comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dennis pecoꝵ custos. ardens pedib. a matre sua acluertus est.
pͥaucos dies ibi fecit .&. remedio doloris accepto: ad domũ re
ñ ĩmemor tanti beneficii. flagraret desiderio uisende do¬
mꝰ beate uirginis maꝵie . &. suꝑ hoc coticlie molestꝰ matrẽ
ꝑurgeret. ut suessionẽ quasi ꝓ grãrũ actione redire debe¬
rent᷑. illa penitꝰ ñ ad quiescente. quia sano inquit copia ñ
datꝰ. saltẽ rediuiue necessitas infirmitatis cõpellat. qͦd sane
desideranti negat᷑. Audiat me qͥ intuetur corcda .ꝙ. desicle¬
ria peccatoꝵ. Ad hanc uocẽ statĩ cepit priorib tormentis
uexari. igne tabifico iã depascente carnes eiꝰ. Ex pauit ma¬
ter . &. posthabita omĩũ cura ad urbẽ. domũq beate uirgi¬
nis mauis parit̾ regrediunt᷑. Ex pͥstina gͥ passione .&. p̃senti
renouatione. iã artus eiꝰ inutiles uidebantur: ꝙ. tam̃ sccło

Expanded text:
dennis, pecorum custos, ardens pedibus a matre sua advectus est, dennis, pecorum custos, ardens pedibus a matre sua advectus est, paucos dies ibi fecit, et remedio doloris accepto, ad domum revdivino puer idem non immemor tanti beneficii flagitaret desiderio visendae domus beatae Virginis, et super hoc quotidie molestus matrem perurgeret, ut Suessionem quasi pro gratiarum actione redire deberent; illa penitus non acquiescente, quia sano, inquit copia non datur, saltem necessitas redivivae infirmitatis compellat quod satis desideranti negatur; audiat me qui intuetur corda et desideria peccatorum. Ad hanc vocem statim coepit prioribus tormentis vexari, igne tabifico jam depasente carnes ejus. Expavit mater et, posthabita omnium cura, ad urbem domumque beatae Virginis pariter regrediuntur. Ex pristina igitur passione et praesenti renovatione jam artus ejus inutiles efficiebantur, et tamen secundo
Abbreviated transcription (Latin):
nitit᷑. ãplius p̃pedit᷑. donec sola uexatio intellectũ cledit au¬
TUI. qr regredi ad monasteriũ ficiliꝰ poterat: ad suã uͦ domũ
ꝓgredi. omĩs facultas negabat᷑. Tandẽ uincłis ꝑfidie sue li¬
gatꝰ rediens. uel potiꝰ a uindice sue ꝑfidie ꝓotestate reductus
ad memoriã beate dĩ genitͥcis maris. dũ eiꝰ cũ lacrimis al¬
tare. ãplectit᷑. recognitꝰ ab operis p̃posito. tunẽes inquit
fuber nr̃ desertor .x. m̃dax: Ego ille sũ inqͥt infelix a. mi¬
ser .&. reus beate iurginis quȩ mͦ iustas a me penas exigit.
quas merito ut in p̾sentiarũ cernitis sustineo. Sic eni ꝙ sic
fecit mͥ ds̃. Nunc uͦ ꝓmitto do & beate iurgini manio. et
paratꝰ sũ ei toto anno aut omĩ uita mea seruire. tantũ ut
respicere me dignet᷑ ꝓpitia & misericors dña. & huiꝰ tanti
peccatoris misereat᷑. Dũ hec cũ lacrimis & rugitu amplexus
altare obsecrat. liberatꝰ ab hac neruoꝵ contractione. stabili¬

Expanded text:
amplius impeditur, donec sola vexatio intellectum dedit auditum, quia regredi ad monasterium facilius poterat, ad suam vero domum progredi omnis facultas negabatur. Tandem vinculis perfidiae suae ligatus rediens, vel potius a vindice suae perfidiae potestate reductus ad memoriam beatae Dei genitricis Mariae, dum ejus cum lacrymis altare amplectitur, recognitus ab operis praeposito: « Tunc es, inquit, faber noster desertus et mendax? » -- « Ego ille sum, inquit, infelix et miser: et reus beatae Virginis, quae modo a me justas poenas exigit, quas merito ut inpraesentiarum cernitis sustineo. Sic enim et sic fecit mihi Deus: nunc vero promitto Deo et beatae Virgini, et paratus sum ei toto animo aut omni vita mea servire, tantum ut respicere me dignetur propitia et misericors Domina, et hujus tanti peccatoris misereatur. » Dum haec cum lacrymis et rugitu amplexus altare obsecrat, liberatus ab hac nervorum contractione, stabili
Abbreviated transcription (Latin):
laq iusencdeꝙ. disponende. ñ tam̃ tacita qͦd eũ angebat quere¬
la de p̃cio. domũ regreditur. quasi statim reuersurius : et
leue aut graue qͦd pepigerat ꝓsequuturꝰ .W. hoc mͦ łcentiã
obtinussẽ dicit᷑. quia ñ haber̃r. uadem qu̾a ꝓ se daret. dedir

Expanded text:
iae visendae et disponendae, non tamen tacita, quod eum angebat quereiae visendae et disponendae, non tamen tacita, quod eum angebat querela de pretio, domum regreditur, quasi statim reversurus, et leve aut grave quod pepigerat prosecuturus; et modo hoc licentiam obtinuisse dicitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
stino candelam ꝓ grãrũ actione oblatura ꝓficiscitur ad
urbẽ: quã in aliis uotis destinauerat. Qͥd mirũ si tẽ recens
recognoscentib se fecit miracłm: que in tota uita sua cir¬
cũferens tantam dĩ miscłiam testimoniũ di gr̃e diuine
publice exhibuit : Uicdimꝰ eã &. nos .&. in resfauratione
beneficsi in nullo prorsus decrim̾tũ patiebat᷑: s similis
erat carm relique caro recens: nisi quia diligent̾ intu¬
entib lucidior uidebat᷑. Ardor gͥ feruensq fides populoꝵ
ñ erubescebat nasũ &. ora illuis deosculari: quasi quod mͦ
reꝗent̃ manib ipsiꝰ dĩ ess factũ.¬
rat annuã. ut ibidem suessignẽ remanens. utensilia
mansionũ reficeret. &. qͦd sui ess officii &. qͦd iuberetur
toro anno expleret. Postea uͦ penitentia ductꝰ. circũuentũ in
b̾cii pactione se existimans. ꝓposita occasione domꝰ sue famillo¬

Expanded text:
stino candelam pro gratiarum actione oblatura, proficiscitur ad stino candelam pro gratiarum actione oblatura, proficiscitur ad urbem quam in aliis votis destinaverat. Quid mirum si tunc recens recognoscentibus se fecit miraculum, quae in tota vita sua circumferens tantam Dei misericordiam, testimonium divinae gratiae publice exhibuit? Vidimus eam et nos, et in restauratione beneficii in nullo prorsus detrimentum patiebatur, sed similis erat carni reliquae caro recens, nisi quia diligenter intuentibus lucidior videbatur. Ardor igitur fervensque fides populorum non erubescebat nasum et ora ejus osculari, quasi quod modo recenter manibus ipsius Dei esset factum.rat annuam ut ibidem Suessione remanens utensilia materonum reficeret, et quod sui esset officii, et quod juberetur toto anno expleret; postea vero poenitentia ductus, circumventum in pretii pactione se aestimans, proposita occasione domus suae et famil
Abbreviated transcription (Latin):
tius elucesceret: memor sponsionis sue. ac ꝓpositi: nimiũ
ꝯlixas noc tes ut pote ante equinoctiũ uern̾ale. queritur:
Cunc sensit laxatũ fluitare panniculũ: quẽ ori suo ob¬
aldderat. Quẽ dũ restringere sursũq reducere nitit᷑ &. pa¬
rũ ꝑficit: coacta ẽ circu̾tiacentiũ ĩplorare auxiliũ.Dũq
norant᷑ sõno uel frigore tardi. illa nichilonuinꝰ querit᷑
iucernã accendi : &. sibi auxiliũ ferri. Cũ interĩ sensit car¬
uẽ sub digitis &. panniculo pressam mollescere: &. nesciebat
quia caro ẽ nasi &. labii reformati. S dũ sepiꝰ reducit pan¬
nui. suꝑiꝰq ꝑ icłe attrectat creaturã nouit̾ plasiatã. deus
inqͥt &. sc̃a maria adiuua. ds sca maRia adiiua. deus¬
rius inferunt lum̃. Turici uͦ nouũ plasma. pignꝰq noue
resurrechonis in naso & labio eiꝰ reformatis stupent cele¬
bratũ: &. fit gaudiũ quasi reduce uita ex mortuis. In cra¬

Expanded text:
tius elucesceret, memor sponsionis suae ac propositi, nimium tius elucesceret, memor sponsionis suae ac propositi, nimium prolixas noctes, utpote ante aequinoctium vernale queritur. Tunc sensit laxatum fluitare panniculum quem ori suo obdiderat, quem dum restringere sursumque reducere nititur et parum proficit: coacta est circumjacentium implorare auxilium, dumque morantur somno vel frigore tardi, illa nihilominus quaerit lucernam accendi et auxilium sibi ferri. Cum interim sensit carnem sub digitis et panniculo pressam indolescere, et nesciebat quia caro est nasi et labii reformati; sed dum saepius reducit pannum, saepiusque per idem attrectat creaturam noviter plasmatam: Deus, inquit, et sancta Maria, adjuva, Deus, sancta Maria adjurius inferunt lumen; tunc vero novum plasma pignusque redivivae resurrectionis in naso et in labio ejus deformi stupent celebratum, et fit gaudium quasi reduce vita ex mortuis. In cra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩportabiłe eiꝰ conuersationẽ. S &. hoc mͥ parũ ꝓfecit. Om̃ib
erat grauis ad uidendũ. Compulsa ergo p̃ter oculos totã
faciẽ madenti panniculo uelare. Nlec tasi aminiculo irix ali¬
qͥd ꝓfecit. quo excusare oliũ & nauseã uel beneficio huma¬
nitatis & consanguinitatis ualer&.. Qͥd facero. qͦ se conferrae
a quoꝵ conuersatione ñ abiceret᷑. que suoꝵ etiã domesticorũ
odio & maledictis iã respergebat᷑ : Sic gͦ om̃i necessitate cir¬
cũclusa. om̃i humana ope desperata. utuuis sibi consiliũ. x. co¬
piosius occurrit auxiliũ. Et iã frigesfentẽ fugientẽq fidem
reuocans. culpat seipsã. qͦd uelut iminemor pͥoris beneficii
lut armis accincta. in crastino iterũ parat ꝓficisci. ad me¬
moriã beate & głose uirginis marie. que ẽ in urbe suessioni¬
ca. Confecta itãq ꝓ sua pauꝑtate candela quã offerret. itũ ẽ
iornritũ. Cadẽ nocte maturiꝰ euigilans. &. sollicita quãci¬

Expanded text:
bilem ejus conversationem, sed et hoc modo parum profecit, omnibus erat gravis ad videndum. Compulsa est ergo praeter oculos totam faciem madenti panniculo velare, nec tali adminiculo vix aliquid profecit, quo excusare odium et nauseam vel beneficio humanitatis et consanguinitatis valeret. Quid faceret, quo se conferret, a quorum conversatione non abjiceretur, quae suorum etiam domesticorum odio, maledictis jam respergebatur? Sic ergo omni necessitate circumclusa, omni humana ope desperata, utilius subit consilium et copiosius occurrit auxilium, et jam frigescentem fidem revocans, culpat se ipsam velut immemor prioris beneficii lut armis accincta, in crastino iterum parat proficisci ad memoriam beatae et gloriosae Virginis quae est in urbe Suessonica. Confecta itaque pro sua paupertate candela quam offerret iterum est dormitum. Eadem nocte maturius evigilans, et sollicita quam ci
Abbreviated transcription (Latin):
Sola capax xͥ. quod queat ẽẽ fides.
E Nedidit & tinnuit: uerbum ꝓ semine sumpsit.
Sumpserunt magnum paruula m̃bra ł̃m
Mortalemq domum uiuificator habet:
ps e sator semenq sui mats q creator
Darus ipse hominis qui pater ẽ hominuo
Affulsit partus lucẽ lu nr̃depet homin
Hospieii linquens hostia clalba s¬
U itiginis & matͥs seruauit gła consors
Mater dans hominem. nos cere ungo dm¬

Expanded text:
Sola capax Christi quod queat esse fides. Credidit et tumuit: uerbum pro semine sumpsit. Clauserunt magnum paruula membra deuMortalemque domum uiuificator habet. Ipse sator semenque sui matrisque creator, Filius ipse hominis, qui deus est hominum. Adfulsit partus, lucem lux nostra petiuit, Hospitii linquens ostia clausa sui. Virginis et matris seruatur gloria consors: Mater das hominem noscere, uirgo d
Abbreviated transcription (Latin):
ol cristallus aq̃ dan
figuNa
Urginei partꝰ. erudiun¬
q fid m.
i tinguat᷑ aqͥs. ⁊ soli sobiciat ue¬
Puofert sintillas. integer ille lapis.

Expanded text:
ol crystallus, aquae, dant figuram Virginei partus, erudiuntque fidem. Si tingatur aquis et soli subjiciatur, Scintillas profert integer ille lapis.
Abbreviated transcription (Latin):
maxime si sit nocorium ꝙ insiucia
gñał consuetudo seruetur ia inche
eathedralib eccłiis solum capłm irre

Expanded text:
maxime, si sit notorium, quod in Tuscia generalis consuetudo servetur, ut in cathedralibus ecclesiis solum capitulum, irre
Abbreviated transcription (Latin):
orta maria
nato sormata suo. mala
criminis eue.igo
irgo
sod̾a sugat nulla ẽ inuiris
serus
R estituit qd pͥma tulit ñ uoce q̃relaᷤ.¬
Antiqͣ ꝓlege dolor scelera ipsa nefasq
Kac potius m̾ced̾ placer. mundo q redepto
Mors melior de clade ueñ ꝑsona rumã
õ natura ded̾. tc̃ femina fera ꝑiołm
Nõ tumuit paritura łm mortaliagigne̾s.
t diumna ferens ꝑ ꝗͣ. mediator ĩ orbẽ
Pnodiit & uerã portauit ad ethera carnẽ¬

Expanded text:
orta, Maria, A nato formata suo; mala criminis Evae 51 Virgo secunda fugat; nulla est injuria sexus; Restituit quod prima tulit. Non voce querelaa pro lege dolor; scelera ipsa nefasque Hac potius mercede placent, mundoque redempto Sors melior de clade venit; persona ruinam, Non natura, dedit; tunc femina feta periclum, Nunc tumuit paritura Deum, mortalia gignens, Et divina ferens, per quam Mediator in orbem Prodiit, et veram portavit ad aethera carne
Abbreviated transcription (Latin):
completum ẽẽt ad templũ d̾m uirginẽ. cum oblationibꝰ adduperunt
Eran aut̃ circa templũ nixta quindecim graduũ psalmos. qͥndecim
itaq imo. uirginẽ constituert. Cũq uestim̃ta q̃ ipsi. in itinere habu¬
erais exuerent & cultioribus. & mundioribus se ex more uestim̃tis in¬
duereis. uirgo d̾ni cunctos singillatim. gradꝰ. sine ducentis & leuan¬
tis solamine. ita ascendit ut ꝑfectȩ etati in hac dum taxat causa ni¬
chil ꝓdesse putares. Iam quippe dns. in uirginis suȩ infantia magnũ
qͥd oꝑabatur: & quanta futura eẽt huius miraculi inditio demoN¬
strabat Igͥ sacficio. scdm consuetudinẽ legis celebrato. ⁊ uoto suo ꝑfeq¬
bo. uͥginem. intra septa tẽpli cum aliis uirginibus ibid̾e educandis
dimiserunt ipsiq domum reuersi sunt uirgo autem domini cũ

Expanded text:
completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim itinere habuerant, exuerent, et cultioribus ex more vestibus se et mundioribus induerent, virgo Domini cunctos sigillatim gradus, sine ducentis et levantis manu ita ascendit, ut perfectae aetati in hac dumtaxat causa nihil deesse putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra septa Templi, cum aliis virginibus ibidem educandam dimiserunt: ipsi vero domum regressi sunt. VIII. Virgo autem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ingo parens hac luce đmq uirum q creauit
Onana puerperii. nescia coniugii.
Obtulit hec uissis uterum. docuit q futuros.

Expanded text:
irgo parens hac luce deumque uirumque creauit Gnara puerperii, nescia coniugii. Obtulit haec iussis uterum docuitque futuros
Abbreviated transcription (Latin):
Unde his omissis. quȩ in eugłio plenius scripta sunt: ad ea q̃ ibi mi¬
nus sunt narranda. accedamus. Igit᷑ ioseph. a iudea. in galileam
ueniens desponsatam s̃ uirginem uxorem intendebat Iam nãꝙ
tres fluerant m̃ses & quartus instabat ex eo tempore qͦs despon¬
sata erarInterea paulatim utero puerperȩ intumescente. puerp¬
piũ se manifestare cepit᷑ neq hoc latere ioseph potuit. Nam spon¬
sorũ more liberius ad uirginẽ introiens. & familiarius cũ ea loqua
grauidã ẽẽ dep̃hendit. estuare namq animo cep̃. ⁊ fluctuare: quia
qͣd ignorabat quid potissimũ sͥ ẽẽt faciendũ. Heq traducers eam
uoluit quia iustus erat: neq fornicationis suspicione infaminare
quia pius Itaq cogitabar clam chisoluere coniugiũ & occulte dims¬
tere fȩc autem eo cogitante. ecce angłs dni. in somnis apparuit¬

Expanded text:
Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narranda accedamus. XI. Joseph igitur a Judaea in Galilaeam veniens, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quidvoluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugium, et occulte dimittere eam. Haec autem eo cogitante, ecce angelus D
Abbreviated transcription (Latin):
capite uiderent᷑ d angustiis ꝑ urgentib tota facie inuer ui
rei tumorem conũsa. & ad humano iiisũ. ext̾minata. hoers¬
rem intuentib incutiens. farigato anhelitu i poteo no¬
tortorieuo ẽtitus erat. iur in hec uerba ꝓrupit ut asecetia¬

Expanded text:
capite viderentur et angustiis perurgentibus tota facie inversa capite viderentur et angustiis perurgentibus tota facie inversa et in tumorem conversa, et ab humano usu exterminata, horrorem intuentibus excutiens fatigato anhelitu, utpote tortori suo traditus erat; vix in haec verba prorupit, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
erant. qm̃ surdꝰ. & mutꝰ. ab infantia sua. extitit. testimoniũ ꝑ¬
hbente gr̃e d̃i ipso effectu rei. quia planę loquebat᷑. S audie¬
bat. Tunc uͦ laudes canũt᷑. d̾o altissimo. t̃e clanguor tymyemoꝵ
cu era tubarũ stridores imitant᷑. Tunc p̃ces & lacrime & gra¬
tdoarũ uetio ab onĩ etate a sexu .&. conditionei giã ndn¬
eIIUS cuiuisda militis suessionensis operi rusticano de¬
putatus. ali quociens uacuuis festis dieb una cũ suissodaide
de uilla ad memoriã d̾i genitricis maris uenire consu¬
euerat. S aliis ꝓ suo pposse oblationes facientib ꝙ soceũ
beate uirginis honorantib. ille nichil offerebat. Cu lce
qu aeco uaꝰ regredientibꝰ & int̾ alia cłi magnifica. de soceo p̃die¬
tisai eram certe &hui ent. qd putriuiste potints. u. uere uerta
eã tap ta ureentia: & torm̃to ut p̃ angustia ocili esꝰ. elden

Expanded text:
erant, quoniam surdus et mutus ab infantia exstitit, testimonium perant, quoniam surdus et mutus ab infantia exstitit, testimonium perhibente gratiae Dei ipso effectu rei, quia plane audiebat et loquebatur. Tunc vero laudes canuntur Deo altissimo, tunc clangor tympanorum et aera tubarum stridores imitantia: tunc preces et lacrymae et gratiarum actio ab omni aetate et sexu et conditione et Servus cujusdam militis Suessionensis operi rusticano deputatus aliquoties vacuus festis diebus una cum suis sodalibus de villa ad memoriam beatae Dei Genitricis Mariae venire consueverat. Sed aliis pro suo posse oblationes facientibus, et soccum beatae Mariae Virginis honorantibus, ille nihil offerebat. Cum vice quadam illis regredientibus, et inter alia Dei magnifica de socco praedicatis; jam certe diu est quod putruisse potuit. » Vix bene verba cum tanta violentia et tormento, ut prae angustia oculi ejus pene elidi ex
Abbreviated transcription (Latin):
eius de uille. que mortaria dicit᷑. fame p̃currerȩ nullo mͦ credens
xp̃ianũ negabat posse loqui. uł audire. donec ad suã p̾sentiã
deductꝰ est. Post hec penitentiã ductꝰ. idẽ sacerdos culpans infi¬
delitatẽ suã. timore concussus. adiit memoriã. beate uirginis ma
rie : & ꝓstratꝰ ante altare. & ad herens pauim̃to. tantum doloris.
ꝙ̃ lac̾marũ effudit. redintegrans gemitꝰ. qͦd & hoc suis ad iciens pec¬
catis. ausus fuit de potentia dñi & matͥs eiꝰ dubitare: ut intuen¬
tib daret᷑ suspicari. ipsũ eumdẽ uł igne torreri. uel qͦub&
passioĩs genere uexari. donec ꝑ cuactantib omĩa ꝑ ordinẽ in¬
dicauit. & se die constituta. eundẽ xp̃iamĩ adducturũ spospon¬
dit. Quod & factũ est. & ipso eodẽ xp̃iano. ꝓ se & de se loquen¬
te. om̃ia nota facta st̃. testimonũ ꝑhibentib uieinis qui ad¬

Expanded text:
ejusdem villae quae Mortaria dicitur, famae praecurrenti nullo modo credens, ejusdem villae quae Mortaria dicitur, famae praecurrenti nullo modo credens, Christianum negabat posse loqui vel audire, donec ad suam praesentiam deductus est. Post haec poenitentia ductus idem sacerdos, culpans infidelitatem suam, timore concussus adiit memoriam beatae Virginis, et prostratus ante altare et adhaerens pavimento, tantum doloris et lacrymarum effudit redintegrans gemitus, quod et hoc adjiciens suis peccatis ausus fuit de potentia Domini et matris ejus dubitare, ut intuentibus daretur suspicari ipsum eumdem vel igne torreri, vel quolibet passionis genere vexari; donec percunctantibus omnia per ordinem indicavit, et se die constituta eumdem Christianum adducturum spopondit, quod et factum est. Et ipso eodem Christiano pro se et de se loquente, omnia facta sunt testimonium perhibentibus vicinis qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe ꝓbatioĩs ꝓ tͣctã respex̃ d̾s. Et uise st̃ ei due ꝑsone. coronate
at modũ sponsi. & sponse. de suꝑnis desendere: & lux fulgurea.
totã eccłiã inpleuit. Erat aut̃ species. głose uirginis marie: tã ĩ uesti¬
m̃tis. ꝗͣ in facie candore ammirabili: qͦles celestes. & lucis et̃ne in colas
dignũ ẽ apparere. Tunc gͦ dulci mani sua fauces egroti ꝑ tractanꝰ
ꝙ̾ ora. uinculũ lingue. & auriũ resoluit. uirtutẽ imꝑiriose dñe.
fuixii cruoris atcestante. qui ꝑ nares. & aures. & ora. ꝓsihuit.
Tanto gͥ beneficio accepto. tacitꝰ gaudens. silent̃ abscessit. & reu̾¬
sus ad suos. se donũ loquendi. accepisse testatꝰ ẽ ualbutiens. ut¬
pote qui mͦ fari addiscebat. Eito ꝑcrebuit aput suos coeuos.
s cõpat᷑otas: xp̃iano dm̃i. &̃ scam̃ mariã. fecisse miscd̃iam. Sacerdos

Expanded text:
 respexit Deus, et visae sunt ei duae personae coronatae  respexit Deus, et visae sunt ei duae personae coronatae ad modum sponsi et sponsae de supernis descendere, et lux fulgurea totam ecclesiam implevit. Erat autem species gloriosae Virginis tam in vestimentis quam in facie candore admirabili, quales coelestes et lucis aeternae incolas dignum est apparere. Tunc vero dulci manu sua fauces aegroti pertractans et ora vinculum linguae et aurium resolvit, virtutem imperiosae dominae fluxu cruoris attestante qui per nares et aures et ora prosilivit. Tanto igitur beneficio accepto tacitus gaudens, silenter abcessit, et reversus ad suos se donum loquendi accepisse testatus est balbutiens, utpote qui fari modo addiscebat. Cito percrebuit apud suos coaevos et compatriotas Christiano Deum et sanctam Mariam fecisse misericordiam. Sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
gluiclens ce inglans testabat᷑. Hoc signo heresis bruta retuin
Atitau. Ecce inboe dormiente .&. nesciente opaserrest
Aui hao nuti recesserunt: n reseratto entg upeofficio
Cur hoc acerderit. melꝰ nouit ille qͥ solũ naaman sy¬
rum dicit eͥẽ curatũ. cũ multi lepsi essent in isrł. sub heliseo ꝓoħa.
qui surdꝰ & mutꝰ. ab infantia estitit. xpĩanꝰ nom̃ erat huie: etate
fere annoꝵ decẽ & octo. Hic & int̾ ceteros uenit. ad suffragia be¬
ate &s głose di geuitͥeis marie: & obseruabat se in eccłia. ãmixtꝰ cõ¬
fertissimis ppłoꝵ tͣbis. sola m̃te. & nutib ad dm̃. clamanis. nã lingua
ñ poterat. Presens gͦ semꝑ sic aclerat. p̃ostulans. tẽpꝰͦ. & hora at
do respicera eũ grã cliuina: ut dũ ab edituis a sac̾rio. qͥ tãt᷑am po¬
puli importitudinẽ. ferre ñ poterant pelleret᷑. subsistens. &. re¬
spectans in uitꝰ excedebat. E ũ ecce fidẽ eiꝰ. indeficientẽ: ꝙͦ uis aliqͦ¬

Expanded text:
et vigilans retestabatur. Hoc signo haeresis bruta retundinititur. Ecce in hoc dormiente et nesciente operata est; alii duo muti recesserunt non reserato linguae officio. Cur hoc acciderit melius novit ille qui solum Naaman Syrum dicit esse curatum, cum multi leprosi essent in Israel sub Eliseo propheta. qui surdus et mutus ab infantia exstitit; Christianus nomen erat huic, aetate fere annorum decem et octo. Hic et inter caeteros venit ad suffragia beatae et gloriosae Dei genitricis Mariae, et observabat se in ecclesia admistus confertissimis populorum turbis sola mente et nutibus ad Deum clamans, nam lingua non potdo respiceret eum gratia divina, et dum ab aedituis a sacrario qui tantam populi importunitatem ferre non poterant pelleretur, subsistens et exspectans invitus recedebat, cum ecce fidem ejus indeficientem quamvis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
dam Igͥ nuptiarũ iure de more celebrato. ipse qͥdem in betbleẽ ci
uitate resedit domui sue dispositurus: & nuptiis necessaria ꝓcura¬
& coeuis suis. quas a sacerdote acceꝑat. ad domum parentum i
galilea reuersa est Hlis fere diebus primo scilieet aduentus sui in
ret Peniq ingressus ad eam cubiculũ quidem ubi manebat iN¬
genti lumine ꝑfudit: ipsam uͦ gratissime salutans ait Aue makuia

Expanded text:
 nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem in Bethlehem recedit civitatem, domum suam dispositurus, et nuptiis necessaria procuraeis, quas a sacerdote acceperat, ad domum parentum suorum in Galilaeam reversa est. X. His vero diebus, primo scilicet adventus sui in ret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit: Ave, Maria,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mat̾ dereliquerunt eã dns assumpsit eã. Gotidie nãq ab angłis
frequentabatur. cotidie diuina insione fruebatur q̃ eam & a malis
om̃ibus custodiebat ⁊ bonis omnibus redundare faciebat Ita qͣrtum
rant uitã & conuersationẽ eius admiratione dignã. iudicarent
Tunc pontifer publice denuntiabat ut uirgines q̃ in templo iusti¬
tuebant᷑ & hoc etatis tempus implesseis. domũ reuerterent᷑. nupti¬
Is scd̾m. morem gentis & etatis maturitatẽ oꝑam darent Cui mar¬
dato. cum cetere uirgines paruissent: ꝓnȩ sola uirgo d̾ni mari a h
se facere non posse respondit Siquid̃e aiebat ⁊ parentes suos se d̾ni

Expanded text:
 eam: Dominus autem assumpsit eam . Quotidie namque ab angelis frequentabatur: quotidie divina visione fruebatur; quae eam a malis omnibus custodiebat, et bonis omnibus redundare faciebat. Itaque ad rant, vitam et conversationem ejus admiratione dignam judicarent. Tunc pontifex publice denuntiabat, ut virgines quae in Templo constituebantur, et hoc aetatis tempus implessent, domum reverterentur, et nuptiis secundum morem gentis, et aetatis maturitatem, operam darent. Cui mandato cum caeterae pronae paruissent: sola virgo Domini Maria hoc se facere non posse respondi
Abbreviated transcription (Latin):
Pontifex in angustia constitutꝰ cum neq contra scͥpturã q̃ dicit uo¬
uere ⁊ reddite uotũ instingendũ putaret neq morẽ genti insue¬
tum introducere auderet p̃cepit utͣ festuntatem que ĩmine.¬
bat om̃s iherusolimis ex uicinis locis pͥmores ad r̃ens: quorum
consilio serre poss quid in tam dubia re faciendũ ẽẽt Qd̃ cum
fieret om̃ibus in cõmune placuit dnm suꝑ hac re ẽẽ consulendus
Et ceteri quidem orationiicubuers pontifex autem. ad consulen
dum. ex more accessit Nec mora cunctis audientibꝰ. de oratulo. &

Expanded text:
nimi, cum neque contra Scripturam, quae dicit: Vovete et reddite , votum infringendum putaret: neque morem genti insuetum introducere auderet, praecepit, ut ad festivitatem quae imminebat, omnes ex Jeresolymis et vicinis locis primores adessent: quorum consilio scire posset, quid de tam dubia re faciendum esset. Quod cum fieret, omnibus in commune placuit Dominum super hac re esse consulendum. Et cunctis quidem orationi incumbentibus, pontifex ad consulendum Deum, ex more accessit. Nec mora cunctis audientibus, de oraculo, et
Abbreviated transcription (Latin):
merits bea beneficia p̃stabant᷑. Tc uͦ bonꝰ dñs & dulers. eo berti
mat̾ mniscdĩe: non sustinuert̃ ult manẽ &strcilem reiaberti
fielem & deuorioẽm eoꝵ. quos ñ piguit abitine certonerra¬
nenut ñ ingti officio pietatis deseruirent. Dũ qͥ mornt᷑ ⁊. ceta¬
lant. & dũ m̃te addm̃ & matrẽ pieratis respes tauot homitue
stante in medio. subito solutũ eit uincłm luigue eius .&. loqu¬
bat᷑ recte. Hoc uiso clerici illi & fructu fidi sue iam fruenter
c̃õ ualescut̃. certatĩ laudes ad celũ tollere. & cõcrepantib signis¬

Expanded text:
 beata mater misericordiae non sustinuerunt ultra inanem et sterilem remanere fidem et devotionem eorum quos non piguit ab itinere coepto retardare, ut non ingrati officio pietatis deservirent. Dum ergo morantur et retardant, et dum mente ad Deum et ad matrem pietatis respectant, homine stante in medio, subito solutum est vinculum linguae ejus et loquebatur recte. Hoc viso clerici illi et fidei suae fructu jam fruentes, convalescunt certatim laudes ad coelum tollere, et concrepantib
Abbreviated transcription (Latin):
& recta an dm ap̃ homines in rep̃hensibilis. & pia erat. Nam om̃em se¬
stantiã suã tͥfariȩ diuiseruns. Unam partẽ templo. ⁊ tẽpli seruitoribus
impendeb̾at aliã ꝑegͥnis & pauꝑibus erogabans. t̃tiam sͥ. & famibiolo¬
ti castum domi comugiũ. sine liberorũ ꝓcreatione erercebais. Uouerũs
Re solebar. factum ẽ autem ut enceniorũ. festiuitas appropinquaret.
im̃ cum ñnullis contͥbulibꝰ. suis hierosolimã. ⁊ ioachi ascendit. Ea quo

Expanded text:
et recta ante Dominum, apud homines irreprehensibilis et pia erat. Nam omnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibiti, castum domi conjugium sine liberorum procreatione exercebant. Voverunt re solebant. III. Factum est autem ut Encaeniorum festivitas appropinquaret: unde cum nonnullis contribulibus suis Jerosolymam et Joachim asce
Abbreviated transcription (Latin):
exclusã se a filio. a conpͥmente se ppło letis & t᷑batis clamorib cõgeminat
Nas gͥ uoces letitie emitti ad celũ non leta audiebat. femina. q̃
oculũ amissũ dolebat. Ande &ͣ hec uerba ꝓrupit. O głosa & pia dñ
nẽ aliĩ letant᷑. & eccłia tua. plena laudib resultat. mͦ uero misere¬

Expanded text:
exclusam se a filio et a comprimente se populo laetis et turbatis clamoribus congeminat. exclusam se a filio et a comprimente se populo laetis et turbatis clamoribus congeminat. Has igitur voces laetitiae emitti ad coelum non laeta audiebat femina quae oculum amissum dolebat; unde et in haec verba prorupit: O gloriosa et pia Domina, nunc alii laetantur, et ecc
Abbreviated transcription (Latin):
uocte inqua & hec femina uisũ recepit. puer qͥdã septennis c̃otͣetus
pedibus. ibidem amat᷑ sua adseruabat᷑. Erat aut̃ & frequens ibi płs.
uigilans. alii ob deuotioẽm. alii. ut suis egͦtis deseruirent. Mat̃ itaq
pdicti pueri dũ ⁊ uigiliis & merore ꝯfecta obdormisset. subito puer assurgit
rectus ⁊ sanꝰ: & ad altare cepit. ꝓcede. Tunc uͦ uociferatio ppłi cͥcumstantis.
attollit᷑: tũ nomen beate uirginis milies replicat᷑. ita ut clamore
hominũ. & elangore tympanoꝵ. fragiles ad huc parieres eccłie. a
sumdamentis euerti niderentur. Iñu bone. nũqͥd ñ p̃sens eras.
huic spectaculo. qͣle tu ipse plurimũ diligis. eũ adens fides. & furor
diligentiũ re. certatim rapiebat te. & sacͥficium contͥti sp̃e. libami¬
ne dulciũ lacͥmarũ. condiebat. Nis uocibus mat̾ eȩcussa a sumno

Expanded text:
nocte in qua et haec femina visum recepit, puer quidam septennis contractus nocte in qua et haec femina visum recepit, puer quidam septennis contractus pedibus ibidem a matre sua observabatur. Erat autem et frequens populus ibi vigilans, alii ob devotionem, alii cum suis aegrotantibus deservirent. Mater itaque praedicti pueri dum et vigiliis et moerore confecta obdormisset, subito puer assurgit rectus et sanus, et ad altare coepit procedere. Tum ergo vociferato populo circumstantis attollitur, tum nomen beatae Virginis millies replicatur, ita ut clamore hominum et clangore tympanorum fragiles adhuc parietes ecclesiae a fundamentis everti viderentur. Jesu bone, nunquid non praesenseras huic spectaculo, quale tu ipse plurimum diligis, cum ardens fides et furor diligentium te certatim rapiebant te, et sacrificium contriti spiritus libamine dulcium lacrymarum condiebatur. His vocibus mater excussa a somno,
Abbreviated transcription (Latin):
e toud erat. auquandui eribuit. Artabat᷑ aut̃ & orꝑe.
in tumoiem uerso. sp̃s in uiscerib esꝰ fumfero anhelitu u¬
cinas auras polluebat. Uox eiꝰ ut rugitꝰ. inigua & ore ne¬
gante officiũ nt unc pietate ꝑmoti mathidis abbatisare ue¬
tera gui aderant . applieuert euni ad altare. Quo amplerato
siqnat᷑ reluquiis & socco. & cepit meliorari. & ab urgente mn¬
rimore larari Quid plura : Et facies. & corpꝰ eius. integer¬
renees pestitutum est sanitati. Huiꝰ ile uoso. non minemo
benefieis. ut pote qm de mortis faucib erat erutus ier
pet̾uit. hanem̃i deinceps. nolebat homini seruire. s e se dede¬
re. ꝑ quã obtinuit sanitatẽ. & eccłie seruitio se subiecit᷑.
emiina queõo ocuiũ dolebat. & celidoniã su quas libet
fliculo menbͣ ne insutꝰ tam ꝙͣ. uesicula q̃dam dependebat. ei infaciẽ.
s in ora. unde & omnẽ uidendi spem amiserat. Ab humana gͥ ope.¬
am omnino destituta. collectis fidei & spes uirib ad diuinũ se con¬

Expanded text:
quandiu exhibuit. Arctabatur autem corpore in tumorem verso: spiritus in visceribus ejus, fumifero anhelitu vicinas auras polluebat. Vox ejus ut rugitus, et lingua et ore negante officium. Tunc pietate permoti Mathildis abbatissa et caeteri qui aderant, applicuerunt eum ad altare. Quo amplexato signatur reliquiis et socco, et coepit meliorari et ab urgente tumore relaxari. Quid plura? Et facies et corpus ejus integerrimae restitutum est sanitati. Hujus ille Boso beneficii non immemor, utpote qui de mortis faucibus erat erutus, dompetravit. Jam enim deinceps nolebat homini servire, sed ei se dedere per quam obtinuit sanitatem et ecclesiae servitio se subjecit.emina quaedam oculum dolebat et celidoniam seu quaslibet folliculo membranae insutus tanquam vesicula quaedam dependebat ei in faciem et in ora, unde et omnem videndi spem amiserat. Ab humana igitur ope omnino destituta, collectis fidei et spei virtutibus ad divinum se con
Abbreviated transcription (Latin):
plis crede dilatos diu conceptus ⁊ steriles partus mirabiliores ẽẽ sole
ro  nom anna uxor tua parier tͥ filiam: & uocabis nom̃ eiꝰ m aRiao
ec erit ut uouistis ab infantia sua d̾no consecrata: & sp̃u sc̃o reple¬
ditur ad huc ex utero matͥs suȩ. Om̃e inmundũ non manducabit ne¬
q bibet: neq int̃ populares forinsecus. s in templo domini eiꝰ conuer¬
satio erit᷑ ne quid de ea sinistrũ uł suspicari saltem possit uł diciIta
ꝓcedente etate. sicut ipsa mirabilit̃ ex sterili nascetur: ita in c̃opara¬
bilit᷑ uirgo. generabit altissimi filium qͥ iħc uocabit᷑ q sod̾m nom̃¬

Expanded text:
t, crede dilatos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. t, crede dilatos diu conceptus et steriles partus mirabiliores esse solere. Proinde Anna uxor tua pariet tibi filiam, et vocabis nomen ejus Mariam: haec erit, ut vovistis, ab infantia sua Domino consecrata, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris . Omne immundum neque manducabit neque bibet: neque inter populares forinsecus turbas, sed in Templo Domini conversatio ejus erit: ne quid de ea sinistrum vel suspicari saltem possit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filium, qui Jesus vo
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ obiectu. pudore magno suffusꝰ ioacħi ad pastores. qui cũ pecorib
suis. in pascuis erais᷑ secessit neq domũ repedare uoluit: ne forte a
contͥbulibus suis. qͥ simul aderant & hoc a sacerdote audierant eodẽ
obꝓb̃i elogio notaretur. Uerum cum ibi aliquandiu ẽẽt qͦdã die
cõpescuit dicers. Noli timere ioachim: neq in uisione mea t᷑beris. Ego
Uenĩ sũ angłs dñi. missus ab eo ad te᷑ ut annuntiẽ tͥ p̃ces tuas exau¬
cati qͥdem ñ naturȩ ultor ẽ ds: & id̾o cum alicinus uterũ claud̾
ad hoc fac̃ ut mirabilius denuo aꝑiat: & non libidinis qd̾ nascit᷑¬
nonne usq ad octogesimũ annũ infecunda fuit᷑ ut tam̃ in ulsi¬
ma senecture genuit usaac eui repmissa erat benedictin omiũ
cob adamata. diui sterilis fuit & tam̃ genuit ioseph. non tantũ dum e¬
gipti s. ⁊ plurimarũ gentiũ fame ꝑiturarũ liberatore. Qrus t& uer¬
bus uł fortior sansone uł sanctior samuele᷑ & tam̃ hii ambo. steriles

Expanded text:
i objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis, qui simul aderant, et hoc a sacerdote audierunt, eodem opprobrii elogio notaretur. IV. Verum cum ibi aliquamdiu esset, quadam die compescuit, dicens: Noli timere, Joachim, neque in visione mea turberis. Ego enim sum angelus Domini, missus ab ipso ad te, ut annuntiem tibi preces tuas esse exaucati quippe non nature ultor est deus et ideo cum alicuius uterum claudit ad hoc facit ut mirabilius denuo aperiat et non libidinis nonne usque ad octogesimum annum infecunda fuit? et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium cob adamata, diu sterilis fuit: et tamen Joseph genuit, non gypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles
Abbreviated transcription (Latin):
se arbitrata ꝑdidisse cõelamat adcͥcuinstantes. ꝓ deo inquid. huc eitius
lum̃ conuerte: q mͦ hic inpuluerẽ mͥ decuturrit ocłs. Hisum eñĩ
sibi fuerat. quendã sibi astitisse. & digitũ suuĩ in genenendo. folli¬
culũ qui erat in modũ uesicule crepuisse. Illato itaq lumine m̃¬
bͣnã cdifruptã inuenerunt : & riuulũ same. & putredinis cõcep¬
te. ꝑ ora & faciẽ. usq infaciẽ deflurisse: & lata aspergine puluerẽ.
maduisse. Oculũ uͦ eiꝰ clarũ & lucidũ. orbiculo suo integerrime
insedisse. Tũ uͦ inclamant ei. & ad huc ñ cͤdenti. ingeminãt᷑. &
inger̃r ei. ꝑ deũ & beatã mariã uirginẽ sanitatẽ & ocłm ei recepisse

Expanded text:
ntes: Pro Deo, inquit, huc citius lumen convertite, quia modo hic in pulverem mihi decurrit oculus. Visum enim sibi fuerat quemdam astitisse et digitum suum ingerendo folliculum qui erat in modum vesiculae crepuisse. Illato itaque lumine membranam diruptam invenerunt, et rivulum saniei et putredinis conceptae per ora et faciem usque in terram defluxisse, et lata aspergine pulverem maduisse; oculum vero ejus clarum et lucidum orbiculo suo integerrimae insedisse. Tum vero inclamant ei, et adhuc non credenti ingeminant, et ingerunt ei per Deum et beatam virginem sanitatem et oculum eam recepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
beate Marie uirginis aduenerant. Qui dũ nocte sopiti
ir pereccla lacerent. unꝰ eoꝵ uisione tͣbatꝰ. sõno excutit᷑.ꝙ. ac¬
currens aec altare lingua insolita plenissime cepit fari. Eet
gtũs agere beate uirgii miris: ꝙ ordinẽ sue liberationis
elicere sdellacet dũ graui sõno p̃mit᷑. due colube ceperut¬

Expanded text:
Beatae Mariae Virginis advenerant, qui dum nocte sopiti in ecclesia jacerent, unus eorum visione turbatus somno excutitur, et accurrens ad altare lingua insolita plenissime coepit fari et gratias agere beatae virgini, et ordinem suae liberationis suae edicere. Scilicet dum gravi somno premitur, duae columbae c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantini exequi uellet. ecclesie
Romant esst ⁊ fuisse subioctim
Indicauit Quod successores enis Be¬
nedictus et Clemens ut improbum¬
et iniustum Renocauerut Derum
quid sibi uult Ista ura pontifices Romani
solicitudo ꝙ a singuł imꝑatoribus do /¬
natioẽm ꝯstantini exigitꝭ ꝯfirmari
nisi ꝙ Iuri diffiditis uestro Sed lattre
lauatis utdr̃ nam neq Illa unꝙ̃
funt et quod nõ est ꝯfirmari nõ potest
et quicguid douent cesares decepti xenplo
Constantim faciunt et donare Imps/¬
rium nequemut Age uero demus
constantinũ donasse silusstoum qui
aliqu ando posse disse sed postea uel
Im uel aliquem successorem a pos¬
sessione de sertum ⁊ oquor mĩe de
hiis que pp̃a non possidet pdostea
loguar de hiis que possedet ꝯũd pos¬
sum magis uobis dare / ꝙͣ ut da que
nec firerunt nec eẽ potueount fuisse
oncedam Cañ dico uobis mec Iure
dio nec iure sumano ad Recuxatioe
agere posse in lege ueteri hebrens

Expanded text:
Constantini exequi vellet, ecclesie Constantini exequi vellet, ecclesie Romane fuisse et esse subiectum iudicavit, quod statim successores eius, Benedictus et Clemens, ut improbum iniustumque revocarunt. Verum quid sibi vult ista vestra, pontifices Romani, sollicitudo, quod a singulis imperatoribus donationem Constantini exigitis confirmari, nisi quod iuri diffiditis vestro? Sed laterem lavatis, ut dicitur, nam neque illa unquam fuit, et quod non est, confirmari non potest, et quicquid donant Cesares, decepti exemplo Constantini faciunt, et donare imperium nequeunt. Age vero, demus Constantinum donasse Silvestrumque aliquando possedisse, sed postea vel ipsum vel aliquem successorum a possessione deiectum. Loquor nunc de iis, que papa non possidet, postea loquar de iis, que possidet. Quid possum vobis magis dare, quam ut ea, que nec fuerunt nec econcedam? Tamen dico vos nec iure divino nec iure humano ad recuperationem agere posse. In lege veteri Hebreus
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis cum qui dico Imperator Io -¬
manor̾ ne Iudice se non esst augu/¬
stum nec cesarẽ nec imꝑatorem nnisi
Ronre Imperiũ teneat et inse operã
det ut urbem Romã Recuperet plane
de ꝑmxum Nam cesares Ioli pores
a digebantinc insmrand inter ponere
quo nũc cesares obstringñtire se ꝙtrmm
humana ope prestari põt nchil ĩnunitiroes
se dula ad aucturos/ Non ea Re tam̃
uocati anguste ꝙ impdonu augere
ddeberent ut aliqui sentrunt la tine li gue
Imꝑiti Cum emim augustus quasi sacet
ab auiũ gristu dictus quas In auspiciis
adhibere solebant grecormni quoq tẽ/
sũmus pontifex ab angendo angustus
spualia miuuit Itaq urdeas ut quisq
pessimus est simmoꝵ pontificum
et maximne defendende huic donacioni
Incumibert qualis bonifacins octanus
qui celestimitubis pieti infertis
decepit hic et de donatione con/¬
stantini scribit et Regem foancie
sp̃nauit Regnũq Ip̃m quasi donationẽ

Expanded text:
quisquis est, qui dicitur imperator Roquisquis est, qui dicitur imperator Romanorum, me iudice se non esse nec Augustum nec Cesarem nec imperatorem, nisi Rome imperium teneat, et, nisi operam det, ut urbem Romam recuperet, plane esse periurum. Nam Cesares illi priores, adigebantur iusiurandum interponere, quo nunc Cesares obstringuntur: se, quantum humana ope prestari potest, nihil imminuturos sedulo adaucturos. Non ea re tamen vocati Augusti, quod imperium augere deberent – ut aliqui sentiunt Latine lingue imperiti –, est enim Augustus quasi ,sacer' ab avium gustu dictus, que in auspiciis adhiberi solebant, Grecorum quoque testasummus pontifex ab augendo Augustus spiritualia minuit. Itaque videas, ut quisque pessimus est summorum pontificum, ita maxime defendende huic donationi incumbere, qualis Bonifacius octavus, qui Celestinum tubis parieti insertis decepit. Hic et de donatione Constantini scribit et regem Francie privavit regnumque ipsum, quasi donationem
Abbreviated transcription (Latin):
timus et fortissinius Sed Iam af/¬
fecta etate minus fortis quem per
Italiam pancis scipatoribus sceptum
in dĩe uiere uidimius. Rome etiam
fame xituꝵ insi cũ sed nõ gratis
extorsit em dnation ⁊ugenins
panisset Ilcum Romã ueuisset
et proamꝑatore Romanꝵ coro/¬
naretur. nõ alit a pp̃a coronari po¬
tuit ꝙ̃ Constantin donatioñ Ratam
haberet Eadem oĩa de Integro dona-¬
ret quid magis ꝯtrariũ ꝙͣ pro Im/¬
quem et ꝯfiteats et iytum in se est
dñm Romani impdoii faciat ac
Ratam hẽre donatiõtin que uera si
fit mcgil imꝑatori de imperio Re /¬
liqui fiat quod ut ar̃bitror nec pneri
fecissent quo minus nup si ip̃a
seti arrogat Ce saris coronationen
que populi Romani ẽe de beret
Si tu papa et potes grecum Impe /¬
ratorem prinare Italia prouintiisqr
occidentis et latinũ Iinperatorem
facis Cur pactiomibus utlois ẽ Cur
bonacosaris partiris ¶ Cuo Iite
Imperium toausfers: quare sciat

Expanded text:
timus ac fortissimus, sed iam aftimus ac fortissimus, sed iam affecta etate minus fortis? quem per Italiam paucis stipatoribus septum in diem vivere vidimus, Rome etiam fame periturum, nisi eum – sed non gratis, extorsit enim donationem – Eugenius pavisset. Is cum Romam venisset, ut pro imperatore Romanorum coronaretur, non aliter a papa coronari potuit, quam Constantini donationem ratam haberet eademque omnia de integro donaret. Quid magis contrarium quam pro imquem et confiteatur et, quantum in se est, dominum Romani imperii faciat? ac ratam habere donationem, que vera si sit nihil imperatori de imperio reliqui fiat? Quod, ut arbitror, nec pueri fecissent. Quo minus mirum, si papa sibi arrogat Cesaris coronationem, que populi Romani esse deberet. Si tu, papa, et potes Grecum imperatorem privare Italia provinciisque occidentis et Latinum imperatorem facis, cur pactionibus uteris? cur bona Cesaris partiris? cur in te imperium transfers? Quare sciat,
Abbreviated transcription (Latin):
uium ueni sed pacto ut si imꝑater
eẽ uolo hec et hec innicem pp̃e
ꝓ mictam d icam nichil donasse
do Imperio Constantinũ at Isto
modo cam agerẽ greci Impdoatoris
et me omni fraudare Iuperii di/¬
gnitate. hac enim rõne pp se dicit
facere imperatorẽ me qͣi quendam
uicarium suũ et insi promitt am¬
non factuꝵ et insi pareã me abdi-¬
caturo duminodo omma michi det
omiia fatebor. omnia patistar
michi tãmen crede si Romã et ĩusciã
possiderem tñ abest ut facerem que
facio ut etiam frnstra michi pastalis
donatioiis sicut, Reor false caueret
cantilenam Nunc ꝯ cedo que nec
tento nec hitup me spero de Iure
ppe Inquirere non ad me pertinet
sed ad constantinopolitãn illum Angu-¬
stum Iam apnd me excusãtus es Lo doice
et quisquis alius princepo est lodoici
similis Quid de Illoꝵ Imperatorum
ciõ sumis pontificibus pactione su -¬
spitandum est cum scianus quid sigis¬
mũdus fecerit princeps alius op /¬

Expanded text:
rium veni, sed pacto, ut si imperator rium veni, sed pacto, ut si imperator esse volo hec et hec invicem pape promittam. Dicam nihil donasse ex imperio Constantinum? At isto modo causam agerem Greci imperatoris et me omni fraudarem imperii dignitate. Hac enim ratione papa se dicit facere imperatorem me quasi quendam vicarium suum et, nisi promittamnon facturum et, nisi paream, me abdicaturum. Dummodo mihi det, omnia fatebor, omnia paciscar. Mihi tamen crede, si Romam ego ac Tusciam possiderem, tantum abest, ut facerem que facio, ut etiam frustra mihi Pascalis donationis – sicut reor false – caneret cantilenam. Nunc concedo, que nec teneo nec habiturum esse me spero. De iure pape inquirere non ad me pertinet, sed ad Constantinopolitanum illum Augustum.' Iam apud me excusatus es Ludovice, et quisquis alius princeps es Ludovici similis. Quid de aliorum imperatorum cum summis pontificibus pactione suspieandum est, cum sciamus, quid Sigismundus fecerit, princeps alioquin op
Abbreviated transcription (Latin):
et territoriis enis montans atq
maritinus littorib et portubus
ceu cunctis cinitatib castellis opidis
ac uillis in Tuscie partrbus. Tu ne
lodoice cum pascale pascisteris
si tua idest imporii Remani sunt
Ista cur alteri concedis si Isuns
et ab eo posfidentut quid actinet
te illa ꝯfirmare q̃ tulum etiã
ex Imperis Romano tuũ̃ eoit
si caput Iosam Impeoii amisisti
de Roma dicitur Romanns imꝑator
Quid cetera que possides tua ne
an pascalis sut credo tua dices
nichil ergo ualet donatio ꝯstantini
si abeo pontifice dõca tu possides
si ualet quoiure pascalis tibi cetera
sidet quid sibi uult tanta aut tna
In illum aut illuis In te de Imꝑro
So mano laygiris Muierito Igitur
pactum appellas qͣr quandam col/¬
lufionem sed quĩ faciam Inquies
Repetam armis que papa occupat
At Io se iam factus est me potentior
Repetam Iure at ius meũ tantũ
est quantum ille eẽ uoluit. Non
enm hereditario nomine ad Impe /¬

Expanded text:
et territoriis eius montanis atque et territoriis eius montanis atque maritimis litoribus et portubus seu cunctis civitatibus, castellis, oppidis ac villis in Tuscie partibus. Tu ne, Ludovice, cum Pascale pacisceris? Si tua, idest imperii Romani sunt ista, cur alteri concedis? si ipsius et ab eo possidentur, quid attinet te illa confirmare? Quantulum etiam ex imperio Romano tuumerit, si caput ipsum imperii amisisti? A Roma dicitur Romanus imperator. Quid, cetera que possides, tua ne an Pascalis sunt? Credo, tua dices: nihil ergo valet donatio Constantini, si ab eo pontifici donata tu possides. Si valet, quo iure Pascalis tibi cetera ssidet? Quid sibi vult tanta aut tua in illum aut illius in te de imperio Romano largitio? Merito igitur pactum appellas quasi quandam collusionem. ,Sed quid faciam', inquies, ,repetam armis, que papa occupat? At ipse iam factus est me potentior. Repetam iure? At ius meum tantum est, quantum ille esse voluit. Non enim hereditario nomine ad impe