comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tecto ñ habendos. Honeratis suꝑ po¬
quendos. & quia pytagorica dogmata
legisse me dixerã. audi quod apud gre¬
cos pẏtagoras primꝰ inuenerit ĩ morta¬
les eẽ ammas & de aliis corꝑib transire¬
quidẽ & uirgilius insexto eneidũ uo¬
lumine sequens loquit᷑. has om̃s ubi
mille rotam uoluere ꝑannos. loeteum
ad fluuiũ ds̃ euocat agmine magno.
scilicet ĩmemores suꝑa ut conuexa reui¬
sant. rursus & incipiant incorꝑa uel¬
scdo thalidẽ. tercio hermotimũ. quar¬
to phirrũ. ad extremũ pytagorã. & pꝰ
certos tempoꝵ circulos ea quȩ fuerant
rursũ fieri. nicħq inmundo uideri
nouũ. philosophiam meditationem
ẽẽ mortis. cotidie de corꝑis earcere ni¬
tias ẽẽ & multa alia quȩ plato in li¬
bris suis & maxime infoedone timeoq
ꝓsequitur. Nam pꝰ a chademiã & ĩnu¬
merabiles discipłos. sentiens multum
suȩ deeẽ doctrinȩ. uenit admagnam
greciã. ibiq ab arcyta tarentino &ti¬

Expanded text:
tecto non habendos. Oneratis superpotecto non habendos. Oneratis superpoquendos. Et quia Pythagorica dogmata legisse me dixeram: audi quid apud Graecos Pythagoras primus invenerit. Immortales esse animas, et de aliis corporiquidem et Virgilius in sexto Aeneidos volumine sequens loquitur: Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos, Lethaeum ad fluvium Deus evocat agmine magno; Scilicet immemores supera ut convexa revisant, Rursus et incipiant in corpora velsecundo Callidem, tertio Hermotimum, quarto Pyrrhum, ad extremum Pythagoram: et post certos temporum circulos, ea quae fuerant, rursum fieri: nihilque in mundo videri novum. Philosophiam meditationem esse mortis: 567 quotidie de corporis carcere nitias esse; et multa alia, quae Plato in libris suis, et maxime in Phaedone, Timaeoque prosequitur. Nam post Academiam et innumerabiles discipulos, sentiens multum suae deesse doctrinae, venit ad magnam Graeciam, ibique ab Archyta Tarentino et Ti
Abbreviated transcription (Latin):
fuganda sunt omĩb modis &e absci.¬
denda langor acorꝑe. imꝑitia ab aĩo.
luxuria auentre. aciuitate sedicio. a
domo discordia & in cõmune acunc¬
tis reb intemꝑantia. Pytagorica ce
illa p̃cepta sunt amicoꝵ omnia ẽẽ cõ¬
munia & amicũ se ipsum eẽ alterũ du.¬
orũq tempoꝵ maxime habendã curã.
&e eorũ quȩ gesserimꝰ. post dm̃ ueritatẽ
colendam que sola homines deo ꝓximo
faciat. Illa q engiata quȩ diligentis¬
sime aristotiles in suis libris ꝑsequit᷑
staterã ne transilias id. ẽ. ne pret᷑gre¬
diaris. uł p̃tergrediare iusticiam. Ig¬
nẽ gladio ne foueas. iratum uidelicet
& tumidũ animũ uerbis maledicis ne
lacessas. Coronã minime carpendã id
ẽ leges urbiũ conseruandas. Cor ñ co¬
medendũ id ẽ merorẽ de animo ꝓicien¬
dũ. Cum ꝓfectus fueris inquit ne rede-¬
as idẽ post mortẽ uitam istã ne deside¬
res. ꝑ uiam publicam ne ambules.
id ẽ multoꝵ ne. sequaris errores. Hyru

Expanded text:
a sunt omnibus modis et abscindenda, languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantia. 566 Pythagorica et illa praecepta sunt: Amicorum omnia esse communia. Et Amicum seipsum esse alterum: duorumque temporum maxime habendam curam, et eorum quae gesserimus. Post Deum veritatem colendam, quae sola homines Deo proximos faciat. Illaque aenigmata, quae diligentissime Aristoteles in suis libris prosequitur: Stateram ne transilias, id est, ne praetergrediare justitiam. Ignem gladio ne fodias. Iratum videlicet et tumidum animum verbis maledicis ne lacessas. Coronam minime carpendam, id est, leges urbium conservandas. Cor non comedendum, id est, moerorem de animo projiciendum. Cum profectus fueris, inquit, ne redeas; id est, post mortem vitam istam ne desideres. Per viam publicam ne ambules; id est, ne multorum sequaris errores Al. e
Abbreviated transcription (Latin):
lauabit in sanguine peccatoris. Q di¬
cet homo suitiq ẽ fructus iusto. utiq
ẽ ds̃ iudicans eos in t᷑ra. In extrema e¬
pistola scribis manu tua. Optote
pacẽ diligere. Ad quod breuit᷑ respon¬
debo. Si pacem desideras. arma depone.
Blandienti possum acquiescere. ñ ti¬
meo cõminantẽ. Sit inter nos una
fides. Ꝙ ilico pax sequetur. Explic̃.¬

Expanded text:
in sanguine peccatoris. Et dicet homo: si utique est fructus justo, utique est Deus judicans eos in terra . 44. In extrema Epistola scribis manu tua: « Opto te pacem diligere. » Ad quod breviter respondebo: Si pacem desideras, arma depone. Blandienti possum acquiescere, non timeo comminantem. Sit inter nos una fides, et illico pax sequetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ redigent eos & affligent & humilia¬
bunt annis quadringentis postea mo¬
yses scribit in exodo. & factum ẽ pꝰ qua¬
dringentos xxxͣ. annos exiuit omĩs po¬
pulus dñi de t̾ra egypti. Agar quoq
ismaełe quasi lactentẽ & tenerũ portat
in humeris. cũ sedecĩ ferme & amplius
repperiatur annoꝵ. & ridiculũ sit tam
grandem uiuenẽ matris selisse ceruici.¬
b. Roboamũ filius salomonis quadra¬
gesimo pͥmo etatis suȩ anno regni sũpsit
exordiũ & regnauit in ierłm annis sede¬
cim. cũ utiq pat̾ eius duodecimo anno
& undecimo filiũ generare nequiuerit.
Dũ hec & multa huiꝰ modi mecũ sollicitꝰ
uoluerem. aꝑuit m ostiũ qui habet cla.¬
uẽ dauid & introduxit me incubicłm

