comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nugigerulꝰ appellatꝰ ab eo qd̾
sit turpis nũtuis. Negligens
pu dr̃. qui natos suos ꝯsumit
excepto eo qui dorso eiꝰ insed̾it.
slam rursus ip̃e qui seruatꝰ fu¬
erit ꝯsumit patrem. Onde hoͤ
qui bona ꝑentũ ꝑ luxuriã cõ¬
sumũt. nepotes dicũt᷑. Hinc
qͦ nepotatio ꝓ luxia ponitur.
qͣ cte queq res ꝯsumũt᷑. Nig̃¬
qiͣ nubig̾ qr ñ serenꝰ s fusco o¬
ptus. Unde ⁊ nubilũ diem te¬
trum dicimus.
abore uocatꝰ ab orando no¬
minatꝰ .i. dicendo. Nam orare
dice̾ ẽ. Ob audiens ab aure eo
qd̾ audiat imꝑantẽ. Ospes qd̾
inferat ostiis pedem. Ospes faci
cus ab odio dc̃s. sic̃ amator ab
amore. ⁊ ẽ gen̾is ꝯĩs. Odibi¬
lis odio habilis. Obsitꝰ obses
hebetior ⁊ obelusior: qͣi ex q¬
tonsus. Obnixꝰ ꝯtͣ uisus ⁊o
nabundꝰ. Obnoxiꝰ qr obligi¬
tꝰ ẽ nexib culpe. Obłectati.
tem. Unde ⁊ oblectare dẽm¬
Oblectator malignus ⁊ qͥ obst¬
gulando officiendoq ñ sini
quẽpiam ꝓgredi ⁊ augesd̾.

Expanded text:
Nugigerulus, appellatus ab eo quod sit turpis nuntius. Negligens,, qui natos suos consumit, excepto eo qui dorso ejus insederit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem; unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur. i nubiger, quia non serenus, sed fusco opertus est. Unde et nubilum diem tetrum dicimus. ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est, dicendo; nam ORARE dicere est. 197. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facicus, ab odio dictus; sicut amator ab amore, et est generis communis. Odibilis, odio habilis. Obsitus, obsehebetior, et obclusior, quasi ex tunsus. Obnixus, contranisus et conabundus. Obnexus, quia obligatus est nexibus culpae. Oblectator, tem. Unde et oblectare dObtrectator, malignus et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam progredi et augescere.
Abbreviated transcription (Latin):
reus olim dicebat᷑ qui scãm co¬
mã nutriebat ⁊ nich̃ ꝯtamina¬
tũ conspiciebat abstiuens a ui¬
no om̃iq siceracĩ m̃tem ab in¬
tegͣ sanitate ꝑu̾tit. Nugas aũ
hebreũ nom̃ est. Ita enĩ in pro¬
phetis ẽ expositum uͥ dic̃ sopho¬

Expanded text:
raeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat et nihil contaminatum conspiciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in Prophetis est expositum, ubi dicit Sopho
Abbreviated transcription (Latin):
ineruam qͣꝵdam
gentiles multis
ingeniis p̾dicant.
Hanc enĩ pͥmam
laneficii usũ mon¬
strasse. hãc etiam
telam ordisse ⁊ co¬
lorasse lanas ꝑhibẽt. Oluie quoz
hanc dñt ĩuent̾cem. ⁊ fabrice mł¬
go opifices supplicant. S hoc po¬
etice fingitur. Non enĩ miner¬
ua istaꝵ artiũ pͥnceps ẽ. S quia
sapientia in capite eẽ dr̃ hoĩs ⁊ mi¬

Expanded text:
Minervam quamdam Gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, mugo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur homi
Abbreviated transcription (Latin):
go neq pecunias istoꝵ nel
tecta magnifica neq opes. n
imꝑia neq eas quib maxĩe
astricti st̃ uoluptates ĩ bonis
atur cupiditatis sitis: n solũ
antur. S etiam amittendi me¬
tu Potest ne bonũ ciuꝙͣ mã¬
lo ẽẽ aut potest qͥsqm ĩ hundã¬
ista oĩa talia uidemꝰ: sͣ etiã ĩ¬
ꝓbi ħẽant: obsint ꝓbis. Qͣmob
rem licet irrideat. si qͥ uult plus
ap̃ me tam̃ uera ratio ualebit.
bona ꝑdidisse dicam si qͥs pecus
aut suꝑpellectilem amiserit. nͨ
ñ sepe laudabo sapientẽ illum
fug̾unt ut multa de sins rebus
absportarent. cũ eẽt admonitꝰ
a quodã ut idem ipẽ fac̾et: ego
uͦ inqͥt facio nã oĩa mecũ por¬

Expanded text:
go neque pecunias istorum neque tecta magnifica neque opes neque imperia neque eas, quibus maxime astricti sunt, voluptates in bonis atur cupiditatis sitis". Neque solum antur, sed etiam amittendi metulo esse aut potest quisquam in abundanista omnia talia videmus, ut et inprobi habeant et absint probis. quam ob rem licet inrideat si qui volt, plus apud me tamen vera ratio valebit bona perdidisse dicam, si quis pecus aut supellectilem amiserit, nec non saepe laudabo sapientem illum,fugerent, ut multa de suis rebus asportarent, cum esset admonitus a quodam ut idem ipse faceret, ego vero inquit facio; nam omnia mecum por
Abbreviated transcription (Latin):
ce lac dr᷑. Montes enĩ ⁊ rigor ce¬
li ab ea ꝑte solis ardorẽ excludt̃.
qͦ fit ut candor corpoꝵs ñ colore¬
tur. hanc ab oriente alpiũ iuga
tuent᷑ ab occasu occcanꝰ ĩcludit.
a m̾idie p̾rupta pirmei. a septẽ¬
t̾one rheni fluenta atq g̾msinia.
t̃a. cuiꝰ mitiũ belgica. finis aqͥta¬
nia est. Regio gleba uberi ac pa¬
bulosa. ⁊ ad usum aĩantiũ apta:
fluminib quo ⁊ fontib irrigu
theno ⁊ rodano fluuiis. Bei
gis aũt ciuitas ẽ gallie. a tͣ¬
salpina qͣr cuta alpes. Tran¬
saspina .i. transalpes ꝯͣ septẽ¬
rhenũ. Aqͥtania aũ ab obliqͥs
aquis ligeris fluminis appet¬

