comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dent̾ scm̃ baptisma diluens
sanguine facrificioꝵ euncta
faciebat quib demones pla¬
cari suescunt. Reserauit ȩtiã
tẽpla gentiliũ. & factꝰ. ẽ. xp̃i¬
anoꝵ cet̾is ꝑsecutorib callidi¬
or ꝑsecutor. Nã ñ ui neq torm̃¬
tis. s p̾miis & honorib blandi¬
tiis et ꝑsuasionib maiorẽ pe¬
ne popli partẽ. ꝗͣ si pulsaret
atrocitꝰ expugnauit. Milicie
qͥppe cingulũ. & ꝓcurationẽ
ꝓuntiarũ. & officiũ uris dicẽ¬
di xp̃ianis ñ deb̾e cõmitti dice¬
bat. ut pote quib lex ꝓpͥa gla¬
dio uti uetuisset. Uñ militib
publico pꝰmodũ p̃cepit edicto.
ut aut sacrificarent. aut mi¬

Expanded text:
denter sanctum baptisma diluens sanguine sacrificiorum, cuncta faciebat quibus placari daemones solent. Reseravit enim templa gentilium, et factus est Christianorum caeteris persecutoribus callidior persecutor. Nam non vi neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, et persuasionibus majorem pene populi partem, quam si pulsaret atrociter, expugnavit: militiae quippe cingulum, et procurationem provinciarum, et officium jurisdicendi Christianis non debere committi dicebat, utpote quibus lex propria gladio uti vetuisset. Unde militibus publico postmodum praecepit edicto, ut aut sacrificarent, aut mi
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾arũ elem̃ta didicisset.
Itaq cũ yͥmũ litt̾as litt̾arũq
sillabas ĩꝑator senex int̾dum
inuit᷑ meditaret᷑: a cõstãtio
qͥ tunc in magnentiũ ultio¬
ne fr̃is accensꝰ bellũ p̃para¬
contentꝰq pͥuatis feriis pala¬
tiũ simul scolãq dimisit. his¬
constantini sororisq filiꝰ gladi¬
atorũ manu fretꝰ inuasit ĩ¬

Expanded text:
litterarum elementa didicisset. Itaque cum primas litteras, litterarumque syllabas, imperator senex, interdum invitus, meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium, ultione fratris accensus, bellum parausque 544 privatis feriis, palatium simul scholamque dimisit. NepConstantini sororis filius, gladiatoru
Abbreviated transcription (Latin):
ri in mixtas ꝑ agros ⁊rura¬
sparsit. Affuere tam̃ qͥdam
peregrini de iherosolimis. qͥ si
pauca inde ossa incendio fur¬
tim subtͣxere. & secũ redeũ¬
rȩ deuexere. Deniq uilianꝰ¬

Expanded text:
ri immistas per agros sparsit. Adfuere tamen quidam peregrini de Jerosolymis, qui pauca ossa incendio furtim subtraxere, et secum redes devexere. Denique Julian
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ. ipse adhoc ꝑagendum
ex regiis thesauris pecunias
affluentissime conferebat Sc̃¬
bebat insuꝑ singłis ciuitatib
regni sui. ut popłs ep̃is mi¬
nistraret de regali fisco unde

Expanded text:
siae, ipse ad hoc peragendum ex regiis thesauris pecunias profluentissime conferebat. Scribebat insuper singulis civitatibus regni sui, ut populus episcopis ministraret de regali fisco, unde
Abbreviated transcription (Latin):
sacꝰdotes capitolii dixert̃ illi
deb̾e piscinã fieri in capitolio.
& cõpleri sanguine ĩnocentũ.
& calente eo lotũ posse salua
ri.Agg̃gatiꝰ gͥ plurimis in no

Expanded text:
sacerdotes Capitolii dixerunt illi debere fieri piscinam in Capitolio, et impleri sanguine innocentum, et calente eo lotum posse sanaaggregatis plurimis innoce
Abbreviated transcription (Latin):
nico ĩmergit᷑. Siluȩ in ea ꝑti¬
cus ⁊ langolarra. Has tres gal bs¬
liȩ ꝓuntias dũ franei occupa¬
uissent: illã regionẽ quȩ septẽ.¬
trionẽ u̾sꝰ inter mosam ⁊rhe¬
nũ p orrigit᷑ austrrã. illã autẽ
quȩ a mosa usq ad ligerĩ ꝓtẽ¬
ditur. neustriã uocitauerunt.
Quedã tam̃ pars galliȩ ꝗͣ bur¬
gundiones intra luglimensẽ
occupauere ꝓuintiã. nc̃ bur¬
gundia uocitat᷑. A qͥtania uͦ
nom̃ adhuc auitũ retinet. Dic¬
ta aqͥtania qͦd p̃ cȩt̾is galliȩ
piunciis fontib os torrentib
aixisse sufficiat. Restat tam̃
ut &e narbonensem ꝓuintiã.
quȩ pars galliarũ. ẽ. describa¬
mꝰ. Narbonensis ꝓuntia ha¬
bet ab oriente alpes gothicas.
& ab occidente hispaniã. et a
die insulas baleares. A fronte
it insulas cicladas. His ita de¬
cursis ad historicã reu̾tar ame¬
nitatem. Explicit ꝓlogus¬
libri quiti. Incipit liber

Expanded text:
nico immergitur. Silvae in ea Pertinico immergitur. Silvae in ea Perticus et Langularia. Has tres Galliae provincias dum Franci occupassent, illam regionem quae septentrionem versus inter Mosam et Rhenum porrigitur Austriam, illam autem quae a Mosa usque ad Ligerim protenditur Neustriam vocitaverunt. Quaedam tamen pars Galliae quam Burgundiones intra Lugdunensem occupavere provinciam nunc Burgundia vocatur. Aquitania vero nomen adhuc avitum retinet. Dicta Aquitania quod prae caeteris Gallie provinciis fontibus et torrentibus ixisse sufficiat. Restat tamen ut et Narbonensem provinciam, quae pars Galliarum est, describamus. Narbonensis provincia habet ab oriente Alpes Gothicas et ab occidente Hispaniam et a die insulas Baleares, a fronte re insulas Cicladas. His ita decursis, ad historicam revertar amenitatem. Explicit prologus. INCIPIT LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
rigib & arũnis confinis. Lug¬
dimensis autẽ ꝓuintia oritur
a monte uirano qͥ. ẽ. int̾ seqͥnoᷤᷤ
& heluetios. & alacu lemanno
& flumine rhodano. & extendi¬
tur ad occeanũ brittannicum.
dilatat᷑q adͥ ligeris alueum. qͥ
eã ab aqͥtania seꝑat et diuidit.
Urbes in ea multe & opulente.
lugdunũ. Cabillonꝰ. Edua. ꝗͣ &
augꝰti dunꝰ. senonis. autisiderus.
niuedunꝰ. q̃ & neruernis. Meldiᷤ.
Tre cas. Parisius. Rarnotũ. G en¬
nab q̃ &e aurelianis. Rothoma¬
gus. Ebroas. Oximꝰ. idẽ sagien¬
sis. s enomannis. Lix ouiũ. Nan¬
netis. Andus. q̃ &e andegaius.
Abricatina. Redonis. Uenetus.
Quarũ augustidamꝰ ⁊ senonis
fuere. Nã aug̾tidinꝰ amiciti¬
ã romani popłi ãplectendo no¬
bilis euasit. Senonenses uͦ ro¬
mã qͣndã obsidione cinxerũt.
fluuunt ꝑ lugdun ensẽ ꝓuintiã
rhodanus. & araris. qͥ ⁊ fa gõna
uocat᷑. & se qͥna. qͥ occeano brittã¬

Expanded text:
rigibus et Arvernis confinis. Lugrigibus et Arvernis confinis. Lugdunensis autem provincia oritur a monte Jurano, qui est inter Sequanos et Helvecios, et a lacu Lemanno et flumine Rodano, et extenditur ad oceanum Britannicum, dilataturque ad Ligeris alveum, qui eam ab Aquitania separat et dividit. Urbes in ea multae et opulentae: Lugdunum, Cabillonis, Edua quae et Augustudunus, Senonis, Autissiodorus, Nivedunus quae et Nevernis, Meldis, Trecas, Parisius, Carnotum, Gennabus quae et Aurelianis, Rothomagus, Ebroas; Oximus id est Sagensis, Cinomannis, Luxovium, Nannetis, Andus quae et Andegavis, Abrincatina, Redonis, Venetus. Quarum Augustudunus et Senonis fuere. Nam Augustudunus amicitiam Romani populi amplectendo, nobilis evasit; Senonenses vero Romam quondam obsidione cinxerunt. Fluunt per Lugdunensem provinciam Rodanus et Araris qui et Sagonna vocatur, et Sequana qui oceano Britan
Abbreviated transcription (Latin):
nis rheni. & germaniã. Ab euro
uͦ habet alpes apenninas. et a
meridie ꝓiuntiã narbonensẽ.
& ab occasu ꝓuintiã lugdunen¬
sem. & a circio occeanũ brittã¬
nicũ. Urbes eiꝰ inclite ⁊ famose.
colonia agrippinensis. tungris.
treueris. mettis. q̃ & medioma¬
tricũ. rhemis. laudunis.⁊ pagꝰ.
heluetioꝵ quẽ nc̃ alamanni
incolunt. fluunt ꝑ eandẽ puĩ¬
tiam scaldus matrona. ⁊ mosa.
& ausana. q̃ ultimos rhemoꝵ
fines p̃t̾fluit. Silua ȩtiã habet᷑
in ea q̃ dicit᷑ ardenna. q̃ a ri¬
pis rheni fluminis usq intre¬
uerorũ fines extendit᷑. A qͥt a¬
nia uͦ auarunna flumine adͥ
pẏreneos montes extenditur.
& obliqͦ litgeris cursu qͥ eam
ex parte t̾minat. pene in orbẽ
cingit᷑. Continent᷑ in ea urbes
clarꝰ mons dicit᷑. bituris. Ca¬
durx. Tholosa. Ruthenꝰ. Lemo¬
uis. Petragorica. Pictanis. Bur¬
degala.Santona. & engolis¬
ma.Meat ꝑ aqͥtaniã dor dona.
quȩ in uarunnã in mergit᷑.
Silua habet᷑ in ea lecenna. bitu¬

Expanded text:
nis Rheni et Germaniam, ab euro vero habet alpes Apenninas et a meridie provinciam Narbonensem et ab occasu provinciam Lugdunensem et a circio occanum Britannicum. Urbes ejus inclitae et famosae: Colonnia Agrippinensis, Tungris, Treveris, Mettis quae et Mediomatricum; Remis, Laudunis, et pagus Helveciorum, quem nunc Alemanni incolunt. Fluunt per eandem provinciam Scaldus, Matrona, Mosa et Ausona, quae ultimos Remorum fines preterfluit. Silva eciam habetur in ea quae dicitur Ardenna, quae a ripis Reni fluminis usque in Treverorum fines extenditur. Aquitania vero a Varunna flumine ad Pireneos montes extenditur, et obliquo Ligeris cursu, qui eam ex parte terminat, pene in orbem cingitur. Continentur in ea urbes Clarus-Mons dicitur, Bituris, Cadurs, Tholosa, Ruthenus, Lemovis, Petragorica, Pictavis, Burdegala, Sanctona et Engolisma. Meat per Aquitaniam Dordonia, quae in Varunnam immergitur. Silva habetur in ea Letenna, Bitu
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit ꝓlogus libri quinti.
in quo continet᷑ gallie sitꝰ.
Recedenti libro
sp̃c scĩ suffragio
pauca de qͥb dã
primitiuȩ eccłiȩ¬

Expanded text:
INCIPIT PROLOGUS LIBRI QUINTI IN QUO CONTINETUR GALLIAE SITUS. Precedenti libro Spiritus sancti suffragio pauca de quibusdam primiti
Abbreviated transcription (Latin):
colere. qͥ mundi fabricã cõdidit
uniu̾sam. Nullo enĩ tẽpore des¬
titit ds in umea sua id÷ in
ȩccła sua idoneos oꝑarios con¬
ducẽ. neq illa dignos illi fruchꝰ
ꝑ pacientiã gignere. s qͣnto du¬
riora ꝓ redemptoris sui nomine
certamina tolerauie. tanto glo

Expanded text:
olere, qui mundi fabricam constituit universam. Nullo enim tempore destitit Deus in vinea sua, id est in Ecclesia sua, idoneos operarios conducere, neque illa dignos illi fructus per pacientiam gignere; sed quanto duriora pro Redemptoris sui nomine certamina toleravit, tanto glo
Abbreviated transcription (Latin):
rapti cũ suis clericis latebrã
fouet. hunc cũ ad te ad duxe¬
ris. ipse tͥ piscinã ostendet. ĩqͣ
dũ te t̃cio inmerserit. omis te
ualitudo deseret leprȩ. ꝓ quo

Expanded text:
trarum cum suis clericis latebras fovet. Hunc cum ad te adduxeris, ipse tibi piscinam ostendet, in quam dum tertio merserit, omnis te valetudo deseret leprae. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
x ciuilitatis. gallia tantum
hispaniaq contentꝰ. galerio
cȩteris partib cessit. Pemũ¬
legit: maximinũ quẽ ĩ ori¬
ente constituit. & seueruan
lirico constitutꝰ. Idem ȩtiam¬

Expanded text:
llissimus, Gallia tantum Hispaniaque contentus, Galerio caeteris partibus cessit. legit, Maximinum, quem in Oriente constituit: et Severum, lyrico constitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
hereticã pͣuitatẽ fides catholica
ỹfatoꝵ labore uirorũ contͥuit.
sic̃ dudũ antiqͦrũ philosopho¬
rũ ambiguas opiniones scõrũ
patriarcharũ atq ꝓpħar un
auctoritate qͥssauit. Et quẽ ad¬
modũ ille felix angłoꝵ exercit᷑
qͥ pꝰ diaboli lapsum incęlis re¬
mansit d̃o scałm sibi datũ or di¬
nem dignitatũ famulat᷑ ⁊ ser¬
titudinẽ archangłoꝵ obedien¬
tiã regit: ita co nc̃ eccła sedm
sibi datos gͣdus ordinis ⁊ discipli¬
ne ipsi do ꝑ humana possibilita¬
te fidelit̾ init̾ra ministrat. Uerũ
qͦs illa ñ colligit. hos ꝑfecto cͥi
Et hec p̾senti ꝓ logo de scã dixisse
inchoato quędam capitula d ges¬
tis francorũ locis oportunis. Nõ
enĩ fas. ẽ. preterire penitꝰ tan¬
te gentis uirtutẽ. quȩ galloꝵ
gentẽ asꝑam. audacẽ. bellico

Expanded text:
avitatem fides catholica prefatorum labore virorum contrivit, sicut dudum antiquorum philosophorum ambiguas opiniones sanctorum patriarcharum atque prophetarum auctoritate quassavit. Et quemadmodum ille felix angelorum exercitus, qui post diaboli lapsum in coelis remansit, Deo secundum sibi datum ordinem dignitatum famulatur et sertitudinem archangelorum obedientia regit, ita et nunc Ecclesia secundum sibi datos gradus ordinis et disciplinae ipsi Deo pro humana possibilitate fideliter in terra ministrat. Verum quos illa non colligit, hos profecto dic presenti prologo de sancta dixisse inchoato quaedam capitula de gestis Francorum locis oportunis . Non enim fas est preterire penitus tantae gentis virtutem, quae Gallorum gentem asperam, audacem, bellic
Abbreviated transcription (Latin):
congressu iictꝰ. amissis co¬
piis ad diocletianũ refugit.
A qͦ arrogantissime exceptꝰ ẽ.
ita ut ꝑ aliqͦt milia passuũ
purpuratꝰ ante uehiculũ
eiꝰ cucurisse referat᷑. Uerum¬
tam̃ hac contumelia qͣsi co
ta regii fastꝰ rubigine aciẽ
m̃tis expediit. Itaq mox ꝑ
illiricũ & mesiã undiq copi¬
as corctͣxit. raptĩq in hostẽ
reu̾sus: narseũ magnis co
piis uiribq suꝑauit. extinc¬
tisq ꝑsarũ copiis. ipsoq nar¬
seo infugã acto. castͣ eiꝰ inua¬
sit. uxores.sorores. liberosq cȩ¬
ce diripuit. captiuosq qͣmplu¬
rimos ꝑsarũ nobiliũ ab dux̃.
& reu̾sus in mesopotamiam
a diocletiano plurimo hono¬
diocletianꝰ ab inuito ex igit
maximiano: ut si mul pur¬
purã imꝑiũq depon̾ent ac̃
uiniorib in re pupblica sus¬
titutis. ipsi in pͥuato habitu
consenesc̾ent. Itaq sub una
die diocletianꝰ ap̃ nicomediã.
maximianꝰ uͦ mediolam̃.
potestatẽ imꝑii cultũq de

Expanded text:
congressus et uictus, amissis copiis ad Diocletianum refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum purpuratus ante uehiculum eius cucurrisse referatur. uerumtamen hac contumelia quasi codetrita regii fastus rubigine aciem mentis expediit. itaque mox per Illyricum et Мoesiam undique copias contraxit raptimque in hostem reuersus Narseum magnis consiliis viribusque superavit. Exstinctis Persarum copiis ipsoque Narseo in fugam acto, castra ejus invasit, uxores, sorores, liberosque cecae diripuit: captivos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. Reversus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honoDiocletianus ab inuito exegit Maximiano, ut simul purpuram imperiumque deponerent ac iunioribus in rempublicam substitutis ipsi in priuato otio consenescerent. itaque sub una die Diocletianus apud Nicomediam, Maximianus apud Mediolanium potestatem imperii simul cultumque
Abbreviated transcription (Latin):
caurausiꝰ brritannia sibi per
septẽ annos fortissime iundica¬
ta ac retenta tandẽ fraude al¬
lecti socii int̾fectꝰ. ẽ. Allectꝰ uͦ
pꝰ ea ereptã carausio insulã ꝑ
trienniũ tenuit. Quẽ asclepi
p̃lio ab alamannis ꝓfligato ex¬
ercitu suo uix ipse sureptꝰ . ẽ.
Scło aũt secuta est satis sed̾a
uictoria. Nã paucis horis. xx.
milia alamannoꝵ cesa referũ¬
tur. At maximianꝰ augꝰtꝰ
qͥnquegentianos in affrica

Expanded text:
Carausius, Britannia sibi per septem annos fortissime vindicata ac retenta, tandem fraude Allecti socii sui interfectus est. Allectus postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit, quem Asclepiopraelio ab Alamannis profligato exercitu suo, vix ipse surreptus est: secundo autem secuta est satis secunda victoria. 527. Nam paucis horis sexaginta millia Alamannorum caesa referuntur. At Maximianus Augustus Quinquegentianos in Africa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑii fines subitarũ ꝑturbatio¬
brittaunia rebellante. &¬
achilleo in egypto: cũ ⁊ af¬
fricã qͥn quegentiani ĩfesta¬
rent. ⁊ narseus rex ꝑ sarum
ȩtiã orientẽ bello p̃meret.
uianũ herculianũ excȩ sa

Expanded text:
batiBritannia rebellante, Achilleo in Aegypto, cum et Aphricam Quinquegentiani infestarent, Narseus etiam rex Persarum Orientem bello premeret. imianum Herculium
Abbreviated transcription (Latin):
herculiꝰ maximianꝰ ꝑ secu¬
rũ arriꝑe uolens a constan¬
tino nondũ ĩꝑatore massiliȩ
ȩtiã augꝰtꝰ. seuerũ cȩsarem ad
italiã cũ exercitu mistt. ubi
cũ urbem obsid̾et militũ su¬
orũ scelere desertꝰ o ꝓditꝰ ra¬
uenne irt̾fectꝰ . ẽ. Dio cletianꝰ
qͦq sic̃ iã dictũ. ẽ. regia dig¬
nitate deposita. salone defũc¬
tus. ẽ. Constantiꝰ deniq stres¬
rem hispaniarũ. & constantie¬
nũ filiũ suũ cȩsarẽ galliarũ.¬

Expanded text:
Herculeus Maximianus imrum arripere volens, a Constantino nondum imperatore Massiliae autem Augustus Severum Caesarem ad Italiam cum exercitu misit. Ubi cum Urbem possideret, militum suorum scelere desertus et proditus, Ravennae exstinctus est. Diocletianus quoque, sicut jam dictum est, regia dignitate deposita, Salonae defunctus est. Constantius denique strerem Hispaniarum, et Constantinum filium suum Caesarem Galliaru
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ẽ. Magnentiꝰ tam̃ uictꝰ au¬
lugdunũ ꝓpͥa se manu int̾fe¬
nonas laqueo uitã finiuit. T̃ c̃¬
ȩtiã constantiꝰ gallũ sui pa¬
trui filiũ. sibi cesarẽ legit. S¬

Expanded text:
t. Magnentius tamen victus auLugdunum propria se manu interfenonas laqueo vitam finivit. Continuo Constantius Gallum, patrui filium, Caesarem legit:
Abbreviated transcription (Latin):
facta .ẽ. gͥ congressio in bi¬
thynia circa crisopolim. et¬
uictꝰ. ẽ. litiniꝰ atq cõp̃hensus
&e apud thessalonicã capite
romani regni solus obtimi¬

Expanded text:
Factaque congressione, in Bithynia circa Chrysopolim victus est Licinius et comprehensus, atque apud Thessalonicam capite Romani imperii solus obtinu
Abbreviated transcription (Latin):
meriani int̾fectorẽ manu sira¬
& carinũ numeriani frẽm apd̃
manu qͦs bagaldas uocabant. ꝑ¬
nitiosos tumultꝰ excitauerũt.
ri uirtute cõpescuit. S in ipso
itinere thebea legio seduno gal¬
liȩ loco agauno sub p̃fato max¬
imiano ꝓ xp̃o libent᷑ occubut.

Expanded text:
meriani interfectorem manu set Carinum Numeriani fratrem apud manu, quos Baccadas vocabant, perniciosos tumultus excitavissent. te militari compescuit: sed in ipso itinere Thebaea legio Heduno loco Galliae a Ganno sub praefato Maximiano pro Christo libenter occubuit.
Abbreviated transcription (Latin):
alꝑ escociȩ nũcupat᷑. in qͣ ge¬
nua ciuitas ẽ sita. Sexta qͦq
ꝓuintia tuscia nominat᷑. inqͣ
roma consistit. cui aduingit᷑
ũbria in qͣ ẽ. ꝑ usiũ & spoletiũ.
Septumna aut̃ ꝓ uincia. cñparsa
ab urbe sumit initiũ. & ꝑtin¬
git usq ad siler fluuiũ. haberꝙ
opulentissimas urbes capuã

Expanded text:
Alpes Gotie nuncupatur, in qua Janua civitas sita est. Sexta quoque provincia Tuscia nominatur, in qua Roma consistit: cui adjungitur Imbria, in qua est Perusium, et Spoletum. Septima autem provincia Campania ab urbe sumit initium, et perstringit usque ad Siler fluvium, habetque opulentissimas urbes Capuam
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrrenũ mare. & aborea ad¬
obicib alpiũ obruit᷑. Porro
alpes a gallico mari suꝑ ligus¬
triũ sinũ exurgentes. pͥmum
narbonensiũ fines. demũ uero
galliã rethyãq secludunt.
donec in sinu liburnico defi
tria nũcupat᷑. Seda liguria.¬

Expanded text:
Tyrrhenum mare, a borea Adobicibus Alpium obruitur. Porro Alpes a Gallico mari super Ligustium sinum exurgentes, primo Narbonensium fines, demum vero Galliam Rethiamque secludunt, donec in sinu Liburnio defingtria nuncupatur. Secunda Liguria
Abbreviated transcription (Latin):
git. huiꝰ caput ẽ beneuentꝰ cuu¬
tas. Quinta decima aut̃ appu¬
lia. ẽ. consociata sibi calabria
habens opulentas urbes. Lu¬
ceriã. sepontũ. Konusiũ. brũ¬
drusiũ. atq tharentũ. Sexta¬
decima uͦ sẏthilia ẽ. quȩ mari

Expanded text:
ergit. Hujus caput est Beneventus civiergit. Hujus caput est Beneventus civitas. Quintadecima autem Apulia est, consociata sibi Calabria, habens opulentas urbes Luceriam, Sipontum, Canusium, Brundusium, atque Tarentum. Sextadecima vero Sithilia est, que mari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincia in alpib apenniniꝰ
ẽ sita. Decima autẽ emilia no¬
mainat᷑.hec incip̃ uit̾ alpes ap¬
penninas. & ꝑgit iuixta pa¬
di fluenta uersus rauennã.
&e hec locupletib urbib de¬
corat᷑. placentia. parna. bono¬
nia. & cornelii foro. qd̃ mͦ cas¬
trũ imolas appellat᷑. Und̾ci¬
ma aut̃ flaminia uocitat᷑.
& ẽ. int̾ alpenninas alpes. ⁊ nra¬
re adriaticũ posita. estq ĩ ea
sita rauenna. Duodecima uͦ ẽ:
picenꝰ habens ab austro appẽ¬
ninos montes. & ex alt̾a parte
adriaticũ mare. & porrigi¬
tur usq ad piscariã. Appen¬
ninȩ aut̃ alyes ꝑ mediã ttaliã
sꝑ gentes. apunicis hoc ẽ ab ex¬
ercitu hannibalis qͥ ꝑ eas tͣnsitũ
habuit uocitant᷑. Tercia decima
quoq ꝓuntia ualeria nĩcupa¬
tur. cui ÷ adnexa nursia. Huiꝰ ȩti¬
am pars occidua. etruria nomi¬
nat᷑. Quarta decima uͦ ꝓun¬
cia sãniũ apiscaria incipit.⁊ ĩtͣ
cãpaniã & mare adriaticũ ꝑ¬

Expanded text:
pibus Apenninis sita est. Decima autem Emilia nominatur: hec incipit inter Alpes Apenninas, et pergit juxta Padi fluenta versus Ravennam, et his locupletibus urbibus decoratur, Placentia, Parma, Bononia, et Cornelii Foro, quod modo castrum Imolas appellatur. Undecima autem Flaminia vocitatur, et est inter Apenninas Alpes et mare Adriaticum posita: et in ea sita est Ravenna . Duodecima vero est Picenus habens ab austro Apenninos montes, et ex altera parte Adriaticum mare, et porrigitur usque ad Piscaniam. Apennine autem Alpes per mediam Italiam pergentes, a Punicis, hoc est ab exercitu Annibalis, qui per eas transitum habuit, vocitantur. Tertiadecima quoque provincia Valeria nuncupatur, cui est adnexa Nursia. Hujus etiam pars occidua Etruria nominatur. Quartadecima vero provincia Samnium, a Piscaria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum p
Abbreviated transcription (Latin):
& octaua decima sardania nũ
am & partẽ uenetiȩ. & emili¬
tiã atq flãminiã ueteres his¬
torio graphi gallinã cis alpi¬
nã appell auere. Siqͥdẽ antiqͦ
tẽpore brennꝰ qͥ apud urbem
regnabat senosensẽ. cũ trecen¬
tis nulib galloꝵ ad italiã uenit.
& eã usq ad senogalliã suꝑ ma¬
re adriaticũ sitã occupauit. ⁊ ibi
ab inuicẽ seꝑati ft̃ galli. Quoꝵ
centũ milia delphos adeuntes.
grecoꝵ gladiis ꝑenier̾t. Alia uͦ
centũ uulia intͣ grȩciã rema¬
nentes. pͥmũ gallo greci acando¬
re corporis. pꝰea aut̃ galathe
st̃ appellati. Hi ergo st̃ quib
scribit apłs paulus. Alia aut̃
centũ milia in italia remanse¬
runt. tycinũq mediolanũ. ꝑ¬
gamũ. & brixiã construentes.
cis alpine galliȩ nom̃ dederũt.
Unde gallia trans alpina
quȩ ultͣ alpes habet᷑. & gallia
cisalpina quȩ infra alpes ẽ. uo¬
citat᷑. Et hȩc de brenno siue¬
de gallis quoꝵ supͣ dudũ memui¬

Expanded text:
um am, et partem Venetie, et Emiliam atque Flaminiam veteres ystoriographi Galliam Cisalpinam appellavere. Siquidem antiquo tempore Brennus, qui apud urbem regnabat Senonensem, cum trecentis milibus Gallorum ad Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam super mare Adriaticum sitam occupavit: et ibi ab invicem separati sunt Galli. Quorum centum milia Delphos adeuntes, Grecorum gladiis perierunt. Alia vero centum milia intra Greciam remanentes, primum Gallogreci a candore corporis, postea vero Galathe idem sunt appellati. Hii ergo sunt, quibus scribit apostolus Paulus. Alia autem centum milia in Ytalia remanserunt; Ticinumque, Mediolanum, Pergamum, et Brixiam construentes, Cisalpine Gallie nomen dederunt. Unde Gallia Transalpina que ultra Alpes habetur, et Gallia Cisalpina, quae cis Alpes est, vocitatur. Et haec de Brenno,de Gallis, quorum supra dudum memi
Abbreviated transcription (Latin):
Unibra tñ designat uesti¬
gia uestigeritatis. & dilige̾¬
ter intuentib signis quibꝰdã
fut᷑a solo expͥmere. Opti¬
scilica galloꝵ. gotthorũq
& cet̾arũ gentiũ memora¬
biles actus hic inserã. oe totũ
hoc opꝰ legitia ratione cor¬
roborare contendã. Incipi¬
ens qͥppe ab octouiano augͥto
om̃iñ ĩꝑatoꝵ noĩa romano

Expanded text:
bra tamen designat vestigia veritatis et diligenter intuentibus signis quibusdam futura solet exprimere. Optiscilicet, Gallorum Gotthorumque et ceterarum gentium memorabiles actus hic inseram, et totum hoc opus legitima ratione corroborare contendam . Incipiens quippe ab Octaviano Augusto, o
Abbreviated transcription (Latin):
tur uniũsus orb. cȩfaris oc¬
tauiani faciens it̾ũ m̃tionẽ.
qͣtinꝰ illa quȩ nunꝰ erant ho¬
minib nota ab his quȩ pe¬
ne apud om̃s cȩlebri fama
ferebant᷑ cũ firmarent᷑ ꝙ ro¬
borarent᷑. Qd & multi alii
religiosi duunarũ tͣctatoreᷤᷤ
historiarũ fecisse legunt᷑. Ille
appe res geste quȩ nulla
regũ ac tẽporũ certitudine
cõmendant᷑. ñ ꝑ historiã reci¬
piunt᷑ s int̾ aniles fabulas de¬
putant᷑. Porro id̾o xp̾s usq ad
sextã uenire distulit ętatẽ:
ut noue legis plenitudinẽ ꝓlix¬
itas tẽporis ñ auferret. Nã si
ante uenissae. cuncta forstran
legis p̃cepta. uetustas tẽporis
aboleuissa. Nc̃ aut̃ ea serua¬
re. ipse inminens iuditu t̾ror
exigit. nec sinit ꝓpinqͥtas ui¬
cini examinis ꝑ iclitari. nouȩ
fidi ꝑfectionẽ. Pinde decebat
ut qͥ sexta feria hominẽ fece¬
rat .uͭiͥ. die ꝑfecerat ibiͦ. mũdi
etate eũ ad plenitudinẽ legis
ꝑ ducerae. & iã ueterescentẽ.

Expanded text:
tur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem, quatinus illa quae minus erant hominibus nota ab his quae pene aput omnes celebri fama ferebantur confirmarentur et roborarentur; quod et multi alii religiosi divinarum tractatores historiarum fecisse leguntur. Illae quippe res gestae quae nulla regum ac temporum certitudine commendantur, non per historiam recipiuntur, sed inter aniles fabulas deputantur. Porro ideo Christus usque ad sextam venire distulit aetatem, ut novae legis plenitudinem prolixitas temporis non auferret. Nam si ante venisset, cuncta forsitan legis novae precepta vetustas temporis abolevisset. Nunc autem ea servare ipse imminens judicii terror exigit, nec sinit propinquitas vicini examinis periclitari novae fidei perfectionem. Proinde decebat, ut qui 6. feria hominem fecerat, 6. die perfecerat, 6. mundi aetate eum ad plenitudinem legis perduceret; etiam veterascentem
Abbreviated transcription (Latin):
da domũ dimiser̃t. Reliqͥuͦ
quȩ ad tuendũ asre ĩꝑiũ re¬
manserant. cõcͥsu barbar oꝵ
cũ marthesia regina ut̃ficiũt᷑.
I neiuꝰ locũ filia eiꝰ orithia reg¬
no succedit. Cuiꝰ p̃t singula¬
rẽ belli scientiã. eximĩa ser.¬
uate ĩ om̃e eiũ uirginitatis
ãmiratio fuit. Deniq ama

Expanded text:
da domum dimittunt. Reliquae, quae ad tuendum Asiae imperium remanserant, concursu barbarorum cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius Orithyia regno succedit, cui praeter singularem belli scientiam eximia servatae in omne aevum virginitatis admiratio fui
Abbreviated transcription (Latin):
annis decessit. relictis duob
filiis nutridate & phrahate.
Quoꝵ maior natu phrahates
more gentis sue heres regni.
mardos ualidã gentẽ bello
domuit. & ñ multo pꝰ d̾cessit
plurib relictis filiis. Quibꝰ p̾¬
so multis popłis in deditionẽ
nectite decessit. Cui phraha¬

Expanded text:
annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello domuit nec multo post decessit pluribus filiis relictis,quibus prso multis populis in dicionem nectute decedit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ regib o legib ducib
& gentib flecti nulliᷤ rucia¬
tib patuerunt. sẽꝑ in expug¬
nabiles ꝓ manentes. Similit̃
m scẽ mulieres uirilẽ geren¬
tes animo fidẽ carcerib ĩ clu¬
debant᷑. cedebant᷑. tor quebant᷑.

Expanded text:
illorum regibus et legibus, ducibus et gentibus, flecti nullis cruciatibus potuerunt, semper inexpugnabiles permanentes. Similiter et sanctae mulieres virilem gerentes animo fidem, carceribus includebantur, cedebantur. torquebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sis. potert̾ & incautã sĩpliei¬
tatis ĩꝑttiã deuitare. ⁊ dogura¬
ta fid̾i xp̃iane contͣria deli¬
nare. Arguã deniq ceclta¬
ered̾e. quẽ sciunt sibi aꝓphis
ꝓnuntiatũ frisse. Ex tremã
deniq tẽpli eũsionẽ qͦ facta
ẽ. sub uespasiano ce tito ñta¬

Expanded text:
sis potuerit et incautam simplicitatis impericiam devitare et dogmata fidei christianae contraria declinare. Arguam denique cecitacredere; quem sciunt sibi a prophetis pronuntiatum fuisse . Extremam denique templi eversionem, quae facta est sub Vespasiano et Tito, n
Abbreviated transcription (Latin):
piens. cȩꝓte iudaice legis u¬
ra ñ in occulto uiolare.s pa¬
lam omĩb destruere. qͣsi sac̃¬
dotiũ qd̾ affectabat alit̾ quã
scelere conseqͥ ñ ualeret. Ausꝰ
ẽ. enĩ sub ipsa templi arce gĩ¬
nasiũ construere. et optimos
quosq epheboꝵ in lupanari¬
b ponere. eosq qͥ erant ihe¬
rosoliis antiochenos scrib̾e.
S hoc impii et ñ sacerdotis
iasonis nefariũ et ĩ auditũ
scelus. ultio diuina cõsecuti
ẽ. In leges quippe diuinas ĩ¬
pie agere. ñ cedit ĩpune. Un¬
de pꝰ trienniũ ipse iason qͥdi
regis antiochi expulsus ẽ.¬
in amanitidẽ regionẽ. &
menclaus qͥdã de tribu ben¬
iamin sac̾aotiũ optinuit. Ue¬
rũ hruꝰ menelai factiõe oni¬
quendã regis suffectũ andro¬
nicũ. Et ñ multo pꝰ menelauꝰᷤ
motꝰ ẽ. sac̃dotio. succedente sibi
fr̾e lisuraco. S cũ nec sic malis
desisteret: tandẽ pꝰmodũ de¬
exportato. plebeio cõcursu
secus erariũ lapidatꝰ int̾iit.

Expanded text:
iens, coepit Judaicae legis jura non in occulto violare, sed palam omnibus destruere, quasi sacerdotium quod affectabat aliter quam scelere consequi non valeret. Ausus est enim sub ipsa templi arce gymnasium construere, et optimos quosque Epheborum in lupanaribus ponere, eosque qui erant Jerosolymis, Antiochenos scribere. Sed hoc impii, et non sacerdotis Jasonis nefarium et inauditum scelus ultio divina consecuta est. In leges quippe divinas impie agere non cedit impune; unde post triennium ipse Jason, qui regis Antiochi expulsus in Amanitidem est regionem, et Menelaus quidam de tribu Benjamin sacerdotium obtinuit. Unde hujus Menelai factione Oniquemdam regis suffectum Andronicum, et non multo post Menelaus mortuus est, sacerdotio succedente fratre ejus Lysimacho. Sed cum nec sic malis desisteret, tandem deexportato plebeio concursu secus aerarium lapidatus interiit.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporib crassus romanũ asse¬
cutꝰ consulatũ. ꝑ mesopotamiã
tendens inparthiã euphratẽ
fluuiũ contͣ fedus luculli ⁊ põ¬
peii consulũ romanoꝵ tͣnsiuit.¬
&& carras usq ꝑuenit. Ubi apar¬
this circĩnientus gxexcitũ ami¬

Expanded text:
temporibus, Crassus, Romanum assecutus consulatum, per Mesopotamiam tendens in Parthiam, Euphratem fluvium, contra foedus Luculli et Pompeii, consulum Romanorum, transivit, et Carras usque pervenit, ubi a Parthis circumventus exercitum ami
Abbreviated transcription (Latin):
thiã iugressus fuissoe ñ facien¬
potestatẽ. metuens ne int̾rup¬
to hystri ponte reditꝰ sibi int̾¬
clud̾etur. amissis octoginta mi¬
lib hominũ tr epidus refugit.¬

Expanded text:
thiam ingressus, non facienpotestatem metuens, ne interrupto ponte Histri reditus sibi intercluderetur, amissis LXXX milibus hominum trepidus refugit;
Abbreviated transcription (Latin):
castella mununt. euuta des fir¬
mañ. uebẽq ea nomine daran
in monte ⁊ apaorhenõ. cou¬
neq munitiꝰ qͥcqm eẽ nec amie¬
defensionib egeat. & soli cir¬
cũ iacentis tauta fertilitas:

Expanded text:
castella munit, civitates firmat;urbem quoque nomine Daram in monte Apaorteno coneque munitius quicquam esse neque amoedefensoribus egeat, et soli circumiacentis tanta ubertas,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo: t̾cia tñ mundi ȩta¬
te cũ rã om̃s gentes ꝑ orbẽ
diffusȩ benefitioꝵ di & suȩ
conditionis oblite iisensi¬
biles ꝓ eo colerent creaturaᷤ.
elegit d̾s ab rahã uirũ scm̃.
cuius exemplo mundũ ad ag¬
nitionẽ sui conu̾teret. ⁊ ab
erroris p̃cipitio lib̾aret. Cui
ȩtiã circũcisionis notã ĩ po¬
suit. qd nr̃e regeneratio¬
nis signũ fuit. qͣ pꝰ cõmunẽ
carnis generationẽ ꝗͣ scło
nascim᷑. do regeneram᷑ ꝑ a
pͥmũ locutꝰ ẽ. ut educerẽt
isrłiticũ popłm de egipta.
ac noctib ipsiꝰ it̾um tentꝰ
allo qͥo. scriptã in tabulis le¬

Expanded text:
diabolo: tercia tamen mundi aetadiabolo: tercia tamen mundi aetate, cum jam omnes gentes per orbem diffusae, beneficiorum Dei et suae conditionis oblitae, insensibiles pro eo colerent creaturas, elegit Deus Abraham virum sanctum, cujus exemplo mundum ad agnitionem sui converteret et ab erroris precipicio liberaret; cui etiam circumcisionis notam imposuit, quod nostrae regenerationis signum fuit; qua post communem carnis generationem, quia seculo nascimur, Deo regeneramur perprimum locutus est, ut educeret Israeliticum populum de Aegypto, ac noctibus ipsius iterum tentus alloquio scripta
Abbreviated transcription (Latin):
ta & iã alia suꝑ his erant dicẽ¬
da s qr lib̾ iste nuis extendit᷑.
ratio moderationis exigit ut iã
terminet᷑. Expliete liber
primus. Incipte ꝓlogꝰ libri
sapienti sacras hẏstorias nos¬
se. quarũ sola suꝑficies solet ab
humanis mentib nebulas er¬
roris abigere. & eas ad unagi¬
nẽ ueritatis adducere. curabo
nunc iuxta historiȩ textũ
legentib notificare. qͦmͦ ꝓces¬
sit in mundo recta eruditio
fidei ꝑ qͦsdam gͣdus & articu¬
los ȩtatũ ac temporũ. ⁊ qͦmͦ
uetus testamentũ euuangeli¬
cis ministrauit pͥncipiis.i n p̃¬
toꝵ. sic̾ uirilẽ ętatẽ solet ȩtas
sa mundi origine in tota mũ¬
di latitudine non nisi duas
societates hominũ cõꝑ unus
tes ꝑ eundẽ orbem diuersis
ritib moribq uiuentes. mł¬
tiplici luiguarũ armoꝵ ues¬
tiũq sint uarietate distinctȩ¬
qͣs ciuitates duas merito pos¬
sumꝰ appellare : qͣrũ uira ei¬
uitatũ p̃destinata est reg¬
nare cũ dõ. & alt̾a ꝑ ire cũ

Expanded text:
ta etiam alia super his erant dicenda; sed quia liber iste nimis extenditur, ratio moderationis exigit ut jam terminetur. Explicit liber primus. INCIPIT PROLOGUS LIBRIsapienti sacras historias nosse, quarum sola superficies solet ab humanis mentibus nebulas erroris abigere et eas ad imaginem veritatis adducere, curabo nunc juxta historiae textum legentibus notificare, quomodo processit in mundo recta eruditio fidei per quosdam gradus et articulos aetatum ac temporum, et quomodo Vetus Testamentum evangelicis ministravit principiis in p sicut virilem aetatem solet aetas sa mundi origine in tota mundi latitudine nonnisi duas societates hominum comperimus tes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctquas civitates duas merito possumus appellare; quarum una civitatum predestinata est regnare cum Deo, et altera perire cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ uerꝰ rex &e sac̃dos de regum
atq pontificũ genere car¬
nem assumens uenit mrun¬
do salutarẽ afferens fidẽ ĩ
qͣ popłm gentilẽ atq uidaicũ
sẽĩficando sibi conecteret et
uniret. Natꝰ ẽ. aut̃ sua ordi¬
natissima distributiõe anno
memorati regis herodis trice¬
simo pͥmo qͥ ẽ. scd̾m hebreos
ab origine mundi annꝰ qͣter
millesunꝰ non gentesimꝰ ⁊ qͥn¬
qͥgesimꝰ pͥmꝰ. Porro sicut beat᷑ꝰ
maximꝰ in sermone de pascha
testat᷑. & quẽ adͥmodũ gre ci
calculatores cõputant eꝰ. qͥnqͥe
millesimꝰ. qͣ dringentesimꝰ. sep

Expanded text:
 verus rex et sacerdos de regum atque pontificum genere carnem assumens, venit mundo salutarem afferens fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi connecteret et uniret. Natus est sua ordinatissima distributione anno memorati regis Herodis tricesimo primo, qui est secundum Hebraeos ab origne mundi annus quater millesimus nongentesimus et quinquagesimus primus. Porro sicut beatus Maximus in sermone de Pascha testatur, et quemadmodum Graeci calculatores computant, est quinquies millesimus quadringentesimus sep
Abbreviated transcription (Latin):
parat. Simulaũ gͦ aiffidentiã
Aesꝑatione cladis illate. ⁊hostẽ
uictoria suꝑbũ ad se euocat.
Sicq in conualle insidiis cõposi¬
tis. ducenta ꝑsarũ milia subita
in ruptione deleuit. Quib pat᷑¬
& in utrẽ humano sanguine
plenũ inferri. ita in qͥens. Sacra
te sanguine quẽ sitisti. Deniq¬

Expanded text:
a simulavit diffidentiam desperatione cladis illatae, et hostem victoria superbum ad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. Quibus patret in utrem humano sanguine plenum inferri, ita inquiens: Satia te sanguine, quem sitisti. Re
Abbreviated transcription (Latin):
rant ẽẽ. quẽ ultorẽ pat̾ni san¬
guinis futurũ metuebãt. his
de par this breuit̾ expeditis:
operi ꝓposito manũ applicabo
Explicit liber scds. Incipit ꝓ¬
logus tereii libri. an quo
continetur italie Situs
defloraturꝰ histo

Expanded text:
 . quem ultorem paterni sanguinis futurum metuebant. His de Parthis breviter expeditis, operi proposito manum applicabo. Explicit liber secundus. INCIPIT PROLOGUS TERCII LIBRI, IN QUO CONTINETUR ITALIAE SITUS. defl
Abbreviated transcription (Latin):
hir canos dumi cans. hirca¬
no uͦ successit aristobolus.
Aristobolus aut̃. factꝰ ẽ rex
& sac̃dos. Et aristobolo suc¬
alexander. Alexander qͦq
moriens reliqͥt suꝑstites filioᷤᷤ
caͥnũ. S donec adolescerent
pueri alexandrã coniugem
suã tẽꝑam̃to regali p̃ẽẽ uo¬
luit. simul arbitrã statuens
eui nã potissimũ illoꝵ duoꝵ
sũmũ sac̾ dociũ cõmitter et.

Expanded text:
Hircanos dimicans HircaHircano successit Aristobolus. Aristobolus autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo sucAlexander. Alexander vero moriens reliquit superstites filios canum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret.
Abbreviated transcription (Latin):
lanificio. s armis & eqͥs ac
uenationib dudũ exercebãt.
inustis infantũ dert̾iorib
maminis. ne sagittarũ ictib
pellabant᷑. Duȩ his reginȩ fu¬
ere. mar thesie &e lãpedo.Auȩ
in duas partes agmine diui
de esset auctoritas: genitas
se marthe p̃dicabant. It aq
maiore par te europe iam¬
sibi subacta. asie qͦq ñ nulla ᷤᷤ

Expanded text:
lanificio,sed armis, equis, venationibus exercebant, inustis infantum dexterioribus mammis, ne sagittarum iactus mazones. Duae his reginae fuere, Martesia et Lampeto, quae in duas partes agmine divisdeesset auctoritas, genitas se Marte praedicabant. Itaque maiore parte Europae subacta Asiae quoque nonnullas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eis omĩã reseraũ misteria
scripturarũ. et attulit noti¬
ciam diuersarũ linguarum.
Indeq disꝑsi st̃ suꝑ faciẽ uni¬
uerse t̾re baptiz antes ubiq
in noĩe patris ⁊ filii. ⁊ sp̃s scĩ.¬
Tũc adimpletũ ẽ. qd̾ scriptũ
eꝰ. Ex syon exibit lex ce uerbũ
dens u̾bũ dñi ꝑ totũ emana¬
uit mundũ. & ex tc̃ cepit in

Expanded text:
qui eis omnium reseravit misteria Scripturarum et attulit notitiam diversarum linguarum. Indeque dispersi sunt super faciem universae terrae baptizantes ubique in nomine Patris et Filii et SpiritTunc adimpletum est quod scriptum est: Ex Syon exibit lex et verbum dens verbum Domini per totum emanavit mundum, et ex tunc
Abbreviated transcription (Latin):
genti tumid̾a. sediciosa frau¬
dulenta. ꝓcatia. Quippe io¬
aut in ext̾nos. qut ĩ domesti¬
cos motꝰ inqͥetis NIata taciti.
ad faciendũ qm̃ ad dicẽdũ
a cũsa silentio tegunt. ꝓncipi¬
b: metu ñ pudore pareit.
¶nlibidinẽ ꝓiecti.xoꝵ dil

Expanded text:
illis tumida, seditiosa, fraudulenta, procatia: quippe eaper in externos aut in domesticos motus inquieti, natad faciendum quam ad dicendum adversaque silentio tegunt. Principibus metu, non pudore parent. In libidinem proiecti, in
Abbreviated transcription (Latin):
a se creatis & subsistendi ⁊ mo¬
uendi initia finesq constitu¬
it : Qui rerũ causas nouit atq
disponit. qͥuim seminũ cõdidit.
tatem usumq donaũ. Qmunꝰ
fut᷑a dicendi. qͥb placuit spiri

Expanded text:
a se creatis et subsistendi et movendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, novit atque disponit; qui vim seminum condidit; tatem usumque donavit; qui munus futura dicendi, quibus placuit spirit
Abbreviated transcription (Latin):
uias cęlestes atq trestres lo¬
coꝵ mutationib p̃bet. Qui
humanis ingemis quȩ creaũ
& iã scientias arciũ uarrarũ.
adadiuuandã uitã naturãq
concessit. Qͥ coniunctionẽ ma¬
ris & feminȩ ad adiutoriũ ꝑpa
rent. ad facillimos usus munꝰ
t̾reni ignis indulsit. Dĩ deniq¬

Expanded text:
vias celestes atque terrestres, locorum mutationibus prebet. Qui humanis ingeniis que creavit, etiam scientias artium variarum, ad adiuvandam vitam naturamque concessit. Qui coniunctionem maris ac femine, ad adiutorium proprent, ad facillimos usus munus terreni ignis indulsit. I
Abbreviated transcription (Latin):
& lxxͣ. hȩc nc̃ destatu iudaiei
popłi & tẽpli dixisse sufficiat.
Hoc tñ non silebo: ꝓpħas eiꝰdẽ
gentis tã ętate quã sapientia
gentiles philosophos p̃cessisse.
tia ulla se uanitate iactau̾it.

Expanded text:
. . Hoc nunc de statu Judaici populi et templi dixisse sufficiat . Hoc tamen non silebo, prophetas ejusdem gentis tam aetate quam sapientia gentiles philosophos precessisse, tia, ulla se vanitate jactaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
saris ortũ contigerunt tracꝰ¬
tabo: Explieit ꝓlogꝰ libri
secundi. Incipit liber sed̾s.
cytharũ gͥ gens
antiqͥssima sub sep¬
tẽtrione posita
ab uno latere ꝑõ¬
to. ab alt̾o uͦ montib ripheis.
asia a t̾go t̾minat᷑. S serchȩ
ñ minꝰ illustria pͥncipia qͣm
imꝑta habuere. nec uiror ũ
magis qmͣ feminarũ uirtitib
claruere. Quippe cũ uiri hosde
qͥb acturi sumꝰ parthos bac tria¬
nosq fȩminȩ uͦ eoꝵ amaronũ
regna condiderint. Itaq res
gestas uirorũ mulierũq con¬
siderantib incertũ ẽ. uter ap̃¬
eos sexus illustrior fuerit. his

Expanded text:
saris ortum contigerunt, tracsaris ortum contigerunt, tractabo. Explicit prologus libri secundi. INCIPIT LIBER SECUNDUS. Scitharum igitur gens antiquissima, sub septentrione posita, ab uno latere Ponto, ab altero vero montibus Riphaeis et Asia a tergo terminatur. Sed Scythae non minus illustria principia quam imperia habuerunt, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere; quippe cum viri hos de quibus agimus Parthos Bactrianosque, feminae vero eorum Amazonum regna condiderint. Itaque res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum est uter apud eos illustrior sexus fuerit. His
Abbreviated transcription (Latin):
erudiens eos uł peccare phi¬
bens metu pene p̃sentis: scd̃a
uͦ sublimiorẽ uitȩ uiã iã eru¬
ditis sine int̾minatione pene
p̃sentis ostendit. Non decebat
gͦ ut euangłica ꝑfectio pre¬
ced̾et mosaicã legẽ. Nã queq
ꝑfecta solent ẽẽ posteriora.
His ita se habentib restat ⁊
nẽ ut de parthis qͥ dui in ꝑ¬
side regnauert̃. aliqͥd dicã.
añ qͣ ꝓpositũ opꝰ attingã. Tãtũ
enĩ regnũ silentio p̃terire ñ
debeo. Cũ parchis qͥppe roma¬
nꝰ ꝑopłs orb̾ ĩꝑiũ legit᷑ diuisis¬
se. S qi parthi scitharũ exu¬
les extitere sic̃ ipsoꝵ uocabulo
dep̃hendit᷑. scithico enĩ sermo¬
ne parthi exules appellant᷑.¬
de scitharũ regno pͥus pauca
narrabo. quãqmͣ ordo p̾poste¬
rꝰ esse iudeat᷑. qͥcqͥd pꝰ pompei
& cȩfaris bella quȩ iã digessi.
de uesone rege egipti. & d̾ama¬
⁊onũ regno. & de introitu
cyri inserchiam quȩ ante cȩ¬

Expanded text:
erudiens eos vel peccare prohierudiens eos vel peccare prohibens metu poenae presentis; secunda vero sublimiorem vitae viam jam eruditis sine interminatione poenae presentis ostendit. Non decebat ergo ut evangelica perfectio precederet Mosaicam legem. Nam quaeque perfecta solent esse posteriora. His ita se habentibus restat et nunc, ut de Parthis, qui diu in Perside regnaverunt, aliquid dicam, antequam propositum opus attingam. Tantum enim regnum silentio preterire non debeo. Cum Parthis quippe Romanus populus orbis imperium legitur divisisse. Sed quia Parthi Scitharum exules extitere, sicut ipsorum vocabulo deprehenditur--Scithico enim sermone Parthi exules appellantur--de Scitharum regno prius pauca narrabo; quamquam ordo preposterus esse videatur, quod post Pompeii et Caesaris bella, que jam digessi, de Vesone rege Aegypti et de Amazonum regno et de introitu Cyri in Scythiam, quae ante Cae
Abbreviated transcription (Latin):
latio interp̃tat᷑. Speculat᷑
enĩ fut᷑i scłi magnũ bonũ
qd p̃paraũ ds diligentibꝰ se.
Hȩc ȩtiã di sponsa ppter nume¬
rosam qm ei cotidie parit fi¬
lioꝵ sobolẽ ꝑ baptismatis sac᷑¬
m̃tũ. merito potest appel¬
lari.Ipsa qͥppe suo redẽpto¬
ri xp̃o intellectualit̾ adherẽs
corporeo si diet si dici fas ẽ.
amplexu ueris ĩplet᷑ fa cun¬
dat᷑q uirtutib. Cui qͣsi suȩ
nonȩ nuptȩ nouus sacerdos
noua tͣdidit sacͣm̃ta. inposuit¬
q ei honius leue ⁊ uugũ siraue.
ut quanti penderet eã intel¬
ligeret. Dedit qͥppe ei ꝓ cir¬
cũ cisione quȩ plebẽ hebrai¬
cã ñ mediocrit̃ honerabat.
scĩ baptismatis sacͣm̃tũ. & ꝓ
diu̾soꝵ specie sacrificioꝵ su¬
ũ sacrificandũ & edendum
corpꝰ & sanguinẽ. Cuiꝰ ueri sa¬
crificii multiplicia uariaq
signa erant sacrificia pͥsca
iustoꝵ. Igit᷑ pͥma lex uelud
pedagogꝰ rudib atq carnali¬
b hominib pͥmũ posita est.

Expanded text:
tatur; speculatur enim futuri seculi magnum bonum, quod preparavit Deus diligentibus se. Haec etiam Dei sponsa, propter numerosam quam ei quotidie parit filiorum sobolem per baptismatis sacramentum, merito potest appellari. Ipsa quippe suo redemptori Christo intellectualiter adherens corporeo, si dici fas est, amplexu, veris impletur fecundaturque virtutibus. Cui quasi suae novae nuptae novus sacerdos nova tradidit sacramenta, imposuitque ei onus leve et jugum suave, ut quanti penderet eam intelligeret. Dedit quippe ei pro circumcisione, quae plebem Hebraicam non mediocriter honerabat, sancti baptismatis sacramentum et pro diversorum specie sacrificiorum suum sacrificandum et edendum corpus et sanguinem. Cujus veri sacrificii multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca justorum. Igitur prima lex velut pedagogus rudibus atque carnalibus hominibus primum posita est,
Abbreviated transcription (Latin):
sisset cont᷑ uis & fas uidaice
gentis in honorẽ indebitũ.
cep̃ in sac̃dotiũ indignissi¬
mos & ignobiles qͦq sustitu¬
ere. quos ei uolũtas aut casꝰ
dediss. Uestẽ qͦq sũmi põ¬
tificis obelusam sub suo te¬
nebat signaculo. nec unquã
eius usũ potestatẽ ue ꝑ mi¬
sit. pontificib sui tp̃ris. Et
ut suam sobolẽ regio ude
nã neptẽ regis aristoboli. fi
petita societas. sic̃ pꝰ decla¬
rabit᷑ eiꝰ potenciã potiꝰ in¬
clinaũ. quã extulit. & clo¬
mesticis affecit doloribꝰ. Nã
cũ seqͥtur nobilitatẽ. incidit
pͥa ñ conuenir&. Uerũ unc¬
tione legitima uidaice gen

Expanded text:
sisset contra jus, et fas Judaicae gentis in honorem indebitum, coepit in sacerdotium indignissimos et ignobiles quosque substituere, quos ei voluntas aut casus dedisset. Vestem quoque summi pontificis occlusam sub suo tenebat signaculo, nec unquam ejus usum potestatemve permisit pontificibus sui temporis, et ut suam sobolem regio Judanan regis Aristoboli filipetita societas, sicut post declarabitur, ejus potentiam potius inclinabit quam extulit, et domesticis affecit doloribus. Nam dum sequitur nobilitatem, incidit ropria non conveniret. Verum uncti
Abbreviated transcription (Latin):
duces atq nepotes debellaũ.
põpeii põpeiã faustũ ⁊ sillã.
affraniũ & petreiũ int̾fet̃.
Cato uͦ ap̃ uticã sese int̃emt̃.
rerũ sũmã ac potestatũ so¬
lus sibi p̾sũpsit qd̾ greci mo¬
narchiã uocant. S dũ ibi
rei puplice statũ cõtͣ morẽ
maioꝵ dem̃ter instaurat:
auctorib bruto & cassio ĩ cu¬

Expanded text:
duces atque nepotes debellavit.duces atque nepotes debellavit.Pompei Pompeiam, Faustum, et Syllam, Affranium et PetreiuCato vero apud Uticam sese interemit. rerum summam ac potestatem solus sibi praesumpsit, quam Graeci monarchiam vocant; sed dum ibi reipublicae statum contra morem malorum clementer instaurat, auctoribus Bruto et Cassio, in cu
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝑ tyrũ in egyptũ tnͣ¬
siit. ibiq statĩ ut litus atti¬
gie. iussu ptholomei adoles¬
centis in grãm cesaris uic¬
toris occisus ẽ. Pompeio uͦ¬
int̾fecto. cęsar sẏriã ꝑua¬
gatꝰ alexandriã uenit. uͥ
alexandrinis petentib
p̃fatũ ptholomeũ adoles¬
centẽ alexandriȩ regno
donaũ. qͥ tam̃ ilico cont᷑
cesarẽ rebellaũ & bellũ ĩ¬
strux̃. In qͦ bello referũt᷑
scaphã ascendit ut fugeret.
S multis pꝰ eũ in eadẽ scapha
insilientib mersus necatꝰq
ẽ s uiiꝰ dũ corpꝰ adlitꝰ deuolutũ
fuiss. inditio loricȩ aureȩ cos¬
nitũ fuit. Quã cũ cȩsar alex¬
andriã p̃misiss. alexandrino
desꝑatione ad deditionẽ coegit.
Quib paratis. rursꝰ regnũ e¬
gypti cleopatre dea̾it. Demũ
uͦ syriã ꝑuagatꝰ pharnacẽ in
ponto dͥeuicit. indeq scđo ro¬
mã regressus. dictator ⁊ con¬
sul est appellatꝰ. Deinde ĩ affri¬
ca tnsiens om̃s magni põpeii

Expanded text:
inde per Tyrum in Aegyptum transiit. Ibique statim ut littus attigit, jussu Ptolemaei adolescentis, in gratiam Caesaris victoris, occisus est. Pompeio interfecto, Caesar, Syriam pervagatus, Alexandriam venit, ubi Alexandrinis petentibus praefatum Ptolemaeum adolescentem Alexandriae regno donavit; qui tamen illico contra Caesarem rebellavit, et bellum instruxit. In quo bello referunturscapham ascendit ut fugeret, sed multis post eam in eamdem scapham insilientibus mersus, necatusque est. Cujus dum corpus ad littus devolutum fuisset, indicio loricae aureae cognitum fuit, quem cum Caesar Alexandriam praemisisset, Alexandrinos desperatione ad deditionem coegit. Quibus patratis rursus regnum Aegypti Cleopatrae dedit. Demum vero Syriam pervagatus, Pharnacem in Ponto devicit. Indeque Romam secundo regressus dictator et consul est appellatus; deinde in Africam transiens, omnes magni Pompeii