comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui cis in affrica consenserunt. uł si forte aliqui
ertransmarinis terris. longeq discretis nullo qui¬
dem. siue plenano. siue saltem regenali cõsilis
set epistolari collo quio commoti sunt uthee esse
faciendum putarent. quod et consuetudo ocałe
pnistine non habebat. ⁊ post ea catholicus orbis
terrarum. robustissima firmitace consensions
eecludit. ut quod per disputatõnos eius modi.
in aliquorum mentes irrepere ceperunt at. desa¬
luce ueniens unitatis. potentior uentas. ⁊ uni¬
uersalis medicina sanarit. H unc itaq sermo¬
uenem: iudeant quam securus aggrediar. sias¬
coqui ⁊ ostendere ñ potuero quomodo nen re¬
fellarit᷑ ea. que de concilu cypriani. uel epłis
euis affirmant. xp̃i baptismum per hereticos
dan non posłe. in eccła manẽdo securus. in cuiᷤ¬
nm cõmunione. cum eis qui sibi non cumsense¬
rant. mansit ipse cypriauus. Quod si dicunt.
ꝓpter ea tunc illam catholicaui eccłam fuisse. q

Expanded text:
qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit, ut, quod per disputationes eiusmodi in aliquorum mentes inrepere coeperat, de salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rbitror iam manifestum esse om̃ibus n¬
posse. auctoritatem beati cypriani. ad re¬
tinendum uinculum pacis. nullo q modo
luolandam unitatis eccse saluberrimam caritatẽ.
magis pro nobis: quam pro douatistis esse ꝓponen¬
dame s i enim cypriani. eremplo uti uolueñt
ad rebaptirandos catholicos. quia ille scensuit. in
cacholica baptirandos hereticos. nos pocius exei¬
plo eius utimur. quo apercissime statuit. acitho¬
lica cominunione. id ẽ axpĩanis. toto terram̃
orbe diffusis. etiam malis. ⁊ sacrilegis admissis
nullo modo perseparatõnem communionis ẽẽ
recedendum quando quidem nec eos qui ut eid̃
uidebatur. ⁊ dem qr non baptidatos sacrilegos in
cominunionem catholicam recipietant: a ire
cõmunionis uoluit amouere. dicens. neminẽ
iudicantes. aut a iuire cõmunionis: aliquem li
diuersum senserit. amouentes. U ides tamen
quid ad huc a me possit inquiri. iudelicet. ut resꝰ¬
uel aut agnppinus. uel uẽ cyprianus. uł ull

Expanded text:
rbitror iam manifestum esse omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut resuel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi,
Abbreviated transcription (Latin):
Ric si indes. tide sp̃e et caritate colend̾ dm̃i :¬
ꝓfecto dicturus es brenius hos dcm̃ ẽẽ qmͣ
ielles. ac deinceps peciturꝰ ea t̾ͥ brenit̾ explicari
Si autẽ nõ ẽ comemorãte me recolaꝵ.
brim ame fĩ quẽ enchiridion. ut dicunt hẽas.
et de tnis manib nõ recedat ꝯtinens postulata .i. se

Expanded text:
respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, si autem non est, commemorante me recolas. librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit boĩtas dei. potest existimare quib
ꝑcc̃is c̾ta pena debeatur et hic ⁊ ĩfuturo
seculo quib bene tctatis ꝓbabiłr iudicari
põt qui nõ sunt cogendi ad pm̃am luctuosã.
⁊ lam̃tabilem. qͣnis pcc̃a fateantur ⁊ qͥb¬

Expanded text:
quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur et hic et in futuro saeculo. Quibus bene tractatis, probabiliter judicari potest, qui non sint cogendi ad poenitentiam luctuosam et lamentabilem, quamvis peccata fateantur;
Abbreviated transcription (Latin):
nimal ꝙ caret ratõne taret scĩa. nullũ aut̃
ał quod sc̃ia caret beatũ eẽ põt. non gͥ cadit
ĩ aiimalia rationis exꝑtia ut beata fĩt.
nttio as modus ⁊ modus aͥd boni est. Sũmũ gͦ
maltũ nłfm modũ ht̃. caret enĩ omĩo bono. Non est

Expanded text:
nimal quod caret ratione, caret scientia. Nullum autem animal quod scientia caret, beatum esse potest. Non igitur cadit in animalia rationis expertia ut beata sint. aliquis modus, et modus aliquid boni est. Summum ergo malum nullum modum habet; caret enim omni bono. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
ulo sapiente homine. Eutr deo auctore sit¬
qle s cipientem q̃ uis hoĩẽm cadere neq̃at est aut̃
dis omĩ homĩe sapiente p̃stancior. młtogͥ minus
qpientis. illo nitem auctore cura dr̃. illo uolente
s. est gͥ uicium uoluntatis quo ẽ homo det̾ior qd̾
fuctuim si longe abest. adei uoluntate ut ratõdocet.
n qͥ sit q̃rendum est. C Qͤ sit ca ut sit ho det̾ior. s .u.¬
It sit homo det̾ior aut ĩ ip̃o cã est. aut ĩ alioał ĩnlo.

Expanded text:
piente homine auctore quae in sapientem quemvis hominem cadere nequeat. Est autem Deus omni homine sapiente praestantior. Multo minussapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei voluntate, ut ratio docet, in quo sit quaerendum est. IV. Quae sit causa ut sit homo deterior. Ut sit homo deterior aut in ip
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quod accipit eam rem qmͣ mutat.
ut ał cibum. quid ẽ ꝙ accipitur ⁊ cõmutat
sut idem cibus. Quid ẽ quod accipitur et non
⁊ ꝯmutatĩse. ut aliam aĩam quam tecipiend
ĩ anuciciam sui similem facit. ⁊ quid ẽ quos
ꝑ serpsam accipit. ⁊ non cõmutat: ut ueritacẽ
quare cognoscendũ ẽ. ⁊ quid sit petro dcm̃. ma¬
t̾ra et manduca. ⁊ quid sit ĩ elumͦ. et unta erat

Expanded text:
uid est quod accipit eam rem quam commutat, ut animal cibum? quid est quod accipitur et commutatur, ut idem cibus? quid est quod accipitur et non et commutat in se ut aliam animam, quam recipiendo in amicitiam sui similem facit ? et quid est, quod per se ipsam accipit et non commutat, ut ueritatem? quare cognoscendum est et quid sit Petro dictum : macta et manduca, et quid in euangelio: et uita erat
Abbreviated transcription (Latin):
a homosit. set non indeo. bonoꝵ enim deus cã
e si gͦ in homine aut ui. aut suasione. set ui nlło
modo. ne sit deo ualencior. siqͥdẽ deus ita optime
hoĩem fecit. ut si uellet manere optimus nlło
reistente impediret᷑. Suasione aut̃ alteriꝰ homĩs
siꝯcedimꝰ hominẽ depͣuari. tͣsũ q̃rendũ erit. sua¬
sor ipẽa quo depͣuatus est. Noneñ põt pͣinis ñ et̃
caliũ suasor. Restat nestio quid ꝙ nec hõ nec deus
asit de hoc respondet᷑. ꝙ gͣ de suasione aut̃ quict̾s
et. qr suasio nõ cogit ĩuitum ad eiꝰdẽ hoĩs uo ͤ. cã¬

Expanded text:
 homo sit. Sed non in Deo; bonorum enim Deus causa est. Si ergo in homine, aut vi, aut suasione. Sed vi nullo modo, ne sit Deo valentior. Siquidem Deus ita optime hominem fecit, ut si vellet manere optimus, nullo resistente impediretur. Suasione autem alterius hominis si concedimus hominem depravari, rursum quaerendum erit, suasor ipse a quo depravatus sit. Non enim potest pravus non esse talium suasor. Restat nescio quid, quod nec Deus, necasit. De vi hoc respondetur quod supra: de suasione autem quidquid est, quia suasio non cogit invitum, ad ejusdem hominis volunta
Abbreviated transcription (Latin):
di aut̃ s̃ põt ꝙ sine int̾missione mutat᷑. Non est
gͣ ex p̾tanda sinceritas u̾itatis a sensib corporib
set ne quis dicat eẽ aliqͣ sensibilia eodem modo sem¬
ꝑ manencia ⁊ q̃stionem nob̃ desole atqi stelłafferat.
in quib facile cõuinci ñ põt. illud certe nemo ẽ
simile fło. ita ut int̃nosci nõ pꝰsit. Nam ut alia pre¬
t̃mittã oĩa q̃ ꝑ corpꝰ sentimꝰ. eciã cũ ea ñ ad sũt sen¬
sib. ymagines tam̃ eoꝵ patim᷑ tancͣs ꝓrsus ad sint.
uł ĩ sompno uł ĩ furore. quod cum patim᷑ omĩo
utr̃ ea ip̃is sensib senciamꝰ. an ymagines sensi¬

Expanded text:
di autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensi
Abbreviated transcription (Latin):
misxri mortales. hocagite ne umꝙͣ posluat
ħ domiciliũ maligiꝰ sp̃c̃. ne sensib ĩmixtis infestit
amme sc̃ĩtatẽ lucemq m̃tis obnubilet. Serpit ħ
malũ ꝑ om̃s aditꝰ sensuales. dat sese figuris. accõ¬
modat colorib. ad heret sompnis. latet ĩ ira. falła
sermõĩs. odorib se subicit. infundit saporib ac
turbidi motꝰ ĩluuie. tenebͦs is asfectõib tenebͣti
sensꝰ. quib tñ nebulis implet om̃s meatꝰ intlłi¬
gencie ꝑ quos ꝑ pandere lumẽ rõnis radius m̃tis
solet. inħ enĩ deus inhuolũtas ĩoxia. ĩ ħ recte
fcĩ m̃itum relucet. deus ubiq p̾sens est. Tunc
fuerit uiciatꝰ quicqͥ uideri nõ potu̾it adeẽ non
putat. frustra enĩ cͥcumstat oculos p̃sens yma¬
go reꝵ. si oculis integ̾tas desit. ita eciam deus qͥ
nũꝙͣ est frustra polutis animis p̃sens ẽ quẽ ui¬
dere m̃tis cecitas nõ põt. ¶ Quo docum̃to ꝯstat¬

Expanded text:
miseri mortales, hoc agite ne unquam polluat  spiritus malignus, ne sensibus immixtus incestet anime sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales, dat sese figuris, accommodat doloribus, adheret somnis; latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subiicit, infundit se saporibus, ac turbidi motus illuvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omnes meatus intelligentie, per quos solet. In hoc Deus, in hoc voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet. Deus ubique praesens est; tunc fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adesse non putat frustra enim cgo rerum, si oculis integritas desit: ita etiam Deus qui nusquam deest, frustra pollutis animis praesens est, quem videre mentis caecitas non potest. XIII. Quo documento con
Abbreviated transcription (Latin):
querũt: fame laborant. Qui aũt nõ querũt
qr in ꝓnitu habent:. fastidio sepe marcescũt.
In utͦq hiic langor cauendꝰ es magnifice gͥ ⁊ salub̾t̾ g
sp̃t sanctꝰ itaq scripturas scãs modificauit ut
locis aꝑtõrib fami occurr̾ent. obscuriorib aut̃
fastidia det̾gerent. Nichil enĩ fere de isł obsc̾ita¬
tatib eruit᷑ : quod nõ planissime dc̃m alibi re¬
periat᷑.¬

Expanded text:
quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauendus est. magnifice igitur et salubriter spiritus sanctus ita scripturas sanctas modificauit, ut locis apertioribus fami occurreret, obscurioribus autem fastidia detergeret. nihil enim fere de illis obscuritatibus eruetur, quod non planissime dictum alibi. reperiat
Abbreviated transcription (Latin):
tui sic̃ grex detonsarum ascendens de lauacͤ
que om̃s geminos creant ⁊ st̾ilis ñ ẽ ĩ illis:
sõ alud homo dicit. qmͣ cũ ĩ planissimis u̾b̾
sine siłitudĩs hꝰ aminiculo audiret. ⁊ tñ nes¬
cio quomͦ suauiꝰ intueor scõs. cũ eiͦs qͣi dentẽ
ecc̃e iideo p̃cidere ab errorib homĩes. atq ĩ
eiꝰ corpꝰ emollita duricia quasi demorsos mã¬
sosq transferre. oues eciam io ꝯdissime agͦsco
detonsas onerib scłarib tanꝙͣ uelleribꝰ deꝑoĩtis.
⁊ ascendentes de lauac. id ẽ de baptismate c̃are
q eẽ ab isto scõ fructu sterilem uideo ¶S qr̃ sua¬
uiꝰ uideam: ꝙͣ si nusla de duunis libris talis siłi¬
tudo ꝓmeretur: cum res sit eademq cognitõ¬
o disficise ẽ dicere ⁊ aliqua questio. ẽ Isũt aut̃
nemo ambigit: ⁊ ꝑ siłitudines libenciꝰ q̃q
cognosci. ⁊ anqua cum difficultate q̃sita młto
graciꝰ ĩueniri. Qui enĩ prorsꝰ nõ ĩueniũt qd̃

Expanded text:
cendens de lauacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in illis? num aliud homo discit, quam cum illud planissimis uerbis sine similitudinis huius adminiculo audiret? et tamen nescio quomodo suauius intueor sanctos, cum eos quasi dentes ecclesiae uideo praecidere ab erroribus homines atque in eius corpus emollita duritia quasi demorsos mansosque transferre. oues etiam iocundissime agnosco detonsas, oneribus saecularibus tamquam uelleribus positis, et ascendentes de lauacro, id est de baptismate, creesse ab isto sancto fructu sterilem video. Sed quare suavius videam, quam si nulla de divinis libris talis similitudo promeretur, cum res eadem sit eademque cognitio, difficile est dicere et alia quaestio est. nunc tamen nemo ambigit et per similitudines libentius quaeque cognosci et cum aliqua difficultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsus non inueniunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inchil significat. s ĩnumerabił multiꝰ
signoꝵ quib suas cogitatõnes hoĩes exerũt:
ĩ u̾b ꝯstituta ẽ Iã illa signa oĩa qͦꝵ gña breuit̾
actigi : potui uerb enũciare. uerba uͦ ilł siguis
millo modo possum s qr uerbarãto aere statĩ
tnͣseũt. nec diuciꝰ manẽt ꝙͣ sonãt:. ĩstituta st̃
ꝑ litt̃as signa u̾boꝵ ita uoces occuł ostendut᷑
ñ ꝑ seip̃as s ꝑ signa q̃dã sua. Ista gͥ signa ñ¬
hoĩes imipũ nõ solum aĩos: s ⁊̃ uoces dissonas hr̃e
quatantis morbis humanaꝵ uolũtatũ subue¬
nit᷑ ab huna singua ꝑfca: ut qua oportune pe¬
ruit ꝓ orbem traꝵ disseminari intpretũ luagte¬

Expanded text:
ificat. sed innumerabilis multitudo signorum, quibus suas cogitationes homines exerunt, in uerbis constituta est. nam illa signa omnia, quorum genera breuiter attigi, potui uerbis enuntiare, uerba uero illis signis nullo modo possem. Sed quia uerberato aere statim transeunt nec diutius manent quam sonant, instituta sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur, non per se ipsas, sed per signa quaedam sua. ista signa homines impii non solum animos, sed etiam voces dissonas haberqua tantis morbis humanarum voluntatum subvenitur, ab una lingua profecta, qua opportune potuit per orbem terrarum disseminari, p
Abbreviated transcription (Latin):
eius uoluntate qui aut iratꝰ aut tristis est aͭ
si quis aliꝰ motꝰ animi uultu indice prodit᷑.
⁊̃ nob̾ non id agentib ut ꝓdatur. s de hoc to¬
to genere de disserere nõ est ꝓpositum. qm̃tũ
dant ad demõstrandos qͣnt̃ possũt mot᷑ aĩ.
sui uł sensa uł intellecta q̃lib. Neculla cã nob̾¬
est significandi .i. signi dandi : nͥ ad deꝓmen
dum ⁊ traiciend̾ ĩ alteriꝰ animũ id quo animo
mͦ quia et signa diuinitꝰ data que ĩscͥpt᷑is
scĩs ꝯtinent᷑: ꝑ hom̃ĩes nob̾ indicata sunt. qui
ea cͥꝯscͥpserunt habent ⁊̃ bestie q̃dam int̾ se
gallinacuis reꝑto cibo dat signũ uocis galli¬
uerti solent. Que utrũ sic̃ uultꝰ aut dolentis

Expanded text:
ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut si quis alius motus animi vultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de hoc toto genere nunc disserere non est propositum. Quoniam tamen dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui uel sensa aut intellecta quaelibet, nec ulla causa est nobis significdum et trajiciendum in alterius animum id quod animo mus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallismodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus aut dolentis
Abbreviated transcription (Latin):
sum de signis disserensus hoc dico ne
quis ĩ eis actendat que sunt. s pociꝰ quod signa
sunt. id quod significant ssignum eĩ res ẽ p̃t̃¬
nem uenire. sicut uestigio uiso transisse aĩal cꝰ
uestigium ẽ cogitamꝰ ⁊ fumo uiso ignem fs̃¬
ẽẽ cognoscimꝰ. et uoce ammantis audita asfcõ¬
nem aĩe eius adu̾timꝰ. ⁊ tuba sonante mili¬
tes uł progredi seu regredi. et si quid aliud
pugna postulat: oꝑtere nouerũt ssignoꝵ gͥ
alia sunt naturasia. alia datas Nlaturalia sc̃
que sine uoluntate atq ullo impetu appeti¬
tu significandi pret̃ se alicͥ aluid ex se cog¬
nosci faciunt. sicuti ẽ fumꝰ signͣs ignem. Nõ
enĩ uolens significare id facit. sec rerum exꝑtar̃
animadu̾sione ⁊ notatõne cognoscit᷑ ignẽ sub¬
esse: ⁊̃ si fumꝰ solus appareat. S et uestigiũ
transeuntis animãtis ad hoc genꝰ ꝑtin. et uultꝰ
irati sen tͥstis asscõem animi signuficat. ⁊̃ nlła

Expanded text:
sim de signis disserens hoc dico, ne sim de signis disserens hoc dico, ne quis in eis attendat quod sunt, sed potius quod signa sunt, id est quod significant. signum est enim ationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius uestigium est, cogitamus et fumo uiso ignem subesse cognoscimus et uoce animantis audita affectionem animi eius aduertimus set de tuba sonante milites uel progredi se uel regredi et quid aliud pugna postulat oportere nouerunt. signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens significare id facit, sed rerum expertarum animaduersione et notatione cognoscitur ignem subesse, etiam si fumus solus appartranseuntis animantis ad hoc genus pertinet: et vultus irati seu tristis affectionem animi significat, etiam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
lectum diuinaꝵ scripturarũ ad ista tͥa relat᷑us
ad tractatõm illoꝵ libroꝵ securꝰ accedat. cum
enĩ dicẽt caritas addidit de corde puro ut nicħ
aliud qmͣ id ꝙ diligend̾ ẽ diligatur. Cõscĩam
uero bonam ꝯuix ꝓp̃ spem. Ille enĩ se ad id ꝙ
credit ⁊ diligit ꝑuent᷑um ẽẽ desꝑat. cui male
ꝯsciencie scrupłs in est. tercio ⁊ fide inquit ñ¬
ficta. si enim fides nr̃a mendatõ caruerit: tc̃
⁊ non diligimꝰ quod non est diligendũ: ⁊ rͤte
uiuendo id spetamꝰ ut nullo modo spes nr̃a fal¬
¶ latur ¶Propt̾ea de reb continentib fidem ꝙͣt̃
ꝓ tempore satis ẽẽ arbitratꝰ sum. dic̾e uolui
quia ĩ aliis uoluminib sũ ꝑ alios siue ꝑ nos :¬
multa iam dca sunt. Modus itaq sit sste. libͥ
hꝰ: cetera de signis qnͣtum deꝰ dederit disseremꝰ.
M̃ de rebus cum scriberem p̾misi
eciã siqͥ aliud pret̾ se significant uicis¬

Expanded text:
lectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus lectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus. m de rebus cum scriberem, praemietiam si quid aliud praeter se significant, uicis
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾atum. sulli eĩ desid̾anti concedit᷑ plus de
ilo estimare qmͣ se hab ut ei uilestat cũ nmꝰ
ĩuenerit. s qnͣtũ qͥsq ueniẽs estimare potue¬
rit. phs ꝑueniẽs ĩuenturꝰ ests homo itaq fide¬
⁊ spe ⁊ caritate subnixus: Eaq ĩconcusse ꝯti¬
nens:. non indiget scripturis nͥ ad alios msten¬
dos itcisitaq multi ꝑ hec tͥa ⁊̃ ĩ sollacitudine
fue lnigũe cessabunt. siue sciencie euacua¬
bunit᷑. Quib tñ qi machinis tanta fidei ⁊ spei
⁊ caritatis ⁊̃ eis furrex instruetõ: ut ꝑfcm̃ aͥd¬
tenentes: ea que sunt ex parte nõ q̃rant. ꝑfectũ
sane qnͣt̃ ĩ hac uita p̃t: Nam ĩ ꝯparatõne fut᷑e
uite nsłiꝰ iusti ⁊ scĩ ẽ uita ista ꝑfecta. Ideo ĩ qͥt¬
nerit duob istis decedentib caritas altior ⁊
cercior ꝑ manebitsquappt̃ cũ qͥsq cognouerit
finem. p̃cepti ẽẽ caritatem de corde puro. ⁊
ꝯsciencia bona ⁊ fide non ficta: omnem ĩtel¬

Expanded text:
editur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum alitenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nnerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intel
Abbreviated transcription (Latin):
aut mendaciũ semper ĩ utile ẽ s si quis ĩseptis g
aliud sentit. ꝙͣ ille qui scͥpsit. ilł ñ m̃ciẽtib¬
falut᷑. s tñ ut dic̾e ceperanissi ea sñia fallit᷑. qͣ
edific caritatẽ q̃ finis p̃cepti. ita fallit᷑ ac si
q̃sꝙͣ errore deserens iuam eo tam̃ ꝑagrũ ꝑgat.
quo eciam uia illa ꝑducit. corrigendꝰ ẽ tamen ⁊
quã sit utiliꝰ uiam nõ deserere demonstnͣd̾ est.
quem legit: plerumq currit ĩ alia que illi siuĩe
contex̾e neq̃at. que si uera ⁊ certa ẽẽ ꝯsentit il¬
lud nõ possit uerum ẽẽ ꝙ senserat. fitq ĩ eo nes¬
cio quomͦ. ut amãdo sentenciã suã scͥpture in¬
cipiat offensior eẽ ꝙͣ sibi ꝙ malũ si serꝑe sciue¬
rit eũtẽ ex eo. ꝑ fidem enĩ ambulamꝰ nõ ꝑ spẽm.
Titubabit autem fides. si d̾inaꝵ scͥpturaꝵ uacillat
auctas. Porro fide citubãte caritas eciam ip̃a lan¬
moꝵ obtemꝑando esficit: ut ⁊̃ speret se ad id &

Expanded text:
aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibe coeperam, si ea sententia fallitur qua aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat, quo etiam via illa perducit: corrigendus est tamen, et quam sit utilis viam non deserere demonstrandum estquem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. Quae si vera et certa esse consentit, illud non possit verum esse quod senserat, fitque in eo nescio quomodo ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi: quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo. Per fidem enim ambulamus, non per speciem ; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas: porro fide titubante, charitas etiam ipsa lanbonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃herere ꝑfect̾e. Qam purgatõem quasi ani¬
bulatõnem qnͣdã ⁊ quasi nauigatõnẽ ad patͥam.
eẽ arbitrem᷑ ¶lõ eĩ ad eũ qͥ uͥq presens est locis mo q̃¬
uem. s bono studio bonisq morib ꝙ ñ possemꝰ nͥi
nos homĩes sumꝰ ¶S qr nos cum ad illã uenimꝰ
niuiꝰ ꝯualescimꝰ. ip̃a cum ad nos uenit: quasi in¬
cum gͦ ip̃e sit pata uiam quoq se nob̾ fecit ad
patͥam ⁊ cum sano ⁊ puro int̾̃iori occulo. uͥq sit
presens eoꝵ qui occulum illum infirmũ smũd̾q
habent: occulis ⁊̃ carneis appare̾ dignata est. O
eĩ in sapiencia dei nõ pot̾at mundꝰ ꝑ sapienciam
cognosc̾e deum: placuit do̾ ꝑ stulticiam p̃dicatõis

Expanded text:
inhaerere perspectae. quam purgationem quasi aminhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi nos homines sumus. Sed quia nos cum ad illam venimusnimus convalescimus, ipsa cum ad nos venit quasi incum ergo ipsa sit patria, uiam quoque se nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent oculis etiam carneis apparere dignata est. quia enim in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
non erat sapiens. ac uero ip̃a sapiençia uuꝗͣ¬
gponerent ¶ꝑsam quippe regulam ueritatis
qua illam clamãt ẽẽ meliorem ĩ comutabi¬
noͣ. lem uidẽt. nec uspiam nͥ supͣ suam nat᷑am
guident. qñ quidem se iident mutabłes Nẽo¬
scis incõmutabłr sapientem uitam mutabi¬
li ẽẽ p̾ferendam. Id ip̃m eĩ ꝙ int̾rogat uñ
sciam. om̃ib ad cõtempland̾ cou̾it᷑ atq in¬
cõmutabilit̾ presto ẽ. Et hoc qui non uidet
ita ẽ quasi cecus insole. cui nichil prodest.
ip̃is locis occuloꝵ eiꝰ tam clare ac p̾sentis
lucis fulgor ĩfuiꝰ. Qui aut̃ uid ⁊ refugͤ ꝯsu¬
etudine umbraꝵ carnalium: ⁊ ualidam m̃tis
atq inferiora sectantes. qmͣ illud ꝙ ẽẽ melĩ
tate ꝑfruend̾ sit que incõmutabłit̾ uiuit
⁊ inea tͥnitas. ds̃ auctor ⁊ conditor uniuer¬
sitatis reb quas condidit ꝯsulat. purgandꝰ
e auimiꝰ ut ⁊ ꝑspicere illam lucem ualeat ⁊

Expanded text:
non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia ponerent. Ipsam quippe regulam veritatis, qua illam clamant esse meliorem, incommutabilem vident; nec uspiam nisi supra suam naturam vident, quandoquidem se vident mutabiles. CAPscis incommutabiliter sapientem vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto est. Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis atque inferiora sectantes, quam illud quod esse melius tate perfruendum sit, quae incommutabiliter uiuit, et in ea trinitas deus, auctor et conditor uniuersitatis, rebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib eum naturis non solum uisibilibus¬
ꝙ mutabłib p̃ferunt ¶om̃s tam̃ certatim pro ex¬
ꝯ ẽ.cellencia dei dimicant. necquisꝙͣ ĩ ueniri pͭ. qui
hoc deuni credat ẽẽ quo melius aliquid est.
unũ aliquid cogitant: illi soli possunt nõ ab
eã uita uiu̾e uł non uiuere statiunt. ⁊ uiuẽ¬
tem nõ uiuenti anceponũt. eamq ip̃am for¬
n luce p̃fulgeat. qnͣtalib magnitudĩe p̃mine¬
at. quantalib pulcͥtudine ornetur. aliud es¬
se ip̃am. aliud uitam qua uegetat᷑ intelligt̃.
eamq illi moli que ab illa uegetat᷑ ⁊̃ animat᷑ dig¬
nitate in comparabili p̃ferunt. Deinde ip̃am ui¬
sencientem qualis ẽ pecor: ⁊ huic rurꝯꝰ in tel¬
ligentem qͣł ẽ hominũ ꝙͣ cum adhuc muta¬
bilem iuderint. ⁊̃ huic aliqmͣ ĩ conutablem
cogunt᷑ p̃pon̾e. illam .s. uitam q̃ nõ alñ desip̃.¬
alicm̃ sapit. s ẽ pociꝰ ip̃a sapĩa.sapiens enim
mens id ẽ adepta sapĩam añ ꝙͣ adipisc̾etur

Expanded text:
igibilibuss mutabilibus praeferunt. Omnes tamen certatim pro excellentia Dei dimicant; nec quisquam inveniri potest qui hoc Deum credat esse quo melius aliquid est. vivum aliquid cogitant, illi soli possunt non abseam vita vivere vel non vivere statuunt, et viventem non viventi anteponunt; eamque ipsam vivt luce praefulgeat, quantalibet magnitudine praeemineat, quantalibet pulchritudine ornetur, aliud esse ipsam, aliud vitam qua vegetatur intelligunt, eamque illi moli quae ab illa vegetatur et animatur, dignitate incomparabili praeferunt. Deinde ipsam visentientem, qualis est pecorum; et huic rursus intelligentem, qualis est hominum. Quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam quae non aliando sapit, sed est potius ipsa Sapientia. Sapiens enim mens, id est, adepta sapientiam, antequam adipisceretur
Abbreviated transcription (Latin):
ecłie de quib libet suꝑstitõuib p̃cidit eos qͥ
ad se ueniũt ⁊ mutatõe bonoꝵ sibim qͦd̾ mͦ
ĩcorporat. qui boni fideles: et uere dei seruide
tat audientẽ. ꝙͣ si ad eumd̾ sensum locũ illum
exponat de canticis canticoꝵ. uͥ dcm̃ ẽ eccłie.¬

Expanded text:
esia de quibuslibet superstitionibus praecidit eos qui ad se ueniunt et imitatione bonorum sibimet quodam modo incorporat; qui boni fideles et uere boni serui detat audientem, quam si ad eundem sensum locum illum exponat de Canticis canticorum, ubi dictum est eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ro fcm̃ ẽ ⁊ habitauit ĩ nobis. Sicuti cum loqͥm᷑
ut id quod ĩ animo gerimꝰ: in audientis aĩm̃ ꝑ
aures carneas illab̾at᷑. Fit sonus u̾bum ꝙ corde
gestamꝰ. ⁊ locutio uocatur. nec tam̃ ĩ eund̃ so
formam uocis qua se insinuat aurib sine aliqͣ
labe sue mutatoĩs assumit. ita uerbum d̾i ñ
cõmutatum caro tñ fcm̃ ẽ ut habitaret ĩ nob̾
Sit̃ aut̃ curatõ ẽ uia ad salutem¶is ista curatõ
adhib q̃dam contͣria sic̃ frigidũ calido uł hũid̾
dei hoĩem curans seip̃am exhibuit ad sanand̾
ip̃a medicus ip̃a medicina. ¶Qa gͦ ꝑ suꝑbiam
homo lapsꝰ ẽ. humilitatẽ exhibuit ad sanandũ
serpentis sap̃la decepti sumꝰ: dei stulticia ibamꝰ. spaeimns¬
cote apt eapi deũ. c ista que uocat᷑ sbeicia ca

Expanded text:
ro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonformam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmoc
Abbreviated transcription (Latin):
d ra duectonis modus prescriptꝰ appare¬
at ita ut cet̾a ĩ illum ꝯfluant. de dilcõne
dmutcnm siç te ip̃m simul ⁊ tuĩ abstẽ
uiuit qui rer̃ integer estimador. est. iste
autem est qui ordinatam ht̃ dilcõem. ne
aut diligat quod non ẽ diligendum. aut
non diligat ꝙ ẽ diligendum. aut ãꝑlꝰ dili¬
gat ꝙ min diligendum e. aut ininꝰ diligat

Expanded text:
dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione proximum tuum sicut te ipsum, simul et tui abs te uiuit qui rerum integer aestimator est; ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum aut non diligat quod diligendum est aut amplius diligat quod minus diligendum est aut aeque diligat
Abbreviated transcription (Latin):
segi au ut amaritudle carerent sied. aue laꝑis ẽe
fiuo sinolauit abham. hec namoi ita res sunt
ut a lio t signa finit rerss unt autem iaiatig
Quoꝵ ois usus in significando ẽ: sic sũt u̾ba. Nemo
ena utitu uerbis: ñ ad significandi gt̃a. ex quo
inteligitur quis appellem signa. reseas udele

