comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ran i dolet meliq tumet p̃mit ille tum̃te.
Uinçere nõ poteris uieta crepare potes
Ecrtiꝰ irata uexat tumor illa tumoris.
Copia findit eã uiscera rupta patent.
Tu maic̾e minor cõferri desinat ⁊ se.
Uulnera offendit impede mersa pete
Eit mora decursu leuitas ĩꝓuida lapsũ.
Sepe facit leso stat pede turba pedu
Uix egru sinit ire dolor samẽq fatet.
Maior ide loꝗtur uulneĩs ip̃e dolor.
Cum lesit miseros fortuna medet᷑ eisde.
Hoc ẽ curmedicu plaga leonis ht.
Nim leo pastore reꝑit pastorq leoni.
Pro dape tendit opes respuit ille dapez.
Supplicat ⁊ plaga terso pede mostrat ⁊ illu.
Orat opez pastor nulnera soluit acu.
Exit cui same dolor ⁊ cã doloris.
Hic blando medica circuit ore manu.
Sospes abit meritiq notas ĩ corte sigillat.

Expanded text:
Rana dolet meliusque tumet; premit ille tumentem: «Vincere non poteris, uicta crepare potes». Tertius iratam uexat tumor; illa tumoris Copia findit eam: uiscera rupta patent. Cum maiore minor conferri desinat et se ConVulnerat; offendit, in pede mersa, pedem. Fit mora de cursu: leuitas improuida lapsum Sepe facit; leso stat pede turba pedum. Vix egrum sinit ire dolor saniemque fatetur; Maior idem loquitur uulneris ipse dolor. Cum ledit miseros, fortuna medetur eisdem: Hoc est cur medicum plaga leonis habet. Nam leo pastorem reperit, pastorque leoni Pro dape tendit oues. Respuit ille dapes; Supplicat et plagam tenso pede monstrat et illi Orat opem; pastor uulnera soluit acu. Exit cum sanie dolor et res causa doloris; Hic blando medicam circuit ore manum, Sospes abit meritique notas in corde sigillat.
Abbreviated transcription (Latin):
dulta uita peꝑcit. et cui¬
tra balac extiterant. ali.¬
os quidem pependit. ali¬
os uero excoriauit quos.¬
dam nempe ꝑmedium
ense cecidit: Regem uero
cum tribus de suis de
castro eiecit. et ad carrã
ciuitatem ad duci fecit:
Et quia procul a nobis
facta hec ab erant: uix
certitudinem rei ad dis.¬
cere poteramus Uerum¬
tamen quam uerius po¬
tui arelatoribus michi
intimatum carte com.¬
mendaui: Hic pliniis
artus sitibundus desi.¬
nit annus: Unde ihe¬
rosoluni crebro sunt mułꝰ¬
mure questi. Liii.

Expanded text:
dulta vita pepercit, et cuitra Balac exstiterant, alios quidem suspendit, alios vero excoriavit, quosdam nempe per medium ense cecidit. Regem autem cum tribus de suis e castro ejecit, et ad Carram civitatem adduci fecit. Et quia procul a nobis facta haec aberant, vix certitudinem rei addiscere poteramus. Verumtamen, quam verius potui, a relatoribus mihi intimatum chartae commendavi. Sic pluviis artus sitibundus desinit annus. Unde Hierosolymi crebro sunt murmure questi.
Abbreviated transcription (Latin):
regressi sunt: Tum quia in¬
ops erat comes pictauensis
et desolatus omnimode. na.
Tunc stephanus blesensis
cum aliis pluribus similit̃¬
trans fretare uoluit. sed in
pelago uento sibi obsistente
nil aliud quam reuerti po¬

Expanded text:
regressi sunt. Tunc quoniam inops erat comes Pictavlensis, et desolatus omnimoda egestTunc Stephanus Blesensis cum aliis pluribus transfretare voluit; sed in pelago vento ei obstante, nihil aliud quam reverti po
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis fuit. cum raium¬
dum comitem ibi rema.¬
nere uiderent. quem om.¬
rum sperabant: Sed quia
noluit. ibi remansit et
urbem obtinuit. quod¬
ad blasphemiam ei in pu-¬
tabant: Uitra deinde
pro gressi. transierunt ar.¬
et urbem tripolim. gi¬
diens interim locum ne for.¬
te a saracenis occuparetur
et peregrinis transitum ue.¬
tarent. Ipse enim rex lega.¬
ualde: Et obsculo dato io¬
ti sunt ubi iam applicue¬

Expanded text:
omnibus fuit, cum Raymunomnibus fuit, cum Raymundum comitem ibi remanere viderunt. Quem omrum sperabant. Sed quia noluit, ibi remansit, urbem obtinuit, unde blasphemiam ei inferebant. Ultra deinde progredientes, transierunt Aret urbem Tripolim, Gidiens interim viam illam, ne forte Sarraceni occuparent, et peregrinis transitum vetarent. Ipse enim rex legavalde, et osculis ad iti sunt, ubi jam applicue
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum francorum in feli.
uatim ꝑ plures incedebãt
uias. nec contra om̃s dimi¬
care. nec om̃s occidere potu¬
it: Sed quia eos fatigatos
et siti. et fame anxios. atq
pugnȩ sagntariȩ in cautos
esse cognouit. magis quam
centum milia ȩquitum ac
peditum gladio ꝑ emit: Por¬
ro de mulieribus alias oc¬
cidit. alias secum ab duxit:
Multi uero ꝑ deuia fugi¬
entes et in montana. siti
et angustia extincti sunt.
Quorum equos et mulos
Iuic ꝑdidit comes picta.¬
uensis quecumq habebat
familiam suam atq pecu.
niam: Uix etiam mortis¬
p̃sentiam euadens. pedes
tandem et premiseria lu.
eum pie suscepit. et de
bonis suis subleuauit.
Quem dñs ita castigans
castigauit. sed morti non
tradidit: Hoc quippe uo
cepto nugone magno quẽ
in tharso defunctum se¬
pelierunt: Qui cum an.
tardauerunt. sed probita.¬
per mare eam assilierunt:
Quid morabor: Urbem
ceperunt. saracenos occi.¬
derunt. pecumam eorum
est: Sed ualde molestum

Expanded text:
exercitum Francorum infelicitexercitum Francorum infelicitvatim per plures incedebant vias, nec contra omnes dimicare, nec omnes occidere potuit. Sed quia eos fatigatos, et fame et siti anxios, atque pugnae sagittariae indoctos esse didicit, magis quam centum millia equitum atque peditum gladio peremit. De mulieribus nempe alios occidit, alios secum adduxit. Multi vero per devia fugientes et montana, et siti angustia et exstincti sunt. Quorum equos et mulos,Illic perdidit comes Pictaviensis quaecunque habebat, familiam atque pecuniam suam. Vix etiam mortem evadens, pedes tantum, et prae miseria lugueum pie suscepit, et de bonis suis sublevavit. Quem Dominus ita castigans castigavit, sed morti non tradidit . Hoc quippe, ut ugone Magno, quem in Tharso Ciliciae defunctum sepelierunt. Qui cum Antitardaverunt, sed pram assilierunt. Quid morabor? urbem ceperunt, Sarracenos occiderunt, pecuniam eorum nt. Sed molestum
Abbreviated transcription (Latin):
sideretur: Et pre cauens
in futurum misso statim
erat ut ei festinanter sue
erant de quibus cohors
una circa monasterium su-¬
sumptis armis ilico con¬
eius citissime secuta ẽ: ad¬
erant tunc in ioppe mili.¬
tes quam plurimi qui
uentum prestolantes opor.¬
tunum in frantiam reditu.¬
ri transfretare uolebant:
Hii quidem equis carebãt.
qm̃ in anno preterito cum
ꝑromaniam peregre ihero.¬
solunam ꝑgebant equos
suos et omnia que habe¬
bant amiserant. unde men.
tio non in congrue hie in¬
francorum exercitus in
uensium comes. et stephanꝰ
comes blesensis qui ab antio.¬
chia exercitu relicto discesse¬
rat. sed nunc quod delique.
rat restaurare satagebat Cũ
his ad erat hugo magnus
qui post antiochiam captam
in gallias repedauit. ad e¬
ratq cum his raimundus
comes qui apud constanti¬
ad iecto sibi ppło innumero
de equitibus et peditibus
exercitu uiꝑtito facto: His
in romanie finibus obstitit
soliman turcus. eui niceam
non inmemor. cum multi¬
tudine tureorum magna

Expanded text:
sideretur. Et praecavens in futurum, mandavit erat, ut ei festinanter succerant, de quibus cohors una jam circa monasterium susumptis armis suis e, citissime secuta est. Aderant tunc in Joppe milites quamplurimi, qui ventum praestolantes opportunum, in Franciam redituri transfretare optabant. Hi equidem equis carebant, quoniam in anno praeterito cum per Romaniam peregre Hierosolymam pergebant, equos suos et omnia quae habebant amiserant. Unde mentio hic non incongrue inFrancorum exercitus ingiensium comes, et Stephanus comes Blesensis, qui ab Antiochia relicto exercitu discesserat; sed quod tunc reliquerat, nunc restaurare satagebat. Cum his Hugo Magnus erat, qui post Antiochiam captam in Gallias repedaverat. Aderat cum hm, qui apud Constantiadjecto populo innumero, de equitibus et peditibus exercitu bipartito. His in Romaniae finibus obstitit Soliman Turcus, cui jamdiu non immemor, cum multitudine Turcorum magna
Abbreviated transcription (Latin):
ante. congregati sunt apud
a scalonem babilonii quos
eorum rex huc miserat ut
nos xp̃ianos omnino des.¬
truere niterentur: Erant si¬
mul .xx. milia equitum. et
ceptis clitellariis qui ca.¬
melos asinosq honustos
uictualibus minabant ges¬
tantes in manibus suis unꝰ.¬
quisq ad pugnandum cla.¬
uas et sua missilia: Hii
quidem die quodam ur¬
bem ramulam adierunt.
et ante eam tentoria sua
erant.xu. milites quos rex
ibi custodes posuerat. an¬
te quam sẏri quidam ru
xpĩanos sarraceni ꝑ sepe
nocentes et de turbantes
destruere conabantur. et
plana illa uibere ꝑcurrere:
Insuper eiusdem urbis
georgii morabatur cum
clientela sua comprehen.¬
dere moliebantur: Quod
monasterium cum die
quodam in cursu maliuo¬

Expanded text:
ante Maio congregati sunt apud Ascalonem Babylonii, quos rex eorum huc miserat, ut nos Christianos omnino destruere niterentur. Erant enim ibi 20 millia equitum, et ceptis clitellariis, qui camelos asinosque victualibus onustos minabant, gestantes in manibus ad pugnandum clavam et missilia sua. Hi quidem die quodam urbem Ramulam adierunt, et ante eam tabernacula sua erant 15 milites, quos rex ibi custodes posuerat; ante quam Syri quidam rurChristianos Sarraceni persaepe nocentes et deturbantes destruere conabantur, et plana illa libere discurrere. Insuper ejusdem urbis Georgii manebat cum clientela sua, comprehendere moliebantur. Quod monasterium cum die quodam incursu malevo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. nichil pensi erat in
appetendis turpitudini.¬
bus Infrunite enĩ sump¬
to uiri thoro. in lupana.¬
ri prostibulo in cestui ser.¬
uiebant: In biuiis. intri.¬
uiis. in compitis. ex qui¬
sitis potationibus die
noctuq in uigilabant:
Per plateas et ꝑuicos se a¬
gentes habitu et incessu
lasciue transeuntium obtu.¬
tibus assistebant. quo uis
ere mercabiles: uolentibꝰ
succumbebant: Nolentes
autem quos ad suam in¬
pudiciam irritare nõ ua¬
lebant : et dato precio uix
ab scedere ꝑmittebant. Hos
itaq ꝑpetrata mala non
plangentes. et plangenda
uoluntarie ac publice
per petrantes: auctor sũ¬
me iusticiȩ. signis. prodi¬
giis. plagis tribulatione
etiam ad uersarum gen¬
tium. multis annorum
curriculis illatis: non
ꝑdendo. sed parcendo per¬
misit affligi Grecis nãq
regnantibus ipsorum im¬
perio seruisse con uincun¬
tur Eisdem ex asia pro¬
pulsis: pathorum regnan¬
tium cessere dominio. tan.¬

Expanded text:
sancti, nihil pensi erat in sancti, nihil pensi erat in appetendis turpidinibus. Infruitae enim, spreto viri thoro, in lupanari prostibulo incestui serviebant. In biviis, in triviis, in competis exquisitis potationibus, die noctuque invigilabant, per plateas et per vicos se agentes, habitu et incessu lasciviae, transeuntium obtutibus obsistebant, quovis aere mercabiles volentibus succumbebant. Nolentes autem, quos ad suam impudicitiam irritare non valebant, etiam dato pretio vix obscedere permittebant. Hos itaque perpetrata mala non plangentes, et plangenda voluntarie ac publice perpetrantes, auctor summae justitiae signis, prodigiis, plagis, tribulatione etiam adversarum gentium, multis annorum curriculis illatis, non perdendo, sed parcendo permisit affligi; Graecis namque regnantibus ipsorum imperio servisse convincuntur. Eisdem ex Asia propulsis, Parthorum regnantium cessere domino, tan
Abbreviated transcription (Latin):
tari studebant:. Alii uͦ
in cessitatis affectu con.¬
tubernia sequebantur
in pudicorum. aurium
etiam publicarum reue.¬
rentiam uerbis in uere¬
cundis in cestare niteban.¬
tur. facientes ambiguũ.
putidiores an facinorosi.¬
ores existimarentur. Non¬
nulli autem habentium
diuitias in iuste ad qui¬
sitas. suis etiam propri.¬
is abusi: uasa sibi fieri
uoluptuosis excessibus
apta. salomonici operis
arte in sculpta: ardent̃
in quirebant: Uxoribꝰq
suis fama narrante ar.¬
tificis. auro arabico. pre¬
ciosarumq gemmnarum
uarietate multiplici pil¬
dibunde partis tegumi¬
na studiose componi sata¬
gebant. non obtegende
turpitudinis formam. uł
restringende libidinis flã-¬
mam: sed ut quibus in¬
gratum erat quod lice¬
bat. eos acrius ureret
quod non licebat. Qui
cum hoc modo suam uel.¬
lent incitare libidinem.
mulierum de albare. et
eis satisfacere putarent:
ut prelibauimus auge¬
bant crimina criminibꝰ.
Mulieribus utiq nichil

Expanded text:
tari studebant. Alii vero tari studebant. Alii vero incestitatis affectu, contubernia sequebantur impudicorum, aurum etiam publicarum reverentiam urbis inverecundis incestare nitebantur, facientes ambiguum putidiores ac facinorosiores existimarentur. Nonnulli autem habentium divitias injuste acquisitas, suis etiam propriis abusi, vasa sibi fieri voluptuosis excessibus apta, Salomonici operis arte insculpta, ardenter inquirebant, uxoribusque suis, fama narrante artificis, auro Arabico, pretiosarumque gemmarum varietate multiplici, putibundae partis tegumina studiose componi satagebant. Non obtegendae turpitudinis forma, vel refringendae libidinis flamma, sed ut quibus ingratum erat quod licebat, eos acrius ureret quod non licebat. Qui cum hoc modo suam vellent incitare libidinem, mulieres dealbare et eis satisfacere putarent, ut praelibavimus, augebant crimina criminibus. Mulieribus itaque nihil
Abbreviated transcription (Latin):
reuerti ad opus simile
non presumant. Werum.¬
tamen in spectis partibus
pugne necessariis materi.¬
aꝙ sumpta meis equȩ
uiribus ante pugne nar.¬
rationem uidetur michi
per utile precedentia ma.¬
la prius indicare. ut ex
causis prelibatis: sequen¬
tium effectus per pendat᷑
facilius. Primum igitur
locustarum agmina. longe
lateq sub metaphora hos¬
tium agitata: accolarum
sẏriȩ penitus omĩa ab¬
stulere uictui necessaria:
De hinc : partim humi
serpentia. partim ꝑ auras
dilapsa. fere om̃ium ori.¬
entalium xp̃icolarum pla¬
gam adidem duxere in¬
conueniens: Qui licet se
debere affligi digna ulti¬
creatorem suum non solũ
sibi fore placabilem non
expetebant. preteritis in¬
herentes uiciis : uerum
etiam terminos pudoris
excedentes. crimina cri-¬
minibus augebant: Qui.¬
dam namq osores ieui.¬
miorum. sectatores epu¬
iarum. gulȩ ille cebris
ad dicti : non bene uĩuen¬
tium. sed bene pascenti¬
um mores uitamq uni.¬

Expanded text:
reverti ad opus simile reverti ad opus simile non praesumant. Verumtamen inspectis partibus pugnae necessariis, materiaque sumpta meis aequa viribus, ante pugnae narrationem, videtur mihi perutile praecedentia mala prius indicare, ut ex causis praelibatis, sequentium effectus perpendatur facilius. Primum igitur locustarum agmina longe lateque sub metaphora hostium agitata, accolarum Syriae penitus omnia abstulere victui necessaria. Dehinc partim humi serpentia, partim per auras dilapsa, fere omnium orientalium Christicolarum plagam ad idem duxere inconveniens. Qui licet se debere affligi digna ultiCreatorem suum, non solum sibi fore placabilem non expetebant, praeteritis inhaerentes vitiis; verum etiam terminos pudoris excedentes, crimina criminibus augebant. Quidam namque osores jejuniorum, sectantes epularum, gulae illecebris addicti, non bene viventium, sed bene pascentium mores vitamque imi
Abbreviated transcription (Latin):
pere preciũ
est audire
et utilitati
congruit qͦ¬
niodo quibus miraculis.
qua grã ds̃ arbiter bellũ
cum parthis manu roge¬
rii principis antiocheni
ex insperato gessit: Audi.¬
tis et enim miraculorum
uirtutibus proborumq
uirorum actibus: mali
prosternentur facilius.
boni etiam in citabuntur
ad melius Unde fit
ut cuius instinctu om.¬
nia bona facta sunt ip¬
sius deprecer auxilium.
qui eidem principi sp̃s
consilii et fortitudinis
uires ad ministrauit.
quibus suꝑbiam genti.¬
um elidere. et feritatem
de bellare. preualuit:
michi quoq rei seriem
desideranti litteris a signa.¬
re. ac posteritatis memorie
commendare: scribendi
potentiam. et sermonis eo¬
piam celitus dignetur in¬
stillare. quatenus capaces
rationis et uere fidei de¬
fensores audita ueritate
creatoris sui imperio et ser.¬
uitio uiriliter in hereant:
aduersariiq diuino ter¬
rore ꝑculsi. tam presentes
quam futuri. non deo sed
siuis confisi uiribus sagit¬
tis dei terga prebeant. ac

Expanded text:
perae pretium est audire, et utilitati congruit, quomodo, quibus miraculis, qua gratia Deus arbiter bellum cum Parthis manu Rotgerii principis Antiocheni ex insperato gessit. Auditis etenim miraculorum virtutibus proborumque virorum actibus, mali prosternerentur facilius; boni etiam incitabuntur ad melius. Unde fit ut cujus instinctu omnia bona facta sunt, ipsius deprecer auxilium, qui eidem principi Spiritus consilii et fortitudinis vires administravit, quibus superbiam gentium elidere, et feritatem debellare praevaluit, mihi quoque rei seriem desiderantis litteris assignare, ac posteritatis memoriae commendare, scribendi potentiam et sermonis copiam coelitus dignetur instillare quatenus capaces rationis et verae fidei defensores, audita veritate, Creatoris sui imperio et servitio viriliter inhaereant, adversarii vero divino terrore perculsi, tam praesentes quam futuri, non Domino, sed suis confisi viribus, sagittis Domini terga praebeant, ac
Abbreviated transcription (Latin):
rum pro ut oportuit ne¬
gociis et triꝑtita diuisi.¬
one dispositis. et equipe¬
ratione congrua duabus
proportiomibus regie sci.¬
licet potestati. et tercia
hereditario iure ueneticis
tam in urbe quam in
portu sigillatim contradi¬
tis: recesserunt om̃s ad
sua. R euertente itaq ihe.¬
rosolimo patriarcha ihe.¬
rusalem cum iherosolimi.¬
tis crucem dñi sacro sanc

Expanded text:
rum, prout oportuit, nerum, prout oportuit, negotiis, et tripartita divisione dispositis, et aequiparatione congrua duabus portionibus regiae scilicet dignitati, et tertia haereditario jure Veneticis tam in urbe quam in portu singillatim contraditis, recesserunt omnes ad sua. Revertente autem Hierosolymitano patriarcha Hierusalem cum Hierosolymitanis, cr
Abbreviated transcription (Latin):
rosolime ciuitates cum
sub urbanis suis et ad¬
iacentibus prouintuis in
xp̃ianorum principum re¬
dacte sunt potestatem:
Unde oportet nos di-¬
uinȩ mutationi et trans¬
lationi manum appone¬
re. et scdm tempus quȩ
sunt disponenda dispo¬
nere. ut iherosolimitane
eccłiȩ urbes illas et pro.¬
iuncias concedamus quȩ
per gloriosi regis baldui.¬
ni prudentiam. ac exerci¬
tuum eum sequentium
sanguine per dei grãm
ad quisite sunt: Presen¬
tis itaq decreti pagina
gibeline tiuisq successori¬
bus et per uos scę ihero¬
solimitane ȩccłie patriar.¬
chali seu metropolitano
iure regendas disponen.¬
dasq sancimus. cuutates
om̃s atq proiuncias qͣs
sub predicti regis ditionẽ
aut iam restituit aut
in futurum restituere grã
diuina dignabitur: Dig.¬
num est enim ut sepul¬
fidelium militum deside.¬
ria competentem honorẽ
obtineat. et turcorum seu
sarracenorum iugo ubera
in xp̃ianorum manu a.¬
uundantius exaltetur.

Expanded text:
rosolymae civitates cum rosolymae civitates cum suburbanis suis et adjacentibus provinciis in Christianorum principum redactae sunt potestatem. Unde oportet nos divinae mutationi et translationi manum apponere, et secundum tempus quae sunt disponenda disponere, ut Hierosolymitanae Ecclesiae urbes illas et provincias concedamus, quae per gloriosi regis Balduini prudentiam, ac exercituum eum sequentium sanguine per Dei gratiam acquisitae sunt. Praesentis decreti pagina Gibeline, tuisque successoribus, et per vos sanctae Hierosolymitanae Ecclesiae patriarchali metropolitano, jure regendas disponendasque sancimus civitates omnes, atque provincias, quas sub praedicti regis ditione aut jam restituit, aut in futurum restituere divina gratia dignabitur. Dignum est enim ut sepulfidelium militum desideria competentem honorem obtineat, et Turcorum vel Sarracenorum jugo libera, in Christianorum manu abundantius exaltetur.
Abbreviated transcription (Latin):
iiter obtineretur: Hoc
etiam in antiocheno conci.¬
uo ep̃o podiensi magistran¬
te replicatum et concessũ
ab omnibus est: In iheru¬
salem quoq dux godefri¬
dus et domnus buamũ¬
dus. acceperunt terram
suam a patriarcha dai¬
berto propter amorem
dei: Identidem paschalis
papa priuilegiis suis cor¬
roborauit. et ea ecclesie
iherosolime trans misit
quibus ȩccłia romana
sic auctoritate iure per¬
petuo communicetur.
in quibus priuilegiis
seruorum dei reuerentis¬
simo fr̃i iherosolimitano
patriarche gibelino. et
successoribus eius cano¬
nice promouendis: Se.¬
cundum mutationes tem.¬
porum transferuntur etiã
regna terrarum Unde
etiam ecclesiasticarum par.¬
rochiarum fines in plerisq
prouitiis mutari expedit
et transferri: Asianarum
siquidem ȩccłiarum fines
antiquis fuerunt diffi-¬
nicionibus distributi Qͣs
distributiones diuersarũ
diuerse fidei gentium con.¬
fundit irruptio. Grãs au.¬
tem deo qui nr̃is tempo¬
ribus et antiochie et ihe¬

Expanded text:
niter obtineretur. Hoc etiam in Antiocheno concilio episcopo Podiensi magistrante replicatum et concessum ab omnibus est. In Hierusalem quoque dux Godefridus et domnus Boamundus acceperunt terram suam a patriarcha Daiberto propter amorem Dei. Identidem Paschalis papa privilegiis suis corroboravit, et ea Ecclesiae Hierosolymae transmisit, quibus Ecclesia Romana sic auctorisante jure perpetuo communietur. In quibus privilegiis servorum Dei, reverentissimo fratri Hierosolymitano patriarchae GIBELINO et successoribus ejus canonice promovendis. Secundum mutationes temporum transferuntur etiam regna terrarum. Unde etiam ecclesiasticarum parochiarum fines in plerisque provinciis mutari expedit et transferri. Asianarum siquidem Ecclesiarum fines antiquis fuerunt diffinitionibus distributi. Quas distributiones diversarum diversae fidei gentium confudit irruptio. Gratias autem Deo, quod nostris temporibus et Antiochiae et Hie
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sibi subditam sub
grecorum tempore: Hec
dicit se esse communitã
priuilegiis a romano pre.¬
sule: Nam in concilio ar¬
uernensi tam autentico
et nominatissimo. consti.¬
tutum unanimi assensu
fuit. ut quecumq cuil.¬
tas mari magno tran.¬
sito. apaganoꝵ posset
excuti iugo. sine contra.¬

Expanded text:
hanc sibi fuisse subditam sub hanc sibi fuisse subditam sub Graecorum tempore. Haec dicit se esse communitam privilegiis a Romano pontifice. Nam in concilio Arvernensi tam authentico et nominatissimo constitutum unanimi assensu fuit, ut, quaecunque civitas mari magno transito a paganorum posset excuti jugo, sine contra
Abbreviated transcription (Latin):
matri aliarum cuntatũ
presidebant. Ubi autẽ
minores ciuitates habu.¬
erunt solummodo flami.¬
nes uel comites. ep̃i st̃
instituti. Porro tribuni
plebis non absurde intel.¬
ligintur prb̃i. siue reliqͥ
inferioris ordinis clerici:
Sic omĩs mundana potes.¬
tas his gradibus digni¬
tatum a se inuicem distat.
id ẽ. ut primus sit augus.¬
tus uel imperator. deinde
cesares. deinde reges. du.¬
ces comites: Sic dicit
clemens papa. anacletus.
anicius et plures alii:
Demus autem laudes dõ
altissimo. quia non homi.¬
num uirtute sed sua be¬
neplacita uoluntate sine
sanguuns effusione nobis
tyrum reddidit: urbem
in clitam. urbem fortissi.¬
mam. et ad capiendum
difficilluam. nisi ds̃ ma¬
num apponeret dexterã
In hoc quidem antioche¬
ni deliquerunt. quia
nullum nobis auxilium
prebuerunt. nec labori
huic ad esse uoluerunt:
Benedicatur autem pon¬
cius comes tripolitanus.
it fidelissimus. Pacificet
ds̃ antiochenam ȩcclesi
tiria tercia: Illa dicit

Expanded text:
majori aliarum civitati majori aliarum civitati praesidebant. Ubi autem minores civitates habuerunt solummodo flamines vel comites, episcopi sunt constituti. Porro tribuni plebis non absurde intelliguntur presbyteri, sive reliqui inferioris ordinis clerici. Sic omnis mundana potestas his gradibus dignitatum a se invicem distat, id est ut primus sit Augustus, vel imperator. Deinde Caesares, deinde reges, duces, comites. Sic dicit Clemens papa, Anacletus, Anicius, et plures alii. Demus ergo laudes Deo altissimo, quia non hominum virtute, sed sua beneplacita voluntate, sine sanguinis effusione nobis Tyrum reddidit, urbem inclytam, urbem fortissimam et ad capiendum difficillimam, nisi Deus manum apponeret dexteram. In hoc quidem Antiocheni deliquerunt, qui nullum auxilium nobis praebuerunt, nec labori huic adesse voluerunt. Benedicatur autem Pontius Tripolitanus, is fidelissimus. Pacificet Deus Antiochenam EcclesiamTyria tertia. Illa dicit
Abbreviated transcription (Latin):
de cantatur. signa pulsan.¬
tur. processio ad templũ¬
dm̃ deducitur. uexilla
inmuris et turribus
eleuantur. per om̃s uicos
ornamenta multi coloria
extenduntur. grãrum
actiones depromuntur.
nuntii promeritis dig.¬
ne remunerantur. pusil¬
u et magni pariter con¬
gratulantur. puellule
cantilenis in choreis de.¬
lectantur: Recte mater
iherusalem gaudet de
tyro filia cuius a dexte.¬
ra sedebit amodo coro.¬
nata Luget et babilon
consolatione eius ꝑdita.
cuius ammiculo dudũ
extiterat suffulta. cuius
lassem tot annis nobis
bostilem excipiebat. Hȩc
uero siminoratur pompa:
augmentatur diuma gr̃ã
Namq apud hennicos
ciitas habuerat in ma¬
gisterio primi flamminem
uel archiflaminem. scd̾m
patrum in stitutionẽ ha¬
bebit primatem uel pa¬
triarcham in lege xp̃iana.
Ubi enim archi flamines
lis presint prouintiis.
Ubi metropolis quȩ in¬
terpretatur mater ciuitas.
metropolitam erant: qui
de tribus. aut .iiiiͬ. ei¬
uitatibus intra aliquã
prouitiam maiori et

Expanded text:
decantatur. Signa pulsantur, processio ad Deum deducitur, vexilla in muris et turribus elevantur, per omnes vicos ornamenta multicoloria extenduntur, gratiarum actiones depromuntur, nuntii pro meritis digne remunerantur, pusilli et magni pariter congratulantur, puellae in cantilenis, in choreis delectantur. Recte mater Hierusalem gaudet de Tyro filia, cujus a dextera sedit amodo coronata. Luget et Babylon, consolatione ejus perdita, cujus adminiculo dudum exstiterat suffulta, cujus classem quotannis nobis hostilem excipiebat. Haec etsi minoratur pompa, augmentatur divina gratia. Nam quae apud Ethnicos civitas habuerat in magisterio primiflaminem, vel archiflaminem, secundum Patrum institutionem habebit primatem vel patriarcham in lege Christiana. Ubi enim archiflamines lis provinciis praesint. Ubi metropolis erat, quae interpretatur mater civitas, metropolitani erant, qui de tribus aut quatuor civitatibus intra aliquam provinciam matri et
Abbreviated transcription (Latin):
rius equos ad aquaui
super in montis apice mo.¬
scĩ a aron. ubi moyses et ipse¬
erant. Unde ualde letabamͣ
cum ioca tam scã et nobis
in cognita intuebaiur: Et
qm̃ ultra uallem illam t̾ra
erat deserta et incuta usq
rius progredi noluimus:

Expanded text:
aqua meos adaquavi super in montis apice moi Aaron, ubi Moyses et ipseverant. Unde multum laetabamur, cum loca tam sancta et nobis incognita intuebamur. Et quoniam ultra vallem illam terra erat invia, deserta, et inculta, rius progredi noluimus.
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ montana introire ce
pimus in quorum conca.¬
Insequenti autem mnanos
cum montes asden dissent̃
inuenimus eb̃i uillas sed
omni bono uacuas: Nã
ad uentu nr̃o iam comper.
in cauernis terre se abscon.¬
derant: Quam obrem pa.¬
rum ulic pro fuimus. et idõ
tendimus ductoribus nr̃is
semꝑ preuiis: T̃unc in ue¬
nimus uallem unam de
ga silicem uiᷤ ꝑcussit. unde

Expanded text:
biae montana ingressi sumus, in quorum caversequenti pausavimus. Mane cum montes ascendissemus, invenimus statim villas, sed omni bono vacuas. Nam adventu nostro in colle in terrae cavernis se absconderant. Quamobrem parum illic profecimus. Ideo iter tendimus, ductoribus nostris semper praeviis. Tunc invenimus vallem unam de bis silicem percussit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
Conitio bifariam iacum
glutit. quem unda margi¬
nalis in desmenter lingit.
et insuper ex decursione
imbrium de monte ipso
in lacum in fluentium. si.¬
ue abissus in tantum sit
re quod est salsum in uisi.¬
bili refluxii in eandem a.¬
bẏssum sub terra influat.
De mergi autem quis in
profimdum eus. nec de
in dustria facile potest:¬
Girate autem lacu a par.¬
te australi. repperimus
tu gratissimam. et de fruẽ.¬
tibus palmarum quos dac.¬
tilos nominant ualde a.
ris rebus raro ibi repperi.¬
mus aufugerant enim il.¬

Expanded text:
cio bifariam locum concipiens glutit, quem unda marginalis indesinenter lambit, et ex decursione imbrium de monte ipso in lacum fluentium, sive abyssus intantum sit m, quod est salsum, invisibili refluxu in eamdem abyssum sub terra influat. Demergi autem quis in profundum ejus nec de industria facile potestGyrato autem lacu a parte australi, reperimus tu gratissimam, et de fructibus palmarum, quos dactylos vocant, valde aburis rebus raro ibi invenimus. Aufugerant enim il
Abbreviated transcription (Latin):
fendebant. Sed ꝑtres dies
iumenta nr̃a edulio refecis
stipendio necessario nonera.
cornu monente regio reci¬
duum tramitem resumi ius.
patriarcharum memoratoꝵ
deinde per bethleem et ra.
dit iherusalem sane ꝑue¬
nimus. Et preparatis or.

Expanded text:
s jumentis nostris refectis stipendio necessario, hora cito cornu monente regio, recidivum tramitem resumere juspatriarcharum memoratorum; deinde per Bethlehem, et pedit, Hierusalem sane pervenimus. Et praeparatis or
Abbreviated transcription (Latin):
.c.i. patet adeo salsus ut
nec bestia quelibet neq uo¬
lucris de eo bibere queat.
quem ego fulcherius carno.
baui. et elleboro a mariorem

Expanded text:
CL patet. Qui adeo salsus est, ut nec bestia quaelibet, neque volucris ex eo bibere queat. Quod ego Fulcherius experimbavi, et helleboro amariorem
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab in carna.¬
xiiͦi. dum mense in martio
lunam habebamus. xiͭ. uͭii.¬
uidimus solem amane
usq ad primam et eo am¬
plius defectione quadam
ab uma parte minui Et
pars que primitus a sum.¬
mo tabescere cepit. tandẽ
ac si in rotando ad imade¬
uenit Uerumtamen sol
claritatem suam nõ amisit
qui non minoratus est ni.¬
si ut estimo a quinta par¬
quantulum cornutus.¬
Hoc eclipsis erat quo sol
ita deficiebat: E stiuo de¬
inde tempore congregati
turei transierunt eufraten¬
partes adituri et nos
xp̃ianos ut rati sunt des.¬
tructuri Et regionem an¬
tiochenam ad dexteram
linquentes et non longe
transeuntes. et damascũ
ad leuam dimittentes et
inter tyrum et cesaream
philippi quȩ paneas dr̃
ceas. calluerunt apetere
regem baldumum qui
ad uentu eorum au.¬
dito abptholomaida id
est acho moto exercitu
suo iam contra eos exl.¬
erat: Prouidentes aut̃
quod sibi utilius esse
senserunt. et nris igno¬
rantibus quid facere mo¬
urentur. circiuerunt mare

Expanded text:
 ab Incarnaica, dum mense in Martio lunam habebamus 28, vidimus solem a mane usque ad primam, et eo amplius, defectione quadam ab una parte minorari. Et pars, quae primitus a summo tabescere coepit, tandem quasi in rotundo ad ima devenit. Attamen sol claritatem suam non amisit. Qui non minoratus est, nisi, ut aestimo, a quarta parquantulum cornutus.Hoc eclipsis erat, quod sol ita deficiebat. CAPUT inde tempore, congregati Turci transierunt Euphratepartes adituri; et nos Christianos, ut rati sunt, destructuri. Qui regionem Antiochenam ad dexteram relinquentes, non longe transeuntes, et Damascum ad laevam dimittentes, et inter Tyrum et Caesaream Philippi, quae Paneas dicitur, tes, calluerunt appetere regem Balduinum. Qui adventu eorum audito, a Ptolemaida, hoc est Acho, moto exercitu suo jam contra eos exierat. Providentes autem quod sibi utilius esse senserunt, cum et nostri ignorarent quid facere molirentur, circuierunt mare
Abbreviated transcription (Latin):
pedes latum habuit. saxo
quadrato in altitudinem
co amplius quam duo
milia passuum tenebat.
lapide comminuto confum.¬
ditur. quȩ ante urbem
romam duos et lxx. an.¬
nos abhelisa condita in¬
uenitur: Hanc publius
scipio superioris anni cõ.¬
sul sup̃ma sorte molitus
diebus miserabiliter ar¬
rius memorata. lxx. an.¬
nis uxta isaiam de po¬
pulata elanguit: Aqua
recedentibus ceteis. na.¬
uigans reduxit eos eluse.¬
us rex Contra quos de¬
nuo salmanasar rex assy¬
riorum insurgit: Reces¬
sit atiro tunc cuntas
sidon. et arce. et antiqͣ
tyrus et multȩ aliȩ si¬
mul urbes que semet¬
ipsas assiriorum regi taa.¬
diderunt: Qua propter
tiriis non subiectis. ite¬
rum ad uersus eos ad¬
egressus est: ꝑnenicibus
ei naues. lx. exibentibus
et remiges. dccce. Cont᷑
quos tirii nanigantes
cepere captiuos uiros.
Sͭ ᷤᷤ unde honor tiriorum
propter hȩc creuit exi.¬
mie: Reuertens autem
assiriorum rex disposusi
custodias suꝑ flumen.
et aque ducta circiiis.

Expanded text:
pedes latum habuit, saxo quadrato ad altitudinem co amplius quam duo millia passuum tenebat; lapide diminuto confunditur. Quae ante urbem Romam duos et septuaginta annos ab Helyssa condita invenitur. Hanc Publius Scipio superioris anni consul suprema sorte molitus et septem diebus miserabiliter arrius memorata 70 annis, juxta Isaiam, depopulata elanguit. A qua recedentibus Cetheis, reduxit eos Eliseus rex. Contra quos Salmanasar rex Assyriorum denuo insurgit. Recessit a Tyro tunc civitas Sidon, et Arce, et antiqua Tyrus, et multae aliae simul urbes; quae semetipsas regi Assyriorum tradiderunt. Quapropter Tyriis non subjectis, iterum adversus eos egressus est, Phoenicibus ei naves 70 exhibentibus, et remiges 800. Contra quos Tyrii navigantes cepere captivos viros quingentos, unde honor Tyriorum propter hoc crevit eximie. Revertens autem Assyriorum rex, disposuit custodias super fluvium et aquaeductus civium,
Abbreviated transcription (Latin):
alibus uellẽ: cõminatus
est michi multũ sẽs andre.¬
as. nisi cito reu̾terẽ et uob̃
iniuncta michi referrem.
Cumq cogitare mecũ qͦmͦ
reu̾terẽ ad castra: ab erat
enĩ portus ille ab exercitu
quasi ꝑtres dies. amarissi.¬
me flere cepi: Cum rede¬
undi facultatẽ reperire
nõ possem. tandẽ asociis
et dño meo conmonitus
nauigium ingressus: in
cyprũ remigare cepimus:
Et cum ꝑtotã diẽ remis
et ꝓsperis uentis agerem᷑:
usq ad solis occasum orta
subito tẽpestate : inspatio
unius hore uel duarũ ad
relictum portũ reuersi su.¬

Expanded text:
alibus vellem, comminatus alibus vellem, comminatus est mihi multum beatus Andreas, nisi cito redirem, et vobis injuncta mihi referrem. Cumque cogitarem mecum quomodo reverterer ad castra, aberat enim portus ille ab exercitu quasi per tres dies, amarissime flere coepi, cum redeundi facultatem reperire non possem. Tandem a sociis et domino meo commonitus, navigium ingressus in Cyprum remigrare coepimus. Et cum per totam diem remis et prosperis ventis ageremur, usque ad solis occasum, orta subito tempestate, in spatio unius horae vel duarum ad relictum portum reversi su
Abbreviated transcription (Latin):
affuit beatus andreas. cũ
socio et habitu eodem quo
prius uenerat. atq michi¬
sic locutus est: Cur nõ dix.¬
isti comiti et ep̃o et aliis
quȩ ego preceperã tibi: Et
respondi: Dñe nonne ego
pientior esset. et quẽ audi¬
sunt initinere qui uenien.¬
tes et abcuntes int̾ficiũt
Et ait sc̃s andreas. Noli
timere. quia nichil tibi no.¬
cebunt: Hȩc quoq dices
comiti cum uenerit adior.¬
danẽ fluuium nõ intin.¬
guatur ibi sed nauigio
transeat: Cum aut̃ tran¬
sierit: camisia et bragis
lineis indutus deflumine
asꝑgatur. et post quã siccata
fuerint eius uestim̃ta repo¬
nat ea et conseruet cũ lan¬
cea dñi Et hȩc dñs ms Wil¬
lelmus petrus audiuit. licet
nõ uideret apłm: Conforta¬
tus gͥ. adexercitũ reuersus
sum Cumq hoc uobis hȩc
parit̃ dicere uellẽ. co ad una.¬
re uos non potui: Itaq pro¬
fectus sum ad portũ dema-¬
mistra. ibi uero cum nauiga¬
re ineyprum insulã ꝓuictu.¬

Expanded text:
adfuit beatus Andreas cum adfuit beatus Andreas cum socio, et habitu eodem quo prius venerat, atque sic mihi locutus est: Cur non dixisti comiti et episcopo, et aliis, quae ego praeceperam tibi? Et respondi: Nonne ego pientior esset; et quem vellsunt in itinere, qui venientes et abeuntes interficiunt. Et ait sanctus Andreas: Noli timere, quia nihil tibi nocebunt. Haec quoque dices comiti, cum venerit ad Jordanem fluvium, non intinguatur ibi, sed navigio transeat; cum autem transierit, camisia et braccis lineis indutus, de flumine aspergatur. Et postquam siccata fuerint ejus vestimenta, reponat ea, et conservet ea cum lancea Domini. Et haec dominus meus Willelmus Petri audivit, licet non videret apostolum. Confortatus igitur, ad exercitum reversus sum. Cumque vobis haec pariter dicere vellem, coadunare vos non potui. Itaque profectus sum ad portum de Mamista. Ibi vero cum navigare in Cyprum insulam pro victu
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ uindicta uos huc
uenire fecit: Diligit uos
adeo ut scĩ iam in requie
positi diuine dispositio¬
nis grãm p̃noscentes in
carne esse et concertare
nobiscum uellent:. E le¬
git uos ds̃ ex omĩb gll.¬
tibus sicut triticee spice
de auenaria colliguntur.
et enim meritis et grã pre¬
ceditis om̃s qui ante et
post uos uenient. sieut
aurum precio p̃cedit ar¬
gentũ:. Post hec discesser̃.
et me tanta egritudo op¬
pressit ut lumen oculoꝵ
ꝑderẽ et dispositionẽ te¬
nuissime pauꝑtatis mee
facerẽ: Tunc ego cepi me¬
cum cogitare. quod obne¬
glegentiã aplĩcȩ ussionis
tuȩ iuste michi continge¬
rent:. Confortatus itaq
ad obsidionẽ reuersus sũ.
Rursus pauꝑtatis mee
debilitatẽ recogitans. ti¬
mere cepi si aduos ueni¬
rẽ. famelicum me esse et
ꝓuctu talia ea referre
me ꝓclamaretis. itaq ea
uice conticui: Defluente
itaq tp̃re cum apud por¬
meo .Willelmo petri. infra
tentorrum una recubarem:

Expanded text:
suorum vindicta, vos huc suorum vindicta, vos huc venire fecit. Diligit vos adeo ut sancti, jam in requie positi, divinae dispositionis gratiam praenoscentes, in carne esse, et concertare vobiscum vellent. Elegit vos Deus, ex omnibus gentibus, sicut triticeae spicae de avenaria colliguntur. Etenim meritis et gratia praeceditis omnes, qui ante et post vos venient, sicut aurum pretio praecedit argentum. Post haec discesserunt, et me tanta aegritudo oppressit ut lumen oculorum perderem; et dispositionem tenuissimae paupertatis meae facerem. Tunc ego coepi mecum cogitare quod, ob negligentiam apostolicae visionis, haec juste mihi contingerent. Confortatus itaque, ad obsidionem reversus sum. Rursus, paupertatis meae debilitatem recogitans, timere coepi, si ad vos venirem, famelicum me esse, et pro victu talia referre me proclamaretis. Itaque et ea vice conticui. Defluente itaque tempore, cum apud pormeo Willelmo Petri, infra tentorium una recubarem,
Abbreviated transcription (Latin):
queres eam hic unde ego
abtraxi. et ubi eam recondã.
Et recondidit eam. His ita
ꝑactis suꝑ murũ ciuitatis
reduxit me in domũ meã.
et sic ame recesserunt: Tẽ
ego mecũ recogitans. et pau¬
ꝑtatis meȩ abitum et ues¬
tram magnitudinẽ. ueritꝰ
sum ad uos accedere. P ost
illud tempus cum ꝓfectus
essem ad quoddam castrũ
quod est uxta roiã ꝓpt̃
alimoniã. prima die qua¬
dragesime ingalli cantu
affuit beatus andreas in
eodem abitu et cum eodem¬
sotio quo prius uenerat.
et magna claritas domũ
repleuit: Et ait beatus an¬
dreas: Uigilasne: Sic ex¬
ꝑge factus respondi. Non
dñe Dñe mi nondorinio:
Et ait michi: Dixisti ea
quȩ dudum tibi dicenda
mandaui : Et respondi:
Oñe nonne ego p̃catus sũ
uos ut alium eis mitter¬
tis: et enim metuens pau.¬
ꝑtati meȩ accedere ante
illos dubitaui: Et dixit
michi: Nescis ne cur ds̃
huc uos adduxit: et
quantum uos diligit. et
quomodo uos p̃cipue ele.¬
git: Procontẽptu sui et

Expanded text:
quaeres eam hic, unde ego quaeres eam hic, unde ego abstraxi, et ubi eam recondam. Et recondidit eam. His ita peractis, super murum civitatis reduxit me in domum meam, et sic a me recesserunt. Tunc ego mecum recogitans, et paupertatis meae habitum, et vestram magnitudinem, veritus sum ad vos accedere. Post illud tempus cum profectus essem ad quoddam castrum, quod est juxta Rojam, propter alimoniam, prima die Quadragesimae in galli cantu, adfuit mihi beatus Andreas in eodem habitu, et cum eo quo prius venerat socio; et magna claritas domum replevit. Et ait beatus Andreas: Vigilasne? Sic expergefactus, respondi: Non, domine mi, non dormio: et ait mihi: Dixisti ea quae dudum tibi dicenda mandavi? Et respondi: Domine, nonne precatus sum vos, ut alium eis mitteretis? Etenim metuens paupertati meae, accedere ad illos dubitavi. Et dixit mihi: Nescisne cur Deus huc vos adduxit, et quantum vos diligat, et quomodo vos praecipue elegit. Pro contemptu sui et
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie signare ppłm: Et¬
enim multũ prodesset il¬
miti donabis. et enĩ ds̃
eam concessit illi exquo
genitus est: Surrexi itaq et
secutus sum eum inciuitatẽ
nullo circumdatus amictu
p̃t̾ camisiam et induxit me
in eccłiam beati petri apłi¬
ꝑ septẽtrionalem portã quã
antea sarraceni maumariã
fecerant: Inȩccłĩa uero duȩ
lampades erant. quȩ tantũ
lumen ibi reddebant ac si
meridies illuxisset Et dix̃
iichi expecta hic Et iussit
me assistere columne que
ꝓmaxima erat gradib qͥb
ascenditur ad altare ameri.¬
die et socius eius a longe
stetit ante gradus altaris:
in manib michi tradidit.
Et dixit michi. Ecce lan.¬
cea quȩ latus eius aꝑuit.
unde tocius mundi salus
emanauit. Dumq eam in
manib meis tenerẽ: la¬
crimando p̾gaudio dixi ei
Oñe si uis portabo eam et
reddam comiti: Et dixit mͥ
Sine modo futurũ ẽ enu
ut ciuitas capiat᷑ Et tũc
uenies. cum .xii. uiris et

Expanded text:
t signare populum? ett signare populum? etenim multum prodesset ilmiti donabis, etenim eam Deus concessit illi, ex quo genitus est. Surrexi itaque, et secutus sum eum in civitatem nullo circumdatus amictu, praeter camisiam. Et induxit me in ecclesiam beati Petri per Septemtrionalem portam, quam antea Sarraceni Bafumariam fecerant. In ecclesia vero duae lampades erant, quae tantum lumen ibi reddebant, ac si meridies illuxisset: Et dixit mihi: Exspecta hic. Et jussit me assistere columnae, quae proxima erat gradibus, quibus ascendebatur ad altare a meridie: et socius ejus a longe stetit, ante gradus altaris. in manibus mihi tradidit, et dixit mihi: Ecce lancea quae latus aperuit, unde totius mundi salus emanavit. Dumque in manibus eam tenerem, lacrymando prae gaudio, dixi ei: Domine, si vis portabo eam, et reddam comiti. Et dixit mihi: Sine modo, futurum enim ut civitas capiatur. Et tunc venies cum duodecim viris, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cum exercitus francoꝵ
obsideret eam: tantus ti.¬
mor me inuasit. ut nichil
p̃t ds̃ adiuua me dicere
possẽ: Erat enim nox et
ego iacebã. nec intugurio
meo erat aliquis cuius
consorcio refouerer: Cum
aut̃ ut dixi concussio t̾rȩ¬
diutius duraret. et timor
m̃s semꝑ excresceret. corã
me duo uiri astiterunt
inueste clarissima: Alter
erat senior rufo canoq el.¬
pillo: Oculi nigri. et am¬
uenientes faciei: Barba
uero cana et lata et ꝓliia
et statura eius media Alt̾̃
uero et iumor et ꝓcerior
erat: Speciosus forma pre
filiis hominũ Et ait mͥ
senior Quid agis: et ego
maxime timui quia nul.¬
lum ad esse sciebam. et
respondi quis estu: et
ait. surge. et noli timere.
et audi quȩ ego loquor
adte: Ego sum andreas
apłs. Congrega ep̃m po¬
diensem. et comitẽ scĩ egi¬
dii. et petrum raimundũ
de alto pullo. et hoc dices
ad illos: Cur negligit
ep̃s p̃dicare et cõmonere
et cum cruce quã prefert¬

Expanded text:
est, cum exercitus Francorum est, cum exercitus Francorum obsideret eam, tantus timor me invasit ut nihil praeter Deus adjuva dicere possem. Erat enim nox, et ego jacebam; nec in tugurio meo erat aliquis cujus consortio refoverer. Cum autem, ut dixi, concussio diutius duraret, et timor meus semper excresceret, coram me duo viri astiterunt, in veste clarissima; alter erat senior, rufo canoque capillo, oculi nigri, et convenientes faciei; barba vero cana, et lata atque prolixa; et statura ejus media: alter vero junior, et procerior erat, speciosus forma prae filiis hominum. Et ait mihi senior: Quid agis? Et ego maxime timui, quia nullum adesse sciebam. Et respondi: Quis es tu? Et ait: Surge, et noli timere; et audi quae ego loquar ad te. Ego sum Andreas apostolus. Congrega episcopum Podiensem, et comitem Sancti Aegidii, et Petrum Raimundum de Altopullo, et haec dices ad illos: Cur negligit episcopus praedicare, et commonere, et cum cruce quam praefer
Abbreviated transcription (Latin):
turbarent᷑. et cum in des¬
perationẽ ruerent: diuina
clem̃tia eis affuit. et quȩ
lascuuentes filios correxe.¬
rat. nunium tristes tali mͦ
cum capta esset ciuitas anti¬
ochiȩ. usus sua potentia et
benignitate dñs. pauperem
quendam rusticum elegit.
ꝓuncialẽ genere. ꝑquẽ om̃s
nos confortauit: et comiti
et podiensi ep̃õ. hȩc uerba
mandauit: Andreas dei et
capta ciuitate uobis redde-¬
rẽ Hodie aut̃ cum adpug.¬
nam ꝓfectus essem extra ci¬
uitatẽ cum reliquis: atq
cõp̃hensus aduob equitib
pene suffocatus in regressu
fuissem. quasi ex animis il¬
lic suꝑ lapidẽ quendam
tristis resedissẽ Cumq
p̃dolore et timore sicut tris.¬
tis titubarẽ. uenit ante
me beatus andreas cum
socio quodam multũ mͥ in¬
terminatus. nisi cito uob̃
eo comes et ep̃s reuelatio¬
nis et ussionis apłicȩ or.¬
dinẽ requirerent: respon.¬
dit. Inprimo terrȩ motu
qui apud antiochiã factus

Expanded text:
turbarentur, et in desturbarentur, et in desperationem ruerent, divina eis clementia adfuit; et quae lascivientes filios correxerat, nimium tristes tali modo cum capta esset civitas Antiochiae, usus sua potentia et benignitate Dominus, pauperem quemdam rusticum elegit, Provincialem genere, per quem omnes nos confortavit, et comiti et Podiensi episcopo haec verba mandavit: Andreas Dei et capta civitate, vobis redderem. Hodie autem cum ad pugnam profectus essem extra civitatem cum reliquis, atque comprehensus a duobus equitibus pene suffocatus in regressu fuissem; quasi exanimis illic super lapidem quemdam tristis recedi: cumque prae dolore et timore, sicut tristis titubarem, venit ante me beatus Andreas cum socio quodam, et multum mihi interminatus est, nisi cito vobis eo comes et episcopus revelationis et visionis apostolicae ordinem requirerent, respondit: In principio terrae motus, qui apud Antiochiam factus
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum descendere uolu
dem. et cisterna quedam
erat in medio. et modica
planicies Nec erat hostib¬
decensus inciuitatẽ: nisi
ꝑmedium nr̃i montis: Qua¬
ꝓpt̃ om̃i intentione. et
om̃i uirtute sua nos ex¬
pugnare. et remouere ab
itinere suo nos contendũt.
atq tanta ui amane usq
uesꝑum pugnatũ est ut
nusquã simile audiat᷑:
Contigit ibi quoddã nr̃is
satis horrendũ. atꝙ ac¬
tenus in auditũ. qđ int̾¬
sagitarum grandinẽ. et saxo¬
rum atq teloꝵ continuos
impulsus. et int̾ mortes tan¬
toꝵ nr̃i sopiebant᷑ fĩnẽ hu¬
ius pugne: si queritis nox
fuit. In nocte aut̃ cũ nr̃i.
dei miscdiam sperare debu¬
issent : multi desperare cepe¬
runt. atq p̃cipites ꝑfunes
ab altitudine muroꝵ deicie¬
bantur Alii aut̃ abello dis¬
cedentes inciuitatẽ: cõmu¬
nẽ om̃ium de capitationẽ
uenisse cunctis nunciabãt
et quo magis tueri pote¬
rat. dum alii alios ad or¬
tantur ut uirilit̾ resistant:

Expanded text:
deorsum descendere voluedeorsum descendere volue quidem, et cisterna quaedam erat in medio et modica planities. Nec erat descensus in civitatem, nisi per medium nostri montis. Quapropter omni intentione et omni virtute sua nos expugnare, et removere ab itinere suo in civitate nos contendunt, atque ibi tanta vi a mane usque ad vesperum pugnatum est ut nusquam simile audiatur. Contigit ibi quoddam nostris satis horrendum, atque hactenus inauditum, quod intsagittarum grandinem, et saxorum atque telorum continuos impulsus, et inter mortes tantorum, nostri sopiebantur. Finem hujus pugnae si quaeritis, nox fuit. In nocte autem cum nostri Dei misericordiam sperare debuissent, multi desperare coeperunt, atque praecipites, per funes ab altitudine murorum dejiciebantur. Alii autem a bello discedentes in civitatem, communem omnium decapitationem venisse cunctis nuntiabant; et quo magis timeri poterat, dum alii alios adhortabantur ut viriliter resisterent,