comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frigidos torpentesq deserit. ut sine sen¬
lu ꝑsistant. Pleriq in acumine urtelli¬
gendi uiuaces existunt. sed loquendi in¬
qpa angustant᷑. Quidam uͦ mutrisꝙ
pollent. quia ⁊ sciendi copiam. ⁊ dicen¬
di efficatiam habent.Xi. De suꝑbis

Expanded text:
frigidos torpentesque deserit, ut sine senfrigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT XI. De superbis
Abbreviated transcription (Latin):
diam non nouerunt. Ingemo tardus. ⁊ si
non ꝑ naturam: ꝑ assuduitatem tamen lec¬
tionis auginentat. Nam quanuis sensus
ebitudo sit: frequens tamen lectio intel¬
ligentiam adhibet. Sicut qui tardus est
ad capiendum. ꝓ initentione tamen bont
studii p̃mium ꝑcipte: ita qui p̃stitum sibi
x do ingenium intelligentie neglegit con¬
deminationi reus ȩxistit. quia donum quod
atepit despicit. ⁊ ꝑ desidiam derelinquit.
Quidam di iudicio donum scientie quod
neglegunt accipiunt. ut durius de reb
creditis puniaut᷑. tardiores autem idõ quod
scre cupiunt difficult inueniunt. ut ꝓ
inaximo exer̃tio laboris: maximum p̃mi¬
um habeant retributionis. x. De doc
aurib: ad eor nunquam descendit. foris
quidem ꝑstrepit. sed int̾ius mclul ꝓficit.
sunc autem cłi sermo in fusus aurib ad
cordis ultuna ꝑuenit: quando di gr̃a men¬
tem int̾uis ut intelligat tangit. Sicut e¬
nim quosdam flamina caritatis sue ds̃ il¬
luminat ut uitalit̾ sapiant : ita quosdã

Expanded text:
diam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. CAPUT X. Dauribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoq mendatii genus ꝑfecti uiri
summoꝑe fugiunt. ut nec uita cuius¬
lbet ꝑ eorum fastatiã defendatur. ne
sue anine noceant. dum p̾stare nitun¬
quam hoc ipsum petcatigenus. facilli¬
me credamus relaxari. Nam si queli¬
bet culpa sequenti mercede purgatur.
quanto magis hec facile abstergit᷑. quã
merces ipsa comitatur: Multa mentum¬
tur. multaq fingunt homines ꝓpt̃ hõ¬
minum laudem. Sicꝙ fit ut isti men¬
tiendo ꝑeant. et eos quos laudant acd
uane głt ruine ꝑducant. Sicut bene
sibi consciuis non metuit aliene lingue
conuitium: ita et qui laudatur ab alio.
non debet errorem aliene laudis atten¬
de sed magis unusquisq testimonium
conscientie sue querat. cui ipse plus p̃s¬

Expanded text:
hoc quoque mendacii genus perfecti viri hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum pquam hoc ipsum peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere, sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat: cui ipse plus p
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uera dicentib credatur.
Reddit enim sepe hominẽ multa falsitas
enam inueritate suspecum. Sepe uera p̾¬
mittit qui falsa dicturus esti ut cum ad qͥ
sierit fidem. ad reliqua mendatia audientes
credulos faciat. Multis uident᷑ u̾a ẽẽ que
falsa sunt: ⁊ iło que non ex do sed ex suo
mendatio loquunt᷑. Nonmnqͣm falsitas
ueri loquio ad iungit᷑. Et plerunq a ue¬
ritate incipit. qui falsa confingit. Latent
sepe uenena. cͣcumlita melle u̾borum.
Et tam diu deceptor u̾itatem simulat. quo¬
usq fallendo decipiat. Nonnunqͣm peiꝰ
est mendatium meditari. quam loqui.
Nam int̃dum quisq in cautus solet ex
p̃cipitatione loqui mendatium. meditari
autem non potest nisi ꝑ studium. Grauiꝰ
gͦ ille ex studio mentiri ꝑhibetur. quam
is qui ex p̃cipitatione sola mentit᷑. Sũmo¬
ꝑe cauendum est omne mendatium.
Quanius non nunquam sit aliquod ge¬
nus mendatii culpe leuioris: si quisqͣm
ꝓsalute hominum mentiatur. Sed quia

Expanded text:
ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest nisi per studium. Gravius ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summoe cavendum est omne mendacium, quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam vitam praestando mentiatur. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatam querit. ⁊ sibi arrogare in¬
cipit omne bonum quod ut largito¬
ris p̃como seruiret accepit. Opimoni
sue głam dilatare desidat. sãtagit et
mirabilis cunctis in notescat. In sua qͥ
nomine formeat. que legalis thor con¬
ubium destrens. corrupton sp̃m mle
dis appetitu substeritur. Hinc dard
ait. Tradidit incaptinitate uirtutes
eorum. ⁊ pusctudines eorum in mari
iniunci. In captiuitate ⁊ enum uitur
⁊ pulcͥdcudo ĩ manus ininici traditut
cum detepte menti antiquus hoste
ex boni oꝑis elatione dominatur. Q
tam̃ uirtutis elatio quamins plent ĩ
suꝑͤat. ut cunq tamen ⁊ electorim
leuat᷑ destituit᷑. destitutus ad for¬
nẽ reuocat᷑. huic ⁊ enim dauid m̃u¬
dicit. Ego dixi in mea abundanta
mouebor mnet̾num. Sed quia de ct¬
dentia uirtutis intumuit: paula
quid ꝑtulit adiunxit. Auertistis
tuam ame: ⁊ factus sum conturs
Ac si aꝑte dicat. fortem me iñt i¬

Expanded text:
privatam quaerit, et sibi arrogare inprivatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret accepit; opinionis suae gloriam dilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo 101 nomine fornicatur, quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui in laudis appetitu substernitur. Hinc David ait: Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici . In captivitatem etenim virtus, et pulchritudo in manus inimici traditur, cum deceptae menti antiquus hostis ex boni operis elatione dominatur: quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum levatus destituitur, destitutus ad formidinem revocatur. Hinc etenim David dicit: «Ego dixi in mea abundantia: Non movebor in aeternum .» Sed quia de confidentia virtutis intumuit, paulo post, quid pertulit, adjunxit: «Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus .» Ac si aperte dicat: Fortem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis: quia reminiscendo quod ges¬
sit. dum se apud se erigit: ap̃ humili¬
tatis auctorẽ cadit. hinc nanq suꝑbi¬
enti amine dicit᷑. Quo pulcͥor es: des¬
cende dormi cum intircũtisis ac si a¬
ꝑte diceret᷑. Quia exuirtutum detore
te eleuas: ipsa tua pulcͥtudine impel¬
leris ut cadas. huic sub irłm specie
uirtute suꝑbiens amina repbat᷑ cum
dicit᷑. ꝑfecta eras indecore meo. quẽ
posueram suꝑte dicit dñs. ⁊ habens.
fiduciam inpuletudine tua. fornicata
es innomine tuo. fiducia quippe sue
pulltudinis amimus attollitur: cum
de uirtutũ meritis leta ap̃ se securi¬
tate głat᷑. Sed ꝑhanc eandẽq fidutiã
ad fornicationẽ ducitur: quia dũ
int ceptã m̃tẽ cogitationes sue decipi¬
it. hanc maligni sp̃s ꝑ innum̃a uitia se¬
ducendo corrumpunt. Notandum
uͦ quod dicit᷑. forncata es irnromi¬
ne tuo: quia cum respectum mens
suꝑn rectoris deserte. laudem ꝓtinꝰ

Expanded text:
virtutis; quia reminiscendo quod gesvirtutis; quia reminiscendo quod gessit, dum se apud se erigit, apud humilitatis auctorem cadit. Hinc namque superbienti animae dicitur: Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis . Ac si aperte diceretur: Quia ex virtutum decore te elevas, ipsa tua pulchritudine impelleris ut cadas. Hinc sub Jerusalem specie, virtute superbiens anima reprobatur, cum dicitur: Perfecta eras in decore meo, quem pofiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiducia quippe suae pulchritudinis animus attollitur, cum de virtutem meritis laeta apud se securitate gloriatur. Sed per hanc eamdem fiduciam ad fornicationem ducitur; quia cum interceptam mentem cogitationes suae decipit, hanc maligni spiritus per innumera vitia seducendo corrumpunt. Notandum vero quod dicitur: Fornicata es in nomine tuo; quia cum respectum mens superni rectoris deserit, laudem protinus
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia sepe dum p̃dicatio modis
tongruentib ub̃tim funditur.
apd̃ scmet ipsum de ostensione sun oc¬
culta leticia loquentis animus sulleua¬
tur: magna cura necesse est ut timo¬
ris laceratione se mordeat. ne qui ali¬
orum uulnera medendo ad salutem
reuocat. ipse ꝑ neglegentiã sue salu¬
tis intumescat. ne ꝓximos inuendo
se deserat. ne alios erigens cadat. Nã
quibusdam sepe magnitudo uirtutis
occasio ꝑditionis fuit. ue cum de confi¬
dentia uirium in ordinate securi sunt
ꝑ neglegentiam inopinate morerent᷑.
Uirtus nanq cum uitiis renititur.¬
cũ quadam delectatione eius sibi met ip̃i
amimus blanditur. fitqz ut bene agen¬
tis mens metum sue cirtũspectionis abi¬
tiat. atq insui confidentia secura reqͥes¬
cat. cui iam torpenti seductor callitus
omne qd̃ bone gessit enum̃at. eamq
quasi p̃cet̾is p̃pollentem intumore cogita¬
tionis exaltat. Unde agit᷑ ut aute iusti
iu. dicis ocłos fouea mentis sit memoria

Expanded text:
ed quia saepe dum praedicatio modis congruentibus ubertim funditur, apud semetipsum de ostensione sui occulta laetitia loquentis animus sublevatur, magna cura necesse est ut timoris laceratione se mordeat, ne qui aliorum vulnera medendo ad salutem revocat, ipse per negligentiam suae salutis intumescat, ne proximos juvando se deserat, ne alios erigens cadat. Nam quibusdam saepe magnitudo virtutis occasio perditionis fuit; ut cum de confidentia virium inordinate securi sunt, per negligentiam inopinate morerentur. Virtus namque cum vitiis renititur, quadam delectatione ejus sibimetipsi animus blanditur; fitque ut bene agentis mens metum suae circumspectionis abjiciat, atque in sui confidentia secura requiescat; cui jam torpenti seductor callidus omne quod bene gessit enumerat, eamque quasi prae caeteris praepollentem in tumore cogitationis exaltat. Unde agitur, ut ante justi judicis oculos, fovea mentis sit memoria
Abbreviated transcription (Latin):
nnocte cum dicit. Hora est: iam nos
esomino surg̃e. Et rursum. Eingilate
asti. ⁊ nolite peccare. Gallus autem ꝓ
mdicorib horis noctis altos ede cantus
let. cum uͦ matutinum iam tempus
xtimo est. miniitas ac temes uoces
emat: quia nimirum qui recte p̃di
obscuris adhuc cordib aꝑte clamat.
e occultis inistiis indicat: ut tc̃
baliora queq: de celestib audiant.
mn litͣ ueritatis apꝓpinquat. Xl¬

Expanded text:
in nocte, cum dicit: Hora est jam nos in nocte, cum dicit: Hora est jam nos de somno surgere . Et rursum: Evigilate justi, et nolite peccare . Gallus autem 100 profundioribus horis noctis altos edere cantus solet; cum vero matutinum jam tempus in proximo est, minutas ac tenues voces format, quia nimirum qui recte praedicat, obscuris adhuc cordibus aperta clamat, nil de occultis mysteriis indicat, ut tunc subtiliora quaeque de coelestibus audiant, cum luci veritatis appropinquant. C
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum uͦ p̃ddicatori est: ut andi¬
toris sui animum ultra uires ne
trahat. ne ut ita dicam dum plusꝙͥ
ualet tenditur. mentis corda rumpẽ
multis audientib contegi. ⁊ uix por¬
cis aꝑiri. hinc nanq ꝑsemet ipsa
ueritas dicit. Quis putas est ñuie
dispensator ⁊ prudens. quem conste¬
te dñs supͣ familiam suam. ut dͥet
illis in temꝑe tͥtici mensuram: Pt̃¬
suram quippe tͥtici expͥmit᷑ modus ẽ
ne cum angusto cordi in capabile an
tͥouit᷑: extra fundat᷑. Hinc pauluse
Non potui uobis loqui quasi sp̃ñads
sed quasi carnalib. Tanquam pari¬
lis in xp̃o. lac uobis potum dedine
escam. hinc moyses asecreto dli ce¬
ens. coruscantem coram populo fad
uelat: quia nimirum turbis clarisi¬
tis intima̾ arcana non indicat. Hii
ꝑ eum dinina uoce p̃cipit᷑. ut ile
tistrnam foderit si oꝑire neglegat. corru¬
tnte mea boue uł asino. p̃cium reddat:
quia ad alta scientie fluenta ꝑueniens
tum hec ap̃ bruita audientim corda

Expanded text:
ciendum vero est praedicatori, ut auditoris sui animum ultra vires non trahat, ne, ut ita dicam, dum plus quam valet tenditur, mentis chorda rumpatur. multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis in temmensuram quippe tritici exprimitur modus verbi, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Paulus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem coram populo faciem velat , quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat. Hinc per eum divina voce praecipitur , ut is qui cisternam foderit, si operire neglexerit, corruente in ea bove vel asino, pretium reddat; quia ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda
Abbreviated transcription (Latin):
quod abonis recto fit animo. Rotandũ
ab omni pontifice uehement᷑. ut tand
cautius erga comissos agat: quanto
durus a xp̃o iudicari formidãt. Nam
sicut scͥptum est in qua mensura men¬
si fueritis. remetietur uobis. Condie
euo peccato rigorem denere nequaqͣ
debemus. Multi aliorum intia cerm̃t
sua non aspiciunt. Et cum ipsis mad¬
mis cͥminib obnoxĩ teneantur. mino¬
apecata tr̃ib non dimittunt. Ypochxite
dabem in ocło suo consistentem non senti¬
unt: ⁊ herentem festucam in lumine fris
intendunt. Falius rep̃hendimus uitia ali¬
ena. quam nr̃a. Nam sepe que ꝑuersa
in aliis iuidicamus. nocibilia ẽẽ minus
sentimus. Et quod in aliis rep̃hendimꝰ.
ag̃ẽ ip̃i non erubescimus. fãcilius uitia
uenuuisciũq quam nirtutes intendimus. Q¬
sed quid mali egerit ꝑscrutamuꝵ¬

Expanded text:
quod a bonis recto fit animo. Notandum quod a bonis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. Nam sicut scriptum est, in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Quotidie eno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: sed quid mali egerit, perscrutamu
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possunt. Qui admonitus secͤti¬
corrigi de peccato neglegit. publice ar¬
guendus est. ut uulnus quod occulte
sanari nescit. manifeste emendari de
beat. Manifesta petrata non sunt ot¬
culta correctione purganda. Dalam
enim sunt arguendi. qui palam no¬
cent. Ut dum aꝑta obiurgatione sanant.
iĩ qui tos imitando deliquerant corr ig̃an¬
tur. Dum unus corripituꝵ plurimi em̃¬
dantur. Necesse est enim ut ꝑmultorũ
saluatione unus condeninetuꝵ. quam
ꝑunus licentiam multi ꝑiclitentur. Ita¬
erga delinquentem sermo ꝓferendus ẽ. si¬
cut eius qui corripitur ex postulat salꝰ
Quod siopus est aliquam medicamenti
salutem ũbo increpationis asꝑgẽ. lem¬
tatem tamen corde opus est retiuiere.
Doctores nonminquam duris feriunt
increpationib subditos. qui tamen a ca¬
ritate eorum quos corripiunt non re¬
cedunt. Sepe eccłae tensura. arrogan
pie fit: crudeliter fieri putatur apra¬
uis. quia non discernunt recto ocło.

Expanded text:
ri non possunt. 12. Qui admonitus seri non possunt. 12. Qui admonitus secrete de peccato, corrigi negligit, publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae censura arrogantipie fit, crudeliter fieri putatur a pravis: quia non discernunt recto oculo,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sules gragis quosdam ꝓ pectato a com¬
munione eiciunt ut peniteant. seo
quali sorte uiuere debeant. al melius
exortando non uisitant. Quib congrue
sermo diuinus increyans comminat᷑.
Pastores qui pascitis popłm meum uos dis¬
ꝑsistis gregem meum. eiecistis ⁊ nonui¬
sitastis. Ecce ego uisitabo suꝑuos mali¬
tiam studiorum ur̃orum. Bonorum¬
studia sacerdotum. multa diligentia
etiam praua plebium facta ꝑquirunt.
ut dum in minmis subditorum pec¬
catis se acerrimos p̾stant. maiores ma¬
los cautos sibi subditosq ac sollicitos
faciant. Sicut mediti morbos imminẽ¬
tes curandos suscipiunt. futuros uͦ
ne impediant. medicine obiectu qͣ¬
dam p̃sentia antecedunt: ita ⁊ doctoreᷤᷤ
boni sic ea que male acta sunt resecant.
ut eaque ad mĩti possunt ne ꝑpetrent᷑.
doctrina succurrente p̃ueniant. Qui
blando ũbo castigatus non corrigitur
acus necesse est arguatur. Cum dolore
enim abscienda sunt: que lenit sanc¬

Expanded text:
praesules gregis, quosdam pro peccato a compraesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus csermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis poppersistis gregem meum, eiecistis eos et non uisitastis; ecce ego uisitabo super uos malitiam studiorum uestrorum. studia sacerdotum multa diligentia etiam parva plebis facta perquirunt, ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi, subjectosque, ac sollicitos faciant. 335 10. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sana
Abbreviated transcription (Latin):
qui beatificant popłum mneum seducen¬
tes. ⁊ qui beatificantuꝵ p̃cipitati. Atro¬
cit̃ iterum arguuntuꝵ. qui pectantem
non recipiunt. sed despiciunt ⁊ s ꝑn¬
unt. necalt̾nis delictum tanquam ꝓpͥũ
ingemiscunt. De talib ꝑ ysaiam dñs
comininaus dicit. Qui ditunt recede
ame : non apꝓpinques michi. quia
immundus es isti fumus erunt in
furore meo. ignis ardens tota die. In¬
dde est quod apłs omnib omiua factus
est. non unitatione erroris sed
compassionis miseratione. Scilicet
ita ut uitia aliena fleret. quemad¬
modum si tali ⁊ ipstimplicaretur
errore. Bom pastores popłi debent
delicta deflere. se planctib trade.
imitantes ieremiam ꝓpħam dicentem.
Quis dabit capiti meo aquam. ⁊ ocł̾is
meis fontem lacͥmarum. ⁊plorabo die
ac nocte uitfectos popłi mei : Tanquã
ꝓpͥa gͥ delicta. plebis peccata sacerdos
flere debet. sed affectu compatiendi
non accusatione commissi. Nonnulli

Expanded text:
qui beatificant populum istum, seducenqui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
otes ꝓpopłorum iniquitate dam¬
Trantur. si eos aut ignorantes non erucłi¬
ant. aut peccantes non arguant. testan
sua morietur. sanguinem eius sͦi de manu
tua requiram. Sic enim beli sacerdos. ꝓ
tiliorum iniquitate damnatus est. Et li¬
tet eos delinquentes admonuit. sed tam̃
non ut oportebat redarguit. Sacerdotes
tequire : debent peccata populorum. ⁊sa¬
gati sollicitudine unumquenꝙ: ꝓbare.
uxta testimonium dñi adięmiam loq̃n¬
tͥs. ꝓbatorem inquit dedite in popło
mes robustum. Et scies. ⁊ ꝓbabis iuas
corum. Sacerdotes studio corrigendi fac¬
ta ꝑscrutari debent subiectorum. ut e¬
mendato lucͥficare possint. Sicut autẽ
peccatorem conuenis argui. ita iustum
non exulcerari. Sacer dotes curam de
redargutione aut corrigantur apectati.
aut si incorrectibiles existunt. ab ecc̃a
separentuꝵ. Atrocit̃ iterum arguuntus.
qui decipiendo peccantes non solum¬
quia non arguunt ꝓpectato: sed etiam
adulanter decipiunt. dicente ꝓpħa. Et erũt

Expanded text:
o populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testansua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debrdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
est faciat. si bono oꝑi malum aliquod
ñ aclinisceat. si bonum qd agit qͣnta oppa¬
teat deuotione impleat. si alt̾ius ut suũ
bonum diligat. si suim ut alt̾ius malu
rep̾hendat. Persingsos dies uitamsuã
ad iudicium uocat. mane qñ surgere
debet considãt quid egĩt ꝑ noctẽ. inus¬
pera qñ uadit cubitum. considãt quid
egĩt ꝑ diem. qͣntum ad bona agenda al¬
crior solito. qͣntum ad mala uincenda si¬
lito constantior. si quid echis qͦ agenda
ñ erant p̾sũserit. si in aliquo oꝑe suo in¬
sidiis inimici supplantatꝰ sit. qualit d
mum ꝑiudiciũ tͣnsacte deceptiõis fit̃.
illius fraudẽ cauẽ possit. qͣtmꝰ eũ uetbe
ueniens tẽptatio inꝑuidũ ad malũ ops
deiciat. neq indiscretũ in bono oꝑepso
negligentia fallat. Quis quis cor suũ i
huiꝰ modi studio exercet. existimo qͦdicdo
ad illam bonã.⁊ salubrẽ łcientiã ꝑ uend
qͣm sic̃ supͣdiximꝰ ad seruandam dilcr¬
nã ⁊ bonicatẽ psalmista dari sibi posi

Expanded text:
est faciat; utrum bono operi malum aliquod non admisceat; utrum bonum, quod agit quanta oportet devotione impleat; utrum alterius ut suum bonum diligat; utrum suum ut alterius malum reprehendat. Per singulos dies vitam suam ad judicium vocat, mane quando surgere debet considerat quid egerit per noctem; in vespere quando cubitum vadit, considerat quid egerit per diem, quantum ad bona agenda solito alacrior, quantum ad mala vincenda solito constantior. Si quid ex iis quae agenda esumpserit, si in aliquo opere suo insidiis inimici supplantatus sit, qualiter demum per indicium transactae deceptionis futuram illius fraudem cavere possit, quatenueniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scientiam perveniat, quam, sicut supra diximus, ad servandam disciplinam et bonitatem psalmista dar
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis p̃cet̾is necessariũ. ut sit¬
discussione. cogitationes. locutiones.
parit᷑ ⁊ facta sua apud semet ipsum̃ ex¬
aminet. Sapientes quippe semꝑ agen¬
cdo discunt. ⁊ ꝑ exercitumi bonorũ oꝑũ
cotidianis ꝓfectib in maioremuirtutiᷤ
agnitionem ex eͦscunt. Per exꝑientiam
namq eorum que faciunt. ad ea que
pͦmodum agenda fuerint cautiores
fiunt. Uident eim quia sepe opꝰ qd̾ bo¬
na intentione inchoari credidr̃ tanto
citius in deceptionis laqueum hominẽ¬
p̃cipitat. quanto de intentionis sue
principio. securus finem actionis fmnẽ¬
non obseruat. & imprudens quasi uia
plana ad foneam currit. qr uidet
quid faciat. s quid factum suũ sequi
debeat ñ attendit. Item consicdant ꝙ
anum ita ambiguus sit. ut nͥ ex fi¬
ne oꝑis disc̾ne nõ possit homo qua¬
litatem sue intentionis. Si uͦ dili¬
gent̃ considẽt ad quem finem tendat
aliud adbuc ẽẽ ꝓpt̾ quod̃ citũspec¬
tio homini ubiq necessaria ẽ qm̃

Expanded text:
fortassis prae caeteris necessarium, ut vidotidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis agnitionem excrescunt. Per experientiam namque eorum quae faciunt, ad ea quae postmodum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non consideraanimi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si vero diligenter consideret ad quem finem tendat aliud adhuc esse propter quod circumspectio homini ubique necessaria est, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt crudelitatis. Dumq ad culmen
potestatis uenerint. in apostasiam contfes¬
tim labuntur. tanͣq se tumore cordis
extollunt. ut cunctos subcutos in suicom¬
paratione despiciant. eosq quib p̃ẽẽ con¬
tingit non agnoscant. Quib congrue
noli extolli: sed esto m illis quasi unus
exillis. Dum mundi reges sulluniores
se ceteris sentrant. mortales tamen se
ẽẽ agnoscant. Nec regui głam qua n
seculo sullimantur aspiciant. sed opus
quod secum adinferos deportant uiten¬
dãt. Si gͦ carebunt huius temꝑis gła.
illa agant que post finem sine fine pos¬
ex me. quasi diceret. non me ꝓpitio etiã.
secine etiam irato: Unde inferius ꝑe
undem ꝓpħam dicit. Dabo inquit tibi
regem in furore meo. Quo manifestͥus e¬
lucet bonam malainq potestatem ad̃o ol¬
dinari: sed bonam ꝓpitiꝰ. malam iratus.
Reges quando boni sunt muneris ẽẽ
cdi. Quando uͦ mali: sceleris ẽẽ popłi
Scđm meritum enim plebium. dispo¬

Expanded text:
vertunt crudelitatis; dumque ad culmen vertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congruenoli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi reges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant quae post finem sine fine posex me ? Quasi dised me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebium, dispo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uere est utile: si bene geratuR.
Tunc hoc bene geritir. quando subie¬
clis ꝓdest quib trrem honores p̃ferun¬
tu. Potestas bona est: quando dõ do¬
nante est ut malum tunore coerceat.
non ut temere malum cominitat
Nichil autem peius. quam ꝑ potestatem
peccandi libertatem hab̃e. nichilq infe¬
licius male agendi felicitate. Qui intra
scãm ecclam bene temporalit imꝑat.
uͦ praue reguum exercent. post uestem
fulgentem. ⁊ lumina lapillorum nudi
⁊ miseri ad inferna torquendi descen¬
dunt. Reges a recte regendo uocati st̃.
Idoq recta faciendo regis nomen tenẽ¬
tur. peccando iam amitut᷑. Nam ⁊ ui¬
ros scõs ꝓ inde reges uocari in sacͥs elo
quiis eo quod recte agant. sensusq
ꝓpͥos bene regant. ⁊ motus resistentes
sibi ratiouabili discretione componant.
Recte gͦ illi reges uocantur. qui tamse¬
metipsos quam subiectos bene regendo
modificare nouerunt. Quidam ipsum
nomen regiminis. ad immanitatem traus¬

Expanded text:
tunc vere est utile, si bene geratur. tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter impervero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem trans
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aut si aliqua cingiur non sub
illa curuatur ut suꝑb tumeat: sed
eam sibi subicit. ut humilior in notes¬
cit. Pbatur autem hoc apłico ȩxẽplo
qͥ datam sibi potestatem etiam nec ad
hoc usus est quod licebat sed dum
posset uti licita abnuit. seseq ut par¬
uulum in medio eorum quib p̃erat os¬
tendit. Qm in appetendis honorib scl̃i
labore ⁊ hic ⁊ infuturo uacuus inue¬
nitur a requie. tantoq sartinis pec¬
catorum grauatus. quanto abonis
tur. tanto grauius curarum pomile¬
rib aggranatuꝵ. eisq magis men¬
te ⁊ cogitatione subicitus. quib sul¬
limitatis gradu p̃ponitur. Nam ut qui¬
dam patrum ait. omne quod iuꝑeminet
plus merorib afficitur. quam honorib
gaudet. Quanto quisq curis mundi mo.¬
iorib occupatur. tanto facilius uitiis p̃¬
mitur. Si emm uix ualet peccata animꝰ
deuitare quietus. quanto magis occupa¬
tione scłi deuintus: Non statum utile
est omne potestatis insigne fungi. sed

Expanded text:
tur, aut si aliqua cingitur, non sub tur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculabore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonistur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed
Abbreviated transcription (Latin):
as. ita ut quib aspicit non congruere
uitem. Et licet ꝑ peccatum humane ori¬
ginis tam̃ equꝰ ds iło discreuit homi¬
nib uitam alios seruos constituens. a¬
lios drsos ut licentia male agendi seruo¬
rum. potestate dominantiũ restringa¬
tar. Nam si omnes sine metu fuissent.
quis esset qui amalis quenpiam cohibe¬
rec: Inde ⁊ingentib pͥncipes regesꝙ
electisunt: ut terrore suo popłos ama¬
lo coerterent. atꝙ ad recte iuuendum
legib subderent. Quantum attinet¬
ad rationem. non est ꝑsonarum accep¬
tio apud am̃. qui mundi elegit ignobi.¬
lia ⁊ contemptibibia. ⁊ ea que non sunt
ut ea que sunt destrueret. ne gleturꝵ
ominis caro hoc est carnalis potentia co
ram illo. Uanis etum adñs eqralit̃ ⁊ dͥñs
fert consultũ ⁊ seruis. Melior est sub¬
iecta serumtus. quam elata libertas. Mul-¬
tienim in ueniuntuꝵ deo lib̃e sermen¬
tes sub dĩs constituti flagitiosis. qui
⁊ si subiecti sunt islis corpore: p̃lati ta¬

Expanded text:
tis, ita ut quibus aspicit non congruere tutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum ad poenae rationem, non est personarum acceptio apud Deum, qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, cram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum, et servis. 3. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati ta
Abbreviated transcription (Latin):
ei recte utitur regi potestare. ita
p̃stare se ounib debet: ut quanto
masĩ honoris celftudimne daret. tanto ier¬
met ipletu mente humilieo. p̃ponens abni
erem plum humlitatis daumde qui de me¬
rtis suis non tumuit. sed humilit̃ sese
deiciens idixeit. Nilis incedam. ⁊ uilis ap¬
parebo ante deum qui elegit me. Quire¬
le itdiir regm potestate. tormam uisti¬
cie factis magis quam uerbis institur.
ste uula isꝑitate erigitur. nilla a aus¬

Expanded text:
i recte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter se dejiciens dicit: parebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla advers
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est ut eius penam sequatur. Heꝙ:¬
eiuim erit impar euis supplicio. cuius et¬
rore quisq: par est ac uitio. lii. Qd̾ pͥncipe¬
ustum est pͥncipem legib ob temꝑare suis. ⁊¬
Tunc enim uira sua ab omnib custodiẽ¬
da existimet. quando ⁊ ip̃e illis reuerẽ¬
tiam p̃bet. Principes legib tenere suis.
nec in se posse dannare uira: que insub¬
iectis constituunt. Iusta est enim uocis cor
auctoritas. si quod popłis ꝓhubent: sibi li
c̃e non patiantur. Sub religionis discipli¬
na. scł̃i potestates subiecte sunt. Et quã¬
ius culmine regni sint p̾diti: uincło tam̃
fidi tenentur astricti. ut ⁊ fidem xp̃i fuiꝰ
legib p̃dicent. ⁊ ipsam fidei p̾dicationẽ
morib bonis conseruent abiri olle ais

Expanded text:
necesse est ut ejus poenam sequatur. Nnecesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim impar erit supplicio, cujus errorustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi non licere patiantur. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. CAP. 44. - De dis
Abbreviated transcription (Latin):
tam subditorum facile exemplis sins
uł edificant uł subuertunt. Idoq pͥn¬
cipem non oportet delinquere. ne for¬
mam petcandi faciat pectatis eius mi¬
punita licentia. Nam rex qui ruit
in uitiis. cito uiam ostendit erroris.
sicut legitur de ieroboam qui petca¬
uit. ⁊ pectare fecit israel. Illi autem
ascͥbitur. quicquid̃ exemplo ens asub¬
ditis ꝑ petratur. Sicut nonnulli bono¬
rum pͥncipum dõ placita facta sequ¬
unt᷑. ita facile multi pͣua eorum exẽ¬
pla sectantur. Pleriq autem apud
iniquos pͥncipes necessitate magis
quam uoto mali existunt. dum imꝑi¬
is eorum obeliunt. Honnulli autẽ
sicut ꝓmpti sunt sequi reges in malũ.
sic pigri sunt uitari illos in bonum.
Sepe unde mali reges peccant. inde
boni iustiticantuu. dum p̃cedentium
cupiditatem ⁊ malitiam corrigunt.
Nai re uera peccatis eorum commu¬
nicant. si quoͣ illi diripuerunt: isti reten¬
tant. Cuius petcatum quisq sequitur.

Expanded text:
tam subditorum facile exemplis suis tam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi namque ascribitur, quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. 7. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, 343 ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. 8. Saepe unde mali reges peccant. inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti retentant. 9. Cujus peccatum quisque sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pnnire. ¶Iulti adner sus pͥncipes
comurationis cimine deceguut᷑. Sed
ꝓbare uolens as dementiam pͥucipũ.
illos male cogitare ꝑmite. istos non
deserte. De ilorum malo bene istis fa¬
cie. dum culpas quas ili agunt. isti mn¬
ra patientia indulgent. Readẽ malum
ꝑ malo. uicisitado uisticie est. Sed qui
dementipm adidit iusticie non malum
ꝓ malo cuspatis reddte. sed bonum pma¬
pncipem regredi ad melius. N
uitis fuerit implicatus. Popisi. enum
peccantes mehicem mecunut. ⁊ a malo
suo legib toerent᷑. Reges autemr iisi
solo di timore metuq gehenne coerce¬
antur. lib̃e in p̃ceps ꝓruunt: ⁊ ꝑ abrup¬
tum licentie. in omne facinus uiciorum
labuntur. Quanto quisq: in suꝑiori
constitutus est loco. tanto in maioriũsa¬
tur ꝑido. Et quanto splendoris hone ͤ
celsior quisq est. tanto si delinquat
petcator maior est. Poͣtens enim. po¬
tenter tormenta patientur. Cui enim
plus committit᷑. plus ab eo exigitira.
etiam cum usura penarum. Reges ui¬

Expanded text:
e. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo cuncipem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum usura poenarum. 6. Reges vi
Abbreviated transcription (Latin):
tas nnapatas. non intlaminat cupili¬
regumne populorum. Et ilis eos pͥẽe
uosuit ⁊ cam quib una est eis mascendli
indattdi concitio. Pdesse gͥ debet po¬
pulis pͥnfipatii nbri pocere. Nec alami¬
rum xp̃i. Menbra ꝙmppe xp̃i. fideles
lunt popłi. Quos dum ea potelae
quam accipunt optime reguit. boram
atiq incissitustinem d̃o̾ largitori restitu¬
unt. Soms rex facilns ad iustitama
delicto regreditua. quam de iuistitiaal
debetum crausfertur nt noueris nonẽe
casum illmus ꝓpositum. In ꝓposito ens ẽẽ¬

Expanded text:
tat iniquitas, non inflammat cupidiregimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec domirum Christi. Membra quippe Christi fideles sunt populi, quos dum ea potestate, quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. 4. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur quam de justitia ad delictum transfertur, ut noveris hic esse casum, illic propositum. In proposito e
Abbreviated transcription (Latin):
tũmale fame ꝑ quem bonorum uitam
macłent. sicut querebant ostium sods¬
mite quo domum loth nocituri intrs¬
rietes indebant. ostium non inuenie¬
bant. Non alit̃ inuidi nidendo uelut
parietem uirtutes dissimulant. uitia
uero ꝑ quirunt. ꝑ que eorum conse¬
entiam urant .xxui. De simulati
Raudulentie genus ne.¬
in modum pharetre in se suba¬
lit̃ insidiarum sagitas celat. ut falla
faciat seturitatem. decipiatq calaile
eum. contra quem moliti occulte.
Cauendus est inunitus qui manifell
est: sed magis ille qui uidi ñ pocelt
facile enim uincimus que uidemus. que
autem non uidemus difficile anobis expel

Expanded text:
tum malae famae, per quam bonorum vitam tum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introrietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter invidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia vero perquirunt, per quae eorum conscientiam urant. CAPUT XXVI. De simulatione. 1. Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expel
Abbreviated transcription (Latin):
est diaboli. de quo scͥptum est. om¬
ne sullune uidet. ⁊ ipse est rex su¬
ꝑ omnes filios suꝑbie. Nulla est nir¬
tus. que non habeat contrarium
inuidie malum. Sola miser ia caret
inuidia. quia nemo inuidet misero.
Cui re uera non liuor obicitur. sed so¬
la misłia adhibetur. Multi ⁊ bonos
imitari nolunt. ⁊ de bonorum ꝓfectib
inuidie liuore tabescunt. quo fit ut nͥ
illi corrigantur a malo suo. sed ꝑ iuidẽ¬
tiam detiorentur ⁊ bonos a recto stucdio
quantum in ipsis est si potuerint de pͥua¬
re conentur. Quando malos bom
ꝓficere uident. non scauda .it. ge¬
lirentur. sed quem sint tinẽ
habituri maxime cogitent. Hoc om nl
inuidus alienis uirtutib p̃stat. quod be¬
ato iob sathan p̃stitit. Nam dm emula¬
tur piꝑitatib. commouet adũsa. Sed
unde tum credidit diabolus posse ꝓster¬
nere: inde ei aucta sunt merita. atq¬
inde claruerunt ꝓbabiliora patientie
documenta. Ita requirunt inuidi adi¬

Expanded text:
est diaboli, de quo scriptum est: « Omest diaboli, de quo scriptum est: « Omne sublime videt, et ipse est rex super omnes filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizentur; sed quem sint finem habituri maxime cogitent. 7. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat, quod beato Job Satan praestitit . Nam dum aemulatur prosperitatibus, commovit adversa, sed dum credidit eum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atqinde claruerunt probabiliora patientiae documenta. Ita requirunt invidi adi
Abbreviated transcription (Latin):
sui quidam non pateaut. pus tamen
quam uita eorum finatur: quam simu¬
late iuxerint detegunt. Om̃e enm sin¬
cerum semꝑ ꝑmanet. Nam que simula¬
te sunt. duiturna ẽẽ non possunt. Non
eorum dsꝑanda est salus qui adhuc ali
quid terrenum sapiunt: dum possint
⁊ in occultis agere unde iustificentur.
hi enim meliores sunt y pochritis. eo
quod mali in inaꝑto sint: ⁊ in occultõ
boni. Ypochrite uͦ in occulto mali sũt:¬
⁊ bonõs se palam ostendunt. Y pochri¬
tam iustus arguere ꝓhibetur. ne de¬
tĩor castigatus existat. dicente salomo¬
ne. noli arguere derisorem. ne ode¬
rit te .xxu. De inuidia.
iuor alieni boni. suum puunit auc¬
torem. Nam unde bonus ꝓficit inde
inuidus contabescit. homines praue
uiuentes sicut de bonorum lapsib gͣ¬
tulantuꝵ: ita de eorum recto facto.
boniq ꝑseuerantia confunduntuꝵ.
Inuidus menbrum est diaboli. cuiꝰ
inuidia mors introuut morbem ter¬
rarum. sicut ⁊ suꝑbns menbrum

Expanded text:
sui quidem non patent, prius tamen sui quidem non patent, prius tamen quam vita eorum finiatur, quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet, sed quae simulata sunt, diuturna esse non possunt. Non eorum desperanda est salus, qui adhquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: Noli arguere derisorem, ne oderit te . CAPUT XXV. De invidia. 1. Livor alieni boni suum punit auctorem. Nam unde bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita de eorum recte factis, bonique perseverantia confunduntur . 3. Invidus membrum est diaboinvidiam mors introivit in orbem terrarum, sicut et superbus membrum