comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscatoribus eo eẽt die feriarũ sollẽ pnitas.
respondetur nulla. Nec umquã illic
preter hestternũ diem piscari solitos
quã hic redarguendi haber& auctoritatẽ
doli quitã turpe captarit aucupium
delitiarum Quienĩ alterũ peccati
arguit. ipse apeccato deb& alienus ẽẽ
Sonergo huius modi nugas ego inhanc
ecclesiasticȩ censionis auctoritatem
uocabo. quȩ generaliter condempnat
omnẽ lucri turpis appetentiã. breuiq
sermonis compendio excludit leuitatẽ
acuersutiam. Nam deillo quio loquar
quideeo testamento quod abahis
lic& factũ. falsum tamen cognouerit.
here ditatẽ sibi aut legatũ uindic&. &lu¬
crum quęrat alieno crimine. eũ &iã
leges publice eũ quisciens falso utitur
tãquam reũ facinoris astringant.
Regula autẽ iustitię manifesta est.
quod auero declinare uirũ non
deceat bonũ. nec dãpno in iusto
afficere quem quã. nec dolo aliquid
ad nectere. frauoisue conponere.

Expanded text:
piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, piscatoribus eo esset die feriarum solemnitas, respondetur nulla, nec umquam illic 126 praeter hesternum diem piscari solitos. Quam hic redarguendi haberet auctoritatem doli, qui tam turpe captarit aucupium deliciarum? Qui enim alterum peccati arguit, ipse a peccato debet alienus esse. Non ergo hujusmodi nugas ego in hanc Ecclesiasticae censionis auctoritatem vocabo, quae generaliter condemnat omnem lucri turpis appetentiam, brevique sermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testamento quod ab aliis licet factum, falsum tamen cognoverit, haereditatem sibi aut legatum vindicet, et lucrum quaerat alieno crimine: cum etiam leges publicae eum qui sciens falso utitur, tamquam reum facinoris astringant? Regula autem justitiae manifesta est, quod a vero declinare virum non deceat bonum, nec damno injusto afficere quemquam, nec doli aliquid annectere fraudisve componere.
Abbreviated transcription (Latin):
de siracusano illo ameno secretoq
secessu. & desiculi hominis calliditate.
quicum peregrinum aliquem reppe¬
riss&. cognito quod cupidus esset
ortorumꝰ uenalium. adcenam in hor¬
tos rogauerit. promisisse inuitatũ.
post pridie uenisse offendisse illic
magnã piscatorum multitudinem.
Exquisitis copus adornatum conuiuiũ
inpro spectu cęnantium: ante hortulos
conpositos piscatores. ubinũ quã ante
iacebant retia. unusquisq qđ coeperat
certatim offerrebat epulantibus supra
mensam pisces ingerebantur: Oculos
decũbentium resilientes uerberabant
Mirari hospes tantam copiam piscium
tantumq numerũ conuiuarum.
Responsũ quereci aquationẽ illic esse.
dulcis aque gratia innumerabiles eo
pisces conuenire Quio multa : Flexit
hospitem ut sibi extorquer& hortos
uendere. uolens cogitur. pretiũ graua¬
tus suscipit. Sequentidie adhortos
emptor cũ amicis uenit. nauigium
nullũ inuenit. Percunctantinũ aliqua

Expanded text:
de Syracusano illo amoeno secretoque de Syracusano illo amoeno secretoque secessu, et de Siculi hominis ealliditate: qui cum peregrinum aliquem reperisset, cognito quod cupidus esset hortorum venalium, ad coenam in hortos rogaverit: promisisse invitatum, postridie venisse: offendisse illic magnam piscatorum multitudinem, exquisitis copiis adornatum convivium, in prospectu coenantium ante hortulos compositos piscatores, ubi numquam ante jaciebant retia: unusquisque quod ceperat, certatim offerebat epulantibus: supra mensam pisces ingerebantur, oculos recumbentium resilientes verberabant. Mirari hospes tantam copiam piscium, tantumque numerum cymbarum. Responsum quaerenti, aquationem illic esse, dulcis aquae gratia innumerabiles eo pisces convenire. Quid multa? Pellexit hospitem, ut sibi extorqueret hortos: vendere volens cogitur, pretium gravatus suscipit. 72. Sequenti die ad hortos emptor cum amicis venit, navigium nullum invenit. Percontanti num aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Fac igitur mentis sue dote libenter.
ut creder& testamentum disposuit.
pacẽ dedit. confirmauit sotietatẽ
Sed ubi in terras eorũ uentũ est. depre¬
hensa fraude quod cum essent
finitimi aduenasse esse simula¬
uerint circũ scriptũse populus
patrum in dignareͥ coepit. Iesus tamen
pacẽ quã dederat reuocandã non
censuit: quia firmata erat sacra¬
menti religione. nedũ alienam
perfidiam arguit suam fidem
soluer&e. Multauit eos tamen
uilioris obsequio ministerii. clemen¬
tior sententia sed diuturnior.
Alan& enĩ offitiis poena ueteris
astutiae: hereditario in hunc
diem ministerio deputata. ¶Non¬
ego inhereditatibus ad eundis
digitorum ꝑcussiones. & nudi succes¬
soris salutationes notabo. Namhȩc
&iam uulgo notabilia nonsimulate
piscationis conpositas copias ut
emptoris inliceretur affectus
Cur enĩ tam studiosus luxurie acde¬
litiarum repertus est ut huius modi
fraudem pateroe̾. Quid mihi tractare

Expanded text:
Hac igitur mentis suae devotione Hac igitur mentis suae devotione ut crederet, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod cum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum sese populus patrum indignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam arguit, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, sed diuturnior; manet enim officiis poena veteris astutiae, haereditario in hunc diem ministerio deputata ego in haereditatibus adeundis digitorum percussiones, et nudi successoris saltationes notabo; nam haec etiam vulgo notabilia: non simulatae piscationis compositas copias, ut emptoris illiceretur affectus. Cur enim tam studiosus luxuriae ac deliciarum repertus est, ut hujusmodi fraudem pateretur? 71. Quid mihi tractare
Abbreviated transcription (Latin):
ualidam man̾um. uenerunt cum
uersutia simulantesse deterra lon¬
ginqua esse diuq peregrinatos dis¬
rupisse caltiamenta. detriuisse
amictus uestium. quarum uete¬
rescentium inditia monstrarent :
Causã autem tanti laboris emerendȩ
pacis & ineunde cum hebreis esse
amicitię cupiditatẽ. Et coeperunt
ab iesu naue poscere. ut secũ firmar&e
sotietatem. Et qusa adhuc erat
ignarus locorum atq incolarum
inscius: non cognouit fraudes eorũ.
neq dnm interrogauit sed cito credidit
Ad eo scã erat illis temporibus fides.
ut fallere aliquos posse non crederetur
Quis hoc reprehendat in scĩs quiceteros
desuo affectu estimant. Et quia
ipsis amica est ueritas. mentiri neminẽ
sint Hinc salomon ait. In nocens
credit omni uerbo. Nonuituperanda
facillitas. sed laudanda bonitas. Hoc est
in nocentem esse. ignorare qd noceat:
Et si circum scribitur ab aliquo.
de omnibus tamenbene iudicat.
quifidem esse in omnibus arbitratur

Expanded text:
validam manum, venerunt cum validam manum, venerunt cum versutia, simulantes se de terra longinqua esse, diuque peregrinatos dirupisse calceamenta, detrivisse amictus vestium, quarum veterascentium indicia monstrarent; causam autem tanti laboris, emerendae pacis, et ineundae cum Hebraeis esse amicitiae cupiditatem; et coeperunt ab Jesu Nave poscere, ut secum firmaret societatem. Et quia adhuc erat ignarus locorum, atque incolarum inscius, non cognovit fraudes eorum, neque Deum interrogavit: sed cito credidit. 68. Adeo sancta erat illis temporibus fides eorum, ut fallere aliquos posse non crederetur. Quis hoc reprehendat in sanctis, qui caeteros de suo affectu aestimant; et quia ipsis amica est veritas, mentiri neminem sunt. Hinc Salomon ait: Innocens credit omni verbo . Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab aliquo; de omnibus tamen bene judicat, qui fidem esse in omnibus arbitratur. 69.
Abbreviated transcription (Latin):
deprehensus duplicipene obnoxiũ
fore. Ubiq enũ honestatis p̾ponderat
consideratio. quȩdolũ excludit.
fraudem eicit. Unde recte generalẽ
dauid ꝓpheta prompsit sent̾entiã
dicens: Nec fecit proximosuomalũ
Nonsolũ itaq in contractibus in quibus
&iam uitia eorum quę ueneant prodi
iubentur. acnisi intimauerit uenditor.
quã uis inius emptoris transcripserit.
doli actione uacuantur. sed etiam
generaliter in omnibus dolus ab esse
debet apperienda simplicitas. intiman¬
da ueritas est. ¶Ueterẽ autẽ istam
dedolo non iuris peritorũ formulam.
sed patri archarum sententiã scriptura
diuina euidenter expressit. in libro
testamenti ue teris qui iefus naue
scribitur Nam cum exiss& fama
ꝑ populos siccatũ eẽ mare in hebreorũ
transitu fluxisse aquã depetra.
decelo diurnã miniftrari alimoniã.
totꝰ populi milibus abundantem.
corruisse muros iericho. sacro
tubarum sono ictos. & ululatu
ad uesperam. gabdonite metuentes

Expanded text:
deprehensus, duplici poenae obnoxium deprehensus, duplici poenae obnoxium fore? Ubique igitur honestatis praeponderat consideratio, quae dolum excludit, fraudem ejicit? Unde recte generalem David propheta prompsit sententiam dicens: Nec fecit proximo suo malum . Non solum itaque in contractibus in quibus etiam vitia eorum quae veneant, prodi jubentur, ac nisi intimaverit venditor, quamvis in jus emptoris transcripserit, doli actione vacuantur, sed etiam generaliter in omnibus dolus abesse debet: aperienda simplicitas, intimanda veritas est. 67. Veterem autem istam de dolo non jurisperitorum formulam, sed patriarcharum sententiam Scriptura divina evidenter expressit in libro Testamenti veteris, qui Jesu Nave inscribitur. Nam cum exisset fama per populos, siccatum esse mare in Hebraeorum transitu, fluxisse aquam de petra, de coelo diurnam ministrari alimoniam tot populi millibus abundantem; corruisse muros Hierico sacro tubarum sono, ictu et ululatu ad vesperam: Gabaonitae metuentes
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. non illam inqua &iam
honestatis gratia est. Deniq & ipse
rex potuit᷑ extorquere sed inpudens
arbitrabatur. sed occisum doluit
Dñs quoq muliebres ausus immanitatẽq
honestatis in memor. Turpe ante tulit
lucrum. congruo supplicio plectendã
adnuntiauit. ¶ Turpis itaq omnis est¬
fraus Deniq &iã in rebus uilibus exe¬
trabilis est statera fallacia & fraudulenta
mensura Si infororerũ uenaliũ in usu
cõmertiorũ fraus plectitur. potesne
in re prehensibilis uideri inter offitia
uirtutũ. Clamabat salomon fondus
magnũ & exiguum & mensurae
duplices. inmundȩ sunt coramdeo
Supra quoq ait. Statera adultera.
abominatio est dño. Pondus autem
ȩquum. acceptabile est illi. In omnib
mensura ȩquitatis iocunda. ¶Quid autẽ
loquar de contractibus cęteris. ac
maxime de cemptione prediorum.
uel trans actibus atq factis.
Non ne formulȩ sunt. dolum malum
ab esse. eumq cuius dolus fuerit

Expanded text:
loquor, non illam in qua etiam loquor, non illam in qua etiam honestatis gratia est. 64. Denique et ipse rex potuit extorquere, sed impudens arbitrabatur, sed occisum doluit. Dominus quoque mulieris immanitatem, quae honestatis immemor turpe antetulit lucrum, congruo supplicio plectendam annuntiavit. 65. Turpis est itaque omnis fraus. Denique etiam in rebus vilibus exsecrabilis est staterae fallacia, et fraudulenta mensura. Si in foro rerum venalium, in usu commerciorum fraus plectitur, potestne irreprehensibilis videri inter officia 124 virtutum? Clamabat Salomon: Pondus magnum et exiguum, et mensurae duplices immundae sunt coram Domino . Supra quoque ait: Statera adultera, abominatio est Domino, pondus autem aequum acceptabile est illi . CAPUT mensura aequitatis jucunda. Quid autem loquar de contractibus caeteris, ac maxime de coemptione praediorum, vel transactionibus, atque pactis? Nonne formulae sunt, dolum malum abesse: eumque cujus dolus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
montes ꝓphico maledic̾to. ⁊ diuina uis sentñtiã
maledicentis impleuit. Itaq
pro regie neoiespec̾taculo
poenã elementa soluerunt ¶ Quid
uero scõ nabuthe. Quȩ fu̾it causa
mortis. nisi honẽstatis contẽplatio
Nã cũ abod uineam rex poscer&.
pecuniã daturum sepollicens. inde¬
corum pretium propaterna recu¬
sauit hereditate. Maluitq morte
declinare. huius modi turpitudinẽ
Non mihi inquit fiat adeo. ut dem
tibi here ditatẽ patrum meorum.
N oc est: Tantũ mihi obprobriũ non
fiat. non permittat ds̃ tantum
extor queri flagitium. Nonutiq
deuitibus dicit. neq enĩ deuitibus
cura est dõ. neqdeterreno spatio
sedde iure loquitur patrum.
Potuit utiq & alteram uineã deui¬
neis regis accipere. & in amicis esse.
in quo non mediocris seculi huius
estimari sol& utilitas. Sed quod
turpe erat. iudicauit. non uideri
utile. maluitq periculũ cũ hones¬
tate subire. quam utilitatẽ cum
obprobrio. Uulgarẽ utilitatem

