comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cebat a natura datam. cuiꝰ uoluptatis auidȩ libidi
nes et effrenatȩ ad potiendũ incitarent᷑. hinc patͥe
proditiones. hinc rerum. p eu̾siones. hinc cũ hostibꝰ
clandestina colloquia nasci. Nullum deniq scelus.
do uoluptatis imp̾leret. Stupra uero et adulteria et¬
om̃e tale flagicium nulł excitari aliis illecebris nisi
uoluptatis. Cumq homini siue natura siue quis aliꝰ¬
deus nihił prestabilius mente dedisset huic diuino
muneri ac dono. nihil tam esse inimicũ ꝙͣ uolupta¬
tem. Nec enim libidine dominate temꝑantiȩ locum
eẽ. neq omĩno ĩ uoluptatis regno uirtutem posse cõ¬
sistere. Qd̾ quo magis intelligi possit fing̾e aĩo iube¬
bat canta incitatũ aliquem uoluptate corporis quan¬
ta ꝑcipi posset maxima. Nemini cẽsebat fore dubiũ
qui ĩ tã diu dum ita gauderet nihil agitare mente. ni¬
hil rõne. nihil cogitatione consequi posset Quocirca

Expanded text:
cebat a natura datam, cuius voluptatis avidae libidines cebat a natura datam, cuius voluptatis avidae libidines temere et effrenate ad potiendum incitarentur. hinc patriae proditiones, hinc rerum publicarum eversiones, hinc cum hostibus clandestina colloquia nasci; nullum denique scelus, ibido voluptatis impelleret; stupra vero et adulteria etomne tale flagitium nullis excitari aliis illecebris nisi voluptatis; cumque homini sive natura sive quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nihil tam esse inimicum quam voluptatem. nec enim lubidine dominante temperantiae locum esse, neque omnino in voluptatis regno virtutem posse consistere. quod quo magis intellegi posset, fingere animo iubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis, quanta percipi posset maxima; nemini censebat fore dubium quin tam diu, dum ita gauderet, nihil agitare mente, nihil ratione, nihil cogitatione consequi posset. quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
pere desidero. Assum amicis. uenio ĩ senatũ freqͥns.
ultroq ad fero ͥes multum et diu cogitatas. easq tue¬
or animi. non corporis uiribus. Quas si exequi neqͥ¬
rem: tamen me lectus meus oblectaret ea ip̃a cogitan¬
tem quȩ iam agere non possem. sed ut possim facit
acta uita. Semꝑ enim ĩ his studiis laboribusq ui-¬
uenti non ĩtelligitur qñ obrepat senectus. lta sen¬
sim sine sensu etas senescit. nec subito frangit᷑. sed
diuturnitate extinguit᷑. Sequit᷑ tercia uitupatio se¬
nectutis ꝙ eam carere dicũt uoluptatibus. O prȩcla-¬
rum mimus ȩtatis. Siquidẽ id aufert a nobis qd̾ ẽ
ĩ adolescentia uitiosissimũ. Accipite enimoptimi
adolescentes ueterem orationem Archi̾tȩ tarentini
magni impͥmis et prȩclari uiri quȩ mihi tradita ẽ
cum eẽm adolescens tarenti cum .E. Maximo. Nullã
capitaliorẽ pestem ꝙͣ uoluptatem corporis hoĩbus di¬

Expanded text:
opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens opere desidero. adsum amicis, venio in senatum frequens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidem id aufert a nobis, quod est in adulescentia vitiosissimum! accipite enim, optimi adulescentes, veterem orationem Archytae Tarentini, magni in primis et praeclari viri, quae mihi tradita est cum essem adulescens Tarenti cum Q. Maximo. nullam capitaliorem pestem quam voluptatem corporis hominibus di
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suos. Metuebant serui. uerebant᷑ liberi. carum om̃s
habebant. Uiuebat ĩ illo animus patrius et discipli¬
na. Ita enim senectus honesta est si se ipãm defendit.
suus suũ retinet si nemini mancipata est suisq ad
ultimũ spiritum dominat᷑ ĩ suos. Ut enim adolescen¬
tem ĩ quo ẽ senile aliquid sic senem ĩ quo ẽ aliquid
adolescentis ꝓbo. Quod qui sequit᷑ corpore senex ẽẽ pot̾it.
animo nunꝙͣ erit. Septimus mihi liber originũ ẽ in
manibus. omĩa antiquitatis monimẽta colligo. Cau¬
sarum illustriũ quascunq defendi nũc ꝙmaxime cõ¬
ficio orationes. Ius augurum. pontificum. ciuile tra¬
cto. Multum etiam grȩcis literis utor pithagoreorũq
more exercende memorie gratia quid quoq die dixe¬
rim. audierim. egerim. cõmemoro uesperi. Hȩc sũt
exercitationes ingenii. hec curricula mentis. In his
desudans atq elaborans corporis uires non magno

Expanded text:
in suos: metuebant servi, verebantur liberi, carum omnes in suos: metuebant servi, verebantur liberi, carum omnes habebant; vigebat in illa domo mos patrius et disciplina. Ita enim senectus honesta est, si se ipsa defendit, si ius suum retinet, si nemini emancipata est, si usque ad ultimum spiritum dominatur in suos. ut enim adulescentem in quo est senile aliquid, sic senem in quo est aliquid adulescentis probo, quod qui sequitur, corpore senex esse poterit, animo numquam erit. septimus mihi liber Originum est in manibus; omnia antiquitatis monumenta colligo; causarum illustrium, quascunque defendi, nunc cum maxime conficio orationes; ius augurium pontificium civile tracto; multum etiam Graecis litteris utor; Pythagoriorumque more, exercendae memoriae gratia, quid quoque die dixerim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercitationes ingeni, haec curricula mentis; in his desudans atque elaborans corporis viris non magno
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾ uires. non opprimant᷑. Nec uͦ corpori solum sub¬
ueĩendum ẽ. sed menti atq aĩo multo magis. Nam
hec quoq nisi tanꝙͣ lumini oleum ĩstilles extingũt᷑
senectute. Et corpora quidem exercitationũ defatiga¬
tione ingrauescunt. animi exercitando leuant᷑. Nam
quos aũt cecilius comicus stultos senes. hoc significat
credulos. obliuiosos. dissolutos. quȩ uitia sunt non se¬
nectutis. sed inertis ignauie. somniculose senectutis. ut
petulãtia. ut libido. magis est adolescentiȩ ꝙͣ senum.
Nec tamen omium adolescentiũ. sed non proborum.
sic ista senilis stulticia que deliratio appellari solet:
senũ leu̾iũ est. nõ omĩum. Quatuor robustos filios¬
tantũ quinq̃ filias. tantũ domũ. tantas clientelas ap¬
pius regebat et cecus et senex. Intentũ enĩ auimũ tã¬
ꝙͣ arcum habebat. ne languescens succũbebat senectu¬
ti. Tenebat non modo auctoritatem. sed etiam ĩperiũ

