comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is tẽporib reges anglorũ nobilissimi osuus
ꝓuintiae nordan hrꝰmbroꝵ & ecgbertus
cantuariorũ habito inter se consilio qͥd de statu eccłȩ
anglorũ eẽt agendũ: intellexerat enĩ ueracit osiu¬
us qũauis educatus ascottis quia romana ẽet catho¬
lica & apłica eccłia. assumpser̃ cũ electione & con¬
sensu scãe eccłiae gentis anglorũ uirũ bonũ & aptũ
ep̃o & hunc antistitẽ ordinandũ romã miser̃ : Quatiriꝰ
accepto ipse gradu archiepiscopatus catholicos per
om̃em brittanniã eccłiis anglorũ ordinare posset
antistites: Uerũ uighardusꝰ rom̃a ꝑueniens. pruis qua
consetrari in episcopatu posset mor̾te p̃reptus est. &
huius modi litterae regi osuo brittanniã remeasse¬
omino excellenti filio osuio
Desiderabiles litteras excellentiae ur̃ae suscepimꝰ. quas
relegentes: cognouimus eiꝰ piissima deuotionẽ feruen¬
tissimũq amorẽ quã habet ꝓpter beatã uitã. & qui

Expanded text:
s DCLXVII reges Anglorum nobilissimi, Osuiu provinciae Nordanhymbrorum, et Ecgberct Cantuariorum, habito inter se consilio, quid de statu Ecclesiae Anglorum esset agendum, intellexerat enim veraciter Osuiu, quamvis educatus a Scottis, quia Romana esset catholica et apostolica Ecclesia, adsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclesiae gentis Anet hunc antistitem ordinandum Romam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens, pricopatum  Al., episcopum posset, morte praereptus est, et hujusmodi literae regi Osuiu Brittaniam remiss excellentissimo Filio Osuio rum Dei. « Desiderabiles literas excellentiae vestrae suscepimus: quas relegentes, cognovimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amorem, quem habet propter beatam vitam; et quia
Abbreviated transcription (Latin):
scor martrrũ laurentii lohannis & pauli. & gre¬
ritali filiae direximus ꝑ p̃fatos gerulos cruc̃e. clauem
auream habentẽ de saeratissimis uinculis beatorũ pe
tũ cuncta sedes apłica una nobiscũ laetatur . quantum
igitur q̃s̃ ur̃a celsitudo ut optamus totã suã insulam
dõ xp̃o dicare. Profecto enim habet ꝓtectorẽ huma¬
pera imꝑtiet uti nouum xp̃i popłm coaceruet. catholi¬
cam ibi & apłicam constituens fidẽ. Scriptum ẽ eñĩ
Querite primũ regnũ dĩ & ustitiam euis: & haec om̃ia
adicientur uobis. Nimirũ eñi quaesiuit & impetrauit.
& ei om̃s suae insulae ut obtamus subdent᷑. Paterno
itaq affectu salutantes ur̃am excellentiã. diuinã p̃ca¬
bonis operibus auxiliari dignetur: ut cũ xp̃o in fu¬
turo regnetis scło. Incolumem excellentiã ur̃am. gr̃a
suꝑna custodiat. Quis sane ꝓughardo reꝑtus ac sit¬
dedicatus antistes. libro sequ̾entiꝰ oportunius dicet᷑.¬
XXX

Expanded text:
sanctorum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Gresanctorum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Greritali filiae, direximus per praefatos gerulos crucem clavem auream habentem de sacratissimis vinculis beatorum apotum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum eigitur, quaesumus, vestra celsitudo, ut optamus, totam suam insulam Deo Christo dicare. Profecto enim habet protectorem, humapera impartiet, uti novum Christi populum coacervet, catholicam ibi et apostolicam constituens fidem. Scriptum est enim: Quaerite primum regnum Dei, ac justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Nimirum enim quaerit et impetrabit, et ei omnes suae insulae ut optamus subdentur. Paterno itaque affectu salutantes vestram excellentiam, divinam jugibonis operibus auxiliari dignetur, ut cum Christo in futuro regnetis saeculo. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetXXX
Abbreviated transcription (Latin):
te in foedus popłi in lucẽ gentiũ ut aperires oculor
cȩronũ & educeres de conclusione uinctũ de domo
carceris sedentes in tenebris. Ecce excellentissime
om̃ium conditore. Qũa obrẽ oportet uram cessitu¬
dine ut pode menbrũ existens xp̃i in om̃ib piam
petrus & paulus. qui ut duo limi inaria caeli illumi¬
nant mundũ sic doctrinae eorũ corda hominũ qti¬
die allustrant credentiũ & post non nulla quibus
de celebrando ꝑ orbẽ totũ uno uero pascha loquitir
hominẽ deniq in qͥt doabilẽ & in om̃ib: ornatũ antis
tem scđm ur̃oꝵ scriptorũ tenore minime ualuimus
nunc repperire ꝓlonginqͥ tace itineris. Profecto eñi
dũ buius modi apta reꝑtaq ꝑsona fuerit eũ instrue¬
tũ ad ur̃am dirigemus patriã. ut ipse & inua uoae
&x ꝑdiuna oracula om̃em inimici ritaniã ex omi
ur̃a insula cũ diuino nutu eradicet. Munuscula
a ur̃a celsitudine beato principi apłoꝵ directa pro
ltaq qui haec obtulit munera de hac subtractus

Expanded text:
t in foedus populi, ut aperires oculos caecorum, et educeres de conclusione vinctum de domo carceris sedentem in tenebris. Ecce, excellentissime omnium conditorem. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam Petrus et Paulus, quia ut duo luminaria coeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie illustrat credentium. Et post nonnulla, quibus de celebrando per orbem totum uno vero Pascha loquitur: Hominem denique, inquit, docibilem, et in omnibus ornatum antisestrorum scriptorum tenorem, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro cum Christi clero. Itaque qui haec obtulit munera, de hac subtractus
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas ipsa esse sine culpa nullatenꝰ potest . Nonenĩ:
adulterio uł fornicatione. sed delegitimo coniugio natus
fuerat : qui dicebat. Ecce enĩ ininiqͥtatib conceptꝰ sũ. & cȩ¬
se natũ gemebat. quia portabat in ramo humorẽ uitii :
nẽ coniugum : iniquitatẽ nominat. sed ipsã uidelicoe i¬
legitima sunt : & tam̃ in eoꝵ actu. aliqͥtenus fedamur.
sicut sȩpe i rascendo culpas insequimur. & tranquillita¬
tẽ in nob̵ animi ꝑturbamus : &cũ rectũ sic qđ agitur:

Expanded text:
voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio vel fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, ese natum gemebat: quia portat  Al. add. arbor in ramo humorem vitii, nem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet vlegitima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur; sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus: et cum rectum sit quod agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Lex autẽ ueteri popło p̃cepit : ut mixtus uir mulieri. & la¬
uari aqua debeat. & ante solis occasũ ecđam non intrare.
Qđtam̃ intelligi spiritalit̃ potest: quia mulieri uir miscet᷑.
qͣndo in licitȩ concupiscentiȩ animus incogitatione ꝑde
ctationẽ coniungitur. quia nisi priꝰ ignis concupiscentiȩ a
m̃te deferueat : dignũ se congregationi frm̃ ȩstimare ñ deb&
qui se grauari ꝑnequitiã prauȩ uoluntatis uid&. Quãuis
dehacre diuersȩ hominũ nationes diuersa sentiant. atq a¬
lia custodire uideant᷑ . Romanorũ tam̃ semꝑ ab antiqͥorib:
usus fuit : post ammixtionẽ ꝓpriȩ coniugis. & lauacripuri¬
ficationẽ quȩrere. & ab ingressu eccłiȩ paululum reuerent᷑
abstinere Nec hȩc dicentes culpã deputamus esse coniugiũ.
sed quici ipsa licita ammixtio coniugis sine uoluntate car¬
nis fieri non potest: a sacri loci ingressũ abstinendũ ẽ. quia

Expanded text:
Lex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et laLex autem veteri populo praecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare: quod tamen intellegi spiritaliter potest. Quia mulieri vir miscetur, quando inlicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur; quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes deputamus culpam esse conjugium. Sed quia ipsa licita commistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tentione attenditur. ut subtili sententia puniatur. Nam cũ
multa lex uelut immunda manducare ꝓhibeat: in euan¬
głio tam̃ dñs dicit. Non qđ intrat in os coinquinat hominẽ :
s: quȩ exeunt deore illa sunt quȩ toinqͥnant hominẽ. Atq
paulopost subiecit exponens. Excorde enĩ exeunt cogitatio¬
nes malȩ. Ubi ubertim indicatũ ẽ : quici illud ab omĩpotenti
dõ pollutũ eẽ in opere ostenditur : qđ expollutȩ cogitationis
adice generat᷑. Vnde paulus qͦq apłs dicit. Omĩt mu
mundis . Coinquinatis autẽ & infidelibus nihil ẽ. mundũ.
Atq mox eiusdẽ causã coinquinationis annuntians subiun¬
immundus non ẽ. cui mens immunda non fuerit. cur qđ
munda m̃te mulier exnatura patitur . ei inimmunditiã re¬
putetur : uir autẽ cũ ꝓpria coniuge dormiens. nisi lotus aqͣ
intrare eccłam non deb&. Sedneq lotus intrare staitim deb&

Expanded text:
tentione attendtentione attendmulta lex velut inmunda manducare prohibeat; in Evangelio tamen Dominus dicit: Non quod intrat in os, coinquinat hominem; sed quae exeunt de ore, illa sunt quae coinquinant hominem . Atque paulo post subjecit exponens: Ex corde exeunt cogitationes malae . Ubi ubertim indicatum est, quia illud ab omnipotente Deo pollutum esse in opere ostenditur, quod ex pollutae cogitationis radice generatur. Unde Paulus quoque apostolus dicit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . Atque mox ejusdem causam coinquinationis adnuntians subjuno ei cibus immundus non est cui mens immunda non fuerit: cur quod munda mente mulier ex natura patitur, et in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens , nisi lotus aqua, intrare ecclesiam non debet; sed neque lotus intrare statim debet.
Abbreviated transcription (Latin):
modo culpas suas agnoscere: ubi culpa non ẽ. Quia sepe sine
culpa agitur : qđ uenit exculpa. Vnde etiã cũ esurimus. sine
amus Menstrua enĩ consuetudo mulierib non aliqua cul¬
ita uitiata ẽ. ut etiã sine uoluntatis studio uideat᷑ eẽ. polluta:
exculpa uenit uitiũ. inqͦ se ipsa qualis ꝑiudiciũ facta sit:
humana natura cognoscat. & homo qui culpã sponte ꝑpetra¬
uit. reatũ culpȩ portat inuitus. Atq ideo feminȩ cũ sem&¬
ipsas consiđdent. & si in menstrua consuetudine adsacram̃tũ
dominici corporis & sanguinis acceđe non p̃sumant: de sua
recta considatione laudandȩ sunt. Dũ uero ꝑcipiendo exre¬
ligiosȩ uitȩ consu&udine eiusdẽ mysterii amore rapiuntur.
rep̃hendendȩ sic̃ p̃diximus non sunt: Sicut enĩ intestam̃to
ueteri exteriora obseruantur: ita intestam̃to nouo. ñtam
qđ exterius agitur. quã id qđ interius cogitatur. sollicita in¬

Expanded text:
modo culpas suas agnoscere, ubi culpa non est; quia saepe sine modo culpas suas agnoscere, ubi culpa non est; quia saepe sine culpa agitur quod venit ex culpa: unde etiam cum esurimus, sine amus. Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culipsa vitiata est, ut etiam sine voluntatis studio videatur esse polluta, ex culpa venit vitium, in quo se ipsam qualis per judicium facta sit humana natura cognoscat, et homo qui culpam sponte perpetravit, reatum culpae portet invitus. Atque ideo feminae, cum semetipsas considerant, et quae menstrua consuetudine ad sacramentum Dominici corporis et sanguinis accedere non praesumunt, de sua recta consuetudine laudandae sunt. Cum vero percipiendi ex religiosae vitae consuetudine ejusdem mysterii amore rapiuntur, reprimendae, sicut praediximus, non sunt. Sicut enim in Testamento Veteri exteriora observantur opera, ita in Testamento Novo non tam quod exterius agitur, quam id quod interius cogitatur sollicita in
Abbreviated transcription (Latin):
etudo con¬
stringit. Perpende aut̃ fr̃ karissime qͥa ome qđ in hac mortali
carne patimur. ex infirmitate naturȩ ẽ: digno dĩ iudicio
ost culpã ordinatũ. ł surire nãq sitire. ȩstuare. algescero
lasse scere. ex infirmitate naturȩ ẽ. & quid ẽ aliud contra
fam̃ alim̃ta. contra sitim potũ. contra ȩstũ auras. contra
frigus uestẽ. contra lassitudinẽ requiem quȩrere. nisi medica¬
m̃tũ quidẽ contra egritudines explorare : feminȩ itaq & men¬
stru ui sanguinis fluxus egritudo ẽ. Siigitur bene p̃sũpsit
quȩ uestim̃tũ dnĩ in languore posita tetigit. qđ uni ꝑsonȩ in¬
firmanti conceditur . cur non conceditur cunctis mulieribus.
quȩ naturȩ suȩ uitio infirmantur : scȩ autẽ cõmunionis my¬
steriũ in eisdẽ dieb ꝑcipere non deb& ꝓhiberi. Si autẽ exuene¬
ratione magna ꝑcipere non p̃sumit: laudanda est. Sed si ꝑ¬
ceperit : non iudicanda. Bonarũ qͥppe mentiũ est. & ibi a

Expanded text:
etudo constringit. Perpende autem, frater charissime, quia omne quod in hac mortali carne patimur ex infirmitate naturae est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque et sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud 1159 contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem quaerere, nisi medicamenta quaedam contra aegritudines explorare? Feminis namque et menstruus sui sanguinis fluxus aegritudo est. Si igitur bene praesumpsit quae vestimentum Domini in languore posita tetigit, quod uni personae infirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebratione magna percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda. Bonarum quippe mentium est, et ibi aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
liter ueniens uestim̃ti eiꝰ fimbriã tetigit. atq ab ea staitim
sua infirmitas recessit. Sigͦ influxu sanguinis posita lauda¬
bilit̾ potuit dnĩ uestim̃tũ tangere. cur quȩ menstruã san¬
guinis patitur ei nonlic& dnĩ eccłam intrare : sed dicis: Illã
infirmitas cõpulit: has uͦ dequib: loquimur : consuetudo con

Expanded text:
liter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim liter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit ? Si ergo in fluxu sanguinis posita laudabiliter potuit vestimentum Domini tangere, cur quae menstrua sanguinis patitur ei non liceat Domini ecclesiam intrare. Sed dicis: Illam infirmitas compulit, has vero, de quibus loquimur, consuetudo con
Abbreviated transcription (Latin):
ablactaetur. Praua aut̃ inconiugatorũ morib: consu&udo surrexit
ut mulieres filios qͦs gignunt nutrire contẽpnant. eosq aliis mu¬
uerib: ad nutriendũ tradant. Qđuidelic& exsola causa in con¬
nentiȩ uidetur inuentũ. qͥa dũ secontinere nolunt: despiciunt
lactare qͦs gignunt. Hȩ itaq filios suos expraua consu& udine
aliis adnutriendũ tradunt. Nisi purgationis tẽpus transierit.
uiris suis non debent admisceri. quippe quic & sine partus cau¬
sa cũ in consuetis menstruis detinentur : uiris suis misceri ꝓhi¬
bentur. itaut morte lex sacra feriat siqͥs uir ad menstruat
mulierẽ accedat. Quȩ tam̃ mulier dũ consuetudinẽ menstruã
patitur : ꝓhib eccłam intrare non deb&. quici ei naturȩ suꝑ¬
fluitas inculpa nonual& reputari. & ꝓhoc qđ in uita patitur¬
iustũ non ẽ. ut ingressu ecłȩ priuetur. Nouimus nãq quod
iulier quȩ fluxũ patiebat᷑ sanguinis. posttergũ dnĩ hui¬

Expanded text:
ablactetur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit ut mulieres filios quos gignunt nutrire contemnant, eosque aliis mulieribus ad nutriendum tradant. Quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum, quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa, cum consuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum ex consuetudine menstrua patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet, quia ei naturae superfluitas in culpam non valet imputarijustum non est, ut ab ingressu templi privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humi
Abbreviated transcription (Latin):
uno autẽ ab urbe condita septingentesimo
non agesimo octauo. claudius imperator
ab augusto quartus. cupiens utilem rei publicae
oftendere principem: bellũ ubiq & uictoriã un.¬
lecũq quȩ siuit : Itaq expeditionẽ in brittannias
mouit. quȩ excitata in tumultũ ꝓpt̾ redhibitos
transfugas uidebat᷑. transuectus in insulã .ẽ. quã
neque ante iuliũ cȩsarẽ. neq post eũ quisquã ad.¬
intra paucissimos dies plurimã insulȩ partẽ inde-¬
litionẽ recepit Orcadas etiã insulas ultra britta¬
niã in oceano positas. romano adiecit imperio
Asexto quã ꝓ fectus erat mense: romã redut: filio¬

Expanded text:
Anno autem ab Urbe condita septingentesimo Anno autem ab Urbe condita septingentesimo nonagesimo octavo Claudius imperator, ab Augusto quartus, ostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adintra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profectus erat mense Romam redii
Abbreviated transcription (Latin):
immensa hostiũ multitudo consederat: ripamq
fluminis ac pęne totũ sub aqua uadũ. acutissimis
sudibus prestruxerat. quarũ uestigia sudium: ibi¬
dem usque hodie uisuntur. & uident᷑ inspectantib:
qđ singulae earũ ad modũ humani femoris gros¬
sae & circũ fusȩ plũbo: immobilit erant in profun¬
sũ ac uitatũ. ẽ: barbari legionũ impetũ ñ feren-¬
tes siluis sese obdidere. unde crebris eruptioni¬
bus romanos grauiter ac sȩ̃pe lacerabant. Interea
trinouantũ firmissima ciuitas cũ androgio duce.
datis quadraginta obsidibus: cęsari sese dedit
oppidũ caso bellauni int̾duas paludes sitũ. obten¬
tu insuꝑ siluarũ munitũ. om̃ibusq rebus confertissi¬
mũ : tandẽ graui pugna cȩpit. Ex in cȩsar abrittan¬
nia reuersus in galliã. postquã legiones in hiberniã
nisit : repentinis bellorũ tumultibus undiq cire¬
uentus & conflictatus est¬

Expanded text:
immensa hostium multitudo consederat, ripamque immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profunsum ac vitatum est, barbari legionum impetum non ferentes, silvis sese obdidere  Al., abdidere, unde crebris irruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Androgio duce datis quadraginta obsidibus Caesari sese dedit oppidum Cassobellauni inttu insuper silvarum munitum, omnibusque rebus confertissimum, tandem gravi pugna cepit. Exhinc Caesar, a Britannis reversus in Galliam, postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumventus et conflictatus est
Abbreviated transcription (Latin):
. & nauibus circiter onerariis atq actuariis oc¬
ginta p̃paratis: in brittanniã transuehit᷑. Ubi acer¬
ba primũ pugna fatigatus. deinde aduersa tẽpesta¬
te correptus : plurimã classĩs partẽ & ñ paruum
numerũ militũ. equitũ uero pęne omem disꝑdidit
Regressus in galliam. legiones inhibernia dimisit:¬
ac sexcentas naues utriuisq cõmodi fieri impera uit
Quibus iterũ in brittanniã primo uere transuectus :
ris stantes tẽpestate correptȩ. uel collisẽ int̾se. uel
arenis illisȩ ac dissolutȩ sunt. Ex quibus quadra-¬
ginta perier̃: cȩterȩ cũ magna difficultate repara¬
tȩ sunt. Cȩsaris equitatus primo congressũ abrit.¬
innis uictus : ibiq lauienus tribunus occisus es
Scđo prelio cũ magno suoꝵ discrimine. uictos brit¬
tannos in fugã uertit: Inde ad flumen tamisiã pro¬
fectus. In huius ulteriore ripa casso bellauno duce.

Expanded text:
est. nauibus circiter onerariis atque actuariis ocest. nauibus circiter onerariis atque actuariis octoginta praeparatis in Britanniam transuehitur. ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde, aduersa tempestate correptus plurimam classis partem et non paruum numerum militum, equitum uero paene omnem disperdidit. regressus in Galliam legiones inac sexcentas naves utriusque commodi fieri imperavit: quibus iterum in Brittaniam primo vere transvectus, ris stantes, tempestate correptae, vel conlisae inter se, vel arenis inlisae ac dissolutae sunt: ex quibus quadraginta perierunt, caeterae cum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Brittanis victus, ibique Labienus tribunus occisus est: secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam vertit: inde ad flumen Tamesim  Al., Tamensium profectus. In hujus ulteriore ripa Cassobellauno duce,
Abbreviated transcription (Latin):
lucrũq sed & ceruorũ caprearũq uenatu in signis¬
unis
Haec autẽ ꝓprie patria scottorũ. ẽ: Abhac egressi
ut diximus: terciã in britannia brittonibus &
pictis gentẽ ad dider̃. Est autẽ sinus maris ꝑmaxi¬
mus. qui antiquitus gentẽ brittanniȩ a pictis secer
nebat . qui ab occidente in terras longo spatio erũ¬
pit. ubi .ẽ. ciuitas brittanniȩ munitissima usq
sinus partẽ septentrionis. scotti quos diximus ad¬
uenientes: sibi locũ patriae fecerunt
gauim iulium cȩsarem: in acͣcessibilis atq:
in cognita fuit . Qui anno ab urbe condita sex¬
centesimo non agesimo tercio. Ante uero incar¬
nationis dominicȩ tempus anno sexagesimo. fun¬
ctus gradu consulatus. cũ lucio bibulo. dũ contra
germanorũ gallorũq gentes. qui reno tantũ flumi¬
ne dirimebant᷑ bellũ geren&: uenit ad morianos.
unde in brittanniã ꝓximus & breuissimus transitus

Expanded text:
lucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insiglucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insignis. Haec autem proprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut diximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antnebat, qui ab occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Britonum munitissima usquesinus partem septentrionalem Scoti, quos diximus, advenientes, sibi locum patriae fecerunt.Gaium Julium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui anno ab Urbe condita sexcentesimo nonagesimo tertio, ante vero Incarnationis Dominicae tempus anno sexagesimo, functus gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinos, unde in Britanniam proximus et breuissimus transitus
Abbreviated transcription (Latin):
cet duce: usq hodie dalreudini uocant᷑. Nã lingua
oꝵ : da al partẽ significat Hibernia autẽ & lati¬
dine sui status. & salubritate ac serenitate aerum
multũ brittanniȩ prȩstat: ita ut raro ibi nix plus.¬
quã triduana remaneat. Nemo ꝓpter hiemem aut
fena secet estate : aut stabula fabricet iumentis
Nullũ ibi reptile uideri soleat: nullus uiuere serpens
aleat. Nã sepe illo de brittannia allati serpente
mox ut ꝓxim ante terris nauigio. odore aeris illius
ad tacti fuerint. intereunt. Quin potius om̃ia
pęne quȩ de eadẽ insula sunt: contra uenenũ
ualent. Deniq uidimus quibusdã a serpente ꝑ¬
cussis. rasa folia codicũ qui de hibernia fuerant.
& ipsã rasurã aquȩ immissa. ac potui datã talib :¬
ꝓtinus totã uim ueneni grassantis totũ inflat
corporis ab sum sisse ac sed asse tumorẽ. Diues lactis
ac mellis insula. nec uinearũ expers: pisciũ uo-¬

Expanded text:
cet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam lingua cet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam lingua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant, et ipsam rasuram aquae immissam ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumsisse ac sedasse tumorem. Dives lactis ac mellis insula, nec vinearum expers, piscium vo
Abbreviated transcription (Latin):
unt salubre uob̵ dare consiliũ : quid agere ualeatis
Nouimus insulã aliã . eẽ ñ procul a nr̃a contra
ortũ solis : quã sȩpe lucidioribus diebus de longe
aspicere solemus. Hanc adire si uultis. habitabi
uob facere ualetis: uel qui restiterit. nob̾ aux¬
liari is utimini. Itaq petentes brittanniã picti:
habitare ꝑ septentrionales insulȩ partes cȩper
picti ñ habentes. peterent a scottis : ea solũ conditio¬
ne dare consenser. ut ubi res ꝑuenir& in dubiũ :¬
gis de feminea regũ prosapia quã de masculina re¬
gem sibi eligerentꝰ. Qđ usq hodie : apud pictos con¬
stat. eẽ. seruatũ. Procedente autẽ tẽpore. brittannia
prȩt̃ brittones & pictos. terciã scoitorũ nationẽ in pi¬
ctorũ parte recepit. Qui duce reuda de hibernia ꝓ¬
gressi : uel amicitia uel ferro sibimet int̾ eos sedes
quas hactenus habent. uindicarunt. A quo uideli-¬

Expanded text:
unt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis. unt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis. Novimus insulam aliam esse non procul a nostra, contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus. Hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis: vel si qui restiterit, nobis auxiliariis utimini. Itaque petentes Brittaniam Picti, habitare per Septentrionales insulae partes coeperuPicti non habentes peterent a Scottis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res perveniret in dubium, magis de feminea regum prosapia, quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatum. Procedente autem tempore Brittaniar Brittones et Pictos, tertiam Scottorum nationem in Pictorum parte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videli
Abbreviated transcription (Latin):
mã partẽ insulae incipientes ab austro possedis¬
sent: contigit gentẽ pictorũ de scytia ut phibent
longis nauibus ñ multis. oceanũ ingressam cir¬
cũ agente flatu uentorũ. extra fines om̃s brittan¬
niae hyberniã ꝑuenisse : eiusq sẽptentrionale
horas intrasse. atq inuenta ibi gente scottorũ.
sibi quoq in partibus illius sedes petisse. nec in¬
petrare potuisse. Est autẽ hybernia insula
om̃iũ post brittanniã maxima : ad occidentem
quidem brittannia sita : sed sicut contra aquilonẽ
ea breuior. ita in meridiem se trans illius fines
plurimũ ꝓtendens . usq contra hispaniae septẽtri¬
onaba quãuis magno a equore inter iacente ꝑ¬
uenit. Ad hanc ergo usq ꝑuenientes nauigio pi¬
cti ut diximus petierunt in ea sibi quoq sedes
& habitationẽ donari . Respondebant scotti : qa
ñ ambos eos caper& insula. Sed possumus inqui¬

Expanded text:
mam insulae partem, incipientes ab Austro, possedismam insulae partem, incipientes ab Austro, possedissent, contigit gentem Pictorum de Scythia, ut perhibent, longis navibus non multis Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittaniae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentrionalia, quamvis magno aequore interjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
conda inbru : solenimiruĩ tunc libicas in partes
secedente. id ẽ horarũ decẽ & octo plurime ltẽ bre¬
uitatis noctes aestate . & dies habet in bruma: hoc
.ẽ. sex solũ modo aequi noctialiũ horarũ : cũ in ar¬
menia macedonia italia cȩterisq eiusdẽ lineȩ
regionib longissima dies siue nox quindecĩ. bre¬
iussĩma nouem cõpleat horas: Haec in prȩse¬
ti uixta numerũ librorũ quib lex diuina seri¬
pta .ẽ. in quinq gentiũ linguis: unã eandemq
summae ueritatis & uerȩ sublimitatis scien¬
tiã scrutatur & confitet᷑ : anglorũ uidelicet. brit¬
tonũ. scottorũ. pictorũ & latinoꝵ. quȩ medita¬
tione scripturarũ cȩteris om̃ib ẽ facta cõmunis
In primis autẽ insula brittones solũ a quibus
nom̃ accepit: in colas habuit. Qui de tracti ar¬
monicano ut fertur. britanniã aduecti : austra¬
les sibi partes illius uindicarunt. Et cũ pluri¬

Expanded text:
contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedente, id est, horarum decem et octo: plurimae item brevitatis noctes aestate et dies habet in bruma, hoc est, sex solummodo aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindecim, brevissima novem compleat horas. Haec in praesenti, juxta numerum librorum quibus lex divina scripta est, quinque gentium linguis, unam eamdemque summae veritatis et verae sublimitatis scientiam scrutatur et confitetur, Anglorum, videlicet, Brittonum, Scottorum, Pictorum et Latinorum, quae meditatione Scripturarum caeteris omnibus est facta communis. In primis autem haec insula Brittones solum a quibus nomen accepit, incolas habuit, qui de tractu Armoricano, ut fertur, Brittaniam advecti, Australes sibi partes illius vindicarunt. Et cum pluri
Abbreviated transcription (Latin):
dã metalla transcurrit : & fit ñ solum calida
sed & ardens quȩ etiã uenis metallorũ aeris.
ferri & plumbi: & argenti fȩcunda Gignit & la-¬
pidem gagatem : plurimũ optimũq Est autem
nigro gemmeus: & ardens igni ad motus incen¬
sus: serpentes fugat at fric̾tu calefactus: appli¬
cita detinet. a eque ut sucinũ: Erat & ciuitatib
quondã uiginti & octo nobilissimis in signita:
prȩt̃ castella innumera. quȩ & ipsa muris. tur.¬
ribus. portis. ac seris erant inftructa firmissi¬
mis Et quia prope sub ipso septentrionali uer-¬
tice mundi iacet. lucidas aestate noctes habet :
ita ut medio sȩpe tẽpore noctis. in questionẽ ue¬
niat intuentibus: utrũ crepusculũ adhuc ꝑma¬
neat uesꝑtinũ. an iã aduenerit matutinũ: ut¬
pote nocturno sole ñ longe sub terris ad orientẽ
boreales ꝑ plagas redeunte. Unde etiam plurimȩ
longitudinis habet dies aestate. sicut & noctes

Expanded text:
edam metalla transcurrit, et fit non solum calida, edam metalla transcurrit, et fit non solum calida, sed et ardens. Quae etiam venis metallorum, aeris, ferri, et plumbi et argenti faecunda, gignit et lapidem gagatem plurimum optimumque: est autem nigrogemmeus et ardens igni admotus, incensus serpentes fugat, adtritu calefactus adplicita detinet aeque ut succinum. Erat et civitatibus quondam viginti et octo nobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis, ac seris erant instructa firmissimis. Et quia prope sub ipso Septentrionali vertice mundi jacet, lucidas aestate noctes habet; ita ut medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiis quoque multũ piscosis: ac fontibus prae¬
clara copiosis. Et quidem precipue esocio abun¬
dat & anguilla Capiunt᷑ autẽ sȩpis sime & uitulti
marini & delfines: nec non & ballenȩ. exceptis
uariarũ generibus conchiliorũ: in quibus sunt &¬
musculae quibus inclusam sȩpe margaritam
om̃is quidem coloris optimã inueniunt. id .ẽ &
rubicundi & purpurei. & iacintini & praxini
ed maxime candidi. Sunt & cocleae satis suꝑ¬
que abundantes: quibus tinctura coccinei colo-¬
ris conficitur : Cuius rubor pulcherrimus . nul¬
lo unquã solis ardore : nulla ualet pluuiarũ inui.¬
ria pallescere. sed quo uetustior : eo solet. ẽẽ. uenu¬
stior . Habet fontes salinarũ. habet & fontes cali¬
dos: & ex eis fliuos balnearũ calidarũ. om̃i ae¬
tati & sexui ꝑ distincta loca iuxta suũ cuique
modũ accommodos. Aqua enĩ ut sc̃s basilius
dicit. feruidã qualitatẽ recipit ⁊ cũ ꝑcepta qui¬

Expanded text:
Fluviis quoque multum piscosis, ac fontibus praeFluviis quoque multum piscosis, ac fontibus praeclara copiosis, et quidem praecipue issicio abundat et anguilla. Capiuntur autem saepissime et vituli marini et delphines, necnon et ballenae: exceptis variorum generibus conchyliorum; in quibus sunt et musculae, quibus inclusam saepe margaritam, omnis quidem coloris optimam inveniunt, id est, et rubicundi, et purpurei, et jacintini et prasini, sed maxime candidi. Sunt et cochleae satis superque abundantes, quibus tinctura coccinei coloris conficitur, cujus rubor pulcherrimus nullo unquam solis ardore, nulla valet pluviarum injuria pallescere; sed quo vetustior est, eo solet esse venustior. Habet fontes salinarum, habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum calidarum omni aetati et sexui per distincta loca juxta suum cuique modum accommodos. Aqua enim ut sanctus Basilius dicit fervidam qualitatem recipit, quum per certa qua
Abbreviated transcription (Latin):
RIT TANHIA OCEANI IN SULA CUI
QUONDAM ALBION NOAUEN EUIT
Inter sẽptentrionem & occidentem
locata est : germaniae. galliae. hi¬
spaniae . maximis europȩ partibus
multo interuallo aduersa. Quae p
milia passuum octingentorũ inbo¬
ream longua. latitudinis habet mi¬
lia ducenta. exceptis dũ taxat prolixioribus
diuersorũ promunctoriorũ tractibus quibus
efficitur: ut circuitus eius quadragies octies
sep tuaginta quinque milia cõpleat. Habet
a meridie galliã belgicã. cuius ꝓximũ litus
transmeantibus. apparet ciuitas quȩ dicitur
ruth : ubi portus a gente anglorũ. nunc cor¬
rupte septa caestir uocata. interposito mari
agessoriaco morinorũ gentis litore proximo. tra¬
iectu miliũ quinquaginta: siue ut quidã scri¬
psere stadiorũ quadringenta quinquaginta
Atergo autẽ unde oceano infinito patet: orca¬
das insulas habet Opima frugibus atq ar¬
boribus in sula : & alendis apta pecoribus ac ui¬
sed & auium ferax terra mariq generis diuersi

Expanded text:
rittania Oceani insula, cui quondam Albion nomen fuit, inter Septentrionem et Occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis Europae partibus multo intervallo adversa. Quae per milia passuum octingenta in Boream longa, latitudinis habet milia ducenta, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque milia compleat. Habet a Meridie Galliam Belgicam, cujus proximum litus transmeantibus aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinquaginta, sive, ut quidam scripsere, stadiorum quadrigentorum quinquaginta. A tergo autem, unde Oceano infinito patet, Orcadas insulas habet. Opima  Al., optima frugibus atque arboribus insula, et alendis apta pecoribus ac jused et avium ferax terra marique generis diversi.
Abbreviated transcription (Latin):
herculius in occidente. uastari eccłas. affligi in t̾fi¬
ciq xp̃ianos decimo post neronẽ loco preceperunt
Quȩ ꝑsecutio. om̃ib fere anteactis : diuturnior atque
immanior fuit. Nã ꝑdecẽ annos: incendis eccłarũ.
proscriptionib innocentiũ cȩdibus marꝙrã inces¬

Expanded text:
Herculius in Occidente, vastari EccHerculius in Occidente, vastari Ecccique christianos, decimo post Neronem loco, preceperunt. Quae persecutio omnibus fere actis diuturnior et immanior fuit; nam per 10 annos incendiis aeclesiarum, proscriptionibus innocentium, cedibus martirum inces
Abbreviated transcription (Latin):
magnã fossã firmissimũq uallũ crebris insuper
turribus cõmunitũ. ad maria mare duxit : ibiq
apud eboracũ oppidũ morbo obiit. Reliquit
nomine assumpto : regno potitus est¬
ab augusto ⁊ imperator ab exercitu electus.
annos uiginti fuit: maximumq cognomento
erculium sociũ creauit imperii Quorũ tempi
carausiuis quidã genere quidem insimus. sed con¬
silio & manu promptus: cũ ad obseru anda ocea¬
ni litora quȩ tunc franci& saxones in festabant
positus plus in ꝑniciem quã in prouectũ reipu.¬
blice agen&. ereptã prȩdonibus predã nulla ex
arte restituendo dominis: sed sibi soliuindican¬
ad incursandos fines artifici negligentia ꝑmit
purpurã sumpsit : ac brittannos occupauit
Quibus sibi ꝑ septẽ annos fortissime uindicatis
ac retentis : tandem fraude allecti socii sui inter
torii oppressit: brittanniamq post decẽ annos
recepit: Interea diocletia nus in oriente . maximus¬

Expanded text:
magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum, a mari ad mare duxit: Ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit nomine adsumpto, regno potius estab Augusto imperator ab exercitu electus, annis viginti fuit, Maximianumque cognomento Herculium socium creavit imperii. Quorum tempore Carausius quidam, genere quidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicanad incursandos fines artifici  Al., artificiipurpuram sumpsit ac Brittanias occupavit; quibus sibi per septem annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Alecti socii sui interftorii oppressit, Brittaniamque post decem annos recepit. Interea Diocletianus in Oriente, Maxim
Abbreviated transcription (Latin):
pore diocletiani principis inuiolatã integrãq
in pace seruabant.
nno ab incarnatione dnũi centesimo octoge¬
simo nono : seuerus genere afer. tripolitanus
ab oppido lepti. septimus decimus ab augu¬
nos tenuit. Hic natura seuus. multis semꝑ bellis
lacessitus. fortissime quidemrẽ publicã : sed labo¬
riosissime rexit. Uictor ergo ciuiliũ bellorũ quȩ
ei grauissima occurrerant: in brittannias defe¬
ctũ pȩne om̃iũ sociorũ trahit᷑. Ubi magnis gra¬
uibusq prȩli is sȩpe gestis. receptã partẽ insulȩ. acȩ¬
teris in domitis gentibus ñ muro ut quidã ȩstiman:
sed uallo distinguendã putauit. Murus & enĩ d
lapidibus: uallũ uero quo ad repellendã uim hosaũ
castra muniunt. fit de cespitibus. quibus circũcisis
e terra uelut murus extruit᷑ altus supra terrã. ita
ut ante sit fossa de quo leuatis cespites. supra quã
sudes de lignis fortissimis prefigunt᷑. Itaq seuerus

Expanded text:
pora Diocletiani principis inviolatam integramque pora Diocletiani principis inviolatam integramque quieta in pace servabant.Anno ab Incarnatione Domini centesimo octogesimo nono, Severus genere Afer Tripolitanus, ab oppido Lepti, decimus septimus ab Augu Al., octo annis tenuit. Hic natura saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Victor ergo civilium bellorum quae ei gravissima occurrerant, in Brittanias defectu pene omnium sociorum trahitur, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus, non muro, ut quidam aestimant, sed vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus, vallum vero quo ad repellendam vim hostium castra muniuntur fit de cespitibus, quibus circumcisis, e terra velut murus extruitur altus supra terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus
Abbreviated transcription (Latin):
ab incarnatione dñi quad ragesimus sextus. Quo
etiã anno. fames grauissima ꝑsyriã facta ẽ : quae
ratur. Ab eodẽ claudio uespasianus qui post neronẽ
imperauit in brittanniã missus : etiã uectã insulã
brittanniae ꝓximã a meridie romanoꝵ ditioni sub¬
iugauit. quȩ habet ab oriente in occidentẽ trigita
circiter milia passuũ. ab austro in boreã duodecĩ.
in orientalibus suis partibus mari sex miliũ. in oc¬
cidentalib triũ. a meridiano brittanniae litore
distans. Succedens autẽ claudio in imperiũ nero :
nichil om̃ino in re militari ausus. ẽ. Unde inter
alia romani regni detrimenta innumera: brit¬
tanniã pȩne amisit. Nã duo sub eo nobilissima
oppida illic capta atq subuersã sunt. .IIII.¬
nno ab incarnatione dñi centesimo quinqua¬
gesimo sexto. marcus antoninus uerus
quartus decimus ab augusto: regnũ cum
aurelio cõmodo fratre suscepit. Quorũ tẽporibus
secutus. ẽ. Susceptãq fidem brittanni : usq in tẽ¬

Expanded text:
ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima per Syriam facta est, quae ratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re militari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innumera Brittaniam pene amisit; nam duo sub eo nobilissima oppida illic capta atque subversa sunt. nno ab Incarnatione Domini centesimo quinquagesimo sexto Marcus Antoninus Verus, decimus quartus ab Augusto, regnum cum Aurelio Commodo fratre suscepit: quorum temporibus secutus est, susceptamque fidem Brittani usque in tem
Abbreviated transcription (Latin):
baptizandi. infirmos uisitandi. & ut breuiter dicã
animas curandi causa fuit : qui in tantũ erant ab
om̃i auaritiae peste castigati. ut nemo t̾ritoria ac
possessiones ad construenda monasteria. nisi a poten
brorũ seruata est. Sed de his satis dictũ sufficiat.
XXUII.

Expanded text:
baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monasteria, nisi a potentbrorum servata est. Sed de his satis dictum. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
nũqua ad eccłiam nisi orationis tantũ & audiendi
tas exigisset. cum quinq tantũ aut sex ministris
Q dͥsi furro eos ibi refici continger& : simplici tantũ
q qͦitidiano fratrũ cibo contenti nil ultra quere¬
barer ulora enĩ fuit tunc sollicitudo doctorib illis
do sermendi non scło tota cura cordis ex colendi
Nuentris Vnde & in magna ueneratione tẽpore
illo redigio est habita ita ut ubicimq. clerccus aliqͥs
du mona ibus adueniret. gaucient qb deridis anqua
signari uel ore illius se benedici gaudebant. Uerbis
quoq eorũ exhortationis diligent̃ auditũ p̃bebant :
sed & dieb dominicis ad eccłiam siue ad monasteria
certat̃i non reficiendi corporis. sed audiendi sermo¬
nis dĩ gr̃a confluebant. & siqͥs sacerdotũ inuicũ for¬
te deueniret : mox congregati in unũ uicani. uerbũ
uitae ab illo expetere curabant. Nã neq alia ipsis
sacerdotibus aut dericis uicos ad eundi. qua p̃candi

Expanded text:
nunquam ad ecclesiam nisi orationis tantum, et audiendnunquam ad ecclesiam nisi orationis tantum, et audienditas exegisset, cum quinque tantum aut sex ministris Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani, verbum vitae ab illo expectere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi,
Abbreviated transcription (Latin):
ctos docebat & opere. Porro fr̃ibus qui in lindis¬
farnensi eccłia scottis ab euntib remanere malu¬
erunt. praepotus est abbatis iure uir reuerentis¬
simus ac mansuetis simus eata. qui erat abbas in
monasterio qđ dicitur mailros : quod aiunt
ge osuio. eo qđ ẽẽt idem eitca unus de duodecĩ
pueris aidani quos primo episcopatus sui tem¬
pore de natione anglorum erudiendos in xp̃o ac¬
cepit. Multum namq eundem ep̃m colmanũ. rex
ꝓinsita illi prudentia diligebat. Ipse est eata :
qui non multo post idem eccłiae lindis farnensi
ep̃s factus est. abiens aute domũ colmanus as¬
smpsit secũ parte os suũ reuerentis simi patris
aidam. Partẽ uero in eccłia cui p̃erat reliquit. &
insecretario eius condi p̃cepit. Quantae autẽ
reptae sunt. Hoc est ille solũ modo sine quib con¬
uersatio auilis ẽẽ nullatenus poterat. Nil peccu¬
narum absq peccoribus habebant. Si quid eñi pe¬

Expanded text:
ctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterio quod dicitur  Al., vocatur Mailros: quod aiunt ge Osuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus factus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secretario ejus condi praecepit. Quantae autem repertae sunt, hoc est, illae solummodo, sine quibus conversatio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecuniarum absque pecoribus habebant. Si quid enim pe