comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisumq est ab artifice summo: ut siquis forte uehemẽ¬
tior ictus extiterit: eminentibus repellatur. Nasi uero
pars superior usq ad medium solida formata est. Inferior
autem cartilagine adheret mollita: ut ad usum digitoꝵ
possit esse tractabilis. In hoc autem quãuis simplici mem¬
bro tria sunt officia constituta. Unum ducendi spiritus.
lterum capiendi odoris. Tertium ut per eius cauernas
purgamenta cerebri defluant. Quas ipsas Deus: ꝗͣ mi¬
rabili ꝗͣ diuina ratione molitus est: ut tamen hiatus ip¬
se nasi: oris speciem non deformaret. quod erat plane
futuꝵ: si simplex foramen pateret. At id uelut parie¬
te ꝑ medium ducto intersepsit atq diuisit: fecitq ip̃a
duplicitate pulcherrimum. Ex quo intelligimus ꝗͣtum
dualis numerus: una et simplici compage solidatus ad
reꝵ ualeat ꝑfectionem. Nam cum sit̾ corpus unum¬
tamen totum ex simplicibus membris constare non poterat: ni

Expanded text:
uisumque est ab artifice summo, ut si qui forte uehemenuisumque est ab artifice summo, ut si qui forte uehementior ictus extiterit. eminentibus repellatur. 1 nasi uero pars superior usque ad medium solida formata est. inferior autem cartilagine adhaerente mollita, ut ad usum digitorum possit esse tractabilis. in hoc autem quamuis simplici membro tria sunt officia constituta, unum ducendi spiritus, alterum capiendi odoris, tertium ut per eius cauernas purgamenta cerebri defluant. quas ipsas deus quam mirabili, quam diuina. ratione molitus est, ut tamen hiatus ipse nasi oris speciem non deformaret! quod erat plane futurum, si unum ac simplex foramen pateret: at id uelut pariete per medium ducto intersaepsit atque diuisit fecitque ipsa duplicitate pulcherrimum. ex quo intellegimus quantum dualis numerus una et simplici conpage solidatus ad rerum ualeat perfectionem. nam cum sit corpus unumtamen totum ex simplicibus membris constare non poterat, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
ED. nos ad Dei opera reuertamur. Ut igitur ocu-¬
li munitiores essent ab iniuria. eos cilioꝵ tegmi¬
nibus occuluit. unde oculos dictos esse Uarroni placet᷑: Nã
et ipsae palpebrae quibus mobilitas inest. palpitatio uoca¬
bulum tribuit: pilis in ordine stantibus uallat&: septum
oculis decentissimum prębent. Quaꝵ motus assiduus: in¬
compr aehensibili celeritate concurrens: et uidendi tenorẽ
non impedit: et reficit obtutum. Acies enim idest mem¬
brana illa perlucens: quam siccari et obarescere non opoͣ¬
tet: nisi humore assiduo tersa pure niteat: obsolescit. Qd
ipsa supercilioꝵ fastigia pilis breuibus adornata: Non ne
quasi aggeribus et munimentum oculis: nequid superne
incidat: et speciem simul praestant : Ex quoꝵ confinio
nasus exoriens: et ueluti aequali porrectus iugo: utrãq
aciem simul et discernit. et munit. Inferius quoq gena¬
rum non indecens tumor: in similitudinem collium leui¬
ter exurgens: ab omni parte oculos efficit tutiores. pro¬

Expanded text:
ed nos ad Dei opera revertamur. Ut igitur oculi munitiores essent ab injuria, eos ciliorum tegminibus occuluit; unde oculos dictos esse, Varroni placet. Nam et ipsae palpebrae, quibus mobilitas inest, et palpitatio vocabulum tribuit, pilis in ordine stantibus vallatae, septum oculis decentissimum praebent. Quarum motus assiduus incomprehensibili celeritate concurrens, et videndi tenorem non impedit, et reficit obtutum. Acies enim, id est membrana illa perlucens, quam siccari et obarescere non oportet, nisi humore assiduo tersa pure niteat, obsolescit. Qipsa superciliorum fastigia pilis breuibus adornata nonne quasi aggeribus et munimentum oculis. ne quid superne incidat, et speciem simul praestant? ex quorum confinio nasus exoriens et ueluti aequali porrectus iugo utramque aciem simul et discernit et munit. inferius quoque genarum non indecens tumor in similitudinem collium leuiter exsurgens ab omni parte oculos efficit tutiores pro
Abbreviated transcription (Latin):
cum ioui olympio aureum amictum detraxisset: Laneũ
iussit imponi dicens: aestate esse grauem aureum: hye¬
me frigidum: Laneum uero utriq tempori aptum. Idem
auream barbam detrahens et Esculapio incongruẽs: et
iniquum esse ait: cum Apollo pater eius imberbis esset
adhuc ac Lenis priorem filium ꝗͣ patrem barbatum ui¬
deri. Item pateras et exuuias: et parua quaedã sigil

Expanded text:
cum Jovi Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum cum Jovi Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum jussit imponi, dicens, aestate grave esse aureum, hyeme frigidum, laneum vero utrique tempori aptum. Idem auream barbam detrahens Aesculapio, incongruens et iniquesset ac leuis, priorem filium quam patrem barbatum uideri. item pateras et exuuias et parua quaedam sigil
Abbreviated transcription (Latin):
lacra ipsa et effigies deorum Polycleti et Euphranoris
et Phidiae manu ex auro atq ebore perfectas: nihil ali-¬
ud esse ꝗͣ grandes puppas: non a uirginibus quaꝵ lusibꝰ
uenia dari potest: sed a barbaris hominibus consecratas.
Merito igitur etiam senum stulticiam Seneca deridet. Nõ
inquit bis pueri sumus ut uulgo dicitur: sed semꝑ. Ueꝵ
hoc interest: ꝙ maiora nos Ludimus. Ergo his ludicris et
ornatis et grandibus puppis: et unguenta et tura et o¬
dores inferunt: his opimas et pingues hostias immolant:
quibus est quidem os: sed carent officio dentium. His
peplos et indumenta preciosa quibus usus uelauimus nul¬
lus est. His aurum et argentum conseerant: quae tam nõ
habent: qui accipiunt. ꝗͣ qui illa donarunt. Nec immeri¬
to Dionysius Siciliae tyrannus post uictoriam graecia po¬
titus deos tales contempsit: spoliauit: illusit. Siquidem
sacrilegia sua locularibus etiam dictis prosequebatur. Nã

