comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ausub audis ame. Modo enĩ hominibꝰ
an suadeo do aliquid noui facere.
Tunc suaderet apłs do aliquid noui
facere: si circũcisionẽ in se primũ
destrueret. S quia xp̃s legẽ ĩplendo
euacuauit illam. iło ñ suadebat
apł̃s đo: s quȩ ostendit ipse debere
seruare. illa docebat. Si ad huc ho-¬
minibꝰ placerem. id ẽ si placerẽ iude¬
is. a quibꝰ ortus sum ꝑmanendo inzu¬
daismo uel hominibꝰ malis ut hereti¬
ci: xp̃i seruus non essem. Hoc debet unꝰ¬
quisq pͣdicator attendere. ut xxp̃m
ditoribꝰ suis: non seipsũ. Si uͦ utrũq
potest fieri. ut ce ds diligat᷑ &e ipse:
nec ipse placabilem se debet p̃bere¬
otumꝰ¬

Expanded text:
 accepistis subaudis a me. Modo enim hominibus  accepistis subaudis a me. Modo enim hominibus an suadeo Deo aliquid novi facere, Tunc suaderet Apostolus Deo aliquid novi facere, si circumcisionem ipse primus destrueret. Sed quia Christus legem implendo evacuavit illam, ideo non suadebat Apostolus Deo, sed quae ostendit ipse debere servare, illa dicebat. Si adhuc hominibus placerem, id est si placerem Judaeis a quibus ortus sum permanendo in judaismo, vel hominibus malis, ut haereticis, Christi servus non essem. Hoc debet unusquisque praedicator attendere, ut Christditoribus suis, non seipsum. Si vero utrumque potest fieri, ut et Deus diligatur et ipse nec ipse placabilem se praebereNotum
Abbreviated transcription (Latin):
onem filiiꝰ sui. seu ꝑbaptismũ. in
aliud ȩuangeliũ. Aliud euangeliũ
doctrina qua dicebant debere cir¬
cũcisionẽ seruare. & cet̾a que lex
arectitudine fidei: ce uolunt con¬
uertere. Uolunt quid̾a mutare ȩuã¬
geliũ xp̃i. aspiritalibꝰ ad carnalia s
ñ ualent: quia firmissimũ &e uerũ
ẽ. Euangelium enim simutatũ fu¬
erit: ñ erit iam euangeliũ Et licet
aliquipossint mutare re-¬
ctituadinem  euangelii: semper
ȩuangłiũ in mutabile manet.
gabriel. euangelicet uobis p̃ter qͣm.
Suangeliũ: anathema sit. Anathena
uarias habet significationes. Aliq̃ñ
ponit᷑. poccisione. ut icłe apłs alibi
dicit. Optabam ego anathema fieri
oe occidi corporalit᷑. ꝓeis. Aliqñ. ꝓma
ledictione: ut in canonibꝰ habetur.
Siqͥs hoc uł illud fecerit: anathema
id est malecdictus sit. Aliqͣñ. ꝓsepa¬
ratione: ut hic. Sicut p̃dixi. subau¬
dis p̃sens. ita modo absens: uel sicut
p̃dixi paulo superiꝰ in p̃cedenti uer-¬

Expanded text:
 per baptismum, in aliud Evangelium. Aliud evangelium doctrina qua dicebant debere circumcisionem servare, et caetera quae lex rectitudine fidei, et volunt convertere, volunt quidem mutare Evangelium Christi a spiritalibus ad carnalia, sed non valent, quia firmissimum et verum est. Evangelium enim si mutatum fuerit, non erit jam Evangelium. Et licet aliqui possint mutari a rectitudine Evangelii, semper Evangelium immutabile manet. Gabriel, evangelizet vobis praeterquam, vangelium, anathema sit. Anathema varias habet significationes. Aliquando ponitur pro occisione, ut idem Apostolus alibi dicit: Optabam ego anathema fieri occidi corporaliter pro eis; aliquando pro maledictione, ut in canonibus habetur: Si quis hoc vel illud fecerit, anathema, id est maledictus sit; alio loco pro separatione, ut hic. Sicut praedixi, subaudis praesens, ita modo absens, vel sicut praedixi paulo superius in praecedenti ver
Abbreviated transcription (Latin):
Miror qđ sic tamcito: cap̾ . ii.
Mirari se dicit apłs. quare tamci.¬
to potuerint solis uerbis aueritate
ȩuangelii seduci. & alibertate inser¬
uitutẽ redigi. & qđ ab ȩuangelio
xp̃i qd eis tradidit potuert᷑ unmu¬
tari oe referri in aliud ȩuangeli¬
um id ẽ in aliam doctrinã. qđ ñ ẽ
aluid sub audis euangelium p̃ter
illud qđ p̃dicaui. Euangelium aũt
dr bona annuntiatio. Et si aliqua
um dici potest. s error. Amen. Nm̃¬

Expanded text:
Miror quod sic tam cito transferimini. Mirari se dicit Apostolus quare tam cito potuerint solis verbis a veritate Evangelii seduci, et a libertate in servitutem redigi, et quod ab Evangelio Christi quod eis tradidit, potuerunt mutari et transferri in aliud Evangelium, id est in aliam doctrinam. Quod non est aliud, subaudi Evangelium, propter illud quod praedicavi. Evangelium autem dicitur bona annuntiatio; et si aliqua um dici potest, sed error. Tran
Abbreviated transcription (Latin):
AULUS. Qđ nomen
suũ inom̃ibꝰ epłis
p̃ponit in titulo. au¬
ctoritatis causa id
egit. sic̃ reges &e pͥn¬
cipes huiꝰ scłi solent
agere: Apłs dignitatis
nom̃ ce grecũ ẽ: licet qui¬
dam dicant hebreum illud esse. Apłoꝵ¬
aũt genera. quatuor sunt. Primũ ẽ
qđ neq ab hominibꝰ ẽ. neq ꝑhominẽ.
s ado tantũmͦ. de quoꝵ numero fue¬
r̃t moyses. ysaias. iheremias. aliiq

Expanded text:
aulus. Quod nomen suum in omnibus Epistolis praeponit in titulo: auctoritatis causa id egit sicut reges et principes hujus saeculi solent agere. Apostolus: dignitatis nomen et Graecum est, licet quidam dicant Hebraeum illud esse. Apostolorum genera quatuor sunt: Primum est quod neque ab hominibus, neque per hominem, sed a Deo tantummodo: de quorum numero fuerunt Moyses, Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ało. cũ fauore hominũ aliquis
eligit᷑. ñ ꝓbona conuersatione. uelqͥ
p̃cio subrogat᷑ in sacerdotium. Deqͥbꝰ
si centũ solidos dedisses: hodie ep̃s
ñ fuisses. De quibꝰ dr etiam in libro
bat sacerdos ydoloꝵ. Iđoq isti tales
inter eos sunt reputandi de quibꝰ dñs
tebam eos. Omnes gͦ qͦtqͦt uenerunt.
fures sunt &e latrones. Quartũ genꝰ
seipso: ut sunt seudo ꝓpħȩ. & pse¬
udo apłi. qui dicunt hȩc dicit dñs.
cũ dñs ñ miserit eos. Scien

