comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat in laqueũ ⁊ in captionẽ ⁊ in retͥbutionem
⁊ in scandalũ: ut obscurent᷑ ocłi eoꝵ ne uideant.
U qͦmͦ hȩc digne credant᷑ dici. ⁊ maxime ex ꝑ¬
sona xꝑi in psalmo. ñ ociosũ uidet᷑ ostendere.
Uide ergo si hoc mͦ possumꝰ explicare qͦd querit᷑
Sic̃ ocłis corporeis utit᷑ unꝰqͥsq ad uidendũ. si¬
ue bona siue mala. ⁊ in potestate habet uł eleua-¬
re ocłos ad cȩlũ. ⁊ ꝑ id qͦd uidet conditorẽ eius
agnoseẽ. ⁊ collaudare creatorẽ. uł c̃ferre ad
spec tacula circi uł theatri. ł quarũlibet sor¬
didarũ oblec tam̃ta uisionũ. qͥb aut  libidinẽ
ant ꝓfectũ. alii uͦ utunt᷑ his ocłis in contrarium.
exercentes scilicet semet ipsos cotidie. ⁊ inqͥren¬
tes qͦmͦ dogiata ueritatis infringant: ⁊ fidẽ xꝑi
qͣntũ ipsis uidet᷑ impugnent. Ponamꝰ gͦ aliqũe
orare ꝓ his qͥ ꝑspicaces ⁊ argum̃tosi st̃ in falsa scien¬

Expanded text:
fiat in laqueum, et in captionem, et in retributionem, fiat in laqueum, et in captionem, et in retributionem, et in scandalum; et ut obscurentur oculi eorum, ne videant. Et quomodo haec digne credantur dici, et maxime ex persona Christi in psalmo, non otiosum videtur ostendere. Vide ergo si hoc modo possumus explicare quod quaeritur. Sicut oculis corporeis utitur unusquisque ad videndum sive bona, sive mala, et in potestate habet vel elevare oculos ad coelum, et per id quod videt, conditorem ejus agnoscere, et collaudare creatorem, vel conferre ad spectatula circi, vel theatri, vel quarumlibet sordidarum oblectamenta visionum, quibus aut ad libidinem ant profectum; alii vero utuntur his oculis in contrarium, exercentes scilicet semetipsos quotidie, et inquirentes quomodo dogmata veritatis infringant, et fidem Christi quantum ipsis videtur impugnent. Ponamus ergo aliquem orare pro his, qui perspicaces et argumentosi sunt in falsa scien
Abbreviated transcription (Latin):
lũ: in captionẽ in psalmo ñ habet scͥptũ: neq in
nr̃is septuaginta int̃pretũ exẽplaribꝰ: neq in he¬
breoꝵ. & rursũ in psalmo habet. fiat m̃sa eoꝵ co¬
rã ipsis in laqueũ: apłs aut̃ ñ posuit corã ipsis.
Hec de sermonũ ordine. ⁊ assũptoꝵ testimoniorũ
qualitate memorauimꝰ: ut ostendamꝰ ꝑ singula
qͦd auc toritas apłica neqͣqu̾a hebreoꝵ exẽplaribꝰ
fidẽ fac̃. nec uerbis semꝑ int̃pretũ seruit: s scͥptu¬
rarũ sensũ uerbis quib cõpetit explicat. Nunc
gͦ uideamꝰ quomͦ ꝓpositi capłi sensus debeat expla-¬
nari. Cecitatẽ cordis qua reliquus isrł hoc ẽ qui
ñ credidit excecatꝰ ẽ: diob ꝓpħicis testimoniis
ꝓbat: uł qͦd ex esaia ł qͦd ex dauid uidet᷑ assũp¬
tũ. ⁊ in utroq unꝰ quodãmͦ sensus exponit᷑. Nã
⁊ hic ocłi eis dant᷑ quib ñ uideant. ⁊ aures qͥb
ñ audiant : ⁊ illic optat᷑. ut corã ipsis. m̃sa eoꝵ

Expanded text:
lmo non habetur scriptum, neque in nostris LXX interpretum exemplaribus, neque in Hebraeorum. Et rursum in psalmo habetur: Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum: Apostolus autem non posuit coram ipsis. Haec de sermonum ordine et assumptorum testimoniorum qualitate memoravimus, ut ostendamus per singula, quod auctoritas afidem facit, nec verbis semper interpretum servit, sed Scripturarum sensum verbis quibus competit explicat. Nunc ergo videamus quomodo propositi capituli sensus debeat explanari. Caecitatem cordis, quia reliquus Israel, hoc est, qui non credidit, excaecatus est, duobus propheticis testimoniis probat, vel quod ex Isaia, vel quod ex David videtur assumptum, et in utroque unus quodammodo sensus exponitur. Nam et hic oculi eis dantur quibus non videant, et aures quibus non audiant: et illic optatur ut coram ipsis mensa eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ad cȩlũ ⁊ terrã. sepe ad solã terrã. int̾dũ
uͦ etiã ad om̃s homines mundi appellatio refert᷑:
idcirco repetit apłs. ⁊ manifestius in qͦ dixerit
mundũ designat. Nit enĩ. Hȩc diminutio eoꝵ:
diuitiȩ gentiũ. Qđ enĩ illis qui offendert
diminutũ ẽ ⁊ ablatũ. ad diuitias gentiũ col¬
latũ ẽ: qͥ ꝑ fidẽ pars dñi ⁊ hereditas eiꝰ effec

Expanded text:
em ad coelum et terram, saepe ad solam terram, interdum vero etiam ad omnes homines mundi appellatio refertur: idcirco repetit Apostolus, et manifestius in quo dixerit mundum designat. Ait enim: Et diminutio eorum, divitiae gentium; quod enim illis qui offenderunt diminitum est et ablatum, ad divitias gentium collatum est, qui per fidem pars Domini et haereditas e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ isrł. Illis aut̃ angłis qͥb pars gentiũ fuerat
distributa seducentib quodãmͦ singłos qͦsq de
parte dñica ⁊ deprauantib fecert̃ eos offendere:
refutata ac repudiata. eẽt alia pars dm̃ suꝑ t̾rã.
dĩ. q̃ om̃ia diuitiȩ erant partis dñi. susciꝑet: &
pars dñi ꝓ illa parte q̃ offencłat uocaretur.
Idcirco delictũ eoꝵ fuint diuitiȩ mundi. Nunc
enĩ iã ñ una hebreoꝵ gens: s totus muncdꝰ pars
dñi effecꝰta ẽ. Sic enĩ ipse saluator dic̃. qͥa ego ue¬

Expanded text:
ejus Israel. Illis autem Angelis, quibus pars gentium fuerat distributa, seducentibus quodammodo singulos quosque de parte Domini, ac depravantibus, fecerunt eos offendere, refutata ac repudiata, esset alia pars Domini super teDei quae omnia divitiae erant partis Domini susciperet, et pars Domini pro illa parte quae offenderat vocaretur. Idcirco delictum illorum fit divitiae mundi. Nunc enim jam non una Hebraeorum gens, sed totus mundus pars Domini effecta est. Sic enim Salvator dicit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ab eo minime querunt᷑: s obseruare debet.
ne accepta grã inanis fiat in eo. sic̃ ⁊ paulꝰ dicit.
qͥa gr̃a eiꝰ in me inanis ñ fuit. s ãpliꝰ qũa om̃s illi
laboraui. & iterũ addit tãqu̾a memor gr̃ȩ: ñ
ego inqͥt. sed grã dĩ mecũ. Non facit gͦ in anemu
grãm ille qͥ digna ei oꝑa subiungit: ⁊ gr̃ȩ dĩ non
existit ingratus. Qenĩ post consecutã grãm peceat:
ingratꝰ fit ei qͥ p̃stitit gram. Si aũt non in anẽ
⁊ pax multiplicet᷑ in recognitione dĩ. Witẽ alibi
Ut boni dispensatores multiplicis gr̃ȩ dĩqud
ergo ẽ.Qd querebat isrł hoc ñ est consecũtus.
electio aut̃ consecuta ẽ: cȩt̾i uͦ excecati st̃. sicut¬
hodiernũ diẽ. IN his apłs israhelẽ in duas di¬
uidit partes. quarũ unã electionẽ uocat. quȩ
consecuta sit qͦd querebat : aliã cȩt̾os appellat.
qͥ ñ solũ consecuti ñ st̃ qͦd querebant. sed exceca¬
ti st̃ sꝑu cõpunctionis: qͥb etiã dm̃ dic̃ dedisse

Expanded text:
opera ab eo minime quaeruntur; sed observare debet ne accepta gratia inanis fiat in eo, sicut et Paulus dicit, quia gratia ejus in me inanis non fuit, sed amplius quam omnes illi laboravi . Et iterum addit tanquam memor gratiae: Non ego, inquit, sed gratia Dei mecum. Non facit ergo inanem gratiam ille qui digna ei opera subjungit, et gratiae Dei non existit ingratus. Qui enim post consecutam gratiam peccat, ingratus fit ei qui praestitit gratiam; si autem non inanem et pax multiplicetur in recognitione Dei ; et iterum alibi: Ut boni dispensatores multiplicis gratiae Dei . Quid ergo est? Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autincurva. In his Apostolus Israel in duas dividit partes; quarum unam electionem vocat, quae consecuta sit quod quaerebat: aliam caeteros appellat, qui non solum consecuti non sunt quod quaerebant, sed excaecati sunt spiritu compunction
Abbreviated transcription (Latin):
consedisse. ut cibũ uerbi dĩ possibilitate sumamꝰ.
fiat in laqueũ. ł in retͥbutionẽ ł in scandalum.
Si intelligibilit̃ ⁊ ut dignũ ẽ mundos ex ea et
puros ac sꝑitales cibos sapientiȩ capiamͦ. etiã illud
parit̃ obseruantes. ne ĩmundis ⁊ sordidis uestim̃¬
tis. id ẽ corꝑe aut corde polluto. ad m̃sã sapien¬
tiȩ consedeamꝰ. s speciẽ futuri in cęlis conuiuii
ĩã nc̃ meditantes. ꝑ conu̾sionẽ ⁊ pęnitentiã indu¬
m̃ta cotidie mundiora ⁊ nuptialia p̃ꝑaremꝰ. qͥb
utentes aulã sapientiȩ. thalamos filii regis intra¬
re meream᷑ Dico gͦ. Nũqͥd sic offendert̃ ut
cadent.Absit. S illoꝵ delicto salꝰ gentibꝰ: ut¬

Expanded text:
litate sumamus, fiat in laqueum, vel in retributionem, vel in scandalum, si non intelligibiliter, et ut dignum est, mundos ex ea, et puros ac spiritales cibos sapientiae capiamus; etiam illud pariter observantes, ne immundis et sordidis vestimentis, id est, corpore aut corde polluto ad mensam sapientiae consideamus; sed speciem futuri in coelis convivii jam nunc meditantes, per conversionem et poenitentiam indumenta quotidie mundiora et nuptialia praeparemus, quibus utentes, aulam sapientiae, et thalamos filii regis intrare mereamur. Dico ergo: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit: sed illorum delicto salus gentib
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ xꝑm uidentes in corꝑe. ⁊ ñ audientes docꝰ tri¬
nã eiꝰ. neq credere oꝑib q̃ uidebant. neq uer¬
bo q̃d audiebant obȩdire uoluert̃. Uerũ de hac
ipsa questione sufficient̃ a nobis in pͥmis epłȩ huiꝰ
partib dic tũ ẽ. Ubi scͥptũ sit hoc ipsũ qͦd dic̃
nis. ocłos ut ñ uideant. aures ut ñ audiant usq
in hodiernũ diẽ: ego hacꝰ tenꝰ inuenire ñ potui.
Siqui uͦ diligentiꝰ quã nos intendĩt scͥpturis
diuinis: si inuenerit manifestet. Puto tam̃ hoc
suis uerb̃ dice uideat᷑. dedisse eis ds̃ sꝑm cõpunc¬
tionis. sccłm ea q̃ de cecitate ocłoꝵ ⁊ auditu

Expanded text:
m videntes in corpore, et audientes doctrinam ejus, neque credere operibus quae videbant, neque verbo quod audiebant obedire, voluerunt. Verum de hac ipsa quaestione sufficienter a nobis in primis Epistolae hujus partibus dictum est. Ubi tamen scriptum est hoc ipsum quod dicit nis, oculos ut non videant, et aures ut non audiant usque in hodiernum diem; ego hactenus invenire non potui. Si quis vero diligentius quam nos intendit in Scripturis divinis, si invenerit, manifestet. Puto tamen hocsuis verbis dicere videatur dedisse eis Deus spiritum compunctionis, secundum ea quae de caecitate oculorum, et auditu
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ electionis adiectio. Potuit enĩ dic̾e. reli¬
quiȩ ꝑ gr̃am saluȩ factȩ st̃ : sed ostendit ꝑ hȩc
ẽẽ gr̃am. ⁊ sine electione. ⁊ cũ elecꝰtione. Nam
om̃s qͥdẽ qͥ ꝑ fidẽ saluant᷑: ꝑ grãm sine dubio sal¬
uantur. Qui aut̃ ꝑ electionẽ gr̃ȩ saluantur:
ꝑfec tiores animȩ mͥ uident᷑ ostendi. Sicut enĩ
isrł dr̃ om̃is qͥ descendit de gen̾e isrł. ille aut̃
uerus isrł ita ẽ qͥ mente pura ⁊ corde sincero ui¬
det dm̃: ita ⁊ de hoc acciꝑe possumꝰ. qͦd om̃s qͥdẽ

Expanded text:
Reliquiae per gratiam salvae factae sunt; sed ostendit per hoc esse gratiam et sine electione et cum electione. Nam omnes quidem qui per fidem salvantur, per gratiam sine dubio salvantur: qui autem per electionem gratiae salvantur perfectiores animae mihi videntur ostendi. Sicut enim Israel dicitur omnis qui descendit de genere Israel; ille autem verus Israel est, qui mente pura, et corde sincero videt Deum: ita et de hoc accipere possumus, quod omnes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ. qr patrẽ habemꝰ abrahã. Dico enĩ uob̃: qͥa
potens est ds̃ de lapidib suscitare filios abra¬
hȩ. Huic gͦ ista de popło conquerenti. respon¬
deat᷑ a dño ⁊ saluatore nr̃o. Ego scio qͦs elegi.
& iterũ. Ques meȩ uocẽ meã audient: ⁊ ego
p̃cedo eas. ⁊ sequunt᷑ me. Et iter̃. Habeo ⁊ alias

Expanded text:
. Dico enim vobis quia potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Huic ergo ista de populo conquerenti respondeatur a Domino et Salvatore nostro: Ego scio, quos elegerim; et iterum: Oves meae vocem meam audiunt, et ego praecedo eas, et sequuntur me meae; et iterum: Ha
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ inueniunt: qr crux eiꝰ uideis est scandalum.
Ido dic̃ ad eos. tota die expandi manꝰ meas ad po¬
deret in cruce. illi ñ solũ non inuenert̃ eũ. sed
insuꝑ ⁊ dixert̃. Si filiꝰ dĩ es. descende nc̃ de cruce
⁊ credimꝰ tͥ. S audi qͥd etiã in sapientia salomoniᷤᷤ¬

Expanded text:
, et inveniunt quia crux ejus Judaeis est scandalum. Ideo dicit ad eos: Tota die expandi manus meas, hoderet in cruce, illi non solum invenerunt eum, sed insuper dixerunt ei: Si Filius Dei es, descende nunc de cruce, et credim
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. ⁊ om̃is isrł saluus fiet: istiꝰ aut̃ qͥ de cȩlo
cecidisse dr̃ nec in fine scłi erit ulla conu̾sio.
Hec̃ gͦ casũ que suꝑiꝰ diximꝰ. id ẽ in qͦ qͥ cadit¬
ñ adiciet ut resurgat : similẽ ẽẽ huic qu̾a
in p̾senti loco offensionẽ nominat apłs. aduer¬
tamꝰ. ⁊ qͦd delic tũ appellat: qͦd mͥ tale uidet᷑

Expanded text:
verit, et omnis Israel salvus fiet : istius autem qui de coelo verit, et omnis Israel salvus fiet : istius autem qui de coelo cecidisse dicitur, nec in fine saeculi erit ulla conversio. Hunc ergo casum quem superius diximus, id est in quo qui cadet, adjiciet ut resurgat, similem esse huic quam in ipso loco offensionem nominat Apostolus advertamus, et quem delictum appellat:
Abbreviated transcription (Latin):
stituto paratũ ẽ ei cade sub aliis: ⁊ domũ eiꝰ di¬
ripi ab alienis. Et in qͣrto regnoꝵ libro scͥptũ
ẽ. Cecidit ezechias ab elatione cordis sui. E om̃s
hi casus de qͥb in supradictis sermonib scrip¬
turã ꝓnuntiasse memorauimꝰ. habent utiq re¬
surrectionẽ: ⁊ auersio eoꝵ habet conu̾sionem.
In p̾senti uͦ capło. qͣsi sciens apłs. qͥa si cecidissent
resurg̾e om̃ino ñ possent: ita negat eos cecidis¬
se. ⁊ ualde excusat in eo qͦd dic̃. Nũ qͥd sic offen¬
dert̃ ut cađent. sAbsit. Ne forte gͦ ad aliũ
disse. illũ fortasse de quo dicebat dñs ⁊ salua-¬
tor nr̃. qͥa uidebã sathanan sic̃ fulgur cecidis¬
se de cęlo: sed ⁊ illũ de qͦ esaias dic̃. qͦmͦ cecidit
de cęlo lucifer qͥ mane oriebat᷑. Hoc gͦ tali ca¬
su negat cecidisse isrł. Illoꝵ enĩ ł in fine scłi
conu̾sio erit: tc̃ cũ plenitudo gentiũ subintra¬

Expanded text:
stituto paratum est ei cadere sub aliis, et domum ejus distituto paratum est ei cadere sub aliis, et domum ejus diripi ab alienis; et in quarto Regnorum libro scriptum est: Cecidit Ezechias ab elatione cordis sui . Et omnes hi casus de quibus in supradictis sermonibus Scripturam pronuntiasse memoravimus, habent utique resurrectionem; et aversio eorum habet conversionem: In praesenti vero capitulo, quasi sciens Apostolus quia si cecidissent, resurgere omnino non possent, ita negat eos cecidisse, et valde excusat in eo quod dicit: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit. Ne forte ergo ad aliudisse; illum fortasse de quo dicebat Dominus et Salvator noster, quia videbam Satanam sicut fulgur, cecidisse de coelo ; sed et illum de quo Isaias dicit: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur? Hic Illorum enim vel in fine saeculi conversio erit tunc cum plenitudo gentium subintra
Abbreviated transcription (Latin):
dit: hoc ẽ ut conu̾sionẽ gentiũ uidentes. ⁊ testa¬
ñitũ dĩ q̃d ipsi priꝰ acceꝑant. illis traditũ. ⁊ legẽ
ac ꝓpħas. apud eos maiore ⁊ digniore haberi ob¬
seruantia: zelũ capiant etiã ip̃si in nouissimis
saltĩ teporib Et sicut nẽ illoꝵ lapsus salutẽ
gentib dedit: ita gentiũ fides ⁊ conu̾sio. isrłi
emulationẽ conũsionis c̃ferat ⁊ salutis. Obseruan¬
dũ tam̃ ẽ. qͦd aliud ponit paulꝰ offende ac de¬
linquere. ⁊ aliud cade. & offensioni qͥde uł delic¬
to remediũ ponit: cecidisse aũt eos quasi desꝑa¬
tio in hoc sit aliqͣndo ñ recipit. Dic̃ enĩ. Nũqͥd
sio offender̃t ut cadent. Absit. S illoꝵ delic¬
to salꝰ gentib. Et ẽ mirũ qͣndo in tot ⁊ talib
q̃ de eis om̃is epłȩ textꝰ exponit. cecidisse tam̃
tias bene nouerit. ⁊ aliud sciat ẽẽ cadẽ: scđm il¬
⁊ iterũ. noli mͥ insultare inimica mea qđ cecidi
uertet᷑. S & iob de semet ipso dic̃. Temꝑe con-¬

Expanded text:
tur: hoc est, ut conversionem Gentium videntes, et testamentum Dei, quod ipsi prius acceperant, illis traditum, et legem ac Prophetas apud eos majore et digniore haberi observantia, zelum capiant etiam ipsi in novissimis saltem temporibus; et sicut nunc illorum lapsus salutem Gentibus dedit, ita Gentium fides et conversatio Israeli aemulationem conversionis conferat et salutis. Observandum tamen est, quod aliud ponit Paulus offendere ac delinquere, et aliud cadere; et offensioni quidem vel delicto remedium ponit: cecidisse autem eos, quasi desperatio in hoc sit aliqua, non recepit. Dicit enim: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus gentibus. Et est mirum, quomodo in tot et talibus quae de eis omnis Epistolae textus exponit, cecidisse tamentias bene noverit, et aliud sciat esse cadere secundum ilet iterum: Noli mihi insultare, inimica mea, quia cecivertetur? Sed et Job de semetipso dicit: Tempore con
Abbreviated transcription (Latin):
his q̃ supra dicta st̃ uidet᷑ forsitan popłs iude¬
o repulsus ẽẽ a dõ. nec aliqͥd spei gerere. siqͥdẽ
in emulandũ induxerit eũ ds̃ in ñ gentẽ. ⁊ in
irã. in gentẽ insensatã. ⁊ manifestus factꝰ sit
his qui eũ ñ querebant. ⁊ inuentꝰ sit ab his qui
re ⁊ ostende qr suꝑsit salus sua popło isrł si credans.
⁊ qͥa ñ idcirco repulsi st̃ qͥa genꝰ sint isrł. s quia
increduli fuerant. ait. Non reppulit ds̃ plebẽ
suã qũa p̃sciit. Ꝙ ut hoc p̃senti ꝓbaret exẽplo:
subiungit Uam &e ego isrłita ex semine abra-¬

Expanded text:
his quae supra dicta sunt videretur forsitan populus Judaeorum repulsus esse a Deo, nec aliquid spei gerere, si quidem in aemulationem induxerit eum Deus in non gentem, et in iram, in gentem insensatam, et manifestus factus sit his qui eum non quaerebant, et inventum sit ab his qui re et ostendere, quia supersit salutis via populo Israel si credant, et quia non idcirco repulsi sunt, quia genus sint Israel, sed quia increduli fuerint, ait: Non repulit Deus plebem suam quam praescivit; et ut hoc praesenti probaret exemplo subjungit: Nam et ego Isr
Abbreviated transcription (Latin):
saluari dr̃ axꝑo. Deniq ⁊ ipse apłs paulꝰ. siquis
eũ in uerbis suis diligent̃ obseruet. uide qͦmͦ hu¬
iusmodi distinctionib utit᷑. alibi scłm carnẽ
nominans isrł. alibi suꝑ eo carnis om̃ino ñ faciens
mentionẽ : sic̃ in p̃senti loco. ubi cũ dic̾et qͥa ñ
reppulit ds̃ plebẽ suã. ⁊ nobilitatẽ isrłiticȩ ani¬
mȩ uellet exponẽ. ait. Nã ⁊ ego isrłita sũ. In scd̾̃a
uͦ epła ad corinthios ubi qͥbꝰdã de isrłitico genere
scdm carnẽ głantib cogat᷑ responde. uide quȩ
quasi in insipientia: in hac substantia głandi. qm̃¬
quidẽ multi głant᷑ scdm carnẽ. ⁊ ego gloriabor.¬
⁊ ego. Sem̃ abrahȩ st̃: ⁊ ego. Sic gͦ ubi de isrł
loquebat᷑. illo interiore homine. talis enĩ ẽ plebs
qͦd de huiꝰ modi głatione. neq scđm dñm loquere¬
tur. neq in sapientia: s ut ipse diẽ in insipientia.
Tales st̃ gͦ reliqͥȩ: quȩ scłm electionẽ gr̃ȩ saluȩ

Expanded text:
a Christo. Denique et ipse apostolus Paulus, si quis eum in verbis suis diligenter observet, videt quomodo hujusmodi distinctionibus utitur; alibi secundum carnem nominans Israel, alibi super eo carnis omnino non faciens mentionem, sicut in praesenti loco, ubi cum diceret, quia non repulit Deus plebem suam, et nobilitatem Israeliticae animae vellet exponere ait: Nam et ego Israelita sum. In secunda vero ad Corinthios, ubi quibusdam de Israelitico genere secundum carnem gloriantibus cogitur respondere, vide quae quasi in insipientia in hac substantia gloriae quoniam multi gloriantur secundum carnem et ego gloriaboret ego; semen Abrahae sunt, et ego. Sic ergo ubi de Israel loquebatur, illo interiore homine talis enim est plebs quod de hujusmodi gloriatione neque secundum Deum loqueretur, neque in sapientia; sed, ut ipse dicit, in insipientia. Tales sunt ergo reliquiae « quae secundum electionem gratiae salvae
Abbreviated transcription (Latin):
mei conuertet: ⁊ dic̃t ñ ẽẽ hȩc sub iħu cõpleta.
Neq enĩ ȩdificauit aiunt ciuitatẽ dĩ: neq
captiuitatẽ popłi reuocauit. S hȩc dicunt:
qͥa sedentes ad mensã potentis. ñ faciunt illud
qđ cõmonuit salomon. ut intelligibilit̃ hoc¬
xꝑc. Nã ȩdificauit uere ciuitatẽ dĩ: s ex lapi¬
dib uiuis. ex qͥb suscitauit filios abrahȩ. ex qͥbꝰ
ȩdificauit ȩccłam dĩ. ⁊ conuertit captiuitatẽ
popłi eoꝵ qͦs in peccatis captos diabolus detine¬
bat. Illis gͦ ñ ita intelligentib. m̃sa hec scͥpt᷑ȩ
aũt ⁊ illa captio m̃sȩ huiꝰ uideri : ꝗͣ dñs eos cȩ¬

Expanded text:
ta. Neque enim aedificavit, aiunt, civitatem Dei, neque captivitatem populi revocavit. Sed haec dicunt, quia sedentes ad mensam potentis non faciunt illud quod admonuit Salomon, ut intelligibilit sed ex lapidibus vivis, ex quibus suscitavit filios Abrahae, et ex ipsis aedificavit Ecclesiam Dei; et convertit captivitatem populi, eorum quos in peccatis captos Diabolus detinebat. Illis ergo non ita intelligentibus, mensa haec Scripturae autem et illa captio mensae hujus videri, quia Dominus eos ce
Abbreviated transcription (Latin):
ne dic tũ uideat᷑: qͦd ipse dedit ocłos residuo isrł.
qͥb ñ uideat. ⁊ aures qͥb ñ audiat. Et uide ne
forte hȩc magis retͥbutio sit ⁊ merces incredu¬
litatis. scdm ea q̃ in suꝑiorib ex posuimꝰ: ubi qͥa ñ
ꝓbauert̃ dm̃ hab̾e in noticiã. tradidit eos ds̃¬

Expanded text:
ne dictum videatur, quod ipse dederit oculos residuo Israel quibus non videat et aures quibus non audiat: et vide ne forte haec magis retributio sit et merces incredulitatis, secundum ea quae in superioribus exposuimus, ubi quia non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ȩũgłm tale ei testimoniũ ꝑhibet. qr in sꝑu &
ueritate uenerit helyȩ. ⁊ ipse dñs dixerit
de eo. ⁊ si uultis scire. ipse ẽ helyas. Qui habet
aures audiendi audiat. Hic gͦ qui in sꝑu ⁊ uir¬
tute uenerat helyȩ. intantũ desꝑauerat de
popło illo. ut ñ eos dic̾e̾t generationẽ ẽẽ abra

Expanded text:
um tale ei testimonium perhibet, quia in spiritu et virtute venerit Eliae , et ipse Dominus dixerit de eo: Et si vultis scire, ipse est Elias: qui habet aures audiendi, audiat . Hic ergo qui in spiritu et virtute venerit Eliae, intantum desperaverat de populo illo, ut non eos diceret ge
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i. qͥ ad nuntiabant de aduentu iusti. te̾ isaiȩ
intelligimꝰ audaciã: qui ꝑsecutionib ⁊ morte
ꝓposita. ausus ẽ tam̃ de aduentu iusti p̃dicare. &
pro bono audet etiã mori. In quo tam̃ simul et
illud ostendit᷑: qͥa ñ ut aliqͥ putant ꝓphȩ nescie¬
bant qͥd dice̾nt. ⁊ qͣsi alienato sensu suo ꝓpħabant.
Qͦd enĩ dic̃ apłs de isaia qͥa audet ⁊ dic̃: hoc indi¬
cat. qͥa mortẽ contẽpnens ⁊ ꝑsecutiones q̃ infere¬
bant᷑. qͣuis sciret sibi ĩminere ꝑicłm. audet tam̃
⁊ p̃dicat uerbũ dĩ. sic̃ ⁊ ipse paulꝰ dicebat. Scio
qr uincula ⁊ carceres manent me in hierosolimis.
s ego ñ facio cariorẽ animã meã mͥ. Sic gͦ ⁊ isaias
sciebat qͥdẽ secandũ se ͤ ⁊ int̃ficiendũ ab impiis:
xꝑm nec querere nouerant. nec idõ int̾rogare

Expanded text:
ri, qui annuntiabant de adventu justi? tunc Isaiae intelligimus audaciam, qui persecutionibus et morte proposita ausus est tamen de adventu justi praedicare, et pro bono etiam audet mori; in quo tamen simul et illud ostenditur, quia non ut aliqui putant Prophetae nesciebant quid dicerent, et quasi alienato sensu suo prophetabant. Quod enim dicit Apostolus de Isaia, quia audet et dicit, hoc indicat quia mortem contemnens et persecutiones, quae inferebantur, quamvis sciret sibi imminere periculum, audet tamen et praedicat verbum Dei; sicut et ipse Paulus dicebat: Scio quia vincula et carceres manent me in Hierosolymis, sed ego non facio chariorem animam meam mihi ; sic ergo et Isaias sciebat quidem secandum se esse, et interficiendum ab impiis; Christum nec quaerere noverant, nec de eo interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ de xꝑo ꝓpħauerint. nemo aut admodũ pau¬
ci ex popło illo crediderint: ñ uidebit᷑ alienũ.
Aut ñ ẽ putandũ qͥa moyses dicat ad dñm.
dñe. nemo credidit auditui meo:Si enĩ credi¬
dissent litt̾is meis. credidissent utiq xꝑo: de
ipso enĩ ego scripsi. Ergo fides ex auditu: auditꝰ
uerbũ ab ipso xꝑo dño loquente audiert̃: sed
multo plures st̃. qͥ aliis eũ p̃dicantib audiert̃.
sic̃ ⁊ ipse dñs dixerat. loquens ad thomã. quia
uidisti me inqͥt ⁊ credidisti: beati qͥ ñ audiert̃

Expanded text:
 prophetaverint, nemo aut admodum pauci ex populo illo crediderint, non videbitur alienum. Aut non est putandum, quia Moyses dicat ad Dominum: Domine, nemo credidit auditui meo? Si enim credidissent litteris meis, credidissent utique et Christo: de ipso enim ego scripsi. Ergo fides ex auditu, auditusverbum ab ipso Christo Domino loquente audierunt; sed multo plures sunt qui aliis eum praedicantibus audierunt, sicut et ipse Dominus praedixerat loquens ad Thomam: Quia vidisti me, inquit, credidisti; beati non videntes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idõ moyses ꝓ sũmo honore ñ gentẽ eã nomi¬
nauit. qͥa non erat una gens: s si ita dici potest
om̃iũ gentiũ gens. Uerũ excludi uidebimur
in his quȩ subsecunt᷑: ubi dic̃. in gentẽ insensa¬
tã. in irã uos inducã. qͦd ⁊ gentẽ eã ⁊ insipientẽ
nominauerit. Uerũ ne in hoc qͥdẽ famulꝰ dĩ
sipiens fieri debet. ut sit sapiens apud dm̃. Et
quia ñ cognouit mundꝰ ꝑ sapientiã dm̃. placu¬
it dõ ꝑ stulticiã p̃dicationis saluos facẽ creden
tes. ⁊ qr ꝑ p̃dicationẽ crucis xꝑi q̃ est stulticia
gentib congregabit᷑ popłs. qui fiat in hoc mun¬
do stultꝰ ut sit sapiens apud dm̃. Irascuntur
Nuentus a ñ querentib: palã apparui int̾ eos

Expanded text:
et ideo Moyses pro summo honore non gentem eam nomiet ideo Moyses pro summo honore non gentem eam nominavit, quia non erat una gens, sea, si ita dici potest, omnium gentium gens. Verum excludi videbimur in his quae subsequuntur, ubi dicit: In gentem insensatam, in iram vos inducam: quod et gentem eam, et insipientem nominaverit. Verum ne in hoc quidem famulus Dei sipiens fieri debet, ut sit sapiens apud Deum: quia non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationier praedicationem crucis Christi, quae est stultitia gentibus, congregabitur populus qui fiat in hoc mundo stultus, ut sit sapiens apud Deum. Irascuntur Inventus sum a non quaerentibus me: palam apparui inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
bi moris ẽ. etiã de isrł subiungere: ⁊ uult qͦd
in excusabilis sit isrł testib idoneis cõꝓbare.
dubio dicens. qͥ a dõ ad emulandũ prioris popłi
in creduli ⁊ contẽptoris assũpti st̃. S uideatur¬
fortassis gentẽ a dõ fidei merito ⁊ deuotionis
electã. moyses iniuriosius appellasse. cũ dicit.
in ñ gentẽ: ⁊ ita nichili ducẽ. ut nec gentẽ
eã appellare cdignet᷑: aut ⁊ si appellet. insipi¬
entẽ nominare. S ñ est iniuriosus moyses.
ut pote amicꝰ dĩ. erga electos eiꝰ: nec contu¬
melia uidebit᷑ in sermone. si ratio sermonis ap¬
pareat. Unaquȩq gens. uerbi causa egyptioꝵ
aut sẏroꝵ aut moabitarũ. ꝓ eo qͦd ꝓpriis ter¬
minis ⁊ lingua ⁊ habitu. ⁊ morib atq institu¬
tis discernitur. gens illa uł illa appellat᷑: et
neq syri egyptii aliquando dñr neq moabi¬
tȩ idumei appellant᷑: aut arabes scithȩ. xꝑiani
uero ñ ẽ una gens. s om̃ib gentib unꝰ popłs:

Expanded text:
bi moris est, etiam de Israel subjungit, et vult quod inexcusabilis sit Israel testibus idoneis comprobare. dubio dicens, qui a Deo ad aemulationem prioris populi increduli concepti et assumpti sunt. Ad aemufortassis gentem a Deo fidei merito et devotionis electam Moyses injuriosius compellasse, cum dicit in non gentem, et ita nihili ducere, ut nec gentem eam appellare dignetur; aut si appellet, insipientem nominare: sed non est injuriosus Moyses, utpote amicus Dei, erga electos ejus: nec contumelia videbitur in sermone, si ratio sermonis appareat. Unaquaeque gens, verbi causa, Aegyptiorum, aut Syrorum, aut Moabitarum, pro eo quod propriis terminis, et lingua, et habitu, et moribus, atque institutis discernitur, gens illa vel illa appellatur, et neque Syri Aegyptii aliquando dicuntur; neque Moabitae Idumaei appellantur; aut Arabes Scythae. Christiani vero non est una gens, sed ex omnibus gentibus unus populus:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd ita intelligi potest: qͥa t̾rã ĩꝑitos quosq
⁊ indociles homines dicat. ad qͦs non uerba in
qͥb ratio fidei continet᷑. ⁊ explanatio sapien¬
tiȩ: s sonus fidei. cõmuni ⁊ simplici p̃dicatione
ꝑuenerit : finẽ uͦ orbis t̾rarũ. eruditͥores qͦsq
⁊ prudentiores appellauerit. finis enĩ ꝑfectio¬
nẽ indicat rerũ. Ad hos gͦ tales ñ solũ uoces.
s uerba ⁊ rationẽ ꝑuenisse ꝓnuntiat: qͥ utiq
audientes sermonẽ fidĩ. etiam ꝑscrutari pos¬
sunt ⁊ ꝑqͥrere scͥpturas diuinas. ut cognoscant
id ẽ in sono ⁊ uerbis: quodã loco ita dicit.
& sermo m̃s ⁊ p̃dicatio mea ñ fuit in suasoriis
sapientiȩ uerbis. s in ostensione sꝑc ⁊ uir tutis.
uͦ hanc ẽẽ. de qua dic̃ ꝓpħa. qͥa in omnẽ terrã
exiit sonꝰ eoꝵ. in qua scilicet simplex sit ad nun

Expanded text:
 ita intelligi, quia terram imperitos quosque et indocibiles homines dicat, ad quos non verba, in quibus ratio fidei continetur et explanatio sapientiae, sed sonus fidei simplici praedicatione pervenerit: finem vero orbis terrarum eruditiores quosque, et prudentiores appellaverit. Finis enim perfectionem indicat rerum. Ad hos ergo tales non sonum vocis, sed verba et rationem pervenisse pronuntiat, qui utique audientes sermonem fidei, etiam perscrutari possunt et perquirere Scripturas divinas, ut cognoscant id est, in sono et verbis, quodam loco ita dicit: Et sermo meus et praedicatio mea non fuit in suasoriis sapientiae verbis, sed in ostensione Spiritus et virtutis :vero hanc esse, de qua dicit Propheta, quia in omnem terram exivit sonus eorum: in qua scilicet si
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. qͥa esaias dixerat. dñe qͥs credidit auditur
nr̃o : quis ꝓ raro dic tũ ẽ. & obseruare debemͦ
qͦdd sermo hic in scͥpturis int̃dũ ꝓ raro interdũ
ꝓ nullo om̃ino ponit᷑: uerbi gra ut cũ dic̃. qͥs
sapiens & intelliget hȩc & qͥs ascendet in
montẽ ch̃i. ⁊ qͥs est homo qͥ uult uitã. In om̃ibꝰ

Expanded text:
Apostolus, quia Isaias dixerit: Domine, quis credidit auditui nostro? quis pro raro dictum est, et observare debemus, quod sermo hic in Scripturis interdum pro raro, interdum pro nullo omnino ponitur: verbi gratia, ut cum dicit: Quis sapiens, et intelliget haec? et: Quis ascendet in mon
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qͦd ñ solũ bona nuntiant. s & bene nunti
ant bona. st̃ enĩ ñ nulli qͥ adnuntiant qͥdẽ &
p̃dicant de patre ⁊ filio ⁊ sꝑu sc̃o: sed ñ sincere
fidelit̾ ad nuntiant : aut enĩ male seꝑant filiũ
a patre. ut alteriꝰ naturȩ patrẽ. alteriꝰ filium
dicant. aut male confundunt. ut uł ex trib
cõpositũ dm̃. ł trinȩ tantũmͦ appellationis in
eo ẽẽ uocabulũ putent: qui aut̃ bene adnun¬
tiat bona. ꝓprietates quidẽ patri ⁊ filio ⁊ sꝑui
scõ suas cuiq dabit. nichil aut̃ diu̾sitatis ẽẽ con¬
fitebit᷑ in substantia ł natura: qͥ gͦ ita ad nun-

Expanded text:
io quod non solum bona nuntiant, sed et bene bona nuntiant. Sunt enim nonnulli qui annuntiant quidem, et praedicant de Patre et Filio et Spiritu sancto; sed non sincere, fideliter annuntiant. Aut enim male separant Filium a Patre, ut alterius naturae Patrem, alterius Filium dicant: aut male confundunt, ut vel ex tribus compositum Deum, vel trinae tantummodo appellationis in eo esse vocabulum putent. Qui autem bene annuntiat bona, proprietates quidem Patri et Filio et Spiritui sancto suas cuique dabit; nihil autem diversitatis esse conf
Abbreviated transcription (Latin):
ster laui pedes ur̃os. ⁊ uos inuicẽ lauate pedesᷤ
alterũtrũ: exemplũ enĩ dedi uob̃. Uideamꝰ gͦ
qͦd sit istud exẽplũ : quo magistri. discipuloꝵ
lauare debeant pedes. aut de qua aqua lauare.
Siqͥs inueniat aꝗͣ uiuã. ⁊ siqͥs accipiat bibere¬
ab iħu. ⁊ aqua illa fiat in eo fons aquȩ salientis
in uitã ȩt̾nã: iste de hac aqua doc trinȩ sꝑi¬
talis potest lauare pedes discipłoꝵ. ⁊ om̃s ex
anima ipsoꝵ ĩmunditias sordesq diluere. Et hoc
faciens: datũ a magistro ĩpleuit exẽplũ. Spe¬

Expanded text:
ster lavi pedes vestros, et invicem lavate pedes alterutrum: exemplum enim dedi vobis . Videamus quod sit istud exemplum, quo magistri discipulorum lavare debeant pedes, aut de qua aqua lavare. Si quis inveniat aquam vivam, et si quis accipiat de baptismo, et aqua illa fiat in eo fons aquae salientis in vitam aeternam, iste de hac aqua doctrinae spiritualis potest lavare pedes discipulorum, et omnes ex animo ipsorum immunditias sordesque diluere; et hoc faciens, datum a magistro implevit exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabt̃. ñ inuocantes ñ saluabunt᷑ : colligit᷑
ex his ut causa qͥa ñ st̃ saluati. ad uiciũ redeat
auctoris. qͥ ñ miserit p̃dicantes. S magis
ad illũ nos qͥ rectior est intelligentiȩ trami-¬
tẽ deflectamꝰ: ⁊ qͦd dix̃. qͦmͦ autẽ p̃dicabt̃
nͥ mittant᷑. sic accipiamꝰ. qͣsi dicat apłs. Nos¬

Expanded text:
invocabunt; non invocantes non salvabuntur: colligitur ex his, ut causa qua non sunt salvati, ad vitium redeat auctoris, quod non miserit praedicantes. Sed magis ad illum nos, qui rectior est, intelligentiae tramitem deflectamus; et quod dixit, Quomodo autem praedicabunt, nisi mittantur? sic accipiamus, q
Abbreviated transcription (Latin):
tersit. Ꝙ qũauis corporali tẽ specie fuerit im¬
pletũ: tam̃ petro hoc qͦd solũ fieri uidebat
intelligenti. ⁊ quasi honores ne sibi seruo pedes
lauaret dñs excusanti. audi qũa ꝓfundi mys

Expanded text:
tergit ; et quamvis corporali tunc specie fuerit imtergit ; et quamvis corporali tunc specie fuerit impletum, tamen Petro hoc solum quod fieri videbat intelligenti, et quasi honoris causa, ne sibi servo pedes lavaret Dominus excusanti, audi quam profundi myst
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ audire ñ uultis: ur̃a iã culpa ẽ. Ꝙ si au¬
dientes ñ creditis. ⁊ ñ credentes ñ inuocatis:
⁊ ñ inuocantes salui ẽẽ neqͥtis. Qa gͦ missi st̃
ad p̃dicationẽ: idcirco de his qui ab ipso mis¬
si st̃ scͥptũ ẽ. qũa speciosi pedes ȩũgłizantiũ
bona. Quod pedes hic speciosos non corꝑales
s sꝑitales dicat. puto qͦd qu̾auis amicus sit
qͥs litt̾ȩ negare ñ possit : neq enĩ m id ridi-¬
culi deducet apłicũ sensũ. ut eũgłistarum
pedes corporeis ocłis uideri possint. putet ab
eo decoros dici & speciosos. S illi st̃ decori
& speciosi pedes: qui ꝑambulant ꝑ uiã uitę
Scdm illũ enĩ qui dixit. ego sũ uia. intelligẽ
decoros ⁊ speciosos ȩũgłizantiũ pedes: qui per
talẽ uiã merent᷑ incedere. Isti st̃ pedes quib
hendat : id ẽ uigor aniiȩ. qͦ tendit᷑ ⁊ ꝓperat᷑
ad cȩlũ. Gratifice aut̃ pedes istos ẽẽ firmabis:
qͦs iħc discipłis lauit. ⁊ linteo quo p̾cinc tꝰ est

Expanded text:
ire non vultis, vestra jam culpa est, etsi audientes non creditis, et non credentes non invocatis, et non invocantes salvi esse nequitis, quia ergo missi sunt ad praedicationem, idcirco de his qui ab ipso missi sunt, scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium bona. Illi sed spiritales dicat, puto quod quamvis amicus sit quis litterae, negare non possit. Neque enim in id ridiculi deducet apostolicum sensum, ut Evangelistarum pedes qui corporeis oculis videri possunt, putet ab eo decoros dici et speciosos; sed illi sunt decori t speciosi pedes, qui ambulant per viam vitae. Secundum illum enim qui dixit: Ego sum via , intellige decoros et speciosos evangelizantium pedes, qui per talem viam merentur incedere. Isti sunt pedes quibuehendat , id est vigor animae quo tenditur et properatur ad coelum. Gratifice autem pedes istos esse firmabis, quos Jesus discipulis lavat, et linteo quo praecinctus est
Abbreviated transcription (Latin):
absolutissimã libertatẽ: rursus ad ȩlificatio¬
nẽ frat̾ni amoris licentiã resecat lib̾tatis:
& dic̃. Etiã si cõmune ni Echil ẽ¬
ũ ciboꝵ licent᷑ admittit᷑. Itañ¬
cibũ quẽ licito putas su¬
mendum.
fr̾em tuũ qͥ nondũ scientiȩ huiꝰ capax ẽ. scan¬
dalizas: ia ñ scdm caritatẽ ambulas: nec af¬
fec tũ in te fr̾m amoris ostendis. Qd enĩ le¬
deris. si ut fr̾em tuũ ñ contͥstes etiã licitis
abstineas.Tibi enĩ abstinere licitis. crimen
nullũ ẽ: illi uͦ in qͥb discernit. ⁊ putat ñ licere
contam in abilis usus ẽ. Qui enĩ discernit: si man¬
ducauerit dãnatꝰ est. Qͦd si facias tu. utiq fr̃em

Expanded text:
absolutissimam libertatem, rursus ad aedificationem fraterni amoris licentiam resecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil eum ciborum licenter admittitur, tcibum, quem licito putas sumendum, fratrem tuum, qui nondum conscientiae hujus capax est, scandalizas, jam non secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni amoris ostendis. Quid enim laederis, si ut fratrem tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere nullum est; illi vero, in quibus discernit et putat non licere, contaminabilis usus est. Qui enim discernit, si manducaverit, damnatus est. Quod si facias, tu utique fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi c̃mune ẽ. & ne mireris qͦd cogitatio m̃tis
cibũ qͥ natura sui c̃munis uł pollutꝰ ñ est. faci¬
at pollutũ: cũ econtrario cibũ uere pollutũ.
uere enĩ pollutꝰ ẽ qͥ idolis ĩmolat᷑. simplicitas
m̃tis ⁊ nulla cogitatione scrupulositas in iecta
om̃i suspicione contaminatioĩs absoluat. ⁊ rur¬
sũ etiã si mundꝰ sit cib suspicionẽ tam̃ aliquis
patiat᷑. quasi qͦd idolis ĩmolatꝰ sit : pollutus

Expanded text:
ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen alpatiatur, quasi quod idolis immolatus sit, pollutus
Abbreviated transcription (Latin):
cͣscientiã qͦq qͥs subdit᷑: cũ habet in se qͦd
accuset᷑ a conscientia. His gͦ etiã tͥbuta¬
quȩdã pendimꝰ : dũ adhuc scdm carnẽ ui-¬
uimꝰ ⁊ q̃carnis sunt cogitamus :
Nam si uineã dñi colamꝰ. ⁊ uitẽ uerã quȩ ẽ¬
xꝑc exerceamꝰ in nob̃: de ista uinea ñ ministris
scłi tributa pendimꝰ. s ipsi dño fructꝰ in tẽ¬
pore reddimꝰ : scđm qͦd ipse saluator in ȩũgłio¬
his dic̃. qͥa colonis malis tollet umeã. ⁊ dabit
eã aliis colonis: qͥ reddant ei fructꝰ in tꝑre.¬

Expanded text:
scientiae quoque quis subditur, cum habet in se quo accusetur a conscientia. His ergo etiam tributa pendimus, dum adhuc secundum carnem vivimus, et quae carnis sunt cogitamus: nam si vineam Domini colamus, et vitam veram, quae e exerceamus in nobis, de ista vinea non ministris saeculi tributa pendimus, sed ipsi Domino fructus in tempore reddimus, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit: Quia colonis malis vineam tulit, et dabit eam aliis colonis, qui reddent ei fructus in tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dos scͥptura segregauit. reliqui om̃s cõmunes
appellati st̃. S uidei iuĩ uerbi ignorantes. un¬
de cõmunis diceret᷑ homo que cõmunẽ appel¬
labant : sermonis usũ. sine significationis intel¬
ligentia tenuerant. Neq enĩ cibi qͦs ds̃ creauit
aut ignorant̃. aut simplicit᷑ sũpti. cõmunẽ
face̾ hominẽ poterant. ⁊ ĩmundũ: s mens illa
hominis q̃ dõ soli segregata ẽ. merito munda
talis homo cõmunis ap pellat᷑. qͣsi qͥ multoꝵ¬
int̃rogatꝰ qͦd tͥ nom̃ ẽ. respondit. legio
multi enĩ sumꝰ. Ꝙ scđm illud qͦd a salua¬
homine.  circuit loca arida querens
eoꝵ uidelicet seruus effectus. om̃iũ sꝑuũ malig¬
noꝵ. qͥ habitant in eo. Merito gͦ sciens sermonis
huniꝰ hanc esse rationẽ. paulꝰ dicit. Scio ⁊ con¬
fido in dño iħu : qͥa nichil ẽ c̃mune ꝑ seipsum.
Nichil enĩ in creaturis dĩ. natura sui ĩmundũ

Expanded text:
dos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes dos Scriptura segregavit, reliqui omnes communes appellati sunt. Sed Judaei vim verbi ignorantes, unde communis diceretur homo, quem communem appellabant, sermonis usum sine significationis intelligentia tenuerunt. Neque enim cibi quos Deus creavit, aut ignoranter aut simpliciter sumpti communem hominem facere poterant et immundum: sed mens illa hominis, quae Deo soli segregata est, merito munda talis homo communis appellatur, quasi qui multointerrogatus, Quod tibi nomen est? respondit Legio. Multi enim sumus ; et secundum illud quod a Salvahomine, circuit loca arida, quaereneorum videlicet servus effectus, omnium spirituum malignorum, qui habitant in eo. Merito ergo sciens sermonis hujus hanc esse rationem Paulus, dicit: Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est commune per ipsum. Nihil enim in c
Abbreviated transcription (Latin):
ere opus dĩ.
Diximus ⁊ in aliis qͦd in scriptu
scĩs uernacula quadã appellatione. qͦd sc̃m uł
mundũ ñ ẽ comune nominet᷑: q̃ tam̃ appella
uͦ ñ recordor sicubi nominata ẽ: ut in eũgeliis
saluator dic̃. qͥa de corde ꝓcedt̃ cogitationes
malȩ. homicidia. fornicationes. adulteria.
furta. falsa testimonia. ⁊ ista st̃ q̃ cõmunicant
hominẽ: ñ lotis aut̃ manib manducare. ñ
cõmunicat hominẽ. Qũauis in ñnullis exem¬
plarib latini ꝓ cõmunicant. coinqͥnant po¬
suerint: ⁊ licet eadẽ uirtꝰ sit. ꝓprietas tam̃
sermonis cõmunicat habet. Sed in ac tibus
apłoꝵ dñs dic̃ ad petrũ. Qͦd ds̾ mundauit.
tu ne cõmune dixeris. Puto gͦ inde usũ sermo¬
nis huiꝰ assũptũ: ut qͥa uerbi gr̃a uasa tẽpli
ministerio segregata. uasa sine dubio dñi ap¬
pellabant᷑. ad horũ aut̃ distinctionẽ reliqua
uasa cõmunia dicebant᷑: ita ⁊ ad ciboꝵ distinc¬
tionẽ eoꝵ qͦs quasi mundos ⁊ scđ̾m legẽ eden¬

Expanded text:
. Diximus et in aliis, quod in Scripturis sanctis vernacula quadam appellatione quod sanctum vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellatin veteri vero non recordor sicubi nominata est, ut in Evangelio Salvator dicit, quia De corde procedunt cogitationes malae, homicidia, fornicationes, adulteria, furta, falsa testimonia, et ista sunt quae communicant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communicat hominem . Quamvis in nonnullis exemplaribus Latini pro communicat, coinquinat posuerint, et licet eadem virtus sit, proprietas tamen sermonis communicat habet. Sed et in Actibusominus dicit ad Petrum: Quod Deus mundavit tu commune ne dixeris . Puto ergo inde usum sermonis hujus assumptum, ut quia, verbi gratia, vasa templi ministerio segregata, vasa sine dubio Domini appellabantur, ad horum autem distinctionem reliqua vasa communia dicebantur, ita et ad ciborum distinctionem, eorum quos quasi mundos et secundum legem eden
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ assequi posst̃. Et idõ apłs resecare culpã uolens
ex utraq parte nascentẽ : illis qͥde p̃cipit ne in¬
feriores sꝑnant atq despiciant. his uͦ ne suꝑiores
se iudicent: cũ ꝑitiã non habeant iudicandi.
Qũauis gͦ utrũq rep̃hendat. ⁊ eũ qͥ sꝑnit fr̃em¬

Expanded text:
 ipsi possunt. Et ideo Apostolus resecare culpam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque despiciant; his vero ne superiores se judicent, cum peritiam non habeant udicandi. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ iudicemꝰ. s hoc iudicate magis. ne pona¬
tis offendicũ fr̃i uł scandalũ. Hoc uidicate. id ẽ
hoc statuite: ne ꝑ obseruantiã ciboꝵ. offensio¬
nes fr̃ib uł scandala generetis. De offensione
ł scandalo iã supra diximꝰ. qd scandalũ sit cũ in
uia qua incedit᷑ aliqͥd inuenit᷑ obiectũ. in qͦd
offendant scandentiũ ł incedentiũ pedes. Hoc
ẽ gͦ qͦd patiunt᷑ hi qͥ uiã fidĩ nuꝑ ingressi prioꝵ
ł contentionib ł negligentiis ł contẽptu ⁊ elati¬
onib offendunt᷑: atq exẽplis eoꝵ retunsi reuer

Expanded text:
invicem judicemus; sed hoc judicate magis, ne ponainvicem judicemus; sed hoc judicate magis, ne ponatis offensionem fratri vel scandalum. Hoc judicate, id est, hoc statuite ne per observantiam ciborum offensiones fratribus, vel scandala generetis. De offensione vel scandalo jam supra diximus quod scandalum sit cum in via, qua inceditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel incedentium pedes; hoc est ergo quod patiuntur hi, qui viam fidei nuper ingressi, priorum vel contentionibus, vel negligentiis, vel contemptu et elationibus offenduntur, atque exemplis eorum re
Abbreviated transcription (Latin):
dixi ita bonus inueniet᷑. cui ñ aliqͥd insitũ sit
uidas ponit᷑. qͥ supra omnẽ ĩpietatẽ impiꝰ fuit.
ut ñ aliqͥd etiã ipse boni habuisse uideat᷑. Nã
ut illa omittã quȩ cũ apłis positꝰ quasi unus
ex ipsis gerebat. qũauis ⁊ ibi iã bonis eiꝰ misce¬
rentur ⁊ mala. erat enĩ pecuniȩ cupidus: tam̃
hoc ipsũ qͦd penitentia ductꝰ reportauit tri¬
gnnita argenteos ad sacerdotes. ⁊ dixit. pecca¬
ui tradens sanguinẽ iustũ. fuit aliqͥd boni.
ide bona simul reciꝑe ⁊ mala. Neq enĩ simul
⁊ in paradisũ qͥs aut in regna cęloꝵ. ⁊ in ge¬
hennã mitti potest. In illis tantũ moderatio¬
nẽ boni ñ hab̾e. in qͥb ualde p̃ponderant᷑ ma¬
la: ⁊ in illis rationẽ mali ñ accipi. in qͥb p̃ponde¬
rant᷑ bona. ⁊ in qͥb maloꝵ uestigia penitentia
conu̾sionis aboleuit. Ut aũt̃ acl ppositi capituli
finẽ c̃clusionẽq redeamꝰ: cũ inquit tanta sit

Expanded text:
dixi, ita bonus invenietur, cui non aliquid insitum sit Judas ponatur, qui supra omnem impietatem impius fuit, ut non aliquid etiam ipse boni habuisse videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis gerebat, quamvis et ibi jam bonis ejus miscerentur et mala, erat enim pecuniae cupidus; tamen hoc ipsum, quod poenitentia ductus reportavit triginta argenteos ad sacerdotes, et dixit, Peccavi, tradens sanguinem justum, fuit aliquid boni. idem bona simul recipere, et mala: neque enim simul et in paradisum quis, aut in regna coelorum, et in gehennam mitti potest, in illis tantummodo rationem boni non habere, in quibus valde praeponderant mala; et in illis rationem mali non accipi, in quibus praeponderant bona, et in quibus malorum vestigia poenitentia conversionis abolevit. Ut autem ad propositi capituli finem conclusionemque redeamus, cum, inquit, tanta sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ se rationẽ reddet dõ. Non gͦ ampliꝰ inuicẽ iudi¬
cemꝰ: s hoc iudicate magis. ne ponatis offendicu¬
lũ fr̃i uł scandalũ. Assumens causas ex his in qͥb
ñ recte uidicant ħi qͥ uidicant fr̃s : recti ⁊ iusti
introducit diuini iudicii formã. ⁊ ait. Om̃s enim
nos stare oportet ante tͥbunal dĩ: quo scilicet noue¬
ritis. qͥ uidicat fr̃em tantũ se crim̃ elationis incurre¬
re. ut tribunal dĩ sibi uideat᷑ assumere: ⁊ unigeniti
iudiciũ p̃uenire. Uerũ qͥd sibi uelit hoc ipsũ qͦd
apłs tribunal memorat. ⁊ qͦmͦ intelligendũ: uideamꝰ.
Non solũ enĩ in hoc loco: sed ad corinthios scri¬
bens tͥbunalis facit nichilominꝰ mentionẽ. ubi
ait. Propt̃ qͦd studemꝰ siue p̾sentes siue absentes
placere illi. Om̃s nos manifestari oportet ante
tribunal xꝑi: ut recipiat unꝰqͥsq ꝑ corpꝰ ꝓut

Expanded text:
non ergo amplius invicem judicemus, sed hoc judicate magis ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum. Assumens causas ex his, in quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quid sibi velit hoc ipsum, quod Apostolus tribunal Dei memorat, et quomodo intelligendum sit videamus. Non solum enim in hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus mentionem, ubi ait: Propter quod studemus sive praesentes, sive absentes placere ei: omnes enim manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis in om̃ib ẽ. Propt̾ea dixerit. ut unꝰ¬
qͥsq & ꝓ bonis suis bona. ⁊ ꝓ malis suis recipiat
mala. Bonos illos dicat. qͥb nichil aliud ascri¬
bendũ sit: ⁊ illos malos. quib boni nichil om̃i¬
no debeat. S si hoc nouissimũ putemꝰ: uidebim᷑
contra euidentẽ uenire rationẽ. Nullꝰ eñĩ ut

Expanded text:
ruptibilis in hominibus est; propterea dixerit ut unusquisque et pro bonis suis bona, et pro malis recipiat mala, an bonos illos dicat, quibus nihil mali ascribendum sit, et illos malos quibus boni nihil omnino debeatur. Sed si hoc novissimum putemus, videbimur contra evidentem venire ratio