comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ego & pater unũ
sumꝰ & ipse agricola
est. Il ec talis̃ quales st̃
qui extrinsecꝰ oꝑando ex¬
hbent ministerisi: sed
talis ut det etiã intrin¬
secus incrementũ. Nam
neq qui plantat. ẽ. ali¬
quid neq qui rigat: sed
qui increm̃tũ dat ds. Et¬
erat uerbũ. unde &io¬
se & pat̾ unũ s̃unt.
Et si uerhũ caro s t
est qͦd ñ erat: manet
quod erat.¬
eniq cũ de patre.
tanquã de agricola
dixisset quod infructu¬
osos palmites tollat.
fructuosos aut̃ purget
ut plus afferant fructũ :
continuo etiã seipsum
mundatorẽ palmitũ
mundi estis. ꝓpt̾ sermo
quẽ locutꝰ sũ uobis.
Ecce & ipse mundator
est palmitũ. qͦd. ẽ. agri-¬
colȩ ñ uitis officiũ. Qui
etiam palmites oꝑarios
suos facit. Nlam & si ñ
dant increm̾tũ: impen¬
dunt tamen aliqͦd ad¬
iumentii Sed ñ de suo:
quia sine me inqͥt ni¬
chil potestis facere.¬

Expanded text:
ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementuerat Verbum: unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod erat.enique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit eis ueneranda
canitie senex adinstar
niuis candorẽ efferens
dicens se. ẽe. abbatłm.
Etait eis. Usqueqͦ con¬
turbamini & tardatis :
Nonuidetis domnũ mar-¬
tinũ stantẽ uos iuuare
paratũsi manꝰ apponi¬
unc iactans pallium
quo utebat᷑. posuit
manũ ad sarcofagũ cũ
reliqͥs sacerdotib. crucib
paratis & cęreis. Imposi¬
taq antiphona : deder̃
cuncti uoces psallentiũ
in cęlo. Tamen ad sens
conatũ. ꝓtinꝰ sarcofagu
insũma leuitate cõmo

Expanded text:
apparuit eis veneranda apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponiunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitate com
Abbreviated transcription (Latin):
dedicaret᷑ & sc̃m corpus¬
culũ a loco ubi sepultũ
fuerat transferret᷑: Con¬
uocauit beatꝰ ꝑpetius
addiem festũ uicinos
pontifices. sed & abbatũ
ac dauersoꝵ elericorũ
non mulimã multitudinẽ
& qͥa hoc inkalendis iu¬
lii agere uolebat. Uigi¬
lata una nocte facto ma¬
ne accepto sarculo. ter
mulũ cęperunt effode¬
re: Quo detecto: manꝰ
ut eũ comouerent initi¬
unt : ibiq multitudo do¬
ta laborans nichil ꝓrsꝰ
igilata deniq alia
nocte: mane. tẽp¬
tantes iterũ nichil om¬
nino agere potuerunt.
Tunc conturbati atq
exterriti. qͥd facerent nes¬
ciebant. Dicit eis unꝰ ex
eiꝰ esse consueuerat: & for¬
sitan inhac die se trans¬
ferri uos admonet. Tunc
ieiuniis & orationib ac
insistentes : triduũ illud
continuatione duxeruN.
Quarta aut̃ die accedenteᷤ
ponentesq manꝰ: non
ualebant pęnitꝰ mouere
sepulchrũ. Pauore aut̃
om̃s exterriti: iã in hoc
stantes ut terra uasculũ
quod detexerant oꝑirent.

Expanded text:
m corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terrmulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus igilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunTunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus exejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferri debere vos admonet. Tunc jejuniis, ac orationibus, et insistentes, triduum illud continuatim duxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent,
Abbreviated transcription (Latin):
atalem beatissi¬
morũ apłorũ
petri & pauli hodie
diuersis epulis nos refi¬
cere debemꝰ. & tantã
festiuitatẽ magna cũ
letitia celebrare. quis
enim talisi uirorum
magnos sibi exhibeat
apparatꝰ. ut quo plus
ctionẽ nr̃ãm. Nã na¬
tali suo: sc̃s petrꝰ ipse
nos reficit. Est enim
om̃ib copiis refertũ
uas eiꝰ. qͦd illi de cęlo
esurienti delatũ est.
lico ferculo saginem᷑:
ur nobis¬
inqͥramꝰ terrenaᷤᷤ
epͥulas. cũ cęlestes co¬
pias habeamꝰ : Dicit
enim sc̃s lucas in actib
apłorũ post orationẽ
esuriente petro circa ho¬
ram sextam aꝑto cȩlo
uas quoddã splendidũ
uelut linteũ fuisse de¬
latũ. in qͦ erant omĩa
quadrupedia & repti
lia : & dixisse dñm ad
mola & manduca. Ecce
chi. nunc inconuiuio
eiꝰ uasculum splendidius
est argento. Et qui ꝓpt̃
tinitore ditat᷑. In octa

Expanded text:
atalem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli hodie issimi, diversis epulis nos reficere debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare.  Quis enim talium virorum magnos sibi exhibeat apparatus; ut quo plus ctionem nostram: nam natali suo sanctus Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. lico ferculo saginemur? cur nobisinquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habeamus? Dicit enim sanctus Lucas in Actibus apostolorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, in quo erant omnia quadrupedia et reli; et dixisse Dominum ad mola et manduca . Ecce hi , nunc convivii ejus vasculum splendidius est argento: ut qui proptti nitore ditaretur. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
enit gͦ helena. coepit
reuisere loca sc̃a. in¬
fundit ei sp̃s. ut lignum
crucis requireret. accessit
ad golgotha : & ait. Eccer
locus pugnȩ. Ubi est uicto¬
ria: Quęro uexillũ salutis.
& ñ inuenio. Ego inqͥt in
regnis. & crux dñi inpulue¬
re. Ego inaureis. & inrui¬
nis xp̾i triũphus: Ille
adhuc latet. & latet pal-¬
ma uitȩ aeternȩ. Quomͦ
me redemptã arbitror. si
redẽptio ipsa ñ cernit᷑. ͦ
Uideo qͥd egeris diabole.
ut gladiꝰ quo ꝑ emptꝰ es
obstrueretur. Sed is ob¬
structos abalienis puteos
eruderauit. Nec latẽre
aquã passus ÷ Tollat᷑ igit᷑
ruina. ut uita appareat.
Promat᷑ gladiꝰ qͦ ueri goliȩ
caput ÷ amputatũ. aꝑiat᷑
humꝰ. ut salus fulgeat. R
Ocrux gloriosa ocrix ad oranda o
lignum pretiosum & admirabile sig.¬
num per quod & diabolus est uictus &
mundꝰ xpisti sanguine redemptus.
WDulce ligñumꝰ dulcem clauum oulce

Expanded text:
enit ergo Helena, coepit revisere loca sancta, infudit ei Spiritus ut lignum crucis requireret, accessit ad Golgotha, et ait: Ecce locus pugnae, ubi est victoria? Quaero vexillum salutis, et non invenio. Ego, inquit, in regnis, et crux Domini in pulvere? ego in aureis, et in ruinis Christi triumphus? ille adhuc latet, et latet palma vitae aeternae? Quomodo me redemptam arbitror, si redemptio ipsa non cernitur? 44. Video quid egeris, diabole, ut gladius quo peremptus es, obstrueretur. Sed Isaac obstructos ab alienigenis puteos eruderavit, nec latere aquam passus est . Tollatur igitur ruina, ut vita appareat: promatur gladius, quo veri Goliae caput est amputatum : aperiatur humus, ut salus fulgeat . O crux gloriosa! o crux adoranda! o lignum pretiosum, et immutabile signum, per quod et diabolus est vinctus, et mundus Christi sanguine redemptus. Vers. Dulce lignum, dulcem clavum, dulce
Abbreviated transcription (Latin):
uid egisti diabole ut
absconderes lignum.
Iusi ut iterũ uincereris:
Uicit de maria quȩ genuit
triũphatorẽ. quȩ sine im¬
minutione uirginitatis
edidit eũ qͥ crucifixꝰ um¬
ceret te: & mortuus sub¬
iugaret. Uinceris & hodie.
ut mulier tuas insidias
dep̃hendat. Illa qͣsi sc̃a dñm
gestauit. egocrucẽ eiꝰ in¬
uestigabo. Illa generatũ
docuit. ego resuscitatum:
Illa fecit ut ds̃ int̾ homi¬
nes uideret᷑. ego ad nr̃oꝵ
remediũ peccatoꝵ. diuinũ
de rumis eleuabo uexil¬
lum. & N.

Expanded text:
uid egisti, diabole, ut absconderes lignum; nisi ut iterum vincereris? Vicit te Maria, quae genuit triumphatorem, quae sine imminutione virginitatis, edidit eum, qui crucifixus vinceret te, et mortuus subjugaret. Vinceris et hodie, ut mulier tuas insidias deprehendat. Illa quasi sancta Dominum gestavit, ego crucem ejus investigabo: illa generatum docuit, ego resuscitatum: illa fecit ut Deus inter homines videretur, ego ad nostrorum remedium peccatorum divinum de ruinis elevabo vexillum.
Abbreviated transcription (Latin):
lis meruit & annun. tiare
presentem. Nam sicut
sacratissimũ euͣgłm¬
refert: ueniẽte¬
dño ad
baptismũ eꝰ huiꝰ mod ꝓ¬
rupit inuocẽ. Ecce agnꝰ
dei. ecce qui tollit peccã¬
ta mundi. ꝓpt̾ hoc ni¬

Expanded text:
 meruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangrefert, venieno ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc ni
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego mitto uos: dẽ. Ie¬
siẽ agnos inter
lupos. Contraria st̃ ista
sibi animalia. ut alia
ab aliis deuorent᷑. Sed
bonꝰ pastor lupos gre¬
gi suo timere ñ nouit.
idõq isti discipłi ñ in
prȩdã sed ad gr̃am diri.¬
gunt᷑. Sollicitudo enĩ
pastoris boni efficit.
ut lupi magnos au-¬
dere nichil possint.
upi qͥd significare
suident᷑ : debemꝰ
aduertere. Bestiȩ nẽ¬
pe st̃ quȩ insidiant᷑
ouilib. circa pastora¬
les uersant᷑ casas. habi¬
tacula domoꝵ intra¬
re ñ audent : sonũ ca¬
nũ: absentiã aut de¬
sidiã pastoris explo¬
rant. Ouiũ guttur in¬
ua dunt ut cito stran¬
gulent: Feri. rapaces.
idemq natura corpo¬
ris rigidiores ut se
facilẽ ñpossint infle¬
ctere. Impetu quodã
suo ferunt᷑ s& idõ sepe lu-¬
duntur.

Expanded text:
cce ego mitto uos siut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentur. sed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possint.upi quid significare uideantur debemus aduertere. bestiae nempe sunt quae insidiantur ouilibus, circa pastorales uersantur casas, habitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ouium guttur inuadunt, ut cito strangulent. feri et rapaces idemque natura corporis rigidiores, ut se facile non possint inflectere, inpetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
est cui cȩcd̃s supra
clamabat fili dauid mi¬
serere mrei: & uenienti
hierosolimã conci ne¬
bant osanna filio da¬
uid: benedictꝰ qͥuenit in
nomine dñi rex isrł. Lon¬
ginqͦ regio ȩccłia est ex
gentib : deqͦ eidẽ homina
nobili qͥ loquit᷑ ego aut̃
constitutꝰ sũ rex abeo.
dicitur apatre. Postula
a mẽ & dabo tibi genteꝰ
hereditatẽ tuã. & posses¬
sionẽ tuã terminos terrȩ.
Quȩ uidelicet hereditas

Expanded text:
e, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem homo nobilis loquitur: ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videli
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ: non autẽ ⁊ eos qͥb
predicatũ est ad iudionim
tunc. ee̾ uocandos. Ipsi sũt
enĩ pecunia. quam boni
serui adquisiere mercan¬
do. Quin etiã soiat. eos qͦq
qͥb nunqͣm ẽ predicatum:¬
i ibidẽ ad esse dampnandos:
dequib infra dicemus. Ue¬
nit autẽ primꝰ dicens. Dñe.
mna tua decẽ mnnas ad qui¬
siuit. Primus seruus ordo
doctoꝵ est: incircuicisionẽ
missoꝵ. Qui unam nnam
negociaturiis accepit: quia
unum dñm. unã fidẽ. unũ
baptisma: unum dm̃ predi¬

Expanded text:
ta est, non autem et eos quibus ta est, non autem et eos quibus praedicatum est ad judicium, tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia quam boni servi acquisiere mercando; quin etiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: de quibus ꝓ testat᷑.
Nunc autem ⁊ uideruĩt
⁊ oderunt ⁊ me ⁊ patreni
meum. Qͥ non solũ presen¬
tẽ usq ad mortẽ crucis o¬
derant: s etiã post resur¬
rectionẽ eiꝰ miserunt ꝑse¬
cutionẽ apłis ⁊ p̾dicatio¬
nẽ regni cęlestis spreuert̃.
Et factum ÷ ut rediret
accepto regno. Signifi¬
cat tempus qͣndo in mani¬
festissima ⁊ eminentis¬
suma claritate uenturꝰ est
qui eis humilis apparuit
cum diceret. Regnũ meĩ
non est dehoc mundo.
Et iuffit uocari seruos qui¬
bus dedit pecuniã: ut sci¬
ret qͣntumqͥsq negotiatũs
e̾e̾t. Ut sciret inqͥt: ñ qͦ
eum qͥd lateat cui uerissi¬
me dictum ẽ. dñe tu om¬
nia scis : sed scire dicit sci¬
re. omnes facere. Tunc
enim omniũ oꝑa ⁊ cogi¬
tationes palam om̃ibus
ostendent᷑ : quomͦ in deute¬
ronomio tẽptat in qͥt uos
dñs ds̃ uester. ut sciat si
diligitis eũ: hoc ÷ scirifatiat:
tretur eos solummi
quib gra p̃dicandi da-¬

Expanded text:
statur: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus immiserunt persecutionem apostolis et praedicationem regni coelestis spreverunt . Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, quomodo in Deuteronomio: Tentat, inquit, vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum , hoc est, scire faciat. tretur eos solummodo quibus gratia praedicandi da
Abbreviated transcription (Latin):
dece mnas. Denariꝰ numer
ad legẽ ꝑtinet. ꝓpt̾ decalo-¬
gũ. Uocat itaq pat̾ fa-¬
milias decẽ seruos: qͥa elegit¬
discipulos per litteram legis
imbutos. Dat illis decem
mnas: quia legis dicta spi-¬
ritualiter intelligenda re¬
uelat. Post passionem qͥp¬
pe resurrectionemq suam
aperuit illis sensum: ut in¬
telligerent scripturas :.
Mina namq quam greci
draginis appendit᷑. Et om¬
niᷤᷤ scripturȩ sermo quia ui¬
tȩ celestis perfectionem sug-¬
gerit: quasi numeri cente¬
narii pondere fulgescit.
Et ait illis. Negociami¬
ni dum uenio. Uerba in¬
quit legis ac prophetarũ
mystica interpretatione
discussa populis offerte :
atq ab eis fidei confessionẽ
morumq probitatem re¬
cipite. iuxta quod psal¬
mista suis auditoribus
precepit dicens. sumite
psalmum ⁊ date tympa¬
num : hoc est laudem pre¬
dicationis in cordis inten¬
tionem percipite: ⁊ deuo¬
tionem operis in carnis
castigatione exibete.
Timpanum quippe est:
pellis in ligno extenta.

Expanded text:
umerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligitdiscipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta.
Abbreviated transcription (Latin):
socii qͦs supra sermo re¬
tulit a ci nomannica ur¬
be ꝓfectos. quȩrentes &
ipsi ñ tamen quęsita be
nedictione frustrati. Tuncq
primũ sibimet niu¬
tuo patefecere sui itmers
causam. qͥa scilicet & ip¬
si reuelatione diuina a¬
moniti. ad corpꝰ beatȩ sco-¬
lasticȩ ier nt deferendũ.
Moxq cũ festinatione
retrogradũ iter arripien¬
tes. festinato simulq re¬
gredi curahiant. portan¬
tes qͦs inuenerant dono
diuino preciosissimas mar¬
riter repedantib lãq: ho¬
ras finiũ suarũ attingen¬
tib. uox alta diuinit
ꝑ alta silendia noctis ꝓhi¬
buit
eos moras innectere ineundo.
Lademq hora papã roma¬
nũ ꝑuisionẽ quidã ad sisteis.
taliter cõpellare uisus. ẽ.
Cur te piger somnꝰ tͥmpo¬
rib pressũ negat stratib
relictis custodiam tuȩ ha-¬
bere ꝓuinciȩ : A. quare di¬
missis publicis utilitatib:
ꝓpriis implicaris : Namiq:
ut qu̾ dico palã sit. noue¬

Expanded text:
socii, quos supra sermo resocii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas marriter repedantibus, jamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit nove
Abbreviated transcription (Latin):
facibq densis locus
aliquis ꝑfusus inlustrat᷑.
Quib uisis reuerendꝰ heroᷤ:
gaudio amplissimo repletꝰ
mundi gubnatori & scłoꝵ
rectori benedicens. in eis¬
dem laudib noctis ter¬
minũ expectabat. Qui
cũ diu pręstolatꝰ affuis¬
set. solisq glob nec dũ
iubare suo mundi spatia
ampla compleret. ad lo¬¬
cũ intrepidꝰ ꝓperat. cuiꝰ
notator extiterat: Ibiq
sic̃ longe optauerat cun¬
cta inueniens ꝓsperatori
itineris sui grates innu¬
meras rependit. Naq
locũ adieni ioculũ ibi¬
dẽ inuenit. exteriꝰ qͥdẽ
uilem: interiꝰ aut̃ retinen-¬
tẽ magni prȩcii marga¬
ritas. Pforib aut̃ pet̾rȩ
scilicet᷑ suꝑ positȩ : prę¬
fica erant notamina ꝗͥ¬
rũ interiꝰ busta iacebañ.
his sic̃ dra obtauerat in¬
uentis patefacto alatere
euacuatoq locello. thes¬
aurũ inuentũ uniꝰ sportel¬
le conclusit sinu. L iii.¬
uȩ sporta. hactenlis
penes nos quasi noua
habetur. quib pa¬

Expanded text:
facibusque densis locus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
ces conprimens sic demũ
orare soluit. Si mͥ quȩ
ꝓtali munere debentur
p̾mia digna rependis.
ꝑ orantis audisset: nul¬
la inquit erit in mune¬
re dando difficultas. qͥn
omĩa quȩ a mẽ poscis
dem: Tantũ . ẽ. ut pro¬
missionis tuȩ memor
dicta factiᷤᷤ reconpenses
Ad hȩc ille. Cũ inquit
lucifuge noctis tempora
conticiniiq mȩtas ꝓpin-¬
quare ꝑspexeris. tu nẽ
ad modicũ indulge qͥeti.
sed tecti adita linquens
nudo subaeris axe inde¬
fessusspeculator adesto.
Cũq solitudinis huiꝰ lo¬
cũ aliquẽ lumine claris¬
simo radiare conspexeris
niuei montis instar. no¬
tato certissime locum.
Namq ibi inueniendũ
est. unde tuȩ curȩ finis
dans ardens aut̃ desi¬
derio: pͥmo qͥetis somno
ꝑcepto stratu se se excu¬
dens: prȩceptoꝵ. senis
haud segnis obtemꝑator
extitit. Namq prȩdictȩ
solitudinis plagan respi¬
ciens: conspicit eminꝰ
locũ lumine claro mi¬
cantẽ. ceu cũ luminarib

Expanded text:
ces comprimens, sic demum ces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis,  Dei perorantis audisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis dans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus
Abbreviated transcription (Latin):
prior affatur. Heu tu
inqͥt quib aboris nr̃as
ad isti sedes. cuiꝰ ue nego¬
tuĩ gr̃a: Adhec ille non
indãgini illiꝰ ausus . ẽ.
ꝓpalare conͣmissũ sibi
Isecretũ: Sed cũ iterato
suꝑ ipsa re interrogaret᷑.
ipse tamen negotium
diuulgare metueret:
hȩc abeodẽ sene audi-¬
uit: cur me secreti tui
non efficis consciũ: Nã
si delatoris scandalum
caues: securꝰ esto. inmẽ
tutã repꝑies fidẽ. & si
dictis meis fidẽ ac conmo¬
daueris. fortassis etiã
negotio tuo ꝓfuturũ
erit.
STa uero cũ predictꝰ
dĩ famulꝰ aurib hausis¬
set. cogitans qͥa inan¬
tiqͥs ÷ sapientia & rerũ
prȩteritarum cognitio:
reputans etiã sicut po¬
stea rei ꝓbauit euentꝰ
ꝓpt̃ hoc ipsũ eũ dñm p̃¬
misisse: conpellanti exor¬
dine rei gestȩ retex̾ hysto¬
rias. qua causa uenisset.
quȩ ue uisio ꝓpt̃ hanc
rem sibi fuerit demon¬
strata: Ad hec senex pau¬
lulũ terrȩ defigens aspe¬
ctus. uocemq infra fau¬

Expanded text:
prior affatur: Heus tu, prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fau
Abbreviated transcription (Latin):
ƿagere. iunctiq simul
tuuidiu in diui sibiliter
sici adhesere. qͦ usq ro-¬
tri oasilicã oraturi in¬
tegrent: At cũ in eadẽ
urbe sub obtentu iuisen¬
doru̾ sc̃oꝵ. locoꝵ. ase in¬
uicẽ diuiderent᷑ ut rei
aut̃ hahet ueritas ne-¬
gotiũ quod ceꝑant ꝑ¬
fecturi memoratus ai¬
gulfus int̾emissis interĩ
his quȩ ꝑalã ostentaue¬
rat uel ͭ locoꝵ. scilicet
sc̃oꝵ. circuitionib expe¬
ditioni oꝑam dedit.
certans otiꝰ ꝑficere qͦd
sibi in runctũ fuerat
scm̃ mandatũ. Tandẽ
itaq ꝑuenit ad locũ
castri qͦd uocat᷑ cassi¬
nũ. Ibidẽq paulisper
itineri finẽ mponens
expectabat euentũ rei:
orans illum qͥ uisionẽ
suꝑiꝰ platam reuelare
ad hoc opꝰ destinauerat.
ut ñ inuacuũ tantũ
iter consumi uellet. sed
sic̃ ꝑmiserat thecam
thesauri sui ei reuelare
eno̾i loca ꝑagraret
& huc illucq circun¬
spiciens ocłoꝵ orbes
i lueret sedulꝰ explor¬
rator. conspiciens eũ
crebro id agentẽ. sic eũ

Expanded text:
ique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Rotri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare endi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum um annorum crebro id agentem sic eum
Abbreviated transcription (Latin):
manos. ẽẽ. qͥ fere.¬
bantur merito quẽ admo¬
dum carnis una ꝓcrea¬
tione. uno eodemq. tem¬
pore pares merito pares
ẽẽ uoluit in miracło: ita
ut puella eadẽ hora ab
officio funeris surgeret.
& quȩ a flentib amicis
portabatur ad tumulũ
eisdem gaudentib redi¬
ret dom̃ũ: Antiquũ nãq:
inusitatũq post helisei
actũ renouatũ hic con¬
stat miracłra. qͥa omni¬
potentis dei manꝰ ut de¬
monstraret beatũ :ene¬
ãictũ nec nouis nec an¬
tiquis patrib imparẽ
merito: parẽ illũ extu¬
pleturq ueridica uox
ueritatis ꝓmictentis. Qͥ
crediderit inme: ona
quȩ ego facio faciet łc¬
AINES IG̃IT̃
lȩtis amini
magnisq uꝯcib
benediceoant du qui
quȩ sibi occulta fuerañ
luce clariꝰ ꝓpalare dig.¬

Expanded text:
manos esse qui feremanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extupleturque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciemnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propalare dig
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sed qe certsĩ nen
erat qual it̃ dicerni
ella potunserit que
confuĩe uniꝰ sporcellȩ
sinꝰ retinebat. difficul¬
tate discernendi ad hoc
consiliũ uentũ. ẽ: ut quȩ
minora uiderent᷑ ossa
separatim ponerentur.
maiora uͦ altrinsecꝰ con¬
gregarent᷑. P¬
dchis hesitaretur¬
& certũ qͥd iudicari
non posset druinitati ad¬
huc ancipiti sententiȩ talit᷑
finem imponere placuit.¬
I lam cũ continu. s diimi¬
tatem precib ꝑtotũ noctiᷤ
spatiũ utriq popłi ꝓtan-¬
to s manifestando nego¬
TIOpi: sauissent. facto ma-
erat masculim sexꝰ. alterũ¬
Gitur salubri accepto con¬
filio: adie exanimata
corpora deferri iubent.
Quod cũ factũ. ẽẽt: mas¬
cui corpꝰ. pe ossa poni
fecerunt. quȩ magnitu¬
dine prȩstare uidebant᷑.
Miroq modo mox ut
mortui mortua detigere
ossa iacentis. ꝑ mortuũ
mortuo uita reddita. ẽ.
Similiter aut̃ eis placuit :¬
ut penes minora mortuȩ
puelle corpꝰ poni deberet.
demonstraret ger¬

Expanded text:
. Sed quia certum non erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora viderentur ossa separatim ponerentur, majora vero altrinsecus congregarentdens haesitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, facto manem erat masculini sexus, altergitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. demonstraret ger
Abbreviated transcription (Latin):
latũ certis indiciis appa¬
rentib tenebant. & in
basilicã scĩ pełi ad cu¬
stodiendũ deposuerunt.
Quod cũ eximia cura
seruantes. conferebant
inter se qͦ in loco eiꝰdẽ
monasterii id duinȩ
uoluntati concordanteᷤ
humarent. Suꝑ qͦ rẽ
non minima eoꝵ animoᷤ
dubietas occupauerat.
ed ds̃ qui

Expanded text:
tis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ non . ẽẽ. dicentes. ut
qͦs diuina ucluntas par-¬
ticipes fecerat oraculi
cȩlestis. & qui simul lo
quiq in subeundo labo
repares fuerant. ñ etiã.
fructꝰ laborĩ eq par¬
drent᷑. Maxiine uero
non. ẽe dignũ.icebant.
ut duo magna lumina¬

Expanded text:
justum non esse dicentes, ut justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locquique in subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna lumina
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uero cũ in eundo nul¬
la mora fieret. agmina
monachoꝵ cũ plebe der¬
ritorii aurelianensis ob¬
uiam ꝓcesserunt milia¬
rio a monasterio. inuico
qui dicit᷑ uetꝰ floriacꝰ.
ibiq cũ gaudio & lȩti¬
tia atq honore magno
arum. In eodẽ loco die
illo grandẽ sollemnita¬
tem cũ in genti lȩtitia
indĩ laudib ꝑ egerinꝰ.
fierent ibi. plebs
cẏnomannic&e urb cuiꝰ
supradiximꝰ fuisse ciues
qui pafferendo corpore
beatȩ scolasticȩ ierunt
affuit. obuiã ꝓcedens
tando cę̧lesti thesauro
se misisse gaudebat. S:
cũ ad prȩdictũ locũ ue¬
niens cognouisset rei
ueritatẽ. & actꝰ om̃s
uenerabilis uiri agul¬
fi. postulabat eum ut
sibi mͣmꝰ ꝓmissũ atq
a deo demonstratum
concedere deberet. Sed
idem uenerabilis uir:
respondit se neqͣquã
uelle sc̃oꝵ germanoꝵ
corpora ab inuicẽ sepa¬
indiuisibilit̾ cõ ponere
uelle testabat᷑.¬
unc uͦ nobiles qͥq
ac sapientes his
contradixere u̾b.

Expanded text:
haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno arum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens tando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum concedere deberet. Sed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem sepaindivisibiliter componere velle testabatTunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ylam dcum bonis polle¬
ret morib. & in mona¬
sterio urinensi obbonoꝵ.
studium oꝑum pateretur
aliqͣntisꝑ exempli gr̃a
remorari: a contrariis
religioni diuinȩ insidias
etiam passio: penes nos
terea huic incinnoman¬
nica urbe apparuit uisio.
ut scilicet ꝑgentes & ipsi
in eandẽ ꝓuinciã corpꝰ tnͣs¬
ferrent sororis sc̃i bene¬
dicti scolasties nomine:
ut qͦs uniꝰ urnȩ habebat
spatium simul tnͣsferen¬
di ostenderent᷑. Cum
igitur utrimq laboraret᷑.
quatinꝰ uisionis manifesta¬
dum dieb transactis.
a supradicta cinomanni¬
ca urbe egressi oracũ
diuini auditoris. carpe¬
bant iter italiam duceis.
Diuertentesq in mona¬
steriũ floriacũ hospitandi
gr̃a conͣpererunt. prȩ¬
fatum uenerabilẽ urũ
aigilfum prȩceptis abba-¬
tis s̃ui olisequentẽ ⁊dẽ uel¬
le iter acriꝑe .LLI.

Expanded text:
Namque cum bonis polleNamque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias cujus etiam passio penes nos terea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestadum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem idem velle iter arripere.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ credimꝰ cęlicas reces¬
suset ad sedes iã dictus
mũmnolꝰ gregis sibi com¬
nussi cuitodias optimȩ
seruans & lectioni assiduȩ
studiũ dans: inter cȩtera
repperit inlibris beati
ac precellentissimi grego¬
rii romani antistitis. quo¬
modo sc̃s ac dõ du ectus bene¬
dictꝰ agonis sui cursũ inbene¬
uentana ꝓuincia consum¬
mauerit. Recordansq
quia ĩdem uenerabilis pa-¬
ter oracło diuino coñmo¬
nitꝰ. prȩuidensq futuroᷤ
casus predixerit illud mo¬
nasteriũ funditꝰ euertendũ.
& quod ille spirit̾alib o¬
culis. iste ocłis patratũ car-¬
neis conspiciebat. misit
ad prȩdictã ꝓuinciã unũ
ex cõmilitonib suis nõ¬
nachum. Sic namq:
sibi fuisse reuelatũ di¬
uinitus dicebat. ut
prȩdictꝰ uir illuc ꝑgens
corpꝰ iã dicti tanfer¬
ret benedicti. LULa
fus uenerabilis uir
& dõ omimodo placere
gestiens. Qui quantȩ scĩ¬
tatis fuerit cuiꝰue iurtu¬
tis. finis ꝓbauit in quo
om̃is laus secure canitur.

Expanded text:
sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nonachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit fus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur.
Abbreviated transcription (Latin):
diciis suis. haud longe
alittore ligeris. Quod
testamentũ mutuȩ ui-¬
cissitudinis. usq hodie
in archiius publicis reser¬
uatur monasterĩ. Pre¬
dictꝰ aut̃ uir dñi leode¬
bodus hoc negotio ꝑac¬
to. nequaqͣm oblitus
sui destinationẽ deside¬
rii. insupradicto agel¬
lo cepit edificare habita.¬
tiones¬
utiles monachis. Quod
opus sagaci insistens in¬
dustria. mirifico consũ¬
mauit effectu. A dificaisq
basilicã in honore scĩ pe¬
tri. itẽq aliam in hono¬
re sc̃e mariȩ. dño dedi-¬
cari uoluit. Mox etiã
ut prȩparata habitatio
non inanis. eẽt. atq si¬
ne habitatorib: collegit
ibidẽ quã plures ad dño
seruiendũ subnorma re¬
gulȩ iuiuere paratos. pa¬
trẽq & abbatẽ his prȩ¬
fecit nomine mũmolũ.
Qui quãdiu reb huma¬
nis inter fuit. ut idoneus
pastor gregis sibi cõmis¬
si sollicite curã exhi¬
buit.P UIl.¬

Expanded text:
diciis suis haud longe diciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationesutiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuit. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
chlodoueus filiꝰ dagob̾ti.
Quiq ut erat uir nobi¬
lissimꝰ. rerũ ad ministra¬
tione publicarũ miro¬
IIII. callebat ingenio. Idem
etiam rex cũ ȩgregiis pol¬
leret morib petitioni¬
busq iustis & seruitio
dĩ aptis assemũ prȩbe¬
ret. interpellatꝰ. ẽ. a bo¬
ne memoriȩ leodebodo
patre monasterii scĩ
aniani qͦd. ẽ. sitũ ꝓpe
menia urbis aurelianȩ.
ut monasteriũ ordini
monastico cengruens
sibi liceret construere
inagro foriacensi. da¬
tis ꝓ̃ eodẽ agro in mutua
ui cissitudinẽ prȩdiis. quȩ
sibi a parentib iure he¬
reditario relicta posside¬
bat. Namq isdem ager
floriãcensis scilicet. rẽgali
tunc fiscꝰ erat. Quibus
auditis rex libentissime
eiꝰ precib annuit. &
desideriũ illiꝰ qͦd diu
dilatione creuerat
compleri iudicauit.
Gitur abutrisq
partib mutuȩ cõmu¬
tationes factȩ st̃: me¬
morato abbate dante
uicissitudine ꝓ eo agel¬
lum quendã Floriacũ
cognominatũ cũ apen¬

Expanded text:
oveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante vicissitudine pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appen
Abbreviated transcription (Latin):
UM DII
gens lon¬
gobardoꝵ
infidelitatis suȩ tenebriᷤᷤ
carere noluisset. & iigũ
dñi ferre detrectans eoᷤ
qui ferebant inpugna¬
re decreuisset. italiam
uenit. nominis xp̃iani
inpugnandi gr̃a & suo
eam dominio subiugan¬
di. Cuiꝰ incolas occũl¬
eiꝰ tradidit feriendis.
Quȩ gens longe lateq
suȩ cedis extendens
crudelitatẽ: bene uen¬
tanã aggressa. ẽ. ex¬
pugnare ꝓiunciam.
Cuius urbes terrę̧ co¬
ȩquans. monasteria
uillasq ponulans. ñ
minimas .xp̃ianorũ
strages dedit.
ues enĩ dñicas
abouilib exclusas di¬
uersa cede lacerans. o¬
uilia dm̃ euertebat: ita
ut inheremi uastitatẽ
loca priꝰ desiderabilia
conuersa uiderentur. Un¬
de inter cȩtera facinora
sua monasteriũ eximii
patris BEHEbicli depo¬
pulans. reb om̃ib inhabi¬
tabile reddidit. Quod qͦ¬
modo acciderit. legen¬
ti beati gregorii scd̃m¬

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam venit nominis Christiani impugnandi et suo eam dominio subjugandi, cujus incolas occulroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii se
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scĩssimi uiri oꝑa
claro stilo ꝓsecutꝰ: int̾
cȩtera narrat eũ ꝓpħiȩ
nuntiasse. ablatis reb
om̃ib idem monasteri
euersũ iri.

Expanded text:
us sanctissimi viri opera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum iri.
Abbreviated transcription (Latin):
uel qͥa a sinib terrȩ
clamat addnm. ieĩ qͥa
longe . ẽ. a peccaurib
salus. Et cũ ds̃ ubiq sit
prȩsens: longe tamen ab
eorum sensu qͥ idola co¬
lunt ds̃ uerꝰ ab est. sed
qui erant longe. facti
sunt ꝓpe in sanguine
ocatis audẽ derem
seruis suis: dedit
allis decẽ nnas.
Denariꝰ numerꝰ uo legẽ
ꝑtinet. ꝓpt̾ decalogũ.
Uocat itaq pat̾ fami¬
lias decẽ seruos quia
el egit discipłos plitterã
legis imbutos.
at illis decẽ ninas:
qͥa legis dicta spiri¬
tlit̾ indelligenda
reueiat Post passionẽ
qͥppe ressirrectionẽq suã
aꝑuit ill sensũ : ut in¬
telligirent ĩcripiras. Mi¬
uocant centr dragmis
appendit̾. Et om̃is scrip¬
ture sermo: a nirx c̃estiꝰ
ꝑf stionẽ sugexrit: quasĩ
inineri citerierii pondere

Expanded text:
l quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Depertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem quippe, resurrectionemque suam aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. Mivocant C dragmis appenditur, et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere
Abbreviated transcription (Latin):
omo nobilis
supra clamahat.
fili dauid miserere mei:
& uenienti lerosolimã con¬
ci nebant osanna filio da¬
uid: benedictꝰ qͥ uenit in
nomine dnĩ rex isrł̃.
Longinqua regio ȩccła.ẽ.
ex gentib dequa eidem
ego aut̃ constitutꝰ sum
rex abeo dicit᷑ a patre.
Postula a mie e dabo tͥ
gentes hereditatẽ tuã:
& possessionẽ tuã ter¬
minos terre.lI.¬

Expanded text:
omo nobilis supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terr
Abbreviated transcription (Latin):
batur apprehendit. Quẽ
uir dñi aygulfus mode¬
rata studuit̃ correp̾tio¬
ne castigare: atq abil¬
licita presũptione reuo.¬
care: Sed ille quẽ lumen
a missũ contristabat.
respondit nullomodo¬
se abea diuelli. nisi quã¬
primũ lumen reciꝑet.
Pnuntiauitq se tantȩ
fidei. ẽẽ: ut quicqͥd pe¬
teret sc̃s benedictꝰ dño¬

Expanded text:
batur apprehendit. Quem batur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit, nullose ab ea divelli nisi quamprimum lumen reciperet; pronuntiavitque se tantae fidei esse, ut quidquid peteret S. Benedict
Abbreviated transcription (Latin):
& datorẽ illiꝰ simulq be
atũ benedictũ magnis
dem loco coniungere:
ut qͣntȩ scitatis. ẽet. cuiꝰ
cinis portabat᷑ ostende¬
ret. Nan q: debilis qͥdã
qui erectꝰ ire nequibat
per terrã rependo se tra¬
hens. utpode qͥ om̃iũ m̃¬
brorũ officio destitutꝰ
erat. aduenit. implorans
auxiliũ abomĩpote dõ
ꝑ famulũ illiꝰ benedictũ.
Itaq. miro modo ceꝑuii
se nerui du contracti
extendere. & aridi diu
meatꝰ uenarũ. sangui-¬
nis inundatione hume¬
ctari. atq ita dõ uolen¬
te accepto robore lȩtus
suꝑ pedes constitit. & cu-¬
ratori suo magnis uocib
benedixit: Quilocꝰ hactenꝰ
basilicã retinet dño. in
honore beati benedicti
aliud prediolũ adeunt.
mille qͥngentis ferme
passib a monasterio ad¬
quod tendebant distans
Ineo etiam cũ aliqͣntulũ
eis reqͥescere placuisset.
obuiã eis quidã cȩcꝰ factꝰ
est: Qui magno impetu
ferociter fact̾o. sportam
qua beati uiri ciniporta¬

Expanded text:
et datorem illius simulque et datorem illius simulque B. Benedictum magnis dem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicti aliud praediolum adeunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant distanteIn eo etiam cum aliquantulum eis requiescere placuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis porta
Abbreviated transcription (Latin):
ac itaq famuli dei
uisione accepta.
fermidantes ali¬
cuiꝰ incõmoditatis tristẽ
accessũ respiciunt retro.
uidentq se subseqͥ abho¬
stib: C uncq timoris pleni
terrȩq consternati. roga¬
bant eum qͥ suoꝵ famũ¬
lorũ corpora eis reuelare
dignatꝰ. ẽ: ut ea illis ad
locum destinatũ deferre
diui napietati annuere li¬
buit Ñam omĩpotentis
notentia tenebrarũ densi¬
tate. ita eos occiluit. ut
sibi quidem nil ob ẽet:
facultatẽ se inueniendi
auferret. sicq famuli dĩ
maloꝵ timore sublato o
tamen tanto confecto iti¬
nere inprȩdiolũ quoddã
dͥuertrr bouodiũ nomi¬
ne sicũ inpãgo ⁊ ureha¬
ninsi. lo : itudine cogen¬
te. In quo ioto ii pauirꝑ
indiilgirent qͥeti. exce qͥ¬
dam ũne ocłis mat̾no
fusus utero aduenit: mag¬
nisq uocib oriĩ ac fidĩ
scm̃ interpellabat. utquȩ
natura negauerat. sibi lu-
ra effluente: discussa ca¬
ligine cȩcitatis lumen diu
sibi negatũ cȩpit aspicere.

Expanded text:
ac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum praecipeus divinae pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato octamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut natura negaverat sibi lumira effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiue : Et om̃ia eiꝰ
incrementa qͦusq fuit
inmundo. dũ taxat di¬
uinis efferunt pigniis.
Porro abexordio sci euan¬
głii gabrielem archangłm
colloquentẽ mariȩ au¬
distis. & deinceps reliqͣ
om̃ia pleniꝰ legistis. Ad
prȩsepe quoq dñi o pau¬
la te teste nato puere
crepundias noui partꝰ¬

Expanded text:
virgine? et omnia ejus virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero crepundia novi part