comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis gra obitinendum¬
est. ¶ Rei ꝑduelli õmi h̾rditate
supensa cognitione filius ema¬
cipatus cui depr̾is in nocenciali¬
qt pot̾ qͥre. ¶ Prohr de gessisse fili¬
siss̃e codicilł peciit ab hrde suont
matnorum ronoꝵẜuum manu¬
mitt̾e̾t. it sibi pentibq sins in

Expanded text:
humanitatis gratia optinendumest. Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. Pro herede gessisse filisisse codicillis petit ab herede suo, ut maternorum bonorum seruum manumitteret ac sibi parentibusque suis i
Abbreviated transcription (Latin):
duas ptos qr si quicumq hyrescͥp¬
tus erit sup condoone siniraue¬
rit̾ se .x. daturum. aut moni
mittatur tñ ꝯpellitur face̾ id
lo nuͣt mrando remisso. cum
eadem res alti̾ pure alt̾i suo con¬
contcone hr̃i scriptus est ꝑtle
gati ur hrditatis deficiente co¬
trone accrescit etiam hrdi enis
cͥ pure legatum urpr̾ditasda¬
ta est. si tnͣ hr̃ditas enis adita fu¬
ommitum ad exemplumeniᷤ
ticu demetru fiet insi fc̾m eet
hrdes magna pecuma nnucta¬
rentim.⁊ cum id moninntum
publii septicu demectiimuium
repiebatin. s pubui septicuda¬
me erat adꝙ exemplum suspi¬
caratur eum qui testm̃ fec̾at
se face oꝑtet. ⁊ si ob eam rem¬

Expanded text:
duas partes: quare si quicumque heres scriptus erit sub condicione 'si iurauerit se decem daturum' aut 'monumittatur, tamen compellitur facere id solo iureiurando remisso.Cum eadem res alteri pure, alteri sub concondicione heres scriptus est, pars legati uel hereditatis deficiente condicione adcrescit etiam heredi eius, cui pure legatum uel hereditas data est, si tamen hereditas eius adita fumonumentum ad exemplum eiustimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna pecunia multare et cum id monumentum Publii Septimii Demetrii nullum repperiebatur, sed Publii Septimii Damae erat, ad quod exemplum suspicabatur eum qui testamentum fecerat se face
Abbreviated transcription (Latin):
N condcomor primumiõc uol¬
uitas defuncti optinz. eaq re¬
giͣt condcones / demq ⁊ in eaꝯ
cditione si fiia mea cumticio
mipta erit placinit non sꝑĩnor¬
tis tꝑs non obruari. s uolu̾ta¬
te procinante tarchius ꝑduci¬
ephesi optet dariħꝰ dolego.s
si sic leget si pͥmꝰ meushrmͥ
non erit dampnas esto scõs da¬
re. ⁊ primus hr̃s ext̃itit legatũ
non debebitur. Si primus adi¬
Zerit cum ẜonon excitisse con¬
dco̾m neqͣqmͣ ambigend̾ est¬
Si pĩo nui c tabuias bono¬
rim possõne accepta debitã
portom occupet legata q̾sit
data sinit. si pronus hr̃s non
erit nond eciam cohr̃s proni
erit ⁊ ambo hrdes excitint le¬
gati onditio deficiet᷑ si alt̾hr
extiti̾t ⁊ alr hrs non extitit
legatum debebitur. QArc¬

Expanded text:
n condicionibus primum locum uoluntas defuncti optinet eaque regit condiciones. denique et in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tardius produciEphesi oportet dari, hoc do lego'. sed si sic leget: 'si Primus mihi heres non erit, damnas esto secundus dare' et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Primus adierit cum Secundo, non exstitisse condicionem nequaquam ambigendum est.Si patronus contra tabulas bonorum possessione accepta debitam portionem occupet, legata quae sic data sunt 'si patronus heres non erit' non debet coheres patroni erit' et ambo heredes exstiterint, legati condicio deficiet: si alter heres exstitit, alter heres non exstitit, legatum debebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ius leuissima h̾rces sint iiti¬
tuti cui parere soleͬnͣt. dicend̾
est cogi restituẽ h̾rditate̾ desi¬
dantib hiis quib restituero
gati sunt. qr eciam neccii hrdeᷤ
fid̾i cõmissarie hr̾ditatis restrͣm¬
ende gra conditiom parere e¬
runt compeliendi. ¶Si quis
rogatus restitue̾ h̾rditatem de¬
cesẜit an̾qm̃ eam restituat hr̃
enii põtit h̾rditatem rentue¬

Expanded text:
is leuissima heredes sint instituti, cui parere solent, dicendum est cogi restituere hereditatem desiderantibus his, quibus restituere ro gati sunt, quia etiam necessari heredes fideicommissae hereditatis restituendae gratia condicioni parere erunt compellendi.Si quis rogatus restituere hereditatem decessit, antequam eam restituat, heres eius poterit hereditatem rest
Abbreviated transcription (Latin):
hebit actõnes. ¶Promis ex
ꝑte debita hr̃s mititutꝰ rogat
fu̾it eam lib̃is exhr̾datii defc̃ti
liu̾ti restitue si sua sponte ad
ient falcidie locus erit si coactꝰ
insolidum tnͣsiount meum
accõnes ex hoc .se. consuito.d¬

Expanded text:
ones.Si patronus ex parte debita heres institutus rogatus fuerit eam liberis exheredatis defuncti liberti restituere, si sua sponte adierit, erit Falcidiae locus, si coactus, in solidum transibun‹t› actiones ex hoc senatus consulto.
Abbreviated transcription (Latin):
te nepos. alius nepos emancipa¬
tus elegant̾ sceuola tͣctãt pa¬
truus emancipatꝰ tm̾ nepotio¬
qnͣtum frisuo confãt. ⁊ aitp̃¬
sibi unam. fr̾i unam. t̾tiamissi
patruus exhr̾ditate aui con
exeodem filio hiiq emancipa

Expanded text:
te, alius nepos emancipatus, eleganter Scaevola tractat, patruus emancipatus quantum nepotiquantum fratri suo conferat. et ait posibi, unam fratri, unam istis nus quam patruus ex hereditate aui concex eodem filio hique emancipa
Abbreviated transcription (Latin):
ferret ⁊ patruo eoꝵ quimpotes¬
tatemansit unam ꝑtem dab̾.
t̾ciam ip̃e ħebit. necq nepotib
confertur apatruo emancipa¬
to ip̃i pr̃i confert. ħ em̃ ñ debo¬
nis aui. s ꝑꝑ bona postea eisacc¬
rescit. euemẽt gͥ ut pat̾ eman¬
cipatus sicentum inbonis c̾e̾hãt¬
aut siimi nepote̾ hãt ⁊ duoex
alio pronepotes sintita diui¬

Expanded text:
et patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim non de bonis aui, sed propter bona postea eis accessit.Eueniet igitur, ut pater emancipatus si centum in bonis haaut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diui
Abbreviated transcription (Latin):
tuto. uiliainis ait nepotemp̾¬
unciam allaturum. ¶ Si pr̾
emancipatin exhr̾oatuisit ne¬
potib exeop̾tĩtis qui erant in po¬
testatẽ recenti nepotes adͣmt¬
tuntur. ab surdum est em̾ cu̾
pri p̃t̾ito ningatur institutoco
si patrins coꝵ qui erat in potã
¶Ssm pot̾ate manens exhr̾da¬
tus uł matitutussit nepotem
ereosiue mpotãte manentem
sũ emacipatũ ad bona auin uo
cari.n nocandũ eẽ sceuoia ait.
tociens enim nepoti consuiend̃
ẽ. quociens in potãte recentꝰ est
preemacipato. lir̾os gͥ in familia

Expanded text:
tuto Iulianus ait nepotem prunciam ablaturum. Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo si patruus eoruin potestate manens exheredatus uel institutus sit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti consulendum est, quotiens in potestate retentus est patre emancipato. liberos igitur in familia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. scilic nepotes si sũt. simi¬
mis eos qui sunt inf̾i̾ori gͣdus
nec eos miscebimus. pla̾nesisit
exemancipato nepos ⁊ exnepo¬
te eius. alio ꝓnepos dicendum
erit utrumq einingi ambo
enim in suoꝵ loco successerũt.
Si pͦlimimo nepos redierit.
dicendum ẽ eum pri emanci¬
pato comungi. ¶Si pat̾ exdi.¬
ob filiisquos in potate hũit
altm̃ emancipanit ⁊ nepote
exeo ilocum filii ad optam̾t¬

Expanded text:
sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi. Si pater ex duobus filiis, quos in potestate habuit, alterum emancipaverit et nepotem ex eo in locum filii adopta
Abbreviated transcription (Latin):
filius cum nepote altõ retento ĩ
nepos mlocum filii adoptatus
qmͣsi ab exͣneo eẽt adoptatus.
Illud non int̾ est quota portio
hr̾ditatis ad nepotem ꝑtineat
an ꝑqmͣ modicam.nam ⁊ simo¬
dica sit. attñ dicemus eẽ locum

Expanded text:
 retento in nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus. Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum
Abbreviated transcription (Latin):
mri pondo .x. cicius accusant
camq pre̾rai suum mandasset
fit̾ficiend̾. sci post institutam
accuiatõnem codicillos confec̾
noc ad emit ticio pͥngno lega¬
tum ⁊ qn̾ finem accusationĩde¬
cessit. acͣta c̾a ꝓminciatum est
prẽm tici scelẽ seie ñ intemp¬
tumqͥro cum codicuł legatu¬

Expanded text:
uri pondo quinque: Titius accusauit eam, quod patrem suum mandasset interficiendum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio priuigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatu
Abbreviated transcription (Latin):
uedam st̃ inquib res dubia e.
s expost sco retroducitur ⁊ ap
quid actum e̾. ut eccesi res lega¬
ta fuit ⁊ delib̾ante legatario ei
rem hrs alii tͣclroit. namsiquro

Expanded text:
edam sunt, in quibus res dubia est, sed ex post facto retro ducitur et apparet, quid actum est. ut ecce si res legata fuerit et deliberante legatario eam rem heres alii tradiderit: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
erit uatindem  ⁊ si pecumam
hrclitariam legatam credid̾it
hr̃s.nam si quio̾ non repudia¬
uerit legatarius alie̾nam pe¬
cimiam cͤdidit. si uo repudia¬
uit suam pecumam cͥdiͦsseri¬
detur. quid gͦ si consumpta
fũit pecunia uti id̾ erit exeu¬
entu dicendum.dem.

Expanded text:
et. tantundem est et si pecuniam hereditariam legatam crediderit heres: nam si quidem non repudiauerit legatarius, alienam pecuniam credidit, si uero repudiauerit, suam pecuniam credidisse uidetur. quid ergo, si consumpta fuerit pecunia? utique idem erit ex euentu dicendum. 16
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt iambiguitate̾. s dice̾¬
dum est non.ccc. s quinqͣgana
ceberi qina due sinne ningũt¬
Si quaͣ leget fundum seian̾
hr̃s mens ticio cum dione me¬
mi ẜuodãto. dubitatur quid¬
nidiom quo fundus legatus
sitr an dio cũ fundo legatuisit.
s mag̾ oicend̾ est non soł fu̾o
s etiam ẜuum dionem ce̾ los¬
atum maxͣie si nullas iustas
cas hũit dioni leganbi. ¶ Ci¬

Expanded text:
cidunt in ambiguitatem. sed dicendum est non trecenta, sed quingenta deberi, quia duae summae iunguntur.Si quis leget: 'fundum Seianum heres meus Attio cum Dione Maeuii seruo dato', dubitatur quidem, Dioni quoque fundus legatus sit an Dio cum fundo legatus sit. sed magis dicendum est non solum fundum, sed etiam seruum Dionem esse legatum, maxime si nullas iustas causas habuit Dioni legandi.Cu
Abbreviated transcription (Latin):
eiqui noissimus iuꝑinx̾rtꝵ
prietas. utue e̾ legatum. exi¬
stimo enim omĩb lib̾tuꝓpri¬
ctatem sub hac conditione si
nouissimus suꝑinx̾it dari.Id¬

Expanded text:
qui nouissimus superuixerit, proprietas, utile est legatum: existimo enim omnibus libertis proprietatem sub hac condicione 'si nouissimus superuixerit' dari.
Abbreviated transcription (Latin):
SUidnos ĩputes filiot hebat eiq
tint. duo ĩpub̾es sinnil in naue
pierunt. qͥntum est an subsit¬
uto ⁊ cimis hrditas defatur. diri
si ordine uita decessissent. pͥori
mortuo fr ab intestato hrierit
postiori substitutus. in ea tñ hr̃¬

Expanded text:
es filios habebat, ei qui tituit: duo impuberes simul in naue perierunt: quaesitum est, an substituto et cuius hereditas deferatur. dixi, si ordine uita decessissent, priori mortuo frater ab intestato heres erit, posteriori substitutus: in ea tamen here
Abbreviated transcription (Latin):
cint si testator ita restitui nississ
ꝑtemsi. iliqmͣ pecumam dedissẽt
si quid̃ equas ꝑtri nissi fu̾int da¬
re coniemens ud̾i ec̃ etiam ex
buenta signiticauit testatorut
idc̃antur hr̾ditanis portionib
congriic consentancum eẽ ⁊̃ fi¬

Expanded text:
it, si testator ita restitui iussisset partem, si aliquam pecuniam dedissent, si quidem aequas partes iussi fuerint dare, conueniens uideri esse etiam ex ibuenda significauit testator, ut uideantur hereditariis portionibus congruere, consentaneum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ẜea que ꝓponenturnon᷑ debi.¬
filie qm in potate he̾bat int̾cet᷑a
legauit peculium id̾ post fc̃mi
testm̃n pecuniam a debitore fui
cexegit ⁊ in suam rõnem comui̾¬
tit. q̾ro anfilia eo nomine cu
hrlib pris agere possit.R. si ꝓ¬
mim̾atam legatum sit ꝓmpt̾
est. cum uõ rei corꝑales mͣt̾ue¬
ment ⁊ scriptura difficilior sit¬
⁊ obscura portocum lib̾tas ad¬
mutur legata ẜnͣis relicta nith
attinet adimii. P p̃. Dereb dub

Expanded text:
ea quae proponerentur non deberi.Filiae, quam in potestate habebat, inter cetera legauit peculium: idem post factum testamentum pecuniam a debitore filiae exegit et in suam rationem conuertit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere possit. atam legatum sit, promptum est: cum uero res corporales interuenient, et scriptura difficilior fit et obscura portio.Cum libertas adimitur, legata seruis relicta nihil attinet adimi. DE REBUS DUB
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ei testo̾ ccd̾am legare maria¬
no fr̃i meo ⁊ ianuano mariton
meo equis portõnib ⁊ siquid
amplius en egau̾am. ut si quid
et humanitus contingit dolego
dariq eis uolo eispostra excader.
infirm̃ntate pͥscillianus decessit
q̾situm est an legatum quozei
decessiss er ea ifirmitate om̃mͦn
⁊ legatum ad eos dequib qrẽt᷑
cipiis ⁊ instrõ omĩ legant ide
uin ⁊ damam legnnt. S cum
malto exfudis filio prelega¬
tis cogrioniss mllicun non eẽ.
stichus utrum aduxorem anad

Expanded text:
ariano fratri meo et Ianuario marito meo aequis portionibus: et si quid ei amplius legaueram, ut si quid ei humanitus contigerit, do lego darique eis uolo': postea ex eadem infirmitate Priscillianus decessit. quaesitum est, an legatum quoque decessisset ex ea infirmitate, omnimodo et legatum ad eos de quibus cipiis et instrumento omni legauit: idem um et Damam legauit: sed cum in altero ex fundis filio praelegatis cognouisset uilicum non esse, Stichus utrum ad uxorem an ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ñ sui. ⁊ qurd̃ solinaturales. ad opti¬
ui a lib̾i post emancipatõm ĩ ⁊ u¬
m̃ntũt᷑ s exlib̾is naturalib fu̾int.
ut puta nepos naturał ab ao ad¬
optatus. nam lic si emancipatꝰ bo¬
noꝵ possõne accepta mri obstab̾
Si u̾o ap̾ hostes ẽ filiꝰ uł nasci iꝑa¬
turpend nu mr̾is don ec redierit
uł nascaturs si sint sui ħ̾rdes neꝵ
hr̾oitas adeos ñ ꝑtineat ⁊ indeamꝰ
an mr ad mittat᷑ ut ꝑuta abiti¬
nnt seh̾rditate. ¶ affricauꝰ ⁊ pu¬
blicius tempta̾t dice̾ inca̾u quo
se abstinẽt sin matrẽ uenire⁊ tc᷑
ei obstent quociens remhrent nenu¬
dum nomĩ sui h̾rdis noceat mr̃i qͥ¬

Expanded text:
n sui et quidem soli naturales. adoptiui autem liberi post emancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis ab auo adoptatus: nam licet sit emancipatus, bonorum possessione accepta matri obstabit. Si uero apud hostes est filius uel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit uel nascatur. Sed si sint sui heredes, uerum hereditas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nomen sui heredis noceat matri: q
Abbreviated transcription (Latin):
turał ⁊ mirsi quid qͣi consanguinea
uen̾iat excludet premsiniconiã¬
gumee repudiauit. uł capitis dmi¬
mutõne amneit exsenatus cons¬
lto pt̾ uenire. ¶ Si m̾r hr̾ditatẽ¬
fuii filie uenon adierit exsenatꝰ
consulto t̾culliano into̾ꝵ possõe¬

Expanded text:
ter si quidem quasi consanguinea ueniat, excludet patrem: si ius consanguineae repudiauit uel capitis deminutione amisit, ex senatus conso potest uenire. Si mater hereditateii filiaeue non adierit ex senatus consulto Tertulliano, in bono
Abbreviated transcription (Latin):
noc̾e ut si ĩpubes decessit mre̾m poᷤ¬
seadmitti. s si infanti ꝑtutorem¬
petita sit posso̾ licet statim decem̾t¬
dicend̾erit mrĩ obitisse noneñ
sił e  eiqͥ furioso datur. ¶Ita demũ
ñ mr̃i a senatus ꝯsuilti u̾nficio ex¬
cluditur si filius adiit limanih̾r
liano admittetur. s si non solus¬

Expanded text:
i impubes decesserit, matrem poadmitti. Sed si infanti per tutorempetita sit possessio, licet statim decessedicendum erit matri obstitisse: non ens est ei, quae furioso datur. Ita demum mater senatus consulti beneficio excludetur, si filius adiit legitimam sulto Tertulliano admittetur. sed si non sit s
Abbreviated transcription (Latin):
si adoptiui ĩfamilia relicti ee̾t. s et¬
nepos ex adoptino filio natꝰ ex u̾b̾ se¬
nat̾ꝯsultum mrĩ obstabit ¶ Si ex¬
filio nepote auus manimueit isq¬
pre ⁊ auo̾ mre̾ suꝑstitib decesẜit pt̃

Expanded text:
 adoptionem in familiam relicti essent. Senepos ex adoptiuo filio natus ex uerbisnsulti matri obstabit. Si exfilio nepotem auus manumiserit isquet auo et matre superstitibus decesserit, p
Abbreviated transcription (Latin):
niri cecsabit posuło. ¶ Sicũ¬
ratornent̾ bonis q tiatus fr¬
audinent u̾tatus sit. dem̾ tu¬
tor datuest. in postulari sus¬
pͥtuis ꝑꝑ frandes ĩcuram adm¬
itsas possit dubitari p̃ot̾. ⁊ Si

Expanded text:
cessabit postulatio. Si curator ventri bonisque datus fraudulenter versatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, dubitari potest. et si
Abbreviated transcription (Latin):
solus post fmitani tutelam
ꝯfirmatꝰ ẽ. id̾ dici pot̾. ¶ Oesi
quis ita tutor oatus sit qͦ ad
mytalia erit tutor estouł
qo ad tnͣsmare nomierit .
an posat suspͤtus posnuari
ereo gestu ꝙ administint¬

Expanded text:
solus post finitam tutelam confirmatus est, idem dici potest. Quod si quis ita tutor datus sit: "quoad in Italia erit, tutor esto" vel "quoad trans mare non ierit", an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem administ
Abbreviated transcription (Latin):
cum tutorẽ pot̾ suspͤtum fa¬
iam desierit. ip̾e ant̾ cumtutor
maneat tutor⁊ ita diui se¬
nerus xpsit. plus duns pius
cecilio petino repirt posse tu¬
torem susp̾tũm remotum
ꝯtutores suos suspͤtoi face̾.
Tib̾ti quo pupillor gtͣr faci¬
ent. Sicutores urcuratores
cor maleg̾entes rem pronor
uł lit̾oꝵ patronoꝵ suspͤtos fe¬
cĩnt. S si patronũ sinuĩ ut su¬
sp̃tum ĩtutela face̾uelinti
Melns est lib̾tos ab accusati¬
one repelline ĩ ip̃a cogniti¬
one gͣnius aliqd enĩgat cũ
aut̾ adolescentis curators⁊
etiam furiosi uł ꝓdigi ut su
curam uentru ronorũne. ad¬
bit hums crimin metu ¶p̃¬
est ut replłi detet si p̃tori li¬

Expanded text:
contutorem potest suspectum faiam desierit ipse, contutor autem maneat tutor: et ita divus Severus rescripsit. plus divus Pius Caecilio Paetino rescripsit posse tutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere. Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores vel curatores eorum male gerentes rem patronorum vel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere velint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa cognitione gravius aliquid emergat, cum autem adulescentis curator, sed etiam furiosi vel prodigi ut suscuram ventris bonorumve adbit huius criminis metu. Praectus rep
Abbreviated transcription (Latin):
pietate prodiuctam ñ conti¬
mittit eam ad accusatione.¬
¶ Siquis cepleben obatroçio¬
a frã intutela admissa fu̾it
ap̾ptorem accusatus remitti¬

Expanded text:
pietate productam non contitet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusatus, remitti
Abbreviated transcription (Latin):
si nonht̃ amoni pot̃. ¶Situ¬
torminnicꝰ pupilo ꝑentio¬
ue eni sit ⁊ gnali si qua uista .¬
qui res necitas sũ decto dutre¬
runt ich̾ quid̾ egisse. ũm
si ꝑfrͣantem idfec̾nt remo¬
ueri eos oporte̾. ¶Tutor qui¬

Expanded text:
potest. Si tutor inimicus pupillo parentibusve eius sit et generaliter si qua iusta cqui res vetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, verum si per fraudem id fecerunt, removeri eos oporte
Abbreviated transcription (Latin):
amisit. m tñ amisit qm tutor
eet qm̃ins in bonis pupilliur
intutela non pot̾ suspͤtus tu¬
tor eẽt accusari derpilatebr¬
ditatis crimine. si minꝰ furti¬
Queri pot̾ si tutorfinit pupi¬
su idq sit curator com̃firmat᷑
adolescenti an possit exdelictiᷤ
tuͣtele suspͤtiis pomilari. ⁊ cu
ti accusationem qr tutelcagi
possit cepo̾itooffõ ⁊ alio suptuͣ
¶Idem erit qͥrendiu ⁊ si ꝓpo¬
nas aliquem desisse ex tutor¬
eni ⁊ rursus cepisse. ut puta
usq adtempni ur ad condoo¬
nem erat datns. dem̾ itin uł¬

Expanded text:
ante tamen admisit, quam tutor esset, quamuis in bonis pupilli uel in tutela, non potest suspectus tutor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti.Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum ti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto. Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum coepisse ut puta usque ad tempus vel ad condicionem erat datus, dein
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate bonis ne menadtex
uenit cum morieris restituas.
fructus quos hr̃s mminis ꝑceꝑit.
Item qͥ ice fructirum cessunt
non uienire placinsse. nec em̃
quicqnͣi ꝓ̃pomi ex quo dehiis
quo reatͣtuendis testatrioera
rogasse ꝓbari pot. ¶temtes¬
intutione int̾ eos fcͣa exp̾ssit ut
post morte extreiꝰ. ad postoseo¬
rum ꝑtirient qͥro cum nemoa¬
liuc sit nsi lib̾tus eni qui extre¬
momortims ẽ. anis adfidi ꝯmi

Expanded text:
ditate bonisue meis ad te peruenerit, cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse probari potest.Idem.Testitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qui extremo mortuus est, an is ad fidei
Abbreviated transcription (Latin):
contineat. anculł uero iegatis
mascusos non debi nemo du¬
bitatis pueris legatis ⁊ puelle
debntur. id non eque inpuelł
pueros contim̾ dicendẽ.¶Mũ¬
lierib uo legatis etiam inrgi¬
nes ceb̾ntim sicuti niris lega¬
tisetiam pueroi deb̾i rendetꝰ¬
¶Petudib aut̾ legatii ⁊ bones⁊
cet᷑a mm̾ta continẽt: ¶Irm̃¬
to aut̾ legato ⁊ bones contrm̃
comient. non etiam greges
legatis n agnoi. n arietei cõti¬
neri quidã recte existimant.¬
omũ uo grege legato ⁊ arietes
⁊ agnos debi nemo dubitat.
rari solitus erat. si fug̾it licet p̾
mortem testatoris app̾h̾ndat᷑
funco legato ut instructus est
etiam ipe̾ legato cedit.Oe.¬

Expanded text:
eat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est.Mulieribus uero legatis etiam uirgines debentur, sicuti uiris legatis etiam pueros deberi respondetur.Pecudibus autem legatis et boues et cetera iumenta continentur.Armento autem legato etiam boues contineri conuenit, non etiam greges legatis neque agnos neque arietes contineri quidam recte existimant.Ouium uero grege legato et arietes et agnos deberi nemo dubitat.rari solitus erat, si fugerit, licet post mortem testatoris adprehendatur, fundo legato, ut instructus est, etiam ipse legato cedit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos locum h̾ebit. ¶ Et qr cli¬
tus. intestati hr̾ditas deferat᷑
ħ ⁊̃ intẽpris spatiolicet non
modicumsit exeod̾ pͥmuo cõ¬
pecat. ¶ Mułr inqm̃ turpis
suspitio cade pͣotꝰ. nec extesto
militis. auquid cape pot̾ ut
diuis ad riamis ipsit nectu¬
torẽmei quim aliena pota̾te

Expanded text:
nos locum habebit, et quia ditus, intestati hereditas deferatur etiam in temporis spatio, licet non modicum sit, ex eodem priuilegio competat. Mulier, in qua turpis suspicio cadere potest, nec ex testamento militis aliquid capere potest, ut diuus Hadrianus rescripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est pote
Abbreviated transcription (Latin):
not ariosuo testiu̾ scribendim no ͨ¬
tis dict.auit. ⁊ anteqmͣ littĩs pscri¬
be̾turuita defunctus ẽ. qͥro an hoec
ectatio ualẽ possit.R. militib¬
tem̃ face̾ concessimĩee. itat̾u̾ut
hoc ita subsocutum ec̃. legittim¬
status ce̾t ẜuum quilic subcõ¬
tcõne legatum menuit etiamli&¬
ita fecit pamphila ẜuamea exas¬
se mithi hr̃s esto alio dem̃ capite
sempronio ꝯmilitoni suo cãde
pamphuam reliquit. cuiꝰfidĩ
ꝯmnsit ut eam maniunittr̾t
qro an hr̃s sit pamphila atq si
directo accepiss lib̾tatem.N. ĩ¬
telligendum militem ꝗ anca¬
lam suam hrdem institu̾at ig¬
norasse posse exeamiitutione
etiamlibtatem ei competẽ.⁊
i̾o sũ cã postra acõmilitone pete¬
sse ut endem manimutte̾t cũ
expriore scriptura libã ⁊ hrsef¬
fc̃a ẽ. ppstea nullo p̾mditio uo¬
luntati frustra frõ legata est.

Expanded text:
notario suo testamentum scribendum notis dictauit et antequam litteris praescriberetur, uita defunctus est: quaero, an haec dictatio ualere possit. respondi militibtum facere concessum esse, ita tamen, ut hoc ita subsecutum esse legitimstatus esset, servum, qui licet sub condicione legatum meruit, etiam libita fecit: "Pamphila serva mea ex asse mihi heres esto": alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Pamphilam reliquit, cuius fidei commisit, ut eam manumitteret: quaero, an heres esset Pamphila atque si directo accepisset libertatem. respondi intellegendum militem, qui ancillam suam heredem instituerat, ignorasse posse ex ea institutione etiam libertatem ei competere et ideo sine causa postea a commilitone petisse, ut eandem manumitteret: cum ex priore scriptura libera et heres effecta est, postea nullo praeiudicio vol
Abbreviated transcription (Latin):
patronum ex un. unais h̾rdem
scripsit auos ex cetis ⁊ ita legau¬
erit. quisquis maluis exsupͣsc¬
pti cumpatrono meohr̃s erit
ẜuosillumet illum ticio leͥgo
quos existimo singłos nicerus
aureis intelligendum erit a
cohr̃de patror diuntirnt le¬
gatum datum ⁊ io ticiuii
ampliusqͥntunce in ẜusuen¬
dicare posse adieccõ aut̾ illa qͦ
estimo singlõs uiceis aureis
non mutat legati condcone
si legisfaadie rõnem hr̃e opor¬

Expanded text:
atronum ex septunce heredem scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos illum et illum Titio lego, quos aestimo singulos uicenis aureis', intellegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in seruis uindicare posse. adiectio autem illa 'quos aestimo singulos uicenis aureis' non mutat legati condicionem, si legis Falcidiae rationem habere opor
Abbreviated transcription (Latin):
iss ⁊ eaticius ei accepta ei frcis¬
s fundum uendicare pot̾.¬
Si ticiuscuistichins huislegat
fu̾at. añqmͣ sciret ad selegatu
ꝑtine decessit ⁊ eundem ieio le¬
gun̾t ⁊ hr̃sticu legatum no
repͣucliaui̾t. stichuni senis ue¬
dicabit. ¶Si pat̾fa. ab ĩpu

Expanded text:
isset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum uindicare potest.Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legauerit et heres Titii legatum non repudiauerit, Stichum Seius uindica
Abbreviated transcription (Latin):
re iegatario non clisceditisi
suo coires legat. a finss pot̾.al¬
terdns agnosce̾ legatum alt
um sempnio dolegosi semꝓ¬
imusstichum int᷑ annũ non
manimusit emidem stichu
ticio do lego. q̃situm est quid

Expanded text:
re legatario non discedit.Si seruo communi res legata fuisset, potest alter dominus agnoscere legatum, altum Sempronio do lego: si Sempronius Stichum intra annum non manumiserit, eundem Stichum Titio do lego.' quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
dum.siuo post restitutam
h̾rditatem hoꝵ quid ãmin̾t
hrs dicendum est lege aquir.
cum eo agi posse.Si ẜuum forte
h̾rditarium ant miln̾aui̾t. ant
occid̾it. ¶ Si temꝑar accio ĩ hr̃¬

Expanded text:
dum. sin uero post restitutam hereditatem horum quid admiserit heres, dicendum est lege Aquilia cum eo agi posse, si seruum forte hereditarium aut uulnerauerit aut occiderit. Si temporalis
Abbreviated transcription (Latin):
litadirc hrditatem cogantur
adire.s non statim restitueri
s ut completo eo tꝑr delibatio¬
mi si expedire sibi comꝑierĩt
accionib hrdigariis. P Omp̃¬

Expanded text:
lit adiri hereditate‹m›, coguntur adire, sed non statim restituere, sed ut c‹o›mpleto tempore deliberationis, ‹si› expedire sibi compererint actionibus hereditariis. 74 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ticio rogatus fuit restitue hrd¬
itatem. ⁊ rursus ticiuis hrdi post
tpc hr̃di sufficiunt diͣrẽete ac¬
tiones prdi. ¶Si an̾qmͣ fidei¬
cõmis am hrditatem restitu¬
cret alienau̾i̾t ꝗd exhr̾tntate.
aut ẜuum hr̃ditariũ manu¬

Expanded text:
Titio rogatus fuerit restituere hereditatem et rursus Titius heredi post tempus, sufficiunt directae actiones heredi. Si heres antequam fideicommissam hereditatem restitueret, alienauerit quid ex hereditate aut seruum hereditarium manu
Abbreviated transcription (Latin):
smint̾rogari pot̾unt. ytra si m̃¬
trem auut pupilli tirtor putat
iabo ĩputare eum posse. S ẽ ue¬
ris non nis ꝑꝙͣ egn̾ti decł̾it ĩ¬
putare eum oporte ce largis fa¬
cultatib pupilli. utrimiq gͥ
concurre oportet ut ⁊ mat̾ ege¬
nasit et fuius infacultatib po¬
situi s ⁊simunus imptiale.
mripupilli mirit ñ eum pup¬
illo ĩputatimi labo scribit.
tio. ¶Sipupur tutores pat̾ de¬
eam uoluit tutelam adn¬

Expanded text:
servi interrogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est verius non nisi perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: tio. Si pupillis tutores pater deeum voluerit tutelam adm
Abbreviated transcription (Latin):
Eruo legato legariposse rece¬
ptuim ẽ. ꝙ. adita hr̃ditate sta¬
tnn ẜiuis acquiritur legata¬
riodem̃ seꝗtur legatũ. ¶Siẜ̃¬
num subcondcone legatu¬

Expanded text:
eruo legato legari posse receptum est, quod adita hereditate statim seruus adquiritur legatario, deinde sequetur legatum. Si seruum sub condicione legatu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ nistica tꝑr messium. et.a¬
rearum delegata fu̾nt ⁊ er cotꝑr
cibaria crrõne domini sinmĩꝙͣ
acceꝑint excepto custode p̃cnoꝵ.
⁊ arearum ⁊ cibaria concubniͦ
turum claũdnis m̾ito. nam si
eod̾ modo quo aput trstatorem
fu̾int ⁊ aput concubinam fu¬
turam legaiit non debebunt᷑
enis temꝑis dequo q̃itima ẽ ciba¬
ria uerũsi uelit in imimss̾ium u¬
banum abhus tnͣsfe̾ntur debeb¬

Expanded text:
 rustica tempore messium et arearum delegata fuerint, et eo tempore cibaria ex ratione domini sui numquam acceperint excepto custode praedii, t arearum, et cibaria concubinae turum.Claudius: merito: nam si eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legauit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debeb
Abbreviated transcription (Latin):
a testin rectcodicillos post mili¬
ciam ⁊ intͣ anum mussionis mo¬
criaturpłisq placet in codiallis
niris cuuł. regulam spectari de¬
requia nonst᷑ amilite fr̃i necad

Expanded text:
a fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debere, quia non sunt a milite facti, nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
todrantem st. queritur qͣtinus
minuantur eã quib falcidia
locum ht. cõmodissime autͥid
statuetur ut ex umu̾sitatt boꝵ
isolidum solutis legatis q testõ
miles dedit idꝙ suꝑ erit prodo¬

Expanded text:
odrantem sint, quae ritur, quatenus minuantur ea, in quibus Falcidia locum habet. commodissime autem id statuetur, ut ex uniuersitate bonorum in solidum sol‹u›t‹i›s legatis quae testamento miles dederat id quod supererit pro do
Abbreviated transcription (Latin):
si ħ sp̃ałr exp̾sserit nec suꝑ̃is ꝑi̾
testato ⁊ exꝑte intestato decede¬
possit. Gummimo ⁊ si codicillos
paret eum non ipo nire ualere
tionem hĩtus. s ⁊ ipam instituti¬
onem nca̾m fidi cõmissi i̾rtisse
nisi testatorem aliud scripisseꝓ

Expanded text:
iter expresserit, nec superius per testato, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos apparet eum non ipso iure ualere tionem heredis, sed et ipsam institutionem in causam fideicommissi uertisse, nisi aliud testatore
Abbreviated transcription (Latin):
anpost̾ior hr̃s apriore relicta
legata d ⁊ arbitror hu̾c nõ de¬
berẽ nisi alia uoluntas militis
tos postqmͣ successor enis meastͣ
uen̾at manens incastris codici¬
los frcit ⁊ ibi decessĩt qm̃ militi

Expanded text:
an posterior heres a priore relicta legata debet. et arbitror hunc non debere, nisi alia uoluntas militis tos, quam successor eius in castra uenerat, manens in castris codicillos fecerit et ibi decesserit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qui nihiis bonis habueratstus
quoridemfiet demũ consntitta
qnͣtitate legatorum que codi¬
cułcata st ex suma que efficie¬
batur debita si equo nire oĩa
debentur qͣrtam deducet hus
soli quib codicur legatast᷑.
GLuos si pꝰ utͣq iegata soliduoo¬
putata comp̾hendetur ꝙ rema¬
meat apud hrdem non tũ sut

Expanded text:
habuerat, nunc quoque idem fiet: deinde constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia deberentur, quartam deducet his solis, quibus codicillis legata sunt. Quod si post utraque legata solida computata deprehenderetur, quod remanea
Abbreviated transcription (Latin):
tas directo datã ee̾t que mutͣq
adeum ꝑuenire trstatorem
noluisse negari non pot̾¶ Arc̾
mpaganorum testis indulged
eẽt. ⁊ placet non sine distm̃cti¬
onc hoc fĩ. s si quid̾ inuo testa¬
tore ⁊ sciente decessisseñt incħ̾
noui statuend̾ est. sin aut̃ ign¬
orante.aut post mortem ens
miles amplius qͣm unium nccͣi¬
um face̾ potit. ¶ Sicut antem
hrditatem miles mida uolup¬
tate dare potꝰ. ita ⁊ admĩe pot̾.dł
nq si cancellau̾it tesrm̃ sun
ti. tñsi tenm suum can cellau¬
erit. ⁊ moruałe uoluit ualeu̾
exsuppͥma uoluntate ⁊ io ani
miles mouxiss testm̃ suum mn¬
ox.anulo suo sign̾ass qui suꝑ care
cogniturus erit considabit quo
ꝓpoͣito id fecit. nam s̃ mutate uo¬
iuntatis eum penitinsic proua¬
bitur renouatum teqm̃ intelli¬
gitur. ꝙ siido ne eaque scripta
fuant legi possint. cansa mriti fti
nidicii põtior eximmabitur.
lite si inmilicia decessit iixx̃im¬
Elit.ari uaie̾. si militis sub nincta¬

Expanded text:
tas directo data esset, quae utraque ad eum peruenire testatorem uoluisse negari non potest. 14 in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem uiuo testatore et sciente decessissent, nihil noui statuendum, si autem ignorante aut post mortem eiusmiles amplius quam unum necessarium facere poterit. Sicut autem hereditatem miles nuda uoluntate dare potest, ita et adimere potest. denique si cancellauerit testamentum cancellauerit et mox ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum paenitu‹i›sse probabitur, renouatum testamentum intellegetur: quod si ideo, ne ea quae scripta fuerant legi possint, causa irriti facti iudicii potior existimabitur. lite, si in militia decesserit, iure militari ualere, si militis u
Abbreviated transcription (Latin):
Rͣ. ¶ Si quis se scribat hr̃dem in
testõ militis non remittitur ei
se .ꝯ. consulti senatus pena. Miles¬
ad tpc̃ hr̃dem face̾ pot̾. ⁊ ali impost
Item tam sibi qmͣ filo nixe mili¬
tari testm̾ face̾ pot̾. ⁊ sõli filio. tñ¬
lebit si forte pat̾ uł inmilicia ł
intͣ annium milicie decessĩt.
Aes non erit ratum legatum ꝓpt̾
D̾certarum ħrdesn rerum institu¬
crit mues. ueluti aliũ urbanoꝵ
p̾dioꝵ alium rusticoꝵ. aliumi ce¬
t̾arum rerum. ualebit institu¬
ꝑtib hr̃des cos insituiss resq
om̃s suas ꝑ p̾ceptõnem cuiq le
⁊cas̃sium rerum hr̾s maitut̾
cẽt. extͣ castra ccͣco ere alienois
di uł illi ip̃o nire cebeatur. ꝙ si
cxea ca pendebit non sinficiat
tutuis est non adienit altin qui
adiss compellede̾t. aut defende
totam nr̃titatem nit totam
sit ad empta ur hrentas. cum
inpaganorum testo sola hram¬
tas exhidatione adimin posuit

Expanded text:
. Si quis se scribat heredem in testamento militis, non remittitur ei senatus consulti poena. ad tempus heredem facere potest et alium post Item tam sibi quam filio iure militari testamentum facere potest: et soli filio, tamlebit, si forte pater vel in militia vel intra annum militiae decessit. Bles, non erit ratum legatum propter certarum rerum heredes instituerit miles, ueluti alium urbanorum praediorum, alium rusticorum, alium ceterarum rerum, ualebit institupartibus heredes eos instituisset resque omnes suas per praeceptionem cuique legcastrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is di uel illi ipso iure debeatur. quod si causa pendebit, non sufficiat tutus est non adierit, alterum qui adisset compellendum esse aut defendere totam hereditatem aut totam serit, adempta uidetur hereditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimi non possit
Abbreviated transcription (Latin):
mam dare ii est. ii rogari pot
ut candem petiniam alicuire¬
stituat. nam cun possit testa¬
tor codicił pure lib̾tatem da¬
re ⁊ hoc modo condconem ex¬
tingue̾ curnon etiam ꝑfid̾i¬
comissum eandem pecumam
q meeco̾missum ut aut stichũ
aut pamphilum ẜuimmi meu̾
rectem ⁊ insticho aliquid exle¬
grito ꝑꝑ legem falcidiam per¬
didissem. necc̾e hebo. nit pap¬
hilum ẜuum meum totum
ticio dare aut eam ꝑtem stichi
qmͣ legatorum noi̾e accepo.¬

Expanded text:
am dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo condicionem exstinguere, cur non etiam per fideicommissum eandem pecuniamque meae commissum, ut aut Stichum aut Pamphilum meum seruum redderem, et in Sticho aliquid ex legato propter legem Falcidiam perdidissem, necesse habebo aut Pamphilum seruum meum totum Titio dare aut eam partem Stichi, quam legatorum nomine accep
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ⁊ si ueluo eam rem
exmo legato ad meꝑtine ut
tõta mea sit exhit̾litaio lega¬
to pet̾e eam me non p̃osse pro¬
gadsib hat eo testõ ꝙ rome mo

Expanded text:
legatum: si voluero, eam rem ex meo legato ad me pertinere, ut tota mea sit, ex hereditario legato petere eam posse. ProGadibus haberet eo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
filius obligari non poss at p̾r
nonut hr̃s. s ut pat̾ rogari ind¬
etur ⁊ ĩo si filio rogatus sit pat̾
pos mortemsuamꝙ ad seper¬
uenit exlegato uł hr̾clitate
fiuo relictis restitue̾ isqmno
patre decedat omn̾o patrem io
recenturũ qmͥ fid̾icomissimi
expsona patris in res receꝑit.

Expanded text:
filius obligari non posset ac pater non ut heres, sed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturum, quoniam fideicommissum ex persona patris uires acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
hrditas datur fid̾i comitti pa¬
tris uł domini pot̾. at cimc dei
ex ꝑsona eorum fidicõmissum
in res capit cumpis ꝑ quoscõ¬
modum hrclitatis ur legatipa¬
tr cominoueq̃nitur fida comi¬

Expanded text:
ditas datur, fidei committi patris vel domini potest ac tunc demum ex persona ipsorum fideicommissum vires capit, cum ipsis, per quos commodum hereditatis vel legati patri dominove quaeritur, fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
Edicur argenten ad PAui:¬
umncta sigilla enẽa cetaq annia
que ad eandem similituome
redigi possunt argento fro cedt̃
Auro fco annumiantur geme
auilis incluse quippe ħ anulo¬
rum sunt. ¶Tibia argentra
trustii aureis illigata. Margarite.
que ita ornan̾atis imilicbribro
texte sunt utͥ hris aspͤtus auri
potentior sit. auro fcõ ãnum̾ãt
aurca amblẽmata quen lapi¬
dib absidib argenteis ee̾nt⁊.
replubari possent deb̾i gauꝰ¬

Expanded text:
ediculis argenteis adiuncta sigilla aenea ceteraque omnia, quae ad eandem similitudinem redigi possunt, argento facto cedunt. Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deb
Abbreviated transcription (Latin):
is adiit hrditatem om̃ ꝯmodo
phiberi deb̾e. s si eid̾ legatum est
subhͣc conditõne si hr̃s n̾ eẽt et
suspͤtam sibi hr̾ditatem dicat
non alr cogendꝰ ẽ a direꝙͣ. ut lega¬
ta que subconditione si hr̃s ñ es
data erant᷑  restituant᷑. nonqiid̃
acohrdib nehon̾entur. s abeo
cui restituta fu̾it hr̃ditas. nasic̾
explende fidigrã cogendus est
adirehr̾ditatem. ita̾ ob idipm
asse erat mitituta consobrina
mear eius fid̾icomissũ ut ꝑtẽ
dimidiam hr̃ditatis statimpu¬
blio meuioresttu ^ ltam ꝑtem.¬

Expanded text:
odo prohiberi debere.Sed si eidem legatum esset sub hac condicione 'si heres non esset' et suspectam sibi hereditatem dicat, non aliter cogendus est adire, quam ut legata, quae sub condicione 'si heres non esset' data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo ‹c›ui restituta fuerit hereditas. nam sicut explendae fidei gratia cogendus est adire hereditatem, ita ob id ipsuasse erat instituta consobrina mea et eius fidei commissum, ut partem dimidiam hereditatis statim Publio Maeuio restitueret, alte
Abbreviated transcription (Latin):
inus omidiam ꝑtem hr̾ditatis
statim ꝑcepit ⁊caint q. ampliꝰ
qmͣ ꝑ legem falcidiam nce̾t ce¬
piss redditum iri.S ⁊ cet̾i lega¬
ta solida acceꝑant ⁊ siłr deresi
tuendo ꝙ. amplius ꝑcepissent
cauant. Mortua consobrina me¬
a priblius menini desid̾at sibi
altam ꝑtemh̾rditatis cum srͤti¬
b restituii. q̃ro itaq qnͣtum ei
resitue̾ debeam utrum ꝙ delrã

Expanded text:
reditatis statim percepit et cauit, quod amplius quam per legem Falcidiam liceret cepisset, redditu iri: sed et ceteri legata solida acceperant et similiter ituendo quod amplius perc‹ep›issent cauerunt. mortua consobrina mea Publius Maeuius desiderat sibi alteram partem hereditatis cum fructibus restitui. quaero itaque, quantum ei re
Abbreviated transcription (Latin):
Rege legato aliqͣpeco ¶Lpͦ.¬
rapnio testore mortua ce̾t᷑
tutamenud̃ gregem ind̾i.
⁊ si ominuit̾ exeo grege pecͤ
uendicari posse. ꝙͣ mi grex

Expanded text:
rege legato aliqua pecora vivo testatore mortua essent in tuta, eundem gregem videri: et si deminutum ex eo grege pecus vindicari posse, quamvis grex
Abbreviated transcription (Latin):
toto ademptonẽ pot̾. s si suba¬
la ⁊ aln condcone legatimms
ademptum ẽ noussinia ade̾¬
legatis non posior. s p̾cedens
scriptura ualet. namsita pre

Expanded text:
. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademlegatis non posterior, sed praecedens scriptura ualet: nam si ita
Abbreviated transcription (Latin):
¶cum testõ scriptum eẽt sticho ser¬
uo meohr̃s m̾s.u. dato ⁊ Si srichꝰ
esto post bieninũ legatũ deb̾i
gatum referri debet.ꝙ treb̃p¬
sit. ¶ Si fundum mͥ uendere
ctopcio dampnatiis eẽs mulos
fruccus enis reieauenditione
excipe tibi lib̾m erit. quiaid p̾ci¬
um ad totam̃ cãm findipti¬
nec. ¶ Gui fundum manda¬
tom̾o msociccatem michi⁊s¬

Expanded text:
Cum testamento scriptum esset: 'Sticho seruo meo heres quinque dato et, si Stichus esto', post biennium legatum deberi gatum referri debereit. Si fundum mihi uendere certo pretio damnatus es, nullum fructum eius rei ea uenditione excipere tibi liberum erit, quia id pretium ad totam causam fundi pertinet. Qui fundum mandatu meo in societate mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Tumita logatum eẽt qnͣtape¬
cinna erhr̃ditatetien admep¬
seio dato. Id legatum putat
erea hr̃ditate testator retuliss.
cet̾um iu ᷤ eg it cauen dum hr̃¬
di alegatario. ESi quid forte
postea eishr̾ditatis noĩe ħ̾rida

Expanded text:
Cum ita legatum esset: 'quanta pecunia ex hereditate Titii ad me pSeiae dato', id legatum putat ex ea hereditate testator rettulisset: ceterum negat cauendum heredi a legatario, si quid forte postea eius hereditatis nomine heres
Abbreviated transcription (Latin):
lio substͣtutussi rogatun fu̾it hr̾¬
ditatem que ad eum exsubititu¬
tione ꝑuem̃t ticio restitue co¬
gendus non est. uiuo pupilo pa¬
tris hr̾ditatem adire. primũq
subconditione fidĩ cõmissũ da¬
tum est. dem̃ quia non protede
hr̾oitate niuentis pin aget mo
pris adrre. ¶Qdsi duo hr̃des apa¬
tre institutĩ fuu̾nt ⁊ utriusq fi¬
dei cõmissum siut exhr̾dati filii.
hr̃ditatem restituent satiserir
is qui pris hr̾ditatem non adnt
filii h̾rditatem adire ⁊ restituere
cogetur. ¶Quociens filius emã
hr̾dis ad restituendam hr̾dita¬
tem. et sicut n legata nfid̾icõ¬
missa ceta̾ prare cogitur itanͦ
adrestutionem quid̃ mrdita¬
tis compellid. ¶ Marcellꝰ planc
non est ꝯpenenoꝰ adresuam filiꝰ¬

Expanded text:
lio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, quae ad eum ex substitutione peruenerit, Titio restituere, cogendus non est uiuo pupillo patris hereditatem adire, primum quia sub condicione fideicommissum datum est, deinde quia non probe de hereditate uiuenti‹s› pueri aget: mopatris adire. Quod si duo heredes a patre instituti fuerint et utriusque fidei commissum sit, ut exheredati filii hereditate‹m› restituerent, satis eri‹t› is, qui patris hereditatem non adit, filii hereditatem adire et restituere cogetur. Quotiens filius emancheredis ad restituendam hereditatem et sicut neque legata neque fideicommissa cetera praestare cogitur, ita ne ad restitutionem quidem hereditatis compelli debet. Marcellus: plane non est compellendus adire, si i
Abbreviated transcription (Latin):
uenãt a dierit hr̾ditatis qũor ex¬
timationem hr̾des fri sorori eiꝰ
prãre debent. quia si manumnis
non eẽt nissu mułr̾is adire eam
potinss. si uo iuuente filio sep¬
mus decess̾it hr̾ditas in cautafi¬
deicõmissi non deduce̾tur. qͥppe

Expanded text:
eruenerat, adierit, hereditatis quoque aestimationem heredes fratris sorori eius praestare debent, qu‹i›a, si manumissus non esset, iussu mulieris adire eam potuisset. si uero uiuente filio Sempronius decesserit, hereditas in causa fideicommissi non deduceretur: quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dũcta ĩpensa suꝑerunt ꝙ
scenola ⁊ admariti ⁊ acl
muliens ĩpensas reͦfert.
nas dotidełit mox sublatis
⁊ manto undenns dnu̾tit
mensiũ friictꝰ restitui. S qͣs¬
ip̃a feat ĩpensas q̃ an̾qmͣpo¬
rtõnes fruccuum fiant de¬
ducecende st̃. Igit᷑ ⁊ si maritꝰ
aliꝗd ĩpendit in eud̃. ĩnu̾
utriuiq ĩpense concurrẽt
ita ⁊si ĩpeniaꝵ amułre fc̃aꝵ¬

Expanded text:
ducta inpensa supererunt: quod Scaeuola et ad mariti et ad mulieris inpensas refert. ias doti dedit, mox sublatis a marito uindemiis diuortit, mensum fructus restitui, sed et impensas, quae, antequam portiones fructuum fiant, deducendae sunt: igitur, si et maritus aliquid inpendit in eundem annum, utriusque inpensae concurrent. ita et, si impensarum a muliere fa
Abbreviated transcription (Latin):
extingni. qr officum artificio
mutatur non id̾ econtͣrio. cum
leccicarius cõcui postea fc̃s ẽ.
Si unus ẜinis pła. irtrficia sciat¬
⁊ alii cocilegati fu̾nt alii texto¬
res alii lecticarii ei cedẽ ẜim̃ sim̃
dicend̾ c̾ cui legati sint in quo
natricib legaatis celsus scribit ca
que ꝑduoitm̃ menses ap̾ magr¬

Expanded text:
exstingui, quia officium artificio mutatur: non idem e contrario cum lecticarius cocus postea factus est. Si unus servus plura artificia sciat et alii coci legati fuerunt, alii textores, alii lecticarii, ei cedere servum dicendum est, cui legati sunt in quo natricibus legatis Celsus scribsit eas, quae duos tantum menses apud mag
Abbreviated transcription (Latin):
qui exliõn ꝑentio q legata
acceꝑint sic ħ accipiend̾ ẽ ut
si furus p̾titus semissem ht̾ce¬
teri om̃s quisunt exliõis pen¬
tib ne semissem. ¶Siquis
elegit et am magis estͣ ũtrũ¬
¶Si adierit h̾rditatem is c
compore er nccitate ꝑ adito¬

Expanded text:
qui ex liberis parentibusque legata acceperunt, sic hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis parentibusve, semissem. Si quis elegerit? et magis est, ut utrumSi adierit hereditatem is cui competent ex necessitate per aditio
Abbreviated transcription (Latin):
cu consilio resamote fu̾it
E seciitum dmoͣrtui fint. s si
ininio uror marito res subtet¬
licet cẽss reꝵ amotaꝵ acco tn¬
ip̃as res maritiu ꝯdicẽ p̾. nam¬
nire gentiu condici puto res¬
posse ab hiis quiñ exnista ca¬
possidnt. GAmi.

Expanded text:
 consilio res amotae fuerint et secutum diuortium fuerit. sed imonio uxor marito res subtcet cessat rerum amotarum actipsas res maritus condicere pore gentium condici puto posse res ab his, qui non ex iusta capossident. 26 Gaius