comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unitate catholica reges.xp̃iam constituunt. ne for¬
te in labus ur̃is tanꝗͣ scripturarũ diuinarũ imꝑitos
eos arguatis: incorde autẽ ur̃o satis doctos ẽẽ doleatis.
Quis enim ferat istam ur̃am sacrilegã odiosamq fallaci
am. in ipso uno danihele: reges accusare: quia in lacũ
leonũ inissus ẽ: et reges ñ laudare: qͥa sublimit᷑ honora¬
tꝰ ẽ. cũ etiã qͥndo missus ẽ. magiseũ salũu futurũ. quã
moriturum ipse rex crederet. et de illo sollicitꝰ ñ cena¬
ret: Deinde audetis dicere: rp̃ianis. qͥd uob̃ ẽ cũ regibꝰ
sclĩ. qͥa daniel a rege ꝑsequutionẽ passus ẽ. & ñ respice¬
re ipsum danihelem somnia regib fidelit̃ int̃pretan¬
tẽ: dñm regem appellantẽ: munera et honores acci-¬
pientẽ. itemq in eisdem tͥb pueris qd̾ recusantes ad¬
orare statuam in flammis missi sũt. inuidie flãmas

Expanded text:
unitate catholica reges christiani constituunt, ne forunitate catholica reges christiani constituunt, ne forte in labiis uestris tamquam scripturarum diuinarum imperitos eos arguatis, in corde autem uestro satis doctos esse doleatis. quis am, in ipso uno Daniele reges accusare, quia in lacum leonum missus est; et reges non laudare, quia sublimiter honoratus est; cum etiam quando missus est, magis eum salvum futurum, quam moriturum, ipse rex crederet, et de illo sollicitus non coenaret? Deinde audetis dicere Christianis, Quid vobis est cum regibus saeculi? quia Daniel a rege persecutionem passus est; et non respicere ipsum Danielem somnia regibus fideliter interpretantem, dominum regem appellantem, munera et honores accipientem? Itemque et in eisdem tribus pueris, quod recusantes adorare statuam in flammas missi sunt, invidiae flammas
Abbreviated transcription (Latin):
ta. et tanta celebritate recitari. ut et seruisdi ne ad
sacrilegium regib cedant. et ipsis regib ut ad religio¬
nem dõ credant. ꝓponantur exempla: Uolentesgͦ et
isti. ex ipsius admonitione psalmi. quẽ tu quoq in¬
seruisti scriptis tuis. intelligere et erudiri. et seruire
dño in timore: et exultare cum tremore:. et app̃hen¬
dere disciplinã. quã intente audiunt. qͥd ille rex po¬
stea dixerit. Dix̃ enĩ ꝓpositurum se decretũ omib po¬
pulis qͥbꝰ imperitabat. ut quicũq dixisset blasphe¬
miã in dm̃ syarac. mysac. abdenago. interirent. et
domꝰ eorum disꝑgerentur. Et si hoc eum decreuisse
cognoscũt. ne blasphemaret᷑ ds temꝑabat ignium
& liberatortriũ pueroꝵ: ꝓfecto cogitant. qͥd decerne¬
re debeant in regno suo. ne in suis fidelib idem ipse
as exsuffletur. remissor peccatorũ. et liberator ĩa tociꝰ
orbis t̾rarum. Uide itaq cum aduersus uos aliqͥd ꝓ

Expanded text:
ta et tanta celebritate recitari, ut et seruis dei, ne ad ta et tanta celebritate recitari, ut et seruis dei, ne ad sacrilegium regibus cedant, et ipsis regibus, ut ad religionem deo credant, proponantur exempla? uolentes ergo et isti ex ipsius admonitione psalmi, quem tu quoque inseruisti scriptis tuis, intellegere et erudiri et seruire domino in timore et exultare cum tremore et apprehendere disciplinam, quam intente audiunt quid ille rex postea dixerit. dixit enim propositurum se decretum omnibus populis quibus imperitabat, ut, quicumque dixissent blasphemiam in deum Sidrac Misac Abdenago, interirent et domus eorum dispergerentur. et si hoc eum decreuisse cognoscunt, ne blasphemaretur deus temperator ignium et liberator trium puerorum, profecto cogitant quid decernere debeant in regno suo, ne in suis fidelibus idem ipse deus exsuffletur remissor peccatorum et liberator iam totius orbis terrarum. Uide itaque, cum aduersus uos aliquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
se commemorasti. et audiunt sollemnitate mirabili.
Tũc enĩ eadem scͥptura maxime in ȩccłia cantat᷑. qͣndo
ipsa festiuitas feruentiores facit. etiã eos qui cȩtero
anno pigriores sunt. Qd gͦ putatis animi habere. xp̃i¬
anos imꝑatores. cũ audiunt tres pueros missos in ca¬
minũ ignis ardentis. qͥa regi ad iniqͥtatẽ adorandi si¬
mulachri consentire noluerũt. nͥ ut cogitent piam
lib̾tatẽ scõꝵ. nec regia potestate: nec penę immanita¬
te posse suꝑari. gaudeantq se ñ ẽẽ ex numero taliũ
regum. qͥ contemptores idoloꝵ quasi sacrilegos pume¬
bant: Porro autem cũ inconsequentibe audiunt. eũ¬
dem regẽ: ñ solũ pueroꝵ. s et flammarũ d̾o seruienti¬
um. tanto miracło t̃ritum. etiã ipsum cepisse do ser¬
uire in timore:et exultare cum tremore:et app̃hen¬
disse disciplinã. ñne intelligunt ideo ista ẽẽ conscͥp¬

Expanded text:
se commemorasti et audiunt sollemnitate mirabili. se commemorasti et audiunt sollemnitate mirabili. tunc enim eadem scriptura maxime in ecclesia cantatur, quando ipsa festiuitas feruentiores facit etiam eos qui cetero anno pigriores sunt. quid ergo putatis animi habere christianos imperatores, cum audiunt tres pueros missos in caminum ignis ardentis, quia regi ad iniquitatem adorandi simulacri consentire noluerunt, nisi ut cogitent piam libertatem sanctorum nec regia potestate nec poenae immanitate posse superari gaudeantque se non esse ex numero talium regum, qui contemptores idolorum quasi sacrilegos puniebant? porro autem cum in consequentibus audiunt eundem regem non solum puerorum, sed et flammarum deo seruientium tanto miraculo territum etiam ipsum coepisse deo seruire in timore et exultare cum tremore et apprehendisse disciplinam, nonne intellegunt ideo ista esse conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ et illua. Dñs dixit ad me filiuꝰ ieuꝰ es tu ego hodie ge¬
nui te: Pete a me: et dabo tibi gentes hereditatẽ tuam
& possessionẽ. tuam t̃minos t̾re. Eͦ audito: utiq miran¬
tur ẽe aliqͦs qui hinc hereditati. xp̃i contradicũt. & eã
ad exiguam partem t̾re redigere conant᷑. Mirantesq for¬
tasse querunt. ꝓpt̃ id qd̾ in consequentib audiunt. ser¬
uite dño in timore: in qͦ illi seruire possint. in quantũ
reges sunt. Om̃s enĩ homines. seruire dõ debent. aliter
communi conditione qua homines sunt. alit̃ diu̾sis
donis. qͦd ille aliud agit in rebus humanis. ille aliud.
N enĩ auferenda idola de tra. qđ tanto ante futurũ
p̃dictũ ẽ posset quisꝗͣ iubere priuatus. Hñt gͦ reges
excepta gen̾is humani societate: eo ipso qͦ regessunt.
unde sic dnoseruiant. qͦmͦ ñ posst̃ qͥ reges nͦ st̃. Ista gͦ
cum cogitent. audiunt et illua qd de trib pueris ip¬

Expanded text:
ergo et illud: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie geergo et illud: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te. pete a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. quo audito utique mirantur esse aliquos qui huic hereditati Christi contradicunt et eam ad exiguam partem terrae redigere conantur, mirantesque fortasse quaerunt propter id quod in consequentibus audiunt: seruite domino in timore, in quo illi seruire possint, in quantum reges sunt. omnes enim homines seruire deo debent, aliter communi condicione qua homines sunt, aliter diuersis donis, quod ille aliud agit in rebus humanis, ille aliud. non enim auferenda idola de terra, quod tanto ante futurum praedictum est, posset quisquam iubere priuatus. habent ergo reges excepta generis humani societate eo ipso quo reges sunt, unde sic domino seruiant, quomodo non possunt qui reges non sunt. Ista ergo cum cogitent, audiunt et illud quod de tribus pueris ip
Abbreviated transcription (Latin):
tes. a nob̃ in uos ad iracundiã reges scłi concitari. dũ
eos ñ docemꝰ diuia scͥpturã. s. potius maliciã nr̃am
suggerimꝰ: ñ puto uos usq ad eo surdos ẽẽ adusus ip¬
sa scõꝵ codicũ eloquia. ut ñ potius timeatis ne noue¬
rint ea. S: uelitis nolitis intrant eccłiã. Et si nos tace¬
mꝰ: lec torib admouent aurẽ. Atq ut de cęteris tace¬
am: istum ipsũ plerunq psalmũ. quẽ tu comine¬
morasti. intentissime accipiũt. Dixisti enĩ qđ eos ñdo¬
ceamꝰ. nec eos uolentes sinamꝰ. ut nouerint quod scrip¬
tũ ẽ. Et nc̃ reges intelligite. erudimini qui iudicatis
t̃rã. seruite dño in timore: et exultate ei cũ tremore:
app̃hendite disciplinã nequando irascat᷑ dñs: & cęt̾a.
Credite et ista cantari: & illos audire: S utiq audiũt
& illud suꝑiꝰ in eodem psalmo: qd tu in fallor ꝓpterea
p̃terire noluisti. ne timuisse intelligereris. Audiunt

Expanded text:
tes a nobis in uos ad iracundiam reges saeculi concitari, dum tes a nobis in uos ad iracundiam reges saeculi concitari, dum eos non docemus diuinam scripturam, sed potius malitiam nostram suggerimus, non puto eos usque adeo surdos esse aduersus ipsa sanctorum codicum eloquia, ut non potius timeatis ne nouerint ea. sed uelitis nolitis, intrant ecclesiam et si nos tacemus lectoribus admouent aurem atque, ut de ceteris taceam, istum ipsum plerumque psalmum quem tu commemorasti intentissime accipiunt. dixisti enim, quod eos non doceamus nec eos uolentes sinamus ut nouerint quod scriptum est: et nunc, reges, intellegite, erudimini qui iudicatis terram, seruite domino in timore et exuapprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, etc. Credite et ista cantari, et illos audire: sed utique audiunt et illud superius in eodem psalmo, quod tu, nisi fallor, propterea praeterire noluisti, ne timuisse intelligereris. Audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓbares. quia reuera nicħ aliud. uł auditor. uł lector
exigeret. statim conexiusti magnũ docum̃tũ. qͦ ꝓba¬
res cunctos comites nr̃os dĩ parit uindicta ꝑisse: Ur¬
satiũ nanq barbarica inquis pugna ꝓstratũ. seuis
unguib alites. canũq auidi dentes. morsib discerꝑ¬
serunt. Hoc mͦ potest alius similit̃ nesciens qͥd loqͣt᷑
dicere: om̃s ep̃os ur̃os. di indicta in carcere defecis¬
se: Et cũ ab eo fuerit flagitatum unde hoc ꝓbet: ad¬
iungere statim. Optatus nanq de satellicio gildonis
accusatus: tali genere mortis extinctus ẽ: has nugas.
audire et discutere et refellere cogimur. tantũ time¬
mꝰ infirmis. ne intellec tu tardiore: in ur̃os laqueos
celerit̃ currant. Istũ autẽ ursatiũ. si forte bene uixit.¬
&. uere: ita mortuus ẽ: consolabit᷑ ꝓmissio dĩ dicentis.
Sanguinẽ animarũ ur̃arum exquirã de manibus
om̃iũ bestiarũ. Qd̾ autẽ nob̾ calumniamini dicen¬

Expanded text:
ut probares, quia re uera nihil aliud uel auditor uel lector exigeret, statim conexuisti magnum documentum, quo probares cunctos comites nostros dei pariter uindicta perisse. Ursatium namque barbarica, inquis, pugna prostratum saeuis unguibus alites canumque auidi dentes morsibus discerpserunt. hoc modo potest alius similiter nesciens quid loquatur dicere omnes episcopos uestros dei uindicta in carcere defecisse, et cum ab eo fuerit flagitatum unde hoc probet, adiungere statim: Optatus namque de satellitio Gildonis accusatus tali genere mortis extinctus est\'. has nugas audire et discutere et refellere cogimur; tantum timemus infirmis, ne intellectu tardiore in uestros laqueos celeriter currant. istum autem Ursatium, si forte bene uixit et uere ita mortuus est, consolabitur promissio dei dicentis : sanguinem animarum uestrarum exquiram de manibus omnium bestiarum. Quod autem nobis calumniamini dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem quȩ ñ potest abscondi suꝑ montem consti¬
tuta: aꝑiocłos et ad ipsum montem. et eum tibi da¬
nihel demonstret. ex paruo lapide crescentem et im¬
plentem uniuersam t̃ram. Tibi autẽ cum dicit pro¬
pheta pax pax. et ubi ẽ: pax: quid demonstrabis. an
partem donati ignotam. innumerabilib gentib
quib notus ẽ: xp̃c: Non est ipsa quȩ ñ potest abscon¬
di. Et unde : Quia ñ est suꝑ illũ montem constituta.
lpse ẽ. enim pax nr̃a qui fecit utraq unum: ñ dona

Expanded text:
ciuitatem quae non potest abscondi super montem consticiuitatem quae non potest abscondi super montem constituta, aperi oculos et ad ipsum montem et eum tibi Danihel demonstret ex paruo lapide crescentem et implentem uniuersam terram. tibi autem cum dicit propheta: pax pax, et ubi est pax, quid demonstrabis? an partem Donati, ignotam innumerabilibus gentibus quibus notus est Christus? non est ipsa quae non potest abscondi, et unde, nisi quia non est super illum montem constituta. ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, non Don
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ cominemorare: beati pacifici: qm̃ filii dĩ uo
cabuntur. Pecił dix̃. Cum dicat apłs paulus. obse¬
ero uos frẽs. ego iunctus in dño. ut digne ambuletis
uocatione qua uocati estis.cum om̃i humilitate. et
mansuetudine: cum pacientia sustinentes inuicem
in caritate: sollicite agentes seruare unitatem sp̃s
retis. ñ ꝓpt̃ dissensionem in cognita fingeretis. uel
quia postea didicistis ꝓpt̾ unitatem donati sustine¬
re mala notissima et famosissima optati. Quȩ ista
dementia est: Tolerantur cogniti ne concisio iterum
concidatur.&. infamantur incogniti: ne in ipsa
integritate maneatur. Petił dix̃. Nobis dicit ꝓph̾a.
Pax pax. et ubi est pax: augꝰr̃. Tu nobis hoc dicis. ñ
ꝓpħa: tibi gͦ respondemiis. Si queris ubi sit pax: aꝑi
oculos et uide de quo dictum sit. auferens bella usq
ad finem t̾rȩ:Si queris ubi sit pax: aꝑi oculos ad illã

Expanded text:
insuper commemorare: beati pacifici, quoniam ipsi filiinsuper commemorare: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur. Petilianus dixit: Cum dicat apostolus Paulus: obsecro uos, fratres, ego uinctus in domino ut digne ambuletis uocatione qua uocati estis, cum omni humilitate et mansuetudine, cum patientia, sustinentes inuicem in caritate, sollicite agentes seruare u-nitatem spiritus retis, non propter dissensionem incognita fingeretis, uel quia postea didicistis propter unitatem Donati sustinere mala notissima et famosissima Optati. quae ista dementia est? tolerantur cogniti, ne concisio iterum concidatur, et infamantur incogniti, ne in ipsa integritate maneatur. Petilianus dixit: Uobis dicit propheta: pax pax, et ubi est pax? Augustinus respondit: Tu nobis hoc dicis, non propheta; tibi ergo respondemus. si quaeris ubi sit pax, aperi oculos et uide de quo dictum sit: auferens bella usque ad fines terrae. si quaeris ubi sit pax, aperi oculos ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
subiciat᷑. Qͦa aut̃ sp̃s facit aduersus carnem. ñodio
si dilectione belligerans hoc sp̃uales faciunt adu̾¬
sus carnales. ut qd̃ agunt erga se:agant et erga il¬
los. quia diligunt ꝓximos tanquam ꝓximos. Sed
bellum spũalium est illa in caritate correptio. Gła
eorum sermo dĩ est. Ad tale bellum tuba apłica con¬
citantur. cum magno impetu ꝑsonante. Predica
uerbum. insta oportune importune: Argue. horta¬
re: increpa. in om̃i longanimitate et doctrina.
Ecce ñ agimus ferro: s uerbo. Nos autem nec res¬
pondetis uera. et accusatis falsa. Non corrigitis nr̃a
obicitis aliena. Dicit. xp̃c uerum testimonium: de
orbe t̾rarum. Dicitis uos aduersus. xp̃m falsum testi¬
monium: contra orbem t̾rarum. Nos autem si uob
potius quam xp̃o crederemꝰ: pacifici essemus. Qura
xp̃o potius quam uobis credimus: pacem scelere
fingimus. Et hec cum dicatis atq faciatis. audetis

Expanded text:
subiciatur. quod autem spiritus facit aduersus carnem non odio, subiciatur. quod autem spiritus facit aduersus carnem non odio, sed dilectione belligerans, hoc spiritales faciunt aduersus carnales, ut, quod agunt erga se, agant et erga illos, quia diligunt proximos tamquam se ipsos. sed bellum spiritalium est illa in caritate correptio, gladius eorum sermo dei est. ad tale bellum tuba apostolica concitantur cum magno impetu personante: praedica uerbum, insta oportune importune, argue, hortare, increpa, in omni longanimitate et doctrina. ecce non agimus ferro sed uerbo, uos autem nec respondetis uera et accusatis falsa, non corrigitis uestra, obicitis aliena. dicit Christus uerum testimonium de orbe terrarum, dicitis uos aduersus Christum falsum testimonium contra orbem terrarum. nos autem si uobis potius quam Christo crederemus, pacifici essemus: quia Christo potius quam uobis credimus, pacem scelere fingimus. et haec cum dicatis atque faciatis, audetis
Abbreviated transcription (Latin):
solum intuendum ocłis.s: etiam contrectandũ mani¬
b discipuloꝵ p̃bens. inde cepit. Pax nobiscum inqͥt.
Et quomodo eẽt tenenda pax ipsa: sequentib u̾bis
aꝑuit. Ibi enim aꝑuit eis sensum ut intelligerent
scripturas: et dixit eis. Qm̃ sic scriptum est. et sic opor¬
tebat. xp̃m pati. et resurgere t̃cia die: et p̃dicari in no
mine eius penitenitentiam et remissionem peccato¬
rum ꝑ om̃s gentes incipientib ab ierłm. Cum his uer¬
bis pacem habete :& a nobis ũ dissentietis. Nam si
bello querimus unitatem: ñ potuit laudari p̃clari¬
us bellum nr̃m. quandoquidem scriptum ẽ: dili¬
ges ꝑximum tuũ. tanquam te ipsum. Et iterũ scrip¬
tum est. Nemo unquam carnem suã odio habet. Et
tamen caro concupiscit aduersus sp̃m: & sp̃s adu̾suᷤs
carnem. Quod si nemo carnem suam odio habet.
et tam̃ aduersus carnem suã concupiscit. ecce bello
unitas queritur. ut corpus castigatum seruituti

Expanded text:
solum intuendum oculis, sed etiam contrectandum manisolum intuendum oculis, sed etiam contrectandum manibus discipulorum praebens inde coepit: pax uobiscum, inquit. et quomodo esset tenenda pax ipsa, sequentibus uerbis aperuit. ibi enim aperuit eis sensum, ut intellegerent scripturas, etdixiteis: quoniam sic scriptum est et sic oportebmine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. cum his uerbis pacem habete, et a nobis non dissentietis. nam si bello quaerimus unitatem, non potuit laudari praeclarius bellum nostrum, quandoquidem scriptum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum et iterum scriptum est: nemo umquam carnem suam odio habet, et tamen caro concupiscit aduersus spil\'itumet spiritus carnem. quodsi nemo carnem suam odio habet et tamen aduersus carnem suam concupiscit, ecce bello unitas quaeritur, ut corpus castigatum seruituti
Abbreviated transcription (Latin):
uoceris. Nam unde nosti quo in te animo sit. quẽ
seuum putas: S quodlibet sit unusquisq sarcinã
suam portat. et apud nos et apud uos: s sarcinã scis¬
matis quam om̃s portatis abicite: ut sarcinas ur̃as
bonas in unitate portetis. et eos qui malas portant.
si possitis miscditer emendetis: si ñ possitis. pacifice
toleretis. Petił dix̃. Beati qui puro sunt corde: qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Quando dm̃ uidebitis. qui immunda
malicia cordis geritis cecitatem: Aũs R. Quare. hoc
dicis: An forte: nos ignorata. quȩ homines dicunt obi¬
cimus om̃ibus gentibus. et manifesta intelligere no¬
lumus que deus p̾dixit de om̃ib gentibr : Hec est mag¬
na cecitas cordis. et si nec ipsam in uobis agnoscitis: hȩc
ritis unitatem. Aus R. Non pacem scelere fingimus:
s pacem ex euangłio p̃dicamꝰ. Cum quo si pacem habu¬
eritis: et nobiscum habebitis. Dñs resurgens: & se non

Expanded text:
uoceris. nam unde nosti, quo in te animo sit quem uoceris. nam unde nosti, quo in te animo sit quem saeuum putas? sed quolibet sit, unusquisque sarcinam suam portat et apud nos et apud uos. sed sarcinam schismatis quam omnes portatis abicite, ut sarcinas uestras bonas in unitate portetis et eos qui malas portant, si possitis, misericorditer emendetis, si non possitis, pacifice toleretis. Petilianus dixit: Beati qui puro sunt corde, quoniam ipsi deum uidebunt, quando deum uidebitis, qui immunda malitia cordis geritis caecitatem? Augustinus respondit: Quare hoc dicis? an forte nos ignorata quae homines dicunt obicimus omnibus gentibus et manifesta intellegere nolumus quae deus praedixit de omnibus gentibus? haec est magna caecitas cordis et, si nec ipsam in uobis agnoscitis, haec ritis unitatem. Augustinus respondit: Non pacem scelere fingimus, sed pacem ex euangelio praedicamus, cum quo si pacem habueritis, et nobiscum habebitis. dominus resurgens et se non
Abbreviated transcription (Latin):
medicun¬
tur om̃s gentes: Ergo ideo ad uos ꝑtinet sacrilegi ũ
scismatis. quia ñ ad uos ꝑtinent facta mala ur̃oꝵ
Et hinc intelligitis: nec ad orbem t̾rarum ꝑtinere
etiam si ea ꝓbaretis facta eorum. ꝓpt̃ quos inde uos
separastis. Petił dix̃. Beati qui esuriunt et sitrunt
iusticiam: qm̃ ipsi saturabuntur. Nobis hȩc iustici¬
bi dicam. tu homo. nisi qͥa calumnio ues: Esurit
quidem uos & sitit unitas. xp̃i. Quȩ utina uos absor
des appellem. cum penas iustis ingeritis. an cominu¬
nionẽ nequissimã. dum animas inquinatis: Augꝰ
ĩiustis. Et t̾nsic̃ ẽ. plerũq crudeł fallax adulatio: sic sẽꝑ mise¬
ricors iusta correptio. Nã ũnẽ illd̾ qͦd ñ intelligitis. em̃dabit
me iustꝰ ĩ miscd̾ia.⁊ arguet me: Henĩ cũ de asꝑitate miscd̾is cor¬
reptionis dixisset: continuo subiunx̃ de lenitate ꝑiiciose adulati
onis. et ait. Oleum aut̃e peccatoris ñ impinguabit
caput meum. Tugͦ attende quo uoceris: & unde re¬

Expanded text:
edicuntur omnes gentes?\' ergo ideo ad uos pertinet sacrilegium schismatis, quia non ad uos pertinent facta mala uestrorum, et hinc intellegitis nec ad orbem terrarum pertinere, etiamsi ea probaretis, facta eorum propter quos inde uos separastis. Petilianus dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur, uobis haec iustitibi dicam, tu homo, nisi quia calumniosus es? esurit quidem uos et sitit unitas Christi, quae utinam uos absorbdes appellem, cum poenas iustis ingeritis? an communionem nequissimam, dum animas inquinl.tls? Auginjustis. Et tamen sicut est plerumque crudelis fallax adulatio, sic semper misericors justa correptio. Nam unde est illud quod non intelligitis: Emendabit me justus in misericordia, et arguet me? Hoc enim cum de asperitate misericordis correonis et ait: oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum. tu ergo attende quo uoceris et unde re
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerse t̾re contemnunt uerba sedentis in cęlo: Nã
de ur̃a mansuetudine ñ tue uoces. s circuncellio¬
num fustes int̾rogentur. Dicturuses. Quid ad nos
ꝑtinet: Quasi nos ista dicamus. nisiut hoc respon¬
deatis. Ideo enim ad uos ꝑtinet scisina ur̃m: quia ꝑ¬
tinere ad uos peccatũ ñ uultis alienũ. Nec tam̃ ob aliud
uos a nobis separastis: nisi dum nobis obicitis crim̃
alienum. Petił diã. Beati qui lugent: qm̃ ipsi conso¬
labuntur. Nos nr̃i carnifices. lugentes facitis: ñ lu
quantũ luctũ dederint do laudes armatorũ ur̃oꝵ.
Dicite iterum. Quid ad nos: Et ego iterum dic̃ã. Et
tu qd dicis qͥd ad nos: quid ad orbem t̾rarum. qͥd ad
eos qui laudant nomen dñi a solis ortu usq ad oc¬
casum. quid ad omẽm t̾ram quȩ cantat canticum
nouum. quid ad seinen abrahȩ in quo benedicun

Expanded text:
uniuersae terrae, contemnunt uerba sedentis in caelo? nam uniuersae terrae, contemnunt uerba sedentis in caelo? nam de uestra mansuetudine non tuae uoces, sed circumcellionum fustes interrogentur. dicturus es: \'quid ad nos pertinet?\' quasi nos ista dicamus, nisi ut hoc respondeatis. ideo enim ad uos pertinet schisma uestrum, quia pertinere ad uos peccatum non uultis alienum, nec tamen ob aliud uos a nobis separastis, nisi dum nobis obicitis crimen alienum. Petilianus dixit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. uos, nostri carnifices, lugentes facitis, non lugequantum luctum dederint deo laudes armatorum uestrorum. dicite iterum: \'quid ad nos?\' et ego iterum dicam: <et tu quod dicis quid ad nos, quid ad orbem terrarum, quid ad eos qui laudant nomen domini a solis ortu usque ad occasum, quid ad omnem terram quae cantat canticum nouum, quid ad semen Abrahae in quo benedicun
Abbreviated transcription (Latin):
noliusti. et rursus tunens ꝓfunditatem questionis
excedentem uires tuas. hoc cursim ꝑstringere uo¬
liusti. tanta trepidatione: ut quemadmo dũ solẽt
ꝑturbatione aliqua festinantes ꝑuerse se uestire
aut caltiare: nolueris attendere: uel quid ad quod
ꝑtineat. uel ubi et quemadmodum sit scriptum. Qie
sit autem illud peccatum qd ñ dimittet᷑ nec in hoc scł
nec in futuro: usq ad eo nescitis. ut cum in ipso nosi.
credatis. remissionem tam̃ eius ꝑ ur̃m nobis baptis¬
mũ ꝓmittatis. Ed unde fieri potest. si tale peccatum
est. ut ñ dimittatur neq in hoc scło neq in futuro:
Pecis dix̃. Diuina uͦ mandata quib rebe impletis :
exhalatis. Aũs R. Dicite ista potius circuncellionib
centem. Eritis michi testes in iherłm. et in cotã uide¬
am et samariam. et usq in totam t̾ram. Cur ñgͦ illi
ꝑdiderunt t̾ram et celum qui ut ñ cominunicent

Expanded text:
noluisti et rursus timens profunditatem quaestionis noluisti et rursus timens profunditatem quaestionis excedentem uires tuas hoc cursim perstringere uoluisti tanta trepidatione, ut, quemadmodum solent perturbatione aliqua festinantes peruerse se uestire aut calciare, nolueris attendere uel quid ad quod pertineat uel ubi et quemadmodum scriptum sit. quale sit autem illud peccatum quod non dimittetur nec in hoc saeculo nec in futuro, usque adeo nescitis, ut, cum in ipso nos esse credatis, remissionem tamen eius per uestrum nobis baptismum promittatis. quod unde fieri potest, si tale peccatum est ut non dimittatur neque in hoc saeculo neque in futuro? Petilianus dixit: Diuina uero mandata quibus reexhalatis. 142. AUG. respondit: Dicite ista potius Circumcellionibuscentem, Eritis mihi testes in Jerusalem, et in totam Judaeam et Samariam et usque in totam terram. cur non ergo illi perdiderunt terram et caelum, qui, ut non communicent
Abbreviated transcription (Latin):
xcorpus est. Qui autem fornicatur in
corpus suum peccat. Hoc autem aliud est: et ali¬
ud illud quod dñs in euangłio dixit. Om̃e pec¬
catum et blasphemia dimittetur hominibus:
ei nec in hoc scło nec in futuro. Tu autem cępisti ex
apło sententiam. et eam tanquam una sit ex
euanglio t̃minasti: quod te ñ credo fraude s er¬
rore fecisse:. Neutra enim ad rem ꝑtinet. Et cur
hȩc dixeris. qͦquomͦ dixeris om̃ino ñ uideo: nisi
forte quia cum suꝑius dixisses damnatos ẽẽ a do¬
mino qui resoluerint unum ex mandatis: consi¬
derasti qũã multos habeatis. ñ unum s multa
mandata soluentes. et ne tibi obiceretur. uolui¬
sti ꝑ transitum subinducere differentiã peccatoꝵ.
aliud ẽẽ soluere aliquod mandatum. unde uenia
facilis possit accipi. aliud autem peccare in sp̃m
sc̃m. quod ñ remittatur neq in hoc scło. neq in fu¬
turo. Timens itaq contagia peccatorum hoc tacere

Expanded text:
corpus est; qui autem fornicatur in corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. hoc autem aliud est et aliud illud quod dominus in euangelio dixit: omne peccatum et blasphemia dimittetur hominibus; ei nec in hoc saeculo nec in futuro. tu autem coepisti ex apostolo sententiam et eam tamquam una sit ex euangelio terminasti; quod te non credo fraude sed errore fecisse. neutra enim ad rem pertinet et cur haec dixeris, quoquo modo dixeris, omnino non uideo. nisi forte quia, cum superius dixisses damnatos esse a domino qui resoluerint unum ex mandatis, considerasti quam multos habeatis non unum sed multa mandata soluentes, et ne tibi obiceretur, uoluisti per transitum subinducere differentiam peccatorum, aliud esse soluere aliquod mandatum unde uenia facilis possit accipi, aliud autem peccare in spiritum sanctum, quod non remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. timens itaque contagia peccatorum hoc tacere
Abbreviated transcription (Latin):
uerit unum de mandatis istis minimis et docue¬
rit sic: minimus uocabitur in regno cęlorũ. Et con¬
seorum: ñ intrabitis in regnum cȩlorũ. Alibi enĩ
phariseos ostendit et arguit: q̃m dicunt et non
faciunt. Hos gͦ et hic significauit cum diceret. Qui
soluerit et sic docuerit. id est docuerit uerbis qd
soluerit factis. Suꝑ quos abundare p̃cipit iusti¬
ciam nr̃am. ut faciamus & sic doceamus. Et tam̃
nec ꝓpt̾ illos phariseos quibus nos ñ ꝑpruden¬
tiam s ꝑ maliuolentiam comparatis: p̃cepit
dñs deseri cathedram moysi. in qua utiq figura¬
bat suam. Dicens quippe illos cathedram mo¬
ysi sedentes dicere et ñ facere: monet tam̃ popu¬
los facere que dicunt. et ñ facere:que faciunt.
ne cathedre: scĩtas deseratur: & ꝓpt̃ pastores ma¬
los gregis unitas diuidatur. Pctilianꝰ dix̃. Et iterũ.
płs ad corinthios scribens ait. Om̃e pec¬
UIIIcatum quodcunq fecerit homo: extra

Expanded text:
uerit unum de mandatis istis minimis et docueuerit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic, minimus uocabitur in regno caelorum; qui ausaeorum, non intrabitis in regnum caelorum. alibi enim Pharisaeos ostendit et arguit. quoniam dicunt et non faciunt. hos ergo et hic significauit, cum diceret: qui soluerit et sic docuerit, id est docuerit uerbis quod soluerit factis; super quos abundare praecepit iustitiam nostram, ut faciamus et sic doceamus. et tamen nec propter illos Pharisaeos, quibus nos non per prudentiam, sed per maliuolentiam comparatis, praecepit dominus deseri cathedram Moysi, in qua utique figurabat suam. dicens quippe illos cathedram Moysi sedentes dicere et non facere monet tamen populos facere quae dicunt et non facere quae faciunt, ne cathedrae sanctitas deseratur et propter pastores malos gregis unitas diuidatur. Petilianus dixit: Et iterumpostolus ad Corinthios scribens ait: omne peccatum quodcumque fecerit homo extra
Abbreviated transcription (Latin):
expulsi sunt. Et ipsi iudei a quibus ablatumẽ.
regnum scđ̾m uerba dñi. et datum ẽ. genti faci¬
enti iusticiam: possunt obicere aliene rei concu¬
piscentiam. quia ȩccłia xp̃i possidet ubi ꝑsequũ¬
tores .xp̃i regnabant. Et post om̃ia cum uobis ip¬
sis dictum fuerit res alienas concupiscitis: quia
maximianistas de basilicis eiecistis. quid respon¬
deatis ñ inuenitis. Petilianꝰ dix̃. Qua igitur lege
uos xp̃ianos ostenditis: cum legi contraria fa
rit: maximus uocabitur in regno celorum. Sic
autem uos miseros damnat. Qui resoluerit unũ
ex his mandatis: minimus uocabitur in regno
scripturarum quam sese habent. et adrem que
int̾ nos agitur ñ ꝑtinet: ñ nimis curo. Ubi aut̃
impediunt qd tractamus nisi ueracit̃ ꝓferantur.
ñ te arbitror suocensere debere: si quemadinodũ
scriptum sit te commemoro. Ecce hoc qͦd modo
posuisti. ñ ita scriptum est: s ita potius. Qui sol¬

Expanded text:
expulsi sunt, et ipsi Iudaei, a quibus ablatum est expulsi sunt, et ipsi Iudaei, a quibus ablatum est regnum secundum uerba domini et datum est genti facienti iustitiam, possunt obicere alienae rei concupiscentiam, quia ecclesia Christi possidet ubi persecutores Christi regnabant. et post omnia cum uobis ipsis dictum fuerit: \'res alienas concupiscitis, quia Maximianistas de basilicis eiecistis\', quid respondeatis non inuenitis. Petilianus dixit: Qua igitur lege uos christianos ostenditis, cum legi contraria facrit, maximus uocabitur in regno caelorum. sic autem uos miseros damnat: qui resoluerit unum ex his mandatis, minimus uocabitur in regno icis testimonia scripturarum quam sese habent et ad rem quae inter nos agitur non pertinet, non nimis curo; ubi autem impediunt quod tractamus, nisi ueraciter proferantur, non te arbitror succensere debere, si quemadmodum scriptum sit te commemoro. ecce hoc quod modo posuisti non ita scriptum est, sed ita potius: qui sol
Abbreviated transcription (Latin):
uobis apud uos ipsos uideamini: illis tam̃ legib
ñ estis catholici. Curgͦ aut eas ueraces falso testimo¬
nio fefellistis: aut eas fallaces ad oprimendos ali¬
os usurpastis. Petił dix̃. Dictum ẽ. Non concupisces
nr̃a suut. qui ñ scd̾m calumnias hominum. s scđm
uerba. xp̃i in quo benedicunt᷑ om̃s gentes uniuer¬
sȩ t̾re: in unitate consistimus: nec ꝓpt̃ malos qͦs
a frumentis dominicis ante iudicii uentilationẽ
separare ñ possumus. nos a societate tritici segre¬
gamus. Et si qua iam concisi possidere cȩpistis:
quia uobis ablata. nobis dns dedit. ñ ideo concu¬
piscimus aliena. quia illius imꝑio cuius sunt
om̃ia. facta sunt nr̃a. Et iuste nr̃a sunt. Nos enim
his utebamini ad p̃cisionem: nos ad unitatem.
Alioquin: et primo populo d̃i possent illi obice¬
re aliene rei concupiscentiam. qui diuina potes¬
te ab eorum facie. quia ea t̃ra male utebantur

Expanded text:
uobis apud uos ipsos uideamini: illis tamen legibus uobis apud uos ipsos uideamini: illis tamen legibus non estis catholici. cur ergo aut eas ueraces falso testimonio fefellistis aut eas fallaces ad opprimendos alios usurpastis? Petilianus dixit: Dictum est: non concupisces nostra sunt, qui non secundum calumnias hominum, sed secundum uerba Christi, in quo benedicuntur omnes gentes uniuersae terrae, in unitate consistimus nec propter malos, quos a frumentis dominicis ante iudicii uentilationem separare non possumus, nos a societate tritici segregamus, et si qua iam concisi possidere coepistis, quia uobis ablata nobis dominus dedit, non ideo concupiscimus aliena, quia illius imperio cuius sunt omnia facta sunt nostra et iuste nostra sunt; uos enim his utebamini ad praecisionem, nos ad unitatem. alioquin et primo populo dei possent illi obicere alienae rei concupiscentiam, qui diuina potestate ab eorum facie, quia ea terra male utebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quero quib t̃renis legibus sit statutum. ut maximi¬
aniste locis pellantur. Aullas om̃ino reyperies.
S uidelicet legibusquȩ aduersus hereticos. atq in¬
ter eos. etiam aduersus uos ipsos late sunt illos ex¬
pellere uoluistis. aduersus infirmos tanquã po¬
tentiores p̃ualiustis. Unde illi quia nichil potue¬
runt: innocentes se dicunt. tanquam sub leone
lupus. Tamen legibus aduersus uos latis. ꝓfecto
aduersus alios nisi ꝑfalsum testimonium non u¬
teremini. Si enim ueraces sunt ille leges: cedite eti¬
am uos locis quos tenetis. Si autem fallaces sunt.
cur ꝑ eas alios exclusistis: Quid qͦd et ueraces sunt
&. uos ꝑ illas alios nisi fallacit non possetis expelle¬
re: Ut enim eis seruirent iudices: hereticos expel¬
lere uoluerunt. Unde uos priores expellere debu¬
erunt: s uos catholicos ẽẽ dixistis. ut uobis par¬
cerent leges. ꝑ quas alios p̃mebatis. Nideris quid

Expanded text:
quaero quibus terrenis legibus sit statutum, ut Maximiquaero quibus terrenis legibus sit statutum, ut Maximianistae locis pellantur. nullas omnino repperies. sed uidelicet legibus quae aduersus haereticos atque inter eos etiam aduersus uos ipsos latae sunt illos expellere uoluistis, aduersus infirmos tamquam potentiores praeualuistis. unde illi, quia nihil potuerunt, innocentes se dicunt tamquam sub leone lupus. tamen legibus aduersus uos latis profecto aduersus alios nisi per falsum testi-monium non uteremini. si enim ueraces sunt illae leges, cedite etiam uos locis quos tenetis; si autem fallaces sunt, cur per\' eas alios exclusistis? quid quod et ueraces sunt et uos per illas alios nisi fallaciter non possetis expellere? ut enim eis seruirent iudices, haereticos expellere uoluerunt, unde uos priores expellere debuerunt; sed uos catholicos esse dixistis, ut uobis parcerent leges per quas alios premebatis. uideris quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: nisi nos ostendatis in ęccłia xp̃i ñ ẽẽ: quod
quidem dicere ñ cessatis. s. ostendere nunquam
ualebitis. Immo uͦ cum hoc dicitis: ñ iam nobis
s ipsi. xp̃o falsi testimonii crimen obicitis. Nos
quippe in eccłia sumus. quȩ ipsius testimonio
p̃nunciata ẽ: & ubi suis testib attestatus est diceis.
Eritis michi testes in iherłm. et in totam iudeam et
samariam: & usq in totam terram. Nos autem fal¬
sos testes ñ solum ostendimꝰ. quia huic ueritati resi¬
stitis: s etiam in ipso iudicio qua cũ maximiani
scismate conflixistis. Si enim scđm legem xp̃i age¬
batis. quanto congruentius scđ̾m eam constituũt
aliquid xp̃iani imꝑatores. si possunt scđm eam
iudicare pagani ꝓconsules: Si autẽ in adiutori-¬
um etiam t̃reni imꝑii leges assumendas putastis:
ñ rep̃hendimus. fecit hoc paulus cum aduersus
iniuriosos ciuem romanum se ẽẽ testatus est: sed

Expanded text:
dicere, nisi nos ostendatis in ecclesia Christi non esse, quod dicere, nisi nos ostendatis in ecclesia Christi non esse, quod quidem dicere non cessatis, sed ostendere numquam ualebitis; immo uero cum hoc dicitis non iam nobis, sed ipsi Christo falsi testimonii crimen obicitis. nos quippe in ecclesia sumus quae ipsius testimonio praenuntiata est et ubi suis testibus attestatus est dicens: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. uos autem falsos testes non solum hinc ostendimus, quia huic ueritati resistitis, sed etiam in ipso iudicio quo cum Maximiani schismate conflixistis. si enim secundum le,;;em Christi agebatis, quanto congruentius secundum eam constituunt aliquid christiani imperatores, si possunt secundum eam iudicare pagani proconsules! si autem in adiutorium etiam terreni imperii leges assumendas putastis, non reprehendimus. fecit hoc Paulus, cum aduersus iniuriosos ciuem Romanum se esse testatus est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
nati. attende quȩ loca teneatis. et cuiꝰ hereditati ñ
communicetis. et cogitate ñ regib scłi. s regi xp̃o.
quid respondere possitis. De illo dictum ẽ. Domi¬
nabitura mari usq: ad mare : & a flumine usq
ad t̃minos orbis t̾rȩ. Quo utiq flumine. nisi ubi
baptizatus ẽ: et ubi suꝑ eum columba descendit:
magnum caritatis et unitatis indicium: Uos
autem huic unitati ñ communicatis. et adhuc
loca unitatis tenetis .&. inuidiam nobis de regib
scłi facitis. cum ꝑ iussa ꝓconsulũ de locis partis do¬
nati scismaticos ur̃os expuleritis: Non sunt hec
uerba ꝑinane uolantia. homines uiuunt. ciui¬
tates testantur. gesta ꝓconsularia. et municipalia re¬
citantur. Sileat aliquando uox calumniosa. obiciens
reges scli uniuerse t̾rȩ: ꝑ quorum ꝓconsules non¬
potuit parcere concisa concise. Cum gͦ dicimꝰ qđ
nr̃a teneatis. ñ ostendimur falsum testimonium

Expanded text:
nati, attende quae loca teneatis et cuius hereditati non nati, attende quae loca teneatis et cuius hereditati non communicetis, et cogitate non regibus saeculi sed regi Christo quid respondere possitis. de illo dictum est: dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. quo utique flumine, nisi ubi baptizatus est et ubi super eum columba descendit magnum caritatis et unitatis indicium? uos autem huic unitati non communicatis et adhuc loca unitatis tenetis et inuidiam nobis de regibus saeculi facitis, cum per iussa proconsulum de locis partis Donati schismaticos uestros expuleritis. non sunt haec uerba per inane uolantia: homines uiuunt, ciuitates testantur, gesta proconsularia et municipalia recitantur. sileat aliquando uox calumniosa obiciens reges saeculi uniuersae terrae, per quorum proconsules nonpotuit parcere concisa concisae. cum ergo dicimus quod nostra teneatis, non ostendimur falsum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Quod semel fecit cam parricida: uos fr̃s sepius occi
sunt que dicantur sicut et tu ista dicis: & quȩ sciant᷑.
nam tu ista nescis.&. que ostendantur. nam tu ista ñ
ostendis. Petił dix̃. Dictum ẽ. Non mechaberis. Unus¬
quisq ur̃m: si carnalit̾ castus sit. sp̃ualit̃ mechus ẽ:
quia adulterat sc̃ĩtatem. Augͦ R̾. Possunt hȩc in quos¬
dam ueracit dici: & nr̃os et ur̃os. Qui si utrisq nr̃m
displicent: nec nr̃i nec ur̃i sunt. S tu qđ in quosdã
dicis. et nec in ipsis ꝓbas. ꝓ eo uis accipi: ac si ꝓbaue¬
ris ñ in aliquibus qui degenerant a semine abrahȩ:
s in om̃ibus gentibus que benedicuntur in semi-¬
ne abrahȩ: Petił dix̃. Dictum est falsum testimoniũ
ñ reddes. Cum regib scłi. nos u̾ra tenere mentimini.
tenetis: nec illa erant ur̃a quȩ a maximianistis rece¬
pistis. Quod si ꝓpterea ur̃a erant illa. quia illi sacri¬
legum scisma fecerunt: ñ communicando partido¬

Expanded text:
quod semel fecit Cain parricida; uos fratres saepius occidquod semel fecit Cain parricida; uos fratres saepius occidsunt quae dicantur, sicut et tu ista dicis, et quae sciantur, nam tu ista nescis, et quae ostendantur, nam tu ista non ostendis. Petilianus dixit: Dictum est: non moechaberis unusquisque uestrum si carnaliter castus sit, spiritaliter moechus est, quia adulterat sanctitatem. Augustdam ueraciter dici et nostros et uestros, qui si utrisque nostrum displicent nec nostri nec uestri sunt. sed tu, quod in quosdam dicis et nec in ipsis probas, pro eo uis accipi acsi probaueris non in aliquibus qui degenerant a semine Abrahae, sed in. omnibus gentibus quae benedicuntur in semine Abrahae. Petilianus dixit: Dictum est: falsum testimonium non reddes. cum regibus saeculi nos uestra tenere mentimini, tenetis, nec illa erant uestra quae a Maximianistis recepistis. quodsi propterea illa uestra erant, quia illi sacrilegum schisma fecerunt non communicando parti Do
Abbreviated transcription (Latin):
orũ uirtu¬
tes oꝑantem. et tu michi si talia me facientem ui¬
deres. Non gͦ nobis dicamꝰ quȩ possunt ex alia par¬
te dici. & remotis ambagib. qm̃ ubi sit ȩccłia. xp̃i
querimꝰ: ipsum qui eam suo sanguine redemit. au¬
diamus dicentem. Eritis michi testes in iherłm: &e
in totam iudeam et samariam. et usq in totam ter¬
ram. huic eccliȩ que ꝑ totam t̾ram diffunditur. qͥs¬
quis ñ communicat: cui ñ communicet uides. si cuiꝰ
ista uerba sint audis. Quid ẽ: autem dementius qͣm
sacramentis dñi communicare: et uerbis dni ñ com¬
municare: hi utiq dicturi sunt. in nomine tuo
manducauimꝰ et bibimus. et audituri ñ noui uos.
qui corpus eius et sanguinem in sacramento man¬
ducant et bibunt. & m̃bra eius toto orbe diffusa. in
euangłio ñ agnoscunt. et ideo in eis in iudicio non
legem pure: sequimini: de ipsa lege scĩssima legalit̃
disputemus. Dicit apłs paulus. Bona ẽ lex: si quis
ca legittime utatur. lex gͦ quid dicit: Non occides.

Expanded text:
orum uirtutes operantem, et tu mihi, si talia me facientem uideres. non ergo nobis dicamus quae possunt et ex alia parte dici, et remotis ambagibus, quoniam ubi sit ecclesia Christi quaerimus, ipsum qui eam suo sanguine redemit audiamus dicentem: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. huic ecclesiae, quae per totam terram diffunditur, quisquis non communicat cui non communicet uides, si cuius ista uerba sint audis. quid est autem dementius quam sacramentis domini communicare et uerbis domini non communicare? hi utique dicturi sunt: in nomine tuo uinus et bibimus et audituri: non noui uos, qui corpus eius et sanguinem in sacramento manducant et bibunt et membra eius toto orbe diffusa in euangelio non agnoscunt et ideo in eis in iudicio non legem pure sequimini, de ipsa lege sanctissima lega-\' liter disputemus. dicit apostolus Paulus: bona est lex, si quis ea legitime utatur. lex ergo quid dicit? non occides.
Abbreviated transcription (Latin):
nos macharianos. ñ ursatianos appelletis. multo
maxime te de illo fuisse dicturũ. si de morte eiꝰ aliqͥd
tale dicere potuisses. Ex his itaq duob ubi plura¬
lem numerũ posuisti: seiuncto machario remanet
ursatiꝰ. nom̃ ꝓpͥũ numeri singłaris. Ubi ẽ gͥ tam plu¬
riũ illoꝵ. tã minax et tremenda ꝓmissio: lã illud ꝗͣ
ridiculũ sit. qͥ quoqͦmͦ loqͥ nouert̃. qͣntũ opinor in tel¬

Expanded text:
nos Macarianos, non Ursatianos appelletis, multo nos Macarianos, non Ursatianos appelletis, multo maxime te de illo fuisse dicturum, si de morte eius aliquid tale dicere potuisses. ex his itaque duobus, ubi pluralem numerum posuisti, seiuncto Macario remanet Ursatius, nomen proprium numeri singularis. ubi est igitur tam plurium illorum tam minax et tremenda promissio? Iam illud quam ridiculum sit, qui quoquo modo loqui nouerunt quantum opinor intel
Abbreviated transcription (Latin):
immortalis. quando mortuuꝰ fu̾it ꝓpt̃ uos mortuus
existimabit᷑: Eͥd siñ intam longo imꝑio constantinꝰ
& tam longa felicitate uixisset. qͥ primꝰ adu̾sus ur̃m
errorem multa constituit: Et qͥdsiñ iulianꝰ tam cito
arreptꝰ eẽt euita. qͥ uob̾ basilicas dedit. qͣndo ista gar¬
rire. taceretis. cũ et mͦ tacere nolitis: Nec tam̃ dicimꝰ
nos ideo cito mortuũ uilianũ. qͥa uob̃ basilicas dedit.
Possumꝰ enĩ ẽẽ in his parit̃ copiosi: s nolumꝰ ẽẽ pariter
uani. Pinde ut dicere ceperam: ex illis duobz secer no
machariũ. Cũ enĩ duos ꝓposuisses. ipsũ et ursatiũ:
repetisti nom̃ ursatu. ut nob̃ ostenderes quã mortẽ
meruerit.&. dixisti. Ursatiũ nanq barbarica pug¬
na ꝓstratũ. seuis unguibus alites. canũq auidi
dentes. morsib discerpserunt. Unde satis apparet.
cũ de machario maiorẽ inuidiã facere soleatis. ita ut

Expanded text:
inmortalis, quando mortuus fuerit, propter uos mortuus inmortalis, quando mortuus fuerit, propter uos mortuus existimabitur? quid, si non in tam longo imperio Constantinus et tam longa felicitate uixisset, qui primus aduersus uestrum errorem multa constituit, et quid, si non Iulianus tam cito abreptus esset e uita, qui uobis basilicas dedit, quando ista garrire taceretis, cum et modo tacere nolitis? nec tamen dicimus nos ideo cito mortuum Iulianum, quia uobis basilicas dedit. possumus enim esse in his paiiter copiosi, sed nolumus esse pariter uani. proinde, ut dicere coeperam, ex illis duobus secerno Macarium. cum enim duos proposuisses, ipsum et Ursatium, repetisti nomen Ursatii, ut nobis ostenderes quam mortem meruerit, et dixisti: Ursatium namque barbarica pugna prostratum saeuis unguibus alites canumque auidi dentes morsibus discerpserunt. unde satis apparet, cum de Macario maiorem inuidiam facere soleatis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut oĩno neminẽ nominares. Cur gͦ imꝑatores nr̃os.
idẽ: nr̃e cõmunionis ñ commnemorasti: An timusti.
ne reuꝰ maiestatis accusareris: Ubi ẽ circuncellionica
fortitudoꝰ. Deinde qͥd agis de illis qͦs tot suꝑiuꝰ nomina¬
sti. qͥ rectiꝰ tibi possũt dicere: quid nos querebas: Causã
enim tuã. nichil adiuuerunt: & tam̃ nominati st̃.
Deinde qualises. qͥ eos qͦs ꝑisse cõmemoras. nomina¬
re formidas: Saltem ipsos iudices uł comites qͦs ui¬
deris ñ timuisse plures nominares. Remansisti aut̃
ad machariũ et ursatium. Itane quã plures illi duo
isti sũt: An qd̾ pueri didicimꝰ sapis: Si enĩ queras ex
ine duo qͥs numerꝰ sit. singłaris an pluralis. qͥd ẽẽ res¬
pondeã nisi pluralẽt S: ad hoc etiã ñ desit qͦd dicam
Eximoinde macharium. Neq enĩ dixisti quomͦ ꝑi¬
erit. Anforte qͥsqͥs uos ꝑsequit᷑. nisi in hac t̃ra fuerit

Expanded text:
ut omnino neminem nominares. cur ergo imperatores nostros, ut omnino neminem nominares. cur ergo imperatores nostros, id est nostrae communionis, non commemorasti? an timuisti, ne reus maiestatis accusareris? ubi est circumcellionica fortitudo? deinde quid agis de illis quos tot superius nominasti, qui rectius tibi possunt dicere: \'quid nos quaerebas?\' causam enim tuam nihil adiuuerunt et tamen nominati sunt. deinde qualis es, qui eos quos perisse commemoras nominare formidas? saltem ipsos iudices uel comites, quos uideris non timuisse, plures nominares. remansisti autem ad Macarium et Ursatium. itane quam plures illi duo isti sunt? an quod pueri didicimus sapis? si enim quaeras ex me, duo quis numerus sit, singularis an pluralis, quid esse respondeam nisi pluralem? sed ad hoc etiam non defit quod dicam. eximo inde Macarium; neque enim dixisti quomodo perierit. an forte, quisquis uos persequitur, nisi in hac terra fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
erit.
nos n¬
quos de traditione codicum soletis arguere: De qͥb
et nos solemꝰ respondere: Aut ñ ꝓbatis. et ad neminẽ
ꝑtinet. aut ꝓbatis. et ad nos ñ ꝑtinet. Suam enĩ sar¬
cinã portauerunt: uł bonã. uł malã. Et bonã qͥdem
credimꝰ. S: qualemlibet: tam̃ suã. Sicut ur̃i mali:
nec ipsi ur̃am. nec uos ipsoꝵ. S ur̃m omnium com¬
hoc ꝓmiseras. ad hoc nos intentissimos feceras. Audi
inquit. ꝑut machariꝰ. ꝑut ursatius. cunctiq comiteᷤ
ur̃i. di parit̃ uindicta ꝑierunt. Duossolos commemo¬
rasti: quoꝵ neut̃ imꝑator fuit. Cui hoc placeat q̃sote:
Tibi ipse nonne displices: ꝓmittis quã plures imꝑa¬
tores ac iudices nr̃os te commemorat᷑um. qͥuos ꝑseqͦn
doꝑierint. et tacitis imꝑatorib nominas duos uł iudi¬
ces uł comites: Illud enĩ qd adiungis. cunctiq comi¬
tes ur̃i. di parit̃ uindicta ꝑierunt: ad rem ñ ꝑtinet.
hoc quippe modo ĩa dudũ locũ istũ finire potuisti:

Expanded text:
eris pos nquos de traditione codicum soletis arguere. de quibus et nos solemus respondere:. \'aut non probatis et ad neminem pertinet, aut probatis et ad nos non pertinet\'. suam enim sarcinam portauerunt uel bonam uel malam, et bonam quidem credimus sed qualemlibet, tamen suam, sicut uestri mali nec ipsi uestram nec uos ipsorum: sed uestrum omnium comhoc promiseras, ad hoc nos intentissimos feceras. audi, inquis: perit Macari-us, perit Ursatius cunctique comites uestri dei pariter uindicta perierunt. duos solos commemorasti, quorum neuter imperator fuit. cui hoc placeat, quaeso te. tibi ipse nonne displices? promittis quam plures imperatores ac iudices nostros te commemoraturum qui uos persequendo perierint, et tacitis imperatoribus nominas duos uel iudices uel comites. illud enim, quod adiungis: cunctique comites uestri dei pariter uindicta perierunt, ad rem non pertinet. hoc quippe modo iamdudum locum istum finire potuisti,