comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recta cogitac̃one ꝑiter cõtemplãt: et eũ
pro uirib cõiter iuntãtur. In medio ẽ:
quia sic bonis confert glĩam: ut malos
dampnet per penam. In medio est. qr
om̃es cqualit cognoscit. et m̾ita sĩgulo¬
rum ponderat et discemit. Quod uero
testatur se uidisse nõ filiũ homĩs. sed si¬
uulẽ filio hom̃is: angłm desigͣt qui in
ꝑsona xp̃i et siłi̾tudĩe demõstrabat sa¬
tramẽtũ dĩnc reuelacõnis. Qui scilitz
angls eo ampliꝰ hũit auctoritatis: qd̾ ap¬
paruit in ipsa siłitudĩe saluatoris. De
qua siłitudĩe mistice subu̾igit: dicens.
uestitũ podere. Poderis est uestis sacͦ¬
dotalis et significat suscepte hũanitati ᷤ
formã in qua xp̃s pr̃i semet ip̃m obtu¬
lit pro nobis. et culpã geñs hũam ex¬
piauit. Angls igit᷑ in pod̾e siłis xp̃o ex¬
titit: quia podere hũauitatẽ eius signi¬
ficarũt. Et precĩctũ ad manullas zona

Expanded text:
recta cogitatione pariter contemplantur, et cum recta cogitatione pariter contemplantur, et cum pro viribus communiter imitantur. In medio est, quia sic bonis confert gloriam ut malos damnet per poenam. In medio est, quia omnes aequaliter cognoscit, et merita singulorum ponderat et discernit. Quia vero testatur se vidisse non Filium hominis, sed similem Filio hominis, angelum designat, qui in persona Christi et similitudine demonstrabat sacramentum divinae revelationis. Qui scilicet angelus eo amplius habuit auctoritatis, quod apparuit in ipsa similitudine Salvatoris. De qua similitudine mystice subjungit, dicens: Vestitum podere. Poderis est vestis sacerdotalis, et significat susceptae humanitatis formam, in qua Christus Patri semetipsum obtulit pro nobis, et culpam generis humani expiavit. Angelus igitur in podere similis Christo extistit, quia podere humanitatem ejus significavit, et praecinctum ad mammillas zona
Abbreviated transcription (Latin):
esse uidet᷑: cur ip̃e ecc̃e cãdelabris au¬
iris cõnpentur. Aurũ per ignem ꝓbat᷑¬
malleis extũditur. et in candelabri forͣm
ꝓducit᷑. et instrum̃tũ ignis et lumĩs effici¬
tur. Et ecc̃e tẽptacõnib ꝓbate consiõib
ꝑsecucõnũ extenuate: ardẽt igne sapĩe
celestis et lucẽt opere caritatis. Cande¬
labra suꝑ tres pedes stabiliũt᷑. et ecc̃ie
sc̃e suꝑ trinitatis fidẽ sundãtur. Possuꝰ
eciã ip̃as ccr̃as dr̃e esse candcͥbra per cogͥ¬
cionẽ ueritatis. aurea per amorẽ uͥtu¬
tis¶Quod autẽ dicit in medio cande¬
labrorũ auiroꝵ. id ẽ in medio occ̃aꝵ siłi¬
tudinẽ filii homĩs que sibi aꝑꝑuit: cõ¬
cordat u̾bis diñcis. ubi dñs ait. Ubi
fuerint duo uel tres cong̾gati in noĩe
meo: ibi sum in medio eorũ. Xp̃s igit᷑
in medio suorũ est ut om̃es ad ip̃m res¬
piciant et de plẽitudine eius accipiãt.
In medio est: quia om̃es elt̾i opera illiꝰ

Expanded text:
esse videtur cur ipsae Ecclesiae candelabris aureis comparentur. Aurum per ignem probamalleis extunditur, et in candelabri formam producitur, et instrumentum ignis, et luminis efficitur. Et Ecclesiae tentationibus probatae, tunsionibus persecutionum extenuatae, ardent igne sapientiae coelestis, et lucent opere charitatis. Candelabra super tres pedes stabiliuntur, et Ecclesiae sanctae super Trinitatis fidem fundantur. Possumus etiam ipsas Ecclesias dicere esse candelabra per cognitionem veritatis, aurea per amorem virtutis. Quod autem dicit in medio candelabrorum aureorum, id est in medio Ecclesiarum similitudinem Filii hominis quae sibi apparuit, concordat verbis Dominicis, ubi Dominus ait: Ubi fuerint duo, vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Christus igitur in medio suorum est, ut omnes ad ipsum respiciant, et de plenitudine ejus accipiant. In medio est, quia omnes electi opera illius
Abbreviated transcription (Latin):
post tergñ uocem audiuit. Sed qnͣtitas si¬
ue qualitas uocis uirtutẽ eipͥmit sigͥfira¬
cõnis. Duni enĩ dicit. magnã ĩnuit mag¬
na significãtẽ. Sũ uero subdit. Tanqm
tube demõstrat ad cõfligendũ cont uici¬
censemus. Qd aut̃ẽ dicit. quod iudes scribe
in libro et mitte .uii. eccliis. Hoc nob̾ ĩnuit
qd̃ si qua utilia atq precipua de cognicõ¬
ne ueritatis accipimꝰ : aliis nõ solum u̾bo
sed exemplo maĩfestare debemiꝰ. Sequit᷑.
Et conu̾sus sum ut uiderẽ uoce: que loq̃¬
batur metũ. C omũsus sum ab aut̾iori¬
bus quib per contẽplacõm inh̾ebam: ad
subditor̃ erudicionẽ: qd̾ ꝓpt̾ exilĩ post¬
posuerã. Comisus a contẽplacõne dĩ ad
nc̃c̃itatem proxu. Ut uderẽ uoc̾e que
loquebat᷑ mecũ. Sp̃italit̾ enĩ uide̾: ĩtel¬
ligere est. Sicut enĩ ocło tamis uidemꝰ
uisibilia. sic per intlłigẽciam ĩuisibilia ĩ¬
telligimꝰ. ¶Quid autẽ iuid̾it: subũigit

Expanded text:
ivit. Sed quantitas sive qualitas vocis virtutem exprimit significationis. Dum enim dicit, magnam, innuit magna significantem. Dum vero subdit, tanquam tubae, demonstrat ad confligendum contra viticensemus. Quod autem dicit: Quod vides, scribe in libro, et mitte septem Ecclesiis, hoc nobis innuit, quod si qua utilia atque praecipua de cognitione veritatis accipimus, aliis, non solum verbo, sed exemplo manifestare debemus. Sequitur: Et conversus sum ut viderem vocem quae loquebatur mecum. Conversus sum ab anterioribus quibus per contemplationem inhaerebam ad subditorum eruditionem, quod propter exsilium postposueram. Conversus a contemplatione Dei ad necessitatem proximi, ut viderem vocem quae loquebatur mecum. Spiritualiter enim videre, intelligere est. Sicut enim oculo carnis videmus visibilia, sic per intelligentiam invisibilia intelligimus. Quid autem viderit, subjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
rio: adhuc nõ ꝓbati. Et uox eius tanꝙͣ
uox aquarũ multarũ. aque młte scrip¬
ture multe. Sicut eñ aque a sordibus
lauant: Ita u̾ba scripturaꝵ a uiciis pur¬
gant. Unde dñs in euangͦ. discipłis sui ᷤ
dicit. Iam uos mũdi estis ꝓpt̾ sermonẽ
quẽ locutus sum uobis. Uox aqͣrũ est p̃

Expanded text:
 adhuc non probati. Et vox ejus tanquam vox aquarum multarum. Aquae multae, scripturae multae. Sicut enim aquae a sordibus lavant, ita verba Scripturarum a vitiis purgant. Unde Dominus in Evangelio discipulis suis dicit: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
audiui post me uocẽ magnã tanqͣm tube.
credibile est qd̃ sicut spũalit̾ uidit: ita ⁊̃
sp̃italit̾ audiuit. et sicut fuit spĩtalis ui¬
sio: sic quoq fuit spĩtalis audicio. Hoc
tamẽ modis om̃ib querẽdũ est: quare.
qui in spũ subleuatꝰ erat. nõ aute sed p̾t
uocem audiebat: Sed hñc q̃stionẽ cituis
soluimꝰ: Si rerũ causã atq modũ studio¬
sius attẽdamꝰ. Nam a subditis elongatꝰ
et in exiliũ relegatꝰ a screpitu mũdi remo¬
tus. et quieti deditus ouiẽm pastoralẽ
sollicitudinẽ cuncta q uisibilia et uisibili¬
bus siłĩa post se longe reliq̃nit. et iam ĩ
anteriora semer ip̃m excendẽs per puraur
remota: solis suꝑnis ac ĩusibilib uiten¬
debat. Et dum ad subditorũ eruditionẽ du¬
atur reducit᷑. ac de hiis que scribenda erant
scdm̃ sensibiliũ sili̾tudines edocet᷑. qͣsi de ã¬
teriorib ad post̾i̾oria reuocat᷑. et dũ eũ sp̃s
scũs ad illos quos celestib per sĩplicem e

Expanded text:
post me vocem magnam tanquam tubae. Credibile est, quod sicut spiritualiter vidit, ita etiam spiritualiter audivit, et sicut fuit spiritualis visio, sic quoque fuit spiritalis auditio. Hoc tamen modis omnibus quaerendum est, quare qui in spiritu sublevatus erat, non ante, sed post vocem audiebat. Sed hanc quaestionem citius solvimus, si rerum causam atque modum studiosius attendamus. Nam a subditis elongatus, et in exsilium relegatus, a strepitu mundi remotus, et quieti deditus, omnem pastoralem sollicitudinem, cunctaque visibilia, et visibilibus similia post se longe reliquerat, et jam in anteriora semetipsum extendens per puram remota solis supernis ac invisibilibus intendebat, et dum ad subditorum eruditionem reducitur, ac de his quae scribenda erant secundum sensibilium similitudines edocetur, quasi de anterioribus ad posteriora revocatur, et dum eum Spiritus sanctus ad illos quos coelestibus per
Abbreviated transcription (Latin):
alem uisionẽ se trauslatũ dixit: nũc que
cognouerit et quib cognita sp̃alit̾ reue¬
lare debuerit conseq̃uter describit᷑. Utiu̾
aute simul et uno intuitu: siue per diuer¬
sa tempora in die ip̃o dñico hnͣc uisionem
angłs ei ostendit: cõuenienciꝰ atq ueraciꝰ
esse iudetur illũ hnͣc succedent᷑ intellexisse
qm simł et uno intuitu comp̾hñdisse. Pri¬
niũ uero. usq ad illũ locum. ubi dicit ãge¬
paruit admĩstracõm filii hom̃is descͥbit
similitudine et ep̃is et eccłiis cõem de oĩ¬
bus hiis p̾mittit erudicõm. ac deinceps ꝑ

Expanded text:
tualem visionem se translatum dixit, nunc quae cognoverit, et quibus cognita specialiter revelare debuerit consequenter describitur. Utrum autem simul et uno intuitu, sive per diversa tempora in die ipso Dominico hanc visionemei ostendit, convenientius atque veracius esse videtur illum hanc succedenter intellexisse, quam simul et uno intuitu comprehendisse. Primum vero usque ad illum locum ubi dicit: Angeparuit administrationem Filii hominis describit similitudinem, et episcopis, et Ecclesiis communem de omnibus his praemittit eru
Abbreviated transcription (Latin):
Extra caminũ etem̃ sũt peifcĩ: et ꝓ qr¬
ꝓbati in camino imꝑfã quia probãdi.
P̾ edes ergo eius siłes sũt auricalco: nõ
auro. quia insirmi quiq et scĩtate ad hc
infum in sua ĩꝑfeccõne consistũt et ad¬

Expanded text:
Extra caminum etenim sunt perfecti, quia prExtra caminum etenim sunt perfecti, quia probati. In camino imperfecti, quia probandi. Pedes ergo ejus similes sunt aurichalco, non auro, quia infirmi quique, et sanctitate adhuc infirmi in sua impe
Abbreviated transcription (Latin):
eius uelut flãma ignis sunt. quia elcõs
respiẽs illustrat eos luce sapĩe calefa¬
cit amore iusticie et respiciẽs reꝓbos t̾¬
ret ferocitate cõminacõis. et incorreptos
exurit incendio dãpnacõnis. Et pedes
eius siles auricalco. sicut per caput dĩni¬
tatẽ accipimiꝰ: ita per pedes infirmos qͦsq
et imꝑfectos fideles acciꝑe debemꝰ. Qui
dum a t̾renis ꝑfr̃e semetipos erig̾e nõ pos¬
sũt: more pedum t̾ram tangũt. Qui neqͣ¬
qͣm similes auro: sed similes auricalcosũt.
quia ad ꝑfcõrũ quidẽ sapiẽciũ fulgorẽ nõ
ꝑcuigũt: sed eos a longe unitãtur ĩ qñtũ
possũt. Sed qm̃ qnto magis adhuc t̾re¬
nis in herent: tanto maiorẽ tribulacõm sꝰ¬
tinent: recte subiũgit᷑. sicut in camino ar¬
denti. In camino uãq tẽptacõnũ ĩperfci
et infirim examinãtur. ut ꝑ tẽptacõnũ
tribulacõm ꝓbati deo digni inueniãt᷑

Expanded text:
ejus velut flamma ignis sunt, quia electos ejus velut flamma ignis sunt, quia electos respiciens illustrat eos luce sapientiae, calefacit amore justitiae, et respiciens reprobos terret ferocitate comminationis, et incorreptos exurit incendio damnationis. Et pedes ejus similes aurichalco. Sicut per caput Divinitatem accipimus, ita per pedes infirmos quosque, et imperfectos fideles accipere debemus, qui, dum a terrenis perfecte semetipsos erigere non possunt, more pedum terram tangunt. Qui nequaquam similes auro, sed similes aurichalco sunt, quia ad perfectorum quidem sapientium fulgorem non pertingunt, sed eos a longe imitantur in quantum possunt. Sed quoniam quanto magis adhuc terrenis inhaerent, tanto majorem tribulationem sustinent, recte subjungitur, sicut in camino ardenti. In camino namque tentationum imperfecti et infirmi examinantur, ut per tentationum tribulationem probati Deo digni inveniantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ligimꝰ qm nat᷑am angłicã. Quia er¬
go utraq nat᷑a dono ĩmortalitatis a
qm̃ qui per culpam nigrescũt: ad mor¬
tis eterne ngredinẽ descẽdũt. Sã u̾o
qui hñt in mũdo albedinẽ scĩtatis in ce¬
lo meruerũt cãdorem ĩmortalitatis. Sa¬
end̾ tam̃ qd̃ hũc candorẽ quẽ ht̃ capur
per naturã ip̃i hñt capilli per gr̃am.
Qmͣuis em̃ et sp̃s creati ĩmortalit᷑ sub¬
sistant scdm̃ nat᷑am: quia tam quodãmͦ
sine cõfirmacõne gr̃e mori possẽt ꝑ cul¬
pam: dum ex gr̃a ĩ iusticia sine culpa
ꝑseuerãt in oĩmoda et ꝑfecta ĩmorta¬
litate ex gr̃a ꝑdurãt. Scd̾m igit᷑ supͣ¬
dc̃a: recte significat caput diuinitatẽ.
capilli rõnalẽ creat᷑am: candor ĩmortali¬
tatẽ. lana nat᷑am hũanã. nix nturã ã¬
gelicam. Et otuli eius uelut flãma is¬
nis. Flãma ignis lucem et calorẽ ͥbu¬
it. terrorẽ incutit et exurit. Oculi ergo

Expanded text:
ligimus quam naturam angelicam? Quia erligimus quam naturam angelicam? Quia ergo utraque natura dono immortalitatis apalorum, quantum qui per culpam nigrescunt ad mortis aeternae nigredinem descendunt. Sancti vero, qui habent in mundo albedinem sanctitatis, in coelo meruerunt candorem immortalitatis. Sciendum tamen quod hunc candorem quem habet caput per naturam, ipsi habent caeati immortaliter subsistant secundum naturam, quia tamen quodammodo sine confirmatione gratiae mori possent per culpam, dum ex gratia in justitia sine culpa perseverant, in omnimoda et perfecta immortalitate ex gratia perdurant. Secundum igitur supradicta recte significat caput Divinitatem, capilli rationalem creaturam, candor immortalitatem, lana naturam humanam, nix naturam angelicam. Et oculi ejus velut flamma nis. Flamma ignis lucem et calorem tribuit, terrorem incutit, et exurit. Oculi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
capilli creaturã racõnalẽ. candor ĩmor¬
talitatẽ. Caput sigͣc dĩnitatẽ sicut scͥp¬
tũ est. Caput xp̃i deus. Capilli sigͥficãt
creaturã rõnalem: quia sicut capilli a ca¬
pite hñt origĩẽ et accipiũt crescendi ue¬
getacõm: sic creat᷑a rõnalis a deo sbãm
piti: et creatura rõnalis sũme inheret
dĩnitati. Sed et capilli recte dicũt᷑ hĩe
coloreni capitis: quia sp̃italis creatum.
siue angłica siue hũana: ꝑ dinam gr̃am
candorem ht̃ ĩmortalitatis. que dumdo¬
Ino sui factoris ĩmortalitate subsistit:
quasi ull̃a mortis corrupc̃one nngrescit.
Quod autẽ non solũ solum nat᷑a ãge¬
lica uerũ eciã hinana dĩnitati cõm̃ta
ĩmuortalitatis płcritudĩe candeat: ĩ se¬
qñtibus patẽter maĩfestat. ait enĩ tã¬
qm̃ lana alba. et tanqͣm iux. Quid em̃
accipimꝰ per lanam que de t̾renis ałib
oritur nisi hũanam nat᷑am: et quid ꝑ
niuem que de suꝑius est: reccius ĩtel¬

Expanded text:
i creaturam rationalem, candor immortalitatem. Caput significat divinitatem, sicut scriptum est: Caput Christi Deus . Capilli significant creaturam rationalem, quia sicut capilli a capite habent originem, et accipiunt crescendi vegetationem, sic creatura rationalis a Deo substapiti, et creatura rationalis summae inhaeret Divinitati. Sed et capilli recte dicuntur habere colorem capitis, quia spiritualis creatura sive angelica, sive humana per divinam gratiam candorem habet immortalitatis, quae, dum dono sui Factoris immortalitate subsistit, quasi nulla mortis corruptione nigrescit. Quod autem non solum natura angelica, verum etiam humana divinitati conjuncta immortalitatis pulchritudine candeat, in sequentibus patenter manifestat. Ait enim, tanquam lana alba, et tanquam nix. Quid enim accipimus per lanam, quae de terrenis animalibus oritur, nisi humanam naturam? Et quid per nivem, quae de supernis est, rectius intel
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto tñquillior per exiorũ laborũ cessaci¬
onẽ: tanto per requiẽ alcior: ad int̾uam
sustinere. et a seruilib pãcorũ operib feriare:
ip̃i celestia secreta merentur agnoscere. St̃
qͣtuor per que comẽdant᷑ cetera que seqũt᷑.
ꝑsona. locus. causa. tẽpus. P ersona digna.
Locus ydoneꝰ. causa ĩnccens. tempꝰ cõuemi¬
ens. Sequit᷑. Andiui post me uocẽ magnã
tanq̃m tube dñtis. Quod uides scribe in

Expanded text:
quanto tranquillior per exteriorum laborum cessatiquanto tranquillior per exteriorum laborum cessationem, tanto per requiem altior ad internam m didicerunt sustinere, et a servilibus peccatorum operibus feriare, ipsi coelestia secreta merentur agnoscere. Sunt quatuor per quae commendantur caetera quae sequuntur, persona, locus, causa, tempus. Persona digna, locus idoneus, causa innocens, tempus conveniens. Sequitur: Audivi post me vocem magnam tanquam tubae di
Abbreviated transcription (Latin):
exprimit saluatoris dĩnitatẽ. ubi u̾o dicit.
ihsu xp̃i. hũanitatẽ. Quasi drẽt. ꝓpt̾ testi¬
momũ d̃initati et hũanitati xp̃i exhibi¬
tum : missus sum in exiliũ. et eo debetis gͣ¬
cius recipere: fumius credere. efficaciꝰ ꝑfice¬
rẽ istã reuelacõnẽ quod ꝓpter eum qui re¬
uelauit: exilii subii relegatõnẽ: pacior q
ꝓpter iusticiã non ꝓpter culpam. Fui ĩ spũ
rũ qualitas sic̃ testat᷑ g̾goriꝰ tẽpore denoͣ¬
ri: ut abrahã uidit angelũ in m̾idie: qr
fide feruebat. Adam uidit euui in ꝑso¬
na dei: post midiẽ: quia a calore dilecci¬
oñis incune deciderat. Loch ꝑdicionẽ so¬
dome uespere: quia cito futura eit. Sa¬
loniõ accepit sapĩam nocte. quia in ea mi¬
nime ꝑseu̾aturꝰ erat. In dñica die. ac si
patenter dicat. Sicut ꝑsona.: locus cau¬
sa cõmendãt u̾itatem sacre dileccõis: Sic
et qualitas tp̃ris: Quia qnͣto dies sancti¬
or: tanto dĩne reuelac̃õni cõueniẽcior. et

Expanded text:
 ubi vero dicit, Jesu Christi, humanitatem. Quasi diceret: Propter testimonium divinitati et humanitati Christi exhibitum missus sum in exsilium, et eo debetis gratius recipere, firmius credere, efficacius perficere istam revelationem quod propter eum, qui revelavit, exsilii subii relegationem patiorque propter justitiam, non propter culpam. Fui in spirirum qualitas, sicut testatur Gregorius, tempore denotari, ut Abraham vidit angelum in meridie, quia fide fervebat. Adam vidit eum in persona Dei post meridiem, quia a calore dilectionis intimae deciderat. Lot perditionem Sodomae vespere, quia cito futura erat. Salomon accepit sapientiam nocte, quia in ea minime perseveraturus erat. In Dominica die, ac si patenter dicat: Sicut persona, locus, causa, commendant veritatem sacrae dilectionis, sic et qualitas temporis; quia, quanto dies sanctior, tanto divinae revelationi convenientior, et
Abbreviated transcription (Latin):
illos utiq sp̃c qͦs sibi mira dignitatis
huc specłm in hac sua subleuatione
inueniũt inqͦ sũmam maiestatẽ mira¬
bilem c̃ñe. ⁊ adhuc qͣi ꝑ specl̃m uide pre¬
ualeãt. Si gͥ ꝑ montes. uiri ꝯtemplatiui
ꝑ colles. specl̃atun. recte intelligunt᷑ uude
qͣ recte montes ad similitudinẽ arietum.
⁊ colles ad similitudinẽ agnoꝵ exultare

Expanded text:
illos utique spiritus quos sibi mira dignitatis illos utique spiritus quos sibi mira dignitatis huc speculum in hac sua sublevatione inveniunt, in quo summam majestatem mirabilem cernere, et adhuc quasi per speculum videre praevaleant. Si igitur per montes viri contemplativi, per colles speculativi recte intelliguntur, vide quam recte montes ad similitudinem arietum, et colles ad similitudinem agnorum exsultare
Abbreviated transcription (Latin):
oues ad memoriam reducat. qͣs summꝰ pa¬
stor in sũmis reliquit qñ illã q̃ ꝑierat in
t̃ris quesiuit. Cogitet gͦ qui pot̃ qͣmtũ sit ł
dinẽ ĩmpetu iocunditatis sue malta exi¬
lire. ⁊ hanc nr̃am nat᷑am exultationis sue
applausum iuxta angłice similituduus
tripudia formare Si aũt in arietib sup̃¬
mos illos angłorũ ordines. in agnus uͦ in¬
feriores qͦsq intelligimus. nͥlominꝰ qͦ ⁊ illd̃
agnorumus. qm̃ eiꝰmõi arietes dicti iudl
sũmi angłoꝵ ordines c̃ miris iłł iocundita¬
tis sue lusib. contemplationisq excessib
supͣ semet ipsos eunt. õ se in suis suꝑiorb
suspendt̃ nil aliud ꝗͣ creatͥcẽ oĩum sub̾ã
supͣ se ipsos aspicuiit. nec inqͦ eiꝰ poten¬
ciam uł sap̃ĩam ꝗͣ in se ip̃o c̃cemplari.
ꝑ mirari ualeant: inuenĩt s minores
illi angłoꝵ ordines qui mnagnis desig¬
nati uident᷑. cum supͣ semet ipsos ferunt᷑.

Expanded text:
oves ad memoriam reducat, quas summus Paoves ad memoriam reducat, quas summus Pastor in summis relinquit, quando illam quae perierat in terris quaesivit. Cogitet ergo qui potest quantum sit, vel dinem in impetu jucunditatis suae in alta exsilire, et hanc nostram naturam exsultationis suae applausum juxta angelicae similitudinis tripudia formare. Si autem in arietibus supremos illos angelorum ordines, in agnis vero inferiores quoque intelligimus, nihilominus quoque et agnovimus, quoniam ejusmodi arietes dicti videlicet summi angelorum ordines cum miris illis jucunditatis suae lusibus, contemplationisque excessibus, supra semetipsos eunt, cum se in suis superioribus suspendunt, nil aliud quam creatricem omnium substantiam supra seipsos aspiciunt, nec in quo ejus potentiam vel sapientiam quam in seipso contemplari vel mirari valeant, inveniunt. Sed minores illi angelorum ordines, qui in agnis designati videntur, cum supra semetipsos feruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce dñica dr̃: Tra es. ce interram ibis. Qnͣ¬
tumc̃q gͦ iurtutis magnitudine excrescat.
qmͣuis ad collium seu ut multum ad mõ¬
tium similitudinẽ in alta assurgat. t̾ra
utiq est. &e t̃ra recte dici potest. qm du
luteas inhabitat domos. ⁊ terrenum ht
sundam̃tum. Uñ illud sapientis. ut qͥd
suꝑbit t̃ra ce ciniis: Si gͥ simplici expo¬
sitione contemplatioti sumus. sufficit
fortassis illud dicere. quia hoc est montes
ce colles ad arietum et agnoꝵ similitudi¬
nem exultare. in summnis ce scĩssimis ui¬
ris humanam naturam. ultͣ humanã
nat᷑am ascenctẽ. ce p̃ nunia iocunditatis
ce exultationis abundantia supͣ semet¬
ipãm m̃tis alienatione tnͣsire soce ut
arbitror aꝑto iam exemplo docuimus.
qd̃ p̃magnitudine ȩxultationis qñq
continguat humane mentis excessus.
s sicui fortasis hoc qd̃ de aduncta ouiũ
similitud̾ie diximus. nunꝰ sufficiat. & cura
singłoꝵ exp̃ssionẽ curiosius insistat. illas
nortaginta nouem

Expanded text:
ca dicitur: Terra es, et in terram ibis? Quantumcunque ergo virtutis magnitudine excrescat, quamvis ad collium, seu ut multum ad montium similitudinem in alta assurgat, terra utique est, et terra recte dici potest quandiu luteas inhabitat domos, et terrenum habeat fundamentum. Unde illud Sapientis: Ut quid superbie terra, et cinis? Si igitur simplici expositione contenti sumus, sufficit fortassis illud dicere, quia hoc est montes et colles ad arietum et agnorum similitudinem exsultare, in summis et sanctissimis viris humanam naturam ultra humanam naturam ascendere, et prae nimia jucunditatis et exsultationis abundantia supra semetipsam mentis alienatione transire. Ecce, ut arbitror, aperto jam exemplo docuimus; quod prae magnitudine exsultationis quandoque contingat humanae mentis excessus. Sed si cui fortassis hoc quod de adjuncta ovium similitudine diximus minus sufficiat, et circa singulorum expressionem curiosius insistat, illas nonaginta novem
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliqͦ iiuolucͦ umbraruq uelami¬
ne ĩ sui p᷑itate uidemꝰ. Colles itaq ad agnoꝵ
similitudinẽ exultant: qñ imñsa illa ĩtime
sollemnitatis tͥpudia eos eousq supͣ semet¬
ipos leuãt ut celestium secretororum ar-¬
chana saltẽ ꝑ specl̃m ⁊ mneniginate uid̾e

Expanded text:
sine aliquo involucro umbrarumque velamine in sui puritate videmus. Colles itaque ad agnorum similitudinem exsultant, quando immensa illa intimae solemnitatis tripudia eos eousque supra semetipsos levant, ut coelestium secretorum arcana saltem per speculum et in aenigmate vide
Abbreviated transcription (Latin):
anglicis spectadis tota in mergit᷑. natiue
posubilitatis t̃minos suꝑgressa iudetur
exultau̾nt ut arietes ce colles sic̃ agni o¬
uiũ. Quis ñ uideat supra naturã. uł potiꝰ
contra naturam eẽ. montes uł colles uixta
arietum uł agnoꝵ ludentium simlitudi¬
nem saltus quosdam insuꝑiora dare. ae
t̃ram at̾ra resilire. &e se ipsam ꝑinane libͣre:
honne uelut t̃ra a t̾ra suspendit᷑. qñ hõ¬

Expanded text:
angelicis spectaculis tota immergitur, nativae angelicis spectaculis tota immergitur, nativae possibilitatis terminos supergressa videtur. exsultaverunt ut arietes, et colles sicut agni ovium . Quis non videat supra naturam vel potius contra naturam esse, montes vel colles juxta arietum vel agnorum ludentium similitudinem saltus quosdam in superiora dare, et terram resilire, et seipsam per inane librare? Nonne velut terra a terra suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
ne dulceduus infusione qmͣ intuius sen¬
tit. se ipsam anima sc̃a p̃gandio & exl¬
tatione ñ capit. int̾m. ut exultationis
ce ioꝯditatis sue magnitudo eaniextra
semet ipsam efsiuidat &e supra semet ip-¬
sam rapiat. Sic sane sic uebemẽs inm̃sa¬
q leticia dum supra humanum modũ
excrescit hominẽ supͣ hominem attollit.
ce supͣ humana subleuatum insublunib
suspendit. Huius sane rei formam c̃e in
anunalib cotidie possumꝰ ꝑcipe. Solent
nãq insuis lusib saltus quosdam dare.
ce sua corpora qͣntulumc̃q maera suspen-¬
d̾e. Sic sepe ce pisces dum inaquis ludunt.
supͣ a quas exiliunt ce natiue illiꝰ habitati¬
onis sue t̾minos excedunt. dum se ipsos ł
ad modicum ꝑ mane suspendunt. Sic
ꝓculdubio anuna sca dum int̃no quodã
tripudii sui applausu asemet ipsa excutit᷑.
dum supͣ semet ipsam ire m̃tis alienatione
urget᷑. dũ incelestib tota suspenditur dum

Expanded text:
nae dulcedinis infusione quam in intimis sennae dulcedinis infusione quam in intimis sentit seipsam anima sancta prae gaudio et exsultatione non capit, intantum, ut exsultationis et jucunditatis suae magnitudo eam extra semetipsam effundat, et supra semetipsam rapiat. Sic sane vehemens immensaque laetitia dum supra humanum modum excrescit, hominem supra hominem attollit, et supra humana sublevatum in sublimibus suspendit. Hujus sane rei formam etiam in animalibus quotidie possumus percipere. Solent namque in suis lusibus saltus quosdam dare, et sua corpora quantulumcunque in aera suspendere. Sic saepe et pisces dum in aquis ludunt, supra aquas exsiliunt, et nativae illius habitationis suae terminos excedunt, dum seipsos vel ad modicum per inane suspendunt. Sic procul dubio anima sancta dum interno quodam tripudii sui applausu a semetipsa excutitur, dum supra semetipsam ire mentis alienatione urgetur, dum in coelestibus tota suspenditur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat: Quales g̾ erunt ille diuicie. uł qͣ¬
les delicias peterunt conferre inter q̃ rum
copiam oportet inropem fore. uerumq gaui¬
dium aliorsum mendicare: Ẽgo aũt ait mẽ¬
dicus sũ ce pauꝑ dñs sollicitꝰ est mei. Hanc
cunditate. duuinitusq infusa dulcedine.
Que est ista inquit que ascendit de de¬
serto deliciis affluens: Non dicit delicras
hñs. s deliciis affluẽs. eo qõ ñ q̃libet haꝵ
deliciaꝵ exꝑientia s earum affiuentia hꝰ¬
modi ascensum qui de deserto fit gignat
uita continuas hab̃e ñ possumꝰ. Co itaq
tempore qͦ eiꝰmodi affiuentia anuna ca-¬
ret adhunc de qͦmͦ loquim ascensum as¬
surgere ñ ualet. qm in suo ascensu deli¬
ciis affluere oportet. Puto autẽ qr alid̃.
ce aluid sit. asfiuentem ascende. & ascendẽ¬
tem affluere sic̃ alurd ẽ affluentiã eẽ cãm¬
affluendi. Ueliciaꝵ itaq affluentia. ascen¬
sionis tunc causa existit qñ ex illa diui¬

Expanded text:
dicebat? Quales ergo erunt illae divitiae, vedicebat? Quales ergo erunt illae divitiae, vel quales poterunt conferre delicias inter quarum copiam oportet inopem fore, verumque gaudium aliorsum mendicare? Ego autem, ait, mendicus sum et pauper; Dominus sollicitus est mei . Hanccunditate divinitusque infusa dulcedine: Quae est ista, inquit, quae ascendit de deserto deliciis affluens? Non dicit delicias habens, sed deliciis affluens, eo quod non quaelibet harum deliciarum experientia, sed earum affluentia hujusmodi ascensum qui de deserto fit gignat vita continuas habere non possumus. Eo itaque tempore quo ejusmodi affluentia anima caret, ad hunc de quo modo loquimur ascensum assurgere non valet, quam in suo ascensu deliciis affluere oportet. Puto autem quia aliud et aliud sit affluentem ascendere et ascendentem affluere, sicut aliud est affluentiamaffluendi. Deliciarum itaque affluentia ascensionis tunc causa existit, quando ex illa divi
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quid inquam est. hec deliciarum afflu¬
dantia celitusq data. ub̃tiq infusa leci-¬
cia: Harum deliciarum copiam. sient nec
uerum gaudium fallaces diuitie ñꝙͣ. exhi¬
bere possunt. alioqͥn fallaces ñ ẽẽnt. si ueraᷤᷤ
delicias inimo ce eaꝵ affiuentiã ueratĩt exhibe¬
rent. Nũquid nam delicias hab̃e. ne dicã af¬
fluere ueracit dici possunt. qͥ scd̾m beati
iob sententiam. sub sentib eẽ delicias com¬
putant: Has sane extĩores fallacesq dini¬
cias cẽ impii hab̃e possunt. qui uerumtũ
gaudium oĩo hab̃e nõ possunt. nsi forte
mendatẽ eum facimꝰ. quẽ in ꝓpħa ueracit̃
contestantem audimꝰ. Non est impiis gau¬
dere dicit dñs. Quotiens itaq int̾uis ueris¬
q deliciis cares. cẽ si extĩorib diutiis abũ¬
des. cum ꝓpħa ueracit psalłe potes. qũi
mops & pauꝑ sum ego. Nũquid ñ rex po¬
tens &e diues: pͥncepsq popłoꝵ erat qͥ ista

Expanded text:
re? Quid, inquam, est haec deliciarum afflure? Quid, inquam, est haec deliciarum affludantia coelitusque data, ubertimque infusa laetitia? Harum deliciarum copiam sicut nec verum gaudium fallaces divitiae nunquam exhibere possunt. Alioquin fallaces non essent si veras delicias imo et earum affluentiam veraciter exhiberent. Nunquidnam delicias habere ne dicam affluere veraciter dici possunt qui secundum beati Job sententiam: Sub sentibus esse delicias computant? Has sane exteriores fallacesque divitias etiam impii habere possunt qui verumtamen gaudium omnino habere non possunt, nisi forte mendacem eum facimus quem in propheta veraciter contestantem audimus: Non est impiis gaudere, dicit Dominus . Quoties itaque internis verisque deliciis cares, etiamsi exterioribus divitiis abundes, cum Propheta veraciter psallere potes: Quoniam inops, et pauper sum ego . Nunquid non rex potens et dives princepsque populorum erat qui ista
Abbreviated transcription (Latin):
estat ad huc t̃cio loco ostẽ ¶tis¬
dere. quomͦ ex iocunditatis exul¬
tationisq magnitudine humana mens
soleat inextasim cade. ⁊ semet ipãm exce¬
dere. hic sane excessionis modꝰ mͥ iudet᷑
satis conuenient exp̃ssus in illis quidem
u̾bis que de canticis canticoꝵ t̃cio loco po¬
siumꝰ Que ẽ ista ait scͥptura que ascen¬
dit de deserto deliciis affiuens in nuxa suꝑ
dilectum suum: si ꝑ desertum recte intelli¬
gitur cor huianum. quid erit iste de de¬
serto acensus. nͥ m̃tis humane excessus:
Quasi de deserto humanus animꝰ ascen¬
dit. qũ supra semet ipm̃ m̃tis alienatiõe
tnͣsit. qñ semet ipsum inimo deserens.
ce ad celum usc ꝑtnͣsiens. solis duimnis se
totum ꝑ contemplationẽ ⁊ deuocionem in¬
m̃git. S huiꝰmodi ascensionis causa con¬
segnt adnectit᷑ in eo qd ħ que ascendit deli¬
ciis affiuere descͥbit᷑. Quid ẽ deliciis affuiere
nisi sp̃italiũ gaudioꝵ plenitudine abunda¬

Expanded text:
estat adhuc tertio loco ostendere quomodo ex jucunditatis, exsultationisque magnitudine humana mens soleat in extasim cadere, et semetipsam excedere. Hic sane excessionis modus mihi videtur satis convenienter expressus in illis quidem verbis quae de Canticis canticorum tertio loco posuimus: Quae est ista, ait Scriptura, quae ascendit de desetor deliciis affluens, innixa super dilectum suum? Si per desertum recte intelligitur cor humanum, quid erit iste de deserto ascensus nisi mentis humanae excessus? Quasi de deserto humanus animus ascendit, quando supra semetipsum mentis alienatione transit, quando semetipsum in imo deserens et ad coelum usque pertransiens solis divinis se totum per contemplationem et devotionem immergit. Sed hujusmodi ascensionis causa consequenter adnectitur in eo quod haec quae ascendit deliciis affluere describitur. Quid est deliciis affluere nisi spiritualium gaudiorum plenitudine abunda
Abbreviated transcription (Latin):
cio qñoꝵ in electis ꝑfic̾e̾: ut fiant
ex reis iusti. ex seriᷤ liberr⁊ ex mi¬
seris debitorib m̃itis diuites: &
regni celestis heredes. Heo ẽ ut ar¬
bit᷑r sufficiens ratõ cur diuine
dispositõnis cntul ille aure singu¬
larit̾ p̃sideat huic amgło : uͥ ꝑ mo¬
dicoꝵ laboꝵ certamina subleuat
hominẽ ad p̃mia eterna. hoc est
illud in qͦ hunmm cͥculꝰ aureꝰ res¬
plendet ampliꝰ: rutilat clarius
Hoc est inꝗͣ in qͦ diuina disposi¬
tio in tͥbulatõne gaudentib et s
in cõtumeliis placentib apparet
gloriosior eoq iocundior. Ex his
itaqz q̃ de amglis sine de lat̾ibis¬
aarche iam daximꝰ satis ut arbitͦt
euident̾ ostendimꝰ qͦm in lat̾e i mo

Expanded text:
cio quandoque in electis perficere, ut fiant cio quandoque in electis perficere, ut fiant ex reis justi, ex servis liberi, ex miseris debitoribus meritis divites, et regni coelestis haeredes. Haec est, ut arbitror, sufficiens ratio cur divinae dispositionis circulus ille aureus singulariter praesideat huic angulo, ubi per modicorum laborum certamina sublevat hominem ad praemia aeterna. Hoc est illud in quo hujusmodi circulus aureus resplendet amplius, rutilat clarius. Hoc est, inquam, in quo divina dispositio in tribulatione gaudentibus, et sibi in contumeliis placentibus apparet gloriosior eoque jucundior. Ex his itaque quae de angulis, sive de lateriarcae jam diximus, satis, ut arbitror, evidenter ost
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo: tc̾io n̾e loco cõꝑet᷑ cũ t̾cio. In
t̾cio itaq amgło bomi bñficium
ad consolatõnem accipiunt: in
qͣito de qͦ & mͦ agimꝰ flagellis fa¬
tigari se sentiunt. In illo fouent᷑:
in isto exercent᷑. In illo suauit̾ pau¬
sant: in isto fortit̾ pugnant. In
illo a rege suo qͣi militat᷑i dona¬
tiua ꝑcipiunt: in isto pugnan¬
do uictoriã. & uincendo et̾ne re¬
tbutõnis palmã adqͥrunt. In
illo itaꝙ angło ex accepto dono¬
diuino bñficio id in eis ꝯgit᷑ ut¬
dĩ sint fidi debitores: in hoc autẽ
amgło ex pacientie & fortitudinis
sue m̾ito id in eis efficit᷑ ut dei fi¬
ant si dici fas est iusti gractores.
ut fieret pꝰmodũ tanti p̃mii ius¬
tꝰ debitor: sponte pͥus fcs ẽ talis
m̾iti gͣttitꝰ largitor. Cogita gͦ qͣ¬
le sit dñi cũ magno qͦdã qͣ stu¬
dio excogitare: cũ multo qiͣ ex̾ci¬
cio satagere ⁊ cũ miro qͦdã artifi¬

Expanded text:
primo, tertio nunc loco comparetur cum tertio. In primo, tertio nunc loco comparetur cum tertio. In tertio itaque angulo boni beneficium ad consolationem accipiunt, in quarto de quo et modo agimus, flagellis fatigari se sentiunt: in illo foventur, in isto exercentur; in illo suaviter pausant, in isto fortiter pugnant; in illo a rege suo quasi militaturi donativa percipiunt, in isto pugnando victoriam, et vincendo aeternae retributionis palmam acquirunt. In illo itaque angulo ex accepto divino beneficio id in eis agituDei sint fidei debitores, in hoc autem angulo ex patientiae, et fortitudinis suae merito id in eis efficitur, ut Dei fiant, si dici fas est, justi exactores: ut fieret postmodum tanti praemii justus debitor, sponte prius factus est talis meriti gratuitus largitor. Cogita ergo quale sit Deum cum magno quodam quasi studio excogitare, cum multo quasi exercitio satagere, cum miro quodam artifi
Abbreviated transcription (Latin):
le summꝰ artifex ꝑitiã sue artis
ostendit ÷ qͥ in electis suis cõtraia
ex contͣriis gignit. fouet. ac mitͥt.
aliis confeire : ce diuine disposi¬
tõnis ordinem ex eoꝵ comꝑatõne
cõmendacre. In pͥmo angulo ut
dem̃ ẽ mali pununt᷑ nec purgã¬
tͦi in isto boru flagellant᷑ &e cor¬
rigunt᷑ Qdͥ q̃so ẽ qd̾ easdẽ cul¬
pas eadẽ flagella in his corri¬
g̃t̃: in illis penit᷑ corrig̾e ñ pos¬
sunt : Immo similis ꝑ omĩa cor¬
ruptele rubiginẽ parua pene
temꝑalis flãma in electis ad ple¬
mĩ exqͦqͥt: qmͣ in repbis tot cor¬
mentoꝵ tanta acerbitas : ce il¬
lud iehenne crudele incendrũ
in et̾nũ extͦ quere ñ sufficit: Cur
q̾so dissimilẽ effectũ ħt ñ dissimi¬
lis causa ÷ nͥ qd̾ diuine disposit̾o¬
nis rat̾o cũ sit utͦbiꝙ mira in
repbis opparegt iustior ꝗͣ pia in
electis. u̾e pia potiꝰ qmͣ seu̾a . Ecce
contulimꝰ iam qͣrtũ h̾c de qͦ loqͥ¬

Expanded text:
le summus artifex peritiam suae artis le summus artifex peritiam suae artis ostendit, qui in electis suis contraria ex contrariis gignit, fovet ac nutrit. aliis conferre, et divinae dispositionis ordinem ex eorum comparatione commendare. In primo angulo, ut dictum est, mali puniuntur nec purgantur. In isto boni flagellantur et corriguntur. Quid, quaeso, est quod easdem culpas eadem flagella in his corrigunt, in illis penitus corrigere non possunt, imo similis per omnia corruptelae rubiginem parva pene temporalis flamma in electis ad plenum excoquit, quam in reprobis tot tormentorum tanta acerbitas, et illud gehennae crudele incendium in aeternum excoquere non sufficit? Cur, quaeso, dissimilem effectum habet non dissimilis causa, nisi quod divinae dispositionis ratio cum sit utrobique mira in reprobis, apparet justior quam pia, in electis vero pia potius quam severa. Ecce contulimus jam quartum hunc de quo loqu
Abbreviated transcription (Latin):
flagellant᷑i. Ibi mali ey bonis
q̃ accipũt erga dm̃ ampliꝰ te¬
pesct̃s unde in eiꝰ amore acͥus
ignesce̾ debueit. I c̃cont᷑ in bo-¬
nis disponente dõ id agit᷑. ut
uñ in eis extinguendꝰ uidebat᷑ i
iñ in eis amoris ai dor acusim¬
flãmet᷑. Qnͣto enĩ mundi malis
flagellis acterunt᷑ : tanto ad dei a¬
morẽ uehementiꝰ accendunt᷑.
cuare obsetꝰ mirare ce uehe¬
ment̾ obstupesce ⁊ uł qͦra in ma¬
lis amor dei deficiat ex bñficio:
uł qͣlit̾ in bonis diuina dileccõ
crescat ey flagello: Absꝙ dubio
plus in laurentio amor dei con¬
ualuit ex mcendio: qmͣ in nerro¬
ne ex imꝑio. Inmo in laurentio
incanduit ꝑ incendiũ: in nerone
penitꝰ defecit ꝑ concesse potesta¬
tis imꝑiũ. Et ꝙ adhuc ẽ maiꝰ c&
multo mirabiliꝰ: pꝰ fortasse in
martire amoris flãma conualu¬
it eytam acerba pena l ꝗͣ potus¬
set ex qͣlibet & qͣntalibet temꝑalili
gła. Unde q̃so tale consiliũ ⁊ tam
mirandũ artificiũ s uides qͦm il¬

Expanded text:
ex bonis quae accipiunt erga Deum amplius tepescunt, unde in ejus amore acrius ignoscere debuerunt. Hic econtra in bonis, disponente Deo, id agitur, ut unde in eis exstinguendus videbatur, inde in eis amoris ardor acrius inflammetur. Quanto enim mundi malis flagellis atteruntur, tanto ad Dei amorem vehementius accenduntur. Mirare, obsecro, mirare et vehementer obstupesce, vel quomodo in malis amor Dei deficiat ex beneficio, vel qualiter in bonis divina dilectio crescat ex flagello. Absque dubio plus in Laurentio amor Dei convaluit ex incendio, quam in Nerone ex imperio; imo in Laurentio incanduit per incendium, in Nerone penitus defecit per concessae potestatis imperium. Et quod adhuc est majus et multo mirabilius, plus fortasse in martyre amoris flamma convaluit ex tam acerba poena, quam potuisse ex qualibet, et quantalibet temporali gloria: unde, quaeso, tale consilium, tam mirandum artificium? Vides quomodo il
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ht̃. terra sigͥficat illos malos qui
uno aliquo et singłari uicio ꝑtinacit᷑ stant.
mare uero eos qui per diu̾sorum amaritu¬
diuem uicõrum fluctuant. Ad quos utrosq
dyabols descendit: quia in ip̃is duãndi p̃t
testatem accepit. Quib recte ue p̾dict᷑. qui¬
a qui modo dyabolo d ecipiente seducũtur: e¬
tere mortis dolore in futuro pĩentur. S¬
et apte dyabolus ht̃ iram magnã. quia
uidet multos sibi subtrahi. et in locũ quem
amisit substitui. et quia scit qd̃ modicũ tẽ¬
pus ht̃ ut elctos ab ingressu prĩe celestis
retardet insudat qd̃ potest. uride ardenciꝰ
ad bellandũ grassatꝰ et eos qui recte uiuꝰ¬
e uellent expugnare conatur. Michael er¬
go et angłi eius: omnes celestes ordines.
Draco et angłi eius: uniu̾si demones. Sa¬
lus facta iustificacõ hũaua. proiecc̃o draco¬
is: refrenaco antiqui hostis. Terra et ma¬
re. dampnãdi. Ira diciboli: malicia nocẽdi.

Expanded text:
tempus. Terra significat illos malos qui in tempus. Terra significat illos malos qui in uno aliquo et singulari vitio pertinaciter stant, mare vero eos qui per diversorum amaritudinem vitiorum fluctuant. Ad quos utrosque diabolus descendit, quia in ipsis potestatem dominandi accepit. Quibus recte, vae praedicitur; quia, qui modo diabolo decipiente seducuntur, aeternae mortis dolore in futuro cum tur diabolus habere iram magnam, quia videt multos sibi subtrahi, et in locum quem amisit substitui, et quia scit quod modicum tempus habet ut electos ab ingressu patriae coelestis retardet, insudat quod potest, unde ardentius ad bellandum grassatur, et eos qui recte vivere volunt expugnare conatur. Michael ergo et angeli ejus, omnes coelestes ordines; draco et angeli ejus, universi daemones; salus facta, justificatio humana; projectio draconis, refrenatio antiqui hostis; terra et mare, damnandi; ira diaboli, malitia nocendi;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. id est hom̃is per ũbum assũpti. quia ꝓ¬
iectus est id est refrenatꝰ est. accusator fratrũ
nrĩrum id est hõim saluandorũ. quia illos ac¬
cusabat. quia accusabiles reddere uolebat ã¬
te conspectũ dei nr̃i q̃m inthil latet per qd̃
maxime terret. dic ac nocte. id est continue.
et ip̃i uicerũt illum: nõ ꝑ se sed per sãgni¬
nem agni. id est per fidem passionis xp̃i
per uerbũ testĩoiii sui. id est per aꝑtam
confõnem cuisdẽ fider et nõ dilexerũt aĩai ͤ¬
suas usq ad mortẽ. quia pro aĩcib libentꝰ
sustinẽt mortis amaritudinẽ. ꝓpt̾ea letanũ
celi et qui hĩtatis in cis. Hoc qd̾ p̾mittit celi:
exponit cum subiũgit. et qui habitatis ĩ eis
id est sũ angeli. siue sancti per pͥmam stolam
głificati. magna est enĩ leticia agenda de ꝓ¬
ieccõne diaboli et saluce gñis hũani. Sequit᷑.
Ue terre et mari quia descendit dyabolꝰ ad
nos hũs iram magnã sciens qd̾ modicũ

Expanded text:
Christi, id est, hominis per Verbum assumpti, quia projectus est, id est, refrenatus est accusator fratrum nostrorum, id est, hominum salvandorum qui illos accusabat, qui accusabiles reddere volebat ante conspectum Dei nostri, quem nil latet, per quod maxime terret, die ac nocte, id est, continue. Et ipsi vicerunt illum, non per se, sed per sanguinem Agni, id est, per fidem passionis Christi, et per verbum testimonii sui, id est per apertam confessionem ejusdem fidei. Et non dilexerunt animas suas usque ad mortem, quia pro animalisustinent mortis amaritudinem, propterea laetamini coeli, et qui habitatis in eis, hoc quod praemittit coeli, exponit, cum subjungit, et qui habitatis in eis, id est angeli sancti, sive sancti per primam stolam glorificati. Magna est etenim laetitia agenda de projectione diaboli et salute generis humani. Sequitur: Vae terrae et mari, quia descendit diabolus ad vos habens iram magnam, sciens quod modicum habet
Abbreviated transcription (Latin):
Serpẽs: per astucie calliditatẽ. Autiqus: ꝑ
pc̃ti uet̾anã consuetudinẽ. Qui uocat᷑ dẏa¬
bolus. id est deorsũ fluens. a bonis uidelicz
ad malos. et sathanas. id est adu̾sanꝰ. qui¬
a impugnat iustos. Qui unu̾sit orbom se¬
ducit. Inq̃ntum illi dĩna pot̾ecia uires ex̃ce¬
re ꝑmittit. Ip̃e et angli̾ eius in t̾mm m̾ssi¬
sunt uł ꝓiciũtur. quia a saluandorũ nõcĩ¬
ua et mala lesione. suꝑne pietatis dono et
bonorũ angłorũ militacũi presidio refrena¬
ti. dampuãdis t̾rena diligẽtib dñari ꝑuiit¬
tũtur ¶Istud autẽ p̾lium in exordio sc̃e eccłie
describit᷑ factũ et uisum: quia tũc diabolo
dampnãdi ius antiqũ qd̃ in hom̃ie per cul¬
pam possed̾at: per giãm redemptoris est ab¬
latũ. Sed quia dum dyabols depͥmit ꝭ scĩs
sp̃itib anglicis sinc hũanis gandiũ et iu¬
bilacõ oritur: apte subdit᷑. Et audiui uoce¬

Expanded text:
stutiae calliditatem, antiquus per peccandi veternam consuetudinem, qui vocatur diabolus, id est, deorsum fluens, a bonis videlicet ad malos, et Satanas, id est adversarius, quia impugnat justos, qui universum orbem seducit, inquantum illi divina potentia vires exercere permittit, ipse et angeli ejus de coelo in terram projiciuntur, quia a salvandorum nociva laesione supernae pietatis dono, ut bonorum angelorum; militantium praesidio refrenati, damnandis terrena diligentibus dominari permittuntur. Istud autem praelium in exordio sanctae Ecclesiae describitur factum et visum, quia tunc diabolo dominandi jus antiquum quod in homine per culpam possederat, per gratiam Redemptoris est ablatum. Sed quia dum diabolus deprimitur sanctis spiritibus angelicis sive humanis gaudium, et jubilatio oritur, apte subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ne lignũ tinũ qd̃ est genus ligni: subau¬
dis: nemo emet amplius. Et omĩa uasa
eboris. et omĩa uasa de lapide p̾cioso et
erramento et ferro et marmore et tĩnamo¬
ii. et odoraniẽtorũ. scilicet m̾ces. et ũguẽ¬
ti et thuris. et uini et olei. et simile triti¬
ti. et iumẽtorũ ẽt ouiũ. et equorũ et redarũ
id ẽ curruũ: et mancipiorũ et aĩarũ hõim ui

Expanded text:
ne lignum thyinum quod est genus ligni, subaune lignum thyinum quod est genus ligni, subaudi nemo emet amplius, et omnia vasa eboris, et omnia vasa de lapide pretioso, et aeramento, et ferro, et marmore, et cinnamomum, et odoramentorum scilicet merces, et unguenti, et thuris, et vini, et olei, et similae, et jumentorum, et ovium et equorum, et rhedarum, id est, curruum, et mancipiorum, et animar
Abbreviated transcription (Latin):
t̾narium ostendat᷑: Scdm̃ ergo qd̾ pcc̃auit in
mũdo: pacietur in inferno. Si uero qd̾ in qͥ¬
busdam codicib hẽtur. ue. nõ ter. sed bis
positũ inueniat᷑ ad duplicẽ dolorẽ. Iut̾iorẽ
uidel et ext̾iorem referendũ intlłigatur. qr
una hora. que semꝑ fuisti secura: ueuit u
diciũ tuũ. ut perdas mũdum intres inf̾n̾ũ.
Et nogatores terre flebũt et lugebñt suꝑ
illam. Descripto dolore regũ subdit dolorẽ
negociatorũ illi dolebũt de amissa digͥcate¬
cum głia. et de amissa corporũ uoluptate.¬
Isti dolebũt de amissa rerũ abũdancia et¬
amara acquisicõne. De eo mnurũ quisq do¬
lebit in inferuo: qd̃ p̾cipite dilexit et posse¬
dit in mũdo. Causam quoq quare negocia¬
tores dolebunt: apte et aꝑte subũigit dicens.
Qm̃ merces eqrũ nemo emet amplius. mͦ¬
ces auri argenti. et lapidis p̾ciosi et marga¬
nte et bissi et pͦpure et seriti et cocii. et om¬

Expanded text:
ternarium ostendatur. Secundum ergo, quod peccavit in ternarium ostendatur. Secundum ergo, quod peccavit in mundo, patietur in inferno. Si vero, quod in quibusdam codicibus habetur, vae non ter, sed bis positum inveniatur, ad duplicem dolorem, interiorem videlicet et exteriorem, referendum intelligatur. Quia una horadicium tuum, ut perderes mundum, intrares infernum. Et negotiatores terrae flebunt, et lugebunt super illam. Descripto dolore regum, subdit dolorem negotiatorum; illi dolebunt de amissa dignitatum gloria, et de amissa corporum voluptate, et de amissa rerum abundantia, etamara acquisitione. De eo nimirum quisque dolebit in inferno, quod praecipue dilexit et possedit in mundo. Causam quoque quare negotiatores dolebunt, apte et aperte subjungit, dicens: Quoniam merces eorum nemo emet amplius, merces auri, et argenti, et lapidis pretiosi, et margaritae, et byssi, et purpurae, et serici, et coccini, et om
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est regum suꝑborũ et negͤatorũ terrene cu¬
piditati inhianciũ: uniu̾salis ꝓsperitas ma¬
in quo solebant iocundare: amiser̃t. et quia
hec que in hoc capłõ seqũtur sodm̃ solum litt̾e
sensum uident᷑ accipienda: spĩtalis intlłigenci¬
a uequaqͣm in eis credit᷑ inquirẽda. Sequit᷑.
Et flebũt et plangent se suꝑ illam: reges t̾¬
re. Dupłr dolor describit ut eos intus et fo¬
ris dolere demõstret᷑. Qui cum illa fornica¬
ti sunt. et in deliciis cum illa iuxerũt cum ui¬
derint sumũ intendii eius. id est fumosũ ĩ¬
cendium eius louge stantes ꝓpter timorẽ tor¬
mentorũ eius. Longe sola uolũtate non tor¬
mentorũ lib̾acõne. Dicentes . ue. ue.ue. ciuitaᷤ
ila magna babilon. ciuitas illa fortis. quia
una hora uenit iudiciũ tuũ ad illam conuer¬
tent sermonẽ supra modum dellentes illius
destrucc̃onem . Ue. autẽ idcͥco triplicat᷑: ut poc¬
catũ cogitando. loq̃ndo. agendo. ꝓpetrando. per

Expanded text:
et superborum, et negotiatorum terrenae cupiditati inhiantium, universalis prosperitas main quo solo jucundabantur, amiserunt. Et quia haec quae in hoc capitulo secundum solum litterae sensum videntur accipienda, spiritualis intelligentia nequaquam in eis creditur inquirenda. Sequitur: Et flebunt, et plangent se super illam reges terrae, dupliciter dolor describitur, ut eos intus et foris dolore demonstretur: Qui cum illa fornicati sunt, et in deliciis cum illa vixerunt, cum viderint fumum incendii ejus, id est, fumosum incendium ejus, longe stantes, propter timorem tormentorum ejus, longe sola voluntate non tormentorum liberatione, dicentes: Vae, vae, vae, civitas illa magna Babylon, civitas illa fortis, quia una hora venit judicium tuum. Ad illam convertent sermonem, supra modum deflentes illius destructionem. Vae autem idcirco triplicatur, ut peccatum cogitando, loquendo, agendo perpetratum per