comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iubetur s sp̃u quo donatur. Non ergo me¬
ntis operantis hominis: s largientis gr̃a
siluatoris. Utilitas itaq legis est. ut homi¬
aemi de sua infirmitate conuincat: et gr̃ȩ
uedicinam quȩ inxp̃o ẽ. implore compel¬
lit. Oninis eni qui inuocauerit nomen
dñi: saluus erit. Quomodo ergo inuocabt̃
inquem non crediderunt : Quomodo cre¬
dent quem non audierunt: Unde pau¬
lo post dicit. Igitur fides ex auditu. Au¬
ditus autem ꝑ uerbum xp̃i. Quȩ cum
ita sint: qui se israclitas ẽẽ carnaliter gau¬
dent et preter xp̃i gr̃am in lege glorian
iecti dei quippe dixit iusticiam quȩ ho¬
mini ex deo ẽ. suam uero qua putant sibi
sufficere ad facienda mandata. sine ad iu¬
torio ex dono eius qui legem dedit. his
autem similes sunt. qui cum ꝓficeantur
se eẽ xp̃ianos ipsi gra̧ xp̃i sic aduersantur
ut se humanis uirib diuina existiment
implere mandata: ac sic etiam ipsi igno¬

Expanded text:
iubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meiubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meritis operantis hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque legis est, ut hominem de sua infirmitate conuincat et gratiae medicinam, quae in Christo est, implorare compellat. omnis enim, qui inuocauerit nomen domini. saluus erit. quo modo ergo inuocabunt, in quem non crediderunt? quo modo credent, quem non audierunt? unde paulo post dicit: Igitur fides ex auditu. auditus autem per uerbum Christi. Quae cum ita sint, qui se Israhelitas esse carnaliter gaudent et praeter Christi gratiam in lege gloriantiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. his autem similes sunt, qui cum profiteantur se esse Christianos, ipsi gratiae Christi sic aduersantur, ut se humanis uiribus diuina existiment implere mandata. ac sic etiam ipsi igno
Abbreviated transcription (Latin):
hisnbita nr̃a. nec tamen tales iam cẽmꝰ
qulis crimus cum mortale hoc induerit
notalitatem. Tunc enĩ uon solum nul
desiderio peccati obediemus: s nulla
runt desideria talia quib non obedire
uibcamur: Nunc ergo ubi dicitur iam ñ
gooperor illud s id quod in me habitat
citum de concupiscentia carnis dicit᷑.
ous eperatur in nobis motus suos. etiam
qundo eis non obedimus: dum non reg¬
ut peecatum in nr̃o mortali corpore ad
obediendum desideriis eius: nec exhibemꝰ
monbra nr̃a arma iniquitatis peccato:
nqua iusticia nondum consummata ꝑ¬
seueranter proficientes. ad eius consum¬
mationem quandoq ueniemus: ubi pec¬
cati uncupiscentia non cohibenda atq
frenanda. s nulla sit. Hoc enim lex posurt
dicendo non concupisces: non quod hic
uualcamus. s ad quod proficiendo tendamꝰ.
Uerum hoc fit non lege quȩ hoc imꝑat.
s fide quȩ hoc impetrat: non littera qua

Expanded text:
bis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, bis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, quales erimus, cum mortale hoc induerit inmortalitatem; tunc enim non solum nulli desiderio peccati oboediemus, sed nulla erunt desideria talia, quibus non oboedire iubeamur. Nunc ergo, ubi dicitur: Iam non ego operor illud sed id, quod in me habitat, peccatum, de concupiscentia carnis dicitur. quae operatur in nobis motus suos, etiam quando eis non oboedimus, dum non regnat peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. in qua iustitia nondum consummata perseueranter proficientes ad eius consummationem quandoque ueniemus, ubi peccati concupiscentia non cohibenda atque frenanda sed nulla sit. hoc enim lex posuit dicendo: Non concupisces, non quod hic ualeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. uerum hoc fit non lege. quae hoc imperat, sed fide, quae hoc impetrat, non littera. qua
Abbreviated transcription (Latin):
dauit delicꝰtum: suꝑ habundauit gr̃a. a
ẽ. igitur utilitas legis. quia ostendit hom¬
nem sibi ipsum. utꝰ sciat infirinitatem si¬
am et uideat quemadmodum ꝑ prohibito¬
nem augeatur potius carnalis concups¬
centia quam sanctur. Appetuntur enul
ardentius quȩ uastantur: dum id quꝰ
sp̃aliter iubetur carnalis obseruare coil¬
pellitur. Ut autem sre spiritalis qui leged
impleat sp̃alem. non fit ipsa lege s gr̃a
hoc ẽ. non imperio s beneficio. uon iubll¬
te littera. s utuante sp̃u. Incipit autem
nouari. ut mente agat quod amat. nec
carni consentiat agenti quod odit: idẽ. ñ
ut nen omnino uon concupiscat: s ut p
concupiscentias suas non eat. Quod quid
qui magnum ẽ. ut si omnimꝰ fieret et qͣm¬
us insint dum sumus in corpore mortis
huus desideria peocati. nulli tamen eoꝵ
iahibermus assensum: non eẽt unde dice¬
emus pitri nr̃o qui ẽ. in celis. dimitte no¬

Expanded text:
dauit delictum, superabundauit gratia. Haec dauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modum per prohibitionem augeatur potius carnalis concupiscentia, quam sanetur. appetuntur enim ardentius. quae uetantur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed gratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente littera sed iuuante spiritu. incipit autem omine renouari, ut mente agat, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino non concupiscat, sed ut post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam magnum est, ut, si omni modo fieret et, quamuis insint, dum sumus in corpore mortis huius, desideria peccati, nulli tamen eorum adhiberemus adsensum, non esset, unde diceremus patri nostro, qui est in caelis: Dimitte no
Abbreviated transcription (Latin):
inuitam. hoc eẽ in mortem. Peccatum qi
occasione accepta ꝑ mandatum fefellit n
et per illud occidit. Itaq lex quidem sei e
manclatum scm̃ et iustum & bonum Qua
ergo bonum ẽ. michi factum ẽ mors: Ai¬
sit. S peccatum ut appareat pecciti.
bonum michi operatum ẽ. mortem: ⁊
uolo hoc ago: s quod odi illud facio. Si aici
quod nolo. hoc facio consentio legi quonĩ
bona ẽ. Uidemus itaq in his apłicis uerbi
et mandatum eẽ. scm̃ et iustum et bonus
quo dictum ẽ. non concupisces. S peccatum
ꝑ bonum fallit: et ꝑ illud occidit eos quic̃
sint carnales. putant suis uirib legen si¬
lem se posse complere: et ꝑ hoc fiunt nor
lum peccatores. quod ẽẽnt etiam si legemi
accepissent: s etiam preuaritores quodun
ẽent nisi legem accepissent: Sie eñi alolos
dicit Ubi lex non ẽ: nec preuaricati e
gͦ sub intrauit. sicut alibi ipse destatur.: u
habunclaret delictum. U̾bi autem habim¬

Expanded text:
in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lexbonum. quod ergo bonum est, mihi factum est mors? absit! sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. utquod uolo, hoc ago. sed, quod odi, illud facio. si autem. quod uolo. hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Videmus itaque in his apostolicis uerbis et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non concupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem spiritalem se posse complere. et per hoc fiunt non solum peccatores, quod essent, etiam si legem non accepissent. sed etiam praeuaricatores, quod non essent. nisi legem accepissent sic enim alio loco dicit: Ubi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abun
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam ex oꝑib legis non iustificabitur oĩs
caro. Non solum autem illa oꝑa legis quȩ st̃
in ueterib sacramentis et nune reuelato
testamento nouo non obseruantur a xp̃ianis:
sicuti ẽ. circumcisio preputii et sabbati car¬
nalis uacatio. et a quibdam cibis abstenrtio.
et peccorum in sacrificiis imolatio. et neome
etiam illud quod in lege scriptum ẽ non con¬
ẽẽ. dicendum. non iustificat hominem nisi
nr̃m. Idem ipse quipp̾e dicit apostolus. Quid
ergo dicemus: lex peccatum ẽ: Absit S pec¬
catum non cognoui nisi ꝑ legem: Nam con¬
cupiscentiam nesciebam: nisi lex diceret. ñ
concupisces. Occasione autem accepta: pecea¬
tum ꝑ mandatum oꝑatum ẽ. in me omnem
conpiscentiam. Sine lege enĩ peccatum mor¬
tuum ẽ. Ego autem uiuebam. aliquando si¬
ne lege. Adueniente autem mandato: pec¬
caitum reuixit Ego autem mortuus sum:
et inuentum ẽ. michi mandatum quod at

Expanded text:
quoniam ex operibus legis non iustificabitur omnis quoniam ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Xon solum autem illa opera legis, quae sunt in ueteribus sacramentis et nunc reuelato testamento nouo non obseruantur a Christianis, sicuti est circumcisio praeputii et sabbati carnalis uacatio et a quibusdam escis abstentio et pecorum in sacrificiis immolatio et neomenietiam illud, quod in lege dictum est: Non conesse dicendum. non iustificat hominem nisi hristum dominum nostrum. idem ipse quippe dicit apostolus: Quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit! sed peccatum non cognoui nisi per legem; nam concupiscentiam nea peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam: sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege, adueniente autem mandato peccatum reuixit. ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
omino bertissimo fr̃ĩ et coep̃o
asellico: augustinus in dño sa¬
lutem. Uitteras scĩtatis tuȩ qͣs
ad uenerabilem senem dona¬
cianum de cauendis uidaisini disceptatione
misisti. ad me ipse dignatus ẽ mittere: atq
ut eis responderem. petendo uehementius.
imꝑauit. Quem ueritus contempnere ut pos¬
sum dño adiuuante respondeo: gratum ex¬
istimans etiam karitati tue. quod ad te scri¬
bendo. illi iubenti quem prosus meritis am¬
bo ueneramur obtemperare non renui. Xp̃ia¬
nos maxime ex gentib uenientes. iudaizare
non oportere paulus docet apls ubi ait :
Dixi petro coram omnib Si tu cum sis uide¬
us. gentiliter et non iuidaioe uiuis. queadino¬
dum gentes cogis iudartare: Et secutus ad¬
uixit. Nos natura uidei. et non ex gentib
peocatores. Scientes autem qm̃ non iustifi¬
catur homo et oꝑib legis nisi ꝑfidem iħu
xp̃i: et nos in xp̃o iħu credidumis. ut iusti¬
ficemur ꝑ fidem. xp̃i et non ex oꝑib legis.⁊

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO ASELLICO AUGU - STINUS IN DOMINO SALLTEM. Litteras sanctitatis tuae, quas ad uenerabilem senem Donatianum de cauendi ludaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere atque, ut eis responderem. petendo uehementius imperauit. quem ueritus contemnere. ut possum. domino adiuuante respondeo gratum existimans etiam caritati tuae, quod ad te scribendo illi iubenti, quem pro suis meritis ambo ueneramur. obtemperare non rennui. Christianos maxime ex gentibus uenientes iudaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait: Dixi Petro coram omnibus: \'Si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare?\' et secutus adiunxit: Xos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores scientes autem, quoniam non iustificatur homo ex operibus legis nisi per fidem Iesu Christi. et nos in Christo Iesu credidimus. ut iustificemur per fidem Christi et non ex operibus legis.
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ. nobis. Ipsa ẽ. de qua item dic
sio aliquid ualet neq prepucium: s ficͥies
quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. In hac ergo ent
sanc̾ti patres nr̃i. et patriarche et prophit
et apłi placuerunt deo. In hac omnes uin
marti es usq ad sanguiem contra diai¬
lum certauerunt: et qr in eoͥs non refn¬
guit uic defecit ideo uicerunt. In hac&s
boni fideles cotidie proficiunt ꝑuenirio
pientes non ad regnum mortalium.
regnum celorum: non ad temporalem
ad eternam hereditatem: non ad aurio
et argentum. s ad diuicias in corrupill
angłorum. non aliqua bona huius seri
in quib cum timore uiuitur. nec eiuis¬
quam secum potest aufferre dum nitus
s ad uidendum deum: cuiꝰ suauitas ro
lectacio excedit omnem non solum ani¬
trium. uerum etiam celestium corpori
pulcridinem: excedit omnem decorem al¬
marum quantumlibet iustarum atiseõ¬
rum excedit omnem spetiem suꝑnorin
angidrum atq uirtutum: ex cedit quaqus¬

Expanded text:
datus est nobis : ipsa est de qua item dicimcisio quidquam valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur. In hac omnes sancti patres nostri et patriarchae et prophetae et apostoli placuerunt deo; in hac omnes ueri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certauerunt et, quia in eis non refriguit nec defecit, ideo uicerunt; in hac omnes boni fideles cotidie proficiunt peruenire cupientes non ad regnum mortalium sed ad regnum caelorum, non ad temporalem sed ad sempiternam hereditatem. non ad aurum et argentum sed ad diuitias incorruptibiles angelorum, non ad aliqua bona huius saeculi. in quibus cum timore uiuatur nec ea quisquam secum potest auferre, dum moritur, sed ad uidendum deum. cuius suauitas et delectatio excedit omnem non solum terrestrium uerum etiam caelestium corporum pulchritudinem, excedit omnem decorem animarum quantum libet iustarum atque sanctarum. excedit omnem speciem supernorum angelorum atque uirtutum. excedit quicqu
Abbreviated transcription (Latin):
uel sompnii uel excessus mentis quȩ dicit᷑
extasis. s reb ipsis accedentib et ad aliud
quam statueramus uocantib cogimur ag¬
noscere dei uoluntatem aliam quam erat
nr̃a qua si proficisci statueremis et aliquid
ficio nr̃o ueritas uetaret deserere: aut decer¬
nentib. inimnane renunciaretur aliquid qđ
eadem ueritate consulta nos comppellereret
proficisci Ex hoc tercio genere causarum mu¬
tande sententie: quid tibi uideatur petome¬
cum plenius et enoclatius colloquaris. Sepe
nos quippe conturbat & difficile ẽ non ali¬
quid quod magis faciendum erat ominittere.
dum illud mutare nolumus in quo prius per¬
manere statueramus: non quidem malum.
uerumiam ideo malum quia id quod po¬
tius agendum ẽ. occurrens deseritur: quod
si non occurreret: non solum sine uituperati¬
one. s etiam cum laude in illo priore perdu¬
raretur. Hic non falli difficile ẽ. hic omni¬
no uox prophetica preualet. delicꝰta quis in¬

Expanded text:
uel somnii uel excessus mentis, quae dicitur uel somnii uel excessus mentis, quae dicitur extasis, sed rebus ipsis accidentibus et ad aliud, quam statueramus, uocantibnoscere Dei voluntatem esse aliam quam erat nostra: tanquam si proficisci statueremus, et aliquid ficio nostro ueritas uetaret deserere, aut decernentibus inmanere nuntiaretur aliquid, quod eadem ueritate consulta nos compelleret proficisci. ex hoc tertio genere causarum mutandae sententiae quid tibi uideatur peto mecum plenius et enodatius conloquaris. saepe nos quippe conturbat et difficile est non aliquid. quod magis faciendum erat, omittere, dum illud mutare nolumus, in quo prius permanere statueramus, non quidem malum, uerum iam ideo malum. quia id, quod potius agendum est, occurrens deseritur, quod si non occurreret, non solum sine uituperatione sed etiam cum laude in illo priore perduraretur. hic non falli difficile est, hic omnino uox prophetica praeualet: Delicta quis in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferre debemus: quia et inuiti cogeremur.
Ibi eñi fic quidem quod nolumus.s ideo nos
corigimus ue uelimus: quia ille uult euius
uoluntatis nec excellentiam fas ẽ recusare.
nec omnipotentiam licet euitare: sicut pe-¬
trum alter cirexit et tulit quo noluerat. ue¬
runtamen quo nollec ut: s uolens mortem
sub egit asꝑeram: an et ibi ubi ẽ. potestas ñ
mutare sententiam. quamuis aliud ocur¬
rat in quo potius appareat uoluntas dei ad
mutandam sentenciam nos uãocantis. non
quia mala nr̃a erat. s in qua rec̾te ꝑmane¬
retur nisi ab illo in alteram uocaremur. Neq
eñi malum furc abrahe nutrire ee educare
filium quoad posset quantum in ipso ec̃c:
usq ad finem uite sue. s repente iussus oc¬
cidere mutauit utiq non prius malam
sentenciam. s quȩ mala ẽẽt. potius si muta¬
ta non eẽt. Hinc quoq non dubito nichil
aliud uideri tibi. S plerumq non uoce de
celo non ꝑ prophetam. non ꝑreuelationẽ

Expanded text:
rferre debemus, quia et inuiti cogeremur — rferre debemus, quia et inuiti cogeremur — ibi enim fit quidem. quod nolumus, sed ideo nos corrigimus. ut uelimus, quia ille uult, cuius uoluntatis nec excellentiam fas est recusare nec omnipotentiam licet euitare, sicut Petrum alter cinxit et tulit, quo noluerat; uerum tamen, quo nollet, iit. sed nolens mortem subegit asperam — an et ibi, ubi est potestas non mutare sententiam, quamuis aliud occurrat. in quo potius appareat uoluntas dei ad mutandam sententiam nos uocantis. non quia nostra mala erat, sed in qua recte permaneretur. nisi ab illo in alteram uocaremur. neque enim malum fuit Abrahae nutrire et educare filium, quoad posset, quantum in ipso esset, usque ad finem uitae suae, sed repente iussus occidere mutauit utique non prius malam sententiam, sed quae mala esset, si post iussum mutata non esset. hinc quoque non dubito nihil aliud uideri tibi. Sed plerumque non uoce de caelo, non per prophetam, non per reuelationem
Abbreviated transcription (Latin):
num romani nauigaturum: aliam epłam
pauicis ante dieb iam dederam Nunc ergo
quod soleo rogo. ut quod soletis faciatis: ore¬
tis pro nobis ut iuideat dñs humilitatem
nr̃am. et laborem nr̃m et dimittat ominia
peccata nr̃a. Colloqui autem uobiscum ta¬
lia cupio si dignemini litteris: qualia collo¬
qui possemus. si coram ur̃is sensib ad eẽmꝰ:
Coce illam questiunculam quam nuꝑ pro¬
posueram. tanquam si presens presenti in¬
ter dulces loquelas obderem. plane. xp̃iano
intellectur. et deuotione soluisti: s nimis cur¬
sim et breuiter. Posset quippe ibi aliquanto
diutius et uberius habitare gr̃a oris tui:
sicum dixisses. ita te in illo quo feliciter
uteris loco. ꝑseuerare decreuisse. ut si quid
de te aliud dño placuerit qus uoluntatem
preferas tuȩ. id ipsum aliquanto aꝑtius expli¬
cares quonamm uoluntatem dei quȩ nr̃e uo¬
luntati preponenda ẽ. nouerumis. utrum
tantum in ea re quam ꝓꝓterea uoluntate¬

Expanded text:
num Romam nauigaturum aliam epistulam num Romam nauigaturum aliam epistulam paucis ante diebus iam dederam. nunc ergo, quod soleo, rogo, ut, quod soletis. faciatis: oretis pro nobis, ut uideat dominus humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloqui autem uobiscum talia cupio, si dignemini, litteris. qualia conloqui possemus, si coram uestris sensibus adessemus. ecce illam quaestiunculam, quam nuper proposueram, tamquam si praesens praesenti inter dulces loquelas obderem. plane Christiano intellectu et deuotione soluisti sed nimis cursim et breuiter. posset quippe ibi aliquanto diutius et uberius habitare gratia oris tui, si, cum dixisses ita te illo. quo feliciter uteris, loco perseuerare decreuisse, ut, si quid de te aliud domino placuerit, eius uoluntatem praeferas tuae. id ipsum aliquanto apertius explicares, quonam modo uoluntatem dei, quae nostrae uoluntati praeponenda est, nouerimus. utrum tantum in ea re, quam propterea uolentes pe
Abbreviated transcription (Latin):
Uanctis et deo dilec̾tissimis. merito ue¬
nerabilib et multum desiderabilib
fratrib paulino et therasie. augusti¬
nus in dño salutem. Carissimus fr̃
celsus cũ rescripta repeceret. debitum redde¬
it festinaui: s uere festinaui. Cum eni cum
putarcm aliquot dies nobiscum remora¬
turum repente comꝑta occasione nauigii
michi pridianam suam profectionem iã
nocte suggessit. Quid facerem cum cum
tnere non possem: &̾ quia ad uos cum
quib ei melus ẽẽt properabat: nec si pos¬
sem deberem: Proinde pauca ilico arripui
dictanda atq mittanda prolixioris epłe me
confitens debitorem: cum post reditum ue¬
ncrabilium fratrum nr̃orum collegarum
ncoꝵ theasi et euodii primum ur̃i ex par¬
te saciatus fuerd: uberius eni ad nos in eoꝵ
pectorib et orib uos ẽẽ uenturos. iam iamq
iii xp̃i nomine atq adiutorio sꝑeramus : Qum
is scriberemus et ꝑ unianimem filiũ nr̃m
thagistensis eccłis presbiterum fortunatia¬

Expanded text:
IS MERITO VENERABILIBUS ET MULTUM DESIDERABILIBUS FRATRIBUS PAULINO ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Carissimus frater Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinaui, sed uere festinaui; cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum remoraturum, repente comperta occasione nauigii mihi pridianam suam profectionem iam nocte suggessit. quid facerem, cum eum tenere non possem et. quia ad uos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. proinde pauca haec ilico arripui dictanda atque mittenda prolixioris epistulae me confitens debitorem, eum post reditum uenerabilium fratrum nostrorum collegarum meorum Theasi et Euodi primum uestri ex parte satiatus fuero. uberius enim ad nos in eorum pectoribus et oribus uos esse uenturos iam iamque in Christi nomine atque adiutorio speramus. cum haec scriberemus, et per unanimem filium nostrum Tagastensis ecclesiae presbyterum Fortunatia
Abbreviated transcription (Latin):
głio. in his duob preceptis tota lex pende
et prophet e. In hac ergo dilectione profice
cotidie &r orando et bene agendo: ut ipsi
iuiuante qui tibi eam precepit atq dorau
nutriatur et crescat donec hec te ꝑfectaip¬
ficiat. Ipsa ͤ eni karitas que sicut apł lct¬

Expanded text:
gelio: In his duobus praeceptis tota lex pendet gelio: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . io hac ergo dilectione cotidie profice et orando et bene agendo. ut ipso adiuuante, qui tibi eam praecepit atque donauit. nutriatur et crescat, donec haec te perfecta perficiat. ipsa est enim caritas, quae, sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio & merito ins gni
atq honorabili filio bonifatio. au¬
gustinus in domino salutem. Iam
rescripseram karitati tue. s cum
epłe dirigende occasio quereretur: suꝑ ue¬
nit dilectissimus filius meus faustus ꝑges
ad exinuietatem tuam. Qui cum ipsas lit¬
teras quas iam feceram accepisset tue beni¬
uolentie ꝑferendas: sugessit multum te¬
michi desiderare. ut aliquid tibi scriberẽ.
quod ce edifficet ad sempiternam salutẽ.
quamuis michi occupato. tantum institit
itt facere non differrem: quantum scis
quod te sinceriter diligat. Sestinanti ergo
ut occurrerem malui festinanter aliquid
scribere quam religiosum tuum deuderi¬
um retardare: dñẽ eximie et merito in¬
signis atq honorabilis fili. Quod ergo bre¬
uiter possum dicere. dilige dñm deum tu¬
um ex toto cor̾e tuo. et in tota anima tua
ec in tota uirtute tua. et dilige proximũ¬
tuum tanquam te ipsum Hoc ẽ. eñi uirb
quod breuiauit dñs suꝑ terram dicens mas¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MEEITO INSIGNI ATQVE HONORABILI FILIO BONIFATIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Iam rescripseram caritati tuae, sed, cum epistulae dirigendae occasio quaereretur, superuenit dilectissimus filius meus Faustus pergens ad eximietatem tuam. qui cum ipsas litteras, quas iam feceram, accepisset tuae beniuolentiae perferendas, suggessit mihi multum te desiderare, ut aliquid tibi scriberem. quod te aedificet ad sempiternam salutem, quamuis mihi occupato tantum institit, ut facere non differrem, quantum scis, quod te sinceriter diligat. festinanti ergo ut occurrerem, malui festinanter aliquid scribere quam religiosum tuum desiderium retardare, domine eximie et merito insignis atque honorabilis fili. Quod ergo breuiter possum dicere: Dilige dominum deum tuum in toto corde tuo et in tota anima tua et in tota uirtute tua, et: Dilige proximutuum tamquam te ipsum - hoc est enim uerbum. quod breuiauit dominus super terram dicens in euan
Abbreviated transcription (Latin):
non scłm ismahel filii surc carnis s sełm
isiac filii sunt ꝓmissionis. non ad ipsus isaac
carnale semen. s ad spiritale misterium per¬
anentes. Ita quippe ad galathas apłs loquit᷑.
dientt michi sub lege uolentes eẽ. legem non
nidistis: Scriptum  eñĩ quod habraham du
filios habuit: unum de ancilla et unum
ae libera. s ille quidem quide ancilla scđm
arnem natus ẽ.. qui autem de libera ꝑ re¬
premissionem: que sunt in allegoria. ħ ec
emi sunt duo testamenta. Unum quidem
inmonte sina. inseruitutem generans quę¬

Expanded text:
non secundum Ismael filii sunt carnis, sed secundum non secundum Ismael filii sunt carnis, sed secundum Isaac filii sunt promissionis, non ad ipsius Isaac carnale semen, sed ad spirituale mysterium pertinentes. Ita quippe ad Galatas Apostolus loquitur, Dicite mihi, sub Lege esse volentes, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera. Sed ille quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est: qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta. Unum quidem a monte Sina, in servitutem generans, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nqui filii cirnis. hii filii dĩ s filii promissi¬
nis aeputantur in semen Nonne mirabilia
magna sunt ista profundumq misterium.
it imilt ee isrł nati non sint isrł. et multi non
sint fili cum sint semen abrahe: Quomodo
mni nnsunt quomodo nos sumus. nisi quia
m : Ac ꝑhoc nec illi sunt isrł sicut nos su
mis: nec nos sumus isrł sicut sunt illi. Nos
qñ sumus scđm spiritalem regenerationem:
illi sł̃m carnalem generationem. Intuendũ
e quippe ac discernendum alium ẽẽ ifrł qui
pit carnem nomen accepit: alium uero qͥ
suclite: Nonne ismahel exx illa natus ẽ. et
umisrłitarum s ismaelitarum gentem. suo
mmine propagauit: De sara autem uenit
stł. ꝑ isaac qui ex promissione natus ẽ. ab ra¬
hea amen cum scd̾m propaginem carnis se
itares habeat uenitur ad intellectum spirita¬
um. d mueniuntur ad saram non ꝑtinere car¬
uales isiadite qui ex illa carnis originem du¬
cunt: e ꝑtinere ad eam potus xp̃iani qui

Expanded text:
qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. nonne mirabilia magna sunt ista profundumque mysterium, ut multi ex Israhel nati non sint Israhel et multi non sint filii, cum sint semen Abrahae? quo modo enim non sunt, quo modo nos sumus, nisi quia tes? ac per hoc nec illi sunt Israhel, sicut sumus nos, nec--nos sumus Israhel, sicut sunt illi. nos enim sumus secundum spiritalem regenerationem, illi secundum carnalem generationem. Intuendum est quippe ac discernendum alium esse Israhel. qui propter carnem nomen accepit, alium uero, quIsrahelitae? nonne Ismahel exnon Israelitarum, sed Ismaelitarum gentem suo semine propagavit? De Sara namque venit Israel per Isaac, qui ex promissione natus est Abrahae. Tamen cum secundum propaginem carnis se ita res habeat, venitur ad intellectum spiritualem, et inveniuntur ad Saram non pertinere carnales Israelitae, qui ex illa carnis originem ducunt; et pertinere ad eam potius Christiani, qui
Abbreviated transcription (Latin):
conseruet ꝑseuerantem: noli maritum con¬
tempnere pereuntem. Funde ꝓ illo pias et
assiduas orationes: sarifica lacrimas tanqͣ.
uulnerati sanguinẽ cordis: et scribe ad ei
satifacionem petens ueniam. qr in eum pec¬
casti. quod p̃ater eius consilium et uolunta¬
tem de reb tuis fecisti. quod faciendum
putasti non ut te peniteat tribuisse pau¬
perib: s cum boni tui oꝑis participem et
moderatorem habere noluisse. Promute de
cetero in adiutorio dm̃ s ee illum sue tur¬
pitudinis penituerit et continentiam quã
deseru ẽrit repetiuerit. te illi sicut decet in
omibiis seruituram: ne forte ut aic apłs.
dec illi deus penitentiam. et resipiscat de
diaboli laqueis a quo captiuus tenetur.
scdm ipsius uoluntatem. Eilium autem
ur̃m qm̃ de legitimis eum et honestis nup¬
tiis suscepisti: magis in patris quam in tua
ẽẽ potestate quis nesciat: Et ideo ei negare
non potest. ubicumq illum ẽẽ cognouerit

Expanded text:
conseruet perseuerantem, noli maritum conconseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uoluntatem. filium autem uestrum. quoniam de legitimis eum et honestis nuptiis suscepisti. magis in patris quam in tua esse potestate quis nesciat? et ideo ei negari non potest. ubicumque illum esse cognouerit
Abbreviated transcription (Latin):
ps dei dño prosterneretur orando: in ipsa
oratione sua dixit ita sibi ẽẽ ornatum regi¬
um sicut pannun menstrualem et ita
orantem confestim exaudiuit. qui cordis
inspector eam uerum dicere seiuit. Et utiq
maritum habebat multarum mulierum
iuirum. et deorum alienorum falsormeꝵ¬
falsorumq cultorem. Qu autem et si ille
ni proposito quod tecum susceperat ꝑdura¬
ret. ueͤate offensus in flagicium corruisset.
maritum habebas non solum fidelem. et ue¬
rum tecum deum colentem. s etiam conti¬
nentem: qui proculdubio propositi uri n
inmemor et si te ad coniugalia cogeret in¬
dumenta: ad suꝑba tamen ornamenta non
cogeret: heç tibi scripsi qm me consulendu
putasti: non ut tuum rectum institutum
sermone meo frangerem. s quod de mordi¬
nate ee in caute agente. uiri tui factum do¬
lerem. De cuius reparatione debes uehemen¬
tissime cogitare: si uere ad xp̃m ius ꝑuenire.
Indue itaq humilitatem mentis et ut te ds̃

Expanded text:
pulus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa pulus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogitare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus
Abbreviated transcription (Latin):
ruiti potius expediret obtemperare em¬
didis miib. quam nigellis uestib repug¬
nart: Qui et si te indumentum monache¬
le delectabat: euam hoc gratius posset
marito obseruato exhoratoq summi. qͣm
llo inconsulto contemptoq presumi. Qđ
si omnino non sineret: quid tuo proposi¬
to deperiret. Ab sit ut hinc displiceres
leo: quod comuge tuo non dum defuncto.
ion induereris sicut anna s sicut susanna
leq eñi et ille qui tecum iam ceperat
custodire tam magnum continentie bo¬
num. eciam si conuigale non uiduale uo¬
iuisset ut acciperes indumentum: ad in¬
acentem quoq te compulsset ornatum
Quo et si aliqua dura conditione cogere¬
nis: posset habere in suꝑbo cultu cor humi¬
le slempe apud patres hester illa regina
deum timens. deum colens. deo subdita:
marito regi alienigene non eundem se¬
cum colenti dm̃ tamen subiecta seruiebat.
Quȩ cum extremo periculo non suo tan¬
tum s etiam gentis sue qui cunc erat po¬

Expanded text:
cui te potius expediret obtemperare cacui te potius expediret obtemperare candidis moribus, quam nigellis vestibus repugnare? Quia etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito observato exoratoque sumi, quam illo inconsulto contemptoque praesumi. Quod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non induereris Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gentis suae, qui tunc erat po
Abbreviated transcription (Latin):
bono opere et magno tam euidentia pi¬
cepta sunt dñi cum uiro tuo fideli et s̃
ommnunicare deberes. eiusdemq non sper¬
acres uoluntatem⁊ quantomagis de habi¬
ai atq uestitu nichil tibi preter eius arbitri¬
qmi mutandum uł usurpardum fuit: un
nhil diuinitus legimus imperatum:
stum quidem ẽ. mulieres ẽẽ debere
ubitu ordinato auriq cirtumpositio &
stortio crimum et cetera huusmodi quȩ
ul ad manem pompam uel ad illecebram
tore adhiberi solent. merito reprehensa
unt s c̃ quidam pro modulo ꝑsone habitꝰ
ꝯtronalis. a uidiuali ueste distinctus. qui
utsł ficdelib coniugatis salua religionis
ibsniantia conuenire. hũc de maritus si
aiponere noluit uelud uidẽam illo uiuan¬
t uctares. puto qr non fuerat in hac re
i ad dissensionis scandalũ perducen¬
dis ⁊ magis in obedientie malo quam ulli
aibstincntie bono. Quid eñiẽ. absurdius qͣm
mulierem de humili ueste uud suꝑbire:

Expanded text:
bono opere et magno tam euidentia prbono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et teccommunicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia nousque ad dissensionis scandalum perducendus, magis inobedientiae malo, quam ullius abstinentiae bono. Quid enim est absurdius, quam mulierem de humili veste viro superbire,
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq tamen proprium donum
habet a deo. alius sic alius autem sic.
forte talia propiciens et precauens res¬
hendendus ẽ pater: cum beatus apłs
cat. quiꝰquis autem suis et maxime do¬
mesticis non prouidae fidem dengi
aliis refectio. uobis autem tribulatio
riter ergo consilium de omnib habere¬
tis. pariter moderaremini. quid thesait¬
tandum ẽẽt in celo. quid ad huus uite
sufficientiam uobis et ur̃is ur̃oq filion
linquendum. ne aliis ẽẽt refectio. uobi
autem tribulatio: et in his disponen
atq faciendis. si quid forte melius ci¬
uidetur. suggereres uiro reuerenter .ł.¬
demq auctoritatem tanquam tui capsi
sequereris obedienter: ut omnes qui la¬
num sapiunt ad quos posset hoc bonus
ur̃m fama ꝑferre. de domus ur̃e frucꝰtl
ac pace gauderent :⁊ et ad uersarius reus¬
reretur. nichil habens de uobis dicere
praui. Porto si de faciendis elemosinis &
in pauperes impendendis reb tuis. de qͦ

Expanded text:
unusquisque tamen proprium donum unusquisque tamen proprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic . Nisi forte talia prospiciens et praecavens reprehendendus est pater, cum beatus Apostolus dicat: Quisquis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem denegat, aliis refectio sit, vobis autem angustia . Pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini quid thesaurizandum esset in coelo, quid ad vitae hujus sufficientiam vobis et vestris vestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio, vobis autem angustia. Et in his disponendis atque faciendis, si quid tibi forte melius videretur, suggereres viro reverenter, ejusdemque auctoritatem tanquam tui capitis sequereris obedienter; ut omnes qui num sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
necessariarum insocietate aliqua ꝑsona¬
rum: alia fidelis alia infidelis. alia paren¬
tum erga filios. alia filiorum erga paren¬
dos alia postremo ea quȩ in hisreb uel
marime intuenda ẽ iuri et cixoris ubi
mulierem coniugatam non licet dicere fi¬
cio quod uolo de meo. cum et ipsa nonsi
sua s capitis sui hocẽ uiri sui. Nam siequ¬
dam ut cominemorat apłs petrus muli¬
res sc̃ẽ quȩ in deũ sperabant hornaluam
se subiecte uiris suis sicut sara obsequs¬
batur abrahe dñm eum uocans. cuꝰios
fac̾te estis filiȩ: cum ad xp̃ianas nors
iudeas feminas loqueretur. Quid
mirum si pater commnunẽ filium
bat huius uite sustentaculis ã mato
dariagnorans quid sectaturus ẽẽt cn
in etate grandiuscula ẽẽ. cepisset: itt
monachi professionem. an eccłiasticum
ministeruum an comugalis necessitud¬
nis iunculum: Quamuis eiũ ad melia
excitandi et erudiendi sint filii scori

Expanded text:
necessariarum in societate aliqua personanecessariarum in societate aliqua personarum; alia fidelis, alia infidelis; alia parentum erga filios, alia filiorum erga parentes: alia postremo ea, quae in his rebus vel maxime intuenda est, viri et uxoris, ubi mulierem conjugatam non licet dicere, Facio quod volo de meo; cum et ipsa non sit sua, sed capitis sui, hoc est viri sui . Nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae quae in Deum sperabant, ornabant se, subjectae suis viris: sicut Sara obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans, cujusfactae estis filiae ; cum ad Christianas, non ad Judaeas feminas loqueretur. 8. Quid autem mirum si pater communem filium nolebat hujus vitae sustentaculis a matre nudari, ignorans quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset; utrum monachi professionem, an ecclesiasticum ministerium, an conjugalis necessitudinis vinculum? Quamvis enim ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
refecisti. quantum malum ẽ. quod iuri
tui mentem. a tam bono proposito sub¬
ruisti: Aut cuiis quam tibi temporalis sa¬
lus carior ẽẽ debuta quam huius eterna:
Nonne si ampliorem misccłiam cogitans.
ideo pauperib res cuas erogare differres:
ne scandelitatus maritus tuus deo perirce.
uberiores tibi elemosinas deus computar&:
Proinde si recolis quid acquisieras quando
lucrata fueras uirum tuum ut tecum xp̃o
sanc̾tiori castitate seruiret: indellige ꝑ illas
elemosinas tuas quib cor euis euersum ẽ.
quanto grauiore dampno ꝑcussa fueris.
quam sunt illa lucra que celestia cogita¬
bas. Si eñi habet ibi magnum locum panis
fractus esurienti: quantum locum ibi cre¬
denda ẽ habere miscricordia: qua eripi¬
tur a diabolo tanquam leoni rugienti. &
quem deuoret inquirenti: Neq hoc ita
dicimus ut si qͣuam scandalizatus fuerit
de bonis operib nr̃is. ab eis desistendum
puteimis. s alia causa ẽ. alienarum. alia

Expanded text:
refecisti, quantum malum est, quod viri refecisti, quantum malum est, quod viri tui mentem a tam bono proposito subruisti? An cujusquam tibi temporalis salus charior esse debuerat, quam hujus aeterna? Nonne si ampliorem misericordiam cogitans, ideo pauperibus res tuas erogare differres, ne scandalizatus maritus tuus Deo periret, uberiores tibi Deus eleemosynas imputaret? Proinde si recolis quid acquisiveras, quando lucrata fueras virum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate serviret; intellige per illas eleemosynas tuas, quibus cor ejus eversum est, quanto graviore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae coelestia cogitabas. Si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo, tanquam leoni rugienti, et quem devoret inquirenti? 7. Neque hoc ita dicimus, ut si quisquam scandalizatus fuerit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum, alia
Abbreviated transcription (Latin):
batur poss et ista condiscere: si tuis in opi¬
natis nonferiretur ex perisis. s expectatis
mitaretur obsequiis: ut etiam hoc quod
temere sola fecisti multo consultius dilec¬
tione concordi. mult̾ͦq ordinatius et ho¬
nestius ambo facretis ne blafemarentur
serui cdĩ. si tamen hoc fuerunt: qui mari¬
to nesciente. atq absente abignota mulie¬
re et altena uxore tanta sumpserunt. &¬
laudaretur deus in operib ur̃is quorum
ẽẽt tam fila societas. ut a uobis cominu¬
niter teneretur. non solum summa kari¬
tas uerum etiam głosa paupertas. Nunc
autem in considerata festinatione atten¬
de quid feceris. Ut em̃ de illis de illis mo¬
nachis a quib te ipse non edificatam s
spoliatam ẽẽ conqueritur. ego bene senti¬
am. nec homini preira turbatum ocłum
habenti. contra dei famulos facile consen¬
tiam. ⁊ nunquid tantum bonum ẽ quod
pauperum carnem largiorib elemosinis

Expanded text:
batur. posset et ista condiscere, si tuis inopibatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis nachis, a quibus te ipse non aedificatam, sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam, nec homini prae ira turbatum oculum habenti, contra Dei fortasse famulos facile consentiam; numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus eleemosynis
Abbreviated transcription (Latin):
cunia rebiis ue ullis terrenis sine arbitrio
gius facere debuistis: ne scanclalizares ho¬
minem qui deo tecum maiora uouerat.
et ab eo quod de tua carne licita potestate
posset exigere se continenter abstulerat:
Deniq factum ẽ. tit uinculum continentiȩ
quo se cdilectus innexuerat contemptus
abrumperet: et iratus tibi non parceret
sibi. Sicut eni michi retulit ꝑlator epłȩ
tue ut cognouisset quõ om̃ia. aut pene
omnia que habebas nescio quib duob
transeuntib monachis. tanquam paupe¬
rib croganda donaueris: tunc ille detes¬
tans eos tecum et non dei seruos. s domus
aliene penetratores. et tuos captiuatores
et predatores putans: tam scãm sarcina
quam tecum subierat indignatus abie¬
cit :⁊ infirmus enĩ erat: et id eo tibiꝰ mcom¬
muni proposito fortior uiclebaris non erat
presumptione turbandus. s dilectione
portandiis. Quid etiam si ad ipsas elemosi¬
nas largius faciendas. forte pigrius moue¬

Expanded text:
cunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio cunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit perlator epistulae tuae, cum cognouisset, quod omnia uel paene omnia. quae habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus abiecit. infirmus enim erat et ideo tibi. quae in communi proposito fortior uidebaris, non erat praesumptione turbandus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius moue
Abbreviated transcription (Latin):
tem constantissime ꝑseuera. Quod te non
ex hortarer: nisi quia tibi ad hoc ipse consen¬
serat. Nam sinunquam cenuisses eius assen¬
sum: numerus de nullus defendisset an¬
norum. S post quantumlibet tempus
me consuluisses. nichil aliud tibi respon¬
derem. nisi quod ait apłs. uxor non ha¬
bet potestatem corporis sui. s uir. De qua
pocestate sic tibi iam ꝑmiserat continen¬
tiam: ut eam cecum et ipłe susciperet. S.
illud ẽ. quod minus de obseruasse contristor.
quia tanto humiliuis. et obehentuis ei ob¬
sequi indomestica conuer satione debiusti:
quanto ille religiosius tibi rem magnam
eciam imitando concesserat. Non eñ quia
pariter temperabatis a comixtione car¬
nali. ideo titis maritus &ẽ destiterat: imino
uerd tanto sanctius inter uos coniuges ma¬
nebatis. quanto sanctiora concorditer placi¬
ca seruabatis. Nichil ergo decua ueste. ni¬
chil de auro ul̃ argento uel quacumq pec¬

Expanded text:
tem constantissime perseuera. quod te non tem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud responderem. nisi quod ait apostolus: Uxor non habet potestatem corporis sui sed uir. de qua potestate sic tibi iam permiserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pe
Abbreviated transcription (Latin):
ogertur. et illi deus imputaret continen¬
tiam. si non sue s tuȩ cedens infirmitati.
ne in adulterii dampnabile flagicium cade¬
res maritalem tibi concubitum non nega¬
nt: quanto magis de magisquam subiec¬
tum ẽ decuerat ne ipse quoq madulteri¬
um diabolica temptacione traheretur ⁊ in
lendo huiusmodi debito. uoluntati cius
remperare conuenerat: cum tibi uolun¬
ntem continendi aceptaret deus. quia ꝓpt̃¬
a non faceres ne ꝑiret maritus: S hoc
it dixi obmitto: quoniam post ea tibi no¬
lnti ad redencla coniugalia debita consen¬
are ad eadem continentie pacta ipse consen¬
sit. & tecum continentissime dui uixit:
uoq consensu ã peceato illo quo ei debitum
carnis negabas. ipse te absoluit. Non ergo
uIII intua causa istauertitur questio. utrũ
Rarte debeas ad concubitum uiri. Quod
eni deo pari consensu ambo uoueratis:
ꝑseucranter usq infinem reddere ambo de¬
ouistis. A quo proposito si lapsus ẽ. ille: tu sal¬

Expanded text:
cogeretur et illi deus inputaret continencogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continendi acceptaret deus, quia propterea non faceres, ne periret maritus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo, quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu sal