comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seminarum quacutriique sexusdex trȩsunt. cermilla
tem propriccourorum sunt. conlatae uisturiae. causa
i tibus obarmorum uirtute. Unde & quondam uulgo uiriliae
obantur. Cebintelletuccutem circuli armilla non dis¬
pcct. quicc ipste quoque hoc ubi ponitur ambiendo constiy
sedarmella latius extendicur. Circulus rotundusfit
bulae sunt quibus pectus faeminarum ornator uel palliun
en&ur auiris inhumeris seucingulum in lumbis Lunulae surs
e namenta mulierum in lune simili tudine bullulae aureae
spendentes specula sund inquilus feminae uultursuos intiumtus
ctũ autem speculum uel quod exsplendore reddatur: uel quod
as crurum ornamenta quibusgressusearum ornantur:
l facturiola uasculcsunt muli obria. quibus odoramen¬
La gestcentur. XII. DE AHIILIS
ricnus. procoegehus fertur ciꝑ culuco
s crreum inclusolapido digito circumdassa quec con¬
su &udine homines usu cenulos habero ceperunt. Enuli
autem surł ꝑ dimimitionem dicti acinculis & annis qui

Expanded text:
feminarum, quia utriusque sexus dextrae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, collatae victoriae causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fitbulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi t apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria quibus odoramenta gestantur. § 32 De anulis. Primus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est qao ladobum rerun datur nie dilecatu.  fenmenta turr¬
mentis confetus. Ceimus nonsermentatus nama xorus est ste
Fermento nncerus. Acrigimus leuiter fermentatur quango
extinus  Siligeneus poeuirs a frumenti genera riuncipatur Slx
Enouopusest triticu rubidut recoctus & rubefastus: Subemen

Expanded text:
est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentatius fermentis confectus. Azymus non fermentatus. Nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus, leviter fermentatus, quasi acroazymus.--Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur. Siligo enim genus est tritici; Rubidus, recoctus, et rubefactus. Subcin
Abbreviated transcription (Latin):
Clobellum corruptoce aglobodictum. perdiminatione
quec siglo bellum. ꝑcenulae quodexeis panne texantur.
Ip sienim discurrue per telam. Sieemendictum quicer¬
tum stcet. Trameo quodiuccrecta. transmittatur ꝑ
telam. Estenim filus intrastamen currens. Licia
sunt quibus si ceminec ligcentur. quacsilgia. ordere

Expanded text:
Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia. Ordire
Abbreviated transcription (Latin):
ticium quicc ex usto est. fitenim ex dependenti ful gine
ec torum geste adnduis ignibus unde & color eiusde.
dicta cousdi riucetiuum est te larico insubuli quia
ꝓfreo & supreesurt. uel quic inabulcentur padidicti que
cedendo fiunt. pectiis quod plexe fila reddari & in pras¬
nant Colum quediit in longitudine & rotunditate quechi
colimneo Fusum quodperipsum fundatur quod netumest.
Cclibrum quodinoo liberantur filec idest solucentur.
C alatum leuces tamen. exligno uelcanna Aut ex
uncof actum. inquec uel pensa ponuntur. uelloguntur flo¬
Ses. calccenim grece lgnumest a quo diriuec tumest cala¬
aut uero interquasilla pendantur laurum. pensumimili¬
erum. Apendendo dictum. undepensec & inpensac Netum
sil cdictce uel quiec expilis animeelium sunt uel quieo lam¬
ficium filis tenuibus constat inmodum pilorum idest quecsi
filorum. Mataxa quacsi moetaxce acir cuitu scilica
filorum nam i&a circuitus uel quod trans feratur

Expanded text:
ticium, quia ex usto est. Fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus, unde et color ejusdem dicta, cuius dirivativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo dirivatum est calacis 3, 10: 'Aut vero inter quasilla pendatur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sum naturece creuerort. egritudines faciunt: ex
sanguine autem & folle cccutcco passionis mascuntur
qucesgreco oxeauocant. exfleo mateuero & melaneo¬
ia ueeres causac procedunt: quaergrece cronadicur
bus. quiccaut cito transit. autcolerius inter¬
& uolocem significat Croma est prolexis corporismor¬
bus quimultus temporibus remoratur. ut podagrati¬

Expanded text:
sum naturae creverint, aegritudines faciunt. Ex sum naturae creverint, aegritudines faciunt. Ex sanguine autem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero et melancholiabus, qui aut cito transit aut celerius interet velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoratur, ut podagra
Abbreviated transcription (Latin):
creuerent egritudines faciunt. Sicutautem quatuor sutl
limenta sic  qua tuor humores & unus quis humor
uunt climentum imitatur. Sanguis corem coler agnẽ
nolan colia tenem Flogma aquam & sunt quatuor
umoris sicut quattuor elementa qui conseruafleor¬
porcepirce Sangius exgreca &eo tlimol ogiam uo cabulun
impsit quod ueg&sur & sustentitur &uuat. colerana
quo grece noca uerunt quodunius chei spectio domin&¬
arido & coloree. ⁊dest fellicola nomina taest: hocestid
ises fusio grxceenim fel colendicunt. qelan colia lie¬
ta feo quod sit exingrisangiunis. foce ad mixta halu¬
ddantia. fellis grece enim melangia grum uocant fela¬
tom colen a pollant Sanguis latine uocatus quod uauis
it undo & honines quibur domincetur sanguis dalcis
Riblcendisunt fleg mamautom dixerunt quo liat
frigideo greceenim rigorem flegmonem apellarti
Exhiis quectuor humoribus reguntur sam exipsis
Loduntur infirim. dumenim amplius extracar¬

Expanded text:
creverunt, aegcreverunt, aegelementa, sic et quattuor humores, et unusquisque humor uum elementum imitatur: sanguis aerem, cholera ignem, melancholia terram, phlegma aquam. Et sunt quattuor humores, sicut quattuor elementa, quae conservant corpora nostra. Sanguis ex Graeca etymologia vocabulum sumpsit, quod veg Graeci vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur: unde et cholera, id est, fellicula nominata est, hoc est, fellis effusio: Graeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundantia fellis: Graeci enim melan nigrum vocant, fel autem cholen appellant. Sanguis Latine vocatus, quod suavis sit: unde et homines, quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt. Phlegma autem dixerunt quod sit frigida. Graeci enim rigorem φλεγμονήν appellant. Ex his quattuor humoribus reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cur
Abbreviated transcription (Latin):
Socunda enperica Idest experimentissima. Inuenta est abscola¬
pio quece non indiciorum sgnis est sed solis constat experimentis
Artiscuram racionceliliter prcceseruda tus est. en pirio
enim experientiam solam sectantur. Logici experientier
cionem adiungunt. Meto diciniecelementorum rationen
ob seruant nec tempora niec aestatis nec causas sedsolas mor
Sarutadest. Ingogratas corporis et⁊ corperann
nacurae excalido & humido quo lest sanguis unde a sanitas
dicta est quees sanguinis status orbigener aliuo cabuloom¬
nespassionis corporis contenentur quod inde ueteresmor¬
bum nomina uerunt i tipsa apcellatione mortisuim. que
exeo nascitur demonstrarent: Intersanitatem autem¬
Non perducit ad sanitatem Morbi omines exquatuor nas¬
cantur humoribus Id÷ exsanguino & fello mol an colia
&slegmate exipsi senim recuntur sacne. Et exipsn leb¬
tur infirmi. Dumenim amplius extracursum naturco

Expanded text:
Secunda, Empirica, id est, experientissima, inventa est ab AesculaSecunda, Empirica, id est, experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morb1. Sanitas est integritas corporis, et temperantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. 2. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur, quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim quae ex eo nascitur demonstrarent. Inter sanitatem autemnon perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate: ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae
Abbreviated transcription (Latin):
corporis uol tu&ur uel restaurat salutem. Cuius
materia uersatur inmorbis & uulnera. adhancitanne
pertenoti: nonca tantum queco arseorum exib& qupropte
medicinantur. Sed &ncem cibus &s potus togmen &l tetu¬
men. do fonsio denique omnos at quemunitio quia nostru
corpus aduorsus externos ictus casus queseruatur.
I: DENomine eius.
o cner augem cuediciias. a modo idest tempera¬
Imento inpositum exccestima tut ut nonsatis soed pau¬
latim adhibeatur Nam inmnultum contristatur ua¬
cura: mediocriter autero gaud& undequi pegmenta
Uantidota satis uel cdsiducce bibereN uexantur
Inmoderatioonim omnis non sedutem sedpericalum:
Fil ius eius scolapius laude uelopere ampliauit sed pos¬
quam s ulminis ic tu scolapius interut inter dilla¬
Et fertur modendicuite &crsimul cumꝰ auctoro defecit: hato¬
queper annos pacene quingintus usque ad tempus artarxersisrggn
perscerum Tunceam suo cabit in lucem epocrati as eleopi
ca inuentec est ab apolline quire media fectatur & carminuo

Expanded text:
corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque munitio, qua sanum nostrum corpus adversus externos ictus casusque servatur. § 2 De nomine eius. Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum afilius eius Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu  fertur 169 medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Asclepio hodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina.
Abbreviated transcription (Latin):
isbredor cacius sic cradedit: nentu parceraloi
uiueccos condere ceruiuntic doneceriegemiam sup
ddita lilram. interspecies pilcrum sunt epso¬
peria &arenecteo trigonecriccest. quia itreslud¬
spacium. pilam excipere luso  que in ireconsueuert.
Cubitalem lusum apellani. cumduo commnius ex prex¬
mo acpeno coniunctis cupitis pilam feriunt. Surameh
durdaro quipilam. cruge prolata feriendam conlastn¬

Expanded text:
re Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia intespatium pilam excipere, lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant, cum duo comminus et e proximo ac pene coniunctis cubitis, pilam feriunt. Suram dicitur dare, qui pilam crure prolato, feriendam collusor
Abbreviated transcription (Latin):
Aicitur ineuius medium cuncta conuergunt. Securis uotatur
o quodeceicerboris succendantur. quasi suc curris. Itenise¬
uris quasi semicuris exunccenim pcerte acuttest ex al¬
tera fosorie ha&caput u&eres pinnecuocabatim Vtra¬
que autem habens acciemlibennis nambilennis dicitur
quod exutraque pcerte habeata cutdm aciem
quemidnar peran ppernum autem antiquia cutum
dirpimes hacee & doliedra quod habeat diclabt aio
curis sunpple osDextralis dextere abills cercia a
scadis dits quer algno eximit cuiur diminuteti mes
ascrolar : Estantemꝰ manubrio breui ar ner lapo
palnibus it apltus. quceis califorus cunis dliminitinus ie¬
pelluo eerebra uocata auerms luns hininar ⁊ a uptes te

Expanded text:
dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutuminnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa pforaminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vo
Abbreviated transcription (Latin):
nim ader& clauiauiem dicti quasico libit
t abulao ccu& eribus tagule uocabantur leeltegemdo¬
ic& unde & tegulece Cquimis surtechcitur t alul or umeon¬
ie ti un ec tioautem dictete asequondo eaqus caeperno
aen serare iod taro &rsequiest. seneccrtem pioren desono
omquidam ecduliscers inuenit quempuerum dodel nifr¬
err qma tris succe stucdis ꝑ docendim acceperat cuui puer
tantum irgomum fertur ut dum mee tericce diuiden
conpendium quoce rer& spinaem pren initatus
feno lcmiien excosperans dentium mordacitato ar¬
hccuit quecmn serrem arteficis ⁊ioncupanł. procuiusar¬
i inuentione dedclus magirter eius inuidicce libore ꝑmo¬
otus pixcipitem puerum execrte deieert. Dehine ee so¬
tus creteemhednt ibiquo aliquandiu fuit ut feebuleco¬
grunt exerete pimis uol auit & inciliciamuenit Circi¬
n hictur quoduergendo effeciat circulum huius modis
iplicata li mecfit quȩ smplex ꝑlatitudinem extensa
uerat panstus crtem in medio circini centrumagiecis

Expanded text:
no adheret. Clavi autem dicti quasi calybi, Tabule a veteribus tagule vocabantur a tegendoscilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis imitatus e ferro lamminam exasperans dentium mordacitate armavit, quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
turi adtr abi tur ecdpc sdus i tecut exutroquo lauero erhu¬
meris pucturo pendoant ut scccerdo tes gentilum facrebies
Aut cingebantur precetoner trebea er at teeo speciosex
durpore & cocco quec operti romanorum reges inicioprsie¬
debant hune primum rommulus ad muonis sophibadur adilis¬
dr ationem rcri halitur: Trcebea autemdicta quod inma¬
iorcgloriae glorico hominem trarsbecer&. hocestil trna
& mnosterur complioro dgnicato honores beatunf acena¬

Expanded text:
citur, attrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatu
Abbreviated transcription (Latin):
signopis ex apellatur  Carpentarius speciali norti
sas carpentumenim solum fcccit sicat nauicularius q
tanrtum uauumesi fabricatur eartitex. Scecita¬
tesdistus quodexmults hinc eindo coniustis tabulirs
nium dicitur quod lome redd& materia inde dicite
omne lgnum quadexea al iquid efficiatur uolsiꝗd ianiu
referces uel adstatuam materiaerit. Ccliquiden
semꝑmateria accipienda est sicut telenta materian
rerum essedicimus quiec indo eaquesunt fact auidemus
& materia quaesimater dicta : Trauesuocate quod intnes¬
uerso ponte utrosque pari& es contingarł aliud autem
suełtignec. Aliud traues ⁊ gnocenin iugeta trouemfa¬
ciunt. Traues autem sunt cum sun do lccte : Colus pri¬
propria eest uelutis cutumbrebe quod inmodior testoest
i quo trabes coeutl. Cuplo uocata quod cuplena insolicio¬

Expanded text:
ligni opifex appellatur. 2. Carpentarius speciale nomen est. Carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. 3. Sarcitector dictus, quod ex multis hinc inde conjunctis tabulis lychnium dicitur, quod lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luc
Abbreviated transcription (Latin):
do qued lgtot menbrec sicut togumen icabr sfteti
uegunteorporee. Ueslimen tum uero est quo dusqua e
nos cultus adhomines plenoq autemiuestium. aurterpor
Quon axteri inususunt apellantur Auta locis uliuel pri
confeto uel mcexime uenditancur. antagenerecolors
ainoirine ruppertorum Vesbis anti quissima hominum fut
parizomatum. Pese subcinstorum que tantum genetaliac¬
guntur. hoc primum primimortalis e folus cerborur
sibi fecerunt: queondo postpixuccricationo erubes centes p¬
tudoce us que hodie tenerł: ha& & campestria noncu pantu
Proeo quodondem iuuenes quinudiexercentur in campo puas¬
de operunt Tumca uestis antiquissimee apellata quia mas
me edetes sonum facit: Tonis emm sonus est. primumactes¬
re pellicice tonicore qubus post offensam & cietionet di
poerodiso adam & eua indictisunt tcclaris tonicadictaẽ

Expanded text:
o quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad tinet; cultus ad homines. Pleraeque autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur: aut a locis, ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur: aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestitus autperizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pnudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus efuere tunice pellicie, quibus post offensam et eiectionem de paradiso, Adam et Eva inducit sunt. Talaris tunica dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt siricumuero pgmentum quod sirii fenicer im
brimaris littoribus collegunt. esfccutem &nterp
ticios namsepefit. aut sinopido aut scendicemitis
Minium primi grece inesesiori solo inuenisso tradimntur
Cuius pigmentis pania c&eris regionibus plus halum dar
inde&icem Nomen propro flumine dedit. huius disi¬
atio cergentum liquidumgignit. minium aurtem
hoc quidam dicunt esse cinnabcerin. Csncbecrin. adr¬
cone & uarro Id est elofanto cognomineetum. cciu
enim drecconum esre sanguinam duminplicant elis an¬
tos. Ruuntenim belue &draconos obruuntur quorum
fusus crurior terram infecit. fitquo pigmentum
quid quo id solo tinerit: est autempul iuis cõ loris

Expanded text:
mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio arghoc quidam dicunt cinnabarim. Cinnabaris a dracone et barro, id est elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim bellve et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicquid solo tinxerit. Est enim pulvis coloris
Abbreviated transcription (Latin):
piatuns prius umbrces quecidam & lincas futurae imas¬
pi ducen deide coloribus complent tenentes ordinem
pentiar tis. de de colio ne¬
uol  e porficuntur si ue quo diicio coladcen tur ut
surmu sub tilitretis exnsterent. colores aut nascuntus
mulisiunt Nascuntur ut siropis rubrica pariotendu
mellinim Pretia auri pigmentum coeri singim tue
urtco te. aut ꝑuixtione. Sinopis muenta prinum
poretoestr inede nomen as nopẽ urbe accepit specienrs
ties rubre &minus ruben &inter has media Re¬
brica uocata quo dntrubra & ranguineo prorimala
plirimis locusggnitur sed optima ponto undo copon¬
caedicitur. Siri cum nubri colorir piginentum ex quo
uilrorum capita scribuntur Ipsudest & feniciuima
pelicetum Iteceo quod insiria colligcctur inlitori
rabrimaris. ubi fenicer inhebitanł celiudostautem
sericum al iud siricum. Namsericum lanccost qa ccimnse

Expanded text:
pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imagpictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De coloribsole perficiuntur; sive quod in initio colabantur, ut summe subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur ut sinopis, rubrica, parethonium, melinum, fretia, auripigmentum. Ceteri finguntur, aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres
Abbreviated transcription (Latin):
Ilcegiicenes⁊ parietum. Egypio efsgiessgnecq
expremero pinga que colorebus plcesticen anter¬
est dił umgreco quodlla tiniest finge re tente. uelgrpso¬
ꝑ simili tudinis. Ncem &em pressec cer illee for mcem a iqua
fcccere plecstis est. unde & prota plcesturest dictus ho
alicuius quocedum uiscefuerit. cedrecordationem men¬
tem reducit. picturecautem dictee quecsi fu turce. Estem
imcego ficta non ueritaes. hinc & fucta id est fincta quoda
colore in lito nihil fida & ueritas halentia. Vinde & iuN
quacedampicturȩ quacecorpore ueritatis studio coloris
Ecceduns. & fidem. dumcu ere contendunt admendatiu
proueunt sicut quicimereem traaopitem pinguN. uel scil¬
Icm hominemrursum. Caninis autem capitibus cmia
deorsum Picturce autem. cgypti excoi tauerunt
primum umbrechominis linen circum ducta stccquefato¬
tcclis secuiade secunda sinulis coloribus postea diuersis
sic que paulatim se seans ipice distinit. &inuente lumen
a que umbrcs differenticias. que colorum. Vnde & nuno

Expanded text:
 gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homalicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
um marculus ferrum multorum magnis hictibus
undit. forcipes quisiferricipes.oquod ferrum can¬
lens captam. teneari que siue quocla his aliquid forbu ca
uienemus quasi forincapos. Namforium est calidũ
unde & feruidum unde & for mosus dicimus quibus calor
sangumis exrobore pul crihtudinem creat. Lima die
tec eoquod lone faciat. Mamlinum leneest. ciliumes
undeopercntur. argentari a quo & celcotec uasce dici¬
tur i. depab ricis parietum. UII. Decrustis

Expanded text:
cum marculus ferrum multorum magnis ictibus cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. 3. Forcipes, quasi ferricipesdens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes, nam forvum est calidum. Unde et formosos dicimus, quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. De fabricis parietum . In fabricis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. Namiterum incensus fortiori luce calese&. cu¬
iustanta ese &iam &isinc igne sirmitas. ut nullo horo¬
recorrumpatur. Nullcu&us tata uicatur. Extinctus
enim tantum in corruptibiliterdurat. ut hiiquilimatis
ingunt eos inforsos. terra sulis ternan. & lapides desup
figcent ad conuincendam. li tigactorem. postquantali¬
l & secula fixum quol apidem lmiitem esso agnus caN:¬
Ncuseðt in quo perrũ ⁊ undigur accedendo.
dictus eo quo lillic aliquid cudamus. idesoferiendo pro¬
ducaius. cuderenim cedere & ferireest. ueteres au
tem non incutem uocalant sed intutem eo quod mea me¬
tallum tunditur hoc est tendatur. Ando & tudismal
ens ad tundendi. Iest. tendendo hicius. malleusuoca¬
tus. quiadum cal& & molle esi. ced& & prodicit Mar¬
cus malleus meior. & dictus marcus quod maiersit.
adcedendum & forcior. Martellus medioeris. marcus
malleus pusillus lucilius. & uelut infabricam feruens

Expanded text:
virtutis. Nam iterum incensus fortiore luce calescit. Cuvirtutis. Nam iterum incensus fortiore luce calescit. Cujus tanta vis est etiam, et sine igne firmitas, ut nullo humore corrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse cognoscanIncus est, in quo ferrum tunditur, a cudendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudertem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in eo metallum tunditleus, a tundendo, id est, tendendo dictus. 2. Malleus vocatur, quia dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus major, et dictus marcus, quod major sit ad caedendum, et fortior. Martellus, mediocris Marculus, malleus pusillus. Lucilius: Et velut in fabricam fervens
Abbreviated transcription (Latin):
rccreddot Hab& & mechca minis husum nar sepoturo
Prode est. pestilentico quoque : ol scurcetione rosiscon¬
hitur. Ccuxiliaricertimest. In opero quoque aliudi¬
nit. Primis ignibus. aliut secundus al iut tercius. hal
quoque & ediam in sediuersi iatem inis. Namaluisesi
qui husui umano alius qui iniudicio apcer& diuino siue
docorlo fulmen adstringit siue qui terra ꝑuerties
montium enuctuat: Ignisccutem dictus quodnihilgie
potestexeo. estemm inuio labilo elementum ad sume
cuncta quece rapit. Fabn caduo bus relus constat.
uentis & flama. fla macuero piepricat Fornacir est dicte
quod flatu polium exert&ur. pornaxo uero ab igneuocata
fosenim ignisest. Raminus fornax grecumesi dirinec tu
a caumec. fauilla est deserta gnesemitillea. primecest
quamdui arda Cumccutem ex ⁊mita suerti carbonona¬
natur promec autem aperuerendo dicta, Carbo uero
quod flamacar& quidum interris secreditur masorimsi.¬

Expanded text:
dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, dirivatum a καῦμα. Favilla est deserta igni scintilla. Pruna est quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est; carbo vero, quod flamma
Abbreviated transcription (Latin):
ecluduntur. Inmodum tenturicce quomagis alexan¬
lrim ut untur quiaibi exrulo culices copiosi nascuntur
Vnde &conopum dicitur uamcanopic yptus est u
de pasro ruc pornace abena pacio
perr. Inposi iumnom hala. hine Pder irtum nomo
est alalict arcium materias fabnoł uel fabricai dias
cpriadiecliono ut faber ligarius & reliqua propti
operis scilie& firmita tem tifcbrorum autemp
necce gentilis uul canum austorem dcuor figuridi
Periuil canum ignem significantes sine quodillum meti
Senufindi extendiqe potest Nihil estenim penoe qu
nem non efficiatur Eclilienim uitrum a lili argenta¬
clibi plumbum a libimincum. cclili pigmenta uu
mod camenta offecitigne. lapider inccero soluunti
ne ferrum gignitur acdomator. Ignoccurum ꝑficitr
ꝓne eremcetor lapide cementa & paricsas legantur¬
hapidis ingros ignis quoquendi candificaa. ligncocandit
urendo offuscat. Carbones exprunee sulgidec nigrorsun

Expanded text:
excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexanexcluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus est. De fabrorum fornace . Faber a faciendo ferro inpositum noen ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere: sed cum adjectione, ut faber lignarius, et reliqua, propter operis scilicet firmitatem: in fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt: figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentalibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit; igne lapides in ere solvuntur, igne ferrum gignitur et domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide cementa et parietes ligantur; ignis lapides nigros coquendo candificat, ligna candida urendo effuscat, carbones ex pruina fulgida nigros facit,
Abbreviated transcription (Latin):
pnaatque anquine regeet st abilem fortissima cursu
durtitm grectiurtit. mnospienis. St ruppiuncula lonouel
mnofacte quibus remi adscalmus celigantur. Doquibus
iuius tum queremus iussit religcre struppis Catapioratis
inea cum maessa plumbea qua maris altitudo tempta
Y de regisus. Pegesuocatae siucanete¬
peudis piscibus siue ccrestibus quibus tenduntur.
ninus ccutem retes inpcelagium dicitur aplagis. Nam
roprice plogees dici funer illos quibusr&ice tendun¬
ur circalmam & sumam pcertem. Fundagenus est
piscatoricce Retesdicta abeo quod infundum mitta¬
ur idem &iam aiastando iaculum dicitur. plustus
probus quidcm antea iaculator ercs. Trcegumgen:
r&es. cebeo quod trahitur noncupatum. Ipstcest &
uerriculum Verrere enim trahore est nasscc. Casis
genus uena turicce r&is. quod capiat. hinc est quoel&
picassum dicimus. idest sine causa. quasis inecassibus sine.
quilius uenatio inanis est. Conopium r&icia quaculicis

Expanded text:
Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius10: Tumque remos iussit religare struppis. Catapirates linea cum massa plumbea, qua maris altitudo temtatu§ 5 De retibus. Retes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iaculum dicitur. Plautus frag. 175: Probus quidem antea iaculator eras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices
Abbreviated transcription (Latin):
eodificatam que fumum ie teneat. hniucpisturos cuma qua ad¬
uiscuna glutem ut in lustrius resplendo, Cede estination
duitem operis &ia m sarmentorum ueterarum carbonis cen
Suct mutriti indicendis pari&ibis. o tramen em pecietr¬
dinta Sunt & quium fecem sic catam ex quo mans. pirmas¬
qpe nex borouino fex fuerit in dici speciem: Ida tramentir
probecit sedo sarmentum. Quas ingriumo obtimotinstum
posica quanisiccitato arueriu siexurassa conteras adi

Expanded text:
aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua adaedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscent gluten, ut illustrius resplendeat. 18. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, affirmentque, si ex bono vino faex fuerit, indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae, vino optimo tinctum, posteaquam siccitate aruerit, si exu
Abbreviated transcription (Latin):
brrcatiomo equa parte rubrica adlorta dan¬
peerlauibuedicem sandaraca ob timom estquod
pccurcum coloren transit purum dfis s snda¬
edis tenarcum discurso. quod uero pcellidius ant fanda¬
ice simil eest de terius iuhcatusest. Eader cueor
Senus s quec mosu quomiscitur aureus color. ioseor
ut sandar aces edaertor Oera & ipsec ruimsilaru¬
br i inccris tuba ongigniun. ubi & sandaratafit
quo quo &oere exusta rubraca mollir nouis luiouircã¬
peuituuitur. Lib& quo eum colorum celeruur ł ear¬
deuummest is oobren celiud quod adhuc uecso rudibus ir¬
stumo e esler ergo limo est autem coleritem ca lero
ram rpurpero ceruli quemin abilem reddemns est arte
dans iapur perarus ot ficuns spumeo incerois cortinis inmna¬
ho rs quam ifetont doerahentesnecatt. &trcemertur
dituno quodit atrum cuus ipecies &pictur ao & cotiduan¬
usui deces raria est. stemter facticiosest sitenimi eriio ha
pluribus modis super ardentes tedaes resine adiecta Pacito

Expanded text:
torreatur aequa parte rubrica admixta, sanmateria, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi quoque et ochra, exusta rubrica, in ollis novis luto circumter tingitur, bibitque eum colorem celerius lauum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus mespuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae usui necessaria est, istud inter factitios est. Fit enim, et fuligine plurimis modis super ardentes taedas resina adjecta, lacusculo
Abbreviated transcription (Latin):
inintetum renomlus corpustoguts: Dictiartem penens ca ueea
inbris fluminece. ubihis frequenter utuntur. Mastruea uestis
ermeni cati aeepelle culis ferarum de quec cicero pros auro quet
purpora regclis uon comimnouit eum sardorum inastruca metant
eastruca autem quasi monstruosa eo quod quiec inducentur
quecsi inferarum halitu. trais formantur: dinos cuntorau
gontu ita habitu sicut cl ingueo dis cordes ꝑsebrachia &crurcelt¬
mentis caput tiura tegunt. E mineri apicibus s astigiatii alaronte

Expanded text:
i intectum renonibus corpus tegunt.' Dicti autem renones a Reno Germaniae flumine, ubi his frequenter utuntur. Mastruca vestis Germanica ex pelliculis ferarum, deo qua Cicero pro Scauro 45: 'Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum transformantur. Dinoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura lineamentis, caput tiara tegunt; eminent apicibus fastigiatis Alani;
Abbreviated transcription (Latin):
p tei aerdri red iuaia poritur qe eebis cillatione tabalar
atec cerusa muentur. quodoblcetum & ceresactuli
fortur adquerterum aceto admixto In pastellindu¬
ur & insole nccacur. hac ne obseruantia silam minecsareas
armentis suꝑ poneos eruginem ere ccrł calcantum
derasꝗ rucoengis aedipicio fuo
uen & adperpendiculum respondere opert&. Nor mecdicta
gibo couocabulo extraquem nuhil restum fieri potest
Conponitur autem extribis regilis Itaue ducoesin i dina
pedum Terciahali & pedes duos uncices decem quas crequali
crassi tudme pollitis extremis cacumanibus sibi tungr.
uscimam trigoni faciant Iderit norma: pogula dita qđ
sitrecta quecsi rectulo &mpedimentum non habeat:
perpendiculumest quod semꝑ adpenditur denque
in fabrica nisiomnico ad perpendiculum & certamre¬
gulamfiant. necesse est cunc tamendosa instrucentur
ut ali quee prauecsin aliqua cubantia. prenco nonnalli.
aalice supinco & propierhoc uniuer scesunt construta

Expanded text:
aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum. De instrumentis aedificiorum et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa.
Abbreviated transcription (Latin):
Ciburtinus celoco rtccliccedictus. quidumsit ced fabrica
ortis uapore tamen dirilit. Tofus ace dificiis mutilisest
fundamentis cebtus mortelitate & mollicice. Exccestu
enim &clitumcris fncctur. &uerueratur imbribus
Arenatius lcpis concretus iceris cerenis. hic & bibulus
Dicitur. seruec tenim humorem acceptum Idem &beatica
geodrtanus abinsula occiani ubi plurimus exciditur pi¬
perinus sub celbidus conpuntis nigris durus at que fortissim
Concleatius. condeis. lapillisq &crena concretus cesperi¬
mus & interdum fis colusus. Columbinus eccolore auis non¬
Cupctus. Naturecuicinus gẏpso & molliciae. simillimus.
Molceris inpacri&ibus citiłis quiest. quedimpinguior
Hatureccius dura. quaco & aspera. Ex quo &iam & molesi¬
ꝓnt lindo & nomen trcerit: huius qucetuor generio cdl

Expanded text:
Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: al
Abbreviated transcription (Latin):
Aest laterum & cltitudinis ccedificatio. constructioa¬
tem. uel instructio. uocatio eo quod instringat & co
ptam &iartinstio ferri inccquao. Instruetur a est. ps
nim candens. tinguectur stringi. et co erere non pe
ferrum
stenconstructio. amuł titudine lapidum clignorum dicta
uinde costrues. aliutestenim aedificatio al iut inslaura¬
cio icemȩ dificatio noue constructio est. instauratio uero
quod repaercetur adinstaerprioris. Nam ristar ueceriꝓ
md itudine ponebans. inde & instaurtore dicebatł. Constar
autem constructio fundamento lapidibus calce arena
e lignis. fundamen tum dictum. quod fundussit. cecdifi¬
cII. idem & cementum cccedendo dietum quod eras solapide
sur gect. Lapides instructn risaliti albus tilurtius. colu¬
binus fluuatilis. is sungiec rulros. & reliqui. celbus lapis
alius durus. alius mollis. denta ta serra secatur trastabi¬
Lis inopere estitccutmeo quaesi in ligno littere senbaentur

Expanded text:
est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo quod instringat et coNam et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar Veteres pro similitudine ponebant. Inde et instaurare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et lignis. Fundamentum dictum, quod fundus sit aedificii. Idem et caementum, a cedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. 3. Lapides in structuris apti: albus, tiburtinus, columbinus, fluviatilis, sfungia, rubrus, et reliqui. 4. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur. 431 Tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ui de teoseris Itniere uoca te quia quai
qued exiliendo discurruut Olimecutem terrera
laculi apollabantur a racundo .u. de picupis
aleae Quidam augte abeato res ss
indenturFisiolontȩ per alegor iam haneat tin
exercer ÷÷sul quadam rerum simili tudinem fui¬
ene Num tribus tesseris ludore phibeNt propin
Iocis distinetces propter aetates hominum tero¬
rus leno is propter tempora argumen tantur Ind
a cebulam ternis disenpttem dicun lineis in. deui¬
capulis. ⁊esse Rarũ Iccc turquis que api
rio senio postea apellatio singulorum mutataq
num uocabanł uii. desactuges serarũ
Iactus ⁊ es deraru. Ita apentis al catorip
componitur ut eerferat quod uol uerit ut putecseris¬
nem uiets in lactu boni ceffert. Uitant autem canen
queedem: nosusest. unumenim signficat. LIII. decal¬
colo rumo cogusalcul pargioo orqͥmim¬
uentur. partim uage. Ideo cclios ordinarias alius¬

Expanded text:
s. De tesseris . Tesserae vocatae quia quadrae quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. De figuris aleae . Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propterlocis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. De vocabulis tesserarum . Iactus quisque trio, quatrio, quinio, senio. Postea appellatio singulorum 412 mutata nt. De iactu tesserarum . Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. De calculorum motu . Calculi partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinari
Abbreviated transcription (Latin):
domus erat instrusta unde & apile ho preos pbet¬
culorum dedicatio a similitudino donicilior un
ENNOΦLTIa ccpellabantur
Rcis ⁊ ra augem pulpitus epar scene
ubi saltator cogeroposret aut duo interse disput
ibienim poeta comedi & tragoedi adcertamen
conscendebant. his quecanentibus aliigentuse debari
Traqoedi sunt quiantiquagesta cetque faci nora
sceleratorum. regum luctuoso carmine spectan¬
te populo concinebant: U. Decocno dic
Iocedisutł quipriueotorum hocitum. a
dictis aut gertu cante beent. atques tupra uirginum
& ccmores meretricium Iinsuis fabulis expremebant
bcent. & dicti temelici. quodolim inorcistra stantes
Yindumento gestus Inpudicarum. feminarum. expri¬
mebant hiautem saltando &iam storices & resges¬
tas demonstrab ant Dicti au temistriones: siue quod str
Idgenussit. adductum siue quod per plexces hist oriccs fa¬
bul ccs expremereNT. quasi hiftoriones uii deunmis¬

Expanded text:
domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernadomus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitudine domiciliorum, scenophegia appellabatur. Orcistra autem pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poete comedi et tragedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebantTragedi sunt, qui antiqua gesta, atque facinora sceleratorum regum, luctuoso carmine, spectante populo concinebant. De comoedis . Comoedi sunt qui privatorum hominum acta dictis aut gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant.bant. Et dicti thymelici quod olim in orchestra stantes ebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones.