comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mor proc̾ande sobolisꝰ sed uoluptaᷤᷤ
dominatur in opere cõmixtionis ha¬
beant coniuges ⁊̃ de ꝯmretione su¬
a quod defleant. tunt autem uir qͥ
post ammictionem conirgis lotus
aqua fu̾it ⁊̃ saccã cõmunionem
uaieat accipete cum ei secundum p̃¬
finitiuam ecc̃am sententiam ucu¬
quia cum in omnib auis u
sunt. Ideo apostolus utriq pariter
precipit in hac causa sibiinuicem sb̾
sui corporis set uir muuier ang̾ qr¬
nec mnuuier ad auum uirum nec uir
ad aliam inuuerem potestatem h̾t¬
sui corporis. nec uir ad continendũ
teri nõ liceat aiteri negare tributũ¬
debitum ambꝵ. In ħ enimꝑares st̃
quia nec uiro nec miuieri corpus su¬
uinlicet aui ⁊ tradere s sibi inuicẽ
debitores sunt in hac cansa. ne pec¬
candi detur occo per quod non domi¬
niũ toritur uiro set uitum. Debẽt
enim sibi coniugati non solumip¬
lius sexus sui cõmiscendi fi dem lire¬
roꝵ protreamdoꝵ causa que prima os¬

Expanded text:
mor procreandae sobolis, sed voluptas mor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commixtionis, habeant conjuges etiam de commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum praefinitam sententiam eccquia cum in omnibus aliis sunt. Ideo Apostolus utrique pariter praecipit in hac causa sibi invicem subsui corporis potnec mulier ad alium virum, nec vir ad aliam mulierem potestatem sui corporis habet; nec vir ad continendum,teri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per quod non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima
Abbreviated transcription (Latin):
tus gg̃ .s. quod sine ꝑeccato non possit
num nationes de hac rediu̾sa sentiãt¬
⁊ alia custodire uideantur. Romano¬
rum tamen semper ab antiquiorib
usus fuit post ãmictionem ꝓprie con¬
urgis ⁊ lauacri purificationem q̃rete
⁊ ab ingresuecc̃e partiuium tempera¬
re nec hoc ditentes tuiꝑam deputamꝰ
esse coniugium. sed quia ip̃a uccta ã¬
mixio coniugis sine uoluptate car
su est abstinendum. quia uouiptas el
tis obuiet intelligend̾ tates
in sllis qui nõ gratia poͣlis cõue¬
niunt quoꝵ uoluptas nõ est sine pͦ¬
cato. ⁊ uix aliquid reꝑ̾eri pott̃. ad huͦ
amplexus carnaies experientes qui
non interdum conueniant preter ĩ¬
tentionem procreande prolis hocã
quotiens fit ab ingressu ecc̃e absti¬
nendum est. ⁊ quod ita intelligen¬
dun sit. gͥgͥ conseq̃nter oftendit di¬
cens i quis uero sua cõiuge non cu¬
pidine uoluptatis raptus let tm̃creã¬
mendo corporis dominici misterio su¬
situs nescit ardere. cum uero non a¬

Expanded text:
t, quod sine peccato non possit num nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carsu est abstinendum, quia voluptas ipss obviet, intelligendum est in illis qui non gratia prolis conveniunt, quorum voluptas non est sine peccato. Et vix aliqui reperiri possunt adhuc amplexus carnales experientes, qui non interdum conveniant praeter itentionem procreandae prolis. Hoc autem quoties fit, ab ingressu ecclesiae abstinendum est. Et quod ita intelligendum sit, Gregorius consequenter ostendit, ibidem: Si quis vero ita sua conjuge, non cupidine voluptatis raptus, sed tantum creanmendo corporis dominici mysterio, susitus nescit ardere. Cum vero non a
Abbreviated transcription (Latin):
dit de uiro sicut de muuiere quiau
cet uiro aliam ducere s hoc ad fai¬
falsariis in ambroli ubro positum¬
esse creditur. supplendũ enim esseĩ
uiro quod de uxore aperte dicit aug̃¬
misit de uiro. nisiquod similem for¬
mam uult intenigi ut sidimiserit
quod fornicationis causa peranti¬
tur maneã sine ueore. aut reconttu¬
etur uxori. Idem sinec itu nubere cõ
cedit᷑ uiro uiro a quo recessit nec
huic atteram ducere uiua uxore qͣp
dimisit. multominus fas est ituci¬
ta ꝯ quibrltret scupra cõmittere.
dem. ut non factie dimittatur txor . do¬
dominus solam fornicationis cãm
excepit. ceteras uero uero uniuersaᷤ
molestias si que exciterint iureͬ pro
fide coniugau ⁊ pro castitate fortit

Expanded text:
dit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, amisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi conceditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate f
Abbreviated transcription (Latin):
mentem uirginem quam carnem here
utcumq bonum est ituceat᷑. si nomi¬
ceat saltem non homͣlni casti set deo
suimus u̾isgo prostitui potest. aditit̾a¬
ri non pot̃. Ne luꝑanaria infamant caᷤ¬
titatem. set castitas ⁊̃ loci abolet ĩta¬
miam. Idem non pot̾ caro ante corrũpi

Expanded text:
mentem virginem quam carnem habere; utrumque bonum est, si liceat; si non liceat, saltem non homini, sed Deo casti simus. Virgo prostitui potest, adulterari non potest; nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest caro corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
cut inquit sanccius est mori fame ꝙͣ
ꝯdoloritis uelti. ita sanctius est defũ¬
gi sine liberis quam exiuietto cottu s¬
ticpem querere. Undecumq nascant᷑
homines siparentum uitia non sectẽ¬
tur ⁊ deum recte tolant honesti et

Expanded text:
cut, inquit, sanctius est mori fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum r
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege. Legis uero tempore int̾¬
dicit moyses carnaiem copuiam fĩ
cum patre cum nouerca cum sorore
cum nepte cumamita. cum mat̾ce¬
ra cumnur e auis quibdam ꝑmis
sit a diuortium fieri. dato ubetio re¬
pudii in quo uir secibebat causas ꝓ
quib uxorem repudiabat permiit
⁊̃ auam ducere datro priori libelio ꝙ
pp̃ duririam cordis eoꝵ permissum ẽ¬
xp̃c dicit non ut concederet᷑ discidiũ sut
toueretur homitidium permisit fĩ
maia n ne fierent peiora ⁊ hoc per¬
mittendonon dei iusticiam demonst᷑¬
uit. s in peccatore minuit cicipam cui

Expanded text:
 legem. Legis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello; quod propter duritiam cordis eorum permissum Christus dicit, non ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam.
Abbreviated transcription (Latin):
set ducti pietate qui murtto facus
continere possent ⁊ uetlaent. itedã¬
tur tamen coniugib ⁊ puires uni
uiro ħere licebat quas castus h̾ebat
qͣm nunc unam quilib istoꝵ in quib
uidemus quod secundum ueniam cõ¬
cedit apostolui. ħebant enim eas in
opere generandi. non in morbo dẽ
pariam. Intra ergo ad ancitiam me¬
am ut ftuum facias ex ea. ⁊ ita fac¬
tum est. considera primum quoda¬
brahã ante legem moysi ⁊ aute e¬
uangelium fuit. Non ergo in lege
cõmisit habraham siegem preue¬
nit. nondum enim interdictum ui
tudio querende poft̃itatis ⁊ ꝓpagã¬
de sorols. ad huc post diuuium
raritas erat humani generis erat
e hanccausam querende posterita¬
tis huerunt ne genus defic̃ẽt hũa

Expanded text:
qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plures uni viro habere licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in quibus videmus quod secundum veniam concedit Apostolus. Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo desipariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem commisit Abraham, sed legem praevenit. Nondum enim interdictum vidtudio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat ae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret huma
Abbreviated transcription (Latin):
atdemor amator ꝓprie ueoris ad istter
in eo imꝑetus uolciptatis nec p̾ceps ł¬
tur ad cottum. Nichil est fedius quã
itcorem amare quasi aduiteram qui
ditunt se causa humani generis u¬
xorib iungi. ĩmitcenter sartem pecu¬
des ⁊ post qmͣuenter uxoris intumu¬
erit non perdant ftuos necamatores
titos dem ĩmatrimonio operalibero.⁊ .a. al¬
que de ia meretricum amplexexib a so¬
culpa caret. quiꝰ apłs ut acri
secundum indulgentiam. cͥ pren¬
gentiam. cui enim prestatur ueni¬
a nisiculpe. pet hoc ⁊̃ quidam proba¬
re uolunt nuꝑtias esse peccatum s
ut supeadictum est. indiuigentia a¬
lia est concellionis aua permissio¬
nis. Egerat apłs denuptiis ⁊ de cͣr¬
nau coctu/ ⁊ adutcumq retinit il¬

Expanded text:
ardentior amator propriae uxoris, adulter ardentior amator propriae uxoris, adulter in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores ritos. Idem: In matrimonio opera liberoquae de meretricum amplexibus caculpa caret, quid Apostolus secundum indulgentiam pelgentiam. Cui enim praestatur venia, nisi culpae? Per hoc etiam quidam probare volunt nuptias esse peccatum. Sed, ut praedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit il
Abbreviated transcription (Latin):
ecistit de anima tane ⁊ mutte anime
chotidie pereunt. cum semen fuixum
non proficit natiuitati. primum opor¬
tet domiuns compaginari ⁊ sic ħita¬
torem induti cum ergo lineamenta
cõpacta nõ fu̾int ubier it anima I
tur in inut̾o ⁊ tam diu non reputa¬
tur homicidium donec elementi
confecta suas ymagines menbra¬
q suscipiant. Eoc hiis apparet tũc
homicidas esse qui abortum procͣat
cum formatum est ⁊ animatum ꝓu¬
experium de excusatione tottus q̃¬
um igitur ħ fit per hec bona.
muni concurrunt ad excusatio¬
nem cottus capnaus naient. qun̾ enim
seruata fidetori causa prolis coniu¬
ges conueniunt licercusatur coituᷤ
ut culpam non habeat. quando uero
deficiente bonoᷤ prols fide tamen ser¬
uata conueniunt cansa incontinen¬
tie non sic excusatur ut non ħat cul¬
pam ueniaiem. Unde aug̃ coniuga
cie uero satiande: let tamen cum cõ¬
iuge. pp̃ thori fidem uenialem hab
ti concupiscentia utuntur inuitẽ
defendi a crimine .unde in sententi o¬