Expanded text:
tem redigent eos et adfligent eos et humiliatem redigent eos et adfligent eos et humiliabunt eos quadringentis annis, postea Moyses scribit in Exodo: et factum est post quadringentos triginta annos, exiuit omnis potentia domini de terra Aegypti. Agar quoque Ismahelem quasi lactantem et tenerum portat in humeris, cum decem et octo ferme et amplius repperiatur annorum et ridiculum sit tam grandem iuuenem matris sedisse cornicibus; Roboam uero, filius Salomonis, quadragesimo primo aetatis suae anno regni sumpsit exordium et regnauit in Hierusalem annis sedecim, cum utique pater eius duodecimo anno  undecimo filium generare non quiuerit. Dum haec et multa istiusmodi mecum sollicitus uoluerem, aperuit mihi ostium, qui habet clauem Dauid, et introd
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur septimanis. & in principiũ ogdoa¬
dis erumpit. Uerũne longius sermo ꝓce.¬
dat. huc usq suꝑ hoc locutũ me ẽẽ suffici¬
at. quia & exhis quȩ resꝑsimꝰ ingentẽ tibi
disputationis siluã poteris ipse conficere.
sciens origenẽ duodecimũ & t̾cium deci.¬
mũ ingenesi librũ de hac tantũ questi.¬
one dictasse. Cur ds̃ loquitur ad abrahã
qͦd quarta ꝓgenie filii isrł eẽnt de egipto
egypti: Hoc uͦ ꝓblema cũ legissem cepi
mecũ tacitus estuare & euestigio genesim
exodũq ꝑcurrens reperi loca in quib
scͥpta sunt q̃ uidentur facere questionẽ.
Ac pͥmo estimabam sp̃italib spĩtalia
comparando. indissolubilia eẽ sicuti &
multa sunt alia. Nam &e matusalam
quatuordecĩ annis pꝰdiluuiũ uixisse
scribitur:. nec tam̃ arcã ingressus ẽ cũ
noe. & cum ipse ds̃ locutus sit ad abra.¬
ham. sciendo scies. quia ꝑegrinũ erit se¬
men tuũ in terra non sua. & inseruitu.¬

Expanded text:
ficitur septimanis et in principium ogdoaficitur septimanis et in principium ogdoadis erumpit. uerum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his, quae respersimus, ingentem tibi disputationis siluam poteris ipse conficere sciens Origenem duodecimum et tertium decimum in Genesim librum de hac tantum quaestione dictasse. Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israhel essent problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens repperi loca, in quibus scripta sunt, quae uidentur facere quaestionem. ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia conparans indissolubile esse, sicuti et multa sunt alia. nam et Mathusalam quattuordecim annos post diluuium uixisse scribitur, nec tamen arcam ingressus est cum Noe; et, cum ipse deus locutus sit ad Abraham: sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua et in seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
sum quẽ supra ꝑstrinximꝰ. qͦd qui int̾fe¬
cerit cam. ab ingenti eũ & omĩa supplici¬
a transeunte liberet pęna. Sunt aut̃ qͥ
& de euangłio int̾rogationẽ petri repli.¬
cent. dñe quotiens peccabit in me fr̃ nĩs
dimittã eiusq septies. dicit ei iħc. ñ dico
tibi usq septies. s usq septuagies septies:
& putant mortẽ atq peccatum in septi¬
ma ꝓgenie sabbatirasse. quando enoch
sitionẽ secuntur: in aduentu xp̃i mortiᷤᷤ
atꝙ peccati aculeum ẽẽ confractũ. Ponã
& aliã opinionẽ. ne quid uidear p̾ter gres¬
sus. Quid̾a septimũ annũ remissionis ce
quinquagesimũ iubelei. & quadringẽ¬
tesimũ nonagesimũ. quod uolunt intel¬
ligi septuagies septies: multis modis in¬
terp̃tantur. asserentes obhanc causa quin¬
quagesimi &e quingentesimi numeri sacͣ¬
te in eugłio positum debitorẽ. & quinqua¬
gesimũ psalmũ penitentiȩ. qui seꝑtẽ con.¬

Expanded text:
sum, quem supra perstrinximus, quod, qui interfesum, quem supra perstrinximus, quod, qui interfecerit Cain, ab ingenti eum et omnia supplicia transeunte liberet poena. Sunt autem, qui et de euangelio interrogationem Petri replicent: domine, quotiens peccabit in me frater meus et dimittam ei? usque septies? dicit ei Iesus: non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch sitionem secuntur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis modis interpretantur adserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrate in euangelio positum debitorem et quinquagesimum psalmum paenitentiae, qui septem con
Abbreviated transcription (Latin):
dictã qͦd genus ipsius usq ad cataclis¬
mũ ꝑseuerauerit. Alii de septem uindi.¬
tis cai. uaria suspicantur. Primũ eius
assert̃ fuisse peccatũ qͦd non recte diuise.¬
rit. scđ̾m qͦd inuiderit fr̃i. Terciũ quod do¬
lose egerit dicens transeamꝰ incampũ. qͣr¬
tũ quod int̾fecerit. quintũ qͦd ꝓcacit᷑ ne.¬
gauerit. nescio. nunqͥd custos fr̃is meisũ.
sextũ quod se ipsum dãnauerit. maior nr̃a
culpa ẽ. quã ut dimittat. septimũ qura
nec daminatꝰ egerit pęnitentiã scđ̾m n
niuitas. & erechiam regẽ uida. qui immi¬
nentẽ mortẽ lacrimis distulert̃. & dict᷑
illum aclem̃tissimo deo ideo usq ad.uii.
generationes fuisse dilatũ. ut saltẽ maliᷤ
ipsis & longe uitȩ merore compulsus pe¬
nitentiã ageret. ut mereret᷑ ab solui. Non¬
nulli septenariũ numerũ plenũ & ꝑfectũ
int̾pretantur de multis scͥpturarũ locis
testimonia contrahentes &e hunc ẽẽ sen.¬

Expanded text:
dictam, quod genus ipsius usque ad cataclysdictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindtis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, quod dolose egerit dicens: transeamus in campum; quartum, quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauerit: nescio; numquid custos fratris mei sum? sextum, quod se ipse damnauerit: maior culpa mea est, quam ut nec damnatus egerit paenitentiam secundum Nineuitas et Ezechiam regem Iudae, qui inminentem mortem lacrimis distulerunt. et dicunt illum a clementissimo deo ideo usque ad septimam generationem fuisse dilatum, ut saltim malis ipsis et longae uitae maerore conpulsus paenitentiam ageret et mereretur absolui. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur de multis scripturarum locis testimonia contrahentes et hunc esse sen
Abbreviated transcription (Latin):
nere meo. & iuuenẽ in liuore meo. qm̃
septies uindicabitur de cam. de lamech
autẽ septuagies septies. Hec quidẽ de ca-¬
in qͦd in septima generatione interfectꝰ
sit. & iuxta aliam editionẽ pęnã suiꝰ sce¬
lerib dederit nicħ obscuri arbitror re-¬
mansisse. Nunc illud qͦd non int̾rogaue.¬
ras dum aliud agimꝰ irrepsit. quȩ sint
septuaginta septẽ uindictȩ q̃ in lamech
inuita sua non eodem cruciatus patiet᷑
in morte quos ẽ passus inuita: ita & la¬
mech peccatũ id ẽ totius mundi atq san¬
guinis qui effusus ẽ xp̃i soluetur aduentu
qui tollit peccata mundi. qui lauit amic.¬
tũ suũ in sanguine uuȩ & torcular cal-¬
cauit solus. qui de edom ad cȩlum rubi¬
cundus ascendens. & clamantib angłis
miraculũ p̃buit eleuate portas princi¬
pes ur̃as & introibit rex głȩ. & cȩtera.
genie reperiri. quȩ diluuio delete sint.¬
& in hoc numero de lamech factam ẽẽ uin-¬

Expanded text:
nere meo, et juvenem in livore meo: quoniam nere meo, et juvenem in livore meo: quoniam septies vindicabitur de Cain: de Lamech autem septuagies septies » . Hoc quidem de Cain, quod in septima generatione a Lamech interfectus sit, et juxta aliam editionem, poenam sui sceleris dederit, nihil obscuri arbitror remansisse. Nunc illud, quod non interrogaueras, dum aliud agimus, inrepsit: quae sint septuaginta septem uindictae, quae in Lamech mala sua in uita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in uita — ita et Lamech peccatum, id est totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantibus angelis miraculum praebuit: leuate portas, principes, uestras, et introibit rex gloriae et cetera. ogenie repperiri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uin
Abbreviated transcription (Latin):
incam tanto tp̃r cuccurrer̃ soluat in in¬
t̾fecto. occidens eum qui uitȩ fuerat dere.
lictus ad poenã. Ut autem qͦd dicimus
manifestiꝰ fiat. cotidianȩ consuetudinis
ponamꝰ exemplũ. Loquatur inter uerb̾a
seruus ad dñm. Quia incendi domũ
tuam & uniuersam substantiã dissipa¬
ui. interficeme: dñsq respondeat. nonut
uis morieris & finies morte supplicia ue¬
rũ longo tempore custodieris ad uitam.
& tã infelicit᷑ in hac luce uersaberis. ut
quicũq te occiderit beneficiũ prestet. oc
sus uidetur. De eo autẽ qͦd aquila posu
sententia ẽ qͦd putant inseptima gene¬
ratione a lamech interfectum cam. Ad̾a
quippe genuit cain.cam genuit enoch.
enoch genuit cainan. cainan genuit ma.¬
lalehel. malalehel genuit matusalã. ma¬
tusalã genuit lamech. qui septimꝰ ab a¬
dam ñ sponte ut in quodã hebreo uolu¬
mine scribitur int̾fecit cam. ut ipse pꝰt¬
ea confitetur. quia uirum occidi inuul¬

Expanded text:
in Cain tanto tempore cucurrerunt, soluat intin Cain tanto tempore cucurrerunt, soluat interfector occidens eum, qui uitae fuerat derlictus ad poenam. Ut autem quod dicimus manifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus exemplum: loquatur inter verbera servus ad dominum: Quia incendi domum tuam, et universam substantiam dissipavi, interfice me; dominusque respondeat: Non ut tu vis, morieris, et finies mortem supplicio; verum longo tempore custodieris ad vitam, et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, beneficium praestet occiobis sensus videtur. De eo autem quod Aquila posuisententia est quod putent in septima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Henoch, Henoch genuit Irat, et Irat genuit Malalehel, Malalehel genuit Mathusalem, Mathusala genuit Lamech, qui septimus ab Adam, non sponte ut in quodam hebraeo volumine scribitur interfecit Cain: ut ipse postea confitetur, « quia virum occidi in vul
Abbreviated transcription (Latin):
qua ut merear ab solui. fcce eicis me ho¬
die a facie t̾rȩ &e a facie tua abscondar & e¬
ro gemens & tremens suꝑ t̾ram. &e erit.
Omĩs qui inuenerit me occidet me. Cici¬
or inquit a conspectu tuo. & conscientia
sceleris lucẽ ipsam ferre ñ sustinens. ab.¬
scondor ut latitem. Eritq: Omĩs qui in¬
uenerit me occidet me. dum ex tremore
corporis & furiatȩ mentis agitatu: eũ. eẽ.
intelligit qui mereatur interfici. Uerũ
ds nolens eum compendiosȩ mortis fini.¬
ri crucratu. nec tradens penȩ qua se ipse
damnauerat. ait. Non sic. idẽ non ut e¬
stimas morieris & mortẽ ꝓremedio acci¬
pies. uerũ uiues usq ad septimã genera.¬
tionẽ. & conscientiȩ tuȩ igne torqueberis.
ita ut quicunq te occiderit. scđm dupli.¬
cem intelligentiã aut inseptima genera¬
tione. aut septimo te liberet cruciatu: ñ
qͦd ipse qui occiderit cam septẽ ultionib
subiciendus sit. s qͦd septem uindictasq̃

Expanded text:
quamutmerear absolui\' —. ecce eicis me hoquamutmerear absolui\' —. ecce eicis me hodie a facie terrae et a facie tua abscondar et ero gemens et tremens super terram; et erit: omnis, qui inuenerit me, occidet me. \'eicior,\' inquit, \'a conspectu tuo et conscientia sceleris lucem ipsam ferre non sustinens abscondar, ut latitem, eritque: omnis, qui inuenerit me, occidet me, dum ex tremore corporis et furiatae mentis agitatu eum esse intellegit, qui mereatur interfici\'. uerum deus nolens eum conpendio mortis finire cruciatus nec tradens poenae, qua se ipse damnauerat, ait: non sic, id est: non, ut aestimas, morieris et mortem pro remedio accipies, uerum uiues usque ad septimam generationem et conscientiae tuae igne torqueberis ita, ut, quicumque te occiderit, secundum duplicem intellegentiam aut in septima generatione aut septimo te liberet cruciatu\', non quod ipse, qui percusserit Cain, septem ultionibus subiciendus sit, sed quod septem uindictas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tum singłoꝵ cum ipso hebraico di¬
geramꝰ. quo faciliꝰ sensus scͥpture possit in¬
telligi. Uaio merlo adonai lochen cholo¬
rẽc cam. sobotauin ioccamo. Aquila. &
dixit ei dñs. ꝓpt̾ea omĩs qui occiderit ca¬
in. septemplicit᷑ ulciscet᷑. Syminacꝰ. Et di¬
xit ei dñs. Nonsio s omĩs qui occiderit ca.¬
in: ebdomada siue septimꝰ iundicabitur.
Septuaginta &e theodotio. Q dixit dñs.
Non sics omĩs qui occiderit cain septem
uindictas ex soluet. Post quã cain occide¬
rat frẽm int̾rogatus a dño ubi est abelfr̃
tuus. contumeliose respondit. Nescio: nũ.¬
quid custos fr̃is mei sum:. Quã obrẽ male¬
dictione ddamnatus ut gemens & tremenꝰ
uiueret suꝑterrã. noluit ueniã dep̃cari.
s peccatis peccata congeminans tantũ
putauit nefas. cui adño ñ possit ignꝑsci.
Deniq respondit dño. Aaior ẽ. causa
mea quã ut dimittar. id ẽ plus peccaui.

