comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inobis accidere. Nam qͥdã auctor hereseos.
ab p̃sentia multoꝵ habita int̃ nos fuisset
ntatio & descripta: accipiens ab hisqui
escripserant codicẽ q̃ uoluit addidit. & quȩ
estendens ea quȩ ipse conscripsit. ꝑqͥb indig¬
pantes fr̃s qͥ inpalestina st᷑. miser̃t ad me athe¬
nis hominẽ qͥ acciꝑet ame ipsa authentica
exẽplaria : qd ne relectũ qͥdẽ uł redensetũ a
me antea fuerat: s ita neglectũ iacebat.
ut uix inueniri potuerit᷑. Misi tam̃ & sub
dõ tẽste loquor qm̃ cũ conuenissẽ illũ ipsũ
qͥadulterauerat librũ arguens quare hoc
fecerit. satisfaciens mrespondit. qm̃ magis
ornare uoluit disputationẽ ipsã atq pur¬
gare. U̾idete quali purgatione disputati¬
one nram purgauit. Tali nẽpe quali pur¬
siẽ illi subuercer̃t scripturarũ ueritatẽ: sic
&iste sublatis quȩ uere dicca st̃ : ob nr̃i crimi¬
nationẽ inseruit q̃ falsa st̃. S licet homines¬

Expanded text:
tor haereseos, cum sub praesentia multorum habita fuisset disputatio nostra accipiens scripta ab his qui descripserant codicem quae voluit addidit, et quaeostendens ea quae ipse conscripsit pro quibus indignantes fratres qui in Palestina sunt miserunt ad me Athenas hominem qui acciperet a me ipsa autentica exemplaria quod ne relectum quidem vel recensitum a me antea fuerat, sed ita neglectum iacebat ut vix inveniri potuerit, misi tamen et sub Deo teste loquor, quoniam cum convenissem illum ipsum qui adulteraverat librum, quare hoc fecisset velut satisfaciens mihi respondit «Quoniam magis ornare volui disputationem atque purgare ipsam». Videte quali purgatione disputationem nostram purgavit tali nempe quali pursicut illi subverterunt Scripturarum veritatem sic iste sublatis quae vere dicta sunt ob nostri criminationem inseruit quae falsa sunt. Haec ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
rũ mͥuidet᷑ si adulteret᷑ doctrina mea ab ini¬
micis: & tali adulterio corrũpat᷑. quali ad
enĩ sub nomine pauli falsam epłam conserip¬
ser̃t. ut conturbarent thessalonicenses. qͥsi
instaret dies dͥnĩ: & seducerẽt eos. Ppt̃ hancg̃¬

Expanded text:
rum mihi videtur si adulteretur doctrina mea ab inimicis et tali adulterio corrumpatur quali adu. Quidam enim sub nomine Pauli falsam epistolam conscripserunt ut conturbarent Thessalonicenses quasi instaret dies Domini et seducerent eos. Propter hanc
Abbreviated transcription (Latin):
scias qd ꝓpuritate ⁊ simplicitate aĩe. iacob factꝰ fuerit uas
ad honorẽ: audi quale ei diuina scriptura simplicitatis testi¬
moniũ ꝑhibet. & erat inqͥt iacob homo simpler: habitans

Expanded text:
scias quod pro puritate et simplicitate animae Jacob factus fuerit vas scias quod pro puritate et simplicitate animae Jacob factus fuerit vas ad honorem, audi quale ei divina Scriptura simplicitatis testimonium perhibet: Erat, inquit, Jacob homo simplex habitans
Abbreviated transcription (Latin):
his inqͥb ñ habuit ꝑteruũ contradictorẽ: qͣm uasoꝵ
diũsitates aꝑuit. Nã ibi uhi auditor ñerat dignꝰ. s¬
contradictor erat: sola fictilia uasa cõmemorat᷑. Hic aut̃
&e iurea dic̃ ẽẽ. ⁊ argentea ⁊ lignea & fictilia: ⁊alia qͥdẽ¬
dic̃ ẽe. ad honorẽ. ala aut̃ ad contumeliã Nd̾siauxer it¬
maliciã. ⁊ conuerti ꝑ duriciã m̃tis. ⁊ cor inpenicens
om̃ino contepserit: erit iã ñ solũ uas contumeliȩ. s & uas
ire. Itagͦ rationẽ ꝗͣ ibi indigne poscentib cludit. hic digne
scĩficatũ. ⁊ utile dnõ ad om̃e opꝰ bonũ paratũ: aĩa eiꝰ emun¬
dauerat semet ipsã. Ꝙ uidens ds̃ puritatẽ eiꝰ. potestatẽ¬
eiꝰ habens ex eadẽ massa facere aliud uas ad honorem. aliud
ad contumeliã: ia cob qͥdẽ it diximꝰ emundauerat semetipsũ.
fecit uas ad honorẽ. Ẽsau uͦ eniꝰ aĩam ñ ita purã. nec ita¬
simplicẽ uidit: ex eadẽ massa fec̃ uas ad contumeliã. Ut aut̃

Expanded text:
uit protervum contradictorem, quomodo vasorum diversitates aperuit? nam ibi ubi auditor non erat dignus, secontradictor erat, sola fictilia vasa commemorat; hic autem et aurea dicit esse, et argentea, et lignea, et fictilia, et alia quidem esse ad honorem, alia autmalitiam et converti per duritiam mentis et cor impoenitens omnino contempserit, erit jam non solum vas contumeliae, sed et vas irae. Ita ergo rationem, quam ibi indigne poscentibus claudit, hic digne e opus bonum paratum, anima ejus emundaverat semetipsam, et videns Deus puritatem ejus, et potestatem habens ex eadem massa facere aliud vas ad honorem, aliud ad contumeliam, Jacob quidem, qui, ut diximus, emundaverat semetipsum, fecit vas ad honorem: Esau vero ad contumeliam. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
factasit. s ex ꝓposito dei ⁊ ex uocantis arbitrio ⁊ pmissionũ
grã ñ infiliis carnis impletur. s infiliis dĩ: hoc ÷ quisimilit̃
ut ipsi ex ꝓposito deieligunt᷑. ⁊ adoptant᷑ infilios. Complet᷑
nãq etiã in his illud qd̾ iã supͣ exposuimꝰ. qr qͦs p̃sciuit illos :
p̃destinauit. ⁊ qͦs p̃destinauit illos ⁊ uocauit.⁊ qͦs uocauit¬

Expanded text:
facta sit, sed ex proposito Dei, et ex vocantis arbitrio, promissionum facta sit, sed ex proposito Dei, et ex vocantis arbitrio, promissionum gratia non in filiis carnis impletur, sed in filiis Dei, hoc est, qui similiter ut ipsi ex proposito Dei eliguntur, et adoptantur in filios. Completur namque etiam in his illud quod jam supra exposuimus, quia quos praesciit, illos et praedestinavit, et quos praedestinavit illos et vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ supͣdictũ ÷: s ⁊ ꝑuirtutẽ eiꝰ qͥdix̃. ad hoc tẽpꝰ ueniã. ⁊erit
sarȩ filiꝰ. Merito gͥ ñ carnis s filiꝰ dĩ dr̃: qͥexaduentu ⁊ sermo¬
ne nascit᷑ dĩ. Hȩc gͦ inqͥt ratio ñ solũ de ysaac: s ⁊de iacob re¬
cipienda ÷. Nã ⁊ rebecca inqͥt: ñ sedđm carnalis natiuitatis
ordinẽ. ꝓtulit partũ. Cũ enĩ ex uno concubitu ysaac gemi¬
nos concepisset: nondũ partu edito. neq ullis actib pueroꝵ¬
bonis malis ue int̾ hõies habitis. erga iacob diuma habetur
insemen. Sic̃ enĩ ibi ex multisfiliis carnis ẏsaac eligit᷑ a dõqͥ
adoptet᷑ infiliosdĩ: ita & hic ex duob minor eligit᷑ iacob
qͥadoptet᷑ infiliosdĩ: ⁊ sic uerũ sit qd ꝓmissiones dei ñ infiliis
deo que in carne positi quesierant. ⁊ ꝑoꝑa carnis itificari
meruissent: posset utiq meriti eoꝵ gra adposteritatẽ
qͦq carnis &e sanguinis ꝑtinere. Nc̃ uͦ cũ electioeoꝵ ñ ex oꝑib

Expanded text:
dixit: Ad hoc tempus veniam, et erit Sarae filius. Merito ergo non carnis, sed filius dicitur, qui ex adventu et sermone nascitur Dei. Haec ergo, inquit, ratio, non solum de Isaac, sed et de Jacob recipienda est: Nam et Rebecca, inquit, non secundum carnalis nativitatis ordinem protulit partum. Cum enim ex uno concubitu Isaac geminos concepisset, nondum partu edito, neqbonis malisve inter homines habitis, erga Jacob divina habetur in semen. Sicut enim ibi ex multis filiis carnis Isaac eligitur a Deo, qui adoptetur in Filium Dei, ita et hic ex duobus minor eligitur Jacob qui adoptetur in Filium Dei; et sic verum fit, quod promissiones Dei non in filiis Deo, quae in carne positi acquisierant, et per opera carnis justificari meruissent, posset utique meriti eorum gratia ad posteritatem quoque carnis et sanguinis pertinere; nunc vero cum electio eorum non ex operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñq ñ dir̃ ad hoc ipsũ tefeci. alioqͥn ad conditorẽ referre
cułqu uidet᷑ s ait ad hoc ipsũ te sisertaui: hocr᷑ utꝑ
mimitui maliciã quãt᷑ in frenis ⁊ sire dĩtimore uiu̾en¬
doquesisti. ⁊ in aliis irroget᷑ ittilis ⁊ fructuosa correp¬
ti: ⁊ inte ipsũ ad posteritatis exẽplũ famosissimꝰ con¬
uult indurat: ex his q̃ in erodo seripta st̃ uidet᷑ assu¬
mere. Ibienĩdic̃. Indurabo cor pharaonis. uttinedimit¬
tat popłm. Indurabat᷑ aut̃ cor pharaonis hocmͦ: noluit

Expanded text:
quia ad hoc ipsum te feci, alioquin ad conditorem referri culpa videretur, sed ait, ad hoc ipsum te suscitavi, hoc est ut per animi tui malitiam, quam tibi infrenis, et sine Dei timore vivendo quaesisti, et in alios irrogetur utilis ac fructuosa correctio, et in teipsum ad posteritatis exemplum famosissimus convult indurat, » ex his quae in Exodo scripta sunt videtur assumere. Ibi enim dicit: « Indurabo cor Pharaonis, ut ne dimittat populum . » Indurabatur autem cor Pharaonis hoc modo. Noluit
Abbreviated transcription (Latin):
absit : s ñ uolentis neq currentis. s misericordis dĩ ÷. Esi
phardonẽ ꝓpt̃ eaelegit. ut in pso potentiã suȩ uirtutis osten¬
deret.⁊ si ipse cui uult miseret᷑ ⁊ quẽ uult indurat: ut qͥd
de hoĩb inqͥt querit᷑. ⁊cur qͥ peceat culpat᷑. cũ tał de uno qͦq
ipsi uoluntas habeat᷑ : Hec gͦ ⁊ hissimilia cõmouenti. atq
inhꝰ se misterii cubicłm ꝓteruiꝰ ⁊ inportuniꝰ ingerenti.
cũ increpatione dignissimȩ exclamationis oceurrit ⁊ dicit.
hõ: tuqͥses qͥ cont᷑ respondeas dõ: Quasidiceret. Tu qͥses qͥ te

Expanded text:
si non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei est: et si Pharaonem propterea elegit, ut in ipso potentiam suae virtutis ostenderet, et si ipse cujus vult miseretur, et quem vult indurat: utquid de omnibus, inquit, queritur, et cur qui peccat culpatur? cum talis de uno quoque ipsius voluntas habeatur. Haec ergo et his similia commoventi, atque in hujusce mysterii cubiculum protervius et importunius ingerenti, cum increpatione dignissimae exclamationis occurrit: O homo, tu quis es, qui contra respondes Deo? q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduriciã suã ⁊ cor inpertens fucuri erant uasa
irȩ. aptata ad ꝑdicionẽ: ñ credentes uitȩ sue. s dum
maiestatis crucifigentes. Sigͦ inqͥt fuerint tanꝗͣ
harena maris: reliqͥe saluȩ fient. Illi qͥ ñ saluant᷑.
tanꝗͣ harena maris st̃. Reliqͥe si quȩ salue fient:
tanquã stellȩ celist̃. Utrunq ⁊ enĩ ꝑmissionis q̃ ad
abrahã facta ÷ continec sermo. Erit inqͥt sem̃ tuũ
breuiatũ faciet dñs suꝑ t̾rã. Uerbũ breuiatũ. itb
multi uocatist̾ pauci aut̃ electi. Possumꝰ aut̃ ⁊ totiꝰ
doctͥne u̾bũ dicere breuiatũ: ut qd̾priꝰ lex ⁊ ꝓpħe
continebant in latitudine p̃cepcoꝵ ⁊ ueniens dñs ꝑ¬
nuntiaret ⁊ diceret. Biliges dñm dm̃ tuũ: & reliqͥ¬

Expanded text:
 vasa irae, aptata ad perditionem, » non credentes vitae suae, sed Dominum majestatis crucifigentes; si ergo, inquit, fuerint « tanquam arena maris, reliquiae salvae fient » Illi qui non salvantur tanquam arena maris sunt; reliquiae vero, quae salvae fient tanquam stellae coeli sunt, utrumque etenim promissionis, quae ad Abraham facta est, continet sermo: Erit, inquit, semen tuum breviatum faciet Dominus super terram. Verbum breviatum, ubi multi sunt vocati, pauci autem electi. Possumus et totius doctrinae verbum dicere breviatum, ut quod prius lex et prophetae continebant in latitudine praeceptorum veniens Dominus pronuntiaret et diceret: Diliges Dominum Deum tuum, e
Abbreviated transcription (Latin):
sectabat᷑ legẽ itieiȩ. scd̾m litterã: s in legẽ ñ ꝑuenit
Quã legẽ: Sine dubio sp̃s. Neq enĩ hoc diceret apłs qr
legẽ quã sectaba t᷑.⁊ quã tenebat. ⁊ quã habebat: in
hanc ñ ꝑuenerit. Reddit gͦ rationẽ eur in legẽ isrł non
potuerit ꝑuenire: q ñexfide inqͥt. s qͦsi eroꝑib. De¬

Expanded text:
abatur legem justitiae secundum litteram, sed in legem non pervenit; quam legem? sine dubio spiritus. Neque enim hoc diceret Apostolus, quia legem quam sectabatur, et quam tenebat et quam habebat, in hanc non pervenerit. Reddit ergo rationem cur in legem Israel non potuerit pervenire, quia non ex fide, inquit, sed quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃: nullꝰ oĩno nec minimꝰ qͥdẽ qͥ t in eccła contẽpnen¬
dus ÷. E ideo dñs ipse dicebat. Si qͥs scandali⁊ auerit
unũ ex pusillis istis minimis: expedit molã asinariã
ligari circa collũ eiꝰ. & p̃cipitari eũ in mare: ꝗͣ ut scan¬
dalizet unũ exiis. Ds̃ gͦ qͥ nos p̃ciosos ꝓbͥi filii ꝓ nob̾
p̃ciosũ fundendo sanguinẽ fecit: qͦmodo ñ cũ ipso õia
creature: qd̾ filio possit ad eqͣri. Nullo enĩpato cre¬
atori suo: ereatura pot̃ conferri. E sicreator ipse
illo õiadonabit. Nã hoc pot̃ uid̾i. qd si habemꝰ in
plenitudine uirtutũ nob õĩadonabunt᷑ : ut iã ñ
unũ exõib creaturis. ⁊ paruũ t̾rę hẽ locũ quẽ ñc
uidem᷑ habitare. teneamꝰ. S õia q̃cũq crequitds̃
uisibilia ⁊ inuisibilia. occulta e manifesta. tẽpora¬
lia ⁊ et̃na: cũ xͦ ipsoparit̃ habeamꝰ. Pot̃ aut̃ ꝙ alio
modo sic intelligi qd̾ dix̃. cũ ipso õia nob̾donabit:

