comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed q̃m ꝑfectorum sunt ita ista.
filiorum dei quo quidẽ se debet
oĩs fidelis extendere ⁊humanum a¬
uimum adhuc affectum orando de¬
um secumq agendo luctando q ꝑ
tũ credimus exaudiri cũ inorõne
dñica dñs dimitte nob̾ debita nr̃a
situt ⁊ nos dimittimus debitorib
nr̃is ꝓcul dubio u̾ba sponsionis hꝰ e̾
plentur si hõ qui ñdum ita ꝓficit
utiam diligat inimicum tñ t̃n.
rogatur ab hoĩe qui peccauit ineũ
ut ei dimittat dimitut excorde qr
⁊̃ sibi roganti utiq uult dimitti c̃
orat ⁊ dicit sicut ⁊ nos remictimꝰ

Expanded text:
erfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque pet, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit᷑ de nrn miseria iudicantes ⁊ dñi
gentes pie recteq uiuamus. Qd̃ iudi¬
cium ⁊ caritatem dei cum pħisei p̾ter¬
irent detimabant tñ pp̃ elemosinas
qͣs facielant ⁊̃ queq minutissinra.¬
fructuum suorum ⁊ ideo ñ dabant
nem dictum est. Diliges ꝓximum tu¬
um tanquã te ip̃m. Cum ergo incre¬
passet eos qd̃ forisecus se lauabant
intus ã rapina ⁊ iniquitate pleni es¬
sent ammo nens quandam elemosi¬
uam qͣm sibi hõ debet primitusda re
int̾iora mundare. u̾mptñ inquid
qd̃ sr̃ est date elemosinam ⁊ ecce oĩa
munda sunt uob̃. Deide ut ostend̾e̾t
quid ammo nuisset ⁊ quid ip̃i face̾
ñ curarent. Ne illũ putarent eoꝵ
monui uos ad elemosinam danda̾
ꝑ quam uob̾ munda eẽnt omnia
S ue uob̾ qui decunatis mentam
⁊ rutam ⁊ oẽ holus. Nas .ii. noui ele¬
mosinas ur̃as. Ne de illis me ñc̃ uos
ãmonuissearbitremini ⁊ p̾teritis
iudicium ⁊ caritatem dei qua eł̃a
possetis aboĩ inquinamento inte¬

Expanded text:
iseria judicantes, et Deum gentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissifructuum suorum; et ideo non dabant nem dictum est: « Dilige proximum tuum sicut teipsum . » Cum ergo increpasset eos, forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant; admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet, primitus dare, et interiora mundare: « Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorumonui vos eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia: sed vae vobis, Quia decimatis mentam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento inte
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei. Et iosepħ cum uellet eã amit¬
tere suspicatus adult̾am quam scie¬
bat ñ dese grauidam tale Rensum ab
angelo accepit. sioli timere accipere
mariam conuigẽ tuam. Qd̃ .i. inea:
natum est de sp̃u est id est q d̃ tu esse de

Expanded text:
Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq qd̃ de ip̃is criminibus
quamlibet magnis remitten
cuiusq pec̃ci in actione ã pnĩe ubi¬
cordis occultus est alt̾i. nec in alioꝵ
notitiam ꝑ u̾ba ł quecumq alia sig¬
na ꝓcedit cum sit coram illo cui d̾r
gemitus meus a te ñ est absconditꝰ.
recte constituuntur abhis qui ecc̃iis
sine quo ñ remittuntur ulla pecc̃a
rta ut quib remittuntur uitam
consequantur eternam.¬

Expanded text:
ed neque de ipsis criminibus quamlibet magnis remittendcujusque peccati. In actione acordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemitus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesi, sine quo non remittuntur ulla peccata, ita ut quibus remittuntur, consequantur vitam
Abbreviated transcription (Latin):
lent ad salutem. S aliud est ñ hr̃e a
luid ñ utiliter hr̃e. Qui ñ ht ut habeat
nec u̾ba eiuiangelica inquib libet
errantib reprehendenda sunt s error
illoꝵ inquo adulta est aĩa ⁊ si alegi¬
ttimo uiro sacramenti heat orna¬
mentum. P̾ot̃ igiur nob̾ ⁊ ħ̾encis
bap̃ma ẽẽ cõmune cũ quib potest ⁊
error distet illoꝵ siue aliud de pr̃e ł de
filio ł de sp̃u sc̃o senciant qm u̾itas
ht̃ siue ab unitate p̾cisi ñ colligant
cum xp̃o s spargant. Quia pot̾ nob̾
si frumenta dñica sumus ⁊̃ intuscũ
auaris cũ raptorib cum ebriosis ⁊ ce¬
teris hiꝰ eiusmodi pestib dequib dr¬

Expanded text:
lent ad salutem. sed aliud est non habere, lent ad salutem. sed aliud est non habere, aliud non utiliter habere. qui non habet, ut habeat nec uerba euangelica in quibuslibet errantibus reprehendenda sunt, sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo uiro sacramenti habeat ornamentum. potest igitur nobis et haereticis baptisma esse commune, cum quibus potest et error distet illorum, siue aliud de patre uel de filio uel de spiritu sancto sentiant quam ueritas habet siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed spargant, quia potest nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum auaris, cum raptoribus, cum ebriosis et ceteris eiusmodi pestibus, de quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ł eodem modo nituꝑandum ł eius
prauitati tribuendum ac ñ illius
largitati qui ⁊̃ fornicanti a se aĩe ⁊
eunti post amatores suos dedit panẽ
suum ⁊ uinum suũ ⁊ oleum suum
⁊ alia ẜ alimenta ł ornamenta q̃ nec
a se ip̃a nec ab euis amatorib eis st̃ s ab
illo qui eam miserans ubiq uoluit ad
quem redeat admonere. Nunquid potest
inquit uim bap̃mi ⁊̃ ẽẽ maior aut poti¬
or qͣm confessio qͣm pacior ut quis co¬
ram hõib xp̃m confiteatur ⁊ sanguĩe
suo baptirenr. Et tñ inquit neq hec
tem ñ hũisse conuinitair. De qua apł̾s
dicit. Et si tradidero corpus meũ ut ar
nichil ꝓdest nec ssus ꝓdest quos inius
ininuidia ⁊ maliuolencia sine cari¬
tate uiu̾e paulus dicit cyprianus ex¬
ponit. Et tñ u̾m bap̃ma possunt ⁊ acci¬
pere ⁊ tradexe. salus inquit extra ec¬
desiam. ñ est. Quis negat. ⁊ iõ quec̃
ip̃uis ecc̃e habentur extra ec̃cam ñ ua¬

Expanded text:
uel eodem modo uituperandum uel eius uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? et tamen, inquit, neque hoc tem non habuisse conuincitur, de qua apostolus dicit: et si tradidero corpus meum ut ardnihil prodest, nec illis prodest, quos intus in inuidia et maliuolentia sine caritate uiuere Paulus dicit, Cyprianus exponit, et tamen uerum baptisma possunt et accipere et tradere. salus extra ecclesiam non est. quis negat? et ideo quaecumque ipsius ecclesiae habentur, extra ecclesiam non ua
Abbreviated transcription (Latin):
um u̾o hec idem semtire s incatholica
baptiz ari existimantem ip̃am eẽ catho¬
licam fidem. Istum ñdum dico ħ etic̃
nisi manifestata sibi dectͥna catholice
fidei resistere maluerit ⁊ illud qd̃ tene¬
bat elegerit. Qd̃ antequam fiat ma¬
nifestum est illum qui foris bapti¬
zatus est ẽẽ peiorem. Itaq in hec sola
faisa opinio in illo ã ⁊̃ ip̃a diuisio¬
corrigenda est s inneutro ip̃oꝵ sacra¬
menti u̾itas repetenda. Qd̃ si quis qͥ
dẽ senciat qd̃ illi ⁊ ẽẽ ħ̾esem nou̾it
abunitate catholica seꝑatam ubi hoc
uoluerit ł inea baptiratus pp̃ hec inde
magis erroriheresis ⁊ diuisioni im¬
tans fallaciam simulationis adiũ¬
git. Quamobrem cuiusq hoĩs p̃ui¬
tas quanto ꝑiculosior est ⁊ tortuo¬
sior tanto iustantius ⁊ oꝑosuis cor¬
rigenda est. Nec ideo tñ siquid ht̃ ĩ¬
tegrum pͥsertim ñ suum s dei pp̃ eiꝰ
p̃uitatem ł nullum putandum ẽ.

Expanded text:
um vero hoc idem sentire, sed in Catholica um vero hoc idem sentire, sed in Catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. Istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit, et illud quod tenebat elegerit; quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris baptizatus est esse pejorem. Itaque in hoc sola falsa opinio, in illo autem corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quod si quisquam idem sentiat quod illi, et esse haeresem nouerit ab unitate catholicae separatam, ubi hocuoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quam ob rem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen, si quid habet integrum, praesertim non suum, sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est
Abbreviated transcription (Latin):
succed̾e qr idem ip̃e sibi succedere ñ pot̃
qr nec decedere pot̃. Ad hoc ergo ħecici
ad catholicam ueniunt ut qd̾̃ eoꝵi
malum est corrigatur ñ qd̃ dei bonũ
est repetatur. Dicit aliquid nͥl ne ergo
int̃ est si duo inerrore pari atq mali¬
tia constitut sint nec uita ⁊ corde mu¬
tato alius eoꝵ foris alius intus bap¬
tiretur. fateor interẽẽ. Ille .Ni. peior ẽ
qui ⁊̃ foris laptratur ñ eo qid̃ laptiat᷑
s eo qd̃ foris est. Est .n. ⁊̃ ip̃ius diuisio¬
nis nec nullum nec ꝑuum malum.
si tñ ille qui intus baptizatur ñ pp̃
aliquod t̾renum aut tp̃rale cõmodũ
intus ẽẽ uoluit s qd̃ unitatem ecc̃e to
to orbe diffuse scismatum concisioni
b p̾tulit. Alio quin ⁊̃ ip̃e inter illos qͥ
foris sunt deputandus est. Constinia¬
mus ergo duos aliquos isto mͦ. unũ
nus opinatus est ⁊ in eius ħesi bapti¬
tari extra ecc̃e tatholice tõionem. Ali¬

Expanded text:
succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur sed eo quod foris est — est enim etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae totobus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. Constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum nus opinatus est, et in ejus haeresi baptizari extra Ecclesiae catholicae communionem; ali
Abbreviated transcription (Latin):
tum suis fantasmatib ludificarentꝰ
irrident ⁊ detestantes atq confitentes
abiciunt. Nec tñ ideo ñ accepisse bap̃m.
existimantur aut talem bap̃ni accepis¬
se dñr qualis fuit error ip̃oꝵ. S mers
⁊ sacramenti integritas honoratur ⁊
mentis uanitas emendatur ⁊̃ si confir¬
mata ⁊ fortasse multis contentiomibus
foris est si bap̃m illic enuangelitum ac¬
cepit. Non talem utiq hap̃m accepit
quau errore cecatur. Et pp̾ea si resipis¬
cens uiderit relinquendum ẽẽꝙ male
tenuerat ñ simul ei relinquendumẽ.
imꝓbandus est pp̃ea in illo xp̃i bap̃s
exusflandus est Iam .i. exus qd̃ quos
uitus est contigit de deo falsa opinã¬
tes baptirari sans elucet discernenda
ẽe sacramenti u̾itatem a male credẽtis
errore. Quamus utrumq in hoĩeu¬
no ualeat inueniri. Et ideo cum ⁊̃ fo¬
ris inerrore aliquo constitutus uero
redditur unitati sicut false fidei u̾a

Expanded text:
cum suis phantasmatis ludificarentur, cum suis phantasmatis ludificarentur, irrident et detestantes atque confitentes abiciunt. nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur, qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiam si confirmata et fortasse multis contentionibus foris est, baptismum illic euangelicum accepit: non talem utique baptismum accepit, quali errore caecatur. et propterea, si respiciens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum estimprobandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his quos intus contigit de deo falsa opinantes baptizari satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri; et ideo, cum etiam foris in errore aliquo constitutus, ueroum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera
Abbreviated transcription (Latin):
dib raꝑeusuris multiplicantib fenꝰ
augere scło u̾bis solis renunciare que
oĩa ⁊̃ intus geri satis ydoneus testis p
rore blasphemare manifestum sit nõ
ritas ht̃ de pr̃e xp̃i senciendo blasphe¬
mare conuincitur iam satis osten¬
dimus ad bap̃m qui u̾bis euuã ge¬
licis consecratur ñ ꝑrinere cuiusqͣm
ł̾ dantis ł accipientis errorẽ siue de pr̃e
siue de filio siue de sp̃u sc̃o aliter senci¬
at qͣm dectͥna celestis insinuat. multi
.i. carnales ⁊ aĩales ⁊̃ intus baptizã¬
tur cum aꝑte dicat apłs. Aĩalis aũt̃
hõ ñ ꝑcipit q̃ st̃ spc̃ dei. Et ꝑ cepto ia¬
naliter de deo saꝑe aĩa corporeis sensib
dedita. uñ multi post bap̃m ꝓficiẽtes
⁊ maxime qui infantes ł pueri bapti¬
zan sunt quanto magis eoꝵ urtellec¬
tus serenatur ⁊ illuminatur duni inte¬
rior homo renouatur dedie indiem pͥ¬
ores suas opiniones quas de deo hẽbant

Expanded text:
dibus rapere, usuris multiplicantibus faenus dibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere, saeculo uerbis solis renuntiare. quae omnia etiam intus geri satis idoneus testis iprore blasphemare manifestum sit — noritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit qnisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes, et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
bap̃i grã in ip̃a salute intelligitur q̃
ꝑsatramenti celebrationẽ confertur.
hanc salutem multi nec inrtus consequ¬
untur quamius sacramentum qd̃ ꝑ
se sc̃m est eos hr̃e manifestum sit. Recte
itaq nosdñs admonet in euuangelio
ne consenciamus male suadentib ⁊ sub
xp̃i noĩe ambulantib.S hi ⁊ intus ⁊ fo¬
ris inueniuntur qr nec foras exeuntnͥ
prius intus mali fu̾int. Et utiq de uasĩ
indomo magna positis dicebat apłs. Si
quis ã mundau̾it semet ip̃m ab ip̃i¬
istius modi erit uas inhonorẽ scĩfica¬
tum utile dño ad oẽ ꝯpus bonũ sẽꝑ
ꝑatum. Qũo ã se ab eiusmodi quisq
mundare debeat paulo suꝑuis osten¬
dit dicens. Recedat ab iniquitate oĩs
qui noĩat nom̃ dñi neaudiat infine
tum palea siue que ante de area uola¬
uit siue que inultimo seꝑanda est.Rece¬
diteame qui oꝑamini iniquitatem
Uñ apparet quidẽ sicut dicit cyprianus
ñ ea statim suscipienda ⁊ assumẽda

Expanded text:
baptismi in ipsa salute intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus male suadentibus et sub Christi nomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat apostolus: si quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile atum. quomodo autem se ab eiusmodi quisque mundare debeat, paulo superius ostendit dicens: recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini, ne audiat in fine cum palea, siue quae ante de area uolauit siue quae in ultimo separanda est: recedite a me qui operamini iniquitatem. unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim suscipienda et adsumenda
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃ quam pͥdicabat̃ sicut de illis api̾s
dicit. Qui pdicas ñ furandum furaris
Detalib .N. ⁊ iste sm tp̃ris ep̃cis coslegi s
suns ⁊ secum incõione ma nuentibũs
dos insidiosis fraudib rapere usuri
musluplicantib femis augere. hic
tuetas aꝑtescriptura lamat. Nece
auari neq rapaces regnum dei pos

Expanded text:
t faciebant, sicut de illis apostolus dicit: qui praedicas non furandum furaris. de talibus enim et iste sui temporis episcopis collegis suis et secum in communione manentibus dos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere. hic curitas. aperte scriptura clamat: neque auari neque rapaces regnum
Abbreviated transcription (Latin):
teri ⁊ fraudatores qui teneantur ydo¬
tes qr oĩs fornicator aut inmundus
aut fraudator qd̾ est ydolatra ñ hñt
heditatem in regno xp̃i ⁊ dei. Etitm.
mortificate itaq membra ur̃a que¬
sunt srͣ t̾ram fornicationẽ ĩmiuidi¬
ciam ⁊ concupiscĩam malam ⁊ aua¬
ritam que est ydołoꝵ seruttus. Que¬
ro ergo quis peccet grauius quis nestiẽs
inheresem incurrerit. An qui sciens ab
tium pecc̃is ignorancium pponuntur
auarus cũ scĩa uincit inscelere. S ne for¬
te hec faciat inheresi scełis ip̃ius magni¬
tudo qd̾ facit inauaricia scientis admis¬
sio ħetiruis nesciens auaro scienti co eq̃¬
tur. Quamqͣm ñ hec iuideatur ostendere
testimontum ꝙ ip̃e ex apło posuit. er̃d
.N. inheretitis nisi blasphemias detes¬
tamur uolens ã demonstrare ad faci¬
litatem uenie ignorantiũ ꝑtin̾e pec¬
tata posuit exapło ubi ait em fiu pͥ
blasphemus ⁊ ꝑsecutor ⁊ inurio sus
S mĩam consecutirs sum qr ignorãs

Expanded text:
teri et fraudatores, qui teneantur idotes quia omnis fornicator aut immundus aut fraudator, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno Christi et Dei . Et iterum: Mortificate itaque membra vestra qusunt, fornicationem, inmunditiam et concupiscentiam malam et auaritiam quae est idolorum seruitus\'—, quaero ergo quis peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab tium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosusiam consecutus sum, quia ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
catholitum diuina caritate flagran¬
tem hẽtico baptitato añ pon̾e. S ⁊̃ ĩ
ip̃a intus catholica bonũ cathetumi¬
num malo baptirato anteponimꝰ
Nec ideo tñ sacramento baptismatis
quo iste nondum ille iam imbutꝰ
dum putamus cum aliquẽ cathe¬
cuminum aliquo baptizato fidele̾
melioremq cognoscimus. melior
accepto baptizari noluisset contẽp¬
ti tanti sacramenti reus fieret.Cũ
ã baptitatus est ñ utiq meluis sac̾¬
mentum quam quam symonac¬
cepit s diu̾sa hoĩm mĩta sub eiusdẽ
sacramenti pari scĩtate distincta
st̃ ita ñ anget aut minuit bap̃atis
scĩtatem ł bonum ł malum hoĩs
m̃itum. Sicut ã bono cathecumino
bap̾ns deest ad capescendum regñ
celoꝵ sic malo baptizato uera con¬
fessio. Qui n. dixit nisi quis renatꝰ
fu̾it exaqua ⁊ sp̃u scõ. ñ intrabit
in regnum celoꝵ. ip̃e ⁊̃ dixit. Nisi ha

Expanded text:
catholicum divina charitate flagrancatholicum divina charitate flagrantem haeretico baptizato anteponere; sed etiam in ipsa intus Catholica bonum catechumenum malo baptizato anteponimus: nec ideo tamen sacramento Baptismatis, quo iste nondum, ille jam imbutus mi praeferendum putamus, cum aliquem catechumenum aliquo baptizato fideliorem melioremque cognoscimus. Melior accepto baptizari noluisset, contempti tanti Sacramenti reus fieret. Cum  baptizatus est, non utique melius sacramentum quam Simon accepit, sed diuersa hominum merita sub eiusdem sacramenti pari sanctitate distincta sunt. ita non auget aut minuit baptismatis sanctitatem uel bonum uel malum hominis meritum. sicut autem bono catechumeno baptismus deest ad capessendum regnum caelorum, sic malo baptizato uera conuersio. qui enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ speuna ut̾q falsatur ⁊ acaritate
sp̃uali ut̾q dissenciat ⁊ obhet ut̾q
abillius unice columbe corpore alienꝰ
sit cur inuno eoꝵ sacramentum xͥ
cognoscimus in alio nolumꝰ q. ant
huiꝰ aut hꝰ sit tum inutroq idẽ sit
⁊ ñ nͥ dei sit ⁊ quamuis inpessimis
bonum sit. Et si hoĩm qui hochũt a¬
ob catholicis malis si unus sit alio de¬
terior det̾iorem bap̃m gerit. Net si u¬
nus eoꝵ sit bonus alius malus i̾ma¬
lo malus est bap̃s ⁊ inbono bonus s
mitroq bonus. sicut lumen solicł ⁊̃
lucerne ñ utiq det̃ius est inodis de¬
teriorib qͣm inmeliorib s isdem ĩ
utrisq quamuis eos dui̾se ꝓ illoꝵ
diu̾sitate ł letificet ł excruciet. Itt
sane qd̃ de catecuminis obinebat᷑
cypriano qd̃ inmartirio dephensit
⁊ ꝓxp̃i nomine occisi ⁊̃ sine bap̃mo co¬
ronarentur quid adrem ꝑtineat ñ
satis intelligo nisi forte qui dicebant

Expanded text:
et spe uana uterque fallatur et a caritate et spe uana uterque fallatur et a caritate spiritali uterque dissentiat et ob hoc uterque ab illius unicae columbae corpore alienus sit, cur in uno eorum sacramentum Christi cognoscimus, in alio nolumus, quasi aut huius aut huius sit, cum in utroque idem sit et non nisi dei sit et quamuis in pessimis bonum sit? et si hominum qui hoc habent a, quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem baptismum gerit, nec si unus eorum sit bonus alius malus, in malo malus est baptismus et in bono bonus, sed in utroque bonus, sicut lumen solis uel etiam lucernae non utique deterius est in oculis deterioribus quam in melioribus, sed idem in utrisque, quamuis eos diuerse pro illorum diuersitate uel laetificet uel excruciet. Illud sane quod de catechumenis obiciebatur Cypriano, quod in martyrio deprehensi Christi nomine occisi, etiam sine Baptismo coronarentur; quid ad rem pertineat, non satis intelligo: nisi forte quia dicebant,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hendant ꝓponere debeamus ñ au¬
cat qr ħetitus est ñ potest hec solũ
ẽẽ quin ⁊ aua consequantur carnał
cesse est ⁊ aĩosus ⁊ inuidus ⁊ inimicus
ip̃i u̾itat ab eaq dissenciens intelligat¬
⁊ de illis malis qd̃ unũ initius elegerit
ñ solum sineerrore noĩare s ⁊̃ tum hy¬
laritate p̾dicare iam ppłi consuerũt
Nunquid inquo fu̾it sola eẽ poterit
Quis n ebriosus ñ ⁊ contentiosus ⁊ a¬
nimosus ⁊ inuidus ⁊ ap̾ceptoꝵ sani
tate dissenciens ⁊ arguentib se gra¬
urter inimitus. Iam u̾o ut ⁊ formca¬
tor ⁊ ad ulter ñ sit difficile est Pot̾ tñi
aut fornicator ñ ẽẽ luxuriosus aut a¬
mator peccume aut ueneficus ⁊ simł¬
ħ oĩa pot̃ ñ eẽ. Neq .n. unum aliquod
uiciũ oĩa cet̾a consequuntur. ꝓosi¬
tis itaq duob uno catholico cumhis
õib uitiis alio ħ etico sine his que pos¬
sunt ñ ẽẽ inłxtico qͣmuis cc fidẽ non
ut̾q disputet ⁊ tñ cc̃ fidem ut̾q uiuat

Expanded text:
auhaereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalcesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit non solum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus non et contentiosus et animosus tate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest taaut fornicator nec luxuriosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. propositis itaque duobus, uno catholico cum his omnibus uitiis, alio haeretico sine his quae possunt non esse in haeretico, quamuis contra fidem non uterque disputet et tamen contra fidem uterque uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
tos ineo qd̃ deprauati atq ꝑu̾si sunt
ad regnum celorum sic disciplinis ce¬
lestib erudimus ut qd̾ in eis integrũ
est nullo mͦ uio lemus nec pp̃ hoĩs uiciũ
si qd̾ inhoĩe dei ẽ ł̾ nullũ ł uiciosũ eẽ dicamꝰ.
am pauca restant exempla adiuba¬
ianum s qr ineis ⁊ dep̾terita ec̃ce
consuetudine d̾r ⁊ de bap̃o ioħ̾is
hõĩb rem manifestam parum
ñ negligent̾ tractanda st̃ ⁊ inuolu¬
men aliud differenda ne huiꝰmodus
immoderatus sit¬

Expanded text:
tos in eo quo deprauati adque peruersi sunt tos in eo quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum caelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium, si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptisminibus rem nanifestam parum ; non negligenter tractanda sunt, et in volumen aliud differenda, ne hujus modus immoderatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ccum est qd̃ cum legnur õs natura¬
liter monet. Etatem ht̃ ip̃e ꝓse loqͣt᷑.
Quib omnib reb ostenditur aliud
ẽẽ sacramentum bap̃i aliud conuer¬
sionem cordis s salutem hoĩs exutͦq
cõplere. Nec si unum hoꝵ defu̾it ideo
putare debemus consequens ẽe ut et
alt̾m desit qr illud sine isto potest eẽ
ininfante ⁊ hec sine illo potuit ẽe in
latrone. Complente deo siue millo si¬
ue inisto qd̃ ñ exuolũtate defuisset.
Cum u̾o exuoluntate alt̾m hoꝵ defue¬
rit reatu hoĩem inuolui. Et bap̃mus
quidem pot̾ inc̃e ubi conu̾sio cordis
defuerit. Conu̾sio ã cordis pot̃ quidẽ
mẽe ñ ꝑcepto bap̃o s contempto bap̃o
ñ pot̃. Neq .ii. ullo mͦ dicenda est conu̾¬
sio cordis ad deum tum dei sacramen¬
tum contempnitur. Iusteigitur rep̃¬
Qua pp̃ eum ad fidem ⁊ u̾itatem ueniũt
⁊ agentes pnĩam remitti sibi peccata¬
pẽcca deposcunt ñ eos decipimus neq
fallummis cum correctos a nob̾at reforma¬

Expanded text:
raliter mouet: aetatem habet, ipse pro se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igitur reprequapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reforma
Abbreviated transcription (Latin):
num celorum. Alt̾m sine altero parum
est utrũq ꝑ ficit illius possessionis ħe¬
dem. Situt ergo ñ debemus imꝑbare iꝰ¬
ticiam hoĩs que prius eẽ cepit ꝙͣ cõiũ¬
getur eẽce sicut eẽ ceꝑat cornelii uisti¬
cia priusquam eẽt ip̃e implebe xp̃ia¬
na que neq si impbaretur dixisset
ei angl̾s acceptate sunt elemosine tue
⁊ exaudite sunt orones tue neq si suf¬
fitceret ad capescendum regnum ce¬
loꝵ ut ad petrum putteret moneret᷑
sic ñ est imꝓbandum euuangelicũ
bap̃mi sacramentum ⁊̃ si ext̃ ecc̃am.
ad salutem nͥ ille qui ht integritatẽ
bap̃mi sua qͦ prauitate correpta in¬
est agnoscamus. Bap̃mi sane uicẽ
aliqñ impłe passionem de latrone il¬
lo cui ñ baptitato metum est hodie
mecum eris mnꝑadiso ñ leue documẽ¬
tum idem beatus cyprianus assimiit

Expanded text:
num coelorum. Alterum sine altero parum est: utrumque perficit illius possessionis haeredem. Sicut ergo non debemus improbare justitiam hominis, quae prius esse coepit quam conjunesiae, sicut esse coeperat Cornelii iustitia prius quam esset ipse in plebe christiana — quae neque si inprobaretur dixisset ei angelus: acceptatae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae, neque si sufficeret ad capessendum regnum caelorum ut ad Petrum mitteret moneretur —, sic non est inprobandum euangelicum baptismi sacraad salutem, nisi ille qui habet integritatem baptismi sua quoque prauitate correcta ined Christi est agnoscamus. Baptismi sane uicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradiso, non leue documentum idem beatus Cyprianus adsumit.
Abbreviated transcription (Latin):
sic auari regnum dei ñ possidebunt.
Nec dubitandum est quidem penas
ip̃as quib cruciabuntur qui regñ
dei ñ possidebunt ꝓdiu̾sitate crimi¬
num ẽẽ diu̾sas ⁊ alias aliis acriores
ut in ip̃o igne ẽt̃no ꝓ disparib pon¬
derib pec̃coꝵ sint disparia tormen
indie iudicii. S tñ ad ñ possidendũ
regnum dei tĩndem ualet exuiciis ilł
sessuri sunt regnum dei qd̃ ad dexte¬
ram constituet ille iudex nec eis qui
ad dext̃am constitui ñ merebuntur
aliquid aliud quam ad sinistram
ẽẽ remanebit nulla uox reliqua ẽ
ꝙͣ sicut hedi audiant exore pastoriᷤᷤ
nͥ ite inignem et̃num qui ꝑatus est
diabolo ⁊ angelis eins. licet exillo ig¬
ne sicut dixi di̾sa possint distribni
ꝓtriminum diu̾sitate supplicrai
utrum ã satholicum pessimis mori¬

Expanded text:
sic auari regnum dei non possidebunt. sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormentsin die iudicii. sed tamen ad non possidendum regnum dei tantundem ualet ex uitiis illsessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex, nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis mori
Abbreviated transcription (Latin):
h̾editatem in regno xp̃i⁊ dei. Nemo
uos seducat manib u̾bis. Non est gͦ
qd̃ de sermone dei conqueramur.Bi¬
cit oĩo ⁊ aꝑte ac lib̾e dicit eos qͥ male
uiuunt ad regnũ dei ñ ꝑtinere. his
igitur omnib uiciis circumscripto
catholico ñ adulemur necei qr xp̃ia¬
nus catholitus est impunitatẽ qͣm
scriptura diuina ñ ꝓmittat. ꝓmit¬
tere audeamus. Nec si aliquid unũ
hẽat exhis que dcã st̃ ei debemus so
cietatem suꝑne illius prĩe pollic̾e. ad cor¬
inthios .ii. singula enumerat inqui
b singulis subauditur qd̃ regnũ dei
ñ possidebunt. Nolite inquit errare
Neq fornicatores neq ydolis seruiẽtes
neq ad ult̾i neq molles neq mascu¬
loꝵ concubitores neq fures nz aua¬
ri neq ebriosi neq maledici n rapa¬
ces regnum dei possidebunt. Non ait
qui ħ oĩa iicia simul hũerint reg
li eoꝵ regnum dei ñ possidebunt. sic̃
ergo ħetiti regnum dei ñ possidebũt.

Expanded text:
hereditatem in regno Christi et dei; nemo hereditatem in regno Christi et dei; nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, impunitatem, quam scriptura diuina non promittit, promittere audeamus; nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corintbus singulis subauditur quod regnum Dei non possidebunt. Nolite, inquit, errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inuidie ebrietates cõ messationes Mhĩ
siłia que p̾dico uobis situt p̾dixi q̃m
qui talia agunt regnum dei ñ pos¬
sidebunt. Constituamus ergo aliꝙ̃
castum continentẽ ñ auarũ ñ ydoł
seruientem hospitalitatem indigẽtib
ministrantem ñ cuiꝰqͣm inimicum ñ
contentiosum pacientem inquietum
nullum emulantẽ nulli inuidentẽ so¬
brium fͣugalem ħeticum. Nulli uti¬
q dubium est pp̃ hoc solum qd̃ ħeti¬
cus est regnum dei ñ possessurꝰ. Cons¬
tituamus alium forncatorem in¬
mundum luxuriosum auarum ł ⁊̃
aꝑtius ydolis dedicatum ueneficium
discordiosum contentiosum emulũ
aĩosum seditiosum inuidum ebrio¬
sum cõmessatorem catholicum. Nũ¬
quid pp̃hoc solum qd̃ catholicus est
regnum dei possidebit. Si hec dm̃s nõ¬
seducit qui nec tacet nec ꝑcit nec ulla
adulatione nos decipit. Ideo quippe ⁊
alibi duit. hoc ã scitote cognoscentes
q̃m oĩs forncator aut ĩmundus aut
auarus qd̃ est y doloꝵ seruitus ñ h̃t

Expanded text:
 comisationes et his similia. quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est regnum dei non possessurum. constituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum dei possidebit, agens talseducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit: Hoc autem scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
qui talia agunt regnum dei ñ possidebt̃.
S ñ pigeat paululum adutere que si¬
mul enumeret manifesta sunt inqͥt
oꝑa carnis que sunt fornicationes ui¬
mundicie luxurie y doloꝵ seruitus ue¬
neficia inimicicie contentiones enula

Expanded text:
qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Sed non pigeat paululum advertere quae simul enumeret: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, veneficia, i
Abbreviated transcription (Latin):
talib bonis membris incaritatera¬
dicatis ⁊ inaliquo ñ recte ingredi¬
entib dicit apls si quid ałr sapitis
id qͦ deus nobis reuelabit ⁊ quos¬
dam rursus sine caritate docerea¬
liquid salubre dequalib dñs ait.
Cathedram moysi sedent quedñt
facite q̃ ã facunt facere nolite dũt̃
illis inuidis. ⁊ maliuolis xp̃ianam
tñ salutem annunciantib siueoc¬
casioneinquit sine taritate xp̃c an
nuntietur. Qua pp̃ ⁊ intus ⁊ foris
ꝑu̾sitas hoĩm corrigenda est diuina uͦ
sacramenta ⁊ eloquia ñ hoĩb tribuẽ¬
da. Non itaq patrocinatur ħetitis qui
soꝵ eẽ cognoscit. Non nos concedimus
nerimus agnoscimus. ꝑ fidus ã ⁊ blas¬
phemus si inꝑfidia ⁊ blasphemaꝑ
manserit nec extra ec̃cam nec intra
ecc̃am remissionem accipit pecc̃orũ
aut si pp̃ ium satramenti ad punc¬
tum tp̃ris accipit ⁊ foris ⁊ intus eade
ius oꝑatur sicut uis noĩs xp̃i expul¬

Expanded text:
talibus bonis membris in caritate ratalibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id quoque deus uobis reuelabit —, et quosdam rursus sine caritate docere aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt nuidis et maliuolis, christianam tamen salutem adnuntiantibus: siue occasione, inquit, siue ueritate Christus adnuntietur. quapropter et intus et foris peruersitas hominum corrigenda est, diuina uero sacramenta et eloquia non hominibus tribuenda. non itaque patrocinatur haereticis, qui  ipsorum esse cognoscit. non nos concedimusnerimus agnoscimus. perfidus autem et blasphemus si in perfidia et blasphemia permanserit, nec extra ecclesiam nec intra ecclesiam remissionem accipit peccatorum, aut si propter uim sacramenti ad punctum temporis accipit, et foris et intus eadem uis operatur, sicut uis nominis Christi expul
Abbreviated transcription (Latin):
at aut quis habeat s quid habeat.
ad columbam unicam ꝑtinentes
iuio latam situt exip̃ius cyprianilit¬
teris admonemur ut quid tribuimꝰ
nr̃i signa cognostimus ⁊ desertoꝵ
fc̃a emendamus. Qua pp̃ aliud est qͥ¬
dem sicut dicit sc̃s cyprianus eos qui
intus inec̃ta sunt innoĩe xp̃i loqui
in noĩe xp̃i baptizari s ⁊ multi qui
intus sunt ccͣ ecc̃am faciunt male
uiuendo ⁊ insuam urtam infirmas
aĩas traducendo ⁊ ñ nulli qui fo¬
ris sunt innomine xp̃i locuntur
ł arguimus ł hortamur. Nam ⁊ il¬
ad monuit quamius utiq inquo
saucius erat turandus ẽẽt illis u̾bis
dñi ubiait. Qui ñ est metum ad uer¬
sum me est. Et qui metum ñ colug̃
spargit. Et foris ergo frunt aliqua
est qd̾ accidere posse inuenit quidi¬
ligent̾ ar̾itt quosdam saluo carita¬
te docere aliquid inutile sicut petrꝰ
g̃s iudanare cogebat situt ip̃e cẏpri¬
anus ħeticos denuo baptirari unde

Expanded text:
at; aut quis habeat, sed quid habeat. at; aut quis habeat, sed quid habeat. ad columbam unicam pertinenteviolatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris admonemur; utquid tribuimus nostri signa cognoscimus, et desertorum facta emendamus? Quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui intus in Ecclesia sunt, in nomine Christi loqui; in nomine Christi baptizare. sed et multi qui intus sunt . contra ecclesiam faciunt male uiuendo et in suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur vel arguimus, vel hortamur. Nam et iladmonuit : quamvis utique in quo saucius erat curandus esset illis verbis Domini, ubi ait, Qui non est mecum, adversum me est; et qui mecum non colligit, spargit . Et foris ergo fiunt aliqua est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde
Abbreviated transcription (Latin):
antes ⁊ extrinsetus oblatrantes. Tales
ꝑte illoꝵ malignitate uolatum
inqua infinem usq ꝑdurant. Quo¬
turca idẽ nos beatus cỹprianus docet
ꝑ se ip̃m ẽẽ consid̾andum hap̃m uer¬
bis enuangłicis sicut accepit ecc̃a cõ¬
secratum ñ adiuncta neq ꝑ mixta
ulla ꝑu̾sitate atq malicia siueac¬
cipienciũ sñ tradentium qũ quidẽ
ip̃e utrumq nos admonet ⁊ uitus
fuisse quosdam ñ seruantes beniuo¬
lam caritatem s muidia ⁊ maliuo¬
la dissensione usatos de quib paul
api̾s locutus est ⁊ exꝑte diaboli ẽẽ
inuidos sicut inepła qͣm de zelo ⁊ li¬
uore scripsit aꝑtissima uoce testatꝰ
Quamobrem cum manifestum sit fĩ
posse ut ineis qui sunt exꝑte diaboli
lutem s ad iuditiũ eoꝵ ñ solum si¬
si tales accipiant situt idẽ cyprianꝰ
ostendit sło u̾bis solis ⁊ ñ fcĩs renũ¬
tiantes net ideo si correcti postea fu¬
det aut quid accipiat s quid accipi¬

Expanded text:
antes et extrinsecus oblatrantes. tales antes et extrinsecus oblatrantes. tales parte illorum malignitate uiolatur, in qua in finem usque perdurant. quocirca idem nos beatus Cyprianus docet per se ipsum esse considerandum baptismum uerbis euangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli lutem, sed ad iudicium eour, sed etiam si tales accipiunt, sicut idem Cyprianus ostendit, saeculo verbis solis et non factis renuntiantes ; nec ideo si correcti postea fudet; aut quis accipiat, sed quid accipi
Abbreviated transcription (Latin):
litate manentib unitati reconcilia¬
ti fructum afferunt intołancia siue
tricenum siue sexagenum siue cente¬
num. Autzitania sola si ditenda st̃
que usq infinem in maligno er¬
rore ꝑ durant ⁊ foris mistta frume¬
ta st̃ ⁊ intus multa ⁊ itama. At .n. pe¬
iores sunt ext̾iores qͣm ut̾tiores ma¬
li. magna ꝙͣ questio est utrum pe¬
ior fu̾it nicholaus iam ext̃ior qua
sẏmon ad huc urtior qr ille ħeticꝰ
iste magus. Qd̃ si ip̃a diuisio qr uio¬
late caritatis certissimum indiciũ ẽ
grauius hr᷑ malum concedo ita ẽẽ. s
multiamissa caritate pp̃ ea ñ exeũt
foras qr scłarib emolumentis tene
dere uñ dcm̃ est inlaude caritatisħ
q̃rit quesua st. Nunc ergo queritur qũo
pot̾unt hoĩes exꝑte diaboli ꝑtine adecle¬
gam aut aliquid hiꝰ ei̾modi dequa ⁊̃
dc̃m est. una est columba mea. erd̃ si
ñ possunt manifestum est eam int̾
alienos gemere ⁊ intrinsetus insidi¬

Expanded text:
litate manentibus unitati reconcilialitate manentibus unitati reconciliati fructum adferunt cum tolerantia siue tricenum siue sexagenum siue centenum. aut si zizania ea sola dicenda sunt quae usque in finem in maligno errore perdurant, et foris multa frumenta sunt et intus multa zizania. At enim peiores sunt exteriores quam interiores mali. magna quidem quaestio est, utrum peior fuerit Nicolaus iam exterior quam Simon adhuc interior, quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia uiolatae caritatis certissimum indicium est, grauius habetur malum, concedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt foras, quia saecularibus emolumentis tenendere. unde dictum est in laude caritatis: non quaerit quae sua sunt. Nunc ergo quaeritur quomodo poterunt homines ex parte diaboli pertinere ad ecclegam aut aliquid eiusmodi, de qua etiam dictum est: una est columba mea. quodsi non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere et intrinsecus insidi
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ duiltis est ip̃a ⁊̃ si exea zirania ste¬
riliter crescunt. Sic ⁊ euuangeliumxͥ
satramentum diuinum ⁊ suaue estnͣ
pp̃ st̾ilitatẽ eoꝵ quos ⁊̃ foris cõpluit
impbandum. Dix̃it aliquis int̃iorazi¬
tama facilius infrumentum coni̾ti.
Concedo ita eẽ. s quis ħ ꝑtinet adlap¬
tismum it̾andum. Nunquid si for¬
te aliquid ab ħetitis conu̾sus conu̾si¬
onis sue tp̃re ac facilitate p̾uenerit
tum qui tardius intus amalicia corri¬
gitur ⁊ mutatur ei ñ est it̾andum i¬
bap̃ma ⁊ illi qui p̾uentur est ab eo qui
exħeticis uenit qr tardius correctus
est it̾andum est. Nchil ergo ad remꝑ
tinet dequa nunc questio est quis se¬
rius se tardius ue comu̾tat appria ꝑ¬
usitate ad rectrtudinem fidei ł spei ul
caritatis. Et. si .il. int̾iores mali faci¬
lius possunt boni fieri aliqñ tñ ⁊ de
nu̾o ext̾ioꝵ quidem quosdam exti¬
ores conu̾sione p̾ueniunt ⁊ illis inft̾i¬

Expanded text:
tis et dulcis est; ipsa etiam si ex ea zizania stetis et dulcis est; ipsa etiam si ex ea zizania steriliter crescunt, sic et Evangelicum Christi sacramentum divinum et suave est,  sterilitatem quos etiam foris conpluit inprobandum. Dixerit aliquis interiora zizania facilius in frumentum conuerti. concedo ita esse, sed quid hoc pertinet ad baptismum iterandum? numquid, si forte aliquis ab haereticis conuersus conuersionis suae tempore ac facilitate praeuenerit eum, qui tardius intus a malitia corrigitur et mutatur, ei non est iterandum baptisma, et illi qui praeuentus est ab eo qui ex haereticis uenit, quia tardius correctus est, iterandum est? nihil ergo ad rem pertinet de qua nunc quaestio est, quis serius se tardiusue conuertat a propria peruersitate ad rectitudinem fidei uel spei uel caritatis. etsi enim interiores mali facilius possunt boni fieri, aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conuersione praeueniunt et illis in steri
Abbreviated transcription (Latin):
sit pp̃ ip̃ius ecc̃e ꝑ egrinationem ut
requies illuis prĩe qua sci angłi per¬
fruuntur desideraretur ardentius. de
sacramentis ã hoc dici ñ pot̃. Situt
.i. ea possunt hr̃e atq tractare ñ ad
salutem s ad ꝑniciem suam in qͦ
igni destinata st̃ int̾iora ⁊ itania sic¬
⁊ ext̃iora ⁊ itania que ab int̾iorib
recedentib acceꝑunt qr recedentia
ñ amiserunt. Qd̾ sine dubio mani¬
festatur cum redeuntib ñ restituit
qñ forte aliqui ex eis ip̃is qui reces¬
serant reu̾tuntur. ħ quisꝙͣ dixerit.
Quid .i. frumenti hñt ⁊ itania . si. N
ħ ita est ⁊ intus ⁊ foris ⁊ hocdũ taxat
parconditio est. Neq .i. inziz aniis
ext̾iorib ñ inueniuntur grana fru¬
menti ⁊ inint̾iorib inueniuntur
zania queritur s utrum hẽant aliqͥd
steli. Et ext̾iorib .i. ⁊ int̃ĩorib .R. zitaniis
cum ip̃o tritico est pluuia coĩs que celes¬

Expanded text:
sit propter ipsius ecclesiae peregrinationem, ut sit propter ipsius ecclesiae peregrinationem, ut requies illius patriae qua sancti angeli perfruuntur desiSacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et foris ad hocpar conditio est. Neque enim in zizaniis exterioribus non inveniuntur grana frumenti, et in interioribus inveniuntur.zizania quaeritur, sed utrum habeant aliquid coeli? et exterioribus enim et interioribus zizaniis, cum ipso tritico est pluvia communis, quae coeles
Abbreviated transcription (Latin):
ante qp̃t eradicatis ⁊ raniis simus cra¬
dicaretur ⁊ triticum pͥme ⁊ materne
caritatis uiscerib tołauit imiitatus uti¬
q apłm paulum qui maliuolos ⁊ inui¬
dos sibi eadem circa ec̃c̃am caritate sus¬
tinuit. s tñ qr inuidia diaboli mors ĩ¬
trauit inorbem t̾rarum ⁊ imittantur
illum qui sunt exꝑte illuis ñ ꝑ illud
qd̃ adeo creati sunt s ꝑ illud qd̃ a seip̃is
ꝑu̾si sunt sicut cõmemorat ip̃e cypria¬
nus qr ⁊ diabolus anteqͣm eẽt diabolus
angelus fuit ⁊ bonus fuit uñ sunt in
unitate xp̃i qui sunt exꝑte diaboli. ꝓ¬
tul dubio sicut ip̃e dñs ait inimitus hõ
dñs fecit hec qui suꝑ seminauit ⁊ itama
sicut ergo ⁊ intus qd̃ diaboli est argu
dum est. an extra unitatem ecc̃e nõ ht̃
inter angelos scõs ñ ht̃ diabolus alic̃p
suorum ec̃ce u̾o huic que adhuc cenis
mortalitatem portat qͣm diu ꝑ egri¬
natur a dño licuerit diabolo misce̾¬
⁊ iz ania hoc est malos hoĩes ⁊ ꝑ missus

Expanded text:
 eradicatis zizaniis simul eradicaretur et triticum, paternae et maternae caritatis uisceribus tolerauit, imitatus utique apostolum Paulum, qui maliuolos et inuidos sibi eadem circa ecclesiam caritate sustinuit. Sed tamen quia inuidia diaboli mors intrauit in orbem terrarum et imitantur illum qui sunt ex parte ipsius, non per illud quod a deo creati sunt, sed per illud quod a se ipsis peruersi sunt, sicut commemorat ipse Cyprianus, quia et diabolus antequam esset diabolus angelus fuit et bonus fuit, unde. sunt in unitate Christi qui sunt ex parte diaboli? procul dubio, sicut ipse dominus ait, inimicus homo hoc fecit, qui superseminauit zizania. sicut ergo et intus quod diaboli est arguedum est. an extra unitatem ecclesiae non inter angelos sanctos non habet diabolus aliquem suorum, ecclesiae uero huic quae adhuc carnis mortalitatem portat, quamdiu peregrinatur a domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est malos homines, et permissus