Expanded text:
 a Deo cum favore hominum aliquis eligitur non pro bona conversatione, vel quando pretio subrogatur in sacerdotium, de quibsi centum solidos dedisses, hodie episcopus non fuisses. De quibus etiam in libro bat sacerdos idolorum. Ideoque isti tales inter eos sunt reputandi, de quibus Domtebam eos . Omnes quotquot venerunt fures sunt et latrones. Quartum genusseipso, ut sunt pseudoprophetae et pseudoapostoli, qui dicunt: Haec dicit Dominus, cum Dominus non miserit eos. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
suũ amortuis: & ipse filiꝰ potestate u̾¬
bi aquo assũptus ẽ se ipsũ suscitauit.
Et qͥ mecũ sunt omnes fratres. idẽ
omnes condiscipuli & credentes ea¬
de sentienteᷤᷤ de circũcisione: Quidẽ
qđ in aliis discipulis quorũda disci-¬
puloꝵ suoꝵ nomina ponit: oe hie¬
ñ spetialit᷑ quelibet s generalit᷑ om̃es
conp̾hendit: Id̾o hoc egit ut ma¬
ioris auctoritatis essetͣ eiꝰ epła. uel
ut demonstraret om̃es condo lere
de illoꝵ seductione. &e qd omnes
equalit sentirent de circũcisione
qd̾ ñ deberent circũcidi. neq sacri-¬
ficia legalia offerre. Quid ẽ etiam qđ

Expanded text:
e Filius potestate Verbi a quo assumptus est, seipsum suscitavit: et qui mecum sunt fratres omnes, id est omnes condiscipuli et credentes, eadem sentientes de circumcisione. Quid est quod in aliis Epistolis quorumdam discipulorum suorum nomina ponit, et hic specialiter non quemlibet, sed generaliter omnes comprehendit? Ideo hoc egit ut majoris auctoritatis esset ejus Epistola, vel ut demonstraret omnes condolentes de illorum seductione, et quod omnes aequaliter sentirent de circumcisione quod non deberent circumcidi, neque sacrificia legalia offerre. Quid est etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
liunim ab om̃ipotente do de cȩlis. ñ qđ ne-
llrti mortalem effectũ. Qui gͦ docuit pe-¬
trũ ꝑp̃sentiam suam in terris. adhuc
mortalis: ipse docuit paulũ iam
in mortalis de cęlo. Et id̾o dicit. Non
abhominibꝰ subaudis constitutus.
ut mathias qui sorte ab apłis ẽ ele
de filii. Et ut ostenderet unius e̾ẽ
dignitatis illas duas ꝑsonas p̃posu¬
ẜit
ꝑsonã filii. di patris ꝑsonȩ. parit̃q
arrianoꝵ errorẽ destruit. qui dicũt

Expanded text:
ed ab omnipotenti Deo de coelis, non quod mmortalem effectum. Qui ergo docuit Petrum per praesentiam suam in terris adhuc mortalis, ipse docuit Paulum jam immortalis de coelo, et ideo dicit: Non ab hominibus, subaudis constitutus sum, ut Matthias, qui sorte ab apostolis est elecatio Patris et Filii. Et ut ostenderet unius esse dignitatis illas duas personas, praeposuit personam Filii Dei Patris personae, pariterque Arianorum destruit errorem, qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
audito semel or bis errore suo ñ uult
corrigentẽ: & econtrario se adpugnã¬
pugnans. eum uult lucrifacere a qͦ doce¬
de eccłia ꝓpellunt᷑: heretici uͦ in seipsos
sententiã ferunt. suo arbitrio de eccłia
recedentes. Quȩ recessio ꝓprie conscien¬

Expanded text:
audito errore suo, non vult corrigentem: et e contrario se ad pugnparans, eum vult lucrifacere a quo docede Ecclesia propelluntur; haeretici autem in seipsos sententiam ferunt, suo arbitrio de Ecclesia recedentes; quae recessio propriae conscien
Abbreviated transcription (Latin):
uuenilia autẽ desideria. idẽ acdul¬
teriũ. inmunditiã.luxuriã. furtũ.
Irapinã. uenationẽ. uagabunditatẽ
omnẽq lasciuiã. deuita or fuge.
Sectare. idẽ amplectere iusticiam.
ut recte uiuas. Ac si dice̾t. In locũ
iuueniliũ desiderioꝵ. in sere istas
uirtutes

Expanded text:
uvenilia autem desideria, id est adulterium, immunditiam, luxuriam, furtum, rapinam, venationem, vagabunditatem, omnemque lasciviam, devita et fuge. Sectare, id est amplectere justitiam, ut recte vivas: ac si diceret: In locum juvenilium desideriorum insere istas virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
lationi meȩ: idẽ quasi ego nullo indi¬
geam bene fecistis uos caritatis
officium in me adimplentes cõpati¬
endo passionibꝰ meis. & mittendo
michi quȩ erant necessaria.xu
S
sum a macedonia. Macedonia ꝓ¬
uintia ẽ grecoꝵ: dicta amacedone:
&e thessalonica ciuitas ẽ uel regnũ¬
athessalo rege dicta. In hoc gͦ qd
laudat philippenses qui ei necessaria
miserunt: utuperat alios qui ei
nullũ obsequium p̃buerunt. In rati¬
one dati ce accepti. Quidqͥd accipit᷑
uel dat᷑: ratio inde potest esse. Ratio.
dati. ẽ. qr scit dator qͥd dat. aut qͣntũ
dat. &e cui dat: utrũ auru. aut ue¬
stim̃tum. aut equum. Ratio accepti
ẽ. qr scit ille qui accipit metallũ aliqͦt
ce a quo accipit. Et ẽ sensus. Ex om̃ibꝰ
de quibꝰ potest esse ratio dati & accep¬
ti. ñ ministrauer̃t mͥ: qr ipsi nichil

Expanded text:
lationi meae, id est, quamvis ego nullo indilationi meae, id est, quamvis ego nullo indigeam, bene fecistis vos, charitatis officium in me adimplentes, compatiendo passionibus meis, et mittendo mihi quae erant necessaria. s sum a Macedonia. Macedonia provincia est Graecorum, dicta a Macedone, et Thessalonica civitas est a Thessalo rege dicta. In hoc ergo quod laudat Philippenses, qui ei necessaria miserunt, vituperabat alios qui ei nullum obsequium praebuerunt. In ratione dati et accepti. Quidquid accipitur vel datur ratio inde potest esse. Ratio dati est quia scit dator quod dat, aut quantum dat, aut cui dat, utrum aurum, an vestimentum est, quia scit ille qui accipit metallum aliquid et a quo accipit; et est sensus: Ex omnibus de quibus potest esse ratio dati et accepti, non ministraverunt mihi, quia ipsi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Ego enĩ didici. in quibꝰ sũ suf.¬
ficiens esse. idẽ ego scio in quibꝰ pos¬
sum sufficientiam habere: qr scio in-¬
digentiam patienter ferre. ox habũ¬
dantiã cũ tẽperantia disponere.
Multi sunt qui positi inpauꝑtate &¬
egestate. nesciunt ea patienter fer¬
re: & sunt multi. qui positi in habũ¬
dantia nesciunt tẽperantiã habere.
s comedunt & bibunt ultra modũ.
or utunt᷑ his quibꝰ habundant in¬
temperate: aquoꝵ numero erat
apłs alienꝰ. Scio humiliari: idẽ
scio penuriã humilit̃ sustinere.
Scio &e habundare: &e in habundan.¬
tia tẽperans esse. ne corrumpar ab
ea. In om̃ibꝰ institutꝰ sũ: &e satiari.
idẽ habundare. oe esurire: id ẽ pe¬
nuriã pati. Omnia possum in eo
qui me confortat. Ne uideretur
isset in panuria patiens esse: oe in
habuniłatia tẽperans. art. Omnia
aũt ista in eo possum implere. qui
me confortat. idẽ inxp̃o qui michi
possibilitatẽ tribuit. Ueruntamen
bene fecistis communicantes tribu-¬

Expanded text:
ico; ego enim didici in quibus sum, sufficiens esse, id est, ego scio in quibus possum sufficientiam habere, quia scio indigentiam patienter ferre, et abundantiam cum temperantia disponere. Multi sunt qui positi in paupertate, nesciunt eam patienter ferre: et sunt multi qui positi in abundantia, nesciunt temperantiam habere, sed comedunt et bibunt ultra modum, et utuntur his quibus abundant intemperate: quorum numero erat Apostolus alienus. Scio et humiliari, id est scio penuriam patienter sustinere: scio et abundare, id est in abundantia temperans esse, ne corrumpar ab ea. In omnibus institutus sum, et satiari, id est abundare, et esurire, id est penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Ne videretur isset in penuria patiens esse, et in abundantia temperans, ait: Omnia autem ista in eo possum implere qui me confortat, id est in Christo, qui mihi possibilitatem tribuit. Verumtamen bene fecistis, communicantes tribu
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatis ẽ apud dm̃ intentio bona:
& uoluntas. ꝓmtissima offerentis.
tulit sacrificium do egressus ab ar¬
cha. Non enĩ putandũ qđ dͦs om̃ips¬
sacrificio iuictimaꝵ. oe fumo car¬
nium. atq nidore pinguedinis de¬
lectetur. s intentione &e uoluntate
ꝓitissima offerentis. Si enĩ fumo
&e nidore carnium delectaret᷑: ne¬
quaqͣm diceret ꝑ ꝓpħam. sacrificia
eus aũt m̃s impleat om̃e desi-¬
deriũ ur̃m. Tale desiderium habe¬
bant philippenses: ut socii & cõpar¬
ticipes mererent᷑ fieri beati apłi
Et est sensus. Concedat p̃stetq ds
m̃s. ut sic̃ estis participes passionis
meȩ. & condoletis tribulationibꝰ
meis: ita sitis participes p̃mioꝵ meoꝵ.
&r congaudeatis leticiȩ meȩ. Et qua-¬
liter fiet istud ͦ Scd̾m duitias suas
ingła et̃na. Quȩ sunt ille diuitie:
Quas oculus non uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascender̃t.¬

Expanded text:
suavitatis est apud Deum, intentio bona suavitatis est apud Deum, intentio bona et voluntas promptissima offerentis, tulit sacrificium Deo, egressus de arca. Non enim est putandum quod Domisacrificio victimarum et fumo carnium atque nidore pinguedinis delectetur, sed intentione bona et voluntate promptissima offerentis. Si enim fumo et nidore carnium delectaretur, nequaquam diceret per prophetam: Sacrificia eus autem meus impleat omne desiderium vestrum. Tale desiderium habebant Philippenses, ut socii et comparticipes merentur fieri beati Apostoli, et est sensus: Concedat, praestetque Deus meus, ut sicut participes estis passionis meae et condoletis tribulationibus meis, ita sitis participes praemiorum meorum, et congaudeatis laetitiae meae. Et qualiter fiet istud? Secundum divitias suas in gloria aeterna. Quae sunt illae divitiae? Quas oculus non vidit, nec auris audi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ animi. In ratione ur̃a: id ẽ ad
utilitatẽ ur̃am. Quid̾a eodices ha¬
bent habundantẽ inoratione ur̃a.
Oratio apłi. oratio philippensium
erat: qr. pillis orabat. Et qͣndo qͥli¬
bet orat ꝓ aliqͦ. si uita illiꝰ munda fu¬
erit. ꝓquo oratur: subleuat oratio¬
nẽ dep̃cantis ut ante exaudiatur.
sicut ȩcontra uita mala ipsius. ꝓquo
oratur. impedit orationẽ illiꝰ qui ꝓ
ipso orat. Unde dñs dicit iheremiȩ
Noli orare ꝓpopło hoc: qr ñ exaudi¬
am te. Ergo beati pauli oratio quã
ꝓ illis fundebat. bona uita illoꝵ sub¬
Unde dicit. Non requiro tantũmͦ
datũ. s requiro beniuolentiã & be
oratio qũã ꝓuobis fundo. Habeo auͣt
om̃ia or habundo. Ille omnia habet
qui nullo indiget: qui p̃ter necessaria
nichil requirit. Repletꝰ inquid sub¬
audis omni habundantia acceptis
ab epafrodito subaudis muneribꝰ.
quȩ sub audis munera misistis michi.
Miserant illi philippenses aut aurũ
aut argentũ. aut uestim̃ta. ꝑ epa¬

Expanded text:
antem in oratione vestra, id est ad utilitatem vestram. Quidam codices habent: Abundantem in oratione vestra. Oratio Apostoli, oratio Philippensium erat, quia pro illis orabat. Et quando quilibet orat pro aliquo, si vita illius munda fuerit, pro quo oratur, sublevat orationem deprecantis, ut a Deo exaudiatur, sicut e contra vita mala ejus pro quo oratur impedit orationem illius qui pro ipso orat. Unde dicit Dominus Jeremiae: Noli orare pro populo hoc, quia non exaudiam te . Ergo beati Pauli oratio quam pro illis fundebat, bona vita illorum subUnde dicit: Non requiro tantummodo datum, sed requiro benevolentiam et beoratio, quam pro vobis fundo. Habeo autem omnia, et abundo. Ille omnia habet qui nullo indiget, qui praeter necessaria nihil requirit. Repletus sum, inquit, subaudis omni abundantia, acceptis ab Epaphrodito, subaudis muneribus, quae, subaudis munera, misistis mihi. Miserant illi Philippenses aut aurum, aut argentum, aut vestimenta, per Epa
Abbreviated transcription (Latin):
S auisus sum aũt indño uehem̃ter
qm̃ tandem aliquando. &r cet̾a. In pͥn-¬
cipio p̃dicationis apłi quando phili¬
penses credider̃t. maximã humani-¬
tatẽ p̃buerunt ei: mini̾trantes illi
leto animo quȩ necessaria erant.
S cũ cepissent ꝑsecutionẽ pati asuis
ciubꝰ infidelib. & tribulari aꝑsecu¬
toribꝰ: cessauer̃t aministratione: Neq enĩ
poterant in seditione ac ꝑsecutione
positi. offitium caritatis ita implere:
sic̃ tẽꝑe pacis. Iterũ uͦ cũ reddita esset
illis tranquillitas dño suffragante.
reuersi sunt ad pristinã conuersati
Qua. ꝓpt̃ congaudet apłs illoꝵ
bonitati. or dicit. Gauisus sũ inqͥ¬
ens ualde. qm̃ tandem. idẽ ad ulti¬
mũ. aut uix aliqͣndo reflorustis:
idẽ florũ uirtutẽptulistis. reuer¬
si ad pͥorẽ conuersationẽ oe consue¬
tudinẽ Floruistis: idẽ florẽ bone
oꝑationis ꝓtulistis: id ẽ affectũ di¬
exibebatis. Occupati aũt eratis.
sub audis inꝑsecutione ciuium. Ex¬

Expanded text:
avisus sum autem in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando, etc. In principio praedicationis Apostoli, quando Philippenses crediderunt, maximam humanitatem praebuerunt ei, ministrantes ei laeto animo quae necessaria erant; sed cum coepissent persecutionem pati a suis civibus infidelibus, et tribulari a persecutoribus, cessaverunt a ministratione: neque enim poterant in seditione ac persecutione positi, officium charitatis ita implere, sicut tempore pacis. Cum vero reddita esset illis tranquillitas Domino suffragante, reversi sunt ad pristinam conversatioQuapropter congaudet Apostolus illorum bonitati, et dicit: Gavisus sum valde, quoniam tandem, id est ad ultimum, aut vix aliquando refloruistis, id est florem virtutum, protulistis, reversi ad priorem conversationem et consuetudinem. Floruistis, id est florem bonae operationis protulistis, id est affectum disicut ante exhibebatis. Occupati autem eratis, subaudis in persecutione civium. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tum in baptismate. uel qui sine cri¬
mine & grauiori peccato florent.
penses acueret &r instigaret ad fid̾e
seruanda: &e bonis oꝑibꝰ laborandũ.
Quasi diceret. Ophilippenses atten¬
dite si illi qui apparitores impera¬
toris sunt oe ei semꝑ assistere debent in palatio
illiꝰ ueniunt ad fidem ꝓnichilo de¬
putantes iram imperatoris. & uiri-¬
lit᷑ infide &r doctrina laborant:
qͣntomagis uos debetis feruenti
animo fidem seruare. bonisq oꝑibꝰ
insistere. quilonge ab aula remoti
regali estis. neq terremini malignoꝵ¬
nissli principum: Ham manente apło¬
in carcere in domo imperatoris. multi ex
donio cȩsaris ueniebant ad eum. &e do¬
cti ab illo baptirabant᷑: intantũ ut
sic̃ iam diximꝰ domũ ꝑsecutoris face¬
ret eccłam redemptoris. Gr̃a dñi. idẽ
fides uelsalus &e redemptio atq remis
bit or incorpore.

Expanded text:
tum in baptismate, vel qui sine crimine, et sine graviori peccato florent. penses acueret et instigaret ad fidem servandam, et bonis operibus laborandum, quasi diceret: O Philippenses, attendite: si illi qui apparitores sunt imperatoris, et ei semper assistere debent in palatio illius, veniunt ad fidem pro nihilo deputantes iram imperatoris, et viriliter in fide et doctrina laborant, quanto magis vos debetis ferventi animo fidem servare, bonis operibus insistere, qui longe ab aula regali remoti estis, neque terremini jussu malignorum principum. Nam manente Apoin carcere in domo imperatoris, multi ex domo Caesaris veniebant ad eum: et docti ab illo, baptizabantur in tantum ut jam diximus domum persecutoris facerent Ecclesiam Redemptoris. Gretia Domini, id est fides vel salus, et redemptio atque remisbit et in corde,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ corpus suũ qđ fecit hostiam. ꝓpe¬
ccato Semel in qͥd infine scłoꝵ ad hoc
apparuit: ut ꝑ hostiam suam destrue¬
ret peccatũ. Merito tunc apparuit
quando multa erant: ut ostenderet
diuitias gratie suȩ. Si eñĩ inprinci-¬
pio fieret: fortassis nullus crederet
Et hoc semel in cõsũmationẽ peccatoꝵ
ꝑ ꝓprium sanguinem: ñ ꝑ alienum.
Et quẽ ad modũ statutum ẽ homi¬
ex haurienda peccata: scđo scđo si¬
ne peccato apparebit expectantibꝰ
se in salutẽ. S̾icut hominibꝰ statutũ
ac decretum ẽ ut non possint mori
nisi semel. postea autẽ accipiunt
iuditium. hoc ẽ ꝓ ut unꝰ quisq gessit
in corpore siue bonũ siue malum:
so admultoꝵ tollenda peccata: nec
potest amplius mori. sed nec in dige¬
mꝰ. Notandũ autẽ ad multoꝵ tollen¬
da peceata illũ esse oblatĩl. ce ñ om̃i¬
um: quia ñ om̃es crediturierant.

Expanded text:
est per corpus suum quod fecit hostiam pro peest per corpus suum quod fecit hostiam pro peccato. Semel, inquit, in fine saeculorum ad hoc apparuit, ut per hostiam suam destrueret peccatum. quando multa erant, ut ostenderet divitias gratiae suae; si enim in principio fieret, fortassis nullus crederet, et hoc semel in consummatione peccatorum per proprium sanguinem, non per alienum. Et quemadmodum statutum est homiexhaurienda peccata; secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem. Sicut hominibus statutum est ac decretum, ut non possint mori, nisi semel; postea autem accipiunt judicium: hoc est, prout unusquisque gessit in corpore, sive bonum, sive malum: so ad multorum tollenda peccata, nec potest amplius mori, sed nec indigemus. Notandum autem ad multorum tollenda peccata illum esse oblatum, et non omnium, quia non omnes c
Abbreviated transcription (Latin):
.3. tifex intrat insc̃a ꝑsingulos annos¬
. in sanguine alieno. Alio quin oporte¬
.i. bat eum frequent᷑ pati: ab origine
mundi. Non ẽ xp̃c ad hoc ingressus
quẽ admodũ pontifex iudeoꝵ ingre¬
diebatur insc̃a ꝑ singłos annos. Neq
cũ sanguinealieno. sed cũ suo: qm̃ ipse
qui ẽ sacerdos &r sacrificium. semel
semet ipsũ obtulit in ara crucis. At
uͦ resurgens iam non moritur: mors
illi ultra ñ dominabit᷑. Nec ẽ necesse
ut amplius moriatur : qm̃ ad salutẽ.
om̃ium credentium satis sufficit una
passio eiꝰ Alio quin. hoc ẽ si alit̾ esset
S noluit nisi tantũ semel mori. qr
morte illius redemptio facta est.
ut semel passus ñ ꝓdesset om̃ibꝰ sepius
oportebat eũ crucifigi: ab origine mũ-¬
di. Hoc ẽ. quot fuerunt ȩlecti & qͦt fu¬
ret. si eos redi mere uellet. Nẽ autẽ¬
semel incõsũmatione. hoc ẽ infine scłoꝵ
in nouissima ętate ad destructionẽ
peccati ꝑhostiã suam apparuit: hoc

Expanded text:
a per singulos annos in sanguine alieno. Alioquin oportebat eum frequenter pati ab origine mundi. Non est Christus ad hoc ingressus quemadmodum pontifex Judaeorum ingrediebatur in Sancta per singulos annos: neque cum sanguine alieno, sed cum suo: quo niam ipse, qui est sacerdos et sacrificium, semel semetipsum obtulit in ara crucis; at vero resurgens jam non moritur: mors ei ultra non dominabitur: nec est necesse ut amplius moriatur; quoniam ad salutem omnium credentium satis sufficit una passio ejus. Alioquin: hoc est, si aliter esset noluit nisi tantum semel mori, quia morte illius redemptio facta esut semel passus non prodesset, saepius oportebat eum crucifigi ab origine mundi: hoc est, quot fuerunt electi, et quot furet, si eos redimere vellet: sed semel in consummatione, hoc est in fine saeculorum, in novissima aetate, ad destructionem peccati per hostiam suam apparuit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
querebant uera sacrificia quibꝰ ꝑfecte
potuissent homines mundari nec in-¬
ueniebant᷑: necesse fuit tandui ma-¬
nere illa quousq uera aduenirent.
Non enĩ in manufactis scĩs iħe intro-¬
ut exemplarus ueroꝵ: s in ipsũ cęlũ
ut appareat ᷑ uultui di ꝓnobis. Non
introiit inqͥd iħc in manufactis scĩs:¬
sub quȩ sunt exemplaria ueroꝵ: Ma-¬
nu facta appellat sc̃ã scõꝵ. quȩ pͥmũ
manibꝰ beselehel facta sunt in heremo:
ac pꝰ ea similit̃ manibꝰ oꝑatdꝵ intẽplo
salomonis. In qua ñ introiit iħc s in ipsũ

Expanded text:
quaerebantur vera sacrificia, quibus perfecte potuissent homines mundari, nec inveniebantur, necesse fuit tam diu manere illa, quousque vera advenirent. Non enim in manufactis Sanctis Jesus introivit, exemplaria verorum; sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Non introiit, inquit, Jesus in manufactis: subaudi, quae sunt exemplaria verorum. Manufacta appellat Sancta sanctorum, quae primum manibus Beselehel facta sunt in eremo, ac postea similiter manibus operariorum in templo Salomonis, in quae non introiit Jesus, sed in ips
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcoꝵ cũ aqua &e lana coccinea. oe
Iẏsopo: ipsũ quoq librũ &r ominẽ ppłm¬
3. asꝑsit dicens. Omnia ista infigura
agebant᷑. Nam uitulus ille qui plerũq
hostia sacerdotis erat. xp̃m significat
qui uerus sacerdos existens: uitulũ
hoc ẽ semet ipsũ obtulit do patri in ara
crucis. Iste ẽ uitulus: quẽ pius pat̾

Expanded text:
hircorum cum aqua et lana coccinea et hyssopo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit dicens. Omnia ista in figura agebantur. Nam vitulus ille, qui plerumque hostia sacerdotis erat, Christum significabat, qui verus sacerdos existens, vitulum, hoc est semetipsum obtulit Deo Patri in ara c
Abbreviated transcription (Latin):
ce uocauit. &r qͦs uocauit. illos or iusti¬
ficauit: & qͦs iustificauit illos or mag¬
nificauit. Titulũ aut̃e ȩterne here-¬
ditatis exparte inp̃senti scło iam pos¬
sidemꝰ nobis adño datũ: euangłium
uidelicet illius qđ obseruatores suos
ȩternaliter cũ do facit uiuere. grãm
sp̃c sc̃ĩ remissionẽ peccatoꝵ. cognitionẽ
suam &e pacem qͣm nobis reliquid per¬
gens ad passionẽ. Pacem in quid relin-¬
quo uobis. Istum quidem hereditatis
titulũ quasi arram inp̃senti habemꝰ:
s ꝑfectius nobis supplebit᷑ qͣndo erit
ds omnia in om̃ibꝰ. cũ tradiderit xp̃c
regnũ d̾o oe patri. cũ fuerimꝰ ꝑducti
ad gaudia patriȩ celestis. in qua futu¬
ri sunt ȩlecti sic̃ angłi di in cęlo: uiden-¬
tes dñm. sicuti ẽ. Et hec erit ꝑfecta
hereditas ęlectoꝵ: quã xp̃c in morte
sua confirmauit. Unde hoc ẽ quia te-¬
stam̃tũ sine sanguine dedicatũ ẽ: idẽ
confirmatũ oe consecratũ. Lecto eni¬

Expanded text:
os et justificavit, et quos justificavit, illos et magnificavit. Titulum autem aeternae haereditatis ex parte in praesenti saeculo jam possidemus nobis a Domino datum, Evangelium videlicet illius, quod observatores suos aeternaliter cum Deo facit vivere, submsancti, remissionem peccatorum, cognitionem suam et pacem, quam nobis reliquit pergens ad passionem: Pacem inquit relinquo vobis. Istum quidem haereditatis titulum quasi arrham in praesenti habemus, sed perfectius nobis supplebitur cum erit Deus omnia in omnibus, cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, cum fuerimus perducti ad gaudia patriae coelestis, in qua futuri sunt electi sicut angeli Dei in coelo videntes Deum sicuti est. Et haec erit perfecta haereditas electorum, quam Christus in morte sua confirmavit. Unde nec primum quidem sine sanguine dedicatum est. Id est, confirmatum et consecratu
Abbreviated transcription (Latin):
cinea caritatẽ xp̃i qua ꝓnob̾ passus ẽ¬
significat: oe dequa alibi đr. Sic ds di¬
lexit mundũ: ut unigenitũ suũ daret
ꝓmundo. Hysopus herba humilis ẽ
& in petra nascens: ꝑqͣm humilitas
designat᷑ xp̃i &e fortitudo. qua in te-¬
riora nr̃a purgant᷑. Nam huiꝰ herbȩ ge-¬
nere: pulmonũ uitia solent purgari.
Potest ce ꝑ ysopũ penitentia intelligi:
quȩ fortiter ꝑacta. interiora uitiam̃
mancdauit aduos ds. Iste sanguis p̃fi¬
gurabat illũ sanguinẽ : qui ex latere
xxp̃i in cruce manauit. Hoc sanguine
confirmauit. sic̃ ipse dixit. hic ẽ san¬
gius noui testam̃ti: in remissionẽ pec¬

Expanded text:
assus est, et de qua alibi dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo. Hyssopus herba humilis est, et in petra nascens, per quam humilitas designatur Christi et fortitudo, qua interiora nostra purgantur: nam hujus herbae genere pulmonum vitia solent curari. Potest et per hyssopum poenitentia intelligi, quae fortiter peracta interiora vimandavit ad vos Deus. Iste sanguis praefigurabat illum sanguinem qui de latere Christi in cruce manavit. Hoc sanguine confirmavit, sicut ipse dixit: Hic est sanguis Novi Testamenti in remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
apłs alias dicit. Eum qui ñ nouerat
peccatũ. ds pat̾. ꝓnobis peccatũ fecit.
hoc ẽ hostiam ꝓpeccato. Qđ enĩ uetus
testam̃tum sanguine respersũ ẽ ad cõ¬
firmationẽ. similit᷑ &e ppłs. typice sig¬
nificabat sanguine passionis xp̃i no-¬
uũ testam̃tũ confirmandũ: &e ppłm
credentium mundandũ. Aqua autẽ
qua ppłs asꝑgebatur. aqua ẽ baptisma-¬

Expanded text:
erat peccatum, Deus Pater pro nobis peccatum fecit, hoc est hostiam pro peccato. Quod enim Vetus Testamentum sanguine respersum est ad confirmationem, similiter et populus, typice significabat sanguine passionis Christi Novum Testamentum confirmandum, et populum credentem mundandum: aqua autem qua p
Abbreviated transcription (Latin):
Gabernacłm illi intelligendi sunt: de
habitabo millis: or in ambulabo Et
de quibꝰ apłs alibi dicit: Templũ inqͥd¬
sa. fideles sunt eccłie: diuersa offitia
habentes. Quid̾a oe eñĩ sunt uasa p̃di¬
cationis: sicut p̃aulus. De qͦ dñs ad
aniam ait: Uas electionis michi ẽ iste.
Quidam uͦ diuersos gradus ac uaria
officia habent: quȩ iscłe egregius p̃-¬
dicator cõmemorans dicit: Alu dat᷑¬
Et alii atq alii diu̾sa dona habent.
quȩ singulis hoꝵ diuidit sp̃c sc̃s pro¬
ut uult. Tabernacłm gͦ or omnia ua¬
sa illiꝰ sanguine asꝑgunt᷑: quia uni¬
uersalis eccłia cũ om̃ibꝰ sibi ministran¬
tibꝰ sanguine passionis xp̃i mundan-

Expanded text:
abernaculum illi intelligendi sunt de habitabo illis, et inambulabo; et de quibus Apostolus alibi dicit: Templum Dsa fideles sunt Ecclesiae diversa officia habentes: quidam etenim sunt vasa praedicationis, sicut Paulus, de quo Dominus ad Ananiam ait: Vas electionis est mihi iste. Quidam vero diversos gradus ac varia officia habent, quae idem egregius commemorans dicit: Alii datue, alquae singulis dividit Spiritus sanctus prout vult. Tabernaculum ergo et omnia vasa illius sanguine asperguntur, quia universalis Ecclesia cum omnibus sibi ministrant
Abbreviated transcription (Latin):
ti minꝰ ꝑfecti dubitare de ꝓmissioni¬
bꝰ dñi. maxime ex eo qđ mortuus est.
quasi infirmꝰ: beatus apłs ponit exem-¬
plum ex cõmuni consuetudine legũ.
humana ostendens. qr ñuiuentibus
suam: & alios atq alios heredes addu-¬
cere in hereditatem suam. Qua. ꝓpt̃ uo-¬
lens apłs firmũ esse testam̃tũ qđ xp̃e¬

Expanded text:
ti minus perfecti dubitare de promissioniti minus perfecti dubitare de promissionibus Domini, maxime ex eo quod mortuus est quasi infirmus, beatus Apostolus ponit exempla ex communi consuetudine legum humanarum, ostendens quia non viventibus suam, et alios atque alios haeredes adducere in haereditatem suam. Quapropter volens Apostolus firmum esse testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
bi enĩ testam̃tum: mors necesse ẽ
intercedat seu interueniat. testato¬
.I ris: uestam̃tũ enĩ: in mortuis con¬
.÷. firmatũ ẽ. Alioquin. id ẽ alit̃ ñdũ
Iualet firmũ esse testam̃tum. dum¬
.: iiuit ille qui testis ẽ. Leges huma¬
nas hic uidet᷑ apłs tangere: quȩ
solent testam̃tum qd̾ alter alteri facit¬
de hereditate sua infirmũ facere.
quousq testatoris ipsius testam̃ti mor¬
te in terueniente discesserit: Mortuo
uero illo testatore qui testam̃tũ fecit:
om̃ino iam firmũ manet. In hunc mo-¬
cepimꝰ ñ aliter nob̾ firmũ manere po-¬
terat: nisi ipse morte sua illud robo¬
rasset. Tantũ enĩ peccatũ nr̃m. ut
aliter ñ potuissemus redimi & saluari:
nisi unigenitꝰ di filiꝰ. ꝓnobis moreret᷑.
Et qr ad illud consequendũ qđ ipse ꝓ.¬
miserat in digni eramꝰ. ipse nobis mor¬
te sua mediator factus ẽ: ut ꝑ mortẽ
suam indebitã. illam quȩ nob̾ debebat᷑
auferret. Et qr fortassis poterant mul¬

Expanded text:
bi enim testamentum est, mors necesse est intercedat, seu interveniat testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est, alioquin, id est aliter, nondum valet firmum esse testamentum, dum vivit ille qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere, quae solent testamentum quod alter alteri de haereditate sua facit, infirmum facere, quousque testator ipsius testamenti morte interveniente discesserit: mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. In hunc moaccepimus non aliter nobis firmum manere poterat, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur. Et quia ad illud consequendum quod ille promiserat indigni eramus, ipse nobis morte sua mediator factus est, ut per mortem suam indebitam illam quae nobis debebatur auferret. Et quia fortassis poterant mul
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricationũ quȩ ñ poterant auferri
in pͥori testam̃to. Deletȩ autẽ sunt ꝑ eiꝰ
passionẽ: ut reꝓmissiones ȩternȩ here¬
ditatis accipiant illi qui uocati sunt
ȩterna uocatione. Nam ñ loquit᷑ hic
de generali uocatione: de qua dñs ait.
multi uocati s pauci ȩlecti: s dequa

Expanded text:
i in priori testamento deletae sunt autem per ejus passionem, ut repromissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione. Nam non loquitur hic de generali vocatione de qua Dominus ait: Multi sunt vocati, sed pauci electi , sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
gentes cepissent p̃dicatione suagen-¬
tiles trahere ad fidem. Quod ꝓbari
potest ꝑ hoc qd̾ angłi admirando di-¬
xerunt. illo ascendente adcȩlos ꝓpͥa
uirtute. Quis ẽ iste qui uenit de edom.
hoc ẽ decruento &e sanguinolento muit¬
do : Et in psalmo. Quis ẽ iste rex głe:
Illis enĩ qui maioris dignitatis sunt.
&r ꝑ quoꝵ ministeriũ illa nũtiata
sunt. cognita fuert̃. ut pote consili¬
arus &e nuntiis: illis uͦ quiminoris
dignitatis sunt. potest esse ut ex
parte in cognita essent. Et hoc ma¬¬
nifestat scdm diffinitionẽ uel p̃or-¬
dinationẽ siue p̃destinationẽ scłoꝵ¬

Expanded text:
gentes coepissent praedicatione sua gentiles trahere ad fidem. Quod probari potest ex hoc quod angeli admirando dixerunt, illo ascendente ad coelos propria virtute: Quis est iste qui venit de Edom , hoc est, de cruento et sanguinolento mundo? Et in Psalmis: Quis est iste rex gloriae ? Illis enim qui majoris dignitatis sunt et per quorum ministerium illa mandata sunt, cognita fuerunt, utpote consiliariis et nuntiis: illis vero qui minoris dignitatis sunt, potest esse ut ex parte incognita essent, et hoc manifestat. Secundum praefinitionem, vel praeordinationem sive praedestinationem s
Abbreviated transcription (Latin):
cat. xp̃i ore. platũ. s qui bona ad¬
nuntiat. & gaudia patriȩ oȩlestis
ꝓmittit. quȩ in lege &e ꝓpħis. psal¬
mis dictis sc̃oꝵ patrũ continentur.
Quȩ sunt iste diuitie xp̃i in uesti¬
gabiles quas missus ẽ apłs euange.¬
litare ingentibus: Nimirũ ille
de quibꝰ iscde apłs alibi dicit. Quȩ
oculus ñuidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit. quȩ

Expanded text:
i ore prolatum, sed qui bona annuntiat, et gaudia patriae coelestis promittit, quae in lege et prophetis et psalmis, dictisque sanctorum Patrum continentur. Quae sunt istae divitiae Christi investigabiles, ad quas missus est Apostolus evangelizare in gentibus? Nimirum illae, de quibus idem Apostolus alibi dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor homini
Abbreviated transcription (Latin):
filus hominũ. id ẽ patriarchis. &.ꝓ.¬
phetis. atq alus hominibꝰ ñ ẽ adli-¬
quidũ itamanifestatũ mysteriũ
dicatione ad fidem uenerunt. Qd̃
potest ꝓbari. exeo qđ dñs ait apłis.
Multi reges &e. ꝓpħȩ uoluer̃t uide-¬
re quȩ uos uidetis: oe ñ uider̃t.
Maioris enĩ sapientiȩ fuert̃ apłi
quã patriarchȩ: qr qd̃ illi uider̃t
ẽẽ in societatẽ suã: s dicebant illis
qui ꝓseliti fiebant. Uitã ȩt̃nam qͥd̾e
ꝑ cipietis: sed ñ tantȩ dignitatis eritiᷤ
ingła: quante nos. Quid gͦ manife¬
statũ ẽ apłis: Esse gentes coheredes
iudeis in patria cȩlesti. ingła ȩterna.
&e cũ corporales. id ẽ simul corpꝰ xp̃i
esse. uł in uno corpore eccłiȩ sociari.¬

Expanded text:
 id est patriarchis et prophetis atque aliis hominibus, non est ad liquidum ita manifestatum mysterium aedicatione ad fidem venerunt. Quod potest probari ex hoc quod Dominus ait apostolis: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Majoris enim sapientiae fuerunt apostoli quam patriarchae: quia quod illi viderunt esse in societatem suam, sed dicebant illis qui proselyti fiebant: Vitam aeternam quidem percipietis, sed non tantae dignitatis eritis in gloria quantae nos. Quid ergo manifestatum est apostolis? esse gentes cohaeredes Judaeis in prima coelesti, in gloria aeterna, et concorporales, id est, simul corpus Christi esse
Abbreviated transcription (Latin):
litare siue p̃dicare ingentibꝰ. in¬
uestigabiles diuitias xp̃i. & illumi¬
nare om̃es. Quare dicit mͦ michi mi¬
cũ alibi dicat. plus om̃ibꝰ illis
laboraui : Utrũq uerũ ẽ. Et unũ
referendũ ẽ ad laborẽ. qđ dicit
plus om̃ibꝰ illis laboraui. aliud
ad tẽpꝰ uocationis suȩ. Plus enim
om̃ibꝰ apłis laborauit᷑: qr cũ ceteri
in locis sibi distributis p̃dicarent.

Expanded text:
are, sive praedicare in gentibus investigabiles divitias Christi, et illuminare omnes. Quare dicit modo: Mihi micum alibi dicat: Plus omnibus laboravi? Utrumque verum est: et unum referendum est ad laborem, quod dicit: Plus omnibus laboravi; aliud ad tempus vocationis suae. Plus enim omnibus apostolis laboravit, quia cum caeteri in locis sibi distributis praedicarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ihu: prouobis gentibꝰ. Uinctus
co uerbũ salutis: Uel uinctus amo¬
re xp̃i: ꝓuobis gentibꝰ teneor in
carcere. Et ẽ sensus. Si uoluissem
ꝑmanere in iudaismo. & ap̃dica¬
tione nominis xp̃i quiescere. possem
esse diues: & magister synagogaꝵ.
state positus. Si tam̃ audistis dispen¬
sationẽ. siue administrationẽ gr̃ȩ¬
di quȩ dataẽ quȩ data ẽ michi in
uobis: id ẽ in ur̃am utilitatẽ. S tam̃
isto in loco potius ẽ adfirmatiua
coniunctio qͣm dubitatiua. & nichil¬
ẽ aliud nisi dicere. Certe audistis
offitium p̃dicationis meȩ. qđ da¬
tũ ẽ michi ꝑ gr̃am di ad ur̃am uti¬
litatẽ. Qm̃ sccłm reuelationẽ cłi no-

Expanded text:
ctus co verbum salutis: vel, vinctus amore Christi, pro vobis gentibus teneor in carcere; et est sensus: Si voluissem permanere in judaismo, et a praedicatione nominis Christi quiescere, possem esse dives, et magister synagogarumstate positus, si tamen audistis dispensationem sive administrationem gratiae Dei quae data est mihi in vobis, id est in vestram utilitatem. Si tamen isto in loco potius est affirmativa conjunctio quam dubitativa, et nihil aliud est nisi dicere: Certe audistis officium praedicationis meae, quod datum est mihi per gratiam Dei ad vestram utilitatem. Quoniam secundum revelat
Abbreviated transcription (Latin):
quasi multiplex &t multas speties
& formas habens. Uideamꝰ qͦmͦ sit
multiformis. Filiꝰ di natus deuir-¬
gine sine semine uirili. uagiebat
interfici. ut homo: s magis stella
ducente querebat᷑ adorari ut ds.
Mortuus ẽ ut homo: resurrexit
ꝑpotentiam deitatis. Resurgens
amortuis apparuit discipulis in ha
ut ds. Ecce qͣlĩt multiformis ẽ sa¬
pientia di. Ut gͦ ista multiplex sapi¬
entia di manifestaret᷑ pͥncipibꝰ &
potestatibus in cęlestibꝰ. quas beatꝰ
iheronimꝰ angłicas uirtutes uult

Expanded text:
quasi multiplex et multas species quasi multiplex et multas species et formas habens. Videamus quomodo multiformis sit. Filius Dei natus est de virgine sine virili semine, vagiebat interfici ut homo, sed a magis stella ducente quaerebatur adorari ut Deus; mortuus est ut homo, resurrexit per potentiam Deitatis. Resurgens a mortuis apparuit discipulis in habut Deus. Ecce qualiter multiformis est sapientia Dei. Ut ergo ista multiplex sapientia Dei manifestaretur principibus et potestatibus in coelestibus, quas beatus Hieronymus angelicas virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit in telligere qͥd p̃figura¬
bat: ꝑ reuelationẽ sc̃i sp̃s. danieli
uestigabilis oe cõprehensibilis fuit:
qui interp̃tator eiꝰ extitit. Data ẽ
etiã gr̃a apło illuminare ꝑfidem
om̃es qui uoluissent credere: qr sic̃
ille qͥ in fidelis &e incredulus ẽ in te¬
nebris morat᷑. ita qui fidelis &r cre¬
dulus extitit in luce quiescit: ce ñ
solũ illuminare. s euangelizare. quȩ
sit dispensatio. id ẽ distributio uel
ministratio saeram̃ti absconditi in
cło qui om̃ia creauit. Idem appellat¬
mͦ sacram̃tum qđ suꝑius diuitias.
initio absconditũ fuit in do uero qui
do fuit absconditũ. s ind̾o: usq quo
ipse ꝑsemetipsũ manifestare dignatꝰ
ẽ. Unde ce appellat᷑ sacram̃tũ qđ
ẽ res secreta atq occulta: antequã
inpublicũ deducat᷑. Sed q in note¬
scat. hoc ẽ manifesta & nota fiat. mul¬
tiformis sapientia di : principibꝰ
ce potestatibꝰ in cȩlestibꝰ ꝑ eccłiam.
Multiforns sapientia dei dicitur:

Expanded text:
 intelligere quid praefiguraret, per revelationem sancti Spiritus Danieli vestigabilis et comprehensibilis fuit, qui interpretator ejus exstitit. Data est etiam gratia Apostolo illuminare per fidem omnes qui voluissent credere, quia sicuti ille qui infidelis et incredulus est, in tenebris moratur, ita qui fidelis et credulus exsistit in luce quiescit; et non solum illuminare, sed et evangelizare quae sit dispensatio, id est distributio vel ministratio, sacramenti absconditi in Deo, qui omnia creavit. Idem modo appellat sacramentum quod superius divitias, initio, absconditum fuit in Deo vero qui Deo fuit absconditum, sed in Deo usquequo ipse per semetipsum manifestare designatus est. Unde appellatur sacramentum, quod est res secreta et occulta, antequam in publicum deducatur. Ut innotescat, hoc est, manifesta et nota fiat, multiformis sapientia Dei, et principibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam. Multiformis sapientia Dei dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tias: in subsequentibꝰ appellat sacra¬
m̃tũ. Ideoq ꝑ diuitias ñ incongrue
mysterium incarnationis & passi¬
onis xp̃i possumꝰ in telligere. redẽp¬
tionẽ quoq generis humani oe
fidem gentium: oe qđ nulla distan-¬
Ytia
esset inter iudeos & gentiles ingr̃a
tur: quia ante xp̃i aduentũ. occul¬
gabilis res ẽ: quȩ ñ potest in uesti¬
gari. &t comp̃hendi. Que duplicit᷑
potest solui. In uestigabiles si quide
ante dñi aduentũ fuer̾t: qr nullus
potuit eas adliquidũ cognoscere.
S quȩ ante erant inuestigabiles:¬

Expanded text:
sacramentum, ideoque per divitias non incongrue mysteria incarnationis et passionis Christi possumus intelligere, redemptionem generis humani et fidem gentium, et quo nulla distantia est inter Judaeos et gentiles in gratia tur, quia ante Christi adventum occulgabilis res est, quae non potest investigari et comprehendi. Quae dupliciter potest solvi: Investigabiles siquidem ante Domini adventum fuerunt, quia nullus eas potuit ad liquidum cognoscere; sed quae erant ante
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ epłis pene difficilior habet᷑.
qr optinet inse magna &e occulta
mysteria: breuiq sermone conp̃hen¬
sa ẽ. Dequo sacram̃to siue mysterio
dicit qđ ei ꝑ reuelationẽ di manife¬
statũ ẽ paulo in sequentibꝰ pandit᷑:
hoc ẽ qd̾ gentes in societatẽ iudeoꝵ
essent uenturȩ sine aliqͣ differentia.
Unde sequit᷑. Qđ sub audis sacram̃¬
tũ seu mysteriũ michi reuelatum
ẽ. Nũ qͥd non ẽ reuelatũ patriarchis

Expanded text:
omnibus Epistolis pene difficilior habetur, quia obtinet in se magna et occulta mysteria, brevique sermone comprehensa. De quo sacramento sive mysterio dicat, quod ei per revelationem Dei manifestatum est Paulo in sequentibus panditur, hoc est quod gentes in societatem Judaeorum essent venturae sine aliqua differentia. Unde et sequitur: Quod, subaudis sacramentum sive mysterium mihi revelatum est. Nunquid non revelatum est patriarchis
Abbreviated transcription (Latin):
moratas. Que mecũ laboranerunt.
sub audis docentes in isto sexũ. Cum
clem̃te. Clemens philosophus fuit.
s pꝰ ea discipłs apłoꝵ petri oe pauli
Oꝓ xp̃i nomine inȩccłia ẽ p̃cipitatus.
Et cet̾is adiutoribꝰ meis. Ne phili¬
Ipenses
dure acciperent. qđ om̃ia illoꝵ nomina
in hac epła non continerent᷑: ido sub¬
iunxit. & ceteris ad iutoribꝰ meis.
quoꝵ nomina sunt in libro uitȩ. Et ẽ¬

Expanded text:
moratas, quae mecum laboraverunt, moratas, quae mecum laboraverunt, subaudis docentes in suo sexu. Cum Clemente. Clemens philosophus fuit, sed postea discipulus apostolorum Petri et Pauli i nomine in mare est praecipitatus. Et caeteris adjutoribus meis. Ne Philippenses dure acciperent, quod illorum nomina in hac epistola non continerentur, ideo subjunxit: Et caeteris adjutoribus meis, quorum nomina sunt in libro vit
Abbreviated transcription (Latin):
clarificatũ in monte: qr similes an¬
gelis erunt. Et qr poterat aliquis
cdicere. Quomͦ poterit corpora nr̃a re¬
formare: quȩ auermibꝰ erunt cor¬
rupta &e inpuluerẽ redacta : Ad hec
tẽ inquid qua semetipsũ tercia die
resuscitauit. & qua sibi potuit omĩa
subicere: corpora etiã nr̃a indie
iuditii reformabit adclaritatẽ suã.¬
S Scdmoꝑationẽ qua possit. idẽ po
mi inoꝑe: uel aspectu. gaudiũ meũ
sub audis inp̃senti. oe corona mea sub¬
audis infuturo: quia uos do ad quisi¬
ui. Sic state. idẽ sic ꝑseuerate infide.
stis. Idipsũ sapere in dño. sub audis
qd̾ nos sapimꝰ. ego. aliiq fideles: qui
ce religiose mulieres erant apudphi-¬
lipenses quȩ p̃dicabant & docebant¬
taceant. Et te germane conpar. Ger¬
manꝰ comes erat illiꝰ infide. uel in
officio p̃dicationis: or tam̃ diues.
Idoq p̃cipit ut ipse qui habunda¬
ret illas. Compar. comes infide. or
officio: adiuua illas sub audis supͣme¬

Expanded text:
clarificatum in monte, quia similes anclarificatum in monte, quia similes angelis erimus et poterat aliquis dicere: Quomodo poterit corpora nostra reformare, quae a vermibus erunt corrupta, et in pulverem redacta? Ad haec potestatem qua semetipsum tertia die resuscitavit, et qua sibi potuit omnia subjicere, corpora etiam nostra in die judicii reformabit ad claritatem suam. Operationem qua possit, id est, mi opere vel affectu, gaudium meum, subaudis in praesenti. Et corona mea, subaudis in futuro, quia vos Deo acquisivi, sic state, id est sic perseverate in fide,  idipsum sapere in Domino, subaudis quod nos sapimus, ego aliique fideles, qui et religiosae mulieres erant apud Philippenses quae praedicabant taceant. Et te, Germane compar. Germanus comes erat ipsius in fide, in officio praedicationis, et tamen dives ideoque praecepit ut ipse qui abundaret illas. Compar, comes in fide et officio. Adjuva illas, subaudis supra me
Abbreviated transcription (Latin):
um saul: &e sic̃ idem apłs corinthios
alibi. qui pꝰ fornicationẽ ñ egerunt
penitentiam. In uicos crucis xp̃i.
flens dico: ut declinetis ab illis.
Quoꝵ finis. idẽ mors p̃sentis uitȩ
interitus ẽ illis: idẽ ꝑditio et̃na:
qr ut abhac uita transierint. traden¬
tur penis sempiternis. In imicos cxu¬
cis xp̃i appellat iudeos. & alios in.¬
fideles: qui dicebant ñ posse homĩ¬
nẽ saluari ꝑ ficłe dñicȩ passionis
gła inconfusione ipsoꝵ. idẽ inuere¬
cundo &e pudendo m̃bro genitali
qr gloriant᷑ se circilcisos esse. Qui ter¬
rena sapiunt. id ẽ qui legem ñ sp̃ua-¬
lit̃ s terrene in telligunt: uel qui
carnalem circũcisionẽ in se or in aluᷤ
obseruare uolunt. Nr̃a aũt conu̾sa¬
tio in celis ẽ: Iungit se ceteris sc̃is:
humiliari potest. Istud corpꝰ pͥmum
formauit in utero materno: s ite¬
rum formabit. illud ꝑgłam resur¬
rectionis. Configuratũ. idẽ assi

Expanded text:
um Saul; et sicut idem Apostolus Corinthios um Saul; et sicut idem Apostolus Corinthios alibi, qui post fornicationem non egerunt poenitentiam. Inimicos crucis Christi flens dico, ut declinetis ab illis, quorum finis, id est mors praesentis vitae, interitus, est illis, id est perditio aeterna: quia ut ab hac vita transierint, tradentur poenis sempiternis. Inimicos crucis Christi appellat Judaeos et alios infideles, qui dicebant non posse hominem salvari per fidem Dominicae passionis gloria in confusione ipsorum, id est, in verecundo et pudendo membro genitali, quia gloriantur se circumcisos esse. Qui terrena sapiunt, id est, qui legem non spiritaliter, sed terrene intelligunt: vel qui carnalem circumcisionem in se et in aliis observare volunt. Nostra autem conversatio in coelis est. Jungit se caeteris sanctis, humiliari potest. Istud corpus primum formavit in utero materno, sed iterum reformabit illud per gloriam resurrectionis. Configuratum, id est ass