comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsuis opitulatione munitus. filium de patris substantia
in effabiliter natum diuinis oraclis approbare. Et dum lucu¬
lenta disputatione non ex argum̃to uel exphilosophie arte
ueniente sed ut dixi exdiuinis demonstrauero documentis:
tunc demum arrius õmutescet. cum filium de paterna substã¬
tia genitum regalibus eloquiis me docente cognouerit. Paui
lus apłs defilio adhebreos scͥbens ait. Cum sit imago inuisi¬
bilis dĩ.ce siguram substanti e eius gerens. Ieremias quoꝙ
prudentissimus ꝓpħarum. de dĩ patris ꝑsona concionatur
& dicit. Si stecissent in substantia mea &e audissent uerbum
meum: auerterẽ eos abstudiis suis pessimis. Et ut eum de filio
dixisse ꝓharet: subiungit idem ꝓpħa ce dicit. Quis stabit in
substantia mea. & uidebit uerbum meum : Uerbum enĩ
eẽ filium. dauid ꝓpħa de patris ꝑsona testatur dicens. Eructa¬

Expanded text:
ipsius opitulatione munitus, Filium de Patris substantia ipsius opitulatione munitus, Filium de Patris substantia ineffabiliter natum, ex divinis oraculis approbare; ut dum luculento disputationis tramite, non ex argumento philosophicae artis veniente; sed, ut dixi, ex divinis monstravero documentis, tunc demum Arius obmutescat, cum Filium de paterna substantia genitum, legalibus eloquiis, me docente cognoverit. XIX. Paulus apostolus de Filio ad Hebraeos scribens, ait: Cum sit, inquit, imago invisibilis Dei, et figuram substantiae ejus gerens : Jeremias quoque prudentissimus prophetarum, de Dei Patris persona concionatur, et dicit: Si stetissent in substantia mea, et audissent verbum meum, averterent eos a studiis suis pessimis : et ut eum de Filio dixisse probaret, subjungit idem propheta et dicit: Quis stetit in substantia mea, et vidit verbum meum ? Verbum enim esse Filium, David propheta de Patris persona protestatur, dicens: Eructa
Abbreviated transcription (Latin):
angłis eẽ minorem. Nam si scdm id qd ds̃ est eum minorẽ
acciꝑe uolueris: pari conditionis necessitate etiam angłis
scdm diuinitatis naturam minor ẽẽ uidebitur. Deniq: apłs
ait. Minorasti eum paulominus abanglis. Si gͦ nulla ratio-¬
ne admittitur. ut scd̃m id qd̃ ds̃ est minor angłis habeatur:
apparet hoc minorationis officium non dõ uerbo. s homi¬
cio huic rei instantissime ac fideliter imminere.ut patrẽ
atq filium de pacris substantia natum ex diuinis uolu¬
minibus approbemus. qͣnqͣm omĩum ꝓsecutionum mea-¬
rum sententia ita se habere monstretur. ut sicut homiñ
uel cuius libet animalium genus sue substantie similes
gignat & nec homo bouem nec bos hominem generet
s ad suam similitudinem id est sue substantie una queq
resꝓcreari: mirari utiq qͣnq non debeo. dm̃ potuisse de sua
substantia filium generare. cui totum posse subiectum est. S

Expanded text:
angelis esse minorem. Nam si secundum id quod Deus est, eum minorem angelis esse minorem. Nam si secundum id quod Deus est, eum minorem accipere volueris, pari conditionis necessitate, etiam angelis secundum divinitatis naturam minor esse videbitur. Denique Apostolus ait: Minorasti eum paulo minus ab angelis . Si ergo nulla ratione admittitur ut secundum id quod Deus est minor angelis habeatur, apparet hoc minorationis officium non Deo Verbo, sed homicio, huic rei instantissime ac fideliter imminere, ut Patrematque Filium de Patris substantia natum ex divinis voluminibus approbemus; quanquam omnium prosecutionum mearum sententia ita se habere monstratur, ut sicut hominum vel cujuslibet animalium genus suae substantiae similes gignat, et nec homo bovem, nec bos hominem generet; sed ad suam similitudinem, id est suae substantiae, unaquaeque res procreet; mirari utique non debeo Deum potuisse de sua substantia Filium generare, cui totum posse subjectum est. Sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
Iergo scđm ꝓfessionis tue sententiã
aliqͣnta dumnitati. non nulla uero humanitati ascͥben¬
da sunt.cur non hoc qdait.pater maior me est humani¬
tati. & qđ ait ego &e pater unum sumus diuinitati repu
dixisse maior me est: ait. Si diligeretis me gauderetis utiq
quia ad patrem uado: quia pater maior me est. Rogo itaq
cum filius scđm diuinitatis sue potentiã uniuersa imple-¬
at. nec sit aliquis locus eadem diuinitate uacuus. ut pote
qui celum &e terram atq inferna pari omnipotentia
impleat quomꝰ ait uado ad patrem. cum quo & semꝑ
erat. ce aquo numqͣm recesserat. eus est enrm ire &e ue¬
nire qui aliquib locoꝵ t̾minus circunscͥbitur. ut eum
in quo erat deserens locum. ad alium ubi non erat ueni-¬
at. nisi quia utiq de illo quem assumpserat homine loqͤ¬
batur. quod ipse erat iturus ad patrem. aquo & uenturꝰ
est iudicare uiuos & mortuos: Ceterum uerbi diuinitas.
que ut diximus uniuersa implens. uullis locoꝵ spaciis

Expanded text:
ergo secundum professionis tuae sententiam, aliquanta divinitati, nonnulla vero humanitati ascribenda sunt, cur non hoc quod ait, Pater major me est , humanitati; et quod ait, Ego et Pater unum sumus , divinitati reputdixisse, major me est, ait: Si diligeretis me gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est . Rogo itaque cum Filius secundum divinitatis suae potentiam 159 universa impleat, nec sit aliquis locus eadem divinitate vacuus ut pote qui coelum, et terram, atque inferna pari omnipotentia impleat; quomodo ait, Vado ad Patrem, cum quo et semper erat, et a quo nunquam recesserat ejus est enim ire et venire, qui aliquibus locorum terminis circumscribitur; ut eum in quo erat deserens locum, ad alium ubi non erat veniat nisi quia utique de illo quem assumpserat homine loquebatur, quod ipse erat iturus ad Patrem, a quo et venturus est judicare vivos et mortuos? Caeterum ubi divinitas, quae, ut diximus, universa implens, nullis locorum spatiis
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ docum̃tis & patrem & filium ꝓp̾e subsistere demon-¬
strasti. quod sabellius humanis m̃tibꝰ questionum nebu¬
fitendo. non pluralem diuinitatis numerum introducere uidea¬
ris. Et quanquam de hoc suꝑiore ꝓsecutione breuiter pauca
ꝑstr inxeris. latatamen &e ꝓpͥa questionis huiuscemodi de¬
bet eẽ ꝓbatio. Quam tunc coptiosius expedire debetis: dum int̃
te atq athanasium disputationis examen ceꝑit agitari.
Et qm̃ nunc ut dixi assertione ueridica sabellii est ꝑfidia re¬
futata: fidei sue fotinus certis si ualet testimoniis assit

Expanded text:
Patrem et Filium proprie subsistere demonstrasti quod Sabellius humanis mentibus quaestionum neburofitendo, non pluralem divinitatis numerum introducere videaris. Et quanquam de hoc superiore prosecutione breviter pauca perstrinxeris, lata tamen et propria quaestionis hujuscemodi debet esse probatio. Quam tunc copiosius expedire debebis, dum inter te atque Athanasium disputationis examen coeperit agitari. Et quoniam nunc ut dixi assertione veridica Sabellii est perfidia refutata, fidei suae Photinus certis, si valet, testimoniis adsit.
Abbreviated transcription (Latin):
filium ꝓfiteantur. Dum pat̾ sine filio omĩno dici non possit
quia unus de uno est: id est filius de patre est. & unus in uno.
pater infilio est: & filius in patre est. Qua de re alter est in ꝑso¬
na qui uere in enarrabiliter genuit: & alius ad eque in ꝑso¬
na qui de ipso natus est. Sane dĩtas eoꝵ cum sit unita: alt̃
hic ds̃ ab illo alio dõ uerbotenus dici non potest quia uni¬
tum nomen est. & in plenitudine diuinitatis. & idõ untis
est ds̃. Ergo si filius in nomine patris uenit & sp̃s paraclitꝰ
in nomine filii uenit. sicut filius de eo testatur. quem mittet
pater in nomine meo: non tibi uidetur quia duplex ce hic
contineatur intellectus. id estͣ innomine ꝑsonarum tantũ

Expanded text:
Filium profiteantur: dum Pater sine Filio omnino dici non possit; Filium profiteantur: dum Pater sine Filio omnino dici non possit; quia unus de uno, id est Filius de Patre est; et unus in uno Pater in Filio est, et Filius in Patre est. Qua de re alter est in persona qui vere inenarrabiliter genuit, et alius adaeque in persona qui de ipso natus est. Sane deitas eorum cum sit unita, 215 alter hic Deus ab illo alio Deo verbo tenus dici non potest, quia unitum nomen est et in plenitudine divinitatis, et ideo unus est Deus. Ergo si Filius in nomine Patris venit, et Spiritus Paraclitus in nomine Filii venit, sicut Filius de eo testatur: Quem mittet Pater in nomine meo ; non tibi videtur quia duplex et hic contineatur intellectus, id est ut in nomine personarum tantu
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuinitatis usie. Nam si sccłm nomina singła ꝑsonaꝵ
alter in altero sine dubio dici potest: nunquid sic & in uni¬
tam dĩtatem alter ds̃ potest ꝓnuntiari pater. quasi sit in na-¬
tura diuersus a filio. & alter ds̃ potest dici filius apatre. quasi
sit indeitate alter. & alius ds̃ potest ꝓfiteri sp̃s sc̃s. quasi sit
i substantia discrepante apatre &e filio : Abfit. Ut ci
unitum nomen sit in una uera natura. ac ꝑ hoc unus uerꝰ
est d̃s. Incerr̾ Et quomͦ in nomrinibꝰ ꝑsonarum unum de
ipso genuisse filium.
Quia nemo sibimet ipsi pat̾ ẽ.
Et qui sibimet ipsi filius est: dum pater non sit genitus. &
filius nonsit ingenitus: S plane filius est queni genuit. uere¬
ce filus est patri. qui uere de ipso genitus est. Qua ꝓpter non
ut quidam solent blasphemantes in confessione introduce
duo non nata pͥncipalia. ut in toto nec patrem uerum nec

Expanded text:
ne divinitatis usiae. Nam si secundum nomina singula personarum ne divinitatis usiae. Nam si secundum nomina singula personarum alter ab altero sine dubio dici potest, nunquid sic et in unita deitate alter Deus potest pronuntiari Pater, quasi sit in natura diversus a Filio; et alter Deus potest dici Filius a Patre, quasi sit in deitate alter; et alius Deus potest profiteri Spiritus sanctus, quasi sit in substantia discrepante a Patre et a Filio? Absit: dum unitum nomen sit in una vera natura, ac per hoc unus verus est Deus. Interrogatio. Et quomodo in nominibus personarum unum de ipso genuisse Filium? Quia nemo sibimetipsi pater pater est. Et quis sibimetipsi filius filius est? Dum Pater non sit genitus, et Filius non sit ingenitus; sed plane Pater Filii est quem genuit, et Filius est Patris, qui vere de ipso genitus est. Quapropter non ut quidam solent blasphemantes in confessione introducere duo non nata principia, ut et in toto nec Patrem vertum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Et quemadindum unitum nomen est innatura diuinitatis.
dum alter in alt̾ius nomine uenisse uideatur. Resp̾. uere ue¬
neno sunt infecta subtili cum dolo hec obtusa corda inter¬
rogantes atq defendentes ꝓculdubio. In hoc sane alius
est pater in ꝑsona qui uere genuit &e in hoc alter est filius
a patre in ꝑsona qui uere ab eo genitus est. S & in hoc alt̃
est in ꝑsona sp̃s hic principalis paraclitus. a patre &e filio:
qui inpentecostem in apłos effusus est. Et idõ hec singillatĩ¬
dicta memento: ut nomina singula inꝑsonis ẽẽnt distin¬
cta. Uides quia alter ab altero siue alius ab alio inꝑsona
tantum differt. & non in plenitudine diuinitatis usie
sicut ipse dñs ait: alius est qui testimonium ꝑhibet michi
qui me misit pater ẽ S &e alio in loco idem ipse in ꝑsona
scĩ sp̃s indicat. Rogabo patrem meum: &e alium paracli-¬
tum mitcet uobis. Scito alium ab alio. fiue alterum ab al¬
tero in ꝑsona tantum differre. & non inunita plenitudi¬

Expanded text:
Et quemadmodum unitum nomen est in natura divinitatis, dum alter in alterius nomine venisse videatur? 214 Responsio. Vere veneno sunt infecta subtilius cum dolo haec obtusa corda interrogantis atque defendentis. Procul dubio in hoc sane alius est Pater in persona qui vere genuit; et in hoc alter est Fila Patre in persona, qui vere ab eo genitus est; sed et in hoc alter est in persona Spiritus hic principalis paraclitus a Patre et Filio, qui in Pentecoste in apostolos effusus est. Et ideo haec sigillatdicta memento, ut nomina singula in personis essent distincta. Vides quia alter ab altero, sive alius ab alio in persona tantum differt, et non in plenitudine divinitatis οὐσίας, sicut ipse Dominus ait: Alius est qui testimonium perhibet mihi, qui me misit Pater . Sed et alio in loco idem ipse personam sancti Spiritus indicat: Rogabo Patrem meum, et alium Paraclitum mittet vobis . Scito alium ab alio, sive alterum ab altero in persona tantum differre, et non in unita plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
i presentis negotii
quoq athanasius sua ꝓsecutione designet. ut ex utriusq
uoluntatis assensui. siquid illud est quod offertur extrinse¬
cuis. recitetur
starum lectionis copia non negetur
ꝓbus iuidex dixit.

Expanded text:
i praesentis negotii eratur, id quoque Athanasius sua prosecutione designet, ut ex utriusque voluntatis assensu, si quid illud est quod refertur extrinsecus recitetur.starum lectionis copia non negetur. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Siquid ergo nunc ate obici potuit: ille iam suis obiectio¬
mibus occupauit. Cui qm̃ uno iam respondi libello: meluis
reor. si qua hic fortasse omissa uidentur ibi plenius di-¬
uina opitulante gr̃a explicare. ut in illo se quoq arrius
suꝑatum agnoscat. Quamobrem dignare optime ꝓbe ul¬
timam tltumam de cognitis ferre sententiam.
Prob iudex

Expanded text:
Si quid ergo nunc a te objici potuit, ille jam suis objectioSi quid ergo nunc a te objici potuit, ille jam suis objectionibus occupavit. Cui quoniam uno jam respondi libello, melius reor, si qua hic fortasse omissa videntur, ibi plenius divina opitulante gratia explicare; ut in illo se quoque Arius superatum agnoscat. Quamobrem dignare, optime Probe, ultimam de cognitis ferre sententiam. Probus judex
Abbreviated transcription (Latin):
simul ꝓmittere thronos. Mortem formidare. & morti illudẽ.
Capi tumere. & captiuos reducere totaq inferni iura peni-¬
tus compilare. Desolatum se conqueri & mox latronem
patriarcharum consortio asciscere. Omnia ex nichilo condi¬
disse. & eoꝵ potestatem triumphata morte acciꝑe. Uides gͦ cos¬
intoꝵ optime ꝓbe. inhac dispensatione carnis assumpte di¬
iunitati nichil fuisse penitus derogatum. dum ubi corporee
humilitatis impletur officium. ibi diuinarum choruscant
miracła uircutum. Ergo equalis est patri iuxta id qd̃ ds̃
iuxta id qd̾ homo factus est. Hec iccirco ego breui in unum
responsione cunrulum cuncta congessi: qm̃ de his om̃ibꝰ
questionum capituilis latius & plenius beatus nr̃ disputa¬
uit ambrosius. contra quem pauladuis arriane ꝑfidie
ep̃s. duum iam credo ille sc̃s humanis reb fuisset exemptꝰ.
in refitatione dictoꝵ eius quedam credidit conscͥbenda.

Expanded text:
simul promittere thronos; mortem 187 formidare, et morti illudere; simul promittere thronos; mortem 187 formidare, et morti illudere; capi timere, et captivos reducere, totaque inferni jura penitus compilare; desolatum se conqueri, et mox latronem patriarcharum consortio asciscere; omnia ex nihilo condidisse, et eorum potestatem triumphata morte accipere. Vides ergo, cognitorum optime Probe, in hac dispensatione carnis assumptae, divinitati nihil fuisse penitus derogatum; dum ubi corpore humilitatis impletur officium, ibi divinarum coruscant miracula virtutum. Ergo aequalis est Patri juxta id quod Deus ctus est. L. Haec idcirco ego breviter in unum responsionis cumulum cuncta congessi, quoniam de his omnibus quaestionum capitulis, latius et plenius beatus noster disputavit Ambrosius. Contra quem Palladius Arianae perfidiae episcopus, dum jam, credo, ille sanctus humanis rebus fuisset exemptus, in refutatione dictorum ejus quaedam credidit conscribenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ego & pat̾ unum sumus. dicere non potest ase filius facere
quicquam &e dicere omnia quecumq pater facit. hec &
filius facit similiter. dicere non ueni facere uoluntatem¬
quos uult iuuificat. Unde & cum auctoritate libere uolũ¬
tatis leproso ait. Uolo. Mundare. Non gͦ in quam unius na¬
ture est p̃sepis gremio contineri. & astroꝵ indiciis ꝓdi. ho¬
minib subici. & ab angłis ministrari. De loco ad locum
fugere & ubiq sui p̃sentiam exhibe. Terrena incolere &
celestia non deserire. Temptari adiabolo. & eius in abyssũ
mittere legiones. Esuriem sustinere. & multa milia
hominum saturare. aquam sitire. & fluentes latices in
uni naturam mutare. Unius momenti ad extinguendã
sitm putealia pocła poscere. & undosi amnis ꝑennes intatꝰ
tribuere. Rate equora transmittere. & eadem incessu mira¬
bili sicco uestigio terere. Ignorare diem & patrem scire.
duas petentib non concedere sedes. & sponte duodecim

Expanded text:
Ego et Pater unum sumus . Dicere, Non potest Filius a se facere Ego et Pater unum sumus . Dicere, Non potest Filius a se facere quidquam ; et dicere, Omnia quaecunque Pater facit, haec et Filius siquos vult, vivificat . Unde et cum auctoritate liberae voluntatis, leproso ait: Volo, mundare . XLIX. Non ergo, inquam, unius naturae est, praesepis gremio contineri, et astrorum indiciis prodi; hominibus subjici, et ab angelis ministrari; de loco ad locum fugere, et ubique sui praesentiam exhibere; terrena incolere, et coelestia non deserere; tentari a diabolo, et ejus in abyssum mittere legiones; esuriem sustinere, et multa hominum millia saturare; aquam sitire, et fluenta laticis in vini naturam mutare; unius momenti ad exstinguendam sitim, putealia pocula poscere, et undosi amnis perennes meatus tribuere; rate aequora transmittere, et eadem incessu mirabili, sicco vestigio terere; ignorare diem, et Patrem scire; duas petentibus sedes non concedere, et sponte duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxios credimus: quanto hec & indigna. eẽ. non ignoramus.
qui nos tanto dilexit amore. ut ad ista tam uilia. tam inu¬
riosa. semet ipsum uoluerit inclinare Nam quia angłis mi¬
noratus est: iam supra ut memini plenius docuimus. ubi do¬
centis apłi uerba posumus. Hunc autem iħm: uidimus ꝓpt̃
passionem mortis parlominus ab angłis minoratum. Qa uͤ
& hominibꝰ minor fuerit factus: isaiam audi dicentem.
Uidimus eum & non erat aspectus ei neq decor. s sp̃es eius
despecta & deficiens suꝑ filios hominum. S ce lucas euan¬
głista de eo ait. Et erat subditus parentib suis. Que omnia¬
nisi scđ̃m humanitatis formani accipiantur. non solum
patre s &e angłis & hominib inferior eius duunitas inue¬
nitur. Uerum quia utramq inse naturam habuit. dĩ scił.
& hominis: utriusq nature res loquitur atq agit. Neq
enim eiusdem nature est dicere. pater maior me est. &e dicere

Expanded text:
obnoxios credimus, quanto haec et indigna esse ignoramus; obnoxios credimus, quanto haec et indigna esse ignoramus; qui nos tanto dilexit amore, ut ad ista tam vilia, tam injuriosa semetipsum voluerit inclinare. Nam quia angelis minoratus est , jam supra, ut memini, plenius docuimus, ubi dicentis Apostoli verba posuimus . Hunc autem Jesum vidimus propter passionem mortis paulo minus ab angelis minoratum. Quod vero et hominibus minor sit factus, Isaiam audi dicentem: Vidimus eum et non erat species ei, neque decor; sed species ejus despecta, et deficiens super filios hominum . Sed et Lucas evangelista de eo ait: Et erat subditus parentibus suis . Quae omnia, si secundum humanitatis formam accipiantur, non solum Patre, sed et angelis et hominibus inferior ejus divinitas invenitur. Verum quia utramque in se naturam habuit, Dei scilicet et hominis, utriusque naturae res loquitur, atque agit. Neque enim ejusdem naturae est dicere, Pater major me est , et dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
eliquarum questionum quib arrius opinat᷑
posse filium apatre ostendi minorem: pͥncipale illud est qd̾
idem filiusait. Pater maior me est. Quod iam cognoscitur
intentasse. & huic uelut capiti cuncta questionum in he-¬
rent membra. Nam quod ait. non ueni facere uoluntatẽ
meam. & non potest a se filius facere quicquam. & sicut
docuit me pater sic facio. & doctrina mea non est mea.
& me oportet oꝑari oꝑa euis qui misit me & non ame
ueni. s ille me misii & ego sum uitis & pater m̃s agricola.
& ego uiuo ꝓpt̃ patrem. uł quod diem se ignorare fatetur.
ce quod patrem suum uocet dñm. & de calicis translatione
p̃catur. &e se incruce derelictum conqueritur. & quod
sp̃m suum patri commendat. & si qua possunt alia hu-¬
ius modi ẽẽ: illo respiciunt que anobis cum omni metu
& reuerentia scd̃m dispensationem carnis qua non solũ
patre uerum etiam angłis & hominib minoratur. & di¬
cta uł facta intelliguntur. Tantoq nos beneficio eius

Expanded text:
eliquarum quaestionum, quibus Arius opinatur posse Filium a Patre ostendi minorem, principale illud est, quod idem Filius ait, Pater major me est; quod jam cognoscitur intentasse, et huic velut capiti cuncta quaestionum inhaerent membra. Nam quod ait, Non veni facere voluntateri meam ; et Non potest Filius a se facere quidquam ; et Sicut docuit me Pater, sic facio ; et Doctrina mea non est mea ; et Me oportet operari opera ejus, qui misit me ; et Non a me veni: ille me misit ; et Ego sum vitis et Pa Ego vivo propter Patrem . Vel quod diem ignorare se fatetur , et quod Patrem suum vocet Deum , et de calicis translatione precatur , et se in cruce derelictum conqueritur , et quod Spiritum suum Patri commendat , et si qua possunt alia hujusmodi esse, illo respiciunt, quae a nobis cum omni metu et reverentia, secundum dispensationem carnis, qua non solum Patre, verum etiam 186 angelis et hominibus minoratur, et dicta vel facta intelliguntur. XLVIII. Tantoque nos beneficio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Generans pater ex seipso filium. hoc genuit qđ est ipse
an aliud aliquid: Arriꝰ .d. Hoc utiq quod ip̃se est ge¬
ctum genuit. omp̃s omĩpotentem genuit. Atha¬

Expanded text:
Generans Pater ex seipso Filium, hoc genuit quod est ipse, an aliud aliquid? Arius dixit: Hoc utique quod ipse est gectum genuit, omnipotens omnipotentem genuit. At
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus ille sp̃s ueritatis qui apatre meo ꝓcedit. ille te¬
stificabitur de me. Uel hoc statim accipe. ad uocatus
autem sp̃s sc̃s quem mutet pater m̃s in nomine meo:
ille uos docebit &e ad monebit omĩa quecumq dico nob̃:
Nonne quam breuiter nomina in singl̃is distinxit. dum ꝑ¬
hec aduocatum sp̃m paraclitum apatre annuntiat discipłiᷤ¬
cẽ uenturum. & de semet ipso testimonium in mundo eẽ la-¬

Expanded text:
vocatus ille Spiritus veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse tevocatus ille Spiritus veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse testificabitur de me . Vel hoc statim accipe: Advocatus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater meus in nomine meo, ille vos docebit omnia, et admonebit quaecunque dico vobis . Nonne quam breviter nomina in singulis distinxit, dum hunc advocatum Spiritum Paraclitum a Patre annuntiat esse venturum, et de semetipso testimonium in mundo esse la
Abbreviated transcription (Latin):
Absit a nob̃ sebelli heretice. ne hanc blasphemiam incurra¬
mus. dum hic uerus filius dĩ uere in comparabiliter natus
fuerit de patre. & ꝓ nr̃a salute denuo dignatus fuerit as¬
nis: ne quem patrem dicis. hunt eundem & filium confu¬
se designes. aut filium patrem. eẽ. ꝓnunties. uł cexte hunc
sp̃m sc̃m̃ in estim abilem patrem aut filium temere testeris.
&e nullam omĩno firmitatem tenere inueniaris dum ꝑ ip¬
sa nomina ꝑsonarum. ipsam unitatem passim confundis.
ut ipsum sibi dicas in ꝑsona patrem eẽ quem & filium.
quasi ipse se genuerit. aut ipse sibi pater sit. & ipse sibi filiꝰ
sit. quod absit dum nemo sibimet ipsi pater sit. & nemo
sibimet ipsi filius sit. quẽ uere genuerit. dum pater filio
sit. & filius patris sit. quem uere genuit. ꝓpter qd̃ noĩa
in ꝑsonis ꝑfecte distinguntur.
Interꝵ̾ ut hec dicta de
auecoritate michi approbes queso
Resp̃. Accipe filium in
claritate euangłice censure testantem. Cum uenerit ad¬

Expanded text:
Absit a nobis, Sabelli haeretice, ne hanc blasphemiam admittamus. Dum hic verus Filius Dei, vere incomparabiliter natus fuerit de Patre, et pro nostra salute denuo dignatus fuerit asnarum, ne quem Patrem dicis, hunc eumdem et Filium confuse designes, aut ne Filium Patrem esse pronunties, vel certe hunc Spiritum sanctum inaestimabilem, Patrem aut Filium temere testeris, et nullam omnino firmitatem tenere inveniaris: dum per ipsa nomina personarum, ipsam unitatem passim confundis, ut ipsum sibi dicas in persona Patrem esse, quem et Filium, quasi ipse genuerit, aut ipse sibi Pater sit, et ipse sibi Filius sit, quod absit: dum nemo sibimetipsi pater sit, et nemo sibimetipsi filius sit, quem vere genuerit; dum pater filio sit, et filius patri sit quem vere genuit. Propter quod nomina in personis perfecte distinguuntur. Haereticus. Ut haec dicta de auctoritate mihi approbes quaeso. Athanasius. Accipe Filium in claritate evangelicae censurae testantem: Cum venerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tua decreuit sententia debere nos rationum ꝑsuasio¬
nib & rerum consequentium causis p̃dictoꝵ nominum
uirtutes colligere: ne id athanasio uideatur difficultate
demonstrande ueritatis nudi me uocabuli ꝓpͥetatis docum̃ta
quesisse: ita faciam. ut tui est decreti sententia ꝓmulgatũ.
Ego enim compendio magis uti uolebam. ne longius rationis
intentio euagata: ambigius sensib ueritatem obumbraret:
Athanasuis dixit.R

Expanded text:
hoc tua decrevit sententia, debere nos rationum persuasionibus, ex rerum consequentium causis, praedictorum nominum virtutes colligere, ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae veritatis nudi me vocabuli proprietatis documenta quaesisse; ita faciam, ut tui est decreti sententia promulgatum. Ego enim compendio magis uti volebam, ne longius rationis intentio evagata, ambiguis sensibus veritatem obumbraret. Athanasius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
rens dm̃. id est tanquam siuna species uel ꝑsona tribus
uocabłoꝵ nominib nuncupetur. non diftinctione ge¬
neris s officii ꝑmutatione. ut pater non quia genuit¬
s qtria s quia condidit habeatur. idenq ipse de pat̾ni
honoris dignitate decidens. ꝑ quedam nature augm̃ta
aut potius detrimenta in filii nomine ex uirginei ortꝰ
natiuitate transierit. S hec inepta eẽ & impia. omniq
fidei ueritate carentia: eoꝵ qui contra ueniebant ꝓsecutio¬
nibus manifestissime claruit. Ostensum namq est multis
tem aliud eẽ non possint cum alius atq alius credi possint.
ce ꝓfecto sint. Quia enim uero extreme atq ꝓfunde stulti¬
cie genus est patrem nominare eum qui non genuit. &
filium credere eum qui genitus non sit. s ꝑinania & rebꝰ
iacua falsoꝵ. nominum commenta humanarum
sensus auocare. & ludicris sententiarum obiectionib fidĩ

Expanded text:
rens Deum, id est tanquam si una species vel persona tribus rens Deum, id est tanquam si una species vel persona tribus vocabulorum nominibus nuncupetur, non distinctione generis, sed officii permutatione, ut Pater, non quia genuit, sed quia condidit habeatur: idemque 189 ipse de paterni honoris dignitate decidens per quaedam naturae augmenta, aut potius detrimenta, in Filii nomine ex virginei ortus nativitate transierit. Sed haec inepta esse, et impia, omnique fidei veritate carentia, eorum qui contraveniebant prosecutionibus manifestissime claruit. Ostensum namque est multis tem, aliud esse non possint, cum alius atque alius credi possint, et profecto sint. Quia enimvero extremae atque profundae stultitiae genus est Patrem nominare eum qui non genuit, et Filium credere eum qui genitus non sit; seu per inania et rebus vacua falsorum nominum commenta, humanarum mentium sensus avocare, et ludicris sententiarum objectionibus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
core ueritatis & fidei inter sectatores xp̃iane re¬
ligionis id est athanasiuim. Sabellium. arnum. q
fotinum. arbiter sedi. Qui qm̃ diuersitate dogina¬
tum & sententiarum uarietate longo discrimi¬
nis interuallo a se inuicem dirimuntur. studiosius ex¬
plorare curaui. cuiusnam eoꝵ fides ueris assertionibus
insigniretur. Quod ut facilius cognoscere possem: singilla¬
tim eos fidĩ sue feci ꝓferre sententias. easdemq docum̃tis
ꝓbabilibus roborare mea inter locutione flagitari. ob¬
uiantib sibi scił & refellentib his qui contra uerures̃
ut aliis defendentib. aliis obnitentib. lucidissime ue¬
ritatis agnitio panderetur. Qd̾ eos ita fecisse: ipsarum
ꝓsecutionum lectione demonstratur. Cum igitur sabel¬
lio pͥmum disputandi licentiam consultatione potius
quam auctoritate tribuissem: talem de dõ fidei senten¬
tram tulit. qd̾ diceret patrem ita solitarium & singłarẽ
magis filii atq sp̃s nomine censeatur. trinomium asse¬

Expanded text:
ore veritatis et fidei, inter sectatores Christianae religionis, id est Athanasium, Sabellium, Arium et Photinum, arbiter sedi. Qui quoniam diversitate dogmatum et sententiarum varietate, longo discriminis intervallo a se invicem dirimuntur, studiosius explorare curavi cujusnam eorum fides veris assertionibus insigniretur. Quod ut facilius cognoscere possem, singillatim eos fidei suae feci proferre sententias, easdemque documentis probabilibus roborare mea interlocutione flagitavi; obviantibus sibi scilicet et refellentibus his qui contravenirent, ut aliis defendentibus, aliis obnitentibus, lucidissimae veritatis agnitio panderetur. Quod eos ita fecisse ipsarum prosecutionum lectione demonstratur. II. Cum igitur Sabellio primum, disputandi licentiam consultatione potius quam auctoritate tribuissem, talem de Deo fidei sententiam protulit, quod diceret Patrem ita solitarium et singularemagis Filii atque Spiritus nomine censeatur: trinomium asse
Abbreviated transcription (Latin):
fert. si sibi obeẽ nolunt. quod tamdiu a ueritatis lumine
ꝑ palpabiles in anium opinionum tinebras errauerunt.
si sibi ꝓdesse cupiunt quod xp̃iani dicuntur. om̃i uere¬
cundie pudore post posito. relinquentes noxia huma¬
n commenta erroris. quib uerum reppisse se fallebant᷑
&e quib sub p̃textu xp̃iani nominis axp̃i confessione
ꝓcul extorres habebantur: totis uirib totisq fidei nisibꝰ
ad uerum & rectum apłice fidei tramitem cuius atha¬
nasius idoneus & fidelis assertor. extitit. retinendum otiꝰ
festinare contendant. ut uere integreq confessionis pre¬
mium indubitata sorte capessant:¬

Expanded text:
aeferunt, si sibi obesse nolunt quod tam diu a veritatis lumine aeferunt, si sibi obesse nolunt quod tam diu a veritatis lumine per palpabiles inanium opinionum tenebras erraverunt, si sibi prodesse cupiunt quod Christiani dicuntur, 198 omni verecundiae pudore postposito, relinquentes noxia humani commenta erroris, quibus verum reperisse se fallebantur, et quibus sub praetextu Christiani nominis a Christi confessione procul extorres habebantur, totis viribus, totisque fidei nisibus, ad verum et rectum apostolicae fidei tramitem, cujus Athanasius idoneus et fidelis assertor exstitit, retinendum ocius festinare contendant, ut verae integraeque confessionis praemium indubitata sorte capessant
Abbreviated transcription (Latin):
nitum non ẽẽ. heretica impietas diffiniuit. S qđ hec cõ¬
menta fuerint uanissime suꝑsticionis. aꝑtissima atha¬
nasius ueritate ꝑdocuit: ostendens patrem uere genu¬
isse. & filium ipsa pat̾nis nominis ueritate uere genitũ
ẽẽ. Cessit igitur mendacium ueritati. & om̃is fucus ad ulte¬
rim dogniatis integritate fidei manifestata. tandem ali-¬
quando euanuit. atq tota nebulose assertionis caligo que
crasso ꝑfidie uelamine humanas obdrxerat mentes. ita ni-¬
tore fulgentis fidei ad purum usq discussa est: ut ne uesti-¬
gium quidem sui potuerit erroris relinquere. Unde hor¬
tor & simul in commune suadeo cunctos qui se nouerunt
sabellii arrii & fotini uel ciuiuslibet alterus ficti dogma-¬
fronte subtiliꝰ eludendũ putauit s ꝓcessu certaminis
tis erroribꝰ ĩplicatos: si ꝓpͥe saluti consulũt silumini cecitatẽ ñ p̃¬

Expanded text:
nitum non esse haeretica impietas definivit. Sed quod haec comnitum non esse haeretica impietas definivit. Sed quod haec commenta fuerint vanissimae superstitionis, apertissima Athanasius veritate perdocuit, ostendens Patrem vere genuisse, et Filium ipsa paterni nominis veritate vere genitum esse. XII. Cessit igitur mendacium veritati, et omnis fucus adulterini dogmatis, integritate fidei manifestata, tandem aliquando evanuit: atque tota nebulosae assertionis caligo, quae crasso perfidiae velamine humanas obduxerat mentes, ita nitore fulgentis fidei usque ad purum discussa est, ut ne vestigium quidem sui potuerit erroris relinquere. Unde hortor et simul in commune suadeo, cunctos qui se noverunt Sabellii, Arii et Photini, vel cujuslibet alterius ficti dogmafronte subtilius eludendum putavit, sed processu certaministis erroribus implicatos, si propriae saluti consulunt, si lumini caecitatem non pr
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ostendit non triꝑtitum. non singłarem. non confusũ.
non diuisum. non exdiuersitate compositum. ñ quadam
nis nature unionem unus sit ds̃. Illa quoq anilium fabu¬
larum figmenta. quibus arrius & fotinus pariterq sa¬
bellius dubia uocabuloꝵ nomina patri & filio tribuebãt.
dum unus eum ipsum sibi filium effectum. alii eum non
tam genuisse quam creasse inanissime iactitabant: ueri¬
tatis assertione destructa cesserunt. Nam licet ꝑuarios
erroꝵ incesserunt calles: ad unum tamen compitum
ꝑuenerunt. Toti enim: patrem non genuisse dixerunt.
Siquidem sabellius & fotinus: aꝑta hoc impietate astru-¬
ere nisi sunt. Arrius uero in pͥma quidem disputationiᷤ
trem non ex seipso genuisse. s extrinsecus filium crea¬
uisse. Ac ꝑ hoc scđm istoꝵ nefandos errores: frustra dicitur
pat̾ si non genuit. Incassum appellatur filius. quem ge¬

Expanded text:
197 ostendit, non tripartitum, non singularem, non confusum, 197 ostendit, non tripartitum, non singularem, non confusum, non divisum, non ex diversitate compositum, non quadam nis naturae unionem unus sit Deus. Illa quoque anilium fabularum figmenta, quibus Arius et Photinus, pariterque Sabellius, dubia vocabulorum nomina Patri et Filio tribuebant, dum unus ipsum sibi Filium effectum, alii eum non tam genuisse quam creasse inanissime jactitabant, veritatis assertione destructa cesserunt. Nam licet per varios eorum incesserint calles, ad unum tamen compitum pervenerunt. Toti enim Patrem non genuisse dixerunt. Siquidem Sabellius et Photinus aperta hoc impietate astruere nisi sunt. Arius vero in prima quidem disputationis trem non ex seipso genuisse, sed extrinsecus Filium creavisse. Ac per hoc secundum istorum nefandos errores frustra dicitur Pater, si non genuit; incassum appellatur Filius, quem ge
Abbreviated transcription (Latin):
nasii sententiam robustius firmat qua inxp̃o scd̾m
dispensationem carnis accipienda eẽ diffimuit. queq
uiriliter aut locutus est aut ꝑegit: uerum etiam simi¬
li cum fotino ꝑfidie uincło tenetur astrictus. dum &
ipse pari sententia filium dĩ creaturam ausus est defi¬
nire. At quanquam in eo sint dissimiles. quod arrius
celestẽ creaturam & meliorem cet̾is filium dĩ opinatꝰ
sit. fotinus uͦ terrestrem. ut̾q tamen eoꝵ creature noĩe
copulatur. dum siuie celestem. siue terrenam dixerint:
minime tamen acreature confessione discedunt. adim̃¬
tes utriq filio id qd̃ de patre natus est. Et hoc solum ipso
assertionis genere. idonei utriq sunt athanasio testes.
S &e dum xp̃m creaturam fatentur errore consimili reꝑi¬
untur equales. Probabilis igitur & omni ueritatis asser¬
tione subnixa. ut pote apłicis traditionib communita.
ex eoꝵ ueniens regulis: athanasii fides apparuit. Ciuden¬

Expanded text:
nasii sententiam robustius firmat, qua in Christo secundum nasii sententiam robustius firmat, qua in Christo secundum dispensationem carnis accipienda esse definivit quaeque viriliter aut locutus est, aut peregit; verum etiam simili cum Photino perfidiae vinculo tenetur astrictus, dum et ipse pari sententia Filium Dei creaturam ausus est definire. At quanquam in eo sint dissimiles, quod Arius coelestem creaturam, et meliorem caeteris Filium Dei opinatus sit, Photinus vero terrestrem, uterque tamen eorum creaturae nomine copulatur, dum sive coelestem, sive terrenam dixerint, minime tamen a creaturae confessione discedunt, adimentes utrique Filio id quod de Patre natus est; et hoc solum ipso assertionis genere idonei utrique sunt Athanasio testes. Sed et dum Christum creaturam fatentur, errore consimili reperiuntur aequales. XI. Probabilis igitur, et omni veritatis assertione subnixa, utpote apostolicis traditionibus communita, ex eorum veniens regulis, Athanasii fides apparuit. Eviden
Abbreviated transcription (Latin):
arrius eos inequales & natura dicat. eẽ. diuersos. Ergo in¬
equalitas arrii: distinctionem indicat ꝑsonarum. Confu¬
sio sabellii: nature aꝑtius unionem ostendit. Rursus dũ
fotinus ad confirmationem sententie sue qua putat xp̃m
purum hominem. eẽ illa replicat testimonia que idem
xp̃c humane conscius nature aut locutus est aut ꝑegit.
id est dum patrem sibi maiorem. & non suam s eius di¬
cit se facere uoluntatem. & cet̾a hissimilia que disputati¬
onis corpore plenius habentur expressa. euidentissime
athanasii comꝓbat fidem: qua xp̃m asseruit hec om̃ĩa
non scd̃m dĩtatis. s scd̃m humanitatis quam idem ge¬
stabat. naturam fuisse locutum: Sed & cum arrius ex
infirmitate dictoꝵ uel gestoꝵ eius creaturam eum uult
intelligi. indignum uidelicet iudicans naturam in eo
dĩ omĩpotentis acciꝑe. quem conspictt tantis necessita¬
tum conditionibus subiacusse: non solum ꝑ hec atba¬

Expanded text:
Arius eos inaequales, et natura dicat esse diversos. Ergo inArius eos inaequales, et natura dicat esse diversos. Ergo inaequalitas Arii distinctionem indicat personarum. Confusio Sabellii naturae apertius unionem ostendit. Rursus dum Photinus ad confirmationem sententiae suae, qua putat Christum purum hominem esse, illa replicat testimonia quae idem Christus humanae conscius naturae aut locutus est, aut peregit; id est, dum Patrem sibi majorem, et non suam, sed ejus dicit se facere voluntatem, et caetera his similia, quae disputationis corpore plenius habentur expressa, evidentissime Athanasii comprobat fidem, qua Christum asseruit haec omnia non secundum deitatis, sed secundum humanitatis, quam idem gestabat, naturam fuisse locutum. Sed et eum Arius, ex infirmitate dictorum vel gestorum ejus, creaturam cum vult intelligi indignum videlicet judicans na uram in eo Dei omnipotentis accipere, quem conspicit tantis necessitatum conditionibus subjacuisse, non solum per haec Atha
Abbreviated transcription (Latin):
unum nomen in natura ds̃. & obhoc tres unus ds̃. Ergo
nec confusio in trib nec diuersitas in uno ad mittitur no-¬
ie. Ac sic trinitas unus ds̃ est scđm nature unione
& unus ds̃ trinitas est. scđm ꝑsonarum distinctionem
Nec iuxta athanasii. sensum uerius adhuc & plenius potest
quisq disserere. cuius fidei assertio tanta ueritatis auctori-¬
tate. tantaq ꝓbabilium rerum astipulatione fulcitur:
ut nouo atq inusitato actionis genere. suoꝵ magis aduer¬
sarioꝵ testimonio comꝓbetur. & ipsis aliis rationibꝰ constat
atq subsistat. quib destrui posse putatur. Dixit enim idẽ
athanasuis tres eẽ ꝑsonas. & unã earũ ẽẽ naturam. Que
sententia. sabellii quoq & arrii testimonio comꝓbatur.
statis uniusq nature. ut sabellius tantam iuim conspici¬
ens unitatis. unam &e singłarem. et̃. ꝑsonam putauerit:
S in tantum non est una ꝑsona. s tres distincte: ut

Expanded text:
unum nomen in natura, Deus; et ob hoc tres unus Deus. Ergo unum nomen in natura, Deus; et ob hoc tres unus Deus. Ergo nec confusio in tribus, nec diversitas in uno admittitur nomine: ac sic Trinitas unus Deus est secundum naturae unionem; et unus Deus Trinitas est secundum personarum distinctionem. Haec juxta Athanasii sensum verius adhuc et plenius potest quisque disserere; cujus fidei assertio tanta veritatis auctoritate tantaque probabilium rerum astipulatione fulcitur, ut, novo atque inusitato actionis genere, suorum magis adversariorum testimonio comprobetur, et ipsis aliis rationibus constet atque subsistat quibus destrui posse putatur. X. Dixit enim idem Athanasius tres esse personas et unam eorum esse naturam. Quae sententia, Sabellii quoque et Arii testimonio comprobatur. statis, uniusque naturae, ut Sabellius tantam vim conspiciens veritatis, unam et singularem 196 esse personam putaverit. Sed in tantum non est una persona, sed tres distinctae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ est. In quo uno ac singłari nomine baptisii misterium
celebratur. Baptitate inquit gentes in nomine patris & fi¬
liĩ & sp̃s scĩ. Iuxta qͣm nominis communionem & ꝑat̾ ds̃.
& filius ds̃ : & sp̃s sc̃s dr̃ ds̃. Et cum unusquisq eoꝵ singu
lariter ds̃ sit: dõs tamen eos pluraliter dicere. nat᷑e unitas
non amittit. Qm̃ nature nomen qđ as̃ est: non pͥuatum
unicuiq &e peculiare. s cominune. Et qd̾ cominune atq
unum est: plurale eẽ non potest. Et idõ trinitas non plura¬
liter dii: s unus dr̃ ds̃. Ubi uero peculiare aliquid. & qd̃
in aliud non recipcat: in est ibi &e pluralitas & distinctio
&e sp̃s sc̃s ꝓpͥa appellatione distinguitur. nec potest pater filiꝰ.
nec filius pater. nec sp̃s sc̃s aut filius aut pater intelligi:
rectissime scđm distinctionem ꝑsonarum tres nominant᷑.
qui tamen scđm nature unionem numerari non possunt.

Expanded text:
ne requiras, Deus est; in quo uno ac singulari nomine baptismi mysterium ne requiras, Deus est; in quo uno ac singulari nomine baptismi mysterium celebratur. Baptizate, inquit, gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Juxta quam nominis communionem, et Pater Deus, et Filius Deus, et Splariter Deus sit, deos tamen eos pluraliter dicere, naturae unitas non admittit. Quoniam naturae nomen, quod Deus est, non privatum unicuique et peculiare, sed commune est. Et quod commune atque unum est, plura esse non potest. Et ideo Trinitas non pluraliter dii, sed unus dicitur Deus. Ubi vero peculiare aliquid, et quod in aliud non reciprocat, inest, ibi et pluralitas et distinctio  propria appellatione distinguitur, nec potest Pater Filius, nec Filius Pater, nec Spiritus sanctus aut Filius aut Pater intelligi, rectissime secundum distinctionem personarum tres nominantur, qui tamen secundum naturae unionem numerari non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. & idõ apatris & filii dĩtatis unitate extraneum
uel diuersum eẽ non posse. quem similis atq eadem ope¬
rum uirtus demonstrauit equalem. Quia ce reuera de-¬
testabili pͣuitatis errore patris & filii societate alienus
putatur: qui parem nominis uirtutisq honorem cum
isdem obtinere monstratur. Difficilem quoq illam & ut ar-¬
rius autumabat in solubilem questionem. quam quod tres
unus ds̃ dici. & idem trib distingui non posset ꝑsonis
intentauerat: ita athanasius diuine scͥpture auctori¬
tate dissoluit. ut maiori sit absolutione ueritatis
enodata. qͣm fuerat ꝑsillogismos uersutiarum plec¬
tile inuoluta. Manifestius namq docuit qd̃ in trini¬
distinctionem ꝑsonarum: &e idõ tres unus est ds̃. qr
trium natura una est. Quia & cum multe anime una
mines unus homo dr̃: scd̾m nature conditionem que õibꝰ
una est non sodm diuersitatem asseritur ꝑsonarum. Igitur qͥ

Expanded text:
perdocuit. Et ideo a Patris et Filii deitatis unitate extraneum perdocuit. Et ideo a Patris et Filii deitatis unitate extraneum vel divisum esse non posse, quem similis atque eadem operum virtus demonstravit aequalem. Qui et revera, detestabili pravitatis errore, Patris et Filii societate alienus putatur, quia parem nominis virtutisque honorem cum eisdem obtinere monstratur. IX. Difficilem quoque illam et ut Arius autumabat insolubilem quaestionem, quod tres unus Deus dici, et idem tribus distingui non posse personis intentaverat, ita Athanasius divinae Scripturae auctoritate dissolvit; ut majori sit absolutione veritatis enodata, quam fuerit per syllogismos versutiarum plictiles involuta. Manifestius namque docuit quod in Trinidistinctionem personarum. Et idcirco tres unus est Deus, quia trium natura una est. Quia et cum multae animae una mines unus homo dicitur, secundum naturae conditionem, quae omnibus una est, non secundum diversitatem asseritur personarum. Igitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
nobis intelligentia uiam aꝑuit. in qua omni cunctationiᷤᷤ
discussa caligine. clarum ueritatis lumin eluxit. Quid enĩ
ad tocius erroris nebulas effugandas dici uł credi manife¬
stius potuit. quam ut sicut inuno xp̃o duas credimus eẽ
naturas dĩscił & hominis. geminam quoq in eius uerb
uel actis rerum cognoscamus in eẽ iurtutem: Ut ea qͥ¬
dem que sullimius loquitur. id est ego & pater unum su¬
mus. &e cet̾a his similia addĩtatis referantur naturam:
que uero humiluis. scđdm hominem intelligatur fuisse
locutus. De sp̃u quoq sc̃o competens habita disputatio
est: quem arrius a communione nature patris & filii
ꝑ creature confessionem. longe secretum atq alienum. eẽ.
putauit. S quod unius sit eiusdemq substantie. hinc
precipue achanosius demonstrauit: dum eum ea loqui
atq agere que nonnisi dõ possibile sit oꝑari uł loqui.
taliaq de eo referri que nulli conueniant creature ꝑ

Expanded text:
nobis intelligentiae viam aperuit, in qua, omni cunctationis nobis intelligentiae viam aperuit, in qua, omni cunctationis discussa caligine, clarum veritatis lumen eduxit. Quid enim ad totius erroris nebulas effugandas dici vel credi manifestius potuit, quam, sicut in uno Christo duas credimus esse naturas, Dei scilicet et hominis geminam quoque in ejus verbis vel actis rerum cognoscamus inesse virtutem? Ut ea quidem, quae sublimius loquitur, id est, Ego et Pater unum sumus , et caetera his similia, ad deitatis referantur naturam; quae vero humilius, secundum hominem fuisse locutum? De Spiritu quoque sancto competens habita disputatio est: quem Arius a communione naturae Patris et Filii per creaturae confessionem longe secretum atque alienum esse putavit. Sed quod unius sit ejusdemque substantiae hinc praecipue Athanasius demonstravit, dum ea eum loqui atque agere quae non nisi Deo possibile sit operari vel loqui, taliaque de eo referri quae nulli conveniant creaturae,
Abbreviated transcription (Latin):
sine damno pudoris dõ plenus uterus uacuatur. Et si uir¬
ginalis integritas. si natura corruptioni obnoxia dm̃ pari¬
endo non corrumpitur. quomͦ natura in corruptibił patriᷤᷤ
eundem dm̃ generando corrumpi potuisse credatur : Sed
iterum arrius patris & filii longe imparem dissimilemq
naturam hinc ostendere nitebatur. quod filius minorem
se dixerit patre. & non suam s eius in omĩb facere uolun¬
tatem. multaq alia inhunc sensum conuementia. de se¬
ipso fassum fuisse asseruit. Que michi ad demonstrationẽ
dissimilis nature: satis imbecilla & multum uidentur in¬
congrua. Quasi uero si quilibet filius homo patris homi-¬
nis faciat uoluntatem. & eum sibi p̾stantem fateatur
atq maiorem diuerse ab eo potuerit ẽẽ nature.dum si
possit pater honore p̃ferri non tamen natura discerni.
Qđ quidem ego lege atq conditione humane nature di¬
xerim. Ceterum athanasius manifestiore sententia huius

Expanded text:
sine damno pudoris Deo plenus uterus vacuatur. Et si virsine damno pudoris Deo plenus uterus vacuatur. Et si virginalis integritas, si natura corruptioni obnoxia, Deum pariendo non corrumpitur, quomodo natura incorruptibilis Patris eumdem Deum generando corrumpi potuisse credatur? VIII. Sed iterum Arius Patris et Filii longe imparem dissimilemque naturam hinc ostendere nitebatur, quod Filius minorem se dixerit Patre: et non suam, sed ejus in omnibus facere voluntatem. Multaque alia in hunc sensum convenientia de seipso fassum fuisse asseruit, quae mihi ad demonstrationem dissimilis naturae satis imbecilla et multum videntur incongrua. Quasi vero si quilibet filius homo patris hominis faciat voluntatem, et eum sibi praestantem fateatur atque majorem, diversae ab eo poterit esse naturae: dum etsi possit pater honore praeferri, non tamen natura discerni. Quod quidem ego lege atque conditione naturae humanae dixerim. 194 Caeterum Athanasius manifestiore sententia hujus