comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ũa et odiũ est cum ex eo monte moyses legẽ acce¬
perit populo durissimo et ꝯtinuati ꝑ quã in in ꝑ¬
petuũ et exuide deo in odio conu̾si sunt et ideo ĩ nõm¬
ne montis sỹna bnde legem acceperũt. int̾pretacio no¬
mimo designauit populũ contemptũ a deo et inet̾no
odio esse conu̾sos ideo dicit sina temptacio et̾na et
odio ¶ Inuenim ꝯ end in scupturis eos esse temptaciõ
ita positũ dicente dño ad moysem ¶ exeat populꝰ
iste et colligant singuli in diem / et temptabo eos an
possint legei meam sustinere, an non et temptabo
deus ꝑ legem temptauit in lacm̃o ita int̾pretatur
similiter moyses temptaciõ dei inuenciõ pro quo tẽp̃¬
tati a deo inuenti sunt alieni alegis obẜ̾uacõne i deo
met̾no deo in odio conu̾si sunt hunc odiũ in ip̃o gen̾e̾
iudeox scriptum hnuenimꝰ dicentem ỹsaac de duobus
filiis siuo essui maiore et iacos minore dicentis Iacos

Expanded text:
aeterna et odium, eo quod ex eo monte Moyses legem acceaeterna et odium, eo quod ex eo monte Moyses legem acceperit populo durissimo et contumaci. Per quam legem tpetuum, exinde Deo in odio conuersi sunt. ideo in nomine montis Sina unde legem acceperant interpretatio nominis designauit populum temptatum a Deo et in aeterno odio esse conuersos: ideo dicit Sina ctemptatio aeterna et odium\\ inuenimus enim in scripturis eos esse a Deo temptatos ita positum dicente Domino ad Moysen: exeat populus iste et colligant sibi diurnum in diem, et temptabo eos an possint legem meam sustinere an non. et temptatiDeus per legem temptauit, in Latino interpretat similiter, Moyses temptatio Dei et inuentio\\ per quo temptati a Deo inuenti sunt alieni a legis obseruatione, ideo in aeternum Deo in odio conuersi sunt. hunc odium in ipso genere Iudaeorum scriptum inuenimus dicente Isaac de duobus filiis suis Esau maiore et Iacob minore: Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
xebrarmo hedificatũ est templum et hit in tribus
corpoie suo deinde abel filius ade nomen accepit
ediaitum designans fri int̾ sectoem et paroncum
luctũ ¶Item enoc qui ante diliuuuo dẽo mĩtus
complacuit et ide de mũdo isto in carnis sue natuutatem
mũdi ĩnonari habet in hoc mũdo unde translatus est
ad confmdendũ et remucendũ antixp̃m a quo int̾fecti
martiria sua complebunt uiuentes in et̾nũ in secula
seculore et ideo int̾pretat᷑ innouatꝰ ¶ Denide iob iusta
qui ante diem meruit boce iudicis laudari et ideo de iucto
diabolo et suꝑato pob int̾pietat᷑ karissimꝰ dei ¶ eque et
a deo nomĩe abraham uocatꝰ est qui int̾pretat᷑ pater
de multis probacõibus pauca diximꝰ ut ad duorum¬
ut ex hac int̾p̾tacõne nominũ intelligamꝰ montem
sp̃na esse terrenũ et montem syon esse celestem spuita¬
lit̾ interp̾tat᷑ syna temptacio exacerbatõis et specula
cio ita Intelligitur ut cum dicit mons syna temptaco

Expanded text:
ificatum est fanum istud et hic in tribus corpore suo. Deinde Abel filius Adae nomen accepit Hebreicum, designans fratria interfectionem et parentorum luctum. item Enoch qui ante diluuium Deo iustus conplacuit et ideo de isto mundo in carnis suae natiuitatemundi innouari habet in hoc mundo, unde et translatus est ad confundendum et reuincendum antichristum: a quo interfecti martyria sua conplebunt, uiuentes in aeternum in saecula saeculorum. et ideo Enoch interpretat \'innouatus\' deinde Iob iustus, qui ante diem iudicii meruit uoce iudicis laudari, et ideo deuicto diabolo et superato Iob interpretat \'carissimus Dei\\ aeque et a Deo nomine Abraham uocitus est, interpretat \'pater de multis probationibus pauca diximut ex hac interpretatione nominum, intelligamus montem Sina esse terrenum, et montem Sion esse coelestem. Spiritalittio. Ita intelligitur cum dicitur mons Sina, tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
adam Inuenimꝰ in sc̃pturis ꝑ singulos ordines orbis
terre a condicore mũdi quatuon scellas ꝯscitutas sũt¬
in quatuor cardimibus pͥma scellri orientalis dicitur
anascole secunda occidentalis dissio tercia stedta aqͣ¬
⁊ lonis artus, quarta scella merdiaua dicitur mesen¬
brion ex nõibus scellaꝵ numoio quatuor de singulis
scellaꝵ nomẽ colle sigl̃as lict̾as pͥncipales de stolla
anascole . a. secuuda dissis. d. tercia artus .a. de scel¬
la meseubrion .m. iii hiis quatuor lateris cardinalibo
habes nomen adam/ nam et in numerũ certo hibes
quatuor lrãs grecas nomen designat adam/ anna¬

Expanded text:
s orbis terrae esse a conditore mundi quattuor stellas constitutas in singulis cardinibus. prima stella orientalis dicitur anatole, secunda occidentalis dysis, tertia stella aquilonis arctus, quarta stella meridiana dicitur mesembrion. ex nominibus stellarum numero quattuor de singulis stellarum nominibus tolle singulas litteras principales, de stella anatole a, de stella dysis fi, de stella arctos a, de stella mesembrion fi: in his quattuor habes nomen Adam. Nam et in numero certo per quatuor litteras graecas nomen designatur
Abbreviated transcription (Latin):
more crup est soncta xp̃i filii dei biũi diconte cctẽ
ꝓpha lex t̾ua in medio bentris mei ꝓcussũ lateno
pentint de lantea sanguis/ et aqua nuxtũ ꝓpfura
fluebat ¶ unde sibi ecclesiam samtã subricarũt in
qua legem passionis sue ꝯsecrauit dicente ip̃o ¶ Qui
sicit ueniat et bibat qui credit in me flumina de¬
est iuxta cursus aquaꝵ quod fructũ suũ dabit in
tempore suo ¶ Ecce berbum ꝓphicĩ fructũ resiuret¬
heli heli. et adimpletũ est ꝓphicũ spiĩtale ante dic¬
cum de syon exiẽt lex et berbũ domini ab iehrlm¬

Expanded text:
m crux est sancta Christo Filio Dei vivi, dicente aeque propheta: Lex tua in medio ventris mei. Percussus in lateris ventre de lancea, sanguis et aqua mixtus profusus fluebat, unde sibi Ecclesiam sanctam fabricavit, in qua legem passionis suae consecrabat, dicente ipso: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, sicut scest secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. ecce uerbum propheticum fructum resurrecHeli, Heli. et adinpletum est propheticum spiritale ante dictum: de Sion exiet lex, et uerbum Domini ab Hier
Abbreviated transcription (Latin):
muddꝰ ad seã mala sit maculatꝰ dicente dño odit
me Rcuad quiã ego odi illũ quia mala stã sut illius
¶Ex quare / quid quid est in hoc seculo terreno sanctũ
esse non põt Oyon aũt montem ex ꝓfecico dicto ꝯstat
este fanctũ sꝑiritalẽ /m quo xp̃us sanctꝰ dei Rex

Expanded text:
mala a diabolo sit maculatus, dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego illum, quia mala facta sunt facta illius. ex qua re quicquid est in hoc saeculo terreno sanctum esse non potest., Sion autem montem ex prophetico dicto constat esse sanctum et spiritalem, in quo mont
Abbreviated transcription (Latin):
capituloꝵ que inscripturis dominitio cõtment¬
et que in seteri testamento sig̾alit̾ scripta sunt ꝑ nouũ
testamentum spuritalit̾ incelligenda sunt que per xpͣm
mueritate impleta sunt nobis em̃ ꝑ ihm xp̃m spm̃ta
datum est antelligere sacramenta dei / ilłis aũt insum̃¬

Expanded text:
 quae in Scripturis deificis continentur, quae in Veteri Testamento figuraliter scripta sunt, per Novum Testamentum spiritaliter intelligenda sunt, quae per Christum in veritate adimpleta sunt. Nobis enim per Jesum datus est
Abbreviated transcription (Latin):
foras exierit idest si qrus ꝙuis in ecclesiam grãm ꝯsecuta
recesserit et ab ecc̃ia exierit reatũ ⁊ͥ futurũ idest ip̃m sibi
quod ꝑereat imputaturũ quod apłus paulus explanat dicar᷑
et precipiens hereticũ uitandum eẽ ut peruersuu et pcc̃orẽ
et a serueripo dampnatũ hic ẽ enim qui reus sibieut nõ
ab epo reiectus s sponte de ecciã profugus heretica presup¬
tiore a semetipodampnatus et idcuco dñs insiuaus nobi
et parer siũ sumo es quaben uen er ieus esouuz sos

Expanded text:
foras exierit, id est si quis quamuis in ecclesia gratiam consecutus foras exierit, id est si quis quamuis in ecclesia gratiam consecutus recesserit et ab ecclesia exierit, reum futurum, id est ipsum sibi quod pereat inputaturum. quod apostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum uitandum esse ut peruersum et peccatorem et a semet ipso damnatum. hic est enim qui reus sibi erit, non ab episcopo eiectus, sed sponte de ecclesia profugus, haeretica praesumptione a semet ipso damnatus. Et idcirco Dominus insinuans nobis et pater unum su
Abbreviated transcription (Latin):
tradicione contempta nemim succedens ase ipõ ortus est hrẽ
namq aut cenere ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus
in ecclesia non est foris enm non esse eccłiam nec discudi
aduersum se nec diuidi posse s inseparabilis et indiuidue
domus uintatem teneri maifestat scriꝑture diuine fides
cumo de sticramento pasthe et agni qui agnũ xp̃m designauit
scpcũ est in domo una comedetur nõn eicietis de donio car¬
nem foras quod item cuca Raaib que ip̃a quoq tipũ porta¬
bat ecclesie expressum iudemus ciu mandat᷑. et dicit᷑ patrem
triũ et matiem tuam et fratres tuos et totam douiũ patris tui
cosligis ad te ipãm in dorũ triam et omuĩs qui exierit hosti¬
ñ domius tue foras rens subierit quo facramento declarat᷑
in unam douiũ solam idest in eccĩam uicturos et ab intert
rũdi enasuros colligi oportere/ quisq autem de collegis

Expanded text:
traditione contempta nemini succedens a se ipso ortus est. habere traditione contempta nemini succedens a se ipso ortus est. habere namque aut tenere ecclesiam nullo modo potest qui ordinatus in ecclesia non est. Foris autem non esse ecclesiam nec scindi aduersum se aut diuidi posse, sed inseparabilis adque indiuiduae domus unitatem tenere manifestat scripturae diuinae fides, cum de sacramento paschae et agni qui agnus Christum designabat scriptum est: in domo una comedetur, non eicietis de domo carnem foras. quod item circa Raab quae ipsa quoque typum portabat ecclesiae expressum uidemus, cui mandatur et dicitur: patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit. quo sacramento declaratur in unam domum solam id est in ecclesiam uicturos et ab interitu mundi euasuros colligi oportere, quisque autem de collectis
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ecclesia frat baptizau posse posuit et dicit Inarchanoe
pauci idest occo anime hoĩm salue facce sũt peraquã quo¬
modo et uos similicer et baptisia qũi probaus et ꝯcestans
unam archam noe tipum fuisse uiius ecclesie si potuit
nũc illo expĩati et purificati mũdi baptismo saluuo ꝑ aquã
fieri qui in archa noe non fuit pocest et nũc uiuficari ꝑ lap¬
tisma qui in ecclesia nõ est cui solibapcisina est concessum
se pausus apłus hoc idem adhuc aperciuo et clarius manifes
eius sola purgat᷑. quomodo qui in eccĩa non est aut diligi
sola ecc̃ia hẽat aquam uicalem et baptizandi atq ablue̾di
aut ecclesie piesidere ecclesia eiuz bna ẽ que bna et apud¬
corueliũ fuit si uero apud corneliũ frut qui saluauo epõle¬
gitima ordmnatione successit et quem preter sice rdocii houore
martino quoq dñs glorificauit nouacianus in ecclesia nõ
est nec epũs compritari potest qui enuangelica et apłica

Expanded text:
qui in ecclesia sint baptizari posse posuit et dixit: in area Noe pauci id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam, quod et uos similiteunam arcam Noe typum fuisse unius ecclesiae. si potuit tunc in illo expiati et purificati mundi baptismo saluus per aquam fieri qui in area Noe non fuit, potest et nunc uiuificari per baptisma qui in ecclesia non est, cui soli baptisma concessum est. sed et Paulus hoc idem adhuc apertius et clarius manifesteius sola purgatur, quomodo qui in ecclesia non est aut diligi sola ecclesia habeat aquam uitalem et baptizandi adque abluendi aut ecclesiae praesidere. ecclesia enim una est, quae una et Cornelium non fuit. si uero apud Cornelium fuit, qui Fabiano episcopo legitima ordinatione successit et quem praeter sacerdotii honorem martyrio quoque Dominus glorificauit, Nouatianus in ecclesia non est nec episcopus conputari potest, qui euangelica et apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
ñr iliũd xpũs cuui in enuangelio testatetur aduerfarios
suos eoc esse qui secum non essent / aliquã speciem halere¬
se eos designauit s dñis õmo qui secũ non essent. et secũ
uõ celligentes gregem suũ spargerent aduerfarios suos eẽ¬
eos ostendit dicens qui non est mecũ aduersus me est
et ꝯui mecũ non colligit spargit EItem beatus apło ioh̃s¬

Expanded text:
ristus cum in Evangelio suo testaretur adversarios suos esse eos qui secum non essent, aliquam speciem haereseos designavit, sed omnes omnino qui secum non essent et secum non colligentes gregem suum spargerent adversarios suos esse ostendit dicens: Qui non est mecum, adversum me est; et qui mecum non colligit, spargit . Item beatus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
sinet. uude cognostimus qi nouissima hora est ex nobis
exierũt s non fuerũt ex nobis si eiz fuissent ex uobis
mansissent nobistũ unde aparet aduersacios dñi et auti¬
apos onis esse quos coustat a caritate atq ab unitate eccĩe
catholicẽ recessisse. ad huc quoq dũs in enuangelio suo po¬
iu et dicit Si autẽ ecclesiam contempserit sit cibi quasi
eniehus et publicanus si autẽ qui ecciam ꝯtempinunt
et nichi et ꝓublicam hũtur multo magis utiq rebelles
ee hosteo falsa astaria et illicita sacerdocia et sacrificia sacu¬
lega et numina adulteria fingentes inter enichos et pu¬
dntũ ecilie ꝯtemptores et echuici et publitam sententiã
Sii iudicentur quando autem eccĩa sit declarat in canti
nliunba ⁊uea perfecta mea er una matno sue esecta ge¬
ntaite sue de quaitem de nuo dicia ou uclusa oror¬

Expanded text:
ra est. ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum. unde apparet aduersarios Domini et antichristos omnes esse quos constet a caritate adque ab unitate ecclesiae catholicae recessisse. adhuc quoque Dominus in euangelio suo ponit et dicit: si uero et ecclesiam contempserit, sit tibi tamquam ethnicus eet ethnici, et publicani habentur, multo magis utique rebelles et hostes, falsa altaria, et illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, et nomina adulterata fingentes, inter ethnicos et putantum Ecclesiae contemptores ethnici et publicani sententia Domini judicentur. II. Quod autem Ecclesia una sit declarat in Canticcolumba mea, perfecta mea, una est matri suae electa genitrici suae ; de qua item denuo dicit: Hortus co
Abbreviated transcription (Latin):
tiari meam tenui fratres carissimi quasi berecũdum
filentiũ nostiũ proficeret ad quietem s tũ quõ pdam
nuoderata et abruꝑta presumptio temeritate suai et hondie
marciũ et confessoiũ pudorem et plebis bnneise tremq̃t¬
fitateu nipbo x conet᷑ tacere ultra non oportete ne ad psi¬

Expanded text:
tiam meam tenui, fratres carissimi, quasi uerecundum silentium nostrum proficeret ad quietem. sed cum quorundam inmoderata et abrupta praesumptio temeritate sua et honorem martyrum et confessorum pudorem et plebis uniuersae tranquillitatem turbare conetur, tacere ultra non oportet, ne ad . peri
Abbreviated transcription (Latin):
si eiz fuissent ex nobis mansissent nobiscũ unde nõs qͦq
colligere et considerare debenius auce, qui aduersarii sunt dii
appellati suuit antixp̃i et nõ possunt dare grãm xp̃i quare
qui cum domino suma et unitatem dñi tenenuis et scdm eia
dignatõem sacendociũ eius in eccĩa adm̃stramius quecũq ad¬
uersarii eius et ancixp̃i faciũt repudiare et reicere et propha¬
mis habere debenius et eis qui de errore et prauitate ueniũt :
agnoscũt munus ecc̃lie fidem ueram dare ilłis oportet ut p¬
ominia diuina gr̃e sacramenta unitatis et fidei ueritate in
aguoscant Opto frẽs carissimi semper bñ balere demen¬

Expanded text:
fuissent ex nobis mansissent nobiscum. unde nos quoque colligere et considerare debemus an qui aduersarii sunt Domini et appellati sunt antichristi possint dare gratiam Christi. quare qui cum Domino sumus et unitatem Domini tenemus et secundum eius dignationem sacerdotium eius in ecclesia administramus, quaecumque aduersarii eius et antichristi faciunt repudiare et reicere et pro profanis habere debemus et eis qui de errore et prauitate uenientes agnoscunt unius ecclesiae ueram fidem, dare illis per omnia diuinae gratiae sacramenta unitatis et fidei ueritatem. optamus uos, fratres carissimi, semper bene ualere. E
Abbreviated transcription (Latin):
pars illic maius ẽẽ et pais preualere s baptizare potuit et spm̃
stitutus cum spũ sancco non est nec baptizare lenientẽ potesi
fit ut cum omina apud illos manĩa et falsa sut nichil soro
quod illi gesserunt probari a nobis deleat. quod enir prostui¬
cum et infirmũ eẽ apud deum quod illi facuĩt quos donuꝰ
hostes et aduersarios dicit in enuangelio suo ponens qui nõ ẽ
mecũ aduersus me est et qui mecũ nõ colligit spargit et
beatus aplus quoq Iohannes mandaca domini et precepta cus¬
todiens in ẽpla sua posuerit audistis qũi antixpũs uenit nui

Expanded text:
pars illic inanis esse et pars praeualere. si baptizare potuit, potuit pars illic inanis esse et pars praeualere. si baptizare potuit, potuit stitutus cum sancto spiritu non est, nec baptizare uenientem potest, fit ut cum omnia apud illos inania et falsa sint, nihil eorum quod illi gesserint probari a nobis debeat. quid enim potest ratum et firmum esse apud Dominum quod illi faciunt quos Dominus hostes et aduersarios suos dicit in euangelio suo ponens: qui non est mecum aduersus me est: et qui non mecum colligibeatus quoque apostolus Joannes mandata Domini et praecepta custodiens in epistola sua posuerit, dicens : Audistis qui
Abbreviated transcription (Latin):
constat oleum sancaficari encharistiam fieri apud illos omĩno
non posse scure autem et memiuisse debenius scuptũ esse oleũ¬
autem peccatoris non ungat caput menui. quid autem in
psalmis ꝓmoriuit spũs fanctus ne quis exorbitãs et alia be¬
ritatis exerrans apud herecicos et xp̃i aduersarioe iugeret᷑
s ec pro baptizato quã pocest precem facere sacerdos paculena
et peccator cum scͥptũ sit deus peccatorẽ non audit sed qui de¬
um coluerit et uoluntatem eius fecerit illum audit quid aut̾
potefi dare quod ip̃e non hẽat aut quonĩo potest spiritalia ge¬
rere qui ip̃e amiserit spm fauctum et idcuco baptizandaest
et inuouandus qui ad ecclesiam rudis beuit et intus ꝑ sco
in baptismo uero et eccĩastico etiam hoc ip̃m deponat quodhõ
ad deum benens sacerdetem querit in sacrilegum fuuide eno¬
ns int̾rit Cecerum probare est hereticoꝵ et stismaticore lap¬
tisia consentire in id quod illic baptizati eruit neq em̃ poteñ

Expanded text:
tet oleum sanctificari et Eucharistiam fieri apud illos omnino non posse. Scire autem et meminisse debemus scriptum esse : Oleum peccatoris non ungat caput meum, quod ante in psalmis praemonuit Spiritus sanctus, ne quis exorbitans et a via veritatis exerrans apud haereticos et Christi adversarios ungeretur. Sed et pro baptizato quam precem facere potest sacerdos sacrilegus et peccator? cum scriptum sit: Deus peccatorem non audit: sed qui Deum coluerit et uoluntatem eius fecerit, illum audit. quis autem potest dare quod ipse non habeat, aut quomodo potest spiritalia gerere qui ipse amiserit spiritum sanctum? et idcirco baptizandus est et innouandus qui ad ecclesiam rudis uenit, ut intus per sin baptismo uero et ecclesiastico etiam hoc ipsum deponat quod homo ad Deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit. Ceterum probare est haereticorum et schismaticorum baptisma consentire in id quod illi baptizauerint. neque enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
offerũtur nobis mueliora s instruimur/ in liĩs maxime
que ad ecclesie unitateu pertinent et spei ac fidei nr̃e uerita
cemi ut facerdos dei et occlesie eiusdem iplus dignatione pre¬
positi stiamus remissa peccatoꝵ nõ nisi in eccłiã dari nec pos
statuit et liberata consilii cõmuiuis exaninatione firmauit
quorũ sencenciam religiosam et legitiniã salucarem fidei ⁊
eccĩe catholice congruentem nos etĩam secuti surmꝰ et qua¬
dilcetione tilisimsimus Opto te fracer carissime et femper

Expanded text:
offeruntur nobis meliora, sed instruimur, maxime in his offeruntur nobis meliora, sed instruimur, maxime in his quae ad ei et Ecclesiae ejus, de ipsius dignatione, praepositi, sciamus remissam peccatorum non nisi in Ecclesia dari posse, nec posst, statuit et, librato consilii communis examine, firmavit. Quorum sententiam et religiosam et legitimam et salutarem, fidei et Ecclesiae catholicae congruentem, nos etiam secuti sumus. Et quadilectione, transmisimus. Opto te, frater charissime, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ncomedes felix marrocius successus lucianus hon¬
ratus fortunatus uiccor donatus lucius hercolane
pomponius demetrius quintus saturninus marchꝰ alus
assumpsit ut diceret se p̾matũ tenere et obtemperari a nouellis
et posteris s pocuis oportere nec desperit paulũ ꝙ ecclesie
prius perfecutor fuisset s ꝯsiliũ ueritatis admisit et tradici¬
om doninice quam paulus uiudicabat facile consensit docu¬
mentũ scil nobis et concordie et paciencie tribuens ut nõ
potius nra dicamus. Cui regi paulus quoq piospiciens
et concordie et paci fideliter consentĩens in eplã sua posuit
dicens. propliete autem duo aut tres loquant᷑. et ceceu exa¬
miuent si autem reuelatũ fẽdenti fuerit ille prior taceat
qua in parte docuit et ostendic multa singulis in melius
reuelari et non debere unũquẽq nostiũ pro eo ꝙ semel
inluberat et tenebat ꝑtinaciter congredi s si quid melius ⁊
utilius extĩterit libenter amplecci non enim unicim᷑ qñ

Expanded text:
NICOMEDES, FELIX, MARRUTIUS, SUCCESSUS, LUCIANUS, HONORATUS, FORTUNATUS, VICTOR, DONATUS, LUCIUS, HERCULANUS, POMPONIUS, DEMETRIUS, QUINTUS, SATURNINUS, MARCUS, ALIUS adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtemperari a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut nonpotius nostra ducamus. cui rei Paulus quoque prospiciens et concordiae et paci fideliter consulens in epistula sua posuit dicens: prophetae autem duo aut tres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte docuit et ostendit multa singulis in melius reuelari et debere unumquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. non enim uincimur quando
Abbreviated transcription (Latin):
se cede̾ inuissit interim temerani et cauti et tumidi quid
inter uos qui hoĩem non cogitant ne dñ timeant sciãt qũi
si ultra in husdem perseuerauerint stare adiuonitione qua
uci dñs iubeat ut interim prohibeant᷑. offerri et acturi apd̾
nos et apud confessores ipos et apud plebem uniuersam tam
suam cum dño ꝑmittente in suiũ matris ecclesie recollegi
ceperimus de hoc et ad maitires et ad confessores lrãs feci

Expanded text:
secederem iussit. interim temerarii et incauti et tumidi quidam secederem iussit. interim temerarii et incauti et tumidi quidam inter uos, qui hominem non cogitant, uel Deum timeant, scientes quoniam si ultra in isdem perseuerauerint, utar ea admonitione qua me uti Dominus iubet, ut interim prohibeantur offerre, acturi et apud nos et apud confessores ipsos et apud plebem uniuersam causam suam, cum Domino permittente in sinum matris ecclesiae recolligi coeperimus. de hoc ad martyras et confessore
Abbreviated transcription (Latin):
iu presunt et sot fuitube non siuggierũt et iuit autẽ rei
prepositis facianti omnia cuuidei tuuore et cum datã ab eo et
per scͥptam obseruatõem exponũt deinde inuidie in beatos
reduces ad eccĩam suã fecerit in sublato honore quẽ nobis
beati maitires cum confessorib seruant contempta domin
lege et obseruatione quaui idem martires et confessoies
tenendam mandant aute extinctũ persecutionis metuaĩ
reditũ nostiũ aute ip̃orũ pene martuũ excessum cõmuni¬
ceut crm lapsis et offerant encharistiam tradant quando
etiam si martires per calorẽ gloriam minus scupturarũ
contemplantes contra legem dñ̃i plus aliquid cuperent a
pbrĩs et diachonis suggerentib admoneri deberent sicut
semper in preteritũ faccũ est castigare noo itaq diuina
rorũ inuocens etas que in extasi uidet oculis et audic et
loquiturea quib nos dũs monere et instruere dignatur
et audietis ominia qñ me ad uoe reducere dũs fecerit qui ut

Expanded text:
qui praesunt et haec fratribus non suggerunt, ut, instructi a praepositis, faciant omnia cum Dei timore et cum data ab eo et praescripta observatione. Exponunt deinde invidiae beatos reduces ad ecclesiam suam fecerit, hi, sublato honore quem nobis beati martyres cum confessoribus servant, contempta Domini lege et observatione quam iidem martyres et confessores tenendam mandant, ante extinctum persecutionis metum, ante reditum nostrum, ante ipsum paene martyrum excessum, communicent cum lapsis et offerant et eucharistiam tradant, quando etiam si martyres per calorem gloriae minus scripturam contemplantes contra legem Domini plus aliquid cuperent, a presbyteris et diaconis suggerentibus admoneri deberent, sicut semper in praeteritum factum est. Castigare nos itaque diuina rorum innocens aetas, quae in ecstasi uidet oculis et audit et loquitur ea quibus nos Dominus monere et instruere dignatur. et audietis omnia quando me ad uos reducem fecerit Dominus, qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
sentem sel si pbr̃ reꝑtus non fuerit, aut iugẽre-
exitus ceperit apud diaconom quoq eximologesim
face̾ delicti sui possit ut manus eis iñ penitenciã
imposita bemat ad dñm cũ pace que partẽ quo¬
penitentiã agentes in bonis oꝑibus ꝑsenerauerit¬
¶ Quomnꝰ illi quoq diuino rẽmedio ꝯsulatur
audientibus etiam si qui fuerint ꝑieulo preuenti
et in exitu constituti uigilantia ura non desit ini

Expanded text:
sentem, vel, si presbyter repertus non fuerit, et urgere exitus coeperit, apud diaconum quoque exomologesin facere delicti sui possint, ut manu eis in poenitentiam imposita veniant ad Dominum cum pace quam dari enitentiam uere agentes in bonis opinionibus perseuerauerint, quo minus illis quoque diuino remedio consulatur. audientibus etiam, si qui fuerint periculo praeuenti et in exitu constituti, uigilantia uestra non desit, inp
Abbreviated transcription (Latin):
ri dum in oblatõne discit de sanguine eius et cruore
confundi. Porro autem dñs in enuangelio dicit Qui
s aliqua contemplatione blaridit᷑ quod et si mane aq̃
sola offerri uidetur tamen cum ad cenandum uenimue
mixtum calicem offerimꝰ s cum cenamꝰ in cõuirũ
nostrũ plebem conuocare non possumꝰ ut facramenti
ueritatem fraternitate ommi p̃nte celebremus ac enii
nõ marie s post̃ cenam mixtũ calicem obtulit dominꝰ
nũquid dominicũ posẽ cenam celebrare debenius utsi
nxtũ calicem fiequẽtandis dnĩcis offeramus xp̃m
offerre oportebat cuca uesperã die et hora ip̃ius sacrifia
oscenderet occasum et uelperam mũdi sicut in exodoscy¬
tum est Et occidit illum omne uulgus siuagoge fili¬
manul puearim siceificu sefpertusa nos autienaesor

Expanded text:
ri, dum in oblationibus discit de sanguine ejus et cruore confundi. Porro autem Dominus in Evangelio dicit: Qui sibi aliquis contemplatione blanditur, quod etsi mane aqua sola offerri uidetur, tamen cum ad cenandum uenimus, mixtum calicem offerimus? sed cum cenamus, ad conuiuium nostrum plebem conuocare non possumus, ut sacramenti ueritatem fraternitate omni praesente celebremus. at enim non mane, sed post cenam mixtum calicem optulit Dominus. numquid ergo dominicum post cenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis dominicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne uulgus synagogae filimanuum mearum sacrificium uespert
Abbreviated transcription (Latin):
tum dei unusquisq resipiscat et quẽ admodum biuo isto
cõi mens soluit. et anima relarat᷑. et tristicia omnne ex¬
ponitur ita epotato sangiẽ domini et poculo salutarr ex¬
ponat᷑. menioria ueteris homĩs et fiat obluuo conuersatdie̾
pristine secularis ut mestũ pectus ac triste quod prius p¬
catis agentib premebat᷑ diuine indulgencie leuacio re¬
soluatur quia tũt demũ potest lecifitare in eccĩa domini
bibentẽ si quod bibitur dominica mente teneat u̾itatem
nupciis de aqua uniũ fecerit nos de biuo aquã facia¬
mus/ cum sacramentũ quoq iti illiis admonere et in¬
struere nos debeat ut in sacrificiis dñicis biũ pociuẽ os¬
feranius nam qr apud iudeos defecerat grã spiritalis d¬
fecit et uinũ uinea enim dñi sabaoth dõmus isuael est
xpũs autẽ docens et ostendens gentiũ populum succedeu
et in locũ quẽ iudei perdiderant nos postinodũ merito

Expanded text:
tum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum vino isto tum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum vino isto communi mens solvitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita, epotato sanguine Domini et poculo salutari, exponatur memoria veteris hominis, et fiat oblivio conversationis pristinae saecularis, et moestum pectus ac triste, quod prius peccatis angentibus premebatur, divinae indulgentiae laetitia resoluatur: quod tunc demum potest laetificare in ecclesia Domini bibentem, si quod bibitur dominicam teneat ueritatem. Quaminus in nuptiis de aqua uinum fecerit, nos de uino aquam faciamus, cum sacramentum quoque rei illius admonere et instruere nos debeat, ut in sacrificiis dominicis uinum potius offeramus. nam quia apud Iudaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et uinum: uinea enim Domini sabaoth domus Israel est. Christus autem docens et ostendens gentium populum succedere et in locum quem Iudaei perdiderant nos postmodum merito
Abbreviated transcription (Latin):
mus anathema sit sicut piediximms. nũt iterũ dico si
quis uobis ãnũciauerit preterꝙͣ quod accepistis anathera
sit Cum ergo neq ip̃e apłs neq angelus de celo ad nũcia¬
re ꝑossit aliter aut docere pieterꝙͣ quod semel xp̃e docuit et
apłi eius ãnũciauerunt miror satie unde hoc usmupatũ
sit ut contra enuangelicã ⁊ aplicam disciplinã quibusdam
in locis̃ aqua offerat᷑. in diũto calicẽ que solo xp̃i sangiuẽ
nõ possit exp̾mere cuius rei sacramentũ nec in ꝑsalmis
tacet spẽ scũs faciens mentõem dm̃ci calicis et dicens. Ea¬
lix tuus mebrians per quã optimiꝰ calix autẽ qui iuebri¬
at utiq uino nuxtus eit neq enim aqua mebriare quẽ¬
quam potest̃ sic autẽ calix duũcus mnebriat. et noe in ge¬
uimi secularis cum diceret spũs sauccꝰ in psaliuo. Calio
tuus inebrians addidit per quam optimꝰ quod scilicetca
ritalẽ sapientiã reducat ut sapore isto seculari ad intellec¬

Expanded text:
sit. sicut praediximus, et nunc iterum dico: si qui uobis adnuntiauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. Cum ergo neque ipse apostolus neque angelus de caelo adnuntiare possit aliter aut docere praeterquam quod semel Christus docuit et apostoli eius adnuntiauerunt, miror satis unde hoc usurpatum sit ut contra euangelicam et apostolicam disciplinam quibusdam in locis aqua offeratur in dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. cuius rei sacramentum nec in psalmis tacet spiritus sanctus faciens mentionem dominici calicis et dicens: calix tuus inebrians perquam optimus. calix autem qui inebriat utique uino mixtus est. neque enim aqua inebriare quemquam potest. sic autem calix dominicus inebriat ut et Noe in Gevini saecularis, cum diceret Spiritus sanctus in Psalmo, Calix tuus inebrians, addidit perquam optimus, quod scilicet caritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellec
Abbreviated transcription (Latin):
scmm̃ ꝯsecutis ad bibendum calitẽ domini peruenit¬
ꝯremũem autẽ moueat quod cum de baptismo loq̃t
sc̾ptura diuina sitire nos dicit ac bibere quando due
in enuangelio dicat. Reati esurientes et siciente
iusticiam quia quõd auida et sicienci cupiditate su¬
cipitur plenius et uberius haurit᷑: sicut et alio lo¬
co ad somariten mulierẽ dñs loquit᷑ dicẽs omins qͥ
uiberit ex aqua ista sitiet iterum / qui autem biberit ex
aqua quani ego dedero non siciet meteriĩ quod :
partiara pasma salutaris a que sigtuificat᷑ quo se melseilz

Expanded text:
tum consecutis ad bibendum calicem Domini peruenitur. neminem autem moueat quod cum de baptismo loquatur scriptura diuina sitire nos dicit et bibere, quando et Dominus in euangelio dicat: beati sitientes et esurientes iustitiam, quia quod auida et sitienti cupiditate suscipitur plenius et uberius hauritur. sicut et alio loco ad Samaritanam mulierem Dominus loquitur dicens: omnis qui biberit ex aqua ista, sitiet iterum. qui autem biberit ex aqua quam ego dedero, non sitiet in aeternum. quo et ipso baptisma salutaris aquae significatur, quod semel scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
deo credidit et deputatum est ei ad iusticiam utiq quisq
deo credidit et fide uiuit iustus inuenitur etiam pridem
in abrabam fideli et benedictus est et iustificatꝰ osten¬
bam deo et deputatum est ei ad iusticiã cognoscẽs ergi
quia qui ex fide sunt hn sunt filii ab uale quia lene
dicti sunc cum fideli abraham̃ unde in enuangesio
inuenimus de lapidib excitari idest de gẽtib colligi
resondu et dinit sasus bodie donimi huic factar eqr¬

Expanded text:
Deo credidit et deputatum est ei ad justitiam , utique quisquis Deo credidit et deputatum est ei ad justitiam , utique quisquis Deo credit et fide vivit, justus invenitur, et jam pridem in Abraham fideli benedictus et justificatus ostenham Deo, et deputatum est ei ad justitiam . Cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt, hi sunt filii Abrahae. Providens dicti sunt cum fideli Abraham. Unde in Evangelio invenimus de lapidibus excitari, id est de gentibus colligi respondit et dixit: Salus hodie dom
Abbreviated transcription (Latin):
nũ noe biberit et sic ymaginiem dĩce passionis expresse¬
rit Item in sacerdotem melchisedech sacuficu donuinici
sacramentũ prefiguratũ iudemus scdm̃ ꝙ sc̃ptura diui¬
na testat᷑. et dicit et ecce melchisedech iex salem protulit
pauem et uiuũ fuit autẽ sacerdos domimi dei sũmi et
benedieit abraham quod autem melchisedech cipũ xp̃i
portabat declarat in psalmis spũs sauctus ex persona
patris ad filiũ dicens aute luciferum generaui te iu
scdm̃ oidiñe melchisedech. qui oido utiq hic est de facufi¬
cio illo beniens et inde descendens, quod melchisedech sa¬
cerdos dei suimi fuit ꝙ panem uiũ obtulit quod abralã
benedieit nlam quis magis sacerdos dei sũmi ꝙͣ dñs nr̃
melchisedecs obtulerat idest quod panẽ ⁊ biuũ suũ scil¬
eccorpus et sangiuem et circa abrahani illa benedictio
precedens ad nostrũ populum pertinebat. Nam si abrahã

Expanded text:
num biberit et sic imaginem dominicae passionis expressenum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote Melchisedech sacrificii dominici sacramentum praefiguratum uidemus secundum quod scriptura diuina tepanem et vinum . Fuit autem sacerdos Dei summi, et benedixit Abraham. Quod autem Melchisedech typum Christi portaret, declarat in Psalmis Spiritus sanctus ex persona Patris ad Filium dicens: Ante luciferum genui te. m ordinem Melchisedech . Qui ordo utique hic est de sacrificio illo veniens et inde descendens, quod Melchisedech sacerdos Dei summi fuit, quod panem et vinum obtulit, quod Abraham benedixit. Nam quis magis sacerdos Dei summi quam DominusMelchisedech obtulerat, id est panem et vinum, suum scilicet corpus et sanguinem? Et circa Abraham benedictio illa praecedens ad nostrum populum pertinebat. Nam, si Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
timore compessituo iusi faciat quad iuihet ffesmo m̃¬
tos uitem nos sciao ut i casice offeiendo duitndi¬
tio ieseruetur neq fiet aliud a nobie. qͣuia qudopͦ
nobis dñs puor fecit ut calix qui in cõmemoratõe eiꝰ offert᷑
mixtus unio offeratur nam cuui dicat xp̃s ego sum uitis
uera sangius xͥ non aqua utiq s uinũ: nec pocest uderi
sangius quo redempti et uiuificati suma dẽ incalice quãdo
unĩ desit caliti quod xp̃i sangius ostenditur qui scuptu¬
rarũ oĩm sacramento ac cestimonio predicat᷑. Inuenima
enim et in genesi circa sacramentum nõe hoc idem precur¬
risse et figuram dominice passionis illic extitisse. Q unũ
fuit recubaris nudis et parentib seniorib ꝙ nuditas illa
patris a mẽdio filio denudata est et foris nũciata aduob
uero maiore et mĩore contecta et cetera, quid necesse est
exsequi cũ satis non sit hoc solum complecti quod noe ti¬
pum future ueritatis figuram estendens non aquã s ui¬

Expanded text:
timere conpellitur, nisi faciat quod iubetur. Admonitos autem nos scias ut in calice offerendo dominica traditio seruetur neque aliud fiat a nobis quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix qui in commemoratione eius offertur minus uino offeratur. nam cum dicat Christus : ego sum uitis uera, sanguis Christi non aqua est utique, sed uinum. nec potest uideri sanguis eius, quo redempti et uiuificati sumus, esse in calice, quando uinum desit calici, quod Christi sanguis ostenditur, qui scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicetur. Inuenimus enim et in Genesi circa sacramentum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod fuit recubans nudis et patentibus femoribus, quod nuditas illa patris a medio filio denotata est sed et foras nuntiata, a duobus uero maiore et minore contecta, et cetera quae necesse non est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed ui
Abbreviated transcription (Latin):
per regeneratõem baptisini filios dei factos adaq̃rent
Idem de nuo precanit᷑. et aute predicitur iuudeos si sicie¬
rint et xp̃m quefierint apud nos õe potaturos idest bap¬
tisini gr̃a ꝯsecuturos/ Sicierint inquit per deserta ad
a quod in enuangelio adimpletur q̃n xp̃s qui est petra
sciuditur ictu lancee in passione qui et admonens, quĩ
per ꝓphetam sit aute prediccum clauiat et dicit si quis si¬
cit ueniat et bibat qui credit in me sicut scriptura docet
fluĩa de uentre eius fluent aque uiue atqz ut magis pos¬
sit esse manifestũ quia nõ de calice s de baptismo illic lo¬

Expanded text:
per generationem Baptismi filios Dei factos, adaquarent. per generationem Baptismi filios Dei factos, adaquarent. Item, denuo praecanitur et ante praedicitur Judaeos, si sitierint et Christum quaesierint, apud nos esse potaturos, id est Baptismi gratiam consecuturos: Si sitierint, inquit, per deserta add. Quod in Evangelio adimpletur, quando Christus, qui est petra, finditur ictu lanceae in passione: qui et admonens quid per prophetam sit ante praedictum clamat et dicit: Si quis sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Atque, ut magis posset esse manifestum quia no
Abbreviated transcription (Latin):
copͥmitu b̃i utiq meutio idẽo ponit ut domim¬
niꝗ
angius bniũ intelligat̾. et quod in calite dominico postea
manfestatũ ẽ propłietis anũciantib predicaretur. tor¬
cularis quoq calcatio et pressura texatur. quia quonĩo
ad potandum uinũ ueniri non pocest. nisi botrus calce¬
tur aute et p̾matur sic nec nos sangniem xp̃i posse¬
nius bibere isi prus xp̃us calcatus fuisset et pressus ⁊
calcẽ prior liberet. ꝙ croedentib propinaret. quocienstũ¬
qr aqua fola in sc̃pturis scĩs noĩat᷑ baptisina predicat᷑
Apud esaxam significari iudemus/ nolite inquit piłore
menũsse et antiqua nolite reputare ecce ego facio noua
que nũc orientur cognoscitis et faciam in deserto uiam
et flumina in loco mnaquoso adaquare genus meuui
electã plebem meã quam acquisiui ut birtutes meas
expoueret. preuũciauit illic per prophetami deus qͦd
apud gentes in locis que inaquosa prius fuissent fluĩa
postmodum redundarent et electum gens dei idest

Expanded text:
imitur? uini utique mentio ideo ponitur, ut Domini sanguis uino intellegatur et quod in calice dominico postea manifestatum est prophetis adnuntiantibus praedicaretur. torcularis quoque calcatio et pressura taxatur: quia quomodo ad potandum uinum ueniri non potest nisi botruus calcetur ante et prematur, sic nec nos sanguinem Christi possemus bibere, nisi Christus calcatus prius fuisset et pressus et calicem prior biberet,  aqua sola in Scripturis sanctis nominatur, Baptisma praedicatur, ut apud Esaiam significari videmus: Nolite, inquit, priora meminisse et antiqua nolite reputare: ecce ego facio nova quae nunc orientur, et cognoscetis, et faciam in deserto viam, et flumina in loco inaquoso adaquare genus meum electum, plebem meam, quam acquisivi, ut virtutes meas exponeret . Praenuntiavit illic per prophetam Deus quod apud Gentes in locis quae inaquosa prius fuissent, flumina postmodum redundarent et electum genus Dei, id est
Abbreviated transcription (Latin):
faiebat subito deficiat nõne ad fontom ꝑgit᷑ ut illic
defectoĩs Racio nostat᷑ ut ͫ ne arescentibus benis in
capite unda siccauit an nõ integra inde et plena ꝑ¬
curiere sui medio itmere desciterit ut si uicio int̾rup¬
ti aut bibuli canalis effectũ est quominus ꝯtinuo ꝑse
usũ acq ad ppotũ ciuitatis aqua collecta ad ubertatem
oportet dei sacerdotes pcepta diuina seruantes ut si
in aliquo mitauit᷑ et bacillauit u̾tas ad origniẽ diũcã
et ad enuãgelicã acꝙ aplitam tradicdom Reuertam̃
et inde surgat actus nũ Racio Gude et ordo et origo
surrexit ¶ Tracitũ est enũ nobis ꝙ sit unus deus et
xp̃us unus et una spes et fides una et una ecclã et
baptisia bnũ non insi in una eccłiã constitutũ aqua
unitate quisq discessenit cum heretias neccesse est In¬
ueniatur ¶ Quos dum contra eccliãm uendicat sacra¬
auontũ diuine tradicoiẽ impugnat Cuius unitatis

Expanded text:
fluebat subito deficiat, nonne ad fontem pergitur, ut illic fluebat subito deficiat, nonne ad fontem pergitur, ut illic defectionis ratio noscatur, utrumne arescentibus uenis in capite unda siccauerit an uero integra inde et plena procurrens in medio itinere destiterit, ut si uitio interrupti aut bibuli canalis effectum est quo minus aqua contiusum adque ad potum ciuitatis aqua collecta eadem ubertatoportet Dei sacerdotes praecepta diuina seruantes, ut si in aliquo nutauerit et uacillauerit ueritas, et ad originem dominicam et ad euangelicam adque apostolicam traditionem reuertamur et inde surgat actus nostri ratio unde et ordo et origo surrexit. Traditum est enim nobis quod sit unus Deus et Christus onus et una spes et fides una et una ecclesia et baptisma unum non nisi in una ecclesia constitutum, a qua unitate quisque discesserit cum haereticis necesse est inueniatur, quos dum contra ecclesiam uindicat, sacramentum diuinae traditionis inpugnat. cuius unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis manet que sunt uera teneamꝰ sit aut̃ scudio pie¬
sumperĩs et ꝯtumatie ut quis magis sua pͣua et falsa de¬
fendat ꝙͣ alterio recta et uera consenciat eiii gspiciẽns
lis aũt est ille qui est ad discendũ paciencia leuis et
mictis ¶ Oportet eiũ epos non tm̃ docere sed et discere
qr et ille meliꝰ docet qui cotidie crescit et proficit dis¬
cendo meliora ¶ Quod ip̃m̃ quoq idem aplus paulus
docet et pͥmouet ut si alii residonti meliꝰ ⁊ euelatum
fuit̾ p̾or taceat mi compondio est aũt apud Religioses
et simplices mẽtes et errorẽ deponere et inuenire acq
eruere u̾dtatem ¶Nam si ad diuine tradicoiẽ caput et
originẽ seuertam̃ cessat eiror humanꝰ et sacramẽtoꝵ
celestiũ rõe ꝑspecta quidquid sub caligine ac nubs
tenebrars obscurũ latebat in lucem ud̾tatis apitur.
Si canalis aquã ducens qui copiose p̾s et largitꝰ pio¬

Expanded text:
in nobis manet, ea quae sunt uera teneamus. Fit autem studio praein nobis manet, ea quae sunt uera teneamus. Fit autem studio praesumptionis et contumaciae ut quis magis sua praua et falsa defendat quam ad alterius recta et uera consentiat. cui rei prospiciens bbilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora. quod ipsum quoque idem apostolus Paulus docet et praemonet, ut si alii sedenti melius reuelatum fuerit prior taceat. in conpendio est autem apud religiosas et simplices mentes et errorem deponere et inuenire adque eruere ueritatem. nam si ad diuinae traditionis caput et originem reuertamur, cessat error humanus et sacramentorum caelestium ratione perspecta quidquid sub caligine ac nube tenebrarum obscurum latebat in lucem ueritatis aperitur: ut si canalis aquam ducens qui copiose prius et largiter pro
Abbreviated transcription (Latin):
fides si euscodimꝰ xp̃i p̾cepta si in corruptam acq
in maculatam sponse eius sancitatom tuem̃ si heieñt
cum uen̾i̾t filius hoĩs ãueniet fidem in t̾ram¶ Qui
fideles dei milites sumiꝰ et qui deo side ac religione
sincera militamus coĩssa nobis castra fideli uirtute
ẜuemꝰ nec ꝯsuetudo que apud quosdam obrepserat
impedue debet quonũꝰ ueritas prenaleat et falsitas¬
uincat nam consuetudo sine ueritate netustas erroris
est propt̾ quod relicto erroie sequam᷑ ueritatẽ scientes
quia et apud hesdram ueritas uicit sicut scriptum est
ueritas ualet et inualescit in et̾nũ et uiuit et obtinet
in selã sclõꝵ ¶ Nec est apud eam acciꝑe ꝑsonam
iuimicicia sed fortitudo et Regnũ et maiestas et pote¬
stas onĩũ sct̃oꝵ benedictũs deus uere deitatis qͣlon
et dicit ¶ Ego sum ueritas ꝓꝑt̾ quod̾ si i xp̃o sumꝰ
et xp̃m in nobis habemꝰ si manemus in u̾i̾tate et u̾i̾tas

Expanded text:
fidei, si custodimus Christi praecepta, si incorruptam atque fidei, si custodimus Christi praecepta, si incorruptam atque inviolatam sponsae ejus sanctitatem tuemur, si haerent scum venerit filius hominis, inveniet fidem in terra ? quia fideles Dei milites, qui Deo fide et religione sincera militamus, commissa nobis divinitus castra fideli virtute servemus. Nec consuetudo quae apud quosdam obrepserat impedire debet quominus veritas praevaleat et vincat. Nam consuetudo sine veritate vetustas erroris est. Propter quod, relicto errore, sequamur veritatem, scienquia et apud Hesdram ueritas uicit, sicut scriptum est: ueritas manet et inualescit in aeternum et uiuit et optinet in saecula saeculorum. nec est apud eam accipere persoius iniquum, et fortitudo et regnum et maiestas et potestas omnium saeculorum. benedictus Deus ueritatis. quam suo dicit: ego sum ueritastum in nobis habemus et si manemus in ueritate et ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
deo qui hereticoꝵ amicos et inimicos xp̃ianoꝵ sac̾ detre
dei u̾tatem xopd et eccłiẽ unitatem tenentes abstinẽ eo
putat ¶ Si sit honor deo dat᷑ si sit acultorib euis et sa¬
cerdotibus timor dei et disciplina seruat᷑ ¶abiciamus
arma manꝰ demꝰ on captiuitatem eradanus diabols or¬
dimacõom euuãgelii dispoierẽm xp̃i maiestatom dei diui¬
succũbat et cedat eccliã hereticis lux tenebris sideo
ꝓfidie spes desꝑatoni racio enori in mortalitas morti
oberius excrescunt et dũ serpentino crmibus pullulãt
adu̾sꝰ eccuam dei maioribus uiribus uenenoꝵ uñus ep
qomunt dum illius aduocacõe quoꝵdam et auitorieas
prestatur et firmitas dum baptisma eoꝵ deffenditur
dum fides dum ueritas prodicur dum id quod contra¬
eccłiam foris enitit᷑ in ip̃a eccliã uendicat᷑ ¶ Quod si apᵈ
nos frate cauissime dei timor est si in nos prenalet

Expanded text:
Deo qui haereticorum amicus et inimicus Christianorum sacerdotes Deo qui haereticorum amicus et inimicus Christianorum sacerdotes Dei ueritatem Christi et ecclesiae unitatem tuentes abstinendos putat? si sic honor Deo datur, si sic a cultoribus eius et sacerdotibus timor Dei et disciplina seruatur: abiciamus arma, manus demus in captiuitatem, tradamus diabolo ordinationem euangelii, dispositionem Christi, maiestatem Dei, diuisuccumbat et cedat ecclesia haereticis, lux tenebris, fides perfidiae. spes desperationi, ratio errori, immortalitas morti, uberius excrescunt, ut serpentinis crinibus pullulantes aduersus ecclesiam Dei maioribus uiribus uenenorum suorum uirus expromunt, dum illis aduocatione quorundam et auctoritas praestatur et firmitas, dum baptisma eorum defenditur, dum fides, dum ueritas prodiEcclesiam foris geritur intus in ipsa Ecclesia vindicatur. IX. Quod si est apud nos, frater dilectissime, Dei timor, si tenor praevalet