Expanded text:
montes prophetico maledicto, et divina vis sententiam maledicentis implevit. Itaque pro regiae necis spectaculo poenam elementa solverunt. 63. Quid vero sancto Nabuthe, quae fuit causa mortis, nisi honestatis contemplatio? Nam cum ab eo vineam rex posceret, pecuniam daturum se pollicens; indecorum pretium pro paterna recusavit haereditate, maluitque morte declinare hujusmodi turpitudinem. Non mihi, inquit, faciat Dominus, ut dem tibi haereditatem patrum meorum ; hoc est, tantum mihi opprobrium non fiat, non permittat Deus tantum extorqueri flagitium. Non utique de vitibus dicit, neque enim de vitibus cura est Deo, neque de terreno spatio, sed de jure loquitur patrum. Potuit utique alteram vineam de vineis regis accipere, et amicus esse; in quo non mediocris saeculi hujus utilitas aestimari solet: sed quod turpe erat, judicavit non videri utile: maluitque periculum cum honestate subire, quam utilitatem cum opprobrio: vulgarem utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝓpior urguer&. & ad ꝓpinquatũ
for& adurbẽ iebuf eorũ. dicente seruulo
ut ad eam dominus suus deflectera.
non ad quieuit dominus suus. quia non
erat eaciuitas filiorũ isrł. sed intendit
ꝑ uenire usq gabaa quȩ babitabatur
apopulo trib beniamin. Nec erat quisq
qui aduenientes reciper& hospitio. nisi
uir peregrinus progressa ȩtate Quicũ
aspexiss& cos. & in terrogass& leuitem
quo uadis. uel unde aduenis: Quores¬
epulandi facta est. & mense remotue
inruerunt pestilentes uiri & cireuier̃
domũ Tunc senior filiã suã uirginẽ
&co equalem eius cumqua cubitare
solitꝰ esse offerrebat uiris iniquitatis
iantũ neuis in rogaretur hospid lieru
ubi parũ ratio processit &uis preualuit
cessit leuites ugalem suam. &cognouer
eum extota nocte in luscrunt eam

Expanded text:
jam propior urgeret, et appropinquatum jam propior urgeret, et appropinquatum foret ad urbem Jebusaeorum, dicente servulo, ut ad eam dominus suus deflecteret, non acquievit dominus suus; quia non erat ea civitas filiorum Israel: sed intendit pervenire usque Gabaa, quae habitabatur a populo tribus Benjamin. Nec erat quisquam qui advenientes reciperet hospitio, nisi vir peregrinus progressa aetate. Qui cum aspexisset eos, et interrogasset levitam: Quo vadis, vel unde venis? quo resepulandi facta est, et mensae remotae, irruerunt pestilentes viri, et circumierunt domum. Tunc senior filiam suam virginem, 136 et coaequalem ejus cum qua cubitare solita esset, offerebat viris iniquitatis, tantum ne vis irrogaretur hospiti. Verum ubi parum ratio processit, et vis praevaluit, cessit levites jugali sua: et cognoverunt eam, et tota
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieri sol& offensa rebus ad patrem
secontulit. & fuit illic quattuor
mensibus Et exurrexit uir eius
& abi it ad soceri sui domũ. ut cũ sua
iugali reparar& gratiam. & reuo¬
car& eã acreducer&: occurrit ei
mulier atq indomũ patris sui intro¬
duxit maritum Letatus est ad oles¬
centulȩ pater. &uenit obuiam & sedit
cum ed tribus diebus &epulati sunt
& quieuerunt Et sequentidie sur¬
rexit leuita diluculo & retentus est
as ocero. ut tamcito non deserera
conuiuii io conditatẽ. & alio & tertio
die non ꝑmisit pater adolescentulȩ pro¬
ficisci generũ suũ. donec lȩtitia inter¬
eos & gratia omnis consum maretur
Sea dic septimo cũiã ad uesperũ declinar&
dies post mensas &lȩta conuiuia. cum
pretexerat finitimę noctis uiciniam
ut apud suos potius quã apud extrancos
requiescendum putar&. nequiuit
tenere. & dimisit una cũfilia sua Uerũ
ubi facta est aliqua progressio. cũ uesper

Expanded text:
ut fieri solet, offensa rebus, ad patrem ut fieri solet, offensa rebus, ad patrem se contult, et fuit illic quatuor mensibus. Et surrexit vir ejus, et abiit ad soceri sui domum, ut cum sua jugali repararet gratiam, et revocaret eam, ac reduceret; occurrit ei mulier, atque in domum patris sui introduxit maritum. 112. Laetatus est adolescentulae pater: venit obviam, et sedit cum eo tribus diebus; et epulati sunt, et quieverunt. Et sequenti die surrexit levita diluculo, et retentus est a socero, ut tam cito non desereret convivii jucunditatem. Et alio et tertio die non permisit pater adolescentulae proficisci generum suum, donec laetitia et gratia inter eos omnis consummaretur. Sed die septimo cum jam ad vesperum declinaret dies, post mensas et laeta convivia, cum praetexeret finitimae noctis viciniam, ut apud suos potius, quam apud extraneos requiescendum putaret, nequivit tenere, et dimisit una cum filia sua. 113. Verum ubi facta est aliqua progressio, cum vesper
Abbreviated transcription (Latin):
ut sp̃s saluus sit indie dni iħu xp̃i
mysterii factus uidetur. dũm studem
re uelatũ plenius sacramentũ pandere.
quod eo usq plenũ honestatis est. ut sit¬
honestatis cura maioribus fuit. ut
unius mulieris in iuriã stupro in latã
intẽperantiũ. bello ꝑ sequerentur.
& uicto populo tribus beniamin
obtestarentur in coniugiũ seeis ꝓprias
filias nondaturos: Remanserat tribus
sine ullo posteritatis subsidio nisi
fraudis necessarię accepiss& licentiã
Quȩtamen indulgentia congruo
intẽperantiȩ sup̃plicio nonuidetur
uacare. quando illis hoc solum ꝑmis¬
sũest ut raptu inuenirent coniugia
non conubii sacramento. Et reuera
dignũ fuit. ut qui alienũ contuber¬
nium soluerant ipsi nuptiarum
ammitterent sollempnitatem
Quã plena autẽ miserationis historia:
Uir inquit leuita acceperat sibi iugalẽ
quã aconcubitu concubinã appłłatã
arbitror. quȩ aliquando post quibusdã

Expanded text:
ut spiritus salvus sit in die Domini ut spiritus salvus sit in die Domini mysterii factus videtur, dum studemus revelatum plenius sacramentum pandere, quod eo usque plenum honestatis est, ut sithonestatis cura majoribus fuit, ut unius mulieris injuriam stupro illatam intemperantium bello persequerentur, et victo populo, tribus Benjamin obtestarentur in conjugium se eis proprias filias non daturos! Remanserat tribus sine ullo posteritatis subsidio, nisi fraudis necessariae accepisset licentiam. Quae tamen indulgentia congruo intemperantiae supplicio non videtur vacare, quando illis hoc solum permissum est, ut rapto inirent conjugia, non connubii sacramento. Et revera dignum fuit ut qui alienum contubernium solverant, ipsi nuptiarum amitterent solemnitatem. 111. Quam plena autem miserationis historia! Vir, inquit , levita acceperat sibi jugalem  quam a concubitu concubinam appellatam arbitror quae aliquanto post quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata consumit. Deniq a illua
⁊ uod consũptũ est sacrificiũ morsi
tẽporesa crificiũ: ꝓpectatis erat
Und e oemorses ait. sicut imachabeꝵ
seriptũ est libro eoquoo nonsitalan¬
duaitũ quoderit ꝓpeccato tro
Nonne tibi
cosnsumi uiderur erat quando inbap¬
tismatis sacrameiissuto interit
homo totus exterior: Vetus homo
nrͣ confixus est cruci a postolus clamat
Illio sicut patrũ exempla tedocent.
egyptius demergitur. hebreus resur¬
g̾it. scõ renouatus sp̃u Qui& iam
ꝑmare rubrũ in offenso transiuit
uestigio. ubi baptizatisunt patres
iustus tamen cũ sua progenie serua¬
tusest. Annon consumitur homo
cũ absorbetur mortale istud auita:
Deniq exterior corrũpitur. sedreno¬
mate. sed &lam inpenitentia fit carnis
interitus ad profectus sp̃s. sicut
a postolica docemur auctoritate.
dicente apostolo. Iudicaui ut presens
eũ quisiͤ operatus est: tradere huuis¬
modi sarane in interitum carnis.

Expanded text:
peccata consumit. Denique peccata consumit. Denique quod consumptum est sacrificium Moysi tempore, sacrificium pro peccato erat. Unde Moyses ait, sicut in Machabaeorum scriptum est libro , eo quod non sit manducatum quod erat pro peccato, Nonne tibi consumi videtur, quando in baptismatis sacramento interit homo totus exterior? Vetus homo noster confixus est cruci, Apostolus clamat . Illic, sicut Patrum exempla te docent, Aegyptius demergitur, Hebraeus resurgit, sancto renovatus Spiritu, qui etiam per mare Rubrum inoffenso transivit vestigio, ubi baptizati sunt patres omnis caro, justus tamen cum sua progenie servatus est . Annon consumitur homo, cum absolvitur mortale istud a vita? Denique exterior corrumpitur, sed intmate, sed etiam in poenitentia fit carnis interitus ad profectum spiritus; sicut Apostolica docemur auctoritate, dicente sancto Paulo: Judicavi ut praesens eum qui sic operatus est, tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
posuimus ut probaremus ꝓignẽ exuri
peccatũ. Notũ est ergohunc esse. uere
ignẽ sacrũ quitunc intypo future
remissionis peccatorũ descendit suꝑ
Osacrifitium hic igitur ignis
abscoi nditur caftiuitatis tẽpore.
io culpais ini regnat. tẽporeautẽ
libertatis pro bo mitur. Etlica&e
inaquȩ spetiem mutatus tamenseruat
ignis faturã ut consumer& sacrifitiũ
Uec nureris eũ legeris quia pater ds̃ drxit
Egosum ignis consumens. Et alibi
Medereliquerunt fontẽ aquȩ uiue
Ipse uoq dñs ihẽ quasi ignis in flãmabat
aadientũ conda quasi fons refrigerabat
Nãq ipse ineuuangelio dicit : Quõdideo
ueneuit ut ignem in terrã mitterei
prouocauit ꝓphetas gentium si quatido
sinc igne aẽcenoerent : Et cũ illi nequi¬
ufsent facere hostiã suã tertio ipse
ꝑfudiuquam. & manabat aquiss
incurcuitiuo altaris & exelamauit & cecidit
iguis adño decelo e consumpsit bolo¬
caustum gostia illa tues considet

Expanded text:
posuimus, ut probaremus per ignem exuri posuimus, ut probaremus per ignem exuri peccata. Notum est ergo hunc esse vere ignem sacrum, qui tunc in typo futurae remissionis peccatorum descendit super sacrificium. 105. Hic igitur ignis absconditur captivitatis tempore, o culpa regnat: tempore autem libertatis promitur. Et licet in aquae speciem mutatus, tamen servat ignis naturam, ut consumeret sacrificium. Nec mireris cum legeris, quia Pater Deus dixit: Ego sum ignis consumens ; et alibi: Me dereliquerant fontem aquae vivae . Ipse quoque Dominus Jesus quasi ignis inflammabat audientium corda , quasi fons refrigerabat; nam ipse in Evangelio suo dicit quod ideo venerit, ut ignem in terras mitteret,provocavit prophetas gentium, ut altare sine igne accenderent. Et cum illi nequissent facere, hostiam suam tertio ipse perfudit aqua, et manabat aqua in circuitu altaris, et exclamavit, et cecidit ignis a Domino de coelo, et consumpsit holocaustum . 107. Hostia illa tu es. Considera
Abbreviated transcription (Latin):
tenitestuas dñi Congregationẽ populi
nius quam propitiator in sua opera¬
tusest passione. Arbitror quoa neo
ignẽ istũ possumus ignorare cũ lege¬
ramus quia baptixat dñs ihẽ inspũ
lobannes Merito omsume batur
sacrificium qm̃ propeccato erit
Ille autẽ ignis typus sp̃s scĩ fuit
qui des censurus erat post dñi
ascensionẽ & remissurus peccata
omniũ. qui quasi ignis in flãmat
animũ acmentẽ fidelem Vndeait
iheremias accepto sp̃u Et factum est in corde
meo ut ignis ardens flammigerans inossib
bant promissa dñi. tãquã ignẽ disꝑsas
esse linguas legimus deniq sic uapo¬
rabatur singulorũ animus qtt must
linguarum diuersitatẽ. Qu̾id ergo
sibiuult eẽ. quod ignis a qua factusest
&aqua ignẽ excitauit. nisiquia spiri¬
talis gratia ꝑignem exurit. ꝑ aquã
mundat peccata nr̃a Eluitur enĩ
peccatũ. & exuritur. Unde & apłsait
mentum patietur. Ipse autẽ saluus
erit sictamen quasi perignem. Quodidõ

Expanded text:
eferri. 102. Congregationem populi  nostri agnoscimus, quam propitiator in sua operatus est passione. Arbitror quod nec ignem istum possimus ignorare, cum legerimus quia baptizat Dominus Jesus Joannes . Merito consumebatur sacrificium, quoniam pro peccato erat. Ille autem ignis typus Spiritus sancti fuit, qui descensurus erat post Domini ascensionem, et remissurus peccata omnium: qui quasi ignis inflammat animum ac mentem fidelem. Unde ait Hieremias accepto Spiritu: Et factum est in corde meo ut ignis ardens, flammigerans in ossibus bant promissa Domini, tamquam ignem dispersas esse linguas legimus. Denique sic vaporabatur singulorum animus, ut mustolinguarum diversitatem . 103. Quid ergo sibi vult esse quod ignis aqua factus est, et aqua ignem excitavit; nisi quia spiritalis gratia per ignem exurit, per aquam mundat peccata nostra? Eluitur enim peccatum, et exuritur. Unde et Apostolus mentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . 104. Quod ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cura maioribus fuerit. hinc proditur
ut quad raguta milia uirorum
stringerent gladiũ aduersũ fratres
suos detribu beniamin dum ulcisci
uoluat iniuriã pudititię. quiateme¬
ratores castitatis non offerebantur
Itaq eobello cesasunt utriinque
sexaginta quinq feremilia bellatoꝵ.
& exuste urbes Et cũ inferior
primo fuiss& populus israel tamen
nec aduersi metu belli ꝑcitus uindi¬
candȩ castitatis sequestrauit dolorẽ
Reubant in proeliũ. uel sanguine suo
parans cõmissi flagitu diluere notã¬
Et quid mirũ si populo dĩ decorun
illud atq honestũ curȩ fuit. quando
&iam leprosisicut in libris regnorũ
legimus honestatis non defuit con¬
sideratio. ¶ Fames erat magna in
samaria. quia obsederat ẽam syrorũ
exercitus rexmilitares excubias
supra murũ sollicitus reuisebag.
inter pellauit mulier dicens Per sua¬
sit mihi hȩo mulier ut afferrem filiũ

Expanded text:
cura majoribus fuerit, hinc proditur, cura majoribus fuerit, hinc proditur, ut quadraginta millia virorum stringerent gladium adversus fratres suos de tribu Benjamin, dum ulcisci volunt injuriam pudicitiae; quia temeratores castitatis non sufferebantur. Itaque eo bello caesa sunt utrinque sexaginta quinque millia bellatorum, et exustae urbes. Et cum inferior primo fuisset populus Israel, tamen nec adversi metu belli percitus, vindicandae castitatis sequestravit dolorem. Ruebat in praelium, vel sanguine suo parans commissi flagitii diluere notaEt quid mirum si populo Dei decorum illud atque honestum curae fuit, quando etiam leprosis, sicut in libris Regnorum legimus , honestatis non defuit consideratio? 118. Fames erat magna in Samaria, quia obsederat eam Syrorum exercitus. Rex militares excubias supra murum sollicitus revisebat; interpellavit eum mulier dicens: Persuasit mihi haec mulier ut afferrem filium
Abbreviated transcription (Latin):
diuertoret prosecit seatq exalauit
pome supregio de& uitȩ munerei affectũ
bantenesniugis seruans ut exequias
saltun sui funeris marito reseruarae
Quo eognito remultis marex prtinis ꝓne
populus isrł inbellũ exarsit. dubisor
euentu. cũ anceps manera procliũ
Teopulia ptem prdeliandi uice traditus ẽ.
populus beniamin populo israel. cediuina
adiudicatus sententia poenas utm¬
penuitiae luit Condempnatus quoq
nequis ei exnumero patrum filiã suã
daran du ihaorem idq firmatũ iuris¬
urandi sacramento est : Sed compuneti
quodtam a cerbam infratres tulissent
senteruam ⁊taseueritate elsulis¬
nauenunt ut orbatas pareritibur
uugnss inconiugium sibi assoiserent
quorum putoes prodelicto pempti
sun pratuel raptu copulam sotiarent
Quia protam turpis õmissi fficiuore
quialiemi matrimonii ius uiolauerant
indignosse impetrando exibuere
matrimonio. Sedne perira& una
populo tribus. fraudis indulta est
coͥhiuentia.¶Quanta igitur honestatis

