comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃em. ⁊ auersus que caueretur ñ agnosceret ua¬
nitatem. Fĩt auttẽ ñ numq̃ ut temporaia bona
tunc citius uana ẽs deprebendant᷑ cum magis ha¬
bundare ceꝑuit. ciua sepe cũ non habentur ꝓdesse
potuisse existimant᷑ si affuerint. Cum uͦ babita m̃¬
tis mnopiam nec insua affluentia expeuere ualeant.
tunc primũ exꝑienti quã exiguum ꝓse laborantib
fructum conferunt maifestatit. Unde conuenient̃
iste pꝰc tantam rerum omnũi affluentiam. usumq
uoluptatũ conuerzũ se dicit. ut inteluigeret uanita¬
tem sũas quia cũ exꝑiri cepit quodfelicem facere ñ
poterant habita. tunc agnouit quia multomagis
miserum fecerant casso labore quesita. Cum inqͥt
me conuertissem adunuiers a oꝑa que fecerant manꝰ
mee. uidelicet respiciens qualis fructis tantos laboreᷤ
sequi potuisset. tuncatr inueni non equa lance rec̃o¬
pensari mͥ fructum laboꝵ meoꝵ. iło q frustra me

Expanded text:
speciem; et aversus, quae caveretur non agnosceret vaspeciem; et aversus, quae caveretur non agnosceret vanitatem. Fit autem nonnunquam ut temporalia bona tunc citius vana esse deprehendantur, cum magis abundare coeperint, quae saepe cum non habentur prodesse potuisse existimantur, si adfuerint. Cum vero habita, mentis inopiam, nec in sua affluentia expellere valeant; tunc primum experienti, quam exiguum pro laborantibus fructum conferunt manifestant. Unde convenienter iste post tantam rerum omnium affluentiam, usumque voluptatum; conversum se dicit, ut intelligeret vanitatem suam. Quia cum experiri coepit, quod felicem facere non poterant habita, tunc agnovit quod multo magis miserum fecerant casso labore quaesita. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae; videlicet respiciens qualis fructus tantos labores sequi potuisset; tunc, ait, inveni non aequa lance recompensari mihi fructum laborum meorum, ideoque frustra me
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑuintiarũ. ⁊ delitias filioꝵ hominũ. quando de¬
niq non solum opere sed ⁊ mente quoq rerũ se
suarũ amori ⁊ uoluptati tantũ inmerserat. ut
hanc partem suã existimaret. neq obaliud quodã
modo se factũ creieret. qũã ut oblectaret se uilis
omnib quȩ parauerat. numquid ñ uidebat qd̵
faciebat: Sed uidit sp̃em. non p̾uidit corruptio¬
nem. Nidit quod ẽs uidebantur que stabant. sedñ
attenit quid facta fuissent que ꝑierant. Amor
eni presentiũ cdum insetotam anui intentionẽ
conuerteret. & ineoꝵ que uidebantur fallaci sp̃e ꝑ
carnis aspectum ingressus cordis quoq oculos
occuparet. simul ⁊ prec̾itoꝵ memoriam abstulit: ⁊
futuroꝵ ꝓuidentiã abscondit. Unde factumẽ. ut
dum adea quȩ uidebantur sola respicereo. inipsis
quoq ueritatem agnoscere ñ ualeret. simulq in
suis oꝑibus ⁊ conuersus quȩ concupisceret᷑ uid̾ec

Expanded text:
provinciarum, et delicias filiorum hominum. Quando deprovinciarum, et delicias filiorum hominum. Quando denique non solum opere, sed et mente quoque rerum se suarum amori, et voluptati tantum immerserat, ut hanc partem suam existimaret; neque ob aliud quodam modo se factum crederet, quam ut oblectaret se in his omnibus, quae paraverat: nunquid non videbat quod faciebat? Sed vidit speciem, non praevidit corruptionem. Vidit quid esse videbantur, quae stabant, sed non attendit quid facta fuissent, quae perierant. Amor enim praesentium, dum in se totam animi intentionem converteret, et in eorum, quae videbantur fallaci specie per carnis aspectum ingressus cordis quoque oculos occuparet, simul et praeteritorum memoriam abstulit, et futurorum providentiam abscondit. Unde factum est, ut dum ad ea quae videbantur sola respiceret, in ipsis quoque veritatem agnoscere non valeret, simulque in suis operibus, et conversus, quae concupisceretur videret
Abbreviated transcription (Latin):
ionẽ animi. & nichil ꝑmanere sub
sole. Audiuimus supra iste quanto studio diui¬
tus congͣgandis augendisq rebus insudauertt.
ac deincde lasdiuie ⁊ uoluptati expiende in hisque
parauerat rerũ affluentiis quẽ ad modũ anim̃a
suam effuderit ipso testante cognouimꝰ. nunc uͦ
quid pꝰt hec omĩa subiungat audiamus. Cum in¬
quit meconuertissem aduniuerza oꝑa quȩ fece¬
rant manus mee. ⁊ adlabores inquib frustra su¬
claueram. uidi in omnnib uianitatẽ ⁊ affuctionem
animi. ⁊ nichil ꝑmanere sub sole. Hoc itaq inpͥn.¬
cipio queztionem nobis ingerit quomodo nlinc
primũ iste conuersĩi sedicat adiudendum oꝑa
sua. cũ nichil aliudꝰ actenus fecisse uideatur. qͣ
his rebus intentionẽ adhibuisse ⁊ studiũ. Quan¬
do magnificauit oꝑasua edificauit domos. plan¬
tauit uineas. ⁊ hortos fecit. ⁊ pomeria. atq pisci¬
nas ex̾truxit. seruos ⁊ ancillas haburt. armenta
& greges. argentum ⁊ aurum. substantias regum

Expanded text:
ionem animi, et nihil permanere sub sole. Audivimus supra, iste quanto studio divitiis congregandis augendisque rebus insudaverit; ac deinde lasciviae, et voluptati experiendae, in iis quas paraverat, rerum affluentiis, quemadmodum animam suam effuderit, ipso testante cognovimus: nunc vero quid post haec omnia subjungat, audiamus. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem, et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Hoc itaque in principio quaestionem nobis ingerit, quomodo nunc primum iste conversum se dicat ad videndum opera sua cum nihil aliud hactenus fecisse videatur, quam his rebus intentionem adhibuisse, et studium? Quando magnificavit opera sua, aedificavit domos, plantavit vineas, et hortos fecit, et pomaria, atque piscinas exstruxit, servos et ancillas habuit, armenta et greges, argentum et aurum, substantias regum et
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ agnoscens. quã prius ĩnantter se
uicra homiras posibuitatẽ extendiens. loi eñ
eatus ẽ ut deficere hic ut ꝓsiceret humilatus.
luio octra de pelationem tumuit ut inse euacuat᷑.
hiese ꝑhimislitatem ad se collegit ut solidaretur.
et hectotum sapientia secit pe̾quã eam contemipiat᷑
e ostendens uli inlicesua prius cenebras ei ptea
si lucem su̾am: ⁊ totum inluce suan ꝑlucem suiam.
Co non erano tenebrelux. nec inluce tenebre erasl.
sea plucem tenebit uiderantur: ⁊ aluce diudebau¬
cur iatt. Et uidi quia tantum precederee sapien

Expanded text:
uam prius inaniter se ultra hominis possibilitatem extendens. Ibi enim elatus est ut deficeret, hic ut proficeret humiliatus. Illic extra se per elationem tumuit, ut in se evacuaretur, hic se per humilitatem ad se collegit, ut soli daretur. Et hoc totum sapientia fecit postquam eam contemplatus est, ostendens illi in luce sua prius tenebras ejus: postea, et lucem suam, et totum in luce sua, et per lucem suam. Et non erant tenebrae lux, nec in luce tenebrae erant; sed per lucem tenebrae videbantur, et a luce dividebantur, et ait: Et vidi quia tantum praecederet
Abbreviated transcription (Latin):
Eigo peui sunt tenebre ⁊ uimen ꝓpe e̾. Quare s
sacauis teneoras inienimus qũa lumen: forte
quianos longe nonsumus afinibus terte: narta¬
mus iuixa psm tenebratum: necq preximus ad¬
hurafinious cerre ad audiendam sapientiam alo¬
monso ubn siumer ⁊ iscito inpingmus intenebrã.

Expanded text:
Ergo procul sunt tenebrae, et lumen prope est. Quare ergo facilius tenebras invenimus quam lumen? Forte, quia nos longe non sumus a finibus terrae et habitamus juxta populum tenebrarum, neque perreximus adhuc a finibus terrae ad audiendam sapientiam Salomonis , ubi lumen est: idcirco impingimus in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
uerat netota corrumperet᷑. ñ bona quo gĩa dedat.
uto natura a corruptione liberaretur. Bona que
nature quide gr̃a primũ concdite a ederat. pꝰsra
comuptȩ reliquerat. seda corruptione purgands
ñ suꝑ adencerat. Sõna quibus bene conaite na¬
ture puichiitudo ꝓbaretur. non quib glifican¬
de celortudo ac cqiuiteretur. Bona gͥ ꝓparte sua
omiia ista fuetunt. sed uera bona ñ fuerunt.
quia mento ꝑintentioñe adsuminũ bonum ñ
ditexerunt. Et his omnib sapientia inuertañ
sͥ qiua niueritats nonẽ questa:⁊ ñ appopinq̃¬
uit ueluiis ut eoꝵ ocuos adueritatẽ illuminaree.
uel istis ut eoꝵ gessus actiuitutẽ dirigeres. att i co
nec exi eam inuenite potuerunt. nec cdlaudi ad eam
I inquit adcontemplandam sapĩam. hoc est eg qd
consideraro dedetis. Qui enim ad sapĩam transto. stul¬
ticiam relinquit. Et quidẽ quod sequitur ettores
quoq istuticiami. Si ad dapientiam trauste. ui

Expanded text:
verat ne tota corrumperetur, non bona quae gratia dederat, verat ne tota corrumperetur, non bona quae gratia dederat, ut natura a corruptione liberaretur. Bona quae naturae quidem gratia primum conditae dederat; postea corruptae reliquerat; sed a corruptione purgandae non superaddiderat. Bona quibus bene conditae naturae pulchritudo probaretur; non quibus glorificandae celsitudo acquireretur. Bona igitur pro parte sua omnia ista fuerunt, sed vera bona non fuerunt; quia mentem per intentionem ad summum bonum non direxerunt. Et his omnibus sapientia inventa non est; quia in veritate non est quaesita; et non appropinquavit, vel illis, ut eorum oculos ad veritatem illuminaret; vel istis ut eorum gressus ad virtutem dirigeret. Atque ideo nec caeci eam invenire potuerunt, nec claudi ad eam ivi ad contemplandam sapientiam. Hoc est ergo quod considerare debetis. Qui enim ad sapientiam transit stultitiam relinquit. Et quid est quod sequitur? Errores quoque, et stultitiam. Si ad sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sea malitiam retinuerunt. Quod foris erat mun¬
daueruint. ⁊ quod intus erat pollutum tenuerur̃ł.
hoc autẽ sapientia nonfuit. quia ueritas ñ fuit.
sea faza iago sola. lili aut̃õ putauerunt seꝑ
iter uututũ incedere. sed quotenderent nesciert.
quia curectionem suam ⁊finem ñ cognoueruno.
sEterant adhic alũ qui uirtutes quasda habuer.
maturali ductu in eas ferebantur ⁊ transierunt
& ꝓuenerunt usꝙ adaliquid. ⁊ ex parte quadam
nature qua ñ tota cortuptioni subiacutt bonum
uiderunt ⁊ concupierunt. ⁊ datumẽ eis multa
posse destuctio untutum ⁊ affectu pbo ad boni¬
tatem ꝓcliui. Quis hoc nescit quantos & uu ui
ros uirtutum habuerunt :⁊ quanta uui miranda
⁊ imitatione digna fecerunt sectantes iusticiam.
pietatem colentes. seruantes castimoniam. Patien¬
tia confirmati. stabiles fidelitate. prudentia cit¬
cumspecti: Et quid dicemus: Numquid hecõia

Expanded text:
sed malitiam retinuerunt. Quod foris erat munsed malitiam retinuerunt. Quod foris erat mundaverunt, et quod intus erat pollutum tenuerunt. Hoc autem sapientia non fuit; quia veritas non fuit, sed falsa imago sola. Illi autem putaverunt se per iter virtutum incedere; sed quo tenderent nesciverunt, quia directionem suam et finem non cognoverunt. Et erant adhuc alii qui virtutes quasdam habuerunt et naturali ductu in eas ferebantur; et transierunt et pervenerunt usque ad aliquid; et ex parte quadam naturae, qua non tota corruptioni subjacuit, bonum viderunt et concupierunt. Et datum est eis multa posse de studio virtutum; et affectu probo ad bonitatem proclivi. Quis hoc nescit quantos et illi viros virtutum habuerunt, et quanta illi miranda et imitatione digna fecerunt: sectantes justitiam, pietatem colentes, servantes castimoniam, patientia confirmati, stabiles fidelitate, prudentia circumspecti, et quid dicemus? Nunquid haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃iam factum fuit. Supra omĩa quo ascendert.
untra omnia quo intrauerunt. ⁊ nonerat ultra ali¬
quid ubi sapiam querere potinszent. Et cecideĩt
& defecerunt scrutantes serutationes n uisum est
illis ciuinũ aliquod ẽc supra omia ntam̃ aiud
ñ cognouerunt neq incellexeruino. seduidentes
amplius caligauerunt. quia infirmis oculis con¬
tra lumen spiendidum inpegerunt. Et ceperusi¬
fasa multa ds uero estimare. ⁊ dm̃ corde suo ꝓuer.¬
so comparait ñ quod ipsc erat. sed quod ipsis uide.¬
batur qui uidere ñ potuerunt quoderat. liu autes
bene uidere se oxistimauerunt: ⁊ incogitationib suis
euanuerunt :⁊ peius excecati sunt. ⁊ inuenti sunt
moribus sapĩam querendam putauerunt. ⁊ facti
funt plurimi bonoꝵ suoꝵ contemptores. sed non
uitioꝵ suoꝵ correctores. Eo isti quoq usq ad aliqͥo
ꝑuenerunt. quia sp̃em pietatis habuerunt. sel
ueritatem ñ tenuerunt. Abiecerunt pecuniam.

Expanded text:
sapientiam factum fuit. Supra omnia quo ascenderunt, sapientiam factum fuit. Supra omnia quo ascenderunt, intra omnia quo intraverunt; et non erat ultra aliquid ubi sapientiam quaerere potuissent. Et ceciderunt et defecerunt scrutantes scrutationes; et visum est illis divinum aliquod esse supra omnia, et tamen illud non cognoverunt neque intellexerunt; sed videntes amplius caligaverunt, quia infirmis oculis contra lumen splendidum impegerunt. Et coeperufalsa multa de vero existimare; et Deum corde suo perverso comparare, non quod ipse erat, sed quod ipsis videbatur, qui videre non potuerunt quod erat. Illi autem beneevanuerunt; et pejus excaecati sunt et inventi sunt  autem subtilius moribus sapientiam quaerendam putaverunt; et facti sunt plurimi bonorum suorum contemptores, sed non vitiorum suorum correctores. Et isti quoque usque ad aliquid pervenerunt; quia speciem veritatis habuerunt, sed veritatem non tenuerunt. Abjecerunt pecuniam;
Abbreviated transcription (Latin):
scire usq quo ꝑuenerant :  interra erant corpore.
& ascenderunt mente: ⁊ transiuerunt terrena
omnia cȩlestia scrutando. Usq ad lunam ⁊ usꝙ
ao solem usq adsydera cȩli. deniq usq ad ipsũ
celum ⁊ usq adipsum firmamentũ ingenio suo
ascenderunt : iintellectii ꝑuenerunt. Et quiderat
uitra quo ꝑgere potuissent: Sed sapientia suphȩc
omniaẽ. neq inueniri potest intra omĩa ꝑ quam
omĩa facta sunt. Nichil horũ ẽ. acuo ẽ om̃s qđ ẽ.
Sedubi uiud inuenue potuissent: ⁊ lon uidebat᷑
⁊tam̃ querebatur. neclatere potuit ut non querent.
nec inuestigari ut inuenuetur. Sapientia utis erat.
iipsi foris erant: ⁊ingressi sunt. mente pt eam alt
transirent ad contemplandam sap̃iam. Et iuesti¬
gaueruno ⁊ ꝑscrintati sunt sapient̃ :⁊ cõprehendle¬
runt secreta nature ⁊ inuenerunt occutta inutta.
nnichil horũ sapientia fuit. quia omns hoc per

Expanded text:
scire usquequo pervenerant? In terra erant corpore, scire usquequo pervenerant? In terra erant corpore, et ascenderunt mente et transiverunt terrena omnia, coelestia scrutando. Usque ad lunam et usque ad solem, usque ad sidera coeli, denique usque ad ipsum coelum et usque ad ipsum firmamentum ingenio suo ascenderunt, et intellectu pervenerunt. Et quid erat ultra quo pergere potuissent? Sed sapientia super omnia est, neque inveniri potest intra omnia, per quam omnia facta sunt. Nihil horum est, a quo est omne quod est. Sed ubi illud invenire potuissent? Non videbatur, et tamen quaerebatur; nec latere potuit, ut non loqueretur, nec investigari ut inveniretur. Sapientia intus erat, et ipsi foris erant; et ingressi sunt mente post eam, ut transirent ad contemplandam sapientiam. Et investigaverunt, et perscrutati sunt sapienter; et comprehenderunt secreta naturae, et invenerunt occulta multa; et nihil horum sapientia fuit, quia omne hoc per
Abbreviated transcription (Latin):
Dlarentur eam. Beati ocilli qui uident quȩ uos
uidetis. Multi reges ⁊ multi ꝓpħȩ uoluerunt ui¬
diere quȩ uos uidetis ⁊ ñ uiderunt. & audire que
aucitis ⁊ ñ aucdierunt. Hoc dixit ⁊ transuitt. ut pt
iuam transirent quieam contemplari concupisce̾nt.
ne forte iam ñ quereret᷑ sisemꝑ uideretur. ⁊ secuti
sunt pꝰt eam alii multi ⁊ ꝑtransiuerunt plurimi.
⁊ muttiplex facta ẽ sapientia ¶ Et muiti transire uo¬
luerunt ⁊ ꝑuenire non potuerunt. quia uiam non
tenuerunt. Alii transierunt ⁊ ꝑuenerunt. alii trmn.¬
site uoluerunt ⁊ ꝑtransire ñ potuerunt. quia ꝑse
ire putauerunt. Nam etĩa gentium philos ophi
⁊ ipsi ad contemplandiam sap̃iam transire uoluer̃t.
sea errauerunt atq euanuerunt quia semetipsos
ducere putauerunt. Et tam̃ transire cepant :⁊ ꝑuene.¬
rant usq ad aliquid: iaduiam accesserunt. sed uĩa
ñ uitrauerunt. quia in xp̃m ñ crediderunt. Qultis

Expanded text:
plarentur eam. Beati oculi, qui vident quae vos plarentur eam. Beati oculi, qui vident quae vos videtis. Multi reges, et multi prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Hoc dixit, et transivit, ut post illam transirent, qui eam contemplari concupiscerent, ne forte jam non quaereretur, si semper videretur. Et secuti sunt post eam alii multi, et pertransiverunt plurimi, et multiplex facta est sapientia. Et multi transire voluerunt, et pervenire non potuerunt; quia viam non tenuerunt. Alii transierunt, et pervenerunt. Alii transire voluerunt et pertransire non potuerunt, quia per se ire putaverunt. Nam etiam gentium philosophi, et ipsi ad contemplandam sapientiam transire voluerunt, sed erraverunt atque evanuerunt, quia semetipsos ducere putaverunt. Et tamen transire coeperant, et pervenerant usque ad aliquid et ad viam accesserunt; sed viam non intraverunt, quia in Christum non crediderunt. Vultis
Abbreviated transcription (Latin):
trans. & conscuis seccetoꝵ ulus. Et quã multi s̃t̃
abinitio qui sic transit uoluerunt aqcontemplan¬
ciam sap̃iam. Primus abraham magnus ille pãt
de igne chaldeoꝵ exiuit ⁊transiuit ad contẽplan¬
cdam sapientĩa n uenit interram uizionis quã
monstrautt ei d̃s. ⁊ uidit claritatẽ sapientiȩ ⁊ ga¬
uisus ẽ. Et ysaac ad meditandũ egressus fuerat.
itransuit ad contemplandam sapientiã: locutus
ẽ cum eod̃s. lacob quoq ad contempland̃ã sap̃iam
ꝑgens transuit de mesopotamia ueniens.: uucsto
dñm facie ad faciem. & saltia facta ẽ anima eius.
Post istos. omnes patriarche ⁊ om̃s ꝓphe transiue¬
runt. & omnes sapĩam contẽplari uoluerunt.⁊
uenit nouissime sapientia ipsa & transiuro &
contemplati st eam amici eius. q̃m adhoc us¬
nerat ut uideret᷑ ne incassum quȩreret᷑ sinumqͣ
uideretꝰ. ⁊ uixto eis qui transiuerant ut contem¬

Expanded text:
trans et conscius secretorum illius. Et quam multi sunt trans et conscius secretorum illius. Et quam multi sunt ab initio, qui sic transire voluerunt ad contemplandam sapientiam? Primus Abraham magnus ille pater de igne Chaldaeorum exivit, et transivit ad contemplandam sapientiam, et venit in terram visionis, quam monstravit ei Deus et vidit claritatem sapientiae et gavisus est. Et Isaac ad meditandum egressus fuerat, et transivit ad contemplandam sapientiam; et locutus est cum eo Deus. Jacob quoque ad contemplandam sapientiam pergens transivit de Mesopotamia veniens, et vidit Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima ejus . Post istos, omnes patriarchae et omnes prophetae transiverunt, et omnes sapientiam contemplari voluerunt. Et venit novissime sapientia ipsa, et transivit, et contemplati sunt eam amici ejus; quoniam ad hoc venerat ut videretur, ne incassum quaereretur, si nunquam videretur; et dixit eis, qui transiverant, ut contem
Abbreviated transcription (Latin):
amor inillo igne monstrabatur. quando rubus
arcieret ⁊ non c̃oburebatur. Cueurit aut̃ẽ moyses
ut transires ⁊ contemplaret᷑ iusionem. quia non¬
cdum adhuc sapie ignem conceꝑat. nec senserat
suauitatẽ. Ideo mirabatur: ripsa admiratione
trabebatur. ut appropians calefieret ⁊ arderet.
Etignis ipse qui absentem illuminabat. appro¬
pinquantẽ accendebat. Eropterea appropians soluit
calciamentũ. libenter iam carnalibus concupiscen¬
tus abrenuntians. degustata ulius amoris dua¬
cedine ⁊ agnita suauitate. Quid enĩ concupis¬
centia carnis potuuset amori sapientiȩ comparata:
Rroptea gͥ moys es festinauit curiere ⁊ iucere ui¬
Sionem. ato transire ad contemp land̃a sapĩam.
Et manifestum factumẽ. quomodo ile transiut
⁊ quomodo ꝑuent ad contemplanc̃a sapĩam. Qntũ
inula uidit. ⁊ quantũ de tua agnouit ⁊ quomodo.
amicus factus ẽ sap̃ĩe. usc in ꝑfunda cius pene¬

Expanded text:
amor in illo igne monstrabatur; quando rubus amor in illo igne monstrabatur; quando rubus ardebat, et non comburebatur. Cucurrit autem Moyses ut transiret, et contemplaretur visionem quia nondum adhuc sapientiae ignem conceperat neque senserat suavitatem. Ideo mirabatur et ipsa admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse, qui absentem illuminabat, appropinquantem accendebat. Propterea appropians solvit calceamentum, libenter jam carnalibus concupiscentiis abrenuntians, degustata illius amoris dulcedine et agnita suavitate. Quid enim concupiscentia carnis potuisset amori sapientiae comparata? Propterea ergo Moyses festinavit currere et videre visionem, atque transire ad contemplandam sapientiam. Et manifestum factum est, quomodo ille transivit, et quomodo pervenit ad contemplandam sapientiam. Quantum in illa vidits factus est sapientiae, usque in profunda ejus pene
Abbreviated transcription (Latin):
Et iam ꝓechiopissa moyses serune non delignat᷑.
quã ⁊ si p̾tea sequentem ñ abicto. non suscipir tam̃
ad dilectionẽ. Curam eñi carnis amator sap̃ie effectꝰ
sic admittere debuerat. ir ꝓterue lasciuienti se ꝑ
affectum ñ subiceret. sed tantum infirmanti ⁊ ob¬
sequenti conscenieret ꝑ cõpassionem. Aliud ẽ eñi
amare ad gaudium. aliud sustinere adusum. Al¬
ud insocietatem dilectionis suscipere. atty aliud
inparte compassionis sustinere. Gita carnus in ne.¬
cessitate portanda ẽ sapientia in dilestione soci¬
anda. lla ꝓpter se appetenda ẽ. ista ꝓpterze fugien¬
da ꝓpternos sustinenda. Ideo moy ses pꝰt uisio¬
nem non seruit in maclian patri ethiopisse. neq
ipsa amplius pant filios quasi athoro repulza
libi locus amoris ẽ & dilectionis. ⁊ alia pulchriore
atq amabiore recepta. excuius consortio nonfus¬
cus sed luminosus fieret uiltus moysi. cuius

Expanded text:
Et jam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; Et jam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam et si postea sequentem non abjicit, non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator sapientiae effectus sic admittere debuerat, ut proterve lascivienti se per affectum non subjiceret; sed tamen infirmanti et obsequenti condescenderet per compassionem. Aliud est enim amare ad gaudium, aliud sustinere ad usum. Aliud in societatem dilectionis suscipere atque aliud in parte compassionis sustinere. Vita carnis in necessitate portanda est, sapientia in dilectione socianda. Illa propter se appetenda est, ista propter se fugienda propter nos sustinenda. Ideo Moyses post visionem non servit in Madian patri Aethiopissae, neque ipsa amplius parit filios quasi a toro repulsa, ubi locus amoris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus consortio non fuscus, sed luminosus fieret vultus Moysi, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscebat. Nisi enm arsisset ñ uiduisser nec
cognouisset. quia ignis ipse duectioe. ⁊ auectio
ipsa cognitio. Cognouit gͥ &. diexio. uidit ⁊ ar sio.
gustauit ⁊ amauto :⁊ uicit ignis ignem. aiectio
suꝑauit dilectionem. Contempta ẽ etbiopissa de¬
formis mnigra. qũã sua flamma fuscauerat.: ⁊ amor
ipse suus non amabilem faciebat.: Contempta ẽ in
comꝑatione puilcbrioris. neq ultra seruire ꝓilla
uoluit. qui secum illa seruũ semꝑ futuril agno¬
uit. Uita eñĩ carnalis ⁊ concupiscentia carnis expa.¬
tre dõ nonẽ. sedex patre diabolo ⁊ ipsa amatores
suos patris sui seruituti ad licit. ⁊ subicit dominati¬
oni:i seruit moyses ⁊ pascit pecora ⁊ amorem sede
coniugis turpi familatu mereatur. nẽc potest lber
cẽ donec ds inigne adueniat ⁊ appareat induecti¬
one. Tunc enim facile contempnit quod male ama¬
uerat. cũ gustare ceꝑit quod ulcus concupiscat.

Expanded text:
cognoscebat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognoscebat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipse dilectio est, et dilectio ipsa cognitio. Cognovit ergo et dilexit, vidit et arsit, gustavit et amavit, et vicit ignis ignem, dilectio superavit delectationem. Contempta est Aethiopissa deformis et nigra; quam sua flamma fuscaverat, et amor ipse suus, non amabilem faciebat. Contempta est in comparatione pulchrioris; neque ultra servire pro illa voluit, qui se cum illa servum semper futurum agnovit. Vita enim carnalis, et concupiscentia carnis ex Patre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amatores suos, patris sui servituti addicit, et subjicit dominationi. Et servit Moyses, et pascit pecora; et amorem foedae conjugis turpi famulatu mercatur, nec potest liber esse, donec Deus in igne adveniat, et appareat in dilectione. Tunc enim facile contemnit, quod male amaverat; cum gustare coeperit, quod dulcius concupiscat.
Abbreviated transcription (Latin):
marinã quomodo rubus ardlebaro: inoncombure¬
batur. ⁊ curiere cepit inconcupis centĩa suauioiẽ.
⁊obiusci aesid̃ia antiqua ubi ardebat⁊ non¬
comburebatur. atte ethiopis se uroris amorem
fastidire. quia ngra erat ⁊ formosa nonerat. neq
similis adillam sunamitem quȩ senes calefacit
uuenes non urit. Huꝰ eñi sunamitis. idẽ s ap̃ie
amorẽ significabat ignis iue de quorubus atdle¬
bat ⁊ ñ comburebatur. & ido moyses ptqiuam
transuit adiudendam uisionem. ac sentire cep̃
quã suauit̃ arderet flamma eius. non amplius
teneri potuit echiopisse uxoris amore. sed accen¬
so corde meliori igne usq ad colloquiũ attissim ꝑ¬
Auenit. ⁊ missis ẽ in popłi saluatione Inigne eni
ei ds ioquebatur. ⁊ de igne audiebatur ⁊ ꝑigñe
intelligebatur. Et erat intus flamma que corsus¬
cencierat. qua sicut rubus ardebat ⁊ comburebat᷑.
mens ipsa inigne dm̃ conceꝑat. ⁊ ꝑignem dm̃

Expanded text:
maximam, quomodo rubus ardebat, et non comburemaximam, quomodo rubus ardebat, et non comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; et oblivisci desideria antiqua ubi ardebat comburebatur, atque Aethiopissae uxoris amorem fastidire; quia nigra erat et formosa non erat; neque similis ad illam Sunamitem, quae senes calefacit et juvenes non urit. Hujus non enim Sunamitis, id est sapientiae, amorem significabat ignis ille quo rubus ardebat et non comburebatur, et ideo Moyses, postquam transivit ad videndam visionem, ac sentire coepit quam suaviter arderet flamma ejus, non amplius teneri potuit Aethiopissae uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad colloquium altissimi pervenit, et missus est in populi salvationem. In igne enim ei Deus loquebatur, et de igne audiebatur, et per ignem intelligebatur. Et erat intus flamma, quae cor succenderat, qua sicut rubus ardebat, et non comburebatur. Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
abea in concupiscentias alienas. Sic cum ẽet moy¬
Ses indeserto pastor animalium.⁊ echiopissam
haberes upeorem. non nouerat aclhuc nisi ignem
consumentẽ. Eopt̾ea mirabatut quod rub ardebat.
nñ combureat᷑. Qudendui enł animus desid̾ia sua
minsimis uoluptatib pascit. & carnali concupis¬
centiȩ uinctuis nondum adampierus sapientiȩ
ꝑuentt. inigne consumente ẽ ⁊ leuorante us ꝙ
adꝑditionem. fsamia eñ libiadmis ⁊ amor car¬
nis. eos quos accenditꝰ confumit. Amor uͦ sap̃ie ba
men habet. sed consumptioñe non habet ⁊i si accen¬
dio frigidios. ardentes tam̃ non comburit. Prop̃tea
moys es mirabatur quomodo ardebat rubus. &
ñ combutebatur. Nam : ipse ardebat quia utoĩẽ
ethiopissam habebat. neq hoc ei muiraculũ fuit.
sed aitiere ⁊ non cõburi quod exꝑtum non fuit hoc
ei miraculum fuit. Exipsum miraculũ tiahebat
eum. ⁊ hortabatur ut tranaret ⁊ uideret uisioñs

Expanded text:
ab ea in concupiscentias alienas. Sic cum esset Moyab ea in concupiscentias alienas. Sic cum esset Moyses in deserto pastor animalium, et Aethiopissam haberet uxorem, non noverat adhuc nisi ignem consumentem; propterea mirabatur, quod rubus ardebat, et non comburebatur . Quandiu enim animus desideria sua in infimis voluptatibus pascit, et carnali concupiscentia vinctus nondum ad amplexus sapientiae pervenit in igne consumente est et devorante usque ad perditionem. Flamma enim libidinis et amor carnis eos quos accendit, consumit. Amor vero sapientiae lumen habet; sed consumptionem non habet, et si accendit frigidos, ardentes tamen non comburit. Propterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et non comburebatur. Nam et ipse ardebat, quia uxorem Aethiopissam habebat; neque hoc ei miraculum fuit, sed ardere et non comburi: quod expertum non fuit, hoc ei miraculum fuit. Et ipsum miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem
Abbreviated transcription (Latin):
mortali uita degens. sapĩam plene apprehendere
poterir : Sapientia enim de occultis trahitur. &
inoccutis inuenitiu:⁊ semꝑ secretum amat sapi¬
entia. nec se contemplandam prebet. nisi hĩis qui
ingrediuntur adeam. Sed hoc ualde graue ẽ in¬
firmnis animis ut dilecta relinquant. ⁊ deserant
amata.⁊ ad eatranseant appetenda quȩ ñ norunt.
nizi doloribus suis ertidiantur: iamara ẽs inci¬
piant que ante dulcia fueruno:⁊ita quodamm
inuiti retrahantur ⁊ compellantur intrare: ⁊tran¬
sire ad contemplandam sapĩam. Namcũ gustare
ceꝑint ⁊ intelligere suauitatem ⁊ iocrinditatẽ sap̃ie.
tc iam compelli opus nonhabent. sed sequuntur
uolentes ⁊ libenter uniuersa despiciunt. ⁊ relin¬
quunt om̃ia ut transeant ad contemplandam Sa-¬
pientiam :⁊ tunc cito ꝑuenunt quia currunt ue.¬
lociter: arcient̃ requirunt. ⁊ incipio ꝓpe tlis esse
sapientia. quia ipsi apptopinquant ei ⁊ ñ elongaus

Expanded text:
mortali vita degens, sapientiam plene apprehendere mortali vita degens, sapientiam plene apprehendere poterit? Sapientia enim de occultis trahitur et in occultis invenitur; et semper secretum amat sapientia, nec se contemplandam praebet, nisi iis, qui ingrediuntur ad eam. Sed hoc valde grave est infirmis animis, ut dilecta relinquant, et deserant amata; et ad ea transeant appetenda, quae non norunt, nisi doloribus suis erudiantur; et amara esse incipiant, quae ante dulcia fuerunt; et ita quodammodo multi retrahantur, et compellantur intrare, et transire ad contemplandam sapientiam. Nam cum gustare coeperint et intelligere suavitatem et jucunditatem sapientiae: tunc jam compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et libenter universa despiciunt, et relinquunt omnia, ut transeant ad contemplandam sapientiam; et tunc cito perveniunt, quia currunt velociter et ardenter requirunt, et incipit prope esse illis sapientia, quia ipsi appropinquant ei, et non elongant
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ẽ ueritas. quia ueritas uerbum ẽ. Eo
cum tam ꝓpe sit ipsa ueritas. nichil tam̃ longiꝰ
abhis quistulticiam amant. Quid autẽ stultius
quã semꝑ ima respicere. & iiultus habere ꝓnos in
terram: Hoc enim bestus datum ẽ. quib ultra
inchii ãppetere ẽ conces sum. Sapientia aut̃ habitat
insuꝑnis. ad quã engi nolunt qui bestiis compa-¬
ratisunt : ⁊ terram intuentur. Hec ẽ ipsa poza stua¬
ticia de quatransiuit iste ad contemplancdã sapiam.
cum faica bona quȩ interra amauerat cespexit:
ad uera bona quȩ sursum sunt contemplanda &
amanda se erexto. quia inhis quȩ deorsum sunt
sub sore omnib uanitatem aspexit. Propt̃ea cum
uidisset in omnib uanitate ⁊ affuctioñe anumi.⁊
nichil ꝑmanere sub sole. transiuit ad contemplan¬
dam sap̃iam supra solem/ Oquã difficlis ciansitus.
⁊ quã mustoꝵ dierum uia infirmos gressus ha¬
bentibus. Et nescio sitota uita hominis sufficere
possit adconficiendum hoc iter. Quis enim in hac

Expanded text:
eritas, quia veritas verbum est. Et cum tam prope sit ipsa veritas, nihil tamen longius ab iis qui stultitiam amant. Quid autem stultius quam semper ima respicere, et vultus habere pronos in terram? Hoc enim bestiis datum est, quibus ultra nihil appetere est concessum. Sapientia autem habitat in supernis; ad quam erigi nolunt, qui bestiis comparati sunt et terram intuentur. Haec est ipsa stultitia, de qua transivit iste ad contemplandam sapientiam, cum falsa bona, quae in terra amaverat, despexit, et ad vera bona, quae sursum sunt, contemplanda et amanda se erexit; quia in his quae deorsum sunt sub sole omnibus vanitatem aspexit. Propterea cum vidisset in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole, transivit ad contemplandam sapientiam supra solem. O quam difficilis transitus t quam multorum dierum via infirmos gressus habentibus! Et nescio an tota vita hominis sufficere possit ad conficiendum hoc iter. Quis enim in hac
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ. Recognosce miser recognosce malĩ.
tuum. recognosce iniseriam tuã. recognosce uͥ ez
⁊ qualis factus es. Conuert̾e de umbra ad clari¬
tatem luminis. ut non solum uerba audias.
sea faciem uiddeas ueritatis.

Expanded text:
mortalitatem. Recognosce, miser; recognosce malum mortalitatem. Recognosce, miser; recognosce malum tuum; recognosce miseriam tuam; recognosce ubi es et qualis factus es. Convertere de umbra ad claritatem luminis, ut non solum verba audias, sed etiam faciem videas veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
in generatione sua quȩ ꝑseuerat cũ hũs qui ia.¬
cent inumbra filioꝵ. ⁊ lumen uere sap̃ie apud
quã stulticia ẽ sap̃ia istaruidere non possunt.
Quia eñĩ ad sola cõmodia carnis respiciunt. de¬
trimenta anime ñ attendunt: ⁊ quia cauti ẽe
uolunt uibitimencũ nonẽ. stulti ⁊ imprudente̾
siunt ibi ubi ꝑiculum graue ẽ ⁊ in touerabile
aetrtmentũ. Nam quȩ ẽ sapĩa. carnem fouere
ꝙ animã negligere : Quȩ ẽ sap̃ia. id quidẽ ꝗd
motico tp̃r molestum ẽ carni tota intentione
fugere. & ici quodanime semꝑ exitials ẽe constat
non cauere. Hec ẽ sapientia dequa iste glatur.
subumbrafolioꝵiacens. Ofolia ⁊ umbra. qualis
ẽ fructus ũr nde adam qualia sunt folia tua.
& quals ẽ fructus tuus: Abscondistite:⁊ folia
tua umbraculum prebuerunt. ut tectus non
uideres ueritatem. Manducasti ⁊ fructus tuus
cibum prestitit. ut corruptus edulio ꝑderes im¬

Expanded text:
in generatione sua , quae perseverat cum iis qui jain generatione sua , quae perseverat cum iis qui jacent in umbra foliorum; et lumen verae sapientiae, apud quam stultitia est sapientia ista, videre non possunt. Quia enim ad sola commoda carnis respiciunt, detrimenta animae non attendunt, et quia cauti esse volunt ubi timendum non est; stulti, et imprudentes fiunt tibi, ubi periculum grave est et intolerabile detrimentum. Nam quae est sapientia, carnem fovere et animam negligere? Quae est sapientia id quidem, quod modico tempore molestum est carni, tota intentione fugere; et id quod animae semper exitiale esse constat, non cavere? Haec est sapientia de qua iste gloriatur sub umbra foliorum jacens. O folia, et umbra qualis est fructus vester? vide Adam qualia sunt folia tua, et qualis est fructus tuus? Abscondisti te, et folia tua umbraculum praebuerunt ut tectus non videres veritatem. Manducasti, et fructus tuus cibum praestitit, ut corruptus edulio perderes im
Abbreviated transcription (Latin):
refrigerium suũ sed ẽ obscura umbra ⁊ tnimica¬
lumini. Carni quidem adtp̃s restigriũ p̾stare
uidecur. sed oculos caligare facit Idcuto suspectã le¬
habere debemus umbram. nec facile credere hiis
que uidentur inumbra. fallunt eñĩ oculosima¬
gines. quia ⁊ ipsa umbra imago ẽ. non u̾itas.
ideo dixi ut suspectam habeas umbiam. quii te
subfosiis positum consiteris. Subfoliis es. inum¬
bra es. ⁊ sapientiam iuxta te uides. Uide diligen¬
ter ne forte nonsit sapientia. sed aliud aliquid la¬
tens sub sp̃s ulius. Que ẽ enĩ sapientia inum¬
bra folioꝵ  Nam umbra folioꝵ delectatiõ ẽ ⁊ iõc¬
ditas in sp̃e & pulchritudine rerum transitoriaꝵ.
Et habet ista sapientiam suam. Sic eñĩ homines
uocant sapĩam. qua ista requies ⁊ tranquillitas
ista carnis callide & astute queritur ⁊ prudenter
conseruatur. Et ista ẽ sap̃ia quafilũ huius scłi ⁊
filii tenebrarum prudentiores sunt filiis lucis.

Expanded text:
refrigerium suum; sed est obscura umbra et inimicarefrigerium suum; sed est obscura umbra et inimicalumini. Carni quidem ad tempus refrigerium praestare videtur, sed oculos caligare facit. Idcirco suspectam habere debemus umbram, nec facile credere iis quae videntur in umbra. Fallunt enim oculos imagines; quia et ipsa umbra imago est, non veritas. Ideo dixi ut suspectam habeas umbram, qui te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es, in umbra es, et sapientiam juxta te vides. Vide diligenter ne forte non sit sapientia, sed aliud aliquid latens sub specie illius. Quae est enim sapientia in umbra foliorum? Nam umbra foliorum delectatio est, et jucunditas in specie et pulchritudine rerum transitoriarum. Et habet ista sapientiam suam. Sic enim homines vocant sapientiam qua ista requies, et tranquillitas ista carnis callide et astute quaeritur, et prudenter conservatur. Et ista est sapientia, qua filii hujus saeculi et filii tenebrarum prudentiores sunt filiis lucis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Umbra enim obscurum facit. ⁊ si requiemha¬
bere uidetur. lumen ñ habet. Caue gͦ ne ⁊tu dum
sub umbra folioꝵ requiem queris. incipias pati
caliginem. Nec possis inumbra positus clare dis¬
cernere. quia imago quod apparet umbra sola ẽ
ñ ueritas. Hanc gͥ umibram fsuoꝵ suspectam habe.
ne decipiaris. Que sunt folia: Sp̃es rerum uisi.¬
bilium folia suntꝰ. quȩ modo quidẽ pulcbra &ꝵ
uirentia apparent. secicadent subito cum turbo
exierto. Que st folia: omus. uinee. horti. pis¬
cinȩ. silua lignoꝵ germinantiũi. familiȩ. posses¬
siones. aurũ. argentum. substantiȩ reggum & ꝓ¬
uintiarum. lyre. cythare. tybiȩ. organa. scifi.
⁊ urcei. ⁊ uasa preciosa. diuitiȩ. ⁊ pompe: ⁊ gła.
omnia heo folia sunt. Quare folia: Quia uana.
quia cacduca. quia transitoria. ideo folia. Mirent
quidem moctico tempore. sedcito arescunt ⁊ cad̃t.
Secitam̃ dum stant umbram faciunt. n habent

Expanded text:
tuit. Umbra enim obscurum facit; et si requiem hatuit. Umbra enim obscurum facit; et si requiem habere videtur, lumen non habet. Cave ergo ne et tu dum sub umbra, foliorum requiem quaeris, incipias pati caliginem. Nec possis in umbra positus clare discernere; quia imago quae apparet umbra, sola est, non veritas. Hanc ergo umbram foliorum suspectam habe, ne decipiaris. Quae sunt folia? Species rerum visibilium folia sunt; quae modo quidem pulchra et virentia apparent, sed cadent subito cum turbo exierit. Quae sunt folia? Domus, vineae, horti, piscinae, sylva lignorum germinantium, familiae, possessiones, aurum, argentum, substantiae regum et provinciarum; lyrae, citharae, tibiae, organa, scyphi, et urcei, et vasa pretiosa divitiae et pompae, et gloria: omnia haec folia sunt. Quare folia? Quia vana, quia caduca, quia transitoria: ideo folia. Virent quidem modico tempore, sed cito arescunt et cadunt. Sed tamen dum stant, umbram faciunt et habent
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoq ⁊ magnos ouium greges uitra omnes
qui fuerunt ante me inhierłm. Ecce habundan¬
tia. Gła ubi est: Coaceruaui mͥ argentum:i aurũ.
& substantias regum ⁊ ꝓuintiarum. Quanta gła.
Et quid sequitur: Quid̾. nisi quia niens ꝓcar ad
iactantiam cito ꝑlasciuiam mollescit ⁊ eneruerat᷑.
denda: suꝑ gressus sum opibus omnes qui fuer̃t
ante me inhierłm. Sapientia quoq ꝑseuerauit
mecum. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti. Ideo
confident effudisti cortuũ indelicias uoluptatis:
suꝑilecebras pulchritudinũ ⁊ iocunditatũ uanita¬
tis. Quare: Quia sapientia ꝑseuerau̾it tecum. Qre
eñ tuintus positam quereres. si ipsa foris uagũ
non reliquit : Quȩ tamenẽ ista sapientia que ita
discursus amat.: ⁊ secretum fastidit: Gide ne forte.
sunilitudo fallat te:⁊ non sit sapientia quͦid sapĩa
esse uidetur. Caue ne inumbra folioꝵ decipiaris.
ubi latuit pater tuus qui u̾itatem uidere non po¬

Expanded text:
nta quoque, et magnos ovium greges ultra omnes nta quoque, et magnos ovium greges ultra omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Ecce abundantia. Gloria ubi est? Coacervavi mihi argentum et aurum, et substantias regum et provinciarum. Quanta gloria. Et quid sequitur: nisi quod mens procax ad jactantiam cito per lasciviam mollescit et enervatur denda: et supergressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti. Ideo confidenter effudisti cor tuum in delicias voluptatis, et super illecebras pulchritudinum et jucunditatum vanitatis. Quare? quia sapientia perseveraverat tecum. Quare enim tu intus positam quaereres; si ipsa foris vagum non reliquit? Quae tamen est ista sapientia quae ita discursus amat, et secretum fastidit? Vide ne forte similitudo fallat te, et non sit sapientia quod sapientia esse videtur. Cave ne in umbra filiorum decipiaris, ubi latuit pater tuus qui veritatem videre non po
Abbreviated transcription (Latin):
lem affectum multiplictus pascit. Neq eñi lascuuen¬
ti sufficit. ut intebus quȩ adhumana secuitut̃e facte
g̃t ⁊ iocunditatẽ delectetur. nisi etiam suꝑbia eciua¬
litatẽ conditionis trans grediens hominib: dominet.
hocẽ eñ quod pͦc cet̾as ⁊ inter cȩt̾as su ꝑstitiones suias
adiungit dicens. Posfedi seruos ⁊iancuias. multaꝙ
Nam illic dominari regnantis foret ꝓbitas. hic uͦ
ciominari ñ regnantis ꝓbitas ẽ: sea prementis iniqͥ¬
tas. ⁊ patientis utilitas. Sed gl̃e animal spẽm atten¬
dit ext̾ius. morbum int̾ius non attendit. Putat
magnum ẽe quod inflatumẽ uido gaudet ext̃us
magnus uideri. introrsus aut̃ uaciuis ⁊ inanis ẽe
ñ timẽt. Posseai inqiuit setuos ancilas. mustamq
familiamhabui. Quid multa familia sine posses sio¬
ne mista. ⁊ pecunia multa atq habunclantia sump¬
tuũ facere potuisset : Propt̾ea adiunxit . ait. Arm̃¬

Expanded text:
lem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivienlem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis sufficit, ut in rebus quae ad humanam servitutem factae sunt, et jucunditatem delectetur, nisi etiam superbia aequalitatem conditionis transgrediens, hominibus dominetur. Hoc est enim quod post caeteras et inter caeteras superstitiones suas adjungit, dicens. Possedi servos et ancillas, multamque Nam illic dominari, regnantis foret probitas. Hic vero dominari, non repugnantis probitas est, sed prementis iniquitas, et patientis utilitas. Sed gloriae animal speciem attendit exterius, morbum interius non attendit. Putat magnum esse quod inflatum est, et ideo gaudet exterius magnus videri. Introrsus autem vacuus et inanis esse non timet. Possedi, inquit, servos et ancillas, multamque familiam habui. Quid multa familia sine possessione multa; et pecunia multa, atque abundantia sumptuum facere potuisset? Propterea adjunxit, et ait: Arme
Abbreviated transcription (Latin):
stitionẽ ꝑconcupiscentiam oculoꝵ effudit :i eo nequiꝰ
nunc intoto corrumpitur quo in parte quantulacũq
correcta uidebatur: Prius eñĩ corxumpebaris ⁊ humi¬
liabaris. qm̃ uidisti ⁊ uitellexisti quod patiebaris.
nunc sub sp̃e uirtutũ. uitioꝵ precda factus es Int̾rat
auaritia subobtentu parsimoniȩ.: ⁊ dum ꝑsuadet
animo inrebus habitis temperantiã non deserere.
facit non ꝓfutura seruaro: Inde multiplicatis duituis
suꝑbia sequitur. dumid quodꝑambitione quesi¬
tum ẽ. adelationem possidetur: Inde omnia hȩc
portenta uanitatis orta sunt. quod meus stulta.
interum erꝑĩitis uerum bonum extra existimar.
iueniendum. ñ quasi ꝑea qiue foris sunt uerũ
bonum intus querendũ stt. sed quasi ineis consis¬
tar. ⁊dcuto sine molestia auclacter ꝑomnia se dif.¬
fundtor⁊ quȩ in abstinentia carnis affuctioñẽ inuene.¬
rat. alio acitu reꝑto ꝑ concupiscentiam oculoꝵ camna¬

Expanded text:
erstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius erstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius nunc in toto corrumpitur, quo magis in parte quantulacunque correcta videbatur. Prius enim corrumpebaris et humiliabaris; quoniam vidisti et intellexisti quod patiebaris, nunc sub specie virtutum, vitiorum praeda factus es. Intra avaritia sub obtentu parcimoniae, et dum persuadet animo in rebus habitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplicatis divitiis superbia sequitur, dum id quod per ambitionem quaesitum est, ad elationem possidetur. Inde omnia haec portenta vanitatis orta sunt, quod mens stulta in rerum experimentis verum bonum extra existimat inveniendum, non quasi per ea quae foris sunt, verum bonum intus quaerendum sit, sed quasi in eis consistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se diffundit; et quae in abstinentia carnis afflictionem invenerat, alio aditu reperto per concupiscentiam oculorum, carna
Abbreviated transcription (Latin):
nantium. quia umbram queris luce ueritatis amis¬
sa. Quid tͥ cum istis delectationib infelir ⁊ bonoꝵ
tuorũ oblte: Ubi ẽ minc quod ꝑaulo ante. ꝓpo¬
siusti auio abstrahers carnem tuam. qui mͦ om̃i
lasciua ⁊ uanitate in ebrias animam tũã  Nlum.¬
quid ita quentur sapientia: Exisse illic uidebaris.
Quomodo tam eito reueisus es: Quomo do nͥ quia
incircuitii ambulasti ⁊ inuoluta fuit semita tua:
reduxit te parsimonia ubi gula ꝓstiauerat: Eecce t̃m
inuoluptatem corriuisti. ⁊ captiuus factus es uanitat᷑.
Quomodo huc uenisti. nisi quia audisti uoc̃e eius.
⁊ abscondisti te ᷤᷤ Hecẽ enim umbra uanitatis sub qͦ
lates. ne uideas uar itatẽ. Quomodo gͦ huc uenisti :
Nonne debueras querere sapientiam ͦ s edmens tua
longe exulans aueritate &: uiam ueritatis ignorans.
unde abuno sẽ uitio uoluptatis ꝑ continentĩã gule
cohibuit. inde licentius in omn̾e se lasciuuiam ⁊ suꝑ¬

Expanded text:
nantium, quia umbram quaeris luce veritatis amisnantium, quia umbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis delectationibus infelix, et bonorum tuorum oblite? Ubi est nunc quod paulo ante proposuisti a vino abstrahere carnem tuam: qui modo omni lascivia et vanitate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic videbaris, quomodo tam cito reversus es? Quomodo? nisi quia in circuitu ambulasti, et involuta fuit semita tua, et reduxit te parcimonia ubi gula prostraverat. Ecce iterum in voluptatem corruisti, et captivus factus es vanitatis. Quomodo huc venisti, nisi quia audisti vocem ejus et abscondisti te? Haec est enim umbra vanitatis sub qua lates, ne videas veritatem. Quomodo ergo huc venisti? Nonne debueras quaerere sapientiam? Sed mens tua longe exsulans a veritate et viam veritatis ignorans, unde ab uno se vitio voluptatis per continentiam gulae cohibuit: inde licentius in omnem se lasciviam et sup
Abbreviated transcription (Latin):
fruentib uerum bonum ñ conferunt. possidentisꝰ
nec fruentib conferre quid possunt : Quare ͤg pꝰt
bonũ ꝓpositum continentie ⁊ querendȩ sapientie
studium. tã cito iterũ adoccupettionẽ uanam con¬
uerttris : Quare: nizi quia mens tua fotis eiecta
ẽ. ⁊ uaga ac ꝓfuga effecta suꝑ terram. ideoq stare
ñ pocest. quia inueritate fixa nonẽ. Idcuto in quis
mͥ domos. plantaui uineas. feti hortos. ⁊ pomeria.
⁊conseui ea cuncti generis arboribus: ⁊ exstruxi mͥ
piscinas aquarum ut urigatem siluam lignorum
germinantium. Hoc ẽ quoa dixi. extra queris qd̃
untus ꝑdicdisti. Magnificas oꝑatua. quia intemec¬
ipso minoratus es. Elificas domos. quia piectus
es de habitaculo conscientiȩ tue. plantas uineas :
facis hortos. quia germina sapientiȩ incorde tuo
aruerunt. exstruis piscinas. qui fontem uitȩ intꝰ
sauentis non habes. Siluam urigas lignoꝵ germi¬

Expanded text:
fruentibus verum bonum non conferunt, possidentibus fruentibus verum bonum non conferunt, possidentibus nec fruentibus conferre quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem vanam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, quia in veritate fixa non est. Idcirco, inquis, mihi domos, et plantavi vineas, feci hortos, pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus, et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium. Possedi intus perdidisti. Magnificas opera tua, quia in temetipso minoratus es. Aedificas domos, quia projectus es de habitaculo conscientiae tuae. Plantas vineas et facis hortos, quia germina sapientiae in corde tuo aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus salientis non habes. Silvam irrigas lignorum germi