comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incipit sacramentum: quod aliter inutile est:
sol& &iam quaeri : utrum ad probandum sit qđ
abeo quinon accepit accipitur. si fos de hoc
curiasitate aliquadidicit : quem ad madum
dandumsit : &utrum nihil intersit quo ani¬
mo accipiatille. cuidatur cum simulatione
ansine simulatione: sicum simulationeut r
fallins sicut inecclesi& uel ineaquȩ putatur
eclesia : anio cans sicut inmimo : & quid sit
sceleratius in eclesia fallaciter accipere
an in haeresi uel schis mate sine fallatia id ÷
animo non simulato : &utrum in haere si fa¬
laciterian inmimocum fide siquis qũa mĩ
a.gendum repentinan pi&ate moueatur
quam quamtalem si &iam illi conferamus
quimipsa catholica fallaciter accipit miruni
sidubitatur quiscui praeferendussit: quid
enim prosit aminur ueraciter dantir fallaci¬
ter accipienti nonuideo : sed arbitremurali¬
quem &iam fallaciterdantem Cum&ru
dens & accipiens fallaciter agant inipsaum¬
tate catholica ut rum hocmatr baptismant

Expanded text:
incipit sacramentum quod aliter inutile est. incipit sacramentum quod aliter inutile est. Solet etiam quaeri, utrum adprobandum sit quod ab eo qui non accepit accipitur, si forte hoc curiositate aliqua didicit quemadmodum dandum sit, et utrum nihil intersit, quo animo accipiat ille cui datur, cum simulatione an sine simulafallens, sicut in Ecclesia, vel in ea quae putatur Ecclesia, an jocans sicut in mimo. Et quid sit sceleratius in Ecclesia fallaciter accipere, an in haeresi vel schismate sine fallacia, id est animo non simulato. Et utrum in haeresi fallaciter, an in mimo cum fide, si quisquam inter agendum repentina pietate moveatur. Quanquam talem, si etiam illi conferamus, qui in ipsa catholica fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui praeferendus sit. Quid enim prosit animus veraciter dantis fallaciter accipienti, non video. Sed arbitremur aliquem etiam fallaciter dantem: cum et tradens et accipiens, fallaciter agant in ipsa unitate catholica, utrum hoc magis baptisma sit
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Illitameninutiliter accipiunt nonimi¬
tantes eos per quos accipiunt: Illiuero qui
sic sunt inmagna domotam quam uasa in con¬
tumeliam  mutiliter habent baptis mumi
se imitantibus inutiliter tradunt: Illipor¬
ro abeisutiliter accipiunt : qui nonipsis cor¬
deatque moribus sed scȩdo mui copulantur:
Quiauteni separatiores non magis indomo
quam exdomosunt Neque omnino riuliter
habent: ne que ab eis utiliter accipitur: A¬
si fuste accipiendine cessitarurgueat &
accipientis animus abunitatis uimculo uin¬
culo non recedat : Tamen & habenquãquã
inutiliter habeant & accipitur ab eis &iam
cum inutile est accipientibus: quod ut fiat
utile ab haere siuel schismater ecetendum
est & illidomui coherendum quod non solũ
hae r&ici & schis imatici sed&iamilli facere de¬
bent quisic sunt indonio per comniunionem
sac ramentorum ut extra domum sunt perdi¬
uersitatem morum: sic enim & ipsisutile ẽẽ

Expanded text:
dunt, illi tamen inutiliter accipiunt non imidunt, illi tamen inutiliter accipiunt non imitantes eos per quos accipiunt. illi uero, qui sic sunt in magna domo tamquam uasa in contumeliam, et inutiliter habent baptismum et se imitantibus inutiliter tradunt. illi porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde adque moribus, sed sanctae domui copulantur. qui autem separatiores non magis in domo quam ex domo sunt, neque omnino utiliter habent neque ab eis utiliter accipitur, nisi forte accipiendi necessitas urgeat et accipientis animus ab unitatis uinculo non recedat; tamen et habent, quamquam inutiliter habeant, et accipitur ab eis, etiam cum inutile est accipientibus. quod ut fiat utile ab haeresi uel schismate recedendum est et illi domui cohaerendum. quod non solum haeretici et schismatici, sed etiam illi facere debent, qui sic sunt in domo per communionem sacramentorum, ut extra domum sint per diuersitatem morum. sic enim et ipsis utile esse
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum aurcaua sa sunt uelar tentea.
sed& lignea & fictilia: & alia quidem sunt
inlonorem Aliauero in contumeliam:
ex hocnume romnumeralnli : Non solũtur¬
baintus premenscorpaucorum in tante
multitu dinis comparatione scõrum sed
&iam dis ruptis r&ibus hȩreses & schisna¬
ta exsistunt in eis quima gisiam exdomo
quam indomo eẽdicendisunt. de
quibus dicitur: ex nobis exierunt
sed nonerant ex nobis : separatioreseni sunt
iamuiam corporaliter segregati quam illiqi
interius carnaliter & animalit̃ uiuunt
& s piritaliter separau sunt : Horum autẽ
ꝯmnium generum alli primiquisic sunt indo¬
modĩ ut ipr̃ sint domus dĩ : siue iam spiritales
sint siue adhuc paruuli lacte nutriantur.
sed tamen adspiritalem habitum intento
corde proficiant : Ne modubitat quod bap¬
tisnum &intiliter habeant & seimitantibus
utiliter tradant: fictis autem quos sp̃r sc̃r
fugit & siipsi quantum ineis est utiliter tra¬

Expanded text:
non solum aurea uasa sunt uel argentea, non solum aurea uasa sunt uel argentea, sed et lignea et fictilia. et alia quidem sunt in honorem, alia uero in contumeliam. ex hoc numero innumerabili non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis conparatione sanctorum, sed etiam dirruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. separatiores enim sunt iam etiam corporaliter segregati quam illi, qui interius carnaliter et animaliter uiuunt et spiritaliter separati sunt. Horum autem omnium generum illi primi qui sic sunt in domo dei, ut ipsi sint domus dei, siue iam spiritales sint siue adhuc paruuli Iacte nutriantur, sed tamen ad spiritalem habitum intento corde proficiant, nemo dubitat quod baptismum et utiliter habeant et se imitantibus utiliter tradant. fictis autem, quos sanctus spiritus fugit, etsi ipsi quantum in eis est utiliter tra
Abbreviated transcription (Latin):
locum habitationis glori&ue Et quihabita¬
refacitunanimes indomo: &iacundatus sum
in lis quȩdixerunt mihi indõmodñ ibiinus
& becti qui habitant indomotua in seculas¬
culorum laudabuntte : & innumerabilia
talia : Hec domus &iam triticum dicitur
siuo tricenum siue sexagenum siuecentenu
fructum afferens cumtolerantia: Haec
domus est inuasis aureis & argen¬
teir & lapidibus prȩcio sira
lignis in putrabilibur: huic domos dicitur
sus ferentes inuicem indilectione studentes
seruare unitatems p̃sinuinculo pacis &
tem plum enim dĩ scm est: quod estisuos:
Hec est qui ppe inbonis fidelib: & scis diser¬
uis ubique dispersis & spiritali unitate de¬
uinctisi neadem communione sacramen¬
torum siue sefatie nouerint siue non no¬
ꝑtineant ad compagem domus nec ad socie¬
tatem fructiferae pacificae que iusticiae
sed sicut eẽ palea dicitur infrumentis : Nam
&istos indomoes senegare nom possumus
diceute apostolo: Inmagna autem dumo

Expanded text:
locum habitationis gloriae tuae, et: qui habitalocum habitationis gloriae tuae, et: qui habitare facit unanimihi: in domum domini ibimus, et: beati qui inhabitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te, et innumerabilia talia. haec domus etiam triticum dicitur siue tricenum siue sexagenum siue centenum fructum adferens cura tolerantia. haec domus est in uasis aureis et argenteis et lapidibus pretiosis et lignis inputribilibus. huic domui dicitur: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, et: templum enim dei sanctum est, quod estis uos. haec est quippe in bonis fidelibus et sanctis dei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non noo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatem fructiferae pacificaeque iustitiae, sed sicut esse palea dicitur in frumentis. nam et istos in domo esse negare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo
Abbreviated transcription (Latin):
cordibus constare ad firmauit : & dociut test¬
moio proph&ico & significatione sacrames¬
toruniqua utĩq nonerant illi inuidi cr
ne cariautein aliuoliquitamen bapti abanst
coredes habitare eo prianur ipsaestatur
Neauie eium saltim hoc dicipotest tune bap¬
ap ostolum nonla tebant quos incpistalaria
quippe ait. siue occassione sue ueritatb
xur ad nunti&ur & in hoc gaudeo sed & gaude¬
bo quibus omnibus consideratis putome non
temere dicere alios itaeẽ in domodĩ ut
ip̃si &iam sint eadem domusdi quae dicitur
aedificari super p&ram quae unicacolum¬
ba apellatur quae sponsa pulchra sine
macula & ruga & hostus conclusus fonssi¬
natus puteus aquȩ uiuae. para dis suscum
Fructu pomorum : quȩ domus &iam claues
accepit ac potestatem soluendi &ligandi
ponne donum siquis corripientem corrigen¬
tem que contempserit : sit tibim quit tam¬
quam & hinicus & publicanus: dehac dono
dicitur: Dne dilexi decorem domustuae &

Expanded text:
oncordibus constare adfirmauit et docuit testoncordibus constare adfirmauit et docuit testimonio prophetico et significatione sacramentorum; in qua utique non erant illi inuidi et sine caritate maliuoli, qui tamen baptizabant. cordes habitare Cyprianus ipse testatur. neque enim saltem hoc dici potest tunc bapapostolum non latebant quos in epistula suquippe ait: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Quibus omnibus consideratis puto me non temere dicere alios ita esse in domo dei, ut et ipsi etiam sint eadem domus dei quae dicitur aedificari super petram, quae unica columba appellatur, quae sponsa pulchra sine macula et ruga et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. paradisus cum fructu pomorum, quae domus etiam claues accepit ac potestatem soluendi et ligandi. hanc domum si quis corripientem corrigentemque contempserit, sit tibi, inquit, tamquam ethnicus et publicanus. de hac domo dicitur: domine, dilexi decorem domus tuae et
Abbreviated transcription (Latin):
baptizabant: nec eorumista d&estanda per¬
uersitas. sac ramentum xp̃i quod ꝑeos trac¬
tabatur & dispensabatur aliqua expastemi¬
nuebat atque uiolabat : Totum sane ipsum
locum mneadem ad magnum epistola positum
opereprȩtiumest pertractare: quem
ita contexuit: non habitans inquit indomodĩ
dest in eccdesiax p̃rinqua non nisi concordes
atque imnanimes habitant : loquente inpsal
tate . xp̃ianos firmasibiat que inseparabili
caritate conexos: & iam ipsa domini casa¬
crifitia declarant : Nam quando dñscor¬
pus suum panem uocat demultorum grano¬
ruima dunatione congestuni populum nor¬
qn auna quem postabat indicat adunatum a
ꝗuando sanguinem suum. umum appellat
debotruis atiueacinis plurinur gxprersum¬
nit que intinum coactum gregem item nr̃n
su uuificat commixtione adunatȩ multitu dĩs
copulatum: Hae euerbabeati er prianinidi¬
comeũ &intellexis se a dilexis s derbren
domaudi Quamdomum exuna nimi feram¬

Expanded text:
baptizabant nec eorum ista detestanda perbaptizabant nec eorum ista detestanda peruersitas sacramentum Christi, quod per eos tractabatur et dispensabatur, aliqua ex parte minuebat adque uiolabat. Totum sane ipsum locum in eadem ad Magnum epistula positum operae pretium est pertractare, quem ita contexuit: non habitans, inquit, in domo dei id est in ecclesia Christi, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psaltate christianos firma sibi adque inseparabili caritate conexos etiamipsadominicasacrificiadeclarant. nam quando dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinisplurimisexpressumadque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum.haec uerba beati Cypriani indicant eum et intellexisse et dilexisse decorem domus dei, quam domum ex unanimis et c
Abbreviated transcription (Latin):
ecleria Ait enim dequodam loquens
alienus fiat & profanus dnicȩ pacis ac dm̃i¬
cȩunitatis mimicus non habitans in domo
dĩ idest in eclesia xp̃rinqua nonnisi concor¬
dest q unanimes habitant: quider go h
dicamus paululum aduestant᷑ qui nobus de
erprianquolunt prȩs cribere sienim in
ecclesi axp̃i non nisi concordes atque
unani mes habitant: procul dubio non ha¬
bitant inecclesiaxpͥi. quamius intus es se
uide rentur illi quiper inuidiam & conten¬
tonem sine caritate xpͥm ad nuntiabant : quos
ipse intellegit non haeraicos uel schismaticos
a paulo a postolo commemoratos ssed falsor
fratres cumillo interius conuersanter qui
ceste baptizare non debelant. Qua mecde¬
sia non habitabant in qua ipsedicit non habeta¬
re Nisi unanimes & concordes: nis forte
quis quam sic abhorr & auero ⁊t dicat con¬
cordes &unanimes fuisse inuidos & maliuo¬
los& si ne caritate contentiosos : & tamen

Expanded text:
ecclesiam. ait enim de quodam loquens: ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus fiat et profanus, dominicae pacis ac dominicae unitatis. inimicus, non habitans in domo dei id est in ecclesia Christi, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant. quid ergo hic dicamus, paululum aduer- \' tant qui nobis de Cypriano uolunt praescribere. si enim in ecclesia Christi non nisi concordes adque unanimes habitant, procul dubio non habitabant in ecclesia Christi, quamuis intus esse uiderentur, illi qui per inuidiam et contentionem sine caritate Christum adnuntiabant, quos ipse intellegit non haereticos uel schismaticos a Paulo apostolo commemoratos, sed falsos fratres cum illo interius conuersantes. qui certe baptizare non debebant, quia in ecclesia non habitabant in qua ipse dicit non habitare nisi unanimes et concordes; nisi forte quisquam sic abhorret a uero, ut dicat concordes et unanimes fuisse inuidos et maliuolos et sine caritate contentiosos. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
euam gelium ecdesi asticum est : pecadeorum¬
r&ci coruenientes ad ecclesiam baptiotuae
die quia nullam rationem uel tesamoniũ serip¬
turarũ attulit diu nos tenere non deba
ubaianum collegam nostrum seripta est hae¬
ppellatos.: quan do ecclesiam uenernit ti
nco ecclenae baptis mobaptirandos eẽ ut pos
do ipsam cuius mentionem fecit epistalam ad
uba ianum datam : quanta potuimusdibi gen¬
tia per trac tauimus: & quod hic dixitmne mi¬
nerimus diciposse de omnibus iniquis quos
& incatholicaes seipse testatur & baptis¬
mum habere & dare nemonostrumambi g
Illi enim ueniunt ad ecclesiam: qui departe
diaboli ad xp̃m transeunt : & aedificant super
p&ram & in corporantur columbȩ & in
hosto concluso & fonte signatomuniuntur
ubi non sunt omnes qui contraxp̃i precepta
uiuunt ubilib& es seuideantur : Nã mepis¬
tala quam scripsit admagnun cumde hac
ipsa re ager& satis aperte quenos ipse com¬
mon uit inquali sociaate oposteat intelle

Expanded text:
euangelium ecclesieuangelium ecclesireticos venientes ad Ecclesiam baptizemus. 95. Hic quia nullam rationem vel testimonium Scripturarum attulit, diu nos tenere non debetJubaianum collegam nostrum scripta est, haeellatos, quando ad ecclesiam uenerint, unico ecclesiae baptismo baptizandos esse, ut possdo ipsam cuius mentionem fecit epistulam ad Iubaianum datam quanta potuimus diligentia pertractauimus? et quod hic dixit meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in catholica esse ipse testatur et baptismum habere et dare nemo nostrum ambigit. illi enim ueniunt ad ecclesiam, qui de parte diaboli ad Christum transeunt et aedificant super petram et incorporantur columbae et in horto concluso et fonte signato muniuntur, ubi non sunt omnes qui contra Christi praecepta uiuunt, ubilibet esse uideantur. nam in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque nos ipse commonuit, in quali societate oporteat intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
tres oderunt : Nam & ipsi in tenebris sunt & s
quis eos sequitur simul in foueam cadunt:
Nec ideo tamen baptismum uel non habent ues
tradunt: Nortalis abo ea dixitx : Tamer
praesens quam pompeius sabpa tensis quam
&iam dio galeptim agnensis: qui mihi mandi¬
uerunt : Corpore quidem absentes spũ pra¬
sentes : censemus quod & college nõi : quod ha¬
retici communicationem habene nobisium
nom possunt nisi ecle si astico baptismobapi¬
Zati fuerint : Communicatonem credo ea di
qua ꝑtin& ad iolumban sõetatem : Nam inius¬
tcipatione sacpaementu rum procul dubio o¬
municabant cis neminqoo iudicaꝵtes nec aurꝰ
communionis aliquem si diuersum senseri
a mouentes: sed quod lib& modo dixerit : non
magnõpere uerba haecre fellenda sunt : Ceste
enimnun communic& hȩr&icus : Nisiecclesi¬
istico baptis mobaptizatus : Constat autem ec¬
clesiasticumẽe baptismum &iam a pudher &i¬
cos uerbis euan gelicis consecratum : scut ipsum

Expanded text:
tres oderunt. nam et ipsi in tenebris sunt et si tres oderunt. nam et ipsi in tenebris sunt et si quis eos sequitur, simul in foueam cadunt; nec ideo tamen baptismum uel non habent uel non tradunt. Natalis ab Oea dixit: Tam ego praesens quam Pompeius Sabratensis quam etiam Dioga Leptimagnensis qui mihi mandauerunt corpore quidem absentes, spiritu praesentes, censemus quod et collegae nostri, quod haeretici communicationem habere nobiscum, non possunt, nisi ecclesi-astieo baptismo baptismo fuerint. Communicationem credo eam dicit quae pertinet ad columbae societatem. nam in participatione sacramentorum procul dubio communicabant eis neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diuersum sentiret amouentes. sed quolibet modo dixerit, non magnopere uerba haec refellenda sunt. certe enim non communicet haereticus nisi ecclesiastico baptismo baptizatus. constat autem ecclesiasticum esse baptismum etiam aput haereticos uerbis euangelicis consecratum, sicut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
und qui non in melius cõmutati dm̃ labus honono
cor autẽ eoni longe ÷ ab eo: Tamen sic est unu
bapasma quo modo ÷ una columba : cumpos¬
sinł qui non sunt columba communitr baptis
sua posuit : siquis ad uos uenit & ne hominib:¬
haue non esse dicendum : paulus autem a postđ
ue hementius dicit : siquis frater nominaturmi
uos aut auarus aut briosus &cetera : cum eius¬
modi ne quidem ciban simul sumere : & tamen
cũ collegis fene ratiribus insi diosis frauditorib:
raptoribus non priuatam mensam seddi altare
habebat commune erprianus quomodo autem
hoc defendatur iam in aliis librissatis dictum esti
Ixtteus acemellis dixrt: Cxcus cecum
siducat: ambo in foueam cadunt : Cum ergo haec¬
reticos const& non posse in luminare quem qu
ut pote cacos baptisma eorum nonual&: siec
nos dicimus ualere ad salutem quam diu ha re¬
ticisunc sicut & illis homicidis quam diu fra¬

Expanded text:
unt, qui non in melius commutati Deum labiis honorant, unt, qui non in melius commutati Deum labiis honorant, cor autem eorum longe est ab eo . Tamen sic est unum Baptisma, quomodo est una columba, cum possint qui non sunt in columba communiter, Baptisma sua posuit, « Si quis ad vos venit, et doctrihaue non esse dicendum, Paulus autem apostolus uehementius dicit: si quis frater nominatur inter uos aut auarus aut ebriosus et cetera, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. et tamen cum collegis faeneratoribus insidiosis fraudatoribus raptoribus non priuatam mensam, sed dei altare habebat commune Cyprianus. quomodo autem hoc defendatur, iam in aliis libris satis dictum est. Litteus a Gemellis dixit: Caecus caecum si ducat, ambo in foueam cadunt. cum ergo haereticos constet non posse inluminare quemquam utpote caecos, baptisma eorum non ualet. Nec nos dicimus ualere ad - salutem quamdiu haeretici sunt, sicut et illis homicidis quamdiu fra
Abbreviated transcription (Latin):
nec potestatem foris mec desiam xp̃ihabent
ne mrinemꝰ baptizare baptis ino eius possunc
Num quid & impii homicidae apostolis succes¬
serunꝰ: Curergo baptizanc Riquia non sioi
foris seda petre forissunt cuida ues chis
dedit ed ubise & dificaturum eccdesiam drxu
beinus hanetcos nõa presumptione de cipe¬
acper boc remissionem peccatorim noncon¬
peoriien ia iudieũ dies uenerit nobis inputent asđ
ꝑnos non sint baptizati & indulgentians diuita
gleetla consecuti propter quo daimst una
es ecdesia & unum baptis maquando ad nos com¬
ueintuntur simul cum ecclesia & ecles a baptis¬
num conse quantur : Immo truns lat adpequm
& columbae socis Nt accipiant remissionem pec
catons quam habere non potenone extre petrre
& extra columbam siue apeste foris sicit hareq¬
cĩsi uetam qua intus sicit ꝑdigicat holici quos ta¬
men baptis mnumsine remissio nȩ pecatoni & labere
& dare manifestum ÷ : Cum & abipss tales accipi¬

Expanded text:
nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, neminem baptizare Baptismo ejus possunt. 85. Numquid et impii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et ubi se aedificaturum Ecclesiam dixitbemus haereticos nostra praesumptione decipeac per hoc remissionem peccatorum non consecuti, cum indicii dies uenerit, nobis inputent quod per nos non sint baptizati et indulgentiam diuinae gratiae non consecuti. propter quod, cum sit una ecclesia et unum baptisma, quando ad nos conuertuntur, simul cum ecclesia et ecclesiae baptismum consequantur. Immo translati ad petram et columbae sociati accipiant remiscatorum, quam habere non poterant extra petram et extra columbam, sive aperte foris, sicut haeretici, sive tanquam intus, sicut perditi catholici: quos tamen Baptismum sine remissione peccatorum et habere et dare manifestum est, cum et ab ipsis tales accipi
Abbreviated transcription (Latin):
pra sumtioriis. parificatiꝰ pos sinti spͣs sci
gloriareformãi : ꝑlane sinon est baptis mus
patris & filii & spͥs sei nomine coñsccratus. hȩ¬
r&icorum deput&ur &imquum a nobis om¬
nieontes tatione refut&ur: si autem hoei
meo nomen agnoscimus: melius uerba euan¬
gelica. abherꝗicorum grrdrẽ distingimus
& quod ineir probum est ał probamur quod
mendosũ estemendamus Liborisoua
ec dixit: Incu̾angelio dñr Egosũ inquit
ueritar. dix̃degosũ: consiuxudo ueritati
ut & si inpra&eritũ quis inecclesia haerdi¬
cos non baptizabat: Nuncbaptazare incipi¬
at ÷ hicnihil ostendere conatur est quomodo
sit ueritar ciu debere dicit consu&udinem
cedere: Plus tamen nos adiuuati. acluorsus
istos quise abimitate diuiserunt: quod ił¬
lam fisse consiaudinem confit&uir
quam quodeam ucritadi quam non ofer¬
tenditor ceddere ioperter dł. Arbitratir
Illa estreninaeorsiaue tudo quaesi sacri¬
legos ladaltãrer prsine buptis mi purga

Expanded text:
praesumptionis purificati possint spiritus sancti praesumptionis purificati possint spiritus sancti gloria reformari. Plane si non est baptismus patris et filii et spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur et iniquum a nobis omni contestatione refutetur; si autem hoc in eo nomen agnoscimus, melius uerba euangelica ab haereticorum errore distinguimus et quod in eis probum est adprobamus, quod mendosum est emendamus. Libosus a Uaga dixit: In euangelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non dixit: ego sum consuetudut etsi in praeteritum quis in ecclesia haereticos non baptixabat, nunc baptixarc incipiat. Hic nihil ostendere conatus est quomodo sit ueritas, cui debere dicit consuetudinem cedere. plus tamen nos adiuuat aduersus istos qui se ab unitate diuiserunt, quod illam fuisse consuetudinem confitetur, quam quod eam ueritati quam non ostendit cedere oportere arbitratur. illa est enim consuetudo, quae si sacrilegos ad altare Christi sine baptismi purga
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcessorũ episcoporũ concilio calumni¬
antur : Quorum caritatẽ nonimitatur &
quorum exemplo considerato iure damnan¬
tur: si consu&udo erat sicut haec sententia
testis ÷. ut haer&ici uenientes ad ecclesiam.
cum baptis mate quod habebant susciperen¬
tur : authoc recte fiebat : aut malibonos in
unitate non maculant: sirecte fiebat. cur
orbem terrarum quiasic recipiuntur ac¬
cusant & si autem mali bonos inunitate
non maculant: Quomodo se acrimine sa¬
crilege separationis excusant: Eucrceti¬
ur cithenus dixit. Fidem nostram & bap¬
tis matis gratiam & legis ecclesi articȩ regu
baptisma.: &iniquum a nobis pellendum est¬
& omni contestatione refutandum dequi¬
rumore. uirus non uita. nec gratia cae¬
lestis: sed blas phemia trinitatis expris¬
tur: Et ideo uehientes : ad ecclesi am herrticor
integro becatholico baptismate : baptiz ari debe¬
re imanifestum est: ut ablas phaena suae

Expanded text:
praecessorum episcoporum concilio calumnipraecessorum episcoporum concilio calumniantur, quorum caritatem non imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separationis excusant? Eucratius a Thenis dixit: Fidem nostram et baptismatis gratiam et legis ecclesiasticae regulabaptisma et iniquum a nobis pellendum est et omni contestatione J\'efufrnzdum, de quorum ore uirus, non uita, nec gratia caelestis, sed blasphemia trinitatis exprimitur. et ideo uenientes ad ecclesiam haereticos integro et catholico baptismate baptizari debere manifestum est, ut a blasphemia suae
Abbreviated transcription (Latin):
& & quib unica illa columba perficitur:
Car tur anc cadixit Qui contempta ueri¬
tate praesumit consu &udinem sequi auteir
ca fratrer inuidus est: & malignus quibus ue¬
ritas reuelatur : autcircadm ingratus est cu¬
ius inspiratione ecclesia ciur instruitur: iste
siconiuncer& eos quidiuersa sentiebant &¬
hoctenebant. quod &iam postea totus orbir
xp̃iano concilio confirmatus obtinuit: ita con¬
su&udinem sequi ut contemnerent ueritatẽ :
Haecuerba formidare deberemus: Cui uero
illa consu&udo & aueritate propagata. & ue¬
ritate roborata regperiatur inihil inhac
sententia pertimes cimus: & tamen sulli
circa fratres iniuidierant & maligni aut
circah̃ ingrati: Ecce qualibus communi¬
cabant: Ecce quales diuersa sentientes si¬
cut erprianus praedixit : Aiure commu¬
nionis non amouebant : ecce aquibus¬
non polluebantur: in conseruatione unita¬
tis: ecce quantum amandum sit: uinculum
pacis: Ecce quid considerent: qui nobis de

Expanded text:
et ex. quibus unica illa columba perficitur. et ex. quibus unica illa columba perficitur. Castus a Sicca dixit: Qui contempta ueritate ca fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius insi conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quod etiam postea totus orbis christiano concilio confirmatus optinuit, ita consuetudinem sequi ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibusnon polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid considerent qui nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
tum est Ipse est qui baptizat: quo lib& corpo¬
raliter operante baptiza&: quod autem ait
deher&icis : si enim quiapud illos baptizantus
ꝑremissionem peccatoruuitam a uer nam
consequuntur: Curad eclesiã ueniunti.
res pond&ur: Ideo ueniunt quia &iami si xpi
baptismũ usquead sacramenti cȩlebrationem
ꝑceperunt ÷ Tamenuitã a dernã nisi ꝑunitans
caritatem non consequntus: sicut necilli ma¬
liuoli & inuidi quibus non dimit terentur
peccata: Nec si aduersus eosodiũ tenerentas
bus paterentur in iuriam: quiaueritas dix
si non dimiseritis nec pater uester dimit t&
uobis: quanto magis cum eos oderant: quib
raribuebant mala probonis: nec tamen istisȩ¬
culo uerbis solis & non factis renuntiantes
sipostea corrigerentur rursus baptizaren¬
tur: seduno uitali baptis mate sci ficarentur:
Quod quidem in catholica est. sed non insola sic̃
nec in scĩr solis: quiae dificati sunt super p&rã

Expanded text:
tum est: ipse est qui baptizat, quolibet corpotum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet. quod autem ait de haereticis: si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccautorum uitam aeternam consequuntur. cur ad ecclesiam aen;lfnt?, respondetur: \'ideo ueniunt, quia, etiamsi Christi baptismum usque ad sacramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamen isti saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, si postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram
Abbreviated transcription (Latin):
consequuntur: Cur ad ecdesiam ueniant : siuero
mostuo salutis nhil accipituracproptere a
cognito errore pristino adueritatẽ cum peni¬
entiar euestuntur uno uitali baptis mate quod
mecclesiacatholicaest scĩ ficari debebunt : quid sit
imostuo baptizarissine prȩiudiciodiligentioris
usdẽ scripturȩ conside rationisalibii ã diximi
Quero aũt curhȩr&los solosuelint intellex
nortuor cũ paulus a postđs generalit̃ depeccato
dixerit: stipendium peccatimors. &iterum:
s epere autem sccundũsaer ne̾ morsest: & cum
mostua dicat uiduam quȩ indiliciis uiuit quomodo
non sunt mostui. qui scło uerbis & non factisre¬
nuntiant  quider goproficit lauatio eius qui
abistis baptizatur: Nisi qr & ipse sitalis esi laua¬
crũquidem hab&: sed nonei proficit ad salutes
si autem ille a quobaptizatur talis estiste uero
non falso ad dincor de conuerti turinon ab illo
mostuo baptizatur. sed ab illo uiuo de quodie¬

Expanded text:
consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salutis nihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dic
Abbreviated transcription (Latin):
parcer&eis qui maliqua heres ꝗ miñruentes
exiquo illic tẽpore fuissent &cito correctiad
catholicamde mnigrassent: De in de&ipsepas
adue stit ita dici posse ut iniquiomines quiad
illam p&ram in qua eclesi a significatur adcur¬
runt baptirentur: ut mens iniquaq extrap&ra
in harena a edificabat audiendo uerbax pͥi & non
faciendo sc̃ificatione lauacripur gatam melius
refor m&ur : & tamen non fit suam baptizatis
&iam si probentur tales suis secumbapti ÷aren¬
tur i dest ut scło uerbis & non factis renuntiarent:
Quie tuscebunuc dix̃. Quifideiuuimus ob¬
se qui his quae instruendis nobis ante praedic¬
ta sunt credula obsaruatione debemus: Na
scriptum est apud salomonem: quibaptizatur
amo stuo quid proficit lauatio eius  : quod
litique de his qui abhȩr&icis tinguntur & d& inga¬
ntib: loquitur⁊ sieniqui apud illos baptiz an¬
tur ꝑ remissionẽ peccatorũ uitam &ernam

Expanded text:
parceret eis qui in aliquam haeresem inruentes parceret eis qui in aliquam haeresem inruentes exiguo illic tempore fuissent et cito correcti ad catholicam inde migrassent. deinde et ipse parum aduertit ita dici posse, ut iniqui omnes, qui illam petram in qua ecclesia significatur adcurrunt, baptizentur, ut mens iniqua, quae extra petram in harena aedificabat audiendo uerba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius? quod utique de his qui ab haereticis tinguntur et de tinguentibus loquitur. si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
amen hostatur ut celȩstiamandata seruando
nis sa sibi ꝑunicũ filiũ frrens & filiidĩ es se me¬
feantur: Vic tonicus cetabracadixit
ilic& her&icis baptizare & remis sa peccato¬
ũdare quid illos infamamus ut herei cosap¬
tur dehereacis: id est neq eorũ eẽ baptis mũ
qđ baptizant: & ñes se consequens utquisquis
hab& baptis mumxpii &iã de peccatorum remis¬
sione securus sit: si hoc in sacramento tantũ ho¬
b&: nec ueraci cordis confesfione conuersus
est : ut dimit tentidimit ter&us : Alius felu
ccbuti nccdix̃, Nemini dubiũ est scĩssimicons¬
ñ tantũ obseruare debemus ut &iam abomnib
nob confirmare. ut omnes her oaciquiadsinũ
matris ecclesiae adcurrunt baptizentus: ut
mens haereaca quȩ diutur natabe polluta es
scificationela uacripur gatam melius refor¬
m&ur: Fostas siriste qui indiutur natabe pur¬
da causa posuit : curdeberent hȩr&icibapti z ar

Expanded text:
tamen hortatur ut coelestia mandata servando, tamen hortatur ut coelestia mandata servando, missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut haereticos illos aptur de haereticis, id est neque eorum esse baptismum quo baptizant et non esse consequens, ut quisquis habet baptismum Christi etiam de peccatorum remissione securus sit, si hoc in sacramento tantum habet nec ueraci cordis confessione conuersus est, ut dimittenti dimitteretur. Alius Felix ab Utina dixit: Nemini dubium est, sanctissimi consnon tantum obseruarc debemus, uerum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris ecclesiae adcurrunt baptizentur, ut mens haeretica quae diuturna tabe polluta est sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur. Fortassis iste, qui in diuturna tabe purganda causam posuit cur deberent haeretici baptizari,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ dexterainiquitatis: quorũ filueorum
uelut nouellȩ constabilitate filiȩ eorũ ornat
sicut similitudo templi: cellaria eorũ ple¬
na eruetuantia ex hoc in hoc: Oueseorum fe¬
cunde multiplicantes inexitib: suis sbqͦuescorũ
crassis non est ruinamaceriȩ nececitus neq:
clamor in plateis eorum ibeatum dixerunt
populum ciu hȩc sunt. beatus populus cuius
est dñs dr̃ ipsius. siergo istisunt filii alieni qui
in reb tẽpor alibus & habundantia terrenȩfelici¬
tatis beatitudinem ponunt: & diuina precepta
contemnunt . Videamus si nonidem ipsi sunt de
quibus ex prianurita dicit : in sequoq: transfigu¬
rans eos ut dehis sedicere ostendat: cũ quibus
sacramenta communicabat: Dũuiam dñimquit
non tenemus: nec data nobis ad salutẽ cȩlestia
pido & lucro studentes suꝑbiam scctantes. &c&re¬
a: at siistibaptis mũ & habere & tradere pote¬
cant Curnegatur eẽ posse infiliis alienis quos

Expanded text:
rum dextera iniquitatis, quorum filii eorum rum dextera iniquitatis, quorum filii eorum uelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorum. beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus populus cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam domini, inquit, non tenemus nec data nobis ad salutem caelestia nio et lucro studentes, superbiam sectantes, et caetera » . At si isti Baptismum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos
Abbreviated transcription (Latin):
sed đi filios naminiqui filii sunt diabolşnon
erroris sed salutis effectos: Namnon saliiat
iniquitasiinecclesiam recipuidest in illam pe¬
traminillam columbamin illumhostũ conclu¬
sum & fontem signatum: qui non nisi intritio
Non autemin palcis agnoscitur siue longe au¬
to separentur: siueuis que adultimã uentilano¬
nẽ frumento conmixtiuideantur frustro
ergo cassius addidit absq: his qui mecclesia
deles supplxtantr adhe resis tenebrastrans¬
erant esi enim & ipsi ab ecclesi arecedendo bap
tismũ amiserant: &iam ipsis reddatur: si
autem non amis erant: quod ꝑeos datum est.
ris dixit: Sinon obtemperaterror uerita¬
timultomagis ueritas non consentit erro¬
ru dideo nos ecclesiae assistimus inqua prȩ¬
sidemus ut baptis mum eius ipsi solium dican¬
tescos quos ecclesia baptizat uit baptizemus
frss pondetur quos ecclena baptitat utiq pe¬
trailla baptizat: extraquam sunt omnes qui

Expanded text:
sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab eccletismum amiserant, etiam ipsis reddatur: si autem non amiserant, quod per eos datum est avico Caesaris dixit: Si non obtemperat error veritati, multo magis veritas non consentit errori: et ideo nos Ecclesiae assistimus, in qua praesidemus, ut Baptismum ejus ipsi soli vindicantes, eos quos Ecclesia non baptizavit, baptizemus. 58. Respondetur: Quos Ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
non abipsis inpsis est simiquitas sed axpͥo
cuius estaequitas & cuius sac ram̃tũ &iã apud
niquos non est inquum: quoder gonobiscũ
demiquis dicerent: hoc sibi deher&icis dicant
& ideo quod sequitur ita potius eratdicendũ:
censeo itaq: flebiles & tabidos her&icosnunbap¬
tizandos cẽ cũ ad ecclesiã uenire coeperint si
habent iambaptis muxp̃i: sed a sua ꝑuersitate
corridos Nam &iam de ͥniquis dicipotest
quorum postio sunt haer&icii censeo itaque
flebiles & tabidos iniquos suam baptiz ats̃. ñ
baptizandos essecũa decclesiami destachlla
p&ram extraquam sunt omnes qui audiunt
uerbaxpͥi &̃ non fatiunt ueni recoeperint.
sedsacra& diuma lauationeiam lotos tunc
autem & lumine uite mluminatos. Nonhosti
sed pacificost Naminiqui non habent ꝑaceni
non alienos sed fideidni domesticos: Nãmi¬
quis dictionest: quomodo conuersaes in a¬
maritu dinem uitis alianae. Non adulteros

Expanded text:
non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros
Abbreviated transcription (Latin):
eius & casti tatem̃ moechis &eoro¬
ruptoribus pro dimusiosao
Qui enm baptisma ec clesia communcũ
hereicis facit. sponram xp̃i adalteris:
dit turipondemur quid illi qui cumba pti¬
zantur labus noncorde conuestunt abidm
nonne adulteri nã mentẽ gerunt taoil
ipsi sunt saeculi dilectorer qui non factis sed
uerbis renuntiauerunt & ideo corrumpunt
mores bonos ꝑcollo quiamaladicemtri
Manducemus & biba muscrar enimno¬
rimur: non ne &iam contra istos uigila¬
uit sermo a postolicus ubi dici. esineo
autem nesicut serpens euam seduxet
astutia sua sic & uestrȩ mentes corrũpan

Expanded text:
eius et castitatem moechis et coeius et castitatem moechis et corruptoribus prodimus? qui enim baptisma ecclesiae commune cum haereticis facit sponsam Christi adulteris prodit. Respondemus: Quid? illi, qui cum baptizantur labiis, non corde conuertuntur ad deum, nonne adulterinam mentem gerunt? nonne ipsi sunt saeculi dilectores, qui non factis sed uerbis renuntiauerunt, et ideo corrumpunt mores bonos per conloquia mala dicentes: manducemus et bibamus, cras enim morimur? nonne etiam contra istos uigilauit sermo apostolicus ubi dixit: timeo autem, ne sicut serpens Euam seduxit astutia sua, sic et uestrae men
Abbreviated transcription (Latin):
aptismurita & apud her&icor: apud quos
dosi tio temp lodĩ cumidolis Porro a uariã
Nolaeriam paulursentit : Er̃ prianus
fonsentit . &idemipse inter colle¬
gas raptores & tamen baptizatores. cum
magnẽ tolerantiae mercede uersatur:
pomponius adionisiana dixit: Manifes¬
tum ÷ hereicos non posse bapti ⁊ are &re¬
misrionem peccatorum dare: quipo testatẽ
non habent ut aut soluere autligare aliquid
interris possint : Pespondetur Hanc po¬
testem nec homicidae habent id ÷ qui fratres
oderunt: nõ enim talibus dictum : sicuidimi¬
serites peccati dimittentur eissicui tenueritis
tenebuntur : & t& menbaptizant. Et eos
in eadem baptis mi communio & paulus
tolerat : & crprianus agnoscit: Uenantius
atinisa dixit : Simaritus per egre i ficiscens
amicosuo commendasr& uxore in fsuiã castodi¬
endam. Commendatam sibuille quanta pos¬
set diligentia conseruar& ne ab aliquo:
censsponsam suã nobis cõmndauit ist a¬
Vtrumne eam̃ incorruptam & inuiolat
custodimusanin tegrita ten

Expanded text:
aptismus. ita et aput haereticos. aput quos mpositio templo dei cum idolis? porro auaritiam idololatriam Paulus sentit, Cyprianus consentit, et idem ipse inter collegas raptores et tamen baptizatores cum magna tolerantiae mercede uersatur. Pomponius a Dionysiana dixit: Manifestum est haereticos non posse baptizare et remissionem peccatorum dare qui potestatem non habent ut aut soluere aut ligare aliquid in terris possint. Respondetur: Hanc potestatem nec homicidae habent, id est qui fratres oderunt. non enim talibus dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et tamen baptizant et eos in eadem baptismi communione et Paulus tolerat et Cyprianus agnoscit. Uenantius a Tinisa dixit: Si maritus peregre proficiscens amico suo ronmendasset uxorem suam custodiendam, conmendatam sibi ille quanta posset diligentia conseruaret, ne ab aliquo ccens sponsam suam nobis conmendauit, utrumne eam incorruptam et inuiolatam custodimus an integritatem
Abbreviated transcription (Latin):
sonte extraneo nonte ablucris: Iamuero
quod dns ait: nisiquis. natus fuerit ex
aqua ałspũ a non potest introire in reg¬
numdis quid eum adiuu& ad id quodputat:
omnino nonuideo: aliud ÷ enim omnis qui
intrabit in regnum cȩlorum prius renasci¬
rum quo dutiq: falsum est: nam & simon ille
magis natus erat ex aqua & spu: & tamen non
intrauit in regnum cęlorum: sic fieripo¬
test ut &iam hȩr&icis contingab aut si non
nascitur ex spu nisi quiueraci conuersione

Expanded text:
fonte extraneo non te ablueris\'. iam uero fonte extraneo non te ablueris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, quid eum adiuuet ad id quod putat omnino non uideo. aliud est enim \'omnis qui intrabit in regnum caelorum prius renascirum\', quod utique falsum est. nam et Simon ille magus natus erat ex aqua et spiritu et tamen non intrauit in regnum caelorum; sic fieri potest ut etiam haereticis contingat. aut si non nasci tur ex spiritu nisi qui ueraci conuersione
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia scripturarum : sed prosentem¬
a catholica quam declarandam & conmendo¬
dam suscepimus multa loquutus estinisi si¬
teputandum est quia nonfidit asalsis qui
fidit inspererum temporalium: sicut omi
auari atque raptores & qui se non factis sea
uerbis renuntiant: quales tamen intus &
baptizare & baptigari &iam ex prianus
est testis ipsi sequuntur &iam aues uolanes
quia non ad p̃hendunt quȩ concupiscunt: dc¬
serit autem uias uineȩ suȩ: & a semita agelli
sui errat & ingreditur ꝑ auia loca atq ari¬
da & terram destinatam siti Consequitur
autem manibus infructuosa non tantum he
r&icis sed omnis quimale uiuit: quia om̃s
iustitia fructuosa est : & omnis iniquitas in¬
fructuosa quiuero aquam alienam de
fonte extraneo bibunt: non tantum here¬
tici sunt sed omnes qui nonuiuunt secundũ
eaquȩ doc& ds & uiuunt secundum ea que
doc& diabolus: nam sidebaptismodicer& n
dicer & nec defonte extraneo biberis sedde

Expanded text:
testimonia Scripturarum: sed pro sententestimonia Scripturarum: sed pro sententia Catholicae, quam declarandam et commendandam suscepimus, multa locutus est. Nisi forte putandum efidit in spe rerum temporalium, sicut omnes auari adque raptores et qui saeculo non factis sed uerbis renuntiant, quales tamen intus et. baptizare et baptizari etiam Cyprianus est testis. ipsi sequuntur etiam aues uolantes, quia non adprehendunt quae concupiscunt. deserit autem uias uineae suae et a semita agelli sui errat et ingreditur per auia loca adque arida et terram destinatam siti, consequitur autem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tantum sunt, sed omnes qui non uiuunt secundum ea quae docet deus et uiuunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismo diceret, non diceret: nec de fonte extraneo biberis, sed: \'de
Abbreviated transcription (Latin):
deuntes non ob aliud nisi quia non amiseranł
fecedentes: quod autem ait namq foris ex¬
ercentur nullum habent salutis es fecꝰ¬
tum consentio & omnino uerum erse.
redo : aliud est enim non ibi esse: aliud
ullum habere salutis effectum uenien¬
ib: enim ad catholicam pacẽ prodes se inci¬
uũł quȩ soris inerants ed non proderant: Po¬
licarpo autem adrum&ino quoniam dixit.
qui her&icorum baptismum ꝓbant. nrm̃ e¬
uacuant respondemus: siher&icorum est
baptis mus qui perher&icosdatur aua¬
rorum & homicidarum est : qui intusatali¬
bus datur: si autem hoc istorum non est nec
illud illorum est: acperhoc apud quos cumq
sit. xp̃i est: Nouatus athamugade quid feco¬
rit dixit non autem aliquid attulit unde se
ostender& facere debuisse quod fecit: nomi¬
nauit enim testimonium scripturarum &
decr&um collegarum: sed non inde aliquid
protulit quod considerare possemus: ne¬
messianus autem a tubunis: multa posuis

Expanded text:
deuntes non ob aliud, nisi quia non amiserant deuntes non ob aliud, nisi quia non amiserant recedentes. quod autem ait: nam quae foris exercentur nullum habent salutis effectum, consentio et omnino uerum esse credo. aliud est enim non ibi esse, aliud nullum habere salutis effectum. uenientibus enim ad catholicam pacem prodesse incipiunt quae foris inerant, sed non proderant. Polycarpo autem Adrumetino, quoniam dixit: qui haereticorum baptismum probant nostrum euacuant, respondemus: Si haereticorum est baptismus qui per haereticos datur, auarorum et homicidarum est qui intus a talibus datur. si\' autem hoc istorum non est, nec illud illorum est, ac per hoc aput quoscumque sit Christi est. Nouatus a Thamugade quid fecerit dixit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere debuisse quod: fecit. nominauit enim testimonium scripturarum et decretum collegarum, sed non inde aliquid protulit quod considerare possemus. Nemesianus autem