comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumina tenebras meas. Quia illuminasti m
in hiis quȩ scio: illumina in hiis quȩ nescio.
Uuel qͥa illuminasti lucernã meam donando
fidem: illumina tenebras oꝑm meoꝵ: ut qͥ
teneo oredendo. sequar oꝑando. Que sunc
tenebre nr̃e: nisi iniqͥtates &e negligentie.
In tantã cecitatem deuenimꝰ. ut nosmet ips
ignoremꝰ: nec cito dep̾hendimus mala quȩ
agimꝰ. Unde nobis petendũ est a dño ut nr̃as
tenebras illuminet: ut delicta ce scelera nĩa
faciat nos uidere: qͣtinus uitam nr̃am flend
um infirmus sum: s in te fortis. Tu es solus qui
ipis a tẽptatione: qui pͥncipem huiꝰmundi fo
mittis: qui ñ ꝑmittis tẽptari seruos tuos su¬
a id qͣm ferre possunt: s facies cẽ ex tẽptatio
ꝓuentũ. In te transgrediar murũ: uel duri
cordis. uel obstaculũ peccatoꝵ: quẽ diabolus
ad te uenire possem. mͥ opposuit. Murũ in dõ
transgredĩ: quotiens ꝑ ipsiue gr̃am nob̾

Expanded text:
llumina tenebras meas. Quia illuminasti me in his, quae scio, illumina in his, quae nescio. Vel, quia illuminasti lucernam meam, donando fidem, illumina tenebras operum meorum: ut quod teneo credendo, sequar operando. Quae sunt tenebrae nostrae, nisi iniquitates et negligentiae? In tantam caecitatem devenimus, ut nosmetipsos ignoremus, nec cito deprehendimus mala, quae agimus. Unde nobis petendum est a Domino, ut nostras tenebras illuminet, ut delicta et scelera nostra faciat nos videre: quatenus vitam nostram flendo, enim infirmus sum , sed in te fortis. Tu es solus, qui eripis a tentatione , qui principem hujus mundi foras mittis , qui non permittis tentari servos tuos super quae ferre possunt: sed facis etiam ex tentatione proventum . In te transgrediar murum, vel duritiam cordis, vel obstaculum peccatorum, quem diabolus, ne ad te venire possem, mihi opposuit. Murum in Deo nostro transgredimur, quotiens p
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo nec bñdicendi sc̃: nec exaltandi. Nos
autẽ talem dñm & talem dm̃ habemus qͥ
internũ uiuit: qͥ nos regit ut dñs. ereauit
ut ds̃  qui se ipsũ nobis tradidit: qͥ salutis
nĩe auctor extitit. Uñ recte a nobis benedicen¬
dus ẽ. & exaltandus: amandus. colendus ce ue¬
poplos sub me: lib̾ator meus de inimicis meiꝰ
iracundis. Et ab insurgentib in me exaltabis
me: a uiro iniquo eripies me. Non solũ salu¬
tẽ prestat ds̃ electis suis: s cẽ uindictã tribuit
de inimicis. Tantas uindietas dedit deus
pater xp̃o filio suo de inimicis suis iracun¬
dis scilicet iudeis qͥ tanto iracundiȩ & furo¬
ris relo accensi sunt: ut contra dm̃ suũ in¬
surgerent: &e tanqͣm uir unꝰ & iniquus con¬
uenirent in unũ aduersus dñm & ad uersus

Expanded text:
Et ideo nec benedicendi sunt, nec exaltandi. Nos autem talem Dominum et talem Deum habemus, qui in aeternum vivit, qui nos regit, ut Dominus, creavit, ut Deus: qui seipsum nobis tradidit, qui salutis nostrae auctor extitit. Unde recte a nobis benedicendus est, exaltandus, amandus, colendus et veme, liberator meus de inimicis meis iracundis. Et ab insurgentibus in me exaltabis me, a viro iniquo eripies me. Non solum salutem praestat Deus electis suis, sed etiam vindictam tribuit de inimicis. Tantas vindictas dedit Deus Pater Christo filio suo de inimicis suis iracundis, scilicet Judaeis, qui tanto iracundiae et furoris zelo accensi sunt, ut contra Deum suum insurgerent, et tanquam vir unus et iniquus convenirent in unum, adversus Dominum et adversus
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Unde apte subiungit᷑. Dilatasti gressus
meos subtus me. ne impediant carnales an¬
gustiȩ:÷ qm̃ latam fecisti caritatẽ meam oꝑan¬
tẽ hẏlariter: ce de ipsis que subter me sunt
mortalib reb &e menbris. Et ñ sunt infirma¬
ta uestigia mea: id est signa quȩ impressi ad
imittandũ te Dilatatos gressus habet subtꝰ
se: qͥsquis głatur in tribulationib. Si foris
est angustia doloris: intus ẽ. latitudo carita¬
tis. In seruoꝵ d̃i eordib tanto crescit a mor d̃i:
qͣnto foris impugnat aduersitas mundi. Pius
autem ñ sunt infirmata uestigia: qͥ confirmat
cor suũ ad toleranda mala ꝓpter dm̃: qui potest
dicere cum apło. Quis nos separabit a caritat

Expanded text:
nobis . Unde apte subjungitur: 37. Dilatasti gressus meos subtus me. Ne impediant Ex Augustino carnales angustiae, quoniam latam fecisti caritatem meam, operantem hilariter, et de ipsis, quae subter me sunt, mortalibus rebus et membris. Et non sunt infirmata vestigia mea. Id est, signa, quae impressi ad imitandum te. Dilatatos gressus habet subtus se, quisquis gloriatur in tribulationibus. Si foris est angustia doloris, intus est latitudo caritatis. In servorum Dei cordibus tanto crescit amor Dei, quanto foris impugnat adversitas mundi. Ejus autem non sunt infirmata vestigia, qui confirmat cor suum ad toleranda mala propter Deum, qui potest dicere cum Apostolo, Quis nos separabit a caritat
Abbreviated transcription (Latin):
ierba quȩ sequunt᷑. Mi rifica miscd̃ias tua̾
qui luos facis sperantes in te dñs. Dm̃ mised̾ias
sua uri ficare est: ex iniusto iustũ facere. Quis
percperice muliere. in publicano: Cũ ꝓ amoie d̃ĩ
ue mundi st̃ despicit auarus. ad humilitatẽ
auertit᷑ suꝑbus: ad mansuecudinẽ iracundus.
ad castitatẽ luxuriosus: ñ ne miscdias suas miri¬
fica ds : Cũ desꝑantes ad spem reducit. cũ pecca
Diungit. A resistentib dexc̃e tue custodi me: ut
pupillã ocłi. Pupilla ocłi dicit᷑ xꝑc. quia ce om̃ib

