comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contͣhi coniugiũ qd̾ hec tria bona iugio¬
ñ comitãtur. deest .n. fides. ubi cum alia uir.
uł mlr̃ cum alio coit. hoc gͥ bonũ ita cõiugio
adheret. ut ex eo si ad sit: ampllꝰ cõmendetur
coniugiũ. si ñ ad siti ũ inde ad nichiletͤ. que .n.
adult̾a eitt ñ ideo cõuĩx ñ est qmo si ꝯiũx ñ cẽt:
adult̾a ñ foret. qd̾ cum fit culpa cõmttitur.
sacͤͣment ũ uero non qͣssatur Bonũ quoq
prolis ñ om̃ib ad est coniugib. Iuidam .ii. pari
uoto cõtinentiam seruant. alii proetatis defft̃ũ.¬
uł alt̃ius rei causa: gen̾are ñ ualent. nͨ om̃s illi
⁊̃ qui prolem recipiunt bonũ prolis hñt. nam
bonũ prolis dr᷑ ñ ip̃a proles. uł prohs spes que
ad religionem ñ reffert᷑. ĩmo ad heditariã succes¬
sionen. ut cum quis heredes terrene possestõnis
hr̃e de siderat. S spes ac desid̾ium quo proles ad
hoc querit᷑ ut religione informet᷑. młti gͦ ꝓlẽ

Expanded text:
contrahi conjugium, ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo conjux non est; imo si conjux non esset, adultera non foret. Quod cum fit, culpa committitur, sacramentum vero non cassatur. Bonum quoque prolis non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem
Abbreviated transcription (Latin):
lingͣm. et stilla de larari digito cupisse. S
nielins est dubitare de occultis. quam liti¬
gare de incertis. diuitem in suplitio. paupe¬
rem in refrigerio esse non dubito.S quomͦ
intelligat᷑ lingua diuitis. digitꝰ lazari flã¬
ma inferni. Sinus abrahe. ⁊ ħmoi: uix a
mansuetis. a contentiosis mĩqͣm ĩuenitur i¬

Expanded text:
linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed quomodo intelligatur divitis lingua, digitus Lazari, flamma inferni, sinus Abrahae, et hujusmodi, vix a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi locittũ existimes. an sermonem hunc eus in
ip̃i solitario. neq solitudo solitarii recipit fatiamꝰ.
nͨ alieno a se diceret nrãm. atcende lector hiis ilb̾
et uide qi noĩe ꝯsortii prautatem sig̾cauit. professio
ergo ⁊sortii eist professio płalitatiꝰ. ꝙͣ ꝓfessuis est di¬

Expanded text:
sibi Deum locutum existimes, an vero sermonem hunc ejus inipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo
Abbreviated transcription (Latin):
trium ꝑsonaꝵ pro modico facultatis sonaꝵ.¬
nr̃e s̃simiauimꝰ iam de eaꝵd̾m eqͣlitate aliqͥd elo-¬
qui superest. fices .n. catholica sicut coet̾naꝯ ita ⁊
coeqͣles tres ꝑsonaꝯ asserit. eqͣlis .ii. est ĩ om̃ibus
prĩ filiuꝰ. et patri et filio spnitꝰ .s. qr ut ait aug̾.¬
iii.ł. de fide ad petrum breuit̾ aꝑienꝯ quomodo in¬
telligat᷑ equalitas docet. Nullus hoꝵ alium aut
p̾cedit et̾nitate. aut excedit magiitudine. aut
suꝑat potestate. qr nec filio nec spũ .s. qͣntum ad
maior est. pater. nͨ filius: spiritu sancto. et̾num
quippe et sine initio est. quoͣd filius de prĩs nat᷑a
extitit. et et̃ num ac sine initio est. quia spiritus
sanctꝰ de nat᷑a prĩꝯ filiiq procedit. ob hcc ergo
tres unũ recte credimꝰ: et dicimꝰ d̾m. qr una ꝓr¬
suꝰ et̾nitaꝯ. una ĩmensitaꝯ. una nat᷑alit̃ trumi¬

Expanded text:
trium personarum pro modulo facultatis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica sicut coaeternas, ita et coaequales tres personas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Patri et Filio Spiritus sanctus. Quibro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quamajor est Pater; nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe est et sine initio, quod Filius de Patris natura exstitit, et aeternum ac sine initio est, quod Spiritus sanctus de natura Patris et Filii procedit. Ob hoc ergo tres recte unum credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una nat
Abbreviated transcription (Latin):
qõm: qͣi dñs uolu̾it collig̾e filio irłm. et ñ sit fom
quod uoluit: quia ipsa noluerit. s potiꝰ quid̾̃ illa fi¬
lio suo ab ipõ colligi noluit: qua tñ nolente fi¬
lio eius collegit. pͣse dtũs quos uoluit qr in ceso
et interra ñ q̃dam uoluit e fecit. q̃dam itero uo

Expanded text:
ominus voluerit congregare filios Hierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam ve
Abbreviated transcription (Latin):
seruata ꝓpetate fcm̃ est ut deuꝯ ess illa substan¬
tia. et illa suba esset deus. unde uere dicitur deꝰ
fcũs est homo et homo frũs est deus. et dꝰ ⁊ hõ.
et homo deuꝰ. et filius dei aliꝰ hõĩs et oconu̾so.
Euniq dicant illũ hoĩem ex aĩa rõnali et hu¬
maua carne sb̃sistere⁊ ñ tñ fatent᷑ ex duabuꝰ
nat᷑is ess ꝯpositum. diuina .s. et humana ñ
aliꝰ ꝑtes esse duaq nãꝰ. set aĩam tm̃ et carnem.
et ne de suo sensu

