comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo cum uicisset iacob. benedicitam̃ se a
uictore posse cognouit. dicens: N dimitiã
te nisi benedixeris mͥ: Quale misteriũ. In ceꝵ¬
tamine infirmior estimatur: & ad conferen-
aduersarios benedix̃. quando & ꝑ int̾ficien¬
tibꝰ supplicauit. dicens: Dimitte illis pat̾:
quia nesciunt quid faciunt. Benedicit uic¬
tor. qui liberat passus. Interuenit ꝓ reis. ab¬
soluit dampnatos: quia e adueriarii si re¬
sipiscant. redemptionem tribuit interẽptꝰ.
Quid ȩtiam illud est quod p̃ost illam colluc¬
tationem. acob benedictionẽ accep̃. & claudꝰ
incedit: Sic enim ait. Et tetigit an gelus la¬
titudinem fẽmoris eiꝰ & claudicabat pede.
latitudo femoris: iudaici generis multitu¬
do est. Quid est inqͣm quod uno pede claudi¬
cat: hoc est. quia de iacob. idest iudeoꝵ ge¬
nere xp̃o resurgente pars credidit: pars in
infidelitate remansit: & a iustitiȩ ac uitȩ
semitis claudicauit: Quod autem dicit ip¬

Expanded text:
Ergo cum vicisset Jacob, benedici tamen se a Ergo cum vicisset Jacob, benedici tamen se a victore posse cognovit, dicens, Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Quale mysterium in certamine! Infirmior aestimatur, et ad conferendaistus adversarios benedixit, quando et pro interficientibus 495 supplicavit, dicens: Dimitte illis, Pater, quia nesciunt quid faciunt . Benedixit victus, qui liberat passus; intervenit reus, absolvitque damnatus, quia et si adversarii resipiscant, redemptionem tribuit interemptus. Quid illud etiam est, quod post illam colluctationem Jacob benedictionem accepit, et claudus incedit? Sic enim ait: Et tetigit angelus latitudinem femoris ejus, et claudicabat pede. Latitudo femoris Judaici generis multitudo est. Quid est, inquam, 496 quod uno pede claudicabat? hoc, quia de Jacob, id est Judaeorum gente, Christo resurgente, pars credidit, pars in infidelitate permansit, et a justitiae ac vitae semitis claudicavit. Quod autem dicit ip
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum iacob nocte luctatꝰ :. sic̃ habemus
ingenesi: Et ecce ur luctabatur cumeo
usq mane: et cum preualuisset iacob: dixit
ei angelus: Dimitte me. iam enim ascendit.
aurora Respondit iacob Nondimittãte: nͥ
benedixeris mͥ: Sic benedixit eum angelus: &
dixit ei. Si contra dm̃ fortis fuisti. quantoma¬
gis contra hominem preualebis: Et cetigit
angelus latitudinem fẽmoris eiꝰ: lpse uero
claudicabat pede: Quiꝰ est hoc: Qui uincit᷑.
benedicit: & claudicat qui se uicisse credebat:
Iniacob gͦ iudeorum populus: inangelo xp̃c
agnoscitur: Et ut sciamus in eodem angło
dm̃fuisse. itadicit ipse beatus iacob Uidi
am̃ facie ad faciem: ce salua facta est anima
mea Iacob gͦ angelo succumbente p̃ualuit:
p̃ualuerunt ad tempꝰ & in xp̃i passione iu¬
dei. In illa refugientes diei nocte. & tota in eũ
impietate sȩuientes. p̃ualuerunt quando
crucifixerunt p̃ualuerunt quando occidert:

Expanded text:
qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus qui cum Jacob nocte luctatus est, sicut habemus in Genesi: Et ecce vir luctabatur cum eo usque mane, et cum praevaluisset Jacob, dixit ei angelus: Dimitte me; jam enim ascendit aurora. Respondit Jacob: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Sic benedixit angelus, et dixit ei: Si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis; et tetigit angelus latitudinem femorde . Quid est hoc? qui vincitur benedicit; et claudicat, qui se vicisse credebat. In Jacob ergo Judaeorum populus, in angelo Christus agnoscitur; et ut sciamus in eodem angelo Dominum fuisse, ita dicit ipse beatus Jacob: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Jacob ergo angelo succumbente praevaluit. Praevaluerunt ad tempus, et in Christi passione Judaei, in illa refugientes diei nocte, et tota in eum impietate ferientes praevaluerunt, quando crucifixerunt; praevaluerunt, quando occiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lariumlitt̾arum. habuisse hoc quendaor exer¬
citiũ usumq certaminis. habuisse hoc genꝰuirtu¬
tis ac roboris: ut quotiens uirium suarum ami¬
cam oe nutricẽ t̾iamampulsu aduersarii conti¬
gisset. de solo surgens. magis ac magis in ad¬
uersarium preualeꝵ et: ac sic deiectio ꝓstrati.
occasio fiebat trumphi. dabat eunm ei qͦdã¬
modo infirmitas. fortitudinem: laboris pal-¬
mam: ruine uictoriam: Puto hoc illi celesti ath¬
letȩ qui contra iacob legitus fuisse luctatus.
totumhac illi iustus aptare posse fstimo hȩc
illius ꝑsonȩ ueriusconuenire. qui hoc intem¬
ꝑe. inharena mundi cum publico hoste con¬
fuxit qui adhoc gessit ut gloriosuis surgeret:
adhoc cecidit ut om̃s leuaret: Qui aduer¬
sanum effusus õbruit. prostratꝰ ȩlisit. iacen¬
temq hominem deiectꝰ aiu erex̃. mortẽq
eius dum succumberet ꝑculit: ac mortuuor.
dum refurgeret suscitauit: Hic est ille angłs

Expanded text:
larium litterarum hoc, quemdam in exerlarium litterarum hoc, quemdam in exercitio usque certaminis habuisse hoc genus virtutis ac roboris, ut quoties virium suarum amicam et nutricem terram 494 impulsu adversarii contigisset, de solo surgens magis ac magis in adversarium praevaleret, ac sic dejectio prostrati, occasio fiebat triumphi. Dabat enim ei quodammodo infirmitas fortitudinem, lapsus palmam, ruina victoriam. Puto haec illi coelesti athletae, qui contra Jacob legitur fuisse luctatus, totum hoc illi justius aptari posse; aestimo haec illius personae verius convenire. Quia cum tempore in arena mundi cum publico hoste conflixit, qui ad hoc gessit, ut gloriosius surgeret, ad hoc cecidit, ut omnes levaret, qui adversarium effusus obruit, prostratus elisit, jacentemque hominem dejectus erexit, mortemque ei dum succumberet, perculit, ac mortuum, dum resurgeret, suscitavit. Hic est ille angelus,
Abbreviated transcription (Latin):
neramuꝵ: Sicut nobis infuturum uita oe
gła pollicentuꝵ: ita etiam in p̃t̾itum. de sa¬
lutis nr̃ȩ causa ce occasione nascuntus: Ac
sic qui ideo colitur ut misereatur. iam miser¬
nunc impensius exultemus in beneficiis suis:
quia meliores sunt illi dies quibꝰ liberam̃. qͣm
illi quibus in uitȩ huiꝰ ꝑicula nascendo ꝓdi¬
cimuꝵ: Et ideolegimus. quia melior est mi¬
scdia tua suꝑ uitas Meliores gͦ sunt dies
quibus ad ȩternam uitam renascimur: qͣm illi
quibus in hac temꝑali ꝓcreamus: Si quidẽ
maiora sunt dona grȩ qͣm nature: In hoc ge¬
mino dĩnr̃i oꝑe. ibires uirtutis. hic muneris:
ibi potentia. hic miscłia continetur: Prima
natiuitate. t̾rena ingrẽdimu: scdã. celestibꝰ
p̃paramur: Sicut autem presentis temꝑis
festa nos ammonent: sic ille ꝑmundi salute
congressus: Sicut de fortissimo samson legioꝰ
plures inimicorum mortuus interfẽc̃. quã
uiuus occiderat: Refeit autem & traditio secu¬

Expanded text:
neramur. Sicut nobis in futurum vitam et gloriam pollicetur, ita etiam in praeteritum de salutis nostrae causa et occasiones nascuntur; ac sic qui ideo colitur, ut misereatur jam misernunc impensius exsultemus in beneficiis suis, quia meliores sunt illi dies, quibus liberamur, quam illi, quibus in vitae hujus pericula nascendo perducimur. Et ideo legimus, quia melior misericordia tua super vitas . Meliores ergo sunt dies, quibus ad aeternam vitam renascimur, quam illi, quibus in hac temporali procreamur. Siquidem majora sunt dona gratiae, quam naturae. In hoc gemino Dei nostri opere, ibi res virtutis, hic muneris est. Ibi potentia, hic misericordia continetur. Prima nativitate terrenis ingredimur, secunda coelestibus praeparamur. Sicut autem praesentis temporis festa nos admonent, sic ille qui pro mundi salute congressus, sicut de fortissimo Samson legimus, plures inimicorum mortuus interfecit, quam vivus occiderat. Refert autem et traditio saecu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ die hõ factꝰ ẽ: atq eod̃ sexto die. oꝑa dñi
cuncta ꝑfecta st̃. Senariꝰ autẽ numerus in
trigonũ ductꝰ. elecẽ & octo facit. Quia ergo
hõ qui sexco die factꝰ ẽ. ꝑfecta oꝑa h̃r̃e noluit.
s ante legẽ. sublege. atq in exordio in choantiᷤᷤ
gĩẽ infirmꝰ extitit. decẽ & octo annis mulier
sursũ respicẽ. Omĩs peccator t̾rena cogitans
celestia ñ reqͥrens. sursũ respice ñ ualet: quia
dũ desidia inferiora seq̃r. amĩtis suȩ rectitudi¬
is. aliꝰ dep̃dior ambitu cogitat. Cunc¬
ta ħ in imo sunt: & quando mens talibꝰ impli¬
cat᷑. abstatꝰ sui rectitudine flectit᷑ & quia ad ce-¬
lestȩ desidiũ ñ assurgit. quasi mulier inelina¬
ta sursũ respice̾ nequaquã pot̃. Sequit᷑. Hãc

Expanded text:
enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudiiis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Cũq se ꝑpenitentiã ad lam̃ta m̃s
fieitat. c̃q ad bonȩ oꝑationis gr̃am reformat.
quasi ꝑtactum stercoris. redit ad fecunditatẽ
oꝑis radix cordis. Plangit qđ fecisse se memi¬
nit: displicet sibi qualẽ fuisse se recolit. In¬
tentionẽ contrase dirigit: atq ad meliora a¬
nimũ accendit. Ex fetore gͥ adfructũ reuiuis¬
cit arbor: qr deconsid̾atione peccati. ad bona
cultor adiungat. Si qͥdẽ fecerit fructũ. sin
autẽ. infut᷑o succides eã. Quia ꝓfecto qui h
ñ uult ad fecunditatẽ pinguesc̾e ꝑincrepati¬
onẽ. illic cadit unde iã surg̾e ꝑpenitentiã
ñ ualet. Et in futo succidet᷑ quãuis hic in
fructu uiridis stare iud eat᷑. Erat autẽ docenᷤ
insynagoga sabbatis: Et ecce mulier q̃ habe¬
bat spm̃ infirmitatis annis decẽ ⁊ octo. Pau
ad infructuosam ficulneã. qđ decẽ & octo an¬
noꝵ numus adcͤuã mulierẽ. signat. Sexto