Expanded text:
e lapis quem filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba. Nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem s
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯcupĩa eiꝰ .i. ꝯsuetudine mala edomita faci
hac uita meditatid̾ ẽ ut ꝯsuetudo carnał᷑ mu¬
tet᷑ ĩ melius. nec in ordinatis morib iesistat
spũi ꝙ donec fiat: caro ꝯcupiscit adu̾sus sp̃m̃¬

Expanded text:
 id est consuetudine mala, edomita facia id est consuetudine mala, edomita faciahac uita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inordinatis motibus resistat spiritui. quod donec fiat, caro concupiscit aduersus sp
Abbreviated transcription (Latin):
sanitate animi ꝯsistit. Sanitas aut̃ animi ẽ
firmissime inherere pociori. hoc ẽ ĩ cõmutabłi
deo. Cum uͦ eciam eis qui sibi nat᷑ałr pares sũt
hoc ẽ hoĩb dominari affectat. intollerabilis oĩo¬
cum aliqͣ questio fca fuit ¶s neq corꝰ sium qͥs¬
quam odit. u̾m ẽ enĩ quod ait apłs. nemo unꝙͣ
carnẽ suam odio habuit. Et ꝙ ñ nłłi dicunt
malle se ẽẽ sine corpore oĩo fallunt᷑. nõ enim
torꝰ uolunt habere. s putãt ulłm cor̾ ẽẽ si
tale fuerit. quia tale aliquio esse aĩam putãt¬
Taut̃ ꝯtinencia q̃dam ⁊ laborib qͣi ꝑsequi
id agunt ut non hãnt corpus. s ut habeant
subiugatum ⁊ parat̃ ad oꝑa nor̃a. libidines
eciam male utentes corpore .i. ꝯsuetudines et
inclinatões anime ad fruendum inferiorib
ꝑ ipsius corꝑis laboriosam qͣnͣ dm miliciam. ex¬
tingũe affectant. nam nõ se int̾imũt ⁊ curã

Expanded text:
sanitate animi existit; sanitas autem animi est sanitate animi existit; sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili Deo. Cum vero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est, hominibus, dominari affectat, intolerabilis ocum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quod nonnulli dicunt malle se esse sine corpore omnino, falluntur; non enim corpus uolunt habere, sed putant nullum corpus esse, si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putacontinentia quadam et laboribus quasi persequi id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam
Abbreviated transcription (Latin):
um ergo qͣtuor diligenda sint. unũ qd̾
supra nos ẽ. alt̃m quod nos sumꝰ. t̃cium
quod uixͣ nos ẽ. quart᷑ ꝙ infra nos ẽ. de scd̾o
⁊ qrͣto nlła p̃cepta danda erant. Anͣtͣlib .ti.
homo excidat au̾itate: reman illi dilcõ sui t
dilco corporis su. fugaꝵ enim animꝰ ab ĩ ꝯmłi
lumine oĩum regnatore id agit ut ip̃e sibi re
ligere. Magnũ aut̃ aliquid adeptum sepu¬
tat: si eciam sociis .i. aliis hoĩb dñari potu̾it.
In est enĩ uicioso animo id mag̃ appet̾e ⁊ sibi
tanꝙͣ debitum uendicare ꝙ uni ꝓprie debetͤ
deo. Talis autem sui dilectio meliꝰ odium uocat᷑.
cum ip̃e superiori seruire nolit. Rectissimeꝰ dcm̃
ẽ. qui at̃ diligit iquitatem odit aĩam suam.
⁊ ideꝯifirmus animꝰ: ⁊ de mortali corpore cͥciã.
Ncc̃e ẽ elũ ut illud diligat ⁊ eiꝰ corruptõe pͣgͣ¬
.no. uetur ĩ mortalitas enĩ ⁊ ĩ corruptõ corporis de

Expanded text:
um ergo quatuor sint diligenda, unum qum ergo quatuor sint diligenda, unum qsupra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore id agit, ut ipse sibi regligere. magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus dominari potuerit. inest enim uitioso animo id magis appetere et sibi tamquam debitum uindicare, quod uni proprie debetur deo. talis autem sui dilectio melius odium uocatur.cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corporeNecesse est enim ut illud diligat, et ejus corruptione praegravetur. Immortalitas enim et incorruptio corporis de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ babes ea ip̃a que confers scum aut̃ ait toto
corde: tota anima tota mente: nullam uite
nr̃e ꝑtem reliquit que uacare debeat. ⁊ qua¬
si locum dare ut alia re uelit frui: set quic¬
quid aliud diligend̾ uenerit ĩ aĩm̃. illuc rapi¬
⁊ atur quo totꝰ dilcõnis impetꝰ currit ¶Qͥsqͥs gͦ rͤ¬
n te dilig̃ ꝓximũ hoc cum eo d agere ut ⁊̃ ip̃e
toto corde. tota aĩa tota m̃te diligat deun.
sic .N. eũ diligens tanꝙͣ seip̃m totam dilcõm
sui ⁊ iliiꝰ refert ĩ illam dilcõm d̾i q̃ nlłm aseri¬
nulum duci exͣ patit᷑. cuiꝰ diriuatõe mimiat᷑.¬
Non autem oĩa quib utend̾ ẽ diligenda sũt.
.nd. s ea sola que aut nobiscum societate qͣdam re¬
ferunt᷑ indeum. sic̃ ẽ homo nł angelusauit ad
nos relata bñficio d̾i ꝑ nos indigent. sicuti ẽ
torꝰ. Sam utiq martires nõ dilexerunt scebꝰ
ꝑseqñcium se. quo tam̃ usi sunt ad ꝓ merend̾
deum. o¬

Expanded text:
o habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto o habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corSic enim eum diligens tanquam seipsum, totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem Dei, quae nullum a se rivulum duci extra patitur, cujus derivatione minuatNon autem omnia quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo, vel angelus; aut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. C
Abbreviated transcription (Latin):
imͣ eossi ip̃ a utim̃ eosuidet᷑ aut̃ mͥ pp aliud dili
tempe ꝯsolat᷑. Malecdẽs aut̃ qui spem suam poĩt
t homies nec se ip̃o quisꝙͣ fru d si liquide adu¬
alum quo fruendũ est. Tunc ẽ quippe optimus
homo cũ tota uita ꝑgit ĩ in cõmutabilem uicã
non se refert ad deum s ad seip̃m ꝯu̾sus. non
ad incõmutabile aliquid ꝯuertit᷑. Et pp̃eaͥ i am
defectu aliquo se fruit᷑. qr melior ẽ cũ totꝰ heret
atq ꝯstringit᷑ ĩ cõmutabłi bono. quã cũ inde
uł ad seip̃m relaxat᷑ sẜi gͦ te ip̃m non ꝓꝑterte
debes diligere. s ꝓp̃t illum uͥ dilectõnis tue pestis¬
sim funs est non succenseat alius homo. si ⁊̃
ip̃m ꝓpt᷑ deum diligi ¶ hec enĩ dilcõnus regła
duit᷑ ꝯstituta ẽ. diliges inqͥt ꝑximũ tuũ
sicut. de ip̃m. deum uero ex toto corde ex tota aĩ
ex tota mente: nt om̃s cogitatoẽs tuas ⁊ oẽm¬
uitam ⁊ oẽm intllectum in illum conferas: a qͦ¬

Expanded text:
diligtempore consolatur. maledictus autem qui spem suam ponit in hominem. sed nec se ipso quis frui debet, si liquide aduillum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, non se refert ad deum, sed ad se ipsum conuersus non ad incommutabile aliquid conuertitur et propterea iam cum defectu aliquo se fruitur, quia melior est, cum totus inhaeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde uel ad se ipsum reladebes diligere, sed propter illum, ubi dilectionis tuae rectissimae finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis; haec enim regula onstituta est: diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum; deum uero ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omuitam et omnem intellectum in illum conferas, a qu
Abbreviated transcription (Latin):
te gentes uemient ab exͤmo t̾re. et dicent u̾e
mendacia coluerunt prẽs nrĩ symuslacͣ. et
nõ ẽ in ilł utilitas. hoc c̾te si uelitis seu noli¬
tis aspitite. et si ad huc aliqͣm putatis ẽẽ uł fu¬
isse. nõ simulacͥs utilitatẽ. c̾te tam in uniu̾sos
tib audistis drẽ. u̾e mendatia coluerũt prẽs
nrĩ. sunulatͣ et nõ ẽ in ilł ucilitas. si faciet hõ
deos. es ecce ip̃i nõ sunt dii. nec putetis ã ad
qm̃ dcm̃ ẽ ad tegentes uenient ab exͤmo t̾re:
nunciata c. p̾ualebit inquid dñs ad u̾sus eos
et ext̾minabit om̃s dõs genciũ t̾re et adora¬
bunt eũ imusqͥsq de loco suo om̃s insule
gentiũ. ꝙ ait ille ad ce. om̃s gentes ueniẽt.
hoc ait iste. ad orabunt eũ unusqͥsq de loco
suo gͦ ueniẽt ad eũ nõ recedentes de loco suo
quia edentes ĩ eñ inueniẽt est in corde suo¬
non uidistis ꝙ p̃dc̃m et ĩplecũ ẽ de assensione xp̃
exaltare suꝑ celos deus. Set udetis ꝙ ꝯtinuo seqͥr

Expanded text:
es venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Hoc certe sive velitis seu nolitis, aspicitis: ut si adhuc aliquam putatis esse vel fuisse in simulacris utilitatem; certe tamen innumeros tibus audistis dicere, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas: si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt dii . Nec putetis autem ad m est, Ad te gentes venient ab extremo terrae. raenuntiata est: Praevalebit, inquit, Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium . Quod ait ille, Ad te omnes gentes venient; hoc ait iste, Adorabunt eum unusquisque de loco suo. Ergo venient ad eum non recedentes de loco suo, quia credentes in eum invenient eum in corde suoNon vidistis quod praedictum et impletum est de ascensione Christi, Exaltare super coelos, Deus: sed videtis quod continuo sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
abant om̃s uumici mei: adu̾sũ me cogitabãt in¬
ala iͥ. u̾bũ iquũ disposuert ad u̾sus me. uͥ o
stend̾et nͦ eos ualinsse occidendo: resurrecturũ
subietit atq ait. nũquid qͥ dormit nõ adiciet
ut resurgat. et paulo post cũ de ipo suo tͣdicore

Expanded text:
adversum me cogitabant mala mihi; verbum iniquum disposuerunt adversum me. Ubi, ut ostenderet nihil eos valuisse occidendo resurrecturum, subjecit atque ait: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat? Et paulo post cum de ipso suo traditore
Abbreviated transcription (Latin):
et eccã qͣm tenemꝰ: ab itõ laboriose fidi. usq
ad sempit̾nã bĩtudinẽ regni set cũ legunt
nõ mirent᷑ quod ista illi quoꝵ todices sunt. p
ut cet̾a oꝑtebat impleri. et occulto insto idiõ
in ligno pendẽs pp̃ eos quos fuãt in lucẽ desi¬
nebris educturꝰ. dix̾it pr̃i. ignosce ilł quiaa
sciunt quid faciũt: tam̃ pp̃ cet̾os quos occuli¬

Expanded text:
quam cernimus ab initio laborioso fidei usque ad sempiternam beatitudinem regni. Sed cum legunt, non mirentur quod ista illi quorum codices sunt, prut caetera oportebat impleri, et occulto justoque judin ligno pendens, propter eos quos fuerat in lucem de tenebris educturus, dixerit Patri, Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ; tamen propter caeteros, quos occult
Abbreviated transcription (Latin):
mãifestacõs ꝯplent᷑ si se ipã u̾itas et p̾cedñtib nobi
et seqnaib dedarat effcñs: oreliquie infidelicatis
ut e̾dacis q̃ nõ udetis: hus erubescite q̃ indecis.
ne accendite nob̾ dicit ecc̃ia: me attendice qͣm
idetis eciã si uid̾e nolitis. qui enĩ temꝑibꝰ il

Expanded text:
cedentibus vobis et consequentibus declarat effectibus, o reliquiae infidelitatis, ut credatis quae non videtis, iis erubescite quae videtis! 7. Me attendite, vobis dicit Ecclesia; me attendite, quam videtis, etiamsi videre nolitis. Qui enim temporibus il
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ea cͥdere debeamꝰ quia uid̾e̾ nõ possimꝰ. si au¬
ferat᷑ hec fides de reb hũanis: quis nõ atten¬
dat qͣnta eoꝵ ꝓcͦbatõ et qm̃ horrenda ꝯfusio
debeo: tota itaq ꝑibit amicicia : quia nõ nͥ
tatũ nincula maĩo suabunt᷑. quia et ui hiis u¬
tiq amica ꝯsensio ẽ nõ gͦ conuĩg̾e̾ comux inci¬
ssim dilig̾e̾ pot̾it qñ se diligi quia ip̃ãm dilcõ¬
nem nõ põt uid̾e nõ c̾dit. nec filios hr̃e des¬
id̾abunt: quos uitissim sibi redditos eẽ non
cdunt. qui si nascant᷑ et c̾scant: młtomꝰ ip̃i
ꝑentes suos amabũt. quoꝵ erga se amorẽ ĩ
eoꝵ cordib quia ẽ inuisibił nõ uidebunt.
Se ea q̃ nõ indet᷑ nõ laudabłi fide: sec culp¬
abili. cem̾icate odunt᷑: quid iã de cet̾is nece

Expanded text:
ea credere debeamus, quia videre non possumus. 4. Si auferatur haec fides de rebus humanis, quis non attendat quanta earum perturbatio, et quam horrenda confusio debeo? Tota itaque peribit amicitia, quia non nisi tatum vincula in animo servabuntur; quia et in his utique amica consensio est. Non ergo conjugem conjux vicissim diligere poterit, quando se diligi, quia ipsam dilectionem non potest videre, non credit. Nec filios habere desiderabunt, quos vicissim sibi reddituros esse non credunt. Qui si nascantur et crescant, multo minus ipsi parentes suos amabunt, quorum erga se amorem in eorum cordibus, quia est invisibilis, non videbunt; si ea quae non videntur, non laudabili fide, sed culpa
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dr̃. et ẽ dr̃. ad ducent᷑ regi ilguies posteam.
ꝓxime eiꝰ adducent᷑ tͥ. et ne qͣi captiue ialiquẽ
uelud carcerẽ ud̾ent᷑ adduci. ad ducent᷑ inquid ĩ
leticia et exultatõe adducent᷑ intemplii regis. Si
nõ ꝑibit filios: ex quibꝰ hẽat tanqͣm prẽs quos

Expanded text:
ntur regi virgines post eam, proximae ejus adducentur tibi. Et ne quasi captivae in aliquem velut carcerem viderentur adduci, Adducentur, inquit, in laetitia et exsultatione, adducentur in templum regis. Si non parit filios, ex quibus habeat tanquam patres, quos
Abbreviated transcription (Latin):
credant fame et hystorie uł de locis uͥ ip̃ĩ nõ
fuñt : n ͨ dicant non cdimꝰ quia nõ uidim᷑. qu
si hoc dicant cogunt᷑ fat̾i in c̾tos sͥ ẽẽ ꝑ entes.
suos quia⁊ si hinc aliis narrantib nec cũ
quia iã pc̾itũ ẽ id ostende̾ ualentib edid̾unt
nullũ retinẽtes illiꝰ tp̃ris senssũ. et tñ aliis m̾

Expanded text:
credant famae et historiae, vel de locis ubi ipsi non fuerunt; nec dicant, Non credimus, quia non vidimus. Quoniam si hoc dicant, coguntur fateri incertos sibi esse parentes suos: quia et hinc aliis narrantibus, nec tamen quia jam praeteritum est id ostendere valentibus, crediderunt, nullum retinentes illius temporis sens
Abbreviated transcription (Latin):
Nam q̃ sunt iudicia ddariora. qm̃ ea q̃ mĩc in¬
demus. p̾dcã et impleta: ꝓuide qui pucati
ulła eẽ iudicia. cur de xp̃õ c̾d̾e debeatis quel
iudistis. accendite q̃ uidetis. Ipã nos eccĩa ore
mat̾ne dilcõnis alloquit᷑. ego qͣm iniramin

Expanded text:
Nam quae sunt indicia clariora, quam ea quae nunc videamus praedicta et impleta? Proinde qui putatis nulla esse indicia cur de Christo credere debeatis quae non vidistis, attendite quae videtis. Ipsa vos Ecclesia ore maternae dilectionis a
Abbreviated transcription (Latin):
ret in tius ꝑiculis nͥ te nõ desuit cognonisti
slimquid g̾ ut amicoꝵ ꝑbet᷑ erga nos cari¬
tas iudet᷑ tͥ nt̃a optandã. calamicas. nec qͥsꝙ
erit ex amicis c̾cissimis felix nͥ fui̾t adu̾sus
reb infelix. ut uidel explorato alt̾ins am¬
ore nõ furat᷑ nsi suo dolore ł timore cruci¬
etur. et qͦ modo in habendis u̾is amitis

Expanded text:
is periculis, ubi te non deseruit, cognovisti. Numquid ergo, ut amicorum probetur erga nos charitas, videtur tibi nostra optanda calamitas? Nec quisquam erit ex amicis certissimis felix, nisi fuerit adversis rebus infelix: ut videlicet explorato alterius amore non fruatur, nisi suo dolore vel timore crucietur. Et quomodo in habendis veris amicis
Abbreviated transcription (Latin):
micia relinqͣt᷑. uł impẽsa sit dilco uicissim
abste nõ rependat᷑. uͥ ẽ gͦ qd̾ dicebas. te ẽdere.
non debere nͥ quod nid̾es. aut extͥncꝰ corpe: añ
intͥnsecꝰ corde : ecce ex corde tuo c̾dis cordi nõ
tuo et qͦ nec carnis nec mẽtis dirigis aciẽ: acco¬
modas fidem. anuti. faciẽ e̾nis corꝑe tuo. fidẽ
tuam c̾nis aso tuo. amci uͦ nõ abste amat᷑
fides. et si nõ ute mutuo ulla sit fides: qua
cͥdas ꝙ in illo nõ uides. qͣmuis hõ possit et f¬
milat. qr caritatẽ nõ ħt̃. sec dicis. iõ ce c̾d̾e
amico cꝰ id̾e cor nõ poces quia intuis temp

Expanded text:
micitia relinquatur, vel impensa tibi dilectio vicissim micitia relinquatur, vel impensa tibi dilectio vicissim abs te non rependatur. Ubi est ergo quod dicebas, te credere non debere, nisi quod videres aut extrinsecus corpore, aut intrinsecus corde? Ecce ex corde tuo, credis cordi non tuo; et quo nec carnis nec mentis dirigis aciem, accommodas fidem. Amici faciem cernis corpore tuo, fidem tuam cernis animo tuo: amici vero non abs te amatur fides, si non in te mutuo illa sit fides, qua credas quod in illo non vides. Quamvis homo possit et fmulat, quia charitatem non habet. 3. Sed dicis, ideo te credere amico, cujus videre cor non potes