comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Quapp̃ non possum quidem dice̾ a ꝓpo¬
sito meliore lapsas si nupserint feminas ad¬
ult̾ia esse non coniugia s plane ñ dubita¬
uerim dicẽ lapsus ⁊ ruinas a castitate scĩorẽ
que uouetur deo adulteriis esse peiores. Si
enĩ qd̃ nullo modo dubitandũ est ad offensi¬
onem xp̃i ꝑtinet cũ membrũ eius fidem nõ
seruat marito. qnͣto grauius offenditur c̃
illi ip̃i non seruatur fides in eo quod exigit
oblatum qui non exeg̾at offerend̾: Cuni enĩ
quisq non reddit qd̾ non imꝑio compul¬
sus s consilio ꝯmonitus uouit tantomagis
fraudatõ uoti auget iniquitatem quanto
minus habuit uouendi necessitatem. Hec
ideo disputo ne arbitreris uł scd̾as nuptias
uelis esse. s spretas. Bonũ ergo continencie
uidualis luculentius decet. cum ꝓ illo uouẽ¬
do ⁊ ꝓficendo possunc contempn̾e femine. qd̃
et libet ⁊ licet. S post uoti ꝓfessionem ꝑseue¬

Expanded text:
rint. Quapropter non possum quidem dicere a proporint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disputo, ne arbitreris uel secundas nuptias uelis esse, sed spretas. bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet, cum pro illo uouendo et profitendo possunt contemnere feminae quod et libet et licet; sed post uoti professionem pers
Abbreviated transcription (Latin):
istorum rõnem nullo modo hoc fac̾e debet.
ne ip̃m xp̃m qd̾ sentire nefas est adult̾ũ faciat.
cui uiuente marito nubit. Deinde cũ pͥme
nptie melioris sint m̾iti qͣm scd̾e. absit ut
sc̃arum iuduarum iste sit sensus ũ xp̃c uide
bebant ⁊ antea. quando uiris suis fidelit̾ sub¬
dite seruiebant. non carnaliter s spũaliter
uirũ. cui ect̃a ip̃a cuius membra sunt ꝯuĩx
est. que fidei spei caritatis integritatem non
lere xp̃o. Nouit autem ille ꝯiugẽ uirginem
sine corruptõne fetare. quẽ in ip̃a etiãcarne
potuit mater sine corruptõne ꝓcreare. sit at̃
ꝑ hanc minus consid̾atam opinionem qua
putant lapsarum a scõ ꝓpõito feminarum
si nupserint non ẽẽ ꝯiugia. non ꝑuũ malũ.
ut a maritis seꝑentur uxores.quasi ad ult̾e
sĩt non uxores. & cum uolunt eas seꝑatas red¬
dere continencie faciunt maritos earũ ad ul¬
teros uiros. cum suis uxorib uiuis alt̾as duxe¬

Expanded text:
istorum rationem nulla hoc facere debet, istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui uiuente marito nubit. deinde cum primae nuptiae melioris sint meriti quam secundae, absit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus bebant et antea, quando uiris suis fideliter subditae seruiebant, non carnaliter, sed spiritaliter uirum: cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non am exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxe
Abbreviated transcription (Latin):
dampnari putarentur. s cum dixiss nub̾e
uolunt. continuo addidit bũtes dãpnatõ¬
nem. ꝙ dixit quare qr primam fidem irri¬
tam fecerunt ut uoluntatem que a ꝓposi¬
to cecidit appareat esse dampnatam. siue
subseqnͣtur nupcie siue desint. Proide qͥ
dicunt taliũ nuptias non esse nuptias. s
potius ad ulteria. non michi uidentur sat̃
acute ac diligenter considerare qͥd dicant.
fallit eos quippe similitudo ueritatis. QUia
eñ coniugium xp̃i dicuntur elig̾e̾ que xͥa
na scĩtate non nubunt. Hinc argunien¬
tantur quidam dicentes. Siuiro suo uiuo
que alt̾i nubit adult̾a ÷. sicut ip̃e dominus
in ewangłio diffiniuit. uiuo ergo xp̃o cui
mors ultra non dominabitur que ꝯiugiũ
euis eleg̾at. si hõi nubit adulta est. Qui ħ¬
dicunt acute quidem mouentur s parum
attendunt hanc argumentatõnem qnͣta
rerum sequatur absurditas. Eum enĩ lauda¬
biliter etiam uiuente uiro ex eius consensu

Expanded text:
damnari putarentur — sed, cum dixisset: nubere damnari putarentur — sed, cum dixisset: nubere uolunt, continuo addidit: habentes damnationem, et dixit quare: quoniam priorem fidem inritam fecerunt, ut uoluntatem, quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, siue subsequantur nuptiae siue desint. Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu
Abbreviated transcription (Latin):
truatur dampnatõ non timetur. s in ui¬
duali et uirginali concinencia excellencia
muneris amplioris expetitur. Que expeci¬
ta et electa et uoti debito oblato. iam non
solum capessere nuptias. s ⁊̃ si non nubat᷑
uelle nubere dampnabile ÷. Nam ut hoc de¬
monstraret apłs nonait. cum in deliciis ege¬
rint ui xp̃o nubunt s nube̾ uolunt. haleu¬
tes inquit dampnatõnem qm̃ primam fi¬
dem irritam fecerunt. ⁊si non nubendo cñ
uolendo. non qr ip̃e nuptie uelut malum
dampnabile iudicantur. s dampnatur ꝓpo¬
siti fraus dampnatur fracta uoti fides. Dãp¬
natur non susceptõ a bono infiori s ruina
a bono suꝑiori. Postremo dampnant᷑ cales
non qr ꝯiugalem fidem posterius inierũt.
s qr ꝯtinencie primam fidem irritam fe¬
cerunt. Quod ut br̃ in sinuaret apłs noluit
eas dicẽ halere dampnacõnem que post
amplioris scĩtatis ꝓpositum nubunt. nõ qr
non dampnantur. s ne in eis ip̃e nupcie

Expanded text:
eruatur, damnatio non timetur; sed in uieruatur, damnatio non timetur; sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demonstraret apostolus. non ait: cum in deliciis egerint in Christo, nubunt, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt etsi non nubendo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam fecerunt. quod ut breuiter insinuaret apostolus. noluit eas dicere habere damnationem, quae post amplioris sanctitatis propositum nubunt — non quia non damnantur. sed ne in eis ipsae nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝙ uͥ reddant iure dampnentur. Alio qͥp¬
pe loco de talib dicit. Eum enim in deliciis
eg̃int in xp̃o nubere uolunt. habentes dap¬
natõnem qm primam fidem irritã fecerũt.
id est uoluntate ad nupcias a ꝓpõito con¬
tinencie defluxerunt. Irritam quiꝑpe fecert̃
fidem quamprius uouerant ꝙ ꝑseuerancia
implere noluerunt. Nuptiarum gͥ semꝑ ẽ
uitatis solacium filioꝵ quippe ꝓcreatõni
oꝑam dare. non canino more per usum pro¬
miscuum feminarum. s honesto ordine cõ¬
iugali non est in homine impbandus affec¬
tus. etiam cũ ip̃m laudabilius transcendit et
uincit celestia cogitans animus xͥams. Sed
qm̃ sicut ait dommus non om̃es capiunt u̾¬
bum hoc que potest ergo caꝑe capiat. ⁊ q̃
se non continet nubat. Que non cepit deli¬
b̾e̾t que aggressa ẽ perseueret. Nulla adu̾sa¬
rio detur occ̃o. nulla xp̃o subcrahat᷑ oblatõ.
In ꝯiugali quippe uincło si pudicicia cons¬

Expanded text:
ant: quod nisi reddant, iure damnantur. alio quipant: quod nisi reddant, iure damnantur. alio quippe loco de talibus dicit: cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quoniam primam fidem inritam fecerunt, id est uoluntatem ad nuptias a proposito continentiae deflexerunt. irritam quippe fecerunt fidem, qua prius uouerant quod perseuerantia inplere noluerunt. nuptiarum igitur bonunitatis solacium. filiorum quippe procreationi operam dare non canino more per usum promiscuum feminarum, sed honesto ordine coniugali non est in homine inprobandus affectus; etiam ipsum tamen laudabilius transcendit et uincit caelestia cogitans animus Christianus. Sed quoniam, sicut ait dominus, non omnes capiunt uerbum hoc, quae potest ergo capere, capiat et quae se non continet, nubat; quae non coepit, deliberet; quae adgressa est, perseueret: nulla aduersario detur occasio, nulla Christo subtrahatur oblatio. in coniugali quippe uinculo si pudicitia cons
Abbreviated transcription (Latin):
spũaliter gignendoꝵ tanta suppetit copia.
tale officium ess ex carue filios ꝓpagare. qͣ¬
le primis temꝑib fuit. Et ꝙ alibi dicit. uo¬
lo igatur iunidres nułe filios ꝓcreare m̃res¬
familias esse nuptiarũ bonũ apłica sobrie¬
tate ⁊ auchoritate ꝯmendat. non ꝓcreandi
officium ⁊̃ eis que continendi bomm capiũt
tamq̃m ad obsequelam legis imponit.De¬
niq cur hoc dixerit pandit cum adiungit
et dicit. nullam̃ occõnem dari ad uersario.
inaledã gra. Iam enĩ q̃dam ꝯuerse sũt retro
post sachanã. ut id uerbis eius intellig̾e ua¬
leamus. eas quas nułe uoluit melius potu¬
ilse continere qm̃ nułẽ s melius nułe qm̃
retro ire post sathanã. id ab excellenti illo
iurginalis uel uidualis castitatis ꝓposito
in postĩora respiciendo cad̾e̾ ⁊ interire. ꝓinde
que se non contiuent nubant anteꝙͣ conti¬
nenciam profiteantur. auceqͣm deo uoue¬

Expanded text:
filiorum spiritualiter gignendorum tanta suppetit copia, filiorum spiritualiter gignendorum tanta suppetit copia, tale officium esset ex carne filios propagare, quale primis temporibus fuit. Et quod alibi dicit, Volo igitur juniores nubere, filios procreare, matresfamilias esse: nuptiarum bonum apostolica sobrietate et auctoritate commendat; non procreandi officium etiam eis, quae continentiae bonum capiunt, tanquam ad obsequelam legis imponit. Denique cur hoc dixerit, pandit, cum adjungit et dicit, Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia; iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan, ut his uerbis eius intellegamus eas, quas nubere uoluit, melius potuisse continere quam nubere, sed melius nubere quam retro ire post satanan, id est ab excellenti illo uirginalis uel uidualis castitatis proposito in posteriora respiciendo cadere et interire. proinde quae se non continent, nubant, antequam continentiam profiteantur, antequam deo uoue
Abbreviated transcription (Latin):
non hũtes suit ꝓfc̃o si scdas nupcias appetist̃¬
nuslũ ꝓphecie uel legis obsequium nullum
ꝓlis saltim caruale desiderium. s soliuis in¬
continencie fuiss iudicium. fecisses enĩ qd̾
ait apostolus cumm dixiss bonũ esse illis sisic
ꝑmanserint sicut et ego ꝯtinuo quippe addi¬
dit. Qd̾ si se non continent nubant. Malo
enuim eas nubẽ qm uri. Hoc enim dixit uc ef¬
frenate libidmnis malum non precipitaret᷑
in curpitudinem flagitõꝵ. cũ exciꝑetur ho¬
nestate nuptiarum. Gras autem domino qm̃
peꝑisti qd̾ esse nolusti ⁊ uirginitas prolis
cue compensauit dispendium uirginitatis
tue. Nam diligent̾ in terrogata doctrina
xp̃iana et pͥmas nupcias iam isto tempore
niłi in ꝯtinencia sit impedim̃to cõtempnẽ¬
das esse respondet. Qui .n. dixit si se non con¬
tinent nubant. potuit dr̃e si filios nõ habẽt
nubant. si post resurrectõnem predicatio

Expanded text:
non habentes sint: profecto si secundas nuptias appetissenon habentes sint: profecto si secundas nuptias appetissenullum prophetiae vel legis obsequium, nullum prolis saltem carnale desiderium, sed solius incontinentiae fuisset indicium. Fecisses enim quod ait Apostolus, cum dixisset, bonum esse illis si sic permanserint sicut et ego: continuo quippe addidit, Quod si se non continent, nubant: malo enim eas nubere quam uri . Hoc enim dixit, ut effrenatae libidinis malum non praecipitaretur in turpitudinem flagitiorum, cum exciperetur honestate nuptiarum. Gratias autem Domino, quoniam peperisti quod esse noluisti, et virginitas prolis tuae compensavit dispendium virginitatis tuae. Nam diligenter interrogata doctrina christiana, et primas nuptias jam isto tempore, nisi incontinentia sit impedimento, contemnendas esse respondet. Qui enim dixit, Si se non continent, nubant: potuit dicere, Si filios non habent, nubant; si post resurrectionem praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ fuit in isrł. non haberet mortuo
uiro quesunt alterum de quo haberet. hac
itaq bis coniugata ideo anna uniuira
beatior fuit. qr et ꝓphetissa xp̃i esse meruit.
¶am credendũ est ⁊̃ si nullos filios habuit
ꝙ quidem scriptura reticendo incertum reli
xime esse uenturum. quo potuit asnoscere
et ꝑuulũ. Unde m̾ito etiam sine filiis si tñ
eos non habuit scd̾as nuptias recusauit.
cio pariendi s studio continendi. nec cõiu¬
galib fetandis uiscerib s castigandis ui¬
dualib morib melius seruiretur Si uõ scie¬
bat quare ruch ꝑ suam carnem ꝓpagari sem̃.
unde xp̃c carnem fuerat hĩturis. et huic sci¬
encie nubendo exhibuit minist̾ium nõ au¬
deo iam dr̃e beatiorem fuisse anne uiduita¬
tem: qͣm illius fecunditatem. To autemque
pus est non mittendi lapides s colligendi. ñ
amplectendi s continendi ab amplexibus

Expanded text:
necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit, quia et prophetissa Christi esse meruit. quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo reliquit incerxime esse uenturum, quo potuit agnoscere et paruulum: unde merito etiam sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, cio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uisceribus, sed castificandis uidualibus moribus melius seruiretur. si uero etiam sciebat Ruth per suam carnem propagari semen, unde Christus carnem fuerat habiturus, et huic scientiae nubendo exhibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius fecunditatem. Tu autem, quae pus est non mittendi lapides, sed colligendi; non amplectendi, sed continendi ab amplexu ; c
Abbreviated transcription (Latin):
nułe obedĩa non concupĩa compellebat. ut
ꝓpagaretur populus dei in quo premitt̾ent᷑
ꝓphete xp̃i. cum et ip̃e ppłs per ea que in fi¬
gura contingebant illis. siue in hiis qui sci¬
rent. si ue in hiis qui illa nescirent nichil ali
ledictus habebatur per legis sñam qui non
suscitaret semen in isrł Unde et scẽ mulie¬
res accendebantur non cupiditate concum¬
bendi. s pietate ꝑiendi. ut rectissime credan¬
tur cortum non fuisse quesiture si proles
poss alicer ꝓuenire Et iuris usus plurium
uuarũ concedebatur uxorum. Euius rei nõ
concupĩam carnis s ꝓuidenciam generati¬
onis fuisse cãm illud ostendit. quod sic scĩs
uris babere plures uxores uiuas nõ ita eciã
scĩfeminis licebat misceri maritis plurib
uiuis. q̃m tanto essent turpiores quanton
magis appet̾ent unde non essent fecũdioreᷤ.
ꝓinde sc̃a ruth cũ semen quale illo tempore

Expanded text:
nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemitterentur prophetae Christi, cum et ipse populus per ea. quae in figura contingebant in illis, siue in his qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliuledictus habebatur per legis sententiam, qui non suscitaret semen in Israhel. unde et sanctae mulieres accendebantur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi, ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupiscentiam carnis, sed prouidentiam generationis fuisse causam illud ostendit, quod sicut sanctis uiris habere plures uxores uiuas, non ita etiam sanctis feminis licebat misceri maritis pluribus uiuis, quoniam tanto essent turpiores, quanto magis adpeterent, unde non essent fecundiores. proinde sancta Ruth, cum semen, quale illo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
si soli essent. ⁊ alia minoris honoris membra
non essent. In celo ip̃o sua luce sol luã suꝑat.
non uituꝑat. ⁊ stella a stella differt in głia.
non dissidet in suꝑbia. Ideo fecit deus omĩa ⁊
Nam et ꝑ singła oꝑa dicebatur. uidit deus qr
bonum ÷. ubi autem omĩa nominata sunt.
additũ est ualde et dc̃m est. Uidit deus omĩa
que fecit. ⁊ ecce bona ualde. Meliora .n. q̃ dã
singła quam alia singła. s meliora simł omĩa
qͣm quelibet singła. Xp̃i itaq doctrina sana ĩ
eius corpore sanani te faciat ꝑ eius grãm. Ut
id qd̾ aliis melius habes et in corpore et in spũ.
idem ip̃e sp̃c sc̃s qui corpori dominat᷑. nec extol¬
lat insolenter. nec discernat inscienter. Nec
qr dixi ruth beatam. anuam beatõrem. cũ illa
bis niupserit. Hec uno uiro cito uiduata diu
uixerit. continuo ⁊̃ meliorem te putes esse
qͣm ruhe. Alia quippe ꝓpheticis temporib
scãrum feminarum dispensatio fuit. quas

Expanded text:
si soli essent et alia minoris honoris membra si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua luce sol lunam superat, non uituperat, et stella ab stella differt in gloria, non dissidet in superbia. ideo fecit deus omnia, et nam et per singula opera dicebatur: uidit deus quia bonum est. ubi autem omnia nominata sunt, additum est ualde et dictum est: uidit deus omnia quae fecit, et ecce bona ualde. meliora enim quaedam singula quam alia singula; sed meliora simul omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in eius corpore sanam te faciat per eius gratiam, ut id. quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus, qui corpori dominatur, nec extollat insolenter nec discernat inscienter. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
tis qm̃ corpora ur̃a m̃bra sunt xp̃i: Tollens gͦ
membra xp̃i faciam membra meretricis: ab¬
sit. Audeat ergo aliquis dic̾e̾ memibra xp̃i. sc̃a
non esse: Aut uero audeat a m̃bris xp̃i fideli¬
um cõiugatoꝵ corpora seꝑare: Unde ⁊̃ paulo
post ait. Corpus ur̃m templũ in uobis est sp̃c
sci. quem habetis a deo ⁊ non estis urĩ. empti
eiũ estis precio magno. Corpus fidelium ⁊ m̃¬
ergo sunt nupte. ibi et ĩnupte. s distincte nũ¬
tis. ⁊ tamqͣm membris m̃bra prelata. quorũ
tamen nentra sint a corpore seꝑata. Quod gͥ
de ĩnupta loquens ait. ut sit sc̃a ⁊ corpore ⁊ spũ
ampliorem ĩnuptarũ et in corpore ⁊ in spũ
scĩficatõnem intelligi uoluit. non corpꝰ nup
dari. qr est aliud bonum quo fit hoc melius
qͣm si aliter hoc bonum esse non poss. nisi ⁊
malũ ess aut omĩo non ess. Habent oculi in
corpore magnũ honorem. s minorem hr̃ent

Expanded text:
tis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo tis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absit. audeat ergo aliquis dicere membra Christi sancta non esse; aut uero audeat a membris Christi fidelium coniugatarum corpora separare. unde etiam paulo post ait: corpus uestrum templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis pretio magno. corpus fidelium et meergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membra praelata, quorum tamen neutra sint a corpore separata. quod igitur de innupta loquens ait: ut sit sancta et corpore et spiritu, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptdari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
autem erit si sic ꝑmanserit. Sicut ergo bono
melius ⁊ beato beatius. sic honesto honestius
ẽ. quod honestũ uoluit appellari. Absit enĩu
curpe sit unde loquens petrus apłs ait.
Uiri uxorib ur̃is tamꝙͣ uasi infirmiori et
subiecto tribuite honorem. quasi coħedib
gr̃e. & illas alloquens subditas ẽe uiris suis.¬
exemplo sarre adhortatur. Nam sic quedam
inquit sc̃ẽ mulieres que in deum sꝑabant orna¬
bant se obsequentes uiris suis. quõ sarra obe¬
diebat abrahe dñm illum uocans. cuiꝰ ftẽ esttͦ
filie benefacientes et non tim̃ĩtes ullam ꝑtur¬
batõnem. Unde et illud qd de ĩnupta paulꝰ¬
apostolus dixit ut sit sc̃a corpore ⁊ spũ. nõ sic
accipiend̾ est qiͣ nupta fideł ⁊ casta. ⁊ st̾n scrip¬
ne cuiqͣm nos potius argum̃tari qͣm hoc di¬
uino eloquio ꝓbare uideamur. qm̃ petrus
sideremus. ubi ꝓhibens fornicatõnes ait. Nesci¬

Expanded text:
autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse exemplo Sarrae adhortatur; nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in deum sperabant, ornabant se, obsequentes uiris suis, quomodo Sarra obaudie bat Abrahae, dominum ilium uocans, cuius factae estis filiae benefacientes et non timentes ullam perturbationem. Vnde et illud, quod de innupta Paulapostolus dixit: ut sit sancta et corpore et spiritu, non sic accipiendum est, quasi nupta fidelis et casta et secundum scripne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus sideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nesci
Abbreviated transcription (Latin):
tafriges nec nouatiani nec disertissimus asti¬
pulator eorum tertullianus curpes ausus ÷
dic̾e. S quẽadmod̾ cum ait. dico autẽ innup¬
tis et iuduis bonũ esse illis si sic ꝑmanserint.
utiq bonũ posuit ꝓ meliore q̃m om̃e quod
bono comꝑatum ÷ melius dicitur. ⁊̃ hoc pro¬
culdubio bonũ ÷. Nam quid ÷ aliud quod ita
dicitur melius. nisi ꝙ magis bonũ est: Nec iõ
consequent̾ cũ sensisse arbitramur malũ eẽ
si nupserint qm̃ dyxit bonũ esse illis si sic per¬
manserint. Ita ⁊̃ cum ait. s ad id qd̾ honestũ ÷
nõ matrimoniũ curpe ẽe monstrauit. s qͦd̾
honesto erat honestius. gen̾alis honestino¬
mine ꝯm̃dauit. Quia honestius quid. nͥ ꝙ
magis honestum ẽ: Magis autem honestũ
utiq honestum est. ¶Aperte quippe declarauit
boc ẽe bono illo melius ubi ait. qui dat nup¬
tum bene facit. ⁊ qui non dat nuptũ melius
facit. ꝙ boc illo beato beatius ubiait beatior

Expanded text:
taphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astitaphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. Sed quemadmodum cum ait, Dico autem innuptis et viduis, bonum esse illis si sic permanserint; utique bonum posuit pro meliore, quoniam omne quod bono comparatum melius dicitur, etiam hoc procul dubio bonum est: nam quid est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur, malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse illis si sic permanserint: ita etiam cum ait, sed ad id quod honestum est; non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendavit. Quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est? Magis autem honestum utique honestum est. Aperte quippe declaravit hoc esse bono illo melius, ubi ait, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit: et hoc illo beato beatius, ubi ait, Beatior
Abbreviated transcription (Latin):
gaudẽ bono cuo quto mag̾ uides nõ tãn illo dẽ¬
uitari mala. s bona q̃dam ⁊̃ superari. Ma¬
la sunt enin adult̾ium uel fornicatõ. Abhiꝰ
autem illicitis longe ualde est que uoti liber¬
tate se obstrinxit. et sibi ⁊̃ licita ne licerẽt nõ
imꝑio legis. s consilio caritatis effecit. Et bo¬
num est pudicicia coniugalis. s melius bo¬
nũ ẽ continencia uiduał hoc ergo meliuꝰ
illius boni sũmissione honoratur. nõ illd̾ boñ
melioris huiꝰ laude dampnatur. Quod auteni
apostolus cum celibum ⁊ ĩnuptarũ ꝯm̃daret
fructini qi cogitant que sunt domini quomͦ
placeant domimo. subiec̃ ⁊ ait ħaut̃ ad ucili¬
tatem ur̃am dico. non ut laqueum uob̾ iniciã
idest ñ ut uos cogam s ad id ꝙ bonestũ÷. uon
qr ĩnuptarũ bonũ honestum dix̃. ideo putare
debemus turpe esse uinculũ ꝯuigale. Anoqͥn ⁊̃
pͥmas nuptias condempnauimus. quas nec ca¬

Expanded text:
gaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo degaude tuo bono, quanto magis uides non tantum illo deuitari mala, sed quaedam bona etiam superari. mala sunt enim adulterium uel fornicatio. Ab his autem inlicitis ualde longe est, quae uoti libertate se obstrinxit et sibi etiam licita ne licerent non imperio legis, sed consilio caritatis effecit. et bonum est pudicitia coniugalis, sed melius bonum est continentia uidualis. hoc ergo melius illius boni submissione honoratur, non illud bonum melioris huius laude damnatur. Quod autem apostolus, cum caelibum et innuptarum commendaret fructum, quia cogitant quae sunt domini. quomodo placeant deo, subiecit et ait: hoc autem ad utilitatem uestram dico, non ut laqueum uobis iniciam. id est non ut uos cogam, sed ad id quod honestum est. non quia innuptarum bonum honestum dixidebemus turpe esse vinculum conjugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Ca
Abbreviated transcription (Latin):
luerit nubat cm̃ in domino. Beatior autem
erit si sic ꝑmanserit sm̾ meũ ꝯsiliũ. satis os¬
tendit beatam esse iu domino. etiã post mor¬
tem uiri nubentem fidelem. s in eodem dño
uiduam beatorem. Hoc est ut scripturarum
nõ cm̃ uerbis uerũ etiam exemplis loquar
beatam esse ruth. s annam beatiorem. Qa¬
ꝓpter hoc pͥmũ oportet ut nouĩs bono qd
elegisti non dampnari scd̾as nuptias. s infi̾us
honorari. Nam sicut bonũ sce uirginitatis
quod elegit filia tua. non dampnat una
nuptias tuas. sic nec uiduitas cua cuiusqͣm
scd̾as hinc .ii. maxime catafrigarum et noua¬
tianorũ hereses intumuerunt. quas buctis
sonantib non sapientib ⁊̃ certullianus in¬
flauit. dum scd̾as nupcias tamqͣm illicitas ma¬
triue nulluis indocti disputatõne mouearis
nec ita extollas bonũ cuũ ut ꝙ malũ non est
taniqͣm malũ crimineris alienũ. s canto mag̃

Expanded text:
ult nubat, tantum in domino. beatior autem ult nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium, satis ostendit beatam esse in domino etiam post mortem uiri iterum nubentem fidelem, sed in eodem domino uiduam beatiorem: hoc est, ut scripturarum non tantum uerbis, uerum etiam exemplis loquar, beatam esse Ruth, sed Annam beatiorem. Quapropter hoc primum oportet ut noueris, bono, quod elegisti, non damnari secundas nuptias, sed inferius honorari. nam sicut bonum sanctae uirginitatis, quod elegit filia tua, non damnat unas nuptias tuas, sic nec uiduitas tua cuiusquam secundas. hinc enim maxime Cataphrygarum ac Nouatianorum haereses tumuerunt, quas buccis sonantibus, non sapientibus etiam Tertullianus inflauit, dum secundas nuptias tamquam inlicitas marinae nullius indocti, nullius docti disputatione mouearis; nec ita extollas bonum tuum, ut quod malum non est, tamquam malum crimineris alienum, sed tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
dico inqͥt sm̃n ueniam non sin imꝑiũ. Uolo
autem om̃es homines esse sicut me ip̃m. S
unusquisq ꝓpriũ donũ habet adeo. alius sic
alius autem sis uides etiam ꝯiugalem pu¬
diciciam et chori xp̃iani mnatrimonialem
fidem donũ esse. & hoc a deo. ut illud quod
ultra liłorum ꝓcreandorũ uecessitatẽ modũ
concũbendi aliquatenus concupĩa carnal
excedit. non nuptiarũ sit hoc malũ. s ueni¬
ale sit pp̃ nuptiarũ bonũ. Non .n. de cõiugio
qd̾ copulatur lilerorũ ꝓcreandorũ causa. et
fide pudicicie ꝯiugał. ⁊ indissolubili ꝙͣ diu
anibo uiuũt mat̾monii sacram̃to. que omĩa
bona sunt s de illo ĩmodico carnis usu qͥ in
infirmitate ꝯiugium agnoscitur ⁊ int̾uen¬
tu boni nuptialis ignoscitur ait apłs. scd̃m
ueniam dico non sm̃ imꝑiuni. Item cũ dicit
mulier alligata est qͣmdiu uir eius unut.
ꝙ si mortuus fu̾it uir eius lib̾ata est cui uo¬

Expanded text:
dico, inquit, secundum ueniam, non secundum imperium. uolo dico, inquit, secundum ueniam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius quidem sic. Vides etiam coniugalem pudicitiam et tori christiani matrimonialem fidem donum esse et hoc a deo, ut illud, quod ultra liberorum procreandorum necessitatem modum concumbendi aliquatenus concupiscentia carnalis excedit, non nuptiarum sit hoc malum, sed ueniale sit propter nuptiarum bonum. non enim de coniugio, quod copulatur liberorum procreandorum causa et fide pudicitiae coniugalis et indissolubili, quamdiu ambo uiuunt, matrimonii sacramento, quae omnia bona sunt. sed de illo inmodico carnis usu, qui in infirmitate coniugum agnoscitur et interuentu boni nuptialis ignoscitur, ait apostolus: secundum ueniam dico, non secundum imperium. item cum dicit: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit; quodsi mortuus fuerit uir eius
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uirgines. ideo hic utri
uilis. Non .n. qualecũq bonũ hic cõi
apostolus. quod fidei nuptaꝵ sine au
gienda fornicatõne p̃ciꝑet. ubi utiq ⁊ con¬
iugatos alloquebatur. nescitis inquit quia
corpora ur̃a m̃bra sunt xp̃i: Cantũ ergo bo¬
num est fideł cõiugii. ut etiam ip̃a membra
sint xp̃i. Hoc autem bono qm̃ melius est boñ
continencie uiduał. non hac ꝓfessione id agͦ
ut aliquid plussit catholica uidua qͣm mem¬
brũ xp̃i. s ut meliorem qm cõiugata locum
haleat int̾ membra xp̃i. Dicit quippe idem
apłs. Sicut enĩ in uno corpore młca mẽbra
habenus. onĩa autem membra nõ eosdẽ
actuis habent. ita multi unũ corpus sumu
in xp̃o singuli autem alt̾ius membra. ha
bis. Ideo etiam cũ moneret cõiugatos ne de¬
bito carnał cõmixtionis fraudarent inui¬
cem. et ꝑ hoc alter eorũ negato sibi cõiugali
debito ꝑ intemꝑanciam suam temptatus a
sachana in fornicatõnen ꝓlaleretur.Hoc ã

Expanded text:
et uirgines — ideo hic utrumuilis. non enim qualecumque bonum hic commendaret apostolus, quod fidei nuptarum sine ugienda fornicatione praeciperet, ubi utique et coniugatos adloquebatur, nescitis, inquit, quia corpora uestra me in bra sunt Christi? tantum ergo bonum est fidelis coniugii, ut etiam ipsa membra sint Christi. hoc autem bono quoniam melius est bonum continentiae uidualis. non hac professione id agitur, ut aliquid plus sit catholica uidua quam membrum Christi, sed ut meliorem quam coniugata . locum habeat inter membra Christi. dicit quippe idem apostolus: sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. singuli autem alter alterius membra, habbis. Ideo etiam cum moneret coniugatos, ne debito carnalis commixtionis fraudarent inuicem et per hoc alter eorum negato sibi debito coniugali per intemperantiam suam temptatus a satana in fornicationem prolaberetur, hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩe scire quius ess hoc donũ. Magna ista
scil qua in dei cognitõne formaraur. conti¬
nencia uero qua huic scło non conformur
Iubet autem nobis deus ut et sapientes et
continentes simus. sine quib donis iusti ꝑ¬
fectiq esse non possumus. Sz oremus u̾t
det quod iubet adiuuando ⁊ inspirando.
qui ꝯmonuit que uelle delxamus p̃cipiẽdo
et uocando. quicquid hinc dedit ut conser¬
uet oremus. quod autem nondũ dedit ut
suppleat oremus. Tam̃ oremus ⁊ gr̃as agamͦ
de acceptis. ⁊ qd̃ nondũ accepimus eo ip̃o
quod de acceptis ingrati non sumus. nos ac¬
cepturos esse fidamus. Qui eñ dedit cõiu¬
gatis fidelib ut contineant ab adulceriis
et fornicatõib. ip̃e dedit scis uirginb ⁊ iuidu¬
is ut ꝯtineant ab om̃i concubitu in qua uir¬
tute iam ꝓpͥe uel integritas ul continencia
nominatur. An forte ab illo quidẽ acrepimꝰ
continenciam. s a nob̾ accepimus sapienciã:

Expanded text:
sapientiae, scire cuius esset hoc donum. magna ista sapientiae, scire cuius esset hoc donum. magna ista apientia scilicet, qua in dei cognitione formamur, continentia uero, qua huic saeculo non conformamur. iubet autem nobis deus, ut et sapientes et continentes simus, sine quibus bonis iusti perfectique esse non possumus. sed oremus, ut det quod iubet adiuuando et inspirando, qui commonuit quae uelle debeamus praecipiendo et uocando. quidquid hinc dedit, ut conseruet oremus; quod autem nondum dedit, ut suppleat oremus: tamen oremus et gratias agamus de acceptis et quod nondum accepimus eo ipso, quod de acceptis ingrati non sumus, nos accepturos esse fidamus. qui enim dedit coniugatis fidelibus, ut contineant ab adulteriis et fornicationibus, ipse dedit sanctis uirginibus et uiduis, ut contineant ab omni concubitu: in qua uirtute iam proprie uel integritas uel continentia nominatur. an forte ab illo quidem accepimus continentiam, sed a nobis habemus sapientiam?
Abbreviated transcription (Latin):
posse inuenerimus. ⁊̃ hoc unde acceꝑimus ut¬
intelligamus. ue inflati et elati huiꝰ mundi
spũ. nesciamus que a deo donata sunt nobis.
proinde arbitrium uoliuitatis humane ne¬
quaqͣm destruimus. qñ dei gr̃am quo ipsũ
adiuuatur arbitrium. nõ suꝑbia negamuᷤͦ
iugrata. s grata pocius pietate predicamꝰ.
Nr̃m est enim uelle. s uoluntas ipã ⁊ ãmone¬
tur ut surgat. ⁊ sanatur ut ualeat. dilatatur
ut capiat. et impletur ut habeat. Nam si noᷤ
non uellemus uec nos uciq acciꝑemꝰ ea que
dantur nec nos haberenus. Qis enĩ halers
continenciam ut int̾ cet̾a dei dona ip̃am po¬
cius loquar de qua ad ce loquor. quis inꝙͣ
haleret continenciam nisi uolens: Quia
et nemo acciꝑet nisi uolens. S a quo decꝰ
ur̃a uoluntate et accipi et haleri possit si q̃¬
ris. attende scripturam ĩmo qr nosti recole
qd̾ legisti. Cum scirem inquit qr nemo poc̃
esse continens nisi deus det. ꝙ hoc ip̃m erat

Expanded text:
posse inuenerimus, etiam hoc unde acceperimus posse inuenerimus, etiam hoc unde acceperimus intellegamus, ne inflati et elati huius mundi spiritu nesciamus, quae a deo donata sunt nobis. proinde arbitrium uoluntatis humanae nequaquam destruimus, quando dei gratiam, qua ipsum adiuuatur arbitrium, non superbia negamus ingrata, sed grata potius pietate praedicamus. nostrum est enim uelle; sed uoluntas ipsa et admonetur, ut surgat, et sanatur, ut ualeat, et dilatatur, ut capiat, et inpletur, ut habeat. nam si nos non uellemus, nec nos utique acciperemus ea, quae dantur, nec nos haberemus. quis enim haberet continentiam, ut inter cetera dei dona ipsam potius loquar, de qua ad te loquor, quis, inquam, haberet continentiam nisi uolens? quia et nemo acciperet nisi uolens. sed a quo detur, ut nostra uoluntate accipi et haberi possit, si quaeris, adtende scripturam; immo quia nosti, recole quod legisti. cum scirem, inquit, quia nemo potest esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ aures et animas multoꝵ serꝑe ceper̃t.
q̃d cum lacrimis dicendũ est. inimici gr̃ẽ ꝓͥ
saria uideatur. ne intremus in temptatõnẽ.
Sic enĩ conantur defend̾e hominis liberũ ar¬
bitriũ. ut eo solo ⁊̃ gr̃a dei non adiuti. ualea¬
nus qd̃ diuinitus iubetur implere. Ac per
hoc sequitur ut frustra dominꝰ dixerit. uigila¬
te et orate ne intretis in temptatõnem.⁊ fius¬
tra cotidie in ip̃a dominica orõne dicamius.
mur. utquid oramus ne intremus. uel ne infe¬
ramur inea: faciamus potius qd̾ nr̃i est liberi
arbitrii. atq absolucissime pocestacis. ⁊ irride¬
anius apłm dicentem. fidelis deus qui nõ uos
ꝑmitcet temptari supra id ꝙ potestis. ⁊ resis¬
tamus ei dicentes. Ut quid peto adomino qd̾
ĩ mea posuit potestate: S absit ut ħ sapiat
qui sanum sapit. Proinde petamus ut det. ꝙ ũ
haleauius iulet. Ad hoc enim qd̃ nondũ habe¬

Expanded text:
qui per aures ad animas multorum serpere coeperunt, qui per aures ad animas multorum serpere coeperunt, quod cum lacrimis dicendum est, inimici gratiae Cminum necessaria uideatur, ne intremus in temptationem. sic enim conantur defendere hominis liberum arbitrium, ut eo solo etiam dei gratia non adiuti ualeamus, quod diuinitus iubetur, inplere. ac per hoc sequitur, ut frustra dominus dixerit: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et frustra cotidie in ipsa dominica oratione dicamus:mur, ut quid oramus, ne intremus uel inferamur in eam? faciamus potius, quod nostri est liberi arbitrii atque absolutissimae potestatis, et inrideamus apostolum dicentem: fidelis deus, qui non uos permittat temptari super id quod potestis, et resistamus ei dicentes: ut quid peto a domino, quod in mea posuit potestate? sed absit, ut hoc sapiat, qui sanum sapit. proinde petamus, ut det, quod ut habeamus iubet. ad hoc enim quod nondum hab
Abbreviated transcription (Latin):
quid de hac re apłs dixerit Nos autem non
sp̃m huiꝰ mundi accep̾imus. s sp̃m qui ex deo
est. ut sciamus que adeo donata sunt nobis
Multi quippehabent multa dona dei ⁊ nes¬
ciendo qd̃ habent imꝑia uanitate iactant᷑.
Nemo est autem donis dei beatus. qͥ donanci
existit ingratus. qr et illud ꝙ inter sacra mis¬
teria corsursum halere iubemur. ip̃o ad iuuã¬
te id ualemus quo iulente ãmonemur. Ce
ideo sequitur ut de hoc tanto bono sursum
leuati cordis non uobis głiam. qi nr̃arum
uiriũ tribuamus. s domino deo nr̃o gracias
agamus. hoc enim continuo ꝯmonemur.
qi hoc dignũ est. hoc iustum est recordari.
habe qd̃ accepisti. et datori gr̃as age. Qmui
quasi a se ip̃o halberet impie glorianti ueri¬
tas per apłm dicit. Quid enim habes ꝙñ
accepisti: Si autem acrepisti qͥd gloriaris
qͣi non acreꝑis: Hec me ãmonere compellũt
cauendi atq deuitandi quoꝵdã serm unculi

Expanded text:
 attende enim, quid de hac re apostolus dixerit: nos autem non  attende enim, quid de hac re apostolus dixerit: nos autem non spiritum huius mundi accepimus, sed spiritum qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. multi quippe habent multa dona dei et nesciendo a quo habent inpia uanitate iactantur. nemo est autem donis dei beatus, qui donanti existit ingratus, quia et illud, quod inter sacra mysteria cor habere sursum iubemur. ipso adiuuante id ualemus, quo iubente admonemur. et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum leuati cordis non nobis gloriam quasi nostrarum uirium agamus. Hoc enim continuo commonemur, quia hoc dignum est, hoc justum est; recordari habeamus quod accipimus, et datori gratias agamus. Quamvis quasi a se ipso haberet, inpie glorianti ueritas per apostolum dicit: quid enim habes, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Haec me admonere conpellunt cauendi atque deuitandi quorundam sermunculi,
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝓposueram ⁊ exequenda pollicitus eram. u¬
num qd̾ ad doctrinam. alterũ qd̃ ad exhorta¬
tionem ꝑtinet. ⁊ priori parti ut potui ꝓ sus¬
cepto negocio non defui. ad exhortationem
ueniamus. ut qd bonũ prudenter saitur etiã
ardenter diligatur. Qua in re pͥus illud am¬
moneo. ut quantamcũq tͥ in esse sentis pie
continencie dilectõnem beneficio dei tribuaᷤ.
eiq gr̃as agas. qui de spũ suo tantũ tibi lar¬
gitus ẽ ut eius in corde tuo caritate diffusa
licite rei licenciam tibi amor boni melioris
auferret. Dnauit enim ne liberet nub̾e cum
liceret ⁊ ut iam non liceret etiam si liberet.
et ex hoc firmius non liceret ne fieret qd̾ ñ
liceret. qd̾ fr̃m non est ⁊̃ cum liberet Eantũq
mereris iudua xp̃i ut filiam q uideres uͥginẽ
xp̃i. Duni enim tu oras sicut anna. fc̃a ẽ illa
quod maria. hec dona dei esse qnͣto magis
uosti: tanto magis es eisdem donis beata. ĩmo

Expanded text:
ria proposueram et exsequenda pollicitus eram, uria proposueram et exsequenda pollicitus eram, unum, quod ad doctrinam, alterum, quod ad exhortationem pertinet, et priori parti, ut potui, pro suscepto negotio non defui, ad exhortationem ueniamus, ut quod bonum prudenter scitur etiam diligatur ardenter. qua in re prius illud admoneo, ut quantumcumque tibi inesse sentis piae continentiae dilectionem beneficio dei tribuas eique gratias agas, qui de spiritu suo tibi tantum largitus est, ut eius in corde tuo caritate diffusa licitae rei licentiam tibi amor boni melioris auferret. donauit enim, ne liberet nubere, cum liceret et, ut iam non liceret, etiamsi liberet, et ex hoc firmius non liberet, ne fieret quod non liceret, quod factum non est etiam cum liceret, tantumque merereris uidua Christi, ut filiam quoque uideres uirginem Christi; dum enim tu oras sicut Anna, facta est illa quod Maria. haec dona dei esse quanto magis nosti, tanto magis es eiusdem donis beata; immo
Abbreviated transcription (Latin):
Multi quidem sunt de hiis crib reb ꝯiugii.
uiduitatis ⁊ uirginitatis questionũ sinus.⁊
multe ꝓlixitates quib disputando penetͣn¬
dis uel dissoluendis ⁊ maiore cura opus ẽ. ⁊
copiosiore sermone. ut uel in om̃ib eis recte
sapiamus. uel siquid aliter sapiamus. id qͦq
nob̾ deus reuelet. Uerũptñ etiam qd illic cõ¬
sequenter dicit apostolus. in quo ꝑuenimit
in eo ꝑmaneamus. ꝑuenimus autem quod
ad hanc rem de qua loquimur ꝑtinet. ut cõ¬
tinenciam cõiugio p̃ponamus. scãm u̾o uir¬
ginitatem ⁊̃ continencie uiduali ⁊ nealiqͣs
Multa alia de istis reb dicta a nob̾ in libro
ad uersus faustum manicheũ qͣnͣto potiu̾mus
labore conscͥpsimus. qm̃ patriarcharum et pid¬
phetarum casta ꝯiugia mordacissime repre¬
hendendo scriptis suis. quordam indoctorum
animos a fidei sanitate decorsit. Proinde qm̃
in exordio huiꝰ opusculi duo quedam necessa¬

Expanded text:
multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, uiduitatis et uirginitatis quaestionum sinus, multae perplexitates: quibus disputando penetrandis uel dissoluendis et maiore cura opus est et copiosiore sermone, ut uel in omnibus eis recte sapiamus uel, si quid aliter sapiamus, id quoque nobis deus reuelet. uerumtamen, quod etiam illic consequenter dicit apostolus, in quod peruenimus, in eo ambulemus. peruenimus autem, quod ad hanc rem, de qua loquimur, adtinet, ut continentiam coniugio praeponamus, sanctam uero uirginitatem etiam continentiae uiduali et ne aliquas multa alia de istis rebus dicta sunt a nobis in libro aduersus Faustum Manichaeum quanto potuimus labore conscripsimus, quoniam patriarcharum et prophetarum casta coniugia mordacissime reprehendendo scriptis suis quorundam indoctorum animos a fidei sanitate detorsit. Proinde quoniam in exordio huius opusculi duo quaedam necessa
Abbreviated transcription (Latin):
duarum hoc oꝑe disputarem. si id quod ad
uidentur nisi alienos labores non iudicando
conentur discut̾e s lacerando conscinde de¬
inde ut etiam cu. ⁊ipẽnon solum serues quod
uouisti. et in eo bono ꝓficias. uerũ ⁊̃ diligẽ¬
tius firmiusq nou̾is idem bonũ tuũ non a
malo nuptiarum distingui. s bono nup¬
tiarum anceponi. Nam qui uiduatarũ fe¬
minarum nuptias dampnant. ⁊̃ si ꝯtinẽtiã
suam multarum quib tu uteris rerũ absti¬
nencia mirabiliter et feruent̾ exerceant nõ
ideo te seducant. ut sencias quod sentiunt.
etiam si fac̾e non possis qd̾ faciunt. Nemo eĩ
uult ẽẽ freneticus. ⁊ si uideat frenetici uires
uirib sanoꝵ ẽẽ fortiores. Precipue igit᷑ doc¬
trina sua sana bonitatem ꝓpoĩti et ornet et
muniat. Inde ÷ quippe quod catholice femine
⁊̃ sepius uupte non solũ uniuiris uiduis s et
uirginib hereticoꝵ iusto iudicio preferunt᷑.

Expanded text:
duarum hoc opere non disputarem, si id, quod adduarum hoc opere non disputarem, si id, quod aduidentur, nisi alienos labores non iudicando conentur discutere, sed lacerando conscindere; deinde ut etiam tu ipsa non solum serues, quod uouisti, et in eo bono proficias, uerum etiam diligentius firmiusque noueris idem bonum tuum non a malo nuptiarum distingui, sed bono nuptiarum anteponi. nam qui uiduatarum feminarum nuptias damnant, etiamsi continentiam suam multarum, quibus tu uteris, rerum abstinentia mirabiliter et feruenter exerceant, non ideo te seducant, ut sentias quod sentiunt, etiamsi facere non possis quod faciunt. nemo enim uult esse phreneticus, etiamsi uideat phrenetici uires uiribus sanorum esse fortiores. praecipue igitur doctrina sana bonitatem propositi et ornet et muniat. inde est quippe quod catholicae feminae etiam saepius nuptae non solum uniuiris uiduis, sed et uirginibus haereticorum iusto iudicio praeferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nocte et die. atq illud ꝙ sequitur sobria ui¬
gilencia deuitam̃s. que autem in deliciis a¬
git uiuens mortua est. om̃ia illa tria bona
que anne fuerunt et tua erunt. Tibi autem
sunt ⁊ filii. quos forte illa non babuit. Nec id̾o
laudanda es qr ces habes s qr pienutrire acq e¬
ducare studes. Ut enim tibi nascentur fecũdi¬
tatis. ut uiuant felicitatis ẽ. uc autem sic in¬
sticuantur uoluntatis ⁊ potestatis. In illis tͥ
homines gratulentur in hoc te imitentur
Anna per ꝓpheticam scĩam cognouit apud
patrem uirginem xp̃m. te ewangłica gr̃a
fecit matrem uirginis xp̃i. Illa itaq uirgo ꝙͣ
b auie matrisq ñtis addidit aliquid de
merito uirginali. Non erũ nicħ inde habetis. ⁊
in illa estis ꝙ in uob̾ non estis. Nam ut sanc¬
ta uirginitas adimeretur nubentib uobiͤ
ideo fc̃m est ut nasceretur ex uob̾. Nec itaq
de diu̾sis nũitis ꝯiugatarum. diu̾sarũq ui¬

Expanded text:
nocte et die, atque illud quod sequitur sobria uinocte et die, atque illud quod sequitur sobria uigilantia deuitaueris: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est, omnia illa tria bona, quae Annae fuerunt, et tua erunt. tibi autem sunt et filii, quos forte illa non habuit; nec ideo laudanda es, quia eos habes, sed quia pie nutrire atque educare studes. ut enim tibi nascerentur, fecunditatis, ut uiuant, felicitatis est; ut autem sic instituantur, uoluntatis et potestatis. in illis tibi homines gratulentur, in hoc te imitentur. Anna per propheticam scientiam cognouit apud matrem uirginem Christum; te euangelica gratia fecit matrem uirginis Christi. illa itaque sancta ubus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim nihil inde habetis, quae hanc habetis, et in illa estis, quod in uobis non estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubentibus uobis, ideo factum est, ut nasceretur ex uobis. Haec itaque de meritis diuersis coniugatarum t diuersarumque ui
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ⁊ postĩore etate iuduata. in qua quidem
.si nubere uoluiss potuiss ⁊ filios ꝓcreare sus¬
cepit continenciam uidualem s plus ĩtẽta
in deum. plus sit sollicita que placeant illi ac¬
citare. nocte ⁊ die sicut anna ieiuniis ⁊ obsetͣ¬
tõib seruiens. Si contendatur quenã istarum
meritis sit potior. quis non uideat in hoc cer¬
samine palmamn dandam esse maiori feruen¬
tioriq pietati: Ita et cres alie constituant᷑. qͥb
illarum trium biua insint. singula desint. qͥs
dubitet eas meliores fore. quib p̃pollentius
fuerit in suis bonis duob ꝑia humilitas. ũ ap¬
ta sit pietas: Nulla quidem istarũ sex iuduar̃
quib anne mericum excelluit Nam ⁊ unumi
uirum habuisti. et non diu tecum uixit ĩ car¬
ne. Ac ꝑ hoc si exhibueris obedĩam uerbis
apłi dicentis. que autem uere uidua est et
desolata. sꝑat in domino. ⁊persistit in orõib

Expanded text:
rit et posteriore aetate uiduata, in qua quidem rit et posteriore aetate uiduata, in qua quidem si nubere uoluisset, posset et filios procreare, suscepit continentiam uidualem, sed plus intenta in deum plus sit sollicita quae illi placeant actitare, nocte et die sicut Anna ieiuniis et obsecrationibus seruiens. si contendatur, quaenam istarum sit meritis potior, quis non uideat in hoc certamine palmam dandam esse maiori feruentiorique pietati? ita et si tres aliae constituantur, quibus illarum trium bina insint, singula desint, quis dubitet eas meliores fore, quibus praepollentius fuerit in suis bonis duobus pia humilitas, ut alta sit pietas? Nulla quidem istarum sex uiduarumquibus Annae meritum excelluit; nam et unum uirum habuisti et non diu tecum uixit in carne. ac per hoc, si exhibueris oboedientiam uerbis apostoli dicentis: quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in dominum et persistit in orationibus