comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obstupore remanerent. Cȩpit nãq quasi
ciuusdã magnȩ multitudinis ingredientis
sonitus aũiri. ostiũ cellulȩ cõncuti: acsi
ingredientiũ turba p̃meretur. Atq ut di¬
cebant. intrantiũ multitudinẽ sentiebant.
sed nimietate timoris & luminis uidere
ñ poterant: Quia earũ ocłos. & pauor depres.¬
serat. & ipsa tanti luminis claritas reuerbe.¬
rabat. Quã lucẽ protinꝰ miri est odoris
fraglantia subsequuta: ita ut earũ ani¬
num. quia lux emissa terruerat. odoris
suauitas refoueret. Sed cũ ium daritatis
illius ferre ñ possent. cȩpit eadẽ romula
assistentẽ & trementẽ redemptam. suoꝵ
morũ magistrã. blanda uoce consolari di¬
cens. Noli timere mat̾ non morior modo:¬
Gũq hoc crebro diceret. paulatim luxque
fuerat enussa. subtracta ẽ: Sed is qui sub¬
secutus ẽ odor. remansit. Sicq dies scđ̾s &
tertius transiit ut aspersa fraglantia¬
odoris remaneret. Nocte igitur quarta.

Expanded text:
stupore remanerent. Coepit namque quasi stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur; atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis 397 videre non poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus est miri odoris fragrantia subsecuta, ita ut earum animum quem lux emissa terruerat odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari, dicens: Noli timere, mater, non morior modoCumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersa odoris fragrantia remaneret. Nocte igitur quarta
Abbreviated transcription (Latin):
cubans. pene om̃i iacebat membroꝵ officio
destituta. Nec tam haec eadẽ eiusdẽ men¬
tẽ. ad impatientiã flagella ꝑduxerant. Fsa
ipsa ei detrimenta membroꝵ. facta fuerant
increm̃ta uirtutũ: quia tanto sollicitius
adusũ orationis excreuerat. quanto &e aliud
qd libet agere nequaquã ualebat. Nocte
igit᷑ quadam. eandẽ redemptã quã prefat᷑
sum. quȩ utrasq discipłas suas filiarũ loco
nutriebat. uocauit dicens. Mater ueni
mat̾ ueni. Quȩ mox cũ alia eiusdẽ condis¬
cipula surrexit. sicut utrisq referentib &
multis res eadẽ claruit. & egd quoq in eodẽ
tẽpore agnoui. Cumq noctis medio. lecta¬
loiacentis assisterent. subito cęlitus lux
emissa. om̃e illius cellulȩ spatium impleuit:
Et splendor tantȩ claritatis enicuit. ut
corda assistentiũ. in estimabili pauore per¬
stringere t atq ut post ipse referebant᷑
om̃e in eis corpus obrigesceret : & in subito

Expanded text:
cubans, pene omni jacebat membrorum officio cubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit, dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito
Abbreviated transcription (Latin):
altera quȩ nunc adhuc suꝑest. quã qui¬
dem facie scio: sed nomine nescio. Tres.
itaq hȩ in uno habitaculo cõmanentes.
morũ quidẽ diuitiis plenã. sed tamen
reb panꝑem uitam ducebant. Hȩc aut̃
quã prefatus sum romula. aliam quam
p̃dixi condiscipulã suã. magnis uitȩ me-¬
ritis anteibãt. Erat quippe mirȩ
patientiȩ: sũmȩ obȩdientiȩ. custos oris sui
ad silentiũ: studiosa ualde ad continuȩ ora¬
tionis usum. Sed quia plerũq hii quosiã
summi opificis aliquid in ꝑfectionis ha.¬
bent. sicut sepe imperiti homines. necdũ
ꝑfecte sculpta sigilla conspicimꝰ. et ẽquasi
ꝑfecta laudamus. quȩ tamen adhuc artifex
considerat & limat. laudari iã audit. &e
tamen ea tundere meliorando non desinit.
hec quã p̃diximꝰ romulaea quã g̾co uocabu.¬
lomedici paraly sin uocant. molestia corpo¬
rali ꝑcussa est: multisq annis in lectulo de¬

Expanded text:
altera, quae nunc adhuc superest, quam quialtera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jasummi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo de
Abbreviated transcription (Latin):
tia odoris aspersa est: ut om̃s illi quĩ ad¬
erant. in estimabili suauitate replerentur
ita ut ꝑ hoc patenter agnoscerent. qđ eas
laudes in cȩlo suscepissent. Cui reimonachꝰ
nr̾ interfuit.qui nunc usq uiuit & cum
magno fletu testari solet. quia quousq
corpus eiꝰ sepulture traderent. ab eorũ
narib odoris illiꝰ fraglantia ñ recessit De¬
TRANSITUROO ULeAnCILLe D̃
N eisdem quoq omeliis rem narrasse
me recolo cui speciosus conpbrt meus
quia hanc nouerat. me narrante atte.¬
status ẽ. Eio nãq tempore quo monaste.¬
rium petii. anus quȩdam redempta no¬
nune. inscĩmoniali habitu constituta. in
urbe hac iuxta beatȩ memoriȩ semper
uirginis ecłam. manebat. Hȩc illius he¬
rundinis discipula fuerat. quȩ magnis
uitutib pollens. suꝑ prenestĩnos montes
uitã heremiticã duxisse ferebatur. Huic
autẽ redemptȩ. duȩ in eodem habitu dis¬
cipulȩ aderant. Una nomine romula. &

Expanded text:
tia odoris aspersa est, ut omnes qui illic adtia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia non recessittransitu Romulae ancillae Dei. In eisdem quoque Homiliis rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et
Abbreviated transcription (Latin):
codices emerat: & religiosos quosq in
hospitalitate suscipiens. hos coram se
ut iuxta modũ suũ. plene sacrã scripturã
disceret: cũ sicut dixi. litteras funditꝰ igno¬
raret. Studebat in dolore. semꝑ gratias
agere hymnis deo & laudib. diebus ac
noctib uacare. Sed cũiam tempus eẽt.
ut tanta eius patientia remunerari de¬
buisset. membrorũ dolor. ad uitalia re.¬
diit. Cumq se iam morti ꝓximũ agno¬
uit. peregrinos uiros atq in hospitalitate
susceptos. admonuit ut surgerent ot cũ
eo psalmos. ꝓ expectatione exitus decan-¬
tarent. Cumq cũ eis & ipse moriens psal¬
leret. uoces psallentium repente cõpes¬
cuit cũ terrore magni clamoris. dicens:
Tacete. Numquid non auditis. quante
resonent laudes in cęlo: Et dũ ad easdẽ
laudes quas intus audierat. aurẽ cordis
intenderet. scã illa anima carne soluta ẽ.
Qua scilicet exeunte. tanta illio fraglan¬

Expanded text:
Codices emerat, et religiosos quosque in Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram se ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragran
Abbreviated transcription (Latin):
ed inter hec sciendũ ẽ. quia sepe ani¬
mab exeuntib electoꝵ. dulcedo so¬
let laudis cęlestis erumpere. ut dũ illam
libent̃ audiunt. dissolutionẽ carnis ab
anima. sentire minime ꝑmittant᷑. Unde
in omeliis quoq euaugelii iã narrasse
me memini. qđ in ea porticu quȩ euntib
ad eccłam beati clementis. ẽ pua. fuit
quidã seruulus nomine cuius te quoq
non ambigo meminisse. Pauꝑ quidem
reb. sed mẽritis diues erat᷑ quem longa
egritudo dissoluerat. Nã ex quo illũ scire
potiumꝰ. usq ad finẽ uitȩ paraliticus
iacebat. Quid dicã. quia stare ñ poterat.
Qui nũ quã in lecto surgere. uł ad sedendũ
ualebat: numquã manũ suã ad os ducere.
nũ quã se potuit inlatus delinare. Huiẽ
ad seruiendũ. mater cũ frẽ aderat & quic¬
quid exelemosina potuisset accipere. hoc
eorũ manib erogabat. Nequa quã litte¬
ras nouerat sed scripture sacrȩ sibimet

Expanded text:
Sed inter haec sciendum est quia saepe aniSed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire te usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset acceorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
benignissimi ut est uultꝰ. inclinato capite
annuit. dicens. Dimissa. Ueni. Sed qr quan¬
dam sc̃ĩmonialẽ feminã. in eodẽ monasterio
p̃ceteris diligebat. ilico galla subiunxit.
Rogo ut soror benedicta mecũ ueniat.
Cuu ille respondit. Non: Sed illa talisueniat
tecum. Hȩx uero quã petis. die te erit tricẽ¬
simo sequutura. His igit᷑ expletis. uisio
apłi assistentis ⁊ colloquentis ablata est.
matrem eiq quid uiderit quid ue audierit.
indicauit. Tertio autẽ die. cum ea quȩ
uissa fuerat sorore. defuncta ẽ. Illa uero
quã ipsa poposcerat. die ẽ tricesimo sub¬
sequuta. Quod factũ nuncusq in eodem
monasterio manet memoriale sicq hoc
a p̃cedentib matrib traditũ. narrare
illic subtiliter solent iuniores quȩ nunc
sunt scĩmoniales uirgines. acsi illo in tem.¬
pore. huic tã grandi miracło ⁊ ipse affuisseq̃.
De trans it ude rbuli paralitici

Expanded text:
benignissimi ut est vultus, inclinato capite benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. Matrem, eique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem monasterio manet 393 memorabile, sicque hoc a praecedentibus Matribus traditum narrare illic solent subtiliter juniores quae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissent.De transitu Servuli paralytici.
Abbreviated transcription (Latin):
contra naturã barbas eẽt habitura. Qđ
ita quoq post factũ ẽ. Sed scã mulier
nichil exterius deformitatis timuit. quȩ
in terioris sponsi speciem amauit ueo ue¬
rita est si hoc in illa fedaretur. qđ cęlesti
sponso inea amaretur. Mox ergo ut eiꝰ
orationi dedita. larga indigentib elemo¬
sinarũ oꝑa impendit᷑. Cũq omp̃s deus.
ꝑennem iam mercedem reddere eiꝰ labo¬
rib decreuisset. cancri ulcere imamilla
ꝑcussa ẽ. Nocturno autẽ tempore. ante
lectũ illius duo candelabra lucere con¬
sueuerant: quia uidelicet amica lucis. non
solu spiritales. sed etiã corporales tenebras
odio habebat. Quȩ dũ nocte quadã. ex
hac eadem iaceret infirmitate fatigata
uidit beatũ petrũ apłm. inter utraque
candelabra ante suũ lectulum consticisse.
Neq ꝑterrita timuit: sed ex amore sumens
audatiã. exultauit: eiq dixit. Quid ẽ anẽ
meus. dimissa sunt peccata mea: Cui ille

Expanded text:
contra naturam barbas esset habitura, quod contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerant. iã defunctũ inuenẽrunt: quia
illi eum secũ tulerunt. quoꝵ uisionẽ puer
ferre non potuit qui hic remansit.
DetRANCitU Galle Ancille dĩ.¬
Nterea neq hoc silendũ arbitror. qđ michi
ꝑsonarũ grauiũ atq fideliũ ẽ relatione
cõꝑtum. Gothorũ namq tẽporib. galla
huius urbis nobilissima puella. s in machi
consulis ac patricii filia. intra adolescen¬
tiȩ tempora marito tradita. in unius an
ni spatio. eius ẽ morte uiduata. Quam
dũ feruente mundi copia. aditerandum
thalamũ & opes & ȩtas uocaret. elegit
magis spiritalib nuptiis copulari dẽo.
in quib aluctu incipitur. sed ad gaudia
ȩt̃na ꝑuenitur. quã carnalib nuptuis
subici. quȩ aletitia semꝑ incipiunt. & ad
finẽ cũ luctu tendunt. Huic autẽ cum
ualde ignea conspersio corporis mnesset.
cȩperunt medici dicere. quia nisi ad am-¬
plexus uiriles rediret. calore nimio.

Expanded text:
reliquerant jam defunctum invenerunt, quia reliquerant jam defunctum invenerunt, quia illi eum secum tulerant, quorum visionem puer ferre non potuit, qui hic remansit.De transitu Gallae ancillae Dei. Interea neque hoc silendum arbitror quod mihi personarum gravium atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marini spatio ejus est morte viduata. Qui dum fervente mundi copia ad iterandum thalamum, et opes et aetas vocaret, eligit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo; in quibus a luctus incipitur, sed ad gaudia eterna pervenitur, quam carnalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio
Abbreviated transcription (Latin):
pi sui partes ascendere, seq post laborẽ
reficiendo reparare. Om̃s igit᷑ ascende.¬
runt domũ. unus ei tantũ modo paruulus
relictus ẽ puer quẽ nunoquoq p̃dictus
probus asserit suꝑ ẽẽ. Quidum lecto
iacentis assisteret. subito aspexit intran¬
des aduirũ dĩ quosdam uiros. stolis can¬
didis amictos qui eundẽ quoq candorẽ
uestium. uultuũ suoꝵ luce uincebant.
Qua splendoris eorũ claritate ꝑcus¬
sus. quinã illi ẽẽnt. emissa cepit uoce
clamare. Qua uoce etiã probus ep̃s cõ-
mõtus. intrantes eos aspexit. ⁊ agnouit:
atq eundẽ stridentẽ uagientẽq puerũ. con¬
solari cȩpit. dicens. Noli timere quia ad me
scs iuuenalis & sc̃s eleutherius martires ue¬
nerunt. Ille autẽ tantȩ usionis nouitatẽ ñ
ferens. cursu concito extra fores fugit atq
eos quos uiderat. patri ac medicis nunciauit.
Qui concite descenderunt. sed egrũ quem

Expanded text:
pii sui partes ascendere, seque post laborem pii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qua voce etiam Probus episcopus commotus, intrantes eos aspexit et agnovit, atque eumdem stridentem vagientemque puerum consolari coepit, dicens: Noli timere, fili, quia ad me sanctus Juvenalis et sanctus Eleutherius martyres venerunt. Ille autem tantae visionis novitatem non ferens, cursu concito extra fores fugit, atque eos quos viderat patri ac medicis nuntiavit. Qui concite descenderunt; sed aegrum quem
Abbreviated transcription (Latin):
niortis sui penalem sententiã ꝑtimescant:
Sed dum eoꝵ menti ĩ t̾̃noꝵ cuiiũ societas
ostenditur. a carnissuę copula. sme dolo.¬
ris & formidinis fatigatione soluantur
quod probus omĩpotentis dĩfamulus.
qui numnc in hac urbe monasterio presto¬
est. quod appellatur renãti. de probo
patruo suo reatinȩ ciuitatis ep̃o. michi
narrare consueuit dicens. Quia apꝓpin¬
quante uitȩ eius termino. eũ grauissima
de pressit ȩgritudo. Cuiꝰ pater nomine
maximus. pueris circũquaq transmissis.
colligere medicos studuit si fortasse eiꝰ
molestiȩ subueniri potuisset. Sed congre.¬
gati ex uicinis locis undiq medici. a tactu
uenȩ denuntiauert̃. eius exitum citius
affuturũ. Cum uero iã tempꝰ refectionis
incũberet. atq diei hora tardior excre¬
uisset. uenerandus ep̃s de illoꝵ potius
quã de sua salute sollicitus. eos qͥ aderant
admonuit. cũ sene patre in suꝑioris episco¬

Expanded text:
mortis suae poenalem sententiam pertimescant, mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvanturquod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episco
Abbreviated transcription (Latin):
cem. atq erupit dicens. Recede a me
mulier. ad huc igniculus uiuit paleã
tolle. Illa igiturꝰ recedente. concrescen¬
de uirtute corporis. cũ magna cępit
lȩcitia clamare dicens. Bene ueniunt dnn
mei. bene ueniunt dñi mei. Quid ad
tantillũ seruulũ urm estis dignati con.¬
uenire᷑. Uenio. uenio grãs ago. grãs ago.
Cũq hoc iterata crebro uocẽ responderet.
quib hoc diceret. noti sui qui illum circũ.¬
steterunt. requi rebant. Quib ille admi¬
rando respondit. dicens. Nũquid conue.¬
nisse hic scõs apłos non uidetis. beatũ pe¬
trũ & paulũ primos apłoꝵ non aspicitis:
Ad quos iterum conuersus. dicebat. Ecce
uenio. ecce uenio. Atq int̾ hȩc uerba. ani.¬
mã reddidit Et quia uera citer scõs apłos
uiderit. eos etiã sequendo testatꝰ ẽ. Qđ
plerũq contingit iustis. ut in morte sua
scõꝵ p̾cellentiũ uisiones aspiciant. ne ipsã

Expanded text:
cem atque erupit, dicens: Recede a me, cem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
pore ordinationis accepte. presbiteram
suã ut sororem diligens. sed quasi hostẽ
cauens. ad se ꝓpus accedere numquã
sinebat eamq sibimet ap ꝓpinquare nul¬
la occasione ꝑmittens. ab ea sibi cõmunẽ
funditꝰ familiaritatẽ absciderat. Habent
quippe sci uiri hoc propriũ. Nã ut semꝑ
abillicitis longe sint. a sẽ plerũq etiam
ꝑ eam in curreret culpã. sibi etiã mini.
strari ꝑ illam recusabat necessaria. Hic
ergo uenerabilis prb̃t. cũ longã uitȩ im.¬
plesset ȩtatem. anno quadragesimo or¬
dinationis suȩ. in ardescentẽ grauiter
febre correptus. ad extrema deductꝰ ẽ.
Sedcũ eũ prebitera sua conspiceret. so¬
lutis ia menbris quasi in morte distensũ.
si quod adhuc ei urtale spiramen inẽet.
narib eiꝰ apposita curauit aure dinoscere
Qđ ille sentiens. cii tenuissimꝰ in erat
flatus. quantulo adnisu ualuit. ut loqͥ
potuisset. in feruescente sp̃u collegit uo¬

Expanded text:
pore ordinationis acceptae presbyteram pore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam quam per eam incurreret culpam, sibi etiam per illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vo
Abbreviated transcription (Latin):
lumen aꝑiret. Qui statim iussis obtẽpe¬
rans. fratrũ cenobia circuiuit mandata
uitȩ quȩ agendo didicerat. predicauit.
Quinto decimo igit᷑ die ad monasteriũ
suũi ꝑacta p̃dicatione. reuersus ẽ tibiq fr̃ĩb
conuocatis adstans in mediũ. sacramentum
dñici corporis & sanguinis sumpsit: moxq õ
eiꝰmisticos psalmoꝵ cantus. exorsus ẽ. Qui
illis psallentib orationi intentus. animã
reddidit. Onĩs uerofis̃ qui ad erant. ex ore
eius exisse colũbam uiderunt. Quȩ mox
aꝑto tecto oratorii egressa. aspicientibus
fr̾atrib penetrauit cęlũ. Cuius idcireo am¬
ut omp̃s d̾s ex hac ipsa specie ostenderet.¬
ed neq hoc sileã. qđ uir uenerabilis Ri.¬
C abba stephanus. qui non longe ante
hoc in hac urbe defunctus ẽ. queni ipse
etiã bene nosti. in eadẽ ꝓuintia nursig
contigisse referebat. Aiebat eñi. quod illic
prb̃t quidã cõmissam sibi. cum magno

Expanded text:
lumen aperiret. Qui statim jussis obtempelumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco a, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderetSed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno
Abbreviated transcription (Latin):
se destituente subsistit. & nisi idem m̃ise¬
ricors pater qui pęnã irrogat. patientiã
prestet. mox ꝑ impatientiã. peccatũ nobis
ipsa auget correptio peccatoꝵ. fitq modo
miserabili. ut culꝑa nr̃a unde sperare de¬
buit terminũ. inde sumat augmentum.
idcirco nr̃a ds̃ infirma conspiciens. flagellis
suis custodiã ꝑmiscet. atq in ꝑcussione
sua. electis filiis nunc misericordit᷑ iustꝰ ẽ:
ut sint quib postea debeat iuste misereri.
Unde uenerabilem senem dũ exterioribꝰ
tenebris p̃meret. ȩt̾na numquã luce desti.¬
tuit. Qui cũ flagello fatigaret᷑ corporis.
cordis. Cum uero iam anni qͣdragesimi
fuisset incecitate tempꝰ exemptũ. ei ans
lumen reddidit uicinũ suũ obitum de¬
nuntiauit. atq ut monasteriis circum¬
quaq constructis. uerbũ uitȩ p̃dicar&e
admonuit: quatinus corporis recepto
lumine. uisitatis incircuitu fr̃ib. cordis

Expanded text:
se destituente subsistit, et nisi idem misese destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis,cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis
Abbreviated transcription (Latin):
inclusus. ad cȩlũ ferri animã uiderunt.
Qui descendentes ad terrã. causãq an ita
eẽt acta ꝑscrutantes. illo die inuenerunt
obisse dei famulũ. quo hunc ad regna¬
cȩlestia ascendisse cognouerunt.
De a niora Spei agsatis
dhuc in monasterio positus. cuiꝰdam
ualde uenerabilis uiri relatione cog.¬
nouĩ. qđ dico. Aiebat enĩ quia uenerabi¬
lis pater nomine spes. monasteria con-¬
struxit in loco cui uocabulũ cample est.
qui sexti ferme miliarii int̾iacente spatio.
a uetusta nursiȩ urbe disiungitur. huno
omps & misericors ds̃. ab ȩt̾no uerbere
flagellando ꝓtexit eiq dispensationis
suȩ maximã securitatẽ seruauit ⁊ grãm:
quantũq eũ prius flagellando diligeret.
post modũ ꝑfecte sanando monstrauit.
Eius namq ocłos ꝑ quadraginta annoꝵ
spacium. continuȩ cecitatis tenebris pressit
nullũ ei lumen uł extremȩ uisionis aꝑi.¬
ens. Sed quia nemo in uerbere. illius grã

Expanded text:
inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoverunt. animae Spei abbatis. Adhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑. eius se regulȩ in scã conuersatio.¬
ne tradiderunt. Quos idem uenerabilis
pater. in monasterio quod uixta terraci¬
nensem urbẽ construxerat. fecit habitare.
Qui multas quidẽ pecunias in hc̃ mun¬
dum possederant sed cuncta pauperib.
ꝓ animarũ suarũ redemptione largiti
sunt : & in eodẽ monasterio ꝑmanserunt.
Quoꝵ unus scilicet speciosus. dũ ꝓ utili.¬
tate monasterii iuixta capuanam urbẽ
missus fuisset. die quadã fr̃ eiꝰ gregorius
cũ fr̃ib admensam sedens. atq conuescens.
ꝑ sp̃m subleuatus aspexit uidit  specios ⁊
germani sui animã tam longe a se positi.
tum repperit: quẽ tam̃. ea hora qua ui.¬
derat. exisse de corpore inuenit. De a¬
uidã autẽ religiosus atq fidelissimꝰ
uir.ad huc mͥ in monasterio posito
narrauit. qđ aliqui de siciliȩ partibus.
nauigio romã petentes. in mariꝰ medio
positi. cuiꝰdã serui di qui in samnio fuerat

Expanded text:
dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatiodicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit haQui multas quidem pecunias in hoc mundo possederant, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, 385 dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit, et vidit Speciosi germani sui animam tam longe a se positi tum reperit, quem tamen hora ea qua viderat exisse de corpore invenit. uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
questus es. morientis cuiꝰdã egredien¬
tem animã non uidisse sed hocipsum iã
culpȩ fuit. qđ corporeis ocłis rem uidere
iniusibilẽ quȩ sisti. Nam multi nr̃m. men¬
tis ocłm fide pura. & uberi ratione mun¬
dantes. & egredientes ecarne animas fre¬
quenter uiderunt. Unde mͥ nuno necesse
est. uł qualit̾ egredientes animȩ uisȩ sint.
uł quanta ipsedum egrederent᷑ uiderint
enarrare. quatinꝰ fluctuanti animo. quod
plene ratio ñ ualet. exẽpla suadeant. In
scđo namq huius oꝑis libroĩa p̃fatus sum.
qđ uir uenerabilis benedictus. sicut a fide¬
lib eius discipłis agnoui. longe a capua¬
na urbe positus. germani eiusdem urbis
ep̃i animã. nocte media in globo igneo
ad cȩlũ ferri ab angłis aspexit. Qui eandẽ¬
quoq ascendentẽ animã intuens. mentis
laxato sinu. quasi sub unoradio solis. cun¬
tib didici. quia duo nobiles uiri. atq
exteriorib studiis eruditi. germani fis.
quoꝵ unus speciosus. alter uͦ gregorius

Expanded text:
questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angquoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunidici quia duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
omnino nichil uiderant. uno om̃s etiã
timore ꝑculsi & territi. fugerunt. ut
palam daretur intelligi. quȩ & quanta
uis ẽẽt. quȩ illã egredientem animam
susciperet: cuius egressum. nemo mor¬
talium ferre potiuisset.
xxi.Sedinter hȩo sciendum est. quia
aliquando animȩ meritũ. non in ipso
suo egressu ostenditur ꝑost morten uͦ
certius dedaratur. Ynde & sc̃i martires.
ab infidelib crudelia multa ꝑpessi sunt:
qui tam̃ ut p̃diximus. ad ossastia mortua
signis cotidie & miraculis clarescunt. De Pu-¬

Expanded text:
omnino nihil viderant, uno omnes omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et quanta vis esset quae illam egredientem animam susciperet, cujus egressum nemo mortalium ferre potuisset.Sed inter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quid tibi contigit: Cũi statim uultu ac
mente placida. ille respondit. Ue illi
contigit. qui hoc fecit. Nam michi quid
contigit In quib enis uerbis ostendit᷑.
in quo uirtutis culmine sedebat qͥ unum
quod in sumptu mundi habuerat. tam
secura ꝑdebat mente: magisq illi
dolebat qui peccatũ cominiserat. quam
sibi qui peccati illius dampna tolerabat.
Neo pensalat quid ipse exterius. sed culpe
reus quantũ ꝑdebat intus. Hunc itaq cũ
dies mortis egredi ecorpore urgeret.
conuenerunt multi. ut tam sc̃e animȩ
de hoo mundꝰ recedenti. suas animas cõ¬
mendarent. Cũq lecto illius. hi qui con¬
uenerant om̃s assisterent. alii ingredi¬
entes angłos uiderunt. sea dicere aliquid
nullo mõdo potuerunt⁊ abi omnino
nichil uiderunt: sed oñs qui ad erant. ita
uehementissimꝰ tunor ꝑculit. ut nullus
egrediente illa scã anima. illic stare po¬
tuisset. Et hi ergo qui uiderant. & hi qͥ

Expanded text:
quid tibi contigit? Cui statim vultu ac quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
Redicto &enĩ probo aliisq religio.¬
sis uiris narrantib. agnoui ea que
indicare audientib. de uenerabili pat̾re
Stephano in omeliis euangelii curaui
Fuit & enĩ uir sicut idem probus &e mul.¬
tialii testantur. nichil in hoc mundo pos¬
sidens. nichil quȩrens solam cum deo
pauꝑtatẽ diligens. int̾ aduersa semꝑ patien.¬
tiam amplectens: conuentus scłarium fu.¬
giens. uacare semꝑ orationi concupiscene.
De quõ unũ uirtutis bonũ refero ut ex
hoc uno. ualeant eius multa pensari. I
namq cũ quodã die messem. quã sua manꝰ
eruerat. decisam ad areã deduxisset michilq
aliud cũ discipłis sius ad totius anni stipen¬
dium haberet. quidã ꝑuersȩ uir uolunta
tis. antiqui hostis stimulis instigatꝰ ean¬
dem messem igne supposito.ita ut erat in
area. incendit. Quod factũ dũ alter as¬
piceret. eidem di famulo. cucurrit et
nunciauit. Quod postquã indicauit.
adiunxit dicens. Uȩ. uę. pater stephane.

Expanded text:
icto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã sub sequi scirent: Tu ueroipse inqͥes.
quia uitã animȩ in corpore manentis. ex
motib corporis agnoscis & ecce hii qui
animas in morte posuerunt. atq animarũ
uitã post mortẽ carnis. ẽẽ crediderunt.
cotidianis miraculis coruscant. Ad extin¬
cta namq eorũ corpora. uiuentes egri ue¬
niunt. & sanantur. Periuri uenuint. &
dȩmonio uexantur: demoniaai ueniunt.
& liberantur. Leꝓsi ueniunt. ⁊ mundant᷑.
deferuntur mortui. ⁊ suscitant᷑. Pensa
itaq. edrũ animȩ qualit̃ uiuunt illic ubi
uuiunt. quoꝵ hic mortua corpora. in tot
miracłis uiuunt. Si igitur uitã anime
manentis incorpore. dep̃hendis ex motu
membroꝵ. cur non ꝑpendis uitã animę
post corpus. etiã ꝑ ossa mortua in uirtute
miraculorũ.PecRus Rulla ut
opinor huic allegationi ratio obsistit. in
qua & exreb uissbilibꝰ cogim᷑ crede. qđ ñ ui¬
demꝰ¬

Expanded text:
vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videm
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ moueri uidebantur uisibilia cͤorpora
metalloꝵ. Qua ex re pensandũ ẽ. quia in
hunc quoq mundũ uisibilẽ. nichił nisi per
creaturã inuisibilẽ disponi potest Nam sic̃
omp̃s d̾s̃ aspirando. uł implendo ea que
rationi subsistunt. & uiuificat. & mouet in¬
uisibilia. ita ipsa quoq inuisibilia. implen
corpora quȩ uidentur. Petrus:
stis fateor allegationib libent᷑ uictus. ꝓpe
nulla iam essẽ hȩc uisibilia existimare
cõpellor qui prius in me infirmantium
ꝑsonã suscipiens. de inuisibilib dubitabã.
Itaq placent cuncta quȩ dicis sed tamen
sicut uitã animȩ in corpore manentis. ex
motu corporis agnosco. ita uitã anime
post corpus. aꝑtis quibdam reb atcestan¬
ac inre.si cor paratũ tuȩ dilectionis¬
inuenio. inallegatione minime labo¬
ro. Numquidnã scĩ apłi & martrres ap̃i.
p̃sentẽ uitã despicerent. in morte carnis
animas ponerent. nisi certiorẽ animarũ

Expanded text:
quae moveri videbantur visibilia corpora quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque invisibilia implendcorpora quae videntur. PETRUS. -Istis fateor allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus apertis quibusdam rebus attestanac in re si cor paratum tuae dilectionisinvenio, in allegatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum
Abbreviated transcription (Latin):
credi iã non potest. quod uideri potest.
Yt tam̃ te breuit̃ reducã adte. nulla ui¬
sibilia nisi ꝑ inuisibilia uident᷑. Ecce enĩ
cuncta corporea. ocłs tui corporis aspicit.
Nec tam̃ ipse corporeus ocłs aliquid cor¬
poreum uideret. nisi hunc resincorpo¬
rea. ad uidendũ acuerit. Nam tolle
mentem quȩ non uidetur. & incassum
patet oculus qui uidebat. Subtrahe ani¬
mã corpori remanent ꝓcul dubio ocłi
in corpore aperti. Si igitur ꝑ se uidebaã.
cur discedente anima ñ uident  Hinc
ergo collige. quia ipsa quoq usibilia. ñ
nisi ꝑiniũsibilia udentur. Ponamus
quoq ante ocłos mentis. ȩdificari domũ.
immensas moles leuari. pendere magnaᷤᷤ¬
in machinis columnas: quis queso te. hoc opꝰ
operatur. corpus uisibile qđ illas moles ma.¬
nib trahit. an inuisibilis anima quȩ inuifi.¬
cat corpus.: Uolle enĩ quodñ iudetur in
corpore. & mox ĩmobilia remanent cuncta.

Expanded text:
credi jam non potest quod videri potest. credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles lein machinis columnas, quis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus. Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta,
Abbreviated transcription (Latin):
uero tribuit ut uiuant: aliis hoc solũmo¬
do p̃stat. ut sint. Quia uerũ ẽẽ non dubitã
creantẽ & regentẽ. implentẽ & circum¬
plectentẽ. transcendentẽ ⁊ sustinentem.
incircũscriptũ atq inuisibilẽ dm̃. ita
dubitare ñ debes. hunc inuisibilia obseqͥa
habere. Debent quippe ea que ministrad̃.
ad eius similitudinẽ tendere cui ministrad.
et quȩ inuisibili seruiunt. eẽ inuisibilia
ergo motũ considerãs corporis. uitam
animȩ incorpore manentis. ꝑpendis
abimo. ita uitã animȩ ex euntis e corpo¬
re.ꝑpendere debes asum mo quia potest
muisibilit̾ uuere. quã oportet in obseqͥo
inuisibilis conditoris manere. Peteos.
Necte totũ dicitur sed̃ mens refugit cre¬
dere. qđ corporeis ocłis ñ ualet iuderi.
Gre Gor̃: Cum paulus dicat. est enĩ
fides sperandãrum substantia rerum. ar¬
gumentũ non apparentiũ. Hoc ueraciter
dicitur credi. quod ñ ualet uideri. Nam

Expanded text:
 tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummo tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. GREGOR. Cum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑresentẽ fusse me contigit. qui re:¬
pente dum lo queretur.: uitalem emisit
flatũ. Et quẽ prius mecũ loquentẽ uidebã.
subito extinctũ uidi. sed eiꝰ anima utrũ
egressa sit.an non egressa sit. non uidi.
Et ualde durũ uidetur. ut credat᷑ res ẽẽ.
quã nullus ualeat uidere. Gre Gorꝰ.
Quid mirũ petre si egredientẽ animam
non uidisti. quã & manentẽ in corpore ñ
uides: Numquidnã modo mecũ loqueris.
quia uidere inme non uales an. mamea.
idcuco me esse exanimẽ credis: N. tura
quippe animȩ inuisibilis ẽ: atq ita ex
corpore in uisibiliter egreditur. sicit i
corpore inuisibiliter manet.
cordore. Sicyt depuchets ditya ea
pensare possũ. exipsis motib corporis quia
nisi corpori anima adesset. eiusdẽ membra
corporis moueri ñ possent. Uitã uero animę
quod uidere non possum : GRE G̃ORIUS
quia sicut ius animȩ uiuificat &e mouet
corpus. sic uis diuina implet quȩ creauit
omła. et alia inspirando uiuificat. aliis¬

Expanded text:
aesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quiaidcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibiliter manet. corpore sicut deprehenditur ex pensare possum ex ipsis motibus corpnisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vita vero animae pquod videre non possum. CAP. 84.-- quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
cum ille trementem requireret quidu
deret. puer adiungit dicens. Mauri
homines uenerunt. qui mẽ tollere
uolunt. Qui cũ hoc dixisset. maiestatis
nomen protinus blasphemauit & ani¬
mã reddidit. It enĩ omp̃s as̃ ostenderae.
ꝓ quo reatu talib fuisset executoribus¬
traditus. unde uiuentẽ pat̾ suus noluit
corrigere. hoc morientem permisit ite¬
rare, ut qui du ꝑ diuinitatis patientiã
blasphemus uixerat. quandoq ꝑ diui.¬
nitatis iudiciũ blasphemaret. & more¬
retur: Quatinus reatũ suũ pater eius
agnosceret. qui paruuli filii animam
negligens. non paruulũ peccatorem
geħennȩ ignib nutrisseo. Sed interĩ
hoc triste seponentes. ad ea quȩ nar.¬
rare cȩperam lȩta redeamꝰ. De cran¬

Expanded text:
cum ille trementem requireret quid cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet pro quo reatu talibus fuisset traditus exsecutoribus, unde viventem pater suus holuit corrigere, hoc morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus.