comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuminus hodie pontifex. Eri in amphi¬
teatrũ. hodie in eccłia. Uesꝑe incirco.
mane in altari. Dudum fautor hystri.¬
onũ. nc̃ uirginũ consecrator. Hum ig.¬
norabat apłs tergiuersationes nr̃as. & ar-¬
gumentoꝵ ineptias nesciebat: Quia
dixit unius uxoris uirum ipse manda
uit in rep̃hensibilem. sobrium. pruden.¬
tem. ornatum. hospitalem. doctorem mo¬
destum. ñ uinolentũ. non ꝑcussorem. ñ
litigiosum. non auarũ. non neophitũ.
Ad omĩa claudimꝰ oculos. solas uidemꝰ
uxores. Quod autẽ ait ne insuꝑbram
elatus incidat iniudiciũ diaboli. qͥs ñ
exemplo uerum ꝓbet: Ignorat mom̃¬
taneus sacerdos humilitatẽ & mansu¬
ediñe rusticoꝵ. Ignorat blandicias xͥ¬
anas. nescit se ipsum contemnere. dedi¬
gnitate transfertur ad dignitatem.N
ieuinauit ñ fleuit. non mores suos sepe
rep̃hendit & assidua meditatione cor¬
rexit: ñ substantiam pauꝑib erogauit.
De cathedra quomͦ ducitur ad cathe¬

Expanded text:
chumenus, hodie pontifex: heri in amphichumenus, hodie pontifex: heri in amphitheatro, hodie in Ecclesia; vespere in circo, mane in altario: dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Num ignorabat Apostolus tergiversationes nostras, et argumentorum ineptias nesciebat? Qui dixit, unius uxuit inrepreliensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, modestum, non uinolentum, non percussorem, non litigiosum, non auarum, non neophytum. ad omnia claudimus oculos, solas uidemus mores, quod autem ait: ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, non fleuit, non mores suos saepe reprehendit et adsidua meditatione correxit, non substantiam pauperibus erogauit: de cathedra, quod dicitur, ad cathe
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ad timotheũ auariciam. ad titũ
turpis lucri cupiditatẽ aꝑtissime no¬
tat. Domũ suam bene regentẽ non ut:
opes augeat. non ut regias paret epu-¬
las. non ut celatas patenas instruat. &
fasides aues lentis uaporib coquat qͥ
ad ossa ꝑueniant & suꝑficiem carniũ¬
non dissoluant artifici temꝑamento
s ut qđ popłis p̃cepturus ẽ prius ado¬
mesticis exigat. Filios habentem subdi¬
tos. cum om̃i castitate: ne scilicet imi¬
tentur filios hely. qui inuestibulo tẽpli
c̃ mulierib dormiebant. & religionem
predam putantes. quicquid in hostiis
optimũ erat insuas delicias conuer¬
tebant. Non neophitum ne insuꝑbiã
elatus inuidicium incidat diaboli.
Mirari satis non queo quȩ hominum
tanta sit cecitas. de uxorib ante baptis.¬
mũ disputare. & rem inbaptismate mor.¬
tuam ĩmo cum xp̃o uiuificatã in calũ¬
niam trahere. cum tam aꝑtum eiudens¬
q p̾ceptum nemo custodiat. Ericate¬

Expanded text:
quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat. domum suam bene regentem: non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas patinas struat et Phasides aues lentis uaporibus coquat, qui ad ossa perueniant et sunon dissolvant artifici temperamento: sed ut quod populo praecepturus est, prius a domesticis exigat. Filios habentem subditos, cum omni castitate; ne scilicet imitentur filios Eli, qui in vestibulo Templi cum mulieribus dormiebant; et religionem praedam putantes, quidquid optimum in hostiis erat, in suas delicias convertebant . Non neophytum, ne in superbiam elatus in judicium incidat diaboli . Mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas, de uxoribus ante baptismum disputare; et rem in baptismate mortuam, imo cum Christo vivificatam in calumniam trahere, cum tam apertum evidensque praeceptum nemo custodiat. Heri cate
Abbreviated transcription (Latin):
estuans. cito despiimat in libidines. In
uino luxuria. inluxuria uoluptas. in
uoluptate impudicicia ẽ. Qui luxuria¬
tur. uiuens mortuus ẽ. Ergo qui mebriat᷑
&e mortuus & sepultus ẽ. Noe ad unus
hore ebritatem nudat femora sua quȩ ꝑ
sexcentos annos sobrietate contexerat.
Loth ꝑtemulentiã nesciens libidinimis.¬
scet incestum. & quẽ sodoma ñ uicerat.
uina uicerunt. ꝑcussorẽ autem ep̃m
ille condemnat qui dorsum posuit ad
flagella. & maledictus non remaledix̃.
S modestum. Duob malis unũ apposu¬
it bonũ: ut temulentia & ira mode¬
stia refrenetur. Non litigiosum ñ aua.¬
rum. Hichil ẽ impudentius arrogan¬
tia rusticoꝵ qui garrulitatẽ auctorita¬
tem putant: & parati semꝑ adlites in
subiectum sibi grege̾ tumidis tonant.
Auariciam insacerdote uitandam. & sa¬
muhel docet. nichil coram populo eripu¬
&e p̾ter uictum atq uestitum nchil se
aliud nec habere. nec uelle głabantur.

Expanded text:
aestuans cito despumat in libidines. in aestuans cito despumat in libidines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femora sua, quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet incestum et, quem Sodoma non uicerat, uina uicerunt. percussorem autem episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella et maledictus non remaledixit. sed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant et parati semper ad lites in subiectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. auaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo eripuet praeter uictum atque uestitum nihil se aliud nec habere nec uelle gloriabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
III. b pollet. ornatus ẽ. Possumus & ali¬
ua intelligere ex hoc uerbo. uixta illud
tullii. Caput ẽ artis docere. qͦd facras. St̃
enĩ quidã ignorantes mensurã suã ⁊tante
stoliditatis ac uecordiȩ: ut &e inmotu ce
in incessu. & in habitu. & in sermone
cõmuni. risum se expectantib tribuant
& quasi intelligentes quid sit ornatus: co
munt se uestib. & mundiciis corꝑis & lau¬
tioris m̃sȩ epulas parant cum omĩs istiuᷤ¬
modi ornatus & cultus. sordib fedior sit.
Quod autẽ doctrina a sacerdotib expe.¬
tatur & ueteris sunt p̾cepta legis. & ad
titum pleniꝰ scribitur. Innocenseñ et
absq sermone conuersatio quantũ exem¬
plo ꝓdest tantum silentio nocet. Nam
latratu canũ baculoq pastoris. lupoꝵs¬
rabies deterrenda ẽ. Non uinolentum
non ꝑcussorem. uirtutib uicia opposuit.
debeant sac̃dotes. Uinolenta scurranũ
ranum ẽ: & comessatoꝵ: uenterq mero

Expanded text:
ibus pollet, ornatus est. possumus et aliibus pollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuxta illud Tullii: \'caput est artis decere, quod facias\'. sunt enim quidam ignorantes mensuram suam et tantae stoliditatis ac uecordiae, ut et in motu et in incessu et in habitu et in sermone communi risum spectantibus tj-ibuant et quasi intellegentes, quid simunt se vestibus, et munditiis corporis, et lautioris mmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt legis, et ad Titum plenius scribitur . Innocens enim et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pastoris, luporabies deterrenda est. non uinolentum, non percussorem: uirtutibus uitia obposuit. debeant sacerdotes. uinolentia scurronum est et comissatorum uenterque mero
Abbreviated transcription (Latin):
sic lingua inrep̃hensibilis queritur. ui¬
doctus merito suscipiatur. Edit enĩ auc¬
toritatem docendi. cuius sermo oꝑe de¬
struitur. Uniꝰ uxoris uirũ. de ħ supra
diximꝰ. Nc̃ autẽ admonemꝰ ut siumus
uxoris uir etiam ante baptisiũ querut
cȩt̾a quoq quȩ precepta s̃ ante baptis¬
mũ requiramꝰ. Neq enĩ competit uni¬
uersa pͦt baptismũ. & unũ hoc mandͥa¬
tum intelligere ante baptismũ. Sobriũ
utrumq significat. prudentem. ornatũ.
hospitalem. doctorem. Sacerdotes qui
ministrant in templo dĩ. ꝓhibentur unũ
&e siceram bibere. ne incrapula & ebrieta¬
te aggrauentur corda eors ce ut sensus
officium exhibens deo ugeat semꝑ & tenu¬
is sit. Quod autem infert prudentẽ: exli
dit eos qui sub nomine simplicitatis ex¬
cusant stulticiam sacerdotum. Nisi enĩ
cerebrũ sanũ fuerit: omĩa mẽbra inuici
erunt. Ornatum quoq. nͨ oyͥ ẽ ẽ yc est
in reprehensibilis appellatur. qui uirtut¬

Expanded text:
sic lingua irrephensibilis quaeritur, usic lingua irrephensibilis quaeritur, ut merito suspiciatur. PERDIT ENIM auctoritatem docendi, cujus sermo opere destruitur. Unius uxoris virum; de hoc supra diximus. Nunc hoc tantum admonemus, ut si unius uxoris vir, etiam ante baptisimum quaeritur; caetera quoque quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. Neque enim competit universa post baptismum, et unum hoc mandatum intelligere ante baptismum. Sobrium, utrumque significat. Prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem . Sacerdotes qui ministrant in templo Dei, prohibentur vinum et siceram bibere: ne in crapula et ebrietate aggraventur corda eorum; et ut sensus officium exhibens, Deo vigeat semper, et tenuis sit. Qudit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. nisi enim cerebrum sanum fuerit, omnia membra in uitio erunt. \'ornatum\' quoque Izttaatc est inreprehensibilis appellatur; qui uirtut
Abbreviated transcription (Latin):
in descriptione ep̃i & in eoꝵ expositione
quȩ scripta sunt quasi speculũ sacerdotii
ꝓponitur. Iam inpotestate &e conscientia
singłorũ est quales se ibi aspiciant. ut
uł dolere ad deformitatẽ. uł gaudere ad
pulchritudinẽ possint. Si quis ep̃atum
desiderat. bonum opus desiderat. Opꝰ.
ñ dignitatẽ. laborẽ: non delicias. Opus
ꝑ qͦd humilitate decrescat. ñ intumes¬
cat fastigio. Oportet gͦ ep̃m in repre¬
hensibilem eẽ. I ipsum quoq ad titũ.
si quisest sine crimine. Om̃s uirtutes mu
no sermone comprehendit & pene rẽ con¬
tra naturam exigit. Si enĩ om̃e peccatũ
etiam inpcioso uerbo rep̾hensione dig¬
num ẽ quis ẽ ille qui absq peccato idẽ
sine rep̃hensione uersetur in mundo:
S futurꝰ pastor eccłie talis eligitur ad cu¬
ius comꝑationẽ recte grex cȩteri nomine
tur. Definiunt rethores oratorem. qui
sit uir bonus dicendi ꝑitus. Ante: uita

Expanded text:
in descriptione episcopi et in eorum expositione, in descriptione episcopi et in eorum expositione, quae scripta sunt, quasi speculum sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportetergoepiscopuminreprehensibilemesse:id ipsum, quod ad Titum: si quis est sine crimine, omnes uirtutes in uno sermone conprehendit et paene rem contra naturam exigit. si enim omne peccatum, etiam in otioso uerbo, reprehensione dignum est, quis est ille, qui absque peccato, id est sine reprehensione, uersetur in mundo? sed futurus pastor ecclesiae talis eligitur, ad cuius conparationem recte grex ceteri nominetur. Definiunt Rhetores oratorem, qui sit vir bonus, dicendi peritus. Ante vita,
Abbreviated transcription (Latin):
cyrographum decreti contrariũ nobis.
& ip̃sum tulit emedio. affigens illud cru¬
ci. Omĩa nr̃a cum xp̃o mortua sunt.
uniuersa &yrographi ueteris peccata de
leta sunt. solum nom̃ uiuit uxoris. Dieᷤᷤ
me deficient sicuncta quȩ ad potentiã
baptismi ꝑtinent de scripturis sc̃is uo¬
luero digerere & natiuitatis scdȩ ĩmo
inxp̃o primȩ ponere sacramenta. Ante
quã dictandi fidem faciam. iam enĩ in¬
telligo mensurã me excedere epłȩ. uolo
suꝑiora capitula in quib futuri ep̃i iu
ta describitur cursum exponere. ut a¬
postolum ñ inuniꝰ uxoris elogio s in
omĩb quȩ p̃cepit doctorem gentiũ sus¬
cipiamꝰ. Simul obsecro ne quis me in
suggillationẽ istius temꝑis sacerdotũ
scripsisse quȩ scripsi existimet: s in ec¬
clesie utilitatem. Ut enĩ oratores philo¬
sophi describentes qualem uelint esse
ꝑfectum oratorem &e philosophum. ñ
faciunt iniuriam demosteni & platoni.
sed res ipsas absq ꝑsonis definiunt sic

Expanded text:
creti, quod erat contrarium nobis; et ipsud tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuersa chirographi ueteris pecleta sunt; solum nomen vivit uxoris? Dies me deficiet si cuncta quae ad potentiam baptismi pertinent, de Scripturis sanctis voluero digerere; et nativitatis secundae, imo in Christo primae, ponere saquam dictandi finem faciam — iam enim intellego me mensuram excedere epistulae —, uolo superiora capitula, in quibus futuri episcopi uita describitur, cursim exponere, ut apostolum non in unius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotum scripsisse, quae scripsi, aestimet, sed in ecclesiae utilitatem. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam Demostheni et Platoni, sed res ipsas absque personis definiunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
nimio fletu in lapidem uersa ẽ. Uer
to me ad auditores. Nichil int̾est õ
boni iudices aduersariũ igilantem
an dormientẽ ligẽ. nisi quod facilius :
quiescenti quã reluctanti uincula in¬
nectere. Si apłs ñ cathecuminos incle¬
rum allegit s fideles. fidelis autẽ ẽ. qui
ep̃c ordinatur: uicia cathemini non
imputabuntur fideli. Lor quebã istiꝰ
modi spicula & uibrantes hastas in
letargicum dirigebam. Oscitabat
tantum. & quasi ꝑ mentis crapulam
ructans & nausians euomebat. Apłs
dixit. paulus hȩc docuit. Proferunt᷑¬
ad titum. In prima scriptum erat.Si
quis ep̃atum desid̾at bonũ opus de-¬
siderat. Oportet gͦ ep̃m irrep̾hensibi¬
lem ẽẽ uniꝰ uxoris uirũ. sobrium. pru

Expanded text:
nimio fletu in lapidem versa est. nimio fletu in lapidem versa est. to me ad auditores: \'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innectere. si apostolus non catechumenos in clerum adlegit, sed fideles, fidelis autem est, qui episcopus 1 ordinatur, uitia catechumeni non inputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebat: \'apostolus dixit, Paulus haec docuit\'. Proferuntad Titum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. oportet ergo episcopum inreprehensibilem esse, unius uxoris uir
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ facit nouũ an ñ: uix dedit
qđ nouũ faceret. Gradatim intuli.
Ex toto nouũ facit an ex parte: Res¬
pondit. ex toto. Deinceps interrogaui. Ni.¬
chil gͦ ueteris hominis in baptismate reser.¬
uatur: Mouit caput. Cȩpi ꝓtinus texere.
Sibaptismũ nou̾hoĩem fac̃ ex toto nouum¬
uum creat. nicħq in eo uet̾is hominis
reseruatur: ñ potest nouo imputari.
qđ inueteri quondã fuit. Primũ spino¬
sulus nr obmutuit. postea uͦ pisoniano
uicio cum loqui nesciret tacere ñ potuit.
Sudare autẽ frons. pallere genȩ treme¬
re labia. herere lingua. saluia siccari. &
plus timore quã ȩtate contrahi. Erupit
aliquando. Honne legisti ab apło uniꝰ
uroris uirũ assumi insacerdotium & rẽ
non temꝑa diffiniri: Quia me syllogis.¬
mis ꝓuocauerat & uidebam tedere
hominẽ ad int̾rogatiunculas tortuo¬
sas. sua contra illũ tela iaciebam. Bap¬
ancathecuminos: Respondere nole¬
bat. Ego id ipsum ingerere. & scdo ac

Expanded text:
hominem facit an non?\' uix dedit, hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliquando: \'nonne legisti ab apostolo unius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua contra illum tela iaciebam. \'bapan Catechumenos? Respondere nolebat. Ego tamen idipsum ingerere, et secundo
Abbreviated transcription (Latin):
minensis synodi multitudo suꝑetur. S
indecensẽ sic unũ tueri. ut plures accu¬
sare uidearis: & quẽ ratione non possis.
societate peccantiũ defendas. Sustinui
rome auiro eloquentissimo cornutũ
ut dicitur silogisinũ ut quocũq me
uerterem strictius retinerer. Urorẽ in¬
quit ducere peccatũ ẽ anñ: Ego sim¬
plex & qui insidias uitare nescirẽ: di¬
xi non eẽ peccatũ. Rursum aliud ꝓpo¬
suit. Inbaptismate bona oꝑa dimit¬
tuntur an mala:. Ꝙ in hoc simplicit̃
respondi: peccata dimitti. Cum me se¬
curum putarẽ. ceꝑunt michi hinc in¬
de cormua increscere. & absconditȩ priꝰ
acies dilatari. Si inquit uxorẽ ducere
ñ ẽ peccatum. baptismũ autẽ peccatu
dimittit quicqͥd ñ dimittitur reser¬
uatur. Nlico michi quasi afortissimo
pugili ꝑcussus ẽẽm ante oculos caligo
obuersari cepit. Statimq recordatus
aduersariũ ꝓpositionis stropham. Que¬
so inquã te ut respondeas. Baptismum

Expanded text:
minensis synodi multitudo superetur. sed minensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, quem ratione non possis, peccantium societate defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego, simplex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimittuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quidquid non dimittitur, reseruatur.\' ilico mihi, quasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, statimque recordatus aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum
Abbreviated transcription (Latin):
dendi sunt ñ ẽẽ demundo quos xp̃i ig¬
noret indulgentia. aut sidemundo sͥ
eligendũ eduob alterũ. lib̾ati apecca¬
tis xp̃i potentiam. adhuc rei imbecilli
facit ce filius facit similit̾. Infirmitas
filii redundat ad patrẽ. Cuncta oui¬
culȩ membra portata sunt tote apłi e.
uideretur simplex gre nuncupatio. gr̃a
inquit uob̃ & pax multiplicetur. Aluil.¬
tiplicatio ꝓmittitur & anobis paucitaᷤᷤ
affirmatur: Quorum sint ista nosti ꝓ¬
bleumata. Carterius ispamȩ ep̃s ho
etate uetꝰ ⁊ sac̾docio unã añꝗͣ. baptirare¬
tur alteram post lauachrũ priore mor-¬
tua duxit uxorem. & arbitraris eũ contͣ
uirtutũ ep̃m unius uxoris uirũ p̾ceꝑit
ordinandum. Miror autẽ te unum ꝓ.¬
traxisse in mediũ : cum omĩs mundus
his ordinationib plenus sit. Non dico
de prb̃is. non deinferiori gradu. Ad ep̃oᷤᷤ
uenio: quos si singillatim uoluero nomi¬
nare tantus numerꝰ congregabit᷑. ut ari.¬

Expanded text:
dendi sunt non esse de mundo, quos Christi igdendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia, aut, si de mundo sunt, eligendum e duobus alterum: liberati a peccatis Christi potentiam, adhuc rei inbecillitfacit, et filius facit similiter. infirmitas filii redundat ad patrem. Cuncta ouiculae membra portata sunt; totae apostouideretur simplex gratiae nuncupatio, gratia, inquit, uobis et pax multiplicetur. multiplicatio promittitur et a nobis paucitas adfirmatur? Quorsum ista? nosti problema tuum: Carterius, Hispaniae episcoetate uetus et sacerdotio, unam, antequam baptizaretur, alteram post lauacrum priore mortua duxit uxorem; \'et arbitraris eum contrauirtutum episcopum unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos uenio, quos si singillatim uoluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ari
Abbreviated transcription (Latin):
respondisse credendi sunt. Qui igitur
hos uoluerit legere libros & calciatis pe¬
dib ad terram repmissionis ꝑgere. nec¬
ubi a serpentib mordeatur. & arcuato
uulnere scorpii uerberetur. legat priꝰ
hunc librum & antequã ingrediatur
uiam quȩ sibi cauenda sint nouerit.
Unquam fili occeane fore pu¬
tabam ut indulgentia prin¬
cipis calumniã sustineret reoꝵ¬
ułt de caicerib exeuntes pꝰ sordes ac ue.¬
stigia catenarum dolerent alios relaxa.¬
toi. In ȩuangłio audit inindus salutis¬
tis aliene. Amice si ego bonus quare
oculus tuus nequã: Conclusit ds̃ oĩa
sub peccato. ut om̃ib misereatur. Ubi
abundauit peccatũ suꝑabundauit
grã. Cȩsa sunt egypti pͥmogenita & ne.
iumentũ quidem isrłiticũ in egypto de¬
relictum ẽ. & consurgit mͥ caina here¬
sis. atq olim emortua uipera contri¬
tum ca put leuat. quȩ ñ expar¬
aliud agit nisuit. xp̃c frustra mortuis
demonstrans: ecce agnus dei qui tollit

Expanded text:
respondisse credendi sunt. quisquis igitur respondisse credendi sunt. quisquis igitur hos uoluerit legere libros et calciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerberetur, legat prius hunc librum et, antequam ingrediatur uiam, quae sibi cauenda sint, nouerit. unquam, fili Oceane, fore putabam, ut indulgentia Principis calumniam sustineret reorum; et de carceribus exeuntes, post sordes ac vestigia catenarum dolerent alios relaxatos. In Evangelio audit invidus salutis alienae; Amice, si ego bonus sum, quare oculus tuus nequam est? . Conclusit Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex paraliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus m et uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
sum quoq hominẽ scd̾m animȩ digni¬
tatẽ uniꝰ eẽ substantiȩ. Intellectualem
sentiunt angłi & potestates cetereq
uirtutes. sentit interior homo qui ad
imaginẽ &e similitudinẽ dĩ conditusẽ.
Ex quo concluditur dm̃ & hȩc quodã
modo uniꝰ ẽẽ substantiȩ. Unum addi-¬
dit uerbum quodã mͦ ut tanti sacri¬
legii crim̃ effugeret. Qqui malio loco
ẽẽ substantia. ne diuinitatẽ in partes
secare uideatur: naturã.. om̃ipo¬
q largitur. Cum hec domũ si se ita
habeant quȩ insaniaẽ itẽ sub: paucis
de filio & syũ scõ cõmu tatis quȩ
aꝑtam blasphemiam p̾ferebant. cȩtera
ita ut scripta sunt ꝓtulisse in mediũ
& impia uoce laudasse. cum utiq & il¬
la & ista deimpietatis fonte ꝓcesserint:
Aduersumomĩa scribere nec huius est
temꝑis: & om̃s qui aduersum arriũ
&e eunomiũ. manicheũq diuersas scͥp¬
serunt hereses his quoq impietatib

Expanded text:
sum quoque hominem secundum animae dignisum quoque hominem secundum animae dignitatem unius esse substantiae. intellectualem,tus sanctus, sentiunt angeli et potestates ceteraeque uirtutes, sentit interior homo, qui ad imaginem et similitudinem dei conditus est. ex quo concluditur deum et haec quodam modo unius esse substantiae. unum addit uerbum \'quodam modo\', ut tanti sacrilegii crimen effugeret, et, qui in alio loco esse substantia, ne diuinitatem in partes secare uideatur, naturam omnipoque largitur. Cum haec se ita habeant, quae insania est paucis de filio et spiritu sancto commutatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera ita, ut scripta sunt, protulisse in medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec huius est temporis et omnes, qui aduersus Arrium et Eunomium Manicheumque et diuersas scripserunt hereses, his quoque inpietatibus
Abbreviated transcription (Latin):
osus lector inquirat utrũ ita a semet ip¬
so cognoscatur pat᷑ quomͦ cognoscitur
a filio. Sciensq illud qđ scriptum est
tione filio patrẽ eẽ maiorẽ dum ꝑfectiꝰ
& purius a semet ipso cognoscitur quã
qe abolitionẽ corꝑum ꝑ hȩe rursum con.¬
sentire ꝯuncitur. Si quis autẽ potue¬
rit ostend̾e incorꝑalem rationabilem¬
q naturam cum expoliauerit se corꝑe
uiuere ꝑsemet ipsam & inpeiori con¬
ditione eẽ quando corꝑib uestiebatur
inmeliori quando illa deponit: nulli
dubium ẽ corꝑa non principalit᷑ subsi.¬
stere sed ꝑ int̾ualla &e ob uarios motus
rationabilium creaturarũ. nc̃ fieri ut
qui his indigent uestiantur. & rursum
cum illa deprauatione lapsuũ se ad me¬
liora correxerint dissolui innichili Et hac
semꝑ successione uariari. & ne paruam
putaremꝰ impietatẽ ẽẽ eoꝵ quȩ p̃mise¬
rat: in eiusdẽ uoluminis fine comun¬
git om̃s rationabiles creaturas id est

Expanded text:
osus lector inquirat, utrum ita a semet iposus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod scriptum est: et in cognitione filio patrem esse maiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur quam et abolitionem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil et hac semper successione uariari. et ne parum putaremus inpietatem esse eorum, quae praemiserat, in eiusdem uoluminis fine coniungit omnes rationabiles naturas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
celestib s̃ & non erubescimꝰ crucem
dñi confiteri ꝑꝑ destructionẽ eoꝵ quȩ sua
passione destruxrit. cur timeamꝰ etiã in
suꝑnis locis inconsummatione scłoꝵ
aliquid simile suspicari ut omĩum loco.¬
rum gentes illiꝰ passione saluentur:
Rursumq blasphemans de filio. sic lo¬
cutus ẽ. Sienĩ patrẽ cognoscit filius. ui¬
detur in eo qđ nouit patrẽ posse eum
comp̃hende ut sidicamꝰ artificis animũ
artis scire mensurã. Necdubiũ quin pa
ter infilio. & conprehendatur abeo in qͦẽ.
Sin autẽ comp̃sionẽ eam dicimꝰ ut non
solum sensum quis & sapientiã comp̃¬
hendat sed uirtute & potentia cunc¬
ta teneat qui cognouit: ñ possumus
dicere qđ comp̃hendat filius patrẽ. Pat̃ u
omĩa comp̃hendit. Int̾ omĩa autẽ & fi.¬
lius ẽ. Ergo & filium comp̃hendit. Ut
sciremꝰ causas quib pater comp̃hen¬
dat filium. & filius patrẽ non queat
comp̃hendere. hȩc uerba subnectit. Curi.¬

Expanded text:
caelestibus sunt et non erubescimus crucem caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini confiteri propter destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem eam dicimus, ut non solum sensu quis et sapientia conprehendat, sed uirtute et potentia cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curi
Abbreviated transcription (Latin):
& in suꝑnis locis eẽ passurũ. Q licet il.¬
le non dixerit: tamen qđ consequens
sit intelligitur sicut ꝓhominib homo
factus ẽ ut homines liberaret. fic &e pro
salute demonũ dm̃ futurum qđ sunt
hi ad quos uenturꝰ ẽ liberandos. Quod
ne forsitan de nr̃o sensu putemur assere¬
re: ipsius uerba ponenda sunt. Sicut
enĩ ꝑumbram eugłii umbram legis im.¬
pleuit: sic quia om̃is lex exemplum &
umbra ẽ cerimoniarũ celestium dili¬
gentius requirendun utrum recte intel¬
ligamꝰ legem quoq cȩlestem & cerimoni.¬
as suꝑni cultus plenitudinẽ non habere.
s indigere eugłii ueritate qͦd in iob̃is a¬
pocalipsi eugłm legimꝰ sempiternũ. ad cõ.¬
parationem uidelicet huiꝰ nr̃i eugłii qͦd
temꝑale ẽ & intransituro mundo ac se¬
culo p̃dicatum. Quod quidẽ etiam si
usq ad passionẽ dñi saluatoris inqui¬
merarium sit incelo eius querere pas¬
sionem. tam̃ si spiritalia nequitie in

Expanded text:
et in supernis locis esse passurum. et, licet ilet in supernis locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitudinem non habere sed indigere euangelii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparationem uidelicet huius nostri euangelii, quod temporale est et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem domini saluatoris uoluemerarium sit in caelo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia nequitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quib dictis nititur approbare &
firmamentũ id ẽ celum ad comꝑatio¬
nem suꝑioris celi eẽ inferos &e hanc t̃rã
quã incolimꝰ collatione firmam̃ti in¬
feros appellari. & rursum ad comꝑati.¬
onẽ inferorum qui sub nob̾ sunt nos ce¬
lum dici. ut qđ aliis infernus ẽ aliis
celum sit. Hec hac disputatione conten¬
tus dicit infine omniũ rerũ quando ad
cȩlestem ierłm reuersuri sumus aduer.¬
sariarũ fortitudinũ contra ppłm dei
bella consurgere ut ñ sit eoꝵ ociosauir.¬
tus sed exerceantur ad p̃lia. & habeant
materiam roboris quã consequi ñ posst̃
nisi fortes primũ aduersariis restite.¬
rint: quos ratione & ordine & sollercia
repugnandi in libro num̃oꝵ legimus
eẽ suꝑatos. Cumq dixisset iuxta ioħis
apocalipsim eugłium sempiternum
idẽ futurum incelis tantum p̾cedere
tio legis ueteris sacramenta. adextre¬
mũ intulit qđ & cogitasse sacrilegiũ

Expanded text:
tur. quibus dictis nititur adprobare et tur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentum, id est caelum, ad conparationem superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus dicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, tantum praecedere ti praedicatio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium
Abbreviated transcription (Latin):
tiam diu̾sa apud inferos obtinent lo¬
ca:. sic qui de celestis ierłm ut ita dicam¬
ad ministratione moriunt᷑ ad nr̃i mun.¬
di inferna descendunt ut qualitate me¬
ritoꝵ diu̾sa interris possideant loca.
Q iterum. & quia cõparauimꝰ de isto
mundo ad inferna ꝑgentes animas hi
animab quȩ suꝑiori cȩlo ad nr̃a habi¬
tacula uemientes quoda mͦ mortuȩ s̃.
prudenti inuestigatione rimandũ ẽ
an hoe ipsum possimꝰ etiam innatiui¬
tate dicere singłarum. ut quomͦ quȩ
in ista terra nr̃a nascunt᷑ ammȩ uł de
inferno rursum meliora cupientes ad
suꝑiora ueniunt & humanũ corpus
assumunt. uł de meliorib locis ad nos
usq descendunt. sic & ea loca quȩ supͣ
sunt in firmam̃to aliȩ animȩ posside.¬
ant quȩ de nr̃is sedib ad meliora ꝓficiant
aliȩ quȩ decelestib adfirmam̃tum usq
delapsȩ sunt. nec tantum facere peccati
ut ad loca infera quȩ incolimꝰ truderen.¬

Expanded text:
tiam diuersa apud inferos obtinent lotiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, prudenti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderen
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. ut illudatur ei ab angłis qui exordii
amisere uirtutẽ. Quib dictis quid aliud
conantur ostendere. nisi huius mundi
homines peccatores inalio mundo posse
diabolos & demonas fieri. & rursum nẽ
demones in alio mundo posse uł angłos
ł homines ꝓcreari: & pꝰt disputationẽ
longissimam qua omnẽ naturã corpore¬
am in spĩtalia corꝑa & tenuia dicit. eẽ.
muntandã cunctamq substantiam
inunũ corpꝰ mundissimũ & om̃i splen¬
dore prrius ꝯuertendã. & talem qualẽ
nunc humana mens ñ potest cogitare:
adextremũ intulit. Ꝙ erit ds̃ omĩa in
omnib. ut uniu̾sa natura corꝑaea redi¬
gatur ineam substantiã. quȩ omnib
meliorest: in diuinã uidelicet qua nul¬
la ẽ melior. In quarto quoq libro qui
oꝑis huius extremꝰ ẽ hec abȩccłiis xp̃i
damnanda int̾serit. & forfitan quomͦ
inisto mundo qui moruint᷑ seꝑatione
carnis & animȩ. iuxta oꝑm differen.¬

Expanded text:
domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ uarias uoluntates rationabilium
creaturarũ quȩ pꝰt ꝑfectam beatitudinẽ
usq adfinẽ omniũ rerũ paulatim ad in.¬
feriora delapsa tantam maliciã recepe¬
runt ut incontrariũ uerterentur dũ
nolunt seruare principium. & incor-¬
ruptam beatitudinem possidere. Hec
hoc ignorandũ qͦd multȩ rationabiles
creaturȩ usq ad scđm & terciũ &e qͣrtũ
mundum seruent pͥncipium. nec mu¬
tationi inse locũ tribuant. Aliȩ uͦ tam
parum de pͥstino statu amissurȩ sint
ut pene nicħ ꝑdidisse uideantur & ñ¬
nulle grandi runa inultimũ p̃cipitan¬
de sint baratrũ. Nouitq dispensator oĩ¬
um ds̃ inconditione mundoꝵ singłis
abuti uixta meritũ & oportumitates &
causas quib mundi gub̾nacula susten.¬
tantur & initiantur. Ut qui om̃s uice.¬
rit nequitia & penitꝰ se t̃rae coequaue.¬
rit. in alio mundo. qui pꝰt ea fabricandꝰ
ẽ. fiat diabolus. pͥncipium plasmationis

Expanded text:
propter uarias uoluntates rationabilium propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent principium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis
Abbreviated transcription (Latin):
sic & istimeis unũ sint. Aut enĩ suspio¬
endumẽ uniu̾sitatis dm̃ uestiri corꝑ
& quomͦ nos carnib sic illũ qualibe
mat̾ta cireumdari. ut similitudo uit
dĩ in fine scĩs possit equari. aut si hoci¬
cdecens ẽ maxime apud eos qui saltems
minima parte di sentire cupiunt mal¬
statẽ. & ingenite atq omĩa excedentis n¬
ture głam suspicari. ẽ duob alt̾m susci
coguur. ut aut desꝑemus similitud̃¬
nem cdi si eadem sumus corꝑa semꝑ hal¬
turi. aut si beatitudo nob̾ eiusdẽ cums
uite ꝓmittitur. ead̾ qua uiuit d̾s nobi
condditione uiuendum ẽ. Ex quib onĩ
approbatur quid de resurrectione seis¬
at. & qͥd omia corꝑa interitura confi
Rursumq de mundoꝵ uarietatibus
dnputans ut uel ex angłis demones uł
ex cdemonib angłos siue homines futu.¬
ros eẽ. contestans: ecce contrario ex hõĩbꝰ
dubium ẽ qumn pꝰ quȩdã int̾ualla tem¬
poꝵ rursum mat̾ia subsistat & corꝑa
fiant & mundi diu̾sitas construatur

Expanded text:
sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte dei sentire cupiunt maiestatem et ingenitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de resurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirrursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibudubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur
Abbreviated transcription (Latin):
qui scit causas ꝑꝑ quas alios dimittat sua
ꝑfrui uoluntate & de maiorib adultuna
paulatim delabi: alios incipiat uisita
re gradatim et quasi manudata ad pͥ¬
stinum retrahere statũ. & in sublimib
collocare. Cunq de fine disputare cȩpis.¬
set: hec intulit. Quia ut crebro iam
diximꝰ principiũ rursum ex fine ge.¬
neratur. queriturq utrũ & tunc fut᷑a
sint corꝑa. an sine corꝑib aliquando ui¬
uendum sit cum reducta in nichili fue¬
rint &e incorꝑalium uita incorꝑalis ẽẽ
credenda sit. qualẽ & dĩ nouimꝰ. Nec
dubium ẽ quin si omĩa corꝑa ad mun¬
dum istum sensibilem ꝑtineant quȩ
appellantur ab apło uisibilia. futura si
uita incorꝑalium incorꝑalis: & pꝰt pau.¬
lulũ. Illud quoq quod abeodẽ apło di¬
citur. omĩs creatura lib̾abitur a serui

Expanded text:
qui scit causas, propter quas alios dimittat sua qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum istum sensibilem pertineant, quae appellantur ab apostolo uisibilia, futura sit uita incorporalium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem apostolo dicitur: \'omnis creatura liberabitur a serui
Abbreviated transcription (Latin):
crassis cucumdata corꝑib & aspectui
placeat & tam̃ ñ sponte subiecta ẽ ua.¬
nitati s ꝑp uoluntatẽ eius qui eam sub¬
iecit inspe. & iterũ. Alii uero insingłis lo¬
cis atq temꝑib quȩ solus artifex nouit.
mundi gubnaculis seruiunt. quos ange
los eius credimꝰ. & pꝰ paululum. Quẽm
rerũ ordinẽ totiꝰ mundi regit ꝓuidentia
dum alie uirtutes de sublimiorib cor¬
ruunt aliȩ paulatim labuntur int̾ras.
iste uoluntate descendunt. aliȩ p̃cipi¬
tantur inuite. he sponte suscipiunt mi¬
nnisteria ut ruentib manũ porrigant
&e mundi. & pͦt hunc quẽ incolimꝰ aliꝰ
multo dissimilis mundus fiat. Nullꝰ¬
q alius diuersis casib & ꝓfectib uł uir¬
tutũ p̃miis uł uicioꝵ suppliciis & in
p̃senti & infuturo atq in om̃ĩb &e retͦ
& inpriora temꝑib potest merita dis¬
pensare. & ad unũ rursum finẽ cuncta ꝑ¬
trahere: nisi solus conditor omĩum ds̃

Expanded text:
crassis circumdata corporibus, et aspectui crassis circumdata corporibus, et aspectui 926 pateat. Et tamen non sponte subjecta est vanitati: sed propter voluntatem ejus, qui eam subjecit in spe. Et iterum: alii vero in singulis locis atque temporibus, quae solus artifex novit, mundi gublos eius credimus. et post paululum: quem rerum ordinem et totum mundi regit dei prouidentia, dum aliae uirtutes de sublimioribus corruunt, aliae paulatim labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus,
Abbreviated transcription (Latin):
& dicat. Ecce hoc nouum ẽ. Iam enĩ fuit
in scłis pristins quȩ fuer̃t ante nos. Qd̾
testimoniuĩ non solum fuisse. s & futu¬
ros mundos ẽẽ testatur ñ quo simul &e
parit̾ om̃s fiant s alius pꝰ alium. Statĩ¬
q subiungit. Diuinitus habitaculũ
& ueram requiẽ apud suꝑos estimo in¬
telligi inqua creaturȩ rationabiles cõ¬
morantes antequã ad inferiora descen.¬
derent. & de ininsibilib ad inuisibilia
cõmigrarent: ruentesq ad t̾ram crassisq
corꝑib indigerent antiqua bĩtudine
fruebantur. Unde conditor ds̃ fecit eis
congrua humilib locis corꝑa & mundũ
istum uisibilẽ fabricatꝰ est ministrosq
obsalutẽ & correptionẽ eoꝵ qui cecider̃
misit inmundũ. equib alii certa obti¬
sedula m̃te tractarent. Q exhis sublimi
ora mundi loca sol & luna & stellȩ quȩ
ab apło creatura dicuntur acceꝑunt.
Que creatura uanitati subiecta ẽ eo qd̾

Expanded text:
et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit et dicat: ecce hoc nouum est; iam enim fuit in saeculis pristinis, quae fuerunt ante nos\'. quod testimonium non solum fuisse, sed futuros mundos esse testatur, non quo simul et pariter omnes fiant, sed alius post alium. statimquesubiungit: diuinitus habitaculum et ueram requiem apud superos aestimo intellegi, in qua creaturae rationabiles commorantes, antequam ad inferiora descenderent et de inuisibilibus ad uisibilia conmigrarent ruentesque ad terram crassis corporibus indigerent, antiqua beatitudine fruebantur. unde conditor deus fecit eis congrua humilibus locis corpora et mundum istum uisibilem fabricatus est ministrosque ob salutem et correptionem eorum, qui ceciderunt, misit in mundum, e quibus alii certa obtisedula mente tractarent. ora mundi loca, sol, et luna, et stellae, quae ab Apostolo creatura dicuntur, acceperunt. Quae creatura vanitati subjecta est , eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
lisabeth confitetur. Statimq subiungit.
& econtrario paui licet & pene lactaentes
malis replentur sp̃itib & indiuinos
atq ariolos inspirantur intantũ ut
itiam demor phytonicꝰ quoscda ãtene.¬
ta ętate possideat. quos derelictos eẽ apud
ꝓudentiã d̃i cum nicħ tale fecerint. ut
istius modi insaniã sustinerent. ñ ẽ eiꝰ
qui nicħ uult absq deo fieri: & omĩa il¬
lius iusticia gub̃nari. Rursumq demũ¬
do. Nob̾ autẽ inquit placet & ante hune
mundum alium fuisse mundũ. & pꝰt
stum alium futurũ. Uis discere qͦd p̾t
correͥptionẽ huius mundi aliꝰ sit futurꝰ:
Audi ysaiam loquentẽ. Erit cȩlum no¬
uum & terra noua que ego facio ꝑma¬
nere inconspectu meo. Uis nosse quod
ante fabricam istius mundi alii mundi
in p̃terito fuerint: Ausculta eccłiasten.
Quid ẽ qd fuit: Ipsum qd erit. & qͥd ẽ
qd factum ẽ : ipsum qđ futurum est:
& ñ ẽ om̃e nouũ sub sole qđ loquatur

Expanded text:
lisabeth confitetur. statimque subiungit: lisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos derelictos esse apud prouidentiam dei, cum nihil tale fecerint, ut istius modi insaniam sustinerent, non est eius, qui nihil uult absque deo fieri et omnia illius iustitia gubernari. Rursumque de mundo: nobis autem, inquit, placet et ante hunc mundum alium fuisse mundum et post istum alium futurum. uis discere, quod post corruptionem huius mundi alius sit futurus? audi Esaiam loquentem: \'erit caelum nouum et terra noua, quae ego facio permanere in conspectu meo\'. uis nosse, quod ante fabricam istius mundi alii mundi in praeterito fuerint? ausculta Ecclesiasten: \'quid est, quod fuit? ipsum, quod erit. et quid est, quod factum est? ipsum, quod futurum est. et non est omne nouum sub sole, quod loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
titudines fiant. & ruirsum exmnimicis con¬
trariisq uirtutib intantũ quosdã per
multa temꝑa uulnerib suis adhibere
medicinã. & fluentia prius delicta constͥn-¬
gere. ut ad locum transeant optimoꝵ. Se.¬
piꝰ diximꝰ in infinitis ꝑpetiusq scłis in qͥbꝰ
anima subsistit & uiuit sic ñ nullas ear
ad peiora corruere: ut ultimũ maliciȩ lo¬
cumteneant: & sio quosdã ꝓficere ut de
ultimo maliciȩ gradu ad ꝑfectam ueniant
consummatãq uirtutẽ. Quib dictis cona¬
tur ostende &e homines idẽ animas fieri
posse demones. & rursum demones inan¬
gelicam redigi dignitatẽ. Atq in eodem
uolumine. S & hoc requirendũ quare
humana anima nc̃ ab his nunc ab aliis
uirtutib ad diu̾sa moueatur. & putat qͦ¬
rund̾a anteꝗͣ uenirent incorꝑae merita
p̃cessisse ut ẽ illud ioħis exultantis inut̾o
matris suȩ quando ad uocẽ salutationis
marie indignã se confabulatione eius e¬

Expanded text:
titudines fiant, et rursum ex inimicis contitudines fiant, et rursum ex inimicis contrariisque uirtutibus in tantum quosdam per multa tempora uulneribus suis adhibere medicinam et fluentia prius delicta constringere, ut ad locum transeant optimorum. saepius diximus in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima subsistit et uiuit, sic nonnullas earum ad peiora corruere, ut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uirtutem. quibus dictis conatur ostendere et homines, id est animas, fieri posse daemones et rursum daemones in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius E