comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃i ĩ se inclinaret misericordiã.
mentum: ut bibas nouum de¬
stamentum. Nisi pͥmũ biberis:
secundum bibere ñ poteris.
Dibe pͥmum ut sitim mitiges:
bibe secundum ut bibendi
sacietatem haurias. In uet̾i
testamento compunctio: in nouo
letitia est. Uide quẽa dmodũ dñs
artib diaboli. ꝓsuis seruulis ob¬
uiauent Ille cibo fraudis dece¬
pit unum. ut in uno omnes
circunueniret: iesus autem ci¬
bo salutis omnes redemit: ut in
omnib & illum qui deceptus
fuerat reformaret. Ille calicem
aureum babilonis excogitauit:
ut quicunq biberent. plus siti¬
ent. & quia potus placere non
ot̾at. auri precio illiceret ad
bibendum. Propinauit deuino
suo: cui metalli suffragia reqͥ¬
siuit. A tuero dñs iħ̾c aquam
de petra effudit: & omnes bibe¬
tunt. Qui biberunt: in typo
siciati sunt. Qui biberunt in
eritate : inebriati sunt. Bona
rietas quȩ infunderet letiti¬
i. non afferret confusionem
Bona ebrietas. quȩ sobrie stabili¬

Expanded text:
domini in se inclinaret misericordia. Bdomini in se inclinaret misericordia. Bmentum, ut bibas et nouum testamentum. nisi primum biberis, secundum bibere non poteris. bibe primum ut sitim mitiges, bibe secundum ut bibendi satietatem haurias. in ueteri testamento conpunctio, in nono laetitia est. uide quemadmodum dominus artibus diaboli pro suis seruulis obuiauerit. ille cibo fraudis decepit unum, ut in uno omnes cireumueniret; Iesus autem cibo salutis omnes redemit, ut in omnibus et illum, qui deceptus fuerat, reformaret. ille calicem aureum Babylonis excogitauit, ut quicumque plus biberent plus sitirent et, quia potus placere non poterat, auri pretio inliceret ad bibendum. propinauit de suo uino, cui metalli suffragia requisiuit; at uero dominus Iesus aquam de petra effudit et omnes biberunt. qui biberunt in typo satiati sunt, qui biberunt in ueritate inebriati sunt. bona ebrietas, quae infunderet laetitiam, non afferret confnsionem; bona ebrietas, quae sobriae stabili
Abbreviated transcription (Latin):
Cito letitia infundit errorem.
Pinguis factus & incrassatus po¬
pulus. surrexit ludere: & recessit
a dño. Prodest tͥ cor habere con¬
tritum. Hoc primum bibe. ut
sacrificium tuum accipiatur
a dũo. Doceat te apostolus.
Quid sit hoc pruum bibe:
hoc est tribulationis poculũ.
Tribulationem patientiã oꝑa¬
tur. Non potest esse patientia:
nisi fuerit andea tribulatio. Tri
bulatio inquit. patientiam oꝑa¬
tur: patientia autem ꝓbationẽ:
ꝓbatio spem: spes autem non
confundit. Bibe pͥmum tribu¬
lationem. ut post ea tibi tot
uirtutum pocula ministrẽtur.
Et ut scias quia bibitur tribu¬
latio: audisti dicentem hodie ꝓ¬
pħam. Potasti nos uino compũ¬
ctionis. Q in posteriorib ait. Q
potum dabis nobis in lacrimis
in mensuram. In mensura pe¬
tit potum. Non supra mensti¬
ram: ne ferre non possit. De¬
qiq quam bono precaretur affȩ¬
tu. suo ꝓbat exemplo. qui potũ
tuim cum fletu miscebat: ut

Expanded text:
cito laetitia infundit errorem. cito laetitia infundit errorem. pinguis factus et incrassatus populus surrexit ludere et recessit a domino. prodest tibi cor habere contritum; hoc primum bibe, ut sacrificium tuum accipiatur a domino. doceat te apostolus, quid sit \'hoc primum bibe\', hoc est tribulationis poculum; tribulatio enim patientiam operatur. non potest esse patientia, nisi ante fuerit tribulatio; tribulatio, inquit, patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem; spes autem non confundit. Bibe primum tribulationem, ut postea tibi tot virtutum pocula ministrentur. Et ut scias quia bibitur tribulatio, audisti dicentem hodie Prophetam: Potasti nos vino compunctionis . Et in posterioribus ait: Et potum dabis nobis in lacrymis, in mensura . In mensura petit potum, non supra mensram, ne ferre non possint. denique quam bono hoc precaretur affectu, suo probabat exemplo, qui potum suiun cum fletu miscebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
igitur prima uirtus. ut nori
frangaris aduersis: nec excolla¬
ris secundis. Te lex docet. ut in af¬
flictione ñ relaxaes intentionẽ:
nec desꝑationem induas. Uic¬
tor non dicas. uirtus mea &e
fortitudo mea hȩc tribuit mͥ.
s omnia noueris diuinȩ miseri¬
cordiȩ dimittenda. Clamat ysa¬
ias. Non confundetur qui in
angustia est: usq in tempus.
hoc primum bibe. Quid est
hoc primum bibe: Sequestre¬
mus mistica: ꝑsequamur mo¬
ralia quȩ docet littera. ꝓpter
errorum grauia: graues con¬
tritiones. & uenationes popu¬
li dicit futuras. Q̾ oportuit
eas precedere: ut sequeretur
misericordia. Bibe ergo pͥmũ
tribulationem. Per multas e¬
nim tribulationes oportet noᷤ
introire in regnum dei. Bibe.
ut sensus tribulationis pectoris
tui infundantur internis: bibe
cum patientis affectu: merentis
dolorem. Cum enum conuersus in¬
gemueris : tunc dũm tͥ reconci¬
liabis offensum. Hoc ergo pͥmũ
bibe: ut sis in dolore & angustiis.

Expanded text:
igitur prima uirtus, ut non igitur prima uirtus, ut non frangaris aduersis, non extollaris secundis. id te lex docet, ut in afflictione non relaxes intentionem nec desperationem induas, uictor iam non dicas: uirtus mea et fortitudo mea haec tribuit mihi, sed omnia noueris diuinae misericordiae deputanda. Clamat Esaias: non confundetur qui in angustia est usque in tempus. hoc primum bibe. quid est \'hoc primum bibe\'? sequestremus mystica, persequamur moralia quae docet littera. propter errorum grauia graues contritiones et uexationes populi dicit futuras, et oportuit eas praecedere, ut sequeretur misericordia. bibe ergo primum tribulationem; per multas enim tribulationes oportet nos introire in regnum dei. bibe, ut sensus tribulationis pectoris tui infundatur internis, bibe cum patientis affectu maerentis dolorem; cum enim conuersus ingemueris, tunc dominum tibi reconciliabis offensum. hoc ergo primum bibe, ut sis in dolore et angustiis;
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligas dñm tuum. Qui di¬
ligit in omni statu suo: debet
seruare diuturnȩ caritatis af¬
fectum. Pater diligit filium:
diligit etiam cum arguit:
diligit etiam cum uerberat
baculo. Qui enim parcit baculo
suo: odit filium suum. Nos
quoq dñs castigat & diligit.
Itaq cum eciam digna coher¬
tione cominictimus. ille ta¬
men diligit. qui etiam reci¬
pit offensum. Castigat enim
dns omnem filium quem re¬
cipit. Q cum tu castigaris.
dilige: quia ideo castigaris:
ut recipiaris. Iam quid grã¬
de est. si tunc diligas dñm de¬
um tuum. cum tͥ abundant omĩa.
cum friieris optatis. cum honoril.
facultatib. liberis gaudes: & ho¬
mini a quo acceperimus benefici¬
um: gr̃am referre consueuimus.
Deniq cum laudaretur iob iudi¬
cio cȩlesti: hoc retulit diabolus.
Minime mirum. si gratus eẽt do:
cui tanta suppeteret affluentia
prosꝑoꝵ. S tunc ꝓbandum. si
illa amittat uniuersa: & pii
cultoris prestet officicium. In ȩc

Expanded text:
ut diligamus dominum. qui diut diligamus dominum. qui diligit, in omni statu suo debet seruare diuturnae caritatis affectum. pater diligit filium, diligit etiam cum arguit, diligit etiam cum uerberat baculo; qui enim parcit baculo suo, odit filium suum. nos quoque dominus castigat et diligit. itaque etiam cum digna cohercitione committimus, ille tamen diligit, qui etiam recipit offensum; castigat autem dominus omnem filium quem recipit. et tu cum castigaris dilige, quia ideo castigaris, ut recipiaris. nam quid grande est, si tunc diligas dominum deum tuum, cum tibi abundant omnia, cum frueris optatis, cum honoribus facultatibus liberis gaudes? et homini, a quo acceperimus beneficium, gratiam referre consueuimus. denique cum laudaretur Iob iudicio caelesti, hoc retulit diabolus: minime mirum si gratus esset deo, cui tanta subpeteret affluentia prosperorum; sed tunc probandum, si illa amittat uniuersa et pii cultoris praestet officium. haec
Abbreviated transcription (Latin):
dñi irreprchensibilis est. conu̾¬
& sensum furatur laboris. I¬
deoq dicit. Nocte in lege me¬
ditatur. In quo nͨ tam conti¬
nua legendi postulatur in¬
tentio: quam seruande le¬
gis affectus. Ille enim plene
meditatur qui ipse sibi lex est:
scriptum in corde suo opus
legis intendens. Aquila ta¬
men diem tantum modo po¬
suit: non etiam noctem. Eͦd
non tam a ceteris discrepans:
Quam aliud referens posuit.
Quoniam qui legem medi-¬
tatur semꝑ in luce est: noctem
ñ habet. Ctenim cuius lucent
oꝑa. non potest utiq in tenebriᷤᷤ
ambulare: quia iustitia eius
sicut lumen effulget. Medite¬
tur ergo legem uita nr̃a ÷ me¬
ditetur conuersatio: meditet᷑
accus. meditetur intellectus
misteriorum cȩlestium. Lex
enim exemplar est. & umbra
celestium: umbra futurorum
bonorum. Quȩ is qui credit in
lege: in euuangelio recognos¬
cit᷑. Meditatur in tenebris &
die: id est & in aduersis positꝰ
& prosꝑis. Lex eium precipit.

Expanded text:
domini inreprehensibilis, conuedomini inreprehensibilis, conue sensum furatur laboris. Ideoque die et nocte in lege meditatur, in quo non tam continua legendi postulatur intentio quam seruandae legis affectus; ille enim plene meditatur, qui ipse sibi lex est, scriptum in corde suo opus legis intendens. Aquilas tamen diem tantummodo posuit, non etiam noctem; quod non tam a ceteris discrepans quam alio referens posuit, quoniam qui legem meditatur semper in luce est, noctem non habet. etenim cuius lucent opera, non potest utique in tenebris ambulare, quia iustitia eius sicut lumen effulget. meditetur ergo legem uita nostra, meditetur conuersatio, meditetur actus, meditetur intellectus mysteriorum caelestium. lex enim exemplar est et umbra caelestium, umbra futurorum bonorum. qui quae credit in lege in euangelio recognoscit, meditetur in tenebris et die, id est et in aduersis positus et prosperis; lex enim praecipit,
Abbreviated transcription (Latin):
dens. & in itinere. & inquiete.
& in uigilia Alligabis ea in
signo in manu tua: & erunt
monilia ante oculos tuos. Q
scribes ea suꝑ limina in domi¬
ciliis tuis : & in ianuis tuis. &
infra. & nunc isrł quid abste
postulat dñs tuus. quam ut
diligas dñm dm tuum. & am¬
bules in omnib uiis eius: Sa¬
pientia quoq dicit. Concupis¬
cite ergo sermones meos: di¬
ligite illos: & habebitis dis¬
ciplinam. Clara ẽ. & que nũ¬
quam marcescat sapientia:
& facile uidetur ab hiis qui di¬
ligunt illam: & inuenitur
Ib hiis. qui querunt illam.
Legitime gͦ docemur a sc̃o ꝓ¬
pha uoluntatem in lege hã¬
bere: meditationem secun¬
dum legem. Uoluntas in le¬
ge: non solum instudio. sed
etiam in facto est. Prior uolũ¬
luntas: secunda oꝑatio. Deniq
&e dñs dicenti sibi. si uis potes
me mundare. respondit uolo
mundare: quo ostenderet co¬
gitationib nr̃is uoluntatem
preuiam ẽẽ debere. Deniq lex
uoluntarios querit : quia lex

Expanded text:
dens et in itinere et in quiete dens et in itinere et in quiete et in uigilia; et alligabis ea in signo in manu tua et erunt monilia ante oculos tuos; et scribes ea super limina in domiciliis tuis et in ianuis tuis. et infra: et nunc, Israel, quid abs te postulat dominus deus tuus quam ut diligas dominum deum tuum et ambules in omnibus uiis eius? Sapientia quoque dicit: concupiscite ergo sermones meos, diligite illos et habebitis disciplinam. clara est et quae numquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his qui diligunt illam et inuenitur ab his qui quaerunt illam. legitime ergo docemur a sancto propheta uoluntatem in lege habere, meditationem secundum legem. uoluntas in lege non solum in studio, sed etiam in facto est; prior uoluntas, secunda operatio. denique et dominus dicenti sibi: si uis, potes me mundare respondit: uolo, mundare, quo ostenderet operationibus nostris uoluntatem praeuiam esse debere. denique lex uoluntarios quaerit, quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
ab huis quȩ dicta sunt absti¬
nere. Pocest & irrationabili
pecudi conuenire: eui nul¬
la uis consilii. nullus sensuᷤ
erroris est. Hoc est ergo quar¬
tum quod sequitur: in quo
definitio beati uiri a pecude
discernitur: quia uir sapi¬
ens subdicus est legi. uolun¬
tate ñ necessitate. Plurimũ
eium refert: quia in uolun¬
tate mercedis est fructus.
in necessitate dispensationis obse¬
quium. Ita enim docuit nos apłs
Ordo autem conueniens ut pri¬
mo diligas legem: secundo ut
mediteris. Qui diligit : ex uolun¬
tate facit mandata legis. Qui
timet : inuitus obseruat. Hanc
disciplinam docendi: etiam dei
iustitiam in lege accepimus.
Sic enum scriptum est. Audi
israel: dñs ds tuus. deus unꝰ e̾.
& diliges dñm deum tuum ex
toto corde tuo: & ex tota aui¬
ma tua: oe ex tota uirtute
tua. & erunt uerba hȩc quȩ ego
precipio tͥ hodie. in corde tuo¬
& in anima tua. E demonstrab̾
ca filuis tuis: & loqueris eis se¬

Expanded text:
ab his quae dicta sunt abstiab his quae dicta sunt abstinere; potest et inrationabili pecudi conuenire, cui nulla uis consilii, nullus sensus erroris est. hoc est ergo quartum uel quod sequitur, in quo definitio beati uiri a pecude discernitur, quia uirsapiens subditus legi est uoluntate, non necessitate. plurimum enim refert, quia in uoluntate mercedis est fructus, in necessitate dispensationis obsequium. ita enim docuit nos apostordo autem conueniens, ut primo diligas legem, secundo ut mediteris. qui diligit, ex uoluntate facit mandata legis, qui timet, inuitus obseruat. hanc disciplinam docendi etiam dei iustitiam in lege accepimus; sic emm scriptum est: audi, Israel: dominus deus tuus deus unus est; et diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute tua. et erunt uerba haec, quae ego praecipio tibihodie, inc-ordetuoetinanima tua; et demonstrabis ea filiis tuis et loqueriseis se
Abbreviated transcription (Latin):
adducit erroris. Itaq dum
peccatum unitantur alienum:
suum faciunt malum. Non
sedeas inter eos : quos sc̃s ꝓpħa
fugiebat. Illum imitare fugi¬
entem utiq ñ sedentem: qui
ait. Non sedi in concilio ma¬
lignantium: & cum iniqua
gerentib ñ introibo. Qua ra¬
cione eos fugiebas dauid: ex¬
plica nobis. Demonstra par
tes ut &e nos eas fugere pos¬
simus: ne inficiamur earum
contagio. Corrupti sunt inqͥt
ad omnes flagitiosos: demum
potest specialiter ad irrisores
bonorum. Quos aquila schea¬
uastas dixit: quod isti uere mor¬
bi sunt. qui irridendo bonos
plurimorum animis oꝑantur
eirorem: mentesq corrũpunt.
Quanta dixit. a quib beatus
uir debeat abstinere. & adhuc
adicit alia. S in lege dñi fuit
uoluntas eius : & in lege eiꝰ
meditabitur die ac nocte.
Hoc eͣ beatꝰ ille qͥ hec faciat. con¬
silio. ratione. prudentia. Po¬
test enim & paruilus. nͦ ꝑ uir¬
cutem. s ꝑ impossibilitatem
& inscientiam delinquendi.

Expanded text:
adducit erroris. itaque, dum adducit erroris. itaque, dum peccatum imitantur alienum, suum faciunt malum. non sedeas inter eos quos sanctus propheta fugiebat; illum imitare fugientem utiquexnon sedentem, qui ait: non sedi in concilio malignantium et cum iniqua gerentibus non int rs o i b 0. qua ratione eos fugiebas , Dauid, explica nobis; de- monstra has partes, ut et nos eas fugere poSsimus, ne inficiamur earum contagio. corrupti sunt, inquiad omnes flagitiosos, demum potest referri specialiter ad inrisores bonorum, quos Aquilas zAevaordg dixit, quod isti uere morbi sunt, qui inridendo bonos plurimum animis operantur errorem mentesque corrumpunt. quanta dixit, a quibus beatus uir debeat abstinere! et adhuc adicit alia. S ed in lege domini f uit uolunt as eius et in lege eius meditabitur die ac nocte, hoc est: beatus ille qui haec faciat consilio ratione prudentia. potest enim et paruulus non per uirtutem, sed per inpossibilitatem et inscientiam delinquendi
Abbreviated transcription (Latin):
tu libidinis defraudẽtur.
xiduȩ pudorem expugnare
ñ potuit: agrum inuadere.
N egre cuncti inuicem atq¬
languores fluminũ tran̾fert̃.
Quotiens ingemiscunt senio¬
res quod dii potare ñ possint:
uociens dolent quod scorta
desieriit. eum scortandi ha-¬
beãt uoluntatem. Quotiens inter
fabulas ebriorum. uirtutes pro¬
bro sunt. peccata laudi ⁊ hone¬
stas ludibrio. continentia risui:
misericordia uanitati. Isti sunt
morbi. qui mala sua in multos
transferunt. A paucis. corrup¬
tela ad omnes ꝑuenit. Secsent
in consilus. derogantes sobriis:
deructantes crapulam. Sedent
in tabernis : de ebrietate cer¬
cantes. Inter hos meretrix ple¬
na uino. huic arridens. illũ
adurens: & omnes ardore in¬
flaminans libidinis. Uere¬
cundus si transeat erubescit:
a singulis carpitur. Si fla¬
gitiosus: omnium ore lau¬
datur. Q tanquam morbus
transit ii amimas singulorum.
Quod enim in flagitus cele¬
bre: plurimos ad imitationẽ

Expanded text:
tu libidinis defraudetur, tu libidinis defraudetur, uiduae pudorem expugnare non potuit, agrum inuadere, et aegri cuncti inuicem languores transferunt. quotiens ingemiscunt seniores, quod diu potare non possint! quotiens dolent, quod scortari desierint, cum scortandi habeant uoluntatem! quotiens inter fabulas ebriorum uirtutes probro sunt, peccata laudi, honestas ludibrio, continentia risui, misericordia uanitati! isti sunt morbi, qui mala sua in multos transferunt; a paucis corruptela ad omnes peruenit. sedent in conciliis derogantes sobriis, ructantes crapulam, sedent in tabernis de ebrietate certantes, inter hos meretrix plena uino, huic arridens, illum adurens et omnes ardore inflammans libidinis. uerecundus si transeat, erubescit, a singulis carpitur; si flagitiosus, omnium ore laudatur et tamquam morbus transit in animas singulorum; qui enim in flagitiis celebris, plurimos ad imitationem
Abbreviated transcription (Latin):
ritia. Morbos excitat: dolores
inserit. Deniq qui eam appe¬
tierunt. inseruerunt se mul¬
tis dolorib. Ista est pestilentia.
quȩ plerunq neq calidos.
neq frigidos.s quod & calidis est
decerius & frigidis. tepidos facit.
ut euomantur ex ore dñi iħu.
quos ꝓpter grauia peccata reiece¬
rit Ista est quȩ ñ paucorum. s
omnium excitat egritudines.
Omne caput in dolore: oinne
cor in mestitia: a pedib usq ad
caput peccatorum ulcera. Om¬
ne caput in dolore: quando sa¬
pientes qui estimairtur. dolore
cruciantur auaritie. Sensus
euim sapientis: in capite cius.
Quod referri potest etiam ad
çcclesiȩ preminentes. Omne
cor in mestitia: quando sapi¬
mus quȩ sunt carnalia. & cor¬
poreis uoluptatib aciem nr̃i
cordis infodimus. Unde ait
dñs ad huiusmodi: quod de¬
derit illis cor carueum. A pe¬
dib usq ad caput. serpit lu¬
es dira morborum: quando la¬
borat contagio. quando
compatitur aliis. si qui effec¬

Expanded text:
ritia. morbos excitat, dolores ritia. morbos excitat, dolores inserit; denique qui eam appetierunt, inseruerunt se multis doloribus. ista est pestilentia, quae plerumque neque calidos neque frigidos, sed, quod et calidis est deterius et frigidis, tepidos facit, ut euomantur ex ore domini Iesu quos propter grauia peccata reiecerit. ista est quae non paucorum, sed omnium excitat aegritudines. omne caput in dolore, omne cor in maestitia. a pedibus usque ad caput peccatorum ulcera. omne caput in dolore, quando sapientes qui aestimantur dolore cruciantur auaritiae. sensus enim sapientis in capite eius; quod referri potest etiam ad ecclesiae praeminentes. omne cor in maestitia, quando sapimus quae sunt carnalia et corporalibus uoluptatibus aciem nostri cordis infodimus. unde ait dominus ad huiusmodi, quod dederit illis cor carneum. A pedibus usque ad caput serpit lues dira morborum, quando laborant contagio, quando compatiuntur aliis, si quis effec
Abbreviated transcription (Latin):
tos auara spes deuorat. Insa¬
ciabilis edacitas cupiditatis est.
Nescit saciari argento: qui con¬
cupiscit argentum. Distendunt.
diuitiȩ. non explent. Q si quis sa¬
ciatus fuerit diuitiis: non est
inquit qui sinat eum dormire.
Q quidem omnes dies eius ui
tenebris & lucͦtu. & iracundia
multa & languore & ira. Quo¬
modo enini potest dormire. qͥ
sollicitam auri exercet custodi¬
am÷ qui dampna formidat:
qui lucra cogitat. qui usuras cõ¬
putat: qui apotecas numerat.
malus ergo languor: qui bonã
aufert m̃tis qͥetem. Est languor
malus. luxuria. libido. concupis¬
centia. delectatio secularis: am¬
bitio. quȩ cito corrumpit salu¬
tem sobrietatis. Omnis postre¬
mo mundi huius corruptela.
pestilentia est. Ne ergo tetige¬
ritis: ne attamin aueritis eam.
Lues est: contaminat. Morb
est: polluit. Ne gustaueritis.
quȩ sunt omnia ad corrupte¬
lam ipso usu ut apostolus.
dixit. Qui & alibi clamat. Ra¬
dix omnium maloꝵ est aua¬

Expanded text:
tos auara spes deuorat. insatos auara spes deuorat. insatiabilis edacitas cupiditatis est; nescii satiari argento qui concupiscit argentum. distendunt diuitiae, non explent. etsi quis satiatus fuerit diuitiis, non e s t, inquit, qui sinat eum dormire. et quidem omnes dies eius in tenebris et luctu et iracundia multa et languore et ira. quomodo enim potest dormire, qui sollicitam auri exercet custodiam, qui damna formidat, qui lucra cogitat, qui usuras computat, qui apothecas numerat ? malus ergo languor, qui bonam aufert mentis quietem. est languor malus luxuria, libido, concupiscentia, delectatio saecularis, ambitio, quae cito corrumpit salutem sobrietatis. omnis postremo mundi huius corruptela pestilentia est. ne ergo tetigeritis, ne attaminaueritis eam: lues est, contaminat; morbus est, polluit. ne gustaueritis quae sunt omnia ad corruptelam ipso usu, ut apostolus dixit, qui et alibi clamat: radix omnium malorum est aua
Abbreviated transcription (Latin):
sauenda ergo prima sunt uitia:
ne in plura deinde grauiora ꝓ¬
serpant. Etenim sicut hii qui
se in luto uersant. quo magis
uolutantur. eo amplius inqui¬
nautur: ita qui semel se luco
imꝓbitatis asꝑserit. nisi ab eo
uelociter exiliat. grauiꝰ sibide¬
decoris sui ceno ꝑ singulos di¬
es lutulentȩ conuersationis
obducit. Itaq graui odore ter¬
re illius ac flagitiose uoragi¬
nis. contrahitur quedam ani¬
marum pestilentia. Corruptoq
salubrium cogitationum spi¬
iamine: lues estuantium passi¬
onum miseranda grassatur.
hoio letale se mentib uirus in¬
fundit: hinc surripit egritudo
corporib. languores animis.
Est enim malus languor. er¬
roris languor. auaritie lan¬
guor: in explebilis cupiditatiᷤᷤ
languor. Istȩ diuitiȩ sunt: ut
dicit ecclesiastes. Est languor
malis quem uidi sub sole: di¬
uitias custodiri in malum poᷤ¬
sidentis eas. Dic mͥ ecclesiaste ᷤᷤ
qua causa malus hic langͥr
sit. Respondebit: quia mul¬

Expanded text:
Cauenda ergo prima sunt uitia, Cauenda ergo prima sunt uitia, ne in plura deinde grauiora proserpant. etenim sicut hi, qui se in luto uersant, quo magis uolutantur, eo amplius inquinantur, ita, qui semel se luto inprobitatis asperserit, nisi ab eo uelociter exiliat, grauius sibi dedecoris sui caenum per singulos dies lutulentae conuersationis obducit. itaque graui odore taetrae illius ac flagitiosae uoraginis contrahitur quaedam animarum pestilentia corruptoque salubrium cogitationum spiramine lues aestuantium passionum miseranda grassatur. hinc letale se mentibus uirus infundit, hinc subrepit aegritudo corporibus, languores animis. est enim malus languor erroris languor, auaritiae languor, inexplebilis cupiditatis languor. istae diuitiae sunt, ut dicit Ecclesiastes: est languor malus quem uidi sub sole, diuitias custodiri in malum possidentis eas. dic mihi o Ecclesiastes, qua causa malus hic languor sit. respondebit, quia mul
Abbreviated transcription (Latin):
in eam oculum tuum: s exili:
ne moreris. Exili antequam te
anni iuuentutis inueniant. S
quod grauius est. pleriq luxu¬
riem corporis. nec albenti eru¬
buere canitie: & usq ad senec¬
tutis etatem uitam ꝓduxere
maculosam. Intunis enun con¬
cepta uiscerib lues culpȩ: ꝓces¬
su temporis coaceruatur. Caue
igitur ab impiorum consiliis.
non penetrent huiusmodi con¬
silia mentem tuam: ne dicat᷑
de de. Alligabit quis ignem in
sinu: uestimenta audem non
comburet: Ttenim qui semel
in sinu mentis. fagitii flam¬
mam feruentis adoleuerit: ei¬
to corporis sui uestimenta cõ¬
burit. Q ut in stipula ignis
exiliens inheret. ac ꝑmanet.
donec omne quod corripuit
absumat: ita uel exigua scin¬
tilla peccati. si quo uitiorum
um graue excitat. Noli ergo
stare in peccato. Postremo po¬
suisti uestigium supra uora¬
ginem culpꝰe. cito aufer pedẽ.
ne supra plantam tibi ascendat
pollutio: & lapsu faciliore de¬
ceptus supra lutum residas.

Expanded text:
in eam oculum tuum, sed exsili, in eam oculum tuum, sed exsili, ne moreris; exsili antequam te anni juventutis inveniant. Sed, quod gravius est, plerique luxuriam corporis nec albenti erubuere canitie, et usque ad senectutis aetatem vitam produxere maculosam. Intimis enim concepta visceribus lues culpae, processu temporis coacervatur. Cave igitur ab impiorum connon penetrent huiusmodi consilia mentem tuam, ne dicatur de te: alligabit quis ignem in sinu, uestimenta autem non conburet? etenim qui semel in sinu mentis flagitii flammam feruentis adoleuerit, cito corporis sui uestimenta conburet. et ut in stipulam ignis exiliens inhaeret ac permanet, donec omne quod corripuit absumat, ita uel exigua scintilla peccati, si quo uitiorum um grande excitat. noli ergo stare in peccato. postremo posuisti uestigium supra uoraginem culpae; cito aufer pedem, ne supra plantam tibi ascendat pollutio et lapsu faciliore deceptus supra lutum residas.
Abbreviated transcription (Latin):
les terre sint: tanquam sub con¬
spectu imꝑatoris locati. & ue¬
lut in ministerio quodam po¬
siti. stare debemus. Miles in ꝓ
non se refleccit: s excitat atq
erigit. I deoq militib ap̃i dici¬
tur. Cccc nunc benedicite do¬
minum. omnes serui dñi.o
statis in domo dm̃ Atcontra
imquitas i talento plumbeo
sedet: eo quod fixa in peccato
sȩabeo separare non possit. Et¬
enuim inuecerati merrore. oe stu¬
diose flagitus inherentes. sedere
dicuntur: qui nolunt assurge¬
it. nec audire dicentem. Surgi¬
te postquam sederitis. Denq
hic ipse ꝓpħa alibi ait. Sederũt
principes: & aduersus me trac¬
tabant. An ignoramus qͦd tantã
ium habeat inueterata consue¬
tudo peccandi: ut exdudat
aturam: Que cum sit medi¬
bilis ad salutem: tamen
proborata tempore. passio¬
nib immedicabilis inuenitur.
Non ergo ꝑmaneamus in uitus:
s unusquisq etiam si fuit exiliat
a culpa: sicut scriptum est de
muliere meretrice. Ne intendas

Expanded text:
les terrae sint; tamquam sub conles terrae sint; tamquam sub conspectu imperatoris locati, et veluti in ministerio quodam positi, stare debemus. Miles in prnon se reflectit, sed excitat atque erigit. Ideoque militibus Christi dicitur: Ecce nunc benedicite Dominum omnes servi Domini, qui statis in domo Domini . At contra iniquitas in talento plumbeo sedet, eo quod fixa in peccato, se ab eo separare non possit. Etenim inveterati in errore, et studiose flagitiis inhaerentes, sedere dicuntur, qui nolunt assurgere, nec audire dicentem: Surgite postquam sederitis . Denique hic ipse Propheta alibi ait: Sederunt principes, et adversum me detrahebant . An ignoramus quod tantam vim habeat inveterata consuetudo peccandi, ut excludat naturam, quae cum sit medicabilis ad salutem, tamen corroboratis tempore passionibus immedicabilis invenitur? Non ergo permaneamus in vitiis; sed unusquisque etiamsi fuit, exsiliat a culpa, sicut scriptum est de muliere meretrice. Ne intendas
Abbreviated transcription (Latin):
reliquisti semitas directas ab eun¬
do in uias tenebrarum. Cogno¬
uimus igitur quȩ sit peccatoꝵ
uia: in qua standum nẽẽ ꝓpħa
nos ammonet: s etiam ecclesi¬
astes docet: qui ait. Noli stare in
sermone maso: hoc est in sermo
bonis standum: sc̃s idem ꝓpħa
precipit dicens. Stantes erant
bilone fugiendum. & moy si di¬
citur. Tu autem sta mecum.
de egypto fugit : cum dño stãs
ꝑseuerabat. & in ȩuuangelio qͥ
steterunt usq ad horam unde¬
cimam. equalem mercedem o¬
runt uirgines usq ad aduen¬
tum sponsi. ad nuptias simul
introire meruerunt. Quȩ au¬
tem discesserunt. & postea re¬
uerterunt: dominicȩ auccori
Didicimus ergo ñ stare in uia
peccatoꝵ. stare autem in uir¬
tutis officio: quia scriptum ẽ.
Quautem infide stas. Nunc consi-¬
deremus quid sit: & in cathedra
pestilentiȩ non sedit. & quidem
premisimus quod ñ simplex con¬
sessus in huiusmodi quod in u¬
su est solio rep̃hendat᷑. Quid

Expanded text:
reliquisti semitas directas ab.eunreliquisti semitas directas ab.eundo in uias tenebrarum. Cognouimus igitur quae sit peccatorum uia, in qua standum non esse propheta nos ammonet, sed etiam Ecclesiastes docet, qui ait: noli stare in sermone malo, hoc est: non persbonis sit standum, sanctus idem propheta praecipit dicens: stantes erant bylone fugiendum. et Moysi dicitur: tu autem sta mecum, qui de Aegypto fugit et cum domino stans perseuerabat. et in euangelio, qui steterunt usque ad horam undecimam, aequalem mercedem orant uirgines usque ad aduentum sponsi, ad nuptias simul introire meruerunt, quae autem discesserunt et postea reuerterunt, dominicae excludunidicimus ergo non stare in uia peccatorum, stare autem in uirtutis officio, quia scriptum est: tu autem fide stas. Nunc consideremus quid sit: et in cathedra pestilentiae non sedit. et quidem praemittimus, quod non simplex consessus in huiusmodi quod in usu est solio reprehendatur — . quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad sempiterna intendat: uir¬
nes presentium. Hic libertas
est cupiditatum : illic seruitutis
iniuria facere quȩ nͦuis : &
ab hiis quȩ desideraueris ab¬
stinere. Hic conuiuium: illic
ieiunium. Hic intemꝑantia gau¬
diorum: illic ꝑseuerantia lacri¬
marum. Hic saltatio: illic ora¬
tio. hic cantus dulces: illic ge¬
mitus graues. Scriptum est qͥ¬
dem. Cor sapientium in domo
luctus : & cor stultorum in do¬
mo epularum. Meluis est au¬
dire increpationem sapientis:
magis quam uirum audientẽ
canticum stultorum. S pauci
hoc audiunt: pauciores secun¬
tur. Allicit homines magis.
dulce peccati quod ad presenᷤ
influit. & impinguat audien¬
tis affectum: quam triste uir¬
tutis quȩ fidei spem. uelut
quodam cortice amari labo¬
ris inuoluit. Beatus ergo at¬
q mirabilis. qui talium uiarum.
positus in electione nͨ fuerit ille¬
cebris uoluptatis inflexus: ut gra¬
dum suum suꝑ uadosa & praua
constituat. Non dicitur ei qui de¬

Expanded text:
ad sempiterna intendat, uirad sempiterna intendat, uirnes praesentium. hic libertas est cupiditatum, illic seruitutis iniuria facere quae non uis et ab his quae desideraueris abstinere; hic conuiuium, illic ieiunium, hic intemperantia gaudiorum, illic perseuerantia lacrimarum, hic saltatio, illic oratio, hic cantus dulces, illic gemitus graues. scriptum est quidem: cor sapientium in domo luctus et cor stultorum in domo epularum. melius est audire increpationem sapientis magis quam uirum audientem canticum stultorum; sed pauci haec audiunt, pauciores se-cuntur. allicit homines magis dulce peccati, quod ad praesens influit et inpinguat audientis affectum, quam triste uirtutis, quae fidei spem uelut quodam cortice amari laboris inuoluit. beatus ergo atque mirabilis, qui talium uiarum positus in electione non fuerit inlecebris uoluptatis inflexus, ut gradum suum super uadosa et praua constituat; non dicitur ei: qui de
Abbreviated transcription (Latin):
uita nr̃a uia est: s etiam in ipsa
uita nra. aut uirtutis uia est.
aut iniquitatis. Caue igitur ne
inte gressus suos collocet aua¬
ritia. & sis uia criminis:
ne imꝓbitas. ne libido. & sis uia
iniquitatis iterantib detrita fla¬
gitiis. Licet tͥ eligere quos seqͣriᷤ.
aut iustos aut iniustos. Iustoꝵ
uia angustior est: iniustorum
latior. Illa sobrietatis angusti¬
or : hȩc ebrietatis latior: ut
possit capere fluctuantes. hȩc
habet seculi huius illecebras:
illa habet futuroꝵ premia.
In istis fructus presentior: in ilł
spes tardior. Quȩ enim suauia
sunt. ñ differunt diuturnam
autem serium labore queritur:
tatione. quod oculus nͨ uidit :
nec auris audiuit. quȩ prepa¬
rauit deus diligentib se. Difficile
solemꝰ credere: qͦd non uidemꝰ.
Q ideo anima estuat: ce huc at¬
q illuc uelut oculos quosdam
circumfert cogitationes suas.
Tunc illi occurrunt diuersȩ re¬
rum species: seq ostendunt. Si

Expanded text:
uita nostra uia est, sed etiam ipsa uita nostra uia est, sed etiam ipsa uita nostra aut uirtutis uia est aut iniquitatis. caue igitur, ne in te gressus suos collocet auaritia et sis uia criminis, ne inprobitas, ne libido et sis uia iniquitatis itinerantibus detrita flagitiis. licet tibi eligere quos sequaris, aut iustos aut iniustos. iustorum uia angustior est, inilatior: illa sobrietatis angustior, haec ebrietatis latior, ut possit capere fluctuantes; haec habet saeculi hujus illecebras, illa habet futurorum praemia. In istis fructus praesentior, in illis spes tardior; quae enim suavia sunt, non differunt diuturnam autem serium est, labore quaeritur, capitur; quia oculus non vidit, nec auris audivit, quae praeparavit Deus dsolemus credere quae non uidemus et ideo anima aestuat et huc atque illuc uelut oculos quosdam circumfert cogitationes suas. tunc illi occurrunt diuersae rerum species seque offundunt; si
Abbreviated transcription (Latin):
sumatur dies uitȩ. antequam
progressum uirtutis acceleres.
Niator es uitȩ huius : om nia
transeunt. omnia post de
fiunt. Omnia in hac uita cer¬
nis & transis. Uidisti amenita¬
tem arborum. herbarum uiri¬
ditatem: puritatem fontium: &
quodcunq huiusmodi quo dele¬
Etantur oculi. Iuuit spectare: de¬
lectauit parumꝑ attendere. Dum
attendis ꝑtransisti. Iterum dum
ambulas. incidisti scopulosum
&e confragosum iter. concaua
rupium. prerupta montium:
densa siluarum. Tediasti parũ:
iterum transisti. Talis hec uita ẽ:
a diuturna sunt. Ergo quasi
iuia locatum. neq secunda ex¬
tollant: neq aduersa tefrangant.
nec plausibilia demorentur: nec
mesta detineant. Festina semꝑ ad
finem: festina ut ꝑuenias. Elige
tamen uiam: antequam curras.
Duȩ uiȩ sunt: una iustorum: &
peccatorum altera. Una equita¬
tis : altera iniquitatis : de qua
dixit ꝓpħ̃a. & uide si uia iniqui¬
tatis in me ẽ. Non solum ergo

Expanded text:
sumatur dies uitae, antequam sumatur dies uitae, antequam progressum uirtutis acceleres. uiator es uitae huius, omnia transeunt, omnia post te fiunt, omnia in hac uia cernis et transis. uidisti amoenitatem arborum, herbarum uiriditatem, puritatem fontium et quodcumque huiusmodi, quo delectantur oculi, iuuit spectare: delectauit parumper attendere; dum attendis, pertransisti. iterum, dum ambulas, incidisti scopulosum et confragosum iter, concaua rupium, praerupta montium, densa siluarum: taediasti parum; iterum transisti. talis haec uita esta diuturna sunt. ergo quasi in uia locatum neque secunda extollant neque aduersa te frangant nec plausibilia demorentur nec maesta detineant. festina semper ad finem, festina, ut peruenias; elige tamen uiam, antequam curras. Duae uiae sunt, una iustorum, altera peccatorum, una aequitatis, altera iniquitatis, de qua dixit propheta: et uide si est uia iniquitatis in me. non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
in uia peccatorum ñ stecit: in
cathedra quoq pestilentiȩ ñ
sedit. Uiam dici uitȩ huius cur¬
sum indubium nͨ uenit: cum
ipsa scriptura dicat. Inuia
hac qua ambulabam: abscon¬
derunt laqueum michi. Q
esto consentiens aduersario tuo
cito: cum es cum illo inuia. Et¬
enim quoniam cursum huius
uite currimus: habemus semi¬
tam ꝑ quam ambulamus coti¬
diȩ donec ꝑueniamus ad finẽ.
Q si non uidemur corporaliter
sentire: ꝓgredimur. Nam sicut
in nauib dormientes uento a¬
guntur in portum ÷ & si nulluᷤ
quiescentib sensus ẽ nauigandi.
amen cursus eos urget ad finẽ.
uisq finem cursu latente de¬
ducitur. Unde dicitur. Surge
qui dormis. Tu enim dormis: &:
tempus tuum ambulat. & ui¬
de ne dum diu dormis : pretere¬
at tempus Ideo & si dormis. cor
tuum uigilet: cor tuum ñ ferie¬
tur. Si cor ociosum ñ sit: ñ sunt
ociosa tempora tua. In uia es o
homo: ambula ut ꝑuenias. ne
te nox in uia occupet: ne con¬

Expanded text:
in uia peccatorum non stetit et in in uia peccatorum non stetit et in cathedra quoque pestilentiae non sedit. uiam dici uitae huius cursum in dubium non uenit, cum ipsa scriptura dicat: in uia hac qua ambulabam absconderunt laqueum mihi, et: esto consentiens aduersario tuo cito, dum es cum illo in uia. etenim quamdiu cursum uitae huius currimus, habemus semitam per quam ambulamus cotidie, donec perueniamus ad finem; etsi non uidemur corporaliter ire, progredimur. nam sicut in nauibus dormientes uentis aguntur in portus, etsi nullus quiescentibus sensus est nauigandi, tamen cursus eos urget ad finem et nusquisque finem cursu latente deducitur. unde dicitur: surge qui dormis - tuenimdormis et tempus tuum ambulat — et uide ne, dum diu dormis, praetereat tempus. ideo, etsi dormis, cor tuum uigilet, cor tuum non ferietur; si cor otiosum non sit, non sunt otiosa tempora tua. in uia es o homo; ambula, ut peruenias, ne te nox in uia occupet, ne con
Abbreviated transcription (Latin):
tus: adhuc habes quo carere
debeas. Multt sunt illecebrȩ:
multi a uircute deflexus. Gra¬
uia irritamenta sunt uolupta¬
tum. Grauis fomes auaritiȩ. cu¬
piditas  potestatum.
honoris ambitio. Quȩ uelut ue¬
neno quodam mentes hominũ.:¬
& quadam animas pestilenti
uitiorum tabe contaminant.
Hȩc est cathedra pestilentiȩ. su¬
ꝑ quam sederunt scribȩ & pha¬
risei: qui imponunt hominib
onera grauia: ipsi autem digi¬
to nolunt ea mouere. Has cathe¬
dras de templo saluator eiecit:
eorum qui se de honore iacta¬
rent. primatus quererent dig¬
nitatum: Corum qui sacerdotio
uel primatu honoris uterentur
ad questum: eorum qui indul¬
gentes gulȩ. nequaquam de¬
bitam continentiȩ prestarent
custodiam. Hȩc uera est pestilen¬
tia. Deniq heli filii: erant filii
pestilentiȩ. In hac quadam se¬
de uitiorum ꝓhibet nos scriptura
ceruicem inflectere: iuresq to¬
tius corporis recdinare. Aduer¬
te igitur. ꝓprietates. Beatus qui

Expanded text:
tus; adhuc habes quo carere tus; adhuc habes quo carere debeas. multae sunt inlecebrae, multi a uirtute deflexus, grauia inritamenta sunt uoluptatum, grauis fomes auaritiae, cupiditas potestatum, honoris ambitio, quae uelut ueneno quodam mentes hominum et quadam animas pestilenti uitiorum tabe contaminant. haec est cathedra pestilentiae, super quam sederunt scribae et Pharisaei, qui inponunt hominibus onera grauia, ipsi autem digito nolunt ea mouere. has cathedras de templo saluator eiecit eorum, qui se de honore iactarent, primatus quaererent dignitatum, eorum, qui sacerdotio uel primatu honoris uterentur ad quaestum, eorum, qui indulgentes gulae nequaquam debitam continentiae praestarent custodiam. haec uera est pestilentia; denique Heli filii erant filii pestilentiae. in hac quadam sede uitiorum prohibet scriptura nos ceruicem reflectere uiresque totius corporis reclinare. aduerte igitur proprietates. Beatus qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum a dño. Exi a babilone: fu¬
giens a chaldeis. hoc est. Q si in¬
trasti in confusionem uitioꝵ:
exi. Non oportuit incrare. s in¬
gressus es: carnis lege cogente
& captiuante te in lege pecca¬
ti: exi. egredere: uel serus exue
te graui: seruitio. Non potuisti
non introire in peccatum ꝑ
fragilitatem: datur tͥ exire pecca¬
to ꝑ sobrietatem: exi. ergo de ba¬
bilone: fugiens a chaldeis. Babi¬
lon confusio est: quȩ uitutum
ordiuem ñ tenet. Confusa enim
illecebris: mente delinquimus.
shaldei sunt qui siderum cur¬
sus uanȩ studio suꝑstitionis
explorant: & impie serunt genti¬
litatis errores. Ab hiis fuge ne
te capiant: ne ce graui laqueo
captiuitatis innectant. Abrahã
chaldeus : s fugit a chaldeis.
Q ante legem: cu sub lege uat᷑
es. suge ab impiis. Ille heredita¬
tem patrum p respuit ut fidei
possideret: tu successionem cor¬
poris. derelinque. hereditatem
deuotionis adquire. Si autem
in peccato nͦ steteris: nec sic bea¬

Expanded text:
tum a domino: exi a Babylone futum a domino: exi a Babylone fugiens a Chaldaeis, hoc est: etsi intrasti in confusionem uitiorum, exi. non oportuit intrare, sed ingressus es carnis lege cogente et captiuante te in lege peccati; exi, egredere uel serius, exue te seruitio graui. non potuisti non introire in peccatum per fragilitatem; datur tibi exire peccato per sobrietatem. exi ergo de Babylone fugiens a Chaldaeis. Babylon confusio est, quae uirtutum ordinem non tenet; confusa enim inlecebris mente delinquimus. Chaldaei sunt, qui siderum cursus uanae studio superstitionis explorant et impiae serunt gentilitatis errores. ab his fuge, ne te capiant, ne te graui laqueo captiuitatis innectant. Abraham Chaldaeus fuit, sed fugit a Chaldaeis et ante legem; tu sub lege iam natus es, fuge ab impiis. ille hereditatem patrum respuit, ut fidei possideret; tu successionem corporis derelinque, hereditatem deuotionis adquire. Si autem in peccato non steteris, nec sic bea
Abbreviated transcription (Latin):
stine ab impiorum consiliis:
ut possis dicere. ne ꝑdas cum
ris sanguinum uitam meam.
Nec cogites quȩ sunt impia.
Quȩ sunt illa. nisi quȩ in dei
treogitantur iniuriam: Netas
enim prima in deum: secunda in
parentes. Ꝙ quidem in imicus in¬
serit frequenter diuersa mentib
nr̃is: & ideo caute ꝓpħa cogitatioes
magis quam infusiones imꝓui¬
sas putauit ad crimen tenendas.¬
Non abstinuisti ergo ab impioꝵ
ris. Quanto examine scripturȩ
diuinȩ uerba ponuntur. E tenun
quia omnes sub peccato sumus.
nͣ a te exigit quod ultra naturam
est ut peccatum ñ facias: quia
nec unius diei infans sine pecca¬
to: s ut non maneas in peccato.
quadam statione diuturna. nͦ
omnes impii: ideo reuocaris ab
omnib coniurationib &
cogitationib imporum. s om̃s
peccatores: ideo ammoneris.
ris lapsus etatis. debet eum ma¬
turitatis eniendare ꝓcessus. Ergo
in grauiora nͨ abeas: in leuiorib
nͣ stes. Habes hoc & in ysaia dic¬

Expanded text:
stine ab impiorum consiliis, stine ab impiorum consiliis, ut possis dicere: ne perdas cum uiris sanguinum uitam meam nec cogites quae sunt impia. quae sunt illa nisi quae in dei excogitantur iniuriam? pietas enim prima in deum, secunda in parentes. et quidem inimicus inserit frequenter diuersa mentibus nostris et ideo caute propheta cogitationes magis quam infusiones inprouisas putauit ad crimen tenendas. abstinuisti ergo ab impiorum ris. Quanto examine scripturae diuinae uerba ponuntur! etenim quia omnes sub peccato sumus, non a te exigit quod ultra naturam est, ut peccatum non facias, quia nec unius diei infans sine peccato, sed ut non maneas in peccato quadam statione diuturna. non omnes impii sunt; ideo reuocaris ab omnibus cogitationibus et coniurationibus impiorum; sed omnes peccatores; ideo ammoneris uris lapsus aetatis, debet te maturitatis emendare processus. ergo in grauiora non abeas, in leuioribus non stes, habes hoc et in Esaia dic
Abbreviated transcription (Latin):
mundum se habere cor: esto
ut ueniabilis cogitatio sit.
Nunquid ueniabilis operatio
pectatorum: Postremo si ueniabilis
statio. nunquid etiam plena bea¬
titudinis. eo quod ñ ꝑseuerat in
crimine: Deinde qui ñ cogitauit
quȩ imꝓba sunt. quomͦ in pecca¬
to stare potuit. aut ꝑseuerare ut
beatus sit. qui tria hȩc iure ser¬
uauerit: Certe ordo diuersus .
Primum est enim ut ñ ꝑseu̾aue¬
rit in peccato: secundum ut ñ
steterit in eo: tercium ut non
cogitauerit quod ẽet erroris.
Qui enim ñ ꝑseuerauit: potu¬
it tamen stare. Qui ñ stetit:
potuit cogitare. Qui autem nͣ
cogitauit : uere beatus est. Un¬
de alteram quoq traditionem
ñ pretermittendam putaui:
quo tres gradus recto ordine
factos asseramus. Qui beatus
uult ẽẽ. ñ abeat in consilio un¬
piorum: hoc est in eorum cogi¬
tationib non ambulet : deinde
ñ stet in uia peccatorum: tercio¬
ñ sedeat in cathedra pestilentiȩ.
uel tu qui ad graͣm tendis. ab¬

Expanded text:
mundum se habere cor, esto mundum se habere cor, esto ut ueniabilis cogitatio sit: numquid ueniabilis operatio peccatorum? postremo si ueniabilis statio, numquid etiam plena beatitudinis eo, quod non perseuerat in crimine? deinde-qui non cogitauit quae inproba sunt, quomodo in peccato stare potuit aut perseuerare ? ut beatus sit, qui tria haec iure seruauerit, certe ordo diuersus est. primum est enim, ut non perseueret in peccato, secundum, ut non steterit in eo, tertium, ut non cogitauerit quod esset erroris. qui enim non perseuerauit, potuit tamen stare, qui non stetit, potuit cogitare, qui autem nec cogitauit, uere beatus est. Unde alteram quoque traditionem non praetermittendam putaui, quo tres gradus recto ordine factos asseramus, ut, qui beatus uult esse, non abeat in consilio impiorum, hoc est in eorum cogitationibus non ambulet, deinde non stet in uia peccatorum, tertio non sedeat in cathedra pestilentiae. uel tu, qui ad gratiam tendis, ab
Abbreviated transcription (Latin):
atus cẽ. qui suis cogitationibus
accusantib in die iudicũ reum¬
cendus est.: Eciam si hominem fe¬
fellit. testem refugit. accusatorẽ
Beatus ergo est. qui & ñ cogita¬
uerit quod malum est. & non
oꝑatus fuerit peccatum: quia
interdum. & sine cogitatione
delinquimus: ex multiloquio
enim nͨ effugimus peccatum.
& nͣ ꝑseuerauerit in peccato.
Uel sic. Qui &e ñ cogitauerit
quod fuit erroris. uel in ea co¬
gitatione nͨ steterit: uel certe
non ꝑseuerauerit in his cogita¬
tionib. quas plenas erroris ad¬
uerterit. S hȩc utrum recte
conueniant: qui legerit esti¬
mabit. Nam qui semel male
cogitauit. nec stare in eo debu¬
it: nec ꝑ seuerare. S &e si ñ ꝑse¬
uerauerit. beatus eẽ ñ potuit:
quia stecit in eo quod imꝓbe
cogitauit. Q si non stecit. tainen¬
in eo ipso quod cogitauit male.
utrum habeat beatitudinis fru¬
ctum. clementem aliquem que¬
rere debet interpretem. Postre¬
mo quia nemo potest dicere

Expanded text:
atus esse, qui suis cogitationibus atus esse, qui suis cogitationibus accusantibus in die judicii revincendus est? Etiamsi hominem fefellit, testem refugit, accusatorem Beatus ergo est qui et non cogitauerit quod malum est et non operatus fuerit peccatum — quia interdum et sine cogitatione delinquimus; ex multiloquio enim non effugimus peccatum — et non perseuerauerit in peccato. uel sic: qui et non cogitauerit quod esset erroris uel in ea cogitatione non steterit uel certe non perseuerauerit in his cogitationibus, quas plenas erroris aduerterit. sed haec utrum recte conueniant, qui legerit aestimabit. nam qui semel male cogitauit, nec stare in eo debuit nec perseuerare. sed etsi non perseuerauerit, beatus esse non potuit, quia stetit in eo quod improbe cogitauit; etsi non stetit, tamen eo ipso, quod cogitauit male, utrum habeat beatitudinis fructum, clementem aliquem quaerere debet interpretem. postremo quia nemo potest dicere
Abbreviated transcription (Latin):
dilexisset. primum: potuit pauꝑi¬
b subsidia sui patrimonii non
negare. Ideoq gradum primum
legis a̾cende: ut possis ad euangłis
celeste fastigiũ ꝑuenire. Unde ar¬
bitror qͦd qͣsi sub lege positꝰ. morẽ
legis in primo psalmo secutus ex
da denuntiet. quam sequenda ꝓ¬
ponat: in quadragesimo autem
at. quam erroris depressio. De
passione enun saluatoris loqui¬
tur: & ideo euuangelii dispensa¬
tor etiam sicut. possumus estima¬
re. cum adiuimus dicentem. bea
lio. misericordiam coronauit.
S adoriamur iam psalmi ex¬
planationem. & uirtutem in¬
spiciamus ꝓpheticam. Beatus
inquit uir qui non abiit in
consilio impiorum. & in uia
peccatorum ñ stetit. & in cathe
dra pestilentiȩ ñ sedit. Possumus
dicere cres e̾ẽ species peccatorum.
quas hic putauius expressas. co¬
gitationis. oꝑationis. ꝑmansio¬
nis: beatumq eum significari.
qui & ñ cogitauerit quod ma¬
lum est. Nam quomͦ potest be¬

Expanded text:
dilexisset proximum, potuisset pauperidilexisset proximum, potuisset pauperibus subsidia sui patrimonii non negare. ideoque gradum primum legis ascende, ut possis ad euangelii caeleste fastigium peruenire. unde arbitror, quod quasi sub lege positus, morem legis in primo psalmo secutus, exda denuntiet quam sequenda proponat, in quadragesimo autem at quam erroris repressio; de passione enim saluatoris loquitur. et ideo euangelii dispensator etiam, sicut possumus aestimare, cum audiuimus dicentem: beatlio misericordiam coronauit. sed adoriamur iam psalmi explanationem et uirtutem inspiciamus propheticam. Beatus, inquit, uir qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in c ath e dr a pestiledicere tres esse speeies peccatorum, quas hic putamus expressas, cogitationis, operationis, permansionis; beatumque eum significari, qui et non cogitaverit quod malum est. Nam quomodo potest be