comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnis aũ tempestatib ⁊ tres. parit̾ flare ꝯsuene¬
rũt. Hoꝵ impetu maria q̃ sua sponte tͣmquilla sũt
iquieta: undis exestuantib seuisĩt. Hoꝵ flatu ꝓ
natura tempoꝵ uł locoꝵ. ex ꝓcellis serenitas reddi¬
tur: ⁊ rursũ in ꝓcellas serena mutant᷑. Nã scdo̾¬
ĩ spiramine obtatos classis inuenit portus: adu̾so
stare uł regredi aut discrimen sustin̾e ꝯpellitur.
Et ideo difficile naufragiũ ꝑculit: qui uentoꝵ rõ¬
at̾bitatẽ maris paciunt᷑ nauigantes: s quidã mẽ¬
ses aptissimi. quid ã dubii: reliqui classib in tcͣtabi¬
les sunt. Post ortũ plyadũ usq ĩdiẽ .xuiii. Ralen¬
darũ octo briũ. setura nauigatio cre ditur: qr esta¬
tis b̃nficõ uentoꝵ acerbitas nituigatur. Post hoc
turus uehemẽtissimũ sydus. ⁊ .uiii. kalendaꝵ octo¬
briũ equinocti ał euenit acerła tempestas. Circa
nonas ui octobris hedi pluuiales: ⁊ u. idus eiusdẽ
tautꝰ. Anouẽbri añ mense. crebris tempestatib

Expanded text:
magnis autem tempestatibus et tres pariter flare consuerunt; horum impetu maria, quae sua sponte tranquilla sunt et quieta, undis exaestuantibus saeviunt; horum flatu pro natura temporum vel locorum ex procellis serenitas redditur et rursum in procellas serena mutantur. Nam secundo spiramine optatos classis invenit portus, adverso stare vel regredi aut discrimen sustinere compellitur; et ideo difficile naufragium pertulit qui ventorum ratacerbitatem maris patiuntur navigantes, sed quidam menses aptissimi, quidam dubii, reliqui classibus intractabiles sunt. Nam post ortum plyadum, usque ad diem XVIII. kalendarum Octobrium secura navigatio creditur; quia estatis beneficio, ventorum acerbitas mitigatur. Post hoc tur vehementissimum sydus et VIII kalendarum octobrium equinoctialium evenit acerba tempestas: circa nonas vero octobris hedi pluviales et V idus eiusdem, taurus. A novembri autem mense crebris tempestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alui . uiii. istoꝵ suffraganer. qꝵ nature pͥntipioꝵ suo
natis st̾ affmes. nõ tamẽ ad eo feruentes. Hoꝵimꝰ qͥᷤ¬
q dũ mouetur: natura aeris ⁊ corpoꝵ cc̃plexiones m¬
tantur. Loreas enĩ corpa indurat ⁊ ꝯfortat: humo¬
res sp̃c clarificat. cerebrũ sanat: sensus sb̾tiliat. Qo¬
tũ ꝯfoctat: coitũ augmẽtat. Malos humores ꝯ t ͥ
ne maliqua mẽbra discrant. Qd̾ideo fit: q. corpo¬
ns exfiora refgerat. ⁊ calor nat᷑ał intꝰ adimnatꝰ. gu
ses facit ⁊ dolores pectoris: ꝓpt̾ de sictatõnẽ spũal
instrumẽti. Pigestionẽ ⁊ urmã stͥngit doloreso¬
culoꝵ parit. corporib frigidis not. Aust̾ enͣ neruol
emoilit: corꝑa. humores. sensus ⁊ sp̃c turbat Inde
gͣlutas auditus: uertigo. oculoꝵ pigͥcia. tardua
motus. Caput grauatur : e ꝑ y lense mouetur
uirtus digestibius ⁊ coitus defict. O. d̾ inde ꝯsenu
qr uentus hic calidus est ⁊ hũidus. terebeũ mipla

Expanded text:
ganei, quorum nature principiorum suorum naturis sunt affines, non tamen adeo ferventes. Horum unusquisque dum movetur, natura aeris et corporum complexiones mutantur. Boreas enim corpora indurat et confortat, humores et spiritus clarificat, cerebrum sanat, sensus subtiliat, motum confortat, coitum augmentat, malos humores contrahit ne in aliqua membra discurrant. Quod ideo fit, quia corporis exteriora refrigerat et calor naturalisses facit et dolores pectoris, propter desiccationem spiritualis instrumenti: digestionem et urinam stringit, dolores oculorum parit, corporibus frigidis nocet. Auster econtra nervos emollit, corpora, humores, sensus et spiritus turbat, inde gravitas auditus, vertigo, oculorum pigritia, tarditas motus, caput gravatur, terminus epilensie movetur, virtus digestibilis et coitus deficit. Quod inde consequitur, quia ventus hic calidus est et humidus, cerebrum implens
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ cãndorẽ. Niuẽ ꝓbant᷑ hĩe mõtes illi qui orbis
cẏmatafaciũt: ut caucasus ĩ idia. athlas ĩ adna
extedit oĩumhumoꝵ regiones. Niues ꝑtotũ an¬
nũ õuar pꝰ ũt: sb̾ t̾ra palers cooꝑte. In orie̾te quidẽ
ouant ad miscẽ dũ umũ estate calida. uł adaere
⁊frigidandũ cuta ĩ firmos. Infrigidat enĩ ualde
Et notandũ ꝙ mẽbra fricata niue ⁊ si ad hora qͣ
frigus ĩtolerabile paciant᷑: postea t̃ ꝑse calore
mod̾atissimo refouentur. qr calor nat᷑ał ĩ hõie¬

Expanded text:
 candorem. Nivem probantur habere montes illi qui orbis climata faciunt, ut Caucasus in India, Athlas in Andria excedit omnium humorum regiones. Nis cooperte. In oriente quidem servantur ad miscendum vinum estate calida, vel ad aerem infrigidandum circa infirmos: infrigidant enim valde. Et notandum, quod membra fricata nive, etsi ad horam quasi frigus intolerabile patiantur, postea tamen per se calore moderatissimo refoventur, quia calor naturalis in homi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊enĩ ictu totũq globũ semel dissipãte opus ẽ. ut
sonitꝰ erũpat: qual auditur cũ tonat. Prret̾ ħ.
plena: ⁊ ĩtenta qmͣ remissa. It̾m tympana ⁊ cyn¬
bala sonãt: qm̃ illa quidẽ repugnantẽ ex ult̾io¬
re ꝑte sp̃m pulsant. ħ ⁊ illa ñ nͥ cauo aere tĩniũt¬

Expanded text:
et totum globum semel dissipante opus est, ut sonitus erumpat qualis auditur, cum tonat. Praeter haec plena, quanto intenta quam remissa. Item tympana et cymbala sonant, quia illa repugnantem ex ulteriore parte spiritum pulsant,
Abbreviated transcription (Latin):
quo dã mͦ crassus t̾ra ⁊ aqua ⁊ igne ꝑ mixtus. Ali
enĩ demonũ corꝑa ex eo sũpta sonũ nõ reciꝑent:
unde u̾ba formarent᷑ ad eos quib apparẽt. Quod
gͦ durũ ⁊ molle asꝑũ ⁊ leue sentitur ĩ eis: fit ex¬
ꝯtrariis elemẽtis snuł ꝑmixtis. Ex ħ ⁊̃ tin ħ fuĩt
uenti nues. gͣndines. ymbres. fluia. ⁊ hui modi. Ex
qͣuetate nãq uehementiã elementoꝵ patitꝰ. uñ ĩ
ex eius corruptõe infumitates ac pestilentie gene¬
rant᷑. Aer rarus ẽ: leuis. mobił: auib peruius. flu¬
bibus obsturat᷑. ⁊ plumiã significat: sole illust̾rat.
Hẏeme ꝯdensatur: estate serenat᷑. Uento agitatur
Cuta pasudosa ⁊ hũida lota ꝯdẽpsat᷑. facillimeqs
corrũpit᷑. Cirta montes aũ sb̾tił ẽ nimiũ ac pene¬
trabił. mediocrib aũ locisoptimꝰ. idest nͨ nimis al¬
tis nͥ demissis .x. De n

Expanded text:
crassus, terra et aqua et igne permixtus. Aliter enim demonum corpora ex eo assumpta, sonum non reciperent, unde verba formarentur ad eos quibus apparent. Quod ergo durum et molle, asperum et lene sentitur in eis, fit contrariis elementis simul permixtis. Ex hoc etiam etives, grandines, imbres, pluvia et huiusmodi. Ex contrarietate namque vehementiam elementorum patitur; unde ex eius corruptione infirmitates ac pestilentie generantur. Aer rarus est, levis, mobilis, avibus pervius, nubibus obscuratus et pluviam significat, sole illustratur, hyeme condensatur, estate serenatur, vento agitatur, circa palludosa et humida loca condensatur, facillimeque corrumpitur. Circa montes autem subtilis est nimium, ac penetrabilis. Mediocribus autem locis optimus, id est nec nimis altis, nec dimissis. Sun
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nature loci est ex soł uicinitate uł longĩquitate ułex
tursus sin diu̾sitate. Loca uͦ sũt iiii. scilic oriens octi¬
dens. mendies. septẽtrio. Meridies ortui sos dext᷑: tali¬
dus est ⁊ hũndus. Calidus quidẽ: qr cũ solab aluitudine
sua digreditur. ibi aliqmdu ĩ moratur. Hũidus aũ
ex hũi ditate fumi maris: t hiũditate loci. uentꝰ gͥ
ex hac parte flaus. scilic aust̾. calidus ⁊ hũiduseẽ
batur. Plaga septemirionales huic opposita. ⁊ soli
sinistra: frigidã est ⁊ sicta ꝙ ex nimia soł remotõe
ꝯtĩgit. Cũ enĩ sol ad eã deuen̾it: altissimꝰ ẽ. ⁊ a t̾ra
remotus. Igitur ⁊ uentus ex hac parte uẽiens fri¬
gidus est ⁊ sictus: ⁊ boreas uotatur. Onentis locus
temꝑatus ẽ: qr lic ibi nastatur sol. cito tñ inde seꝑa¬
tur. Uentus gͥ inde ueĩens ẽ eurꝰ temꝑatꝰ: s tñ ali¬
qͣntulũ calidus ⁊ sictus. Occidens similit̾ temꝑatꝰ ẽ.

Expanded text:
autem nature loci est ex solis vicinitate, vel longinquitate, vel ex cursus sui diversitate. Loca vero sunt quatuor, scilicet oriens, occidens, meridies et septentrio. Meridies ortui solis dextra, calidus est et humidus: calidus quidem, quia cum sol ab altitudine sua digreditur, ibi aliquamdiu immoratur; humidus autem ex humiditate fumi maris et humidi loci. Ventus igitur ex hac parte flans, scilicet auster, calidus et humidus esse probatur. Plaga septentrionalis huic opposita et soli sinistra, frigida est et sicca, quod ex nimia solis remotione contingit. Cum enim sol ad eam devenerit altissimus est et a terra remotus. Igitur et ventus ex hac parte veniens, frigidus est et siccus et boreas vocatur. Orientis locus temperatus est, quia licet nascatur sol, cito tamen inde separatur. Ventus igitur inde veniens, est eurus temperatus: sed tamen aliquantulum calidus et siccus.
Abbreviated transcription (Latin):
instͥs eurũ gn̾antẽ. Terciꝰ est aust̾ qui ⁊ notħꝰ: humo¬
re calorẽ ⁊ fulmina gn̾ans. Hic ħt adextris euro austrũ
qui est uentꝰ calidus: a sinistris euronothũ qui tẽꝑatus.
Et notandũ ꝙ australes uẽti qr flant ex hũili: maio¬
rẽ tẽpestatẽ faciũt in mari. Oͣrtus ẽ zephirꝰ: qui ⁊

Expanded text:
nubes generantem. Tertius est auster, qui et nothus, humore calore et fulmina generans. Hic habet a dextris euroaustrum, qui est ventus calidus a sinistris euronothum, qui temperatus est. Est notandum quod australes venti, quia flant ex humili, maiorem tempestatem faciunt in m
Abbreviated transcription (Latin):
ponit exitium. ut uela uẽtis demus bellũ parati¬
tor ille mũdi deus exertendũ uẽtis aeradedit: et
illos ab õi. parte ne quid eẽt situ s qͣlidũ effudit.¬
S parũ uidelic ad mortes nr̃as t̾ra late pat. D¬
ubiq suꝑẽ: Petet ⁊ illauos ex lectulo: s ĩ nocen¬

Expanded text:
et gentes dissipatas locis miscuit? Ingens naturae benefitor ille mundi deus aera uentis exercendum dedit et illos ab omni parte, ne quid esset situ squalidum, effudits? Parum uidelicet ad mortes nostras terra late patet. Nubique superest? Petet illa uos et ex lectulo, sed innocen
Abbreviated transcription (Latin):
euĩtatu. Ideoq niues ⁊ ponũtur ⁊ durãt. Estate
calore magͣno niues plus hũidi efflarentẽ ꝙ ta
exhou̾atas niue retectas q spirare libemꝰ ⁊ iter̃
plr̃a ex septẽtrionali ꝑte ceu corꝑaexire. ctorihet
lota que submissiora sut ac tepidiora defon iet
sit  penũ ethesas suñe. Et ob hoc asolsticio ẽ ilia¬

Expanded text:
euincatur itaque niues et ponuntur et durant: aestate t concussas calore magno niues plus umidi efflare, item terras exoneratas niue retectasque spirare liberius: ita plura ex septemtrionali parte caeli corpora exire et in haec loca, quae sunt summissiora ac tepidiora, deferri; sic impetum etesias sumere. Et ob hoc a solstitio il
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtenti sp̃t oꝑa sũt: hic facit iĩ nerius: uelocitas
currentib. Cũq uehement᷑ ꝯtitatꝰ ip̃e se tore¬
rit: arbusta siluas q ꝯuoluit. ⁊ edificia tota ar¬
ripiens ĩ alto frãgit. Mare qͦ ꝑ se languidu ue
Nã que nt gentẽ iĩ ꝑocultũ agũt ꝑuula ade¬
duĩ semma: ⁊ quoꝵ exilitas ĩ ꝯmissura lapidi les
i̾uenit  ̃ tantũ qualescũt. ut ĩ gentia saxade¬
turbent. ⁊ monumẽta dissoluant. Qͥ d hesta¬

Expanded text:
 opera sunt? Hic facit uim, neruis, uelocitatem currentibus; hic, cum uehementer concitatus ipse se torsit, arbusta siluasque, conuoluit et aedificia tota corripiens in altum frangit; hic mare per se languidum et  quae ingentem uim per occultum agunt: paruula admodum semina et quorum exilitas in commissura lapidum locum inuenit in tantum conualescunt ut ingentia saxa deturbent et monumenta dissoluant; s
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma. Philoso phus. Ymber de nubibus descẽdit.
Dũ enĩ guttule in maiores guttas coeũt: aerio
ampliꝰ natura nõ ferẽte ad t̾ras dilabunt᷑. In cri¬
entis partib raro pluit: s ibidẽ supra modũ ĩun¬
dat pluua cũ uen̾it. Gantꝰ enĩ ibi calo ẽ pesũ
solis: ut paucitas humoꝵ ascẽdentiũ de fra pꝑuen¬
re nõ posfit ad regionẽ ymbris sole medio quipu¬
latĩ aicẽdentes eos desctat. Rorẽ uͦ grossũ ⁊ frug¬
bus esfitatẽ ibidẽ ẽe ꝯstat. Cũ aũ humores r̃iusa¬
bus tͥre coartati duitiꝰ ex habũdantia siu tãdee

Expanded text:
manna. Imber de nubibus descendit, dum enim guttule in maiores guttas coeunt, aeris amplius natura non ferente, ad terras dilabuntur. In orientis partibus raro pluit, sed ibidem supra modum inundat pluvia cum venerit. Tantus enim ibi calor est per estum solis, ut paucitas humorum ascendentium de terra pervenire possit ad regionem imbris, sole medio qui paulatim ascendentes eos desiccat. Rorem vero crassum et frugibus efficacem ibidem esse constat. Cum autem humores in visceribus terre coar
Abbreviated transcription (Latin):
tus aeris nõ sꝑubiq ide est. S cuĩ alibi uehemẽi
alibi mod̾atꝰ agitetur: sp̃a eius ĩfluctuatio u̾sa
uice ĩ sem ip̃am refusa dissimilit̾ mouet᷑. ⁊ non
uniformit̾ ꝯ quiescit: ut ñ cogam᷑ motũ semel
ceptũ usq ad extrema extendere. s sigule mot¬
ones ĩpulsiones q qͣi ĩ se fc̃e paulatĩ in spacio n¬
sua mobilitate ubicũq asꝑas siue collectas pur¬
get ac dissipet: siue qd̾ sua sb̾tilitate cũcta pene¬
t̾rans ubiq se diffundat. Seneta ubi supra¬

Expanded text:
idem est, sed cum alibi vehementius, alibi moderatius agitetur, ipsa ejus fluctuatio versa vice in semetipsam refusa dissimiliter moveatur; et non uniformiter conquiescat, ut non cogamur motum semel coeptum usque ad extrema extendere, ut singulae motiones impulsionesque quasi in se factae; et paulatim spatio mosua mobilitate ubicunque aspersas sive collectas purget ac dissipet. Sive quod sua subtilitate cuncta penetrans ubique se diffundat. Vel ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtũ. Calidus ẽ: sur sũ tendit. splend. rutilat.
cale facit. Fumũ gen̾at : ligna ꝯsumit. actracti¬
ue nat᷑e᷑ est: çibos drcoqͥt. Huiꝰ effcũs: ex ꝑte tangũ¬
tur unhis .iiiiͦ. u̾sib. Destruit. emollit: restͥngit
ꝯsolidat q. Clarificat. t̾ret: accendit. letificat q
Mobił. ⁊ sictus: mũdusq. fauilla tenet᷑. Crescit
⁊ ascendit: s aqua modita moriet᷑ .iiii. Dde ꝓprie¬

Expanded text:
t siccus et sursum tendit, splendet, rutilat, calefacit, fumum generat, ligna consumit, attractive nature est, cibos decoquit. Huius effectus ex parte tanguntur in his quatuor versibus. Destruit, emollit, restringit, consolidatque. Clarificat, terret, accendit, letificatque. Mobilis et siccus, mundusque favilla tenetur. Crescit et ascendit, sed aqua modica morietur.
Abbreviated transcription (Latin):
so: ⁊ ad susceptas mat̾ias manifestãs suum mag¬
nitudinẽ. actuiꝰ. potens simł dĩb p̾sens ĩuisibiliter
Neglectus: nõ ẽẽ putat᷑. Attritum aũ sicuti qͣdĩ
uĩdicta ꝯnaturalit̾ ⁊ pprie subito relucẽs ⁊ iten
ĩ ꝯp̾hensibilit̾ impalpabił nõ minutꝰ ĩ sibus diti¬
simus suis traditionib. ¶ losa suꝑ actus apłoꝵ¬

Expanded text:
so, et ad susceptas materias manifestans suimet magnitudinem, activus, potens, simul omnibus praesens invisibiliter, neglectus non esse putatur, attritu autem, sicuti quadam vindicta connaturaliter et proprie subito relucens, et iterum incomprehensibiliter impalpabilis, non minutus in omnibus ditissimis suimet traditionibus. Et mu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq exoriens candens: int̾ est utrũ equalib gau¬
deat radiis an ob̾ita nube rutilet. utrũ solito splẽ¬
dore fulgidus anuẽtis urgentib igneus: neue
pallidus. uł pluuia sit ĩpendẽte maculosus. Aer
uero ⁊ mare ip̃m. nubiũq magnitudo uł spẽs: sol¬
licitos instruit nautas. Aliqͣnta ab auib. aliqͣn¬
ta significant᷑ a piscib: que uirgiliꝰ ĩgeorgicu di¬
uino pene cõprehendit ingenio. ⁊ uarro in libͥs
nauallibus diligent̾ excoluit. Hec gub̃natores
sise scire ꝓ fitentur. peritie magis usus instituit
qm altior doctͥna firmauit.x¬
Enti quoq spiramine E¬
suo aquas in aera trahunt: que ꝯhlobate
ĩ nubes densãtur. ⁊ dnr. nube s quasi nmborũ na

Expanded text:
quoque exoriens candens, interest utrum equalibus gauquoque exoriens candens, interest utrum equalibus gaudeat radiis, an obiecta nube rutilet; utrum solito splendore fulgidus, an ventis urgentibus igneus, nive pallidus, vel pluvia sit impendente maculosus. Aer vero et mare ipsum, nubiumque magnitudo vel spectes, solitos instruit nautas. Aliquanta ab avibus, aliquanta significantur a piscibus, que Virgilius in Georgicis divino pene comprehendit ingenio et Varro in libris navalibus diligenter excoluit. Hoc gubernatores si se scire profitentur, peritie magis usus instruxit quam doctrina firmavit.enti suo spiramine aquas in aera trahunt, quae conglobatae in nubes densantur. Dicuntur autem nubes quasi nimborum na
Abbreviated transcription (Latin):
celestes causas hũana ꝯdicio ad plenũ scire ꝓhibetur:
ideo nautice obsuatõis curã. trifariã diu̾dũt. Aut enĩ
cirta diẽ statutũ. aũ añ uł postea: tempestates fi cõꝑ¬
tũ est. Transitꝰ q sydeꝵ quos planetas uotãt. cũ p̾scrip¬
to cursu dies arbitrio cͤatoris suscipisĩt signa uł desert̃:
freq̃nt̾ solent serena turbare. Int̾lumoꝵ aũ dies tem¬
pestatib plenos. ⁊ naui e gantib qͣm max̃ie metuẽ¬
dos: nõ solũ pericie rõ s ⁊̃ uulgi usus ĩtlłigit. Multis
quoq signis ex tͣnquillio ⁊ de tempestatib ꝓcelle pro¬
duntur : que uelut ĩ spetulo lue orb̾ ostẽdit. Osten¬
dit rubicundus color uentos: cerulens indicat plu¬
uias. ex utroq ꝯmixtus nimbos ⁊ furentes ꝓtellas.
Letus orbis serenitatẽ nauigus reꝓmittit: qmͣ ges¬
tat ĩuultu. p̾cipue si qͣrto ortu neq obtunsis cor¬
nib rutila: neq ĩfuso fu̾it humore fus cata. Sol

Expanded text:
celestes causas humana conditio ad plenum scire prohibetur, ideo nautice observationis curam trifariam dividunt. Aut enim circa diem statutum, aut ante, vel postea tempestates fieri compertum est: transitusque siderum, quos planetas vocant, cum prescripto cursu dies arbitrio creatoris suscipiunt et signa, vel deserunt, frequenter assolent serena turbare. Interluniorum autem dies, tempestatibus plenos et navigantibus quam maxime metuendos, non solum peritie ratio, sed etiam vulgi usus intelligit. Multis quoque signis ex tranquillo et de tempestatibus, procelle produntur, que velut in speculo lune orbis ostendit. Rubicundus enim color, ventos; ceruleus indicat pluvias; ex utroque commixtus, nimbos et furentes procellas. Lune orbis letus, serenitatem navigiis repromittit quam gestat in vultu, precipue si quarto ortu, neque obtusis cornibus rutila, neque infuso fuerit humore fuscata. Sol
Abbreviated transcription (Latin):
difficile uascẽt᷑. uł asini urina st̾tora admixta por¬
cũ freꝙ̃t̾ infusus: leta ⁊ fructuosa redd arbusta
Asserit marcialis. candida ĩ his gna fi̾: si argille ⁊
crete qͣrtam ꝑtẽ gypsis misceas ⁊ totodennio
ħ genꝰ t̾re radicb euus adiungas. Idẽ dicit mire
magnitudĩs fr si olla fictił obruat᷑ cͥca radicẽ pu¬
nici ⁊ ĩ ea ramꝰ cũ flore claudat᷑. ne resiliat Iigat᷑
ad palimi. Tuc̃ cooꝑta olla: cõtra aq̃ muniat᷑ in¬
cursus. Autũpno pateftã: sue magnitudĩs poma
redibebit. Multa ĩ punico ip̃e asserit poma ꝓce¬
d̾e si titimalli ⁊ portulate suctꝰ eqͣlit̾ mixtꝰ. añ ꝙͣ
g̾mĩet ĩ trunco arboris allinatur. Inseri posse
flnat᷑ de ramoꝵ conexione: ut medulla utͥm
diuisa se iungat. In se tm̃ sseri posse cͥca aples
kalendas ifise marcio. ultĩo. S secto t̾nco. surcłs
retẽtissimꝰ statĩ deb ĩseri: ne mora exiguũ qͥ÷

Expanded text:
difficile nascentur; vel asini urina stercoris admixtione pordifficile nascentur; vel asini urina stercoris admixtione porcum frequenter infusus, leta et fructuosa reddet arbusta. Asserit Martialis candida in his grana fieri, si argille et crete quartam partem gypsi misceas et toto triennio hoc genus terre radicibus eius adiungas. Idem dicit mire magnitudinis fieri, si olla fictilis obruatur circa arborem punici et in ea ramus cum flore claudatur, ne resiliat ligatus ad palum; tunc cooperta olla contra aque muniatur incursus; autumno patefacta, sue magnitudinis poma reddidebit. Multa in punico ipse asserit poma procedere, si titimalli et portulace succus equaliter mixtus, antequam germinet trunco arboris allinatur. Inseri posse firmatur de ramorum connexione, ut medulla utrinque divisa se iungat; in se tantum inseri potest circa aprilis calendas mense martio ultimo. Sed secto trunco, surculus recentissimus sta
Abbreviated transcription (Latin):
st̾:. si rigent᷑ assidue. Nam sictitas in hiis: suauita¬
tem p̾stat ⁊ copiã. Cuiꝰ tñ nimietati: aliqͥd deber
hũoris opponi. Cirtũfodi autũpno deb: ⁊ u̾no: Si
cede dauus ĩfigi. Alii algam marinã obruũt ad
radices: cui nonnulli stercꝰ miscent asininũ atq
portinũ. si florem ñ cõtin urinã uet̾em c̃ part
m̃sura aq̃ tẽꝑab̾. ⁊ terꝑ annũ ĩ radicib furides.
uni arbori. auphora ĩgesta sufficiet. uł amcã mitees
ĩ sulsam: uł algam radicib iunges. ⁊ bis rigabis ĩ m̃se.
Uł arboris florentis cruntũ plumbeo cͥculo debebã in¬
dud̾e: uł corio anguis ĩuolu̾e. Si crepant poma. lapidẽ
ĩ media arboris radice supponis. uł sqͥlla cͥca arborẽ
seris. Et si dũ pendet poma. tenatib sit̃ ĩ arbore
habent᷑ ĩ torseris: in totũ annũ torruptõe seruãt᷑.
Si u̾mib laborant tãgis radices felle bubulo. ⁊ ⁊ti¬
nuo moriũt᷑. Aut dauo eneo si lmes eosdẽ purges:

Expanded text:
fieri si rigentur assidue. Nam siccitas in his et suavitatem prestat et copiam; cuius tamen nimietati aliquid debet humoris opponi. Circumfodi autumno debet et verno: Si tede clavus infigi. Alii algam marinam obruunt ad radices, cui nonnulli stercus miscent asininum atque porcinum. Si florem non continet, urinam veterem cum pari mensura aque temperabis et ter per annum radicibus infundes; uni arbori amphora ingesta sufficiet, vel amurcam mittes insulsam, vel algam radicibus iungens et bis rigabis in mense; vel arboris florentis truncum, plumbeo circulo debebis includere, vel corio anguis involuere. Si crepant poma, lapidem in media arboris radice suppones, vel squillam circa arborem seres. Et si dum pendent poma tenacibus sicut in arbore habentur intorseris, in totum annum sine corruptione servantur si vermibus laborant, tanges radices felle bubuleo et continuo morientur; aut clavo eneo si vermes eosdem purges,
Abbreviated transcription (Latin):
discrete: pedib .xu. uł .xx. Omnis subinde tͥca eas ħ̾ba
uellat᷑. ⁊ quociens se ymber infuderit breuissimis
ac freq̃tissimis fossionib sollicitent᷑. ⁊ subinde duc¬
ta a trunco t̾ra atq ꝑmixta: in aliqͣnto altiores cu¬
mulos ꝯgeratur. Ꝙ si oluietum suo loco fac̾e uolu¬
eris: ħ genera t̾raꝵ seq̃ris. Gerram cui sit mixta gia¬
rea. aut cretam sabulonis ꝯiunctione resolutam:
aut pinguem sabulonẽ. aut t̾ram nature densioris
⁊ uiuide. Creta figuli omĩno repudianda ÷ ⁊ uligino¬
sa: ⁊ in qͣ semꝑ humor assistit. ⁊ sabulo macer. ⁊
nuda glarea. Quãius .n. comp̾hendat: ñ rualescit.
Sotest seri: ⁊ ubi arbutꝰ aut ilex stet̾at. Nam cerrꝰ
⁊ excisa radices noxias relinqͥt: qͣꝵ uitꝰ oleã necat.
Locis estiuosis. septẽtͥonali colle: frigidis meridiano
gaud. mediis diuis delectat᷑. Neq uũ locũ neq ar¬
duũ patit᷑: magis modicos modicos cliuos. sic̃ ÷ regio¬

Expanded text:
discreti pedibus XV vel XX, omnis subinde circa eas herba vellatur; et quoties se imber infuderit, brevissimis ac frequentissimis fossionibus solicitentur et subinde ducta a trunco terra, atque permixta, in aliquanto altiores cumulos congeratur; Quod si olivetum suo loco facere voluetis, hec genera terrarum sequeris, terram cui sit mixta glarea, aut cretam sabulonis coniunctione resolutam, aut pinguem sabulonem, aut terram nature densioris et tumide. Creta figuli omnino repudianda est et uliginosa et in qua semper humor assistit et sabulo macer et nuda glarea, quamvis enim comprehendat, non convalescit. Potest seri et ubi arburus, aut ilex steterat: at cesarus eruta et excisa, radices noxias relinquit, quarum virus oleam necat.locis estuosis septentironali colle, frigidis meridiano gaudet; mediis clivis delectatur, neque arduum partitur magis medicos clivos. Bac
Abbreviated transcription (Latin):
Inde post qͥnq̃nniũ pot̾it ualida planta tͣnsferri: ⁊
locis frigidis ħ mense plantari. Scio plerosq ꝙ fa¬
cilius atq utiliꝰ ÷: radices oleaꝵ q̃ in siluis pleꝵq st̃
aut in locis desertis in cubitalem mensuram reti¬
sas. aut in semĩario si placu̾it aut in oliueto sole¬
re dispon̾e: ⁊ admixione st̾coris adiuuare. Qua re
ꝓueniunt et: ut ex uniꝰ arboris radicib. num̾osa plã¬
ta nascat᷑¬

Expanded text:
Inde post quinquennium poterit valida planta transferri et locis frigidis hoc mense plantari. Scio plerosque, quod facilius atque utilius est, radices olearum, que in sylvis plerumque sunt, aut locis desertis, in cubitalem mensuram recisas, aut in seminario, si placuerit, aut in oliveto solere disponere et admixtione stercoris adiuvare, quare proveniet, ut ex unius arboris radicibus, numerosa planta nascat
Abbreviated transcription (Latin):
uł qr expansis ÷ ramis. in modũ palie homĩs.
Est autem arbor. insigne uictorie: ꝓc̾oq ac detoro uͥ¬
gulto. diutͣuis q uestita frondib. ⁊ folia sua sine
ulla successione conseruaus. Hnͣc greti fenicẽ dict̃.
eo ꝙ diu dur. ex noĩe.s. illius auis arabie: q̃ multis

Expanded text:
uod oppansis est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine avis illius Arabiae quae mul
Abbreviated transcription (Latin):
effodi desiderant. Iocͥco eis magis p̃ta ꝯueĩunt. Scert̃
mñ ñ exigunt qͥdem: s libent̾ assumũs. uł si cin̾is
pulu̾is misceantur amant modestas rigacões. Puta
cd it apta ÷: s maxĩe ut arida aut male nata col¬
lant᷑. Citiꝰ senescit hec arbor: ⁊ ĩ sencute degen̾at. Si
caduca sũt poma: fisse radici lapis inectus poma re¬
cinebit. Lacͥte uiridis felle si tangant᷑ cacumĩai: nõ
putrescit. u̾mes eiꝰ: suillo st̾core mixto hũane urine
teo scalpro semeł rasiñ ultͣ nascent᷑. Q̾ rosa st̃: bubu¬
lumn stͥcus obducat. Si spissa poma ramos hon̾abẽ:
intlegenda sunt q̃cũq uiciosa: ut alim̃tũ cet̾is succꝰ eqͥ¬
pet. ⁊ gn̾osis habundanciã mĩstret: q̃ num̾osa ut¬
uirate ꝑdebat. Melus omi gn̾e inseri ꝓdest: potesti

Expanded text:
o eis magis prata conveniunt. Stercus tantum non exigunt quidem, sed libenter assumunt, vel cineris pulveres misceantur. Amant modestas rigationes; putatio illis apta est, sed maxime ut arida aut male nata tollantur. Citius senescit hec arbor et in senectute degenerat. Sic caduca sunt poma, fisse radici lapis iniectus poma retinebit, lacerte viridis felle si tangantur cacumina, non putrescit, vermes eius, suillo stercore mixto humane urine, ereo scalpro semel rasi, non ultra nascentur, que rasa sunt bubullum stercus obducat. Si spissa poma ramos onerabunt, inter legenda sunt queque vitiosa, ut alimentum ceteris succus equiparet et generosis abundantiam ministret, que numerosa utilitate perdebat. Melus omni generi inseri potest
Abbreviated transcription (Latin):
argilla: uix cãp̾hendũt. Hũor assiduꝰ moris ꝓdesse ñ
credit᷑. fossionib lecatur ⁊ st̾core. Putͥa in his ⁊ arida.
postͥrẽmuũ st̃ pucanda. Plantam si robustam tͣns¬
feres: mense octobri uł nouẽbri. Si ten̾ã: februario
⁊ martio. ꝯcrobes desiderat altiores: int̾ualla maio¬
ra. ne ũbris p̾mat᷑ alt̾uis . Feracem letiorẽ q mori ar¬
borem fieri aliqui tͣdiderut: si ꝑforato hinc inde
de tͣnco. singłos cuneos inseramꝰ. therebinti hinc:
inde lentisti. Circa octbres kł. morꝰ ablaqanda: ⁊
radicib eiꝰ uini uet̾is retentissĩe fetes ĩfundende. In¬
serit᷑ in fico ⁊ in se: cm̃ sub cortice. Ulmo insita cõp̾hẽdit:
s ꝑturit magne infelicitatis augm̃ta.¬

Expanded text:
us moris prodesse non creditur; fossionibus letatur et sterrcore. Putria in his et arida, post triennium, sunt putanda; plantam si robustam transferes mense octobri et novembri, si teneram, februario et martio. Scrobes desiderat altiores, intervalla maiora, ne umbris prematur alterius. Feracem letioremque mori arborem fieri aliqui crediderunt, si perforato hincinde trunco, singulos cuneos inseramus terebinthi et hinc inde lentisci. Circa octobris kal morus ablaqueanda est et radicibus eius vini veteris recentissime feces infundende. Inseritur in fico et in se tantum sub cortice. Ulmo insita comprehendit, sed parturit magne infelicitatis argumenta.
Abbreviated transcription (Latin):
possit induci.Om̃em sobolem cõuelli. columel la
ꝓcepit. Michi uidet᷑ paucas dimitti semꝑ ac solcas
ex quib uł in uetustate macris loco delecta suctest
dices: ad oliuetũ faciendũ sñ cura semĩarii fuferat᷑
arbuscula. Nũc ⁊̃ si suppetit. int̾misso tͥemuio sttorĩ¬
da sũt oliueta: locis maxĩe frigidis. Capͥm stco s¬

Expanded text:
 humor possit induci. Omnem sobolem convelli Columella precepit; mihi videtur paucas dimitti semper ac solidas; ex quibus vel in vetustate, matris loco delecta succedat suas habens radices, ad olivetum faciendum, sine cura seminarii tranferatur arbustula. Nunc si suppetit, intermisso triennio, stercoranda sunt oliveta, locis maxime frigidis. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
affundũt: ⁊ arbori mortariũ statim faciuut maxĩe
locis sictis: trunco ante cooꝑto. Oleam st̾ilẽ. gallita
foramen utrũq cõcucies: uł lapidẽ uł ulmi uł q̃rci
palos. ⁊ absciso eo ꝙ suꝑabit. luto paleato curabis
felix. sic ꝓuidendum . Positis pͥus oleastͥ brachii
in scrobe qͣ disponemꝰ inserere: scrobes ita replebi¬
mꝰ ut madie uacue sint. Cũ ꝯp̾henderit oleast̾: in
olea. ⁊ ocultam ualendi felicitatẽ de oleastͥ coller¬
ne recinebit. Aliqui oleas cum radicib inserncs s
ꝯpͥhenderint cũ aliqͣ ꝑte radicis auellut ⁊ iͥnferut
more plantaꝵ. Greci oleas ab .uiii. kalendarũ apͥũ
die tisq ad .iiͦi. nonas iulias inserideb̾e p̾cipiũt. itan
locis frigidis serius. calidis mat᷑us inserant᷑.¬
mus: more uł ordĩe ꝙ̃ februariꝰ mensis ostenditsdu¬
riss quoq olea. Iocis talib faciemꝰ ħ tempe. ⁊ oia

Expanded text:
affundunt et arbori mortarium statim faciunt, maxime loci siccis, trunco autem cooperto. Oleam sterilem gallica foramen utrumque coniicies; vel lapidem, vel ulmi, vel querci palos; et absciso eo quod superabit, luto paleato curabis felix, sic providendum est: positis prius oleastri brachiis in scrobe, in qua disponemus inserere. Scrobes ita replebimus, ut medie vacue sint: cum comprehenderit oleaster, inolea et occultam valendi felicitatem de oleastri connexione retinebit. Aliqui oleas in radicibus inserunt et ubi comprehenderint cum aliqua parte radicis avellunt et transferunt more plantarum. Greci oleas ab VIII calendarum aprilium die, usque in III nonas iulias, inseri debere precipiunt, ita ut locis frigidis serius, calidis maturius inserantemus, more vel ordine quem februario mensis ostendit. Seminaria quoque olearum locis talibus faciemus hoc tempore et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ ÷ pomũ atq calidiꝰ candidꝰ : acini molliore ligno.
Palladiꝰ ł .iiiiͦ. mespila locis calidis maxĩe gaudent:
s irriguis. Tñ frigidis qͦ ꝓueĩunt: mag̾ sabulone
pingui. aut glareosa t̾ra: cui ꝑmixta ÷ harena. uł ar¬
gilla cum saxis. Serenda ÷ taleis m̃se martio uł nouẽb̾:
s solo st̾corato ⁊ sb̾acto. ita ut utͣq caput talee st̾tꝰ
obducat. Sũt el ĩcrem̃ta tardissĩa. Amat putari at
cͥcũfodi. ⁊ parco hũore int̾ siccitates sepe refoueri.
Serit᷑ ⁊ semĩe: s ĩ longiorẽ sꝑat᷑ etatẽ. Si u̾mib occu¬
pant᷑. stiloereo purgandi st̃: ⁊ amnca uł hũana uet̾e¬

Expanded text:
maius pomum candidiusque, acini molliore ligno; agriculture Mespila locis calidis maxime gaudent, sed irriguis; tamen frigidis quoque proveniunt, magis sabulone pingui, aut glareosa terra, cui permixta est arena, vel argilla, cum saxis. Serenda est taleis, mense martio vel novembri. Sed solo stercorato et subacto, ita ut utrumque caput talee, stercus obducat. Sunt eius incrementa tardissima, amat putari atque circunfodi et parco humore inter siccitates sepe refoveri. Seritur et semine, sed in longiorem speratur etatem. Si vermibus occupatur, stilo ereo purgandi s
Abbreviated transcription (Latin):
utił oleaꝵ putario. cet̾aꝵ ꝙ arboꝵ si loci patit᷑ disai¬
plina: ut decisis cacumĩb rami fluentes ꝑ altap
na ꝓ fundant᷑. Ꝙ si regio in solens ⁊ incustodita c̃
ut alcitudĩe aĩaliũ suꝑgressa modꝰ tͣnscendat᷑ ũlic
⁊ arbor iam spacõ suo cuta cͣuet᷑. Nũc ⁊̃ locis cali¬

Expanded text:
utilis olearum putatio, ceterarumque arborum, si loci patitur disciplina, ut decisis cacuminibus, rami fluentes per latera prona fundantur. Quod si regio insolens et incustodita conut altitudine animalium supergressam, modus transcendatur iniurie et arbor iam spa
Abbreviated transcription (Latin):
fodi: ne caua fiat uicio senͣtutis. Canał longꝰ. a sũma
tͣnco ad umũ deb excudi. Sic bñficõ soł ⁊ uenti duni¬
cunt: q̃ ĩ putredinẽ tͣnsiebãt. Si dura nux erit uł
nodosa: cortex cͥcũcidendꝰ ÷. ut uiciũ mali decucia
hũoris. Alii radicũ sũma p̃cidũt. alii terebrate rali
palum de buxo ĩpͥmũt: uł cupͥnũ clauũ uł fiũ¬

Expanded text:
 a summo trunco ad imum debet excidi, sic beneficio solis et venti durescunt, que in putredinem transibant. Si dura nux erit, vel nodosa cortex, circundanda est, ut vitium mali decutiat humoris. Alii radicum summa prescindunt. Alii terebrate radici palum de buxo imprimunt, vel cuprinum clavum,
Abbreviated transcription (Latin):
quinis. Melius antem faciemꝰ: si ordines in fauoni¬
um dirigamꝰ. Cum deponent᷑: in scrobes sitas cõ¬
sticuentur. qͣternis pedib fossas. Glarea ⁊̃ uͥ lapides
defu̾int misceat᷑. ⁊ st̾cus. Si dansus locus ÷: modice
supͣ t̾ram que ponũt᷑ emineant. Si pecora formidãt᷑.
altiores trunci ẽẽ debebunt. In siccis uͦ ꝓuinciis cũ pluuie
desunt: ⁊ rigare ꝯueniet. ꝯi ꝓuincia indiget oliuetis:
⁊ ñ ÷ unde planta sumat᷑. semĩariũ faciendũ ÷ .i. tabła¬

Expanded text:
uras: melius autem faciemus, si ordines in favonium dirigamus, cum deponentur in scrobes siccas constituantur, quaternis pedibus fossas: glarea etiam ubi lapides defuerint misceatur et stercus. Si clausus locus est, modice supra terram que ponuntur emineant. Si pecora formidantur, altiores trunci esse debebunt. In siccis vero provinciis cum pluvie non sunt, rigare conveniet. Si provincia indiget olivetis et non est unde planta sumatur, seminarium faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uł testa ponenda ÷: ut radicẽ nõ simplicet. s reptu¬
sa disꝑgat. Letior fiet si sepiꝰ tͣnsferat᷑. Infhidis locs
sig̃ in aliis gen̾ib solemꝰ: in ħ gen̾e resetare ñ dełs
Fimo bubulo ima planta tingenda ÷. S meliꝰ cinis
sparget᷑ in scrobib: ne calore stercoris adurat᷑. Et oms
credit᷑ uł corticis ten̾itudinẽ ꝓcurare : uł fructũ deqi¬
tatem. Altis scrobib delectat᷑ ꝓ arboris magnitudine
⁊ desid̾at int̾ualla maiora. qr stillicidiis folioꝵ suo¬

Expanded text:
vel testa ponenda est, ut radicem non simpliciter, sed repercussa dispergat. Letior fiet si sepius transferatur. In frigidis locis sicut in aliis arboribus solemus in hoc genere resecare non debes. Fimo bubulo ima planta tingenda, sed melius cinis spargetur in scrobibus, ne calore stercoris aduratur. Et cinis creditur, vel corticis teneritudinem procurare, vel fructuum densitatem. Altis scrobibus delectatur, pro arboris magnitudine: et desiderat intervalla maiora, quia stillicidiis foliorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
fus marina. Idẽ ĩ eo e Lotos siue faba greca. qͣm
rorne a suauitate fructꝰ siluest̾s qͥdẽ s cerasoꝵ pene
uat᷑a locon aplłant : p̾cipue domib expetit᷑. ramoꝵ
ueiuantia: breui caudite. Latissia expaciantiũ ubͣ.
iuicinas domos sepe tͣnsilientiũ Nulla opacitas
etotidẽ arbores liceat. Cortice pelles tingunt: radice

Expanded text:
 faba Graeca, quam Romae a suavitate fructus, silvestris quidem, sed cerasorum paene natura, loton appellant. praecipue domibus expetitur ramorum petulantia brevi caudice latissima expatiantium umbra et in vicinas domos saepe transilientium . nulla opacitas se totidem arbores liceat. cortice pelles tingunt, radice
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. densus ĩ ramis ad modũ myrti: nõ ut ĩ yt¬
lia cerasis. Tam dulcis ÷ ⁊ cibo: ut nom̃ ⁊̃ gẽci
t̾re q dederit nimis hospitali aduenaꝵ obłiuo¬
ne patrie. Ferũt uencris ñ sentire morbũ: qui
mandũt eũ. Mꝯelior  sine ĩteriore nudeo: qui
siule mi¬

Expanded text:
citur densus in ramis myrti modo, non ut in Italia cerasis, tam dulcis ibi cibo, ut nomen etiam genti terraeque dederit nimis hospitali advenarum oblivione patriae. ferunt ventris non sentire morbos qui eum mandant. 106 melior sine interiore nucleo, qui simile m
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cinis uitiũ simł si radicib ĩfũdant᷑: ft̾ilem redut.
Si formice moleste st̃: rubrica cũ aceto ⁊ cine temꝑata
necabunt᷑. Si poma labunt᷑: frustũ de eiꝰ radice p̾cisũ.
ĩmedia tͥnci ꝑte sigat᷑. Inserit᷑ m̃se februario: ĩ se ⁊
ĩ pyro ⁊ meło. Surcłs tñ eiꝰ. ex arbore media deb assu¬
mi: nam de sũmitatib uiciosus ÷. In crunco fisso ĩserẽda ÷:
nam corticis in acies ieiuna nil nuitͥet. Dyascorides.¬

Expanded text:
et cinis vitium simul, si radicibus infundantur fertilem reddunt, si formice moleste sunt, rubrica cum aceto et cinere temperata, necabuntur. Si poma labuntur, frustum de eius radice precisum, in media trunci parte figatur. Inseritur mense februario in se et in pyro et in melo. Surculus tamen eius ex arbore media debet assumi, nam de summitatibus vitiosus est. In trunco fisso inserenda est, nam corticis macies ieiuna nil nutriet. Mes
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ qd̃ coagulauit siccitas t̾re: ⁊ est ĩnatura sui całi¬
dũ ⁊ hũidum. Retinet om̃e uolatile. Mundificat¬
Alumen large sũpto uocabuło: dicitur om̃e qd̾ ligat
tĩcturã in corꝑe aliquo. ut ĩpãnis ⁊ corus. Et sicut
sũt diu̾se tĩcture: sic ⁊ alĩa diu̾sa. Nam tĩctura q̃lib
aliũe suo indiget: sñ quo ĩprimi ñ poss. uł cũ corpore
ligari. Uñ nõ ut quidam putant alumẽ dat lumen:
s facit adħ ere lumẽ id̾est colorẽ. sicut appar ĩcorio: qr¬
nisi p̾paretur cũ galla. nõ in primit᷑ ei tĩctura. staq
galla est aliunen tĩcture ngre: sicut cinis clauellat᷑

Expanded text:
oleum quod coagulavit siccitas terre et est in natura sua calidum et humidum, retinet omne volatile, mundificat etum . Alchimista Alumen large sumpto vocabulo, dicitur omne quod ligat tincturam in corpore aliquo, ut in pannis et coriis. Et sicut sunt diverse tincture, sic et alumina diversa: nam tinctura quelibet alumine suo indiget, sine quo imprimi non posset, vel cum corpore ligari. Unde non ut quidam putant alumen dat lumen, sed facit adherere lumen, id est colorem, sicut apparet in corio, quod si preparetur cum galla, non imprimitur ei tinctura. Itaque galla est alumen tincture nigre, sicut cinis clavellatus
Abbreviated transcription (Latin):
aque subeunt ĩ ymbres: rigescũt ĩ grandines. tu¬
mescũt in fluctꝰ. p̾cipitantur ĩ torrentes. Aer quoqꝑ¬
densatꝰ in nibib: furit ꝓcellis. At ħ benigna nimis
indulgens. usib q mortaliũ sꝑ ancilla. que coacta
gn̾at: Que sponte fũdit Quos odores sapores q
ne. s ĩ malis gn̾antiũ noxa est. Illa uͦ serpentẽ hõie
ꝑcusso ampliꝰ nõ recipit: penasq ⁊̃ mertiũ nõie exign

Expanded text:
aquae subeunt in imbres, rigescunt in grandines, tumescunt in fluctus, praecipitantur in torrentes, aer densatur nubibus, furit procellis: at haec benigna, mitis, indulgens ususque mortalium semper ancilla, quae coacta generat, quae sponte fundit, quos odores saporesque,nere; sed in malis generantium noxa est. illa serpentem homine percusso amplius non recipit poenasque etiam inertium nomine exigit.
Abbreviated transcription (Latin):
u aia reppitꝰ. Nec licio dispositois sue rotũdafis
e ⁊ plana: nec montes ⁊ ualles exant ĩea. flũe e¬
st montuosa: s tñ sꝑica. Ciiꝰ cͥcuitꝰ choxt stadioꝵ mẽ¬
uratꝰ que induodecies mille miłiaria ⁊ li. ꝯputant.
hralnssima est: ⁊ ideo nonissimũ locũ obtim. In medio
mũdi qi pũctus ĩ medio cͥtuli equaliꝰ collocat᷑ . nlłis

Expanded text:
ua reperitur. Hec in initio dispositionis sue rotunda fuit et plana, nec montes et valles erant in ea. Nunc autem est montuosa, sed tamen spherica, cuius circuitus CLXXX stadiorum mensuratur, que in duodecies mille milliaria et LII computantur. Gravissima est et ideo novissimum locum obtinet. In medio mundi, quasi punctus in
Abbreviated transcription (Latin):
nature partẽ ingrati sumꝰ: qua nõ ad delicias quas¬
lapide. om̃ib horis cruciatur: młt̾o q płus ut deliciis
auri ⁊ argẽti uenas. eris ac plũbi metalla fodiẽtes
Semmas qͦ. ꝓcrobib ĩ ꝓfũdũ actis. iusc̾a eius ab¬
brahimꝰ: ut digito gemina gestetit Quo petitur:
rmanꝰ acteruntur. ut uinis inteat articulus.¬

Expanded text:
naturae partem ingrati sumus. quas non ad delicias quaslapide, fruge omnibus cruciatur horis multoque plus, ut deliciis auri argentique venas et aeris ac plumbi metalla fodienteses scrobibus in profundum actis. viscera eius extrahimus, ut digito gestetur gemma, quo petitur. quot manus atteruntur, ut unus niteat articulus
Abbreviated transcription (Latin):
calidũ ⁊ sictũ in .iiiͦi. gradu. Stipticũ est ⁊ mũditicati¬
uũ: ⁊ uisus obscuritatis clarificatiuũ. Suꝑfluã palp¬
hraꝵ caruẽ aut membroꝵ corrodit : pessima ⁊ sicta us¬
n̾a sicut farrin ĩ hibet. ue corpꝰ ꝑ ambulet. Cũ aceto ires¬
le nuxtũ dentes confortat ĩ firmos: ⁊ ualet tumidis go¬
guus. Panguinẽ constringit : de ore fluentẽ. Pustules
giuas eneruatas: ⁊ equib fluit sangͥs. Uentes qui

Expanded text:
cum est in quarto gradu. Stipticum est et mundificativum et visus obscuritatis clarificativum. Superfluam palpebrarum carnem aut membrorum corrodit, pessima et sicca vulnera inhibet, ne corpus perambulent. Cum aceto et melle mixtum, dentes confortat infirmos et valet tumidis gingivis, sanguinem constringit de ore fluentem, pustulas ngivas enervatas et ex quibus fluit sanguis; dentes quoque
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit: srͥ fluitates euacuat. dolores mittigat ⁊ iusce¬
sitates uł uẽtositates dissoluit.haniciꝰ Balneũ
dulcis aque torpꝰ remollit : ⁊ całidũ quidẽ cale facit.
frigidũ & infrigidat. Aque uͦ nõdulcis balneũ: cor¬
pus desiccat. Qd̾ siquidẽ ex aqua salsa ⁊ amara uł
sulphurea fu̾it. calefacit ⁊ desictat: si uͦ de alumiosa
uł Gypsea fu̾it infrigidat ⁊ de siccat. li¬

Expanded text:
aperit, superfluitates evacuat, dolores mitigat, viscoaperit, superfluitates evacuat, dolores mitigat, viscositates vel ventositates dissolvit. Iohannitius Balneum dulcis aque corpus remollit et calidum quidem calefacit, frigidum autem infrigidat, aque vero non dulcis balneum, corpus desiccat. Quod siquidem ex aqua salsa et amara vel sulphurea fuerit, calefacit et desiccat. Si vero de aluminosa vel gipsea fuerit, infrigidat et desiccat.
Abbreviated transcription (Latin):
rib ste iut a corpe egͤdiẽtib ⁊ apulu̾e ext̾ius ft̾ueienti
ĩ ip̃o ex̾titio ⁊ pꝰt. ab luant᷑. Nã ex̾titiũ uͦ baltieũ suꝑ¬
fluitates cibi tͣnͣsmittit: qͣs ⁊̃ indigestas ĩuenit.
Humores q liq̃ facit: ⁊ suꝑfluitates exire paratas
a poris ad aliqͣ membͣ defluere facit unde parat᷑ morb
suꝑfluitatib caput. descendit ꝙ cib ĩdig estꝰ a stoma¬
cho. Uñ incibi meatib opilatio efficitꝰ: ⁊ ĩtpr̃is ꝓlix¬
itate siquis huiꝰmodi utat ᷑ assidue. ydropis gn̾a¬
tur. Quibdam tñ accidit defectus. cũ balneũ ante¬
qm pndeant ingͦdutꝰ᷑: ⁊ ido̾ necesse ẽ eo s modicos
laudabili q reficicibo. Pret̾ hos itat: pꝰt pͣndiũ oi¬
bus cauendũ est balneũ Post ex̾citiũ a ⁊ añ pͣndi¬
ium. eo sanis uti: magnas utilitates ꝯfert. Corpꝰ
enĩ ⁊ mẽbra humectat᷑: calorẽ natalẽ ꝯfortat. digest¬
onẽ optimã reddit: angustiã si qͣest effugat. poro

Expanded text:
 a pulvere exterius supervenienti in ipso exercitio et post abluantur. Ante exercitium vero balneum superfluitates cibi transmittit, quas et indigestas invenit, humoresque liquefacit et superfluitates exire paratas, a poris et ad aliqua membra defluere facit, paraturque morbussuperfluitatibus caput, descenditque cibus indigestus a stomacho, unde in cibi meatibus opilatio efficitur et in temporis prolixitate, si quis huiusmodi utatur assidue hydropisis generatur. Quibusdam tamen accidit defectus, cum balneum antequam prandeant ingrediuntur; et ideo necesse est eos modico laudabilique refici cibo, preter hos itaque, post prandium omnibus cavendum est balneum: post exercitium autem et ante prandium, eo sanis uti magnas utilitates confert. Corpus enim et membra humectat, calorem naturalem confortat, digestionem optimam reddit, angustiam, si qua est, effugat, poros
Abbreviated transcription (Latin):
olei p̾ceptis ista iusserunt: tantũ legẽdũ ẽẽ oliue. qͣntum
nocte sequẽti possumꝰ expͥmere. Molam pͥmo oleo deb̾e
lenit̾ ẽẽ suspensam. Ossa n. ꝯfracta sordescunt: qͣre de soł
carnib fiit pͥma ꝯfectõ. Saliginis canistros fieri debere
uirgultis : qr genꝰ ħ. oleum dicit᷑ adiuuare. Nobiliꝰ erit:
ꝙ sponte defluxerit. Cal deinde anig ac iutrũ iubent
o leo nouo mi̾sceri: ut ħres sꝑssitudinẽ eiꝰ ab soluat deĩde
Leum si sordet: frictos ⁊ ad huc calentes sales inici
ubent ⁊ diligẽt̾ oꝑiri. ⁊ ita mũdũ redde pꝰ tẽpꝰ exiguũ
Si fu̾it odoris horrendĩ uirides oliuas sĩnẽ ossib mũdi: ⁊ ĩ ole¬
metrea choenitas duas mitri. Si bacce su̾int: caules teu̾rimos olee¬

Expanded text:
olei preceptis ista iusserunt: tantum legendum esse olive, quantum nocte veniente possumus exprimere: molam primo oleo debere leviter esse suspendam; ossa enim confracta sordescunt: quare de solis carnibus sit prima confectio: saliginis canistros fieri debere virgultis, quia genus hoc oleum dicitur adiuvare. Nobilius erit quod sponte defluxerit. Sal deinde ac nitrum iubent novo oleo misceri, ut hoc spissitudinem eius absolvat. Deinde leum, frictos et adhuc calentes sales iniici iubent et diligenter operari; ita mundum reddi post tempus exiguum. Si fuerit odoris horrendi, virides oliva sine ossibus tundi, in olemetreta mensuras duas mitti: si bacce
Abbreviated transcription (Latin):
suctis saporũ gen̾a: xiii. reꝑiunt᷑. Dulcis. suauis. pinguis
sentiũt᷑ sapores: ut uinis. In his .n. ⁊ austerus ⁊ acucus
⁊ dulcis ⁊ suanis sentiunt᷑: om̃s alieni. Alt̾m  genus.
in quo sit ⁊ alienꝰ quidẽ s tñ ⁊ suus qͥdem ac peculiaris
ris uicem. Nullus hic ÷ aquis. nͨ suctus quidẽ. ut tu
eo ip̃o fiat᷑ aliqͥs: ac suũ genꝰ faciat sentiri quidem
Amarꝰ: amigdalis. Dultis: uuis. sicis ꝑ almis. Aquosus
prunis. Magna diffr̃ai: ⁊ in colore succi. Sangͥne̾: moris
cerasis. cornis uuis ⁊̃ nigris sangͥneꝰ: albis candidꝰ. Lacteᷤ
in caꝑite ficis. ĩ corpore ñ. Itẽ spumeꝰ malus: ꝑsicis .i.
nulliꝰ coloris cũ p̾fertim duratina sucdo habũdent. q
la. Malis ⁊ acutꝰ: ꝑsicis dilutus. dułcib nullus. Nam
⁊ uinũ tale sine odore: tenue odoratiꝰ. Multoq cełius
ẽadem in gustu sũt ten̾a: qr ñ sũt parit̃ odor ⁊ sapor
Qͣmo brem citreis ÷ odor acerrimꝰ: sapor asꝑrimus

Expanded text:
sucis saporum genera XIII reperiuntur: dulcis, suavis , pinguis, sentiuntur sapores, ut vinis; namque in iis et austerus et acutus et dulcis et suavis , omnes alieni. alterum est genus in quo sit et alienus quidem, sed et suus quidam ac peculiaris,ris vicem. nullus hic aquis nec sucus, ut tamen eo ipso fiat aliquis ac suum genus faciat. sentiri quidem , amygdalis; dulces uvis, ficis, palmis; aquosus prunis. magna differentia et in colore suci: sanguineus moris, cerasis, cornis, uvis nigris; idem albis candidus, lacteus in capite ficis, in corpore non item, spumeus malis, ullus Persicis , cum praesertim duracina suco abundent. sed la: malis acutus, Persicis dilutus, dulcibus nullus. nam et vinum tale sine odore, tenue odoratius multoque celerieadem in gustu tenera, quia non sunt pariter odor et sapor. quam ob rem citreis odor acerrimus, sapor asperrimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Inariã cella. septemtͥoni hr̃e debemꝰ oppoĩtã: fgidã uł obscure
ꝓcinã Ionge ab alneis stabulis furno st̃cultris. cist̾nis. aqus.
⁊ cet̾is odoris horrendiita instrutam necessariss: ut ñ uincat᷑ a finctu. Sic A
dispoficam: ut bafilice ip̃iꝰ forma calcatoriũ loco hal eat altiore ꝯstruaũ. ad
ꝙ unt̾ duos lacus qui ad excpienda uina hinc inde dep̾ssi st̃. gͣdib tͥb fe̾
ascendat᷑ aut qͣtuor. Ex his lacub. canales struati uł tubi sicdlles cͥca extre¬
mos parietes currant. ⁊ subiectis lateri doliis ꝓ uicinos meatꝰ manãcia
uina defundant. Si copia maior ÷.: mediũ spatiũ cuppis deputabit᷑. Qͥ
collocare. spatio rat̾ se largiore distantes: ut si res exigat c̾rentis tͣnsitͥ
possit admitti. O si cuppis locũ suũ deputabimꝰ: is locꝰ ad calcatorii siłi tu¬
dinẽ podiis breuib ⁊ pauim̃to cestatio solidet᷑. ut ⁊̃ si ignorata se cup¬
pa diffuderit: lacu subdito excipiant᷑ ñ ꝑitura uina q̃ fluxerint.

Expanded text:
inariam septentrioni habere debemus oppositam, frigidam, vel obscure proximam; longe a balneis, stabulis, furno, sterquiliniis, cisternis, aquis t ceteris odoris horrendi: ita constructam, ut non timeatur a fluctu; sic autem dispositam, ut basilice ipsius forma, calcatorium loco habeat altiore constructum, ad quod inter duos lacus, qui ad excipienda vina hincinde depressi sint, gradibus tribus fere ascendatur, aut quatuor. Ex his lacubus canales structi, vel cubi fictiles circa extremos parietes currant et subiectos lateri suo dolios, per vicinos meatus manantia vina defundant. Si copia maior est, medium spatium cupis deputabitur, qucollocare, spatio interlongiore distantes; ut si res exigat, currentis transitus possit admitti. Quod si cupis locum suum deputabimus: Is locus ad calcatorii similitudinem, podiis brevibus et pavimento testato solidetur, ut etiamsi ignorata se cupa diffuderit, lacu subdito excipiantur, non peritura vina, que fluxerunt.