Expanded text:
tionis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens tionis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis graquasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore igitur ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑdidit : q̃rendũ solũmͦ ẽ. cͦ & alios p̃mit. Uñ
bñ eiꝰdẽ uineȩ dñs dic̃. Utqͥd eciã trã occupat:
lerrã qͥppe occupat: quim̃tes alienas gͣuat.
cultor uineȩ qͥd dicat audiamꝰ. Dñe dimitte
ila i h anno:usq dũ fodiã cͥca illã. Quid est
cͥca ficulneã fode: nͥ infructuosas m̃tes incre-¬
pare: Omis qͥppe fossa inimo ẽ. Et nimirũ
increpatio dũ m̃tẽ sibi demonstrat. humili
pimꝰ: quasi excult̾e debito. cͥca infructuosã
arborẽ fõdimꝰ. Pfossionẽ uͦ qͥd dicat᷑ audiamꝰ.
et mittã cofinũ stercoris. Quid ẽ cõfinꝰ ster
les qͦsq infetore luxuriȩ uitã finire. Nos
itaq quociens carnalẽ m̃tẽ desuis peccatis
increpamꝰ. qͦciẽs ad eiꝰ memoriã uitia anteac¬
tareducimꝰ: quasi infructuose arbori. cofi¬
& ad cõpunctionis grãm qͣsi defetore pingues¬
at. Mittit᷑ gͦ cofinꝰ st̃coris adradicẽ arboriᷤ. qñ
puitatis suȩ. ꝯscientia tangr̃ memoria cogita¬

Expanded text:
 solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliapimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercles quosque in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam ta reducunt, quasi infructuosę arbori cofiet ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uenturũ. hominem simplicẽ acsem
uir̃ asserunt degenere dauid. Interrogemꝰ
gͦ eos docti adnõ. si simplex homo ẽ. & tall¬
tũ filiꝰ dauid: qͦmͦ dauid uocat eũ dñm sui.
ñ erroris incerto. nec ꝓpͥa uoluntate sii¬

Expanded text:
e venturum hominem simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocat eum Dominum suum? Non erroris incerto, nec propria voluntate, s
Abbreviated transcription (Latin):
noc munꝰ accipr̃. Debemꝰ itaq ad ꝓximũ quãuis
longe positũ longeq disiunctũ. m̃te ire: ei animũ
subde: humilitate illũ ac beniuolentia placare:
Scilicet ꝯditor nr̃ dũ tale placitũ nr̃ȩ m̃tis aspex̾it.
apeccato nos soluit: qr munꝰ ꝓculpa sumit. U̾itatiᷤᷤ
uit̃ uoce attestante didicimꝰ. qr seruus qͥ decẽ mi¬
lia talenta debebat. c̃ penitentiã age̾t absolutio

Expanded text:
imum quamvis longe positum longeque disjunctum, mente ire, eique animum subdere, humilitate illum ac benevolentia placare; ut scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvat qui munus pro culpa sumit. Veritatis autem voce attestante didicimus: quia servus qui decem millia talenta debebat, cum poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã postulando.si hoc prius coram do¬
mino feceris. ꝑgens adeum non pigro mo¬
tu pacorꝑis.s: celerrimo dilectionis affec¬
tuz atq in de ueniens. idẽ intentioneor
ieuocans adid qđ agere ceꝑas. offeras mu¬
nus tuum. Quis autem hoc facit. ut fr̃i
suo uł non iras cat᷑ sine causa. uel racha
non dicat sine causa, uel eũ fatuũ non
appellet sine causa: Quod totũ suꝑbis¬
sime admittit᷑. Uelsi forte in aliquo ho¬
ruo lapsus fuerit: unum ẽ remediuo.¬
ut supplici animo ueniã dep̃cet᷑. Quod
inflatur. Beati gͦ pauꝑes spũ: qm̃ ip

Expanded text:
veniam postulando, si hoc prius coram Dveniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. 28. Quis autem hoc facit, ut fratri suo vel non irascatur sine causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fatuum non appellet sine causa, quod totum superbissime admittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur; nisi inflatur? Beati ergo pauperes sp
Abbreviated transcription (Latin):
fulciat᷑. & eifixe atq immobilit̾ tãquã¬
in altari imponat᷑: ut possit integrũ
atq illibatũ eẽ qđ loquim᷑. Nam mul
ti h eretici non habentes altare. id est
ueram fidem. blasphemias ꝓlaude
dixerunt: cerrenis uidelicet opinioni¬
b aggrauati. uotum suũ tamquã int̾¬
ram proicientes: S deb& eẽ sana eciãs
offerentis intentio. Et ꝓpterea cũ tale a¬
liquid oblaturi sumus incorde nr̃o. id
aliquid habeat aduersus nos frat. id eft
sinos ei in aliquo lesimus. tunc enios
postulabis abeo qui tibi fecit iniuriã. s tan¬
tũ dimittis sic̃ tibi dimitti a dño cupis
qđ ipse cõmiseris. ꝑgendũ ẽ eigo adrecon¬
ciliationem. cũ inm̃tẽ uenerit qđ nos for
te humili affectu ꝓsternas fratri: Ad quẽ
cara cogitatione cũ cucurreris. in conspec¬
tu eiꝰ cui munus oblaturus es. Ita enios
eciam si presens sit poteris eũ nonsiniu¬
lato animo lenire. atq ingr̃am reuocare

Expanded text:
fulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquafulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Namti haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt, terrenis videlicet opinionibus aggravati votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, id aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim inim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos fortte humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ in altare. si recordati fu̾imꝰ aliqͥd adu̾sũ noᷤ
hĩe frẽm munꝰ añ altare reliq̃re: i ꝑg̾e ac reꝯcilia-¬
ri fratri. deinde uenire & munus offer¬
re. Qđ si accipiat᷑ ad litterã. fortassis ali¬
quis credat ita fieri oportere. si p̃sens sit
frat̃. Non enĩ diutiꝰ differri pot̃. cũ munꝰ
tuum relinquere añ altare iubearis. Si
ergo de absente. & qđ fieri pot̾ eciã trans
mare constituto. aliquid tale ueniat in
m̃tem. absurdũ ẽ credere. ante altare oui
nus relinquendũ. qđ pꝰ terras & maria
perrata. offeras dõ. Et idõ prorsus intro
adspũalia refugere cogimur: ut hoc qdđ
dictũ ẽ sine absurditate possit intelligi.
fidem accipere possumꝰ: cuiꝰ signum est
altare uisibile. Qdlib& enĩ munus offe¬
ra mus dõ. Siue ꝓpheciã. siue doctrinã.
siue orationẽ. siue hẏmnũ. siue psal¬
mum. & siquid tale aliud spũaliuo do¬
norum animo occurrit. acceptũ eẽ
non potest dõ. nisifidei sinceritate

Expanded text:
ltare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri; deinde venire, et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credit ita fieri oportere, si praesens sit frater: non enim diutius differri potest, cum munus tuum relinquere ante altare jubearis. Si ergo de ab sente, et quod fieri potest etiam trans mare constituto, aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus tuum relinquendum, quod post terras, et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est, sine absurditate possit intelligi. fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spiritualium donorum animo occurrit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinceritate
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ gubernationem uillȩ s dispensati¬
onem uniuerse domꝰ. tullio interp̃tante
significat. Iste gͥ dispensator accusatus
ẽ ad dñm su uorꝗđ dissiparr substantiam
ce :siedde rationem dispensationis. Neq
in semet ipso. Quidfaciã quia dominꝰ m̃s
aufert a me dispensationẽ : fõdere non
ualeo: m̃dicare erubesco. Scio quid faciã.
ut quando sublata fuerit michi dispen¬
satio: suscipiant me in domos suas. Uo
cados olei. Ait illi. Accipe cautionem
tuam & sedens cito seribe quinquagin¬
ta. Deinde ad aliũ locutꝰ est. Tu uero quo¬
tum debes: At ille respondit. Centuo a¬
ios tritici. Dicit ei. Tolle cautionẽ tiq
& scribe octoginta. Et laudauit dñs in¬
licum siue dispensatorem iniquitatis qs
prudent fecerit: qr filii scłi huiꝰ prudenti¬
ores st̃ filiis lucis ingeneratione sua. Ete.
go uob dico. facite uobis amicos deman.¬

Expanded text:
est, qui non gubernationem uillae, sed dispensatiest, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam  e ? redde rationem dispensationis; nequein semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocbatos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de in
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. Fr̃ quoq inuidens senior. patris
uoce corripit᷑. quod letari debuerit &
gaudere. quia frat̃ eiꝰ mortuus fuerat
& reuixit: ꝑierat.& inuentꝰ est. Hastres
Parabolas contra phariseos & scribas
locutꝰ est: qui nolebant reciꝑe penitentiã
peccators. & publicanoꝵ salutem. Dicebat
quin parabolam. sic̃ pͥus adscribas & pha¬
riseos. qua parabola adclem̃tiã discipulos
hortat᷑. & aliis uerbis diceret. dimittite
ꝙ dimittet᷑ uob̾ & in oratione dnica lib̾a
fronte poscatis. dimite nob̾ debita nr̃a:
sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nris. Que
ẽ gͦ parabola adclem̃tiã discipulos ꝓuocan¬
tis: Homo quidã erat diues. qui habebat
uil ic̃ siue dispensatorem. Hoc autem
uille gubernator est: unde & auilla. uilli¬
cus nomen accep̃. Cchonomꝰ autem. tam
pecuniȩ quã frugum. & omniuo que do¬
minꝰ possid&. dispensator ẽ. Unde & echo¬
nomicꝰ renophontis. pulcherrimꝰ liber

Expanded text:
ab eo est. frater quoque inuidens senior patris ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber
Abbreviated transcription (Latin):
Uis sit uillicus iniquitatis.
qui dñi uoce laudat᷑. cuius
cum uellem scire rationẽ.
& de qͦ fonte ꝓcesserit. re¬
uolui uolumen ȩuangłicũ: & inter ce¬
tera reꝑi. quod appropinquantib salua¬
tori publicanis & peccatorib ut audirenł̃
eũ: murmurabant pharisei & scribe
dicentes. Quare iste peccatores suscipit.
& comedit cũ eis: Qui locutꝰ ẽ eis pa¬
rabolaos centũ ouium & uniꝰ ꝑdite. que
inuenta. pastoris humeris reportata est:
&e cur eẽt ꝓposita. statĩ intulit. dico uob̾
peccatore penitentiã agente. ꝗͣ super xc ix.¬
iustis. qui non habent opus penitentia:
Aliã qͦq parabolam decem dragmarum.
li eam fine compleuit .S: dico uobis. gau¬
dium erit coram angłis dr̃ suꝑ uno pecca¬
tore penitentiã agente. Tertiaoquoq
parabolam ꝓposuit hominis habentis
duos filios: & diuidentis inter eos sub¬
stantiã. Cumq minor facultatib ꝑditis
egere cepisset. & comede sili quas porcors
cibum: reuersus adpatrem susceptꝰ est

Expanded text:
uis sit villicus iniquitatis, qui Domini voce laudatus est. Cujus cum vellem scire rationem, et de quo fonte processerit, revolvi volumen Evangelicum, et inter caetera reperi; quod appropinquantibus Salvatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: peccatore paenitentiam agente magiiustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum li eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
non hebreor s syrore lingua. diuitiȩ
nuncupantꝰ. quod deiniquitate collec¬
e sunt. Si ergo iniquitas bene dispen-¬
ata uertit᷑ iniusticiaor quantõ magis
sermno diuinus in qͦnulla ẽ iniquitas.
qui apłis creditꝰ ẽ. si bñfuerit dispensa
dispensatores suos leuabit incęluor:
lua obirem sequit᷑. Qui fidełẽ in mini¬
mohoc ẽ incarnalib & inmultis fide
sent. id ẽ inspũalib. Qui autemin par¬
uomiquus ẽ. ut non det fr̃ib adutent ũ
ipecunia diuidenda iniquus eritꝰ. ut
non ꝓnecessitate s ꝓꝑsonis. doctrinã dñi
labunt᷑ ñ bene dispensetis. ueras eternas¬
q diuitias doctrinȩ deiquis det uobis:
Et si inhis quȩ aliena st̃. alienũ autemẽ
anob omne qđ scłi ẽ. infideles fuistis. ca
que ur̃a sunt ⁊ ꝓpͥe homini deputata.
ciaoꝰ &e dic̃ eũ quiamat pecuniã. dm̃ ama¬
re non posse. Igͥ & apłi si uelint amare
das. Unde scribe & pharisȩi qui erant
auari. aduersũ se dictam intelligentes

Expanded text:
non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, li pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, tiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare das. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intelleg
Abbreviated transcription (Latin):
seruire & mãmone. Audiebant autem
illũ. Totũ huiꝰ parabole textum posui. ui
inparabola certas nitam᷑ inuenire ꝑsonas
S interp̃tam᷑ eũ quasi ꝑabolam. ħ ẽ simili¬
tudinẽ. q̃ ab eo uocat᷑ quod alteri parabole
assimilat᷑. quia quasi umbra ‸ proemiuor.
ueritatis ẽ. Si gͦ dispensator iniqui mã¬
monȩ dñi uoce laudat᷑. quod dere iniqͥ
sibi iusticiã p̃pararit. & passus dispendiũ
dñs. laudat dispensatoris prudentiaor.
quod aduersus dñm quidem fraudulen¬
ter. s ꝓse prudenter egerit: quantõmus¬

Expanded text:
uire et mamonae. audiebant autem illum. totum parabolae huius textum posui, ut us et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, quod alteradsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto m
Abbreviated transcription (Latin):
filium. parricide lam̃tat᷑ interitũ. Quio
plangis głose pater. Quid lam̃taris. qͣ
tum. quasi eum ꝑpetrare uolueris parri¬
cidium: Frangit᷑ gła uictoris exercitus.
si flet̾ hostis interitꝰ: nec leticia eẽ potent
inuictoria: si parricide plangit᷑ pena. Ille
tuus non fuit filius. qui sic uiolauit pa¬
ternos affectus. Ille tuus dici non merut.
qui ius patris scĩssimi uiolauit. Et non cõ¬
tempserunt exercitꝰ. ñ duces. quib parte
scelesto mandasti: s illa arbor. illa te ulta
ẽ illa defendit. illa lesi patris in iuriã q̃
te ñ audierat uĩdicaũ. Defensio tua secun¬
tatẽ patrib attulit: & parricidarũ auda
ciam reuocauit. ꝑte & iniuria nate defen¬
sa ẽ. & patrum pietas reuocata. Nouo eñi
suplicio debuit interire. qͥ scło nouũ scełꝰ
ꝑpatris exiciũ uoluit intulisse: Dñica¬

Expanded text:
filium, parricidae lamentatur interitum. Quid filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione qtum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exercitus, non duces quibus pro tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
timet. iã formidat. iam ꝓpͥum meditatur
interitum. Deniq animal petit. mulã
conscendit. da se infugã precipitẽ. paratã
ꝓpere festinat ad arborem: cui traditus
& ictu iuolento in missus. animali sub¬
ducto & subter in campos elapso. inserit᷑
ramis. obligat᷑ lignis: tranffixo guturo
conligatꝰ acpendens. iam mortuus ab
omnib inuenit᷑. quẽ ĩa nec celũ potuit
uiuu conspice̾ nec terra ulteriꝰ sustinere
O nefandum mitũ parricidȩ. inuiriam
patris non pugnantis gladius. non ho¬
stilis manꝰ. ñ iaculantis ictus defendit:
s uindicant ligna. arbor usciscitun
rami defendunt: Nec est ulla creatura q̃
mota non fuerit. cum ipsum dñm senserit
moueri auctorem. Igit᷑ redeunt cuncti
debello parricioa auctore belli prostrato¬
cuiꝰ sanguine scelus diliuit᷑: cuiꝰ suppli¬
cio in manis crudelitas sepelit᷑. Gaudent
om̃s. cuncti letant᷑. solus dauio plang̃

Expanded text:
timet, jam formidat, jam proprium meditatur timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius sustinere. V. O nefandum meritum parricidae, injuriam patris non pugnantis gladius, non hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostratocujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit
Abbreviated transcription (Latin):
dimicet cęlũ. moueat᷑ t̾ra. exeicitꝰ pugnae.
tñ aliud te ignotum & in opinatũ susti¬
net bellum, aliud tͥ ĩa paratumẽ p̃liũ.
qͦd fugientẽ excipiat. ꝓꝑantẽ interimat:
festinantẽ occidat. Non enĩ isti exercitꝰ¬
quos cernis. qͦs conspicis. quos aut tũꝰ
furor contra patr̃e armauit. aut patris cõ¬
tra te necessitas ꝓuocauit: quia quãuis dig¬
ne contra te exerant gladios. uibrent enses.
lanceas tor queant. ut dolor lesi patris tuo
interitu diluat᷑. tñ te fugientem arbor ex¬
cipiet. rami interiment. ligna suspendent
dat. Adẽ. inquã arbor que patrem ut tibi
impłe contendit. Nec poteris hoc belluo
impunitꝰ euade. qui genitori nec̃e conatꝰ
es irrogare. Igͥ cõmiss o bello ꝓstnuntur
hostes: aduersi cadunt. inimici uincunt᷑
Nudat᷑ hostis. deserit᷑ parricida: iam suã
insuis conspicit penam. supplicium debi¬
tum sibi suor interitu recognoseit. Iã

Expanded text:
dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent. dent. Adest, inquam, arbor quae nec patrem, ut tibi e contendit, nec poteris hoc bellum impunitus evadere, qui genitori necem conatus es irrogare. Igitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis concipit poenam, jam supplicium debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam
Abbreviated transcription (Latin):
classes insemet audescunt. Inde parrici¬
da. exercitum contͣ patrẽ inflãmat: hinc
dd ut parcant filio. ab euntes duces ex¬
orat. Parcite inquit filio meo absalon.
Inde dem̃tia contͣ genitorẽ exurgit: hĩc
clem̃tia. ut parricide parcat᷑ ex poscit. In¬
de furor. hinc pietas oꝑat᷑ inde insa-¬
nia. hinc miscdia interponit᷑: inde cru¬
delitas. hinc bonitas ostentat᷑. Parricida
ñ lesus insanit: dd ledit᷑. & mitescit. De¬
bellat᷑ abimpietate pietas. nec mouet᷑
pietas patris nec gladio uincit᷑. nec ter¬
rore mutat᷑: parricida nec rõne frangr̃.
nec inminenti interitu deterret᷑. Obdu-¬
rat᷑ inpenã. insupplicium cogit᷑: nec salu
tem in aliquo iã meret᷑. qui patrem s alute
spoliare conat᷑. Respice iam scelestis si me
hostis. nefande iã respice parricida. Res¬
pice in quã usq quaq inte cuncta con-¬
uerti respice contra te abipsa rerum
nat᷑a pugnari. Et quamius contra te

Expanded text:
classes in semet ardescunt. Inde parriciclasses in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutem jam in aliquo meretur, qui patrem salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice, inquam, usquequaque quasi in te cuncta converti. Respice contra te ab ipsa rerum natura pugnari, et quamvis contra te
Abbreviated transcription (Latin):
in auditum: & ante hoc tempꝰ. mortalib
cunctis ignotũ. Cessa iã abisto scełe. cess a¬
reant: ne audaces exte. qd̃ ñnouant dis¬
cant. Cessa in qua neqͥ fẽ tantũ facinꝰ ꝑ petͣrit.
te utat᷑ auctore. Curmundo nouĩi faci
cupis. qd̾ pietas ips a horrescit: Caudes
ꝑficere. qd nouo supplicio cogat᷑ dñs uin¬
dicare: Interea parricide furor ñminuit᷑.
ñ refienat᷑. Ardescit inpeiꝰ. inmaiꝰ accendr̃.
lupit facinꝰ conceptum festinant᷑ implere:
fidat scelus disp ositum anstantissime
ꝑ petrare. ꝓꝑanti innefas. tarda sunt cunc-¬
ta festinanti ad facinꝰ. uident᷑ iemorari dis¬
posita. Cupit parricidiũ ante complere.
quã gerat: festinat patrem ante int̾ripere.
quã occidat. Sitit sanguinem patris: cru¬
orem appetit genitoris. Timet differre uł
modic̃: ne aut ira remorata deficiat. aut
furia dilata languescat. Disponit᷑ ꝓpere
bellũ. acies dirigit᷑. parat᷑ pugna, cognate

Expanded text:
inauditum, et ante hoc tempus mortalibus inauditum, et ante hoc tempus mortalibus cunctis ignotum. Sed cessa jam ab isto scelere, reant, ne audaces ex te, quod non noverint, discant; cessa, inquam, ne qui post te tantum facinus perpetrarit, te utatur auctore. Cur mundo novum facincupis quod pietas ipsa horrescit? Cur audes perficere quod novo supplicio cogatur Dominus vindicare? III. Interea parricidae furor non minuitur, non refrenatur; ardescit, in pejus immanis accenditur. Cupit facinus conceptum implere, desiderat scelus dispositum instantissime erpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae
Abbreviated transcription (Latin):
leoimpium, doleo nouo supplicio mori¬
turũ. Quis te in hoc facinꝰ ꝓsilire. parri¬
cida deterrime docuit: Quis te furor
uudere. tã inmane facinꝰ ꝓuocauit:Si
offendit pat̾ est:Si lesit. genitor: Q uinim¬
mo. nec offendit nec lesit. Uin cat furo¬
iem pietas. affectꝰ insaniã supero&e: crude¬
litatẽ nat᷑a debellet. Aut numquit te pa¬
ter.qr ñ lesit offendit: Aut iccuro te offer¬
dit.qr ñ lesit: Qui forsitan ñ offend erae.
silesiss. Redde affectꝰ. ex hibe pietatem:
tibi parcis dii apatre manꝰ auertis: quem
defende deb̾es. si qđ audes. alterũ audẽ
cognouisses Uͥ ĩa solatiũ patres. uͥ p̃sidi¬
u genitores inuenient. si filios senserul
parricidas:Aut qñ ext̃na tuta sunt.sido¬
mestica nob obsistunt: Bestiȩ & mutȩ
pecudes. pietatis iura conseruant: & qͥb
nat᷑a denegat rõnẽ. non tñdenegat pie¬
tatem. In nocentem ꝑimere nefas ẽ: pa¬
trem occide scelꝰ. ꝓpħaor iugulare facinꝰ

Expanded text:
leo impium, doleo novo supplicio morileo impium, doleo novo supplicio moriturum. Quis te in hoc facinus prosilire, parricida teterrime, docuit? Quis te furor audere tam immane facinus provocavit? Si offendit, pater est, si laesit, genitor, quin imo nec offendit, nec laesit; vincat furorem pietas, affectus insaniam superet, crudelitatem natura debellet; aut nunquid te pater, quia non laesit, offendit, aut idcirco te offendit, quia non laesit, qui forsitan non offenderet si laesisset. Redde affectus, exhibe pietatem; tibi parcis, dum a patre manus avertis, quem defendere deberes, si quod audes, alterum audentem cognovisses. Ubi jam solatium patres, ubi praesidium genitores invenient, si filios senserint parricidas, aut quando externa tuta sunt, si domestica nobis obsistunt. Bestiae et mutae pecudes pietatis jura conservant, et quibus natura denegat rationem, non tamen denegat pietatem. Innocentem perimere nefas est, patrem occidere scelus, prophetam jugulare facinus
Abbreviated transcription (Latin):
patixis funeste multors manꝰ ꝓuocant
iiiinnocentem ulcisci facinꝰ alienũ. Uni
parricide furor. tot milia insanire compel¬
lit uniꝰ dem̃tia. dem̃tes efficit multos:
Offendit enĩ dauid filiũ: qui fr̃is in euor
ulcisci noluit parricidiũ. Semꝑemor
sceła. dũ non resecant᷑ in crescunt: & in
augm̃ta facinoꝵ ꝓsilit᷑. quociens senta
impunitate peccat᷑. dũ enĩ in absalon.
fr̃is occisi facinꝰ non uindicat᷑. inparrici¬
diũ patris. recidiuũ facinꝰ iterat᷑. Uos uos
in quã exercitꝰ infelices ãmoneo: uos affe¬
tu pietatis ex hortor. Sc in alienũ facinꝰ
riutis: Cur furentis insaniã adiuua¬
tis. Cͣ parricide similes.ac dem̃tes en¬
stitis: deserite q̃so. deserite reũ: desen¬
te nouo supplicio moritur̃. Forsitan enl
bellat ol concidat. qui pietate patus
impuguat. Aut enĩ cessabit dũ penitet:
auit ꝑseuabit. & ꝑiet. Ego enĩ doleo reii. do¬

Expanded text:
patris funestae multorum manus; provocatur patris funestae multorum manus; provocatur in innocentem ulcisci facinus alienum; unius parricidae furor, tot millia insanire compellit; unius dementia dementes efficit multos. II. Offendit enim David filium, quia fratris in eum noluit ulcisci parricidium. Semper enim scelera, dum non resecantur, increscunt, et in augmenta facinorum prosilitur, quoties sedatur impunitate peccatum. Dum enim in Absalom fratris occisi facinus non vindicatur, in parricidium patris recidivum facinus iteratur. Vos, vos, inquam, exercitus infelices, admoneo, vos affectu pietatis exhortor, cur in alienum facinus irruitis? Cur furentis insaniam adjuvatis? Cur parricidae similes ac dementes existitis? Deserite, quaeso, deserite reum, deserite novo supplicio moriturum. Forsitan enim bellat, solus concidat qui pietatem patris impugnat. Aut enim cessabit, dum poenitet, aut perseverabit et periet. Ego enim doleo reum, do
Abbreviated transcription (Latin):
arripit. regnum inuadit: non utcum
patre societatẽ regni iniret: s ut totum
regniusanguine possidet patri
Perdidit in quam absalon consilium: dũ
sit sensum: dũ ꝑ exitum patris. consequi
desidat iegnu: festinat ꝓpat. querit in¬
nocentem oppͥmere reꝰ patre suꝑstite mor¬
turus. At contra dd̾ humił ac mitis. cedit
domo. ꝑsequentẽ fugit: declinat hostem.
relinquit affectꝰ. ne aut parricidȩ interite
ei luctũ afferite. aut ꝑemptio eiꝰ reũ filiuo
exhiberet. Wlt furorẽ filii fugiendo con¬
pescẽ desidat declinando parricide seuicũ
temꝑare: s crudelitas m̃te concepta. tam
sedari non potuit. quã inmanis seuicia
ad ꝑficiendũ facinus ꝓuocauit. Oinno¬
centia.quantũ ap̃ reos. ꝑicłi suscipis qn¬
cũ molestie. ꝑ flagitiosos in curris. Daus
Sc̃ issimꝰ tot dem̃tes exercitꝰ. q: ñ deliqui
offenditz cot popłore rabies. qr ñ lesit me
patrẽ conspirat exeiritꝰ. Armant᷑ inodi

Expanded text:
corripit, regnum invadit, non ut cum corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdidit, inquam, Absalom consilium, dum sit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus ei luctum afferret, aut peremptio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud reos periculi suscipis, quantum molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus tot dementes exercitus quia non reliquit offendit; tot populorum rabiem, quia non laesit, patrem spirat exercitus. Armantur in caedem
Abbreviated transcription (Latin):
uasis recte comparant᷑ electi: c̃ radicẽ cordis.
neforte abamore et̃nitatis arescat: in ipso
uitȩ fonte collocant. Assimilant᷑ et eis q̃
quȩ depalmarũ sunt foliis contexta: cum
in defectiuã ȩt̃nȩ retributionis memoriã.
puro incorde retinent. Et bñ turba quãuis
reliquias dnĩci prandii non caperet. man¬
ducasse tñ & saturata ẽẽ narrat᷑. quia sunt
ñnulli. qui & si omnia sua relinquere neq̃¬
pot̾ caꝑe capiat. cet̾aq huiꝰ modi. tñ esuri¬
entes & sicientes iusticiã saturant᷑. cum
audiendo mandata legis di. ad uitã ꝑueni¬
unt ȩtnã. Erant autẽ qui manducauer̃t
quasi quatuor milia: & dimisit eos. Bene
quatuor milia: ut ipso eciã num̾o doc̾ent᷑.
euanglicis se pastos ẽẽ cibariis:Iteo
erdidit absalon scelestis.¬
simus mentẽ. ꝑdidit sen¬
sum. amisit consiliuor:
in sectat᷑ patiem. fugat in¬
nocentem. insequitun ge¬
nitorem: usurpat imꝑuio. Potestatem

Expanded text:
vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis, quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectu jam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias Dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur, quia sunt nonnulli, qui etsi omnia sua relinquere neqpotest capere capiat , caeteraque hujusmodi: tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam . Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero doceret evangelicis se pastos esse cibariis. erdidit Absalom sceleratissimus mentem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
namq ⁊ non saturant᷑. qui panẽ uerbi dĩ
audi endo degustant. s non faciendo quȩ
audiunt. nichil ex his interne dulcedi¬
nis. quo cor ipsors confirmet᷑. inuentre me¬
moriȩ recipiunt. Et sustulerunt qđ suꝑa¬
uerat defragm̃tis. septem sportas. Q uod
turbis saturatis superat. apłi sustolluas.
& septem sportas implent: quia sunt alti¬
ora ꝑfectionis p̃cepta. uł pociꝰ ex hortam̃ta
& consilia: quȩ g̾nał fideliũ multitudo. ne¬
quit seruando & implendo attingere. Quo¬
cum exsecutio illos ꝓpriȩ respicit. qui maio
uersationem.m̃tis atq oꝑis sublimitate
Unde bene sporte. quib dnĩcoꝵ sunt cõ-¬
dita fragm̃ta ciboꝵ: ꝓpter septiformen sp̃s
grãm. septẽ fuisse memorant᷑. Nam quia
sportȩ iunco & palmarum foliis solent con¬
cexi: merito in scõr significatione ponũt᷑.
Iuncus quippe suꝑ aquas nasci consueuit:
palma uͦ uictricẽ ornat manũ. Et iunceis

Expanded text:
namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturitatis superat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majorversationem mentis atque operis sublimitate Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem Spiritus gratiam septem fuisse memorasportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis
Abbreviated transcription (Latin):
uł quore ista script᷑a fidem. uitam. & passi¬
ones continet: Qui deturbulentis huiꝰ
scł̃i fuctib erepti ac diuina benedictiõe
consecrati. refectionẽ nobis int̾nã. ne inhꝰ
mundi transeuntis excursu deficiamus.
eremplosuȩ uł uitȩ prebuere uł mortis.
Et manducauerunt. et saturati sunt:
Manduicant depanib dñi ac piscib. &
saturant᷑ qui audientes uerba dĩ & exem¬
pla intuentes: ad ꝓfectũ correctioris uitȩ.
ꝑ hec excitari atq assurgere festinant. Qui¬
b apte congruit illud psalmiste. Edent
pauꝑes & saturabunt᷑: et laudabud dñm
e aꝑte dicere. Audient humiles uerbũ
dĩ & facient & ad laudemnonsuam.sed
siꝑni largitoris. cuncta que bene gerunt
ferent: unde merito aduitã interioris
ominis ȩternã. ut pote pane uitȩ & in¬
llectꝰ saturati. ꝑuenient. Cuii contra qͣdis
auditorib ꝑ propħam ex ꝓbrat᷑. Mandu¬
castis. & non estis saturati. Manducant

Expanded text:
vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passivel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; erte dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gesserunt, referent. Unde merito ad vitam interioris hominis internam, ut pote pane vittae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant