comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est corpꝰ dñi ex sp̃u sco. ẽẽ. creditur: sic̃
ȩuangłista matħs tradidit. Xp̃i uero
generatio sic fuit. Cum desponsata ẽęt.
maria mater eius ab ioseph: antequã
conuenirent inuenta est habens in u¬
cum ȩ̃ȩt homo iustus. & nollet eam¬
culte dimitterȩ. Hoc autem eo cogitan¬
te : eccȩ angłs dñi in somnis uisus est
ad ioseph dicens. Ioseph fili dauid: ne ti¬
meas reciperȩ mariam uxorem tuam.
Quod enim exea nascetur: de sp̃u sc̃o est.
Et licet sapientia salomonis in ꝓuerbiis
de corpore saluatoris diceret. Sapien¬
cia edificauit sibi domum: & hic pro-¬
fitetur unigenitum creatorem corꝑis
itur credit. Neq enim scriptura circa
trinitatem discrepat. unam eandemq
oꝑationem eiꝰ factam ubiq docens. De
lem audisset dicentem. ęccȩ tu in ute¬
ro habebis & paries filium. & uocabis
nomen eius iħm: & cetera. Et cum in¬
terrogasset. quomodo erit istud. quia

Expanded text:
est corpus Domini, ex Spiritu sancto esse creditur, sicut est corpus Domini, ex Spiritu sancto esse creditur, sicut evangelista Matthaeus tradidit: Christi generatio sic fuit. Cum desponsata esset Maria mater ejus a Joseph, antequam convenirent, inventa est in ucum esset homo justus, et nollet eamculte dimittere. Haec autem eo cogitante, ecce angelus Domini in somnis visus est a Joseph dicens illi: Joseph, Fili David, ne timeas recipere Mariam uxorem tuam: quod enim ex ea nascetur, de Spiritu sancto est . Et licet Sapientia Salomonis in Proverbiis, de corpore Salvatoris diceret, Sapientia aedificavit sibi domum , et hic profitetur unigenitum creatorem corporiitur, credit. Neque enim Scriptura circa Trinitatem discrepat, unam eamdemque operationem ejus factam ubique docens. Denlem audisset dicentem: Ecce in utero habebis, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum , etc.; et cum interrogasset, Quomodo erit istud, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Non es mentitus sp̃ui sc̃o. sed deo : Aut
hominib : sed deo. ut sequentia ratio
habebat : qmͣ ds hoc sc̃is suis cradidit.
et saperȩ &e profiteri. Quem ad modũ
cum a filiis isrł spreto illo magno sa¬
muhelȩ petebatur rex mestusq eȩt.
dixit ad eum ds. Non cȩ spreuerunt :
sedme. Et talib quidem uerbis: Petr̾
non est usus. Sedcum ananias & uxor
ex his qui decipi putabatur : Petrꝰ dixit.
Quid quod temptauit sathanas menti¬
ri te sp̃ui scoͬ : Nones mentitus homi-¬
nibꝰ: sed deo. Sic sane & ad saphiram
ingressam continuo: dixit. Quid. qđ
conuenit uobis temptare sp̃m dñi:
Et patri quidem & filio. et sp̃ui sco fide¬
les uiuerȩ scã eloquia nos docent: sicͣ
paulus ad romanos scribit. Quod autͣ
mortuum est peccato: mortuum est
semel. Quod autͣe uiuit: uiuit deo.
Et rursum. Ut hi qui uuiunt. iam noͣ
sibi uiuant. sed ei qui pro ipsis mortu¬
us est : et resurrexit. Et rursum. incre

Expanded text:
non es mentitus Spiritui sancto, sed Deo; aut dnon es mentitus Spiritui sancto, sed Deo; aut dhominibus, sed Deo, ut sequentia ratio habeat: Quoniam Deus sanctis suis hoc tradidit et sapere et profiteri, quemadmodum cum a filiis Israel, spreto illo magno Samuele, rex petebatur: moestusque esset, dixit ad eum Deus: Non te 312 spreverunt, sed me . Et talibus quidem verbis Petrus non est usus; sed cum Ananias et Saphe, unus ex his qui decipi putabantur Petrus dixit: Quid quod tentavit Satanas mentiri Spiritui sancto? non es mentitus hominibus, sed Deo. Sic sane et ad Saphiram ingressam continuo dixit: Quid quod convenit vobis tentare Spiritum Domini? Et Patri quidem, et Filio, et Spiritui sancto fideles vivere sancta eloquia nos docent, sicut Paulus ad Romanos scribit: Quod autem mortuus est peccato mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo . Et rursum: Ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Et rursum increp
Abbreviated transcription (Latin):
cur non sicut magnum et diuinum
et trinitatę dignum. de spu sc̃o nos
opinari oportet. quantum adhu¬
manam possibilitatem est : Quid
uero cogitabimus iterum audien¬
tes paulum ad corinthios de spũ scri¬
bentem. an nescitis quia corpora ũra
templum est sp̃ͣs sc̃i qui in uobis est.
aliquo ex creaturis propria ẽe dicun¬
tur. & qualia dedeo. talia de sp̃u scri¬
berent sciͣ: si creatio ẽęt. Quid uero
faciemꝰ. audientes petrum dicentem
ad ananiam. quid quod temptauit
sathanas cor tuum mentiri sp̃iu sc̃o.
et subtrahens de pretio fraude: non
es hominib mentitus. sed deo. Dicent
regem dehonestant. Iuib dicemus.
Ergo & illi apło mencientes. non nȩ dõ
mentiti sunt. Aut qui apłos recipiunt.
nonne dm̃ recipiunt : Sicut dñs ad
apłos ait. Qui recipit uos: me recipit.
Qui uero me recipit: recipit eum qui
me misit. O portebat ergo petrum
memorantem. quid quod temptauit
sathanas cor cuum mentiri spͣui sc̃o :

Expanded text:
cur non si quid magnum et divinum cur non si quid magnum et divinum et Trinitate dignum de Spiritu nos opinari oportet, quantum ad humanam possibilitatem est? Quid vero cogitabimus iterum audientes Paulum ad Corinthios de Spiritu scribentem: An nescitis, quia corpora vestra templum est Spiritus sancti, qui in vobis est, aliquo ex creaturis proprie esse dicuntur; et qualia de Deo, talia de Spiritu scriberent sancto, si creatio esset? Quid vero faciemus audientes Petrum ad Ananiam dicentem: Quid quod tentavit Satanas cor tuum ut mentireris Spiritui sancto, et subtraheres a pretio fundi? Non es mentitus hominibus, sed Deo . Sed dicent Regem certe dehonestant. Quibus dicimus: Ergo et illi apostolis mentientes, nonne Deo mentiti sunt? aut qui apostolos recipiunt, nonne Deum recipiunt? sicut Dominus ad apostolos ait: Qui recipit vos, me recipit: qui vero me recipit, recipit eum qui me misit . Oportebat ergo Petrum memorantem: Quid quod tentavit Satanas cor tuum mentiri Spiritui sancto?
Abbreviated transcription (Latin):
tem dico in xp̃o iħu. non mentior
testimonium michi ꝑhibente con¬
scientia mea in spu scõ. Et inisaia
dñs. filios genui et exaltaui: ipsi uͦ
me spreuerunt. & in euangłio uero.
Quod natum est decarne: caro est. &
quod natum est ex sp̃u: sp̃s est. quia
dñs spͣs est. Et rursum. Sp̃s ubi uult
spirat. & uocem eiꝰ audis. et nescis un-¬
de ueniat : et quo eat. sic est omĩs qui
dignitatem: In principio quidem
euangłii ioħs desaluatore. & dehis qͥ
crediderunt : ait. Quotquot recepe¬
runt eum: dedit eis potestatem filios
dei fieri: his qui credunt in nominȩ
luntate uiri: sed ex deo nati sunt. De
generatione quoq fidelium exponens
ens quod eos qui insȩ credunt. Hoc est
qui accipiunt eum ex sp̃u sc̃o. regene¬
rari oportet dicens. Ne mireris: quia
dixi. oportet uos nasci denuo. Sp̃s
ubi uult spirat : & uocem eiꝰ audis. &
lesti generatione generantur ex sp̃ũ
sc̃o regenerati. ex dõ sunt generati.

Expanded text:
tem dico in Christo Jesu, non mentior, tem dico in Christo Jesu, non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea in Spiritu sancto . Et in Isaia Dominus: Filios genui, et exaltavi: ipsi vero me spreverunt . In Evangelio vero: Quod natum est de carne, caro est: et quod natum est de Spiritu, sanctum est, quia Deus Spiritus est . Et rursum: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat vel quo eat. Sic est omnis qui dignitatem? Nam in principio quidem Evangelii Joannes de Salvatore, et de his qui crediderunt ait: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui credunt in nomine luntate viri, sed ex Deo nati sunt . De regeneratione quoque fidelium exponens ens, eos qui in se credunt, hoc est qui accipiunt eum, a Spiritu sancto regenerari oportere dixit sic: Ne mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audlesti regeneratione generantur ex Spiritu sancto generati, ex Deo sunt generati,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic equidem ꝑse ipsum pater. sic desalua¬
tore ait. Hic est filius meus: in quo
complacui. filius uero antequam cõ¬
uersaretur inter homines. singłis qui¬
busq scoͬrum locutus est: & post incę¬
płos ait. Segregate michi barnaban
et saulum: ad opꝰ quod uocaui eos.
Et propheta quidem iez echiel contͣ
ueterem popłm clamans: dicit. &
contristabas mȩ in his om̃ĩb dicit
dñs. Paulus uero scribit ad nouellũ
popłm. Nolite contristare sp̃m dei :
in quo signati estis indiem redempti¬
onis. Et dauid nichil hominꝰ contra
iudeos dicit. Et exacerbauerunt
eum in deserto. Isaias uero de eisdem
ait. Ipsi uero contumaciter egerunt :
experimentum queritis eiꝰ qui in
mȩ loquitur xpͣs: Et rursum. Mu¬
lier ligata est quanto tempore iur
eiꝰ uiuit. si autem mortuus fuerit
uir: liberata est: cui uult nubat tan¬
tum in dño. Beatior autem erit :
si sic ꝑmanserit scđm meam senten¬
tiam. Uideor enim. et ego spm dei
habere. & ad romanos dicit. Uerita¬

Expanded text:
Sic equidem per seipsum Pater de Salvatore ait: Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui . Filius vero antequam conversaretur inter homines, singulis quibusque sanctorum locutus est, et post asceulos ait: Segregate mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod vocavi eos . Et propheta quidem Ezechiel contra veterem populum clamans, dicit: Et contristabas me in his omnibus, dicit Dominus . Paulus vero scribit ad novellum populum: Nolite contristare Spiritum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis . Et David nihilominus contra Judaeos dicit: Et exacerbaverunt Dominum in deserto . Isaias etiam de iisdem ait: Ipsi vero contumaciter egerunt, eexperimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christi ? Et rursum: Mulier ligata est quanto tempore vivit vir ejus, si autem mortuus fuerit vir, liberata est; cui vult nubat, tantum in Domino. Beatior autem erit, si sic manserit secundum meam sententiam: videor enim et ego spiritum Dei habere . Et ad Romanos dicit: Verita
Abbreviated transcription (Latin):
edocet : Quid igitur de sp̃u sco qͥsqͣ.
Et dñs in psalmo. arguam te. & statu
Si autem iero. mittam paraclitum ad
uos. & cum uenerit. ille arguet mũ
dum de peccato. & de iusticia et de
iuditio. & quem admodum in isaia
de conuersatione unigeniti inter ho¬
mines: audiuimꝰ. Exiet uirga de
radice iesse : & flos de radice eius ascẽ¬
det. & requiescet suꝑ eum sp̃s dñi:

Expanded text:
edocet? Quid igitur de Spiritu sancto quisquam edocet? Quid igitur de Spiritu sancto quisquam Et in psalmo: Arguam te et statuaentem: Si autem iero, mittam Paraclitum ad vos; et cum venerit ille, arguet hunc mundum de peccato, et de justitia, et de judicio . Et quemadmodum in Isaia, de conversatione unigeniti inter homines audimus: Exibit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet in e
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. et nos ꝑ ipsum. & habemꝰ qđ ẽ
maius intota creatura. et gloriosius¬
quod est corpꝰ dñi. net non & om̃s sc̃os
sp̃u eẽ. scoͣs. cur non quȩ de patre &
ue uel nefas impiis hoc ẽẽ. uidetur.
ergo sicut credunt inpatre & filio.
ita credant in sp̃u sco. et sicut babti¬
tant in nomine patris & filii: ita bab¬
babtizent. qui sic putant aut non
uident inscripturis sc̃is trinitatis
unitatem : Scripsit namq ad ephe¬
sios beatissimꝰ paulus. Propterea sus¬
cipite cota arma dei: ut possitis re¬
sistere indiȩ malo. Et cum omĩa ꝑ¬
tate. & calciati pedes in preparatio¬
ne euangłii pacis. Suꝑ hȩc omĩa
accipientes scutum fidei. & galeam
salutaris accipite. & gladium spͣs qd̵
est uerbum dei. Eccȩ tota arma
et galea filii. Ipse enim ẽ salutaris.
sicut dixit ysaias propheta. Et ui¬
debit omis caro: salutarȩ dei nrͣi.
Gla dius uero sp̃s sc̃i. num quid destitit
a trinitate. num quid non trinitate

Expanded text:
omnia, et nos per ipsum : et habemus quod majus est tota creatura et gloriosius, id est corpus Domini, nec non et omnes sancto Spiritu esse sanctos: cur non quae de Patre et ve vel nefas impiis hoc esse videtur, ergo sicut credunt in Patrem, et Filium, non ita credant in Spiritum sanctum: et sicut baptizant in nomine Patris et Filii, non ita bapbaptizent, qui sic sapiunt, non videntes in Scripturis sanctis Trinitatis unitatem. Scripsit namque ad Ephesios beatissimus Paulus: Propterea suscipite tota arma Dei, ut possitis resistere in die maligno: et cum omnia ptate, et calceate pedes in praeparatione Evangelii pacis: super haec omnia accipientes scutum fidei, et galeam salutaris accipite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Ecce totam armaturam et galeam Filii: ipse enim est salutaris: sicut dixit Isaias propheta: Et videbit omnis caro salutare Dei nostri . Gladius vero Spiritus sancti, nunquid destitit a Trinitate? nunquid non unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona filii. cum isaias dicit. Hȩc dicit
dñs. Propter uos semꝑ blasphematur
nomen meum ingentib. Propterea
men meum: quia ego ipse qui lo
Hȩc dicit sp̃s sc̃s. Uirum hunc cuius
est iste cingulus: sic ligabunt in ihe¬
rłm uidei. & tradent in manus gen-¬
tium. Paulus autem ad timotheum
scribit. Sp̃s autem manifeste dicit. Ir
in nouissimis temporib discedent qui¬
dam afide. attendentes spiritib sedu

Expanded text:
persona Filii? cum Isaias dicit: Haec dicit persona Filii? cum Isaias dicit: Haec dicit Dominus: Propter vos semper blasphematur nomen meum in gentibus: propterea men meum, quia ego sum: ipse qui loqHaec dicit Spiritus sanctus: Virum hunc, cujus est 310 iste cingulus, sic ligabunt in Jerusalem Judaei, et tradent in manus gentium . Paulus autem ad Timotheum scribit: Spiritus autem manifeste dicit, quia in novissimis temporibus discedent quidam a fide, attendentes spiriti
Abbreviated transcription (Latin):
et dm̃ patrem qui suscitauit eũ a mor¬
tuis. sp̃s tamen sc̃s misit paulum &
barnaban probatos ad predicandũ
ptura sic. Frant autem antiochiȩ
in eccła ꝓphete & doctores: in quib
erat barnabas. et simeon qui uoca¬
batur niger. & lucius cirinensis. &
manes quoq qui erat herodis tetrar¬
chȩ collactaneus: & saulus. Ministrã
tes imposuerunt eis manꝰ : & dimi¬
serunt. Qui missi ab sp̃u scõ: descen¬
derunt in seleutiam. & inde naui-¬
gauerunt cyprum: & sic deinceps
predicatio gentib ꝑ paulum facta
exponitur. Et est quidem quando
ex ꝑsona patris locuntur prophete:
sicut dauid in psalmis ait. Semel
iuraui in scoͬ meo si dauid menciar.
semen eius in eternum manet: & se¬
des eiꝰ sicut sol ante me. & rursum.
Defructu uentris cui: ponam suꝑ se-¬
dem tuam. Sicut & petrus ait. Pro¬
pheta cum ȩ̃ęt dauid. & sciret quia
iure iurando iurasset illi ds. de fructu
lumbi eius sederȩ xp̃m scd̃m carnem:¬
suꝑ thronum suum. Quando uero ex

Expanded text:
et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis : Spiritus tamen sanctus misit Paulum et Barnabam probatos ad praedicandumptura sic: Erant autem Antiochiae in Ecclesia prophetae et doctores, in quibus erat Barnabas, et Simon qui vocatur Niger, et Lucius Cyrenensis, et Manahen quoque, qui erat Herodis Tetrarchae collacttes, imposuerunt eis manus et dimiserunt: qui missi a Spiritu sancto descenderunt Seleuciam, et inde navigaverunt Cyprum . Et sic deinceps praedicatio gentibus per Paulum facta exponitur. Et est quidem quando ex persona Patris loquuntur prophetae. Sic David in psalmis ait: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar: semen ejus in aeternum manebit, et sedes ejus sicut sol ante me . Et rursum: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Sicut et Petrus ait: Propheta cum esset David, et siureiurando iurasset illi Deus de fructu lumbi eius sedere super sedem esuper thronum suum . Quando vero ex
Abbreviated transcription (Latin):
lam arguet : sed iudicabit humili
iuditio. & redarguet suꝑbos. et eripi¬
et humiles terrȩ. & ꝑcutiet terram
ficiet impium Igitur & conuersatu
inter homines eum uidemus. & sp̃m
sed uidere in scđm eius aduentum
expectamus. Sic itaq &e de sp̃u sc̃o
audientes consideremꝰ. Ipse enim fili
est dei: qui dixit. Et cum uenerit
paraclitus. arguet hunc mundum.
de peccato. & de iusticia. et de iuditio.
carne. sed constituens cum diuinitate
sua eum qui uniuersitatem implet.
cum sit unctio suꝑcarnem suam. Sic
sane & dauid audiuimꝰ cantantem &
dicentem. Quo ibo aspu tuo. & quo
a faciȩ cua fugiam : dut non ta̾quã
iudicem sp̃m expectans. istas emittit
audiuimus eum in nonagesimo quar¬
to psalmo dicentem de deo. Hodiȩ si¬
uocem quidem eiꝰ audieritis. nolite
obdurare corda uͬra. sicuti in exacer¬
bationȩ scđ̾m diem temptationis in¬

Expanded text:
am arguet, sed judicabit humili judicio, et redarguet superbos, et eripiet humiles terrae, et percutiet terram ficiet impium . Igitur et conversatum eum inter homines videmus, et spiritum sed videre in secundo ejus adventu exspectamus. Sic itaque et de Spiritu sancto audientes consideramus: Ipse enim Filius est Dei, qui dixit: Et cum venerit Paraclitus, arguet hunc mundum de peccato, et de justitia, et de judicio . carne, sed continens cum divinitate sua eum qui universitatem implet, cum sit unctio super carnem suam. Sic sane et David audivimus cantantem et dicentem: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam ? Aut non tanquam judicem spiritum exspectans istas emittit audivimus eum in nonagesimo et quarto psalmo dicentem de Deo: Hodie quidem si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, sicut in exacerbatione s
Abbreviated transcription (Latin):
qua clamabant. & domus impleta eͣ.
fumo: & dixi. O miser ego. qmͣ com¬
punctus sum : quia cum sim homo.
et inmunda labia habeam. &e in me-¬
dio quoq popłi in munda labia ha¬
bentis ego habitem. regem dñm saba¬
och ego uidi oculis meis. Et missus ad
me est unus deseraphim: & in ma¬
nu habebat carbonem quem forci¬
pe tulerat de altari. et cetigit os meu̾
et dixit michi. Eccȩ tetigit istud la¬
bia tua: & ait Ecce auferet iniquita
tes: & peccatum tuum mundabit. &
ego audiui uocem dñi dicentis. Qũe
mittam. et quis ibit ad popłm istum:
Et dixi. Ecce ego. Alitte me. & dixit
michi. Uade ad populum istum. &
dic ei. Aure audietis. & non intellige

Expanded text:
qua clamabant, et domus impleta est qua clamabant, et domus impleta est fumo. Et dixi: O miser ego, quoniam compunctus sum: quia cum sim homo, et immunda labia habeam, et in medio populi immunda labia habentis ego habitem, regem Dominum Sabaoth ego vidi oculis meis. Et missus est ad me unus de seraphim, et in manu habebat carbonem, quem in forcipe sumpsit ab altari, et tetigit os meum, et dixit mihi: Ecce tetigit istud labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata tua emundabit. Et ego audivi vocem Domini, dicentis: Quem mittam et quis ibit ad populum istum? Et dixi: Ecce ego, mitte me. Et dixit mihi: Ito ad populum istum, et dic ei: Aure audietis, et non intell
Abbreviated transcription (Latin):
omne genu flectatur. et omĩs linga
confiteatur. quia dñs iħs xpͣs in gła
est dei patris. Quod si hi qui innomi¬
nȩ iħu xp̃i flectunt genua filium
glorificant cum patre. cur hi qui
in sp̃u patrem & filium adorant. noͣ
adorabunt eum.cum patre. et filio.
et sp̃u sc̃o : Si itaq audiuimꝰ moẏsen
dicentem. dñm dm tuum ad orabis.
et illi soli seruies. scimus pnunciari
cum deo filium. &e sp̃m. Et ne tãquͣa
non scripta memorantes. & de nͣro loqͥ
uideamur: demonstranda est eis cęle-¬
stium uirtutum adoratio. Et sicut
illi emulatores effecti. sic & uenerari
discant et adorare. quem uisum uolu̾t
Ysaie in templo laudare. & ad orare.
et clarificare. seraphin. patrem ne an
filium : forte enim aures obstruent
si audiant. an sp̃m sc̃m. Isaias enim ait.
Et factum est anno quo mortuus est
stabant in circuitu eiꝰ. sex alȩ uni. et
bant faciem. duab uero pedes. & dua¬
bus uolabant. &e clamabant ad alte¬
eius. Et eleuatum est limen exuoce

Expanded text:
omnes genua flectant, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris . Quod si hi, qui in nomine Jesu Christi flectunt genua, Filium glorificant cum Patre, cur hi qui in Spiritu Patrem et Filium adorant, non adorabunt eum cum Patre, et Filio, et Spiritu sancto? Si itaque audivimus Moysen dicentem: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , scimus pronuntiari cum Deo Filium et Spiritum. Et ne tanquam non scripta memorantes, et de nostro loqui videamur, demonstranda est coelestium virtutum adoratio, et sicut  illi aemulatores effecti, sic et venerari discent et orare. Quem visum volunt Isaiae in templo laudari, et adorari, et glorificari a seraphim, Patremne an Filium; forte enim aures obstruent si audiant et Spiritum sanctum. Isaias enim ait: Et factum est anno quo mortuus est stabant in circuitu ejus, sex alas habens una, velabant faciem: duabus vero pedes, et duabus volabant, 318 et clamabant alteejus, et levatum est limen ex voce
Abbreviated transcription (Latin):
puli huius: & aurib suis grauiter au¬
dierunt. &e oculos suos clauserunt
ne forte uideant ocłis &e credant. et
aurib audiant. & corde credant. et
conuertantur. et sanem illos. & dixi.
Usquequo dñe : Que igitur hunc ẽȩ
uolunt : asserant. Dicent enim forte
scriptum. Et propterea non poterãt
crederȩ in iħm : quia dixit ysaias ꝓ¬
pheta. Excecauit eorum oculos. & he¬
betauit eorum cor: ne forte uideant
oculis et intelligant corde. et conuer¬
tantur. & sanem illos. Hȩc gͥ dixit
ysaias. cum uidisset głam eius: & lo¬
cutus est de eo. Et quid facient de
paulo. qui spm scm dicit in illa gła
uisum ẽẽ. ysaiȩ. & locutum eẽ ei. et mi¬
sisse eum ad populum supra dicta
dicere : Scriptum est enim sic in ac̾¬
tibus apłorum. Conuenientes aũ ad
alterutrum uidei dimittebantur :
dicente paulo uerbum unum. Quia
bene sp̃s sc̃s locutus est ad patres no¬
stros ꝓprophetam isaiam dicens. Ito¬
audietis. & non intelligetis. & uidẽ¬

Expanded text:
puli hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne forte videant oculis et credant, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem illos. Et dixi: Usquequo Domine ? Quem igitur hunc esse volunt, afferant, dicent enim forte scriptum est: Et propterea non poterant credere in Jesum, quia dixit Isaias propheta: Excaecavit eorum oculos, et hebetavit eorum cor, ne forte videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Haec igitur dixit Isaias, cum vidisset gloriam ejus, et locutus est de eo. Et quid facient de Paulo, qui Spiritum dicit in illa gloria visum esse Isaiae, et locutum esse ei, cum misisset eum ad populum supradicta dicere? Scriptum est enim sic in Actibus apostolorum: Convenientes autem ad alterutrum Judaei dimittebantur, dicente Paulo verbum unum: Quia bene Spiritus sanctus locutus est ad Patres vestros per prophetam Isaiam, dicens: et non intelligetis, et viden
Abbreviated transcription (Latin):
cant suꝑ eum pacem. & non est pax
data in ore eorum: & suscitauerunt
suꝑ eum bellum. Propter ea nox
uobis erit ex iusu: & cenebre uob̾
erunt exdiuinatione. Et occidet
sol suꝑ ꝓphetas. & tenebrosa cadet
suꝑ eos dies: & confundentur qui ui¬
dent somnia & ridebuntur diuini.
& detrahent dehis om̃s isti. eo quod
non sit qui exaudiret eos. nisi ego in
plena uirtute & in spͣu dñi cum
iuditio et potentia adnunciare
la cob iniquitates suas: & isrł pecca
trinitatem predicantes sc̃os. & nuͣ¬
qua sp̃m sc̃m uniuersitati que ꝑ
filium facta ẽ. connumerantes. sed
cum patre & filio eum ꝓfitentes.
Quod si saluatoris instructio ut ai¬
unt mouit eos dicentis. Hȩc est au¬
tem uita eterna. ut cognoscant te
solum uerum dñm. & quem misi
sti iħm xpͣm. & non ꝑhibentis ut
cognoscant & spm sc̃m. satis fiet illis
centem. Si diligitis me mandata me¬
a seruate: et ego rogabo patrem.
et alium paraclitum dabit uobis.

Expanded text:
cant super eum pacem, et non est pax cant super eum pacem, et non est pax data in ore eorum, et suscitaverunt super eum bellum. Propterea nox vobis erit ex visu, et tenebrae vobis erunt ex divinatione, et occidet sol super prophetas, et tenebricabit super eos dies, et confundentur qui vident somnia, et irridebuntur divini, et detrahent de his omnes isti, eo quod non sit qui exaudierit eos. Nisi ego in plena virtute et in Spiritu Domini, cum judicio et potentia annuntiare Jacob iniquitates suas, et Israel peccatTrinitatem praedicantes, et nunquam Spiritum sanctum universitati, quae per Filium facta est, connumerantes, sed cum Patre et Filio eum profitentes. Quod si Salvatoris instructio, ut aiunt, movet eos, dicentis: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misistum , et non perhibentis ut cognoscant Spiritum sanctum; satisfiet illis centem: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ecce nomen dñi ꝑmultum tem-¬
pus uenit. ardens ira cum gła labi¬
orum eius. Uerbum ira plenum &
ira furoris sicut ignis. sed &e sp̃s meus
sicut aqua in ualle trahens ueniet
usq ad collum. Audite uero & zaca¬
riam: trinitatem predicantem. Ait
serationes facite unus quisq ad frͣm
suum. et uiduȩ. et pupillo. & adue¬
ne. & pauperi. nolite ꝑpotentiam no¬
cere: & malicie unusquisq fr̃is sui no-¬
lite memores ẽẽ incordib uris. Et no
obaudierunt aduertere. sed dederuͣt
dorsum suum insipienter. et aures
suas grauauerunt ut non audiãt
legem meam. et sermones meos. quos
anteriorum ꝓphetarum. Angłs uero
dñi inquit ad zachariam. Hoc est¬
uerbum dni inmanu ⁊orobabel di¬
cens. Non enim in uirtute magna
neq infortitudine. sed in sp̃u meo
diamus trinitatem pronunciant̾e.
Et ipse enim ait. Hȩc dicit dñs ad
ꝓphetas qui seducunt popłm meu̾.
et mordent dentib suis. qui predi¬

Expanded text:
ait: Ecce nomen Domini per multum temait: Ecce nomen Domini per multum tempus venit ardens ira, cum gloria labiorum ejus, verbum ira plenum et ira furoris sicut ignis: sed et Spiritus ejus sicut aqua in valle trahens, veniet usque ad collum . Audite vero et Zachariam Trinitatem praedicantem: ait serationes facite unusquisque ad fratrem suum: et viduae et pupillo et advenae, et pauperi nolite per potentiam nocere, et malitiae unusquisque fratris sui nolite memores esse in cordibus vestris. Et non obedierunt advertere, sed dederunt dorsum insipienter, et aures suas gravaverunt, ut non audiant legem meam et sermones meos, quos anteriorum prophetarum . Angelus vero Domini inquit ad Zachariam: Hoc verbum Domini in manu Zorobabel, dicens: Non in virtute magna, neque in fortitudine, sed in spiritu mdiamus, Trinitatem pronuntiantem: et ipse enim ait: Haec dicit Dominus ad prophetas, qui seducunt populum 304 meum, et mordent dentibus suis, qui praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dime iacob. & isrł quẽ ego uoco. Ego
sum primꝰ: et ego in ȩternum. Ma¬
nus mea fundauit terram: dextera
mea fundauit celos. Uocabo eos om̃s
et stabunt simul: et congregabunt᷑
om̃s et audient. Quis adnunciabit
uobis talia diligens te: feci uolunta¬
tem tuam inbabilone. ut tollam se¬
men caldeorum. Ego locutus sum.
ego uocaui. adduxi illum: & prosꝑu
iter eiꝰ feci. Accedite ad me: & audi¬
tȩ hȩc. Non aprincipio in abscondi¬
Co locutus sum hȩc quando fiebant: &
ñc dñs misit me. & spͣs eius. Et iterum.
Ego sum qui deleo iniquitates tuas.
Dic ti iniquitates cuas prior: ut iusti¬
ficeris. Patres uͬri priores et principes
eorum iniquȩ ȩgerunt in mȩ: &
contaminauerunt principes sc̃a me¬
a. & dedi ꝑdere iacob. &e isrł quem¬
ȩlegi. Quia ego dabo aquam insitim:
qui iter fecerunt insicco. Imponam
sp̃m meum suꝑ semen tuum: et be¬
nedictiones meas suꝑ filios tuos. Et
ipse uero isaias trinitatem predicas:

Expanded text:
di me Jacob et Israel, quem ego voco: Ego di me Jacob et Israel, quem ego voco: Ego sum primus, et ego in aeternum, et manus mea fundavit terram, et dextera mea firmavit coelum. Vocabo eos omnes, et stabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient, quis annuntiavit eis talia? Diligens te fevi voluntatem tuam in Babylone, ut tollam semen Chaldaeorum: Ego locutus sum, ego vocavi, adduxi illum, et prosperum iter ejus feci: accedite ad me, et audite haec non a principio: in abscondito locutus sum haec quando fiebant, et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus . Et iterum: Ego sum qui deleo iniquitates, dic tu iniquitates tuas prior, ut justificeris: patres vestri priores, et principes eorum inique egerunt in me, et contaminaverunt principes sancta mea, et dedi perdere Jacob, et Isrelegi, quia ego dabo aquam in siti iis qui iter fecerunt in sicco: imponam Spiritum meum super semen tuum, et benedictiones meas super filios tuos . Ipse vero Isaias Trinitatem praedicans,
Abbreviated transcription (Latin):
quaqua rogo nec inmentem uram
religiosi uiri hoc subeat umquam.
sed queadmodum dixistis paulum
scripsisse. Gratia uobis & pax adeo
onem eum fecisse sp̃s putatis: sic iterũ
audite eum ad corinthios scriben
modum hic dixit caritas dei: sic
etiam adromanos. Obsecro autem
paulus asseruisset communicatio¬
nem spͣs uobiscum: ioħs ait. Com¬
municatio uero nr̃a ut sit cum pa¬
audirȩ paulum trinitatem pre¬
dicantem. Dicit enim. Diuisiones
autem donorum sunt: idem uero
sp̃s. Et diuisiones ministeriorũ sũt :
idem autem dñs. & diuisiones oꝑa¬
tionum sunt : idem uͦ ds̃ qui oꝑat᷑
omĩa in om̃ibus. Cum dixisset autͣ
iecit. Hȩc autem omĩa oꝑatur unus
atq idem sp̃s. diuidens singłis prout
Numquid subtraxit dõ &e filio sp̃m:
Et sicut ad thessalonicenses scripsit:
ipse autem ds̃ pacis scĩficet uos ad ꝑfe¬
ctum: ita & ad corinthios in prima
diendus plane filius in ysaia ꝓpheta
semet ipsum & patrem. et filium. &¬
sp̃m scm predicans. Sic enim ait. Au¬

Expanded text:
quaquam rogo: nec in mentem vestram, religiosi viri, hoc subeat unquam; sed quemadmodum dixistis Paulum scripsisse: Gratia vobis et pax a Deonem eum fecisse Spiritus putatis: sic iterum audite eum ad Corinthios scribentmodum hic dixit caritas Dei, sic etiam ad Romanos: Obsecro autem Paulus asseruisset communicationem Spiritus vobiscum, Joannes ait; Communicatio vero nostra ut sit cum Paaudire Paulum, Trinitatem praedicantem: dicit enim: Divisiones autem donorum sunt, idem vero Spiritus: et divisiones ministeriorum sunt, idem autem Dominus: et divisiones operationum sunt, idem vero Deus qui operatur omnia in omnibus . Cum dixisset autem jecit: Haec omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout nunquid subtraxit Deo et Filio Spiritum et sicut ad Thessalonicenses scripsit: Ipse autem Deus pacis sanctificet vos ad perfectum . Ita ad Corinthios in prima diendus plane Filius in Isaia propheta, semetipsum, et Patrem, et Spiritum sanctum praedicans: sic enim ait: Au
Abbreviated transcription (Latin):
dum de patre &e filio dicitis et osten
facientes dei. & sp̃s. quid eritis factu¬
ri: Dicit sane propheta aggeus. Qua¬
ꝓpter ego sum uobiscum dicit dñs om¬
ni potens: & sp̃s meus constat in medio
catur. Aut si audieritis ysaiam di¬
centem. ue filii desertor es. hec dicit
dñs. fecistis consilium et non exme.
re peccata suꝑ peccata. & iterum oc
currerunt sibi ceruȩ. & uiderunt
facies suas numero transierunt. et u¬
na ex eis periit. alia aliam non que¬
siuit. quia dñs mandauit eis & spͣs
eiꝰ congregauit eas. Hec gͦ audien¬
tes. ubi filium queritis. Aut si audi
ũri ubi sunt et ꝓphetę dicit dñs.
num quid in eternum uiuent : Ue¬
rumtamen sermones meos. & legitima
mea ꝑcipite: que ego mando in sp̃u
meo seruis meis ꝓphetis. qui apprehen¬
derunt patres uros. Aut si audieritis
dauid dicentem dõ. quo ibo aspu tuo
et a facie cua quo fugiam. quid co¬
gitabitis de filio: Sic uero & paulꝰ¬

Expanded text:
do de Patre et Filio dicitis, vel assedo de Patre et Filio dicitis, vel assefacientes Dei et spiritus, quid eritis facturi? Dicit sane propheta Aggaeus: Quapropter ego sum vobiscum, dicit Dominus omnipotens, et Spiritus meus constat in medio s significatur. Aut si audieritis Isaiam die vobis, filii desertores, hec dicit Dominus: habuistis consilium et non per mere peccata super peccata'. currerunt sibi cervae, et viderunt facies suas: numero transierunt, et una ex eis non periit. Alia aliam non quaesivit, quia Dominus mandavit eis, et Spiritus ejus congregavit eas . Haec ergo audientes, ubi Filium quaeritis? Aut si audievestri ubi sunt et prophetae? dicit Dominus: Nunquid in aeternum vivent? Verumtamen sermones meos et legitima mea percipite, 302 quae ego mando in Spiritu meo servis meis prophetis, quia apprehenderunt patres vestros . Aut si audieritis David dicentem Deo: Quo ibo a Spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam ? Quid cogitabitis de Filio? Si vero et a
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo moisen audieritis dicentem
dñm dm̃ tuum ad orabis. & illi soli
seruies. aut si audieritis dm̃ in ysai¬
iam quantum aduos est filius dei
in confessione dicitur. Aut si audi¬
eritis iterum eum dicentem. testes
quia ego dñs ds̃. & non ẽ amplius pre¬
si audieritis & ꝑ iohelem dicentem
dm̃. & cognoscetis quia ego in medio
merabiles professiones diuinarum
scripturarum cum audieritis: nec fi¬
lium utiq dabitis dõ connumerari.
Et quib ante consensistis scripturis di¬
xisse de patre & filio hisdem nunc
contraria ista eȩ dicetis. Aut nũqͥd
hec non sunt scripturarum uerba :¬
uno camen nomine trinitatem inse
ꝓnunciare sciunt: qđ nouissime ꝓba¬
bimꝰ. Ut enim hȩ ꝓfessiones filium
non excludunt ab unitate patris.
tri. et filio continent. que admodũ
in scripturis sc̃is monstrauimꝰ. sic nec
cum patre & filio nominant scriptu¬
re sp̃mꝰ ta̾qu̾a creatum: uniuersitati
connumerant. Alioquin: queadmo¬

Expanded text:
Si ergo Moysem audieritis dicentem: Si ergo Moysem audieritis dicentem: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Aut si audieritis Deum in Isaijam quantum per vos est, Filius Dei in confessione dicitur. Aut si audieritis iterum eumdem dicentem: Testes quia ego Dominus Deus, et non est alius praesi audieritis in Joel dicentem Deum: Et cognoscetis, quia ego in medio jusmodi innumerabiles professiones divinarum Scripturarum cum auditis, nec Filium utique dubitatis Deo connumerari. Et quibus ante consensistis Scripturis dixisse de Patre et Filio, iisdem nunc contraria ista esse dicetis? Aut forsitan haec non sunt Scripturarum verba? Nncti; in uno tamen nomine Trinitatem se pronuntiare cognoscunt: quod novissime probavimus. Ut enim hae professiones Filium non excludunt ab unitate Patris, ratum Patri et Filio continent, quemadmodum in sanctis Scripturis monstravimus, sic nec cum Patrem et Filium nominant Scripturae, Spiritum tanquam creatum universitati connumerant. Alioqui quomo
Abbreviated transcription (Latin):
iħs xp̃s dirigat uiam nͣram aduos.
eum pronunciat. Nam & famulus
rat sp̃m sc̃m. A quo paulus cum didi¬
cisset. & de onesiphero ad thimothe¬
um scribit. det ei dñs inuenire mi¬
scdiam adño indie illa. Necnon &
in exodo scriptum est. Dixit autem
dñs ad moisen. Quo adusq non uul¬
tis audire mandata mea. & legiti¬
ma mea considerare: Nonne dñs
ds dedit uobis istum diem sabbati:
Propterea ipse dedit uobis panes duu̾
dierum. & hic cum patris &e filii fe-¬
cisset mentionem: de spu sc̃o tacuit.
Deniq & ⁊acharias ꝓpheta dicit.
Et dixit dñs ad diabolum. Increpet
inte dñs diabole. Ubi est nunc et
apđ istum sp̃s sc̃s: Quem autem
non mouebit instructio sacramenti
Aęquȩ paulus cum didicisset fidei sa-¬
cramentum : tradidit scribens ita.
Nobis uero unus ds pater ex quo omĩa.
& nos in illo: & unus dñs iħs xpͣ̃s. ꝑ¬
quem omĩa. et nos ꝑ ipsum. Ergo
ubiq diuine scripture memoran-¬
tes patrem. & filium. non connume

Expanded text:
istus dirigat viam nostram ad vos ;e pronuntiari. Nam et famulus rat Spiritum sanctum. A quo et Paulus cum didicisset, et de Onesiphoro ad Timotheum scribit, Det ei Dominus invenire misericordiam a Domino in die illa . Nec non et in Exodo scriptum est: Dixit autem minus ad Moysem: Quoadusque non vultis obaudire mandata mea, et legitima mea considerare? Non Dominus Deus dedit vobis istum diem sabbati? Propterea ipse dedit vobis panes duum dierum . Et hic cum Patris et Filii fecisset mentionem, de Spiritu sancto tacuit. Denique et Zacharias propheta dicit: Et dixit Dominus ad diabolum: Increpet in te Dominus, diabole . Ubi est nunc et apud istum Spiritus sanctus? Quem autem non movebit instructio sacramenti?Aeque Paulus cum didicisset fidei sacramentum, tradidit scribens ita: Nobis vero unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illo: et unus Dominus Jesus quem omnia, et nos per ipsum . Ergo ubique divinae Scripturae memorantes Patrem et Filium, non commemor
Abbreviated transcription (Latin):
ram : Si igitur sca creatio creata est.
sine sp̃u autem sco non est scificata.¬
confiteri non uultis. quid utiq fac¬
turi estis dicentes. non scam creatam
Sed timetis in religiositatis notam. sc̃am
uero condicionem creature om̃imo¬
do confitentes. non tamen sinȩ sp̃u sc̃i
dei filium ipsius ẽę. audite intrice
simo scđo psalmo dicentem. Uerbo
dñi celi firmati sunt : & sp̃u oris eiꝰ¬

Expanded text:
ram? Si igitur sancta creatio creata est, sine Spiritu autem sancto non est sanctificataconfiteri non vultis, quid igitur facietis, dicentes, non sanctam creaturam ctificatam? Sed timetis irreligiositatis notam, sanctam vero conditionem creaturae omnimodis confitentes, non tamen sine Spiritu sanDei Filium ipsius esse, audite David in psalmo dicentem: Verbo Dei coeli firmati sunt, et Spiritu oris e
Abbreviated transcription (Latin):
dño : himnum dicite. & suꝑ exalta¬
dñm: et in consequentib semet ipsos
adhoc incitantes. Benedicite anani¬
a. azaria. misa el domino: laudate &
suꝑ exaltate eum inscła. & omne cre¬
aturam benedicere dñm secum adhor¬
tantes. non dicunt benedicat dñm
et sp̃s sc̃s. Sed et ysaie seraphim ad¬
stantia & laudantia uisa sunt: & ȩ
zechielo: cherubim subtus głam dei
isrł. Cum eudentissime gͦ sci fidelit̃
non connumerassent. hĩ q̃ꝑfilium fac¬
ta sunt sp̃m sc̃m. sed ubiq scripturarũ
et filio eum professi fuissent. quare
non timent isti patri & filio subtrahe¬
re. & uniuersitati audaciter connu-¬
merare : Sed et paulus ait eccłiis dei .
Gratia uobis & pax adeo patre. & dño

Expanded text:
 hymnum dicite, et superexalta. Et in consequentibus semetipsos ad hoc incitantes: Benedicite Anania, Azaria et Misael Dominum, laudate et superexaltate eum in saecula . Et omnem creaturam benedicere Dominum secum adhortantes, non dicunt: Benedicat Dominum et Spiritus sanctus. Sed et Isaiae Seraphim astantia et laudantia visa sunt; et Ezechieli cherubim subtus gloriam Dei Israel. Cum evidentissime ergo sancti fideliter non connumerassent his quae per Filium facta sunt, Spiritum sanctum, sed ubique Scripturae et Filio eum professae sint, quem non timent isti Patri et Filio subtrahere, et universitati audaciter connumerare. Sed Paulus ait Ecclesiis Dei, Gratia vobis et pax a Deo Patre, et Do
Abbreviated transcription (Latin):
luna: laudate eum om̃s stelle et
lumen. Taudate eum celi celorũi:
et aque que suꝑ celos sunt. laudẽt
nomen dñi: & cetera. Indignum
duxit suꝑ his connumerare sp̃m
tium est. Quem admodum pau¬
lo post inscripturis probabimus. &
uiuificantium. & non uiuificanti¬
um est uita cum sit. Sicut paulꝰ
in scđa ad corinthios epła: ait. S
suffitientia nͣra ex deo est. qui et
idoneos nos fecit ministros noui
testamenti: non littera sed sp̃u. Lit¬
tera enim occidit: sp̃s autem iuui¬
ficat. Adromanos uero. Corpus qui¬
dem mortuum est ꝓpter peccatum :
sp̃s autem uiuit propter iusticiam.
Et iterum. Si autem sp̃s eius qui sus
sci martires ananias. azarias. mi¬
sael infornace ignis positi in terra
caldeoꝵ : cum admirabiliter ds ca¬
lorem ignis ad temꝑatum refri¬
gerium conuertisset: uniuersam
creaturam ad ortantes collaudare
dm̃ sic incipiunt. Benedicite omĩa

Expanded text:
lae et lumen. Laudate eum coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini , etc., indignum duxit bis connumerare Spiritium est quemadmodum paulo post in Scripturis probabimus, et vivificantium, et non vivificandus est, vita cum sit; sicut Paulus in secunda ad Corinthios Epistola ait: Sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non littera, sed Spiritu: littera enim occidit, Spiritus autem vivificat . Ad Romanos vero: Corpus quidem mortuum est propter peccatum. Spiritus autem vita propter justitiam . Et iterum: Si autem Spiritus ejus qui sancti martyres, Ananias, Azarias et Misael, in fornace ignis positi, in terra Chaldaeorum, cum admirabiliter Deus calorem ignis ad temperatum refrigerium convertisset, universam creaturam adhortantes secum laudare Deum, sic incipiunt: Benedicite omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. creatam. Neq enim os habebat cum
sit incorporalȩ uerbum. uł huiꝰ pater.
Alioquin. si abinitio sine sp̃u sc̃o creati
sumus. quomodo ꝑ eum resurrectio
mortuorum efficietur : Paulus autẽ

Expanded text:
esse creatam. Neque os habebat, cum sit incorporale Verbum vel hujus Pater. Alioquin si ab initio sine Spiritu sancto creati sumus, quomodo per eum resurrectio mortuorum efficietur? Paulus autem
Abbreviated transcription (Latin):
paulum & barnaban a se dixit ẽẽ
uocatos: quo gentib adnunciarent
xp̃m. Et plane mirabile cum salua¬
tor diceret ad paulum indemplo .ito.
quia ad gentes longe positas egomit¬

Expanded text:
Paulum et Barnabam a se dixit esse vocatos, ut gentibus annuntiarent Christum. Et plane mirabile, cum Salvator diceret ad Paulum in templo: Ito quia ad gentes longe positas ego mit
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ: misso ȩcelis. Itaq si sp̃s scͣs est
qui dicit omĩa ꝑfilium facta sunt.
et sine ipso factum est nichil: opor¬
cuerat quidem ipsum si quidem cre¬
atus eę̃t dicere. Omĩa ꝑipsum facta
sunt : & ego ꝑ ipłir factus sum: & si¬
ne eo factum est nichil. Qmͣ consu¬
etudo scorum est ita paulus sane de
se et de omĩb scĩs: obseruantissime
scribit. Nobis autem unus ds pat̃
tatis sp̃s sc̃s: omĩa que post trinita¬
tem sunt. ꝑ filium dei creata esse
dixit sp̃s sc̃s. Testis autem est michi
quod omĩa ꝑfilium facta sunt : pro¬
phetans in epła ad colosenses scribit.
Quia in ipso filio creata sunt omĩa.
quȩ incelis & quȩ in terris. uisibilia.
et in uisibilia: siue throni. siue dña¬
tiones. siuȩ principatus. siue potesta

Expanded text:
Itaque si Spiritus sanctus est qui dicit: Omnia per Filium facta sunt, et sine ipso factum est nihil , oportuerat quidem ipsum, siquidem creatus esset, dicere: Omnia per ipsum facta sunt, et ego per eum factus sum, et sine eo factum est nihil, quomodo consuetudo sanctorum est. Ita Paulus sane de se et de omnibus sanctis observantissime scribit: Nobis autem unus Deus Pattatis Spiritus sanctus, omnia quae post Trinitatem sunt, per Filium creata esse dixit Spiritus sanctus. Testis autem est mihi quod omnia per Filium facta sint, profitens in Epistola sua ad Colossenses scripta: Quia in ipso Filio creata sunt omnia quae in coelis, et quae in terris, sive visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes
Abbreviated transcription (Latin):
is qui filium dei
creatum exͣ profitent᷑:
nequaquam de sp̃u sc̃o
dabimus responsum.
Ut enim filium qui desubstantia dei
impassibilit᷑ sit genitꝰ. creatum ausi
sunt dicere. ita & de sp̃u scõ dicunt
utiq similia. Penitenciam uero actu¬
ri: sed de filio interim sencientib re
religiositate ad religiositatem con¬
uerti ceperunt. ad ꝑfectum lucrifie¬
ri: exscripturis sane diuinis. & non
ex humanis intelligentiis. Istius modi
igitur rationem prestare: oꝑã datu¬
ri sumus. icite nobis admira
audiuimꝰ in euangłio dicente̾. Omĩa
ꝑ ipsum facta sunt : & sine ipso facꝰ¬
tum est nichil. Quibus dicimus. Si
ergo audieritis et dauid incentesi¬
mo octauo decimo psalmo. in spũ
sco dicente dõ. quia uniuersa serui¬
unt tibi: seruum utiq ẽẽ dicitis eti¬
am sp̃m scm. qui non est seruus. s lib̾.
et liberauerit creaturam & in adopti¬
onem filiorum eam promouerit ad
dm̃. Aut non audisti paulum ad
romanos scribentem. Non accepistis

Expanded text:
is qui Filium Dei creatum esse profitentur, nequaquam de Spiritu sancto dabimus responsum. Ut enim Filium, qui de substantia Dei impassibiliter sit genitus, creatum ausi sunt dicere, ita et de Spiritu sancto dicunt utique similia, poenitentiam vero acturi. Sed de Filio interim sentientibus rereligiositate ad religionem convertere coeperunt, ad perfectum lucrum fieri. Ex Scripturis sane divinis, et non ex humanis intelligentiis hoc est. Istiusmodi igitur rationem praestare operam daturi sumus. Dicite nobis admirabaudivimus in Evangelio dicentem: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quibus dicimus: Si ergo audieritis et David in centesimo octavo decimo psalmo Spiritu sancto dicentem Deo, quia universa serviunt tibi , servum utique esse dicetis etiam Spiritum sanctum; qui non est servus, sed liber, et liberaverit creaturam, et in adoptionem filiorum eam promoverit ad Deum. Aut non audistis Paulum ad Romanos scribentem: Non accepistis
Abbreviated transcription (Latin):
recolo: ioħe apło dicente. Qui diligit
patrem: diligit eum qui natus est exeo.
ȩẽ. inter putas. utrum ex ipso
ande ipso natus dicatur:¬
demonstrare ualueris propriȩ
positum filium de patre natum : tunc
quid inde sentire debeam: existimabo.
Uerum. quia inplerisq exemplaribus
uarie positum eẽ. non nescio. ut isde̾
locis quib ex ipso legitur in aliis codi¬
cib de ipso legatur : sed utrum hoc
inter polantium fraude. an unuis
rei significatione. id est ut hoc sit ex
ipso quod est. etiam de ipso factum
sit: non satis hoc nrͣe fidei aliquod
potest afferre pre iuditium. dixt

Expanded text:
recolo, Joanne apostolo dicente: Qui diligit recolo, Joanne apostolo dicente: Qui diligit Patrem, diligit eum qui natus est ex eo. interesse putas utrum ex ipso, vel de ipso natus dicaturdemonstrare valueris proprie positum, Filium de Patre natum, tunc quid inde debeam sentire aestimabo. Verum quia in plerisque exemplaribus varie positum esse non nescio, ut iisdem locis quibus ex ipso legitur, in aliis codicibus de ipso legatur; sed utrum hoc interpolantium fraude, an unius rei significatione id est ut hoc sit ex ipso, quod est etiam de ipso  factum sit, non satis hoc nostrae fidei aliquod potest afferre praejudicium. At
Abbreviated transcription (Latin):
refationis mee nuꝑ in hoc dix¬
actionis principio habite. &
sponsionis ur̃e dudum pͣteritis gestis
inserte meminisse oportet. Quib id
ꝑoratum est: ut omissis suꝑfluis. ad ar¬
cem negocii debere descendi: quod de-¬
betis tandem aliquando factitare.
et filium. et spm sc̃m. uniꝰ ẽẽ.
substantiȩ. uniꝰ potestatis. unius digni¬
tatis. unius głe. uniꝰ maiestatis. unius
uirtutis. atq honoris: quod satis in ꝑ¬
uida et nimis in cauta ꝓfessione solet
populis iactitare. Athanasius dixit
Mrofiteris filium uere .x¬
rofiteris ipse patrem us dixit¬
alicuiꝰ diriuationis. uł diuisio¬
nis uitio subiacerȩ non posse annon:
expatre natũ ẽẽ. dthanasiꝰ dixit
d ȩȩ. arhitraris natum expatre. quod
est etiam natum de patre :
cibi quod ex patre dixerim na¬
cum: quod etiam facillime scriptum
ostendo. Quid callidis uteris argumͣ¬
tis : Ceterum de patre natum: nusqu̾a
mͥ interim ad presens scriptum occurre¬
re potuit. Ex patre uero scriptum eę

Expanded text:
efationis meae, nuper in hoc actionis principio habitae, et sponsionis vestrae dudum praeteritis gestis insertae, meminisse oportet, quibus id peroratum est, omissis superfluis ad arcem negotii debere descendi. Quod debetis tandem aliquando factitare. et Filium, et Spiritum sanctum unius esse substantiae: 145 unius potestatis, unius dignitatis, unius gloriae, unius majestatis, unius virtutis atque honoris; quod satis improvida et nimis incauta professione solet populis jactitare. Athanasius dixit: Profiteris Filium vere  dixit: Profiteris ipse Patrem alicujus derivationis, vel divisionis vitio subjacere non posse, an nonPatre natum esse. III. Athanasius dixit: Id esse arbitraris natum ex Patre quod est etiam natum de Patre? tibi quod ex Patre dixerim natum: quod etiam facillime scriptum ostendo. Quid callidis uteris argumentis? Caeterum de Patre natum nusquam mihi interim ad praesens scriptum occurrere potuit. Ex Patre vero scriptum esse
Abbreviated transcription (Latin):
auditorio nobiscum astare conspi¬
cio: in utrosq testimonii huiꝰ tela ui¬
brabo. & inde fotinum occido. unde
sabellium perimo. Audiat ergo sabel¬
lius dm̃ apud dm̃ fuisse. & desinat
abunitate ꝑsone. Audiat fotinꝰ hoc
uerbum dm̃ inprincipio extitisse:
et desinat de maria initium tribu¬
erȩ. Hoc erat inquit in principio:
apud dm̃. Omĩa ꝑ ipsum facta sũt:
et sine ipso factum est nichil. In hoc
mundo erat : & mundus ꝑ eum fac¬
tus est. Ante cedit creator creature
fabricam antecedere creato¬
rem. Neq enim potest ulla ratione
admitti : ut postea ipse ceperit qui

Expanded text:
auditorio nobiscum astare conspiauditorio nobiscum astare conspicio, in utrosque testimonii hujus tela vibrabo, et inde Photinum occido unde Sabellium perimo. Audiat ergo Sabellius Deum apud Deum fuisse, et desinat ab unitate personae. Audiat Photinus, hoc Verbum Deum in principio exstitisse, et desinat de Maria virgine initium tribuere. Hoc, inquit, erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est . Antecedit creator creaturaefabricam antecedere creatorem; neque enim potest ulla ratione admitti ut postea ip e coeperit, qui