Expanded text:
dem qui est in Ecclesia, contemnendus est: et ideo Dominus ipse dicebat: Si quis scandalizaverit unum ex pusillis istis minimis, expedit molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari eum in mare, quam scandalizet unum ex his. Deus ergo qui nos pretiosos proprii Filii pro nobis pretiosum fundendcreaturae quod Filio possit adaequari. Nullo enim pacto creatori suo creatura potest conferri. Et si creator ipse illo omnia donavit. Nam et hoc potest videri quod si habemus in plenitudine virtutum nobis omnia donabuntur, ut jam non unum ex omnibus creaturis, et parvum terrae hunc locum quem nunc videmur habitare, teneamus: sed omnia quaecunque creavit Deus visibilia et invisibilia, occulta et manifesta, temporalia et aeterna cum Christo pariter habeamus. Potest autem et alio modo sic intelligi quod dixit: Cum ipso omnia nobis donabit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥses. Seniq cũ daniel ꝓpħa uoluntatẽ dñ i deside¬
rasset agnoscere. unde ⁊ uir desidioꝵ appellatꝰ¬
ñ ÷. ei diccũ tuqͥses: s missus ⁊ angłsqui eũ de õib
dĩ dispensationib ⁊ iudiciis edoceret. Q nos gͦ si
aliqͥd de secretisdĩ ⁊ reconditis desid̾amꝰ agnoscere:
sidesid̾ioꝵ ⁊ ñ contentionũ uiri sumꝰ: occultiꝰ in
diuinis litteris inserta dĩiudicia fidelit̃ humilit̃
reqͥramꝰ. ꝓpt̃ ea nãq: & dñs dicebat. Scrutamini
scripturãs. Sciens hȩc ñ abhis qͥ m aluis negotiis
occupati transitorie uł audiunc uł legunt: s iisqͥrecco &e sim¬
pliei eorde. iugi labore. contmuisq uigiliis altius scripturas
diuinas scrutant᷑ aꝑiri: ex qͥb me ñ esse ego bene n .iii.
Siqͥs tam̃ sit qͥ ita querat: inueniet. Uerũ & nos ꝓuirib
ad ea q̃ habent᷑ in manib: conũtam᷑. Nunqͥd dicit figulu

Expanded text:
quis es? denique cum Daniel propheta voluntatem desidequis es? denique cum Daniel propheta voluntatem desiderasset agnoscere: unde et vir desideriorum appellatn est ei dictum, Tu quis es? sed missus est angelus, qui eum de omnibus Dei dispensationibus et judiciis edoceret . Et nos si aliquid de secretis Dei et reconditis desideramus agsi desideriorum et non contentionum viri sumus, occultius in divinis litteris inserta Dei judicia fideliter et humiliter requiramus, propterea namque et Dominus dicebat: Scrutamini Scripturas , sciens haec non ab his qui in aliis negotiis occupati transitorie vel audiunt vel legunt, sed his qui recto et simplici corde, jugi labore, continuisque vigiliis altius Scripturas divinas scrutantur, aperiri, ex quibus me non esse ego bene novi. Si quis tamen sit, qui ita quaerat, inveniet; verum et nos pro viribus ad ea quae habentur in manibus co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ meũgłio qͥ ꝓterue ⁊ infidelit̃ inqͥrebant ad nõ.
inqua potestate hec facerec q̃ faciebat. ⁊ qͥs eis dedis¬
set potestatẽ hanc: nec responsione qͥdẽ dignos habi¬
tos. Similit̃ qͦq ⁊ inp̃senti loco motũ qͥdẽ uidemꝰ
ones. ꝓponentis contumaciã confundisse. Ait enĩ.
hõ: tũqͥses qͥcont᷑ respondeasdõ: Hoc ÷ enĩ hõ apud
adm̃: qd̾ apud figulũ lutũ. Ee sic̃ seruꝰ neꝗͣ si for te
uidebit᷑ dnõ fieri deb̾e aliqͦd opꝰ qd̾ ⁊ rationis ⁊ utili¬
tatis sit plenũ. ille aut̃ oꝑari nolens ea q̃ dñs iubet
diseutere incipiat ⁊ requirere. a dño. ut qͥd hoc
fieri iubes. cui ꝑdest. eui necessariũ ÷: contumacis¬
gͦ quȩ erit tã digna responsio. nisi ut dicat᷑ ei. tu
quises qͥ cont᷑ respondeas dño: Ita placet: ita dño uidet᷑
pito aut̃ qd̾ si fideł seruꝰ ⁊ prudens int̾roget. uolens
intelligere⁊ mirari sapientiã dñi: qd̾ dicat᷑ ei tu

Expanded text:
 qui proterve et infideliter inquirebant a Domino, in qua potestate haec faceret, quae faciebat, et quis ei dedisset potestatem hanc, ne responsione quidem dignos habitos . Similiter quoque et in praesenti loco motum videmus Apostt, proponentis contumaciam confudisse, ait enim: O homo, tu quis es qui contra respondeas Deo? Hoc est enim homo apud Deum quod apud figulum lutum; et sicut servus nequam si forte videbitur domino fieri debere aliquod opus, quod et rationis et utilitatis plenum sit, ille autem operari nolens, ea quae dominus jubet discutere incipiat, et requirere a domino, Ut quid hoc opus fieri jubes? cui prodest? ubi necessarium est? contumaci servo quae erit tam digna responsio, nisi ut dicatur ei: Tu quis es qui respondeas Deo? ita placet, ita Domino videtur. Si fidelis servus et prudens interroget, volens intelligere et mirari sapientiam Domini, quod dicatur ei: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ apłici sermonis ordinẽ explanationẽq uerboꝵ ꝑtinet
dicta sint: nc̃ breiit̃ repetetes. aliqua ⁊̃ de intellectu in te¬
ire: aptata adꝑditionẽ. Obstupesco ego apud memet ipsũ
sancti sp̃s consiliũ indiuinis uoluminib contuens. Nã irã
qͥdẽ dĩque ÷ a natura eiꝰ extranea. notã fieri hõib diẽ: sic̃ pre¬
dic̃. Quã magna multitudo dulcedinis tue dñe: quã abscon¬
disti tmm̃tibe te. Quidgͦ cause dicemꝰ. qđ dt̾ irã manifestat
hõibe & dͥlcedmñe celat: Seit sine dubio fragile ẽt. ho¬
minũ genꝰ & adapsũ ꝓcliue ꝑ neglegentiam: qͥb expe¬
diat magis e̾e. scib matuire. quam spe benignitatis dei
& dulcrdmis relaxari: sicuc & sapientta dei diẽ. Qͥ paren
baculo: odit filium. Si enĩ ꝑcusserit eũ unga ñmoriet᷑.
aminã aut̃ eiꝰ saluã faciet a morte. Notã fac̃ gͥ potentiã
suã ds̃ dũ impios castigat & corripit: ut sed̾m scripcitiꝵ

Expanded text:
ipsius Apostolici sermonis ordinem explanationemque verborum pertinet, dicta sint; nunc breviter repetentes aliqua etiam de intellectu inteirae aptata ad perditionem. Obstupesco ego apud memetipsum sancti Spiritus consilium in divinis voluminibus contuens, nam iram quidem Dei, quae est a natura ejus extranea, notam fieri hominibus dicit, sicut praedicit: quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Quid ergo causae dicemus, quod Deus iram manifestat hominibus, et dulcedinem celat? Scit sine dubio fragile esse hominum genus, et ad lapsum proclive per negligentiam, quibus expediat magis esse sub metu irae, quam spe benignitatis Dei et dulcedinis relaxari. Sicut et Sapientia Dei dicit: Qui parcit baculo, odit filium suum: si enim percusseris eum virga, non morietur: animam autem ejus salvam facies a morte . Notam facit ergo potentiam suam Deus, dum impios castigat, et corripit, ut secundum Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
iheremiã ꝓpħam tale aliqͥd legimꝰ: ubi uibet᷑ a dõ introire
indomũsguli. ⁊ uid̾e eũ fingentẽ. Utiq uas collapsũ de
manib enus recolligens: rursũ finxit illud scd̾m uoluntatẽ
suã. Wfactꝰ : inqͥt sermo dñi adeũ dicens. N unqͥd ego non
possũ facere domũ isrł. sic̃ figulus iste: &. sapientia diẽ¬
Ii sa figuli ꝓbat fornax: & homines iustos tẽptatio. Habec
gͥ nr̃i ds̃ potestatẽ sicut ⁊ figulꝰ luq: ut faciat de eadem
massa. uasa ad honorẽ. ⁊ uasa adcontumeliã. Tibigͦ qui
insolent̃ respondes dõ: hec audisse sufficiat. Qui uͦ oꝑa
sapientie dĩ indispensationib eiꝰ desiderat contueri:
audiat in alio loco de his ipsis. paulũ dunoꝵ secretoꝵ
consciũ disputantẽ. Indomo autẽ magna ñ st̃ inqͥt tan¬
tũmͦ uasa aurea &e argentea: s & lignea & fictilia
U̾ alia qͥdẽ adhonorẽ. alia aut̃ ad contumeliã. Sigͦ qͥsemun

Expanded text:
am tale aliquid legimus , ubi jubetur a Deo introire in domum figuli, et videre eum fingentem, utique vas collapsum de manibus suis recolligens, rursum finxit illud secundum voluntatem suam. Et factus est, inquit, sermo Dei ad eum dicens: Nunquid ego non possum facere domum Israel sicut figulus iste? Et Sapientia dicit: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Habet ergo nostri Deus potestatem, sicut et figulus luti, ut faciat ab eadem massa vasa ad honorem, et vasa ad contumeliam. Tibi ergo qui insolenter respondes Deo, haec audisse sufficiat; qui vero opera Sapientiae Dei in dispensationibus ejus desiderat contueri, audiat in alio loco de his ipsis Paulum divinorum secretorum conscium disputantem : In domo autem magna non sunt, inquit, tantummodo vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et alia quidem ad honore
Abbreviated transcription (Latin):
chil agat ⁊ ociosussit. ⁊ ita eã edificet dñs: s ipse qͥdẽ
qͥntũ ÷ in hoĩe sollicitudinis ⁊ laboris expendat uim
deiaut̃ sit ut obstaculis oib amotis. op̃us ꝑueniat
adeffectũ. Cũgͦ ꝑ hoc doceat᷑. qd̾ hõ qͥdẽ laborẽ inpen¬
dat ⁊ sollicitudinẽ. ds̃ aut̃ successũ oꝑitribuat &¬

Expanded text:
hil agat, et otiosus sit, et ita eam aedificet Dominus, sed ipse quidem, quantum est in homine, sollicitudinis et laboris expendat, Dei sit autem, ut obstaculis omnibus amotis, opus perveniat ad effectum. Cum ergo per hoc doceatur, quod homo quidem laborem impendat et sollicitudinem, Deus autem successum o
Abbreviated transcription (Latin):
quale sit uideamꝰ. Certũ ÷ dm̃ ñ solũ scire uniꝰcuiꝰq
ppositũ acuoluntatẽ: s & p̃scire. Sciens aut̃ p̾nos¬
cens tanꝗͣ bonꝰ dispensator ⁊ iustꝰ. uniꝰcuiꝰq motib ⁊
pposito utit᷑ ad eaoꝑa efficienda q̃ uniꝰ cuiꝰq animꝰ ac
uoluntas eligit. uelut si u̾bicausa dicamꝰ. Pat̾fami¬
lias siqͥss it sapiens ⁊ iustꝰ. habens multa seruitia:
nonne quanta fieripot̃ sagacitate contẽplabit᷑ qͦꝵ ex
his animꝰ aptꝰ sit ad rus colendũ. ⁊ ipsos ruri deputa
ꝓbarit ingeniũ: ⁊ ita unũ quẽq conpetentib offi¬
diis. ut pote sapiens mancipabit. Uer ũ qm̃ ñ lacet
eũsiue pat̃familias siue rex istesit. qd̾ necesse ÷ int̾dũ
rebellare subiectos ⁊ discĩplinȩ iura corrũꝑe. ⁊ ob
hoccorrectione ac u̾b̃ib indigere: necesse ÷ gͦ ut eli¬
gat ex oĩb apta ⁊ adhoc ingenia. siqua illa st̃ atro¬
ciꝰ incitata. q̃ suis qͥdẽ motib ferant᷑: em̃dationẽ

Expanded text:
a terra. Certum est Deum non solum scire uniuscujusque propositum ac voluntatem, sed et praescire. Sciens autem et praenoscens, tanquam bonus dispensator et justus, uniuscujusque motibus et proposito utitur ad ea opera efficienda, quae uniuscujusque anima ac voluntas elegit. Velut, si verbi causa, dicamus: paterfamilias si quis sit sapiens et justus, et habens multa servitia, nonne quanta fieri potest sagacitate contemplabitur, quorum ex his animus aptus sit ad rus colendum, et ipsos ruri deputabprobabit ingenium, et ita unumquemque competentibus officiis, ut pote sapiens, mancipabit? Verum quoniam non latet eum, sive paterfamilias sive rex iste sit, quod necesse est interdum rebellare subjectos, et disciplinae jura corrumpere, et ob hoc correctione ac verberibus indigere, necesse est ergo ut eligat ex omnibus etiam apta ad hoc ingenia, si qua illa sunt atrocius incitata, quae suis quidem motibus ferantur, emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis dispensatione posuim᷑. ut tanꝗͣ regiȩ cuidã domꝰ quȩ
multiplicib sit ingressib egressib q distineta. ⁊ ex uno in
aliud conclaue ita transeat᷑. ut uix ingredientis indicia aut
egredientis appareant: ita ⁊̃ paulꝰ diumoꝵ secreta paululũ
qͥdẽ subaꝑientẽ uideri. ñ tãplane aꝑteq pandentẽ. Deniq
cũ ꝑhisquȩ suꝑiꝰ dixerat de ẏsaac ⁊ iacob qd ꝑ electionẽ &

Expanded text:
one posuimus: ut tanquam regiae cujusdam domus, quae multiplicibus sit ingressibus egressibusque distincta, et ex uno in aliud conclave ita transeatur ut vix ingredientis indicia aut egredientis appareant: ita etiam Paulum divinorum secreta paululum quidem subaperientem videri, non tamen plane aperteque pandentem. Denique cum pro his quae superius dixerat de Isa
Abbreviated transcription (Latin):
hic xp̃c iħ qui
mortuus ÷
&e resurrexit ipse ditn¬
nobis. Deus qͥfiliũ ꝓpͥũ tradidit ꝓ nob̾: ipse iustificat
electos. Q serit ultra qͥ audeat condẽpnare: S dili
insita sibi cautela discedat Nondix̃. qͥs accus abit
adusũ uocatos: s adusũ electos. Nisi enĩ fueris electꝰ
Sienĩ causatua mala÷. site tuũ crimen astringit: qͥd
labit᷑ aduocatꝰ. ne accusatoris calũpniis inuolitaris.
Si u̾pͣhec iterũ delinquas. nec ullis hȩc penitentiȩ la¬
crimis diliras: accusatori tuo eriminandi te maceriã
tenebras lucẽ ẽẽ: neq amarũ dulce. Si gͦuis uin¬
cere cũ iudicaris: fac qd̾ de rꝰto seriptũ ÷. Dispone ser¬
mones tuos in iudicio: p̃para oꝑa tua adexitũ. me
condẽpnatꝰ. Uide aut̃ qͦmͦ audias: qr iħc int̾pellat ꝓ

Expanded text:
i mortuus est, et resurrexit, ipse innobis. Deus qui proprium Filium tradidit pro nobis, ipse justificat electos: quis erit ultra qui audeat condemnare? Sed diliginsita sibi cautela discedat: Non dixit. Quis accusabit adversum vocatos, sed adversum electos. Nisi enim fueris electusSi enim causa tua mala est, si te tuum crimen astringit, quidlabitur advocatus, ne accusatoris calumniis involvaris, st haec iterum delinquas, nec ullis haec poenitentiae lacrymis diluas, accusatori tuo criminandi te materiam tenebras lucem esse, neque amarum dulce. Si ergo vis vincere cum judicaris, fac quod de justo scriptum est: Dispone sermones tuos in judicio ; Praepara opera tua ad exitum; Mecondemnatus . Vide quomodo audias, quia Jesus interpellat
Abbreviated transcription (Latin):
usq odio habui. ꝓposuit apłs ꝑseqͣ. qd̾ licet repudiatꝰ sit popłs
isrł ꝑ infloelitatem ⁊ ñ tam̃ ꝓmissiones dĩ quȩ erga eos habite
fuerant deciderint. ⁊ frustrate sint : docetq qd̾ cũ multi
filii fuerint abrahe in solo isaac sit facta repmissio. Neñĩ¬
ñ sit filiꝰ carnis. s sit filiꝰ dĩ: ⁊ reditadea q̃de ipso ingenesi serip

Expanded text:
us. Proposuit Apostolus persequi quod licet repudiatus sit populus Israel per infidelitatem, non tamen promissiones Dei, quae erga eos habitae fuerant deciderint, et frustratae sint, docetque, quod cum multi filii fuerint Abrahae, in solo Isaac sit facta promissio. « Nnt
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit. nulla incelestib uł derrestrib p̃sentib
uł fut᷑is adũsantib sibipossit ã xͥcai. ate separari
contͣriũ ⁊ incredibile uid̾et᷑. qđ nc̃ dicere ꝓponebat
optare sea xp̃o quẽ tã inseꝑabilit̃ diligebat anathe¬
ma fieri hoc ÷ alienũ effici m̃dacii notã subire uid̾et᷑.
satisfactionẽ p̃mitcit. ut neqͦꝗͣ de eiꝰ sermone dubi

Expanded text:
exposuit, nulla vi, coelestibus vel terrestribus, praesentibus vel futuris adversantibus sibi, possit a Christi charitate separari, contrarium, et incredibile videretur quod nunc dicere proponebat, optare se a Christo, quem tam inseparabiliter diligebat, anathema fieri, hoc est, alienum effici, ne mendacii notam subire videretur, satisfactionem praemittit, ut nequaquam de e
Abbreviated transcription (Latin):
Lex enĩque lata ÷ ipsa ⁊̃ testam̃tũ appellat᷑. S ego hanc ẽẽ.
distinctionẽ puto qd legis latio qͥdẽ uria fu̾it. ⁊ semel habita ꝑ
moysen: testam̃ta frequent̃ statuta st̃. Quotiens enĩ peccauer c̃
⁊ abiectist̃: tociens exheredati uident᷑. &rursũ qͦties reꝓpici
atꝰ ds̃ reuocauit eos. ⁊ inhereditatẽ sue possessionis adduxit.
toties reparasse testam̃to. ⁊ heredes eos scripsisse credendus :

Expanded text:
lex enim quae data est ipsa etiam Testamentum appellatur. Sed ego hanc esse distinctionem puto, quod legislatio quidem una fuerit, et semel habita per Moysen. Testamenta vero frequenter statuta sunt: quoties enim peccaverunt et abjecti sunt, toties exhaeredati videntuatus Deus revocavit eos, et in haereditatem suae possessionis adduxit, toties reparasse testamenta, et haeredes eos scripsisse credendus es
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥ in seꝑabił a patre ÷ ꝑ naturã.⁊ in mortał in mor¬
tẽ uenit:⁊ in inferno descendit: ita ⁊ iste imitando
magistrũ. cũ separari axͥ caritate ñ possit. a xp̃o ana¬
themafiat ꝓfr̃ib suis. deuotione utiq ñ p̃uaricatiõe
Qd̾aut̃ cognati scđm carnẽ sint paulo isrłitȩ: expositi¬
one ñ indiget. Quoꝵ inqͥt adoptio ÷ filioꝵ. Adop¬
tati & eñĩ st̃ filii isrł adõ. tc̃ cũ diuidet excelsus gente
⁊ disꝑgeret filios adã scd̾m numerũ angłoꝵ & facta :

Expanded text:
ille qui inseparabilis a Patre est per naturam, et immortalis in mortem venit, et ad inferna descendit, ita et iste imitando Magistrum cum separari a Christi charitate non possit, a Christo anathema fiat pro fratribus suis, devotione utique, non praevaricationed autem cognati secundum carnem sint Paulo Israelitae, expositione non indiget. Quorum adoptio est filiorum. Adoptati enim sunt filii Israel a Deo tunc, « cum divideret Excelsus gentes et dispergeret filios Adam secundum numerum Ang
Abbreviated transcription (Latin):
continet᷑. Qui queso celi. qͥtroni. q̃ ãplissime uirtutũ
separeris: & qd̾ saluabis alios. si p̃se ꝑeas: Non inqͥt
ita ÷. S ego didici a magistro ⁊ dño meo. ꝙ qͥuult¬
lit qͥsciat eũ qͥerat informa dĩ exinanisse deea. ac
suscepisse formã serui : & factũ ẽẽ ꝓ nob̃ maledictũ:
Udg mirũ si cũ dñs ꝓseruis maledictũ factꝰ sit. seruꝰ

Expanded text:
continetur. Qui, quaeso, coeli, qui throni, quae amplissimae virtutum separeris? et quod salvabit alios, si ipse pereas? Non, inquit, ita est: sed ego didici a magistro et Domino meo qulit, qui sciat eum qui erat in forma Dei exinanisse se de ea, ac suscepisse formam servi, et factum esse pro nobis maledictum. Et quid mirum, si cum Dominus pro servis maledictum factus
Abbreviated transcription (Latin):
in iniusticia: ut si u̾bi causadicamꝰ denoniũ illud
phitonis qđ in actib apłoꝵ refert᷑ in ancilla qͣdã
habitasse & clamasse post apłos. qͥa hi serui dĩ sũmi
st̃ qͥ annuntiant hõib uiã dĩ: erat ueritas inhis
uerbis. Uerũ enĩ erat qd̃ dicebat᷑. s ñ erat ista ueri¬
tas inxͦ ꝓͣpt̾ea ꝯu̾sus ad eã paulꝰ dix̃. obmutesce.

Expanded text:
in injustitia: ut si verbi causa dicamus daemonium illud Pythonis, quod in Actibus apostolorum refertur in ancilla quadam habitasse et clamasse post apostolos , quia hi servi Dei summi sunt, qui annuntiant hominibus viam Dei: erat veritas in his verbis; verum enim erat quod dicebatur: sed non erat ista veritas i
Abbreviated transcription (Latin):
rentes filios: s: tradidisse eũ dr̃. hoc ipso qd̾ cũ infor¬
ma dĩ ẽẽt. passus ÷ eũ exinanire se ipsũ. & for mã ser¬
ui susciꝑe. & usq admortẽ erucis ꝑuenire: ut in ipso
oĩb exẽplũ obedientiȩ poneret: & uiã resurrectionis
mortuis aꝑiret. Põib gͦ tradidit eũ. H solũ ꝓsc̃ĩs.¬

Expanded text:
rentes filios: sed tradidisse eum dicitur hoc ipso quod cum in forrentes filios: sed tradidisse eum dicitur hoc ipso quod cum in forma Dei esset, passus est eum exinanire seipsum, et formam servi suscipere, et usque ad mortem crucis pervenire: ut in ipso omnibus exemplum obedientiae poneret, et viam resurrectionis mortuis aperiret. Pro omnibus ergo tradidit eu
Abbreviated transcription (Latin):
& nullus efficit᷑ adũsariꝰ nr̃. Similit̃ aut̃ & dauiddic̃.
Iñs illuininatio mea & saluator m̃s quẽ timebo : bñs
defensor uite mee: a qͦ trepidabo: Nongͦ nullũ dic̃
ẽẽ quẽ metuat: & qͥ adu̾set᷑ei.S quamuis in qͥt ap¬
ꝓpient suꝑme ut edant carnes meas. qͥ tͥbulant me¬
inimicimei: tam̃ dño defendente uitã meã infirma¬
ti st̃ & cecider̃t. Dat p̃t̾ea indiciũ maximũ ingentis
nec ꝓpͥo filio peꝑcerit: s ꝓ nob õib adpassionẽ tridi¬
derit eũ. & ut maiore nos admiratione construi ge¬
ret: addidit sermonẽ ingentis archani consciũ dicons
adoptionis accipimꝰ. filii deisumꝰ. Ne gͦ cõmuni ista ap¬
pellatione filioꝵ. unũ aliquẽ ex histradidisse puta¬
ret᷑ qͥ infilios uidebant᷑ adscici. addidit ꝓpͥo filio: tt
eũ qͥsolus eripso dõ ineffabili natiuitate generaret᷑.
ostendet. Pnob̃ gͦ õĩb tradidit eũ: ñ illa traditione
qua seriptum ÷. Tradet aut̃ fr̃ frẽm in mortẽ. & pa¬

Expanded text:
 autem et David dicit: Dominus illuminatio mea et salvator meus, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? Non ergo nullum dicit esse quem metuat, et qui adversetur ei; sed quamvis, inquit, appropient super me ut edant carnes meas qui ambulant inimici mei, tamen, Domino defendente vitam meam, infirmati sunt et ceciderunt. Dat praeterea indicium maximum ingentis nec proprio Filio pepercerit; sed pro nobis omnibus ad passionem tradiderit eum. Et ut majore nos admiratione constringeret, addidit sermonem ingentis arcani conscium dicens, adoptionis accipimus, filii Dei sumus. Ne ergo communi ista appellatione filiorum unum aliquem ex his tradidisse putaretur qui in filios videbantur asciti, addidit proprio Filio, ut eum qui solus ex ipso Deo ineffabili nativitate generatur, ostenderet. Pro nobis ergo omnibus tradidit illum, non illa traditione qua scriptum est: Tradet autem frater fratrem in mortem, et pa
Abbreviated transcription (Latin):
S ego scd̾m hoc qd̾ supͣ exposuimꝰ qͦmͦ noscat uł p̃noscat ds̃. adcon¬
suetudinẽ scripturȩ redeundũ puto: q̃ uernacula qͥdã appella¬
tione inhoc sermone id÷ incognoscendo uti solet: uelut eũ dic̃.
Ucognouit ad ã uxorẽ suã: ꝓeo ut dicat admixtꝰ ÷ uxorisue. E itm̃:
de rebecca dr̃. Uirgo erat: uir ñ cognou̾at eã. S & defiliis leui
dr̃. cũ p̃uaricatores punirent: q ñ cognou̾it unꝰqͥsq patrẽ suũ
ut matrẽ suã. In qͥsine dubio hoc ostendit᷑: qͥa ñ iunxit affectũ
suũ & amorẽ cũ patre ułmatre. S & multa scdmhc̃ sensũ inscrip¬
turis de cognoscendo inuenies dicta. Wid̾o ⁊̃ in p̃senti loco
constat apłm scd̾m scripturȩ sacre consuetudinẽ cognoscendi
posuisse sermonẽ. ut illos ostendet p̃ cognitos adõ: inqͥb sciensqͥles
ẽẽnt. amorẽ suũ ds̃ affectũq posuisset: scd̾m ⁊̃ illud qd̾ scͥptũ ÷.¬

Expanded text:
 noscat vel praenoscat Deus, ad consuetudinem Scripturae redeundum puto, quae vernacula quadam appellatione in hoc sermone, id est, in cognoscendo uti solet: velut cum dicit: Cognovit autem Adam uxorem suam , pro eo ut dicat, admistus est uxori suae. Et iterum de Rebecca dicit: Virgo erat, vir non cognoverat eam . Sed et de filiis Levi dicitur, cum praevaricatores punirent, quia non cognoverit unusquisque patrem suum aut matrem suam . In quo sine dubio hoc ostenditur, quia non junxit affectum suum et amorem cum patre vel matre. Sed et multa secundum hunc sensum in Scripturis de cognoscendo invenies dicta: et ideo etiam in praesenti loco constat Apostolum secundum Scripturae sacrae consuetudinem cognoscendi posuisse sermonem, ut illos ostenderet praecognitos a Deo, in quibus, sciens quales essent, amorem suum Deus, affectumque posuisset, secundum illud quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
uos: ibi uocabim᷑ filii dĩ uiui. S fortassis reqͥrant a nobis
hi qͥex circuncisione st̃: &dicantꝰ. U̾bi enĩ aduos dictũ t̃. qr
ñ sitis plebs dĩ uos. ut ibi uocemini filii dĩ uiui: Asserent
ubi dm̃loqͥ. ⁊ decint.⁊ possibile fuit. Neq eni conse¬
cis dicet᷑. s in m̃te hõĩs loqͥt᷑as̃. insensu rationabis.
⁊ in pͥncipali cordis. &ubi cũ indigni ⁊ alieni ã dõ
actꝰ conscientia redarguente culpant᷑: ibi inꝗͣ ꝓnur
dis secreto pacificꝰ effectꝰ filiꝰ dĩ conscientta adstipulan¬
te uocabit᷑. Isanas aut̃ clamat ꝓisrł. a rłqͣ tsq ad¬

Expanded text:
vos, ibi » vocabimur « filii Dei vivi. » Sed fortassis requirant a nobis hi qui ex circumcisione sunt, et dicant, ubi enim ad vos dictum est, quod non sitis plebs Dei vos, ut ibi vocemini filii Dei vivi? Asserent ubi Deum loqui et decuit et possibile fuit. Neque enim conselocis dicetur, sed in mente hominis loquitur Deus, in sensu rationabili, et in principali cordis, et ibi cum indigni et alieni a Deo actus conscientia redarguente culpantur, ibi, inquam, dis secreto pacificus effectus, Filius Dei conscientia adstipulante vocabitur. Isaias autem clamat pro Israel: Si
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis nr̃e sufficit uirtꝰ uł ratĩo breuitatis admitcit. Reqͥ¬
ramꝰ tam̃ siõia ista q̃ enumerauit apłs. anquedã ex ipsis hoc
studii uł intentionis ger̃t. uc humanas aĩas a caritate dei
separare contendant: ⁊ ꝓpt̃ ea moliant᷑ in nos cuncta quȩ
patimͣ. Uidet᷑ enĩ posse qoẽ hoc agere ut a caritate des
separem᷑. mors fortassis ⁊ angłi. ⁊ pͥncipatꝰ ⁊ untutes adu̾santes
nob̾ sine dubio: & p̃sentia q̃ st̃ utiq lubrica & caduca. s ⁊ pfun

Expanded text:
fficit virtus, vel ratio brevitatis admittit, requiramus tamen si omnia ista quae enumeravit Apostolus, an quaedam ex ipsis, hoc studii vel intentionis gerant, ut humanas animas a charitate Dei separare contendant, et propterea moliantur in nos cuncta quae amus. Videtur enim posse haec agere, ut a charitate Dei separemur. Mors et fortassis angeli, et principatus, et virtutes adversantes nobis, sine dubio et praesentia, quae sunt utique lubrica et caduca, s
Abbreviated transcription (Latin):
IIIi. uoloreqͥrere cuiꝰ formȩ conforines fieridicant᷑.
egͥimiꝰ enĩfiliũdĩ aliqͥndo in formadĩ: aliq̾ndo informaser¬
uiẽẽ positũ. Cuigͦ formȩ harũduarũ conformesdicat
dei. simͥuidet᷑ eẽ. diseriminis. Arbitror gͦ scd̾m ea q̃ in
tionẽtendunt xp̃m dicat. scd̾m hoc qd̾ ũbũ ÷: ut ineis
uerbi dĩ sinceritas adpurũ informet᷑. E. scđm hoc qd̾
ueritas ÷: ut ueritas in eis absq ulliꝰ fuci ãmirtione
consistat. Ꝙ scđm hoc qd̾ sapientia÷. ut sapientia dĩ in
eis illa quã int̃ ꝑfectos loqͥt᷑ paulꝰ pura & absq ullo er

Expanded text:
sui, volo requirere cujus formae conformes fieri dicantur. Legimus enim Filium Dei aliquando in forma Dei, aliquando in forma servi esse positum. Cui ergo formae harum duarum conformes dicatotiosi mihi videtur esse discriminis. Arbitror ergo secundum ea quae in tionem tendunt Christum dicat, secundum hoc quod Verbum est, ut eis Verbi Dei sinceritas ad purum informetur, et secundum hoc quod veritas est, ut veritas in eis absque ullius fuci admistione consistat et secundum hoc quod sapientia est, ut sapientia Dei in eis sit, illa quam int
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ hoc ẽẽ contrariũ. Hocgͦ pacto neq inp̃sentia dĩ uł salutis uł
ꝑdicionis nr̃e causa consistit: neq iꝰtificatio ex sola uocatione
pendebit: neq głificari denrãpenitꝰ potestate sublatũ ÷. Nã
& si cõmuni intellectu de p̃scientia sentiamꝰ : ñ ꝓpt̃ ea erit aliqͥd
qr id scit ds̃ futurũ: s qr futurũ ÷ scit᷑ a dõ anteꝗͣ fiat. Nã &
si u̾bigrã fingimꝰ dm̃ ñ prenoscere aliqͥd futurũ: sine dubio erat
qd̾ ÷ ita ut est. Utputa iudas ꝓditor factꝰ ÷ & hoc ita futurũ¬
similis petro & ioħi siuoluisset. S elegit pecuniȩ cupiditatẽ
mag̃ ꝗͣ apłici consorcii dignitatẽ: & hanc eiꝰ uoluntatẽ futurã.
p̃uidentes ꝓpħȩ. libroꝵ tradidere monim̃tis. Ut seias aut̃ qr ñ¬

Expanded text:
 hoc esse contrarium. Hoc ergo pacto neque in praescientia Dei vel salutis vel perditionis nostrae causa consistit; neque justificatio ex sola vocatione pendebit, neque glorificari de nostra penitus potestate sublatum est. Nam et si communi intellectu de praescientia sentiamus, non propterea erit aliquid, quia id scit Deus futurum: sed quia futurum est, scitur a Deo antequam fiat. Nam et si, verbi gratia, fingeremus Deum non praenoscere aliquid, futurum sine dubio erat quod est, ita ut est: ut puta, Judas proditor factus est, et hoc ita futurusimilis Petro et Joanni, si voluisset: sed elegit pecuniae cupiditatem magis quam apostolici consortii gloriam: et hanc ejus voluntatem futuram praevidentes p
Abbreviated transcription (Latin):
ostendã inte uirtutẽ meã. ⁊ ut annunciẽ nom̃ meũ
inuniu̾sa t̾ra: ut ex hoc uideat᷑ ostendi. qr si ad hoc
electꝰ ÷ pharao. ut ꝑ eũ uirtꝰ dĩ õib declaret᷑: ñ fuit
ueras. tii qͥ contͣdicis. qr sine causa conquerit &¬
arguit homines ds̃. Si enĩ ipse quẽ uult eligit. &
quẽ uult abicit: uoluntati illiꝰ qͥs resistit ꝑ quẽ õĩ
lud sine dubio contradictio ista molit᷑. qd̾ in hoĩe ñ
sic lib̾tas arbitrii: nec habeat unꝰ qͥsq suipotestat̃e.

Expanded text:
ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videatur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, non fuit verasti qui contradicis: quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vult abjicit, Voluntati ejus quis resistet? Per quae omnia illud sine dubio contradictio ista molitur, quod in hoc non sit libertas arbitrii, nec habeat unusquisque sui potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Peruciari: s tota die hoc ÷ om̃i uitȩ meȩ tẽpore. Si eñĩ totã
uitã meã in ꝑsecutionib ⁊ ꝑiculis agam: dicam qr ñ st̃ condig¬
ne passiones huiꝰ tẽꝑis. ad fut᷑am głam q̃ reuelabit᷑ in nobis.
suꝑamꝰ : ñ nr̃a uircute. s ꝑ eũ qͥdiler̃ nos. Dũ enĩ in illiꝰ amore
pendemꝰ sensũ doloris ñ recipimꝰ. Illiꝰ enĩ caritas qua nos dilex̃
⁊ nim̃ adse rapuit affectũ. cruciatũ corporis ⁊ dolorẽ sentirẽ

Expanded text:
cruciari, sed tota die, hoc est, omni vitae meae tempore. Si enim totam vitam meam in persecutionibus et periculis agam, dicam, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. superamus, non nostra virtute, sed per eum qui dilexit nos. Dum enim in illius amore pendemus, sensum doloris non recipimus. Illius enim charitas qua nos dilexit, et nostrum ad se rapit affectum, cruciatum corporis, et dolorem sentire
Abbreviated transcription (Latin):
sor mes imaginis ẽẽ effecti. Si uͦ ad huc qͥs in initus
mau̾set᷑. initiũ aut̃ sapientie timor dĩ ÷. & intimore
adhuc positꝰ pͥmacultꝰ dĩ elem̃ta suscipiat scd̾mformã
sorui quã suscepit. adhocut rudes & ignaros tim orẽ
ilĩ doceret conformes fieri intelligendist̃ hi qͥ pͥma mi¬

Expanded text:
imaginis esse effecti . Si vero adhuc quis in initiis conversetur, initium autem sapientiae timor Dei est , ut in timore adhuc positus prima cultus Dei elementa suscipiat secundum formam servi, quam suscepit ad hoc ut rudes et ignaros timorem Dei doceret, conformes fieri intelligendi sunt hi qui prima ini
Abbreviated transcription (Latin):
mittispeccatũ: remitte. Si naut̃: dele me delibro
uite quẽ seripsisti. Qagͦ: Inferiorẽ uis moyse pau¬
lũ uideri: Ile delerise petit de libro uite ꝓfr̃ib suiᷤ.
paulꝰ ñ debet optare anathema ẽẽ. ꝓfr̃ib suis: S
fortasse dicat aliqͥs. qr moyses hoc offerens salutẽ po¬
pulo meruit impetrare: paulꝰ uͦ optat qͥdẽ. s non ÷
auditꝰ. Qͥ asi ostendãtͥ magis paulũ auditũ ẽẽ. quã
morsen: Om̃s enĩ illi qͥ ꝑ moysen exierant: cecider̃t
riũ hoc. qr cecitas ex parte isrħ contigit. donec ple¬
nitudo gentiũ subintraret: & sic õĩs isrł saluꝰ fieret

Expanded text:
mitte eis peccatum; sin autem, dele me de libro vitae quem scripsisti . Quid ergo? Inferiorem vis Moyse Paulum videri? Ille se deleri petit de libro vitae pro fratribus suis: Paulus non debet optare anathema esse pro fratribus suis? Sed fortasse dicat aliquis, quod Moyses hoc offerens salutem populi meruit impetrare; Paulus vero optat quidem, sed non est auditus. Quid si ostendam tibi magis Paulum auditum esse quam Moysem? Omnes enim illi qui per Moysen exierant, de Aegyptorium hoc, quia caecitas ex parte in Israel contigit, donec plenitudo gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ uocatisumꝰ : cũ ꝓhis inqͥt oĩb beneficiis quȩ
consecuti sumꝰ fixi ⁊ radicatisumꝰ incaritate dĩ: qͥs
nos abea poterit᷑ separare: Tribulatio si uenerit:
dicemꝰ addm̃. In tͥbulatione dilatastime. Angustia si fuerit
mundi ⁊ ex necessitate corꝑis ueniens. sapientie dĩ ⁊scientiȩ lati¬
tudinẽ reqͥremꝰ: in qͦ nos angustare ñ pot̃ mundꝰ. Redeo enĩ ad¬
spũalẽ reqͥramꝰ: ⁊ nulla me in eo coartabit angustia. ꝑlatis¬
sima enĩ spacia intelligentiȩ: mistice ⁊ spũalis eqͥtabo. ꝑse¬
cutionẽ sipatiar ⁊ confitear xp̃m corã hõib: certꝰ sũ ⁊ ille
me confitebit᷑ corã patre suo qͥ inceł ÷. Famessi affuerit:
turbare me ñ potest. Habeo enĩ panẽ uite qͥ de celodescendit
nreficit aĩasesurientes: nec aliqͣndo pot̃ iste panis deficere.
st enĩ ꝑfectꝰ. ⁊ et̃nꝰ. Nudicas ñ me confundit. indutꝰ sũ enĩ¬

Expanded text:
um pro his, inquit, omnibus beneficiis, quae consecuti sumus, fixi et radicati sumus in charitate Dei, quis nos ab ea poterit separare? Tribulatio si venerit: In tribulatione dilatasti me . Angustia si fuerit mundi, et ex necessitate corporis veniens, sapientiae Dei et scientiae latitudinem requiremus, in qua nos angustare non potest mundus; fames si adspiritalem requiram, et nulla me in eo coarctabit angustia. Per largissima enim spatia intelligentiae mysticae et spiritalis equitabo. Persecutionem si patiar, et confme confitebitur coram Patre suo qui in coelis est . Fames si adfuerit, turbare me non potest: habeo enim panem vitae qui de coelo descendit, et reficiet animas esurientes: nec aliquando potest panis iste deficere; est enim perfectus et aeternus. Nuditas me non confundit: indutus sum eni
Abbreviated transcription (Latin):
& sinceritatẽ orationis obfuseat. S ubi uiderit sp̃s dĩ labora
& adiuuat infirmitatẽ eiꝰ : & uelut si magister suscipientẽ ru¬
dim̃ta discipłm. & ignorantẽ penitꝰ litteras. ut eũ docere pos¬
sit & instituere. necesse ht̃ inclinare se ad discipłi rudim̃ta. &
ipsepriꝰ dicere nom̃ littere ut respondendo discipłsdiscat: & fit
qͦdã modo magister incipienti distipło similis. ea loquens & ea
oppugnationib carnis ꝑtͣbari nr̃m spm uiderit. & nescientẽ¬

Expanded text:
et sinceritatem orationis obfuscat. Sed ubi viderit Spiritus Dei laboraret adjuvat infirmitatem ejus: et velut magister suscipiens rudem discipulum, et ignorantem penitus litteras, ut eum docere possit et instituere, necesse habet inclinare se ad discipuli rudimenta, et ipse prius dicere nomen litterae, ut respondendo discipulus discat, et fit quadammodo magister ipse incipienti discipulo similis ea loquens et ea oppugnationibus carnis perturbari nostrum spiritum vide
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunẽ uulgi opinionẽ. putandũ ÷ bona malaq p̃scire
dm̃: s scd̾m seripture sc̃ẽ consuetudinẽ sentiendũ est.
bseruet enĩqͥstudiosus : inscripturis sicubi inuenit
seripturã dicere. qr malos p̃seiuerit ds̃: sic̃ inp̃senti loco
de bonis manifeste dic̃. qr qͦs p̃sciuit & p̃destinauit con¬
formes imaginis filiifui. Si enĩ qͦs p̾sciuit hos & p̃desti¬
nauit conformes ẽẽ. imaginis filii sui. nullus aut̃ malꝰ
conformis pot̃ ẽe. i maginis dĩ: manifestũ ÷ qr debonis
tantũ dic̃. p̃sciuit qͦs& p̃destinauit cenformes fieriima¬
ginis filii sui: ceteros u ñ mͦ p̃scire. s nescire qͥdẽ dr̃ ds̃¬

Expanded text:
scire Deum; sed secundum Scripturae sanctae consuetudinem sentiendum est. Observet enim qui studiosus est in Scripturis, sicubi invenit Scripturam dicere, quia malos praescierit Deus, sicut in praesenti loco de bonis manifeste dicit, quia quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Si enim quos praescivit, hos et praedestinavit conformes esse imaginis Filii sui, nullus autem malus conformis potest esse imaginis Filii Dei, manifestum est quia de bonis tantum dicit, Praesciit quos et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui: caeteros vero
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute corruptionis in lib̾tatẽ głe filioꝵ dĩ. S ab his
si iudet᷑ erẽplis ⁊ ad suꝑiora conscende: & uide ipsi solis & lu¬
ne acstellarũ celi & totꝰ mundi ministeria qm subiecta st̃
insereu̾tentes anni circulos uoluunt. Reparant enĩ q̃pteunt.¬
tiã pauli respicias. q̃dic̃ qͥa om̃s ministeriales sp̃s administran¬
dũ missi ꝓ pt̃ eos qͥ hereditatẽ capunt salutis: intelligestale
aliqͥdgerere. & huic rationi ẽẽ subiectos. Credo ⁊̃ ipsos ñ uo¬
lentes: s ꝓpt̃ eũ qͥ subiec̃ inspẽ. Noluntati enĩ illiꝰ qͥsresistit e¬

Expanded text:
abebunt filii Dei. Sed ab his, si videtur, exemplis etiam ad superiora conscende, et vide ipsius solis, et lunae ac stellarum coeli, et totius mundi ministeria, quomodo subjecta sunt in se revertentes anni circulos voltiam Pauli respicias qua dicunt, quia omnes ministeriales spiritus ad ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis , intelliges tale aliquid gerere, et huic rationi esse subjectos. Credo etiam ipsos non volentes, sed propter eum qui subjecit in spe. Voluntati enim illius q
Abbreviated transcription (Latin):
xisset. qr oĩs ereat᷑a usqͥ in agone huiꝰ uite st̃. positi congemisce¬
ret & condoleret. hoc t collaboraret uiresq conferret. tũ ⁊̃
seipsũ paulꝰ ac suisimiles ꝑferre gemitꝰ plaborantib memo¬
rasset. ut ꝑ hȩc solaret᷑ incertamine positos: cũ uid̾ent om̃s
scõs uniu̾sãq creaturã affectu secũ laborare. gemitꝰq con¬
orare qͥd adõpetere oporteat: ignoramꝰ. Int̾dũ enĩ q̃ contraria
corꝑis positꝰ. ñ ea q̃ sanitati congriuit uł conducunt .s ea quȩ
p̃sentis infirmitatiss anguentes int̃dũ adõpetimꝰ qd ñ expe¬
sathane qͥme colaphizaret: ter dñm rogaui ut discederet
ame: nesciensqͥdorarẽ. E ido ꝗi nesciebã scðm qd̾ oportet ora¬

Expanded text:
xisset, quia omnis creatura his qui in agone hujus vitae sunt positi congemisceret et condoleret, hoc est collaboraret, viresque conferret, tum etiam seipsum Paulus ac sui similes proferre gemitus pro laborantibus memorasset, ut per haec solarentur, in certamine positos cum viderent omnes sanctos universamque creaturam affectu secum laborare, gemitusque conorare, quid a Deo petere oporteat ignoramus: interdum enim quae contraria corporis positus non ea quae sanitati conducunt, sed ea quae praesentis infirmitatis Satanae qui me colaphizaret , ter Dominum rogavi, ut discederet a me, nesciens quid orarem: et ideo quia nesciebam secundum quod ora