comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ apre accõma̾daret᷑ alic̾. sic̃ pars corꝑis ad uni¬
u̾sum siũ. aut calciam̃tũ ad pedem. ⁊ siłia: Et
ista ꝯsid̾atõ scaturi uit ĩ aĩa mea.exͥtimo corde
meo. ⁊̃ scͥps libͦs de pulchio. et apto puto duos
aut tres. cu scis deꝰ. slam excidit mͥ. Non enĩ hẽmꝰ
cos. s aberrau̾nt anoẜ̾. nescio qũo Quid ẽ at̃ qd̾
me mouit dũe denc m̃s: ut adicherium roma¬
ne urbis. oratorem sc̾b̾em illos lib̾s. quẽ ñ no¬
u̾am facie. s amau̾am hoĩem ex doct̾ne fama.
que illi clara erat. ⁊ q̃dã u̾ba eiꝰ audierã ⁊ pła¬
cuerant mͥ: s mag̾ ꝙ placebat aliis ⁊ eumosfe¬
rebant saudib stupẽtes ꝙ ex hoĩe sẏro docto pͥus
g̾ce facundie: post ĩ latina ⁊̃ doctor mirabił exti¬
tiss ⁊ eẽt scientissimꝰ rerũ ad studiũ sapĩe ꝑtiñ
ciũ. mͥ placeb̾at. laudat᷑ hõ: ⁊ amat᷑ absens. ucr̃¬
nam ab ore laudãtis intt᷑ ĩ cor audiẽtis amor ille

Expanded text:
ad uniuersum suum aut calciamentum ad pedem et similia. et ista consideratio scaturriit in animo meo ex intimo corde meo, et scripsi libros "de pulchro et apto", puto, duos aut tres; tu scis, deus: nam excidit mihi. non enim habemus eos, sed aberrauerunt a nobis nescio quomodo. Quid est autem, quod me mouit, domine deus meus, ut ad Hierium, Romanae urbis oratorem, scriberem illos libros? quem non noueram facie, sed amaueram hominem ex doctrinae fama, quae illi clara erat, et quaedam uerba eius audieram, et placuerant mihi. sed magis quia placebat aliis et eum efferebant laudibus stupentes, quod ex homine Syro, docto prius graecae facundiae, post in latina etiam dictor mirabilis extitisset et esset scientissimus rerum ad studiium, mihi placebat. laudabatur homo et amabatur absens. utrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille?
Abbreviated transcription (Latin):
xime ⁊ ꝓpe sola cã erat ĩeuitabilis erroris mel.
hinc enĩ ⁊ mali susum qͣndã credebã eẽ talem.
⁊ hr̃e suam molem t̾ram ⁊ deformẽ sũ cͣsse̾m
qm t̾ram dicebant siue temiẽ atq subtiłe
sicuci ẽ aeris corpꝰ. qmͣ malignã m̃tẽ ꝑ illara
t̾ram repentẽ maginãt᷑. Et qr dm̃ bonũ ulłã
mala naturã creasse qͣłꝯ me pietas cred̾e coge¬
uat. ꝯstituebam ex adu̾so duas sibi moles ut᷑m:
infinitã. s malam angꝰtius bonã gͣndiꝰ ⁊ ex
hoc inicio pestuentioso me cet̾a saclegia seq̃bãt᷑.
Qum aut̃ conaret᷑ auimꝰ meꝰ recurre ĩ catholi¬
cam fidem. reꝑcuciebar qr nõ erat catholica
fides qm eẽ arbit᷑abar. ⁊ mag̃ piꝰ mͥ iidebar

Expanded text:
prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infinitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur, quia non erat catholica fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e ĩ pͣtare ⁊ fortitudinẽ non ad te custodiebã
s ꝓiectus sum abste in longĩꝙͣ regionẽ ut eã
disiparem ĩ m̾etͥces cupiditatis mee: Nam
quid in ꝓderat bona res ñ utenti bene: nõ enĩ
senciebam illas artec ⁊̃ ab studiosis ⁊ ĩgeniosis
disficisime intelligi nͥ cum eadem eis conabar
erpon̾e ⁊ ille erat excellentissimꝰ ĩ eis. q̃ me ex¬
ponẽtẽ ñ tardius e seq̃ret᷑. S quid mͥ ergo hoc
ꝓderat putanti qd̾ tu dñe d̾s̃ u̾itas corpꝰ oẽs lu¬
cidum ⁊ ĩm̃sum: et ego frustrũ de illo corꝑe: su¬
agne. ⁊ nlso adminicło hũani magist̾ii tot nodo¬
sissimi libri enodati cum deformit᷑ ⁊ sacͥlega t᷑¬
pitudine indoctͥna pietatis errarẽ a᷑ ꝙͥ tm̃ obe
las caritatis alim̃to sane fide nutͥrẽt o. dñe d̃s¬

Expanded text:
habere in potestate et fortitudinem meam non ad te custodiebam, sed profectus sum abs te in longinquam regionem, ut eam dissiparem in meretrices cupiditates. nam quid mihi proderat bona res non utenti bene? non enim sentiebam illas artes etiam ab studiosis et ingeniosis difficillime intellegi, nisi cum eis eadem conabar exponere et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem non tardius sequeretur. Sed quid mihi hoc proderat putanti, quod tu, domine deus ueritas, corpus esses lucidum et inmensum et ego frustum de illo corpore? niagile et nullo adminiculo humani magisterii tot nodosissimi libri enodati, cum deformiter et sacrilega turpitudine in doctrina pietatis errarem? aut quid tantlas caritatis alimento sanae fidei nutrirent?s o d
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ ꝯueniret fame sue. an maior maiorue ꝓfluec
quam p̃dicabat᷑. ⁊ u̾b̾ eiꝰ suspendebar intensus Re¬
rũ aut̃ inc̾iosus ⁊ ꝯtẽptor astabam: ⁊ delectabar sua
di modũ. Cet̾um rer̃ ip̃ar nlła ꝯꝑatio. nã ille ꝑ ma¬
nicheas fallacias aberrabat: iste aut̃ salub̾ime do¬
cebat salutem: s longe ẽ apcc̃orib salus qͣł ego
tũc aderam ⁊ tñ ꝓpinquabã sensim. ⁊ nesciebam.
Cum enĩ nõ satag̾em discere que discebat: s tant̃¬

Expanded text:
utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, quam praedicabatur, et uerbis eius suspendebar intentus, rerum autem incuriosus et contemptor adstabam et delectabar sermdi modum. ceterum rerum ipsarum nulla conparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat, ille autem saluberrime docebat salutem. sed longe est a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃fectum urbis ut illi cuutati rechorice
magr̃ p̃uid̾e̾tur ĩ ꝑtita ⁊̃ euectõe publica
ego ip̃e ambiui ꝑ eosoem manicheis uanita¬
tib ebrios quib ut carc̾em ibam: s ut̾qi ne¬
sciebamꝰ: ut dc̃oe ꝓpoĩta me ꝓbatum p̃fectus
tũc sẏmacus mitt̾et. Et ueni mediolanũ ad
ambsium ep̃m ĩ optuis notũ orbi t̾repium
cultorem tuũ. cuiꝰ tũc eloquia stremiie mĩstͣ¬
blant adipem frum̃ti tui ⁊ leticiam olei ⁊ sob̾am
uini eb̾etatẽ ppło tuo. ad eum aut̃ ducebar abste
nesciens ut ꝑ eum adte: sciens duc̾er. Sucepit me
pr̃ne ille homo dei: ⁊ ꝑegͥnatõm meã satis ep̃alit̾
dilexit. ⁊ cum amare cepi. pͥmo quid̾ ñ tanꝙͣ docto¬
rem ueriꝰ ĩ eccłi̾a tua ꝓrsus desꝑabam: s tamꝙͣ hoi
benignũ ĩ me: ⁊ studiosc audiebã disputãtẽ ĩppͦ.
ñ intentõe qͣ debui:. s qͣi expłorans eiꝰ facundiam.

Expanded text:
ad praefectum urbis, ut illi ciuitati rhetoricae ad praefectum urbis, ut illi ciuitati rhetoricae magister prouideretur inpertita etiam euectione publica, ego ipse ambiui per eos ipsos manichaeis uanitatibus ebrios - quibus ut carerem ibam, sed utrique nesciebamus — ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symmachus mitteret. et ueni Mediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ministrabant adipem frumenti tui et laetitiam olei et sobriam uini ebrietatem populo tuo. ad eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo quidem non tamquam doctorem ueri, benignum in me. studiose audiebam disputantem in populo, non intentione, qua debui, sed quasi explorans eius facundiam,
Abbreviated transcription (Latin):
illas eu̾siones a ꝑclitis ad olescñtib ibi ñ fieri.¬
mꝰ ẽ mͥ s subito inqͥunt ne m̾ cedẽ magistro
reddãt. ꝯspirrant młti adolescsites ⁊ cranfa̾t
se ad alium desertores fidei ⁊ quib p̃ pcunie
caritate iusticia uilis ẽ. Oderat enĩ istos cor
meum : ꝙͣuis nõ ꝑfcõ odio. ꝙ enĩ ab eis passurꝰ
eram mag̃ od̾am fortasse qm eo ꝙ cuilib illici¬
ta faciebãt. Certe nõ turpes sunt tales ⁊ forni¬
plectendo mund̾ fugientẽ ꝯtempnendo te ma¬
nentẽ ⁊ reuocantẽ ⁊ ignoscentẽ redeunti ad
te m̾et̾ti auime hũane. ⁊ nc̃ odi tales prauos
⁊ distortos qmuis eos corrigendos diligam
ut pͨcume doct̾nam ip̃ãm qmͣ discũt. p̃ferãt.
ei uͦ te dm̃ u̾itatẽ ⁊ ub̾tatem c̾ci boni ⁊ pacẽ
castessimam. s tt̃ mag̃ pati eos nollebam:
maloc ꝑꝑ me qm̃ fieri p̃p̃ te bonos uolebam ¶Ita¬
que pꝰca qmͣ missum ẽ amediolano romã

Expanded text:
illas euersiones a perditis adulescentibus ibi non fieriillas euersiones a perditis adulescentibus ibi non fierimihi. Sed subito, inquiunt, ne mercedem magistro reddant, conspirant multi adolescentes, et transferunt se ad alium; desertores fidei, et quibus prae pecuniae charitate justitia vilis est. Oderat etiam istos cor meum, quamvis non perfecto odio. Quod enim ab eis passurus eram, magis oderam fortasse, quam eo quod cuilibet illicita faciebant. Certe tamen turpes sunt tales, et forni inquinat; et amplectendo mundum fugientem, contemnendo te manentem, et revocantem, et ignoscentem redeunti ad te meretrici animae humanae. Et nunc tales odi pravos et distortos, quamvis eos corrigendos diligam, ut pecuniae doctrinam ipsam, quam discunt, praeferant, ei vero te Deum veritatem et ubertatem certi boni et pacem castissimam. sed tunc magis eos pati nolebam malos propter me, quam fieri propter te bonos uolebam. Itaque posteaquam missum est a Mediolanio Romam
Abbreviated transcription (Latin):
talis eram ¶Dem̃ que illi ĩscͥpturis tuis rep̃hend̾ãt
defendi pꝰse non existimabã. s aliqñ sane cu¬
piebam.cum aliquo illoꝵ libͦꝵ doctissimo ꝯ¬
ferre singła. ⁊ exꝑiri quid inde sentiret. Iam
loqñtis ⁊ disserentis sermoẽs ⁊̃ apd̾ carchargi¬
nem mou̾e me ceꝑant. cum calia descͥpturis
ꝓferret. quib resisti facile nõ posset ⁊ in¬
becilla mͥ responsio uidebat᷑ istoꝵ. qmͣ quidẽ
ñ facile palam promebãt. s nob̾ secreciꝰ cum
dr̃ent scͥpturas noui testam̃ti fassatas fuisse
ã nescio quib qui iudeoꝵ legem inser̾e̾ xͥane
fidei uoluert̃ atq ip̃i ĩ corrupta exemplaria
nlła ꝓferrent. s me maxͤ capt̃ ⁊̃ osfocatum:
qͦdammͦ depͥmebãt corporalia cogitantẽ mole
ille: sub qͥb hanelant ĩ aurã tue u̾itatis liquidã
⁊ simplicem respirare nõ pot̾am Gedulo ergo
⁊ ꝑ quos ĩnotesc̾e ceꝑam. ⁊ ecce cognosco alia
rome fĩ que nõ paciebar in asftͥa. Nam reu̾a

Expanded text:
inde quae illi in Scripturis tuis reprehenderant, defendi posse non existimabam: sed aliquando sane cupiebam cum aliquo illorum librorum doctissimo conferre singula, et experiri quid inde sentiret. Jam loquentis et disserentis sermones, etiam apud Carthaginem movere me coeperant, cum talia de Scripturis proferret, quibus resisti facile non posset, et imbecilla mihi responsio videbatur istorum. Quam quidem non facile palam promebant, sed nobis secretius, cum dicerent scripturas Novi Testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Judaeorum legem inserere christianae fidei voluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. Sed me maxime captum et offocatum quodam modo deprimebant corporalia cogitantem moles illae, sub quibus anhelans in auram tuae ueritatis liquidam et simplicem respirare non poteram. Sedulo ergo et per quos innotescere coeperam. et ecce cognosco alia Romae fieri, quae non patiebar in Africa. nam re uera
Abbreviated transcription (Latin):
ad medicinã fut᷑am ĩ eiꝰ memoriã reponebat᷑. sã
⁊ illud ꝙ cũ ad huc stade̾t iam me audiens apd̾ ca¬
thaginẽ ⁊ medio die cogitaret ĩ foro ꝙ recitaturꝰ
erat sic̃ exerc̾e̾ scolastici solent. sciuisti eũ ꝯp̃hend
ab edituinis fori tanꝙ᷑ furẽ ñ aliã ob cãm arbitͦae

Expanded text:
ad medicinam futuram in eius memoria reponebatur. nam et illud, quod, cum adhuc studeret iam me audiens apud Carthaginem et medio die cogitaret in foro quod recitaturus erat, sicut exerceri scholastici solent, siuisti eum conprehendi ab aeditimis
Abbreviated transcription (Latin):
bescñtẽ ac sanares. Taceat in laudes tuas qͥ mi se¬
ratõnet tuas ñ ꝯsid̾at que tͥ de medullis meis ꝯ¬
ficent᷑. Et enĩ ille pt᷑ illa u̾ba ꝓripuit se ex fouea
⁊ resiliert̃ om̃s cͥcenciũ sordec ab eo ampliꝰ illuc ñ
accessit. deũ prẽm reluctantẽ euicit ut me ma¬
gro ut̃ct᷑. cessit ille atq ꝯcessit. ⁊ audire me rͣtꝰ in¬
cipiens illa mec̃ sr̃stiõe ĩ uolut᷑ ẽ. amãs ĩ maĩcheis
aut̃ illa uecors ⁊ seductoria p̃ciosas aĩas captãs ñ¬
dũ uͥtutis altitudinẽ sciẽtes tang̾e. ⁊ sr̃ficie docipi
faciles s tñ adumbͣte siłateq u̾tutis ñ sane relĩ¬
q̃ns ĩcultatã sibi aꝑentib t̾renã uiã romã p̃ces¬

Expanded text:
bescentem ac sanares. taceat laudes tuas qui misebescentem ac sanares. taceat laudes tuas qui miserationes tuas non considerat, quae tibi de medullis meis confitentur. etenim uero ille post illa uerba proripuit se ex fouea et resiluerunt omnes circensium sordes ab eo ampliusque illuc non accessit. deinde patrem reluctantem euicit, ut me magistro uteretur: cessit ille atque concessit. et audire me rursus incipiens illa mecum superstitione inuolutus est amans in manichaeis abat. erat autem illa uecors et seductoria, pretiosas animas captans nondum uirtutis altitudinem scientes tangere et superficie decipi faciles, sed tamen adumbratae simulataeque uirtutis. Non sane relinquens incantatam sibi a parentibus terrenam uiam Romam p
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte tͥ tͥbu̾et᷑ eiꝰ correctõ. ꝑ me qͥdẽ illã s nesciẽte¬
me oꝑatꝰ ẽ. Nam quodã die cũ sed̾em loco solito ⁊̃
coram me adeent discipsi. uenit. salutauit. sedit.
uid̾etur ałitudo circensiũ. quo t᷑ ꝙ in saniebã. ⁊̃ iocũ¬
diꝰ ⁊ pleniꝰ fi̾et. cũ irrisione mordati eoꝵ qͦs ĩ asla
captuiass in sania. s̃cis tu dñe dens nr̃ ꝙ tũc de a ͨ ͦ
ab illa peste sanãdo ñ cogitau̾im. at ille ĩ se rapuit
meq illud nõ nͥ p̃ꝑ se dixisse credidit. Et ꝙ aliuo
acciꝑet. ad succẽsend̾ mͥ accepit honestꝰ adolescũt
ad succẽsend̾ sibi. ⁊ ad me ardenciꝰ diligend̃. Dixas
diũ tu iam olim ⁊ ĩnexu̾as lr̃is tuis corripe sapiẽtẽ
⁊ amab̾. at ego illũ ñ corripu̾am s uteric tu om̃ib
⁊ scientib ⁊ nesciẽcib ordĩe qͦ nosti ⁊ ille ordinat᷑¬
ẽ. ł ille ordo iustꝰ est. De corde ⁊ lingua mea carbo¬
nes ardentes oꝑatꝰ es. qͥb m̃tẽ spei bone adur̾es ta¬

Expanded text:
te tibi tribueretur eius correctio, per me quidem illam sed nescientem operatus es. nam quodam die cum sederem loco solito et coram me adessent discipuli, uenit, salutauit; sedit auideretur similitudo circensium, quo illud quod insinuabam et iucundius et planius fieret et cum inrisione mordaci eorum, quos illa captiuasset insania, scis tu, deus noster, quod tunc de Alypio ab illa peste sanando non cogitauerim. at ille in se rapuit meque illud non nisi propter se dixisse credidit et quod alius acciperet ad suscensendum mihi, accepit honestus adulescens ad suscensendum sibi et ad me ardentius diligendum. dixeras enim tu iam olim et innexueras ln corripueram, sed utens tu omnibus et scientibus et nescientibus ordine quo nosti — et ille ordo iustus est — de corde et lingua mea carbones ardentes operatus es, quibus mentem spei bonae adureres ta
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ñ eẽc nos qͥ p̾tamꝰ. s nescio qm aliam ĩ nob
p̾tare natͣam ⁊ delcãbat sr̃biã meã. ex culꝑam
eẽ ⁊ cũ aliquid mali fecissem ñ ꝯfiteri me fe¬
mecũ eẽt ⁊̃ ego ñ eẽm. Uerũ aut̃ tocũ ego eram.
⁊ adu̾sus me impiecas mea me dimiserat. ⁊ ide¬

Expanded text:
amus, sed nescio quam aliam in nobis peecare naturam et delectabat superbiam meam extra culpam esse et, cum aliquid mali fecissem, non confiteri me femecum esset et ego non essem. uerum autem totum ego eram et aduersus me inpietas mea me di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ odi eẽ cũ sim hõ. Grande ꝓ fund̾ ẽ ip̃e hõ. cuiꝰ
eciã capillos tu dñe num̾atos hẽs. ⁊ ñ mimi.¬
⁊ cͥꝯfe̾bar oĩuenco ⁊ nimis occłce gubnabar ab¬
ste. Et unde scio. et unũ certꝰ ꝯfiteor tͥ ꝙ illũ ĩ amo¬
re laudãciũ mag̃ amau̾ã ꝙͣ ĩ reb ip̃is de qͥb laudat᷑.
Qͥ si ñ laudat̃ utuꝑarẽt eũ idẽ ip̃i. Et uituꝑando
atq sꝑnendo ea ip̃a narrarẽt: ñ accẽd̾er ĩ eũ : ⁊ ñ
ñ dũ ħens solliditati u̾itatis. Sic̃ aure linguar̃
flau̾int apectorib opinãciũ. Ita fertur et u̾tit᷑
corq̃tur ⁊ retorq̃tur. et obnubilat᷑ ei um̃. ⁊ ñ
c̃nitur u̾ icas. et ecce ÷ añ nos. ⁊̃ magũ qͥddam
mͥ erat si scrmo meꝰ ⁊ studia mea illi uiro ĩnoces¬
c̃cut. Que si ꝓbaret flagrarẽ mag̃. Si at̃ imꝑba
tis tue. et tam̃ płcrũ iꝰ atq apt̃ unde ad illũ scͥp¬
seram libent̃ qĩo u̾sabã mͦs ꝯtẽplatõis mee: ⁊

Expanded text:
quod odi esse, cum sim homo? grande profundum est ipse homo, cuius etiam capillos tu, domine, numeratos habes et non minucircumferebar omni uento et nimis occulte gubernabar abs te. et unde scio et unde certus confiteor tibi, quod illum in amore laudantium magis amaueram quam in rebus ipsis, de quibus laudabatur? quia si non laudatum uituperarent eum idem ipsi et uituperando atque spernendo ea ipsa narrarent, non accenderer in eo et non nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retorquetur, et obnubilatur ei lumen et non cernitur ueritas. et ecce est ante nos. et magnum quiddam mihi erat, si sermo meus et studia mea illi uiro innotescerent: quae si probaret, flagrarem magis; si autem tis tuae. et tamen pulchrum illud atque aptum, unde ad eum scripseram, libenter animo uersabam ob os contemplationis meae et
Abbreviated transcription (Latin):
tãs de pulchͦ ⁊ apto: ⁊ stare cupiẽt ⁊ audire te.
⁊ gaudio gaud̾e̾ pp̃ uocẽ sgonsi ⁊ nõ pot̃am. qr
uocib erroris mei rapiebar foras ⁊ pond̾e sr̃bie
mee ĩ una decidebã. Nõ enĩ dabas auditui meo
uiginti c̃ ĩ manꝰ meas uenissẽt aristotilica q̃dĩ
qͣs apꝑlsant decẽ cathegorias qͣꝵ noĩe c̃ eas retho
tib ꝯmemoraret ⁊ alii qͥ docti hẽbant᷑ tãꝙͣ ĩ ne¬
scio ꝙͥ magnũ ⁊ d̾mũ suspẽsus unabã. logi
eas solus ⁊ intellexi. qͣs c̃ ꝯtulissẽ c̃ eis qͥ se di¬
cebãt uix eas magr̃is eruditissimis ñ loqñti
b tm̃. s mulca ĩpulu̾e depĩgentib ĩ tellexist
Nicħ mͥ inde aluid dic̃e potuerũt. qm̃ ego sol

Expanded text:
chro et apto et stare cupiens et audire te et gaudio gaudere propter uocem sponsi, et non poteram, quia uocibus erroris mei rapiebar foras et pondere superbiae meae in ima decidebam. non enim dabas auditui meo uiginti, cum in manus meas uenissent Aristotelica quaedam, quas appellant decem categorias — quarum nomine, cum eas rhetotibus conmemoraret et alii qui docti habebantur, tamquam in nescio quid magnum et diuinum suspensus inhiabam — legi eas solus et intellexi? quas cum contulissem cum eis, qui se dicebant uix eas magistris eruditissimis non loquentibus tantam, sed multa in puluere depingentibus intellexisse, nihil inde al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯłeram pcc̃is meis. Quomͦ enĩ eas solu̾et ĩ cruce
pbãtasmatis ꝙ de illo credid̾am. Qmͣ ergo falsa
uidebat᷑ mͥ mors carnis eiꝰ. tam uera erat aĩe
mee: ⁊ qm̃ u̾a erat mors carnis eiꝰ. tam fꝰ uita
anime mee que id ñ credebat. ⁊ ĩgͣuescentib fe¬
brib iam ibam ⁊ ꝑibam. Quo enĩ irem si hinc
tũc abirem. Nisi ĩ ignem atq torm̃ta digna fãs
meis ĩu̾itate ordinis tui: Et hoc illa nesciebat
⁊ tam̃ pro me orabat absens. tu at̃ ubiq p̃sens
ubi erat exaudiebas eam ⁊ ubi eram miserebans
mei. ut recuꝑarem salutẽ corꝑis adhͨ ĩ sanꝰ cordẽ
sacͥlego. Neq enĩ desid̾abam ĩ illo tanto ꝑicło
bap̃m tuũ ⁊ melior eram puer qñ illũ de mat᷑¬
nen itridebam qui ñ me suusti tale̾bis mori. Qͦ
mnlnc si feriret᷑ cor mat̾s mĩꝙͣ sanaret᷑. Nõ enĩ sac̃
ioquer quid erga me hebat aĩ ⁊ añto maiore solli¬
udie meꝑturiebat spũ qmͣ carnc peperat. Non

Expanded text:
eram peccatis meis. quomodo enim eas solueret in cruce phantasmatis, quod de illo credideram? quam ergo falsa mihi uidebatur mors carnis eius, tam uera erat animae meae, et quam uera erat mors carnis eius, tam falsa uita animae meae, quae id non credebat. et ingrauescentibus febribus iam ibam et peribam. quo enim irem, si hinc tunc abirem, nisi in ignem atque tormenta digna factis meis in ueritate ordinis tui? et hoc illa nesciebat et tamen pro me orabat absens. tu autem ubique praesens ubi erat exaudiebas eam et ubi eram miserabaris mei, ut recuperarem salutem corporis adhuc insanus corde sacrilego. neque enim desiderabam in illo tanto periculo baptismum tuum et melior eram puer, quo illum de matemens irridebam, qui non me siuisti talem bis mori. quo uulnere si feriretur cor matris, numquam sanaretur. non enim satis eloquor, quid erga me habebat animi et quanto maiore sollicitudine me parturiebat spiritu, quam carne pepererat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cusionib ⁊ respõsis tuis q̃ iam ꝯmemoraui.
aquenõ ꝯmemoraui q̃ iia fideli p̾tore tenebat:
⁊ semiꝑ orans tanꝙͣ cirographa tua inggerebat
tebita dimittis ⁊̃ ꝓmissionib tuit debitor fieri.
Recreasti gͦ me ab illa egͥtudine ⁊ saluũ fecisti
filiu ancille tue. tc̃ ĩterim corꝑe ut eẽt cui meli¬

Expanded text:
sionibus et responsionibus tuis, quae iam conmemoraui et quae non conmemoraui, quae illa fideli pectore tenebat et semper orans tamquam chirografa tua ingerebat debita dimittis, etiam promissionibus debitor fieri. Recreasti ergo me aL illa aegritudine et saluum fecisti filium ancillae tuae tunc interim corpore, ut esset cui salu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qͥescebat. ħorrebãt oĩa ⁊ ip̃a lux. ⁊ quicꝙͥ ñ erat¬
ꝙ ille erat. imꝓbum ⁊ odiosum erat: pret̾ gemiit̃
⁊ lacͥmas. Nam ĩ eis solis aliqnͣtula reqͥes. ubi aut̃
inde auferebat᷑ aĩa mea. hoñabat me gnͣdis sar¬
cina miserie q̃ ad te dñe leuanda erat. curanda.
solidũ ⁊ firmũ. cũ de te cogitabã. Non enĩ tu eras
S uanũ fantasma: ⁊ error meꝰ erat deꝰ m̃s. Si
conabar eam ibi pon̾e ut reqͥesc̾et: ꝑ mane labe¬
bat᷑. ⁊ it̃m ruebat sr̃ me. ⁊ ego mͥ remãseram
ĩfelix locꝰ. uͥ nec eẽ possem. necinde reced̾e. quo eĩ
cor meũ fug̾et a corde meo. Quo ame ip̃o fuge̾m.
Quo ñ me seq̃rer: ⁊ tũ fugi de patͥa. Minꝰ enim
eũ q̃rebant ocłi mei: ubi uide̾ nõ solebant. atq
a thagastensi opido ueni chartaginẽ Nõ uaccãt
temꝑa: neq ociose uoluũt᷑ ꝑ sentꝰ nrõs. faciũt

Expanded text:
adquiescebat. horrebant omnia et ipsa lux, et quid adquiescebat. horrebant omnia et ipsa lux, et quid quod ille erat, improbum et odiosum erat, praeter gemitum et lacrymas. Nam in eis solis aliquantula requies. Ubi autem inde auferebatur anima mea, onerabat me grandis sarcina miseriae. Ad te, Domine, levanda erat et curanda, solidum et firmum, cum de te cogitabam. non enim tu eras, sed uanum phantasma et error meus erat deus meus. si conabar eam ibi ponere, ut requiesceret, per inane labebatur et iterum ruebat super me, et ego mihi remanseram infelix locus, ubi nec esse possem nec inde recedere. quo enim cor meum fugeret a corde meo ? quo a me ipso fugerem? quo non me sequerer? et tamen fugi de patria. minus enim eum quaerebant oculi mei, ubi uidere non solebant, atque a Thagastensi oppido ueni Carthaginem. Non uacant tempora nec otiose uoluuntur per sensus nostros: faci
Abbreviated transcription (Latin):
rigens ocłos meos ad te: ⁊ euellẽs de laqueo pedes
ineos. Mirabat enĩ cet̃os mortales uuĩe.qr. ille qͣiͣ¬
nõ moritur dilex̃am mortuus erat. ⁊ me mag̃ qr
ille ⁊ alt̾ eram. uiu̾e illo mortuo mursbar. b̾ene
qͥdam dix̃ de amico suo. dimidiũ aĩe sue. Nã ego
sensi aĩam in eã ⁊ aĩam illiꝰ unã fuisse aĩam ĩ cor¬
ꝑ̃ib duob ⁊ ideo mͥ horrori erat uita. qr nolebã
dimidiꝰ uiũe. ⁊ iõ forte morimetuebã. ne totꝰ ille
moreret᷑ ꝙ̃ młtũ amaũam O. dem̃ciã nesciẽtẽ di¬
lig̾e hoĩes hunanit᷑. O. stult᷑ hoĩem ĩ mod̾ate hu¬
mana paciẽtẽ ꝙ ego tũc eram. Itaq estuabam.
suspirabã. flebã. turbabar. nec reqͥes erat n ꝯsi
nis nemorib ñ ĩ ludis atq cantib.ñ ĩ suaueo¬
lentib locis. nec ĩ ꝯuiuiis apparatis. nec ĩuolup¬
tate cubił ⁊ lecti: nõ demq ĩ libris atq carm̃ib

Expanded text:
rigens oculos meos ad te et euellens de laqueo pedes rigens oculos meos ad te et euellens de laqueo pedes meos. mirabar enim ceteros mortales uiuere, quinon moriturum dilexeram, mortuus erat, et me magis, quia ille alter eram, uiuere illo mortuo mirabar. bene quidam dixit de amico suo: dimidium animae suae. nam ego sensi animam meam et animam illius uuam fuisse animam in ibus, et ideo mihi horrori erat uita, quia nolebam dimidius uiuere, et ideo forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homines humaniter! o stultum hominem inmoderate humana patientem! quod ego tunc eram. itaque aestuabam, suspirabam, flebam, turbabar, nec requies erat nec cnis nemoribus, non in ludis atque cantibus nec in suaue olentibus locis nec in conuiuiis apparatis nec in uoluptate cubilis et lecti, non denique in libris atque carminibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ añꝙͣ amutat eas. Sic gͦ eram illo tẽe ⁊ flebã
amarissiẽ. ⁊ reqͥescebã ĩ amaritudine. Ita miser
eram ⁊ hẽbam cariorem illo amico meo uitã ip̃ã
miscrã ham ꝙͣius eam iutare uellem: nollẽ cũ
amitt᷑e mag̃ qm̃ isiũ. ⁊ nesao an uellem uł ꝓ illo
sic̃ ae oreste ⁊ pilade tradit᷑ s nõ fingit᷑ q̃ uellẽt
ꝑĩuice ÷ simł mori. q morte peiꝰ eis erat ñ sił
unie. s t̃ me nescio quis asfec nimis huio g rius
orit erat ⁊ ted iũ uiuendi erat ĩme gͣuissimũ ⁊ mo¬
rendimet᷑. Credo quo mag̾ ilłi dmnabã. ħmags̃
mortẽ que mͥ illũ abstulerat tãꝙͣ atͤcisiam ii¬
mocad n am ⁊ timebã ⁊ eã repete ꝯsũpt̃am om̃s
hoĩes putabã. qr illũ potuit. Sic eram oĩo memĩ.
Ecce cor meũ dc̃ meꝰ.ecce intꝰ inde qr menũ spec
mea qui me mũdas a taliũ affcõnũ ĩ mũdicia di¬

Expanded text:
et antequam amittat eas. sic ego eram illo tempore et flebam et antequam amittat eas. sic ego eram illo tempore et flebam amarissime et requiescebam in amaritudine. ita miser eram et habebam cariorem illo amico meo uitam ipsam miseram. nam quamuis eam mutare uellem, nollem tamen amittere magis quam illum et nescio an uellem uel pro illo, sicut de Oreste et Pylade traditur, si non fingitur, qui uellent pro inuicem simul mori, quia morte peius eis erat non simul uiuere. sed in me nescio quis affectus nimis huic contrarius ortus erat et taedium uiuendi erat in me grauissimum et moriendi metus. credo, quo magis illum amabam, hoc magis mortem, quae mihi eum abstulerat, tamquam atrocissimam inimicam oderam et timebam et eam repente consumpturam omnes homines putabam, quia illum potuit. sic eram omnino, memini. ecce cor meum, deus meus, ecce intus; uide, quia memini, spes mea, qui me mundas a talium affectionum inmunditia, di
Abbreviated transcription (Latin):
ret me uaide: ⁊̃ nicħ nou̾at respõd̾e mͥ: Et si di
temꝑe lenitũ ẽ. uulnꝰ meũ. possũ ne andire absce:
qui u̾itas es: ⁊ amou̾e aurẽ cordis mei ori tuo ut
dicas mͥ cur fletuc dulcit sit miserit. At tu ꝙͣuis dq
assis: longe abiecisti ate miscriã nr̃am: ⁊ tu ĩte ma¬
nes: Nos aut ⁊̃ exꝑm̃tis uoluim᷑. et tñ nͥ ad aures
tuas plorarem. nich residui de sp̃ẽ nr̃a fieret. Uñ gͣ
silanis fructꝰ de amaritudĩe uite carpit᷑ gẽm̾e. ⁊
flere. ⁊ suspirare. ⁊ ꝯq̃ri. An ħ t dusce ẽ. ꝙ sꝑamꝰ au¬
⁊ amiserã gaudiũ meũ. an ⁊ fletꝰ res amara ẽ.¬
⁊ p fastidio res quib pͥꝰ fruebam᷑. ⁊ tc̃ dñ ab eis
abhoremꝰ delc̃at : Quid aut̃ ista loquor: Non eͥ tp̃o q̃
bendi nc̃ ẽ. s ꝯfitendi tͥ: miser enĩ eram. ⁊ miser ẽ
oñis aĩmꝰ uiuctꝰ amicicia res mortaliũ. ⁊ dilaniat
cũ eas amittis. ⁊ tc̃ sentit miscriã qua miser est

Expanded text:
ret me ualde, et nihil nouerat respondere mihi. et si dictempore lenitum est uulnus meam. possumne audire abs te, qui ueritas es, et admouere aurem cordis mei ori tuo, ut dicas mihi, cur fletus dulcis sit miseris? an tu, quamuis ubique adsis, longe abiecisti a te miseriam nostram, et tu in te manes, nos autem in experimentis uoluimur? et tamen nisi ad aures tuas ploraremus, nihil residui de spe nostra fieret. unde igitur suauis fructus de amaritudine uitae carpitur gemere et flere et suspirare et conqueri? an hoc num in dolore amissae rei et luctu, quo tunc operiebar? neque enim sperabam reuiuescere illum aut hoc petebam lacrimis, sed tantum dolebam et flebam. miserser eram et miser est omnis animus uinctus amicitia rerum mortalium et dilaniatur, cum eas amittit, et tunc sentit miseriam, qua miser est
Abbreviated transcription (Latin):
nis gen̾ib delcãtionũ quib cedebat ille dolor
ment.s succedebãt nõ quidẽ dolores ałii. cause
tũ alioꝵ doloꝵ.Nam uñ me facillime ⁊ ĩ inti¬
ma dolor ille penetraũat. nͥ qr fud̾am arenã
ĩ aĩam meã diligendo moritur̃ ac siñ morit᷑ũ.
Max̾ quippe me reꝑabãt atq recͤabat amicoꝵ
alioꝵ solacia. cũ quib amabã ꝙ pro te amabã.
⁊ ħerat ingens fabula ⁊ longũ m̃daciũ: cuiꝰ
ad ult̾ina ꝯfricatõe corrũpebatur mẽs nr̃a prii¬
riens ĩ aurib. s illa mͥ fabula nõ moriebatur:¬
N Siquis amicoꝵ meoꝵ mor̾etur. Alia erant q̃
ĩ eic ampliꝰ capiebant ammũ colloqͥ ⁊ ꝯrid̾e. ⁊ i¬
cissim beni uole obse qui. sił leg̾e libros duseiloss
Simł nugari ⁊ sił honestari. dissentire int̾dũ a¬

Expanded text:
quibus cedebat dolor meus ille; sed succedebant non quidem dolores alii, causae tamen aliorum dolorum. Nam unde me facillime et in intima dolor ille penetraverat, nisi quia fuderam in arenam animam meam, diligendo moriturum ac si non moriturum? Maxime quippe me reparabant atque recreabant aliorum amicorum solatia, cum quibus amabam quod pro te amabam: et hoc erat ingens fabula et longum mendacium, cujus adulterina confricatione corrumpebatur mens nostra pruriens in auribus. Smeorum moreretur. alia erant, in eis amplius capiebant animum: conloqui et conridere et uicissim beniuole obsequi, simul legere libros dulciloquos, simul nugari et simul honestari, dissentire interdum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illiꝰ carnaie desid̾ium ĩsto doloꝵ flagello uapula¬
ret. amabat enim secũ p̃sentiam meã more ma¬
trũ. s młtis mlto ampliꝰ: ⁊ nesciebat ꝙͥ tu illi gu¬
dioꝵ facturꝰ eẽs de absencia mea. Nesciebat ideꝯ fle¬
bat ⁊̃ eiulabat. atq illic cruciatib arguebat᷑ ĩ ea
reliqͥaꝵ eue cum gemitu q̃rens ꝙ cũ gemitu
peꝑat. ⁊̃ tñ post accusatõm fallaciaꝵ ⁊ cͥdelitatis
me ꝯũsu̾s rursꝰ ad dep̃cand̾ te ꝓ me abiit ad so¬
lica: ⁊ ego romã Et ecce excipior iłt. ibi flaglło
egͥtudinis corꝑalis. ⁊ ibam iam ad infos ꝑtãs
omĩa masa que ꝯmiseram ⁊ ĩme ⁊ ĩte ⁊ ĩ ac¬

Expanded text:
et illius carnale desiderium iusto dolorum flagello uapulaet illius carnale desiderium iusto dolorum flagello uapularet. amabat enim secum praesentiam meam more matrum, sed multis multo amplius, et nesciebat, quid tu illi gaudiorum facturus esses de absentia mea. nesciebat, ideo flebat et eiulabat atque illis cruciatibus arguebatur in ea reliquiarium Euae, cum gemitu quaerens quod cum gemitu pepererat. et tamen post accusationem fallaciarum et crudelitatis meae conuersa rursum ad deprecandum te pro me abiit ad solita, et ego Romam. Et ecce excipior ibi flagello aegritudinis corporalis et ibam iam ad inferos portans omnia mala, quae conmiseram et in te et in
Abbreviated transcription (Latin):
reuocaret aut mecũ ꝑgeret. ⁊ finxi me amicũ nos¬
le deserere donͨ uento fc̃o nauigaret ⁊ m̃titꝰ ẽ mĩ¬
⁊ euasi. quia ⁊ hoc dimisisti mͥ misericordit̃ ser¬
uãs me ab aquis maris plenũ excecrandis sordib
usq ad aqmͣ gr̃e tue. qr me abluto siccarent᷑ flu¬
t̾ram sub uultu suo ⁊̃ tñ recusanti sñ meredix
uix ꝑsuasi ut ĩ loco qui proxiꝰ nr̃e naui erat me¬
moria bĩ cẏpͥani man̾et ĩ ea nocte. s ea nocte dan¬
cło ego ꝓfectus sum illa aut̃ mãsit orando ⁊̃ fiend
Et quid ate petebat ds̃ meus tantis p̃cib ⁊ lacmir¬
nͥ ut nauigare me nõ sin̾es. S tu alte ꝯsulens.
⁊ exaudiens cardinẽ desidii eiꝰ: Non curasti ꝙ tũc
pccebat. ut me fac̃es ꝙ semꝑ petebat. stsauit uẽt
mane illa insaniebat dolore ⁊ q̃relis ⁊ gemitu ĩ¬
plebat auros cuas ꝯtẽpnẽtes ista. cũ ⁊ me cupi¬
ditatib meis raꝑes ad finiendas ip̃as cupiditates

Expanded text:
revocaret, aut mecum pergeret; et finxi me amicum nolrevocaret, aut mecum pergeret; et finxi me amicum nolle deserere, donec vento facto navigaret. Et m euasi: quia et hoc tu dimisisti mihi misericorditer seruans me ab aquis maris plenum exsecrandis sordibus usque ad aquam gratiae tuae, qua me abluto siccarentur fluterram sub uultu suo. et tamen recusanti sine me redire uix persuasi, ut in loco, qui proximus nostrae naui erat, memoria beati Cypriani, maneret ea nocte. sed ea nocte clanculo ego profectus sum, illa autem non mansit orando et flendo. et quid a te petebat, deus meus, tantis lacrimis, nisi ut nauigare me non sineres? sed alte consulens et exaudiens cardinem desiderii eius non curasti quod tunc petebat, ut me faceres quod semper petebat. flauit uentus mane illa insaniebat dolore et querellis et gemitu implebat aures tuas contemnentis ista, cum et me cupiditatibus raperes ad finiendas ipsas cupiditates
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eos eẽ uolui. eos cũ docebam cogebar ꝑpetiali¬
enos. ⁊ ideo placebat ire ubi talia ñ fieri om̃s
qui nou̾ant indicabãt. uerũ aut̃ tu spes mea
⁊ porcio mea in t̾ra uiuenciũ. ad mutand̾ t̾raꝵ
locũ ꝓ salute aĩe mee: ⁊ carthagini stimłos qͥbꝰ
inde auellerer ad monebas ⁊ rome illecebras.
quib atͣherer ꝓponebas m ꝑ hoĩes qͥ diligebãt
uitam mortuã. hinc ĩsana facientes. iude ua¬
na pollicẽtes ⁊ ad corrigendos gressus meos
utebaris occulte ⁊ illoꝵ mea ꝑu̾sitate. Nam¬
⁊ qui ꝑcurbabant ociũ meũ. feda iabie ceci
erant ⁊ qͥ ĩuitabãt ad aliud t̾ram sapiebãt.
Ego aut̃ qui detestabar hic u̾am miseriam
ilic faisã felicitatẽ a ppetebã.s qre hinc ab¬
irem ⁊ illuc irem. tu scieuas o̾s nͨ in dicabas mͥ. nes
matͥ que me ꝓfectũ atrocit̾ planxit: ⁊ usci ad ma¬
re secuta ẽ. s fefelli eam uiolent̾ me tenẽtẽ. ut ꝗt

Expanded text:
meos esse nolui, eos cum docerem cogebar perpeti alimeos esse nolui, eos cum docerem cogebar perpeti alienos, et ideo placebat ire, ubi talia non fieri omnes qui nouerant indicabant. uerum autem tu, spes mea et portio mea in terra uiuentium, ad mutandum terrarum locum pro salute animae meae et Carthagini stimulos, quibus inde auellerer, admonebas et Romae inlecebras, quibus adtraherer, proponebus mihi per homines, qui diligunt uitam mortuam, hinc insana facientes, inde uana pollicentes, et ad corrigendos gressus meos utebaris occulte et illorum et mea et qui perturbabant otium meum, foeda rabie caeci erant; et qui invitabant ad aliud, terram sapiebant. Ego autem qui detestabar hic veram miseriam, illic falsam felicitatem appetebam. 15. Sed quare hinc abirem, et illuc irem, tu sciebas, Deus; nec indicabas mihi nec matri, quae me profectum atrociter planxit, et usque ad mare secuta est. Sed fefelli eam violenter me tenentem, ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mictebatur qmͣꝙͣ ⁊ ista ducebãt animũ tc̃
meũ s illa erat tt̃ cã maxima ⁊ pene sosa
c audiebam qͥeciꝰ ibi stud̾e ad olescentes ⁊ ordi¬
natiore discipline coh̾cicioni se dari. nõ ĩ eiꝰ scosã
quo magr̃o ñ utunt᷑ passim ⁊ ꝑt̾ue iriuant.
nec eos adnucti oĩno nisi ille ꝑmiseriti Cont᷑
apud carchaginẽ feda ẽ. ⁊ in tẽperans licẽ¬
cia scolasticoꝵ. irrumpũt ĩpudent᷑ ⁊ ꝓpe furio¬
sa fronte ꝑturbãt ordinẽ ꝙ̃ quisq discipli̾c
ad ꝓficiendũ instituit. multa ĩ iuriosa faci¬
ũt mira hebetudĩe ⁊ ꝓuniẽda legib nͥ ꝯsuetu¬
do patrona sit hoc meseriores cos ostendens
qͦiam qiͣ liceat faciũt. ꝙ ꝑ tuã coet̾nam legẽ
nũꝙͣ licebͣ ⁊ ĩpune se fac̾e arbitͣnt᷑. cũ ip̃a faci¬
endi cecitate puniãt᷑. ⁊ ĩꝯꝑabilit̾ paciant᷑ peio¬
ra qm faciunt. Ergo qͦs mores cum stud̾em

Expanded text:
promittebatur; quanquam et ista ducebant animum tunc promittebatur; quanquam et ista ducebant animum tunc meum — sed illa erat causa maxima et paene sola, quod audiebam quietius ibi studere adulescentes et ordinatiore disciplinae cohercitione sedari, ne in eius scholam, quo magistro non utuntur, passim et proterue inruant, nec eos admitti omnino, nisi ille permiserit. contra apud Carthaginem foeda est et intemperans licentia scholasticorum: inrumpunt inpudenter et prope furiosa fronte perturbant ordinem, quem quisque discipulis ad proficiendum instituerit. multa iniuriosa faciunt mira hebetudine et punienda legibus, nisi consuetudo patrona sit, hoc miseriores eos ostendens, quo iam quasi liceat faciunt, quod per tuam aeternam legem numquam licebit, et inpune se facere arbitrantur, cum ipsa faciendi caecitate puniantur et inconparabiliter patiantur peiora, quam faciunt. ergo quos mores cum studerem
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Eet̾um conat᷑ om̃is m̃s quo ꝓfic̾e ĩilia sec¬
ta studuerã ilo hoĩe cognito ꝓrsus int̃tid it¬
decreu̾am nͥ aliqͥt forte quod mag̾ eligend̾ eẽt
eluc̾es. ita isłe faustus qui multis laq̃is mortis
extitit. laq̃um incũ quo captꝰ eram relaxare
iam ceꝑat nec uolẽs nͨ sciens. Manꝰ enĩ tue d̾s meꝰ
ĩabdito ꝓuidencie cue ñ deserebãt aĩam incã.¬
⁊ de sangũe cordis mrĩc mee ꝑ lacͥmas oꝰ dieb
ac noctib ꝓ me sacͥficabat᷑ tibi. Et egisti mec̃
miris ⁊ ocłtis modis tu illud egisti deus mens
nam ad ño gressus hoĩs dirigunt᷑ ⁊ uiã eiꝰ uo¬
lec. aut que ꝓcuratõ salutis pret̾ manũ tuam
ꝑsuad̾etur romã ꝑgere ⁊ pocius ibi doc̾e ꝙ doce¬
tissima ĩ nos mĩa tua cogitanda ⁊ p̃dicanda ẽ.
Non ideo romã ꝑgere uolui ꝙ maiores questꝰ
maiorq mͥ dignitas ab amicis qͥ hoc ꝑsua debãt

Expanded text:
rem. Caeterum conatus omnis meus, quo proficere in illa secrem. Caeterum conatus omnis meus, quo proficere in illa secta statueram, illo homine cognito prorsus intdecreueram, nisi aiquid forte, quod magis eligendum esset, eluceret. ita ille Faustus, qui multis laqueus mortis extitit, meum quo captus eram relaxare iam coeperat nec nolens nec sciens. manus enim tuae, deus meus, in abdito prouidentiae tuae non deaerebant animam meaet de sanguine cordis matris meae, per lacrymas ejus diebus ac noctibus pro me sacrificabatur tibi; et egisti mecum miris modis. Tu illud egisti, Deus meus. Nam a Domino gressus hominis diriguntur; et viam ejus volet . Aut quae procuratio salutis, praeter manum tuam,persuaderetur Romam pergere, et potius ibi docere quod docetissima in nos misericordia tua cogitanda et praedicanda est. Non ideo Romam pergere volui, quod majores quaestus, majorque mihi dignitas ab amicis, qui hoc suadebant,
Abbreviated transcription (Latin):
care posse tam nõ arbitrabar. Que tñ ubi ꝯsid̾¬
anda ⁊ discucienda ꝓtuli modeste sane ille nec
ausus ẽ subire ip̃am sairinam. Nou̾at enĩ se
ista non nosse: nͨ eũ puduit ꝯfiteri. Nõ erat
de talib qͣles młtos ioqͣces passus eram: conãtes
ea me doc̃e ⁊ dicentes nicħ: iste uero cor hẽbat.
teme disputando ĩ ea coartari. uñ nͦ exitꝰ ei ul¬
tus nec facius eẽtreditꝰ eciam hĩc mͥ amꝑlius
placuit. Pultͥor ẽ enĩ temꝑancia ꝯfitentĩa aĩͥ
fcͣto itaq studio ꝙ intẽd̾am ĩ maĩchei lict̃as.
mag̃a desꝑans de cet̾is eoꝵ doctorib qñ ĩ młtas¬
que me mouebãt ita ille nõĩatꝰ aꝑꝑuit cepi
tũ eo ꝓstudio eiꝰ agere uitã quo ip̃e flagrabat.
ĩeac iitt̃as. qͣs tc̃ iam rethor carthagini adoles¬
centes docẽbam ⁊ leg̾e cũ eo sine qͦ andica ille de¬
sid̾aret siue que ip̃e tali ĩgenio apta existima¬

Expanded text:
care posse iam non arbitrabar. quae tamen ubi considecare posse iam non arbitrabar. quae tamen ubi consideranda et discutienda protuli, modeste sane ille nec ausus est subire ipsam sarcinam. nouerat enim se ista non nosse nec eum puduit confiteri. non erat de talibus, quales multos loquaces passus eram, conantes ea me docere et dicentes nihil. iste uero cor habebat,temere disputando in ea coartari, unde nec exitus ei ullus nec facilis esset reditus: etiam hinc mihi amplius placuit. pulchrior est enim temperantia confitentis animi fracto itaque studio, quod intenderam in Manichaei litteras, magisque desperans de ceteris eorum doctoribus, aruit; coepi cum eo pro studio ejus agere vitam, quo ipse flagrabat in eas litteras, quas tunc jam rhetor Carthagini adolescentes docebam; et legere cum eo, sive quae ille audita desideraret, sive quae ipse tali ingenio apta existima
Abbreviated transcription (Latin):
poetaꝵ ⁊ sue secte si qͣ uolumĩa latine atq ꝯpo¬
site ꝯsc̾pta erant. ⁊ qr aderat cotidiana sermoci
ex̾citacõ. inde suppetebat eloqͥũ. ꝙ fiebat acceptiꝰ
mag̃q seductoriũ mod̾amĩe ĩgenii ⁊ qͦdam lepo¬
re naturali¶ stane ẽ ut recolo dñe dens ñs arbit᷑
ꝯscĩe mee: coram te cor meũ ⁊ recordatõ mea. qͥ
me tc̃ agebat ab̃dito secreto ꝓuidencie tue ⁊ ĩ ho¬
nestos errores meos. iam ꝯu̾tebas añ faciem me¬
am. ut uid̾em ⁊ odissem. Nam pꝰea qmͣ ille mͥ ĩꝑitꝰ
earum arciũ qmͣ qͥb eũ excelłe putau̾am satis
a paruit desꝑare cepi posse mͥ eũ illa que me mo
uebãt aperre ⁊ dissolu̾e quoꝵ qͥdẽ ignarꝰ posset
u̾itatẽ ten̾e pietatic: s si maĩcheꝰ ñ eẽt. Usbri qͥ¬
rpc eoꝵ pleni sunt longissimis fabulis de celo ⁊̃
pociꝰ ita eẽnt ut manichei lib̾s ꝯtinebant᷑. Ati
c̾te uł par eciam inde rõ redd̾et᷑ subtilit̾ expli

Expanded text:
poetarum et suae sectae si qua uolumina latine atque conposite conscripta erant, et quia aderat cotidiana sermocinandi exercitatio, inde suppetebat eloquium, quod fiebat acceptius magisque seductorium moderamine ingenii et quodam lepore naturali. itane est, ut recolo, domine deus meus, arbiter conscientiae meae? coram te cor meum et recordatio mea, qui mecum tunc agebas abdito secreto prouidentiae tuae et inhonestos errores meos iam conuertebus ante faciem meam, ut uiderem et odissem. Nam posteaquam ille mihi inperitus earum artium, quibus eum excellere putaueram, satis apparuit, desperare coepi posissolvere; quorum quidem ignarus posset veritatem tenere pietatis, sed si manichaeus non esset. Libri quippe eorum pleni sunt longissimis fabulis, de coelo et potius ita essent ut Manichaei libris continebantur, an certe vel par etiam inde ratio redderetu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cũ de celo ac stellis ⁊ de solis ac lune motib
falsa dixisse dep̃hendetur. ꝙͣ uis ad doctͥnã reli¬
gionis ista nõ ꝑtineãt. tñ ausus es sacͥlegos fu¬
isse satus emin̾et. cũ ea nõ solũ ignorata. s falsa¬
⁊̃ tam uesania suꝑbie uanitate dic̾et ut ea m̃ꝙͣ
diume ꝑsone tͥbũe. sibi nit̾etur. Cum enĩ audio
xp̃ianũ aliqͤn frẽm illũ aut illũ ista nescientẽ
⁊ alind ꝑ alio sencientẽ pacient᷑ ĩtueor opinãtẽ
hoĩem: nec illi obẽe udeo uideo: cũ de te dñe c̃a¬
tor oũim nõ credat indigna. si forte sitꝰ ⁊ hĩ
doct̾nã pietatis formã ꝑtin̾̃e arbit̾t᷑. ⁊ ꝑtinadͥ
affirmare audeat ꝙ ignorat. si eciã talis int¬
nitas infitei cimabuł a caritate mr̃e iꝰtinet᷑. do¬
ne assinregat nouꝰ hõmo ĩuirũ ꝑfcm̃ ⁊ cͥcum fr̾i

Expanded text:
itaque cum de caelo ac stellis et de solis. ac lunae motibus falsa dixisse comprehenderetur, quamuis ad doctrinam religionis ista non pertineant, tamen ausus eius sacrilegos fuisse satis emineret, cum ea non solam ignorata, sed etiam falsa tam uesana superbiae uanitate diceret, ut ea tamquam diuinae personae tribuere sibi niteretur. Cum enim audio christianum aliquem fratrem illum aut illum ista nescientem et aliud pro alio sentientem, patienter intueor opinantem hominem nec illi obesse uideo, cum de te, domine creator omnium, non credat indigna, si forte situs et hadoctrinae pietatis formam pertinere arbitretur et pertinacius affirmare audeat quod ignorat. sed etiam talis infirmitas in fidei cunabulis a caritate matre sustinetur, donec assurgat nou
Abbreviated transcription (Latin):
sti enĩ hõĩ ec̃ce pietas ẽ sapĩa: qm ille ignorare
poss. ⁊̾ si ista ꝑ fecte noss. Ista uero qr ñ nou̾at
ĩpudentissĩe audens doc̃e: prorsꝰ illam ẽẽ ñ pꝰs
uanitas ẽ enĩ mũdana ista ⁊̃ nota ꝓfiteri: pietas
aut̃ tͥ ꝯfiteri. Unde ille deuius ad hoc ista młt
locutꝰ est. ut ꝯuictꝰ ab eis. qͥ ista uero didisossẽ
quis eẽt eiꝰ seni᷑ incet̾is. q̃ abditiora sũt mãĩfe

Expanded text:
isti enim homini: ecce pietas est sapientia. quam ille ignorare isti enim homini: ecce pietas est sapientia. quam ille ignorare posset, etiamsi ista perfecte nosset: ista uero quia non nouerat, impudentissime audens docere, prorsus illam nosse non posset. uanitas est enim mundana ista etiam nota profiteri, pietas autem tibi confiteri. unde ille deuius ad hoc ista multum locutus est, ut conuictus ab eis, qui ista uere didicissent, quis esset eius sensus in ceteris, quae abditio
Abbreviated transcription (Latin):
tatis qͥcqͥs nonit ista: iã placet tͥ. infelixenĩ hõqͥ
s̾cit illa omĩa te autẽ nescit. beatꝰ aut̃ qui tescic.
⁊̃ siilla nesciat. Qui uero ⁊ te ⁊ illa nouit nõ ꝓpt
dm̃ głificet. ⁊ ꝑ gr̃as agat ⁊ ñ euanẽscat ĩ cogita¬
tõnib suis. Sicut enĩ melioa ẽ qui nouit posid̾
arborem ⁊ deusu eiꝰ qui gr̃as agit. ꝙͣ uis nesciat
uł qt᷑ cubitic alta sit. uł qnͣta latitudise diffusa.
quã ille qui eam mecit᷑. ⁊̃ om̃s ramos eiꝰ nu̾at: ⁊
neq possidet eam neq c̾atorem eiꝰ nouit aut diligͦ.
omnia possidet inhemo tͥ cui seruiunt oĩa qͣuis
nec saltem septẽtͥonũ gyros nou̾it dubitare
stult̃ ẽ. qnͥ utiq melior sit qm̃ mesor celi. ⁊ nu¬
m̃ator sẏd̾um ⁊ pensor elem̃toꝵ ⁊ negligẽs tu
qui omĩa ĩ m̃sura ⁊ mim̾o ⁊ pond̾e disposuist
S tñ quis q̃rebat manicheũ nescio ꝙ̃ eciã ista
scͥbere: sine quor pericia pietas discipotat: Dia¬

Expanded text:
tatis, quisquis nouit ista, iam placet tibi? infelix enim homo, qui scit illa omnia, te autem nescit; beatus autem, qui te scit, etiamsi illa nesciat. qui uero et te et illa nouit, non prote glorificet et gratias agat et non euanescat in cogitationibus suis. sicut enim melior, qui nouit possidere arborem et de usu eius tibi gratias agit, quamuis nesciat uel quot cubitis alta sit uel quanta latitudine diffusa, quam ille, qui eam metitur et omnes ramos eius numerat et neque possidet eam neque creatorem eius nouit aut diligit,omnia pnec saltem septentrionum gyros noverit; dubitare stultum est quin utique melior sit quam mensor coeli, et numerator siderum, et pensor elementorum, et negligens tui, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuisti. Sed tamen quis quaerebat manichaeum nescio quem etiam ista scribere, sine quorum peritia pietas disci poterat? dix
Abbreviated transcription (Latin):
currit dclamãs dcĩs sc̃ĩs. morte. uita. discensu. ascẽ¬
su. clamãs ut redeam᷑ ad eũ. ⁊ discessit ab occłis ut
redeamꝰ Ad cor. ⁊ ĩueniamꝰ eũ. Abscessit .n. ⁊ ecce ħ ẽ.
loluit nob̾scũ diu ẽẽ. ⁊ nõ reliqͥt nos. Illuc ẽ absces

Expanded text:
currit clamans dictis, factis, morte, uita, descensu, ascencurrit clamans dictis, factis, morte, uita, descensu, ascensu, clamans,, ut redeamus ad eum. et discessit ab oculis, ut redeamus ad cor et inueniamus eum. abscessit enim et ecce hic est. noluit nobiscum diu esse et non reliquit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ab eo. Reddite p̃uancatores ad cor. ⁊ ĩ h̾ece illi qͥ
fec̃ uos. Statec̃ eo ⁊ stabitis: ⁊ reqͥescite ĩ eo ⁊ reqͥeti
eritis. Quo itis ĩ asꝑa: qͦ itis. Doñ ꝙ amatis ab illo ẽ.
s qnͣtũ ẽ ad illũ boñ ⁊̃ ⁊ suaue. s amar̃ erit iꝰ ce qr
ĩuiste amat᷑ deserto illo qͥcqͥt ab illo ẽ. Quo nob̾ ad¬
huc ⁊ ad ħuc ⁊ adis ambulare uias difficiles ⁊ labo¬
riosas. ñ ẽ reqͥes ubi q̃ritit eã. Qrite ꝙ q̃ritis. s ibi ñ
ẽ uͥ q̃ritis. beatã uicã q̃ritis ĩ rõgione mortis. Nõ ẽ¬
illic. Q ũo enĩ bã uita. uͥ.ii. ħauͭ uͭ uita: ⁊ descendͭ
huc uita nr̃a. ⁊̃ tulit mortẽ nr̃am: ⁊ occidͭ eã de ha¬
bundãcia uite sue. ⁊ tonuit clamãs ut redeamꝰ hĩc
ad eũ ĩd illud sec̾t᷑ ũ ꝓcessit ad nos ĩ ip̃m pͥm̃ iur¬
ginalẽ ut̾ũ. uͥ ei mpsit hũana c̃at᷑a. caro mortał
ut gigas ad currendã uiã. Non enĩ tardauit. s cu¬

Expanded text:
uit ab eo. redite, praeuaricatores, ad cor et inhaerete illi, qui fecit uos. state cum eo et stabitis, requiescite in eo et quieti eritis. quo itis in aspera? quo itis? bonum, quod amatis, ab illo est: sed quantum est ad illum, bonum est et suaue; sed amarum erit iuste, quia iniuste amatur deserto illo quidquid ab illo est. quo uobis adhuc et adhuc ambulare uias difficiles et laboriosas? non est requies, ubi quaeritis eam. quaerite quod quaeritis, sed ibi non est, ubi quaeritis. beatam uitam quaeritis in uita? Et descendit huc ipsa uita nostra et tulit mortem nostram et occidit eam de abundantia uitae suae et tonuit clamans, ut redeamus hinc ad eum in illud secretum, unde processit ad nos in ipsum primum uirginalem uterum, ubi ei nupsit humana creatura, caro mortaliut gigans ad currendam uiam. non enim tardauit, sed cu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩm usqͦ gͣues corde. Nũqͥ ⁊ pꝰ discẽsũ uite ñ uul¬
tis ascẽde̾ ⁊ uiu̾e. S quo ascẽdicis. qñ ĩ ałto estis.
⁊ ascñdatis ad dm̃. Cecidistis enĩ as cñdendo ꝯͣ eũ
Dic eis ista ut plorẽt ĩ ꝯuasse płoratois: ⁊ sic eos
dens igne caritatis ħ tc̃ ñ nou̾ã ⁊ amabã płchͣ
ĩferiora ⁊ ibã ĩ ꝑfundũ: ⁊ dicebã amicis meis:
Ñ amamꝰ aliqͣ  nͥ pulcħrũ. Quid ẽ eiũ płchrũ¬

Expanded text:
uo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis  ad deam. cecidistis enim ascendendo contra deam. dic eis ista, ut plorent in conualle plorationis, et sic eos dens igne caritatis. Haec tunc non noueram et amabam pulchra inferiora et ibam in profundum et dicebam amicis meis: "num amam