comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei se requirere. qua creditur cum excelsum ẽe cũ
pr̾e. Et quod ab illis duob infractione panis est
agnntus sacramentũ ẽe quo nos in agnitionem
suam congregat: nullus debet ambigere. De uer¬
bis symeonis ubi ait uirgimi matri dñi et tuam
atur. quod eciam tͥ inter cetera uisum ẽ. Et qd̾
aduxit. ut denudentur multoꝵ cordiũ cogi¬
tationes: hoc intelligendũ puto qr per dñi passi¬
onem et insidie uideoꝵ et discipłoꝵ infirmitas pa¬
tui Tribulatione gͥ gladii nomine signatam
ẽẽ credibile ẽ quo mat̾na anima uuluerata ẽ
doloris affectu. Ip̃e fuit gladius in ore ꝑsecuto¬
rum. de quib in psalmo dicitur. et gladius in
ore eoꝵ. Ip̃i.n. erant filii hominũ quoꝵ dentes
arma et sagitte. et lingua eoꝵ gladius acutus
Nam et ferrum quod ꝑtransiit ammam ios¬
sepħ: pro dura tribulatione ferrum positũ mͥ
uidetur. Aꝑte quippe dicitur. ferrum ꝑtransiit

Expanded text:
dei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum dei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat, nullus debet ambigere. De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: Et tuam atur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit animam Ioseph, pro dura tribulatione positum ferrum mihi uidetur; aperte quippe dicitur: Ferrum pertransii
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut fieret uultus enis splendidissimus
ficut sol ueminem mouet eum potuisse usq
ad tautam excellentiam fulgoris et lucis co¬
lorem sui corporis mutare. et post resurrecti¬
onem mouet aliquatenus linamenta reuo
casse. Nam et illitres discipuli ante quorum
oculos tranffiguratus ẽ. non eum agnosc̾ent
si ad eos talis aliunde uenisset: sed qr cũ illo
erant. ipm̃ ẽe certissime retinebant. Atem
corpus ipm̃ erat in quo resurrexit. Quid hoc
ad rem : Nam illud utiq ipm̃ corpꝰ erat ĩ quo
in monte tranffiguratus est: et ipm̃ erat iuue¬
nis ini quo natus est: et tñ si quis eum iuuenẽ
repente uidisser qui non nsi infantulum uo¬
uisset. nõ utiq agnosteret. an uero ad linia¬
menta mutanda nõ potest celeriter dei pote¬
stas. quod potest ꝑ annoꝵ moras hominum e¬
tas: Quod aũt marie dixit. noli me tang̾e.
ris intelligere aliud quamtu. Ita enim signifi¬
care uoluit cactum spiritalem. idest accessum fi¬

Expanded text:
est, ut fieret uultus eius splendidus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamecasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde ueerant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas: Quod autem Mariae dixit: Noli me tangere;ris intellexisse quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fi
Abbreviated transcription (Latin):
compellitur abstinere. non in honore aliquo ad
satuitatem carnis. nõ quod honoratius illoma¬
gis quã illo cibo caro saturetur. cum ad eius ne¬
cessitatem non ꝑtineat. uisi quolibes ualitud̾is
apto alim̃to refici atq fulciri. De eu̾gelio inqui
rectionem cum in eodem corpore resurrexerit
a quibdam quieum nouerant utriusq sexus
hominib et agnitus non sit: et agnitus sit Uͥ
gnosci. Cum .ii. legitur. Tenebantur oculi e¬
oꝵ ne agnoscerent eum. ĩ pedim̃tum quoddã
agnostendi iudetur in luminib factum esse
cernentium. cum uero aperte alibi dicitur. ap¬
paruit eis in alia effigie. utiq in ip̃o corpore cuiꝰ
alia erat effigies. aliquid fcm̃ fuisse quo im¬
pedimento tenererentur. idest moram agnos¬
cendi paterentur oculi eoꝵ. Sed ego nuror cũ
duo sint in corpore. quib curusq speciet agno¬
scatur. liniamenta et color: cur aute resur¬
rectionem quod ĩ monte ita tranfiguratus

Expanded text:
compellitur abstinere —, non in honore aliquo ad compellitur abstinere —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, non quod honoratius illo magis quam illo cibo caro saturaretur, cum ad eius necessitatem non pertineat nisi quolibet ualitudini apto alimento refici atque fulciri. De euangelio inquisst resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, a quibusdam, qui eum nouerant, utriusque sexus hominibus et agnitus non sit et agnitus sit. ubi gnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: Apparuit eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus
Abbreviated transcription (Latin):
uatione et humilitate cordis. et uexatione car
ns. sed sicut alii int̾ptati sunt. ad nõ parcendũ
corꝑi. nõ in honore aliquo ad saturitat̾e carnis.
Cur inquis hec dicit rõnem hr̃e sapientie. queita
rep̾hendit: Dicam quod et ip̃e in scripturis potẽ
adu̾tere. sepe sap̾iam poĩtam eciam in sedib hu¬
uis mũdi. quam dicit expressius sapientiam huiꝰ
muldi. Nec moueat quod hic non addidit mũdi.
Non .n. et alio loco cum am. ubi sapiens. ubi scriba
addidit huius mũdi. ut diceret. li sapiens huius¬
huiꝰ mũdi. et tñ hoc intelligitur. Sic ed ista r̾o sa¬
pientic. Nich .n. ab eis dicitut ab huiꝰ modi super¬
atur. Nam et cum dicit cauete ne quis uos deci¬
piat per philosophiam: non ait huius mundi.
Et quid est philosophie latine. nisi studium sa
mobseruatione et humilitate cordis. Id .n. agũt
ista. ut suꝑstitionis iitio corhumilietur. ad u̾o
partendũ corpori. dum fraudatur istis escis qͥb

Expanded text:
uatione et humilitateuatione et humilitate uel, sicut alii interpretati sunt, ad non parcendum corpori —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. cur, inquis, haec dicit rationem habere sapientiae, quae ita reprehendit? Dicam, quod et ipse in scripturis potes aduertere, saepe sapientiam positam etiam in sedibus mundi huius, quam dicit expressius sapientiam huius mundi. nec moueat, quod hic non addidit \'mundi\'; non enim et alio loco, cum ait: Ubi sapiens? ubi scriba? addidit \'huius mundi\', ut diceret: Ubi sapiens huius mundi? et tamen hoc intellegitur. sic et ista ratio sapientiae; nihil enim ab eis dicitur in huius modi superatur. nam et cum dicit: Cauete, ne quis uos decipiat per philosophiam, non ait huius mundi\'; et quid est philosophia Latine nisi studium sapin obseruatione et humilitate cordis — id enim agunt ista, ut superstitionis uitio cor humilietur — ad non parcendum corpori — dum fraudatur istis escis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quod uult xpm̃ intelligi. ex quo om̃e corpꝰ com
pactum et conexum sũministratum et copula¬
tum crescit in incrementũ dei. Si ergo mortui
estis cum xp̃o ab elementis huius mundi. quid
ad huc uelut iuiuentes de hoc mundo decerui¬
tis. His dictis inserit u̾ba eoꝵ qui decernunt
de hoc mundo per has obẜuationes quasi r̾d̃a¬
biles. affectata uauitate humilitatis inflati.
ne tetigeris. noq gustaueris. ne attanunaueri
Necolamus quod dcm̃ est suꝑrus. ut hoc intelli¬
gamus. Nonuult eni eos in his obẜuationib
iudicari. ubi dicitur. ne tetigeris. ne gustaueris.
ne attammaueris. que sunt inquit omĩa incor¬
ruptione ꝑ abusione. Hec om̃ia inquit magis
ad corruptionẽ ualent. cum suꝑstitiose ab hiis
abstinetur.ut eis homo abutatur. idẽ non eis
utatur ẜm p̾cepta et doctimas hominũ. Hoo
planuni est. Sed quod sequitur. inultum reqͥris.
Que sunt quid̃ rõnem hñtia sapientia. ĩ obser¬

Expanded text:
— quod uult Christum intellegi —, ex quo omne corpus per — quod uult Christum intellegi —, ex quo omne corpus per contactum et conexum subministratum et copulatum crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decernitis? His dictis inserit uerba eorum, qui decernunt de hoc mundo per has obseruationes quasi rationabiles affectata uanitate humilitatis inflati: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris. recolamus, quod dictum est superius, ut hoc intellegamus. non uult enim eos in his obseruationibus iudicari, ubi dicitur: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, quae sunt, inquit, omnia in corruptionem per abusionem. omnia haec, inquit, magis ad corruptionem ualent, cum superstitiose ab his abstinetur, ut eis homo abutatur, id est non eis utatur secundum praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; sed quod sequitur, multum requiris: Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae in obser
Abbreviated transcription (Latin):
his obseruationib colendos ẽe arbitrabantur.
Nemo ergo uos inquit conuncat. cum sitis corpꝰ xp̃i
uolens uideri humilis corde in cuitura angłoꝵ. que
ño uidit inculcans. uel sicut quidam codices hñt.
que udit inculcans. Aut .n. sic dicere. uoluit que
non uidit inculcans. qr ista homines suspicionib
et opinionib agunt. non quod uiderint ia ẽe fa¬
cienda. aut certe que uidit inculcans. id̾o magna
existimans. quia uidit ea quibdam locis obẜuan.
ab hominib. quoꝵ auctoritati hrẽt fidem eciã rõe
non reddita. et ideo qͥ magnus uidetur. qr ei conti¬
git. quoꝵdam sacroꝵ uidere secreta. Sed plenior
sensus est. que non udid inculcans: frustra ĩ fla¬
tus mente carins sue. Mirabiliter ibi dixit eum¬
inflatum mẽte carns sue. ubi thelohumilem
supra dixerat. fit eñ miris modis in amma hoĩs
ut de falsa humilitate magis infletur. quã si
aꝑtius suꝑbiret. Et non tenens inquit caput

Expanded text:
his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis corde in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit inculcans frustra inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum mente carnis suae, ubi thelohumilem supra dixerat; fit enim miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si apertius superbiret. et non tenens, inquit, caput
Abbreviated transcription (Latin):
um et agenerositate ur̃e libertatis alienũ. ut
cum sitis corpus xp̃i. seducamini umbris. et cõu̾i¬
ciuideamini ueluti peccantes. si hec obseruare
negligitis. Corpus ergo xp̃i nemo nos ꝯunicas.
uolens in humilitate cordis. Hoc si per uerbũ
grecum diceretur etiam in latina ꝯsuetud̾ie
populari sonaret usitatius. Sic .n et uulgo dr
qui duutem affectat. theolodiues et qui sapient̾e
thelosapiens. et cetera huiꝰmodi. Ergo et hic telo¬
humilis. quod plenius dicitur thelonhumił. idẽ
uolens humilis. affectans humilitatem quod in¬
telligatur uolens uideri humilis affectans hu¬
militatem. Hoc em̃ in talib obẜuationib agi¬
tur ut cor hominis uelut religione humile red¬
datur. Addidit aũt et culturam angeloꝵ uel
sicut nr̃i codices hñt religionem angeloꝵ. que
grece trestia dicitur angelos noleus intellig.
principatus quos elem̾itoꝵ huiꝰ mundi ĩpõitos ĩ

Expanded text:
um et a generositate uestrae libertatis alienum, ut, um et a generositate uestrae libertatis alienum, ut, cum sitis corpus Christi, seducamini umbris et conuinci uideamini ueluti peccantes, si haec obseruare neglegitis. corpus ergo Christi nemo uos conuincat uolens in humilitate cordis. hoc si per uerbum Graecum diceretur, etiam in Latina consuetudine populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim in talibus obseruationibus agitur, ut cor hominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uel. sicut uestri codices habent, religionem angelorum, quae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in
Abbreviated transcription (Latin):
bis. qmareos lex faciebat: que sub intrauerat uta¬
bundaret delictum. Tollens inquit illud de medi¬
o. et affigens illud cruci: exuens se carne pͥncipatꝰ
et potestates exemplauio fiduciasr triumphans e¬
os in semerip̃o: Non utiq bonos sed malos prin¬
cipatus et malas potestates dyabolicas .s. et demo¬
nicas exemplauiti. exemplum de illis dedit. ut ꝙͥ
ad modũ ip̃e se expoliauit carne. sic suos osten¬
derer eruendos carnalib intiis. per que illi eisdo¬
minabantur. Iam hio diligenter attende qu̾e
admodum inferat: pp̃ quod cuncta ista ꝯmemo¬
rauimus: nemogͦ uos inquit indicet in tibo
de qua dcm̃ est in eũgelio. et ueritas liberabit i¬
nos : i. liberos faciet. Nemo ergo uos intuit in¬
dices in cibo et in potu. aut in parte diei festi ant
neomemie. aut salbatoꝵ. quod est umbra fut᷑oꝵ
nes gentiũ. Corpus autem xp̃imquit: nemo noᷤ
conuncat. Turpe est inquit. et nimis incongru¬

Expanded text:
bis — quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abis — quia reos lex faciebat, quae subintrauerat, ut abundaret delictum —, tollens, inquit, illud de medio et affigens illud cruci, exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. non utique bonos sed malos principatus et malas potestates diabolicas scilicet et daemoniacas exemplauit, id est exemplum de illis dedit, ut, quem ad modum ipse se exuit carne, sic suos ostenderet exuendos carnalibus uitiis, per quae illi eis dominabantur. Iam hic diligenter adtende, quem ad modum inferat, propter quod cuncta ista commemorauimus. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo, de qua dictum est in euangelio: Et ueritas liberabit uos, id est liberos faciet. nemo ergo uos, inquit, iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurornes gentilium: Corpus autem Christi, inquit, nemo uos conuincat. turpe est, inquit, et nimis incongru
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatus et potestatis. Hinc ĩ a ne umbris inda¬
ismi sedutantur: adningit. In quo eclam circũ¬
cisi estis circuncisione non manufacta in expoli¬
atione corporis caris uel sicut aliqui hñto in
epoliatione torpoeis petratoꝵ sarnis. in cirimessione
xp̃i tonsepulti ei per baptismũ. in quo et conresurre¬
xistis per fidem oꝑationis dei. qui suscitauit illuma
mortuis. Uide quemadinodil et hic corpus xp̃i eos
ostendio ux ista contempnant tanto coberentes ca
pitisus mediatori dei et hominĩ xp̃o iħ̾u. ed nullumi
falsum uel mualidũ mediũ per quod d̾o cohereant
requirentes. Et uos inquit cum eetis mortu in de¬
lictis. et p̾putio carnis ur̃e. Preputium uocauis qd
significatur p̃putio. hoc est delicta carnalia quib
expoliandi sumus. Uiuificauit in quit cum illo do¬
nans om̃ia delicta. dolens quod aduersus nos erat.
ꝙ rographii indecretis. quod erat contrarium no¬

Expanded text:
principatus et potestatis. 26. Hinc jam ne umbris Judaprincipatus et potestatis. 26. Hinc jam ne umbris Judaismi seducantur, adjungit: In quo etiam circumcisi estis, circumcisione non manufacta in exspoliatione corporis carnis; vel, sicut aliqui habent, in expoliatione corporis peccatorum carnis —, in circumcisione Christi consepulti ei in baptismum, in quo et consurrexistis per fidem operationis dei, qui suscitauit illum a mortuis. uide, quem ad modum et hic corpus Christi eos ostendit, ut ista contemnant, cohaerentes tanto capiti suo. mediatori dei et hominum Christo Iesu, et nullum falsum uel inualidum medium, per quod deo cohaereant, requirentes. et uos, inquit, cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis uestrae — praeputium uocauit, quod significatur praeputio, hoc est delicta carnalia, quibus expoliandi sumus —, uiuificauit, inquit, cum illo donans uobis omnia delicta, delens, quod aduersus nos erat, chirographum in decretis, quod erat contrarium no
Abbreviated transcription (Latin):
quid eis timeat ostendens uidete inquit ne quis
uos decipiat per philosophiam et manem seduc¬
tionem ẜm traditionẽ hominũ. ẜm elementa
mundi. et non scd̾m xpm̃: in ip̃o enim ihabitat
dixit. quia illi umbratilit̾ seducebant traslato
nsus uerbo. sicut eciam umibre nom̃ in his reb
non est utiq uerbum ꝓprium. sed quadã similitu¬
dnnis rõne translatum. Et estis inquit in illo re¬
p̾leti: qui est caput om̃is pͥncipatus et potestati
Per principatus enim et potestates suꝑstitio gen¬
tłlium ił philosophi sedutebant. p̃dicantes illã
qu̾a uocant theologiam per elementa huiꝰ mũ¬
did. principium quiet loquor uob̃. Om̃ia emm
per ipm̃ fc̃a sunt: et sine ip̃o fcm̃ est nicħ. Mira¬
biliter aũt uult eos ẽẽ hoꝵ uelut mirabiliũ cõ¬
temptores. cũ eos dicit corpꝰ fc̃os illuis capitis. di¬
cendo. Et estis in illo repleti. qui est caput omĩs

Expanded text:
quid eis timeat, ostendens: Videte, inquit, ne quis quid eis timeat, ostendens: Videte, inquit, ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum traditionem homi num, secundum elementa mundi et nodixit, quia illi umbratiliter seducebant; translato verbo usus, sicut etiam umbrae nomen in his rebus non est utique verbum proprium, sed quadam similitudinis ratione translatum. Et estis in illo, inquit, repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis. Per principatus enim et potestates superstitio Gentilium vel Philosophi seducebant, praedicantes illam quam vocant theologiam per clementa hujus mundit: Principium, qui et loquor vobis . Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Mirabiliter autem vult eos esse horum velut mirabilium contemptores, cum eos ostendit corpus factos illius capitis, dicendo: Et estis in illo repleti, qui est caput omnis
Abbreviated transcription (Latin):
solarentur. copulati in om̃i caritate. et in om̃ib
dutiis plenitudmnis intellectus ad cognoscendũ
mist̾rm dei quodẽ xp̃c. in quo sunt om̃s thesauri
sapĩe et soĩe absconditi. hoc dico inqruit. ut nemo
uos circumueniat in u̾simili ẜmone. Quia ue¬
itatis amore ducebantur. uerisimilitudiñe islis
timuit ue deciperentur. et ideo ꝯmendauit ĩ xp̃o
quod dulcissimũ ħebant thesaurũ .s. sapientie
et scĩe: cuius nomine et ꝓmissione induci po¬
terant in errorem. Nam et si corpore inquit ab¬
sens sum. spũ uobiscum sum. gaudens et indẽs
ur̃am ordinatione. et id quod deest fidei uestre
⁊̃ xp̃o Ideo sllis timebat. qm̃ quid illis aohuc dec̃ẽt
ficatim ip̃o. et confirmati in fide. sicut et didicistĩ.
abundantes in ea gr̾aꝵ actione. Uuit eos fide
qũa suit ad hec ydonei. uerisimili ẜmone capi¬
antur. et a ueritatis itinere deuient. Deinde aꝑtiꝰ

Expanded text:
onsolarentur copulati in caritate et in omnibus onsolarentur copulati in caritate et in omnibus diuitiis plenitudinis intelectus ad cognoscendum mysterium dei, quodest Christus. in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, hoc dico, inquit, ut nemo uos circumueniat in uerisimili sermone. quia ueritatis amore ducebantur, ueri similitudinem illis timuit, ne deciperentur. et ideo commendauit in Christo, quod dulcissimum habebant, thesaurum scilicet sapientiae et scientiae, cuius nomine et promissione induci poterant in errorem. Nam etsi corpore, inquit, absens sum, spiritu uobiscum sum gaudens et uidens uestram ordinationem et id, quod deest fidei uestrae in Christo. ideo illis timebat. quoniam, quid eis adhuc deesset, ficati in ipso et confirmati in fide, sicut et didicistis, abundantes in ea gratiarum actione. uult eos fide quam sint ad haec idonei, uerisimili sermone capiantur et a ueritatis itinere deuient. deinde apertius,
Abbreviated transcription (Latin):
tes cibos scd̾m culturam angeloꝵ. atq ita deħ
mundo decernẽtes dicumt ne tengeritis. ne gꝰ¬
tauertis. ne altaminaueritis. cũ sint om̃ia ñ
da. et om̃is creatura dei bona sit. qd̾ alio loco e¬
uidenter ip̃e ꝯmendat. Totam ergo ip̃ius se̾¬
tentie circunstantiã uideamꝰ. Ita em̃ apłi int̾e¬
tione perfecta perspecta. sensum euis quantũ
ualemus fortasse tenebimꝰ. Quib .n. ista seti¬
bit. metuebat eos seduci umbris rerum. dulci
nomine scientie. et auerti a luce ueritatis q̃ ẽ ĩ
us scientie curam uanaꝵ suꝑ fluaruniue ob¬
ẜuationum. et de superstitiõne gentilitatis.⁊
maximeq ab eis qui philosophi nominati sunt. et
a uidaismo cauendum ẽc cernebat: ubi erant u̾bre
futuroꝵ remouende. qm̃ lumen eaꝵ iam xp̃c adue
uerat. Cum ergo ꝯmemorasser et ꝯmendasser qũa¬
tum certamen pro eis qui laoditie fuerant et quĩ¬
q non uiderant faciem eus incarne. ut cordib ꝯ¬

Expanded text:
tes cibos secundum culturam angelorum atque ita de hoc tes cibos secundum culturam angelorum atque ita de hoc mundo decernentes dicunt: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, cum sint omnia munda mundis et omnis creatura dei bona sit, quod alio loco euidenter ipse commendat. Totam ergo ipsius sententiae circumstantiam uideamus; ita enim apostoli intentione perspecta sensum eius, quantum ualemus, fortasse tenebimus. quibus enim ista scribit, metuebat eos seduci umbris rerum, dulci nomine scientiae, et auerti a luce ueritatis, quae estuel scientiae curam uanarum superfluarumue obseruationum et de superstitione gentilitatis maximeque ab eis, qui philosophi nuncupati sunt, et a Iudaismo cauendam esse cernebat, ubi erant umbrae futurorum remouendae, quoniam lumen earum iam Christus aduenerat. cum ergo commemorasset et commendasset, quantum certamen pro eis haberet et pro his, qui Laodiciae fuerant et quicumque non uiderant faciem eius in carne, ut cordibus c
Abbreviated transcription (Latin):
labentib illis partib tam dispositoꝵ sb̾ tanta dei
sapientia scłoꝵ. In epła porro ad colosenses quod
scriptum est. nenio uos seducat uolens in humi¬
litate. et cetera que secuntur quo usq tͥ obsdura
ẽẽ dixisti: nec ego adhuc sine caligine intelligo
atq utmnam presens de me ista quesisses. In eo
quippe sensu que in istis uerb̾ mͥ hr̃e uideor ad hi¬
benda est quedam ꝓnũtiatio in uultu et modo
uocis. qui exprimiꝰ litteris n̾o potest. ut ex aliqͣ
parte aperiatur. quod ideo fit obscuriꝰ qr ñ recte
sicut existimo ꝑnũciatur. Quod em̃ scriptũ est
ne tetigeritis. ne gustaueritis. ne attammaue¬
ritis. tanquam p̾ ceptum putatur apsi. nescio qͥ
tangere. gustare. attaminare ꝑhibentis. Cont
ẽ autem. si tñ in ista tanta obscuritate non fal¬
lor. ꝑ irrisionem quippe uerba posuit eoꝵ. a qͥ¬
b eos nolebat decipi atq seduci. qui discern̾e¬

Expanded text:
labentibus ullis partibus tam dispositorum sub tanta dei labentibus ullis partibus tam dispositorum sub tanta dei sapientia saeculorum. In epistula porro ad Colossenses quod scriptum est: Nemo uos seducat uolens in humilitate et cetera, quae sequuntur, quousque tibi obscura esse dixisti, nec ego adhuc sine caligine intellego. atque utinam praesens de me ista quaesisses! in eo quippe sensu, quem mihi in his uerbis habere uideor, adhibenda est quaedam pronuntiatio in uultu et modo uocis, qui exprimi litteris non potest, ut ex aliqua parte aperiatur, quod ideo fit obscurius, quia non recte, sicut existimo, pronuntiatur. quod enim scriptum est: Ne tetigeritis, ne gustaueritis, ne adtaminaueritis, tamquam praeceptum putatur apostoli nescio quid tangere, gustare, adtaminare prohibentis. contra est autem, si tamen in tanta ista obscuritate non fallor. per inrisionem quippe uerba posuit eorum, a quibus eos nolebat decipi atque seduci, qui discernen
Abbreviated transcription (Latin):
dieat. ideo non rapti sunt de hac uita. antequam
eeñt fidei desertores: quia in eadem uita non fide¬
liter ambulabant. et hoc in eoꝵ cordib nouerat
dominus. quauis homunib aliter appareret. qͥd
dicturus est. de infantuł paruuł. qui pleriq ac¬
cepto in illa etate xpĩane gr̃e sactamento. cum sine
dubio ꝑtinerent ad iutam et̾nam. regnũq celoꝵ.
si continuo ex hac uita migrarent. sinuntur cres¬
tere. non nulli eciam apostate funt: Unde nsi
qr non ꝑtinent ad illam p̾destinationem et ẜm
ꝓpõitum. ac sine penitentia uocationem: Cur
aũ ad eam alii pertineant. alii non ꝑtineant. oc¬
culta causa ẽẽ põt. iniusta ẽẽ nõ potest. Nũquid
n. miquitas apud dñi absit. Nam et hoc ꝑtin
ad illam altitudinem iudicioꝵ. quã tanquam
uocat. ne quisquã talia fieri putet. siue iniqͥta¬
te. siue temeritate facientis. siue casu et fortuito

Expanded text:
dicat: \'Ideo non rapti sunt ex hac uita, antequam dicat: \'Ideo non rapti sunt ex hac uita, antequam essent fidei desertores, quia in eadem uita non fideliter ambulabant et hoc in eorum cordibus nouerat dominus, quamuis hominibus aliter appareret,\' quid dicturus est de infantulis paruulis, qui plerique accepto in illa aetate Christianae gratiae sacramento, cum sine dubio pertinerent ad uitam aeternam regnumque caelorum, si continuo ex hac uita migrarent, sinuntur crescere et nonnulli etiam apostatae fiunt? unde, nisi quia non pertinent ad illam praedestinationem et secundum propositum ac sine paenitentia uocationem? cur autem ad eam alii pertineant, alii non pertineant, occulta causa esse potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. nam et hoc ad illam pertinet altitudinem iudiciorum, quam uocat, ne quisquam talia fieri putet siue iniquitate siue temeritate facientis siue casu et fortuito
Abbreviated transcription (Latin):
destinatoꝵ. de quib alio loco dicit. Scimus qm̃
pauci uero electi. Qui uero electi. ip̃isunt scd̾m
ꝓpoĩtum uocati. in quib ꝑculdubio dei prescĩa
falli ño põti Hos p̾sciuit. et p̾destinauit conforme̾
fieri ymaginis filii sui. ut non sit ip̃e pͥmogeni¬
tus in multis fr̾ib. Quos aũt p̾destinauit. hos
et uocauit. hec uocatio est. ẜm ꝓpo̾itum. hec est si¬
ne pnĩa. Quos autem uocauit illos et ustifica¬
uit. Quos aũt iustificauit: illos et glorificaũ.
Si deus pro nob̾. quis contra uos: Nonsunt in
ista uocatione qui in fide que per dilectionem
oꝑatur eciam si aliquantulum ambulant: ñ
ꝑseuerant usq infinem. Et utiq potuerunt ra¬
pi ne malitia mutaret intellectum illoꝵ. si ad
illam poestinationem et uocationem que ẜm ꝓpo
situm et sine penitentia est. ꝑtinerent. Ac nẽ qͥs¬
quam p̾sumptor ita de occuitis udicet aliems uͭ

Expanded text:
destinatorum. de quibus alio loco dicit: Scimus, quidestinatorum. de quibus alio loco dicit: Scimus, quipauci uero electi; qui uero electi, ipsi sunt secundum propositum uocati, in quibus procul dubio dei praescientia falli non potest. hos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. haec uocatio est secundum propositum; haec est sine paenitentia. quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. si deus pro nobis, quis contra nos? Non sunt in ista uocatione, qui in fide, quae per dilectionem operatur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseuerant usque in finem. et utique potuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secundum propositum et sine paenitentia est, pertinerent. ac ne quisquam praesumptor ita de occultis iudicet alienis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cifixerunt pleriq conu̾si sunt et apparuerũt electi
T̃unc electi qñ conuersi. qu̾atum ad salutis initi¬
um. quatũ u̾o ad dei p̾sci̾am nõ tunc electi. sed añ
constitutionẽ mũdi. sicut idem dicit apłs. quodele¬
gerit nos ante mũ̾di constitutionẽ. Duob itaq
modis ip̃i inimici qui dilec̾ti. siue qr inuno populo
utriq fuerante sine qi ex ininucis sementibus
usq ad sanguinem xpĩ quidam coꝵ dilecti folerãt
bat impleri. sicut cirsa finem epłe ad romanos a¬
it. Dico .n. ministrum xp̃m fuisse cir cuncisioĩs
p̃p̃ ueritatem dei ad ꝯfirmandas ꝑmissiones pa¬
trum gentes antem sr̃ misericordia glorificare de
et supra dĩxerat. illoꝵ delicto salus ẽ gentib. Cũ a̾
dixisset ẜm electionem dilecti pp̃ prẽs: addidit.i¬
i Sine pñĩa .n. sunt dona et uocatio dei. Uides certe
illos significari qui ꝑtinent ad numerum pre¬

Expanded text:
inum, plerique conuersi sunt et apparuerunt electi, inum, plerique conuersi sunt et apparuerunt electi, tunc electi, quando conuersi, quantum ad salutis initium, quantum uero ad dei praescientiam, non tunc electi sed ante constitutionem mundi, sicut idem dicit apostolus, quod elegerit nos ante mundi constitutionem. duobus itaque modis ipsi inimici, qui dilecti, siue quia in uno populo utrique fuerant siue quia ei inimicis saeuientibus usque ad sanguinem Christi quidam eorum dilecti factum est oportebat impleri, sicut circa finem Epistolae ad Romanos ait: Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Gentes autem super misericordia glorificare Deuet supra dixerat, Illorum delicto salus Gentibus. 21. Cum autem dixisset: Secundum electionem propter patres, addidit: Sine paenitentia enim sunt dona et uocatio dei. uides certe illos siguificari, qui pertinent ad numerum prae
Abbreviated transcription (Latin):
gelium quidem minuti pͥp uos. Preciũ cͥpe
redemptionis nr̃e. sangius ẽ xp̃i. qui utiq non nisi
ab inimicis potint occidi. Hic est ille usus malorũ
in prouectum bonoꝵ. Quod uero adiungit. scd̾m
electionẽ autem dilecti pp̃ prẽs: hiic ostendit. ño
illos nuimicos. sed electos ẽẽ dilectos. S scripture
mos est. ita loqui de parte tanqua de toto. sicut co¬
rinthios in primis epse sue partib ita laudat tanqm᷑
tales om̃s sint cum eeñt laudabiles quidam eorũ: et
postea ni ñmillis epłe ip̃ius locis ita rep̃hendit tanqmͣ¬
om̃s culpabiles eeñt. pp̃ quosdam qui tales erant. Istã
diuinaꝵ scripturaꝵ consuetudiñe ꝑ om̃e corpus lit¬
teraꝵ eius creberrime sparsam. quisquis diligenter
adu̾terit. multa dissoluit: que inter se uidentur ẽe
contraria. Iminicos ergo alios dicit. alios dilectos.
Sed qr in uno populo erant: uelut cosdem ip̃os dic̾e
uidentur. qu̾aqu̾a et ex ip̃is mimicis qui dnm̃n cru¬

Expanded text:
gelium quidem inimici propter uos. pretium quippe redemptionis nostrae sanguis est Christi, qui utique non nisi ab inimicis potuit occidi. hic est ille usus malorum in prouectum bonorum. quod uero adiungit: Secundum electionem autem dilecti propter patres, hinc ostendit non illos inimicos sed electos esse dilectos. sed scripturae mos est ita loqui de parte tamquam de toto, sicut Corinthios in primis epistulae suae partibus ita laudat, tamquam omnes tales sint, cum essent laudabiles quidam eorum, et postea in nonnullis epistulae ipsius locis ita repomnes culpabiles essent, propter quosdam qui tales erant. Istam divinarum Scripturarum consuetudinem per omne corpus Litterarum ejus creberrime sparsam, quisquis diligenter adverterit, multa dissolvit quae inter se videntur esse contraria. Inimicos ergo alios dicit, alios dilectos: sed quia in uno populo erant, velut eosdem ipsos dicere videtur. Quanquam et ex ipsis inimicis qui cru
Abbreviated transcription (Latin):
aliud fuisse tunc tẽpus. et om̃ia suis tẽporibus
agi. Qluis .n. tunc in xpm̃ crediderat imperator qͥ
ei ꝓ pietate contra impietat̾e leges ferendo ẜui¬
res qñ adhuc illud ꝓpħicum complebatur. quare
fremuetunt gentes. et ppłi meditati st̃ mania. asti¬
tenuit reges tere et pͥncipes ꝯuenerunt muũ

Expanded text:
aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
quitũꝙ adu̾sus eoꝵ rabiem pacem catholic̾a
p̃dicarent: coꝵq demẽtiam ꝑspicua ueritate coniũ¬
cerent. Usq adeo prorsus non solum laicis uł quib¬
libes clericis. s ip̃is quoq epĩs catholicis. quodam̃õ
ꝓponebaturdura conditio. aut .n. tacenda erat u̾i¬
tas aut eoꝵ ĩmanitas ꝑferenda. Sed si ueritas tat̾c¬
tur. uousolum nemo fuerat eiꝰ suentio libandus
sed multieciam illoꝵ seditione ꝑdendi. Si aut̾e
ueriratis p̾dicatione furor eoꝵ ad seuiendũ ꝓuo¬
caretur. aliquib lib̾atis nr̃is atq firmatis: iursus
asequela ueritate formido impediret infirmos.
Qum gͥ hiis angustiis affligeretur ec̾ca. quisqius
existimat omĩa pocius sustinenda qũa dei auxili
dum: parum attendit nõ bonam de hac negligẽ¬
tia reddi potuisse rõnem. Quod .n. dicunt qui cõ¬
tra suas impietates leges iuistas institui nolunt
ño petisse a regib terre apłos talia: ño consid̾ant

Expanded text:
quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam carent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilidum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fcm̃ contra illos ꝑ catholica multũ ualereut
ora coꝵ penit᷑ claud̾entur. Que res cũ sicut oporte¬
bat ad sanandos ab scismate aĩos hominũ spar¬
getur instantius et quaqua u̾sũ poterant catho¬
licoꝵ ẜmonib ac dispritatõnib mõstraretur eõ
pro pace donati. et dampuatos suos ĩ honorem
integrum suscepise. ed baptĩn quẽ dampnatiuł
eciam dilati foris ab ecc̃a eoꝵ dederant nõ ausos
fuisse rescindere et orbi t̾raꝵ contra pacem xp̃i
cõtaminationem nescio quoꝵ obit̾e pcc̾oꝵ et e¬
uacuare baptismũ in illis quoq ecclesiis datum im¬
tur subito crebrius et multomagis u̾ͥcũꝙ ab eoꝵ
seitia respirabat aliqnͣta lib̾tas. Tum uero illi
sic exarserunt et tantis sunt odioꝵ stimuł metta¬
ti ut contra eoꝵ insidias atq molentias et aꝑtis¬
sima latrocinia uix ulle nr̃e ꝯmunionis ecc̃e pꝰ
sent c̃e secure. nx ulla uia tura qua uter agerent

Expanded text:
eorum factum contra illos pro catholica multum ualere, ut eorum factum contra illos pro catholica multum ualere, ut ora eorum penitus clauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pace Donati et damnatos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, untur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent.
Abbreviated transcription (Latin):
nt aliqui ad unitatem catholicam etiam inuui¬
citias ꝑ ditoꝵ parati sustinere transirent. S plures
qũauis id uellent eos tñ homines quib tanta
fuerat licentia seuiendi. inimicos facere n̾o au¬
debant. Non nulli quippe illos cũ ad nos transi¬
rent ctudelissimos passi st̃. Accidit eciã ut apud
carthagnem quedã dyaconũ nomine noiximi¬
anũ contra epm̃ suũ suꝑbientẽ. quidã ep̃oꝵ eiꝰd̾
ꝑtis facto scismate in plebe carchagnus du̾isa
aliis duodecĩ qui enis ordinationi p̾sentes affue¬
iunt. dãpnauerũt. cet̾is aũ ad eaudem societatẽ
scismatis ꝑtinentib die constituto facuitatem redeñ.¬
di dederunt. Sed postea ex ip̃is duodecim quosdam
et ex illis quib dilatio data fuerat post diem positũ
redeuntes pp̃ pacemsuam in suis honorib suscepe¬
rumt. et quostimmi extia ip̃oꝵ cõmumonẽ dãpnati
baptizauerunt: rebaptizare nõ ausisũt. Cepit hoc

Expanded text:
ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimiut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maximianum contra episcopum suum superbienttis, facto schismate et in plebe Carthaginis divisa aliis duodecim qui ejus ordinationi praesentes affuerunt, damnauerunt, ceteris autem ad eandem societatem schismatis pertinentibus die constituto facultatem redeundi dederunt. sed postea ex ipsis duodecim quosdam et ex illis, quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes propter pacem suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque extra ipsorum communionem damnati baptizauerant. i non ausi sunt, coepit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
anhelanit. Quis quod illi noluissent exactor exe¬
git: Quis eos qui eoꝵ cedib extincti st̃. uindicare
temptauit: Nisi quod ꝓpria de illis penas poste¬
bat insania cum alii ꝓuocandis i ie gladiis homi¬
nũ quos ut ab eis fenrentur morte terrebant alii
ꝑ uaua p̾cipitia. alis ꝑ acuas alii ꝑ ignes ĩ mortes
uanas usquequaq se mutebant et aminas ferales
a ses illatis suppliciis ꝓiciebant: Horrebant ista plu¬
riiim ip̃a suꝑstitione heretita constituti. et cũ in
rent: dicebatur eis a catholicis. Si mnocentiam
urãm mala ista nõ polluunt quonĩo dicitis orb̾e
xp̃ianum nł faisis uł certe ignotis ceciliani poc̃s
ẽẽ poslutum. Quomĩo uos nefario scelere ab uni¬
tate catholica tanqũa ab arca dñĩca separatis. que
usq ad tempus uentilationis necesse ẽ. ut h̾eat
frumentũ in horreo recondendũ et paleamigni¬
b consum̃dam atq ita quib dam r̃o reddebat᷑.

Expanded text:
anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exeanhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes tarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ũo dñs ẜuum suũ timere cõpulsus est si ad illo¬
rum patrociniũ confugisser Quis eũsori minari
saltem audebat: Quis cõsũptor̃e apothetariumᷤ
fensionemq poscentẽ timore fustiũ et incendioꝵ
mortisq p̾sentis pessimoꝵ ẜuoꝵ: Ut liberi asce̾de¬
reuo tabule frangebantur. ex torta debitorib ꝙyro¬
grapha reddebantur. Quicũq dura illoꝵ u̾ba con¬
tẽpserant. duriorib u̾berib qd̾ iubebant facere co¬
gebantur. Innocentiũ qͥ eos offenderant domꝰ. ant
deponebantur ad solum. aut ignib cremebant᷑
Quidã pr̃es familias honesto loco nati. et genero¬
so cuitu educati. uix uiui post eoꝵ cedes ablatist
uł iuncti ad molam. et eam in gyrum duc̾e tanꝙͣ
ium̾̃ta ꝯtemptibilia uerbere ad acti sunt. Quod .ii.
de legib auxilium a ciuilib potestatib aduersus
eos aliquid ualuit. Quis in p̾sentia eoꝵ officialis

Expanded text:
Quis non dominus servum suum timere compulsus est, si ad illoQuis non dominus servum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis eversori minari saltem audebat? quis consumptorem apothecarum, defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuetudinem doctrine dẏabolice ad eas que millis
modo timĩetur mortes uoluutarias festinare. au poꝰ
conẜ̾uat quos põti et si sponte pereant quos conẜua¬
te nõ põtꝰ ut .n. om̃s iuiuant ardent̾ exoptat sed ne õs
pereant plus laborat Grãs aũt dño quod et apud noᷤ
nõ quid̾ ñominib. sed ualde in plurib locis et ꝑ alias
affrice partes sine ullis in sanoꝵ istoꝵ mortib par ca¬
tholica curit et curit. Ibi autẽ illa fimesta contiunig̾t
uͥ est tam furiosũ et nutile hominũ genꝰ. qui et aliis
tẽporib cad̾ facere cõsueuerũt. Et pͥus quid̃ ꝙͣ iste
loges a catholicis imꝑatorib mitterentur: pacis arti
unitatis xp̃i paulatim doct᷑na crescebat: et meã qͥs¬
sicut discebat uolebat et poterat ex ip̃a parte tran¬
sibat: cũ tũ apud illos ꝑditoꝵ hominũ dem̃tissimi
greges in diu̾sis causis quiet̾e ĩnocentiũ ꝑturbaĩe

Expanded text:
secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile hominum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctsicut discebat, et volebat, et poterat, ex ipsa parte transibat; cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diversis causis quietem innocentium perturbarent.
Abbreviated transcription (Latin):
crentur malo. dum slli quos cinebant timere cogũ¬
tur. et eoꝵ timore aut etiam ipi corriguntun aut c̃¬
te cũ se correctos ẽẽ confingunt correctis partũs
a quib aute timebantur. Si aũt seip̃os occidere us¬
luerunt. ne illi qui lib̾andi sunt liberentur. et eo mͦ
lib̾antiũ terreie pietatem. ut dum timetur neqͥ¬
dam ꝑditi pereant non eruantur ꝑditioni quius
iam nolebant perire. uł coherciti poterant ñõ pen¬
re quid hic agit caritas xpĩana. p̾sertim cum illi qͥ
suas mortes noluntarias et furiosas minanturm
populoꝵ libandoꝵ comparatione pauci suit: Qͥd
agit ergo fraterna dilectioi:. Utrum dum paucis
transitorios ignes metuit caminoꝵ. dimittit om̃s
eterms ignib gehemiaꝵ: et tam multos us iam
nolentes. uł postea iam nõ ualentes pet catholi¬
cam pacem ad uitam uenire ꝑpetuam relinquit
in intentum sempiternũ. cauendo ne quidam
uoluntario interitu moriantur. qͥ uiuunt ad imi

Expanded text:
erentur malo. dum illi. quos time- bant, timere cogunerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impe
Abbreviated transcription (Latin):
libatus. qñe pater enis a demonio sanandũ optulus
soleret. Unde magna in eos fit m̃ĩa. cum eciam per
isdas imperatoꝵ leges ab illa secta ubi per doctrmã
doͥnonioꝵ m̃dacilo quoꝵ mala ista didicerũt pͥus
enpiuntur inuiti: ut in catholica postea bonis pͥ¬
ceptis et maiorib sanentur assueti. Nam multie¬
oꝵ quoꝵ iamm unitate xp̃i pium fidei feruorem ca¬
itatemq miramur cum magna letitia d̾o gr̾as a¬
gunti quod illo errore caruerũt ubi mala ista bona
pritauerunt. Quas gr̃as m̃o nolentes ño ag̾ent
nisi pͥus eciam nolentes ab illa nefacria societate
discederent. Qluid de illis dicamꝰ. qui nob condie
confitentur. qd̾ iamolim nolebant ẽe catholici s
inter eos habitabamt mt̾ quos id quod uolebãt ẽẽ
ño poterant per infirmitatẽ timoris. ubi si umũ uer¬
bum pro catholica dicerent et ip̃i et domꝰ eoꝵ funduꝰ
cũterentur. Quid est tam demens. qui neget issis

Expanded text:
liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis