comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s& occurabẽ ne nos uictos uidẽt. et teucri potũt᷑ corpore & armis. idest & sepultura car&. Namut ĩ ho¬
mero legimꝰ de uiroꝵ fortiũ cadaueribꝰ erat inter hostes grande certameri. quod max apparex de cadauere¬
patrocli dextranũc dicta resellã: idest uirtute. Namti ꝓ rei oificio ipam recti posuit. ꝓurxtute:
uiuimus curę sumꝰ diis supens post mortem ad inferos ꝑtinemus ꝗbus se mõ ꝯmeadat :stui sinsc sa
culpȩ uel fugę qr fuga grande crimen. est apud uis fortem uel rupti foederis et lese religiõis a. qua
re se eẽ dicit alienũ ꝑp futura suplicia. Indignus auoꝵ figura greta. nos uero indgnus illa it diamꝰ.
i. indignus coronę mploratitis nomĩe uirũ. Ex multis
Furne ĩte supreme salus sumiserẽ tuor: omĩa q̃ s̃ iuturna dixerat. oratio ista dissoluit. fulituinat
encas aritis exaggerauo est sic paulopose. horrendũq intonat armis inatur deiectuꝵ artes: ꝗ dixdt̃

Expanded text:
ab honesto. Ad v. 642 Teucri potivntur corpore et armis id est etiam sepultura caret: nam ut in Homero legimus, de virorum fortium cadaveribus erat inter hostes grande certamen. Ad v. 644 Dextra nec drancis dicta refellam id est virtute: nam pro revivimus, curae sumus dis superis, post mortem ad inferos pertinemus, quibus se modo commendat. ISTIVS INSCIA CVLPAE vel fugae, quia fuga grande crimen est apud virum fortem: vel rupti foederis et laesae religionis, a qua re se esse dicit alienum propter futura supplicia. INDIGNVS AVORVM Graeca figura: nam nos ‘indignus  indignus coronae. INPLORANS NOMINE TVRNVM ex multis TVRNE IN TE SVPREMA SALVS omnia quae supra Iuturna dixerat, oratio ista dissolvit. FVLMINAT AENEAS A. exaggeratio est: sic paulo post «horrendumque intonat armis». MINATVR DEIECTVRVM ARCES quia dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
minibus parat sic ĩ uͦ in segetem ueluti cũ flãma furentib austris incidit aut rabidos mnõ¬
uos nomia hoc c̃cuiꝰ nomĩe maiores omnes murani dicti sunt & reges fuerũt. ꝑ ut per regesq
actum genus omne latinos. Scimus .n. plerũq solere seri ut pͥmi regis relqui & nomer
possideant. ut apud romanos augusti uoanit᷑ Apud albanos silui Apud ꝑsas arsacide. Apud¬
Egyptios ptholomiei. ⁊ pud athenienses cecropide. Unde suꝑfluũ est ꝙ ait Donarus debẽ nos ac¬

Expanded text:
nt»; per effectum, ut «in segetem ueluti cum flamma furentibus austris / incidit, aut rapidus monnt»; per effectum, ut «in segetem ueluti cum flamma furentibus austris / incidit, aut rapidus mon nomina hoc est cuius maiores omnes Murrani sunt dicti et reges fuerunt, ut 'per regesque actum genus omne Latinos'. scimus enim solere plerumque fieri ut primi regis reliqui nomen etiam possideant, ut apud Romanos Augusti vocantur, apud Albanos Silvii, apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdam legunt nomĩe cchioniũ. Natrisq genus ꝑidię. ꝑhyphrasis hoc ẽ siliꝰ ꝑidiȩ. Iycia missos &
apollinis aruis: uacit & nam ꝑ effexegesim lycu arua apolliras dix̃. ut nũc lycie sortes: exosũ
sed hĩtasse circa argos Nã lerna palus ẽ arguioꝵ ĩqua eũ dic̃ solitũ faisse piscari. Tat hoc sig̾t. pi¬
scosȩ cui circũ flumina lernȩ ars fuerat pauꝑq doitius. hic ex hec pauꝑ dicimus. Nam paupera
usurpatũ est. Sic plautus paupera est hec mulie& sed hoc hodie non utim eo n nomĩa q̃ ablto sĩ¬
Ab be lcone hic & bec leo. ab lec latrone hic& hec litro ab hoc fulone hic & hec fullo. Nb loc ne¬
pote hic & hec nepos Namut nepris dicamus ꝑꝑ successioĩs discretiõeta ad icissum est. Scieadũ
tã hospita. paupera legna lea usurpatũ a poetis porentũ miiera. obsequia q̃ pauꝑes diuitibꝰ loco
muneo soluũt A rentem ĩ siluã: paridami. Narit sonitũ spumosi ã nes. bellũ secaꝑ incendio & flu

Expanded text:
e. lycia missos et apollinis agris vacat ‘et’: nam per epexegesin Lyciam arva Apollinis dixit, ut «nunc Lyciae sortes?». EXOSVM sed habitasse circa Argos: nam Lerna palus est Argivorum, in qua eum dicit solitum fuisse piscari: nam hoc significat ‘piscosae cui circum flumina Lernae ars fuerat’. PAVPERQVE DOMVS ‘hic’ et ‘haec pauper’ dicimus: nam ‘paupera’ usurpatum est. sic Plautus «paupera est haec mulier». Sed hoc hodie non utimur. Ea enim nomina, quae ablativo sin‘ab hoc leone’ ‘hic’ et ‘haec leo’; ‘ab hoc latrone’ ‘hic’ et ‘haec latro’; ‘ab hoc fullone’ ‘hic’ et ‘haec fullo’; ‘ab hoc nepote’ ‘hic’ et ‘haec nepos’: nam ut ‘neptis’ dicamus propter successionis discretionem admissum est. Sciendum tamen ‘hospita’ ‘paupera’ ‘leaena’ ‘lea’ usurpata a poetis. POTENTVM MVNERA obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. ARENTEM IN SILVAM pro ‘aridam’. DANT SONITVM SPVMOSI AMNES
Abbreviated transcription (Latin):
inmũdo pulue̾: bñ ĩmũdo addidit. sic̃ ingior. ad monitionibꝰ. & cinẽm ĩmũdũ iactare ꝑagros. ꝗr¬
&̃ puluis ille q utũt puellȩ cinis uocatur. Unde &̃ ainiflones dicti sunt: horatiꝰ. custodes lecticani
comixtũ clamoret: e impugniatiorit & morie nginȩ atrectas aures adest ad audiẽdũ solicitis.
Tereatius arrige aures pamphile, mens corsilit egenis nescius rei gerende: Nam menit̃ & cõsiliũ sigͥ¬
ma uictoria. idest pͥrũ. ec numeto ĩferior pugne nec honore retedes nec pautiores itte ritais. nec itutor
pma. Nam post euis orõtiem Iolũnus tela ꝯtorsit Natai quid ago argum̃tũ a necc̾io. ⁊ ẽ uoce uocanit̃. Atꝗ
hoc nũꝗͣ legimus sed aut
intelligimꝰ aut moris est omenaudire.
qđ non dicit᷑ uidẽ quod ituĩme occurrit. Sic ĩ iiiͦ. hic̃ exaudiri gemius & uerba uocatitis uisa uiri

Expanded text:
INMVNDO PVLVERE bene ‘inmundo’ addidit: sic in georgicis monitionibus «et cinerem inmundum iactare per agrosINMVNDO PVLVERE bene ‘inmundo’ addidit: sic in georgicis monitionibus «et cinerem inmundum iactare per agros pulvis ille quo utuntur puellae, cinis vocatur, unde etiam ciniflones dicti sunt: Horatius "custodes, lectica, MIXTVM CLAMOREM ex inpugnatione, et morte reginae. ARRECTAS AVRES ad audiendum sollicitas: Terentius «arrige aures Pamphile». AMENS consilii egens, nescius rei gerendae. OCCVRRIT DICTIS oramum. NEC NVMERO INFERIOR PVGNAE NEC HONORE R. nec pauciores interimis, nec minor prima’: nam post eius orationem Tolumnius tela contorsit. NAM QVID AGO argumentum a necessario. ME VOCE VOCANTEM atqui hoc nusquam legimus; sed auttellegimus, aut mortis est omen audire quod non dicitur, videre quod minime occurrit: sic in quarto "hinc exaudiri gemitus et verba vocantis visa viri
Abbreviated transcription (Latin):
spic̃. uit contra tecta ueniẽtem ⁊ncendi muros in uadi n. entem turbata⁊ut oculos suffusa Et
nũdum ĩformis lęti. Alii dñt.ꝙ in edia se interetuit: Sane sciendũ qr cautũ fuerat ĩponti ficalibꝰ
libris. ut ꝗ laqueo finiss& uitam insepultuis abiiceret. Unde beneait: in formis leti quasi mortis ĩ¬
famissimȩ. ⁊ liuos latunia crines:antiqua lectio. flores huĩt .i. florulẽtos pulchros. &est smo
Ennianꝰ. et roseas laniata genas: ut humanus sanguis effundẽt᷑. uel captiuoꝵ uł gladiatoꝵ ꝗs si
forte copia nõ fuiss& lacerantes semĩę genas suũ effundebãt cruorẽ ut regis illa una restituẽt: Iñ
sciendũ cautũ lege xii. tabulaꝵꝵ. ne muliẽs carpent faciem his uerbis mulier faciẽ ne capito M in
totam: de domo regia. nfcelix fama. ree ĩfoliciũ nuĩcia. Memittunt metites: desperant. sic̃ cõtra

Expanded text:
spicit: aut contra tecta venientem. INCESSI MVROS invadi. MENTEM TVRBATA ut «oculos suffusa». ET NODVM INFORMIS LETI alii dicunt, quod inedia se interemerit. Sane sciendum quia cautum fuerat in pontificalibus libris, ut, qui laqueo vitam finisset, insepultus abiceretur: unde bene ait ‘informis leti’, quasi mortis infamissimae. FLAVOS LAVINIA CRINES antiqua lectio ‘floros’ habuit, id est florulentos, pulchros: et est sermo Ennianus. ET ROSEAS LANIATA GENAS moris fuit ut ante rogos humanus sanguis effunderetur, vel captivorum vel gladiatorum: quorum si forte copia non fuisset, laniantes genas suum effundebant cruorem, ut rogis illa imago restitueretur. Tamen sciendum, cautum lege duodecim tabularum, ne mulieres carperent faciem, his verbis «mulier faciem ne carpito». HINC TOTAM de domo regia. INFELIX FAMA rerum infelicium nuntia. DEMITTVNT MENTES desperant, sicut e contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplentur & hoc est quod ait .s. haud multa moranis. a mycũ frẽmꝗ horem: hi duo duces sũt:
ut s̃ mectioraiti. ut nũc amyci casum gemit. Item & nũc tertia palma dyores. Unde ad terrorẽ
populi eoꝵ capita religabant᷑ in curru. Currii aũt septimus casus ẽ aut daruiiis antiquus
dicũt. Nitt aũt sociũ s̃ mernoratis. Sant onytem Donatꝰ dic̃ aut gentle est aut
exit nec anytes a qua gente ueniat usꝙ̃ lectũ est. Propͥũ gͦ est ut seqñs uersus erit: notei echo¬
niũ i thebanã głiam ꝑ penthesim. Nam echionu surit thebani a rege echione. Unde Ouiduis¬

Expanded text:
complentur. Et hoc est, quod ait supra ‘haud multa moratus’. AMYCVM FRATREMQVE DIOREM hi duo duces sunt complentur. Et hoc est, quod ait supra ‘haud multa moratus’. AMYCVM FRATREMQVE DIOREM hi duo duces sunt etiam supra memorati, ut «nunc Amyci casum gemit», item «et nunc tertia palma Diores»: unde ad terrorem populi eorum capita religantur in curru. CVRRV autem aut septimus est, aut dativus antiquus, ittit autem socium supra memoratis. sane 'Oniten' Donatus dicit aut gentile esse, aut  in 'tes' exit, neque 'Onytes' a qua gente veniat, usquam lectum est. proprium ergo est, et sequens versus erit 'nomen Echionium', id est Thebana gloria, per periphrasin: nam Echionii sunt Thebani a rege Echione: unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinhunc. & est ordo huic dirigit. se collegit ĩ arma. ita se texit ut nulla parte posset feriri
piceni m̃ ĩcita sũmũ :galeę eminentia quam greci uocant inqua eminetit eristi
ulta iouem & lesi testatuꝵ focderisaras. lic& hẽret uistam cãt eminennȩ iracundię quod
esfugiebat turnus et ip̃e appetebat̃ in sidus non it̃ ante prorupit illa ĩ bellũ ꝙ iouis sidet & lesi
fcedera testaret᷑ ullo discrimine cędes suscit&. indiscrete obtrũcat uniuersos: quibus ante pari
pepercerat mõ. Iraꝵ effundit habenas potãteni facultatẽ.: & ut & p̃mere & laxas scua dant iuissꝰ
habenis & hic moderate locutus ẽ. Nata enniꝰ effundit iras quadrigas dix̃. Quisin nũc tot
acerba deus: Acsi dicẽt nec musa nec apollo sufficiũt. Statiꝰ maior ab aoniis sumẽda demeritu
lucis. ⁊ecum omnes audere deȩ inq uicem omnes inincẽ nãq uocat.x anton placuit cõcurrẽ apo¬

Expanded text:
in hunc’. Et est ordo ‘huic dirigit’. COLLEGIT IN ARMA ita se texit, ut nulla parte posset feriri. APICEM TAMEN INCITA SVMMVM galeae eminentiam, quam Graeci conum vocant, in qua eminent cristae. MVLTA IOVEM ET LAESI TESTATVS FOEDERIS ARAS licet haberet iustam causam iracundiae, quod et fugiebat Turnus, et ipse adpetebatur insidiis, non tamen ante prorupit in bellum, quam Iovis fidem et laesa foedera testaretur. NVLLO DISCRIMINE CAEDEM SVSCITAT indiscrete obtruncat universos, quibus ante pari pepercerat modo. IRARVM HABENAS potestatem, facultatem, ut «et premere et laxas sciret dare iussus habenas». Et hic moderate locutus est: nam Ennius «effundit irarum quadrigas» dixit. QVIS MIHI NVNC TOT ACERBA DEVS ac si diceret: nec musa nec Apollo sufficiunt. Statius «maior ab Aoniis sumenda dementia lucis: mecum omnes audete deae». INQVE VICEM in vicem: nam ‘que’ vacat. TANTON PLACVIT CONCVRRERE M. I. apo
Abbreviated transcription (Latin):
nube cohoꝑtum ab rupto sidere magna tempestate alibi. Corbet in abruptũ fluctus. Item scit
troia ⁊ alis. talr̃ similimõ sic panlopost simił medios uĩturna ꝑ hostes ⁊hoeteus. trounꝰ a ꝓmõ¬
torio troie cutieis se ꝗsq coacti saglomerat denset᷑ ut cuneatim dimicent .s. ĩ cuncoꝵ modũ
& statim secuta fuiga nituloꝵꝵ. ut uersiq uicissim puluerulenta fuga .r.d.t.pamec tela ferẽ¬
tes in sequit᷑: idest nec contra stantes nec fugientes dignat eccidẽ: et magna eneȩ oñdr̃ pictas qui
noc uulneratiis irascit᷑ ut uelit contra legem foederis ĩbellum moueri uirago: uirago dr̃ mulier

Expanded text:
nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit nube coopertum. ABRVPTO SIDERE magna tempestate: ut «sorbet in abruptum fluctus», item «scit Troia». TALIS taliter, simili modo: sic paulo post «similis medios Iuturna per hostes». RHOETEIVS Troianus, a promunturio Troiae. CVNEIS SE QVISQVE COACTIS AGGLOMERANT densentur, ut cuneatim dimicent, scilicet in cuneoruet statim secuta fuga Rutulorum, ut ‘versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros’. NEC TELA FERENtes insequitur id est nec fugientes, nec contra stantes dignatur occidere. et magna Aeneae ostenditur pietas, qui nec vulneratus irascitur, ut velit contra legem foederis in bellum moveri. Ad v. 468 Virago vir
Abbreviated transcription (Latin):
nferam Quippe dolor. cuius natura hec est ut ad hibito medio statĩ recede̾s. Nam dolor ꝯseqñs res ẽ
nõ pͥncipalis unde sublata causa. & ip̃e statim recedit. hĩc ait ꝗꝑpe nat ĩfusa aqua ĩ herens la¬
xare cceperat telumti quod antea inferebat dolorem in pristina. idest ĩ usum porta Na iorait deus.
apollo ĩ uentor medicinȩ. suerũq laborẽ: quẽ ꝓ me ip̃e suscipio nõ ꝗ ex alioꝵ uirtute ĩpetrato
ribus ascribi consueuit fortunã ex aliis subaudi opta. neq n. fortuna discit᷑ & ẽ ꝓzeuma non
ĩtegrũ Inter p̃mia ad p̃mia. Cicero dico te priore nocte uenisse inter falcanios .i. ad falcarios. a¬
alibi ꝑturbatur ut misc& agens telis nemora ĩ ter frondea turbama ggere turnus: emincanã aũt
de uiã aggerẽ nõ possumꝰ dice̾ nisi si uiȩ aggerẽ dicẽ uoluerimꝰ i uię coaceruatioẽm: quã histo¬
nci uiam militarem dicunt ut quał sepe dep̃hensus ĩ aggẽ serpetis. atrũ rapit agmea pueris

Expanded text:
R quasi dolor, cuius natura haec est, ut adhibito remedio statim recedat. Nam dolor consequens res est, non principalis: unde sublata causa etiam ipse statim recedit. Hinc ait ‘quippe’, nam infusa aqua inhaerens laxare coeperat telum, quod antea inferebat dolorem. IN PRISTINA in usum priorem. MAIOR AGIT DEVS Apollo inventor. VERVMQVE LABOREM quem per me iribus adscribi consuevit. FORTVNAM EX ALIIS subaudimus ‘opta’: nec enim fortuna discitur. Et est zeugma non integrum. INTER PRAEMIA ad praemia: Cicero «dico te priore nocte venisse inter falcarios», id est ad falcarios. MAalibi ‘perturbatur’, ut «miscet agens telis nemora inter frondea turbam». AGGERE TVRNVS eminentia; de via autem aggerem non possumus dicere, nisi si viae aggerem dicere voluerimus, id est viae coacervationem, quam historici viam militarem dicunt, ut «qualis saepe viae deprensus in aggere serpens». ATRVM RAPIT AGMEN pulveris
Abbreviated transcription (Latin):
sed propriȩ nõ est locutus. magisq cõtrane: Nim subuaẽ est subteraliꝗd iacere ⁊egisq in signe regentẽ.¬
dudetu ht̃utem. Auidus cõfundẽ foedus. legit᷑ & auidũ sed melius auidus qr Messappus iurno faue¬
ꝑcussus ẽ uulnẽ. Terẽ certe ciptus est hic sane sircasios est de loci qualil ł inuentus. Nam ꝗr super
arascetidit ait. hec melior mignis data uittima diuis.⁊orrem:erit nt̃s hic torris &ita nũc dicimꝰ
Nam illud nnũ & pacuiui penit deusu rtessit ut hic torrus huiꝰ torridicamꝰ Nidorem. mõ pudo¬
rem. ferreus sõnus homerus

Expanded text:
sed proprie non est locutus, magisque contrarie: nam ‘subicere’ est subter aliquid iacere. REGISQVE INSIGNE GERENTEsed proprie non est locutus, magisque contrarie: nam ‘subicere’ est subter aliquid iacere. REGISQVE INSIGNE GERENTEdixit. Ad v. 290 Avidus confundere foedus legitur et 'avidum'; sed melius 'avidus', quia Messapus Turno favepercussus est vulnere. Terentius «certe captus est, habet». Sane sarcasmos est de loci qualitate inventus: nam quia super aras cecidit, ait ‘haec melior magnis data victima divis’. TORREM erit nominativus ‘hic torris’, et ita nunc dicimus: nam illud Ennii et Pacuvii penitus de usu recessit, ut ‘hic torrus, huius torri’ dicamus. NIDOREM putorem. FERREVS SOMNVS Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
ait.: lutoreasagitabat auesyi populat antique Nam ueteres & populo & populor dicebãt. Nũc ttã po¬
puloꝵ dicimꝰ Illud penitꝰ de usu recessit. Penitusq profundo ueli dibit ut s̃. deaquila. penitusq in
hostes hoc loco ab homeri recessit ceconymia Ille .n. ĩduc̃ mineruã ꝑsuadẽtem pandiro ĩ iacto ĩ Menelio¬
Oido est transadigit unũ costas. & sigurate dix̃ unũ ꝓ unius. Terit᷑ qua sutulis aluo balteus. rem
physicã dix̃. Omũ .n. ĩꝗbus utim non nos terũt. sed ea terimus ut anulũ uestem. animosa pha¬
lanx: qi phalanx .i. legio. ceci salitis. imꝓuidi  nundit more unde fluũt. Sic omnes unusamor
hẽt. sic .i. dũ paulatim suis ĩuicẽ subueniũt. omẽs ĩ bellũ coacti sunt. sic Silu Aixipuẽ aras deiẽ¬
infienant alii currus .i. equos sic alibi neq audit currꝰ habenas subicuũt in equos suꝑequos iaciũt

Expanded text:
at aves" . Ad v. 263 Vi populat antique: nam veteres et 'populo' et 'populor' dicebant, nunc tantum 'populor' dicimus; illud penitus de usu recessit. penitusque profundo vela dabit ut supra de aquila "penitusque inhostes hoc loco ab Homeri oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, ut iacto in Menelordo est: transadigit costas. Et figurate dixit pro ‘unius’. TERITVR QVA SVTILIS ALVO BALTEVS rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur, non nos terunt, sed ea nos terimus, ut anulum, vestem. ANIMOSA PHALANX quasi phalanx, id est legio. CAECI salutis inprovidi. INVNDANT more undae fluunt. SIC OMNES AMOR id est dum paulatim suis invicem subveniunt, omnes in bellum coacti sunt. sic Sallustius. Ad v. 283 Diripvere aras deieINFRENANT ALII CVRRVS id est equos, sic alibi «neque audit currus habenas». SVBICIVNT IN EQVOS super equos iaciunt;
Abbreviated transcription (Latin):
pem teucri nullo discrimine sacrũ sustulerat puro ut possem xunt̃ campo. focos quicquid ignẽ fouet
focus uocatus siune ari sit sine quicꝗd aliud in quo ignis fouet᷑ t dus comĩibus aras dui comiunes sũt¬
ut nater deũ cuiꝰ põtas in omĩbus zonis est. Nam ideo & materdeũ dr̃ꝙ. cũ omibus euis est comunis po
diiecidł et cespitem are suꝑ imponẽ & ita sacrificart. Gractinens aũt ita idco et de bello res nort ediara
sacnsicat᷑ di grimea est consecratũ quad siti plinũ ĩ nituraili historia ex humano eruore pracreat
Qramen aũt herbe spẽs est. lic& omĩs hetba gramea ueret᷑ sicut iobur omne lignũ cũ sit & epẽs foltẽs
ipneti ꝗ ferbant fontem proaqua posuit a toto partem. Secie ad faciendi fcelera aqua & ignis adhibet
Onde ccontra quos aitẽ uolum a nostro consortio aqui & igni cos interdicun i rebus quibo d̃sortu

Expanded text:
rpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo». FOCOS quicquid ignem fovet rpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo». FOCOS quicquid ignem fovet ‘focus’ vocatur, sive ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. ET DIS COMMVNIBVS ARAS di communes suntut mater deum, cuius potestas in omnibus zonis est; nam ideo et mater deum dicitur, quod cum omnibus moris fuerat caespitem arae superimponere et ita sacrificare. 'gramineas' autem ideo, quia et de bello res agitur et Marti sacrificatur, cui gramen est consecratum, quod secundum Plinium in naturali historia ex humano cruore procreatur. gramen autem herbae species est, licet omnis herba gramen vocetur, sicut robur omne lignum, cum sit et species. fontemque ignemque ferebant 'fontem' pro aqua posuit, a toto partem. sane ad facienda foedera semper aqua et ignis adhibentur; unde econtra quos arcere volumus a nostro cons
Abbreviated transcription (Latin):
nficos ciet. hic appar& mugitus nõ im̃ dolentũ esse sed ã irascentũ ciet medodit sic̃ in uiͦ legimus
lacrimasq ciebant Ilam proprie ciere est alteri aut dolorem aut lacrymas cõmouẽ ad pugnã proludit
medoritionẽ dit enee qppe quẽ induc̃ laborantẽ. ut possit ĩ iram moueri cũ iurni dicant iti ficẽ ut nec litni¬
ut ante diem clauso componet uespolypo. ⁊um sotios moesi ꝗ metũ solit̾ uli: Intelligimꝰ hos spe singulans
certamĩs producis salute esse turbatos respõsa latino certa refene uros
leges quas paulo post ĩ ip̃o fcedere est dicturꝰ Eneas Ille .n. ait fundũt ꝗ cdlitis naribus luccta & sciedũ dic̃
nii sꝗͣ sic patenter descripsisse uirgiliũ campũ ad ortimea. totus hic de foederib locus de homero trĩslit
est ubi slexander cum Necelio est singuliri certamĩe dimicaturus dimensi tentriꝗ uiri inter se per
crta spacia diuidentes. quę ꝗsꝗ loci purgar& & hoc loco fauni locum euertẽ troiani. Unde ẽ sedstu¬

Expanded text:
FICOS CIET hinc apparet, mugitus non tantum dolentum esse, sed etiam irascentum. ‘Ciet’ modo dat, sicut in tertio legimus «lacrimasque ciebant»: nam proprie ‘ciere’ est alteri aut dolorem aut lacrimas commovere. AD PVGNAM PROLVDImoderationem dat Aeneae, quippe quem inducit laborantem, ut possit in iram moveri, cuut «ante diem clauso componet vesper Olympo». TVM SOCIOS MAESTIQVE METVM SOLATVR IVLI intellegimus hos spe singularis certaminis pro ducis salute esse turbatos. LATINO CERTA REFERRE VIROLEGES quas paulo post in ipso foedere est dicturus Aeneas. LVCEMQVE ELATuam diem sic patenter descripsisse Vergilium. CAMPVM AD CERTAMEN totus hic de foederibus locus de Homero translatus est, ubi Alexander cum Menelao singulari est certamine dimicaturus. DIMENSI RVTVLIQVE VIRI inter se per certa spatia dividentes, quae quisque loca purgaret. Et hoc loco Fauni lucum evertere Troiani: unde est «sed sti
Abbreviated transcription (Latin):
ni qui ambulaturi ꝑ ignes medicam̃to plantas tingunt Multa pruna: interprunas pruna
aũt ꝗͣdiu ardet dr̃. horatiꝰ p̃textam latum clauũ pruneq batillũ. Cum aũt extincta fuerit car¬
bo nominatur. Terentiꝰ. tam excoctam atq atram reddam ꝙ̃ carbo est. Nam pruna a ꝑurendo dc̃ĩ
disꝑsit ĩ auras hona moderatio apollinis inter sacerdotis p̃res et uoluntatẽ sororis. Est aũt hx¬

Expanded text:
ni, qui ambulaturi per ignes, medicamento plantas tingunt». MVLTA PRVNA in pruna. ‘Pruna’ ni, qui ambulaturi per ignes, medicamento plantas tingunt». MVLTA PRVNA in pruna. ‘Pruna’ rdet dicitur: Horatius "praetextam et latum clavum prunaeque batillum" : cum autem extincta fuerit, carbo nominatur: Terentius "tam excoctam atque atram reddam, quam carbo est" : nam 'pruna' a perurendo dicta em volucres dispersit in avras bona moderatio Apollinis inter sacerdotis preces et voluntatem sororis. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
apollo: Soractis mons est hyrpinoꝵ ĩflaminea collocatꝰ.: In hoc aũt monte cũ alñ diti prĩ sacrum
ꝑsolueret᷑. nam manibus consecratꝰ est subito uenientes lupi exta rapuert quos cũ dui seq̃rẽt᷑
delati sunt ad quandã speluncã halitum ex se pestifeꝵ emittentẽ adeo ut iux̃ stintes necaret.
Exinde est orta pestilentia qr suerant lupos secuti. De qua m̃sum ẽ posse eam sedari. si lupos imi¬
tarent᷑ .i. rapto uiuerent. ꝙ postea ꝗ̃ fcm est dc̃i st̃ ip̃i ppłi hyrpini sorani. Nam lupi sabinoꝵ lĩ¬
gua hrpi uocant᷑. Sorani uero a. Dite. Nam ditis pr̃ soranus uocat̃ qĩ lupi ditis prĩs. Unde me¬
mor rei uirgiliꝰ Aruntẽ paulopost comꝑat lupo qi hyrpinũ soranũ. pineus ardor ignis
i. aircuito. accruo: pyra coaceruatione lignoꝵ. ffreti pictate. Iste ꝗdẽ hoc dic̃. Sed
Uarro ubiq expugnator religionis ait cim quoddam medicamentũ describẽt ut solent hyrpi¬

Expanded text:
mons est Hirpinorum in Flaminia conlocatus. In hoc autem monte cum aliquando Diti patri sacrum persolveretur - nam manibus consecratus est - subito venientes lupi exta rapuerunt. Quos cum diu sequerentur, delati sunt ad quandam speluncam, halitum ex se pestiferum emittentem, adeo ut iuxta stantes necaret: exinde est orta pestilentia, quia fuerant lupos secuti. De qua responsum est, posse eam sedari, si lupos imitarentur, id est rapto viverent. Quod postquam factum est, dicti sunt ipsi populi Hirpi Sorani: nam lupi Sabinorum lingua vocantur hirpi. Sorani vero a Dite: nam Ditis pater Soranus vocatur: quasi lupi Ditis patris. Vnde memor rei Vergilius Arruntem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum Soranum. PINEVS ARDOR ignis περίφρασις. ACERVO pyra, coacervatione lignorum. FRETI PIETATE iste quidem hoc dicit; sed Varro, ubique expugnator religionis, ait, cum quoddam medicamentum describeret, «ut solent Hirpi
Abbreviated transcription (Latin):
pellem ĩposuit. et eneas squãmas ereis laminas ĩtelligimꝰ. In pluitiã uero est in similitudinem
plume. ut excisum cuboite latiis ingens rupis in antrũ. idest in antri similitudinem. Sane
sciendũ ꝙ ipõs equites cataphractos dicimꝰ. Salii. et sequebant equites cata phracti. Epicula¬
rorq̃bat lycio cortinia cornii: Cretenses sagutas lycio arcu dirigebat: quod ut & s̃ diximus
pictus tunicas pictus cruꝵ barbara regmina.i. hẽbat uestẽ phrygionis arte ꝑfectã. Sane armos
longa descripꝰ illuc spectat ut in eoꝵ cupiditatẽ merito Camilla uideat᷑ eẽ succensa. Narratiõis¬

Expanded text:
'pellem' posuit, et 'aeneas squamas' aereas laminas intellegimus. 'in plumam' vero est in similitudinem 'pellem' posuit, et 'aeneas squamas' aereas laminas intellegimus. 'in plumam' vero est in similitudinem plumae, ut "excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum" , id est in antri similitudinem. sane sciendum quod ipsos equites catafractos dicimus: Sallustius "et sequebantur equites catafracti" . itorquebat lycio gortynia cornu Cretenses sagittas Lycio arcu dirigebat: quod etiam, ut supra diximus, 'pictus tunicas, pictus crurum barbara tegmina', id est habebat vestem phrygionis arte perfectam. sane armorum longa descriptio illuc spectat, ut in eorum cupiditatem merito Camilla videatur esse succensa. A
Abbreviated transcription (Latin):
hac armis subit. ut &̃ sup̃diximꝰ ita pocta loquit᷑ ut in aliquib locis det suspicionẽ ꝙ Arũs
de surni partibus fuerit. Namq & cum Camilla impetũ fecit. et cũ ipã rursus recedit. Qđ
nisi de sccio non proccdit. Donatus & dic̃ esse manisestum signũ sociũ fusseꝙ apollinẽ
soractis ĩuocat montis de quo Turno uenisse constat auxilia. licet posset neri. ut altęriꝰ loci
ste procedit. Nam suꝑate feminam nullã constat esse uirtutẽ. Circuitũ. prop̾e. Nam circui¬
re insidiantiũ est unde est nec gregib nocturnus obacaibulat. ertam hastam ineirita
Nam mõtem pro numine quod in eo colit posuit & bona occasio ad mortent Camille tu
sicerdotem maiotis numĩs conet᷑ occidẽ ꝑ quod quasi exauctotat᷑ .i. minuit uel soluitus¬
aenis ĩplumã squã tais auro conserta regebat: Cataphractum eũ fuisse sig̃t . Cata plra cti aũt
operimenta erant. quȩ lititea serrtis laminis in modũ plumę adnexueratit. Nutic pro liteo

Expanded text:
hac arrvns subit ut etiam supra diximus, ita poeta loquitur, ut aliquibus locis det suspicionem, quod Arruns de Turni partibus fuerit: namque et in Camillam impetum facit, et cum ipsa rursus recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus etiam dicit, esse manifestum signum socium ei fuisse, quod Apollinem Soractis invocat montis, de quo Turno auxilia constat venisse: licet possit fieri, ut alterius loci ste procedit, nam superare feminam nullam constat esse virtutem: aut quia necre insidiantum est: unde est "nec gregibus nocturnus obambulat" . certam hastam inevitab768 Sacer cybelo nam montem pro numine, quod in eo colitur, posuit. et bona occasio ad mortem Camillae, ut sacerdotem maioris numinis conetur occidere: per quod quasi exauctoratur Dianae favorAENIS IN PLVMAM SQVAMIS AVRO CONSERTA TEGEBAT catafractum eum fuisse significat. Catafracti autem operimenta erant, †quae linteo ferreis laminis in modum plumae adnexuerant" , nunc autem pro linteo
Abbreviated transcription (Latin):
subdant᷑. sic s̃ toruũ repente climat iomatres: Sane nũc ita ad hastam. qĩ ad aliquã ꝑsonã
loquit᷑ et ei intellectum & auditũ dat sicut Cictro uctba rei p. ⁊ed ille. ait si posser sien tum
nõ quasi ad uera sencientem loquit᷑. Nec ĩmerito. Nami cum inducit furentem ut his agit̾̃ furus
totoq arderitis ab ore scintille absistunt oculis micat ãcribus ignes oatus hasta meos. Inuocationes
sic̃ nũc ab eo quod euoco uocatiis fecit nõ uocationes⁊ e maximus auctor antea gerẽ ꝯsueueãt ⁊ eturtu
est acus maior q̃ calefacti & adhibita intorqu& capillos unde& calamistratã comim appellat freqñtens
myr̃aq madentes: unguentatos. ⁊ ex¬

Expanded text:
subdantur: sic supra «torvumque repente clamat ‘io matres’». Sane nunc ita ad hastam, quasi ad aliquam personam, subdantur: sic supra «torvumque repente clamat ‘io matres’». Sane nunc ita ad hastam, quasi ad aliquam personam, loquitur et ei intellectum et auditum dat, sicut Cicero verba reipublicae. Sed ille ait ‘si posset fieri’, Turnus vero quasi ad vere sentientem loquitur; nec inmerito: nam eum inducit furentem, ut «his agitur furiis totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis». VOCATVS HASTA MEOS invocationes esicut nunc ab eo quod est ‘voco’ ‘vocatus’ fecit, non ‘vocationes’. TE MAXIMVS ACTOR antea gerere consueverat. TVRNI est acus maior, quae calefacta et adhibita intorquet capillos. unde etiam Cicero "calamistratam comam" appellat frequenter,murra autem madentes unguentatos.
Abbreviated transcription (Latin):
cho contra comparem alboq ortcalcho auri .s. comꝑatone: nã albũ nõ est. Circundat loricã hu¬
meris: nõ armat᷑ hoc loco sed explorat utrũ arma apte et ꝯgrue euis membris inhereant. aptat
habendos uł heñdũ ut congrue possit in herere. cornua cristȩ: id est comas quas greci
parenti fecerat. ac si diaeret nõ ꝑ mĩstros. Staciꝰ plurimus ip̃is sudorib. Et notandũ ꝙ affectate
nariauerit ut enea uno loco arma describẽt. Turni uero hic hastam gladiũ et loricã. In uiiiaũt
oñdit magnitudo. sic̃ in uiiꝰ. equoꝵ. ut stabatit tercenti nitidi in p̃sepib altis.Stygia utida.qĩ¬
ĩmortalem fecerat .ui. idest uirtute. actons arũci spoliũ. Uel quod actori detraxerit Turtus
Uel ꝗ actor cuidam alteri nõ ambigua posuit. quassatq trementẽ: quassat & treme̾ fac̃v oci¬
ferans. hxec .s. quę dicturus est. plerũq .n. ita clamor oñdit᷑ ut statim ip̃iꝰ clamoris uerba

Expanded text:
RICHALCO auri scilicet comparatione: nam album non est. CIRCVMDAT LORICAM VMERIS non armatur hoc loco, sed explorat utrum arma apte et congrue eius membris inhaereant. APTAT HABENDO ad habendum, ut congrue possit inhaerere. CORNVA CRISTAE id est comas, quas Graeciparenti fecerat ac si diceret, non per ministros: Statius "sed plurimus ipsi sudor ibi" . et notandum quod adfectate variaverit, ut Aeneae uno loco arma describeret, Turni vero hic hastam, gladium et loricam, in septimo autem um, ut «stabant ter centum nitidi in praesepibus altis». VI virtute. ACTORIS AVRVNCI SPOLIVM vel quod Actori detraxerat Turnus, vel quod Actor cuidam alteri: nam ambigue posuit. QVASSATQVE TREMENTEM quassat et tremere facit. VOCIFERANS haec scilicet quae dicturus est: plerumque enim ita clamor ostenditur, ut statim ipsius clamoris verba
Abbreviated transcription (Latin):
Nãq pͥmũ securis de aiib facta displicuit cã molliuei. Simili rõne & argenti contemptꝰ ẽ usꝰ¬

Expanded text:
namque primum de auro securis facta displicuit causa mollitiae; simili ratione et argenti contemptus est usnamque primum de auro securis facta displicuit causa mollitiae; simili ratione et argenti contemptus est us
Abbreviated transcription (Latin):
situe dimicaturi colligere. pilũno quos ip̃ã decus dedit orythia. uit hora. in arte poctica mec qđ̃¬
cũq uelit poscat sibi fabirla eredi. Unde critici culpant hoc loco uirgiliũ dicentes in congruum
esse sigmentũ. hlamq cigi elnthia atheniensis siierit silia tertigenȩ et a hotea in Trhaciam raꝑta
sit q̃admodũ potiut pilũtio ꝗerit in italia equos dare decus dedit: ad ornam̃tum ut quas ip̃a decꝰ
ui candore niues ante irent cũrsibãties. homeri uersus uerbũ aduerbũiumt
eo mini progerilinige fesbini uoloces et cribhic momĩatiuus propenus Auri
gis pro agasonibus posuit. Nam ainrige proresunt cumius iegentes Alboq oricalchos apud ma
cendissẽt nullae adhnc ree irrit terra casi fertilis oĩum exincendii calore desuduut metalla
interque oricalchum pciosius uisũ rit: quod et splendorẽ auri et enis duricium possidẽt.

Expanded text:
futurum dimicaturi colligere. Ad v. 83 Pilumno quos ipsa decus dedit orithyia ait Horatius in arte poetica "nec quofuturum dimicaturi colligere. Ad v. 83 Pilumno quos ipsa decus dedit orithyia ait Horatius in arte poetica "nec quodcumque velit poscat sibi fabula credi" . unde critici culpant hoc loco Vergilium, dicentes incongruum esse figmentum. namque Orithyia cum Atheniensis fuerit, filia terrigenae, et a Borea in Thraciam rapta sit, quemadmodum potuit Pilumno, qui erat in Italia, equos dare? decus dedit ad ornamentum, ut "quas ipsa decus eca. Ad v. 84 Qui candore nives anteirent cursibus avras Homeri versus, verbum ad verbum. Ad v. 85 Properi avrigae festini, veloces: et erit nominad maicendissent, nullarum adhuc rerum periti, terra casu fertilis omnium, ex incendii calore desudavit metalla, inter quae orichalcum pretiosius visum est, quod et splendorem auri et aeris duritiam possideret.
Abbreviated transcription (Latin):
n iesloin inont  posse cõtemnt dettnee cũ dieueo se nmul et̃ monitues aut ꝗ periculũ
non tunet formidet ĩuidiam accępit uocem. Ordo est accępit uocem mr̃s lauinia. flagrantes ge¬
nas lacrymis ꝑfus dest lacrimis hetis ꝑsusas genas Staciꝰ & genuiti moestos imitata parentes.
ignem subiecit nboꝵ: hypallage est pro cui ignis aĩ subiecit ruborem. Nouebat aũt ĩtelligenis ie cẽ
scentem Neq n turno mora libera est nõ eũdi postiam ꝓmissum singulare certamen Autcerte
hoc dicit. noli me mater ad bellum euntem ominosis lacrynis prosequi: neq n turno ẽ mora
turus sum. et si mĩme ad bella proficiscar Sxiendũ tñ est locum hunc unũ esse de in solubi¬
celo puniceis inuecta rotis hoc loco auiditas pugnaturi exp̾mit᷑. Sane nũt nõ dic̃ oriri diem scd
equos gaudesꝗ tuens ante ora frementes: solent .n. ex equoꝵ uel męsticia uł alicritate tuentiũ

Expanded text:
ile posse contemnere, deterret eum, dicens se simul esse morituram: ut qui periculum non timet, formidet invidiam. ACCEPIT VOCEM ordo est: accepit vocem matris Lavinia, flagrantes genas lacrimis perfusa, id est lacrimis genas sparsas habens: Statius «et gemitu maestos imitata parentes». IGNEM SVBIECIT RVBOR hypallage est pro ‘cui ignis ascentem: neque enim Turno mora libera est non eundi post iam promissum singulare certamen. aut certe hoc dicit: noli me, mater, ad bellum euntem ominosis lacrimis prosequi: 'neque enim Turno mora turus sum, etiam si minime ad bella proficiscar. sciendum tamen est, locum hunc unum esse de insolubium crastina caelo puniceis invecta rotis hoc loco aviditas pugnaturi exprimitur. sane nunc non dicit oriri diem, sed equos gavdetque tuens ante ora frementes solent enim ex equorum vel maestitia, vel alacritate eventum
Abbreviated transcription (Latin):
sic Salii. falso q̃rit de rã sua genus humanũ. Nati anteq̃ dicẽt ꝗrit dix̃ falsi si atres. ut supra

Expanded text:
sic Sallustius «falso queritur de nasic Sallustius «falso queritur de na
Abbreviated transcription (Latin):
set iñ qr intuscoꝵ iure pene om̃is italia fuerat gn̾ałr ĩ metabũ oĩum octia ferebant Natti pulso
tuerat a gente iolscoꝵ quȩ &̃ ipsa etruscorꝵ potãte regebat᷑ quod Cato plenissime ex ceutꝰ ẽ
hinc est multa illũ frusira tyrrhena ꝑ oppida matres quod uõ preredit nisiinter eos eissetit
uira conubii. non menibus urbes accȩpere: non tecus nõ menibus lix est nec cuutates ne ĩpua¬
serat. Nami bee siunis uesugia unagnies peduma. ut seonessam prtelara et uesoigti a fo a lorox oticru¬
uit acuta. Enus est quieꝗd tederis ĩponit᷑ manib ⁊ to louge tegnine palle. Pallis est propricituo
licoris uestis deducta usq ad uestigia undeait longe sic̃ in auii illa uguis auoo ngente iit oto¬
olores: i ta litine dicimus Nam cigni grȩce dicunt. ultet illã frustra. anteq̃ rem dicẽt purdicauit

Expanded text:
set, tamen quia in Tuscorum iure paene omnis Italia fuerat, generaliter in Metabum omnium odia ferebantur. Nam pulsus set, tamen quia in Tuscorum iure paene omnis Italia fuerat, generaliter in Metabum omnium odia ferebantur. Nam pulsus fuerat a gente Vulscorum, quae etiam ipsa Etruscorum potestate regebatur: quod Cato plenissime exsecutus est. Hinc est «multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres optavere iura conubii. non moenibus urbes accepere non tectis, non moenibus, hoc est nec in civitatem nec in priserat: nam haec sunt vestigia, imagines pedum, ut «semesam praeda enim est quicquid teneris inponitur manibus. PRO LONGAE TEGMINE PALLAE palla proprie est muliebris vestis deducta usque ad vestigia, unde ait ‘longae’: sic supra «pallam signis auroque rigentem». STRYMOOLOREM latine ita dicimus: nam cycni graece dicuntur. MVLTAE ILLAM FRVSTRA antequam rem diceret, praeiudicavit;
Abbreviated transcription (Latin):
uix quia naturale est ut quonens simul multa cogitamꝰ uix aliꝗd comprobemꝰ. Unde uera
distincno est. omĩa secut uersanti subito. et corpore cocto. Aut antiquã hastã fuisse sig̃t Nã
młt temporis aliquid eoctum uoat᷑ hora. plenũq ntoctis scuba ex ꝗnꝗ uiro cõium deludit
hiantem. Item ꝑsius ut ramale uetus pregrandi subere cortũ Aut reuera cato robore hastȩ n.
Qligtio coheret alibi alta lider heret in uliio. Unde et liber dt̃ in quo stribit̃ qr ante usđ carte
neiꝰ membrane de libris arboꝵ nolumina comꝑaginabãt̃ se pr fitiulã uoueo unde ip̃t et̃¬
ꝗr aut horat aut orandi pot̾atem nisi prẽs nõ heñt Uoueo iũt consecro ĩ unũ mĩsteriũ un
de et camilla dcã est licet sͣ a mrẽ dixerit eẽ nominatã sed illa poetice deti ẽ Nati catuilla
qi ministra est dicta. Ministros n et mĩstras ĩpuberes catullos et camillas itisacs uocabant
senis temyoris sunt licet & pactis negotiis ut in so infeelix qua se dum rega manebant spi

Expanded text:
ix', quia naturale est, ut, quotiens simul multa cogitamus, vix aliquid conprobemus: unde vera distinctio est 'omnia secum versanti subito'. Ad v. 553 Et robore cocto aut antiquam hastam fuisse significat: nam multi temporis aliquid coctum vocatur: Horatius "plerumque recoctus scriba ehiantem», item Persius «ut ramale vetus vegrandi subere coctum»: aut re vera ‘cocto robore’: hastae equae ligno cohaeret: alibi «alta liber aret in ulmo». Vnde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranae de libris arborum volumina conpaginabantur. IPSE PATER FAMVLAM VOVEO bene ‘ipse pater’, quia auctoramenti potestatem nisi Sed illud poetice dictum est: nam ‘Camilla’ quasi ministra dicta est: ministros enim et ministras inpuberes camillos et camillas in sacris vocabant, sentis temporis sunt, licet in peractis negotiis, ut in secundo «infelix qua se, dum regna manebant, saepius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudicia nominant᷑. quotiens negoci situri exinis tollit᷑ uult .n. nos de Camille cada¬
uere uel ulitriꝰ expectare: sic̃ in ps fecit tu faciem illius noctẽ nõ amplius unã falle dolo.
ꝗ frtussum sustulit cõmemoratiõẽm qm̃ uł cupido discessit ud Ascaniꝰ sit reuersuis. arma
ĩspoliata caut ĩdenacta: ut ip̃iꝰ inspoliate nigro eircundata turbine corpiis. qr ad enceroue

Expanded text:
praeiudicia nominantur, quotiens negotii futuri exitus tollitur: vult enim nos de Camillae cadapraeiudicia nominantur, quotiens negotii futuri exitus tollitur: vult enim nos de Camillae cadavere nihil ulterius expectare: sicut fecit in primo «tu faciem illius noctem non amplius unam falle dolo», quod praemissum sustulit commemorationem, quando vel Cupido discesserit vel Ascanius sit reversus. ARMA INSPOLIATA aut indetracta, aut ipsius inspoliatae. NIGRO CIRCVMDATA
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝑ quãdam uiris sollẽni tatera ĩ familiam migrat mariti. ternã. eterns nati nometsenos
pro aduerbio conati: cũ conaret᷑. Fatis urget᷑ acerbis. oñdit &̃ desideria ex fan netc̃itate defendẽ.
gittam. ut seqñtia indicant. Nam dic̃ et ultricem pharetra de prome sagitã. Ultricem pharetra de¬
par aut maior una syllaba et ꝗra neutro fac̃ fęlicia felicũ dice̾ nõ debemꝰ ne ꝑꝑ alia genera
signa Molarit uulnere corpus: qr dixerat sacrũ. ⁊ ros italus ue mihi si sitiplr̃ accipumꝰ ita in
telligamus sine eam troiatius et interemerit suie aliquis de gnee auxiliis. Nãq alũ uolunt
Trontem de surni esst partibꝰ et ĩdignatũ fem incũ sexum plus ĩbello potiusie ꝙ̃ uiros.Q uam¬
rera hic dñt ꝑstrinxisse i irgiliũ. Et reuera sic ubiq loquit᷑: ut incertũ sit Arons de cuiꝰ ꝓtibꝰ fuent.
Unde est illud se pr̃ hoc nr̃is aboleri dedecus armis. pariter simił unomõ. et est antiquũ plautꝰ

Expanded text:
nam per quandam iuris sollemnitatem in familiam migrat mariti. AETERNVM aeterne: nam nomen est pro adverbio. CONATA cum conaretur. FATIS VRGETVR ACERBIS ostendit etiam desideria ex fati necessitate descendere. am, ut sequentia indicant: nam dicit 'et ultricem pharetra deprome sagittam'. et neotericum putatur ipar, aut maior una syllaba. et quia a neutro facit 'felicia', 'felicum' dicere non debemus, ne propter alia genera Violarit vulnere cotellegamus: sive eam Troianus interemerit, sive aliquis de Aeneae auxiliis: namque alii volunt Arruntem de Turni esse partibus et indignatum, femineum sexum plus in bello potuisse, rem hic dicunt praestruxisse Vergilium: et re vera sic ubique loquitur, ut incertum sit Arruns de cuius partibus fuerit: unde est et illud "da, pater, hoc nostris aboleri dede
Abbreviated transcription (Latin):
ga spes auxilioꝵ iꝰ louge posita soloꝵ nemoꝵ desertoꝵ Tereti. uenit medititꝰ aliũde ex solo laco:
srem ipẽ non ne hũc abuici oportet in solas terras.  uge medio dsi sigit inter fugam Namti siguratũ

Expanded text:
ga spes auxiliorum», id est longe posita. SOLORVM NEMORVM desertorum: Terentius «venit meditatus aliunde ex solo loco», ga spes auxiliorum», id est longe posita. SOLORVM NEMORVM desertorum: Terentius «venit meditatus aliunde ex solo loco», item ipse "nonne hunc abici oportet in solas terras?" Ad v. 547 Fugae medio dum fugit, inter fugam: nam figuratum
Abbreviated transcription (Latin):
unde & signa receptui canẽ dñ&. seu dextra leuaq ludis occurrẽ pugne. suie ꝑ ualles suie per
monis radices. incertũ est n qua sit uenturus eneas. omiputq locum: raptim tenuit. ansedit
proprie. Nam insidere est aliquem dolose expectare unde & insidiȩ nomĩatȩ sũt.elocm ĩterca.
bilis transitus tales hẽt ransitus et insuꝑioribꝰ libris et ĩ seqn̾ñ p̃ripue ubi iupp appellat iuno¬
uino lucina fer oꝑem serua me obsecro. Opes uero nũo pł auxilia et census accipitꝰ. Nã oꝑs
terra est uxor saturni quam greci rheam uocant. tustes uoces: hĩtum future orõnis oñdit:
ore dabat: pleonasmos. est bellum ad crudełł cam illa uno uerbo exicũ rei docuit. nostris neꝗccp̃.
ho pueriũ dr̃ Iuga longa parabant: longe posita remonora Sali. et metello preruila gence lõ¬

Expanded text:
unde et signa ‘receptui canere’ dicuntur. SEV DEXTRA LAEVAQVE VELIS OCCVRRERE PVGNAE sive per valles, sive per unde et signa ‘receptui canere’ dicuntur. SEV DEXTRA LAEVAQVE VELIS OCCVRRERE PVGNAE sive per valles, sive per montis radices: incertum est enim qua sit venturus Aeneas. ARRIPVITQVE LOCVM raptim tenuit. INSEDIT proprie: nam ‘insidere’ est dolose aliquem exspectare: unde et insidiae nominatae sunt. VELOCEM INTEREA bet autem tales transitus et in superioribus libris et in sequenti praecipue, ubi Iuppiter appellat Iuno«Iuno Lucina fer opem; serva me, obsecro»; ‘opes’ vero numero plurali censum accipimus: nam ‘Ops’ Terra est, uxor Saturni, quam Graeci Rheam vocant. TRISTES VOCES habitum futurae orationis ostendit. ORE DABAT pleonasmos. BELLVM AD CRVDELE CAMILLA uno verbo exitum rei docuit. NOSTRIS NEQVIQVAM dicitur. IVGA LONGA longe posita, remotiora: Sallustius «et Metello procul agente, lon
Abbreviated transcription (Latin):
quas dicẽ grares: secundũ rhetoricã disciplĩam dic̃ se uerba ĩuenire nõ posse. ꝗbus euis expͥmat lau¬
des cum dixerit o deciisitalię sic alibi. quibꝰ celo re liudib equem. Cum praissit o fama ingens
sgennor armis uit troiane. sed nũc. Ordo est sed nũc mecũ partire laborẽ nã ꝑpenithe si dictũ est.
qñ iste aĩus est suꝑ omĩa et siquidẽ es magna. Partire aũt ideo. qr illa dixerat Sola ꝗ tyrrhenos et
suꝰ gens ad furta belli ꝑidonea. binias fauces. fauces dñr itinera inter duos montes loata angu
amplexii nemoꝵ sedet. Nam plenũ ẽ ualles sic̃ nũc uirgiliꝰ posuit ꝗ ita eẽ diminu indicat. fa
breuia sunt. ut miles militis. uo semita duc̃ legit̾ et qua. aditusq maligni. prog̾e obscur
ut subluce maligna. ignota: sir ęneę. Nam de surno dcurus est huc uiuenis nota feit̃ regice
uiaꝵ Tuteq recessus Male quidam recęptus legũt. Nam recęptus dr̃. quo se tuto recip̃ exenitꝰ

Expanded text:
QVAS DICERE GRATES secundum rhetoricam disciplinam dicit se verba invenire non posse, quibus eius exprimat laudes, cum dixerit ‘o decus Italiae’: sic alibi «quibus caelo te laudibus aequem?» cum praemiserit «o fama ingens, ingentior armis vir Troiane». SED NVNC ordo est ‘sed nunc mecum partire laborem’: nam per parenthesin dictum est ‘quando iste animus est supra omnia’, id est siquidem es stius "gens ad furta belli peridonea" . Ad v. 516 Bivias fauces fauces dicuntur itinera inter duos montes locata, angamplexu nemorum sedet" : nam plenum est 'valles', sicut nunc Vergilius posuit. quod ita esse diminutio indicat: nabrevia sunt, ut ‘miles militis’. QVO SEMITA DVCIT legitur et ‘qua’. ADITVSQVE MALIGNI proprie ‘obscuri’, ut «sub luce maligna». IGNOTA scilicet Aeneae: nam de Turno dicturus est ‘huc iuvenis nota fertur regione viarum’. TVTIQVE RECEPTVS male quidam ‘recessus’ legunt: nam ‘receptus’ dicitur, quo se tuto exercitus recipit:
Abbreviated transcription (Latin):
dͥum: promodo posuit. secũdus anispex pro secũda sacra .i. prospera. sic̃ e sio hoctierꝰ¬
nam moriturus nõ est Ꝙ aũt ait. et ip̃e aut ad Camillam aut ad Uenulũ respic̃ ⁊t urbidus
terribił. direptũ ꝗ ab equo dextra complectit᷑ hostem: hoc de hiscoria tractũ est Nam E Iulius
Cȩsar. cum dimicaret in gallia. et ab hoste raptus equo eiis portaret᷑ armatus oecurrit de hosaibꝰ
dimittẽt. hoc aũt ip̃e cȩsar in ẜphemeride sua dic̃ ubi propriã cõmemorat fęlicitatẽ. exit. cuu¬

Expanded text:
dum pro modo posuit. SECVNDVS dum pro modo posuit. SECVNDVS nam moriturus non est. Quod autem ait ‘et ipse’, aut ad Camillam, aut ad Venulum respicit. TVRBIDVS terribilis. DEREPTVMQVE AB EQVO DEXTRA COMPLECTITVR HOSTEM hoc de historia tractum est: namque Gaius Iulius Caesar, cum dimicaret in Gallia et ab hoste raptus equo eius portaretur armatus, occurrit quidam ex hostibus, dimitteretur. Hoc autem ipse Caesar in ephemeride sua dicit, ubi propriam commemorat felicitatem. EXIT evi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiter saxo sacerales ab alto. Sacer ideo ꝗr est  arti consecratus aut auibus execrabilis ut auri
enĩ sacerdos uocat᷑. Curaũt gręce ita dictus sit rõtie nõ catet que
paret᷑ columbȩ ⁊ um cruor et uulsȩ labunt᷑ ab ethẽ plumȩ. Ebasis est. idest excursus non nullis.
idest negligentib Nata lyptotes sigura est uult n dicẽ noa leuiter iuꝑꝑ intuebat᷑ istaicertami¬
na. instigat uccibus alas incitat et irritat ad reditũ Pmũ n est ut fugere desirãt. post ut i
hostes impetum faciant nomĩe quẽq uocins: ꝑ hoc extręma necc̃itis indicat᷑ quis metus. qualis
quantus ꝗ nos ẽ fecrinã timẽ compellit: Unde paulopost quȩ tanta animis ignauia uenit
terga mulieri. et ne hinc quidem cõmouet dolore. atꝗ hec agmina uertt.¬
non ĩuenẽm segnes: latenter dic̃ hoc fugitis mulierem qrarmata est. alias pͥmi ad huc curitis

Expanded text:
CIPITER SAXO SACER ALES AB ALTO ‘sacer’ ideo, quia Marti est consecratus: aut avibus execrabilis, ut «auri CIPITER SAXO SACER ALES AB ALTO ‘sacer’ ideo, quia Marti est consecratus: aut avibus execrabilis, ut «auri enim sacerdos vocatur. Cur autem graece ita dictus sit, ratione non caret, quae araretur columbae. TVM CRVOR ET VVLSAE LABVNTVR AB AETHid est non neglegentibus: nam litotes figura est. Vult enim dicere: non leviter Iuppiter intuebatur ista certamina. INSTIGAT VOCIBVS ALAS incitat et inritat ad reditum: primum enim est, ut fugere desinant, post ut in hostes impetum faciant. NOMINE QVEMQVE VOCANS per hoc extrema necessitas indicatur. QVIS METVS id est qualis, quantus, qui viros etiam feminam timere compellit? unde paulo post 'quae tanta animis ignavia venit? terga mulieri et ne hinc quidem commoventur dolore. non nulli t 736 At non in venerem segnes latenter hoc dicit: fugitis mulierem, quia armata est; alias primi ad hunc curritis