Expanded text:
existit de anima, tunc et multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? Itur in utero; et tamdiu non reputatur homicidium, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant. Hic apparet tunc eos homicidas esse, qui abortum procurant cum formatum est et animatum puerperium. 6. De excusatione coitus, quae fit per haec bona.mul concurrunt, ad excusationem coitus carnalis valent. Quando etiam servata fide thori causa prolis conjuges conveniunt, sic excusatur coitus, ut culpam non habeat. Quando vero deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. Unde Augustinus, tiae vero satiandae, sed tamen cum conjuge propter thori fidem, venialem habetti concupiscentia utuntur invicem defendi a crimine. Unde in sententi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotib coniirgia decreta sunt quia
in successione famiue: successio officũ¬
est. non igitur habraham uer iacob
turpidinem fẽ imuittetur fornicatio¬
nis itius temporil de ħ aug̾ sic ait.
antiquis iustis non fuit peccatum
quod plurib feminis utebanturn
contra naturam hoc faciebant cum
non la̾ciuiendi causa set gignendi fa
terent nec contramorem quia eotẽ¬
pore hoc faciebant. nec contra p̾ceptũ
quia null a lege erat prohibitum⁊
arche coniugib excipientib semen
suum miscebantur non cõcupis cẽtia
perficiende uoluptatis set prouide̾¬
tia ꝓpagande successionis. Sicat apłi

Expanded text:
cerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abraham vel Jacob turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. De hoc August. sic ait, Antiquis justis non fuit peccatum, quod pluribus feminis utebantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra praeceptum, quia nulla lege erat prohibitum. arche coniugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiende voluptatis, sed providentia propagande successionis. Quali
Abbreviated transcription (Latin):
uertaur hic de antiquis pr̃ibs qui płeᷤᷤ
limul leguntur h̾uisse ixores. nel
oncubinas. utrum pectau̾int ad ꝙ
dicimus pro uarietate tempoꝵ naria ĩue¬
nitur dispensatio cõditoris. ab gxordio e¬
nim temporis inter duos tantum a dam

Expanded text:
uaeritur hic de antiquis patribus, qui plures simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporis inter duos tantum, Adam
Abbreviated transcription (Latin):
mi homines ĩobedientia persiitissent pꝰ
eoꝵ nero copulam filii ⁊ fiue eoꝵ matri¬
monio coniuncti sunt. sec unus unitã¬
tum. Ideo autem fratres sororib tunt
duas simul legitur h̾uisse pxores ⁊ h̾
in eo arguntur quod pro expletõne erͦ¬
nalis uoluptaris id fecisse perhibetur.
Dost ea uero cumiam pene omnes ho¬
mines faisis diis seruirent paucis ĩ cul¬
tu dei permanentib consultum est a
deo ꝑiures in inmatrimonium coptã¬
re sibi. ne iuis paucis defitientib cuituᷤ¬
⁊̃ noticia dei deficeret. unde abrahã ui¬
uente uxore ad ancillam intrauit. ⁊¬

Expanded text:
mi homines in obedientia perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tuncduas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultuet notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis nel relique festiuitates ad¬
uen̾int ñ solum cõcubinar̃ consortio s
etiã appriis ipcorib abstinere Item
ambꝵ sicausa procreandoꝵ fiuoꝵ du¬
citur ieor ñ muitum tempus concessũ
uidetur ad ip̃m usum. quia ⁊ dies feᷤ¬
ti ⁊ dies processionis ⁊ ip̃a ratio cõcep¬
tus ⁊ partus iuxta legem cessare nsũ
cagus hiis debere temporib demõstrãt

Expanded text:
estivitates advenerint, non solum a concubinarum consortio, sed etiam a propriis uxoribus abstinete. Item Ambrosius: Si causa procreandorum filiorum ducitur uxor, non multum tempus concessum, videtur ad ipsum usum, quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis debere temporibus demonstrant
Abbreviated transcription (Latin):
ridebitum reddit uacare non pot̃ or̃o¬
ni. nec carnues agni eddere iexx in qͦ¬
tionis abhiis qui uxores suas tetige
potest ab hiis qui coningaitb paulo
ante herese complextor molari atq cõ¬
tingi. non quod nuptias cõdempnemꝰ
s quod eo tenpore quo carnes agni
manducati sumus nacare a carnalib¬
operib debeamus. hoc capitinum ꝓpri¬
e ad ministros ecc̃e pertinere uidetur
quib non licebat sacra offitia celepͣ
tur quib temporib non sunt cele¬

Expanded text:
debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Itionis ab his qui uxo potest ab his, qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! Non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi sumusoperibus debeamus. Hoc capitulum maxime ad ministros Ecclesiae pertinere videtur, quibus non licebat sacra officia celebrauitur. 5. Quibus temporibus non sunt cel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibitum esse uidetur. uintamen
multiplicatio uxoꝵ generaliter pro¬
hibita est. permissum est autem re¬
gipiures ħere. set non multiplicare
ueniente autem plenitudineis tẽ¬

Expanded text:
hibitum esse videtur. Verumtamen multiplicatio uxorum generaliter prohibita est. Permissum est autem regi plures habere, sed non multiplicare. Veniente autem plenitudinis tem
Abbreviated transcription (Latin):
est capud mitiieris. set melius hoc ĩ¬
telligitur intali casu ubi nir conte¬
dit mulieri nou̾e continentiam ⁊ ã¬
te uotum prohibet implere. Siuero
ħ̾itum mutauerit non pot̃ reuocari
lecundũ sllud qui uxorem suamue¬
lare ꝑmiserit aliam non accipiat s
non licet tamen quol toz a co¬
liqñ non pp̃ processionis enim dief
⁊ ieiunioꝵ aliqñ non licet conueni¬
re. quia ⁊̃ aucitis abstinendũ est uͭ

Expanded text:
est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam velare permiserit, aliam non accipiat, senon licet tamen qualibet liquando non. Propter processionis enim dies, et jejuniorum aliquando non licet convenire
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia nili ecalterius tonsensu pos
Tit. ad hoc enim nuct̃ ħt potestatem sui¬
matrimonio uel tria nõ sibi adictter¬
utrum negent ne per hoc intidant in
dampnabiles corruꝑtelas. Reddere
enim debitum conutgaie nutiius ẽ
triminis etigere autem uttra gene¬
tandinec̾citatem tuipe est uenialis. for¬
nicari uero uel methari puniendi est
caminis quod nenter commeri ua¬

Expanded text:
 nisi ex alterius consensu non sit. Ad hoc enim neuter habet potestatem sumatrimonio, vel illa, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis. Fornicari vero vel moechari, puniendi est criminis. 2. Quod neuter conti
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. ⁊ concubtru nuptiaus qui
sit fit tantum cã prolis. concubitus
uero quiest p̾ter ge nec̾citatem ge¬
nerandi ob incontinentiam indici¬
getur secundum per missionem qͣͣ
ibi auiqua ciipa est set leuis. Ideo
ñec iubetur nec conceditur s ꝑmit¬
titur quia non est laudabius set
apostolus. ergo peccatum sunt nup
permisit secundum ueniã audeo
dicere peccatum esle. ueniam nã¬
q concedens apostoius concubi¬
tum atcendit coniurgatoꝵ ubi ẽ
incontinentie malum quid sit¬
scit uxorem ⁊̃ intra neccitatem pro¬
creandi liberos. set ⁊ ibi est nupti¬
aꝵ bonum. Non enim quia incon¬
tinentia maium est. ideo coniugiũ
ubi est concubitus p̃pt̃ intentionẽ
generationis non est bonum. non
pp̃ iturd maium culpabite est hoc
bonum. set itudmalum fit ueni¬
are p̃p bonum nuptiate quod non

Expanded text:
sionem et concubitus nuptialis qui sit tantum causa prolis. Concubitus vero qui est praeter necessitatem generandi ob incontinentiam, indulgetur secundum permissionem, quia ibi est aliqua culpa, sed levis. Ideoque non jubetur, nec conceditur, sed permittitur, quia non est laudabilis, seApostolus; ergo peccatum sunt nuptpermisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae maluscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo conjugium. Ubi est concubitus praeter intentionem generationis, non est bonum; non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed illud malum fit veniale propter bonum nuptiale; quod non
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepiss dominuł pꝰ diluuiũ eos copu
ni cum iam sine carnau coneupiscen¬
cia non possent cõmisceri. quod nõ¬
piscentiam ⁊ deleccatio nis pec¬
nem que est in coitu maiamcẽ catum¬
⁊ peccatum. quia ex pectato ẽ ⁊ ĩor st¬
dinata ⁊ nos dicimus illam contupiᷤ¬
centiam semper malam esse quia fe¬
da est ⁊ pena peccati set non semper pͦ¬
catum esse. sepe enim delectatut uir
sãctꝰ scõ carnem in aliquare edendo¬
do uͥ requiescendo post laborem edẽdo
sic it ⁊ delectatio que est in coitu ⁊¬

Expanded text:
cepisset Dominus post diluvium eos copulni, cum jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri. 8. piscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quia foeda est, et poena peccati; sed non semper peccatum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendoSic et delectatio quae fit in coitu
Abbreviated transcription (Latin):
turo addito ⁊̃ iuramento coniu¬
gium efficiat. ut liquis promit¬
tat nei iuret alieni se usq ad tempꝰ
placitum tuam ducturum ⁊ itta pro¬
mittat uel iuret seilli duccuram nu¬
pturam nunquidtaus sponsio eoso¬
iuges fecit. si mutato ꝓposito atcer
uel uterq ad auenam copulam trã¬
lit nunquid ob sponsam priorem spõ¬
sionem iuramenti lubniram secun¬
de federationis paccum scindet c sida qr
loirge est auud promiitere ⁊ auud
facere. quipromitit nondum facit
qui ergo promisit se in uxorem ductu¬
tum aliquam nondum eam direit
nupturam nondum nupsit. quomi
ergo coniuges appeliari possunt qͥñ¬
dum contrahunt tunc set in futuro
se contracturos iurando promittũt
Item si exui iuramenti ad fiturũ
pertinentis mox efficituũtur coniu¬
ges cur uirant in futuro se faccuroᷤ
quod in presenti efficiuntur. Item
Si ex quo iurant mox efficiuntur:
iuges tunc hancrem efficiunt qñ
iurant se facturos. toeo dico quiatõ

Expanded text:
 juramento, conjugium efficiat: ut si quis promittat vel etiam juret alicui se usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondum facit. Qui ergo promisit se in uxorem ducturum aliquam, nondum eam duxit nupturam, nondum nupsit. Quomodo ergo conjuges appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuntur conjuges, cur jurant in futuro se facturos, quod in praesenti efficiunt? Item, si ex quo jurant, mox efficiuntur conjuges, tunc rem hanc efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dico quod
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ usq adeomanent inter uiuen¬
tes semel inita iura nuꝑtiaꝵ ut po¬
tius sint inter se conurges ⁊̃ separati
quamcum auis quib adheserunt.
Item manet inter uiuentes quoddã
coniugaleuincitium quod nec sepa¬
ratio nec cum alt̾eo copulatio poslit
aufferre. Sicut apostata anima ueld̃
de coniigio. xp̃i recedens ⁊̃ fide perdi¬
ta sacramentum fidei non amitcit q
serit ad cumulum supplicũ non ad m̃¬
tum premii.tem quib ꝑiacuit ex
consensu ab usu carnans concupis
centie ĩperpetuum continere absit
ea pacca secum gecsit. que carus
cordius qͣ serlianda sunt̾ nõ uolũ¬
tariis nexib corpoꝵ s uoluntariis¬
tercium bonum coniugii dicitur sa¬
cramentum non quia sit ip̃mͣ cõm¬
gium set quia eiuid̃rei sacre n sig¬
tria hona non omitantur. de ẽ enim
fides: ubiuir cũ aua uei mituer cũ
auo coit. hocigitur bonum tra coꝰ¬
iugio ad heret᷑ ut exeo si assitam¬

Expanded text:
 Usque adeo manent inter viventes semel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, qserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex ccentiae in perpetuum continere, absitea pacta secum inierint, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis nexibus corporum, sed voluntariistertium bonum conjugii dicitur sacramentum, ideo non quia sit ipsum conjugium, sed quia ejusdem rei sigtria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit
Abbreviated transcription (Latin):
tendit inquiens. Sicut non est ĩpar
mitum sapientis patientie in petro
qui passuis est ⁊ in ioh̾e qui passus nõ
est sic non est impar meritum conti¬
nentie in iohe quinullas expertus
est nuꝑtias. ⁊ in abraham qui filioᷤᷤ

Expanded text:
tyrum. Quocirca sicut non est impar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Joanne, qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios
Abbreviated transcription (Latin):
quod in forme pueperium animam ñ¬
ħt. ideoq mulctatur pecunia nõ ceddi¬
tur anima proanima set iam forma¬
to corpori anima datur non in cõcep¬
tu corporis nascitur cum semine deri¬
uata. Nam si cum semine ⁊ anima

Expanded text:
quod informe puerperium non habet animam; ideoque mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine vata. Nam si cum semine et anima
Abbreviated transcription (Latin):
contrahatur coniurgi liis nõ¬
tis mouet animum. coniugiũ mĩat
tamenbonum est. quia uitamꝰ lat¬
la uel intentio peruersa auituus mẽ¬
sacramentum non contaminat
Ihabuit autem conurgium marie
uirgo solatio uiri sustentaretur et
ut diabolo partus celaretur ut iose¬
ph esiet testis castitatis defendens eã
ab infamia suspitionis neutaltera

Expanded text:
contrahatur conjugium, qtis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae licet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera
Abbreviated transcription (Latin):
missa ne causa prolis arteri cõiun¬
gatur. Separatio autem gemina ẽ
causa religionis. siue ad tempus. si¬
ue usq in finem uite. Sacramenta¬
liter uero separati nequeunt dum

Expanded text:
missa nec causa prolis alteri conjugatur. Separatio autem gemina estcausa religionis; sive ad tempus, sive usque in finem. Sacramentaliter vero separari nequeunt dum
Abbreviated transcription (Latin):
ħat ipoone̾ ⁊ unac̾ uirũ suũ. Sunt et
alie cause honeste ⁊ inimicoꝵ reconci¬
liatio ⁊ pacis reintegatio. Sunt ⁊̃ ⁊ au
e cause minus honeste per quas auqͣ¬
do contrahitur ut uiri minietis q ꝑul¬
critudo. que animos amore inflama¬
tos sepe impellit mire coniugium ñ
uaieant explere desiderium. Questꝰ
quoq ⁊ diuitiaꝵ poslessio frequent̃
cuiq diugentiam adhibenti facie
est disc̾nete Hec est assentiendum
itus qui dicunt non esle coniugium
quod pp̾ has causas minus honestas
trahitur. constat enim expremissis
iugium fieri exomuni consensu uer¬
bis dep̾senti expresso. qͣmuis amor
ad hoc attraxerit cuius rei documen¬
tum prestat iacob quirachel decoram
facie ⁊ uenusto aspectu amauit eam
q diligens ait. serniam tibi pro tachel
xii.annis. in denteronomio ⁊̃ iegitur

Expanded text:
suum. Sunt et aliae causae honestae, ut inimicorum reconciliatio, et pacis redintegratio. Sunt enim et aliae causae minus honestae, propter quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenterique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non esse conjugium quod propter has causas minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur
Abbreviated transcription (Latin):
positioni. ꝓposuit se perseuerantura
uirginem nisi deus auter reuelaret
ꝯmittens ergo uirginitatem suam di¬
uine disposctioni consensit in carna¬
lem copulam non illam appetendo
set diuine inspirationi inutroq obe¬
diendo. post ea uero simul cum uiro

Expanded text:
positioni; proposuit se perseveraturam positioni; proposuit se perseveraturam virginem, nisi Deus aliter ei revelaret. Committens ergo virginitatem suam divinae dispositioni, consensit in carnalem copulam, non illam appetendo, sed divinae inspirationi in utroque obediendo; postea vero simul cum viro
Abbreviated transcription (Latin):
litui catholico se offetceteumq ad
lue fiderimitationem nocaret liille as¬
sentiret. in cuius fidei sententiam dice
tam set integritatem fidei ꝗͣm itie he¬
ticus sementiebatur h̾ere. Etror fortu¬
ne cõsensum non exeludit. quod enimꝰ
nubit pauperi putans itum esse diui¬
tem non pot̾ benuntiati priori condi¬
tioni qͣmuis errauerit nec error qua¬
utatis ut siquis uxorem metcitem uel
corruptam quam putat esse castam
assensus qui inter mari seph¬
am ⁊ ioseph iut̾cessit. Sane credi potest
in conuirgalem societatem ⁊ ut utero
de altero reuelante sp̃u intelligeret
deus. Set suam uoluntatem uerbisñ
expesserant. post ea uero expresserunt
in carnalem copulam / nisi de eadem s¬
p̾auter deus p̾ciperet cuius ⁊̃ consuno
in maritarem cõfelit copiriam quia u̾¬
ginitatem seruare uolebat ⁊ ideo nõ
auter consensset inconiugalem Sso¬
tietatem nisi famiuare consiuum ha¬
tatis in corde set ip̃muotum non ex¬
pressit inore. Subietit se diuine dis¬

Expanded text:
licui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fided in integritatem fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori condtioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam nsensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest in conjugalem societatem, ut uterque de altero, revelante Spirit; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt,in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium hanitatis in corde, sed ipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae dis
Abbreviated transcription (Latin):
corporaus. unde intesugendum est
coniugium perfici cõmyctione corpo¬
rau. non qͣñtum adu̾itatem uelsãc¬
titatem coniugũi set qͣntum ad sig¬
nificationem. quia perfectius unio
nii consequens est ostendere obqͣm
causam soleat ueldebeat contrabi
matrimonium. Est igitur finiaus
principauis procreatio prolis. p̃p hoc

Expanded text:
corporalis. Sed intelligendum est corporalis. Sed intelligendum est conjugium perfici commixtione corporali non quantum ad veritatem vel sanctitatem conjugii, sed quantum ad significationem, quia perfectius unionnii, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahi matrimonium. Est igitur finalis principalis procreatio prolis, propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Santiora enim sunt cõingia parinoro
continentium. Unde aug̃. quod deo pa¬
tri consensum nou̾atis ambo perseu̾ã¬
ter reddere debuistis aqͦ ꝓposito silap¬
sul est ilłe tu atͥtem perseuera non
quia pariter temꝑabariꝰa omixtione
carnali ioeo maritus tuus esse destite¬
rat ĩmo uero tanto sanctius coniirges
manebatis quanto sanctiora concor¬
diter placͣcca seruabatis perfectum fu
it marie ⁊ ioseph coniugium in sanc¬
titate perfectum ⁊̃ fuit secundum tri¬
prolem cognoscimus ip̃m ip̃m deum.
fidem qr nutium aduiterium. sacra¬
mentum quia nutium diuortium. so¬
lus enim nuptiaus concubitus nõ fu¬
it quia incarne peccati fieri non pote¬
rat sinepudenda concupiscentia tar
rat ⁊ licet non intercessisset coniuga¬
lis concubitus coniuges tamenuere
fuerunt mente non carne. sicut ⁊ pa
ri coniugium per carnalem copiri am
Inomni inquit matrimonio coniũt
tõ intelligitur sp̃uaus. quam cõfir¬
mat ⁊ perficit coniunctoꝵ cõmixtio

Expanded text:
Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pat consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triProlem cognoscimus ipsum Dominum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnrat. Et licet non intercesserit conjugalis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carne, sicut et pari conjugium per carnalem copulam. In omni matrimonio, inquito intelligitur spiritualis: quam confirmat et perficit conjunctorum commixtio
Abbreviated transcription (Latin):
Secusatur ⁊̃ quia dei constuo in
misterio ĩ accum est. hodie ⁊̃ exeusa¬
retur ille cͥ inscio uxoris soroꝵ lecculũ
eius ingressa se subiceret. quetum
sine sꝑe coniirgii perpetuo manere
censeatur iuletamen qui cognou̾it
eam per ignoranciam excusatur.
quod per siiile probatur. Si enim¬
diabolus tranfigurans se inange
ille in auam mulierem non consẽ¬

Expanded text:
excusatur etiam, quia Dei consilio in excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enimdiabolus transfigurans se in angeille in illam mulierem non conse
Abbreviated transcription (Latin):
modum tractabibinus. Error qͦ
persone consensum coniurgalem
non aditecit. ut siquis feminam
nobilem in conurguim petat. ⁊ ꝓ
ea aua ignobilis tradatur ei non
non consensit uir in istam. set in
auam. ut siquis promitterer mͥ se
uenturum aurum. ⁊ pro auro of¬
fert michi auricaicum ⁊ itame de¬
ciperet nunquid dicerer consensis¬
se in auricaicum. Nonqͣm nouue¬
mere auricascum. nec ergo in cld
consensi. quia consensus non nisi
uoluntatis est. sicut ergo error ma¬
terie exeludit consensum ita ⁊ ĩ con¬
iugio errorpersone.  et obicitur
de iacob qui pro racheil .xii. annis s̾¬
uierat ⁊ supposita est ei ua. Nun¬
quid error persone exeludit coniu¬
ditur. ibitamen ⁊ sinon preceslit
secutus est consensus. nec exitio cõ¬
cubitu qui consensum precessit for¬
nicarii tudicantur. cum iue mari¬
tau affectu eam cognonerit ⁊ iuia
uxorio affectu debitum persoi̾it
putans lege primogenitaꝵ ⁊ pat̾¬
nis imꝑerus se iu iure copinatã.

Expanded text:
modum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminam nobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illud consensi, quia consensus nonnisi voluntatis est. Sicut ergo error mteriae excludit consensum, ita et in conjugio error personae. Sed objicitur de Jacob qui pro Rachel septem annis servierat, et supposita est ei Lia, numquid error personae exclusit conjuditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam;
Abbreviated transcription (Latin):
contraccus qiui in occulto est factus
quod si ip̃i qui in occutto sibi cõsen¬
serunt eundem consensum uolun
ntiq uoluntas ꝓpria suffragaturs
legittina uota luccurrunt ad sanc
hoc suffragatur ut fia̾ consingiũ.
Manifeste uero expresla suffragat᷑
ut sancciat ⁊ roboret acliberum fiat
ecc̃e de hoc uindicare si expedierit. de¬
lus sit ille an carnalis cop de cohi¬
uie / ancoh̾itationis anutri datione¬
usq si cõhttationis consensuᷤᷤ an de¬
matrimonium facit tunc frat alio
cum sorore pater cum filia potest cõ
uidetur angelo dixisse quomodo fi¬
et istud qm̃ uirum non cognoseo .i.
me non cognituram ꝓposui. Neq e¬
nim quia tunc uirum non cognosce¬
bat necc̃e erat inquiri qu̾o posset he¬
re filium. s quia nunꝙͣ ie cogniturã
ꝓposuerat. dicit enim beda. quodin u̾
contra suum ꝓpositum post cõfisit in
carnalem copulam uidetur facta uo¬
tipea mente. ⁊ sinon opere uiolata. di¬

Expanded text:
contractus, qui in occulto est factus. contractus, qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum volunia voluntas suffragatur, et legitima vota succurrunt ad sancihoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. us sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contvidetur angelo dixisse: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco, id est, me non cognituram proposui. Neque enim quia virum tunc non cognoscebat, necesse erat inquiri quomodo posset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. Dicit enim Beda, ad c. 1 Lucontra suum propositum post consensit in carnalem copulam, videtur facta voti rea, mente, etsi non opere violata. Di
Abbreviated transcription (Latin):
gendum est tanquam tñ enumera¬
tis non possit esse legtitimum cõiu¬
gium set quia fineruus nonh̃t de¬
corem ⁊ honestatem debitam. Inpꝰ
enim sacramenti ceiebratione sit̃ ĩ
aius q̃dam sunt petcinentia ad suo¬
stantantiam satramenti ut consen¬
sus dep̃senti qui lolus sufficit ad ẽ¬
trahend̃ matrimonium. Quedam
uero pertinentia ad detorem ⁊ tor¬
lempnitatem sacramenti ut parẽ¬
tumtraditio sacerdotum benetitio ⁊
um quantum aduittutem nonq̃n¬
tum ad honestatẽ sacramenti. Sine
hiis ergo non quasi legcttimi cõm¬
ges s quasi a̾ulteri nei fornicatoreᷤ
conueniunt. ut itli qui clancło nu
bis gxpresla de presenti que leg
eos. Nam ⁊ sitonsensus occiitus
de presenti per necba exp̃slus coniugi¬
um facit licet non sit ibi honestus cõ¬
traccus set matrimonium non sarx̃¬
consensus quim occulto fuit. Si enĩ¬
alter alterum dimiserit non cegiturr
iuditio ect̃e  redire. ⁊ cõmanere cumo
uirge quia non potest probari testib

Expanded text:
igendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum conjugium, sed quia sine illis non habet decorem et honestatem debitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, um, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubis expressa de praesenti, quae leg. Nam et consensus occultus de praesenti per verba expressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractus; sed matrimonium non sanxconsensus qui in occulto fuit. Si enialter alterum dimiserit, non cogitur judicio Ecclesiae redire et commanere quasi cum conjuge, quia non potest probari testibus
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ exp̃slus. ut cum uir dicit. Egote
accipio in meam. non dominam non
ancinam set coniugem. quia enim
non ancilia uel domina datur. ideo
nec de sũmo nec de imo aprincipio
formata ͤ Sed de latere uiri ob coniu¬
galem societatem si de sũmo fieret
ut de capite uideretur ad dominatio¬
nem creata. Siuero de imo ut de ꝑedi¬
b uideretur ad seruitutem subitie
dio .i. de latere. quia ad coniugalem so
am conurgem. ⁊ dicat mulier accipt¬
ote in meum uirum utcam hiis uerb̃
uel aliis idem significantib expri¬
mitur consensus non copule carna¬
lis uel cohitationis corporalis set con¬
urgauis societatis ex qua oporcet eos
tohitare uisi forte causa relrgionis pa¬
riuoto corporautt̃ separentur uel ad
tempus uel ulq in finem coactio ex

Expanded text:
tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjiciedio, id est, de latere, quia ad conjugalem socam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter separentur, vel ad tempus, vel usque in finem. DISTINCTIO X
Abbreviated transcription (Latin):
fuia patri consentire nisi euidenter
tie consensu fcunt contrahentium ⁊
ideo sicut nuptie in nuptus ita ⁊ ins¬
ponsanib famiuas taiam consenti
ec solum coactio impedit uel ex¬
Audit consensum set ⁊̃̾ ercor
nõn autem omnis etror cõsen¬
sum ĩmpedit. Et enim error alius ꝑ¬
sone auus fortune alius conditione
auus quaritatis. Etro petsone qñ hͥ
putatur esse itie homo ⁊ est auus.
Eogror fortune quando pictatur eẽ

Expanded text:
filiam patri consentire, nisi evidenter filiam patri consentire, nisi evidenter tiae consensu contrahentium fiunt: et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiam familias consentirec solum coactio impedit vel excludit consensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qualitatis. Error personae, quando hic putatur esse homo ille, et est alius. Error fortunae, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tib leges ⁊̃ canones nimis ducum ui¬
deatur ira sententiam temperamus
u si princeps tum assensu fuie id qd̾ ĩ
ceptum est proficere uolũit conceda¬
mus. sin autem legatus noster ittraᷤᷤ¬
qs paides audiat ⁊ sinichil fu̾it ex par¬
te ramaidi quod amplius impediat
ab ip̃o iordane sacramentũ quo cõstẽt
hec que dicca sunt accipiat ⁊ nos ca¬
nonum ac legum scripturaᷤᷤ sequẽteᷤ
deinceps non prohibemus quin aui
indomino nibat. Eo hus apparets¬
uigium coniugium fieri inter consẽtiẽ¬
tes spõtaneos non inter renitentes
iuncti sunt sipost ea ab aiiquo tem¬
poris spatio sine contradictione ⁊̃ q̃¬
timonia coħ̾itau̾int facit̾tate disce¬
dendi ł reclamandi hita consentire
uidenturs ⁊ consensusiue conseq̃ns
iupplet quod precedens coactiotine
onsentire autem probatur qui
eustenter non contradict scd̃
uud. In sponsalib eoꝵ conse̾¬
sus exlgendus est. quoꝵ innuptus cẽ¬
lideratur. Intetirgitur tamen semꝑ

Expanded text:
tibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quo constent haec quae dicta sunt, accipiat. Et nos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii in Domino nubat. Ex his apparet conjugium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes onjuncti sunt, si postea ab aliquo tempore sine contradictione et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerum. Consentire autem probatur, qui evidenter non contradicit: secundum illud: In sponsalibus eorum conseneorum exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur tamen semper
Abbreviated transcription (Latin):
Coatus enim consensus quinon con
de neptis tue coniugio qͣmte cuidã
muiti daturum neccessitatis in stã¬
te articulo sub fidei pollicitatione
firmasti hoc equitate diccante de¬
creuimus ut siisla uirum itlum oĩ¬
no ut dicitur renuit ⁊ in eadem uolũ¬
tatis auccoritate persistit ut uiro
iuii se prorsus deneget npturam
nequaquam eam inuitam acreni¬
tentem eiusdem uiri cegas conutgi¬
Item. Siuerum esse constiterit quod
nobis legati iordanis printipis retu
giun ⁊ canonum auccoritas taiias¬
ponsalia non approbat ne tgnorã¬

Expanded text:
Coactus enim consensus qui nec coDe neptis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitationfirmasti, hoc aequitate dictante decernimus, ut si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi se prorsus deneget nnequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugiverum: Si verum esse constiterit, quod nobis legati Jordanis principis retulgum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignora
Abbreviated transcription (Latin):
glum utrinq fuit ⁊ non potest dis¬
louii. precedens igitur mendatium
uel periurium penitentia torigend̾
set conugium lequens nonest dis
debet fieci. ⁊ ip̃e ad priorem topitiã
leges tradunt siquis tactis duunis
scriptutis iurauerit mutieri se eam
sit ilis legntima itor qͣmuil nimia
dosnuilla aua scriptura interposita
quid tieri nel esse debeat non quid
tunc fiat. Non enim per iund iu¬
se inuicem susciꝑiunt scu ⁊̃ senten¬
tie qua dictum est sourm consẽcũ
facere coniugium uidetur contraire

Expanded text:
n potest dissolvi. Praecedens ergo mendacium vel perjurium poenitentia est corrigendum; sed conjugium sequens non est disdebet fieri et ipse ad priorem copulam leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juse invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obvia
Abbreviated transcription (Latin):
hibu̾it donet auqͣm dignam honori¬
b aut susis facłitatib inueniat qͣm
inconiirgio adducat animo ip̃o aditiꝰ¬
ter est. nec cũ iua qͣm cupit inuenire
set cum ista cum qua sic cubat ut cũ
ea non hat maritale conurgium cõ¬
sortium. Ecce coniuges dicuntur qui
solius concubitus causa cõueniunt
sitamen prolis generationem auqͦ
malo dolo ñ uitent. de hus qui protu¬
sterilitatis ꝓrocu sterilitatis
fornicarii sunt. unde aug̃. auqñ eo
uellibido crudelis ut ⁊ uenena steriu¬
do extinguat uel fundat. uolendo su¬
am prolem prius interire quam uiue¬
re aut si in utero uliebat occidi anteꝙͣ
nasci. proͬsus si ambo taies sunt con¬
iuges non sunt. ⁊ simitio taies fu̾nt
nõ sibi ꝑer cõnubiuim let ꝑer stuprũ
potius conuenerunt. Siuero ambo nĩ¬
tales sunt. audeo dicere aut illa qͦdã¬
modo est m̾etris mariti aut iule adul¬
ter uxoris. qñ non sunt homitide qͥ¬
rant qũ iudicentur homitide

Expanded text:
hibuerit, donec aliquam dignam honorihibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus causa conveniunt, si tamen prolis generationem aliquo malo dolo non vitent. 4. De his qui prosterilitatfornicarii sunt; unde Aug. de Nupt. evel libido crudelis, ut etiam venena sterildo extinguat vel fundat, volendo prolem suam prius interire quam vivere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci. Prorsus si ambo tales sint, conjuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per connubium, sed per stuprum potius convenerunt. Si vero ambo tales non sunt, audeo dicere: aut illa quoddammodo est mariti meretrix, aut ille adulter uxoris. 5. Quando sunt homicidrant, quando judicentur homicidae