comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunq enĩspũ dĩ agunt᷑ hi filii st̃
dei In qͦutiq ipsũ dĩ sp̃m dicit.
Et iterum insequenti. Non enĩ accepistis inqͥt sp̃mserui¬
tutis iterũ in timore. In hoc ostendit spm seruitatis aliũ
tis sõm adoptionis: inqͦdamamꝰ abba pat̃. In hoc sp̃m ad op

Expanded text:
cunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, in quo utique ipsum Dei Spiritum dicit, et iterum in sequenti: Non enim accepistis, inquit, spiritum servitutis iterum in timore; in hoc ostendit spiritum servitutis alium t
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ st̃ condigne passiones huiꝰ tẽꝑis: ad fut᷑am głam
q̃reuel abit᷑ in nob̃. Hichil enĩdignũ inueniri uł con¬
parari. ad fut̾am głam pot̾. Inqͦ enĩ mortale in mor¬
talib conferas: aut inuisibilib uisibilia. aut et̾nis
tẽporalia aut caduca ꝑpetuis: Siq̃ tam̃ in p̃senti¬

Expanded text:
ignae passiones hujus temporis, ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Nihil quidem dignum inveniri, vel comparari ad futuram gloriam potest. In quo enim mortale immortalibus conferas, aut invisibilibus visibilia, aut aeternis temporalia, aut caduca perpetuis? Nam exspect
Abbreviated transcription (Latin):
etia st̃ q̃ sꝑanda apłs doce. Iecirco nãq ee ipsacorporis nr̃i
reparatso ex corruptibili incorruptibił. & ex mortali ĩmor¬
talis. & ex infirmitate in uircutẽ resticuit᷑. & ex animali
corꝑe corpꝰefficit᷑ spũale: ut cũspũale factũ fuerit. possit ⁊
inuisibilib ꝑfruibonis: q̃ bona in p̃senti scło ñ uidentes. ꝑ¬

Expanded text:
 Apostolus docet. Idcirco namque et ipsa corporis nostri reparatio ex corruptibili incorruptibilis, et ex mortali immortalis, et ex infirmitate in virtute restituitur, et ex animali corpore corpus efficitur spiritale, ut cum spiritale factum fuerit possit et jam invisibilibus perfrui bonis: quae bona in praesenti saeculo non videntes,
Abbreviated transcription (Latin):
de eodẽ dicere uidet᷑. Suẽq pͥncipalẽ spm̃ ꝓpt̃ ea arbitror
nominatũ: ut ostenderet ẽẽ qͥdẽ multos sp̃s ⁊ s in hisprin
Dic̃ enĩ multi st̃ filii dĩ ut seriptura dicit. ego dixi di estis
& filii ercelsi om̃s. unꝰ tam̃ ÷ natura filiꝰ & unigenitꝰ de patre
ex ipsodõ ꝓcedit. & cet̾isoĩb uocibul hane significationis sue

Expanded text:
de eodem dicere videtur, quemque principalem spiritum propterea arbitror nominatum, ut ostenderetur esse quidem multos spiritus, sed in his prinSicut enim multi sunt filii Dei, ut Scriptura dicit: Ego dixi, dii estis et filii excelsi omnes , unus tamen est natura filius et unigenitus de patre, ex ipso Deo procedit, et caeteris omnibus vocabulis ac sanctificationis suae
Abbreviated transcription (Latin):
su cransformabit᷑. ut fiat conforme corpori głe¬
ondꝰ aut̃ futurȩ głe graue. hoc ÷ magnũ deputat
&ec̃nũ. E qͣnto magis multiplicari sibi tribulatio¬
nũ uider it penas. tanto ampliꝰ intelliget sibi pondꝰ
& magniti dinẽ głe cumulari. Sd̾aut̃ ex tribulatio¬

Expanded text:
nsformabitur, ut fiat conforme corpori gpondus autem futurae gloriae grave, hoc est magnum deputat et aeternum: et quanto magis multiplicari sibi tribulationum viderit poenas, tanto amplius intelligit sibi pondus et magnitudinem gloriae cumulari. Quod autem dici
Abbreviated transcription (Latin):
̾i efficit᷑ dĩ cũ q̃dĩ st̃ meret᷑ acciꝑe: id÷ incorruptionis
& ĩmortalitatis głam: thesauros sapientiȩ & scient.
militatis nr̃e conforme corꝑi claritatissur. s: & cũ
illud adipiscimeruerit. qo̾ dir̃ ipse saluator. Pat̃ uolo
ut ubi sũ ego: & istisint mec̃. Estg᷑ p̃t̾ea & illadig¬
nicas coheredũ xͥ: qd̾ pat̃ qͥdẽ ome nidicrũ dedic filio.

Expanded text:
Dei sunt mereatur accipere, id est, incorruptionis et immortalitatis gloriam, thesauros sapientiae et scientiae militatis nostrae conforme corpori claritatis suae, sed et cum illud adipisci meruerit, quod dixit ipse Salvator: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Est praeterea et illa dignitas coh
Abbreviated transcription (Latin):
lignꝰ qͥdr̃ uł exisse ut suffocaret saul uł abimelecħ sichimosq
ut diruneret. & a dnõerisse ac missus ẽẽ memorat᷑. tanqͣ car¬
nisex qͥdã intelligendꝰ: missus ad exigendas depeccatorib pe
exibent ministeria. St̃ p̃t̾ea & alii sp̃s: de qͥb. dic̃ diuid. Inspũ
ardoris Quos tam̃ego mat̾iales magis ꝗͣ rationabiles sp̾s dixerĩ.

Expanded text:
itur vel exisse ut suffocaret Saul, vel Abimelechem Sichimosque ut dirimeret, et a Domino exisse ac missus esse memoratur tanquam carnifex quidam, intelligendus est missus ad exigendas de peccatoribus pexhibent ministeria. Sunt praeterea et alii spiritus, de quibus dicit David: In spiritu ardoris: quos tamen ego materiales magis quam rationabiles spiritus dixero.
Abbreviated transcription (Latin):
tati eiꝰ deuincta ÷. Consid̾a enĩ necessitates corꝑis. appe¬
tentiã cibi. digestionũ putorẽ. posteritatis reparandȩ
uerecundiã ut serit᷑ soboles. ut edit᷑ e nutrit᷑. ce iuide quanta
in his uanitas habeat᷑. quanta corruptio euicreatara anime
nobilis &e rationabilis licet ñ uolens subiecta :. Subiecta tim̃
inspe. tẽpꝰ uidelicet sꝑans qd libet᷑ eũ filioꝵ dĩ tẽp sibc⁊tił ad¬
uenerit. Hoc ⁊ gͦ ꝗd̾ & inaluis aꝑtiꝰ rã dese ipse dicebat apłs
qr dũ sumꝰ in habitaculo hoc ingemiscimꝰ. Hoc & sapientia¬

Expanded text:
 devincta est. Considera enim necessitates corporis, appetentiam cibi, digestionum putorem, posteritatis reparandae verecundiam, ut seritur soboles, ut editur, ut nutritur, et vide quanta in his vanitas habeatur, quanta corruptio, cui creatura animae nobilis et rationabilis, licet non volens subjecta est. Subjecta tamen in spe, teergo quod et in aliis apertius jam de se ipse dicebat Apostolus, quia dum sumus in habitaculo hoc ingemiscimus II
Abbreviated transcription (Latin):
gła filioꝵ dĩ. hoc ÷ cũ reuelabunt᷑ ea q̃ parata st̃ his qͥfilii dĩ
ẽe mereb unt᷑: aut certe cũ ablato ab his uelam ine qͦ obtegunt᷑
manifestati fuerint ipsi. qr filii dĩ st̃. Quȩ aut̃ ÷ creatura
q̃ reuelationẽ filioꝵ dĩ ex pectat: Hec inqͥt. q̃ nc̃ uanitati sub¬
iecta ÷. Subiecta aut̃ ñ uolens. neq sponte ꝓpͥa: s uolunta¬
te eiꝰ qͥdispensat uniu̾sa. Ppt̃ ipsũ gͦ subiecta:. Subiecta
aut̃ ñ ea conditione ut maneat sẽꝑ subiecta uanitati. s cũ
qͣdã spe. Queaut̃ sit spesista cõmemorat dicens: qm̃ &e ipsa

Expanded text:
a filiorum Dei, hoc est, cum revelabuntur ea quae praeparata sunt his qui filii Dei esse merebuntur, aut certe cum ablato ab his velamine quo obteguntur, manifestati fuerint ipsi qui filii Dei sunt. Vanitati enim creaturaquae nunc vanitati subjecta est: subjecta autem non volens, neque sponte propria, sed voluntate ejus qui dispensat universa. Propter ipsum ergo subjecta est; subjecta autem non ea conditione ut maneat semper subjecta vanitati, sed cum quadam spe. Quae autem sit spes ista commemorat dicens: Quoniam et ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
pelagus aufertur. ut metꝰ ingens sit
illuc eũ sequenti: ne magnitudine sen¬
suum. uelud ĩmanitate oppͥmat᷑ unda¬
rum. Tum deinde ne illud qͥdẽ aspicis:
qđ tenuis m̾ ÷ sp̃s ad implendã eiꝰ tam
magnificã dicendi tubã. Suꝑ om̃s aut̃¬

Expanded text:
pelagus auferor, ut metus ingens sit illuc ingredi, ne magnitudine rerum, immanitate opprimar undarum. Tum deinde nec illud intueris, quod tenuis mihi est spiritus ad implendam tuam magnificam dicendi tubam. Sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
uͦdilectũ tantũmꝰ nominauit: sicut amplia
ꝓbũ indnõ. Puto hc̃ appellẽ ꝑ multas tribul¬
tientia auc̃ ꝓbationẽ: ꝓbatio uͦ spẽ. Uidendũ sa¬
ne ÷ ne forte ipsesit hic qͥ in actib: apłoꝵ apollo
nominat᷑ alexandrinꝰ: inscripturis eruditꝰ.
Salutate eos: qͥst̃ ex aristoboli domo. Qm̃ nichil
otiose in licteris pauli uł addit᷑ uł minuit᷑ istoᷤᷤ
qͥst̾ ł de domo ł de familia aristoboli: ñ frustra
neq dilectos neq ꝓbos. neq adiudores in xpo
nominat.S forte qr nichiltale habebant in
meritis. iccirco solo eos titulo salutationis hono¬
dr̃. s neq concaptiuus ut illi. neq nobilis in apłis
in iis qͥ ante paulũ fuer̃t in xp̃o. nominat᷑. Unde
intelligendũ ÷ ⁊̃ in iis qͦscognatos suos paulus ap¬
pellat eẽ. multãdifferentiã. scd̾m illã ut ego arbi¬
plures fuisse erdomo ł familia narcissi. s ñ oñas
in dnõ fuisse: a ideo addidit eossalutandos ẽẽ. qͥst̃

Expanded text:
dilectum tantummodo sibi, sicut Ampliatprobum in Christo. Puto hunc Apellem per multas tribultientia vero probationem, probatio vero spem. Videndum sane est, ne fonominatur, Alexandrinus, in Scripturis eruditus. Salutate eos qui sunt ex Aristobuli domo. Quoniam nihil otiose in litteris Apostoli, vel additur, vel minuitur, istos qui sunt vel de domo, vel de familia Aristobuli, non frustra neque dilectos, neque probos, neque adjutores in Christo nominat, sed forte quia nihil tale habebant in meritis, idcirco eos solo titulo salutationis honobilis in apostolis, in his qui ante Paulum fuerunt in Christo, nominatur. Unde intelligendum est etiam in his quos cognatos suos Paulus appellat, esse multam differentiam secundum illam, ut ego arbiplures fuisse ex domo, vel familia Narcissi, sed non omnes in Domino fuisse, et ideo addidit, eos salutandos esse qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
archalogo salutantiũ. plus aliqͥd sensisse. Be¬
niq timocheũ adiutorẽ suũ dic̃. ⁊ õs simul cos¬
natos suos. & qͥdẽ de timorheo plenissime refert᷑
mulieris uiduȩ fidelis expatre gentili. De qͦ
nere ephesi. ut denunciet qͥb dã nealit̃ doceant
neq actendant fabulis ⁊ genealogiis infinitis.
seripsir ⁊ ꝓ eo qd̵ soleant noĩa int̃dũ scd̾m patͥa
declinationẽ: int̃dũ ⁊̃ scd̾m grecã romanãq ꝓ
tib curbis semer ipsũ dederit: ut apłis disceden¬
di faceret lib̾tatẽ. Sosipat᷑ qͦq qͥns iungitur.
susꝑicor qd ipse sit qͥ inactib apłoꝵ seribit᷑. sosipat̃¬

Expanded text:
aliquid sensisse. Denique Timotheum adjutorem suum dicit, et omnes simul cognatos suos; et quidem de Timotheo plenissime referturmulieris Judaeae fidelis, ex patre gentili: de quonere Ephesi, ut denuntiet quibusdam, ne aliter doceant, neque attendant fabulis et genealogiis infinitis. scripsit, pro eo quod soleant nomina interdum secundum patriam declinationem, interdum etiam secundum Graecam, Romanamque tibus turbis semetipsum dederit, ut aposdi faceret libertatem. Sosipater quoque qui his jungitur, suspicor, quod ipse sit qui in Actibus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti qͥdẽ loco: s malũ ÷ homini qͥ ꝑ offensionẽ
manducat. Qd gͦ sui nacura bonũ ÷ ⁊ ex offen¬
sione efficit᷑ malũ id÷ i n eo qͦ offendit᷑ fr̃. te
utente his cibis in qͥb ille scandalũ patitur.
Alia uͦ causa ÷ qͦ conimine ł inmundũ efficit᷑ qd̾
natura sui inmundũ ñ ÷. si eristimet qͥs. &
apud se ita habeat qd̾ conmune sit. Illigͦ ipsi
tantũmͦ qͥ hoc ita existimat: conmune efficit᷑
⁊ inmundũ. Quib euident̃ apłs edocet: ñ in reb
uł insubstantuis. s in actib ⁊ cogitationib mi¬
nus rectis. in mundiciã pollutionẽq consistere.
Quãuis moysi lex quedã munda ⁊ quedã inmun¬
da signauerit. in qͥb distinctiones qͥsdã ponere
uoluit tit popłi qͥ sub lege oensebat᷑. discerni ꝑ¬

Expanded text:
nsionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui immundum non est, si existimet quis et apud se ita habeat quod commune sit; illi ergo ipsi tantummodo qui hoc ita existimat commune efficitur vel immundum. Ex quibus evidenter Apostolus edocet non in rebus, vel in substantiis, sed in actibus et in cogitationibus minus rectis immunditiam pollutionemque consistere, quamvis Moysi lex quaedam munda, et quaedam immunda signaverit; in quibus distinctiones quasdam ponere voluit, ut populus, qui sub lege censebatur, discerni
Abbreviated transcription (Latin):
cisione. int̾dũ uͦ ad eos qui exgentib credider̃t. facere
contigerit de studio reddende rationis plura que habe¬
bant᷑ i noccultis patefecerit lucere: licet in singłis dis¬
pensationẽ u̾bi cauta moderatione seruauerit: & ex
aliqͥ parte indicans. ex multa rursũ parte contere¬
rit: iccirco dic̃. Audatiꝰ aut̃ seripsi uob̾ ex parte tanqͣ
cõmemorans uos ꝑ grãm q̃data ÷ mͥ. Audi apłm dicen¬
tẽ: erparte scripsi. Unde neq nob̃ aliqͥs succenseat.
si misterioꝵ diuinoꝵ rationẽ explanare ad liqͥdũ ñ
ualemꝰ. cñ audiat eũ qͥ nob̾ hec ipsa tradidit ex parce
tradidisse: neq qͥsꝗͣ subscientie titulo ita inflatꝰ in¬
cedat. tanꝗͣ unuisa cognouerit: cũ ipse paulus a quo
scientiȩ nobis sermo transfusus ÷ ex parte sedicat scri¬
bere. ⁊ exparte cognoscere. Ego tam̃ arbitror. qd
quãuis ⁊̃ ipse paulus er parte se scire fateat᷑. plura
tam̃ ⁊ multo plura scierit ꝗͣ scripserit: tanꝗͣ qͥ ipse

Expanded text:
ex gentibus crediderunt faceret contigerit, et studio reddendae rationis plura quae habebantur in occultis patefecerit, licet in singulis dispensationem verbi cauta moderatione servaverit, et ex aliqua parte indicans, ex multa rursum parte contexerit, idcirco dicit: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos per grarte scripsi? Unde neque nobis aliquis succenseat, si mysteriorum divinorum rationem explanare aliquantum non valemus, cum audiat eum qui nobis haec ipsa tradidit ex parte tradidisse: nec quisquam sub scientiae titulo ita inflatus incedat, tanquam universa cognoverit, cum ipse Paulus, a quo scientiae nobis sermo transfusus est, ex parte dicat scribere, et ex parte cognoscere. Ego tamen arbitror quod, quamvis etiam ipse Paulus ex parte se scire fateatur, plura tamen et multo plura scierit, quam scripserit: tanquam quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dei: usq qͦ tẽp adeẽt ut u̾bũ carofieret & habitar et
in noħ. & manifestaret oib gentib ad obedientiã fidei.
Qd̾ uͦ ait solisapienti dõ: sapientẽ dm̃ ñ ita accipias qͣsi
quẽ sapientia fecerit sapientẽ: ut int̾ hoĩes habetur
s quasi qui ipse aucto sit ⁊genitor sapientie. sapiens
appellat᷑. Nenĩ ut dirimꝰ exsapientia sapiens ds̃. s er
sapiente dõ sapientia ꝓcedit. Merito gͦ soli sapienti deo.
solus ÷ enĩ ita sapiens ds̃: ut sapientiã ipse magis ge¬
nuerit. ꝗͣ sapientia sapiens factꝰ sit. De recte ei clari
turȩ diuine inmensitatẽ ꝑhoc tempoꝵ designare.
Amen aut̃ quasi ad confirmationẽ om̃iũ que suꝑius
seripeast̃ in fine posuit. ꝑ qͦd uernaeulo hebreoꝵ ser

Expanded text:
 ut Verbum caro fieret et habitaret in nobis , et manifestaretur omnibus gentibus ad obedientiam fidei. Quod vero ait, soli sapienti Deo, sapientem Deum non ita accipias, quasi quem sapientia fecerit sapientem, ut inter homines habetur:iens factus sit, sed quasi qui ipse auctor sit et genitor sapientiae, sapiens appellatur; non enim, ut diximus, ex sapientia sapiens Deus, sed ex sapiente Deo sapientia procedit. Merito dicitur soli sapienti Deo, solus est enim ita sapiens Deus, ut sapientiam ipse magis genuerit, quam ex sapientia sapiens factus sit, et recte ei claritturae divinae immensitatem per haec tempora designare; Amen autem, quasi ad confirmationem omnium, quae superius scripta sunt in fine posuit, per quod vernaculo Hebraeorum ser
Abbreviated transcription (Latin):
auctores inqͥunt scłares. ñ illiꝰ qͥex greco translatꝰ:.
s illiꝰ qͥ transtulit nom̃ habet᷑: tenet. Hoc aut̃ totũ
m̾donant ñ amore mei. s odio auctoris. Uerũ ego
qͥ plus conscientiȩ meȩ ꝗͣ nomini defero ⁊̃ si addere
aliqua uideor & explere q̃ dest̃. auc breuiare quȩ
longa st̃. furari tam̃ titulũ eiꝰ qͥfundam̃ta oꝑis iecit.
⁊ construendi edificii materiã pbuit. rectũ ñ puto.
Sit sane in arbitrio legentis. cũ opꝰ ꝓbauerit: opis

Expanded text:
auctores, inquiunt, saeculares, non illius, qui ex Graeco translatus est, sed illius qui transtulit nomen, titulus tenet. Hoc autem totum mihi donant non amore mei, sed odio auctoris: verum ego, qui plus conscientiae meae quam nomini defero, etiamsi addere aliqua videor, et explere quae desunt, aut breviare quae longa sunt; furari tamen titulum ejus, qui fundamentum operis jecit, et construendi aedificii materiam praebuit, rectum non puto. Sit sane in arbitrio legentis, cum opus probaverit, operis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ ministeriũ istud cũ ipsis fidelit̾ adimplebant.
domesticã nominauit ȩccłam. Salutate ephenetũ di¬
om̃iũ pͥmꝰ erasia credidissẽ. Unde ⁊imciũ eũ eccłe ap
pellauit. ł ut ingreco habet᷑ pͥmicias asie: naliqͥd pͥ¬
credt̃. Primicie aut̃ ipud illos iudicent᷑ ñ mis qͥ tẽpore
pͥmi sũnt: s qͥuirtutib ⁊ meritis p̃cellunt. Quoꝵ sci¬
ens ꝑ spm̃ paulus electionẽ. erga ephenetũ: & qd̾ ipsũ ex
om̃i fidelium numero qerant inasia electio inuenerit
angłor. appellauit eũ pͥmicias asiȩ. S ⁊ in alia epła
dic̃de qͥbdã . qr sint pͥmitie achaie. eandẽ sinedubio¬

Expanded text:
omnes qui ministerium istud cum istis fideliter adimplebant, domesticam nominavit Ecclesiam. Salutate Ephenetum diedidisse. Unde et initium eum Ecclesiae appellavit, vel, ut in Graeco habetur, primitias Asiae, nisi aliquid prcredunt; primitiae autem apud illos judicentur non in his qui tempore primi sunt, sed qui virtutibus et meritis praecellunt: quorum sciens per Spiritum Paulus electionem erga Ephenetum, et quod ipsum ex omni fidelium numero qui erant in Asia electio invenerit angelorum, appellavit eum primitias Asiae. Sed et in alia Epistola dicit de quibusdam quia sint primiti
Abbreviated transcription (Latin):
cus fr̃. Ipsũ puto ẽe. erastũ quẽ diẽ qr remansit cor¬
tendit᷑. S ñ puto qd̾ ex hoc officio magnoꝑe pau¬
lus mentionẽ i n epła sua fecerit. nͥ forte aliqͥd in
eo ampliꝰ senserit & archariũ eũ id÷ dispensato¬
rẽ illiꝰ ciuitatis dixerit. cuiꝰ irtifexꝰ conditor ds̃¬

Expanded text:
Ipsum puto esse Erastum, quem dicit quia remansit Cortendi. Sed non puto quod ex hoc officio magnopere Paulus mentionem ejus in Epistola sua fecerit, nisi forte aliquid in eo amplius sensit, et arcarium eum, id est dispensatorem illius civitatis dixerit, cujus artifex et conditor D
Abbreviated transcription (Latin):
net: ds̃ ontriuit sathanã sub pedes eiꝰ cũ infi¬
delitatis spm̃ uicit. S ⁊ qͥ concordiã ꝑseuerant᷑
colit: dissensionis demonẽ sub pedib conterit.
Qui mansuetun inẽ seruat tracundiȩ sathanã
pacientie uestigiis calcat. Hoc ÷ nimirũ: qd dñs
in eũgłio ait. Ecce dedi uob̃ potestatẽ calcandi
suꝑ serpentes ⁊ scorpiones: & suꝑ omẽm potesta

Expanded text:
t, Deus contrivit Satanam sub pedibus ejus, cum infidelitatis spiritum vicit. Sed et qui concordiam perseveranter colit, dissensionis daemonem sub pedibus conterit: qui mansuetudinem servat, iracundiae Satanam patientiae vestigiis calcat. Hoc est nimirum quod Dominus in Evangelio dicit : Ecce, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones
Abbreviated transcription (Latin):
plus noceant.: & uehenĩtiꝰ ledant. In bono autẽ: stul¬
tist̃. Uix enĩ inueniunt: qͥdfaciant boni. Eicontra¬
simplices aut̃ in malo: ut sipulsemͣ malicia. pulsemͣ
iniuria. ñ simꝰ callidi ⁊ uersuti. artes ⁊ argum̃ta
querentes. qͥb reddere malũ ꝓmalo. ⁊ neqͥtiã ꝑneqͥ¬
cia debeamꝰ. s intali loco meminisse debemꝰ illius sen¬
tentiȩ q̃dic̃. Siqͥs uult sapiens eẽ. apud dm̃: stultꝰ
fiat in hoc mundo. Simꝰ gͦ stulqi. accipientes inuriã.
& ñ reddentes: ut sapientes simꝰ apuddm̃. qͥdir̃. Michi

Expanded text:
plus noceant et vehementius laedant. In bono autem stulplus noceant et vehementius laedant. In bono autem stulti sunt: vix enim inveniunt quid faciant boni. E contrasimplices in malo, ut si pulsamur malitia et injuria, non simus callidi et versuti artes et argumenta quaerentes, quibus reddere malum pro malo, et nequitiam pro nequitia debeamus. Sed in tali loco meminisse debemus illius sententiae, quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo . Simus ergo stulti, accipientes injuriam, et non reddentes, ut sapientes simus apud Deum, qui dixit: Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
diendũ sit: de cui resistendũ. Peniq ipse dñi in euan¬
gilans sensus & intenta mens reqͥrit᷑ q̃ ꝓbare nout¬
rit uł ouis in ꝓpatulo simplicitatẽ: uelsupi latentẽ
rapacitatẽ. Unde uide quã primi ꝑicul franc hu
qui exerceri indurinis literis negligt᷑  qͥb solis
huius modi examinationis agnoscenda discretio est.
Continuo gͦ inbreui speciẽ ꝓpositȩ distinctionis osten
ur̃a. accipite qͥd seruare. qͥd cauere debeatis. Uolo
inqͥt uos sapientes ẽẽ. in bono: & simplices in malo.
Simile ⁊ hoc illi dicto: qd̾ ad corinthios scribit dicens.
Malicia paruuli estote: ut sensib ꝑfectisitis. S &
illud qđ dñs ait. qr filii h̾ scłi prudentiores st̃ ꝯuã
filii lucis ingeneratione sua: huic conuenit dicto
ilii enĩ scłi huiꝰ prudentiores st̃ inmalicia. ꝓco qd̃
semꝑ aliqͥd ꝓfundiꝰ : subtiliꝰ inuentunt inea unde

Expanded text:
diendum sit, et cui renitendum. Denique ipse Dominus in Evandiendum sit, et cui renitendum. Denique ipse Dominus in Evangilans sensus, et intenta mens requiritur, quae probare noverit, vel ovis in propatulo simplicitatem, vel lupi latentem rapacitatem. Unde vide quia proximi periculis fiant hi, qui exerceri in divinis litteris negligunt, ex quibus solis hujusmodi examinationis agnoscenda discretio est. Continuo ergo in brevi speciem propositae distinctionis ostendstra obedientia, accipite quod servare, quod cavere debeatis: volo, inquit, vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Simile est illi dicto, quod ad Corinthios scribit, dicens: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Sed et illud quod Dominus ait, quia filii hujus saeculi prudentiores sunt quam filii lucis in generatione sua . Huic convenit dicto, filii enim saeculi hujus prudentiores sunt in malitia, pro eo quod semper profundius et subtilius inveniunt in ea, unde
Abbreviated transcription (Latin):
in usinqͥb multa alia bona dep̃henderat : uitiũ aut̃
qd ei displicuerat notet: ne putet᷑ ei ⁊̃ ipsũ cũ ceteris
placuisse. Pocest aut̃ ⁊ ꝑeo dixisse apłs gaudere se
in eis. qd̾ qͥ inobediens e neq ad malũ neq adbonũ
trahi potest. Qui uͦ obediens ÷ si qͥdẽ ad inutilia trabat᷑
imꝑitiȩ culpasit. Ignorat enĩ inutilia ẽẽ ea. q̃b obe¬
dientiã sui p̃bet. Cũ uͦ didicerit q̃ scͣ utilia. habens pa¬
ratũ obedientiȩ bonũ: continuo iter ꝑeã uirtutis as¬
cendit. Gaudet gͦ paulus suꝑ obedientes: certꝰ qd̾ cũ
docuerit eos. ñ uulgari obedientia. ꝗͣ in caute om̃ib
p̃bent. uti debe. pre illa sela qua obedire dõ oporcet.
magis ꝗͣ hoĩb: & relictis ceteris ipsa laudet᷑. Nam
reuera non ÷ magnȩ discretionis. s ꝓbabilis & erer¬
citatissimi iudicii. scire eui uerbo. eui ue oꝑi. obe¬

Expanded text:
in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem quod ei displicuerat notat, ne utetur ei etiam ipsum cum caeteris placuisse. Potest autem et pro eo dixisse Apostolus gaudere se in eis, quod qui inobediens est neque ad malum, neque ad bonum trahi potest: qui vero obediens, si quidem ad inutilia trahatur, imperitiae culpa sit; ignorat enim inutilia esse ea, quibus obedientiam sui praebet. Cum vero didicerit quae sunt inutilia, habens paratum obedientiae bonum, continuo iter per eam virtutis ascendit. Gaudet ergo Paulus super obedientes, certus quod cum docuerit eos non vulgari obedientia quam incaute omnibus praebent uti debere: sed illa sola qua obedire oportet Deo magis quam hominibus, relictis caeteris, ipsa sola utantur. Nam et revera non est parvae discretionis, sed probabilis et exercitatissimi judicii, scire cui verbo cuive operi obe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ unde ñnulli eircueunt domos loquentes ad
grãm cũ õi adulatione ⁊ deceptione. ñ ut in ũbo
dĩ edificent aĩas aduirtutẽ. s ut adulatoriis
hortent᷑ : inuitiis laudantes. ⁊ bonadicentes q̃ correp¬
tione digna st̃: ponentes lucẽ tenebras.⁊ tenebras lu¬
cẽ: dulce amarũ. ⁊ amarũ dulce: & in iis seducunt
çorda innocentiũ. Ꝙ ideo diligent̃ oportet intendere
qͦ ꝓspectu doceat ille qͥdocet: utrũ gr̃am & honorẽ ab
auditorib querens: An mercedẽ adnõ ꝑ instructione
⁊ ꝑfectu discentiũ sꝑans. Subtilit̃ sane paulus indis
cretã ⁊ facilẽ romanoꝵ obedientiã notat: eãq asserit
ubiq ñ laudatã. s ꝑualgatã. S ne eos rursũ si ꝑ hoc
aꝑtiꝰ castigaret. inobedientes efficeret: addit. In uõbis
gͦ gaudeo. S dices. Quomͦ uulgalẽ in eis notat obedi-¬
entiã: cũ dicat se gaudere in eis: Primo qͥdẽ aliud :
notare uitiũ: aliud hoĩes. Pocest em̃fieri ut gaudeat

Expanded text:
tes ad gratiam, cum omni adulatione, et deceptione, non ut in verbo Dei aedificent animas ad virtutem, sed ut adulatoriis hortentur in vitiis, laudantes et bona dicentes ea quae correptione digna sunt, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem, dulce amarum, et amarum dulce , et in his seducunt corda innocentspectu doceat ille, qui docet, utrum gratiam et honorem ab auditoribus quaerens, an mercedem a Domino pro instructione et profectu discentium sperans. Vestra cretam et facilem Romanorum obedientiam notat, eamque asserit ubique non laudatam, sed pervulgatam: sed ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, inobedientes efficeret, addit, in vobis ergo gaudeo; sed dicis, Quomodo vulgarem in eis notat obedientiam, cum dicat, se gaudere in eis? primo quidem aliud est notare vitium, aliud homines: potest enim fieri, ut gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
cadentẽ. qͥq sathanas humani generis indicat᷑ ad¬
uersariꝰ: uidebit᷑ utiq si uere dic̃ paulus q̃ dicit.
qd̃ subpedes eoꝵ qͥb tc seribebat uelociter conte¬
rat᷑: ultra iã non esse sathanas qͥ agones & certami¬
na ⁊ ꝑsecutiones credentib excicet. Qđutiq ñ ad¬
dendenti addͥm̃ resistit ⁊ aduersat᷑: & qͥcꝗͥd pacieius
contrariũ ÷ hoc sathanas ẽẽ. nominat᷑. Ideo deni

Expanded text:
adversus, videbitur utique, si vere dicit Paulus quae dicit, quod sub pedibus eorum quibus tunc scribebat velociter conteratur, ultra jam non esse Satanas, qui agones et certamina et persecutiones credentibus excitet, quod utique non adtendenti ad Deum resistit, et adversatur, et quidquid paci contrarium est, hoc vere Satanas esse nominatur. Ideo deni
Abbreviated transcription (Latin):
rat & dicat. qͦmͦ potest idem ipse & sapiens ẽẽ. ⁊ stultꝰ.¬
dicemꝰ adeũ. Respice adartes istas: que inusu hõnĩ
habent᷑. Quomͦ ille qͥ u̾bi causa sapientissimꝰ ⁊ grã¬
maticus. in arte fabrili insipientissimꝰ inuenit᷑¬
uł rursũ sapientissimꝰ gub̃nator qͦmͦ in arte medi¬
cine inuenit᷑ insipiens: siegͦ possibile ÷ in his q̃ ad¬

Expanded text:
t Dominus . Quomodo potest idem ipse et sapiens esse et stultus? Respice ad artes istas quae in usu hominum habentur, quomodo ille qui, verbi causa, sapientissimus grammaticus, in arte fabrili insipientissimus: vel rursus sapientissimus gubernator, quomodo in arte medicinae invenitur insipiens: si
Abbreviated transcription (Latin):
ocatit̃ osculũ. scm̃ appellat apls. Quo nomine
illuddocet pͥmo: ut casta sint oscula. q̃ in eccłus
dant᷑. Tum deinde ut si mulata ñ sint sicut fue¬
r̃t uide: qͥ oscutũ labiis dabat. & ꝑditionẽ corde
tractabat. Osculũ uͦ fidelis pͥmo ut diximꝰ castũ
sit: tũ deinde pacẽ inse. simplicitatẽ q habeat

Expanded text:
Hoc autem osculum sanctum appellat Apostolus, quo nomine Hoc autem osculum sanctum appellat Apostolus, quo nomine illud docet ut casta sint oscula quae in ecclesiis dantur, tum deinde ut simulata non sint, sicut fuerunt Judae, qui osculum labiis dabat et proditionem corde tractabat. Osculum vero fidelis primo, ut diximus, castum sit, tum deinde pacem in se simplicitatemque habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Putotam̃ qd̵ hermas iste scriptor sit libelli illius.
qͥpastor appellat᷑: que seript᷑a ualde mͥutilis ui¬
det᷑. e̾ut puto diuinitꝰ inspirata. Qd uͦ nichil ei
laudis asscripsit: illa ut opinor causa. qr uidet᷑
sic scriptura illadeclarat. post multa peceata ad
ponitentiã fuisse conu̾sũ: & ideo nec obꝓbriũ
u aliqͦd seripsit. Didicerat enĩ a ser iptura: non
inpꝑare homini conũtentise a peccato. Neq
laudis aliqͥd tribuit: qr adhucpositꝰ erat suban¬
gelompenitentia: a quo tẽpore oportuno. xpõ
rursũ deberet offerri. Intelligit᷑ aut̃. qd̾ simul
habitauerint ii: quoꝵ salutatio sociata est.
S aliitate philologũ &̾ iuliã: nereũ & sororẽ¬
ut philologꝰ ⁊ iulia coniuges fuerint. ceteri
domestici eoꝵ: ad qͦs simpler salucatio dirigit᷑
Salutate inuicẽ: inosculo scõ. Ex hoc sermone
aliisq ñnullis similib. mos eccłis traditꝰ ÷: ut
post orationes osculo se inuicẽ suscipiant fr̃s.

Expanded text:
Puta tamen quod Hermas iste sit scriptor libelli illius qui Pastor appellatur, quae scriptura valde mihi utilis videtur, et ut puto divinitus inspirata: quia vero nihil ei laudis ascripsit, illa, opinor, est causa quia videtur, sicut scriptura illa declarat, post multa peccata ad poenitentiam fuisse conversus, et ideo neque opprobrium ei aliquod scripsit; didicerat enim ab Scriptura non improperare homini convertenti se a peccato; neque laudis aliquid tribuit, quia adhuc posita erat sub angelo poenitentiae, a quo tempore opportuno Christo rursum deberet offerri. Intelligitur autem quod simul habitaverunt hi, quorum salutatio sociata est. Salutate Philologum et Juliam, Nereum et sororeut Philologus et Julia conjuges fuerint, caeteri domestici eorum, ad quos simplex salutatio dirigitur. salutare videatur. In osculo sancto. Ex hoc sermone, ahisque nonnullis similibus, mos ecclesiis traditus est, ut post orationem osculo se invicem suscipiant fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
grã. Sidicamꝰ cũ captiuus ẽẽt popłs isrł apud assiri¬
os uł babilonios. om̃s qͥdẽ uidebant᷑ eẽ. captiui. s alia
ratio in ceteris captiuitatis: alia indan ihele. ⁊anania
atq ataria uł misahel. Illi enĩ captiui erant ꝓpecca¬
tissuis. isti uͦ ꝓconsolatione captiuoꝵ. erant ⁊̃ ipsi cap¬
trui. & ideo sidiceret danihel de aliqͦuno explebe.
concaptiuus meus: ñita conuenient̃ dici uidebat᷑. ut si
diceret de anania ⁊ azaria. ⁊ mifahel concaptiui mei.
nistis enĩ una captiuitatis ÷ ratio: q̃ longe a reliqui
popłiratione diu̾sa ÷. Itagͦ ⁊ paulꝰ tale aliquid dese ⁊ an¬
dronico ac iunia. sed̾m occultiorissicram̃ti intuens ra¬
tionẽ. concaptiuos eos sibi in hoc mundo nominat: &
nobiles in apłis. Salutate ampliatũ: dilectũ meũ¬

Expanded text:
 Cum captivus esset populus Israel apud Assyrios vel Babylonios, omnes quidem videbantur esse captivi, sed alia ratio in caeteris captivitatis, alia in Daniele et Anania atque Azaria vel Misael : illi enim captivi erant pro peccatis suis, isti vero pro consolatione captivorum erant etiam ipsi captivi; et ideo si diceret Daniel de aliquo uno ex plebe, concaptivus meus, non ita convenienter dici videbatur, ut si diceret de Anania et Azaria et Mizael, concaptivi mei: in istis enim una captivitatis est ratio, quae longe a reliqui populi ratione diversa est. Ita ergo et Paulus tale aliquid de se, et Andronico ac Junia, secundum occultioris sacramenti intuens rationem, concaptivos eos sibi in hoc mundo nominat, et nobiles in apostolis. Salutate Ampliatum, dilectissimu
Abbreviated transcription (Latin):
neat ista utriꝰq generis confirmatio: s ad õs qͥdẽ ꝑtinet
credentes. dũtarat eũgłm pauli. xp̃i p̃dicatio. Reue¬
dees qd̾ ait sacram̃ti insilentio habiti reqͥrendũ ÷ utrũ
ita iddicat insilentio habitũ. ut oĩnonullus agnouerit
ne ipsi qͥdẽ qͥ annunciabant ꝓpħe.: an altior aliq̃ silentii
intelligenda ÷ ratio. Michi qͥdẽ ualde absurdũ uidet᷑.
ut dicam ꝓpħas ita seripsisse de sacram̃tis diuinis. ut
ñ intellererint ea ipsa q̃ dicebant: cũ seript᷑a dicat. sa¬
piens intelligit q̃ de ore ei ꝓcedt̃. & in labis portat intel¬
lectũ. Sigͦ ꝓpħe ñintelleter̃t q̃ de ore ꝓpͥo ꝑferebant.
nerint sapientes. Uerũ sistultũ ÷ ꝓpħas confiteri. ⁊ ne¬

Expanded text:
neat ista utriusque generis confirmatio, sed ad omnes quidem pertinet credentes duntaxat Evangelium Pauli, et praedicatio Chrde eo quod ait, sacramenti in silentio habiti, requirendum est utrum ita id dicat in silentio habitum, ut omnino nullus agnoverit, ne ipsi quidem, qui annuntiabant Prophetae, an altior aliqua silentii intelligenda est ratio: mihi quidem valde absurdum videtur, ut dicamus Prophetas ita scripsisse de Sacramentinon intellexerint quae dicebant cum scriptura dicat: Sapiens intelliget quae de ore eius procedunt et in labiis portat intellectum. Si uero non intellexerint quae de ore proprio proferebant, non erant sapientes. Unde si stultum
Abbreviated transcription (Latin):
monere ⁊ & huiꝰ modi cũ cdisc ipłis habere colloquia: qͥb
se ⁊ moneant inuicẽ ⁊ edificent. Potest enĩ conferre
plurimũ eruditionis alterna collatio. si cũ hilaritate
habeat᷑: & de ꝓfundiorib qͥbq ł obscur iorib expectet
eruditoꝵ ꝑfectoꝵ q sententiã. scd̾m qd̾⁊ moyses dicit.

Expanded text:
monere, et hujusmodi cum condiscipulis habere colloquia, quibus se et moneant invicem, et aedificent: potest enim conferre plurimum eruditionis alterna collatio, si cum charitate habeatur, et de profundioribus quibusque vel obscurioribus exspectet eruditorum perfectorumque senten
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit accepta ẽẽ dõ ⁊ grata : ita  qͥ eũgłm sacrifi¬
cat. ⁊ u̾bũ dĩ annuntrat. curare onlimodis debet. ne
qua in p̃dicando macula. ne qd̾ indocendo uitiũ. ne¬
qua in magisterio culpa nascat᷑ s ut ita dixerim.
si fieri potest semetipsũ pͥmo immolet. sepͥmũ uitus
iugulet sita prĩ peccato m̃bra mortificet: ut ñ solũ
doctͥna. s ⁊ uite erẽplo discipłoꝵ salutẽ oblatio¬
gentiũ. q̃ paulo sacrificante offert᷑. ñ ꝑ obser

Expanded text:
ut posset accepta esse Deo et grata: ita et qui Evangelium sacrificat, et verbum Dei annuntiat, curare omnimodis debet, ne qua in praedicando macula, neque in docendo vitium, neque in magisterio culpa nascatur: sed, ut ita dixerim, si fieri potest, semetipsum primo immolet, se primum vitiis jugulet, sua ipsius peccata prior mortificet, ut non solum doctrina, sed et vitae exemplo discipulorum salutem oblatiogentium, quae Paulo sanctificante offertur, non per ob
Abbreviated transcription (Latin):
usq ⁊ michi ipsi. & hic locus apłica auetoritate drcet
⁊̃ feminas in minister io eccłe constitui. In qͦ officio
positã pheben apud eccłam que ⁊ cenchris. paulus cũ¬
magna laude ⁊ conmendatione ꝑseqͥt᷑: enumerans ⁊̃
gesta iosiꝰ p̃clara. ⁊ dicens. qr intantum omĩb astitit.
hoc ÷ innecessitatib p̃stofuit. ut etiã mͥ ipsi in necessi
tatib meis. apłicisq laborib. tota deuotione m̃tis
astiterit. Simile aut̃ opꝰ eiꝰ dix̃ hospitalitati loch: qui
dũ sẽꝑ hospices suscipit: meruit aliquando & angłos
hospicio suscipere. Similit̾ ⁊ abrahã dũ semꝑ occurrit
hospitib: meruit ut & dñs cũ angłis deuerteret ad
hic duo parit̃ docet & haberi ut diximꝰ feminas mi¬
nistras ineccła: & tales debere assumi inministeri¬
ũ. q̃ astiterint multis: & ꝑ bona officia usq ad apłicã
laudẽ meruerint ꝑuenire. Hortat᷑ ⁊̃ illud ut n
qui bonis oꝑib in eccłis dant oꝑã. uicẽ recipiant a

Expanded text:
s et mihi ipsi. Hic locus apostolica auctoritate docet etiam feminas in ministerio Ecclesiae constitui. In quo officio positam Phoeben apud Ecclesiam quae est Cenchris, Paulus mgesta ejus praeclara, et dicens quia intantum omnibus astitit, et in necessitatibus praesto fuit, ut etiam tatibus meis apostolicisque laboribus tota devotione mentis astiterit. Simile autem opus ejus dixerim hospitalitati Lot, qui dum semper hospites suscepit, meruit aliquando et angelos hospitio suscipere . Similiter et Abraham, dum semper occurrit hospitibus, meruit ut et Dominus cum angelis diverteret ad hic duo pariter docet et haberi, ut diximus, feminas ministras in Ecclesia, et tales debere sumi in ministerium, quae astiterint multis, et per bona officia usque ad apostolicam laudem meruerint pervenire. Hortatur etiam illud, ut hi qui bonis operibus in Ecclesiis dant operam, vicem recipiant a
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ xp̃c minist᷑ fuerit circiineisionis. ad stabili¬
endas pmissiones patrũ. duplici mͦ intelligipot̃.
Siue ꝓeo qd̾ circũcisionẽ in carne sua ipse susee¬
pit: ut manifestissime nosceret᷑ qd̾ ex semine
abrahȩ ueniens. eui ꝓmiserat ds̃. qr in semine
suo benedicerent᷑ mm̃s g̃s: conpleret in semet¬
ipso quȩ patrib fuerant ropmissa. Q ut ꝑhoc
scd̾m ꝓpositũ totiꝰ epłe ordinem quo nẽ eos qui
excireuntisione crediderant. nẽ ⁊̃ eos qͥ ex gen¬
tib adũsĩ se inuicẽ suꝑbientes refrenat ac re¬
primit. doceret ñ ẽẽ. penitꝰ iudicandos eos qui
in legis obseruationib demorant᷑: quando qͥdẽ¬

Expanded text:
us minister fuerit circumcisionis ad stabiliendas promissiones patrum duplici modo intelligi potest: sive pro eo quod circumcisionem in carne sua ipse suscepit, ut manifestissime nosceretur quod ex semine Abraham veniens cui promiserat Deus quod in semine suo benedicerentur omnes gentes , compleret in semetipso quae patribus fuerant repromissa; et ut per hoc secundum propositum totius Epistolae ordinem, quo nunc eos qui ex circumcisione crediderunt, nunc etiam eos qui ex gentibus adversum se invicem superbientes erant, refrenat ac reprimit, doceret non esse penitus judicandos eos, qui in legis observationibus demorantur, quandoquide
Abbreviated transcription (Latin):
tempnat uł despiciat orationes eccłe postulare ⁊¬
⁊̃ si inferiores mericis ẽẽ. uideant᷑. Ii aqͥb ora¬
tio postulat᷑: Ecce enĩ paulus apłicis p̃ditꝰ me¬
ricis: ñ solũ romanos orare ꝓse. s ⁊ corinehies
ad hortat᷑. Uide aut̃ & quã ualidis eos astritgit

Expanded text:
temnat vel despiciat orationes Ecclesiae postulare, etiam si inferiores meritis esse videantur hi a quibus oratio postulatur? Ecce enim Paulus apostolicis praeditus meritis, non solum Romanos orare pro se, sed et Corinthios adhortatur. Vide autem et quam validis eos astringit
Abbreviated transcription (Latin):
manos hc̃ uisendos. diuciꝰ differat᷑. Si enĩ in¬
qͥt hoc ita cesserit. ut & ministeriũ meũ accep¬
dũ fiat scĩs in ierosolima. ⁊ lib̾atꝰ ab incredulis
qͥst̃ in iudea uenire aduos ñ impediar: ꝓbe¬
ne gestis reb gaudens. ꝓfecto aduos ueniam
cũ uoluntate dĩ: & reqͥescã uob̾cũ. H corporalem
utiq reqͥem querit paulus. s illã q̃ consolationẽ ht̃
erdes: sicut  ipse inpͥmis huiꝰ epłe partib dixit.¬

Expanded text:
manos habet visendos diutius differatur. Si enim, inquit, haec ita cesserint, ut et ministerium meum acceptum fiat sanctis in Hierosolyma, et liberatus ab incredulis qui sunt in Judaea, venire ad vos non impediar, pro bene gestis rebus gaudens profecto ad vos veniam cum voluntate Dei, et requiescam vobiscum. Non corporalem utique requiem quaerit Paulus, sed illam, quae consolationem habet ex Deo, sicut et ipse in primis hujus Epi
Abbreviated transcription (Latin):
inuoeat suꝑ eos qͥsꝑant in eũ. a qͦ eis benedictio¬
nis munꝰ p̃cat᷑ augeri. Est aut̃ benedictio
huiꝰmodi: ut repleant᷑ om̃i gaudio ⁊ oĩpace. Similit̃
aut̃ ⁊ ꝓpħa: in qͦdã loco dic̃. W erit indieb eiꝰ iusticia
⁊ multitudo pacis: usq qͦ auferat᷑ luna. S qr hec de xp̃o
dicunt᷑. in illo recte possumꝰ multitudinẽ pacis aduer¬
tere: ꝓeo qd̾ pacificauit ꝑsanguinẽ crucis fuȩ ñ solũ

Expanded text:
invocat super eos qui sperant in eum, a quo eis benedictionis munus precatur augeri: est autem benedictio hujusmodi, Ut repleantur omni gaudio et omni pace. Similiter autem et Propheta in quodam loco dicit: Et erit in diebus ejus justitia et multitudo pacis, usquequo auferatur luna . Sed quia haec de Christo dicuntur, in illo recte possumus multitudinem pacis advertere, pro eo quod pacificavit per sanguinem crucis suae non solum
Abbreviated transcription (Latin):
habes apudtemet ipsũ: habe corã deo. E idẽ hic illã dic̃
qua credit qͥs manducare omĩa: sic̃ supͣ dix̃. Aliꝰ credit
manducare omĩa. Ille sine dubio: quicredit qd̾ nichil
inereatur is dĩ conmune nichil inmundũ sit. S sufficit
inqͥt t habere corã dõ. huiꝰ modi fidẽ. R tam̃ iccireo co¬
gendus : ⁊ aliꝰ ut omĩa manducet. qui nondũ ht̃ talẽ
fidẽ ut credat omĩa ẽẽ. manducanda. Qđ autẽ dir̃. habes
penes temet ipsĩ. iactantiã resecat. ne magis inostenta¬
tione sic qd̾ credimꝰ. ꝗ in uirtute. Addidit aut̃ habe
corãdõ ut doceret satis agendũ nob̾ ñ ut apud hoĩes
fides nr̃a diffamet᷑. s ut apud dm̃ ꝓbet᷑. Multũ ÷ aut̃
corã dõ hab̃e ꝓbabilẽ fidẽ. Apud am̃ enĩ. ⁊̃ apłoꝵ¬

Expanded text:
habes penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in creaturis Dei commune, nihil immundum sit; sed sufficit tibi, inquit, habere coram Deo hujusmodi fidem: non tamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute. Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est cora
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore aduenerat: p̃sentiã sui. ⁊ remorationẽ mo¬
deratiꝰ pollicet᷑. Desiderabiliꝰ enĩ suscipimꝰ bona. q̃ cito
metuimꝰ auferenda: securiꝰ uͦ neglegimꝰ qd̾ retenturos
nos diutiꝰ credimꝰ. Intantũ aut̃ ergase romanoꝵ nutrit
affectũ & remorationẽ suã in ipsoꝵ arbitr io collocat:
ut dicat se ab ipsis deducendũ adhispaniã. & t̃c̃dedu¬
cendũ. cũ ipsis priꝰ in amore satisfecerit. In qͦ utiq si
ꝓpensiores extiterint: demorandi diutius causas

Expanded text:
dvenerat, praesentiam sui et remorationem moderatius pollicetur. Desiderabilius enim suscipimus bona, quae cito metuimus auferenda: securius vero negligimus, quae retenturos nos diutius credimus. In tantum autem erga se Romanorum nutrit affectum, et remorationem suam in ipsorum arbitrio collocat, ut dicat se ab ipsis deducendum ad Hispaniam, et tunc deducendum, cum ipsis prius in amore satisfecerit, in quo utique si propensiores exstiterint, demorandi diutius causas
Abbreviated transcription (Latin):
ni quierat pacificus suscitauit sathanam. qͥ ⁊
tales seȩxibeant. quales eius sermodescripsit ꝓem̃¬
datione uite ꝓmittit subpedib eoꝵ a dõ pacis satha¬
nam uelociter conterendũ: ita nichilominus ag̃
pacis ei qͥ pacẽ eiꝰ ñ in corde puro & conseientia
munda seruauerit. suscitat sathanã hoc ⁊ ad¬
uersariũ: ut qͥ bonũ pacis neglȩxerit. impugna¬
tionũ amaritudines ꝑferat. & ita demũ pacis
quã temerauit dulcedinẽ. in obpugnatione posit̾¬
recordet᷑. Ex utroq gͥ edificem̃ scripture di¬
uinȩ loco. quouł suscitare ds̃ sachanã dr negle¬
gentib. uł conterere ac subdere studiosis: nt
illos adagones concitet: istisdeꝓstrato adu̾sa
time certemꝰ uidere: qr ds conteret sathanam
subpedes nr̃os ueloeit̃. Uerbi causa. Si qͥs agonẽ
susceꝑit castitatis. si usq adfinẽ in maculata
consciei ia ꝑdurarit: dici de eo potest. qr contri
rius castitati. Similit̾ && qͥ agonẽ fidei suscipit.

Expanded text:
ni, qui erat pacificus suscitavit Satanam, qui estales se exhibeant quales ejus sermo descripsit pro emundatione vitae promittit sub pedibus eorum a Deo pacis Satanam velociter conterendum: ita nihilominus Deus pacis ei qui pacem ejus non in corde puro, et conscientia munda servaverit, suscitat Satanam, hoc est, adversarium, ut qui bonum pacis neglexerit impugnationum amaritudines perferat, et ita demum pacis, quam temeravit, dulcedinem in oppugnatione positEx utroque aedificemur Scripturae divinae loco, quo vel suscitare Deus Satanam dicitur negligentibus, conterere ac subdere studiosis, ut illos ad agones concitet, istis de prostrato adversartime certemus, dicere, quod Deus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter: verbi causa, si quis agonem susceperit castitatis, si usque ad finem immaculata conscientia perduraverit, dici de eo potest, quia contrrius castitati. Similiter et qui agonem fidei suscipit,
Abbreviated transcription (Latin):
uir rarũq potuer̃t eregiptioꝵ gente conũtere.
auliis accepti potestate signoꝵ ⁊ ꝑdigioꝵ: non
unã gentẽ. neq duos aut tres popłos s om̃s ab
tione u̾bi. ⁊ oꝑũ uirtutũq potentia ad xp̃isa
cram̃ta conu̾tit. Sic aut̃ p̃dicauit hoc eũgłm
ut ñ alienis laborib. neq alieni p̃dicationi ad¬
ditamentũ sui sermonis insereret: ne ab alio
positis fidei fundam̃tis. ipse edificiũ ꝓpͥe p̃dica¬
uideret᷑. Obseruanda hec st̃ eccłiarũ rectorib
⁊ diligenti intentione seruanda ut neq loqͥ
neq aliẽnos labores ⁊ studia decolorent. Loqͥt᷑
decontinentia ⁊ doceat cũ ipse continens ñ sit: uł si
loquat᷑ de sobrietate. ł de iusticia ł de targiendis

Expanded text:
ex Aegyptiorum gente convertere; Paulus accepta potestate signorum et prodigiorum non unam gentem neque duos aut tres populos, sed omnestione verbi, et operum virtutumque potentia ad Christi sacramenta convertit. Sic autem praedicavit hoc Evangelium, ut non alienis laboribus, neque alienae praedicationi additamentum sui sermonis insereret, ne ab alio fidei positis fundamentis ipse aedificium propriae praedicaponit. Observanda sunt haec Ecclesiarum rectoribus, et diligenti intentione servanda, ut neque loqalienos labores et studia decolorent. Loquitude continentia et doceat, cum ipse continens non sit: vel si loquatur de sobrietate, vel de justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Uide quanta : autela consignaturũ se fructũ
offerentiũ repmutit. Quopucas signaculo
fructũ seĩ oꝑis consignat apłs: Illoputo quo
imago dei expͥmit᷑: ut est hoc in conplendo oꝑe
nulla sit alienȩ cogitationis admirtio. Hlaus
ab hõib querat᷑ ⁊ s ut insimplic̃itate qͥ tribu
it tribuat: & ñer tristicia. Hilarẽ enĩdato¬
rẽ: diligit ds̃. Ꝙ cetera his similia qͥ obser¬
uat in oꝑe dĩ: opꝰ suũ signaculo diuine ⁊ ma¬
ginis signat. Cũ gͦ inqͥt hec consũ mauero:
t̾e ꝑ uos adhispaniã ꝑficiscar. Pmtetit sane
grande munꝰ romanis: & dic̃. Scio enĩ qm̃ ue
niens aduos. in habundantia benedictionis

Expanded text:
um quanta cautela consignaturum se fructum offerentium repromittit. Quo putas signaculo fructum sancti operis consignat Apostolus? Illo puto, quo imago Dei exprimitur, hoc est, ut in complendo opere nulla sit alienae conversationis admistio, non laus ab hominibus quaeratnim datorem diligit Deus . Et caetera his similia qui observat in opere Dei, opus suum signaculo divinae imaginis signat. Cum ergo, inquit, hoc consummavero, tunc per vos ad Hispaniam proficiscar. Promittit sane grande munus Romanis, et dicit: Scio enim quoniam veniens ad vos, in abundantia benedictionis
Abbreviated transcription (Latin):
paulus: ut diligentiꝰ consid̾ent ⁊ ꝑspiciant
qͥsin dissensiones ⁊ offendicula ineccłuis gene¬
rent: & alienati sint ab illa beatitudine quã ds̃
uob sit nec om̃inorecipiat᷑. int̾ uos qͥ certami¬
na conmouet. qͥ serit uirgia: qͥ lites excitat¬
⁊ studia contentionis erercet. Qui aut̃ tales

Expanded text:
Paulus, ut diligentius confiderent, et perspiciant, qui sint qui dissensiones et offendicula in ecclesiis generent, et alieni sint ab illa beatitudine, quam Deuvobis sit, nec omnino recipiatur inter vos, qui certamina commovet, qui serit jurgia, qui lites excitat, et studia contentionis exercet: qui enim tales
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑. S ⁊ds consolationis cũ dr̃: cũ illis esse osten¬
dit᷑ ds̃. qͥ ex diuinis scripturis ꝑ intelligentiã spũ alẽ
consolationẽ sp̃s capiunt. Ds ergo patientiȩ ⁊ consola
quoꝵ benedictiones scripte referunt᷑. benedictiones
tribuit romanis. erorans eisdari adõ. ut idipsũ sapi¬
ant in alterutrũ. Grandis ÷ ista benedictio. ut unũ
sapiant om̃s. atq unũ sentiant: & sic̃ sibi ita unꝰ qͥsq

Expanded text:
se ostenditur Deus, qui ex divinis Scripturis per intelligentiam spiritalem consolationem spiritus capiunt. Deus ergo patientiae et consolatarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est ista benedictio, ut unum sapiant omnes atque unum sentiant, et sicut sibi unus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb a nullo fuerat nunciatꝰ. ⁊ ut illide eo intelli¬
gerent qͥ a nullo intedidicissent. & ista ut opinor
causa fuit. q̃ eũ frequent̃ ꝓponentẽ romã ꝑgere
ꝓhibebat: siẽ dic̃. Pͥpt̃ qͦd ⁊ inpediebar plurimũ
uenire ad uos. Non ut in aliis dic̃ inpeditꝰ a fatha¬
na . s. fundandi eccłias occupatione detentꝰ. & in
his locis fundandi. ubi nullũ fidei p̃cesserat fun¬
dam̃tũ. Exẽplũ aut̃ de ysaia fũptũ ÷. & isdem
ex integro uerbis. qͥb apud ꝓpham legit᷑ positũ.

Expanded text:
quibus a nullo fuerat nuntiatus, et ut illi de eo intelligerent, quod a nullo ante didicissent. Et ista, ut opinor, causa fuit quae eum frequenter proponentem Romam pergere prohibebat, sicut dicit: Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos; non, ut in aliis dicit, impeditus a Satana , sed fundandi Ecclesias occupatione detentus, et in his locis fundandi, ubi nullum fidei praecesserat fundamentum. Exemplum autem de Isaia sumptum est, et iisdem ex integro verbis, quibus apud prophetam legitur, positu