Expanded text:
interpretum singulorum cum ipso Hebraico diinterpretum singulorum cum ipso Hebraico digeramus, quo facilius sensus scripturae possit intellegi: uaiomer lo adonai lochen chol orec cain sobathaim ioccamo; Aquila: et dixit ei dominus: propterea omnis, qui occiderit Cain, septempliciter ulciscetur; Symmachus: et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, ebdomatos siue septimus uindicabitur; Septuaginta et Theodotion: et dixit ei dominus: non sic, sed omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet. postquam Cain occiderat fratrem, interrogatus a domino: ubi est Abel, frater tuus? contumeliose responderat: nescio: numquid custos fratris mei sum? quam ob rem maledictione damnatus, ut gemens et tremens uiueret super terram, noluit ueniam deprecari, sed peccatis peccata congeminans tantum putauit nefas, cui a domino non posset ignosci. denique respondit ad dominum: maior causa mea, quam ut dimittar—\'id est:pluspeccaui,
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ nẽ epłari breuitate sententias tͥ ue¬
lis digeri aut singłoꝵ libros confici. Nã
&e origenes in quarto pauli ad romanos
tauit. & de mundis atq ĩmundis ani¬
malib in leuitico plura disseruit. ut si
ipse inuenire nicħ possem. de eiꝰ tamen
fontib mutuarer. Ut ueriꝰ loquar. didi¬
mi de sp̃u scõ librũ in manib habeo. quẽ
translatũ tibi cupio dedicare: ne me esti
mes tantũ mͦ dormire qui lectionẽ sine
stilo somnũ putas. Antelatis itaq ꝓble.
chi uideretur annexui ueniã postulans
& festinationis parit᷑ &e morarũ. festinati.¬
oms. quia ad unã lucubraciunculã dictare
uoluerim multoꝵ opus dierũ. Tarditatiꝰ.
quia alio oꝑe detentus non statim ad int̃.¬
rogata rescripsi. Quid sibi uult qͦd inge.¬
nesi scͥptum ẽ. omĩs qui occiderit cain: sep¬
tem uindictas exsoluet: Antequã de que¬
stione dicamꝰ. rectum uidetur ut editioneᷤ

Expanded text:
utrumne epistolari breuitate sententias tibi ueutrumne epistolari breuitate sententias tibi uelis digeri aut singulorum libros confici. nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos tauit et de mundis atque inmundis animalibus in Leuitico plura disseruit, ut, si ipse inuenire nihil possem, de eius tamen fontibus mutuarem. et ut uerius loquar, Didymi de spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum mes tantummodo dormitare, qui lectionem sine stilo somnum putas. Antelatis itaque problhi videretur annexui, veniam postulans, et festinationis pariter et morarum: festinationis, quia ad unam lucubratiunculam dictare voluerim multorum opus dierum; tarditatis, quia alio opere detentus, non statim ad introgata rescripsi. Quid sibi uult, quod in Genesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet? Antequam de quaestione dicamus, rectum uidetur, ut editiones
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo papȩ damaso ieronimuꝰ.
Postquã epłam tuȩ scĩtatis accxpi.
confestim accito notario ut excipe.¬
ret imꝑaui. Quo ad officiũ p̾pa¬
ratõ. qͦd eram uoce ꝓmi turꝰ ante mͥ cogitatiõe
pingebam. Interim iã et ego linguã & ille
articulũ mouebamꝰ: cum subito hebreus
uenit deferens ñ pauca uolumina quȩ de
sẏnagoga quasi lecturꝰ acceꝑat. Et ilico ha¬
bes inquit qͦd postulaueras. Adeq dubiũ
ce quid facerẽ nescientẽ. ita festinꝰ ext̾ru¬
it ut omĩb p̃termissis ad scribendũ con¬
uolarẽ. Quod quide usq ad p̃sens facio.
Uerũ quia heri adiacono ad me misso
ut putas epłam. ut ego sentio cõm̃tariũ
te expectare dixisti. breuẽ responsionem
questiunculis pret̾missis. ñ quo ñ potue¬
rim & ad illas aliqͥd respondere. s qͦd abe¬
loquentissimis uiris ĩtulliano nr̃o scili¬
cet &e nouatiano. latino sermone sint edi¬
te. & sinoua uoluerimꝰ afferre. sit latius
disputandũ: certe expecto quid placeat.

Expanded text:
eatissimo papae Damaso Hieronymus. Postquam epistulam tuae sanctitatis accepi, confestim accito notario, ut exciperet, imperaui; quo ad officium praeparato, quod eram uoce prompturus, ante mihi cogitatione pingebam. interim iam et ego linguam et ille articulum mouebamus, cum subito Hebraeus interuenit deferens non pauca uolumina, quae de synagoga quasi lecturus acceperat. et ilico habes\', inquit, \'quod postulaueras\' meque dubium et, quid facerem, nescientem ita festinus exterruit, ut omnibus praetermissis ad scribendum transuolarem; quod quidem usque ad praesens facio. uerum, quia heri diacono ad me misso, ut tu putas, epistulam, ut ego sentio, commentarium te expectare dixisti breuem responsionem tantum quaestiunculis praetermissis, non quo non potuerim et ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis uiris, Tertulliano nostro scilicet et Nouatiano, Latino sermone sint editae et, si noua uoluerimus adferre, sit latius disputandum. certe expecto, quid placeat:
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł eẽnt de egypto reu̾suri. & postea
moyses scribit. quinta autẽ ꝓgenie exier̃
filii isrł de t̾ra egipti: Quod utiq nisi ex¬
ponatur. uidetur.eẽ. contrariũ. Cur abra-¬
ham fidei suȩ signũ incircũ cisione suscep̃:
Cur isaac uir iustus & dõ carꝰ. non illi cui
uoluit. s cui noluit deceptus errore bñdix̃:¬

Expanded text:
filii Israhel essent de Aegypto reuersuri, et postea filii Israhel essent de Aegypto reuersuri, et postea Moyses scrfilii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. IV. Cur Abraham fidei suae signum in circumcisione suscepit? V. Cur Isaac, vir justus et Deo charus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
stiis differamꝰ qͦd loqui possumꝰ: qua laude
dignus ẽ qui inea re cȩteros suꝑat inqua
homines bestias antecellunt: Accingere gͥ
&e mͥ quȩ subiecta s̃ dissere. seruans utrinq
moderam̃. ut nec ꝓposita solutionẽ deside¬
rent. nec epła breuitatem. fateor quippe
tͥ eos quos mͥ iam pridẽ lactantii dederas
& raro de nr̃o dogiate disputant. Quo
fit ut & legenti fastidiũ generet longitu.
do & si qua breuia sunt scolasticis magis
sint apta quã nob. de metris & regionum
situ & philosophis disputantia. Quid sͥ
uult qͦd ingenesi scͥptum ẽ omĩs qui occi¬
derit cam. septẽ uindictas exsoluet:Si
dis & ĩmundis animalibꝰ precepit. cũ im.¬
stam̃to post uisionẽ quȩ petro fuerat os¬
tensa dicenti. absit ame dñe qm̃ cõmu¬
ne & ĩmundũ nunquã introiuit in os
meũ uox de cęlo responderit. qͦd ds̃ mũ¬
dauit tu cõmune ne dixeris: Cur ds̃
loquitur ad abraham qͦd quarta ꝓgenie

Expanded text:
stiis differamus, quod loqui possumus: qua laude stiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestias antecellunt? Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos quos mihi jam pridem Lactantii dederas et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium do et, si qua breuia sunt, scolasticis magis sint apta quam nobis de metris et regionum situ et philosophis disputantis. Quid sibi uult, quod in Genesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet?, Sdis et inmundis animalibus praecepit, cum instamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum, uox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie
Abbreviated transcription (Latin):
ormientẽ te & longo iam tẽpore
legentẽ potius quã scribentem.
questiuncuł ad te missis excita¬
re disposui: non quo & legere ñ debeas.
hoc enĩ ueluti cotidiano cibo alitur et
pinguescit oratio. s quo lectionis fruc¬
tus sit iste si scribas. Itaq qm̃ & heri ta¬
bellario ad me remisso nullas te iam epłas
habere dixisti. exceptis his quas aliquando
in heremo dictaueras. quasq tota auidita¬
te legi atq descripsi. & ultro pollicitus es
te furtiis noctiũ oꝑis aliquas si uellẽ pos¬
se dictare: libent accipio ab offerente qͦdro.¬
gare uolueram. si negasses. Neq uero ullã cat¬
puto digniorẽ disputationis nĩx̃ confabula.¬
tionẽ fore. quã si de scͥpturis sermocinem᷑
int̾ nos ilẽ ut & ego int̃rogem. tu respon¬
deas. Qua uita in hac luce nil puto iocun¬
dius. quo animȩ pabulo omĩa mella supe-¬
rantur. Quã dulcia inquit ꝓpħa gutturi
meo eloqura tua suꝑ mel ori meo. Nam c̃
ideico ut ait p̃cipuus orator. homines abe'¬

Expanded text:
ormientem te et longo iam tempore legentem potius quam scribentem quaestiunculis ad te missis excitare disposui, non quo et legere non debeas — hoc enim ueluti cotidiano cibo alitur et pinguescit oratio —, sed quo lectionis fructus sit iste, si scribas. itaque, quoniam et heri tabellario ad me remisso nullas te iam epistulas habere dixisti excepin heremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi; et ultro pollicitus es te furtivis noctium operis aliquas, si vellem, posse dictare; libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque vero ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de Scripturis sermocinemur inter nos; id est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua vita nihil puto in hac luce jucundius; quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a be
Abbreviated transcription (Latin):
se quib sunt credita eloquia dĩ. & repro¬
missio. & legis latio & confectio testam̃ti
uUerũ quia illi credere noluer̃. ad iacob
minorẽ ppłm benedictionẽ. eẽ. translatã.
neq tam̃ maiorẽ filiũ penitus fuisse de-¬
spectũ. quia cum subintrauerit plenitu.¬
do gentiũ. tc̃ omĩs łsrł saluus erit. Expł.¬

Expanded text:
se, quibus sunt credita eloquia dei et reprose, quibus sunt credita eloquia dei et repromissio et legis datio et confectio testamenti; uerum quia illi credere noluerunt, ad Iacob, minorem populum, benedictionem esse translatam. neque tamen maiorem filium penitus fuisse despectum, quia, cum subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus erit. X
Abbreviated transcription (Latin):
cralentes ex isrł. Quia igitur iniquitaᷤ¬
ẽ inimica iusticiȩ. esau indiscordiam
ꝯcitatur. & necẽ fraudulentus excogitat.
dicens incorde suo. Appropinquant di¬
es passionis patris mei. & occidã iacob
frẽm meũ. Diabolus fr̃icidas iudeo in
cam ante p̃meditans esau manifestis¬
sime ꝯfitetur tempꝰ quoq interfectioniᷤ
ostendens. Appropinquant inqͥt dies
passionis ut interficiam frẽm meũ. Qua¬
ꝓpter rebecca idẽ patientia nunciauit
uiro frĩs insidias qui uocato iacob p̃ce¬
pit ei ut mesopotamiã ꝑgeret & inde
acciꝑet uxorem de genere laban syri fr̃ĩs
matris sue. Quomodo itaq frĩs dolos
fugiens mesopotamiã tendit iacob. ita & xͦ
tur ingalileã inde sibi ex gentib sponsam
sũpturus eccłam. Hec supradictus uir.
Nos autẽ dicimꝰ non uenisse dñm nisi ado.¬
ues ꝑditas domus isrł. nec uoluisse panẽ
accipere filioꝵ et dare eum canibus. &
benedictionẽ primã uideoꝵ ppło detulis.¬

Expanded text:
ratrem meum. Quia igitur iniquitas inimica est justitiae, Esau in discordiam concitatur, et necem fraudulentus excogitat, dicens in corde suo, Appropinquabunt dies luctus patris mei, ut occidam Jacob fratrem meum. diabolus fratricidae Iudae os in Cain ante praemeditans in Esau manifestissime confitetur tempus quoque interfectionis ostendens: adpropinquent, inquit, dies passionis, ut interficiam fratrem meum. quapropter Kebecca, id est patientia, nuntiauit uiro fratris insidias, qui uocato Iacob praecepit ei, ut Mesopotamiam pergeret et inde acciperet uxorem de genere Laban Syri, fratris matris suae. quomodo itaque fratris dolos fugiens Mesopotamiam tendit Iacob, ita et Chtur in Galilaeam inde sibi ex gentibus sponsam sumpturus ecclesiam\'. haec supra dictus uir.\\ Nos autem dicimus non uenisse dominum nisi ad oues perditas domus Israhel nec uoluisse panem accipere filiorum et dare eum canibus et benedictionem primam Iudaeorum populo detulis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o scĩ sunt regnaturi & uerũ sabbatũ
celebraturi. Rebecca plena sp̃uscõ & scienꝰ
quid audisset antequã pareret qr maior
meditatur. loquitur ad filiũ minorẽ. ua¬
de ad gregẽ & accipe inde mͥ duos hedos.
Prefigurat carneũ saluatoris aduentum
in qͥuo eos uł maxime liberaret qui pecca¬
tis tenebantur obnoxii. Si quidẽ in om̃ib
scͥpturis hedi ꝓpeccatorib accipiuntur.
Q uod duos iubetur afferre. duoꝵ ppłorũ
significatur assũptio. Quod teneros doci
gentiliũ indutus ẽ ppłs. Pelles quȩ eiꝰbra¬
chia circũdatȩ s̃. peccata utriusq sunt
plebis. quȩ xp̃c in extensione manuum
cruci secũ parit̾ affix̃. Quod isaac que¬
rit ab iacob cur tam cito uenerit. admi.¬
ratur celerẽ credentiũ fidẽ. Q uod cibi
delectabiles offerunt᷑. hostia placenꝰ dõ
salus ẽ peccatoꝵ. Post esum sequit᷑ be.¬

Expanded text:
Christo sancti sunt regnaturi, et verum sabbatum Christo sancti sunt regnaturi, et verum sabbatum celebraturi. Rebecca plena Spiritu sancto, sciens quid audiisset antequam pareret quia major meditatur: loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi inde duos hoedos » ; « praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii: siquidem in omnibus Scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significatur assumptio: quod teneros, et bgentilium indutus est populus. Pelles quae ejus brachiis circumdatae sunt, peccata utriusque sunt plebis, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Quod Isaac quaerit ab Jacob, cur tam cito venerit, admiratur celerem credentium fidem. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo, salus est peccatorum. Post esum sequitur be
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationis fuisse ut oculis cecaret᷑.
&e cum ipse diceret. uox quidẽ uox iacob
ẽ. manꝰ autẽ manus esau tam̃ ñ intelli¬
geret minorẽ eẽ. filiũ qui ad benedictio.¬
ra adiungere. ypoliti martiris u̾ba pona¬
miꝰ. a quo & uictorinꝰ nr̃ ñ plurimũ discre¬
pat. Non qͦd plemꝰ omĩa executussit. s
qͦd possit. occasionem prebere lectori a cd
intelligentiã latiorẽ. Isaac portat ima¬
ginẽ dĩ patris. rebecca sp̃c scĩ. esau ppłi pͥ.
oris &e diaboli. iacob ȩccłȩ siue xp̃i. Senuis.¬
se ysaac. consũmationẽ orbis ostendit.
Oculos caligasse. fidem ꝑisse de mundo.
& religionis lum̃ ante eũ neglectũ eẽ sig¬
nificat. Quod filius maior uocatur. ac¬
ceptio legis ẽ udeoꝵ. Quod escas eiꝰ atq
capturam diligit pat̾. homines sunt ab
errore saluati. quos ꝑ doctrinã. iustusqͥs¬
q uenatur. Sermo dĩ. benedictionis est
repmussio. & spes regni futuri. in quo cũ

Expanded text:
dispensationis fuisse, ut oculis caecaretur, dispensationis fuisse, ut oculis caecaretur, et cum ipse diceret: « Vox quidem, vox Jacob est: manus autem, manus Esau » : tamen non intelligeret minorem esse filium, qui ad benedictiora, adjungere, Hippolyti martyris verba ponamus, a quo et Victorinus noster non plurimum discrepat: non quod omnia plenius executus sit, sed quod possit occasionem praebere lectori ad intelligengentiam latiorem. « Isaac portat imaginem Doris ac diaboli, Jacob Ecclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos ejus caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. Quod filius major vocatur, acceptio legis est Judaeorum. Quod escas atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei, repromirepromissio, et spes regni futuri, in quo cum
Abbreviated transcription (Latin):
inspicit cor. & ꝑ singłos semꝑ ignorans
usq ad cdauid nescit. Helisseus quoq qͥ¬
mitis ad eũ uenisset in montẽ & ad pedeᷤᷤ
euis flebilit̾ corruisset gieri ꝓhibente
ne faceret ait. Dinutte eam. qr anima
eiꝰ in amaritudine ẽ. & dñs abscondit a
me. & non nunciauit mͥ. Plura sunt ꝗͣ¬
ut exemplis debeamꝰ docere. scõs uiros
&e deo caros ea tantũ mͦ scisse quȩ eis ado¬
mino reuelata sunt: ignorata uͦ quȩ eis
reuelata ñ fuert̃. & ad singłas uisiones
rachariã atq damelẽ interrogare ange.¬
lũ. & supplicit̃ dep̾cari. ut exponat sibi
quȩ sint illa quȩ uideant. Unde ñ mi¬
rũ est. & ysaac insua maxime utilitate
nescisse quid fac̾et cũ magis eo tempore¬
quo erraret qͦ filiũ sanguinariȩ deditũ
uoluptati eũ qui postea frẽm posset occi.¬
dere. p̃termisso illo qui innocent̃ habi¬
tabat domi uellet efferre. & suã magis ꝗͣ
dei facere uoluntatẽ. Ego puto diumę

Expanded text:
inspicit cor . Et per singulos semper ignorans, inspicit cor . Et per singulos semper ignorans, usque ad mitis ad eum uenisset in montem et ad pedes eius flebiliter corruisset, Giezi prohibente, ne faceret, ait: dimitte eam, quoniam anima illius in amaritudine est et dominus abscondit a me et non nuntiauit mihi. plura suntut exemplis debeamus docere, sanctos viros et Deo caros, ea tantummodo scisse, quae eis a Domino revelata sunt: ignorasse vero, quae eis revelata non fuerint: et ad singulas visiones Zachariam atque Danielem interrogare angelum, et suppliciter deprecari, ut exponat sibi quae sint illa quae videant. Unde non mirum est, et Isaac in suam maxime utilitatem nescisse quid faceret, cum magis eo tempore erraret, quo filium sanguinariae deditum voluptati, et eum, qui postea fratrem posset occidere, praetermisso illo qui innocenter habitabat domi, vellet efferre, et suam magis quam Dei facere voluntatem. Ego puto divinae
Abbreviated transcription (Latin):
imiter simplicitatẽ. Cur ysaac uir iu¬
stus &e deo carus ñ illi cui uoluit s qui
noluit deceptus errore benedix. iffe.
ro paulisꝑ typos & ea quȩ amaiorib no¬
stris suꝑ hoc loco sunt int̾pretata p̃tereo:
ñ quo opinioni eoꝵ ñ adquiescã. s quo
tu hoc tantũ queras quare uir uistus ali¬
quid ignorauerit & contra suã fecerit uo¬
liuitatẽ. Ad quod distincta ẽ responsio
nullũ hominẽ excepto qui obnrãm sa¬
lutẽ carnẽ est dignatus induere plenã
habuisse scientiam & certissimã uerita¬
tẽ. Deniq paulus ex parte cognoscit & ex
parte ꝓphetat. & nc̃ ꝑ speculũ uidet in
enigiate. & scd̾m quod oportet orare
nescire nos dicit. quia õ uenerit qͦd ꝑfec¬
tũ est. tunc qͦd ex parte ẽ destruetur. Sa
rio. adungendũ regem missus. cũ maxi¬
li respicere faciem eiꝰ neq staturã qm̃ re
ꝓbaui eũ. quia ñ quomͦ uidet ds̃ homo
uidet. homo enĩ uidet in facie. ds̃ aut̃

Expanded text:
imiter simplicitatem. Cur Isaac, uir iuimiter simplicitatem. Cur Isaac, uir iustus et deo canis non illi, cui noluit, sed, cui noluit, deceptus errore benedro paulisper typos, et ea quae a majoribus nostris super hoc loco sunt interpretata, praetereo, non quod opinioni eorum non acquiescam, sed quod tu hoc tantum quaeras, quare vir justus aliquid ignoraverit, et contra suam fecerit voluntatem. Ad quod districta responsio est: NULLUM HOMINEM, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus induere, plenam habuisse scientiam, et certissimam veritatem. Denique Paulus ex parte cognoscit, et ex parte prophetat , et nunc per speculum videt in aenigmate, et secundum quod oportet orare, nescire nos dicit : Quia cum venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur . Sario, ad ungendum regem missus, cum 169 maxili resprobavi eum, quia non quo modo videt Deus, homo videt. Homo enim videt in facie, Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
litteris scriptus. diu̾sas apud eos & uoceᷤ
& intelligentias babeat. Ex quib exem¬
pli causa unũ ponimꝰ ut qͦd dicimꝰ per-¬
spicuũ fiat. Pastores & amatores eisclem
litteris scribunt᷑. Rẽs. ãin. iõd. mem. S
pastores roim. amatores leguntur reim.
guitur. ibi in nr̃is codicib ꝓ amatorib
pastoꝵ nom̃ sit ĩmutatũ. Scio hȩc mo¬
non decet aristotił argum̃ta conquire.¬
re. nec ex flumine tullianȩ eloquentie
ducendus ẽ riuulus. nec aures quintil.¬
li flosculis & scolari declamatione mul¬
cende: s pedestris & cotidianȩ similis
& nulla lucubratione redolens orati.¬
o necessaria ẽ. quȩ rẽ explicet. sensũ
edisserat. obscura manifestet. neq u̾
boꝵ compositione frondescat. Sint a¬
lii diserti. laudentur ut uolunt. & in.¬
flatis buccis spumantia uerba trutinent.
Michi sic sufficit loqui ut intelligar.
ꝙ ut descripturis clisputans scͥpturarũ

Expanded text:
litteris scriptus, diversas apud eos et voces litteris scriptus, diversas apud eos et voces et intelligentias habeat. Ex quibus exempli causa unum ponimus, ut quod dicimus perspicuum 168 fiat: pastores et amatores eisdem litteris scribuntur RES, AIN, JOD, MEM: sed pastores ROIM, amatores leguntur REIM. guitur, ibi in nostris codicibus, pro amatoribus, pastorum nomen sit immutatum. 14. Scio haec monon decet Aristotelis argumenta conquirere nec ex flumine Tulliano eloquentiae ducendus est riuulus nec aures Quintiliani flosculis et scolari declamatione mulcendae. pedestris et cotidianae similis et nullam lucubrationem redolens oratio necessaria est, quae \'rem explicet, sensum. edisserat, obscura manifestet, non quae uerborum conpositione frondescat sint alii diserti, laudentur, ut uolunt, et inflatis buccis spumantia uerba trutinentur: mihi sufficit sic loqui, ut intellegar et ut de scripturis disputans scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
& ad similitudinẽ hieremiȩ dissoluor un
tos. Uolum̃ hebreũ replico. qͦd paulus pe¬
nolen uixta quoscła uocat. ce ipsos carac¬
teres sollicitus attendens scͥptum repperio.
uamus maiubne isrł meares munraim.
In reliqua interp̃tatione discordant: oĩs
quinq hoc sermone dici negare ñ possumꝰ.
uerũ quinq plurali numero. ñ quinta
ut illi interp̃tati sunt singłari. S nec
generatio inuenitur ad iuncta quȩ lingͣ
hebrea dor dicitur. Si eẽt quinta genera.
tio sermone legeretur illoꝵ. amesa. or.
Nc̃ autẽ amoysin idẽ quinq ĩmo quin.¬
qͣginta tantũ scͥpti sunt. & fit quasi sens.
Quinti autẽ ascender̃ filii isrł de terra
egipti. Quod quia minus uidebatur in¬
telligi adiuncta generatio ẽ. Aquilã uͦ
ut incęteris & in hoc maxime loco ꝓprie
transtulisse omĩs uidea conclamat. et
synagogarũ conclamant uniũsa sub¬
sellia. quod iuidelicet idem sermo &e iscłe

Expanded text:
et in similitudinem Hieremiae dissoluor undet in similitudinem Hieremiae dissoluor undtos\'. uolumen Hebraeum replico, quod Paulus cpocivoXrjV iuxta quosdam uocat, et ipsos characteres sollicitus adtendens scriptum repperio: uamusim alu bne israhel mearez mezraim. in reliqua parte interpretatio non discordat; omnis \'quinque\' hoc sermone dici negare non possumus, uerum \'quinque\' plurali numero, non cquinta\', ut illi interpretati sunt, singulari. sed nec cgeneratio\' inuenitur adiuncta, quae lingua Hebraea <dor\' dicitur, ut, si esset \'quinta getio, sermone legeretur illorum AMESA DOR. Nunc autem AMUSIM, id est, quinque, imo quinta, tantum scriptum est, ut sit quasi sensus: « Quinta autem ascenderunt filii Israel de terra Aegypti: » quod quia minus videbatur intelligi, adjuncta generatio est. Aquilam vero ut in caeteris, et in hoc maxime loco proprie transtulisse omnis Judaea conclamat: et Synagogarum consonant universa subsellia, quod videlicet idem sermo, et eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
genuit aram. aram genuit aminadab.
aminadab genuit naason. naason geny¬
it salmon. Phares cum patre suo iuda in¬
gressus ẽ egyptum naason princeps tri¬
b uda in deserto describit᷑. cuiꝰ filiꝰ sal-¬
mon t̾rã reꝓmissionis intrauit. Cõputa
a phares usq ad naason. & inuenies ge¬
nerationes quinq.tam & si non nulli ut
intribu leui ostendimꝰ. in esrom initiũ
faciant. & ad salmon usq ꝑueniant. Puto
ꝓbleuma dissolutũ. Quod si displicet ad
cõpendiũ ueniã ut dicam in hebreo ñ eĩ
diuersum. Aquila namq non contentiosiꝰ
ut quida putant. s studiosius uerbũ int̾
runt. quinta aut̃ generatione ascender̃t᷑
filii isrł de t̃ra egypti: ita transtulit. Rai¬
Licet ꝓquo armati diximꝰ. scd̾m greci ser¬
monis ambiguitatẽ instructi. siue muni¬
ti ꝓpt̃ suppellectilẽ quo egyptios spoliauer
possit intelligi. Estimanti curiositatẽ
eẽ finitã. maior querendi ardor exoritur.

Expanded text:
genuit Aram, Aram genuit Aminadab, genuit Aram, Aram genuit Aminadab, Aminadab genuit Naasson, Naasson genuit Salmon. Phares cum patre suo Iuda ingressus est Aegyptum, Naasson princeps tribus Iuda in deserto describitur, cuius filius Salmon terram repromissionis introiit. conputa a Phares usque adNaasson et inuenies generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tribu Leui ostendimus, in Esrom initium faciant et ad Salmon usque perueniant. Puto problema dissolutum; quod si displicet, ad conpendium ueniam et dicam in Hebraeo non esse diuersum. Aquila namque, qui non contentiosius, ut quidam putant, sed studiosius uerbum interposuerunt: quinta autem generatione ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti, ita transtulit: quod nos armati diximus, secundum graeci sermonis ambiguitatem, instructi, sive muniti, propter supellectilem, qua Aegyptios spoliaverunt, possit intelligi. 13. Aestimanti curiositatem esse finitam, major quaerendi ardor exoritur:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m seuientẽ pꝰterrȩ meȩ motũ pꝰ incẽ¬
diũ ignorantiȩ quo urebar. uox ad me
aure lemoris accederet dicerẽq. Inueni
quẽ quesiuit anima mea tenebo eum ce
ñ dimittã. Et enĩ cum uideatur scͥptura
int̾ se ec̃ contraria utrũq uerũ est cũdi¬
uersum sit. Egressi sunt quarta generati
one filii isrł de t̾ra egipti. Replica genea¬
logiam leui. leui genuit caath. caath ge¬
nuit amrã. amrã genuit aaron. aaron
genuit elearar. eleazar genuit finees. Ca¬
ath cum patre suo leui ingressus ẽ egyp¬
tũ. rursus elearar cum patre suo aaron
egressus ẽ egyptum. A caath usq ad ele.¬
azar computantur generationes quatuor
licet quidã uelint ab a̾ram inciꝑe. et ad
finees ut nos ineleararũ fecimꝰ ꝑuenire.
Siuero uolueris disparẽ numerũ osten.¬
dere. quomͦ scdm exodũ quinta genera¬
tione egressi sint. filii isrł de t̾ra egypti.
trib iudȩ & ordo numeretur. Iuda ge¬
nuit phares. phares genuit esrom. esrõ

Expanded text:
m saevientem, post terrae meae motum, post incendium ignorantiae quo urebar, vox ad me aurae lenioris accederet, diceremque: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum et non dimittam . Etenim cum inter se Scriptura videatur esse contraria, utrumque verum est, cum diversum sit. Egresone filii Israhel de terra Aegypti. replica genealogiam Leui: Leui genuit Caath, Caath genuit Ambram, Ambram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Finees. Caath cum patre suo Leui ingressus est Aegyptum. rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est Aegyptum. a Caath usque ad Eleazar conputantur generationes quattuor, licet quidam uelint ab Ambram incipere et usque ad Finees, ut nos in Eleazar fecimus, peruenire. si uero uolueris disparem numerum ostendere, quomodo secundum Exodum quinta generatione egressi sint filii Israhel de terra Aegypti, tribus tibi Indae ordo numeretur: Iuda genuit Phares, Phares genuit Esrom, Esrom
Abbreviated transcription (Latin):
temq semꝑ auctorẽ suum inuidiam le.¬
gem xp̃i interpretari. Uide quantum¬
sit testimoniũ huius quẽ arguunt
mariti. cui preter uinculũ coniugale.
&e hoc ante baptismũ. nicħ aliud emu¬
lis obici potest. Qui p̃cepit non mecan.¬
dum ipse dixit & non occides. Si non
mechamur. s occidimus. transgresores
legis sumꝰ. Qui totam legem seruau̾it
& offenderit inuno: fit omniũ reus. lta¬
q cum opposuerint nob̃ uxorem ante

Expanded text:
temque semper auctorem suum inuidiam letemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante
Abbreviated transcription (Latin):
dram. id ẽ de suꝑbia ad suꝑbiam. Iu¬
dicium autẽ & ruinas diaboli nulli
dubium quin arrogantia sit. Incidt᷑
ineam qui inpuncto horȩ. nec dumdi ¶¬
scipuli iam magistri sunt. Oportet au¬
tem eum & testimonium habere bonũ
abhis qui foris sunt. Quale principiũ
talis & clausula. Qui rep̃hensibilis est
ñ solum adomesticis. s ab alienis conso¬
no ore laudatur. Alieni & extra eccłiam
sunt uidei. heretici atq gentiles. Talis
gͦ sit pontifex xp̃i. ut qui religioni de¬
trahunt. uite eius detrahere non aude¬
ant. At nunc plerosq decernimꝰ uel fa¬
uorem popłi in aurigarum modũ pre¬
cio redimere. ł tanto omniũ hominũ
odio uiuere. ut ñ extorqueant pecunia
quod mimi impetrant gestib. Hȩc fili
occeane sollicito timore ꝑquirere. hȩc
magis eccłiȩ custodire debebant. hos in
sacerdotib eligendis canones. obsuare ñ
ta ꝓpͥa odia ⁊ pͥmitiuas simultates. carpen¬

Expanded text:
dram, id est de superbia ad superbiam. iudram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, quin adrogantia sit. incidunt in eam, qui in puncto horae necdum discipuli iam magistri sunt. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt: quale principium, talis et clausula. qui inreprehensibilis est, non solum a domesticis, uerum et ab alienis consono ore laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, heretici atque gentiles. talis ergo sit pontifex Christi, ut, qui religioni detrahunt, uitae eius detrahere non audeant. at nunc plerosque cernimus uel fauorem populi in aurigarum modum pretio redimere uel tanto omnium hominum odio uiuere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi inpetrant gestibus., Haec, fili Oceane, sollicito timore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpen