comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gregato ex̾citu in loco
cui initidã nom̃ super
uinsurã castra posuit
atq infedigragos. ac
deẜtores arma corripuit¬
⁊ ultor necis legatorũ
suoꝵ quicquid saxonie
int̾ albiam ⁊ uiusurã
int̾iacet. totũ fro et
igni deuastanit. Trans¬
albiani aũt suꝑbia ela¬
ta eo qd̃ regis legatos
ĩpune occid̾e potuerunt
arrãptis armis cõtra
abodritos ꝓficiscunt᷑. Nã
abodriti auxiliares frãcoꝵ
semꝑ fuerũt ex quo semel
ab eis in societatẽ recep¬
ti sunt. Quoꝵ dux thas¬
cho cognito tͣns albianoꝵ
motũ eis cum oĩb copus
suis in loco qui suẽtana
p̾lio ingenti eos cede ꝓ¬
strauit. Nam in pͥma cõ¬
gressione .iiiiʳ. milia eoꝵ
cecidisse narrauit. lega¬
tus regis eburis nõie qui
in eodẽ prelio fuit ⁊ in
abodritoꝵ acie dextrũ cor¬
nutenuit. Fusi gͥ fuga¬
tiꝙ ⁊ multis suoꝵ amis¬
sis cum magna calami¬
tate ad loca sua reu̾si st̃
At rex infranciã regres¬
sus cũ aquisgrani uenis¬

Expanded text:
gregato exercitu, in loco, gregato exercitu, in loco, cui Mimda. nomen, super Wisuram castra posuit, atque in foedifragos ac desertores arma corripuit, et ultor necis legatorum suorum, quicquid Saxoniae inter Albiam ac Wisuram interiacet, totum ferro et igni vastavit. Transalbiani autem, superbia elati, eo quod regis legatos inpune occidere potuerunt, arreptis armis contra Abodritos proficiscuntur. Nam Abodriti auxiliatores Francorum semper fuerunt, ex quo semel ab eis in societatem recepti sunt. Quorum dux Thasco, cognito Transalbianorum motu, eis cum omnibus copiis suis in loco qui Suentana proelio, ingenti eos caede prostravit. Nam in prima congressione quattuor milia eorum cecidisse, narravit legatus regis, Eburis nomine, qui in eodem proelio fuit, et in Abodritorum acie dextrum cornu tenuit. Fusi igitur fugatique, et multis suorum amissis, cum magna calamitate ad loca sua reversi sunt. At rex in Franciam regressus, cum Aquasgrani venis
Abbreviated transcription (Latin):
gis austrie atq gallicie
dona sͥ defe̾ntem susce¬
pit. Inde iterũ pippinũ
ad italiã. ludouicũ ad
aquitaniã remisit. cũ
quo ⁊ abdellam sarrace¬
mim ire uissit. Qui pꝰ¬
ea ut ip̃e uoluit in his¬
paniã ductus. ⁊ illoꝵ fi¬
dei quib se cred̾e ñ du¬
uitauit ꝯmissus ẽ. Rex
aũt in saxoniã residens
ibi ⁊ natalem dñi ⁊ pa¬
scha celebrauit.
Um iam uer appetet
nondũ tñ ꝓpt̾ inopi¬
am pabuli ex̾citus de hi¬
b̾nis ꝓduci pcituiss sa¬
xones tnͣsalbiani occasio¬
nem nacti legatos regis
qui ad cos obiusticias
faciendas missi erãt cõ¬
p̾hensos int̾ficiũt. pau¬
cis eoꝵ qͣiͣ ad redimendũ
ẜuatis trucidentes cum
cet̾is ⁊ godescalcũ regis
legatũ. quẽ ille añ pau¬
cos dies ad sigifridũ re¬
gem danoꝵ miserat.
Is cum eod̾ t̃p̃r reutere¬
tur ab huiꝰ sedicionis
auctorib int̾ceptꝰ atq
occiosus ẽ. Quib accep¬
tis rex gͣuit̾ ꝯmotus cõ¬

Expanded text:
gis Asturiae atque Gralleciae gis Asturiae atque Gralleciae dona sibi deferentem suscepit. Inde iterum Pippinum ad Italiam, Hludowicum ad Aquitaniam remisit, cum quo et Abdellam Sarracenum ire iussit, qui postea, ut ipse voluit, in Hispaniam ductus et illorum fidei, quibus se credere non dubitavit, commissus est. Rex autem in Saxonia residens ibi et natalem Domini et pascha celebravit.um iam ver adpeteret, nondum tamen propter inopiam pabuli exercitus de hibernis produci potuisset, Saxones transalbiani occasionem nancti, legatos regis qui ad eos ob iustitias faciendas missi erant, conprehensos interficiunt, paucis eorum quasi ad redimendum reservatis, trucidantes cum ceteris et Godescalcum, regis legatum, quem ille ante paucos dies ad Sigifridum regem Danorum miserat. Is cum eodem tempore reverteretur, ab hujus seditionis auctoribus interceptus atque occisus est. Quibus acceptis, rex graviter commotus, con
Abbreviated transcription (Latin):
cõtumaciã saxoniam
uastaturꝰ intrauit. neo
pͥus destitit. ꝙͣ oĩs ter¬
imos eiꝰ pagrais. Nam
usq ad ułtimos fines esꝰ
qua int̾ albim ⁊ uiusurã
occeano alluit᷑ accessit.
Inde regressus cũ aquisgͣ¬
ni ueniss. ibiq abdellam
sarracenũ filiũ ibuman¬
ge regis de mauritania
ad se uenientẽ suscepiss
legatũq incete pat̾rii qͥ
tunc siciliã ꝓcurabat. no¬
mine theoctistũ. litteras
imꝑatoris de costãtinopo¬
li missas deferentẽ audis
maret. Sũpto gͥ secum
comitatu suo saxoniam
peciit. castrisq suꝑ nui¬
suram positis cõsedit. ⁊
locũ castroꝵ heristalli uo¬
cari iussit. qui locꝰ ab in¬
colis usq in pͥsens ita
nõiat᷑. Ex̾citum u̾o quẽ
secum adduxit. ꝑ totam
saxoniã in hib̃na du¬
sit. Illuc pippinũ de ita¬
lia ⁊ ludouicũ de hispa¬
nica expeditõe regressũ
ad se uenire iussit. ibi
legatos hunoꝵ cũ mag¬
nis mun̾ib ad se mis¬
sos audiuit ⁊ ab soluit
Ibi legatũ hadefonsi re¬

Expanded text:
maciam Saxoniam vastaturus intravit. Nec prius destitit, quam omnes terminos eius peragrasset. Nam usque ad ultimos fines eius, qua inter Albim et Wisuram oceano alluitur, accessit. Inde regressus, cum Aquasgrani venisset, ibique Abdellam Sarracenum, filium Ibin-Mauge regis, de Mauritania ad se venientem suscepisset, legatumque Nicetae patricii qui tunc Siciliam procurabat, nomine Theoctistum, litteras imperatoris de Constantinopoli missas deferentem audissmaret. Sumpto igitur secum comitatu suo, Saxoniam petiit, castrisque super Wisuram positis consedit, et locum castrorum Heristelli vocari iussit, qui locus ab incolis usque in praesens ita nominatur; exercitum vero, quem secum adduxit, per totam Saxoniam in hiberna divisit. Illuc Pippinum de Italia et Hludowicum de Hispanica expeditione regressum ad se venire iussit, ibi legatos Hunorum cum magnis muneribus ad se missos audivit et absolvit, ibi legatum Hadefonsi re
Abbreviated transcription (Latin):
fuit desperatus
tio in audriaca uilla
de morte patͥs sui karoli
quos potuit ꝯsiliauit sͥ.
dans eis abbatias ⁊ comi¬
postulatõem. ⁊ iter agens
ꝑ carisiacũ ⁊ ꝯpendium
usq aruernũ. qͣtenis ad
sepulturã patͥs sui ut pn¬
tabat apud monast̾ium
audiens patrẽ suũ u̾celł¬
sepultũ. ⁊ regni pͥmores
tam alłes ꝙͣ comites idig¬
natos. qr quibdam hono¬
res ded̾at sine illoꝵ ꝯsen¬
su. ⁊ obid adusũ se ꝯspira¬
tos ẽẽ reu̾sus ẽ ꝯpendiũ
Ip̃i aũt pͥmores cũ Ri¬
childe diripientes oĩa que
in uia illoꝵ erant usq ad
auennacũ monast̾iũ ꝑue¬
ad montẽ uuit mari ꝯdi¬
xerũt. Indeq missos suos
ad ludouicũ direxer̃. s ⁊
ludouicꝰ legatos suos ad
eos direxit. ⁊ discurrẽtib
int̾ eos missis ad ꝑuentũ
est ut Richildis ⁊ ip̃i pͥmo¬
res ad eũ ꝯpendiũ uenirẽt
⁊ suũ ꝯuentũ ad casnũ

Expanded text:
it desperatus. cio in Audriaca villa de morte patris sui Caroli, quos potuit conciliavit sibi, dans eis abbatias et comipostulationem. Et iter agens per Carisiacum et Compendium usque ad Vernum, quatenus ad sepulturam patris sui ut putabat apud monasterium audiens patrem suum sepultum, et regni primores tam abbates quam comites indignatos, quia quibusdam honores dederat sine illorum consensu, et ob id adversus se conspiratos esse, reversus est Compendium. Ipsi autem primores cum Richilde, di ad Avennacum monasterium pervead montem Witmari condixerunt, indeque missos suos ad Ludovicum direxerunt, sed et Ludovicus legatos suos ad eos direxit. Et discurrentibus inter eos missis, ad hoc perventum est, ut Richildis et ipsi primores ad eum Compendium venirent, et suum conventum ad Casnu
Abbreviated transcription (Latin):
pidi ꝙ regis filiũ ꝑ quẽ
maxĩa ex ꝑte p̾liũ substi¬
terat int̾emptũ ꝯspicie¬
bant: in fugã ꝯu̾si sunt.
at u̾o alboin parata iuc¬
toria ad patrẽ letus rediit̃.
Nec mł̃to post ei uita de¬
cedenti in regnũ substi¬
tutus est.

Expanded text:
d regis filium, per quem maxima ex parte praelium substiterat, interemptum conspiciebant, in fugam versi sunt. At vero Alboin, patrata victoria, ad patrem laetus rediit. Nec multo post ei vita decedenti in regnum substitutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
egregii ꝯfessoris marti¬
ni. ad tutelam s exposcen¬
dam turonis abiit. multꝰ
ibi ꝓ sua salute suoꝵq
peccaminũ abolitõe dñi
ac scõꝵ eiꝰ p̾cator. ⁊ claris¬
simis donis eid̃ sacro loco
regia lib̾alitate ĩ partits
inditandis ⁊alus cenobi

Expanded text:
egregii confessoris Martini in tutelam sibi exposcenda, Turonis abiit. Multus ibi pro sua salute suorumque peccaminum abolitione Domini ac sanctorum ejus precator et clarissimis donis eidem sacro loco regia liberalitate impartitis, in ditandis et aliis coenobi
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatoris ẽẽt arbitrio
quałr ita fieret em̃datũ
ut de reliquo int̾ ꝑtes
pax firma man̾et.Bone

Expanded text:
atoris esset arbitrio, qualiter ita fieret emendatum, ut de reliquo inter partes pax firma maneret. Bone
Abbreviated transcription (Latin):
celebrau̾at. Prima ue¬
ris tẽperie mouens cõ¬
pendiũ uenit. Et cũ ĩde
gocio reu̾tiss. occurrit
ei hildebrandꝰ dux spo¬
litinꝰ cum magns mu¬
ñib in iuilla uiurcini¬
aco. quẽ ⁊ benigne i¬
suscepit. ⁊ mun̾ib do¬
natũ in ducatũ suũ
remisit. Ipse aĩo ad
saxonicã expeditionẽ
intento duriã uenit
habitoq iuxta morẽ
gen̾ali cõuentu rheñ
meo loco qui lippia uo¬
cat᷑ cũ exͥcitu traiecit.
Cui cũ saxones ĩ quodã
loco qui buocholt uoca

Expanded text:
ma veris temperie movens, Compendium venit. Et cum inde, gotio, revertisset, occurrit ei Hildibrandus dux Spolitinus cum magnis muneribus in villa Wirciniaco . Quem et benigne suscepit, et muneribus donatum in ducatum suum remisit. Ipse animo ad Saxonicam expeditionem intento Duriam venit habitoque iuxta morem generali conventu Rhenum in eo loco, qui Lippeham vocatur, cum exercitu traiecit. Cui cum Saxones in quodam loco, qui Buocholt voca
Abbreviated transcription (Latin):
ẽerciũ turonis. qͣrͣtũ
cabillonis. Qͥntũ are¬
lato ꝯgregatũ ẽ. Et
ꝯstitutõnũ que in sin¬
gulis fc̃e sunt collatõ
coram imꝑatore in illo
ꝯuentu habita. Quas
qui nosse uolu̾it ĩ supͣ¬
dictis qͥnq ciuitatib
ĩuenre pot̾it. quãquã

Expanded text:
ium Turonis, quartum Cabillione, quintum Arelati congregatum est, et constitutionum, quae in singulis factae sunt, collatio coram imperatore in illo conventu habita; quas qui nosse voluerit, in supradictis quinque civitatibus invenire poterit, quamqua
Abbreviated transcription (Latin):
stiles phalanges agre¬
diam᷑ ĩtrepidi. hac allo¬
cutione ducis aĩati uiri
uͥtut is ꝯͣ hostes ꝓficiscũ

Expanded text:
stiles phalanges aggrediamur intrepidi. » Hac allocutione ducis animati viri virtutis contra hostes proficiscu
Abbreviated transcription (Latin):
mine uadũ ostendit. ac
deinceps nlłi ꝯparuit.
Ita rex cũ oĩ ex̾citu tnͣs¬
means pictaius ꝑuenit.
⁊ haudꝓcul a basilica scĩ
hilarii tentoria fuit. edi¬
ctoq ꝯpescuit ppłm qui
secũ aderat. nequid in ea
ꝓũtia rapent nec cibi
quid̃ necessaria. Cũ ecce
medio noctis silentio fa¬
rus ignea uisa ẽ egredi
ab ecc̃a scĩ hilarii. ac suꝑ
tab̾naculũ ĩ quo rex qui

Expanded text:
mine vadum ostendit, ac mine vadum ostendit, ac deinceps nulli comparuit. Ita rex cum omni exercitu transmeans Pictavis pervenit, et haud procul a Basilica sancti Hilarii tentoria fixit, edictoque compescuit populum qui secum aderat, ne quid in ea provincia raperent, nec cibi quidem necessaria; cum ecce medio noctis silentio pharus ignea visa est egredi ab Ecclesia sancti Hilarii, ac super tabernaculum in quo rex qui
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc bello dumnũ illi
affuisse auxiliũ signa
a d̾o ostensa docũnt. Nã
dũ legatos num̾a ferẽ¬
tes ad sepulcrũ scĩ mit¬
teret martini. dixit es
Ite ⁊ abasilica scĩ mar¬
tini mͥ signũ uictoriẽ
ref̾t̾e. Abeuntes illi dũ
ecc̃am oraturi intrant
uox cantoris eoꝵ ĩsonu¬
it aurib dicens. Precĩ¬
xisti me dñe uͥtute ad
bellũ. ⁊ inimicoꝵ meoꝵ
dedistim dorsa. letãtes
illi or̃one ꝯpleta mun̾i¬
bq oblatis. regi signũ
ficumt.
genna nom̃ ẽ tͣnͣsire
delib̾aret. dũ uadũ non
ĩueniret. eo qd̃ flumꝰ plu¬
uiis actus exundass. his
dñm u̾bis exorare cepit
lice uictoriã t̾buens fa¬
cilem huiꝰ aluei ꝯcede
tͣnsitũ. Annuit hiis p̾¬
cib clem̃s auris oĩpotẽ¬
tis. Cũq illucescẽte die
castra mouissẽt. Ecce
cerua q̃dam se subito cõ¬
spectib eoꝵ ingessit. Illi
ut moris est fnͣcoꝵ ue
natui. scił insist̾e. predã
putantes eã auide inse¬
cunt᷑. At ip̃a tnͣsito flu¬

Expanded text:
n hoc bello divinum illi adfuisse auxilium signa a Deo ostensa docuerunt. Nam, dum legatos munera ferentes ad sepulcrum sancti mitteret Martini, dixit eis: « Ite et a basilica sancti Martini mihi signum victoriae referte. » Abeuntes illi dum ecclesiam oraturi intrant, vox cantoris eorum insonuit auribus, dicens: Praecinxisti me, Domine, virtute ad bellum, et inimicorum meorum dedisti mihi dorsa . Laetantes illi, oratione completa muneribusque oblatis, regi signum ficiunt. genna nomen est, transire deliberaret, dum vadum non inveniret, eo quod fluvius pluviis auctus exundavisset, his Dominum verbis exorare coepit:licae victoriam tribuens, facilem hujus alvei concede transitum. » Annuit his precibus clemens auris Omnipotentis. Cumque illucescente die castra movissent, ecce cerva quaedam se subito conspectibus eorum ingessit. Illi ut moris est Francorum, venatui scilicet insistere praedam putantes, eam avide insequuntur. At ipsa transito flu
Abbreviated transcription (Latin):
examinauit. Legati ĩpe¬
stantmopoli ad imꝑa¬
torẽ qͣi ꝓpt̾ fedus cõfir¬
mandũ missi. septẽbͥo
m̃se ꝯpendiũ uenerũt
Quos ille ibi benigne re

Expanded text:
inavit. Legati Micstantinopoli ad imperatorem quasi propter foedus confirmandum missi, Septembrio mense Compendium venerunt, quos ille ibi benigne re
Abbreviated transcription (Latin):
rectores cõstituer̃t̃. Euge¬
nius papa m̃se augꝰto
decessit. In cuiꝰ locũ ualẽ¬
gregoriꝰ pb̃r tituli sancti
marti electꝰ s ñ pͥns or¬
dinatus ẽ ꝙͣ legatꝰ ĩpe¬
ratoris romã uenit. et

Expanded text:
rectores constituerunt. Eugenius papa mense Augusto decessit, in cuius locum ValenGregorius presbiter tituli sancti Marci electus, sed non prius ordinatus est, quam legatus imperatoris Romam venit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdixit. quo filios suos
qui de regno qͦndã lotha
ret uenit ad karolũ fili¬
um eiꝰ dẏabolꝰ tnͣsfigurãs
se in angelũ lucis ⁊ dixit
illi. qd̃ pat̾ eiꝰ qui illũ cã¬
carlomãni fr̃is sui ꝑdere
moliebat᷑. deũ offensum
hrẽt. ⁊ regnũ ĩ breui a¬
mitt̾et ⁊ eid̃ karolo d̾s
illud regnũ habend̃ dis¬
positũ hr̃et. qd̃ in ꝓxĩo
obtin̾et. Ip̃e ã karolus
ĩgressus que domui in qͣ
diabolꝰ ẽ insecutꝰ. Ciuite¬
rum dixit. cur times ⁊
fugis:ꝰ nã nͥ ex d̾o uenissẽ
tͥ annũtians q̃ in ꝓxĩo
sũt fut᷑a. in hanc domũ
dñi te sequens si intra¬
rem. his ⁊ alus blãditus
ei ꝑsuasit ut cõionem
de manu illiꝰ acciꝑet. sic̃
⁊ fec̃. ⁊ post buccellã ip̃e

Expanded text:
dixit, quo filios suos uoque qui de regno quondam Lotharret, venit ad Carolum, filium ejus, diabolus transfigurans se in angelum lucis, et dixit illi, quod patelomanni fratris sui perdere moliebatur, Deum offensum haberet et regnum in brevi amitteret, et eidem Karolo Deus illud regnum habendum dispositum haberet, quod in proximo optineret. Ipse autem Karolus itus, quia domui in qua diabolus est insecutus. Cui iterum dixit: 'Cur times et fugis? nam, nisi ex Deo venissem tibi adnuntians quae in proximo sunt futura, in hanc domum Domini te sequens non intrarem'. His et aliis blanditiis ei persuasit, ut communionem de manu illius acciperet; sicut et fecit. Et post buccellam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tu exuere cepit uexari.
Conp̾hensus a̾ ab ep̃is
⁊ ab aliis iuris turbato
patre. ⁊ oĩb qui affuer̃
uehem̃ti stupore ꝑcussis
ductꝰ ẽ in ecc̃am. ⁊ luit̃¬
b̾tus archiẽp̃c induens

Expanded text:
mento exuere, coepit vexari. Comprehensus autem ab episcopis et ab aliis viris, turbato patre et omnibus qui adfuerunt vehementique stupore perculsis, ductus est in ecclesiam. Et Liutbertus archiepiscopus induens
Abbreviated transcription (Latin):
guinꝰ met᷑politanꝰ. ep̃s.
post tͣnsitũ u̾o eiꝰ. stetit
ecc̃a senonica sine bñdcõe
sac̾dotali announo. adcla¬
mabat aũt oĩs ppłus
sͥ ordinari domnũ leo¬
thericũ nobilissimis or¬
tũ natalib. tũc archidi¬
aconũ oĩ bonitate con¬
spicuũ. s resistebant ꝙͣ
plurimi cłici cupiẽtes
ep̃alẽ ꝯscend̾e gradum.
Precipue u̾o fromundꝰ
comes filiꝰ renardi uetu¬
li natꝰ ex mala radice
hoc ñ ꝑmittebat fi̾. eo ꝙ
hĩet filiũ cłicum nõie
brunonẽ uolens de eo fa¬
cere ep̃m. Dei aũt nutu
ꝯgregati susfraganei
luntate ⁊ auetoritate
apłica sublato oĩ timo

Expanded text:
guinus metropolitanus episcopus. Post transitum vero ejus stetit ecclesia Senonica sine benedictione sacerdotali uno anno. Adclamabat autem omnis populus sibi ordinari domnum Leothericum, nobilissimis ortum natalibus, tunc archidiaconum, omni bonitate conspicuum; sed resistebant quam plurimi clerici, cupientes episcopalem conscendere gradum. Precipue vero Frotmundus comes, filius Rainoldi vetuli, natus ex mala radice, hoc non permittebat fieri, eo quod haberet filium clericum nomine Brunonem, volens de eo facere episcopum. Dei autem nutu congregati suffraganei voluntate et auctoritate apostolica, sublato omni timo
Abbreviated transcription (Latin):
orro etherius lexouie
ep̃s cłicum quẽdam
pp̃t̾ puellam quendã quã
sedux̾at morti destinatũ
.xx. redemit aureis. Cui
ꝓsitenti se doctorẽ fore lit¬
teraꝵ. scolã ꝯmittit. Sed

Expanded text:
orro Etherius Lexoviae episcopus clericum quemdam, propter puellam quamdam quam seduxerat, morti destinatum, viginti redemit aureis. Cui, profitenti se doctorem fore litterarum, scholam committit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ringã more fierẽt. theo¬
dicus fr̃i clochario occul¬
tas parat insidias. Expã¬
soq in ꝑtedomꝰ uelo. ar¬
matos post illud stare iu¬
bet qui clothariũ ad suũ
uenientẽ colloquiũ ex ĩ¬
ꝓuiso int̾im̾ent. Clota¬
rio itaq ingredienti do¬
mũ pedes apparu̾e detec¬
ti armatoꝵ. Qd̾ uͥ aĩad¬
u̾tit. suos caꝑe arma iu¬
bet. seq p̾cede. Intellexit
ꝓtinꝰ theod̾icus frẽm do¬
lum ꝑsensisse. ⁊ ne ãplius

Expanded text:
ringam morae fierent, Theodoricus fratri Clotario occultas parat insidias, expansoque in parte domus velo, armatos post illud stare jubet qui Clotarium ad suum venientem colloquium ex improviso interimerent. Clotario itaque ingredienti domum pedes apparuere detecti armatorum. Quod ubi animadvertit, suos capere arma jubet, seque praecedere. Intellexit protinus Theodoricus fratrem dolu
Abbreviated transcription (Latin):
impero. Cũq curatꝰ eẽt
simplicitate rustica de¬
cem auri libras offerẽs.
ordeaceũ ab eo accepit pa¬
nem. Audtens qd̃ qul tali
cibout̾ent᷑. aurũ ꝓ luto
duc̾ent. hec dixit Ieronimꝰ

Expanded text:
impero. » Cumque curatus esset, simplicitate rustica decem auri libras offerens, hordeaceum ab eo accepit panem, audiens quod qui tali cibo alerentur aurum pro luto ducerent. » Haec dixit Hieronymus,
Abbreviated transcription (Latin):
In quo cõuentu cõperiẽs
clandestinas cͣtͣ se eoꝵ qͥͦs
uite reẜuau̾at machinatõ¬
nes more cancri serpere. ⁊
młtoꝵ aĩos qͣsi ꝑ quosdã
cuniculos sollicitare sta¬
tuit. ccͣ eos qͣi quoddam
ꝓpugnaculũ erig̾e. Nlam
berhardũ eatenꝰ hispanie
partiũ ⁊ limitũ comitem
camere sue p̾fecit. Que res:
non seminariũ discordie.
peste tabescebãt uulnꝰ suũ
deteg̾e possent. ut pote
quib nulla copia ad ꝑa¬
gend̾ que ꝯcupierãt sup¬
pet̾et. in aliud ħ differre
tempꝰ statuer̃t. Imꝑator
aũt his oportumtas dicta¬
bat explicitis . rhenũ trã¬
siit. franconofurd uillã
petist. ibiq quãdiu iusũ
est. ⁊ hieme ꝓpinqͣntia fri¬
gora siuerũt uenatõi in¬
dulsit. Ac deinde cͥca missã
sc̃i martini ad aqͣs grani
se uertit. ibiq ⁊ ip̃am fe¬
stiuitatẽ ⁊ scĩ andree. ui¬
nõ ⁊ natiuitatis dñice cũ
reliqͥs ut dicebat celebri

Expanded text:
iam conventu, comperiens clandestinas circa se eorum quos vitae reservaverat machinationes more cancri serpere, et multorum animos quasi per quosdam cuniculos sollicitare, statuit contra eos quasi quoddam propugnaculum erigere. Nam Berhardum eatenus Hispaniarum partium et limitum comitem camerę sue praefecit; quę res non seminarium discordie ‹peste tabescebant, vulnus suum detegere possent, utpote quibus nulla copia ad peragendum quae concupierant subpeteret, in aliud hec differre tempus statuerunt. Imperator autem his que oportunitas dictabat explicitis, Hrenum transiit, Franconofurd villam petiit ibique, quamdiu visum est et hiemis propinquantia frigora siverunt, venationi indulsit ac deinde circa missam sancti Martini ad Aquasgrani se vertit, ibique et ipsam festivitatem et sancti Andreae necnon et nativitatis dominice cum rel
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ aduentꝰ eiꝰ p̾cedebat.
diuno nutu spõte ruẽ¬
tes uiã irrupturis apu¬
erũt. Incertũ utr̃ hãc
duuna dignatõ flagiti¬
osis ⁊ ĩpenitẽtib ĩue¬
xerit calamitatẽ cuubꝰ.
an forte ut infandissi¬
mi homicide iusta acce¬
leraret᷑ ꝑditio quo ce¬
lestia autumans opi¬
tulari sͥ suffragia. eo
ꝯtend̾et. uͥ ne fandi au¬
sus m̾ita lueret suppli¬
cia. Ciuib deniq metẽ¬
sib usq ad int̾netionẽ
pene pessũdatis. treu̾is
ꝓperat.Treuerici ĩ harenis

Expanded text:
diem adventus ejus praecedebat, divino nutu sponte ruentes, viam irrupturis aperuerunt. Incertum utrum hanc divina indignatio flagitiosis et impoenitentibus invexerit calamitatem civibus, an forte ut infandissimi homicidae justa acceleraretur perditio, quo coelestia autumans opitulari sibi suffragia eo contenderet ubi nefandi ausus merita lueret supplicia. Civibus denique Metensibus usque ad internecionem pene pessundatis, Treviris properat. Treverici in arenis
Abbreviated transcription (Latin):
cantiorẽ adu̾sus dolos in¬
sidiantiũ ẽẽ p̾monuit.
tur in italia resedit. De
niq gothoꝵ qͥ italiã ĩua¬
serãt rex ẽ effcũs ⁊ dñs.
modiũ t̾re dependebat.
Uñ rei u̾itatẽ ignorãti¬
b. dũ modiũ rex theod̾i¬
cus erariis publicis solu̾e

Expanded text:
cautiorem adversus dolos insidiantium esse premonuit. tur, in Italia resedit. De Gothorum, qui Italiam invaserant, rex est effectus et Dominus. modium terrae dependebat. Unde rei veritatem ignorantibus, dum modium rex Theodoricus aerariis publicis solve
Abbreviated transcription (Latin):
tos hostes. ⁊ nil tale uerẽ¬
tes ĩuadendo oppͥmãt illi
ñ id solũ se facturos u̾m
se alanos hinc expulsuros
spondent. Imꝑator decen¬
nio eis tͥbuta si id efficiãt
indulget. Troiani fiduta
animati qd̃ forẽt gnari
locoꝵ simul ⁊ munerũ ꝓ¬
missione allecti. alanis lo¬
coꝵ firmitate fidẽtib ex
ĩpuiso suꝑueniũt. cedũt
ꝓsternũtq mł̃tos morta¬
les cet̾osq in fugã actos
a palude ꝓturbãt. Imꝑa¬
tor urtutẽ gẽtis audatiã¬
q miratꝰ ꝙ loca que tociꝰ
orbis iuictores romani ex¬
pauissẽt si solũ intͣre. U̾m

Expanded text:
ros hostes et nil tale verentes invadendo opprimant. Illi non id solum se facturos, verum se Alanos hinc expulsuros spondent. Imperator decennio eis tributa, si id efficiant, indulget. Trojani fiducia animati quod forent gnari locorum, simul et munerum promissione allecti, Alanis locorum firmitate fidentibus ex improviso superveniunt, caedunt prosternuntque multos mortales, caeterosque in fugam actos a palude perturbant. Imperator virtutem gentis audaciamque miratus, quod loca, quae totius orbis victores Romani expavissent, non solum intrare,
Abbreviated transcription (Latin):
audĩam fugerat. antisti¬
tes excõicau̾nt eum ⁊ ab¬
sentib: ne eũ incõione
reciꝑent scͥpserũt. Eo lo¬
ci mirabilẽ pacientiam re¬
gis qui aderant mirati
sunt. qr ꝙͣiuis tale scelus
de regina diffamatũ fõret
qd̃ ip̃i quoq ignominiã
ꝯmotꝰ est. ut quemlibet
ĩiuste oppͥmeret. qd̃ alias
sane nõ ꝯsueu̾at agere.
solũmodo leudasten eo ꝙ
stimoniũ excõicatũ ab
omni suo iussit elunari
regno. Tunc leudastis uni¬
neficiũ regium ꝯcesse fue¬
rant a ciuitate turonica
in bituricũ fines asporta¬
uit. Et diu huc illucq ob¬
errans. tandẽ post longũ
gr̃am receptus a rege. dũ
mon̾etur a põtifice grego¬

Expanded text:
iam fugerat antistites excommunicaverunt eum et absentibus ne eum in communionem reciperent, scripserunt. Eo loci mirabilem patientiam regis qui aderant mirati sunt, quia, quamvis tale scelus de regina diffamatum foret quod ipsi quoque ignominiam commotus est ut quemlibet injuste opprimeret. Quod alias sane non consueverat agere. Solummodo Leudasten, eo qstimonium, excommunicatum ab omni suo jussit eliminari regno. Tunc Leudastis unineficium regis concessae fuerant, a civitate Turonica in Biturigum fines asportavit; et diu huc illucque oberrans, tandem, post longum gratiam receptus a rege, dum moneretur a Pontifice Grego
Abbreviated transcription (Latin):
citu ꝓgressus. deuicit. fu¬
gauitq ñ sine maximo
suoꝵ detͥmento. Nam de
Exinde chilꝑicus filium
meroueũ suspectũ doli ꝙ
partes brunichildis fulci¬
ret. instigante nouerca
fredegunde coma attõsũ
ac in monast̾io anͣ sole
detrusũ uissit ordinari

Expanded text:
ercitu progressus, devicit fuercitu progressus, devicit fugavitque non sine maximo suorum detrimento. Nam de Exinde Chilpericus filium Meroveum, suspectum doli, quod partes Brunichildis fulciret, instigante noverca Fredegunde, coma attonsum ac in monasterio Aninsolae detrusum, jussit ordinari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaturũ ĩmo ꝑmittente d̾o
mag̃ copulatur̃. Qd̾ illi cre¬
dentes ad eũ ꝓgressi. ⁊ ab
eo apparatiorib epulis per
biduũ sũt suscepti. Tercio
die ꝓfectus secũ adducit fi¬
lium paruipendẽs qd̾ ded̾at
ĩurand̾. moꝵ egregiꝰ cẽsor
qui illicitũ in filio dapna¬
ret mat̾moniũ nec futur̃
ꝓ ꝑuirio suꝑ se dei ꝑtimesce¬
ret iudiciũ. u̾m ille plus
metuebat u̾suta brunichil¬
dis ingenia. ne filiũ imbu¬
eret ꝑfidia ꝙͣ indignaret᷑
ꝓ diuine legis illata iniu¬
ria.
eũtenti inde nũtiatur
ꝓceres cãpanie remẽsis
suessionẽ sͥ p̾ripuisse urbẽ.
Qui ꝯtinuo raptis copiis
eosdẽ acie suꝑans młtos no¬
biliũ int̾emit captãq ci¬
uitatẽ iuri suo restituit
Clodoueũ u̾o filiũ turonis
dirigit. ⁊ ut petrogoricum
aginẽsẽq pagũ sͥ subiciat
edicit. incto ei duce deside¬
rio ut eiꝰ frueret᷑ incũctis
ĩꝯmoditatib subsidio.
Quos mũmolus Guntrã¬
ni patͥcius obuius cũ ex¬

Expanded text:
aturum, imo permittente Deo magis copulaturum. Quo illi credentes, ad eum progressi, et ab eo apparatioribus epulis per biduum sunt suscepti. Tertio die profectus secum abducit filium, parvipendens quod dederat jusjurandum. Morum egregius censor, qui illicitum in filio damnaret matrimonium nec futurum pro perjurio super se Dei pertimesceret judicium. Verum ille plus metuebat versuta Brunichildis ingenia, ne filium imbueret perfidia, quam indignaretur pro divinae legis illata injuria. Revertenti inde nuntiatur proceres Campaniae Remensis Suessionensem sibi praeripuisse urbem. Qui continuo, raptis copiis, eosdem acie superans multos nobilium interemit captamque civitatem juri suo restituit. Clodoveum vero filium Turonis dirigit, ut et Petrogoricum Aginnensemque pagum sibi subjiciat edicit, juncto ei duce Desiderio, ut ejus frueretur in cunctis incommoditatibus subsidio. Quos Mummolus, Guntranni patricius, obviam cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
um masciacũ monast̾i¬
um nobiliacũ. Monasti¬
um sc̃i theotfridi. mo¬
nast̾ium sci pascentii.
chonast̾iũ dosora. Mona¬
st̾iũ sollẽpniacũ. Mona¬
steriũ puellare sc̃e ma¬
rie. Monast̾iũ puellare
sc̃ẽ radegundis. Monaste¬
riũ de uera. Monast̾ium
de utera in pago tolosano.
Monast̾iũ uadala. in sep¬
timana. Monast̾iũ amia¬
ne. Monast̾iũ galiine.
Monastiũ sc̃i laurentii
dicit᷑ in rubine. Monast̾i¬
um caunas. ⁊ cet̾a plu¬
rima. Quib ueluti qͥb¬
dam lychinis totũ deco¬
rat᷑ aquitanie regnum.
hoc eiꝰ exemplũ. ñ modo
quã plurimi emulati.
collapsa restaurabant
⁊ noua certabant mo¬
nast̾ia instituere. qd̾
cerñe oculis est. In tã¬
tam demq res publi¬
ca felicitatẽ aquitani¬
ci ꝓfecerat regni. ut
ꝓficiscente quolib re¬
ge uł in palacio resi¬
dente uix aliqͥs reppe

Expanded text:
um Masciacum, monasterium Nouiliacum, monasterium sancti Theotfridi, monasterium sancti Pascentii, monasterium Dosora, monasterium Sollempniacum, monasterium puellare sanctae Mariae, monasterium puellare sanctae Radegundis, monasterium Deuera, monasterium Deutera in pago Tolosano, monasterium Uadala, in Septimania: monasterium Anianę, monasterium Galunę, monasterium sancti Laurentii, dicitur In Rubine, monasterium Caunas et cetera plurima, quibus veluti quibusdam lychnis totum decoratur Aquitanie, regnum. Hoc eius exemplum non modo quamplurimi aemulati conlapsa restaurabant et nova certabant monasteria instituere, quod cernere oculis est. In tantam denique res publica felicitatem Aquitanici profecerat regni, ut proficiscente quolibet rege vel in palatio residente, vix aliquis reppe
Abbreviated transcription (Latin):
ad palatiũ regis. nam
is tunc apud reginum
baioarie cuitatẽ in qua
hiemau̾at residebat.S
cõgregato ep̃oꝵ ꝯcilio
auditꝰ est. ⁊ errasse cõ¬
uictus ad p̾sentiam adͥ¬
ani pontificis romam
missus. ibi etiam coram
ip̃o in basilica beati pe¬
tri apłi. heresim suam
dampnauit. atq abdica¬
uit. Quo facto ad cuu¬
tatem suam reuersus
est. Rege u̾o ibidẽ esta¬
tem agente fca est ccͣ
illum cõiuratio. a filio
suo maiore nõie pippi¬
no. ⁊ quibdam frãcis
qui se crudelitatem fa¬
stradane regine fr̃e nõ
posse asserebant atq ido
in necem regis conspira¬
uerant. Que cum per
fardulfum longobardũ

Expanded text:
ad palatium regis--nam is tunc apud Reginum, Baioariae civitatem, in qua hiemaverat residebat--ubi congregato episcoporum concilio auditus est, et errasse convictus, ad praesentiam Hadriani pontificis Romam missus, ibi etiam coram ipso in basilica beati Petri apostoli haeresem suam damnavit atque abdicavit. Quo facto, ad civitatem suam reversus est. Rege vero ibidem aestatem agente, facta est contra illum coniuratio a filio suo maiore, nomine Pippino, et quibusdam Francis, qui se crudelitatem Fastradae reginae ferre non posse adseverabant, atque ideo in necem regis conspiraverant. Quae cum per Fardulfum Langobardu
Abbreviated transcription (Latin):
rolus fr̃ eiꝰ filuis lotha¬
rii regis.
odem anno rebellauit
ccͣ karolũ hugo dux
francoꝵ eo ꝙ accepisset
karolꝰ filiã ħberti comi¬
tis trecaꝵ. Collecto gͥ hu¬
go ex̾citu copioso ualde
obsedit laudumĩ uͥ cõ¬
manebat karolꝰ cũ uxo¬
re sua. Exiens u̾o karolꝰ
de ciuitate fugauit hu¬
gonẽ cũ ex̾citu suo ĩcen¬
sa hospicia uͥ manebãt
hospes. Cernens itaq hu¬
go dux c minime poss
karolũ iunc̾e. ꝯsiliũ ha¬
duni. ⁊ ꝯsiliariꝰ karoli
itaq tradens asceliꝰ ep̃s¬
laudunũ. quadã nocte
qͥescentib cunctis hugo¬
ni duci frãcoꝵ iuĩctꝰ est
karolꝰ cũ uxore sua.⁊
ductꝰ ĩ custodia aurelia¬
nis ciuitate. Nondũ aũ
ip̃e karolꝰ erat unctꝰ in

Expanded text:
rolus frater ejus, filius Lotharii regis. Eodem anno rebellavit contra Carolum Hugo dux Francorum, eo quod accepisset Carolus filiam Herberti comitis Trecarum. Collecto igitur Hugo exercitu copioso valde, obsedit Laudunum, ubi commanebat Carolus cum uxore sua. Exiens vero Carolus de civitate, fugavit Hugonem cum exercitu suo; incensa hospitia, ubi manebant hostes. Cernens itaque Hugo dux quod minime posset Carolum vincere, consilium hadunis et consiliarius Karoli. Itaque tradens Ascelinus episLaudunum in nocte una quiescentibus cunctis Hugoni duci Francorum, vinctus est rex Karolus cum uxore sua, et ductus in custodia Aurelianis civitate . Nondum autem ipse K
Abbreviated transcription (Latin):
bus reꝵ iterũ pacte pacis
iuolata sũt uira. Quap̃p
mł̃ti nobiliũ filii obsides
utͣq ex ꝑte qui fu̾ant da¬
ti ẜuituti subiciunt᷑. Int̾
cet̾os u̾o nepos b̾i gregorii
dũ ciꝰdam barbari serui¬
cio p̾meret᷑ a memorati
põtificis ẜuoleone uoca¬
bulo. qui p̾parãdis epuł
minist̾iũ exibebat. subdu¬
cit᷑ pͥstineq lib̾tati. hoc
ordine restituit᷑. auditis
eũ treueris detin̾i mutit
pu̾os. qui oblato dño
eiꝰ p̾cio illũ exinde abdu¬
c̾ent. Quib barbarus
respõdit. hic inqͥens tã
p̾clari gen̾is puer ñ di¬
nuttet᷑. nͥ michi decẽ libre
aurident᷑. Illis ħ ep̃o nũ¬
tiantib leo se obtulit
dicẽs. ꝑmitte me. ⁊ ego
ꝑ dei auxiliũ pũm lib̾abo.
Quo ꝑmittente quesitũ
ille quẽdã hõĩem rogat
ut se dño pueri qͣsi ꝓpriũ
famulũ uendat. ⁊ p̾ciũ lo¬
co beneficii in suos usus
habeat. Obaudit ille dc̃a
⁊ eũ duodecim aureis me¬
morato uẽdidit uiro. Que

Expanded text:
bus rerum, iterum pactae pacis violata sunt jura. Quapropter multi nobilium filii, obsides utraque ex parte qui fuerant dati, servituti subjiciuntur. Inter caeteros vere nepos beati Gregorii dum cujusdam barbari servitio premeretur, a memorati pontificis servo, Leone vocabulo, qui praeparandis epulis ministerium exhibebat, subducitur, pristinaeque libertati hoc ordine restituitur. Audito eum Treviris detineri, mittit pueros qui, oblato domino ejus pretio, illum exinde abducerent. Quibus barbarus respondit: « Hic, inquiens, tam praeclari generis puer non dimittetur, nisi mihi decem librae auri dentur. » Illis haeulit dicens: « Permitte me, et ego per Dei auxilium puerum liberabo. » Quo permittente, quaesitum ille quemdam hominem rogat ut se domino pueri, quasi proprium famulum, vendat, et pretium loco beneficii in suos usus habeat. Obaudit ille dicto, et eum duodecim aureis memorato vendidit viro. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ sibi fugiẽdo ꝯsuleret
ꝓpe interitũ fuit. cum
in ꝯspectu ĩꝑatoris ue¬
niss ac de ꝑfidia cuiꝰ a
memoratis comitibus
ĩmanit̾ accusabat᷑ se
purgare ñ potuiss. ⁊
ip̃e tẽporali est deporta¬
tus exilio. Conuentus
aqui sgͣmi pꝰ natalẽ dñi
habitus. in quo multa
de statu ecc̃aꝵ ⁊ mona¬
st̾ioꝵ tͣcͣtata atq ordĩa¬
ta sunt. Legib ⁊ capi¬
tula q̃dam ꝑ necessaria
qr deerant ꝯscͥpta atq̃
addita sũt. Quo ꝑacto
ĩꝑator inspectis plerisq
nobiliũ filiab huelpi
comitis filiã nõie iudith
duxit ipxorẽ. Itẽq con¬
uentꝰ mñse uilio apud
ingilenheim palaciũ

Expanded text:
sibi fugiendo consuleret, prope interitum fuit--cum in conspectum imperatoris venisset, ac de perfidia, cuius a memoratis comitibus inmane accusabatur, se purgare non potuisset, et ipse temporali est exilio deportatus. Conventus Aquisgrani post natalem Domini habitus, in quo multa de statu ecclesiarum et monasteriorum tractata atque ordinata sunt, legibus etiam capitula quaedam pernecessaria, quia deerant, conscripta atque addita sunt. Quo peracto imperator inspectis plerisque nobilium filiabus Huelpi comitis filiam nomine Iudith duxit uxorem. Iterumque conventus mense Iulio apud Ingilunheim palatiu
Abbreviated transcription (Latin):
rex quid̃ in regiam se re¬
cepit. Ep̃is aũt in domo
ecc̃e residentib adueniẽs
etius archidiaconꝰ parisiẽ¬
sis. ita eos alloqͥt᷑. Nunc
ĩquiens ẽ tp̃s o sanctissimi
sac̾dotes. quo aut ꝓ ur̃a
magnanimi ꝯstantiaglo¬
rificemini. aut ꝓ deiectõe
⁊ ꝯtumelia fr̃is ac coepĩ ue
stri ꝯtemptui in post̾um
si tacueritis habeamini.
T̃unc cet̾is tacentib. eo ꝙ
metuerẽt regine furorẽ
cuiꝰ instinctu ista gerebãt᷑
⁊ digitũ ori suo supponen¬
tib gregoriꝰ turonor an¬
tistes sic orsus est loqui.
untur familiaritate sa¬
lubria eis sugg̾ere ꝯsilia.

Expanded text:
rex quidem in regiam se rerex quidem in regiam se recepit, episcopis autem in domo ecclesiae residentibus, adveniens Etius archidiaconus Parisiensis ita eos alloquitur: « Nunc, inquiens, est tempus, o sanctissimi sacerdotes, quo aut pro vestra magnanimi constantia glorificemini, aut pro dejectione et contumelia fratris ac coepiscopi vestri, contemptui in posterum, si tacueritis, habeamini. » Tunc caeteris tacentibus quod metuerent reginae furorem, cujus instinctu ista gerebantur et digitum ori suo superponentibus, Gregorius Turonorum antistes sic orsus est loqui: « untur familiaritate salubria ei suggerere consilia
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ad p̾textatũ roto¬
magensẽ ep̃m. ut quid
ait. O episcope munera
ppło ꝯtra meã erogasti
salutẽ.Qua ue decausa
filiũ meũ meroueum
cũ uxore patrui ꝯũxisti.
Non ignorabas quid de
hac causa sentiant cano¬
nes. Quare aũt ita filiũ
adu̾sus patrẽ armasti su¬
um. ut ille parit̾ cũ ui¬
ta regnũ uellet eripere
meũ. Postꝙͣ u̾o rex silu¬
it. franci qui ꝓforib sta¬
bant fremẽtes hostia ba¬
silice esfring̾e iutebant᷑
ut antistitẽ penis subde¬
rent. S rex hoc si ꝓhibẽs.
p̾textato copiã purgan¬
di tribuit. Cũ q ille obie¬
cta refelleret. quidã falsi
testes surgentes. calũp¬
mabant᷑ apontifice sͥ mu¬
nera data ut regem dolo
perderent. Quib ep̃c. In
hoc inquit ueros uos ẽẽ
ꝯfirmo qd̵ mun̾atos uos
a me fore fatemini. Qͥd
est enĩ ur̃is ditatus donis
aliud agerẽ nͥ ut par ꝓ
pari referrẽ. Qd̃ u̾o falso
ꝯfingitis me mala regi
machinatũ ẽẽ. id õimodis
falsum est. hec eo dicente

Expanded text:
ersus ad Praetextatum Rothomagensem episcopum: « Ut quid, ait, o episcope, munera populo contra meam erogasti salutem? Quave de causa filium meum Meroveum cum uxore patrui conjunxisti? Non ignorabas quid de hac causa sacri sanciant canones? Quare autem ita filium adversus patrem armasti suum, ut ille pariter cum vita regnum vellet eripere meum? » Postquam vero rex siluit, Franci, qui prae foribus stabant frementes, ostia basilicae effringere nitebantur, ut antistitem poenis subderent. Sed rex, haec fieri prohibens, Praetextato copiam purgandi tribuit. Cumque ille objecta refelleret, quidam falsi testes surgentes calumniabantur a pontifice sibi munera data, ut regem dolo perderent. Quibus episcopus: « In hoc, inquit, veros vos esse confirmo, quod muneratos vos a me fore fatemini. Quid enim vestris ditatus donis aliud agerem, nisi ut par pro pari referrem? Quod vero falso confingitis, me mala regi machinatum esse, id omnibus modis falsum est. » Haec eo dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
regni ad illũ ꝑduc̾e pos¬
sent. Ueniẽs a lu douitꝰ
usq ad uiridunũ tanta
mala ex̾citꝰ eiꝰ in oĩb ne¬
quitiis egit ut paganoꝵ
mala fc̃a illoꝵ iĩcere ui¬
derent᷑ Audiẽtes  hugo
⁊ boso ac tħod̾icꝰ ⁊ illoꝵ so

Expanded text:
regni ad illum perducere possent. Veniens autem Ludovicus usque ad Viridunum, tanta mala exercitus ejus in omnibus nequitiis egit, ut paganorum mala facta illorum vincere viderentur. Audientes autem Hugo et Boso ac Theodericus et illorum so
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. Nũciatũ est ⁊ theo
rem generũ eiꝰ ĩ patͥar¬
chio lateranẽse pͥmo ex¬
cecatos. ac deinde fuisse
decollatos. ⁊ hoc eis obhoc
ꝯtigisse qd̃ se in oĩb fi¬
del̾r erga partes lotharii
iuuenis ĩꝑatoris ag̾ent.
Erãt ⁊ qui dic̾ent uł uis¬
su uł ꝯsilio paschalis põ¬
tisicis rem fuisse ꝑpetratã
ad hoc explorand̾ ac dili¬
gent̾ ĩuestigand̾ missi
sunt adalungꝰ abbas mo¬
nast̾ii sc̃i uedasti. ⁊ hun¬
fridꝰ comes curiensis. S
anteꝙͣ illi fuissent ꝓfe¬
cti uenerũt legati pas¬
chalis põtifsicis. Ioħ̾s ep̃s

Expanded text:
ctus. Nunciatum est etiam, rem, generum eius, in patriarchio Lateranense primo excaecatos, ac deinde fuisse decollatos, et hoc eis ob hoc contigisse, quod se in omnibus fideliter erga partes Hlotharii iuvenis imperatoris agerent; erant et qui dicerent, vel iussu vel consilio Paschalis pontificis rem fuisse perpetratam. Ad quod explorandum ac diligenter investigandum missi sunt Adalungus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes Curiensis. Sed antequam illi fuissent profecti, venerunt legati Paschalis pontificis, Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
quiq ĩ gradu suo. ĩceper̃
domnũ apłicũ. ⁊ domnũ
cetos uixͣ morẽ. data or̃o¬
ne a leone gauinense
ep̃o soluta ẽ synodꝰ. Pꝰea
remisit eos romã. ⁊ cũ
nt̾ea baptizati sunt
quidã normãni ab hu¬
gone albe ⁊marchione.
⁊ ꝓpt̾ hoc ad imꝑatorem
adducti ⁊ mun̾ati ad
suos redierũt. ⁊ ut añ
ita ⁊ pꝰ mod̾ ut normã¬
ni more pagano ꝑeger̃.

Expanded text:
quique in gradu suo. Tunc incoeperunt quique in gradu suo. Tunc incoeperunt domnum apostolicum et domnum ceteros juxta morem, data oratione a Leone, Gavinense episcopo, soluta est synodus. Postea remisit eos Romam, et cum Interea baptizati sunt quidam Nortmanni ab Hugone, abbate et marchione, propter hoc ad imperatorem adducti, et munerati ad suos redierunt. Et ut ante, ita et postmodum, ut Nortmanni more pagano per
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at ꝯsist̾e ꝓpt̾ infesti¬
natõem paganoꝵ ĩ ciui¬
tate sua. ut lic̾et ei bi¬
turicensẽ metͦpolim occu¬
pare. Cuiꝰ peticionib u¬
nus adqͥeuit. ⁊ iubẽtib
legatis apłici. ut .xuii.
ep̃i mane. ⁊ cͥca horã no¬
nam uenit ĩꝑator gre¬
cisco more paratꝰ ⁊ co¬
ronatꝰ deducentib eum
apłice sedis legatis more
romano uestitis. ad ep̃os
eccͣsticis uestim̃tis ĩdu¬
tos. ⁊ cet̾is scd̾m modum
pͥme hore diei qñ ĩchoata
ẽ synodꝰ p̾paratis. ⁊ ut pͥ
cantata antiphona. Ex¬
audi nos dñe cũ u̾sib ⁊
gła. post kirrieleyson da¬
ta orõne a leone ep̃o rese¬
derũt õs ⁊ legit Ioh̾es
aretinꝰ qͣndã scedulã rõne
⁊ auctoritate carentẽ. Post
ꝙͣ legit odo belgiuagoꝵ
apłici. ⁊ ab ansegiso. et
eodẽ hodone sine ꝯscien¬
tia synodi dictata int̾ se
dissona. ⁊ nullã utilita¬
rimonias habitas tantũ
in nouissimo qnͣtũ ⁊ in
pͥma synodi exinde anse¬
gisus obtinuit. Post ħ

Expanded text:
poterat consistere propter infestationem paganorum in civitate sua, ut liceret ei Bituricensem metropolim occupare. Cuius petitionibus unon adquievit, et iubentibus legatis apostolici, ut 17. episcopi, mane circa horam nonam venit imperator Grecisco more paratus et coronatus, deducentibus eum apostolici legatis more Romano vestitis ac episvestimentis indutis, et ceteris secundum modum primae diei, quando inchoata est synodus, praeparatis. Et ut prius, cantata antiphona Exaudi nos Domine cum versibus et Gloria post Kyrrieleison, data oratione a Leone episcopo, resederunt omnes. Et legit Iohannes Aritinus quandam scedulam ratione et auctoritate careiitem. Post quam legit Odo Belgivagoruapostolici et ab Ansigiso et eodem Odone sine conscientia synodi dictata, inter se dissonantia et nullam utilitarimonias habitas, tantum in novissima quantum et in prima die synodi exinde Ansegisus obtinuit. Post ha
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. ⁊ misit ĩꝑator ui¬
carios aplici increpare
pit. Illi ã canonice rõna¬
bili reddita rõne sopita
ẽ increpatõ. Et lecta est
a iohe tuscañ it̾m epła¬

Expanded text:
pi, et misit imperator vicarioss apostolici increpare pit. Illi autem canonice rationabili reddita ratione, sopita est increpatio. Et lecta est a Iohanne Tuscanensi iterum ep
Abbreviated transcription (Latin):
om ĩ ead̾ uilla gn̾alẽ
ppłi sui rex ꝯuentũ fi
decreuiss. ac tassilonem
ducẽ sic̃ ⁊ cet̾os uassos
suos ĩ eod̾ ꝯuẽtu adesse
iussiss. atq ille ut ei fu¬
erat ĩꝑatũ ad regis pre¬
sentiã ꝑueniss cͥmine
maiestatis a baioarus
accusatꝰ ẽ: obiciebãt ei
ꝙ postꝙͣ filiũ suũ obsi¬
dem regi ded̾at suadẽte
ꝯuge sua luit berga q̃
filia desid̾ii regis longo¬
bardoꝵ fuit ⁊ pꝰꝙͣ pa¬
tris exiliũ frãcis inimis¬
cissima seꝑ extitit. ĩ ad¬
u̾sitatẽ regis. ⁊ ut bellũ
ctͣ frãcos susciꝑent hu¬
noꝵ gentẽ excitaret.

Expanded text:
m in eadem villa generalem populi sui rex conventum fieri decrevisset, ac Tassilonem ducem sicut et caeteros vassos suos in eodem conventu adesse iussisset, atque ille, ut ei fuerat imperatum, ad regis praesentiam pervenisset, crimine maiestatis a Baioariis accusatus est. Obiciebant ei, quod postquam filium suum obsidem regi dederat, suadente coniuge sua Liutberga, quae filia Desiderii regis Langobardorum fuit, et post patris exilium Francis inimicissima semper extitit, in adversitatem regis, et ut bellum contra Francos susciperent, Hun
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ferm̃tatas massas
se delectari assimulat. fu¬
ga se ẜuicio subtraxit.
Quã dũ sepiꝰ reductꝰ repe¬
tit. auris ab scissione sig¬
natꝰ est. Qui hanc ĩuiriã
tegere non ualens. ad uxo¬
rem chariberti regis se
ꝯtulit. Cui adulatõnib
familiarissimꝰ ft̃us custos
equoꝵ efficit᷑. Inde comi¬
tatum suꝑ cetos nactus
custodes. post mortẽ regi¬
ne comitatũ turonicum
a charib̾to ꝑcepit. de quo
cum ignominia ꝙͣ pre¬
fatisimꝰ deiectus ẽ. Ri¬
culfus u̾o cłicus qui con¬
tra antistitẽ ꝓpͥum fal¬
sus non dubitaint ẽẽ te

Expanded text:
inter fermentatas massas se delectari assimulat, fuga se servitio subtraxit. Quam dum saepius reductus repetit, auris abscissione signatus est. Qui hanc injuriam tegere non valens, ad uxorem Chariberti regis se contulit. Cui adulationibus familiarissimus factus, custos equorum efficitur. Inde comitatum super caeteros nactus custodes, post mortem reginae comitatum Turonicum a Chariberto percepit. De quo cum ignominia, quam praefati sumus, dejectus est. Riculfus vero clericus, qui contra antistitem proprium falsus non dubitavit esse te
Abbreviated transcription (Latin):
finib bit᷑icensiũ. uir pe¬
ritꝰ. lingueq uenał alar¬
dus. Willebaldi qͥ satis re¬
thorice pͥugni sui q̃ re¬
lam deponẽs dño regi
humillime supplicat. ro¬
gans qͣtinꝰ nobilẽ baronẽ
haimonẽ nõie uariam¬
uaccã cognõie beirbonẽ¬
sem dñm iusticiã recu¬
santẽ ĩpialit̾ inius tra¬
quis qͥd hr̃e debeat det̾¬
minaret. Rex itaq tã
malicia pullulãte. pau¬
peres deuexati. aliene suꝑ

Expanded text:
 Bituricensium vir peritus linguaeque venalis, Alardus Guilebaldi, qui satis rhetorice privigni sui querelam deponens, domino regi humillime supplicat, rogans quatenus nobilem baronem Haimonem nomine, Variam-vaccam cognomine, Burbonensem dominum, justitiam recusantem, imperialiter in jus traquis quid habere debeat determinaret. Rex itaque tammalitia pollulante pauperes devexati alienae su
Abbreviated transcription (Latin):
sam obtine. Siqͥs eã te¬
m̾ario ausu iuolare tẽp¬
tau̾it anath̾ati ꝑpetuo
subiacẽ. Ea siqͥd̃ occasio¬
ne archiẽp̃o suo uen̾abi¬
li. ⁊ em̾ito uiro uiridi
rodulfo qͥ dñi regis eo
qd̃ absq eiꝰ assensu ele¬
ctꝰ ⁊ intronizatꝰ fu̾at
sede rem̃si gͣuissimas ⁊
ꝑicłosas icurrerat ini¬
miticias. pacẽ ĩpetͣre. aut
regẽ ñ coronari sꝑabãt.
Qd̃ qr ĩtempestiue uener̃
ibi muti. ad ꝓpͥa loqͣces

Expanded text:
sam obtinere; si quis eam temerario ausu violare tentaverit, anathemati perpetuo subjacere. Ea siquidem occasione archiepiscopo suo venerabili et emerito viro Viridi Rodulfo, qui domini regis, eo quod absque ejus assensu electus et inthronizatus fuerat sede Remensi, gravissimas et periculosas incurrerat inimicitias, pacem impetrare, aut regem non coronari sperabant. Qui, quia intempestive venerunt, ibi muti ad propria loquaces
Abbreviated transcription (Latin):
re studebat. Cũ aũ ad
nobile monast̾iũ b̾i
bñdicti sr̃ ligerĩ flu¬
uiũ młto comitatu de¬
portassẽt. qm̃ ibid̾ se de

Expanded text:
rturbare. Cum autem ad nobile monasterium Beati Benedicti super Ligerim fluvium multo comitatu deportassent, quoniam ibidem se de
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ꝯtͣdidit. Nec dum
pꝰ celebratõem diuinoꝵ
festiuas deposu̾at exiiuias.
cũ subito mali nũtii ba¬
uilatores a remensi ecc̃a
assistũt. litt̾as ꝯͣdictorias
ne regia fieret unct᷑o int̾¬
minãtes. Dicebãt siqͥdẽ
pͥme regis corone pͥmi¬
tias ad iꝰ ecc̃e rem̃sis ꝑti¬

Expanded text:
tissime contradidit. Nec dum tissime contradidit. Nec dum post celebrationem divinorum festivas deposuerat exuvias, eum subito mali nuntii bajulato res a Remensi Ecclesia assistunt, litteras contradictorias ne regia fieret unctio interminantes. Dicebant siquidem primae regis coronae primitias ad jus Ecclesiae Remensis spe
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. qm̃ in adolescentia
ecc̃e amiticiã lib̾ali defẽ¬
sione ꝓmeruerat. paupe¬
rũ ⁊ orphanoꝵ causam
sustinuerat tyrannos po¬
tenti uͥtute ꝑdomuerat.
deo annuẽte ad regni fa¬
stigia sic̃ bonoꝵ noto as¬
ciscit᷑. sic maloꝵ ⁊ ĩpioꝵ
uotiua machinatõe. si fĩ
poss excluderet᷑. Cõ sulte
gͦ agit᷑. ⁊ potissimũ dictã¬
te uen̾abili ⁊ sapiẽtissi
mo yuone carnotẽsi ep̃o
ut ad refellendã impioꝵ
machinatõem citissime
auelianis ꝯueniãt eiꝰq
exaltatõi oꝑam dare ma¬
ture festinẽt. Senonẽsis
nasse meldensi. Ioh̾e aure¬
lianẽsi. yuone carnotẽ¬
sit. Qui in die ĩuentoĩs
sacratissime unctionis
liqͦre delibutũ. missas
gr̃aꝵ agẽs abiectoq se¬
cłaris militie gladio ecc̃a¬
stico ad iũdictã malefa¬
ctoꝵ accingẽs. diadema¬
te regni gratant̾ corona¬
uit. necñ ⁊ sceptrũ ⁊⁊
pauꝑm defensionẽ. ⁊ que¬
cũq regni ĩsignia appro¬
bante clero ⁊ ppło deuo¬

Expanded text:
iam in adolescentia Ecclesiae amicitiam liberali defensione promeruerat, pauperum et orphanorum causam sustentaverat tyrannos potenti virtute perdomuerat, Deo annuente ad regni fastigia, sicut bonorum voto asciscitur, sic malorum et impiorum votiva machinatione, si fieri posset, excluderetur. Consulte ergo agitur, et potissimum dictante venerabili et sapientissimo viro Ivone Carnotensi episcopo, ut ad refellendam impiorum machinationem citissime Aurelianis conveniadt, ejusque exaltationi operam dare mature festinent. Senonensis nasse Meldensi, Joanne Aurelianensi, Ivone Carnotensit. Qui in die Inventionis sacratissimae unctionis liquore delibutum, missas gratiarum agens, abjectoque saecularis militiae gladio, ecclesiastico ad vindictam malefactorum accingens, diademate regni gratanter coronavit, nec non et sceptrum et um defensionem, et quaecunque regni insignia approbante clero et populo devo
Abbreviated transcription (Latin):
sidib quos dare iusse¬
rat acceptis in frantiã
reu̾sus ẽ. In hac expedi¬
tõe dũ castͣ sr̃ albim
hret. uener̃t ad eum
legati de pannonia unꝰ
ex pͥmorib hunoꝵ qui
apd̃ suos tudun uocaba¬
uelle ꝓmisit. Rex ã aqͥs¬
grani ueniẽs sic̃ ⁊ ãno

Expanded text:
iusserat, acceptis, in Franciam reversus est. In hac expeditione, dum castra super Albim haberet, venerunt ad eum legati de Pannonia unius ex primoribus Hunorum, qui apud suos Tudun vocabavelle promisit. Rex autem Aquasgrani ven