comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dilatabit. au ille aliquando dilatatus ab eo dix̃
uitam mandatorum tnoꝵ cucurri: cum dilatasti cor
meum. Et de impensa quid dicam: Non necesse est
maria transirs et ignotas exquirere regiones ad
comparandos lapides preciosos. et marmora electa.
nec cedros excelsas incisas de libano.per alta ma¬
ria nauib conductis aduehere. aut nescio quot nu¬
merosa artificum milia congrogare. qui et che¬
sauros regum attenuare possent. Nichil horumꝰ
a te postulatur. in te et de te fabricabis domum. do¬
mino deo tuo. Ipse artifex eris. cor tuum locus. ⁊ co¬
gitationes tue mat᷑a. Neo cimeas imperitiam
tuam. qui hec a te requirit peritus est artifex et
alios quos uult artifices facit. Multos ab eo epu¬
ditos testimonio diuinarum scripturaꝵ didicmꝰ
Ipse noe archam fabricare docuit. Ip̃e moysi ad cuius
similitudinem archam fabricaret exemplar osterꝰ¬
dit. Ipse beseleel erudunt. Ipse salomonem ut edi¬

Expanded text:
tibi dilatabit, cui ille aliquando dilatus ab eo dixit: tibi dilatabit, cui ille aliquando dilatus ab eo dixit: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Et de impensa quid dicam? Non necesse est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria navibus conductis advehere, aut nescio quot numerosa artificum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de te fabricabis domum Domino Deo tuo. Ipse artifex eris, cor tuum locus, cogitationes tuae materia. Nec timeas imperitiam tuam, qui hoc a te requirit peritus est artifex, et alios quos vult artifices facit. Multos ab eo eruditos testimonio divinarum Scripturarum didicimus. Ipse Noe arcam fabricare docuit. Ipse Moysi, ad cujus similitudinem arcam fabricaret, exemplar ostendit. Ipse Beseleel erudivit. Ipse Salomonem, ut aedi
Abbreviated transcription (Latin):
Drimum designandus est locus in quo edificati o¬
porteat domum domini. deinde: scosbenda materml.
Lorus est cor hominis. materta: cogitationes mũ¬
de. emo se gocuset. ⁊ emo dicet nou possuni
edificare domum domino non sufficit tantis impẽ¬
diĩs tenius paupertas mea. cui et ip̃e locus deẽ exu¬
li et prregrino. et in terra aliena degenti. Hoc opus
est regum. hoo multoꝵ est opus populoꝵ. Ego uero
quomodo edificabo domum domino: cur sic cogitet
homo: Non hoo exigit a te deus tuus. Non dicit tͥ
ut fundum emas alienum ad amplificanda atria
sua. Cor tuum inhabitare uult. hoc amplifica. ħ di¬
lata. dilata in quam quia magnus est domuius et
nescit in loco angusto habitare. Dilata ergo cor tuũ
ut capere possis quem capere non potest mundus.
Dilata coi tuum ut hr̃e merearis hospitem domi¬
ni et non sicut consuetudo est inter homines uruꝰ
noctis hospitem. sed eternum habitatorem. Dilata
ergo cortuum. Quod si tu in dilatando deficis. ip̃e

Expanded text:
Primum designandus est locus, in quo aedificari oporteat domum Domini. Deinde scribenda materia. Locus est cor hominis, materia cogitationes mundae. Nemo se excuset. Nemo dicat, non possum aedificare domum Domino, non sufficit tantis impendiis tenuis paupertas mea, cui et ipse locus deest exsuli, et peregrino, et in terra aliena degenti. Hoc opus est regum, hoc multorum est opus populorum. Ego vero quomodo aedificabo domum Domino? Cur sic cogites homo? Non hoc exigit a te Deus tuus. Non dicit tibi, ut fundum emas alienum ad amplificanda atria sua. Cor tuum inhabitare vult, hoc amplifica, dilata; dilata inquam, quia magnus est Dominus, et nescit in loco angusto habitare. Dilata ergo cor tuum, ut capere possis, quem capere non potest mundus. Dilata cor tuum, ut habere merearis hospitem Deum, et non sicut consuetudo est inter homines unius noctis hospitem, sed aeternum habitatorem. Dilata ergo cor tuum. Quod si tu in dilatando deficis, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
inter salbatum. ⁊ sabbatum tolerantia laboris figit᷑.
in centro medie unitatis cum dicitur per caritatẽ
roboratur. Contra magnas enisu tribulationes ne¬
cessaria est uel robusta caritas. Et hoc est qd̾ dñs
in euuangelio cum septem beatitudines enuuneras¬
set in octaua ad toleranttam passronis ãmonuit
dicens. Seati qui persecutionem patiuntur pioptꝰ¬

Expanded text:
inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediae unitatis, cum dicitur per charitatem roboratur. Contra enim magnas tribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur p
Abbreviated transcription (Latin):
omni opere quod patrarat. Ruysum pet prophãm repio¬
mittit deus suis dilectorib sabbatum pio sabbato ⁊ mẽ¬
sem pio mense. hoc est requiem pro requis ꝑet fectionẽ
pro perfettione: pro requie mentis. requiem meutis ⁊
corpous pro requie qua non consentiunt malis re¬
quiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfecti¬
one operis. perfettionem retributioius. Idem est enĩ ꝙ
dicit sabbatum pro sałlato. ac si diceret᷑ requiem. ꝓ
requie. ⁊ quod dicit mensem pro mense. ac si diceret
perfectionem pro perfectione. Drima igitur requies
pumum sabbatum nobis esse debet. in presenti uita
cessare a malo ut seciuidum sabbatum adipisci me¬
reamur ut in et̾num requiescamus cum xpisto. Sed
quisquis hoo modo ã malis subbati ⁊are ꝓponit. necc̃e
est priusquam ad illud futurum sabbatum ueniat.
multa in hoo mundo aduersa patiatur. Et ideo ĩ arbo¬
re sapientie octauo gradu inter septem et septe. qͣsi

Expanded text:
omni opere quod patrarat . Rursum per prophetam reproomni opere quod patrarat . Rursum per prophetam repromittit Deus suis dilectoribus Sabbatum pro Sabbato, et mensem pro mense ; hoc est requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et octo componitur: Septenartus uero presentem
uitam que septem dieb curcit significat. Otto¬
narius autem qui post septem uenit. eterna̾ uiꝰ¬
tam designat Optenarius uero ad uetus testam̃¬
tum pertinet in quo promittuntur bona temꝑa¬
lia. Ottonarius autem nouo testamento ꝯgrint.
in quo sperare uibemur eterna. Crescat ergo per
septem et octo sapientia: per septem incipiat et
per octo ad consuminationem pertingat. Prima
sapientia sit a deo terrena bona petere. Secunda
sapientia et maxima sit a deo deum desiderare. Itẽ
quindeam si duplicetu triginta efficit. ⁊ sapie̾cia
si adiuntta caritate per dilectionem dei et proximi
geminetum usq ad conformitatem etatis plenitu¬
dinis xp̃i nos perducit. Item in quindecim medius
idem est qui octauus huic inde hibeus septenatiũ¬
Et satis claret quod septenarius ad requiem ꝑtinet.
Hinc maxine quod septima dis requieuit dominus ab

Expanded text:
et octo componitur. Septenarius vero praesentem et octo componitur. Septenarius vero praesentem vitam, quae septem diebus currit, significat. Octonarius autem, qui post septem venit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare jubemur aeterna. Crescat ergo per septem et octo sapientia. Per septem incipiat, et per octo ad consummationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sapientia et maxima sit a Deo Deum desiderare. Item quindecim si duplicentur triginta efficiunt, et sapientia si adjuncta charitate per dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus, hinc inde habens septenariuEt satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am respondet. Ueni in ortum meum soror mea
sponsa messu mirram meam cum aromatibus
meis. comedi fauum meum cum melle meo. bibi
uinum meum cum latte meo. Per mortem ergo
carpimur. ut quasi fruttus bene redolentes ĩ nupꝑ¬
tias regis eterni presentemur. Nos ibi cibus d̾i
erimus qua ei complacebit in nobis. et ip̃e cib nr̃
erit. quia nos delectabimur in ipso facie ad faciẽ¬
głam eius contemplantes. ita ut illud prophecie
compleatur in nobis. saciabor cum apparuerit. Cõ
cludamus ergo summum perfectionis gradum et
et contemplationem cibat. Iste est cibus ista
est refectio. de qua psalmista dicit. Ad imple¬
dis me leticia cum uusltu tuo: Delectationes in dex¬
tera tua usq in finem amen. Etce arbor sapientie
ntẽ per quindecim gradud usq ad sumnum incre¬
mentum peruenit. Hic autema numerus mag¬
ni mysterii conscius est. Primum quia ex septem

Expanded text:
ipsam ibidem respondet: Veni in hortum meum, soror mea ipsam ibidem respondet: Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut quasi fructus bene redolentes ad nuptias. Regis aeterni praesentemur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit gloria ejus . Concludamus ergo summum perfectionis gradum, eter contemplationem cibat Per contemplationem cibat. Iste est cibus. Ista est refectio, de qua Psalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . Amen. Ecce arbor sapientiae nostrae per quindecim gradus usque ad summum incrementum pervenit; hic autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quidam intus in mente absconditus fruttus
uirtutio latet. Proinde qiuisquis uaciurs ã iurtude
bonum opus in oculis hominum foris exhibet. ue¬
lut arbor est que sine fouctu floret. quo matesat.
er patientiam maturescit. Inchoita ¶ xiii.¬
uirtus non prodest nisi ad finem perducatur
o per hoc cuusquis uirtutem inchoat. quasi quendã
in se bonitatis siuctum format. sed si untutem qmͣ
incipit ante finem deserit. uelut inmaturus et nõ
aptus esui ante tempus fouttus cadit. et ideo paci
dei gr̃am rette inchoauinius. constanter usq in fi
turus est tunc discerpitur: ut ad patrist a¬
milias mensã ueniat. Et nos cum ad modulum
ure perfectionis perdutti fuerimus. ab hac uita. per
mortem precidimur ut ad conuiuium regis et̾ni
dranfferamur Et hoo est quod in cantico amoris
sponisa ad dilectum suum loquitur dicens ueniat
dilectus meus in ortum suum. et comedat fruo¬
tum pomoꝵ suorum. Et pater ip̃e uersa uice ad

Expanded text:
quasi quidam intus in mente absconditus fructus quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proinde quisquis vacuus a virtute bonum opus in oculis hominum foris exhibet, velut arbor est, quae sine fructu floret. CAP.erantiam maturescit. Inchoata virtus non prodest, nisi ad finem perducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus esui ante tempus fructus cadit. Et ideo patieDei gratiam recte inchoavimus constanter usque in fiturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Regis aeterni transferamur. Et hoc est quod in cantico amoris, sponsa ad dilectum suum loquitur, dicens: Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum ; et ipse versa vice ad
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotens deus quos in ocio suo tepidos. et quasi
nudos a bonis operib esse conspiat. illicitis desideriĩs
ad tempus uulnerari perhuttit. ut timoratu et ar¬
cumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum
sint nlli hominem exerreant. difficile est agnosce̾
tria sunt. Spes. Species. Eui. que ominia
per simulitudinem in bono opere inuenimus. Sicut
enim in flore futurus fructus promittitur. ita in
bono opere future retributionis premium expecta¬
turiet cos in quib bona opera cerminus ad sortẽ
superne retributionis pertinere speramus Item
sicut slos per speciem fulget et per odorem deuul¬
cetr itabonum opus per eremplum quidem fulq
quando presentib laudabile apparet eos ꝙ ad mii¬
tationem accendit. per odorem autem demulcet qñ
absentib et longe positis per opmionem bone fame
est mĩtus ocoulta recte intentionis. Sub flo¬
re enim boni operis quod foris per exemplum lucet

Expanded text:
omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi nudos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, tria sunt: spes, species, odor, quae omnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonae famest virtus occulta rectae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet,
Abbreviated transcription (Latin):
insanabile. quod exprimitur debotro amarissimo:
quod propinat babylon de oalice aureo formcatio
nui bonum uitium ponit. et cum inebriati fue¬
rins. tunc id quod deterius est. De illo autem uino
dictum est. Tu seruasti iunum bonum usq ad hc̃
hoo carnale desiderium quasi peregrinus surculus
infixus menti grauiter eam uulnerat. Et hic ẽ ꝑe¬
grinus de quo per nathan ad dauid dicitur. qui ad
centum ꝓpriis ouib unam ouiculam pauperis
auferebat. Desiderium enim carualis ꝯcupiscentie
quasi hospes peregrinuis ad dauid uenerat. quado
deambulans in solario domus sue bersabre uxorẽ
urie. selauantem conspexit et ad amauit. Tunc ã
in pastu peregrini relictis centum ouib suis. U¬
nam ouiculam pauperis occidit: quando relictis mł¬
tis uxorib sius ad explendam uoluptatem suam
unicam urie uxorem abstulit. Peregtimi gͥ surculi
nũdo trunco infiguntur. ut eum uestiant. quia sepe

Expanded text:
insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicatioimum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . De illo autem vino dictum est: Tu servasti vinum bonum usque adhuc . Hoc carnale desiderium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinus, de quo per Nathan ad David dicitur qui ad dcentum propriis ovibus unam oviculam pauperis auferebat . Desiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deambulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam oviculam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi nudo trunco infiguntur, ut eum vestiant, quia saepe
Abbreviated transcription (Latin):
rib alimoniam. Sed quia sine prudentua. et
cirtuinspectione neo iuste persoluere possimi
quod debemus nec petendo aupettare id qd̾ ĩ¬
digenius. Dimmi istio necessitatib subicimur.
quid aliud quam ad prudentiam. ⁊ ad cũrcum¬
spectionem erudimur. Et sicut de timoribus
dictum est sic eciam singule necessitatis ge¬
nerant curas suas. affectus est desiderium ꝑ¬
fouendi. Desideria alia sunt bona alia sunt ma¬
la. Et bona desiderra sunt spiritalia. Mala de¬
sideria carualia. Spiritale desidertum aiuasi
uinum dulce suauiter suebriat. camnale desi¬
derium quasi uinum aadum ⁊ intoxicatum biben¬
tes aut in furorem uertit. aut necat. De illo uino dr̃.
quia calix in manu domini uini meri plenus iunus
delicet quod letificat cor hominis ⁊ alibi. Calix domi¬
tu mebrians per quam oꝑtimus est ⁊c̾. multa de illo
uino in scriptura dicuntur. De hoc autem uino dc̃m
est fel diaconum uinum eoꝵ et uenenum aspidũ

Expanded text:
ribus alimoniam. Sed quia sine prudentia et ribus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspectione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus subjicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad circumspectionem erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furorem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor hominis . Et alibi: Calix Domini inebrians quam praeclarus est! Multa de illo vino in Scriptura dicuntur. De hoc autem vino dictum est: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum
Abbreviated transcription (Latin):
cuua indiget acciperẽ. Uterq tamen exactor est.
⁊ cesar ⁊ uenter utrumq tributum est et esca ⁊
pecunia. Sed si proprirs considerar nolumus mi¬
nuis nocet cesar tollendo pecuniamr quam uẽt
accipiendo escam. Cesar enim semel aufe̾ndo pe¬
cuniam sollicitudinem tollit. uenter autem si¬
ne intermissione escam exigendo numquam
nos sine sollicitudine esse pernuttit. Cesar an¬
ferendo pecuniam magis nos alleniat. uent̾
accipiendo escam per hubundantiam ad uitia
nos int̾laminat et ut breuitir concludam ego
pet omnia miserabiliorem uideo eum qui seruit
uentri quam illum qui seruit cesari. Neces¬
sitas ergo alia est. in debito dandi alia in indi¬
gentia accipiendi. Et illa quidem que in debito
dandi est: nusltis modis acapitur. Debent n.
prelati subiectis prouidentiam. debent subiecti
prelatis obedientiam. debent ecuiales equali¬
b caritatem fraternam. debent sapientes in¬
sipientib doctrinam. Debent diuites paupe¬

Expanded text:
quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed si propius considerare volumus, minus nocet Caesar tollendo pecuniam, quam venter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est in debito dandi, alia in indigentia accipiendi. Et illa quidem, quae in debito dandi est, multis modis accipitur. Debent enim praelati subjectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequalibus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites paupe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filiis lucis in generatione sua. S hii tales
aliquando miseratione diuina ab errore suo ꝯu̾¬
si praua studia deserunt. sed prudentiam quã
in prauis studus didicerunt non amittunt. ⁊
in Tonis agendis danto cautiores fint. quanto
in malis perpetrandis prius studiosiores extite¬
rint. unde manifeste ostenditur ⁊̃ hoc eis profu¬
isse quod ad tempus derelitti iudebantur ꝓ¬
ter quod superius dictum est quatuor esse que
exercent aircumspectionem timorem uidelicet. ai¬
bam. necessitatem affectum. Tres autem sunt
timores mundans uel carnales. timor uilitatis.
timor pene. timor mortis quoꝵ querum singłi
suas curas generant. Necessitas autem duplex¬
est. alia in debito dandi. alia in indigentia accipi¬
endi Aliter enim dicitur Necesse est tosbutum
dare cesari. ⁊ aliter dicitur Necesse est escas da¬
re uentri. Ideo necesse est ut tributum des cesari
quia dare debes ideo necesse est ut escas des uentͥ

Expanded text:
sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales alioquin miseratione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur. Necesse est escas dare ventri. Imo enim necesse est ut tributum des Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des ventri,
Abbreviated transcription (Latin):
non nuinquam cum fruttus eoꝵ agnoscitur
appetenda. Similiter sunt multi qui aĩe sue ie¬
uinsum ignorant. et pro cibo uentris ꝯparando
uehementer infudant. Et sepe homines ꝓcar¬
nalib desideriis adimplendis plurimos labores
graues. ⁊ amaros libenter tolerant. quos pro
amore eterne uite uel ad modicum subire re¬
cusant. cum econtra electi sinc intermissione la¬
borent ⁊ affligant semet ip̃os ne deaidetia car¬
nis perficiant qui eciam necessitatib suis nõ
sine timore deseruiunt. timentes ne usq ad de¬
lettationem effluat uoluptatis. quod exigit
infirmitas conditionis. Carnales autem qͥꝙ
qui pro adsmplendis desideriis sius libenter la¬
bores tolerant foris non tantum opete s ⁊ ñ¬
de uagantur. et duni per experimenta retum
multa discunt. quasi eo ĩpła occupatione stra
prdentiores fiunt. De quib dominus in eu¬
uangelio dic t. fili huius seculi prudentiores

Expanded text:
nonnunquam cum fructu eorum agnoscuntur nonnunquam cum fructu eorum agnoscuntur appetenda. Similiter sunt multi, qui animae suae jejunium ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant semetipsos, ne desideria carnis perficiant. Qui etiam necessitatibus suis non sine timore deserviunt, timentes ne usque ad delectationem effluat voluptatis, quod exigit infirmitas conditionis. Carnales autem quique, qui pro adimplendis desideriis suis libenter labores tolerant, foris non tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum per experimenta rerum multa discunt, quasi ex ipsa occupatione sui prudentiores fiunt. De quibus Dominus in Evangelio dicit: Filii hujus saeculi prudentiores
Abbreviated transcription (Latin):
studemus obtinere. et sic post affectionem pas¬
sionis sequitur cura sollicituduus. ⁊ post curã
sollicitudins sequitur ornatus in exercitio oꝑa-¬
tionis. et per exerrituum operationis crescit cau¬
tela circumspettionis. Et quia ex uitio nr̃e cor¬
ruptionis. hoo nobis in est ut magis solliciti si¬
mus pro eo adipiscendo quod peruerse cupim
uel eo euitando quod superflue formdamue.
fit ut ꝯautelam aircumspectionis quam ĩ bonis
studiis comparare negleximus per mala stu¬
dia facile acquiramus. Seꝑe qui anime mortẽ
non metuit mori in carne pertimescit. et qui
perpetuos gehenne conciatus non consid̾at pe¬
nas temporales pati reformidat. Seꝑe qͥ illam
confusionem que ante dei oculos et sanctoꝵ an¬
geloꝵ peccatorsb uentura est timere ad huo nõ
didicit. uilis esse in oculis hominum erubescit:
Et prohis ouitandis laborant homines q̃ seruis
dei non solum fugienda non sunt. immo eciã

Expanded text:
studemus obtinere; et sic post affectionem passtudemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, quod perverse cupimus, vel eo evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit, mori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non considerat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam confusionem, quae ante Dei oculos et sanctorum angelorum peccatoribus ventura est, timere adhuc non didicit, vilis esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum fugienda non sunt, imo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tias eus deprehendit. et machinationes subucit.¬
et hoo est quod multos uidemus post magna sce¬
lera ad uirtutum suminam conscendere. et tanta
uirtute ommes diaboliconatus se erectos att̾ere
ut in quo se prius uicisse gaudebat. iam non spo¬
liasse. sed contra se potius armasse indeatur. Hoc
quippe altum hoo secretum dei consilium est ut il¬
lud eciam elettis siuis proficiat ad coronam qd̾ ini¬
micus sibi głabatur cecidisse ad uittoriam. Libet
itaꝙ niuc considerare qualitir ex ipsis quas supͣ
memorauimus passionib exerritia nascantur ao
deinde qualiter per ipsa exercitia circiumpectio au¬
geatur. Quatuor sũnt eñim. tituor. cura. neces¬
sitas affectus. ⁊ ex crib .i. timore. necutate. af¬
fectu. nascitur quartum id est cura. Quod enim
timemus incidere. sollicite studemus euitare. et
quod dolemus addesse sollicite studemus a nobis
remonere. et quod desideramius adipisti sollicite

Expanded text:
tias ejus deprehendit, et machinationes subverttias ejus deprehendit, et machinationes subvertEt hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam, quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qualiter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessitas, affectus; et ex tribus, id est timore, necessitate, affectu, nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
tib dominari permmitit ut cum per experim̃tũ
didicerint. quanta miseria falsis istis delecta¬
tionib insit. ardentius eterna illa et uera gau¬
dia requirant. que nulla tristicia corrumpit. ⁊
salubriter aliquando de̾litti permittuntur ad tẽ¬
pus seruire passionib carius sue ut agnoseãt
infirmitatem suam. ⁊ de se non presumant. et
tanto deuotius post modum diuine grẽ se su¬
bitiant. quanto manifestius ex precedenti casu
didicerint ex sua uirtute non esse quod stant.
Est eciam ad huc aliud pro quo non numqmͣ
seruis dei utile est ut temptentur. ut indelicet.
ip̃e temptationes eos exerceant. et cautiores:
reddant. quia conflictus uitioꝵ exercitia sunt
iurtutum. et sicut sepe cadendo discit homo q¬
liter gressum figere et caute ambulare debeat.
et in conflictu belli qui frequentir plagatus ẽ
oautius uenientem ittimi excipit: sic qui a dia¬
bolo sepe decipitur subtilius post modum uersu¬

Expanded text:
tibus dominari permittit ut cum per experimentum tibus dominari permittit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant. Est etiam adhuc aliud, pro quo nonnunquam servis Dei utile est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versu
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: infirmitas humane conditionis: Inui¬
dia diaboli. Ira dei est cum flagellis aterimuR
uanitas mundi est cum modum necessitatis ex¬
cedendo in uoluptatem abimus. Infirmitas hu¬
mane conditionis est. quod ẜacile ledimur adu̾¬
sis. et difficile ad bona agenda conualescimius.
Inuidia diaboli est cum ipso instigante ad uicia
inflaminamur. Igitur ira dei tunore premit:
nanitas mundi curas superp̾muas ĩmutendo de¬
orsum trahit. Infirmidas nr̃e conditionis diris
nos necessitatib ligat. Inudia diaboli illicitu
desideriis nos inflãmando nuluerat. Sed in hiis
omnib dei seruus exercitur ad premium. ⁊ tũc
quoq ei mala subiccta seruiunt. cum eum affli¬
gendo piobant non sibuertunt. Iste si quidem
passiones omnes uidelicet timor cura et deside¬
rium illicitum male sunt. et ip̃a quoq nccitas
uite presentis a domino malicia appellatur
Sed deus idarco hec ad tempus electoꝵ suoꝵ mẽ¬

Expanded text:
mundi, infirmitas humanae conditionis, invimundi, infirmitas humanae conditionis, invidia diaboli. Ira Dei est dum flagellis atterimur. Vanitas mundi est eum modum necessitatis excedendo in voluptatem abimus. Infirmitas humanae conditionis est quod facile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus. Invidia est dum ipso instigante ad vitia inflammamur. Igitur ira Dei timore premit, vanitas mundi curas superfluas mittendo deorsum trahit. Infirmitas nostrae conditionis diris nos necessitatibus ligat. Invidia diaboli illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium, et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, videlicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appellatur. Sed Deus idcirco haec ad tempus electorum suorum men
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. affectus. Timor est anxietas. pericli¬
tandi. Cura est sollicitudo euadendi incõmodi.
aut commodi adipiscendi ⁊ Iecessitas est debi¬
tum dandi. aut indigeutia accipiendi. affectꝰ
est desiderium perftuendi. Timnor premit. Curatͣhit.
Necessitas ligati Affectus uulnerat. Sic solent agri¬
cole quando uolunt expandere uanios arboꝵ. aut
superponere eis pondera que deorsum premiant. au̾
subtus alligare que deorsum trahant. aut iuxta
affigere stipites et alligare ramos ne sursum ele¬
nentur. sed in latum se diffundant. aut ip̃i muido
trunco infigere suroulos. ut ibi concrescentes arbo¬
rem uestitant. Timor igitur est. quasi pondus sr̃¬
positum. cura quasi pondus subtus appensum. Ne¬
cessitas est simulis stipiti qui ligat Affectus est
quasi surculus quu infixus uulnerat. Ista qͣtuor
nascuntur ex quatuor genierib maloꝵ que homo
sustinet in hoc mundo. Que sunt ira dẽi. Uanitas

Expanded text:
necessitas, affectus. Timor est anxietas periclinecessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pondera quae deorsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffundant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant. Timor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondus subtus appensum. Necessitas est similis stipiti qui ligat. Affectus est quasi surculus, qui infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo. Quae sunt ira Dei, vanitas
Abbreviated transcription (Latin):
despiciat ominemi euentum consilio suo p̾ueniat
amicos ante uecessitatem comparare studeat in
proprio sensu non plusquam oportet confidat:
ommes diligere. non omnib eque credere maio¬
rib obedientiam debitam equalib dilectionem
subiectis pat̾niam sollicitudinem impendat.
et sic per diuersa uirtutum studia sapientie
sue ramos diffundat. et tunc demum arbor il¬
la sapientie que prius in modum flexibilis arũ¬
dinis nuedo stupite male excreuerat uigi iam stu¬
dio uirtutum roborata. et frondib circuinspeo¬
tionis undiq uestita. rursum ad alta cacumen
eleuet.tanto nunc melior quanto robustior qnͣ¬
to exercitatior. quanto arcumspettione. ornati¬
or ita ut eciam ip̃a precisio sua. ei profuisse uide¬
atur. Sed quia ip̃sa sapientia per circumspecti¬
onem ramos suos expandit. diffiniamus nmo
quosdam generales modos quib crcumspectio
exerretur. Sunt autem quatuor. Timor. Cura

Expanded text:
despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, amicos ante necessitatem comparare studeat, in proprio sensu non plusquam oportet confidat, omnes diligere, non omnibus aeque credere. Majoribus obedientiam debitam, aequalibus dilectionem subjectis paternam sollicitudinem impendat. Et sic per diversa virtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nudo stipite male excreverat, jugi jam studio virtutum roborata, et frondibus circumspectionis undique vestita, rursum ad alta cacumen elevet, tanto tunc melior quanto fortior, quanto robustior, quanto exercitatior, quanto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura,
Abbreviated transcription (Latin):
per sapiãm excrenerat de altitudine sua super¬
buut. et ideo bonum est ei ut precidatur. ⁊ assues¬
cat in latum expaudere ramos suos. Bonum est
ei ut intermisso studio contemplationis ad temp̃
foras exire compellatur. et exteriora dispensanda
suscipiat. ut disoat exꝑimento quam difficile sit
per officium extetioribͣ inserire. et tamen per
desiderium interioia non desere. Et cum se ad cui¬
ram suscepti regiminis imparem esse agnou̾it:
tunc sciat quid de his sensisse dẽbuerat quos p
in eodem loco positos in considerate despiciebat. Et¬
n quia maiorem potestatem maior solet sollicitu¬
do conutari. ip̃a eum cura excerdeat. ut discat eẽ
prouidus et circumspectus et non torpesdat otio.
ut ante periculum animum firmet. ut non solũ
auid eueniat. sed quid euerire possit. attendat.
arridenti fortune non nimium ccedat in adu̾¬
sis fiduciam non amittat et quicquid fineni ha¬
biturum est. siue bonum siue sit inalum eque

Expanded text:
per sapientiam excreverat, de altitudine sua superper sapientiam excreverat, de altitudine sua superbivit, et ideo bonum est ei ut praecidatur, et assuescat in latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam difficile fit per officium exterioribus inservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse providus et circumspectus, et non torpescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum quid eveniat, sed quid evenire possit, attendat. Arridenti fortunae non nimium credat, in adversis fiduciam non amittat, et quidquid finem habiturum est, sive bonum sit sive malum, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
octupationis foris amat. ⁊ quia ueram disice¬
dinem longo tedio palatum cordis gustare dedi¬
dicit oarnalis concupiscentie acetum siciens aꝰ¬
nima cum desiderio bibit. Inuendam igitur in
curis exteriorib drabõius cordumꝑiti ⁊ ram nullo
sibi iuditio rationis renitentem ad quelibet er¬
roris precipicia trihit. Sed quia nunc diximus
ad quanta nos mala superbia precipitat dis¬
num est ut etiam conside̾mus quod sit medicaiũ¬
tum. per quod nos grã diuina restaurat. Tale .n.
hoo atitidotum. ut non solum pristinam reformet
danitatem. sed et maiorem addat fortitudiuem
non solum reparet quod periit sed eciam superad¬
dat quod defuit. unde: per omnia laudabilis et
gloriosus deus solus misericors ⁊ pius qui gͣtis
largitur donum. et gratis restaurat amissum
et qui indigni eranus etiam id recipere quod per¬
didimus sic restituit. ut non ad interitum. s ad
incrementum cecidisse uideamur. Igitur iste qui

Expanded text:
occupationis foris amat. Et quia veram dulceoccupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia trahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit medicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia laudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Contemptus autem iram exctat. quia tẏpo sĩ¬
bie inflatus animus intolerabile esse. credit cunc¬
quid ab eo sustinet quem despicit. Deinde ira in
indignationem crescit. Indignatio incontumeli¬
am procedit. contumelia odium parit odiumꝰ
autem inueteratum in inuidiam transit. In¬
iudia uero animo tedium gignit. Tedium aũ
cum insederit cordi. quasi tinea demolitur illd̾.
⁊ suffocato gaudio interno insemet ip̃a conscĩa
tabescit. fit sĩbi ipsi grauis ꝯ aninius. ⁊ qiͣ plum¬
bum immobilis permanens sursum etigi non
ualet ⁊ qui prius pennis contemplatõis celos
penetrare consueuerat nunc graui pressus
pondere sub se cadit. Per Horrescit tenebras su¬
gere uellet semet ipsum. Igitur relicta ꝯscĩa
foras funditus terrenis se inmiscet actionibus
ut uel occupatus obluusci possit maloꝵ suorũ.
Et quia leuius esse indicat omne malum eo ip̃o
quod intus tolerat. iam miser eciam dolores sue

Expanded text:
Contemptus autem iram excitat, quia typo supContemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit. Deinde ira in indignationem crescit, indignatio in contumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteratum in invidiam transit, invidia vero animo taedium gignit, taedium autem cum insederit cordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudio interno in semetipsa conscientia tabescit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi plumbum immobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorrescit tenebras sugere semetipsum. Igitur relicta conscientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne malum eo ipso quod intus tolerat, jam miser etiam dolores suae
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitari uideruit. Hos cupidos uocant. Eluos ꝓ¬
uidos esse prospererint. auaros nominant. Eos
autem qui se affabiles ⁊ hilares omnib p̾bent:.
uitio adulationis inseruire dicunt. Illos uero qͥ
sepius tristiciam uultu preferunt. inuidia tabes¬
cere credunt. ⁊ quos alacres ⁊ deuotos in mini¬
strando perspexerint. leues ⁊ inquietos esse assert̃
Quos debiles aut graues inuenerint. ꝙͣ pigros
⁊ mertes accusant abstenuos morbo hypoctisis
laborare. et eos qui plus necessicati indulgent.
luxui deseruire existimant. Et huno quidem er¬
rorem multiplex confusio sequitur. Maba si qui¬
dem ⁊ pestilens curiositasque secretum alienũ
improbe scrutari contendit. sepe quannus nicħ̃
inueniat quod iuste reprehendere possit. ꝑuerss
tamen suspitari non desistit. Si uero ad dignũ
reprehensione inuenerit. statim tumidam m̃tẽ
non ad compassionem. sed ad contemptum tͣhit

Expanded text:
sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos psollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occulte serpens ⁊ inmiscens se cunttis motib
anime uoluntates ĩnuitat. consilia dissipat co¬
gidationes intorquet. et corrumpit desideria
curasq unduat superfluas. Et quia semel infla¬
tus animus magna de se existimare didicitifcã
sua ad examen rationis reuooare contempnit.
et eo liberius uitam persequitur alienam. quo ĩ
tamen superb̃ia primum se palliat sub specie bo¬
ni zeli. et persuade decepte menti non esse per¬
fectum amatorem iusticie. qui consensum pre¬
bet culpe aliene. eum autem delicto alieno om¬
nimodo consentire qui negligit dum potest¬
delinquentem arguers. Ixe igitur male prindas
mens errore decepta totam se curiositati dedit.
et paulatim crescente morbo dum primum erra¬
ta aliorum inmoderate persequi assuescit. postre¬
mo ad hoc deduatur. ut quicquid uiderit uł aꝑte
calumpniari uel sustre interpretari conetur̾ut
si forte aliquos pro cõmuni utilitate aliqnͣtulum

Expanded text:
et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus animae, voluntates immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit, facta sua ad examen rationis revocare contemnit, et eo liberius vitam persequitur alienam, quo mintamen superbia primum se palliat sub specie boni zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potesdelinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum
Abbreviated transcription (Latin):
per quietem diuinitus sibi concessam pͥmum mł¬
tum in contemplatione excrescunt. s dum uident
alios simplitiores fratres terrenis actionib occu¬
pari. eos in comparatione sua despitiunt. et dum
ipsi steriles sint a bono opere. bona tamen opera ĩ
aliis non pertimescunt iudicare/ Qui ergo ĩ hu¬
militate stare negligunt. uento elationis ꝯquas¬
dati a fastigio ꝯtemplationis cadunt. Deiectiq
uariis patent errorib ⁊ multipliciter ab illa in¬
terria ꝑace distrahuntur. Quoꝵ iudelicet erroꝵ
principium hoo est. quod infirmitatem suam hu¬
nuliter nolunt. agnoscere. s de dei munere qd̾ ac¬
ceperant. incaute se extollunt. Necesse enĩ est
ut in oculis eorum uilescant fatta aliena qui
de suis meritis sentiunt tam ĩmoderata. Neo fi
posset ut nitam alienam uidicare presummerent
nisi prius in se tumuissent. Hic igitur ertor. Se¬
mel illapsus animo late uenena sua diffundit

Expanded text:
per quietem divinitus sibi concessam, primo mulper quietem divinitus sibi concessam, primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores fratres terrenis actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quorum videlicet errorum principium hoc est, quod infirmitatem suam humiliter nolunt agnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, incaute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesumerent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur error semel illapsus animo late venena sua diffundit,
Abbreviated transcription (Latin):
ono loco adiunctum est per spemiuret. Spes
futuroꝵ bonoꝵ in mente quasi sciitillatio q̃¬
dam est que nutritur in fomite. Est enim spes quasi
memoria quedam inuisibilium gaudioꝵ que in cor¬
de hominis recondita. calefacit illud intrinsecus ⁊ nõ
sunt arescere frigoresfidelitatis in hyeme presentis
uite. et quam dui heo spes uiuit. in nr̃a mente ñqmͣ
arescit arbor sapientie. sed quemadinodum ligtium
illesum seruat uirorem suum dum equalem ht̃
contemꝑantiam humoris ⁊ caloris. sic animꝰ ares¬
cẽre nonꝰ potest quem et calor sp̃o sautti nutrit. qͥ
Donem frondescit ⁊ expandit ramos suos.
Quidam sunt in quib sapientia in altum cresat. qͥ¬
damuero in quib in latum se expandit. In ꝯtem¬
platuus in altum surgit. qui per acumen mentis
penetrant. usq ad contemplanda. secreta celestia.
In actiuis: in latum se exꝑandit. quia hii intenti¬
onem mentis sue multipliciter foras spargunt
ad dispensanda terrena. Sunt uero non nlłi qͥ

Expanded text:
ono loco adjunctum est, per spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesentis vitae. Et quandiu haec spes vivit in nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humoris et caloris, sic animus arescere non potest, quem et calor Spiritus sancti, qui onem frondescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui