comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roc⁊hũc om̃ib dico eẽ maiorem. S
int̾ mulieris ñ uirginis natos.
Alaior enim fuit his: quib eqͣlis
poterat eẽ sorte nascendi. Alia ista
natura est. nec cũ humanis gene¬
rationib ꝯꝑancla. Non potest ho¬
mini cum deo ulla eẽ collatio. Su¬
is enĩ quisq p̾fertur. deniq eo¬
usq cum dei filio ñ poterat ioħis
ẽẽ ulla collatio: ut ⁊ infra angłs
estimetur. Nam qui minor est in¬
quit in regno celoꝵ: maior est eo.
Ptenim qm̃ angłin dixerat: ho¬
minib uire pꝰlatusi est. & quia
int̾ natos mulierum potiorem de¬
clarauerat: iõ addidit. Nam qui
minorest in regno celoꝵ maior ẽ
eo: ut angłis sciret eẽ cedendum.
Merito aut̃ iohs suis p̾fertur
equalib. a cuius dieb regnũ celo¬
rum cogitur. Que subobscura
uidetur eẽ locutio. ꝙ iõ eam de
alio libro eugłii: putauimꝰ deri¬
uandam. Nam silitt̾am sequam᷑
utiq inferior apotiore cogit᷑. Re¬
gnum aut̃ celi p̾stat humanis. s

Expanded text:
ro et hunc omnibus dico esse maiorem, sed inter mulieris, non uirginis natos. maior enim fuit his quibus aequalis esse poterat sorte nascendi. alia ista natura est nec cum humanis generationibus conparanda. non potest homini cum deo ulla esse conlatio; suis enim quisque praefertur. denique eousque cum dei filio non poterat Iohannis esse ulla conlatio, ut et infra angelos aestimetur. Nam qui minor est inquit in regno caelorum maior est eo. etenim quoniam angelum dixerat, hominibus iure praelatus est et quia inter natos mulierum potiorem declarauerat, ideo addidit: nam qui minor est in regno caelorum maior est eo, ut angelis sciret esse cedendum. merito autem Iohannes suis praefertur aequalibus, a cuius diebus regnum caelorum cogitur. quae subobscura uidetur esse locutio, et ideo eam de alio libro euangelii putauimus deriuandam. nam si litteram sequamur, utique inferior a potiore cogitur, regnum autem caeli praestat humanis. sed
Abbreviated transcription (Latin):
lum ad celum erigo. ad maria cõ¬
u̾to. ad tr̾am retorqueo. Inuisibi¬
tio uider̃. ⁊ ministͥ fuẽr u̾bi. Ge¬
mina uͥtus est in hoĩe ꝑfecto ut
⁊ intentio sit ⁊ actio. Utrãq gͥ uͥ
tutẽ sc̃s eugłista apłis defert. No
nis est myst̾ium. Finis aut̃ ĩten¬
tionis est actio. P rincipium actio
dicentis. faciam uos piscatores ho¬
minũ: sine ulla oꝑendinat̾one re¬
liquer̃ scalmũ. u̾bum secuti s̃. s ñ
statim intent̾one cum actione.
Ibi quid̃ adhuc ñ actio s intẽtio
uͥ dic̃ petrus. Dñe qͣre ñ possũ te
sequi modo: animã meã ꝓte po¬
nam. Erat u intẽtio passionis s
ñdum erat actio. Lic⁊ ũeuiniis
lium uoluptatũ. ħ est it actio

Expanded text:
los ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram retorqueo; inuisibitio uiderunt et ministri fuerunt uerbi. gemina uirtus est in homine perfecto, ut et intentio sit et actio. utramque igitur uirtutem sanctus euangelista apostolis defert; non nis est ministerium, finis autem intentionis est actio, principium actiondicentis: faciam uos piscatores hominum sine ulla conperendinatione reliquerunt scalmum, uerbum secuti sunt. sed non statim in intentione actio. ne ibi quidem adhuc actio, sed intentio, ubi dicit Petrus: domine, quare non possum te sequi modo? animam meam nam . Erat enim intentio passionis, sed nondum erat actio; licet in jejuniis lium volu
Abbreviated transcription (Latin):
presserit. Timidiores intra con¬
clauia reuisantur. fortiores ad
montem conuenerint. Deniq
intra conclaui hostiis clausig
inducit ioħs discipłos congre¬
gatos ꝓpt̾ metũ uideoꝵ. quos
ñ undecim lucas. s plures scrip¬
sit fuisse. Istos aut̃ matħs un¬
decim solos: in galilea conue¬
nisse ñ siluit. demq sic habes.
Undecim aut̃ discipłi abierũt
ingalileam: in mõtẽ ubi cõsti¬
tuerat illis iħs. W uidẽtes eum
adorauer̃ quidã aut̃ dubitauer̃.
Quib docendi ⁊ baptizandi tri¬
buit potestatem. Undecim qͦ
discumbentib discipłis ⁊ mar¬
cus in fine apparuisse scribit:
qñ similit̾ predicandi his ꝑ to¬
tum orbem mandat offitum.
Unde hoc conueniẽtius arbi¬
tror qd̾ dñs quidẽ mandauerit
discipłis ut ingalilea se uid̾ent.
s illis metum intra conclaue
residentib pͥmũ se obtulisse.
postea u̾o confirmatis animis.
undetim illos galileam petisse.
uł certe hoc qͦ diligentrus scrip¬
torib placuisse reꝑio. nichil

Expanded text:
presserit, timidiores intra conclauia reuisantur, fortiores ad montem conuenerint. denique intra conclaue ostiis clausis inducit Iohannes discipulos congregatos propter metum Iudaeorum, quos non undecim Lucas, sed plures scripsit fuisse. istos autem Matthaeus undecim solos in Galilaea conuenisse non siluit. denique sic habes: undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam in montem, ubi constituerat illis Iesus, et uidentes eum adorauerunt, quidam autem dubitauerunt. quibus docendi et baptizandi tribuit potestatem. undecim quoque discumbentibus discipulis et Marcus in fine apparuisse scribit, quando similiter praedicandi his per totum orbem mandat officium. unde hoc conuenientius arbitror quod dominus quidem mandauerit discipulis ut in Galilaea se uiderent, sed illis metu intra conclaue residentibus primo se obtulisse, postea uero confirmatis animis undecim illos Galilaeam petisse. uel certe hoc quoque diligentibus scriptoribus placuisse repperio nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ioseph. qui fuit iuda. qͥ fuit
iohanna. qui fuit resa. qui fuit
⁊orobabel. qui fuit salathiel. Nõ
puto eundem hunc ẽẽ zorobabel
aut salathiel. qͥ suꝑuis in serie ge¬
neratioĩs scdm matheũ num̃ati
sũt. cũ ⁊ ille salathiel ñ filiꝰ neri
sed filiꝰ iechonie fuerit. ⁊ zoroba¬
bel ñ resa sed abiu. ⁊ ceteros inter
quos resa ñ numerat᷑ genuerit.
Uel si idem sunt dicendum ẽ qͦd
hic pͥmum utriꝰq computatioĩs
linea in unum concurrat. Deinde
mox scd̾m modũ quem in capite
gn̾ationis huiꝰ signauimꝰ abĩui¬
cem deducantur. Qͥ fuit neri. qui
fuit melchi. qui fuit addi. qͥ fuit
cosã. qui fuit elmodam. qui fuit
her. qui fuit iħu. qui fuit ele̾erer.
qui fuit iorim. qui fuit mathat.
qui fuit leui. qui fuit simeon. qͥ
fuit uida. qui fuit iona. qui fu¬
it eliachim. qui fuit melcha. qͥ
fuit menan. qͥ fuit matthata. qͥ
fuit nathan. qͥ fuit dd̾. Q dein¬
ceps sequunt᷑ usq ad abrahã in

