comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑiores ⁊ inferiores st̃: qr int̾ nos
p̃lati ⁊ subditi st̃. & sic suꝑiores in fe¬
riorib iungunt᷑. ut inferiores a suꝑi¬
orib ñ discordent. Cũ aũ inferiores¬
sepe moueant᷑. suꝑiores nunꝗͣ moueri
debent. quia ⁊ si subditi qͣnq t̾bantur.
p̃lator est inm̃te cõposita ꝑdurare.
Sic̃ grex tonsarũ inquit. Quã bene mo¬
nachi donsis ouib cõparant᷑. quia reu̾a
donsi. quib nec corda. nec corꝑa. necale¬
quid mundanũ in ꝓpͥetate relictumẽ.
Que ascendert̾ de lauachro. Lauachrũ
baptismꝰ est. de quo ascendit qͥ ad celsi¬
tudinẽ uite ꝑfectioris intendit. Descen¬
dit aut̃: qui se uitȩ mancipat ĩ honeste.
Om̃s gemelł fecib: quia ⁊ u̾bo pariug¬

Expanded text:
es et inferiores sunt; quia inter nos Praelati et subditi sunt, et sic superiores inferioribus junguntur, ut inferiores a superioribus non discordent. Cum autem inferiores moveantur, superiores nunquam moveri debent; quia etsi subditi quandoque turbentur, praelatorum est in mente composita perdurare. Sicut grex tonsarum, inquit. Quam bene monachi tonsis ovibus comparantur! quia revera tansi sunt, quibus nec corda, nec corpora, nec aliquid mundanum in proprietate relictum est. Quae ascenderunt de lavacro. Lavacrum Baptismus est, de quo ascendit qui ad celsitudinem vitae perfectioris intendit: descendit autem qui se vitae mancipat inhonestae. Omnes gemellis fetibus; quia et verbo pariu
Abbreviated transcription (Latin):
s dentes isti lacte candidiores. Qppe
quȩ ñ ht̃ macłam neq rugã. Cũ enĩ
tota candida sit: candidiõ ꝓbat᷑ indẽ¬
tib. Noua t̾n ⁊ in audita oratione in
illiꝰ laudes ꝑ orat dicens. Dentes tui
sicut grex tonsarũ. Quid in hac ro¬
go similitudine dignũ ÷ ut eã de
celestib archanis descendisse c̃damꝰ e
Magnũ ꝓrsꝰ. & magno animo magni¬
fice sentiendum. Spc enĩ: qui loquit᷑.
qui cũ loq̃r ne unũ qͥdẽ iota potest
lacuũ p̃terire. Aliqͥd ꝓfecto: in his
dentib inuolutũ: qd̾ euolutũ sac̾tio¬
ris in delligentie p̃signet archanum.
Dentes enim candidi st ⁊ fortes: carnẽ
ñ hñt. carent corio. nicħ intͣ se pati
possunt: ñ ÷ dolor sic̃ dolor eoꝵ clausi
sunt labiis ne uideant᷑. Indecens ẽ cũ
uident᷑ nͥ ridendo: doti corꝑi masticass

Expanded text:
andidiores; quippe quae non habet maculam neque rugam. Cum enim tota candida sit, candidior probatur in dentibus. Nova tamen et inaudita comparatione in illius laudes perorat, dicens: Dentes tui sicut grex tonsarum. Quid in hac, rogo, similitudine dignum est, ut eam de coelestibus arcanis descendisse credamus? Magnum prorsus, et magno animo magnifice sentiendum. Spiritus enim est qui loquitur: qui cum loquitur, nec unum potest iota vacuum praeterire. Aliquid profecto est in his dentibus involutum, quod evolutum sacratioris intelligentiae praesignet arcanum. 2. Dentes enim candidi sunt et fortes: carnem non habent: carent corio: nihil intra se pati possunt: non est dolor sicut dolor eorum: clausi sunt labiis ne videantur: indecens est cum videntur nisi ridendo:
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt
statꝰ aĩe. In corꝑe. posito corꝑe:
recepto corꝑe. Primus datus est ei
ad agendam penitentiã reliqͥ duo ad ha¬
bendam reqͥem uel penã: scił ꝓut gessic
incorꝑe siue bonũ. siue malum. Ad a.¬
gendam uͦ penitentiã. tria st̃ necessaria:

Expanded text:
res sunt status animae: in corpore, posito corpore, recepto corpore. Primus datus est ei ad agendam poenitentiam, reliqui duo ad habendam requiem vel poenam, scilicet prout gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Ad agendam vero poenitentiam tria s
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ murm̃ ⁊ dissensio in ꝯg̾gatiõe. Ciau¬
si sunt labiis ne uideant᷑: sic̃ ⁊ nos ma¬
terialib uallib circũcingim᷑. ne scłariũ
ocłis & accessui pateamꝰ. Indecens : si ap¬
pareant nͥ int̾dum forte adrisũ: qr nich̾
durpiꝰ ꝗͣ monacꝰ ꝑ urbes ⁊ castella disc¬
saporẽ hr̃e debent. quia nullã s̾ głam¬

Expanded text:
sicut murmur et dissensio in congregatione. Clausicut murmur et dissensio in congregatione. Clausi sunt labiis, ne videantur: sic et nos materialibus vallis circumcingimur, ne saecularium oculis et accessui pateamus. Indecens est si appareant, nisi interdum forte ad risum; quia nihil turpius quam monachus per urbes et castella discsaporem habere debent; quia nullam s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores alii. & alii inferiores. & cũ
inferiores moueant᷑ suꝑiores nunꝙͣ
huiꝰmõi dentes ego arbitror hoĩes mo¬
nastice ꝓfessionis. qui uiã ꝯpendiosio
eccłiȩ corꝑe. qd̾ candidum ẽ. candidioreᷤᷤ
eẽ uident᷑. Quid enĩ ilł candidiꝰ. qui
dotiꝰ mundiciȩ spurcitias euitantes.
cogitationũ sic̃ actionũ pecc̃a deplorãt:
Quid fortiꝰ ilł. quib tͥbulatio ꝓsolacio.
tia ducit᷑: Isti carnẽ ñ hñt: qr ĩcar¬
ne carnis obliti. audiunt ab apło.
rio carent: quia ntorẽ ⁊ distensionẽ
mundanarũ sollicitudinũ ñ hñtes.
in pace in idip̾m dormiunt ⁊ reqͥescc̃.
Nichil morari intͣ se patiunt᷑: qr nec
modicũ qͥdẽ offendicłm dolerabile
reputant. aut int̾ se. aut in ꝯscientiis sin¬
guloꝵ. hinc ÷ illa ur̃a importuna opor¬
tunitas. qua tã sepe fatigatis nos. ut
multotiens &̃ cũ necesse ñ sit. multum
in his diei expendatis. ñ ÷ dolor sic̃ dolor
eoꝵ: quia nicħ horrendũ: ⁊ horribile:

Expanded text:
periores alii, et alii inferiores: et cum inferiores moveantur, superiores nunquam. Hujusmodi dentes ergo arbitror homines monasticae professionis, qui viam compendiosiorEcclesiae corpore quod candidum est, candidiores esse videntur. Quid enim illis candidius, qui totius immunditiae spurcitias evitantes, cogitationum, sicut actionum, peccata deplorant? Quid fortius illis, quibus tribulatio pro solatio, tia ducitur? Isti carnem non habent, quia in carne carnem obliti audiunt ab Apostorio carent; quia nitorem et distensionem mundanarum sollicitudinum non habentes, in pace in idipsum dormiunt et requiescunt. Nihil morari intra se patiuntur; quia nec modicum quidem offendiculum tolerabile reputant aut intra se, aut in conscientiis singulorum. Hinc est illa vestra opportuna importunitas, qua tam saepe fatigatis nos, ut multoties, etiam cum necesse non sit, multum in his diei expendatis. Non est dolor sicut dolor eorum; quia nihil tam horrendum et horribile est
Abbreviated transcription (Latin):
uus erit. Corpꝰ qͦ necessariũ ÷ ad agen¬
dam penitentiã. In corꝑe qͥppe. possumꝰ
mala ꝑati. & bona oꝑari. Pati scił ꝓ
cõmissis delictis oꝑari ꝓ adipiscendi
et̾ne uite p̃miis. Qui ergo corꝑe cane.
dignos penitentiȩ fructꝰ fac̾e̾ qͦm ua
let: & notandũ qd̾ penitentia que ꝑ
corpꝰ gerit᷑. breuis ÷ & leuis. B̾reuis¬
quia corꝑis morte t̾minat᷑. Leuis: qr
ꝑ societatem corꝑis fert᷑ faciliꝰ. Grauiꝰ
quidem eẽt: si eam solꝰ animꝰ portar&e
Cum uͦ ⁊ ipsi corꝑi eiꝰ partitur pond̾ꝰ.
qͣntomag̾ inde corpꝰ onerat᷑. tanto ã¬
pliꝰ animꝰ exoneratur. Locꝰ aũ uidr
sentis: inqua quisqͥs dũ incorpore
uiuit. penitentiã recte ag̾e neglig̃.
nullũ in fucõ salutis remediũ opti¬
nere pot̾it.

Expanded text:
 2. Corpus quoque necessarium est ad agendam poenitentiam. In corpore quippe possumus mala pati, et bona operari. Pati scilicet pro commissis delictis, operari pro adipiscendis aeternis praemiis. Qui ergo corpore caret, dignos poenitentiae fructus facere quomodo valet? Et notandum, quod poenitentia quae per corpus geritquia corporis morte terminatur: levis, quia per societatem corporis fertur facilius. Gravis siquidem esset, si eam solus animus portaret. Cum vero et ipsi corpori ejus partitur pondus, quanto magis inde corpus oneratur, tanto amplius animus exoneratur. Locus etiam videtur aesentis: in qua quisquis dum in corpore vivit, poenitentiam recte agere negligit, nullum in futuro salutis remedium obtine
Abbreviated transcription (Latin):
e.n.d. s. Similit̾ ⁊ de corꝑe idẽ scribit.
Om̃s uos oportet manifestari añ tri¬
binal x. ut referat quisq ꝓpͥa corꝑiᷤ
hoc loco loqͣr scͥptura dicens. Si ascẽ¬
derit suꝑ te sp̃c potestatẽ habentis:
locum tuum ne deseras. Porro tempꝰ
intria diuidit᷑: in p̃ceritũ. in p̃sens
in futurũ. Hoꝵ nullum ꝑdit: qͥsqͥs
recte penitentiã agit. Nam p̃teritũ
qͥdem qd̾ ꝑdid̾at restaurat: dũ in a¬
maritudine aĩe suȩ os annos suos re¬
cogitat. Presens aũt ten& iã ꝑ ex̾citiũ
boni oꝑis: futurũ uͦ ꝑ constantiã bom
ꝓpositi. De p̃terito loquit᷑ apłs: cũ dic̃.
Redim̃tes tempꝰ. qm̃ dies mali sunt.
Ad p̃sentes uͦ oꝑationẽ hortat᷑ nos. eũ
dic̃. Dum tẽpꝰ habemꝰ: oꝑem̃ bonũ ad
om̃s. maxĩe aũ ad dom̃ .s. De ꝑseue

Expanded text:
 . Similiter et de corpore idem scribit: Omnes nos oportet manifestari ante tribunal Christi, ut referat quisque propria corporis hoc loco loquitur Scriptura, dicens: Si ascenderit super te spiritus potestatem habentis, locum tuum ne deseras Porro tempus in tria dividitur: in praeteritum, in praesens, in futurum. Horum nullum perdit, quisquis recte poenitentiam agit. Nam praeteritum quidem quod perdiderat restaurat, dum in amaritudine animae suae omnes annos suos recogitat: praesens autem tenet jam per exercitium operis: futurum vero per constantiam boni propositi. De praeterito loquitur Apostolus, cum dicit: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Ad praesentis vero operationem hortatur nos, cum dicit: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
uenti. pͥmogenita egipti mori¬
unt᷑. Uenti diuinȩ aspirationeᷤ
pͥmogenita egipti diabolicȩ e¬
lationes. primogenita egipti
humane p̾sumptiones. Alii su¬
ꝑbiunt de reb corporalib. Alii
intumesc̃t in reb spãlib. Uere
brut᷑. et animalis sensus qͣn ad
ẏmaginẽ dei factus animꝰ. exbis
intumescit. q̃ sͥ comuniast̃ cũ
peccorib. Alii gͥ suꝑbiunt deua¬
nitate alii de sanctitate. Suꝑbi¬
auanitatis ẽ primogenitũ pe¬
coris arrogantia sc̃itatis ẽ pͥmo¬
genitum hominis. flante ita¬
q aura diuini sp̃s ꝑcuciunt᷑
pͥmogenita egypti ab hoĩeus¬
q ad pecus. flante et enĩ spũti¬
moris facile deicitur omĩs tu¬
mor elationis. qͣnto mag̃ spi¬
rantib aliis. atq aliis. nc̃ his nc̃
illis inuicemsͥ succedentib. E
misit signa et ꝓdigia in medio
tiuegipte: inpharaonem et in
om̃s seruos eius. In egipto hoc
est intenebris sumꝰ: qͣm diuin

Expanded text:
ur, primogenita Aegypti moriuntur. Venti sunt divinae aspirationes; primogenita Aegypti diabolicae elationes; primogenita Aegypti humanae praesumptiones. Alii superbiunt de rebus corporalibus; alii intumescunt in rebus spiritualibus. Vere brutus et animalis sensus, quando ad imaginem Dei factus animus ex his intumescit quae sibi communia sunt cum pecoribus. Alii igitur superbiunt de vanitate, alii de sanctitate. Superbia vanitatis est primogenitum pecoris, arrogantia sanctitatis est primogenitum hominis. Flante itaque aura divini Spiritus, percutiuntur primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus; flante etenim spiritu timoris, facile dejicitur omnis timor elationis, quanto magis spirantibus aliis, atque aliis, nunc his nunc illis invicem sibi succedentibus? Et misit signa et prodigia in medio Aegypti, in Pharaonem, et in omnes servos ejus. In Aegypto, hoc est, in tenebris sumus, quandiu in
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ fecit incelo &. ĩ
tra inmari et in omĩb abyssis.
Simuente corintelligentia lu¬
cidum ut cȩlũ uel econtrario ig¬
norantia tenebrosũ ut abyssẽ.
Item si reꝑit mentẽ constantia
solidam ut t̾ram. uł econtͤ con¬
cupiscentia lubricam ut aqͣm.
ubiq qͥdem et semꝑ omiã q̃¬
cumq uoluit fec̃ ince. ⁊ ĩt̾. in

Expanded text:
it, in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Si invenit cor intelligentia lucidum ut coelum, vel e contrario ignorantia tenebrosum ut abyssum. Item, si reperit mentem constantia solidam, ut terram, vel econtra concupiscentia lubricam ut aquam, ubique quidem et semper omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
me. fulgura excipio: qñ t̾roreᷤ
dñi militant adu̾sum me. plu¬
uia descendit: quociens potui
lacrimis meis lectum meũ ri¬
gare. Qui ꝓducit uentos deche¬
sauris suis. Sic̃ sp̃s ubi uult
spirat. sic nicħominꝰ et q̃n uult
inspirat. Sed sic̃ hic audirepo¬
tes post pluuiam uenti ꝓdu¬
cunt᷑. beati enĩ quilugent q̃m
ipsi consolabunt᷑. alit̾ spirat
sp̃s timoris. et alit̾ sp̃s pieta
tis. atq alit̾ sp̃s fortitudiniᷤ.
bales uentos ꝓducit dñs de
thesauris suis. Qnͣdo diuinȩ
scͥpturȩ archana rimamur. qͦs¬
dam thesauroᷤ cȩlestis scĩe .&.
li admirationi uehement̃ in¬
sistit᷑. diligentiꝰ intendit᷑ atto
sit pͥmogenita egypti ab hoĩe
usq ad pecus. Initium omĩs pecc̃i

Expanded text:
me. Fulgura excipio, quando terrores me. Fulgura excipio, quando terrores Domini militant adversum me. Pluvia descendit, quoties potui lacrymis meis lectum meum rigare. Qui producit ventos de thesauris suis. Sicut spiritus ubi vult spirat, sic nihilominus et quando vult spirat. Et sicut hic audire potes, post pluviam venti producuntur. Beati enim qui lugent quoniam ipsi consolabuntur. Aliter spirat spiritus timoris, et al aliter spiritus fortitudinis. Tales ventos producit Dominus de thesauris suis. Quando divinae Scripturae arcana rimamur, quosdam thesauros coelestis scientiae,li admirationi vehementer insistitur, diligentius intenditur, attonssit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus. Initium omnis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
trema. pecc̃a infinita. et oꝑa ab¬
iecta. a tali extremitate nubes
ꝓducit᷑. qͥa exturpitudiniᷤꝰᷤ nr̃e
recordatõne caligo confusioniᷤ
generat᷑. Sed nubes hꝰ modi dũ
mentẽ obnubilat ccͣ concupis¬
centiȩ estus. qͣsi cont᷑ solis ardo¬
res refrigeriũ prestat. Namqͥ
peccasse se meminit. & se pec
casse erubescit: qͣnto plus de pee¬
terito dolet. tanto ampliꝰ de fu¬
turo se cauciorem exbibet. ful¬
gura in pluuiã fecit. ante fulgͦ¬
ra nubes ꝓducit᷑. et item pluuia
fulgura sequit᷑. Nubes caligo cõ¬
fusionis. fulgur terror maiesta¬
tis. pliuuuia: flecus compuctõniᷤᷤ
dispensante itaq diuina pieta¬
te.priꝰ ante mentiᷤᷤ ocłos tuipi¬
tudinis nr̃e memoria reducit᷑.
¶post inddũ ineoꝵ recoedati¬
one diuini t̾roris formidine cõ¬
cutit᷑. tandem inter confusionẽ
& formidinẽ dep̃hensa et diufa¬
tigata. infletu compungit᷑. No¬
bem suꝑme aspexi: qͦciensc̃q
confusio faciei meȩ cooperuit

Expanded text:
trema peccata infima et opera abjecta. A tali extremitate nubes producitur; quia ex turpitudinis nostrae recordatione caligo confusionis generatur. Nubes hujusmodi dum mentem obnubilat contra concupiscentiae aestus quasi contra solis ardores refrigerium praestat. Nam qui peccasse se meminit, et se casse erubescit, quanto plus de praeterito dolet, tanto amplius de futuro se cautiorem exhibet. Fulgura in pluviam fecit. Ante fulgura nubes producitur, et item fulgura pluvia sequitur. Nubes caligo confusionis, fulgur terror majestatis, pluvia fletus compunctionis. Dispensante itaque divina pietate, prius ante mentis oculos turpitudinis nostrae memoria reducitur, et postmodum in eorum recordatione divini terroris formidine concutitur, tandem inter confusionem et formidinem deprehensa, et diu fatigata in fletu compungitur. Nubem super me aspexi quotiescunque confusio faciei meae cooperuit
Abbreviated transcription (Latin):
pleno feruore deuotiõis. erga pec¬
cantes ꝑximos ꝯstantia lib̾e in ere¬
pationis luxit nichilominꝰ. ut
paueis dixerim. exemplo. digito. u̾bo.
& seip̃m ostendens adimitationem.
⁊ luminare maiꝰ qd̃ latebat. adpec¬
catorẽ remissionem. ⁊ ipsas ꝙͦ tene¬
retionẽ. Considã gͥ hominẽ an¬
glico ꝓmissum oracło ꝯceꝑtum
miraculo. sc̾ĩficatũ in uto.⁊ nouu
in nouo homine penitentie mi¬

Expanded text:
pleno fervore devotionis; erga pecpleno fervore devotionis; erga peccantes proximos, constantia liberae increpationis. Luxit nihilominus, ut paucis dixerim, exemplo, digito, verbo, et se ipsum ostendens ad imitationem, et luminare majus quod latebat, ad peccatorum remissionem, et ipsas quoque tenerectionem. 6. Considera igitur hominem angelico promissum oraculo, conceptum miraculo, sanctificatum in utero, et novum in novo homine poenitentiae mi
Abbreviated transcription (Latin):
pore solum ad huc potuit illuminare
ei pietatis sacram̃tum reuelans: ⁊pso
motu noue exultatiõĩs. Uñ inqͥt m hoc
ut ueniat mat̾ dñi mei ad me:qs
etuim tͥ indicauit matrẽ dñ mulien
sca Uñ me nosti: Ut facta ÷ inquit
uox salutatioĩs tue in aurib meis:
exultauit ingaudio in fans in utero
meo. Illuminauit gͦ iam t̾c modiũ
sub quo latebat. s quẽ non latebat
arlens lucerna submodio totũ pau¬
lo pꝰ mundum nouis illustratura
fulgorib. Ille inquit erat lucerna.
ardens ⁊ lucens. Hon ait lucens ⁊ ar¬
dens: Quia ioħis ex feruore splendor
ñ feruor ꝓdiit ex splendore. St eñ
qui ñ eo lucent. quia feruent: s ma¬
gis feruent ut luceant. At isti plane
ñ feruent caritatis sp̃u: s studio ua¬
nitatis. Uultis nosse quẽ admodꝰ arsit
ioħs ⁊ luxit: Ego utrũq in eo tri¬
plicem posse arbitror inueniri: &
ardorem scił. ⁊ splendorẽ. Ardens
enim in seipso uehem̃ti aust̾itate

Expanded text:
pore solum adhuc potuit illuminare pore solum adhuc potuit illuminare ei pietatis sacramentum revelans ipso motu novae exsultationis. Unde mihi hocut veniat mater Domini mei ad me? Quis enim tibi indicavit matrem Domini, mulier sancta? Unde me nosti? Ut facta est, inquit, vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . 5. Illuminavit ergo jam tunc modium, sub quo latebat: sed quem non latebat ardens lucerna sub modio, totum paulo post mundum novis illustratura fulgoribus. Ille erat, inquit, lucerna ardens, et lucens. Non ait: Lucens, et ardens; quia Joannis ex fervore splendor, non fervor prodiit ex splendore. Sunt enim qui non eo lucent, quia fervent; sed magis fervent ut luceant: at isti plane non fervent charitatis spiritu, sed studio vanitatis. Vultis nosse quemadmodum arsit Joannes, et luxit? Ego utrumque in eo triplicem posse arbitror inveniri, et ardorem scilicet, et splendorem. Ardens enim erat in se ipso vehementi austeritate
Abbreviated transcription (Latin):
censis. quib ñ timeat᷑ a flatu qͣlibet
auc umpulsione uentoꝵ. Dictũ ⁊ ⁊ ioh̃i
S illi in aure audiunt: ioħs in sp̃u
tanqͣm angłs erudit᷑. Nimirũ tanto
ꝓpinquior deo. qͣnto uox u̾bo uicina:
cui nulla alia uoce media. qd̃ foris so¬
net oporteat intimari. Neq enĩ ioħm
p̃dicatio. s inspiratio docuit. quẽ re¬
pleuit sp̃c in ut̾o matͥs suȩ uere ar¬
dens ⁊ uehem̃t̾ accensꝰ. quẽ sic p̃occu¬
pauit flãma celestis. ut iam xͥ sentira
aduentũ. qui necdum sentire pot̾at
uel seip̾m. Nimirũ nouus ille ignis
qui recens illapsꝰ ẽcelo. ꝑ os gabrielis
in aurẽ intrauerat uirginis: rursũ
Pos uirginis. ⁊ matris aurẽ intronuit
ad paruulum: ut ab ea hora uas electi¬
onis suȩ sp̾c sc̃s impleret ⁊ lucerna.
xp̃o dño pararet᷑. fuit gͣ iam tc ardẽs
lucna s int̾im adhuc sub modio. donec
suꝑ candelabrũ poneret᷑: ⁊ lucet õĩb
qui erant in domo dñi. Illo enĩ intẽ¬

Expanded text:
censis, et quibus non timeatur a flatu quolibet aut impulsione ventorum. Dictum est et Joanni; sed illi in aure audiunt; Joannes in spiritu tanquam angelus eruditur. Nimirum tanto propinquior Deo, quanto vox Verbo vicina, cui nulla voce alia media quod foris sonet oporteat intimari. Neque enim Joannem praedicatio, sed inspiratio docuit quem replevit Spiritus in utero matris suae. Vere ardens et vehementer accensus, quem sic praeoccupavit flamma coelestis, ut jam Christi sentiret adventum, qui necdum sentire poterat vel se ipsum. Nimirum novus ille ignis, qui recens elapsus e coelo, per os Gabrielis in aurem intraverat Virginis, rursum per os Virginis et matris aurem introivit ad parvulum: ut ab ea hora vas electionis suae Spiritus sanctus impleret, et lucernam Christo Domino pararet. Fuit ergo jam tunc ardens lucerna, sed interim adhuc sub modio, donec super candelabrum poneretur, et luceret omnibus qui erant in domo Domini. Illo enim in tem
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ. Ubi salutẽ querimꝰ: Peccaui pecc̾m
deleri ñ potest: qr ñ holocaustis de¬
lectat᷑ alcissimꝰ. Memoria mea infec¬
menbranã hanc radẽ possit. qr tota
totã imbibit fecem. Si pecc̃i mei oblitꝰ
fuero: stultꝰ sum ⁊ ingratꝰ.Si in me¬
moria mea ꝑmanet: arguet me inȩt̾¬
num. Ꝙͥd gͥ faciã: Ibo ad ioħ̃em. ⁊ au¬

Expanded text:
Ubi salutem quaeremus? Peccavi peccatum deleri non potest, quia non holocaustis delectatur Altissimus. Memoria mea infecmembranam hanc radere possit, quia tota totam imbibit faecem. Si peccati mei oblitus fuero, stultus sum et ingratus; si in memoria mea permanet, arguet me in aeternum. Quid igitur faciam? Ibo ad Joannem, et au
Abbreviated transcription (Latin):
dit gͥ quia uenit d̾s. ⁊ sponsꝰ qr agnꝰ.
Quia d̾s certũ ÷ qd̃ pecc̃a remit̾e possit.
s utrũ uelit adhuc in questione ẽ. Uult
ꝓfecto quia sponsꝰ ẽ: quia amabił ẽ.
& ioħ̃s amicus sꝑonsi est: quia sponsꝰ.
nͥ amicos hr̃e non nouit. & licet uelit
głosam sponsam ñ habentẽ macłam
aut rugam. aut aliqͥd eiꝰ mõi. Non t̾n
querit talem. uͥ enĩ illa in ueniret᷑.s
talem potiꝰ ipse fac̃. talẽ sͥ exhib& ip̃e.
alt̾o uiro. reu̾tet᷑ ad uirũ suũ pͥorem:
Tu autẽ fornitata es cũ amatoribꝰ mul
purgationẽ. ne ustione ⁊ scissiõe ossa
⁊ medullas ossium collidat. ne dolorẽ
inferat morte gͣuiorẽ. Audi. agnꝰ ẽ.
In mansuetudine uenit cũ lacte ⁊ lana.
solo u̾bo iustificans impiũ. Qͥd enĩ ẽ
iuxta comicũ. faciliꝰ dictu : T̃antũ inqͥt
dic u̾bo: & sanabit᷑ puer m̃s. Ut qͥd gͦ

Expanded text:
itur quia venit Deus, quia sponsus, quia Agnus. Quia Deus, certum est quod peccata remittere possit; sed utrum velit, adhuc in quaestione est. Vult profecto, quia sponsus est, quia amabilis est. Et Joannes amicus sponsi est, quia sponsus nisi amicos habere non novit. Et licet velit gloriosam sponsam non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid ejusmodi; non tamen quaerit talem ubi enim illam inveniret?, sed talem potius ipse facit, talem sibi exhibet ipse. altero viro, revertetur ad virum suum priorem? Tu autem fornicata es cum amatoribus mulpurgationem, ne ustione et scissione ossa et medullas ossium collidat, ne dolorem inferat morte graviorem. Audi: Agnus est, in mansuetudine venit cum lana et lacte, solo verbo justificans impium. Quid enim est, juxta comicum, facilius dictu? Tantum, inquit, dic verbo, et sanabitur puer meus . Utquid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea: Alioqͥn ñ ero luc̾na ardẽs.
nͥ toto corde. tota m̃de. ⁊ ex õĩb uiribus
meis. diligã dnm̃ dm̃ meũ. Sola ÷ enĩ
caritas que accendit ad salutẽ: sola ꝙͣ.
in fundit ⁊ in flãmat sp̾c quẽ extingue¬
re ꝓhibem᷑. habes queãdmod̾ ioh̃es
arserit.⁊ in hoc ipso quẽ admod̾ luxe¬
rit iudicatũ ÷ si adu̾tisti. Neq enim
ardorẽ eiꝰ nosse pot̾as: nͥ luxisset. Lux̃¬

Expanded text:
anima mea? Alioquin non ero lucerna ardens, anima mea? Alioquin non ero lucerna ardens, nisi toto corde, tota mente, et ex omnibus viribus meis diligam Dominum Deum meum. Sola enim est charitas quae accendit ad salutem; sola quam infundit et inflammat Spiritus, quem exstinguere prohibemur . Habes quemadmodum Joannes arserit: et in hoc ipso quemadmodum luxerit, indicatum est, si advertisti. Neque enim ardorem ejus nosse poteras, nisi luxisset.
Abbreviated transcription (Latin):
arguit regẽ. crudelem atq suꝑbum.
sacra qͥdam uehem̃tia adhoc ipsum
ꝓdiens de deserto. si uel blandiciis eiꝰ
uel ipso mortis t̾rore mouet᷑. Aletue¬
bat inquit herodes ioħm: ⁊ audito
eo multa faciebat:⁊ libent̾ audiebat¬
eum. At ille nicħ obhoc parcens. ñ lice
ait tͥ hr̃e eam. Ligatꝰ qͣ: ⁊ incarcerem
drusꝰ. nichilominꝰ fortiter stetit inue¬
ritate: & occubuit ꝓ ueritate feliciter.
Nemo frĩs uicia palpet. pecc̃a dissi¬
mulet nemo: nemo dicat. nunqͥd cꝰtos
fris mei sum ego. nemoqͦd in se est
eqͣnimit̾ ferat cum uidit ordinem
deꝑire. minui disciplinã. Est enĩ cõ¬
sentire silere. cũ arguere possis. &
scimꝰ qd̾ simił pena facientes ma
corrigiã caltiam̃ti eiꝰ solu̾e dignũ se eẽ
negabat. inde gaudebat amitꝰ sponsi.
ad uocẽ sponsi: inde grãm se accepisse
ꝓ gr̃a fatebat᷑. illum aut̃ ñ ad m̃suram
hab̃e sp̾m. s plenitudinẽ de q̃ õs acciꝑ¬
ent clamitabat. Nonne deo subiecta erit

Expanded text:
m regem, crudelem atque superbum; sacra quadam vehementia ad boc ipsum prodiens de deserto, si vel blanditiis ejus, vel ipso mortis terrore movetur. Metuebat, inquit, Herodes Joannem, et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Ac ille nihil ob hoc parcens: Non licet, ait, tibi habere eam. Ligatus quoque, et in carcerem trusus, nihilominus fortiter stetit in veritate, et occubuit pro veritate feliciter .Nemo, fratres, vitia palpet; peccata dissimulet nemo. Nemo dicat: Nunquid custos fratris mei sum ego? Nemo, quod in se est, aequanimiter ferat, cum viderit ordinem deperire, minui disciplinam. Est enim consentire, silere, cum arguere possis: et scimus quia similis poena facientes mancorrigiam calceamenti ejus solvere dignum se esse negabat ; inde gaudebat amicus sponsi ad vocem sponsi ; inde gratiam se accepisse pro gratia fatebatur; illum autem non ad mensuram habere Spiritum, sed plenitudinem de qua omnes acciperent, clamitabat . Nonne Deo subjecta eris,
Abbreviated transcription (Latin):
causa: multiplex ÷ mat̾ia gaudioꝵ. Ille
erat lucerna ardens: ⁊ lucens: ⁊ udei
bat aduocem sponsi tanqͣ. amic̾ spõsi.
Nob̾ inutroq gaudendũ÷: in altero
qͥdem ei. nob̃ in alto ꝯgaudendũ. Ar
inferuore eiꝰ adimitationẽ: gaudeamꝰ
⁊ in lumine. ñ cñ ibi manentes. sed ut
in lumine eiꝰ uideamꝰ dñm lum̃. Lum̃
utiq uerũ qd̾ non ÷ ipse: s cui destimo¬
nium ꝑhib&e ipse. Uenit ioħs ait dñs.

Expanded text:
causa, multiplex est materia gaudiorum. Ille causa, multiplex est materia gaudiorum. Ille erat lucerna ardens et lucens, et Judaei udebat ad vocem sponsi tanquam amicus sponsi. Nobis in utroque gaudendum est; in altero quidem ei, nobis in altero congaudendum. Ardin fervore ejus ad imitationem: gaudeamus et in lumine, non tamen ibi manentes, sed ut in lumine ejus videamus lumen, lumen utique verum, quod non est ipse, sed cui testimonium perhibet ipse. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
tota u̾sat᷑ hȩc nr̃a celebritas. in ppłariᷤᷤ
fauoris aura sectanda. ingła uestium.
⁊ uoluptate ciboꝵ. S qͥd hec ad ioħm:
Neq enim ioħs fec̃ sic. aut talib unꝙͣ.
pot̾it delectari. Alulti inqͥt angłs.
in natiuitate eiꝰ gaudebt̾. Uerũ id qͥdẽ.
multi in natiuitate eiꝰ gaudent: &¬
& paganis ipsis ut audiuimꝰ leta ÷ &
sollempnis. Illi celebrant qͥd ignorant.
utinam de natiuitate non de uanitate.
Quidi enim nͥ uanitas uanitatũ. quic¬
quid subsole⁊ aut quid ampliꝰ ht̃ hõ
de uniu̾so labore suo. qͦ sub sole laborat:
huic corporee luci subiac̾e uidet᷑. Qd uͦ
illud nͥ uapor ad modicũ parens: Quid
illd̾ nisi fenum ẽ. ⁊ flos feni: Om̃is ca¬
flos feni. fenum aruit: ⁊ flos decidit:
u̾bum autẽ dñi manet inet̾num. In hoc
possimꝰ inet̾num. Oꝑem ñ cibũ qͥ ꝑiit.
s qui ꝑmanet in uitã et̾nam. Qs ille:
siquidem nob̃ in eiꝰ recordatione leticie

Expanded text:
tota versatur haec vestra celebritas: in popularis tota versatur haec vestra celebritas: in popularis favoris aura sectanda, in gloria vestium, et voluptate ciborum. Sed quid haec ad Joannem? Neque enim Joannes fecit sic, aut talibus unquam potuit delectari. 7. Multi, inquit angelus, in nativitate ejus gaudebunt . Verum id quidem: Multi in nativitate ejus gaudent: et paganis ipsis, ut audivimus, laeta est et solemnis. Illi celebrant quod ignorant, utinam de nativitate, non de vanitate. Quid est enim nisi vanitas vanitatum quidquid sub sole est? aut quid amplius habet homo de universo labore suo, quo sub sole laborat? huic corporeae luci subjacere videtur. Quid vero illud, nisi vapor ad modicum parens? Quid illud, nisi fenum, et flos feni? Omnis caus quasi flos feni. Fenum aruit, et flos decidit; verbum autem Domini manet in aeternum . In hoc possimus in aeternum. Operemur non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Quis ille? siquidem nobis in ejus recordatione laetitiae
Abbreviated transcription (Latin):
s ioħ̃s &ẽ hec ꝯtempnit. Deniq audi do¬
minũ in eũgłio. uenit inqͥt ioħs bap̾ta
nec manducans nec bibens plane nec
tiestiens. Sicut enĩ non ÷ locusta cib
nͥ aliquoꝵ forte irrationabiliũ aĩaliũ.
sic nec pilus cameli humanũ ẽ indu¬
m̃tum. Quid tu pilos tuos camele de¬
posuisti: utinã gibbũ magis deposu¬
isses. Quid uos irrationabiles fere. &
reptilia deserti cibos exqͥritis delicato ᷤ:
sic castigat. sic extenuat. sic affligit. uoᷤᷤ
indui festinatis bisso ⁊ purp᷑a. ⁊ splen¬
dide epulari: Heu &̃ hic ÷ p̃sentis totꝰ
honor diei. hec baptiste reuerentia to¬
ta. hec natiuitas eiꝰ ꝓpħata qͦndam le¬
ticia ẽ. Cuiꝰ enim memoriam agitis
onimis delicati cultores. cuiꝰ celebrati
natalem: Ñ illiꝰ qui in heremo fuit.
hirsutꝰ ueste. ꝯfectus inedia: Ꝙd exis¬
tis indeserto uide. filii babilonis:
Harundinẽ uento agitatã: Quid gͦ:
Nominẽ mollib uestitũ: In his nẽpe¬

Expanded text:
s etiam haec contempsit. Denique audi Dominum in Evangelio: Venit, inquit, Joannes Baptista non manducans, nec bibens ; plane nec vestiens. Sicut enim non est locusta cibus, nisi aliquorum forte irrationabilium animalium; sic nec pilus cameli humanum est indumentum. Quid tu pilos tuos, camele, deposuisti? Utinam gibbum magis deposuisses. Quid vos, irrationabiles ferae et reptilia deserti, cibos exquiritis delicatos? sic castigat, sic extenuat, sic affligit: vos indui festinatis bysso et purpura, et splendide epulari? Heu! hic est praesentis totus honor diei? haec Baptistae reverentia tota? haec nativitatis ejus prophetata quondam laetitia 985 est? Cujus enim memoriam agitis, o nimis delicati cultores? cujus celebratis natalem? Nonne illius qui in eremo fuit hirsutus veste, confectus inedia? Quid existis in desertum videre, filii Babylonis? arundinem vento agitatam? Quid igitur? hominem mollib
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã intuens. suã ñ dico magnificare.
s alicuiꝰ saltẽ mom̃ti reputare p̃sumat:
Qs audeat m̃murare in laborib suis
⁊ dice satis ÷ qd̾ ꝑatior. nec dũ nimio:
Que enĩ homicidia. que sacͥlegia. aut
que flagitia sic puniebat ioħs in se
metipso : Accendamꝰ ad penitentiam
fis. int̾rogemꝰ ꝯscientias nr̃as: ⁊ anime¬
mur adultionẽ exigendam de nobis:
ut horrendũ possimꝰ euade iudiciũ di
liuentis. Quicqͥd ũ minꝰ ⁊ feruoris
humilitas suppleat pure ꝯfessionis.
Fideł enĩ d̾s: ⁊ si ꝯficeam̃ iniqͥtates
nr̃as. si miserias nr̃as exponamꝰ si ñ
excusemꝰ infirmitates nr̃as. dimittet
nob̾ pecc̾a nr̃a. Ex hoc sane & erga
ꝑximor delicta. feruorẽ intuere ioħis.
hic nempe dignꝰ: ⁊ rationi ꝯsentaneus
ordo: ut incipiendũ tͥ memineris a te
ipso Ab occultis inquit munda me đ.¬

Expanded text:
tentiam intuens, suam, non dico magnificare, sed alicujus saltem momenti reputare praesumat? Quis audeat murmurare in laboribus suis, et dicere: Satis est quod patior, nedum nimis? Quae enim homicidia, quae sacrilegia, aut quae flagitia sic puniebat Joannes in se ipso? Accendamur ad poenitentiam, fratres, interrogemus conscientias nostras, et animemur ad ultionem exigendam de nobis, ut horrendum possimus evadere judicium Dei viventis. Quidquid vero minus est fervoris, humilitas suppleat purae confessionis. Fidelis enim Deus, et si confiteamur iniquitates nostras, si miserias nostras exponamus, si non excusemus infirmitates nostras, dimittet nobis peccata nostra. 9. Ex hoc sane et erga proximorum delicta fervorem intuere Joannis. His nempe dignus est et rationi consentaneus ordo, ut incipiendum tibi memineris a te ipso. Ab occultis, inquit, me
Abbreviated transcription (Latin):
collegit se. ne fieret sic̃ is qui totu pro¬
feit sp̃m suũ. Illum in qt oportet eres¬
cere. qui ex hauriri ñ pocest de cuns
plenitudine om̃s accipiant. me autẽ
qͣm lucere. Precessi solem tanꝗ̃ se
matutinũ: abscondi necesse ẽ orto iã
sole. Non t mͥ nͥ modicũ olei qͦ ungar¬
⁊ uolo illd inuase tutiꝰ quam in lam

Expanded text:
collegit se, ne fieret sicut is qui totum profert spiritum suum. Illum, inquit, oportet crescere, qui exhauriri non potest, de cujus plenitudine omnes accipiunt; me autem quam lucere. Praecessi solem, tanquam sidus matutinum; abscondi necesse est, orto jam sole. Non est mihi nisi modicum olei quo ungar; volo illud in vase tutius quam in lam
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯscientias suas in alienis labiis
posuert̾. mͦ magni. mͦ parui st̃. mͦ nulli.
scđm qd̾ adulantiũ linguis. uel uituꝑ¬
are ꝑlacuerit uel laudare. At uͦ soł splẽ¬
dor igneus ẽ: & conferuet acriꝰ &̃ ocłis
lucidior exhibet᷑. Sic sapientis ardor
int̾nꝰ. foris lucet: ⁊ si ñ ei dat᷑ utrũq
curat semꝑ ardere magis. ut pat̾ suuᷤ
qui uidet in abscondito reddat ei. Ue
uob̃ fr̃s. si luxerimꝰ tm: nam lucemꝰ qͥdẽ
⁊ magnificam᷑ ab hominib. s mͥ pro
minimo ⁊ ut ab humano iudicer die:
Ignem inquit ueni mitt̾e int̾rã⁊⁊ qͥd
uolo nͥ ut accendat᷑: Hoc nẽpe ꝯmune
mandatũ. hoc ÷ qd̾ exigit᷑ ab uniu̾sis:
nec ulla si de eẽ ꝯtig̾it admittit᷑ excu¬
satio. Cet̾m singłarit̾ apłis ⁊ apłicis

Expanded text:
qui conscientias suas in alienis labiis qui conscientias suas in alienis labiis posuerunt, modo magni, modo parvi sunt, modo nulli, secundum quod adulantium linguis vel vituperare placuerit, vel laudare. At vero solis splendor igneus est, et cum fervet acrius, etiam oculis lucidior exhibetur. Sic sapientis ardor internus foris lucet: et si non ei datur utrumque, curat semper ardere magis, ut Pater suus qui videt in abscondito, reddat ei. Vae nobis, fratres, si luxerimus tantum. Nam lucemus quidem, et magnificamur ab hominibus; sed mihi pro minimo est, ut ab humano judicer die. Ignem, inquit, veni mittere in terram; et quid volo nisi ut accendatur? Hoc nempe commune mandatum, hoc est quod exigitur ab universis; nec ulla, si deesse contigerit, admittitur excusatio. 4. Caeterum singulariter apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
osos circumducitis ocłos: Non ad ui¬
dendũ: ⁊ ñ magis ad audiendũ ꝯue¬
nistis: Dñs d̾s aꝑuit mͥ aurẽ. ait ꝓpħa.
aut certe suã mͥ aꝑuit aurẽ. ñ faciem
reuelauit. Post parietẽ stat:audit &
audit᷑. s necdũ apparet: audit orãtes.
erudit audientes. An exꝑm̃tũ q̾ritis
qui loquor iusticiã. Quid i loquat᷑
ore. qͦd ipse plasmauit: Quid ni suo
utatur. ut libet artifex instrum̃tos
facis audire: ⁊ mutos loqui. Audite
gͦ fr̾s quid de ioħe loquat᷑. cuiꝰ sollẽp¬
nis hodie natiuitas celebrat᷑. Ille inqͥt
erat lucerna ardens. ⁊ lucens. Est enĩ
d̾m luce̾ uanũ. tantũ ardere parũ:
ardere & lucere ꝑfectum. Audi quid
dicat scͥptura. Sapiens ꝑmanet ut sol:
stultꝰ autẽ ut luna mutat᷑. Quia enim
splendet luna sine feruore. mͦ plena.
mͦ exigua.mͦ nulla uidet᷑ mutuatũ
siquidem lum̃ nunꝗͣ in eodem ꝑmanae
statu. s crescit. deficit. extenuatur. an¬
nichilat᷑. ⁊ penitꝰ ñ comꝑaret: sic sic¬

Expanded text:
osos circumducitis oculos? Num ad videndum, et non magis ad audiendum convenistis? Dominus Deus aperuit mihi aurem, ait propheta . uminavit. Aut certe suam mihi aperuit aurem, non faciem revelavit. Post parietem stat, audit, et auditur: sed necdum apparet. Audit orantes, erudit audientes. An experimentum ejusqui loquor justitiam . Quidni loquatur ore, quod ipse plasmavit? Quidni suo utatur, ut libet, artifex instrumento?facis audire, et mutos loqui. 3. Audite ergo, fratres, quid de Joanne loquatur, cujus solemnis hodie nativitas celebratur. Ille, inquit, erat lucerna ardens, tantum lucere vanum, tantum ardere parum: ardere et lucere perfectum. Audi quid dicat Scriptura: Sapiens permanet ut sol, stultus autem ut luna mutatur . Quia enim splendet luna sine fervore; modo plena, modo exigua, modo nulla videtur. Mutuatum siquidem lumen nunquam in eodem permanet statu, sed crescit, deficit, extenuatur, annihilatur, et penitus non comparet. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
quis demonstraũ uob̃ fug̾e auentura
ira: De qͣnto feruore m̃tis ꝓcedere
putas scintillas istas. ĩmo carbones
desolatorios: Sic neq pharisers pan
cens. nolite inquit dicere. quia patrẽ
habemꝰ abraham: potens ÷ enim d̃s
de lapidib istis suscicare. f.a.S minꝰ¬

Expanded text:
quis ostendit vobis fugere a ventura ira? De quanto mentis fervore procedere putas scintillas istas, imo carbones desolatorios? Sic neque Pharisaeis 986 parcens: Nolite, inquit, dicere quia patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenticła: ⁊ dicentis. Iniqui st̃ cetus
ur̃i. hii nimirũ cetus ñ iniqͥ s plane
scĩ s religiosi. s plem gr̃a digni bene¬
dictione. Conuenitis siqͥdem ad audi¬
endum dm̃. ꝯuenitis ad laudandum.
State gͦ in reu̾entia frs. state insollici¬
tudine. ⁊ deuotiõe m̃tis: maximeq
in loco orationis. ⁊ in hac scola xͥ ⁊ au¬
ditorio spũali. Nolite ꝯsidare dilectis¬
simi que uident᷑. ⁊ tẽꝑalia st̃: s mag̃
scłm fauem iudicate. Terribił si qͥdẽ¬
& metuendꝰ locus utq: nec maior ad eẽ
credendꝰ ÷ numerꝰ hominũ qͣm angłoꝵ.
Patet utrobiq sine dubio porta celi. sca¬
la illa erecta ÷ ascendunt ⁊ descendt̃
angłi suꝑ filiũ hominis. Gigas nẽpe:
iste. filiꝰ hominis: celũ ei sedes ⁊ t̾ra sca¬
bellum pedũ ipsiꝰ. E leuata ÷ magni¬
ficentia eiꝰ suꝑ celos: manet t̾n nob̾cum

Expanded text:
dicentis: Iniqui sunt coetus vestri . Hi nimirum coetus non iniqui, sed plane sancti, sed religiosi, sed pleni gratia, digni benedictione. Convenitis siquidem ad audiendum Deum: convenitis ad laudandum, State ergo in reverentia, fratres, state in sollicitudine et devotione mentis: maximeque in loco orationis, et in hac schola Christi, et auditorio spirituali. Nolite considerare, dilectissimi, quae videntur et temporalia sunt, sed magis te. Terribiliter siquidem metuendus est locus uterque: nec major adesse credendus est numerus hominum quam angelorum. Patet utrobique sine dubio porta coeli, scala illa erecta est, ascendunt et descendunt angeli super Filium hominis. Gigas nempe est iste Filius hominis: coelum ei sedes est, terra scabellum pedum ejus. Elevata est magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
ysen ꝑtinet qͥd faciendum sit
prudent̃ discerñe adaaronspec¬
tat ad ea que ꝑnos impłe ñ po̾¬
sumꝰ diuinũ adiutoriũ implo¬
rare samueli incumbit. qͥdex
re qͣlibet utilitatis. uł ꝑicusi
ꝓuenire pos sit caute ꝓuidere.
ꝑ moysenttaq discretio: ꝑaaron
deuocio. ꝑsamuelẽ intelligitur
cͥcumspectio. discreciomiꝰ namq
opere discretam inorone deuotã
incͥcumspectione ꝓuidam pot̾iᷤ
& tucum ꝓph̃a psailere. Moyses
placare. manifestũ ẽ eos sine diˢ¬
cretõne et deuocione. qͣsi moyse
et aaron sa cerdotii sui officium
ñ poss eimplere. Sed & qͣntum
cͥcumspectio. qͥdam qͣsi samuel
facit eos de futuris timidoꝰ tm̃
eos utiq eos reddit ĩ orõne de¬
uotos. & indei inuõcatione as¬
siduos. Cum ergo indeas. sacer¬
dotium digne ad ministrari.
& dm̃ tam freq̃nter. qͣm suppli¬
cit̾ inuocari. scias hec sine pre¬
sentia moysi & aaron uł cẽsa¬
muelis nussatenꝰ actitari. hec

Expanded text:
ysen pertinet quid faciendum sit ysen pertinet quid faciendum sit prudenter discernere. Ad Aaron spectat ad ea quae per nos implere non possumus divinum adjutorium implorare. Samueli incumbit, quid ex re qualibet utilitatis, vel periculi provenire possit caute providere. Per Moysen itaque discretio, per Aaron devotio, per Samuelem intelligitur circumspectio. Discretionis namqueopere discretam, in oratione devotam, in circumspectione providam, poteris et tu cum Propheta psallere: Moyses Deum precibus placare, manifestum est eos sine discretione et devotione quasi Moyse et Aaron mortuis sacerdotii sui officium non posse implere. Sed et quantum circumspectio quidam quasi Samuel facit eos de futuris timidos, tantum eos utique reddit in oratione devotos, et in Dei invocatione assiduos. Cum ergo videas sacerdotium digne administrari, et Deum tam frequenter, quam suppliciter invocari, scias haec sine praesentia Moysi et Aaron, vel etiam Samuelis nullatenus actitari. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
deuniũsis temptatoriꝰ insidiiᷤ
plene eruditꝰ existat. Incipit
itaq eotempore uniũsas insi¬
diatoris u̾sucias. omniũ uici¬
oꝵ naturas ñ solum ip̃e cognoᷤ¬
cere sed et aliis manifeste de¬
tegere & prudent᷑ expoñe. Sepe
dum inaliis uultꝰ. habitum. cor¬
poris gestum. tacitꝰ conspicit.
quo quisq uicio impugnet᷑.
fere meliꝰ qͣm isqui temptat᷑.
agnoscat. Sepe inip̃otempta¬
tionis articło fraudes inimici
dep̾hendit. & qͦd uel quale exre
qualibet ꝑicłm ꝓuenire pꝰsit
longe ante p̾noscit. &. hic ẽ il¬
le samuel cui dona ꝓpb̃ie da¬
ta eẽ suꝑius dictum ẽ de quo¬
& scͥptum ẽ. Quia cognoueĩt õs
adam usq bersabeȩ qͦd fideliꝰ
samues ꝓph̃a eẽt domini. ñ ne
occultas animi passioneꝰ. latẽ¬
tes inimici insidias detegere.
futura ꝑicula longe antequã
ueniant p̾uidere atq p̃dicere
Ut gͥ ea quȩ diffusius diximꝰ
ad compendiũ reuocemꝰ. admo¬

Expanded text:
de universis tentatoris insidiis de universis tentatoris insidiis plene eruditus existat. Incipit itaque eo tempore universas insidiatoris versutias, omnium vitiorum naturas non solum ipse cognoscere, sed et aliis manifeste detegere, et prudenter exponere. Saepe dum in aliis vultus habitum, corporis gestum tacitus conspicit, quo quisque vitio impugnetur fere melius quam is qui tentatur agnoscit. Saepe in ipso tentationis articulo fraudes inimici deprehendit, et quod vel quale ex re qualibet periculum provenire possit, longe ante praenoscit. Et hic est ille Samuel cui dona prophetiae data esse superius dictum est. De quo scriptum est: Quia cognoverunt omnes a Dan usque Bersabee, quod fidelis Samuel propheta esset Domini . Nonne occultas animi passiones, latentes inimici insidias detegere, futura pericula longe antequam veniant praevidere atque praedicere. Ut igitur ea quae diffusius diximus ad compendium revocemus, ad Mo
Abbreviated transcription (Latin):
nationis modũ. q̃nq plene ꝑ¬
fecteq cognoscamꝰ. Uñ: &. inli¬
bro iudicũ ebreorum saluato¬
res ñ reges nominant᷑. sediu¬
dices. Regum qͥpe ẽ ꝓuolun¬
tatis arbitrio qͦd placuerit im¬
ꝑare ludicum autẽ officium
ẽ leges nosse. causas examina¬
re. Quasi gͦ qͥdam intra nos sur¬
git uidex seu legis ꝑitus cũ
deqͦlibet uicio ꝑmulta argu¬
menta. post in numera exꝑi¬
menta animꝰ fuerit plene e¬
ruditꝰ. qñ non qͦd fieri uelit. re¬
gum more cum auctoritate
p̾cipit. sed cũ quadã pruden¬
tia implere nitit᷑. qͦd eum ex¬
ꝑientia docuit. Quocienꝰ mẽs
ꝑ multa exꝑimenta erudita
sapienter magiꝰ qͣm uiolent̃
aꝑiculo eripit᷑. qͣsi tociens u¬
dicum suoꝵ prudentiã ex dei
munere exꝑitur. Iudex itaq
post iudicem surgit. qͥa post
uniꝰ uitii ad alteriꝰ cognitionẽ
mens ꝓficit. ut q̃nq pꝰ om̃s
iudices uidex nouissimꝰ samu¬
el ueniat qui desingłis uitiis.

Expanded text:
nationisque modum quandoque plene, pnationisque modum quandoque plene, perfecteque cognoscamus. Unde et in libro Judicum Hebraeorum salvatores, non reges nominantur, sed judices. Regum quippe est pro voluntatis arbitrio quod placuerit imperare. Judicum autem officium est leges nosse, causas examinare. Quasi ergo quidam intra nos surgit judex, seu legisperitus, cum de quolibet vitio per multa argumenta, post innumera experimenta animus fuerit plene eruditus, quando non quod fieri velit regum more cum auctoritate praecipit, sed cum quadam prudentia implere nititur, quod eum experientia docuit. Quoties mens per multa experimenta erudita sapienter magis quam violenter a periculo eripitur, quasi toties judicum suorum prudentiam ex Dei munere experitur. Judex itaque post judicem surgit, quia post unius vitii ad alterius cognitionem mens proficit, ut quandoque post omnes judices, judex novissimus Samuel veniat, qui de singulis vitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ semꝑ abeisdem bostib op¬
primunt᷑ sed m abbis mͦ ab illis
diripiunt᷑ a quib̾dam breuiore ab
aluis autẽ ꝓliriore tempore affli¬
gent᷑. hoc utiq deo dispensante
intranos actitari cito dep̾hen¬
dimꝰ. si sp̃italis illius pugne ẽt in¬
terne. quȩ intra nos gerit᷑ con¬
gressꝰ non ignoramus. fit nãq
ut abuno quolibet uicio diutiꝰ
impugnem. qͦadusq omnẽ eiꝰ
uim & nat᷑am et impugnatõmᷤᷤ
modũ plene erudiamur. Uno
subacto aliud contra nos se erig̃.
illoq suꝑato aliuidei in nr̃a in¬
sectatione succedit. Et qͣnto cui¬
q uiolentia maior. tanto utiq
eiꝰ erga nos fit insectatio gͣuior.
uel pugna ꝓlixior. Ad hoc autẽ
diuina miseratio uult nos ab oĩ¬
b impugnari. ad hoc nos ꝑmit¬
tit a singulis diutiꝰ excerceri. utde
omnib qͣndam qͣsi uictoriȩ tri¬
umphum reportemꝰ. et singłoꝵ
ut dictum ẽ iuimnat᷑amq ĩpug¬

Expanded text:
quod non semper ab eisdem hostibus opquod non semper ab eisdem hostibus opprimuntur, sed modo ab his, modo ab illis diripiuntur, a quibusdam breviore, ab aliis autem prolixiore tempore affliguntur. Hoc utique, Deo dispensante, intra nos actitari cito deprehendimus, si spiritualis illius pugnae, et internae quae intra nos geritur congressus non ignoramus. Fit namque ut ab uno quolibet vitio diutius impugnemur, quoadusque omnem ejus vim et naturam, et impugnationis modum plene erudiamur. Uno subacto, aliud contra nos se erigit. Illoque superato, aliud ei in nostra insectatione succedit, et quanto cuique violentia major, tanto utique ejus erga nos fit insectatio gravior, vel pugna prolixior. Ad hoc autem divina miseratio vult nos ab omnibus impugnari, ad hoc nos permittit a singulis diutius exerceri, ut de omnibus quemdam quasi victoriae triumphum reportemus, et singulorum, ut dictum est, vim, naturam, impug
Abbreviated transcription (Latin):
scdiam tt̃m ab hostib erripisit᷑.
Agit᷑ hoc mira diuine benigni¬
tatis dispensatione. ut ꝑfreq̃n¬
tem lapsum sua hoĩ in notes¬
cat infirmitas. ut ꝑmultipli¬
ces hostium incursꝰ &. insidiaᷤ.
inimica hõi patefiat calliditaᷤͤ.
ut ꝑ assiduam ereptionẽ di¬
uina homini manifestetur
benignitas. Qui hec plemiꝰ noᷤ¬
se desid̾at: librum iudicũ pa¬
ulo diligentiꝰ legat. inueniãt
ibi ꝓculdubio quomͦ filii ifrł
post suas p̾uaricatõnes ab hoᷤᷤ¬
tib impugnant᷑. suꝑant᷑. ser¬
uituti adiciunt᷑. afflicti abboᷤᷤ¬
tib item addiuinũ ad iutoriũ
confugiunt. miscd̃iam petũt.
q̃runt. inueniũt. & ad pͥorem
lib̾tatem redeunt. Ed q̃so isti
significant hostiũ incursus
nͥ qͥdam ut sic dixerim uicioꝵ
cum uirtutib sp̃italis pugnȩ
congressᷤ: Deo autẽ deserente¬
piat. & tt̾m supplicanti susci¬
tat᷑ saluator ut eos eripiat.
Inquo et ilud diligenterat¬
tendendũ. sed & firmit̾ retinend̾.

Expanded text:
diam iterum ab hostibus eripiuntur. Agitur hoc mira divinae benignitatis dispensatione, ut per frequentem lapsum sua homini innotescat infirmitas, ut per multiplices hostium incursus et insidias, inimica homini patefiat calliditas, ut per assiduam eruptionem divina homini manifestetur benignitas. Qui haec plenius nosse desiderat, librum Judicum paulo diligentius legat; inveniet ibi procul dubio quomodo filii Israel post suas praevaricationes ab hostibus impugnantur et superantur, servituti addicuntur. Afflicti ab hostibus item ad divinum adjutorium confugiunt, misericordiam petunt, quaerunt, inveniunt, et ad priorem libertatem redeunt. Quid, quaeso, isti signant hostium incursus, nisi quosdam, ut sic dixerim, vitiorum cum virtutibus spiritualis pugnae congresspiat, et iterum supplicanti, suscitatur Salvator ut eos eripiat. In quo et illud diligenter attendendum, sed et firmiter retinendum,
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Isti dolis et insidiis faltẽ
nitunt᷑. illi qͦdam impetu ferũt᷑.
hii callidiores. illi forciores. hi
ũsutiꝰ temptant illi uehem̃tiꝰ
instant. Istorum astucia eru¬
ditur prudentianr᷑a. illorũ in¬
stancia ex̃cetur fortitudo nr̃a.
fortassis tam̃ si diligentiꝰ attẽ¬
dimꝰ illos rectiꝰ ꝑreges desig¬
nandos intelligimꝰ inquib ẽ
astuta audatia. et audax astu¬
tia. ut eorum temptacio sic sit
uiolenta ut sit simul et frau¬
dulenta. borũ infestacio qͣnto
difficilior tanto ꝑiculosior.
Qͦs tam̃ et̾na dei ꝓuidentia s̃¬
uare deposuit. ñ reliqͥt hoĩem
noc̃e eis. Sed corripuit ꝓeisre

Expanded text:
nat. Isti dolis et insidiis fallere nat. Isti dolis et insidiis fallere nituntur, illi quodam impetu feruntur. Hi callidiores, illi fortiores. Hi versutius tentant, illi vehementius instant; istorum astutia eruditur prudentia nostra, illorum instantia exercetur fortitudo nostra. Fortassis tamen si diligentius attendimus, illos rectius per reges designandos intelligimus, in quibus est astuta audacia et audax astutia, ut eorum tentatio sic sit violenta, ut sit simul et fraudulenta. Horum infestatio quanto difficilior, tanto periculosior. Quos tamen aeterna Dei providentia servare disposuit, non reliquit hominem nocere eis, sed corripuit pr