comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum quib ⁊ luxuria crescere. et
hanc continuo om̃iũ lues scelerũ
comitari accelerauit. crudelitas
p̃cipue et odiũ ueritatis. amorq
in hũc quasi britannie subu̾sorem
omnium odia tela q sine respectu
torq̃renturr. ⁊ non solũ hec scłares
uiri: sed etiam ip̃e grex dñi eiusq
pastores egerũt. Interea subito cor
rupte mentis homines acerba pe¬
stis corripuit. que in breui tantã
eius multitudinem strauit: ut
ne sepeliendis quidem mortuis
uiui sufficerent. Sed ne sic qͥdem

Expanded text:
cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastoruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uella q̃dam nobilis scło. nunc
nobilior deo. cũ urgeretur ad nup¬
tas a parentib ⁊ ꝓpinqͥs: ad sacro¬
sc̃m altare confugit. Quo enim
melius uirgo. quam ubi sacͥfitiũ
uirginitatis offert᷑ ⁊̃ nunc capiti
dexteram sacerdotis imponens. p̃¬
cem poscẽs. nunc iuste impatiẽs
more ad sũmũ altaris subiecta
uerticẽ. num melius inquit
mauorte me qͣm altare ue labit.
quod scĩficat ip̃a uelamina:
Plus talis flammeus decet. in
tur. Quid agitis o ꝓpinqui:¬

Expanded text:
uella dudum nobilis in saeculo, nunc nobilior Deo, cum urgeretur ad nuptias a parentibus et propinquis, ad sacrosanctum altare confugit. Quo enim melius virgo, quam ubi sacrificium virginitatis offertur? dexteram sacerdotis imponens, precem poscens, nunc justae impatiens morae, ac summum altari subjecta verticem. Num melius, inquit, maforte me quam altare velabit, quod sanctificat ipsa velamina? Plus talis decet flammeus, in tur. Quid agitis vos, propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
humane necessitatis causa ad pu
intestina eius atq omnia uiscera
ĩsecessus cunculũ defluxere. et ta¬
li in loco dignam mortem blas¬
phemie ⁊ fetide mentis exsoluit.

Expanded text:
humanae necessitatis caussa ad pubintestina ejus atque omnia viscera in secessus cuniculum defluxere: ita tali in loco dignam mortem blasphemae ac foetidae mentis exsolvit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Sin autem in scelere ꝑseue
raueris. et marito simul orba¬
beris ⁊ filiis. Omnia ꝑ ordinẽ
expleta sũt. ⁊ seram misere peni¬
tentiam uelox signauit interitꝰ.
Sic ulciscit᷑ xp̃c in uiolatorib
templi sui. Sic geminas ⁊ p̃ciosis¬
sima ornamenta deffendit. E

Expanded text:
ris. sin autem perseueraueris in ris. sin autem perseueraueris in scelere, et marito simul orbaberis et filiis\'. omnia per ordinem expleta sunt et seram miserae paenitentiam uelox signauit interitus. sic ulciscitur Christus uiolatores templi sui, sic gemmas et pretiosissima ornamenta defendit. e
Abbreviated transcription (Latin):
detis mͥ. sed inuidetis. Silentib
ceteris unus abruptius. qͥd si in¬
quit pater tuus uiueret ĩnup¬
tam te manere pateret᷑: Tunc
illa maiore religiõe. moderatiore
pietate. et ideo inquit fortasse
defecit. nequis impedimentum
possit auferre: quod ille respon¬
sum de patre de se oraculũ ma¬
turo sui ꝓbauit exicio. Ita ceteri
eadem sibi qͥsq metuentes uo
Iretextata nobilissi ronimus¬
ma quondam femina iubente ui¬
ro hemetio qͥ patruuis eustochii
uͥginis fuit. habitũ eius cultũq
mutauit. ⁊ neglectũ crinem mũ¬
dano more texuit. uincere tupi¬
ens ⁊ uirginis ꝓpositũ ⁊ matris
desideriũ: et ecce sͥ eadem nocte
cernit in sompnis uenisse an¬
gelum terribili facie minitan¬
tem penas.⁊ hec uerba frangen¬
tem. Tu ausa es uiri imꝑium
p̃ferre xp̃o: tu caput uirginis dei¬
cuis sacrilegis attrectare manibꝰ:
Que iam nunc arescent ut sen¬
tias cruciata que feceris. et fini¬
to mense qͥnto: ad inferna duca¬

Expanded text:
es, sed invidetis. 66. Silentibus caeteris, unus abruptius: Quid si, inquit, pater tuus viveret, innuptam te manere pateretur? Tum illa majori religione, moderatiore pietate: Et ideo fortasse deficit, ne quis impedimentum possit afferre. Quod ille responsum de patre, de se oraculum, maturo sui probavit exitio. Ita caeteri eadem sibi quisque metuentes, etextata, nobilissima quondam femina, iubente uiro Hymetio, qui patruus Eustochiae uirginis fuit, habitum eius cultumque mutauit et neglectum crinem undanti gradu texuit uincere cupiens et uirginis propositum et matris desiderium. et ecce tibi eadem nocte cernit in somnis uenisse ad se angelum terribili facie minitantem poenas et haec uerba frangentem: \'tune ausa es uiri imperium praeferre Christo ? tu caput uirginis dei sacrilegis adtrectare manibus ? quae iam nunc arescent, ut sentias excruciata, quid feceris, et finito mense quinto ad inferna duca
Abbreviated transcription (Latin):
constituta hoc enim crimini eius
it malis deerat. ut ⁊ ad balnea sta¬
tim ꝑgeret qͦ lauachri uitalis gra¬
uam ꝑdidisset. Sed illic ab ĩmun
linguam que fuerat uel pasta
impie uel locuta. S nͨ diu super¬

Expanded text:
constituta – hoc enim crimini eius et malis deerat, ut et ad balneas statim pergeret quae lauacri uitalis gratiam perdidisset – sed illic ab inmundlinguam quae fuerat uel pasta inpie uel locuta. postquam sce
Abbreviated transcription (Latin):
uitam semꝑ habere desiderans. sub¬
diuine ꝓuidentie oculus qͥ escit
in longum. sed in impios ultio¬
nem ꝑea ip̃a que sibi in ꝑiuriis
statuerant maledicta molitur.
Primus nanq ille testis par¬
ua ignis scintilla noctis tempore
domo sua succensa. cum omni ge¬
nere omniq familia flaminis
dens. et oculũ dei non se latuisse
ꝓspiciens: ꝓrupit in mediũ. ⁊ iam
tis uniu̾sum concinnati sceleris
ordinem pandit. Tantis autem
lacrimis immnaniᷤᷤ ꝯmissi facinus
deflet: et in terra die noctuq per¬
duratur in fletib. usq qͦ lumini¬

