comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥores quiq uigularent᷑. reliqͥ non
desidie aut corpori animos ĩdul¬
gebant. sed psallentes et hymnos
teo dicentes. locũ quisq sui marty¬
rii expectabat. ut hec agentes etiam
extremos sp̃c in d̃i laudib exhala¬
rent. Ouere mirabilis et omni ue¬
ueratione dignus grex ille beatorũ.
turma uiroꝵ fortiũ. corona splendo¬

Expanded text:
priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii exspectabat, ut haec agentes, etiam extremos spiritus in Dei laudibus exhalarent. O vere mirabilis et omni veneratione dignus grex ille beatorum, turma virorum fortium, corona splendo
Abbreviated transcription (Latin):
affigere: ait. Sinite me. Qui enim
dedit mͥ ignis ferre suppliciũ: dabit
ut sine clauoꝵ afficione in flammis
tergũ man̾ib nelut electus aries. et
ex magno grege assumptus accepta¬
bile holocaustũ om̃ipotenti cdño obla¬
tanqͣm si aurũ aut argentũ in forna¬
Lagrantis unguenti de illo exibat.

Expanded text:
affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas tis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti oblatanquam si aurum aut argentum in fornaflagrantis unguenti. Ad ultimum,
Abbreviated transcription (Latin):
tollerent. Itaq inter mare et paludẽ
a uesꝑe usq ad solis ortũ discurcentes
numqͣm locũ cubilis eiꝰ inuenire po¬
tuerunt. Porro clara luce reꝑto puero
Et illi. Certe occidi posses. Possum
inquit possũ. et ideo latrones ñ cuneo
qr mori paratus sum. Tunc admi¬
rati constantiam eiꝰ et fidem. confessi
sũt noctis erroren. cecatos q ocłos.
correptiorem urtam deinceps ꝓmittẽ¬

Expanded text:
inter mare et paludem a vespere usque ad solis ortum discurrentes, numquam locum cubilis ejus invenire potuerunt. Porro clara luce reperto puero,Et illi: Certe, aiunt, occidi potes. Possum, inquit, possum: et ideo latrones non timeo, quia mori paratus sum. Tunc admirati constantiam ejus et fidem, confessi sunt noctis errorem, caecatosque oculos, correctiorem deinceps vit
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius a comitib et tribunis. ut
basilice fieret matura traditio. dicen¬
tib ĩꝑatorẽ uti uire suo. eo quod in
ius huiusmodi meũ: me ñ refraga¬
turũ quamꝙͣ omnia que mea sũt
sint pauperũ. uerũ ea que diuina
st̃. imꝑatorie potestati ñ ẽẽ subiecta.
Si patͥmoniũ petit᷑ inuadite. si corpꝰ.
occurram. Uultis in uincula rapere.
Nõ ego me uallabo confusione popu¬
lorũ nec altaria tenebo uitam obsetͣ
sed ꝓ altarib gratius immolabor.
nec tradere illud quõd custodiendũ
pediret cradere. nec illi acciꝑe: hec ple¬
na humilitatis sunt. ⁊ ut arbitror
plena affectus eius quem debet ĩꝑa¬

Expanded text:
 a comitibus, tribunis, ut per me basilicae fieret mutua traditio, dicentibus imperatorem iure suo uti, eo quod in ins huiusmodi meum, me non refragaturum quamquam omnia quae mea sunt sint pauperum: verum ea, quae divina sunt, imperatoriae potestati non sunt subiecta. Si patrimonium petit, invadite: si corpus, occurram. Vultis in vincula rapere? non ergo me vallabo circumfusione populorum, nec altaria tenebo vitam obsecrans; sed pro altaribus gratius immolabor.nec tradere illud quod custodiendum pediret tradere, nec illi accipena humilitatis sunt, et, ut arbitror, plena affectus ejus, quem impera
Abbreviated transcription (Latin):
reditatem: Respondi ego quod sacer¬
dotis ẽ. quod imperatoriꝰ ẽ faciat
imperator: et prius ẽ ut aiãm mi¬
liberi sacerdotis. His dictis: ili abi
ret paratũ. Item: calligonus in qͥt
p̃ositus cubicłimͥ mandare ausus ẽ.
Me uiuo tu contempnis ualentinia¬
num: Caput tͥ tollo. Responddi. Ds
ymittat tͥ ut impleas quod minaris.

Expanded text:
rum. Respondi ego quod sacerdotis est. Quod imperatoris est faciat imperator. Prius est, ut animam militudines. His dictis, illi abieret paratum. 11. positus cubiculi, mandare mihi ausus est: Me vivo, tu contemnis Valentinianum? Caput tibi tollo. Respondi: Deus permittat tibi, ut impleas quod minaris;
Abbreviated transcription (Latin):
bamini: uolens nũqͣm uos deseram.
tero ac dolere. adu̾sus arma. milites
Talia enim munim̃ta sunt sacerdo¬
benter. si hoc congrueret sacerdotis
offitio ut in palatio magis certa¬
rem quam in eccł̃ia. Si in consisto¬

Expanded text:
bamini? Volens numquam vos deseram, tero gemere: adversus arma, milites, talia enim munimenta sunt sacerdobenter, si hoc congruere sacerdotis officio, ut in palatio magis certarem, quam in ecclesia. Sed in consisto
Abbreviated transcription (Latin):
qͥclam illustris ut uidit adu̾sum
cultores dei in foro crudelia edicta
pendere calore uimio fidei ignitus.
publice populo expectante imec¬
ta manu librũ inique legis degͣxit.
in eadem urbe simul cũ cesare cõ
stituto. Ad quos cũ reuelatũ fu¬
isset religiosi et illustris uiri fac¬
tum. continuo in eũ om̃is crudeli¬
tatis genere deseuentes. ne hoc qͥ¬
dem solũ efficere quiuerunt. ut
eum mestũ aliquis uideret ĩ pe¬

Expanded text:
 illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum iniquae legis detraxit, in eadem urbe simul cum Maximiano Caesare constituto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poe
Abbreviated transcription (Latin):
dñice uisitationis ⁊ consolationis: tũ
ꝓpt̃ipĩus dñi accestationẽ de ueri¬
tate apocalipsis. ꝓ eo maxime qr
dolens audierat quosdam hereticos
ausos fuisse qͦndam eidem sc̃o detͣhere
eũ a scõ Iohanne apło scriptum
ñ esse. Euolutis autẽ postea dieb

Expanded text:
Dominicae visitationis et consolationis, tum Dominicae visitationis et consolationis, tum propter ipsius Dei attestationem de veritate Apocalypsis; pro eo maxime quia dolens audierat quosdam haereticos ausos fuisse quondam eidem sancto libro deum a sancto Joanne apostolo scriptum non esse. Evolutis autem postea diebus
Abbreviated transcription (Latin):
q iocunditatis affiuentia ꝑfusus ẽ:
ut p̃ ĩmensitate leticie se ip̃m uix ca¬
peret. Dinde totꝰ in iubilum raptus
totus extͣ se fuit. solum xp̃m quasi p̃¬
sentem cordis oculis intuens. ⁊ bra¬
chiis interiorib amplectens:dũ uero¬
adhuc ibidem staret et pitantia cele¬
sti mentẽ habunde reficeret: necdum
finita missa sopor dm̃i irruit in eũ.
tenuis qͥdem s delectabilis ⁊ suauis.
Statim nanq p̃sentiam suam dig¬
nanter exhibuit dormienti qͥ supra
alloquens eũ audiente fr̃e ⁊ dicẽs.
hanc ego reuelationẽ dudum tͥ
ostendi ñ ꝓpt̾ te solummͦ cui iã
de mea uirtute ⁊dilectione certa
cognitio certaq fidutia in erat. s
maxime ꝓpter ceteros qui me simi¬
liter diligunt. ut ⁊ ipsi głam meã
agnoscentes similit̾ in me confidãt.
Cũ hec gͦ frater ille audisset. aꝑi¬
ens statim ocłos repletus ẽ gaudio
magno tum ꝓpter indultam gr̃am

Expanded text:
que jocunditatis affluentia perfusus est, que jocunditatis affluentia perfusus est, ut prae immensitate laetitiae seipsum vix caperet. Proinde totus in jubilum raptus, totus extra se fuit, solum Christum quasi praesentem cordis oculis intuens, et brachiis interioribus amplectens. Dum vero ibidem staret, et pitantia illa coelesti mentem abunde reficeret, necdum finita missa sopor Domini irruit in eum; tenuis quidem, sed delectabilis, sed suavis. Statim namque praesentiam suam dignanter exhibuit dormienti, qui supralloquens eum audiente fratre, et dicens: « Hanc ego revelationem dudum tibi ostendi, non propter te solumnodo, cui jam de mea virtute et dilectione certa cognitio certaque fiducia inerat, sed maxime propter caeteros qui me similiter diligunt, ut et ipsi gloriam meam agnoscentes, similiter in me confidant. » Cum hoc ergo frater ille audisset, aperiens statim oculos, repletus est gaudio magno, tum propter indultam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uentus. ne uelut insaniens putare¬
t᷑. Nam & hoc ignorabat: utrum
uidelicet apparens dñs ab eo solũ¬
autẽ uberrime. eratq cor eiꝰ in se¬
met ip̃o pietate liquescens p̃ inm̃¬
sa dulcedine amoris illius quem
intuebat᷑. uerũ in ip̃a canebatur ho
quo dictiones iste. Iam surrexit ue¬
nite et uidete. a chorocantante ꝑ dice¬
stere loco monachum timentẽ d̃m̃.
qͥ dũ in eodem cenobio degeret. qͣdã
die uigilia omniũ scoꝵ cũ aliis sta¬
lat in choro: hic uͦ beatũ ioħem eun¬
gelistam p̃cipno diligebat affectu. ĩ
cuius etiam script᷑a et memoria mł¬
tum delectabat᷑. Cũq de more legere¬
t᷑ ad missam epła illa de apocalipsi
mira dulcedine fruebat᷑ in eisdem
u̾bis. Tandem uͦ in ultimo uersu qͦ
dicit᷑ dignus est agnꝰ qui occisus ẽ
acciꝑe uirtutẽ et diuinitatẽ ⁊ cetera
que secunt᷑ tota in ip̃o liq̃facta est
anima eiꝰ igne diuini amoris. tanta¬

Expanded text:
ventus, ne velut insaniens putareventus, ne velut insaniens putaretur. Nam et hoc ignorabat utrum videlicet apparens Dominus ab eo solumautem uberrime, eratque cor ejus in semetipso pietate liquescens prae immensa dulcedine amoris illius quem intuebatur. Verum in ipsa hora canebatur resquo dictiones istae: Jam surrexit, venite, et videte, a choro cantatae perficestere loco monachum timentem Deum, qui dum in eodem coenobio degeret, quadam die, vigilia Omnium Sanctorum, cum aliis stabat in choro. Hic vero beatum Joannem evangelistam praecipuo diligebat affectu; in cujus etiam Scriptura atque memoria multum delectabatur. Cumque de more legeretur ad missam epistola illa de Apocalypsi, mira dulcedine fruebatur in eisdem 266 verbis. Tandem vero in ultimo versu quo dicitur: Dignus est Agnus qui occisus est accipere virtutem et divinitatem , et caetera quae sequuntur, tota in ipso liquefacta est anima ejus igne divini amoris; tanta
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndiu delectatꝰ. sublata ẽ tandẽ
ab aurib eiꝰ ymnodie celestis ame¬
nitas. s diutissime remansit ĩ corde
concepte deuotionis inmensa iocũ¬
ditas. ita ut sepe memoriam ha¬
bundantie suauitatis illius erue¬
tans mira deuotione afficeretur.
et cotꝰ in gaudium uerteretur.
Dreterea quadam uice cũ esset
ad uigilias in eccłia clareualł. ip̃a
die pasche cepit attentius cogitare
de passione et resurrectione dñi. ita
illũ in medio chori manꝰ suas expã¬
dens & quasi ostendens ei. Porro ĩ
eiꝰ beatissimis palmiᷤᷤ loca clauorũ
euidentissime apparebant. ita ut de
ipsius plagis recentib sanguis ma¬
nare uideret᷑. uiso itaq dño fr̃ ille
gauisus ẽ gaudio magno. s obstu¬
pescens & quasi extͣ se factꝰ nesciebat
in arto temꝑis quid agere deberet.
Uolebat nanq in mediũ ꝓsilire
et pedes app̃hendere saluatoris: sed
retinebat eũ pudor & reu̾entia con¬

Expanded text:
aliquandiu delectatus, sublata est tandem aliquandiu delectatus, sublata est tandem ab auribus ejus hymnodiae coelestis amoenitas, sed diutissime remansit in corde conceptae devotionis immensa jocunditas, ita ut saepe memoriam abundantiae suavitatis illius eructans, mira devotione afficeretur, et totus in gaudium verteretur. Praeterea quadam vice cum esset ad vigilias in ecclesia Clarevallensi, ipsa die Paschae, coepit attentius cogitare de passione et resurrectione Domini, itillum in medio chori, manus suas expandens, et quasi ostendens ei. Porro in ejus beatissimis palmis loca clavorum evidentissime apparebant, ita ut de ipsis plagis recentibus sanguis manare videretur. Viso itaque Domino frater ille gavisus est gaudio magno valde, sed obstupescens, et quasi extra se factus, nesciebat in arcto temporis quid agere deberet. Volebat namque in medium prosilire, et pedes apprehendere Salvatoris; sed retinebat eum pudor et reverentia con
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritatis accessũ specialiter
obtinere. hic gͦ am antissimꝰ dm̃
tota die cũ illo uelut in thalamo
morabat᷑. et beata ip̃ius p̾sñtia
ꝑ contemplationẽ suauissime fru¬
ebat᷑. Quadam itaq nocte appa
ruit ei in sompnis anglłs dñi. et
stare. Quẽ cum ingressus esset:
tante suauitatis fraglantiã sensit.
ac si cellam aromaticam resꝑsã
omni pulu̾e pigmentario intͦ¬
isset. ꝓstratus uero in faciem su¬
am dñm adorauit. & benedictio¬
nem illius acciꝑe meruit. Cũq
excitꝰ a sompno fuisset: suaue olen¬
tiam qm dormiendo p̃senserat tͥb
postea dieb continuis uigilando
ꝑsensit. Alia quoq nocte cũ eẽt
orationi intentus. meruit audire
corporeis aurib angelicas uoces ar-¬
monia dulci atq p̃clara in ethe¬
re ꝑsonantes. Quarũ uidelicet uo¬
cum tanta erat altitudo: ut qͣntali¬
bet bumanaꝵ intensio ad eam nõ
posset ascendere. Cũq fuisset in eis

Expanded text:
familiaritatis accessum spiritaliter familiaritatis accessum spiritaliter obtinere. Hic 263 ergo amantissimus Domini tota die cum illo velut in thalamo morabatur, et beata ipsius praesentia per contemplationem suavissime fruebatur. Quadam itaque nocte appruit ei in somnis angelus Domini, et istare. Quem cum ingretantae suavitatis fragrantiam sensit, ac si cellam aromaticam respersam omni pulvere pigmentario introisset. Prostratus vero in faciem suam Dominum adoravit, et benedictionem illius accipere meruit. Cumque excitus a somno fuisset, suaveolentiam quam dormiendo praesenserat, tribus postea diebus continuis vigilando persensit. Alia quoque nocte cum esset orationi intentus, meruit audire corporeis auribus angelicas voces, harmonia dulci atque praeclara in aethere personantes. Quarum videlicet vocum tanta erat altitudo, ut quantalibet humanarum intensio ad eam non posset ascendere. Cumque fuisset in eis
Abbreviated transcription (Latin):
atq tenerrimus adolescens cũ esset
annoꝵ quatuordecim manũ suam
ad fortia mittens. letantib angłis
atq hominib iugũ xp̃i portandũ
aggredit᷑. et quasi agnus ad ara¬
trum suscepti ordinis applicatur.
S mox miserante dño iuuenci for¬
titudinem induens. et agni man
suetudinem retinens. tanta karis¬
matũ eminentia a pͥmis annis
quendam paradysi uernantissi¬
mum florem mirantes ĩtuerent᷑.
Quidam uͦ religiosus ac spiritu¬
alis eiꝰdem cenobii fr̾ ꝓtestatus ẽ
mͥ quod aliqñ uidisset uisionem
huiꝰcemodi. Aspiciebat eundem ad¬
olescentẽ. inuitatoriũ ante altare
cantantẽ. Porro ymago crucis q̃
erat in altari quasi melodia ip̃iꝰ
delectata de cruce descendit. ueniẽsq
expansis ulnis dignant̃ amplexa¬
ta ẽ illũ. tenere sibimet astͥngendo
ac deosculando eũ. Quõd cũ fr ille
uidisset aĩaduertit in hoc aiam
illam scãm et d̾o placentẽ existere.
et apud illius clementiã magne

Expanded text:
atque tenerrimus adolescens cum esset atque tenerrimus adolescens cum esset annorum quatuordecim, manum suam ad fortia mittens laetantibus angelis atque hominibus jugum Christi portandum aggreditur, et quasi agnus ad aratrum suscepti Ordinis applicatur. Sed mox miserante Deo juvenci fortitusuetudinem retinens, tanta charismatum eminentia a primis annis paradisi vernantissimum florem, mirantes intuerentur. Quidam vero religiosus ac spiritualis ejusdem coenobii frater protestatus est mihi quod aliquando vidisset visionem hujusmodi. Aspiciebat eumdem adolescentem invitatorium ante altare canentem. Porro imago crucis quae erat in altari, quasi melodia ipsius delectata, de cruce descendit, veniensque expansis ulnis dignanter amplexata est eum, tenere sibimet astringendo, ac deosculando eum. Quod cum frater ille vidisset, animadvertit in hoc animam illam sanctam et Deo placentem existere, et apud illius clementiam magnae
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem iaceret: subito apparuit ei de¬
suꝑ ad oram putei beatus ioħs euͣn¬
gesista in uultu ⁊ habitu sc̃i iohis¬
Snardi cum alio qͦdam sc̃o cuiꝰ no¬
men excidit mͥ. qͥ ⁊ ip̃e simillimus
erat cuidam religiosissimo uiro no¬
mine Gerardo portario clareuallis.
Quos cũ ille uidisset: rogabat ob¬
nixius ut sui miserent᷑. Cui beatus
lohs respondit. Tu sano consilio ac¬
qͥescere contẽpnens. opem flagitas
a nob̃: Cũq ille ꝓmitteret se esse
iluctũ de ꝓfundo liberũ abire ꝑmi¬
serunt. Mane gͥ facto postulauit
in nocte tͣnsacta sub conditione cõ¬
uertendi liberatorẽ habere merue¬
rat. ꝓinde miratus uehementer
atq cõpunctus: ꝓtinus eidem scõ
uiro se reddidit. a quo benigne recep¬
tus. mox in etate teneriori grauita¬
tis ⁊ sapĩe canos cunctis mirantib
induit. Porro p̃dictus magister
datum in xp̃i amore iuuenculum
mouere ñ potuit. Hic gͦ delicatus

Expanded text:
ibidem jaceret, subito apparuit deibidem jaceret, subito apparuit desuper ad oram putet beatus Joannes evangelista, in vultu et habitu beati Bernardi, cum alio quodam sancto, cujus nomen excidit mihi, qui et ipse simillimus erat cuidam religiosissimo viro, nomine Gerardo, portario Clarevallensi. Quos cum ille vidisset, rogabat obnixius ut sui misererentur. Cui beatus Joannes respondit: « Tu sano consilio acquiescere contemnens, opem flagitas a nobis? » Cumque ille promitteret se esse eductum de profundo liberum abire dimiserunt. Mane igitur facto postulavit in nocte transacta, sub conditione convertendi, liberatorem habere meruerat. Proinde miratus vehementer atque compunctus, protinus eidem sancto viro se reddidit; a quo benigne receptus, mox in aetate teneriori gravitatis et sapientiae canos cunctis mirantibus induit. Porro praedictus magister datum in Christi amore juvenculum movere non potuit. Hic ergo delicatus
Abbreviated transcription (Latin):
Gregius qͥdam adolescentulus
de partib alemannie oriundꝰ. stu¬
dioꝵ grã comitante uidascalo suo
parisius adibat. Qui dũ transi¬
tũ haberent ꝑ domũ clareualł. ma
gister ille uidens loci conuentũ ⁊
ordinem: nescio quo dei iudicio cõ¬
punctus ad horam peciit ⁊ obtinu¬
it ut susciperet᷑ acd conu̾sionem Cũq
iogaret adolescentulũ ut secum re¬
maneret. penitus ñ acqͥeuit. Mul¬
tum siqͥdem abhorrebat a consortio
& colloqͥo cistertiẽs. monachoꝵ. sepi¬
usq rogau̾at dñm nunqͣm sͥ da¬
inde roganti magr̃o. ꝙ fr̃ib mona¬
sterii adhortantib eũ dura ceruice
resistens. nullis p̾dicationũ machi¬
uis pot̾at expugnari. Eadem gͥ noc¬
te dũ eoꝵ monita reuolueret: facta
ris. Ad hanc itaq uocem iuuen¬
culus ille multũ obstupuit. necdũ
tamen potuit duricia cordis illius
emolliri. Dorro seq̃nti nocte cũ sopori
m̃bra dedisset: uidebat᷑ ⁊ esse demersꝰ
in limo putei ꝓfundi. Cũq desꝑatꝰ

Expanded text:
gregius quidam adolescentulus de partibus Alemanniae oriundus, studiorum gratia, comitante didascalo suo Parisius adibat. Qui cum transitum haberent per domum Clarevallensem, magister ille videns loci conventum, et ordinem, nescio quo Dei judicio compunctus ad horam, petiit et obtinuit ut susciperetur ad conversionem. Cumque rogaret adolescentulum ut 261 secum remaneret, penitus non acquievit; multum siquidem abhorrebat a consortio, etiam et colloquio Cisterciensium monachorum; saepiusque rogaverat Dominum, nunquam sibi daroinde roganti magistro, et fratribus monasterii adhortantibus eum, dura cervice resistens, nullis praedicationum machinis poterat expugnari. Eadem igitur nocte dum eorum monita mente revolveret, facta ris. » Ad hanc itaque vocem juvenculus ille multum obstupuit, necdum tamen potuit duritia cordis illius emolliri. Porro sequenti nocte cum sopori membra dedisset, videbatur sibi esse demersus in limo putei profundi. Cumque desperatus
Abbreviated transcription (Latin):
shc xp̃c cum eodem apło suo. Tũc
uero idem beatus apłs pͥor locutꝰ
est dicens. Qui uoluerit a dño
ꝑfectam conseqͥ ueniam: oportet
eũ instanter peccata sua flendo ac
penitendo punire. Respondens añ
dñs ait. Siqͥs ad me ꝑuenire uo¬
luerit: oꝑtet eum idipm ardent̾
optare. His & huiꝰ modi frat̾ ille
cõmonitꝰ didicit iam cũ moabi

Expanded text:
hristus cum eodem apostolo suo. Tunc vero isdem beatus apostolus prior locutus est dicens: « Qui voluerit a Domino perfectam consequi veniam, oportet eum instanter peccata sua flendo ac poenitendo punire. » Respondens autem Dominus ait: « Si quis ad me pervenire voluerit, oportet eum idipsum ardenter optare. » His et hujusmodi frater ille commonitus, didicit jam cum Moabi
Abbreviated transcription (Latin):
tus et uomitus. ⁊ in corꝑe atq ore
uiolato: eucharistia ꝑmanere non
mere p̾sumens: ñ cibũ sed gladiũ
uenena letalia intra fauces ⁊ pectꝰ
non iam ꝑsecutionis seo delicti
sentiens que fefellerat sacerdotem.
archam suam in qua corpus dñi
taret: igne inde surgente deterrita
est ne auderet attingere. Quidã
et contrectare non potuit. immo¬

Expanded text:
tus et uomitus. in corpore adque ore tus et uomitus. in corpore adque ore uiolato eucharistia permanere non repsit non cibum sed gladium uenena letalia intra fauces et pectus non iam persecutionis sed delicti m. arcam suam, in qua Domini sanctum aperire, igne inde surgente deterrita est ne auderet attingere. Et quidet contrectare non potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cutionem fugientes. dum trepidi
minus consulunt. sub nutricis
alimento paruulam filiam reliq̃¬
runt. Relictam nutrix detulit ad
magistratus illic aput ydolum qͦ
popłs confluebat: quod carnen
uondũ posset edere ꝑ etatem: panẽ
mero mixtum quod tñ ⁊ ip̃m de
iimolatione ꝑeuntiũ suꝑerat
radiderunt. Recepit filiam post¬
modum mater. sed facinus puella
cõmissum tam loqͥ et indicare nõ
potuit. quam nec intelligere prius
potuit. nec arcere ignoratione. Igit᷑
ano: ut hanc secũ mater inferret.
ploratu concuti. nunc mentis estu
fluctuabunda iactari. uelut torto¬
re cogente quib poterat indiciis
conscĩam facti. in simplicib adhuc
annis rudis anima testabatur.
ubi uero sollempnib adimpletis
calicem populo diaconus offerret.
aduenit. faciem suam paruula
instinctu diuine maiestatis aũt̾e.
os labiis obturantib p̃mere. cali¬
cem recusare: ꝑstitit tñ diaconus.¬
⁊ licet reluctanti de sacramento ca-¬
licis infudit. Tunc sequit᷑ singul¬

Expanded text:
te fugientes dum trepidi minus consulunt, sub nutricis alimento paruulam filiam reliquerunt. relictam nutrix detulit ad magistratus. illic ei aput idolum quo populus confluebat, quod carnem necdum posset edere per aetatem, panem mero mixtum, quod tamen et ipsum de immolatione pereuntium supererat, tradiderunt. recepit filiam postmodum mater. sed facinus puella commissum tam loqui et indicare non potuit quam nec intellegere prius potuit nec arcere. ignoratione igitur nobis eam secum mater inferret. ploratu concuti, nunc mentis aestu fluctuabunda iactari, uelut tortore cogente quibus poterat indiciis conscientiam facti in simplicibus adhuc annis rudis anima fatebatur. ubi uero sollemnibus adinpletis calicem diaconus offerre praduenit, faciem suam paruula instinctu diuinae maiestatis auertere, os labiis obdurantibus premere, calicem recusare. perstitit tamen diaconus et reluctanti licet de sacramento calicis infudit. tunc sequitur singul
Abbreviated transcription (Latin):
nicandi horam ꝑuenisset. mox e¬
pylensia ap̃hensus corruit spu¬
mans. sacraniq ꝑticulam ab ore
ꝓiciens. Qui ip̃a nocte sicut ple¬
riq testati sunt: ebrius fuerat.
ret. de manib eius elapsa est:et
ꝑ aerem super altare reuersa.
de beato eulogio dicit. qm̃ cũ ui¬
deret quosdam ex monachis uolen¬
tes accedere ad cõmunionem. reti¬
nuit eos dicens. Tu habiusti hac
mentum accedat et alius dubita¬
tionem in corde suo dicens. Quid
enim me scĩficare cõmunio potest.
hos enim singulos remouebat
a cõmunione sacramenti: donet¬
ꝑ penitentiam ⁊ lacrimas mun¬
fratres ad suscipiendam euchari¬
stiam sacram accessissent:uicdit
in quorũdam manib p̾uenien¬
tes ethiopes.carbones deponere.cor¬
pus autem dñi quod sacerdos ini
debatur dare redire ad altare. aliis¬
gelis uero angelũ dñi cũ manu
sacerdotis sacram ꝑticulam dare.
non. Quos cum senior notasset:
unumquemq seorsũ discutiens.
inuenit in singulis mortale pecca¬

Expanded text:
nicandi horam pervenit, mox epilepsia comprehensus corruit spumans sacramque particulam ab ore projiciens, qui ipsa nocte, sicut plerique testati sunt, ebrius fuerat. ret, de manibus elapsa est, et per aerem super altare reversa. as Patrum de beato Eulogio dicit, quoniam cum videret quosdam ex monachis volentes accedere ad communionem retinuit eos, dicens: Tu habuisti hac mentum accedat, et alius dubitationem habuit in corde dicens: Quid enim me sanctificare communio potest? Hos ergo singulos removebat a communione sacramenti, done poenitentiam et lacrymas purfratres ad suscipiendam eucharistiam accessissent, viderit in quorumdam manibus praevenientes Aethiopes carbones deponere, corpus autem Domini quod sacerdos dare videbatur redire ad altare: aliis vero angelum Domini cum manu sacerdotis sacram particulam dare f. Quos cum senior notasset, unumquemque seorsum disquisivit, et invenit in singulis mortale pecca
Abbreviated transcription (Latin):
des et accipias cũ scł̃arib hominibꝰ.
it non habeas noticiam cũ muli¬
ire. nec habeas fiduciam diu cũ
ieiuniis oꝑam dare: ut centum
annis in corꝑe ꝯmoraturus. ita
motus animi refrenare. et puri

Expanded text:
des et accipias cum saecularibus hominibus, et non habeas notitiam cum muliere, nec habeas fiduciam diu cum jejuniis operam dare, ut centum annis in corpore commoraturum; ita motus animi refrenare, et i
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sunt rustici isti deformes et
rostrati. quos huc confluere. et pau¬
latim totam domũ hanc implere
uideo: Ad quod cũ famulus respõ¬
Nonne cernis cetros homines om¬
ne iam domus huiꝰ spacium com¬
pleuisse.quoꝵ horrenda species et
rostris longissimis facies acute.
terrorẽ mͥ non paruũ importãt:

Expanded text:
quit, rustici isti deformes et rostrati, quos huc confluere et paulatim totam hanc domum implere video? Ad quod cum famulus responNon cernis, ait, tetros homines omne jam hujus domus spatium complevisse, quorum horrenda species et rostris longissimis facies exacutae, terrorem mihi non parvum important?
Abbreviated transcription (Latin):
lum asꝑsit. Quod dũ faceret: cla
facis. insta. ꝑurge adũsarios. qm̃
ecce uelud a facie gladii fugientes:
sũma cũ festinatione exire conten¬
dunt. et qr moras patiunt᷑: in al¬
terutrũ inpingentes. pͥmos qͥ hi
secunt᷑ uiolenter impellunt. Quo

Expanded text:
loca infundit. Hoc dum faceret, clamfacis: insta, perurge adversarios, quoniam ecce velut a facie gladii fugientes summa cum celeritate exire contendunt; et quia moras patiuntur, in alter utrum impingentes, primos hi qui sequuntur, violenter impellunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Pam laicus infirmitate carnis ur
habitu a frĩb indutus scło renun¬
te itaq diẽ obitus sui p̃cẽdente in
lecto iacebat. et ueluti morti iam
proximus a duob famulis custo¬

Expanded text:
eumdem locum infirmitate carnis urghabitu a fratribus indutus, saeculo renunte itaque obitus sui diem praecedente, in lecto jacebat, et velut morte jam proximus a duobus famulis
Abbreviated transcription (Latin):
pro pace frm uinum bibebat. pro
uno calice uini die indegra nec aꝙͣ
bibebat. et fir̃s quidem uolentes eum
recreare dabant ei uinũ: sed et senex
cum gaudio sumebat. ut se ip̃m ⁊¬
calice uinum. Qui abitiens ait.
Tollite a me mortem istam. Qd̃
si quando cauma fiebat lauabat
furisculam et implebat eam aqua
et appendebat eam ante ocłos suos.
Quia ex quo factus sũ monachus ñ
sum satiatus pane nec aqua. neq
appetitu. ¶ Ranseunte aliqñ
abbate effrem una ꝓstituta ex im¬
missione cuiusdam cepit ei blan¬
diri. cupiens eũ si posset ad turpẽ
cõmixtionem illicere. uel si hoc non
dixit ad eam. Sequere me. Et cũ
uenissent ambo in loco populoso:
dicit ei. ueni huc: et sicut uoliuisti

Expanded text:
propter fratres bibebat, et pro uno calice vini, die integra aquam non bibebat . Et fratres quidem volentes eum recreare, dabant ei vinum. Sed et senex cum gaudio sumebat, ut semetipsum calice vinum; quod abjiciens, dixit: Tolle a me mortem istam. Quodsi quando fiebat cauma, lavabat surisculam, et implebat eam aqua, et appendebat eam ante oculos suos. Quia ex quo factus sum monachus, non sum satiatus pane, neque aqua, neque appetitu horabbate Ephraem, una prostituta ex immissione cujusdam coepit ei blandiri , cupiens eum, si posset, ad turpem commistionem illicere; vel si hoc non dixit ad eam: Sequere me. Cum venissent autem in loco populoso, dicit ei: Veni huc, et sicut voluisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ratum. fricans manib frontem. et u¬
bertim fundens lacrimas: ait. Dñs
meus crucifixus ẽ: et ego nunc oleum
comedam: Cũq rogaret eũ pancho¬
mius ut modicũ quid ex eo sumeret:
nullatenus acqͥeuit. Tunc ꝓ more sal
uigilem. et qñ uolebat circa mane
pp̃ ipãm naturam dormire: dicebat
lam senem uoluert̃ ei clare modi¬
cum olei. Quib ip̃e dixit. Ecce
ubi iacet illud paruũ uasculum
quod attulistis michi ante tres an¬
nos. et quomͦ posuistis illud sic re¬

Expanded text:
salibus, fricans manibus frontem, et ubertim fundens lacrymas, ait: Dominus meus crucifixus est, et ego nunc oleum comedam? Cumque rogaret eum Pachomius ut modicum quid ex eo sumeret, nullatenus acquievit. Tunc pro more sale vigilabat, et quando volebat circa mane propter ipsam naturam dormire, dicebat mdam senem, et voluisset ei dare modicum olei, ille ei dixerit: Ecce ubi jacet illud parvulum vasculum quod attulisti mihi ante tres annos; et quomodo posuisti illud, sic re
Abbreviated transcription (Latin):
crimen ei obiceret. a marissima insul¬
tatione uocans eam meri bibulam.
Quo illa statim iaculo ꝑcussa. res¬
pexit feditatem suam. confestim q
amici adulantes peruertunt sic ini¬
mici litigantes plerũq corrigunt.
in oratione sepissime edebat uita .S̾.¬
semel in die post solis occasũ. antonii.¬
sic ꝑmanens qͣrta demũ die reficieba¬
tur. Sumebat uero panem et sal po¬
menbra concedens. iunco contexto et
cilitio utebat᷑. Aliqͦtiens etiam super
nudam humũ iacebat. asserebat enim¬
sensum animi sic posse reuiuiscere: si
corporis fuissent impetus fatigati.¬
sompnũ indulgere corpusculo. aut a¬
lia nat᷑enecessitates cogeret humana
conf ectio. miro afficiebat᷑ pudore qd̃
tantam amme lib̾tatem modici car-¬
nis termini cohercerent. Nam frequent̃
cum fr̃ib sedens: a cibo qͥ fuerat appo¬

Expanded text:
crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunn oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nsic permanens, quarta demum die reficiebatur. Sumebat vero panem et sal, pomembra concedens, junco contexto atque cilicio utebatur. Nonnunquam etiam super nudam humum jacebat, unguenta penisensum animi sic posse reviviscere, si corporis fuisset impetus fatigatsomnum indulgere corpusculo, aut alias naturae necessitates, cogeret humana conditio, miro afficiebatur pudore, quod tantam animae libertatem modici carnis termini coercerent. Nam frequenter cum fratribus sedens, a cibo cui fuerat appo
Abbreviated transcription (Latin):
diligent᷑ gerebat. Erat autem in eis
cohercendis cũ opus eẽt sc̃a seu̾itate ue¬
hemens ato in docendis sufficienter¬
instructa. Nam eas p̃ter illas horas qͥ¬
bus ad m̃sas parentũ moderantissime
alebant᷑. etiam si exardescerent siti. nͨ
aqm bibere sinebat p̃cauens consuetu¬
dinem malam et addens u̾bum sanũ.
Modo aquam bibitis. q uinũ in po¬
testate non habetis. C ũ autem ad
maridos ueneritis: facte dñe apo¬
thecarũ et cellarioꝵ aq̃ sorclebit: sed
mos potandi ꝑmanebit. Sic eas ad¬

Expanded text:
diligenter gerebat et erat in eis cohercendis, cum opus esset, sancta seueritate uehemens atque in docendis sobria prudentia. nam eas praeter illas horas, quibus ad mensam parentum moderatissime alebantur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat praecauens consuetudinem malam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate uinum non habetis; cum autem ad maritos ueneritis factae dominae apothecarum et cellariorum, aqua sordebit, sed mos potandi praeualebit." hac
Abbreviated transcription (Latin):
fusciorem qm a matre impetͣre non
pot̾at. pio induta negociationis aus¬
pitio se repente dño consecrarat. Hec pꝰ¬
modũ umiꝰ cellule clausa angustiis
latitudine ꝑadisi fruebatur. Idem
nis locus extitit et qͥetis. Ieiunium ꝓ
ludo habuit. inediam ꝓ refectione. ⁊
cũ eam ñ uescendi desicd̃iũ sed huma¬
na confectio ad cibum traheret. pane
et sale et aqua frigida concitabat
magis esuriem qͣm restringebat.
Cũq ꝑ omnem annũ iugi ieiunio af¬
ficeret᷑. biduo triduoq sic ꝑmanens.
tñ uͦ in qͣdragesima nauigii sui tente
bat uela om̃s pene ebdomadas uultu
letante coniungens. Augustinus.¬

Expanded text:
fusciorem, quam a matre impetrare non poterat, induta, pio negotiationis auspicio, se repente Domino consecravit, ut euit. Unius cellulae clausa angustiis latitudine paradisi fruebatur. idem nis locus extitit et quietis. ieiunium pro ludo habuit, inediam refectionem; et cum eam non uescendi desiderium, sed humana confectio ad cibum traheret, pane et sale et aqua frigida concitabat magis esuriem, quam restinguebat.cumque per omnem annum iugi ieiunio pasceretur biduo triduoque sic permanens, tum uero in quadragesima. nauigii sui uela tendebat omnes paene ebdomadas uultu laetante coniungens. et
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebant. Rex ip̃e cum oportuntas
exegisset cũ qͥnq tantũ aut sex mini
tione discedebat. Quod si forte eo sͥ
refici contingeret. simplici tm̃ et coti¬
diano fr̃m cibo. contenti: nil ultͣ que¬

Expanded text:
veniebant. Rex ipse, cum opportunitas exegisset, cum quinque tantum aut sex ministione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quae
Abbreviated transcription (Latin):
est assistere ut monachꝰ. et panes offerẽe his smõib:¬
et humana fragilitate circũdatus. la¬
bor paululum quiescat. ne subripiat¬
stratumq iunceum usq ad mortem
cubitauit. saccũ quo semel fuerat in¬
dutus numqͣm lauans. superfluum
ẽẽ dicens mundicias in cilicio querere.
nec mutauit alteram tunicã nͥ cum
pͥor penitus scissa fuisset. Numqͣm¬

Expanded text:
est ut monachus; et panes offerens, his sermonibet humana fragilitate circumdaris; labor paululum conquiescat, ne astratumque junceum usque ad mortem cubitavit. Saccum quo semel fuerat indutus, numquam lavans: et SUPERFLUUM ESSE dicens munditias in cilicio quaerere. Nec mutavit alteram tunicam, nisi cum prior penitus scissa esset. Script
Abbreviated transcription (Latin):
sed solo timore defectus. Etenim com¬
mesturus pͥusqͣm cõmed̾et sola cibi
memoria satur erat. Sic accedebat
ad sumendũ cibũ quasi ad corm̃tũ.
sare solitus erat. quantũ cõmedisset.
Si aliq̃n uel ad modicũ mensurã
solitam excessisse se dep̃hendisset. im¬
ꝓune abire non patiebatur.
decere monachũ qñ sumere oporteret:
sic gustare illud. ne quasi exinanis¬
se calicẽ notaret᷑. Quod sic ip̃e serua¬
bat quotiens s uinũ apponi patie¬
batur. ut non modo post unũ potum
sed post totũ qualetũq pͣndiũ suũ
uasculũ in quo ei ꝓpinabat᷑ uix ali¬
quando uideretur minus plenũ a m̃¬

Expanded text:
sed solo timore defectus. Etenim comesturus, priusquam comederet, sola cibi memoria satur erat. Sic accedebat ad sumendum cibum, quasi ad tormentum. sare solitus est quantum comederit. Si quando vel ad modicum mensuram solitam excessisse se deprehenderit, impune abire non patitur. decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiepponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix aliquando videretur minus plenum a man
Abbreviated transcription (Latin):
ior ambulans comedebat. ria.¬
Consultus autem cur ita comederet.
non inqͥt uolo ueluti necessarie uti
cibo. sed tamqͣm extraneũ aliquid a¬
gere. pro qua re etiam ab alio reqͥsi¬
tus ait. ut neq dum cometo anima
uoluptatem sentiat corꝑalem. De¬

Expanded text:
ior ambulans comedebat. Consultus autem cur ita comederet: Non, inquit, volo veluti necessarie uti cibo, sed tanquam extraneum aliquid agere. Pro qua re etiam ab alio requisitus ait: Ut ne, dum comedo, anima voluptatem sentiat corporalem.
Abbreviated transcription (Latin):
ti penitentiam acturũ eẽ ꝓmitte¬
infirmitate. decidit in lectũ. Ad¬
ut uel tunc penitentiam ageret
commissoꝵ. At ille respondit. ñ
se tunc uelle confiteri peccata su¬
a. sed cũ ab infirmitate resurge¬
ret. ne exꝓbrarent sibi sodales.
quod timore mortis faceret ea q̃
sospes facere noluerat. fortiter
quidem sibi uidebat᷑ loquutus.
sed miserabiliter ut post patu¬
it demomaca fraude deceptus.
Cũq ingrauescente morbo de¬
nuo ad eũ uisitandũ et docen¬
lũ rex intraret. clamabat statĩ
inquit ita loqͥ. uide ut sanũ
sapias. Son inquit insanio. s
pessimam mͥ conscientiã p̃ ocłis¬
runt domũ duo pulcherrut
iuuenes. et resederũt circa me
unus ad capud et unus ad pedeᷤ.
Protulit unus libellũ perpul¬
chrũ. sed uehement̾ modicum.
ac mͥ ad legendũ dedit. in qͦ om¬
nia que umquã bona feceram in¬
tuens scripta reperi. Et hec erant
nimium pauca.⁊ modica. rece¬
perunt q codicẽ. neq aliqͥd mi¬

Expanded text:
te penitentiam acturum esse promitteinfirmitate decidit in lectum atetur, penitentiam ageret commissorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamabat statim inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias.' 'Non' inquit 'insanio, sed pessimam mihi conscientiam crunt domum hanc duo pulcherrimi juvenes, et resederunt circa me, unus ad caput, et unus ad pedes; protulitque unus libellum perpulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit, in quo omnia quae unquam bona feceram, intuens scripta reperi, et haec erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, neque aliquid mi
Abbreviated transcription (Latin):
mulier cui sp̃c iracundie ⁊ furoris
in tantũ dũaretur: ut ñ solũ ui¬
cini et cognati fugerent consorti¬
um eiꝰ. sed filii eius uix sustine¬
rent habitare cũ ea. Clamor et
rancor ⁊ tempestas ualida ubi¬
cumqͥz fuisset.audax ⁊ardens et
p̃ceps. metuenda lingua et ma¬
nu. importabilis om̃ib ⁊ inuisa.
Dolentes filui tum ꝓ illa tũ ꝓ
se ip̃is. trahunt illã ad p̃sentiam
malachie. lacrimabilẽ eidẽ. queri¬
moniam deponentes. uir autem
sc̃s et ꝑiculũ matris. et incõmo¬
dum miserans filioꝵ. seorsũ ad¬
uocat illam. fuerit ne aliqñ con
fessa peccata sua sollicite ꝑcunc¬
tat᷑. Respõdst. Nequaquam.
Confitere inquit. Paret. et ille
iniungit pnĩam confitenti. Orãs
ritũ mansuetudinis. in nomine
dñi ih̃u ne ultͣ irascatur iubet.
Sequitur tanta mansuetudo. ut¬

Expanded text:
mulier, cui spiritus iracundiae et furoris in tantum dominaretur, ut non solum vicini et cognati fugerent consortium ejus, sed filii quoque ipsius vix sustinerent habitare cum ea. Clamor, et rancor, et tempestas valida, ubicumque fuisset. Audax, et ardens, et praeceps, metuenda lingua et manu, importabilis omnibus, et invisa. Dolentes filii tum pro illa, tum pro seipsis, trahunt illam ad praesentiam Malachiae, lacrymabilem cum fletu querimoniam deponentes. Vir autem sanctus et periculum matris, et incommodum miserans filiorum, seorsum advocat illam: fueritne confessa aliquando peccata sua, sollicite percontatur. Respondit, « Nequaquam. Confitere, » inquit. Paret. Et ille injungens poenitentiam confitenti, oransqritum mansuetudinis, in nomine Domini Jesu ne ultra irascatur jubet. Sequitur tanta mansuetudo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt. Deatus antonius di¬
cebat. Si fieri posset. quantos pas¬
sus ambulat monachꝰ uel quot
calices aque bibit in cella sua de¬
bet seniorib ddeclarare.¬

Expanded text:
. Beatus Antonius dicebat: Si potest fieri, quantos passus ambulet monachus, vel quot calices aquae bibit in cella sua, debet senioribus declarare
Abbreviated transcription (Latin):
uero die misit ex more: sed is qui
tus mappulas accepit. sibiq eas
abscondit in sinu. Qui mox ut
at ille quid egisset oblitus. ilico ob
p̃sens ñ eram qñ de ancillis dei ma¬
pulas accepisti. tͥ q eas in sinum
misisti: Qui mox eas ꝓiciens ue

Expanded text:
vero die misit ex more; sed is qui tus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut t quid egisset oblitus, unde corrpraesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus ve
Abbreviated transcription (Latin):
gia subleuantem. Que quamuis
anime magnitudini ñ equipera¬
bat᷑. Hec de beatissimo patre suc¬
cincta relatione disserui. ñ ut il¬
rie que utiq magna sũt:⁊ meam
omnino ꝑuitatẽ excedunt. stilo
comp̃hendere cuncta intenderem.
s ut ea solũmõdo que uel michi
soli uel paucis mecũ nota esse
putabam.litterarũ monimentis
tradita non perirent.

Expanded text:
gia sublevantem. Quae, quamvigia sublevantem. Quae, quamvin magnitudini minime aequiparabatur. Haec de beatissimi Patrcincta relatione disserui, non ut il quae utique magna sunt, et meam omnino parvitatem excedentia, stylo comprehendere cuncta intenderem, sed ut ea solummodo quae vel mihi soli, vel paucis mecum nota esse sciebam, litterarum monumentis tradita, non perirent.
Abbreviated transcription (Latin):
mum planxit. multas q suꝑ eũ
lacrimas fudit. Tandem uero apõ¬
ditũ est. Constat ergo qͥa felix cõ¬
sũmatio scissimi patris ip̃a quoq
claritas celeberrimi funeris desig¬
nata fuerit. euident̾ in spleñdore
illius p̾ciosissimi et coram positi
monum̃ti. ¶ Aliam quoq de
c̃õdem pr̃e scĩssimo uisionẽ breuit
refero de qua qͣmuis incertũ habeã
cui ip̃a contigerit: certum tamen
habeo qͦd eam a plurib ⁊ pluries
audisse me contigit. Ferunt an
die qua beatus bernardꝰ abbas in
claraualle de mundo migrauit cũ
esset in anglia uidit in sp̃u maxi¬
mum quendam angłm de celo tͣns¬
missum. maximam nichilominꝰ
animam quandam de terra assu¬
mentem et eam cum ingenti gau
dio secũ ad astra deducentẽ. Post¬
modũ autẽ cum ipse beatus fa¬
stradꝰ exiret acorpore eadem die ui¬
dit ille qͥ supra supradictũ angłm
ad terram uenientem. assumptãq
ex ea qͣndam animam ad celi fasti

Expanded text:
mum planxit, multasque super eum mum planxit, multasque super eum lacrymas fudit. Tandem satumulatum. Constat ergo quia felix consummatio sancti Patris, ipsaque claritas celeberrimi funeris designata fuerit evidenter, in splendore illius pretiosissimi et coram Deo positi monumenti. Aliam quoque de eodem Patre piissimo visionem breviter refero, de qua, quamvis incertum habeam quis eam viderit, certum tamen habeo quod eam a pluribus et pluries audisse me contigit. Ferunt in die, qua beatus Bernardus abbas in Claravalle de mundo migravit, cum esset in Anglia, vidit in spiritu maximum quemdam angelum de coelo transmissum, maximam nihilominus animam quamdam de terra assumentem, et eam cum ingedio secum ad astra deducentem. Postmodum autem cum ipse beatus Fastraddit ille qui supra, eumdem angelum ad terras descendentem, assumptamque ex ea quamdam animam ad coeli fasti
Abbreviated transcription (Latin):
de inopinato eiusdem beatissimi
tͥstiorem a multis retro dieb intẽ¬
pore illo accidisse ñ credimus neq ĩ
partib istis neq in uniu̾so ordi¬
ne cisterciensi. Uerumptñ uyxta p̃¬
dicte reuelationis modũ mors illꝰ
ut uere credimꝰ in conspectu dñi
extitit p̃ciosa. et in conspectu ho¬
minũ celebris atq honorificata.
Nam cũ parisius ꝓ negotiis
monasterii ac tocius ordinis sui
dño alexandro pape assisteret. cor¬
reptus egritudine lecto decubuit.
et infra diem qͥntum sc̃o fine qͥ¬
euit. Huic autem decedenti tota
romane curie dignitas astitit.
ita ut ip̃e quoq dominꝰ papa ꝓpͥis
illũ manib inungens ato apłica
benelictione cõmuniens: magno
pietatis affectu et morienti com¬
pateret᷑ et mortuo congratularet᷑
Et ñ solũ apłicus: uerum etiam
piissimus francoꝵ lõdowicus
qui & ip̃e p̃sens erat. cũ sua nichi¬
lominꝰ curia planctu magno si¬
simũ uirũ quasi prẽm Rarissi¬

Expanded text:
de inopinato ejusdem sanctissimi de inopinato ejusdem sanctissimi tristiorem a multis retro diebus in tempore illo accidisse non credimus, neque in partibus istis, neque in universo Ordine Cisterciensi. Verumtamen, juxta praedictae revelationis modum, mors illius, ut vere confidimus, in conspectu Domini exstitit pretiosa, et in conspectu hominum celebris atque praeclara. Nam cum Parisius pro negotiis monasterii ac totius Ordinis sui domino papae Alexandro assisteret, correptus aegritudine lecto decubuit, et infra quintum diem sancto fine quievit. Huic autem decedenti tota Romanae curiae dignitas astitit, ita ut ipse quoque domnus papa propriis illum manibus inungens atque apostolica benedictione communiens, magno pietatis affectu morienti compateretur et mortuo congratularetur. Et non solum apostolicus, verum etiam piissimus Francorum rex Ludovicus, qui et ipse praesens erat cum sua curia, planctu magno sanctissimum virum quasi patrem charissi
Abbreviated transcription (Latin):
um intente respiciebant. Prefa¬
tus autem monachus petrus acce¬
dens ad eandem turmam. de se¬
pulchro illo qͦd coram dño appare¬
bat cepit int̾rogare qͥd hoc esset.
aut quid significaret. Tunc unꝰ
ex eis respondit talit dicens. Se¬
pulchrũ istud de qͦ sciscitaris cõ¬
terra ꝓxime assum̃di. de cuiꝰ reces¬
sione magna in partib istis lon¬
ge lateq desolatio erit. cuiꝰ etiã
mors futura ẽ in conspectu dñi
p̾ciosa. & in conspectu hominũ
p̃clara. Transacta autẽ uisione:
ea turbari & mestus eẽ. In crasti¬
no autẽ cum ego uidissem eum¬
obnubilato uultu animi dolen¬
tis indicia ꝓferentẽ. sciscitatꝰ sũ
ab eo mestitudinis causam. Cũq
rogatus multũ tandem exposuiss
ego sciens illũ multa gr̃a p̃ditũ¬
et magnis uisitationib a dño fre¬
quenter honoratũ. cogitaui ⁊ cre¬
didi qͥa uerbũ quod uiderat ho¬
mo tam sc̃s tam ꝙ ꝑfectus ñ po¬
terat omnino non impleri.
Euolutis autẽ postea dieb circit

Expanded text:
um intente respiciebant. Praefatus autem monachus Petrus accedens ad eamdem turmam, de sepulcro illo quod coram Domino apparebat, coepit interrogare quid esset, aut quid signaret. Tunc unus ex eis respondit ei taliter, dicens: « Sepulcrum istud, de quo sciscitaris, conterra proxime assumendi: de cujus recessione magna in partibus istis longe lateque dmors futura est in conspectu Domini pretiosa et in conspectu hominum praeclara. » Transacta autem visione, turbari et moestus esse. In crastino autem cum eum vidissem obnubilato vultu, animi dolentis indicia praetendentem, sciscitatus sum ab eo moestitudinis ipsius causam. Cumque rogatus multum, tandem exposuissetiderat, ego sciens illum multa gratia praeditum, magnis consolationibus a Domino frequenter honoratum, cogitavi et credidi quia verbum quod viderat homo tam sanctus tamque perfectus non poterat omnino non impleri. Evolutis autem postea diebus circit
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑascere cerneret. et quo declinare
psset minime reperiret: in quodã
ad manendum se contulit. Qui
ip̃m loci illius sacrilegiũ ꝑtimes¬
cens. qmuis fidem crucis minime
haberet: signo tam̃ crucis se mu¬
nire curauit. Nocte autem medi

Expanded text:
vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apolad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem medi
Abbreviated transcription (Latin):
ãmiras templum sibi in ie¬
rusalem edificat. et qr nullo mͦ
structura consistere poterat: sug¬
gestione iudeoꝵ crucem desuper
montem oliueti tolli imꝑat. ⁊ sic
structura templi stare potuit.
pore pestilentia orta fuisset: sua¬
su xp̃ianoꝵ in modũ crucis se to¬
tonderunt. et quia ꝑ hoc signum
salus patrie reddita fuerat: hunc
ritum tondendi tenuerunt. De t¬

Expanded text:
amiras templum sibi Hierusalem aedificat, et quia nullo modo structura consistere poterat, suggestione Judaeorum crucem desuper montem Oliveti tolli imperat, et sic structura templi stare potuit. pore pestilentia orta fuisset, suasu christianorum in modum crucis se totonderunt, et quia per hoc signum salus patriae reddita fuerat, hunc ritum tondendi tenuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dam autem ferens hoc signum re¬
pente hostib inuadentib expauit de¬
dit q illud alteri deuehendum. Cũq
de p̾lio se substraxisset: et iacula dect¬
nasset: subito ꝑcussus interiit. Ille
uero qui sacrum suscepit tropheũ.
multisq iaculantib ꝑmansit illes.¬

Expanded text:
dam ferens hoc signum repente hostibus invadentibus expavisset, dedissetque illud alteri vehendum, cumque se de praelio subtraxisset, et jacula declinasset, subito percussus interiit; ille vero qui sacrum suscepit trophaeum, multis se jaculantibus permansit illaes
Abbreviated transcription (Latin):
ut requirerent quisnam eẽt qui
intuentes: crucis mysterio signatũ
uiderũt. mirantesq dycerunt. ue
ue. uas uacuum sed signatum.

Expanded text:
ut requirerent quisnam esset illtes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vah, vah, vas vacuum, sed signatum.