comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciua qͤ in diuisura agri ñ effi¬
ciunt centuriam .i. uigera ducẽ¬
ta. Area dr̃ tabulaꝵ equalitas.
Dicta aut̃ area a planicie atq e¬
qͣlitate. Unde ⁊ ara. Alii aream
uocatam dñt. qd̃ ꝓtriturandiᷤᷤ
frugib eradatur. uł qd̃ ñ tri¬
turent᷑ mea nͥ arida. Paratũ ÷
cuiꝰ feni copia arm̃ta tuent᷑. cuiꝰ
uet̾es romani nom̃ indiderũt.

Expanded text:
civa quae in divisura agri non efficiva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tos agros dicebant .i. siluas ⁊ pas¬
cua: agrũ u̾o qui colebat᷑. Nam
Unde ⁊ rusticꝰ noĩat᷑. Hec agg̃s¬
tiũ pͥma ⁊ cciosa felicitas Sege
pondit auari agricole. Compas¬
cuus ager dictus qui a diuisoribꝰ
agroꝵ relictus ẽ ad pascendũ ꝯ¬
munit̾ iuscinis alluiius ager
ẽ quẽ paulatim fluuiꝰ m agrũ
reddit. Arcifimꝰ ager dictus ẽ.
qͥ a certis lineaꝵ m̃suris ñ cõti¬
net᷑. S arcent᷑ fines eiꝰ obstu flu¬
minũ montiũ arboꝵ. Unde ⁊ ĩ
nit. Noualis ag̾ est pͥm̃ ꝓcissuᷤ¬
darũ sͥ uiriũ cã. Noualia eĩ se¬
mel cũ fructu erũt: ⁊ semł uacua.
tura exierit: sic̃ ex consul qd̃ cõ¬
sulatu discesserit. Uligmos ag̾
qui aliqñ siccatur. Uligo enĩ hu¬
mor t̾re ẽ naturał ab ea nũqmͣ
recedens. Subsicuia st̃ ꝓpͥe que
sator de mat̾ia p̾cidens qͣi super¬
uacua abicit. Inde ⁊ subsicina
agri qͦs in ꝑtica diuisos recusãt
qi st̾iles uł palustres. Item sb̾si¬

Expanded text:
tos agros dicebant, id est, silvas et pascua: agrum vero, qui colebatur. Nam unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Segepondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in nit. Novalis ager est primum proscissurium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. tura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subse
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ꝓ lamite t̾re ꝯstitiu solet. pꝰ¬
sessiones st̃ agri late patentes pͥu¬
blici pͥuatiq qͦs initio ũ manci¬
patione. S quis ut potuit occu¬
pauit atq possedit. Unde ⁊ nũ¬
cupate. Fundꝰ dictus. qd̾ eo funda¬
tur. uł stabiliat᷑ patrimomũ. fũ¬
dus aũ ⁊ urbanũ edificiũ ⁊ rusti¬
cũ intelligend̾ ẽ. Prediũ qd̾ ex
omĩb patrisfamilias maxĩe pre
ut p̃de noĩe hẽant. Om̃is aut ag̾
ut uarro decet qͣgrifarius diui¬
ditͭ. Aut enĩ ariuis ẽ ager .i. satio¬
nalis: aut ꝯsitͦ .i. aptus arborib.
Aut pascuus qui ħ̾bis tm̃ aut aĩa¬
lib uacat: aut floreus ut st̾ or¬
ti apib ꝯgruentes ⁊ florib qd¬

Expanded text:
quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes, publici privatique, quos in initio non mancipatione, sed quisque, ut potuit, occupavit atque possedit: unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem urbanum aedificium et rusticum intelligendum est. Praedium, qomnibus patrifamilias maxime praeut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat, aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et florib
Abbreviated transcription (Latin):
Disfiitio legalis est: arm
stitutione in qͣ sit posita q̃ti¬
tur. Status gͦ tam rationa¬
les qmͣ legales a quibdam¬
certuis decem ⁊ octo ꝯnume.¬
rati st̃. Cet̾um. scd̃m rechori¬
cos tullii decem ⁊ nouem rep¬
nem int̾ rationales pͥncipalr̾

Expanded text:
Definitio legalis est, cum Definitio legalis est, cum stitutione, in qua posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam decem et octo connumerati sunt. Caeterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem invnem inter rationales principal
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est defendit. S ut ignos¬
catur postulat. qͦd nos ad pe¬
nitentes ꝓbauimꝰ ꝑtine. Re¬
ria. lacessitus sit. Comꝑatõ
est cum aliud aliqt alt̾ius
factum honestum. aut utle
contendit᷑ qd̾ ut fieret illud
gatio est: cum fcm̃ quid̃ con¬
ceditꝰ᷑: s culpa remouet᷑. Hec
ꝑtes ht̃ tres. Imprudentiã
casum. necessitatem. Dep̾ca¬
tio est cum ⁊ poete peccasse
⁊ consultu pectasse. reꝰ ꝯfitet᷑
⁊ tanĩ ut ignoscat᷑ postulat. qd̾
genꝰ ꝑ raro post accid̾e. Item
exlegͥali statu hec oruint᷑ io
scͥptum ⁊ uoluntas. leges cõ¬
trarie. ambiguitas. collectõ
siue rõnatio. ⁊ diffmitio le¬
galis Scͥptum ⁊ uoluntas ẽ.
scͥptoris dissidere. Legis ꝯs¬
rie status ẽ.⁊ qñ int̾ se due
leges. aut plures discrepare
noscunt᷑. Ambiguitas est cũ
id qͥd scͥpͥtum est. duas aut
plures res significare uidet᷑.
Collectio uł rationatio est. qñ
qd̃ ñ scriptũ est inuenitur.

Expanded text:
factum est, defendit, sed ut ignosfactum est, defendit, sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probavimus pertineria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illudgatio est, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando eo quod scriptum est invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
q consistat. Eit aũt ex intẽ¬
tione ⁊ depulsione. Status
⁊ legalis. De rationali oriun¬
tur. ꝯiectura finis̃. qͣlitas tͣns¬
latio. De fine uidicialis. ⁊ le¬
galis. De iudiciali absoluta ⁊
assumptiua. De assumptiua
ꝯcessio. remotio cͥminis. relatõ
cͥminis. compensio. De cõcessi¬
one purgatio ⁊ dep̾catio. Cõ
ab alio ꝑ negat᷑. Diffinitũ
status ẽ cũ id qd̾ obitit᷑ nõ ħ
ẽẽ ꝯtendit᷑. s quid illud sit
adhihitꝰ diffintionib appro¬
bat᷑. Qͣutas ẽ dum qͣlis res
gocii ꝯtrou̾sia agit: ꝯstititio
generaris appellat᷑. Tanslatõ
aut ñ ap̃ quos. quo temꝑe. qͥ
lege. quo crame qua pena õ¬
porteat. Translatiua ꝯstitu
tio: qd̃ actione tͣnslanonis ⁊t
ꝯmutationis indig̾e uidetur.
Iudicialis est in qͣ equi ⁊ recti
natura ⁊ premii aut poene
ratio querit᷑. Negociał ẽ n
qͣ quid iuris ex cuuli more
⁊ equitate fit. consid̾at. Assũp¬
tiua est q e ipã ex se nichil
cessio est cum reus sĩ id quod

Expanded text:
 constitutio; fit autem ex intentione et depulsione. Status et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine, iudicialis et negotialis. De iudiciali, absoluta et assumptiva. De assumptiva, concessio, remotio criminis, relatio criminis, comparatio. De concessione, purgatio et deprecatio. Item ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res gotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat, translatiua dicitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil cessio est, cum reus non ad id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mũdum. Locus ꝯmunis ad
demonstratiuũ uituꝑationis
genꝰ ꝑtinet: qd̾ tam̃ abeo in
iquo differt. Nam uitupatõ
que contͣria est laudi: sp̃alit̾
qd ctam facientis ꝑsonam ad¬
iibetur. Cõmunis u̾o locus ge¬
neralit̾ in facti c̾mine p̃ponit᷑.
sente ꝑsona ñ tm̃ in hoĩem
qnͣtũ in ip̃m c̾men exponit᷑.
Om̃e enĩ uitiũ ñ in uno tan¬
tũ. s etiam ꝯmune ĩ pluri¬
mis ĩuenit᷑ .u. de gemino statu
Ausarũ statu a p̃ retho cãre.

Expanded text:
minem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti crimen praeponitur. sente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune in plurimis invenitur. § 5 De gemino statu causarum. Status apud Rhetores
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratiuũ indiciale: deli¬
b̾atiuũ genꝰ ẽ in quo de qͥb li¬
bet utilitatib uite. quid aut
debeat aut ñ debeat fien tͣcta¬
tus. Demonsttͣiuũ in qͦ lauda¬
bilis ꝑsona aut rep̾hensibit
ostendit᷑. Iudiciale. in quo de
ip̃ius ꝑsone facto. Aut poene
aut p̃mit sm̃a datur. Dictũ
aũ iuidiciale eo qd̾ iudicet ani¬
dat utrum łaudabił p̾mio
dignus sit: aut cte reus con¬
dempnari lib̾ari ue supplicio.

Expanded text:
demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet homidat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio.
Abbreviated transcription (Latin):
uũ genus uocat᷑ eo qd̾ de una¬
qͣq re in eo delib̾et᷑. Hus ge¬
nus dupłx ẽ. suassio ⁊ disfu¬
asio. id est de expectando. ⁊ fu¬
giendo idẽ faciendo ⁊ ñ faci¬
endo. Suasoria aũt in tͥbus
locis diuidit᷑. honesto. utili
⁊ possibili. Hec difft̃ aliqͥd
a delib̾atiua causa: quia sua¬
soria eget alt̾a ꝑsona. scilicet¬
Insuasoria aut̃ due stͥ q̃ pluc
ualent: spes ⁊ metꝰ. Demon¬
q rem ut laudando aut ui¬
tuꝑando. demonstrat. Qͦd ge¬
nꝰ duas ht̃ spẽs: laudem ⁊
uituꝑationem. Laudis ordo
trib temꝑib distinguit᷑. añ
ip̃m. in ipm̃i. post ip̃m. Ante
ipm̃. ut. que te tam leta tu
res. Post ipm̃ ut infreta dũ
fluiii current dum monti¬
b um̾bre lustrabũt. cõnexa
polus dum sidera pascet. Sem¬
ꝑ bonos nom̃q tuũ faudes¬
q manebunt. Pari ordine e
contͣrio ⁊ in uituꝑatione hoĩs
hec forma seruanda ẽ. ante
hoĩem. in hoĩem. post hoĩem.
Locus ꝯmunis: Locus rethori

Expanded text:
vum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, delibeIn suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonque rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulres. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabunt, convexa polus dum sidera pascet, Semper honos, nomenque tuum, laudesque manebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ querit᷑ quid int̾sit int̾ re¬
gem ⁊ tyramiũ adiecta dif¬
fentia quid utꝙꝵ sit disfati¬
C. idest rex est modestꝰ ⁊te¬
mitis. Septima spẽs difai¬
hitiõis est qm̃ greci catame¬
taforan latini ꝑtranslatio¬
hẽ dñt ut cio in topias:
uarie trastari pot̾. Modo
enĩ ut moueat. mͦ ut designet.
mͦ ut intupet. aut saudet..
It moneat nobilitas est iuir¬
tutis modoꝵ ap̃ post̾os sarci¬
na. Nt designet apex ẽ. arx

Expanded text:
cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: uarie tractari potest; modo enimodo ut vituperet, aut laudet: ut moneat, nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina; ut designet, caput est arx
Abbreviated transcription (Latin):
gultis harinidinib q ꝯtextũ
quib possint hoĩes tueri a
iii frigoris uł caloris iniuria.
Tuguriũ casa ẽ qmͣ fatuuit
sͥ custodes uineaꝵ. ad tegi¬
men sui. q. tegurium siie ꝓp¬
sr ardorem solis ⁊ radios de¬
lmandos: siue ut indeuel
hoĩes uł bestiolas qͤ insidia¬
ri solent natis frugib abi

Expanded text:
gultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abi
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in domo sua sepeli¬
ebatur. postea uetitũ ẽ legis
ne forte ip̃o corꝑa uiuẽtia
ꝯtacta inficentur. Monum̃¬
tũ idõ nũcupat᷑ eo qd̾ m̃tem
moneat ad defuncti memo¬
riam. Cum enĩ ñ uideris mo¬
Excidit tanꝙͣ mortuus a cor¬
de. Cum aũ uideris monet
m̃tem ⁊ ad menioriã redu¬
cit te. ut mortuũ recorderis.
Monum̃ta itaq ⁊ memorie
ꝓͥ m̃tis amonitõe dicte. Tumis¬
lus dictus qiͣ tumens cellus
eo qd̃ ibi corꝑa assumantur
Sartia .n. grece caro. fagus
comed̾e d̾r. Mausolea st̃ sepl¬
chra seu monum̃ta regum.¬
a mansoleo rege egyptiors
dicta. Nam eo definicto uxo
eiꝰ mire magnitudis ⁊ pul¬
chritudinis extruxit sepul¬
monum̃ta p̾cigsa ex nõie
eiꝰ mausolea nũcupentur
Diramides ẽ genꝰ sepulc̾rũ
qͥdratum ⁊ fastigiatũ. ult
omnẽ excelsitatem qͤ fieri
manu possit. Unde ⁊ m̃su¬
lam hr̃e umbͣm dñt. Tali
aũ edificio surgunt ut a la¬
to incipiant ⁊ mangusto
finant᷑. sicut ignis. Pir .n.

Expanded text:
quisque in domo sua sepelebatur: postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris moExcidit tanquam mortuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. eo quod ibi corpora absumantur; sarci enim grece caro, phagos comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monuma Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulmonumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. Stefanite a rotũditater
Rodie ⁊ libie a regionib nũcu¬
pate st̃. Ceraunie uͦ qd̃ rubeãt
rubore. Abũ enĩ umũ reddit qͤ
cũ sit uniꝰ noĩs. ñ unã spẽm red¬
dit. Ammee due Semine ab eo
due qd̃ duplices uuas dmmittũt.
Aminea lagana. qr plꝰ oĩb la¬
nescit lanugine. Eubiliana.
dicta qr eius matla rubet. Seni¬
cia minutinatia ⁊ dure cutis
uuas ht̃. nobilitate aminiam
sequit᷑. secunditate p̾cedit: ꝙͣ

Expanded text:
tudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit. Amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant. Aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubeliana dicta, quia ejus materia rubet. 19. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet, nobilitate amineam sequitur, fecun
Abbreviated transcription (Latin):
duracine. purpuree daitihi. Ro¬
die libie. ceraume. stefanite.
pediane. unciarie. cidomite ⁊¬
numisiane. Durabiles aũ ꝑ to¬
tam hyemẽ. uennicule ⁊ numi¬
siane. Precoqͤ uocate qd̃ cito ma¬
turescunt. ⁊ añ os sole cofͣtur.
Das greti lagos dñt qd̾ curãt ad
maturitatem uelocit̾ ut lepus.

Expanded text:
inae, purpureae, dactyli, Rhdiae, Lybicae, cerauniae, stephanitae, tripedaniae, unciariae, cidonitae. Durabiles autem per totam hiemen Venuculae et Numisianae. 16. Praecoquae vocatae, quod cito maturescant, et ante omnes sole coquantur. Has lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter, ut lepus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut due sint bmor pedũ: t̾cia ha¬
beat pedes duos. uncias decẽ qͣs
eqͣli crassitudme politas extͤmis
acuminib sibi ungit. ut scema
t̾goni faciant id erit norma. Re¬
gula dicta qd̃ sit recta qrͣ rectula ⁊

Expanded text:
ut duae sint binum pedum, tertia haut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et
Abbreviated transcription (Latin):
didum is utunt᷑ eo pictores. ꝓpt̾
nimiam pinguedinẽ. Anulare
qd uocant candidũ ẽ gͦ mulie bͤs
picture luminant᷑. Fit ⁊ ipm̃ ex
creta. admixtis iutreis gẽmis. Ce¬
russa fit hoc mͦ. In uaise enĩ aceto
acͥrimo ĩpleto sarm̃ta amine ĩ eo¬
dem uasculo collocabis. ac suꝑ sar¬
menta tabulas plũbi temussimaᷤᷤ
pones. demde uas diligentissime
claudis illiuisq ne aliquid inde¬
spiraminis exeat. Post dies autẽ
tͥgnita uas aꝑitur. ⁊ ex distillati¬
one tabulaꝵ ĩnata cerussa ĩueni¬
tur. Qͦd ablatum ⁊ arefcm̃ t̾itur.
atq it̾um aceto admixto ĩ pastul¬
lis diuidit᷑. ⁊ in sole siccatur. Hac
obseruantia si lãminas ereas sar¬
mentis supponas erudinẽ creant
calcantum. De instrum̃tis edificioꝵ
⁊structuram aũ ꝑietũ ad normã
fieri ⁊ ad ꝑpendiculũ respond̾e o¬
portet. Norma dita greto uoca¬
bulo. extͣ ꝙͣ nicħ rectum fĩ potest.
Componit᷑ aũ ex tͥb regulis. ita

Expanded text:
didum, nec utuntur eum pictores propter didum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in solobservantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum. De instrumentis aedificiorum . Instructura autem parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
edificata . qͤ furũ retmeat. Hiuc
pictores cũ aqͣ admiscent gluter
ut illustͥus resplendeat. Ad fe¬
stinationẽ aũ oꝑis etiã sarm̃toꝵ
uet̾um carbones cũ gludino tri¬
ti ĩ ducentis ꝑietib attͣmẽti spe¬
ciem reddũt. Sũt ⁊ qͥ uinificem
sictatam excoqnͣt. affirmãtq si
ex bono umo fex fuit indici spe¬
ciem id attram̃ti p̾bere. S ⁊ sar¬
mentũ uue nigre umo optimo
tiactũ. Post ea qmͣ siccitate arue¬
rit si exuras ⁊ contas adiecto
glutine ntorẽ indici reddetius¬
taq plurmia necessaria ẽ nlło
negocio ꝓuenit. Nam ⁊ si gle¬
bam silicis bone igne extoqͣs. ⁊ a¬
ceto acrimo suꝑfusam extinguaᷤᷤ
Madefacta spongia colorem purpu¬
reum reddet. eam uͥ contͥueris us¬
ta erit. Om̃e aũ atͣm̃tũ sole ꝑfi¬
citur. Om̃s colores calcis admixti¬
one corrumpunt᷑. Melmũ dem̃
qd̾ eiꝰ metallifa̾ sit una ex cicladi¬
b insula melos noĩe. Est enĩ cã¬

Expanded text:
aedificata, quae fumum retineat. Huic aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim can
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑit. In italia exarene pulu̾e
⁊ iutri fiore idem faciũt. S si
cipͥũ infornace adustũ huic ꝑ¬
mixtiomi addes. nestoriani si¬
militudo erit. Durpurissimi
ex creta argentaria cũ purpuriᷤᷤ
ꝑit̾ tinguit᷑. libetq eũ colorem
celerus lanis. Precipuũ ẽ tamẽ
aluid qd̃ ad huc uasi rudib me¬
dicam̃tis meb̾atum ꝓximũ est
egesto eo addita creta in uis idẽ
⁊ trtiens id fcm̃ ẽ eleuat᷑ boĩtas.
no maxime inficit rubeaq. Indi¬
cũ in indicis ĩuenitꝰ calamis spu¬
ma ad hente limo. Est aũ coloriᷤ
tianei mixturã purpure ceruli¬
q mirabilẽ reddens. Est aũ ge¬
nꝰ in purpurariis osfmis spuma
in ereis cortinis innatans. ꝙͣ in¬
fectores detͣhentes siccant. Atͣ¬
mentũ dcm̃ qd̾ sit atrũ. Cuiꝰ spẽs
⁊ picture ⁊ cotidiano usui nccͣania
ẽ. Iste int̾ facticios ẽ. Fit em̃ ex
fuligine płib modis siꝑ arden¬
tes tedas resma adiecta. Lasculo

Expanded text:
repperit. In Italia ex arenae pulvere repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. no maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo
Abbreviated transcription (Latin):
ris topazio nascitꝰ colore cinnaba¬
ri odore sulphureo. Inuenit᷑ aũ
in aureis ⁊ argentariis metallis
melior: qͦ magis rufa quo mag̃
uirꝰ redolet: qmͣꝙͣ ⁊ cerussa si tor¬
reatur in fornace sandaracũ fac̾.
unde ⁊ color eiꝰ flãmeus. Qͦd si
torreatur ⁊ eqͣ ꝑte rubrica ad¬
mixta sandice reddet. Arsenicũ
qd̾ latmi obcolorẽ auripigm̃tũ
uocant. Colligit᷑ in ponto ex
auraria mat̾ia. uͥ etiam sanda¬
rica optimũ ẽ. qd̾ maureũ colo¬
rem transit purũ ⁊ fissile gͣa¬
dius aut sandarice siłe ẽ det̾uis
iudicatur. Est ⁊ g̾ciũ genꝰ squa¬
mosũ qͦ miscet᷑ aureus color
His eoꝵ ut sandarice s acor. O¬
cra ⁊ ipã in insula rubri mariᷤᷤ
topazion gignit᷑. uͥ ⁊ sandari¬
sa. Fit quo ⁊ ocra exusta rubri¬
ca. ĩ ollis nouis luto c̾cũlitis. qͦ
qnͣto mag̃ in cammo asserit.
tanto melior fit. Nenetũ ceru¬
leũ temꝑale. pͥmũ alexand̾a

Expanded text:
ris Topazo nascitur, colore cinnabaris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gradius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria
Abbreviated transcription (Latin):
pigm̃ti hẏspania cet̾iᷤᷤ regionib
plꝰ huñdat: unde etiam nom̃ ꝓpͥo
flumini dedit. Huiꝰ distillatio
argentũ liqͥdum gignit. Miniõ
narin a dracone ⁊ barro . i elefã¬
te cognoĩatũ. Auĩt enĩ draconũ
ẽẽ sangͥnẽ dũ implicant elefan¬
tes. Ruũt enĩ belue ⁊ dͣcones
obriuĩt᷑. quoꝵ fusus cruor t̾ram
inficit. fitq pigm̃tũ qͥcqͥd solo
tinx̾it. Est aũ pulus coloris ru¬
bri. Prasm .i. creta uiridis. ⁊ si ĩ
aliqͥb t̾ris ꝓmiscue gen̾et᷑ opti¬
na tm̃ in libia tirenensi. Crisso¬
cola colore prassino ẽ dicta. qd̾ ue¬
na eiꝰ aurũ hr̃e tͣdit᷑. Hec ⁊ in
armenia nascit᷑. s ex matedo¬
na ꝓbabilis uenit. fodit᷑ enĩ ex
metallis eris. Cuiꝰ ĩuentio argen¬
tum eqͤ uiditiũ ꝓdit. NIam ue¬
ne eius cũ his hñt nate᷑ sccietatẽ.
Cypͥa ab insula cipio uͥ płima reꝑi¬
tur. Eandaraca in ĩsula rub̃ ma¬

Expanded text:
pigmenti Hispania ceteris regionibus pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion nnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedoprobabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut sũme sb̃̾tilitatis exist̾ent. Co¬
lores aũ nascũtur aut fũt. Nas¬
cũtur. ut sinopis. rubrica. pari¬
toniũ. melinũ. fretia auripig¬
menti cet̾i fingũt᷑. aut arte aũ
ta in ponto Ẽt Inde nom̃ a smo¬
pe urbe accepit. Spẽs eiꝰ tres. ru¬
bra ⁊ minꝰ rubens. ⁊ int̾ has media.
Rubrica uocata qd̾ sit rubra. ⁊ san¬
gͥueo ꝓxima. Hec płimis locis
gignit᷑. S optima ponto. Uñ
⁊ pontica dr̃. Syricũ rubri co¬
loris pigmĩetũ ex qͦ ⁊ libroꝵ ca¬
pita scͥbunt᷑. Ipm̃ ẽ ⁊̃ feniceũ
appellatum ita eo qd̃ in syria col¬
ligatur in litorib rubri maris
uͥ fenices inh̃itant. Aliud ẽ aũ
sericum. aliud syricum. Nã se¬
ricum lana ẽ qͣm seres mittunt
ces in rubri maris littorib colli¬
gunt. Est aũ int̾ facticios. Nã
sepe sit aut sinopide. aut sandi¬
ce mixtis. Mimũ pͥmi gͤci ĩephe¬
sioꝵ solo ĩuenisse tͣdunt᷑. Cuiuiꝰ

Expanded text:
ut summe subtilitatis existerent. Cout summe subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur ut sinopis, rubrica, parethonium, melinum, fretia, auripigmentum. Ceteri finguntur, aut arte, aut in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; ces in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ grece qd̾ latme fing̾e t̾ra
uł gẏpso sibitudies. Nã ⁊ ĩpͥssa
argulla form aliqmͣ fac̾e plastis
est. Unde ⁊ ꝓthoplastus ẽ dictꝰ
insa fu̾it ad recordationẽ m̃tem
reducit. Pictura aũ dc̃a qiͣ fictura.
Est enĩ ymago ficta ñ u̾itas. Hĩc
⁊ fuscata .i. ficto quodam colore il¬
lita. nitħ fidei ⁊ u̾itatis h̃ntia. U
studio coloris excedũt. ⁊ fidẽ dũ
augere contendũt ad mẽdatiũ ꝓ¬
uehunt. sic̃ qui chimerã tͥcapitẽ
prgũt: uł scillam. hoĩem sursũ
caninis aũ capitib cinctam deor¬
sum. Puturã egyptii excogitaue
rũt. Primũ iunbmͣ hõis lineis
cͥcumductam. Itaq mitio talis.
Sxd̾a singulis colorib postea di¬
u̾sis. Sicq paulatumn sese ars
ipã distinxit. ⁊ ĩuenit lum̃ atq
umbͣs disfe̾nciasq coloꝵ. Uude
⁊ nũc putores pͥus umbͣs qͣsdam
⁊ lineas future ymagius ducũt.
Demde colorib complent tenen¬
tes ordinẽ ĩuente artis. Colores¬

Expanded text:
dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui chimeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capi ibus cinctam deorsum. Pictorrunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui acutum dicebant. qͣd̃ reserua¬
penne qr acute. Et ecce nom̃ qd
reseruauit antiquitatẽ qr uet̾es
pẽnas dicebant. ñ puinas. Hec
⁊dolobra qd̾ ħẽat duo labra. Nã
securis simphc ÷. Dextͣlis dext̾e
habilis. Ascia ab astulis dicta.
qͣs aligno eximit: cuiꝰ diminu¬
tiuũ ẽ asciola. Estaũ manubͥo
cem malleum aut cauatũ uł bi¬
corne rastrũ. Scalprus dictꝰ qd̃
cculpturis ⁊ foraminib sit ap¬
tus qrͣ scalforꝰ. Cuiꝰ diminutuuiꝰ
scalpellus. Terebra uocata a u̾¬
me ligni qui nũcuꝑat᷑ terebra.
quẽ greci therodonã uocãt. Hĩc
dicta t̾ebra qd̾ ut uermis t̾endo

Expanded text:
qui acutum dicebant. De secuqui acutum dicebant. De secupinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio cem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus, cujus diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci teredona vocant. Hinc dicta terebra: quod, ut vermis, terendo
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Cuiꝰ pu̾i tm̃ ĩgeniũ f̾cur
ut dũ mat̾ie diuidende ꝯpendi¬
ũ q̃reret. spiam piscis muita¬
tus e fro lammam exasꝑans
dentiũ mordacitate armauit.
qmͣ serram artifices nũcupãt.
ꝓ cuiꝰ artis ĩuentione dedalus
magist̾ esꝰ ĩuidie liuore ꝑmo¬
tus p̾cipitem puerũ ex arte eie¬
cit. De huic exulatꝰ cretam abi¬
it. Ibiq aliꝙͣdui fuit ut fabłẽ
ferunt ex creta penris uolauit
in siciliam uenit. Circinꝰ dittꝰ qd̾
u̾gendo efficiat cͥculũ. Hiuiꝰ mo¬
dus duplicata linea fit qͤ simp
ꝑ latitudinẽ extensa fu̾at. Pũc¬
tus aũ in medio circini centrũ
agrecis dr̃. ĩ cuiꝰ mediũ cuncta ꝯ¬
uergunt. Securis uocat᷑ eo qd̾
ea arbores succidant᷑ qiͣ succͤris.
Itẽ securis qiͣ semicuris. Ex u¬
na enĩ ꝑte acuta ẽ. ex alt̾a fosso¬
ria. Hec ap̃ uet̾es penna uoca¬
batur. utramq aũ hñs aciem bi¬
ex utraq ꝑte h̃eat acutam aciẽ.
qiͣ duas pennas. Pẽnũ aũ anti¬

Expanded text:
ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam venit. 10. Circinus dictus, quod vergendo efficiat circulum. Hujus modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini, centrum a Graecis dicitur, in cujus medium cuncta convergunt. 11. Securis vocatur, eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis, quasi semicuris. Ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec et apud veteres penna vocabatur, utramque autem habens aciem, biex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas: pennum autem anti
Abbreviated transcription (Latin):
Trulle nom̃ fom̃ eo qd̾ trudit ⁊ de
trudit .i mcludit calce uł luto la¬
a scandendo .i. ascendendo uocate.
Herent enĩ ꝑietib. Scale aũ di¬
cunt᷑ aut une sint aut plures. qr
fex appellat᷑. Carpentariꝰ spĩ¬
le nom̃ ẽ. carpentũ enĩ solũ fac̃:
bricator ⁊ artifex. Sarcitestor dẽs
qd̃ ex multis hinc ⁊ in de ꝯĩctis
tabulis unũ tecti sartiat corpus.
Idem ⁊ tignars qr rectoria lignis

Expanded text:
Trulle nomen factum, eo quod trudit, id est includit calce vel luto laa scandendo, id est ascendendo vocate, herent enim parietibus. DEcludit calce vel luto lacuntur, aut unae sint aut plures, quia r ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, bricator et artifex. Sarcitector dictus, quod ex multis hinc et inde conjunctis tabulis unum tecti sarciat corpus: idem et lignarius, quia tectoria lignis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ qd̾ liũ det. Mat̾ia mde dicit᷑
om̃e lignũ qd̃ ex ea aliqͥd efficia¬
tur. uł si ad ianuam referas uel
ad statuam mat̾ia erit. Ad aliquid
elem̃ta mat̾iam rerũ ẽẽ dicimuᷤᷤ.
teria qrͣ mat̾ dicta. Trabes uoca¬
te qd̾ in tͣnsuso posite utrosq pa¬
rietes contineant. Aliuid aũ sł
tigna. aliud trabes. Tigna enim
iũcta trabem faciũt. Trabes aũ sp̾
cũ st̃ dolate. Tolus ꝓpͥe ẽ ueluti
scutum breue qd̾ ĩ medio tecto ẽ
in c trabes coeunt. C&ple uoca¬
te qd̾ copulent in se luctantes.
luctantes qd̾ crecti ĩuicẽ se tene¬
ant more luctantiũ. Agrantes as¬
seres ab asse dicti qr soli ponũtꝰ.
neq ꝯuincti. S̾cindule eo qd̾ scĩ¬
dantur .i. diuidant᷑. Epigri ⁊ cla¬
ui st̃ quib lignũ ligno adberet.
Claui aũ dicti qiͣ calibi qr ex ca¬
libe fiunt .i. fr̾o. Calibs enĩ frũ
est. Tabule a uet̾ib tagule uoca¬
ꝯunctio. Sectio aũ dicta a seqñ¬
do ea gͤ ceꝑit. Nain secare secta¬

Expanded text:
r, quod lumen det. Materia inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid elementa materiam rerum esse dicimus teria quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocatabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare secta
Abbreviated transcription (Latin):
est hic qui ꝯstat ex celo.
t̾ra ⁊ mari. cunctisq sẏderib
Qui idcuto mundꝰ est appellat᷑
quia semꝑ in motu est Nulla
ormatio m̃oi ita demõstrat᷑
Nam quẽ ad̾m erigit᷑ mũ¬
dui ĩ septẽtrionalem plagam:
tͣ declinat᷑ ĩ australem. Caput

Expanded text:
est is qui constat ex coelo et terra, mari cunctisque sideribus. Qui idcirco mundus est appellatus, quia semper in motu est; nullaFormatio mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declin
Abbreviated transcription (Latin):
sophi rotundũ nomine.
uolubile atq ardens ẽẽ dix̾unt.
Nocatuq hoc noĩe eo qd̾ tanꝙͣ
uas celatum imp̾ssa h̃eat sig¬
na stellarum. Distinxit enĩ id¬
ds̃ claris luminib ⁊ impleuit
sole scilz ⁊ lune orbe fulgen¬
ti: ⁊ astroꝵ micantiũ splendẽ¬
tib signis adornauit. Hoc a̾¬

Expanded text:
sophi rotundum, volubile, atque ardens esse dixerunt, vocatumque hoc nomine, eo quod tanquam vas coelatum impressa habeat signa stellarum. Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
situs sit numerꝰ cui sb̃iecta
est acaera. Werbi grã. Si ẽ
aera una in pͥmo canone. Si
sic ꝑ ordinem us ad decim̃¬
liquoꝵ euuͣgłistaꝵ sirilia
dixerunt. adsumes adiacen¬
tem numeꝵ capitłi. ⁊ reqͥres
ip̃m numerũ i suo canone
quẽ uidicat ibiq ĩuenies qͦd ⁊
qui dixͥunt: ⁊ iͣ demũ in corꝑe
inquisita loca q̃ ex ipĩs nume¬
ris uidicant᷑ ꝑ singula euu¬
gelia de eisdem dixisse ĩueĩes.
anon De canonibz conçi

Expanded text:
situs sit numerus cui subjecta situs sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canone; si sic per ordinem usque ad decimliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. § 16 De canonibus conci
Abbreviated transcription (Latin):
die rustici uersus uocãt. Sce¬
da est qd̃ ad huc enĩdatur
⁊ nec dum in libris redactũ
est: ⁊ est nom̃ grecum sieut
⁊ tbomus. De canomib euu
post ea eusebus cesariensis
secutus plenius composuit.
qs ideo fcĩ st̃ ut ꝑ eos ĩueni¬
re ⁊ scux possimꝰ qui reliqͦrs
euugłistarum similia aut
ꝓpͥa dix̾unt. Sũt aũt nũo
decem. Qͥrum pͥmus ꝯtinet
numerꝰ. in quib qͣtuor ea¬
dem dix̾unt. Matheus. Martꝰ.
lucas. Ioħ̾s. Sed̾s. in quib
tres. Matħ̃s. Marcus. lucas.
Teraus. in quib tres. Maths.
lucas. ioħ̾s. Qłtus. in quib
Sextus in quib duo. mxth̃s.
marcus. Septimꝰ in quibꝰ duo
Maths. iohes. Octaiuis in qͥ¬
u duo. lucas. Marrus. No¬
nus in quib duo. lucas. ioħs.
Decimꝰ in quib singuli eo¬
rũ ꝓpria q̃dam dix̾unt. Qͦrũ
expositio hec est. Per singlos
enmi euugłistas numerus qͥ¬
dam capitulis affixcus adiacet.
quib numerꝰ sb̃dita est ae¬
ra q̃dam mimo uocata que
udicat in quoto canone po¬

Expanded text:
e rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus. De canonibus evapostea Eusebius Caesariensis secutus plenius conposuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum Evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros in quibus quattuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt, quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone po
Abbreviated transcription (Latin):
ani corruptam gaiam̃te ĩcor¬
ruptam ꝯtendũt. Gnoite ⁊ tri¬
toite a theodosianis exorti st̃.
Ex quib gnoite ab ignoran¬
tia dicti: qr ꝑu̾sitati a qͣ exor¬
ti st̃ id aditiunt. qd̃ xͥ diuini¬
tas ignoret. futura q̃ st̃ scͥpta
de die ⁊hora nouissima ñ re¬
cordantes. Xpĩ ꝑsonã ĩ ysaia

Expanded text:
ani corruptam, Gaianitae incorani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Agnoitae et Tritheitae a Theodosianis exorti sunt; ex quibus Agnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati, a qua exorti sunt, id adiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura, quae sunt scripta de die et hora novissima, non recordantes Christi personam in Esaia
Abbreviated transcription (Latin):
no nũcupati. qd̾ iugilias noc¬
tis respuant. suꝑsticionẽ ẽẽ dicẽ¬
tes iura temerare diuina. qui
noctem ad reqͥem tͥbuit. Pelagi¬
aui a pelagio monacho exorti
Hii lib̃um arbitͥum diuine grẽ
auteponũt: dicentes suffic̾e uo¬
luntatẽ ad implenda iuissa di
tñimꝰ asseruit genitͥtemi. ut
aliam ꝑsonã carnis. aliam fa¬
sepatim atq seiunctim attmm
post humanã assumptionẽ in¬
gauit existe de duab naturi
S solam ĩ eo diuinã asserun
eẽ naturam. Acephali dã. uii
donensiũ capituloꝵ ĩpugnato¬
tatem negant. ⁊ unã in eiꝰ ꝑso¬
na nat᷑am p̾dicant. Theodosi¬
ani ⁊ gaianite appellati a theo¬
dosio ⁊ gaiano: qui temꝑib
iustiniam pͥncipis in alexan¬
dria ppłi ꝑu̾si electione uno
die ordinati st̃ epĩ. Hii erm¬
res eutichetis ⁊ dioscori seqñ¬
tes. Calcedonense conciliũ ri¬
puũt. ex duab unam ĩ xpõ
natͣaͣm asserũt. qmͣ theodosi¬

Expanded text:
no nuncupati, quod vigilias nocno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari Dei, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntantummodo asseruit genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faseparatim et seiunctim alterum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse naturam. Acephali dicti, iddonensium capitulorum inpugnatotatem negant, et unam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychis et Dioscori sequentes Chalcedonense concilium respuunt: ex duabus unam in Christo naturam adserunt, quam Theodosi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunione recesserũt: ⁊ cũ ip̃o
lucifo auctore suo qͥ mane orie¬
batur cadere meruerũt. Iouini¬
aniste. a iouiniano qͦdã mona¬
cho dicti.: asserentes nullã nup¬
tiaꝵ ⁊ uirginũ eẽ distantiã nlbm¬
q int̾ abstinentes ⁊ simpͣ epu¬
lantes eẽ discͥmien. Eluidian
aliudio noĩati qͥ dñt ptꝰ natum
xp̃m. alios mariam filios de ui¬
ro ioseph peperisse. Pat̾niani a
pat̾no qͦdam exorti qui infłoreᷤᷤ
corꝑis ꝑtes a dỹabolo factas opi¬
nalit᷑. Arabici nũcupati eo qd
in arabia exorti st dicentes aĩam
cum corꝑe mori. atq in nouissi¬
mũ utrũq tesurge. Tertulia¬
niste dicti a tertullano pb̃ro aẜ¬
fricane ꝓiuncie cuutatis carta¬
ginensis aĩam ĩmortalẽ ẽẽ s
coeꝑeam p̾dicantes. ⁊ aĩas hom̃i
pccõꝵ post mortẽ in demones
cum uideis obseruandũ ꝯten¬
dunt. nã tesseras .iiiiͦ. deca de¬
cem sig̃cat. Nictages a somp¬

Expanded text:
communione recesserunt, et cum ipso communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. 56. Jovinianistae a Joviniano, quodam monacho dicti, asserentes 359 nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullum inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Ioseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimum utrumque resurgi. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam inmortalem esse, sed corpoream praedicantes, peccatorum, post mortem in daemones cum Judaeis observandum contendunt; nam tessara quatuor, deca decem significat. Nyctares a som
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eꝯͣuo dñt dm̃ creasse mala.
contͣ id qd̾ scͥptum ẽ. fec̃ deus
oĩa bona. Donatiste a dona¬
to qͦdam affro nũcurati. Ndes
tam pene atsacam sua ꝑsuasi¬
one decepit. asserens mmorẽ
Donosiati a bonoso qͦdam ep̃o
adoptiuũ ñ ꝓpͥum asserũt. Cir¬
cũcelliones duti eo qd̃ aggͤstes
suit. qͥs cotopitas uocant. Supͣ¬
dicte heresis hñtes doct̾nam m
amore martyrii semet ipõs pre¬
munt. ut molent̾ de hac nita
discentes martyres noĩent᷑. Pris¬
cillianiste a pͥscauano noĩati a
in hẏspania ex errore gnosticoꝵ
riani a lucifo̾ sirmie ep̃o orti
qui epõs catholicos ꝯstantii ꝑse¬
cutione ꝑfidie arrianoꝵ ꝯsenti¬
entes erant. ⁊ postea correcti are¬
dire in catholicam delegert dãp¬
nantes siue qd̾ crediderant suĩ
qd fe credidisse simulauerant.
quos eccłia catholica mat̾no re¬
cepit sinu tanqmͣ petrũ pt fle¬
tum negationis. Hanc illi ma¬
tris caritatem suꝑbe accrpiẽtes
eosq recipe nolentes. ab eccłie

Expanded text:
 dicunt Deum creasse mala, contra id quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de tam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minoremBonosaici a Bonoso quodam episcopo adoptivum, non proprium asserunt. 53. Circumcelliones dicti, eo quod agrestes sunt, quos Cotopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticoruriani a Lucifero Sirmiae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui cutione, perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes sive quod crediderant, sive quod se credidisse simulaverant, quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis, hanc illi Matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃. Incorporeus est enĩ nec
menbris distingͣ: nͨ corꝑis mo¬
le censetur. Eraclite ab eraclio
auctore exortr: monachos tan¬
tum recipiũt ꝯugia respuũt
regna celoꝵ ꝑuulos hr̃e ñ tre¬
dũt. Nouaciam a nouato ro¬
me. urbis pbrõ exortu qui ad¬
u̾sus cornelium cathedram sa¬
c̾ dotalem conatꝰ inuadẽ hesim
instituit nolens apostatas sus¬
ciꝑe ⁊ rebaptizans baptizatos.
Montam heretici dictr qd̾ ĩ tẽ¬
pore ꝑsecutionis in montibꝰ la¬
tuerunt. Q ocdasione se a catho¬
lioe ecclie eorpe diuiserũt. s¬
onithe ab edione diti. Hii
miiudei st̾ ⁊ ita tenent e

Expanded text:
est Deus.' Incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclio auctore exorti. Monachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a cathocae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent E
Abbreviated transcription (Latin):
uocati: qͣ mat̾i̾am ñ natã intͦ¬
ducens dõ ñ nato eam cõꝑauit.
matremq elem̃toꝵ ⁊ deam asse¬
ruit. qͦs apłs ĩpbat elem̃tis s̾¬
uientes. Manichei a qͥdam per¬
sa extit̾unt qͥ uocatꝰ ẽ mai̾us.
Hic duas naturas ⁊ subas miꝰ
re asseruit. Testam̃tum uetuꝰ
respuũt nouũ ex ꝑte recipuat
ue lege dicuntur. Antropomoer¬
phite dicti eo qd̾ simplicitate
rustica dinĩ hr̃e humana mẽ
bra que in diuinis libris sc̃ꝑ

Expanded text:
ocati: qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam asseruit, quos Apostolus improbat elementis servientes. Manichaei a quodam Persa exstiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantire asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte recipit. ne lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana membra habere, quae in divinis