comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quebat᷑. quo homo loquebat᷑ que dei sũt:
&e eo alter que erant. illiꝰ loquebat᷑. qͦ sp̃c¬
bemus ista post ponere: & ad consideranda
sacre hystorie gesta properare. Omĩs homo
eo ip̃o quo homo est suũ intelligere de¬
bet auctorem. cuiꝰ uoluntati tanto ma-¬
gis seruiat: ꝗͣto se quia de se ip̃o nichil
sit pensat. Ecce autẽ dum conditi deum
considerare negleximꝰ: adhibita sunt pre¬
cepta. Preceptis qͦ obtemperare noluimꝰ:
ad uingunt᷑ exempla. Ipsa quoq imita¬
ri exempla declinamꝰ: que edidisse nobis
m nos nos ab eisdem p̃ceptis aspicimꝰ. qͥb¬
deus aꝑte hec specialit̾ locutꝰ nõ est. Unde ad confu¬
quibdã sub tandam impudentiã nr̃am gentilis h̃o
ad exemplũ deducit᷑: ut quia obedire ho-¬
mo legi sub lege positus despicit. eiꝰ saltẽ
cõparatione euigilet: qui sine lege lega¬
liter iuxit. Erranti igit᷑ homini data
est lex. erranti uero etiam sub legelaoducit᷑

Expanded text:
quebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; quebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; et eo alter quae erant illius loquebatur, quo Spbemus ista postponere, et ad consideranda sacrae historiae gesta properare. Omnis homo eo ipso quo homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepta, praeceptis quoque obtemperare noluimus. Adjunguntur exempla, ipsa quoque imitari exempla declinamus, quae edidisse nobis nos nos ab eisdem praeceptis aspicimus, quibus haec specialiter locutus non est. Unde ad confutandam impudentiam nostram, gentilis homo ad exemplum deducitur; ut quia obedire homo legi sub lege positus despicit, ejus saltem comparatione evigilet, qui sine lege legaliter vixit. Erranti igitur homini data est lex; erranti vero etiam sub lege adducitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hinc dauio ait. Attendite poplẽ meus
legem meara: inclinate aurem ur̃am in uer¬
ba oris mei. Non enĩ lex dauid aut populus
dauid: sed ꝓsonã eiꝰ ex quo loquebat᷑ assu¬
mens. ipsiꝰ auctoritate loquit᷑. cuiꝰ inspira¬
tione replebat᷑. Hoc cotidie fieri in ecclesia
cernimꝰ: si uigilant̃ intuem᷑. Nam stans ĩ
medio popłi lector clamat. Ego sum deus
abraham. d̃s ysaac. & ds iacob. Et qd̾ ipse
d̃s̃ sit. uere ꝓfecto nõ dicit. nec tam̃ ꝑ hoc
qd̾ dicit. ueritatis regulam deserit: qͥa cui
ministeriũ lectione exhibet. eiꝰ dominiũ
uoce p̃tendit. Itaq scriptores sacri eloquii
quia repleti scõ sp̃u suꝑ se trahunt᷑. qͣũ
extra semet ipsos funt: ce sic de se senten¬
tias qͣsi de aliis ꝓferunt. Unde & beatꝰ iob
scõ sp̃u afflatus. potuit sua gesta qͤ erant
uidelicet suꝑne aspirationis dona. qͣsi
nõ sua scribere: qͥa eo alt̾ius erant que lo¬

Expanded text:
tur. Hinc David ait: Attendite popule meus tur. Hinc David ait: Attendite popule meus legem meam; inclinate aurem vestram in veba oris mei . Non enim lex David, aut populus David, sed personam ejus, ex quo loquebatur, assumens, ipsius auctoritate loquitur, cujus inspiratione replebatur. Hoc quotidie fieri in Ecclesia cernimus, si vigilanter intuemur. Nam stans in medio populi lector clamat: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Et quod ipse Deus sit, vere profecto non dicit; nec tamen per hoc quod dicit, veritatis regulam deserit; quia cui ministerium lectione exhibet, ejus dominium voce praetendit. Itaque scriptores sacri eloquii, quia repleti sancto Spiritu super se trahuntur, quasi extra semetipsos fiunt; et sic de se sententias, quasi de aliis proferunt. Unde et beatus Job sancto Spiritu afflatus, potuit sua gesta, quae erant videlicet supernae aspirationis dona, quasi non sua scribere: quia eo alterius erant quae lo
Abbreviated transcription (Latin):
iob. Moris enĩ scͥpture sacre est: ut hii qͥ
scribunt. sic de se in illa qͣs de aliis loqͣn¬
tur. Hinc est enĩ qd̾ moyses ait. Erat moy¬
ses iur mitissimus suꝑ om̃s homines. qͥ
morabant᷑ in t̾ra. Hinc ioh̃s dicit. Discipu¬
lus ille. quẽ diligebat iħc. Hinc lucas ait:
qd̾̃ ambularent duo ex discipłis in uia
cleophas & alius. Quem ꝓfecto alium dũ
tam studiose tacuit: ut quidã dicunt se¬
ip̃m fuisse monstrauit. Scriptores gͥ sacri
eloquii. qͥa impulsu scĩ sp̃c agitant᷑: sic de
ne. Paulus qͦ quia nõ ex se ipso loqueret᷑:
insinuat dicens. An experimentũ querits
eiꝰ qui in me loquit᷑ xp̃c: Hinc est quod
angłs qui moysi apparuisse describitur:
modo angłs. modo dñs memorat᷑. Angelus
uidelicet. ꝓpt̾ hoc qd̃ exteriꝰ loquendo ser¬
uiebat: dñs autẽ dicit᷑. quia int̾ius presi¬
dens. loquendi efficaciam ministrabat. Cũ
ergo loquens ab interiori regitur: &e ꝑ obseqͥ¬
um angłs. & per inspirationẽ dñs nomina¬

Expanded text:
is . Moris enim scripturae sacrae est ut ipsi qui scribunt, sic de se in illa quasi de aliis loquantur. Hinc est enim quod Moyses ait: Erat Moyses mitissimus super omnes homines qui oquantur. Hinc Joannes dicit: Discipulus ille quem diligebat Jesus . Hinc Lucas ait quod ambularent duo ex discipulis in via, Cleophas et alius; quem profecto alium dum tam studiose tacuit, ut quidam dicunt, seipsum fuisse monstravit. Scriptores igitur sacri eloquii, quia impulsu sancti Spiritus agitantur, sic de ne. Paulus quoque quia non ex se ipso loqueretur, insinuat dicens: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Hinc est quod angelus qui Moysi apparuisse describitur, modo angelus, modo Dominus memoratur: angelus videlicet, propter hoc, quod exterius loquendo serviebat; Dominus autem dicitur, quia interius praesidens loquendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab interiori regitur, et per obsequium angelus, et per inspirationem Dominus nomina
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. In sex itaq tribulationib
nos dñs liberat. ne nos in septima ma¬
ium tangat. quia per paterne pietatis
eruditionem presentis uite labore nos
itterit. sed in aduentu iudicii a uerbe¬
re abscondit: ut tanto tunc ad salutẽ
certiores exhibeat. quanto nunc nos
flagella durius secant. Qui aꝑte mox
et mala presentis uite & adutoria
suꝑne protectionis enumerans: sub

Expanded text:
invenitur. In sex itaque nos tribulationibus invenitur. In sex itaque nos tribulationibus Dominus liberat, ne nos in septima malum tangat, quia per paternae pietatis eruditionem praesentis vitae labore nos atterit, sed in adventu judicis a verbere abscondit; ut tanto tunc ad salutem certiores exhibeat, quanto nunc nos flagella durius secant. Qui apte mox et mala vitae praesentis, et adjutoria supernae protectionis enumerans sub
Abbreviated transcription (Latin):
tendit: ad temptationem ei protinus
uertitur. quicquid amicũ prius in se¬
culo blandumq putabatur. Nam qͥ
peccantem amare consueuerant. recte
uiuentem crudeliter impugnant: et
erectus in dm̃ animus carnis sue bel-¬
la tolerat. in qua prius uitiis seruiens
delectabiliter iacebat. Uoluptates prise
ad memoriã redeunt: & contradicen¬
tem mentem graui certamine affli¬
gunt. Sed quia dum transitorio labo
re atterimur. a perpetuo dolore libe¬
ramur: apte subrungitur. In sex tribu¬
lationibus liberabit te: &e in septuma
non tanget te malũ. Quid enĩ senano
numero quem septimus sequitur. ni¬
si presentis uite operatio discuriusꝙ
signatur: Sexto quippe die omnia ꝑ¬
ficiens. hominem condidit: & septuno
deus clie requieuit. Qui scilicet septimꝰ
uesperam non habet: quia subiequen¬
tem requiem. nullus iam terminus
claudit. Perfectis ergo omnib requi¬
& sequitur: quia post bona uite pre¬
sentis opera. retributio eterne quietis

Expanded text:
tendit, ad tentationem ei protinus tendit, ad tentationem ei protinus vertitur, quidquid amicum prius in saeculo blandumque putabatur. Nam qui peccantem amare consueverant, recte viventem crudeliter impugnant. Et erectus in Deum animus, carnis suae bella tolerat, in qua prius vitiis serviens, delectabiliter jacebat; voluptates priscae ad memoriam redeunt, et contradicentem mentem gravi certamine affligunt. re atterimur, a perpetuo dolore liberamur; apte subjungitur: « In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum. » Quid enim senario numero, quem septimus sequitur, nisi praesentis vitae operatio discursusque signatur? Sexto quippe die omnia perficiens, hominem condidit, et septimo Deus die requievit. Qui scilicet septimus vesperam non habet, quia subsequentem requiem nullus jam terminus claudit. Perfectis ergo omnibus requies sequitur; quia post bona vitae praesentis opera, retributio aeternae quietis
Abbreviated transcription (Latin):
male sana sunt: cum nullo dei a-¬
more sautiantur. cũ peregrinationiᷤ
sue erumpnã non sentiunt. cũ erga
infirmitatem proximi. nec quamli
bet minimo affectu languescunt.
Sed uulnerant᷑ ut sanentur: quia
amoris sui spiculis mentes deus in
dit. Unde ei sponsa in canticis canti¬
corũ dicit. Uulnerata caritate ego sũ
Male enĩ sana anima atq in huius
exilii stratum ceca securitate ꝓstrati:
nec uidebat dñm. nec uidere require¬
bat. Percussa autẽ caritatis eius spicu¬
lis. uulneratur in intimis affectu pie¬
tatis. ardet desiderio contemplationis:
et miromodo iniuificatur ex uulnere.
que prius mortua iacebat insalute.
Estuat. anhelat: & iam uidere deside¬
rat. quem fugiebat. Percussione eigo ad
salutem reducitur: que ad securitatem
quietis intime. amoris sui ꝑturbatio¬
ne reuocatur. Sed cum sauciata mens
anhelare in deum ceperit. cum cuncta
huius mundi blandimenta despiciens
ad suꝑnam se patriam per desiderium

Expanded text:
male sana sunt, cum nullo Dei amale sana sunt, cum nullo Dei amore sauciantur, cum peregrinationis suae aerumnam non sentiunt, cum erga infirmitatbet minimo affectu languescunt. Sed vulnerantur ut sanentur, quia amoris sui spiculis mentes Deus insdit. Unde et sponsa in Canticis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Male enim sana anima, atque in hujus exsilii stratum caeca securitate prostrata, nec videbat Dominum, nec videre requirebat; percussa autem charitatis ejus spiculis, vulneratur in intimis affectu pietatis, ardet desiderio contemplationis, et miro modo vivificatur ex vulnere, quae prius mortua jacebat in salute; aestuat, anhelat, et jam videre desiderat quem fugiebat. Percussione ergo ad salutem reducitur, quae ad securitatem quietis intimae, amoris sui perturbatione revocatur. Sed cum sauciata mens anhelare in Deum coeperit, cum cuncta mundi hujus blandimenta despiciens, ad supernam patriam per desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
mus: qui omne quod a sca ecclesia
recte agitur. apuo iudiciũ suũ semꝑ
ad uitium tortitudinis inflectunt.
Quia uero bona intentione ad loqͥu-¬
dum ducitur. sed non curat discer¬
nere cui loquatur: adhuc suꝑne di-¬
spensationis moderamina predican
eius sanabunt. Duobus modis omĩ
potens uulnerat. d̃s quos reducere
ad salutem curat. Aliquando enĩ car-¬
nem percutit: & mentis duritiã suo
pauore tabefacit. Uulnerando ergo
ad salutem reuocat: cum electos su-¬
os affligit exterius. ut interius ui-
Ego occidam. & ego uiuere faciam:
percutiam & ego sanabo. Occidit enĩ
ut inuificet. percutit ut sanet: qͥa
iccirco foras uerbera admouet. ut
intus uulnera delictorũ curet. Ali-¬
quando autẽ etiam si flagella exte¬
rius cessare uideantur. intus uul-¬
nera infligit: quia mentis nostre
duriciam suo desider io percutit. sed
percutiendo sanat. quia terroris sui
iaculo transfixos. ad sensum nos rec¬
titudinis reuocat. Corda enĩ nr̃a

Expanded text:
mus, qui omne quod a sancta Ecclesia mus, qui omne quod a sancta Ecclesia recte agitur, apud judicium suum semper ad vitium tortitudinis inflectunt. Quia vero bona intentione ad loquendum ducitur, sed non curat discernere cui loquatur, adhuc supernae dispensationis moderamina praedicanejupotens Deus vulnerat quos reducere ad salutem curat: aliquando enim carnem percutit, et mentis duritiam suo pavore tabescit. Vulnerando ergo ad salutem revocat, cum electos suos aEgo occidam, et vivere faciam: percutiam, et ego sanabo . Occidit enim ut vivificet, percutit ut sanet; quia idcirco foras verbera admovet, ut intus vulnera delictorum curet. Aliquando autem etiam si flagella exterius cessare videantur, intus vulnera infligit, quia mentis nostrae duritiam suo desiderio percutit. Sed percutiendo sanat, quia terroris sui jaculo transfixos ad sensum nos rectitudinis revocat. Corda enim nostra
Abbreviated transcription (Latin):
corripit᷑ a dño: quia per hoc quod
peccator dolore correptionis premit᷑.
quandoq ad beatitudinẽ que sine
interuentu est doloris. erudit᷑. Seqͥ¬
Quisquis pro culpa percutit᷑. sed in
querelam sue ꝑcussionis eleuatur.
increpationẽ dnĩ reprobat: qͥa hanc
in iuste se perpeti accusat. Qui au-¬
tem non propurgatione criminis.
sed pro fortitudinis probatione feri-¬
untur. cum causas sue percussionis
inquirunt. nequaqͣm in crepatio¬
nem dñĩ reprobare dicendi sunt:
quia insemetipsis satagunt inue-¬
nire. quod nesciunt. Unde & beatus
iob ad libertatis uerba. inter ꝓcus-¬
sionis uerbera erumpens. tanto de
se rectius iudicia ferientis interro¬
gat: quanto in se ipso uerius cau-¬
sas passionis ignorat. Eliphar
itaq quia hunc percussum non
probationis ex amine sed purgatio¬
nis estimauit: dum libere inter
flagella loqueretur. reprobasse dei
increpationem credidit. Quem apte
etiam hereticorũ tenere speciem dixi¬

Expanded text:
corripitur a Domino; quia per hoc, quod corripitur a Domino; quia per hoc, quod peccator dolore correptionis premitur, quandoque ad beatitudinem, quae sine interventu est doloris, eruditur. Sequ« Quisquis pro culpa percutitur, sed in querela suae percussionis elevatur, increpationem Domini reprobat, quia hanc injuste se perpeti accusat. Qui autem non pro purgatione criminis, sed pro 200 fortitudinis probatione feriuntur, cum causas suae percussionis inquirunt, nequaquam increpationem Domini reprobare dicendi sunt, quia in semetipsis satagunt invenire quod nesciunt. Unde et beatus Job ad libertatis verba inter percussionis verbera erumpens, tanto de se rectius judicia ferientis interrogat, quanto in semetipso verius causas passionis ignorat. Eliphaz itaque, quia hunc percussum non probationis examine, sed purgationis aestimavit, dum libere inter flagella loqueretur, reprobasse Dei increpationem credidit. Quem apte etiam haereticorum tenere speciem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
missas agnoscimus: & peccatoris
mens tanto altius tenebrescit. qͣnto
nec dampnũ sue cecitatis intelligit.
Unde fit plerumq diuini muneris
largitate. ut culpam pena subseqͣ¬
tur: &e flagella oculos delinquentis
aperiant. quos inter uitia securitas
cecabat. Torpens quippe animus.ꝑ¬
tussione tangitur ut excitetur: qua-¬
tinus sue statum rectitudinis. qͥ¬
sturus perdidit. afflictus conside¬
ret quo iacet. Huic itaq ipsa asꝑi-¬
tas correctionis: origo fit luminis.
Unde &e per paulũ dicit᷑. Omne
ilod arguitur: a lumine mani¬
t̾satur. Argumentũ ergo salutis:
est: uis doloris. Hinc est enĩ quod
salomon ait. Curatio: cessare faciet
peccata maxima. Hinc iterũ dicit.
tem disciplina in presenti quidem
non uidetur esse gaudii. sed mero¬
ris: postea autem fructum pacatis¬
simũ exercitatis per eam reddet. iu¬
sticie. Quamius ergo conuenire simul
nequeant dolor & beatitudo. recte
tamen nunc dicit᷑. beatus homo qͥ

Expanded text:
missas agnoscimus. Et peccatoris missas agnoscimus. Et peccatoris mens tanto altius tenebrescit, quanto nec damnum suae caecitatis intelligit. Unde fit plerumque divini muneris largitate, ut culpas poena subsequatur, et flagella oculos delinquentis aperiant, quos inter vitia securitas caecabat. Torpens quippe animus percussione tangitur, ut excitetur; quatenus qui statum suae rectitudinis securus perdidit, afflictus consideret quo jacet. Hinc itaque ipsa asperitas correptionis origo fit luminis. Unde et per Paulum dicitur: Omne quod arguitur, a lumine manifestatur , argumentum enim salutis est vis doloris. Hinc est enim quod Salomon ait: Curatio cessare faciet peccata maxima . Hinc iterum dicit: tem disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed moeroris; postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddit justitiae . Quamvis ergo convenire simul nequeant dolor et beatitudo, recte tamen nunc dicitur, Beatus homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
ob mutescet. Unde adhuc subdit᷑.
Iniquitas autẽ contrahet os suũ.
Nunc enĩ malus bonis derogat:
&e recta que agere negligit. hec
in aliis obtrectando lacerare non
cessat. Sed tunc iniquitas os suũ
contrahit: cum iustis quanta sus¬
petat gloria retributionis. agnoscit.
Tunc enĩ ei loqui contra bonos non
uacat: quia malorũ suorũ. digna re¬
ributione linguã tormenta. ligant.
unoe ce bene anna prophetante di¬
citur. Pedes scõrum suorũ seruabit:
& impii in tenebris conticescent.
Sed ut electus quisq eterna suppli-¬
na euadat. ut ad ꝑhennẽ gloriã
pauꝑ ascendat. debet hic assiduis
lagellis atteri: quatinus in iudi-¬
cio. ualeat purgatus in ueniri.Ip-¬
s narq infirmitatis nr̃e pondere
prorsum cotidie ducimur: nisi mira
manu artificis. ꝑ sub uenientia fla-¬
gella releuemur. Unde & subditur.
tan perpetrata corrigere. Sed plerũq
culpas non solum imminentes mi-¬
nime uitamus. uerũ etiam nec com-¬

Expanded text:
obmutescit. Unde et adhuc subditur: obmutescit. Unde et adhuc subditur: Iniquitas autem contrahet os suum. Nunc enim malus bonis derogat, et recta quae agere negligit. haec in aliis obtrectando lacerare non cessat. Sed tunc iniquitas os suum contrahit, cum justis quanta supetat gloria retributionis agnoscit. Tunc enim ei loqui contra bonos non vacat, quia malorum suorum digna retributione linguam tormenta ligant. Unde bene, Anna prophetante, dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Sed ut electus quisque aeterna supplicia evadat, et ad perennem gloriam pauper ascendat, debet hic assiduis flagellis atteri, quatenus in judicio valeat purgatus inveniri. Ipso namque infirmitatis nostrae pondere deorsum quotidie ducimur, nisi mira manu artificis per subvenientia flagella relevemur. Unde et subditur: tem perpetrata corrigere. Sed plerumque culpas non solum imminentes minime vitamus, verum etiam nec com
Abbreviated transcription (Latin):
apud semet ipsum elatus non est.
Unde per euuangelium ueritas di¬
cit. Beati pauperes spiritu: quonã
ipsorum est regnũ celorũ. Duob
autẽ modis ad culpam unusqͥsq
pertrahitur. Aut delectatione ent¬
ducitur: aut terrore superatu
Gladius namq oris est: iniquitas
ꝑsuasionis. Manus autẽ uiolen¬
ti est: aduersitas potestatis. Seo
quia ueraciter humilis. qui hoc
loco pauꝑ uocatur. quo nulla hui
mundi prospera appetit. eo auden¬
ter etiam aduersa contempnit: rec¬
te dicitur. Saluum faciet de gladuo
oris eorũ: & de manu iuolenti pau¬
perem. Ac si aperte diceret᷑. Sic in
se deus mentes humiliũ solidat. ut
eas ad perpetrandam nequitiam.
uec blandimenta suasionũ ꝑtra¬
hant: nec dolores suppliciorũ. fim¬
gant. Spes quippe in eternitatem
animũ erigit: &e ictirco nulla ma¬
la exterius que tolerat sentit. un¬
De ce subditur. Et erit egeno spes.
Ad cuiꝰ spei uidelicet fructum. cũ
pauper peruenerit: omnis elatus

Expanded text:
apud semetipsum elatus non est. apud semetipsum elatus non est. Unde et per Evangelium Veritas dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Duobus autem modis ad culpam unusquisque pertrahitur. Aut enim delectatione ducitur, aut terrore superatur. Gladius namque oris est iniquitas persuasionis, manus autem violenti est adversitas potestatis. Sed quia veraciter humilis, qui hoc loco pauper vocatur, quo nulla hujus mundi prospera appetit, 199 eo audenter etiam adversa contemnit, recte dicitur: Salvum faciet de gladio oris eorum et de manu violenti pauperem. Ac si aperte diceretur: Sic in se Deus mentes humilium solidat, ut eas ad perpetrandam nequitiam nec blandimenta suasionum pertrahant, nec dolores suppliciorum frangant. Spes quippe in aeternitatem animum erigit, et idcirco nulla mala exterius quae tolerat sentit. Unde et subditur: Et erit egeno spes. Ad cujus spei videlicet fructum eum pauper pervenerit, omnis elatus
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ad se loth: clauseruntq o¬
stium. & eos qui foris erant ꝓcus¬
serunt cecitate aminimo usq ad
maximũ: ita ut ostium inuenire
non possent. Quid est quod malis
aduersantib intra domũ loth re¬
ducitur & munitur. nisi quod ui¬
stus quisq dum prauorũ in sidias
sustinet. ad mentem reuertitur. &
in perterritus manet: Sodomite
autem uiri in domo loth. in ue¬
nire ostium nequeunt: quia cor¬
ruptores mentiũ. contra uitam
iusti. nullũ accusationis aditũ
ueprehendunt. Percussi enĩ cecita¬
te quasi domum circiimeunt: qͥ
inuidentes facta dictaq ꝑ scru-¬
tantur. Sed quia eis de uita iusti.
fortis undiq ac laudabilis actio
obuiat: errantes nichil aliud
quam parietem palpant. Bene gͦ
dicitur. quasi in nocte sic palpa¬
bunt in meridie: quia dum bo-¬
num quod uident accusare ne¬
queunt. cecati malicia. malum
quod non uident ad accusationẽ
ris eorum: &e de manu uiosenti pa¬
perem. Pauper quippe est: quisqͥs

Expanded text:
erunt ad se Loth, clauseruntque oerunt ad se Loth, clauseruntque ostium, et eos qui erant foris percussere caecitate a minimo usque ad maximum, ita ut ostium invenire non possent . Quid est quod malis adversantibus, intra domum Lot reducitur et munitur, nisi quod justus quisque dum pravorum insidias sustinet, ad mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Lot invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi enim caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur. Sed quia eis de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam parietem palpant. Bene ergo dicitur: Quasi in nocte, sic palpabunt in meridie, quia dum bonum quod vident accusare nequeunt, caecati malitia, malum quod non vident ad accusationem oris eorum, et de manu violenti pauperem. Pauper quippe est, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
nebras: quia mens eorũ cum de alie¬
na melioratione affligitur. de radio
lucis obscurat᷑. Qui sepe in proximis
dum bona aperta considerant. si qua
mala lateant in uestigant: & sollici¬
tis inquisionib laborant. si quid for¬
te quod accusare possint inueniant.
Saua quidem menbra conspiciunt:
sed clausis cordis oculis. uulnus pal¬
pantes querunt. Unde & bene subdit᷑.
Et quasi in nocte: sic palpabunt in
meridie. Dies boni operis in proximo
exterius lucet: sed quasi in nocte
palpant. quia liuoris sui intus te¬
nebras tolerant. Per uenire ad ali¬
qua que reprehendant satagunt.
hundetractionis aditum querunt:
sed quia hunc in uenire nõ ualent.
ceci exterius circumeunt. Quod be¬
ne exprimitur. cum loth protegen¬
tibus angelis. in domo eius ostiũ
sodomite non in uenerunt: sicut
scriptum est. Uim faciebant loch
uehementissime: & iam ꝓximum
erat ut frangerent fores. Et mi¬
serunt manum uiri. & introdux¬

Expanded text:
nebras, quia mens eorum cum de alienebras, quia mens eorum cum de aliena melioratione affligitur, de radio lucis obscuratur; quia saepe in proximis dum bona aperta considerant, si qua mala lateant investigant, et sollicitis inquisitionibus laborant, si quid forte quod accusare possint inveniant. Sana quidem membra conspiciunt: sed clausis cordis oculis vulnus palpantes quaerunt. Unde et bene subditur: Et quasi in nocte, sic palpabunt in meridie. Dies boni operis in proximo exterius lucet; sed quasi in nocte palpant, quia livoris sui intus tenebras tolerant. Pervenire ad aliqua, quae reprehendant, satagunt, detractionis aditum quaerunt; sed quia hunc invenire non valent, caeci exterius circumeunt. Quod bene exprimitur, cum Lot, protegentibus angelis, in domo ejus ostium Sodomitae non invenerunt, sicut scriptum est: Vim faciebant Lot veherat ut frangerent fores, et miserunt manum viri, et introdux
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis redemptorem lin¬
gua in fidelium contumeliis laces¬
sere nequaqͣm cessat. Sed tunc os con¬
trahet: cum hoc quod non uult per
studium. per supplicium claudet.
Quod tamen bene accipi etiam de con¬
uersis persecutorib potest. Saluato
enĩ paupere dum egenus ad spem
redit. contracto ore iniquitas ob mu-¬
tescit: quia resurrectionis eius clares-¬
cente miraculo. dum copiosa multitu-¬
do in fidelium credidit. a redempto-¬
ris sui in uriis contumeliisq cessa¬
uit. Os enĩ suũ quod deũ deridendo
aperuit: iam formidando contraxit.
ibet hec moraliter post posita
iudeorũ significatione transcur¬
rere: atq a prauis generaliter quomͦ
agantur. indagare. Iniquorũ quippe
hominũ mentes. cum quedam apro-¬
ximis benegesta conspiciunt. in exten¬
so liuoris sui eculeo torquentur: & gra¬
uem malicie sue penam sustinent. cũ
bona in aliis tabescentes uident. Rec¬
te itaq dicitur. Per diem incurrent te¬

Expanded text:
humani generis Redemptorem linhumani generis Redemptorem lingua infidelium contumeliis lacessere nequaquam cessat. Sed tunc os contrahit, cum hoc, quod non vult per studium, per supplicium claudit. Quod tamen bene accipi etiam de conversis persecutoribus potest. Salvato enim paupere, dum egenus ad spem rediit, contracto ore, iniquitas obmutescit, quia resurrectionis ejus clarescente miraculo, dum copiosa multitudo infidelium credidit, a Redemptoris sui injuriis contumeliisque cessavit. Os enim suum, quod ad Deum deridendum aperuit, jam formidando contraxit.ibet haec moraliter, postposita Judaeorum significatione, transcurrere, atque a pravis generaliter quomodo agantur indagare. Iniquorum quippe hominum mentes cum quaedam a proximis bene gesta conspiciunt, in extenso livoris sui equuleo torquentur, et gravem malitiae suae poenam sustinent, cum bona in aliis tabescentes vident. Recte itaque dicitur: Per diem incurrent te
Abbreviated transcription (Latin):
concutitur. sed resurgente solidat᷑. Ip¬
sos namq primos huiꝰ popłi pauꝑes.
lectos uidelicet predicatores. uisa eiꝰ
mors ꝑculit: sed resurrectio ostensa
reparauit. Saluato ergo paupere
spem egenus recipit: quia resurgen-¬
te in carne dño. fidelis quisq ad et̃¬
ne uite fiduciam conualescit. Sed
ece iam in manifesta ostensione ue¬
ritas uenit. iam carnis mortẽ ꝓtu¬
lis. eamq resurgendo destruxit: iam
reurrectionem gła ascensionis hono¬
raiit. & tam̃ hebreorum lingua ad¬
huc eum contumeliis lacessere nõ
desinit. Quos nimirũ equanumt̃
Tolerat. ut alios tolerando conuertat:
ai alios minime conuersos. quan-¬
doq districtius feriat. Tunc enĩ lin¬
gua infideliũ ab effrenatione sue lo-¬
quacitatis ob mutescet: cum ueni¬
ie eum iustum uidicem uiderit.
quem nunc in iuste iudicauit. Un¬
De a bene subditur. Iniquitas autẽ
contrahet os suum. Oc enim suum
nunc adhuc iniquitas dilatat: qͥa

Expanded text:
concutitur, sed resurgente solidatur. Ipconcutitur, sed resurgente solidatur. Ipsos namque primos hujus populi pauperes, electos videlicet praedicatores, visa ejus mors perculit, sed resurrectio ostensa reparavit. Salvato ergo paupere, spem egenus recipit, quia resurgente in carne Domino, fidelis quisque ad aeternae vitae fiduciam convalescit. Sed ecce jam in manifesta ostensione Veritas venit, jam carnis mortem pertulit, eamque resurgendo destruxit, jam resurrectionem gloria ascensionis honoravit; et tamen Hebraeorum lingua adhuc cum contumeliis lacessere non desinit, quos nimirum aequanimiter tolerat, ut alios tolerando convertat, atque alios minime conversos quandoque districtius feriat. Tunc enim lingua infidelium ab effrenatione suae loquacitatis obmutescet, cum venire eum justum judicem viderit, quem nunc injuste judicavit. Unde et bene subditur: CAPUT XXII. contrahit os suum. Os enim suum nunc adhuc iniquitas dilatat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ dicitur. Propter uos egenuis
factus est: cum diues esset. Et quia
iudei dñm accusando tradiderunt.
quem traditum gentiles occiderunt.
potest per oris gladiũ accusantiũ
hebreorũ lingua signari: de quib
per psalmistam dicitur. filii homi¬
num dentes eorũ arma & sagite.
ae lingua eorũ machera acuta. Qua
euuangelio etiam teste clamauert̃.
Crucifige crucifige. Per uiolentẽ e¬
gens gentilitas exprimi: que in re
demptoris morte hebreorum uoces
opere impleuit. Deus itaq hunc
pauperem & de uiolenti manu. et
de oris gladio saluum fecit: quia
uidelicet redemptor nr̃. & uires gen-¬
tilium. & linguas hebreorũ. mori¬
endo ex humanitate pertulit. sed
ex diuinitatis sue potentia resur-¬
gendo superauit. Qua uidelicet re¬
iurrectione quid aliud agitur ni-¬
si ut ad spem uite subsequentis in¬
firmitas nr̃a roboretur: Unde &e be
reducitur: quia humilis fideliũ po¬
iulus redemptore moriente pauore

Expanded text:
Paulum dicitur: Propter vos egenus Paulum dicitur: Propter vos egenus factus est, cum dives esset . Et quia Judaei accusando Dominum tradiderunt, quem traditum Gentiles occiderunt, potest per oris gladium, accusantium Haebraeorum lingua signari, de quibus per Psalmistam dicitur: Filii hominum dentes eorum, arma, et sagitta: et lingua eorum, machaera acuta . Qui Evangelio etiam teste clamaverunt: Crucifige, crucifige . Per illud vegens Gentdemptoris morte Hebraeorum voces opere implevit. Deus itaque hunc pauperem et de violenti manu, et de oris gladio salvum fecit; quia videlicet Redemptor noster et vires gentilium, et linguas Judaeorum moriendo ex humanitate pertulit, sed ex divinitatis suae potentia resurgendo superavit. Qua videlicet resurrectione quid aliud agitur, nisi ut ad spem vitae subsequentis infirmitas nostra roboretur? Unde et benreducitur, quia humilis fidelium populus, Redemptore moriente, pavore
Abbreviated transcription (Latin):
it. & tamen hunc pressa perfidie sue¬
tenebris iudea minime agnouit.U¬
bi bene ex uoce custodis additur. ue¬
nit mane & nox: quia per eius pre¬
sentiam & noua lux mundo incda¬
ruit. & tamen in corde in fidelium
uetusta cecitas remansit. Bene au¬
tem dicitur: quasi in nocte sic palpa¬
bunt in meridie. Hoc quippe palpan¬
do exquirimus: quod oculis nõ ui¬
demus. Iudei autẽ aperta eius mi¬
racula uiderant: &e adhuc eũ quali
palpantes in quirebant. cũ dicerent.
Quo usq animã nr̃ãm tollis: Si
tu es xp̃c: dic nobis palam. Ecce mi¬
raculorũ lux ante oculos aderat. & ta¬
men in cordis sui tenebras offenden¬
tes. adhuc requirendo palpabant. qͦ¬
rum mimirũ cecitas ad crudelitatẽ.
crudelitas etiã usq ad aperta oꝑa
persecutionis exarsit. Sed redemptor
humani generis: persecutorũ suoꝵ
manib dui teneri non potuit. Un¬
de &e protinus subditur. Porro sal¬
uum faciet de gladio oris eorum:

Expanded text:
it, et tamen hunc pressa perfidiae suit, et tamen hunc pressa perfidiae sutenebris Judaea minime cognovit. Ubi bene ex voce custodis additur: « venit mane et nox. » Quia per ejus praescientiam, et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas remansit. Bene autem dicitur, quasi in nocte sic palpabunt in meridie. Hoc quoque palpando exquirimus quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc eum quasi palpantes inquirebant, cum diQuo usque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ecce miraculorum lux ante oculos aderat, et tamen in cordis sui tenebras offendentes, adhuc requirendo palpabant. Quorum nimirum caecitas ad crudelitatem, crudelitas etiam usque ad aperta opera persecutionis exarsit. Sed Redemptor humani generis persecutorum suorum manibus diu teneri non potuit. Unde et protinus subditur: CAPUT vum faciet de gladio oris eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendamus. Sequitur. Per diem incur-¬
palpabunt in meridie. Per diem te¬
nebras in current: qui in ipsa ue¬
ritatis presentia presentia perfidie
errore cecati sunt. Clare quippe per
diem cernitur: per noctem uero nr̃a
acies obscuratur. Per secutores igitur
redemptoris nr̃i dum diuine uirtu¬
tis miracula cernerent. & tamen de eiꝰ
diuinitate dubitarent. in die tenebͣs
passi sunt: quia uisum in luce ꝑdi-¬
uerunt. Hinc est quod eos ipsa lux
admonet dicens. Ambulate dũ lucẽ
habetis: ne uos tenebre mortis com¬
prehendant. Hinc est quod de uidea
dicitur. Occidit eis sol: cum adhuc es¬
set dies. Hinc est quod uocem peni¬
tentiũ in se propheta iterũ sumpsit
dicens. Impegimus meridie quasi in
tenebris: in caligosis quãsi mortui.
Hinc iterũ dicit. Custos quid de noc¬
te. custos quid de nocte: Dixit custos.
Uenit mane &e nox. De nocte & enĩ cu¬
stos uenit: quia humani generis ꝓ¬
tector &e manifestus in carne apparu¬

Expanded text:
ostendamus. Sequitur: CAPUT XIX  Rostendamus. Sequitur: CAPUT XIX  Rn meridie. --Per diem tenebras incurrerunt, quia in ipsa veritatis praesentia perfidiae errore caecati sunt. Clare quippe per diem cernitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur Redemptoris nostri dum divinae virtutis miracula cernerent, et tamen de ejus divinitate dubitarent, in die tenebras passi sunt, quia visum in luce perdiderunt. Hinc est quod eos ipsa Lux admonet dicens: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Hinc est quod de Judaea dicitur: Occidit ei sol, cum adhuc esset dies . Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsitdicens: « Impegimus meridie, quasi in tenebris; et caliginosis quasi mortui . » Hinc iterum dixit: « Custos quid de nocte, custos quid de nocte? Dixit custos, venit mane et nox. » De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector, et manifestus in carne apparu
Abbreviated transcription (Latin):
opera dñi: exquisita in om̃s uolunta¬
tes eius. Sic quippe eius opera magna
sunt: ut per omine quod ab hominib
agitur. eius uoluntas exquirat᷑. Nam
sepe inde ꝑficitur: unde repelli puta¬
batur. Hinc rursũ dicitur. Omnia qͤ¬
cumq uoluit dñs fecit: in celo & in
terra. Hinc salomon ait. Non est sapi-
entia. non est prudentia: non est con¬
silium. contra dñm. Restat ergo. ut
in cunctis que agumus ium suꝑne uo¬
luntatis in quiramus: cui uidelicet
cognonite debet nostra actio deuote
famulari. & quasi ducem sui itineris
prosequi: ne ei etiam nolens seruiat.
si hanc suꝑbiens dedinat. Uitari enĩ
us suꝑni consilii nequaqͣm potest.
sed magna sibi uirtute hanc tempe¬
rat. qui se sub eius nutib refrenat:
eusq sibi pondera leuigat. qui hec
subiecto cordis humero uolens por¬
tat. Sed quia ꝑsecutorũ suꝑius memo¬
riam fecimus: qualiter etiam ea que
subiecta sunt. eorũ cecitati congruant.

Expanded text:
opera Domini, exquisita in omnes voluntaopera Domini, exquisita in omnes voluntates eius. Sic quippe eius opera magna sunt, ut per omne quod ab hominibus agitur eius voluntas exquiratur, nam sepe inde perficitur, unde repelli putabatur. Hinc rursum dicit: Omnia quaecumque voluit Dominus fecit in caelo et in terra. Hinc Salomentia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Restat ergo ut in cunctis quae agimus vim supernae voluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio devote famulari, et quasi ducem sui itineris persequi, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat; ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat. Sed quia persecutorum superius memoriam fecimus, qualiter etiam ea quae subjuncta sunt, eorum caecitati congruant,
Abbreviated transcription (Latin):
hesit. Post sectionem ergo caput tur¬
turis suo corpori inheret: quia xp̃m
ab eccł̃ia nec mors interueniens diui¬
dit. Persecutores igitur ꝑ egerunt hoc
quod pernitiose moliti sunt: intuler̃t
mortem. ut ab eo absciderent fidelium
deuotionem. Sed inde fides creuit: un¬
de hanc se extinguere. in fidelium cru-¬
delitas credidit. Cumq se estimant eius
miracula ꝑsequendo abscidere: hec ni¬
mirũ compulsi sunt nesciendo dilata¬
re. Comprehendit ergo sapientes dñs in
astutia eorũ: quando & hoc ad pietatis
sue obsequium redegit. quod contra
illum humana crudelitas exarsit. Iu
acta disponens. alia concedit ꝓpituis
alia permittit iratus: atq ea que ꝑ¬
mittit sic tolerat. ut hec in sui consi¬
lii usum uertat. Unde miro modo
fit. ut & quod sine uoluntate dei agi-¬
tur. uoluntati dei contrariũ non sit:
quia dum in bonũ usum mala facta
uertuntur. eius consilio militant. eti¬
am qui cius consilio repugnant. Hinc

Expanded text:
haesit. Post sectionem ergo caput turhaesit. Post sectionem ergo caput turturis suo corpori inhaeret, quia Christum ab Ecclesia nec mors interveniens dividit. Persecutores igitur peregerunt hoc quod perniciose moliti sunt, intulerunt mortem, ut ab eo absciderent fidelium devotionem; sed inde fides crevit, unde hanc se exstinguere infidelium crudelitas credidit. Cumque se aestimant ejus miracula persequendo abscidere, haec nimirum compulsi sunt nesciendo dilatare. Comprehendit ergo Dominus sapientes in astutia eorum, quando et hoc ad pietatis suae obsillum humana crudelitas exarsit. Ipsacta dispalia permittit iratus; atque ea quae permittit sic tolerat, ut haec in sui consilii usum vertat. Unde miro modo fit, ut et quod sine voluntate Dei agitur, consilio Dei contrarium non sit, quia, dum in bonum usum mala facta vertuntur, eius consilio militant etiam, quae eius consilio repugnant, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
portatur. Iubente deo iinistrare ho-¬
mo prophetiam noluit: aspirante deo
tis redigit. per quod sibi uoluntas hu-¬
mana contradicit. Per scrutemur adhuc
hebreorũ sapientiam: ut uideamꝰ qͥd
pro uidendo ꝓhibuit. quid prohiben¬
do ꝓuocauit. Certe cum ad redempto¬
ris nr̃i miracula credentiũ turba con-¬
flueret. cum sacerdotes popłi in uidie
facibus accensi. mundũ post eum ire
nichil ꝓficimus. ecce mundus totus
post eum abiit: ut ab illo uim tan¬
te concursionis absciderent. fiure eiꝰ
potentiã morte conati sunt dicentes.
Expedit ut unus homo moriatur: ꝙ
non tota gens pereat. Sed redemptoris
mors ad coniunctionẽ sui corporis id
est eccl̃ie ualuit: non ad separationem.
Uiide & per legem turturi uel columbe
infigura nr̃i sacrifitii secari guttur
pncipitur. & non penitus abscidi. ut
et post mortem corpori caput inhere¬
al: quia uidelicet mediator dei & homi-¬
mortem pertulit. inde nobis uerius in¬

Expanded text:
portatur. Jubente Deo ministrare hoportatur. Jubente Deo ministrare homo prophetiam noluit, aspirante Deo tis redigit, per quod sibi voluntas humana contradicit. Perscrutemur adhuc Hebraeorum sapientiam, et videamus quid providendo, aut quid prohibendo provocavit. Certe cum ad Redemptoris nostri miracula credentium turba conflueret, cum sacerdotes populi invidiae facibus accensi mundum post eum ire nihil proficimus? ecce mundus totus post eum abiit ; ut ab illo vim tantae concursionis abscinderent, finire ejus potentiam morte conati sunt, dicentes: Expedit ut unus homo moriatur, et non tota gens pereat . Sed Redemptoris mors ad conjunctionem sui corporis, id est Ecclesiae, valuit, non ad separationem. Unde et per legem turturi vel columbae, in figura nostri sacrificii, secari guttur praecipitur, et non penitus abscidi, ut et post mortem corpori caput inhaereat ; quia videlicet mediator Dei et homimortem pertulit, inde nobis verius in
Abbreviated transcription (Latin):
prouidentia in sapientie sue est con¬
silio comprehensus: quia unde suc¬
crescentis militis uitam se extingit¬
re credidit. uirtutis eiꝰ głam inde cu¬
mulauit. Sed quia non nunqͣ astute
aliquid sapere etiam electi moliunt᷑.
libet ad mediũ aliũ sapientẽ deducere:
lium comprehendat᷑ demonstrare.
Orudenter quippe ionas sapere uo¬
luit: cum ad predicandam niniuits.
penitentiã missus. quia electis gen¬
tibus iudẽam deseri timuit. predi¬
cationis offitium implere retusauit.
Naiuim petiit. fugere thariis elegi.
seo protinus tempestas exoritur. sois
autaitur. ut uroelicet cognoscatur cu
ilis mare culpa turbaretur. Ionas in
culpa deprehenditur. in profundũ mer¬
gitur: ceto sorbente deuoratur. ato
illuc gestante belua peruenit. quo ire
dei tempestas inuenit. sors ligat: ma¬
re suscipit. belua indudit. Et quia aue-¬
toris uoci obedire renititur: ad locũ
quo missus fuerat suo reus carcere

Expanded text:
providentia in sapientiae suae est conprovidentia in sapientiae suae est consilio comprehensus; quia unde succrescentis militis vitam se exstinguere credidit, virtutis ejus gloriam inde cumulavit. 31. Sed quia nonnunquam astute aliquid sapere etiam electi moliuntur, libet ad medium alium sapientem deducere, lium comprehenditur, demonstrare. Prudenter quippe Jonas sapere voluit, cum ad praedicandam Ninivitatem poenitentiam missus, quia electis gentibus Judaeam deseri timuit, praedicationis officium implere recusavit, navem petiit, fugere Tharsis elegit; sed protinus tempestas exoritur, sors ittitur, ut videlicet cognoscatur, cujus culpa mare turbetur. Jonas in culpa deprehenditur, in profundum mergitur, ceto sorbente devoratur, atque illuc gestante bellua pervenit, quo ire Dei tempestas invenit, sors ligat, mare suscipit, bellua includit, et quia auctoris voci obedire renititur, ad locum quo missus fuerat, suo reus carcere
Abbreviated transcription (Latin):
pientia dum reluctatur. comprehen¬
ditur. Timuerunt fratres ne ioseph su¬
per eos excresceret: sed hoc quod diui¬
nitus dispositum fuerat. cauendo ac¬
tum est ut ueniret. Humana ergo sa¬
pientia in se ipsa comprehensa est:
que uoluntati dei unde ꝑ intentio¬
nem restitit. inde eius impletioni mi
tum cotidiano succrescere uirtutum
successu conspiceret. suam ei in conuu¬
gio filiam spopondit. atq in eius do¬
tem centum dari ab eo phylistinorũ
preputia petiit: ut cum prouocatus
miles ultra se excrescere quereret. ini¬
micorũ gladiis traditus uitam fini¬
ret: sicut scriptum est. Non habet
rex necesse sponsalia. nisi tantum
centum preputia phylistinorum:
ut fiat ultio de inimicis regis. Por¬
ro saul cogitabat tradere dauid in ma-¬
iuibus phylistinorũ. Sed dauid dispo¬
sitionis intime fauore roboratꝰ. cen¬
tum se dare perhibuit: & ducenta p̃¬
putia reportauit. Cuius nimirũ oꝑis
saul argumento iuperatus. superna

Expanded text:
pientia dum reluctatur, comprehenpientia dum reluctatur, comprehenditur. Timuerunt fratres, 195 ne Joseph super eos excresceret; sed hoc quod divinitus dispositum fuerat, cavendo factum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in se ipsa comprehensa est, quae voluntati Dei, unde per intentionem restitit, inde ejus impletioni miltum quotidiano succrescere virtutum successu conspiceret, suam ei in conjugium filiam spopondit, atque in ejus dotem centum dari ab eo Philistinorum praeputia petiit, ut cum provocatus miles ultra se excrescere quaereret, inimicorum gladiis traditus vitam finiret, sicut scriptum est: Non habet rex necesse sponsalia, nisi tantum centum praeputia Philistinorum, ut fiat ultio de inimicis regis . Porro Saul cogitabat tradere David in manus Philistinorum; sed David dispositionis intimae favore roboratus, centum se dare perhibuit, et ducenta praeputia reportavit. Cujus nimirum operis Saul argumento superatus, superna
Abbreviated transcription (Latin):
meritis aduitus. prophetie iudicio
ereptus: omni egẏpto prelatus est. ꝑ
suꝑnam uero sapientiam ꝓuidus fru¬
menta congessit: & future periculo ne¬
cessitatis obuauit. Cumq in orbem
fames inhorruit. de alimentorũ pre¬
paratione sollicitus. iacob filios in e¬
gyptum misit: qui frumentorum
dispensationi prepositum iosepħ ne-¬
scientes inueniunt. atq ut mereren¬
tur alimenta percipere. eorũ dispensa¬
torem compulsi sunt pronis in terrã
ceruicib adorare. Pensemus igitur
rei geste ordinem: pensemus quomͦ
uina comprehendat. Ideo ab eis ioseph
uenditus fuerat ne adoraretur: sed ideo
est adoratus quia uenditus. Astute
namq aliquid agere ausi sunt. ut dĩ
consilium mutaretur: sed diuino iu¬
dicio quod decliuare conati sunt. re¬
nitendo sercuerunt. Inde quippe coac¬
ti sunt dei uoluntatem peragere: un¬
de hanc moliti sunt astute cominu¬
tare. Sic sic diuinũ consilium dum
deuitatur impletur: sic humana sa

Expanded text:
merito adjutus, prophetiae judicio merito adjutus, prophetiae judicio ereptus, omni Aegypto praelatus est. Per supernam vero sapientiam providus frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem famis inhorruit, de alimentorum praeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegyptum misit, qui frumentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atque ut mererentur alimenta percipere, eorum dispensatorem compulsi sunt pronis in terram cervicibus adorare. Pensemus igitur gestae rei ordinem, pensemus quomodvisione vis divina comprehendat. Ideo ab eis Joseph venditus fuerat, ne adoraretur, sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur, sed divino judicio quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute comtare. Sic sic divinum consilium dum devitatur, impletur; sic humana sa
Abbreviated transcription (Latin):
mutare contendunt: atq omnipo¬
tentis dei consilio dum resistere ni¬
tuntur obsequuntur. quia sepe & hoc̾
eius dispositioni apte militat: quod
ei per humanũ studium friuole re¬
sultat. Sapientes ergo dñs in ipsa eo¬
rum astutia comprehendit: quando
eus consiliis humana facta etiam
tunc congrue seruiunt. cũ resistunt.
Quod melius ostendimus: si pauca
quod suo manipulo. fratrũ eius se
manipuli ꝓsternebant. Sompnium
uiderat. quod sol ac luna secum reli¬
quis stellis adorabant: que quia pu¬
re fratrib retulit. eorum corda proti¬
nus future dominationis inuidia
pauorq percussit. Cumq adse hunc¬
uenire conspicerent: malitia seuien¬
te dixerunt. Ecce somniator ille ue¬
nit. uenite occidamus eum: & uide¬
amus quid illi proderunt somnia
metuunt. somniatorem in puteum
deponunt: eumq hẏsmahelitis tͣns¬
euntibus uendunt. Qui in egyptum
uuctus seruituti subditus. luxurie
accusatione dampnatus. castitatis

Expanded text:
mutare contendunt; atque omnipomutare contendunt; atque omnipotentis Dei consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur, quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat. Sapientes ergo Dominus in ipsa eorum astutia comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cum resistunt. Quod melius ostendimus, si pauca quod suo manipulo fratrum ejus se manipuli prosternebant ; somnium viderat, quod sol et luna se cum reliquis stellis adorabant. Quae quia pure fratribnus futurae dominationis invidia pavorque percussit. Cumque ad se huncvenire conspicerent, malitia se vertentes dixerunt: Ecce somniator venit: Venite, occidamus eum, et videamus quid illi proderunt somnia metuunt, somniatorem in puteum deponunt, eumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegyptum ductus, servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
rum namq mentes peruersis cogi¬
ationib semꝑ in uigilant. sed ple-¬
rumq eis suꝑna dispensatio ob ui¬
a: & quamuis prauitatem consilii.
lec fracti ad uersitatibus corrrigant.
ne tamen contra bouos preualeant. eo¬
rum uires refrenat. Quos contra mi¬
ro iudicio agitur. ut effectu quidem
praui operis careant: & tamen iuste sen¬
tentie iudicis. reos conscientia addicat.
Quod ergo mala cogitant. quid ipsi fa¬
ciant ostendunt: quod uero implere¬
mala nequeunt. hi contra quos cogi¬
tauerant defenduntur. Unde adhuc sub¬
ditur. Qui comprehendit sapientes in
astutia eorum: & consilia prauorum dis¬
sipat. Sepe enĩ non nulli humana sa-¬
pientia inflati. dum desideriis suis di¬
uina iudicia contraire conspiciunt: a¬
stiitis eis reluctari machinationib co¬
nantur. Et quo ad uotũ suũ ium su¬
perne dispositionis intorqueant. calli¬
dis cogitationib insistunt: subtilio¬
ra consilia exquirunt. sed inde uolun¬
tatem dei peragunt. unde hanc imn¬

Expanded text:
rum mentes perversis cogitationibus semper invigilant, sed plerumque eis superna dispensatio obviat; et quamvis pravitatem consilii nec fracti adversitatibus corrigant, ne tamen contra bonos praevaleant, eorum vires refrenat. Quos contra miro judicio agitur, ut effectu quidem pravi operis careant, et tamen justae sententiae judicis reos conscientiae addicat. Quod ergo mala cogitant, quid ipsi faciant ostendunt; quod vero mala implere nequeunt, hi contra quos cogitaverant, defenduntur. Unde et adhuc dicitur: Qui comprehendit sapientes in astutia eorum, et consilia pravorum dis--Saepe enim nonnulli humana sapientia inflati, dum desideriis suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis reluctari machinationibus conantur; et quo ad votum suum vim supernae dispensationis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt; sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc im