comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur qr tactũ magis turbat᷑ ꝙ laboo
uanet obstru̾e euposse.  terisidomꝰ
ususfrustus legatus sit mitoria silic
face fructuarius ñd nec ꝑcenacula
diuide domũ at qui locare pot s opo
portebit qĩ dom̃ locare nec ualneũ ibi
faciend ꝙ aut̃ dicit m̾itoria si fcurs̃
ita accipe ciue nulgo diu̾soria uł ful¬
lonica applłant ergo quidẽ ⁊ sibalneũ
sit in domo usib dñicis solitũ uaca¬
re in itima ꝑte domusuł intͣ dietas a¬
menas nrecte nec ex boni iuriarbit᷑¬

Expanded text:
rentur, quia tectum magis turbatur: quod Lua nec obstruere eum posse.Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi d autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae volgo deversoria vel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum vacare in intima parte domus vel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni viri arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
portõe p̾cii soluti Quid tã si forte
siur solu̾it ex reutriuiq ut puta .x.
nilia precii noĩe debeat ⁊ dena soluit
si nũatdem soluit int̾erit ciiꝰ cã pͥores
nũmos soluat nãmz quos postea sol¬
u̾it aut uendicabit aut si fu̾int nũ¬
sił in fasculo sacuio soluit nicħ fe¬
cit accipientis ⁊ iõ ñ dum acquisisse
u̾it seruus ñ faciet nũmos accipiẽtis¬
i oꝑas suas iste seruus locau̾it ⁊ ĩ an¬
nos singłos certũ aliquid stipłetur
eoꝵ quidem annoꝵ stipło quib usus:
fructus mansit acauiretur fructua¬
rioseq̃ntui uero stipło ad ꝓprietarium
tͣat semel acqiuisita fructuario qͣiͣs
non soleat stipło semel ciuic̃q q̃sita
ad aliũ tnͣsire n̾ad ħedẽ uł ad arregato¬
rem. Promide si forte ususfructꝰ ĩ angs¬
ctus mox restituit᷑ ambłabit stipło
õnis est an id ꝙ acciuiri fructuarioñ
pot̾ ppͥetario acqiuirat᷑ ⁊ Iuł quidem¬

Expanded text:
pro rata pretii soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint numsi uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse uit seruus, non faciet nummos accipientis.Si operas suas iste seruus locauerit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte usus fructus in anctus, mox restitutus, ambulabit stipulatio m. Quaestionis est, an id quod adquiri fructuario non potest proprietario adquiratur. et Iu
Abbreviated transcription (Latin):
prietarius autem ⁊ iccuũ noxe dedẽpo¬
ti̾t si hoc sñ oolo malofaciat qm̃ noxe
deditio iure si ꝑimiit usũ fructũ ꝯfigit¬
tatis que post ꝯstitutũ usumfructũ ꝯ¬
tingit debebit plane denegari usuf
fructꝰ persecutõsi eiqm noxeaccepit
litis extimatio ñ offãt᷑ a fructuario.
Si qs scruũ occid̾it cutilẽ actõem ex¬
emplo acquilie ususfructuario dã¬
dam nunqmͣ dubitari.

Expanded text:
prietarius autem et servum noxae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure non peremit usum fructutatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario. Si quis servum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuario dandam numquam dubitavi.
Abbreviated transcription (Latin):
auł .L. Tecta est in auditorio enulii
papimani prefectip̾torio iuris cõsuil¬
ti cantao hĩ sgolutius titiꝰscripsime
cte dariꝰ Ralis futuris stipratus ⁊ me
si fieri ad quem eares ꝑtinz data solu¬
dta de eo satis ue eo noie fcm ñ erit tt̃
eoampliꝰ quo post soluã pene noĩe ĩ

Expanded text:
um.Lecta est in auditorio Aemilii Papiniani praefecti praetorio iuris consulti cautio huiusmodi: 'Lucius Titius scripsi me cte dari kalendis futuris stipulatus est io eiue ad quem ea res pertinebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post soluam, poenae nomine in
Abbreviated transcription (Latin):
Qid̾ tñ ꝯfitetur ⁊ si leuior sit suspitõ
adu̾sarii qͣ dolose u̾sati ñ deb̾e hũc
mĩtegrũrestitm. S cio ⁊̃ illd̾ ali¬

Expanded text:
ior sit suspicio adversarii quasi dolose versati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam illud ali
Abbreviated transcription (Latin):
tutele hedi tntoris ditau̾at mox
fcm̃ est ut ñ finito iuditio iam eo
heres absolutus ꝓponetur in ĩtegr̃
restitutõ desidabat᷑ celsus gͥ respe¬
ctosuasis ñ facile hunc quondam

Expanded text:
tutelae heredi tutoris dictaverat: mox factum ut non finito iudicio iam eo heres absolutus proponeretur: in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur respecto suasit non facile hunc quondam
Abbreviated transcription (Latin):
bitiosa esse m int̾p̾tati sunt ip̃i
autemp raro minorib r̃r suaꝵ ad¬
ministratdem extͣ ordinem indl̃se¬
runt ⁊ eoꝵ iureutim᷑. Si cuus cũ
minore contͣcit ⁊ ccͣctur incid̾it ĩ spꝰ¬

Expanded text:
bitiosa esse interpretati sunt, ipsi autem perraro minoribus rerum suarum administrationem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur. Si quis cum minore cont
Abbreviated transcription (Latin):
beros suos rem suam maturi a cura¬
torib recipiant qd .n. legib cauet᷑
ut singłi anni per singłos lib̾os re¬
muit tantur adhonorem ꝑtin̾e duus
scũ. ait ñ ad rem suamexcipiendam.

Expanded text:
beros suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cavetur, ut singuli anni per singulos liberos remittantur, ad honores pertinere divus Severus ait, non ad rem suam recipiendam.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaur xiad. Arbitrio iudicis in bacͦ
actõe restitutio ꝯprchenditur ⁊ nͥfiat
restitutio seqiuitur ꝯdempnatio qnͣti
ea resest Iõ autem hic et inmetꝰ ca ac¬
tione certa qnͣtitas ñ adoitur ut pos¬
sit per ꝯtinenciam suam tanti reus
ꝯdẽpna̾i quͣti actor inlitem iurau̾it
s osficio iudicis debet de utrac ac¬
tioue taxatoe iudicis iusurandũ refre
uari ñ tũ semper in hoc iuditio arbi.¬
trium iudicis est dand̃. Quid .n. si ma¬
nifestum est restitu ñ posse ueluti si ser¬
uus dolo malo traditus hat inid qid̃
lam ciuꝰ usus fructus legatus erat incen¬
derit ñ est de dolo actio qm̃ alic ex hoco¬
riuntur actões de eo. ui sciens ꝯmo¬
dausz poud̾a ut uenditoremptori mer¬
ces append̾et turbatus de dolo dabat
actõem at cuũ si maiora ponda ꝯmo

Expanded text:
um. Arbitrio iudicis in hac quoque actione restitutio comprehenditur: et nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio quanti ea res est. ideo autem et hic et in metus causa actione certa quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iurauerit: sed officio iudicis debet in utraque actione taxatione ius semper in hoc iudicio arbitrio iudicis dandum est: quid enim si manifestum sit restitui non posse ueluti si seruus dolo malo traditus defunctus sitlam, cuius usus fructus legatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actiones. De eo qui sciens commodasset pondera, ut uenditor emptori merces adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera co
Abbreviated transcription (Latin):
dñm peruenit dabitur in dũm de dolo
actio in qnͣtũ ad eum ꝑuenit nam ꝓ¬
curator ex dolo suo ꝓcul dubio tenet᷑
¶inhac actõne designari oportet ciuĩ dolo
ft̾m sit ꝗͣmuis in me tu nͣsit nec̾e.¬
curatore petitoris ut ab eo exsoluetur
uł si de tutore mentitus ꝙ ñ erat pec¬
cuiiam accepit uł alia similia ad¬
misit que ñ magnam machinatoem

Expanded text:
num peruenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum peruenit: nam procurator ex dolo suo procul dubio tenetur. In hac actione designari oportet, cuius dolo factum sit, quamuis in metu non sit neceprocuratore petitoris, ut ab eo absolueretur, uel si de tutore mentitus pecuniam accepit, uel alia similia admisit, quae non magnam machinationem
Abbreviated transcription (Latin):
tor heditarius ñ iõ nolit solue ꝙ se
an h̾editas pertineat ad eũ quipetit
heditatẽ. non tenet᷑ heditatis petõne¬
a te accepi heditatẽ peto atalicinus
sus te dandam petdem qͣmsi legatũ
Mee ator heditatis legatũ restitũe debeat
ꝙͣ ut ei caueatur sict̃ enͣ de heditate
iudicatũ fu̾it reddiei legatũ ꝯ sit ini¬
quũ eo caũ possõrem heditatis legatũ¬

Expanded text:
tor hereditarius non ideo nolit soluere, quan hereditas pertineat ad eum qui petit hereditatem, non tenetur hereditatis peta te accepi, hereditatem peto. Atilicinus i aduersus te dandam petitionem, quam si legatum petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum quum eo casu possessorem hereditatis legatu
Abbreviated transcription (Latin):
pniam s per errorẽ heditatẽ pecierit
autem antoninꝰ rescripsit ei qui lega¬
ex testõ percepit heditatẽ petit si loxi¬
tũ ciiocũq modo redoitũ ñ sit iudi¬
cis osfõꝯtinetur. ut iuctorideducto eo
cid̃ accepit restituat᷑ hereditas.

Expanded text:
orem hereditatem petierit autem Antoninus rescripsit ei, qui lega ex testamento percepit, hereditatem petit, si legatum quocumque modo redditum non sit, iudicis officio continetur, ut uictori deducto eo quod accepit restituatur hereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
bit idemq est ⁊ si in alt̾ius rẽ fuissz uer¬
sum. S ⁊ si płes sint fructuarii uł bõe
fidei possõres unus conuentus cet̾os li¬
berat qͣis non maioris peccłiiꝙͣ penes
gis cosꝑceptõ qͣm intentio lib̾et nã qui

Expanded text:
it. idemque est et si in alterius rem fuerit versum. sed et si plures sint fructuarii vel bonae fidei possessores, unus conventus ceteros liberat, quamvis non maioris peculii, quam pegis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ius cẽ taccessit peccłio posse nos ad ẽp¬
tores tonsequi net retrosuĩ ueluti in
uno uiditio ad id tempꝰ ꝯuentõemre¬
duc̾e emptoris quo uenditor ꝯuẽt᷑ sit¬
cnditor serui si cum peccłio seruũ uen¬
did̾it ⁊ tradid̾it peccłiũ nec intͣ ãnum

Expanded text:
uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum
Abbreviated transcription (Latin):
suorum noĩe noxali dumitaxat
tenetur. Nam ꝯ alienos adhibet
explorare enmo cuius fidei cums¬
sinceritatis cuius innocentie sint.
Insins uenia dignusest si quales¬
hãt ad instruendam nauim adhi-¬
buerit. Si plures nauim exerceãt
unus quuisci pro parte qua nauim
excet ꝯuenitur. Hec uiditia q̃ us
honoraria sunt tñperpetua sit st̃.
inheredem autem non dabuntur ꝓ-¬
uide si seruus nauimexcuit ⁊ mor¬
tuuis est de peccłio ñ dabitur actõ ĩ
dñm nec intra annũ. s si cum uo
luntate pr̃is uł dñi seruus ur faius
ex̾cet nauim uł cauponamuł stab¬
bulum puto ⁊̃ banc actõem in soli¬
dumeos pati deb̾e qiͣ oĩa quie ibio¬
tingant in solidum receꝑunt.

Expanded text:
suorum nomine noxali dumtaxat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuius fidei, cuius innocentiae sint: in suis venia dignus est, si qualesquales ad instruendam navem adhibuerit. Si plures navem exerceant, unusquisque pro parte, qua navem exercet, convenitur. Haec iudicia quamvis honoraria sunt, tamen perpetua sunt: in heredem autem non dabuntur. proinde et si servus navem exercuit et mortuus est, de peculio non dabitur actio in dominum nec intra annrvus vel filius exercent navem vel cauponam vel stabulum, puto etiam hanc actionem in sodum eos pati debere, quasi omnia, quae ibi contingunt, in solidum receperint.
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾it. nec uidetur huic siũea
euniuendidit cum pecculio emp¬
torq eum manumisit dandã in
manumissum de dolo actõem. hoc.
.ni. sic accipimꝰ carere dolo emptor¬
en ut exempt ten̾i ñ possit aũ

Expanded text:
non poterit. nec uidetur huic sententeum uendidit cum peculio emptorque eum manumisit, dandam in manumissum de dolo actionem hoc enim sic accipimus carere dolo emptorem, ut ex empto teneri non p
Abbreviated transcription (Latin):
li actõe indẽpnitati eius ꝯsuli pos
sare de dolo actõemait H onsolũ
autem si alia actõ ñsit s ⁊ si dubi¬
tetur an alia sit putat labeo de do¬
lo dandã actõem ⁊ asfert talemspe¬
ciem quidam seruũ mͥ debebat uł
ex uendictõne uł ex stipulatu ueneñ¬
uł arboresexcidit uł uineas exstir¬
pauit ait labeo siue cauit de dolo
lo qm̃ si cauit dubiũ est an opetit
exstipulatuactõ s est u̾ius siqͥdẽ¬

Expanded text:
li actione indemnitati eius consuli posssare de dolo ait actionem.Non solum autem si alia actio non sit, sed et si dubitetur an alia sit, putat Labeo de dolo dandam actionem et adfert talem speciem. qui seruum mihi debebat uel ex uenditione uel ex stipulatu, uenen arbores excidit: uel extirpauit: ait Labeo, siue cauit de dolo onem, quoniam si cauit, dubium est, an competat ex stipulatu actio. sed est uerius, si quide
Abbreviated transcription (Latin):
noxiam ded̾e oport̾e. ¶Et cũ ⁊̃ ĩ qua¬
drupedib noxia caput sequit᷑ adu̾sꝰ
dñm hec actio datur nõ cuiꝰ fu̾it q̃dru¬
pes cum nocet s cuiꝰ nũc est. ¶Plane
si añ litem ꝯtestã decessit animalextĩ¬
ctaerit actõ. ¶ Noxe autẽ ded̾e̾ est ał
trad̾e uiuũ demũ ¶Si cõmune płiũ
sit ał adu̾sus singłos erit ĩ solidũ no¬
xalis actio sicuti est in noĩe. ¶Int̾dũ
autem dñs in hoc u̾oꝯuenietur ut no¬
xededat s ⁊̃ in solidũ ut putasi in
uire int̾rogatꝰ an sua quadrupes c̃ẽ
eis ẽe in solidũ ꝯdẽpnabit᷑ si post litẽ
ꝯtestatã ab alio sit ał animal occi¬

Expanded text:
noxam dedere oportere. Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, adversus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est. Plane si ante litem contestatam decesserit animal, extincta erit actio. Noxae autem dedere est animal tradere vivum. demum si commune plurium sit animal, adversus singulos erit in solidum noxalis actio, sicuti in homine. Interdum autem dominus in hoc non convenietur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes essetesse eius, in solidum condemnabitur. Si post litem contestatam ab alio sit animal occi
Abbreviated transcription (Latin):
ne cluia dñs noxe dedende facultatẽ
amiserit. Ergoex iuditio ꝓpoĩto litis.
estimatõem osferet nisi ꝑatus fuit
actõem mandare adn̾sus eũ qui deci¬
dit ¶Hanc actõem nemodubita¬
u̾it hedi dari cet̾isq siuis successorib.
Item adu̾sus ħedes cet̾osq nõ iure suc̃¬
cessionis s eo uͣsequo dñi sunit ꝯpetit.¬

Expanded text:
 quia dominus noxae dedendae facultatem amiserit: ergo ex iudicio proposito litis aestimationem offeret, nisi paratus fuerit actionem mandare adversus eum qui occidit. Hanc actionem nemo dubitaverit heredi dari ceterisque successoribus: item adversus heredes ceterosque non iure successionis, sed eo iure, quo domi
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnũ dedit. ¶ At sicũt equũ permi¬
sisset quis uel palpatus est ⁊ calce
nũ percusserit erit actõni locus et si
alia ciuadrupes aliã concitauit aut
dapnum daret eins quadrupedis q̃¬
qͥcitauit noĩcagend erit. ¶ Siue
autem corpore suo pauperiem qua¬
drupes ded̾it. S per aliam rem quã
tetigit quadrupes hec actiolocum
h̾ebit puta si plaustrobos obtͥuit.
bestus autem pp̃ naturalẽ feritatẽ actõ
locũ non ht̃ ⁊ iosi ursus fugit ⁊ sic no
⁊ si eum ursum occid̾im meũ corpus
est ¶Cumarietes uł boues ꝯmifis

Expanded text:
damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis vel palpatus esset, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitavit ut damnum daret, eius quae concitavit nomine agendum erit. Sive autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, sive per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtrivit bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic noet si eum occidi, meum corpus est. Cum arietes uel boues commis
Abbreviated transcription (Latin):
hec actio cessabit et tenebit᷑ quicanẽ
tenebat. ¶ S ⁊ si instigatu alt̾uis
fera dapnũ ded̾it cessabit ħactio⁊
ded̾it Iõq si eqꝰ dolore concitatus sal¬
tempecierit cessare istamacłdem secl
eum qui equũ percusserit aut iuilue

Expanded text:
aec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit, cessabit haec actio. dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut vulne
Abbreviated transcription (Latin):
tis nec .n. potest dicianimal ĩ uiriã
fecisse qd̾ seũ car Item Ita ut seruiꝰ
scribit tunchet actio locũ ht̃ cũ ꝯmo¬
ta feritate quadrupes nocuit putasi
etꝰ calcituros calce percusserit aut
bos cornupetem solitꝰ pecierit aut n¬
mule pp̃ nimiam ferociam ¶ Qindẽ
si pp̃loci inicuitatẽ ant pp̃ culpam
mulionis aut si plus iustohone rata
tiuadrupes in aliciuẽ honͦ eñt̾it hec
actio cessabit dapniꝙ ĩuirie aget᷑.
U. S si canis dũ ducent᷑ ab aliquo
asꝑitate sua euaserit ⁊ alicui dãp¬
num ded̾it si contim̾ firimꝰ ab aliqͦ
potu̾it nel si per eũ locũ duci ñ debuit

Expanded text:
animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociam: quod si propter loci iniquitatem aut propter culpam mulionis, aut si plus iusto onerata quadrupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debui
Abbreviated transcription (Latin):
didit i usuras qͣs ⁊ ea peccunia ꝑce¬
perit aut ꝑtiꝑe potuit reddat. Item
fructus quib locupletior factus est
iuenis recipiat. Itemex diu̾sosimi¬
nore precio qͣm oz uendid̾it adoles¬
cens emptor cnuidem iubxri debe¬
uit predia cum fructib restitu̾e iu¬
uenis autem eatenus ex p̃cio redde
quateñ ex ea peccunia locupletior
est. Si minor annis .xxu. sñ cãdebi
tori acceptũ tułit non solũ ĩ ip̃m
s in fideuissores ⁊ pignora actio
restitui d ⁊ si ex duob reis ał̾ti as¬
ceptimitusit in utramq restituẽ¬
da cst actio ex hoc intelligimus sid
dampnosam sibi nouatoem fecit
fortesiab ydoneo debitore ad iopẽ
nouendi causa transtułit obliga¬
tionem oport̾e eum inpriorem de¬
bitorem restitur. Aduersus eos
quo restitutio p̾standa est quoꝵ¬

Expanded text:
ras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est.Si minor annis uiginti tori acceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos quoque restitutio praestanda est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
quis seruũ testõliberum cẽ dixit iusse¬
rit relictistedib hiis qui cum seruo cõ¬
traxerunt possunt inter se coh̾edes de
⁊̃ si ꝓhibu̾it ꝯtrahi cum seruo dñs erit

Expanded text:
quis seruum testamento liberum esse iusserit relictis heredibus his, qui cum seruo contraxerunt, possunt inter se coheredes uel de Etiamsi prohibuerit contrahi cum seruo dominus, erit
Abbreviated transcription (Latin):
auis. Inq fundo c hactenus emora¬
rilicet ut n dño fundi molestus sit
nz hus per quos oꝑarustica fiint im¬
pedimento sit s nec ulli alii iusqd̃ ht̃
aut uend̾e aut locare aut gͣtis. cede pot̾.¬
uille pretorii ei relictusest. Uenire pla¬
ne ꝓprietariũ ad fruct᷑ ꝑcipiendos ma¬
gis dicendũ: ⁊ per temꝑa fructuũ col¬
ligendoꝵ ⁊̃ hĩtare illis posse amitten¬
dum est. Preter hĩtatõem quam

Expanded text:
in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere potuillae et praetorii ei relictus est. uenire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum coll‹i›gendorum etiam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem
Abbreviated transcription (Latin):
ffric̾. Cum in diem duob socũ
fundus sit adiectus uno ex hiis
ditõe discedi rectius existimat᷑.
si pea p̾ciũ adiectũ sit ⁊luenditor
alio fundo applicato eum ip̃m
fundũ post̾iori emptori adiec̾it ⁊
id sũ dolo malo fecit p̾ori empto¬
ri obligat᷑ non erit namꝗͣuis

Expanded text:
. Cum in diem duobus sociis fundus sit addictus, uno ex his priore uenditione discedi rectius existimatur.si postea pretium adiectum est et uenditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obl
Abbreviated transcription (Latin):
allata non sit si iniuoris nõ sint.
demq existimand̾ est si dies longi¬
or p̾cii soluendi data fi̾ut ut q̃rat᷑
qnͣtũ ex usura eius temꝑis capi
adieste donĩ est melior ꝯdictio fu̾it
allata uenditori restiti necc̃e est
ista rursus q̃ prior emptoe medio
temꝑe nocͣcrio ꝓbau̾it erogata
de redditu retim̾uł si non sufficiat
solui eqũ est ⁊ credo sensisse princi¬
pem de empti uenditi.
tĩ denis in diem a diecti sũt ⁊ exti

Expanded text:
allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii soluendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capaddictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior emptor medio tempore necessario probauerit erogata, de reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empti uenditi aratim denis in diem addicti sint et exsti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sit credibile de hiis seusisse qͦꝵ uo
luntate res eoꝵ ĩ alienũ edifitiũ con¬
iuncte c̃ent pauł notat ĩ hoc solũ agi
pot nõ sola uendicatio soluta recõpetat
młr non in duplũ ex lege .xii. tabłaꝵ¬

Expanded text:
non sit credibile de his sensisse, quorum uoluntate res eorum in alienum aedificium coniunctae essent. Paulus notat: sed in hoc solum agi potest, ut sola uindicatio soluta re competat mulieri, non in duplum ex lege duodecim tab
Abbreviated transcription (Latin):
ir quẽ alt̾a pars noĩa¬
iniquui exempli eẽdi
rescripsit nisi spałr a¬
ecundiam petiti iu¬
e permitretur.

Expanded text:
r quem altera pars nominainiqui exempli esse rescripsit: nisi hoc speecundiam petiti iue permittetur.
Abbreviated transcription (Latin):
defend̾et dicit se pruulm hr̃e siu iu-¬
dicis q̃ritur an possit litẽap̃ lab eo
iudice apd̃ queni res int̾ petitorem
⁊ emptorem capta est ad suũ iu¬
dicem reuocare paulus s.uendi¬
torem emptoris iudicem sequiso¬
lere Iudices a preside dati solent
⁊̃ in tempus successoris eius dura-¬
re ⁊ cogiꝓnunciare eas q sñas s̾¬
uari in eundem sensũ ⁊ sceuola ̾.¬
missum ab alio petatur isq dicat
alibi c̃e maiorem partemheditatis
non erit ad prestationem ꝯpellendꝰ
⁊ in młtis ꝯstitutõib cauetur ut
ibi petatur fidei omissũ ubi maior
pars hereditatis est nisi ꝓbetur co
loco uoluisse testatorem fidei ꝯmiᷤ¬
sum pr̃ari ubi pecitur. Tracta¬
tum est de ere alieno si in eaꝓiuĩ¬
cia ubi fidĩomissum petitur plus
cet eris alienianqiͣ maior pars a¬
libi ẽet p̾scriptõ locum hãt s ⁊ hic
placuit nich̾ face eris alieni noĩe
oñ eo loci sit es alienũ s unu̾saꝵ
facłtatũ es n. alienũ pr̃imonium

Expanded text:
defenderet, dicit se priuilegium habere sui iudicis: quaeritur, an possit litem ab eo iudice, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare.Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere.Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntiare easque sententias seruari. in eundem sensum etiam Scaeuola missum ab aliquo petatur isque dicat alibi esse maiorem partem hereditatis, non erit ad praestationem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur.Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi esset, praescriptio locum haberet. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed universarum facultatium: aes enim alienum patrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
inuito pr̃e ex ꝯdempnatõe ꝯueĩri
auxilium impetrare debebit si ip̃e
ciuo ꝯueniatur s in hoc auxiliũ
pr̃iciuo prosit ut solet int̾dũ fideuis¬
sori eiis ꝓdesse uideamꝰ ⁊ ñ puto ꝓ¬
futurum si gͥ filius ꝯueniatur

Expanded text:
inuito patre ex condemnatione conueniri: auxilium impetrare debebit, si ipse conueniatur. sed an hoc auxilium patri quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, uideamus: et non puto profuturum. si igitur filius conueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Diuus traianus initio nat᷑ã¬
li rescripsit ferias aforensib tm̃ne¬
gotiis dare uacatõemi ea auf que
ad disciplinam mlitaremꝑtiuẽt
⁊̃ feriatis dieb peragenda intraq
tio singłis causis: plusq̃m semelt᷑¬
bui ñ potest. in capitalib aut̃ caĩs
reo tres dilatdes attussatoridue da
debeat et si contendend̃ putat ue¬
mat instructus ad agend̾ cognita
lo complecti et dare uł dictare. ¶e

Expanded text:
lis.Diuus Traianus Minicio Natali rescripsit ferias a forensibus tantum negotiis dare uacationem, ea autem, quae ad ‹di›sciplinam militarem pertinent, etiam feriatis diebus peragenda: inter quae tio singulis causis plus quam semel tribui non potest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, ddebeat. Et si contendendum putat, veniat instructus ad agendum, cognitlo complecti et dare vel dictare. E
Abbreviated transcription (Latin):
uidend̾ est si defunctus accipit aliq
ssori quoz euis dari debeat anueroqi
iam data est amplius daridebeat an¬
uero ñ possit etmagis est ut hec cã
nocte incipit ⁊ sequentis partis in¬
media parce finitur. itaꝙ in xxuii¬

Expanded text:
idendum, si defunctus acceperit alissori quoque eius dari debeat, an vero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa nocte incipit et sequentis noctis media parte finitur. itaque qui
Abbreviated transcription (Latin):
ius dicitur locus in qous redditur.
applone collata ab eoꝙ. fit in ea
ubi fit ꝙ̃ locum determinare ħ mo¬
do possumus ubicunq p̾tor salua
maiestate imperii sui saluoq mo¬
re maioꝵ uis dr̃e ⁊ stituit is locus re.

Expanded text:
ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit. quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque more maiorum ius dicere constituit, is locus re
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ insidiantem occidero securꝰ ero sã
adu̾sus periculũ naturał rõ periitut
se defendere ¶Lex .xii. tabularũ furẽ
noctu deprehensũ occid̾e permitat ut
tm̃ id ip̃m cũ clamore testificet᷑. Int̾dũ
autem dep̾hensum itapermitrit occi¬
d̾e si is se dolo defendat ut tm̃ eque cũ
clamore testificetur.

Expanded text:
m insidiantem mihi occidero, securus ero: nam aduersus periculum naturalis ratio permittit se defendere. Lex duodecim tabularum furem noctu deprehensum occidere permittit, ut tamen id ipsum cum clamore testificetur: interdiu autem deprehensum ita permittit occidere, si is se telo defendat, ut tamen aeque cum clamore testificetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo caueant mittendi sunt ĩ mu¬
nicipio quia neccͣria est satisdatio ¶It
de restituenda dño ꝓprietate id cui usꝰ
fructus datus est. ¶ Item legatarius
ut caueat euicta heditate legatared¬
di. ⁊ ꝙy amplius per legem falcidiam
acceꝑat h̾res quoz ut legatoꝵ noĩe
satisdet audiendus est. ut in munici¬
pium mittatur plane si misso iam
uti de possõne decedat ꝑatũ quo scse
dicat in municipio cauere impetͣre
si debebit. diu̾sum est si sñ culpa aut
dolo ħedis missus sit inpossõem.Iu¬
betur uirare de calumpnia nequis
uexandi mag̾ adu̾sarii cãforsitam cũ
rome possit satisdare in municipiũ
euocet. ¶ Sic quibdam hoc iisuirã¬

Expanded text:
pupillo caueant, mittendi sunt in †municipi‹um›, quia necessaria est satisdatio: item de re restituenda domino proprietatis cuius usus fructus datus est: item legatarius, ut caueat euicta hereditate legata reddi, et quod amplius per legem Falcidiam ceperit: heres quoque ut legatorum satisdet audiendus est, ut municipium mittatur.Plane si misso iam uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem.Iubetur iurare de calumnia, ne quis uexandi magis aduersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam hoc iusiura
Abbreviated transcription (Latin):
parentib ⁊ patronis ¶sic autẽ iu¬
rare d qui in municipiũ remutit᷑
rome sese satisdare possensz ibiposse
uirare alibi se qmͣ eo loco se satisdare
non posse quia si rome non potest: pli¬
b autem locis possit. cogitur peiut ra¬
re. ¶Hoc autem tunc impetrabitur

Expanded text:
parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur "Romae se satisdare non posse et ibi posse, iurare "alibi se quam eo loco satisdare non posse", quia si Romae non potest, pluribus autem locis possit, cogitur peierare. Hoc autem tunc impetrabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tit ut possõ eoꝵ reddatur q̃mad̾m si flo
existimans possõem met̾ deb̾e alicui
rei tradidissem ꝯdr̃erem. S ⁊ si pos¬
sessionem tuã fecissem ita ut tͥ ꝑ lõgi
temꝑis p̾sc̾ptõem aduocan nõ possit
⁊̃ sic rectetecũ per indebiti ꝯdcoem age¬
nus sit deducto usufructu a te ꝯdicã.

Expanded text:
 possessio eorum reddatur: quemadmodum si falso existimans possessionem me tibi debere alicuius rei tradidissem, condicerem. sed et si possessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi temporis praescriptionem avocari non possit, etiam sic recte tecum per indebitam condictionem agenus sit, deducto usu fructu a te c
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fcãs reimłris quna donatio in alium
casum fẽa est p̾diũ ⁊ si mortis cã uxorido¬
nau̾it ⁊ de portione passus au donatio
ualeat uideamꝰ ⁊ alias placet in casum
deportationis donationẽ ft̃am uale q̃m¬
lieris incurtit humanum est donatio¬
nem que mortis causa ab iuitio fc̃a est
tali exilio subsequuto ꝯfirmart ri

Expanded text:
donatio in alium casum facta est.Proinde et si mortis causa uxori donauerit et deportationem passus est, an donatio ualeat, uideamus. et alias placet in casum deportationis donationem factam ualere, quemlieris incurrit, humanum est donationem, quae mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari
Abbreviated transcription (Latin):
erat deducta mat̾iarogatus restitue ⁊ tm̃
integram fidẽ p̾stitit obnussosenat᷑ cõ¬
sulti cũ mͦ hic .n. u̾e fidei ex soluit uolũ¬
tatẽ testatoris obsecutꝰ hec ita si ñ per
errorem caltuli fecit cet̾m indebitu fidĩ¬
ꝯmissi eẽ repetõem nlła dubidatio est. Cũ
tulas ꝓcognato suo ordini erogau̾it an
donatio ualeat ⁊ ait uałe. nec uid̾i locu¬
pletiorẽ młrem fc̃am qmͣuis mnutuam
pectuĩam eẽt acceptio ⁊ ꝓpria fine erogat᷑.¬
¶In donationib autẽ iure ciuili impedi
natũ est ut siqd̃ extet res uendicetur
sicut supta sit tũdice̾tur hactenꝰ quatenꝰ
locupletior quis corum fc̃s est.
ausr. Ouia qiui ñex concessa dona¬
tione retinetur id aut sũ cã aut ex ins¬
condictio nasci solet.
plectiores sint ft̃i utrsitempꝰ litis conte¬
state an rei udicate ⁊ u̾mest litis cõte
pectiũam uxori ĩ ũguẽta ded̾it sã
q pectũam creditori suo solu̾it mox
de sua pecciu̾a eam em̾it non¬

Expanded text:
ta rogatus restituere et tamen integram fidem praestitit omisso senatus consulti commodo: hic enim uere fidem exsoluit uoluntatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum indebiti fideicommissi esse repetitionem nulla dubitatio est.Cum tulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uideri locupletiorem mulierem factam, quamuis mutuam pecuniam esset acceptura et pro adfine erogatura.In donationibus autem iure ciuili impeditnatum est, ut, si quidem exstet res, uindicetur, si consumpta sit, condicatur hactenus, quatenus locuplale. quia quod ex non concessa donatione retinetur, id aut sine causa aut ex inicondictio nasci solet. pletiores sint facti, utrum tempus litis contestatae an rei iudicatae? et uerum est litis contespecuniam uxori in unguenta dederit eaque eam pecuniam creditori suo soluerit, mox ea de sua pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
si uelit młr post exastũ temp possit ma¬
nmutt̾e recte dicisic̃e ꝯstitutioni locum
nec uolũtatẽ mariti posse ꝯstitutionilo
siue donator nonsibi uult legem impo¬
ni nec possit s ei ꝙ accepit dĩno gͥ penes
se remanente netmn effectũ habebit
constitutio. ¶Manumissionis cã
donatio fr̃a ualet licet nõ ħ agat᷑ destã¬

Expanded text:
si uelit mulier post exactum tempus possit manumittere, recte dici non esse constitutioni locum nec uoluntatem mariti posse constitutioni siue donator non sibi uult legem imponi nec potest, sed ei qui accepit: dominio igitur penes se remanente nequaquam effectum habebit constitutio.Manumissionis causa donatio facta ualet, licet non hoc agatur, ut sta
Abbreviated transcription (Latin):
agidonationẽ ⁊ sequens traditioa młre
fcã impendenti hebit᷑ si maritus uxori
donau̾it mortis cã ea q̃ diu̾tit an dissol¬
uatur donatio Iur scripsit infirmarido¬
nationem nec pend̾e Idẽ ait si diuortio
causa fca donatio donationẽ ualere.¬

Expanded text:
agi donationem, etiam sequens traditio a muliere agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis causa eaque diuerterit, an dissoluatur donatio?Iulianus scripsit infirmari donationem nec impendere.Idem ait, si diuortii causa facta sit donatio, ualere
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃to int̾poĩto eiuis fi ⁊ sic ad młrem
cnͣsire quia ita ꝓcedet si ea qui donat᷑
cum int̾posuit non is qui donabat por¬
ro si amarito int̾poĩtus est res ip̃is sta¬
tim fc̃a est ⁊ si añ mortẽ mariti reddid̾it
⁊ decesserit tra ditio eiuis egit aliquidũ
tñ hec traditiopendeat donec mors seqͣt᷑¬
¶ Siuxor rẽtitio ded̾it ut is marito mor¬
tis cã trad̾et eaq defuncta muitis hedib
eius ticius marito dedit int̾est utrũ aml¬
młre sit int̾poĩtus titius an u̾m a mari¬
to cuidonatiatur. Si a młre int̾poĩtus
obligauit se ꝯditione si marito tradi¬
derit. Si autem a marito int̾poitꝰ mor¬
tua młre confestim fundus efficitur cuis
qm̃ maritus int̾posuit ⁊ actionẽ ip̃e ma¬
ritus cum eohabebit. ¶ Siuxor remq
quam a marito suo mortis cã acceꝑat
uiuo eo alii tradid̾it nichil agitur eatͣ¬
ditione qr si añ ultuuĩ uite temp᷑ uiłris
fuit plane in quib casib placeat retro

Expanded text:
momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat. porro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur.Si uxor rem Titio dederit, ut is marito mortis causa traderet eaque defuncta inuitis heredibus eius Tiiere sit interpositus Titius an uero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si autem a marito sit interpositus, mortua muliere confestim fundus efficietur eius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit.Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, uiuo eo alii tradiderit, nihil agitur ea traditione, quia non ante ultimum uitae tempus mulieris fuit. plane in quibus casibus placeat retro
Abbreviated transcription (Latin):
dia hodie ulissima sũt dserinent̾ dicem᷑
litis contestate tempe estimatõem eoꝵ
spectandã plane si magni p̾cii datasit sũ
re p̾cii. ¶ Elegant̾ tractabit᷑ si młr qd̃¬
nunc .x. maritus qñtũ conseqͣt᷑ ⁊ magͥ
est ut consequi debeat duas partes .x.
uti cinẽ periit ex p̾cioutriq perierit ⁊
marito ⁊ uxori. ¶Si marit᷑ estimatõ¬
rem rerũ quas in dotẽ acceꝑit dicat sedo¬
hec u̾ba sunt cum donatõis cã p̾ciũ actũ
affirmes ꝙ sr̃ ea recognitur᷑ erit si pet¬
cunie modũ recusauit ip̃a p̾dia restitin¬

Expanded text:
dia hodie uilissimo sunt, consequenter dicemus, litis contestatae tempore aestimationem eorum spectandam. plane si magni pretii praedia sunrae pretii.Eleganter tractabitur, si mulier quinunc decem, maritus quantum consequatur. et magis est, ut consequi debeat duas partes decem, ut quod periit ex pretio, utrique perierit et marito et uxori.Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se douerba haec sunt: 'Cum donationis causa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modu
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ eũ qd̾ donauit s quid dr̃ mortis ca¬
se donationis int̾ uirũ ⁊ uxorem uale¬
ita uerũ est ut nonsolũ ea donatiouale
resfiat uxoris uł mariti cummors ĩ seqͥtꝰ¬
S onũs mortiscausa donatioqñ itaq¬
non retro agitur donatio emergũt ui

Expanded text:
eum qui donauit.Sed quod dicitur mortis caionem inter uirum et uxorem uale uerum est, ut non solum ea donatio ualeat fiat uxoris uel mariti, cum mors inseqs mortis causa donatio.Quando itaqnon retro agatur donatio, emergunt ui
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo ꝯꝓmiserit executõ ad u̾sus
lib̃m detur iideamus s magis est
ut ñ detur. Itemsi quis romec̃õp¬
miserit mox romam in legatõem
uen̾it ñ est cogendus arbit̾ sĩam
ꝯtestatus ẽet nec cam exerc̾e nec ĩt̾¬
est tunc quoz in legatoe fu̾it an nõ.

Expanded text:
compromiserit, exsecutio aduersus liberum detur, uideamus: sed magis est, ut non detur.Item si quis Romae compromiserit, mox Romam in legationem uenerit: non est cogendus arbiter sentecontestatus esset, nunc eam exercere: nec interest, tunc quoque in legatione fuerit an non.
Abbreviated transcription (Latin):
atronum aut̃ accipimꝰ ⁊̃ si capite
minutus sit uł silibertus capite mi¬
nutus sit dũarogetur ꝑ obreptõem.
cum enĩ hoc ip̃o qd̃ ad rogatur celat cõ¬
dcõem ñ id actum uidetur ut fi̾et inge¬
nuus. sisi uis anulorũ accepit puto
eum reuerenciam patrono exhibere
debere qm̃uis omĩa ingenuitatis
munia habebat aliud est si natura¬
lib sit restitutus. Nam princeps ĩge¬
nuum facit. ¶ Ꝙ manumittatur
a corpore aliquo uł collegiouł ciui¬
tate singłos in ius uocabit. Nam ñ
debes et si adu̾sus rem publicã uł uni¬
uersitatem uelit exꝑiri ueniam edi¬
cti pet̾e d qmius actorẽ eorũ costitu¬
tum in ius sit uocaturus. ¶Libos pa¬
rentes c pronei patroneq utruisꝙ
sexus accipere debemus. ¶S si per
penam deportõnis ad peregrinita¬
tem redactus sit pronus putat põp̃
eum amisisse honorems si fuit resti¬
¶Parentes pr̃oni ⁊ adoptiui ꝓti¬
piuntur s tam dui qmͣ diuadopt̃ẽ
non pot̾it. s nec nepos in adoptiua

Expanded text:
apite minutus sit: uel si libertus capite minutus, dum adrogetur per obreptionem. cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum uidetur ut fieret ingenuus.Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitatis munia habet. aliud si natalibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit.Qui manumittitur a corpore aliquo uel collegio uel ciuitate, singulos in ius udebet et si aduersus rem publicam uel uniuersitatem uelit experiri, ueniam edicti petere debet, quamuis actorem eorum constitutum in ius sit uocaturus.Liberos parentesque patroni patronaeque utriusque sexu saccipere debemus.Sed si per poenam deportationis ad pereg‹ri›nitatem redactus sit patronus, putat Pomponius ‹eum› amississe honorem. sed si fuerit restiParentes patroni etiam adoptivi excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio non poterit: sed nec nepos in adoptiva
Abbreviated transcription (Latin):
honor debetur. ¶Pretor ait in iuisni
permissu moonequis uocet ꝓmissur̾
cnum est si famosa actio ñ situł si pu¬
dorem ñ suggillat qͣui patronus cõ¬
uenitur ur parenteset totũ hec tam cog¬
nita d facere. Nam interdum ĩ ex
a liberto si cum gͣuissima iniuria af¬
fecerit flagellis forte cecidit. ¶ Sc̃ꝑ
autem ht̃ honorem patrono hñdũ
⁊ si qiͣtutor uł curator ur defensor
uł actor interueniat pr̃onus s si
patroni tutor uł curator int̾ueniat
impune posse eos in ius uocari põ
⁊ adiciat pretor causa cognita se pe¬
tiale iudicium daturũ tin labo ait
moderandam uirisdc̃oem ueluti si
peniteat lib̾tũ ⁊ actõem remitat
ur si patronus uocatus non ueniat
au̾si non inuit᷑ uocatus sit lic edci¬
tus si m̃nis uocau̾it sẽ p̾toris edictum
filiũ patronisui qiuem ip̃e pr̃onus
in potate ht̃ ꝓband̾̃ est absente pr̃e sũ¬
ueniendum oẽ filio qui in potãte est
⁊ ei penalem in fc̃m acd̾em .i. quĩqͣs

Expanded text:
honor debetur. Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pudorem non suggilat, qua patronus conuenitur uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, fautem hunc honorem patrono habendum, etsi quasi tutor uel curator uel defensor uel actor interueniat patronus. sed si patroni tutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius uocari Pomp adiciat praetor causa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non uenerit: aut si non inuitus uocatus sit, licetus in ius uocauerit contra praetoris edictum filium patroni sui, quem ipse patronus in potestate habet: probandum est absente patre subueniendum esse filio qui in potestate est et ei poenalem in factum
Abbreviated transcription (Latin):
uocari in ius pot tm̃ de domo sua nẽo
lieno uirei subiecte õẽ inius uocari per¬
missum est. ¶Qui in ius uocatus est
duob casib dimittendus est. si qius
eius perione defendat et si dum in ius
uenerit de retnͣsactum fu̾it.
płium sit deb̾e a p̾tore petere ut es li¬
ceat uł quedam ex patronis in ius uo¬
care nie in penam excidat ex edc̃o p̾toris.

Expanded text:
uocari in ius potest, tamen de domo sua nemo alieno iur‹i› subiectae essent, in ius uocare permissum est. Qui in ius uocatus est, duobus casibus dimittendus est: si quis eius personam defendet, et si, dum in ius uenitur, de re transactum fuerit.plurium sit, debet a praetore petere, ut ei liceat uel quendam ex patronis in ius uocare, ne in poenam incidat ex edicto praetoris.
Abbreviated transcription (Latin):
liter caspersonas quibz reue¬
rentia pr̃anda est sñ iussu p̾toris ĩ
ius uocare non possumus.
rens constitutus qui se defende patͦ
ꝓtribunali p̾sidem ꝓiuncie freq̃n¬
ter interpellat pr̃onũ accusatorem
in ius ñ uidetur uocare.
pilli nomine ⁊̃ in ius uocare patro¬
ap̃ officium cauit exib̾e cogitur ĩtẽ
eum qui apd̃ acta exibitur̃ siẽe q̃m
ꝓmisit et si osficio ñ caueat ad exhi

Expanded text:
liter eas personas, quibus reverentia praestanda est, sine iussu praetoris in ius vocare non possumus. reus constitutus, qui se defendere paratus pro tribunali praesidem provinciae frequenter interpellat, patronum accusatorem in ius pilli nomine etiam in ius uocare patroapud officium cauit, exhibere cogitur. item eum qui apud acta exhibiturum se esse quem promisit, etsi officio non caueat, ad exhi
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it infirmitateuł aliq̃ uista cã
impeditus collegã post se manu¬
mussionẽ expedire senatus censuit¬
¶ Consules apudse seruos suos
mnanumitt̃e posse nlra dubitafo est

Expanded text:
poterit infirmitate uel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit.Consules apud se seruos suos manumittere posse nulla dubitatio est
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ł.  iberos senatoꝵ acciꝑe debemꝰ
ñ tm̃ senatoris filios uerũ ⁊̃ om̃s qͥ
ꝓgeniti ex ip̃is uł ex lib̾is eoꝵ dicãt᷑
su naturales sũ adoptiui sint lib̾ise¬
natorũ ex quib nati dñr. s et si ex
ciliũ hĩe uideantur tñ et ibi unde
oriundi sunt hr̃e domiciliũ intłli¬
gunt᷑ qr dignitas donnicilii adiecti¬
onempotiꝰ dedisse qmͣ ꝑmutasseuͣr.¬
lp̃ .rii. Dupte prius consulan uiro
impetrare solent a principeqͣius ꝑ¬
raro ut nupteiterũ mmnoris digni¬
ant dignitate ut scio antonim¬
uin august̾ uilie mãne ꝯsobrine
sue indulsisse. ¶ Senatores autẽ
accipiend̾ ẽ eos qui a patriciis ⁊ cõ¬
sularib usz ad om̃s illustres uiros
descendunt qr et hiisoli insenatu
sm̃am dicexe possunt.¬

Expanded text:
.Liberos senatorum accipere debemus non tantum senatorum filios, uerum omnes, qui geniti ex ipsis exue liberis eorum dicantur, siue naturales siue adoptiui sint liberi senatorum, ex quibus nati dicuntur. sed si ex cilium habere uideantur, tamen et ibi, unde oriundi sunt, habere domicilium intelleguntur, quia dignitas domicilii adiectionem potius dedisse quam permutasse. Nuptae prius consulari uiro impetrare solent a principe, quamuis perraro, ut nuptae iterum minoris digniant dignitate: ut scio Antoninum Augustum Iuliae Mamaeae consobrinae suae indulsisse. Senatores autem accipiendum est eos, qui a patriciis et consulibus usque ad omnes illustres uiros descendunt, quia et hi soli in senatu sententiam dicere possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
natsi ad heredem suũ transinisiss¬
uenit ut si filia superstitem auũłm
filiũ hĩiss dos ad uirũ pertinet ꝙ si
iuiuente mr̃e falius obisse uir dotis ꝑ¬
portdem uxorẽ in nimio defucta reti¬
neret młr naufragio cum auũcło
filio ꝑit cuua u̾isumle uidebit᷑ autẽ
nisem infantem perisse iuru ꝑtem
quamex pacto filie noĩe retine potu¬
it si lapsus errore non retinuit filiã
qiue pri sola mt̃i ꝓparte extit̾it hes¬

Expanded text:
nanctum ad heredem suum transmississnanctum ad heredem suum transmississuenit, ut, si filia mortua superstitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro parte he
Abbreviated transcription (Latin):
sfric̾ ł. Pater cum filie noĩe dotẽ
daret pactus est ut mortua filia uno
płib ue lib̾is superstitib deducta par¬
te tercia reliqua fibi dos ut post mor¬
tem sua illis aut illis filiis quos in
potestate habebat reddatur deinde
hec ita fĩ stipulatus est post post mor¬
tẽ eius młr in mimo decessit re
lictis filiis queatũ est an exstipłone
m̾mio mortua ẽẽt dos pri redd̾etur
⁊ perinde hñdii ac si talis stipulatio int̾¬
poĩta fuissz si nauis ex asia uenit m aut
post mortem meamlutioticio dare sp̃o¬
des. Nam ⁊ si post mortẽ stiplonis na¬
uis ueniet heredi daiͣ debere¬
lorent̾ ł Si int̾ uirum ⁊ uxorẽ pactũ
est ut certa pars dotis uł tota ob uinũ
ur płes lib̾os int̾uenientes retineatur
dos daretur aut ampliet᷑ conuentiora¬
ta est namsufficit eos ex eominio naᷤ
ip̃r. Q d̃ de reddenda dote sidata fu¬
iss mortua in m̃inio filia conuenit
id de non petenda qnoz uidi cõuenisse
hac patrem pacti conuenti exceptõe

Expanded text:
stionum.Pater cum filiae suae nomine dotem daret, pactus est, ut mortua filia uno pluribusue liberis superstitibus deducta parte tertia reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde haec ita fieri stipulatus est: post mortem eius mulier in matrimonio decesser‹a›t relictis filiis: qumatrimonio mortua esset, dos patri redderetur, et perinde habendum, ac si talis stipulatio interposita fuisset: 'si nauis ex Asia uenerit, mihi aut post mortem meam Lucio Titio dari spondes?' nam et si post mortem stipulatoris nauis uenisset, heredi deberonum.Si inter uirum et uxorem pactum est, ut certa pars dotis uel tota ob unum uel plures liberos interuenientes retine‹a›tudos daretur aut amplietur, conuentio rata est: nam sufficit eos ex eo matrimonionsorum.Quod de reddenda dote, si data fuisset, mortua in matrimonio filia conuenit, idem de non petenda quoque uideri conuenisse ac patrem pacti conuenti exceptionem