comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitam diuinitas nõ ꝑdidit. Mortem
gͥ dĩ fiulius ⁊ in aĩa nõ ꝑtulit: ⁊ in maie¬
state nõ sensit. s tm̃ ꝑticipatõ e infirmi
totus in inferno. totus bͥꝙ sicut ⁊ modo
totꝰ est: d̾cumnq est. s nõ totum. nec in se
y postasim. sicut aliuo. ⁊ aliquid ad na¬
turam alius uͦ ⁊ aliquis ad ꝑsonam.
homo s ⁊ deus. Totum .n. nature est re¬
p̃sentatuiũ. C otꝰ aũt ypostaseos. sicut
alind quidẽ est neͤ. aluis aũ ypostaseos.
sic ⁊ huimodi

Expanded text:
t. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione infirmit in sepulcro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sephypostasim; sicut aliud et aliquid ad naturam, alius vero et aliquis ad personam rhomo, sed et Deus. Totum enim naturae est repraesentativum. Totus autem, hypostaseos; sicut aliud quidem est naturae, alius hypostaseos, sic et hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
originis. Sig̃cata gͦ in scipturis pͣͦrũ ĩ¬
telligentia. ⁊ distinctio innascibilitatiᷤᷤ.
natiuitatisq sensu. solitarius deus
nõ est opinandꝰ. Discretõ gͦ. ł distinc¬
⁊io pͣrum. in scripturis posita est. In
nullo autem. n᷑e distinstio.
Arriani nitebant᷑ ꝓbare alterius sube

Expanded text:
is. Significata ergo in Scripturis personarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. Ariani nitebantur probare alterius subst
Abbreviated transcription (Latin):
sime tene paruulos qui b̃ in ut̾is matrũ
uii̾e incipiũt ⁊ ibi moriunt᷑. b de matrib
nati sine sacram̃to bap̃i de hoc seclõ transe¬
unt. et̾no supplicio puniendos. qr ⁊ si pcc̃m
proprie actõis nõ hũerunt: originale tñ pͦ¬
ꝑuuli qui sine bap̃o moruuit᷑ num̾o infi¬
delium ascribunt᷑. ita quibaptizant᷑ fide¬
les uocantur. qr a fidelium consortio non
separant᷑. cum orat eccł̃ia ꝓ fidelib defunc¬
tis. fideles gͥ st̃. nõ ꝑp̃ uirtutẽ. s p̃p sidĩ sacͣ¬
mentũ. unde auis. Paruulũ ⁊ si sidum fideᷤᷤ¬

Expanded text:
sime tene parvulos qui vel in uteris matrum vivere incipiunt et ibi moriuntur, vel de matribus nati sine sacramento Baptismi de hoc seculo transeunt, aeterno supplicio puniendos, quia etsi propriae actionis parvuli qui sine baptismo moriuntur, infidelium ascribuntur numero, ita qui baptizantur, fideles dicuntur, qui a fidelium consortio non separantur, cum orat Ecclesia pro fidelibus defunctis. Fideles ergo sunt non propter virtutem, sed fidei sacramentum. Unde Aug.: Parvulorum etsi nondum fide
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽm nulsumm cathecuminũ qͣnus in bonis
operib defunctũ uitam et̾nam hẽre crecdimꝰ
excepto martirio ubi bap̃i tota sacram̃ta ĩ
supplet onĩpotentis benignitas qd̾ sacra¬
mento defuerat. dum enĩ soluere pot̃ nisi
putat ei deus. qui suam pot̃iam sacramñtis
nõ alligauit. Qd̃ uo̾ inuisibib scĩficatõ sine
uisibili sacram̃to quibdam insit. aũs aꝑ

Expanded text:
catechumenum quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credimus, excepto martyrio, ubi tota sacramenta Basupplet Omnipotentis benignitas quod sacramento defuerat. Dum enim solvere potest, nisi putat ei Deus, qui suam potentiam sacramentis non alligavit. Quod vero invisibilis sanctificatio sine visibili sacramento quibusdam ins
Abbreviated transcription (Latin):
apłm płralit̾ dixisse fundam̃tũ baptisma¬
datur. ñ modo ꝑ aquam s per sanguinẽ. ħ pe¬
suffic̃ fides adultis. uolentib s nõ ualenti¬
b baptizan. uñ aus. Quens quid sit maiꝰ
fides an aqua ñ dubito quĩ respondeam fi¬
dem. Si gͦ qd̾ minꝰ est sãficare pot̃. ñ ne qd̃
nullũ adultum in xp̃m credere. ł caritatẽ
hr̃e sine bap̃o. nuisi sanguinẽ fundat ꝓ dño
subdita introducentes testimonia. aũc ant¬

Expanded text:
m pluraliter dixisse fundamentum baptismadatur non modo per aquam, sed per sanguinem vel poesufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest, nonne quod nullum adultum in Christum credere vel charitatem habere sine baptismo, nisi sanguinem fundat pro Domino, subdita introducentes testimonia. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ne declaratũ est. s tunc impletur inuisibi¬
lit̾. cum mistĩum baptĩ ñ cõtẽptꝰ religio¬
nis. s articłs necessitatis excludit. Et bap¬
tismꝰ quid̃ potest cd̃ ẽẽ uͥ conu̾sio cordis de¬
fu̾it. Conu̾sio aũ cordis potest quidꝰ iẽe
ñ ꝑcepto bap̃o. s contẽpto bapõ nõ potest.
nec ullo mͦ dicenda est conu̾sio cordis ad de¬
um. cũ dĩ sacram̃tũ contẽpnit᷑. Ecce hͥ hs
ñ solum passõm. s c̃ fidem ⁊ contricõnẽ
conferre remissõm uͥ nec contepnit᷑ sacͣ¬
m̃tum ut in latrone illo ostendr. qui ñ
per passionẽ s per fidem saluatꝰ est sine
bap̃o. Sed dñt quidam auõm h retractas agͥ¬
se. Retrastauit quidẽ exemplum. s ñ sen¬

