comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tigua cum panib quinq palmicia
sportella penclebat. Ex his unum
p̃sumit & deuorat: Dem ꝑp&rato
scelere discedit: Regresus heremita
uid& speatulam dissolutam. non
constante panum numero clamp¬
num rei familiaris intelligit. ac
ꝓpe limen panis assumpti fragm̃ta
cognoscit Sed non erat incerta
suspicio quȩ̨ furtum ꝑsona feciss&
Ergo cum sequentib dieb scđm con¬
su& udinem bestia nonueniss et.
nimirum audacis facti conscia
ael eum uenire dissimulans cui
seciss& iniuriam: Aegre patiebat̃¬
hieremita se alunę solatio destitutũ
Postremo illius oratione reuocata
septimum post diem. ad suit ut
solebat ante cananti: Sed ut
facile cerneres uerecundiam pa¬
cientis uł penieentis. non ausa ꝓpius
accedere cleiectis in terram ꝓfundo
pudore luminib quod palam lice¬
bat intelligi. quadani ueniam p̾ca¬
bat᷑. Quam illius confusionem
iheremita miscratus. ub& eam
propius accedere ac manu blanda

Expanded text:
tigua cum panibus quinque palmicia tigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda
Abbreviated transcription (Latin):
bestia accepitq tam libere. quã
nullum aninial domesticũ Et
cum commedissoe abscessit Nos
hȩc intuentes & aelhuc mouentes.
sicile potuimus expendere qͣnta
in illo sidei uirtus. & quanta
in nobis ess& insirmitas:
UIUO AQUE SINGULAREO¬
uiruor uidiorus Paruo
recip̃i poss& habitantem: De hoc¬
illuel ferebatur quod ei iupa solita
erat aclstare cenanti. nec facile
umquam bestia falleret᷑ quin illi
ael legitimam horam refectionis
occurrer&. Et tamdius ꝓforibus
expectar&. donec ille panem qui
cenulȩ suꝑfuissoe offerr& Iulam
manum eius lambere solitam.
atq ita quasi imploo officio. et
p̾stita coniolatione cliscedere Sed
sorte uccidit ut sc̃s ille dum fr̃em
qui ad eum uenerat deducit ab eũtẽ
diutius abess&e. & non nisi sub noc te
remear& Interim bestia ad con¬
occurrit. uacua cellula cum fa¬
miliarem patronum abesse sen¬
tir&. ingressa curiosius explorans
ubinam ess& habitator. casu con¬

Expanded text:
bestia accepitque tam libere quam bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singulareuirum uidimus, paruo recipi possillud ferebatur, quod lupa ei solita erat astare coenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret, et tamdiu pro foribus exspectaret, donec ille panem qui coenulae superfuisset, offerret: illam manum ejus lambere solitam: atque ita quasi impleto officio et praestita consolatione discedere. Sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fqui ad eum uenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad conoccurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nobis in caenam preparabat᷑.
sine igne feruere: Canta uis solis
est. ut quiblib& quaquis &iam
ael gallorum pulmenta sufficiat.
Dost caenam autem iam mnelinante
uesꝑa inuitat nos ad arborem pal¬
mam cuius int̾clum pomis uti so¬
iebat. quȩ fere cluobus milibur
aberat. Nam hae tantũ in heremo
arbores lic& raro habent᷑ Tam̃
quod utrum sollers antiquita
pcurauerit. an solis natura gignit
ignoro. nisi cls pͣscius habitanclam
quandoq ascis heremum haec suis¬
seruis parauerit Ex maiore enun
parce qui intra illa secr&a consi¬
stunt. cum alia ibi germina nulla
succedant. istarum arboꝵ pomis
aluntur Ergo ubi ael illam aed
quam nos humanitas nr̃i hospi
ibi offenlimus Quo uiso ego &
ille clux mͣs intremuimus. sẽs uero
ille incunctant᷑ accessit: Hos lic&
trepidi secuti sumus Fera paululũ
gua ramis humiliorib poma de¬
cerper& Cumq plenam palmu¬
lis manum obtuliss. occurrit

Expanded text:
quae nobis in cenam praeparabantur, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec ssuis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum gua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia heremittę unius incipientis¬
agnouistis uirtutem. referã ad huc
uobis pauca de plurimis:
INGRESSUS SUM. DuodECIO
cem. locorum peritum. ꝑuenimus¬
ad quenclam senem monachum
sub radice montis habitantem:
Cuius hc erat totus labor. inpul¬
sa rotali machina aquam ꝓclucere:
Nam fere mille aut amplius pedũ
ꝓfunclum putei serebatur: Hortꝰ
uuc erat multis oleribus copiosus:
Lel quiclem contra naturam heremi
ubi omnia arentia exułta solis ardo¬
ribus. Nullius umquam seminis ut
exiguam radicem cleperisse ferunt:
Uerum hoc sc̃o illi labor cũ pecore
cominuns. & propria pͣstabat in¬
dustria: Frequens enim in rigatio
aquarum. tantam pinguedinem
arenis clabat. ut mirum in modũ
uiuere atq fructificare horti illius
olera uiderimus. Ex his igitur
una cum dño bos ille uiuebat.
Nobis quoq ex ea copia canam sc̃e
cleclit Ibi uidi quod uos galii. sor¬
te non creditis Ollam cum olerib

