comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut libellus de uita eiꝰ conseriptꝰ suffi¬
cient̃ edoc&. raptus. ẽ. ecorpore. & a
uesꝑa usq ad gallicantũ corpore exutus.
angłicorũ agminũ & aspectus intueri.
& laudes beatas meruit audire. Refer¬
re aut̃ erat solitus. qđ aꝑte eos int̾ alia
resonare audir&ibunt scĩ de uir¬
tute in uirtutẽ. &iterũ. uidebit᷑
dĩ deorũ in syon. Qui reductus in
corpore. & die t̾tiarursũ eductꝰ ui¬
dit ñ solũ maiorũ beatorũ gaudia.
sed & maxima malignorũ sp̃uum cer¬
tamina qͥcrebris accusationib im¬
ꝓbi. iter illi cęleste int̾clude conten¬
debant. nectam̃ ꝓtegentib eũ angłis
qͥcquã ꝓficiebant. De quib om̃ib siqͥs
plenius scire uult. id÷ qͣnta fraudis
sollercia dȩmones & actus eꝰ & uerba
suꝑflua. & ipsas eiꝰ cogitationes qͦsi in
angłos apparentib leta. uł tristia
cognouerit: legat ipsũ de qͦ dixi libel¬
lũ uitȩ ciꝰ & multũ ex illo ut reor. ꝓ¬

Expanded text:
us de Vita ejus conscriptus sufficienter edocet, raptus est e corpore: et a vespera usque ad galli cantum corpore exutus, angelicorum agminum et aspectus intueri, et laudes beatas meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima malignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si quis plenius scire vult, id est, quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et perflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in angelos apparentibus laeta vel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, p
Abbreviated transcription (Latin):
rio ȩccła .ẽ. inhonore beate dĩ ge¬
nitricis de lapide facta. & in illa
corpus ipsiꝰ ad decterã altaris re¬
conditũ. Dedit aut̃ ep̃s regendũ
post se monasteriũ fr̃i suo ceadda.
qui post ea ep̃s factus. ẽ. ut in sequen¬
tib dicemꝰ Quattuor siqͥdẽ hu
quos diximꝰ germani fr̃s. cea de.¬

Expanded text:
rio ecclesia est in honorem beatae Dei Genitricis de lapide facta, et in illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani fr
Abbreviated transcription (Latin):
& prbis gobbano & dicullo. & i¬
pse ab om̃ib mundi reb liber.
qͥ de monasteriꝓbatione dutur¬
cotidianis i anuũ uixit laborib
De in turbatã incursione gentiliũ
ꝓ unciã uidens. & monasterus qͦq
ꝑicłm inminere p̃uidens. dimissis
erchenaldo honorifice susceptus.
monasteriũ construx̃ in locolati¬
niaco nomine. Ac ñ multo post in¬
firmitate correptꝰ diẽ clausit ul¬
timũ. Cuiꝰ corpus idẽ erchenalaꝰ¬

Expanded text:
 Golbano et Dicullo, et ipse ab omnibus mundi rebus liber, qui de monasterii probatione diuturquotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis Ercunualdo honorifice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus corpus idem Ercunua
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad xxi. lunã esdẽ mensis
ad uesꝑam p̃ceptũ est. In quã
obseruantiã imitandã. om̃s
beati ioħis successores in asia post
obitũ eiꝰ & om̃is ꝑ orbẽ eccła con¬
uersa .ẽ. Et hoc. eẽ. uerũ pascha
hoc solũ fidelib celebrandũ. ni¬
ceno concilio ñ statutũ nouit̃.
sed confirmatũ est ut eccł astica
doc& hystoria. Unde constat
uos. o colmane. neq ioħis ut
autumatis exẽplasectari. neq
p&ri cuiꝰ traditiones scientes
contradiciti: neq legineq
cuangłico mn obseruatione
ur̃i pãsche congruere. loħsenĩ
ad legis mosaice deeroa tẽpꝰ
paschx custodiens: nil de pri¬
ma sabbati curabat. qđ uos ñ
facitis . qͥñ nisi pruna sabbati
pascha celebratis. Parus.a xu.¬

Expanded text:
 lunam ejusdem mensis ad vesperam praeceptum est: in quam observantiam imitandam, omnes beati Johannis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pascha celebratis. Petrus a qu
Abbreviated transcription (Latin):
rogass& scio inqͥt. qͥa ñ multote¬
pore uicturus .ẽ. rex. Nũquã eaĩ
ante hȩc uidi tã humilẽ regẽ. Unde¬
animaduerto illũ citius ex hacui¬
ta rapiendũ. Non enĩ digna est
hec gens : talẽ habe rectorẽ. Nee
multũ post. dira antisticis p̃sagia:
tristiregis funere de qͦ supra dici¬
mꝰimploa sunt. Sed & ipse antistes
aidan ñ plus quã duo decĩ post occi¬
sionẽ regis quẽ amabat dres. idest

Expanded text:
rrogasset: « Scio, inquit, quia non multo terrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquam enim ante haec animadverto illum citius ex hac vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem reg
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ elegi: Cuistatim ep̃s. Quidlo.
ille filiꝰequȩ. quã ille filius dĩ: Quib
dictis intrabant ad prandiũ. & ep̃s qͥdẽ
ad focũ calefieri cũ ministris. & repen¬
te int̃ cale faciendũ recordans uerbũ
qđ dixerat illi antistes. discinxit gla¬
diũsuũ. & dedit illũ ministro. testi¬
nusq accedens ante pedes ep̃i corruit.
postulans ut sibi placatus essa. qͥa
nũquã inqͥt deinceps aliqͥd loqͣr de
hoc aut udic abo qͥd uł qͣntũ de pe.¬
cunia nr̃a filus dĩ tribuas. Qđ uidens¬
ep̃s multũ ꝑtimuit: acstatĩ etur¬
gens leuauit eũ. ꝓmittens semul¬
tũ uli. eẽ. placatũ: dũ mͦ ille resi¬
dens ad epulas tristitiã deponer&
Dũq rex iubente ac postulante ep̃o
lȩtitiã recip&̾. coepit econtra ep̃s
tristis usq ad lacrimarũ ꝓfusionẽ
effici Quẽ dũ prb̃r sius lingua
patria quã rex & domesticiei ñ
nouerant quare lacrimaret᷑ uit̃¬

Expanded text:
dendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loqudendum elegi? » Cui statim episcopus. « Quid loquille filius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopuad focum calefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filpus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur inte
Abbreviated transcription (Latin):
nobilib simul atq ignobilib largus.
Unde contigit. ut obregiã eiꝰ & animi &
uultus & meritorũ dignitatẽ. ab om̃ib
diligeret᷑. & undiq ad eiꝰ ministeriũ
de cunctis ꝓpe ꝓuincus. uiri etiam
nobilissimi concurrerent. Cuiꝰ int̾
maxima fuisse fertur humilitas. ut
uno ꝓbare sat erit exẽplo. Donaue.¬
rat equũ optimũ antistiti aid ano. in
qͦ ille quãuis ambulare solitus. uel
amniũ fluenta transire: uł si quęlib&
necessitas insister& uiã ꝑ agrare pos¬
se. Cui cũ paruo int̾iecto tempore
pauꝑ qͥdã occurrer& elemosinã pecers.
desiliens ille p̃cepit equũ ita ut erat
stratus regalit̾ pauꝑidari. Erat enĩ
multũ misericors. & cultor pauꝑum.
ac uelut pat̾ miserorũ. Hoc cũ regi
essa relatũ. dicebat ep̃o. cũ forte in¬
gressuri essent ad prandiũ. Quid uo¬
plurimos. uł alias species quȩ ad pau¬
ꝑũ dona sufficerent: Quãuis illũ
eis equũ ñ dares quẽ tͥ specialit᷑ possi¬

Expanded text:
nobilibus simul atque ignobilibus largus: unde contigit ut ob regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujus intemaxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voplurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possi
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib. mortẽ sibi om̃s imi¬
nere & iãiãq adesse uid̾ent. tan¬
dẽ prb̃r reminiscens uerlu. an¬
tistitis. assũpta ampulla misit
de oleo in pontũ. & statim ut p̃¬
dictũ erat: suo quieuit afer¬
uore. Sieq factũ est. ut uir dĩa¬
ꝓph&ie sp̃utẽpestatẽ p̃dixeria
futuram. & ꝑ uirtutẽ eiusdẽ sp̃s
hane exortã: quãuis corporalit᷑
absens sopiuerit. Cuiꝰ ordinẽ mi¬
racłi. ñ quilib& dubius relator.
liud eiꝰdẽ patris memorabile
miracłm ferunt multi qͥnosse
penda duce. nordanhrmbrorũ
regiones impia clade longe lateq
deuastans ꝑuenit adurbẽusq
regiã quȩ ex bebbe qͦndã reginȩ
poterat. flãmis absumere conatꝰ
urbis inuenit: aduexit illo plu¬

Expanded text:
fluctibus, mortem sibi omnes immifluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quievit a fervore. Sicque factum est, ut vir D tempestatem praedixerit futuram, et per virtutem ejusdem spiritus, hanc exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, Aliud ejusdem Patris memorabile miraculum ferunt multi qui nossPenda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae poterat, flammis absumere conatus urbis invenit, advexit  Al
Abbreviated transcription (Latin):
ui cuiꝰ meriti fuerit: etiã miracu
satus sic . Prbr quidã nomine iuuita
seli honorabilis. cũmitteret᷑ cantiã
obadducendã inde coniugẽ regi.
osui. filiã uidelic& eduiniꝰ regir
eamfledã. que occiso patre ilue
fuerat adducta : qͥ terrestri qͥdẽ
itinere illo uenire. sed nauigio
cũ uirgine redire disponebat. Ac¬
cessit ad ep̃m aidanũ. obseerans
eũ ꝓ se suisq qͥ tantũ iter erant
aggressuri dño supplicare. Qui
benedicens illis ac dño cõm̃dam
dedit etiã oleũ sc̃ificatũ. Scio
in qͥens qͥa ubi nauĩ ascenditis.
tẽpestas uobis & uentꝰ contrariꝰ
suꝑuenia̾. sed cu mem̃to ut hoc
oleũ qđ tibi domittas in mare.
& statim quiescentib uentis.
serenitas maris uos lȩta ꝓseque¬
tur. ac cupito itinere domũ re¬
mitt&. Quȩ cuncta ut p̃dixerat
antistes. ex ordine cõploa sunt.
Et qͥdẽ in primis furentib undes
pelagi. tẽptabant nautȩ ancho¬
ris in mare missis naue̾ retinere.
neq hoc agentes. aliqͥd ꝓficie

Expanded text:
ui cujus meriti fuerit, etiam miraculsatis sit. Presbyter quidam nomine Uttasaeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benedicens illos, ac Domino commendans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid profic
Abbreviated transcription (Latin):
respondi. Habeo qͥdẽ de ligno in ꝯͦ
caput eiꝰ occisi apaganis infixũ . ẽ.
Et si firmo corde credidis. potest
diuina pictas ꝑ tanti meritũ utri
cedere : & ingressu te uite ꝑenns
dignũ redđe. Nec moratus ille. in
tegnam se in hoc habere fidẽ respon¬
debat Tumbenedixi aquã. & astu¬
lã roborii p̃sati in mittens obtuli
ȩgro portandũ. Nec mora melius
babere coepit. & conualescens ab
infirmitate. multo deinceps tẽ¬
poreuixit. totoq ad dm̃ corde &
oꝑe conuersus. om̃ib ubicũq uent¬
ebat clementiã pi conditoris & fi¬
delis cius famuli głam p̃dicabat.

Expanded text:
respondi: Habeo quidem de ligno, in quo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas per tanti meritum  Al.cedere, et ingressu te vitae perennis dignum reddere. Nec moratus ille  Al., illi, integram se in hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoque ad Deum corde et opere conversus, omnibus ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
iamiãq crescente corporis inolestia
ad articłm sub eunde mortis cõpellorꝰ
N ee dubito me post mortẽ corporis sta ¶ xii.¬
tim ad ꝑpetuã animę mortẽ rapien¬
dũ. ac infernalib subdendũ esse tor¬
mentis. qͥa tẽpore ñ pauco int̾studia
diuinȩ lectionis. uitiorũ potiꝰ implica¬
mentis. quã diuinis solebã seruire
mandatis. In est aut̃ animo. simͥ pie¬
tas suꝑna aliqua uiuendi spatia dona¬
uerit. uitiosos mores corrigere. atq
ad imꝑiũ diuine uoluntatis. totã ex
integro mentẽ uitãq trans ferre.
Uerũ noui ñ hoc eẽ. meritimei ut indu¬
tias uiuendi uł accipiã uł me accep
illi fidelit̾ seruier̾ ꝓpiciatus digna¬
tus fuerit. Auduumꝰ aut̃ ex fama
creberrima. quia fuerit in gente
ur̃a rex mirandę scĩtatis uorabulo
osuald: cuiꝰ excellentia fidei & uir¬
tutis. etiã post mortẽ uirtutũ fre¬
quentiũ oꝑatione elaruerit. p̃corq
meritũ misereri uoluerit. At ego

Expanded text:
am crescente corporis molestia ad articulum subeundae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamque transferre. Verum novi non hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me acceptilli fideliter servierunt, propitiari dignatus fuerit. Audivimus autem, et fama cvestra rex mirandae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, meritum misereri voluerit. At ergo
Abbreviated transcription (Latin):
confligere. ratus. ẽ. utiliꝰ tunc di¬
missa intentione bellandi. seruare
se ad tẽpora meliora. Remisit gͦ exer¬
citũ quẽ congregauerat. ac singłos
domũ redire p̃cepit. a loco qͥuocat᷑
uil faresdun. idest mons uilfari: &.ẽ.
auico cataracton sex ferme milib pas¬
suũ contra solstitialẽ occa sũ secretus.
Biuertitq ipse cũ uno tantũ milite sibi
in domũ comitis hunualdi. quẽ etiã
ipsũ sibi amicissimũ autumabat. Sed
heu proh dolor. longe alit̾ erat. Nã
uinũ decestanda om̃ib morte int̾¬
ferit. Q d factũ est die. xiuikalendar̃¬

Expanded text:
confligere, ratus est, utilius tunc deconfligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum secretus: divertitque ipse cum uno tantum milite sibi in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: namuinum detestanda omnibus morte interfecit. Quod factum est die decima ter
Abbreviated transcription (Latin):
rentissimꝰ pat̾ paulinꝰ quondã qͥdem
tatis transiuit ad dñm. sex toiduũ
octobriũ die. Qui decẽ & nouẽ an¬
nos. menses duos. dies uiginti & uno
episcopatũ tenuit. sepultusq est
rex edilbrech afundam̃tis in eadẽ
rofi ciuitate construx̃. In cuiꝰ locũ
honorius archi ep̃s ordinauit tehamar
oriundũ qͥdẽ de gente eant uariorũ
sed uita & eruditione. antecessorib
suis ȩquandũ. habuit aut̃ osuiu pri-¬
mi regni suitẽporib consortẽ regiȩ
dignitatis uocabulo osuium de stirpe
regis eduini. hoc est filiũ osrici de qͦ
supraretulimꝰ uirũ extmię piecatis &
religionis. qͥ ꝓuinciȩ dirorũ septẽ annis
in maxima om̃iũ rerũ affluentia. &
partẽ ab aquilone. idest bernitiorũ
ꝓuintiã regebat habere pacẽ potuit
quin potiꝰ in grauescentib causis dissen¬
sionũ. miserrima hunc cȩde ꝑemit.
S iqͥdẽ congregato contra inuicẽ exerei¬
tu: cũ uid& se osuumi cũ illo qͥplures
habebat auxiliarios ñ posse bello

Expanded text:
rentissimus Pater Paulinus, quondam quidem civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem annos, menses duos, dies viginti unum episcopatum tenuit; sepultusque estrex Aedilberct a fundamentis in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis et religionis: qui provinciae Derorum  in maxima omnium rerum affluentia, et partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ abbatissȩ illo de loco eleuata. in aliã
ferre. Et aꝑientes sepulchrũ eiꝰ . ita
intemeratũ corpus inuenere. ut acor¬
ruptione concupiscentię carnaliserat
inmune & ita denuo lotũ atq aluis
uestib indutũ. transtuler̃ illud in
ȩccła beati stephani martyris. Cuiꝰ

Expanded text:
vero abbatissae illo de loco elevata in aliam evero abbatissae illo de loco elevata in aliam eferre. Et aperientes sepulcrum ejus, ita intemeratum corpus invenere, ut a corruptione concupiscentiae carnalis erat inmune: et ita denuo lotum, atque aliis vestibus indutum, transtulerunt illud in ecclesiam beati Stephani martyris; cujus,
Abbreviated transcription (Latin):
rio eodẽ diuinitꝰ fuer̃ ostensa mira¬¬
cła. sedhex nos ad alia tendentes
tertiũ. ut lapis qͦ monum̃tũ tege¬
bat᷑ amoueret᷑. & altius ipso in
ebulliuit. ut cunctis qͥ astabant
fr̃ib acsororib qͣsi opobalsami
mat̾tera eiꝰ de qua diximꝰ edilbreg.
& ipsa dõ dilectã ꝑpetuȩ uirgini¬
tatis głam inmagna corporis con¬
tinentia conseruauit. Quȩ cuius
ess& uirtutis. magis post mortẽ claru¬
it. Cũ enĩ ess& abbatissa. coepit face¬¬
re in monasterio suo eccłam in honorẽ
om̃iũ apłorũ. in quasuũ corpus sepeli¬
ricupiebat. Sed cũ opus idẽ ad mediũ
ferme ess& ꝑductũ. illane hoc ꝑfice¬
r& morte p̃repta .ẽ. & in ipso eecłȩ loco
ubi desidabat condita. Post cuiꝰ mortẽ.
fr̃ib alia magis curantib in t̾missũ est
hoc edificiũ annis .uii. Quib cõpletis
statuer̃ obnimictatẽ laboris hui stru¬
cturã eccłȩ funditus relinquere. ossa

Expanded text:
rio eodem divinitus fuerint ostensa miracrio eodem divinitus fuerint ostensa miracula: sed haec nos ad alia tendentes tertium ut lapis quo monumentum tegebatur amoveretur, et altius ipso in ebullivit, ut cunctis qui adstabant fratribus ac sororibus quasi opobalsami matertera ejus, de qua diximus, Aedilberg, et ipsa Deo dilectam perpetuae virginitatis gloriam in magna corporis continentia conservavit: quae cujus esset virtutis, magis post mortem claruit. Cum enim esset abbatissa, coepit facere in monasterio suo ecclesiam in honorem omnium apostolorum, in qua suum corpus sepeliri cupiebat. Sed cum opus idem ad medium ferme esset perductum, illa ne hoc perficeret, morte praerepta est, et in ipso ecclesiae loco ubi desiderabat, condita. Post cujus mortem fratribus alia magis curantibus, intermissum est hoc aedificium annis septem, quibus completis, statuerunt ob nimietatem laboris, hujus structuram ecclesiae funditus relinquere; ossa
Abbreviated transcription (Latin):
obitũ ꝓxime suũ quẽ reuelatione
didicerat. ñ celauit. ẽẽ. futurũ.
Quã uidelic& reuelationẽ. huiꝰmodi
eẽ. ꝑ hibebat. Uidisse se albatorũ
cat̃uã non minimã idẽ monasteriũ
intrare: hosq ase in t̾rogatos quid
quererent aut qͥd ibi uellent. res¬
pondisse qđ obhoc illuc fuerint de¬
stinati: ut aureũ illud nomisma
qđ eo de cantia uenerat. secũ assume¬
rent. Ipsa aut̃ nocte in cuiꝰ ultima
parte idest incipiente aurora. p̃sen¬
tis mundi tenebras transiens. suꝑnã
migrauit adlucẽ. Multi de fr̃ib
eiꝰ dẽ monasterii qͥ alus erant in
edib. iã manifeste se concentꝰ an¬
głor ũ psauentiũ audisse referebaq.
dinis monasteriũ ingredientis. Un¬
de moregressi ainoscere qͥdess&.
uider̃ lũcẽ celitus emissã fuisse ꝑ¬
maximã. que scãm illã animã car¬
nis uincłis absolutã: ad et̾na patrie
cę̧lestis gaudia ducebat᷑. Ad dunt
& alia que ipsa nocte in monaste¬

Expanded text:
obitum proxime suum, quem revelatione obitum proxime suum, quem revelatione didicerat, non celavit esse futurum: quam videlicet revelationem hujusmodi esse perhibebat: Vidisse se albatorum catervam hominum idem monasterium intrare; hosque a se interrogatos quid quaererent, aut quid ibi vellent, respondisse quod ob hoc illo fuerint destinati, ut aureum illud numisma quod eo de Cantia venerat, secum adsumerent. Ipsa autem nocte, in cujus ultima parte, id est, incipiente aurora, praesentis mundi tenebras transiens, supernam migravit ad lucem, multi de fratribus ejusdem monasterii, qui aliis erant in aedibus, jam manifeste se concentus angelorum psallentium audisse referebant,dinis monasterium ingredientis; unde mox egressi dignoscere quid esset, viderunt lucem caelitus emissam fuisse permaximam, quae sanctam illam animam carnis vinculis absolutam, ad aeterna patriae caelestis gaudia ducebat  Al., deducebat. Addunt et alia, quae ipsa nocte in monaste
Abbreviated transcription (Latin):
N ã eotẽpore.necdũ multis in regi¬
one anglorũ mon asterus constru¬
bant. sed & filias suas eisdẽ erudi¬
endas aesponso cęlesti copulandas
mittebant maxune in brige. &
in calȩ. & in andilegũ monasteria.
Int̃ quas erat sethyd. filia uxoris
anne regis orientaliũ anglorũ cuiꝰ
supra meminimꝰ. & filia naturalis
eiusdẽ regis edilbreg. que utraq
cũ ess& ꝑegrina. ꝓmerito uircutũ
eiusdẽ monasteru brigensis. est
abbatissa constituta. Cuiꝰ regis
filia maior. sexburg. uxor earcon¬¬
brecti regis cantuariorũ. habuit
filiã carcongotã. de qua sumꝰ di¬
cturi. Huiꝰ aũt̃ uirginis dõ dicatȩ
uirtutũ & signamiracłorũ usq
hodie narrari solent. Uerũ nos
de transitu tantũ illiꝰ qͦ cȩlestia
regna petut. aliqͥdbreuit̃ dicere
sufficiat. In minente gͦ die suȩ
uocationis. coepit eireuire in
erant morũ insigniores. quarũ
se om̃iũ p̃eib humilit᷑ cõm̃dans.

Expanded text:
Nam eo tempore necdum multis in regiNam eo tempore necdum multis in regione Anglorum monasteriis construbant; sed et filias suas eisdem erudiendas, ac sponso caelesti copulandas mittebant; maxime in Brige et in Cale, et in Andilegum monasterio: inter quas erat Saethryd, filia uxoris Annae regis Orientalium Anglorum, cujus supra meminimus, et filia naturalis ejusdem regis Aedilberg: quae utraque cum esset peregrina, prae merito virtutum, ejusdem monasterii Brigensis est abbatissa constituta. Cujus regis filia major Sexbur uxor Earconbercti regis Cantuariorum, habuit filiam Earcongotam, de qua sumus dicturi. Hujus autem virginis Deo dicatae virtutum et signa miraculorum usque hodie narrari. Verum nos de transitu tantum illius quo caelestia regna petiit, aliquid breviter dicere sufficiat. Inminente ergo die suae vocationis. coepit circuire  Aerant morum insigniores: quarum se omnium precibus humiliter commendans,
Abbreviated transcription (Latin):
nil ferr& auxilii. misit ꝓ illo pres¬
biterũ leutheriũ nepotẽ suum
qͥ ei si uell& ordinaret᷑ ep̃s. dicens
qđ ipse eũ dignũ. eẽ. episcopatu
uidicar&. Quo honorifice apopło
& a rege suscepto: togauerunt
theodorũ tunc archĩep̃m dor¬
uuernensis eccłe. ipsũ sibi antisti¬
tẽ conseerari. Qui conseeratus
in ipsa ciuitate. multis annis epi¬
scopatũ genuisorũ et synodici
sanctione solus sedulomodera¬
carconbrecto filio. regniguber
bilissime tenuit. Hic primꝰ regũ
anglorũ in toto regno suo idola
relinqui ac destrui. simul &
ieumiũ qͦdraginta dierũ obser¬
uari principali auctoritate p̃cepit.
Quȩ ne facile a quopiã poss& contẽp¬
iii. in transgressores dignas & con¬
petentes punitiones ꝓp̃osuit. Cuiꝰ
filia erar congote. ut condignapa¬
tri soboles. magnarũ fuit uirgo
rio qđ in regione francorũ constru¬
ctũ est ab abbatissa nobilissima uo¬
cabulo fara. in loco qͥdr̃ inbrige.

Expanded text:
nil ferret auxilii, misit pro se illo presnil ferret auxilii, misit pro se illo presbyterum Leutherium, nepotem suum, qui ei, si vellet, ordinaretur episcopus; dicens quod ipse eum dignum esse episcopatu judicaret. Quo honorifice a populo et a rege suscepto, rogaverunt Theodorum, tunc archiepiscopum Doruvernensis Ecclesiae, ipsum sibi antistitem consecrari: qui consecratus in ipsa civitate DCLXX, multis annis episcopatum Gevissarum, ex synodica sanctione, solus sedulo moderaEarconbercto filio regni gubern mensibus nobilissime tenuit. Hic primus regum Anglorum in toto regno suo idola relinqui ac destrui, simul et jejunium Quadraginta dierum obvari principali auctoritate praecepit. Quae ne facile a quopiam posset contemni, in transgressores dignas et competentes punitiones proposuit. Cujus filia Earcongota, ut condigna parenti soboles, magnarum fuit virgo rio quod in regione Francorum constructum est ab abbatissa nobilissima, vocabulo Fara, in loco qui dicitur In Brige.
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo iuni. & ipsũin gallia ordina¬
tũ. Diuidensq in duas parroechias
ꝓuinciã: hiuc in ciuitate uenta
quȩ agente saxonũ uintancertir.
Unde offensus grauit̃ agilbtus. qđu
hec ipso in consultu ager& rex redut
galliã. & accepto episcopatu parisie
ciuitatis: ibidẽ senex ac plenꝰ dierũ
obut. Non multis aut̃ annis post ab¬
scessũ eiꝰ abritannia transactis. pul
cabulo uulfheri. emit p̃tio ab eo
sedẽ lungdoniȩ ciuitatis. eiusq
sit. Sicq ꝓuincia occidentaliũ
saxonũ. tẽpore ñ pauco absq p̃su¬
le fuit. Quo etiã tẽpore.r. ex p̃fa¬
tus ipsius gentis grauuissuns re¬
gni sui dãp̾nis sep̃e abhostib
rit destituta p̃sidio. Misit gͦ lega¬
tarios in galliã ad agilbtũ. sũmis.¬
sa illũ satis factione dep̃cans ad
episcopatũ suc gentis redire. At
ille se exeusans. & uenire ñposse
contestans. qͥa episcopatu ꝓpriȩ
ciuitatis ac parrocehie teneret᷑
astrictus. ne cam̃ obiuxe p& enti

Expanded text:
CLXIV, et ipsum in Gallia ordinatum; dividensque in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta, quae a gente Saxonum Uintancaestir unde offensus graviter Agilberctus, quod hoc ipso inconsulto ageret rex, rediit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania transactis, pulscabulo Uulfheri, emit pretio ab eodem sedem Lundoniae civitatis, ejusque sit. Sicque provincia Occidentalium Saxonum tempore non pauco absque praesule fuit. Quo etiam tempore rex praefatus ipsius gentis, gravissimis regni sui damnis saepissime ab hostibus rit destituta praesidio. Misit ergo legatarios in Galliam ad Agilberctum, summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et eo venire non posse contestans quia episcopatu propriae civitatis ac parochiae teneretur adstrictus: ne tamen obnixe petenti
Abbreviated transcription (Latin):
de scottorũ regione uenire bri¬
tanniã: atq illis anglorũ ꝓum¬
cus qͥb regnauit osuald. magna
cũq sac̃dotali erant gradu p̃diti
ministrare. Construebantur gͦ
eccłȩ ꝑ loca: & confluebant ad̾
audiendũ uerbũ popłi gauden¬
tes. Donabant᷑ munere regio pos¬
sessiones & territoria ad institu¬
enda monasteria: ubuebant᷑
p̃dicatorib scottis paruuli anglo¬
rũ una cũ maiorib studus & ob¬
seruatione discipline regłaris.
Nã monachierant maxunẽ qͥ ad p̃¬
dicandũ uenerant. monachus
ipse ep̃s ȩdan ut pote de insula
tentrionaliũ scottorũ & om̃ium
pictorũ monasterus. ñ paruo tẽ¬
pore arcẽ tenebat. regendisq
eorũ popłis p̃erat. Quȩ uidelio&
insula. ad ius qͥdẽ britannue ꝑti¬
n&. ñ magno ab eo fr&s o discreta.
sed donatione pictorũ qͥ illasbri¬
tanniȩ plagas incolunt. iãdudũ
monachis scottorũ tradita. eo
qđ illis ꝑ̃dicantib xp̃i fidẽ ꝑce¬

Expanded text:
de Scottorum regione venire Bride Scottorum regione venire Brittaniam atque illis Anglorum provinciis quibus regnavit rex Osuald, magna cumque sacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula tentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem C
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad .xx. obseruare solebati
Hoc enĩ ordine. septentrionalis
seortorũ ꝓiuncia & om̃is natio
pictorũ. illo adhuc tẽpore pascha
dñicũ celebrabat: estimans se ui
hac obseruatione seĩ ac laude di¬
gni patris anatholu scripta secutũ.
me cognoscit. Porro gentes scottoꝵ
quȩ in australib hiberniȩ in sule
ammouitionẽ apłicȩ sedis antisti¬
tis. pascha canonico ritu obserua
lindis farnensis ubi ipse petebat
tribuit. Quiuidelic& locus. acce¬
dente acredente reumate bis
cotidie instar insulȩ maris circũ¬
luitur undis. bis renudato litore
contiguus terrȩ reddit᷑. atq esꝰ
ammonitionib humilit̾ aelibent̃ s
in om̃ib auscultans. eecłam xp̃i
in regno suo multũ diligent̃ edisi¬
care ac dilatare eurauit. Ubipul¬
cherrimo sepe spectacło contigit.
ut euangłizante antistite qͥ anglo¬
rũ linguã ꝑfecte ñ nouerat. ip̃se
rex suis ducib ac ministris. inter¬
pres uerbi exister& celestis: qͥa
nimirũ tam longo ecilu sui tẽpo

Expanded text:
usque ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripta secutam .me cognoscit. Porro gentes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae admonitionem apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico ritu observarLindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempor
Abbreviated transcription (Latin):
sui. unde dicit᷑ in ꝓuerbio. Dĩ mise¬
rereanimab. dixit osuald cadens
pore p̃cisas. ussit rex qͥ eũ occidat
in stipitib suspendi. Qđ post annũ
ueniens cũ exercitu successor regna
in regia uͦ ciuitate. manꝰ cũ brachus
britanniȩ̃ fides lustrauit uniuersos.
sed etiã trans oceanũ longe. radio
salutiferȩ lucis spargens: germa¬
niȩ simul & hybernię partes attigit.
brordũ cũ suo antistite uil frido mora¬
ret᷑. crebro eũ audierit de mirandis
quȩ ad reliqͥas eiꝰdẽ reuerentissimi
regis in illa ꝓuintia gesta fuerant
narrare. Sed & in hybernia cũ prƀr
ad huc ꝑegrinã ꝓet̾na patria duee
isse ferebat. E quib unũ qđ int̾ alia
inserendũ credidimꝰ. Tempore in qͥt
mortalitatis quȩ britanniã hyber¬
uiãq lata strage uastauit: ꝑ cus sus
ẽ. eiusdẽ cladis peste urt̃ alios scola¬
sticus quidã de genere scoctorũ. do¬
ctus quidẽ uir studio litterarũ. seã¬
. erga curã ꝑpetue saluationis. nihil

Expanded text:
sui. Unde dicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens pore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu successor regni in regia vero civitate manus cum brachiis Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae partes attigit brordum cum suo antistite Vilfrido moraretur, crebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria ducerisse ferebat: e quibus unum quod inter alia inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ de porticu ablatũ ꝓpealtare
fuiss& egressus. Sed post annos
qͣttuor. constructa domuncula
cultiori receptui corporis eiꝰ dem
adorientẽ altaris. ad huc siue ma¬
cula corruptionis inuentũ. Ibidẽ
digno cũ honore translatũ est.
ubi merita illiꝰ multis sepe constat
attigimus: ut qͣnta ess& uiri subli¬
initas legentib notiꝰ eister&. quȩ
cuncta in libello eiꝰ sufficientius. sed

Expanded text:
ipsum de porticu ablatum, prope  Afuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe constat, attigimus, ut quanta esset viri sublimitas legentibus notius existeret. Quae cuncta in libello ejus sufficientius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
agente. translatus ide inuentam
ciuitatẽ. atq in eccła beatorũ apo¬
Et ñ multo post. etiã regni terrestris
potentiã ꝑdidit. Repudiata enimi
sorore pendan regis mertiorũ quã
duxerat : aliã accepit uxorẽ. ldeoq
bello pecitus. ac regno priuatus ab
illo. secessit ad regẽ orientaliũ an¬
glorũ cui nom̃ erat anna. apud quẽ
triennio exulans. fidẽ cognouit ac
exulabat rex. erat uirbonꝰ¬
& bona ac scã sobole felix. ut insequen¬
tib docebimꝰ. Cũ uͦ restitutus ess& in
regnũ coinualchuenit in ꝓuintiã
de hybnia pontifex qͥdã nomine agil¬
bertus. natione qͥdẽ gallus. sed tunc
legendarũ gr̃a seriꝑturarũ in hrbnia
ñ paruo tẽpore demoratus. coniun¬
xitq se regi. sponte ministeriũ p̃di¬
candi assumens. Caiꝰ eruditionẽ atq
industriã uidens rex: rogauit eũ
accepta ibi sede episcopali suȩ genti
manere pontificẽ. Qui p̃cib eiꝰ an¬
nuens. multis annis eidẽ genti saẽ¬

Expanded text:
agente, translatus inde in Ventam agente, translatus inde in Ventam civitatem, atque in ecclesia beatorum apoet non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans fidem cognovit ac exulabat rex erat vir bon bona ac sancta sobole felix, ut in sequentibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum Coinualch, venit in provinciam de Hibernia pontifex quidam, nomine Agilberctus DCL natione quidem Gallus, sed tunc legendarum gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demoratus, conjunxitque se regi, sponte ministerium praedicandi adsumens: cujus eruditionem atque industriam videns rex, rogavit eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. Qui precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacer
Abbreviated transcription (Latin):
pit. p̃dicante illis uerbũ birino
rat britanniã: ꝓmittens qͥdẽ se illo
p̃sente in intimis ultra anglorũ par
Unde & iussu eiꝰdẽ pontificis. ꝑ asteriũ
genuensẽ ep̃m: in episcopatus conse¬
cratus.ẽ. gradũ. Sed britanniã ꝑue¬
niens. ac primũ genuissorũ gentẽ
ingrediens.. cũ omns ibidẽ paganissi
inquirere.Itaq euanglirante illo
zatus fonte baptismi cũ sua gente
ablueret᷑. contigit tunc tẽporis scĩssi¬
mũ ac uictoriosissimũ regẽ nordan¬
hymbrorũ osualdũ affuisse. eũq
de lauaero eceuntẽ suscepisse. acpul¬
cherrimo ꝓrsus & dõ digno consortio.
cuiꝰ erat filiã accepturus in coniugẽ.
ipsũ prius scđa generatione dõ dedi-¬
catũ.sibi accepit in filiũ. Don auer̃
aut̃ ambo reges eidẽ ep̃o ciuitatem
sedẽ episcopalẽ. Ubi factis dedicatisq
eccłiis. mubisq ad dnmpio eiꝰ labore
popłis aduocatis. migrauit addñm.
sepultusq est in eadẽ ciuitate. Et post
annos multos. hȩede. episcopatum

Expanded text:
pit, praedicante illis verbum Birino rat Brittaniam; promittens quidem se illo praesente in intimis ultra Anglorum partUnde et jussu ejusdem pontificis, per Asterium Genuensem episcopum in episcopatus consecratus est gradum. Sed Brittaniam perveniens, ac primum Gevissorum gentem ingrediens, cum omnes ibidem paganissiminquirere. Itaque evangelizante illo zatus, fonte baptismi cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis sanctissimum ac victoriosissimum regem Nordanhymbrorum Osualdum adfuisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatione Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt autem ambo reges eidem episcopo civitatem sedem episcopalem; ubi factis dedicatisque ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
aedan nã & ipse concilio int̃erat.
doctrine mollioris porrexisti. do¬
nec paulatim enutritiuerbo dĩ.
ad capienda ꝑfectiora. ad facienda
sublimiora dĩ p̃cepta sufficerent.
Quo audito. om̃ium qui consedebani
ter quid dicer& discutiebant . &
ipsũ esse dignũ episcopatu.ipsũ
ad erudiendos in credulos & in¬
doctos mitti debere decernuN
tus. Sicq illũ ordinantes. ad p̃¬
dicandũ miser̃. Qui ubi tempꝰ
accepit : sicut prius modami¬
ne discretionis. ita postino dũ
& cȩceris uirtutib ornatꝰ ap¬
ctrina. rexe̾ osũ aldi eũ ea cui p̃¬
erat gente anglorũ insticutus.¬

Expanded text:
Aedan, nam et ipse concilio intererat,Aedan, nam et ipse concilio intererat,doctrinae mollioris porrexisti, donec paulatim enutriti verbo Dei, ad capienda perfectiora et ad facienda sublimiora Dei praecepta sufficerent. » Quo audito, omnium qui consedebant ter quid diceret discutiebant, et ipsum esse dignum episcopatu, ipsum ad erudiendos incredulos et indoctos mitti debere decernunttus; sicque illum ordinantes, ad praedicandum miserunt. Qui ubi tempus accepit, sicut prius moderamine discretionis, ita postmodum et caeteris virtutibus ornatus apctrina rex Osuald cum ea cui praeerat gente Anglorum institutus
Abbreviated transcription (Latin):
usus pauꝑũ ut diximꝰ disꝑgebat. uł
ad redẽptionẽ eorũ qͥ in iuste fuerañ
uenditi dispens abat. Deniq multos
qͦs p̃tiodato redemerat. redẽptos. post¬
modũ suos discipłos fecit. atq ad sac̃do¬
talẽ usq gradũ erudiendo atq institu¬
endo ꝓuexit. Ferunt aut̃. qͥa cũ depro¬
uintia scoctorũ rex osuald postulass&
antistitẽ quisibi suęq genti uerbum
fidei ministrar&. missus fuerio pri¬
moalius. austerioris animiuir. Qui
cũ aliqͣndiu genti anglorũ p̃dicans
nahil ꝓficer&e. nec libent̃ apopło au¬
diretut. redierit patriã. atq in
conuentu s eniorũ retulerit: qͥania
prodesse docendo ad quã missus
erat potuiss &. eo qđ essent homi¬
nes in domabiles. & dure ac barba.¬
rȩmentis. At illiut ꝑhibent tracta¬
ctũ magnũ in concilio quid ess&
agendũ habere coeper̃: destđ m¬
tes quidẽ genti quã petebantur
rant p̾dicatore dolentes. Tum ait

Expanded text:
usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel usus pauperum, ut diximus, dispergebat, vel ad redemptionem eorum qui injuste fuerant venditi, dispensabat. Denique multos quos pretio dato redemerat, redemptos postmodum suos discipulos fecit, atque ad sacerdotalem usque gradum erudiendo atque instituendo provexit. Ferunt autem quia cum de provincia Scottorum rex Osuald postulasset antistitem, qui sibi suaeque genti verbum fidei ministraret, missus fuerit primo alius austerioris animi vir, qui cum aliquandiu genti Anglorum praedicans nihil proficeret, nec libenter a populo audiretur, redierit patriam, atque in conventu seniorum retulerit, quia nil prodesse docendo genti ad quam missus erat, potuisset, eo quod essent homines indomabiles, et durae ac barbarae mentis. At illi, ut perhibent, tractatum magnum in concilio quid esset agendum, habere coeperunt; desiderantes quidem genti quam petebantur,rant praedicatore dolentes. Tunc ait
Abbreviated transcription (Latin):
sinas oꝑũq bonorũ executionẽ. & uerbis
exertar& et factis. In tantũ aut̃ uita illiꝰ
a nr̃i temporis segnitia distabat: ut om̃s
qui cũ coincedebant. siue attonsi. siue
latci meditari deberent id est autle¬
gendis seripturis aut psalmis discendis
& om̃ium qͥ cũ eo erant ubicũq locorũ de¬
uenissent. Et si foite eueniss& qđ tamen
raro eueniebat ut ad regis conuiuiũ uo¬
caretur: intrabat cũ uno clerico aut
rabat ocius ad legendũ cũ suis fiue ad
orandũ egredi. Citiꝰ exemplis in forma¬
titempore illo religiosi quiq uiri ac
feminę. consuetudinẽ fecer̾ ꝑ totũ
annũ excepta remissione qͥn quagesi
ma paschalis. a qͣrta & sexta sabbati
deliquis sent reticebat. fed asꝑa illos
inuectione corrigebat. Nullã poten¬
tib scłi pecuniã. excepta solũ escam
si quos hospitiosuscepiss& um quã dare
solebat. sed ea potius quȩ sibi adiuitib
donaria pecuni arũ largiebant᷑. uł in

Expanded text:
synas operumque bonorum executionem, et verbis synas operumque bonorum executionem, et verbis excitaret et factis. In tantum autem vita illius a nostri temporis segnitia distabat, ut omnes qui cum eo incedebant, sive adtonsi, seu laici, meditari deberent, id est, aut legendis Scripturis, aut psalmis discendis et omnium qui cum eo erant, ubicumque locorum devenissent. Et si forte evenisset, quod tamen raro evenit, ut ad regis convivium vocaretur, intrabat cum uno clerico, autrabat ocius ad legendum cum suis, sive ad orandum egredi. Cujus exemplis informati tempore illo religiosi quique viri ac feminae, consuetudinem fecerunt per totum annum, excepta remissione quinquagesimae paschalis, quarta et sexta Sabbati deliquissent, reticebat; sed aspera illos invectione corrigebat. Nullam potentibus saeculi pecuniam, excepta solummodo esca si quos hospitio suscepisset, umquam dare solebat, sed ea potius quae sibi a divitibus donaria pecuniarum largiebantur, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
insula. abhorũ collegio monachorũ.
ad ꝓuintiã anglorũ instituendã in
xp̃o. missus .ẽ. aedan. accepto gra¬
du episcopatus. Quo tẽpore. eidem
monasterio. segẽ. abbas & prbt p̃fuit.
Unde int̾ alia uiuendi docum̃ta. salu¬
berrimũ abstinentiȩ uł continen¬
tie clerieis exẽplũ reliqͥt. Cuiꝰ doctri¬
nã idmaxime cõmendabat om̃ib.
qđ ñ alit̃ quã uiuebat cũ suis ipse do¬
cebat. Nihil enĩ huiꝰ mundi quęrere.
nil amare curabat. Cuncta quȩ sibi
a regib uł diuitib seli donabant᷑.
mox pauꝑib qͥoccurrerent eroga¬
re gaudebat. Discurrere ꝑcuncta
& urbana & rustica loca. ñ equorũ
dorso. sed pedũ incessi. uectus: nisi
maior forte necessitas conpulissa
solebat. quatinꝰ ubicũq aliqͦs uł
diuites uł pauꝑes incedens aspexis¬
so. confestim ad hos diuertens. uł
ad fidei suscipiendȩ sacram̃tũ si in¬
fideles essent inuitar&: uł sifideles. in
ipsa eos fide confortar&: atq adhelemo¬

Expanded text:
insula, ab horum collegio monachorum, ad provinciam Anglorum instituendam in Christo, missus est Aedan, accepto gradu episcopatus DCXXXV. Quo tempore eidem monasterio Segeni abbas et presbyter praefuit. Unde inter alia vivendi documenta, saluberrimum abstinentiae vel continentiae clericis exemplum reliquit: cujus doctrinam id maxime commendabat omnibus, quod non aliter quam vivebat cum suis, ipse docebat. Nihil enim hujus mundi quaerere, nil amare curabat. Cuncta quae sibi a regibus vel divitibus saeculi donabantur, mox pauperibus qui occurrerent erogare gaudebat. Discurrere per cuncta et urbana et rustica loca, non equorum dorso, sed pedum incessu vectus, nisi si major forte necessitas compulisset, solebat: quatenus ubicumque aliquos vel divites vel pauperes incedens aspexisset, confestim ad hos divertens, vel ad fidei suscipiendae sacramentum si infideles essent, invitaret; vel si fideles, in ipsa eos fide confortaret, atque ad eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
terascat hȩc manus. Qđ & ita upx¬
ta uotũ benedictionis eiꝰ ꝓuenit.
Nã cũ int̾fecto illo inpugna. manꝰ
cũ brachio acętero essent corpore
resectȩ contigit ut hactenꝰ in oor¬
ruptę ꝑdurent. Deniq in urbe
regia quȩ aregina quondã uoca¬
bulo bebba cognominat᷑. loclo
inelusȩ argenteo. in eccła scĩp&ri
seruant᷑. ac digno acunctis hono¬
re uenerant᷑. Huiꝰ industrea. reges
dirorũ & bernitiorũ ꝓuintiȩ quȩ̃
eatenꝰ ab inuicẽ discordabant. in
unã sunt pacẽ. & uelut unũ con¬
paginatȩ in popłm. Erat aut̃
nepos ȩduini regis ex sorore accha.
dignũq fuit. ut tantus p̃ cessor
talẽ haber& de sua consangum¬
tate & religionis heredẽ & regni.

Expanded text:
terascat haec manus. » Quod et ita juxterascat haec manus. » Quod et ita juxta votum benedictionis ejus provenit. Nam cum interfecto illo in pugna, manus cum brachio a caetero essent corpore resectae, contigit ut hactenus incorruptae perdurent. Denique in urbe regia, quae a regina quondam vocabulo Bebba cognominatur, loculo inclusae argenteo in ecclesia sancti Petri servantur, ac digno a cunctis honore venerantur. Hujus industria regis, Deirorum et Berniciorum provinciae, quae eatenus ab invicem discordabant, in unam sunt pacem, et velut unum compaginatae in populum. Erat autem nepos Aeduini regis ex sorore Acha, dignumque fuit, ut tantus praecessor talem haberet de sua consanguitate et religionis heredem et regni.