comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opũ
et deuoticẽ iũgerent᷑. Uocatusesteigo ut
ibat. et data est forma illi quam transmit¬
teret ad omnes ex ipso nascitinds et om̃es
in ipsa una forma unum futuros. ut cum
sidelum nus augeretur: mutas tñ adei ñ
rultiplicaretur ut primũ nilluis forma
pnum essent quiexipso nascerentur p̾ra¬
en. un unũ fierent qui meadẽ fide ipsi soti¬
arentur. Ex tũc ergo unitas populi dei cep̃
et unitas ꝯu̾sationis fidelis que primũ si¬
gnata est ꝑsatramentum circũcisionis pos¬
tca signanda ꝑ sacram̃tum baptismnatis.
Primum signaculum incarne sub quo
unuiendi erant qui incarne unũ erant.
nis generationem ex ip̃o non fuerũt: posi¬
tũ estsignaculũ umonis etͣ substanti mm
carnis. quia sp̃u ⁊ fide nnũ fc̃ĩsunt quicͣir
li populus dei ab ifidelib disctineretũ
auouil ille ueniret qui non solum de a¬
lus abrahe set de mnu̾sis gentib felos¬

Expanded text:
ue et devotione jungerentur. Vocatus est ergo ut ibat. Et data est illi forma quam transmitteret ad omnes ex ipso nascituros; et omnes in ipsa una forma unum futuros, ut cum fidelium numerus augeretur, unitas tamen fidei non multiplicaretur, ut primum in illius forma unum essent, qui ex ipso nascerentur, postea et unum fierent qui in eadem fide ipsi sociarentur. Extunc ergo unitas populi Dei incoepit, et unitas conversationis fidelis, quae primum signata est per sacramentum circumcisionis postea signanda per sacramentum baptismatis. Primum signaculum in carue sub quo uniendi erant, qui in carne unum erant nis generationem ex ipso non fuerunt, positum est signaculum unionis extra substantiam carnis, quia spiritu et fide unum facti sunt, qui unum lum populus Dei ab infidelibus discerneretur, quousque ille viveret qui non solum de filiis Abrahae, sed de universis etiam ge
Abbreviated transcription (Latin):
cum sanguine non comederent. ut dis¬
cerent horrere crudelitatem carnẽ pꝵci¬
nam non ederent. ut detestarentur in¬
mũditiã. In boue et asino non arar̃t
ut predicationi noriam agnosctient.
pigntiam et stultitiam ⁊ cetera simika
que omnia mediaerant. Illi uero que
subloge naturalumduob preceptis
clansaflierant ꝑscripta. n legen⁊ poitea
quib primũ erat honorapatiẽ tuũcina¬
tit̃ tuam ut bene sit tibi ⁊ sit logeuus suꝑ
t̾ram. Scd̃m non eccides. Gertium non
mechabens. Quartũ non furtũ facies.
Quintũ non falsum testimoniũ dices.
Sextũ non ꝯcupiscesuxorẽ proximitui.
Septimũ non concupisces itin pronim

Expanded text:
cum sanguine non comederent, ut discum sanguine non comederent, ut discerent horrere crudelitatem; carnem porcinam non ederent, ut detestarentur immunditiam; in bove et asino non ararent, ut praedicationi noxiam agnoscerent pigritiam et stultitiam; et caetera similia, quae omnia media erant. Illa vero quae sub lege naturali in duobus praeceptis clausa fuerant, per scriptam legem postea  Primum erat: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram; secundum: Non occides; tertium: Non maechaberis; quartum: Non furtum facies; quintum: Non falsum testimonium dices; sextum: Non concupisces uxorem proximi tui; septimum: Non concupisces rem proxim
Abbreviated transcription (Latin):
uos similit̾ facite illis. Ut udelicet hõ
exsin consideratioẽ disceret qualerise er¬
ga prorimum erhibere deberet. Set pꝰea
cum lex subintraret et disciplinã uiuen¬
di artiorẽ ꝓpoẽret ex husque media sue¬
rant quedam excepit et exeis alia ꝓprece¬
ptionem. alia ꝑ prohibitionẽ in alteram
ꝑtem de flexit. ut quemadmod̾ primo h¬
onuni in paradiso deus deconcessiõe na¬
turali unampro precepto discipline
pro hibitionem exce ꝑat: ita modofili¬
is eius non inunaueritate stantibus
s ꝑuarioserrores dissipatis nomunm
de concessioẽ naturali preceptũ discipli¬
ne quasi probandis set quasi corrigen¬
dis et reparandis multa formaret ut ꝙͣto
magis se inmedus temperare discerent
tanto leuiꝰs incõcessa cauere ualerent.
illio multa xessa sunt pauca prohibita.
hic multa prohibita pauta contessa.
Illic dc̃m est hominint de lignosciẽtie
boniet mali non comederet. non quia
lignum malum erat set quia obediẽtia
probanda erat. Hic dcm̃ est: ut carnem

Expanded text:
lis ; ut videlicet homo ex sui consideratione disceret qualem se erga proximum exhibere deberet. Sed postea cum lex subintraret et disciplinam vivendi arctiorem proponeret; ex his quae media fuerant, quaedam excepit; alia per praeceptionem, alia per prohibitionem in alteram partem deflexit, ut, quemadmodum primo homini in paradiso Deus de concessione naturali unam pro praecepto disciplinae prohibitionem exceperat, ita modo filiis ejus non in una veritate stantibus, sed per varios errores dissipatis; non unum de concessione naturali praeceptum disciplinae quasi probandis, sed quasi corrigendis et reparandis multa formaret, ut quanto magis se in mediis temperare discerent, tanto levius inconcessa cavere valerent. Illic multa concessa, pauca sunt prohibita; hic multa prohibita, pauca concessa. Illic dictum est homini, ut de ligno scientiae boni et mali non comederet, non quia lignum malum erat, sed quia obedientia probanda erat. Hic dictum est ut carnem
Abbreviated transcription (Latin):
coeitilissuterant quasi pncaquedin
grara ml innanogne distersa. ⁊ abiini¬
Ut ergo adinuiorem iqueatẽ ꝯm̃bandrat
gt̾ior condereur: et essei inmanifeste
uicandi fueraat mnutũditur protoni¬
tus eit unus ad quem in anꝯ ꝑficiendo ⁊

Expanded text:
terant, quasi pauca quaedam grana in humano genere dispersa. et ab inviUt ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑ sub sequentia gratia contulit. di¬
uina unissio ricum antiquoꝵ ꝑ instutionẽ
subseꝙ̃tiũ abolcuit. namsicadeuntus inil¬
lis sacramentis fuit: quid necesse erat ut
illa cessarent. et ista succederent. Set sciend̾̃
quod diu̾ce dispensationis ordo et ratio hoc
poposcit. ut sicut ab initio procurrente tp̃r
magis sẽꝑ ac magis aduentus saluatoris
ꝓppiquauit sic sciaꝑ magis ac inagis ef¬
fectus salutiscresceret. et cognitio u̾itatis
pp̃ quodet ip̃a signa salutis ꝑ successionẽ
tempoꝵ alia pꝰt alia mutari debuerunt.
ut cum effectus gratie diuine in salutem
cresceret simul quoq et ip̃a significatio in
ipsis signis uisibilib ruidenter appareret.
Erat quippe idẽ salu.itor eadẽ gratia. Eadẽ
fides illic uentimi. hic exhibiti. Set quia ⁊p̃e
ꝑ quem salus dabatut longe erat eiusdem
salutis signa obscura esse debuerũt. Pos
tea u̾o puilatim cus aduentu. ꝓppinquãte
oportebat ut eodem ordine et fides incogͥ¬

Expanded text:
ia, gratia contulit; divina jussio ritum antiquorum per institutionem subsequentium abolevit. Nam si eadem virtus in illis sacramentis fuit, quid necesse erat, ut illa cessarent et ista succederent? Sed sciendum est quod divinae dispensationis ordo et ratio hoc poposcit, ut sicut ab initio, procurrente tempore, magis ac magis adventus salvatoris appropinquavit; sic semper magis ac magis effectus salutis cresceret, et cognitio veritatis. Propter quod et ipsa signa salutis per successionem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cum effectus gratiae divinae in salutem cresceret, simul quoque et ipsa sanctificatio in ipsis signis visibilibus evidentior appareret. Ergratia: illic venturi, hic exhibiti. Sed, quia ipse per quem salus dabatur adhuc longe erat, ejusdem saltea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cogn
Abbreviated transcription (Latin):
celos ascendit ⁊ om̃ib in se credentib ac
Ettia differentia est quod sacram̃ta
Siaturalis legis nõ ex precepto ĩdc̃a
uidentur s exosilio ad uotum proposita.
sacram̃enta uero scripte legis.⁊ gracie ne¬
ceffitatẽ quandam exetutionis uidentur¬
inducere. ꝓpterea quodnõ ex ꝯsilio tm̃ s

Expanded text:
elos ascendit, et omnibus in se credentibus ac tia differentia est quod sacramenta naturalis legis non ex praecepto indicta videntur, sed ex consilio ad votum proposita; sacramenta vero scriptae legis et gratiae necessitatem quamdam exsecutionis inducere propterea qu
Abbreviated transcription (Latin):
et multa fuerunt precepea et sacram̃ta
fucrũt mobilia. alia immobilia. Mobi¬
lia sunt que er dispensatiõe ad tp̃c sunt or¬
dinata. Immobilia sunt que ad naturã
ueniunt nel itamali sunt ut nullo tẽpe

Expanded text:
et multa sacramenta. Praecepta enim fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata. Immobilia sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
iam manifestins illa pectati cutũcisioꝙͣ
mint̾iori homine gratia ꝑfic̾e demostrãt᷑
Quia aũt cutumcisio exteriores sordes
et enormitates que foris sunt resecat.
Ablutio aũt maculas etiam int̾iores e
hominis emundationẽ. et int̾iorem aĩe
candorem quem ut ipso et ꝑ ip̃m sacra¬
mentum adipiscitur. poss declarare am
plius. aũ qr cutũcisio quidem sordes auft
set doloros infert. ablutio uero inquina¬
tos sine dolore emũdat. Idcuto prioei po¬
pulo intimore ẜuienti et sub lege laborã¬
ti cutũcisio ad emũdatioẽ data est. No¬
uo aũt populo ingratia ꝑcaritatem ã¬
bulanti ablutio. Uidentur ergo pͥmail¬
la sacramenta que sub nacurali lege pec¬
cesserunt quasi quedam ũbra u̾itatis. Il¬
la uero que postea subscripta lege subse¬
quuta sunt quasi quedã ymago uel figu¬
ra u̾itatis. Ista aũt que stib gratia nom¬
ssimes sequuntur non iam umbra uely

Expanded text:
jam manifestius illa peccati circumcisio quam jam manifestius illa peccati circumcisio quam in interiori homine gratia perficit demonstratur. Quia autem circumcisio exteriores sordes et enormitates quae foris sunt resecat, ablutio autem maculas etiam interiores em quod perfectam hominis emundationem et interiorem animae candorem quem in ipso ot per ipsum sacramentum adipiscitur posset dplius autem quia circumcisio quidem sordes aufert, sed dolores infert; ablutio vero inquinatos sine dolore emundat, idcirco priori populo in timore servienti, et sub lege laboranti, circumcisio ad emundationem data est; novo autem populo in gratia per charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sacramenta quae sub naturali lege praecesserunt, quasi quaedam umbra veritatis; illa vero quae postea sub scripta lege secuta sunt, quasi quaedam imago vel figura veritatis; ista autem quae sub gratia novissime consequuntur non jam umbra vel
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ecculte inuenitur. Incutũtisione
u̾o euidentius cxprimit᷑. Per bapt̃m aũt
manifeste declaratur. P̃rimã namꝙ in¬
stitutionem accepit homo ut proremedi¬
is salutis ext̾ioris substantic ꝑtem offer¬
ret deo ꝑtem ad usum proprium retin̾et
quatemus in hoc facto disceret ea que intͥn¬
serus bona erant deo tribuere que uero ma¬
la sibi imputart. Denarius quippe qm per¬
fectus nunierus est. signũ est bonitatis et
uirtutis que deo tribuitur. et in homine a
ruptionem significat que m̾ito homini
deputantur. ꝓpterea igitur homo decimã
ut quod bonũ est inse a deo esse quod u̾o
malum est a sc esse ofiteatur. Det hoc signũ
quasi de lõge sup̃tum magis docuit homi¬
nem quid esset quam quid fieret. Igitur
cum qͥt̃ ad ueniss quo u̾itas declaran de¬
buerat ditũ est remediũ ꝑ cutũcisionis
sacramentũ ubi dum de int̾iori substãtia
hominis pars nõ quidẽ naturalit̾ suꝑflua:
set cuis quod suꝑfiuũ est figura preciditur:

Expanded text:
quidem occulte invenitur, in circumcisione vero evidentius exprimitur, per baptismum autem manifeste declaratur. Primam namque institutionem accepit homo ut pro remediis salutis exterioris substantiae partem offerret Deo, partem ad usum proprium retineret, quatenus in hoc facto disceret ea quae intrinsecus bona erant Deo tribuere, quae vero mala, sibi imputare. Denarius quippe quoniam perfectus numerus est signum est bonitatis et virtutis, quae Deo tribuitur, et in homine a ruptionem significat, quae merito homini deputatur. Propterea igitur homo decimam ut quod bonum est in se a Deo esse, quod vero malum est a se esse confiteatur. Sed hoc signum quasi de lege sumptum, magis docuit hominem quid esset, quam quid fieret. Igitur cum tempus advenisset quo veritas ipsa declarari debuerat, datum est ei remedium circumcisionis sacramentum, ubi dum ab interiori substantia hominis pars non quidem naturaliter superflua, sed ejus quod superfluum est figura, praeciditur;
Abbreviated transcription (Latin):
institututõ adiecit. stola que
alio nomine orarium uocatur que collo
sacerdoti suꝑimponitur. ut cũ iugũ dñi
assumpsisse significes. que a collo ꝑ an¬
teriora descendens dextrũ latus ornat et
tiencia uob̾ necessaria est. ut reportecis
Inde ÷ qd̾ stola cũ zona pod̾is quibdam¬
nexib colligatur. qr uirtutes uirtutib
sociantur. ne aliquo temptatõis monean¬
Dic ergo sacerdote doͥ ornato. ꝑ tunicã
mundicia. per zonam concinencia. ꝑ
suꝑhum̾ale iusticia. per stolã paciencia.
cunctis postremo casula superponit᷑ que
caritatem significat. sicut scriptũ ÷. Ad¬
huc excellentiorem uob̾ uiam demonst᷑¬
bo. Si linguis hominũ loquar ⁊ angłor

Expanded text:
institutio adjecit. Stola quae alio nomine orarium vocatur, quae collo sacerdotis superimponitur, ut eum jugum Domini assumpsisse significet, quae a collo per anteriora descendens dextrum latus ornat et tientia vobis necessaria est, ut reportetis  quod stola cum zona nexibus quibusdam colligatur, quia virtutes virtutibus sociantur, ne aliquo tentationis moveanSic igitur sacerdote Domini ornato, per tunicam munditia, per zonam continentia, per superhumerale justitia, per stolam patientia, cunctis postremo casula superponitur, quae charitatem significat, sicut scriptum est: Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro . Si ling
Abbreviated transcription (Latin):
compoĩtis ⁊ diuino cultui uel mã¬
mancipatis. aliquociens negligencia
surripit. necesse est ut ad eam detergen¬
dam. iugis adhibeatur diligencia. qr ueld̾
quedam ab ocłis demergens pituita sepi
emundetur. Propt̃ qd̾ in sinistra manu
q̃ dam apponitur mappula. que sepe flu

Expanded text:
compositis, et divino cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur diligentia, qua velut quaedam ab oculis demergens pituita saepius emundetur. Propter quod in sinistra manu quaedam apponitur mappula, quae saepe flu
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit. qui huius
mali exemplũ exiciale postĩs
reliquit. est .n. symonia gͣ¬
ciam spũalem pecunia cõ¬
parare uelle. Quod cum fit
Silleutiq qui uendit ⁊ qui emit ead̾ snĩa
feriuntur. quia eiusdem reacus cłpe obnoxii
balaã pullulauit qui diuinationis
precio ꝓpõito ad maledicend̾ ppłm dei ꝑrex̃.
debinc huiꝰ hsis duo legunturauctores pes¬
pestilentes em̃sisse. alter sub ꝓphetica alt̾
sub apłica doctrina. Primꝰ goezi magist̾
uendentiũ esse. Dem̃ symon auctor uidetur
emptorũ. Borũ autẽ ut dcm̃ est sectͥatores¬
sicut non sunt in errore diuersi. ita nec in
dampnatõne discreti. De hiis qͥ spũalia

Expanded text:
nomen accepit, qui hujus mali exemplum exitiale posteris reliquit. Est enim simonia gratiam spiritualem pecunia comparare velle. Quod cum fit, et ille utique qui vendit, et ille qui emit eadem sententia feriuntur, quia ejusdem reatus culpae obnoxii Balaam pullulavit, qui divinationis pretio proposito ad maledicendum populum Dei perrexit . Dehinc hujus haeresis duo leguntur auctores pestilentes emersisse: alter sub prophetica, alter sub apostolica doctrina. Prius Giezi magister esse vendentium , deinde Simon auctor videtur emptorum . Horum autem, ut dictum est, sectatoressunt in errore diversi, ita nec in damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
bili ꝑtinatia. sine omi intentõne aut uo¬
lutate oꝑantiũ ad effcm̃ ꝓcedant. Ego
filiũ meũ forte ad balneas tuleram. ueni
ad aquã non ut baptizarem. s ut balne¬
arem. Non ut sacram̃ca darem. s usordes
abluerem. uel carnem fouerem. Posui ꝑ
⁊ ꝓdess dixi forte sicut dixissem in mandu¬
sando ⁊ bibendo. sicut in arando ⁊ semĩando
siũ aliud qd̾cũq agendo dixissem. dixi ĩ no
tus est filius meus. Ego balneatũ scio. bap¬
cizatum nescio. Qd̃ si idcirco baptizatũ pu¬

Expanded text:
bili pertinacia sine omni intentione aut vobili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sordes abluerem, vel carnem foverem. Posui paresceret, et prodesset, dixi forte sicut dixissem in manducando et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcunque agendo dixissem, dixi: In notus est filius meus. Ego balneatum scio, baptizatum nescio. Quod si idcirco baptizatum pu
Abbreviated transcription (Latin):
siue acciꝑe. ⁊ tñ uelle dare uł acciꝑe. ⁊ hoc̃
omĩno intend̾e ut detur ⁊ accipiatur quod
iocose uł datur uel accipitur. aliud autem
aliquid ag̾e̾ ꝙ formã illius in oꝑe habeat. ⁊
tñ hoc nolle ag̾e neq intend̾e ut hoc agat᷑.
s aliud aliquid qd̾cũq. bbi ergo intentõ
baptizandi est ⁊̃ si reu̾encia debita in agẽdo
non est. sacram̃tũ quidẽ÷ qd̃ omĩno agitur
⁊̃ ħintenditur. nec tñ sine culpa agentis
qr qd̾ agicur ⁊ intenditur. non digne agi
constat opus ẽẽ dicatur pp̃ spẽm quãdam
ꝑuenientem ex alio quocũq. Eiusmõi est
quod quidam imꝑiti estimant uerba illa
que ad conficiendam eucharistiam insti¬
tuta sunt. aquacũq ꝑsona. siũ in quocũ
loco. ⁊ qualicũq intentõne suꝑ panem ⁊
uinũ ꝓlata effectum ꝯsecratõis ⁊ sc̃ficatõ¬
nis habere qͣi sacram̃cã dei sic institutasit
ut ulłam oꝑandi rõnem admictant s tu¬
multuosa quadam ⁊ uiolenta atq irrõna¬

Expanded text:
n velle dare aut accipere, et hoc omnino intendere, ut detur et accipiatur, quod jocose vel datur vel accipitur. Aliud autem aliquid agere quod formam illius in opere habeat; et tamen hoc nolle agere neque intendere ut hoc agatur, sed aliud aliquid quodcunque. Ubi ergo intentio baptizandi est, etiamsi reverentia debita in agendo non est, sacramentum quidem est, quia omnino agitur, et hoc intenditur; nec tamen sine culpa agentis, quia quod agitur et intenditur non digne agitconstat, opus esse dicatur, propter speciem quamdam sed forte provenientem ex alio quocunque. Ejusmodi est quod quidam imperiti existimant verba illa quae ad conficiendam Eucharistiam instituta sunt: a quacunque persona sive in quocunque loco et qualicunque intentione super panem et vinum prolata, effectum consecrationis et sanctificationis habere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
rõnabile or esse opus misterioꝵ dei. nec pp̃
solam formam p̃iudicare ubi intentõ agẽ
aque sacramentũ baptĩ consecrari
institutũ est. qr sola ħ plenam ht̃ ⁊ ꝑfcãm
mundatõnem. alii liquores om̃es aqua puri¬
ficantur. ⁊ siquid alio quolib liquore tactũ
fu̾it aqua abluit᷑. ut emũdetur. Propt̾ea in
sola aqua sacram̃cũ emũdationis constat
sicut scriptũ est. Nisi quis re f. ex a. ⁊ s .s. ñ¬
Aptismi forma iam olĩ in diluuio pre¬
cessit uͥ in figura saluandoꝵ octo aĩe
ꝑ lignũ saluate sunt. Siłr ⁊ in mari rubro
ubi aqua baptismũ. ⁊ rubor sanguinem pre¬
ferebat. Siłr in aqua asꝑsionis cui cinis
rufe uitule miscebatur: que carnem xp̃i fi
gurabat. que femineo sexu designatur ꝓpt̃
infurmitatem. rufa pp̃ sanguinem. cmo¬

Expanded text:
oportet opus ministeriorum Dei, nec propter solam formam praejudicare ubi intentio agendaquae sacramentum baptismi consecrari institutum est, quia sola haec plenam habet et perfectam mundationem. Alii vero liquores omnes aqua purificantur. Et si quid alio quolibet liquore tactum fuerit, aqua abluitur, ut emundetur. Propterea in sola aqua sacramentum emundationis constat, sicut scriptum est: Nisi quis renatus aptismi forma jam olim in diluvio praecessit, ubi in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis rufae vitulae miscebatur, quae carnem Christi figurabat, quae feminino sexu designatur propter infirmitatem, rufa propter sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
ci baptismatis formã acceꝑit. ratũ cõ¬
stare debebit nec ulla rõne pot̾it ite¬
rari. Qd̾ enĩ bonũ accepit qͣre nõ bonũ
iudicetur. eciam si a bono nõ accepit: Nõ
eñ illius erat a quo accepit. uel potiuis
per quẽ accepit. qui bonus nõ fuit s ills
in cuius noĩe accepit. qui semꝑ bonus ma¬
lũ dare non potuit. Propt̃ ħ eos qui ab
hereticis in noĩe trinitatis baptizati sũt
cũ ad imitatẽ eccłe redeunt nõ rebaptiza¬
re si uel unctione crismatis uł impõitõne
manus reconciliari ecc̃e catholice antiqua
patrũ traditõ instituit. Sicut p̾dem arria¬
nos ꝑ impõĩtionem manus occidens. per
unctõnem uo̾ sacri crismatis ad ingressũ
etclie catholice oriens reformauit. Nam
cuit tñ eos qui se baptizatos nesciunt. ⁊ sui
baptismatis cestes non habent sũ cõcactõ¬
ne baptizare. qr it̾atũ diciũ deb. qd̾ fc̃m ẽẽ
nescitur. Queritur ⁊ de hiis qui mimice¬

Expanded text:
ci baptismatis formam acceperit, ratum constare debebit, nec ulla ratione poterit iterari. Quod enim bonum accepit, quare bonum non judicetur etiamsi a bono non accepit? Non enim illius erat a quo accepit, vel potius per quem accepit, qui bonus non fuit, sed illius in cujus nomine accepit qui semper bonus, malum dare non potuit. Propter hoc eos qui ab haereticis in nomine Trinitatis baptizati sunt, cum ad unitatem Ecclesiae redeunt non rebaptizari, sed vel unctione chrismatis, vel impositione manus reconciliari catholicae Ecclesiae antiqua Patrum traditio instituit, sicut pridem arianos, per impositionem manus occidens, per unctionem vero sacri chrismatis ad ingressum Catholicae Ecclesiae oriens reformavit. Nam cuit tamen eos qui se baptizatos nesciunt, et sui baptismatis testes non habent, sine cunctatione baptizari; quia iteratum dici non debet, quod factum esse nescitur. Quaeritur eti
Abbreviated transcription (Latin):
aĩbolũ ⁊ orõnem dnĩcam ⁊ ipĩ teneant
zeis insiment. pro quoꝵ fide sponsionem
qui semel baptismi sacram̃tum ꝑcepisse
cognoscitur nuilla rõne illud it̾erato ac¬
cipiat. siue in eccła sũ extͣ eccłam. ħ ẽ
siue a cacholico siue ab ħetico. siũ deni¬
q a fideli: sũi ab infideli. cuiscũq con¬

Expanded text:
symbolum et orationem Dominicam ipsi teneant, symbolum et orationem Dominicam ipsi teneant, et eis insinuent, pro quorum fide sponsionem  est, ut qui semel baptismi sacramentum percepisse cognoscitur, nulla ratione illud iterato accipiat sive in Ecclesia, sive extra Ecclesiam, hoc est a Catholico, sive ab haeretico, sive denique a fideli, s
Abbreviated transcription (Latin):
atrini uocantur qͥ ꝑuulos ad bapm̃
offerũt. ⁊ ꝓ ipĩs spondendo quasi fide¬
iussores ad d̾m fumt. Hii pp̃ea patrini uo¬
cantur qr regen̾andos ad uitã nouam of¬
ferunt. ⁊ quodã modo auctores fiũt ipĩs
regn̾atõnis noue. De quib placuit prĩb
ut ꝑ singłos baptizandos patrini singłi ad
exhibere oportebat passim diffusa in matͥ¬
monii copła obesse potuiss. S quedam
eccłe hanc consuetudinẽ non seruant.
plures ad susceptõnem ꝑuuloꝵ admittẽ¬
tes. Hoc siłr sancitũ est ut aliũ in baptismo
uel in crismate. uł confirmatõne in fili¬
olum ñ suscipiat. qui ip̃e baptizatus ñ ẽ
uel confirmatus. s nec monachi cõpatres
auc cõmatres fac̾e possũt. quib eiusdem
cõm̾tia familiaritatis ꝓhibentur. Patͥni
fideiussores sunt ꝓ hiis quos in baptismo
susceꝑunt. ut eos cũ ad legittimã etatẽ
ꝑuen̾int admoneant fidem rectam ⁊ cõ¬
uersatõnem bonam custodire. Ante oĩa

Expanded text:
atrini vocantur qui parvulos ad baptismum offerunt, et pro ipsis spondendo quasi fidejussores ad Deum fiunt. Hi propterea patrini vocantur, quia regenerandos ad vitam novam offerunt et quodammodo auctores fiunt ipsius regenerationis novae. De quibus placuit patribus ut per singulos baptizandos patrini singuli adexhibere oportebat, passim diffusa, in matrimonii copula obesse potuisset. Sed quaedam Ecclesiae hanc consuetudinem non servant, plures ad susceptionem parvulorum admittentes. Hoc similiter sancitum est, ut alium in baptismo vel in chrismate, hoc est confirmatione, in filiolum non suscipiat, is qui baptizatus non est vel confirmatus. Sed nec monachi compatres aut commatres facere possunt, quibus ejusmodi commercia familiaritatis prohibentur. Patrini fidejussores sunt, pro iis quos in baptismo susceperunt, ut eos, cum ad legitimam aetatem pervenerint, admoneant fidem rectam et conversationem bonam custodire. Ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nos u̾acissime cõsitem᷑ sacerdotes dei ĩ ecc̃ã
pocestatẽ br̃e ligandi acq soluendi nõ per¬
functorie ⁊ ĩusicato qͦdam gen̾e loquendi
sigͥficatam. s ueraciter a deo concessam.
quib dc̃m ẽ quoꝵ remisĩcis pcc̃a remͤtũt᷑
eis. ⁊ quoꝵ retimũcis. recenta erũt. Sed
forte quis opponet. qr sacerdotes młtos in
eccłia ligant. qui ap̃ deũ ñ ligant᷑. Itemq
multos soluũt qui ap̃ deũ ligaci ꝑmanẽ
qr sepe ⁊ ĩnocentes ligant. ⁊ in reatu ꝑ manẽ¬
ces absoluũt ⁊ sic uerũ nõ erit. quoꝵ remi¬

Expanded text:
nos verisimile confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia nos verisimile confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia potestatem habere ligandi atque solvendi, non perfunctorie et inusitato quodam genere loquendi significatam, sed veraciter a Deo concessam quibus dictum est: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta erunt. Sed forte quis opponet quod sacerdotes multos in Ecclesia ligant qui apud Deum non ligantur; item multos solvunt qui apud Deum ligati permanent, quia saepe et innocentes ligant, et in reatu permanentes absolvunt, et sic verum non erit quorum remi
Abbreviated transcription (Latin):
clusit. s impediuit ncc̃itas. ꝓinde si id̾ qd̃
dcm÷. quacumq hora ingemũt pectator
saliuis erit de presenti salute accipit᷑. sic
intlłigend̾ est ac si diceretur. Tunc pecca¬
toris salus incipit. qñ u̾acit̾ ꝓ delictis siu
ingemiscit. Que tam̃ salus tunc plene per¬
ficitur. qñ id uñ ingemescit eciã ore con¬
uitenciam compungat. Dem̃ adest ut
pcc̃oꝵ indulgenciam conficenti tͥbuac.
Postremo id ꝙ de psalmista oppoñt. Dixi
cata cordis abluit. quo ħ exire ad opera
ñ ꝑmictit. Uñ recte ꝑ psalmistam dicit᷑.
qui dũ se adhuc ꝓmittit petẽ ħ. qd̃ se pec̾e
ꝓmitrebat optinuit. quatinꝰ qr usq ad o¬
pus nõ uen̾at culpa. usq ad cruciatũ nõ
ꝑueniret penitẽcia. s cogitata afflictõ m̃¬
tas inquinasset. Ꝙ siquis hoc de quolz
delicto uelit acciꝑe. sciat cñ aliud pcc̃m eĩ.
aliud impiecatem pcc̃. Impietas nãq
pccĩ ipã rectissime obduracõ cordis acci

Expanded text:
it, sed impedivit necessitas. Proinde si id quod dictum est: Quacunque hora ingemuerit peccator salvus erit, de praesenti salute accipitur; sic intelligendum est ac si diceretur tunc peccatoris salus incipit, quando veraciter pro delictis suis ingemiscit, quae tamen salus tunc plene perficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore connitentiam compungat, deinde adest, ut peccatorum indulgentiam confitenti tribuat. Postremo id quod de Psalmista opponunt. Dixi: cata cordis abluit quo haec exire ad opera non permittit. Unde recte per Psalmistam dicitur: qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere promittebat obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed cogitata afflictio meitas inquinasset. Quod si quis hoc de quolibet delicto velit accipere: sciat tamen aliud peccatum esse, aliud impietatem peccati. Impietas namque peccati ipsa rectissime obduratio cordis accip
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ mereretur habere bonũ aquo erat. hoc
aũt bonum illi fuit: qd̾ ip̃e sibi sufficiens ñ
fint. Magna quippe dignitas fint humane
ꝯditionis: ꝙ talis factae̾: ut nullũ eibonĩ
pretꝰ summũ sufficeret. Et rursũ magna li¬
b̾alitas: ꝙ int̾im arbitrio suo dimissaẽ: ut
ad ip̃m bonum suum coginon possit. qua¬
tenus sola uolũtate ad illud iret: qd̾ soladi¬
lectioẽ possidere deberet. Yt ergo int̾ioris
uitebonũ querere adist̾et: exf̾ior uita ciꝰ ta¬
lis facta ẽ ut ad tp̃c ꝑ se stare non sufficicns:
alio pret̾ se ⁊ extra sc bono substentante in
profiusset: nisiet ad illud qd̾ datũ sue¬
tit appoe̾retur custodia ne ad mitteret᷑. et
ad illud qd̾ promissũ fuerat ua aꝑiret᷑. ñ q̃

Expanded text:
quoque habere mereretur bonum a quo erat. Hoc quoque habere mereretur bonum a quo erat. Hoc autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanae conditionis, quod talis facta est, ut nullum ei bonum praeter summum sufficeret. Et rursum magna libertas, quod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita ejus talis est facta ut ad tempus per se stare non sufficiens alio praeter se et extra se bono sustentante indprofuisset, nisi et ad illud quod datum fuerat apponeretur custodia ne amitteretur, et ad illud quod promissum fuerat aperir
Abbreviated transcription (Latin):
reret᷑. de inde remuneraret᷑. Non remune¬
raretur inhus que iam fuerant data indo¬
no. s in hus que ꝓposita erant in premio.¬
Neq u̾o idcirco suitiũ ab hoĩe quesitũ est.
digeret. s ut ip̃ẽ homo uera bona m̾to ac¬
qui sita: gloriosins possid̾et. Et pluserat.
sũmo bonitati. et meritũ dare ꝯ p̾mumi.
quam sino m̃ito solũ premiũ. ꝓ ip̃alib
aũt ⁊ transitoriis homo ẜuire non debuit.
ne dignitas humane ꝯditionis aduilita¬
tem deduceret. s proillis que sbiecta fuer¬
ant ẜuire cogeret᷑. pp̃ hoc ĩuisibłia. quasi
tur. Ista aut̃ quasi modica. ⁊ tͣnntoria gͣ¬
tis int̾m̾end adicumt᷑. Ista int̾im: ad sola¬
tiũ. Illa postea ad gaudiũ. Ita ad substentõ¬
nem. Illa ad glorificationẽ. Sine ilł non
potest homo batificati in patria. Sine istisñ
potest hõ sustentari inuia. p̃pquodet tał fac¬
tus est. homo: ut int̾im nunc ad tp̃c istis in

Expanded text:
reretur, deinde remuneraretur. Non remunereretur, deinde remuneraretur. Non remuneraretur in his quae jam data fuerant in dono, sed in iis quae proposita fuerant in esitum est, digeret, sed ut ipse homo vera bona merito acquisita gloriosius possideret. Et quia plus erat summae bonitati et meritum dare et praemium, quam sine merito solum praemium; pro temporalibus autem et transitoriis homo servire non debuit ne dignitas humanae conditionis ad utilitatem deduceretur, si pro his quae subjecta illi fuerant, servire cogeretur. Propter hoc invisibilia quasi tur; ista autem quasi modica et transitoria gratis inter merendum adjiciuntur. Ista interim ad solatium, illa postea ad gaudium; ista ad sustentationem, illa ad glorificationem. Sine illis non potest homo beatificari in patria, sine istis non potest sustentari in via. Propter quod talis factus es
Abbreviated transcription (Latin):
genere ꝓfectũ. Unũ carni. alt̾m sp̃ui. Ut ĩ uno
sensuscamis ad iccũditatẽ foueret᷑. In alt̾osẽ¬
sus m̃tis ad felicitatẽ replet᷑. carmuisibilia.
spũi inuisbilia. carni ad solatiũ. spũi adga¬
udiũ. Ex hiis bonis unũ dedit. aliud ꝓmi¬
sit. unũ ut gͣtis possideret᷑. alt̾mut ꝑm̾itu¬
quereret᷑ Quod uisible erat bonũ gratis
dedit. Quod aũt innisibileerat: m̾̃ito que¬
rendũ ꝓposuit. ut ex dono gratuito probare¬
tur. et excellentia promissionis. ⁊ fides pro¬
mittentis. Sienm tale ⁊ tm̃ est qd̾ gratis de¬
dit: quale et quantũ esse putandum ẽ. Illd
pro quo ẜuitiũ queritur. Rursũsi tãtaboĩ¬
tas illimerat: ut nichilm̾itis tã multadaet.
quõ maliciaei messe pot̾it: ut ẜmentes nõ
remuñet. Ad hoc spectabat quoduisibłia
oĩa gratis data sunt hoĩ. et ꝯtinuo creatus
dñs rerũ ꝯstitutus est. Posteau̾o obediẽtia ĩ¬
ũcta estilli. ⁊ preceptũ datũ ut primume¬

Expanded text:
genere perfectum. Unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni ad solatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit. Unum ut gratis possideretur, alterum uquaereretur. Quod visibile erat bonum gratis dedit; quod autem invisibile erat merito quaerendum proposuit, ut ex dono gratuito probaretur et excellentia promissionis, et fides promittentis. Si enim tale et tantum est quod gratis dedit, quale et quantum esse putandum est illud pro quo servitium quaerit? Rursum si bonitas tanta illi inerat ut nihil meritis tam multa daret, quomodo malitia ei inesse poterit ut servientes non remuneraret? Ad hoc spectabat quod visibilia omnia gratis data sunt homini; et continuo creatus, dominus rerum constitutus est. Post ea vero obedientia injuncta est illi, et praeceptum datum, ut primum me
Abbreviated transcription (Latin):
fuit primadispõ nature. Nam motus m̃tis
noluntarius est appetitus. In uolũtate. lib̾m.
In appetitu arbitnũ. Mensigitur ꝑse mo¬
netut. ⁊ est primus uolũtarius motus. Mo¬
tũ uoluntatis sequitur motus corporis.
Mens itaꝙ sicut dixi ꝑse mou̾i habet. s ẜ se
toris sui: que forͣ illi est. et erẽplar. ⁊ pposita
deũ: hoc est iustitia. m̃tis crgo motus iusti

Expanded text:
prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis sequitur motus corporis. Mens itaque sicut dixi per se moveri habet; sed setoris sui, quae forma illi est et exemplar et proposita Deum, hoc est injustitia. Ergo motus menti
Abbreviated transcription (Latin):
si is que difficilia sũt ꝑtinacit̾ insistit. s po¬
tius si ea que scienda sũt prudent̾ disc̾nt.
Equalis enĩ stultitie ẽ: presumere in husq̃
non possũt scir: et de ficere in hus queñ de¬
bent ignoran. pp̃ca quantũ sanc fidei satis
est: queramus agnoscere. et ea que curio¬
sitas sola scrutari suadet: desistamꝰ ĩuesti¬
garo. Creauit deus asam primihoĩs dem
chilo. et inspirauit eam corpori det̾ra ꝑma
t̾iam sũpto: ⁊ forͣto. dans ei sensum c⁊idis¬
cretionẽ boni et mali. ut corpus ipm̃ sibiso¬
llatũ: ꝑ sensũ inuificaret ꝑrationẽ reg̾et.
et impo̾ hoĩe sensus esset subiectus racioni
m̃tis. Motus corporis. M otus sensuali¬
tatis. Motus m̃tis inuolũtate ẽ. Motus
corporis inoꝑe. Ꝙ otus sensualitatis medius
indelectaticẽ. In motum̃tis solo: ub̃m ar-¬
bitriũ est. In motucorporis et sensualitatis
illa sũt que sequunt᷑ lib̾m arbitriũ. sic enm

Expanded text:
si in iis quae difficilia sunt pertinaciter insistit; sed posi in iis quae difficilia sunt pertinaciter insistit; sed potius si ea quae scienda sunt prudenter discernit. Aequalis enim est stultitiae praesumere in iis quae non possunt sciri, et deficere in iis quae non debent ignorari. Propterea quantum sanae fidei satis est, quaeramus agnoscere, et ea quae curiositas sola scrutari suadet, desistamus investigare. Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et mali; ut corpus ipsum sibi sociatum per sensum vivificaret, per rationem regeret, et in ipso homine sensus esset subjectus rationi; mentis, motus corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis. ymago enĩ ꝑtinet. ad figurã. Siłitr¬
to: ad naturã. Hec aũt manima sola facta
similitudine in hoc ip̃o longe fuit: qr corꝑea
quãdo creata fint. et unde creata fuit.
et qualis cieata suit. Nos u̾o in presenti a¬
brciuaticẽ tam multiplices opiniones ꝓse¬
qui: suꝑuacuum et inffuctuosũ extimamꝰ.
et hoc solum nobis sufficere putamus: siea
In husergo fidescatholica hoc potius elegit.
et u̾itati mag̾ ꝯsentaneũ indicauit. ut cre¬
damus animam primi homus quãdo ft̃a
ĩ. non de preiatẽti aliqua mat̾ia ftãm. set
de nichilo creatã neq factã aprincipio. ꝙͣ¬
do angeli fcĩ sunt. s postea cũ corpus ipm̃
cui infundenda fuerat formatũ est ab ipso
creatore. semel et factã.⁊ corpori sotiatam.
Ytrũ u̾o incorpore: uel extra corpus crea¬
tasit: ꝙͣto difficilius est. scire tanto minus
ꝑiculosum ẽ. ignorare. Neq u̾oͣ hoc ingeni¬
um hominis ingeniũ aꝓpband̃ extimetur:

Expanded text:
ualis. Imago pertinet ad figuram, similitudo ad naturam. Haec autem in anima sola facta similitudine in hoc ipso longe fuit quod corporquando creata fuit, et unde creata fuit, et qualis creata fuit, nos vero in praesenti abbreviatione tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea ponimus. In his ergo fides catholica hoc potius elegit et veritati magis consentaneum judicavit, ut credamus animam primi hominis quando facta est non de praejacenti aliqua materia factam; sed de nihilo creatam, neque factam a principio quando angeli facti sunt, sed postea cum coerat formatum est ab ipso creatore simul et factam et corpori sociatam. Utrum vero in corpore an extra corpus creata sit, quanto difficilius est scire, tanto minus est periculosum ignorare. Neque vero in hoc ingenium hominis approbandum existimetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ĩmemor. Nam ⁊ ꝑitissimus medicus
sicut arte sciũcur om̃es morbos corporis no¬
uit. Sicut autem corpore sentiunt᷑ płimoᷤ
nescit. quos ip̃ẽ non passus est. Ut gͦ sciencie
maloꝵ due sunt. una qua potenciã mẽtis
non latent. alt̾a qua exꝑientis sensib ĩ he¬
rent. aliter quippe sciuntur omĩa uicia per
uitã. ⁊ obliuiones maloꝵ due sunt. Alicer
namq obliuiscitur ea eruditus ⁊ doctus.
auter exꝑtus ⁊ passus. Ille si ꝑiciam negli¬
gat iste si miseria careat Scd̃m hanc obli¬
uonem quã posteriori loco posui. non erũt

Expanded text:
sus immemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis novit: sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. Ut ergo scientiae malorum duae sunt; una, qua potentiam mentis non latent; altera, qua experientis sensibus inhaerent aliter quippe sciuntur omnia vitia per uitam: ita et obliuiones malorum duae sunt. Aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. Secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
Romisit autẽ deus se ostensurũ diloctorib
suis. cũ patre unũ deũ non quõ in hoc scło
in corpore uisus ÷ a bonis ⁊̃ mał. ꝙ ĩ iudicio enĩ
futo quo sic uenturꝰ ÷. quõ uisus ẽ iens in celũ.
boc est ĩ eidem forma filii hoĩs eamd̾ formã
uidebũt. qͥb dicturus ẽ. Esuriui ⁊ ñ dedistis
mͥ manducare. qr ⁊ uidei uiderũt in quẽ pu
die tũc uidebũt deũ qui sicati ẽ uidebũt. Nec
iõ uidebũt qr panꝑes spũ in boc uita fuerũt
Qm̃ m̃do cordẽ uidebit᷑. qui nec in loco uidet

Expanded text:
romisit ostensurum se ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Idie tunc videbunt Deum, qui videbunt sicut est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, am mundo corde videbitur, qui nec in loco videtu
Abbreviated transcription (Latin):
ciutatis ⁊ una ĩ oĩb. ⁊ inseꝑabił in fin¬
gulis uoluntas lib̾a. ab omĩ malo lib̾ata.
eimpleta oĩ tono. fruens indesinent̾ et̾noꝵ
iocudicate gaudioꝵ oblita culpaꝵ obli¬
capenarũ. nec iõ cñ sue lib̾atõis oblica ut
libatori suo nõ sic ingrata. Qnͣcũ ergoat

Expanded text:
ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et inpleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata: quantum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
deum. & tñ si eius nacurã sub̾amq conspi¬
ceret młtominꝰ dr̃et. ostende mͥ tem ip̃m.
Ipẽ ergo ĩ ea specie erat qua apparere uolu̾at.
non autẽ ip̃e apporebat ĩ natura ꝓpͥa quam
moyses udere cupiebat. Ea quippe ꝓmit¬
moysi uerũ est. qr nemo pocest uidẽ faciẽ
illo assist̾et si bĩ m̃dicordes qmͣ ipĩ deũ inide¬
bunt. Rudeo nõ qͥdẽ esse conseqñs ut ⁊̃ ui
deant deũ. qui uoces ab eo fc̃as aliqũ audiũt
Neq .n. uiderũt eũ qui audierũt. qñ dixic
ad filiũ. ⁊ clarificam ⁊ iterũ clarificabo. uer̃
tam̃ non esse mirand̾ si aliqui ⁊̃ nõ m̃dicor¬
des uident deũ in spẽ quã uolũtas eius fecit.
latẽte inuisibili. ⁊ ap̃se inꝯmutabili ma¬
nente natura. Si q̃ris utrũ ⁊̃ sicuti ÷ aliqñ
possit uideri respondeo filiis ħ eẽ ꝓmissũ. de

Expanded text:
s naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promitMoysi, uerum est, quia nemo potest faciem illo assisteret, si beati mundi cordes, quoniam ipsi Deum videbunt; respondeo non quidem esse consequens ut etiam videant Deneque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se incommutabili manente natura. si quaeris, utrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de
Abbreviated transcription (Latin):
tas magnũ in se donũ uidebit qd̃ nulliis
suꝑiori. nullus inferioꝵ inuidebit sicut ñ
ꝙͣ nͨ in corꝑe uult ocłs eẽ qui est digitus. cũ
m̃brũ utrũq ꝯtineat cotius partis pacata
compago. Sic itaq habebit donũ. alius alo
mortem ibi nosse nr̃m nõ hẽbit
Etrorem. ibi amare nr̃m ñ habebit offensio¬

Expanded text:
tas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nuquam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata conpago. Sic itaque habebit donum alius alio mortem, ibi nosse nostrum non habebit errorem, ibi amare nostrum non habebit offensio
Abbreviated transcription (Latin):
iqueris utrũ possit deus uideri respõ¬
deo pocest. Si q̃ris uñ sciã respõdeo qr
in iu̾ssima scriptura legitur. Beati m̃do cor¬
de qm̃ ipĩ deũ uidebũt. ⁊ cet̾a talia. Si q̃ris
uisibilem ẽẽ natura. uideri aut̃ cũ mat siẽ
uult. Płimis .n. uisus ẽ non ficuti ẽ. s qͣli spẽ
illi placuit apparere. Quid ẽ ergo qd eade
ham. Ysaac iacob. iob. moyses in ycheas
ysaỹas ⁊ siqͥ alii sũt de quib u̾ssima scͥꝑ¬
cura testatur ꝙ deũ uiderint. si deũ nemo
ũqͣm hoĩm uidit nec udere pot̃: Magna
q̃stio est quõ nõ sit ꝯtrariũ. qr tot antiqͥ ui
miñ uidit. nec uid̾e pot̃: Certe refelli ñ pot̃¬
luntas eleg̾it. ñ natura formauĩt. Qm̃ spm̃¬
qͦ uisũ accepimꝰ in colũba. ⁊ iõ deũ nẽs ind̾
ũqͣm. qr eam q̃ in deo hĩtat plenitudinẽ di¬
umitatis nemo conspeeit. nemo m̃te aũ ocłi
comp̃bendit. Uñ moyses aic deo. cũ qͦ uͥ amicꝰ¬
amico. facie ad faciem loq̃bat᷑ Si inueni

Expanded text:
quaeris, utrum possit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, ilem esse natura. Videtur autem, cum vult, sicut vult. Plurimis enim visus est non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. Quid est ergo quod eaham, Isaac, Iacob, Iob, Moyses, Michaeas, Esaias et si qui alii sunt, de quibus ueracissima scriptura testatur, quod deum uiderint, si deum nemo umquam hominum uidit nec uidere potest? Quaquaestio est, quomodo non sit contrarium quod tot antiqui minum vidit, nec videre potest. Certe refelli non poteluntas elegerit, non natura formauerit, quoniam visum accepimus in columba, et ideo: Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Unde Moyses ait Deo cum quo ut amicamico facie ad faciem loquebatur. Si inveni
Abbreviated transcription (Latin):
Cuerbi ꝙ intus lucet cui mag̃ uerbi
ut foris appareret assũpcũ est. Idem in eodẽ.
paulopost. Quapp̃ ita dr̃ illud dei uerbum
ut dei cogitatõ non dicatur ne aliquid oe
qͣiͣ uolubile crodatur in deo ꝙ nũc accipiat
nũc recipiat formam ut uerbũ sit. eãue
possit amitt̾e. atq informit̾ quodã modo
uolutari. ꝙ paulo pꝰt. Dñr qͥdẽ ⁊̃ in scͥptis¬

Expanded text:
verbi quod intus lucet, cui magis verbi ut foris appareret, assumptum est. Idem in eodem paulo post. Quapropter ita dicitur illud Dei verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo; quod nunc accipiat nunc recipiat formam ut verbum sit; eamve non possit amittere atque informiter quodammodo volutari. Et paulo post: Dicuntur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
corporen de scripturis scĩs uł legendo ꝑ
audiendo didicimꝰ ulła omĩo credidisse¬
nus. umñ sciremus ciuitates uͥ ñqͣm fuunꝰ
creauissent. quib patrib auis maioribꝰ
geniti essemꝰ. Taliũ quippe cũ płima scia¬
resurrexisse didicimꝰ. s aliis referentibus
de quoꝵ testĩonio ĩ ħ dũcaxat rerũ gne̾
minime dubitand̾ esse putauimꝰ. Satt᷑
ut puto ista mea p̃locõne recognouisti
quid sit uidere uł m̃te uł corpore. ⁊ quid
ab eis bistet cred̾e̾. Ꝙ qͥdem fit m̃te ⁊ iudr̃¬

Expanded text:
egendo vel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse civitates ubi nunquam fuimus, creassent, quibus patribus, avis, majoribus geniti essemus? Talium quippe cum plurima sciaassumque, resurrexisse didicimus; sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc duntaxat rerum genere minime dubitandum esse putavimus. Satis, ut puto, ista mea prolocutione recognovisti, quid sit videre vel mente vel corpore; et quid ab eis distet credere, quod quidem fit mente,
Abbreviated transcription (Latin):
tũc orabit᷑. qr iam nłłatenꝰ possunt ad
adem itaq causa ÷ cur nõ oretur tunc
pro hoĩb eterno igne dampnatis. q̃
nunc ⁊̃ causa est ut non oretur ꝓ dyrstolo.
angłisq eiꝰ eterno supplicio deputatis.
Quenũc ⁊̃ causa est ut nõ orent scĩ hoĩe

Expanded text:
jam nullatenus possunt ad Eadem itaque causa est, cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis. Quae nunc etiam causa est, ut non oretur pro diabolo et angelis ejus aeterno supplicio deputatis, quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homine
Abbreviated transcription (Latin):
illa claritate de qua dicit patri. quã huĩ
ap̃ te priusqͣm mũdus fieret: Tunc eñ tra¬
det regnũ deo ⁊ ꝑatrr ut intret seruus bonꝰ
t ubi est ꝙ scĩ sunt si pro inimicis suis¬
nõ orabunt. quos tunc ardere uiderint

Expanded text:
illa claritate, de qua dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus t ubi est, quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint
Abbreviated transcription (Latin):
uincłis astrictus aliud ẽ ꝙ nũc pacitur:
aliuid ꝙ in fine ꝑatietur. Quia .n. a lucis in¬
time ordine cecidit. nũc sem ipm̃ intͥnsecuꝰ
horroris caligine confundit. S pꝰt ħ amari¬
cudine ĩuoluitur. qr suꝑbie eius supplicia
ñ solũ omĩmoda. s infinica p̃parant᷑. Que¬

Expanded text:
vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aluid quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit nunc semetipsum intrinsecus horroris caligine confundit. Sed post hac amaritudine involvetur, quia superbiae ejus supplicia non solum omnimoda, s