Expanded text:
tunc impletur invisibiliter, cum mysterium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis, excludit. Et Baptismus quidem potest esse ubi conversio cordis defuerit; conversio autem cordis potest quidem inesse non percepto Baptismo; sed contempto Baptismo non potest, nec ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur. Ecce hic habes non solum passionem, sed etiam fidem et contritionem conferre remissionem, ubi non contemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed dicunt quidam hoc retractasse Augustinum. Retractavit quidem exemplum, in
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ bap̃o deerat posse supplere. s ꝙ̃ fidẽ¬
⁊ conu̾sionẽ cordis. si forte ad celebrandũ
nust̾iũ bap̃i in angustiis tempoꝵ suscur¬
ri nõ potest. Neq. i latro ille ꝓ noĩe xp̃i
crucifpxus est. s pro meritis facinoꝵ suroꝵ
nõ qr credid̃ passus est. s dum patit᷑ cred̾

Expanded text:
ismo deerat, posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille promomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit, passus est, sed, dum patitur, credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta: supplet uicem bap̃i Nec tm̃ pa¬
ssio iũ bap̃i implet. sed cẽ fides ⁊ contritõ
uͥ necessitas excludit sacͣmentũ. sic̃ aꝑte
¶docet auo diceus. Bap̃i uicẽ aliqñ im¬
plere passionẽ de lafrone illo cui ñ bapti¬

Expanded text:
suscepta supplet vicem Baptismi. Nec tantum passio vicem Baptismi implet, sed etiam fides et contritio, ubi necessitas excludit sacramentum, sicut aperte docet Aug, dicens Baptismi vicem aliquando implere passionem. De latrone illo cui non bapti
Abbreviated transcription (Latin):
fien in aqua p̃cipit᷑. ut intlligatur ꝙ sicut
aquasordes corporis ac uestes abluit. ita
bap̃s macłas anĩe. sordes q uicioꝵ emũ¬
dando abstergit. ł id̾o ut nullũ ĩopia ex Al¬
cusaret. ꝙ poss fieri si in uino. ł oleo fieret
⁊ ut cõmuniꝰ mat̾ia baptitandi inueniret᷑
apud om̃s. qd̾ aqua signauit que de lat̾e
ap̃i manauit. sicut sanguis alt̾ius satra¬
m̃ti signũ fuit. Nongͥ in alio liquorẽ pot̾
consecran bap̃s. nisi in aqua. De ĩm̾sione¬
De ĩm̾sione

Expanded text:
fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non ergo in alio liquore potest consecrari Baptismus nisi in aqua. 9. De immersione
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut uͥcunq nõiat᷑ unus. sicut pat̾
⁊ filius. tanta pace uni adherens inte¬
lligatur ⁊̃ ipsa pax qͣuis nõ cõme¬
moret᷑. Unogͦ istoꝵ nominato: etiã reli¬
qui intelligunt᷑ qd̾ in plurib scripture
locis occurrit.
quibus utimur loq̃ntes de des

Expanded text:
est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo istorum nominato, etiam reliqui intelliguntur, quod in pluribus Scripturae locis occurrit. QUIBUS UTIMUR LOQUENTES DE DE
Abbreviated transcription (Latin):
fessus. ꝓ utroq ei penitentia imponetur:ͤ
tentiam imponit. fuit gͦ illa pcc̃i cõdig¬
na satisfastio. Uñ ⁊ pcc̃m deletũ uidetur
spiom̃ accipienda sint premissa

Expanded text:
fessus, pro utroque ei poenitentia imponetur? Ltentiam imponit. Fuit ergo illa peccati condigna satisfactio, unde et peccatum deletum videtur. 3. Quomodo accipienda sunt praemissa
Abbreviated transcription (Latin):
nis diuturnis ꝙ lui cruciatib. Si quis pu
nitꝰ sit. ut ille qui istłite maledycerat. ⁊ qͥ
insalõat᷑o ligna collegerat tales pꝰea ñ pu¬
nuiri dm̃s. qr culpaleuis p̃senti supplicio cõ¬
pensata fit. leuis enĩ culpa lem supplicio cõ¬
ptĩa ⁊ hic prmningraui supplicio. ⁊ in fut᷑o
punienda eternaliter. de quib penitẽtia ñ
agit᷑ inter flagella Leuia u̾o que hͥ puniñt᷑
leui pena cõpensatõm reciꝑe. ꝙ inbonis
fien nõ ambigimus. ⁊ in mał̾ ⁊̃ forte fit ira.¬

Expanded text:
nis diuersisque lui cruciatibus. Si quis uero nis diuersisque lui cruciatibus. Si quis uero punitus sit, ut ille qui Israelitae maledixerat et qui in sabbato ligna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa leuis praesenti supplicio compensata sit; leuis enim culpa leui supplicio comata et hic puniri gravi supplicio, et in futuro punienda aeternaliter, de quibus poenitentia non agitur inter flagella; levia vero quae hic puniuntur, levi poena compensationem recipere, quod in bonis fieri non ambigimus, et in ma
Abbreviated transcription (Latin):
b generaliter intelligas. s de hiis t̃
qui inter ipsa flagella. penitentiã egerunt cͤ¬
dentes in dm̃ hebreoꝵ. quam ⁊ sibrenẽ ⁊ mo¬
m̃taneã. tñ ñ respuit deus. Qd̃ aũ qui per
temporale flagellũ nõ corngũtur. post eter¬
naliter puniant᷑. ibidem ostend̾ agens de fide¬
li dep̃nso madulterio. qui decollatur. ubi os¬
tend̾ leuia pcr̃a breui ⁊ temporali supplicio pͦ¬
gari magna uo̾ duit᷑ns eterns q suppliciis
reseruan ita inquiens. Querat hie aliqius si
fideł dep̃hensus in adultĩo decolletur. quid de
eo postea fiat. aut enĩ puniet᷑. ⁊ sim est qd̾ d̾r
Non udicabit deus bis in id ip̃m. aut nõ pum¬
et ͦ ⁊ optand̾ est adistt̃s. ut hic brem pena pu¬
nant᷑. ut frustrent᷑ in cruciatꝰ eternos. Ad ꝙ
respondemꝰ d̃m ut omĩũ rer̃ ita supplicioꝵ
qͦ scire mensuras. ⁊ nõ p̃ueniri sentẽcia ui¬
dicis. nec illi in percatorẽ exercere. dehinc
pene aufem potestatẽ. ⁊ magnũ ꝑcc̃m mag¬

Expanded text:
ibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale flagellum non corriguntur, post aeternaliter puniantur, ibidem ostendit, agens de fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postean judicabit Deus bis in idipsum; aut non punietur, et optandum est adulteris ut hic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliciorum quoque scire mensuras; et non praeveniri sententia judicis, noenae auferri potestatem; et magnum peccatum mag
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nͣałr ħt nõ ualec eligi ad bonũ effi¬
caciter uolendũ ł opere implendũ. ni¬
si ꝑ grãm lib̾etur ⁊ adiuuet᷑. lib̾etur
quidẽ ut uelit.⁊ adiuuet᷑ ut ꝑficiat.
miserentis di qui operatur ĩ nob̾ uelle
⁊ operari bonũ. cuꝰ grãm nõ aduocat

Expanded text:
 habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere implendum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur: liberetur quidem, ut velit; et adjuvetur, ut perficiat; miserentis Dei, qui operatur in nobis velle t operari bona; cujus gratiam non ad
Abbreviated transcription (Latin):
mulier uir̃ lib̾m acceꝑit. ⁊ ille ut cãm p̃s¬
tet dissidii. se alicuiꝰ seruũ fecerit: nec uxo¬
rem dimittere. nec illa ob uincłm cõiugii
in seruitutem redigi poterit. Unde illud.
nuus ingenuamacceꝑ it uxorem. ⁊ pꝰ filioꝵ
ꝓcreatõm occasione diuorcii ciuꝰdam. se ser
uũ fecerit. utrum mulierem necessanote
subici debeat quesitũ est. Iudicatũ est uxo¬
rem minime debere dimitti. nõ tñ ob xp̃i
legem mulierem in seruitutem religi dũ
ille ñ ex consensu cõuigis se seruũ cõstituit
quẽ lib̾m ipsa maritũ acceperat. De eta-¬

Expanded text:
mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit, unde illud, nuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem nesubjici debeat, quaesitum est. Judicatum est, uxorem minime debere dimitti, non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum acceperat. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
anẜ inferiores cãs ita fcã sit mulier .i.
an rõ seminal. id hẽret ut ita fieret. an
tm̃ ut ita fieri posset. sed ut sic fieret in
deo tantum erat cause

Expanded text:
 inferiores causas ita facta sit mulier; id est, an ratio seminalis id haberet ut ita fieret, an tantum ut ita fieri posset, sed ut sic fieret in Deo tantum esset caus
Abbreviated transcription (Latin):
illa. sine adiectõe rei extrinsece frã gͤ
mulier. qd̃ quibdam nõ placuit.
Ceterum si ad ꝑficiend̾ corpus muli¬
eris deus extrinsecum augmẽtũ ad
deberet dͥ de quo plures accepisset
sub̾e ꝑtes. Restat gͥ ut de sola ipsiꝰ
coste sub̾a sine amĩ extrinseco ad di¬
tam̃to. per diuinã potmãm in semet¬
ipsam multiplicata mulieris corpus
stm̃ dicatur. e sane nuracło quo post¬
ea de quĩq panib. ih̾u celesti bñdcõne
multiplicatis .u. milia hominũ saciata
sunt. Illud ⁊̃ sciri oportet ꝗcũ ange¬
loꝵ muusti̾o fcã sit mulieris formatõ.
ñ est eis tñ tribuenda creatõis potentia
Angłi̾ enĩ nullam possunt creare nat᷑a.
gͦ nec formare costam in mulierẽ. nec car¬
nis supplem̃tũ in locum coste. nõ ꝗ nͣ a¬
gant ut aliquid creetur. s nõ id̾o crea¬
tores sunt. sicut nec agricole segetum
aut arborum. solus deus .i. trinitas ẽ
creator. frã est gͦ femĩa a dõ. ⁊̃ si costa mi¬
nistrata sit ꝑ angłos

Expanded text:
a sine adjectione rei extrinsecae facta sit mulier; quod quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum adddeberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione multsunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos
Abbreviated transcription (Latin):
dei etenĩ liberum arbitriũ d̾r eiꝰ sapiẽ¬
tissima ⁊ omnipotens uoluntas. que
nõ necessitate. s libera bonitate oĩa
facit prout iss̾t. Idõ ierꝵ. attendẽs
nõ ita ẽẽ lib̾m arbitrium in dõ sicut
est in creaturis. ab ip̃o uidetur lib̾m ar¬
bitriũ excludere. in omelia qͣdam de ꝓ¬
digo filio dicens. Solus deus est inqͣ ẽz
pcc̃m nõ cadit. nec cad̾e̾ potest. Cetera
cum sint lib̾i arbitrii. in utramq ꝑ¬
tem flecti possunt. Dumait cetera ĩ¬
dicat lib̾m arbitriũ sicut ẽ in ceteris

Expanded text:
um arbitrium dicitur ejus sapientissima et omnipotens voluntas, quae non necessitate, sed libera voluntate omnia facit prout vult. Ideoque Hieron., attendens non ita esse liberum arbitrium in Deo, sicut est in creaturis, ab ipso videtur liberum arbitrium excludere, in homilia quadam ad ilio prodigo dicens: Solus Deus est in quem peccatum non cadit, nec cadere potest. Caetera, cum sint liberi arbitrii, in utramque partem flecti possunt. Dum ait caetera, indicat liberum arbitrium sicut est in caeteris,
Abbreviated transcription (Latin):
dedisti mͥ dedit mͥ ⁊ comedi. nõ clixit p̾caur
Suꝑbia enim ht̃ confusionẽis deformitatẽ
nõ confessionis humilitatẽ. nec etiam mu¬
lier confitetur pcc̃m. s refert in alter̃. dicẽs
tu. Ecce hic dicitãs qd̃ parem fastũ hũit
in excusatõne pcc̃i ⁊ etiam in esu ligni ue¬
titi s disparẽ ⁊ in muliere multo maiorẽ
in eoꝙ credid̃ ⁊ uoluit ẽẽ sicut deus. ꝙ ñ
nir. Uerũtamẽ ⁊ de uiro legit᷑ ꝙ uoluit
ẽẽ sicut deus. Dicit enũ ãc suꝑ illum loc̃
psalmi. Que nõ rapui tc̃ exsoluebã. Ra¬
puit adam ⁊ eua p̃sumẽs ut diabolus
de diuinitate. rapere uoluerunt diui¬
nitatẽ. ⁊ ꝑdid̾unt felicitatẽ. Item suꝑ
illum locum. Deus quis similis tibi. Qui
dõ. ut diabolus qui noluit sub eo ẽe. et
homo qui ut seruuꝰ noluit tenĩ p̃cepto.
pinam arbitratꝰ est. se eẽ eqͣlem dõ. qr
nõ usurpauit ꝙ suũ nõ ẽẽt. ut diabo¬
lus ⁊ primꝰ homo.

Expanded text:
comedi; non dicit peccavi. Superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicenstu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuitin excusatione peccati, et etiam in esu ligni vetiti; sed disparem, et in muliere multo majorem, in eo quod credidit et voluit esse sicut Deus, quod non vir. Verumtamen et de viro legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus noluit teneri praecepto, pinam arbitratus est se esse aequalem Deo; quia non usurpavit quod suum non esset ut diabolus et primus homo
Abbreviated transcription (Latin):
lit ip̃e. s fallit᷑. Non gͥ mendatii arguendꝰ
est. qui fła in cautiꝰ credit. ac ꝓ ueris ht. Po¬
tiꝰ q econtrario ille mentitur. qui dicit uer̃
qd̾ putat fł̾m. Quantũ .n ad animũ eus
attinet. ñ uer̃ d̾. qi nõ qd̾ sentit d̾. quãuis
ꝯuer̃ inui̾at᷑ ẽẽ qd̾ dicit. Nec ille lib est a m̃¬
datio. qui ore nesciens uer̃ loquit᷑. sciens aũ
uoluntate mentit᷑¬

Expanded text:
e, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incautus credit ac pro veris habet. Potiusque, e contrario, ille mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voluntate mentit
Abbreviated transcription (Latin):
dem tp̃r. siue diu̾sis tp̃rib. Idõ autẽ
dm̃s eodem tp̃r. ł diu̾sis tp̃rib. quia
uidetur quibusdam. ꝗ om̃s honuẽs
qui sunt simul in aliquo tp̃r. singłi
singłos angłos hr̃e possint bonos uł
malos. quia licet maior sit numerꝰ ho¬
minũ computatis oĩb in unũ. qui
tamẽ quia homines decedentib hõib
succedunt. ⁊ idõ nunꝗͣ simł sunt in
hac uita. angłi uero nũꝗͣ decedunt.
s simul om̃s sunt. eẽ potest ut sin¬
głi hominũ dum in hac uita sunt
singłos habeant angłos. bonos uel
malos. ad sui custodiam. ł exerticiũ
destinatos. Ceterum siue ita sit siue
nõ: non est dubitand unũq̃mq hr̃e
angłm sibi deputatũ. siue plurib
simul destinatꝰ sit: suie uni singłari¬
ter. Nec est mirand̾ unũ angłm plu¬
rib hõib ad custodiam deputari cũ
uni homĩ pluriũ custodia deputet᷑.
ita ut eorũ quisq suum dicat᷑ hr̃e

Expanded text:
poribus. Ideo autem dicimus eodem tempore vel diversis temporibus, quia videtur quibusdam quod omnes homines qui sunt simul in aliquo tempore, singuli singulos angelos habere possint, bonos vel malos; quia licet major sit numerus hominum, computatis in unum omnibus qui tamen quia homines succedunt, et ideo nunquam simul sunt in hac vita, angeli vero nunquam decedunt, sed simul omnes sunt, ideo esse potest ut singuli hominum dum in hac vita sunt, singulos habeant angelos bonos vel malos ad sui custodiam vel exercitium destinatos. Caeterum sive ita sit, sive non, non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatur habe
Abbreviated transcription (Latin):
tia. siue p̃uidentia de futuris tm̃ sed
de om̃ib. de bonis .s. ⁊ malis. disposi¬
tio uero de faciendis. p̃destinatio de¬
destinauit enĩ cdeus ab eterno hoĩes
ad bona. eligendo. ⁊ p̃destinauit eis
bona pparando. E hõines p̃destimnauit

Expanded text:
tia et providentia de futuris tantum, tam de bonis quam de malis; dispositio vero de faciendis, pdestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit,
Abbreviated transcription (Latin):
antis. s tñ ⁊ illa ioh̾is operatõ a dõ erat
⁊ bap̃s ille ad̾o erat nõ ab homĩe. S ho¬
minis dc̃s est qr ibi nicħ gerebatur qdꝰ ñ
agereo homo. Si u̾o̾ qr᷑ an sacram̃tũ fui̾t
satis potesti concedi: ex eo sensu quo lega

Expanded text:
annis operatio a Deo erat, et baptismus ille a Deo erat, non ab homine tantum; sed hominis dictus est, quia nihil ibi gerebatur quod non ageret homo. Si vero quaeritur an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legal
Abbreviated transcription (Latin):
die dicatur deus cõpleuisse opꝰ
suum cum ab omĩ opere illo die qͥe
quia manifesta sunt que in eo ftã sunt.
⁊ oĩum cõsũmatio eo die ꝑfcã est. sicut scͥp¬
tura ostend̾. cumait. uidit deus cuncta as¬
que fecerat. ⁊ erant ualde bona omnia
quidem naͣliter bona erant. nicħ ꝙ ĩ sui
natura uicii hñtia. ⁊ sunt bona q̃ cõdid̾as
deus. etiam singła. Simuluero uniu̾sa
ualde bona quia ex omnib consistit u
niu̾sitas ãmirabił pulchritudo. in qͣ ⁊̃
illud qd̃ malum d̾r bñ ordinatum. ⁊ loco
suo positum. eminentius cõmendat¬
bona ut magis placeant. ⁊ laudabilio¬
ra sint dum cõꝑantur malis. Sexto gͥ
die fcã est oĩum operum cõsũmatõ. Idõ
.uiͦ. opus suũ cõpleuisse. qd̃ hebͣyca iu̾¬
tas ħt. In quo tamẽ nicħ nouũ creasse

Expanded text:
die dicatur Deus complesse opus suum, cum ab omni opere illo die reququia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem naturaliter bona erant, nihilque in sui natura vitii habentia; et sunt bona quae condidit Deus etiam singula. Simul vero universa valniversitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius cobona ut magis placeant et laudabiliora sint, dum compadie facta est, operum consummatio. Ideo septimo opus suum complesse, quod Hebraica veritas habet; in quo tamen nihil novum creasse
Abbreviated transcription (Latin):
aũs in .iͦ. li. de tri. Deus filius dõ pr̃i natura
est eqͣlis. hĩtu minor. In forma enĩ serui mĩor
est pr̃e. In forma dĩ equał est pr̃i. Et quia scd̃
habitũ accipienda est uicarnatõis ratio. ideo
dm̃ huinanatũ nõ hominẽ deificatũ d̾ tradũt

Expanded text:
de Trin., c. 7: Deus Filius Deo Patri natura est aequalis, habitu minor. In forma enim servi minor est Patre; in forma Dei aequalis est Patri; et quia secundum habitum accipienda est Incarnationis ratio, ideo Deum humanatum, non hominem deificatum dici tradunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ ab eterno. ⁊ in tp̃re collatum est ci ꝑ
grãm ut ip̃e ens homo sit filiꝰ dĩ. ħ enĩ
nõ semꝑ hũit. s in tpre per grãm accep̃.
ad̃ urõr aũo. notasse in li ad prosꝑum
⁊ hyb. ditens. Predestinatus ẽ ih̾c. ut qd̵
fururꝰ erat ẜ carnem filius dauid. ẽẽt in uͥ

Expanded text:
a Deo ab aeterno, et in tempore collatum est ei per gratiam, ut ipse eus homo sit Filius Dei; hoc enim non semper habuit, sed in tempore per gratiam accepit. Quod videtur August. notasse in lib. ad Prosperum et Hilar. dicens: Praedestinatus est Jesus, ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset
Abbreviated transcription (Latin):
um autẽ his de ꝑte formata sit.
qualibi ꝑte corporis uiri. s de latẽ eiꝰ
formata est. ut ostenderet᷑ qr incõsor¬
cium creabatur dilectõis. ne forte si
fuiss de capite fcã uiro ad bominatõe
uideret᷑ p̃serenda. aut si depedib. adser¬
uitutem subitienda. quia gͦ uiro nec
dña nec ancilla parabat᷑. s socia. nec de
capite nec de pedib. s de latere fuerat
ꝓducenda ut uixta se ponendam cog¬
nosceret. qͣm de suo latere sũptam di¬
dicisser.
Nrͣ dormienti ⁊ ñ iuglanti co

Expanded text:
 corporis parte formata sit. qualibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et non vigilanti co
Abbreviated transcription (Latin):
malũ .s. dum stimulꝰ sathane patient̾
porratur. gͦ ⁊ mala ꝓsunt bonis. sicut
angelus sathane paulo. ⁊ sc̃a obsunt
mał. bonis st̃ ad sałm. mał̾ ad iudiciũ
malus male accipit qd̾ bonũ est. Item
Indigne quis sumens corpus xp̃i nõ ef¬
ficit ut qr malus est malum sit qd̃ acui¬
pit. ł qr ñ ad salm accipit. nil accipiat.
Corpus enĩ ⁊ sanguis dñi nichominꝰ erat
in ill. Quib ait apłs. Qui manducat ĩ¬
digne ⁊cͤ. hiis aliis q plurib aꝑte ostẽ¬
ditur. ꝙ cẽ a mab uerum corpꝰ xp̃i. ⁊ sau¬
gius sumit᷑. s sacram̃talit̾ nõ spũalit̾
De intelligentia quoꝵdam u̾borum.

Expanded text:
licet cum stimulus Satanae patienter portatur. Ergo et mala prosunt bonis, sicut angelus Satanae Paulo, et sancta obsunt malis; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. malus male accipit quod bonum est. IdeIndigne quis sumens corpus Christi, non efficit ut quia malus est malum sit quod accipit, vel quia non ad salutem accipit, nil accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat in illis, quibus ait Apostolus: Qui manducat indigne, etc. Hdigne quis sumens corpus Christi, non efficit ut quia malus est malum sit quod accipit, vel quia non ad salutem accipit, nil accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris elem̃tis specis p̃stat. pͥus¬
q aliis fcm̃ est. i dõ ante alia ornatur
inquarto die quo funt sidera. que
id̾o fca sunt ut ꝑ ea illustret᷑ inferior
pars. nec ẽẽt hĩtantib tenebrosa. ĩ fir¬
mitatiq hominũ ꝓuisum ẽ. ut circu¬
eunte sole potirent᷑ homines diei no¬
ctisq uicissitudĩe. pp̃ dormiendi iugi¬
landi q necessiratẽ. ⁊ etiam idõ ne nox
indecora remaneret. s luna ac siderib
cõsolarent᷑ homines. quib in nocte
oꝑandi necessiras incumberet. ⁊ qr
quedam ałia sunt. q̃ lucem fr̃e ñ post̃.
d̾ autẽ subditur ⁊ sint insigna ⁊ tp̃ra
⁊ dies ⁊ annos quomͦ accipiend̾ sit q̃ri so¬
let. Ita enim dcm̃ uidetur qiͣ quarto
diecepissent tp̃ra cum prius triduũ sñ
nõ spacia morarum. s uicissitudinẽ ae-¬
rie qͣlitatis debemus accipere. quia ta¬
lia motib siderum fiunt. sicut dies ⁊
anni. quos usitate nouimꝰ. Sunt enĩ ĩ
signa serenitatis ⁊ tempestatis. ⁊ in tẽpo¬

Expanded text:
eteris elementis speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucd autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ss. filius dr̃etur. amboꝵ utiq fi¬
lius dr̃et᷑. ꝙ absurclissimũ est. filiꝰ
quippe nullus est duoꝵ. nisi prĩs ⁊
mt̃is. absit autẽ ut inter cdm prem
⁊ deum filium : tale aliquid suspicet᷑.

Expanded text:
ipse Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur; quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur.
Abbreviated transcription (Latin):
sum relatiue dicatur. cum d̾r dari ł
tiue. ⁊ ad dantẽ.⁊ ad illum cui dat᷑.
ad se. S applłatio dati ł donati refert᷑ ⁊
ad dantẽ. ⁊ ad recipientẽ. quia nõ pot̾
aliquid d̾ datum. nisiab aliquo.⁊ a¬
lum cui daturꝰ. ⁊ est applłatio relatiua
⁊ in illo cui datur muratio fit. nõ ĩ dã¬

Expanded text:
sum relative dicatur, cum dicitur dari vel tive, et ad dantem, et ad illum cui datur. ad se, sed appellatio dati vel donati refertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alum cui datur, et est appellatio relativa; et in illo cui datur mutatio fit, non in da
Abbreviated transcription (Latin):
entia d̾i futuroꝵ tm̃ est. s omĩũ tã
bonoꝵ ꝗͣ maloꝵ. scientia uero ł sapi¬
entia nõ mͦ de futuris. setiam de p̃sen¬
cessitatẽ eueniendi eis facere. q nec
aliqͣ futura fuissent. nisi ea deus p̃sci¬
ss. nec possunt nõ euenire. cum d̾s ea
p̃sciuit. Si aũ impossibile est ea nõ
euenire quia p̃scira sunt: uidetur gͥ
ipsa p̃scientia que p̃scita sunt eis ẽẽ
causa euemendi. Impossibile est aũt
ea nõ euenire cum p̃scita sunit. quia
si nõ euenirent conm p̃scita suit: fal

Expanded text:
 omnium, tam bonorum quam malorum. Scientia vero vel sapientia non modo de futuris, sed etiam de praesencessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, videtur ergo ipsa praescientia qua praescita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret
Abbreviated transcription (Latin):
Si ħ adutoriũ b̾ angłoł homini cumpͥ¬
mũ fc̃ĩ sunt. defuiss: qm̃ nõ tał natura
facta erat ut sine duũo auxilio posset
manere si uellet. nõ utiq sua culpa ce¬
aidiss. Sefuiss quippe aduitoriũ. sine
honĩ bonam uoluntatẽ. in illa quippe
eum fecerat rectum. Dederat ad uitoriũ
sine quo nõ poss in ea manẽ si uellz. ⁊ ꝑ¬
ꝙ uossz. ut aũ hoc uellz: in eiꝰ dimisitar¬
bitrio. In eodem. accepat posse. si uellet.
s nõ hũit uelle. quo poss. Nam si hũ¬
iss ꝑseuerass. his testimoniis eiuidẽt̾
mõstratur ꝙ homo rectitudinẽ ⁊ bonã
uolũtatẽ in creacione accepit. atq au¬
xilium quo stare poterat. alioqiĩ nõ su¬
a culpa uideretur cecidisse.
Quał fuit
illa rectitudo ⁊ bonitas uolũtati ᷤ̃ qͣcͤatꝰ:.

Expanded text:
Si hoc adjutorium vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine homini bonam voluntatem, in illa quippe eum fecerat rectum; dederat adjutorium sine quo non posset in eo manere si vellet,  posset. Ut tamen hoc vellet, in ejus dimisit arbitrio. In eodem: Acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; alioquin non sua culpa videretur cecidisse. 2. Qualis fuerit illa rectitudo et bonitas voluntatis in qua
Abbreviated transcription (Latin):
huit homo ante casum. ⁊ utr̃ per eam
potiũt stare ł nõ. Sciend̾ est gͥ ꝙ hõnũ
in creatõne sicur de angłis diximus
datum est ꝑ grãm axiliũ ⁊ collata po
tentia per ꝙͣ poterat stare. ⁊ nõ declina¬
re ab eo qd̃ acceꝑat. s nõ poterat ꝓficẽ ĩ
tantum ut ꝑ grãm creatõis sine alia
mereri salutẽ ualeret. Poterat quidẽ
ꝑ illud auxilium gr̃e creatõnis: resiste̾
malo. s nõ ꝑficere bonum. poterat tñ
ꝑ illud bene iuu̾e quodammͦ. qr po¬
terat uiuẽ sine pcc̃o. s nõ pot̾at sine a¬
tam mereret᷑ et̾nam. Unde ãs. in ench.
Sĩe factus ẽ hõ restus. ut ⁊ manere. as¬
in ea rectitudine poss. nõ sine diuino ad

Expanded text:
ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine atam mereretur aeternam. Unde Aug., in Ench., c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, no
Abbreviated transcription (Latin):
Otem dic inqͣm m̾ heretie. fuit ne qũ ar
deus. postea p̃r fuit.utiq generatõis acce¬
ssione mutatꝰ est. s au̾tat d̃s hant amẽ¬
tiam. Ineffabile est quomͦ filiꝰ sit ⁊ ñ ht.
patrem priorem. sicut modus gene¬
rationis mintelligibilꝰ ⁊ meffabilis

Expanded text:
tem dic, inquam, mihi, haeretice, fuitne quando Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam. 8. Ineffabile est quomodo Filius sit, et non habeat Patrem priorem; sicut modus generationis inintelligibilis et ineffabilis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃broꝵ. quisquis renuit potest negare
dine corporis nõ fit. Prouide si hanc sili¬
tudinem ⁊̃ apud inferos gent. nõ corpo¬
ralem. s corpori simłem ita ⁊̃ in locis iu¬
b. siue in requie siue indolorib. In cassi¬
ani ⁊̃ uoluminib legit᷑ ꝙ nõ sunt ocio¬
se neq nicħ nõ sentiũt. cum diues ille ĩ
inferno se flãma crucian clamet. Unde ꝓ¬
batur aĩas defunctoꝵ nõ solum suis sen¬
sib nõ priuari. s nec istis affectib .s. spe.
tristicia. gaudio ac metu carere. ⁊ ex his
que sunt in illo generali examĩe reser¬

Expanded text:
m quisquis negat potest negare dine corporis non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis vibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privari, sed nec istis affectibus, scilicet, spe, tristitia, gaudio ac metu carere; et ex his quae sibi in illo generali examine reser
Abbreviated transcription (Latin):
igne materiali in corporib cruci¬
andas. queri solet an interim ante resũp¬
tõm corpoꝵ aĩe defunstoꝵ reproborũ
mͣli igne crement᷑. De hoc uilianus tole¬
sit. Si uiuentis homnus incorporeus sp̃s
tenet᷑ in corpore. cur nõ post mortẽ ⁊̃ cor
do. s ⁊̃ experiendo aĩa ignis torm̃tũ patia
tus. cuiꝰ aĩa ꝙ in igne teneat᷑ insuiuat.
cum abraham dep̃catur. dicens. Mute¬
tem dapnatũ in ignib ueritas ꝑhibet:
quis sapiens reꝓboꝵ aĩas teni ignib
neget: precipue cum humanã aĩam
corporis simłitudinẽ hr̃e doceat aũs. i¬

Expanded text:
igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc Julianus, Tolei. Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum in experiendo anima ignis tormentum patiattus; cujus anima, quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mittem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri ignibus neget? Praecipue, cum humanam animam corporis similitudinem habere doceat August., i
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ diłctõnis di uidetur p̃termissũ.
s bñ intelligentib utr̃q inuenit᷑ i sin¬
gub̃. quia qui diligit d̾m nõ potest eum
cõtẽpnere quem deus p̃cipit diligi ⁊ qui
diligit ꝓximũ quid in eo diligit nͥ deũͤ
Ipsa est dilestõ ab omĩ mundana dilesti
Non quẽ habebamus. sut haberemꝰ. Si c̃
medicus egros. ⁊ quid in eis diligit nisi
salutem: quam cupit reuocare. Nõ mor¬
bum quem uenit expellere. Sic ⁊ nos ĩ¬
uicem diligamꝰ. ut qͣntũ possumꝰ inuu¬
cemad hñdũ in nob̾ dm̃ ex dilectõne at¬
trahamus
Q caritate diligenda sĩt.

Expanded text:
mandatum dilectionis Dei videtur praetermissum; sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectionon quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus. 9. Quae charitate diligenda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
tam siue seqͣntur nuptie siuie nõ. Dapna¬
tur enĩ propositõ fraus. dampnant᷑ tales
q continentie fidem primam irritam
fecerunt .i. uotum b in uoto iuolatam
fidem. quam in baptismo ꝓfessi lunt.
Si aũ ꝓ uoluntate nubendi dãpnant᷑ ꝯ
stat si eum effestui mancipau̾int: reuo¬
candum id ẽẽ. in irritum. eas q arcendas
conu̾tantur olim ẽe dapnatas. quas ⁊ nos
apli̾ca auctoritate dãpnandas ⁊ a cõmũio¬
ne fidelium. atq aliminib eccl̃ie arcendas

Expanded text:
tam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas convertantur, olim esse damnatas; quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ec
Abbreviated transcription (Latin):
si tñ contrax̾int nõ seꝑentur. qr probau
ñ potest ꝙ occulte astum est. Qui enĩ sol¬
lempniter uouent: nullatenus cõuigiũ
inire queunt. quib nõ solum nub̾e s¬
as ⁊ uelle dampnabile est. Unde aũs. In cõ

Expanded text:
entur, quia probari non potest quod occulte factum est. Qui vero solemniter vovent, nullatenus Conjugium inire queunt; quibus non solum nubere, sed et velle, damnabile est. Unde August., ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliud est cõmune. aliud singu¬
faciut. cum spondent renunciare dia¬
bolo ⁊ pompis eiꝰ. singłare ut cum ali
to factum sollempne in cõspͤtu eccł̃ie fa¬
ctum. item pͥuatũ uotum si uolet᷑ pcc̃m
est mortale. Sollempne uo̾ uiolare pc̃tm
ẽ ⁊ scandalũ Qui priuatũ faciunt uotũ

Expanded text:
aliud est commune, aliud singu omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliqto factum; solemne vero, in conspectu Ecclesiae factum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatu
Abbreviated transcription (Latin):
mate. que d̾r principab unstõ. qr in ea pͥn¬
cipaliter ꝑaclitꝰ datur. Unde ⁊ pp̃ habun¬
dantiam gre duos liquores mixtos h̃t o
tum crisia uocatur. s illud solum qd̃
miscetur cũ balsamo. quo capita regũ
⁊ pontificũ ungunt᷑. quo cẽ baptiratos
sacerdos ungit in u̾tice. ⁊ pontifex per ĩ¬
positõm manus. confirmandos ungit ĩ
fronte. Est ⁊ alia unctio qua cathecumi¬
ni. ⁊ neophiti ungunt᷑ in pectore. ⁊ int̾
scapulas in perceptõe bap̃i. Tercia uero
unctõ est. que d̾r oleum infirmoꝵ. de qͣ
nũc agitur.
l quib fuit institutũ hoc¬

Expanded text:
mate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet,tum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero unctio est quae dicitur oleum infirmorum; de qua nunc agitur.  quibus institutum
Abbreviated transcription (Latin):
sabb̃i scĩfices. ubi scł̾m litram p̃a¬
pitur sabbati obseruantia. allegorice uo̾
ut requiem ⁊ hic a niciis. ⁊ in futo᷑ in dei con¬
Accepit utiq ecclia hoc donũ ut in spũ scõ a
fiat remissio ptc̃oꝵ. quam remissd̃ in cum
re. qr ip̃e est sp̃s adoptõis filioꝵ. ip̃e est pa¬
tris ⁊ filii amor ⁊ cõnexio ł cõmunitas Iõ
iustificatõ nr̃a. ⁊ requies ei attribuit᷑ sepiꝰ.
ħ sunt tria mandata pͥme tabule. ad dm̃
ꝑtinentia. ⁊ pͥmũ quidẽ qd̾ est de uno dõ
colendo pertinet ad prẽm in quo est unitas
łaustoritas. Scd̃m ad filiũ in quo ẽ eqͣli¬
tas. T̃ertium ad sp̃m sc̃m in quo est utͥusꝙ
ꝯmunitas
De m̃adatis scd̾e tabule.

Expanded text:
sabbati sanctifices, ubi secundum litteram praecipitur sabbati observantia. Allegorice vero, ut requiem et hic a vitiis, et in futuro in Dei conAccepit utique Ecclesia hoc donum, ut in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum. Quam remissionem cum s adoptionis filiorum. Ipse Patris et Filii amor et connexio vel communitas. Ideoque justificatio nostra et requies ei attribuitur saepius. Haec sunt tria mandata primae tabulae, ad Deum pertinentia. Et primum quidem, quod est de uno Deo colendo, pertinet ad Patrem, in quo est unitas vel auctoritas; secundum ad Filium, in quo coaequalitas; tertium ad Spiritum sanctum, in quo est utriusque communitas. 3. De mandatis secundae tabulae.
Abbreviated transcription (Latin):
aut uolũtas nõ est aut lib̾̃a dicenda ñ
lum neluit: s nec ꝓrsus uelle possint.
Non possunt itaq boni angłi uelle
malum ł uelle ẽẽ miseri. neq ħ hñt ex
nature. s ex gr̃e bñficio. Ante gr̃e nãz
cõfirmatõnẽ potuerunt peccare ange¬
li.⁊ quidam ⁊̃ peccau̾ũt. ⁊ demones fc̃i

Expanded text:
est, aut libera dicenda non lum nolint, sed nec prorsus velle possint. Non possunt itaque boni angeli velle malum vel velle esse miseri; neque hoc habent ex natura, sed ex gratiae beneficio. Ante gratiae namque confirmationem potuere peccare angeli, et quidam etiam peccaverunt, et daemones facti
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut peccare nõ possit. nõ est hoc nature ꝓ.¬
prie. s dĩgr̃e. dõq solus deus est qui ñ
gr̃a cuiꝰꝙͣ. s natura sua nec potuit nͨ potest
nec poterit peccare. Ecce hic insinuat᷑ qan¬
geliante confirmatõm pectare potuerunt.
s post confirmatõnẽ nõ possunt. ⁊ ꝗ potue¬
runt fuit eis ex lib̾o arbitrio. qd est eis nat᷑
ex natura .i. ex libero arbitrio. s ex gr̃a. ex
qua gr̃ã etiam est ut ip̃m lib̾m arbitriũ

Expanded text:
naturae propriae, sed Dei gratiae. Ideoque solus Deus est qui non gratia cujusquam, sed natura sua non potuit, nec potest, nec poterit peccare. Ecce hic insinuatur quod angeli ante confirmationem peccare potuerunt, sed post confirmationem non possunt. Quod potuerunt fuit eis ex libero arbitrio, quod est eis naturex natura, id est, libero arbitrio, sed ex gratia, et qua gratia etiam est ut ipsum liberum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
sunt celum hĩtat deus. et regnat.
qui eiꝰ uoluntati deuoti obtemꝑãt.
Malos uo̾ qui sunt t̾ra. iudicii distͥc¬
tione calcat. unde etiam in .l. sapĩe
ustis specialuis est ꝗͣ in aliis rebus.
in quib tamẽ oĩb totus est. q̃mad¬
corporis tota adest simul nec minor
inminorib. nec in maiorib maiorz
s tamẽ in aliis intensuis. in aliis re¬
totus in singulis:. tamẽ pleniꝰ esse
ut faciat eos templum suũ. ⁊ hii
tales cum eo sunt iam ex ꝑte. s ĩ bĩ¬
tudine ꝑfcẽ. Mali u̾o ⁊ si ibi sint
ubi ip̃e est qui nusꝗͣ deest: nõ tamẽ
illi sunt. s ad didit metum. quia
et misi̾ possunt ẽe. ubi ⁊ ille est qui
nusꝗͣ deest. s beati cum illo. qui nõ
sunt bĩ nisi ex eo. cum illo sunt qui
fruunt᷑ eo. uident illum sicut ẽ. ma
luce. nec boni ita nũc sunt cum eo
ualebis que supͣ dcã sunt. cum de sp̃s
sc̃i ꝓcessessione temporali agereturꝰ. uͥ̾
licet ex ꝑte exponitur. ⁊ ex ꝑte enĩ cog¬

Expanded text:
sunt coelum habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devote obtemperant; malos vero, qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde etiam in libro Sapiejustis specialius est, quam in aliis rebus, in quibus tamen omnibus totus est, quemadcorporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis retotus, in illis tamen plenius esse ut faciat eos templum suum; et ibi tales cum eo sunt jam ex parte, sed in beatitudine perfecte. Mali vero, etsi ibi sint ubi ipse est, qui nusquam deest, non tamen illi sint; sed addidit mecum, quia et ibi miseri possunt esse ubi et ille est, qui nusquam deest. Sed beati sunt cum illo, quia non sunt beati nisi ex eo quod cum illo sunt, qui fruuntur eo, et vident illum sicut est. Ma non sunt cum luce; nec boni ita nunc sunt cum eo valebis quae supra dicta sunt, cum de Spiritus sancti processione temporali ageretur; ubi, licet ex parte, exponitur  ex parte enim cog
Abbreviated transcription (Latin):
tia ita ⁊ de dispositõne. ⁊ de p̃desti¬
natione que est diuina ẽẽntia ob¬
iuant. Addunt quoq ⁊ alia ita cli¬
centes. Si potuit deus nõ p̃scire a¬
⁊ scire qd̾ esse: potuit gͦ nõ eẽ. Item
cum idem sit dõ p̃scium ẽẽ. ⁊ deũ
ẽẽ: si potuit nõ esse p̃scius: ⁊ potu¬
it nõ ẽẽ deus. põtuit autẽ nõ ẽẽ
p̃scius: si potuit nulla p̃scire. at
potuit nulla p̃scire: quia potuit
nulla facere

Expanded text:
e dispositione et praedestinatione, quae est divina essentia, objiciunt. Addunt quoque et alia, ita loquentes: Si potuit Deus non praescire  quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere
Abbreviated transcription (Latin):
sitd. b p̃destinatio potui̾t ẽẽ in deo.
si nulla fuissent futura. Cum enĩ
p̃scĩa sit futuroꝵ. ⁊ dispositio fati¬
endoꝵ. ⁊ p̃destinatio saluandorũ
si nulla essent futura. si nicħ ess
fcũrꝰ deus . ł aliquos saluaturus.
nõ uidet᷑ potuisse in dõ ẽẽ p̃cĩa uł¬
dispositio. ł p̃destinatio. potuit
autẽ ałs nulla p̃sties futura. poturt
nõ creare aliquid. b nõ saluare aliqͥs

Expanded text:
sitio, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse in Deo esse pradispositio, vel praedestinatio, potuit autem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos,
Abbreviated transcription (Latin):
dam uoluit fierr ł uitari s nõ aboĩbus
⁊ quedam ꝑsonalit̾ p̃cepit ⁊ in ueteri
⁊ in noua lege. que ab eis quib p̃cepit
ficci noluit. ut abbrahe de ĩmolatõne
filii. ⁊ in eungłio quibdam curatis qͥ¬
b p̃cepit ne tui dicerent

Expanded text:
dam voluit fieri vel vitari, sed non ab omnibus; et quaedam personaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
atq p̃ceptio siue ꝓ hibitõ nõ ab oĩb ĩ¬
pletur. quib ꝓposita ⁊ data sunt.Ne¬
q iõ p̃cepit omnib bona. ł ꝓhibuit
mala ł consuluit optima. ꝗ uellet ab
oĩb bona que p̃cipit fieri ł malaquep
hibet uitari. si enĩ uell utiq ⁊ fierẽt.
quia in nullo potest ab homĩe suꝑari
ł impediri eius uoluntas. sut iustici¬
am suam hõib ostenderet.⁊ malieẽnt ĩ¬
excusabiles. Seniq ut boni ex obedien

Expanded text:
sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcu