comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoluntatis in passione carnis sue se¬
quendo. Caro aut̃ infirma ꝑ naturalẽ
ꝓuidentiam qua malum suum odire ac¬
ceꝑat passioni renintendo. Siłm uolun¬
tatem itaq deitatis in dispositione prece¬
dentem. ⁊ scł̃m uoluntatem rõnis diui¬
nam dispositionem approbantẽ ⁊ subse¬
quentẽ xp̃c pati uoluit. Scł̃m autem
uoluntatem carnis scd̃m quam natu¬
raliter in qͣntum homo fuit. eandem
carnem suam odio ñ habuit. pati no¬
luit. Neq in hoc tamen diuine uolun¬
tati contrarius fuit. qr ⁊ hoc ip̃m quod
noluit eum nolle diuina uoluntas fu¬
it. Erat adhuc alia uoluntas in xp̃o. uo¬
luntas pietatis siue humanitatis. Nam
ip̃a pietas humanitas uocatur. ⁊ dicun¬
tur humani qui pii sunt.⁊ facile alie¬
nis miseriis compaciuntur. ꝓprium ẽ
enĩ humanitatis compati. ⁊ moueri
pietate aliena. Bestia pati potest. compa¬
ti autem humanitatis est ꝓprium. Idcir¬
co uoluntas pietatis uoluntas humani¬

Expanded text:
nae voluntatis in passione carnis suae senae voluntatis in passione carnis suae sequendo. Caro autem infirma, per naturalem providentiam qua malum suum odire acceperat, passioni renitendo. Secundum voluntatem itaque deitatis in dispositione praecedentem, et secundum voluntatem rationis divinam dispositionem approbantem et subsequentem Christus pati voluit. Secundum autem voluntatem carnis, secundum quam naturaliter in quantum homo fuit, eamdem carnem suam quia odio non habuit, pati noluit. Neque in hoc tamen divinae voluntati contrarius fuit; quia et hoc ipsum quod noluit eum nolle divinae voluntatis fuit. Erat adhuc alia voluntas in Christo, voluntas pietatis sive humanitatis. Nam ipsa pietas humanitas vocatur, et dicuntur humani qui pii sunt, et facile alienis miseriis compatiuntur. Proprium est enim humanitatis compati et moveri pietate in miseria aliena. Bestia pati potest, compati autem humanitatatis est proprium. Idcirco voluntas pietatis, voluntas humani
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o uoluntas fuit diuinitatis. ⁊ uolun¬
tas rõnis. ⁊ uoluntas pietatis ⁊ uolun¬
tas carnis. Uoluntas diuinitatis ꝑ iustici¬
am sentenciam dictabat. uoluntas rõnis
ꝑ obedientiam u̾itatem approbabat. uolun¬
tas pietatis ꝑ compassionem in malo ali¬
eno suspirabat. uoluntas carnis ꝑ passio¬
nem in malo ꝓprio murmurabat. uide
si non omnia hec in xp̃o inuenias. Ille le¬
prosus qui sanitatem p̾cabatur et maies¬
tatem confitebatur potentiam uolunta¬
tis diuine confessus ẽ dicens domine si
uis potes me mundare. Et dñs ut eiusdẽ
et sentenciam et potentiam ostenderet: pp̃
sententiam ait uolo: pp̃ potentiam sub¬
iunxit mundare. hoc est exemplum uolũ¬
tatis diuine in xp̃o. ꝓpter uoluntatem rõ¬
nis que uoluntati diuine ꝑ obedien¬
tiam subiciẽbat᷑. dixit. S p̃c promptus est.
Pp uoluntatem carnis que penam horren¬
do ꝑ infirmitatem passioni renitẽbatur.
ꝑ uoluntatem rõnis dispositionem diui¬

Expanded text:
voluntas rationis, et voluntas pietatis et voluntas carnis. Voluntas divinitatis per justitiam sententiam dictabat; voluntas rationis per obedientiam, veritatem approbat; voluntas pietatis per compassionem in malo alieno suspirabat; voluntas carnis per passionem in malo proprio murmurabat. Vide an non omnia haec in Christo. Ille leprosus qui sanitatem precabatur et majestatem confitebatur, potentiam voluntatis divinae confessus est, dicens: Domine, si vis, potes me mundare . Et Dominus ut ejusdem ententiam et potentiam ostenderet propter sententiam ait: Volo, propter potentiam subjunxit mundare . Hoc est exemplum voluntatis divinae in Christo. Propter voluntatem rationis, quae voluntati divinae per obedientiaPropter voluntatem carnis, quae poenam horrendo per infirmitatem passioni renitebatur dper voluntatem rationis dispositionem divi
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. sicut qñ ex pena corporis sani¬
tas corꝑalis gen̾atur. Si enĩ pena
malum est in amaritudine potionis
sanitas bonum est in adeptione cura¬
tionis. Ex uero item bono non ueꝵ bo¬
num.⁊ non uerum malum orit᷑. sicut
q̃n ex continentia mentis et corpus ab
edendi suꝑfluitate cohibitum in sua
sanitate conseruat. ⁊ caro ꝑ abstinẽ¬
tiam macerata ipsa etiam boni oꝑis exe¬
cutione affligitur. Ex uero similiter ma¬
lo ñ uerum bonum et ñ ueꝵ malum ori¬
tur. quando id quod continentia facere di¬
cimus. idem ipsum siue in sanitate corꝑiᷤ
siue in maceratione carnis auaricia oꝑat᷑.
Ex non uero bono et uerum bonum ⁊ ue¬

Expanded text:
oritur, sicut quando ex poena corporis sanioritur, sicut quando ex poena corporis sanitas corporalis generatur. Si enim poena malum est in amaritudine potionis, sanitas bonum est in adeptione curationis. Ex vero item bono non verum bonum; et non verum malum oritur, sicut quando ex continentia mentis et corpus ab edendi superfluitate cohibitum in sua sanitate conservatur, et caro per abstinetiam macerata, ipsa etiam boni operis exsecutione affligitur. Ex vero similiter malo non verum bonum et non verum malum oritur, quando id, quod continentia facere dicimur, idem ipsum sive in sanitate corporis, sive in maceratione carnis avaritia operatur. Ex non
Abbreviated transcription (Latin):
ex una uͥtute alia uirtus ꝓcreat᷑. ali¬
quando ex uero bono ueꝵ. malum ori¬
tur. sicut qñ animus ex uirtute ꝑ su¬
ꝑbiam inflatur. Kursum ex uero ma¬
lo ueꝵ malum nascitur. qñ ex uno ui¬
cio aliud ꝓcreatur. Item ex uero ma¬
lo ueꝵ ue bonum oritur. sicut quando
ex culpa humilitas oritur. Duo fuer̃t
phariseus et publicanus. Unus iustꝰ.
alter pecc̃or. Ex iusticia pħisei orta ẽ
elatio. Ex in iusticia publicani hu¬
miliatio. Illic ex uero bono uerũ ma¬
lum. hic ex uero malo ueꝵ bonum.
Item ex non uero bono ñ ueꝵ bonũ
nascitur. sicut qñ ex fomento corpo¬
ris sanitas corporał comꝑatur. Rur¬
sum ex non uero bono. non uerum
malum nascitur. sicut qñ ex dulce¬
dine cibi faucib irritatis ꝑ immo¬
deratam edacitatem stomachus onera¬
tur. Ex non uero malo non uerum
malum nascitur. sicut qñ ex pena
corꝑis infirmitas corꝑalis generat᷑.
Item ex ñ uero malo non ueꝵ bonũ

Expanded text:
ex una virtute alia virtus procreatur. Aliex una virtute alia virtus procreatur. Aliquando ex vero bono verum malum oritur, sicut quando animus ex virtute per superbiam inflatur. Rursum ex vero malo verum malum nascitur, quando ex uno vitio aliud procreatur. Item ex vero malo verum bonum oritur, sicut quando ex culpa humilitas oritur. Duo: fuerunt Pharisaeus et publicanus, unus justus, alter peccator. Ex justitia Pharisaei orta est elatio; ex injustitia publicani, humiliatio. Illic ex vero bono verum malum; hic ex vere malo verum bonum. Item ex non vero bono non verum bonum nascitur, sicut quando ex fomento corporis sanitas corporalis comparatur. Rursum ex non vero bono non verum malum nascitur, sicut quando ex dulcedine cibi faucibus irritatis per immoderatam edacitatem stomachus oneratur. Ex non vero malo non verum malum nascitur, sicut quando ex poena corporis infirmitas corporalis gen vero malo non verum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
male fac̃. D̾s cũ malũ facit ñ sibi facit. s hõi
malefacienti. ⁊ iõ non malefacit. Hõ intus
stulte loquit᷑ pectando. ds foris stulto respõ¬
det scłm stulticiã suã peccm puniendo. St̃
cõꝑatione sũmi boni iudicant᷑. si bona st̃ an
mala. et si sunt qnta sunt. Tria sunt
uero genera bona. Est quoddam bonũ
quod in se est bonum. et non ad aliqͥd.
Est item quoddam quod ñ in se est boñ.
S ad aliquid. Et est rursum aliud qd̾
et in se est bonum ⁊ ad aliquid. Primũ
est infimum bonũ. scd̃m medium. ter¬
cium summum. Sicut enim optimũ
est quod̃ in se et ad aliud bonum est.
Sic et infimum ẽ. quod in se tantum
bonum est. qr illo melius ẽ. hoc ꝙ licet
in se bonum non sit ad aliud tamen bo¬
num ẽ. Quia enim ex eo maius bonũ
est. ipsum eẽ melius est. qr melius ẽ
quod ex ipso est. Aliquando aut̃ ex uͦ
bono uerum bonum nascit᷑. sicut qñ

Expanded text:
malefacit. Deus cum malum facit non sibi facit, sed homini malefacit. Deus cum malum facit non sibi facit, sed homini malefacienti; et ideo non malefacit. Homo intus stulte loquitur peccando; Deus foris stulto respondet secundum stultitiam ejus peccatum puniendo. Sunt tione summi boni judicantur utrum bona sint an mala; et si sunt, quanta sint. Tria vero sunt genera boni: Est quoddam bonum, quod in se est bonum et non ad aliquid. Est item quoddam, quod non in se est bonum, sed ad aliquid. Et est rursum aliud, quod et in se est bonum et ad aliquid. Primum est infimum bonum, secundum medium, tertium summum. Sicut enim optimum est quod et in se et ad aliud bonum est, sic et infimum est quod in se tantum bonum est, quia illo melius est hoc quod, licet in se bonum non sit, ad aliud tamen bonum est. Quia enim ex eo majus bonum est, ipsum esse melius est, quia melius est quod ex ipso est. Aliquando autem ex verbo bono verum bonum nascitur, sicut quando
Abbreviated transcription (Latin):
la nominant᷑. Similiter in gustu et
tactu inuenitur. Sic etgo quecunq cor¬
poraliter bona dicuntur pp̃ corpus ho¬
minis. bona dñr ꝓpter quod facta sc̃.
ut illi bona ẽẽnt omnia. Si ergo cor¬
poralia bona omnia ad corpus hominis
referuntur: quanta putanda est excellẽ¬
tia anime rationalis que inestimabi¬
li dignitate ip̃o corꝑe suꝑior inuenit᷑.
Quatuor itaq genera distinguntur
uera bona ⁊ uera mala. ñ uera bona ⁊ ñ ue
ra mala. uera mala hõ fac̃ non uera mala
hõ patit᷑ ueramala st̃ in culpa. non uera
mala sunt in pena. Scriptum est. si
est malum in ciuitate quod dñs non
fecerit. Quod ad culpam homini ẽ ho¬
mo facit. ꝙ ad penam est homini deus
facit. Ergo homo culpam facit. deus pe¬
nam. Culpa uerum malum est. pena
ñ uerum malum. uide dispares facto¬
res. Deus facit ueꝵ bonũ. homo ñ uex bo¬
cit. ita nullũ malũ est foris ad penã ꝙ łs
ñ facit.S homo cũ malũ fac̃ sibi facit.⁊ ĩõ

Expanded text:
la nominantur. Similiter in gustu et tactu invenitur. Sic ergo quaecunque corporaliter bona dicuntur propter corpus hominis, bona dicuntur, propter quod facta sunt ut illi bona essent omnia. Si ergo corporalia bona omnia ad corpus hominis referuntur, quanta putanda est excellentia animae rationalis, quae inaestimabili dignitate ipso corpore superior invenitur? Quatuor itaque genera boni distinguuntur, vera bona et vera mala, non verara mala. Vera mala homo facit; non vera mala homo patitur. Vera mala sunt in culpa, non vera mala sunt in poena. Scriptum est: Si est malum in civitate quod Dominus non fecerit . Quod ad culpam homini est, homo facit; quod ad poenam est homini, Deus facit. Ergo homo culpam facit, Deus poenam. Culpa verum malum est, poena non verum malum. Vide dispares factores. Deus facit verum bonum, homo non verum booris ad poenam quod Deus non facit; sed homo cum malum facit sibi facit, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uluis sunt cogitationes glu. inter.
desideria. Bene aut̃ prius anima uanis¬
ac demum uenter conglutinatur in t̾¬
ra qr nisi prius anima uanis se cogita¬
cionib subderet. nequaqͣm carnis deside¬
ria immunda obligarent. s qr priue.
anima a uanitate iuncit postmodũ
caro ad immundiciam glutinat᷑.¬
peciosus forma p̾filiis
hominum rectitudo oꝑis. diffusa
est gr̃a in labiis tuis puritas p̾dicatio¬
nis. ꝓpterea benedixit te deus inet̾num.
felicitas retributionis. Primum bene¬
dixit adhoc. postea benedixit pp̃ hoc.
Adhoc in temꝑe pp̃ hoc in eternitate.
Adhoc benedixit ut bonũ ꝑficeret᷑ ꝓpt̾
hoc bñdixit ut bonum remuneraret.¬

Expanded text:
ulvis sunt cogitationes vanae; desideria. Bene autem prius animaac demum venter conglutinatur in terra, quia nisi prius anima vanis se cogitationibus subderet nequaquam carnis desideria immunda obligarent, sed quia prius anima a vanitate vincitur, postmodum caro ad immunditiam glutinatSpeciosus forma prae filiis hominum , rectitudo operis: Diffusa est gratia in labiis tuis, puritas praedicationis. Propterea benedixit te Deus in aeternum, felicitas retributionis. Primum benedixit ad hoc, postea benedixit propter hoc. Ad hoc, in tempore; propter hoc, in aeternitate. Ad hoc benedixit ut bonum perficeretur; propter hoc benedixit, ut bonum remuneraret
Abbreviated transcription (Latin):
partes ht̃. honestatem et utilitatẽ. Que
duo cum ꝑiter insunt. magis modera¬
ta sunt. qr uicissim se temꝑant. et qui
ab altero se restringunt. ad alteꝵ un
moderatius se effundunt. Alii honesta
appetunt. qr laudabiles apparere uolunt.
Alii honesta appetunt. qr despicabiles
uideri erubescunt. Alii honesta fugi¬
unt pp̃ humilitatem. Alii honesta fu¬
guint pp̃ simulationem. Utilitas appe¬
tenda est. ita ut natura foueatur. et
culpa extinguatur¬

Expanded text:
partes habet, honestatem et utilitatem. Quae duo cum pariter insunt magis moderata sunt, quia vicissim se temperant; et qui ab altero se restringunt ad alterum immoderatius se effundunt. Alii honesta appetunt, quia laudabiles apparere volunt. Alii honesta appetunt, quia despicabiles videri erubescant. Alii honesta fugiunt propter humilitatem. Alii honesta fugiunt propter simulationem. Utilitas ita appetenda est, ut natura foveatur, et culpa exstinguatur
Abbreviated transcription (Latin):
sitorium ẽ. quod amat stabilis ñ fit.
et cum labi ceꝑit id cui in nitit᷑ mox
innitentis uestigia ab ip̃a sua stabi¬
litate infirmentur. Cum aut̃ totum
animi desiderium in et̾nis figitur qͣi
pede i soliditate constituto uestigia nõ
infirmantur.

Expanded text:
sitorium est quod amat, stabilis non fit; sitorium est quod amat, stabilis non fit; et cum labi coeperit cui innititur, mox innitentis vestigia ab ipsa sua stabilitate infirmentur. Cum autem totum animi desiderium in aeternis figitur: quasi pede in soliditate constituto, vestigia non infirmantur.
Abbreviated transcription (Latin):
transitorium ẽ et caducum. Qd̃
aut̃ eternum est. supra nos est. Mens
ergo iusti supͣ se dilatatos egressus
habet. qr quanto altius ꝑ contempla¬
tionem in amore et̾noꝵ dirigitur. tã¬
to amplius desiderio gustate dulcedi¬
nis dilatatur. Cum aut̃ in reb tran¬
sitoriis subtus se per cogitationem am¬
bulat. ip̃a eam quodammͦ sue occupa¬
tionis molestia coangustat. ⁊ tociene.
int᷑ semetipsam stringitur. quotiens
foris adu̾sis occurrentib p̾peditur. S
fit nũ nunquã ut etiam subtus se o¬
mens diuino amore succensa dilatatos
gressus habeat. qr dum totam se intus
ꝑ desiderium retinet. ⁊ si foris ꝑ oꝑatio¬
nem occupata sit. nullius tñ molestie
adu̾sitas lib̾tatem eius coangustat.
uñ tecte cum dixisset. dilatasti gressus
do enĩ egressus in lubrico figit᷑. et si pes
fortis ꝑmaneat. uestigia tñ eius infir¬
mant᷑. Ita quoq necesse ut qui uł ad
turus fiduciam posuerit. ⁊ si ꝑ tͣpia
desideria non langueat. qr tam̃ tran¬

Expanded text:
transitorium est, et caducum; quod autem aeternum est, supra nos est. Mens ergo justi supra se dilatatos gressus habet, quia quanto altius per contemplationem in amorem aeternorum dirigitur, tanto amplius desiderio gustatae dulcedinis dilatatur. Cum autem in rebus transitoriis subtus se per cogitationem ambulat; ipsa eam quodammodo suae occupationis molestia coangustat; et toties intra semetipsam stringitur, quoties foris adversis occurrentibus praepeditur. Sed fit nonnunquam ut etiam subtus se mens divino amore succensa, dilatatos gressus habeat, quia dum totam se intus per desiderium retinet, et si foris per operationem occupata sit, nullius tamen molestiae adversitas libertatem ejus coangustat. Unde recte cum dixisset: Dilatasti gressus do enim gressus in lubrico figitur, et si pes fortis permaneat, vestigia tamen ejus infirmantur. Ita quoque necesse est ut qui vel turis fiduciam posuerit, etsi per turpia desideria non langueat, tamen, quia tran
Abbreviated transcription (Latin):
terrena desideria ꝑstrepunt que sit sap̃ia
non nouerunt. Nam sicut beatus iob testa¬
tur mare loquitur secum non c̃ẽ sapientiã.
qr meutes quas cure carnales exagitant ñ
comp̾hendunt eam. s qui minorat᷑ ac tu
ip̃e inuenit eam qr dum animus ab ext̾io¬
rib abstractus ad se ip̃m colligitur robus¬
tior ad contemplanda et̾na subleuatur. Sic
ergo timor dñi facit pauꝑem sp̃u. pauꝑ¬
tas sp̃c. tranquillat cor tranquillitas cor¬
dis inchoatio est sapĩe celestis.

Expanded text:
terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testatur - Mare loquitur secum non esse sapientiam , quia mentes, quas curae carnales exagitant, non comprehendunt eam, sed qui minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus abstractus ad seipsum colligitur, robustior ad contemplanda aeterna sublevatur. Sic ergo timor Domini facit pauperem spiritu paupertas spiritus tranquillat cor, tranquillitas cordis inchoatio est sapientiae coelestis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sunt ⁊ corꝑales diuitie in affluentia
perum temꝑalium et sunt spiritales diui¬
tie in possessione urtutũ. Uterq gͦ apud̃
d̃m diues ẽ conuincitur: Utenp arigno ce¬
lox prohibet᷑ ⁊ illeuidelicet qui temꝑalib
his ꝑhituris bonis suꝑfluo abundare con¬
cupiscit⁊ ille qui qͣi magnũ aliquid de se
estimans sua se uirtute stare głatur: s timor
dñi ad mentem ueniens dum pondus futĩ
examinis. ⁊ qͣm districtus uenturus sit ui¬
det. nobis in cogitacioneante ponit. omnem
mox t̾rene concupiscentie delectationem ex¬
tinguit ⁊ nr̃am infirmitatẽ utiliter ad me¬
moriam reuocans qͣm humilia de nob̾ sen¬
tire debeamus ostendit. Sopito deinde terre¬
noꝵ desiderioꝵ strepitu continuo mens ad
quietẽ interne pacis componit᷑. et ut capax
eẽ possit celestis sapientie. ex ip̃a sua tranqͥl¬
litate p̾paratur. Sapĩa enim habitare nescit
nisi in corde pacifico. ⁊ ideo illi in quib ad hoc

Expanded text:
Nam sunt et corporales divitiae in affluentia Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et sunt spiritales divitiae in possessione virtutum. Uterque ergo apud Deum dives esse convincitur. Uterque a regno coelorum prohibetur, et ille videlicet, qui temporalibus his, et perituris bonis superfluo abundare concupiscit, et ille qui quasi magnum aliquid de se estimans sua se virtute gloriatur stare. Sed timor Domini ad mentem veniens, dum pondus futuri examinis, et quam districtus venturus sit judex nobis in cogitatione anteponit, omnem mox terrenae concupiscentiae delectationem exstinguit, et nostram infirmitatem utiliter ad memoriam revocans, quam humilia de nobis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nimo igit᷑ ibi de sap̃ia dictum est ꝙ
ꝑ cuorẽ seminatur:. Et quidẽ pul¬
chre. ꝑ timorem seminat᷑ sapientia: quia
timor dñi principium est sapĩe. Et sicut
de semi nib oriunt᷑ germina. ita de timo¬
re dñi nascitur sapĩa. Caritas en im ip̃a
est sapientia. qr ꝑ caritatem dñm gusta¬
mus. gustando aut̃ cognoscimus sicut cli¬
cit psalmista. Gustate ⁊ uidete qm̃ sua¬
uis est dñs. Timor aut̃ domini ip̃e ad nos
caritatem adducit. qr dum docet timere
ꝑiculum facit amare p̾sidium. Conside¬
ratis enim penis inferni ⁊ tormentis que
dampnatos expectant subito animus ter¬
rore concutitur. ac deinde ad se reu̾sus ac
uiam euadendi querens statim illum ex de¬
siderio requirit ꝑ quem instans ꝑiculum
euadere se posse agnoscit. Quem postquã
uiuenit ex affectu dilectionis amplectitur
tunt ille horror pͥmum intollerabił ex amo¬
rea timor dñi postquam uenit ad cor facit
pauꝑem sp̃u. Pauꝑtas aut̃ sp̃c duplex est.

Expanded text:
o igitur ibi de sapientia dictum est, quod per timorem seminatur. Et quidem pulchre per timorem seminatur sapientia, quia timor Domini principium est sapientiae . Et sicut de seminibus oriuntur germina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem cognoscimus sicut dicit Psalmista: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amorea timor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est.
Abbreviated transcription (Latin):
mnes iniqui qui uitettogas aunnt
eternis preferunt. cum in hac uita ꝓspe¬
rantur quasi in testimonium contra elec¬
tos surgunt. qr dum ĩp̃a sua felicitate ui
sibilib non loq̃ndo s ꝓsꝑando testimo¬
nium ꝑhibent iudicium bonoꝵ quod
de et̾nis et inuisibilib bonis dant con¬
uincere student. uñ recte que ignorabã
inquit int̾rogabant me. Mali enĩ bonos
de p̾senti felicitate int̾rogant. qr cum eis
dulcis sit mirantur ꝙ illi se ad appetitũ
eus non inclinant. Sz qr hec ñ dulcis s
amara bonis ẽ quicquid de euis laude in
medium ꝓferunt. hoc boni ꝑ exꝑientiã
ñ cognoscunt.

Expanded text:
mnes iniqui qui temporalia eternis praeferunt, cum in hac vita prosperantur, quasi in testimonium contra electos surgunt, quia dum ipsa sua felicitate de visibilibus non loquendo, sed prosperando, testimonium perhibent, judicium bonorum, quod de aeternis, et invisibilibus bonis dant, convincere student. Unde recte, quae ignorabam, inquit, interrogabant me. Mali enim bonos de praesenti felicitate interrogant, quia, cum eis dulcis sit, mirantur, quod illi se ad appetitum ejus non inclinant. Sed qui haec non dulcis, sed amara bonis est, quidquid de ejus laude in medium proferunt, hoc boni per experientiam non cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽe dicuntur. nͥ qr dei gr̃a nequaqͣm
nos usq ad lapsum pecc̃i desereret. si nõ
priꝰ nostra insipientia deo in nob̾ habi¬
tanti dii portuna fuiss. Qͥ cum ꝑ lon¬
gam negligentiam nr̃am a nobis rece¬
dere inuitus cogitur. statim cicatricee
uulneꝵ nr̃oꝵ non solum ꝑ praua desi¬
deria putrefiunt s usq ad oꝑationem pͣ¬
uam corrumpuntur.

Expanded text:
tae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam tae esse dicuntur, nisi quod Dei gratia nequaquam nos usque ad lapsum peccati desereret, si non prius nostra insipientia Deo in nobis habitanti diu importuna fuisset? Qui cum per longam negligentiam nostram a nobis recedere invitus cogitur, statim cicatrices vulnerum nostrorum non solum per prava desideria putrefiunt, sed usque ad operationem pravam corrumpuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc considerare quare ñ simpliciter
dixit. ab insipientia mea. uł ꝓpter insi¬
pientiam meam. S afacie iunsipientie
mee utrum ne aliquid nob̃ ista adiecti¬
one signare uolu̾it. primum ip̃e modꝰ
loquendi considerandꝰ est. qr sepe in di¬
uino eloquio similis positio inuenit᷑.
cum dicitur a facie dñi. uel a facie dñt¬
inimici. siue etiam quod mag̃ obscurũ
ẽ cum de reb humana figuratione ca¬
rentib corporeis ñ nunqͣm etiam in cor¬
poreis agitur facies memoratur. quod ĩ
usu loquendi nunc minime ẽẽ cognos¬
citur. Tunc tamen fuisse dubium non
est quod satis ex tam frequenti script᷑a¬
rum positione colligi potest. Qͥa en im
ubiq occurrentis faciem declinare non
possumus. congrue in scriptura ꝑfaciẽ
p̾sentiam siue instantiam atq in por¬
tunitatẽ significamus. Quid ẽ ergo ꝙ
cicatrices non solum ab insipientia. s
a facie insipientie putruisse et corrup¬

Expanded text:
adhuc considerare quare non simpliciter adhuc considerare quare non simpliciter dixit ab insipientia mea, vel propter insipientiam meam, sed a facie insipientiae meae, utrumne aliquid nobis ista adjectione signare voluerit. Primum ipse modus loquendi considerandus est; quia saepe in divino eloquio similis positio invenitur, cum dicitur, a facie Domini, vel a facie inimici : sive etiam, quod magis obscurum est, cum de rebus humana figuratione carentibus, corporeis nonnunquam etiam incorporeis agitur, facies memoratur quae in usu loquendi nunc minime esse cognoscitur; tunc tamen fuisse dubium non est, quod satis ex tam frequenti Scripturarum positione colligi potest. Quia enim ubique occurrentis faciem declinare non possumus, congrue in Scriptura per faciem, praesentiam sive instantiam atque importunitatem significamus. Quid est ergo quod cicatrices non solum ab insipientia, sed a facie insipientiae putruisse et corrup
Abbreviated transcription (Latin):
dum mulier cum angustia pariendi p̾¬
mitur: concupiscentie carnał delectacio¬
nem abhominat᷑. S cum memoria do¬
loris a mente recesserit. iteꝵ carnis illece¬
bras concupicit. totaq auiditate ad eaꝵ
exꝑientiam rapit᷑. qr eis quantus ad mix¬
tus sit dolor non recordatur. Nam si be¬
ne memorie saꝑet. dolor ip̃e qui malam
delectationem sequit᷑. nequaqͣm ita in¬
frenis mens ad eius appetitum traheret᷑.
Ipsa quoq gr̃a accepta. si animus ab eiꝰ
recordatione ñ desiꝑet. ab iniuria condi¬
ria conditoris uł solo pudore nos cõh̃ce¬
re potuiss. Qa igitur cicatrices pecc̃oꝵ
nr̃oꝵ. nequaqͣm aperirentur ad actum.
nisi prius putrefacte eẽnt ꝑ desiderium.
neq ullo mͦ ꝑ praua desideria mens intꝰ
putresceret. Si non prius a memoria p̾te¬
ritaꝵ miseriaꝵ suaꝵ et p̾sentis benefi¬
cii dei consideratione desipuissz plangat
iste insipientiam suam et dicat. Putru

Expanded text:
dum mulier cum angustia pariendi predum mulier cum angustia pariendi premitur, concupiscentiae carnalis delectationem abominatur, sed cum memoria doloris a mente recesserit, iterum carnis illecebras concupiscit, totaque aviditate ad earum experientiam rapitur, quia eis quantus admistus sit dolor, non recordatur. Nam si bene memoriae saperet dolor ipse, qui malam delectationem sequitur, nequaquam ita infrenis mens ad ejus appetitum traheretur. Ipsa quoque gratia accepta, si animus ab ejus recordatione non desiperet, ab injuria conditoris vel solo pudore nos coercere potuisset. Quia igitur cicatrices peccatorum nostrorum nequaquam aperirentur ad actum, nisi prius putrefactae essent per desiderium, neque ullo modo per prava desideria mens intus putresceret, si non prius a memoria praeteritarum miseriarum suarum, et praesentis beneficii Dei consideratione desipuisset; plangat iste insipientiam suam et dicat: Putrue
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis amabamus. Propterea in qͦdam
loco scriptura admonens nos dic̃. fili in tẽ¬
pore maloꝵ ne in memor sis bonoꝵ. ⁊ in
tempore bonoꝵ ne in memor sis maloꝵ.
Memoria namq bonoꝵ in temꝑe tribu¬
lationis animũ ꝑ spem trigit ⁊ memo¬
ria maloꝵ in temꝑe prosꝑitatis ad custo¬
diam sui cautiorem facit. Cumq alt̾no
sapore se utrumq contemꝑat. nec aduer¬
sitas ꝑ desꝑationem deicit. nec ꝓsꝑitas
ꝑ inanem leticiam mentẽ dissoluit. Hĩc
ppło isrł a moyse ꝑ increpationem dicit᷑.
sua ꝑicula futura p̾uidere poterant. qͣsi
prudentie saporem in mentis palato ñ
habebant. Ouo gͥ sunt que nõbis semꝑ
saꝑe debent et mala uidelicet nr̃a que
euasimus. ⁊ gr̃a dei qͣm consecuti sumuᷤ
Mens et enĩ stulta cum malaꝵ delectaci¬
onum laborem ñ meminit. easdem de¬
lectaciones si qñ pulsata fuerit tempta¬
cione iterare non ꝑtimescit. ⁊ quẽ ad mo¬

Expanded text:
fortassis amabamus. Propterea in quodam fortassis amabamus. Propterea in quodam loco Scriptura admonens nos dicit: Fili, in tempore malorum ne immemor sis bonorum; et in tempore bonorum ne immemor sis malorum . Memoria namque bonorum in tempore tribulationis animum per spem erigit; et memoria malorum in tempore prosperitatis ad custodiam sui cautionem facit. Cumque alterno sapore se utrumque contempserat, nec adversitas per desperationem dejicit, nec prosperitas per inanem laetitiam mentem dissolvit. Hinc populo Israel a Moyse per increpationem dicitur: sua pericula futura praevidere poterant, quasi prudentiae saporem in mentis palato non habebant. Duo igitur sunt, quae nobis semper sapere debent, et mala videlicet nostra quae evasimus, et gratia Dei quam consecuti sumus. Mens etenim stulta cum malarum delectationum laborem non meminit, easdem delectationes, si quando pulsata fuerit tentatione, iterare non pertimescit; et quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. s ille qui u̾itatem iudicio mentis.
comp̾hendit. Unde etiam cor quod u̾itatis
expers est. ñ absurde insipiens dici potest.
Notandum uͦ est quod non quelibet ueri¬
tatis cognitio ꝓprie sap̃ia dicitur: nisi il¬
la que ñ solo auditu. s ꝑ ip̃am exꝑientiã
reꝵ comparatur. familiaruis enĩ quodam¬
mͦ. atq perfectius exꝑta quam audita cog¬
noscimus. et cognitionem u̾itatis quam
in nob̾ doctrina inichoat. experientia con¬
summat. Ipsa etiam rex docente natura
didiscimus. quod ciuꝰlibet rei qualitatem
ꝑfectius ꝑ sui contrarii exꝑientiam uidi¬
camus. qr et bona quelibet tunc iocundiꝰ.
et delectabilius amplectitur. cum post lon¬
gam miseriam fatigati respiramus. huic
quoq ẽ quod dei miscł̃iam tanto ampliꝰ
euicino sapit ip̃a miseria de qua erepti
sumus. Et derelicti aliq̃n melius ꝑ tribu¬
lationem cognoscimus. quam stricte tenẽ¬
da fuerat gr̃a quam temꝑe quietis minus

Expanded text:
cipit, sed ille, qui veritatem judicio mentis cipit, sed ille, qui veritatem judicio mentis comprehendit; unde etiam cor, quod veritatis expers est, non absurde insipiens dici potest. Notandum vero est quod non quaelibet veritatis cognitio proprie sapientia dicitur, nisi illa quae non solo auditu, sed per ipsam experientiam rerum comparatur. Familiarius enim quodammodo atque perfectius experta, quam audita cognoscimus, et cognitionem veritatis quam in nobis doctrina inchoat experientia consummat. Ipsa etiam rerum docente natura didicimus, quod cujuslibet rei qualitatem perfectius per sui contrarii experientiam judicamus, quia et bona quaelibet tunc jucundius, et delectabilius amplectimur, cum post longam miseriam fatigati respiramus. Hinc quoque est quod Dei misericordiam tanto ampliusagis nobis e vicino sapit ipsa miseria de qua erepti sumus. Et derelicti aliquando melius per tribulationem cognoscimus, quam stricte tenenda fuerat gratia, quam tempore quietis minus
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã sunt corrati. qͣrtũ est coꝵ qͥ per
ad sanitatẽ conu̾si t̾cii sc̃ sanati. Qrtist̃ sa¬
n. Ex hissatis colligip᷑ de qͦ gn̾e hõuium iste
sit. qui cicatricos suas ad corruptionem
reu̾sas plangit. Penicere enim iam
ceperat. ⁊ peccm iam uoluntate deserue¬
rat. S reatus peccati nundum adhuc
in eo plene sanatus erat. et priꝰquam ꝑ¬
uenisset ad integram sanitatẽ uulne¬
ris corruptus est ꝑiterationem iniqui¬
tatis. Unde rate prius dt. Putruerunt
ad deinde adiungitur. corrupte sunt cica¬
trices mee. prius enĩ praua desideria ad
mentẽ redeunt. ⁊ sic quodam mͦ cicatrices
obducte int̾ius computrescunt. deiñ uero
cum uoluntas mala usq ad oꝑationem
ire ꝑmutitur. iam ip̃e cicatrices quasi ex
suꝑ habundanti sanie corrumpunt. Cau¬
sa quoq corruptionis explanatur cum dr.
A facie in sipientie mee. Sapiens a sapien¬
do dr. non ille qui sapores palato oris per¬

Expanded text:
poenitentiam sunt correcti, quartum poenitentiam sunt correcti, quartum ad sanitatem conversi, tertii sunt sanati, quarti sunt sani. Ex his satis colligi potest de quo genere hominum iste sit qui cicatrices suas ad corruptionem reversas plangit. Poenitere enim jam coeperat, et peccatum jam voluntate deseruerat, sed reatus peccati nondum adhuc in eo plene sanatus erat, et priusquam pervenisset ad integram sanitatem vulneris, corruptus est per iterationem iniquitatis. Unde recte prius dicitur, putruerunt, ac deinde adjungitur, corruptae sunt cicatrices meae. Prius enim prava desideria ad mentem redeunt, et sic quodammodo cicatrices obductae interius computrescunt. Deinde vero cum voluntas mala usque ad operationem ire permittitur, jam ipsae cicatrices quasi ex superabundanti sanie corrumpuntur. Causa quoque corruptionis explanatur cum dicitur: A facie insipientiae meae. Sapiens a sapiendo dicitur, non ille qui sapores palato oris per
Abbreviated transcription (Latin):
rum signa. Quartum ẽ eoꝵ in quib ip̃a
adhuc uuluera hiantia sunt. et nec dũ
obduci ceꝑunt. Si gͥ ꝑ uulnera perata
intelligimus qui in pec̃ci desiderio ꝑma¬
nent. quasi uuln̾a aperta hñt. Qui u̾o
peccm deserunt. ⁊ tam̃ adhuc a reatu pec¬
cati ꝑ satisfacionem plene purgati ñ sunt
in his quasi q̃dam signa uulneꝵ ꝑman¬
serunt. Q autem post ꝑpetrata scelera ⁊
pecandi affectum deserunt. et reatũ pec¬
cati plena satisfacione obducunt. ab his
etiam ip̃a uulnerum uestigia discesser̃t.
Sic sanatus erat paulus. qui post tanta
mala dicebat. nicħ michi conscius sũ.
qr nimirũ preteritoꝵ uulnerum in se.
nec signa quidem inuenire poterat. ꝙ̃
deante acta prauitate conscientia ñ accu¬
sabat. Hos sequiitur hii qui et si uitã
sine pecc̃o ducere nequeunt. numquã
tñ culpe criminał uulnus ꝑceperunt.
Primum genus ẽ parantium. Sclm¬
est penitentiũ. tercium est eoꝵ qui per

Expanded text:
rum signa. Quartum est eorum in quibus ipsa rum signa. Quartum est eorum in quibus ipsa adhuc vulnera hiantia sunt, et necdum obduci coeperunt. Si igitur per vulnera peccata intelligimus, ii qui in peccati desiderio permanent, quasi vulnera aperta habent. Qui vero peccatum deserunt, et tamen adhuc reatu peccati per satisfactionem plene purgati non sunt; in his quasi quaedam signa vulnerum permanserunt, Qui autem post perpetrata scelera, et peccandi affectum deserunt, et reatum peccati plena satisfactione obducunt, ab iis etiam ipsa vulnerum vestigia discesserunt. Sic sanctus erat Paulus, qui post tanta mala dicebat: Nihil mihi conscius sum . Quia nimirum praeteritorum vulnerum in se ne signa quidem invenire poterat, quem de anteacta pravitate conscientia non accusabat. Hos sequuntur ii qui, etsi vitam sine peccato ducere nequeunt, nunquam tamen culpae criminalis vulnus perceperunt. Primum genus est peccantium, secundum poenitentium, tertium eorum qui per
Abbreviated transcription (Latin):
huiis u̾siculi uirtutem non pot̃
iam legenti ẽe in cognitum quod tociẽs
est pacienti expertum. S utinam michi
uł exꝑientia cognicionem non dederit.
uel si aliter cognoscere ñ debueram ip̃a
pocius cognicio data non sit. Quod si sic
necesse fuit. et sine manu ualida erudi
ñ poteram. utinam iam nunc uł ipsa
mea cognicio mͥ sic saperet. quatinus pre¬
t̾itoꝵ doloꝵ exꝑientia a futura me iniqͥ¬
tate coherceret. S qr tociens post exꝑien¬
tiam maloꝵ desipuisse me uideo. ip̃os
adhuc amaritudinis gustus ꝑtimesco. Di¬
cam tñ. et non sine dolore dicam. Putru
nouert̃. ꝓpter eoꝵ instructionem non ẽ
omnino tacenda. Putruerunt inquit
deranti quatuor hic genera hominum
occurrunt pumumn est coꝵ qui nunꝙͣ̃¬
uulnerati sunt. Scl̃m est eoꝵ qui post
uuluera ꝑfecte sunt sanati. Cercium est
coꝵ quib obducta quidem sunt uułn̾a.
et tñ adhuc ꝑmanser̃t cicatrices .i. uulne¬

Expanded text:
hujus versiculi virtutem, non potest hujus versiculi virtutem, non potest jam legenti esse incognitum quod toties est patienti expertum. Sed utinam mihi, vel experientia cognitionem non dederit, vel si aliter cognoscere non debueram, ipsa potius cognitio data non sit. Quod si sic necesse fuit, et sine manu valida erudiri non poteram, utinam jam nunc vel ipsa mea cognitio mihi sic saperet, quatenus praeteritorum dolorum experientia a futura me iniquitate coerceret. Sed quia toties post experientiam malorum desipuisse me video, ipsos adhuc amaritudinis gustus pertimesco. Dicam tamen, et non sine dolore dicam: Putruenoverunt, propter eorum instructionem, non est omnino tacenda. Putruerunt, inquit,entius consideranti quatuor hic genera hominum occurrunt. Primum est eorum qui nunqvulnerati sunt. Secundum est eorum qui post vulnera perfecte sunt sanati. Tertium est eorum quibus obducta quidem sunt vulnera, et tamen adhuc permanserunt cicatrices, id est vulne
Abbreviated transcription (Latin):
usticia bonoꝵ nunc
occulta ẽ. qr ibi se iustificari satagunt.
uͥ ab hominib uideri ñ possunt. Et
citur. qr qui modo bona oꝑa sua ab hũa¬
na laude abscondunt. ueniente iudice
iam secure ꝓ eis in et̾na daritate gloria¬
bunt᷑ unde et in alio psalmo dr. ua
num ẽ uobis ante lucem surgere .i. añ
uenturi iuidicii claritatem exaltari. s
surgite postquam sederitis. qr tunc fruc¬
tuosa ibi erit ur̃a exaltatio: Si prius uos¬
in hul uite exilio sponte ꝓpter dm̃ humi liaue. bis
litatis. Et uidicium tuũ tanqͣm meridi¬
em. Iusticia bonoꝵ est opus uirtutie
ꝙ faciunt udicium eoꝵ est p̾mium
uirtutis quod eligunt. Deus ergo edu¬
cet iusticiam scõꝵ quando manifesta¬
bit oꝑa uircutum que fecerunt educet
iudicium. qñ manifestabit quale bo¬
ni oꝑis sui p̾mium eleger̃t. et ideo uis¬
ticia tanqͣm lumen uidicium uero tan¬
qͣm meridies .i. darum lumen educit᷑.
qr minor ẽ omnis claritas boni oꝑis
cdaritate et̾ne retributionis

Expanded text:
ustitia bonorum occulta est quia ibi se justificari satagunt, ubi ab hominibus videri non possunt. Et citur, quia qui modo bona opera sua ab humana laude abscondunt, veniente judice jam secure pro eis in aeterna claritate gloriabuntur. Unde et in alio psalmo dicitur: Vanum est vobis ante lucem surgere , id est ante futuri judicii claritatem exaltari; sed surgite postquam sederitis , quia tunc fructuosa ibi erit vestra exaltatio, si prius in hujus vitae exsilio sponte propter Deum vos humiliaveritis. Sequitur: Et judicium tuum tanquam meridiem . Justitia bonorum est opus virtutis, quod faciunt; judicium eorum est praemium virtutis, quod eligunt. Deus ergo educet justitiam sanctorum quando manifestabit opera virtutum, quae fecerunt; educet judicium, quando manifestabit quale boni operis praemium elegerunt. Et ideo justitia tanquam lumen; judicium vero tanquam meridies, id est clarum lumen educitur, quia minor est omnis claritas boni operis claritate aeternae retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
uerat et desiderat. hic expetans expectat
Expecta ergo. ⁊ non solum expecta. s expe¬
ctans expecta .i. ꝑseuerans desidera. et de¬
siderans perseuera. Et non fraudab̾is desi¬
derio tuo. sicut et ille fraudatus non fuit.
bus expectauit. cum desiderio expectauit ⁊
ꝙ ipse tunc fecit. hoc tͥ nunc precipit
Nam cum dixiss subditus esto domino.
statim adiunxit ⁊ ora eũ. ut et subditus
deo sis de te ñ presumendo. ⁊ ores euis au¬
xilium expecendo. Nam quid ẽ aliud de¬
um orare. nisi mente humili atq deuo¬
ta ad eius miscłiam semꝑ respicere: Pro¬
pt̾ea enim ñ dixit tͥ ora eum hoc siue il¬
lud. s tm̃ ora eum. qr nil aliud a te qͣm
affectum bonum exigit. qui tuam neces¬
sitatẽ etiam te non loquente cognoscit.
Cum ergo oras quem petas pocius quã
quid petas cogitare tͥ dulce sit. ⁊ ipse quẽ
petis quicquid tͥ petendum fuerat. pro¬
uidebit. Sicut in alio loco psalmista idẽ

Expanded text:
verat, et desiderat, hic exspectans exspectat. verat, et desiderat, hic exspectans exspectat. Exspecta ergo, et non solum exspecta, sed exspectans exspecta, id est perseverans desidera, et desiderans persevera, et non fraudaberis a desiderio tuo, sicut et ille fraudatus non fuit, bus exspectavit, cum desiderio exspectavit. Et quod ipse tunc fecerit, hoc tibi nunc praecipit. Nam cum dixisset, subditus esto Domino, statim adjunxit, et ora eum, ut et subditus Deo sis, de te non praesumendo; et ores, ejus auxilium expetendo. Nam quid est aliud Deum orare, nisi mente humili atque devota ad ejus misericordiam semper respicere? Propterea enim non dixit tibi, ora eum hoc, sive illud, sed tantum, ora eum, quia nil aliud a te quam affectum bonum exigit qui tuam necessitatem, etiam te non loquente, cognoscit. Cum ergo oras, quem petas potius quam quid petas cogitare tibi dulce sit; et ipse quem petis, quidquid tibi petendum fuerat providebit. Sicut in alio psalmo Psalmista idem
Abbreviated transcription (Latin):
erfecta hic nõbis forma
uiuendi p̾scribitur. Audi ergo homo
quod d̃r tibi. subditus esto dño et ora eũ.
Primum subditus esto ne male agendo
precepta eius despicias. deĩ sũbditus esto
ut ad bona agenda de uirib tuis ñ p̾su¬
mas. Nam et ille quoq deo subiectus esse
renuit. qui aliquid se sua uͥcute posse pre¬
sumit. S inquis michi. Si hoc ad obedi¬
entiam ꝑtinet ut nicħ ex me ẽẽ intelligã.
Quid ergo frustra conor: Quiescam pociꝰ
et expectabo dñm ut faciat quod suum ẽ.
Optime dixisti. Expocta dñm. s uide qͦ¬
modo expetes. Nain et montes expectant.
et homines expectant. S montes aliter.
aliter homines. Montes expectant durã¬
do. Homines expectare debent desideran¬
do. Montes pluuiam. Homines gr̃am.
Montes ne arescant. hommes ne pereant.
sicut in psalmo legitur. Expectans expec¬
taui dñm et intendit michi. Qui enim
durando expectat. s desiderando ñ expec¬
tat. expatans ñ expectat. Qui uero ꝑse¬

Expanded text:
erfecta hic nobis forma vivendi praescribitur. Audi ergo, homo, quid dicitur tibi. Subditus esto Domino, et ora eum. Primum subditus esto, ne male agendo praecepta ejus despicias. Deinde subditus esto, ut ad bona agenda de viribus tuis non praesumas. Nam, et ille quoque Deo subjectus esse renuit qui aliquid de sua virtute posse praesumit. Sed, inquis mihi, si hoc ad obedientiam pertinet, ut nihil ex me esse intelligam, quid ergo frustra conor? Quiescam potius, et exspectabo Dominum ut faciat quod suum est. Optime dixisti. Exspecta Dominum Sed vide quomodo exspectes. Nam, et montes exspectant, et homines exspectant; sed montes aliter, et aliter homines. Montes exspectant durando; homines exspectare debent desiderando. Montes pluviam, homines gratiam. Montes ne arescant, homines ne pereant, sicut in psalmo legitur: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi . Qui enim durando exspectat, sed desiderando non exspectat, non exspectans exspectat. Qui vero perse
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ꝑ consensum iniquitatis sũbicit. ab
his uero qui iam aliqua spiritalis lu¬
cri bona colligere incipiunt. occulta di¬
retione dona uͥtutum tollit. His ergo qͦs
aꝑta seuicia ꝑimit. latro est. fur uero ilł
quos occulta fraude seducit. uñ et hie
fortitudo necessaria ẽ ut possint aꝑte p¬
pugnantẽ uincere. illis uero citcunspe¬
tio ut possint occulte insidiantem ca¬
uere. Cum gͥ diuina pietas quosdam
contra aꝑtam seuitiam inimici corrobo.¬
rando. quosdam aut̃ contra occultas.
eiꝰ insidias ꝑ circunspectionem illumi¬
nando custodit. quid aliud qͣm in opẽ
de manu fortioꝵ. ⁊ adiripientib pauꝑ¬
em eripit. ut et illi euadant dñm. i isti

Expanded text:
sibi per consensum iniquitatis subjicit. Ab sibi per consensum iniquitatis subjicit. Ab his vero, qui jam aliqua spiritualis lucri bona colligere incipiunt, occulta direptione dona virtutum tollit. His ergo quos aperta saevitia perimit, latro est; fur vero illis quos occulta fraude seducit. Unde, et his fortitudo necessaria est, ut possint aperte impugnantem vincere; illis vero circumspectio, ut possint occulte insidiantem cavere. Cum igitur divina pietas quosdam contra apertam saevitiam inimici corroborando, quosdam autem contra occultas ejus insidias per circumspectionem illuminando custodit, quid aliud facit quam inopem de manu fortiorum et a diripientibus pauperem eripit, ut et illi evadant dominium, et isti
Abbreviated transcription (Latin):
electos duob modis pugnat. uerbo et
gladio. u̾bum falsitatis expugnamus
ꝑ sap̃ĩam. gladio adu̾sitatis resistimꝰ
ꝑ pacientiam. In sap̃ia ergo accipimus
arma et scutum in pacientia. S cur
deo dr. App̾hende arma et scutũ. nisi qr
ille in nob̾ dimicans adu̾sarios suꝑat.
mus. ita sine ip̃o donis eius uti ad sa¬
aꝑta temptatione opprimit. quos¬
dam occultis insidiis se ducit. unde in
scriptura sacra diabolus aliqñ ꝑ leonẽ.
aliqñ ꝑ draconem exprimitur. qr ꝑ leo¬
nem aꝑta euis seuicia. ꝑ draconem uero
occulta eius uersucia significatur. unde
psalmista hec duo temptacionum gn̾a
exprimens dicit. Eripiens in opem de ma
ops. nisi qui uirtutũ diuitias non ht̃.
et quis ẽ pauꝑ nisi qui iam aliqua uir¬
tutum dona acciꝑe meruit. s tñ adhuc
ad ꝑfectionem uirtutis ñ ꝑuenit: In¬
opem ergo manus fortioꝵ opprimit.
pauꝑem uͦ manus diripientiũ afflig̾.
qr nimirum antiquus hostis eos qui
nulla uircute roborati sunt uiolenter

Expanded text:
electos duobus modis pugnat, verbo et gladio. Verbum falsitatis expugnamus per sapientiam; gladio adversitatis resistimus per patientiam. In sapientia igitur accipimus arma, et scutum in patientia. Sed cur Deo dicitur: Apprehende arma, et scutum, nisi quia ille in nobis dimicans, adversarios armat? mus, ita sine ipso donis ejus uti ad sarta tentatione opprimit; quosdam occultis insidiis seducit. Unde in Scriptura sacra diabolus aliquando per leonem, aliquando per draconem exprimitur. Per leonem aperta ejus fiducia, per draconem vero occulta ejus versutia significatur. Unde Psalmista haec duo tentationum genera exprimens, dicit: Eripiens inopem de manuops, nisi qui virtutum divitias non habet? Et quis est pauper, nisi qui jam aliqua virtutum dona accipere meruit, sed tamen adhuc ad perfectionem virtutis non pervenit? Inopem ergo manus fortiorum opprimit; pauperem vero manus diripientium affligit, quia nimirum antiquus hostis eos qui nulla virtute roborati sunt violenter
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ fortitudinem se hr̃e dicit. ⁊ si non¬
tamen timet quare refugium querit.
S mens humana int̾ spem ⁊ timorem
constituta. dum fortitudinem ad iuto¬
ris sui considerat. de uictoria p̾sumens
sponte ꝓuocat inimicũ cum uero ꝓpri¬
am infirmitatẽ ad memoriam reuocat

Expanded text:
quomodo fortitudinem se habere dicit? Et si non timet, quare refugium quaerit? Sed mens humana, inter spem et timorem constituta, dum fortitudinem adjutoris sui considerat, de victoria praesumens sponte provocat inimicum. Cum vero proptiam infirmitatem ad memoriam revocat,
Abbreviated transcription (Latin):
inistra dei bona sunt temꝑalia.
dext̾a dei bona eterna. In temꝑa¬
lib aut̃ bonis delectationes quedam st̃.
S usq in finem non sunt. qr in hac ui¬
ta semꝑ gaudium dolor sequit. ⁊ om̃is
delectacio amaro fine t̾minatur. In dex¬
tera aut̃ dei delectaciones usq in finẽ
sunt. qr in uita et̾na. nec gaudia in
merorẽ. nec delectaciones in dolorẽ mu¬
tari possunt.

Expanded text:
inistra Dei bona sunt temporalia; dextera Dei bona aeterna. In temporalibus autem bonis delectationes quaedam sunt; sed usque in finem non sunt, quia in hac vita semper gaudium dolor sequitur, et omnis delectatio amaro fine terminatur. In dextera autem Dei delectationes usque in finem sunt, quia in vita aeterna nec gaudia in moerorem, nec delectationes in dolorem mutari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
parasti bona diligentib te. Que nec
oculus uidit nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. Ista ergo ne¬
mo nouit nisi sp̃c dei ⁊ quid est quod
sequitur: nob̾ autem reuelauit deus

Expanded text:
parasti bona diligentibus te . Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , etc. Ista ergo nemo novit nisi Spiritus Dei; et quid est quod sequitur: Nobis autem revelavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
manus apponitur nich inuenit᷑. Sic
bonus quisq hic ẽẽ uidetur ꝑ carnis
sp̃em. s hic non est ꝑ dilectionem. Ite¬
rum fumus de igne ascendit. qr desi¬
derium ex amore uenit. Et qualis fu¬
mus: ex aromatib mirre et churie.
et uniu̾si pulueris pigmentarii. Pig¬
mentarius est xp̃c. pigmenta aroma¬
ta et uirtutes. mirra carnis mortifi¬
catio. thus mentis deuotio. uniu̾sue.
puluis pigmentarii uirtutũ omni¬
um multitudo. Sicut in uiciis ita et
in uirtutib inuenitur. Dicitur in li
tudo regem. habet et duces. ht̃ et po
pulos. et ȩxercitus. regina est sup̃bia.¬
duces uicia capitalia. exercitus est uniu̾¬
sa mala subsequentia. Primum ergo
duces uicioꝵ quasi impugna exortatio¬
nem faciunt. qr hominem cum rõne fa¬
ciendi decipiunt. exercitus aut̃ postea qͣ¬
si cum ululatu irruit. qr post pͥmam
suggestionem susceptam turba uicioꝵ
sequens. in deceptam mentem cũ uolen¬
tia et tumultu impetum facit. Sic ⁊ in

Expanded text:
manus apponitur, nihil invenitur. Sic manus apponitur, nihil invenitur. Sic bonus quisque hic esse videtur per carnis speciem; sed hic non est per dilectionem. Item fumus de igne ascendit, quia desiderium ex amore venit. Et qualis fumus? Ex aromatibus myrrhae et thuris et universi pulveris pigmentarii. Pigmentarius est Christus, pigmenta aromata et virtutes, myrrha carnis mortificatio, thus mentis devotio. Universus pulvis pigmentarii virtutum omnium multitudo, sicut in vitiis, ita et in virtutibus invenitur. Dicitur in libtudo regepulos et exercitus. Regina est superbia,duces vitia capitalia, exercitus est universa mala subsequentia. Primum ergo duces vitiorum quasi in pugna exhortationem faciunt, quia hominem in ratione faciendi decipiunt; exercitus autem postea quasi cum ululatu irruit, quia post primam suggestionem susceptam, turba vitiorum sequens in deceptam mentem cum violentia et tumultu impetum facit. Sic et