comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam supplicaslitemquam¬
tecum habuit transact̾oem de¬
cisamcamqz acceptis hus q̃
negocuduimendi cãplacue
rat dari nuncoc conucitiõe
resiliusse acpetas uł patto st̃¬
siquidem dehus redoendis¬
manente transactionis pla¬
cito statimstipulationem si¬
contrafecerit ꝓspexisti ⁊ quin¬
qzctxcannis maior fuit qd¬
exceptionem pactiet actionẽ¬
datorum habeas quod simc
cale conuenit erccptio tibi ⁊ĩ
cuiamcorum quededistirepͣc¬

Expanded text:
quam supplicas, litem quatecum habuit transactione decisam eamque acceptis quae negotii dirimendi causa rat dari nunc de conventione esiluisse, ac petas vel pacto stsi quidem de his reddmanente transactionis placito statim stipulatione, scontra fecerit, prospexisti et quinginti annis maior fuit,exceptionem pacti et actionedatorum habeas: quod si tale convenit, exceptio tibi, tiam eorum quae dedisti rep
Abbreviated transcription (Latin):
cesam cõquestus es tam legi
acquilie dampnisarciendi
gr̃a actioẽm quam crimina¬
lem accusationem aduersu̾
obnoxium competere posse
non ambigatur.

Expanded text:
esam conquestus es, tam legis Aquiliae damni sarciendi gratia actionem quam criminalem accusationem adversus obnoxium competere posse non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dendos aplos prescriptum est
exemptum cẽ anmaduerterit
sz exfatalis cansnc̃citate diem
fũcto co qui cos ꝑferrebat ida¬
cidisse cognout iuxta ppetui
iuiris formamdesidcrio ur̃o nẽ¬
debitin.

Expanded text:
dendos apostolos praescriptum est, exemptum esse animadverterit, sed ex fatalis casus necessitate, diem functo eo qui eos perferebat, id accidisse cognoverit, iuxta perpetui iuris formam desiderio vestro medebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
senatus censuit⁊sepe re¬
scriptumẽꝯpensationim
cãfiscaluta demũlocum cẽ
sicadem stãtio quid debeat
queperit hocuirs ꝓpt̃conͦfusi¬
oncidiuersorumofforumte¬
naciter seruandumc̃siquidaũt
tibiercastatr̃e cuius m̃tioẽmfe¬
cissti debericonstit̾itꝙ̃ primũ reci¬
pies.

Expanded text:
senatus censuit et saepe rescriptum est compensationi in causa fiscali ita demum locum esse, si eadem statio quid debeat quae petit. hoc iuris propter confusionem diversorum officiorum tenaciter servandum est. si quid autem tibi ex ea statione cuius mentionem fecisti deberi constiterit, quam primum recipies.
Abbreviated transcription (Latin):
temcius intradecemmensesa
morcetestõris m̃andos filiusl
filia fuerint progenitimancat
testõris uoluntas inmutilata
nec penam paciatu pret̾itioniᷤ
qui filios suos non pretͥut.¬

Expanded text:
tem eius intra decem menses a morte testatoris numerandos filius vel filia fuerint progeniti, maneat testatoris voluntas immutilata, ne poenam patiatur praeteritionis, qui suos filios non praet
Abbreviated transcription (Latin):
tumpnichilo heatursemclemz
ct nosepius camꝑetiocedimus
¶Smnautem bocaliquis fece¬
nt necesseemimestomnimode
subtilitate faecre nonliceatci
post tempus prestitum s non
recusaucrit hereditatem. s adiẽ
malucritnielegis utibencfitio
sz insolidum. secundumantiq̃
iuraomnib creditorib tñatur
¶cumenimgemim tramite
muctisunt unus quidem exã¬
tenorib qui delibatõem deder
alteraut rudis et nonus ano¬
stronominereptus per quem
et adcuntes sine dampno con¬
sernantur clectionemcidamui
ulnramconsticu toem eligere.
ctbñfiaumeius sentire nelsiẽ
aspnandam cristimait.ctad
deubationis auxilium conuo¬
liint cius effectum poreetsinõ

Expanded text:
tum, pro nihilo habeatur: semel enim et non saepius eam peti concedimus. Sin autem hoc aliquis fecerit necesse enim est omnimodo subtilitate facere, non liceat ei post tempus praestitutum, si non recusaverit hereditatem, sed adire maluerit, nostrae legis uti beneficio, sed in solidum secundum antiqua iura omnibus creditoribus teneatur. Cum enim gemini tramites inventi sunt, unus quidem ex anterioribus, qui deliberationem dederunt, alter autem rudis et novus a nostro numine repertus, per quem et adeuntes sine damno conservantur, electionem ei damus vel nostram constitutionem eligere et beneficium eius sentire vel, si eam aspernandam existimaverit et ad deliberationis auxilium convolaverit, eius effectum habere: et si no
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Mulier licet res sp̃alit̾
pignoridedent proalio creditõ
cas distrahendi nõh̾t facultatẽ
nisidissimulatõẽ marito obli¬
gante uelut ꝓpriam creditoris
ignorantiam curam scripsert¬
pignoris obligatam te nõcon¬
sentiente distraxit dinumcur
suaca transtulit ad emptorcir¬

Expanded text:
. Mulier licet res specialiter pignori dederit pro alio, creditor eas distrahendi non habet facultatem, nisi dissimulatione, marito obligante velut proprias, creditoris ignorantiam circumscripserpignoris obligatam te non consentiente distraxit, dominium cum sua causa transtulit ad emptor
Abbreviated transcription (Latin):
atoc q̃daz atiqs orta fiu¬
se dubitatõc nr̃a cog̾uit
atio missa est. itmedificatõem
prohibereqdduplicitermnq
nobis ec̃uidetursucetenim
noniecre opus prohibuerit
decet nonꝑtotum annũhocin
impedirisue recte denuria toez
emiseritetiam post annum li¬
centiam hreedificatõem prol¬
bere talem igituriniquitatez
inhibentes scĩmus siqs denũ¬
tiatoememiseritin hacquidem

Expanded text:
andam antiquis ortam fuise dubitationem nostra cognovit atio missa est, iterum aedificationem prohibere. Quod dupliciter iniquum nobis esse videtur. sive etenim non recte opus prohibuerit, decet non per totum annum hoc impediri, sive recte denuntiatioem emiserit, etiam post annum licentiam habere aedificationem prohibere. Talem igitur iniquitatem inhibentes sancimus, si quis denuntiationem emiserit, in hac quidem
Abbreviated transcription (Latin):
talib. ⁊ alus agminib sc̃cgatos
no tnquantititenicoramagiri¬
nũ minuctes s quampluẽs cis
addimus sine rcipu grauaminc
⁊sinc augñto sumptuum aliqͣtõ
sb̾tractoem ampliores remansc¬

Expanded text:
talibus et aliis agminibus segregatos, non tamen quantitatem eorum agminum minuentes: sed quia plures eis addidimus sine rei publicae gravamine et sine augmento sumptuum, aliquantos subtractionem ampliores remanse
Abbreviated transcription (Latin):
similiscintate censemuessarc
siquis exhiis in exordio mite
factois studio uere landis ac¬
census ip̃e prodiderit factoẽm
⁊ premio anobis et honore do

Expanded text:
simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis, studio verae laudis accensus, ipse prodiderit factionem, et praemio a nobis et honore do
Abbreviated transcription (Latin):
dem. E mquiduas simł
prohibentursz animidestina¬
tio cogitatuꝵumtamen eiqui
ficto tecelibatu cumaliamma¬
trem famillas in prouun tia N¬
liquiss sollicitaritadimptiaᷤᷤ
crimenctiam strupriaqͦturẽota¬
oqduxorẽte ẽẽ credebasabaçcã¬
uore limo sollempniter inferer
certe res tuas omnes quas ab
co intceptas minii simulatõe
deploras restituutibiomniex¬
actioniinstaptia impetrabis
arectore prouintienameaqui¬
dem que setibit sponsedatur
promisitquomorepcterecum
effeupotes qua sisponsa.¬

Expanded text:
d. Eum qui duas simul prohibentur, sed animi destinatio cogitatur. Verumtamen ei, qui te ficto Caelibatu, cum aliam matrem familias in provincia reliquisset, sollicitavit ad nuptias, crimenod uxorem te esse credebas, ab accusatore legitimo sollemniter inferetur. Certe res tuas omnes, quas ab eo interceptas matrimonii simulatione deploras, restitui tibi omni exactionis instantia impetrabis a rectore provinciae: nam ea quidem, quae se tibi ut sponsae daturum promisit, quomodo repetere cum effectu potes quasi sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
tiam que pudorem suum alici
libiduubo prostniunt non: ea
rumque perimstrupro opre¬
hensesunt in reprehonsamuo¬
luntatem leges ulciscunturq̃
cẽnec nuptiis earum aliis int̃¬

Expanded text:
tiam, quae pudorem suum alienis libidinibus prosternunt, non etiam earum, quae per vim stupro comprehensae sunt, inreprehensam voluntatem leges ulciscuntur, qmationis esse nec nuptiis earum aliis inter
Abbreviated transcription (Latin):
bercoationis notamnequaq̃
inflig̾itis aut miles qui test¬
m̃to tiliam snamappellaiit
eiq legãtum dedit non insti¬
tuendo cam heredem exhereõ
sticutiones et inmilitis testẽ
nulluis cẽ momenti manife¬
stum̃ est

Expanded text:
eredationis notam nequaquam infligit. Is autem miles, qui testamento filiam appellavit eique legatum dedit, non instituendo eam heredem exheredavstitutiones et in militis testamento nullius esse momenti manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
mIncegnim restitutionum
legib cantasunt custodira
conuenit. et si fortequis bñ¬
fitio nr̃octatis ueniam fuĩt
consecutus  exco dicquoin¬
dulgentianram iunditio cõ¬
petenti fuerit intimata ciq
administratio reippric pcr¬

Expanded text:
integrum restitutionum legibus cauta sunt, custodiri convenit, et si forte quis beneficio nostro aetatis veniam fuerit consecutus, ex eo die, quo indulgentia nostra in iudicio competenti fuerit intimata eique administratio rei propriae per
Abbreviated transcription (Latin):
Andex qui disceptarõi
locuin desidcrat ꝑtium allegati¬
oncs  iudcrctexammar debis¬
it.n.am subscrip̃tioem. ad libellũ
dacasn talom quedmersam pã¬
tem in possessioc̃m fundi mitte¬
nt uiccm reundicateñ optincre
nõ ãbig̾itur

Expanded text:
dex, qui disceptationi locum dederat, partium adlegationes audire et examinare debuit. Nam subscriptionem ad libellum datam talem, quae diversam partem in possessionem fundi mitteret, vicem rei iudicatae non obtinere non ambigitur
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Siquis detogacis foiͣ
celsitudius cue ulisuiciane
seuurbicare prefecture siuc de
hus quimpronĩtialib indi¬
clectõc tuescdis regende ꝓuin¬
tic munus ptatemq sus cepe¬
rint post pactam integre acsi¬
neullaoppiniois late abcoal¬
ministratoem adillud offitrã
unde abstractus ẽ qunde sibi
uite subsidia compabat remeã

Expanded text:
. Si quis de togatis fori celsitudinis tuae vel Illyricianae seu Urbicariae praefecturae sive de his, qui in provincialibus iudielectione tuae sedis regendae provinciae munus potestatemque susceperit, post peractam integre ac sine ulla opinionis labe administrationem ad illud officium, unde abstractus est et unde sibi vitae subsidia comparabat, remea
Abbreviated transcription (French):
le ulque adpublicas respici¬
ant funcroes nonultra tric̃ni¬
i metas postlitem contestat
⁊cẽprothendas. som̃s uidices
sicinhac almanrbe siuc inꝓ
uintus maiorem scuminorẽ

Expanded text:
l quae ad publicas respiciant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices, sive in hac alma urbe sive in provinciis maiorem seu minorem
Abbreviated transcription (Latin):
bydelegatinoncẽcis concede¬
dum uuteriuslites quayitri¬
enn spacio extendere bõc ⁊ ciꝰ
iudiciaus magis ec̃ potestaiꝰ
nemo ẽquignoret.nam si
ip̃iuolum̃t. nullus tamau

Expanded text:
elegati, non esse eis concedendum ulterius lites quam triennii spatio extendere. Hoc etenim iudicialis magis esse potestatis nemo est qui ignoret: nam si ipsi voluerint, nullus tam au
Abbreviated transcription (Latin):
cisunt pofficiatam iurispe¬
ltabilis comitis orientis
ꝙuinclarissimirectoris ꝓ¬
uuncic flagitar precipimũ
altarchic quidem ludicura
iiispectabilis comitis orictis
ctcius offitu . synarchic u̾o solli¬
citudinc umcdanssimi moderã¬
tis prouintiam cius appantois
exccantur nulliq penitus curia¬
lium nec siuoluint idemmuꝰ
acamdrocesim incura ⁊ proiui¬
dentia claritatis tuc amoderao¬
rib prouintiar oxiguubemuꝰ
¶Siquitu ⁊ possessorib siuc
militarib siue non militanb
adinferenda quederent audacc̾
cxtitint cos pmilitare etiaman¬
rilium si opus cxegerit. ad solu¬
toem opelli censemus.
op̃r.  refectus iugustalis
ordinanorum subsciuditium
cxaminadi flagitia et suphisit

Expanded text:
tam viri spectabilis comitis Orientis quam viri clarissimi rectoris provinciae flagitari praecipimus. Alytarchiae quidem ludi cura viri spectabilis comitis orientis et eius officii, syriarchiae vero sollicitudine viri clarissimi moderantis provinciam eiusque apparitionis exerceantur, nullique penitus curialium, nec si voluerint, idem munus acam dioecesin cura et providentia claritatis tuae a moderatoribus provinciarum exigi iubemus. Si qui tamen ex possessoribus sive militaribus sive non militaribus ad inferenda quae debent audaces extiterint, eos per militare etiam auxilium, si opus exegerit, ad solutionem compelli censemus.Praefectus Augustalis ordinariorum sub se iudicum examinandi flagitia et super his
Abbreviated transcription (Latin):
tanbo negocus coĩtes ui¬
canis anponi. quocicnscr¬
q socictas iniuidic̃ado coͣ¬
tigerit prioriloconicarius
pondereturcomes adiunctus.x¬
cedat si quidem prefecture incril¬
tũ cetens dignitatib. antcestet ⁊
uicanadignitas ip̃o nominc ciꝰ
sctrabere idicet portioom ⁊ sacrte
cognitionis hãt ptatem et iudi¬
cationis nĩc solcat representare
reucrentiam.

Expanded text:
taribus negotiis comites vicariis anteponi, quotiensque societas in iudicando contigerit, priore loco vicarius ponderetur, comes adiunctus accedat: si quidem cum praefecturae meritum ceteris dignitatibus antestet, vicaria dignitas ipso nomine eius se trahere cognitionis habeat potestatem et iudicationis nostrae soleat repraesentare reverentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
pot prestare illo enum ccisanteḣ
facere alugradatim sccũdum tẽ¬
poraꝑetitionis succedant et hocĩ¬
traansialctp̾s obseruetur. sin ãt
uno pollicente quosdam liberoᷤᷤ
faccrenonaut tobos alius ciner¬
serit sauisdatocmpatus ydocam
prestarqd̃omnib creditorib

Expanded text:
potest: illo enim cessante hoc facere alii gradatim secundum tempora petitionis succedant. et hoc intra annale tempus observetur. Sin autem uno pollicente quosdam liberos facere, non autem totos, alius emerserit satisdationem paratus idoneam praestare, quod omnibus credito
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Uomenquoq debito¬
ris pignorart ⁊genãliter⁊ sp̃a¬
liter posse  iam pridcmplacuit.
quare sidebitoris ñ satisfacit
cruitucredidisti illeciuus noõ
pignoritibi datum est. nisici
cui debuit soliit nodum certi¬
oratedcobligatõc tua fr̃s utili¬
bactõibosatis tibi faccreusq

Expanded text:
. Nomen quoque debitoris pignerari et generaliter et specialiter posse pridem placuit. Quare si debitor is satis non facit, cui tu credidisti, ille, cuius nomen tibi pignori datum est, nisi ei cui debuit solvit nondum certior a te de obligatione tua factus, utilibus actionibus satis tibi facere usq
Abbreviated transcription (Latin):
sarum delegatoib il¬
lud consulcissimc prc¬
cipimus obseruar. nt
itaualcant. siadiurisdic¬
ticc̃m ptincant delegantĩ
quodsiquis alicnc uirsdic¬
tiois camcrediderit desc̾gadã
ncc pccpto cognitoc̃m datum
paciamacconp̃odarecensem
et sicontra leges obtempanc¬
nt delcgantiomnia que ab ca
delegitioncgeninturata proĩ¬
fectis hr̃iprccipimus. ac sup̃
qui delegauerant alicnenris¬
dictois uidices resedissent ut

Expanded text:
sarum delegationibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accomodare censemus et, contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem. O erui obiuiolatumo¬
tubermum adulteruaccare nõ
possunts autquipost disso¬
uitum minium uxoromliciro
moreduxent obq intentate
acc̃ationis ac potentis patro¬
cimi metum ciquiacc̃atoem ĩ¬
scituerat aurum etargentum
dedit adiccipiendum idulci¬
scendamq turpis lucricupi¬
ditatem adire presidem fõtq
examinatis partiumallegati¬
onibo ⁊ inquisita fideuersiqd¬

Expanded text:
. Servi ob violatum contubernium adulterii accusare non possunt. Is autem, qui post dissociatum matrimonium uxorem licito iure duxerit obque intentatae accusationis ac potentis patrocinii metum ei qui accusationem instituerat aurum et argentum dedit, ad recipiendum id ulciscendamque turpis lucri cupiditatem adire praesidem potest, qui examinatis partium adlegationibus et inquisita fide
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluit.nobis  autem huiis¬
modiurgia supuacuacẽ iudẽ¬
cur. scimus nullo legato nlło
fiocicommisso huiusmodisb¬
stitutum qui exheredaco pup¬
lodatus est pregrauarince sup¬
samrem quampupillolegan
asubstituto cuis uellegareuł
fidcicomittertoluit.

Expanded text:
re maluit, nobis autem huiusmodi iurgia supervacua esse videntur, sancimus nullo legato nullo fideicommisso huiusmodi substitutum qui exheredato pupillo datus est praegravari, nec si ipsam rem quam pupillo legavit a substituto eius vel legare vel fideicommittere voluit.
Abbreviated transcription (French):
mpr. Siquis decuno testa¬
mentum ułcodicillos ant ali¬
qua  deficientis scripẜit uolũ¬
catem nłin consorbendis pu¬
blicis prinausq instrĩs p̾pu

Expanded text:
m. Si quis decurio testamentum vel codicillos aut aliquam deficientis scripserit voluntatem, vel conscribendis publicis privatisque instru
Abbreviated transcription (Latin):
lite minime fincmaccipiente
cadere cumde appellatorio iua¬
mincdisponimus cum sitcia
ptissima facultas et mãmadi

Expanded text:
lite minime finem accipiente cadere eum de appellatorio iuvamine disponimus, cum sit ei apertissima facultas et
Abbreviated transcription (Latin):
dum constitint diius
clandius ꝯsulassimus
priceps pares ut iacturaca¬
potentiorum patrociniñ
ab nocassent ut hoc ꝓpoito
mnctuiuditiaric lites pocius su¬
omartediscurerentquam pote¬
tiorumdomorumopibꝰnite¬
renturqtiempalamest intinp

Expanded text:
dum constituit divus claudius consultissimus princeps parens noster, ut iactura capotentiorum patrocinium advocassent, ut hoc proposito metu iudiciariae lites potius suo marte discurrerent, quam potentiorem domorum opibus niterentur. Quem palam est in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dem T um uxoriususfruc¬
tus fundilegatur cteius ꝓpri¬
ctas cumͣliberos habuĩtnato
filio statim pprictatis legatidi¬
es ceditnccquicquamobest.
sus deceͬdut.

Expanded text:
 Cum uxori usus fructus fundi legatur et eius proprietas, cum liberos habuerit, nato filio statim proprietatis legati dies cedit nec quicquam obest, si is decedat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶ am pridem qui nt¬
dem mancipium dequo suꝑ¬
plicas ꝯpasse tedicis. s sicogi¬
taius fucinciremusucapiñ
posserespondereteactionibꝰ
fisci meiintelligis. nec al pos
se ꝓprietatem op̾tinere quam
sinoncrancilafiscalinatum¬
fuisse constitit

Expanded text:
e. Iam pridem quidem mancipium, de quo supplicas, comparasse te dicis: sed si cogitaveris fisci mei rem usucapi posse, respondere te actionibus fisci mei intellegis nec alias proprietatem obtinere, quam non ex ancilla fiscali natumfuisse constit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatis standism
cst.s siprobart poters
cumcui cõdẽpliatus co
id quod furto amississcũ¬
debatur icepisse aduersꝰ
iudicatiagentem doliexcc¬
prõcoppoĩti tucri tepoteris.¬

Expanded text:
iudicatis standum est. Sed si probare poteris eum cui condemnatus es id quod furto amisisse videbatur recepisse, adversus iudicati agentem doli exceptione opposita tueri te poteris
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S ipecuniamquam
mala rdc ingercepisseuos. appa¬
ruit iussi sicis inferre cumpe¬
na ctcompto ꝓcepto prcdis
quantitatem debetis in ferrẽ

Expanded text:
. Si pecuniam, quam mala ratione intercepisse vos apparuit, iussi sitis inferre cum poena et comperto praecepto praesidis quantitatem debetis inferre.
Abbreviated transcription (Latin):
tepatris cumsolũet fuit siucsi
iuins constitutus donandia¬
nimo pecumam dedit si igiti
patertius siunins constigut
propatre suonegocium gorene
non pecdenit mandato debitũ
cius crsolpit negorumgestor
agere cuꝑitius tiuĩs potes.
petere s affectionituc debes in¬
pendere infunus sanccius siq
conomincquasireceptunis ẽ¬
rogastipatitiad quendos re

Expanded text:
te patris, cum solveret, fuit, sive sui iuris constitutus donandi animo pecuniam dedit. si igitur pater tuus sui iuris constitutus pro patre suo negotium gerens non praecedente mandato debitum eius solvit, negotiorum gestorum agere cum patruis tuis potes. petere, sed adfectioni tuae debes expendere. in funus sane eius si quid eo nomine quasi recepturus erogasti, patrem, ad quem dos re
Abbreviated transcription (Latin):
stori ypothecam rorum suaruã
intestmento quibꝰ uoluerit
darectiterum nouelleconsti¬
tutres inmultis casib et ta¬
citas y pothecas induxer̃t
nonabre estetiamnos inpre¬
senticansaypothecanam dõa¬
reetquenilloncrbo pcedente
possit abipsalegeinducisici
testator ideolegataucl fideio¬
missadereliquit utomnimõ
ꝑsoncabeo honorate capcipi¬
ant apparet excius uoluntre
etiam prefatas actões ꝯtrare

Expanded text:
suarum in testamento quibus voluerit dare, et iterum novellae constitutiones in multis casibus et tacitas hypothecas induxerunt, non ab re est etiam nos in praesenti casu hypothecariam donare, quae et nullo verbo praecedente possit ab ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fidecommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius voluntate etiam praefatas actiones contra re
Abbreviated transcription (Latin):
Qumurum pruden¬
tissimum papĩanum respõdis¬
se nonignoramus ctiam legata
buiusmodi fideicommissaꝰ conti¬
nen.idest ubi heres rogatus fuat
quicquid exhereditatepuonert
post mortem restituere animad¬
uercimusq̃ preceptionis ꝯ pen¬
dium testõris nerbis oprehen¬

Expanded text:
rum prudentissimum Papinianum respondisse non ignoramus etiam legata huiusmodi fideicommisso contineri, id est ubi heres rogatus fuerat, quidquid ex hereditate pervenerit, post mortem restituere, animadvertis etiam praeceptionis compendium testatoris verbis comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
sa pecuma tua quedamnoie
suo ꝯpauit.preses prouintie
ntilemuendicatõem obtemp¬
tu miliciẽtibieo nomineim¬
ꝑtiridesiderantipartes cquita¬
tis non negabitsidom mada¬
tiquoq sennegorum .s̃. acto¬

Expanded text:
sa pecunia tua quaedam nomine suo comparavit, praeses provinciae utilem vindicationem obtentu militiae tibi eo nomine impertiri desideranti partes aequitatis non negabit. Idem mandati quoque seu negotiorum gesto
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Poccançillam dequa
supplicas  dotalem fuissc ino¬
tõem presidis. quo patefc̃o in¬
dubiumnonerituendicara

Expanded text:
. Doce ancillam, de qua supplicas, dotalem fuisse in notione praesidis: quo patefacto indubium erit vindicar
Abbreviated transcription (Latin):
sionu noĩe amplius ꝙͣ̃ cõue¬
nit reposci sinantemtempus
inquolocatus fundus fuerat
sitexactum et in eadem loca tõe
conductorpmanserit tacito
sensu candem locatoemuna cũ
uinculopignoris renouare

Expanded text:
sionum nomine amplius quam convenit reposci. Sin autem tempus, in quo locatus fundus fuerat, sit exactum et in eadem locatione conductor permanserit, tacito consensu eandem locationem una cum vinculo pignoris renovare
Abbreviated transcription (Latin):
dem. us Ademp̃as bois
incrilium datus appellauit
acpendente prouoca tõedefun¬
ctus et. quamuis crimen in
norumagio porcet. ¶naml¬
tum intestutrum capitalis
penarrogata bonaquoq reoi
adĩmat quocan morteciusi
abonaauferentur tuncenim
subductorrosolacapitis causa
penmitur bonorumremanẽ¬

Expanded text:
ui ademptis bonis in exilium datus appellaverit ac pendente provocatione defunctus est, quamvis crimen in norum agi oportet. Nam multum interest, utrum capitalis poena inrogata bona quoque rei adimat, quo casu morte eius a bona auferantur: tunc enim subducto reo sola capitis causa perimitur bonorum remane
Abbreviated transcription (Latin):
publicum dannõ oportere
manifestum est.
puer dequo libellos dedistiq̃
mater cuis in metallum dãp¬
nareturnatus ꝯditionis ci
Destcinus anrecondempnati¬
onem matercius fint¬

Expanded text:
publicum dari non oportere manifestum est Ipuer, de quo libellos dedisti, quam mater eius in metallum daretur, natus condicionis eius est, cuius ante condemnationem mater eius f
Abbreviated transcription (Latin):
qofie̾rint noxius poniatu
inucccns absoluaturqd si
accĩtor aberitad tempusant
soclorum presentianccessaria
et in hercntes ossibo mittiopor¬
ret. s prolixiores catenas sicri¬
minis quauras ⁊ cathenarum
agerbitatomn postulait utet
ciliciatio desit er ꝑmancat sḃ¬

Expanded text:
fieri, ut noxius puniatur, innocens absolvatur. Quod si accusator aberit ad tempus aut sociorum praesentia necessaria et inhaerentes ossibus mitti oportet, sed prolixiores catenas, si criminis qualitas etiam catenarum acerbitatem postulaverit, ut et cruciatio desit et permaneat
Abbreviated transcription (Latin):
fida custodia necnõ sedis intiẽ
tencbras pati debebit inclusus
stodiam mnucstibulis carccruz
et salu̾bribꝰ locis recipiatur. reñ¬
tenteitindicad primũsolis or¬
tumillico. ad publicum lumen
xoducincpenis carcerum peras¬
matrrqd innocẽtib miscrum
offõ.n ministris corumuceati
crudelitatem suamaccatoribus
uondore⁊ mnnocctes intracarte¬
rum septalctodareaut subtrac
aliquẽultra debitum tompus

Expanded text:
fida custodia. Nec vero sedis intimae tenebras pati debebit inclusus, stodiam, vestibulis carcerum et salubribus locis recipi, ac revertente iterum die, ad primum solis ortum, illico ad publicum lumen educi, ne poenis carceris perimatur; quod innocentibus miserum officio, neque ministris eorum liceat crudelitatem suam accusatoribus vendere, et innocentes intra carcerum septa letho dare, aut subtractaliquem ultra debitum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Dreses prouĩtie extĩa¬
oscid quod indubitate debci
posset roissum sit. namprio¬
iecauratam mancre tñsacti¬
oncmbebit posteriore uõ

Expanded text:
eses provinciae aestiose id, quod indubitate deberi posset, remissum sit. Nam priore casu ratam manere transactionem iubebit, posteriore no
Abbreviated transcription (Latin):
relationidandum suam̃iania
nifestare ut tñdispositio hui¬
modi excellentissimorumiu¬
dicum om̃imoratasit nulla
dandalina prosiocatõem cont
quamcumq dubitacõem in¬
troduccrequam obseruatoez
non solum siunus indexsu¬
gestioẽ uł relationeusus fuĩt
tenerecẽsemus.setiam siduo¬
bus ułamplioribꝰ datis iudi¬
tibinunam sñiam minime
om̃s conuenint sduiersas.
suas sm̃as unusquisqz nr̃e
mansuctudini retulerit uł õc
nos consulintquiddiscrẽo¬
nocationib ex quib consulta¬
tionumoreĩnegocium innair
sacrum palatium introduciso¬
lebat hoc addendumẽẽ censemꝰ
ut siquidem non excedatlitis
discernendam nonduꝗbusa
cu deputetur. sinuero memoã¬
tam excedens quantitatem .x
xlbr. aun terminentur duob
tradatur magnificis  uiris. sci¬
certamina excipientib uirũ
rem adhibeantut eo dubicta¬
tem dirimente fimatur nego¬
cim hiis uidel litib quar

Expanded text:
relationi dandum sua sententia manifestare: ut tamen dispositio huiusmodi excellentissimorum iudicum omnimodo rata sit, nulli danda licentia provocationem contra quamcumque dubitationem introducere. Quam observationem non solum, si unus iudex suggestione vel relatione usus fuerit, tenere censemus, sed etiam si duobus vel amplioribus datis iudicibus in unam sententiam minime omnes convenerint, sed diversas suas sententias unusquisque nostrae mansuetudini rettulerit vel omnes nos consuluerint, quid decevocationibus, ex quibus consultationum more negotium in nostrum sacrum palatium introduci solebat, hoc addendum esse censemus, ut, si quidem non excedat litisdiscernenda, non duobus,tii deputetur. Sin vero memoratam excedens quantitatem viginti libris auri terminetur, duobus tradatur magnificis iudicibus, viris scicertamina excipientibus, ita rem adhibeant, ut eo dubietatem dirimente finiatur negotium: His videlicet litibus, quar
Abbreviated transcription (Latin):
ctam expctendam pcessers ad¬
itus preses prouintie supdis¬
ceptationib quidem pecuma¬
nis consuctuexercen iubebit
ordinemiuns reuentiam aũt
debitam echiberematri filios
coget⁊sipronectam adinclom̃¬
tiores muumras improbitatez

Expanded text:
ctam processeris, aditus praeses provinciae super disceptationibus quidem pecuniariis consuetum exerceri iubebit ordinem iuris: reverentiam autem debitam exhibere matri filios coget et, si provectam ad inclementiores iniurias improbitate
Abbreviated transcription (Latin):
ul cẽ dicuntur sp̃alit deman¬
damus.ut uidcis acpagani
quicte degẽtib nichilde tẽp¬
tantib turbulentum legio¬
q ccium non audeant man
inferre religiois  auc̃te abnsi
¶nazsi otrasecuros fuint
uolenti nł corum bõldinp¬
uerit noncasola queabstu¬
lerint.s conuictunduplu
querapuenint restitucre cõ¬
pellantur rectores ⁊ prouin¬
tiarum ⁊ officia⁊ primates
cognoscant se. sinoip̃italia
uindicent s fien applarb
hoc pmiscrint ut cos qui fece¬
rint puniendos.

Expanded text:
e dicuntur, specialiter demandamus, ut Iudaeis ac paganis in quiete degentibus nihilque temptantibus turbulentum legibusque contrarium non audeant manus inferre religionis auctoritate abusi. nam si contra securos fuerint violenti vel eorum bona diripuerint, non ea sola quae abstulerint, sed convicti in duplum quae rapuerint restituere compellantur. Rectores etiam provinciarum et officia et principales cognoscant se, si non ipsi talia vindicent, sed fieri a popularibus hoc permiserint, ut eos qui fecerint puniendos.
Abbreviated transcription (Latin):
siliumangendedotis mierit ul
uxor forte ulcius nomincqui¬
libet alius nichominus mari¬
toquoqzliccat scupromanto
cuuslibet alii tanto doã tocmi
ante nuptias additamento
maiorom facertquantomas
dotis angeturtitulus nccobsit
inhuusmoi mnuni ficentiis ĩ¬
tdictas cc̃libalitates tprenp¬
tiarum. indulgendum est na¬
qz conscnsicomuniptium
necumangetur angendo p̾tas
donationis dotis ⁊pĩgnus cõ¬
stituatur angnitum. ⁊dẽqlicẽ¬

Expanded text:
silium augendae dotis inierit vel uxor forte vel eius nomine quilibet alius, nihilo minus marito quoque liceat seu pro marito cuilibet alii tanto donationem ante nuptias additamento maiorem facere, quanto dotis augetur titulus, nec obsit in huiusmodi munificentiis interdictas esse liberalitates tempore nuptiarum: indulgendum est namque consensui communi partium, ne, cum negetur augendae potestas donationis, dotis etiam pigrius constituatur augmentum. Idemque lice
Abbreviated transcription (Latin):
rogariac proindiuiso porto¬
nom camq in uitio ip̃ius fr¬
it momnb comunib reb
retinere eum certissimum est
unde portõem tuam cumͦ re¬
ditib arbitrio familicbr̃eꝑ¬

Expanded text:
rogari ac pro indiviso portionem eum, quae initio ipsius fuit, in omnibus communibus rebus retinere certissimum est. unde portionem tuam cum reditibus arbitrio familiae
Abbreviated transcription (Latin):
quamsoruandorum Item pec¬
cora stercorandiułpascendi
causaibi constituta ut fructꝰ
dchis capiantur acl fundus
sit instrictus fidei cõmissoce¬
dere certissimiums est

Expanded text:
quam servandorum. Item pecora stercorandi vel pascendi causa ibi constituta, ut fructus de his capiantur vel ut fundus sit instructior, fideicommisso cedere certi iuris est
Abbreviated transcription (Latin):
SQ iq̃uidem auiam tuaz
ancillaminfamandic̃a cipii.
cirutatis comanesium dixit çe¬
bens agendisuphacdeferri q̃¬
relam actuncdemiisino esse
serua fiũt pronuntiaca postu¬

Expanded text:
Si quidem aviam tuam ancillam infamandi causa rei publicae civitatis comanensium dixit zebens agendi, super hac deferri querellam ac tunc demum, si non esse serva fuerit pronuntiata, postu
Abbreviated transcription (Latin):
indilucidis intuallis aliqḋ cõ¬
derctestinulut ulcimã uolunta¬
tem et hocsanamente ct incepit
dem. Discicus surdo et mul¬
to quia nonsomporhuuismõi
uitia sibiconcurrunt sc̃imus.
siquis utroq morbo simullabo

Expanded text:
in dilucidis intervallis aliquod condere testamentum vel ultimam voluntatem et hoc sana mente et inceperit . Discretis surdo et muto, quia non semper huiusmodi vitia sibi concurrunt, sancimus, si quis utroque morbo simul labo
Abbreviated transcription (Latin):
testium pro ntdictum c̃ ꝙͣ tabula¬
niisz quiatabulanorum copian
bemus ut ubitabulanus repori¬
rinon possit octauum adhibcri
testomutqḋ tabulanio pro sup̃
testemeffectum capiat siberapt.¬
te cõcedenda sias uoluntates i
pdictum modum ordinãtibũ
crculamita subscriptam itade¬
mum consignatam utante la¬
te forte declarant cui uelinte
stibꝰ custodiendam  mandaresie
ficrinamq confidimus ut nõ
relinquat insidus totõculis spe¬
ctatatot insinuata sensib totĩ¬
sup intutoloc⁊ta manib.

Expanded text:
testium prout dictum est quam tabularii. Sed quia tabulariorum copia nbemus, ubi tabularius reperiri non possit, octavum adhiberi testem, ut, quod tabulario pro supra testem effectum capiat: libera potestate concedenda suas voluntates in praedictum modum ordinantibus chartulam ita subscriptam, ita denique consignatam, ut antelatae formae declarant, cui velint ex testibus custodiendam mandare. sic fieri namque confidimus, ut nonrelinquat insidiis tot oculis spectata, tot insinuata sensibus, tot insuper in tuto locata manibus.
Abbreviated transcription (Latin):
stas appellãt siucoluncõstru¬
cta sũi mpostum in prouintũ
cõstruenda nisi spatium inter
seperx pedes libenaeris hucñt
modis omnib detruncentur
inhus uerolocis inquibꝰedi¬
ficia priuatorum horreis pu¬
blicis iudentur obiecta cõstri
capedinis e modum edifica¬
itautsiquis intradesintum
spacium. idestx. pedum isuã
edificare ul intra .x. pedum ñe

Expanded text:
 appellant, sive olim constructa sive in posterum in provinciis construenda, nisi spatium inter se per decem pedes liberi aeris habuerint, modis omnibus detruncentur. In his vero locis, in quibus aedificia privatorum horreis publicis videntur obiecta, obstruccapedinis modum aedificaita ut, si quis intra definitum spatium, id est decem pedum mensuram, aedificare vel intra quindecim pe
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Eunni quicelauit nel
cum debitore suo tibipdium ⁊¬
Sucnudedit falsum comisit ui
biq nich officit s semagis cri¬
minis accationi fecitobꝰ noxi

Expanded text:
e. Eum, qui celavit vel cum debitore suo tibi praedium venumdedit, falsum commisit et tibi nihil officit, sed se magis criminis accusationi fecit obnoxi
Abbreviated transcription (Latin):
scqdadcum tanquam decuno¬
nomac principalemscripsert¬
demsefinxerit decurioẽm ułprĩ¬
cipalẽ. maxiẽ  cũ nõsoluz testium
professioc etconauonis cuis
iugum serule conosciturum

Expanded text:
d eum tanquam decurionem ac principalem scripseridem se finxerit decurionem, vel principalem; maxime cum non solum testium professione, et cognationis ejus jugum servile
Abbreviated transcription (Latin):
silicudinem ⁊ corum quiccuistis
Saclimis nuptiis sunt ꝓc̃atipeten¬
dorũtutorum ncc̃itatib subiace¬
ant nulla cis ignoratia urisad
cuitandalegib ulsacris ꝯstõib¬

Expanded text:
similitudinem eorum, qui ex iustis ac legitimis nuptiis sunt procreati, petendorum tutorum necessitati subiaceant, nulla eis ignorantia iuris ad evitanda legibus vel sacris co
Abbreviated transcription (Latin):
taprediadata essent in
dotemetconuoniss ute¬
lectio mulieri seructur ni¬
chominus lexuilia locum
bt cstaut alienatio omnis
actus perquẽdrum tñsfert̃¬
mp̃r. Mantiqui fundum co¬
munemcumalioindotem mex¬
timatum acceperint acomuni
dundundoiuditium puocare
non possint licet ip̃ipossint pro

Expanded text:
praedia data essent in dotem et convenisset, ut electio mulieri servetur, nihilo minus lex Iulia locum habet. est autem alienatio omnis actus, per quem dominium transfert. Mariti, qui fundum communem cum alio in dotem inaestimatum acceperunt, ad communi dividundo iudicium provocare non possunt, licet ipsi possint pro
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Sifris tui filius mor¬
tis cp̃remn pagpis sui fuit pote¬
state siuccralsc heres insticut᷑
est etiam clansis tabulis herec
qd̾ intra paucos dies mortis¬
tpc patris sinconcessit in factũ
titad ciusdemfratris potes ac¬
cedere sũccessicem qd si cumutm
ris  succtante aditam heredi

Expanded text:
Si fratris tui filius mortis tempore in patris sui fuit potestate, sive ex asse heres institutus est, etiam clausis tabulis heres quod intra paucos dies mortis patris sui concessit in fatum, tu ad eiusdem fratris tui potes accedere successionem. Quod si, cum sui iuris esset, ante aditam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
lonis coductiprcdii prorogasti
dñs fundistipulantidart iꝑo po¬
ditopetens index reddi tibii¬
bebitͥnamsiconuentio placiti
finestetitexnudo pacto ꝓspici
dem. Insudicio tamlocatia
quam coductidolum etculpaz¬

Expanded text:
lonis conducti praedii prorogasti dominus fundi stipulanti dare spopondit, competens iudex reddi tibi iubebit. nam si conventio placiti fine stetit, ex nudo pacto perspicis n iudicio tam locati quam conducti dolum et cu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad scdmgradum sçib gra¬
dibseruatis dem presumi afis¬
combemus cand quoq mulic¬
reminfamẽ redlitam heredita¬
tes ab intestatonllimasul ho¬

Expanded text:
ue ad secundum gradum, scilicet gradibus servatis, deinde praesumi a fisco iubemus. Eandem quoque mulierem infamem redditam hereditates ab intestato, vel
Abbreviated transcription (Latin):
mus si forte uxor suaope nlm
dustriaabortum fecentul italu¬
xoriosaest ut coclanacrumcum
quamuxoris  locunturut q̃ad̾z¬
dos⁊donatioppternuptiaspit.
ita ⁊ mulicres indotate in ꝑtem
nõ unit freq̃tabatur penitus ab¬
olito. ¶omibꝰ ⁊cicais iequi¬
sitis ⁊ ꝑlectis qs antiquitas in¬
troducebat nichnalidum pret̾
cas quas antiores ostões ⁊ pre¬
sens dispõitio introdurit inne

Expanded text:
mus, si forte uxor sua ope vel ex industria abortum fecerit, vel ita luxuriosa est, ut commune lavacrum quam uxoris loquuntur, donatio propter nuptias perit, ita et mulieres indotatae in quarnon autem frequentabatur, penitus abolito: omnibus etenim causis requisitis et perlectis, quas antiquitas introducebat, nihil validum praeter eas, quas anteriores constitutiones et praesens dispositio introduxit, inve
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Susꝙ seruũ tuũ fuisse
ct afictuo manumissum atq
hertde scriptumpponis ut cuui
rõmanus iussit necintraqi¬
quennium post morteneiuis

Expanded text:
 quem servum tuum fuisse et a fratre tuo manumissum atque heredem scriptum proponis, ut civis Romanus vixit nec intra quinquennium post mortem eius
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Eumaccutissimim
genu urr et mento.ante alios
cxccllens ꝑapinianus insus
statrut responsis. siquis filiu
suum heredem instituit ⁊ resti¬
tucionis post mortem oncra
subcgit nonalicer hoc iuderi di¬
sposuissenisicum filius cius si¬
nesobole uicam snam reuque¬
ritios hiiusmoisensumncri¬
to miratiplenissimum cidona

Expanded text:
. Cum acutissimi ingenii vir et merito ante alios excellens papinianus in suis statuit responsis, si quis filium suum heredem instituit et restitutionis post mortem oneri subegit, non aliter hoc videri disposuisse, nisi cum filius eius sine subole vitam reliquerit: nos huiusmodi sensum merito mirati plenissimum ei dona
Abbreviated transcription (Latin):
latũ ẽ. ꝙ sext̾ceciliunis ãtiquiꝰ
ꝯpellisuamptemuendere q̃ten
liber ẜuus effitiatur qd ⁊ marcel¬
lus apudiulianu mei̾digestis
notat hq marcellũ cũiulianii
noret retulisse palazẽ ¶Bis ita¬
q apuducteres uns anctore
muentis decidẽtes tales alt̾rca¬
tocs gn̾aliterscimuis ut nullaĩ¬
ducaturdifferentia militis sen
omnib comnib frimii. siue
interuios siucmultima dispo¬
sitõc libertatemquislimam ir¬
poerecõiseruo uoluit hocfacit
ncc̃itatem hẽnte socio uendere
partem suam quantam seruo
possidet. suidimnidiam siitia
siũquatamcumq et siplurcs
sint socuunõexhus liberta terr

Expanded text:
t, quod Sextus Caecilius iuris antiqui compelli suam partem vendere, quatenus liber servus efficiatur: quod et Marcellus apud Iulianum in eius digestis notat: hocque et Marcellum, cum Iulianum notaret, rettulisse palam est. 1b . His itaque apud veteres iuris auctores inventis decidentes tales altercationes generaliter sancimus, ut nulla inducatur differentia militis seu omnibus communibus famulis, sive inter vivos sive in ultima dispositione libertatem quis legitimam imponere communi servo voluerit, hoc faciat, necessitatem habente socio vendere partem suam, quantam in servo possidet, sive dimidiam sive tertiam sive quantamcunque, et si plures sint socii, uno ex his lib
Abbreviated transcription (Latin):
seruus heres institutus sit etsi
boe morituis dixerititatam
us uł socu recusa̾nt pretium
hoc perpublicas ꝑsoãs ⁊sigillo
impressomedem sacrã depoere

Expanded text:
mmunis servus institutus sit, si hoc moriturus dixerit, ita tus vel socii recusaverint pretium hoc per publicas personas et sigillo impresso in aedem sacram deponere
Abbreviated transcription (French):
bet rõc decursain quicţare nõr
liccat cumlexconstafitimana
uibcat abhus possessionis ir¬
alten possederunt. ¶Cs ante
posseisores nonconucnit appl¬
lanquiitatepentutobhoc ip
solitamdebeant prestare mer¬
ceteminemoigiturquiad possy¬
sessiccm  conductoru accedit:
du alicnas  restenendouiss
pprictatis usur̾pet ñccogant
dominiantamittereqd loca¬
unt ant conductores ntiles
sibifortassis exluocreuitan¬
nisonmibo superdomimo

Expanded text:
bet ratione decursa inquietare non liceat, cum lex constantiniana iubeat ab his possessionis inalteri possederunt, eos autem possessores non convenit appellari, qui ita tenent, ut ob hoc ipsum solitam debeant praestare mercedem. Nemo igitur, qui ad possessionem conductor accedit, diu alienas res tenendo ius sibi proprietatis usurpet, ne cogantur domini aut amittere quod locaverunt aut conductores utiles sibi fortassis excludere aut annis omnibus super domi
Abbreviated transcription (Latin):
emptores petitioni pcii ꝯpensa¬
toem obicere prohibentur.
sessicẽ cuapceptos uict̾ncus tunꝰ
debitortibi constitutus ẽcumid
qd pnatretua legatum estatepe¬
tereceperit Mutuo debiteꝙͣtita¬
tis apudeum qui suꝑ eare uid
catus estopensatoẽm non ĩme fu¬

Expanded text:
emptores petitioni pretii compensam obicere prohibentur. sessione tua perceptos vitricus tuus debitor tibi constitutus est, cum id, quod a matre tua legatum est, a te petere coeperit, mutuo debitae quantitatis apud eum qui super ea re caturus est compensationem non imme
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙr̃o accĩt fuĩt aliqsponsolar¬
gita ⁊ añnuptias bunc ulillã
moricontigeritom̃idoatione
infirmataad donatcomspon¬
samsinccius  succores doãtarĩ

Expanded text:
ro accidit, fuerit aliquid sponso largita et ante nubtias hunc vel illam mori contigerit, omni donatione infirmata ad donatricem sponsam sive eius successores donatar
Abbreviated transcription (Latin):
peractascu pempta finem acce¬
pitcumcamamicis ctiamir¬
t̾ucientibꝰ reneraonditur.
processisse mctus nelamc̃to
rescindi postulantis ꝓfessio

Expanded text:
parata seu perempta finem accepit, cum eam amicis etiam intervenientibus re vera ostenditur processisse, metus velamento rescindi postulantis professio
Abbreviated transcription (French):
tosatis ydõce legefr¬
cidic᷑ sicxaustalegati¬
successio probeturper
quarte retentoem prospe¬
ctum est unsilegatanue
ul fideicomissanus nõo¬
sentiẽte patietuo que asseua
testõrisuccessisseetbonoru
posẜoem acccpissectrelictas
legataul fidcicommissadcti¬
nuit scõm sñiam interdc̃iq¬

Expanded text:
to satis idonec lege falcidia, si exhausta legatisuccessio probetur, per quartae retentionem prospectum est. Unde si legatarius vel fideicommissarius non consentiente patre tuo, quem adseveras testatori successisse et bonorum possessionem accepisse, relicta sibi legata vel fideicommissa detinuit, secundum sententiam interdi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ciis inuoniuntur ad
probatocm sibidebittquanti¬
tus certam pecuncquantit᷑¬
tem autctiamres c̾tas deben
sibi significauert. De nĩe . iiiͦ¬

Expanded text:
bonis eius inveniuntur, ad probationem sibi debitae quantitus certam pecuniae quantitatem aut etiam res certas deberi sibi significaverit. PP. Id. Mai
Abbreviated transcription (Latin):
tunc inhoc qd debituexcͬedito
bitoriomniauirapitegralege
nr̃a seruabuntur creditoribus
qurdem fencratoris non suppo¬
situm. alus aũt debitoris creoi¬
torib ułip̃i debitoris seruatu
ẽt ncexcommuncatoc fiat ali¬
quadifficultas liuadabitur cre¬
ditori scudomno extimatõem
supflui debitoriułcreditoride¬
bitoris cũcõpetẽti cantela ĩeuz
uendere hoc maluerit liceatqd̃
ei hoc faceresiquid aut supflu¬
um sit debitoriseruare. Ena
cunscriptõe usus est s tantiuẽ¬
didit rem quantipo tiũt ueire
et hoc tinmo redliqd̃ exiuramẽ¬
to supfluum frĩt iusum sinã
exiureiurandoctiam minus
huisse creditor inueniaturane
sidno hãtcreditor integramac¬
tõcm extiffiatõem aũt pignorie
doccapud creditorem cundem
oris siueminoris ꝙ̃tumad de¬
bitumꝙ̃titatis ẽiuditialis c̃ẽ
uolumus disceptatois utqd
udex sup hoc statuerit. hoc mex¬
tinatõempignoris optinea

Expanded text:
tunc in hoc quod debitum excedit debitori omnia iura integra lege nostra servabuntur, creditoribus quidem feneratoris non suppositum, aliis autem debitoris creditoribus vel ipsi debitori servatum. Et ne ex communicatione fiat aliqua difficultas, licentia dabitur creditori seu domino aestimationem superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum vendere hoc maluerit, liceat quidem ei hoc facere, si quid autem superfluum sit, debitori servare. Sin autem cumscriptione usus est, sed tanti vendidit rem, quanti potuerit venire: et hoc tantummodo reddi, quod ex iuramento superfluum fuerit visum. sin autem ex iureiurando etiam minus habuisse creditor inveniatur, in residuo habeat integram actionem. Aestimationem autem pignoris, donec apud creditorem eundemoris sive minoris quantum ad debitum quantitatis est, iudicialis esse volumus disceptationis, ut, quod iudex super hoc statuerit, hoc in aestimatione pignoris obtinea
Abbreviated transcription (Latin):
sicctenimattendentes ad sac̾¬
scãs scipturas et dei presc̃tia
consecraticemaioripresidio
lites  dimentscitunqḋnor
mag̾alios indicant quamip¬
si indicanturcũ⁊ ip̃is magiꝰ
quamptib tribile inditium
est silicigatores quidomsub
hominibo sunt ipiaũt dcom
specrorc adhibito cas ꝑferãt
truiciandas. ¶Et hoc quidẽ
uis uiradum iuditialc om̃ib̾
notum sit⁊ romanis legib
optimũ.anobis accedat inc¬
mentum ctabom̃ib indicib̾
obseruandum et si pretercat¬
⁊ conteptorib periculosum
sit. ¶patroniant  causanim
quiutriq partisuum prestã¬
tes ingidiuntur iuditium.
cumlis uerit contestata pot
narratoem ꝓpõitam et cõtradi¬
ctc̃em obicctam inqualicuz
uiditio maiorescuminoreł
apudarbitros siuc ex cõmꝑ¬
misso nł aliterdatos ułglecto
sacroscis cuangelus tactis.
uiramentum prestent.qd cũ¬

Expanded text:
Sic etenim attendentes ad sacrosanctas scripturas et dei praesentia consecrati ex maiore praesidio lites diriment scituri, quod non magis alios iudicant, quam ipsi iudicantur, cum etiam ipsis magis quam partibus terribile iudicium est, si litigatores quidem sub hominibus, ipsi autem deo inspectore adhibito causas perferunt trutinandas. Et hoc quidem iusiurandum iudiciale sit omnibus notum et Romanis legibus optimum a nobis accedat incrementum et ab omnibus iudicibus observandum: et si praetereatur, contemptoribus periculosum sit. Patroni autem causarum, qui utrique parti suum praestantes ingrediuntur auxilium, cum lis fuerit contestata, post narrationem propositam et contradictionem obiectam in qualicumque iudicio maiore seu minore vel apud arbitros sive ex compromisso vel aliter datos vel electos sacrosanctis evangeliis tactis iuramentum praestent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
consensuelectisunt ⁊ g̾nalitor
om̃somiino iuidices romani
uiris c̃disceptatores nõ alitor
litium primordiũ accipem
siprius anteiuditialom scdẽ
sacro sce deponantur scriptuẽ
et hocpmancat nõsolum in

Expanded text:
consensu electi, et generaliter omnes omnino iudices Romani iuris disceptatores non aliter litium primordium accipere, nisi prius ante iudicialem sedem sacrosanctae deponantur scripturae: et hoc permaneat non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt initiati misterus. ad suũ
nirsus baptissmadconcendi
ncenerõ ilos quos emerint.
ułqualitcumq habucrint. ñ¬
dum sue supstitõi ꝯninctos ꝑ¬
hibendicatholicoscqui religi¬

Expanded text:
sunt initiati mysteriis, ad suum rursus baptisma deducendi: nec vero illos quos emerint, vel qualitercumque habuerint, necdum suae superstitioni conjunctos, prohibendi catholicae sequi religi
Abbreviated transcription (Latin):
liberto patronus intestato
Iuccedens pactoem caluisi¬
anam in cius fraudem alie¬
nata reuocare potucrum cũ
patronum post liberti suin
mortem abco fundi collata
donatõem huisse rãtam as¬
seueras: manumissores s¬
ctum infirmare succ̃ores q
minime possunt. deobseqie

Expanded text:
liberto patronus intestato succedens per actionem calvisianam in eius fraudem alienata revocare potest. Verum cum patronum post liberti sui mortem ab eo fundi collatam donationem habuisse ratam adseveras, manumissoris factum infirmare successores eius minime possunt. DIOCL. E