comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ Aliud gͦ ÷ facere idolũ: aliud
similitudinẽ Dñs nos ad ea que dicen¬
da sũt illuminare dignet᷑ Ego sic arbi¬
tror accipiendũ qđ uerbi causa siqͥs
de quolibet metallo auri uł argenti
uł igni uł lapidis faciat speciẽ quadru¬
pedis alicuiꝰ. uł serpentis uel auis .a. sta¬
tuat illã adorandã. ñ idolũ sed similitar¬
dinẽ fecit Uel etiã si picturam ad hoc
ipsũ statuat: nichilomimꝰ similitudinẽ
fecisse dicendus÷ Idolum uero facit ille:
animꝰ fingit Uerbi grã. ut si qͥ humanis
menbris caput canis. aut arietis formet.
uel rursũ inuno hominis habita duas
facies fingat. aut humano pectori postre¬
mas partes equi aut piscis adiungat.
Hȩc & his similia qͥ facit ñ similitudinẽ sed
idolũ facit facit enĩ qđ ñ ÷: nec habet¬

Expanded text:
 Aliud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis facit speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam ipsum statuat, nihilominus similitudinem fecisse dicendus est. Idolum vero facit ille qanimus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit eni
Abbreviated transcription (Latin):
test fieri. ut in medio peccatoꝵ incedei¬
tẽ te ñ infundat humor peccati Potest
fieri. ut transeuntẽ te ꝑhunc mundũ.
nulla libidinis uncla resꝑgat: nullus
cupiditatis estus uerberet Qui ꝰ e qͣyptiꝰ
ẽ .&. sequit᷑ pharaonẽ: ille uitioꝵ fluc̾¬

Expanded text:
test fieri, ut in medio peccatorum incedentest fieri, ut in medio peccatorum incedentem te non infundat humor peccati; potest fieri, ut transeuntem te per hunc mundum nulla libidinis unda respergat, nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ille vitiorum fluc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: longitudo quidem temporis
sed eẽ. finis aliquis indicat᷑ Et si in aliud
scłm dicat᷑. aliquis sine dubio longior
quidẽ. tͦam̃ ponit᷑ finis Et quotiens
scła scłoꝵ nominãtur: fortasse licet ignotꝰ
nob̾ tam̃ adõ statutus aliquis t̃minus
indicat᷑ Quod uero addidit in hoc loco
ae adhuc: nullum sensum t̃mini alicuiꝰ
aut fuus reliquit: Quodqͣ enĩ illud co¬
gitaueris in quo finẽ prtes posse consis¬
tere. semꝑ tibi dicit sermo propheticus
e ad huc: uelut si loquat᷑ adte a dicat:
semꝑ tibi dicit ꝓpħa & adhuc Qm̃¬
in trauit eques pharao cũ quadrigis
& ascensorib in mare: & induxit suꝑ¬
cos dñs aquã maris Filii aut̃ isrł am¬
bulauerunt ꝑ siccũ in medio mari
Et tu si filius isrł es: potes ambulare
ꝑsiccũ in medio mari Si fueris inie¬
dio nationis praue & ꝑuersȩ sicut lum̃
solis. uerbũ uitȩ continẽs adgłam: po¬

Expanded text:
dicitur, longitudo quidem temporis, dicitur, longitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nominantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: semper tibi dicit Propheta, et adhuc. Intravit equitatus Pharao cum quadrigis et ascensoribeos Dominus aquas maris; filii autem Israel ambulaverunt per siccum in medio ejus. » Et tu, si filius Israel es, potes ambulare per siccum in medio mari, si fueris in medio nationis pravae et perversae, sicut lumen solis verbum vitae contines ad gloriam. Po
Abbreviated transcription (Latin):
clementis dm̃i bonitatẽ. non uult te
inducere ad laborem. non uult ut ipse
tibi facias habitaculum. iam te ad prȩ¬
paratam ducit habitationem: Audi
dnm ineuangelio dicentẽ. Alii labora¬
uerunt. & uos in laborẽ eq in troistis.
dĩ uel templum abeo quod scĩficat ac¬
cedentes Hoc non dicit manu hominis
factum. sed manu dĩ. Quid ergo : P ropt̃
te ds̃ & plantat & edificat. agricola effi¬
cit᷑. structor efficit᷑ ne tibi aliquid desit
Audi ce paulũ dicere Dĩ agricultura. dĩ
edificatio estis Quod gͦ istud ÷ sanctimo¬
niũ quod non manu hominũ factũ est.
sed manib dĩ paratum : Audi sapientiã
dicentẽ quia edificauit sibi domum
Ego aut̃ hoc de in carnatione dnĩ rectus
intelligendũ puto Non enĩ manu ho¬
minũ factum ẽ. id ÷ non oꝑe humano
templum carnis ȩdificatur inuirgine.
magnus Istud ẽ. scĩmoniũ carnis assũpt
&e sine manib id ÷ absq opere hominũ
.de monte humanȩ naturę ce substancię

Expanded text:
clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit habitationem. Audi Dominum in Evangelio dicentem: « Alii laboraverunt et vos laborem eorum introistis .Dei velut templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum, audi Sapientiam dicentem, quia « aedificavit sibi domum . » Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum puto; non enim manu hominum factum est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine, magnus . » Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substantia
Abbreviated transcription (Latin):
Non te hic turbet audit̾. Audi ꝓpħ̾am ex
ꝑsona dñi dicentẽ Ego aut̃ sũ uermis
a ñ homo Sicut & enĩ ipse ẽ qͥ fit aliis
inruinã. aliis aut̃ in resurrec̃tionẽ: i ta
& ipse dñs qͥ nunc in manna fidelib
quidẽ dulcedo mellis: iufidelib aut̃ uer¬
quoꝵ mentes arguit. & correptionũ spi¬
culis peccatoꝵ conscient as t̃rerat Ipse
ad aperit scripturas Qui dicunt: Non¬
ignis ÷ qui conflagrat spinas det̾ra mala:
id ÷ qui malignas cogitationes incorde
consumit & idõ peccatorib quidẽ neq
uermis arguens uinquã morit̾: neq ignis
exurens aliquando restinguit᷑: Iustis aut̃
& fidelib ꝑmanet dulcis & suauis

Expanded text:
Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem vernum spiculis conscientiam terebrat. Ipse us aperit Scripturas ignis, qui dicunt: Nonignis est, quibus cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et su
Abbreviated transcription (Latin):
g fistinemꝰ cęleste manna susciꝑe Istud
enĩ manna ꝓut uult qͥsq: talem saporẽ
reddit in ore eiꝰ. Audi enĩ & dism dicentẽ
his qͥ accedunt adse Fiat tͥ scd̾m fidem
tuã Et tu ergo si idẽ uerbũ dĩ qd inȩccłia
p̃dicat᷑ tota fide & tota deuotione sus¬
cipias: fiet tͥ ipsũ uerbũ. quodcũq de¬
sideras Uerbi grã si tribularis: conso¬
latur te dicens Cor contritũ & humili
dno. & exultate iusti si inicundꝰ es: miti¬
gat te dicens Desine abrra & derelinque
indignationẽ Si in dolorib sis: sanat te
dicens Dñs sanat om̃s languores tuos.
Si pauꝑtate consumeris: consolat᷑ te dicens
Dñs alleuat de terra in opem. & destercore
erigit pauꝑem Sic ergo manna uerbi
dĩ reddit inore tuo saporẽ. quẽcũq uo¬
lueris Hoc tam̃ siquis infidelit̾ suscipiat.
&e ñ comedat sed abscondat: uermes ex eo
ebulliunt Futas ne eo usq deducendũ
ẽ. uerbum dĩ uhi ętiã uermis fieri putet᷑

Expanded text:
 festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum et humiliDomino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur?
Abbreviated transcription (Latin):
legis: podest de illa bibere Qđ÷ is
tud lignũ qđ dñs ostendit: Salo¬
tia. quia lignũ uite ẽ. omĩb amplec¬
tentib eam: Si ergo lignũ sapientiȩ
xp̃i missũ fuerit inlege ⁊ ostende
circuncisio. quomodo sabbata. qͦmͦ¬

Expanded text:
Legis, potest de illa bibere ChrisLegis, potest de illa bibere Christud lignum quod Dominus ostendit? Salodicit, quia lignum vitae est omnibus amplectentibus eam . Si ergo lignum sapientiae Christi missum fuerit in Lege, et ostendercircumcisio, quomodo sabbata, quom
Abbreviated transcription (Latin):
& facta ẽ duleis aqua Et ibi inquit
posuit illis ds̃ iusticias & udicia Ibi
iudicia. Alius non erat locus dignior.
lignũ. & misit illud in aquã. & facta ẽ
lignũ ostenderet moysi quod mitter&
in aquã & faceret eã dulcem. quasi uero
ñ potusset sine ligno aquã dulcem
efficere ds̃. aut moyses nesciebat lignũ.
ut ds̃ ei ostendene Sed uidendũ ẽ.
quid decoris iubis interior habeat.
myrra Quid enĩ tam amarũ. quã
ut puer octaua die. circuncisionis
uulnꝰ accipiat. & rigorem ferri tenera
patiat᷑ infancia: Amarũ satis & ꝑ¬
amarũ ẽ. huiꝰ modi poculũ legis: in tant̃u
ut popłs dĩ ñ ille qui in moyse baptira¬
tus ÷ in mari &e ĩnube. sed iste qui in
spũ ⁊ aqua baptitatꝰ ÷ ñ possit bibere
de ista aqua: sed negustare quidem
decircuncisionis amaritudine potest.
neq hostiarũ ferre amaritudinẽ ua¬
let. nec sabbati obseruantiã Si uero
ostendat ds̃ lignũ qđ mittit᷑ in hanc
amaritudinẽ. ut dulcis aqua fiat

Expanded text:
 facta est aqua, et ibi posuit Deus illi justitias et judicium; ubi quarum, alius non erat locus dignior et lignum, et misit illud in aquam, et facta est lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat  Quid enim tam amarum, quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua
Abbreviated transcription (Latin):
plantat ds̃. Propħa dicit Uineam ea
egypto trnstulisti: expulisti gentes:
&e plantasti eam ꝑuium iter fecisti
ante eam. plantasti radices eius & reple¬
uit t̾ram Operuit montes umbra eius
ae arbusta cius cedros dĩ Aduertis iã
quomodo plantat a̾e ubi plantat:
Non plantat inuallib sed inmontib
in excelsis & sublimib locis Quos enĩ
educit ex egypto. quos de scło adducit
ad fidem. non uult eos iterum in humi¬
lib collocari: sed conuersationem eoꝵ
uult ẽẽ. sullunem Uult nos in montib
habitare. sed i psis nichilonunꝰ montib
non uult nos ꝑ tram repere. nec ultra
uult iuneam suã humi deiectos hab̃e
fructus: sed uult palmites eiꝰ sursum
duci ae malto collocari: traduces fieri.
&e traduces non inquib cumq humilib
arborib. sed mexcelsis e altissimis Cedros
si ad iungamur. uites quas de egypto
transtulit as̃. & ꝑ ramos eoꝵ nr̃i paliui¬
tes diffundant᷑. atq ipsis innisi tradu¬

Expanded text:
plantat. Propheta dicit: Vineam ex Aegypto transtulisti, expulisti gentes et plantasti eam. Pervium iter fecisti, ante eam plantasti radices ejus, et replevit terram. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Advertis jaquomodo plantat Deus, et ubi plantat: non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quos de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed conversationem eorum vult esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere, nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus; sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dsi adjungamur vitis, quam de Aegypto transtulit Deus, et per ramos eorum nostri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi tradu
Abbreviated transcription (Latin):
muĩs qui cddicit cõtẽpnere gi¬
p̃sens scłm quod figuralit̃ egyptꝰ
scripturas dicam translatꝰ ÷ & non inuenit᷑.
quia ad scłm futurũ festinat ac tendit.
De huiꝰ modi anima dicit ds̃ Ego sũ dñs
ds̃ tuus qͥ eduxͥ te de t̾ra ȩgypti Non
ergo hȩc adillos tantũ dicunt᷑ qui de egyp¬
to ꝓfecti sunt: sed multomagis ad te qui
nunc audis ista si tam̃ ꝓficiscaris ex egyp¬
to. &. egyptiis ultra ñ seruias. dic̃ hec dñs
E go sũ dñs ds̃ tuus qͥ eduxi te de t̾ra egyp¬
ti dedomo seruitutis: Uide si non nego¬
tia scłi & actus carnis domꝰ ÷ seruitutis.
sicut rursus ł contrario relinquere scłaria
in euangeliis dicit Si ꝑmanseritis in
uerbo meo uos agnoscetis ueritatẽ: &

Expanded text:
mnis qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus e contrario, relinquere saecularia in Evangeliis dicit: Si permanseritis in verbo meo, vos agnoscetis veritatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
recondit: illa ꝑmanẽt usq in crastinũ: De¬
niq sic & scriptũ ÷: quod qui infideles
fuer̃ seruauer̃ inquit de manna. et ebul¬
lierunt ex eo uermes et conputruit. Illd̃
aut̃ qd ꝓdie sabbati reponebat᷑ non ẽ.
corruptũ neq uermes ebullier̃ exeo: sed
ꝑ mansit integrũ Et tu ergo si ꝓpt̾ prę¬

Expanded text:
ondunt, illa permanent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter prae
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃cium nr̃i sanguinẽ suũ dedit Qͥ a
tale aut̃. ut nos mercaretur ętiam dia¬
bolus egit : Si uidetur ausculta homicr¬
dium: pęccunia diaboli ẽ Ille enĩ abintio
homicida ẽ Fecisti homicidiũ: diaboli
pecuniam suscepisti: Ad ulterium. diaboli
pecunia ẽ. Diaboli enĩ in eo imago ẽ. &
suꝑscriptio Conmisisti adulterium.
accepisti adiabolo nũmisma Furtum.
falsum testimoniũ. rapacitas. uiolentia.
hȩc omĩa diaboli census ÷: & diaboli
thesaurus: Tał enĩ peccuma de eius mo-¬
neta procedit Hac igit᷑ pecunia emut
ille quos emit. &e efficit sibi seruos om̃s qͥ
qui de huiꝰcemodi censu eiꝰ quantulum cũq

Expanded text:
qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulterium, accepisti a diabolo numisma: furtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
& heretici dicunt de saluatore: quia ñ
erant sui quos ad quisiuit: Dato & enĩ
prȩcio mercatus ẽ homines: quos creator
fecerat Et certum ÷ aunt unum quemq
illud emere: quod suũ non est apostolꝰ
enĩ ait Precio empti estis Sed audi qͥd
dicit propħa Peccatis ur̃is uenundati
estis. & pro iniquitatib ur̃is dimisi ma¬
trem urãm Uides ergo quia dĩ quidem
creatura om̃s sumus Unus quisq uero
peccatis suis uenundatur: & proiniqui¬
tatib suis aproprio creatore discedit
dĩ igitur sumus scđm qđ ab eo creati sumꝰ.
lffecti uero sumus serui diaboli: scdm̃
quod peccatis nr̃is uenundati sumus
Ueniens autem xp̃s redenut nos: cumur¬
ueremus illi dño cui nos met ipsos peccan¬
do uendidimus Et ita uidetur tanꝗͣ
suos quidem recepisse quos creauerat. tanꝗͣ
alienos aut̃ ad quisisse. qui alienum sibi
dnm peccando quesiuerant Sed fortassis
recte quidem dicit᷑ redemisse nos xp̃s:

Expanded text:
et haeretici dicunt de Salvatore quia non et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud emere quod suum non est. Apostolus enim ait: Pretio empti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides ergo quia Dei quidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus, secundum quod ab eo creati sumus; effecti vero sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia prior populus qui fuit ante nos.
factus ẽ. tanquã lapis durus & incredulꝰ
Uerum non ea tenus ut inlapidẽs natura
ꝑ maneat: sed donec tiranseat populus
hic populus quẽ adquisisti: Cecitas enĩ
ex parte contigit mnisrł illo scđm carnẽ:
donec plenitudo gentium sub intrar&e:¬
tunc ętiam om̃is isrł qui ꝑ merudelita.¬
tis duriciam factus fuerat sicut lapis:
saluabit᷑. Et ius. udere quomodo salua¬
bit᷑. : Potens ẽ. inquit ds̃ de lapidib sus¬
citare filios abrahȩ: Manent ergo lapidis
nunc: donec transeat populus tius dñe
populus tuus hic quem ad quisisti Sed
si ipse dñs creator ẽ. omĩum: uidendum
ẽ. quomodo hic ad quisisse dicatur quę
sua eẽ non dubium ẽ Dicit᷑ & inalio cm¬
tico de utero nomu: Nonne hic ipse ds̃
tuus. qui fecit te & creauit te. & adqui¬
siuit te : Uidetur enĩ unus quisq ad qui¬
rere : quod non fuit suum: Inde deniq

Expanded text:
enim quia prior populus, qui fuit ante nos, enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis, durus et incredulus. Verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus quem acquisivit. Caecitas enim ex parte contingit in Israel illo secundum carnem, donec plenitudo gentium stunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat, sicut lapis salvabitur. Et vis videre tu, quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique
Abbreviated transcription (Latin):
terni st. ratores. angeli nequam de exer¬
citu pharaonis. qui stant in huiꝰ ce modi
uiis. obseruantes uium. quemq nrm
ꝑ hec agi inpeccatum: Quos demerget
dñs inrubrum mare. & ignitis eos in
iudicii die fluctib trad&e. ac penarũ

Expanded text:
terni statores sunt angeli nequam de exercitu Pharaonis, qui stant in hujuscemodi viis, observantes unumquemque nostrum per haec agere in peccatum: quos demerget Dominus in mare Rubrum, et ignitis eos in judicii die fluctibus tradet, ac poenarum
Abbreviated transcription (Latin):
tatib corporis dedicũ. in quo animꝰ nichil
ualet. sed totum libido carnis obtinuit.
dicito de hoc quia deuorauit eũ t̃ra:
A dhuc memouec quod ait Extendisti
dexteram tuã. & deuorauit eos t̃ra:
Quasi ut deuorarent᷑ a t̾ra. hȩc causa fue¬
rit: quod extendit dñs deateram suã
Si consideres quo mͦ dñs exaltatus in
cruce totadie extendit manus suas
ad populum non credentem. & contͣ¬
dicentẽ. & qualit̃ infidelem populum
qui clamauit. crucifige crucifige eũ.
mors admissi sceleris obpressit: euident̃
inuenies quomodo extendit dexteram
suam & de uorauit illos t̾ra Nec tam̃
pęnitus desperandum ẽ. Fussibile namq
ẽ ut si forte resipisciat qut deuoratꝰ:
deuoratos in inferni penetrabilib retine¬
solum usq ad terras. sed & usq ad in-¬
feriora t̾re. & ibi nos inuenit deuoratos
& sedentes subumbra mortis. & in de e-¬
ducens: non iam locum terrȩ ne iterum

Expanded text:
tatibus corporis deditum, in quo animus nihil tatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, quod extendit Dominus dexteram suam: si consideres, quomodo Dominus exaltatus in cruce tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, « Crucifige, crucifige eum, » mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam et devoravit illos terra. Nec tamen penitus desperandum est: possibile namque est ut, si fortdevorabat et in inferni penetralibus retinesolum ad terras, sed etiam ad inferiora terrae: et ibi invenit nos devoratos, et sedentes in umbra mortis; inde educens nos non solum terrae, ne iterum
Abbreviated transcription (Latin):
longe dissimił Illa enĩ species carnis ẽ.¬
e decor corporis uiui: ista colorum fucus
ẽ. &e cera tabulis sensu carentib suꝑpo¬
sita: Nullus ergo indiis simił dño:
N ullus enĩ inuisibił. nullus incorporeus.
nullus inmutabilis nullus sine initio
& sine fine. nullꝰ creator omĩũ: nisi pat̾
cũ filio & sp̃u scõ Extendisti dexterã
tuã. & deuorauit eos t̃ra Impios qͥdẽ¬
&e hodie deuorat teria Aut non tibi
uidet᷑ a terra deuorari Ille qui semꝑ
de terra cogitat. qui semꝑ terrenos ha¬
bet actus. qui de t̾ra loquit᷑. de t̾ra li¬
tigat. t̾ram desiderat. & om̃ẽ spem suã
ponit int̾ra. qui ad cęlum non respicit.
qui futura non cogitat. qui iudicium
dĩ ñ metuit. nec beata eius promissa
desiderat. sed semꝑ dep̃sentib cogitat.
& t̾rena suspirat : Talem cum iuideris.
dicito quia deuorauit eum t̾ra Sed
e si quẽ iuderis luxuriȩ carnis & uolup¬

Expanded text:
longe dissimilis. Illa enim species carnis eslonge dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et caetera, tabulis sensu carentibus superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos teret hodie devorat terra; aut non tibi videtur a terra devorari ille, qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos habet actus, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non metuit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris luxuriae carnis et volup
Abbreviated transcription (Latin):
plumbeus uenerit. fiet de illo hoc quod
scriptum ẽ Demergitur inprofundum.
tamquã plumbum maqua ualidissua
quid similis tͥ indis dnẽ. quis similis tibi
gloriosus inscĩs. mirabilis in maiestate. fa¬
ciens prodigia : Quod dicit quis similis
parat dm̃. nec demonib qui sibi falso
dicit: E go dixi du estis & iterum Ds̃
stetit incongregatione dõꝵ: Sed hi quã¬
uis capaces siit dĩ & hoc nomine donari
ꝑgr̃am uideant᷑: nullus tamen dõ simił
inuenit᷑. uel inpotentia uel innatura:
Et licet ioħs apostolus dicat. filioli nundũ
scimus quid futuri sumꝰ. si aut̃ reuelatũ
nob̾ fuerit. de dño scilicet dicens. similes
illi erimꝰ: Similitudo tamen hec non ad
naturam sed ad grãm reuocat᷑: Uerbi
causa. ut si dicamus picturam similẽ
ẽẽ eius. cuius imago inpictura uidet᷑
expressa. quantum ad grãm ꝑtinet uisus
simił dicit᷑: quantum ad substantiam

Expanded text:
plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: « Demergitur in profundo tanquam plumbum in aqua validissima. Quis similis tibi in diis, Domine, quis similis tibi gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? » Quod dicit: « Quis similparat Deum, nec daemonibus, qui sibi falso dicit: « Ego dixi: Dii estis . » Et iterum: « Deus stetit in congregatione deorum. » Sed hi, quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura; et licet Joannes apostolus dicat: « Filioli, nondum scimus quid futuri sumus; » si autem revelatus nobis fuerit, de Domino scilicet dicens, similes ei erimus. Similitudo tamen haec, non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa, ut si dicamus, picturam similem esse ejus, cujus imago in pictura videtur expressa; quantum ad gratiam pertinet visus similis dicitur, quantum ad subs
Abbreviated transcription (Latin):
ae talis: qui nicbil omĩno de specie plumbi
ise haberet admixtum: habuit licet
parum: propt̃ quod dicit ad eum dñs
Modice fidei quare dubitasti: Iccirco igit᷑
qui saluus fit: ꝑignem saluus fit Ut
si quid forte de specie plumbi habuerit
ad miaxtum: id ignis decoquat & resol¬
uat. ut efficiant᷑ om̃s aurum bonum.
quia aurum terrȩ illius bonum eẽ. di¬
cit᷑: quam habituri sunt scĩ Et sicut
fornax probat aurum: ita bomines
iustos temptatio Ueniendum ẽ. ergo
omib aclignem. ueniendum ẽ. ad con¬
flatoriũ. sed &e enĩ dñs & conflat & pur¬
gat filios iuda Sed at illuc cũ ueiuit᷑.
si qui multa opera bona &e parum
aliquid iniquitatis attulerit. illud parũ
tamquã plumbũ igni resoluit᷑ ac pur¬
gatur. & totũ remanet aurum purũ
Et si qui plus illuc plumbi detulerit
plus exurit᷑. ut amplius decoquatur:
ut & si parum aliquid auri. purgatus ta¬
men resideat: Quod si aliquis illuc totꝰ

Expanded text:
et talis, qui nihil omnino de specie plumbi et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dominus: « Modicae fidei, quare dubitasti? » Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum bonum: quia aurum terrae illius bonum esse dicitur quam habitaturi sunt sancti; et sicut fornax probat aurum, ita homines justos tentatio. Veniendum est ergo omnibus ad ignem, veniendum est ad conflatorium. Sedet enim Dominus et conflat, et purgat filios Juda. Sed illuc cum venitur, si qui multa opera bona, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum tanquam plumbum igne resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum, et si qui plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri purgati tamen resideat; quod si aliquis illuc totus
Abbreviated transcription (Latin):
in profundum tamquã lapis Quare
ceciderunt in profundum tanquã
lapis: Quia non erant tales lapides
dequib suscitari possent filii abraam:
sed tales qui amarent profundum. & li¬
quidum diligerent elementũ. id ÷ qui
amaram &e fluxam p̃sentium rerũ cape¬
rent uoluptatẽ Unde de ipsis dicitua
De mersi sunt taiquã plumbum in aqua
ualidissima Peccatores graues sunt: Deniq
& iniquitas suꝑ talentum plumbi sedere
monstrat᷑: sicut ⁊acharias propħa dicit
Uidi inquit mulierem sedentem suꝑ talen¬
tũ plumbi. e dixi Quȩ ẽ. hȩc : & respondit:
Iniquitas Inde ẽ. ergo quod inqui. Mer¬
si sunt inprofundum. sicut plumbũ in aqua
ualidissima Scĩ aut̃ non demergantur
sed ambulant suꝑ aquas: quia leues sunt
& peccati pondere non grauant᷑: Deniq
dñs & saluator suꝑ aquas ambulauit: Ipse
enĩ ẽ: qui uere peccatum nescit: Ambula¬
uit &e discipulus eis petrus. licet pau¬
lulum trepidauerit Non cnĩ tantus erat

Expanded text:
in profundum quasi lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. Demersi sunt quasi plumbum in aqua validissima. Peet iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit: « Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi, et dixi, quae est haec? et respondit, iniquitas . » Inde est ergo, quod iniqui demersi sunt in profundum, sicut plumbum in aqua validissima: sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt, et peccati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ad maliciam: Sed iam de ascensorib
supra diximus. nunc ȩtiam qui sint t̾nt
stratores uideamꝰ: Michi uident᷑ t̃nt
stratores pro eo dici quod tripleai ẽ¬
hominib pęccandi uia Aut enĩ infacto
aut indicto. aut incogitatione peccat᷑.
Et idõ t̾nistratores ꝑsingulos quosq di¬
cunt᷑ qui tres istas in nobis pęccandi
obsideant uias: & speculentur semꝑ
atq in insidiis agant. ut aut ille ex misero.
homine sermonem malum eliciat: aut
ille iniquũ opus extorqueat. aut ille
cogitationem pessimam rapiat Deniq
& semen uerbi dĩ ubi cadit. & deperit.
triplex describit᷑ locus Unus secus uiã
refertur. qui conculcatur ab hominib.
alius inspinis. alius inpetrosis. & e contra¬
rio terra bona afferre dicit᷑ triplicem
fructum. uel centesimum. uel seragesi¬

Expanded text:
ad malitiam. Sed jam de ascensoribus ad malitiam. Sed jam de ascensoribus supra diximus, nunc etiam qui sint terni statores videamus. Mihi videntur terni statores pro eo dici quod triplex ehominibus peccandi via. Aut enim in facto, aut in dicto, aut in cogitatione peccatur, et ideo terni statores per singulos quosque dicuntur qui tres istas in nobis peccandi obsideant vias; et speculentur semper atque insidiis agant, ut aut ille ex misero homine sermonem malum eliciat, aut ille iniquum opus extorqueat, aut ille cogitationem pessimam rapiat. Denique et semen verbi Dei, ubi cadit et deperit, triplex describitur locus: unus secus viam refertur, qui conculcatur ab hominibus, alius in spinis, alius in petrosis, et e contrario terra bona afferre dicitur triplicem fructum, vel centesimum, vel sexagesi
Abbreviated transcription (Latin):
bella. dñs nomen ÷ illi Dolo putes qr
tantũ uisibiles pugnas conterae dñs. sed
& illas conteret quę nobis sunt non ad¬
uersum carnem & sanguinẽ: sed aduer¬
sum pͥncipatum & potestates & aduer¬
sum mundi buiꝰ rectores tenebrarum:
dñs enĩ nomen ÷ illi. & non ẽ. ulla crea-¬
tura cuiꝰ dñs non sit: Quadrigas pha¬
rionis & exercitum eius proiecit in
mare Electos ascensores ter noftratoreᷤ
demersit in rubrum mare Phario ue.
lut potentior in malicia & regnum
nequitie tenens. quadrigas agit: Non
illi satis ÷ uni ȩquo ascendere sed plu¬
res simul agitat: plures simul plagis
torti uerberis cogit: Quos cũ uide¬
ris inluxuria turpiores. incrudeli.¬
tate se uiores. in auaricia tenatiores.
in impietate flagitiosiores: scito hos
de quadrigis eẽ. pharaonis Ipsis se¬
det. ipsos currui suo subiungit. in ip¬
sis fertur & uolitat. & ꝑ aꝑtos scelerũ
campos effusis eos agit habenis Sunt
alii electi ascensores. electi sine dubio

Expanded text:
bella, Dominus nomen est illi. Nolo putes quia tantum visibiles pugnas conterit Dominus, sed et illas conterit quae nobis sunt non adversum carnem et sanguinem, sed adversum principatus et potestates et adversum mundi hujus rectores tenebrarum. Dominus enim nomen est illi, et non est ulla creatura cujus Dominus non sit. Quadrigas Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare: electos ascensores, ternos statores demersit in Rubrum mare. Pharao vero velut potentior in malitia, et regnum nequitiae tenens, quadrigas agit. Non illi satis est uni equo ascendere; plurimos simul agitat, plurimos simul plagis torti verberis cogit. Quoscunque videris in luxuria turpiores, in incredulitate saeviores, in avaritia tetriores, in impietate flagitiosiores, scito hos de quadrigis esse Pharaonis: ipsis sedet, ipsos currui suo subjungit, in ipsis fertur et volitat, et apertos scelerum campos effusis eos agit habenis. Sunt alii electi ascensores, electi sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi non sufficeret glorificatus ẽ: ita
addit gloriose głificatus ẽ Cquidem
quantum possum conicere. uidetur
michi quod aliud sit glorificari: aliud
gloriose glorificari: Nam dñs meus iħs
xp̃s cum carnem exuirgine pro salute
nr̃a suscepit glorificatus ẽ. quidem. quia
uenit querere quod perierat: non tam̃
gloriose glorificatus est. Dicitur enĩ de
ipso quia uidimꝰ eum & non habebat
speciem. neq decorem. & uultus eius ig

Expanded text:
ificatus est, » quasi non sufficeret glorificatus est, ita ificatus est, » quasi non sufficeret glorificatus est, ita addidit gloriose glorificatus est, et quidem, quantum possumus conjicere, videtur enim mihi, quod aliud sit glorificari, aliud gloriose glorificari. Nam Dominus meus Jesus Christus, cum carnem ex Virgine pro salute nostra suscepit, glorificatus est quidem, quia venit quaerere quod perierat, non tamen gloriose glorificatus est, dicitur enim de ipso, « quia vidimus eum, et non habebat speciem neque d
Abbreviated transcription (Latin):
ulta quidem cantica fieri le¬
gimus inscripturis diumis:
Horum tam̃ omĩũ pͥmũ istud
Serit canticum: quod egyptiis
& pharaone sũmerso popłs dĩ post uic¬
toriam cecinit Moris quippe scrm ẽ.
ubi ad uersarius uincitur. tanquam
qui sciant non sua uirtutt sed dĩ gra
iuctoriam factam: hymnum dõ gratula¬
tionis offerre: Accipiunt tandem hymnũ
canentes. ętiam tympana inmanib suis:
sicut de maria sorore moysi ae aaron
refertur Et tu ergo si mare rubrum
transieris siegyptios sũ mergi uideris.
& extingui pharaonem atq in abyssi
profundum precipitari: potes hymnũ
cantare dõ. potes uocem gratulationis
emittere & dicere Cantemus dño głose
enĩ glorificatus ẽ: ȩquum & ascensorem
proiecit in mare: Melius aut̃ & dignius
hȩc dicis: si babueris tymphanum in
manu tua. id ÷ si carnem tuam cru-¬
cifixeris cum uicuĩs & concupiscentiis.
& si mortificaueris menbra tua quȩ
sunt suꝑ t̾ram Et tamen uideamꝰ quid

Expanded text:
ulta quidem cantica ferri legimus in Scripturis divinis. Horum tamen omnium primum istud est canticum quod, Aegyptiis et Pharaone submerso, populus Dei post victoriam cecinit. Moris quippe sanctorum est, ubi adversarius vincitur, tanquam qui sciant non sua virtute, sed Dei gratia victoriam paratam, hymnum Deo gratulationis offerre: accipiunt tamen hymnum cantantes etiam tympana in manibus suis, sicut de Maria sorore Moysi et Aaron refertur. Et tu ergo si mare Rubrum transieris, si Aegyptios submergi videris, et exstingui Pharaonem, atque in abyssi profundum praecipitari, potes hymnum cantare Deo, potes vocem gratulationis emittere et dicere: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare. Melius autem et dignius haec dicis, si habueris tympanum in manu tua, id est, si carnem tuam crucifixeris cum vitiis et concupiscentiis, et si mortificaveris membra tua quae sunt super terram: et tamen videamus q
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑. ut culture diligentia exiguũ
semen. uerbi causa sinapis. quod ÷
minimũ omĩũ efficiat᷑ maius omĩb
olerib & fiat arbor: ita ut ueniant
uolatilia cęli &e habitent in ramis eiꝰ:
ita & hic sermo qui nunc nobis exdi¬
uinis uoluminib recitatus : si ꝑitum
inueniat &e diligentem colonũ cũ
primo at taict u uideatur exiguus
& breuis. ut cȩperit excoli & spualit̃
retractari crescit in arborẽ. in ramos
& in uirgulta diffundit᷑: ita ut possit
uenire disputatores & rethores huiꝰ
mundi qͥuelut aues cęli leuib pennis.
uerboꝵ dum taxat pompa. excelsa
sectantur &e ardua. & rationib comp.¬
tasi uelint habitare inramis istis. in
quib non loquendi decus ẽ: sed ratio

Expanded text:
efficitur, ut culturae diligentia exiguum efficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa sectentur, et ardua: et rationibus capti, velint habitare in ramis istis, in quibus non loquendi decor est, sed ratio
Abbreviated transcription (Latin):
suis Lȩticia enĩ ae gaudiũ ÷ angelis.
incelo suꝑ uno peccatore pęnitenti¬
am agente Ab ipsis ergo tanquam
a fratrib unus &e enĩ & creatoris &
patris filii sunt & homunes & angeli:
collaudatur Uerumis qui con¬
fitetur: manꝰ eius supra dorsum uir¬
micoꝵ efficiunt᷑ Qui enĩ ante exhi
inscĩficationẽ: iam fugientiũ se ini¬
micorum suoꝵ id÷ dȩmoniũ terga
uexat & cedit Si enĩ pugnat non
quasi aerem cȩdens. sed demones
fugans: qui obnimios profectus uelut
dĩ᷑ iam inse participium hahens. ȩtiã
adorari dicitur afilus patris sui filios
patris sui quasi in morali loco po¬
minum: Cuius natura hȩc ÷ ut cum
iactum fuerit int̾ram. regeneratũ
inspicam. uel quamcũq aliam sui
generis speciem multiplicit̾ diffundat᷑.
&e tanto cumulatius quanto uel
peritus agricola plus seminib labo¬
ris impenderit. uel beneficiũ t̾rȩ
fȩcumdiori indulserit. sic quippe

Expanded text:
suis: Laetitia est enim et gaudium Angelis suis: Laetitia est enim et gaudium Angelis in coelis, super uno peccatore poenitentiam agente . Ab ipsis ergo, tanquam a fratribus, unius enim illi Creatoris et patris filii sunt, et homines et Angeli collaudatur. Verum is qui confitetur, manus ejus supra dorsum inimicorum efficiuntur: qui enim ante exhibin sanctificatione , jam fugientium se inimicorum suorum, id est, daemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam in se participium habens, etiam adorari dicitur a filiis patris sui. Filios patris sui, quasi in Morali loco, pominum, cuius natura haec est, ut cum iactum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminibus laboris ?: i--  penderit, vel beneficium terrae foecundioris indulserit. Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
puri. atq ab om̃l malo liberi ne forte
dicat᷑ eis Qui alios doces. te ipsum
non doces: Uerum qm̃ duina scrip¬
tura non solum sacramentoꝵ debet
scientiã continere. uerum etiam mores
gestaq informare discentium. sic enĩ
&e sapientia ꝑ salomonem dicit. deseribe
tibi hȩc duplicit̾ & triplicit̃ in corde
tuo. & arca quȩ construebat᷑ a noe bi.¬
camerata & tricamerata fieri iubet᷑:
conemur & nos postea quã duplicit̃
ista pro ut potuimus sentire descrip¬
simus. id÷ scdm hystoriam e scdm
nusticum intellectum: nunc inquã¬
tum reciꝑe locus potest. ȩtiam mora¬
lem meo discutere sermonẽ. ut scrip¬
turarum studiosi non solum qͥł in aliis
uel ab aliis gestum sit sed ȩtiam ipsi
intrase quid gerere debeit: doceant᷑:
Iudas confessio interp̃tat᷑. Qui ergo
uel peccata sua confessus penitentiã
gerit. uel xp̃m inꝑsecutione coram
hominib conficet᷑ collaudat᷑ a fratrib

Expanded text:
puri, atque ab omni macula liberi, ne forte puri, atque ab omni macula liberi, ne forte dicatur eis: Qui alios doces, te ipsum non doces . 6. Verum quoniam Scriptura divina non solum sacramentorum debet scientiam continere, verum etiam mores, 15 gestaque informare discentium sic enim et Sapientia per Salomonem dicit, Describe tibi haec dupliciter et tripliciter in corde tuo : et arca quae construebatur a Noe, bicamerata et tricamerata fieri jubetur, conemur et nos, posteaquam dupliciter ista, pro ut potuimus sentire, descripsimus, id est, secundum Historiam et secundum Mysticum intellectum, nunc in quantum recipere locus potest, jam Moralem, in eo discutere sermonem, ut Scripturarum studiosi, non solum quid in aliis, vel ab aliis gestum sit, sed etiam ipsi intra se, quid gerere debeant, doceantur. Judas, confessio interpretatur: qui ergo, vel peccata sua confessus poenitentiam egerit, vel Christum in persecutione coram hominibus confitetur, collaudabitur a fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
re ad suminã subtilitatẽ dentib posst̃:
dequib dicit apostolus inepistola
qui pro possibilitate sumendi. exerci¬
tatos habent sensus. ad discretionem¬
boni ce mali. De imꝑfectis aut̃ chorui¬
thiis dicit Lac uob potum dedi non
escam. nondũ enĩ poteratis Suꝑ eos
qui lacte alunt᷑. dentes eius sunt can¬
didi: id ÷ hi qui ꝑfectum cybum caꝑe
possunt & cõmedere: suꝑ illos sunt. qui
tanquã paruuli adhuc lacte indigent
Deniq & inlege. ea auimalia quȩ rumi¬
nant. & sumptum cibum addentes
denuo reuocant. quo subtilit̾ minir¬
tatimq sustentationi corporis tradant.
munda esse animalia designant᷑: Aptis¬
sime sane ȩtiam candidos dentes eiꝰ
dicit Om̃s enĩ qui ꝑfecti sunt. & qui
scriptiuarum ꝙbos dignis & compe¬
tentib int̾̃pretationib explanautes.
subtilem & muitum intellectum
qui spũalis dicit᷑. eccłie corpori sũ¬
ministiant: candidi debent eẽ. &

Expanded text:
re ad summam subtilitatem dentibus possunt, re ad summam subtilitatem dentibus possunt, de quibus dicit Apostolus in Epistola qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad boni discretionem et mali . De imperfectis autem Corinthiis dicit, Lac vobis potum dedi, non escam: nondum enim poteratis . Haec super eos qui lacte aluntur: Dentes eorum sunt candidi, id est, hi qui perfectum cibum capere non possunt, et comedere super illos, qui tanquam parvuli adhuc lacte indigent. Denique et in lege ea animalia quae ruminant , et sumptum cibum ad dentes denuo revocant, quod subtiliter minutatum, sustentationi corporis tradunt, munda esse animalia designantur. Aptissime sane etiam candidos dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et Scripturarum cibos dignis et competentibus interpretationibus explanantes, subtilem et minutum intellectum, qui spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori subministrant, candidi debent esse et
Abbreviated transcription (Latin):
tiis Gratifici ergo sunt oculi isti Ser¬
mo enĩ scientiȩ sale conditus ẽ: ut det
gr̃am audientib Non ergo prohoc solo
gratisicus dicitur: quia scientiȩ sermonẽ
ministrat Quod habet inse gracia. facit.
his enĩ inquit auditis: sapiens sapientior
erit: Gratifici ergo sunt oculi eius auino.
quia nichil ÷ aquatum in uerbo scien¬
ciȩ. uichil fluidum. nichil frigidum.
sed uinum quod lȩtificat cor homuus.
& quod insundit᷑ uulnerib illius qͥ
incidit inlatrones. quo scilicet audien¬
tium uulnera peccatoꝵ. non solum
olei lenitate mitigent᷑: uerum ȩtiam
ium austeritate purgent̾ Et quis:
inquit apostolus qui me letificat. iisi
qui contristatur exine: Candidi dentes
ordine ce ratione iam diximꝰ. ⁊ eadem
frequentius in eis locis repetere absur¬
dum uidet᷑ Dentes ergo eius suꝑ lac
candiderunt: hi qui fortem ce solidũ
uerbi dĩ cibum mandere &e conminue¬

Expanded text:
tuus . Gratifici ergo sunt oculi isti: Sertuus . Gratifici ergo sunt oculi isti: Sermo enim sapientiae sale conditus est, ut det gratiam audientibus. Non ergo pro hoc solum gratificus dicitur, quia scientiae sermonem ministrat, sed quod habet in se gratiam, facit. His enim auditis, inquit, sapiens sapientior erit . Gratifici ergo sunt oculi ejus a vino, quia nihil est aquaticum in verbo sapientiae, 14 nihil fluidum, nihil frigidum: sed vinum quod laetificat cor hominis, et quod infunditur vulneribus illius qui incidit in latrones. Quo scilicet audientium vulnera peccatorum non solum olei lenitate mitigentur, verum etiam vini austeritate purgentur. Et quis est, inquit Apostolus, qui me laetificat, nisi qui contristatur ex me. Candidi dentes ordine et ratione diximus, et eadem frequentius in his locis repetere absurdum videtur. Dentes ergo ejus super lac candidi erunt hi qui fortem et solidum verbi Dei cibum mandere et comminue
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc contentiose agentes dicere
uelimus. quia gratifici sunt oculi uidȩ
ex uio. pro abundantia ut supra dixiꝰ¬
uini. &e abundantia poculoꝵ: quid de
candidis dencib respondebunꝰ &e qualr¬
tati lactis prelatis: In quo aduersum
alis exclusi. ad spũ alis expositionis or¬
dinẽ redeamꝰ. Gratifici inquit oculi
eius auino Suꝑius ostendimꝰ apostolr¬
ca auctoritate menbra xp̃i dici dig¬
nos quosq fidelium. & diuersa suĩ¬
gularit̃ menbra nominari. pro eo qͦd
uuus quisq om̃i eccliȩ corpori deper¬
dit officium Erunt eiĩ pedes xp̃i. qͥ
currunt ad faciendam pacem. qui ꝑ¬
gunt ad subueniendum his qui inne.¬
cessitate sunt positi Erunt manus xp̃i.
quȩ ad miscdĩam extendunt᷑. que au¬
xilium indigentib ferunt. quȩ iiualidis
ad admunculũ porrigunt᷑. Sic erunt¬
&e oculi xp̃i. qui scientię lumen uniu̾so
corpori prestant: sicut inęuangelio scrip.¬
tum ÷: Lucerna corporis tui: est oculus

Expanded text:
adhuc contentiosius agentes dicere adhuc contentiosius agentes dicere velimus, quia gratifici sunt oculi Judae ex vino prae abundantia vini, ut supra diximus, et abundantia poculorum, quid de candidis dentibus respondebimus, et qualitate lactis, prolatis? In quo adversum alis exclusi, ad Spiritualis expositionis ordinem redeamus. Gratifici, inquit, oculi ejus a vino. Superius ostendimus Apostolica auctoritate, membra Christi dici dignos quosque fidelium, et diversa singulariter membra nominari, pro eo quod unusquisque omni Ecclesiae corpori dependit officium. Erunt enim pedes Christi, qui currunt ad faciendam pacem, qui pergunt ad subveniendum his qui in necessitate sunt positi. Erunt manus Christi, quae ad misericordiam extenduntur, quae auxilium indigentibus ferunt, quae invalidis ad adminiculum porriguntur. Sic erunt oculi Christi qui scientiae lumen corpori universo praestant, sicut in Evangelio scriptum est, Lucerna corporis tui est oculus