Expanded text:
antur vires, non opprimantur. nec vero corpori solum subantur vires, non opprimantur. nec vero corpori solum subveniendum est, sed menti atque animo multo magis. nam haec quoque, nisi tamquam lumini oleum instilles, exstinguuntur senectute. et corpora quidem exercitationum defetigtione ingravescunt, animi autem exercitando levantur. nam quos ait Caecilius comicos stultos senes, hos significat credulos obliviosos dissolutos, quae vitia sunt non senectutis, sed inertis ignavae somniculosae senectutis. ut petulantia, ut libido magis est adulescentium quam senum, nec tamen omnium adulescentium, sed non proborum, sic ista senilis stultitia, quae deliratio appellari solet, senum levium est, non omnium. quattuor robustos filios, quinque filias, tantam domum, tantas clientelas Appius regebat et caecus et senex; intentum enim animum tamquam arcum habebat nec languescens succumbebat senectuti. tenebat non modo auctoritatem, sed etiam imperium
Abbreviated transcription (Latin):
etas nr̃a mun̾ibus hĩs qm possunt sine uiribus susti¬
neri. ltaq modo qd̾ nõ possumꝰ. sed ne quantũ possu¬
mus quidem cogimur. Aut multi ita sunt ĩbecilli se¬
nes ut nullũ officii aut omino uite munꝰ exequi
possint. At id quidem nõ proprium senectutis uitium
ẽ. sed cõmune ualitudĩs. E fuit imbecillus .ł. africa¬
nus filius is qui te adoptauit. ꝙͣ tenui aut nulla po¬
tius ualitudine: Qdni ita esset: alterum illud exti¬
tisset lumen ciuitatis. Ad paternam enĩ magnitudi¬
nem animi doctrina uberior accesserat. Quid mirũ
gͥ ĩ senibus si infirmi sint alñ: cum id ne adolescen¬
tes quidem effug̾e possint: Resistendũ Leli et Scipio
senectuti est. eiusq uitia diligentia compensanda st̃.
Pugnandũ tanqͣm contra morbũ si contra senectutẽ
habenda ratio ualitudinis. utendũ exercitatioĩbus mo¬
dicis. tantum cibi et potionis adhibendum ut refici¬

Expanded text:
aetas nostra muneribus eis quae non possunt sine viribus sustiaetas nostra muneribus eis quae non possunt sine viribus sustineri. itaque non modo quod non possumus, sed ne quantum possumus quidem cogimur. At multi ita sunt imbecilli senes, ut nullum offici aut omnino vitae munus exsequi possint. At id quidem non proprium senectutis vitium est, sed commune valetudinis. quam fuit imbecillus P. Africani filius, is qui te adoptavit, quam tenui aut nulla potius valetudine! quod ni ita fuisset, alterum illud exstitisset lumen civitatis; ad paternam enim magnitudinem animi doctrina uberior accesserat. quid mirum igitur in senibus, si infirmi sunt aliquando, cum id ne adulescentes quidem effugere possint? resistendum, Laeli et Scipio, senectuti est eiusque vitia diligentia compensanda sunt, pugnandum tamquam contra morbum sic contra senectutem, habenda ratio valetudinis, utendum exercitationibus modicis, tantum cibi et potionis adhibendum, ut refici
Abbreviated transcription (Latin):
forte adolescentes puericiam paulo ȩtate progressi ado¬
lescentiam debent requirere. Certus ẽ certus ȩtatis¬
numerus. et una uia nature. eaq simplex. suaq ciiq
ꝑticitatis tempestas est data utͤ et ĩfirmitas puerorum.
et ferocitas iuuenũ. et grauitas iam cõstantis ȩtatis.
eͥt senectutis maturitas. naturale quiddã hẽat quod
suo tempore ꝑcipi debeat. Audire te arbitror Scipio ho¬
spes tuus habitus Masinissa quȩ faciat hodie nona¬
ginta natus ãnos. Cũ ingressus iter pedibus sit: in e¬
quũ om̃ino nõ ascendere. cum aut equo: ex equo nõ
descend̾e. nullo imbri. nullo frigore. adduci ut capite¬
exequi regis officia et mun̾a. Potest gͥ exercitatio et tẽ¬
perantia etiã senectute conseruare aliquid pristini ro¬
boris. ne desint ĩ senectute uires. ne postulant᷑ quidem
uires a senectute. Ergo et legibus et institutis uacat

Expanded text:
forte adulescentes pueritiam, paulum aetate progressi aduforte adulescentes pueritiam, paulum aetate progressi adulescentiam debent requirere. cursus est certus aetatis et una via naturae eaque simplex, suaque cuique parti aetatis tempestivitas est data, ut et infirmitas puerorum et ferocitas iuvenum et gravitas iam constantis aetatis et senectutis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. audire te arbitror, Scipio, hospes tuus avitus Masinissa quae faciat hodie nonaginta natus annos: cum ingressus iter pedibus sit, in equum omnino non ascendere; cum autem equo, ex equo non descendere; nullo imbri, nullo frigore adduci ut capiteexsequi regis officia et munera. Potest igitur exercitatio et temperantia etiam in senectute conservare aliquid pristini roboris. ne sint in senectute vires: ne postulantur quidem vires a senectute. ergo et legibus et institutis vacat
Abbreviated transcription (Latin):
thermop̾ilas. M. Glabrione consule. Sed tamen ut
uos uidetis non plane me eneruauit. nõ afflixit sene¬
ctus. non curia meas uires desidemuit. non rostra. nõ aĩci.
non elientes. non hospites. Nec enim un ꝙ̃ sum assensꝰ
ueteri illi laudatoq prou̾bio. qd̾ monet mature fieri
senem. si diu uelis senex ẽẽ. Ego uero minus diu se¬
nẽ ẽẽ mallem ꝙͣ ẽe senem ante ꝙͣ eẽm. Itaq nemo
adhuc cõuenire me uoluit qui fuerim occupatus. At
minus habeo uirium ꝙͣ uestrum ut̾uis. Ne uos qui¬
dem. t̃. Pontu Centuriois uires habetis. Num iocirco
ille ẽ prestantior: moderatio modo uiriũ assit. et tan¬
tum quantum põt quisq nitat᷑. ne ille non magno
desi derio tenebitur uirium. olimpie ꝑ stadium ĩgres¬
sus eẽ Milo dr̃ cum humeris sustineret bouẽ uiuũ. Igit᷑
has corporis. an Pythagorȩ tibi malis uires ingeni da¬
ri. Deniq isto bono utare cum assit . ne requiras. nisi

Expanded text:
Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut vos videtis, non plane me enervavit, non afflixit senectus: non curia viris meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non hospites. nec enim umquam sum assensus veteri illi laudatoque proverbio, quod monet mature fieri senem, si diu velis senex esse. ego vero me minus diu senem esse mallem quam esse senem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me voluit cui fuerim occupatus. At minus habeo virium quam vestrum utervis. ne vos quidem T. Ponti centurionis viris habetis: num idcirco est ille praestantior? moderatio modo virium adsit et tantum quantum potest quisque nitatur, ne ille non magno desiderio tenebitur virium. olympiae per stadium ingressus esse Milo dicitur, cum umeris sustineret bovem: utrum igitur has corporis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari? Denique isto bono utare, dum adsit, cum absit, ne requiras: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
N ihil necesse est mihi de me ip̃o dicere ꝙͣꝙͣ ẽ id quidem
senile ȩtatiq nr̃e conceditur. Uidetisne ut apud ho¬
merum sepissime nestor de uirtutibus suis predicet:
Iam enim terciam hominũ ȩtatem uiuebat. nec erat
ei uerendũ ne uer p̃dicãs de se uideret᷑ nimis aut in¬
solens aut loquax. et enim ut ait homerus ex eius
lingua melle dulcior fluebat oratio. Ad quam sua¬
uitatem nullis egebat corporis uiribus. et tñ dux ille
grȩcie nusꝙͣ optat ut aiacis similes habeat .x. sed.ui.
Restoris. qd̾ si sibi acciderit: non dubitat quin ꝙͣbre¬
ui sit troia peritura. Sed redeo ad me. Quartum ego
ãnum et octogesimii uellem equidem idem possẽ glo¬
riari quȩ Cyrus. Sed tamen ħ queo dic̾e̾ nõ me equi¬
dem uis ẽẽ uiribus quibus aut miles bello punico. aut
questor eodem bello. aut consul ĩ hispania fuerim. aut
quadriẽnio post cum tribimꝰ militaris depugnaui apd̃

Expanded text:
nihil necesse est mihi de me ipso dicere, quamquam est id quidem nihil necesse est mihi de me ipso dicere, quamquam est id quidem senile aetatique nostrae conceditur. videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis praedicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat corporis viribus. et tamen dux ille Graeciae nusquam optat ut Aiacis similis habeat decem, sed ut Nestoris, quod si sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum ago annum et octogesimum: vellem equidem idem posse gloriari quod Cyrus, sed tamen hoc queo dicere, non me quidem eis esse viribus, quibus aut miles bello Punico aut quaestor eodem bello aut consul in Hispania fuerim aut quadriennio post, cum tribunus militaris depugnavi apud
Abbreviated transcription (Latin):
ad omẽ officu munꝰ instruat. Quo quidẽ opere quid
põt ẽẽ prȩclarius: Mihi uero et Gncus et .P. Scipioes
et aui tui duo .L. Emilius .P. africanus comitatu no¬
bilium iuuenũ fortunati uidebant᷑. Nec ulli bonarũ
artium magistri non beati putandi. ꝙͣuis cõsenuerĩt
uires atq defecerint. etsi ista defectio uiriũ adolescen¬
tiȩ uitiis efficitur sepius ꝙͣ senecͥtutis. Libidinosa enĩ
et inteperans a dolescentia effetũ corpꝰ tradit senectuti.¬
Cirus quidem apud xenofontem eo sermone quem
moriẽs habuit cum admodũ senex ẽẽt negat se unꝙͣ
sensisse senectutẽ suã imbecilliorẽ factam. ꝙͣ adolescẽ¬
tia fuisset. Ego. L. Alemini puer. qui cum qͣdriẽnio
post alterum cõsulatũ pontifex maximꝰ factus esset:
uiginti et duos ei sacerdotio p̾fuit. Ita boĩs ẽẽ uiribꝰ
extremo tẽpore ȩtatis ut adolescentiã nõ requireret.

Expanded text:
ad omne offici munus instruat? quo quidem opere quid ad omne offici munus instruat? quo quidem opere quid potest esse praeclarius? mihi vero et Cn. et P. Scipiones et avi tui duo L. Aemilius et P. Africanus comitatu nobilium iuvenum fortunati videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defecerint. etsi ipsa ista defectio virium adulescentiae vitiis efficitur saepius quam senectute; libidinosa enim et intemperans adulescentia effetum corpus tradit senectuti.Cyrus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, cum quadriennio post alterum consulatum pontifex maximus factus esset, viginti et duos annos ei sacerdotio praefuit, ita bonis esse viribus extremo tempore aetatis, ut adulescentiam non requireret.
Abbreviated transcription (Latin):
tuiiam sunt. Non uero tam isti ꝙͣ tu ip̃e nugator.
Neq enim ex te unꝙͣ̃ es nobilicatus. sed ex lateribus
et lacertis tuis. Nihil Sextus Emilius tale. nihil mł¬
tis ãnis ante Titus coruncanius. nihil modo .P. Cras¬
sus. a quibus iura ciuibus prȩscribebant᷑. quorũ usq
extremũ spiritũ ẽ ꝓuecta prudentia. Orator metuo ne
languescat senectute. Est munꝰ eius non ingenu so¬
lum. sed laterũ etiam et uiriũ. omĩno canorũ illud
ĩ uoce splendescit etiam nescio quopacto ĩ senectute.
Qd equidem nõ amisi adhuc et uidetis ãnos. Sed tñ
ẽ decorus senis sermo. quietus. et remissus. facitq ꝑ¬
sepe ipã sibi audientiã diserti sermonis compta ⁊ mi¬
tis oratio. Quam si ip̃e excqui nequeas: possis tamẽ
Scipioni prȩcipere et lelio. Quid enĩ ẽ iocundiꝰ sene¬
ctute stipata studiis inuentutis: Aunales quidẽ uires
senectute relinquimꝰ ut adolescẽtes doceat. ĩstituat.

Expanded text:
tui iam sunt. non vero tam isti, quam tu ipse, nugator, tui iam sunt. non vero tam isti, quam tu ipse, nugator, neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis. nihil Sex. Aelius tale, nihil multis annis ante Ti. Coruncanius, nihil modo P. Crassus, a quibus iura civibus praescribebantur, quorum usque ad extremum spiritum est provecta prudentia. Orator metuo ne languescat senectute, est enim munus eius non ingeni solum, sed laterum etiam et virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat,
Abbreviated transcription (Latin):
cet quale cuiꝰq studium ĩ suꝑiore uita fuit. Quid qͥ
etiam addiscunt aliquid ut et solonem uersibus glo¬
riantem uidemus qui se quotidie aliquid adiscentẽ
dicit senem fieri ut ego feci qui literas grȩcas senex
didici. quas quidem sic auide arripui. quasi diut᷑nã
sitim explere cupiens ut ea ip̃a mihi nota ẽent quibꝰ
me nũc uti exemplis uidetis. Qd̃ cum fecisse Socratẽ
ĩ fidibus audirẽ uellem cquidẽ etiam illud. discebant
enim fidibus antiqui. sed ĩ literis certe elaboraui. ne
nũc quidem uires desidero adulescentis.is enim erat
locus alter de uiciis senectutis non plus ꝙͣ adolescens
tauri at elephanti desiderabam. Qd̃ est eo decet uti.
et quicquid agas agere prouiribus. Quȩ enĩ uox põt
ẽẽ contemptior ꝙͣ alilonis crotoniatȩ : qui cum᷑ senex
ẽẽt. athletasq se exercentes ĩ curniculo uideret: aspexisse
lacertos suos dr: lacrimasq dixisse. at hi quidem mor¬

Expanded text:
cet, quale cuiusque studium in superiore vita fuit. quid, qui cet, quale cuiusque studium in superiore vita fuit. quid, qui etiam addiscunt aliquid, ut et Solonem versibus gloriantem videmus, qui se cotidie aliquid addiscentem dicit senem fieri. et ego feci, qui litteras Graecas senex didici, quas quidem sic avide arripui quasi diuturnam sitim explere cupiens, ut ea ipsa mihi nota essent, quibus me nunc exemplis uti videtis. quod cum fecisse Socratem in fidibus audirem, vellem equidem etiam illud, discebant enim fidibus antiqui, sed in litteris certe elaboravi. ne nunc quidem viris desidero adulescentis, is enim erat locus alter de vitiis senectutis, non plus quam adulescens tauri aut elephanti desiderabam. quod est, eo decet uti et quidquid agis agere pro viribus. quae enim vox potest esse contemptior quam Milonis Crotoniatae? qui cum iam senex esset athletasque se exercentis in curriculo videret, aspexisse lacertos suos dicitur illacrimansque dixisse, at hi quidem mor
Abbreviated transcription (Latin):
de sene alteri seculo ꝓspiciente ꝙͣ illud idem Edepol
senectus si nihit quicꝙ aliud Uitii apportes tecum
cum aduenis. unũ id sat ẽ ꝙ diu uiuendo multa q̃
non uult uidet. et multa fortasse quȩ uult. Atꝙ ĩ
ea qͥ non uult sȩpe etia adolescentia ĩ currit. Iilud¬
uero idem Cecilius uitiosius. Tum equidem ĩ senecta
hoc deputo miserrimũ sentire ea etate ẽẽ odiosum. al¬
ter i iocundũ potius ꝙͣ odiosum. Ut enim adolescen¬
tibus bona indole ꝓ̾ditis sapientes senes delectantur.
leuiorq fit senectus eorum qui a iuuentute colunt᷑
et diligũt᷑: sic adolescentes senũ prȩceptis gaudent qͥ¬
bus aduirtutũ studia ducunt᷑. Nec minus intelligo
me uobis ꝙͣ uos mihi ẽẽ iocundos. Sed uidetis ut sene¬
ctus non modo languida. atq iners non sit. uerũ etiã
sit operosa et semꝑ agens aliquid et moliẽs tale scili¬

Expanded text:
de sene alteri saeculo prospiciente, quam illud idem: edepol, de sene alteri saeculo prospiciente, quam illud idem: edepol, senectus, si nil quicquam aliud viti adportes tecum, cum advenis, unum id sat est, quod diu vivendo multa quae non volt videt. Et multa fortasse quae volt, atque in ea, quae non volt, saepe etiam adulescentia incurrit. illudvero idem Caecilius vitiosius: tum equidem in senecta hoc deputo miserrimum, sentire ea aetate eumpse esse odiosum alteri. iucundum potius quam odiosum! ut enim adulescentibus bona indole praeditis sapientes senes delectantur, leviorque fit senectus eorum qui a iuventute coluntur et diliguntur, sic adulescentes senum praeceptis gaudent, quibus ad virtutum studia ducuntur; nec minus intellego me vobis quam mihi vos esse iucundos. sed videtis, ut senectus non modo languida atque iners non sit, verum etiam sit operosa et semper agens aliquid et moliens, tale scili
Abbreviated transcription (Latin):
rum pͥncipes Pythagorã. Democritũ. nũ Platonẽ. nũ¬
xenocratẽ. num postea Zenonẽ. Cleantem. aut eum
quem uos etiam iudistis romȩ drogenen stoicũ cce¬
git ĩ sius studiis obmutesc̾e senectus: An ĩ oĩbus stu¬
diorũ agitatio uitȩ equalis fuit: Age ut ista diuina
studia omittamus. possum nominare ex agro sabi¬
no rusticos romanos uicinos et familiares meos. qͥbꝰ
absentibus nunꝙͣ fere ulla ex agro maiora opem fi¬
unt. nõ serendis. nõ ꝑcipiendis. non condendis fru¬
ctibus. ꝙꝙͣ ĩ aluis minus hoc mirum sit. Nemo est
enim tam senex qui se unũ ãnũ nõ putet posse ui¬
uere. Sed idem ĩ eis elaborant quȩ sciunt nihil ad
se onĩno ꝑtinere. serit arbores quȩ alteri sȩculo ꝓ¬
sint ut ait Scatius nr̃ ĩ sinephebis. Nec uͦ dubitat
mortalibus. qui non accipere modo hȩc a maioribus
uoluerũt. sed ⁊̃ posteris prodere. Et melius Cecilius

Expanded text:
rum principes, Pythagoram Democritum, num Platonem rum principes, Pythagoram Democritum, num Platonem Xenocraten, num postea Zenonem Cleanthem, aut eum, quem vos etiam vidistis Romae, Diogenem Stoicum coegit in suis studiis obmutescere senectus? An in omnibus studiorum agitatio vitae aequalis fuit? Age, ut ista divina studia omittamus, possum nominare ex agro Sabino rusticos Romanos, vicinos et familiaris meos, quibus absentibus numquam fere ulla in agro maiora opera fiunt, non serendis, non percipiendis, non condendis fructibus. quamquam in aliis minus hoc mirum est, nemo enim est tam senex qui se annum non putet posse vivere; sed idem in eis elaborant, quae sciunt nihil ad se omnino pertinere: serit arbores, quae alteri saeclo prosint, ut ait Statius noster in Synephebis. nec vero dubitat mortalibus, qui me non accipere modo haec a maioribus voluerunt, sed etiam posteris prodere. et melius Caecilius
Abbreviated transcription (Latin):
risconsulti: quid pontifices: quid augures: quid
philosophi senes ͤ ꝙͣ multa meminerũt: Manẽt
ingenia senibus. modo ꝑmaneat studiũ et indu¬
stria. Neq ea solũ ĩ claris et honoratis uiris. sed
ĩ uita etiam priuata et quieta. Sophocles adsũmã
senectutẽ tragͦedias fecit. Qo pp̃ studiũ cum rẽ ne¬
gligere familiarẽ uideret᷑: a filus ĩ iudiciũ uoca¬
tus est. ut q̃ madinodũ nr̃o more male regẽtibꝰ
patribꝰ bonis interdici solet: sic illũ quasi desipien¬
tem a re familiari remou̾ent iudices. Tunc senex
dr̃ eam fabłã quã ĩ manibus hẽbat ⁊ proxime scri¬
pserat oedippum coloneũ recitasse iudicibꝰ quȩsisse¬
q num illud carmen desipientis uideret᷑. Quo reci¬
tato sentenciis iudicũ ẽ liberatus. Num gͥ hiic. num
e siodum. Si monidẽ. Stesicorũ. nũ quos ante dixi
Socratem. Gorgiam. num homerum. nũ philosopho¬

Expanded text:
ris consulti, quid pontifices, quid augures, quid ris consulti, quid pontifices, quid augures, quid philosophi senes? quam multa meminerunt! manent ingenia senibus, modo permaneat studium et industria, neque ea solum claris et honoratis viris, sed in vita etiam privata et quieta. Sophocles ad summam senectutem tragoedias fecit; quod propter studium cum rem neglegere familiarem videretur, a filiis in iudicium vocatus est, ut, quem ad modum nostro more male rem gerentibus patribus bonis interdici solet, sic illum quasi desipientem a re familiari removerent iudices. tum senex dicitur eam fabulam quam in manibus habebat et proxime scripserat, Oedipum Coloneum, recitasse iudicibus quaesisseque num illud carmen desipientis videretur, quo recitato sententiis iudicum est liberatus. num igitur hunc, num Homerum Hesiodum Simo- niden Stesichorum, num quos ante dixi Isocraten Gorgian, num philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
adolescẽtibus labefactatas. a senibus sustẽtatas et
stis tam cito: Sic enim ꝑco̾nt̾ant᷑. ut ẽ ĩ Neuii po¬
steriore libro. Respondent᷑ et alia. et hoc ĩprimis.
ł roueĩebant oratores noui. stulti a dolescẽtuli. Leme¬
ritas ẽ uidelicet florentis ȩtatis. prudentia senescen¬
tis. At memoria minuit᷑. Credo nͥ eam exerceas. aut
ea̾m si sis natura tardior. Themistodes omĩum ci¬
uium ꝑceperat nomina. Num gͥ censetis eum cũ
etate ꝓcessisset qui aristodes ẽẽt lysimachũ salu¬
tare solitum: Equidem nõ modo eos noui qui sũt
sed eorum patres etiam et auos. nec eorũ sepulcra
legens. uereor. qd̾ aiunt. Ne memoriã perdam. his
enim ip̃is legendis ĩ memoriã redeo mortuorum.
Nec uero quenꝙͣ senem audiui oblitum quo loco the¬
saurũ obruisset. Omĩa quȩ curãt meminerũt. Ua¬
dimonia cõstituta qui sibi. cui ip̃i debeant. Qͥ d iu¬

Expanded text:
adulescentibus labefactatas, a senibus sustentatas et adulescentibus labefactatas, a senibus sustentatas et stis tam cito? sic enim percontantur in Naevi poetae Lupo. Respondentur et alia et hoc in primis: proveniebant oratores novi, stulti adulescentuli. temeritas est videlicet florentis aetatis, prudentia senescentis. At memoria minuitur. credo, nisi eam exerceas, aut etiam si sis natura tardior. Themistocles omnium civium perceperat nomina; num igitur censetis eum, cum aetate processisset, qui Aristides esset Lysimachum salutare solitum? equidem non modo eos novi qui sunt, sed eorum patres etiam et avos, nec sepulcra legens vereor, quod aiunt, ne memoriam perdam; his enim ipsis legendis in memoriam redeo mortuorum. nec vero quemquam senem audivi oblitum, quo loco thesaurum obruisset. omnia quae curant meminerunt, vadimonia constituta, quis sibi, cui ipsi debeant. quid iu
Abbreviated transcription (Latin):
et miles et tribunus et legatus et consul uersatus
sũ in uario genere bellorũ. cessare nũc uideor cum
bella non gero. At senatui q̃ sint gerenda pscribo.
Et quomodo. Rarchagini cui male iam diu cogitanti
bellum multo ante denũcio: De qua uereri nõ añ
desinam ꝙͣ illam excisam ẽẽ cognouero. quam pal
mã dn ĩmortales utinã Scipio tͥ reseruẽt ut aui reli¬
quias ꝑsequare. cuiꝰ a morte tercius hic et tricesimꝰ
mul consul i terum me consule creatus eẽt. Nũ gͥ
si ad centesimũ ãnũ uixisset: senectutis eum sue
peniteret: Nec enim excursione. nec saltu. nec e¬
minus hastis. aut cõminus gladiis uteret᷑. sed con¬
silio. ratione. sentencia. Que nisi eẽnt ĩ senibus: nõ
sũmũ cõsiliũ maiores nr̃i appellassent senatũ. Apd̾
lacedemonios autẽ ii qui amplissimũ magistratũ
gerunt. ut sunt sic etiã noĩant᷑ senes. Ꝙ si legere
aut audire uoletis ext̾nas maximas respublicas ab

Expanded text:
et miles et tribunus et legatus et consul versatus et miles et tribunus et legatus et consul versatus sum in vario genere bellorum, cessare nunc videor, cum bella non gero. At senatui quae sint gerenda praescribo et quo modo; Carthagini male iam diu cogitanti bellum multo ante denuntio, de qua vereri non ante desinam quam illam excisam esse cognovero. quam palmam utinam di immortales, Scipio, tibi reservent, ut avi relliquias persequare, cuius a morte tertius hic et tricesimus cum consul iterum me consule creatus esset. num igitur, si ad centesimum annum vixisset, senectutis eum suae paeniteret? nec enim excursione nec saltu, nec eminus hastis aut comminus gladiis uteretur, sed consilio ratione sententia, quae nisi essent in senibus, non summum consilium maiores nostri appellassent senatum. apud Lacedaemonios quidem ei, qui amplissimum magistratum gerunt, ut sunt, sic etiam nominantur, senes. quod si legere aut audire voletis externa, maximas res publicas ab
Abbreviated transcription (Latin):
uia: Cȩterq grauissime. Notum enĩ uobis carmẽ
ẽ. & tamen ip̃ius apii extat oratio. Atq hec ille egit
septem decem ãnos post alterum consulatũ cum ĩt̾
duos cõsulatus ãni decem ĩt̾fuissent cẽ sorq ante su¬
piorem consulatum fuiss&. Ex quo intelligit᷑ Pyrri
bello grandem sane fuisse. et tam̃ sic a patribus ac¬
cepimus. Nihil gͥ afferũt qui ĩ re gerenda uersari
senectutẽ negant. Similesq sũt ut siqui guberna¬
torem ĩ nauigando nihil agere dicunt. cũ alii malos
scandant. alii ꝑ foros cursent. alii sentinã exhauriãt.
ille autem clauũ tenẽs quietus sedeat ĩ puppi. nõ
faciat ea quę iuuenes. at uͦ multo maiora et me¬
liora faciat. Non uiribus aut uelocitatibꝰ aut cele¬
ritate corporum res magnȩ gerunt᷑. sed cõsilio. au¬
ctoritate. sentẽcia. Quibus non modo non orbari. sed
etiam augeri senectus solet. Nisi forte ego uobis qͥ

Expanded text:
viai? ceteraque gravissime, notum enim vobis carmen viai? ceteraque gravissime, notum enim vobis carmen est, et tamen ipsius Appi exstat oratio. atque haec ille egit septemdecim annis post alterum consulatum, cum inter duos consulatus anni decem interfuissent censorque ante superiorem consulatum fuisset, ex quo intellegitur Pyrrhi bello grandem sane fuisse, et tamen sic a patribus accepimus. nihil igitur afferunt qui in re gerenda versari senectutem negant, similesque sunt ut si qui gubernatorem in navigando nihil agere dicant, cum alii malos scandant, alii per foros cursent, alii sentinam exhauriant, ille clavum tenens quietus sedeat in puppi; non faciat ea, quae iuvenes; at vero multo maiora et meliora facit. non viribus aut velocitate aut celeritate corporum res magnae geruntur, sed consilio auctoritate sententia, quibus non modo non orbari, sed etiam augeri senectus solet. nisi forte ego vobis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊epio causas cur senectus misera uideat᷑. Unã ꝙ auo¬
cet a rebus gerendis. alteram ꝙ corpus faciat ĩ fir¬
mius. Terciam ꝙ priuet omĩbus fere uoluptatibꝰ.
Quartam. qr haud procul sit a morte . Earum si pla¬
bus gerendis senectus abstrahit. Quibus: an u̾s quȩ
iuuentute gerunt᷑ et uiribus: Nulle ne igit᷑ res sũt
semiles que uł ĩfirmis corporibus aĩo tamen admini¬
strentur: Nihil ergo agebat Quintus alaximus :
Nihil .L. Paulus pater tiuuis socer optimi uiri filii m̃i:
Cȩt̾i senes. fabricii. Cur. Coruncanii. cum zẽ .p. con¬
silio et auctoritate defendebãt nihil agebant: Ad
Apii Claudii senectutem accedebat etiã ut oxcus ẽẽt.
Tamen is cum sentẽcia senatus inclinaret ad pacem
cum Pyrro foedusq faciendũ. nõ dubitauit dice̾ illa
quȩ uersibus ꝑsecutus ẽ Enniꝰ. Quo uobis mentes re¬
cte quȩ stare solebant Ante hac. dementes se  flexere

Expanded text:
reperio causas cur senectus misera videatur: unam, quod avoreperio causas cur senectus misera videatur: unam, quod avocet a rebus gerendis; alteram, quod corpus faciat infirmius; tertiam, quod privet omnibus fere voluptatibus; quartam, quod haud procul absit a morte. earum, si pladeamus. A rebus gerendis senectus abstrahit. quibus? An eis, quae iuventute geruntur et viribus? nullaene igitur res sunt seniles, quae vel infirmis corporibus animo et mente administrentur? nihil ergo agebat Q. Maximus, nihil L. Paulus, pater tuus, socer optimi viri fili mei? ceteri senes, Fabricii Curii Coruncanii, cum rem publicam consilio et auctoritate defendebant, nihil agebant? ad Appi Claudi senectutem accedebat etiam ut caecus esset; tamen is, cum sententia senatus inclinaret ad pacem cum Pyrrho foedusque faciendum, non dubitavit dicere illa, quae versibus persecutus est Ennius: quo vobis mentes, rectae quae stare solebant antehac, dementis sese flexere
Abbreviated transcription (Latin):
cum q̃reret᷑ ex eo cur tam diu uellet ẽẽ ĩ uita: nihł
habeo inquit qd̾ accusem senectutem. Prȩclarũ re¬
sponsum. et docto homine dignũ. Sua enĩ uitia ĩsi¬
pientes et suam culpam ĩ senectutem conferũt. Qd
nõ faciebat is cuiꝰ modo mentionem feci Enius. UER¬
BA ENNII Sicuti forti equus spacio qui sepe sup̃mo
Uincit olimpia nunc senio confecta quiescit. Eqͥ for¬
tis et uictoris senectuti. comparat suam. Quẽ quidẽ
probe memĩsse potestis. Annũ eni unde uicesimũ pꝰ
eius mortem hi consules. T. flamininꝰ et .M. a ciliꝰ
facti sunt. Ille autẽ cepione et Philippo iterum cõ¬
sule mortinus est. cum ego quinque et sexaginta an¬
nos natus. legem uoconiam magna uoce et bonis la¬
teribus suasissem. Annos sepͥaginta natus. tot enĩ
uixit Ennius. ita ferebat duo q̃ maxima putantur
onem pauꝑtatem et senectutẽ. ut eis pene delectari
uideretur. Etenim cũ complector animo qualtuor

Expanded text:
cum ex eo quaereretur cur tam diu vellet esse in vita, nihil cum ex eo quaereretur cur tam diu vellet esse in vita, nihil habeo, inquit, quod accusem senectutem. praeclarum responsum et docto homine dignum! sua enim vitia insipientes et suam culpam in senectutem conferunt, quod non faciebat is, cuius modo mentionem feci, Ennius: sic ut fortis equus, spatio qui saepe supremo vicit Olympia, nunc senio confectus quiescit. equi fortis et victoris senectuti comparat suam; quem quidem probe meminisse potestis; anno enim undevicesimo post eius mortem hi consules, T. Flamininus et M'. Acilius, facti sunt; ille autem Caepione et Philippo iterum consulibus mortuus est, cum ego quinque et sexaginta annos natus legem Voconiam magna voce et bonis lateribus suasissem. Annos septuaginta natus, tot enim vixit Ennius, ita ferebat duo quae maxima putantur onera, paupertatem et senectutem, ut eis paene delectari videretur. etenim, cum complector animo, quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
multe etiam ut ĩ homĩe romano litere. Omĩa me¬
moria tenebat. nõ domestica solum. sed etiam ext̾na
bella. cuius sermone ita cupide ꝑfruebar quasi iã di¬
uinarẽ id qd̾ euenit. illo extincto fore unde discerẽ
neminẽ. Quorsum gͥ hȩc tam multa de Alaximo:
Quia profecto uidetis nefas ẽe dictu miserã fusse talẽ
senectutẽ. Nec tamen omẽs pñt ẽẽ scipiones aut Ma¬
xumi. ut urbium expugnatores. ut pedestres naua¬
lesne pugnas. ut bella a se gesta. ut triumphos re
placida ac lenis senectus. qualem accepimus Ratoĩs.
qui uno et octogesimo ãno scribens ẽ mortiuis. Qua¬
lem Socratis. qui eũ librũ qui eũ librũ qui panatha¬
naticus inscribit᷑. quarto nonagesimo ãnoscripsisse¬
se dicit. uixitq quinqͥnniũ postea. Cuiꝰ magister
leontinus Gorgias centum et septem compleuit an¬
nos. neq unꝙ ĩ suo studio atq opere cessauit. Qui

Expanded text:
multae etiam, ut in homine Romano, litterae: omnia memultae etiam, ut in homine Romano, litterae: omnia memoria tenebat non domestica solum, sed etiam externa bella. cuius sermone ita tum cupide fruebar, quasi iam divinarem, id quod evenit, illo exstincto fore unde discerem neminem. quorsum igitur haec tam multa de Maximo? Quia profecto videtis nefas esse dictu miseram fuisse talem senectutem. nec tamen omnes possunt esse Scipiones aut Maximi, ut urbium expugnationes, ut pedestris navalisve pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recr actae aetatis placida ac lenis senectus, qualem accepimus Platonis, qui uno et octogesimo anno scribens est mortuus, qualem Isocratis, qui eum librum, qui Panathenaicus inscribitur, quarto nonagesimo anno scripsisse dicit vixitque quinquennium postea; cuius magister Leontinus Gorgias centum et septem complevit annos, neque umquam in suo studio atque opere cessavit. qui,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ me audiente Salinatori qui amisso oppido fue¬
iat ĩ arcẽ glorianti atq dicenti ita. mea opera Quite
fabi tarentũ recepisti: certe inquit ridens. Nan nisi
tii amisisses. nunꝙͣ recepissem. Nec uero ĩ armis prȩ¬
stantior ꝙ ĩ toga fuit. Qui consul iterum Spurio Ca¬
rulio collega quiescente.C. flaminio. tr̃ pł. quoad po¬
tuit restitit agrum picenũ. et gallicũ uiritim contra
senatus auctoritatẽ diuidẽti. Augurq cum ẽẽt dic̾e̾
ausus est. optimis auspiciis ea geri. quȩ pro salute
spicia ferri. Multa ĩ eo uiro p̾clara cognoui. sed
nihil ẽ admirabiliꝰ ꝙͣ quomͦ ille mortem filii tulit.
clari uiri consularis. Est ĩ manibus laudatio. quã
cum legimꝰ quẽ philosophũ non conteminimꝰ: Nec
uero ĩ luce modo atq ĩ oculis ciuium magnus. sed
intus domiq prȩstantior. Qui sermo: quȩ precepta:
quanta noticia antiquitatis: scientia iuris: augurii:

Expanded text:
quidem me audiente Salinatori, qui amisso oppido fugequidem me audiente Salinatori, qui amisso oppido fugerat in arcem, glorianti atque ita dicenti, mea opera, Q. Fabi, Tarentum recepisti; certe, inquit ridens, nam nisi tu amisisses, numquam recepissem. nec vero in armis praestantior quam in toga; qui consul iterum, Sp. Carvilio collega quiescente, C. Flaminio tribuno plebis, quoad potuit, restitit agrum Picentem et Gallicum viritim contra senatus auctoritatem dividenti; augurque cum esset, dicere ausus est optimis auspiciis ea geri, quae pro rei pubspicia ferri. multa in eo viro praeclara cognovi, sed nihil admirabilius quam quo modo ille mortem fili tulit, clari viri et consularis. est in manibus laudatio, quam cum legimus, quem philosophum non contemnimus? nec vero ille in luce modo atque in oculis civium magnus, sed intus domique praestantior. qui sermo, quae praecepta! quanta notitia antiquitatis, scientia iuris auguri!
Abbreviated transcription (Latin):
recordatio iocundissima ẽ. Ego Quintũ alaximũ eũ qͥ
turentũ recepit senem adolescens. ita dilexi ut equalẽ.
Erat enĩ ĩ illo uiro comita condita grauitas. nec sene¬
grandem natu. sed tamen iam etate prouectum. An¬
no enim post consulatum primũ fuerat ꝙ̃ ego natus
sum. Cumq eoꝰ coͣnsule adolescentulus miles ad capuã
ꝓfectus sum. qͥntoq ãno post ad tarentũ questor. de¬
ctus sum pretor. quẽ magistratũ gessi cõsulibꝰ Tudita¬
no et cethego. cũ quidẽ ille admodũ senex suasor le¬
gis cintiȩ de donis et munibus fuit. Hic et bella gere¬
bat adolescens cum plane grandis eẽt. et hanibalem
iiueilit̾ exultantẽ patiẽtia sua molliebat. De quo p̾¬
clare familiaris noster Enniꝰ. Unus qui nobis eũctan¬
do restituit rem. Non enĩ rumores ponebant añ salu¬
tem. Ergo postq magisq uiri nũc gloria claret. Ca¬
rentum qua uigilantia. quo consilio recepit: Cum

Expanded text:
recordatio iucundissima est. ego Q. Maximum, eum qui recordatio iucundissima est. ego Q. Maximum, eum qui Tarentum recepit, senem adulescens ita dilexi, ut aequalem. erat enim in illo viro comitate condita gravitas, nec senegrandem natu, sed tamen iam aetate provectum. anno enim post consul primum fuerat quam ego natus sum, cumque eo quartum consule adulescentulus miles ad Capuam profectus sum quintoque anno post ad Tarentum. quaestor dectus sum, quem magistratum gessi consulibus Tuditano et Cethego, cum quidem ille admodum senex suasor legis Cinciae de donis et muneribus fuit. hic et bella gerebat ut adulescens, cum plane grandis esset, et Hannibalem iuveniliter exsultantem patientia sua molliebat; de quo praeclare familiaris noster Ennius: unus homo nobis cunctando restituit rem; noenum rumores ponebat ante salutem; ergo plusque magisque viri nunc gloria claret. Tarentum vero qua vigilantia, quo consilio recepit! cum
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitatẽ tuã tolerabiliorẽ senectutẽ uideri. Id au¬
tem non posse multis contingere. Ca Est istuc quidẽ
leli aliquid. sed nequaqͣ ĩ isto omĩa. Ut Themistodes
fertur seriphio cuidam ĩ uirgio rñdisse cum ille dixis¬
set nõ eum sua. sed patriȩ gloria splendorẽ assecutũ.
Nec hercule inquit. si ego seriphius ẽẽm. ignobił. nec
tu si atheniensis eẽs: clarus unꝙͣ fuisses. Quod eodẽm᷑
de senectute dici põt. Nec enim ĩ sũma ĩopia leuis ẽẽ.
senectus ne sapienti quidem. nec ĩsipienti etiam. ĩ sũ¬
ma copia non grauis. Aptissima᷑ sunt Scipio et leli
arma senectutis. artes exercitationesq uirtutũ. q̃ ĩ om̃i
ȩtate cultȩ cum duu multũq uixeris. mirificos efferũt
fructus. Non solum quia nunꝙͣ deserũt. ne extremo
quidẽ tempore ȩtatis. ꝙͣꝙͣ id quidẽ maximũ ẽ. uerũ
etiam ꝙ conscĩa bene actȩ uite multorũq bñfactorũ

Expanded text:
et dignitatem tuam tolerabiliorem senectutem videri, id auet dignitatem tuam tolerabiliorem senectutem videri, id autem non posse multis contingere. CATO. Est istuc quidem, Laeli, aliquid, sed nequaquam in isto sunt omnia; ut Themistocles fertur Seriphio cuidam in iurgio respondisse, cum ille dixisset non eum sua, sed patriae gloria splendorem assecutum: nec hercule, inquit, si ego Seriphius essem, nec tu, si Atheniensis, clarus umquam fuisses. quod eodem modo de senectute dici potest; nec enim in summa inopia levis esse senectus potest, ne sapienti quidem, nec insipienti etiam in summa copia non gravis. aptissima omnino sunt, Scipio et Laeli, arma senectutis artes exercitationesque virtutum, quae in omni aetate cultae, cum diu multumque vixeris, mirificos ecferunt fructus, non solum quia numquam deserunt, ne extremo quidem tempore aetatis, quamquam id quidem maximum est, verum etiam quia conscientia bene actae vitae multorumque bene factorum
Abbreviated transcription (Latin):
prou̾bio cum paribus facillime congregant᷑. q̃ .C. Sa¬
linator. q̃ sp̃ Albinus homines cõsulares nri fere ȩqͣ¬
les deplorare solebant. tũ ꝙ uoluptatibꝰ carerẽt. si¬
ne quibus uitam nullam putarẽt. tũ ꝙ spernerent᷑
ab iis a quibus eẽnt coli soliti. Qui mihi nõ id uide¬
bantur accusare qd eẽt accusandii. Nam si id culpa
senectutis accideret: eadem mihi usu uenirẽt reliqͥsq
om̃ibus maioribus natu. quorũ ego multorũ cogno¬
ui senectutem sine querela. qͥ se et libidinũ uincuł
laxatos ẽẽ non moleste ferrent. nec a suis despic̾e̾nt᷑.
Sed omium istiusmodi querelarũ ĩ moribus ẽ culpa.
non ĩ etate. Al oderati et nec difficiles nͨ in humani se¬
nes. tolerabilem senectutẽ agunt. Importunitas aũt
et ĩhumaĩtas om̃i etati molesta est. L Est ut dicis
Cato. sed fortasse dixerit quispiã tͥ pp̃ opes et copias

Expanded text:
proverbio cum paribus facillime congregantur, quae C. Saproverbio cum paribus facillime congregantur, quae C. Salinator, quae Sp. Albinus, homines consulares, nostri fere aequales, deplorare solebant, tum quod voluptatibus carerent, sine quibus vitam nullam putarent, tum quod spernerentur ab eis, a quibus essent coli soliti; qui mihi non id videbantur accusare, quod esset accusandum. nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usu venirent reliquisque omnibus maioribus natu, quorum ego multorum cognovi senectutem sine querella, qui se et libidinum vinculis laxatos esse non moleste ferrent nec a suis despicerentur. sed omnium istius modi querellarum in moribus est culpa, non in aetate. moderati enim et nec difficiles nec inhumani senes tolerabilem senectutem agunt, importunitas autem et inhumanitas omni aetati molesta est. LAELIUS. Est, ut dicis, Cato; sed fortasse dixerit quispiam tibi propter opes et copias
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc sumus sapientes ꝙ naturã optimam ducẽ tan¬
ꝙ̃ deũ sequim᷑. eiq paremus. A qua non uerisimile
ẽ cũ cętere partes ȩtatis benc descriptȩ sint. extremũ
actũ tanꝙͣ ab inerti poeta eẽ neglectũ. Sed tamen
neceẽ fuit ẽẽ aliquid extremũ. et tanꝙͣ ĩ arborum
baccis terreq fructibus maturitate tẽpestiua quasi
turȩ repugnare: Le.Atqͥ Cato gratissimũ nobis ut
&̃ pro Scipione pollicear feceris si qm̃ speramꝰ et uo¬
lumus quidẽ senes fieri. multo ante a te didicerimꝰ
quibus facillime orationibus ingrauescentẽ ȩtatẽ
ferre possimus. Ca Faciam uͦ leli. p̾sertim si utriq
uestrum ut dicis gratũ futurũ ẽ. Le Uolumus sa¬
ne nisi molestũ ẽ Cato tãꝙͣ longã aliquã uiã cfeceris.
qͦ nobis quoq ingrediendũ sit. istuc quo puenisti.
uidere quale sit. Ca Faciam ut potero leli. Sȩpe enĩ
interfu querelis ȩqualiũ meorũ. pares autẽ uetere

Expanded text:
in hoc sumus sapientes, quod naturam optimam ducem tamin hoc sumus sapientes, quod naturam optimam ducem tamquam deum sequimur eique paremus; a qua non veri simile est, cum ceterae partes aetatis bene discriptae sint, extremum actum tamquam ab inerti poeta esse neglectum. sed tamen necesse fuit esse aliquid extremum et, tamquam in arborum bacis terraeque fructibus, maturitate tempestiva quasi turae repugnare? LAELIUS. Atqui, Cato, gratissimum nobis, ut etiam pro Scipione pollicear, feceris, si, quoniam speramus, volumus quidem certe, senes fieri, multo ante a te didicerimus quibus facillime rationibus ingravescentem aetatem ferre possimus. CATO. Faciam vero, Laeli, praesertim si utrique vestrum, ut dicis, gratum futurum est. LAELIUS. Volumus sane, nisi molestum est, Cato, tamquam longam aliquam viam confeceris, quam nobis quoque ingrediendum sit, istuc, quo pervenisti, videre quale sit. CATO. Faciam ut potero, Laeli. saepe enim interfui querellis aequalium meorum, pares autem vetere
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: tũ uel maxime ꝙ nunꝙͣ tͥ senectutẽ grauem ẽẽ
senserim. quȩ plerisq semibus sic odiosa est: ut onus
se ethna grauius dicant sustinere Ca Rem haud sa¬
enĩ nihł ẽ ĩ ipsis opis ad bñ beateq uiuendũ. iis om̃ĩs
etas grauis est. Qui autem omĩa bona a se ipsis petũt:
iis nihil malum potest uideri qd̾ nature necessitas affe¬
rat. Qͦ ĩ genere ẽ ĩprimis senectus. quã ut adipiscant᷑
omnes optant. eandem accusant adeptã. Tanta est
aiunt citius ꝙͣ putauissent. Primũ quis coegit eos fal¬
sum putare: qui enim citius adolescẽtiȩ senectus ꝙͣ
puericiȩ adolescentia obrepit. Deinde qui minꝰ gra¬
uis esset his senectus si octogentesimũ ãnum agerẽt:
ꝙͣ octogesimũ : Pret̾ea enĩ ȩtas quãuis longa cũ efflu¬
xisset nulla consolatio ꝑmulcere posset stultã senectu¬
tem. Quocirca si sapiẽtiam meã admirari soletis q̃

Expanded text:
tiam, tum vel maxime quod numquam tibi senectutem gravem esse tiam, tum vel maxime quod numquam tibi senectutem gravem esse senserim, quae plerisque senibus sic odiosa est, ut onus se Aetna gravius dicant sustinere. CATO. Rem haud saenim nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, eis omnis aetas gravis est; qui autem omnia bona a se ipsi petunt, eis nihil potest malum videri quod naturae necessitas afferat. quo in genere est in primis senectus, quam ut adipiscantur omnes optant, eandem accusant adeptam ; tanta estam citius quam putassent. primum quis coegit eos falsum putare? qui enim citius adulescentiae senectus quam pueritiae adulescentia obrepit? deinde qui minus gravis esset eis senectus, si octingentesimum annum agerent, quam si octogesimum? praeterita enim aetas quamvis longa, cum effluxisset, nulla consolatione permulcere posset stultam senectutem. quocirca si sapientiam meam admirari soletis, qu