Expanded text:
verba quae sequuntur: Mirifica misericordias tuas: verba quae sequuntur: Mirifica misericordias tuas: qui salvos facis sperantes in te. Deum misericordias suas mirificare, est ex injusto justum facere. Quis peccatrice muliere, in publicano? Cum pro amore Dei, ea quae mundi sunt, despicit avarus, ad humilitatem convertitur superbus, ad mansuetudinem iracundus, ad castitatem luxuriosus, nonne misericordias suas mirificavit Deus? Cum desperantes ad spem reducit, cum peccatadjungit: 8. A resistentibus dexterae tuae custodi me ut pupillam oculi. Pupilla oculi dicitur C
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait. In hiis que patris mei fc̃: oportet me es
Et nos ꝑfectos gressus in semitis dñi haberd: sile
ꝑfecta quȩ precipit adimplemꝰ: ut in eisdẽ imi¬
biles maneamꝰ. Neq enĩ sufficit ꝑfecta agere: nͥ
contingat in ipsis firmit̃ ꝑmanere. Pfectos gressis
habebat paulue: cũ diceret. Bonũ certamen ces¬
lui: opus consũmaui: fid̃ c̃ seruaui. Firma uesti¬
Ia habuit: cũ ait. Quis nos separabit a caritate
Tribulatio. an angustia. an fames. an nuditas.¬
ꝑicłm. angladius: Scimꝰ quia neq instantia.
q fut᷑a. neq ulla creatura poterit nos separare
Ccaritate di: que est in xp̃o iħu. Si quid auter
nus: qͥ pecenti se libenter tribuit: sicut ipsa
bis p̃cantib: nͥ miscdia ipsius: Nisi enim
Minclinet᷑ ad miscdiam: nos ñ erigim̃ ad iustr
S quid est qd̃ iam se exauditũ dicte & adhuc
udiri uerba sua querit : S fortasse ad aliquid
exauditꝰ: & ad aliquid ñ erat. Exauditus erat
in eraudiendus in membris siutis. Ad hoc ꝑti

Expanded text:
quae Patris mei sunt oportet me esse . Et nos perfectos gressus in semitis Domini habemus, si sic perfecta quae praecipit adimplemus, ut in eisdem immobiles maneamus. Neque enim sufficit perfecta agere, nisi contingat in ipsis firmiter permanere. Perfectos gressus habebat Paulus, cum diceret, Bonum certamen certavi, opus consummavi, fidem servavi . Firma vestigia habuit, cum ait, Quis nos separabit a caritate Dei? Tribulatio? An angustia? An fames? An nuditasa neque instantia, neque futura, neque ulla creatura poterit nos separare a caritate Dei quae est in Christo Jesu . Si quid autem cribere debemus, qui petenti se libenter tribuit , sicut ipsa nobis peccantibus, nisi misericordia ipsius? Nisi enim ille inclinetur ad misericordiam, nos non erigimur ad justitiam. Sed quid est quod jam se exauditum dicit, et adhuc exaudiri verba sua quaerit? Sed fortasse ad aliquid erat exauditus, et ad aliquid non erat. Exauditus erat in se, exaudiendus in membris. 7. Ad hoc pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
onis eiꝰ. nubes. id est apłi diuino lumine illustra¬
ti. a iudeis ad gentes transier̃t: sicut scriptũ est
Uobis primũ oportuit p̃dicari uerbũ dei s qr res¬
pulistiᷤ illud & indignos uos fecistis uitȩ ȩt̃ne: ecc
conuertim̃ ad gentes. Et ipsi sunt facti grando
ae carbones ignis: clamando.minando. ignem
ubiq mittendo. futurũ iudicium p̃dicando: h¬
pana corda fidei ardore accendendo. Et intonuits
cȩlo dñs: ce altissimꝰ dedit uocem suã: grando
carbones ignis. Postqͣm dixit dñs adiunxit
itissimꝰ: ut intelligas dm̃ deoꝵ &e dñm dñoꝵ¬

Expanded text:
onis ejus, nubes, idest, Apostoli divino lumine illustraonis ejus, nubes, idest, Apostoli divino lumine illustrati, a Judaeis, ad Gentes transierunt: sicut scriptum est, Vobis primum oportuit praedicari regnum Dei, sed quia repulistis, et indignos vos fecistis vitae aeternae, ecce convertimur ad gentes . Et ipsi sunt facti grando et carbones ignis, clamando, minando, ubique ignem mittendo, futurum judicium praedicando, humana corda fidei ardore accendendo. 14. Et intonuit de coelo Dominus, et Altissimus dedit vocem suam: grando et carbones ignis. Postquam dixit Dominus, adjungit, Altissimus: ut intelligas Deum Deorum, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ: atꝙ transeuntiũ. Et apłc dicit. quia ñ ha¬
bemus hic manentẽ ciuitatem: s futurã inquin¬
mus. Tenebrosa aqua in nubib aeris: quia obsei¬
ra est scientia in ꝓpħis. Qui merito nubes aeris
appellant᷑: qr in celestib sustollunt᷑ ꝑ uitã: c&e in im
fundunt pluuiȩ ctoctrinã. Primũ quidem in sẽs
patrib: obscurus fuit sermo diuinus. Tecta eras
om̃ia: sub figura &e umbra. R̃dũ erat sp̃c ad mi¬
nifestationẽ datus: quia iħc nondũ fuerat głificai
S deinde uenit çȩlestis fulgor ille qͥ est lux uera:
qͥ illuminat om̃em hominẽ uenientẽ in hunc mun¬
dum. Remouit tenebras: exposuit scͥpturas: mili
p̃dicatores: audientiũ corda terruit. & illumina¬
uit. Unde subdit᷑. Pre fuigore in conspectu eiꝰ. nu¬
bes transier̃t grando &e carbones ignis. Ere mas¬
nitudine fulgoris qͥ est in conspectu manifestati¬

Expanded text:
itantium atque transeuntium. Et Apostolus dixit, Quia non haitantium atque transeuntium. Et Apostolus dixit, Quia non habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . Tenebrosa aqua in nubibus aeris. Quia obscura est scientia in prophetis, qui merito nubes aeris appellantur, quia in caelestibus sustolluntur per vitam et in imis fundunt pluviae doctrinam. Primum quidem in sanctis patribus obscurus fuit sermo divinus. Tecta erant omnia sub figura et umbra . Nondum erat spiritus ad manifestationem datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Sed deinde venit caelestis fulgor, ille qui est lux vera, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Removit tenebras, exposuit Scripturas, misit praedicatores, audientium corda terruit et illuminavit. Unde subditur: 13. Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbones ignis. Prae magnitudine fulgoris qui est in conspectu manifestati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑauit. Et uolauit suꝑ pennas uentoꝵ: qͥa celsi¬
tudine suȩ diuinitaris transcendit uirtutes suꝑ¬
non sp̃uum. Cui enim angłoꝵ dixit aliq̃n ds̃. sede
a dextrix meis: aut ego hodie genui te: Suꝑ
pennas gͦ uentoꝵ uolauit: qͥa solus sedere ad dex¬
terã patris meruit. Et posuit tenebras latibulũ
suũ.⁊ scilicet obscuritatẽ sacramentoꝵ. & occultã
spem in corde credentiũ: ubi ipse lateret. nͦ suos
desereret. Latibulũ suum tenebras posuit: quia
cȩleste suũ sacramentũ. nobis in obseuritate confi¬
tuit. hinc est qd̃ sacramentũ corporis ee sanguin
xp̃i cotidie tractamꝰ: nec tn lucem &e głam eiꝰ qͣm
fide credimꝰ. ocłis adhuc uidere ualemꝰ. In tenebͥs. it sur
qͣmdiu ꝑ fidem ambulamꝰ. ce non ꝑ sp̃em. In cutu¬
cuitu eiꝰ tabernaculũ eius. Multitudine enĩ cre¬
dentiũ: circundatus est. Recte autẽ ȩccła in hac
ꝑegrinatione posita. tabernacłm dei dicit᷑: quia
tabernacłm ñ habet fundamencũ. Est autẽ mil¬

