comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dm̃ ꝑ diumitatis p̃sentiã. sed non ubiq ꝑ habitationis gram. Propt̃ hanc enũ habitati¬
onẽ ubi ꝓculdubio grã dilectionis eius agnoscit᷑. non dicimꝰ pat̃ nr̃ qui es ubiq cum & hoc
uerum sit: sed pat̾ nr̃ quies incelis. ut templũ eius potius in oratione cõ memoremus.
qđ & nosipsi et̃ debrinus: & in quantũ sumus
intantũ ad eius socirtatr̃ & adoptionis famila
ꝑtinemus. Sienim populus dĩ nondũ factus acqualis angłis eius ad huc inista peregri
dicit᷑ templũ eius. quantomagis ẽ templũ eius inoelis. ubi ẽ popłs angłoꝵ quib a ggrogandi & coȩ

Expanded text:
esse deum per diuinitatis praesentiam sed non ubique per habitationis gratiam. propter hanc enim habitatiesse deum per diuinitatis praesentiam sed non ubique per habitationis gratiam. propter hanc enim habitationem, ubi procul dubio gratia dilectionis eius agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, sed: Pater noster. qui es in caelis. ut templum eius potius in oratione commemoremus, quod et nos ipsi esse debemus et, in quantum sumus. in tantum ad eius societatem et adoptionis familiam pertinemus. si enim populus dei nondum factus aequalis angelis eius adhuc in ista peregrinatione dicitur templum eius, quanto magis est templum eius in caelis, ubi est populus angelorum. quibus adgiegan
Abbreviated transcription (Latin):
enom anima in corpore constituta ñ solũ nullas angustias. uerũ aeiã quandã latitudinẽ
inuenit. non corporaliũ locoꝵ sed spaliũ gaudioꝵ cum sit quod ait apss. nescitis quia cor¬
pora urã templũ in uob̾ ẽ spc̃ scĩ quẽ habctis adõ. nec dici nisi stultissime potest ñ habere
gustus impediri alicubi trinitatẽ : ut pat̃ & filius &s sp̃s̃ sẽs ubiq simuleẽ non possint:
Urrum illud c̃ multo mirabilius. qđ cum d̃s ubiq sit totꝰ ñ tam̃ in omnib habitat. Non
enum om̃ib dici potest qđ ait apłs. uel qđ iam dixi. uel ȩtiã illud. Nescitis quia templũ
spm̃ ap̃i non hab&. hic non ẽ cius. Quis porro audrat opinari. nisi quisquis inseparabilitatẽ
penitꝰ trmitatis ignorat. quod in aliquo habitare possit pat̾ autfilius. in quo non habitat

Expanded text:
enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit non corporalium locorum sed spiritalium gaudiorum, cum fit, quod ait apostolus: Nescitis, quoniam corpora uestra templum in ugustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater et filius et spiritus sanctus ubique simul esse non possint! Verum illud est multo mirabilius, quod, cum deus ubique sit totus, non tamen in omnibus habitat. non enim omnibus dici potest, quod ait apostolus, uel quod iam dixi uel etiam illud: Nescitis, quia templum  spiritum Christi non habet, hic non est eius. quis porro audeat opinari. nisi quisquis inseparabilitatem penitus trinitatis ignorat, quod in aliquo habitare possit pater aut filius, in quo non habitet
Abbreviated transcription (Latin):
criptum ẽ. Sp̃s dñ replriut orbẽ terrarũ . łiq dr̃ in quodã psalmo: Quo ibo aspũtuo & a
acte tua quo fugiam: Si ascendero incelum tuibi es. si descendero in infernũ ades. Sed sicẽ
ꝑ cuncta diffusus. ut ñ sit qualitas mundi. sed substantia creatrix mundi: sine labore re¬
gns. & sine onere continens mundũ: ñ tam̃ ꝑspatia locoꝵ quasi mole diffusa. ita ut in
limidio mundi corpore sit dimidius. & in alio dimidio dimidius. atq ita ꝑ totũ totꝰ.
ed insolo celo totꝰ. & in sola terra totꝰ & incȩlo & in terra totꝰ. & nullo loco content᷑ꝰ
ed inscipso ubiq totus. Ita pater. itafilius. ita sp̃sses. ita trinitas unꝰ ds. Neq enim mundũ
se in tres partes diuiserunt. quas singulas singuli implerent. quasi ñ haber& ubi
miutabilisq diuinitas. Non enim corpora sunt quoꝵ amplior sit in trib quã in singu¬
lis magnitudo. nec loca sius molib tenent. ut distantib spatus simul eẽ ñ possint. Si

Expanded text:
Quo abibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. sed sic est deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi sed substantia creatrix mundi sine labore regens et sine onere continens mundum non tamen per spatia locorum quasi mole diffusa ita, ut in dimidio mundi corpore sit dimidius et in alio dimidio dimidius atque ita per totum totus, sed in solo caelo totus et in sola terra totus et in caelo et in terra totus et nullo contentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, ita filius, ita spiritus sanctus, ita trinitas unus deus. neque enim mundum inter se in tres partes diuiserunt, quas singulas singuli implerent, quasi non haberet, uinmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si
Abbreviated transcription (Latin):
rector intemiratȩ feminȩ corpꝰ impleuerit. ꝑtultrit decẽ mensũ lonģa
illa fastidia mat᷑ & tamen uirgo. enixa c̃ sollrmutate pariendi: & post
huec iurginitas putat᷑ intacta. His &e alia subietit. Intra corpuseulũ ua¬
gintis infantiȩ lata cui par uix putit᷑ unuuersitas. patit᷑ puerilitatis an

Expanded text:
rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, pat
Abbreviated transcription (Latin):
ui quȩ oceo nisimatũ. pulchrtado & ꝓ ingenio natura que materie
ad posta ooum dicendi facultas. Alurursu poeticã detuabant. fauentes
ne hanc quid̃ clo quentiȩ partẽ tacitã aut in hora relimqui. ut conugenuent᷑
aesq uersus atq ut ita dixtrim cacsirarũ modulita uariatio. Tunc adfamili¬
ust tiuã phylosophia sermo dessecttur. quã pso a ristoteleo more tamqua sort¬
feã foutrt consitutras. Qurrbum̃ ae quid egerit p̃ceptor ex licio. quid a chade¬
nie multiplex & continuata cunctatio. Quidille dspictator ex porticus.
qud pͥhisicore pericia quid epicureoꝵ uoluptas. qud oit̃omies ifinda dispu¬
tandi libido. Tuncq magis ignorata ueritas. postquã p̃sumptũ ẽ quod posst
aperire. dubiosq ad sensus mneos ueri simili credulitate sormare Stu¬
pemꝰ tacentes: Tuncin hȩc sponte ꝓrumpit. Miror utrũ mundi dñs &

Expanded text:
ia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae ia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter desque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
resoluit᷑. cibo alit᷑. om̃s mortaliũ sentit adfectꝰ. aet ullis cõpetentib
signis tantȩ maiestatis inditia clarescunt. Larualis illa purgitio debi¬
lis curȩ. reddita uita defunctis. Haec si a& alios cogites. dõ parua sunt.
ntequenimꝰ ulterius in quirenti. solutumq conuentũ ad potioris peritis
mertas distuliinus: ne dũ in cautius secreta temerant᷑: in culpã deflecteras
error in nocuos. Accepisti iur tocius głȩ capax imperitiȩ confessionẽ.
Quid a partib ur̃is drsideret᷑ agnoscis. Inter est famiȩ tuȩ iut quȩ sit a
nouerimusut cumq absq detrimento diuini cultuo: In alis sacerdotib
coleratur in scitia: At cum ad antistitẽ augustinĩ uenit᷑. legi de est
quicqud contigerit ignorari. Incolunt̃ uenerationẽ tuã diuunitas summa
tiuat᷑ dnit̃ uere sc̃e. Ac merito uenerabilis parens. ExrLICΙT EΥła¬

Expanded text:
 cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis indicia clarescunt; larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita dierror innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, ut quaesita nouerimus. utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad antistitem Augustinum uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. incolumem uenerationem tuam diuinitas summa tueatur, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. CX
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod potest incorpore qualitas creati cõrporis. non possit inscipsa substantia creator

Expanded text:
 absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creator absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creator
Abbreviated transcription (Latin):
sed maiora atq minora tã sana sunt. dispar ẽ ꝓfecto in mẽbroꝵ molib quan¬
titas. sed par ẽ in disparib sanitas. Cũ gͦ sit corpꝰ aliqua substanna: quantitas
cius ẽ in magnitudine molis eius. sanitas uͦ eiꝰ ñ quantitas sed: qualitas eius ẽ.
Nongͦ potuit obtinere quantitas corporis quod potuit qualitas. Nã ista distan¬
tib partib quȩ simul eẽ ñ possunt. qm̃ suã queq spatia locoꝵ tenent.
minores minora: maiores maiora. ñ potuit rẽ in singulis quibq partib: tota
uel tanta. sed amplior ẽ quantitas in ãpliorib partib. breuioi in breuiorib
& innulla parte tanta. quanta ꝑ totũ. Qualitas uero corporis quȩ sanitas
dr̃. cum sanuĩ corpꝰ ẽ totũ. tanta in maiorib quanta in minorib partib.
Nonenim que minus magnt sunt ideo minusus sanȩ sunt : aut quȩ ampliores idõsaniores.

Expanded text:
sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quansed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribus quanta in minoribus partibus: non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt aut quae ampliores ideo saniores.
Abbreviated transcription (Latin):
quã singuli : que madmodũ si aequalit̃ sint immortales. non plus uiuunt ambo
quã singuli. lpsa drniq immortalitas corporis quȩ in xp̃i carne p̃cessit. nob̃q
in fine futura ꝓmuttit᷑ cum magna sit res. non ẽ ꝓfecto mole magna. licae cor¬
poralit̃ habrat᷑ in corpore quadã excellentia. Nam cũ ipsũ immortale corpꝰ
minus sit in parte quã in toto. immortalitas eius tã plena ẽ in parte quã in toto
It cum sint aluis alia maiora. non tam̃ alus alia mortaliora sunt membra.
sicuti nunc quando omi ex parte sani sumus. scđ̾m modũ p̃senus in corpore sanitatis
digiti sed inillis et in ȩqualib equalis ẽ ipsa. quando ita breuiora grandiorib
comparant᷑. ut qđ tã magnũ et̃ non potest quã ẽ aliud. possit tam̃ eẽ tã sanũ.
Essa aut̃ maior sanitas in maiorib menbris. si essent maiora saniora. Cum g̃ ñ ita :

Expanded text:
quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna sit res, non est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excellentia. nam cum ipsum inmortale corpus minus sit in parte quam in toto, inmortalitas eius tam plena est in parte quam in toto et, cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia inmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora: cum uero non ita est.
Abbreviated transcription (Latin):
nob utracissima scribtura sicdicit. qđ in illo uiuimꝰ mouem᷑. & sumus Sed¬
alit homo ille indõ. qm̃ alit̃ & dsille in homine ꝓpͥo quodã & singulari modo.
Incelo aut̃. ꝑ id quod homo. Quanquã & inro ipso qđ dicit᷑ d̃s ubiq diffusus.
carnali resistendum c̃ cogitationt & intns a corporis sensib auocanda. nt quasi
spaciosa magnitudine opinemur dm̃ ꝑ cuncta diffundi sic̃ humus authumor
autaer aucluxista diffundit̾. omĩsenim huius cemodi magnitudo minor est
insiuparte quã in toto. seditapotius sicuti÷ magnasapientia etum in homine
cuius corpusẽ paruũ. Et si duo sint sapuentes quoꝵ sit alt̃ corpore grandior
neuter sapientior nont̃ illa in maiore maior. inminore minor. aut maior
in uno quã in duob. srd tanta in hoc quanta in illo. & tanta in unaquoq quan¬
ta in utroqNIeq enim si aequalit̃ sunt omnino sapientes. plussapiunt ambo

Expanded text:
nobis ueracissima scriptura dicit, quod in illo uiuimus et mouemur nobis ueracissima scriptura dicit, quod in illo uiuimus et mouemur aliter homo ille in Deo, quoniam aliter et Deus ille in homine proprio quodam et singulari modo. in caelo autem per id, quod homo. Quamquam et in eo ipso, quod dicitur deus ubique diffusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo
Abbreviated transcription (Latin):
minis scđm dm̃ erat incelo: & filius di scđm hominẽ crucifigebat᷑ in terra. Sicut
sͦ potuit rectr dici dñs głȩ crucifixus: cum ad solã carnt̃ illa passio ꝑtinerae . ita
recte dici potuit hodit nrcũ eris in paradyso. cũ uxta humanã humilitatt̃ ꝑ
carnẽ in sepulchro ꝑ anmiã i inferno illo die futurꝰ essa: iuxta diunã uero
imimutabilitati nunquã de paradoso qi ubiq semꝑẽ recessissae. Nolitaq dubi
tene xpianã confessiont̃. qm̃ resurrexit amortuis: ascendit in clũ sedae ad
dexirra patris: nic aliunde quã in de uenturꝰ ẽ adiuuos mortuosq uidicandos
&e sic uenturꝰ ẽ illa anglica uoce testante. que admodũ ẽ reuersus incelũ.
id ẽ in cadem forma carnis atq substantia. cui ꝓfecto in mortalitatẽ dedit
naturã non abstulit. Scd̃m hanc forma. nonẽ putandus ubiq diffusus. Ca¬
uendũ ẽ enĩ ne ita diumitatẽ astriuamꝰ hominis. ut iurtutẽ corporis aufe

Expanded text:
minis secundum deum erat in caelo et filius dei secundum hominem crucifigebatur in terra. sicut ergo potuit recte dici dominus gloriae crucifixus, cum ad solam carnem illa passio pertineret, ita recte dici potuit: Hodie mecum eris in paradiso, cum iuxta humanam humilitatem per carnem in sepulcro, per animam in inferno illo die futurus esset, iuxta diuinam uero inmutabilitatem numquam de paradiso, quia ubique semper est, recessisset. Noli itaqtene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in caelum, sedet ad dexteram patris nec aliunde quam inde uenturus est ad uiuos mortuosque iudicandos et sic uenturus est illa angelica uoce testante, quem ad modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naturam non abstulit. secundum hanc formam non est putandus ubique diffusus. cauendum est enim, ne ita diuinitatem adstruamus hominis, ut ueritatem corporis aufer
Abbreviated transcription (Latin):
illo dit dignatus c̃ polliceri. Qux̧ si ita sunt. generalt para dysi nomenẽ ubi felieit
uiuit᷑ Neq enim qua paradisus ẽ appellat᷑ ubi adam fuitante peccatũ ꝓp¬
trrea scribtura ꝓ lnbita ẽ ceiã ȩccłam uocare parachsum cũ fructu pomoꝵ:
Ist aut̃ sensus multo expeditior. & ab hnscmnib ambigutatib liber si non
mecũ eris in paradhyso. Hl omo quippe xp̃sillo die scđm carur in sepulchro

Expanded text:
illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est autem sensus multo expeditior et ab his omnibus arabiguitatibus liber, si non mecum eris in paradiso. homo quippe Christus illo die secundum carnem in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ. Otinde ardenti diuiti dic̃ abrahã. Internos ce uos chaos magnũ firmatũ:
tanquã int̾ inferos sedesq beator. Nonenim facilt alicubi scripturarũ inferor
nomen positũ inuenit᷑ in bono. Unde aorã queri solas. si nonnisi penalia recte
inteslegunt᷑ inferna. quomodo animã dñi xp̃i pie credamꝰ fiusse ininferno. Sed
bene respondarur idõ descendisse. ut quib oportuit subueniras. Undebratus
Petrus cum dicit soluisse dolores inferni. inquib inpossibile erat teneri cum.
Poro siutraq regio & dolentiũ & requiescentiũ. id ÷̃ & ubi dures ille tor quebat᷑
& ubi pauꝑ ille lȩtabat᷑. in inferno et̃ credenda ẽ : quis audrat dicere dmi ihm̃
ad penales purtes inferii uenisse tantũmodo. nre fiussr apud eos qui ibiin abrahe
sinu requiescunt. Ubi si fuit ipsec̃ intellrgendus paradysus quẽ latronis animȩ

Expanded text:
Abrahae. Deinde ardenti diviti dicit Abraham, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est : Abrahae. Deinde ardenti diviti dicit Abraham, Inter nos et vos chaos magnum firmatum est : tanquam inter inferos sedesque beatorum. Non enim facile alicubi Scripturarum inferorum nomen positum invenitur in bono. Unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelliguntur inferna, quomodo animam Domini Christi pie credamus fuisse in inferno. Sed bene respondetur ideo descendisse, ut quibus oportuit subveniret: unde beatus Petrus eum dicit solvisse dolores inferni, in quibus impossibile erat teneri eum . Porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id lle laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae
Abbreviated transcription (Latin):
ne reuatiret᷑. qđ ult eui dictum ẽ hodie metũ eris in paradiso nullo diefur
eum ap̃o in illo sepulchro. Nec eius fidei ꝓmagio munere offerretur
sepultura carnis nichil gaudi uł doloris inmorte sentientis. cũ ille
derequiȩ ubistosis : cogitar et. Restat igitur atsiscam hominẽ dictũst
hodie mecũ eris mparadiso. in inferno intellegat᷑ ẽẽpara dysus uluerat
eo dic futurus secd̃m humanã am̃ima xp̃c. U̾trũ autẽ sinus ille abrah&¬
ubi diues ille impius cum intormentis essac inferni requiescentẽ pauperẽ uidit uel
parachsi censendus uec abulo. uel ad instros ꝑtinere existimandus sit ñ facile diarꝰ.
Dcillo quippe diuite logimus dictũ etͣ. Mortuus c̾ aut̃ &odiurs. & sepultus ẽ. &
cum apud inferos in tormentis esse. in pauperis aut̃ morte url reliquiȩ non sunt
inferi nomunati. Sed contigit inquit mori inopĩ illũs & auferri ab angłis insinu

Expanded text:
ne reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit ne reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahaubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. inferi nominati: sed, Contigit, inquit, mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum
Abbreviated transcription (Latin):
putanꝰ. Dicuiee. hodit mitũ eris in paradiso: non ex hisutrbis inglo existiman¬
dusẽ cẽ paradisus. neq enim ipso dit inçlo futurus erat homo xp̃sibe. sed ii
ferno scđ̃m animũ: inscpulchio aut sedłm carnẽ. Et de carne quidem quodest
num descenderit apłica doctrma p̃dicat. quando quõ ẽ bratꝰ Petrus ad hanc
re testimoniũ de psabnis adhibre. ubi de ipso p̃dictũ cͥc demonstrat. Qni ñ
Serelinques animã meã in inferno. neq dabissem̃ tuũ iuideit corruptionẽ. Iilud
dt a nima dictumẽ. quia non ibiẽ derelicta. undr tapi cito remeauit. Illuo
de corpore qđ mnsepuldro corrumpi celtri resurrectiont non potut S eb
in sepulehro paradisu mulus intellegit. Et si quis qua ita essas absurlas ut hos
sapere conaret᷑ eoqđ illuo sepuldhrũ in orto erat: certeline abistaopnus¬

Expanded text:
putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimanputamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in caelo futurus erat homo Christus Iesus sed in inferno secundum animam, in sepulcro autem secundum carnem. et de carne quidem, quod eonum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinio
Abbreviated transcription (Latin):
dicis eẽ paraditũ quasi in aliqua parte ccli cõpositũ. aut qua ubrq. dsset
homint̃ quaq iliũ qui in dõ sit ubiq diffusũ: ex hoc nimirũ intestegi uolens
ccũ in paradiso et̃ potuisse qui ubiq sit. Ubi go quero udl potius agnosco
quem admodũ accipias homint̃ xp̃m̃. non utiq sic̃ quidã heretiei utrbum dĩ
& carnẽ hoc ẽ sint anima humina. ut uerbũ ess&e carii ꝓ anima. utl uerbũ di
&e animã & c̃arnt̃ fedsine mente humana. ut uerbum dĩ essoe animȩ ꝓmeinte
himana. Non utiq sic accipis homint̃ xp̃m̃ sedsicut superiuis elo qunt᷑ es ubi
aisti cxpm̃ ommpotentẽ dm̃ ea teratione creduilitatis acciptre. ut dm̃ ñ credites
nisi ꝑfcctũ &eiã hominẽ gredidisses. Profreto cũ dicis homunt̃ ꝑsectũ. totã ilic
naturã humanã iuis inteligi. Nonẽ aut̃ homo ꝑfect᷑. si uel amnima carni uel¬
anuimȩ ipsi humana meus defuerit. Si gͦ scłm homint̃ qut urbũ ds susecpat

Expanded text:
li parte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectmana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
eium lux que lucot ceiã in tenrbris. quamius eã tenebiȩ ñ cõprehendant:
Ist urtꝰ & sapientia dĩ. de qua scriptũ ẽ qđ attingat a fint usq ad sinẽ forit̃
& disponat oma suauit᷑. & attingat ubiq ꝓpt̃ suã mundiciã. & nichil inqͥ¬
natũ in eã ui currat. Ubicumq g̃ sit paradysus. quisquis bratoꝵ ibi ẽ. cũ illo
unũ sumus. homo aut̃ unde dicit pat̃maior me ẽ idemq filius dĩ unigęnitꝰ
a patre. & silius homunius ex semint dauid scđm carnẽ: utrumq in illo

Expanded text:
in tenebris, quamvis eam tenebrae non comprehendant . Est Virtus et Sapientia Dei, de qua scriptum est quod attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter ; et attingat ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrat . Ubicumque ergo sit paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo unum sumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis granditate respondero. Queris igit᷑ mediator dĩ & hominũ homo
xp̃s ilis quoniodo nunc cẽ qredat᷑ in cȩlo. eũ pondens in lieno iãq moritur᷑

Expanded text:
e intentionis granditate respondero. Quaeris igitur, mediator dei et hominum homo e intentionis granditate respondero. Quaeris igitur, mediator dei et hominum homo Christus Iesus quo modo nunc esse credatur in caelo. cum pendens i
Abbreviated transcription (Latin):
rescribsissẽ. nec modo quia tandẽ aliquando rescribi idõ saltẽ tandt̃
aliquando dignũ aliquid te lectore molitussũ. & quod mertto posi
Stuo ꝑ nomine prenotare. sed rescribere uteumq iã maliu quã pati.
c hanc tarditatẽ huius officu debitorẽ transire. Nec tua medignitas terrui
fecitq cunctantẽ : cum sit humanitas tua gratior quã illa susprctior
Sed unde te magis amo. hinc difficilius unde sufficiã. tantȩ auiditati relis¬
osi tui amoris inurnio. Huc accessit. qđ pret̃ mutuȩ caritatis flammã
qua sit ut coiã eos quos nunquã uidimus diligamꝰ. dũ cos habere qđ dili¬
cimꝰ credimus ubi int utiq p̃uenusti. fecistiq ut uerear in me decipi opi¬
nionẽ atq expretationẽ tuã. Proet̃ hocergo tales mihi questioneo intua
carũ suꝑficies nequaquã sit ẽ: & ꝓponunt᷑ occupatissimo aliarumq curarũ
molib uallato o obstricto. tuȩ prudentiȩ ẽ & beniuolentiȩ cogitare. quã

Expanded text:
empsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sam et quod merito possim tuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii debitore transire. nec tua me dignitas tenuit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. sed unde te magis amo, hinc difficilius, unde sufficiam tantae auiditati reliosi tui amoris invenio. 2. Huc accessit, quod praeter mutuae charitatis flammam, qua fit ut etiam eos, quos nunquam vidimus, diligamus, dum eos habere quod diligimus credimus, ubi me utique praevenisti, fecistique ut verear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. qđ ũ ad homint̃ creatꝰ c̃ xp̃cͦ. Eactus : enĩ ex semine dauid scđm
carnt̃: & in similitudinẽ hominũ factꝰ. Ite qr in homine duo sunt anima &e cart
scđm aniã tristis fuit usq admortẽ : scđm carnr̃ passus : mortẽ. Nec tam̃
cũ filiũ di xp̃m dicimꝰ hominẽ scparamꝰ : aut cũ cundẽ xpm filiũ hominis di
cimꝰ separamꝰ dm̃. Sod̾m hominẽ nãq int̾ra erat ñ in glo ubi nunc ẽ. quan¬
do dicbt: nemo ascendit in cclũ nisi qͥ de gelo descendit filius hominis qͥ ẽ

Expanded text:
est Christus, factus est enim ex semine Dauid secundum carnem et in similitudine hominum factus. item quia in homine duo sunt, anima et caro, secundum animam tristis fuit usque ad mortem, secundum carnem passus est mortem. Nec tamen, cura filium dei Christum dicimus, hominem separamus aucimus, separamus Deum. Secundum hominem namque in terra erat, non in coelo, ubi nunc est, quando dicebat: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, filius hominis, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
feras duus excusantẽ quã ꝑtulisti tardiusrescribentẽ. cũ ego te
malim offensioni meȩ facile ignoscere quȩ cumq illȩ causȩ fuerint. ere

Expanded text:
feras diutius excusantem, quam pertulisti tardius rescribentem; cum ego te feras diutius excusantem, quam pertulisti tardius rescribentem; cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere, quam de mea defensione
Abbreviated transcription (Latin):
cientia uel doctrina p̃sumentiũ ẽ. prauitati potius studiũ dare quã ueritati
falsitatis ud erroris compede p̃pediri. Hoꝵ igitur mos ẽ qui ꝑ suã ꝑfidiã causã
d finẽ usq uenire conspexerint. metuentes ne cunctis hominib illoꝵ flagi¬
a innotescant ad potioris se conferre p̾sentiã. ignorantes qm̃ & illic ueritati
etoria adtribuit᷑ ubi potentiȩ liberalis sententia ꝓmulgat᷑. Erustra igit᷑ arrius
aeur a nr̃õ uiditio ad principis appellare ꝑsonã: cũ in conflictu certaminis
bil aduersũ senserit prauitatis. quẽ constitit athanasiũ ab oniousu appella¬
one qđ ẽ unius substantiȩ diuellere penit᷑ ñ potiusse. Sedut eius suꝑflua
euit. intentio cũ nr faciat ullomodo refrenabo. ne uicti ꝑsonã ñ sustinens
ATEOR ME FUATTA DILECNSSINT
Dardane illustrior mihi in caritate xp̃i quã in
huius seculi dignitate litteris tius tardius respon¬
disse quam debui. cuius rei causas nullam quereres ne molestius me

Expanded text:
scientia vel doctrina praesumentium est, pravitati potius 117 studium dare quam veritati erroris vel falsitatis compede praepediri. Horum igitur mos est, qui cum suae perfidiae causam ad finem usque venire conspexerint, metuentes ne cunctis hominibus eorum perfidia innotescat, ad potioris se conferre praesentiam; ignorantes quoniam et illic veritati victoria tribuitur, ubi potentiae liberalis sententia promulgatur. Frustra igitur Arius videtur de nostro judicio ad principis appellare personam, cum in conflictu certaminis nihil adversum se senserit pravitatis, quem constat Athanasium ab homousii defensione quod est unius substantiae divellere penitus non potuisse. Sed ut ejus superflua decrevit intentio eum ne faciat nullo modo refrenabo, ne victi personam non sustinens, ateor me, fratrer dilectissime Dardane, illustrior mihi in charitate Christi, quam in hujus saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse quam debui. Cujus rei causas nollem quaereres, ne molestius me
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est amortuis: ut nos exemplo resurrectionis eius a mortis aculeo libera¬
remur. Sedes discipulis petentibus non se posse dare testatur ne inter eos
diuortiũ sediũ nasceretur. Nam qui ait non estinrũ dare uobis. dixit. Volo
ut ubi ego sum. & isti sint mecum. Quac sunt placita patri fecit. quia
contraria facere nescit. Nam qui ait non ueni facere uoluntatẽ meam
sod uoluntatem eius qui me misit: dixit. Ut faciam uoluntatẽ tuã ds
in nobis unum sicut ego & tu unum sumus. & omnia mea tua sunt. & ego in
mortuos& uiuficat. sic & filius quos uult uiuificat. It qui me iudit uidit &

Expanded text:
tatus a mortuis est, ut nos exemplo resurrectionis ejus a mortis aculeo libetatus a mortuis est, ut nos exemplo resurrectionis ejus a mortis aculeo liberemur. Sedes discipulis petentibus non se posse dare testatur, ne inter eos divortium nasceretur. Nam qui ait, Non est meum dare vobis , dixit, Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Quae sunt Patri placita fecit, quia contraria facere nescit. Nam qui ait Veni, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit , dixit, Ut faciam voluntatem tuam: Dein nomortuos, et vivificat; ita et Filius quos vult vivificat; et: Qui m
Abbreviated transcription (Latin):
nitati. uel siqua abia quȩ pat̃ silio inuisibilit & inseparabilit̃ contulisse
monstratur. Sed hȩc om̃a nascenti potius quã indigenti dedisse ꝓbatur.
quȩ ꝑhibetur pat̃ filio contulise. alia ineo & alia uidentur eẽ in filio. m̃¬
dacc̃ sine dubio faciemus filiũ. qui dicit sua esse quȩ patris funt. Sed
si in his quod absit mendax est filius. inuenitur & euangelista simili
uera sunt sicut sunt quȩ pat̃ filio inseparabilit̃ contulit. conticescant ho¬
minũ dementiũ linguę. quȩ nituntur filiũ a pat̾na substantia separare.
Rogat silius patrẽ. ut hominẽ uerũ se gestare ostendat. Nã ut ditatis suȩ
tristis accepit. ut ds autem fontẽ aquȩ uiuȩ salientis in uitã ȩternã
credentib ꝓpinauit. Accepit nom̃. ut hoc nom̃ cęlestia. terrestria¬
mana fiagilitas non dubit& sequi. ubi caput suũ uiderit gloriari. Unctusẽ.
ut crismatis ipsius unctione a labe prioris hominis & delicto purgeniur: exxi¬

Expanded text:
dit, vel si quae alia quae Pater Filio indivisibiliter et inseparabiliter contulisse monstratur. Sed haec omnia habenti potius quam indigenti dedisse probatur, ista omnia quae perhibetur Pater Filio contulisse, alia in eo, et alia videntur esse in Filio, mendacem sine dubio facimus Filium, qui dicit sua esse quae Patris sunt. Sed si in his quae dixit mendax Filius invenitur, et evangelista simili vera sunt sicuti sunt quae Pater Filio inseparabiliter et indiscrete contulit, conticescant dementium hominum linguae, quae nituntur Filium a Patris substantia separare. Rogat Filius Patrem, ut hominem verum se gestare ostendat. Nam ut deitatis suae tristis accepit; ut Deus autem fontem aquae vivae salientis in vitam aeternam credentibus propinavit. Accepit nommana infirmitas sequi, ubi caput suum viderit gloriari. Unctus est ut chrismatis ipsius unctione a labe prioris hominis delicti purgemur. Exci
Abbreviated transcription (Latin):
& filio ut superius dictum ẽ ꝓcreauit. in qͦ minoris uel ministri ꝑsonã ut ipse fat
ñ metius tanta maiestas habebit: sed &e dm̃ eũ eẽ sicut ꝓmisisse memini his test¬
monus apꝓbabo : dauid ꝓphaea dicente. Audiã quid loquat᷑ in medñs ds. Nul
itaq dubiũ ẽ : quodom̃s ꝓphorȩ nonnisi ꝑ sp̃m̃ scm̃ adnuntient uelloquantur.
ipse uos docebit & futura adnuntiabit uobis. Sed ne ꝑflorifera prata diuin¬
dispono ad cos post dies illos dicit dñs. Lacharias spũ scõ repletꝰ ait. Benedictus

Expanded text:
io, ut superius ostensum est, procreavit, in quo minoris vel ministri personam, ut ipse fateri non metuis, tanta majestas habebit? XIV. Sed et Deum eum esse, sicut promisisse me memini, his testimoniis approbabo, David propheta dicente: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Nulli itaque dubium est quoipse vos docebit et ventura annuntiabit vobis . Item pedispono ad eos post dies illos, dicit Dominus . In Actibus apostolorum, ad Ananiam
Abbreviated transcription (Latin):
a quo ꝓcedit equari: ꝑ ꝓphaea dr eo testat᷑ &e dicit. Ego dnissirmans tonitruũ.
& creans sp̃m̃. Prorsus nunquã nuhi c̃gruũ ꝑse uidaeur qđ creatura suo cre¬
atori aequari. aut una cũ eodc̃ possit potestate potiri. ATHANASIUSD.
Si iudicis dementia ꝑmissũ tribuit uellargit᷑. ex diuinis auctoritatib

Expanded text:
a quo procedit aequari? cum propheta de eo testatur, et dicit: Ecce Dominus firmans tonitruum ea quo procedit aequari? cum propheta de eo testatur, et dicit: Ecce Dominus firmans tonitruum et creans Spiritum Amos, IV, 13. Prorsus nunquam mihi videbitur creatura suo creatori aequari, aut una cum eodem posse potestate potiri. Athanasius dixit: Si judicis clementia permissum tribuit et largitur, ex divinis auctoritatibus
Abbreviated transcription (Latin):
omã ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factũ estiuhil: homoper id qđ factus ẽ
ex muliere. factus sub lege. Natiuitas carnis manifestatio ẽ humanţ naturȩ
partus uirginis diuinȩ est uirtutis indiciũ. Infantia paruuli ostenditur
humilitate cunarũ. magnitudo altissimi declaratur uoce angłoꝵ. Simi¬
lis ẽ rudimentis hominũ quẽ herodes impio molit᷑ occidere. sed dñs est
om̃iũ quẽ magi gaudent supplicit̃ adorart. lam cũ ad prexursoris sui
iobannis baptismum uenit. ne laterae qđ carnis uelamine diuinitas trgeiae᷑.
uox patris decȩlo intonans dixit. Hic ẽfilius meus dilectus. in quo mͥ bene
complacuui. Quem utq sicut hominẽ diabolica temptat astutia. eidẽ sicut dõ
angłica famulantur officia. ł surire sitire lassesccre atq dormire. eiudenter
humanũ ẽ.¬
cidẽ deba acquali confessione conferri eũ ipse filius dicat. Ille megłificabit
& dabo sp̃m̃ itũ in uobis. Nunquid is qͥafilio mittit᷑ url ꝓcedit. eidẽ debae

Expanded text:
 ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; homo per id quod factus est ex muliere, factus sub lege . Nativitas carnis manifestatio est humanae naturae; partus virginis, divinae est virtutis indicium. Infantia parvuli ostenditur humilitate cunarum Luc. II, 7: magnitudo Altissimi declaratur vocibus angelorum . Similis est rudimentis hominum, quem Herodes impie molitur occidere ; sed Dominus est omnium, quem 821 magi gaudent suppliciter adorare. Jam cum ad praecursoris sui Joannis baptismum venit , ne lateret quod carnis velamine Divinitas tegeretur, vox Patris de coelo intonans dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Quem itaque sicut hominem diabolica tentat astutia, eidem sicut Deo angelica famulantur officia . Esurire, sitire, lassescere atque dormire, evidenter humanum eiisdem debet aequali confessione conferre? cum ipse Filius dicat: Ille me glorificabit,  mittitur vel procedit, eidem debet
Abbreviated transcription (Latin):
dic. Si stetissent in substantia mea & audissent uerba mea: auerterẽ eos
ab studus sius pessimis. Et ut id de filio dixisse ꝓbaret᷑. subiungit idẽ ꝓphaa
&e ait. Quis strtit in substantia mea. & uidit uerbũ meũ. Uerbũ enĩ esse

Expanded text:
dicit: Si stetissent in substantia mea, et audissent verbum meum, averterent eos dicit: Si stetissent in substantia mea, et audissent verbum meum, averterent eos a studiis eorum pessimis . Et ut eum de Filio dixisse probaret, subjungit idem propheta, et dicit: Quis stetit in substantia mea et vidit verbum meum ? Verbum enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ uel cuius lib&. animaliũ ginꝰ suȩ substantiȩ similit̃ gignant. ut nechomo
bouc̃ nec bos hominr̃ gener&. sed adhuc suã similitudinẽ eiusdẽq substantię
de sua substantia filiũ generare. cui totũ posse subirctũ ẽ. Sed ne absq scrip¬
turarũ diuinarũ testimonio mea oratio ꝑuaext᷑. aggredior ipsius opitula¬
tione munitꝰ filiũ de patris substantia in effabilit̃ natũ ex diuinis oraculis
approbare. Et cũ luculentȩ disputationis sermone ñ exargum̃to uel ex
philosophȩcȩ artis subtilitate urnientis. sed ex diuinis demonstrauero do¬
cum̃tis : tunc demũ arrius obmutesc&. cũ filiũ de patris substantia genitũ
bens ait. Cum sit inquit imago inuisibilis dĩ . & figurã substantiȩ eiꝰ gȩrens
Picremias quoq prudentissimꝰ ꝓphaearũ dedĩ patris ꝑsona concionat᷑ &

Expanded text:
hominum vel cujuslibet animalium genus suae substantiae similes gignat, et nec homo hominum vel cujuslibet animalium genus suae substantiae similes gignat, et nec homo bovem, nec bos hominem generet; sed ad suam similitudinem, id est suae de sua substantia Filium generare, cui totum posse subjectum est. Sed ne absque Scripturarum testimonio mea oratio pervagetur, aggredior ipsius opitulatione munitus, Filium de Patris substantia ineffabiliter natum ex divinis oraculis approbare; ut dum luculento disputationis tramite, non ex argumento philosophicae artis veniente, sed, ut dixi, ex divinis demonstravero documentis, tum demum Arius obmutescat, cum Filium de Patris substantia genitum, bens, ait: Cum sit, inquit, imago invisibilis Dei, et figuram substantiae ejus gerens . Jeremias quoque, prudentissimus prophetarum, de Dei Patris persona concionatur et
Abbreviated transcription (Latin):
quo fidei suȩ pedẽ referat nesciat. Nolens enĩ c̃siteri dm desua substantia
in corruptibilit̃ grnuisso. in ea c̃fessionis necessitate attrabit᷑. ut eũ neg&s
omĩ modis geniuisse. Sed hoc ipsũ negare. obiuantib undiq & clara uoci¬
feracione exclamantib siue ꝓphoricis siue aplĩ cis uocib. nunquã sine
dubio porerit. PROBUS IUDEX OIXIT. Quidin hac ꝓsecutionũ ur̃arũ ad¬
sertione cognoscere potui. ultima examinis nr̃i sententia retneuit. Nunc ũ
si quid uob̾ adhuc dediuinis scripturis fidri urȩ c̃gruentia suꝑec̃ putatis ꝓferre
ignamini. quo facillunc queamꝰ ꝓcessu dispritationis quid ueri ratio c̃tineat in¬
fiddit̃ imminere ut siliũ de patris substantia natũ ex diunus uoluminib ꝓꝑꝓ¬
beiꝰ. quãquã omiuĩ ꝓsecutionũ mearũ sententia se habere monstrat᷑. ut sicut

Expanded text:
quo fidei suae pedem referat, nesciat. Nolens enim confiteri Deum de sua substantia quo fidei suae pedem referat, nesciat. Nolens enim confiteri Deum de sua substantia incorruptibiliter genuisse, in eam confessionis necessitatem attrahitur, ut eum neget omnimodis genuisse. Sed hoc ipsum negare, obviantibus undique et clara vociferatione exclamantibus, sive propheticis sive apostolicis vocibus, nunquam sine dubio poterit. VIII. Probus judex dixit: Quidquid in hac prosecutionum vestrarum assertione agnoscere potui, ultima examinis nostri sententia retinebit. Nunc vero, si qua vobis adhuc de divinis Scripturis fidei vestrae congruentia superesse putatis, proferre dignamini, quo facillime queamus processu disputationis quid veri ratio contineat ine Patris substantia natum ex divinis voluminibus approbemus; quanquam omnium prosecutionum mearum sententia ita se habere monstratur, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ose opinionis dãnabilẽ metũ fateri urginẽ partu ñ potiusse corrũpi. & for¬
midare dm̃ ne corruptionis uicio subiacerae de sua ñ potuisse substantia gene
rare : Uolentr igit᷑ dõ corruptibilis naturȩ iurgo sint ullo pudoris dampno filiũ
tuit. ut de sua substantia filiũ incorruptilit̃ generare potuerit: Trgo qr dm̃
de seipso filiũ generasse & diuinarũ scripturarũ testant᷑ eloquia. & insua id¬
arrius superiore ꝓsecutione fassus ẽ : iudica uiroꝵ optime probe quis ma¬
gis cũ diuinis conueniat scripturis. utrũ ego qui obhoc unius substantię filiũ
rursus incorruptibilit̃ genuisse ꝓfitror qr excellentissimã diuinę maresta¬
tis substantiã ꝑ su ineffabilẽ potentiã corruptioni subiacere nullatenꝰ
potiusse. an iste qui in tanto ancipitis intellegentiȩ discrimine positꝰ ẽ ut

Expanded text:
osae opinionis damnabilem metum fateri Virginem partu non potuisse corrumpi, et forosae opinionis damnabilem metum fateri Virginem partu non potuisse corrumpi, et formidare Deum ne corruptionis vitio surare! Volente igitur Deo, corruptibilis naturae Virgo, sine ullo pudoris damno filium tuit, ut de sua substantia Filium incorruptibiliter generare potuerit? Ergo quia Deum de seipso Filium generasse, et divinarum Scripturarum testantur eloquia, et in sua Arius superiori prosecutione fassus est, judica, virorum optime Probe, quis magis cum divinis conveniat Scripturis; utrumne ego, qui ob hoc unius substantiae cum Patrursus incorruptibiliter genuisse profiteor, quia excellentissima divinae majestatis substantia, per sui ineffabilem potentiam corruptioni subjacere nullatenus potuisset; an iste qui in tanto ancipitis intelligentiae discrimine positus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ quia cuncta operat᷑: pedes quia ubiq ẽ. ita uterũ quia descipso in effabilit̃
genuit accipere debes. Nec troportee infidelit̃ opinari. quia si descipsogenuit¬
corrũpi utiq potuit. quẽ ut omĩ potentr̃ & in corruptibilẽ gentrare potuerit
nec ipsageneratione corrũpi potuerit fidelit̃ conuenit ꝓfiteri. Nã si mirabilit̾ ex
urgine contra rerũ naturã incorruptibilit̃ credit᷑ natꝰ. quantomasis ex patre cre¬
dendus incorruptibilit̾ genitꝰ Si enĩ substantialis natura uirginis quȩ exipsa utiq
corruptibilis naturȩ conditione passioni & corruptioni potuit subiacere in teme¬
rata pudoris integritate & infractis uirginalib claustris mirabili incorruptionis
intrgritate filiũ generauit. curñ magis ut dixi incorruptibili genito ex se in cor¬
ruptibilit̃ filio dm̃ corrũpinon potiusse credamꝰ. & obnouũ atq infandũ monstri¬

Expanded text:
manus quia cuncta operatur, pedes quia ubique est; ita uterum, quia de seipso ineffabiliter manus quia cuncta operatur, pedes quia ubique est; ita uterum, quia de seipso ineffabiliter genuit, accipere debes. IX. Nec te oportet infideliter opinari, quia si decorrumpi utique potuit; quem ut omnipotentem et incorruptibilem generare potuerit, nec hac ipsa generatione corrumpi potuerit, fideliter convenit profiteri. Nam si mirabiliter ex Virgine contra rerum naturam incorruptibiliter creditur natus; quanto magis ex Patre credendus est incorruptibiliter genitus? Si enim substantialis natura Virginis, quae ex ipsa utique corruptibilis naturae conditione passioni et corruptioni potuit subjacere, intemerata pudoris integritate, et infractis virginalibus claustris; mirabili incorruptionis integritate filium generavit; cur non magis, ut dixi, incorruptibilem 108 Deum, genito ex se incorruptibiliter Filio, corrumpi non potuisse credamus? O novum atque infandum monstru
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxiũ ius introducere dm̃. qui ceiã in eũ corporalẽ uteri appellationẽ
accipere ñ metius. Necesse ergo erit ut aut membris cõpositꝰ sit si uterũ
haba. aut corruptioni ut dixi obnaexius si desua substantia generauit.
TNANASIUS .Er. Recte id me sensisse argueres. siego dm̃ habere uterũ
ꝓpriȩ temeritatis p̾̃sumptione sinc ullo diuinȩ legis testimonio ad firmassẽ.
Et cũ ipse ds ad repellendã credere nolentiũ in saniã hoc de seipso ꝓnuntiare
dignat᷑ ẽ. quo euidentius ꝑ uteri nuncupationẽ ñ ex trinsecꝰ ñ aliunde.
sed aseipso idẽ desua substantia filiũ generasse docer&. cur mͥ uiciosȩ cre¬
dulitatis notã infigis. cũ hocpotius dõ dicere possis : Si habes uterũ cõpo¬
situs cris. si de tripso genuisti corruptioni obnorius eris. Nam itam dm̃ uterus sinc
aliqua mẽbroꝵe cõpositione accipit᷑. sicut &e oculi & aures. & manus. o pedes

Expanded text:
obnoxium vis introducere Deum; qui etiam in eo corporalem uteri appellationem obnoxium vis introducere Deum; qui etiam in eo corporalem uteri appellationem accipere non metuis. Necesse ergo erit ut aut membris compositus sit, si uterum habet; aut corruptioni, ut dixi, obnoxius, si de sua substantia generavit. Athanas us dixit: Recte id me sensisse argueres, si ego Deum habere uterum, propriae temeritatis praesumptione, sine ullo legis divinae testimonio affirmassem. At cum ipse Deus ad refellendam credere nolentium insaniam hoc de seipso pronuntiare dignatus est, quo evidentius per uteri nuncupationem, non extrinsecus, non aliunde, sed de seipso, id est de sua substantia se Filium generasse doceret, cur mihi vitiosae credulitatis notam infigis? cum hoc potius Deo dicere possis: Si habes uterum, compositus eris; si de teipso genuisti, corruptioni obnoxius eris. Nam ita in Deo uterus sine aliqua membrorum compositione accipitur, sicut oculi, et aures, et manus, et pedes