comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciens pro pcco tanta difficutate unncat diꝗbo¬
lum ad honorẽ dei. ut maiori non possit an
non ẽ dignũ quatinus qui se aic abstulit dõ
peccando ut se plus auferte nõ posset ac se
det deo sat̃ficiendo ut mag̃ se noñ possit ᷑ͤ di¬
re .s. san ẽ alicimd rationabilius: nchil aut̃
asꝑnis aut disficilius pͭ homo ad honorem dei.
sponte et nõ exdebito pati quam mortem. et
nulitenus se ipm pͭ homo dare magis des qm̃
cum se morti tradit ad honorẽ illuis. S uera
sunt oriia hec. a talem gͥ oꝑtet eum eẽ qͥ
pectator erit et mori possit ex libera nolunta¬
te. quia uecessariũ erit. a sunt et alia multacur
eum. ualde cõnemat hominũ siłitudinẽ et cõuer¬
sacõnem abs pct̃o habete que facilius et clatius
ꝑ se patent in eiꝰ uita et oꝑibus. qmͣ uelut añex¬
ꝑuñtum.sola tõne monstrari possuit. quis. eium
explicet quam necessarie. quã sapient᷑ fcm̃ est

Expanded text:
sfaciens Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabosfaciens Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et non ex debito pati, quam mortem: et nullatenus seipsum potest homo magis dare Deo, quam cum se morti tradit ad honorem illius. BOS. Vera sunt omnia haec. ANS. Talem ergo oportet eum esse, qui peccator erit; et mori possit ex libera voluntate, quia necessarium erit. ANS. Sunt et alia multa, cur eum valde conveniat hominum similitudinem et conversationem absque peccato habere; quae facilius et clarius per se patent in ejus vita et operibus, quam velut ante experimentum sola ratione monstrari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapienter factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut siis sit qm̃ om̃is c̃atura dei ẽ .s. S Sic est
a. sic gͦ intelligenda ẽ hec dacio qsia aliqͦ mͦ ponz
se ad honorem. aut aliquid de se. quomͦi debitor
nõ erit. B. Ita sequit᷑ exsupͣdictis. a si dicimus
quia dabit se ipm ad obediendum deo. ut ꝑseuer¬
ant̃ seruaudo iusticiam. subdat se uoluntatieĩ
nõ erit hoc dire quod ds̃ ab illo nõ exigat ex de¬
bito. mnis .n. racõnalis c̃atura. debet hanc
inpellit racio .a. uideamus si forte hoc sit date
uitam suam. sine ponere animã suam. sine
tradere se ip̃m morti ad honorem dei. hoc .ni. ex
debito nõ exiget ds̃ ab illo. qm̃ namq nõ erit
pccm̃ in illo: non debebit mori sicut diximus
Baliter neq̃o intellig̃e. a. cõsid̾emus adhuc it
ac ratõnabilit conuemat. S dictu et ego libẽ¬
ter audiam. a si homo ꝑ suauitatẽ peceunt. an nõ
ꝯuenit ut ꝑ aspitatem. satiffacat: et sitam facile
iuctus ẽ a diabolo ut dm̃ pͤcando exhonoret ut
facalius nõ posset non ne nstum ẽ ut homo sat̃¬

Expanded text:
Dei est. BOS. Sic est. ANS. Sic ergo intelligenda est haec datio: Quia aliquo modo ponet se ad honorem Dei, aut aliquid de se quo modo debitor non erit. BOS. Ita sequitur ex supradictis. ANS. Si dicimus quia dabit seipsum ad obediendum Deo, ut perseveranter servando justitiam subdat se ejus voluntati; non erit hoc dare, quod Deus ab illo non exigat ex debito. Omnis enim rationalis creatura debet hanc impellit ratio. ANS. Videamus si forte hoc sit vitam suam dare, sive ponere animam suam, sive tradere seipsum morti ad honorem Dei. Hoc enim ex debito Deus non exiget ab illo: quoniam namque non erit peccatum in illo, non debebit mori, ut diximus. BOS. Aliter nequeo intelligere. ANS. Consideremus adhuc utrum sic rationabiliter conveniat. BOS. Dic tu; et ego libenter audiam. ANS. Si homo per suavitatem peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo sati
Abbreviated transcription (Latin):
eri homo deus q̃m querimus ex diinna et humana
natura. aut cõuersione alt̾uis in alteram aut cortup¬
tina cõmixtione utriusq int̃ciam. qma hec fieri ne¬
quennt . aut si fieri nalerent nichil ad hoc quod q̃¬
rimus nalerent si aut̃ ita qͦlibet mͦ cõmugi dicunt᷑
hec due nature intogre ut tam̃ alius sit homo aliꝰ
sit ds̃ et nõ idem sit ds̃ qui et homo: in possibile ẽ
nt ambo faciant quod fier necẽe est inam ds̃ nõ f¬
ciet qma nõ debebit et hõ nõ faciet quia nõ pot̃it

Expanded text:
eri homo Deus, quem quaerimus, ex divina et humana eri homo Deus, quem quaerimus, ex divina et humana natura, aut conversione alterius in alteram, aut corruptiva commistione utriusque in tertiam, quia haec fieri nequeunt; aut si fieri valerent, nihil ad hoc quod quaerimus valerent. Si autem quolibet modo ita conjungi dicuntur hae duae naturae integrae, ut tamen alius sit homo, alius sit Deus, et non idem sit Deus qui et homo; impossibile est ut ambo faciant quod fieri necesse est. Nam Deus non faciet, quia non debebit; et homo non faciet, quia non poterit:
Abbreviated transcription (Latin):
deret nͥ homo. alioqͥn nõ sãtfacit homo .ẜ. non un
Aliquid iustĩ A. Si gͥ sict constat neceẽ ẽ ut de hõĩ¬
bus ꝑficiatur illa suꝑna cuntas nec hoc eẽ ualet nͥ
fiat p̃dcã satis fatõ quam nͦ pͭ saicere nͥ deus nec d
nͥ homo: necõẽ ẽ ut eam facat deus homo.ẜ. bene¬
dictus deus iam magnũ quiddĩ inneminus de hoc
quod querimus. pioseq̃te gͥ nt inccpisti.Sꝑs .ii. qma
deus nos adumabit . A. onuestigand nc̃ ẽ dͦmͦ possit eẽ
inuicẽ imitati ut diuina frat humana auo humia¬
na diuina. nec ita misceri ut cnodã tertia sit ex dua¬
bus que nec diuma oĩo sit si humana. dema si sieri
posset ut alc̃a malt̾am cõuerteretm: aut eẽt tm̃ ds̃
et nõ homo ant solum hõ et nõ deus. Aut si mis¬
cerentur tta ut fleret ex dnabus cormptis quedam
tertia . q̃ mod̾ de duob indundius ałibus diuersirũ
spẽtum. mascilo et femiua nascit᷑ t̃cium. quod nͣ pa¬
tris integtã nec matris sernat natinam. set exntͣq

Expanded text:
debet, nisi homo; alioquin non satisfacit homo. BOS. Non videtur aliquid justius. ANS. Si ergo, sicut constat, necesse est ut de hominibus perficiatur illa superna civitas; nec hoc esse valet, nisi fiat praedicta satisfactio, quam nec potest facere nisi Deus, nec debet nisi homo; necesse est ut eam faciat Deus homo. BOS. Benedictus Deus: jam magnum quiddam invenimus de hoc quod quaerimus: prosequere igitur ut incoepisti. Spero enim quia Deus nos adjuvabit. ANS. Investigandum est nunc invicem mutari, ut divina fiat humana, vel humana divina; nec ita misceri, ut quaedam tertia sit ex duabus, quae nec divina sit omnino, nec humana. Denique si fieri posset ut altera in alteram converteretur, aut esset tantum Deus, et non homo; aut solum homo et non Deus: aut si miscerentur ita ut ex duabus corruptis fieret quaedam tertia quemadmodum de duobus individuis animalibus diversarum specierum masculo et femina nascitur tertium, quod nec patris integram, nec matris servat naturam, sed ex utraque
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽt tanto gͦ mirabilius deus illum testituit
quã instituit quanto ħ de pcc̃ore coutͣ metitum
illud non de pctõre nͨ contra meritum. fecit Qluã
tum ẽ dñ et hominẽ sic in unũ cõuenite ut senia¬
ta integͥtate ntͥusq nature idem sit hõ qui deus. qͥs
gͦ p̃sumat uł cogitare quod humanꝰ intłłs ualeat
penette quã sapient᷑ quã mnirabilit tam s ĩ sctu¬
tabile opus factum sit  ẜ assencior qr millus homo
pat̃ in hac uita tantũ secretũ penitꝰ aꝑite ã peto
ut facias qiuod millus homo sacere aic i ses cantĩ

Expanded text:
tus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit tus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deus. Quis ergo praesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcc̃is cõcepit eam mat᷑ eius ⁊ cum originali pcc̃õ
nata est qm̃ et ip̃ã in adam p̾cant in quo om̃s p¬
cauerunt a. postqnam constat hominẽ illum dm̃¬
et pcc̃oꝵ eẽ reconcliatorem. dubium nõ ẽ enm oĩo
sine ꝑcrõ eẽ. hoc autẽ eẽ nõ ualet nͥ abħ pcc̃o de
massa pectatte sit assumptus. Qua pͦ ratõne sapiã
dei hoc fecit si nõ possimins intellig̾e. nõ debemꝰ
mirari set cum uen̾atõne tołare aliquid ẽẽ ĩ secte¬
tis tante reiquod ignoremus. quippe mitabinus dc̃
restanrauit humianã naturã qnam instautamt.A.¬
equalit̾ .ii. utiumq deo facde ẽ s homo añquam
eet᷑ non pͤͨcauit ut fieri non deberet. postqm̃ is
factus ẽ pectando metuit ut quod et ad qnod
factus erat ꝑderet quãuis nõ ꝑdid̾it or̃o quod fac¬
tus etat ut eẽt qui puinret᷑ ant cui dsͣ misereret᷑
sentrum .n. horum fien posset si in nicħum redac¬

Expanded text:
peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Postqatorem, dubium non est eum omnino sine peccato esse: hoc autem esse non valet, nisi absque peccato de massa peccatrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tanmanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominẽ confitenur et mortuñ ꝓp̃ nos hoc ã
abs om̃i dubietate cognito. cunta que ipe dic̾it
certa eẽ. qm̃ ds̃ mentiri necuunt et sapient ẽẽ facta
que fecit dubitand̾ non est cmãnis nõ. eoꝵ tã i¬
telligat᷑ a nobis ẜ. uenĩ est quod dicis . nͦ aliquaten
qd dixit eẽ uetum. ant quod fecit irõnabiditer
ẽẽ factum dubito. set hoc postulout qd̾ . qr non
debere ant nõ posse fieri indetui infidelibus in
fide xp̃iana: hoc mͥ qua rõne fieti debeat aut
passit aꝑias. non ut me infide cõsirmes⁊ setut
ꝯfiriatũ uentatis ip̃nis intellectũ letaices. Qua¬
pp̃ sicut eorñ que supͣdcã sunt᷑ tõnem aꝑusti. sic
peto ut eorũ que summ adhuc quesitutus rõnem
minem sne ꝑctõ. quasi adiiũ de ferm̃tato dr̃ assĩp¬
sit. nam licet ip̃a hominis eidem cõceptõ munda¬
sit et absq carnalis delectatõnis pct̃o ugo tam̃ ipã
unde assumptus ẽ ininiquitatib cõcepta ẽ et in

Expanded text:
 hominem confitemur, esse mortuum propter nos: hoc autem absque omni dubietate cognito; cuncta quae ipse dicit, certa esse, quoniam Deus mentiri nequit, et sapienter esse facta quae fecit, dubitandum non est, quamvis eorum ratio non intelligatur a nobis. BOS. Verum est quod dicis: nec aliquatenus quod dixit, esse verum; aut quod fecit, rationabiliter esse factum, dubito. Sed hoc postulo, ut quod quasi non debere: aut non posse fieri videtur infidelibus; in fide Christiana hoc mihi qua ratione fieri debeat, aut possit, aperias: non ut me in fide confirmes, sed ut confirmatum veritatis ipsius intellectu laetifices. propter sicut eorum, quae supra dicta sunt, rationem aperuisti: sic peto ut eorum, quae sum adhuc quaesiturus, rationem minem sine peccato, quasi azymum de sermentato, Deus assumpsit. Nam licet ipsa hominis ejusdem conceptio sit munda, et absque carnalis delectationis peccato; Virgo tamen ipsa, unde assumptus est, est in iniquitatibus concepta, et in
Abbreviated transcription (Latin):
morti eiꝰ potuerunt quot ad suꝑne ciitatis cõ¬
structõem necessarii sunt eciã si om̃s qui esdem mror¬
tis temꝑe. nͥcũq erant ad illam redemꝑcõnem ad¬
mitetentur. plures .n. sunt demones quã deqͥb
iestanraidꝰ ẽ inimerꝰ eorum. ea die inuerent ho¬
iines nͣ credendum ẽ ex quo factus ẽ homo
ullum t̾empus fuisse quo mundus iste cum crea¬
tis que facte siit ad usus homimim. ut ua¬
ciuis finsset: ut nullus eẽt in illo ex hrimano
añe ad hoc ꝑtinens ꝑp̃ qd̵ factus et homo uide¬

Expanded text:
morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constructionem necessarii sunt; etiamsi omnes, qui ejusdem mortis tempore ubicunque erant, ad illam redemptionem admitterentur. Plures enim sunt daemones, quam, de quibus restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex humano genere ad hoc pertinens, propter quod factus est homo. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe. nõ solum huiꝰ mundi que fuerunt et que fut᷑a
sunt. set et queq suꝑ hec cogitati posst̃ quã istud solũ
quod nõ solum de occõe eius set et de qual ꝑua lesione
que illum tang̃et respondete existimo me debere .a. rec¬
te existimas. Set dic mͥ cur ita cortuũ iudicat ut plꝰ
horreat unĩ pcc̃m in lesione huiꝰ hominis qmͣ om̃ia
gitari possunt . a. quid dices ad hoc quia sepe libenter
alicus patit᷑ quasam in sua ꝑsona molestias nema¬
iores paciatur in rebus suis. B. quia ds̃ itõ eget hac
mus gͦ quia molatõm uite corꝑalis hiius hominiꝰ
nulla ĩmensitas uł multitudo pccõꝵ extra ꝑsonam
dei cõꝑari ualet .ẜ. apꝑtissimũ ẽ. a. quantũ bonum
mun tã bonũ ẽ qͣm mala ẽ eꝰ desttuctio plus ẽ bonũ
inconꝑabilit᷑ quam suit ea ꝓccã mala. que sine esti¬
matõne suꝑat eius intetẽptõ .a. uetum dicis. cogita
ĩ quia pcc̃a tant᷑ sunt odibilia quant᷑ sunt mala

Expanded text:
mundi, quae fuerunt et quae futura sunt, sed et quaecunque super haec cogitari possunt, quam istud solum. Quod non solum de occisione ejus, sed et de qualibet parva laesione quae illum tangeret, respondere me existimo debere. ANS. Recte existimas: sed dic mihi cur ita cor tuum judicat, ut plus horreat unum peccatum in laesione hujus hominis, quam alia gitari possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac mus ergo quia violationi vitae corporalis hujus hominis nulla immensitas vel multitudo peccatorum extra personam Dei comparari valet. BOS. Apertissimum est. ANS. Quantum bonum ejus tam bonum est, quam mala est ejus destructio, plus est bonum incomparabiliter, quam sint ea peccata mala, quae sine aestimatione superat ejus interemptio. ANS. Verum dicis. Cogita etiam quia peccata tantum sunt odibilia, quantum sunt mala:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ tͥ nͥ occideris hominẽ hunc ꝑibit mundus iste
totus et quidꝙꝵ deus nõ ẽ faceres hoc ꝓ conseruanda
ouini alia creãtura .s nõ facetem. etiã si infinitus mͥ¬
numenus mundoꝵ obtenderet᷑ .a. quid si iterum tͥ di¬
ceret᷑ aut eum occides aut om̃ia pcc̃a mundi ueniẽt

Expanded text:
ceretur tibi: Nisi occideris hominem illum, peribit mundus iste ceretur tibi: Nisi occideris hominem illum, peribit mundus iste totus, et quidquid Deus non est: faceres hoc pro conservanda omni alia creatura? BOS. Non facerem; etiamsi mihi infinitus numerus mundorum obtenderetur. ANS. Qui, si iterum tibi dice
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ noxia. nͥ forte cum ꝑ eam mala uoluntas
que nũqͥm̃ in illo affectu. restringit᷑. nã si alqñ
ad aliud non nocet: hoc salo tam̃ nocet qmia
stiencie bonũ anfert. et ut brent᷑ absoluam qͥ
q̃uetis. ex quo ille homꝰ erit ꝓlenus deo semꝑ ut serp̃o
ent unde numqmͣ erit sine eius potencia. et for¬
titudine et sapiencia .8. quamius hoc in xp̃o sem¬
ꝑ fuisse non dubitarẽ. ideo tam̃ qinesim ut de hoc
quoq rõuem audirem. seꝑe namq aliquid es̃cer¬
tisscmus ⁊ tam̃ hoc tacõne ꝓbate uescimus. Nc̃¬
togo ut doceas me quomͦ mors eiꝰ ꝓ̃ualeat numeto
et magnitudini pccõrum omnium. eũ unñ qd̾
putamus leuissimum pecm̃tã insutũ monstres.
nt si numerus obtendatur infinitus mundoꝵ qui
sic plem sint creaturis sicut ẽ iste nec possint serua¬
ti qum redigantur in inchilum. uͥ faciat aliquis
aspͤtum unũ contͣ uolinitatẽ dei non tam̃ fieri de¬
beat .a. Si eẽt p̃sens homo ille et qui eẽt stires et di¬

Expanded text:
semper noxia: nisi forte cum per eam mala voluntas, quae nunquam in illo erit, ab effectu restringitur. Nam, etsi aliquando ad aliud non nocet, hoc solo tamen nocet, quia scientiae bonum aufert: et ut breviter absolvam quod quaeris: ex quo homo ille erit, plenus Deo semper, ut seipso erit, unde nunquam erit sine ejus potentia, et fortitudine, et sapientia. BOS. Quamvis hoc in Christo semper fuisse non dubitarem, ideo tamen quaesivi ut de hoc quoque rationem audirem. Saepe namque aliquid esse certi sumus; et tamen hoc ratione probare nescimus. Cogo ut doceas me quomodo mors ejus praevaleat numero et magnitudini peccatorum omnium; cum unum quod putamus levissimum peccatum tam infinitum monstres, ut si numerus obtendatur infinitus mundorum, qui sic pleni sint creaturis, sicut iste est, nec possint servari quin redigantur in nihilum, nisi faciat aliquis aspectum unum contra voluntatem Dei, non tamen fieri debeat. ANS. Si praesens esset homo ille, et quis esset scires, et di
Abbreviated transcription (Latin):
omnib pcc̃is que ꝑsonam dei nõ tangunt cõ¬
stat. Setͥ nunc uideo aluid querendum. nam
multi ex illis saluati sunt et innmñabiles alii
saluantur . A. hanc q̃onem solint apłs qui dixit
tantũ naiq diffetunt scient᷑ factum ꝓccm̃ et qd
iͥgnorant̃ factum ẽ. dmñ. enimi occidere nullus hõ
unqmͣ scient̃ saltem uelle poss et ideo qui illum
o caderunt ignorant̃ non in illud infinitũ pctm̃
cõsid̾auimꝰ eius magnitudinẽ ad indend̾ enã
bona eẽt uita illa. scd̃m hoc quod ignorant̃ stm̃
ẽ. s quasi scient̃ fieret quod nec unqmͣ fecitaͥs
nec facere potuit .ẜ. tatõnabilit̃ int̾emptores ⁊ͥ
ad ueniam pccĩ sui ꝑting̾e potuisse monstrasti
suꝑnam ciuitatem. neo hoc posse fieri n ꝑ remissi¬
onem pccõꝵ quã hõ nullus habere pmusuꝑ sp̃iẽ

Expanded text:
omnibus peccatis, quae personam Dei non tangunt, constat. Sed nunc video aliud quaerendum. Nam multi ex illis salvati sunt, et innumerabiles alii non salvantur . ANS. Hanc quaestionem solvit Apost. Tantum namque differunt scienter factum peccatum, et quod ignoranter factum est. Deum enim occidere nullus homo unquam, scienter saltem, velle posset: et ideo qui illum occiderunt ignoranter, non in illud infinitum peccatum, consideravimus ejus magnitudinem ad videndum quam bona esset vita illa, secundum hoc quod ignoranter factum est; sed quasi scienter fieret quod nec unquam fecit aliquis, nec facere potuit. BOS. Rationabiliter interemptores Christi ad veniam peccati sui pertingere potuisse monstrasti. supernam civitatem, nec hoc posse fieri nisi per remissionem peccatorum, quam homo nullu
Abbreviated transcription (Latin):
habebit a se habebit nou netessitate set liberta¬
te et a se ip̃o uistus et iconto laudaudꝰ erit. quã uis
.ni. natura humana. admina habeat quod habebit
idem tam̃ ipẽ a se ip̃o qm̃ due niture una ꝑsonia
enit. habebit . S Satiffecisti mͥ ex hoc et aꝑte indeo
quia ec pͤcare nõ paterit et trm̃ laudandus ento
de iusticia sua.Set nnno querendum existimo. cũ
deus talem possit facere hominẽ tur nõ tales fecit
angłos ⁊ duos pͥmos haminese ut similit̾ et pͨca¬
re nõ possent et de iusticia sua laudandi eeñt a
intlłigis quid dicas : b uideor mͥ intelligere ⁊ icc¬
ric cut nõ uł detot quot sunt ꝑsane dei ur cattẽ
de imo hoc fecit: respondeo quia ratiotunt fien nulla¬
tenus hoc exigelut set õmo guia dr̃ nicħ sine tõne
facit ꝓhibeat ẜ Enbesco quia ħ quesimi. dic q̃ dictu¬
rut eras .A. Dicamus gͥ qma mori . nõ debebit qm̃¬

Expanded text:
habebit, a se habebit, non necessitate, sed libertate, et a seipso justus, et idcirco laudandus erit. Quamvis enim humana natura a divina habeat quod habebit, idem tamen ipse a seipso quoniam duae naturae una persona erunt habebit. BOS. Satisfecisti mihi ex hoc; et aperte video quia et peccare non poterit; et tamen laudandus erit de justitia sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere hominem, cur non tales fecit angelos et duos primos homines, ut similiter et peccare non possent, et de justitia sua laudandi essent? ANS. Intelligis quae dicis? BOS. Videor mihi intelligere, et idcris cur non de tot quot sunt personae Dei, vel saltem de uno hoc fecit, respondeo: quia ratio tunc fieri nullatenus hoc exigebat, sed omnino quia Deus nihil sine ratione facit prohibebat. BOS. Erubesco quia hoc quaesivi: dic quae dicturus er
Abbreviated transcription (Latin):
non moriatur. iccuto ponit᷑ mortale in hounins
disfinctõe aphilosophis qui non c̃did̾unt totum
hominẽ aliqñ potuisse aut posse eẽ mimortalita¬
tẽ: quate non sufficit ad monstrand̾ illum ho¬
minem. debere mortalem eẽ hoc qr uerus homo
erit .s. queie tu gͦ aliam tatõnem. quia ego illã
nescio si tu nescis qua ille ꝓbetur posse mori .A. Dubi¬
uin nõ ẽ qr sicut deus erit. ita sĩpoteus erit. st
uerum ẽ .a. Si gͦ uolet pot̾it animam. suam ponẽ
et it̃m sumete. S Si hac non patest non uidet᷑
quod sit ommipatens. a potent gͥ nũquã mori si
nalet et paterit mori et resingere. Si ne aut̃ am¬
mani suam pouat nullo alio faciente siue alius
hoc faciat ut eam pouat ip̃o ꝑmittẽte. quantũ
ad p̾tatem nichil diffeit. S non est dubiñ .A. Si gͥ
noluerit ꝑmitt̾e pot̃it occidi ⁊ si nolu̾it nõ pot̾it
S ad hoc nos in declinabilit̾ ꝑducit racio .a. tatio qͦ
nos docuit quia o eum magis aliquid habere

Expanded text:
non moriatur: idcirco mortale ponitur in hominis diffinitione a philosophis, qui non crediderunt totum hominem aliquando potuisse aut posse esse immortalem. Quare non sufficit, ad demonstrandum illum hominem debere mortalem esse, hoc quia verus homo erit. BOS. Quaere ergo tu aliam rationem, quia ego illam nescio si tu nescis, qua ille probetur posse mori. ANS. Dubium non est quia sicut Deus erit, ita omnipotens erit. BOS. Verum est. ANS. Si ergo volet, poterit animam suam ponere, et iterum sumere. BOS. Si hoc non potest, non videtur quod sit omnipotens. ANS. Poterit igitur nunquam mori, si volet; et poterit mori et resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo alio faciente, sive alius hoc faciat ut eam ponat ipso permittente; quantum ad potestatem nihil differt. BOS. Non est dubium. ANS. Si igitur voluerit permittere, poterit occidi: et, si noluerit, non poterit. BOS. Ad hoc nos indeclinabiliter perducit ratio. ANS. Ratio quoque nos docuit quia oportet eum majus aliquid habere,
Abbreviated transcription (Latin):
tiri. Si aut̃ dico landandui. timeo infirmare cõẽ
quam dixide angłis. A. angłi nõ sunt laudandi
de iusticia sua. qma pcare patuerut seip̃m set quia
ꝑ ħ q uodãm᷑ a se hñt̃ quod pͨcare neq̃ ueunt ĩ qͦ
aliquatemis similes sunt deo. quia a se ht̃ quidꝙͥ
non ẽẽ nan sacit. Sic itaq cum angłs potint aufer¬
re sibi iusticiam ⁊ non austulit ⁊ facere se nõ ẽẽ
iustum et non fecit recte assent᷑ ip̃e sibi dedisse uisti
iadeite landandus ẽ de sua iustiia. nec netessitate s
ubtte iustus ẽ. quia in ꝓp̃e dicit᷑ necessitas. si nẽs

Expanded text:
tiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, tiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare nequeunt: in quo aliquatenus similes sunt Deo, qui a se habet quidquid non esse, non facit. Sic itaque cum angelus potuit auferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, et non fecit; recte asseritur ipse sibi dedisse justitidcirco laudandus est de sua justitia, nec necessitate, sed libertate justus est: q
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quia patuit mentiri si subandit᷑ si uellet et
qm̃ ineutiri nõ potuit noleus uͨ potuit uelle ur̃au
non hnnus dici pot̃ nequiuisse mentiri. Sicitaq po¬
tuit et non potuit mentiri.S. Nimo redeamꝰ ad ĩ¬
uestigandum. de illa .q. nãdñ sit sicut incepimus.
dico gͥ Si pectare non potent. quia sicut dicis non pa¬
tent uelle ex necessitate seruabit insticũ quare non
ss̃e angłm et hominẽ tisles am peccare nõ posseit
quatinus cum possent deserene iusticam ⁊ ex hberta
qne illis si ex necessitate usti eẽnt non deberent᷑
a. nõne angłi qui mͦ pͨcate nequeunt laudandi
sunt : S sunt utiq qmia ħ quod in nõ possunt me¬
tuetunt ꝑ ħ quod potuenint et noluenint a. eld
dicis de deo. qui pectate nõ pot nec hoc merut
ꝑ pͭͣtatẽ peccandi qua nõ pectauit nonne laudan¬
dus ẽ ꝓ iusticia sua: B. hic nolo ut tespondeas ꝓme
Nani si dico eum nõ ẽẽ landandu: scio me uen¬

Expanded text:
isto, quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut incoepimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitate servabit justitiam: quare non sse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam, et ex libequae illis, si necessitato justi essent, non deberentur. ANS. Nonne angeli, qui modo peccare nequeunt, laudandi sunt. BOS. Sunt utique; quia hoc, quod modo non possunt, meruerunt per hoc quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam si dico eum non esse laudandum, scio me men
Abbreviated transcription (Latin):
stigare debenius. Set siadam moriturus nõ erat si
nõ fͤcasset multomagis iste mottẽ pati nõ debeb¬
it mn qͦ ꝓcom̃ eẽ non pot̃it quia dr̃ erit . ẜ in hoc
uolate aliquantulum morari. Sine .n. dicat᷑ posse
indet᷑ ut enm alquantulum loquar nõ quasi de illo
qui nũniam fuent sicut hactenus fecimus set nelñ
de es queni ⁊ cinus facta nonimus: quit neget illumm
multa padiisse fticere que peccata diciimis: quippe

Expanded text:
stigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si stigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicatur posse, videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe
Abbreviated transcription (Latin):
pugnaturus ambo falsam similitudinẽ dei ꝑ ꝓpͥã
nouintatẽ p̃siumꝑserant. Unde .q specialius aduer¬
sus ꝑsonã filii pectaũant : qui uera patͥs similitu¬
do creditur. iliita: cui spã lius fit imuria: comieni¬
encius a tbuit᷑ culpe uudicta. aut indulgencia. qua¬
pp̃ tñ nos racio meuitabilis ꝓdnxerit ad hoc ut ne¬
tr̃ẽ sit diuinã et humanã natutam in unam cõne¬
nire ꝑsonam. nec hoc fieri possit in plurib ꝑsonis
dei ⁊ ħ cõueniencius fien pateat in ꝑsona uerbi
quam in aliis: necet̃ ẽ uerburn diñ et hominem
mimã cõnenite ꝑsonã.s Sic est ma qua me ducis
undiq iniiuta ratione ut neq as dext̾ani nͦ ad a¬
nistram uideam. ab illa me posse dedinare .a. slõ ego
te duco set ile de qua loquim sire quo nichil:
possinnus nos ducit nͥcuĩq uã neritatis tenemus
om̃s alii homines ex debito moriuntur nunc ĩue¬

Expanded text:
pugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam pugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam voluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque, cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vindicta, aut indulgentia. Quapropter, cum ratio nos inevitabilis perduxerit ad hoc, ut necesse sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hominem in unam convenire personam. BOS. Sic est via, qua me ducis, undique munita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubicunque viam veritatis tenemus. omnes alii homines ex debito moriuntur, non inve
Abbreviated transcription (Latin):
de incarnacõe uerbi ad domnũ papã nrbanũ direda
quantũ ad p̃scutẽ ĩuestigatõem. sufficere puta lecut᷑
sum s. bicuiter tam̃ hic tange cur pociuis flii ꝑso¬
na debort incarnari quã patris aut. spt̃. scĩ .a. si
quelibet alia ꝓsona incanet᷑ erunt duo fili int̾nita¬
qui ꝑ incarnatõnem. filius erit uͥgmis et erit iꝑ
conu que semꝑ equales eẽ debent in equalitas scd̾m
dignitatẽ natiutatumi digniorem names natiuita¬
tem habebit nat᷑ ex deo. quã natus ex uͥgine. It̃
si pater fuerit incarnatus erunt duo neꝑates in
tͥnitate. qma pater ent nepos pentũ uͥginis ꝑ ho¬
minẽ assumptum. et uerhum cum incħ habeat de
homine nepos tam̃ erit uͥginis: quia filis eiꝰ ent
filuus que oiã incõnemencia sunt nec incarnacõe
uerbi contingunt. Est et aliud curmagis cõnem¬
at incarnari fiuo quam alus ꝑsonis qr ꝯueniencĩ¬
st̃ homo  quo erat oratutus et diabolur q̃m etat ex¬

Expanded text:
papam Urbanum directa, quantum ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sum. BOS. Breviter tamen hic tange cur potius persona Filii debeat incarnari, quam Patris aut Spiritus sancti? ANS. Si quaelibet alia persona incarnetur, erunt duo filii in Trinita incarnationem Filiupersonis, quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Verbum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen erit Virginis, quia filii ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia cmo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat ex
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ et qͦm assimiet ds̃ humanã naturã. ant .n. assu¬
met eam de adam: aut faciet nonũ hominẽ q̃mad̾
fecit adam de nullo alio homine set si nomĩ hominẽ
facit nõ ex ade generer non ꝑtinebit ad gemis hu¬
manũ quod natũ ẽ de adam. quare nõ debebit sat̃sa¬
cere ꝓ eo: quia nõ erit de illo. Sicut .ii. rectum ẽ ut
ꝓculpa hominis homo sitfaciat: ita necẽẽ ẽ ut sãtfa¬
hoc faciet. Amplius. Sicut adam et totũ genus eiꝰ
ꝑ se stetiset sine sustentacõe post casũ ꝑ se resur

Expanded text:
unde et quomodo assumet Deus humanam naturam. Aut enim assumet eam de Adam, aut faciet novum hominem, quemadmodum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quare non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut enim rectum est ut pro culpa hominis homo satisfaciat; ita necesse est ut satisfahoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se stetisset sine sustentatione alterius creatur
Abbreviated transcription (Latin):
hodie Oponte ꝓnittĩmꝰ cias te datimĩ eademcras uolt̃¬
tate dis nãnis netee sit cras te reddere ꝓmisũ sipo¬
bñsicio cui das quam si nõ ꝓmiisses: qm̃ t̾e debito¬
rem ante tempus datõnis illi facere nõ es cimcta¬
tus. tale est cum quis sc̃e cõnersatõnis spoute no¬
uet ꝓpõttum. quãnis namq setuare illud ex neces¬
sitate̾ p̾ notum debent ne a pͥate᷑ dampnacõm
incurtat et licet cogi p̾sit seruare si nolit. sitam̃
nõ inuitus seruat quod nouit non niius s mag̃
gititus ẽ deo quam si nõ nouiss: qm̃ nõ solum
cõmimẽ uitam. set ⁊ꝰ enis licenciam sibi ꝑp̃ dm̃
abneganit. nͨ scẽ uinere dicendus ẽ necessitate s
eadem qua nonit lb̾tate. quare muato maga si
ds̃ facit bonũ homini qd̃ ĩcepit licet nõ deceat
cepit. Non .n. illum latuit quid hõ factimis erat c̃
illum fecit et tam̃ bonitate sua illum cãndospõ¬
te se ut ꝑficetet inceptũ bonñ. ꝙ obliganit. Deui

Expanded text:
e sponte promittis te cras daturum eadem cras voluntate das, quamvis necesse sit te cras reddere promissum, si poo impenso beneficio, cui das, quam si non promisisses: quoniam te debitorem ante tempus dationis illi facere non es coactus. Tale est cum quis sanctae conversationis sponte vovet propositum. Quamvis namque servare illud ex necessitate post votum debeat, ne apostatae damnationem incurrat; et licet cogi possit servare, si nolit: si tamen non invitus servat quod vovit, non minus, sed magis gratus est Deo quam si non vovisset: quoniam non soluejus licentiam sibi propter Deum abnegavit; nec sancte vivere dicendus est necessitate, sed eadem qua vovit libertate. Quare multo magis si Deus facit bonum homini quod incoepit, licet non deceat coepit. Non enim illum latuit quid homo facturus erat, cum illum fecit: et tamen bonitate sua illum creando, sponte se ut perficeret incoeptum bonum quasi obligavit. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
duis . N ꝑinge gͥ nõ suꝑ fictatã uantatẽ set suꝑsa
lidam nentatẽ ⁊ dic quia ualde ꝯuenit ut q̃mad̾
hemiuis ꝑceñi et causa nr̃e dampuatõnis pͥncipi¬
nrẽ salnatõnis nascatur de femina. Ac ne mulier¬
es desꝑent se ꝑtinere ad sortem beatoꝵ qm̃ de femi
na tm̃ malum ꝓcessit oꝑtes ut ad ieformãdã spem
eanim. de muliere tantũ bonũ ꝓcedat. puige ⁊ ħ
Si n̾go erat que causa fuit humano gñi tocꝰ mali.
multo mag̃ decct ut uirgo sit que causa ent cociꝰ
bani. hoc qͦ pinge. Si mistier quam fecit deus de
mid sine femmina focta ẽ de sigine. conuenit ualde
ut int quoq qui fict de feniua siue uiro fiat de
susficiant . B. Uade pulcre ⁊ sõnabiles sunt iste pr¬

Expanded text:
dius. ANS. Pinge igitur non super fictam vanitatem, sed super dius. ANS. Pinge igitur non super fictam vanitatem, sed super solidam veritatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et causa nostrae damnationis initinostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; convenit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt istae pi
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ut᷑q sexi multiplicarẽt᷑ homines fac̃e nolũ¬
nͥ de ipo. aꝑte monsitauit se nõ nͥ de adam. nolinsse
facete quod de humana natura. facturus erat. qua¬
pp̃ si genus ade ꝑ aliq̃m releuat᷑ hominemr cim nõ
sit de eodem genere: non in illam digͥtatẽ quam
hĩturum erat si nõ pͨcasset adam. et ideo nõ integͤ
restaurabitur et dci ꝓpõitũ defficere indebitur. que
duo inꝯueniencia sunt. gͦ neteẽ ẽ ut de adã assu¬
mat᷑ homo ꝑ q̃m restaurand̾ ẽ geuus ade.B Si rõ
ti ⁊ ad ħ ipm̃ opus dilatũ eẽ: nil cõuenienciꝰ qnã ut
defemina sine iro assimiat illuru hominẽ q̃m que
rimus. utrũ aut̃ de sigie uł de nõ uͥgine digimꝰ ħ
fiat: non opus disputare. set sine omini disputatõe dilt
asserendum ẽ quia de uͥgine dñi hominẽ naters
s. Scd̾m placitu cordis mei lequent. A est ne ħ¬
solidum. quod diximus. aut nanũ alignd sicut m¬
bes quod dixisti nobis infideles obicere. S. nichil soli¬

Expanded text:
carentur homines, facere volu de ipso, aperte monstravit se nonnisi de Adam voluisse facere quod de humana natura facturus erat. Quapropter si genus Adae per aliquem relevatur hominem, qui non sit de eodem genere; non in illam dignitatem quam habiturum erat, si non peccasset Adam, et ideo non integre restaurabitur, et Dei propositum deficere videbitur, quae duo inconvenientia sunt: ergo necesse est ut de Adam assumatur hohominis de patre et de matre, sicut alii sunt homines; aut de viro sine femina, aut de femina sine viro. Nam quocunque modo ex his tribus modis sit, de Adam et Eva erit, de quibus est omnis homo utriusque sexus; nec aliquis modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius S. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil soli
Abbreviated transcription (Latin):
sernande honestatis. que .s. necessitas nõ ẽ aliud
qmͣ ĩmutabaitas honestatis eiꝰ qnã a se ip̃o etnõ
ab alio ht̃ et iccuto ĩ ꝓpͥe dicit᷑ necesitas. dicamꝰ
tam̃ qr neceẽ ẽ ut bonitas dei pp̃ imnutabilitatẽ
suã ꝑficiat de honine quod incepit. quãnis tot̃
sit grã bonũ quod suatti. s concedo A. ħ ã sicn ne¬

Expanded text:
aliud quam immutabilitas honestatis ejus, quam a seipso, et non ab alio habet; et idcirco improprie dicitur necessitas. Dicamus tamen quia necesse est ut bonitas Dei propter immutabilitatem suam perficiat de homine quod incoepit; quamvis totum sit gratia bonum quod facit. BOS. Concedo. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tam magnũ opꝰ ⁊riungis temptabo tamꝰ qñ qͥdem ĩcepi
nõ in me set in deo confidens et faciam quod ip̃o adiu¬
uaute potero. Set ne fastiduim hec uolenti legere mimꝰ
longa cõtrnatõe generet᷑: adiotis dicenda alio exordio dis¬
acionalem natnrã a deo ftam̃ ẽẽ iustam. ut illofru¬
endo ueata eẽt dubitari non d ideo namq rationał
est ut discernat int̃ iustum et imstum. et uiter
bomini et malum et int̃ magis bonũ et minusbo¬
num. alioc̾m stustra facta ẽẽt tacionalis.Set deus nõ
fecit eam tõnalem stustra. quare ad ħ eam ftãmẽe
racõnalem dubiñ nõ ẽ. Simili rõne ꝓbat᷑ quia ad
ħ accepit pͤtatẽ discernendi. ut odisset et intaret
nualum. ac amaret et eligeret bomĩ ołꝙs mag̃ bo¬
num mag̃ amiret et eligeret ⁊ut nam frustra
ili ds̃ dediss pot̃tatẽ istam discernendi: qr ĩuamĩ

Expanded text:
tam magnum opus injungis. Tentabo tamen, quandoquidem incoepi, tam magnum opus injungis. Tentabo tamen, quandoquidem incoepi, non in me, sed in Deo confidens; et faciam quod, ipso adjuvante, potero. Sed ne fastidium haec volenti legere nimis longa continuatione generetur, a dictis dicenda alio exordio disationalem naturam a Deo factam esse justam ut illo fruendo beata esset, dubitati non debet. Ideo namque rationalis est, ut discernat inter justum et injustum, inter bonum et malum, inter majus bonum et minus bonum; alioquin frustra facta esset rationalis. Sed Deus non fecit eam rationalem frustra. Quare ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et eligeret bonum, atque majus bonum magis diligeret et eligeret. Aliter namque frustra illi Deus dedisset potestatem illam disce
Abbreviated transcription (Latin):
tacio nulla ꝑgt̃ ostendere: ant indubitant᷑ t̃ia
eẽ credenda ẽ. Quod. eñ necessaria ratõne ueri¬
citer eẽ colligat᷑. id in nullam deduci debet du¬
bitatõem. etam si ratio qͥmͦ sit nõ ꝑcipitur
S Uerũ ẽ quod dicis .A. quid gͦ querit amplꝰ¬
h romad ħ nem ut auferas michi fidei dubi¬
tatõnem: set ut ostendas michi certiendinis &
tõnem. quapp̃ sicut me ratõnabiliter dedi¬
xisti ad hoc ut indeam pccõrem hominem
hoc debere deo ꝓ pct̃õ quod et reddere neqͥt ⁊
cas illuc ut ratõnabili necessitate intelligam
eẽ oꝑtere omma illa. que nobis fides catholi¬
et quomͦ nalemt ad salutẽ hominis ⁊ qͣliter
ds̃ m̃a saluet hominem cum pccm̃ nõ dniiit
tat illi. nͥ reddident qd̾ pp̃ illud d et ut ceiti¬
ores sint argũtatõnes tue: sic alonge ĩcipe
ut eas suꝑ sirmũ fund am̃tum cõstitnus .A. ad¬
iuinet me nunc ds̃ quiatu nullatonia mͥ ꝑ
cis nec consideras in becillitatẽ sciencie mee tñ

Expanded text:
ndere, aut indubitanter in illa esse credenda est. Quod enim necessaria ratione veraciter esse colligitur, id in nullam debet deduci dubietatem, etiam si ratio, quomodo sit, non percipitur. BOS. Verum est quod dicis. ANS. Quid ergo quaeris amplhoc veni, ut auferas mihi fidei dubitationem; sed ut ostendas mihi certitudinis meae rationem: quapropter sicut me rationabiliter deduxisti ad hoc, ut videam hominem peccatorem hoc debere Deo pro peccato, quod et reddere nequit; et cas illuc, ut rationabili necessitate intelligam esse oportere omnia illa, quae nobis fides catholiet quid valeant ad salutem hominis; et qualiter Disi reddiderit quod propter illud debet: et ut certiores sint argumentationes tuae, sic a longe incipe, ut eas supra firmum fundamentum constituas. ANS. Adjuvet me nunc Deus, quia tu nullatenus mihi parcis, nec consideras imbecillitatem scientiae meae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
nem.B. Non possum negare .A. Nongͦ satifticisi
s nõ redd̾it aliquid manis quã sit id ꝓ qͥ pcc̃m
facere non debueras. s Et ratõnem indeo ac exi
aliquatenus debito ꝑtc̃i assunere pot̃ ad bctudinẽ
quia nõ debet .B. Nimis est granis hec smña .A. au
di adħuc alind cur nõ minus sio difficile hõiem

Expanded text:
Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigaliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Audi adhuc ali
Abbreviated transcription (Latin):
deo stuendo beatus eẽt. Quod aut̃ talis factussit
ut necessitate nõ moreret᷑: huic facile ꝓbatur qr
ut iam diximus sapiẽ et iusticie dei repugnat. nͥ
feat beatitudinẽ. Sequitur gͦ quia sinũqmͣ pet¬
coset: nĩqmͣ moreret᷑. Uñ aꝑte qñq futura restit

Expanded text:
 peccasset. ANS. Quod autem talis factus sit, ut necessitate non moreretur, hinc facile probatur; quia, ut jam diximus, sapientiae et justitiae Dei repugnat, ut beatitudinem. Sequitur ergo quia si nunquam peccasset, nunquam moreretur.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ille: mentiri potuent manstraminus in m̃tien¬
do duas ẽẽ p̾tates unam. iudel nolendi mentiria lt̃am
menciendi. et am̃ cum mentiendi pot̃iritẽ haberet
hoc a se ipõ habuit nt non posset i elle mentiri.
icanto de sna iusticia. qua uentatẽ sernant cũ lan
dandum eẽib ita ẽ. a Similit̃ est inseruando intã

Expanded text:
utrum ille mentiri potuerit, monstravimus in mentienutrum ille mentiri potuerit, monstravimus in mentiendo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram mentiendi: et quoniam, cum mentiendi potestatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco de sua justitia, qua veritatem servavit, cum esse laudandum? BOS. Ita est. ANS. Similiter est, in servand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eimi mundati sunt a ꝑcc̃is et in eꝰ ip̃ã mundicia deula
assumptꝰ ẽ .b. placeret mͥ mitum qd̾ dicis nͥ cm ipe
debeat a se ip̃o habete numdiciam. a pcc̃o indedrei
ita est sec qm̃ mat̾s minidiora ꝑ quam mundus ẽ nan
fint insi ab illo : ip̃e quo ꝑ se ipm̃ et ase inundus fuit
tondim. Riximis. enim supͣ. quia nõ necessitate
morturus enat et nunc nidemus quia mat̾ euis ꝑ
eiis mortem futuram munda fint qued nͥ illa fuis¬
set ip̃e de illa eẽ non potinsset. quõ non necessitate
mortuus ẽ. quinon nͥ quia moritutꝰ erat patũ
eẽ. nam si moriturus non eẽt: uͥgo de qua assĩꝑ¬
tus ẽ munda nõ fuisset qm̃ hoc nequaqmͣ ualuiteẽ
insi uetam eiꝰ mortem credendo nec ule de illa alit̃
patit assumi. quate si non mortuus ẽ ex necessita
non ẽ possibile .a. Si bene que supͣ dcã suut consi¬
derasses hanc q̃onem in illis ut pͥuto solutam inte¬
lexisses .S. Nlon inded qño .a. nonne qñ quesiniueꝰ

Expanded text:
ati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a peccato, videtur eam ita est. Sed quoniam matris munditia, per quam mundus est, non fuit nisi ab illo; ipse quoque per seipsum et a se mundus fuitaerendum. Diximus enim supra quia non necessitate moriturus erat, et nunc videmus quia mater ejus per ejus mortem futuram munda fuit, quod nisi illa fuisset, ipse de illa esse non potuisset. Quomodo ergo non necessitate mortuus est, qui non nisi quia moriturus erat, potuit esse? Nam si moriturus non esset, Virgo, de qua assumptus est, munda non fuisset: quoniam hoc nequaquam valuit esse, nisi veram ejus 93 mortem credendo; nec ille de illa potuit aliter assumi. Quare, si non mortuus est ex necessitanon est possibile. ANS. Si bene, quae supra dicta sunt, considerasses, sane quaestionem in illis, ut puto, solutam intellexisses. BOS. Non video quomodo. ANS. Nonne, quando quaesivimus
Abbreviated transcription (Latin):
sec aliud amat. At ħ nisi iusta facete neqͥs. ut gͥ fu¬
stra nõ sit rationał: simul ad ħ racionał ⁊ iusta facti
ẽ. Quod si ad sũmũ bomĩ eligendum et amandũ
iusta facta ẽ : aut tał ad ħ facta ẽ ut aliqñ aseãret᷑
qd̾ amaret et eligeret aut nõ. Set si ad hoc uista
no ẽ sacta. ut quod sic amat et aligit assequat᷑
stustra stcta ẽ talis ut sic illud amet ⁊ eligat nec
ulla ent ratio tur illud a seqͥ debeat aliqñ. qmͣdni
gͦ amando et eligendo. suminũ bonũ iusta faciet
ad qnod sticta ẽ: misera ent quia ĩdigens erto
contͣ uoluntatẽ nõ habendo quod desiderat qd̾
nittus absindum ẽ. quapp̃ tacõnalir natnra iusta

Expanded text:
At hoc nisi justa facere nequit. Ut igitur frustra non sit rationalis, simul ad hoc rationalis et justa facta est. Quod si ad summum bonum eligendum et amandum justa facta est; aut talis ad hoc facta est, ut aliquando assequeretur quod amaret et eligeret, aut non. Sed si non ad hoc justa est facta, ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud assequi debeat aliquando. Quandiu ergo amando et eligendo summum bonum, justa faciet ad quod facta est, misera erit; quia indigens erit contra voluntatem, non habendo quod desiderat: quod nimis absurdum est. Quapropter rationalis natura justa
Abbreviated transcription (Latin):
indigeus erit. Si nͦ nõ uolet iniustus erit. S ħ
nichil clanus. A siue aut̃ indigens siue tiustꝰ
sit: beatus non ent .b. Et hoc aꝑtũ .A. quã dui
gͦ nõ reddet. beatus eẽ non poterit .B. Si tõnẽ
setiuitur deus iusticie. nõ ẽ qua euadat miser
hano beatitudinẽ nulli dan debere iusi illi cui pem¬
tus dimissa sunt pccã nec hanc dimissionẽ fien nͥ
disse . quibus si quid tibi nidetur posse tacõnibus
obiti: dicere debes .B. Ego ntiq nillam tuatũ ta¬
cionĩ aliquatenus infirman posse uideo. A. Nloq
ego si bene cõsiderent᷑ existimo uerũtam̃ si uł nua
de oĩbus quas posui in expuͥgͥ ueritate roborat᷑
sufficere d. Sine namcs io sine pluribus ar¬
gumentis uentas in exꝑngnabait̾ monstretur
equalit̾ ab ommi dubitacõe deffenditinr . S. Etceita

Expanded text:
indigens erit: si vero non volet, injustus erit. BOS. Hoc nihil clarius. ANS. Sive autem indigens, sive injustus sit, beatus non erit. BOS. Et hoc apertum. ANS. Quandiu ergo non reddet, beatus esse non poterit. BOS. Si rationem sequatur Deus justitiae, non est qua evadat miser hanc beatitudinem nulli dari debere, nisi illi, cui penitus dimissa sunt peccata; nec hanc dimissionem fieri, nisi disse. Quibus si quid tibi videtur posse rationibus objici, dicere debes. BOS. Ego utique nullam tuarum rationum aliquatenus infirmari posse video. ANS. Neque ego, si bene considerentur, existimo: verumtamen si vel una de omnibus, quas posui, inexpugnabili veritate roboratur, sufficere debet. Sive namque uno, sive pluribus argumentis veritas inexpugnabiliter monstretur, aequaliter ab omni dubitatione defenditur. BOS. Ecce ita
Abbreviated transcription (Latin):
ullo modoqueat ħ eẽ. quiã huic respondebimꝰs
A. Quid respondendum est illi. qui iccirto astruit
eẽ inpossibile quod netẽẽ ẽ eẽ quia nescit qͦmͦ
dicit .s. uerum ẽ set ħ ipm̃ ẽ illi ostendendum
qua racõne sit quod ꝑutat inpossibile a. an iũ
intelligis exhiis que supͣ diximus qma neteẽ
ẽ aliquos homines ad beatitndinẽ ꝓuenire:
nam si deo ĩcõueniens ẽ hominẽ cum aliqua
macula ꝑducere ad ħ ad quod illumi sine om̃i
macula fecit ne aut boni incepti penitete
ant ꝓpditũ inplere nõ posse indeatur muto
magis ꝓp̃ eandem incõnementiã ĩpossibile ẽ ułł

Expanded text:
istum, nec ullo modo queat hoc esse: quid huic respondebimus? ANS. Quid respondendum est illi, qui idcirco astruit esse impossibiledicit. BOS. Verum est; sed hoc ipsum illi ostendendum est qua ratione sit, quod putat impossibile. ANS. An non intelligis ex his quae supra diximus, quia necesse est aliquos homines ad beatitudinem pervenire? Nam si Deo est inconveniens hominem cum aliqua macula perducere ad hoc, ad quod illum sine omni macula fecit; ne aut boni incoepti poenitere, aut propositum implere non posse videatur: multo magis propter eamdem inconvenientiam impossib