Expanded text:
it. Volavit super pennas ventorum: quia celsitudine suae divinitatis transcendit virtutes supernorum spirituum: cui enim angelorum dixit aliquando Deus, Sede a dextris meis, aut, Ego hodie genui te ? Super pennas ergo ventorum volavit, quia solus sedere ad dexteram Patris meruisuum. Et posuit obscuritatem sacramentorum, et occultam spem in corde credentium, desereret. Latibulum suum tenebras posuit, quia caeleste suum sacramentum nobis in obscuritate constituit. Hinc est quod sacramentum corporis et sanguinis Christi quotidie tractamus : nec tamen lucem, nec gloriam ejus, quam fide credimus, oculis adhuc videre valemus. In tenebris enim sumus quandiu per fidem ambulamus, et non per speciem . In circuitu ejus tabernaculum ejus. Multitudine enim credentium circumventus est. Recte autem Ecclesia in hac peregrinatione posita tabernaculum Dei dicitur, quia tabernaculum non habet fundamentum, est autem mil
Abbreviated transcription (Latin):
potest intelligi uetus &e nouũ testamentũ: quȩ ap
paruer̃t auditorib ipso declarante qͥ habet cla-¬
ut̃ scientie. Qͥ nimir̃ sp̃ales fontes cet̾os ex se scͥp¬
turarũ riuiulos emittunt. Et reuelata sunt funda¬
menta oibis terrarũ. Reuelati sunt ꝓpħe qui ñ
intelligaebant᷑: suꝑ quos ȩdificaret᷑ orbis terrarũ

Expanded text:
potest accipi vetus et nopotest accipi vetus et noparuerunt auditoribus, ipso revelante, qui habet clavem scientiae. Qui nimirum spirituales fontes caeteros ex se Scripturarum rivulos emittunt. Et revelata sunt fundamenta orbis terrarum. Revelati sunt Prophetae, qui non intelligebantur: super quos
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ uos estis qui loquimini: s sp̃s patris
ni qui loquit᷑ in uobis. Quasi intonat d̾s: cum
I iudicio suo nos terret. Quasi dat uocẽ suam:
qñ humiliter demulcet. Quoddã terrens toni¬
tinũ esse uidet᷑: hoc quod ꝑ ioh̾em dicit᷑. Eeni¬
a uiꝑarum: qͥs ostendit uobis fugere a uen¬
tura ira: Quasi uocẽ dare est: cum subdit᷑. Agi¬
ti fructꝰ dignos penitentiȩ. Iuxta gͦ capacitatẽ
aplientiũ: mͦ minando intonat dñs ÷ mͦ ꝓmit¬
ut ignis accendens. Et misit sagittas suas. scilicet
cum nglistas pennis uirtutũ recta itinera transuo¬
lantii: ñ suis s eiꝰ a quo missi sunt uirib: & disꝑdi¬
dit cot ad quos missi sunt. ut aliis eoꝵ eẽne odor
uite in uitã. aliis odor mortis in mortẽ. Fulgura mul¬
tiplicauit. id est choruscantia miracła: & conturba¬
uit eos. bona conturbatione ad penitentiã. Et ap-¬
euer̃t fontes aquarũ. scilicet dona sc̃i sp̃s: a qͥb
om̃ib sp̃alis scientia ꝓcedit. Uel ꝑfontes aquarũ.

Expanded text:
os estis qui loquimini, sed spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Quasi intonat Dominus, cum de judicio suo nos terret . Quasi dat vocem suam, quando humiliter demulcet. Quoddam terrens tonitruum esse videtur, quod per Joannem dicitur, Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira ? Quasi vocem dare est, cum subditur, Agite fructus dignos poenitentiae . Juxta ergo 77 capacitatem audientium modo minando intonat Domut ignis accendens. 15. Et misit sagittas suas, scilicet Ex Augustino Evangelistas, pennis virtutum recto itinere transvolantes, non suis sed ejus a quo missi sunt, viribus. Et disperdidit eos, ad quos missi sunt, ut aliis eorum essent odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Fulgura multiplicavit. Id est coruscantia miracula. Et conturbavit eos. Bona conturbatione ad poenitentiam. 16. Et apparuerunt fontes aquarum. Scilicet dona Sancti Spiritus, a quibus omnis spiritualis scientia procedit. Vel per fontes aquarum,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ. in die qua eripuit eum de manu
saui: &e de manu om̃ium inimicoꝵ suoꝵ. uer¬
ba cantici huiꝰ. io est uerba significantia talẽ
materiã unde habendũ est canticũ: id est sp̃u¬
alis delectatio que in uera contẽplatione habet᷑:
sunt attribuenda dauid to est manu forti
xp̃o. puero dñi ꝓpter simplicitatẽ & purita¬
tem: dauid dico fideles suos dirigenti in fiñ
habiti in diȩ. id est in consideratione diei re¬
surrectionis ipsius: uel consideratione tẽpous
plenitudinis. quo humanũ genus ꝑ resurre¬
ctionẽ xp̃i a nocte infidelitatis. & ignorantiȩ.
& peccatoꝵ. ad lucẽ scientiȩ & fidei. & uirtutũ
exiturũ est: qua diȩ resurrectionis uel tẽpor
plenitudinis. eripuit eum dñs de manu in
sicut dauid manu fortis: ita saul petitio int̾pti
ae corpus

Expanded text:
a eripuit eum Dominus de manu Saul, et de manu omnium inimicorum suorum. Verba cantici hujus, id est, verba significantia talem materiam, unde habendum est canticum, id est, spiritualis delectatio, quae in vera contemplatione habetur, sunt attribuenda David, id est, manu forti, Christo puero Domini propter simplicitatem et puritatem. David dico, fideles suos dirigenti in finem, habiti in die, id est, in consideratione diei resurrectionis ipsius, vel consideratione temporis plenitudinis, qua humanum genus per resurrectionem Christi a nocte infidelitatis et ignorantiae, et peccatorum, ad lucem scientiae, et fidei, et virtutum exiturum est. Qua die resurrectionis, vel temporis plenitudinis, eripuit eum Dominus de manu sicut David manu fortis, ita Saul petitio interpreet corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nis. testes homines habere. sicut scriptũ est. &
utta corpora scõꝵ qui dormierant cũ ipso resurrexe¬
tunt: ut nos talib testimoniis confirmati. uerã re¬
surrectionẽ in nobis tam corporis qͣm animȩ crede¬
mus. si nos membra eiꝰ effecti uiã que ducit ad
etiã teneamus. Unde subdit᷑. Notas mͥ fecistiuiaᷤ¬

Expanded text:
testes homines habere, sicut scriptum est, Et multa corpora 69 sanctorum qui dormierant, cum ipso resurrexerunt ; ut nos talibus testimoniis confirmati veram resurrectionem in nobis tam corporis quam animae crederemus: si nos membra ejus effecti, viam quae ducit ad patriam teneamus. Unde subditur: 11. Notas mihi fecisti via
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. In inici mei animã meam circũdedert:
adipẽ suum concluser̃t: os eoꝵ locutũ est suꝑ-¬
biam. hȩc in passione xp̃i facta sunt. Circunde¬
derunt iudei animã xp̃i. Uitã enim eiꝰ: ꝑdere uo¬
uenturũ sicut in scͥpturis suis legert: nunc cũ
uenit ad implere qd̃ ꝓmiserat. cũ deberent eũ &¬
susciꝑe ce adorare: ꝑiecert extra castra & crucifi
xer̃t. Ocłos suos statuert̃ declinare in terrã. quiꝰ
eum ñ dm̃ s purum hominẽ ex istimauerunt.
Suscepert̾ me sicut leo paratus ad predã: com¬
parabiles illi leoni de quo scriptũ est. adu̾sariꝰ
ur̃ diabolus. tanqͣm leo rugiens circuit querens
quẽ deuoret. Et sicut leonis. habitans in abditĩ.
Catulus leonis filiꝰ. est ille popłs: cui dictũ est.
Pater ur̃ diabolus est. Et bene ait habitans in
abditis: qm̃ qui male agit odit lucẽ. Post tantã
ꝑsecutionẽ: secutus adiunrit. Ex urge dñe pre¬
ueni eũ &e supplanta eũs eripe animã meam ab¬

Expanded text:
 meam circumdederunt: adipem suum concluserunt, os eorum loquutum est superbiam. Haec in passione Christi facta sunt. Circumdederunt Judaei animam Christi, vitam enim ejus perdere voventurum, sicut in Scripturis suis legerunt: nunc, cum venit adimplere quod promiserat, cum deberent eum suscipere, adorare, projecerunt extra ca. Quia eum non Deum, sed purum hominem existimarunt. 11. Susceperunt me sicut leo paratus ad praedam. Comparabiles illi leoni, de quo scriptum est, Adversarius vester diabolus, tamquam leo circuit, quaerens quem devoret . Et sicut catulus leonis habitans in abditis. Catulus leonis et filius, est ille populus, cui dictum est, Pater vester diabolus est . Et bene ait, habitans in abditis: quoniam qui male agit, odit lucem. Post tantam persecutionem secutus adjunxit: 12. Exsurge, Domine, praeveni eu
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit: qui usq ad mortẽ obediens fuit. Mu¬
dum relinquere. carnẽ domare. peccata lacrimis
punire: aduersa &e aspera ꝓpter di tolerare. du¬
re uiȩ sunt: quȩ dñica labia nobis p̃cipiunt.
S si dura sunt que iubent᷑: mira sunt quc ꝓmittun
Nam nec ocłs uidit. nec auris audiuit. nec in eor
hominis ascendit: que p̃paraute. ds̃ diligentib se
mitis tuis: ut ñ moueant᷑ uestigia mea. Quid ꝑ¬
gressus: nͥ bonoꝵ oꝑum actus: Quid ꝑsemitas: nͥ
ꝑfectoꝵ mandatoꝵ l̃i artas &e angustas intelligimꝰ
uias : ꝑfectos gressus in semitis diͣ habuit: qͥ ait.
Non ueni legẽ soluere: s adimplere. Cuꝰ ñ sun

Expanded text:
custodivit, qui usque ad mortem obediens fuit . Mucustodivit, qui usque ad mortem obediens fuit . Mundum relinquere, carnem domare, peccata lacrymis punire, adversa et aspera propter Deum tolerare: durae viae sunt, quae Dominica labia nobis praecipiunt. Sed si dura sunt quae jubentur, mira sunt quae promittuntur. Nam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit 71 Dmitis tuis: ut non mOlleantur uestigia mea? quid gressus, nisi bonorum operum actus? Quid per semitas, nisi perfectorum mandatorum Dei arctas et angustas intelligimus vias? Perfectos gressus in semitis Domini habuit, qui ait, Non veni legem solvere, sed adimplere
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis est ds qui ñ ꝑmittet uos tẽptari supra qͣm
ferre possumꝰ: s faciet & ex tẽptatiõe ꝓuentũ. hoc
igne nos examinat: ut a macłis peccatoꝵ mundos
reddat. Ueilis est gͦ seruis di tribulatio. tum qua
ꝓbant᷑ in corde suo: tum qͥa uisitant᷑ a deo: tumͥ
purgant᷑ a peccato. Non est inquit inuenta in
me iniquitas: ut ñ loquat᷑ os meũ oꝑa hominũ
ꝓpter uerba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui uias duras.
Dignus erat loqui oꝑa hominũ. qui in se ñ habebi
peccatũ: & tanto iustiꝰ debebat ab hominib au¬
diri. quo iuste ñ poterat ab ullo rep̃hendi. Illi qͦs
qui uices xp̃i tenent in p̃dicatione. in qͣntum pos¬
sunt debent irrep̃hensibiliter uiuere: qͥa ualde
sermo doctoris confundit᷑: si auctio deprauat᷑. Qus
si ꝑꝑter uerba labioꝵ dĩ duras uias nos oportet eus¬
todire: consolat᷑ nos dñs apłica austoritate dicens
Non sunt condigne passiones huiꝰ temporis: ad fi¬
turã głam quȩ reuelabit᷑ in nobis. Duras uias

Expanded text:
lis est Deus, qui non permittet nos tentari supra quam ferre possumus: sed faciet etiam ex tentatione proventum . Hoc igne nos examinat, ut a maculis peccatorum mundos reddat. Utilis est ergo servis Dei tribulatio, tum quia probantur in corde suo, tum quia visitantur a Deo, tum quia purgantur a peccato. Non est, inquit, inventa in me iniquitas. 4. Ut non loquatur os meum opera hominum: propter verba labiorum tuorum ego custoa hominum, qui in se non habebat peccatum . Et tanto justius debebat ab omnibus audiri, quo juste non poterat ab ullo reprehendi. Illi quoque qui vices Christi tenent in praedicatione, in quantum possunt, debent inreprehensibiliter vivere: quia valde sermo doctoris confunditur, si actione depravatur. Quod si propter verba labiorum Dei duras vias nos oportet custodire, consolatur nos Dominus apostolica auctoritate dicens, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Duras vias
Abbreviated transcription (Latin):
inde ad incorruptionẽ transtulit: &e ñ est in eo in¬
uenta iniqͥtas: qr ut supra iam diximꝰ peccatum
ñ fecit. Nos quoq a do ꝓbam᷑: quotiens tribula¬
tionib affligim᷑. Unde scriptũ est. Tanqͣm aurum
in fornace: ꝓbauit eletos suos añs. S ĩ nocde tͥbula

Expanded text:
inde ad incorruptionem transtulit. Et non est in eo ininde ad incorruptionem transtulit. Et non est in eo inventa iniquitas, quia ut jam supra diximus peccatum non fecit . Nos quoque a Deo probamur, quotiens tribulationibus affligimur. Unde scriptum est: Tanquam aurum in fornace probavit electos Dominus . Sed in noc
Abbreviated transcription (Latin):
ipso qͦ manifeste iudicauer̃t: ipsi occulte iudicati
sunt. De uultu d̾i uidicium ꝓdiit: qͦ iniuste udi¬
cantes. iuste dãpnauit. Timeant gͦ iudices homi¬
num. qͥa supra se babent iudicẽ deums cuꝰ ocłi
ȩquitatẽ uident. ut nichil impunitũ maneat:
ut dignis digna rependat. Et hoc qͥdem sicut ad
timorẽ maloꝵ. ita ad consolationẽ dictum ẽ. bonoꝵ:
sicut in alio loco dicit᷑. mͥ uindictam ego retribuã
Aicit dñs. Debent gͦ sc̃ĩ uiri semꝑ examinare cor
suũ. ut illud ante di ocłos habeant ꝓbatũs ne ille
cuiꝰ ocłi uident equitatẽ. ullã in eis uidere possit
reprehensionẽ: quatinꝰ in tribulatione aliqn positi.
dicere cũ suo capite possint qd̃ sequit᷑. Probasti cor
meũ & uisitasti nocte: igne me examinasti: & ñ est
inuenta in me iniqͥtas Ds̃ pater filiũ suum ꝓba¬
uit. qñ ꝑati ꝑmisit: uisitaute nocte. qͥa adiuuit
in tribulatione: igne passionis eũ examinauit. qͥa

Expanded text:
lte judicati sunt. De vultu Dei judicium prodiit, quo injuste judicantes juste damnavit. Timeant ergo judices hominum, quia supra se habent judicem Deum: cujus oculi aequitatem vident, ut nihil impunitum maneat, et dignis digna rependat. Et hoc quidem sicut ad timorem malorum, ita ad consolationem dictum est bonorum: sicut in alio loco dicitur, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus . Debent ergo sancti viri semper examinare cor suum, ut illud ante oculos Dei habeant probatum, ne ille cujus oculi vident aequitatem, ullam in eis videre possit reprehensionem; quatenus in tribulatione aliquando positi, dicere cum suo capite possint quod sequitur. 3. Probasti cor meum, et visitasti nocte: igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Deus Pater Filium probavit, quando pati permisit: visitavit nocte, quia adjuvit in tribulatione: igne passionis examinavit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnam głam appetunt: qͥ ad spũ alia gaudia in¬
ardescunt: isti ꝓcul dubio p̃clari sunt. Unde ñe ae
Ete nĩ hereditas mea p̾clara est mͥ. Et bene ait mͥ.
Non enĩ illis est p̃clara hȩc sp̃ualis hereditas
quib ñ est eognita. Si enĩ cognoscerent: hane qͣm
diligunt claritatẽ falsam ñ amarent. Grãs gͦ dñs
debent agere: hii qui ipsiꝰ dono ualent in uisibilia
intelligere. Et ideo apte subiungit᷑. Benedicã dũm

Expanded text:
alia inardescunt: isti proculdubio praeclari sunt. Unde nunc ait: Etenim haereditas mea praeclara est mihi. Et bene ait, Mihi. Non enim illis est praeclara haec spiritualis haereditas, quibus non est cognita. Si enim cognoscerent hanc, quam diligunt, claritatem: falsam non amarent. Gratias ergo Domino debent agere hi, qui ipsius dono valent invisibilia intelligere: et ideo apte subjungi
Abbreviated transcription (Latin):
minor est numero qm omnis popes. Cuiꝰ ma¬
liciã adhuc ostendit: cũ subiungit. Et de abs¬
conditis tuis adimpletꝰ est uenter eoꝵ. Non
solũ ista pȩna consequet᷑ eos uisibilis: s etiam
de peccatis quȩ tanqͣm tenebre abscondunt᷑.
a lumine ueritatis. tue. adimpleta est memo¬
ria eoꝵ. ut obliuiscant᷑ deum. Saturati sunt
filiis: satisfecer̃õ desideriis. Et dimiser̃t reli¬
quias suas paruulis suis: dicentes. sanguis eiꝰ
suꝑ nos. & suꝑ filios nrõs. Ego autẽ in iusticia
apparebo conspectui tuo. Ego qui ñ appariu
uidiere ñ possunt. apparaebo in iusticia tua:
io est: iustis manifestabor. Saciaboi cũ appa¬
ruerit gła tua. Cũ illi saciati sint immundicia
sua. ut me intelligere ñ possent: ego saciabor
cũ apparuerit gła tua: ⁊ hiis qͥ me intelligunt.
ut gła dñi saciari ualeamus. Sit nobis ñr
redẽptor in exẽplum adorandũ. ad oꝑandũ.
ad patiendũ: & sit cẽ comes ad gaudendum.

Expanded text:
minor est numero, quam omnis populus. Cujus maminor est numero, quam omnis populus. Cujus malitiam adhuc ostendit, cum subjungit, Et de absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Non solum ista poena consequetur eos visibilis, sed etiam 73 de peccatis, quae tamquam tenebrae absconduntur, a lumine veritatis tuae, adimpleta est memoria eorum, ut obliviscantur Deum. Saturati sunt filiis: satisfecerunt desideriis. Et dimiserunt reliquias suas parvulis suis: dicentes, Sanguis ejus super nos et super filios nostros . 14. Ego autem in justitia apparebo conspectui tuo. Ego qui Ex Augustividere non possunt, apparebo in justitia tua, id est, justis tuis manifestabor. Satiabor cum apparuerit gloria tua. Cum illi satiati sint immunditia sua, ut me intelligere non possent, Ego satiabor cum apparuerit gloria tua, in his qui me intelligunt. ut gloria Domini saturari valeamus. Sit nobis noster Redemtor in exemplum, ad orandum, ad operandum, ad patiendum: et sit etiam comes ad gaudendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Exurge quẽ dormire arbitrant᷑. & iniquitates ho¬
minũ ñ curare: ante exerceat᷑ malicia. ut factũ
uindicta p̃ueniat. Uel eum popłm ꝑ̾uenire est.
penã mali ante in ipsũ quã in alium recoiquere
iuxta qd̾ scriptũ est. Om̃is qui peceat ñ in alium
pͥus peceat: qͣm in semet ipsũ. Uel eum dñs pre¬
uenit: quia ante uitimũ iudiciũ eum cẽ tempo¬
raliter iudicauit. Ciecit enĩ tos de t̾era sua. unde
ait: &e supplanta eũ. De t̾ra enim illa lacte e mel¬
le manante. in qua plantauerat eos ds: eradica¬
ti sunt. Animã uero xp̃i ab impio popło eripu¬
it: qñ eum a mortius suscitauit. Cuiꝰ anima
framea di patris fuit: quã assumpsit manus.
io est uirtus eiꝰ eterna. ut ꝑ ipsã regna debella¬
rit iniquitatis: & iustos diuideret ab impiis.
Dñc a paucis de terra diuide eos: in uita eoꝵ. Dis¬
ꝑge illos ꝑ orbem terrarũ in ista uita. quam
solam suam uitã putant: qͥa eternam despici¬
unt. Et bñ ait a paucis: qm̃ iudaicus popłs.

Expanded text:
ugustino arbitrantur, et iniquitates hominum non curare: ante exerceatur malitia, ut factum vindicta praeveniat. Vel eum populum praevenire, est poenam mali ante in ipsum quam in alium retorquere. Juxta quod scriptum est, Omnis qui peccat, non in alium prius peccat, quam in semetipsum . Vel eum Dominus praevenit, quia ante ultimum judicium eum etiam temporaliter judicavit. Ejecit enim eos de terra sua, unde ait, Et supplanta eum. De terra enim illa lacte et melle manante, in qua plantaverat eos Deus, eradicati sunt. Animam autem Christi ab impio populo eripuit, quando a mortuis eum suscitavit. Cujus anima framea Dei Patris fuit, quam assumsit manus, idest, virtus ejus aeterna: ut per ipsam regna debellaret iniquitatis, et justos divideret ab impiis. Domine, a paucis de terra divide eos in vita eorum. Disperge eos per orbem terrarum in ista vita, quam solam suam vitam putant, quia aeternam despiciunt. Et bene ait, A paucis: quoniam Judaicus populus
Abbreviated transcription (Latin):
soript᷑a testat᷑ que dieit. Qui percatum ñ fect:
nec inuentus est dolus in ore eiꝰ. Int̾ deprecationem ce
orationẽ hoc qͥdam distare dicunt. ut dep̃catio sit ad
deuitanda adu̾sa: oratio autẽ in consequendis utilib.
Tam̃ utr̃ꝙ indifferent᷑ ponit᷑ m multis locis.
Sic autẽ ait intende ce aurib ꝑcipe: acsi diceret ca¬
pe qd̾̃ audis: retine qd̃ intelligis. Pretendit gͦ iusti¬
ciam oꝑis &e puritatẽ cordis: ut in prece ce oratione
digne exaudiat᷑ a patre. Ille bñ orat qͥ talem ad
orandũ se p̃parat utt in oratione iusticiã suam p̃ten¬
dere ualeat: &e nichil nͥ qd̃ iuste conferendum est
orare p̾sumat: ce ñ solum ꝓ sua ce amicoꝵ: uerum
etiã inimicoꝵ utilitate orare studeat. Ideo dicit se
orare ñ in labiis dolosis. Labia enĩ dolosa ẽẽnt:
si abintentione uel ab eqͥtate uerba discodarent.
ꝓdeat: ocłi tui uideant eqͥtatem. Purũ cognoscit

Expanded text:
catum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Inter deprecationem et orationem hoc distare quidam dicunt ut deprecatio sit ad devitanda adversa, oratio autem in consequendis utilibus. Tamen utrunque indifferenter ponitur in niultis locis. Sic autem ait, Intende et Auribus percipe, ac si diceret: Cape quod audis, retine quod intelligis. Pra tendit ergo justitiam operis et puritatem cordis, ut in prece et oratione digne exaudiatur a Patre. 70 Ille bene orat, qui talem ad orandum se praeparat, ut in oratione justitiam suam praetendere valeat, et nihil nisi quod juste conferendum est orare praesumat: et non solum pro sua et amicorum, verum etiam inimicorum utilitate orare studeat. Ideo dicit se orare non in labiis dolosis. Labia enim dolosa essent, si ab intentione vel aequitate verba discordarent. prodeat: oc
Abbreviated transcription (Latin):
dextera di quia ȩ qualis ẽ. ꝑatri: ce om̃ia per
sũ facta sunt. Possunt cẽ ꝑ dexterã ce pupiliã
lligi electi: qͥa ꝑ eos fortia oꝑat᷑ ds: & ipsi sẽ
luo mundi. Resistentes sunt: infideles & ꝑsecutorẽ
Rogat gͦ filius patrẽ ut a sibi resistentib eũ de¬
fendat. ne iniusticia iusticiã premat: ne infide¬
uic fidẽ corrumpat. Sic notꝰ exẽplo nr̃i capi¬
tis dñm orare debemꝰ ut nos custodiat. ne qua
impugnans ad uersitas frangat: ne qua obuians
tẽptatio seducat: quȩ nos ab alis ꝓtectionis suȩ
subtrahat. Ideo subdit᷑. Sub umbra alarũ tuaꝵ
ꝓtege me: a faciȩ impioꝵ qͥ me afflxer̃t. Dilectio
caritas. & cȩtere uirtutes. alȩ di sunt: quib sc̃ȩ
anime. ad dm̃ uolare possunt. Iste sp̃uaies alȩ ce
ab estu refrigerant uitioꝵ: &e ab afflictione tem¬
perant impioꝵ. Istis alis dñs xꝑc cum ab impiis

Expanded text:
extera Dei, quia aequalis est Patri, et omnia per ipsum facta sunt . Possunt etiam per dexteram et pupillam intelligi electi, quia per eos fortia operatur Deus, et ipsi sunt lux mundi . Resistentes sunt infideles et persecutores. Rogat ergo Filius Patrem, ut a sibi resistentibus eum defendat ne justitiam injustitia premat, ne infidelitas fidem corrumpat. Sic nos exemplo nostri capitis Dominum 72 orare debemus, ut nos custodiat, ne qua impugnans adversitas frangat, ne qua obvians tentatio seducat, quae nos ab alis protectionis suae subtrahat. Ideo subditur: Sub umbra alarum tuarum protege me, a facie impiorum qui me afflixerunt. Dilectio caritas, et caeterae virtutes, alae Dei sunt, quibus sanctae animae ad Deum volare possunt. Istae spirituales alae et ab aestu refrigerant vitiorum, et afflictione temperant impiorum. Istis alis Dominus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
satis euidenter ex uerbis sequentib apparet: qͥb
dicit᷑. Muitiplicate st̃ infirmitates eoꝵ: post ea ae¬
celerauer̃t. Quanto enĩ patet diuina uoluntas:
tanto multipliciꝰ apparec humana infirmitas.
Ex regła enĩ suꝑne iusticiȩ: dep̃hendit᷑ tortitu¬
do pͣuitatis nr̃e. hinc est qd scĩ uiri qͣnto sub¬
tilius diuina ꝑcipiunt. tanto dist rictiꝰ ꝓpria
peccata plãgt̃ atq ex ꝑcepto suꝑno lumine cog¬
noscunt. qͥd in se ipsis debeant emendare. Et sd̾o
dicit᷑ postea accelerauert. Unde enĩ eognoscunt¬
ꝓpriã cognoseunt infirmitatẽ: inde citiꝰ festinatt̃
ad sanitatẽ. Et qͥa infirmos & peccatores humi¬
lit̾ se confitent᷑: id eo a cȩlesti medico sanari
ꝓmerent᷑. Proꝑt̾ea adiunctũ est. Non congrega¬
bo conuenticła eoꝵ de sanguinib: nec memor ero
nõiũ eoꝵ ꝑ labia mã. Qͥd sanguinũ nomine. nͥ pecc̃a¬

Expanded text:
satis evidenter ex verbis sequentibus apparet, quibus satis evidenter ex verbis sequentibus apparet, quibus dicitur: 4. Multiplicatae sunt infirmitates eorum: postea acceleraverunt. Quanto enim patet divina voluntas, tanto multiplicius apparet humana infirmitas. Ex regula enim supernae justitiae deprehenditur fortitudo pravitatis nostrae. Hinc est, quod sancti viri quanto subtilius divina percipiunt, tanto districtius propria peccata plangunt: atque ex percepto superno lumine cognoscunt, quid in seipsis debeant emendare: et ideo dicitur, Postea acceleraverunt. Unde enim propriam cognoscunt infirmitatem, inde citius festinant ad salutem. Et quia infirmos et peccatores humiliter se confitentur, ideo se a coelesti medico sanari promerentur: propterea adjunctum est: Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus; nec memor ero nominum eorum per labia mea. Quid sanguinum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare. & ab ipso sauitẽ querere. qͥ bona qͥdem nĩa
ñ querit: immo sua nobis largit᷑. Unde &e subdit᷑.
Scĩs qui st̃ in terra eiꝰ mirificauit om̃es uolunta¬
tes meas in eis. Scĩs qui in t̾ra uiuentiũ sꝑem¬
suã posuert. eiuib i̾rł m cȩlestis. quoꝵ conũsatio
sp̃italis ꝑ anchorã spei in illa patria figit᷑. quȩ
recte dĩ terra nominat᷑⁊ qͣmius in hiis t̾ris carne
uersent᷑. hiis seĩs miras fecit om̃s uoluntates mea.
in ꝓuectu eor qͥ senserunt qͥd eis ꝓ fuerit & huma¬
nitas meȩ diuinitatis ut morerer: ce diuinitas
humanitatis ut resurgerẽ. Et notandũ qd̃ postꝗͣ
ait mirificaut uoluntates meas: ꝓtinꝰ adiungit.
ineis. Ex quib uerbis coiligendũ est ita uolunta¬
tes suas scĩs miras ostendisse: ut easdem in ipsis
faceret ꝑmanere. Neq enĩ scĩ esse potuissent: si
ab eiꝰ uoluntatib cognitis discrepassent. Quod

Expanded text:
sperare, et ab ipso salutem quaerere, qui bona quidem nostra sperare, et ab ipso salutem quaerere, qui bona quidem nostra non quaerit, imo sua nobis largitur. Unde et subditur: 3. Sanctis, qui sunt in terra ejus, mirificavit omnes voluntates meas in eis. Ssuam posuerunt, civibus patriae coelestis, quorum conversatio spiritualis per anchoram spei in illa patria figitur, quae recte Dei terra nominatur, quamvis in his terris carne versentur. His sanctis miras fecit omnes voluntates meas, in provectu eorum qui senserunt, quid eis profuerit et humanitas meae divinitatis, ut morerer, et divinitas humanitatis, ut resurgerem. Et notandum, quod postquam ait, Mirificavit voluntates meas, protinus adjungit, in eis: ex quibus verbis colligendum est, ita voluntates suas sanctis miras ostendisse, ut easdem in ipsis faceret permanere. Neque enim sancti esse potuissent, si ab ejus voluntatibus cognitis discrepassent. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquitꝰ solebat fieri qd̃ qñ aliquis de
hoste suo tͥumphũ habebat. faciebat si¬
bi arcũ construi qͥ triumphalis diceba¬
stut. in qͦ describebat᷑ illa uictoria. Uñ arausice in
artu tumphali mass iuense bellũ sculptũ habet᷑:
ignũ uictorie cesaris. Similiter d̾̃s pater ꝑ uie¬
tauã passionis iã deuicto diabolo qͣi triũphalem
arcũ de acqͥsito regno totiꝰ mundi citulũ cruei
font apponi: iħc nazareus rex iudeoꝵ.¬
erat ei necessariũ ut ꝓse oraret: nã in eo
qd̾ ds erat conseruare se ipsũ poterat
S sicut incarnari uenit ꝓ nobis: ita pius redẽp¬
tor oiare dignatꝰ est ꝓ nobis: tranffigurans nos
in sua ꝑsona. qͥa unum coipus uoluit fieri cũ
stia eccła. Pro infirmantib gͦ menbris suis que
e enim spes nostra: ipse est ds nr̃: nos indigemꝰ
feeit: ñ neccessitate. Perfecta enĩ eiꝰ gła. nec augeri
potest nec muniu. Uñ magis debemꝰ dñm deum
nr̃m ce ore confiteri. & eorde credere.atꝙ in iplo

Expanded text:
ntiquitus solebat fieri, quod quando aliquis de hoste suo triumphum habebat, faciebat sibi arcum construi, qui triumphalis dicebatur: in quo describebatur illa victoria . Unde Aurasicae in arcu triumphali Massiliense bellum sculptum habetur, ob signum victoriae Caesaris. Similiter Deus Pater per victoriam passionis jam devicto diabolo, quasi triumphalem arcum de acquisito sibi regno totius mundi, titulum cruci fecit apponi, JESUS NAZARAENUS REX JUDAEerat ei necessarium, quod pro se oraret: nam in eo, quod Deus erat, conservare seipsum poterat. Sed sicut incarnari venit pro nobis, ita pius Redemptor orare dignatus est pro nobis, transfigurans nos in sua persona; quia unum corpus fieri voluit, cum sua Ecclesia. Pro infirmantibus ergo membris suis, quae enim est spes nostra, ipse est Deus noster. Nos indigemus fecit, non necessitate. Perfecta enim ejus gloria, nec augeri potest, nec minui. Unde magis debemus Dominum Deum nostrum, et ore confiteri, et corde credere, atque in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
gat. murmurant qͥdem mali: s bñdicunt boni.
Ad hoc gͦ nos iste uersus instruit ut laudemꝰ dm̃
in donis suis ne ingrati simꝰ: & insuꝑ in flagellis
ut ꝑfecti simꝰ: ut impleat᷑ in nobis qd̾ in alio
psalmo legimꝰ: benedicam dñm in om̃i tempo

Expanded text:
gat, murmurant quidem mali, sed benedicunt boni. Ad hoc ergo nos iste versus instruit, ut laudemus Deum in donis suis, ne ingrati simus: et insuper in flagellis, ut perfecti simus: ut impleatur in nobis, quod in alio psalmo legimus: Bened
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ille locutus ẽ. s ñ in corde suo. Aliud enĩ
putabat: & nesciens uerũ dixit. Ergo parũ est
uera loqͥ: nisi cẽ in coide ita sit. Qui ñ egit dolũ
in lingua sua: Lingua agit᷑ dolus. cũ aliudoie
ꝓfert᷑: aliud corde tegit᷑. Dolum in lingua ñ agi
qͥ io qd̾ mente tractauit. sermone ꝓtulit. Nec fe¬
cit ꝓrimo suo malũ. Proximũ omnẽ hominẽ
intelligere debemꝰ: & ideo scriptũ est. Quod tibi
ñ uis fieri alii ne feceris.: ut nemini faciamus
malũ. qd̾̃ utiꝙ nobis ab aliquo fieri nolumue
Et obꝓbrium ñ accepit aduersus ꝓximos suos
Grandis res dicit᷑. Nunqͣm inquit uicinus m¬
muratꝰ est contra eũ: nunqͣm inuenit aliquã
occasionẽ detrahendi ei. Hȩc uirtꝰ. excedit hum¬
nam conditionẽ. Dĩ grã est. Ad nichilũ dedud̃
est in conspectu eiꝰ malignus. Et si imꝑator est.

Expanded text:
verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. Qui non egit dolum in lingua sua. Lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud corde tegitur. Dolum in lingua non agit, qui id, quod mente tractavitmalum. Proximum, omnem hominem intelligere debemus : et ideo scriptum est, 65 Quod tibi non vis fieri, aliis ne feceris : ut nemini faciamus malum, quod utique nobis ab aliquo fieri nolumus . Et opprobrium non accepit adversus proximos suos. Grandis res dicitur. Nunquam, inquit, vicinus murmuratus est contra eum . Nunquam invenit aliquam occasionem detrahendi ei. Haec virtus excedit humanam conditionem: Dei gratia est. 4. Ad nihilum deductus est in conspectu ejus mal
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemꝰ. nosmet ipsos seducimꝰ. & ueritas in
nobis ñ est: S apud miscdem dm sine macła
reputat᷑: cui iam culpa ꝑdelectationẽ non dñat᷑.
Unde id̾e ꝓpħa cũ ab occultis &e ab alienis de¬
uctis mundari exoraret: adiunxit. Si mei ñ fu¬
erint dñati: tc̃ immaculatꝰ eo. Primus gͦ
ingressus ad iusticiã est: immaculatũ se custo¬
dire a peccato. Peruentio autẽ est: ꝑfectum ẽẽ
in bono. Studeamus gͦ ingredi sine macula
peccati: atq exercere oꝑa iusticie. Iusticia non
nouit patrẽ non nouit matrẽ: ueritatẽ nouit.
ꝑsonam ñ acipit. đm imnitat. Audia mꝰ opera
iusticie que lequunt᷑. Qui loquit᷑ ueritatẽ in cor¬
de suo. Multi loquunt᷑ ueritatẽ in labis ñ incorde
qͥuident᷑ uerũdicere. s eoi eoꝵ labiis ñ consonat:
ẽẽ latrones. & dicat si hac ieris. a latronib tutꝰ¬
eris: &e contingat ut uere ñ inueniant᷑ latronts

Expanded text:
non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in m sine macula reputatur, cui jam culpa per delectationem non dominatur. Unde idem propheta, cum ab occultis et ab alienis delictis mundari exoraret, adjunxit: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero . Primus ergo ingressus ad justitiam est, immaculatum se custodire a peccato: praeventio autem perfectum esse in bono. Studeamus ergo ingredi sine macula peccati, atque exercere opera justitiae. Justitia non novit patrem, non novit matrem: veritatem novit, personam non accipit, Deum imitatur. 3. Audiamus opera justitiae, quae sequuntur: Qui loquitur veritatem in corde suo. Multi loquuntur veritatem in labiis, non in corde: qui videntur verum dicere, sed cor eorum labiis non consonat. esse latrones, et dicat, Si hac ieris, tutus eris a latronibus, et contingat, ut vere non inveniantur latrones:
Abbreviated transcription (Latin):
he quis habitabit in tabernacło
tuo: aut qͥs requiescet in monte
sc̃o tuo: Non prius in monte &
post ea in tabernacło: s prius in
tabernacło ce post ea in monte. Tabernacełm ñ
est firma domꝰ: ñ habet fundamentũ. Bellires
est. huc illuc qr mutat᷑: &e cum transmigrante
migrat. Significat ȩccłam p̃sentis scłi. Non
enĩ hic ꝑmanemꝰ habitantes: s alio migrat᷑i
sumꝰ. Montes autẽ firma habent fundam̃ta.
Montis gͦ nomine: soliditas patrie future de¬
signat᷑. Qm̃ gͦ de tabernacłis ad montẽ migra¬
turi sumꝰ: debemus dicere qͥ sunt isti qͥ migra¬
Qui ingredit᷑. in uia est. Non dixit qͥ ꝑuenit
ad finẽ sine macła: s qͥ adhuc in itinere ẽ. &
macłam ñ habet. Dicere aliqͥs poterat: ñ ha¬
beo macłam. ñ feci malum. Non sufficit nobis
malum ñ facere: nͥ fecerimꝰ &e bonum: S quis
potest ẽe sine macła. cum apłs dicat in muttiˢ
offendimꝰ om̃es: & si dixerimꝰ quia peccatum

Expanded text:
e quis habitabit in tabernaculo tuo? aut quis requiescet in monte sancto tuo? Non prius in monte, et postea in tabernaculo: sed prius in tabernaculo, et postea in monte. Tabernaculum non est firma domus, non habet fundamentum: belli res est, huc illucque mutatur, et cum transmigrante migrat. Significat Ecclesiam praesentis seculi. Non enim hic permanemus habitantes , sed alio migraturi sumus. Montes autem firma habent fundamenta. Montis ergo nomine soliditas patriae futurae designatur. Quoniam ergo de tabernaculis ad montem migraturi sumus, debemus discere, qui sunt isti, qui migraQui ingreditur, in via est. Non dixit qui pervenit ad finem sine macula; sed qui adhuc in itinere est, et maculam non habet. Dicere aliquis poterat: Non habeo maculam, non feci malum. Non sufficit nobis malum non facere, nisi fecerimus et bonum. Sed quis potest esse sine macula? Cum Apostolus dicat, In multis offendimus omnes . Et, Si dixerimus, quia peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iste sunt dignitates: qͥcunq malus ẽ. in con¬
spectu sc̃i ꝓ nichilo cõputat᷑. Et statim sequit.
Timentes autẽ dñm głificat. Iste sc̃s qui ingr¬
dit᷑ sine macła. qͥ potentes despicit qͥa malist̃
ita ea que ne dicturus est. ꝑtinent ad incipiei¬
tes. Qui urat ꝓximo suoce ñ decipit: qͥ pecuns
suam ñ dedit ad usurã: &e munera suꝑ innocen
tesn ñ accepit. Omnino ñ iurare: ꝑfectoꝵ est.fa¬
laciã cauere in uiramento. ce si ñ est ꝑfecta uirtꝰ.
est tn aliqͥs ꝓfectus ꝑtinens ad incho antes.
Similiter pecuniã suam ñ dare ad usurã ñ el
magna uirtꝰ: stam̃ inchoatio uirtutis est. Na
si ꝑfecti ẽe uolumꝰ: omnia nr̃a lagiri debemus
Rursus ñ est magnũ munera suꝑ in nocentes
ñ accipes nã alehemus si posumꝰ e innoceno
Seratt. Quid est gͦ quod sc̃s sp̃s post ꝑfecta man

Expanded text:
quicunque malus est, in conspectu Sancti pro nihilo computatur. Et statim sequitur: Timentes autem Dominum glorificat. Iste sanctus qui ingreditur sine macula, qui potentes despicit, quia mali sunt: ita ea, quae nunc dicturus est, pertinent ad incipientes. 5. Qui jurat proximo suo, et non decipit, qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocenrare perfectorum est . Fallaciam cavere in juramento, et si non est perfecta virtus, est tamen aliquis profectus pertinens ad incipientes. Similiter pecuniam suam non dare ad usuram, non est magna virtus, sed tamen inchoatio virtutis est. Nam si perfecti esse volumus, omnia nostra largiri debemus . Rursus: Non est magnum, munera super innocentes non accipere; nam debemus, si possumus, et innocentes liberare. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Etenĩ hereditas mea p̃clara est mͥ. Et bene ai mͥ.
Non enĩ illis est p̃clara hȩc spualis hereditar
quib ñ est cognita. Si enĩ cognoscerent: hane qͣm
diligunt claritatẽ falsam ñ a marent. Er̃ãs gͦ dño
debent agere: hii qui ipsiꝰ dono ualent in uisibilia
intelligere. Et ideo apte subiungit᷑. Benedicã dñm

Expanded text:
s mea praeclara est mihi. Et bene ait, Mihi. Non enim illis est praeclara haec spiritualis haereditas, quibus non est cognita. Si enim cognoscerent hanc, quam diligunt, claritatem: falsam non amarent. Gratias ergo Domino debent agere hi, qui ipsius dono valent invisibilia intelligere: et ideo apte subjungitur: 7. Benedicam Dom
Abbreviated transcription (Latin):
sic intitulauit. Qui titulus: sic legit᷑. Psalmꝰ
iste conuenit dauidꝓpħȩ qui hic loquit᷑::
psalmꝰ dico habitꝰ inconsũmatione tab̾na¬
culi: id est in consid̾atione consũmationis
eccłiȩ. Hanc recte tab̃naculũ appellam. qͥa
hic inea tanqͣm in tabnaculo militamꝰ.Ip¬
sa est in hoc psalmo mat̾ia. Negociũ ꝓp̾he.
sub ꝑsona ȩccłiȩ ẽ. ostendere quom̃ tãbna¬
culũ di compositũ sit. id est qua uirtute. &

Expanded text:
sic intitulavit. 125 Qui titulus sic legitur. Psalmus sic intitulavit. 125 Qui titulus sic legitur. Psalmus iste convenit David prophetae, qui hic loquitur. Psalmus dico, habitus in consummatione tabernaculi, id est, in consideratione consummationis Ecclesiae. Hanc recte tabernaculum appellamus, quia hic in ea tanquam in tabernaculo militamus. Ipsa est in hoc psalmo materia. Negotium prophetae sub persona Ecclesiae est, ostendere quomodo tabernacul