Expanded text:
et quia eremitet quia eremitagnovistis virtutem, referam adhuc vobis pauca de plurimis. emi ingressus sum, duodecim cem, locorum peritum ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. uius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus,
Abbreviated transcription (Latin):
Uinde quendim si ignoscit censeo iure
laudancdum. quod cum eum libtꝰ
deseruerit. ingratus. miseratus est
potius quam insectatus abeuntem:
Sed neq irascit̾ a quo uid& adeluctꝰ
Eigo autem nisi istud uincenela
iracundię postumianus ꝓcliclissoꝵ
exemplum. grauit̃ irascerer disces¬
sione fugitiui. sed quia irasci non
lic&. tota istoꝵ cõmemoratio qua
nos conpungit abolenda est. te inqͣm
postumianę te potius audiamus Fa¬
ciam inquit galle quod p̾cipie.
quatinus tam stucliosos esse audi¬
endi uos uicleo. sed mementote
quia non sine fenore istum apud
uos cdepono sermonem Libens
p̾sto quod poscitis dum modo pati¬
io post quod poposcero ñ negetis:
Nos uero inquam nihil habemus
in quo tibi mutuum uł sine fe¬
nore restituere possimus. sel tam̃
quic̃quid putaueris imperato. dũ¬
modo uͭ ceꝑas nr̃is desideriis sa
tis facias: Ualde enim nos deleo¬
tat oratio tua Nihil inquit postu¬
mianus ur̃a studia fraudabo

Expanded text:
unde quendam, si agnoscis, censeo iure unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus. Ego autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potius audiamus. Faciam, inquit, Sulpici, quod praecipis, quatenus tam studiosos esse audiendi uos uideo. sed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo:
Abbreviated transcription (Latin):
ad heremum & sacras solitudines
ire properarent: miseros se faten¬
tes qui diutius in congregatione
multorum ubi humana essoe paci¬
encla conuersio resedissent
NHOC MONASTERIO DUOS EGO
Senes uibi Qui iaor per annos¬
QUADRASINTA IBI DEGERE ITAUE
nunquã minde discesserint fere¬
bant᷑ Quorum p̃tereunda mihicõ¬
memoratio non uid&: siquidem
id de eorum uirtutib & abbatis
ipsius testimonio. & omnium fr̃um
audiuerim sermone celebrari
quod unum eorum sol numquam
uidissoe. &pulantem: alterũ nũqͣm
uidiss& iratum d hȩc gallus me
in tuens O siuestsunt ille nolo nom̃¬
eclicere nunc adess&. uellẽ admodũ
istud auclir& exemplum: Quod in
multorum sepe ꝑsonis nimium su¬
inus exꝑti uehem̃ter irasci. sed tam̃
magisq ꝓpouto confirmar& exẽplo:
reclara męsse uirtutẽ iracuncha
non moueri Hec uero inficiabor¬
illi iustas illi causas ararum fuisse.
sed ubi durior ibi gloriosior est corona:

Expanded text:
ad eremum et sacras solitudines ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conuersatio, resedissent. In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamenmagisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse concluserat: Arebant m̃bra
ieiunio. sed eleficere mens caelo
intenta non poterat Corpus in ędia
fatiscebat. sides firma durabat:¬
Cum interim ad monitus abbas
ille ꝑ sp̃m. ut discipulum uisitar&.
pia sollicitudine cognoscere cupi¬
ens qua uitę substantia uir fide¬
lis aler&̾ qui miniserari sibi pa¬
nem ab homine noluiss&e ad reqͥ¬
rendum eum ipse prosiciscitur
ille ubi eminus senem uenire.
conspexit. ocurrit agit gras. clucit
ad cellulam. Cum ingressi pariter
ambo conspiciunt palmiciam spor
Ac primum calidi panis odor sentit᷑.
tactu uero acsi actu ante palulũ
focis ess& erectus ostendit̾ Aegiptu
tamen panis forma non cernitur
Obstupefacti ambo munus caleste
cognoscunt: Cum ille hoc abbatis
fidei ac uirtuti. id potius ad scribe¬
caelestem panem cum multa exul¬
tatione fregerunt: Quod cum
senex aed monasterium post regres¬
sus fr̃ib raeuliss&. tantus omnium
incenelerat ardor animos ut statĩ

