comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplo noui popłi creandi funt: ipsũ tẽplũ pͥmũ suo modo & suo ord¬
ne baptizamꝰ. & de inceps multiplici saeramentoꝵs scĩtate dedicamꝰ
rimo itaq aquã benedicimꝰ. cui & sal admiscetnꝰ. Agua & eñi peniten¬
dȩ figurã gerit. quȩ uebut aqua peccators maculas abluit: quã
it̃ benedicimꝰ. cũ uirtutẽ penitentiȩ popłis ad fidẽ uenientib prȩ¬
eũglica dcictrina. fluxa auditorũ corda suaui mor dacitate con
ad quandã baptismi imaginẽ giraudo ȩccłam ter exter iꝰ asꝑgini
quia lbi more baptizators non potest fieri trina mersio. necesse est
ut qua possumꝰ sacramenti similitudine tͥna fiat asꝑsio. Unã eñi habe
significationẽ trina mersio & trina asꝑsio. quia quicqͥd cogitatione
locutione. uł actione cõmutit᷑. totũ sabutari fonte diluit᷑. Interun
aũ incircũitu dedicandȩ eccłȩ duodecĩ sunt accensa luminaria. qͥb

Expanded text:
templo novi populi creandi sunt, ipsum templum primum suo modo et suo orditemplo novi populi creandi sunt, ipsum templum primum suo modo et suo ordine baptizamus, et deinceps multiplici sacramentorum sanctitate dedicamus. Primo itaque aquam benedicimus, cui et sal admiscetur. Aqua etenim poenitentiae figuram gerit, quae velut aqua, peccatorum maculas abluit: quam tunc benedicimus, cum virtutem poenitentiae populis ad fidem venientibus praeest Evangelica doctrina, fluxa auditorum corda suavi mordacitate modead quamdam baptismi imaginem gyrando ecclesiam tunc exterius aspergimus, quia ubi more baptizatorum non potest fieri trina mersio, necesse est ut qua possumus sacramenti similitudine trina fiat aspersio. Unam enim habet hanc significationem trina mersio, et trina aspersio, quia quidquid cogitatione, locutione et actione committitur, totum salutari fonte diluitur. Interim autem in circuitu dedicandae ecclesiae duodecim sunt accensa luminaria, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
liũi. mediocriũ. adaudiendũ uerbũ uitȩ conuenistis. & cȩlestis disciplinȩ
colabro tortitudinẽ ueteris uitȩ deponere uoluistis. ut indei ed ificio
tanquã ꝑpoliti lapides ordinari possetis. ubi iã non asꝑnat᷑ nobilis in¬
nobilẽ. Arues pauꝑẽ. qͥ cognosceret se cũ eo eundẽ incelis hab̾e patrẽ. Ad¬
acta e etiã cõplatis iapianb cũ in prietib adordinẽ uniꝰ linee collocarent᷑
sic̃ nostis cem̃ti glutinosa tenacitas. quȩ lapides inuicẽ constringeret
&e abimposito sibi orgine seꝑar⁊ non ꝑmitteret: quanuis alicubi maior mi¬
nori suppositꝰ uidet᷑. alicubi uͦ minor maiore premeret᷑. Et hoc intẽplo
non manufacto fieri uidemꝰ. cũ eos quos congregat fidei unitas liga
indissolubilis caritas. ne indignet᷑ miaior de prȩlatione minoris ne con
lapidis for mã cem̃to constringente redacto ut tẽpli dei nom̃ & hono¬
rẽ hab̾e mereat᷑ ad cõmendandũ baptismi sacramentũ. ꝑ quod ineodẽ

Expanded text:
dum verbum vitae convenistis, et coelestis disciplinae dolabro fortitudinem veteris vitae deponere voluistis, ut in Dei aedificio tanquam perpoliti lapides ordinari possetis, ubi jam non aspernaretur nobilis ignobilem, dives pauperem, quem cognosceret secum in coelis eumdem habere patrem. Addita est etiam complanatis lapidibus, cum in parietibus ad ordinem unius lineae collocarentur, sicut nostris, caementi glutinosa tenacitas, quae lapides invicem constringeret, et ab imposito sibi ordine separari non permitteret, quamvis alicubi major minori suppositus videretur, alicubi vero minor majore premeretur, et hoc in templo non manufacto fieri videmus, cum eos quos congregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatione minoris; ne conlapidis formam caemento constringente redacto, ut templum Dei nomen et honorem habere mereatur, ad commendandum baptismi sacramentum, per quod in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
atq soluendi incȩlo & int̾ra pͥuilegiũ tradit᷑. constat quia & cȩlo &
terrae & inferno pͥncipet᷑. Cũ gͦ pontifex suꝑliminare futurȩ
eccłȩ uirga pastorali ter ꝑcutit. oftendit quia sibi cęli & t̾re & in¬
ferni potestas cedit. Unde & post trinã ꝑcussione̾ ostrũ aꝑitur.
quia sacerdoti potestatẽ suã digne conseruanti. parsadu̾ sa resiste¬
re non potest. Nã ipsa ȩccła aritequã pontifex eã ingrediat᷑. pop
ignorantis & ꝑfidiȩ tenebris inclusi figurã tenet. Huiꝰ popłi
ignorantis typͥũ gerit. qui intꝰ ad admonitionẽ pontificis qua¬
si admirans int̾rogat. quis. ẽ. iste rex głȩ: Imꝑat autẽ pontife
demonib seu uiciis dicendo. tollite portas pͥncipes ur̃as ut
tollant portas suas. quatinꝰ portȩ celestes id÷ uirtutes eleuent᷑.
ꝑ quas introeat rex głe. Econtrario portȩ mortis sunt pec
autẽ porte quȩ eleuant᷑ in eccła maxime tres. sacri uerbi predi¬

Expanded text:
in terra privilegium traditur, constat quia et coelo et terrae et inferno principetur. Cum ergo pontifex super liminare futurae ecclesiae virga pastorali ter percutit, ostendit quia sibi coeli et terrae et inferi potestas cedit. Unde et post trinam percussionem ostium aperitur, quia sacerdoti potestatem suam indigne conservanti, pars adversa resistere non potest. Nam ipsa ecclesia, antequam pontifex eam ingrediatur, populi ignorantis, et perfidiae tenebris inclusi figuram tenet. Hujus populi ignorantis typum gerit, qui intus admonitionem pontificis quasi admirans, interrogat: « Quis est iste rex gloriae? » Imperat autem pontifex daemonibus seu vitiis, dicendo: « Tollite portas, principes, vestras , » ut tollant portas suas, quatenus portae coelestes, id est virtutes elevantur, per quas introeat rex gloriae. E contrario portae mortis sunt peccautem portae, quae elevantur in ecclesia maxime tres, id est sacri verbi praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ prȩcepit ei dñs. & conuocauit sy nagogã adianuã tab̾nacłi testi¬
monii & applicuit moyses aãron fr̃em suũ & filioseiꝰ & lauit eos
aqua. & uestiuit eũ tunica: & p̃cinxit eũ xona. Et uestiuit eũ tum

Expanded text:
sicut praecepit ei Dominus: et convocavit synagogam ad januam tabernaculi testisicut praecepit ei Dominus: et convocavit synagogam ad januam tabernaculi testimonii, et applicuit Moyses Aaron fratrem suum et filios aqua et uestiuit cum tunica et cinxit eum zona et uestiuit eum
Abbreviated transcription (Latin):
quissimile. qd en simile int̃ se habeant. quomͦ etiã mnreb sigoia tcates
imnueniant accendamus. Suoem̃ cherubm ꝓpiciatoriũ aspiciunt
qr sacram̃ta utriꝰq testamenti addiuinȩ ꝓpiciationis fine intende
quȩ in sacerdotio ueteri sub multipliciͤ sacrificioꝵ uelamine adum¬
brata. in nouo autẽ testamento ꝑ unũ uerũ ꝑfectũq sacrificiũ es¬
cõpleta. In ornamentis itaq utrorsq sac̃dotũ & sullimitas sacer do¬
tuĩ cõmendat᷑. & sac̃dotũ casta dignitas figurat᷑. quatinꝰ ꝑ exteriorẽ
habitũ discant quales intra se ẽẽ. debeant. qͥuices illiꝰ ueri sũmiq
pontificis gert᷑. in quo fuit om̃is plenitudo uirtutũ. quã ꝓfitentur
exteriora ornamenta membrors.S iã ad id quod posuimꝰ ueniamꝰ
& pͥmũ qualit moyses aaron & filios eiꝰ dño iubente or nauerit. &
postea indueru: uideamꝰ. Sic eñi legit᷑ in leuitico. Et fecit moyses

Expanded text:
significatis conveniant attendamus. Duo enim Cherubim propitiatorium aspiciunt , quia sacramenta utriusque Testamenti ad divinae propitiationis fidem intendunt, quae in sacerdotio veteri sub multiplici est sacrificiorum velamine adumbrata: in Novo autem Testamento per unum verum perfectumque est sacrificium completa. In ornamentis itaque utrorumque sacerdotum et sublimitas sacerdotii commendatur, et sacerdotum casta dignitas significatur, quatenus per exteriorem habitum discant quales intra se debeant esse, qui vices illius veri summique pontificis gerunt, in quo fuit omnis plenitudo virtutum, quam profitentur exteriora ornamenta membrorum. Sed jam ad id, quod proposuimus, veniamus: et primum qualiter Moyses, 266 Aaron et filios ejus, Domino jubente, ornaverit, et postea induerit, videamus. Sic enim legitur in Levitico: « Et fecit Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. & iterũ oriencabis dexter insinistrũ occidentale. dupplici figi¬
rȩ aggaua̾et. Quors pͥma . ẽ. quia in tali scemate crux figurat᷑. ut do¬
etrine euangłicȩ qua simplices imbuendi st̃ mors xỹi pͥncipalit᷑
inserat᷑. Vnde paulus corinthiis adhuc rudib ita dixit. Hesciui i
angulus orientalis aquo pͥmꝰ uersus incipit. popłs intelligrdu
iudaicus. ex quo ortꝰ. ẽ. dñs. Peruenit autẽ usq inangulũ occiden¬
talẽ. quia cũ dñs nr̃ ex iudeis ortꝰ sit. fides incar nationis eiꝰ &
mortis agentib ẽ. suscepta. Sed cũ idẽ uersus ab angulo orientali
dextro reuertit᷑ ad angulũ occidentalẽ sin istrũ. hoc significa¬
ri uidet᷑ quia cũ plenitudo gentiũ introrerit. tc̾ om̃is isr ł salus
erit. Utriꝰq gͦ popłi collectionẽ isti duouersus significant. in unã¬
crucis cõpage. Huic est qd̾ iacob cũ filiis ioseph bȩnediceret. cancella¬

Expanded text:
versus, revertitur in sinistrum occidentalem, duplici figurae adgaudet. Quarum prima est, quia in tali schemate crux figuratur, ut doctrinae evangelicae, qua simplices imbuendi sunt, mors Christi principaliter inferatur. Unde Paulus Corinthiis adhuc rudibus ita dixit: « Nesciviangulus orientalis, a quo primus versus incipit populus intelligitur Judaicus, ex quo ortus est Dominus. Pervenit autem usque in angulum occidentalem, quia cum Dominus noster ex Judaeis sit ortus, fides incarnationis ejus et mortis, a gentibus est suscepta. Sed cum idem versus ab angulo orientali dextro, revertitur ad angulum occidentalem sinistrum, hoc significari videtur, « cum plenitudo gentium interit . Utriusque ergo populi collectionem hi duo versus significant in crucis compagem. Hinc est quod Jacob, cum filiis Joseph benediceret, cancella
Abbreviated transcription (Latin):
constat inon onar& quor distrepantia fluruiscat nisgenera t bi meidia¬
conali cohbeat᷑ continentia. I aliũ eñi coniectores natirearũ ꝑ byssũet
nes :stalat ignẽ significar i uoluert᷑. Quoꝵe ut dietũ.÷. eeubantia in
meuib maxime suꝑfluos humores. praui humores illicitos motꝰ ge¬
serantrqui nisi fr̾eno parsimoniȩ repͥmant̃ castitatis dignitas
meis facili impulsu ꝑiclitat᷑. Ubi aute maior .ẽ. puignai maiori ẽ.
adhibenda eustodia. Inde ẽ. qđ int̾ endum̃ta pontificalia ad hie eie¬
arenes ayplicant᷑ linea feminalia. ñtã aduelandã tur prtadin e cat
nisque iã solitis. ẽ. oꝑta uestim̃tis: quã ꝓpt̃ signũ conseruand east sans¬

Expanded text:
 quorum distemperantia fluxus carnis generat, nisi medicinali cohibeatur continentia. Talium enim conjectores naturam, per byssum, qmmeo rutilat, significari ignem voluerunt. Quorum, ut dictum est, exuberantia in renibus maxime superfluos humores, pravi humores illicitos motus generunt, qui nisi freno parcimoniae reprimantur, castitatis dignitas in eis facili impulsu periclitatur. Ubi autem major est pugna, major est adhibenda custodia. Inde est quod inter indumenta pontificalia adhuc circa renes applicantur linea feminalia, non tam ad velandam carnis turpitudinem, quae jam solitis operta est vestimentis, quam propter signum cas
Abbreviated transcription (Latin):
dalũgeneraret. Qdđ autẽ grece dñr prb̃ri. latine dicunt᷑ seniores. ñ
cã ȩtate quã prudentia: & moꝵ maturitate. Unde dr̃ inlibro sapie¬
tie. Cani st̃ sensus hominũ: & senectꝰ hominis uita immaculata.

Expanded text:
ndalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non ndalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non tam aetate quam prudentia et morum maturitate. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ applicant᷑. Ponit᷑ d̾rariũ ab ep̃o suꝑ sinistrũ humerũ. ut ꝑh
cognoscant se accepisse iugũ dñ i. quo omĩa quȩ adsinistram id÷ p̃s
Ros biterors ordo afiliis aaron sũpsit exordiũ. qͥcũ ep̃is inpluris
cõmune habent officiũ. Et qͥ nc̃ prb̃ri uocant᷑: tẽ sac̃dotes uocabant᷑.
Et qͥ nc̃ st̃ pontifices: tc̃ dicebant᷑ sac̃dotũ pͥncipes. Distat autẽ hoc tan¬
tũ int̾ pontifices & huiꝰ tẽporis sacerdotes. qͦd solis pontificib addicta
ẽ clericors or dinatio. basilicarũ dedicatio. sacri er ismatis consecratio¬
& manꝰ impositio. & cõmunis suꝑ popłm benedictio: cũ in aliissacra¬
mentis cathecizandi. baptizandi. missã celebrandi. in eccłia uerbum
faciendi ad popłm. cõmunis utrisq sic dispensatio. S sũmis sacerdo¬
tib ea quȩ p̃taxauimꝰ iccirco reseruata st̃. ne eadẽ potestatis auetoritas
ab om̃ib uendicata in sol entes redderet. & soluto obo dientiȩ uineło sea¬

Expanded text:
rdotium applicantur. Ponitur eis orarium ab episcopo super sinistrum humerum, ut per hoc agnoscant se accepisse jugum Domini, quo omnia quae ad sinistram, id est Presbyterorum ordo a filiis Aaron sumpsit exordium, qui cum episcopis in pluribus commune habent officium: et qui nunc presbyteri vocantur, tunc sacerdotes vocabantur, et qui nunc sunt pontifices, tunc dicebanttum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis amentis, catechizandi, missam celebrandi, in ecclesia verbum faciendi 265 ad populum, communis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo, sca
Abbreviated transcription (Latin):
ne s sua prȩfũptione sacer dotiũ sibi usur pantes. eũ his qͥ ad regales
nuptias sine ueste nuptiali intrauert̃: et̾nis ignib cruciandi sunt:
Inde dr̃ in leuitico. Et dix̃ dñs ad moysen. Loquere ad aaron frẽm tuũ.¬
ut non intret om̃i hora in scã interiora: & non mor ietur. Unde osten
tis. non ꝓpiciato sibi pͥꝰ deo: mor etur. Et merito. tanꝗͣ qͥ non fecerit
ea quȩ oportet fieri. anteꝗͣ accedat᷑ ad altare dei. Ad om̃s eñi nos ꝑti¬
uet. nos oms instruit lex dei. ut sciamꝰ quomͦ debeamꝰ accede ad a¬
re dei & offerre. scilicet ut deponamꝰ uestim̃ta sordida. id ÷ cargis
ĩmundiciã. prauitatẽ morũ inquinamenta libidinũ. Unde & inle¬
uitico. cũ enumerasset dñs uestes qͥb induendus erat aaronꝰ filii eiꝰ
adiunxit. Uesties his om̃ib aaron fr̃em tuũ: & filios eiꝰ cũ eo

Expanded text:
tione, sed sua praesumptione sacerdotium sibi usurpantes, cum his, qui ad regales tione, sed sua praesumptione sacerdotium sibi usurpantes, cum his, qui ad regales nuptias sine veste nuptiali intraverunt, aeternis ignibus sunt cruciandi . Unde dicitur in Levitico: « Et dixit Dominus ad Moysen: Loquere ad Aaron fratrem tuum, ne intret omni hora in sancta interiora, ut non mtis, non propitiato sibi prius Deo, morietur, et merito, tanquam qui non fecerit ea quae oportet fieri, antequam accedatur ad altare Dei. Ad omnes enim nos pertinet, nos omnes instruit lex Dei ut sciamus quomodo debeamus accedere ad altare Dei, et offerre, scilicet ut deponamus vestimenta sordida, id est, carnis immunditiam, pravitatem morum, inquinamenta libidinum. Unde et in Exodo, cum enumerasset Dominus vestes, quibus induendus erat Aaron et filii ejus, adjunxit: « Vesties his omnibus fratrem tuum, et filios ejus cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
tu sac̾dotali & pontificali breuit᷑ prȩlibatis. admonendi estis. ut si¬
cut sacramentoꝵ ꝓfunda audistis. sic ea studeatis & corde intellige¬
e. & oꝑe adimplere. Non eñi auditor es legis iusti funt apuddm̃: sed
factores. Potest eñi unꝰqͥsq ur̃m intra se regale habe sacerdotium.
& sac̃dotales ornatꝰ. si quẽ abluerit & mundũ fecerit legis obseruatio. &
si gr̃a baptismi & unctio chrismatis illibata ꝑmanserit. si indutꝰ duplici
mente accor pore. si etiã suꝑ humerali oꝑũ iustificet᷑. si stolã for titudinis
aidexteris & asimstris muniat᷑. si plenitudine scientiȩ quod planeta signi¬
ficat cumulet᷑: potest inquã ita ornatꝰ intra dei tẽplũ qđ ipse. ẽ. uerũ habe
sac̃dotiũ. Qui autẽ nec sacris uestib induti. nec honestis morib orna¬
ti: adaltare dei accede prȩsũpserit. sic̃ filii aaron nadab & abiu igue
alieno quẽ offer ebant ante dnm̃ consũpti st̃. ita isti non diciina or dma¬

Expanded text:
tu sacerdotali et pontificali breviter praelibatis, admonendi estis, ut sicut sacramenta profunda audistis, sic ea studeatis et corde intelligere et opere implere. « Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores . » Potest enim unusquisque vestrum intra se regale habere sacerdotium et sacerdotales ornatus, si quem abluerit et mundum fecerit legis observatio, et si gratia baptismi et unctio chrismatis illibata permanserit, et si indutus duplicibus mente et corpore; si etiam superhumerali operum justificetur, si stola fortitudinis a dextris et a sinistris muniatur, si plenitudine scientiae, quam planeta significat, cumuletur, potest, inquam, ita ornatus, intra Dei templum, quod ipse est, verum habere sacerdotium. Qui autem nec sacris vestibus induti, nec honestis moribus ornati, ad altare Dei accedere praesumpserint, sicut filii Aaron, Nadab et Abihu, igne alieno, quem offerebant ante Dominum, consumpti sunt : ita isti non divina ordina
Abbreviated transcription (Latin):
ceplis agunt᷑ sacram̃ta ueniamꝰ & ea latiꝰ exponentes ꝓut dñs donaue¬
rit cũ suꝑiorib con feramꝰ. Primo eñ i lapides qui ad hanc fabricam
edificandã cõpor ti funt. aut de montib st̃ prȩcisi. aut de locis subt̾raneis
erugi. aut de agris collecti. Adhibita . ẽ. de hinc cenͣtarior manꝰ. quȩ tun¬
ae frequent̃ ferro suꝑiecta regula scrupulositatẽ & infor mitatẽ la¬
pradũ cõplanaret. & ad debitã quadraturã qua maiores nunorib inparie

Expanded text:
sacramenta veniamus, et ea latius exponentes, prout Dominus donaverit, cum superioribus conferamus. Primo enim lapides, qui ad hanc fabricam aedificandam comportati sunt, aut de montibus sunt praecisi, aut de locis subterraneis eruti, aut de agris collecti. Adhibita est dehinc caementariorum manus, quae tundente frequenter ferro, superjecta regula, scrupulositatem et informitatem lapidum complanaret, et ad debitam quadraturam, qua majores minoribus in pari
Abbreviated transcription (Latin):
ca. quȩ ꝓpt̾ sui latitudinẽ curã ꝓximors significat. qͦd significabat
in prb̃ris casula. qͥa utroꝵq istoꝵ ministroꝵ in adimplenda di¬
lectione eadẽ debet. eẽ. custodia. Utunt᷑ ep̃i & cardinales prbi f an
co. quia eu̾głm non debet t̃renis cõmodis inniti. nec om̃ia euangelica
dicebat. Nob̾datũ. ẽ. nosse mysteri ũ regnũ dei. cȩt̾is autẽ in parabolis:
ut udentes non uideant & audientes non intelligant. Hanc sandalioꝵ
significationẽ. ꝓpħa intelligebat quando dicebat. Quã speciosi pedes
anmunciantiũ pacẽ: euangłi z antiũ bona. Antequiã induant᷑ s andaliis.
uestiunt᷑ caligis byssinis. uł lineis. usq ad genua ꝓtensis. & ibi bene con¬
strictis. ꝑ quod significat᷑ qi debent rectos gressus facere pedib suis.
genua debilia id: in neglegentus resoluta toborare. & sic ad pdicandũ

Expanded text:
ca, quae propter sui latitudinem curam proximorum significat, quod significabat ca, quae propter sui latitudinem curam proximorum significat, quod significabat in presbyteris casula, quia utrorumque istorum ministrorum, ad implendam dilectionem, eadem debet esse custodia. Utuntur episcopi et cardinales presbyteri sandgelium non debet terrenis commodis inniti, nec omnia evangelica dicebat: « Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant » Hanc sandaliorum significationem propheta intelligebat, quando dicebat: « Quam speciosi pedes annuntiantium pacem, evangelizantium bona! » Antequam induantur sandaliis, vestiuntur caligis byssinis vel lineis, usque ad genua protensis, et ibi bene constrictis, per quas significatur, quia debent rectos gressus facere pedibus suis, et genua debilia, id est negligentiis resoluta, roborare, et sic ad praedicandum
Abbreviated transcription (Latin):
tior ẽ uiã docebo uos. ẜ mulamini caritatẽ. Et quã inutiles sint
martyriũ sine ea nichil ualere confirmat. Et ideo prudentiȩ po¬
nit᷑ loco: quia plenitudo legis. ẽ. dilectio. Et qͥa mentib bene cõpo¬
tis & diuino cultui mancipatis. frequent᷑ subrepit acidia: oportet
ut ad eã frequent̃ detergendã diligens adhibeat᷑ uigilantia qua
ab ocłis cordis emer gens. talis sepe mundet᷑ pituita. Unde insini¬
stra manu ponit᷑ quȩ dã mappula. quȩ sepe fluentẽ ocłoꝵ pituitã
tergat. & ocłoꝵ lippitudinẽ remoueat. Hȩc qͥppe ornam̃ta ut di¬
ctum.ẽ. ñ st̃ ipsȩ uirtutes s uirtutũ insignia. quib tanquam
ser iptur is admonent᷑ utentes qͥd debeant appetere. qͥd debeant
uitare. & ad quẽ finẽ sua facta dir igere. Adiciendũ .ẽ. supradi¬
ctis. quia leuitȩ suo modo utunt᷑ suꝑͣ memoratis indumentis.
idẽ significantib qđ significant in prbis. Utunt᷑ leuitȩ & dalmati¬

Expanded text:
t quam inutiles absqumartyrium sine ea nihil esse valere confirmat. Et ideo prudentiae ponitur loco, quia plenitudo legis est dilectio , et quia mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis, frequenter subrepit acedia, oportet ut ad eam frequenter detergendam, diligens adhibeatur vigilantia, qua ab oculis cordis emergens talis saepe mundetur pituita. Unde in sinistra manu ponitur quaedam mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tergat, et oculorum lippitudinem removeat. Haec quippe ornamenta, ut dictum est, non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis admonentur utentes, quid debeant appetere, quid vitare, et ad quem finem sua facta dirigere. Adjiciendum est supradictis, quia levitae et suo modo utuntur supramemoratis indumentis, idem significantibus, quod significant in presbyteris. Utuntur levitae dalmati
Abbreviated transcription (Latin):
nexib colligat᷑. quia uirtutes uir tutib ad iiuant᷑. ne aliqͦ tẽptatio¬
nis impulsu moueant᷑. his om̃ib indumentis suꝑ ponit᷑ casula
quȩ alio nomine planeta uocat᷑. quȩ quia cõmunis uestis ẽ: cari¬
tatẽ significat. quȩ uniuersis uirtutib suꝑponit᷑. quia cet̾ȩ uir

Expanded text:
nexibus colligatur, quia virtutes virtutibus adjuvantur, ne aliquo tentationexibus colligatur, quia virtutes virtutibus adjuvantur, ne aliquo tentationis impulsu moveantur. His omnibus indumentis superponitur casula, quae alio nomine planeta vocatur: quae, quia communis est vestis, charitatem significat, quae universis virtutibus superponitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
missã ꝓhibet castitatẽ. eẽ. Utunt᷑ & suꝑhu merali ꝑ quod exiguncͦ
oꝑa iusticiȩ a sacer dote. quia non sufficit tẽꝑantia & amalo abfa¬
nentia. quod suꝑiorib duob indumentis significat᷑. nͥ oꝑa miscdi
& iusticiȩ subsequant᷑. Unde & in psalmo canit᷑. desine a malo & fa
bonũ. Unde & ipsũ humerale poderi astringit᷑. Utunt᷑ & stolo
hoc tanquã iugũ bob arantib aut triturantib collo iuxta hume¬
ros suꝑponitur. ut illud euangłicũ abeis impleat᷑. Tollite tugũ
meũ suꝑ uos. & discite anie quia mitis sũ & humilis corde. Iugũ
eñi meu̾ suaue. ẽ. & oniis meũ leue. Hec a collo ꝑanteriora descen¬
dens. dextrũ latꝰ ornat & sinistrũ: ut doceat sacerdotẽ ꝑ arma iꝰ¬
ticie adextris & asinistris: id÷ in ꝓsꝑis & in aduersis deb̾e. eẽ. muni¬
tũ. qͦd ad fortitudinẽ ꝑtinet. sine qua cȩt̾e uirtutes facile expugnan¬
tur. & minime coronant᷑. Unde dic̃ apłs. Patientia uob̾ necessaria

Expanded text:
missam prohibet esse castitatem. Utuntur et superhumerali, per quod exiguntur opera justitiae a sacerdote, quia non sufficit temperantia, et a malo abstinentia, quae superioribus duobus indumentis figurabatur, nisiae subsequantur. Unde et in Psalmo dicitur: « Desine a malo et fac bonum . » Unde ipsum humerali poderi astringitur affligitur. UHoc tanquam jugum bobus arantibus vel triturantibus collo juxta humeros superponitur, ut illud Evangelicum ab eis impleatur: « Tollite jugum meum super vos, et discite à me, quia mitis sum et humilis corde: jugum enim meum suave, et onus meum leve . » Haec a collo per anteriora descendens, dextrum latus ornat et sinistrum, ut doceat sacerdotem per arma justitiae 268 a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis, debere esse munitum: quod ad fortitudinem pertinet, sine qua caeterae virtutes facile expugnantur, et minime coronantur. Unde dicit Apostolus: « Patientia vobis necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
de suo corde ꝓpħare.s ea tantũ ueritas habet manifestare. Sunt au
adinuicẽ concatenata rationale & suꝑ humerale. qr coherere sibi inui¬
cẽ debent ratio & oꝑa: ut quodmentis ratione concipimꝰ: oꝑe ĩpleamꝰ
Et notandꝰ or dorerũ. quia non pͥus rationale quã humerale. qͥa ñ pͥus
sapientia quã oꝑa. s pͥus oꝑa: deinde sapientia. Unde habet᷑ inpsalmo
ñ didicit. Huic ordini concordat ꝓpħa. cũ dicit. Semi nate uobis
ad rusticiã. & metite fructũ uite. & illuminade uob̾ lum̃ scientiȩ.
In qͦ pectoris ornamento.xii. lapides insertierant .xii. patriarcha¬
rũ nomiuainse sculpta habentes. quia scõꝵ patrũ exempla pontifex
aset semꝑ hab̾e in memoria: & seam ea moderari facia fua. Inelis derle
oguattu or oreiuescrant fstriiti & term &eternt insingulis rationolis aet¬

Expanded text:
de suo corde prophetare, sed ea tantum quae veritas habet, manifestare. Sunt autem de suo corde prophetare, sed ea tantum quae veritas habet, manifestare. Sunt autem ad invicem concatenata rationale et humerale: quia cohaerere sibi invicem debent ratio et opera, ut quod mentis ratione concepimus, opere impleamus. Et notandus est ordo rerum: quia non prius rationale, quam humerale; quia non prius sapientia quam opera, sed prius opera, deinde sapientia. Unde habetur in psalmo:non novit. Huic ordini concordat propheta cum dicit: « Seminate vobis ad justitiam, et metite fructum vitae, et illuminate vobis lumen scientiae . » In hoc pectoris ornamento duodecim lapides inserti erant, duodecim patriarcharum nomina insculpta habentes: quia sanctorum Patrum exempla pontifex mper debet habere in memoria, et secundum ea moderari facta sua. In duodenarioper quatuor ordines sunt distributi, et terni in singulis an
Abbreviated transcription (Latin):
de abolet᷑. Neq illud uacat a mysterio. quod pontifex cingit᷑ scd
p̾ciosis gẽmis redimitũ: nil refert. cũ xp̃iana religio ueritati ser¬
uiens. cõpendiosis figur is idẽ intelligi faciat: quod uetꝰ obseruantia
sũptuosis. Post quã pontificis uerenda uelata sc̃ suis indumentis. pqͦ
cȩlestia iã cepit meditari. post quã tusticiȩ oꝑib ornatꝰ. ẽ. post quam
utroq cingulo ut in om̃ib fortit᷑. ꝑseuerant᷑ staret confirmatͦ. ẽ:
ĩponit᷑ rationale pectori pontificis. qđ grece logion dic it᷑. ꝑ qͦd sa¬
pientia que inratione consistit indicatur. Imponit᷑ rationali ma¬
nifestatio & ueritas. Manifestatio ideo: qͥa non sufficit pontifici ha¬
be sapientiã. nͥ possit etiã manifestare quȩ nouit. & reddere ratic¬
nẽ de ea quȩ in nob̾. ẽ. fide & spe. Ueritas uͦ: quia non debet pontifex

Expanded text:
de aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex cingitur secde aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex cingitur secpretiosis gemmis redimitum, nihil refert, cum Christiana religio veritati serviens, compendiosis figuris idem intelligi faciat, quod vetus observantia sumptuosis. Postquam pontificis verenda velata sunt suis indumentis, postquam coelestia jam coepit meditari, postquam justitiae operibus ornatus est, postquam utroque cingulo, ut in omnibus fortiter et perseveranter staret, confirmatus est, imponitur rationale pectori pontificis, quod Graece logion dicitur, per quod sapientia, quae in ratione consistit, indicatur. Imponitur rationali manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, quia non sufficit pontifici habere sapientiam, nisi etiam possit manifestare quae novit, et reddere rationem de ea, quae in nobis est, fide et spe. Veritas vero, quia non debet pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ aduerũ ꝑducit iubeleũ. qđ ꝑ exhibitionẽ adqͥrit᷑ bonoꝵ oꝑn
Quadragenariꝰ eñi numerꝰ partib siris de nominatis. qͥnquage nariõ
facit. Quo numero in lege supͣ dictꝰ iubileus id÷ remissionis annꝰ
ex pͥmit᷑. uerã prȩfigurans lib̾tatẽ. quãqui adeptꝰ fuerit: nullã time¬
bit ulteriꝰ seruitutẽ. Huic bonoꝵ oꝑmi significationi concinit. qͦd
inhumerali duob p̃ciosis lapidib insculpta erant nomina.xii.
patriarcharũ. sex in uno & sex in altero. quoꝵ alt̾ suꝑpositꝰ erat
dextro humero: alt̾ sinistro. Nicħ hors uacat a mysterio. Senar iꝰ
eñi ꝓpt̃ sui ꝑfectionẽ. oꝑa iꝰticiȩ significat. Nomina patriar cha¬
rũ. memoriã scõꝵ quã semꝑ in exẽptũ bonoꝵ oꝑũ habere debemꝰ
adextris & asinistris. id÷ in ꝓsꝑis & inaduersis. Et ideo illa nõia
in lapidib scribunt᷑. qͥa qͦd in lapide sculpit᷑. uix aut nunquã in¬

Expanded text:
hibitione acquiritur bonorum operum. Quadragenarius enim numerus partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictus jubilaeus, id est remissionis annus, exprimitur, veram praefigurans libertatem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in humerali duobus pretiosis lapidibus 267 insculpta erant nomina duodecim patriarcharum, sex in uno, et sex in altero: quorum alter superpositus erat dextro humero, alter sinistro. Nihil horum vacat a mysterio. Senarius enim propter sui perfectionem, opera justitiae significat; nomina patriarcharum, memoriam sanctorum quam semper in exemplum bonorum operum habere debemus a dextris et a sinistrisin lapidibus scribuntur, quia quod in lapide sculpitur vix aut nunquam in
Abbreviated transcription (Latin):
& ad sũmũ candorẽ multa uexatione & ablutione ꝑductũ. Signi¬
ficat autẽ ꝑfectã carnis mundiciã. scđm illud quod in apocalipsi
legit᷑. Byssinũ st̃ iustificationes scõꝵ. Hanc mundiciã caro sacer¬
dotis ex se non habet. sic̃ nec linũ ex se est candidũ. s fiẽ dictũ ẽ.
multis castigationib & ablutionib reddit᷑ candidũ: ut aptũ
fiat indum̃tis pontificũ. Forma. ẽ. sac̾dotalis mundiciȩ. ut
& p̃eunte gr̃a habeat ꝑ industriã: qͦd non potuit hab̾e ꝑ naturan.
Hȩc uestis grece poderis id: talaris appellat᷑. qr acollo usq ad talos
extendit᷑. & ita. ẽ. arta. & mẽbris corporis contẽꝑata. ut sua formi
testificet᷑ sac̃dotẽ ncħ hab̾e dissolutũ. nichil remissũ: s ad om̃e
opꝰ bonũ. eẽ. ex peditũ. Hȩc eadẽ uestis cir ca renes ⁊ ona fortiꝰ astri¬
Q astitas sacer dotis nullo incentiuor estu disoluo c. Ai uene signfita

Expanded text:
 candorem multa vexatione et ablutione perductum. Significat autem perfectam carnis munditiam, secundum illud quod in Apocalypsi legitur: « Byssus sunt justificationes sanctorum . » Hanc munditiam caro sacerdotis ex se non habet, sicut nec linum ex se est candidum: sed, sicut dictum est, multis castigationibus et ablutionibus redditur candidum, ut aptum fiat induaeeunte gratia, habeant per industriam quod non potuerunt habere per naturam. Haec vestis Graece ποδήρης, id est talaris, appellatur, quia a collo usque ad talos extenditur: et ita est arcta, et membris corporis contemperata, ut sua forma testificetur sacerdotem nihil habere dissolutum, nihil remissum, sed ad omne opus bonum esse expeditum. Haec eadem vestis circa renes zona fortius astricastitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur. Quod bene significatur
Abbreviated transcription (Latin):
uo ir feminalib tacuit. Unde ieronimꝰ in epła ad fabrola sex ubi i. ibi
retert᷑ quom moy ses aaron fr̃em suũ uestimentis pontificalioa aogen¬
rit. de solis feminalib nichil dic it᷑. hac ut arhitror causa. quia adgen¬
calia nra & uerecunda lex non mittit manũ. quia upsi secretiora nr̃a¬
a confusione digna tegere & uelare debemꝰ & conscientiã pustiia

Expanded text:
 tacuit. Unde Hieronymus in epistola ad Fabiolam, scribit: « Ubi refertur quomodo Moyses Aaron fratrem suum vestimentis pontificalibus induerit, de solis feminalibus nihil dicitur, hac, arbitror, causa: quia ad genitalia nostra et verenda lex non misit manum, quia ipsi secretiora monstra confessione digna tegere
Abbreviated transcription (Latin):
te riorẽ parietũ asꝑsionẽ suꝑ uacuũ uideri debet. qͥa
acio inexteriori scĩficatione agit᷑: suꝑsticiosũ. ẽ: nisi in inter ior i
homine compleatur.
mine comgut sacerdos digitũ maqua. & facut erucẽ ꝑqua coior
cornua altaris. Iltare ȩccle figurã prefert. quodꝑ quarture corr nuia
ditrndit: quia ꝑ qͣttuor mundi cardines dilatat᷑. Pro cuiꝰ typo.abrabhȩ
dictũ &̃. Dilataberis usq ad̾occidentẽ & orientẽ. septẽ trionem & me¬
Ndie. Bene gͥ crux de aqua fit ꝑ quattuor altar is cornua ut ostendat᷑
om̃em ȩccłiam. ȩ̃e. mundandã asor dib peccatoꝵ. ꝑ lauachr uaque oe
fide passionis. Inde uenit ante altare & asꝑgit septẽ uigib. Quo numero¬

Expanded text:
teriorem parietum aspersionem, supervacuum videri debet, quia teriorem parietum aspersionem, supervacuum videri debet, quia quidquid in exteriori sanctificatione agitur, superstitiosum est, nisi interiori homine compleatur. Post haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Altare enim Ecclesiae figuram praefert, quod per quatuor cornua distenditur, quia per quatuor mundi cardines dilatatur. Pro cujus typo Abrahae dictum est: « Dilataberis usque ad orientem et occidentem, septentrionem et meridiem . » Bene ergo crux de aqua fit per quatuor altaris cornua, ut ostendatur omnem Ecclesiam esse mundandam a sordibus peccatorum per lavacrum aquae et fidem passionis. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
piationẽ popłi. Aqua gͦ benedicit᷑. ut scĩficet᷑. Sal cũ cinere miscet᷑.
cũ popłs ut scĩficari possit diuina scientia & fide dñicȩ passionis
instruit᷑. Fit autẽ crux ter suꝑ aquã ex sale & cinere. cũ fidei diuini¬
tatis & passionis fides addr tͦ trinitatis. Huic gͦ mixt᷑e & uinũ addit᷑
cũ aqua. quȩ duogeminã naturã significant in una ꝑsona diui¬
nitatẽ scilicet & humanitatẽ. Et. ẽ. ordo intuendꝰ. Primũ pontife
aquã cũ sale & cinere benedicit. cui uinũ admiscet. Quia unꝰ¬
qͥsq pͥmũ sibi ꝑ confessionẽ portã salutis aꝑit. deinde. ẽ. sac̾do¬
tis ꝓ eoorare: post hȩc pͥmor dia fidei ei tradere. & quasi cathe¬
cuminũ facere. deinde instrui qualit̾ uniri possit corpori sui
postremo sacro fonte purificari: Hoc idẽ significatũ. ẽ.
inexteriori parietũ asꝑsione. s uon ideohic fieri ad in¬

Expanded text:
piationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal cum cinere miscetur, piationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal cum cinere miscetur, cum populus ut sanctificari pinstruitur. Fit autem crux ter super aquam et sale et cinere, cum fidei divinitatis et passionis, fides additur Trinitatis Huic ergo misturae et vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam significant in una persona, divinitatem scilicet et humanitatem. Et est ordo intuendus. Primum pontifeaquam cum sale et cinere benedicit, cui vinum admiscet, quia unusquisque primum sibi per confessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere, deinde instrui, qualiter jungi possit corpori sui postremo, sacro fonte purificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum aspersione, sed non ideo hic fieri ad in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uox est in hac uita laborantiũ. & contͣ hostes uisibiles & inuisibiles
colluctantiũ. & ideodm̃ in sirũ adiutoriũ inuocantiũ. Necdũ tamens.¬
uit. ut indieb septuagesimȩ ante pascha alła noncantet᷑. quia st̃ cdies lu¬
tus & penitentiȩ. Pontifex gͦ qͥ cũ subditoꝵs imꝑitia & contradictione ad¬
huc certat. adiutoriũ dei quidẽ postulat. atła nondũ cumeis plenit᷑ cantac
de quoꝵs salute ñdũplenit̾ sꝑat. Post hȩc uͦ benedicit᷑ aqua. cũ mixco sa
& cinere. Et aquã quidẽ popłm significare. testat᷑ a pocalypsis dicens.
Aquȩ multȩ: popłi multi. Sal autẽ. doctr inã significat uerbi diuini.
Unde in lege precipit᷑. In om̃i sacrificio offeres sal. nec auferes sal feau
dñi dei tui de sacrificio eiꝰ. Quod. ẽ. dicere. Non placent deo illa oꝑa.
quȩ non condiunt᷑ diuina saprentia. Cinis autẽ reliquias. id÷ memo¬
riã signat dñicȩ passionis. quã significabat cinis uitulȩ asꝑsus adex¬

Expanded text:
enim vox est in hac vita laborantium, et contra hostes visibiles et invisibiles colluctantium, et ideo Deum in suum adjutorium invocantium. Nedum tamen lvit, ut in diebus Septuagesimae ante Pascha Alleluia non cantetur, quia sunt dies luctus, et poenitentiae. Pontifex ergo qui cum subditorum imperitia et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Dei postulat, Alleluia nondum cum eis pleniter cantat, de quorum salute nondum pleniter sperat. Postea vero benedicitur aqua commisto sale et cinere. Et aqua quidem significari populum testatur Apocalypsis, dicens: « Aquae multae, populi multi . » Sal autem doctrinam verbi divini signat. Unde in lege praecipitur: « In omni sacrificio sal offeres ; » nec auferes sal foederis Domini Dei tui de sacrificio ejus. Quod est dicere: Non placent Deo illa opera, quae non condiuntur divina sapientia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae passionis, quam significabat cinis vitulae aspersus, ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ pontifices. quib ẽ iniuneta seruandȩ castitatis cotidianor eces¬
stas sic eͥ cotidie oferendi concessa potestas. cũ pontifices ubse seu¬
mentes ex pleta uce sua feminalia fua soluerent. tẽpore uoeis sus ton
n min erorent. Rceliqua duopoderis & rona. aueteribre noi no sa cdo¬
tib sunt incumenta cõmunia. quanuis ⁊ ona nr̃oꝵ sacerdotũ pot. sio

Expanded text:
tii pontifices, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut est quotidie offerendi concessa potestas: cum pontifices umbrae servientes, expleta vice sua, feminalia sua solverent, tempore vicis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, poderis et zona, veteribus et novis sacerdotibus fiunt indumenta communia, quamvis zona nostrorum sacerdotum non
Abbreviated transcription (Latin):
peorns altens at iniacooa pnor i popli cepũ gereante tenador tre
festinans manũ p̾misit planta fris maroris natu manu tenens hoc
facto significans. quia reꝓbato pͥore popło cuiꝰ typũ gerebat esau
ta qͥb ille popłs tanquã paruutꝰ ẽ. lactatꝰ. & circa uniꝰ ueri dĩcul¬
tũ ne post deos falsos oberraret occupatꝰ. Unde ab initio scłi om̃i eta¬
te sacramenta xp̃i & ȩccłȩ celebrata st̃. qͥb & ille popłs nutriretꝰ
& nr̃ȩ redẽptionis modꝰ insinuaret᷑. Nã pͥma ȩtate adã de t̾ra mat

Expanded text:
ensum est in Jacobo, interioris populi typum gerente, qui ad ortum festinans, manum praemisit, plantam fratris majoris natu manu tenens : hoc facto significans quia, reprobato priori populo, cujus typum gerebat Esau, ta, quibus ille populus tanquam parvulus est lactatus: et circa unius veri Dei cultum, ne post deos vel falsos vel alienos oberraret, occupatus. Unde ab initio saeculi in omni aetate sacramenta Christi et Ecclesiae celebrata sunt quibus et ille populus nutriretur, et nostrae redemptionis modus insinuar
Abbreviated transcription (Latin):
salutarib ablueremini. sed ibi ad prȩteritors criminũ remis¬
sionẽ Hic uͦ ad ȩdificandã incordib ur̃is dei & ꝓximi dilectionẽ
hȩc caritas in xp̃i corpore non prȩfert indigenã alienigene non
nobilẽ ignobili. non uirũ mulieri.s om̃s ꝑ ad optionẽ sp̃s facit
amore potentior. Accepistis etiã oleũ scm̃ inpectore. ut uige¬
ret incorde ur̃o sapientia. Accepistis & inhumero dextero. ut
in exerciis bonoꝵ oꝑum indeficiens seruet᷑ patientia. neq ali
ir gor constat portandi oneris huiꝰ partis unctionex ꝑ iableto dednci
qui hoste publicis & p̾ratis congressionib eẽ pugnaturos. Datie. uobadul¬
sunũ uestis candida caput & mẽbra cooꝑiens. quȩ candore suofigurã prefe¬
ront acceptȩ nouitatis. & sp̃e fut̾ȩ immor talitatis. ad quã adspeciẽ de spe
uenetis. & cũ ueste candida id÷ uitȩ in nocentia ad nuptias regis intra¬
ueritis. hisgͥ sacramentis iniciati & confir mati facti estis tẽplũ dei uiui.

Expanded text:
remissionem, hic vero ad aedificandam in cordibus vestris Dei et proximi dilectionem. Haec charitas in Christi corpore non praefert indigenam alienigenae, non nobilem ignobili, non virum mulieri, sed omnes per adoptionem spiritus facit amore potentior. Accepistis etiam oleum sanctum in pectore, ut vigeret in corde vestro sapientia. Accepistis et in humero dextro, ut in exercitiis bonorum operum indeficiens servetur patientia, neque aliris vigor constat portandi oneris, hujus partis unctione Christi athletae dediquum hostem publicis et privatis congressionibus esse pugnaturos. Data est vobis ad ultimum vestis candida, caput et membra cooperiens, quae candore suo figuram praeferebat, acceptae novitatis, et spem futurae immortalitatis, ad quam de spe ad speciem venietis, si cum veste candida, id est, vitae innocentia, ad nuptias regis intraveritis. His ergo sacramentis initiati et confirmati, facti estis templum Dei vivi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃cesserat in capite: rep̃sentaret᷑ incor pore.
N his septẽ officiis pͥmꝰ gradꝰ. ẽ. hostiar ioꝵs. qui possunt discer¬
nere intͣ dignos & indignos: & admutere in eccłiam quos sci
unt. eẽ. dignos. & repelłe qͦs sciunt. eẽ. indignos. Istis cura est &
eauons de nob iniciauit. quando flagellode fane inlus faeto
uenden tes aementes inteplo ciecidi&e sathedras numular lot¬

Expanded text:
quae praecesserat in capite repraesentaretur in corpore. quae praecesserat in capite repraesentaretur in corpore. In his septem officiis primus gradus est ostiariorum qui possunt discernerunt esse dignos, et repellere quos sciunt esse indignos. Istis cura est etoster nobis initiavit, quando flagello de funiculis facto, « vendentes et ementes de templo ejecit, et cathedras nummulario
Abbreviated transcription (Latin):
sit pars ur̃a. & spes ur̃a ab ęt̾na mercede fit uacua. qͥ non ut clericis
ut ace phali inclericali militia sola quȩritis lucra tẽporalia. Ad hoc
eñĩ capillos in modũ coronȩ insũmitate capitis raditis. ut & regni
sp̃uale qͦ cȩteris p̾minetis tali figura ostendatis. & curȩ mor talis
illecebras frequent̾ redeuntes sic amputetis de corde. sic̃ crines fre¬
quent᷑ resurgentes abraditis de capite. Residuos autẽ capillos eo or¬
dine p̃cidere debetis. ut aures & ocłos & alios sensus capitis liberos
reddant. & curã exterioꝵs ñ in suꝑfluis desiłiis carnis. s in necessari
tantũ exercendã agnoscãt. Si gͦ ad ambulandũ inuia dei sic̃ p̃taxa¬
clericalis officia ꝓmoueri. Hȩc officia septĩ gradib st̃ distincta. qͥd
scã ȩccła septiformis gr̃ę.ẽ. munere decorata. Hȩc officia in ꝓpͥa

Expanded text:
sit pars vestra, et spes vestra ab aeterna mercede sit vacua: qui non ut clerici, sed sit pars vestra, et spes vestra ab aeterna mercede sit vacua: qui non ut clerici, sed ut accephali in clericali militia sola quaeritis lucra temporalia. Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis raditis, ut et regnum spirituale, quo caeteris praeeminetis, tali figura ostendatis, et curae mortalis illecebras frequenter redeuntes, sic amputetis de corde, sicut crines frequenter resurgentes, abraditis de capite. Residuos autem capillos eo ordine praecidere debetis, ut aures, oculos, et alios sensus capitis liberos reddant: et curam exteriorum non in superfluis desideriis carnis, sed necessariis tantum exercendam agnoscant. Si ergo ad ambulandum in via Dei, sicut praetaxaae clericalis officia promoveri. Haec officia septem gradibus sunt distincta, quia sancta Ecclesia septiformis gratiae est munere decorata. Haec officia in propr
Abbreviated transcription (Latin):
ec dicentes. ñ int̾dicimꝰ uob̃ hꝰ uitȩ necessaria. s de oblationib
uł de oꝑe manuũ. uł de aliis in nocentib artib conqͥsita. non de usu¬
is. ñ de turpib lucris. non de negociationib uł aliis illicitis artib
cõpilata. Sic eñi trib leui quȩ infigurã clericalis ordinis prȩces¬
sit. par tẽ non habuit int̃ reliquas trib. s uiuebat de pͥmitiis. deci¬
nis. & oblationib quas offerebant aliȩ trib. Sigͦ uos de stipe tẽpli
uiuere disponitis. si extradm̃ nichil quęritis. qui si eo contenti fue¬
itis. erit uob̃ amplissimũ & uberrimũ p̃diũ. & salubriter adcle¬
ri itũ accessistis quia & uita ur̃a concordat. ⁊̃ nomine. & ꝓfessio
apparet inoꝑe. Alioqͥn si pauꝑtatẽ & humilitatẽ. quã p̃fert habitꝰ
corporis & figura capitis incorde ñ habetis: timeo ne cũ hẏpochr

Expanded text:
ec dicentes, non interdicimus vobis hujus vitae necessaria, sed de oblationibus, ec dicentes, non interdicimus vobis hujus vitae necessaria, sed de oblationibus, vel de opere manuum, vel de aliis innocentibus artibus conquisita, non de usuris, non de turpibus lucris, non de negotiationibus 263, vel aliis illicitis artibus compilata. Sic enim tribus Levi, quae in figuram clericalis ordinis praecessit, partem non habuit inter reliquas tribus, sed vivebat de primitiis, decimis et oblationibus, quas offerebant aliae tribus. Si ergo et vos de stipe templi vivere disponitis, si extra Deum nihil quaeritis, qui, si eo contenti fueritis, erit vobis amplissimum et uberrimum praedium, et salubriter ad clericatum accessistis, quia et vita vestra concordat cum nomine, et professio apparet in opere. Alioquin, si paupertatem et humilitatem, quam praefert habitus corporis, et figura capitis, in corde non habetis, timeo ne cum hypocritis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uos inuitauit dicat alicui ur̃m. amice. ascende suꝑ iꝰ: ut sit
ei honor corã simul discũbentib. Nemo eñi adhoc debet fier iel¬
ricꝰ ut seruiat uoluptati. studeat cur iositati. inhiet ambitioni.
Nec aliud quęrat: nͥ ut dm̃ hȩreditate possideat. quẽ elegit. & a quo ele¬
ctus.ẽ: quando inclericũ assũptus. ẽ. Hoc eñi ingrẽco nomen cle¬
ci sonat. qͦd de sorte sit dñi. quia & ds̃ sortitꝰ sic eũ. & ipse sortitꝰ sic
dm̃. Qđ clericꝰ sortitꝰ sit dm̃ bene dicit᷑ in psalmo. in ꝑsona ipsiꝰ cl¬
rici. cũ stigmate clericatꝰ in signit᷑. Dicit᷑ eñ ĩdeo. Dñs pars hȩr edi
clerici tonsione dicit᷑. ex suꝑior i psalmo in ꝑsona dñi. Funes ce¬
cidert mͥ in p̃claris. & eñi hȩreditas mea p̾clara. ẽ.mͥ. Unde qu¬
ꝑclericatꝰ officiũ aliud quȩr̾ it quã dm̃: nec adeo electꝰ. ẽ. nec dm̃
elegit. qͥ in sorte sua creaturã creatori aut p̾posuit aut eqͥꝑaui

Expanded text:
qui vos invitavit, dicat alicui vestrum: « Amice, ascende superius : » ut sit ei honor coram simul discumbentibus. Nemo enim ad hoc debet fieri clericus, ut serviat voluptati, studeat curiositati, inhiet ambitioni; nec aliud quaerat, nisi ut Deum haereditate possideat, quem elegit, et a quo electus est, quando in clericum assumptus est. Hoc enim in Graeco nomen clerici sonat, quod de sorte sit Domini, quia et Deus sortitus sit eum, et ipse sortitus sit Deum. Quod clericus sortitus sit Deum, bene dicitur in psalmo, in persona ipsius clerici, cum stigmate cclerici tonsione dicitur ex superiori psalmo in persona Domini: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris, etenim haereditas mea praeclara est mihi clericatus officium aliud quaerit quam Deum, nec a Deo electus est, nec Deum elegit, qui in sorte sua creaturam Creatori aut praeposuit, aut aequi
Abbreviated transcription (Latin):
prȩuaricatione corrupta prȩcidebant. & ipsa fidei ꝓfessio. & prauor
mors abrenunciatio quȩ auob exigebat᷑. interiorẽ parturiebat
in uob̾ nouitatẽ. qua xp̃i imaginẽ de cęlo portaretis renati ꝑ gr̃an
sic̃ antea portaueratis imaginẽ terreni parentis ex eo genici
ꝑ naturã. Hisdocumentis instructi accessistis ad aquã. & fonce
pulti estis. ut quẽ ad modũ semel ipse carne. ẽ. mor tuus. & resur¬
gens ex mortuis iã nonmorit᷑. uos apeccatis abluti. & pͥma re¬
surrectione regenerati. morti animȩ id÷ peccato non fubicia¬
capite tuo nunꝗͣ deficiat. Unde & apłs. Caritas dei diffusa. ẽ. incor di¬

Expanded text:
praevaricatione corrupta praecidebant: et ipsa fidei professio, et pravorum praevaricatione corrupta praecidebant: et ipsa fidei professio, et pravorum morum abrenuntiatio, quae a vobis exigebatur, interiorem parturiebat in vobis novitatem, qua Christi imaginem de coelo portaretis, renati per gratiam, sicut antea portaveratis imaginem terreni parentis, ex eo geniti per naturam. His documentis instructi, accessistis ad aquam, et fonte pulti estis, ut quemadmodum ipse semel carne est mortuus et resurgens ex mortuis, jam non moritur, ita vos a peccatis abluti, et prima resurrectione regenerati, morti animae, id est peccato, non subjiciacapite tuo nunquam deficiat . » Unde et Apostolus: