comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ uersa n ͨ assumpta in
assumente fuita. ss et u̾di m¬
cõmutabilitas et cariis ai
uĩ uoritas maneant inseꝑabili¬
ter in unntate ꝑsdie Quod qͥ
tistificante lege credentibus
prianchis amiũtiantibus ꝓphe¬
as predicante enangelio do¬
entibus apostolis et toto mũ¬
do confitente nõ credũt ex
sacramentũ corporis xp̃i ex
mnitatem sunt nomĩs xpĩam
aute circa taliũ ꝑsonas sutrũ
fuetur ubiq iuditiũĩ et aliud
dignetur eorũq omnes quas
suĩxius adiuuet actiones
quo citius ac facilius auxi¬
lante dnõ q̃ ad ur̃am gloriã
tad totius eccłie pacẽ ꝓsi¬
atẽ tonus scandali et pͣu¬
atis auctore hoc clemẽtra ue¬
stra p̃cipiat utab eo laco q̃
enstantinapolicane urbi ni¬
ms uicinus est longuis tns¬
feratut ne frequentroribus so¬
atiis eorũ quos ad impieta¬
ton suaui traxit utatur mo¬
masterio quogꝰ ipsuis cui ꝑn¬
tuse indigneq presedit ca¬
tholicũ abbatem iubete p̃poni

Expanded text:
ram versa, nec assumpta in ram versa, nec assumpta in assumente finita; sed et Verbi incommutabilitas, et carnis atque animae veritas maneant inseparabiliter in unitate personae. Quod qui testificante lege, credentibus patriarchis, annuntiantibus prophetis, praedicante Evangelio, docentibus apostolis, et toto mundo confitente non credunt, extra sacramentum corporis Christi, extra unitatem sunt nominis Christautem circa talium personas sincerum servetur ubique judicium, et aliud dignetur; eorumque omnes quas injunximus adjuvet actiones; quo citius ac facilius, auxiliante Domino, quae ad vestram gloriam et ad totius Ecclesiae pacem profiautem totius scandali et pravitatis auctore, hoc clementia vestra praecipiat, ut ab eo loco qui Constantinopolitanae urbi nimis vicinus est, longius transferatur: ne frequentioribus solatiis eorum quos ad impietatem suam traxit utatur. Monasterio quoque ipsius, cui perniciose indigneque praesedit, catholicum abbatem jubete praeponi,
Abbreviated transcription (Latin):
fracres meos dingere pa¬
ui qui dispositiones meãs
fratius mer auatholii de¬
uotione sotrata sedm meas
quas acceperũt regulas exe
eius suggestrone patestm̃
I multa sunt q̃ indulgentiq̃
sunit curanda multa q̃ iustis
cohercenda ut in causa tante
ꝑtrirbationis nec districtu
Fit niuris asꝑa nec remissio
parũ cauta cũ aliud satisfa¬
tientibus aliud ꝑtinacibus
tati uestre digna materia
q̃ placitam dño curã sangi
cordis ext̾teat et p̃cedẽtu
meritorum coronas etiã de
pñtis ennoris abolitigne
multiplicet Sicut eñi ne¬
storiana impietas ita cteu¬
chitiana blasphema ab om̃
catholicorũ est elmianda cõ¬
sortio quia tam impiũ ẽ con¬
sempit̾nã et consubstantrale
pr̃i. fun deitatem giã ex
ntero uingiis mrĩs parta
editam negare corporeo qua
unã in dei filio post incarna¬
tionis sacramentũ aff̾mare
naturam: ut scilicet aut hu¬
manitas eius pefutetur aut
deitas cũ unntione utrisꝙes
sentre nec altera sit in alter¬

Expanded text:
fratres meos dirigere properavi, qui dispositiones meas, fratris mei Anatolii devotione sociata, secundum eas quas acceperunt regulas exseejus suggestione patefactum est, multa sunt quae indulgentius sunt curanda, multa quae justius coercenda; ut in causa tantae perturbationis, nec districtio sit nimis aspera, nec remissio parum cauta; cum aliud satisfacientibus, aliud pertinacibus tati vestrae digna materia, 1049 quae placitam Domino curam sancti cordis exerceat, et praecedentium meritorum coronas etiam de praesentis erroris abolitione multiplicet. Sicut enim Nestoriana impietas, ita et Eutychiana blasphemia ab omnium est catholicorum eliminanda consortio. Quia tam impium est, consempiternam et consubstantialem Patri Filii Deitatem, etiam ex utero Virginis matris partu editam negare corporeo, quam unam in Dei Filio post incarnationis sacramentum affirmare naturam: ut scilicet aut humanitas ejus refutetur aut Deitas: cum unitione utriusque essentiae, nec altera sit in alte
Abbreviated transcription (Latin):
in dina scriptura dr̃ susti¬
tatus in multis sacre scrip¬
ture locis ymagniatꝭ rebꝰ
uerarũ reu̾i noĩa sepe ast¬
bũtur quoniõ et pdicta uga
in sili̾tudine̾ ẜxentis ymagi¬
nata et fantastica illa ma¬
goĩ ẜpentiũ in egipto et
ille enrus in deẜto ẜpẽs
moiis eburnes statũtur
mala granata et retia in
templi edifitio depicta de¬
scribũt᷑ Cũ hec õma non
ipsa terũ ueritate s pro
fili ᷠͥͤ ista noĩa recipuit
pp̃e tamẽ scriptue̾ sine ullo

Expanded text:
in divina Scriptura dicitur susciin divina Scriptura dicitur suscitatus? In multis sacrae Scripturae locis imaginatis rebus verarum rerum nomina saepe adscribuntur. Quomodo et praedicta virga in similitudinem serpentis imaginata, et phantastica illa magorum serpentium in Aegypto , et ille aeneus in deserto serpens monis eburneo statuuntur mala granata, et retia in templi aedificio depicta describuntur , cum haec omnia non ipsa rerum veritate, sed pro similitudine ista nomina recipiunt. Ipsae tamen Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sompnia petenti sibi dũs
ullũ responsũ daret Saul
rex iseł ad phitonissã ꝑrexͥ
ut ex mortius aliꝙ̃ sibi ꝑ
sue artis incãtatioes susti¬
taret Que cũ guere̾t epeo
quẽ mortis de sompno c̃u¬
peret resolui nle sibi samue¬
lem uelle respondit sustatu
sustitatus uero samuel sauli
quid eueniret ꝓnutrat hac
inquiens hora tu et filii tui¬
tras motũ eritis ẜ et isił
tradã ticũ in manu ĩmicoꝵ
eius Qualit̾ gͦ samuel
a phitonissa sustitari dicit᷑
dũ phitonissa demoniacis
incantacionibus et prestigoꝵs
uti iudet᷑. Et quomõ saul
qui uiuentibus ꝓphetis dei
responsũ non iuuerit resu¬
stitatũ a morte ꝓphetam
audire meruit unde nõ hũt
esse samuelem mũ ꝓphom̃¬
ꝑstiũ facilius intelligitur
in augelũ lucis in fantasia
cu et filii tui metũ critis
Ctem̃ si uerus ille sanmuel
hit oñsus eset nullomõ
iiquũ regẽ cõsortẽ sui¬
sui meriti post morte dice̾t
Si gͦ a ꝑhitonissa dia ᷝ us
oñsus dicit᷑ quare samuel

Expanded text:
nti sibi Dominus ullum responsum daret, Saül rex Israel ad pytonissam perrexit, ut ex mortuis aliquem sibi per suae artis incantationes suscitaret. Quae cum quaereret ex eo, quem mortuum de somno cuperet resolvi, ille sibi Samuelem velle respondit suscitari. Suscitatus vero Samuel, Saüli quid eveniret, praenuntiat, Hac, inquiens, hora tu et filii tui mecum eritis, sed et Israel tradam tecum in manum inimicorum ejus . Qualiter ergo Samuel a pythonissa suscitari dicitur, dum pythonissa daemoniacis incantationibus et praestigiis uti videtur? Et quomodo Saül, qui in viventibus prophetis Dei responsum non invenit, resuscitatum a morte prophetam audire meruit? Unde non hunc esse Samuelem illum protum, facilius intelligitur; in angelum lucis , in phantasia Tu et filii tui mecum eritis. Etenim si verus ille Samuel hic ostensus esset, nullo modo iniquum regem consortem sui meriti post mortem diceret. Si ergo a pythonissa diabolus ostenditur, quare Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
estmodũ deide dõ
nognu optinente archa test̃
de domo aminadab ad ihr lm
a rege et oĩ pplo ꝑducit᷑. ma
silius aminadab sequens archã
cum illã uelut suspntans tan¬
geret subita morte ꝑcussus est
siffocatus in quo facto temeri¬
tas cũ ipo̾ oza qui cũ essent
de gue̾ aaron archã tetigent
dampnat᷑ et totus polus quia
caute in diuis rebus se age
deberet admonet᷑ S quidã¬
estimant aliquod ꝓcedens

Expanded text:
st modicum deinde David regnum obtinente arca testamenti de domo Aminadab ad Jerusalem a rege et omni populo perducitur. Oza filius Aminadab sequens arcam, cum illam velut sustentans tangeret, subita morte percussus et suffocatus est . In quo facto temeritas in ipso Oza, qui cum non esset de genere Aaron arcam tetigerit, damnatur; et totus populus, quia caute in divinis rebus se agere deberet, admonetur. Sed quidam aliquod praecedens
Abbreviated transcription (Latin):
tiendũ de medio ꝓpharũ rape
iubet ẜ illos ꝓthmus ut aduem¬
ebant spũs qui in ꝓphis loq̃baͭ
arripiebat ipẽ quoꝙ saul qrͣ
inuitũ famulis opus scrictus ar¬
tus post eos exieus cũ int̾ ꝓphe¬
tas uenerat ꝓpħ̾abat dixinq
autem cũ de balacon et azma¬

Expanded text:
iendum de medio prophetarum rapere jubet. Sed illos, protinus ut adveniebant, spiritus qui in prophetis loquebatur, arripiebat. Ipse quoque Saül quasi injunctum famulis opus tertiis acturus post eos exiens, cum inter prophetas venerat, prophetabat . Diximus autem cum de Balaam et a
Abbreviated transcription (Latin):
si bõ non hñt opa sicut in balia
et saul et caypha pontifice
unde tales ꝓphete in iuditio nõ¬
ne in tuo nomĩẽ pohetauiꝰ dap̃¬
nati dũõ respondebant et tamẽ
et̾m ignis consortiũ int̾ ceteros
impios subibãt At uero et hoc
loco quidẽ esctiumuauit ꝙ saul nõ
diuino spiritu ẜ malo illo quo
sepi arripiebat᷑. ꝑ totũ illũ diẽ
mineus mortis ꝑiculũ ipõ suo
spũ arrepto diũ dispensa¬
tamẽ ubicũq sine additamẽto
esse a nullo sano sensu dubita᷑.
ubicũꝙ ueto cũ additamento
dicitur spũt dñĩ malus ut ẽ
in libro sauielis intelligitur
riũ malus ꝓpt̾ iutiũ dictus
indet᷑ sepe quoq cũ singulait̾
spiritus tm̃i et nõ addit᷑. stũs
prehendit᷑ contrarius spus
qui est dia ᷝ ͧͥᷤᷤ aut sabiectus
quisq sibi ex hus qui nĩstrant
demonbus Dmuostit᷑¬

Expanded text:
si bona non habent opera, sicut in Balaam, et Saül, et Caipha pontifice. Unde tales prophetae in judicio, Nonne in tuo nomine prophetavimus? damnati Domino respondebunt: et tamen aeterni ignis consortium inter caeteros impios subibunt . At vero et hoc loco quidam aestimant, quod Saül non divino spiritu, sed malo illo quo saepe arripiebatur, per totum illum diem imminens mortis periculum, ipso suo spiritu arreptus, Domini dispensatamen ubicumque sine additamento esse a nullo sano sensu dubitatur. Ubicumque vero cum additamento dicitur spiritus Domini malus, ut est in libro Samuelis, intelligitur rium, malus propter vitium dictus videtur. Saepe quoque cum singulariter spiritus tantum, et non addito, sanctus, prehenditur; contrarius spiritus qui est diabolus, aut subjectus quisque sibi ex his qui ministrant daemonibus, dignoscit
Abbreviated transcription (Latin):
It natꝰ sailuator ex uiiẽ
est rut et xpus ect it fi¬
lis de non fcĩdra ẜ ortu Adhuc
ciam dyaboli nẽ ꝓuocauit E¬
tizata atẽ descendente in se ꝙĩd¬
sancto cum apporuissit homĩba
cestimonio dei prĩs qui ciꝯ onu¬
lacione zeli ducto est mimitus
as miuna uidens hoc fciũ Rb
obesse. intellexit em̃ ordinacom
baptisiatꝭ ad salucẽ honu ꝙ¬
natiny Ideoq accedit ad salu̾a¬
uersiim ol rbictꝰ est emi quasi
saluõtori eliciusset stdm delum
uoluntat sue responsumi utreg¬
num suũ totrm hẽret securꝰ ꝙ
duce saluatoris doct̾ne subietto
saluator temptanti se Syabolo
non alit̾ qmͣ doempłis legis
Aluator non solum dyabolo
temptanti respondit s̾ug
rẽm ꝑstiuss em̃ iudeos se mimi¬
tum legis diccuros pr̃is eoꝵ
iorudenciam dyaboli testimo¬
is segis compressit ut piem̃
in flios et fiłids in prcm ꝯdep̃¬

Expanded text:
ic natus Salvator ex Virgine est, ut et Christus esset et Filius Dei, non factura, sed ortu. Adhuc ntiam diaboli non provocavit. Baptizatus autem descendente in se sancto, cum apparuisset hominibus testimonio dei patris qui esset, aemulatione zeli ductus est inimicus ad inuidiam uidens hoc factum sibi obesse; intellexit enim ordinationem baptismatis ad salutem hominum procuratam. ideoque accedit ad saluauersienem. arbitratus est enim quasi saluatori elicuisset secundum dolum uoluntatis suae responsum, ut regnum suum totum haberet, securus quod duce saluatoris doctrinae subiectSALUATOR TEMPTANTI SE DIABOLO NON ALITER QVAM EXEMPLIS LEGIS aluator non solum diabolo\' temptanti respondit, sed rem. praescius enim Iudaeos se inimicum legis dicturos patris eorum inpudentiam diaboli testimoniis legis conpressit, ut patrem in filios et filios in patre
Abbreviated transcription (Latin):
i chauanee int̾ micia miseridor¬
diam denegaet cũ et cetiioni
alieigens et le proso quẽ ipse
hesus aliegir alienigenã dixit
beneficiũ. imꝑtiende salutis nõ
negauit¬

Expanded text:
 CHANANAEAE, INTER INITIA MISERICORDIAM DENEGARET. CUM ET CENTURIONI ALIENIGENAE ET LEPROSO, QVEM IPSE IESVS ALIENIGENAM DIXIT, BENEFICIUM IMPERTIENDAE SALUTIS NON NEGAU
Abbreviated transcription (Latin):
Sin suil pris ip̃e carcauit
lixdania filio ip̃e enarrant
Net autẽ adco dixit ut docet᷑
se semx apparusse prdarchil
et ꝓꝑhetis Non ergo hot ad
oisum dicit ut inoisibias sit
tñ in eo ip̃o cum uideĩ puta
Diso em̃ hic intellecci est qr
non utiqs oculis uisue̾ est sed
mente incellectꝰ et hos fuit
uidisse intellexisse in eo ꝙ oꝑ
⁊uis ibi mee deum cũ aure
Sicit saluator qui me bidit
bĩdit et Preñ non utiq ad
otuleꝵ uisimm hoc̃ ietulit qͥ
ad mentis. et ut nnitail inter
esse putaletur aleut᷑ ergeeo
uisus est iuxta sbam Circid appa¬
rencia aucemr solꝯ. filiꝰ uisꝰ est
mente. non carnalilꝰ oculis ꝯua
nuisibilis ẽ sicut ẽ pr Quid¬

Expanded text:
sinu Patris, ipse enarravit. Credamus Filio; ipse enarravit Hoc autem ideo dixit, ut doceret se semper apparuisse Patriarchis et Prophetis. Non ergo hoc ad utem sic se visum dicit, ut invisibilis sit tamen, in eo ipso, cum uideri putatur. uisus enim hic intellectus est, quia non utique oculis uisus est, sed mente intellectus, et hoc fuit uidisse intellexisse, in eo quod apparuit ibi inesse deum. cum autem dicit saluator: qui me uidet, uidet et patrem, non utique ad oculorum uisum hoc retulit, sed ad mentis, et ut nihil inter esse putaretur. neuter ergo eorum uisus est iuxta substantiam; circumapparentia autem solus filius uisus est mente, non carnalibus oculis, quia inuisibilis est sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ctiã hec duplex gratia facto
esse non aꝑꝑet Queppe ꝙ enim
helias semel focerat bis ac ter
si nace esset iterare poss Sco
potius hoc duplicẽ gratiã he¬
le esse in heliseo ꝓnũtiat ꝙ he
liseus imꝑando p̃cipiebat que
helias et orando et posculando
ipetrabat Siue ut cet̾i dicũt
ꝙ heliseus cum magno houore
et stli digntate uirtutũ et
ꝓphetie donũ habuorat quod
helias profugus et ꝑsecutus
in nontibus speliicis degens
et eiectus ab hom̃ibus retinebat

Expanded text:
 in hoc duplex gratia facto esse non apparet. Quippe quod enim Elias semel fecerat, bis ac ter, si necesse esset, iterare posset. Sed potius hoc duplicem gratiam Eliae esse in Elisaeo pronuntiat, quod Elisaeus imperando praecipiebat, quae Elias orando et postulando impetrabat. Sive, ut caeteri dicunt, quod Elisaeus cum multo honore et saeculi dignitate, virtutum et prophetiae donum habuit, quod Elias profugus et persecutus, in montibus et speluncis degens, et ejectus ab hominibus retinebat
Abbreviated transcription (Latin):
ot etiã bello beuadas tex
syrie in t̾rã isił cũ in fuũ¬
ta multi ͧͤ ueniens samariam¬
multis multis diebus obsedit
ad tantã angustiã inclusos ut
mr̃es filios suos cõmederent
obsidionis ncͣcitate cohertuit
unde rex isel tam obstena infa¬
mia ꝑmõtus ad domũ heli¬
sei furore plenus ueuit etut
pũteen augustiam ualenteui
absolue decollare destiuant
aĩe ꝑiculo curaus fixo respon
hac state modus sumle ctor¬
dei modii mercabi᷑ in huia
ntroitu urbis uno statoe ac
unꝰ ex duobus ducibus reg
infida mente garriens si ĩqt
cataractas dis in celũ facet᷑
uerũ quod dẽas dicis esse nõ¬
ualebit cui heliseus ait d̃u
hec oculis tuis iudebis S causa
huis infidelitatis ex huis cõmedẽ
non potis Sequente de huic no¬
cte souitũ aeris fragoris in syroꝵ
castris dus audiri fecerat q
cunctas inimitoꝵ catlas ꝑit᷑
uensas in fugã deuer tebat quo
explorato catͥuatum pplus per
portam ciuitatis p̃rimpeus insi¬

Expanded text:
oc etiam bello Benadab rex Syriae in terram Israel cum infinita multitudine veniens, Samariam multis diebus obsedit, et ad tantam angustiam inclusos, ut matres filios suos comederent, obsidionis necessitate coercuit. Unde rex Israel tam obscoena infamia permotus, ad domum Elisaei furore plenus venit, et ut praesentem angustiam valentem absolvere, decollare destinavit. animae periculo curans, fixo sermone hac, statere modius similae, et hordei modii mercabuntur in hujus introitu urbis uno statere. At unus ex duobus ducibus regis infida mente garriens, Si, inquit, cataractas Dominus in coelo fecerit, verum, quod dicis, esse valebit. Cui Elisaeus ait: Tu haec oculis tuis videbis, sed causa hujus infidelitatis ex his comedere non poteris. Sequente dehinc nocte, sonitum aerei fragoris in Syrerum castris Dominus audiri fecerat, qui cunctas inimicorum catervas pariter versas in fugam divertebat. Quo explorato, catervatim populus per portam civitatis prorumpens, infi
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ ⁊ dñs iitã et adintoriuã
dederit q̃dam explauãdã re¬
Ntea post mortem helisa
fauuoli dei cũ quadam
die familiares eius mortiuã ꝓ̃¬
dam portantes latrũculos udi¬
sent ꝑtiniuissẽt in sepulcrũ Ix¬
lisei quod ꝓpe erat mortui cada¬
uer piecert᷑ quod dũ cange
osra helisei reuexit et abulaut
uñ quidã prestriptũ ẜmonem n
hoc signo impletrĩ fuisse dicũt
hoc est spus qui in te est fiat di¬

Expanded text:
vitam et adjutorium dederit, quaedam explananda reInterea post mortem Elisaei famuli Dei, cum quadam die familiares ejus mortuum quemdam portantes, latrunculos videntes pertimuissent, in sepulcrum Elisaei, quod prope erat, mortui cadaver projecerunt. Quod dum tangeret ossa Elisaei, revixit, et ambulavit . Unde quidam praescriptum sermonem in hoc signo impletum fuisse dicunt, hoc est, Spiritus qui in te est, fiat d
Abbreviated transcription (Latin):
I celis astendisse plenia lu¬
te sie clarum et quomodo
dictum est ad iuditiũ angelo
testante uenturũ ut et feliꝰ
hominus quem btũs stgha¬
mis martir ad dextris uir¬
ntis dei udit astantem ma-¬
nfestus appareat et quem
compũxerunt ꝑsecutores
oius asxitiant Quod in-¬
nirum sine carus humane
un pt̾ constare mat̾ia cuis
issumptio glificata est dei¬
tate non prsus absimpta uñ
⁊ beatus io. apostolus ait
Qui negat xp̃m in carne
uenisse hic est autixpũs
Et gloriosus apostolus pau¬
lus qualemꝙ hodie quem
credere debeamus dñm no¬
fessus est dicens In quo
habitat ois plemtudo di¬
uinitatis corporalit᷑ quo
breui capitulo simul arria¬
nam pestem et hant quam
dicimus eutichianam celesti
p̾dicatione subuertit quia
et inchil minus est ubi oĩs
plenaq diuinitas habitae
de et ꝑ beate memorie btin
leonem et ꝑ fuccessores eius
certũ est grecos fuisse con¬
ninctos sicut ipsorũ cartis
quas apud nos habemus

Expanded text:
in caelum ascendisse plena luin caelum ascendisse plena luce sit clarum eoque modo dictum ad iudicium angelo testante uenturum, ut et filius hominis, quem beatus Stephanus martyr a dextris uirtutis dei uidit astantem, manifestus appareat et, quem compunxerunt, persecutores eius aspiciant: quod nimirum sine carnis humanae non potest constare materia, cuius adsumptio glorificata est deitate non prorsus adsumpta. unde et beatus lohannes apostolus dicit: qui negat Christum in carne uenisse, hic est antichristus, et gloriosus apostolus Paulus, qualem hodieque credere debeamus dominum norofessus est dicens: in quo habitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter, quo breui capitulo simul Arrianam pestem et hanc, quam diximus, Eutychianam caelesti praedicatione subuertit, quia et nihil minus est, ubi omnis plenaque diuinitas habitare de et per beatae memoriae sanctum Leonem et per successores eius certum est Graecos fuisse conuictos, sicut ipsorum cartis, quas apud nos habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iis igitur incitati per
frem et coepistopum
nr̃m uisicinũ presentia di¬
rigere scripta curauinus
preeunte gratia salutati¬
ons hortantes ut magna¬
nimiter auxilio dni tole¬
raudo rerũ transeuntuã ba¬
stitatem magis esse debaa¬
mus actoiiti ne quod alse
ꝓpetue subeamus iuite dispe¬
dium ꝓdinde q̃ tatholice
ueritatis postit utilitas p̾¬
cauenda dilectio urã pau¬
lisper aduertat apud g̾¬
cos quibus multas heses
nabundare non dubiũ est
blasphenuas pruente. ꝑ
quas diceret unam tmmõ
id est solam diuinitatis na¬
curam suie substantiã in
dnõ ihe su xpo nos credeie
debere suscepte caruis ue¬
ritate grsus abolita quid
utiq impaũ prauũ q com¬
mentũ martionistis maui¬
heisq comunctã tobum
fine dubio salutis nostre
soluerit sacramentũ sique
quãtũ et scripture uenͣ ͥ ᷤᷤ
dicit auctoritas et maioꝵ
cuũ Sic passum ac resir¬
fexisse constat ex mortuis
iti quadragnita diebus fu¬
ise cum distipulis uersatũ

Expanded text:
is igitur incitati per fratrem et coepiscopum nostrum Ursicinum praesentia dirigere scripta curauimus, praeeunte gratia salutationis hortantes. ut magnanimiter auxilio domini tolerando rerum transeuntium uastitatem magis esse debeamus adtoniti, ne, quod absit. perpetuae subeamus uitae dispendium. proinde, quae catholicae ueritatis poscit utilitas praecauenda. dilectio uestra paulisper aduertat. apud Graecos, quibus multas haereses abundare non dubium est,blasphemias proruente, per quas diceret unam tantummodo id est solam diuinitatis naturam siue substantiam in domino Iesu Christo credere nos debere susceptae carnis ueritate prorsus abolita. quod utique impium prauumque commentum Marcionistis Manichaeisque coniunctum totum sine dubio salutis nostrae solueret sacramentum, siquidem, quantum et scripturae uenerabilis dicit auctoritas et maiorucuum, sic passum atque resurrexisse constat a mortuis itaque quadraginta diebus fuisse cum discipulis conuersatum,
Abbreviated transcription (Latin):
censum acciꝑe interro gasti
ffater hic quide consilium
non indiget dum rei causa
est mainfesta Si enim sie
cributo sederut ipsam ꝙͣ¬
doꝙ ꝓpriam sibi uindicabũt
t̾ram Si uero tributũ de¬
derut norunt dñatorem
ipsam t̾ram habere nam
et hos flagitasti a nobis
socassime frater in sacris
anonis predicatrone quot
n locis ruces sieri debeãt
ue significemus sanctitati
uoeis autem tius clementer
melmati in rotulo dato lul
quanta fieri debeant infi¬
xinis. His autem ita se
Intibus dinͤprecamurcle¬
mintiã licet pacoꝵes ut suo
buuam custodiat reueren¬
cissime frater Data i no¬
nas mouembris imꝑarite
dommno puissimo augusto

Expanded text:
censum accipere interrogasti, censum accipere interrogasti, frater. Hoc quidem consilio non indiget, dum rei causa est manifesta. Si enim sine tributo sederint, ipsam quandoque propriam sibi vindicabunt terram. Si vero tributum dederint, norunt dominatorem ipsam terram habere. Nam et hoc flagitasti a nobis, sanctissime frater, in sacri canonis celebratione quot in locis cruces fieri debeant, ut tuae significemus sanctitati. Votis autem tui clementer inclinati, in rotulo dato Lul quanta fieri debeant infiximus. His autem ita se habentibus, Domini deprecamur clementiam, licet peccatores, ut suo lumem custodiat, reverentissime frater. Data XI Nonas Novembris, imperante domino piissimo Augusto
Abbreviated transcription (Latin):
ti fueruit et au cruuina¬
libus causis obuoluti ce¬
lantes pccm suũ ordinate
sunt postmo dũ uero mamu¬
festata est corum miqua
actio hos sacerdota li habi¬
tu priuatos penitentre
subuncte Non enĩ adit de¬
us pccõres et confitentes
sod peccantes et negan¬
tes Nain et hoc flagi tasti
a nobis si liceat ꝑsequiti¬
onem paganorum fugeꝰ
annon Et pro hoc frat
salutare consiliũ danus di
sieri potest et lotum Ime¬
neris: insta ad predicand
illas di autem supportare n
habes preceptum dñicuã
ut in aliam ingredians cua¬
tatem Nam et hoc inquisisti
quid siendũ sit de excoicato
episcopo et apostolicã au¬
ctoritatem negligente hic
de testabilis est corã deo t
coram homibus. cui conde̾¬
pnationi incondempnatus
non cõicabit ipsi enĩ condẽ¬
pnabintur et in die ireet
reuelationis dñi et salua¬
toris nestre ihesti xpristi eĩ
sedit ad iudicandũ genus
humanuẽ sicut scriptum n¬
clauis cristianorum tram
inhabitantibus si oꝑteat

Expanded text:
moti fuerint, et antea criminamoti fuerint, et antea criminalibus causis obvoluti celantes peccatum suum ordinati sunt, postmodum vero et manifestata est eorum iniqua actio, hos sacerdotali habitu privatos poenitentiae submitte. Non enim odit Deus peccantem et confitentem, sed peccantem et negantem. Nam hoc flagitasti a nobis, si ticet persecutionem paganorum fugere an non. Et pro hoc, frater, salutare consilium damus. Si fieri potest, et locum inveneris, insta ad praedicandum illis. Si autem supportare non habes praeceptum Dominicum, ut in aliam ingrediaris civitatem . Nam et hoc inquisisti quid faciendum sit de excommunicato episcopo, et apostolicam auctoritatem negligente. Hic detestabilis est coram Deo et hominibus cui condemnationi incondemnatus non communicabit; ipsi enim condemnabuntur et in die irae et revelationis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, cum sederit ad judicandum genus humanuSclavis Christianorum terram inhabitantibus, si oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
natus de quo mosi in qui¬
sisti qui pugnator et for¬
icator exiscit atq ies
ecclesie post degradati¬
onem sibi uendicarentit᷑
hic omo ac de testabilit̾
respuendus est oiue emĩ
portio infideli cũ fideli
aut que cõmumio xpi
ad belial: hos sanctore
primm traditiones et sc̃oꝵ
canonũ instituta condem¬
puauerunt de ordinatioe
etiam pbrorũ et diaconors¬
qui cogente necessitate
et pauꝑtate rogantum
non lt̃imis temporibus
et dicbus a te prouenerũt
si aliquam haberes ex hͦ
offensionem : insinuasti
Dicinius aucem tibi frat᷑¬
⁊ bene nosti qd sacri cano¬
nes docent aptis tempo¬
ribus sacerdotes ordinan¬
dos attamen in eo quoda
te ꝓpter zelum fidei accũ
est a domino deo nostro
indulgenciã postulemus
de censu autem ecclesiarũ
iᵈ est solidũ de cassata su¬
scipe et nillã habeas hesi¬
tacionem dum ex eo potis
opus perficere sanctarũ
ecclesiarũ iuxta canonum
instituta Si quos uero pre¬
sbiterrs qui de laicis ꝓno¬

Expanded text:
natus, de quo inquinatus, de quo inquisisti, qui pugnator et fornicator existit, atque res Ecclesiae post degradationem sibi vindicare nititur, hic omnino ac detestabiliter respuendus est: Quae enim portio fideli cum infideli? aut quae communio Christi ad Belial ? Hunc et sanctorum Patrum traditiones et sanctorum canonum instituta condemnaverunt. De ordinatione etiam presbyterorum et diaconorqui cogente necessitate et paupertate rogantium non legitimis temporibus et diebus a te provenerunt, si aliquam habentes ex hoc offensionem insinuasti, dicimus autem tibi, frat bene nosti quod sacri canones docent aptis temporibus sacerdotes ordinandos. Attamen in eo quod a te propter zelum fidei actum est, a Domino Deo nostro indulgentiam postulamus. De censu autem ecclesiarum, id est, solidum de cassata suscipe, et nullam habeas haesitationem, dum ex eo poteriopus perficere sacrarum ecclesiarum, juxta canonum instituta. Si quos vero presbyteros, qui de laicis pro
Abbreviated transcription (Latin):
noms tepsi: frat̾ aman¬
asfime Sic omnbꝰ predi¬
ca omnnesq doce: sancta sicur¬
a sancta romana cui deo au¬
toie deseruimus accepisti
eglesia inquisisti etiam et
hoc si aute tricesimũ ãmũ
liceat sacerdotem ordinari
frater si fieri et mueniri
potest ut ꝓuecte etatis et
bom iuri testimonii iuxta
sacrorum canonĩ instituta
ordinentur sacerdotes di
autem mime reperuntur
et uccitas expostit a xxuq
supra leuite et sacerdotes
ordinentur quemadino did
n lege dño continetur de
mlone autẽ et eiusmodi
simlibus que ecclesiis dei
plurinũ nocent ut  tali ne¬
faris opere recedant iuxͣ
apłi uocem oportune im¬
portune p̃dica di acquie¬
ueruit admonitronibus
Tu aut̃ qui rette predicoᷤ.
non perdes mercedem tuã
Nam et hoc inquifisti post
gͣtũ temporis debet lar
consiluĩ p̃bemus es quod
non oꝑteat eum mandi p̾ͥus
ꝙͣ suꝑ fumo siccetur aut
igne coquatur di uero
libet ut in coctum mandu¬
cetur post paschale̾ festi¬
Epistopus autem condep̃¬

Expanded text:
suscepisti, frater amantissime. Sic omnibus praedica, omnesque doce, sicua sancta Romana, cui Deo auctore deservimus, accepisti Ecclesia. Inquisisti etiam et hoc, si ante tricesimum annum liceat sacerdotem ordinari. frater, si fieri et inveniri potest, ut provectae aetatis et boni viri testimonii juxta sacrorum canonum instituta, ordinentur sacerdotes. Si autem minime reperiuntur et necessitas exposcit, a XXV supra levitae et sacerdotes ordinentur, quemadmodum in lege Domini continetur. Miloni autem et eius similibus, qui ęcclesiis Dei plurimum nocent, ut a nefario opere recedant, iuxta apostoli vocem oportune inportune predica. Si acquieverint ammonitionibus tu autem, qui recte predicas, non perdes mercedem tuam. Hoc simul inquisisti, post quantum temporis debe at lardconsilium prebemus, quod non oporteat eum mandi, priusquam de super fumo siccetur aut igne coquatur; si vero libet, ut incoctum manducetur, post paschalem festiEpiscopus autem condem
Abbreviated transcription (Latin):
re et aeris ꝯmoditate et ili
fliũs incrementis fouet᷑ Set
hec inuestigatio qualit̾ acci¬
pienda sit pro certo eruditi

Expanded text:
re, et aeris commoditate, et Nili fluminis incrementis fovetur. Sed haec investigatio qualiter accipienda sit pro certo, eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixit si tirrestria
diꝑi uobas et nomcre¬
dicis nom ꝑtinet ad Bapes¬
mũ quia dapiisinẽe nõst
ꝑ aquã celebret᷑ etra¬
no illie uer eit᷑ celestis mer

Expanded text:
uod dixit, Si terrestria dixi vobis, et non creditis, non pertinet ad Baptismum; quia baptismum nostrum per aquam celebretur: sed ratio illic vertitur c
Abbreviated transcription (Latin):
att quos uocauit ipsos et
iostifieaut pt̃ mouere et
quer it᷑ utrũ omnes qui uo¬
cati sãc iusa ficent᷑ e. da¬
n uero electi tamen quia
ipsi quoque electi unqua
iusti frca ers uist nocatos
quã quã nõ omne suocatos
ses cos qui senẽ dũ ꝓposi

Expanded text:
Quos vocavit, ipsos et justificavit, potest movere, et quaeri utrum omnes qui vocati sunt, justificentur. Sed ai autem electi . Tamen quia ipsi quoque electi utique justificatos nisi vocatos, quanquam non omnes vocatos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fusa caricais in cor dibusis¬
nas ne isennamꝰ eis ad
malestiniẽdũ si pocius bo¬
na faciamꝰ unde quidem ic̃i
euertit᷑ quresis pelagiana
que slilt non ⁊ deo nobis
si ⁊ deo esse caritatẽ qua
illis libris quos aduer si
cos edidim q eciã spirua¬
li honns canque sus grã¬

Expanded text:
usa charitas in cordibus nostias, ne consentiamus eis ad male faciendum; sed potius bona faciamus. Unde quidem jam evertitur haeresis Pelagiana, quae vult, non ex Deo nobis, sed ex nobis esse charitatem qua illis libris quos adversus eos edidimus, etiam spiritualis hominis jamque sub gra
Abbreviated transcription (Latin):
delis ssem qron dit ismie
sidelis eram fideli ⁊ goda¬
tͥ quid s data est nã uo
illo loco in ende libro dixi
quonã si nom et ꝯpruus et
nstricordiã ai et uocam
er credim et cede̾nups¬

Expanded text:
delis essem : non ait, Quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut alio loco in eodem libro dixi, Quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei et vocamur ut credamus, et creden
Abbreviated transcription (Latin):
tianꝰ xtollat᷑ i sup irbiã
et non arbitiet᷑ in huiubu
te etinere senandũ esseor¬
dine suũ et põtestatem sũ¬
perioribq quibus pro tempo¬
rererũ camporaliũ gube¬
nacio tradita est pũtẽt non
se subdendũ esre csumo
nñ constrmus  amima et
corpore et quam diu inhar
iea temporale sumuo e¬
ciam rebus temporalibus
ad subisidiũ degeide eius
iite utamur oportet nos
ex ea parte que ad hant
uitam ꝑtinet subditas cẽ
potestatibus id est hom̃bꝰ
res huãnas cũ aliquo hono¬
re ad uuist amibꝰ Et illo
bero parte qua credimus deo
t in regnũ eius uocam᷑ non
ues oportit esse sub ditos cu¬
quã heram id ipsum nobis
duitam ctirnam donar Ag¬
manis ost Oi quis ergo pu¬
rat quomã est cristianus nõ
ab esse uectigal redde ndũ
aut tributũ aut ron se
qr subdendũ ut ecrã i
nã sidem halere pocesta¬
fn abaret᷑ cũ qui tempe¬
ialibus ad mustrandis aliqͣ
sablimitate preallie mua
coiem eriorem labit᷑ et
pedus istr siruandus est

Expanded text:
tianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus sublimioribus, quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, putet non se esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quamdiu in hac vita temporali sumus, etiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae utamur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo putat quoniam Christianus est, non sibi esse vectigal reddendum sive tributum, aut non esse se subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit; in majorem errorem labitur. Sed modus iste servandus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sub grã odic eiũ priuo
het inrba sapieban que pos¬
tra lectis quibus dam diua¬
uorã tracratoris eloquiorã
quorũ me onouret auccori¬
tus consider aui diligencius
et iudi nõ de ipsa acusto¬
lo poge intell si quad ace
damus quia le ꝵ spericalis
est euo autẽ carnalio sũ
in isto rgo libro et hor
qd diciũ est ego autem ca¬
usque ad eũ locũ uł dicit
msir. eno hiomo quis me li¬

Expanded text:
dum sub gratia. sic enim prius haec uerba sapiebam, quae postea lectis quibusdam diuinorum tractatoribus eloquiorum, quorum me moueret auctoritas, consideraui diligentius et uidi etiam de ipso apostolo posse intellegi, quod ait: scimus, quia lex spiritalis est; ego autIn isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego autem causque ad eum locum, ubi dicit, Miser ego homo
Abbreviated transcription (Latin):
et seminis homo credit᷑ ciuꝰ
in ipo euaigelii exordio p̃di¬
catur uñ multũ doleo mitũ¬
ꝙ contristor ꝙ hic qui ante
de hũilitatis ꝓposito lauda¬
bilis iudeba᷑ contua urutam¬

Expanded text:
e seminis homo creditur, cujus in ipso Evangelii exordio praedicatur. Unde multum doleo, multumque contristor, quod hic qui ante de humilitatis proposito laudabilis
Abbreviated transcription (Latin):
predicacõm dñice passionis
tunt a ꝑti sunt oculi tui ses
aute corde iudebaris esse cea¬
tus Cepisti lumen sacramon
uidere Ergo frẽs dilcĩssum
uenimius usq ad altare ad
tractũ uberiorem Et ideo qu
id tꝑis est disputacom inte¬
grami non possinus inciperl
Quia ꝓlixior tractatus est
sit sit ꝓ dictũ est hodie et̃
mastina die si dñõ placet
socramentis ipsis tracta

Expanded text:
praedicationem Dominicae passionis praedicationem Dominicae passionis tunc aperti sunt oculi tui: qui ante corde videbaris esse caecatus, coepisti lumen sacramentorum videre. Ergo, fratres dilectissimi, venimus usque ad altare, ad tractatum uberiorem. Et ideo quia id temporis est, disputationem integram non possumus incipere: quia prolixior tractatus est, satis sit quod dictum est hodie; et crastina die, si Domino placet, de sacramentis ipsis tracta
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qñ dedisti nomen tuũ
tulit lutũ et liuiuit super
oculos tuos Quod significat
ut pcc̃m tuũ fatereris ut cõ¬
scientiã recognosteres ut pe¬
intentiam ageres delictor
hoc est sortem humane gn̾a¬
tionis agnosteres. Nam etiã¬
si non confiteatur pccm qui
ueuit ad baptisiũ tamen hoc
ipso implet confessionem om̃n
pcr̃orũ quod baptizari petit ut
iustificetur Noc est ut a cuba
ad graciam transiat Nolitel
otiosum putare Sunt quidã
scio certe aliquem fuisse qui
diceret cum illi dicenenus
In hac etate magis baptizon
debes dicebat ille Quare ba
habuit quod ei xpus non la¬
uerat hoc est non ei apar¬
erat aperuerat oculos Nuil¬
lus enĩ homo fine pcc̃o Ergo
agnoscit se hominem qui con¬
fugit ad baptisiũ xp̃i Itag
et tibi imposuit lutũ hos est
uerocundiam prudentrã consis¬
derationem fragilitatis tue
et dixit tibi uade in siloami
Caud est sileas cuiod int̾ pri¬
tatur inquit missus hoc est

Expanded text:
Ergo quando dedisti nomen tuum, Ergo quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso implet confessionem omnium peccatorum, quod baptizari petit, ut justificetur, hoc est, ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare bahabuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullus enim homo sine peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem, qui confugit ad baptismum Christi. Itaque et tibi imposuit lutum, hoc est, verecundiam, prudentiam, considerationem fragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quod legisti in euange᷑
si tauen legisti certe audi¬
sci Cecus obtulit se saluato
Aut curaretur et ille qui
alios uerbs ãñ et sermone
curabat et refundebat imperio
lumen oculorũ tamen in libro
euangelii qui scribitur scd̃m
iohamen qui uere pre cet̾is
uidit magna misteria et de¬
signauit et det larauit miste¬
riũ hoc in illo noluit prefi.¬
gurare omnes quidẽ sancte
Tamen scũs iohãnes qui ulti¬
mus scripsit euangeliũ quia
nccͣuis requisitus et electus
a xpõ maiore quandam tuba
fudit eterna misteria Quid¬
quid locutus est misteriũ est
alius dixit cecũ curatũ dixͭ
matheus dixit lucas dixit
marcus solus Iohannes quid
ait Tulit lutũ et liniuit siꝑ
oculos eius et dixit ei uade
in siloam Et epurgens iuit
et lauit et uemit indens Con¬
fidera et tu ocidos cordis tui
Uidebas que corporalia sunt
corꝑalibus oculis sed que sa¬
cramentorũ sunt oculis cord̃
ad huc iudere non poteras

Expanded text:
rium quod legisti in Evangelio; rium quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se Salvatori ut curaretur: et ille qui alios verbo tantum et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii qui scribitur secundum Joannem, qui vere prae caeteris vidit magna mysteria, et designavit, et declaravit; mysterium hoc in illo voluit praefigurare. Omnes quidem sancti tamen sanctus Joannes qui ultimus scripsit Evangelium, quasi necessarius requisitus et electus a Christo, majore quadam tuba fudit aeterna mysteria. Quidquid locutus est, mysterium est. Alius dixit caecum curatum, dixit Matthaeus, dixit Lucas, dixit Marcus: solus Joannes quid ait? Tulit lutum, et linivit super oculos ejus, et dixit ei: Vade in Siloam. Et exsurgens ivit, et lavit, et venit videns . 12. Considera et tu oculos cordis tui. Videbas quae corporalia sunt, corporalibus oculis: sed quae sacramentorum sunt, cordis oculis adhuc videre non poteras.
Abbreviated transcription (Latin):
us infundit᷑ spiritus sapĩe
et intellectus spiritus consi¬
Ii atq iurtutis spiritus co¬
guitionis atq petatis spc̃
saucti timoris septem qrͣ
urtutes ppur itus Et omes
quidem urtutis ad spiritũ
ꝑtinent sed iste quasi cardi¬
nales sunt quasi prinapa¬
les Caud enĩ tam prinapa¬
le ꝙͣ pietas quid tam prim¬
cipale ꝙͣ cegnitio dei ord
tam principale ꝙͣ iurtus
ꝙͣ timnor dei sicut timor
seculi infirmitas ita tunor
dei magna est fortitudo Iste
sunt septem urtutes qñ
consignaris nam ut ait
a plũs sauctus quia multi¬
formis est inquit sapientia
pieñ dei ita multiforms
est spiritus sauctus qui
habeat diuersas uarias ꝙ
iurtutes Unde et deus iuy¬
tutũ dicitur Quoadaptat̾
potest prĩ. et filio. et spm̃
sancto Sed hoc alterius
disputacionis alteruis est
temporis post hec quid seͬ
uenire habes ad altare Qrm̃
uenisti iude̾ habes que aute
non iudebas hoc est nuste¬

Expanded text:
sanctus infunditur, Spiritus sapientiae sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii atque virtutis, Spiritus cognitionis atque pietatis, Spiritus sancti timoris: septem quasi virtutes Spiritus . 9. Et omnes quidem virtutes ad Spiritum pertinent: sed istae quasi cardinales sunt, quasi principales. Quid enim tam principale, quam pietas? 364 quid tam principale, quam cognitio Dei? quid tam principaltimor Dei? sicut timor saeculi infirmitas, ita timor Dei magna est fortitudo. 10. Istae sunt septem virtutes quando consignaris. Nam ut ait Apostolus sanctus: Quia multiformis est, inquit, sapientia sapientia Dei, ita multiformis est Spiritus sanctus, qui habet diversas variasque virtutes. Unde et Deus virtutum dicitur: quod aptari potest Patri et Filio et Spiritui sancto. Sed hoc alterius disputationis, alterius est temporis. 11. Post haec quid sequitur? Venire habes ad altare . Quoniam venisti, videre habes quae ante non videbas, hoc est, myste
Abbreviated transcription (Latin):
sequimur apłm petrũ ip̃us
inhẽmus deuotiom Ad hoc
ecclesia romana quid respor¬
det utiqz ipse auctor est nob
huiꝰ assertionis petrus au
qui sacerdos fuit eccle rone
ppse petrus ait dñe nõ tr̃i
pedes sed ctiã manus et capͭ
dide fidem Quod aute excu¬
rauerat hũilitatis fuit quod
non nctẽ habet iterũ laua̾e̾
nsi ut soles pedes lauot
fiuare hoc quia in baptisma¬
te õnis culpa diluitur Rece¬
ditgͦ culpa d quia adam
suꝑplantatus a dya ᷝ ͤ est et
penenũ ei effusũ est supra
pedes ideo lauas pedes ut
mn ea ꝑte in qua insidiatus
et sirpens maius subsidiũ
canctificatronis accedat quo
postea te suꝑplantare non pos¬
sit lauas ergo podes ut la¬
ues uenena serpentis ad
quilitatem quoq ꝓficit ut
in muisterio non exubescanꝰ
quod dedignanur in obse¬
quio Sequitur spiritale si¬
gnatulũ quod audistis ho¬
die legi quia post fontem
suꝑ est ut ꝑfectio fit qñ ad
nuocacõm sacerdotis spiri

Expanded text:
sequimur apostolum Petrum, ipsius sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae. Ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, sed etiam manus et caput . Vide fidem. Quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequiognaculum quod audistis hodie legi ; quia post fontem superest ut perfectio fiat; quando ad invocationem sacerdotis Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ad me egõ sum pectator et
tu benis ad me pecatorẽ
ut tua quasi pcca deponas
qui pcc̃m non feceris uide
omnem iustitiam uide hũilia¬
tem iude gratiam uide sang¬
ficationem nisi lauero ng
tibi pedes non hẽbis metun
ꝑtem Non ignoramus qua
ecclesia romana hant consie¬
tudinem non habeat cuis i¬
pumi in õmbus seqͥmiut et
formain hanc tamen consug¬
tudinem non habet ut pedes
lauet uide ergo forte ppto
multitudinem dectinauit sã
tamen qui dicant et excusari
conentur quia hoc non minis¬
sterio faciendũ est non ib
tismate non in regeneracõs
ẜ quasi hospiti pedes lauãdi
suit aliud est hũilitatis a
sanctificationis demq auti
quia musteriũ est et st̃ificaꝰ
infi lauero tibe pedes non
dico non ꝙ alios repñdan
ẜ mea officia ipẽ cõmendes
In õmbus cupio sequi ecl̃a
romanam Sed tamẽ et nos
homiẽs sensum habenus ũ
qd̾ alibi rectius seruatur ci
nos rectaus custodimus pp̃

Expanded text:
ad me ? Ego sum peccator, et ad me ? Ego sum peccator, et tu venis ad me peccatorem, ut tua quasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi lavero, inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia Nisi lavero tibi pedes, non dico, non quod alios reprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam: sed tamen et nos homines sensum habemus; ideo quod alibi rectius servatur, et nos rectius custodimus. 6. Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
norem quidem adeptus est
gratiam tamẽ debet tibi eẽ
miraculum In mari ẽ et suy
undas est In mari est et super
fiudus natat In mayi tempestas
furit scridunt ꝓcelle sed pistis
natat non demergitur quia
uersos fluctus undas graues
seuas tempestates Et tu esto
piscis ut seculi te unda non
mergat pulchre autem pat̾
dicit᷑ ad filiũ ego hodie ge¬
nui te Noc est qñ redemi¬
sti populũ quando ad celi
regnũ uocasti qñ implesti uo¬
luntatem meam probasti meũ
te esse filiũ olstendisti de fõ¬
te quid secutũ est audisti le¬
ctionem sucnctus sacendos
licet eñ et ꝓbr̃i fecerint tñ
exordiũ ministerii a sũmo
est sacendote Succiatus gͦ
sũmus sacendes pedes tibi
michi lauas pedes hoc est tu
dũs seruo lauas pedes tu
mimaculatrs nuchi lauas pe¬
des tũ auctor celoro michi
lauas pedes habes hos et
alibi uent ad iohannem et
ait illi Iohannes Ego a te
debeo baptizari et tu uenis

Expanded text:
norem quidem adeptus est norem quidem adeptus est gratiam; tamen debet tibi esse miraculo. In mari est, et super undas est: in mari est, et super fluctus natat. In mari tempestas furit, stridunt procellae: sed piscis natat, non demergitur; quia versos fluctus, undas graves, saevas tempestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquam, summus sacerdos pedes tibi mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu immaculatus mihi lavas pedes? tu auctor coelorum mihi lavas pedes? Habes hoc et alibi: Venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus es tu ego ho¬
ie hemu te ad resurtexiõ
ꝑpectare udeatur namq
scũs apostolus petrus in acti¬
bus apostolorum sic int̾prcta¬
tus est quod tunc qñ nepurrex
filius a mortiuis prĩs uox
resultauerit filius meus es
tu ego hodie genui te uñ
pͥmogenitus a mortius diã
Ergo resurrepio quid ẽ insi
quando de morte ad uitã
nesurginius sic ergo et in
baptismate quenã siplita¬
do montis est sine dubio dũ
mergis et refurgis et sum¬
utudo fit nesurrexionis sttẽ
itaq scdm interpretac̃on cm
apostolt petri sicutilla re¬
surtexio regnatio fuit ita
et ista resurrexio regnatio
est Sod quid dicis qui in
aquam megis idꝑ pẽgri¬
naris ideo te dubitacio tem
Legimius quidem ꝓducat
terta ex se fructũ germi¬
nantem Siłr et de aquis
legistis producant aq̃ aian
quidem in pu̾cipio creature
ẜ tibi reẜuatũ est ut aqͣ te
regeneraret ad gratiã sicͭ
alia regenauit ad uitam
mitare illũ pistem qui mi¬

Expanded text:
Filius meus es tu, ego hodie genui te, ad resurrectionem spectare videatur. Namque sanctus apostolus Petrus in Actibus apostolorum sic interpretatus est, quod tunc quando resurrexit Filius a mortuis, Patris vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio dum mergis et resurgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum germinantem . Similiter et de aquis legisti: Producant aquae aniquidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui mi