comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nspecto illo quem
de emanuelis ꝯcep¬
tu uł partu scͥpsistis
tractatui: multa admo¬
dum placuert̾. uerũ¬
tamen ut uera fatear.
mͥ ad plenum satiffa¬
cere ñ potuerunt.
Nam ex qͥsita illa
natio iam me ad an¬
cipitẽ quidẽ senten¬
tiam traxit. s ĩ ꝯͣie¬
partis assertions solidare ñ po¬
tuit .R. Puto mi hugo qͥa
intentionis nr̃e studium ñ¬
nicħ effecit. si iã te de ꝑtinaci
ad ancipitẽ sententiã ꝑ duxit.
Nã multo tołabiliꝰ ẽ. drbita¬
re de u̾itatis assertione. ꝗͣ fal¬
sa ꝯfident̾ astruere. Supͣ mod̾
aũ miratꝰ sũ parit̾ & in digna¬
tus. qͦd te. qͦd tuum illud ĩgemi¬
um tã tenuis aranee tela po¬
tuit ir retire. & pene ĩ solubibit
illaq̃are. Ista ꝓculdubio illa¬
q̃atio tua p̾cipua causa fuit.
q̃ me ad ꝯfutandũ erroris semi¬
nariũ scͥb̾e coegit. Ueritꝰ sum
sane ne alios ĩ uolue̾t error qͥte
irretire potuit. & ecce qͦd uere¬
bar accidit. Nam alium quẽ¬
dam ex magistͥ tui andree dis¬

Expanded text:
nspecto illo quem de Emmanuelis conceptu vel partu scripsistis tractatu, multa admodum placuerunt. Verumtamen, ut vera fatear, mihi ad plenum satisfacere non potuerunt. Nam exquisita illa natio jam me an ancipitem quidem sententiam traxit, sed in contpartis assertione solidare non potuit. RICH. Puto, mi Hugo, quia intentionis nostrae studium nonnihil effecit, si jam te de pertinaci ad ancipitem sententiam perduxit. Nam multo tolerabilius est dubitare de veritatis assertione, quam falsa confidenter astruere. Supra modum autem miratus sum pariter et indignatus quod te, quod tuum illud ingenium tam tenuis araneae tela potuit irretire, et pene insolubililiter illaqueare. Ista procul dubio illaqueatio tua praecipua causa fuit, quae me ad confutandum erroris seminarium scribere coegit. Veritus sum sane ne alios involveret error qui te irretire potuit, et ecce quod verebar accidit. Nam alium quemdam ex magistri tui Andreae dis
Abbreviated transcription (Latin):
suis passionib uł maligniᷤᷤ
suggestionib resisterez
adem hora sermo com¬
pletus est suꝑ nabu¬
godonosor exhominibus ab¬
iectus est. Quid est eadem ho¬
ra.nisi statim ad subtractionẽ
gr̃e temptationib cedere &
temptantib malignis sꝑitibꝰ
nõ p̾se resistere: Eadem hora.
non quod concepta nequitia sta¬
tim in actum ꝓdeat. cum peccan¬
di occasionẽ non semꝑ ad manũ
habeat. S mens deicitur & ca¬
dit. ex quo peccato consentit. Dei¬
cit᷑ ⁊ cadit ex quo occasionem
querit. Ex hoc loco ut arbit᷑r
possumꝰ patenter colligere. qͦd
nullus sine diuina ꝓtectione
posset uł passionib suis uel
suggestionib malignis uel
admodicum resistere. Eadem
itaq hora abhominib abiectꝰ
est.⁊ fenũ ut bos comedit ⁊ ro¬
re celi corpꝰ euis in fectum est.
Hec omnia iam suꝑius ex po

Expanded text:
suis passionibus, vel malignis suggestionibus resistere. Eadem hora sermo completus est super Nabuchodonosor, ex hominibus abjectus est . Quid est eadem hora, nisi statim ad subtractionem gratiae tentationibus cedere, et tentantibus malignis spiritibus non posse resistere? Eadem hora, non quod concepta nequitia statim in actum prodeat, cum peccandi occasionem non semper ad manum habeat: sed mens dejicitur, et cadit ex quo peccato consentit. Dejicitur, et cadit ex quo occasionem quaerit. Ex hoc loco, ut arbitror, possumus patenter colligere, quod nullus sine divina protectione posset, vel passionibus suis, vel suggestionibus malignis, vel ad modicum resistere. Eadem itaque hora ab hominibus abjectus est, et fenum ut bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est. Haec omnia jam superius
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ autẽ diu̾sus sit.iii.
modꝰ ĩ ꝓducẽda ꝓ¬
Le pro diu̾sitate nate nemi¬
nẽ puto posse ambige̾. Si
autẽ scire uolumꝰ quis sit
singłaris ille ꝓducẽdi mo¬
dus ĩ illa deitatis suꝑemi¬
nencia ⁊ suꝑexcellenti naͣ
ĩnascibilis bonitatẽ sapi¬
enciã potẽciã cogitemꝰ. et
cicius fortassis ĩueniemꝰ
qd̃ q̃rimꝰ. ꝓ c̾to cui sũme
sapiens bonitas ĩest. ni¬
chil oĩno uelle põt ⁊ maxi¬
me circa diuina nisi ex
rõne ut sic dicã ĩtina et
sũma. Et si u̾e cõstat eũ
om̃ipotẽtẽ ẽẽ quitqͥd ibi ẽẽ
uolui̾t erit ꝓ uolũtate.¬

Expanded text:
d autem diversus sit modus in producenda prole pro diversitate naturae neminem puto posse ambigere. Si autem scire volumus quis sit singularis ille producendi modus in illa Deitatis supereminenti et superexcellenti natura, innascibilis bonitatem, sapientiam, potentiam cogitemus, et citius fortassis invenimus quod quaerimus. Pro certo cui summe sapiens bonitas inest, nihil omnino velle potest, et maxime circa divina, nisi ex ratione, ut sic dicam, intima et summa. Et si vere constat eum omnipotentem esse, quiquid ibi esse voluerit, erit pro volu
Abbreviated transcription (Latin):
modo q̃so oĩpotẽs u̾acit̾ di¬
ci potent. Eut itaq ei de le
cõsba̾lẽ et cõformẽ ꝓducere
rõne exigente idipm̃ ĩmobi¬
lit̾ uelle. hoc ꝓcul dubio erit
ei ꝓlem ꝓduce ĩ eoipõ sibi ꝑ
omĩa cõplace̾.¬

Expanded text:
modo, quaeso, omnipotens veraciter dici poterit? Erit itaque ei de se consubstantialem et conformem producere, ratione exigente, idipsum immobiliter velle. Hoc procul dubio erit ei prolem producere, in eo ipso sibi per omnia complace
Abbreviated transcription (Latin):
timore ubi non erat timor
Non tradas ait bestiis aĩas
ꝯfitentes tͥ. N dic̃ corpꝰ ꝯfiten¬
tium tͥ. N dic̃ carnes ꝯfiten¬
tium tͥ. s ne tradas bestiis
aĩas ꝯfitentes tͥ. ille ille utiq
bestie u̾e tim̃de st̃ q̃ animas
occid̾e posst̃. Taliũ bestiaꝵ
occursus cito incͣrimus c̃ exi¬
gentib meritis diuine illu¬
strationis lum̃ amittimꝰ. Posui¬
sti inquit tenebras ⁊ facta ẽ
nox. in ipsa ꝑtnsibunt om̃s
bestie silue. Talium bestiaꝵ
incursus de semet ipsis p̃su¬
mentib ⁊ de suis meritis glo¬
riantib dñs minat᷑. cũ in deu¬
tero nomii cantico ꝑ ꝓpħ am
loquit᷑. Dentes bestiaꝵ inmit¬
tam in eis. Restat aut̃ nunc
illd̾ querere. cur quatuor tm̃

Expanded text:
timore ubi non erat timor. timore ubi non erat timor. Non tradas, ait, bestiae animas confitentes tibi . Non dicit corpus confitentium tibi, non dicit carnes confitentium tibi, sed ne tradas bestiis animas confitentes tibi. Illae, illae utique bestiae vere timendae sunt, quae animas occidere possunt. Talium bestiarum incursus, cito incurrimus, cum exigentibus meritis divinae illustrationis lumen amittimus: Posuisti, inquit, tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae silvae . Talium bestiarum incursus de semetipsis praesumentibus, et de suis meritis gloriantibus, Dominus minatur, cum in Deuteronomii cantico per Prophetam loquitur: Dentes bestiarum immittam in eis . Restat autem nunc illud quaerere, cur quatuor tant
Abbreviated transcription (Latin):
temptationis surgat ex ĩ
quit bestie gnͣm̃ti:¬
des ascendebant demari
diu̾se int̾ se. Qͥd q̃so ẽ besti¬
as post uentoꝵ pugnam
demari ascende. nͥ bestialeᷤ
motꝰ ⁊ irrõnabiles impetus
post temptationũ uiolenti¬
am decordis instabilitate
Quasi bestialem enĩ formã
sibi induit. qui bestialit̾ ui¬
uit. nam ꝓculdubio qͥ irra¬
tionabilit̾ ⁊ bestialit̾ degit.
Inquantũ irrõnabilit̾: besti¬
alit̾. Qͥd nͥ q̃dam bestie st̃ q̃li¬
bet uitia: Qͥd nͥ bestie st̃ q̃lib
pͣua desid̾ia: Eiusmi bestie
mores lacerant. uirtutes uigu¬
lant. animas suffocant. Cius¬
modi bestiarũ incursus psal¬
mista metuebat. cum psallen¬
do orabat. ⁊ orando psallebat.
Ne tͣdas bestiis animas ꝯfi¬
tentes tͥ. Sunt bestie que cor¬
pus occidunt. aĩe aut̃ non
hũt quid faciant. Uerũtũ
ualde metuende. eis p̃ser¬
tim qui spontaneo nutu
mortificant᷑ tota die. ne ꝓpħi¬
cum illud imꝓꝑiũ uidean¬
tur incͣrere. Illic trepidaban

Expanded text:
tentationis surgat ex incquit, bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quid, quaeso, est bestias post ventorum pugnam, de mari ascendere, nisi bestiales motus et irrationabiles impetus, post tentationum violentiam, de cordis instabilitate Quasi bestialem enim formam sibi induit, qui bestialiter vivit. Nam procul dubio, qui irrationabiliter et bestialiter degit, in quantum irrationabiliter, bestialiter. Quid nisi quaedam bestiae sunt, quaelibet vitia? Quid nisi bestiae sunt, quaelibet prava desideria? Ejusmodi bestiae mores lacerant, virtutes jugulant, animas suffocant. Ejusmodi bestiarum incursus Psalmista metuebat, cum psallendo orabat et orando psallebat: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi . Sunt bestiae quae corpus occidunt, animae autem non habent quid facivalde metuendae, eis praesertim, qui spontaneo nutu, mortificantur tota die, ne propheticum illud improperium videantur incurrere: Illic trepidabant
Abbreviated transcription (Latin):
dam sensum arboris nr̃e aspectꝰ
inminimis latet. Si em̃i ꝑ arbo¬
rem uirtutẽ ꝑ aspectũ arboris
noticiam uirtutis accipimꝰ.
cum iam quid insingłis reb
possumꝰ multo studio. multo
exercitio didicerimꝰ. quid alid̾
quã arboris nr̃i aspectum. us¬
q ad t̾minos uniu̾se t̾re ꝓpala¬
uimꝰ: Nonne arboris sue as¬
pectum usq adt̾minos t̾re¬
ꝓpalauerat. & uirtutis sue ex¬
se ipsa illud quod ⁊ suꝑius iã
posums ueracit̾ asseuerat:
Ego enim didici inqͥb suffi¬
ciens sim. scio humiliari. scio
& abundare. Ubiq & in oĩb
in structus sum:¬
De multitu¬
dine scientie m̃tis ruiture et
intanta scientie plenitudine
quid ẽẽ soleat causa ruine.:

Expanded text:
dam sensum arboris nostrae aspectus in minimis latet. Si enim per arborem virtutem, per aspectum arboris notitiam virtutis accipimus, cum jam quid in singulis rebus possumus multo studio, multo exercitio didicerimus, quid aliud quam arboris nostrae aspectum usque ad terminos universae terrae propalavimus? Nonne arboris suae aspectum usque ad terminos tutis suae exseipso illud quod et superius jam posuimus veraciter asseverat. Ego enim didici in quibus sufficiens sim. Scio humiliari, scio et abundare ubique, et in omnibus instructus sumDe multitudine scientiae mentis ruiturae, et in tanta scientiae plenitudine quid esse soleat causa ruinae.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis pꝰmodum ruituNe:
ed audiamus quid ad huc
de hac arbore dr̃. in eo qd̃
sequitur: Aspectus illuis erat
usq ad t̾mmos uniu̾se t̾re. As¬
peccus euismi arboris usq ad
t̾minos uniu̾se t̾re porrigit᷑.
q̃n nominis eus dignitatẽ
qui eiusmi est morum simili¬
tudine ꝓpinqui. & moꝵ dissi¬
militridine longinqui parĩt
uerentur. auctoritasq eiꝰ tã
abonis diligitur. quam a ma¬
lis timetur. Nonne illiꝰ aspec¬
tus usq ad t̾minos uniu̾se
t̾re ꝓminebat. de qͦ uiꝰ sen¬
tentie ueritas constabat. xp̃i bo¬
nus odor sumus deo. inhis qui
saluifiunt & inhis qui ꝑeunt. Ali-¬
is quidem odor mortis ĩmortẽ.
aliis autem odor uite in uitam.

Expanded text:
tis postmodum ruiturae. Sed audiamus quid adhuc de hac arbore dicitur in eo quod sequitur: Aspectus illius erat usque ad terminos universae terrae. Aspectus ejusmodi arboris usque ad terminos universae terrae porrigitur, quando nominis ejus dignitatem qui ejusmodi est, morum similitudine propinqui et morum dissimilitudine longinqui pariter verentur, auctoritatesque ejus tam a bonis diligitur, quam a malis timetur. Nonne illius aspectus usque ad terminos universae terrae prominebat, de quo illius sententiae veritas constabat: Christi bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑmittunt᷑ cad̾e. eo dum¬
taxat tempore quo inueni¬
unt᷑ de sua magnitudine su¬
ꝑbire. fĩt itaq circa eandem
ꝑsonam unum idemq udici¬
um tam uistum quã pium.
quãtum adipsam quidem
iustum. pium uͦ inquantũ
ꝓficit ad cautelam alioꝵ. Ius¬
tum namq ualde est ut qui
ex diuims munerib in solent
intumeset. ex ꝓpͥa ruina dis¬
cat. quã nicħ sit. & ꝑ semet ip¬
sum quã nichil possit. Sermo
antem scõꝵ idem decretum ic¬
circo ẽẽ cłr. quia qͦd in lumine
dei futurum aquibdam p̾u¬
detur. in cominime confertur.
Peticio uͦ sc̃oꝵ est qi non solũ
fieri uolunt. uerum &̃ cum de¬
sidio expetunt quod multis
utile. & diuine gle militare
p̃noscunt. Erit itaq eismodi
iudicium. scõꝵ decretum qr
misericordit̾ iustum sermo
sc̃õꝵ qr ueracit̾ futurum. pe
suis urib attribuere debe

Expanded text:
ri permittuntur cadere, eo dunri permittuntur cadere, eo duntaxat tempore quo inveniuntur de sua magnitudine superbire. Fit itaque circa eamdem personam unum idemque judicium, tam justum quam pium, quantum ad ipsam quidem justum, pium vero inquantum proficit ad cautelam aliorum. Justum namque valde est, ut qui ex divinis muneribus insolenter intumescit, ex propria ruina discat quam nihil sit, et per semetipsum quam nihil possit. Sermo autem sanctorum idem decretum idcirco esse dicitur, quia quod in lumine Dei futurum a quibusdam praevidetur, in commune confertur. Petitio vero sanctorum est, quia non solum fieri volunt, verum etiam cum desiderio expetunt quod multis utile, et divinae gloriae militare praenoscunt. Erit itaque ejusmodi judicium sanctorum decretum, quia misericorditer justum, sermo sanctorum, quia veraciter futurum. Petsuis viribus attribuere debe
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit dabit illud. & humillimũ
hominem constituet suꝑ eo. Ut
suꝑus iam diximus ꝑuigiles hoc
loco scõs angłos intelligunus. Apłõ
autem docente didiscius quia õs
administratorii sp̃s missi sunt. ꝓpt̾
eos qui hereditatem capiunt salu¬
tis. Salutis itaq nr̃e cooꝑatores an¬
głi & diuine ordinationis minis¬
tri humana disponunt. ꝓut com¬
muni hominum utilitati congru¬
ere deo reuelante cognoseunt.
Solet autem sepe multoꝵ uti¬
litati militare quod quosdam
contingit ex magno sublimita¬
tis culmine corruere. ut discãt
cet̾i non altum sapere s dese¬
met ipsis semꝑ humilia sentire.
& inquolibet uirtutum cul¬
mine moꝵ rumam timere. &
ueracit̾ agnoscant qi solus dñs
ẽ qui oꝑatur in nob̃ uelle et
ꝑficere ꝓbona uoluntate. Hãc
sermo innirit dicens. Donec
cognoscant uiuentes qd̃ dñat᷑
excelsus in regno hominum.
Diuina itaq dispensatione
cum cõmunis utilitas hoc exi¬
git magne auctoritatis ui¬

Expanded text:
voluerit dabit illud, et humillimum hominem constituet super eo . Ut superius jam diximus, per vigiles hoc loco sanctos angelos intelligimus. Apostolo autem docente, didicimus quia omnes administratorii spiritus missi sunt propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Salutis itaque nostrae cooperatores angeli, et divinae ordinationis ministri humana disponunt, prout communi hominum utilitati congruere, Deo revelante, cognoscunt. Solet autem saepe multorum utilitati militare quod quosdam contingit ex magno sublimitatis culmine corruere, ut discant caeteri non altum sapere, sed de semetipsis semper humilia sentire, et in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, et veraatur in nobis velle et perficere pro bona voluntate. Hanc sermo innuit, dicens: Donec cognoscant viventes quod dominatur Excelsus in regno hominum. Divina itaque dispensatione, cum communis utilitas hoc exigit, magnae auctoritatis vi
Abbreviated transcription (Latin):
beneplacito uoluntatis depͣ¬
uatione el ongatus alienatur.
Scd̾m hunc itaq modum mul¬
tum utiq sunt inter se longinqͥ.
tã uaria ꝯͣria sorte distincti. atq
disiũcti. angłs ꝯfirmatꝰ ĩ bono ⁊ ãgłs
ꝯfirmatus in malo. angłs de¬
putatus gle. & angl̃s ad dictus
gehenne. Recte gͦ uigil ille et
sc̃s fortĩt clamasse ꝑibetur. ut
exeo aꝑte daretur intelligi. cunꝰ¬
modi angłi ce abono angło quã
remoti ẽẽ ud̾entur. quib iugi¬
lum sententia celitus dictata
ñ sine forticlamore intimat᷑.
Est tam̃ & inter bonos qͦsdã
angłos magna distantia. nõ
contrarie uoluntatis. s suꝑ¬
eminentis dignitatis diuini¬
tus dicenter ordinata differen¬
tia. Unde nec in congruum
indetur. sunter eos aliquis cla¬
mor describitur. ꝑquẽ digni¬
tatis eoꝵ differentia denotet᷑.
Recte gͦ angłs qui hic malig¬
nis sp̃ib taemptandi licentiã
concessisse introducit᷑. ñ solũ

Expanded text:
beneplacito volontatis deprbeneplacito volontatis depravatione elongatus alienatur. Secundum hunc itaque modum multum utique sunt inter se longinqui tam varia, tam contraria sorte distincti atque disjuncti angelus confirmatus in bono, angelus confirmatus in malo, angelus deputatus gloriae, et angelus addictus gehennae. Recte ergo vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, ut ex eo aperte daretur intelligi cujusmodi angeli et a bono angelo quam remoti esse viderentur, quibus vigilum sententia coelitus dictata non sine forti clamore intimatur. Est tamen et inter bonos quosdam angelos magna distantia non contrariae voluntatis, sed supereminentis dignitatis divinitus decenter ordinata differentia. Unde nec incongruum videtur si inter eos aliquis clamor describitur, per quem dignitatis eorum differentia denotetur. Recte ergo angelus qui hic malignis spiritibus tentandi licentiam concessisse introducitur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cid̾e noluit. uerumptam̃ quia
hoc uniꝰ meritum uł uniu̾sitatĩ
bonum exig̾e cognouit. fĩ ꝑmisit.
Quod enim dicit p̃cidite arbo¬
rem. ꝑmissionẽ in tellige. nõ aũ
p̾ceptionem. Neq enĩinhoc est
sp̃itib malignis obedientia in¬
iuncta. s licentia indulta hoc
siqͥdem eos tandem aliqñ facere
ꝑmisit. qͦd eos dui multũq desi¬
dasse non ignorauit: Hinc ẽ qͦd
a dño iude traditori dr. Qd faci̾
faceitius. Non enu ei in hoc p̃¬
ceptum in iungitur. s agen¬
di facultas concedit᷑. Notum
autem ẽ omnib qr magne
uocis clamore uti solemus. qͦ¬
tiens longe positis aliquid in¬
notescere uolumus. Quid aũ
abinuicẽ distat longuis quã
non tam loci longipuitate qͣm
uoluntatis diu̾sitate: Hinc ẽ
quod ꝓdigus ille filius. qui
omnem sub̃am suam uniendo
luxdriose cum meretͥcib dissi¬
passe legit᷑. in regionẽ longi¬
quã abiisse in euangłio ꝑhi¬
betur: eo quod apatͥs summi

Expanded text:
praecidere noluit; verumtamen quia praecidere noluit; verumtamen quia hoc unius meritum, vel universitatis bonum exigere cognovit, fieri permisit. Quod enim dicit, praecidite arborem, permissionem intellige non autem praeceptionem. Neque enim in hoc est spiritibus malignis obedientia injuncta, sed licentia indulta. Hoc siquidem eos tandem aliquando facere permisit, quod eos diu, multumque desiderasse non ignoravit. Hinc est quod a Domino Judae traditori dicitur: Quod facis fac citius . Non enim ei in hoc praeceptum injungitur, sed agendi facultas conceditur. Notum autem est omnibus quod magnae vocis clamore uti solemus, quoties longe positis aliquid innotescere volumus. Quid autem ab invicem distat longius quam non tam loci longinquitate quam voluntatis diversitate? Hinc est quod prodigus ille filius qui omnem substantiam suam vivendo luxuriose cum meretricibus dissipasse legitur, in regionem longinquam abiisse in Evangelio perhibetur , eo quod a patris summi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis angl̃is conuenit. quib sõp¬
nus erroris uł obliuionis circa nr̃e
salutis negotia nunquam surre¬
pit. Ocelsitudo angłice pietatis Qͥ
securi sunt de se ipsis. ad huc solli¬
citudinẽ gerunt ꝓnob̃. De hac an¬
głoꝵ circa nr̃am salutem ingilia.
iugaiq custodia ẽ illa apłica sen¬
tentia. Nonne om̃s admi nistrato¬
rii sp̃s sunt inministerium missi.
ꝓpt̾ eos qui hereditatẽ capiunt
salutis: Quid itaq aliud ẽ eĩmodi
iugiles decelo descendere. nͥ salu¬
tis nr̃e ministros terrena cura¬
re. & scd̃m qd̃ insũmis dininitꝰ
discunt. inimis humana dis¬
rem. Alia itaq sunt que boni an¬
gli ꝑseipsos faciunt. alia que fi̾
ꝑmittunt. nulla oĩo sine eoꝵ dis¬
positione uspiam fuint. Bona
itaq fũt eoꝵ cooꝑatione. mala
autem eoꝵ permissione. Bona gͦ
ꝑ bonos angł̃os mala ad ministnͣ¬
tur ꝑ malos. Qm̃ gͦ rectitudĩs
statum subu̾tere malum esse
cognouit: Bonus angl̃s arborẽ

Expanded text:
bonis angelis convenit quibus sombonis angelis convenit quibus somnus erroris vel oblivionis circa nostrae salutis negotia nunquam subrepit! O celsitudo angelicae pietatis! Qui securi sunt de seipsis, adhuc sollicitudinem gerunt pro nobis. De hac angelorum circa nostram salutem vigilia, vigilique custodia est illa apostolica sententia: Nonne omnes administratorii spiritus sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Quid itaque aliud est ejusmodi vigiles de coelo descendere, nisi salutis nostrae ministros terrena curare, et secundum quod in summis divinitus discunt, et imis humana disrem. Alia itaque sunt quae boni angeli per seipsos faciunt, alia quae fieri permittunt nulla omnino sine eorum dispositione uspiam fiunt. Bona itaque fiunt eorum cooperatione, mala autem eorum permissione. Bona ergo per bonos angelos, mala administrantur per malos. Quoniam erga rectitudinis statum subvertere malum esse cognovit, bonus angelus arborem
Abbreviated transcription (Latin):
tñ existimet deum hu¬
mnana ñ curare nemo audeat
temere eus iudicia rep̾hend̾e
cum udeat uł audiat aliqͥd
p̃ter existimationem. uł contͣ
rationẽ ut sͥ uidetur accidisse.
Ecce decelo descendisse & sc̃s
fuisse d̾r. aquo succisionis sen¬
tentia dat᷑ seu dispensat᷑. Ecce
inquit uigil &e sc̃s de celo descẽ¬
dit. Cum igitur audias huuis
oꝑis ministrum decelo uenire ĩ¬
tellige dĩ dispositione id agi.
& cum scm̃ legas crede eum quod
uistum est iuste exequi. Ecce ugil
c sc̃s decelo descendit. Circa homi¬
num curam tam boni angłi quã
mali ꝑpetuam sollicitudinẽ im¬
pendunt. & nec nocte nec die ab
hac sollicitudine se uł admodicũ
subtrahunt s mali adimpugnã¬
dum. boni ad ꝓtegendum in¬
uigilant. ita ut utriq recte sa¬
tis uigiles dici queant. S quod
bonus angłs sit qui huius mi
sententiam uł ecelo cognouit uł
in terra disposuit. satis ostendit᷑.
ex eo quod sc̃s &e decelo descendisse
ꝑhibetur. Oquan recte hoc nom̃

Expanded text:
n existimet Deum humana non curare, nemo audeat temere ejus judicia reprehendere, cum videat vel audiat aliquid praeter existimationem, vel contra rationem, ut sibi videtur, accidisse. Ecce de coelo descendisse et sanctus fuisse dicitur a quo succisionis sententia datur seu dispensatur. Ecce, inquit, vigil sanctus de coelo descendit. Cum igitur audias hujus operis ministrum de coelo venire, intellige Dei dispositione id agi, et cum sanctum legas, crede eum quod justum est juste exsequi. Ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Circa hominum curam tam boni angeli quam mali perpetuam sollicitudinem impendunt, et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se vel ad modicum subtrahunt, sed mali ad impugnandum, boni ad protegendum invigilant, ita ut utrique recte satis vigiles dici queant. Sed quod bonus angelus sit qui hujusmodi sententiam, vel e coelo cognovit vel in terra disposuit: satis ostenditur ex eo quod sanctus et de coelo descendisse perhibetur. O quam recte hoc nomen
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hensibile cernitur. qd̾ op¬
tum oꝑis inchoatio usq add
digni uł debiti frnis talũ ñ ꝑ-¬
ducitur. In argentigͥ contͥcio¬
ne bom oꝑis inꝑfectio. In au¬
ri autẽ contricione argirit᷑
optum oꝑis int̾missio. hocnẽ
de huiꝰ statue contricione iã
diximꝰ. scłmn eam lectionem ꝙͣ.
pͥmo posumꝰ. ubi partim in
bono partim in malo accepi¬

Expanded text:
reprehensibile cernitur, quod opreprehensibile cernitur, quod optimi operis inchoatio, usque ad digni vel debiti finis talum non perducitur. In argenti igitur contritione boni operis imperfectio. In auri autem contritione arguitur optimi operis intermissio. Hoc nunc de hujus statuae contritione jam diximus, secundum eam lectionem quam primo posuimus, ubi partim in bono partim in malo accepi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quomͦ gradatim ꝓfici¬
at tociꝰbouitatis fundam̃¬
tuim humilitas priꝰerubesci¬
mꝰ uera mala. postea ficta b¬
bona. Nouissime ⁊ĩ bonaue¬
ra cumsint inꝑfecta ⁊ incõ-¬
suminata. Sic sane pͥmũ
cont̾itur ferrũ ⁊ testea. de¬
unde m̃bra erea. nouissime
argentea ⁊ aurea. In malis
faciliꝰ erubescimꝰ iniquitatẽ.
qm infirmitatẽ. in bonis
autẽ citiꝰ erubescimꝰ in ꝑfec¬
tionem. qm int̾missionem.
Hinc ẽ qd̾ in infimis m̃bris
priꝰcont̾itur ferrũ quam
testa suꝑiꝰ autẽ citiꝰ cõmi¬
nuunt᷑ argentea qͣm au¬
rea m̃bra. Primo itaq in
ferri contͥcione dampnam᷑
mala que ꝑ iniquitatem cõ¬
misimꝰ. In teste autẽ contͥci¬
one ea que ꝑ infirmitatem
contraximꝰ. Eris aucẽ contͥ¬
boni reꝓbatio: In argenteis
menbris hocẽ qd nobis minꝰ
placet. ⁊ qd̃ minime placere
debet. non qd̃ non sint bona.
sed qd̃ non sint optima. In au¬
reo enim oꝑe hoc solum sane

Expanded text:
nunc quomodo gradatim proficinunc quomodo gradatim proficiat totius bonitatis fundamentum, humilitas: prius erubescimus vera mala, postea ficta bona. Novissime etiam vera bona cum sint imperfecta et inconsummata. Sic sane primum conteritur ferrum et testa, deinde membra aerea, novissime argentea et aurea. In malis facilius erubescimus iniquitatem quam infirmitatem. In bonis autem citius erubescimus imperfectionem quam intermissionem. Hinc est quod in infimis membris prius conteritur ferrum quam testa. Superius autem citius comminuuntur argentea, quam aurea membra. Primo itaque in ferri contritionem damnamus mala, quae per iniquitatem commisimus. In testae autem contritione, ea quae per infirmitatem contraximus. Aeris autem contboni reprobatio? In argenteis membris hoc est, quod nobis minus placet, et quod minime placere debet, non quod sint bona, sed quod non sint optima. In aureo enim opere hoc solum sane
Abbreviated transcription (Latin):
nisi compuncti cordis contͥ¬
cio ⁊ humiliatio: S scimus
qͥa corcontͥcum ⁊ humilia¬
tum ds ñ despiciet. Melius
itaq sane cont̾i in hoc lapi¬
de. qmerectũ stare.⁊ suꝑbũ
saꝑe. Pcussit inquit statu¬
am in pedib eiꝰ ferreis ⁊ fic¬
tilib ⁊ comminuit eos. In in¬
feriorib ⁊ det̾iorib siis uti¬
q statua concutit᷑. qñ mens
mitatis sue consid̾ationẽ reu̾¬
b̾atur. Hec pia dñi ꝑcussio tam
misericordit̾ intentat᷑. qmͣ
utilit̾ in hac uita in nobis
In hunc utiq modũ redar¬
gutꝰ. ⁊ ininfima su parte ꝑ¬
cussus fuerat. ⁊ ꝑ eiusmõi
ꝑcussionẽ se ip̃m contͣ seip
iniquitatẽ meã ego cogno¬
sco. ⁊ ꝑeccatũ meũ contͣ me
ẽ semꝑ. S postqm ferrum
⁊ cesta concutitur. etiã cet̾a
cont̾unt᷑. Lunc contͥca sunt
inquit parit̾ ferrũ. testa. es.
argentũ: aurũ. Uidisti su¬
ꝑius quib gradib bonitas
defecit. creuit ꝑu̾sitas. ud

Expanded text:
nisi compuncti cordis contrnisi compuncti cordis contritio et humiliatio? Sed scimus quia cor contritum et humiliatum Deus non despiciet. Melius itaque sane conteri in hoc lapide quam erectum stare et superbum sapere. Percussit, inquit, statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. In inferioribus et deterioribus suis utique statua concutitur, quando mens mitatis suae considerationem reverberatur. Haec pia Domini percussio tam misericorditer intentatur quam utiliter in hac vita in nobis m tuam . In hunc utique modum redargutus, et in infirma sui parte percussus fuerat, et per ejusmodi percussionem seipsum contra seiiniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Sed postquam ferrum et testa concutitur, etiam caetera conteruntur. Tunc contrita sunt, inquit, pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum. Vidisti superius, quibus gradibus bonitas defecit, crevit perversitas. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
sit leuiꝰ apd̃ nos dice qmͣ facere.
sepe tamen in hiis etiam m̃tib
inquib uidetur ꝑcutientis ma¬
nus oꝑa defecisse. oꝑatur quid̃
miro ⁊ in comp̾hensibili mͦ int̾¬
no suo u̾bo uł sibilo. Uerbum
inquit qd̃ egrediet᷑ de ore meo.¬
ñ redibit adme uacnũ. s faci¬
et quecũq uolui. ⁊ ꝓsꝑabit᷑ in
hiis ad que misi illud. Sic ⁊ sp̃c¬
o.ii. eoꝵ. Lapis itaq sñ manib
abscissus. timor dñi diuinitus
inspiratꝰ. In ictu huiꝰ lapidis
statua deicit᷑. ⁊ monstruosum
opus destruit᷑. Sicut ꝑtumorẽ
mens deicit᷑ a ꝓposito bono. sic
ꝑtumorem sane excutit᷑
a ꝓposito malo. Sicut enĩ initi¬
um omĩs peccati suꝑbia. sicini¬
tiũ sapientie timor dñi. In hu¬
ismõi itaq lapide statua ꝯ¬
cutitur. ut confusibilis mens
confundat᷑. ⁊ humiliet᷑. Quid
ẽ huiꝰmõi ꝑcussio. nisi int̾na
compunctio: Quid autẽ est
ꝑcusse statue comminutio.

Expanded text:
sit levius apud nos dicere quam facere, sit levius apud nos dicere quam facere, saepe tamen in his etiam mentibus, in quibus videtur percutientis manus opera defecisse, operatur quidem miro et incomprehensibili modo interno suo verbo vel sibilo: Verbum, inquit, quod egredietur de ore meo, non redibit ad me vacuum, sed faciet quaecunque volui, et prosperabit in his ad quae misi illud . Sic et Sporum. Lapis itaque sine manibus abscissus, timor Domini divinitus inspiratus, in ictu hujus lapidis statua dejicitur, et monstruosum opus destruitur. Sicut per timorem mens dejicitur a proposito bono, sic per timorem sane excutitur a proposito malo. Sicut enim initium omnis peccati superbia, sic initium sapientiae timor Domini. In hujusmodi itaque lapide statua concutitur, ut confusibilis mens confundatur et humilietur. Quid est hujusmodi percussio, nisi interna compunctio? Quid autem est percussae statuae comminutio,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebas inquit ita. donec ab¬
scisus ẽ lapis sñ manib. Et ꝑ¬
cussit statuam inpedeb eiꝰ ferreis
⁊ fictilibꝰ ⁊ ꝯminuit eos. Ecce la¬
pis sñmanib abscindit᷑. unde
ferri duricia cont̾atur. Et quid̃
recte. Que enim manꝰ talẽ lapi-¬
demincid̾e. seu etiam abscidere
posset. qui ferrũcont̾ere. uł cõ¬
minuere ualert: Sed qd̾ ñ pocest
humana oꝑa. uł quelibet hu¬
mana industria. fit in sola uo¬
luntate diuina. Solus utiq ds̃
ẽ qui sine aliquo conatu. sine
aliquo sui motu quotiens ⁊ q̃¬
cumq uolu̾it potest oꝑari.
stabilisq manens dat cuncta
mou̾ri. S quid queso ẽ qͥ
hoc potuit ⁊ uoluit face̾. mani¬
b miine uoluit hoc ꝑficere:
Anforte in huiꝰ modi ferreis ⁊
obduratis m̃tib meliꝰ oꝑatur
inspiratione qm ꝑcussione. cor¬
rigiturq sepe int̾na illustra¬
tione. quẽ ñ possunt flagella
corrigere: Pcussi inquit filios
uestros ⁊ nͣdoluerunt. renuert̃
reciꝑe disciplinam. S cũ multo

Expanded text:
 ita, donec abscissus est lapis sine manibus, et percussit statuam in pedibus ejus ferreis, et fictilibus, et comminuit eos . Ecce lapis sine manibus abscinditur, unde ferri duritia conteratur, et quidem recte. Quae enim manus talem lapidem concidere, seu etiam abscindere posset, qui ferrum conterere vel comminuere valeret? Sed quod non potest humana opera vel quaelibet humana industria, fit in sola voluntate divina. Solus utique Deus est, qui sine aliquo conatu, sine aliquo sui motu, quoties et quaecunque voluerit potest operari, stabilisque manens dat cuncta moveri. Sed quid, quaeso, est, qui hoc potuit et voluit facere manibus, minime voluit haec perficere? An forte in hujusmodi ferreis et obduratis mentibus melius operatur inspiratione quam percussione, corrigiturque saepe interna illustratione, quem non possunt flagella corrigere? Percussi, inquit, filios vestros, et non doluerunt, renuerunt recipere disciplinam . Sed cum multo
Abbreviated transcription (Latin):
inbeata uirgine supͣmodum
mirabile. ⁊ precet̾is sc̃ĩs omnib
singłare. quod inea fimul ꝯue¬
nire potuit tanta corruptibi¬
litas c̃ tanta in corruptibilita¬
te. tanta in corruptibilitas c̃
tanta corruptibilitate. corru¬
ptibilitas in his q̃ ꝑtinent ad
penam in corruptibilitas. in
his q̃ ꝑtinent ad culpam. S
sibi ad future glorie cumulũ.
nob̃ aut̃ ad pacientie docum̃¬
tum ꝓfuit. quod passibilitat̃
nr̃e iugum c̃ tanta purita¬
te portauit. S quia ea q̃
nob̾ de mistica in telligen¬
tia uidebant᷑. uixta petici¬
onem tuã mi . h. expleuimꝰ.
hic si placet loquendi finẽ
faciamus. Siquis autem ꝓ¬
lixitatis nos arguat. pro as¬
sumpte mat̾ie breuitate: fa¬
teor ñ me penitet inlandibꝰ
uerbi. in laudibus uirginis
matͥs uel u̾bosum fuisse.h.
Tanta fateor in uerbis ꝓpħȩ
mist̾iorum ꝓfunditate
stupe factus. & in eoꝵ ꝯsi¬
datione multa admiratioẽ
suspensus: ditiꝰ loquentẽ

Expanded text:
in beata Virgine supra modum in beata Virgine supra modum mirabile, et prae caeteris sanctis omnibus singulare, quod in ea simul convenire potuit tanta corruptibilitas cum tanta incorruptibilitate, tanta incorruptibilitas cum tanta corruptibilitate. Corruptibilitas in his quae pertinent ad poenam, incorruptibilitas in his quae pertinent ad culpam. Sed sibi ad futurae gloriae cumulum, nobis autem ad patientiae documentum profuit, quod passibilitatis nostrae jugum cum tanta puritate portavit. Sed quia ea quae nobis de mystica intelligentia videbantur, juxta petitionem tuam, mi Hugo, explevimus, hic, si placet, loquendi finem faciamus. Si quis autem prolixitatis nos arguat pro assumptae materiae brevitate, fateor, non me poenitet in laudibus Verbi, in laudibus Virginis matris, vel verbosum fuisse. HUGO. Tanta, fateor, in verbis prophetiae mysteriorum profunditate stupefactus, et in eorum consideratione multa admiratione suspensus diutius loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
singłarit̾ habuit. quod aui¬
ciis qͥd̾ nec ĩ pugnari potuit.
N cet̾is scĩs magnificũ habe¬
tur. quod auiciis ñ possunt
expugnari. in ista mirificum
uidet᷑. quod auiciis ñ pot̾ ipa
uł ĩmodico ĩpugnari. Cet̾is
scĩs incõmune p̾cipit᷑ ut ĩmor¬
tali corꝑe eoꝵ peccatum ñ reg¬
net. soli isti singularit̾ dat᷑.
ut mortale corpꝰ eiꝰ peccatũ
ñ inhabitet. Non regnet in quit
apłs peccatum in ur̃o mortali cor¬
ꝑe. Ecce precip̃ ut ñ regnet. s ñqͥd
ut ñ inhabiter: Attende suꝑ hoc
quid alibi dicat. Si enĩ quodno¬
lo malum id ago. iam non ego
oꝑor illud. s quod habitat ĩ me
peceatum. S quod de ext̾mimo
peccati inbeata uirgine maria
factum creditur. futurum in¬
omnib scĩs sꝑatur. Futurum in¬
quam s ñ incorꝑe eoꝵ adhuc
mortali. s in corꝑe eoꝵ iam facto
in mortali. Pus siquidem op̾te¬
bit corruptibile hoc induere
incorruptionem. & mortale
hoc ĩmortalitatẽ. S hoc fuit

Expanded text:
singulariter habuit, quod a vitiis quidem nec impugnari potuit. In caeteris sanctis magnificum habetur quod a vitiis non possunt expugnari, in ista mirificum videtur quod a vitiis non potest ipsa vel in modico impugnari. Caeteris sanctis in commune praecipitur ut in mortali eorum corpore peccatum non regnet, soli isti singulariter datur ut mortale corpus ejus peccatum non inhabitet: Non regnet, inquit, amplius peccatum in vestro mortali corpore . Ecce praecipit ut non regnet, sed nunquid ut non inhabitet? Attende super hoc quid alibi dicat: Si enim quod nolo malum, id ago, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Sed quod de exterminio peccati in beata Virgine Maria factum creditur, in futurum omnibus sanctis speratur. Futurum, inquam, sed non in corpore eorum adhuc mortali, sed in corpore eorum jam facto immortali: prius siquidem oportebit corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem. Sed hoc fuit
Abbreviated transcription (Latin):
a se ip̃a nͣ habet. s a sole acci¬
pit. ut lucere posfit. Sic sane
humana intelligentia diumni¬
tus accipit. ut ueri luminis¬
radiis renicẽ possit. Quotiens gͥ
nouos diuine illustracionis ra¬
dios accipimꝰ. ⁊ aliqͥd quod hu¬
manam intelligentiã excedit.
ex diuina reuelatione cognoscimꝰ.
debemꝰ statim in gr̾arũ actionem
assurgere. ⁊ magnificentie tuba
indiuine bonitatis p̾coma rebo¬
are. Magnificate inquit dñm
mecũ. ⁊ exaltemꝰ nom̃ eiꝰ inidipm̃.
Ec̃ce quomͦ buccina ꝑsonuit. ecce
quomͦ ad clangorem buccine se¬
cum. ⁊ alios animauit. Eius mõi
buccine clangorem in noua luna.
fieri uoluit. uł se facturũ spopondit.
cum dixiit Benedicam dñm qui tͥ¬
buit mͥ intellectuͣ. Sic damel cum
reuelantis gr̃e lum̃ accepit. qiͣ ad
noue lune exortum magnificentie
tuba ꝑsonuit. cum ait. Sit nom̃
dñi benedictũ a sclo. ⁊usq inscłm.¬

Expanded text:
a seipsa non habet, sed a sole accia seipsa non habet, sed a sole accipit ut lucere possit. Sic sane humana intelligentia divinitus accepit, ut veri luminisradiis renitere possit. Quoties igitur novos divinae illustrationis radios accipimus, et aliquid quod humanam intelligentiam excedit ex divina revelatione cognoscimus, debemus statim in gratiarum actionem assurgere, et magnificentiae tuba in divinae bonitatis praeconia reboare: Magnificate, inquit, Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in idipsum . Ecce quomodo buccina personuit; ecce quomodo ad clangorem buccinae secum et alios animavit. Ejusmodi buccinae clangorem in nova luna fieri voluit, vel se facturum spopondit, cum dixit: Benedicam Dominum qui tribuit mihi intellectum . Sic Daniel cum revelantis gratiae lumen accepit, quasi ad novae lunae exortum magnificentiae tuba personuit, cum ait: Sit nomen Domini benedictum a saeculo, et usque in
Abbreviated transcription (Latin):
Exemplo dicamꝰ qui ip̃i fac̾e
debeamꝰ. cum reuelantis gr̾e
lum̃ accipimꝰ. Satagamꝰ itaq
iixta damelis exemplumil¬
actionem referre. a quo hm̃s
saꝑe ⁊ intelligere. ⁊ quicquid
boni nos constat hr̃e. Qmͣmł¬
ti sunt qui cum lum̃ u̾itatis
accipiunt. statim hoc suis m̾iti
uł studiis ascribunt. seipsos
magnificant & atcollunt. ce-¬
t̾os om̃s sui cõ ꝑatione despi-¬
ciunt. loquitur apud se aĩa
eius moi. suꝑ omĩs docentesme
intellexi. Nititur illud salo¬
monicũ ad se tam impudent̾.
qmͣ manit̾ trahere. p̾cessi sapi¬
entia om̃s. qui fuerunt ante
me. Ecͥontͣ nos demꝰ illi głam.
a quo accepimꝰ intelligentiam.
Studeamꝰ semꝑ statim in ip̃o
exortu. reuelantis gre. in ip̃a
innouatione illuminate in¬
telligentie. digna dõ laudũ
p̾conia referre. Buccinate in
neo menia tuba. in insigni die
sollempnitatis ur̃e. Neomenia
noua luna. Noua luna incel¬
ligentia innouata.: ⁊ diuinitꝰ.
aspirata. Scimꝰ qr luna lum̃

Expanded text:
o discamus quid ipsi facere debeamus, cum revelantis gratiae lumen accipimus. Satagamus itaque juxta Danielis exemplum ilactionem referre, a quo habemus sapere, et intelligere, et quidquid boni nos constat habere. Quod multi sunt qui cum lumen veritatis accipiunt, statim hoc suis meritis, vel studiis ascribunt, seipsos magnificant, et attollunt, caeteros omnes sui comparatione despiciunt. Loquitur apud se anima ejusmodi, super omnes docentes me intellexi. Nititur illud Salomonicum ad se tam imprudenter quam inaniter trahere: Praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me . Econtra nos demus illi gloriam a quo accepimus intelligentiam. Studeamus semper statim in ipso exortu revelantis gratiae, in ipsa innovatione illuminatae intelligentiae, digna Deo laudum praeconia referre. Buccinate in neomenia tuba in insigni die solemnitatis vestrae. Neomenia, nova luna, nova luna intelligenti innovata, et divinitus aspirata. Scimus quia luna lumen
Abbreviated transcription (Latin):
testabatur a facie duoꝵ regũ
suoꝵ destituta sit: & inuenieͤ
qͥm aduentantis emanelis
tp̃s ꝑpendi possit. Ut enim
excecan¬
dos lat̾et. ut
illumi¬
nandis suo¬
tempore ignotescẽt¬
quod ad diuine culture con¬
firmationẽ ꝓmissus puer
daret᷑. et in eius modi rei sig¬
num ꝓmuteret᷑. ad illd̃ qͦd
p̃missum est. auellamus ui¬
dam ad nos. ñ ÷ subuinctũ.
ñ auelletur. sicut nec auel¬
letur auob̃. s subiũctum est.
inquo utrumlib subĩtelligi
pot̃. scilicoe : ñ stabit neq erit
istud. Ut eq̃ excecandos lat̾et.
ut illuminandis ignotescẽt. q̃
qui ꝓmittebat᷑ futuruis eẽt ⁊ hõ
et ds̃. ñ est dictum. quod de uͥ¬

Expanded text:
testabatur a facie duorum regum testabatur a facie duorum regum suorum destituta sit, et invenies quomodo adventantis Emmanuelis tempus perpendi possit. Ut enim excaecandos lateret, ut illuminandis sutempore innotescequod ad divinae culturae confirmationem promissus puer daretur, et in ejusmodi rei signum promitteretur, ad illud quod praemissum est, avellamus Judam ad nos: non est subjunctum, non avelletur, sicut nec avelletur a vobis, sed subjunctum est in quo utrumlibet subintelligi potest, scilicet non stabit, neque erit istud. Ut aeque excaecandos lateret, ut illuminandis innotesceret, quod qui promittebatur futurus esset et homo et D
Abbreviated transcription (Latin):
cđm eam acceptionẽ
quã ego de boni elec¬
tione posui. ħ ur̃a solutio
sufficit. s scd̾m illã accepti¬
onẽ que auob̃ in suꝑiori tͣcͣ¬
tatu posita ÷. nulla erit.R.
accipe gͦ & aliam. q̃ sed̾m
utrãq suffic̾e possit. h. Nec
banc que scdm meã senten¬
tiam est reꝑo. & illã quam
proponitis audire expecco.
R. Uti alias iam diximus
oportuit. ut oracłm suum
ꝓph̃a de hoc puero eo modo
tex̾et. ut ꝓtempore lateret.
et puer iste quis eẽt. & cur.
lominus hoc totum exead̾
scͥptura suo tempore cognoᷤᷤ
ci & ꝓbari potuiss. ut mͦ¬
mirabili in uno eodemq scͥp¬
ture loco inueniret᷑. & unde
infidelitas ex cecaret᷑. & fideli¬
tas illuminaret᷑. Quere ex hac
scͥptura diligent̃ incuius rei
signum hͥ puer datus sit.⁊ ha¬
bes cur uen̾it. Attende qͣle
nomen ꝓpħ̃ia ei inposuerit.
simł & ꝑpende qr nũcupati¬
ue nũquam sic dictꝰ sit: & in¬
telliges quis fuerit. Inquire
attentius qñt̾ra quã achar de¬

Expanded text:
m eam conceptionem quam ego de boni electione posui, haec vestra solutio sufficit. Sed secundum illam acceptionem quae a vobis in superiori tractatu posita est, nulla erit. RICH. Accipe ergo et aliam, quae secundum utramque sufficere possit. HUGO. Nec hanc quae secundum meam sententiam est reprobo, et illam quam proponitis audire exspecto. RICH. Uti alias jam diximus, oportuit ut oraculum suum propheta de hoc puero eo modo texeret, ut pro tempore lateret et puer iste quis esset, et cur hilominus hoc totum ex eadem Scriptura suo tempore cognosci et probari potuisset, ut mmirabili in uno eodemque Scripturae loco inveniretur, et unde infidelitas excaecaretur, et fidelitas illuminaretur. Quaere ex hac Scriptura diligenter in cujus rei signum hic puer datus sit, et habes cur venerit. Attende quale nomen prophetia ei imposuerit, simul et perpende quia nuncupative nunquam sic dictus sit, et intelliges quis fuerit. Inquire attentius quando terra quam Achaz de
Abbreviated transcription (Latin):
de manib rasi atq facee. Hĩc
factum ÷ ut aquibdam putet᷑
usq hodie id ẽ ẽẽ emanuel qͥ
filius ysaie. Ocultandi itaq
sacramenti gr̃a ⁊ ħ ÷ factum.
ut ñ dret᷑ quia añ emanuelis
ortum uł conceptũ. s potius
dictum ẽ añquam sciat puer
reꝓbare malum. & elig̾e bonũ¬

Expanded text:
Rasin atque Phacee. Hinc factum est ut a quibusdam putetur, usque hodie, idem esse Emmanuel qui filius Isaiae. Occultandi itaque sacramenti gratia et hoc est factum, ut non diceretur quia ante Emmanuelis ortum, vel conceptum, sed potius dictum est antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ posset. q̃ ñ solum eius na¬
tuntatẽ s & conceptionem
p̃cessisset. Illd̃ itaq ꝓpħa exdi¬
uino instinctu dicend̃ elegit.
quod quidem occultandi sacͣ¬
menti grã ad dicend̾̃ ꝯ gruen¬
tius fuit. quod & ipsum qͥd̃
eque uer̃ fuit. nam quod p̾ces¬
sit tempꝰ ꝯceptiõis absq dubio
p̃cessit ⁊ tp̃s disc̾tionis. H. Ui¬
deo uos ad ea q̃ me mouebãt
ꝑomnia mͥ satisfecisse. ut in¬
terĩ ñ habeam iuxta histo¬
ricum sensum quid ultra
debeã querere

Expanded text:
n posset, quae non solum ejus nativitatem, sed et conceptionem praecessisset. Illud itaque propheta ex divino instinctu dicendum elegit, quod quidem occultandi sacramenti gratia ad dicendum congruentius fuit, quod et ipsum quidem aeque verum fuit. Nam quod praecessit tempus conceptionis, absque dubio praecessit et tempus discretionis. HUGO. Video vos ad ea quae me movebant per omnia mihi satisfecisse, ut interim non habeam juxta historicum sensum quid ultra debeam quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
ti sint m̾iti qͣnͣte pt̃tatis: in seq̃ntib decla¬
ratur cum subdit᷑ hii sũt due oliue et duo
candelabra in conspectu dñi recte stantes.
Duo candelabra quia lucentes per oꝑacio¬
nẽ bonam. In conspectu dñi. Quia intẽdẽ¬
tes uolũtati et uisioni dĩne. stautes ꝑ
rectitudinẽ iustĩe. et si quis eos uolu̾it
nocere. ignis exiet de ore illorũ et deuo¬
mbit ĩmicos illorũ. Sed quis eos uolu̾it
scĩa sp̃italis. exiet de ore illorũ per sonũ p̾¬
dicacõnis. Et ĩinicos illorũ deuorabit.
quia dignos dampnacõne comprobabit.
Et si quis uolu̾it illos ledere. id est morte e¬
corporali occidere. sic oportet eum ocudi. id ẽ
sp̃itali siña condempnari. Qnͣtam quoq
potestatẽ in reb corꝑalib hĩturi suit. eciã

Expanded text:
is, in sequentibus declaratur, cum subditur: Hi sunt duae olivae, et duo candelabra in conspectu Domini terrae stantes. duo candelabra, quia lucentes per operationem bonam; in conspectu Domini, quia intendentes voluntati et jussioni divinae; stantes, per rectitudinem justitiae. Et si nocere, ignis exiet de ore illorum, et devorabit inimicos eorum. Si quis eis voluerit scientia spiritualis exiet de ore illorum per sonum praedicationis, et inimicos eorum devorabit, quia dignos damnatione comprobabit. Et si quis voluerit eos laedere, id est morte corporali occidere, sic oportet eum occidi, id est spirituali sententia condemnari. Quantam quoque potestatem in rebus corporalibus habituri sint eti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalitatẽ. Creat᷑a per ĩmutabilitate. Et
ne ip̃i filii dei tẽpore tempore autixp̃i diu̾¬
sis ꝑsecucõnibꝰ afflicti. diutina et carda hꝰ
liberacõnis expectacõne frangaut᷑: festina et
ebus uocis septimi angłi cũ ceꝑit cuba cañe.
id ẽ in dieb ultĩorum p̾dicatoꝵ post tempꝰ
antixp̃i. cum ceperĩt p̾dicare. id est in ip̃o in¬
icio predicacõnis eorũ: consũpmabit᷑ mis¬
teriũ dei id est secretũ ꝓmissũ dei. Qd̃ ocłs
non uidit. nec auris au diuit. nec in cor hõis
ascendit. qd̾ in mũdo incohatur. ibi in celo
cõsũmatur. sicut per seruos suos ꝓphas e¬
uugelizauit. Quia qd̾ illud ab micio ꝑ il
los suis ełctis p̾nũciauit. Magna ergo erit
in dieb autixp̃i inter fluctuãtis adu̾sa tẽ¬
poris consolacõ elc̃is. ꝓmissa et cito uẽtu¬
ra stabilitas et̾nitatis. que eciã eo c̾cius ab
elitis credct᷑. qd̃ per ip̃m redẽptore tam fir¬

Expanded text:
immortalitatem, creatura per immutabilitatem. Et immortalitatem, creatura per immutabilitatem. Et ne ipsi filii Dei tempore Antichristi diversis persecutionibus afflicti diutina et tarda hujus liberationis exspectatione frangantur, festina et ngeli cum coeperit tuba canere, id est in diebus ultimorum praedicatorum, post tempus Antichristi, cum coeperint praedicare, id est in ipso initio praedicationis eorum, consummabitur mysterium Dei, id est secretum promissum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod hic in mundo inchoatur, ibi in coelo consummatur. Sicut per servos suos prophetas evangelizavit, quia illud ab initio per eos suis electis praenuntiavit. Magna ergo erit in diebus Antichristi inter fluctuantis adversa temporis consolatio, electis promissa et cito ventura stabilitas aeternitatis. Quae etiam eo certius ab electis creditur, quod per ipsum Redemptorem tam fir
Abbreviated transcription (Latin):
di nãq potest. qd̾ nec firmam̃ẽtũ ampliꝰ
nlec nubes concrescẽt. nec flũina current.
nec uentꝰ spirabit. Nec mare fluctuabit.
cest eciã estĩari elem̃ta omia. id ẽ corpora
ex elem̃tis compõita in conflagracõe iu¬
plius corpus ex elem̃tis confici. Sed ele¬
menta in eternũ in sua pitate ꝑseu̾are. Dossu¬
mus quoq opinari aerem istũ qui mõ ex con¬
tinia agitacõne nebulosus ẽ et spissus in il¬
la ultima conflagͣcõne purgari. subtiliari. cla¬
rificari solem q in eo nullũ pre nimia subtili¬
uanitati mutabilitatis subiecta ingemiscit
et ꝑturit. Omĩa em̃ elemẽta cum laboro sua
explent negocia. qd̃ est nr̃i causa. Nobis au¬
tẽ sublatis quiescẽt. Lib̾abit᷑ eñi creatura ĩ
lib̾tate filiorũ dei. Filii dei lib̾abũtur a uani¬
tate mortalitatis. Ciratura lib̾abitur a ua
nitate mutabilitatis. silii dei lib̾abũtur per

Expanded text:
di namque potest quod nec firmamentum volvetur di namque potest quod nec firmamentum volvetur nec nubes concrescent, nec flumina current, nec ventus spirabit, nec terra germinabit, est etiam aestimari omnia elementa, id est corpora, ex elementis composita in conflagratione juplius corpus ex elementis confici, sed elementa in aeternum in sua puritate perseverare. Possumus quoque opinari aerem istum qui modo ex continua agitatione nebulosus est et spissus, in illa ultima conflagratione purgari, subtiliari, clarificari, solemque ultra in eo nullum prae nimia subtilivanitati mutabilitatis subjecta ingemiscit et parturit, omnia enim elementa cum labore sua explent negotia, sed hoc est nostri causa. Nobis autem sublatis, quiescent, liberabitur autem creatura in libertatem filiorum Dei. Filii Dei liberabuntur a vanitate mortalitaitate mutabilitatis. Filii Dei liberabuntur per