comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citeronis libros. qui de qͣstionibꝰ phylosephie p̃notãt᷑. niude¬
at̃ qͣnta ibi netessitate ꝯpulsus sit. tãta uerboꝵ portẽta ꝓfer¬
re. que nũꝗͣ latini homiinis auris andiuit:hoc cũ de g̃co.
q̃ lingua uicina ẽ tͣnsferret ĩ nram̃. quid patiũ t᷑ illi qui de he¬
bechis difficultatibꝰ ꝓpuetates expͥmere conãt᷑ ⁊tam̃ multo
pauciora st̃ ĩ tantis uoluminibꝰ script᷑arũ. q̃ nouitatẽ sonẽt
ꝗͣca q̃ ille ĩ paruo oꝑe ꝯgessit. Potest aũ siẽ ĩ pͥncipio diximꝰ

Expanded text:
Ciceronis libros, qui de quaestionibus philosophiae praenotantur; et videCiceronis libros, qui de quaestionibus philosophiae praenotantur; et videant, quanta ibi necessitate compulsus sit, tanta verborum portenta proferre, quae numquam Latini hominis auris audivit: et hoc cum de Graeco, quae lingua vicina est, transferret in nostram. Quid patiuntur illi, qui de Hebraeis difficultatibus proprietates exprimere conantur? et tamen multo pauciora sunt in tantis voluminibus Scripturarum quae novitatem sonent, quam ea quae ille in parvo opere congessit. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est. qd̾ accipit euãalit̃. cui pͥmũ insinuat᷑. ⁊ ad fidẽ eiꝰ addu¬
cit᷑. ut credat uera eẽ q̃ scripta st̃. Discit aũ is. qui ea q̃ in illo ꝑ
enigmata ⁊ parabolas fig̾ata st̃. explanata ⁊ disserta cognoscit. ñ
script᷑arũ est. ⁊ anullo sapientũ seculi ap̃ grecos usurpatũ. Uñ¬
michi uident᷑ quẽ ad modũ in aliis uerbis. q̃ de hebreo in arecũ¬
⁊ sonare cũ quid tectũ ⁊ uelatũ ablato desuꝑ oꝑim̃to. ostendit᷑ ⁊ ꝓ
fert᷑ inlucẽ hoc ut manifestiꝰ fiat. accipite exẽplũ. Moyses cũ dõ
reuelata ⁊ aꝑta facie loq̃bat᷑ idest absq uelamine. ad ppłm̃ aũ
loquẽs q ĩ uultũ eiꝰ attẽdere ñ ualebat᷑. uelam̃ ponebat ĩ faciẽ.
Añ archã quoq testam̃ti. uelũ oppãsũ erat qd̾ cũ fuisset reduc¬
tum. ea q̃ antea abscondita erãt ꝓdebant᷑. ⁊ ut ip̃o uerbo utar.
nobis de nouitare ⁊ uilitate sermonis illudere. mittamꝰ eos ad

Expanded text:
dem ejus adducitur, ut credat vestra esse quae scripta sunt. Discit autem is, qui ea quae in illo per aenigmata et parabolas figurata sunt, explanata et disserta cognoscit: et Scripturarum est, et a nullo sapientum saeculi apud Graecos usurpatum. Unmihi videntur quemadmodum in aliis verbis, quae de Hebraeo in Graecuet sonare, cum quid tectum et velatum, ablato desuper operimento, ostenditur et profertur in lucem. Hoc ut manifestius fiat, accipite exemplum. Moyses cum Deo revelata et aperta facie loquebatur , id est, absque velamine: ad populum autem loquens, quia in vultum ejus attendere non valebant, velamen ponebat in facie . Ante Arcam quoque Testamenti velum oppansum erat: quod cum fuisset reductum, ea quae ante abscondita fuerant, prodebantur: et ut ipso verbo utar, nobis de novitate et vilitate sermonis illudere, mittamus eos ad
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ. ut id qđ in facie est. pꝰt tergũ fatiat. et ea que
pꝰt tergũ sut. uertat in faciẽ. Si quis tm̃ litt̾a se¬
quit᷑. pꝰteriora ponit ĩ faciẽ. Si quis uideoꝵ int̾ptõni
e ꝯstituta st̃. Necnõ ⁊ illud ꝯgrue. qd̾ tͣnslatõnis uer¬
bũ. galathis coaptatũ ẽ. Galathia enũ tͣnslatoem̃ in

Expanded text:
sti, ut id quod in facie est, post tergum faciat, et ea quae post tergum sunt, vertat in faciem. Si quis tantum litteram sequitur, posteriora ponit in faciem. Si quis Judaeorum interpreconstituta sunt. Necnon et illud congrue, quod translationis verbum Galatis coaptatum est: Galatia en
Abbreviated transcription (Latin):
non habundat Non enĩ onerat gratia.
sed alleuat mentẽ. Sed &iam sic potest
intelligi non habundausohomo. Quantũ. ẽ.
enĩ quod accepisti Et sitibimultum est:
lohannes quonemo maior .ẽ. internatos
mulierũ: Inferior tamen erat eo qui
minoꝵ. ẽ. in regnocęlorũ. Potest & sic
lon habundat dĩgratia corporaliter:
quia spiritalis est. Quis eius potest. aut
magnitudinẽ. aut latitudinẽ. conpre¬
hendere quã non uid&: Fides si fuerit
sicut granũ sinapis. montes transferre

Expanded text:
non abundat; non enim onerat gratia, non abundat; non enim onerat gratia, sed allevat mentem. 156. Sed etiam sic potest intelligi: Non abundas, o homo. Quantum est enim quod accepisti, etsi tibi multum est? Joannes quo nemo major est inter natos mulierum, inferior tamen erat eo, qui minor est in regno coelorum. 157. Potest et sic: Non abundat Dei gratia corporaliter, quia spiritalis est. Quis potest ejus aut magnitudinem aut latitudinem comprehendere, quam non videt? Fides si fuerit sicut granum sinapis, montes transferre
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Deꝑsonis autẽ puto dictum.
ut ur̃a habundantia sit ad illorũ in opiã.
& illorũ habundantia ad ur̃am in opiam
Idest ut populi habundantia sit bone opera¬
tionis ad illorũ subleuandã ᷑ ab olendõ
inopiam. Et illorũ habundantia spiritalis
adiuu& inpleber in opiãmeritis spiritalib
& conferat eigratiam. Unde exemplũ optimũ
posuit. quimultũ non habundauit. & qui
modicũ nonminuit. Bene ortatur ad ofsi¬
tiũ misericordię. omnes homines istud
exemplũ. qm̃ &qui plurimũ auripossid&.
quia nihil. ẽ. quod amittit. Ressine dispen¬
dio.ẽ. quȩ tota dispendiũ est. Est &iã sic in¬
tellectus bonus quiplurimũ hab&. & sinon
donat non habundat. quia quantũ uis
ad quirat. eg& semper quiplus concupiseit.
Et qui exiguum hab&: nonminuit. quia
multum est quod pauperẽ pascit. Similit̃
ergo &ille pauper qui confert spiritalia
propecunia. & siplurimũ habeat gratię

Expanded text:
dixerit. 153. De personis autem puto dictum: dixerit. 153. De personis autem puto dictum: Ut vestra abundantia sit ad illorum inopiam, et illorum abundantia ad vestram inopiam; id est, ut populi abundantia sit bonae operationis ad illorum sublevandam alendi inopiam: et illorum abundantia spiritalis adjuvet in plebe inopiam meriti spiritalis, et conferat ei gratiam. 154. Unde exemplum optimum posuit: Qui multum, non abundavit: et qui modicum, non minuit. bene hortatur ad officium misericordiae omnes homines istud exemplum; quoniam et qui plurimum auri possidet, quia nihil est, quod amittit. Res sine dispendio est, quae tota dispendium est. 155. Est etiam sic intellectus bonus: Qui plurimum habet, et si non donat, non abundat; quia quantumvis acquirat, eget semper, qui plus concupiscit: et qui exiguum habet, non minuit; quia non multum est quod pauperem pascit. Similiter ergo et ille pauper qui confert spiritalia pro pecuniariis, et si plurimum habeat gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & adperfectum ortatur dicens. Nune
ergo. & facere. consumate Utquẽ ad modũ
promptaest in nobis. uoluntas faciendi.
itasit & ꝑfitiendi. exeo qđ habetis. Sienĩ
uoluntas prompta est secundum id quod
habet accepta est non seđm qđ non habet.
Non enim ut aliis refectiosit. uobis autem
angustia. Sed ex ęqualitate in hoc tẽpore.
ut ur̃a habundantiasit. ad illorũ in opiam.
ut & illorũ abundantiasit adur̃am in opiã
ut fiat ȩ̨qualitas. Sicut scriptũ . ẽ. Qui multũ
non abundauit & quimodicũ non min oraus
Aduertimus: quẽ ad modũ & beni uolentiã ali¬
beralitatẽ. & modũ cõprehendit. & fructum
atq ꝑsonas. Id eo modũ quia in ꝑfectis daba
consiliũ. Nonenĩ patiuntur angustias. niss
grauare. insacerdotio aliquo constitutus.
aut ministerio Nontotũ qđ habet conferat.
sed operetur cum honostate. quantũ offitiasa
est non mihi inꝑfectus uidetur. & puto qđ
hic angustiã non animi. sed reifamiliaris

Expanded text:
Unde ad perfectum hortatur, dicens: Nunc ergo et facere consummate, ut quemadmodum prompta est in vobis voluntas faciendi, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. Si enim voluntas prompta est, secundum id quod habet, acceptum est, non secundum quod non habet. Non enim ut aliis refectio sit, vobis autem angustia: sed ex aequalitate in hoc tempore, vestra abundantia ad illorum inopiam, ut illorum abundantia sit ad 41 vestram inopiam; ut fiat aequalitas, sicut scriptum est: Qui multum, non abundavit: et qui modicum, non minoravit . 152. Advertimus quemadmodum et benevolentiam, et liberalitatem, et modum comprehendit, et fructum, atque personas. Ideo modum quia imperfectis dabat consilium, non enim patiuntur angustias, nisi gravare in sacerdotio aliquo constitutus aut ministerio, non totum quod habet, conferat; sed operetur cum honestate quantum officio sat est, non mihi imperfectus videtur. Et puto quod hic augustiam non animi, sed rei familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
minebat. Quod plura: traditumerat.
tamen cõmunicato mecũ consilio
obsedit sc̃s ep̃s. ea conclauia ad que
trans latum illud depositum iuduȩ
cognouerat. Quod ubi non potuit
auferri. receptum sub es rografo est.
ꝑqtea iterum flagitabatur exerro¬
ut ipse ꝑsem& ipsum nos conuenur&
Negatum est. & exposita diuina legis
auctoritate. & seriȩ lectionis. &
heliodori periculo: uixtandem
rationem imperator accepit. Post
xiam temptata fuerat obreptio.
salua est. in pressio non est formiditi.
quia iam res nonfides perielitatur
filui fugite improbos. cauete inuidos
nter improbũ &inuidum. hocint̾ est
Improbus suo delectatur bono. in¬
uidus torquetur alieno. Ille diligit
mala. hicbona odit. ut prope tole¬
rabilior sit quisibi uult bene. quan
quimale omnibus Filii ante factũ
cogitate. &cũdiutius cogitaueritis.
tuno facite quod probatis: Lauda¬
bilis mors cum occasiodatur rapi¬

Expanded text:
minebat. Quid plura? Traditum erat. 151. minebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, obsedit sanctus episcopus ea conclavia, ad quae translatum illud depositum viduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirout ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio; salva est: impressio non est formidini; quia jam res, non fides periclitaturFilii, fugite improbos, cavete invidos. Inter improbum et invidum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasio datur, rapi
Abbreviated transcription (Latin):
habes hostem aut quem insidiatorẽ
rerũ tuarum. illuc dirige & flagella¬
tum recipieseum Seruanda est igitur
filii depositis fides. adhibenda dili¬
gentia. Egregiȩ hinc uestrum enitescit
ministeriũm. sisuspecta in pressio
potentis quã uel uidua. uel orphani
tolerare nonqueant. eccłe subsidio
cohibeatur. si ostendatis plus apuduos
mandatum dĩ. quam diuitis ualere
gratiam Aleministis ipsi quotiens
aduersus regales impetus prouidua¬
rum immo omnium depositis certa¬
men subierimus Cõmune hoc uob̾eũ
mihi recens exemꝑlũ eccłẽ ticiniensis
proferam. quȩ uiduę depositũ quod
susceperat amittere periclitabat᷑
Inter pellante enĩ eo quisibi illud
imperiali rescripto uindicare cupi¬
ebat. clerici sontenebant aucto¬
ritatera Itonora quoq & int̃cesso¬
res dati. non posse pręceptis impe¬
ratoris obuiari ferebant. Legebatur
rescripti forma directior magister
offiriorum statuta agens in rebus in¬

Expanded text:
habes hostem, aut aliquem insidiatorem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quam vel vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen subierimus. Commune hoc vobiscum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus im
Abbreviated transcription (Latin):
decore grato. cumsplendore gloria
spetiosi amictu. qui circum steter̃
eum &utraq exparte flagellabant
sacrilegum. sine ulla intermissione
continuato uerbere. Qui multacir¬
cũ fusus caligine in terrã coneidit.
euidenti diuinę operationis inditio.
exanimatus iacebat. neculla spes
in eo residebat salutis. Oborta est
lȩtitia metuentibus. metus suꝑbis¬
Deiestiq examicis heliodori quidam
rogabant oniam ut uitã poscer&e ei.
qm̃ supremũ gerebat sp̃m. Rogante
itaq sacerdote summo. idem iuuenes
iterũ helio doro apparuerunt. is dem
amicti uestibus. & dixerunt ad eum.
Onae sũmos acerdoti gratias age. propt̃
quem tibi uitaest reddita. tuautem
exꝑtus dĩ flagella. uade & adnuntia
tuis omnibus quantũ cognoueris tẽpli
religionẽ. &dĩ potestatem. His dictis.
non conparuerunt. Heliodorus autẽ
recepto sp̃ũ. hostiã dño optulit. onia
sacerdoti gratias egit. cũ exercitu
adregem reuertitur dicens. Siquem

Expanded text:
decore grato, cum splendore gloriae, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus sudejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem
Abbreviated transcription (Latin):
pillorum. Quȩcũ heliodorus ereptũ¬
ire uellet. & regis uindicare cõmodis.
sacerdotes ante altare lactauerunt
se induti sacerdotalibus stolis. &dm
uiuum qui de depositis legem dederat
flentes inuocabant. custõdem se p̃cepto
prestare suorum. uultus uero & color
sũmi sacerdotis inmutatus. declarabat
dolorem animi. & mentis uttentę
sollicitu dinem Flebant om̃s quod
in contẽptum locus uenturus for&.
sinec indĩ templo tuta fidei seruaret
custodia. Accinctȩq mulieres pectus.
& clausȩ uirgines pulsabant ianuam
Ad muros alii currebant. ꝑfenestras
alii prospectabant. omnes adeelum
tendebant manus orantes. ut suis dñs
ad esset. legibus seliodorus autem
nechis territus quod uitenderat
urguebat. & satellitibus suis erariũ
sepserat. cum subito apparuit terri¬
bilis ȩques armis prefulgens aureis
Acquus autem eius erat insigniornat
opertorio. Alii quoq duõ iulienes
apparuerunt inuir tute inclita.

Expanded text:
pillorum: quaedam pillorum: quaedam ire vellet, et regis vindicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et Deum vivum qui de depositis legem dederat, flentes invocabant, ut custodem se praeceptorum praestaret suorum. Vultus vero et color summi sacerdotis immutatus declarabat dolorem animi, et mentis intentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines pulsabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta,
Abbreviated transcription (Latin):
confringere. conflare. uendere
lic& Opus est. ut de eccła mystici
poculi forma non exeat. ne adusus
ne farios sacri calicis ministerium
eccłam quę sita sunt uasa quȩ initia¬
ta non essent. Deinde cõminuta
postremo conflata ꝑminutas ero¬
gationes dispensata egentibus.¬
captiuorum quoq p̃tis ꝓfecerunt
Quod sidesunt Noua & quȩ nequa quã
initiata udeantur. in huius modi
quos supra dixi usus. omnia arbitror
pie p osse conuerti. ¶lud sane diligent᷑¬
tuendum est. ut deposita uiduarum
intemerata maneant. sine ulla
seruentur offensione. Nec solum
sicut in libris machabeorum legimꝰ
cõmendatum templo omne serua¬
tum est Namcũ inditiũ factum
ess& pecuniarũ. quas intẽplo
iherusolimis maximas repperiri
posse. sy mon nefarius antiocho regi
prodidit: mussus inrem heliodorus
ad tẽplũ uenit & sum mosacerdoti
aperuit inditi inuidiam. &aduentꝰ
sui causam lunc sacerdos deposita
esse dixit. iuduarũ uictualia &pu¬

Expanded text:
confringere, conflare, vendere confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium  primum quaesita sunt vasa quae initiata non essent: deinde comminuta, postremo conflatagationes dispensata egentibus,captivorum queque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, in hujusmodi quos supra dixi usus, omnia arbitror pie posse converti. intuendum est, ut deposita viduarum intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pu
Abbreviated transcription (Latin):
ioachim quiaurum in obsidione
seruauit. Nec dispensauit alimoniȩ
com parande. & aurũ uidit eripi
& se incaptiuitatẽ deduci. Lauren¬
tius quiaurum eccłȩ maluit eroga¬
re pauperibus quã ꝑsecutori reseruare.
ꝑsingularis int̾p̃tationis uiuacitatem
sacram martyrii accepit coronam
Nũquio dictumest scõ laurentio. non
debiusti ei ogare thesaurosecele. suasa
sacramentorũ uendere. Opus est.
ut quis fide sincera & ꝑspicaci ꝓuiden¬
tia munus hoc impleat. Sane si in sua
aliquis deriuat emolumenta. erim̃. ẽ
Sinuero pauperi erogat. captiuum
redimit. miscđia est. Nemo enim
potest dicere cur pauꝑ uiuit. nemtos
potest queri. quia captiui redemptifunt:
Nemo potest accusare quia tẽplũ dei est
edificatũ. nemopotest indignari quia
humandis fideliũ reliquiis. spatia
laxata sunt. Nemo potest dolore
quia in sepulturis xp̃i anerum.
requies de functorum est ¶n histrib
generibus uasa eccłȩ &iam initiata

Expanded text:
Joachim qui aurum in obsidione Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare pauperibus, quam persecutori reservare, pro singulari suae interpretationis vivacitate sacram martyrii accepit coronam. Numquid dictum est sancto Laurentio: Non debuisti erogare thesauros Ecclesiae, vasa sacramentorum vendere? 142. Opus est ut quis fide sincera et perspicaci providentia munus hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vivit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus vasa Ecclesiae etiam initiata
Abbreviated transcription (Latin):
infusũ meauro sanguinẽ xp̃i. nonsolum
inrutilasse. uerũ &iam diuinȩ opera¬
tionis inpressisse uirtutẽ redẽptionis
mmneseruale aurum sẽs̃ martyr laurentus
dño reseruauit. A quo cũ quererentur
thes auri eccła ꝓmisit de monstraturũ¬
se sequenti die pauperes diꝑxit. Inter¬
rogatus ubi essent thesauri quos promi¬
sertit. ostendit pauperes dicens. Hisunt
thesauri eccłe. &uere thes auri. inquib
apc̃ est in quib fidesest denique apłs
ait Habemus thesaurum inuasisfic¬
tilibus. Quos meliores thesauros hab&
xp̃c. quam eos inquibus seesse dixit.
Sic enim scriptum est. Esuriui et dedistis
mihi manducare. sitiui & de distis mibi
bibere. hospes eram. & collegistis me
Et infra. Quod eim unieorũ fecistis:
mihi fecistis. Quos meliores habẽt
ihẽ thesauros. quã eos in quib amat
uideri  Hosthes uros de monstrauit
laurentius & uicit. quod eos nec per¬
secutor potuit auferre: Itaque

Expanded text:
infusum auro sanguinem Christi non solum infusum auro sanguinem Christi non solum irrutilasse, verum etiam divinae operationis impressisse virtutem redemptionis munere. 140. Tale aurum sanctus martyr Laurentius 104 Domino reservavit, a quo cum quaererentur thesauri Ecclesiae, promisit se demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes dicens: Hi sunt thesauri Ecclesiae. Et vere thesauri, in quibus Christus est, in quibus fides est. Denique Apostolus ait: Habemus thesaurum in vasis fictilibus . Quos meliores thesauros habet Christus, quam eos in quibus se esse dixit? Sic enim scriptum est: Esurivi, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et collegistis me . Et infra: Quod enim uni horum fecistis, mihi fecistis . Quos meliores Jesus habet thesauros, quam eos in quibus amat videri? 141. Hos thesauros demonstravit Laurentius, et vicit, quod eos nec persecutor potuit auferre. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
seruares quã metallorum isnon
possa responsum referri. Quidenĩ
diceres limui ne tẽplo dĩ ornatus
deess& respondera. Aurũ sacram̃ta
ñquęrunt. neq auro placent. que
auro nonemuntur. Ornatus sacra¬
mentorũ redemptio captiuorũ est¬
Et uere illa sunt uasa pretiosa que
redimunt animas amorte Iue
uerus thesaurus est dñi. quioperat᷑
quod sanguis eius operatus est lunc
uas dominici sanguinis agnosco.
cũ inutroq uidero redemptionem
ut calix ab hoste redimat. quod
sanguis apeccato redemit Quam
puschrũ ut cũ agmina captiuorum
ab eccła redimuntur. dicatur
Itos xp̃c redemit Ecce aurũ quo
amorte liberat.ecceaurũ quo
redqͥmitur pudicitia. seruatur
castitas. Hos ergo maluiuobis libe¬
ros tradere. quam aurũ reser¬
uare. Hic numerus captiuorum
hic ordo prestantior est. quã speties
uasculorum. Iuic muneri proficere
debuit aurũ redemptoris. ut re¬
dimer& perilitantes. Agnosco

Expanded text:
servares, quam metallorum. 138. His non servares, quam metallorum. 138. His non posset responsum referri. Quid enim diceres: Timui ne templo Dei ornatus deesset? Responderet: Aurum sacramenta non quaerunt: neque auro placent, quae auro non emuntur. Ornatus sacramentorum redemptio captivorum est. Vere illa sunt vasa pretiosa, quae redimunt animas a morte. Ille verus thesaurus est Domini, qui operatur quod sanguis ejus operatus est. Tunc vas Dominici sanguinis agnoscitur, cum in utroque viderit redemptionem; ut calix ab hoste redimat, quos sanguis a peccato redimit. Quam pulchrum, ut cum agmina captivorum ab Ecclesia redimuntur, dicatur: Hos Christus redemit! Ecce aurum quod a morte liberat, ecce aurum quo redimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos ergo malui vobis liberos tradere, quam aurum reservare. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris, ut redimeret periclitantes. Agnosco
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ grauiores morte sunt. adoles¬
centule uel pueruli. uel infantes
abidosorum contagiis. quibus
mortis metuinquinabantur .e
uam causam nos & sinon sine ratione
aliqua gessimus. tam̃ ita in populo
prosecutisumus. ut confiteremur
multoq fuisse commodius astrue¬
remus ut animȩ dño quã aurum
seruare tur. Quienĩ sine auro
misit apostolos. ecclesias sine auro
congregauit Aurũ ecclesia hab&
non ut seru&. sedut eroga & sub¬
ueniat innecessitatibus: Quidopus
est custo dire quod nihil aduuat:
nignoramus quantũ auri atq
argenti detẽplo dñi. assprii sustu¬
lerint. Nonne melius conflat
sacerdos propt̾ alimoniã pauperũ.
sialia subsidia desint. quam sacri¬
legis contamindit. asportat hostis:
onne dicturus est dñs. curpassuses
tot in opes famemori. Et certe
habebas aurũ. ministrasses alimoniuã
Curtot captiui deducti in cõmertiũ.
nec redempti abhoste occisisunt.
Melius fuerat ut uasa uiuentium

Expanded text:
quae graviores morte sunt: adolesquae graviores morte sunt: adolescentulae, vel pueruli, vel infantes ab idolorum contagiis, quibus mortis metu inquinabantur? 137. Quam causam nos etsi non sine ratione aliqua gessimus; tamen ita in populo prosecuti sumus, ut confiteremur, multoque fuisse commodius astrueremus, ut animas Domino quam aurum servaremus . Qui enim sine auro misit apostolos, Ecclesias sine auro congregavit. Aurum Ecclesia habet ; non ut servet, sed ut eroget, et subveniat in necessitatibus. Quid opus est custAn ignoramus quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerunt? Nonne melius conflat sacerdos propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam sacrilegus contaminat atque asportat hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame mori? Et certe habebas aurum, ministrasses alimoniam. Cur tot captivi deducti in commercio sunt, nec redempti, ab hoste occisi sunt? Melius fuerat ut vasa viventium
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: Sic ep̃i affectus boniest: ut opta
sanare infirmos. serpentia auferre
ulcera. adurere aliqua non abscidere
Postremo quod sanari non potest edr
dolore abscidere: Unde pulcherrimũ
illud p̃ceptum magis eminae. ut cogite¬
mus. ñquȩ nr̃a sunt sedquȩ aliorum
łoc enĩ modo nihil erit quoduel irati
nr̃o indulgeamus affectui. uel fauentes
nrãe plus iusto tribuamus aliquid
mitatibus. Necessitates aliorũ quantũ
possumus iuuemus. & plus interdum
quã possumus. Melius est enĩ pro
mi scđia pausas prestare uel inuidiã
ꝑ peti: quã pretendere indementiã.
ut nos aliquando in inuidiã incidamus:
Quod cõfregerimus uasa mystica ut
captiuos redimeremus. quod arrianis
displicere potuerat. nectam factũ
displicera. quã ut eẽt. quod in nobis
rephenderetur. Quis autẽ est tam
durus. inmitis. ferreus. cui displiceat
quod homo redimitur amorte
femina ab inpuritatibus barbaroꝵ.

Expanded text:
ditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet ditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet sanare infirmos, serpentia auferre ulcera, adurere aliqua, non abscidere: postremo quod sanari non potest, cum dolore abscidere. Unde pulcherrimum illud praeceptum magis eminet, ut cogitemus non quae nostra sunt, sed quae aliorum . Hoc enim modo nihil erit, quod vel irati nostro indulgeamus affectui, vel faventes nostrae plus justo tribuamus aliquid mitatibus, necessitates aliorum quantum possumus juvemus, et plus interdum quam possumus. Melius est enim pro misericordia causas praestare vel invidiam perpeti, quam praetendere inclementiam; ut nos aliquando in invidiam 103 incidimus, quod confregerimus vasa mystica, ut captivos redimeremus, quod arianis displicere potuerat; nec tam factum displiceret, quam ut esset quod in nobis reprehenderetur. Quis autem est tam durus, immitis, ferreus, cui displiceat quod homo redimitur a morte, femina ab impuritatibus barbarorum,
Abbreviated transcription (Latin):
requirit. qui auxilio eius non indig&.
studio non flectitur. Quid ad alios si
sit ille copiosior. qui hab& Non quid
io circo honestior. qui hab& quo honestas
plerumq amitatur. qui hab& quod
custodiat. magisquã quod possideat
llud enĩ possidemus quod utimur. Quod
autem ultra usum est: nonutiq hab&
possessionis fructum. sed custodie
qd̃ pecuniae contẽptus. iustitie¬
formasit. Et ideo auaritiã declinare
omnibus gestis &operibus custodiamꝰ
eam Siuolumus commenidare nos
deo caritatẽ habeamus. un animes
simus. humilitatẽ sequamur.
alterutrũ existimantes superiorẽ
sibi Haec est enĩ humilitas sinihil sibi
arroga. sed inferiorẽ se esse existimo
Episcopus ut m̃bris suis utatur clericis. EIsC¬
& maxime ministris qui sunt uere filii:
Quem cuiq uiderit aptum muneri ei
deput& Cum dolore amputatur &iã
quȩ putruit parscorporis. adiutrac¬
tatur si potest sanari medicamentis:
Sinon potest. tutic amedico bono absei¬

Expanded text:
requirit, qui auxilio ejus non indiget, requirit, qui auxilio ejus non indiget, studio non flectitur? Quid ad alios, si sit ille copiosior qui habet? Numquid idcirco honestior; quia habet quo honestas plerumque amittitur, quia habet quod custodiat magis quam quod possideat? Illud enim possidemus quo utimur: 102 quod autem ultra usum est, non utique habet possessionis fructum, sed custodiae In pecuniae contemptuforma sit; et ideo avaritiam declinare omnibus gestis et operibus custodiamus eam. 134. Si volumus commendare nos Deo, charitatem habeamus, unanimes simus, humilitatem sequamur, alterutrum existimantes superiorem sibi. Haec est enim humilitas, si nihil sibi quis arroget, et inferiorem se esse existimet. Episcopus ut membris suis utatur clericis, et maxime ministris qui sunt vere filii; quem cuique viderit aptum muneri, ei deputet. 135. Cum dolore amputatur etiam quae putruit pars corporis, et diu tractatur, si potest sanari medicamentis: si non potest, tunc a medico bono absci
Abbreviated transcription (Latin):
solem sistere nepro cedera. auaritiã
hominũ non potuit sistere nepro
serper&. Aduocem eius solstetit.
auaritia nonstetit. Sole igitur
stante. confecit ihs trium phum
Quaritia autẽ proce dente pene
amisit uictoriam. Quid fortissi¬
mu omniũ sanson. non nes alile
mulieris auaritia decepit Itaq
ille qui rugientẽ leonẽ manibus
discerpsit suis. quiuinctus &alieni¬
genis traditus sine ullo adiutore
solus dissolutis uinculis mille
exhis ꝑ imit uiros. qui funes intextos
neruis uelut mollia sparti fila
disrupit. issuꝑ genua mulieris
inflexa ceruice truncatus. in uicti
crinis ornatũ p̃rogatiua sue uirtutis
amisit. Influxit pecunia ingremium
mulieris. & auiro discessit gratia.
Feralis igitur auaritia. in lecebro sa
pecunia. quȩ habentes contaminat.
non habentes noniuuat. Esto tamen
ut aliquando adiuu& pecunia inferio¬
rem. tamen & ipsũ desiderantẽ. Quid
adeum quinon desiderat. qui non

Expanded text:
solem statuere, ne procederet , avaritiam solem statuere, ne procederet , avaritiam hominum non potuit sistere, ne serperet. Ad vocem ejus sol stetit, avaritia non stetit. Sole itaque stante, confecit Jesus triumphum: avaritia autem procedente, pene amisit victoriam. 131. Quid fortissimum omnium Samson, nonne Dalilae mulieris avaritia decepit? Itaque ille qui rugientem leonem manibus discerpsit suis, qui vinctus et alienigenis traditus, sine ullo adjutore solus dissolutis vinculis, mille ex his peremit viros: qui funes intextis nervis velut mollia sparti fila disrupit; is super genua mulieris inflexa cervice truncatus, invicti crinis ornatum, praerogativam suae virtutis amisit. Influxit pecunia in gremium mulieris, et a viro discessit gratia . 132. Feralis igitur avaritia, illecebrosa pecunia, quae habentes contaminat, non habentes non juvat. Esto tamen ut aliquando adjuvet pecunia, inferiorem tamen et ipsam desiderantem. Quid ad eum qui non desiderat, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
mores hominũ ad admirationem
diuitiarũ. ut nemo nisi diues bonoie
dignus putetur. neq hic reoens usus.
sed &iam dudũ quod peuisefe moleuit
hoc uitium humanis mentibus
Siquidem cum iherico magna ciuitas
tubarum sa cerdotaliũ sõno corruiss&
&iħc naue potiretur uictoria. cogno¬
uit infirmatã esse uirtutẽ populi
ꝑ auaritiã. atq auri cupiditatem
Nam cum despolus urbis incense sustu¬
liss& achor uestem auream. & ducenta
argenti didragnia. & linguã auream.
oblatus dnõ negare non potuit. sed
prodidit furtũ. Uetus igitur &antiqua
auaritia est. quȩcum ipsius diuina
legis coepit oraculis. immopropt
ip̃sam reprimendã lexdi dataest
Propt̃ auaritiam balach putauit
bala am premiis posse temptari.
ut male dicerae populo patruni
& uiciss& auaritia. nisi ds amaledicto
eum abstinere uetuiss&. Propter
auaritiam precipitatus achar
inexitium deduxerat totã plebem
parentum. Itaq iesus naue qui potuit

Expanded text:
mores hominum admiratione mores hominum admiratione divitiarum, ut nemo nisi dives honore dignus putetur. Neque hic recens usus: sed jamdudum, quod pejus est, inolevit hoc vitium humanis mentibus. Siquidem cum Hiericho magna civitas tubarum sacerdotalium sono corruisset, et Jesus Nave potiretur victoria, cognovit infirmatam esse virtutem populi per avaritiam, atque auri cupiditatem. Nam cum de spoliis urbis incensae sustulisset Achar vestem auream, et ducenta argenti didrachmata, et linguam auream, oblatus Domino negare non potuit, sed prodidit furtum . 130. Vetus igitur et antiqua avaritia est, quae cum ipsius divinae legis coepit oraculis, immo propter ipsam reprimendam lex delata est. Propter avaritiam Balach putavit Balaam praemiis posse tentari, ut malediceret populum patrum: et vicisset avaritia, nisi Dominus a maledicto eum abstinere jussisset . Propter avaritiam praecipitatus Achar, in exitium deduxerat totam plebem parentum. Itaque Jesus Nave, qui potuit
Abbreviated transcription (Latin):
gratia nũquã exinanitur. reddendo
uacuatur pecuna. gratia autem
&abendo soluitur. & soluendo retine¬
tur. Deinde quod diues refugit.
pauꝑ fatetur. Quod siobligatus debito
sibiq subuentũ : non honorisuo delatũ
putat: donatos sibi arbitratur filios.
uitã redditã. seruatã familiã. Quanto
igitur melius apud bonos. quã apud
ingratos locare benefitiũ . Unde d̃s
ad discipulos ait Nolite possidere
aurũ. neq argentũ. neq pecuniã
Qua uelut falce pullu lantẽ inpecto¬
ribus humanis succidit auaritiam
Petrus quoq claudo qui exutero
matris sue portabatur: ait. Argentũ
&aurum non habeo. sed quod habeo
dotibi In nomine iħu xp̃i nazareni.
surge &ambula. Itaq pecunia non
dedit. sanitatẽ dedit. Quantũ melius
est salutem habere sine pecunia.
quã pecuniã sine salute. Surrexit
claudus qđ non sperabat. pecuniam
non accepit quã sperabat. Sed hȩc
uix inscĩs dnĩ repꝑeriuntur: ut aiuie

Expanded text:
gratia numquam exinanitur. Reddendo gratia numquam exinanitur. Reddendo vacuatur pecunia: gratia autem et habendo solvitur, et solvendo retinetur. Deinde quod dives refugit, pauper fatetur quod sit obligatus debito, sibique subventum, non honori suo delatum putat: donatos sibi arbitratur filios, vitam redditam, servatam familiam. Quanto igitur melius apud bonos, quam apud ingratos locare beneficium? 128. Unde Dominus ad discipulos ait: Nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam; ; quia velut falce, pullulantem in pectoribus humanis succidit avaritiam. Petrus quoque claudo, qui ex utero matris suae portabatur, ait: Argentum et aurum non habeo: sed quod habeo, do tibi. In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Itaque pecuniam non dedit, sanitatem dedit. Quanto melius est salutem habere sine pecunia, quam pecuniam sine salute! Surrexit claudus, quod non sperabat: pecuniam non accepit, quam sperabat. Sed haec vix in sanctis Domini reperiuntur, ut divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ea non possint rep̾sentare. Ducens.
ad conuiuium atq epulas. non eos
quidiuites sunt: sed pauperes noue¬
ris inuitandos Diuites enĩ rogari
uidenter. ut ipsi quoq nobis reddant
conuiuium. Pauperes quia non habent
quod restituant. cum acceperint
remuneratorẽ nobis faunt dm̃
quise propaupere obligandum
optulit Nd ipsum quoq seculi usum
conlatio benefitii facta in pauperes
magisquã in locupletes plus iuuat.
quia diues dedignatur benefitium.
& pud& eũ debitorem. eẽ gratiae
Quin &iam id quod conlatum est sibi
meritis suis arrogat. quod uelut
debitum acceperit. Uel ideo datũsit.
eoquod isquidedit reddendum sibi
adiuite uberius estimauerit. Ita
iaccipiendo benefitio. in eo ipso qđ
acceperint diuites de disse semagis
quam accepisse existimant. Pauper
uero & sinon habae unde reddat
pecuniã. refert gratiam. In quo cer¬
tum est quod plus reddat. quã acce¬
perit. Pecunia enim nd̾mo soluitur.

Expanded text:
ea non possunt repraesentare, docens ea non possunt repraesentare, docens ad convivium atque epulas non eos qui divites sunt, sed pauperes invitandos. Divites enim rogari videntur, ut ipsi quoque nobis reddant convivium; pauperes, quia non habent quod restituant, cum acceperint, remuneratorem nobis faciunt Dominum, qui se pro paupere obligandum obtulit. 127. Ad ipsum quoque saeculi usum collatio beneficii facta in pauperes magis quam in locupletes plus juvat; quia dives dedignatur beneficium, et pudet eum debitorem esse gratiae. Quin etiam id quod collatum est sibi, meritis suis arrogat, quod velut debitum acceperit, vel ideo datum sit eo quod is qui dedit, reddendum sibi a divite uberius existimaverit. Ita in accipiendo beneficio, eo ipso quod acceperint divites, dedisse se magis quam accepisse existimant: pauper vero etsi non habet unde reddat pecuniam, refert gratiam. In quo certum est quod plus reddat, quam acceperit; pecunia enim nummo solvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sic opini onẽ immo fidem grauat
quamsi in iudicando potentiori
dones. causam inferioris uel paupe¬
rem in nocentem arguas. diuitem
excusesreum culpe Pronũ quidem
genus hominumꝰ fauere honora¬
tioribus nelesos sese putent. neuicti
doleant. Sed primũ si offensam uereris.
non recipias iuditium. Sisa cerdos es
aut si quisquã alius. non lacessas
Lic& tibi silere in negotio dũ taxat
pecuniario. quã quam sit constantiae
adesse equitati. In causa autẽ dĩ ubi
cõmunionis periculum est. &lam dissi¬
mulare peccatum est non leue:. Quid¬
autẽ & tibi prodest fauere diuiti
anquia dicitius amantẽ remunerat᷑:
hisenim fauemus frequentius a quibus
referendȩ uicem speramus gratiae.
Sedeo magis infimo & inopinos stude¬
re conuenit: qm̃ proeo quinon hab&
remunerationẽ speramus ad ño ihũ
Qui sub spetię conuiuii generalem
uirtutis ȩdidit formam. ut his potius
nr̃a conferamus benefitia. quinobis

Expanded text:
sic opinionem, immo fidem gravat, sic opinionem, immo fidem gravat, quam si in judicando potentiori dones causam inferioris: vel pauperem innocentem arguas, divitem excuses reum culpae. Pronum quidem est genus hominum favere honoratioribus, ne laesos sese putent, ne victi doleant. Sed primum si offensam vereris, non recipias judicium: si sacerdos es, aut si quisquam alius, non lacessas. Licet tibi silere in negotio duntaxat pecuniario; quamquam sit constantiae adesse aequitati. In causa autem Dei, ubi communionis periculum est, etiam dissimulare peccatum est non leve. autem et tibi prodest favere diviti? An quia citius amantem remuneratur? His enim favemus frequentius, a quibus referendae vicem speramus gratiae. Sed eo 100 magis infirmo et inopinos studere convenit; quia pro eo qui non habet, remunerationem speramus a Domino Jesu : qui sub specie convivii generalem virtutum edidit formam: ut his potius nostra conferamus beneficia, qui nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ siquis non oboediat ep̃o.
extollere atq ex altare sese
desider&. obumbrare merita
epis copisimulata ad fectatione
doctrinę. aut humilitatis. aut
miscđiae : is. auero deuius superbit.
qm̃ ueritatis eaest regula: ut nihil
facias cõmendanditui causa: quo
minor alius fiat. neq siquid boni
habeas: id ad deformationẽ alte¬
rius &uituperationẽ exerceas.
nedefendas improbum & scã indig¬
no cõmittenda arbitreris. neq
iterũ urgeas & inpugnes : cuius
crimen non de p̃henderis: nacũ
momnibus in iniustitia cito offendat
tum maximȩ in eccła Iubi equitatẽ
esse oport&. ubi equalitatem haberi
dec&. ut nihil sibi potentior plus
uindic&. nihilplus usurpaditior
Siue enim pauꝑ.siue diues. in xp̃o unũ
sunt. Nihil sanctior plus sibi arro¬
g&. ipsum enim par. est esse huitu¬
liorem. Sed nec ꝑsonam alterius
accipiamus iniuditio. Gratia absit
causȩ merita decernatit. Nihil

Expanded text:
Caeterum si quis non obediat episcopo, Caeterum si quis non obediat episcopo, extollere atque exaltare sese desideret, obumbrare merita episcopi simulata affectatione doctrinae aut humilitatis, aut misericordiae, is a vero devius superbit; quoniam veritatis ea est regula, ut nihil facias commendandi tui causa, quo minor alius fiat: neque si quid boni habeas, id ad deformationem alterius et vituperationem exerceas. 124. Ne defendas improbum, et sancta indigno committenda arbitreris: neque iterum urgeas et impugnes, cujus crimen non deprehenderis. Nam cum in omnibus injustitia cito offendat, tum maxime in Ecclesia, ubi aequitatem esse oportet, ubi aequalitatem haberi decet; ut nihil sibi potentior plus vindicet, nihil plus usurpet ditior. Sive enim pauper, sive dives, in Christo unum sunt. Nihil sanctior plus sibi arroget; ipsum enim par est esse humiliorem. 125. Sed nec personam alterius accipiamus in judicio: gratia absit, causae merita decernant. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fitiis atq offitiis obligemus plurimos.
& conlatã reseruenius gratiam. ne iure
bene ficii fiant in memores. qui segra¬
uiter lesos dolent. Se pe enim inusũ
uenit: ut quos gratia foueris. uel
aliquo superiore cumularis gradu.
auertas sundigne aliquem eis pre¬
ponendũ iudices. Sed & sacerdo¬
tem benefitiis suis uel iuditus
fauere conuenit. ut equitatem
custo diat & presbitero uelministro
deferre ut parenti
Neq eos quitassemel
probatisunt arro¬
gantes eẽ oporta.
sed magis tam quam
memores grati& humilitatem
tenere. neq offendi sacerdotem.
si aut presbiter. aut minister.
aut quis quam declero. aut
misericordia. aut ie iunio. aut
integritate. aut doctrina & lec¬
tione existimationem accumul&
suam Gratia enĩ eccłe laus doc¬
toris est. bonũ opus alicuius
p̃dicari. ita tamen sinullo studio
fiat iactantiae. Laudent enim
unum quemq proximorum
labia & non ossuũ. & cõmen¬
dent opera non studia sua.

Expanded text:
ficiis atque officiis obligemus plurimos, ficiis atque officiis obligemus plurimos, et collatam reservemus gratiam; ne jure beneficii fiant immemores, qui se graviter laesos dolent. Saepe enim usu venit ut quos gratia foveris, vel aliquo superiore cumulaveris gradu, avertas, si indigne aliquem eis praeponendum judices. Sed et sacerdotem beneficiis suis vel judiciis favere convenit, ut aequitatem custodiat, et presbytero vel ministro deferre, ut parenti. 122. Neque hos quia semel probati sunt, arrogantes esse oportet; sed magis tamquam memores gratiae, humilitatem tenere: neque offendi sacerdotem, si aut presbyter, aut minister, aut quisquam de clero, aut misericordia, aut jejunio, aut integritate, aut doctrina et lectione existimationem accumulet suam: Gratia enim Ecclesiae laus doctoris est. Bonum, opus 99 alicujus praedicari, ita tamen si nullo studio fiat jactantiae. Laudent enim unumquemque proximorum labia, et non os suum: et commendent opera, non studia sua. 123.
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝑstrinxeris uerbo inmut rant dese¬
runt infesti abeunt : indignantes
relinquunt. imperare malunt quã
oboedire. Quasi ob noxios benefitio
subiectos sibi debere esse existimant.
quos p̃positos sibi habere debeant. Quis
igitur sibi fideles put&. quos uel pecunia.
uel adulatione sibi obligandos credi¬
derint. Nam& ille quipecuniam
acceperit. uilemse & despectum iudi¬
cat. nisi sepe redimatur:
Itaq frequenter expec¬
tat p̃tiũ suũ. Et ille
qui ob securatione ambi¬
tus uidetur. uult sẽꝑ
serogari ¶Ergobonis artibus & sincero¬
proposito nitendum ahon orem
arbitror & maxime ecclesiasticum.
ut neq resupina arrogantia uel
remissa neglegentia sit. neq turpis
affectatio & in decora ambitio
domnia abundat animi directa
sim plicitas. satisq se ipsa cõmendat.
In ipso uero munere neq seueritatẽ
eẽ durã conuenit. Necnimiã remissio¬
nẽ. neaut potestatẽ exercere. aut
susceptũ offitium nequaquã implere
uideamur Enitendũ quoq ut bene¬

Expanded text:
strinxeris verbo, immurmurant, deserunt, infesti abeunt, indignantes relinquunt, imperare malunt, quam obedire: quasi obnoxios beneficio, subjectos sibi debere esse existimant, quos praepositos sibi habere debeant. 118. Quis igitur sibi fideles putet, quos vel pecunia vel adulatione sibi obligandos crediderit? Nam et ille qui pecuniam acceperit, vilem se et despectum judicat, nisi saepe redimatur? Itaque frequenter exspectat pretium suum: et ille qui obsecratione ambitus videtur, vult semper se rogariproposito nitendum ad honorem arbitror, et maxime ecclesiasticum; ut neque resupina arrogantia, vel remissa negligentia sit: neque turpis affectatio, et indecora ambitio. Ad omnia abundat animi directa simplicitas, satisque se ipsa commendat. 120. In ipso vero munere neque severitatem esse duram convenit, nec nimiam remissionem; ne aut potestatem exercere, aut susceptum officium nequaquam implere videamur. 121. Enitendum quoque ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
tamenfilio. ¶ Liqua igitur eaesse
perpetua acsolida que uera sunt
&quȩ sincere potius quã dolo congre
gantur: Eauero que simulatione atq
assentatione parta sint. non posse
diu ꝑ seuerare. Quis igitur uel illos
qui pecunia ad obedientiã redimunt᷑.
uel eos quiassentatione inuitantur
fidos sibi arbitretur Nam& illi
frequenter seuendere uolunt. & isti
imperia duraferre non possunt.
Leui assentatiuncula facile capiuntur

Expanded text:
tamen filio. 116. Liquet igitur ea esse tamen filio. 116. Liquet igitur ea esse perpetua ac solida, quae vera sunt, et quae sincere potius quam dolo conggantur. Ea vero quae simulatione atque assentatione parata sunt, non possunt diu perseverare. Quis igitur fidelesqui pecunia ad obedientiam redimuntur, vel eos qui assentatione invitantur, fidos sibi arbitretur? Nam et illi frequenter se vendere volunt, et isti imperia dura ferre non possunt. Levi assentatiuncula facile capiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iuditia querentẽ. accedebat adcum
dicens. Ex qua ciuitate estu Res¬
pondebat ille. Exuna tribusum
detribu isrł seruus tuus. Referebat
abessalon. Uerbatua bonasunt &di¬
recta & quite audiat non est tibi
datus arege Quis constitua me
iudicẽ Et quisquis ad mae uenia
cui cũq fuerit uiditium netessariũ.
iustificabo illum. Talib dsliniebat
eum. extendens manum suam ad¬
p̃hendebat atq osculabatur eos.
Sic conuertit inse coreda omnium
dum blanditiȩ huius modiitimoꝵr
tangunt uiscerũ sensum. Sed delicati
isti & ambitiosi elegerunt honorabilia
& grata ad tepus & locunda. ubiparua
processit dilatio : Quã prudens omniũ
propheta paulis ꝑcedendo int̃ponendã
putauit Non potuerunt tolerare
ac sustinere deniq non dubitanis
deuictoria dauid: cõmendabat filiũ
dimicaturis. ut ei parcerent. Ideoq
nec proelio int̾ẽe̾ maluit. neqͣreferre
arma parricidae lic& uiderctur. sed

Expanded text:
judicia quaerentem, accedebat ad eum, judicia quaerentem, accedebat ad eum, dicens: Ex qua civitate es tu? Respondebat ille: Ex una tribu sum de tribubus Israel, servus tuus. Referebat Abessalon: Verba tua bona sunt et directa, et qui te audiat non est tibi datus a rege. Quis constituet me judicem, et quisquis ad me veniet, cuicumque fuerit judicium necessarium, justificabo illum? Talibus delinibat eum, extendens manus suas, apprehendebat atque osculabatur eos. Sic convertit in se corda omnium, dum blanditiae hujusmodi intimorum tangunt viscerum sensum. 115. Sed delicati isti et ambitiosi elegerunt honorabilia et grata ad tempus et jucunda: ubi parva processit dilatio, quam prudens omnium propheta paulisper cedendo interponendam putavit, non potuerunt tolerare ac sustinere. Denique non dubitans de victoria David, commendabat filium dimicaturis, ut ei parcerent. Ideoque nec praelio interesse maluit; ne vel referre arma, parricidae licet, videretur, sed