Expanded text:
terat, projecit se atque exhalavit spiritum, supremo licet vitae munere affectum bonae conjugis servans, ut exsequias saltem sui funeris marito reservaret. 115. Quo cognito ne multis morer omnis prope populus Israel in bellum exarsit, dubioque eventu cum anceps maneret praelium, tertia tamen praeliandi vice, traditus est populus Benjamin populo Israel, et divina judicatus sententia, poenas intemperantiae luit. Condemnatus quoque ne quis ei ex numero patrum filiam suam daret in uxorem: idque confirmatum jurisjurandi sacramento est. Sed compuncti quod tam acerbam in fratres tulissent sententiam, ita severitatem ejus temperaverunt, ut orbatas parentibus virgines in conjugium sibi adsciscerent, quorum patres pro delicto perempti forent, vel rapto copulam sociarent; quia pro tam turpis commissi facinore, qui alieni matrimonii jus violaverant, indignos se impetrando exhibuere matrimonio. Sed ne periret una populo tribus, fraudis indulta est conniventia. 116. Quanta igitur honestatis
Abbreviated transcription (Latin):
aliena morte debeat. Vt pote qui&lã
silatronẽ armatum incidat. ferientẽ
referrire non possit. nedũ salutem
defendit. pietatẽ contamin& Dequo
in euuangelii libris aꝑta & euidens
sententia est. Reconde gladium tuũ
Omnis enĩ quigladio operatus fuerit.
gladio peribit. Quis latro de testa¬
bilior quam ꝑsecutor. quiuenerat
ut xp̃m occiderae. Sed noluit se xp̃e
ꝑsecutorum defendi uulnere. qui¬

Expanded text:
aliena morte debeat: utpote qui etiam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam persecutor qui venerat ut Christum occideret? Sed noluit se Christus persecutorum defendi vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
quod eadem singulorum sit utilitas
quȩsit uniuersorum. nihilq iudican¬
dum utile. nisi quod in cõmune ꝓsit
Quomodo enuim potest unipro desse
non uitdetur qui inutilis est omnibus
sibi utilis tẽ posse. Et enĩ siuna lex
fiaturȩ omnibus una utiq utili¬
omnibus naturȩ lege constringimur
Non est ergo eius qui consultũ uelit
alteri. scđm naturam. nocere ei
aduersus legẽ naturae: Et enĩ sihiqui
stadium currunt ita feruntur
pͣceptis in formari atq instrui.
ut unus quisq celeritate non fraude
contendat. cursuq quantũ potest
aduictoriam proper&. subplantare
autẽ alterũ aut manu deicere. non
ausus sit. quanto magis in occursu
uite istius sine fraude alterius &cir cũ¬
scriptione querendanobis uictoria est .e
Querunt aliqui sisapiens inaufragio
positus. insipienti naufragio tabulã
extorquere possit utrum debeat
Mihi quidem & si prestabilius c̃muni
uideatur usui sapientem denau¬
fragio quã insipientem euadere.

Expanded text:
quod eadem singulorum sit utilitas, quod eadem singulorum sit utilitas, quae sit universorum: nihilque judicandum utile, nisi quod in commune prosit. Quomodo enim potest uni prodesse?non videtur, qui inutilis est omnibus, sibi utilis esse posse. Etenim si una lex naturae omnibus, una utique utiliomnibus naturae lege constringimur. Non est ergo ejus qui consultum velit alteri secundum naturam, nocere ei adversus legem naturae. 26. Etenim si hi qui in stadio currunt, ita feruntur praeceptis informari atque instrui, ut unusquisque celeritate non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere;
Abbreviated transcription (Latin):
propria pericula Prestantiusq
esse existim& quod operam suam
patrię inpenderit. quãsi inotio
positus tranquillã uitã uolupta¬
tum copiis functus egiss&e: Finc
ergo colligitur quod homo qui scđm
naturȩ formatus est directionẽ
ut oboediat ei. nocere non posset
alteri Qđ siqui noceat. naturam
uiol& Neq tantum esse cõmodi
quod adipisci se se put& quam tum
in cõmodi quod exeosibi accedat
Que enĩ poena grauior. quã interio¬
ris uulnus conscientiȩ: Quod
seuerius iuditium: quã domesticũ
Quo unus quisq sibi est reus. seq ipse
arguit. quod in iuriam fratri
in digne fecerit. quod non medioerit᷑¬
scriptura cõmendat dicens. Exore
stultorum. bacułum contum eliae
Stultitie igitur condempnatur. qui
contumeliam facit. Nonne hoc
magis fugiendum quam mors. Quam
corporis. aut patrimonii dampnum
non leuius ducat uitio animi. & exsti¬
mationis dispendio. NLiqu& igitur
id spectandum & tenendũ omnibus

Expanded text:
propria pericula: praestantiusque propria pericula: praestantiusque esse existimet quod operam suam patriae impenderit, quam si in otio positus tranquillam vitam voluptatum copiis functus egisset. Cergo colligitur quod homo, qui secundum naturae formatus est directionem, ut obediat ei, nocere non possit alteri: quod si cui noceat, naturam violet: neque tantum esse commodi quod adipisci sese putet, quantum incommodi, quod ex eo sibi accidat. Quae enim poena gravior, quam interioris vulnus conscientiae? Quod severius judicium, quam domesticum, quo unusquisque sibi est reus, seque ipse arguit quod injuriam fratri indigne fecerit? Quod non mediocritScriptura commendat dicens: Ex ore stultorum baculum contumeliae . Stultitia igitur condemnatur, quia contumeliam facit. Nonne hoc magis fugiendum, quam mors, quam corporis, aut patrimonii damnum non levius ducat vitio animi, et existimationis dispendio? 114 25. Liquet igitur id spectandum et tenendum omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes tamquam suos pascat. Deb&
istud ipsonaturae iurę. Quod sinon
lica nondare. quomodo de trahere
lic& Nec ipse leges nos docent ea
quȩ detracta sunt alicui cum iniu¬
ria ꝑsonȩ. aut rei ipsius cumulo
restitui iubent. quofurem ade¬
trabendo. aut poena deterreat.
aut multa reuoc&. Poene tamen
quod aliquis possit aut poenam
non timere. aut multã in ludere
Num quid oignũ est ut aliqui alteri
detrahat : Seruile hoc uitiũ a fa¬
miliare ultimȩ conditioni ad eo
contra naturam ut in opia magis
exhoc torquere uideatur quam
natura s uadere. Seruorũ tamen
occulta furta. diuitũ rapine. publicȩ
Quid autem tam contra naturam.
quã uiolare alterum tui cõmo di
causa cumpro omnibus excubandũ.
sub eundas molestias. suscipiendum
laborem. Naturalis affectus ꝑsua¬
deat & gloriosum unicuiq ducatur
sipericulis propriis querat uniuer¬
sorum tranquillitate Multo que
sibi unus quisq arbitretur gratius
excidia patriae reppulisse: quam

Expanded text:
omnes tamquam suos pascat. Debet omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria personae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; quo furem a detrahendo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quos statuerunt priores tui. cũ uitulũ
errantem fratris tui reducendum
precipit. cum furem moriiub& cum
uetat mercennarium debitameroe¬
de de fraudari cum pecuniã sine usuris
reddendam censuit. Subuenire
enĩ non habenti. humanitatis est
duritie autẽ. plus extorquere quam
dederis. Et enim sudeo auxilo tuo
eguit quia non habuit undeͦsuoueo¬
der&. non ne impium est ut sub hu¬
manitatis sumalatione amplius abeo
poscas quinon habebat unde minus
soluer&: Absoluis igitur alteri
debitorem. ut condempnes tibi & hanc
humanitatẽ uocas. ubiest miquitatis
auctio. ¶toc prestamus oeteris ani¬
mantibus qd alia genera animantiũ
conferre aliquid nesciunt. Fere
autem eripiunt. homines tribuunt
unde & psalmistaait. Iustus miseret᷑¬
& tribuit. Sunt tamen quibus & fere
conferunt. Si quidem conlatione
sobolem suam nutriunt. & aues
cybosuo pullos satiant suos
omini autem soli tributum est. ut

Expanded text:
quos statuerunt patres tui ; cum vitulum quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi est iniquitatis auctio? 21. Hoc praestamus caeteris animantibus, quod alia genera animantium conferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatem. ut alter alteri tãquã
unius partes corporis inuicẽ deferamus:
Nec ddetrahendũ quicquã putemus.
cũ contra nature legem sit non iuuare:
Sic enim nascimur ut consentiant
nembra membris. & alterũ alteri
adhereat. & obsequatur sibimutuo
ministerio. Quod siunium desit
officio suo: impediantur cetera
uosieruat oculum manus nonne
sibi operis sui usum negauit: Sipedem
uulnere quantorum sibi actuũ
profectum inuiderit:
Et quanto grauius est totum hominem
quam unũ membrũ detrahi. Iamsi in
uno membro totum corpus uiolatur.
utiq inuno homine cõmunio totius
humanitatis dissoluitur. Violatur
natura generis humani: & scę̃ ecelesiae
congregatio. Quȩ inunum conexum
qui pro uniuersis mortuus est. mercedẽ
sanguinis sui euacuatam dolebit
Quid quod &iam ipsa lex dñi hano formã
tenendam edoc&. ut nihil alteri de¬
trahas tui cõmodi seruandi gratia
cum dicit. Nontrans feras terminos

Expanded text:
humanitatem, ut alter alteri tamquam humanitatem, ut alter alteri tamquam unius partes corporis invicem deferamus. Nec detrahendum quidquam putemus, cum contra naturae legem sit non juvare. Sic enim nascimur ut consentiant membra membris, et alterum alteri adhaereat, et obsequantur sibi mutuo ministerio. Quod si unum desit officio suo, impediantur caetera: ut si eruat oculum manus, nonne sibi operis sui usum negavit? Si pedem vulneret, quantorum sibi actuum profectum inviderit? Et quanto gravius est totum hominem quam unum membrum detrahi? Jam si in uno membro totum corpus violatur, utique in uno homine communio totius humanitatis solvitur; violatur natura generis humani, et sanctae Ecclesiae congregatio, quae in unum connexum qui pro universis mortuus est, mercedem sanguinis sui evacuatam dolebit. 20. Quid! quod etiam ipsa lex Domini hanc formam tenendam edocet, ut nihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos,
Abbreviated transcription (Latin):
teria conuertas Siaut sinistra cibũ
suggeras. aut dexterę fungaris
luas. nisi forte poscat necessitas
ł inge hanc &da oculo uirtutẽ. ut pos¬
sit detrahere sensũ capiti. auditum
auribus. menti cogitationes. odoratũ
naribus. ori saporem & sibi conferat
Non ne omnẽ statum dissolu& naturȩ o
Vnde pulchre apostolus ait Si totu
corpus oculus. ubi auditus Sitotũ
auditus. ubi odoratus. Omnes ergo
unum corpus sumus & diuersa
membra. sed omnia corpori neces¬
saria. Nonenim potest membrum
mem bro dicere. non esmihi necessariũ.
Quin&iam ipsa quę uidentur infir¬
miora membra esse multo magis neces¬
sariasunt. & maioraem plerumq
tuendi se requirunt sollicitudinera.
Et si quid dol& membrũ unum compa¬
tiuntur ei omnia membra. Unde
quã graue est. ut detrahamus aliquid
ei. cuinos compatioport&. & tui debe¬
mus consortiũ ministerii. ei fraudi
& noxe simus. ¶ Haec utiq lex natura
est : quȩ nos ad omnẽ adstringit

Expanded text:
teria convertas: si aut de sinistra cibum teria convertas: si aut de sinistra cibum suggeras, aut de dextera fungaris luas nisi forte poscat necessitas. 18. Finge hanc et da oculo virtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitationes, odoratum naribus, ori saporem, et sibi conferat; nonne omnem statum dissolvet naturae? Unde pulchre Apostolus ait: Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus sumus et diversa membra, sed omnia corpori necessaria; non enim potest membrum de membro dicere: Non est mihi necessarium. Quin etiam ipsa quae videntur infirmiora membra esse, multo magis necessaria sunt, et majorem plerumque tuendi se requirunt sollicitudinem. Et si quid dolet membrum unum, compatiuntur ei membra omnia. 19. Unde quam grave est ut detrahamus aliquid ei, cui nos compati oportet: et cui debemus consortium ministerii, ei fraudi et noxae simus! Haec utique lex naturae est, quae nos ad omnem astringit
Abbreviated transcription (Latin):
non querere nihil alteri de trahere
ut formã susciper& hominis quã
operum suorũ locupletarae uirtu¬
tibus. Tuergo spolias quem xp̃o
induit. tuexuis quem uestiuit ihc̃
Noc enĩ agis. quando alterius detri¬
mento: tua commoda augeri ex¬
petis NConsidera homounde nomen¬
sũpseris. Ab humo utiq quȩ nihil
cui quam eripit. sed omnia largitur
omnibus. & diuersos inusum om̃niũ
animantiũ fructus ministrat
Inde appellata humanitas. spetialis
&domestica uirtus hominis. quȩ
consortẽ adiuuat. Ipsa tedoceat
formatui corporis. membrorumq
usus. Num quid membrum tuum
alterius membri officia sibi uindicat.
Aut oculus offitiumoris: Aut osoculi
offitium sibi uindicat. Aut manus
pedum ministerium Aut pesmanus
Quin &iam ipsemanus. dextra ac sinistra.
dispertita habent offitia pleraq.
ut siusum cõmutes utriusq. aduer¬
sus naturam sit. priusq totũ hominẽ
exuas. quã membrorũ tuorum minis¬

Expanded text:
non quaerere, nihil alteri detrahere,non quaerere, nihil alteri detrahere,ut formam susciperet hominis, quam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomenpseris; ab humo utique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium animantium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, quae consortem adjuvet. 17. Ipsa te doceat forma tui corporis, membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membri officia sibi vindicat, aut oculus officium oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum tuorum minis
Abbreviated transcription (Latin):
atq utile errare nequeamus. eoquod
iustus nihil alteri detrahen dum put&.
nec alterius in cõmodo suũ cõmodum
augeri uelit. Hanc formam tibip̃scribit
apostolus dicens Omnia licent. sed non
omnia expediunt Omnialicent. sed
non omnia aedifficant. Nemo quod
suum est quȩrat: sed quod alterius
Hoc est. nemo commodũ suũ querat.
sed alterius. Nemo honorẽ suum
sed alterius. Unde &alibi dicit.
Alter alterũ existimantes superiorẽ
sibi nonquȩ sua sunt singuli cogitan
laudem sed alterius qd eui denter
&iam in prouerbiis declaratum.
possumus aduertere: Dicente sc̃o
ꝑsalomonẽ spũ. Filisi sapiens fueris
tibi sapiens eris & proximis Siautem
malus euaseris. solus auries mala
Sapiens enim aliis consulit sicut iustus
quanda quidem consors suest. utri¬
usq forma uirtutis. Siquis igitur
non quod sibi utile sed quod multis.
sicut quę̧ rebat &paulus. Hoc est
enim conformari xp̃o. alienum

Expanded text:
atque utile, errare nequeamus; eo quod 111 atque utile, errare nequeamus; eo quod 111 justus nihil alteri detrahendum putet, nec alterius incommodo suum commodum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licent, sed non omnia expediunt: omnia licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et alibi dicit: Alter alterum existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt singuli cogitantlaudem, sed alterius. Quod evidenter etiam in Proverbiis declaratum possumus advertere, dicente sancto per Salomonem Spiritu: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT III. non quod sibi utile est, sed quod multis, sicut quaerebat et Paulus. Hoc est enim conformari Christo, alienum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũq ergo ꝑfectisumus duplex enĩ
forma ꝑfectionis. alia medios alia
plenos numeros habens: Alia hic
alia ibi. Alia scđm homineͥs possibilitatẽ.
alia scđm ꝑfectionẽ futuram. Os autẽ
iustus ꝑ omnia sapiens suꝑ omnia. ꝑfectus
in omnibus Inter ipsos quoq homines.
distantia est. Aliter danihel sapiens
dequo dictum est. quis danihele sapien¬
tior : Aliter alii sapientes. Aliter
salomon qui repletus est sapientia
super omnẽ sapientiam antiquorum.
suꝑ omnes sapientes egypti. Aliud est
enim communiter sapere. aliud sapere
ꝑfecte Qui cõmuniter sapit protem¬
poralibus sapit. prosesapit. ut alteri
aliquid detrahat. & sibi adiungat. Qui
perfecte sapit. nescit sua spectare
cõmoda. sed illud quod aeternum est.
quod decorũ atq honestum toto affectu
intendit. querens non quod sibi utile
est : sed quod omnibus. Itaq hec sit
formula. ut interduo illa honestum

Expanded text:
Quicumque ergo perfecti sumus . Duplex enim Quicumque ergo perfecti sumus . Duplex enim forma perfectionis: alia medios, alia plenos numeros habens: alia hic, alia ibi: alia secundum hominis possibilitatem, alia secundum perfectionem futuri. Deus autem justus per omnia, sapiens super omnia, perfectus in omnibus. 12. Inter ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel sapiens, de quo dictum est: Quis Daniele sapientior ? Aliter alii sapientes, aliter Salomon, qui repletus est sapientia super omnem sapientiam antiquorum, et super omnes sapientes Aegypti . Aliud est enim communiter sapere, aliud sapere perfecte. Qui communiter sapit, pro temporalibus sapit, pro se sapit; ut alteri aliquid detrahat, et sibi adjungat. Qui perfecte sapit, nescit sua spectare commoda: sed ad illud quod aeternum est, quod decorum atque honestum, toto affectu intendit, quaerens non quod sibi utile est, sed quod omnibus. 13. Itaque haec sit formula, ut inter duo illa, honestum
Abbreviated transcription (Latin):
tutis fonte proficisettur. Cui scđm.
cũ mune offitium. quod ipso sermone
significatur non esse arduȩ uirtutis
ac singularis. quod potest plurimis
eẽ cõmune. Nam pecunie compendia
captare. familiare multis elegantioe
conuiuio & suauioribus delectari
epulis usitatum est. Ieuinare autẽ
& continentẽ esse paucorũ est. Et
alieni cupidum ñ esse rarũ. Contra
autẽ detrahere uelle alteri. & non
esse contentũ suo. Nam in hoe cum
plerisq consortiũ est. ¶Alia igitur
prima. alia media offitia Prima cum
paucis. media cum pluribus. deniq
in his dem uerbis frequenter discretio
est. Aliter enim bonũ dm̃ dicimus:
aliter hominẽ Aliter iustũ dm̃ ap¬
pellamus aliter hominẽ. Similiter
& sapientẽ dm̃ saliter dicimus. aliter
hominem. Quod & ineuuarigelio docemur
Estote ergo auos ꝑfecti sicut apater
Nã cũ dixiss&e non quodiam acceperim
aut iam ꝑfectussim sequor autem
sicon prehendam: statim subiecit.

Expanded text:
tutis fonte proficiscitur. Cui secundum tutis fonte proficiscitur. Cui secundum est commune officium, quod ipso sermone significatur non esse arduae virtutis ac singularis, quod potest plurimis esse commune. Nam pecuniae compendia captare familiare multis, elegantiori convivio et suavioribus delectari epulis usitatum est: jejunare autem et continentem esse paucorum est; et alieni cupidum non esse, rarum: contra autem detrahere velle alteri, et non esse contentum suo; nam in hoc cum plerisque consortium est. Alia igitur prima, alia media officia. Prima cum paucis, media cum pluribus. 11. Denique in iisdem verbis frequenter discretio est. Aliter enim bonum Deum dicimus, aliter hominem: aliter justum Deum appellamus, aliter hominem. Similiter et sapientem Deum aliter dicimus, aliter hominem. Quod et in Evangelio docemur: Estote ergo et vos perfecti, sicut et pater Nam cum dixisset: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: sequor autem si comprehendam , statim subjecit: