comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distribuet. nͨ bene altõ prebet ꝙ ab alio male extor¬
quet. Magñ scelus est res pauperũ prestare di¬
uitib. ⁊ de sumptis in opum acquit̾e fauore
potentũ. harenti t̾reꝰ qͣm tolłe. et flumina q̃ nõ
indigent irrigare. nõ nũqmͣ largitas dĩuitũ pro¬
diga ñ ad utilitatem s ad elationẽ effunditur.
cõparatiẏpocritis. qͥ ñ ad edificatõnem docent au¬
dientiũ. s ad sue glorie exaggerand̾ coturnũ.
Rep̃hensibił est suꝑflua effusio largitatis. Nã
qui mod̾ seruat auarus nulli est. s om̃ib largͦ¬
ẽ. Dispensator ñ deb esse prodigus. s discret᷑

Expanded text:
distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extordistribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne tribuamus. m̾cedem proculdubio nõ amit
timus. Cetm si amplius possumꝰ ⁊ egestatẽ simu¬
lando minus largun᷑. Non egentẽ s d̃m fallimꝰ.
cui conscĩam nr̃a abscond̾e nõ possumꝰ. Dus st̃
elemosine una corꝑał egenti dare quichͥd potue.
prima adhibenda ẽ miseris: scd̾a mał. Erit ergo ꝙ
est elemosina cũ murm᷑atõne p̾benda: ne comi¬
tante tristĩa m̾ces pereat dispensata. Tunc aut̃
bene tribuitur q̃n cũ mentis alacritate p̃betur.
Uñ et apoꝰ. hilarem inqͥt datorem diligit deus¬
Metuend̾ est itaq ne pauꝑ aut cũ tedio nr̃o ob¬
lata suscipiat. aut ne omĩno p̾termissus merẽs
cristisq recedat. De rapiuis alienis elemosinã
fac̾e ñ ÷ officiũ miserationis. s emolum̃tũ malig¬
nũ scełis. Unde et salon. qͥ offert inqͥt sacrificium
de rapina pauꝑũ tamqͣm siqͥs uictimet filiũ in
cõspectu pacͥs sui. Q̾ .n. iniuste tollit iuste ñqm̃

Expanded text:
ne tribuamus, mercedem procul dubio non ne tribuamus, mercedem procul dubio non timus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueriprima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inq. » Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio accipiat oblata, aut ne omnino praetermissus, moerens tristisque recedat. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . » Qui enim injuste tollit, juste nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Qui hic m̾̃iam ñ impercit illuc pietatis
fructũ ñ inuenit. exemplo ardentis diuitis qui
in inferuũ tenuissima petenda compulsus ẽ. qͥ
h cenuissima neganda studuit ꝙͥ retͥbui sb̾tiliuꝰ:
quid distrctiꝰ pot̾at guttam aq̃ ardens petit. qͥ
micas panis negauit Sero diues ocłos aperuit:
qñ lazarũ pauꝑem requiescentem uidit. quẽ ia¬
centem ante ianuas uid̾e despex̃. Non solũ qui
esurienti ⁊ sicienti ⁊ nudo benẽficiũ largitatis
impendit. uł siquid aliud indigenci largitur.
sẽdcet qͥ mimicũ dilig̃. et qui lugenti effectum
compassionis et consolationis impercit. aut in
quib lib̾et necessitatib consiliũ adhibet elemo¬
mosina est. ⁊ m̃ia carnali eminentior÷. Quicũq
egens poscit ⁊̃ si indigentem simul et ex toto.
sationem in opie pot̃ pretend̾e. qñ ex p̃cepto sal¬
uatoris ⁊̃ calicem aq̃ frigide precipiam indigẽti
prebere. Nam si aliud non habentes id ip̃m benig¬

Expanded text:
isericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemomosynae carnali eminentior est. Quicunque non egens poscit, cum se indigentem simulet, etiam totsationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere. Nam si aliud non habentes, idipsum benig
Abbreviated transcription (Latin):
tpͣbia ⁊ uinũ in ꝯuiuiis ur̃is. ue qui potenteᷤ
estis ad bibendum uinũ. ⁊ uiri fortes ad mis¬
cendam ebrietatem. Ecce gaudium ⁊ leticia
occidẽ uitulos. ⁊ iugulare arietes. comedere
carnes. et bile̾ uinum. comedamus ⁊ bibamus.
cras. n. moriemur. Et reuelata est in auribus
nr̃is uox diũ exercituũ. Si dĩmittatur hec
iniquitas uob̾ donec moriamini. ue corone
suꝑbie effragͥm sacerdos et ꝓpħa nescierunt:
pre ebrietate absorti sũt a uino. nescierunt
uidentem. ignorauerũt iudiciũ. ꝑrodolor c̃¬
ad ꝓnũtiand̃ ewangłicam lectõnem a qͦdã
pbro benedictõ peteretur. hesternã crapulan
⁊ nocturnam ebrietatem eructans fertur
alta uoce dixisse. potum seruorum bñdi¬
cͤat rex angłorum.
De luxuria.

Expanded text:
vinum in conviviis vestris». «Ve qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem». «Ecce gaudium et letitia occidere vitulos et iugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Comedamus et bibamus, cras enim moriemur. Et revelata est in auribus vestris vox Domini exercituum: si dimittetur hec iniquitas vobis donec moriamini». Ve corone superbie Ephraim. Sacerdos et propheta nescierunt, pre ebrietate absorpti sunt a vino, nescierunt videntem, ignoraverunt iudicium. 2 Proh ad pronundiandam evangelicam lectionem a quodam patre benedictio peteretur, hesternam crapulam et nocturnam ebrietatem eructans fertur alta voce dixisse: «Potum servorum suorum, benedicat rex angelorum». XXI De luxuria.
Abbreviated transcription (Latin):
et aꝑietur uob̾: oꝑose quidem tria ista quid
inter se differant exponend̾ putaui. s longe
melius ad instantissimam petitõnem omnia
referuntur. Hoc quippe ostendit. ubi eodẽ u̾bo
cuncta conclusit dicens. Quanto magis pat̾
ur̃ qui in celis est dabit bona petentibus se. Nõ
enĩ dixit petentib ⁊ querentib ⁊ pulsantib.
Hoc opus sic incip̃. Sinonẽ quẽ loquutꝰ ÷ dñs.¬

Expanded text:
et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid inter se differant, exponendum putaui; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia referentur. hoc quippe ostendit, ubi eodem uerbo cuncta conclusit dicens: quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se; non enim dixit: petentibus,. quaerentibus et pulsantibus. _Hoc opus sic incipit: Sermonem, quem locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ esse dicendum. qͣmuis ñ nulla possit rõne
deffendi. Item ꝙ dixi nulliꝰ n. fere conscĩa dm̃
isse dñm sufficit diei malicia sua. quia cibos
sunĩe urgebit ip̃a necessitas. quã ꝓpt̾ ea mali¬
ciam nominatam arbitror. qr penalis ẽ nob̾.
pertinet .n. ad hanc fragilitatem quã pecrãdo
meruimus: ñ atcendietiam pͥmis bom̃ibus
data fuisse in paradyso corporis alimenta.
anteqm istam mortis penam peccando me¬
ruissent.Sic enĩerant inmortales in corpore
tate alimentis corlib uterentur Item quod
dixi quam sibi elegit deus gloriosam eccłiam
non habentem maculam tieq rugam: ñ iõ
dixi qr nũc ex onuĩ parce iam talis est. ꝙͣꝓuis
ad hoc electa nõ dubitetur ut talis sit qnͣdo
xp̃c apparuerit uita eius. tunc enĩ ⁊ ip̃a cum
illo apparebit in gloria. Propt̾ quam głiam
dc̃a ÷ eccłia gloriosa. Item ꝙ dominus ait pe¬
tite ⁊ accipietis. querite ⁊ inuenietis. puisate

Expanded text:
di non esse dicendum, quamuis nonnulla possit ratione di non esse dicendum, quamuis nonnulla possit ratione defendi. item quod dixi: nullius enim 15 fere conscientia deum pisse dominum: sufficit diei malitia sua, quia cibos sumere urgebat ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis; pertinet enim ad hanc fragilitatem, quam peccando meruimus, non adtendi etiam primis hominibus data fuisse in paradiso corporis alimenta, antequam istam mortis poenam peccando meruissent. sic enim erant inmortales in corpore tate alimentis corporalibus uterentur. item quod dixi: quam sibi elegit deus gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam, non ideo dixi, quia nunc ex omni parte iam talis est, quamuis ad hoc electa non dubitetur, ut talis sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam dicta est ecclesia gloriosa. item quod dominus ait: petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate
Abbreviated transcription (Latin):
pecrare: si hoc obedienter audiuit. Alio loco
puto esse. cũ post agnitõnem dei per gr̃am diũ¬
ouersus ip̃am gr̃am qua reconciliatus est deo.
ĩuidencie facib agitatus. Quod quidem non
confirmaui qm̃ ħ putare me dixi. sed tam̃
addendum fuit. si in b̃ tñ sceleratã mentis per¬
uersitate finierit hanc uitam. qm̃ de quocũq
pessimo in hac uita constituto non est utiq
desꝑandum. nec ꝓ illo ĩprudent̾ oratur de quo
non desꝑatur. In scd̾o itẽ libro nulli inqm licebͭ
ignorare dei regnũ: cum eiꝰ uuigenitus ñ solũ
intelligibilit̾. s ⁊̃ uisibilit̾ in homine domĩco
de celo uem̾it iudicaturus uiuos ⁊ mortuos.
S non uideo utrum recte dicatur bomo do
qui ĩ eius sc̃a familia nõ pot̃ dici: ⁊ hoc quidem
ut dic̾em apud quosdam legi tractatores ca¬
tholicos diuinorũ eloquiorum. sed ubicũq
boc dixi: dixisse me nollem. Postea quippe ui¬

Expanded text:
peccare, si hoc oboedienter audiuit. Alio loco peccare, si hoc oboedienter audiuit. Alio loco puto esse, cum post agnitversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur . Quod quidem non confirmavi, quoniam hoc putare me dixi: sed tamen addendum fuit, si in hac tam scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam; quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est utique desperandum, nec pro illo imprudenter oratur, de quo non desperatur. 8. In secundo item libro: Nulli, inquam, licebit ignorare Dei regnum, cum ejus Unigenitus non solum intellegibiliter sed etiam uisibiliter in homine dominico de caelo uenerit iudicaturus uiuos et mortuos. sed non uideo, utrum recte dicatur homo domquis in eius sancta familia non potest dici? et hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos diuinorum eloquiorum. sed ubicumque hoc dixi, dixisse me nollem. postea quippe ui
Abbreviated transcription (Latin):
uoscendum difficili putare lectorem. istam qͥ
nr̃am disputatõnem debere suffic̾e. s legat et
alia siue nr̃a que postea scripta sunt. siũ alior
melius consid̾ata atq tractata. uel ip̃e si pot̃
ea que b̾ m̃ito mouere possunt uigilantiore
atq intlligentõre mente discuciat. non qr o
om̃e pecratum fornicatõ: neq enĩ omẽm pec¬
cantem deus ꝑdit qui cotidie scõs suos exaud̃
dicentes. dimitte nob̃ debita nr̃a. cum perdat
omem qui fornicatur ab eo: s quatenus in¬
eciam pp̃ hanc liceat dimitt̾e uxorem latebro¬
sissima questio ÷. Licere tñ pp̃ istam q̃ ĩstupriͦ
ꝯmiccitur nulsa questios. ꝙ ubi dixi b̃ per¬
missũ esse ñ iussũ: nõ attendi aliam scripturã
dicentem. qui tenet adult̾am: stultus ⁊ impꝰꝰ ÷
Nec sane dix̃im adult̾am fuisse deputandam
illaminsierem ⁊̃ postea qmͣ audiuit a domino.
nec ego ce dampnabo. uade deinceps iam noli

Expanded text:
gerendum difficili putare lectorem istam sibi gerendum difficili putare lectorem istam sibi nostram disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore atque intellegentiore mente discutiat, non quia omne peccatum fornicatio est — neque enim omnem peccantem deus perdit, qui cotidie sanctos suos exaudit dicentes: dimitte nobis debita nostra, quum perdat omnem, qui fornicatur ab eo — sed quatenus inetiam propter hanc liceat dimittere uxorem, latebrosissima . quaestio est. licere tamen propter istam, quae in stupris committitur, nulla quaestio est. et ubi dixi hoc permissum esse, non iussum, non adtendi aliam scripturam dicentem: qui tenet adulteram, stultus et inpius est. nec sane dixerim adulteram fuisse deputandam illam mulierem, etiam posteaquam audiuit a domino: nec ego te damnabo; uade, deinc-eps iam noli
Abbreviated transcription (Latin):
Qrem sensũ iam suꝑius impbaui. Essent enim
ꝓfc̃o cognatõnes ⁊ affinitates. ⁊̃ si originali n¬
nullo existente pecrato sine morte cresc̾et ⁊ mł¬
tiplicaretur genus humanũ. Ac ꝑ hoc aliter
soluenda questio÷. cur dominus preceperit o¬
diligendos inimicos. cum alio loco precipiat o¬
dio habendos et parentes ⁊ filios. non sicut sichͥ
soluta est: s sicut eam post̾ĩus sepe soluimus.
.i. ut diligamus inimicos lucrandoᷤ regno dei. o
nisi pp̃ fornicatõnem. Hic quidem scrupulosissĩe
disputaui. s quã uelit dominus intelligi for¬
uicacõnem p̃p̃ quam liceat dimitt̾s uxorem.
utrũ eam que dampnatur in stupris. an illam
de qua dr̃. ꝑdidisti omẽm qui fornicatur abs
te. in qua utiq ⁊ ista ẽ. neq enĩ non fornicat᷑
a domino qui tollens membra xp̃i facit ea m̃¬
bra meretricis: etiam atq etiam cogitand̾ ẽ
atq reqͥrend̾. Nec uolo in re tanta tãq ad di¬

Expanded text:
quem sensum iam superius inprobaui. essent enim quem sensum iam superius inprobaui. essent enim profecto cognationes et affinitates, etiamsi originali nullo existente peccato sine morte cresceret et multiplicaretur genus humanum. ac per hoc aliter soluenda quaestio est, cur dominus praeceperit diligendos inimicos, cum alio loco praecipiat odio habendos et parentes et filios, non sicut hic soluta est, sed sicut eam posterius saepe soluimus. id est ut diligamus inimicos lucrandos regno dei et nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime disputaui, sed quam uelit dominus intellegi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem, utrum eam, quae damnatur in stupris, an illam, de qua dicitur: perdidisti omnem, qui fornicatur abs te, in qua utique et ista est — neque enim non fornicatur a domino, qui tollens membra Christi facit ea membra meretricis — etiam atque etiam cogitandum est atque requirendum, nec uolo in re tanta tamque ad di
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ celorum: Multo melius ⁊ ꝯuenien¬
tius exposiuin aliis post̾ĩorib sermonib meiꝰ.
qd̾ etiam hic retexere longum est. Ad hoc aut̃
iste ibi ꝑducitur sensus. ut eorũ sit iusticia
maior qm scribarum ⁊ pb̃iseoꝵ qui dicunt ⁊¬
non faciunt. De scribis quippe ⁊ phariseis alio
loco ip̃e domuus ait. dicunt enĩ ⁊ non faciunt
Illud ⁊ melius intelleximus postea qd scriptũ:
qui irascitur frisuo. Codices .n. greci non habẽt
sine causa sicut hic poĩtum: qͣmuis idem ip̃e sit
sensus. Illud enĩ diximus intuend̾ quid sit iras¬
ci fr̃ĩ suo. qm̃ non fr̃ĩ irascitur qui pecrato frĩs
irascitur. Qui ergo frĩ non pecrato irascitur:
sine causa irascitur. Item ꝙ dixi hoc ⁊ de patre
⁊ de mr̃e ⁊ de cet̾is uincłis sanguinis intłłigend̾
ẽ. ut in eis oderimus qd̾ geuiis hunianũ nascedo¬
et moriendo sortitum est ita sonat quasi non
essent future iste necessitudines. siulło nat᷑e
humane precedente pectrato nemo moreretur.

Expanded text:
in regnum caelorum, multo melius et conuenientius exposui in aliis posterioribus sermonibus meis, quod etiam hic retexere longum est. ad hoc autem iste ibi perducitur sensus, ut eorum sit iustitia maior quam scribarum et Farisaeorum, qui dicunt et faciunt. de scribis quippe et Farisaeis 20 alio loco ipse dominus ait: dicunt enim et non faciunt. illud etiam melius intelleximus postea, quod scriptum est: qui irascitur fratri suo. codices enim graeci non habent: sine causa, sicut hic positum est, quamuis idem ipse sit sensus. illud enim diximus intuendum, quid sit irasci fratri suo, quoniam non fratri irascitur, qui peccato fratris irascitur. qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Item quod dixi: hoc et de patre et de matre et de ceteris uinculis sanguinis intellegendum est, ut in eis oderimus, quod genus humanum nascendoet moriendo sortitum est, ita sonat, quasi non essent futurae istae necessitudines, si nullo naturae humanae praecedente peccato nemo moreretur,
Abbreviated transcription (Latin):
bbi m̾ito queritur utrũ ista perfectio sic pos¬
sit intłłigi. ut cñ uerũ sit uemiem iam utẽ¬
cem uoluntatis arbitrio. hic uiu̾e sine pecrato.
A quo enim usq ad unũ apicem lex perfici pͥ
nisi a quo fiunt unu̾sa diuina mandata: s
ĩ eisdem mandatis ⁊̃ qd̾ iubemur dice̾. dimitre¬
nob̾ debita nr̃a. sicut et nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is. Quam orõnem us infinem scn tota
dicit ecclesia. Omĩa ergo mandata fc̃ã depu¬
tantur: qñ quicquid non fit ignoscitur. Sane
qd̾ ait dominus quicũq soluerit unũ de mã¬
datis istis minimis ⁊ docuerit sic. ⁊ cet̾a usq ad

Expanded text:
ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic posubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, quam orationem usque in finem saeculi tota dicit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid non fit ignoscitur. Sane quod ait dominus: quicumque enim soluerit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic et cetera usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
esse in apłis hic uiuentib nullũ carnis mot̃¬
arbitremur spiũ repugnase s hactenꝰ hic
ista posse compleri: quatenus in apłis credi¬
miis esse completa ea mensura .s. ꝑfectõnis
humane. qnͣta in hac uita potest cẽ perfectio.
sicut completa esse in apłis credimus. ut ita cõ¬
pleantur sicut in ilł completa sunt inde ÷
quadam perfectõne cuius capax est ista ui¬
ta. non sicut complenda sunt in illa quam
sꝑamus pace plenissima. qñ dicetur ubi est
mors contentio tua. Alio loco ꝙ int̾posui t¬
testimonium. nõ enĩ ad mensuram dat deus
sp̃m nondũ intellex̾am de xp̃o ꝓprie uerius ac¬
cipi. Aliis quippe hominib nis̃ ad mensurã
daretur sp̃c: ñ duplũ pet̾et helyseus qmͣ fuit
in helia. Item quod scriptum÷ iota unũ et
unus apex non transiet a lege donec omnia
fiant cum expon̾em: dixi nicħ posse aliud in¬
clłigi. nͥ uehementem perfectõnis exp̃ssionẽ.

Expanded text:
esse in apesse in aparbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. sicut conpleta esse in apostolis credimus, ut ita conpleantur, sicut in illis conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram ae Christo proprie uerius accipi. aliis quippe hominibus nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum peteret Heliseus, quam fuerit in Helia. item quod scriptum est: iota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum exponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectionis expressionem.
Abbreviated transcription (Latin):
eRidem tempus de sermone dñi in mõte
primo pp̃ id quod scriptum est bĩ pacifici qm̃
pp̃i filii dei uocabuntur sapĩa inqͣm congruit
pacificis in quib iam ordinata sunt oninia:
nullusq motus adu̾sus rõnem rebellis est s cũc¬
ta obtemꝑant spũi hominis cũ ⁊ ip̃e obtẽꝑat
deo. Quodm̃ito mouet qũo dix̾im. Non enim
cuiqͣm ꝓuenire in hac uita potest. ut lex rep¬
repugnans legi mentis oĩo non sit ĩ membris.
quando quidem ⁊̃ si ei sic resist̾et sp̃c hominis
ut in nullum eius laberetur assensumr: nõ ideo
tamen ille non repugnaret. Hoc ergo ꝙ dc̃mz
nullum esse motum adũsus rõnem rebellem.
recte accipi potest id nõ agentib pacificis do¬
mando concupiscencias carnis ut ad istam
pacem plenissimam qñq ueniatur. ꝓinde ꝙ
alio loco cum eandem snĩam ewangłicam
repetens dixissem bĩ pacifici qm̃ ip̃i filii dei
uocabuntur adiunxi dicens. ⁊ ista quidem
ĩ bas uita compleri possunt. sicut completa

Expanded text:
er idem tempus de sermone domini in montprimo propter id, quod scriptum est: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur: sapientia, inquam, congruit pacificis, in quibus iam ordinata sunt omnia nullusque motus aduersus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperat deo. quod merito mouet, quomodo dixerim. non enim cuiquam prouenire in hac uita potest, ut lex repugnans legi mentis omnino non sit in membris, quandoquidem etiamsi ei sic resisteret spiritus hominis, ut in nullum eius laberetur adsensum, non ideo tamen non repugnaret. hoc ergo, quod dictum est, nullum esse motum aduersus rationem rebellem, recte accipi potest id nunc agentibus pacificis domando concupiscentias carnis, ut ad istam pacem plenissimam quandoque ueniatur. Proinde quod alio loco, cum eandem sententiam euangelicam repetens dixissem: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei 20 uocabuntur, adiunxi dicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta
Abbreviated transcription (Latin):
tiare uerbum dei. S qr expulistis illud. nec
uos dignos uite eterne iudicastis. ecre inqͥt
conu̾timus nos ad gentes. Demonstremus
⁊̃ ex gentibuis testimoniũ xp̃õ fuisse ꝓlatũ.
qm̃ ueritas non tacuit clamando ⁊̃ ꝑ lingͣs
inimicoꝵ suoꝵ. Nõne qñ ille poetd facu¬
dissimus int̾ sua crimina. Iam noua ꝓles¬
dimittit᷑ ab alto dicebat xpõtestimonium
ꝑhibebat. In dubiũ hoc ueniet nisi alios ex
gentib ydoneos cestes fuissent pluraq di¬
centes. In mediũ introducamꝰ illum regem
qui ur̃am suꝑbiam captiuando perdomuit.
Nabugodonosor regem .s. babylonis nõ pre¬
cermittat. Dic nabugodonosor in iusten¬
miseris uidisti Dic quid fu̾it reuelatũ tibi.
Nõne inquit suis tres uiros misimus ĩ fornace
ligatos: Aiunt ei. uere rex. Ecce inqͥt ego ui¬
deo q̃tuor uiros solutos. & deambulantes
ĩ medio ignis. ⁊ corruptõ nulla ẽ in ilł. ꝙ as¬
pectus quarti similitudo filii dei. O alieni¬
gena unde tibi hoc: quis tibi annũtiauit

Expanded text:
tiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, qudic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
suspicamini esse nõ sum ego. S ecce uenit
post me de cuiꝰ pedib non sum dignꝰ solu̾e̾
corrigiam calciam̃ti eius. O fidelis testis. ⁊¬
amice ueri sponsi qͣnto te humiliabis. si cor¬
rigiam calciamenti eius soluendam dignũ
te ip̃e uenit excelsus humił implende dispẽ¬
sationis sue gr̃a ut a te baptizaret᷑ qͥulłm
habebat oĩo pcc̃m. Quid responderes quem
cognoueris. quale testimoniũ protuleris:
Andiant inimici qͥ au dire nolunt. Ec̃ce in¬
quit agnus dei. ecce qui tollit pcc̃a mũdi.
& adiecit. Tu ad me uenis baptizari. ego a
te debeo baptizari. Agnouit seruus dnm.
agnouit uincuł originał pcc̃ obligatus.
ab onĩ nexu pccĩ liberum. Agnouit preco
iudicem. agnouit creatura creatorem. Ag¬
nouit paranymphus sponsum. Nam et
hec uox iohannis est. qui ht̃ sponsã spon¬
sus est. Amicus autẽ sponsi stat. ꝙ au dit e¬
um ⁊ gaudio gaudet. pp̃ uocem sponsi. Suf¬
ficiunt uob̾ ista o iudei: Sufficiunt uobis

Expanded text:
suspicamini esse non sum ego, sed ecce venit post me, de cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceameamice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum  cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis
Abbreviated transcription (Latin):
hõim testimoniũ uerũ sit. eciã ex gentibus¬
tertius testis introducatur ut testimoniũ
ueritatis omĩ ex parte roboretur. Q̾ sibilla
uaticinando ⁊̃ de xp̃o clamau̾it in medium
ꝓferamus ut ex uno lapide utroꝵq frõtes
inimnici.

Expanded text:
hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibutertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontinimici.
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum caro fcm̃ est ⁊ hĩtauit in nob̾. H̾
⁊ Ierenuas ait. Post ħ̾ in t̾ris uisus ÷ ⁊ cum
hominib cõuersatus est. Ecce quẽadmod̾
sibi ꝯueniũt testes uĩtatis. Ecce ꝙ̃ admod̾
ꝯuincunt filios falsitatis. Sufficiũt uobiꝰ
ista o iudei: Adhuc ad ur̃am ꝯfusionem ex
lege ⁊ ex gente ur̃a alios introducimꝰ testeᷤ
sunt dicta collig̾e facilius me tempꝰ qͣm co¬
pia deserit uerboꝵ Uerũptam̃ senem illũ
ex gente ur̃a natũ s in urõ erporẽ ñ relict᷑
symeonem scm̃ in medio antroducam qui
meruit teneri decrepitus in hac luce quo¬
usq uideret ueram lucem. Quẽ quidem
iam etas competebat ire s expectabat oꝰ¬
ciꝑe quẽ sciebat uenire. Cum iste senex
admonitus ess a spũ scõ. quod nõ antea
moreretur qͣm uideret xp̃m dei natum
quẽ cognoscens ꝑrexit ad templum. uͥ
uero eum portari m̾atris manib iidit.
& diuinam infanciam pia senectus ag¬
nouit tulit infantem manib suis. Ille

Expanded text:
ro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, sto dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. Nunc dimitte domine seruũ tuũ
in pace quia uiderunt ocłi mei salutare.t.
Illi eciam ꝑences iohãnis zacharias ⁊ elyra¬
bech iuuenes steriles in senecta fecundi: di
Aiunt .n. suo ꝑuulo nato. Tu puer ꝓph̾a al¬
tissimi uocaberis: p̃ibis .n. ance faciem dñi

Expanded text:
 Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicAiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
abbacuc ꝓpħa cestimoniũ de xp̃o. Domine
inqͥt audiui auditũ tuũ ⁊ timui cõsid̾aui
oꝑa tua deus. ⁊ expani. Que oꝑa dei iste mi¬
ratus expauit. Nũquid fabrica mũdi iste
miratus expauit: Absit. S audi inquit ad¬
quid expaunit. In medio inquit duũ aĩaliũ
cognosceris. Oꝑa tua deus uerbũ caro fcm̃ ĩ
medio duũ animaliũ cognosc̃is. Quis quo¬
usq descendisti expauesc̾e me fecisti. qr u̾bũ
ꝑ quod fc̃a sunc omĩa in presepio iacuisti.
Agnouit bos possessorem suũ. ⁊ asinus p̃sepe
diũ sui. In medio duũ animaliũ cognosc̃is
quid est: nisi aut ĩ medio duoꝵ testam̃toꝵ
aut in medio duoꝵ latronũ. Aut ĩ medio
moysi ⁊ helye cum eo in monte loquentiũ:¬

Expanded text:
timonium Christo. Domine, inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe io? In medio duorum animalium cognosceris, quid est, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae cum eo in monte se
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m xp̃c non estinqͥt ꝓpħa sine honore nisi in
patria sua. Accedat eciam dauid sc̃s testis fi¬
delis. ex cuius semine ꝓcessit ip̃e cui lex ⁊ ꝓph̾e
cestimoniũ reddũt. Dicat ⁊ ip̃e de xpõ. Adora¬
bunt inquit eum omẽs reges terre. omẽs gẽtes
seruient illi. Cui seruient dic cui seruient uis

Expanded text:
 Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis
Abbreviated transcription (Latin):
ricatores legis intendite legem. testimõiũ
q̃ritis de xpõ. in lege ur̃a scriptũ est ꝙ duoꝵ
hoĩm testimoniũ uerũ sit. P rocedant ex
et ꝯuincant auditores legis: nec fcõres. Dic
in ut̾o concipiet ⁊ pariet filiũ. ⁊ uocabitur
nomien eius eminanuhel. qd̃ ẽ int̾pretatũ
nob̾ cum deus. Accedat ⁊ alius testis. Dic et
tu Ieremias testimoniũ xp̃o. Hic est inqͥt d̾s
noster ⁊ nõ estimabitur alius absq illo. qui
ĩuenit omẽm uiam scĩe. & dedit eam iacob pu̾o
⁊ cũ hominib cõuersatus ẽ. Ecre duo testes ydo¬
nei in lege ur̃a ex quoꝵ testimonio non sũt
compuncta corda ur̃a. S alii atq alii ex lege
xp̃i testes introducant᷑ ut frontes durissime
inimicoꝵ ꝯterant᷑ Ueniat ⁊ ille daniel sc̃s
Iuuenis quid̃ etate. senior u̾o scĩa ac mansue¬
dine. ꝯuincat om̃es falsos testes. sicut ꝯuicit
semores ĩpudicos. Ita suo testimonio xp̃i cõ¬
terat inimicos. Dic sc̃ẽ daniel dic de xp̃o qd̾

Expanded text:
ndite legem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex et convincant auditores legis, nec factores. Dic, in utero concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Accedat et alius testis. Dic et tu, Jeremia, testimonium Christo. Hic est, inquit, Deus noster, et non aestimabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam scientiae, et dedit eam Jaco cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ẽ illa qñ eũ uidebatis miracła facientem. n¬
atq cemptantes dicebatis. quousq animam
nr̃am suspendis. si tues xp̃c dic nob̾ palam: Ille
autẽ uos ad consid̾atõnem miracłorum mitte¬
bat dicens. Oꝑa que ego facio ip̃a testimoniũ
ꝑhibent de me. ut xp̃õ testimoniũ dice̾nt non
uerba: s facta. Uos autem ñ agnoscentes salua

Expanded text:
racula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba,
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos suos int̾rogaret: quẽ eum dicerent¬
esse bomines filiũ hominis: responderũt Alii
helyam. alii Ieremiam. aut unũ ex ꝓphetis. ⁊
ille. Ut quid suspicamini montes incaseatõ
montem in quo complacuit deo hĩtare habi¬
tare in eo: Hunc agnouit petrus dicens. Tu
a u̾itate suꝑ petram fundatus petrus ut
mortem suscipet illũ amando quem ter ne¬
gauerat timendo. Dic ⁊ tu moyses legis¬
xpõ. prophetam uob̾ excitauit deus de frĩb¬

Expanded text:
cerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tua Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legisChristo. Prophetam vobis suscitabit Dominus de fra
Abbreviated transcription (Latin):
sũ manib complectentiũ. qui tantũ creuit
ut mons magnus fier. ⁊ impleret uniu̾̃sam su¬
ꝑficiem terre de quo monte dicit propheta.
Uenite ascendamꝰ ad montem dñi. ⁊ de qͦ dauid
dicit. mons dei mons uber utqͥd suspicamini

Expanded text:
sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anna qd̾ est interiectõ obsecrantis. uelosianna
due sunt dictõnes ꝑ synalimpham ꝓlate. Bis at̃
dicitur osanna pp̃ duas partes salutis. que sunt
ola m̃tis. ⁊ stola carnis. quib sã baptizant᷑ in
l̾ia. hic laudis ũsiculus in psalmo centesimo sep¬
ino decimo reꝑitur. Quod .n. turbe dixerint
sanna hoc est qd̾ ibi dicitur. O domine saluum
ie fac ꝙ eisdem uerb̾ subiuĩgitur. Bñdictus qui
enit in nomine doniii.¬

Expanded text:
ectio obsecrantis; vel, osi et anna duae sunt dictiones per elipsim prolatae. Bis autem dicitur Hosanna, propter duas partes salutis, quae sunt stola mentis et stola carnis, quibus sancti beatificantur in gloria. Hic laudis versiculus in psalmo centesimo decimo septimo reperitur. Quod enim turbae dixerunt: Hosanna, hoc est quod ibi dicitur: O Domine, salvum me fac, et eisdem verbis subjungitur: Benedictus qui venit in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑomĩa non elatus. subt̾ omĩa non ꝓstratus. In¬
tra omĩa non inclusus. extra onuĩa non exclusus.
mensura eiꝰ ⁊ latior mari. Quia nõ necessarnum ẽ
ad eternam salutem incarnatõnis qͦ misteriũ cõ¬
fiteri: recte subiũgit᷑. Dñdictus qͥuenit ĩ noĩedĩ.
łgo inqͥt ueni in noĩe patͥs mei. Nomen patͥs est

Expanded text:
omnia non elatus, subter omnia non prostratus, intra omnia non inclusus, extra omnia non exclusus; mensura ejus, et latior mari. Quia vero necessarium est ad aeternam salutem, incarnationis quoque mysterium confiteri, recte subjungitur: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ego, inquit, veni in nomine Patris mei Joan. V. Nomen Patris est
Abbreviated transcription (Latin):
lectõnis studium. et quod legendo scire potuer̃
negligendo concempnũt. Quidam u̾o amorem
sciendi halent. s carditate sensus p̃pediuntur.
Qbidam assidua lectõne sapiunt: quod inge¬
nio si ꝑ desidiam non nouerunt ingenio cardꝰ
⁊ si non ꝑ naturam ꝑ assiduicatem tñ lectõmꝰ
auginentat᷑ Nam qmͣ̃uis sensus ebitudosit fre¬
quens cũ lectio incelligenciam adhibet. Sicut
qui tardus est ad capiend̾ pro intencõne cam̃
boni studii premiũ percipit. ita qui presticũ sibi
ex deo ingenium incelligencie negligit cõdẽp¬
natõui reus existit: quia donum quod accepit
despic̃. ⁊ per desidiam derelinqͥt. ¶bidam dei iudi¬
cio domuimi scĩe quod negligunt accipiũt ut du¬
rius de rebus creditis piniantur. cardiores aut̃
ideo ꝙ scire cupiũt difficult̾ inueniũt u ꝓ maxi¬
mo exerticio laboris maxinũ premiũ haleant
retributõnis.

Expanded text:
lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatquens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis.
Abbreviated transcription (Latin):
cognosc̾e: nisi legendi familiaricate. sic̃
scriptum est. Ama illam et exaltabit te glo¬
rificaberis abi ea cum eam fueris amplexat᷑ꝰ.
Qanto quisq magis in sacris eloquiis assi¬
duus fuerit: tanto ex eis lileriorem inclłiam
capit. sicut terra que quanto amplius exco¬
licur: tanto uberius fructificatur. quanco
amplius ad quamlib artem homo conscen¬
dit: tanto magis ad hominem ars ip̃a descẽ¬
dit. sicut in lege scribitur. Moyses ascendit in
Nam sicut cecus ⁊ udens pocest quidem uterq
ambulare s non consimili libertate. Dum cecꝰ
pergens quo non uidec offendat. uidens uero of¬
fendicula caueat. et quo sit pergend̾ agnoscã.
sic et qui nubilo terrene cure fuscatur. si tẽptat
dei perscrutari misteria ñ ualet. quia caligine
curarum non uidet. qd̾ ille tantũdem efficere ua¬
let qui sese de exteriorib scłi curis abstrahit.
& totũ inscripturarõ meditatõne defigit. Qui¬
dã hñt intelligencie ingenium s negligunt

Expanded text:
cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcorpus sentiuntur ut in hiisfinem boni
sui ponat aͥd agit. hoc enĩ longe plura pcc̃a
complectitur quam illa formcatio que con¬
cubitur ꝓpetratur illicito. de qua locutũ cum
boc diceret apłm apparet. Hoc opus excepta
epła que postmod̾ ad eius caput ad iuncta
ẽ sic incpit lecturus ħ̾ que de trinitate dis¬
serimus.

Expanded text:
per corpus sentiuntur, ut in his finem boni per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. hoc enim longe plura peccata conplectitur quam illa fornicatio, quae concubitu perpetratur inlicito, de qua locutum, cum hoc diceret, apostolum apparet. Hoc opus excepta epistula, quae postmodum ad eius caput 15 adiuncta est, sic incipit: Lecturus haec, quae de trinitate disserimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ alienari in laudem creatoris amare spẽmi
corporalem ũ ip̃o creatore fruens quisq u̾e̾
beatus sit Itemq ĩ eodem uͥ dixi. nec auem
quadrupedem memini qr ñ uidi: s phanta¬
siam talem facilime intueor.dum alicͥ for
uolatili qualem uidi adiungo alios duoꝰ
pedes qualẽ itidem uidi hoc dicens. ñ potui
recolẽ uolatilia quadrupedia que lex com¬
memorat. Neq .n. computantur in pedibuᷤ
duo posteriora crura quib lucuste saliunt.
quas dicit mundas. & ideo disceruit ab in¬
mundis talib uolatilib que non saliunt
ilł crurib. sicut sunt scaralei. Omĩa quippe
huiꝰmõi uolatilia quadrupedia uocant᷑ in
lege. In duodecimo ueluc expõitio uerboꝵ
apłi ubi ait. om̃e pecracum quodcũq fec̾it
homo extra corpus ẽ non mͥ satisfacit: nec
sic puto intłłigendũ quod dc̃m. qui autẽ
fornicatur in corpus ꝓpͥum perrat: tamꝙͣ
ille hoc faciat qui pp̃ adipiscenda ea que

Expanded text:
est alienari in laudem creatoris amare speciem est alienari in laudem creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque uere beatus sit. itemque in eodem ubi dixi: nec auem quadrupedem memini, quia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae saliunt, quas dicit mundas, et ideo discernit ab inmundis talibus uolatilibus, quae non saliunt illis cruribus, sicut sunt scarabei. omnia quippe huius modi uolatilia quadrupedia uocantur in lege. In duodecimo uelut expositio uerborum apostoli, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, non mihi satisfacit, nec sic puto intellegendum, quod dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, tamquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ibros de trinitate que deus est qͥndecun
scripsi per aliquos aunos. S cũ eoꝵ .xii.
nondũ ꝑfecissem et eos diutius tenerem quã
possent sustinere qui uehem̃ter hos habere
cupiebant subtracti sunc mͥ minus emĩdati
qͣm deberent. ac possent. qñ eos ed̾e uoluissem.
¶d̾ postea ꝙmͣ comꝑi qr et alia eorũ apd̾ nos
exemplaria remanserant. statueram eos iam
ip̃e ñ ed̾e. s sic balere ut in alio aliquo opꝰ¬
culo meo quid michi de biis euem̃t dicerem
mendaui eos qnͣtum emendandos putaui:
et compleni et edidi adiungens eis a capite
epłam quam scripsi ad uenerabilem aureliũ
ep̃m karthaginiensis eccłe quo tamqͣm pro¬
logo exposui ⁊ qͥd acridiss ⁊ quid fac̾e mea co¬
gitatõne uoluisse. qͥd ⁊ frm caritate compel¬
lente fecissem. In quoꝵ libro undecimo cũ
decorpore uisibili ag̾em dixi. quo cura id¬
amare alienari ẽ ꝙ sm̃ eum amorem dcĩnz
quo cirra aliquid sic amatur: ut eo fruendo
existimet beatum se ẽẽ qui b̃ amat. Nam ñ

Expanded text:
ibros de trinitate, quae deus est, quindecim scripsi per aliquot annos. sed cum eorum duodecim non perfecissem et eos diutius tenerem, quam possent sustinere, qui uehementer eos habere cupiebant, subtracti sunt mihi minus emendati, quam deberent ac possent, quando eos edere uoluissem. quod posteaquam conperi, quia et alia eorum apud nos exemplaria remanserant, statueram eos iam ipse non edere, sed sic habere, ut alio aliquo opusculo meo, quid mihi de his euenerit, dicerem.mendaui eos, quantum emendandos putaui, et conpleui et edidi adiungens eis a capite epistulam, quam scripsi ad uenerabilem Aurelium, episcopum Carthaginiensis ecclesiae, quo tamquam prologo exposui et quid accidisset et quid facere mea cogitatlente fecissem. 2. In quorum libro undecimo cum de corpore visibili agamare alienari est. quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur, ut eo fruendo existimet beatum se esse, qui hoc amat; nam non
Abbreviated transcription (Latin):
miam bonorun obiciant sicut est illud ex sałone.
bona in malun conuertit impius. et in electos im¬
ponit macłam. Ue autem illi qui ⁊ suam renuit
uitam corrig̾e. et bonorum non desinit detrah̾e.
Pleriq mali similes sibi quosq in malum defẽ¬
dunt. et patrocinio suo prauos contra correcti¬
onem bonorum suscipint. ne unde displicent
emendentur adicientes in se alieua delicta ut nõ
tm̃ de suis malis s ⁊̃ et de alienorum facmoribus
puniantur. quorum pecrata defendunt.

Expanded text:
miam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: miam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dubio nequaqmͣ peccat. Est quorũdam excusatio
peruersorum qui dum pro sins facmoribz arguũt᷑
uerba iustorum pro censura declinanda abiciunt.
seruantes se diuino iudicio quo puniendi sunt du¬
rius dum temꝑaliter contempnũt uidicanse ab:
hominib. Iniquis molesta est ueritas ⁊ amaradis¬
ciplina iusticie nec delectantur. nisi placentia ꝓpͥe
imbecillitatis iniusticie fecundi. ꝙ steriles ueritati.
ceciad contuendam lucem. ⁊ ocłati ad tenebrarum
aspiciendum errorem. Corda reproborun lubrica st̾
ad male consciendum et fluxa. ad bene consciend̃
durissima. probat salomon. ⁊ iusti emendatione
correptiet stulti obstinatõne ammoniti dicens. do¬
ce iustum et festinabit acciꝑe. Destulto autemait.
malo corrigi negligunt correptorum uerba fal¬
sa criminatione detrectant ⁊ ad sui sceleris so laciũ
usurpant. si uel falso comperirent. quod ad infai¬

Expanded text:
dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infa