comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iis gͥ completis uenit sacerdos ad fontem.
strat s exno qui scĩficat coustare sciatur.
Sĩc scriptũ : hic ⁊ qui baprizat. Sic enun
nec abono melius datur nec ã malo peuis acci¬
pitur. qr sc̃ĩtas sacramenti di non in merito
Traditur etiam noue uite auditorib simbo¬
lum fidi. in quo apłice doctrine forma consisit.
Postremo oblatus adbaptismum paruulus :
int̾rogatus a sacerdote. si abrenuntiet sacha¬
ne ⁊ omnib oꝑib eius atq omnib pompis
eiꝰ. ꝑ ora gestantium respondet. ut qui aliena
iniquitate obligatus ⁊ aliena fide ⁊ confessiõe
soluatur. Post abrenuntiationem factã un¬
gitur oleo sacrompectore. tamquam mumat᷑
adu̾sus hostem ne ei deuceps inmunda ⁊
noxia ꝑsuade possit. Ungitur ⁊ uit̃ scapu¬
las uͥ uigor portandi oneris ÷ ut fortitudinẽ
unam eẽ eccłiam catholicam remissionem
peccatoꝵ ⁊ uitã et̃nam i. Sub hac gͥ fidei
responsione crina m̾sione a sordib huecusta¬

Expanded text:
is ergo completis, venit sacerdos ad fontem: strat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito e perficitur. Traditur etiam novae vitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote an abrenuntiet Satanae, et omnibus operibus ejus, atque omnibus pompis ejus, per ora gestantium respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem unam esse Ecclesiam catholicam, remissionem peccatorum et vitam aeternam. Sub hac igitur fidei responsione, trina mersione a sordibus vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
Quant̃o tẽpre debeat eẽ sub disciplina
cͥsmatis qͥ manꝰ ĩ positionẽ accipiunt
Solent quidam querere quanto tempore ui.¬
debeant unctionem crismatis obseruare in
capite ut scł capita non lauent qui accipiũt
manus impositionem absq tp̃r baptisteru᷑.
Quib responderi pot̃ conueniens ẽẽ ut tanto

Expanded text:
Quanto tempore debeant esse sub disciplina chrismatis qui manus impositionem acceperunt. Solent quidam quaerere quando tempore debeant unctionem chrismatis observare in capite ut scilicet capita non lavent qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus responderi potest conveniens esse, ut tanto
Abbreviated transcription (Latin):
baptizandus. ut adfidem ꝓprio moueat᷑ uoluu¬
tatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab
eo diaboli potestas iniqua pellat᷑. Addit᷑
uniuersa maligni sp̃c illusio. Forma gͥ exorcis¬
mi in hunc modum ꝑficitur. Signat᷑ pͥmo
baptizandus crucis signacło. in fronte. in pec¬
tore. in oculis. innarib. in aurib. inore. ut
tocius corꝑis sensus hoc signacło muni ant᷑.
cuius uirtute omnia nr̃a sacrainenta cõplen¬
tur. ⁊ omnia diaboli figmenta frustrantur.
Postea datur sal benedictum inos euis ut sa¬
pientia conditus fetore careat iniquitatis
⁊ ultra non putrescat au̾mib uicioꝵ. Deĩn
ex sufflatur malignus fortis. ut sp̃c spũ pellat᷑.
Postea tanguntur ei aures ⁊ nares cũ saliua.
ut tactu suꝑne sapientie. ⁊ aures eius aꝑiant᷑
adaudiendũ u̾bum di. ⁊ nares similit̾ ad di¬
scernendum odorem uite ⁊ mortis. Hoc ẽ
sacramentum aꝑtionis quod dñs in euaugłio

Expanded text:
baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur volunbaptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli pouniversa maligni spmi in hunc modum perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in naribus, in auribus, in ore, ut totius corporis sensus hoc signaculo muniantur, cujus virtute omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Postea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore careat iniquitatis, et ultra non putrescat a vermibus vitiorum. Deinde exsufflatur malignus fortis, ut spiritus spiritu pellatur. Postea tanguntur ei aures et nares saliva, ut tactu supernae sapientiae, et aures ejus aperiantur ad audiendum verbum Dei, et nares similiter ad discernendum odorem vitae et mortis. Hoc est sacramentum apertionis quod Dominus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
satione sacramento salutis intum carere ñ
uult. ne forte ipsa dilatione a salute alieni
fierent. si nõ ꝑcepto sacramento salutis su¬
bito abhac uita exirent. Congrue gͦ ꝓuisa
÷ ⁊ illis medicina salutis. ut in sacramento
fidĩ baptiz entur. ⁊ ꝑ alt̾ius fidem dõ reconcilien¬
tur: quos ꝑ alt̾ius peccatum alienatos coustat
eẽ ado. Iustitutum ÷ itaq adhoc nouum sa¬
cramentum ad catecizandos paruulos exorci¬
randos initiandos ⁊ deiũ baptizandos inqͥb
⁊ respondet. donec ipsi ad intelligibiles annos
adiuratio dr̃. Exorciste enim sunt qui suꝑ
zationem exorcismus sequitur. ut ab eo qͥ
iam fide instructus ÷ adu̾saria uirtus pesla¬
tur. Tria quippe sunt usq ad susceptio¬
nem nouit itis ꝑficienda. quib baptirandꝰ
quasi concipitur ⁊ nutrit᷑ ⁊ usq ad integritatem
noue iuitȩ ꝓmouetur. Hec autem sunt catecis¬
mi. exorcisini. orõnes. Primum itaq catecirat᷑

Expanded text:
satione sacramento salutis interim carere non satione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieni fierent, si non percepto sacramento salutis subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramento fidei baptizentur, et per alterius fidem Deo reconcilientur, quos per alterius peccatum alienatos constat esse a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentum ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos, et deinde baptizandos, in quibus espondet et spondet donec ipsi ad intelligibiles annos adjuratio dicitur. Exorcistae enim sunt qui supezationem exorcismus sequitur, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Tria quippe sunt usque ad susceptionem novitatis perficienda, quibus baptizandus quasi concipitur et nutritur, et usque ad integritatem novae vitae promovetur. Haec autem sunt catechismi, exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur
Abbreviated transcription (Latin):
Prus docete. pꝰea baptirate. Docete adinstruc¬
tionem. baptizate ademundationem. Docete
ad fidem. baptizate ad peccatoꝵ remissionẽ.
Iõ docete qi qui credidit. Iõ baptir ate quia
qui baptizatus fuerit saluus erit. Hec gͥfor¬
ma catecirationis a pͥmis temporib xp̃iane
ficdłi istituta ÷. Que tunc quidem necessario
seruabatur: qñ adultis ⁊ intelligentiã ha¬
bentib pͥusquam adbaptismi sacramentũ
accedent. regła fidi̾ xp̃iane nuntiabatur.
ut uł sponte fidi adquiescentes digni regña¬
tione spiritali iudicarentur uł crede nolen¬
tes merito aꝑceptione sacramenti di uelut
indigni repellerentur. Ad optinendam
quippe salutem iccirco arbitrium hominis
consulendum ÷ qm̃ opus salutis uoluntariũ
eẽ oportet. E hoc quidem a pͥncipio sic fac¬
tum ÷. Postquã autem ad fidem multitu¬
do gentium introuut iam nc̃ ⁊̃ inhuis qui
a fidelib gn̾antur paruulis eadem forma
seruatur. quos ⁊ ipsos mat̃ eccłia ꝓuida dispen¬

Expanded text:
Prius docete, postea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit . Haec igitur forma catechizationis a primis temporibus Christianae fidei instituta est. Quae tunc quidem necessario servabatur quando adultis et intelligentiam habentibus priusquam ad baptismi sacramentum accederent, regula fidei Christianae nuntiabatur, ut vel sponte fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis voluntarium esse oportet. Et hoc quidem a principio sic factum est. Postquam autem ad fidem multitudo gentium introivit jam nunc etiam in iis qui a fidelibus generantur parvulis; eadem forma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispen
Abbreviated transcription (Latin):
nec cum fide sp̃c sci baptirati fuerunt non
potuerunt acciꝑe baptismatis sacramentũ.
B̾aptizati sunc itaq in nomine iłiu xp̃i nec
it̃atum ÷ in his baptisia l nouatum. unũ
enim baptisma. Ubi autẽ non ⁊ plenum bap¬
cismatis sacram̃tum nec pͥncipium uł sp̃es
aliqua baptismatis estimatur. Plenũ autem
totum subrius. ⁊ quem admodum siunũ in
sermone cõphendas aut patrem aut filiũ
aut sp̃m scm. fide aut̃ nec patrem nec filiũ
potestatem uacuum ÷ om̃e mysterium. de¬
niq ⁊ illi ipsi qui dixerant nec si sp̃c sc̃s sit
audiuimus. baptirati sunt postea in tiomu¬
ne dñi nr̃i iħu xp̃i ⁊ hoc habundauit ad
gr̃am qr iam sp̃m sc̃m paulo p̃dicante cogno
uerant. Nec contrarium debet uideri. quia
quamuis etiam postea tacitum sit de sp̃u tũ
creditum ÷ ⁊ quod u̾bo tacitum fuerat ex
misterium Nec a xp̃i baptismate sp̃c seꝑat᷑.¬

Expanded text:
n potuerunt accipere baptismatis sacramentum. Baptizati sunt itaque in nomine Jesu Christi, nec iteratum est in his baptisma, sed novatum. Unum enim baptisma. Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium vel species aliqua baptismatis existimatur. Plenum autem totum subruis, et quemadmodum si unum in sermone comprehendas aut Patrem aut Filium, aut Spiritum sanctum, fide autem nec Patrem nec Filium potestatem; vacuum est omnino mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Spiritus sanctus sit audivimus ; baptizati sunt postea in nomine Domini Jesu Christi, et hoc abundavit ad gverant. Nec contrarium debet videri; quia, quamvis etiam postea tacitum sit, de Spiritu tamen creditum est. Et quod verbo tacitum fuerat, exmysterium. Nec a Christi baptismate Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. ⁊ cet̾a quedam uet̾is legis sacramenta.
Terciũ: qñ insticutus sit baptismus. ⁊ de .iii.
temporib. pͥmo qñ circuncisio statũ hũit
ante baptismum. ultimo qñ baptismus sta-¬
tum hũit pꝰ circumcisionem. Medio qñ
circumcisio ⁊ baptismus simul coucurrerũt.
aliud̃ ut finret᷑: aliud ut confirmaret᷑.
Item qñ homines obligari ceꝑunt p̃cepto
suscipiendi baptismi. Item quid distat int̾
baptismum iołns ⁊ xp̃i. Item que fuerit
formã baptismi ioħis. Item que sit forma
De hiis gͥ om̃ib multa querenda restant.
S nos uitim ꝓ tempore pauca scđm nr̃am
possibilitatem ꝓ sequemur. Quid sit ii.¬
baptismus: dm̃s quia baptisinus ÷ aqua¬
diluendis criminib scificata ꝑ uerbum di.
Aqua enim sola elementum. ẽẽ potest. sa¬
cramentum ẽẽ non potest. donec accedat
uerbum adelementum ⁊ sit sacramentum.
Per uerbum enim elementum scificatur:
ut uirtutem sacramenti accipiat. Ut.
quem admodum elemenentum ex nat᷑ali

Expanded text:
eris Legis sacramenta; tertium quando institutus sit baptismus, et de tribus temporibus. Primo quando circumcisio statum habuit ante baptismum. Ultimo quando baptismus statum habuerit post circumcisionem. Medio quando circumcisio et baptismus simul cucurrerunt; altera ut finiretur, alter ut confirmaretur. Item quaudo homines obligari coeperunt praecepto suscipiendi baptismi. Item quid distat inter baptismum Joannis et Christi. Item quae fuerit forma baptismi Joannis. Item quae sit forma De his omnibus multa quaerenda restant; sed nos interim pro tempore pauca secundum nostram possibilitatem prosequamur. CAP. II.baptismus, diluendis criminibus sanctificata per verbum Dei. Aqua enim sola elementum esse potest, sacramentum esse non potest, donec accedat verbum ad elementum, et sit sacramentum. Per verbum enim elementum sanctificatur, ut virtutem sacramenti accipiat. Ut quemadmodum elementum ex naturali
Abbreviated transcription (Latin):
ni spẽm ⁊ res ÷. ꝗͣtũ ad corporis ap̃i ueritatẽ.
Tria eẽ in sacͣm̃to altaris. panis ⁊ uini spẽm.
Quare in sp̃e panis ⁊ uim.xͦ. sacm̃tũ corporis
⁊ sanguinis siũ ĩsticuit
Quał ĩcelligñda ÷ mutacio panis ⁊ uini ĩ corpꝰ &.¬
Q s sig̾cãt tres portiões ille ꝙ d̾ corpore .b. ĩ sacͣm̃to
altaris fiũt.

Expanded text:
ni, et res est quantum ad corporis Christi veritatem. Tria esse in sacramento altaris: panis et vini speciem, Quare in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis  significent tres portiones illae, quae de corpore Christi in sacramento altaris fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
agnȩ st̃ inscripturis
sacris spiritaltũ sensnũ
profunditates: S quia
ñ om̃ibꝰ eadẽ intelligen¬
di grã data ÷ habet sa¬
crũ eloquiũ quedã ĩse
quibꝰ fidẽ simpliciũ paᷤᷤ¬
eit. que quidẽ altioribꝰ uincta unã ueritatis
egłam ꝑfitiunt. ꝓpt̾ea insacri eloquii trac-¬
tatione ñ eadẽ dicendi forma ubiq seruanda
qr altiora fidĩ sacramenta excellentiori ser

Expanded text:
agnae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sed quia non omnibus eadem intelligendi gratia data est, habet sacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori ser
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid spc̃ quod nec spm possit decere nec corpꝰ.
Ueraibigła erit. ubilaudantis nec errore quisꝙͣ
nec adulatione laudabitur. Uerus honor qui
nulli negabit᷑ digno deferetur indigno.S nec
neͤ ab alio quisq pacietur. Premium uirtittis
erit ipse qui uirtutem dedit. eiq se ipsum quo
melius & maius nichil possit eẽ ꝓmisit. Quid
ta & salus & uictus & copia ꝙ gła & honor. ꝙ¬
pax. & omnia bona: Sic enim & illud recte
intelligitur quod ait apłs. Ut sit ł̃s omiã iõib¬

Expanded text:
aliquid spiritus, quod nec spiritum possit dicere nec corpus. aliquid spiritus, quod nec spiritum possit dicere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid ta, salus, uictus, copia, gloria, honor, pax et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia i
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥpturis sanctis cogitaciones dĩ s eo locutioĩs
modo quo ibi & obliuio d̃idicitur que utiq ad
erit falsum quia neq mentiemur neq fallem᷑.
fortassis etiam non erunt uolubiles nr̃e cogita¬
ciones ab aliis in alia eundes atq redeuntes
s omnem scientiam uno simul cõspec tu uide¬
bimus. Tamen cum & hoc fuerit si & hoc fu̾it
formata erit ereat᷑a que formabił fuit ut nicħ
iam desit eius forme ad quam ꝑuenire deberet.
S tamen coȩquanda non erit illi simplicitati uͥ
non formabile aliquid formatum uł reformatũ
÷ s forma neq informis neq formata ipsa ibi ȩt̾¬
na : inmutabilisq substantia:¬
Qualis ⁊ quanta erit felicitas et¬
beatitudo fut
Uanta erit felicitas ubi nullum erit malum.
nullum latebit bonum: Uacabit᷑ dĩ laudibus
qui eritomnia in omnib Idec in eodems. Certe
ubi uolet spc ibi erit ꝓtinus corpus. Nec uolet

Expanded text:
in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo, quo ibi et oblivio Dei dicitur, quae utique ad erit falsum, quia neque mentiemur neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma; neque informis, neque formata, ipsa ibi aeterna est immutabilisque substantiaQualis et quanta erit felicitas beatitudo futura. Quanta erit felicitas ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum? Vacabitur Dei laudibus qui erit omnia in omnibus. Idem in eodem: Certe ubi volet spiritus, ibi erit protinus corpus. Nec volet
Abbreviated transcription (Latin):
tupetes. nec m̃te qͦd tu potes. sicut ego meam
habebunt ut non possint oculos elaude atq aꝑire
cumuelint. Oursus autem quod ibidm̃ qͥsqͥs
ulos clauserit non uidebit. Si enim ꝓpħa he¬
liseus puerum suum gie ⁊i absens corꝑe iudit
accipientem muna que dedit ei naaman sỹrꝰ.
quem ꝓpħa memoratus ã lepre deformitate mũ¬
dauerat. quod seruus nequam domino suo¬
non uidente latenter se fecisse putauerat qͣn¬
tomagis millo tͦemꝑe spũali uidebunt sanc
nomnia. non solum sioculos claudant. uerũ
etiam unde sunt absentes corpore:
uerbi quodiitus lucet cuimagis u̾bi cõpetit
nomen: Namillud quod ꝑfertur carnis ore
uox ũbi est. Uerbumꝙͣ. ipm̃ dicit᷑ ꝓpter illd̃
ã quo ut foris appareret assumptum est. Idẽ
in eodem paulo post. Qua ꝑꝑ ita dicit᷑ illud dĩ
u̾bum. ut dĩ cogitacio non dicatur ne aliqͥd
uoluntari. & paulopost. Dicuntur quid ÷ etiam

Expanded text:
tu potes, nec mente quod tu potes, sicut ego meam tu potes, nec mente quod tu potes, sicut ego meam habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum velint; durius autem quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Eliseus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera quae dedit ei Naaman Syrus , quem propheta memoratus a leprae deformitate mundaverat, quod servus nequam domino non vidente latenter se fecisse putaverat, quanto magis in illo corpore spirituali videbunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam unde sunt absentes corpore? verbi quod intus lucet, cui magis verbi competit nomen. Nam illud quod profertur ore carnis, vox verbi est. Verbumque ipsum dicitur propter illud a quo, ut foris appareret, assumptum est. Idem in eodem paulo post. Quapropter ita dicitur illud Dei verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
legendo ł audiendo didicimus. nulla omĩno ere¬
ditliss mus. Uñ sciremus eẽ cuutates uͥ nũquã
fiumꝰ. ł aromulo ꝯditã romam. ł ut de ꝓpiori¬
b loqͣr ꝯstantinopolim ã cõstantino: Uñ pos¬
tremo sciremus qͥ nam parentes nos ꝓereauissẽt.
qͥb patͥb auis. maiorib genitieẽmus: Calium
qͥipe cum plurima sciamus. ñ tam̃ ea uł ullo sẽ¬
su p̾sentia. sic̃ solem. sicͤ nr̃ i animi uoluntatẽ. uł
canonieoꝵs eloquioꝵs auctortatẽ si ẽ adã fusse
quium hominem aut xp̃m incarne natũ passũ
ꝙ resurrexisse didicimus. s aliis referentib deqͦ¬
rum testimonio in hoc dumtaxat rerum genẽ
minune dubitandum eẽ putauimus. Satis ut
conspieua ÷. S tam̃ quod ead fide credit᷑ ab est ꝙ¬
surrexit & ab aspectu m̃tis alt̾ius. sic̃ ab est ab
aspectum̃tis nr̃ȩ fidestua. quãuis eam eẽ in
ce eredam. cum eam ñ uideam corꝑe. quod nec

Expanded text:
legendo vel audiendo didicimus, nulla omnino crelegendo vel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse civitates ubi nunquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum , resurrexisse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut perspicua est. Sed tamen quod easurrexit, et ab aspectu mentis alterius, sicut abest ab aspectu mentis nostrae fides tua, quamvis eam esse in te credam, cum non videam corpore, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
in uisis corꝑalib deputat᷑. scd̃m ea que sup̃diximꝰ.
Hec duo sunt testis & testimonium quoꝵs ad ocu¬
los unũ ad aures alt̾um ꝑtinet. S hunc testem
fortasse aliors testimo ꝵs auctoritate cõfirmat.
diuinarum scilicet scͥpturarum. ł quoꝵs libet ald̾¬
rum qͥb ÷ motꝰ ad fidem. Septure adiusa ꝑtinẽt
corꝑis oculors sieas legit. ł auriũ si audiuit. qͥd¬
gͥ non sic ostendo. ut aut corꝑis aut animi sensu
uisum ꝑceptumq teneat᷑. & tam̃ dixero aliquid
Imͦ credatur uł non credat᷑  S si diuinarum
scͥpturarum eaꝵs scł que canonice ixreccłia no¬
nunant᷑ ꝑspicua firmat᷑ auc toritate sine ulla
dubitacione credendũ : Aliis uͦtestib ł testimo¬
Noͥ ciendã fidẽ uł hr̃e uł non hab̃e ꝑpendiss. Si enĩ
ea que non iudimꝰ hoc ÷ inp̾senti apparentia. ñ
sensimus ł m̃te ł corꝑe. neq de scͥpturis scĩs uł

Expanded text:
in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorigitur non sic ostendero ut aut corporis aut animi sensu visum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid modo credatur vel non credatur. Sed si divinarum Scripturarum earum, scilicet quae canonicae in Ecclesia nominantur, perspicua firmatur auctoritate, sine ulla dubitatione credendum est. Aliis vero testibus vel testimociendam fidem vel habere vel non habere perpenderis. Si enim ea quae non vidimus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus vel mente vel corpore, neque de Scripturis sanctis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse sine dubio recordam᷑ & scimus. Constat gͦ
nr̃a sciẽntia ex uisis reb & creditis S ihis quȩ
uidimꝰ ł uidemꝰ. nos ipĩ testes sumus. In his autem
quȩ credimus aliis testib mouem᷑ ad fidem cum
earum rerum quas nec uidisse nos recolimus nec
uidemus. dant᷑ signa uł in uocib uł in litt̾is. ł
inqͥbq docum̃tis. qͥb uisis non uisacredantur.
Nonautem in mito scire nosdicimus ñ solũ ea
quȩ tudimus aut uidemus uerum &̃ illa que
idoneis ad quamq rem cõmoti testimoniis uł tes
O tid eredimus Porrosiscire non in congruent̃ dici¬
murẽtia illud quod certissimũ credinitis. Hine
factum ÷ ut etiam recte credita. & si non assint
sensib nr̃is uidẽ m̃te dicamur. Cum itaq dicit᷑
homini crede xp̃m resur rexisse ãmortius. siere¬
dit. attẽde quid uideat. attẽde quid credat. & utr̃q
disc̾ne. Uidet hominẽ cuius audit uocẽ & ip̃a uox

Expanded text:
uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. Porro si scire non incongruenter dicimus, etiam illud quod credimus certissimum hinc factum est, ut etiam recte credita et si non adsint sensibus nostris, videre mente dicamur. Cum itaque dicitur homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox
Abbreviated transcription (Latin):
presentia uident᷑. creduntur absentia. Plane forsi¬
tansatis ÷ sip̾sentia illa hoc loco intelligamus dicta.
que p̾sto suit sensib siue animi siue corꝑis. uñ etiã
ducto uocabulo p̾sentia nominant᷑. Si enĩ hanc
lucem corꝑis sensu. sic ⁊ meam uoluntatẽ plane ui
mͥ p̾sens : tam̃ quia ip̃a uoluntas quã mͥ indicat la¬
tet sensum corꝑis ⁊ animi mei. credo non uideo. Aut
sieum m̃tiri existimo non credo. & si forte ut dicit
ita sit ¶Creduntur gͦ illa quȩ absunt ã sensib nr̃is
siuidetur idoneum quod eis testimonium ꝑhibet᷑:
Nec quia dixi ea credi que absunt asensib nr̃is sie
accipiant᷑. ut int illa deputẽt᷑ que aliquando ui¬
dimꝰ ⁊ nosuidisse retinemus. certiq sumus. quã¬
uis cunc ñ p̾sto sint cũ recolunt᷑ ã nob̾. Neq enĩ
int̾ credita s int̾ uisa deputant᷑. E idõ nota sunt
non quia fidem habiumus aliis testib s quia nos

Expanded text:
praesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsipraesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uidmihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium perhibenec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
uideat claritatẽ dĩ. Quib etiam dicet᷑. ite inignẽ
et̾nũ. qͥp̾paratus : diabolo & angelis eius:
Promisit autẽ ds se ostensurum dilectorib suis¬
cum patre unũ dm̃. non qͦmͦ in hoc seculo incorꝑe
iusus : abonis ⁊ amalis. & iniudicio enĩ futuro
in eadem forma filii hominis. eandẽ formam
uidebunt quib dictum ÷. E suriui & non dedis¬
tis mͥ manducare. quia & uidi uidebunt in
quem pupugerunt. ĩilamdi formã inqua ñ¬
rapinam arbitratus ÷ ee equalis do.
In illa ditunc uidebunt dm̃. qui
uidebunt sicuti: Nec ido uide¬
bunt quia pauꝑes spũ in haciuita
fuerunt. quia mites qr lugentes ꝙ
cet̾a: s quia mundo sunt corda Quoni¬
am mundo corde uidebitur. qui nec in loco uidetur.
nec oculis corꝑalib queritur. nec conse̾bitur uisu.
nec tacturenetur. nec auditur affatu nec sentit᷑
AT ER uidẽ & crełe hoc distare dicimus. quia

Expanded text:
videat claritatem Dei. » Quibus etiam dicetur: « Ite, in ignem videat claritatem Dei. » Quibus etiam dicetur: « Ite, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Promisit Deus se ostensurum dilectoribcum Patre unum Deum non quomodo in hoc saeculo in corpore visus est a bonis et malis. In judicio enim futuro coelum; hoc est in eadem forma filii hominis, eamdem formam videbunt quibus dicturus est. Esurivi et non dedistis mihi manducare ; quia et Judaei videbunt in quem pupugerunt rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . In illa Dei forma tunc videbunt Deum qui videbunt sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, etc. Sed quia mundo sunt corde, quoniam mundo corde videbitur, qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur et credere hoc distare dicamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
natura ꝓpͥa quammoyses uide
cupiebat. Ca quippe ꝓmictitur
sicuti ÷. Nammulti uidunt. s quod uoluntas ele¬
git non quod natura formauit: Si queris qͦmͦ eũ¬
nit cum angłis ut coram illo assistẽt. sibeatimũ¬
di cordes qm ip̃i dm̃uidebunt. respondo non qͦd
eẽ consequens. ut etiam uideant ilm̃. qui uoces ab eo
factas aliquando audiunt. Neq enim udunt
eum qui audierunt quando dixit ad filiũ. & ela¬
rifaui & itum clarificabo. Uerumptam̃ noneẽ
mirandum si aliqui etiam ñ mundicordes uidẽt
dm̃ in sp̃ẽ quam uoluntas eius fec̾it. latente inui¬
sibili & aput se in commutabili manente natura:
Siquerisutrum etiam sicuti ⁊ aliqñ possit uidd̃i.
Scimus quia cum apparuerit similes ei erimus.
qͣm uidebimus eum ficuti : Nunc enĩ queritur
dam uoluit apparere: s qͦm uideatur millo reg¬
no uͥeum filii eius uidebunt sicutiest. Tune qͥppe
saciabitur inbonis desidium eoꝵs. Honeñ ĩdigni
dmuidebunt dequib dictum ÷. Tollat᷑ mmpiꝰ ne

Expanded text:
natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, qunit cum angelis, ut coram illo adsisteret, si beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, respondeo non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quScimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Non enim quaeritur quibusdam apparere, sed quomodo videatur in illo regno, ubi eum filii ejus videbunt sicuti est. Tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum. Non enim indigni Deum videbunt, de quibus dictum est: « Tollatur impius, ne
Abbreviated transcription (Latin):
E uͥbi est quod sanctisunt si ꝓmimicis suis quos
tunc ardẽ uidint ñ orabũt. quib utiq dictum est
pro mimicis uestris orateͣ : De eo d¬
Qrant ꝓmimicis siuis eotempore quopossũt ad
fructuosam penitẽciam eoꝵ corda conu̾tẽ atq¬

Expanded text:
 ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis quos tunc ardere viderint, non orabunt?--Quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate. Orant pro inimicis suis eo tempore quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda conve
Abbreviated transcription (Latin):
lumba. & idõ dm̃ nemo uidit unꝙͣ quia eã que
in ło habitat plenitudinẽ diuinitatis nemo cõ¬
spex̃. nemo m̃te aut ocłis cõphendit. Uñ moyseᷤᷤ
ait do. cũ quo ut amicꝰ amico facie ad faciem lo¬
quebat᷑. si inueni grãm añte. ostende mͥ temet¬
sieius nat᷑am sub̾amq eonspicẽt. multominus
dicẽt ostende mͥ cemet ip̃m. Ipẽ gͦerat mea sp̃ẽ
qua a pparere uoluerat. ñ autemipẽ apparebat in

Expanded text:
lumba, et ideo: Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Unde Moyses ait Deo cum quo ut amicus amico facie ad faciem loquebatur. Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetsi eius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a talias Siqueris qͦmͦ dictus sit in iusibił siui¬
dĩ potest respondeo inuisibilem eẽ nat᷑a. Uicl̃i aũ
cum uult sicut uult. Plurimis enim uisus: ñ sieu
ti s quali speciȩ illi placuit apparere. Quid ÷ gͦ
qͦd ead dicit auctoritas. dm̃ nemo uidit unquã:
& quod apłs planius explicans. quẽ nemo inqͥd

Expanded text:
et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uiet cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. Quid est ergo quod eadem dicit auctoritas: « Deum nemo vidit unquam . » Et quod amplius planius explicans: « Quem nemo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ademitaq causa ÷ eur ñ oret᷑ cune ꝓ hominib
et̾no igne dampnatis: que nũc etiã causa ÷ ut non
oretur ꝓdiabolo anglisq eius et̾no supplicio deputa¬
tis. Que nũc etiam causa ÷ ut ñ orent scĩ homine ᷤᷤ
ꝓhominib infidelib inpiisq defunctis nͥ quia
deeis utiq quos et̾no supplicio deputatos ĩano¬
uerunt añ illum iudicis iusti conspectum ora¬
tionis sue mĩtum cassari refugiũt: Quod si nc̃
qͦ uiuentes iusti ⁊ mortuis ⁊ dampnatis iniustis
muume cõpatiunt᷑. qñ ad huc aliqͥd iudicabilẽ
de suacausa sese ꝑpeti etiam ip̃i nouerunt: quãto dis¬
trictius tũc iniquoꝵ torm̃ta respiciunt. qñ ab õi
uicio corruptionis exuti. ipsi iamiusticiȩ uiciniꝰ
atq artius in herebunt. Sic qͥppe eoꝵ mͣtes ꝑ hoc
qͦd iustissimo inherent uidiciũs districtionis ab¬
sorbet. ut omĩno eis nͣlibeat. quicqͥd ab illius et̾nȩ
Sĩ queris uñ sciam: respondõ quia in uerissima

Expanded text:
adem itaque causa est, cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc causa est, ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Ipsa nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus, impiisque defunctis, quia de eis utique quos aeterno supplicio deputatos jam noverunt, ante illum justi judicis conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhde sua causa sese perpeti etiam ipsi noverunt. Qui tanto districtius tunc iniquorum tormenta despiciunt, quanto ab omni vitio corruptionis exuti ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo inhaerent judici, vis districtionis absorbet ut omnino eis non libeat quidquid ab illius aeternaSi quaeris unde sciam? respondeo: Quia in verissima
Abbreviated transcription (Latin):
Ritgͦ illius ciuitatis ⁊ una anomĩb & inseꝑabilis
insingłis uoluntas lib̾a/ ab omĩmialo lib̃ata &e ini¬
pleta omnibono fruens indesinent̃ et̾nors iocũ¬
ditate gaudioꝵs. gblita culparum. oblita penarũ.
nectñ io sue libationis oblta ut lib̾atorisuo i sitig̃a¬

Expanded text:
rgo illius civitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis voluntas libera ab omni malo liberata, et impleta, omni bono, fruens indesinenter aeternorum jucunditate gaudiorum; oblita culparum, oblita poenarum. Tamen nec ideo suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingra
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus hostis nequiciȩ suȩ uinculis astrietꝰ.
aliud ÷ quod nunc patitur. aliud quod infine pa¬
tietur. quia enĩ alucis intime ord inẽ cecidit. nũc
semet ipi intͥnsecꝰ horroris caligie ꝯfundit.
S pꝰ hoc amaritudine inuoluitur. quia suꝑbieeiꝰ
supplicia non solum omĩmoda s etiam infinita
s̃parant᷑. Quȩ uidelicet eius pena tunc inicium
accipit cum districtus ad extremũ udex uenit.
mium suꝑbus incedit. mors alt̾ius gen̾s p̾parat᷑ in
et̾no igne tartari: quonon solum cumt̾renis s etiã
cum aeriis corꝑib excruciari spc̃ possint:¬

Expanded text:
ntiquus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aluid quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit nunc semetipsum intrinsecus horroris caligine confundit. Sed post hac amaritudine involvetur, quia superbiae ejus supplicia non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Quae videlicet ejus poena tunc initium accipit, cum districtus ad extremum judex venit.mium superbus incedit, mors alterius generis praeparatur; in aeterno igne tartari. Quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aeriis corporibus excruciari spiritus possint
Abbreviated transcription (Latin):
e manentib gͥ angłis ⁊ hominib reꝓbis met̾na
pen̾a. cuc̃ sancti scient plenius quid boni contułit
Uenite benedicti patris mei possidete paratũ uobis
regnum. ⁊ sicut ibunt illi iambustionẽ et̾nã: sie
iusti inuitam et̾nam. Qꝯ : autẽ uita et̾na nͥ ut cog¬
noscant te inquid unũ u̾um dm̃ & quem inisistue
quã habui apudte pͥus quam mundus fieret:
Tunc enum tradet ilregnum dõ p̾atͥ: ut intret
seruus bonus ingaudium dm̃ suiz¬

Expanded text:
emanentibus igitur angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius quid boni contuleriVenite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognQuam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus in gaudium Domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
dum se paulatun ꝓpaginum ordinib dirimẽs
usq adultimũ gradum subttaxerit. & ꝓpinqͥtiᷤ
cẽ desieriteam rursus lex matrimonuꝰ innoło
tas constituta ẽ ut sicut sex etatib mundi ge¬
neratio & hominis status finit᷑. ita ꝓpinqui¬
tas generis tot gradib terminet᷑ hoc made
filius ⁊ filia quod ÷ fr̃ & soror: sit ipletrunꝰ
^ qis storium se uinctis: ex radice illius trun
egrediuntur isti ramusculi nepos ⁊ neptis pͥ¬
qus. ꝓnepos ⁊ pheptis seds. ab nepos & abueptis
titiuis. adnepos ⁊ abneptis. quartus. trinepos &
geniem suam unũquemq ad leptimam ob¬
eruare decernimus generationẽ: & quã diu se
agnoscunt affinitate ꝓpinquos ad coniugalẽ
opulam accedere denegamꝰ. Quod si fecerint:

Expanded text:
dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculotas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminareFilius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi, nepos et neptis, primus: pronepos et proneptis, secundus: abnepos et abneptis, tertius: adnepos et adneptis, quartus: trinepos et geniem suam unumquemque ad septimam observare decrevimus generationem; et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃tio. Sic de inceps qui inlegib scribunt᷑ in xiii.¬
hoc modo dereliquis sciendũ ÷ ut qui scd̃m
nonice ⁊ usualit̾᷑ numantꝰ. omĩa ꝓpinquitatum
nomina continent᷑. ultra quos nec consanguini
sanguinitatis aliqua de hinc ualeat ambiguitaᷤᷤ
remanere. aliã quã quidã faciunt numationẽ
in hac &̃ disputatione diximꝰ finendã. Sunt
enĩ quidã qui non afrĩb s afiliis eorum idẽ

Expanded text:
tertio; sic deinceps, qui in legibus scribuntur in octavtertio; sic deinceps, qui in legibus scribuntur in octavo. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est, ut qui secundum nonice et usualiter numerentur, omnia propinquitatum nomina continentur. Ultra quos nec consanguinit computatione, aliqua dehinc valeat ambiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt en
Abbreviated transcription (Latin):
nullã numat᷑e generationẽ uiͦ. quippe gradu
det̾minato in ipsis legib subintulit imꝑator.
Hactenus ostendisse sufficiat. quẽ ad moduor
gradus cognationis nunient᷑. Namq ex his pa¬
lam ẽ intelligere quẽ admodũ ult̾iores graduis
num̾are debeamus. Generata quippe ꝑsona
gradum adicit. Ecce in his breuibus uerbis
aꝑte ostendit᷑. tales gradus quales isti cõputãt
randos eẽ de cernat. Ubi enĩ ultiores gradꝰ
aꝑte indicat non sex tantũ. eẽ. gradus. s sex
finitis ad huc ẽẽ alios numerandos. Ut gͦ ue¬
ridice leges sint ⁊ ueraces sint canones: dicamꝰ
hoc quod uitas habet. scił quod ñ t̃minat᷑ con¬
nes in uͦuiͦ. gradũ. Ut᷑q enĩ computatio sicut su¬
peruis diximꝰ uno fine coneludit᷑. Namq duoᷤᷤ
gradus legales unum gradũ canonicũ efficiũt.
iuxta canones numantur in pͥmo. filii fr̃m qui
illic numerant᷑ in tni hnc computant᷑ in .iͦ. Ne¬

Expanded text:
nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperatoHactenus ostendisse sufficiet, quemadmodum gradus cognationis numerentur. namque ex his palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numergradum adjicit. Ecce in iis brevibus verbis aperte ostenditur tales gradus quales isti computant,randos esse decernat. Ubi enim ait ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod veritas habet scilicet quod non terminatur connes in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum constituunt. do gradu, juxta canones numerantur in primo. Filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo; ne
Abbreviated transcription (Latin):
latis legib ⁊ sacris canonib distincte inuenunus
balam atq aliam causam altam legũ altam a¬
nonum fieri cõputationẽ. In legibꝰ siquidẽ obnichil
aliud ipsorũ graduũ mentio facta ẽ uisi ut here¬
ditas uł successio ad una ad altam ꝑsonam int̾ consan¬
guineos deferat᷑. Hac gͦ de causa quia heredita¬
tes neq̃unt. deferri nisi de una ad alt̾am ꝑsonam
iõ curauit scłatis imꝑator. insingłis ꝑsonis singłos
p̃sigere gradus. Quia uͭ nuptiẽ non ualent sine
duab fieri ꝑsonis. ĩo sacri canones duas in uno gra¬
du constituunt ꝑsonas. Utraq tñ cõputatio si at¬
tente ac subtilit̃ fuerit ꝑ specta idẽ sensisse ⁊ ean¬
dem. ẽẽ in sententia. atq ad eundẽ t̾minũ con¬
uenire manifestũ erit. Iustinianꝰ namq usq ad
quẽ gradum consanguinitas ipsa ꝑduret insus
legibus non detinunt. Canones ũ ultra .uii.

Expanded text:
latis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus latis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus ob aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine duabus personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manifestissimum erit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam,
Abbreviated transcription (Latin):
apłicam benedictionem. Ad sedem aplicam per¬
ata ẽ questio nouit̃ exorta de gradib consangui¬
ditatis qm̃ quidam legum & canoñ imꝑta existi¬
mantes eosdem ꝓpinquitatis gradus otra sacros
canones ⁊ eccliasticum morem namare uituntur.
nouo ⁊ in audito errore affirmantes. quod ger¬
man fr̃s ẜ sorores inter se suit in .i. genatione:
fili eorum uł filie in uiii. nepotes uł neptes eorũ
mai . ũ aliq modo ꝓgeniem cõputantes ⁊ eiꝰmodi
uñ eam gradu t̃minantes dicunt deuiceps uiros
ac mulieres intes se posse nuptialia iura contra¬
here. ⁊ ad huiꝰ modi ꝓphanum errorẽ confirmand̾.
m argum̃to assumunt sołares leges quas iustini¬
anuis imꝑator ꝓmulgauit de successionib consau¬
guineorum. Quib confisi ostendere moliuit᷑ fr̃s
disturbare nitunt᷑. Nos ũ dõ annuente hanc q̃sti¬
onem discutere curauimꝰ insmodo habita in latanen¬
s consistorio conuocatis ad hoc opꝰ ep̃is ⁊ cłicis atq

Expanded text:
icam benedictionem. Ad sedem apostolicam perlata est quaestio noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fradisturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et cleric
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa societate maritali sacramentum ẽ.⁊ iõ
sic̃ ipsa societas utͦq uiuente ñ diuiditur
ita ⁊ sacram entum societatis coniugalis quã¬
diu conuigium constar abipso non seꝑatur.
Inquo uidelicet coniugio sacramentũ foris
÷ indiuisa societas res sacramenti intus adinui¬
cem flagrans ꝑseuerant᷑ animoꝵ caritas. Sacra¬
mentum foris ad xp̃m ⁊ eccłiam res sacramenti
intus ad dm̃ ⁊ animam ut sicut incopula car
ĩ fed̾e societatis eiusdem sacramentum ostendamꝰ.
Hoc gͦ dictum : ut ostendat᷑ ꝙ aliqñ conuigiũ
sine fide ⁊ sine spe ꝓlis ÷ sine sacramento aũ

Expanded text:
ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; res sacramenti intus adinvicem flagrans perseveranter animorum charitas. Sacramentum foris ad Christum et Ecclesiam, res sacramenti intus ad Deum et animam. Ut sicut in copula carin foedere societatis ejusdem sacramentum ostendamus. Hoc ergo dictum est, ut ostendatur quod aliquando conjugium sine fide et sine spe prolis est; sine sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
aut infructuosiuis ꝓbetur ⁊ tam̃ conugiũ
eẽ ñ desistat. Sacramentum autera nar
in seꝑabile eẽ uidetur ut sine illo omnino
ã quo relicta ÷ mechatur si alti nupserit. Hoc
qͦddam sacramentum adhiberetur qđ in concus¬
sum manet q int̃ueniente diuortio ñ aboletur
sepati. Nam qi duo sunt diu̾sa coniugium qd
coustat in legitima societate ⁊ coniugĩ officiũ
qd constat in carnis cõmixtione ⁊ uialt̃s quide
id ÷ in coniugio sacramentum ⁊ ad alt̃m uͦ id÷¬
eam licita carnis cõmixtio exerceatur: sic̃
ipsum officium carnalis cõmercũ a coniugio
ab eẽ pot̃. ita etiam ipsum coniugium sine his
que ad officium carnalis cõmertũ ꝑtinent ẽẽ
pot̃. quamiuis ut dictum ÷ si fidecareat minꝰ
sincerum si autem spe ꝓlis careat minus fructu¬
osũ int̾ueniatur. Fides enim fructum ht̃ c̃a¬
stitate pudicitie conugalis. spes ꝓlis fructum
ht̃ inusu fecunditatis. Conuigium aut̃ in

Expanded text:
aut infructuosius probetur, et tamen conjugium aut infructuosius probetur, et tamen conjugium esse non desistat. Sacramentum autem ita inseparabile esse videtur, ut sine illo omnino a quo relicta est, moechatur, si alteri nupserit. Hoc ris rei quoddam sacramentum adhiberetur, quod inconcussum manet, quia interveniente divortiseparati. Nam quia duo sunt diversa, conjugium quod constat in legitima societate, et conjugii officium quod constat in carnis commistione; et in altero quidem, id est conjugio sacramentum est; ad alterum  prolis, ut propter eam licita carnis commistio exerceatur; sicut ipsum officium carnalis commercii a conjugio abesse potest, ita etiam ipsum conjugium sine iis quae ad officium carnalis commercii pertinent esse potest, quamvis, ut dictum est, si fide careat, minus sincerum; si autem spe prolis careat, minus fructuosum inveniatur. Fides enim fructum habet in castitate pudicitiae conjugalis. Spes prolis fructum habet in usu fecunditatis. Conjugium autem in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fides conugĩ a + u¬
est pt̾ maritalem copulam aliam nescire ⁊ uio¬
latio fidei huius adult̾ium cõmitt̾e patet qđ
hoc bonum ita coniugio adheret ut siquidem
adsit. ex eo coniugium ampluis cõmendet᷑. si ñ
adsit non tũ conuigũ sacramentum adnichilet᷑.
⁊ uinmo si coniunx non ẽẽt adult̃a eẽ ñ posset.
Hħon enim adult̾ium ẽ nͥ cum fides chori legicum
niolatur qđ utiq cum fit. culpa cõmittitur saera¬
mentui non cassatur. Similit̾ si spes plis est
in eo fseuote expectat᷑ amaut̾ suscipit᷑. religi¬
ose nutͥtur non dubium ÷ ⁊ hoc quoq bonũ
omui conugio siue comugib omnib sem ꝑ
addee ñ posse. Quomͦ enim ab illis ꝓles sperat᷑
qui uł pat᷑ uoto contiuentiam custo diunt. siue
ꝓ etatis defectu ampluis gn̾are non possunt¬
int̾rogant. Itaq duo hec idr fides ⁊ spes plis
ita coniugium comitantur. ut uͥ quidẽ assure
coniugium inalt̃o sucerius in alt̾o frutuosiꝰ
appareat. uͥ autẽ non assunt aut culpabilius

Expanded text:
 fides conjugii est praeter maritalem copulam aliam nescire, et violatio fidei hujus adulterium committere, patet quod hoc bonum ita conjugio adhaeret, ut si quidem adsit ex eo amplius conjugium commendetur, si non adsit non tamen conjugii sacramentum annihiletur.  imo si conjux non esset, adultera esse non posset. Non enim adulterium est, nisi cum fides tori legitimi violatur; quod utique cum fit, culpa committitur, sacramentum non cassatur. Similiter si spes prolis est in eo quod devote exspectatur, amanter suscipitur, religiose nutritur, non dubium est et hoc quoque bonum omni conjugio, sive conjugibus omnibus semper adesse non posse. Quomodo enim ab illis proles speratur qui vel pari voto continentiam custodiunt, sive pro aetatis defectu amplius generare non possunt? Itaque duo haec, id est fides et spes prolis, ita conjugium comitantur ut, ubi quidem adsunt, conjugium in altero sincerius, in altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, aut culpabilius,