comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue iugulatur.
o anno palladiꝰ quidã¬
eiusq filius sedocus
tolosatiũ ep̃s incusante
aniano duce qd rebellio¬
nis uuasconũ fuissent
ꝯonscii exilio retrudun¬
tur.
poso etiam audoleno pa¬
tre genitꝰ indigena stã¬
pensis ex p̾cepto clotharii
stuprũ cum regina sichil¬
de ꝯmissũ ei reputantis
ab arueberdo int̾ficitur
duce.
tiores optimatũ burgũ¬
die trecas ꝯuenire uibens.
de successore cũ eis aiebat
sollicitꝰ scrutator ꝙ̃ uel¬
lent rectorẽ palatii a rege
sͣ p̃fici. Illis porro dñtib
nulliꝰ p̾ter dei ⁊ regis se
uelle pati dñium. rex gra¬
tant̾ u̾ba eoꝵ suscipiens
cunq pacifica regno uł
utilitati ecc̃e ꝯgruerent
statuerent᷑. Int̾ pͥmores
itaq frantie qui ꝯuene¬
rant quidã hermariꝰ gu¬
b̾nator palatii ariberti
filii regis simulq baiulꝰ
a puericia agiano suꝑ
se irruente pimit᷑. Is erat
saxo gen̾e unusq ex ob¬
timatib anleregie. Qua
de re graui orta seditione
pene usq ad mortes lis in¬

Expanded text:
e jugulatur. Eo anno Palladius quidamejusque filius Sedocus Tolosatium episcopus, incusante Aynano duce, quod rebellionis Wasconum fuissent conscii, in exsilium truduntur. Boso etiam Audoleno patre genitus, indigena Stampensis, ex praecepto Clotarii, stuprum cum regina Sichilde commissum ei reputantis, ab Arneberdo interficitur duce.tiores omnes optimatum Burgundiae Trecas convenire jubens, de successore Warnarii cum eis agebat, sollicitus scrutator quem vellent rectorem palatii a rege sibi praefici. Illis porro dicentibus nullius praeter Dei et regis se velle pati dominium, rex gratanter verba eorum suscipiens, aecunque pacifica regno vel utilitati Ecclesiae congruerent, statuerentur. Inter primores itaque Franciae qui convenerant, quidam Hermarius gubernator palatii Ariberti filii regis, simulque bajulus a pueritia, Aginano super se irruente, perimitur. Is erat Saxo genere, unusque ex optimatibus aulae regiae. Qua de re gravi orta seditione, pene usque ad mortes lis in
Abbreviated transcription (Latin):
armis ad rhenũ usc
ꝓfecti sũt. s cũ amnẽ
traic̾e nõ possẽt quict
aduicia ciuitate usq ad
flum̃ moselle uicoꝵ uil¬
larũ q fuit fr̾o ⁊ igni
depopulati sũt. Pari mo¬
do sacra ꝓfanaq pessũ¬
data millũ etatis aut
ut liquido appareret eos
ñ p̾dandi. s ultionẽ ex̃¬
cendi gr̃ã francoꝵ t̾mi¬
nos introisse. Cuuꝰ rei
nũciũ cũ rex apud au¬
tissiodoꝵ cuutatẽ accepis¬
set ex tẽplo frãcos oriẽ¬
tales atq alemannos
ad ꝓpulsand̾ hostẽ festi¬
nare iussit. Ipse cet̾is co¬
piis dimissis heristalli¬
um uillã in qua hiema¬
re cõstitu̾at uenit. At
franci ⁊ alemãni qui
ccͣ saxones missi erant
magnis itmerib ade¬
os ire ꝯtendunt.Si for¬
te in finib suis eos in¬
uenire possẽt. S illi re
ꝑacta reu̾tebant᷑ ad sua
Quoꝵ uestigia secuti
qui a rege muissi fuerũt
in pago hassioꝵ super
fliuuũ adernã iter agẽ¬
tes ĩuener̃. eosq statĩ

Expanded text:
armis ad Rhenum usque armis ad Rhenum usque profecti sunt. Sed cum amnem traicere non possent, quicquid a Diutia civitate usque ad fluenta Mosellae vicorum villarumque fuit, ferro et igni depopulati sunt. Pari modo sacra profana que pessumdata; nullum aetatis aut ut liquido appareret, eos non praedandi, sed ultionem exercendi gratia Francorum terminos introisse. Cuius rei nuntium cum rex apud Aute siodorum civitatem accepisset, extemplo Francos orientales atque Alamannos ad propulsandum hostem festinare iussit. Ipse ceteris copiis dimissis Heristallium villam, in qua hiemare constituerat, venit. At Franci et Alamanni, qui contra Saxones missi erant, magnis itineribus ad eos ire contendunt, si forte in finibus suis eos invenire possent. Sed illi iam re peracta revertebantur ad sua. Quorum vestigia secuti, qui a rege missi fuerunt, in pago Hassiorum super fluvium Adernam iter agentes invenerunt eosque statim
Abbreviated transcription (Latin):
in regione guasconũi
pirynei iugo. pͥmo põ¬
pelonẽ. nauarroꝵ oppi¬
dũ agressus in dedicio¬
nem accepit. Inde hibe¬
rum amnẽ uado traici¬
ens. cesar augustã p̾ci¬
puam illaꝵ ꝑtiũ ciui¬
tatem accessit. acceptis¬
q quos ibnalarabi. et
abuthaur. quosq alii
poss ad solũ usq destru¬
xit. ac regredi statuens
pyriei saltũ ingressus
ẽ. In cuiꝰ sũmitate uua¬
scones insidiis colloca¬
tis extremũ agmen ad¬
orti totũ ex̾titũ magno
tumultu ꝑturbãt. ⁊ licz
franci uuasconib tam
armis ꝙͣ animis p̾sta¬
re uid̾ent᷑. tam̃ ⁊ iniqͥ¬
tate locoꝵ ⁊ gen̾e ĩparis
pugne inferiores effecti
sunt. In hoc c̾tamine plu¬
rimmi anlicoꝵ quos rex
copiis p̾fec̾at int̾fecti
sũt. Direpta ĩpedim̃ta
hostis pp̃ noticiã locoꝵ
statim in du̾sa dilapsꝰ
est. Cuiꝰ uuln̾is accepti
magnã ꝑtẽ reꝵ felicit̃
in hispama gestaꝵ in
corde regis obmbilauit
Int̾ea saxones uelut
occasionẽ nacti sũptis

Expanded text:
in regione Wasconum Pyrinei iugo, primo Pompelonem Navarrorum oppidum adgressus, in deditionem accepit. Inde Hiberum amnem vado traiciens, Caesaraugustam praecipuam illarum partium civitatem accessit, acceptisque quos Ibinalarabi et Abuthaur, quosque aliiposset, ad solum usque destruxit, ac regredi statuens, Pyrinei saltum ingressus est. In cuius summitate Wascones insidiis conlocatis, extremum agmen adorti, totum exercitum magno tumultu perturbant. Et licet Franci Wasconibus tam armis quam animis praestare viderentur, tamen et iniquitate locorum et genere inparis pugnae inferiores effecti sunt. In hoc certamine plerique aulicorum, quos rex copiis praefecerat, interfecti sunt, direpta impedimenta, et hostis propter notitiam locorum statim in diversa dilapsus est. Cuius vulneris acceptio magnam partem rerum feliciter in Hispania gestarum in corde regis obnubilavit. Interea Saxones, velut occasionem nancti, sumtis
Abbreviated transcription (Latin):
archie pat̾ni aũ regnĩ
.xliiii. clothariꝰ re⁊ x mo¬
rit᷑ atq in suburba¬
no parisiꝰ in
basilica scĩ uincẽtii iepe¬
litur. hic clotharius iu¬
nior appellatꝰ est. ꝓpter
auũ simili nõie cũ adiec¬
tione tñ senioris dictum
qui pͥmus ⁊ dici põt. isto
existente scd̃o. necñ subse¬
quente alt̾o de quo in po¬
steriorib declarabitur.
unc u̾o clotariũ beatus
sulpitius tũc quid̃ ar¬
chidiaconꝰ post mod̾ aũt
bituricensiũ ep̃s anteri¬
ori tp̃re a graui lib̾au̾at
febriũ incõmodo. septẽ
pͥus dieꝵ ꝯsũmato ieiu¬
nio. fuit aũt patiens.
litt̾is eruditꝰ. timoris d̾i
saria tribuens. eccłiaꝵ
malignantiũ u̾sutiari sb̾

Expanded text:
autem regni XLIV, Clotarius rex moritur, atque suburbano Parisius, in basilica Sancti Vincentii sepelitur. Hic Clotarius Junior est appellatus, propter avum suum simili nomine, cum adjectione tamen Senioris dictum; qui primus etiam dici potest, isto existente secundo, necnon subsequente altero, de quo in posterioribus declarabitur. unc vero Clotarium beatus Sulpicius tunc quidem archidiaconus, postmodum aturicensium episcopus auteriori tempore a gravi liberaverat febrium incommodo, septem prius dierum consummato jejunio. Fuit autem patiens, litteris eruditus, timoris Dei saria tribuens, ecclesiamalignantium versutia s
Abbreviated transcription (Latin):
te temꝑie nouioma¬
gum ꝓfectus ẽ. ⁊ post
celebratã ibidẽ paschał
festi sollẽpnitatẽ ꝓpt̾
fraudulentas saxonũ
ꝓmissiones quib fidẽ
adhibere nõ pot̾at ad lo¬
cum qui padrabumno
uecat᷑ gn̾alem ppłi sui
ꝯuentũ in eo habitur
cum ingenti ex̾citu
in saxoniã ꝓfectꝰ est.
Eo cum ueniss totũ
ꝑfide gentis senatum
ac ppłm ꝙ̃ ad se uenire
uisserat. morigerũ ac
fallacit̾ sͥ deuotũ ĩue¬
nit. nam cũcti ad eum
uener̃. pret̾ uiudichind̾
unũ ex pͥmorib uuest¬
falaoꝵ qui młtoꝵ sͥ fa
ueritꝰ. ad sigefridũ da
rent. ⁊ pat̾a ⁊ lib̾tate pͥ¬
uarent᷑. baptitata ẽ ibid̾¬

Expanded text:
te temperie Noviomagum profectus est, et post celebratam ibidem paschalis festi sollemnitatem, propter fraudulentas Saxonum promissiones, quibus fidem habere non poterat, ad locum qui Padrabrun vocatur generalem populi sui conventum in eo habiturus, cum ingenti exercitu in Saxoniam profectus est. Eo cum venisset, totum perfidae gentis senatum ac populum, quem ad se venire iusserat, morigerum ac fallaciter sibi devotum invenit. Nam cuncti ad eum venerunt praeter Widichindum, unum ex primoribus Westfalaorutimuit et ad Sigefridum Danrent, patria et libertate privarentur. Baptizata est aut
Abbreviated transcription (Latin):
niens dagob̾tus rẽ spe¬
ctaculo ãmirat᷑ dignã.
finitimos deind rumor
istiꝰ miracłi. ⁊ p̾cipue
sub se tractandis p̾fec̾at
aqͥtanie ducatu sp̃aliter
ei ꝯmisso. hic itaq re¬
gis filiũ suꝑbia qͣ tume¬
bat despic̾e ꝯtendẽs ꝓspe¬
re eum ag̾e ñ equo fere¬
bat aĩo. Excusatõ sane
erat iuuenilis etatis
ne tumorẽ ex subiectõe
pͥncipũ ꝯtraheret. Forte
clothariꝰ uenatum iit
ac ñ ꝑuo t̾raꝵ spatio a
filio se iñctus oportimita¬
tem p̾buit ut ducẽ ad
matie redargutũ dago¬
bertus flagellis cedi bar¬
beq amputatõe deturpa¬
ri p̾ciperet. Audacis itaq
facti ꝯscius latebra qua
se inseq̃ãte ceruũ ꝯ fu¬
gisse uiderat. ip̃e qͦ se re¬
cipit. Post hec clothariꝰ
rediens ducis cõperta cõ¬
tumelia ex se genito
multa furibundꝰ int̾mi¬
nans mittit qui eũ ac¬
cersirẽt dignas ꝓ con¬
missis ut lueret penas.
int̾ea dagobto marti¬

Expanded text:
niens Dagobertus, rem speniens Dagobertus, rem spectaculo admiratur dignam. Finitimos deinde rumor istius miraculi, et praecipue sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialius ei commisso. Hic itaque regis filium superbia qua tumebat, despicere contendens, prospere eum agere non aequo ferebat animo. Excusatio sane erat juvenilis aetatis, ne tumorem ex subjectione principum contraheret. Forte Clotarius venatum ivit, ac non parvo terrarum spatio a filio sejunctus, opportunitatem praebuit ut ducem, ad maciae redargutum, Dagobertus flagellis caedi, barbaeque amputatione deturpari praeciperet. Audacis itaque facti conscius, latebra qua, se insequente, cervum confugisse viderat ipse quoque se recipit. Post haec Clotarius rediens, ducis comperta contumelia, ex se genito multa furibundus interminans, mittit qui eum accersirent, dignas pro commissis ut lueret poenas. Interea Dagobert
Abbreviated transcription (Latin):
berti. Cuiꝰ auctus licz a
non nullis seꝑatim di¬
gesti habeant᷑. tam̃ ne
eos facta eiꝰ lateãt apd̃
quos p̾fata ñ ĩuenit᷑
nos libuit ꝑstringere.
Igob̾tus quippe aclo¬
thario genitore ue¬
nerabili iuro arnulfo
mettensi põtifici ad eru¬
diendũ traditꝰ pueritie
ãnos in studiis ex̾cuit
litt̾aꝵ. Adolescentiam
u̾o suã uenatib quẽ
morẽ francoꝵ pͥncipibꝰ¬
sepefati sumꝰ fuisse fa¬
miliarẽ assuefatiens age¬
te ceruũ quadã die in¬
stituit. Qui facile in¬
dustͥa equitũ ac saga¬
citate ĩuentꝰ canũ eaue¬
locitate qua illud aĩal
uti ꝯsueuit siluas et
mõtes. si qua etiã occ᷑re¬
re flumina tͣnsiens in
nicũ cui catulliacus no¬
cabulũ est. cursu defert᷑
In hoc uico edicula erat
que corꝑa martyrũ dyo¬
nisii ac socioꝵ eiꝰ tege¬
bat in ꝙͣ se ceruus tu
Canes e uestigio eũ se¬
cuti nec ĩgredi apertis
ianuis ualentes ostia¬
tim oblatrabãt. Ad ue¬

Expanded text:
berti. Cujus actus licet a berti. Cujus actus licet a nonnullis separatim digesti habeantur, tamen ne eos facta ejus lateant, apud quos praefata non invenitur nos libuit perstringere. Dagobertus quippe a Clotario genitore venerabili viro Arnulfo Metensi pontifici ad erudiendum traditus, pueritiae annos in studiis exercuit litterarum. Adolescentiam vero suam venatibus quem morem Francorum principibusaepe fati sumus fuisse familiarem assuefaciens, agere cervum quadam die instituit. Qui facile industria equitum ac sagacitate inventus canum, ea velocitate qua illud animal uti consuevit, silvas et montes, et si qua etiam occurrere flumina transiens, in vicum, cui Catuliacus vocabulum est, cursu defertur. In hoc vico aedicula erat, quae corpora martyrum Dionysii ac sociorum ejus tegebat, in quam se cervus Canes e vestigio eum secuti, nec ingredi apertis januis valentes, ostiatim oblatrabant. Adve
Abbreviated transcription (Latin):
nulfo dignã fcĩs uicissi¬
tudinẽ post mod̾ restitu¬
ere curauit. Compõitis
u̾o erga se reb ⁊ studi¬
is õium qui rem mili¬
bant uł curta suũ im¬
ꝑium ꝯspirabant. ta¬
ctus corde atq respectu
frat̾ne ꝯpassionis ad
miseratõem inflexus
amicoꝵ ꝯsilio frẽm ex
ꝑte ꝯsortẽ regni fecit.
Collataq ei ꝓiũtia que
a ripa ligeris uuasoni¬
am uersus extenditur
usq ad pirinei iuga
mõtis. qui galliã ab his¬
pania disterminat. pa¬
ctum etiã cum eo scͥpto
repigit ut pͥuato ꝯten¬
tus habitu. nil ampliꝰ
de pat̾no sperare deb̾et
regno. Qui uͥ potestatẽ
adeptus est sedem regni
tolosam eligens sensu
ut putabat᷑ tardꝰ. uerũ
nat᷑a agris ad obeunda
negotia statĩ ingenio
suo mat̾iam inuenit.
Anno enĩ qͣrto posttpͣ
regnare ceꝑat totã iiua¬
sconie t̾ram subegit at¬
q regnũ suũ latius ef¬
fecit. Unu̾isa ã astria
cũ burgũdia neustria
qͦ dñio parebãt dago¬

Expanded text:
nulfo dignam factis vicissinulfo dignam factis vicissitudinem postmodum restituere curavit. Compositis vero erga se rebus, et studiis omnium qui rem miliabant, vel circa suum imperium conspirabant, tactus corde atque respectu fraternae compassionis ad miserationem inflexus, amicorum consilio fratrem ex parte consortem regni fecit. Collataque ei provincia, quae a ripa Ligeris Wasconiam versus extenditur usque ad Pyrenaei juga montis, qui Galliam ab Hispania disterminat, pactum etiam cum eo scripto pepigit: « Ut, privato contentus habitu, nil amplius de paterno sperare deberet regno. » Qui ubi potestatem adeptus est, sedem regni Tolosam eligens, sensu non, ut putabatur, tardus, verum natura acris ad obeunda negotia, statim ingenio suo materiam invenit. Anno enim III postquam regnare coeperat, totam Wasconiae terram subegit atque regnum suum latius effecit. Universa autem Austria cum Burgundia, Neustria quoque, dominio parebant Dago
Abbreviated transcription (Latin):
Ama itaq defuncti
clotharii ad dagober¬
tum ꝑuen̾at. more ĩge¬
nii humani cui satis
est ubi capita acceꝑit
cet̾a non reqͥrere. Qua¬
ꝓpter dagob̾tus lectos
e regno austrasioꝵ quos
fidentiores repperit in
neustam seu burgũdi¬
am dirigit ut ducum
sine põtificũ ip̃aꝵ gen¬
tium sͥ gr̃am sociarent.
Id ab oĩb cũ leticia sus¬
ceptũ eo qd̃ cog¬
noscerẽt reg¬
num ei deberi. Remen¬
ses dagob̾tum adueniẽ¬
tem pͥmi suscipiunt.
Inibi pͥncipib memora¬
tarũ nationũ cũ sũmo
gaudio ꝯfluentib. ar¬
debat arib̾tus frater
eiꝰ aliquid sͥ publicorũ
ꝯmitti munerũ. Pari
modo brunulfus frater
nantildis regine arib̾ti
auũculus paulatĩ ambi¬
endo quosq potentiores
effic̾e moliebat᷑. ut spre¬
to dagob̾to reꝵ õium
sũma nepoti suo ꝯmitte¬
potentie magis in tan¬
tum ꝙͣ cõmuni usui
arbitrati ⁊ qd̾ ẽẽ ĩgenio
remissior declinandũ
estimauere. Dagob̾tus
tamẽ obtatis potitꝰ bru¬

Expanded text:
Fama itaque defuncti Clotarii ad Dagobertum pervenerat, more ingenii humani, cui satis est, ubi capita acceperit, caetera non requirere. Quapropter Dagobertus lectos e regno Austrasiorum quos fidentiores reperit, in Neustriam et Burgundiam dirigit, ut ducum sive pontificum ipsarum gentium sibi gratiam sociarent. Id ab omnibus cum laetitia susceptum, eo quod cognoscerent regnum ei deberi. Remenses Dagobertum advenientem, primi suscipiunt, inibi principibus memoratarum nationum cum summo gaudio confluentibus. Ardebat Aribertus, frater ejus, aliquid sibi publicorum committi munerum. Pari modo Brunulfus frater Sichildis reginae, Ariberti avunculus, paulatim ambiendo quosque potentiores, efficere moliebatur, ut spreto Dagoberto, rerum omnium summa nepoti suo committepotentiae magis intentum quam communi usui, arbitrati, et quod esset ingenio remissior, declinandum aestimavere. Dagobertus tamen, optatis potitus, Bru
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatorẽ. ⁊ ad filios eiꝰ cõ¬
stantinũ ⁊ leonẽ augꝰtos
ꝯstantinopolim direxit
cũ quib ⁊ anastasiꝰ bi¬
bliotechariꝰ. romane sedis
utͥusq lingue grece scił¬
⁊ latine peritꝰ ꝑrexit.
Et synodo ꝯgregata ꝙͣ
octauã uniu̾salẽ synod
illuc ꝯueniẽtes appellaue¬
rũt. exortũ scisma de ig¬
natii depositõe. ⁊ sotii or¬
dinatõe sedau̾nt. sociũ
anathematizãtes. ⁊ ig¬
natiũ restituẽtes. In qͣ
synodo de ymaginib ad¬
orandis alit̾ ꝙͣ orthodo¬
xi doctores antea diffi
qui eoꝵ uotis de imag̾ib
adorandis amiuit. ⁊ q̃dã

Expanded text:
imperatorem et ad filios ejus, Constantinum et Leonem Augustos, Constantinopolim direxit, cum quibus et Anastasius, bibliothecarius Romanae sedis, utriusque linguae, Graec Latinae, peritus, perrexit. Et synodo congregata, quam octavam universalem synodum illuc convenientes appellaverunt, exortum schisma de Ignatii depositione et Fotii ordinatione sedaverunt, Fotium anathematizantes et Ignatium restituentes. In qua synodo de imaginibus adorandis aliter quam orthodoxi doctores antea diffinqui eorum votis de imaginibus adorandis annuit, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
egati abdirahinan
filii abulaz regis sar¬
racenoꝵ de cesar angꝰta
missi pacis petende gr̃a
tore auditi acͥisgͣm eum
ueniss. legatũ leonis ĩ¬
ꝑatoris de ꝯstãtinopoli ꝓ
dalmaticoꝵ causa mussũ

Expanded text:
egati Abdirahman, filii Abulaz regis Sarracenorum, de Caesaraugusta missi pacis petendae gratia tore auditi Aquasgrani eum ervenisset, legatum Leonis imperatoris de Constantinopoli pro Dal
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ ĩꝑatoris de q̃stionibꝰ
qͣs idẽ detulit hĩta ẽ. Et
qr res ad płimos ⁊ roma¬
nos ⁊ sclauos ꝑtinebat
neq sine illoꝵ p̾sentia fi̾
posse uidebat᷑. illo decer¬
nanda differt᷑. missusq ẽ

Expanded text:
gatum imperatoris de questionibus, quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos et Romanos et Sclavos pertinebat neque sine illorum praesentia finiri posse videbatur, illo decernenda differtur, missusque
Abbreviated transcription (Latin):
rata sese u̾ter. Post ħ
imꝑator legationes ad
patrẽ destinatas. ad se ã
uenientes ⁊ susceptas
diligent̾ audiuit. dãpsiłr
curauit. sũptuose num̾a¬
tos remisit. Eod̃ annoge
ueralẽ ꝯuentũ aqͥsgͣni
habuit. ⁊ ꝑ uniu̾sas reg¬
ni sui ꝑtes fideles ac cre¬
ditarios a lat̾e suo misit.
qui equi uiris tenaces
existentes ꝑu̾sa corrige¬
equo libramine pond̾ent.
Bernardũ. ⁊ nepotẽ suũ
iamdudũ regẽ italie
ad se euocatũ ⁊ obedient̾
parentẽ amplis mun̾ib
donatũ ad ꝓpͥũ remisit
regnũ. Beneuẽtanorũ
itid̃ pͥncipẽ gͥmoaldũ. nõ
quid̃ uenientẽ s missos su¬
os muttentẽ pacto ⁊ sacra¬
lidos auri. arche ĩferret

Expanded text:
rata sese verterunt. Post haec imperator legationes ad patrem destinatas, ad se autem venientes et susceptas diligenter audivit, dapsiliter curavit, sumptuose muneratos remisit. Inteneralem conventum Aquisgrani habuit, et per universas regni sui partes fideles ac creditarios a latere suo misit: qui aequi juris tenaces existentes perversa corrigeequo libramine penderent. Bernardum etiam nepotem suum jamdudum regem Italiae ad se evocatum, et obedienter parentem, amplis muneribus donatum ad proprium remisit regnum. Beneuentanorum itidem principem Grimoaldum, non quidem venientem, sed missos suos mittentem, pacto et sacralidos auri arcae inferret
Abbreviated transcription (Latin):
generalẽ hũit ꝯuentũ
aquisgͣni in quo qnͣtum
fuoris cͥca diuinũ cultũ
pectoris gestaret in ar¬
cha toto declarauit ad¬
nisu. Cõgregatis enim
ep̃is. nobilissimo ꝙ sc̃e ecc̃e
clero. fecit ꝯponi ordina¬
riq librũ canonice uite
normã gestantẽ. in quo
tociꝰ illiꝰ ordinis ꝑfectõ cõ¬
tinet᷑. sic̃ recultꝰ ip̃e fate¬
tur. In quo etiã inseri ius¬
sit cibi potꝰq atq õĩum
necessarloꝵ sũmã. ut õs
tam uiri ꝙͣ scẽmoniales
sub hoc ordine xp̃o seruiẽ¬
tes nulł p̾pediti necessita¬
militare meminissent.
Quẽ librũ ꝑ õs ciuitates
⁊ monast̾ia canoĩci ordĩs
sui misit ĩperii. ꝑ manꝰ
missoꝵ prisdentiũ. qui il¬
lum in oĩb supͣdictis fa¬
cerẽt tnͣscribi locis debi¬
taq atq ꝯscͥpta exig̾ent
stipendia ministri. Que
res: magnũ ecc̃e cõtribu¬
it exultatõis tͥpudium
ri debita cũ laude ĩmor¬
tale monim̃tũ. Itidẽq
cõstituit isdẽ deo amabił

Expanded text:
generalem habuit conventum Aquisgrani, in quo, quantum fervoris circa divinum cultum pectoris gestaret in arca, toto declaravit adnisu. Congregatis enim episcopis nobilissimoque sanctę ecclesię clero, fecit componi ordinarique librum canonicę vitae normam gestantem, in quo totius illius ordinis perfectio continetur, sicut recultus ipse fatetur. In quo etiam inseri iussit cibi potusque atque omnium necessariorum summam, ut omnes tam viri quam sanctimoniales sub hoc ordine Christo servientes nullis praepediti necessitamilitare meminissent. Quem librum per omnes civitates et monasteria canonici ordinis sui misit imperii per manus missorum prudentium, qui illum in omnibus supradictis facerent transcribi locis, debitaque atque conscripta exigerent stipendia ministrari. Que res magnum ecclesię contribuit exultationis tripudium ri debita cum laude inmortale monimentum. Itidemque constituit isdem Deo amabilis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ tempore saxonib
atq frisonib ius pat̾ne
hereditatis. qd̾ sub patͤ
obꝑfidiã legalit̾ ꝑdide¬
rant. ĩꝑatoria restituit
clem̃cia. Qd̃ alii lib̾alita¬
ti. alii assignabãt ĩꝓui¬
dencie. eo qd̃ hee gẽtes
nat᷑ali assuefacte ferita¬
ti.talib deb̾ent habenis
eis bñficia largiret᷑ po¬
tiora. ñ est spe sua decep¬
tus. Nam pꝰ hec easdem
gentes semꝑ sͥ deuotissi¬

Expanded text:
pore Saxonibus atque Frisonibus ius paterne hereditatis, quod sub patre ob perfidiam legaliter perdiderant, imperatoria restituit clementia. Quod alii liberalitati, alii adsignabant inprovidentiae, eo quod hae gentes, naturali adsuaefactę feritati, talibus deberent habenis eis benefitia largiretur potiora, non est spe sua deceptus: nam post haec easdem gentes semper sibi devotissi
Abbreviated transcription (Latin):
eudastis sane turoni¬
cus comes eo tp̃r a co¬
mitatu submotꝰ est. eo
qd̃ populũ ĩiuste oppͥme¬
ret. ⁊ gregorio põtifici
cui frequẽter sacram̃ta
dederat. se nũꝙͣ nocitu¬
rum ĩiurias irrogaret.
Succedenteq eunomio.
leudastis ccͣ ep̃m felle
ꝯmotus quasi eiꝰ ꝯsilio
ista sͥ euenissent. ad re¬
gem ꝑrexit accusans
gregoriũ qd̃ ciuitatem
turonicã regi guntran¬
no tradere uellet.Et de
regina ꝑ multa loque¬
retur mala. affirmãs
eam cum b̾tranno bur¬
degalensi ep̃o misceri.

Expanded text:
eudastis sane Turonicus comes eo tempore a comitatu submotus est, eo quod populum injuste opprimeret et Gregorio pontifici cui frequenter sacramenta dederat se nunquam nociturum injurias irrogaret. Succedenteque Eunomio, Leudastis contra episcopum felle commotus, quasi ejus consilio ista sibi evenissent, ad regem perrexit, accusans Gregorium quod civitatem Turonicam regi Guntranno tradere vellet et de regina permulta loqueretur mala, affirmans eam cum Bertranno Burdegalensi episcopo misceri.
Abbreviated transcription (Latin):
siluerii legatõem susce¬
uolũtate ꝓmisisti. de pa¬
tre nr̃o anthimo. ⁊ reuo¬
ca eũ in pͥstini gradꝰ hono¬
rem. ad hec rescͥpsit iugi¬
lius. absit dicens hoc a me
dña augusta. pͥus locutꝰ
sum male ⁊ ĩsipient̾. ñc
aũt nullo mͦ tͥ ꝯsentiout
reuocẽ hoĩem hereticum
⁊ anathematizatũ. Quo
audito augusta misit
anthiũ scribonẽ cum
ualida militũ manu ro¬
mã. p̾cipiens ei ac dicens.
Uigiliũ in qͥt romanũ põ¬
tificem nr̃is sanctionibꝰ
rebellem decernimꝰ. ut
naui ĩpositũ ad nr̃m de¬
duci debeas ꝯspectũ. nec
cuiꝰ libet basilica scõꝵ defẽ¬
sionis ei sit adium̃tũ. ex

Expanded text:
Silverii, legationem suscevoluntate promisisti de Patre nostro Anthimo, et revoca eum in pristini gradus honorem. » Ad haec rescripsit Vigilius: « Absit, dicens, hoc a me, domina Augusta. Prius locutus sum male et insipienter. Nunc autem nullo modo tibi consentio, ut revocem hominem haereticum et anathematizatum. » Quo audito, Augusta misit Anthimum scribonem cum valida militum manu Romam, praecipiens ei ac dicens: « Vigilium, inquit, Romanum pontificem nostris sanctionibus rebellem, decernimus ut navi impositum ad nostrum deduci facias conspectum. Nec cujuslibet basilica sanctorum defensionis ei sit adjumentum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
inimicũ suũ ab ecc̃a expel¬
leret. S eo disfente chilꝑicꝰ
ex̾citum ꝯmoueri cepit.
Qd̾ audiẽs meroueꝰ a basili¬
ca egredi uoluit. Lendastis
u̾o turonicꝰ comes pueros
eiꝰ qui ꝓ necessarus causis
inuillã ierant ꝑemit. Qͣ¬
ꝓpt̾ meroueꝰ adnitente
guntranno. Marileffum
medicũ a rege uenientẽ
tenuit. Ablatoq auro ⁊
argento ꝙ ferebat eũ uti¬
q occidiss: nͥ ille ecc̃am ex¬
petiss. Int̾ea dũ de patre
aͣut nou̾ca meroueꝰ młta
loqueret᷑ facinora. quadã
die Gregoriũ ep̃m ad ꝯui¬
uium ĩuitans rogat ali¬
quid ad edificatõem legi.
Tunc antistes arrepto sa¬
lomonis libro hũc pͥmũ
u̾siculũ ĩuenit ⁊ legit.
Oculum qui au̾satur prẽm
effodient eũ corui de torrẽ¬
tib. Et hec quid̃ illeñ in¬
tellexit. Antistes u̾o mira¬
tus est redargutionis sibi
u̾ba pͥma occurrisse.

Expanded text:
um suum de ecclesia expelleret. Sed eo differente, Chilpericus exercitum commoveri praecepit. Quod audiens Meroveus a basilica egredi voluit. Leudastis vero Turonicus comes pueros ejus, qui pro necessariis causis in villam ierant, peremit. Quapropter Meroveus, adnitente Guntranno, Marileffum medicum a rege venientem tenuit, ablatoque auro ac argento quod ferebat, eum utique occidisset, nisi ille ecclesiam expetisset. Interea dum de patre ac noverca Meroveus multa loqueretur facinora, quadam die Gregorium episcopum ad convivium invitans, rogat aliquid ad aedificationem legi. Tunc antistes, arrepto Salomonis libro, hunc primum versiculum invenit ac legit: Oculum, qui aversatur patrem, effodiant eum corvi de torrentibus . Et haec quidem ille non intellexit, antistes vero miratus est, redargutionis sibi verba prima occurrisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuticũ bellũ ꝯficiendũ
ĩ pãnoniã missus ẽ. ad
sciscia cuutate relicta ad
sorabos q̃ nacio magnã
dalmatie ꝑtẽ obtin̾e drͣ
fugiẽdo se ꝯtulit. ⁊ uno
ex ducib eoꝵ aquo recep¬
tus ẽ ꝑ dolũ int̾fecto. ci¬
uitatẽ eiꝰ in suã redegit
dicionẽ. Misit tñ excitũ
ĩꝑatoris legatis sius ad eiꝰ
misit. saxones int̾ea uis¬
su imꝑatoris castellum
quoddã tnsalbiã in loco

Expanded text:
witicum bellum conficiendum in Pannoniam missus est, ad Siscia . civitate relicta, ad Sorabos, quae natio magnam Dalmatiae partem obtinere dicitur, fugiendo se contulit, et uno ex ducibus eorum a quo receptus est per dolum interfecto, civitatem eius in suam redegit dicionem. Missis tamen ad exercitum imperatoris legatis suis, ad eius misit. Saxones interea iussu imperatoris castellum quoddam trans Albiam in loco
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator aqͥsgrani
hiemauit. ⁊ incipiẽ¬
te uerni temꝑe amal¬
hariũ treu̾ensẽ ep̃m
⁊ petrũ alb̾em monast̾ii
nonantulas ꝓpt̾ pacẽ
cũ michaele ĩꝑatore
ꝯfirmandã ꝯstantino¬
polim misit. ac deinde
habito gn̾ali ꝯuentu
euocatũ ad se apd̃ aqͥs.¬
grani filiũ suũ ludouic̃
aqͥtanie regẽ coronam
illi ĩposuit. ⁊ imꝑiał
pippini filii sui italie

Expanded text:
erator Aquisgrani hiemavit et incipiente verni temperie Amalharium Treverensem episcopum et Petrum abbatem monasterii Nonantulas propter pacem cum Michahele imperatore confirmandam Constantinopolim misit. Ac deinde habito generali conventu, evocatum ad se apud Aquasgrani filium suum Hludowicum Aquitaniae regem, coronam illi inposuit et imperiaPippini filii sui, Itali
Abbreviated transcription (Latin):
citũ frãconofurd ullã
ꝓfectꝰ ẽ. Qua tͣnsacta
ad hiemand̃ aqͥsgͣni re¬
tini. ac festiuitatẽ b̾i
andree apłi. nec nõ ⁊ ip¬

Expanded text:
citium Franconovurdum villam profectus est; qua transacta, ad hiemandum Aquasgrani retini ac festivitatem beati Andreae apostoli, necnon et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ sane parit ⁊ fideles habeant copiolã
unticie frugant: ne fides eor mopia ser¬
monis atenuata deficiat. Inde iose ph
p̃co preconauit añ eñ ⁊ constitint illũ
pharao suꝑ imiuersam t̾rã egyꝑti. Et

Expanded text:
c sancti pariter et fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum inopia sermonis attenuata deficiat. 17. Inde Josepraeco clamavit ante eum, et constituit illum Pharao super universam terram Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ egre tulit nõ
tñ iter suũ deẜuit. s
uiennã in qͣ bertha u¬
xor gerardi erat obses¬
surus. qnͣtociꝰ adiit. nã
gerardꝰ in alt̾o mora¬
bat᷑ castello. in q̃ obsi¬
dione cͥcumiacentes re¬
giones nuimis fuere ua¬
state. karolus a̾ inge¬

Expanded text:
nimium egre tulit, non tamen iter suum deseruit, sed Viennam, in qua Berta, uxor Gerardi, erat, obsessurus quantocius adiit; nam Gerardus in altero morabatur castello. In qua obsidione circumiacentes regiones nimis fuere vastatae. Karolus autem inge
Abbreviated transcription (Latin):
rarias monast̾iũ ⁊ ibi
eos ꝯsecͣrl ac coronari in
reges fecerunt.
nt̾ea boso ꝑsuadente
uxore sua q̃ nolle se ui¬
uere uolebat dicebat si
filia ĩꝑatoris ytalie ⁊ despõ¬
sata impatori grecie ma¬
ritũ suũ regẽ ñ faceret
ꝓ abbatiis ⁊ uillis eis ꝓ¬
missis. ⁊ pꝰea datis ep̃is il¬
laꝵ partiũ ꝑsuasit: ut
eũ in regem ungerent
⁊coronarent.
ugo etiã filiꝰ iunioris
lotharii ex uuadraba
collecta p̾donũ młtitudĩe
regnũ patͥs sui est moli¬
tus inuadere.
arolus ludouici qͦndam
regis gͥmanie filius¬
in longobardiã ꝑrexit. ⁊
ip̃m regnũ obtinuit. Cũ
quo apd̃ urbã. anteꝙͣ mõ¬
tem ioius tnͣsiret ludoui
cus ⁊ karlomannꝰ loqui
prex̾unt. Et illo eunte ĩ
q reu̾sis ab eod̾ itin̾e nũ¬
ciatũ ẽ eis ꝙ normanni
qͥ erãt in ligeri t̾reno iti¬
nere t̾ras illas dep̾dabant᷑
Et statim moti ĩ illas par¬
andree eos ĩueniẽtes. mul¬
płes in iugenna fluuio

Expanded text:
rarias monasterium, et ibi eos consecrari et coronari in reges fecerunt. Interea Boso, persuadente uxore sua, quae nolle vivere se dicebat, si, filia imperatoris Italiae et desponsata imperatori Greciae, maritum suum regem non faceret,prob abbatiis et villis eis promissis et postea datis, episcopis illarum partium persuasit, ut eum in regem ungerent et coronarent. Hugo etiam, filius iunioris Hlotharii ex Waldrada, collecta praedonum multitudine, regnum patris sui est molitus invadere. Karolus, Hludowici quondam regis Germaniae filiusin Longobardiam perrexit et ipsum regnum obtinuit. Cum quo apud Urbam, antequam montemcus et Carolomannus loqui perrexerunt. Et illo eunte in que reversis ab eodem itinere, nuntiatum est eis, quod Nortmanni qui erant in Ligeri terreno itinere terras illas depraedabant; et statim moti in illas parAndreae eos invenientes, mulplures in Vencenna fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ deo uolente cũ uicto¬
ria ĩcolumis remeauit.¬
cus rex g̾manie una cũ
uxore sua ab aqͥs in istas
ꝑtes iter arripuit. et
usq ad duziacũ uenit
douicꝰ ⁊ uxor sua ad attim̃¬
acum. indeq ad erturiacũ
⁊ sic usq ad ribodi mõtẽ
linus ⁊ conradꝰ ꝙ ei pollic¬
ti fũant attend̾e neqͥuer̃
obtin̾e ñ possẽt pactis
amiciciis cũ filus ludoui¬
futꝰo m̃se iunio ad gu̾dil
nũ fidelib suis ꝑ normã¬
nos sustinuit.

Expanded text:
victoria incolomis remeavitcus rex Germaniae una cum uxore sua ab Aquis in istas partes iter arripuit et usque ad Duziacum venit;dowicus et uxor sua ad Attiniacum indeque ad Ercuriacum et sic usque ad Ribodi – montem lenus et Chuonradus quod ei polliciti fuerant adtendere nequiverunt, obtinere non possent, pactis amicitiis cum filiis Hludowifuturo mense Iunio ad Gundulfnum de fidelibus suis per Nortmannos sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aurilius qͦ caturcen¬
sis pontifex dũ ꝓpter
podagre infirmitatem
candens ferrũ tibiis seu
pedib ĩponeret. langorẽ
pessimũ incurrit. Quo ĩ¬
grauescente dum mla
ep̃atum ambirent. ipse
ursicinũ eligens dũ adh
dici fecit. sicq ab hoc se¬
culo migrauit. fuit aũ
elemosinariꝰ ualde scͥp¬
turis in tantũ eruditus.
diuimis: ut genealogias
uet̾is test̃i plerũq me¬
moriter recenseret. Pau
bat. ut illud iob dño decan¬
taret dicens. pater eram
pauꝑm ⁊ causã coꝵ diligẽ¬
tissime ĩuestigabam.
Unc ⁊ Gregorius turo¬
nensis cũ egilane leu¬
uigildi hispanoꝵ regis le¬
gato ꝙ̃ ad chilpericũ mi¬
serat. qr erat ip̃e egila ar¬
rianus. de fide sc̃e tͥnita¬
tis ꝯflictum hũit. ⁊ eũ
mirabilit̾ suꝑauit. Qui
ꝙͣuis negass se aliqͣndo
fieri catolicũ tam̃ infir¬
mitate impulsus est ip¬
sam amplecti religionẽ.

Expanded text:
aurilius quoque Caturcensis pontifex, dum propter podagrae infirmitatem candens ferrum tibiis seu pedibus imponeret, languorem pessimum incurrit. Quo ingravescente, dum multi episcopatum ambirent, ipse Ursicinum eligens, dum adhuc dici fecit, sicque ab hoc saeculo migravit. Fuit autem eleemosynarius valde, Scripturis in tantum eruditus divinis ut genealogias Veteris Testamenti plerumque memoriter recenseret. Paupbat, ut illud Job Domino decantaret dicens: Pater eram pauperum, et causam eorum diligentissime investigabam . Tunc etiam Gregorius Turonensis cum Egilane Leuvigildi Hispanorum regis legato, quem ad Chilpericum miserat, quia erat ipse Egila Arianus, de fide sanctae Trinitatis conflictum habuit et eum mirabiliter superavit. Qui quamvis negasset se aliquando fieri catholicum, tamen infirmitate impulsus est ipsam amplecti religionem.
Abbreviated transcription (Latin):
cta usq ad id tp̃c durã¬
tia ostendunt᷑ tam in¬
num̃a ut ĩcredibile uide¬
atur ab una muliere.
⁊ in austria tm̃mͦ. Et
burgundia regnãte tan

Expanded text:
 durantia, ostenduntur tam innumera ut incredibile videatur ab una muliere, et in Austria tantummodo et Burgundia regnante, tan
Abbreviated transcription (Latin):
mosa australẽ sͥ tenendã
delegit ꝑtẽ. occiduã u̾oła¬
rolo fr̃i habendã ieliquit.
⁊ ut hr̃et corã cũcto ppło
se uelle u̾bo signauit. Im¬
ꝑator gͦ letabat᷑ in his ⁊
cunctꝰ ppłs talib fc̃is ad¬
plaudens oĩa sͥ plac̾e di¬
cebat. It u̾o ludouici ani¬
mũ nõ parũ hec gesta le¬
serũt. Imꝑator porro ꝓ
his gestis gr̃as do refere¬
bat. filiosq monebat ut
unanimes eẽnt. ⁊ se alt̾¬
utro tuerent᷑ ⁊ lothariꝰ
quid̃ iunioris fr̃is curam
g̾eret. cuiꝰ se sp̃ualem eẽ
patrẽ memmisse deb̾et.

Expanded text:
Mosa australem sibi tenendam Mosa australem sibi tenendam delegit partem, occiduam vero Karolo fratri habendam reliquit, et ut haberet, coram cuncto populo se velle verbo signavit. Imperator ergo lętabatur in his et cunctus populus talibus factis adplaudens omnia sibi placere dicebat; at vero Hludouuici animum non parum hęc gesta leserunt. Imperator porro pro his gestis gratias Deo referebat, filiosque monebat, ut unanimes essent et se alterutro tuerentur et Hlotharius quidem iunioris fratris curam gereret, cuius se spiritalem esse p
Abbreviated transcription (Latin):
tam lothario ꝙͣq siuis ꝑ
oĩa utilis insa ẽ. Uenit gͦ
iuxͣ cõdictũ ad uuarmati¬
am post pasche sollẽpnita¬
tem. quẽ pat̾ cũ młta ala¬
critate suscepit. ⁊ dapsili¬
ter suos curare p̾cepit et
sic̃ mãdau̾at uniu̾sa ꝑ¬
egit. in tm̃ ut ei datis tri¬
duo indutus uniu̾sũ impe¬
riũ suũ cũ suis ip̃e duu¬
d̾et. si ita liberet. ita tam̃
ut partiũ electõ penes ĩpe¬
ratorẽ ⁊ karolũ maneret.
Sin u̾o ꝑticionẽ ĩꝑatori
⁊ karolo faciendã mag̃
censeret. Itaq lochariꝰ
cũ suis. duusionẽ regni
domni ĩperatoris ꝓ suo li¬
bitu cõmutũt. affirmã¬
tes se hanc duusionẽ neqͣ¬
quã exequi posse ꝓpt̾ igno¬
rantiã locoꝵ. Igit᷑ ĩꝑator
equo ut suis sͥq uisũ est
libramine omne suũ diui¬
sit. imꝑiũ. p̾ter baicariã
ꝙͣ ludouico reliquit. atq
id̾o in partẽ eoꝵ nemini
cessit. His ꝑactis ⁊ filiis uni¬
u̾soq ppło euocatis data s
optione lothariꝰ a fluuio

Expanded text:
tam Lothario quam suis per omnia utilis visa est. Venit ergo juxta condictum ad Wormatiam post Paschae solemnitatem. Quem pater cum multa alacritate suscepit et dapsiliter suos curari precepit et sicut mandaverat universa peregit, in tantum ut ei datis triduo indutiis, universum imperium suum cum suis ipse divideret, si ita liberet, ita tamen, ut partium electio penes imperatorem et Karolum maneret, sin vero, partitionem imperatori et Karolo fatiendam magis censeret. Itaque Hlotharius cum suis divisionem regni domno imperatori pro suo libitu committunt, affirmantes se hanc divisionem nequaquam exequi posse propter ignorantiam locorum. Igitur imperator aequo, ut sibi suisque visum est, libramine omne suum divisit imperium praeter Baioariam, quam Hludouuico reliquit atque ideo in partem eorum nemini cessit. His peractis et filiis universoque populo evocatis, data sibi optione, Hlotharius a fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
isdẽ p̾cepit. ille exeqͥ studet.
⁊ accepit ip̃am epłam ĩuo¬
lutã una cũ ioħe tusca¬
nensi. ⁊ ioħe aretino. et
dedit illã ansegiso. ⁊ uissit
sellã plectilẽ pon̾e añ om̃s
ep̃os cisalpini regni sui.
iuxͣ ioh̾em tuscañ qui ad
dextrã illiꝰ sedebat. ⁊ p̾ce¬
pit ansegiso ut suꝑgre¬
deret᷑ õs añ se ordinatos.
⁊ sed̾et in eadẽ gella. re
audientib oĩb. hoc factũ
sacͥs regłis obuiare. Impe
ceret eis uł exemplar qͥ¬
de epła directa sum̃e. nec

Expanded text:
isdem praecepit, ille exequi studeret. Et accepit ipsam epistolam involutam una cum Johanne Tuscanensi et Johanne Aretino, et dedit illam Ansegiso; et jussit sellam plectilem poni ante omnes episcopos cisalpini regni sui juxta Johannem Tuscanensem, qui ad dextram illius sedebat, et praecepit Ansegiso, ut supergrederetur omnes ante se ordinatos, et sederet in eadem sella, reaudientibus omnibus, hoc factum sacris regulis obviare. Imperceret eis vel exemplar de epistola sibi directa sumere, nec
Abbreviated transcription (Latin):
to singłis met᷑politanis
iure pͥułii scd̃m sacͦs ca¬
nones. ⁊ uixͣ decreta sedis
romane pontificũ ex eisd̃
sacͥs canõib ꝓmulgata
domni Ioħis pape apłicis
iussionib obedirẽt. Et cũ
imꝑator ⁊ legati apłici
satis ag̾ent ut ab solute
archiep̃i respond̾ent. se
obedituros de pͥmatu an¬
segisi sic̃ apłicꝰ scͥpsit. ali¬
ud nͥ ut p̾dcm ẽ respõsũ
ab eis extorq̃ri ñ potuer̃
excepto ꝙ frothariꝰ bur¬
degala ad pictaus. indeq
ad bituricũ fauore pͥnci¬
pis ctͣ regłas se ꝯtulit.
imꝑatori place̾ cognouit.
ẽunc motꝰ imꝑator dixit

Expanded text:
to singulis metropolitanis iure privilegii secundum sacros canones et iuxta decreta sedis Romanae pontificum ex eisdem sacris canonibus promulgata, domni Iohannis papae apostolici iussionibus oboedirent. Et cum imperator et legati apostolici satisegerint, ut absolute archiepiscopi responderent, se oboedituros de primatu Ansigisi sicut apostolicus scripsit, aliud nisi ut praedictum est responsum ab eis extorquere non potuit, excepto quod Frotarius Burdegala ad Pictavis indeque ad Bituricum favore principis contra regulas se contulit, imperatori placere cognovit. Tunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m colonie. ⁊ adalardũ
ac meingardũ comites.
ꝑ quos petut ꝑtem de reg¬
no ludouici. ĩpatoris filii
lotharii frĩs eoꝵ sic̃ ei cõ¬
ret̾et ex hereditate ⁊ illi
firmatũ erat sacram̃to.
Et legit ioh̾s tuscanensis

Expanded text:
m Coloniae et Adalardum ac Meingaudum comites, per quos petiit partem deregno Hludowici imperatoris,filii Hlotharii fratris eorum, sicut ei competeret ex hereditate et illi firmatum fuerat sacramento. Et legit Iohannes Tuscanensis
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝯuentu lecte st̃ epłe a
domno apłico laicis misse
⁊ lecta ẽ electõ domni ĩpi¬
ratoris ab ep̃is ⁊ cet̾is ita¬
lici regni firmata. s ⁊ ca¬
pitula q̃ in palatõ ticmẽ¬

Expanded text:
quo conventu lectae sunt epistolae a domno apostolico laicis missae, et lecta est electio domni imperatoris ab episcopis et ceteris Italici regni firmata, sed et capitula quae in palatio Ticinen
Abbreviated transcription (Latin):
studiis. imꝑator cum ꝑ¬
sarum ductore singłarit̾
agressus ẽ pugnã ꝓposi¬
ta lege ne quis de utroq
ex̾ritu ꝓgred̾et᷑. qui duci
suo auxiliũ ferret. Quod
siquis infring̾e decretum
p̾sum̾et ab ip̃o pͥncipe
suo succisis poplitib ui
ut quid ait tui hoc qd cõ¬
stitiumꝰ p̾uaricãt pactũ.
ille reflexa ceruice ut ui¬
deret quis suoꝵ ei ueniret
iuuatũ. ab heraclio ꝑcus¬
sus equo deiectꝰ est mor¬
tuus. Statim perse suppli¬
ces se heraclio subdũt. Qͥ
cum sius ad ult̾iora ꝓgres¬
sus chosdrohe inmemora

Expanded text:
studiis, imperator cum Persarum ductore singularem aggressus est pugnam, proposita lege: « Ne quis de utroque exercitu progrederetur qui duci suo auxilium ferret. Quod si quis infringere decretum praesumeret, ab ipso principe suo, succisis poplitibus, v« Ut quid, ait, tui hoc quod constituimus praevaricant pactum? » Ille reflexa cervice, ut videret quis suorum se veniret juvatum, ab Heraclio percussus equo dejectus est mortuus. Statim Persae supplices se Heraclio subdunt. Qui cum suis ad ulteriora progressus, Chosdrohem in memora
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑ uirtute. Redeũt cõ¬
fusi. eiq a quo directi
erant que ꝑtulere nun¬
tiant. Ille eos mertie si¬
mul ⁊ infidelitatis ar

Expanded text:
bentur virtute. Redeunt confusi, eique, a quo directi erant, quae pertulere nuntiant. Ille, eos inertiae simul et infidelitatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
ricus. nati ex filia otto¬
iuis regis saxonoꝵ. hugo
effectꝰ est dux francorũ.
⁊ otto dux burgũdionũ.¬
gundionũ successit hen¬

Expanded text:
ricus, nati ex filia Othonis regis Saxonum; quorum Hugo effectus est dux Francorum et Otho dux Burgundionum.functo, successit e
Abbreviated transcription (Latin):
arolus gͥ impator in
ꝯpendio quadragesimã
ꝑagens pascha dñi celebͣ¬
petrũ ep̃m forosimpronii.
itẽq petrũ ep̃m genogalle¬
suscepit. ꝑ quos tam u̾bis

Expanded text:
arolus autem imperator in Compendio quadragesimam peragens, pascha Domini celebrPetrum episcopum Foro-Simpronii itemque Petrum episcopum Senogallisuscepit; per quos tam verbis
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ c̃ maxĩa młtitudĩe
bellatoꝵ sr̃ cos uenire. Qua¬
ꝓpt̾ relinq̃ntes papiã ue¬
ner̃ ad tardunã. ⁊ ꝯsecͣta
Richildis a ppͣ. Iħe in impe¬
rat̾tem mox retrorsũ fu¬
gam arripuit. cũ thesau¬
io u̾sus moriennã. Imꝑa¬
tor aũt aliqͣndui una cũ
expectauit pͥmores regni
sui. hugonẽ abb̾em. boso¬
nem. b̾nardũ. aruenicũ
comitẽ. Itẽcq b̾nardum
gochie marchionẽ. quos
secũ ire uisserat. Qui una
cũ aliis regni p̾morib ex¬
ceptis paucis. ⁊ ep̃is adu̾¬
sus eũ ꝯspirantes ꝯiura¬
uerant ⁊ ꝯperiens eos
non uẽturos ut audier̃
karlomannũ. Imꝑator
post richildẽ fugã arripu¬
it. ⁊ ppͣ Ioħs u̾sus romam
ꝯcite festinauit. ꝑ ꝙ̃ ka¬
rolus ĩꝑator ymaginem
saluatoris ĩ enice fixam
ex auro mlti pondis fabre¬
factã ⁊ gẽmis pͥciosis or¬
natã sc̃o petro direxit.

Expanded text:
maxima multitudine bellatorum super eos venire. Quapropter relinquentes Papiam, venerunt ad Tardunam, et consecrata Richildis a papa Iohanne in imperatricem, mox retrorsum fugam arripuit cum thesauro versus Moriennam. Imperator autem aliquamdiu una cum exspectavit primores regni sui, Hugonem abbatem, Bosonem, Bernardum Arvernicum comitem itemque Bernardum Gothiae markionem, quos secum ire iusserat; qui una cum aliis regni primoribus, exceptis paucis, et episcopis adversus eum conspirantes coniuraverant. Et comperiens eos non venturos, ut audierunt Karlomannum, imperator post Richildem fugam arripuit, et papa Iohannes versus Romam concite festinavit. Per quem Karolus imperator imaginem Salvatoris in cruce fixa, ex auro multi ponderis fabrefactam et gemmis preciosis ornatam, sancto direx
Abbreviated transcription (Latin):
uxore ⁊ maxĩa auri ⁊ ar¬
genti cabelloꝵq ac facul¬
tatũ aliaꝵ copia de fran¬
tia italiã petiit.⁊ ueniẽs
ultͣ uirim usq ad urbã.
obiuũ hũit adalgariũ
mam direxat ꝓ agenda
synodo a papa ioħe. Cuius
exemplar idẽ adalgarius
ꝓ mun̾e magno ĩꝑatori
detulit. Sũma u̾o eiꝰdem
synodi post młtas ⁊ mul¬
tiplices laudes impatoriᷤᷤ
hec ẽ ut electõ ⁊ ꝓmotõ
ad imꝑialia sceptra ãno
p̾t̾ito rome celebͣta ex¬
tunc ⁊ nũc ⁊ imꝑpetuũ
firma ⁊ stabił maneat.
Quã siqͥs ꝑturbare aut
uolare tẽptau̾it. cuiꝰc̃q
sit ordis. digͥtatis aut ꝓ¬
fessionis a natħate usc
ad satisfactõem teneatur
oĩ tp̃re adnoxiꝰ. Patͣtores
⁊ incitatores hiꝰ ꝯsilii. si¬
quid̃ cłici fu̾int deponant᷑.
Laici u̾o ⁊ mõachi ppetuo
anathate feriant᷑. Ut qͥa
synodꝰ anno p̾terito apud
pontigonẽ hinc habita secꝰ
andͣnacũ nil ꝓfuit. usq¬

Expanded text:
uxore et maxima auri et aruxore et maxima auri et argenti caballorumque ac facultatum aliarum copia de Francia Italiam petiit. Et veniens ultra Iurim usque ad Urbam, obviam habuit Adalgarium mam direxit pro agenda synodo a papa Iohanne; cuius exemplar isdem Adalgarius pro munere magno imperatori detulit. Summa vero eiusdem synodi post multas et multiplices laudes imperatoris haec est: ut electio et promotio ad imperialia sceptra anno praeterito Romae celebrata extunc et nunc et in perpetuum firma et stabilis maneat; quam si quis perturbare aut violare temptaverit, cuiuscumque sit ordinis aut dignitatis vel professionis, anathemate usque ad satisfactionem teneatur omni tempore adnexus; patratores et incitatores huius consilii, siquidem clerici fuerint, deponantur, laici vero et monachi perpetuo anathemate feriantur, ut, quia synodus anno praeterito apud Pontigonem hinc habita secus Andranacum nil profuit, usqu
Abbreviated transcription (Latin):
pitula quałr regnũ frã¬
cie filiꝰ suus ludouicus
cũ fidelib eiꝰ. ⁊ regni pͥ¬
morib reg̾et usq dum
ĩp̃e roma rediret ordina¬
uit. ⁊ quomͦ tͥbutũ de
parte regni frãtie. quam
añ mortẽ lotharii hũit.
s ⁊ de burgundia exig̾et᷑
disposuit. scilic ut de mã¬
sis in dñicatis solidꝰ unꝰ
de uno qͦ manso ĩgenuo¬
qͣtuor denarsi de censu
tate mãsuarii. de mãso
u̾o ẜuili duosdenarii de
censu dñico. ⁊ duo de fa
qͥnq solidos. a quo minim̃
miicis redd̾ent. s. ⁊ de
titas extitit loci ad idẽ
tͥbutũ ex soluend̾ accep¬
tũ fuit. Sũma u̾o tͥbu¬
ti fuer̃ .u. milia libre ar
nam st̃ de neustͣa tͥbutũ
illis normãnis qui in lige¬
ri erant. scd̾m ꝙ sͥ ab eis
fuit impositũ undecũq
ualuer̃ redd̾e ꝓcurarunt.
Domnꝰ aũt imꝑator ka¬
rolus de carisiaco ꝯpẽdiũ
undeq ꝑ suessionis ad re¬
mũ cuutatẽ ⁊ sic it̾ suũ
ꝑ catalaunis ⁊ põtigonẽ
atq lingonis ꝑagẽs cũ

Expanded text:
r regnum Franciae filius suus Hludowicus cum fidelibus eius et regni primoribus regeret, usque dum ipse Roma rediret, ordinavit, et quomodo tributum de parte regni Franciae quam ante mortem Lotharii habuit, sed et de Burgundia exigeretur, disposuit, scilicet ut de mansis indominicatis solidus unus, de unoquoque manso ingenuili 4 denarii de censu tate mansuarii, de manso vero servili duo denarii de censu dominico et duo de facquinque solidos, a quo minimumminicis redderent. Sed i extitit, ad idem tributum exsolvendum acceptum fuit. Summa vero tributi fuerunt quinque milia librae argnam sunt de Neustria, tributum illis Nortmannis qui in Ligeri erant secundum quod sibi ab eis fuit impositum, undecumque valuerunt, reddere procuraverunt. Domnus autem imperator Karolus de Carisiaco Compendium, indeque per Suessionis ad Remum civitatem, et sic iter suum per Catalaunis et Pontigonem atque Lingonis peragens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ illũ dissoluit.
febre correptꝰ pulu̾em
bibit.ꝙ̃ sͥ nimiũ dilectꝰ
ac credulus medicꝰ suus
uideus nõĩe sedechias tnͣs¬
misit. ut ea potione a
febre lib̾aret᷑. Insanabi¬
li ueneno hausto inter
manꝰ portantiũ tnͣsito
mõte cinisio ꝑueniens
ad locũ qui brios drͣ mi¬
sit ꝓ Richilde q̃ erat ap̃
moriennã ut ad eũ ue

Expanded text:
ventum illum dissolvit febre correptus, pulverem bibit, quem sibi nimium dilectus ac credulus medicus suus Iudaeus nomine Sedechias transmisit, ut ea potione a febre liberaretur; insanabili veneno hausto, inter manus portantium, transito monte Cinisio, perveniens ad locum qui Brios dicitur, misit pro Richilde, quae erat apud M
Abbreviated transcription (Latin):
rii duidend̾ simł ꝯuẽirẽt.
ip̃eq pontigonẽ petẽs. ibi
antes sͥ ut ad heristallũ
ret. et in meditullio eoꝵ
colloq̃rent᷑ ⁊ unꝰquisq eoꝵ¬

Expanded text:
rii dividendum simul convenirent; ipseque Pontigonem petens, ibi antes illi, ut ad Heristalliumret, et in meditullio eorucolloquerentur, et unusquisque eo
Abbreviated transcription (Latin):
heim in pago ribuario ue¬
nit. ⁊ de quodã solario ue¬
tustate ꝯfecto subligis
fractis cũ quibdã suoꝵ
cecidit. ⁊ aliqͣntulũ nau¬
fragatꝰ in breui ꝯualuit.
indeq aquisgͣni ꝑuenit.
⁊ discurrentib int̾ utͦs.¬
q frẽs ⁊ reges missos
locũ colloquii ꝯuener̃. ⁊

Expanded text:
hem in pago Ribuario venit, et de quodam solario vetustate confecto sub lignis fractis cum quibusdam suorum cecidit, et aliquantulum naufragatus , in brevi convaluit; indeque Aquisgrani pervenit. Et discurrentibus inter utrosque fratres et reges missis, l
Abbreviated transcription (Latin):
piciens ꝑ semetip̃m fi¬
lium a sepulcͥs marti¬
rum auellere cupiens
ibat. S qr non minus
in regib ꝙͣ in alios ho¬
mines dei p̾ualet potẽ¬
cla qui alios arguerat
inertes. sit ip̃e s̾uers.
Tandẽ agnoscẽs xp̃i ac
seruoꝵ eiꝰ potestatem

Expanded text:
piciens, per semetipsum filium a sepulcris martyrum avellere cupiens ibat. Sed, quia non minus in reges quam in alios homines Dei praevalet potentia, qui alios arguerat inertes fit ipse iners. Tandem agnoscens Christi ac servorum ejus potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
reluctantẽ iudeũ ⁊ se nõ
cred̾e̾ reclamantẽ insuꝑ
⁊ fidei nr̃e derogantẽ opor¬
tuna satis disputatione
b̾s pontifex redarguit.
Cui rex. Quia inquit o
sc̃e sacerdos ꝑsidꝰ benedi¬
ctionẽ respuit. utiq et
ip̃a elongabit᷑ ab eo. Ego

Expanded text:
reluctantem Judaeum et se non credere reclamantem, insuper et fidei nostrae derogantem, opportuna satis disputatione beatus pontifex redarguit. Cui rex: « Quia, inquit, o sancte sacerdos, perfidus benedictionem respuit, utique et ipsa elongabitur ab eo. Ego