comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius non potest referri naturam.
Quis enim naturȩ trinitatis. supe¬
rior ce melior potuit in ueniri. qͥ
ei meluis angłis nomen &e daret &
imponeret: qm meliorum est in¬
ferioribus nomina imꝑtire: Quis
ergo non uideat. hȩc indei filio
nature carnis eius congruere.
scđm quam et exaltatus est. et ho-¬
noratus. et melioris nominis dig-¬
nitatem adeptus est is qui scd̃m
naturam uerbi horum nichil e¬
guit aliquando. ꝑsequamur ergo
adhuc om̃s beatitudines eius. mu¬
nera passionis eius merito ad qui-¬
sita. quibus luce clarius apparebit.
non posse ei scđm quod natura ds
est. sed scđm quod natura homo
fac tus est conuenire. Dicit ergo
ysaias ꝓpheta. si posuerit ꝓpecca¬
co animam suam: uidebit semen
longeuum. & uoluntas dñi in ma¬
nu eius dirigetur. Pro eo quod
laborauit anima eius: uidebit
lucem. & saturabitur scientia ui¬
stificare iustum bene seruient᷑e
multis. & iniquitates eorum ipse
portauit. ꝓpterea ipse possidebit¬

Expanded text:
ejus non potest referri naturam. ejus non potest referri naturam. Quis enim naturae Trinitatis superior et melior potuit inveniri, qui ei melius angelis nomen et daret et imponere, quoniam meliorum est inferioribus nomina impertire. Quis ergo non videat haec in Dei Filio naturae carnis ejus congruere, secundum quam et exaltatus est, et honoratus, et melioris nominis dignitatem adeptus est, is qui secundum naturam Verbi horum nihil eguit aliquando? XI. Persequamur ergo adhuc omnia beatitudinis ejus munera, passionis ejus merito acquisita, quibus luce clarius apparebit, non posse ei, secundum quod natura Deus est, sed secundum quod natura homo factus est convenire. Dicit ergo Isaias propheta: Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, et voluntas Domini in manu ejus dirigetur, pro eo quod laboravit anima ejus. Videbit lucem et saturabitur scientia, justificare justum bene servientem multis, et iniquitates eorum ipse portabit: propterea ipse pos
Abbreviated transcription (Latin):
acceptior et honoratior esset. atq
excellentioribus meritis emineroe :
Exaltauit inquit eum. & don auit
illi nomen: quod est suꝑ omne
nomen. Ergone uerbum ad illud
usq tempus non habuit nomen.
quod est suꝑ omne nomen. sed me-¬
ruit operibus quod natura non
habuit. Item adhebreos. Tanto in¬
quit melior angłis factus. quanto
excellentius pre illis nomen acce-¬
pit. Quis in tantam impietatis uo¬
raginem ꝓruat. quis eo usq ame¬
tie nube cecatus in id decidat.
tis naturam meliorem angłis fa-¬
ctum. Neq enim angłi diuina
potest eius conferri aut compara¬
ri natura. quorum quasi conlatio¬
ne repperiatur excellentior atq
melior. cum sit omĩb naturis in¬
comparabiliter prestantior. Sed
et quod ait melior angłis factus.
posterus uult intelligi id quod
melius precedentium conlatione
factum est. Quod quid aliud erit
nisi humana eius natura: Nom
quoq eum meliꝰorem accepisse des-¬
cribit. quod omnino ad diuinam

Expanded text:
acceptior et honorabilior esset, atque acceptior et honorabilior esset, atque excellentioribus meritis emineret? Exaltavit, inquit, eum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen . Ergone Verbum ad illud usque tempus non habuit nomen quod est super omne nomen, sed meruit operibus quod natura non habuit? Item ad Hebraeos: Tanto, inquit, melior angelis factus, quanto excellentius prae illis nomen accepit . Quis in tantam impietatis voraginem proruat? Quis eousque amentiae nube caecatus in id decidat, ivinitatis naturam meliorem angelis factum? neque enim 66 angelis divina potest ejus conferri aut comparari natura; quorum quasi collatione reperiatur excellentior atque melior, cum sit omnibus naturis incomparabiliter praestantior. Sed et quod ait: Melior angelis factus, posterius vult intelligi id quod melius praecedentium collatione factum est. Quod quid aliud erit nisi humana ejus natura? Nomen quoque eum melius accepisse describit, quod omnino ad divinam
Abbreviated transcription (Latin):
cipere tanqu̾a qui ante non habuit :
Anforte negabunt dño iħu xp̃o. ob
meritum passionis & mortis Hȩc
omĩa fuisse conlata. legant apłm
dicentem de ipso. Humiliauit sem&¬
ipsum factus obediens usq ad mor-¬
tem: mortem autem crucis. Prop¬
ter quod et ds̃ illum exaltauit. &
donauit illi nomen. quod est suꝑ
omne nomen. ut in nomine iħu
omne genu flectatur. celestium¬
et derrestrium. et infernorum.
Et dauid. De torrente inquit inuia
bibit: ꝓpterea exaltauit capud.
De torrente in uia. idest de fluuio
mortis humanȩ. Propterea in qͥt¬
exaltauit capud quia mortem
gustauit. Et ipse in euangłio.
Propterea inquit diligit me pater
meus. qͣm animam meam pono
pro ouib meis. Quid igitur uob̃
iudetur natura uerbi: Exul et ua-¬
cua magnitudinis et głȩ honori-¬
bus fuit: aut inꝑfecte. aut exi¬
gue dilectionis apud patrem
inȩternitatȩ manebat. et idcir¬
co talia subire quesiuit. ꝑ quȩ

Expanded text:
cipere, tanquam qui antea non habuit? cipere, tanquam qui antea non habuit? An forte negabunt Domino Jesu Christo ob meritum passionis et mortis haec omnia fuisse collata? Legant Apostolum dicentem de ipso: Humiliavit seipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus illum emen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Et David: De torrente, inquit, in via bibit, propterea exaltavit caput . De torrente in via, id est de fluvio mortis humanae; propterea exaltavit caput, quia mortem gustavit. Et ipse in Evangelio: Propterea, inquit, diligit me Pater meus: quoniam animam meam pono pro ovibus meis . Quid igitur vobis videtur? Natura Verbi exsul et vacua magnitudinis et gloriae honoribus fuit, aut imperfectae aut exiguae dilectionis apud Patrem in aeternitate manebat: et idcirco talia subire quaesivit, per quae
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in natura sua ꝑpetiens. quȩ
ei ꝓbantur esse indigna: exigen¬
dum ab eis est cur his qui morte
sua ꝑempturus erat mortem sicut
fuit. idest in natura sua mori. quid
ei opus erat de uirgine nasci: Sed
utiq hȩc est admiranda eius beni¬
gnitas. in hoc magnus erga nos pie¬
tatis eius demonstratur affectus.
ut quia mors eius nobis fuerat neces¬
saria. ipse autem innatura sua mori
non poterat. dignatus est naturam
nram assumerȩ in qua ꝓnobis mo-¬
ri potuisset. quod fuerat necesse.
Sed concedamus eis contra tot eius
scripture fidem et catholicam ue¬
ritatem. ut in natura sua ꝓnobis
mori dignatus sit. quod est omni¬
no impossibile. et om̃s humanȩ fra¬
gilitatis ꝑtulerit passiones. Nũqͥd
et honorib sublimari: & dignitatis
ꝓfec tibus augeri natura eius indi-¬
gebat. ut humilitatis et obedientię.
ac mortis merito sublimium meri¬
torum teneret fastigium. et pote¬
statem cęli ac terre mereretur ac-¬

Expanded text:
nobis in natura sua perpetiens quae nobis in natura sua perpetiens quae ei probantur esse indigna? Exigendum ab eis est cur is qui morte sua perempturus erat moretm, sicutfuit, id est in natura sua mori, quid ei opus erat de Virgine nasci? Sed utique in hoc est admiranda ejus benignitas, in hoc magnus erga nos pietatis ejus demonstratur affectus, 65 ut quia mors ejus nobis fuerat necessaria, ipse autem in natura sua mori non poterat, dignatus est naturam nostram assumere, in qua pro nobis mori potuisset, quod fuerat necesse. X. Sed concedamus eis contra totius Scripturae fidem et catholicam veritatem, ut in natura sua pro nobis mori dignatus sit quod est omnino impossibile et omnes humanae fragilitatis pertulerit passiones; numquid et honoribus sublimari et dignitatis profectibus augeri natura ejus indigebat, ut humilitatis et obedientiae ac mortis merito sublimium meritorum teneret fastigium, et potestatem coeli ac terrae mereretur ac
Abbreviated transcription (Latin):
et me ipso cõmunib : et ego ipse unꝰ
sum insingulis michi met ipsi pro-¬
priis. Quȩ cum ita sint: series nobis
diuinarum ꝑcurrenda est litterarũ.
Et plurima testimonia congerenda.
quibus demonstre tur quam sit
impium et sacrilegum ea quȩ sunt
ꝓpria carnis xp̃i ad nature uerbi
ꝓprietatem referre. & que sunt ꝓ-¬
pria uerbi. ꝓprietati naturȩ car¬
nis adscriberȩ. et quam sit nichil¬
ominus impium ea quȩ sunt pro¬
pria carnis. ꝑ exceptionem propri-¬
etatis alienare auerbo. et quȩ sũt
ꝓpria uerbi. eadem exceptionis le-¬
ge alienare a carne. cum sit eis
sit utrumq. Et qm unius natu¬
re ꝓfessores hac sibii confessione
blandiuntur dicentes.quid in¬
possibile aut inconueniens dig-¬
nationi filii dei. ut in natura di-¬
uinitatis sue obnͣrę salutis redẽp.¬
tionem quȩ uellet indigna &
humilia sustinere ꝑquȩ magis
ampliorem nobis ad se diligendũ
caritatis excitaret affectum. ea ꝓ

Expanded text:
et in meipso communibus, et ego ipse unus et in meipso communibus, et ego ipse unus sum in singulis mihimetipsi propriis. IX. Quae cum ita sint, series nobis divinarum percurrenda est litterarum, et plurima testimonia congerenda, quibus demonstretur, quam sit impium et sacrilegum, ea quae sunt propria carnis Christi ad naturae Verbi proprietatem referre; et quae sunt propria Verbi, ad proprietatem naturae carnis ascribere: et quam sit nihilominus impium, ea quae sunt propria carnis, per exceptionem proprietatis alienare a Verbo; et quae sunt propria Verbi eadem exceptionis lege alienare a carne; cum sit eis sit utrumque. Et quoniam unius naturae professores hac sibi confessione blandiuntur, dicentes: Quid impossibile aut inconveniens fuit dignationi Filii Dei, ut in natura divinitatis suae, ob nostrae salutis redemptionem quae vellet indigna et humilia sustineret, per quae magis ampliorem nobis ad se diligendum caritatis excitaret affectum, ea pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ notam liuoris cuiusq uerberis
gestare in corꝑe meo. ꝑ naturam car¬
nis mȩȩ. Et ꝓprium michi est hãc
eandem notam non gestare in sp̃u
meo: ꝑnaturam anime meę. Item
ꝓprium michi est plagam uerbi
idest sermonem durum gestare
in mente mea. ꝑnaturam anime
meȩ. Et ꝓprium michi est: eandẽ
plagam non portare in corpore meo.
ꝑnaturam carnis. Et cum sit michi
utrumq propͥum: & corꝑi et ani-¬
me meȩ utrumq alienum. quia
nec corpus durum letum ue ser¬
monem intelligit. nec anima fla-¬
gelli uulnere liuescit. Utrumq
tamen cõmune est inme ipso: et
anime &e corpori meo. quia anima
extracorpus sit et q̃ sentirȩ ꝓpriũ
fuerat sentit. Nec corpus extra ani-¬
me consortium: plagarum in di¬
tia gestabit. Quod ergo ꝓprium
michiest insingulis & alienum est
a singulis. id cõmune est inme ipso
singulis. quod ꝓprium est singulis.
Et tamen ego ipse unus sum in utrisq

Expanded text:
est notam livoris cujusque verberis est notam livoris cujusque verberis gestare in corpore meo, per naturam carnis meae; et proprium mihi est hanc eamdem notam non gestare in spiritu meo per naturam animae meae. Item proprium mihi est plagam verbi, 64 id est sermonem durum gestare in mente mea per naturam animae meae; et proprium mihi est eamdem plagam non portare in corpore meo per naturam carnis meae. Et cum sit mihi utrumque proprium; et corpori et animae meae utrumque alienum; quia nec corpus durum laetumve sermonem intelligit, nec anima flagelli vulnere livescit: utrumque tamen commune est in meipso, et animae et corpori meo; quia nec anima extra corpus id quod ei sentire proprium fuerat sensit; nec corpus extra animae consortium plagarum indicia gestavit. Quod ergo proprium mihi est in singulis, et alienum est a singulis, id commune est in meipso singulis, quod proprium est singulis, et tamen ego ipse unus sum in utrisque,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sed in ipso est. utrumq cõmune.
Sienim dicamus quia ipsi est cõmu-¬
ne: necesse est ut exigatur anobis
dare & ostendere alium cum quo
eisit hoc ipsum comune. Quȩ pro-¬
fessionis necessitas in nestorii uergit
impium dogma. Melius igitur &
catholice dicimꝰ. in ipso et non ipsi
esse cõmune. & melius ipsi et non
in ipso dicimus: ꝓprium eẽ. Ergo
proprium ẽ illi mori: ꝓpter natu¬
ram carnis. quȩ mortalis est. Et ꝓ¬
prium est illi non mori. ꝓpter na.¬
turam uerbi: quȩ mori non potest.
dem ꝓpter in effabilȩ misterium uni¬
onis: utrarumq naturarum: comu-¬
nis in ipso fuit mortalitas carnis uer-¬
bi nature quȩ mori non potuit: &
cõmunis in ipso ẽ immortalitas uerbi
nature carnis quȩ morti succubu¬
it. Ergo sicut illi mori et non mo¬
ri exutrisq naturis ẽ ꝓpͥum. ita
cõmune est in ipso utrisq naturis.
quod illarum est ꝓprium. Et ut ex¬
empli gratia dixerim: ꝓprium mͥ

Expanded text:
ipsi, sed in ipso est utrumque commune. ipsi, sed in ipso est utrumque commune. Si enim dicamus, quia ipsi est commune, necesse est ut exigatur a nobis dare et ostendere alium, cum quo ei sit hoc ipsum commune; quae professionis necessitas in Nestorii vergit impium dogma. Melius igitur et catholice dicimus, in ipso et non ipsi esse commune. Et melius ipsi, et non in ipso dicimus proprium esse. Ergo proprium est illi mori, propter naturam carnis, quae mortalis est; et proprium est illi non mori, propter naturam Verbi, quae mori non potest. Item propter ineffabile mysterium unionis utrarumque naturarum, communis in ipso fuit mortalitas carnis, Verbi naturae, quae mori non potuit; et communis in ipso est immortalitas Verbi, naturae carnis, quae morti succubuit. Ergo sicut illi mori et non mori ex utrisque naturis est proprium, ita commune est in ipso utrisque naturis, quod illarum est proprium. Et ut exempli gratia dixerim proprium mihi
Abbreviated transcription (Latin):
et xpͣc ipse unus atq idem est et cre-¬
atus & non creatus. habens initium
et initio carens. etatȩ atq intellectu
ꝓfitiens. & intelligentiȩ ętatisq aug¬
menta non recipiens. mortem ꝑpeti¬
ens. & mortis legib non subiacens.
honores obmeritum accipiens & nul-¬
lis honorib indigens. Et cum hȩc om¬
nia diuersa sint inse ipsa: ipsius tamͣ
sunt propria. & ideo uoces affectus &
gesta utriusq congruentia inse ipso
non diuidet. quia ipsius est utrumq
quod habet. Sed unum illi est exna¬
tura uerbi : quam ds ꝑmanens non
amisit. Et aliud illi est exnatura
carnis : quam homo factus accepit.
Adhuc dicamus manifestius ꝓpter eos
qui ꝑ imperitiam sensus naturarum
ꝓprietatem & comunionem. quem¬
admodum dicãtur inxp̃o non in¬
telligentes: abutuntur et refugu̾it
hec omĩadiuersum est atq alienũ
initium non habere et exinitio
subsistere. mori & mori non posse.
Et tamen sicut ipsi xp̃o ꝓprium est

Expanded text:
et 63 Christus ipse unus atque idem est et creet 63 Christus ipse unus atque idem est et creatus et non creatus; habens initium, et initio carens; aetate atque intellectu proficiens, et intelligentiae aetatisque augmenta non recipiens; mortem perpetiens, et mortis legibus non subjacens; honores ob meritum accipiens, et nullo honore indigens: et cum haec omnia diversa sint in seipsa, ipsius tamen sunt propria; et ideo voces, affectus et gesta utrique rei congruentia in seipso non dividit, quia ipsius est utrumque quod habet; sed unum illi est ex natura Verbi, quam Deus permanens non amisit, et aliud illi est ex natura carnis, quam homo factus accepit . . . VIII. Adhuc dicamus manifestius, propter eos qui per imperitiam sensus, naturarum proprietatem et communionem, quemadmodum dicatur in Christo non intelligentes, abjiciunt et refugiunt haec omnia. Diversum est atque alienum, initium non habere, et ex initio subsistere, mori, et mori non posse: et tamen sicut ipsi Christo proprium est
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. Uerbi gratia. Ego ipse sum
qui oculis corporeis: alhum colorem
nigrum ue discerno. Et ego ipsesum
rursus. qui malum iniquitatis. et ui-¬
sticie bonum mentis obtutu diuidico.
Nec tamen ideo alius. atq alius sum :
quia utrumq michi est ex diuerso.
Non enim ipsis oculis uideo uariart co-¬
lores quib uideo uariare sermones.
Et tamen egosum ipse qui ex utroq
ago. lltrumq meum est. non uide¬
re iusticiam nisi oculis mentis. et
meum est non uidere colores. nisi oculis
carnis. Meum est non uocem oculis¬
audire. et meum est non audire
lumen aurib. Meum est non dis¬
cernere naribus gustum. & meumẽ
palato non ꝑciꝑe odoratum. Acum
totum meum sit inme ipso. id est ui¬
dere. audire. odorari. gustare. at tam
aliud est michi unde iudeo. aliud
unde audio. aliud unde gusto. o do¬
resq discerno. Et cum sit in me totũ
quodam priuato iure diuersum
atq diuisum: ego tamen ipse diui¬
di. et separari non possum. Ita ergo

Expanded text:
exemplo. Verbi gratia: ego ipse sum qui oculis corporeis album colorem nigrumve discerno, et ego ipse sum rursus qui malum iniquitatis, et justitiae bonum mentis obtutu dijudico, nec tamen ideo alius atque alius sum, quia utrumque mihi est ex diverso. Non enim ipsis oculis video variari colores, quibus video variari sermones, et tamen ego sum ipse qui ex utroque ago: utrumque meum est, non videre justitiam nisi oculis mentis, et meum est non videre colores nisi oculis carnis: meum est non videre vocem oculis, et meum est non audire lumen auribus; meum est non discernere naribus gustum, et meum est palato non percipere odoratum: et cum totum meum sit in meipso, id est videre, audire, odorari, gustare, attamen aliud est mihi unde video, aliud unde audio, aliud unde gusto odoresque discerno: et cum sit in me totum quodam privato jure diversum atque divisum, ego tamen ipse dividi et separari non possum. Ita ergo
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃u sc̃o: de uirgine maria. Uerbũ
caro factum non amisit quod erat.
sed cepit ẽẽ quod non erat. Non de¬
mutatum dm̃. sed ꝑmanentẽ &iam
hominẽ natum. non putatiuum. nõ
ut uerum dm̃ intelligimus. itaue¬
rum dm̃ uerum hominem fuisse.
nullo modo ambigimus confitendũ
ad implesse legem & prophetas. Passũ
sub pontio pilato. crucifixum. & scđm
scripturas mortuum & sepultum. et
scđm scripturas tercia die a mortius
resurrexisse. assumptum in celis sede¬
re in dexteram patris. in de uenturũ
iudicare uiuos et mortuos expecta¬
mus. In huiꝰ morte & sanguine remis¬
sionem peccatorum consecuturi. re-¬
suscitandos nos abeo inhis corporib
et in eadem carne inqua natus est.
passus. & mortuus. et resurrexit ani-¬
mam cũ hac carne accepturi ab eo
aut uitam ȩternam ꝓbonis meritis.
aut sententiam ꝓpeccatis ęternam:
hoc placuit.

Expanded text:
de Spiritu sancto ex virgine Maria. Verbum de Spiritu sancto ex virgine Maria. Verbum caro factum non amisit quod fuerat, sed coepit esse quod non erat. Non demutatum sed permanentem etiam hominem natum, non putative, sed vt verum hominem intelligimus: ita verum hominem verum Deum fuisse nullo modo ambigimus. Confitendumadimplesse legem et psub Pontio Pilato, crucifixum, et secundum Scripturas mortuum et sepultum, et secundum Scripturas tertia die a mortuis resurrexisse: assumptum in coelis, sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos exspectamus, in hujus morte et sanguine remissionem peccatorum consecuturi: resuscitandos nos ab eo in his corporibus, et in eadem carne in qua natus est, passus, et mortuus, et resurrexit, animam cum hac carne accepturi ab eo, aut vitam aeternam pro bonis meritis, aut sententiam pro peccatis aeternam: hoc placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scmtinum deum ẽẽ confiteor.
Non sicut unum quasi solitarium.
neq eundem qui ipse sibi pater sit
ipse filiuf: sed pater uerus genuit
filium uerum. ut est deum de deo.
lumen delumine. uitam ex uita. ꝑ¬
fectum de ꝑfecto. cotum a coto. ple¬
num apleno. Non creatum sed geni¬
tum. non exnichilo. sed expatre.uniꝰ
substantie cum patre. Et sp̃m sc̃m
uerum dm̃ non ingenitum. neq ge¬
nitum. non creatum. nec factum:
coeternum. Unum tamen dm̃ qui
ex uno patre: & totum quod pater sit
dsͣ. Natus est filius. et in patre totum
quod est : totum genuit filium. Ge¬
nuit pater filium. generans non mi¬
nuit. nec amisit plenitudinis sue de¬
itatem. Totum autem quod ds patͣ
est. id ẽẽ. filium ab eo natum certissi¬
me tenentes. cum sp̃u sc̃o unum dm̃
piissime confitemur. Credimꝰ in iħm¬
omĩa creata sunt que in celis & que in
in terra: usibilia et inuisibilia. Prop¬
ter nram salutem descendit decelo.
qui num qu̾ã desierat ẽe̾ in celo. Natũ

Expanded text:
m unum Deum esse confiteor. Non sic unum quasi solitarium, neque eumdem qui ipse sibi Pater sit, ipse Filius; sed Pater verus genuit Filium verum, ut est, Deum de Deo, lumen de lumine, vitam ex vita, perfectum de perfecto, totum a toto, plenum a pleno; non creatum sed genitum; non ex nihilo, sed ex Patre, unius substantiae cum Patre. Et Spiritum sanctum verum Deum; non ingenitum, neque genitum; non creatum nec factum, coaeternum. Unum tamen Deum, qui ex uno Patre, et totum quod Pater sit. Deus natus est Filius et in Patre totum quod est, totum genuit Filium. Pater Filium generans non minuit, nec amisit plenitudinis suae deitatem. Totum autem quod Deus Pater est, id esse Filium ab eo natum, certissime tenentes, cum Spiritu sancto unum Deum piissime confitemur. Credimus in omnia facta sunt, quae in coelis et quae in terra, visibilia et invisibilia: propter nostram salutem descendit de coelo; qui numquam desierit esse in coelo: natus
Abbreviated transcription (Latin):
Procul dubio quia pater uere genuit : hoc
ꝓprium nomen est ei. Et filius uere de
eo natus est. hoc unitum nomen est ei.
Et sp̃s principalis qui de patre procedit:
deitatis nomen est ei. Cum uero nomina
pluraliter in ꝑsonis singłis ꝑcurrendo di¬
stinguntur. ꝓpria nomina ostenduntur.
Cum scđ̾m deitatem referuntur. unitum
usye nomen inhis dicatur.

Expanded text:
Proculdubie quia Pater vere genuit, hoc proprium nomen est ei, et 240 Filius vere de eo natus est, hoc unitum nomen est ei, et Spiritus principalis, qui de Patre procedit, deitatis nomen est ei. Cum vero nomina pluraliter in personis singulis percurrendo distinguuntur, propria nomina ostenduntur. Cum secundum deitatem referuntur, unitum usiae nomen in his indicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
illud nobis maiorem hesitationis scru¬
pulum mouet : quod idem arrius
dixit. patrem non naturaliter fili¬
um generasse. ne scilicet naturalib
uideatur conditionum necessitati¬
bus subiacere: sed uoluntario cari¬
tatis affectu edidisse. quo ꝑhec in-
dm̃ libere potestatis demonstrare¬
tur inditium atq ita extrinsecus
magis &e aliunde quam deseipso
intelligatur generasse. & iurȩ patͣ¬
ne uoluntatis et caritatis pocuis quͣa
nature filium eeͣ credendum: quͣe
ut dictum est uoluntateꝰ non na¬
turali lege dinoscitur edidisse. Cũ
ergo hȩc ut dixi. nodose questionis
solutionem. utrum obliuione an
difficultate athanasium liquet
omisisse. nunc si uidetur contra ea
que orationem eiꝰ obsui prolixita¬
tem forsitan effugerunt: responsi¬
onis eius intentio dirigatur.¬
arrius dixit

Expanded text:
illud nobis majorem haesitationis scruillud nobis majorem haesitationis scrupulum movet, quod idem Arius dixit, Patrem non naturaliter Filium genuisse, ne scilicet naturalibus videatur conditionum necessitatibus subjacere; sed voluntario caritatis affectu edidisse, quo per haec in Deo liberae potestatis demonstretur indicium; atque ita extrinsecus magis et aliunde, quam de se ipso intelligatur generasse: et jure, paternae voluntatis affectu, et caritatis potius quam naturae Filium esse credendum; quem ut dictum est voluntate, et non naturali lege dignoscitur edidisse. Cum ergo hanc, ut dixi, non nodosae quaestionis solutionem utrum oblivione an difficultate Athanasium liqueat omisisse; nunc, si videtur, contra ea quae orationem ejus, ob sui prolixitatem forsitan effugerunt, responsionis ejus intentio dirigatur.Arius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
defilio scripture diuine ꝑhibent
cestimonia: quod de substantia patris
id est de id quod ipse est genitus de¬
monstretur. de qua substantia non
tantum similis patri filius compro
nit. Nec possumꝰ eam in aliquo in¬
disputationis ordine ꝑuaria questi¬
onum diuerticula orationis uͣͬre fe-¬
ratur intentio. et uelut apposita
rectitudinis linea. paululum neces¬
saria deuitans in obliquum cortuosi
tramitis ꝑgat anfractum. ob hoc sci¬
licet auia queq ꝑlustrans. ut nichil
penitus in exploratum. nichil relin¬
quat intactum : camen qm arrii
ꝓsecutio quam dudum arcioribus
questionum nodis in ligauerat. an¬
cipitem hunc dubietatis sensum au¬
ditorib dereliquit. dum non omĩa
sed certa quȩq obiectionis capitula.
athanasii uidentur responsionibus
dissoluta: consequens mͥ esse uidet᷑.
ad reliqua eiꝰ expedienda. in quib
maximȩ auditorum heret inten¬
tio: athanasium deberȩ orationis
sue reflectere cursum. Si quidem

Expanded text:
de Filio Scripturae divinae perhibentes de Filio Scripturae divinae perhibentes testimonium, quo de substantia Patris, id est de eo quod ipse est genitus demonstraretur: de qua substantia non tantum similis Patri Filius comprobnit. Nec possumus eam in aliquo imsputationis ordine per varia quaestionum diverticula, orationis vestrae feratur intentio, et velut a proposita rectitudinis linea paululum necessario devians, in obliquum tortuosi tramitis pergat anfractum, ob hoc scilicet avia quaeque perlustrans, ut nihil penitus inexploratum, nihil relinquat intactum; tamen quoniam Arii prosecutio, quam dudum arctioribus quaestionum nodis illigaverat, ancipitem hunc dubietatis sensum auditoribus derelinquit; dum non omnia, sed certa quaeque objectionis capitula, Athanasii videntur responsionibus dissoluta, consequens mihi esse videtur, ad reliqua ejus expedienda in quibus maxime auditorum haeret intentio, Athanasium debere orationis suae reflectere cursum. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
et audissent uerbum meum: auerte¬
rem eos astudiis suis pessimis. Et ut
eum dixisse de filio probaret. subiun¬
git idem ꝓpheta & dicit. Qui stabit
insubstantia mea. & uidebit uerbũ
meum: Uerbum enim ẽȩ. filium.
dauid ꝓpheta depatris ꝑsona testa-¬
tur dicens. Cructuauit cor meum
uerbum bonum. Ioħs quoq euange¬
lista sciens apud patrem uerbum iđ ÷
filium apͥncipio apud patrem ęssȩ.
& apatre uerbum numquam separa¬
tum fuisse. in pͥncipio euangelii. id est
annunciationis sue posuit dicens.
n principio erat uerbum. et uerbu
erat apud dm̃: & deus erat uerbũ.
creationem uerbi id est afilii crea¬
cione ceteras cepit facere creaturas:
sed quia ꝑuerbum dei id est ꝑfiliu.
omĩa creata noscuntur. Unde da¬
uid ꝓpheta canit: & dicit. Uerbo
dñi celi firmati sunt. Et ut sp̃m sc̃m
huius oꝑis socium in eẽ. ostenderet:
secutus est dicens. Sp̃u oris eiꝰ: omnis
uirtus eorum. Multa sunt enim: ꝗͣ

Expanded text:
et audissent verbum meum, averteet audissent verbum meum, averterent eos a studiis eorum pessimis . Et ut eum de Filio dixisse probaret, subjungit idem propheta, et dicit: Quis stetit in substantia mea et vidit verbum meum ? Verbum enim esse Filium, David propheta de Patris persona testatur, dicens: Eructavit cor meum verbum bonum . Joannes quoque evangelista sciens apud Patrem Verbum, id est Filium a principio apud Patrem esse, et a Patre Verbum nunquam separatum fuisse, in principio Evangelii, id est annuntiationis suae, posuit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . creatione Verbi, id est a Filii creatione caeteras coepit facere creaturas: sed quia per Verbum Dei, id est per Filium omnia creata noscuntur. Unde David propheta canit et dicit: Verbo Domini coeli firmati sunt . Et ut Spiritum sanctum hujus operis socium esse ostenderet, secutus est dicens: et Spiritu eris ejus omnis virtus eorum. Multae sunt denique
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ similes gignat. & nec homo bo¬
uem. nec bos hominem generet. sed
ad suam similitudinem id est suȩ sub¬
stantiȩ. una queq res ꝓcreari: mirari
utiq quãq non debeo dm̃ potuisse
de sua substantia filium generare.
cui totum ẽȩ subiectum est. Sed neq
scripturarum cestimonio mea ora
ꝑuagentur : aggredior ipsius opitu¬
latione munitus. filium depatris
substantia in effabiliter natum: di¬
uinis oraculis approbare. & dum
luculento disputationis ordine. nõ
ex argumento philosophie. artis ue¬
nientib sed ut dixi exdiuinis demõ¬
strauero documentis : tunc demum
arrius obmutescet. cum filium de
paterna substantia genitum regalib
eloquiis me docente cognouerit. Pau¬
lus apłs defilio adhebreos scribens. ait.
Cum sit inquit imago in uisibilis dei:
et fitguram substantie eiꝰ gerens. Hie¬
remias quoq prudentissimus ꝓpheta¬
rum dei patris ꝑsonam concionatur :¬
et dicit. Si stetissent in substantia mea:

Expanded text:
tiae similes gignat; ut nec homo botiae similes gignat; ut nec homo bovem, nec bos hominem generet, sed ad suam similitudinem, id est suae substantiae, unaquaeque res procreet; mirari usquequaque non debeo Deum potuisse de sua substantia Filium generare, cui totum posse subjectum est. Sed ne absque Scripturarum testimonio mea oratio pervagetur, aggredior ipsius opitulatione munitus, Filium de Patris substantia ineffabiliter natum ex divinis oraculis approbare; ut dum luculento disputationis tramite, non ex argumento philosophicae artis veniente, sed, ut dixi, ex divinis demonstravero documentis, tum demum Arius obmutescat, cum Filium de Patris substantia genitum, legalibus eloquiis me docente cognoverit. Paulus apostolus de Filio ad Hebraeos scribens, ait: Cum sit, inquit, imago invisibilis Dei, et figuram substantiae ejus gerens . Jeremias quoque, prudentissimus prophetarum, de Dei Patris persona concionatur et dicit: Si stetissent in substantia mea,
Abbreviated transcription (Latin):
sa implens nullis locorum spatiis ter¬
minatur : sicut nichil est unde dis¬
modo apparet scđm id quod homo
est non solum patre. uerum ȩtiam
angłis ẽẽ minorem. Nam si scđm id
quod ds̃ est eum minorem acciꝑe
uolueris: pari conditionis necessita¬
ce etiam angłis scđm diuinitatis
naturam minor ẽę. uidebitur. Deniq
apłs ait. Minorasti eum paulominꝰ
ab angłis. Si ergo nulla ratione ad¬
mittitur. ut scđm id quod ds̃ est. mi¬
nor angłis habeatur: apparet hoc mi¬
norationis offitium non deo uerbo:
sed homini reputandum assumpto.
Et qmͣ excellentiam tuam ꝑspitio hu¬
ic rei instantissime ac fideliter immi¬
nere: ut patrem. & filium. et sp̃m scm.
unius ẽẽ substantie demonstremus.
atq filium de patris substantia na¬
tum. ex diuinis uoluminib approbe¬
mus. quã quam omĩum ꝓsecutionũ
mearum sententia ita sẽ habere mõ
stratur. ut sicut hominum uł cuiꝰ¬
libet animalium genus suȩ substan¬

Expanded text:
sa implens, nullis locorum spatiis tersa implens, nullis locorum spatiis terminatur, sicut nihil est unde dismodo apparet, secundum id quod homo est, non solum Patre, verum etiam angelis esse minorem. Nam si secundum id quod Deus est, eum minorem accipere volueris, pari conditionis necessitate, etiam angelis secundum divinitatis naturam minor esse videbitur. Denique Apostolus ait: Minorasti eum paulo minus ab angelis . Si ergo nulla ratione admittitur ut secundum id quod Deus est minor angelis habeatur, apparet hoc minorationis officium non Deo Verbo, sed homini reputandum assumpto.m excellentiam tuam perspicio, huic rei instantissime ac fideliter imminere, ut Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius esse substantiae demonstremus, atque Filium de Patris substantia natum ex divinis voluminibus approbemus; quanquam omnium prosecutionum mearum sentemonstratur, ut sicut hominum, vel cujuslibet animalium genus, suae substan
Abbreviated transcription (Latin):
tiam aliquanta diuinitati. nõnul¬
la uero humanitati adscribenda
sunt: cur non hoc quod ait pater
maior me est humanitati. et quod
ait ego & pater unum sumus. diuini¬
tati reputamus : Namq ut noueris
scđm id quod homo erat. eum dixisse
maior me est ait. Si diligeretis me:
gauderetis utiq quia uado ad patr̃e:
quia pater maior me est. Rogo itaq
cum filius scđm diuinitatis suȩ po¬
tentiam uniuersa impleat. nec sic
aliquis locus eadem diumitate ua¬
cuiis. ut pote qui celum & terram
atq inferna pari omĩpotentia im¬
pleat. quomodo ait uado ad patre.
cum quo et semꝑ erat. & a quo nũꝗͣ
recesserat. par eius est enim ire et ue¬
nire qui aliquibus locorum termi¬
nis circum scribitur. ut eum in quo
erat deserens locum ad aliud ubi nͣ
erat ueniat. nisi quia utiq de illo
quem assumpserat homine loque¬
batur. quod ipse erat iturus ad pa¬
trem. a quo uenturꝰ est iudicare
uiuos & mortuos: Ceterum uerbi
diuinitas quȩ ut diximus uniuer¬

Expanded text:
tiam, aliquanta divinitati, nonnulro humanitati ascribenda sunt, cur non hoc quod ait, Pater major me est , humanitati; et quod ait, Ego et Pater unum sumus , divinitati reputemus? Namque ut noveris, secundum id quod homo erat, eum dixisse, major me est, ait: Si diligeretis me gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est . Rogo itaque cum Filius secundum divinitatis suae potentiam 159 universa impleat, nec sit aliquis locus eadem divinitate vacuus ut pote qui coelum, et terram, atque inferna pari omnipotentia impleat; quomodo ait, Vado ad Patrem, cum quo et semper erat, et a quo nunquam recesserat ejus est enim ire et venire, qui aliquibus locorum terminis circumscribitur; ut eum in quo erat deserens locum, ad alium ubi non erat veniat nisi quia utique de illo quem assumpserat homine loquebatur, quod ipse erat iturus ad Patrem, a quo et venturus est judicare vivos et mortuos? Caeterum ubi divinitas, quae, ut diximus, univer
Abbreviated transcription (Latin):
stantie secretum euertere insecta¬
bantur dicentes. hominem puru
esse qui ex sc̃a natus est maria. Ut
quia nestorius non semꝑ purum.
sed inutero tantum uirginis diui¬
nitate uacuum fuisse asseruit xp̃m.
illos isti notatos ostenderent. qui sẽꝑ
Ac ꝑhoc non nestorium conderent
patrum sententia ꝑcussum. unde
nulla michi uidetur necessitas: isto¬
rum hoc loco refellere dolos. quos
constat aꝑte fuisse mentitos. Suffice¬
re enim arbitror: ad tantarum frau¬
dium refutationem. hanc ipsam
eorum dep̾hensionem. Nunc ad
alia transeamus. Dicunt etiam
callide eos cyrilli. & leonis epistola¬
rum comemor ationem fecisse. ut
hoc subtilitatis astu easdem secũ
con gruere mentirentur : quas sibi
certusit contrarias ẽȩ. quo ut doce¬
re uideantur: duo sententiarum
cirilli interponunt capitula. qui¬
bus leonis dicta conferentes longe
sibi aduersa ẽę nicuntur ostende¬
re. Nam primo quidem. ista leo¬
nis uerba preferunt. Co oꝑatur
munione alterius quod ꝓprium

Expanded text:
stantiae secretum evertere insectabantur, dicentes hominem purum esse qui ex sancta natus est Maria. Ut quia Nestorius non semper purum, sed in utero tantum Virginis divinitate vacuum fuisse asseruit Christum, illos isti notatos ostenderent qui semper ristum: ac per hoc non Nestorium contenderent Patrum sententia perculsum. Unde nulla mihi videtur necessitas, istorum hoc loco refellere dolos, quos constat aperte fuisse mentitos. Sufficere enim arbitror ad tantarum fraudium refutationem, hanc ipsam eorum deprehensionem. Nunc ad alia transeamus. XIX. Dicunt etiam callide eos Cyrilli et Leonis epistolarum commemorationem fecisse, ut hoc subtilitatis astu easdem 76 secum congruere mentirentur, quas sibi certum sit contrarias esse: quod ut docere videantur, duo sententiarum Cyrilli interponunt capitula; quibus Leonis dicta conferentes, longe sibi adversa esse nituntur ostendere. Nam primo quidem ista Leonis verba praeferunt: Cooperatur munione quod proprium
Abbreviated transcription (Latin):
epistolã quoq archi ep̃i leonis pri¬
mȩ sedis quȩ destinata & directa
uidebatur aduenerabilem sce̾ me-¬
morie flauianum. ad intercipi¬
endam eutichetis malignitatem:¬
calumpniatores huius ueneran
sionis aditum panderent: presen¬
tis capituli principio immutarũt.
et quod ibi positum est contra
eos. qui hominem fine diuinita¬
te opinantur genitum. isti dixe¬
runt hominemꝰ purum. Iua sẽte̾¬
tia non nestorium eos dampnas¬
se calumpniantur. quem ad eo
inquiunt constat. nichil tale
sensisse: ut euis contra paulum
samosatenum ista sint uerba.
Sic pereat paulus samo satenus
qui nudam nobis dñicam deli¬
rauit humanitatem. & ideo in¬
quiunt manifestum est nesto¬
rium eos fuisse secutos. cuius
dogia noluerunt aꝑta dãp.¬
nare sententia. sed patres ut
nestorium arguerẽt erroris eiu¬
dentissime posuerunt dicentes.
Propter eos qui substantie secretu
euertere insectabantur dicen¬

Expanded text:
epistolam archiepiscopi Leonis primae sedis, quae destinata et directa videbatur ad venerabilem sanctae memoriae Flavianum ad intercipiendam 222 Eutychis malignitatemCalumniatores hujus venerandreprehensionis aditum panderent, praesentis capituli principia immutarunt: et quod ibi positum est contra eos qui hominem sine divinitate opinantur genitum, isti dixerunt hominem purum. Qua sententia non Nestorium eos damnasse calumniantur, quem adeo, inquiunt, constat nihil tale sensisse, ut ejus contra Paulum Samosatenum ista sint verba: Sic pereat Paulus Samosatenus, qui nudam nobis dominicam deliravit humanitatem. Et ideo, inquiunt, manifestum est Nestorium eos fuisse secutos, cujus dogma noluerunt aperta damnare sententia. Sed Patres ut Nestorium arguerent erroris, evidentissime posuerunt, dicentes: Propter eos qui substantiae secretum evertere insectabantur, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Mutabis eos & mutabuntur. tu autem
idem ipse es: & anni cui non deficient.
Siue tale dictum accipe. Ego sum ds̃:
et non demutor. Uere manifeste ipsi
adiabolo immutati sunt: qui hanc
diuinitatem sempiterne crinitatis
in confessione mutare conantur. sicut
apłs indicat. Qui immutauerunt
ueritatem dĩ ĩ mendatium. & seruierũt
creature pocius quam creatori: qui ẽ
benedictus ds in scła Intellige itaq: nec
in crementum nec detrimentum ullũ
posse sustinere. hanc immutabilem u¬
nitam plenitudinem substantie trim¬

Expanded text:
Mutabis eos et mutabuntur, tu autem Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Sive tale dictum accipe: Ego sum Deus, et non demutor . Vere manifeste ipsi a diabolo immutati sunt, qui hanc divinitatem sempiternae Trinitatis in confessione, mutare conantur: sicut Apostolus indicat: Qui immutaverunt veritatem Dei in mendacium, et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula . Intellige itaque nec incrementum, nec detrimentum ullum posse sustinere hanc immutabilem unitam plenitudinem substantiae Tr
Abbreviated transcription (Latin):
ipse eum ante cuncta scła scłorum.
in comparabiliter genuit. Siuie sem¬
piternitas sp̃s paraditi unita deitas
eius est: cum patre & filio que facta
non est: sicut filius testatus est deo. a
patre procedit. & de meo accipiet. Sed
et pater hec dicta comprobat: ꝑ pro-¬
phetam dicens. Sp̃s ame procedit. Et
alio in loco. Effundam despũ meo: su¬
per omnem carnem. Quod inpente¬
costen in apłos factum fuisse: scriptu¬
ra diuina testatur. Nͥam sicut pater
declarat filium suum deitate sua.
qm ds uerus est: sic & sp̃s sc̃s reuelat
patrem & filium in unita natura sua
eterna. qmͣ ds uerus est. Hec inquam
unita omps sempiternitas trinitas ẽ.¬
cui derecenti in deitate nulla accessit
dignitas.
nterrogo te: responde michi. Non
ergo mutabilis uel conuertibilis est
hec unita substantia trinitatis:¬
udi itaq scriptum ẽẽ.¬
Ego sum ds̃: et non sum muta¬
tus. Uel prophetã adhec dicentem.

Expanded text:
ipse eum ante cuncta saecula saeculorum ipse eum ante cuncta saecula saeculorum incomparabiliter genuit. Sic sempiternitas Spiritus paracliti unita deitas ejus est cum Patre et Filio, quae facta non est, sicut filius testatus est de eo: A Patre procedit, et de meo accipiet. Sed et Pater haec dicta comprobat per prophetam, dicens: Spiritus a me procedit. Et alio in loco: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem . Quod in Pentecoste in apostolos factum fuisse Scriptura divina testatur. Nam sicut Pater declarat Filium suum deitate sua, quoniam Deus verus est, sic et Spiritus sanctus revelat Patrem et Filium in unita natura sua aeterna, quoniam Deus verus est. Haec, inquam, unita omnipotens sempiternitas Trinitas ecui de recenti in deitate nulla accessit dignitas. Interrogo te, responde mihi: Non ergo mutabilis, vel convertibilis est haec unita substantia TrinitatisAudi itaque. Scriptum Ego sum Deus, et non sum mutatui . Vel prophetam ad haec dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
est tam diu cecas eorum in unum re¬
plicare caligines. Audiant itaq: nrͣam
ueram & immobilem uocem confes¬
sionis. Quem ignorando omĩpoten¬
tem dm̃ testati estis: nos ipsum patrẽ
ẽẽ defendimus. & cur omipotentem
esse patre p̃dicamus ostendimus: qr
omnipotentem dm̃ qualis ipse est in
natura. talem genuit filium: sicut
inscripturis cautum inuenimus.
Qui est. &e qui fuit. &e qui uenturus est
omĩps ds̃. Uides. omĩpotentem esse
dei filium in natura. sicut & patrem:
Ideo: nichil nuꝑ accessit in unita diui¬
nitate sempiterne potentie patri &
filio. Sane nec omĩpotenti deo scõ
spͣui aliquid accessisse cognoscitur:
qm̃ deunita omĩpotencie substantia
est. Quid adhec unita natura nec aug¬
mentum aliquod. nec detrimentum
patitur. Disce itaq quem ad modum
debeat tuus error absolui. Utiq sem¬
piternitas patris filius eius est: quia
de ipso in enarrabiliter ante omne
ternitas filii pater eius eius est: quia

Expanded text:
est tam diu caecas eorum in unum reest tam diu caecas eorum in unum replicare caligines. Audiant itaque nostram veram et immobilem vocem confessionis. Quem ignorando omnipotentem Deum testati estis, nos ipsum Patrem esse defendimus: et cur omnipotentem Patrem esse praedicamus ostendimus; quia omnipotentem Deum, qualis ipse est in natura, talem genuit Filium, sicut in Scripturis cautum invenimus: Qui est, et qui fuit, et qui venturus est omnipotens Deus . Vides omnipotentem esse Dei Filium in natura, sicut et Patrem. Ideo nihil nuper accessit, in unita divinitate sempiternae omnipotentiae, Patri et Filio. Sane nec omnipotenti Deo sancto Spiritui aliquid accessisse cognoscitur, quoniam de unita omnipotentiae substantia est; quia haec unita natura nec augmentum aliquod, nec detrimentum patitur. Disce ita quemadmodum debeat tuus error absolvi. Utique sempiternitas Patris Filius ejus est, quia de ipso inenarrabiternitas Filii Pater ejus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo fuit semꝑ ante omnia anterior.
Hec est inquam in his anterior sempit᷑¬
nitas: que ante omne omĩno principi¬
um fuit. & erat. Ideo: num quam pat̃
tatis probationem. ad he̾c adiecit ini¬
quitas eorum dicendo. Antequam
generaret non erat pater. sed erat om¬
nipotens ds̃. Pronefas. Hec uos tam te¬
mere de deo patre sentire. Ergo sine
dubio ut dicis. si omipotenti deo de
recenti honor patris accessit : prius
inꝑfectus fuisse detegitur. & si omĩpo¬
tenti tam quam homini egenti ꝑ ordi¬
nem dignitatis creuit. prius iam om¬
nipotens non fuisse cognoscitur: quia
cui honor accedit. dum usq adsum
cipit eẽ in nouissimo quam fuit in
primo: dum dehumilitate usq ad
summum fastigii culmen accedit.
ed hec ut erubescas. scđm cua dic̃¬
ca referemus: dum magis omĩpotens
pater ee inueniatur. cui illa canta cen-¬
sura omĩpotentie sese prius submise-¬
rit ut honorem ꝑhunc gradum pater¬
ni nominis assumeret. Porro longum

Expanded text:
cum eo fuit semper ante omnia anterior. cum eo fuit semper ante omnia anterior. Haec est, inquam, in his anterior sempiternitas, quae ante omne omnino principium fuit et erat. Ideo nunquam Pater tatis probationem adhuc adjecit iniquitas eorum dicendo: Antequam generaret non erat Pater, sed erat omnipotens Deus. Proh nefas! haec vos tam temere de Deo Patre sentire: ergo sine dubio, ut dicis, si omnipotenti Deo de 246 recenti honor Patris accessit, prius imperfectus fuisse detegitur. Et si omnipotenti, tanquam homini egenti per ordinem dignitas crevit, prius jam omnipotens non fuisse cognoscitur: quia cui honor accedit, dum usque ad summcipit esse in novissimo, quam fuerat in primo, dum de humilitate usque ad summum fastigii culmen accedat. Sed haec ut erubescas, secundum tua dicta referimus; dum magis omnipotens Pater esse inveniatur, cui illa tanta censura omnipotentiae sese prius submiserit, ut honorem nuper per hunc gradum paterni nominis assumeret. Porro longum
Abbreviated transcription (Latin):
est. Qui ideo non intelligis hec arriane.
quia tota falsa introducis: ut dicas patr̃e
qui non genuerat. & filius erat qui non
fuerat natus de patre.
Ueso te quid tunc fuerit: neforte di¬
cas ambo ingeniti: qđ ab sit. Resposio¬
ere aduersus dogma iniquitatis
ũre. ꝓhac sententia sp̃s principalis
ꝑscm moysen recte denotans compara¬
uit dicens. Inimici autem nrͣi: insensa¬
ti. De uinea enim sodomorum. uitis
eorum: et propago eorum. de gomorra.
Nua eorum uua fellis. & botrus eor botrꝰ
amaritudinis. Ira drachonum. uinum
eorum: &e furor aspidum insanabilis.
Uide. quia manifeste uerum patrem
sempiternum. uerus filius declaret
sempiternus. qui de eo natus fuerat.
et uerum filium sempiternum. uerus
pater demonstret sempiternus: qui eũ
genuerat. Ac ꝑhoc ut dixi sicut uerus
pater qui desemet ipso genuerat filiũ:
una cum eo erat semꝑ ante omĩa an¬
terior. sic & uerus filius. qui iam in enar¬
rabiliter natus fuerat de patre. una

Expanded text:
est. Qui ideo non intelligis hoc, Ariane, est. Qui ideo non intelligis hoc, Ariane, quia tota falsa introducis: ut dicas Patrem qui non genuerat, et nominefuerat natus de Patre, quaero a te quid tunc fuerint? Ne forte dicas, ambo ingeniti, quod absit. Vere adversus dogma iniquitatis vestrae, pro hac sententia, Spiritus principalis per sanctum Moysem recte denotans comparavit, dicens: Inimici autem nostri insensati. De vinea enim Sodomorum vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, et botrus eorum botrus amaritudinis: ira draconum vinum eorum et furor aspidum insanabilis . Unde quia manifeste verum Patrem sempiternum, verus Filius declaret sempiternus, qui de eo natus fuerat: et verum Filium sempiternum, verus Pater demonstrat sempiternus, qui eum genuerat; ac per hoc ut dixi sicut verus Pater, qui de semetipso genuerat Filium, una cum eo erat semper ante omnia anterior, sic et verus Filius, qui jam inenarrabiliter natus fuerat de Patre, una
Abbreviated transcription (Latin):
rat apud dm̃: & ds erat uerbum. Hoc
erat in principio: apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt: & sine illo factum est nichil.
Considera. quia semꝑ erat apd̾ dm̃ patre
deus filius: ꝑ quem omne omnino prin¬
cipium factum est. Unde iam oportu¬
it nos paulisꝑ adstulta dicta stulte res¬
pondere. ut uelsic de sua stulticia reuic¬
ti atq confusi: erubescerent. Utiq si erat
pater antequã generaret filium. sine du¬
bio non erat pater: si non habebat filiũ.
S ne uł hoc presumant blasphemantes. e¬
rat filius antequam nasceretur : Qui si
natus non fuerat. euident᷑ non erat filius.
Stulte. quid gͦ oportet dicere : Elige tibi
unum eduob. quid confuse designes.
Ante filium patrem eẽ ꝓnuntias : Aut si
erat pater antequam generaret filium:
aut erat pater. qui iam uere genuerat
scriptum est. Qui erat. & qui est. et qui
uenturus est. Uel hoc. In principio erat
uerbum. Uides quia semꝑ fuit filius cũ
patre. qui est & qui erat. et qui uenturus

Expanded text:
s erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Considera quia semper erat apud Deum Patrem Deus Filius, per quem omne omnino principium factum est. Unde jam oportuit nos paulisper ad stulta dicta stulte respondere, ut vel sic de sua stultitia revicti atque confusi erubescerent. Utique si erat Pater antequam generaret Filium, sine dubio non erat Pater, si non habebat Filium. Sed ne vel hoc praesumant blasphemantes; erat Filius antequam nasceretur, qui si 245 natus non fuerat, evidenter non erat Filius. Stulte, quid ergo oportet dicere? Elige tibi unum de duobus quid confuse designes. Ante Filium, Patrem esse pronuntias. Aut si erat Pater antequam generaret Filium, aut erat Pater qui jam vere genuerat scriptum est: Qui erat, et qui est, et qui venturus est . Vel hoc: In principio erat Verbum . Vides quia semper fuit Filius cum Patre, qui est, et qui erat, et qui venturus