Expanded text:
lacra ipsa et effigies deorum, Polycleti, et Euphranoris, lacra ipsa et effigies deorum, Polycleti, et Euphranoris, et Phidiae manu ex auro atque ebore perfectas, nihil aliud esse quam grandes pupas, non a virginibus, quarum lusibus venia dari potest, sed a barbatis hominibus consecratas. Merito igitur etiam senum stultitiam Seneca deridet. Non, inquit, bis pueri sumus ut vulgo dicitur; sed semper. Verum hoc interest, quod majora nos ludimus. Ergo his ludicris, et ornatis, et grandibus pupis et unguenta, et thura, et odores inferunt: his opimas et pingues hostias immolant, quibus est quidem os, sed carens officio dentium: his peplos et indumenta pretiosa, quibus usus velaminis nullus est: his aurum et argentum consecrant, quae tam non habent qui accipiunt, quam qui illa donarunt. Nec immerito Dionysius, Siciliae tyrannus, post victoriam Graecia potitus, deos tales contempsit, spoliavit, illusit: siquidem sacrilegia sua jocularibus etiam dictis prosequebatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nes auro: ebore: gemmis deos excolunt et exornant: qua¬
si uero ex his rebus ullam possint capere uoluptatem. Quis
usus est preciosoꝵ munerum nihil sentientibus: An ille
qui mortuus: Pari enim ratione defunctoꝵ corpora odo¬
ribus ac preciosis uestibus illita et conuoluta humi condi-¬
unt: qua deos honorant: qui neq cum fierent sentiebant:
neq cum coluntur sciunt. Nec enim sensum consecratione
sumpserunt. Non placebat Persio qđ aurea uasa templis
inferantur. superuacuum putanti esse inter religiones:
qđ non sanctitatis sed auariciae sit instrumentũ. Illa eĩ
satius est deo quem recte colas inferre pro munere. Cõ¬
positum ius fasq animi sanctosq recessus Mentis: et in¬
coctum generoso pectus honesto. Egregie sapienterq sen¬
sit. Uerum illud ridiculum subdidit. Hoc esse aurũ in
templis: qđ sint ueneri donate a uirgine puppe quas il¬
Le omittere fortasse contempsit. Non uidebat enim simu¬

Expanded text:
nes auro, ebore, gemnis deos excolunt et exornant; quanes auro, ebore, gemnis deos excolunt et exornant; quasi vero ex his rebus ullam possint capere voluptatem. Quis usus est pretiosorum munerum nihil sentientibus? an ille qui mortuis? Pari enim ratione defunctorum corpora, odoribus ac pretiosis vestibus illita et convoluta, humi condunt, qua deos honorant, qui neque cum fierent, sentiebant, neque cum coluntur, sciunt; nec enim sensum consecratione sumpserunt. Non placebat Persio, quod aurea vasa templis inferantur, supervacuum putanti esse inter religiones, quod non sanctitatis, sed avaritiae sit instrumentum. Illa enim satius est Deo, quem recte colas, inferre pro munere. Compositum jus, fasque animi, sanctosque recessus Mentis, et incoctum generoso pectus honesto. Egregie, sapienterque sensit. Verum illud ridicule subdidit: hoc esse aurum in templis, quod sint, Veneri donatae a virgine pupae: quas ille ob minutiem fortasse contempserit. Non videbat enim, simu
Abbreviated transcription (Latin):
uet tutela priapi. Adorant ergo mortalia: aut a mortalibus
facta: frangi enim cremari possunt ac perire. nam et tectis
uetustate labentibus saepe comminui solent: et consump¬
ta incendio dilabuntur in cinerem: et plerunq nisi sua il¬
lis magnitudo subuenerit: aut custodia diligens sepserit.
in predam furibus cedunt. Quae igitur insania est: ea ti¬
mere: pro quibus aut ruinae: aut ignes aut furta timean¬
tur: Quae uanitas aliquam abiis spectare tutelam quae
tueri semetipsa non possunt: Quae peruersitas ad eorum
praesidia decurrere: quae ipsa cum uiolantur: multa sunt.
nisi a colentibus uindicentur. Ubi ergo ueritas est: ubi nul¬
la uis adhiberi potest religioni: ubi nihil quod uiolari possit:
apparet: ubi sacrilegium fieri non potest: Quicquid autem
oculis manibusq subiectum est: id uero quia fragile est: ab
omni ratione immortalitatis ẽ alienum. frustra igitur homi

Expanded text:
uet tutela Priapi. adorant ergo mortalia aut a mortalibus uet tutela Priapi. adorant ergo mortalia aut a mortalibus facta: frangi enim cremari perire possunt. nam et tectis uetustate labentibus saepe comminui solent et consumpta incendio dilabuntur in cinerem et plerumque, nisi sua illis magnitudo subuenerit aut custodia diligens saepserit, in praedam furibus cedunt. quae igitur insania est ea timere, pro quibus aut ruinae aut ignes aut furta timeantur? quae uanitas ab iis aliquam sperare tutelam, quae tueri semet ipsa non possunt? quae peruersitas ad eorum praesidia decurrere, quae ipsa cum uiolantur inulta sunt, nisi a colentibus uindicentur? ubi ergo ueritas est? ubi nulla uis adhiberi potest religioni, ubi nihil quod uiolari possit apparet, ubi sacrilegium fieri non potest. quidquid autem oculis manibusque subiectum est, id uero quia fragile est, ab omni ratione immortalitatis alienum est. frustra igitur h
Abbreviated transcription (Latin):
UID.igitur Maiestatis possunt habere simulacra:
quae fuerunt in homunculi potestate: uel ut ali¬
ud fierent: uel ut omnino non fierent: Idcirco apud
oratium Priapus ita loquitur. Olim truncus eram ficul¬
nus inutile lignum. Cum faber incertus scannum face¬
ret ne priapum Maluit esse deum: deus inde ego fu¬
rum: auiumq Maxima formido. Quis non sit tanto
hoc custode securus: fures enim tam stulti sunt: ut pri-¬
api tentiginem timeant. cum aues ipsae quas terrore fal¬
cis aut inguinis abigi existimant simulacris fabrefa¬
cts id est hominum plane similibus insideãt. nidificẽt.
inquinent. Sed Faccus ut Satyrici carminis scriptor deri¬
sit hominum uanitatem. Uerum hi qui faciunt. seriam se fa-¬
cere rem opinantur. Deniq Poeta maximus: homo in caete¬
ris prudens: in hoc solo non poetice: sed aniliter desipiuit:
cum in illis emendatissimis libris etiam fieri hoc iubet. Et cu-
stos furum atq auium cum falce saligna. Hellespontiaci ser-¬

Expanded text:
uid igitur majestatis possunt habere simulacra, quae fuerunt in homunculi potestate, vel ut aliud fierent, vel ut omnino non fierent? Idcirco apud Horatium Priapus ita loquitur: Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum; Cum faber incertus, scamnum faceretne Priapum, Maluit esse deum. Deus inde ego, furum aviumque Maxima formido. Quis non sit tanto hoc custode securus? Fures enim tam stulti sunt, ut Priapi tentiginem timeant; cum aves ipsae, quas terrore falcis aut inguinis abigi existimant, simulacris fabrefactis, id est, hominum plane similibus, insidant, nidificent, inquinent. Sed Flaccus, ut satyrici carminis scriptor, derisit hominum vanitatem. Verum ii qui faciunt, seriam se facere rem opinantur. Denique poeta maximus, homo in caeteris prudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter desipuit; cum in illis emendatissistos furum atque auium cum falce saligna Hellespontiaci ser
Abbreviated transcription (Latin):
ESTAT. ut cõmunio ista nihil aliud habeat: prce¬
ter adulteria et libidines: propter quas funditus eue̾¬
tendas: est uirtus uel maxime necessaria. Itaq non inuenit
concordiam quam quaerebat: quia non uidebat unde oriat᷑.
Nam iusticia in extrapositis nihil momenti habet. nec in corpo¬
re quidem: sed tota in hominis mente uersatur.Qui ergo uult
homines ad aequare: non matrimonia: non opes subtrahere
debet: sed arrogantiam: superbiam:tumorem: ut illi potẽ¬
tes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. Detra¬
cta enim diuitibus insolentia et iniquitate: nihil intereit:
Utrum ne alii diuites: alii pauperes sint: cum animi pares
sint: quod efficere nulla alia res praeter religionem dei po¬
test. Putauit igitur se inuenisse iusticiam: cum eam pror¬
sus euerteret. quia non reꝵ fragilium. sed mentiũ debet

Expanded text:
estat ut communio ista nihil aliut habeat praeter adulteria et libidines, propter quas funditus eruendas uirtus est uel maxime necessaria. itaque non inuenit concordiam quam quaerebat, quia non uidebat unde oriatur. nam iustitia in extra positis nihil momenti habet, ne in corpore quidem, sed tota in hominis mente uersatur. qui ergo uult homines adaequare, non matrimonia, non opes subtrahere debet, sed adrogantiam superbiam tumorem, ut illi potentes et elati pares esse se etiam mendicissimis sciant. detracta enim diuitibus insolentia et iniquitate nihil intererit utrumne alii diuites, alii pauperes sint, cum animi pares fuerint, quod efficere nulla res alia praeter religionem dei potest. putauit igitur se inuenisse iustitiam, cum eam prorsus euerteret, quia non rerum fragilium, sed mentium debet
Abbreviated transcription (Latin):
dedisset. Uerum quia natura sic comparatum est. Ut odium: cu¬
piditas: ira: in id quod incubuerint: agant caecos supra ho¬
minem uidetur: culpa uacare. Alioquin si natura pares omni¬
bus effectus dedisset: pietas nihil erat. hoc ꝗͣuerum sit do-¬
ceat necessitas ipsa rationis. Si enim uirtus est malis ac uitiis
fortiter repugnare. apparet sine malo ac uitio nullam esse uir¬
tutem: quam deus ut absolutam perfectamq redderet: retinu¬
it id quod erat ei contrarium: cum quo depugnare posset. Agi
tata enim malis quatientibus stabilitatem capit. et quanto fre¬
quenter impellitur: tanto firmiter roboratur. Haec nimiꝵ
causa effecit: ut quanuis sit hominibus missa iusticia: tamen
aureum saeculum non esse dicatur: quia malum non sustulit:
ut retineret diuersitatem: quae sacramentum diuinae religio¬
nis continet sola

Expanded text:
dedisset? uerum quia natura sic conparatum est, ut odium cudedisset? uerum quia natura sic conparatum est, ut odium cupiditas ira in id quod incubuerunt agant caecos, supra hominem uidetur culpa uacare. alioquin si natura pares omnibus adfectus dedisset, pietas nihil erat. hoc quam uerum sit, docet necessitas ipsa rationis. si enim uirtus est malis ac uitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac uitio nullam esse uirtutem. quam deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id quod erat ei conttata enim malis quatientibus, stabilitatem capit; et quanto frequenter impellitur, tanto firmiter roboratur. Haec nimirum causa efficit, ut quamvis sit hominibus missa justitia, tamen aureum saeculum non esse dicatur; quia malum non sustulit, ut retineret diversitatem, quae sacramentum divinae religionis continet sola.
Abbreviated transcription (Latin):
sit retenta diuersitas. quod et alio loco declaraui: et ubicũ¬
q oportune inciderit: explicabitur. Nunc designare id bre¬
uissime satis est: uirtutem aut cerni non posse: nisi habeat ui¬
tia contraria: aut non esse perfectam: nisi exerceatur aduer-¬
sis. Hanc enim deus bonorum et malorum uoluit esse distantiã:
ut qualitatem boni ex malo sciamus. Item mali ex bono. nec al¬
terius ratio intelligi sublato altero potest. deus ergo non exclu¬
sit malum: ut ratio uirtutis cõstare posset. Smodo enĩ patientia
uim suam nomenq retineret: si nihil esset: quod pati cogere¬
mur: Quomodo laudem mereretur deuota deo suo fides: nisi
esset aliquis qui a deo uellet auertere: Nam et ideo potiores
esse iniustos permisit: ut cogere ad malum possent: ideo plu¬
res: ut uirtus esset preciosa quod rara est. Quod quidem ip̃m
quintilianus egregie ac breuiter ostendit in capite obuoluto
Nam quae inquit uirtus esset innocentia: nisi laudem raritas

Expanded text:
sit retenta diuersitas: quod et alio loco declaraui et ubicumque opportune inciderit explicabitur. nunc designare id breuissime satis est, uirtutem aut cerni non posse, nisi habeat uitia contraria, aut non esse perfectam, nisi exerceatur aduersis. hanc enim deus bonorum ac malorum uoluit esse distantiam, ut qualitatem boni ex malo sciamus, item mali ex bono: nec alterius ratio intellegi sublato altero potest. deus ergo non exclusit malum, ut ratio uirtutis constare posset. quomodo enim patientia uim suam nomenque retineret, si nihil esset quod pati cogeremur? quomodo laudem mereretur deuota deo suo fides, nisi esset aliquis qui a deo uellet auertere? nam ideo potentiores esse iniustos permisit, ut cogere ad malum possent, ideo plures, ut uirtus esset pretiosa, quod rara est. quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breuiter ostendit in Capite obuoluto. nam quae inquit uirtus esset innocentia, nisi laudem raritas
Abbreviated transcription (Latin):
repertores humanae uitae plurimum profuerũt. Cur non
etiam illis attributa sunt templa. sed nimiꝵ Minerua ẽ
quae omnes repperit. ideo illi opifices supplicant. Ergo
abhis sordibus Minerua ascendit in caelum. Est uero cau¬
sa: cur quisquam derelinquat eum: qui terram cum ani¬
mantibus caelum cum astris et luminibus exorsus ẽ: ut
eam ueneretur quae telam docuit ordiri. Quid ille ꝗ
uulnera in corporibus sanare docuit. Num potest esse
praestantior: ꝗͣ qui corpora ipsa formauit: sentiendi ac
uiuendi rationem dedit : Herbas deniq et caetera qͥbꝰ
medendi aro constat excogitauit. ac protulit.¬

Expanded text:
repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, ideoque illi opifices supplicant. ergo ab his sordibus Minerua ascendit in caelum. est uero cur quisquam derelinquat eum qui terram cum animantibus, caelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam ueneretur quae telam docuit ordiri. quid ille qui uulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior quam qui corpora ipsa formauit, sentiendi ac uiuendi rationem dedit, herbas denique ipsas et cetera quibus medendi ars constat excogitauit ac protulit
Abbreviated transcription (Latin):
men deorum cereri ac libero traditio munerum fecit. Pos¬
sum diuinis docere litteris:uinum atq fruges ante pro¬
geniem caeli atq Saturni fuisse in usum hominum. sed
ab his sane inuenta esse fingamus. Num potest plus uide
ri aut maius collegisse fruges: hisq fractis panem facere
docuisse. aut UUas de uitibus lectas expressisse: uinũ¬
q fecisse: ꝗͣ fruges ipsas aut uites generasse aut protu¬
lisse de terra. Reliquerit haec sane deus humanis inge¬
niis eruenda. tamen fieri non potest: quin ipsius sint om¬
nia: qui tribuit sapientiam homini ut inueniret: et ip̃a
illa quae possent inueniri:primus inuenit.Artes quoq:
suis inuentoribus immortalitatem peperisse dicuntur: ut
esculapio medicina. Uulcano fabrica. Colamus igitur et
illos: qui fullonicam: sutrinamq docuerunt. Cur autẽ
figuline repertori honos non habetur: An quia isti diui¬
tes uasa samia contemnunt: Sunt et aliae artes quaꝵ

Expanded text:
men deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. posmen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. possum diuinis docere litteris uinum atque fruges ante progeniem Caeli atque Saturni fuisse in usu hoab his sane inventa esse fingamus. Num potest plus aut majus videri, collegisse fruges, hisque fractis, panem facere docuisse, aut uvas de vitibus lectas expressisse, vinumque fecisse, quam fruges ipsas, aut vites generasse, ac protulisse de terra? Reliquerit haec sane Deus humanis ingeniis eruenda: tamen fieri non potest, quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini, ut inveniret, et illa ipsa, quae possent inveniri. Artes quoque suis inventoribus immortaAesculapio medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum
Abbreviated transcription (Latin):
cum id fieret: ianitor fuerit in caelo. Equidem statuere
non possum: dolendum ne potius an ridendum putem: cũ
uideam et graues et doctos: et ut sibi uidentur sapientes
uiros in tam miserandis errorum fluctibus uolutari. Si haec
ẽ uirtus quae nos immortales facit: mori equidem malim:
ꝗͣ exitio esse ꝗͣ plurimis. si aliter parari immortalitas non
potest: nisi per sanguinem: quid fiet si omnes in concor¬
diam consenserint: Quod certe fieri poterit: si pernicio¬
so et impio furore proiecto innocentes esse ac iusti ue¬
lint. Num igitur nemo erit caelo dignus: Num peribit
Uirtus quia hominibus in homines seuire non dabitur: Sed
isti qui euersiones urbium populoꝵq summam gloriam
computant: ocium publicum non ferent. rapient. saeui¬
ent. et iniuriis insolenter illatis humanae societatis foe¬
dus irrumpent: ut habere hostem possint: quem sceleratꝰ
deleant: ꝗͣ lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. No¬

Expanded text:
cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doctos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam miserandis errorum fluctibus volutari. Si haec est virtus, quae nos immortquam exitio esse quam plurimis. si aliter inmortalitas parari non potest nisi per sanguinem, quid fiet, si omnes in concordiam consenserint? quod certe fieri poterit, si pernicioso et impio furore proiecto innocentes esse ac iusti uelint. num igitur nemo erit caelo dignus? num peribit uirtus, quia hominibus in homines saeuire non dabitur? sed isti qui euersiones urbium populorumque summam gloriam conputant, otium publicum non ferent, rapient saeuient et iniuriis insolenter inlatis humanae societatis foedus inrumpent, ut habere hostem possint, quem non sceleratius deleant quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. no
Abbreviated transcription (Latin):
xerint. spoliauerint: occiderint. eo se nobiliores et clario¬
res putant. et inanis gloriae specie capti sceleribus suis no¬
men uirtutis imponunt. Iam mallem ut a ferarum cȩdibus
deos sibi fingerent: ꝗͣ immortalitatem tam cruentam pro-¬
barent. Siquis unum hominem iugulauerit: pro contami¬
nato ac nefario habetur. Nec ad terrenum hoc domiciliũ
deorum admitti eum fas putant. Ille autem qui infinita
hominum milia trucidauerit: cruore campos inundaueit.
flumina infecerit: non modo in templum: sed etiam in cae¬
lum admittitur. Apud Ennium sic loquitur africanus.
Misoli caeli maxima porta patet. Scilicet quia magnam
partem generis humani extinxit ac perdidit. O quãtis
in tenebris africane uersatus es: uel potius o poeta qui ꝑ
caedes et sanguinem patere in caelum ascensum putaueriᷤ.
ui uanitati et Cicero assentit. Est uero inquit africane.
nam et herculi eadem uia ista patuit. tanꝗͣ ipse plane

Expanded text:
xerint, spoliaverint, occiderint, eo se nobiliores, et clarioxerint, spoliaverint, occiderint, eo se nobiliores, et clariores putant, et inanis gloriae specie capti, sceleribus suis nomen virtutis imponunt. Jam mallem, ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent, quam immortalitatem tam cruentam probarent. Si quis unum hominem jugulaverit, pro contaminato ac nefario habetur, nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum fas putant. Ille autem, qui infinita hominum millia trucidaverit, cruore campos inundaverit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in coelum admittitur. Apud Ennium sic loquitur Africanus; Mi soli coeli maxima porta patet. Scilicet quia magnam partem generis humani extinxit ac perdidit. O quantis in tenebris, Africane, versatus es! vel potius, o poeta, qui per caedes et sanguinem patere hominibus in coelum ascensum putaveris! Cui vanitati et Cicero assensit: Est vero, inquit, Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane,
Abbreviated transcription (Latin):
nec sanari se uoluit: nec senem fieri: nequando se ipso mi¬
nor aut deformior uideretur. Hunc ergo qui uiuũ seip¬
sum combusserat ascendisse in caelum putauerunt: eaq
ipsa quae stultissime admirati sunt: simulacris et imagini¬
bus expressa et consecrata posuerunt. ut inperpetuum ua¬
nitatis eoꝵ monumenta persisterent: qui ob necem bestiaꝵ
deos fieri credidissent. Sed haec graecoꝵ fortasse culpa sit:
qui res leuissimas pro maximis semper habuerunt. Quid
nostri: num sapientiores: qui athleticam quidem uirtutem
contemnunt: quia nihil obest: sed Regiam quia late solet
nocere: sic admirantur ut fortes et bellicosos duces in deo¬
ꝵ catum locari arbitretur. Nec esse ullam aliam ad inmoͣ¬
talitatem uiam: ꝗͣ exercitus ducere: aliena uastare. Urbes
delere: oppida excidere: liberos populos aut trucidare.
aut subucere seruituti. uidelicet quo plures homines affli¬

Expanded text:
nec sanari se voluit, nec senem fieri, ne quando seipso minec sanari se voluit, nec senem fieri, ne quando seipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse combusserat, ascendisse in coelum putaverunt: eaque ipsa, quae stultissime admirati sunt, simulacris et imaginibus expressa et consecrata posuerunt, ut in perpetuum vanitatis eorum monimenta perstarent, qui ob necem bestiarum deos fieri credidissent. Sed haec Graecorum fortasse culpa sit, qui res levissimas pro maximis semper habuerunt. Quid nostri, num sapientiores? qui athleticam quidem virtutem contemnunt, quia nihil obest: sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantur, ut fortes et bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad immortalitatem viam, quam exercitus ducere, aliena vastare, urbes delere, oppida excidere, liberos populos aut trucidare, aut subjicere servituti: videlicet quo plures homines affli
Abbreviated transcription (Latin):
OC. in loco refellendi sunt etiam ii qui deos ex ho¬
minibus eẽ factos non tantum fatentur: sed ut
eos laudent: etiam gloriantur. aut uirtutis gratia ut hẽ¬
culem. aut munerum ut cererem: ae liberum: aut arti¬
um repertaꝵ ut E sculapium uel Mineruam. Haec uero
ꝗͣ inepta sint ꝗͣq non digna propter homines in expiabi¬
li se scelere contaminent: hostesq deo uero fiant: quo cõ¬
tempto mortuoꝵ sacra suscipiunt: ex singulis rebus osten¬
dam: uirtutem ẽẽ dicunt quae hominem tollat in caelu:
non illam dequa philosophi dixerunt: quae posita est inbo-¬
nis animi: sed hanc corporalem quae dicitur fortitudo:q̃
quoniam praecipua in hercule fuit: immortalitatem meru¬
isse creditur. Quis tam stulte ineptus ẽ: ut corporis ui¬
res diuinum uel etiam humanum bonum iudicet: cum sĩt
et maiores pecudibus attributae: et uno morbo saepe fran-¬
gantur : uel ipsa senectute minuantur et corruant. Itaq
idem ille cum deformari ulceribus thoros suos cerneret.

Expanded text:
oc loco refellendi sunt etiam ii, qui deos ex hominibus esse factos, non tantum fatentur, sed ut eos laudent etiam gloriantur, aut virtutis gratia, ut Herculem; aut munerum, ut Cererem ac Liberum; aut artium repertarum, ut Aesculapium ac Minervam. Haec vero quam inepta sint, quamque non digna propter quae homines inexpiabili se scelere contaminent, hostesque Deo vero fiant, quo contempto, mortuorum sacra suscipiunt, ex singulis rebus ostendam. Virtutem esse dicunt, quae hominem tollat in coelum: non illam, de qua philosophi disserunt, quae posita est in bonis animi; sed hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, immortalitatem meruisse creditur. Quis tam stulte ineptus est, ut corporis vires divinum vel etiam humanum bonum judicet; cum sint et majores pecudibus attributae, et uno morbo saepe frangantur, vel ipsa senectute minuantur et corruant? Itaque idem ille, cum deformari ulceribus toros suos cerneret,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Sed quanuis nomen eius quod ei a principio pater sũ¬
mus imposuit: nullus alius praeter ipsum sciat. habet
tamen et inter angelos aluid uocabulum: et inter ho¬
mines alud. lesus quippe inter homines nominatur.
Nam christus non proprium nomen est: sed nuncupatio
tio est: propter ignorantium errorem: qui eum muta¬
ta littera chrestum solent dicere. Erat iudeis ante
praeceptum ut sacrum conficerent unguentum: quo ꝑun¬
gi possent: ii qui uocabantur ad sacerdotium: uel ad Re¬
gnum. Et sicut nunc Romanis indumentum purpu¬
rae insigne est Regiae dignitatis assumptae. sic illis
unctio sacri unguenti nomen ac potestatem Regiam
conferebat. Uerum quoniam Graeci ueteres XpIEO oci
dicebant ungi: quod nũc &ΛEI Φeo&i sicut indicat

Expanded text:
. Sed quamvis nomen ejus, quod ei a principio pater summus imposuit, nullus alius praeter ipsum sciat, habet tamen et inter Angelos aliud vocabulum, et inter homines aliud. Jesus quippe inter homines nominatur: nam Christus non proprium nomen est, sed nuncupatio tio est propter ignorantium errorem, qui eum immutata littera Chrestum solent dicere. Erat Judaeis ante praeceptum, ut sacrum conficerent unguentum, quo perungi possent ii, qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum. Et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae: sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat. Verum, quoniam Graeci veteres χρίεσθαι dicebant ungi, quod nunc ἀλείφεσθαι, sicut indicat
Abbreviated transcription (Latin):
ORTAS SE. quaerat aliquis hoc loco: quis sit
iste tam potens: tam deo carus: et quod nomen ha¬
beat: cuius prima natiuitas non modo antecessit mundũ :
uerũ etiam prudentia disposuerit: uirtute construxerit.
rimum nos scire conuenit nomen eius ne angelis quidẽ
notum esse qui morantur in caelo: sed ipsi soli ac deo pa-¬
tri. nec ante id publicabitur: ut est sanctis litteris tra¬
ditum: ꝗͣ dispensatio dei fuerit impleta. Deinde nec enũ¬
tiari posse hominis ore sicut docet Hermes haec dicens.¬

Expanded text:
ortasse quaerat aliquis hoc loco, quis sit iste tam potens, tam deo carus, et quod nomen habeat, cuius prima natiuitas non modo antecesserit mundum, uerum etiam prudentia disposuerit, uirPrimum scire nos convenit, nomen ejus ne Angelis quidem notum esse, qui morantur in coelo, sed ipsi soli, ac Deo Patri; nec ante id publicabitur, ut est sanctis litteris traditum, quam dispositio Dei fuerit impleta. Deinde nec enuntiari posse hominis ore; sicut Hermes docet, haec dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ut Cleantes et chrysippus: ut Zeno et Empedocles:
qui se in ardentis aethnae specum intempesta nocte de¬
iecit. ut cum repente non apparuisset: abiisse ad de-¬
os crederetur. Ex Romanis Cato: qui fuit in omni sua
uita Socratic &e uanitatis imitator. Nam Democritus
in alia fuit persuasione. sed tamen sponte sua leto caput
obuius obtulit ipse: quo nihil sceleratius fieri põt. Nã¬

Expanded text:
ut Cleanthes, ut Chrysippus, ut Zenon, ut Empedocles, ut Cleanthes, ut Chrysippus, ut Zenon, ut Empedocles, qui se in ardentis Aetnae specus intempesta nocte deiecit, ut cum repente non apparuisset, abisse ad deos crederetur, et ex Romanis Cato, qui fuit in omni sua uita Stoicae uanitatis imitator. nam Democritus in alia fuit persuasione, sed tamen sponte sua leto caput obuius optulit ipse, quo nihil sceleratius fieri potest. na
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: superesse animas post mortem: et hi
sunt maxime pythagorici ac Stoici: quibꝰ et si ignoscendũ
ẽ quia uerum sentiunt: non possum tamen non reprehen¬
dere eos qui non scientia sed casu inciderunt in ueritatẽ.
taq in eo ipso quod recte sentiebant: aliquid errarunt. Nã
cum timerent argumentum illud quo colligitur necesse:
ut occidant animae cum corporibus. quia cum corporibꝰ
nascuntur : dixerunt non nasci animas: sed insinuari po¬
tius in corpora: et de aliis in alia migrare corpora. Non
putauerunt aliter posse fieri: ut supersint animae post
corpora: nisi uideantur fuisse ante corpora. Par igitur
ac prope similis error ẽ partis utriusq. sed haec in prae¬
terito falsa est: illa in futuro. Nemo enim uidit quod ẽ
uerissimum: et nasci animas: et non occidere. quia cur id
fieret: aut quae ratio esset: homines nescirent.Multi er¬
go ex iis qui eternas esse animas suspicabantur tanqͣ
in caelum migraturi essent: sibi ipsi manus intulerunt.

Expanded text:
serunt, superesse animas post mortem; et hi sunt maxime Pythagorici ac Stoici: quibus etsi ignoscendum est, quia verum sentiunt, non possum tamen non reprehendere eos, quia non sententia, sed casu inciderunt in veritatem. Itaque in eo ipso quod recte sentiebant aliquid errarunt. Nam cum timerent argumentum illud, quo colligitur necesse esse, ut occidant animae cum corporibus, quia cum corporibus nascuntur, dixerunt non nasci animas, sed insinuari potius in corpora, et de aliis in alia migrare. Non putauerunt aliter fieri posse ut supersint animae post corpora, nisi uideantur fuisse ante corpora. par igitur ac prope similis error est partis utriusque. sed haec in praeterito falsa est, illa in futuro. nemo enim uidit quod est uerissimum, et nasci animas et non occidere, quia cur id fieret aut quae ratio esset hominis nescierunt. multi ergo ex iis qui aeternas esse animas suspicabantur, tamquam in caelum migraturi essent, sibi ipsi manus intulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
curassent tam solicite quos amarent. Haec est deorum di¬
sciplina. Ad haec opera cultores suos erudiunt: haec sacra
desyderant. Quinetiam sceleratissimi homicidae contra pios
impia iura condiderunt. Nam et constitutiones sacrilegȩ
et disputationes iurisperitorum leguntur iniuste. Domi¬
tius de officio Proconsulis libro septimo rescripta principũ
nefaria collegit: ut doceret eos qui se cultores dei confi¬

Expanded text:
curassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum dicurassent tam sollicite quos amarent. haec est deorum disciplina, ad haec opera cultores suos erudiunt, haec sacra desiderant. quin etiam sceleratissimi homicidae contra pios iura inpia condiderunt: nam et constitutiones sacrilegae et disputationes iuris peritorum leguntur iniustae. Domitius de officio proconsulis libro septimo rescripta principum nefaria collegit, ut doceret quibus poenis adfici oporteret eos qui se cultores dei confi
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiae causa: ne aut ipsi uincantur: aut illi uirtutis suae
gloriam consequantur. Itaq in excogitandis penarum ge¬
neribus: nihil aliud ꝗͣ uictoriam cogitant. Scĩunt enim
certamen illud esse et pugnam. Uidi ego in Bithynia prȩ¬
sidem gaudio mirabiliter elatum: tanquam barbarorum
gentem aliquam subegisset: ꝙ unus qui per biennium ma-¬
gna uirtute restiterat : postremo cȩdere uisus est. Conten¬
dunt igitur ut uincant et exquisitos dolores corporibus
immittunt: et nihil aliud euitant: ꝗͣ ut ne toti moriantur.
Quasi uero mors tantum nec beatos faciat: ac non etiam tor¬
menta quanto fuerint grauiora: tanto maiorem uirtutis
gloriam pariant. Illi autem pertinaci stulticia iubent cu¬
ram tortis diligenter adhiberi: ut ad alios cruciatus mẽ¬
bra renouentur: et paretur nouus sanguis ad penam. Qͥd
tam pium tam benificum tam humanum fieri potestꝰ Nõ

Expanded text:
inuidiae causa, ne aut ipsi uincantur aut illi uirinuidiae causa, ne aut ipsi uincantur aut illi uirgloriam consequantur. Itaque in excogitandis poenarum generibus, nihil aliud quam victoriam cogitant. Sciunt enim certamen esse illud, et pugnam. Vidi ego in Bythynia praesidem gaudio mirabiliter elatum, tamquam barbarorum gentem aliquam subegisset; quod unus, qui per biennium magna virtute restiterat, postremo cedere visus esset. Contendunt igitur ut vincant, et exquisitos dolores corporibus immittunt, et nihil aliud devitant, quam ut ne torti moriantur. Quasi vero mors tantummodo beatos faciat, ac non etiam tormenta, quae quanto fuerint graviora, tanto majorem virtutis gloriam pariant. Illi autem pertinaci stultiram tortis diligenter adhiberi, ut ad alios cruciatus membra renouentur et reparetur nouus sanguis ad poenam. quid tam pium, tam beneficum, tam humanum fieri potest? non
Abbreviated transcription (Latin):
genera crudelitatis: Accepta enim potestate: pro sius moribꝰ
quisq saeuit. Alii praenimia timiditate. plus ausi sunt ꝗͣ
uidebantur. Alii suo proprio aduersum iustos odio qui¬
dam naturali mentis feritate. non nulli ut placerent: et
hoc officio uiam sibi ad altiora munirent. alii ad occiden-¬
dum pracipites extiterunt. sicut unus in phrygia qui uni¬
uersum populum cum ipso pariter conuenticulo concrema¬
uit. sed hic quanto saeuior: tanto clementior inuenitur
Uud uero pessimum genus est: cui clementiae species fal¬
sa blanditur. ille saeuior ille grauior est carnifex : qui ne-¬
minem statuit occidere. Itaq dici non potest huiusmodi
iudices quanta et ꝗͣ grauia tormentoꝵ genera cogitauerĩt:
ut ad effectum propositi sui peruenirent. Haec autem nõ
tantum ideo faciunt ut gloriari possint: nullum se innocen¬¬
tium peremisse. Nam et ipse audiui aliquos gloriantes:
quia administratio sua in hac parte fuerit in cruenta: sed

Expanded text:
genera crudelitatis V accepta enim potestate pro suis moribus quisque saeuiuit. alii prae nimia timiditate plus ausi sunt quam iubebantur, alii suo proprio aduersus iustos odio, quidam naturali mentis feritate, nonnulli, ut placerent et hoc officio uiam sibi ad altiora munirent; aliqui ad occidendum praecipites extiterunt, sicut unus in Phrygia, qui uniuersum populum cum ipso pariter conuenticulo concremauit. sed hic quanto saeuior, tanto clementior inuenitur: illut uero pessimum genus est cui clementiae species falsa blanditur, ille grauior, ille saeuior est carnifex qui neminem statuit occidere. itaque dici non potest huiusmodi iudices quanta et quam grauia tormentorum genera excogitauerint, ut ad effectum propositi sui peruenirent. haec autem non tantum ideo faciunt, ut gloriari possint nullum se innocentium peremisse — nam et ipse audiui aliquos gloriantes quod administratio sua in hac parte fuerit incruenta —, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
quid inde libaturi offerunt. Quicquid aspectu earum quic¬
quid opere aut odore preciosum est. et haec gratia esse diis
suis non ex aliqua diuinitatis ratione: quam nesciunt: sed
ex suis cupiditatibus iudicant: nec intelligunt terrenis o-¬
peribus Deum non indigere. Nihil enim sapiunt nisi teriã
bonaq et mala solius corporis uoluptate perpendunt. Nuius
arbitrio ut religionem ponderant: sic totus uitae suae acta
disponunt. Et quoniam se semel a caeli contemplatione auer¬
terunt: sensumq illum caelestem corpori mancipauerũt. Libi¬
dinibus frena permittunt: tanquam secum ablaturi uolupta¬
tem: quam momentis omnibus capere festinant. cum animus
ministerio corporis: non corpus ministerio animi uti debeat.
Lidem maximum bonum iudicant opes. quas si bonis artibus
assequi non possunt. malio assequuntur. fraudant: rapi

Expanded text:
quid inde libaturis offerunt. quidquid aspectu rarum, quidquid inde libaturis offerunt. quidquid aspectu rarum, quidquid opere aut odore pretiosum est, haec grata esse diis suis non ex aliqua diuinitatis ratione, quam nesciunt, sed ex suis cupiditatibus iudicant nec intellegunt terrenis opibus deum non indigere. nihil enim sapiunt nisi terram bonaque et mala solius corporis sensu ac uoluptate perpendunt. huius arbitrio ut religionem ponderant, sic totius uitae suae acta disponunt. et quoniam se semel a caeli contemplatione auerterunt sensumque illum caelestem corpori mancipauerunt, libidinibus frena permittunt tamquam secum ablaturi uoluptatem, quam momentis omnibus capere festinant, cum animus ministerio corporis, non corpus ministerio animi uti debeat. idem maximum bonum iudicant opes: quas si bonis artibus adsequi non possunt, malis adsecuntur. fraudant rapi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quod est summum operis huius et maximum: ut do-¬
ceam quo ritu quoue sacrificio deum coli oporteat. Id enim est
hominis officium. in eoq solo summa rerum: et omnis beatae
uitae ratio consistit. quando quidem propterea facti et inspira¬
ti ab eo sumus: non ut caelum uideremus et solem: quod Ana
xagoras putauit. Sed ut artificem solis: et caeli deum pura
et integra mente coleremus. quanuis autem praecedentibus li¬
bris pro ingenii mediocritate defenderim ueritatem tamen
ex ritu quoq ipso elucere uelmaxime potest. Nihil enim san¬
cta et singularis illa Maiestas aliud ab homine desyderat: ꝗͣ so¬
Lam innocentiam. quam siquis obtulerit deo: satis pie religio¬
seq litauit. Homines autem neglecta iusticia: cum sint om¬
nibus flagitiis ac sceleribus ĩquinati: religiosos se putant.
si templa ac aras hostiarum sanguine cruentauerint: si focos
adorauerint: ac ueteris uini perfusione madefecerint. qͥn-
etiam sacras dapes apparant: et exquisitas epulas quasi ali-¬

Expanded text:
id quod est summum operis hujus et maximum, ut doceam quo ritu, quove sacrificio Deum coli oporteat. Id enim est hominis officium, in eoque solo summa rerum, et omnis beatae vitae ratio consistit: quandoquidem propterea ficti et inspirati ab eo sumus, non ut coelum videremus et soxagoras putauit, sed ut artificem solis et caeli deum pura et integra. mente coleremus. quamuis autem praecedentibus libris pro ingenii mediocritate defenderim ueritatem, tamen ex ritu quoque ipso elucere uel maxime potest. nihil enim sancta et singularis illa maiestas aliut ab homine desiderat quam solam innocentiam: quam si quis obtulerit deo, satis pie, satis religiose litabit. omnes autem neglecta iustitia cum sint omnibus flagitiis ac sceleribus inquinati, religiosos se putant, si templa et aras hostiarum sanguine cruentauerint, si focos odorati ac ueteris uini profusione madefecerint. quin etiam sacras dapes apparant et exquisitas epulas quasi ali
Abbreviated transcription (Latin):
intentos: a dei contemplatione detorqueat. Alios immoderatis
libi dinibus immergit: ut uoluptati et corpori seruientes: ad uir¬
tutem respicere non possint. Aliis uero inspirat inuidiam: ut¬
cogitent: nisi eorum quos oderint: felicitatem. Alios inflã¬
mat ambitionibus. Hi sunt: qui ad gerendos magistratus:
omnem uit ae suae operam euramq conuertunt: ut fastos
sigent: et annis nomen imponant. Quorundam cupiditas
tendit altius: non ut prouincias temporali gladio regãt.
sed ut infinita et perpetua potestate dominos se dici uelĩt
Uniuersi generis humani. Quos autem pios uiderit: in ani¬
bus implicat religionibus: ut impios faciat. His uero qui
sapientiam quaerunt: philosophiam in oculos impingit:
ut specie lucis excȩcet: nequis compraehendat aut te¬
neat ueritatem. Sic hominibus obstruxit aditus omnes:
et obsepsit omnes uias publicis latas erroribus. Quos ut
discutere possemus: ipsumq autorem malorum uincẽre.

Expanded text:
intentos a dei contemplatione detorqueat, alios inmoderatis intentos a dei contemplatione detorqueat, alios inmoderatis libidinibus inmergit, ut uoluptati et corpori seruientes ad uirtutem respicere non possint, aliis uero inspirat inuidiam, cogitent aliut nisi eorum quos oderint felicitatem. alios inflat ambitionibus: ii sunt qui ad gerendos magistratus omnem uitae suae operam curamque conuertunt, ut fastos signent et annis nomen inponant. quorundam cupiditas tendit altius, non ut prouincias tempora!! gladio regant, sed ut infinita et perpetua potestate dominos se dici uelint uniuersi generis humani. quos autem pios uiderit, uariis inplicat religionibus, ut impios faciat. iis uero qui sapientiam quaerunt, philosophiam in oculos inpingit, ut specie lucis excaecet, ne quis conprehendat ac teneat ueritatem. sic hominibus obstruxit aditus omnes et obsaepsit uias publicis laetus erroribus. quos ut discutere possemus ipsumque auctorem malorum uincere,
Abbreviated transcription (Latin):
militares expeditiones obeundae: fundendus ad ultimum
eruor. omnia deniq amara et grauia patienter ferenda: eo
quidem promptius: quo nobis imperator noster Deus prae¬
mia pro laboribus aeterna constituit. Et cum in hac terrena
militia tantum homines Laboris exhauriant: ut ea sibi pariãt:
quae possunt eodem modo perire: quo parta sunt: certe no¬
bis nullus Labor est recusandus: quo id acquiratur quod nul¬
lo modo possit amitti. Uoluit enim deus qui homines ad hãc̃
militiam genuit: expeditos in acie stare: et attentis acriter
animis ad unius uel inuisibilis hostis insidias: uel apertos
impetus uigilare. qui nos sicut periti et exercitati duceo so¬
lent: uariis artibus captat pro cuiusq natura et moribus sae¬
uiens. Aliis enim cupiditatem insatiabilem immittit: ut
opibus sius tanꝗͣ compedibus alligatos a uia ueritatis ex¬
cutiat. Alios inflammat ire stimulis: ut ad nocendum potius

Expanded text:
militares expeditiones obeundae, fundendus ad ultimum militares expeditiones obeundae, fundendus ad ultimum cruor, omnia denique amara et grauia patienquidem promptius, quo nobis imperator noster Deus praemia pro laboribus aeterna constituit. Et cum in hac terrena militia tantum homines laboris exhauriant, ut ea sibi pariant, quae possunt eodem modo perire, quo parta sunt: certe nobis nullus labor est recusandus, quibus id acquiritur, quod nullo modo possit amitti. Voluit enim Deus, qui homines ad hanc militiam genuit, expeditos in acie stare, et intentis acriter animis, ad unius hostis inimpetus uigilare, qui nos, sicut periti et exercitati duces solent, uariis artibus captat pro cuiusque natura et moribus saeuiens. aliis enim cupiditatem insatiabilem inmittit, ut opibus suis tamquam conpedibus inligatos a uia ueritatis excutiat, alios inflammat irae stimulis, ut ad nocendum potius
Abbreviated transcription (Latin):
unumquenq secum decet: quanto satius sit properpetuis bo¬
nis mala breuia pensare: ꝗͣ probreuibus et caducis bonis mala
perpetua sustinere. Nam sicut in hoc saeculo cum est proposi-¬
tum cum hoste certamen: prius laborandum est: ut sis post mo-¬
dum in ocio: esuriendum: sitiendum. Estus: frigora perferen¬
da: humi quiescendum: uigilandum: perielitandum est: ut
saluis pignoribus: et domo et refamiliari: et omnibus pacis
ac Uictori e bonis perfrui possis. Sin autem presens ocium
malueris: ꝗͣ laborem: malum tibi maximum facias necesse
est. Er aeoccupabit enim aduersarius non resistentem: uasta¬
buntur agei: diripietur domus: in praedam uxor ac liberi ue¬
nient: ipse interficiere ac rapiere. Quae omnia ne accidant:
presens commodum differendum est: ut maius longiusq rapi¬
atur. Sic in omni hac uita: quia nobis aduersarium deus re-¬
seruauit: ut possemus capere uirtutem: omittenda est presens
uoluptas: ne hostis opprimat: uigilandum: stationes agendae:

Expanded text:
unum quemque secum decet quanto satius sit perpetuis bonis mala breuia pensare quam pro breuibus et caducis bonis mala perpetua sustinere. nam sicut in hoc saeculo cum est propositum cum hoste certamen, prius laborandum est, ut sis postmodum in otio, esuriendum sitiendum, aestus frigora perferenda, humi quiescendum uigilandum periclitandum est, ut saluis pignoribus et domo et re familiari et omnibus pacis ac uictoriae bonis perfrui possis, sin autem praesens otium malueris quam laborem, malum tibi maximum facias necesse est — praeoccupabit enim aduersarius non resistentem, uastabuntur agri, diripietur domus, in praedam uxor ac liberi uenient, ipse interficiere aut capiere: quae omnia ne accidant, praesens commodum differendum est, ut maius longiusque pariatur —: sic in omni hac uita, quia nobis aduersarium deus reseruauit, ut possemus capere uirtutem, omittenda est praesens uoluptas, ne hostis opprimat, uigilandum, stationes agendae,