Expanded text:
servata proprietate factum est, ut Deus esset illa substantia, et illa substantia esset Deus. Unde vere dicitur: Deus factus est homo, et: Homo factus est Deus, et: Deus est homo, et: Homo Deus, et: Filius Dei, filius hominis, et e converso. Cumque dicant illum hominem ex anima rationali et humananaturis esse compositum, divina scilicet et humana, nec illius partes esse duas naturas, sed animam tantum et carnem. Et ne de suo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
tõm. et qrͣ subdit qr pͥmã fidem irritam fece¬
runt ⁊ si ñ nubendo : tñ uolendo. ut uolunta¬
tem que a ꝓposito cecidit appareat esse dãpnatã.
siue seqͣnt᷑ nuptie siue non. dampnat᷑ .n. ꝓpositi
to fidem qͣm in bapdo professi sunt. Si aut̃ pro
uoluntate nubendi dampnant᷑. constat si eã
effectui mancipau̾int reuocandũ id esse in irri¬
tũ. eas q arcendas reda redire ad ꝓpositum.
ainatas qͣs et nos apłica auctoritate dampnã¬
das. et a cõmu̾ione fideliũ. atq a liminibus
ecclĩe arcendas fore censemꝰ. usq̃ quo obediant

Expanded text:
primam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi to fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum. natas; quas et nos apostolica auctoritate dampnandas et a communione fidelium atque a liminibus ecc
Abbreviated transcription (Latin):
culo si pudititia seruat᷑ dampnatõ ñ timetur. s
ĩ uiduali continentia. et in uirginali excellentia
uirtꝰ mun̾is ampłioris expetitur. qͣ expetita et
electa et uoto oblata: ñ iam solũ capesdere imp¬
tias. S ⁊ si ñ nibant: mibere uelle dampnable

Expanded text:
culo si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia, et virginali excellentia  muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile
Abbreviated transcription (Latin):
cõmũe ut illd̾ qd̾ in bapto om̃s faciunt. cum
spondent renũtiare dyabolo ⁊ pompis eius. sin¬
gulare: ut cum aliquis sponte promittit ser¬
uare uirg̾itatem uł continentiã. uł aliquid
est sollempne. pͥuatũ est in abscondito fcm.

Expanded text:
Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid est
Abbreviated transcription (Latin):
tia magua uirtꝰ est animi qͣm ũ facit ĩ hoĩe
nisi deus. Iõ cum ait ꝓpħa ex ꝑ sona ecc̃e feci iꝰ᷑ti¬
tiam ñ ip̃am uirtutẽ qͣm ñ facit homo. s opus
eius intelligi uoluit. ¶ Etce aꝑte ĩsimuat᷑ qd̾
iustitia in homine ñ est opus hõis s dei. qd̾ et
de aliis uirtutib intelligendum est.

Expanded text:
tia magna virtus animi est, quam non facit in homine nisi Deus. Ideoque cum ait propheta ex persona Ecclesiae, feci justitiam, non ipsam virtutem, quam non facit homo, sed opus ejus intelligi voluit. Ecce aperte insinuatur hic quod justitia in homine non est opus hominis, sed Dei; quod et de aliis virtutibus itidem intelligendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rima iustitutio hũit p̃ceptum scd̾a indulgẽ¬
tiam didicinius .ii. ab aplõ huiisano generi
ꝓpt̃ uitandam fornicatõni indultũ esse cõiugiũ
Insuigentia uero qi melioꝵa ñ eligit remediũ
iit. ñ p̃miũ. a qua si quis decłitiau̾it: meret᷑ exitia¬
le iuditiũ qd̾ scd̾m indulgentiã concedit᷑ uoliui¬
tariũ est. ñ ncc̾m. alio quin tͣnsg̃ssor ess: qui ald̃
ñ faceret. et potest sane illud intelligi sub p̾cepto
dõm̃ hoĩb prinis aute pcc̾ui. crescite ⁊ iult̃ iplica¬
nns. quo ⁊̃ post pcc̃m teuebant᷑: usq quo fc̃a¬

Expanded text:
rima institutio habuit praeceptum, secunda indulgentiam. Didicimus enim ab Apostolo, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverit meretur exitiale judicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, voluntarium est, non necessarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante peccatum: Crescite et multiplicamini. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc mala est uat᷑a. ait .ii. queso ut si pot respon¬
ceat. m̾aifestũ est ex uoluntate mala qͣñ ex arbore
mala fieri om̃ia opera mala tamꝙͣ fructꝰ malos¬
s ip̃am malam uoluntatem unde dicit exortã
uisi ex lono : Si .n. ex anglõ. quid est angelꝰ. niti
uonũ opus dei ͤ si ex homine. quid erat ip̃e homo
uiũ bonũ opuꝰ dei ͤ Inmo quid erant hec duo ante¬
qͣm ori ret᷑ ineiꝯ mala uoluntas. mil bonũ opus
ergo ex hono oritur malũ. nͨ fuit unde oriri pꝰ set
niũ ex bono. dico gͦ qr a uoluntate malaͤ nllm̃ ma¬
lum processit. s ex bono originem hũit. ¶Hic
saꝑte dr᷑ pͥmã cã̾m ⁊ origineni mali bonã fuisse
naͣm. et nichilomiinꝰ ostendit᷑ cuiꝰ ip̃a fuit causa

Expanded text:
tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omsed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Ergo ex bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam causam et originem mali, bonam fuisse naturam. Et nihilominus ostenditur cu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceps fertur ad coitum nicħ̃ est fedius qͣmuxo¬
rem amare qͣn ad ult̾am. Sui dñt se cauta yu̾a¬
ni gñis uxorib iungi imitent᷑ saltem pecudes.
⁊ postqͣm uent̾ uxoris intumuerit: ñ ꝑdant
filios. nec amatores se uxorib exhibrant: s ma¬
rites. ꝯdem. in mat̾moĩo opera liłera oꝵ cõcessa
sunt. uoluptates aut̃ que de meretricum am

Expanded text:
ceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autem quae de
Abbreviated transcription (Latin):
uaria sorte ꝓ arbitrio uoluntatis sue disponens
illis quo ĩ sua puritate reliquerat sursũ ĩ celo
mausionem. nilis uͦ quos corꝑib t̾renis sociaue¬

Expanded text:
varia sorte pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociave
Abbreviated transcription (Latin):
erat aĩam corꝑeis sduuientis ⁊ t̾renis mãsioni¬
b copulauit. luteamq mat̾iam fecit ad uitẽ
sensũ uegetare. ut sciret hõ qr si potuit deus
tam disparem nat᷑ami corꝑis ⁊ aĩe ĩ federatõm
unã. ⁊ ĩ amititiam tantam ⁊iũgere. neqͣqͣm
limare. Quia gͦ pro exemplo rõnał spiritus
ĩ ꝑte usq ad ꝯsortiũ t̾reni corꝑis humiliatꝰ i.
Ne forte in hoc nimis dep̃ssus uideret᷑. a ddidit ͦ iͤ ꝓ¬
uidentia. ut pꝰmodũ cũ codem corꝑe glorificato
ad ꝯsortiũ illoꝵ qui ĩ sua ꝑmãserũt puritate sb̾¬
limaret᷑. ut qd̾ minꝰ ex dispensatõe t̾atoris sui ac

Expanded text:
 animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam limare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis spiritus in parte usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris s
Abbreviated transcription (Latin):
erat filius. qui hoc dicit. non intelligit ⁊̾ natũ
esse: deo sempit̾nũ esse. ut sit coet̾mis prĩ: filiuꝰ.
sicut splendor quigignit᷑ ab igne. acq diffundit᷑:
coequeuus est illi. et esset coet̾miꝯͥ si igniꝯ esset et̾¬
nus .
Oppositio augꝰ. contͣ het icunl. iumo

Expanded text:
catholica. Qui hoc dicit, non intelligit etiam natum Filium Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius; sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus si ignis esset aeternus. 5. Oppositio Augustini contra haereticum. I
Abbreviated transcription (Latin):
diuidenda est. ut reꝵ diuinaꝵ cognitio sa¬
pientia ꝓpͥe nũcupet᷑. humanaꝵ q reꝵ cog¬
nitio ꝓprie: scĩe nom̃ obtineat. neq uero
quicqͥs sciri ab homine potest ĩ reb hũanis
uͥ plurim̃ sr̃uacue uauitatis noxie q curiosi¬
tatis est huic scĩe tributio: Ss illud tm̃ quo
fido saluberrima que ad ueram beatitudinem
ducit: gignit᷑. nutrit᷑. et defendit᷑. rolorat᷑.
Aua scĩa ũ pollent fideles plurimi. ꝙͣius poł
homo credere deieat ꝓpt̾ ad ipiscendã uitam
beatam. a liud est scire quomͦ. et piis opitule¬
tur hoc ip̃m. et contͣ impios de fendatͤ. que
ꝓprio uocabulo appłłatur scĩa. de hiis aut̃ dua¬
te sancto iob. qui quodãm᷑ singula difflens:

Expanded text:
est, ut rerum divinarum cognitio sapientia proprie nuncupetur, humanarum vero rerum cognitio proprie scientiae nomen obtineat. Neque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis pohomo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo appellatur scientia. De his quoque duate sancto Job, qui quodammodo singula diffiniens
Abbreviated transcription (Latin):
est: in u̾bo intelligit᷑ uerus dei filius. in carne
aguoscit᷑ uerꝰ hoĩs filiũs. Item cũ dicit᷑ uidimꝰ
psenũ grẽ et u̾itatis. grãm referamꝰ ad scĩam.
tia fuit plenarie. et nos scĩam et sap̃ĩam de co
halemus: qui est deus et homo.
In quo diffe

Expanded text:
est, in Verbo intelligitur verus Dei Filius; in carne agnoscitur verus hominis filius. Item cum dicitur: Vidimus plenum gratiae et veritatis; gratiam referamus ad scientiam, tia fuit plenaria, et nos scientiam et sapientiam de eo habemus qui est Deus et homo. 2. In quo diffe
Abbreviated transcription (Latin):
tum. que g̾ce dicit᷑ ⁊ hoosebia que est ĩ coguiti¬
one et dilectione eius quod semꝑ est. et ĩ ꝯmu¬
tabilit̾ mauet quos est deuꝰ. abstin̾e uero a ma¬
lis est in medio pͣue nationis prudent᷑ uectari
Idem quo int̾ hec duo aꝑte dist inguẽs ait.¬
distat ab et̃noꝵ ⁊templatõne actio quabũ

Expanded text:
in cognitione et dilectione ejus quod semper est et incommutabiliter manet, quod Deus est. Abstinere vero a malis, est in medio pravae nationis prudenter conversari. Idem quoque inter haec duo aperte distinguens aitDistat ab aeternorum contemplatione actio qua bene
Abbreviated transcription (Latin):
et uoluntatem quod ͤ n memorie mee nõ
memini: illd̾ non est in memoria mea. nich
aut̃ tam in memoria est: qͣm ip̃a memoria.
totam igr᷑ memini. Item quicqͥd intlłigo
intllr̃e me scio. et scio me uellẽ quicqͥd uolo.
Nuicqͥd aut̃ scio memini. totam gͥ ĩtelłutiã
Totamq uoluntatem meam memini uqͦ
tͥa tota capiat

Expanded text:
emini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autem scio memini. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. 10. a tota capiat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. illi .n. p̃dicant ppłis quid seqͣntur nti canũt
ut excitent ad cõpunctõm animos audientium.
lic quidam lectores ita miserant̾ pronũtient:
rũ aures adimpleat. ad lectorem aut̃ ꝑtinet lec¬
tõnos legere uł ꝓnũtiare. et ea que ꝓphete uati¬
cinauerunt ppłis predicare. ut iam ex offitio

Expanded text:
. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, rum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex officio
Abbreviated transcription (Latin):
deliter impleũis officiũ : ꝑtem cũ hiis qui lene
ilbũ dei mĩstͣuerint. Iui ad hunc gͦdũ ꝓuehit᷑
litt̾aꝵ scĩa debet esse instructꝰ. ut sensu̾m uͥluꝵ
indelligat. uii accentuũ sciat. distincte legat.
ne confusione prolatõnis intelloctũ auditori¬
bus auferat. accendat quid indicatiue quid
int̾rogatiue sit legendum. uͥ sit sit in orati¬
one fatienda distinctio. hec .n. male seruata
intellectum tͣbant. et alios ad risum prouo¬
cant. aurib et cordi consulere delet uox lec¬
Hic ordo forͣm et initium a ꝓpħĩs accepisse

Expanded text:
fficium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lecHic ordo formam et initium a prophetis accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem carnis pcc̃i. assũpsit .n. u̾bũ carnem
pͤcatriti similem in pena. et non in culpa. ⁊ iõ
ñ p̾catͥceni. cet̾a uero hõĩm omis caro pcc̃i est.
Sola illius non caro pcc̃i. qr ñ cum mat̾ ⁊cupi¬
scentia s gr̃a concepit. habet tñ smmilltudinẽ
carnis poc̾i ꝑ passibilitatem et mortalitatem.
qͣi estrut et sitiit. et hꝰ moĩ. licz ergo eadein caro
et neq ip̃e in illa ũ qͣm peccauit. ¶ In pena crgo
ex cõcupiscentie motu ꝯcepta est omĩo nͨ hũit.
uec ex carnali delectatõne nata est. uenit gͦ¬

Expanded text:
tudinem carnis peccati. Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro eccavit. In poena ergo ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
ad corpuꝰ imaculatũ qued quod p̃t̾̃ lbidiiuꝯ cõ¬
cupiscentiam fuit cõceptum. si illd̾ ui se hũit ui¬
tium quod ii aliis est causa pc̃ci. nec ii eo p̾cauit.
Sõ uere dicit᷑ uerbi caro ñ fuisso ii xp̃õ obligata
Quid uidet᷑ adu̾sari illi sententie qͣ dom̃ est

Expanded text:
ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata 5. Quidam videntur adversari illi sententiae qua dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
.ppͣ. Si quis desponsau̾it uxorem uł s̃arraũit.
et uł p̾uenitente die mortis. uł irruent ibus
quibdam causis eam ñ cognou̾it: nͨ frat̾ eius
i ullus de consang̾nitate eius eaud̾m sibi tol¬
ponsatam proximi sui puellam ceꝑit ĩ cõuigi¬
um anathenia sit. ip̃e ⁊ om̃s consentientes ei

Expanded text:
 Si quis desponsaverit uxorem vel subarrhaverit, vel praeveniente die mortis, vel irruentibus quibusdam causis eam non cognoverit; nec frater ejus, nec ullus de consanguinitate ejus eamdem sibi tolius: « Qui desponsatam proximi sui puellam acceperit in conjugium, anathema sit ipse et omnes consentientes si
Abbreviated transcription (Latin):
uiqͣndo .ii. sponsas uocant que talem habu¬
erunt desponsatõm ubi fuit pactio cõiu¬
q̃mqͣm. post modum p̾ueniente die mlortis
eius. nequiu̾it eam ducere in uxorem. tam̃
nlłi de consangͥnitade eius licet acciꝑe eam

Expanded text:
uando enim sponsas vocant, quae talem habuerunt desponsationem, ubi fuit pactio conjuquanquam postmodum praeveniente die mortis ejus nequiverit eam ducere in uxorem, tamen nulli de consanguinitate ejus licet accipere eam
Abbreviated transcription (Latin):
et si aliena ñ rapiuut: reb tũ infirmitati
concessis. aliqua dilectõne inherent. qui scd̃m su¬
os amandi hec modos diutius ut lignũ. uł minꝰ
ut fenũ. uł minimũ: ut stipulam. ignem susti¬
nebunt. qui uero sr̃edificant. aurũ argentum.
lapides p̃ciosos: de utroq igne securi sunt. nõ
solum de illo et̃no. qui crutiat᷑us est impio ĩ eter¬
nialia intelligunt᷑ pcc̾a. et nullus ad eo ꝑfectꝰ
est qui uenialit non peccet: ergo qui edificant

Expanded text:
etsi aliena non rapiant, rebus tamen infirmitati concessis aliqua dilectione inhaerent. Qui secundum suos amandi modos, vel diutius ut lignum, vel minus ut foenum, vel minimum ut stipula, ignem sustinebunt. Qui vero superaedificant aurum, argentum et lapidem pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternialia intelliguntur peccata, et nullus adeo perfectus est qui venialiter non peccet, ergo qui aedificant
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ qͣi qͣrto die cepissent tp̃ra. cũ tam̃ tͥ diũ sit¬
pͥus sine tp̃r ñ fuerunt. Ideoq tpr̃a que fuint
ꝑ sydera ñ spatia moraꝵ. s uicissitudĩem acree
qͣlitatis debemꝰ accipere. qr talia motib sydex
fiunt. sicut die ⁊ anui quos usitate nouimꝰ.
Sunt .n. in signa serenitatis ⁊ tempestatiꝰ. ⁊

Expanded text:
ie coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et
Abbreviated transcription (Latin):
ornat in qͣrto die quo fiunt sydera. que idoo scã
sunt ut ꝑ ea illusf ret᷑ inferior ꝑs ne ess habitã¬
tib tenebrosa. Infirmitatiq ho̾im ꝓuisũ est
ut circũcunde sole potirent᷑ hoĩo diei noctis¬
q uicissitudine pp̃ dormiendi uigilandiq nͣ¬
cessitadem. et ⁊̾ ideo ne nox indecora remane¬
ret s luna ac syderib ꝯsolarent᷑ hõĩes. quib

Expanded text:
ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunque vicissitudine propter dormiendi vigilandique necessitatem. Ideo etiam, ne nox indecora reremaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
erũtam̾ caueat ue hłic ymagi̾em
ab ead̾m t̾nitate stãm. ita ei comparet:
ut om̃io estimet similem. s potius in qͣlicumq
ista siłitudine: magnã quo dissilĩtudinem
cernat¬

Expanded text:
erumtamen caveat ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat
Abbreviated transcription (Latin):
qui celum sunt habitat deus. ⁊ regnat. quia euiꝰ
uoluntati deuoti obtemꝑant. malos uero qͥ sunt
terra iuditii dust rictõne calcat. Unde ⁊ in .l. sap.
dicit. troniiꝯ sapĩe anima iusti. quia ĩ iustis spe¬
tialius est: qͣm ii aliis reb. in quib tñ om̃ib tocꝰ

Expanded text:
tat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde in lib. Sap. dicitur thronus sapientiae anima justi, quia in justis specialius est quam in aliis rebus; in quibus tamen omnibus to
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. et penas pro eis debitas pondere. an aliqͥd¬
aliud deretanta scͥpt᷑i s scĩs diligentiꝰ ꝑscruta
ri augꝰt᷑m supea dixisse ñ asserendo. s dulsoꝵ
opĩones refferendo. ostendit aug̾. sibi fore con

Expanded text:
 et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatri Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo. 5. Ostendit Augustinum sibi fore con
Abbreviated transcription (Latin):
retur. utr̃ approbandꝰ esset bapt̃s qui sic dic̾etᷤᷤ
daret᷑. diuinũ iuditiũ ꝑ alicuiꝰ reuelatõnis
miracłm̃ oratione implorandũ esse. censerem.
uidet᷑ tũ sapientib ñ fuisse bapt̾a. ut cũ aliqui
in balneu̾. uel in flumen mergunt᷑ in noĩe tri¬
uitatis. nͨ tũ est bapt̃s. quia ñ iutentõne bap¬
tizandi illud gerit᷑. nam in hoc et in aliis sacra¬
mentis sicut forma est seruanda: ita et inten¬
tio illud celebͣłidu est habenda. ¶ qlld ⁊ non
de moueat qd̾ quidam non ea fide paruuloꝰ ad
tur et̃nam. set eos putant hoc remedio tempo¬
ralem acciꝑe sanitatem. ñ .n. p̾derea illi ñ rege¬
nerant᷑. quia nec ab illis hͣc intentõne offerũ¬

Expanded text:
obandus esset Baptismus qui sic daretur, divinum judicium per alicujus revelationis miraculum oratione implorandum esse censerem. Videtur tamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel in flumen merguntur in nomine Trinitatis, non est tamen baptismus, quia non intentione baptizandi illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. Illud etiam non te moveat, quod quidam non ea fide parvulos ad tur aeternam; sed eos putant hoc remedio temporalem accipere sanitatem; non enim propterea illi non regenerantur, quia nec ab illis hac intentione offerun
Abbreviated transcription (Latin):
legittima sotiedate cõm̾cta sine ulla culpa
relinquit᷑. si cum uiro xp̃iano ꝑ man̾e nolu̾it.
ex hiis ⁊̾ ppobat᷑ quod infideli ad fidem con¬
u̾so apłs cõmliłit infidelem ñ dimitere: qd̾
ñ faceret si ñ ess inter eos legittimũ cõiugiũ. le¬
gutimũ est: quod legali institutõne. uł ꝓuincie

Expanded text:
ate conjuncta, sine ulla culpa relinquitur, si cum viro christiano permanere noluerit. Ex hoc etiam probatur, quod infideli ad fidem converso Apostolus consuluit infidelem non dimittere; quod non faceret, si non esset inter eos legitimum conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
ac stao nos seruire flagit᷑antiu quas bigns ĩ no as̃¬
uis agͣitet xpistidaritas. ꝙͣuis ñ ambigamꝰ onnẽ
humauieloquii sermonem. calũpnie atq ꝯtͣdic¬
tõni emuioꝵ⁊ semꝑ fuisse obuoriui. qr dissentien¬
tib uoluntatum motibus: dissentiens quoq fit
animoꝵ sensꝰ. ut cum om̃e dcm ueri rõne ꝑfectũ
sit: tñ dum aliud aliis aut uidet᷑ aut cõplac : ue¬
ritati aut ñ intellecte. uł õffendenti: inipietatis
Error obnitatur. aut uoluntatis inuidia resuit:
qͣm deus husꝰ seculi operat᷑ in illiꝰs  dnffidentie flliis:
quin rõniuolintnom slutint. nͦ grene studi
un impendunt. S hiis que compniauerũt. sapi̾e
u̾ba coaptare nitinit᷑. non ueri: s platiti rõnem
sectantes. quos miqua uoluntas ñ ad intellñtiã
u̾itatis. s ad defensõm placentium incitat᷑ ñ desi¬
derantes tõceri u̾itatem.s ab ea ad̾ sub̾ulꝰas con¬
u̾tentes auditum⁊ quoꝵ professlo est mag̾ psacitas

Expanded text:
servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deus seculi hujus operatur in illis diffidentiae filiis, qui noum impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita
Abbreviated transcription (Latin):
exigit iuratõm multũ int̾est si nescit illd̾u
iuramentũ falsum esse. uł scit. si .n. uescit. et
ideo dicit iura michi. ut fides ei sit: ñ est pcc̾m tñ
humaua temptatio est. si uero scit eũ fecisse et
cogit eum iurare homicida est. Ideni qui ꝓuo
uiucit homicidam. qr homicida corpꝰ cccistirus
est. ille auimam. Ĩmo duas auimas. ⁊ eius quẽ
iurape prouocauit. et suam
Er concilio aure

Expanded text:
ltum interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; non est peccatum, tamen humana tentatio est. Si vero scit eum fecisse et cogit eum jurare, homicida est. Idem, in serm.vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille animam, imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam. 12. Ex concilio Aure
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. si quis duas ꝯmatres hr̃e ualeat unã post
altͣm in quo meminisse debeset scͥptũ esse erũt
duo in carne una. cum cõstet quod uir ⁊ mlr̃
una caro effitiunt᷑: restat uirũ cõprẽm cõsti¬
tui mlr̃i. cuiꝰ assũpta uxor cõmat̾ erat. et ideo
uirũ illi femine ñ posse cõiungi. que cõmater
eius erat: cum qͣ id̾m fuerat una caro effectus.

Expanded text:
vestra si quis duas commatres habere valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
cõpatrem cuiꝰ filiũ de lauachro acceꝑit. et eiꝰ
uxor cõmat᷑ non est: licet ei deffuncto cõpatre
suo eius niduam ducere in uxorem quos nulla
iugio copulari ulła ratio uidet᷑ uł auctoriꝯtas
tas nicholai de illo agit qui uxori sue debitũ red¬
didit post qͣm illius cõmat᷑ extiterit. alie uero
auctoritates de illo agunt cuiꝰ uxor postꝙͣ auiro
suo derelinquitͤ: illius cõmat̾ effitit᷑. nͨ post cõpat̃¬
nitatem a uiro suo cognoscit᷑. uł de illo potiꝰ agũt
cuiꝰ upor aute defungit᷑. qͣm ab eo cognoscatut.

Expanded text:
compatrem cujus filium de lavacro susceperit, et uxor ejus commater non est, licet ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla jugio copulari, nulla ratio vel auctoritas as Nicolai de illo agit, qui uxori suae debitum reddidit postquam commater illius extitit. Aliae vero auctoritates de illo agunt cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa sñ om̃i uitio fulgida sicut soł resur¬
gent. p̾cisis cunctis de formit acib. qͣs hic
habuerunt.
Si reprobi tunc hẽant quas

Expanded text:
ora sine omni vitio fulgida sicut sol, resurgent, praecisis cunctis deformitatibus quas hic habuerunt. 4. Si mali tunc habeant quas
Abbreviated transcription (Latin):
Ax uoluntate uł exͦ ilata est. si ex uoluntat᷑ est :
mala est uoluntas que pcc̾m facit. Si aut̃ ex naͣ ^:
uala est nat᷑a. cui respondeo ex uoluntate pecra¬
tum est querit forte utr̃ orig̾. pcc̃m ex uolũta¬
te sit. respondeo ꝓrsus. ⁊ orig̾. pccm ex uoluutate¬
pͥmi hoĩs eẽ. qr hoc ex uoluntate pͥmi hominis
sepuuat ũ est. ut in illo eisset. et in om̃s tͣnsiret. Qb¬

Expanded text:
x voluntate est, vel ex natura est. Si ex voluntate est, mala voluntas est quae peccatum facit; si autem ex natura est, mala est natura. Cui respondeo: Ex voluntate peccatum est. Quaerit forte utrum originale peccatum ex voluntate sit. Respondeo prorsus et originale peccatum, quia et hoc ex uoluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo esset et in omnes transiret.
Abbreviated transcription (Latin):
est: ad prem solum refert᷑. cuni dicit᷑ filiꝰ. ⁊ iteo
filuiꝰ prĩs est. et non noster. dnĩꝯ tam̾ et panẽ

Expanded text:
est, ad Patrem solum refertur cum dicitur Filius. Et ideo Filius Patris est, et non noster. Dicimus tamen: Et panem
Abbreviated transcription (Latin):
noie firniam̃ti celũ qd̾ excedit aerem an ip̃e aerħͨ
uit eNligat᷑ ^dem augꝰ ideni querit. nͨ ab soluit. mag̃
tñ aꝓpbare uicet᷑ celun illudhic accipi ꝙ spatia a¬
eris excedit. aqͣ aut̃ que st̃ illud oclũ sunt dici uapo¬
rasr̃tͣhi. et ieuissimis suspendi guctiz. Sicut aer
iste imibilosu exalatione derre aqͣs uaporalr̾ tͣ hit
et ꝑ subtile minutias suspendit. et post corpulen¬
tius cõglobatas pluuialit̾ refundit. Si ergo põt
aqͣ sicut uidemꝰ ad tantas uenire muuitias ut fe¬
rat᷑ uaporalr̃ st̃ acrem aquis nalit̾ leuiorem: cur
ũ credamꝰ ⁊ suꝑ illud leuius celum minutõrib
guitis et leuiorib ĩ manare uapor ib s quomͦ ibi¬

Expanded text:
nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare
Abbreviated transcription (Latin):
queri. qr̃ fcũs est sol si lux illa fatiendo diei suffi¬
illustͣbat. et ad illumi̾atõnes inferioꝵ solem fieri
oꝑtebat. uel potiꝰ ideo qr fcõ sole dici fuł dor auctꝰ est.
põt dici. aut de ca corpꝰ solis forͣtũ. aut ĩ ca ꝑte celi
esse in qͣ sol est. ñ qd̾ ip̃a sit soli s qd̾ eisit unit a. ut

Expanded text:
quaeri quare factus est sol, si lux illa ad faciendum diem suffires partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
loges tͣdunt᷑ Si quis cnctis diuinis scͥpturis iu-¬
tatũt mulieri se eam legittimã uxorem habit᷑m.
gittima uxor. ꝙͣuis nulla dos: nulla alia script᷑a
int̾positasit Sͣ hic ostendit᷑ quid fieri. uł esse de be¬
at. ñ quid tuuc fiat. ñ .n. ꝑ illud iuramentũ tt̃
fit uxor s fieri debet: qr iuratum est. Yotest et
de illo iuramento hoc dcm intelligi: ubi de p̃sen¬
ti consentiunt. ac se inuicem suscipiunt illi ⁊̃
sententie qua dcm̃ est solum consensũ face̾ con¬
iugiũ uidet᷑ contͣire quod euãristiꝰ pp. ait. ałit̾
legittimũ ñ sit coniugiũ. nisi ab hiis qui suꝑ
feminã dñatõm hr̃e uidentur et a quib custo¬
ditur: uxor petat᷑. ⁊ a ꝑentil sponsetur. ⁊ legib
dotetur. et a sac̾dote ut mos est leuedicat᷑. et
a paranimphis custodiat᷑. ac solempnit᷑ acci¬

Expanded text:
leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturumgitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his qui super feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter acci
Abbreviated transcription (Latin):
succ᷑riuit ad sauciendum coniugiũ. qd̾ priꝰ ccculte
erat contͣctum. uoluntas gͥ uerbis exp̃ssa iu ecclꝰ¬
doad hec suffragatur. ut flat coniugiũ maifeste
uero exp̾ssa suffragat᷑ ut santiat et roboret. ac
lium̃n fiat eccłie de hoc iudicare si expedierit.

Expanded text:
iendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit.
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssus cõiugiũ facit. licet ñ sit ibi honestꝰ cõtͣcꝰ.
redire. et cõmanere cum coniuge. qr ñ põt probari
testibus contͣctus qui in ccculto est faccus. qd̾
si ip̃i qui in occułto sibi consenserint. eumd̾m cont¬
sensum uoluutarie in mai̾festo profiteant᷑. tunc

Expanded text:
expressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractexpressus, conjugium facit, licet non sit ibi honestus contractsiae redire et commanere quasi cum conjuge, quia non potest probari testibus contractus, qui in occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto profiteantur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
uł fornicatõnes sunt. nisi uoluitas ꝓpria suf¬
fͣgata fu̾it uł susfͣgau̾it. et uota succrerint
legittima hoc aut̾ ñ ita intelligendum est:
tamqͣm sine enuͤatis ñ possit esse legitt inũ cõiu¬
gium: s qr sie illis ñ possit hr̃e decorem ⁊ honesta¬
tem debitam. In huiꝰ .n. sacͣmenti celeb̾tõne sicut
ĩ aliis quedam sunt ꝑtinentia ad sb̃am sacͣmenti
ut consonsꝰ de p̾senti. qui solus sufficit ad coutra
rem et sollempnitatem sacͣmenti ut ꝑentũ tradi¬
tio. sac̾dotum bñdictio. et hꝰmoĩ siue quil legiiti¬
me fit coniugium. qͣntum ad uircuteni. ñ qͣntũ
ad honestatem sacͣmenti. Sine hiis ergo ũ quasi
legitimi coniiges. s quasi adulteri ⁊ foruicato¬
res cõueniunt. ut slli qui clanculo nubñt. et utiq
fornicatores essent: nisi s eis suffͣgaret᷑ uoluut as
u̾bis exp̃ssa de p̾senti que legiitimũ int̾ eos facit
matͫ. nam et consensꝰ cccultus de p̾senti ꝑ uerba

Expanded text:
 fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum conjugium, sed quia sine illis non habet decorem et honestatem debitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahrem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occultus de praesenti per verba
Abbreviated transcription (Latin):
ferri cõmemoret᷑. Non est gͥ ambigendum ista pro¬
tesse de functis. S talib qui ita uix̃unt ante mor¬
tem ut possent eis hoc utilia esse post mortem. nã
qui sine fid̾e oꝑante ꝑ dilcõm eius q sacͣmentis de
corꝑe exierint frustͣ illis a suis hꝰmoĩ pietatis offi¬
tia iupendunt᷑. cuꝰ dum hic essent ꝙ ignore carue
riuit. ñ mĩam sibi ⁊ ħesaurirantes. s iram. Nongͦ
miortuis noua merita comꝑant᷑. cum pro eis aliꝙͥ
uoni oꝑantͤ sui. S eoꝵ p̾cedentib conseq̃ntia ista:
retdunt᷑. uam istam quisq fiuiens uitam. uisiqd
in ea meruerit: hr̃e ñ pot̾it post eam. Ec̃ce quib ⁊
qͣliter prosuit ila que pro de fuuctis freq̃ntat ec¬
clesia. mediocrit᷑ malis suffragant᷑ ad pene micti¬
gatõmi. mediocrit᷑ ronis ad plenani ab solutõm.
qui ñ hũt tante ꝑfcõnis merita. ut ñ indigeant
iuuari ꝑ pauꝑes quoꝵͫ eit regnũ celoꝵ. quos sdi fe

Expanded text:
ficium. Non est igitur ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem ejusque sacramentis de corpore exierint, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur, cujus dum hic essent pignore caruericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis aliquid boni operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Nam istam quisque fimens vitam, nisi quod in ea meruerit, non poterit habere post eam. Ecce quibus et qualiter prosunt illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia. Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est regnu
Abbreviated transcription (Latin):
deffunctoꝵ aĩas pietate suoꝵ uiuen ru¬
tium releuari. cum pro illis sac̾fitium media
eis prosunt. qui cum uiuerent. hec sibi ut pͣ¬
ea pꝰsent prodesse meruerunt. est .in. quidam
uiuendi modus iͦ tam bonus ut ñ requirat
ista post mortem. nł tam malus ut ei ñ ꝓsĩt
ita post mortem. est uero tał in beato ut ista
ũ requirat. et est r᷑sus talis in malo. ut nͦhis
ualeat cũ hec uita tͣnsierit adiuuari. quoct᷑
hic om̃e merit si comꝑat᷑. quo possit post hanc
uitam quispiam gͣuari. uł releuari. Nemo
aut̃ speret quod hic neglexit. cum obierit a¬
pud d̾m promereri. Non gͥ ista ꝓͣ defunctis
c̃om̃dandis freq̃ntat eccłia. iłli apłĩce sunt
a du̾sa sententie qͥ ᷤ cm est. onis astabimus

Expanded text:
defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, quum pro illis sacrificium mediaeis prosunt, qui, quum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse meruerunt. § 1. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, quum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum covitam quispiam gravari vel relevari. Nemo autem speret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non ergo ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi Apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
tiatõnes. q proualde malis. ⁊̃ s̃ nulla sunt ad¬
iumenta mortuoꝵe tñ qͣles cumq niuoꝵ con¬
solatõnos sunt. Itib uero prosunt. uł as ħͥ
prosunt ut sit plenaremissio. uł certe ut
tolerabilior sit ip̃a daminatio. dratonibus
ergo sancte eccłie et sacrifitio salutari et
elemosinis que pro eoꝵ spiritib offeruntur:
ñ est dubiũ mortuos adiuuari. ut cum eis
suo ⁊ mememorent᷑ oretur. ac pro illis qͦ is os¬

Expanded text:
alde malis etsi nulla sunt adjumenta mortuorum, tamen qualescumque vivorum consolationes sunt. Quibus vero prosunt, vel ad hoc prosunt ut sit plena remissio, vel certe ut tolerabilior sit ipsa damnatio. Orationibus ergo sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis quae pro eorum spiritibus offeruntur, non est dubium mortuos adjuvari, ut cum eis suo commemorentur, oretur, ac pro illis quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ uistificatꝰ es gͣtis tibi data est. Hic aꝑte ostendit᷑
quod fides est causa iustificatõmiꝰ ⁊ pa est .ii. gr̃a ⁊
bñfitiũ quo hõis p̾uenit᷑ uoluntas ⁊ ppͥatur. Unde

Expanded text:
ustificatus es, gratis tibi data est. Hic aperte ostenditur quod fides est causa justificationis, et ipsa est gratia et beneficium quo hominis praevenitur voluntas et praeparatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erant unita in onam ꝑ sonã qͣm assũpsent
Nam sibi inuicem sunt onita simł cum u̾bo sf
unita. alt̾a tñ onione ĩuicem onita sunt illa
duo .s. aĩa et caro. alia onione u̾bo unita sunt
qr alia onio aĩe illiꝰ ad carnẽ. alia est onio ibi
ad aĩam illã et carnem. Non ergo uł accepit
carne illa et anima illa una cõposita ꝑsona ꝙͣ
u̾bũ acceꝑit. S accipiendo oniuit et uniendo ac
it contͣ hec oppositio qͣ quid̾ pro bare uolu̾t

Expanded text:
n erant unita in unam personam, quam assumpserit; Nam sibi invicem unita sunt simul cum Verbo. Altera tamen unione invicem unita sunt illa duo, scilicet anima et caro; alia unione Verbo unita sunt. Quia alia est unio animae illius ad carnem, et alia est unio Verbi ad animam illam, et ad carnem. Non ergo accepit Vercarne illa et anima illa una composita persona quam Verbum accepit, sed accipiendo univit, et uniendo accepit. 5. Contra hoc oppositio, qua probare qu
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝑ me terram tenent. Unde ⁊ iob de  domi¬
no ait. qui facit regnare ypocͥtam pp̃ pcc̃a po¬
puli. et de populo istael dicit deus. dedi eis
regem in ira mea. Nocendi .n. uoluntas põt
esse ab hoĩs animo potestas aut̾ ñ est nisi a d̾o.
et hec abdita apta q iustitia. Nam ꝑ potesta¬
tem dyabolo datam. iustos facit deꝰ sugꝰ de
testatis ordo ĩ crimine est. potentiã deuꝰ tri¬
buit. elatõm uero potentie malitia itr̃e men¬
tis iuuenit. tollamꝰ ergo quod de nr̃o est. qr ũ
potentia iusta s actio praua dampnat᷑. Niis
auctoritatib aliisq plurib euident̾ ostendit᷑

Expanded text:
ni per me terram tenent. Unde Job de Domino ait, cap. 34: Qui facit regnare hypocritam propter peccata populi. Et de populo Israel dicit Deus, Oseae 13: Dedi eis regem in ira mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. Detestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evident
Abbreviated transcription (Latin):
.n. dr̃e quod filiuꝰ potuit gignere. s ñ oportuit.
⁊ ita potuit quod ñ oportuit: Iuare aut̃ ñ opor¬
tuit: subdit dicenꝰ inmoderata .nͥ. esset diuina
generatior si geiitꝰ filuiꝰ ne potem gigner pr̃i.
poten proauo suo: ñ a nob̾iꝯ appellaret᷑ om̃ipotẽs.
nͨ impłeret ᷑ geñatõniꝰ series. Si semꝑ alt̾ ex alto:
nasceretur. is eam ꝑficeret ulluꝯ: si ñ suffic̾et
Unꝰ om̃ps. Itaq om̃ipotentem genuit flium

Expanded text:
dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem notuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, potem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens: nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus. Omnipotens itaque omnipotentem genuit Filium
Abbreviated transcription (Latin):
at aug̃. ini .ii. libro contͣ maximinũ qui
asserebat prẽm potentiorem filio. eo qd̾ flliũ genu¬
it d̾m creatorem. filiuꝯ aut̃ non. dicebat q prẽm
potuisse gignere: ñ filiũ. ⁊ ideo potentiorẽ ẽẽ filio.
Ad quod respondenꝰ augꝰ dicere uidet᷑. ꝙ flliuꝰ
⁊̾ potuit gignere. uolens ostendere prẽm ñ esse
potentiorem filio. hiis ubis absit ut ideo poten¬
tior sit pater filio sicut putaꝯ: quia c̾atorem
genuit pr̃. filius aut̃ ñ genuit creatorem. Ne

Expanded text:
. ait in lib. contra Maximinum, qui asserebat Patrem potenttiorem esse Filio, eo quod Filium genuit Deum Creatorem, Filius autem non; dicebatque Patrem potuisse gignere, non Filium: et ideo potiorem esse Filio. Ad quod respondens Aug. dicere videtur quod Filius etiam potuit gignere, volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; ne