Expanded text:
itam semper habere desiderans, subdivinae providentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parva ignis scintilla noctis tempore domo sua succensa, cum omni genere et omni familia flammis udens, et oculum divinum non latuisse perspiciens, prorupit in medium, et aud, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrymis immanis commissi facinus deflet, et in tantum die noctuque perdurat in fletibus, usquequo lumini
Abbreviated transcription (Latin):
sent effugere uindictam: p̃ueni¬
unt factionib ⁊ circũuenire. pa
ueniunt auditores. testes ex se¬
met ipsis ꝓducunt: qui sub sacͤ¬
mento iuramenti que obicieban¬
tur confirmarent. Quoꝵ unus
testis ita si ñ igne consumeretur
uera se dicere testabat᷑. Alter ita.
ne regio morbo corrũꝑetur. Terciꝰ
ita. ne luminib orbaretur. Et

Expanded text:
sent effugere vindictam, praeveniunt factionibus et circumvenire parveniunt auditores; testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramenti juramento, quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita, ne igni consumeretur, vera se dicere testabatur. Alius ita, ne regio morbo corrumperetur. Tertius ita, ne luminibus orbaretur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ita esse phyloᷤphe: At ille uelut
si nullum unquam sermonem cõ¬
tradicendi didicisser. ita obstupe
factus uirtute dictoꝵ ac mutus
ad omnia: hoc solũ potuit respon¬
dere. Ita sibi uideri. nec aliud uerũ
ẽ quã dixerat. Tunc senior. Nunc
uerbis mecũ gesta res est: uerba ũb
opposui. et que dicebantur dicen¬
di arte subuerti. ubi uero ꝓ uerbis
uirtus ꝓcessit ex ore dicentis:. non
potuerunt resistere uerba uirtu¬

Expanded text:
ita esse, philosophe? At ille velut si nunquam ullum sermonem contradicendi didicisset, ifactus virtute dictorum mutus ad omnia hoc solum potuit respondere: Ita sibi videri, nec aliud verum esse quam dixerat. Tunc senior haec iverbis mecum gesta res est, verba verbis opposui, et quae dicebantur, dicendi arte subverti: ubi vero pro verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtu
Abbreviated transcription (Latin):
brare in ip̃oꝵ honore. et sic bran¬
deum altaris quo consecratũ corpꝰ
dñi inuoluerat ꝑticulatim diui¬
si ab aliquib dubitabat᷑ cultello
pannos illos pungebat. ⁊sangui¬
nem eliciẽbat. Sic palam cunctis
faciens. quod in consecratõne my¬
tyrum qui ꝓ illo effusus est per
diuinam uirtutem in pannos

Expanded text:
brare in honore ipsorum, et sic brandeum altaris, quo consecratum corpus Domini involverat, particulatim divisi ab aliquibus dubitabatur, cultello pannos illos pungens, sanguinem eliciebat; sic palam cunctis faciens, quod in consecratione mytyrum, qui pro illo effusus est, intret per divinam virtutem in pannos
Abbreviated transcription (Latin):
tere: in exiliũ eum mittere decre¬
uit. Cũq legem qͣm de eiꝰ exilio scͥ¬
bi p̃ceꝑat manu ꝓpͥa roborare tẽp¬
taret: tectio in manib eius calamꝰ
confractus ẽ. Tunc eius animo te¬
rore completo: ambab manib car¬

Expanded text:
m mittere decrevit. Cumque legem, quam de ejus exsilio scribi praeceperat, manu propria roborare voluisset, tertio in manibus ejus calamus est confractus. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus char
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet deus qr non in sermone
regnũ dei sed in uirtute consistit:
quidam ex confessorib simplicissi¬
me nature uir. ⁊ nil aliud sciens
uelle se paucis cũ phylosopho ser
aput callidos homines. risui effice¬
ret᷑ sc̃i simplicitas. Perstitit tamẽ
semior. et hinc mouit sermonis ex¬
ndium. In nomine inquit ihu
xp̃i phylosophe. audi que uera s̃.¬

Expanded text:
ostenderet Deus, quia non in sermone regnum Dei, sed in virtute consistit, quidam ex Confessoribus simplicissimae naturae vir, et nihil aliud sciens velle se paucis cum philosopho sermapud callidos homines risui efficeretur sancta simplicitas. Perstitit tamen senior, et hinc movit sermonis exordium. In nomine, inquit, Jesu Christi, philosophe, audi quae vera s
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidam paupes studentes epi¬
phanium epm̃ arte deludere ut
eis aliquid daret. Dum iter age¬
ret unus eoꝵ supinum se strauit
in terra. alter stabat quasi mor¬
tuum deflens nec habens unde eũ
sepelire posset. Epiphauius autẽ
suꝑueniens orauit ut sub qͥete
dormiret. et sepulture necessaria
p̃buit. simul q consolatus ẽ flen¬
tem dicens. Quiesce fili a lacri¬
mis. non enim fletu resuscitari
epulemur: et cum ille penitus ñ
se moueret:cognoscens uere mor¬
tuum. cucurrit ad epyphanium
flens ⁊ petens ut eius socium

Expanded text:
uidam pauperes volentes Epiphanium arte deludere, ut eis aliquid daret, dum iter ageret, unus eorum supinum se prostravit in terra, alter stabat quasi mortuum deflens, nec habens unde eum sepelire potuisset. Epiphanius autem superveniens, oravit ut sub quiete dormiret, et sepulturae necessaria praebuit, simulque consolatus est flentem, dicens: Quiesce, fili, a lacrymis; non enim fletu resuscitari epulemur, et ille penitus non sentiret, cognoscens vere mortuum, cucurrit ad Epiphanium flens, et petens ut ejus socium
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑemptus fuisset. Qydeus quidã
maleficus. ꝓmittens gieid pͥncipi sar
suadetut ĩ toto regno suo. dei. scõꝵq y
magines deponi edicat. Qui spe diu
regnandi seductus. edictum quidem
nior ludouici germanoꝵ regis filius.
a demonio grauiter inp̃sentia patͥs
c optimatũ eius uexatur. ce in ipsa
uexatione confitetur hoc sibi ideo
contigisse.: quia contra pr̃em suum
ꝯspirationẽ facere moliebat᷑. De dia¬

Expanded text:
s quidam maleficus promittens Gizid, eum suadet ut in toto regno suo Dei sanctorumque imagines deponi edicat. Qui spe diu regnandi seductus, edictum quidem regis filius a daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatur, et in ipsa vexatione confitetur, hoc sibi ideo contigisse, quia contra patrem suum conspirationem facere moliebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
culis uidissem sacerdotẽ dei aut mo¬
loquit᷑ tecum de quacunq causa: no¬
li cum eo contendere. S si bene dixit
dic etiam. si uero male. dices. Tu scis
quod loqueris. Intrante aliqͣndo ab¬
bate machario in cella sua: uenit ei
uox dicens. Machari nondum ꝑue¬
nisti admensurã meriti illarum du¬
arum mulierũ illius ciuitatis. Qui¬

Expanded text:
culis uiderem sacerdotem uel moloquitur tecum de quacunque causa, noli contendere cum eo. Sed si bene dicit, dic: Etiam. Si autem male, dic ei: Tu scis quod loqueris. Et ne contendaabbate Macario in cella sua , venit ei vox, dicens: Macari, nondum pervenisti ad mensuram illarum duarum mulierum illius civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne succensus. eum ueneno extingue
re molitus est. Qui cum uinifuso
tu hoc q̃d mͥ bibendum p̃bes. Treme:¬
factus iuuenis dep̃hensum se esse
sentiens. maluit moriturus bibere:
qͣm penas ꝓculpa tanti homicidii
tolerare. Cunq sibi calicem ad o¬
duceret. uir dei compescuit dicens.
Non bibas. Da mͥ egobibam. S ua¬
de dic ei qui tibi illud dedit. Ego

Expanded text:
us accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusotu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
credidit differendũ. Tunc sa pien
tissima et mitissima correptione¬
iuuenem conueniens ⁊ celestib eru¬
diens institutis. ita timore diui¬
no succendit: et sic anima iuue¬
nis futuroꝵ fide compuncta est:.
omni loco ⁊ in omni oꝑatione

Expanded text:
credidit differendum. Quem etiam mitissima atque sapientissima correptione conveniens, et coelestibus erudiens institutis, ita divino timore succendit, et sic anima ejus futurorum fide compuncta est, omni namque loco et in omni operatione
Abbreviated transcription (Latin):
lue quidem continentiam hñs
lingue sue ꝓcacitatem atq stul¬
tiloquiũ non declinauit. Hec gͥ
defuncta atq in eccłia sepulta ẽ.
custos ꝑ reuelationem uidit qd̃
deducta ante sacrum altare per
medium secabat᷑. et pars una
illiuis igne cremabatur. pars au¬
tem altera intacta manebat. Cu¬
ius flamme combustio ita ante
ac si illic eadem femina corporeo
fuisset igne cremata. De uicio¬

Expanded text:
 quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta atque in ecclesia posita est. custos per revelationem vidit, quia deducta ante sacrum altare, per medium secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cuipsa flammae combustio ita ante  ac si illic eadem femina corporeo fuisset igne concremata. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
fectus consuetudine nullis disci¬
pline regulis pot̾at coherceri. sed¬
salutem ꝓpriam negligens dies
suos uanitatib pristinis et ridi¬
culis occupabat. adeo ut ñ nullos
et fr̃ib eũteret. ⁊ ad studium si¬
mile conũteret. Quõd plurimi
non ferentes: sc̃o pachomio sug¬
gerebant ut eum de monasterio
nuit eis. sed equanimiter ferens.
monuit dictum frẽm ut se corri¬
geret.⁊antique conuersationi re¬
nuntiaret. Pro quo et dño iugi¬
ter suplicabat. ut ei compuncti¬

Expanded text:
etudine saeculi, nullis disciplinae regulis poterat coerceri; salutemque propriam negligens, dies suos vanitatibus pristinis atque ridiculis occupabat: adeo ut nonnullos ex fratribus everteret, et ad studium simile commoveret. Quod plurimi non ferentes, sancto Pachomio suggerunt ut eum de monasterio annuit; sed aequanimiter ferens, admonuit praefatum fratrem ut se corrigeret, et antiquae conversationi renuntiaret. Pro quo etiam jugiter Domino supplicabat, ut ei compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
dita. uii. fr̃ib ebdomada una
silentium indixit. sed uiolauit
unus ex eis quod sex illibatum
seruauerunt. Tunc ep̃c iterũ
p̃dc̃o fr̃ĩ ore qͥdem iam mun¬
diore sed a parte quadam quasi
saliua defluente apparuit.se obe¬
dientia fr̃m qui silentium serua¬
uerunt purgatũ: sed conqueri
qr neglectu septimi frĩs restabat
illa ꝑs nondum curata. Fractu

Expanded text:
tem fratribus hebdomada una silentium indixit, sed unus ex eis violavit, quod sex illibatum servaverunt. Tunc episcopus iterum praedicto fratri, ore quidem jam mundiore, sed a parte quadam adhuc quasi saliva defluente, apparuit, dicens se obedientia fratrum qui silentium servaverant, purgatum; sed conqueri quia neglectu septimi fratris restabat illa pars nondum curata. Itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
Bernardꝰ artificiosissime ob¬
seruare. quod ad papam eugeni¬
um scribens de sui cordis plenitu¬
dine eructauit. Huge si incidãt:
interdum inquit ferente fortassis.
referende nunqͣm. Interueniendũ
caute ⁊ prudenter nugacitati.P¬
rumpendum sane in serium
quid. quod non mͦ utiliter. set
et libenter audiant. isuꝑsedeãt

Expanded text:
erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, rendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis ep̃c. qui qͣmuis religiosꝰ
uita fuisset: tamen ex animi io¬
cunditate aliqñ uerba risum
cum sepius abeato hugone cu¬
ius ⁊ monachus erat argueret᷑:
quadam die in sp̃u p̃dixit ei.
q postqsm ab hac uita migra¬
Nam cuidam capellano suo no¬
mine siguino post decessũ ap¬

Expanded text:
atiæ: qui quamuis religiosus vita fuisset, tamen ex animi iocunditate aliquando verba risum cum sæpius a S. Patre Hugone, cuius & Monachus erat, argueretur; Quadam die in spiritu prædixit ei, quia postquam ab hac vita migraNam cuidam Capellano suo nomine Seguino post decessum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cauendũ qͣmq timendũ sit
ab eiꝰmõdi ꝓprietatib qmlibet mi¬
nimis. eis qui puram atq ꝑfectã
licentia lectulo suo reposuerat dia¬
boli ꝑsen serit in morre calump¬
niam. Hic itaq uir bonus et pius
ꝓpter eximiam corporis et animi
Maria ꝑcipere solitus erat consola¬
tiones. ita ut eadem sc̃issima regi¬
na aliqñ illi apparens in uisione.
non nulla sͥ uentura significaret.¬
et post dulcia piissime consolati¬
onis alloqͥa. pudicissimũ sui oris
osculum castis eiꝰ labris stupenda
dignatione imprimeret. Qua¬
dam uͦ nocte uidebat᷑ sibi cũ ꝑfidis
iudeis de xp̃iana religione dispu¬
tando confligere. Cũq diutius al¬
tercassent. subito tantus fetor ex eis¬
dem repbis hominib exalans na¬
res eiꝰ infecit: ut p̃ acerbitate tet̾¬
rimi õdoris euigilaret. Excusso au¬
tem sompno ꝑ plurimos dies
postea sensit eañdem putoris im¬
mundiciam uigilando: qͣm an¬

Expanded text:
quam cavendum quamque timendum sit quam cavendum quamque timendum sit ab ejusmodi proprietatibus, quamvis minimis, eis qui puram atque perfectlicentia lectulo suo reposuerat, diaboli persenserit in morte calumniam. Hic itaque vir bonus et pius, propter eximiam corporis et animi recipere solitus erat consolationes, ita ut eadem sanctissima Regina aliquando apparens in visione, nonnulla sibi ventura signaret, post dulcissima piissimae visitationis alloquia, pudicissimum sui oris osculum castis ejusdem labris stupenda dignatione imprimeret. Quadam vero nocte videbatur sibi cum perfidis Judaeis de Christiana religione disputando confligere Cumque diutius altercassent, subito tantus fetor ex eisdem 323 reprobis hominibus exhalans, nares ejus infecit, ut prae acerbitato teterrimi odoris evigilaret. Excusso autem somno, per plurimos postea dies sensit eamdem putoris immunditiam vigilando, quam an
Abbreviated transcription (Latin):
pratee abbas qͥ sicut aiunt uͥgini¬
tatis florem largiente xp̃o seruauit
usq ad mortẽ. homo scĩssimus ac
singulari mansuetudine p̾ditus
fuit. iugũq dni ab adolescentia usq
ad finem uite portauit. Qui dum
adhuc cẽt etate ꝑiter et religione
nouellus. modicam panni noui scis¬
suram ad resartiendam uestem in
grabatulo suo sine licentia secrete
recondidit. Sẽd cũ eam post paulu¬
lum reqͥsisset et reu̾sato undiq stra¬
tu minime reꝑisset: miratus absceᷤᷤ¬
sie et remõrdente conscientia furti¬
uam rapinulam pͥuata confes¬
sione qͣntotiꝰ delere curauit. Post
mõdicum uͦ temporis cũ solus in
coqͥna scutellas ablueret: ecce pan¬
niculus ille subito ꝑ aerem lapsus.
et uelut aliqͦ portante inuectus est
manib eiꝰ. Quem cũ certissime re¬
cognosceret. et porrectis quaqͣ uersũ
sum neq decesũ aspiceret: manifeste
comꝑit ab ĩmundo sp̃u furatũ fu¬
isse. s post confessionẽ retineri non
potuit. Quinetiam animadũtit

Expanded text:
 abbas, qui, sicut aiunt, virginitatis florem largiente Christo servavit usque ad mortem, homo sanctissimus, ac singulari mansuetudine praeditus fuit, jugumque Domini ab adolescentia usque ad finem vitae portavit. Qui dum adhuc esset aetate pariter et religione novellus, modicam panni novi scissuram ad resarciendam 322 vestem in grabatulo suo sine licentia secrete recondidit. Sed cum eam post paululum requisisset, et reversato undique stratu minime reperisset, miratus abscessit, et remordente conscientia, furtivam rapinulam privata confessione quantocius delere curavit. Post modicum vero temporis, cum solus in coquina scutellas ablueret, ecce panniculus ille subito per aerem lapsus, et velut aliquo portante injectus est manibus ejus. Quem cum certissime recognosceret, et porrectis quaquaversum sum, neque deorsum aspiceret, manifeste comperit ab immundo spiritu furatum fuisse, sed post confessionem retineri non potuisse. Quin etiam animadvertit
Abbreviated transcription (Latin):
tabat ad mortẽ. Qui dũ magnis
febrium estib ureret᷑ ad releuationẽ
ardoris exuta cuculla indutus est
scapulari. & ita manendo sp̃m exa¬
lauit. Cunq post mortẽ duceret᷑
usq ad introitũ paradisi. clause¬
re portarii portam. ip̃mq excluse¬
re dicentes. Nunqͥd iste sine cucul¬
la recipiendus erit in ordine uel
reqͥe monachoꝵ: Repulsus itaq
manebat foris pauibundꝰ ac tre¬
pidans. metuens nimirũ damp¬
nationis audire et subire senten
rent dicentes eũ excepto sermone
hoc uirũ extitisse ꝓbabilem et sine
querla inter alios conuersantem.
iussus est ad humana redire: accep¬
taq uenia cũ cuculla ꝓtinꝰ remea¬
re. Reu̾sus uero ad corpus cuncta
que uiderat indicauit. induensq
cucullam et accipiens penitentiam
in pace migrauit. Constat gͦ mo¬
nachicũ habitum in quo etiam for¬
ma crucis exprimit᷑. si uita monachi
teneat᷑ magnũ continere mysteriũ.
sicut in uitas patrũ legimus cuidã
scõ diuinitus fuisse monstratũ. qui

Expanded text:
tabat ad mortem, qui dum magnis febrium aestibus ureretur, ad revelationem ardoris exuta cuculla indutus est scapulari, et ita manendo spiritum exhalavit. Cumque post mortem duceretur usque ad introitum paradisi, clausere portarii portam, ipsumque exclusere, dicentes: 321 Nunquid iste sine cuculla recipiendus erit in ordine vel requie monachorum? Repulsus itaque remanebat foris, pavibundus et trepidans, metuens nimirum damnationis audire et subire sententrent, dicentes eum, excepto sermone hoc, virum exstitisse probabilem et sine querela inter alios conversantem, jussus est ad humana redire, acceptaque venia cum cuculla protinus remeare. Reversus vero ad corpus, cuncta quae viderat indicavit, induensque cucullam, et accipiens poenitentiam, in pace migravit. Constat ergo monachicum habitum, in quo et forma crucis exprimitur, si viteneatur, magnum habere mysterium, sicut in Vitis Patrum legimus cuidam sancto fuisse monstratum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
satis reminiscor qͥdam honeste con¬
uersationis monachus habitabat.
Quidum eẽt in omni sue religioĩs
obseruantia feruens atq deuotus.
maxime tamen orationi atq lecti¬
oni erat intentus. ita ut semꝑ ubi
bili dulcedine traheret᷑. & fructũ
deuotionis magis qͣm eruditionis
inqͥrens. ita in ea sicut in om̃ibus
diuitiis delectabat᷑. Appropinqͣnte
autẽ hora uocationis sue cũ graui¬
ter egrotaiet & oleo infirmoꝵ iam in
sepeliendꝰ erat indueret᷑. Fr̃ib autẽ
causantib nouitatẽ & facere diffe¬
rentib: cũ in sua peticione ꝑsist̾et:
tandem qͦd uolebat obtinuit. Quo
unusqͥsq ad offitia ur̃a qr mͦ mori¬
turus ñ sum: s die sequenti post
prandium seruitoꝵ. In crastinũ gͦ
eadem hora qua p̃dixerat cũ iam ul¬
timũ sp̃m traheret: conuenerunt
undiq frẽs ad muniendũ exitum
eius. Tuncalle diuino sp̃u illumi¬
natus exhylarata. facie dixit. En mͦ
ingredit᷑ beatus Iohannes eugłista.

Expanded text:
nasterio quidam honestae conversationis monachus habitabat, qui dum esset in omnis religionis suae observantia fervens atque devotus, maxime orationi atque lectioni erat intentus, ita ut semper adbili dulcedine traheretur; et fructum devotionis magis quam devotionem inquirens, ita in ea sicut in omnibus divitiis delectaretur. Appropinquante autem hora vocationis suae cum graviter aegrotaret, et oleo infirmorum jam inusepeliendus erat indueretur. Fratribus vero causantibus novitatem, et facere differentibus, cum in sua petitione persisteret, tandem unusquisque ad officia vestra, quia modo moriturus non sum, sed die sequenti post prandium servitorum. In crastinum ergo eadem qua praedixerat hora cum jam ultimum spiritum traheret, convenerunt undique fratres ad muniendum exitum ejus. Tunc ille divino Spiritu illuminatus, exhilarata facie dixit: « En modo ingreditur beatus Joannes evangelista.
Abbreviated transcription (Latin):
ad horam ultimam deuenisset. ⁊ am¬
q loquendi offitiũ amisisset: uidit
inmundũ sp̃m instar simie seden¬
tẽ in ꝑtica iuxta parietem posita.
uͥ scapulare illius pendebat. Porro
in ip̃o scapulari ueteri & dirupto
isdem frat mõdicam panni scissu¬
ram sine licentia nuꝑ assuerat. qͣm
ille sp̃c impurus suauiter attrectans
& sepe deosculans. etiam lingua lin¬
gebat & manu palpabat. Quod
cum ille uideret ingemuit. & quia
iam loquelam amiserat: ꝓtensiõe
pessimũ amouerent. Illis uͦ miran¬
tib et diu ꝑcunctantib qͥd diceret
aut qͥd intenderet: diuina tañdem
miseratione recepit offitiũ lingue
& ait. Nunqͥd non uidetis illum
demonem obscenũ sedentẽ in nr̃o
ꝑ sine licentia consuere p̾sumpsi:
Expellite gͦ sceleratũ et tollide de in¬
dumento pitatiũ ne michi in finẽ
calumpnios et impius iste derisor
insultet. Cunq om̃s intente respi¬
cerent & sp̃m neqͣm quẽ ille conspi¬
cabat᷑ uidere non possent: amouert̃

Expanded text:
ad horam ultimam devenisset, jamque loquendi officium amisisset, vidit immundum spiritum instar simiae, sedentem in pertica, juxta parictem posita; ubi scapulare illius dependebat. Porro in ipso scapulari veteri et dirupto, isdem frater modicam panni scissuram sine licentia nuper assuerat: quam ille spiritus impurus suaviter attrectans, et saepe deosculans, etiam lingua lingebat, et manu palpabat. Quod cum ille videret, ingemuit; et quia jam loquelam amiserat, protensione pessimum amoverent. Illis vero mirantibus et diu percunctantibus quid diceret, aut quid intenderet, divina tandem miseratione recepit officium linguae, et ait: « Nunquid non videtis illum daemonem obscenum, sedentem in nostro sine licentia consuere praesumpsi? Expellite ergo sceleratum, et tollite de indumento pitatium, ne mihi in finem calumniosus et impius iste derisor insultet. » Cumque omnes intente respicerent, et spiritum nequam quem ille conspicabatur, videre non possent, amoverunt
Abbreviated transcription (Latin):
decreuit etiam ut quicũq uenalẽ
faceret panem non unum ut fie¬
ri solebat. sẽd duos quamlibet par¬
uos singulis nũmis distraheret.
ut pauꝑi cuiuiᷤ nũmũ non haben
auel obolo emendi facultas suppe¬

Expanded text:
Decrevit etiam, ut quicunque venalem faceret panem non unum, ut fieri solebat, sed duos quamlibet parvos singulis nummis distraheret, ut pauperi cuivis nummum forte non habenti, vel obolo emendi facultas suppe
Abbreviated transcription (Latin):
uinarumreqͥreret. si forte stillã
nil reliquisse constantius affir¬
mans. tandem non spe erectus
naupredam sibi acqͥri p̃cepit.
Cunq ministri dicerent huiꝰ
genus eo loco difficile reꝑiri ex
titit qui diceret unam tantum
ꝓpositam nullo pacto minus qm
uiginti nũmoꝵ papiensiũ solid̃
coemendam. Iussit abbas dari pe
et laute decoctus. abbati piscis ap¬
ponitur. Sed anteqͣm tangeretur.
ecce pauꝑ ad ianuam hoc potissi¬
mum sibi dari quod abbati eẽt
appositum auxie postulabat. Mox
ut eratꝰ adhuc integrum piscen
sa parapside plena pisce in sub¬
lune se extulit. et librata manu
uelut xeniũ portans. celum cunt¬
tis uidentib penetrauit.
Quidlam paterfamilias unum
duntaxat numinum in loculo
possidebat. quõd ad emendum
aliqͥd quod cũ pane comederet ge¬
siccus et aridus alautiorib aluñ¬
tis. Interim pauꝑ aduenit & mi¬
sericordiã postulans ip̃m nũmũ
solebat apponitur. et ecce uir qͥdã
ignotus. & quem antea nunquam

Expanded text:
um vas requireret; si forte aliquam se reservasse constanter affirmans, tandem non spe erectus,naupredam sibi praecepit acquiri. Cumque ministri dicerent, hoc genus eo loci difficile posse reperiri, exstitit qui diceret, unam tantum propositam, nullo pacto minus quam viginti nummorum Papiensium solidis coemendam. Jussit abbas numeraritia perfunctus, et laute decoctus abbati piscis apponitur; sed antequam tangeretur, ecce pauper ad januam hoc potissimum sibi dari quod abbati esset appositum anxie postulabat. Mox, ut erat, integrum piscem,sa paropside plena pisce, in sublime se extulit; et librata manu, velut exenium portans, coelum cunctis videntibus penetravit.quidam paterfamilias unum duntaxat nummum in loculo possidebat, quem ad emendum aliquid, quod cum pane comederesiccus et aridus a lautioribus alerim pauper advenit, et misericordiam postulavit. Dat ei nummum solitus ei apponitur. Et ecce vir quidam ignotus, et quem nunquam antea
Abbreviated transcription (Latin):
nudꝰ pauꝑ occurrit. orans sibi ue¬
stimentum dari. Tunc ille accer si¬
to archidiacono iussit algentem
sine dilatione uestiri. Sed dum
dissimulatum se a clerico q̃rens
lalonge deplorans. Nec mora sẽs
pauꝑe non uidente intra amphi¬
boalum sibi tunicam latenter e¬
duxit. pauꝑemq contectum dis¬
cedere iubet. Deinde archidiacono
comꝑere causat᷑. Michi inquit sc̃s
uestis que pp̾arata est deferatur.
tabernis ingerrimam uestem bre
des iratus exponit. En inquit ue¬
stem. sed pauꝑ non est hic. Ille nil
motus iubet eum paulidũ stare
stem nudus imponeret. ut esset oc¬

Expanded text:
auper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulocomparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: tabernis bigerricam vestem, bredes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare stem nudus imponeret; totis
Abbreviated transcription (Latin):
quod aurũ erogatur. hanc certe
co habeo erarios. Erarii mei pau¬
ꝑes xp̃i sunt. hunc noui congre¬
gare thesaurum. Utinam hoc mͥ
semꝑ crimen ascribant quia aurũ

Expanded text:
quia aurum erogatur. Nec ego co. Habeo aerarios: aerarii mei pauperes Christi sunt, hunc novi congregare thesaurum. 873 Utinam hoc mihi semper crimen ascribant, quia aurum
Abbreviated transcription (Latin):
ante pedes ep̃i corruit postulãs ut
ibi placatus eẽt. qr nunqm inquit
iudicabo. quid uel qͣntum de pecu¬
na nostra filiis tribuas. Tunc re¬
econtra ip̃e tͥstis usq ad lacrimaꝵ
ꝓfusionem effici. Quod dum prbr
suus lingua patria quam rex et do¬
mestici eius non nouerant quare
lacrimaretur interrogasset: scio in¬
quit qr in ultimo tempore uicturꝰ
et rex. Nunquam enim ante hec

Expanded text:
ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquam enim ante haec
Abbreviated transcription (Latin):
cum ep̃õ adan consedisset ad pͣn¬
minister ipsiis cui suscipiendorũ
inopum erat cura delegata. iudi
plateas sederet postulans aliquid
sibi appositas deferri pauꝑib. sed ꝙ
nutatim diuidi p̃cepit. Quo uiso
pontifex qui assidebat delectatus
tali facto pietatis. app̃hendit dext̾am
eius et ait. Nunquam inueteresea
hec manus. Quod et iuxta uotum
benedictionis eius ꝑuenit. Nã c̃ int̾¬
fecto illo pugna. manus cum brachi¬
o a cct̾o essent corꝑe resecte: contigit
ut hactenus incorrupte ꝑdurarent.

Expanded text:
to episcopo consedisset ad pranministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et inma per plateas sederet, postulans aliquid sibimet adpositas deferri pauperibus, sednutatim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inveterascat haec manus. » Quod et ita juxta votum benedictionis ejus provenit. Nam cum interfecto illo in pugna, manus cum brachio a caetero essent corpore resectae, contigit ut hactenus incorruptae perdurent.
Abbreviated transcription (Latin):
curtes suas quas multas habebat.
pauꝑes deputauit centenos. ⁊ de
suo cotidianam eis stipem habun¬
danter mninistrari p̃cepit. P ret̾ea
in quacunq urbe. oppido uel uilla
essent innumeri cotidie ad eũ con¬
fluebant. Quib ille alimenta nũ
stribuebat. adeo ut apud ypram
uno die. uii. octingentos panes
uestesq etiam qͥb p̃ciosis act mocdũ
utebatur sͥ detractas eis frequenter
sic ordinauerat. ut omnib dieb
oꝑum suoꝵ initia dño dedicaret.
ut .s. anteqͣm ad eccłiam ꝓcederet:
elemosinam propriis manib ero
in xp̃m deuotionem nudis consue¬
uerat pedib celebrare. ita ut nemi¬
nem in hoc pietatis offitio sibi pa¬
teretur ministrare. sed singula fer¬
cula singulis deferens. sigillatim
singuloꝵ manus sũma osculabat᷑

Expanded text:
curtes suas, quas multas habebat, eos deputavit centenos, et de suo quotidianam eis stipem administrari imperavit. Praeterea in quacunque urbe, oppido, vel villa esset, innumeri quotidie ad cum confluebant: quibus ille alimenta, numpue manibus distribuebat: adeo ut apud Ypram uno die septem millia octingentos panes vestesque etiam, quibus pretiosis admodum utebatur, sibi detractas eis frequenter  ordinaverat, ut omnibus diebus operum suorum initia Domino dedicaret; ut scilicet antequam ad ecclesiam procederet, eleemosynam propriis manibus pauin Christum devotionem nudis consueverat pedibus celebrare, ita ut neminem in hoc pietatis officio sibi pateretur ministrare: sed singula fercula singulis deferens, singillatim singulorum manus summa osculabatur
Abbreviated transcription (Latin):
cominendarent: subito emissa uo¬
c clamauit dicens. Ad iuuate
me obsecro dm̃i ꝓpter dm̃. modo
inquit sum raptus ad iudicium.
ibiq ꝓtulit accusator humani ge¬
neris diabolus contra me ad testi
monium de micis panuma plenũ
acculum quas comẽdere scd̃m cõ¬
lietudinem nolui. et de mensa ce¬
aderunt. Atq post pusillum: ite

Expanded text:
omino, subito emissa voce clamauit dicens. Adiuuate me obsecro domini, propter Deū. Modo, inquit, raptus sum ad iudicium, ibique protulit accusator humani generis Diabolus contra me ad testimonium de micis panum plenum sacculum, quas comedere secundum consuetudinem nolui, et de mensa ceciderunt. Atque post pusillum iteru
Abbreviated transcription (Latin):
te in aquam. Et erat turbu¬
lenta. Et post paululum rur¬
sus dicit. Attendite modo. quo¬
modo lympida facta ẽ: In qͣm
dicit eis. Sic est qui in medio
hominum consistit. CTurbatus
in solitudine tunc delicta sua
yses. Fugiens homines: simił
est uue mature. Qui autem
cũ hominib conu̾satur: sicut
uua acerba est. Cella mona
chi ẽ caminus ille babylonius
ubi tres pueri dei filium inue¬
nerunt. Sed ⁊ columpna nu¬
bis est: ex qua deus locutus est

Expanded text:
te in aquam. Et erat turbulenta. Et post modicum rursus dixit eis: Attendite modo quomodo limpida facta est aqua. Edixit eis: Sic est qui in medio hominum consistit; prae turbain solitudine, tunc delicta sua yses: Homo fugiens hominem similis est uvae maturae; qui autem cum hominibus conversatur, sicut uva acerba est. chi est caminus ille Babylonius, ubi tres pueri Filium Dei invenerunt; sed et columna nubis est ex qua Deus locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
pisces si tardauerint in
sicco moriuntur: ita monachi
tardantes extra cellam aut cum
uiris scłarib immorantes aqͥe¬
tis ꝓposito resoluuntur.
Dixit iterum. quia qui sedet
in solitudine et quiescit. a trib
bellis eripit᷑. id est auditus. locucu¬
nis et uisus. et contra unum
tantũmodo habet pugnam. id
est cordis. bbas arsenius
cum adhuc eẽt in palatio oraũ
salutem. Et uox facta ẽ ei. dicẽe
Arseni. fuge homines ⁊ saluabe

Expanded text:
pisces si tardaverint in sicco moriuntur; ita et monachi tardantes extra cellulam, aut cum viris saecularibus immorantes, a quietis proposito resolvuntur.Dixit iterum: Qui sedet in solitudine, et quiescit, a tribus bellis eripitur; id est, auditus, locutionis, et visus; et contra unum tantummodo habebit pugnam, id est, cordis. 3. Abbas Arsenius , cum adhuc esset in palatio, oravisalutem. Et venit ei vox, dicens: Arseni, fuge homines, et salvabe
Abbreviated transcription (Latin):
senex orauit ad dñm dicens.
Dñe. noli michi dare grãm
hanc. Alioquin non me di¬
mitterent homines sedere in
loco isto. ueniens gͦ senex ro¬
gabat iudicem. At ille dixit.
Pro latrone rogas abba: Qui¬

Expanded text:
senex ad Dominum, dicens: Domine, noli mihi dare hanc gratiam; alioquin non me permittent homines sedere in loco isto. Veniens ergo senex rogabat judicem. At ille dixit: Pro latrone rogas, abba?
Abbreviated transcription (Latin):
bis calicem istũ cũ lacrimis q̃ in
eo sunt : ut uideant inquit et
sciant uniu̾st. Quantũ mͥ placet
contricio cordis & penitentie luctꝰ.
qͥ ad exemplum penitentiũ tam¬
diu seruaui lacrimas huiꝰ pecca¬
tricis ad pedes meos fluentis et
pestate dũ adhuc maloꝵ suorũ
penitudine isdem frater serp̃m
cotidie maceraret: uidit ĩ uisu
noctis sese in lacu ꝓfundissimo.
fluctuantem ac ꝑiclitantẽ. Cũq
iam euadendi spes nulla suꝑẽẽt:
b ambulans suꝑ aquas. Qui c̃
ad eũ ꝑuenisset: leuauit in bra¬
chio atq in sinu suo miserum
tumq de aquis posuit in pra¬
to uirenti atq ameno. Quod
cum ille uidisset: slico ꝓcidens
ad pedes eius. p̃ inmensitate leti
cie gestire animo cepit insatia¬

Expanded text:
bis calicem istum, cum lacrymis, quae in bis calicem istum, cum lacrymis, quae in eo sunt? » -- « Ut videant, inquit, et sciant universi quantum mihi placet contritio cordis, et poenitentiae luctus, qui ad exemplum poenitentiae tandiu servavi lacrymas hujus peccatricis ad pedes meos flentis et pestate, dum adhuc malorum suorum poenitudine isdem frater seipsum quotidie maceraret, vidit in visu noctis sese in lacu profundissimo fluctuantem ac periclitantem. Cumque jam evadendi spes nulla superesset, bus super aquas. Qui cum ad eum pervenisset, levavit in brachio, atque in sinu suo miserum tumque de aquis posuit in prato virenti et amoeno. Quod cum ille vidisset, illico procidens ad pedes ejus, prae immensitate laetitiae, animo gestire coepit, insatia
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. & tali hora. Defunctus est
gͥ eadem nocte & tempore quo p̃¬
dixit. Iamq ut uere confidimus
reqͥescit a laborib uniu̾sis. inũn¬
to nimirũ dño quẽ suis manib
de eccłia clareualł dum ꝓ pecca¬
tis suis qͥb dm̃ nimium offen¬
derat gemebundꝰ et anxius inceᷤ¬
santer seip̃m affligeret. tota die
ingrebiebat᷑ tristif. & merens. fi¬
nem lamentis & fletib int̾dicens.
Qui cũ tanta cordis a maritudĩe
diutius u̾saret᷑: nocte quadam ui¬
dit in uisione dñm nr̃m iħ̾m xͫ
sacerdotalib ornam̃tis indutũ
&e missam celebͣntem. Quotiens
uero iuxta sacrifitii ritũ sese ad
popłm conu̾tebat. tollens in ma¬
nib suis calicem de altari cunc¬
tis qui aderant uidendũ offere¬
bat. Porro in ip̃o calice nichil
nitendo rigauerat. Cunq p̃dictꝰ
fr̃ secus pedes dñi positus ista cog¬
nosceret: ꝑcunctatus ẽ eũ dicens.
Obsecro domine utqͥd ostendis no¬

Expanded text:
ecclesia et tali hora. » Defunctus est ecclesia et tali hora. » Defunctus est igitur eadem nocte, et tempore quo praedixit; jamque, ut vere confidimus, requiescit a laboribus universis, 364 invento nimirum Domino quem suis manibus erio Clarevallensi, dum pro peccatis suis quibus Deum nimis offenderat, gemebundus et anxius incessanter seipsum affligeret, tota die ingrediebatur tristis et moerens, finem lamentis et fletibus interdicens. Qui cum in tanta cordis amaritudine diutius versaretur, nocte quadam vidit isacerdotalibus ornamentis indutum, et missam celebrantem. Quoties vero juxta ritum sacrificii se ad populum convertebat, tollens in manibus suis calicem de altari, cunctis qui aderant, videndum offerebat. Porro in ipso calice nihil nitendo rigaverat. Cumque praedictus frater secus pedes Domini positus ista videret, percunctatus est eum, dicens: « Obsecro, Domine, ut quid ostendis no
Abbreviated transcription (Latin):
uado ad dominũ meũ. Quid gͦ in¬
quitꝰ Corꝑalem molestiam egre
ũ coleras: & mortis angustias nõ
formidas : Ego inqͥt omĩa tuqͥl¬
la. omĩa leta considero. qr iam p̃¬
uentus sũ a dño ĩ benedictione
dulcedinis. q̃ omnem mͥ merorẽ
a corde & omnem dolorem a corꝑe
tulit. Respondens itaq abbas
dixit ei. Age iam dilecte mi fr̾.
dic mͥ obsecro ꝓpter dm̃. si tͥ diui¬
nitus aliqͥd ẽ reuelatũ. Tunc ait
illi. Modo anteqͣm huc introisse¬
tis. apparuit mͥ misero licet atq
na beatissime passionis eiꝰ ostendẽs
ait. Ecce peccata tua deleta sunt
a facie mea. ueni gͦ securus ueni
& uide ac deosculare uulnera m̃a.
que tantũ dilexisti & tociens con¬
fouisti. Tali gͦ ꝓmissione firmatꝰ.
iam mori non timeo. qr reposita
est hec spes mea in sinu meo. Et
scitote qr ꝓxima noc̾te erat autẽ
uigilia beati martini migraturꝰ
sum dũ opus dei celebrabit᷑ in

Expanded text:
vado ad Dominum meum.--Quid ergo? invado ad Dominum meum.--Quid ergo? inquit, corporalem molestiam aegre non toleras, et mortis angustiam non formidas?--Ego, inquit, omnia tranquilla, omnia laeta considero, quia praeventus sum a Domino in benedictione dulcedinis, quae omnem mihi moerorem a corde, et omnem pene dolorem a corpore tulit. » Respondens itaque abbas, dixit ei: « Age jam, dilecte mi frater, dic mihi obsecro propter Deum, si tibi divinitus est aliquid revelatum. » Tunc ait illi: « Modo antequam huc introissetis, apparuit mihi, misero licet atquena beatissimae passionis ejus ostendens, ait: « Ecce peccata tua deleta sunt a facie mea. Veni ergo securus; veni et vide, ac deosculare vulnera mea, quae tantum dilexisti, et toties confovisti. » Tali ergo promissione firmatus, jam mori non timeo, quia reposita est haec spes mea in sinu meo. Et scitote quia proxima nocte erat autem vigilia beati Martini, migraturus sum, dum opus diei celebrabitur in
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Qua ꝑcepta cepit eũ attentiꝰ
intueri. & miro pietatis affectu
compatiebat᷑ illi. S icuti appare¬
bat ei ueluti dolens & infirmus.
confixus clauis. lancea ꝑforatus
rruce. ita ut ex plagis copia san¬
guis emanaret. ꝑorro ip̃e dñs lin¬
theolos mundos quasi corꝑalia¬
tenens eisdem uulnerib imprime¬
bat. & cruore det̾so in terram eos¬
ꝓiciebat. Quos fr ille cũ summa
ueneratione recolligens ac nimia
deuotione deosculans. quasi redẽp¬
tionem anime sue insinu suo re¬
positos conseruabat. His ⁊ huiꝰ
modi reuelationib frequenter
a dño recreatus. non cessauit
usq in finem oꝑari bonũ ad
om̃s. maxime autẽ ad ꝑegͥnos
& miseros egrotantes. Tandẽ ui¬
te cursu peracto: ad diem ultim̃
uenit. Cunq uenerabilis pontł
abbas ad eũ gr̃a uisitationis ac¬
cederet: q̃siuit ab eo ꝙͥ ageret in
qͦnam mͦ se haberet. Ille uero res
omnino agit᷑ mecũ. qr uadens

Expanded text:
suo. Qua percepta, coepit eum attentius suo. Qua percepta, coepit eum attentius intueri, et miro pietatis affectu compatiebatur ei, siquidem apparebat ei veluti dolens atque infirmus, confixus clavis, lancea perforatus,s esset, ita ut ex plagis copia sanguinis emanaret. Porro ipse Dominus linteolos mundos quasi cortenens, eisdem vulneribus imprimebat, et cruore deterso in terram projiciebat eos. Quos frater ille cum summa veneratione recolligens, ac multa devotione deosculans, quasi redemptionem animae suae in sinu suo repsmodi revelationibus frequenter a Domino recreatus, non cessavit usque in finem operari bonum ad omnes, maxime autem ad peregrinos et miseros aegrotantes. Tandem vero, cursu vitae peracto, ad diem ultimum venit. Cumque venerabilis Pontius abbas ad eum gratia visitationis accederet, quaesivit ab eo quid ageret et quonam modo se haberet. Ille vero respomnino agitur mecum, quia vadens
Abbreviated transcription (Latin):
nem adhibebat. Nec ip̃oꝵ egritu¬
dines liuoresq curabat: uerũ eti¬
am necessitates ꝓutcũq potu¬
isset in indum̃tis ⁊ alim̃tis studi¬
osissime ꝓcurabat. Porro languẽ¬
tium putridas carnes & sanie de¬
fluentia menbra ita dignantes
ita diligent̃ ꝓpriis manib cõtrec¬
tabat: ut xp̃i uulnera fouere pi¬
taret᷑. Et uere sic erat. Totũ enim
putabat. qͥ ait. Infirmus fui ⁊ ui¬
sitastis me. ⁊c̾. Unde etiam ipse
famulũ suũ secretis consolatio
Quacdam gͥ uice uidit huiꝰmodi
uisionem in claraualle. In pͥmis
itaq audiuit quasi quendã nun¬
tium celestem. p̃conaria uoce cla¬
mantem. Ecce xp̃c uenit. surgite
&̃ occurrite saluatori. Cumq om̃s
certatim ad uidendũ ꝓperarent: tc̃
& ip̃e cucurrit. & stetit in ostio clau¬
stri ꝑ qͦd eum uenire sciebat. Igit᷑
ingrediente dño accessit & adorauit
eum flagitans ut acciꝑet benedic¬
tionem & misccłiam a deo salutari

Expanded text:
nem adhibebat. Nec modo ipsorum aegritunem adhibebat. Nec modo ipsorum aegritudines livoresque curabat, verum etiam necessitates, proutcunque potuisset, in indumentis et alimentis studiosissime procurabat. Porro languentium putridas carnes et sanie defluentia membra ita dignanter, ita diligenter propriis manibus contrectabat, ut Christi vulnera fovere putaretur. Et vere sic erat: totum enim putabat, qui ait: Infirmus fui, et visitastis me . Unde etiam ipse famulum suum secretis consolationQuadam igitur vice vidit hujusmodi visionem in Claravalle. In primis itaque audivit quasi quemdam nuntium coelestem, praeconaria voce clamantem; « Ecce Christus venit, surgite, et occurrite Salvatori. » Cumque omnes certatim ad videndum properarent, tunc et ipse cucurrit, et stetit in ostio claustri per quod eum venire sciebat. Igitur, ingrediente Domino, accessit et adoravit eum, flagitans ut acciperet benedictionem et misericordiam a Deo salutari
Abbreviated transcription (Latin):
diis. decorem & fortitudinẽ cum
salute corꝑis &̃ anime pariter¬
induit.
clesia monachus qͥdam uene
rabilis alqueriꝰ nomine uir re¬
ligiosus atq sp̃ualis. sobrius in
uictu. humilis in uestitu. durꝰ
ad modũ cãstigator corporis sui.
Ita nanq circumcisus ac tempe¬
rans erat. in his q̃ ad usum cor¬
poreum ꝑtinere uidebant᷑: ut
omni uoluptate ac uanitate
depulsa etiam necessariis par¬
cissime uteret᷑. Hic medendi ꝑi¬
cia ualent̾ exꝑtus cunctis indi¬
gentib artis sue oꝑam ꝓ uirib
impendebat. se autem solũmodo
huiusmodi cura excipiebat. Licet
enim ualitudinarius ẽẽt ac debi¬
lis corpore. nunqͣm tamen acqͥes¬
cebat carnalem medicinam sibi¬
met exhibere. Et qͣmuis oꝑam eiꝰ
uiri magnates uel etiam capita
optimatũ incessant̃ expeterent.
& sepius renitentẽ huc illucq
distraherent:tamen suꝑ egenos
& pauꝑes magis intendens. om̃i¬
modam eoꝵ seruitio sollicitudi¬

Expanded text:
diis, decorem et fortitudinem cum diis, decorem et fortitudinem cum salute corporis pariterduit. Crabilis, Alquerius nomine, vir religiosus atque spiritualis; sobrius in victu, humilis in vestitu, et durus admodum castigator corporis sui. Ita namque circumcisus ac temperans erat in his quae ad usum corporeum pertinere videbantur, ut omni voluptate ac vanitate depulsa, etiam necessariis parcissime uteretur. Hic medendi peritia valenter expertus, cunctis indigentibus, artis suae operam pro viribus impendebat, se autem solummodo ab hujusmodi cura excipiebat. Licet enim valetudinarius esset ac debilis corpore, nunquam tamen acquiescebat carnalem medicinam sibimet exhibere; et quamvis operam ejus viri magnates, vel etiam capita optimatum incessanter expeterent, et saepius renitentem huc illucque distraherent, tamen super egenos et pauperes 362 magis intelligens, omnimodam eorum servitio sollicitudi