Expanded text:
ce lac dicitur. Montes enim et rigor coeli ab ea parte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab Oriente Alpium juga tuentur, ab Occasu Oceanus includit, a Meridie praerupta Pyrenaei, a Septentrione Rheni fluenta, atque Germania, cujus initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi, ac pabulosa ad usum animantium apta, fluminibus quoque, et fontibus irrigua, Rheno, et Rhodano fluviis. 26. Belgis autGallia est circa Alpes, transalpina trans Alpes contra septemRhenum . Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeri fluminis,
Abbreviated transcription (Latin):
seĩa increm̃to pene centesime
frugis renascant᷑. Teugis ubi
cartago magna. Ipã ẽ ⁊ uera af¬
frica int̾ bizantiu ⁊ numidi¬
am sita. a septentͥone mari sicu¬
lo uincta. ⁊ a m̾idie us ad getu¬
lorum regionẽ porrecta: cuĩ ꝓxi¬
ma q̃q fructifera st̃. Ult̾iora aũ
bestiis ⁊ serpentib plena. atq o¬
nagris magnus in deserto uagã¬
tib. Getulia aũt affrice ꝑs me¬
ditranea ẽ. Numidia ab incolis
passim uagantib sic uocata qd̾
nullã c̾tam hrẽnt sedẽ. Nam¬
cͥt ling᷑ eoꝵ incerte sedes ⁊ uage

Expanded text:
semina incremento pene centesimo semina incremento pene centesimo frugis renascantur. Zeugis, ubi Carthago magna, ipsa est et vera Africa inter Byzancium et Numidiam sita, a septentrione mari Siculo juncta, et a meridie usque ad Getulorum regionem porrecta, cujus proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Getulia autem Africae pars Mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam lingua eorum incertae sedes et va
Abbreviated transcription (Latin):
urbe metͦpoli q̃ ẽ in eiꝰ fini¬
b nũcupata. Hinc abori¬
ente egyptus ÷. ab occasu
sirtes maiores ⁊ trogodite
a septẽt̾one mare libicũ a
m̾idie ethiopie ⁊ barbaroꝵ uarie
nationes ⁊ solitudines in accessi¬
biles. qͤ etiam basiliscos serpẽtes
creant. Pentapolis greca lingua a
ceutria appollonia. ptolomais ex
quib ptolomais ⁊ berenice a regi¬
b noĩate st̃. Est aũ pentapolis li¬
bie tirenensi adiuncta ⁊ euis fini¬
b deputata. Tripolitanam quoq
ꝓuinciam greci lingꝰ sua signãt
de num̾o tͥum magnaꝵ urbiũ
eoa. Dabrete leptis magna. Hec
ht̃ ab oriente sirtes maiores ⁊ tͦ¬
goditas. a septentone mare adri¬
aticũ ab octasu bizantiũ. a m̾idie
getulos ⁊ garamantes us ad occe¬
anũ ethiopicũ ꝑtendentes. Bizã¬
tena regio ex duob nobilissimiᷤ
oppidis nom̃ sortita ẽ: ex quibꝰ
una ad rometꝰ uocat᷑. Hec sb̾ tͥ¬
poli ẽ patens passuũ ducenta uł¬
glebis ita p̾pingus. ut iacta ibi

Expanded text:
in ejus finibus nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes majores et Troglodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a Ceutria, Apollonia, Ptolomais, ex quibus Ptolomais et Berenice a regibus nominatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adjuncta et in ejus finibus deputata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium, Oea, Sabrate, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes majores et Troglodytas, a septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzantium, a meridie Getulos et Garamantes usque ad oceanum Aethiopicum pertendentes. Bysacena regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus unum Adrumetus vocatur. Haec sub Tripoli est patens passuum ducenta miglebis ita praepinguis, ut jecta ibi
Abbreviated transcription (Latin):
us suũ Romam uincendo redi¬
gẽt. ꝓcul positas regiones pro¬
uincias appellauerũt. Patria
aũ uocata qd̾ ꝯmunis sit oĩ¬
um qͥ in ea nati st̃. T̃errã aũ
significari ut p̾diximꝰ elem̃¬
tũ t̾ras uͦ singulas ꝑtes ut
africa italia cadem ⁊ loca. Nam
loca ⁊ t̾re spacia in orbe t̾rarum
młtas iise ꝯtinent ꝓuincias. si¬
cut in corꝑe locus ẽ ꝑs una młta
m se continens menbͣ. sic̃ ⁊ domꝰ
młta inse hñs cubicula: Sic t̾ͥre
roetia. Sam asia locus ẽ ꝓuin
cie. ꝓunicia asie frigia: troia re¬
gio frigie: iliũ cuuitas troie.tẽ
uulgͦ ꝯuentꝰ uocat. sic̃ in frigia
troia. sic̃ in gallicia cantabͥa. as¬
truria. Arectorib aũ regio mĩ¬
cupata ẽ: cuiꝰ ꝑtes t̾ritoria st̃. T¬
ritoritĩ aũ uocatum qiͣ tauritori

Expanded text:
jus suum Romani vincendo redijus suum Romani vincendo redigerent, procul positas regiones provincias appellaverunt. Patria autem vocata, quod communis sit omnium qui in ea nati sunt. 20. Terram autem significare praediximus elementum; terras vero singulas partes, ut Africa, Italia; eadem et loca. Nam loca, et terrae spatia in orbe terrarum, multas in se continent provincias, sicut in corpore locus est, pars una multa in se continens membra, sicut et domus multa in se habens cubicula; sic terraeBaetica. 21. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troja regio Phrygiae, Ilium civitas Trojae. Item vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Cantabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cuius partes territoria sunt. Territorium autem vocatum quasi tauritori
Abbreviated transcription (Latin):
pe Einoceronta bestia ⁊ cã¬
melopardus. basiliscus dra¬
cones ingentes ex quoꝵ ce¬
gitur. Nue st̃ aũ ethyopie S
na curta ortũ soł. alt̾a cuta occa¬
sum in mauritana. Extͣ tͤs
aũt ꝑtes orbis. qrͣta ꝑs trans
acceanũ int̾ior ẽ in m̾idiem qͤ
solis ardore incognita nob̾ ⁊.
In cꝰ finib antipodes fabulo¬
se mhĩtare ꝓdunt᷑. ꝓxima
aũ hyspanie mauritania est.
Demde numidia. inde regio
cartagnensis pꝰ qͤ getuliam
accipimꝰ. pꝰt eam echiopiam.
Inde loca exusta solis ardoribꝰ.
late st̾ : post ea a ꝓiunciagen¬
tis nom̃ est fcm̃. Nam abita¬
lo italia. ⁊ rursus ab italia ita¬
lus.⁊ sic utim᷑ spã nõia gẽtis.
esmꝰ fuit ip̃m nom̃ auctoris
unde ⁊ diriuatum ẽ nom̃ ꝓ¬
uincie. Ex cͦ accidit ex uno
noĩe noĩari ⁊ ciutatem ⁊ re¬
gionẽ ⁊ gentem. Suncie aũ
ex cansa uocabłm acceꝑunt.
Principatꝰ namq gentiũ qui
ad reges alios ꝑtinebãt. cũ ĩ

Expanded text:
pe rhinoceros bestia et cape rhinoceros bestia et camelopardus, basiliscus, dracones ingentes, ex quogitur. Duae sunt autem Aethiopiae: una circa ortum solis, altera circa occasum in Mauretania. Extra tres autem partes orbis quarta pars trans Oceanum interior est in meridie, quae solis ardore incognita nobis est; in cuius finibus Antipodes fabulose inhabitare produntur. Proxima autem Hispaniae Mauretania est, deinde Numidia, inde regio Carthaginensis, post quae Gaetuliam accipimus, post eam Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus.latae sunt; postea a provincia gentis nomen est factum. Nam ab Italo Italia, et rursus ab Italia Italus; et sic utimur ipsa nomina gentis, quomodo fuit ipsud nomen auctoris, unde derivatum est nomen provinciae. Ex quo accidit ex uno nomine nominari et civitatem et regionem et gentem. Provinciae autem ex causa vocabulum acceperunt. Principatus namad reges alios pertinebant, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
tum gaditaniũ ab occiduo
oceanũ athlanticũ a m̾idie
gaulalũ gentes usq ad oce¬
anũ hesꝑium perrantes: re¬
gio gignens feras. simias. dͤ¬
cones. ⁊ strutiones. olim ⁊̃
⁊ elephantis plena fuit. qͦ
sola nũc india ꝑturit. Ga¬
ra m̃tis regionis cap̃ gara¬
ma oppidũ fuit. Est aũ int̾
cirenensem ⁊ ethiopiam uͥ
ẽ fons qͥ friget calore diei ⁊¬
calet frigore noctis. Ethio¬
pia dicta a colore ppłor qͦs
solis uicinitas torret. Deni¬
q ium sideris ꝓdit hoĩnũ
color. Est enĩ iuigis estꝰ. Nã
qͥcqͥd eius est sb̾ m̾idiano car¬
dine ẽ. Cirta occiduũ autẽ
montuosa ẽ harenoĩa ĩ me¬
dio. ad orientalẽ itꝰ plagam
deserta. Cuiꝰ sitꝰ ab occiduo
achlantis montis ad orientẽ
usq in egypti fines porrigi¬
tur: a m̾idie occeano. a sep¬
temtͥone uilo fluĩe claudit᷑
tu ⁊ monstiuosa spẽ horribi¬
les: ferarũ quo ⁊ serpẽtũ
reft̾a ẽ multitudĩe. Alic qͥp¬

Expanded text:
tum Gaditanum, ab occiduo tum Gaditanum, ab occiduo Oceanum Athlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim etiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit. Garamantis regionis caput Garama oppidum fuit. Est autem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons qui friget calore diei calet frigore noctis. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit color hominum. Est enim ibi jugis aestus. Nam quidquid ejus est, sub meridiano cardine est, circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam deserta, cujus situs ab occiduo Altantis montis ad orientem usque in Aegypti fines porrigitur. A meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur, tu et monstruosa specie horribiles, ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quip
Abbreviated transcription (Latin):
ab occasu mauritaniam sitifensẽ
a m̾idie ethiopum gentes regio
campis p̾puigͥs. Nbi aũt silues¬
tris est. feras educat. ubi iugis
ardua. equos ⁊ onagros ꝓcreat.
eximios etiam marmore p̾dicat᷑
qd̾ numidicũ dr̃. Habet aũt ur¬
bes p̾cipuas ippone regium bsusi¬
cadam. Mauritania uocata a colo¬
nom̃ sortitata est. Cuiꝰ pͥma pro¬
uincia mauritania sitifensis ẽ.
q̃ sitisi huĩt oppidum. a qͦ ⁊ uoca¬
bulum traxisse regio ꝑhibetur.
Mauritania uͦ cesariensis colo¬
me cesarie cuutas fuit. ⁊ nomẽ
ꝓuincie ex ea datũ. Utreq gͥ ꝓ
uintie sͥ ꝯuincte ab oriente nu¬
midiam hñt. a septentͥone ma¬
re magnũ ab occasu fluiũ mal¬
uã a m̾idie montẽ astrixim.
qͥ disc̾nnt int̾ fecundã t̾ram ⁊
harenas iacentes us ad occea¬
nũ. Mauritania tingitama
a tingi metropolitana ꝓ huiꝰ
ꝓiuntie ciuitate uocata ẽ. Hec
ultima africe exurgit a mon¬
tib septem: Bñs ab oriente
flum̃ maluã. a septẽtone se¬

Expanded text:
ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et onagros procreat. Eximio etiam marmore praeditatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas, Hipponem regium et Rusicadam. Mauritania nomen sortita est. Cujus prima provincia Mauritania Sitifensis est, quae Sitifi habet oppidum, a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. 11. Mauritania vero Caesariensis Colonia, Caesaria civitas fuit, et nomen provinciae ex ea datum. Utraeque igitur sibi conjunctae ab Oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixin, qui discernit inter fecundam terram et harenas iacentes usque ad Oceanum. Mauretania Tingitaniao a Tingi metropolitana huius provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fre
Abbreviated transcription (Latin):
grece cognominata. Est enĩ in
iuigis appemuni montis sita in
ꝑte itasie uixͣ m̾idiem. Etruria
ꝑs italie dista qd̃ eius fines ten¬
debant᷑ usq ad ripam tiberis.ꝙ¬
ficat alt̾o sorori finis uocat. Ro¬
me enĩ finis antea unã tantũ
tiberis ripam tenebat. Alii etru¬
riam dictam ab etruseo pͥncipe¬
putant. Idẽ ⁊ tirrenia a tirreno
lidii frẽ qui ex sorte cũ ppłi ꝑte
de meonia uenit ad italiã. Hec
ẽ ⁊ tuscia. S̾ tusciam dic̾e non
debemꝰ.qr nusꝙͣ legimꝰ. Tuscia
aũ a freqñtia sacrificii ⁊ thuris

Expanded text:
Graece cognominatam. Est enim in jugis Apennini montis sita, in parte Italiae juxta meridiem. Etruria pars Italiae dicta, quod ejus fines tendebantur usque ad ripam Tiberis q alter, oros finis vocatur. Romae enim finis antea unam tantum Tiberis ripam tenebat. Alii Etruriam dictam ab Etrusco pputant. Item et Tyrrhenia a Tyrrheno Lydii fratre, qui ex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia, sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam legimus. Tuscia autem, a frequentia sacrificii et thuris
Abbreviated transcription (Latin):
ibia dicta. qd̾ in de libs
filat. hoc asfricus. Alii ai¬
unt epauũ iorus filiũ qͥ me
ifm megypto condidit ex
casiota uxore ꝓcresse filiam
lbiã. q̃ postea maffrica regũ
possedit. Quiꝰ ex noĩe t̾ra libi¬
a est appellata. Affricam aũt
nõĩatam qͥdam inde existimãt
soli ⁊sine horrore frigoris.
llii dñt affricam appellari
ab uno ex post̾is abrahe de
supͣ meminimꝰ. ncipit aũt
a finib egypti ꝑgens iuxta
midiem ꝑ ethiopiam usq
athlantẽ montẽ. a septẽtona¬
li u̾o ꝑte medit̾raneo mari
ꝯuincta claudit᷑. ⁊ in gadi¬
tano freno finit᷑ hñs pro¬
uincias. libiam cirenensẽ.

Expanded text:
ibya dicta, quod inde Libs flat, hoc est, Africus. Alii aiunt Epaphum Jovis filium, qui Memphim in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Lybiam, quae postea in Africa regnum possedit, cujus ex nomine terra Lybia est appellata. 2. Africam autem nominatam quidam inde existimant, soli, et sine horrore frigoris. 165 Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de 115 meminimus. Incipit autem a finibus Aegypti pergens iuxta meridiem per Aethiopiam usque Athlantem montem. A septentrionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo stella occidentali dicta.⁊
Sita ẽ aũt int̾ affricam ⁊ gal¬
liam a septemt̾one pirmeis
montib clausa. a reliqͥs ꝑ¬
tib undiq mari ꝯclusa. sa¬
lubritate celi eqͣlis. oĩum fͥ¬
gũ gen̾ib fecunda. gẽmaꝵ
metalloꝵq copiis ditissiã.
Int̾fiuunt eam fluminame¬
na. boctis. mineus hiberis.
⁊ tagus. aurũ tͣhens ut pas¬
qͤ ĩ septemtͥonis plaga a pi¬
rineo usq ad cartaginẽ por¬
rigit᷑. Ult̾ior qͤ ĩ m̾idiẽ a cel¬
tiberis usq ad gaditanũ fͥ¬
tũ extendit᷑. Citi̾or aũt ⁊ ul¬
terior dicta qͣi cit᷑ ⁊ ult. S¬

Expanded text:
 stella Occidentali dicta. Sita est autem inter Africam, et Galliam, a Septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mari conclusa, salubritate coeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum, metallorumque copiis ditissima. 29. Interfluunt eam flumina magna, Baetis, Minius, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pacquae in Septentrionis plaga a Pyrenaeo usque ad Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta, quasi citra et u
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ aliunde adueniat. Alieni¬
gena qd̾ aliene religionis sit.
⁊ ñ eiꝰ ubi ẽ. Item alienigena
qui ex alia gente geuitus ẽ
a colendo agro: sic̃ siluicola.
Assecla eo qd̾ seqͣtur aliquẽ lu¬
cri causa. Assiduuis dicebat᷑ ap̃
anticͦs qui assib ad erariũ ex¬
pensum ꝯfe̾ndis erat. ⁊ in ne¬
gociis quo publicis freqñs. U
ritor noĩatꝰ qd̾ appareat ⁊ uide¬
at᷑ ⁊ p̾sto sit ad obseqͥum. Atten¬
tus qd  aliqͥd audiens teneat.
actoiitꝰ ueluti furore qͦdam ĩ¬
stiuctꝰ atq stupefc̃s. Dictꝰ aũ
cmo fulgͥdre aut tattu ꝓximꝰ
Allectus. qd̾ sit palam electus. Ab¬
actus. qd̾ sit ab actu remotꝰ. Ab¬
ortuuis eo qd̃ ñ oriat᷑ s abori¬
atur ⁊ excidat. Adoptiuus. qr
ẽ adoptatus palam ĩ filiũ. Am¬
de greco n latinũ fcm̃. lit̾a
tͥcia demutata. Aliꝰ alt̃. Aeqͥ
manus appellat᷑ utraq ma¬

Expanded text:
quod aliunde adveniat. Alieniquod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente genitus esta colendo agro, sicut silvicola. Adsecula, eo quod sequatur aliquem lucri causa. Assiduus dicebatur apud antiquos, qui assibus ad aerarii expensam conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; uritor nominatus, quod appareat, et videatur, et praesto sit ad obsequium. Attentus, ut aliquid audiens teneat. 19. Attonitus, veluti furore quodam instinctus, atque stupefactus; dictus 461 cino fulgori aut tactu proximus. Adlectus, quod sit palam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur et excidat. Adoptivus, quia est optatus palam in filium. Amde Graeco Latinum factum, littera tertia demutata. Alius e imanus appellatus qui utraque ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nũqmͣ opib expleatur: ⁊
qnͣtum plus habu̾it tantũ
plꝰ cupiat. flacci suꝑ hoc ꝯcor
re tͣnslatum nom̃ ħt. Est enĩ
insuanis. nec nouit quẽꝙͣ ad
ꝯsortiũ suũ aliqͣ mutare. dł¬
cedine. Adult̾ iolator mari¬
talis pudoris. eo qd̃ alt̾ius tho¬
rũ polluat. Anceps huc ⁊ illuc
fluctuans ac dubus. istud an
illud cupiat: in qͣ ꝑte decli¬
net anxius. Atrox. qd̾ sit te
latus. Aeger qd̾ a gatur ĩ fir¬
mitate uł tristicia ad tempꝰ.
aegrotͦꝰ qd̾ sit eg̃ freqñtius
sic̃ iratꝰ ⁊ iracũdꝰ. Aerũpnosꝰ
a rumme dictꝰ. qd̃ ꝑ mopiam
triser fc̾s esuriat ⁊ sitiat. Au¬
spex eo qd̾ auiũ auspicia ĩtẽ¬
dat. sic̃ anceps qd̾ aues capi¬
at. Astrosus ab astro dictus.
qiͣ malo sidere natꝰ. Aenormiᷤᷤ
eo qd̃ noruiã ⁊ mĩsurã exce¬
dat. Ab actor ⁊ fur iumĩtoꝵ
⁊ pecoꝵ. quẽ uulgo abigei¬
ũ uocant. ⁊ abigendo scilicet.
Atramꝰ ⁊ albatus. ille a ueste
nigra. iste ab alba. Aduena eo

Expanded text:
d numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super re translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluat. Anceps, huc et illuc fluctuans ac dubius istud an illud capiat, et in qua parte declinet anxius. Atrox, quod sit tetlatus. Aeger, quod agatur infirmitate vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo
Abbreviated transcription (Latin):
iumꝰ. Dalbus a bulando pas
qmͣ loqũdo dictꝰ. u̾ba enĩ nõ
explicat. Inde ⁊ blesus. qr uo¬
ba frangit. Bucco garruli
qͦd cet̾os oris loqͣcitate ñ seni
exuꝑet. Bilosus qd̃ sit semp
tristis ab humore ngro qui
bilis uocat᷑. Baburrus. stultꝰ
meptus. Biothanatus qd̾ ẽ
co sermone mors dicit᷑.
larus a celo qd̃ splendet.
Unde ⁊ clara dies ꝓsplen¬
dore celi. Celsus a celo dictus.
qd̃ sit sb̾limis ⁊ altus qiͣ celes¬
tis. Castus pͥm̃ a castratione
nũcupatꝰ post ea placatꝰ pͥam¬
it uet̾ib etiam eos sic nõiar
qͥ ꝑpetuam libidinis pollicetã

Expanded text:
us. Balbus a balando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet. Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis vocatur. Baburrus, stultus, ineptus. Biothanatus, quod sit Graeco sermone mors dicitur. C Clarus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Dictꝰ aũ ꝓpue amitꝰ ab hamo.
ia cathena cartatis. Uñ ⁊ ha¬
miqd̾̃ se teneant. Amator tr¬
pitudinis qi amore torq̃turs
bidinis. Amabilis aũ qd fti
more digiꝰ. Amasius eo qd̃ s
ꝓnus ad amorem. Astutus a
astu uocatꝰ. qd̾ ÷ callidi ⁊ caum
noĩs: dui possit sine pitulo fo
tit̾ aͥd fac̾e̾. Argutus qr argus¬
tum cito muenit i loquende.
Acer munãqmͣq formã. uege¬
tus ac nimius. Alacer a uelar¬
tate ⁊ cursu qiͣdic̾e̾ alig̾. Armii¬
ger qd̾ arma gerat. Mlacͥs. les
alacrit̾ gestiens. ⁊ nulliꝰ rei no¬
uitate turbatꝰ. Algilis ab agẽ¬
do aliquid celerit᷑. sic̃ docilis ꝗ¬
emulus eiꝰdem rei studiosus.
qiͣ muitator ⁊ amabilis: aias
miicus ĩuenit᷑. Aequus es
scd̾m naturam iustus dictu a
equitater ħ ẽ ab eo qd̾ sit eqͥ¬
IInde ⁊ equitas appellata: abe¬
coetanens. Arrogans eo qd̾ mł¬
tũ rogetur. ⁊ ille młtũ fastidi¬
osus sit. Audax ꝓpͥe ꝓ arrogan¬
te poniͤ. Animosus qd̾ sit ani¬

Expanded text:
ab hamo, est, catena charitatis; unde et hami, quod teneant. 5. Amator turpitudinis, quia amore torquentur libidinis. Amabilis autem, quod sit amore dignus. Amasius, eo quod sit pronus ad amorem. 6. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti hominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in loquendo. Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate et cursu, quasi diceret aliger. Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus: alacer, gestiens et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. Aemulus, eiusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis. Alias inimicus invenitur. Aequus est secundum naturam iustus dictus, ab aequitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata, ab aecoaetaneus. Arrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax, proprie pro arrogante ponitur. Animosus, quod sit ani
Abbreviated transcription (Latin):
sonsuitus qui ñ accpit ꝯsiliũ
sonstans dictus qd̾ undioꝵ. stat
potest. Confidens. qd̾ sit ĩ sũc¬
tis fiducia plenꝰ. Unde ⁊ ceti¬
luis. Si confidentiam habes ꝯ¬
side oĩa. Cautus a cauendo dẽs.
sasudꝰ fraudulentꝰ qi callere
nouit ⁊ male ꝑitus. Calledũ

Expanded text:
onsultus, qui non accipit consilium. Constans dictus quod undique stat, potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Caecilius246: Si confidentiam adhibes, confide omnia. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum
Abbreviated transcription (Latin):
docte. Participiũ ede nomĩe⁊
u̾bo. ut sego legens. Cõuĩctõ
u̾o ⁊ p̃positõ uł int̾iectio ĩ cõ¬
plexu istaꝵ cadũt. Idõ ⁊ ñ nub¬
efficiat. Nisi enĩ scieris nomẽ
cognitio rerũ ꝑit. ꝓpria nõia
ꝑsonam sig̾cant. Spẽs ꝓprio

Expanded text:
docte. Participium de nomine et verbo, ut lego legens. Coniunctio vero, et prepositio, et interiectio, in complexu istarum cadunt. DE Nefficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina personam sign
Abbreviated transcription (Latin):
iucmnoꝵ edificia locus duorũ
pedũ ⁊ semipedis. ad ctũ eñdi
facultatẽ relictus ⁊ ab ambłan¬
do dutus. Orbita uestigiũ car¬
ri ab orbe rote dicte. Porro dic¬
tus quo pecꝰ agi solet. Cluio¬
sum iter. fluxuosũ. Nestigia
st̃ pedũ signa pͥmis plantis
tiũ inuestigent᷑ id agnoscã

Expanded text:
vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis, ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. 13. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus quo pecus agi solet. Clivosum, iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis tium investige
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝓuinciis. ꝓuincias ĩ regiõi¬
pͣ regiones ĩ locis. loca ĩ t̾rito¬
torhis. fritoria ĩ agͥs. agros ĩ
centuriis. centurias ĩ iug̾ibꝰ.
Iuga ĩ climiatib. deiide clima¬
ta mactus. ꝑticas passus gͣ¬
dus. cubitos. pedes. palmos. ũ¬
tias ⁊ digitos diuisers̃t. tan¬
ta enĩ fuit eoꝵ sollertia. Pi¬
gutus ẽ ꝑs mimina aggͤstu¬
um m̃suraꝵ. Inde mitia hñs¬
digitos tres. Palmꝰ aũ qͣtuor
uassus pedes qͥnq. ꝑtica aũ¬
portando dicta .q. portica. Os
eñ p̾cedentes m̃sure ĩ corꝑe st̾.
ut paluiꝰ. pes. passus ⁊ reliqͣ.
sola ꝑtica portat᷑. Est em̃ de¬
cem pedũ ad instar calami ĩ
uezechiele templũ m̃surantiᷤ.
Aitis minimꝰ ẽ latitud̾ie ped̾
q̃tuor: longitud̾ie centũ ui¬
gniti. Climata quo undiq
nsũ hñt pedes sexaginta ita.¬
fħt̃ lx. Actus qͣdratꝰ undiꝙ
Hũc betici arapennem dicint
ab arando scil. Actus duplica
latitudine.cxx. ita cxx cxx

Expanded text:
provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agra in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus; deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos diviserunt. Tanta enim fuit eorum solertia. Digitus est pars minima agrestium mdigitos tres. Palmus autem quattuor passus pedes quinque, perticaa. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua, sola pertica portatur. Est enim decem pedum, ad instar calami in Ezechiele templum mensurantis. 4. Actus minimus est, latitudine pedum quatuor, longitudine centum viginti. Climata quoque undique versum habent pedes sexaginta. Actus quadratus undique Hunc Baetici Arapennem dicunt, ab arando scilicet. 241 5. Actus duplicalatitudine CXX. Actum
Abbreviated transcription (Latin):
neptis. ꝓaiue mec soro mͥ ꝓ
mat̾tera ẽ: ego illi neptis fi¬
lius aut fila.
Semmata
ti faciũt ĩ ge¬
nere cũ gra¬
dus cognati¬
onum. par¬
tiunt᷑. ut

Expanded text:
ronepotis. Proaviae meae soror mihi promatertera est, ego illi neptis filius, aut filia. emmata ati faciunt in genere, cum grdus cognationum partiuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
manto mõte dimistꝰ. Padꝰ italie
fluuiꝰ auigis alpiũ fusus ex tͥb
fontib orit᷑. ex qͥb uni uocabłm
ẽ padꝰ. qͥ diffuisus ĩ mod̾ stagni am¬
nẽ smnu dirigit a ciͦ ⁊ padꝰ  nũcu¬
patꝰ. Hic agcis eridanꝰ cognoĩatꝰ
ab eridano solis filio. qmͦ fetontẽ
dñt. qͥ fulmiẽ ꝑcussus ĩ eodẽ flu¬
nio deiectus ẽ ⁊ extinctꝰ. Auget᷑¬
b ⁊ cũ accessione trignita flumi¬
nũ cirta rauemiiã m adriaticum
mare deft̾ur. Tyb̾is italie fluuiꝰ

Expanded text:
mantho mmantho mfluvius, a jugis Alpium fusus, ex tribus fontibus oritur, ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni, amnem sinu dirigit, a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetbus, et cum accessione triginta flumnum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Et qͥcqͥd candid̾ ÷ cig¬
nũ gentili lingꝰ siri dñt. Nn¬
de cigni huic nom̃ datũ÷. qr
dumet estate qñ niues sol¬
uũt᷑. Reliqͥ anni temꝑib tenu¬
is ẽ ⁊ quietus. Ilas fluus asie.
Pactolus fluuiꝰ asie harenas au¬
rato fluore alit̾ crissortiam uocãt
Eriꝰ fluuiꝰ asie qͥ smirneos se¬
cat campos. ⁊ ipe fluctib aureiᷤᷤ
⁊ arenis pleisꝰ: a qͦ ⁊ sinirna uoca¬
ta ẽ. Meand̾ aminis asie flexuo¬
sus. qui recurrentib ripis int̾ asi¬
am ⁊ ioniam p̾cipitatꝰ in sinũ.
qͥ miletũ duridit ⁊ pͥenam. Mean¬
der aũ uocatꝰ qd̃ alexuosus sit ⁊ nũ
nus fuit rex scitaꝵ pͥmꝰ a qͦ tha¬
neus ftur fluuiꝰ nũcurpatꝰ qͥ ex
ripheis siluis ueniens dirmit eu¬
ropam ab asia int̾ duas m̃di ꝑteᷤ
mediꝰ currens atq inpontũ fluẽs
n achus achie amnris argolicos ir¬
uigans campos. qmͣ rex achie a se
noĩauit q̃ exordiũ argiue gẽtis
pͥmꝰ dedit. Ip̃e ÷ ⁊ ermmantꝰ ab eri¬

Expanded text:
tatem. Quicquid candidum est cydnum gentili lingua Syri dicunt: unde amni huic nomen datum et tumet uere cum niues solur; reliquis anni temporibus tenuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, harenas aurato fluore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam; Maeander autem vocanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Ery
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ uuluerib medent᷑. In itaha
fons ciceronis oculoꝵ uulnera
curat. In ethiopia lacus ⁊ qꝰ ꝑfu¬
sa corpora uelut oleũ nitescunt.

Expanded text:
ae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pet. Autumpnꝰ occiduo ꝓpt̾
qd̾ gͣues morbos ht̃. Unde ⁊
tunc om̃ia folia arboꝵs deflu¬
unt. ut aũt autumpnꝰ hũu¬
det morbis facit hoc confini
fractus cum ꝑactis tre
centis sexagnita qͥnq dieb
ad eadem loca sỹderum redit.
tas litt̾as picto drachone cau¬
dam suam mordente quia in
se recurrit. Alii annũ dicũt.
ad innouatione. Renouatur
enĩ semꝑ. Tria st aũt gen̾a
amtioꝵ. Aut enĩ lunaris an¬
nus est .xxx. dierũ. aut solsti¬
cialis qui .xii. ꝯtinet mñses.
Aut magnꝰ om̃ib planetis
meundem locumi recurrenti¬
b qui fit post annos pluri¬
mos.Aera singuloꝵ annoꝵ
est constituta a cesare augꝰ¬
to: qnͣdo pͥmũ censum exegͭ¬
ac Romanũ orbem descͥpsit
Dicta aut aera ex or eo qd̾ oĩs
orbis es reddere ꝓfessus est
bei publice. De olimpiadibꝰ

Expanded text:
peat; autumnus Occiduo, eo peat; autumnus Occiduo, eo quod graves morbos habet; unde et tunc folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit 229 hoc confiniufractus, cum peractis ter centum sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. tas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt ab innovatione; renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. De olympiadib
Abbreviated transcription (Latin):
Constat aũt post factum m̃¬
dum ex qͣlitate cursus solis
temꝑa int̾nos m̃ses fuisse
diuisa quoꝵ temꝑum talem
uet̾es discretionem fatiũt. ut
tumpnꝰ. nouus. ad ultus. et¬
p̾ceps. Item hyemps. noua¬
adulta. ⁊ p̾ceps siue extma.
Nnde est illud. Extremae sb
casu uyemis. Ueraũt dictũ.
qd iuret. Tũc enĩ post hyemẽ
utitur tellus. ⁊ in florem cũc¬
ta rumpunt᷑. Estas d̾ ab estu.
.i. a calore. Et estas qͣi usta .u ex
usta ⁊ arida Nam calor ari¬
dus est. Autumpnꝰ a tempes¬
tate uocatus. qñ ⁊ folia arboꝵ
cadunt. ⁊ om̃ia maturescũt.
Nyemẽ ratio hemisꝑii nũcu¬
pauit. quia tunc breuiore sol
uoluitur circulo. Unde ⁊ hoc
sit tunc uescendi appetitꝰ. Cor¬
tam hiene significat. Hec
temꝑa singulis etiam celi ꝑti¬
b adscribunt᷑: Uer quippe o¬
rienti datur. qr tũc ex t̾ris oĩa
oriunt᷑. Estas u̾o meridiano:
eo qd̾ eius calore flagrantior
fit. hyemps septemtͥoni: eo
qd̃ frigorib ⁊ ꝑpetuo gelu tor¬