Expanded text:
ipse concluserat - arebant membra ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter conspiciunt palmiciam sportac primum calidi panis odor sentitur, tactu uero ac si ante paululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen panis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis fidei ac uirtuti id potius adscribecaelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim
Abbreviated transcription (Latin):
minoris pueri manu al prehensa.
ac pallio inuoluta serri coepit:. Dem
monasterium quasi uictor ingressus.
in occursum fr̃m expectantib cunc¬
tis captiuam bestiam resoluto pal¬
lo non sine iactantię tumore depo¬
suit: Sed cum infintium ficlem atq
uirtutem exeri prędicarent. abbas
ille altiore consilio ne infirma acas
in solescer& uirgis utrumq conpes¬
cuit multum obiurgatos cur ipsi
quod ꝑ eos dñs oꝑatus fuerat ꝓdi¬
dissent. Opus illuel non suę sidei.
sed diuinae fuisse uirtutis. discerent
potius in humilitate dõ serure.
& non signis & uirtutib gloriari.
quia melior essoꝵ infirmitatis con¬
scientia. uirtutum uanitate:
Noc ubi ille monachus audiuit
& periclitatos infantulos ser¬
pentis occursu. & ipsos insuper
multa uerbera uicto serpente
meruisse. abbatem obsecrat. ne
sibi post hec panis ullus. autcib
aliquis mitterent̾: Iamq octa¬
uus dies fuerat emensus. quo se
homo xxp̃i intra periculum samis

Expanded text:
minor e pueris manu adprehensam minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur. iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt monasteria. habitant
uno loco pleriq centen. quibus
summum ius est sub abbatis inpe¬
rium uiuere: Nihil arbitrio suo¬
agere. omnia ad nutum illius po¬
cestatemq pendere. ex his si qui
maiorem uirtutem mente con¬
cupierint. ut acturi solitariã uita
sed ad heremum conferant. non nͥ¬
abbate permittente discedunt:
Hȩc illorum prima uirtus est
parere alieno imperio. transgres¬
sis ad heremum: abbatis illius
ordinatione panis. uł quilibet
cibus alius ministratur: Casuꝑ
illos dies quib illo ad ueneram cui¬
cdam qui nuꝑ adheremum seces¬
serat. neq amplius ab hoc monas¬
terio quam ser milib tabnacuiu
sibi constituerat. panem abbas
ꝑ uos pueros miserat. quorum
maior. habebat aetatis annos .xii.
minor duode̾nis erat. His ergo
inde redeuntibus aspis mirę mag¬
nitudinis sit obuiam: Cuius occur¬
sum nihi pt̾riti ubi ante pedes
corum uenit. quasi in cantata car¬
minibus ceruła colla deposuit.

Expanded text:
multa sunt monasteria. habitant multa sunt monasteria. habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum ius est, abbatis imperio uiuere, nihil suo arbitrio agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. ex his si qui maiorem uirtutem mente conceperint, ut acturi solitariam uitam se ad eremum conferant, nonnisi permittente abbate discedunt. haec illorum prima uirtus est, parere alieno imperio. transgressis ad eremum abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum maior habebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& crimina: Sed plane om̃s boni
eum admirant̾ & diligunt.
Nam qui eum herceicum esse ar¬
bitrantur insaniunt Uere di¬
xerim catholica hominis scien¬
tia sine doctrina est. totus sẽꝑ
in lectione totus in libris est:
non clie non nocte requiescit:
aut legit aliquid sẽꝑ aut scribit:
Quod nisi mihi fuiss& fixũ animo
&& ꝓmissum dõ teste propositum
hierenimum adire uł exigui tem¬
poris punctum atanto uiro dis¬
cettere noluissem: Huic ergo tra¬
cditis atq commissisonibus meie.
om̃iq familia quȩ̨ me contra uo¬
uoluntatẽ animi mei secuta te¬
nebat implicitũ. exoneratus quo¬
dammͦ graui fasce penitꝰ ac liber
regressus alexandriam. iusitatis
ibi fratrib aclsupiorem inde cebaiclã
idest aed aegrpti excremam contendi.
ibi enim uastę patentes heremi
solitudines plurimum ferebantur
habere monachorum:
Lonouai est si oainia curiaor
REFERRE Quȩ uibi taoien rauca
longe. ab iheronimo contigua ilo

Expanded text:
 crimina. Sed plane eum boni  crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae uidi: pauca longe ab eremo contigua Nilo
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur uitia multorum. e& erum
de familiaritatib uirginum. &
monachorum atq &iam clericoꝵ.
quam uera quam fortia disputauit:
Unde a quibusdam quos nominare
nolo. dr̃ non amari. Nam sicut
belgicus nr̃ irascit᷑ adacitatis iunis¬
nos notatos. ita illi fremere dicunt̃.
cum in illo opusculo scriptũ legunt
Calibem spnit uirgo germanum.
fratrem querit extrancum: adhȩc
ego. Nimium inquam galle ꝓgre¬
deris Caue ne & te aliquis qui
hȩc fortasis agnoscit exaudiat.
ceq una cum hieronimo incipiat
non amare: Nam quia scolastio
es. non in merito te uersi comici
illius admonebo: Obsequiũ amicos
ueritas odium parit: Tua nobis
potius ut ceꝑas postumiane repe¬
tatur orientalis oatio Ego inquit
ut clicere institueram. apud hie¬
rõnimum sex mensib fui cui iugis
aduersus malos pugna. pp&uũq
certamen consciuit odia ꝑditoꝵ.
Oderunt cum hercici quia cos
inpugnare non desinit Oderunt
clerici. quia uitam eorũ insectat᷑¬

Expanded text:
uidetur uitia multorum. Ceterum uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dBelgicus noster irascitur, edacitatis ninos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum non solum latin
atq grecis. sed & hebreis &iam¬
litteris est institutus ut se uii in
omni scientia nemo audeat.
comparare Mirm autem si non
&e uobis ꝑ multa quę scripsit
oꝑa conptus est: cum ꝑ totum
orbem legatur Nobis uero gal¬
lus inquit nimium niiumq
comꝑtus est Nam ante hoc
quinquennium quendam illius¬
illius libellum legi. in quo tota
nrͣoꝵ natio monachorum ab eo
uehementissime uexat̾ & carpit᷑
Vnde interdum beluagicus noster
irasci sol& quod dixerit nos usq
ad uomitum saciari. Ego autẽ¬
inquam gallus illi uiro ignosco
cis. gula est ingallis natura: cum
ego: Scolatice inquam galle de¬
fendis gentem tuam: Sed queso
te liber iste numquid hoc solum
uicium dampnat in qua monachis
imo uero in quit nihił penitus.
omisit quod nihil carper&. lace¬
rar&. exponer& Precipue aua¬
riciam. nec minus uanitatem.
insectatus est Multa de suꝑbia.
non pauca de suꝑstitione disse¬
ruit Uere fatebor pinxisse mͥ

Expanded text:
uirtutum non solum Latinis uirtutum non solum Latinis adque Graecis, sed et Hebraeis litteris ita institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat conparare. miror autem, si non et uobis per multa quae scripsit opera conpertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, cis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum. sed nequaquam late
se potuiss& effundere. nisi conten¬
tione creuissoe Istius modi ergo
turbatione cum ueni alexandriã.
fluctuabat. Me quidem episcopus
illius ciuitatis benigne ad modum
& melius quam opinabar excepit¬
& secum tenere temptabat: Sed
non fuit animus ibi consistere.
ubi recens fraternę cladis ser¬
uebat inuidia. Nam & si fortasse
uideantur parere ep̃is debuisse.
non ob hanc tamen causam mui¬
titudinem tantam sub xp̃i confes¬
sionem uiuentem p̾sertim ab ep̃is
opportuis s& affligi.
GICUR INDE DIGRESSUS BECHLCCO
oribum Pecii. Quoo as hicroso¬
Lions sex orlibus disraratur
ab alexandria autem sedecim
mansionibus ab est Ecctaoi loci
illius hieronimus pbr regit
Nam parrocchia est ep̃i qui ihero¬
solimam ten& Mihi iã pridem
iheronimus superion̾e illa mea
peregrinatione compertus. facile
obtinuerat: ut nulium michi
exp&endum rectius arbitrarer:
Uir enim p̃cer sidei meritu dotẽo

Expanded text:
sacerdotum, sed nequaquam tam late sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde digressus Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibus separatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei meritum dotemque
Abbreviated transcription (Latin):
tem pro hominis aeternitate gus¬
tass&. ita ess& in eodem ordine
passionis &iã diabolũ redemptus.
quia hoc bonitati illius pi&atiq
congruer&. ut qui ꝑditum hominẽ
reformass&e. ꝓlabsum quoq angłm
liberar&. Cum hȩc alia istius modi
ab episcopis proderent᷑ ex stuclus
parcium orta est selitio Quȩ cum
reprimi sacerdotum auctoritate
non possoe sȩuo exemplo ad regen¬
dam eccłę disciplinam p̃fectus as¬
sumitur: Cuius t̾rore dispersi fr̃es
ac ꝑ cliuersas oras monachi sunt
fugati Ita ut p̾positis edictis in nul¬
la consistere se desinerent᷑ Iuud me
ad modum permouebat. quod hieroni¬
mus iur maxime catholicus & sacrę
legis peritissimus. origenem secutus.
primo tempore putabat᷑ quẽ nunc
idem p̃cipue uł omnia ulius scrip
uiri & doctissimi ferebantur in hoc
certamine dissi dere. si tamen siue
illud error est. ut ego sentio siue
heresis ut putatur. non rͣ eprimi
non potuit. multis anĩaduełionib

Expanded text:
tem pro hominis aeternitate gustem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut, qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. cum haec adque alia istius modi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scriptuiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus
Abbreviated transcription (Latin):
rum si in libris neuterricis & re¬
cens scriptis fraus her&ica fuiss&
operata. quȩ in quibusclam locis
ñ timuiss&e incidere euuanglicã ueritatẽ
Aduersum hȩc ep̃i: obstinatius reniten¬
tes ꝓ potestate cogebant. recte &iam
uniuersa cum prauis & cum ipso auc¬
tore clampnare. quia satis superq
sufficerent libri quos in aclesia
recepiss&. respuendã esse penitus.
lectionem quę scpius ess& nocit᷑ã
insipientibi. quam profutura sapien¬
tibus Mihi aut̃ ex illis libris quę¬
dam curiosius inclaganti acl modum
multa placuerint. sed nonuige
neminem post apłos habeat aqua¬
lem. In ea uero quę iure rep̾hendit᷑.
nemo deformius doceatur errasse:
Nam cum ab ep̃is excerpta in libris
illius multa legerent᷑. quȩ contra
catholicam sidem scripta c̾starent.
locus ille uł maximam parabat
inuidiam in quo editum legebat᷑:
Quia dñs ihc sicut ꝓ redemptione.
hominis in carne ueniss&. crucẽ
ꝓ hominis salute perpessus. mor¬

Expanded text:
rum, si in libris neotericis et rerum, si in libris neotericis et recenter scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnullaneminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum legebatur, quia Dominus Iesus, sicut pro redemptione hominis in carne uenisset et crucem pro hominis salute perpessus mor
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt. Nam cum ego pb̃ro illi
decem nummos aurcos obtulis sẽ
refugit altiore consilio ꝓtestatus ec¬
clesiam auro non strui sed potius
destrui Aiquantulum ei uestim̃¬
torum inlulsimus quod ille be¬
nigne accepiss&. reuocantib nos
ad mare nautis cliscessimus:
ROSPEROS cursu septimodie
al exanduaoi teRueniorus
UBI PEDA INTER ERISCOPOS.
& monachos certamina gerebant᷑.
Ex ea occasione uł causa quia congre¬
gati inimum sepius sacerdotes fre¬
quentibus decreuisse sinodis uide¬
batur nequis origenis libros leger&
aut haber&. qui tractator scriptura
rum sc̃arum peritissimus habebat᷑.
ta memerabant quę adsertores eiꝰ
defendere non ausi ab her&icis uero¬
potius fraudulenter inserta clice¬
bant. & iclõ non propter illa quȩ
in rep̾hensione merito uocarent᷑:
&iam reliqua esse clampnancla
cum legentium sides facile possit
habere discrimen ne falsata seque
rentur. & tamen catholice clispu¬
tata r&mer& Non esse autem mi¬

Expanded text:
cupiunt. nam cum ego presbytero illi cupiunt. nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur.ta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit haretur, et tamen catholice disputata retineret. Non esse au tem mi
Abbreviated transcription (Latin):
sumus Enim uero postumianus.
Cauebo post hȩc cuiusquã absementiã
p̃dicare ne gallos nr̃os. arduum pe¬
nitus offendit exemplum. statuerã
autem &iam caenam crrenensis il¬
lius uł consequentiam. Septe̾ aut̃
dieb apud ipsum suimus referre
conuiuia. sed super sedendum est
ne gallus se ęstim& fatigari. Cecrũ
postero die cum aliqui ex incolis.
acl nos uisendos consluere cępissent
cognosçimus illum hospitem nostrũ
esse quod summa nos dissimulatione
celeuerat Demde cum ipso ad eccle¬
siam ꝓcessimus cum ipso. Quȩ fere
duobus milib abierat a conspectu
nr̃o int̾iectu montis exclusa. Erat
autem uilib texta uirgultis non
multo post ambitiosior quam nr̃i
hospitis tabernaculum in quo nisi
incuruus quis non pot̾at consistere:
Cum hominum mores que reremus.
uiuel p̃clarum adimaduertimus ni¬
hil cos neq emere neq uenclere quid
sit fraus aut furtum nesciunt: Aurũ
atq argentum quę prima mortales
putant. neq habent neq habere

Expanded text:
m. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum esse presbyterum, quod summa nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut furtum nesciunt. aurum uero adque argentum, quae prima mortales putant esse, neque habent neque habere
Abbreviated transcription (Latin):
Discurrebatq per cĩrcuitũ rĩpa¬
rum. sĩ forte necatum prolẽ
eiectumq iittori aliquis sorte¬
conspicer& Sed cum nihil
inuenissor indicĩi. tancdem¬
aliquando consolata. a ꝓpinqͥs

Expanded text:
discurrebat per circuitum riparum, si forte enecatam prolem ejectamque littori aliquis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis,
Abbreviated transcription (Latin):
Cerrenarum sublimia uitane.
sublatus nocte. unui. tantum
comite pubeq contentus. uastas
ꝑtici solitudines. beatus exporii
latitanclum Erat namq heremi
locus nemorosa fronde conteetꝰ
sitis abditssimus. siluȩ. picciaco
funcdo. quoel manus olim pͥsca
construxerat Ederisq complexa.
ħcorebant culmina cdiruta si¬

Expanded text:
errenarum sublimia vitans, sublatus nocte, uno tantum comite pubeque contentus, vastas Pertici solitudines beatus expetiit latitandum. Erat namque heremi locus nemorosa fronde contectus, satis abditissimus silve, Picciaco fundo, quod manus olim prisca construxerat, ederisque conplexa horrebant culmina diruta si
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es quol clemens martri
ut in passione eius legitur
anchora in colo eius suspensa
in mare p̾cipitatus est. Huno
aut̃ indie sollempnitatis eius:
rececht mare fere per tria
martrris eius ibiq uota reddentes

Expanded text:
yre. Clemens martyr, ut in passione ejus legitur, anchora collo ejus suspensa in mare praecipitatus est . Nunc autem in die solemnitatis ejus, recedit mare per tria m
Abbreviated transcription (Latin):
ibi tum miles ille qui antca
supno nutu correptus sc̃m dĩ
confessorem ferire recus auit:
De quo nimirum constat. quia
& si fonte baptismatis non est
ablutis sui tamen est sangui¬
ni culestis lignus factus in¬
gressu: Tum udex tanta mira¬
culorum xlestium nouitate
ꝑculsus. &ssare mox a ꝑsecu¬
referre. cadi sc̃oꝵ. ꝑ quam cos¬

Expanded text:
tum etiam miles ille, qui antea tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguini coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecureferre
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissimus dĩ confessor
ascendit:Qui oportune lorus.
nsa cdecentissima. quingenti
Pissib ab harena lexcus est
uariis odmum floribus depica
immusq quaq uestitus. In quõ
delic& cum ꝓ insita sibi specie
uenustatis iam olim reddens.
qui crucoe martrris dicaretur
In huius ergo uertite. sc̃s albanꝰ
cdari sibi a dõ aquam rogauit
Statimq ineluso meatu ante
rentem mart riobsequium
cloculisse: Neq enim poterat
fieri in arduo montis cacumine
martrr aquam quam sluuio
non reliquerat p&er&. si hoc
oportunum esse uider& Qui
uidelico sluiuus ministerio per¬
soluto. eleuotione compleca
officii. testimonium relinquens
reuersus est ad naturam: De¬
collatus itaq martrr sortissimꝰ
ibilem accepit coronam uita.
quam reꝓmisit eliligentib se.
Sed ille qui pus cerꝰuicibut.
impias inculit manus. gaudere
suꝑ mortuum non est ꝓmissus:
Namq oculi eius en terram
ceciderunt. Decollatus est gia

Expanded text:
reverentissimus Dei confessor reverentissimus Dei confessor ascendit: qui opportune laetus, gratia decentissima, quingentis fere passibus ab harena situs est, variis herbarum floribus depictus, immo usquequaque vestitus, in quo delicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante rentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram deciderunt. Decollatus est ibi
Abbreviated transcription (Latin):
paruam hominumi multitu¬
ael obse quium beatissimi con¬
fessonis ac martris uocabat᷑
Se ita fluminis ipsuis: occupat
pontem. ut intra uespam
transire uix possit: Deniq
cunctis pene egressis. iudex
sine obsequio in ciuitate
iubsisterat: Igitur sõs albanus
cui ardens inerat deuocio m̃tis
ad martrrium ocius peruenire.
accessit ad tirrentemi Et dirigens
ad caelum oculos. ilico secato al¬
uco uidit unlam suis cessisse.
ac uiam cledisse uestigiis: Quod
cum aut̃ ant̾ alios ipse carnisex
qui eum ꝑcussuruserat uidiss&.
festinauit ei ubi ad locum des¬
cinatum. morti uenerat occur¬
rere: diuino nimirum ad monitꝰ
instinctu Proiectoq ense. quem
strictum tenuerat pedibus eius
aduoluitur.: multum desiderans
ut cum martrre uł pro map¬
trre quem ꝑcutere. iubebatur.
ipse potius mer&ur percuti:
Dum ergo is ͤ pͤseciuore factus essor
ueritatis & fidei collega ac iacente
serro essoe inter carnifices iusta
cunctatio montem cum turbis

Expanded text:
parvam hominum multituparvam hominum multituinctu ad obsequium beatissimi confessoris ac martyris vocabatur, et ita fluminis ipsius occupabat pontem ut intra vesperam transire vix posset. Denique cunctis pene egressis, judex sine obsequio in civitate substiterat. Igitur sanctus Albanus cui ardens inerat devotio mentis ad martyrium ocius pervenire, accessit ad torrentem, et dirigens ad coelum oculos, illico siccato alveo, vidit undam suis cessisse ac viam dedisse vestigiis. Quod cum inter alios etiam ipse carnifex qui eum percussurus erat, vidisset, festinavit ei ubi ad locum destinatum morti venerat occurrere.: divino nimirum admonitus instinctu, projectoque ense quem strictum tenuerat, pedibus ejus advolvitur, multum desiderans ut cum martyre vel pro martyre quem percutere jubebatur, ipse potius mereretur percuti. Dum ergo is ex persecutore factus esset collega veritatis et fidei, ac jacente ferro esset inter carnifices justa cunctatio, montem cum turbis
Abbreviated transcription (Latin):
ciabat: Cum uidex Cuius inquic
genitus. Sed si ueritatẽ religio¬
nis audire desideras. xp̃i anum
iam me esse. xp̃ianisque officus
uacare cognosce: Ait udex Nom̃
cuũ qͤro. qđ sine mora mͥ insinua:
Et ille albanꝰ inquit aparentibus
qui uniuersa Ercauit semper
clus magnis sacrificare non
clifferas: Albanus respondit
Sacrificia hȩc quę auobis red¬
cduntur de monib nec auxiliari
subiectis possunt. uec sibi sup¬
plicantium desideria uł uora
complere: Quinĩmo. quicumq
his sacrificia sim ulachris ob¬
tulerit. &t̾nas inserni pena
pro mercede recipiet. His au¬
ditis iuclex nimio furore com
quam uerbis nom poterat
cordis eius emollire constantia.
iudex tormentis illum suꝑare
uł acultu xpͣianę religionis.
reuocari non posse ꝑsensit.
capite eum plecti iussit
Cumq ad incotem duceretur.
pucnit ad slumen quod mu¬
ro & harena. ubi seriendus
erat. meatu rapidissimo di¬
uidebant: Uiditq ibi noni

Expanded text:
ciabat. Tum judex: Cujus, inquit, ciabat. Tum judex: Cujus, inquit, genitus? sed si veritatem religionis audire desideras, Christianum jam me esse, Christianisque officiis vacare cognosce. Ait judex: Nomen tuum quaero, quod sine mora mihi insinua. Et ille: Albanus, inquit, a parentibus qui universa creavit adoro semper diis magnis sacrificare ne differas. Albanus respondit: Sacrificia haec quae a vobis redduntur daemonibus, nec auxiliari subjectis possunt, nec supplicantium sibi desideria vel vota complere. Quinimmo quicumque his sacrificia simulacris obtulerit, aeternas inferni poenas pro mercede recipiet. His auditis judex nimio furore commquam verbis non poterat, cordis ejus emollire  Al., emolijudex tormentis illum superari vel a cultu Christianae religionis revocari non posse persensit, capite eum plecti jussit. Cumque ad mortem duceretur, pervenit ad flumen quod muro et harena ubi feriendus erat, meatu rapidissimo dividebatur: viditque ibi non
Abbreviated transcription (Latin):
puenissent: mox se sc̃s albanus
ꝑ hospite ac magistro suo. ipfius
habitu. ielest caracalla qua ues¬
tiebatur inclutus militibus
exhibuit. atq ad iudicem uictꝰ
peluctus est: Contigit aute in iu¬
dicom ea hora quaꝰ ad eũ albanꝰ
adducebatur. aris assistere: ac
demonibus hostias offerre Cũq
uidiss&x albanum. inox ira suc¬
census nimia quod se ille ul¬
tro ꝓ hospite quem susceꝑat
militib offerre ac discrimini
cdare p̾sumpsiss&. al simulachra
cdemonum quibus adsistebat eũ
iussit ꝑtrahi Quia rebellem in¬
quiens ac sacrilegum celare
quam militib rededere malusti
ut concemptor diuum merita
blasphemiȩ̨ suę penam luer&.
quȩcumq illi debebantur scip¬
plicia. tu soluere habes si aculcu
nr̃e religionis discedere tẽptas:
At sẽs albinus qui se ultro pse¬
cutooibus sielei xp̃ianum esse
procdielerat nequaquam miuas
principis in&uit: Sed accinetꝰ
iussis illius parere nolle ꝓnun¬

Expanded text:
pervenissent, mox se sanctus Albanus pervenissent, mox se sanctus Albanus pro hospite ac magistro suo, ipsius habitu, id est, caracalla qua vestiebatur indutus, militibus exhibuit, atque ad judicem vinctus perductus est. Contigit autem judicem ea hora qua ad eum Albanus adducebatur, aris adsistere ac daemonibus hostias offerre, numque vidisset Albanum, mox ira succensus nimia quod se ille ultro pro hospite quem susceperat militibus offerre ac discrimini dare praesumpsisset, ad simulacra daemonum quibus adsistebat eum jussit pertrahi: Quia rebellem, inquiens, ac sacrilegum celare quam militibus reddere maluisti, ut contemptor divum meritam blasphemiae suae poenam lueret, quaecumque illi debebantur supplicia tu solvere habes, si a cultu nostrae religionis discedere tentas. At sanctus Albanus qui se ultro persecutoribus fidei Christianum esse prodiderat, nequaquam minas principis metuit; sed accinctus ussis illius parere nolle pronun
Abbreviated transcription (Latin):
NIEREA DIOCLITIANUSS
IN ORIENTE Maxiorus
HERCULEIUS IN OCCIDENE
uascari eCCLESias af¬
ꝑsecutio omnibus fere ante
actis diiturmor atq inma¬
nior fuit: Nam ꝑ decem
annos. incendus ecclarum
ꝓscriptionib innocentium cadib
martrrum. incessabilit acta est
fortunatus in laude uirginum
cum beatorum martrrum qui
num egregium fecunda britan¬
na ꝓfert Qui uicdelic& albanꝰ
paganus adhuc. Cum ꝑsidorum
principum mancdata aduersus
xp̃ianos seuirent. clericum
quendam hospitio fugientem
orationibus continiuis. ac uigiliis
exemplum fidei ac piatis illius
cepit emulari. ac salutarib eius
excrtationibus paulatim edoctus
relictis idolatrię tenebris. xp̃ianꝰ
in tegro corde factus ÷. Cumq p̾sat
clericus aliquid diebus apuel eum
hospitar&eur. ꝑuenit ad aures
nefandi principis. confessorem xp̃i
cui nec dum fuerat locus fuerat¬
martrrii deputatur penes al¬
banum latere Unde statim mi
utes eum diligentius inquirere
Qui cũm ad tugurium martrris

Expanded text:
nterea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, vastari Ecclesias, afCCIV: quae persecutio omnibus fere ante actis diuturnior atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta est. Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui num egregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus adhuc, cum perfidorum principum mandata adversum Christianos saevirent, clericum quemdam persecutores fugientem orationibus continuis ac vigiliis exemplum fidei ac pietatis illius coepit aemulari, ac salutaribus ejus exhortationibus paulatim edoctus, relictis idolatriae tenebris Christianus integro ex corde factus est. Cumque praefatus clericus aliquot diebus apud eum hospitaretur, pervenit ad aures nefandi principis confessorem Christi cui necdum fuerat locus martyrii deputatus, penes Albanum latere. Unde statim jussit milites eum diligentius inquirere. Qui cum ad tugurium martyris
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra tradita uł cominissa
tamen in epła quę al iacobum
scripca est: qualiter ei abeato
poero commissa est eccła rep¬
peries Et idõ linus ce clorꝰ
ante cum conscribunt̾. & qd̾
ab ipso pͥncipe apłoꝵ. ad mini¬
sterium sacerdotale. exhibendũ
sunt ep̃i orctinati: Hic fecit
orclinationes eluas. in mnsem cle¬
cembrium. pb̃ros x. cdiaconos ii
Epõs ꝑcliuersa loca xii. Obuit
Qui ceiam sepul tus in grecus

Expanded text:
cathedra tradita vel commissa. Tamen in epistola quae ad Jacobum scripta est, qualiter ei a beato Petro commissa est Ecclesia, reperies . Ideo Linus et Cletus ante eum conscribuntur, eo quod ab ipso Principe apostolorum ad ministerium sacerdotale exhibendum sunt episcopi ordinati. Hic fecit ordinationes duas per mensem Decembrem: presbyteros X, diaconos II, episcopos per diversa loca XV. Obiit qui etiam sepultus est in Graecia,
Abbreviated transcription (Latin):
AUITI CONFESSORIS¬
oitur auitus inska aureli¬
anorum urbem & menia. ple¬
brio sanguine cr&us exiguis
parentibus uir iclunensisq op¬
pidi. genitrix oriunda refulsit.
ingenuitatis tamen genus me
ritum uinelicabat. illam ad
p̾clictam urbem conditio eges¬
tatis. & inopię causa c̃uexerat:
lilic euiclam belsicole uiro
ad nectitur puella coniugio: Hoꝵ
auitus soboles digna conceditur
salus maxima populis conclonat᷑¬

Expanded text:
AVITI CONFESSORISgitur Avitus infra Aurelianorum menia plebeio sanguine cretus exiguis parentibus; Virdonensis namque oppidi genitrix oriunda refulsit, ingenuitatis tamen genus et meritum vindicabat. Illam ad predictam urbem conditio egestatis et inopiae causa convexerat. Illic cuidam Belsicole viro adnectitur puella coniugio. Horum Avitus sobolis digna conceditur, salus maxima populis condo nat
Abbreviated transcription (Latin):
gratulemur: Cumq oratione
complora hincinde circũspicer&
uidit agnum stantem Qui pe¬
cde dext̾ro erecto. quass locum
rexit ad locum & dixit In no¬
mine patris & filii & spiritus
scĩ in hoc loco ꝑcutite. Sed cil
om̃s ꝑgirum rastris effoderent.
sed non in ipsum locum in quo
agnus stabat Accepto breui
sarculo sc̃s clemens. leui ictu
locum sub pede agni ꝑcutiens.
sus affluentibus uenis ornacus
apparunt Qui suo impoou e¬
uomens fluuium patesecit:
T uno un iuersis gaudentibus. sc̃s
clemens respondit & dicit
Cluminis impceus letificat ciui¬
tatem dei: Acl istam aute in
famam confluens omnis ꝓiuntia:
& uenientes uniersi ad elor¬
trinam sc̃i clementis c̃uerte¬
bantur aed diimi ita ut inde

Expanded text:
at. Cumque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum rexit ad locum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stabat contingerent, accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sinu suo fere tria milia Et
ingressi ꝑsiccum populi inue¬
ratum Et ibi in arca saxea
ita ut anchara cum qua mis¬
sus fuerat urxta eum esset
posita Reuelatum est aute
gnini anno die passionis eius.
recedat mare &e ꝑ septe̾ dies
aduenientib sccum iter p̃beat.
quol ad laude in nominis sui
fecit dñs ficri usq in hodier

Expanded text:
sinum suum per tria fere millia, et ingressi per siccum populi viratum, ibique in arca saxea ita ut anchsus est, juxta eum esset posita. Revelatum est autemomni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usq