Expanded text:
 fuit Johanna, qui fuit Resa, qui fuit Zorobabel, qui fuit Salathiel . Non puto eumdem hunc esse Zorobabel aut Salathiel, qui superius in serie generationis secundum Matthaeum numerati sunt; cum et ille Salathiel non filius Neri, sed filius Jechoniae fuerit: et Zorobabel non Resa, sed Abiu, et caeteros, inter quos Resa non numeratur, genuerit: vel si iidem sunt, dicendum est quod hic primum utriusque computationis linea in unum concurrat, deinde mox secundum modum quem in capite generationis hujus signavimus, ab invicem deducantur. Qui fuit Neri, qui fuit Melchi, qui fuit Addi, qui fuit Cosam, Her, qui fuit Jesu, qui fuit Eliezer, qui fuit Jorim, qui fuit Mathat, qui fuit Levi, qui fuit Simeon, qui fuit Joseph, qui fuit Jona, qui fuit Eliachin, qui fuit Melcha, qui fuit Menan, qui fuit Matthata, qui fuit Nathan, qui fuit David . Quae deinceps sequuntur usque ad Abraham, in
Abbreviated transcription (Latin):
habuit esthan noĩe. de qua ge¬
nuit filiũ iacob. quo mortuo ma¬
that qui ꝑ nathan descendit ean¬
dem uxorem duxit. ⁊ genuit ex ea
filium heli. Sic gͦ heli ⁊ iacob ute¬
rini fr̾es fuerunt. una mr̃e ñ uno
patre editi. Prior heli duxit uxo¬
rem.⁊ mortuus est sine liberis. po¬
stea iacob accepit uxorem fr̃is ut
suscitaret semen fr̃i suo. ex qua
gñ ioseph. Ioseph gͦ filiꝰ est iacob
scdm gn̾̃ationem. filiꝰ heli scd̃m
legem. Deinde ordo gn̾atiõis texit᷑.¬

Expanded text:
habuisse Esthan nomine; de qua gehabuisse Esthan nomine; de qua genuit filium Jacob, quo mortuo, Matthat qui per Nathan descendit, eamdem uxorem duxit, et genuit ex ea filium Heli. Sic ergo Heli et Jacob uterini fratres fuerunt, una matre, non uno patre editi. Prior Heli duxit uxorem, et mortuus est sine liberis: postea Jacob accepit uxorem fratris, ut suscitaret semen fratri suo, ex qua genuit Joseph. Joseph ergo filius est Jacob secundum generationem, filius Heli secundum Legem. Deinde g
Abbreviated transcription (Latin):
migͣtiõis ñ ẽẽ repetitam inter eos
gn̾ationis cõnexionẽ. ut diceret᷑ ie¬
chonias gñ iechoniã. Iechonias gͦ
gñ salathiel. Salathiel gn̾ zoroba¬
bel. Torobabel gñ abiud. Huc usq
ex libris uet̾ibꝰ gn̾ationis or texit᷑.
titas cõfirmat. Abiud gñ eliachĩ. E¬
liachĩ gñ. aror. Aror gñ sadoc. Sadoc
gñ achim. achim gñ eliud. Eliud
gñ eleatar. Elearar gñ mathã. Ma¬
tan gñ iacob. Iacob gn̾ ioseph. hoc
mͦ gn̾ationem nat᷑ałr descẽdisse cre¬
dimus. Nunc scd̾m lucam seriẽ
generatiõis reuoluamꝰ. Lucas sic
ait. Ip̃e iħc erat incipiens qͣi anno¬
rum.xxͣx. ut putabat᷑ filius ioseph.
qui fuit heli. qui fuit mathath.¬
Prima fronte contrarietas occurrẽ
uidetur. Matheꝰ dic̃ ioseph filiũ
fuisse iacob. ⁊ iacob filiũ mathã.
Lucas dicit ioseph filium fuisse
heli. ⁊ heli filium ñ mathan sed ma¬
that. Sed huiꝰ questionis talis a pa¬
tribꝰ solutio datur. Mathan qui
ꝑ salomonem descendit. uxorem

Expanded text:
inter eos generationis connexionem, ut diceretur: Jechonias genuit Jechoniam, Jechonias ergo genuit Salathiel, Salathiel genuit Zorobabel, Zorobabel genuit Abiud. Huc usque ex libris veteribus generationis ordo texitur: istae confirmat. Abiud genuit Eliachim, Eliachim genuit Azor, Azor genuit Sadoc, Sadoc genuit Achim, Achim genuit Eliud, Eliud genuit Eleazar, Eleazar genuit Mathan, Mathan genuit Jacob, Jacob genuit Joseph. Hoc modo generationem naturaliter descendisse credimus; nunc secundum Lucam seriem generationis revolvamus. Lucas sic ait: Ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Joseph, qui fuit Heli, qui fuit Maturrere videtur. Matthaeus dicit Joseph filium fuisse Jacob, et Jacob filium Matthan: Lucas dicit Joseph filium fuisse Heli, et Heli filium non Mathan, sed Matthat. Sed hujus quaestionis talis a Patribus solutio datur: Mathan qui per Salomonem descendit, uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
rit eleachĩ qͥ ⁊ eseachĩ siue iechoni¬
as dictus ẽ. Eleachĩ aũ gñ ioachĩqͥ
⁊ ip̃e sicut pat̾ iechonias appella¬
tus ẽ. Hic demum gñ salathiel. Di¬
cemus gͦ aut unum ꝓpt̾ supͣdictã
rationẽ siue aliam quãcũq ob
causam p̃termissum: aut ñ ẽẽ eũ¬
dem iechoniam illum de qͦ dr. io¬
sias gñ iechoniã. ⁊ illum de qͦ dr.
post tͣnsinigratiõem babilonis ie¬
chonias genuit salathiel: sed pͥorẽ

Expanded text:
rit Eleachim, qui et Joachim, sive Jechonirit Eleachim, qui et Joachim, sive Jechonias dictus est: Eleachim autem genuit Joachim, qui et ipse sicut pater, Jechonias appellatus est: hic demum genuit Salathiel. Dicemus ergo aut unum propter supradictam rationem, sive aliam quamcumque ob causam praetermissum: aut non esse eumdem Jechoniam illum, de quo dicitur: Josias genuit Jechoniam; et illum de quo dicitur: Post transmigrationem Babylonis Jechonias genuit
Abbreviated transcription (Latin):
abiam. Abia gñ asa. Asa gn̾ iosa¬
phath. Iosaphath gñ iorã. Iorã
gñ oriam. ẽres hic int̾̃misit euã¬
głista. idest oriam. siue ocoriam.
⁊ ioas. ⁊ amasiam. Iorã enĩ pͥmo
loco genuit ooriam. ⁊ oorias gñ
ioas. ⁊ ioas gñ amasiam.⁊ amasiaᷤᷤ
demum geñ. oriam. de qͦ nũc dr¬
iorã gn̾ oriam. qd̾ ita intelligend
est genuit uidelicet mediantibꝰ
supradc̃is. qͥa ꝑ illos de semine
eiꝰ ꝓcessit. Hos aũ euangłista uł
ideo p̃t̾misit ut numerꝰ tessere
cedecadis equaret᷑. uł id̾o qͥa iorã
gñi se miscuit iezabel. ⁊ dictum
erat ꝑ ꝓpħam de domo achab ñ
ẽẽ quemqͣm regnaturũ nͥ ĩ qͣrta
gen̾atione. ⁊ ĩo memoria eiꝰ tollit᷑
eo usq a sancta generatiõe. Oriaᷤᷤ
gͦ qui ⁊ ararias genuit ioatã. Io¬
atã gñ achar. Achar gñ erechiã.
Erechias gn̾ manasen. Manaseᷤ gñ
amon. Amon gñ iosiam. Iosias gñ
iechoniam. Iechonias gñ salathiel.
Ueritas historie h̃t qd̾ iosias genue¬

Expanded text:
Abia genuit Asa, Asa genuit Josaphat, Josaphat genuit Joram, Joram genuit Oziam . Tres hic intermisit Evangelista, id est, Oziam sive Ochosiam, et Joas, et Amasiam; Joram enim primo loco genuit Ochoziam, et Ochosias genuit Joas, et Joas genuit Amasiam, et Amasias demum genuit Oziam, de quo nunc doram genuit Oziam. Quod ita intelligendum est, genuit videlicet mediantibus supradictis; quia per illos de semine ejus processit. Hos autem Evangelista vel ideo praetermisit, ut numerus tesserae decadis aequaretur: vel ideo, quia Joram generi se miscuit Jezabel; et dictum erat per prophetam de domo Achab non esse quemquam regnaturum, nisi in quarta generatione: et ideo memoria ejus tollitur, eo usque a sancta generatione. Ozias ergo, qui et Azarias, genuit Joatham, Joatham genuit Achaz, Achaz genuit Ezechiam, Ezechias genuit Manassen, Manasses genuit Amon, Amon genuit Josiam, Josias genuit Jechoniam, Jechonias genuit 610 Salathiel. Veritas historiae habet quod Josias genue
Abbreviated transcription (Latin):
lens. ñ a pͥmo parente adam sed
ab abraham exorsus est. ut osten¬
deret qd susceptio carnis infilio
di ñ fuit pͥme cõditiõis ĩstitutio:
sed ꝓmissiõis pꝰmodũ fc̃e imple¬
tio. Lucas uͦ a xp̃o baptirato in¬
cipiens. ñ in dauid uł in abrahã
sed nec in adam finem fecit. sed
ꝑ d̾d ⁊ abraham atq adam trãsi¬
ens ad łm ascendit. ut aꝑte da¬
ret intelligi qd hii qͥ ꝑ generatõ¬
nem carnis filii sunt hoĩum: ꝑ
regn̾ationem bap̾atis: in adop¬
tionem tͣnseunt łitatis. Ido ma¬
theus in genealogia ñ nͥ nat᷑ales
filios computare uoluit. Lucas uͦ
inter naturales ⁊̃ adoptiuos ascͥ¬
bit. ut ostendatur ⁊ in xp̃o nas¬
cente uera fuisse carnis susceptio.
⁊ in nob̾ renascentib non ꝑ natu¬
ram sed ꝑ gr̃am ꝓuenire ad opt̃o.
Hec gͦ fuit causa quare ĩ gñatio¬
nis serie alios matheꝰ ⁊ alioᷤ lucas
patres posuit. quia ille sicut di¬
ximus solos naturales. iste uͦ na¬

Expanded text:
lens, non a primo parente Adam, sed lens, non a primo parente Adam, sed ab Abraham exorsus est; ut ostenderet quod susceptio carnis in Filio Dei non fuit primae conditionis institutio, sed promissionis postmodum factae impletio. Lucas vero a Christo baptizato incipiens, non in David vel in Abraham, sed nec in Adam finem fecit: sed per David et Abraham atque Adam transiens, ad Deum ascendit; ut aperte daret intelligi, quod ii qui per generationem carnis filii sunt hominum, per regenerationem baptismatis in adoptionem transeunt deitatis. Ideo Matthaeus in genealogia non nisi naturales filios computare voluit: Lucas vero inter naturales etiam adoptivos ascribit; ut ostendatur et in Christo nascente vera fuisse carnis susceptio, et in nobis renascentibus non per naturam, sed per gratiam provenire adoptio. Haec ergo fuit causa quare in generationis serie alios Matthaeus, et alios Lucas patres posuit; quia ille, sicut diximus, solos naturales: iste vero na
Abbreviated transcription (Latin):
IN xp̃i generatione matheꝰ
⁊ lucas dissentire uidentur:
propterea qd cum alter. idest
matheus descendendo. alter
idest lucas ascendendo: eins
generationis seriem texat. Ma¬
theus quidem ab abraham exor¬
dium narrationis sumens.⁊ ad
do usꝙ descendens. deinde ꝑ sa¬
lomonem usq ad ioseph lineã
declucit. Lucas uero a ioseph in¬
cipiens ꝑ nathan ad dauid. ⁊ a
D̾dusq ad abraham. Postremo
ab abraham usq ad adam ge¬
nerationis ordinem reuoluen¬
do ascendit. Uñ contingit ut a
dauid deorsum cum ille ꝑ nathã
iste ꝑ salomonem gn̾ationis tra¬
mitem deducat. totꝰ pene cõpu¬
tationis ordo dissideat. Sed qͥa
scͥptura sacra diuersa quandoq
recipit. aduersa aũ om̃ino non
admittit. dum ñ ꝑmittim crede
contrarietatem: Latentem cogim᷑ͦ
querere ueritatem. Matheꝰ gͥ ge¬
nerationem xp̃i descendendo cõ¬
putat. ostendens filium di per
carnis susceptionẽ fc̃m ẽẽ filium
hõis. Lucas eandem ascendendo
texit. demonstrãs filios hoĩum

Expanded text:
Christi generatione Matthaeus et Lucas dissentire videntur, propterea quod cum alter, id est, Matthaeus descendendo: alter, id est, Lucas ascendendo, ejusdem generationis seriem texat. Matthaeus quidem ab Abraham exordium narrationis sumens, et ad David usque descendens, deinde per Salomonem usque ad Joseph lineam deducit: Lucas vero a Joseph incipiens, per Nathan ad David, et a David usque ad Abraham, postremo ab Abraham usque ad Adam generationis ordinem revolvendo ascendit. Unde contingit ut a David deorsum, cum ille per Nathan, iste per Salomonem generationis tramitem deducat, totus pene computationis ordo dissideat. Sed quia Scriptura sacra diversa quandoque recipit, adversa autem omnino non admittit; dum non permittimur credere contrarietatem, latentem cogimur quaerere veritatem. Matthaeus igitur generationem Christi descendendo computat, ostendens Filium Dei per carnis susceptionem factum esse Filiun hominis: Lucas eamdem ascendendo texit, demonstrans filios hominum
Abbreviated transcription (Latin):
niq addidit. ut sit in testimoniũ
hoc uob̃. Hoc est si deo credatis. si
impietatis lepradiscedat. si occul¬
torum cognitor sit sac̾dos. si puri
testis effectus. Unde potest illema¬
gis sacerdos uideriquem occulta
ñ lateant. cui dr̃. Tues sac̾dos in

Expanded text:
nique addidit: Ut sit in testimonium hoc vobis, hoc est, si Deo credatis, si impietatis lepra discedat, si occultorum cognitor sit sacerdos, si puri testis affectus: unde potest ille magis sacerdos videri quem occulta non lateant, cui dicitur: Tu es sacerdos in
Abbreviated transcription (Latin):
eruebant.S hoc putabant uidei
nere designabat otium legis: opꝰ
pure posita puto.qm̃ sabbata ꝑpe¬
tua: ferie sunt resurrectionis et̾ne.
suꝑstitionib uideoꝵ. uł infuturo
ferias ip̃i ꝑpetua sollempnitate ce¬
lebrantes que bonasũt tr̾e mandu¬
cabimus. iuxta qd̃ scͥptũ est. Illi
manducabũt. uos u̾oesurietis. Mi
mũ aut̃ io qr sabbatum illud ex le¬
ge solutum est qd̾ erat pͥmũ. ꝙ ha
pͥmũ factum est qd̾ sccło est ꝯstitu¬
tum. Nam ⁊ cũ oꝑari sabbato liceat.
⁊ oꝑantiułła sit pena sabbati: utiq
ex lege cuius uis soluta est. nec no¬
men herebat. S tam̃ fuerat illud
pͥmũ ordine. hoc pͥmũ mun̾e. Na
iõ minus hoc: qr scdm. Nam ⁊ ada
pͥmus. nec oꝑand̾ sccło adam. Prim
enĩ adam in animã uiuentẽ. sca̾s

Expanded text:
eruebant. Sed hoc putabant Judaeieruebant. Sed hoc putabant Judaeinere designabat otium Legis, opus pure posita puto, quoniam sabbata perpetua feriae sunt resurrectionis aeternasuperstitionibus Judaeorum, vel in futuro ferias ipsi perpetua solemnitate celebrantes, quae bona sunt terrae manducabimus, juxta quod scriptum est: Illi manducabunt, vos vero esurietis . 31. imum autem ideo, quia sabbatum illud ex Lege solutum est, quod erat primum; et hoc primum factum est, quod secundo est constitutum. Nam et cum operari sabbato liceat, et operantis nulla sit poena; sabbati utique ex Lege cujus vis soluta est, nec nomen haerebat: sed tamen fuerit illud primum ordine, hoc primum munere; nec ideo minus hoc, quia secundum; nam et Adam primus, nec comparandus secundo Adam: Primus enim Adam in animam viventem, novis
Abbreviated transcription (Latin):
incipit hominẽ dñs iħc uet̾is ob¬
seruatione legis exuere. nouoq in¬
dum̃to uestire gr̃e. Itaq eum iam
in salb̃o ꝑsemmata transduc̃. hoc
est ad mouet fructuosis. Qͥd sibi
salbatum uelit. quid seges. quid spi¬
ce: ñ mediocre myst̾ium est. Ager
enĩ est̾ om̃is hic mnundus. Agri se¬
ges in satione humam gen̾is fecun¬
ditas num̾osa scõꝵ.Spice agri fru¬
ctus eccłie. quos oꝑib discutientes
sius apłi pascebantur. nr̃o se alẽtes
ꝓfectu. S tabat gͥ iam seges fecũ¬
da uirtutũ pullulantib spicis. qͥb
aut ymbre marcescunt. aut sole
torrentur. aut pluuiis humescũt.
aut tempestatib elidunt᷑. aut a
messorib intͣ horreoꝵ feliciũ re¬
ceptacula recondunt᷑. Receꝑat
gͦ tr̃a iam dĩ u̾bum. ⁊ celesti semi¬
ne satus diuines fetus ager almus¬
effuderat. Esuriebant discipłi salu¬
tem hominũ. ⁊ tanqͣm folliculis
corpoꝵ m̃tium fructus ad fidei lu¬
cem: p̃claris oꝑum suoꝵ miracuł

Expanded text:
incipit hominem dominus Iesus ueteris obseruatione legis exuere nouoque indumento uestire gratiae. itaque eum iam in sabbato per seminata transducit, hoc est admonet fructuosis. quid sibi sabbatum uelit, quid seges, quid spicae, non mediocre mysterium est. ager enim est omnis hic mundus, agri seges in satione humani generis fecunditas numerosa sanctorum, spicae agri fructus ecclesiae, quos operibus discutientes suis apostoli pascebantur nostro se alentes profectu. stabat igitur lam seges fecunda uirtutum pullulantibus spicis, quibus ue enim aut imbre marcescunt aut sole torrentur aut pluuiis umescunt aut tempestatibus eliduntur aut a messoribus intra horreorum felicium receptacula reconduntur. receperat ergo terra iam dei uerbum et caelesti semine satus diuieffuderat. Esuriebant discipuli salutem hominum, et tamquam e folliculis corporum mentium fructus ad fidei lucem praeclaris operum suorum miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ boni oꝑis actus est: indĩ lau¬
des requiescere. Audistigͥ u̾ba dicẽ
nis ista generałq medicina ẽ. Et
tuqui putas manũ hab̾e te sanã.
caue ne auaricia. caue ne sacrile¬
gio ꝯtrahatur: Extende sepiuseã:
due p̾sidiũ feras. eripias in iurie.
quẽ uides iniuste ꝯtumelie subia¬
cere. extende ad illum pauꝑẽ qui¬
te obsecrat. Extende ad dñm ꝓpec¬
catis tuis. Sic manus extenditur.
sic sanatur. Sic ieroboam manũ
cũ ydoł̃ sacrificaret ꝯtrax̃.⁊ rur̾¬
sum cũ dm̃ rogaret extendit.
actum est aut̃ in illis dieb exi

Expanded text:
tamen boni operis actus est in dei lautamen boni operis actus est in dei laude requiescere. audisti igitur domininis ista generalisque medicina est. et tu qui putas manum habere te sanam, caue ne auaritia, caue ne sacrilegio contrahatur. extende saepius eamduae praesidium feras, eripias iniuriae quem uides iniustae contumeliae subiacere, extende ad deum pro e subjacere: extende ad Deum pro peccatis tuis. Sic manus extenditur, sic sanatur. Sic Hieroboam manum, cum idolis sacrificaret, contraxit: et rursus cum Deum rogaret, extendit . Factum est autem in illis diebus, exi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mabymelech domo qͥnq panes
pore cib fidelib pararetur. ut xp̾̃c
corpus assum̃et nequis fidelibus
esuriret. Nec do hec figura uacat¬
qͥ erat custos muloꝵ. eo qd̃ nemo
alius nisi infructuosi gregis iude
typum ꝓditoris impleret. Iam il¬
lud qd̾ ꝓcłł recept̾one om̃em aby¬
melech domũ p̾ter abiathar pͥnci
noc̾e uero pͥncipi sacerdotum qui
solus est xp̃c. hinc ad alia ꝓgredit᷑
dñs iħc. Nam qui totum hoĩem
saluũ face̾ disposuerat. ꝑ singła
m̃bra currebat ut uere diceret.
Mlichi irascimini qͥ totũ hoĩem
saluũ feci in sab̃o: Itaq hoc loco
manũ illã quam extendit adam. ⁊
int̾dicte arboris poma decerpsit.
bus sanaret᷑. In quo iudeos redar¬
guit xp̃c. qui malis int̾pretatõni¬
bus legis p̾cepta uiolarent. estimã¬
tes salbo etiã abonis oꝑib ferian¬
dum cũ lex inp̾sentib formã p̾fi¬
gurauerit futuroꝵ. inquib utiq
scłaria oꝑa ꝯquiescant. ñ otiosus

Expanded text:
quod in Achimelech domo quinque panes quod in Achimelech domo quinque panes pore cibus fidelibus pararetur; ut Christus corpus assumeret, ne quis de fidelibus esuriret? Nec Doqui erat custos mulorum, eo quod nemo alius nisi infructuosi gregis custos Iudae typum proditoris inpleret. iam illud quod Dauid receptione omnem Abimelech domum praeter Abiathar princinocere uero principi sacerdotum, qui solus est Christus. Hinc ad alia progreditur dominus Iesus. nam qui totum hominem saluum facere disposuerat per singula membra currebat, ut uere diceret: mihi irascimini, qui totum hominem saluum feci in sabbato? itaque hoc loco manum illam, quam extendit Adam et interdictae arboris poma decerpsit, bus sanaretur. in quo Iudaeos redarguit- Christus, qui malis interpretationibus legis praecepta uiolarent, aestimantes sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex in praesentibus formam praefigurauerit futurorum, in quibus utique aria opera conquiescant, non otiosus
Abbreviated transcription (Latin):
Dotalem debemus imitari. siueqr
om̃s filii eccłie sac̾dotes sũt.: un¬
gimur enĩ in sac̾dotium scm̃ offe¬
entes nosmet ip̃os deo hostia s
naxp̃i. nec legem soluit s implet.
q nec sabb̃m soluit s implet. Si n
sabb̃m ꝓpt̾ homines factũ est. utili¬
tas aut̃ hominũ postulabat esuriẽ¬
tem hoĩem. qui dui fuerat tr̾e fru¬
ctib abdicatus. uet̾is famis uitare
ienmia. ñ utiq lex soluit᷑ s imple
tam currit hystoriã: intrauit dł
in domũ abimeleth sac̾dotis. s nec
piculo mortis ꝓposito hospitẽ recu¬
sat. nec declinat exulem sc̃i animꝰ
sac̾dotis. Tanta hospitalitatis ẽ gr̃a.
ut libent̾ in nos aliena ꝑicła trans¬
feramus. Uerum hoc in hẏstoria
morale. ĩ myst̾io ꝓpħicũ est. qd̾ nec
sumpto ꝓfuture mortis exitio. ue¬
rum illum dł hospitio sue m̃tis re¬
ligiosi excluderent sac̾lotes. nͨ solũ
in huiuscemodi domo uatis reꝑt᷑us
sp̃ał neqͥtie manubia ⁊ arma sũp
suis telis. Quid u̾o euidentius quã

Expanded text:
dotalem debemus imitari: sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt; ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias sChristi, nec Legem solvit, sed implet, quia nec sabbatum soluit. si enim sabbatum propter hominem factum est, utilitas autem hominis postulabat esurientem hominem, qui diu fuerat terrae fructibus abdicatus, ueteris famis uitare ieiunia, non utique lex soluitur, sed inplettam currit historiam? intrauit Dauid in domum Abimelech sacerdotis; sed nec periculo mortis proposito hospitem recusat, declinat exulem sancti animus sacerdotis. tanta hospitalitatis est gratia, ut libenter in nos aliena pericula transferamus. Uerum hoc in historia morale, in mysterio propheticum est, quod nec praesumto futurae mortis exitio uerum illum Dauid hospitio suae mentis religiosi excluderent sacerdotes. nec solum in cuiusque domo uatis repperturus spiritalis manubias et arma sumptsuis telis. 37. Quid vero evidentius quam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificantẽ. W pͥmus homo de tr̃a
tr̾enus. scds homo de celo celestis. Pn¬
latus utiq scds pͥmo. Ille enĩ causi
pͥmum iuxta oꝑationis gr̃am. Meli
est enĩ sabbatũ quo impunitas dat᷑
quam quo pena p̾scͥbitur. P rima
lex scđm eugłiũ: inferior tam̃ for¬
mido quã gr̃a. Aut forte ⁊ pͥmum
hit in p̾destinat̾one ꝯsilii.⁊ scd̾m in
sanctione decreti. bene aut̃ dñs in
lege typum futuri hoc quoq demo¬
strat loco. ⁊ defensores legis arguit.
nescire que legis sunt: exemplum
asserens qd̾ ctł cum esuriret ip̃e cũ
Iociis intrauit indomũ dĩ.⁊ panes
positionis sumpsit ⁊ manducaũ.
idedit his qui cum ip̃o erant. Ala¬
num ⁊ uere exemplum ꝓpħicũ.
quo pͥmunñ inania legis. s solida
qr ctł cum sociis fugiens a facie re¬
gis saul. hic p̾figuratus in lege xp̃c
st. qui cum apłis pͥncipẽ mundi
iteret. Quomͦ aut̃ ille obseruator
egis atq defensor. panes ⁊ ip̃e mã¬
ducauit ⁊ dedit his qui secum erãt.

Expanded text:
 primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis. praelatus utique secundus primo; ille enim causa primum iuxta operationis gratiam; melius est enim sabbatum, quo inpunitas datur quam quo poena praescribitur. prima lex, secundum euangelium, inferior tamen formido quam gratia. aut forte primum hic in praedestinatione consilii et secundum in sanctione decreti. Bene autem dominus in lege typum futuri hoc quoque demonstrat loco et defensores legis arguit nescire quae legis sunt exemplum adferens quod Dauid, cum esuriret ipse cum sociis, intrauit in domum dei et panes propositionis sumsit et manducauit et dedit his qui cum ipso erant. magnum et uere exemplum propheticum, quo primum non inania legis, sed solida  deinde quia Dauid cum sociis fugiens a facie regis Saul hic praefiguratus in lege Christus est, qui cum apostolis principem mundi lateret. quomodo autem ille obseruator legis atque defensor panes et ipse manducauit et dedit his qui secum erant,
Abbreviated transcription (Latin):
re possit reconditos. qui seit quẽ¬
admodum possit caꝑe disꝑsos. qͦs
in u̾bo capit. u̾bo credidit. Negat
suam p̾dam. negat suũ munus.
Exi inquit a mẽ dñe. qr homo pec¬
catorsum. Admirabatur N dona
diuina.⁊ quo plus meruerat hoc
p̾sumebat minus. Dic ⁊tu. Exi
q̃ tua sunt dño deferre. qr que
sua sunt nb ille concessit. Nescit
inuidere. nescit eriꝑe. nescit au¬
ferre. Hides qͣm bonus dñs qui
tantum tͥbuit hominib ut ui¬
uificandi habeant potestatem. ꝯ

Expanded text:
re possit reconditos, qui scit quemre possit reconditos, qui scit quemadmodum possit capere dispersos. quos in uerbo capit uerbo reddit; negat suam praedam, negat suum munus. exi inquit a me, domine, quia homo peecator sum. ammirabatur enim dona diuina et quo plus meruerat hoc praesumebat minus. dic et tu: exquae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt nobis ille concessit. nescit inuidere, nescit eripere, nescit auferre. uides quam bonus dominus, qui tantum tribuit hominibus, ut uiuificandi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
diem. expecto ut ubeas. in u̾bo
tuo laxabo retia. O uacua p̾sũp¬
tio. o humilitas fructuosa. Qui
nicħ anteceꝑant magnam in
u̾bo dñi ꝯcludunt piscium mł¬
titudinem. Non hoc humane
facundie opus. s suꝑne uocatioĩs
est mumis. Cedunt disputatio¬
nes hominũ. fide plebs sua credit
rumpuntur retia. nec labitur
piscis. Uocantur ad adium̃tum
socii quierant in alia naui. Que
est illa alia nauis. ni forte iudea
ex qua ioħs ⁊iacob alleguntur:
Facta est enĩ iudea sc̃ificatio eiꝰ.
hii gͥ de sẏnagoga ad nauĩ petͥ
hoc est ad eccłiam ꝯuener̃. ut im¬
plerent ambas nauicłas. Om̃s it
in noiẽ iħugenu flectunt. suie iu
ne plenitudine sui naues pene
mergant᷑. Oportet i ⁊ hereses eẽ
ut ꝓbentur boni. Possumus tñ
⁊ aliam eccłiam intellig̾e̾ nauim
alt̾ius. ab una enĩ plures eccłie deri¬
uantur. Ecce alia sollicitudo petͥ
cui sua iam p̾da suspecta ẽ. S no¬
uit ꝑfectus quẽadmodum serua¬

Expanded text:
diem. exspecto ut iubeas; in uerbo diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo laxabo retia.s o uacua praesumtio, s o humilitas fructuosa! qui nihil antea ceperant magnam in uerbo domini concludunt piscium multitudinem. non hoc humanae facundiae opus, sed supernae uocationis est munus. cedunt disputationes hominum, fide plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur piscis. uocantur ad adiumentum socii qui erant in alia naui. quae est illa alia nauis nisi forte Iudaea, ex qua Iohannes et Iacobus adleguntur? facta est enim Iudaea sanctificatio eius. hi igitur de synagoga ad nauem Petri, hoc est ad ecclesiam conuenerunt, ut inplerent ambas nauiculas; omnes enim in nomine Iesu genu flectunt, siue Iudne plenitudine sui naues paene mergantur; oportet enim et haereses esse, ut probentur boni. possumus tamen et aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una enim plures ecclesiae deriuantur. ecce alia sollicitudo Petri, cui sua iam praeda suspecta est. sed nouit perfectus quemadmodum serua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutonem regis tr̃eni putet ẽ
soluendam. Si enĩ census filius
ddei soluit quis tutantus esqui ñ
putes eẽ soluendum: ⁊ ille censũ
soluit qui nicħ possidebat. tuat̃
qui scłi queris lucrum. cur scłi
obsequium ñ recognoscas: curte
supͣ scłm quadam animi arro¬
gantia feras. cum scło sis mise¬
racupiditate subiectus: Pendi
lege ꝓmissum. in eugłio ꝑsolu¬
tum. ñ ociose in ore piscis inuen¬
tum. Exore i tuo rustificabis.
Etenimp̾tium ĩ mortalitatis est̾
ore ꝯfessio fit ad salutem.. for¬
tasse pͥmus hic piscis pͥmus est
martir. inore habens didragma
hoc ẽ p̾tium census. Didragma
ille martyr. stpħs scilic in ore
thesaurum. cum xp̃m inpassio¬
ne loqueretur.S reu̾tamur ad
ppoĩtum locum.⁊ discamus apłi¬
tem. P receptor inquit ꝑ totam
noctem laborantes nichil cepi¬
mus. s in u̾bo tuo laxabo retia.
men suum.adhuc noctem ha¬
beo. Misi iaculum uocis ꝑ epifa¬

Expanded text:
constitutionem regis terreni putet esse constitutionem regis terreni putet esse soluendam. si enim censum filius dei soluit, quis tu tantus ea, qui non putes esse soluendum? et ille censum soluit, qui nihil possidebat; tu autem, qui saeculi sequeris lucrum, cur saeculi obsequium non recognoscas ? cur te supra saeculum quadam animi adrogantia feras, cum saeculo sis misera cupiditate subiectus? penditlege praemissum, in euangelio persolutum, non otiose in ore piscis inuentum; ex ore enim tuo iustificaberis. etenim pretium inmortalitatis est ore confessio fit ad salutem. et fortasse primus hic piscis primus est martyr in ore habens didragma, hoc est pretium census. didragma ille martyr, Stephanus scilicet, in ore thesaurum, cum Christum in passione loqueretur. sed reuertamur ad propositum locum et discamus aptem. Praeceptor, inquit per totam noctem laborantes nihil cepimus; sed in uerbo tuo laxabo retia. men suum, adhuc noctem habeo. misi iaculum uocis per epifa
Abbreviated transcription (Latin):
uł uisu credimus. ł auditu. uisu
sepe fallitur. auditus in fide est̾.
an asserentis ꝑsona discutitur. siu¬
riboni dic̾ent. nefas putaremus
nẽ credere. ds̃ asserit. ꝓbat filius¬
refugiens sol fatetur. tremens tñ
testatur. In hoc altum disputan¬
onis eccłia a petro ducitur. ut ui¬
deat hic resurgentem dĩ filium
aut̃ apłoꝵ que laxari iubentur n¬
tia. nisi u̾boꝵ ꝯplexiones. ⁊ qͣi qui¬
dam or̃onis sinus ⁊ disputat̾onĩ
recessus. qui eos quos ceꝑit no
amitant.: Et bñ apłica instru¬
m̃ta piscandi retia st̃. que ñ cap¬
tos ꝑimũt s reseruant. ⁊ de ꝓfun¬
do ad lum̃ extrahunt. fluctuantes
de infimis ad suꝑna transduciũ.
Est ⁊ aliud apłicum piscandige¬
nus. quo gen̾e solum petrum
piscari dñs iubet dicens. Mite
amum. ⁊ eum piscem qui pͥmꝰ
ascenderit tolle. Magnum qͥde
est ⁊ sp̃ale docum̃tum quo xͥan
uiri sublimiorib potestatib do¬
centur debere ẽẽ subiecti. nequis

Expanded text:
uel uisu credimus uel auditu. uisus uel uisu credimus uel auditu. uisus saepe fallitur, auditus in fide est. an adserentis persona discutitur? si uiri boni dicerent, nefas putaremus non credere: deus adserit, refugiens sol fatetur, tremens terra testatur. In hoc altum disputationis Ecclesia a Petro ducitur; ut videat hinc resurgentem Dei Filium,  quae laIari iubentur retia nisi uerborum conplexiones et quasi quidam orationis sinus et disputationum recessus, qui eos quos ceperint non amittant? et bene apostolica instrumenta piscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed reseruant et de profundo ad. lumen extrahunt, fluctuantes de infimis ad superna transducunt. Est et aliud apostolicum piscandi genus, quo genere solum Petrum piscari dominus iubet dic ns: mitte amum et eum piscem qui primus ascenderit tolle. magnum quidem est et spiritale documentum, quo Christiani uiri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subiecti, ne qui
Abbreviated transcription (Latin):
uis in qua prudentia nauigat.
abest ꝑfidia. fides spirat. Quẽad¬
mod̾ enĩ turbari poterat. cui pre¬
erat is inqͦeccłie firmam̃tum ẽ:
Illic gͦ turbatio ubi modica fides:
hic securitas ubi ꝑfecta dilectio.
deniq ⁊ si aliis imꝑatur ut la¬
xent retia sua: soli tam̃ petro
dr̾. duc in altum. hoc ẽ in ꝓfũ¬
dum disputat̾onum. Qͥd enĩ
tam altum qͣm altitudinẽ diui¬
tiarum uidere. scire dĩ filium.⁊
ꝓfessionem diuine generatioĩs
assum̾e : quã lic mens ñ queat
humana plene rat̾onis inuesti¬
gat̾one ꝯp̾hendere: fidei tam̃
plenitudo ꝯplectitur. Nam ⁊ si
ñ licet michi scire quẽadmodũ
natus sit. ñ licet tam̃ nescire qd̃
natus sit. Seriem generatonis
ignoro. s auctoritatẽ gen̾at᷑onis¬
ñ ignoro. Non int̾fuimus cum
ex patre dĩ filius nasceretur. s i¬
terfuimus cum a patre dĩ filius
diceretur. Si dõ ñ credimus eiu
credimus: O mĩa enĩ que credimꝰ

Expanded text:
nis, in qua prudentia nauigat, nis, in qua prudentia nauigat, abest perfidia, fides spirat. quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo ecclesiae firmamentum est? illic ergo turbatio, ubi modica fides, hic securitas, ubi perfecta dilectio. denique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua, soli tamen Petro dicitur: due in altum, hoc est in profundum disputationum. quid enim tam altum quam altitudinem diuitiarum uidere, scire dei filium et professionem diuinae generationis adsumere? quam licet mens non queat humana plenae rationis inuestigatione conprehendere, fidei tamen plenitudo conplectitur. nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit, non licet tamen nescire quod natus sit. seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. non interfuimus, cum ex patre dei filius nasceretur, sed interfuimus, cum a patre dei filius diceretur. si deo non credimus, cui credimus? omnia enim quae credimus
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dormio ⁊ cor meũ uigilat. Et
putauit et̾ne inditium potesta¬
tis: ubi imꝑauit uentis. Nonẽ
enim humana doctrina sic̃ au¬
disti uideos dic̾e. u̾bo imꝑat spi¬
ritib. s celestis maiestatis insig̃¬
ne qd̾ turbatum sedatur mare.
⁊ diuine uocis imꝑio obsequnt᷑
elem̃ta. atq insensibilia sensum
accipiũt obsequẽdi. Diuine my¬
st̾ium gr̃e reuelatur. ꝙ fluctus ini¬
tescunt scłi. u̾bo ĩmundus sp̃c cõ¬
quiescit. Non alterũ alt̾o reflecti¬
tur. s utriq celebratur. habes
miraculũ inelem̃tis. habes docu
sibi nauim in qͣ petrus piscaret᷑¬
elegit. Non turbatur ista que pe¬
trum habet. turbatur illa q̃ iu¬
dam ht̃. Ꝙ si młta illic discipłoꝵ
m̃ita nauigabant. tam̃ ad huc
eam ꝑfidia ꝓditoris agitabat:
In utraq petrus. S qui suis m̃i¬
tr firmus est:turbatur alienis.
Caueamus gͥ ꝑfidum. caueamꝰ
ꝓditorem. ne ꝑ unum płimi flu¬
ctuemus. Ergo ñ turbatur ħ na¬

Expanded text:
eo dormio, et cor meum uigilat. et eo dormio, et cor meum uigilat. et putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod turbatum sedatur mare et diuinae uocis imperio obsequuntur elementa atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi, diuinae mysterium gratiae reuelatur, quod fluctus mitescunt saeculi, uerbo inmundus spquiescit; non alterum altero refellitur, sed utrumque celebratur. Habes miraculum in elementis, habes documsibi navim, in qua Petrus piscaretelegit. non turbatur ista quae Petrum habet, turbatur illa quae ludam habet. etsi multa illic discipulorum merita nauigabant, tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. in utraque Petrus, sed qui suis meritis firmus est turbatur alienis. caueamus igitur perfidum, caueamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec na
Abbreviated transcription (Latin):
Queramus gͦ aliquem de angłis
⁊ archangłis medicum. S quem¬
admodum michi possunt p̾sidi¬
um fac̾e ne peccem cum ip̃e archã¬
gelus apcc̃o ñ potũit abstin̾e: Quẽ¬
ad mod̾ ad ꝑadysum angłs reuo¬
care me poterit cum ip̃e satha¬
nas ⁊ angłi sui sedem qͣm acceper̃
seruare non possint.
scendens aut̃ in unam nauĩ
que erat symonis. rogauit ut
tis imꝑtiuit uaria genera santta¬
tum. nec tp̃r nec loco: cepit astu¬
dio sanandi turba cohib̃i. uesper
incubuit: sequebantur. Stagnũ
occurrit. urgebant. W io ascendit
in petri nauim. ħ est illa nauis
que ad huc scđm matħm fluctuat᷑.
scd̾m matħm repletur piscib. lucã
ut ⁊ pͥncipia eccłie fluctuantis.
⁊ posteriora exub̃antis agnoscas.
Pisces enĩ s̃ qui hanc enauigant
uitam. ubi adhuc discipłis xp̾̃c dor¬
mit. hic p̾cipit. Dormit ir trepidis.
ꝑfectis uigilat. S quẽ admod̾ dor¬
miat xp̃c audisti dicentem ĩ ꝓpħa.

Expanded text:
quaeramus ergo aliquem de angelis quaeramus ergo aliquem de angelis aut archangelis medicum. sed quemadmodum mihi possunt praesidium ferre. ne peccem, cum ipse archangelus a peccato non potuerit abstinere? quemadmodum ad paradisum angelus reuocare me poterit, cum ipse satanas et angeli sui sedem quam acceperunt seruare non possint? Ascendens autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut multis inpertiuit uaria genera sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
eua in typo aĩe ⁊ corꝑis estim̃tuꝵ
Nam cum duo ẽẽ inuna carne
apłs diceret: a diecit. Sacͣm̃tum ĩ¬
quit hoc magnum est. Ego autẽ
dico in xp̃o ⁊ mneccłia. In quo gͦ su¬
ꝑnidĩ in eo młtomagis animi
nr̃i potest eẽ myffium. S heret.
suffixus est. capitus ẽ. ⁊ corporeis
succensus febrib ꝯpassione car¬
nis egrescit. Querendus ẽ medicꝰ.
S: quis iste tantus est. qui saucie¬
ñtis medeatur ulcerib: Qͥ tan¬
tus est homo qui possit aliis sub¬
uenire cum sibi ip̃e ñ possit: Qͥ
aliis possit uttam reddere cũ ip̃e
mortem ñ poss⁊ euadere: Dnis
In adam mortui. qr ꝑ unum ho¬
minẽ inhunc mundũ peccatũ ĩ¬
troiuit.⁊ ꝑ pcc̃m mors.⁊ ita in os
hoĩes ꝑtranfiuit. in quo om̃s pec¬
auerunt. Illius gͦ culpa mors oĩũ
est. Deniq missi s̃ sc̃i. missi s̃ ⁊ ꝓ
phete qui oracula diuina loq̃ren¬
tur. nec quicꝙͣ ꝓmou̾e potuert̃.

Expanded text:
Eua in typo animae et corporis aestimentur. Eua in typo animae et corporis aestimentur. t Christi. nam cum duo esse in una carne apostolus diceret, adiecit: sacramentum inquit hoc magnum est, ego autem dico in Christo e in ecclesia. in quo ergo superni dei, in eo multo magis animi nostri potest esse mysterium. sed haeret, suffixus est, captus est et corporeis succensus febribus conpassione carnis aegrescit. quaerendus est medicus. sed quis iste tantus est, qui sauciae mentis medeatur ulceribus? quis tantus est homo, qui possit aliis subuenire, cum sibi ipse non possit? quis aliis possit uitam reddere, cum ipse mortem non possit euadere? omnes enim in Adam mortui, quia per unum hominem in hunc mundum peccatum introiuit et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. illius igitur culpa mors omnium est. denique missi sunt sancti, missi sunt et prophetae, qui oracula diuina loquerentur, nec quicquam promouere potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me montes cadant. in quib
me abscondam fissuris petrarũ.
cum uen̾it ꝯfring̾et tr̃ame Tus
tͥbulos ⁊ spinas aĩo. caro hoc est ci¬
rarum morsus. sollicitudinẽq gi¬
nerat. estusq quos sibi ꝑ ꝯcupisca¬
tiam carnis aninus ip̃e circũdi
suffigitur anima corporeis uolu¬
tatib. Et cum semel ad heserit cu¬
piditatib dimersa trenis: difficil
in altum potest unde descendit li¬
nedĩ fauore reuolare. Actum eni
tenetur. Hc̃ gͦ adam. hanc eua
dñs lib̃aturus aduenit. Quorũ
alter ad ymaginemdĩ factus. a¬
tera uirtutẽ sui accipiens uiri. q¬
dui fuit subdita fortiori: unam
gerebant in uno sp̃u deo placiti
uoluntatẽ. M in ꝑadyso positics
uite celestis oꝑabantur alimoni¬
am. P ostea qͣm uero caro suaden
diu̾sum.⁊ legem cepit pͥmam nͥ
ten̾e. ꝑ adysi exules facti. in hũc
inferiorem dimersũq locum pi¬
cati m̾ito reciderunt. Necquiss
putet incongruum ẽẽ si ad amatq

Expanded text:
super me montes cadant, in quibus super me montes cadant, in quibus me abscondam fissuris petrarum, cum uenerit confringere terram? tunc tribulos et spinas animo caro, hoc est curarum morsus sollicitudinumque generat aestusque, quos sibi per concupiscentiam carnis animus ipse circumdedm suffigitur anima corporeis uoluptatibus et, cum semel adhaeserit cupiditatibus demersa terrenis, difficile in altum potest, unde descendit, sine dei fauore reuolare. actum. enitenetur. Hunc ergo Adam, hanc Euam dominus liberaturus aduenit, quorum alter ad imaginem dei factus, altera uirtutem sui accipiens uiri, quamdiu fuit subdita fortiori, unam gerebant in uno spiritu deo placitam uoluntatem et in paradiso positi dei uitae caelestis operabantur alimoniam. posteaquam uero caro suadere diuersum et legem coepit propriam non tenere, paradisi exules facti in hunc inferiorem demersumque locum peccati merito reciderunt. nec quisquam putet incongruum esse, si Adam atque
Abbreviated transcription (Latin):
rem. int̾dicta sibi a medico facł¬
tate coeundi. cupiditatis impa¬
tiens. atq impetu libidinis rap¬
tus moderare nequiuerit. Sciẽs
enĩ prudensq ꝙ eẽt ocłos amissu¬
rus. pͥusꝙͣ ꝯueniret uxori. in ip̃o
estu feruentis cupiditatis. ⁊ ꝯsue¬
tudinis apparatu uale inqͥt ami¬
cum lum̃. Sic febre libido flagrã¬
tior est̃. grauiusq p̾cipitat un
flãmat. S ubi quis resipuerit a
furore tunc ꝯscientie int̾ioris ui¬
sus aꝑitur. factiq succedit peni¬
tentia.⁊ pudenda sui unusquisq
facinoris erubescit. Tunc ds̃ tune¬
tur:. ⁊ peccator cupit se celare. s ñ
potest. Tunc caro arguitur. diabo¬
lus accusatur. ħ qiͣ lena uitiorũ.
ille qiͣ auctor erroris. Patescit defor¬
mitas. Nudum ẽ enĩ deo om̃e seq¬
tum. nec illius ficus foliis hoci
tegmine corꝑali. ł iactantia scł̃a¬
ri flagitioꝵ secreta uelantur.ł:
unusquisq diuinũ pecc̃i ꝯscia f¬
midat. m̃te iudicium dicens. Q

Expanded text:
rem, interdicta sibi a medico faculrem, interdicta sibi a medico facultate coeundi cupiditatis inpatiens atque inpetu libidinis raptus moderari nequiuerit. sciens enim prudensque quod esset oculos amissurus, prius quam conueniret uxori, in ipso aestu feruentis cupiditatis et consuetudinis adparatu \'uale\' inquit \'amicum lumen\'. sic febri libido flagrantior est grauiusque praecipitat et inflammat. sed ubi quis resipierit a furore, tunc conscientiae interioris uisus aperitur factique succedit paenitentia et pudenda sui unusquisque facinoris erubescit. tunc deus timetur et peccator cupit se celare, sed non potest, tunc caro arguitur, diabolus accusatur, haec quasi lena uitiorum, ille quasi auctor erroris. patescit deformitas; nudum est enim deo omne secretum, nec illius ficus foliis, hoc est tegmine corporali uel iactantia saeculari flagitiorum secreta uelantur. et unusquisque diuinum peccati conscia formidat mente iudicium dicens: <qui
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ossib implicant. m̃tẽ. animũ.
sensusq ꝑremptant. ħ pͥor dia¬
boli sollicitatur arte. E tenĩ ager
bonus. uestis. monile: suadela ser¬
pentis est. honoꝵ gr̃a. sublimitas
potestatum. epularum suauitas.
forma m̾etͥcis: laqueus ẽdiaboli.⁊
qiͣ quidam nequitie sp̃ał illecebro¬
sus affatus. qui ꝑ carnis illecebrã
q̃ cito femineaquadam leuitate
mollit᷑ animũ quoq degradũeic̃.
corꝑis ocłs ꝯcupiscit. Deniq ꝙ nõ
ui deris ñ amabis. S ubi caro ꝯcu¬
pierit ꝯpatientis quoq animi
stantia defetiscit̾.⁊ mox ꝯsortio a¬
moris inflectitur. duo i incarne
una s̃. atq ita mors irrepsit. Sce¬
leris effectu. temptante diabolo:
carne suadente. Uehem̃tior tam̃
uoluntate corꝑis salus plerumq
ꝯtempnit᷑. nec aꝑicuł abstinet᷑.
Uñ ñ alienũ uidetur repet̾e. quẽ¬
ad mod̾ theotimꝰ cum graui ocłoꝵ
incõmodo laboraret. ⁊ amaret uxo¬

Expanded text:
tamen ossibus implicant, mentem, animum, tamen ossibus implicant, mentem, animum, sensusque pertentant. Haec prior diaboli sollicitatur arte. Etenim ager bonus, vestis, monile, suadela serpentis est. Honorum gratia, sublimitas potestatum, epularum suavitas, forma meretricis laqueus est diaboli, et quasi quidam nequitiae spiritalis illecebrosus affatus, qui per carnis illecebram quae cito feminea quadam levitate mollitur, animum quoque de gradu dejicit. oris oculus concupiscit. denique quod non uideris non amabis, sed ubi caro concupiuerit, conpatientis quoque animi constantia defetiscit et mens consortio amoris inflectitur - duo enim in carne una sunt atque ita mors inrepit sceleris effectu temtante diabolo, carne , suadente. uehementior tamen est uoluptate corporis salus plerumque contemnitur nec a periculis abstinetur. unde non alienum uidetur repetere quemadmodum Theotimus, cum graui oculorum incommodo laboraret et amaret uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe negat. M in hoc apparet eius
ies ꝯfitentur. O peior magistro
lscipłoꝵ hereditas. Ille u̾bo dñm
emptat. hii facto. Ille dic̃ mitte
e. isti adoriunt᷑ ut iniitant. Si
altiore ꝯsilio ista pendamꝰ animi
bebemus intelligere ⁊ corꝑis sani¬
tatem. ut pͥus animꝰ qui serpen¬
gub̾net. quẽadmodũ in eius illece¬
bras captiua raꝑetur. nͥ ⁊ ip̃a suꝑi¬
oris alicuiꝰ potestatis uincuł strĩ¬
geretur: : Deniq ñ pͥus eua esuri¬
uit qͣm serpentis eam uersutia
temptauit. W iõ adu̾sus ip̃m auc¬
torem pcẽi: pͥus debuit medicina
salutis oꝑari. F ortassis ⁊̃ in typo
mulieris illius socrus symonis ⁊
andree uariis criminũ febrib ca¬
ro nr̃a languebat. ⁊ diu̾sarũ cupi¬
ditatum ĩmodicis estuabat illece¬
bris. nec minorem febrem amoris
eẽ dixerim ꝙͣ caloris. Itaq illa ani¬
mum febͥs. ħ corpus inflãmat. fe¬
bido est: eo ꝙ ignite sint cupidita
est. Q licet corꝑis uitia sint: ignẽ

Expanded text:
e negat. et in hoc apparet eius nes conStentur.s o peior magistro discipulorum hereditas! ille uerbo dominum temtat, hi facto; ille dicit: mitte te, isti adoriuntur ut mittant. si altiore consilio ista pensamus, animi debemus intellegere et corporis sanitatem, ut prius animus qui serpengubernet, quemadmodum in eius inlecebras captiua raperetur, nisi et ipsa superioris alicuius potestatis uinculis stringeretur? denique non prius Eua esuriuit quam serpentis eam uersutia temtauit, et ideo aduersus ipsum auctorem peccati prius debuit medicisalutis operari. 63. Fortassis etiam in typo mulieris illius socrus Simonis et Andreae variis criminum febribus caro nostra languebat, et diversarum cupiditatum immodicis aestuabat illecebris. Nec minorem febrem amoris esse dixerim, quam caloris. Itaque illa animum febris, haec corpus inflammat. Febido est; eo quod ignitae sint cupiditatest. Quae licet corporis vitia sint, ignem