Expanded text:
Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis, tempora in ternos menses fuisse divisa, quorum temporum talem veteres discretionem faciunt, ut tumnus nopraeceps; item hiems novaadulta et praeceps, sive extrema. Unde est illud: Extremae sub casum hiemis. Ver autem dictum, quod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, et in florem cuta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore; et aestas quasi usta, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autumnus a tempestate vocatus quando et folia arborum cadunt et omnia maturescunt. Hiemem ratio hemisphaerii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et hocsit tunc tam hiemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus ascribuntur. 8. Ver quippe Orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero Meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit; hiems Septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu tor
Abbreviated transcription (Latin):
ma aũt utriusq testam̃ti
trifarie distinguit᷑: idẽ i
historia. in morib in allego¬
ria. Eursus ista tria młti¬
farie diuiduntur id quid
adeo. quid ab angłis uł io
minib gestum dictumq sit:
⁊ m̃bris ipũis. quid de uet̾i
⁊ nouo ppło. qͥd de p̾senti

Expanded text:
ma autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit;et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. t̾cius masloth qd̾ est ꝓ¬
u̾bia salomonis. qͣrtꝰ coeiefh
qd̾ est eccͣstes. qͥntus sirasiri
qd̾ ẽ cantica canticoꝵ. Sextꝰ
damel. Septimꝰ dabreiamm
qd̾ est u̾ba dierum. hoc est pa
tauus esoras. nonꝰ hest̾. Qui
cinoth qd̃ latme dr lam̃tatio¬
qͣtuor semores qui añ ꝯspectũ
dei essistunt. Qrtꝰ est ap̃ nos
ordo uet̾is destam̃ti eoꝵ libroꝵ
qui in canorie hebraico ñ sũt.
⁊ ꝑdicat. In nouo aũt testa¬
meto duo st̃ ordines. Primꝰ
euuͣgłicus: in quo st̃ math̃s.
marcus. lucas.⁊ Ioh̃es. Scds̃

Expanded text:
rium, tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis, quartus Cohelet, quod est Ecclesiastes, quintus Sirasirin, quod est Cantica canticorum, sextus Daniel, septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc tavus Esdras; nonus est Esther. Qui Cinoth, quod Latine dquattuor seniores qui ante conspectum em habent. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti, eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt,et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines, primus Evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes; secundus
Abbreviated transcription (Latin):
ua. Testam̃tum aũ nonuũ iõ
nũ cupat᷑. quia innouat. ⁊gõ
tiuentes iam ad testam̃tum
nouũ qd̾̃ est regnũ ceiorum.
Hebrei aũt uetus testam̃tũ
esdra auctore iuxta nusm lit¬
tarum suaꝵ in iginti duos
libros accipiũt duudentes
intres ordines legis scalicet
ꝓpħarum ⁊ agiographorum.
primꝰ ordo legis in qͥnq lib̾s
accipitur. quorũ p̾mus est
motb qd̃ est exodus: t̾cuis
Qͥntus elladabarim qd̾ ẽ deu¬
teronomiũ. Hii st̃ qͥnq libͣ
moysi qd̾ hebrei thorach. la¬
tini legem appellant. ꝓprie
aũ lex appellatur. q̃ ꝑ moysẽ
data est. Scd̾s ordo est ꝓph̃a¬
rum. in quo contment᷑ libri
otto : quoꝵ pͥmꝰ iosue bennm

Expanded text:
va.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non m, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est emoth, quod est Exodus; tertius Quintus helleaddabarim, qui est Deuteronomium. Ili sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei thorath, latini legem appellant. Proprie autem lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo Prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus, Josuae bennum,
Abbreviated transcription (Latin):
ecollam fuint. qr scũs in ea ma¬
nens spẽ eundem sacm̃torũ la¬
tent̾ oꝑatur effectum. Unde
seu ꝑ bonos seu malos mmistͦs
intra dei eccłiam dispensentur.
uificat qui qͦndam apłico ĩ tem¬
pore uisibilib apparebat oꝑib
n᷑ bonoꝵ m̾itis dispensatoꝵ am

Expanded text:
esiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eumdem sacramentorum latenter operatur effectum. Unde seu per bonos, seu per malos ministros intra Dei Ecclesiam dispensentur, vificat, qui quondam apostolico in tempore visibilibus apparebat obtutibus, nec bonorum meritis dispensatorum
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ñ ẽẽ necessaria. qr siqũ
ligau̾it occioit. a quo nͨ ele¬
fans tutus ÷ sui corꝑis ma¬
nitudine. Nam cͥcͥa semita
delitescens ꝑ qͣs elefantes t¬
liti gͣduratur. crura eoꝵ no¬
dis illigat: ac suffocatos ꝑi¬
mit. Gignit᷑ aũt in ethiopa
⁊ india i ip̃o incendio u¬
int̾pr̃ regulus. eo qd̃ rex ser¬
pentiũ sit. ad eo ut eũ uidẽ¬
tes fugiant. qui olfactu suo
eos necat. Nam ⁊ hoĩem ł
si aspiciat int̾iut. Si qͥdem
⁊ euis aspectum nulla auis
uolans illesa tͣnͣsit s ꝙͣis¬

Expanded text:
on esse necessaria quia si quem ligaverit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iuinterpretatur regulus eo, quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant: quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem si vel aspiciat, interimit. Siquidem et ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit:
Abbreviated transcription (Latin):
N Guis uocabłm oĩũ serpen¬
tiũ genꝰ qd̾ plicari ⁊ ꝯtorq̃¬
ri potest. Et inde anguis qͦd
angulosus sit ⁊ nũꝙͣ rectus. An
Colubrũ ab eo dictũ qd̃ colat
umibͣs. uł qd̾ in lub̾cos tͣctus
flexib sinuosis labitur. Nam
lubricum dr̃ qͥcqͥd labitur dũ
tenit. ut piscis ⁊ serpens. Ser¬
pens aũ nom̃ accepit qr occul
accessib serpit. ñ aꝑtis passibꝰ
s sqͣmarũ minutissimis nisi¬
b repit. Illa aũt seqͣtuor pedi¬
b nitunt᷑ sic̃ lacti ⁊ steliones
ñ serpentes s reptilia noĩant᷑.
Serpentes aũ reptilia st̃. qr uen¬
tre ⁊ pectore reptant. Qͦrũ tot
uenena. qͦt gen̾a. tot ꝑinties
qͦt spẽs tot dolores qͦ colores ha¬
bentur. Draco maior cũctoꝵ ser¬
pentiũ siue oĩum aĩantiũ suꝑ
t̾ram. Hũc greci drac᷑ontã uo
cant. Inde ⁊ diriuatũ ÷ in la¬
tinũ ut draco dice̾tur. Qͥ sepe
ab speluncis abstractus f̾tur
ĩ aerem. contitat᷑ q ꝓpt̾ eũaer.

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. AngColubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maior cunctorum serpentium, sive omnium animantium super terram. Hunc Grcant. Unde derivatum est in Latinum, ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer.
Abbreviated transcription (Latin):
uadit. Infusa enĩ pestis eiꝰ ꝑ
uenas negetatione corꝑis aus¬
ta discurrit. ⁊ aĩam exigit. Uͫ
xia serpentum ÷ admixto san¬
gͥne pestis. Om̃e aũuenenũ fͣ¬
uenenũ frigidũ. In naturali¬
b bonis q̃ nob̃ ⁊ trrationali

Expanded text:
vadit; infusa enim pestis eius per vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Undxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frvenenum frigidum. In naturalibus bonis, quae no
Abbreviated transcription (Latin):
guit incendiũ. Saura. Lacͥtus
qui qnͣdo senescit cecant᷑ oculi
eius ⁊ itrat in foram̃ ꝑietis
aspicientis contͣ orientẽ ⁊ orte
sole intendit ⁊ illiũatur. Stel¬
lio decolore inditũ nom̃ habet.
Est enĩ tgore pitus: lucentro
guttis ĩ mod̾ stelaꝵ. De qͦ oui
diꝰ. Aptũq colori nom̃ ħt ua¬
ris stellatus corꝑe guttis: Dic
aũ scorpionib adeo ꝯͣrius tͣdit᷑
ut iuso eo pauorem his afferat¬
⁊ torporem. Sũt ⁊ alia serpen¬
tiũ gen̾a. ut ad modite elefan¬
tie camedracontes. Postremo ꝙͣ
Nam qnͣdo st̃ frigidi uullũ
tangũt. Unde ⁊ uenena eorũ
plus die qmͣ nccent. Torpent
enĩ noctis algore ⁊ m̾ito qr fri¬
gidi st̃ nocturno rore. In se enĩ
addut᷑ uaporem corꝑis gelide
postes ⁊ nat᷑a frigride. Unde
⁊ hyeme in nodos torpent esta¬
serpentium ueneno ꝑcutitꝰ᷑.: pͫ
obstupescit: ⁊ postẽa uͥ ĩ illo
calefactum ip̃m uirus exarse¬
rit. stati hoĩem extinguit.

Expanded text:
guit incendium. Saura lacertus, guit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quo Ovi aptumque colori Nomen habet, variis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quaNam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestaserpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit.
Abbreviated transcription (Latin):
tante exiguitatis stur utcũ
calcatur ñ uideatur. Quiꝰ ue¬
nenũ ante extinguit ꝙͣ sen¬
tiat᷑ ut facies p̃uenta morte
nͨ tristiciam inducat moriti᷑
se quo poeta. Signiferũ iu¬
uenem tirrem sangͥnis au¬
lum torta caput ret ͦ dipses
calcata momordit. uix dolor
aut sensus dentis fuit. Sal
pniga serpens qui ñ uidetur.
⁊ ñ ħeat oculos. Centupeda
a mltitudine pedũ dicta. La¬
certus reptile genus ÷ uoca¬
tus ita qd̾ brachia ħeat. Ge¬
nera lacertoꝵ plura. ut bo¬
trax. Salamandͣ. Saura. Stel¬
lo. Botaga dicta. qd̃ rane
hẽat faciem. NIam greci ra¬
xrmia ẽ. Cet̾a enĩ singulos fe¬
runt. hec płimos ꝑitꝰ int̾init᷑
Nam si arbori irrepserit oĩa
ponia inficit ueneno ⁊ eos qui
ederint occidit. Qͤ etiam si in
puteo cadat uis ueneni eiꝰ po¬
tantes int̾ficit. Ista ꝯtͣ incendia
repugnãs. ignes sola aĩalitm
extinguit. Niuit .ii. in mediis
flãmuis sine dolore ⁊ ꝯsũptiõe
⁊ ñ solum qr ñ uritur s extĩ¬

Expanded text:
exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit. 33. Solpunga, serpens est quae non videtur. et non habeat oculos. Centupeda, a multitudine pedum dicta. 34. Lacertus, reptilis genus est, vocatus ita, quod brachia habeat. 70 Genera lacertotrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ravis est. Caetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori irrepserit, omnia poma inficit venenis, et eos, qui ederint, occidit. Quae etiam si vel in puteo cadit, vis veneni ejus potantes interficit. Ita contra incendia repugnans ignes sola animalium exstinguit. Vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione: et non solum quia non uritur, sed extin
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Sũt aũ isli qͣdrigemĩa
cornicula. quors ostenstenta¬
tione ueluti esca illiciens sol¬
licitata aĩalia pariũt. Aotum
enĩ corpꝰ tegit arenis . nͨ ullum
uidiciũ sibi p̾bet nͥ ex ea ꝑte
qͣ ĩuitatas aues uł aĩalia capͦ.
Est aũ flexuosus płꝰpͣ alii ser¬
pentes. ita ut spmã ñ habere
iudeatur. Scitalis serpens uo¬
cata qd tanta p̾fulget t̾giua¬
rietate ut notaꝵ gr̃a aspici¬
entes retardet. ⁊ qr reptando
pigͥor ẽ qͦs ⁊ assequi ũ ualet
miratulo fuo stupentes capit
Tanti aũt f̾uoris ẽ ut etiam
hiemis temꝑe exuiuas corꝑiᷤ
feruẽtis exponat. Deq lucanꝰ
Amphisibena dicta eo qd̃ duo
capita ħeat unũ in loco suo
alt̾m ĩ cauda currens ex utͦq
capite tractu corꝑũ cuculatõ.
Hec sola serpentiũ frigori se
ꝯmitit. pͥma oĩum ꝓcedens.

Expanded text:
cant: sunt autem illi quadrigemina cant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo LucaAmphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens.