comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam ne nos degeneratione
dei serimꝰ questiones: Cũ pau¬
lus indicauerat nichil se scire
filium putau̾it confitendum.
nos ⁊ quando ⁊ quomodo na¬
tus sit ⁊ quantus sic humane
infirmitatis ꝯtemplatione
rimamur. Finis ergo fidei mee
xp̃c est. finis fidei mee dei filius
est. Non licet michi scire gene¬
rationis seriem. nõ licet tamẽ
nescire generationis fidem.
t ille increpans eos
precepit. ne cui dic̾ent
hoc. dicens: quia opor¬
tet filium hominis multa
pati. ⁊ cetera. Idcirco se ante
passionem ⁊ resurrectic̃em uo¬
liuit predicari. ut completo pꝰ¬
ea sanguinis sacramento opor¬
tunꝰ apłis diceret. euntes do¬
cete omnes gentes baptizãtes
eos innomine patus ⁊ filii
⁊ sp̃ sc̃i. quia nõ prodẽet eum
publice predicari. ⁊ euis uul¬
gari in populis marestatẽ.
quem post paululum flagea¬
latum iusuri sint: ⁊ crucifi¬
xum multa pari a seniorib
⁊ scribis. ⁊ principib sacerdo¬
tum. Et notandum qd̃ non

Expanded text:
Etiamne nos de generatione Etiamne nos de generatione Dei ferimus quaestiones? Cum Paulus judicaverit nihil se scire Filium putaverit confitendum nos et quando et quomodo natus sit, et quantus sit, humanae infirmitatis contemplatione rimamur? Finis ergo fidei meae Christus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. At ille increpans illos, praecepit ne cui dicerent hoc, dicens; quia oportet Filium hominis multa pati, et caetera. Idcirco se ante passionem et resurrectionem noluit praedicari, ut, completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii sancti . Quia non prodesset eum publice praedicari, et ejus vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod
Abbreviated transcription (Latin):
fessio nõ u̾itatis agnitione pro¬
bata. s uulgi udeatur opinio¬
ne firmata. nec comperta crede:
s instar herodis de auditis he¬
sitare putentur. Unde ⁊ petro
se xp̃m confitenti scłm mathe¬
um dicit: quia caro ⁊ sangius
nõ reuelauit tibi hoc est doctri-¬
na humana fidei te u̾itatẽ nõ
docuit. Pulchre etiam qui diuer¬
sam de domino sententiam fe¬
runt. turbaꝵ noĩe notantur.
quaꝵ semꝑ dubus instabit
uagusq sensus ⁊ sermo est.
al quib ut eodem distinguat:
protinus infert. Uos autẽ quẽ
me ẽe dicitis: Non sunt enim
discipli xp̃i. de turba. Nõ sĩte
de turba qui cur domino seli
gradiuntur. qui eum secretiuis
orantem uidere merentur S ⁊
si quis de turba xp̃m crediderit:
iam mox desinit eẽ de turba. Reᷤ¬
pondens symon petrus dixit
xp̃m dei. Licet ceteri apl̃i sciant.
petrus tamen respondit ꝓ cet̾is.
Complexus itaq omnia. qui
⁊ naturam ⁊ nomen expressit.
in quo summa uirtutum est.

Expanded text:
fessio, non veritatis agnitione professio, non veritatis agnitione probata, sed vulgi videatur opinione firmata, nec comperta credere, sed instar Herodis de auditis haesitare putentur. Unde et Petro se Christum confitenti, secundum Matthaeum, dicit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi , hoc est, doctrina humana fidei te veritatem non docuit. Pulchre etiam, qui diversam de Domino sententiam ferunt, turbarum nomine notantur, quarum semper dubius, instabilis vagusque sensus et sermo est. A quibus, ut eos distinguat, protinus infert: Vos autem, quem me esse dicitis? Non sunt enim discipuli Christi de turba, non sunt de turba qui cum Domino soli gradiuntur, qui eum secretius orantem videre merentur: sed et si quis de turba Christum crediderit, jam mox desinet esse de turba. Respondens Simon Petrus dixit, Christum Dei. Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
t fc̃m est cum solus eẽt
orans: erant cum ill
⁊ discipuli. Aderant
discipilli domino ⁊ sequebãt᷑
ilum inuia. ut marcus iu¬
duat. s ipse solus patremo
iauit. quia possunt sc̃i dño
fidei amorisq societate cõũi¬
gi. discretum eum a ceteris
moitalib diuine gloria ma¬
uestatis intueri. uiam quoꝙ
qm uersatus in carne docuit.
passib humilitatis inseqͥ.
ẜ incomprehensibilia pater¬
li lispostionis arhanasolꝰ
nouit filius penetrare. Nusqͣm
enum ni fallor: cum discipulis
orasse repꝑitur. Uhiq solus ob¬
secrat. quia dei consiliũ huma¬
na uota nõ capunt. nec quisqͣ
potest interioꝵ particeps ẽe cum
xp̃o. Et interrogauit illos: dicẽs.
Quem me dicurit ẽẽ turbe: At
illi responderunt ⁊ dixerunt. Io¬
hannem baptistam: alii autẽ
helẏam. alii quia proph̃a unuᷤ
de priorib surrexit. Pulchre do¬
minus fidem discipuloꝵ explo¬
raturꝰ. prius turbaꝵ sententiã
interrogat. ne illoꝵ uidelicet cõ-¬

Expanded text:
t factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli. Aderant discipuli Domino, et sequebantur illum in via, ut Marcus indicat, sed ipse Patrem solus oravit, quia possunt sancti Domino fidei amorisque societate conjungi; discretum eum a caeteris mortalibus divinae gloria majestatis intueri, viam quoque quam versatus in carne docuit, passibus humilitatis insequi: sed incomprehensibilia paternae dispositionis arcana solus novit Filius penetrare. Nusquam enim ni fallor cum discipulis orasse reperitur, ubique solus obsecrat, quia Dei consilium humana vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum particeps esse cum Christo. Et interrogavit Quem me dicunt esse turbae? At illi responderunt, et dixerunt, Joannem Baptistam: alii autem Heliam, alii, quia propheta unus de prioribus surrexit. Pulchre Dominus fidem discipulorum exploraturus, prius turbarumque sententiam interrogat, ne illorum videlicet con
Abbreviated transcription (Latin):
publicanus quasi fructũ
uite legerat. rapta inidelicet
reddere propria relinquere.
iusibilia ꝯtempnere. proi¬
uisibilib etiam mori desi¬
derare. seip̃m abnegare:
eius qui necdura indeaill
comini uestigia sequi coll¬
cupiscere. Ait ih̾c ad euni.
qr hodie salus domii huic fĩã
est eo qd̃ ⁊ ip̃e filius sit abralx
filius abralx dicitur ⁊ acheus.
nõ quia de eius styipe generat᷑
sed quia eius est fide iminiitat᷑
ut sicut abraham t̾ram cog-¬
naticẽm. domumq pat̾nam
ob spem future hereditatis
domino ubente deseruit. ita
ulle quo thesaurum incelis
acquirerit. bona sua pauꝑib
partienda relinqueret. Et pul¬
chre dicit ⁊ ipse: ut nõ solũ
eos qui iusti ꝑseuerant. s
⁊ eos qui ab iniusticia resi¬
piscunt. ad filios promissio¬
nis ꝑtinere declaret. Aliter
Salus que olum iudeoꝵ do¬
mum implebat. hodie ppło
nationum illuxit. eo quod
⁊ ipse popls̃ filius sit abralx.
credendo in eum de quo dicit

Expanded text:
Publicanus quasi fructum Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae credendo in eum. De quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dmĩ. Uidentes autẽ turbas indei
repleti sunt zelo: ⁊ contradice¬
barit hiis que apaulo dice¬
bantuurz. Et alibi. fideles etiam
disceptabarit dicentes. Qua¬
re irtroisti ad uiros preputiũ
habentes. ⁊ manducasti cura
illis: Stans autẽ zacheus: dix̃
ad dñm. Ecce dimidiũ bonoꝵ
si quid aliquem defraudam.¬
reddo quadruplum. Aliis ca¬
lumpniantib homĩem pesc̃o¬
rem ipse zacheus stans. sdest
m ea qui ceperat fidei u̾itade
ꝑsistens: nõ solum se expeccõre
cõusum. s etiam inter perfec¬
tos probat ẽẽ ꝯuersatum. Di¬
cente enim domino sius per¬
fectus ẽẽ. uade uende omnia
quis ante ꝯu̾siõem innocent᷑
uixit. omĩa ꝯuersus potest
dare pauꝑibz. At qui aliqͥ
frande sustulit: primolec
iuixta legem reddere. deinde
isd̃ sibi remanserit. debet da¬
re pauperibz. ac sic ⁊ ipse
quia nichil sibi retinet. oĩa
sua dispergit. dat pauꝑib
iusticia eius manet insecłm
seculi. Et hec est sapiens illa
stulticia. qͣm de sỹcomoro

Expanded text:
. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelo. Et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi: Fideles etiam disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonorum si quid aliquem defraudareddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro
Abbreviated transcription (Latin):
aempnit. Ihm enum sequit᷑.
qui imitaturꝰ. Hinc namq di¬
cit. Si quis michi ministrat
me sequatur. Consideremꝰ ergo
quia graditur ut sequi mere¬
amur. Sicq fit ut nõ solũ no¬
stra uita in deum profitiat. sed
hec ipsa nr̃a ꝯuersio ad laudẽ
dei ⁊ alios accendat. Unde ⁊ il¬
lic subditur.
t omnis plebs ut uidit
dedit laudem deo. Dedit
enim plebs laudem deo. nõ so¬
lum pro impetrato munere
lucis: s ⁊ promerito fidei im¬
petrantis. Dedit laudem deo.
quia ⁊ ih̾m uidit miscłiter
ac potenter lucem restitius se
rogariti. ⁊ obstante fidei cla-¬
morem que iuste quesierit.
mox ꝯsequi posse cognouit.
Unde notandum quia dñs
incarne apparens. omnia que
uerbis docuit. exemplis firma¬
uit. Qui enim nobis precipit.
sic luceat lux ur̃a coram hõib.
ut uideant oꝑa urabona. et
glorificent patrem nr̃m qui
incelis est ⁊ ipse inunin̾sis
que cepit facere ⁊ docere. nõ
suam abhominib s patris
gloriam querebat. hxcu.¬

Expanded text:
sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur; sicque fit ut non solum nostra vita in Deum proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs ut vidit, dedit laudem Deo. Dedit enim plebs laudem Deo, non solum pro impetrato munere lucis, sed et pro merito fidei impetrantis. Dedit laudem Deo, quia et Jesum vidit misericorditer ac potenter lucem restituisse roganti, et obstinatae fidei clamorem, quae juste quaesierit, mox consequi posse cognovit. Unde notandum, quia Dominus in carne apparens, omnia quae verbis docuit, exemplis firmavit. Qui enim nobis praecepit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est , et ipse in universis quae coepit facere et docere , non suam ab hominibus, sed patris gloriam quaerebat. H
Abbreviated transcription (Latin):
faciara: At ille dixtt. Dñe
ut uideam. Numquid qui
lumen reddere poterat quid
uellet cecus ignorabar S
peti iult hoc quod ⁊ nos p¬
tere. ⁊ se concedere prenoscil.
Importune namq ad orati¬
onem nos ãmonet. ⁊ tamell
dicit: sitt namcy pat̾ ũt
quid opus sit uobis arteqͣm
gtatis eur. Ad hoc ergo reqiui

Expanded text:
faciam? At ille dixit: Domine, faciam? At ille dixit: Domine, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? sed peti vult hoc, quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et tamen dicit: Scit namque pater vester quid opus sit vobis antequam petatis
Abbreviated transcription (Latin):
cor nr̃m ueniat. temptatioib
suis cogitatiõem nrãm dissi¬
pant. ⁊ uoces cordis in or̃one¬
ꝑturbant: Sepe namq dũ
c̃õuerti ad deum post petpetͣtͣa
uitia uolumꝰ. dum contra hec
eadem exorare uitia. que per¬
petrauimus conamur. octur¬
runt cordi fantasmata. pra¬
torum que fecimus. mentis
nre atiem reuerberant. Con¬
fundunt animũ. ⁊ uocẽ no¬
stre deprecationis premunt.
S quem turba increpat it
taceat. magis ac magis cla¬
mat quia qnͣto gramori tu¬
multu cogitationũ carnaliũ
prenumur tanto orationiin¬
sistere ardentius debemus:
Stans autem ih̾c: iussit illũ
ad duci ad se. Ecce stat: qui
ante transibat: quia cum
adhuc turbas fantasmatũ
inoratione patimur. ih̃m a¬
liquatenus transeuntẽ sen-¬
timus. Cum uero orationi
uehementer insistimus: stat
ih̾c ⁊ lucem restituit. quia d̃s
in corde figitur. ⁊ lux amis¬
sa reparatur. Et cum appeo¬
pinquass: interrogauit il¬
lum dicens. Quid tibi nis

Expanded text:
cor nostrum veniat, tentationibus cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, perturbant. Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi fantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum et vocem nostrae deprecationis premunt, sed quae turbae increpant ut taceat, magis ac magis clamat. Quia, quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia cum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimas. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Et cum appropinquasset, interrogavit illum dicens: Quid tibi vis
Abbreviated transcription (Latin):
tis decrescit. defectum ñr̃e mor¬
talitatis designat. Dum igit᷑
conditor ñr appropinquathie¬
nco: cecus aid lumen redit. qͥa
dum diuinitas defectum nr̃e
carnis suscipit. humanũ genus
lumen qd̃ amiserat recipit. Qͥ
uidelicet cecus recte. ⁊ uyxta mã
sedere. ⁊ mendicans ẽe describit᷑.
Ip̃a enum u̾itas dixit: ego sum
ma. Ergo quieterne lucis clarita¬
tem nescit cecus est. s si etiam in
redemptorẽ credit. ixta uiam
sedet. Si autẽ iam credit: utet¬
nam lucem recipiat. rogare diᷤ¬
simulat. atq aprecib cessat.
Cecus quidem secus iuam sedet.
s minme mendicat. Si utro
⁊ credit ⁊ exorat. ⁊ uxta uiam
sedet cecus ⁊ mendicat. Et excla-¬
mauit dicens. Ihu fili dauid
miserere mei. Et qui preibant.
increpabant eum ut taceret.
Ipse uero multomagis cdama¬
bat: fili daiuid miserere mei. Qͥd
isti designant. qui ih̾m ueniẽ¬
tem precedunt. nisi desidiorũ
carnalium turbas. tumultus¬

Expanded text:
tis decrescit, defectum nostrae mortis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur Conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen quod amiserat recipit. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego via . Ergo qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et credit, et exorat, et juxta viam sedet caecus, et mendicat. Et clamavit, dicens: Jesu Fili Davii praeibant, increpabant eum, ut taceret. Ipse vero multo magis clamabat, Fili David, miserere mei. Quid isti designant, qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
rendum ẽẽ credebant. Iudei
uero quia in eiꝰ uocem conspi¬
rauerant. quicquid de sua pas¬
sione uel cruce loquebatur in¬
telligebant. Hoc enim loqueba¬
tur. quod ipsi sumopere. ⁊ fieri
optabant. ⁊ ꝑficere satagebãt.
Sitq miro ⁊ musitato mõdoidẽ
subeunde crucis sacramentum.
qd̃ fidelib amor abscondit: in¬
fidelib inuidia pandit.
astum est autẽ cum ap-¬
propinquaret hierico: ce¬
cus quidam sedebat secus mã
mendicans. Et cum audiret tͣ-
bam pretereuntem: interroga¬
bat quid hoc c̃et. Dixerunt aut̾
ei: qd̃ ih̾c nazarmus tnsiret.
Cecus iste ꝑ allegoriam genus
humanum significat. quod
in parente primo a paradysi
gandiis expulsum. claritatem
suꝑne liicis ignoras. dampna¬
tionis sue tenebras patitur.
S cum hicrico appropinqͣre
ihc dicitur: cecus illuminat᷑.
Iherico quippe interpretatur
luna. Luna autem in sacroe¬
loquio pro defectu ponit᷑ carmiˢ:
quia dum menstrius moniẽ¬

Expanded text:
rendum esse credebant. Judaei rendum esse credebant. Judaei vero, quia in ejus necem conspiraverant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatur, intelligebant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summopere et fieri optabant, et perficere satagebant; sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia pandit. Factum est autem cum appropinquaret Hiericho, caecus quidam sedebat secus viam mendicans; et cum aetereuntem, interrogabat quid hoc esset. Dixerunt autem ei, quod Jesus Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum significat, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed cum Jericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe interpretatur luna. Luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momen
Abbreviated transcription (Latin):
mino. si exaltatus fuero aterra
omiua traham ad me ipsum:
rspondisse turbam atq dixis¬
se sios auduumꝰ exlege quia
q̃s manet in ecernũ. ⁊ quom
tu dicis oportet exaltari filiũ
homĩs: Quid est ergo qd̃ disci¬
puli tocies sibi replicatũ dm̃i¬
tepassionis archanum intel¬
ligere nequeunt. ⁊ iudei ad
urum uerbum. ⁊ tam obscu¬
i positum. ut hoc expositiõe
dignum eiͣngelista dicat.
loc autem dicebat inquit sig¬
nificans qua morte eẽt morĩ¬
turus. mox quia crucis ex¬
altatio significetur intellig̃t.
nisi quia discipli cuiꝰ iutam
maxime uidere desiderabant.
enis mortem audire nõ po¬
trant: Quem nõ solum ho¬
minẽ innocentẽ. s ⁊ deum
uerum sciebant. hũc nulla¬
tenus mori uel posse putabãt.
It quia per parabolas eum
sepe loquentem audire cõ¬
sueuerant. quociens aliqͥd
desua passione dicebat. hoc
nõ ita ut sonabat intelligẽ¬
dum. s amore dictande ad
alud quid allegorice refe-¬

Expanded text:
mino: Si exaltatus fuero a terra, mino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum, respondisse turbam atque dixisse: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum. Et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quid est ergo quod discipuli toties sibi replicatum dominicae passionis arcanum intelligere nequeunt, et Judaei ad unum verbum et tam obscure positum, ut hoc expositione dignum evangelista ducat. Hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus; mox quia crucis exaltatio significetur, intelligunt, nisi quia discipuli, cujus vitam maxime videre desiderabant, ejus mortem audire non poterant. Quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant. Et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant, quoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita ut sonabat, intelligendum, sed, amore dictante, ad aliud quid allegorice refe
Abbreviated transcription (Latin):
ex passione sua discipulors
animos ꝑturbandos. eis lõge
ante ⁊ erusdem passionis peuã
⁊ resurrectionis sue gloriam
predicit. ut cum morientẽ situt
predictum ẽet cernerent. etiã re¬
surrecturum nõ dubitarent.
Preuidens etiam quosdam he¬
reticos in eccl̃ia ficturos. qui
xp̃m dicerent legi propħisq
docuisse contraria. aliuraq ue¬
teris testamenti. atq alium
noui dm̃ ẽẽ credendum. osten¬
dit prophaꝵ presagia nõ alio
magis quam ad sue dispensa¬
tionis quam pro nobis tempo¬
rarie suscepit intendisse miste¬
rium. adeo ut ꝯsummatiost.
prophecie sue passionis. ⁊ poste¬
rioris glorie celebrata ꝑfectio.
Necño ⁊ paganorum clemetiã
quia euis crucem derident aps¬
tissime cõfritat. qͣndo proxim
sue passionis ⁊ tempus qua¬
si futuroꝵ prescuis oscendit¬
⁊ locum quasi mortis intre¬
pidus adiit.
t ip̃i nichil horũ intelle¬
xerunt. ⁊ erat ubum
istud absconditũ ab
eis: ⁊ nõ intelligebant que¬
dicebantur. Legimus in elll¬

Expanded text:
pulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum esset, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Praevidens etiam quosdam haereticos in Ecclesia futuros, qui Christum dicerent legi prophetisque docuisse contraria, aliumque Veteris Testamenti, atque alium Novi Deum esse credendum, ostendit prophetarum praesagia non alio magis quam ad suae dispensationis, quam pro nobis temporarie suscepit, intendisse mysterium, adeo ut consummatio sit prophetiae suae passionis, et posterioris gloriae celebrata perfectio. Necnon et paganorum dementiam, qua ejus crucem derident, apertissime confutat, quando proximae suae passionis et tempus, quasi futurorum praescius ostendit, et locum quasi mortis intrepidus adiit. Et ipsi nihil horum intellexerunt. Et erat verbum istud absconditum ab eis, et non intelligebant qudicebantur. Legimus in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
hodie in domo tua oportet me
manere. Et festinans descendit:
⁊ excepit illum gaudens. Mane-¬
bat aliqͣndo dominꝰ in domo
principis phiseoꝵ: hoc est in
uideoꝵ synagoga docebat. S
quia nõ baptizatũ ante pran¬
diũ. Calbato curantem publi¬
canos ⁊ pecc̃ores recipientem.
contra auaritiam disputan-¬
tem. ⁊ cecera digna deo gerẽtẽ.
lingua uenenata carpebant. per te¬
sus eorum facinora liscessit. ⁊ au¬
sugit dicens. Relinquetur nobis
domus ur̃a deserta. Hodie autem
in domo pusilli zachei oportet il¬
lum manere: hoc est noue lucis
gr̃a choruscante in humili cre¬
dentium nationũ corde quiesce.
Quod autẽ descendere de sycomo-¬
ro zacheus. ⁊ sic in domo sua
xp̃o mansicem preparare iubet᷑.
hoc est qd̃ apls ait. Quia ⁊ si
cognouimꝰ scd̃m carnem xp̃m.¬

Expanded text:
hodie in domo tua oportet me hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nurbi preconib in quib ipse
iinirũ ⁊ loquebatur. ⁊ ibat.
uenit ad popłm nationũ qui
rassionis eius fide iam subli¬
nis existens. etiam diuinita¬
us eis ardebat. agnita facie
lrari. Suspiciens uidens illũ:
quia per gr̃am fidei a t̾renis
cupiditatib eleuatum. tur-¬
bisq infidelib preminẽtẽ
elegit. Uidere enim dei: elige¬
le uel amare est. Unde est
illud. Oculi domiri suꝑ iistoᷤ
Nam ⁊ nos que amamus uide¬
re: ab hiis que execramur in¬
tuitum festinamus auertere.
uidit ergo ih̾c uidentem se: quia
elegit eligentem. ⁊ amauit
amantem se. hũc sane ordinẽ
proficiendi. hoc est ꝑ fidem dñ¬
ce incarnationis ad cognitio¬
nem diuinitatis ꝑueniendi.
quasi sẏcomoꝵ ih̃u faciẽ specu¬
landi. doctor egregius ostendit
is exprobrans. facti estis inqͥt
quib lacte opus sit: nõ solido
cibo. Lac infirma temporarie
dispensationis solidum cibũ
ardua perpetue maiestatis
appellans. Et dixit ad eum.
⁊achee. festinans descende: quia

Expanded text:
ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit,is exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ctione hierosolimis impleda.
nõ intelligebant que dicebãt᷑.
existimantes ꝯtinuo regnũ
dei eẽ uenturũ. hanc eorum igno¬
rantiam illuminans. ostendit
se primo sui regni fidem toto or¬
be disꝑsurum. ac sic in fine mũ¬
di uidicem om̃iũ scl̃oꝵ regemq
uenturum.

Expanded text:
ctione Hierosolymis implenda, ctione Hierosolymis implenda, non intelligebant quae dicebantur, existimantes continuo regnum Dei esse venturum: hanc eorum ignorantiam illuminans ostendit se primo sui regni fidem toto orbe dispersurum, ac sic in fine mundi judicem omnium saeculorum Regemque venturum.
Abbreviated transcription (Latin):
int enim filius hominis q̃¬
rere ⁊ saluare qd̃ ꝑierat.
hoc est qd̾ alibi dicit. Nõ ue¬
in uocare iustos: s peccõres
Puis sane magister qui mur¬
murantib turbis sua misteria
nõ dedignetur. exponere.adeo
scilicet pecc̃orum penitentiam
nõ ẽẽ respuendam . ut ipse dei fi¬
lius obhanc maxime querẽdã
sit destinatus ad t̾ras: qui ut
pietatis sue nobis dispensati¬
onem inculcet sepissime se filiũ
hominis appellat. ꝯmendans
sollicite nobis quod fc̃s est be-¬
ngne pro nobis.
et illis audientib adi¬
ciens dixit parabolam.
quia exiscimarent qd̃ ꝯfestin
regnum dei manifestaretur.
Moris est domino: premissũ
sermõem diabo parabolis af¬
firmare subiectis Susceptag
lam. docet sibi penitentiã ma¬
gis peccõrum. quam iusticiã
placere suꝑboꝵ. latiꝰq se ĩgẽ¬
tib de ignorantia legis hũilibꝰ
quam inuideis de iusticia que
ex lege est elatis ẽe regnaturx.
Et quia discipuli supra audi¬
ta domini passioẽ uel resurre

Expanded text:
nis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis. Haec illis audientibus, adjiciens dixit parabolam, quia existimarent quod confestim regnum Dei manifestaretur. Moris est Domino praemissum sermonem parabolis affirmare subjectis. Suscepta lam, docet sibi poenitentiam magis peccatorum quam justitiam placere superborum, latiusque se in gentibus de ignorantia legis humilibus, quam in Judaeis de justitia, quae ex lege est elatis, esse regnaturum. Et quia discipuli supra audita Domini passione, vel resurr
Abbreviated transcription (Latin):
in regnum celoꝵ sunt intiaĩ.
cum suis cupiditatib ⁊ suꝑ¬
bia s possibile est deo. uit pir
uerbum sicut etiam ft̃m ẽẽ. ⁊
cotidie fieri inidemus. acupi¬
ditate temporalium. ad cal¬
tatem eternorum. ⁊ a ꝑnitio¬
sa suꝑbia ad humilitatem
salubetrimam. ꝯuertantur.
it autem petrus.
Ecce nos dimisimꝰ oĩa.
⁊ secuti sumus te. Grancdis
ficlutia. Petrus piscator erat.
dines nõ fuerat. Cibos mani
⁊ arte querebat. ⁊ tamen laͥt¬

Expanded text:
in regnum coelorum sint intraturi in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia, sed possibile est Deo ut per verbum sicut etiam factum esse et quotidie fieri videmus a cupiditate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur. Ait autem Petrus: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Grandis fiducia. Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen l
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. qͣm in ipso qd̃ scriptum
est. quando magnus es humi-¬
liate in omnib: ꝑacum autẽ
punctionis significat. per pun¬
ctiones dolores inpassione sus-¬
ceptos. Foramen ergo acus di-¬
cit angustias passions. qua
scissa nr̃e quasi uestimenta
nature quodammodo resarcire.
idest retuperare dignatus est.
quatenus post lapsum meluis
reformati gandeamus. ad te-¬
stimõium apli dicentis. Qui¬
cumq enim in xp̃o baptizati
estis: xp̃m incliustis. Et di¬
xerunt qui audiebant. Et quis
potest saluus fieri. Quo per¬
tinet ista responsio. tum ĩcõ¬
parabilit̾ maior sit turba pau-¬
ꝑum. que diuitib ꝑditis po¬
tuerit saluari. nisi quia iritel¬
lexerunt omnes qui diuitiaᷤ
amant. etiam si adipisci ne¬
queant. in diuitũ numero de¬
putari. Ait illis. Que imposᷤ¬
sibilia sunt apud homines.
possibilia sunt apud deum.
Non ita accipiendum est qd̾
cupidi ⁊ superbi qui nomĩe
illuis diuitis significati sũt.

Expanded text:
gitur, quam in ipso, quod scriptum gitur, quam in ipso, quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et dixerunt qui audiebant: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae, divitibus perditis, potuerit salvari, nisi quia intellexerunt omnes qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Ait illis: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enormem. angustũ foramen
acus penetrare. qͣm diuitemĩ¬
trare in regnum dei: nullus g
diues intrabit in regnum del.
Et quomodo uel in eungelio
matheus. zacheus ⁊ ioseph. ul
in neceri testamento qͣm plĩ¬
mi diuites dei intrauerunt in
regnum: Nisi forte quia diui¬
tias uel pro nichilo habere uł
ex toto relinquere: domino ĩspi¬
rante didicerunt. Numquid e¬
nim danid in regi diuitiis cõ¬
fidebat: qui ⁊ de semetip̃o canit.
qm unicus ⁊ pauper sumego
⁊ alios hortatur dinitie. si afflu-¬
ant nolite cor apponere. Credo
nõ ausus dicere. nolite susciꝑe
Numquid abraham domino
substantiami pretulisse credibile
est. pro quo unicum ferre non
dubitauit heredem. Altiori aut̃
sensu facilius est xp̃m pati pro¬
dilectorib seculi. qmͣ dilectores
seculi ad xp̃m posse conuerti.
Cameli enim nomĩe se intesligi
uoluit. quia sponte humiliatꝰ
infirmitatis nr̃e onera susculit.
In quo enum manifestiꝰ intelli-¬

Expanded text:
enormem, angustum foramen enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Evangelio Matthaeus, Zacchaeus, et Joseph, vel in Veteri Testamento quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem? Altiori autem sensu, facilius est dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus infirmitatis nostrae onera suscepit. In quo enim manifestius intelli
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. S inter pecunias ha¬
bere ⁊ pecunias amare: nõ¬
nulla distantia est. Multi
enim habentes nõ amant.
multi nõ habentes amant.
Item alii ⁊ habent ⁊ amãt.
alii nec habere nec amare se
diuitias seculi gaudent. Quoꝵ
tuciorstatus est cum apło di¬
centium. Nobis mundus cru¬
cificus est:⁊ nos mundo. Unde
⁊ salomon nõ ait. qui habet. s
qui amat diuitias. fructus
nõ capiet ex eis. Et ipse dominꝰ
scd̾m marchum obstupescẽtib
in uerbis huiꝰ sententie discipu¬
lis exponendo subiunxit. filio¬
li quam difficile est. confidẽtes
in pecuniis regnum dei int̾ire.
Et notandum qsd̃ nõ ait irpoᷤ¬
sibile. s difficile. hoc est maximi
laboris ẽẽ. pecumas habentes
uel in pecuniis confidentes. ex¬
utis filargyrie retinaculis au¬
lam regni celescis intrare. Faci¬
lius est enim camelum ꝑfora¬
men acus transire. qͣm diuitẽ
intrare in regnum dei. Si faciliꝰ
est camelum in gentib mebriᷤ

Expanded text:
nunt, sed inter pecunias hanunt, sed inter pecunias habere, et pecunias amare, nonnulla distantia est. Multi enim habentes non amant. Multi non habentes amant. Item alii et habent, et amant, alii nec habere nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, cum Apostolo dicentium: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum, obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile, hoc est, maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, aulam regni coelestis intrare. Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris
Abbreviated transcription (Latin):
nias fecit ⁊ saphira: s totĩ
uendere. Et cum uendidertt.
dare om̃e peuiꝑib. ⁊ sic libi
preparare thesaurum ĩngle
celorum. Net hoc ad ꝑfecticẽm
sufficit. nisi post contemptaᷤ
dlinitias saluatorem sequat᷑.
idest relictis malis faciat bo¬
na. facilus enim sacculus
contempnitur. quam uolũ¬
ias. Multi diuitias relinꝙ̃¬
tes. dñm nõ secuntur. Sequi¬
tur autem dñm. qui imnita¬
tor eius est. ⁊ ꝑ nestigia illiꝰ
graditur Qui enim dicit se
in xp̃o credere. debet quomodo
ille ambulauit. ⁊ ipse ambu¬
iare. Hiis ille auditis contri¬
status est: quia diues erat
ualde. hec est seculi tristicia:
que mortem operatur. Hee
diuitie fallaces: que spinay
instar sementem suffocaue-¬
re dñicam. Uidens autem il¬
lum ih̾c tristem fc̃m dixit.
Quam difficile qui pecĩuas
habent in regnum dei intra¬
bunt. Claret quidem. quia
qui hic multiplicandis di-¬
uitiis incumbunt. alterus
uite gaudia querere contẽp¬

Expanded text:
nias fecit, et Saphira , sed totum nias fecit, et Saphira , sed totum vendere; et cum vendiderit dare omnia pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est relictis malis faciat bona: facilius enim sacculus contemnitur quam voluntas. Multi divitias relinquentes Deum non sequuntur; sequitur autem Christum qui imitator ejus est, et per vestigia ejus graditur. Qui enim dicit se in Christum credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare. His ille auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces, quae spinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! Claret quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est puerilis innocentie ca¬
stitas que nobis imitanda ꝑ¬
ponitur si regnum dei uolum̃
ingreli. Notandum sane:
quia iusticia legis suo tempo¬
re custodita. nõ solum bona
Qui ait. Hec omnia custodini
a iuuentute mea. Quo aulito
ih̾c ait ei adhuc unum tibide¬
est. Nõ est putandꝰ hic pr̃iceps
cum legis se mandata custodiᷤ¬
sse dicebat. ẽẽ mentitus. sed
quia si mendatii noxa reuen
neretur. neqͣ qͣm marcus eim¬
gelista de illo scribens adicͥt
Ih̾c autem intuitus eum. di¬
lexit eum ⁊ dixit illi. Unumtͥ
dcest. Uade quetumq habes
uende: ⁊ cetera. Siligit enui
dominꝰ eos qui legis manda¬
ta qͣmius minora cuscodint
s nichilommꝰ quod in legemi¬
nus fuerat hiis qui perfesti
ẽe desiderant ostendit. Omĩa
quecumq habes uende. ⁊ da
pauperib. ⁊ habebis thesau¬
rum in celo: ⁊ ueni sequerens
Quicumq perfectus ẽẽ uolis
rit. debet uendere que haberi
nõ ex parte nendere. sititalla¬

Expanded text:
Haec est puerilis innocentiae caHaec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei intrare velimus. Notandum sane, quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest. Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed fessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest: Vade, et quaecunque habes, vende , et caetera. Diligit enim Dominus eos qui legis mandata, quamvis minora custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quirit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere sicut Ana
Abbreviated transcription (Latin):
t interrogauit eum qͥ¬
dam princeps: dicens.
Magister bone. quid faciens
uitam eternam possidebo: Au¬
dierat credo iste princeps ado¬
mino. tantum eos qui pueroꝵ
uelint ẽe sinules. regnum dei
intraturos. atq ideo tractatus
certioris sollicitus poscit sibi nõ
parabolatim. s palam quibo
ꝑum meritis uitam eternam cõ¬
sequatur exponi. Dixit autẽ ei
ihc. Quid me dicis bonum: Ne¬
mo bonus nisi solus deus. Quid
magistrum uocauerat bonum.
⁊ nõ deum uel dei filium confes¬
sus erat: discit qͣmus sc̃m ho¬
nisem comparatiõe dei nõ esse
bonum de quo dicitur: Confite¬
mini domino q̃m bonus. Solꝰ
autem deus bonus. nõ pater so
bit sp̃m bonum petentib se. id
nꝰ se bonum negat. s ẽẽ deunsig¬
nificat. nõ se magistrum bonũ
nõ eẽ. s magistrum absq deo
nullum bonum ẽe testatur.
Mandata nosti nõ occides. nõ
mechaberis. nõ furtum facies
nõ falsum testimõium dices.
honora patrem tuum ⁊ matrẽ

Expanded text:
t interrogavit eum quidam princeps, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo? Audierat credo iste princeps a Domino tantum eos qui puerum velint esse similes regnum Dei intraturos, atque ideo tractatus certioris sollicitus poscit sibi non parabolatim, sed palam quibus operum meritis vitam aeternam consequatur exponi. Dixit autem ei Jesus: Quid me dicis bonum? nemo bonus, nisi solus Deus. Quia magistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei Filium confessus erat, discit quemvis sanctum hominem comparatione Dei non esse bonum. De quo dicitur: Confitemini Domino, quoniam bonus . Solus autem Deus bonus, non Pater solbit Spiritum bonum petentibus se . Id nus se bonum negat, sed esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo, nullum bonum esse testatur. Mandata nosti: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omnia possidentes. Recipie¬
tur sane etiam de continentia
ꝯugali. multo maior suauitaᷤᷤ
ab illa que eis inuicem ꝑ cõ¬
mixticẽm sexium prebebat᷑.
Uxorem ante m lasciua pas-¬
sione desiderii possidebam. hanc
eamdem in honore sc̃ificationis ⁊
uera xp̃i dilectione possideo. Una
est mulier. s centuplum creuit
meritum cascitatis. Nam quod
scł̃m marchum dicitur. accipi¬
et centies tantum nũc intem¬
pore hoc domos. ⁊fr̃es.⁊sorores.
⁊ matres. ⁊ filios. ⁊ agros. cum
ꝑsecutionib potest altiꝰ accipi.
Centenarius quippe numerꝰ
de sinistra translatus ad dexte-¬
iam. licet eamdem in flexudi-¬
gitorum uideatur tenere figu
magnitudine suꝑcrescit. quia
uidelicet unu̾isi qui propter
regnum dei temporalia sꝑnũt.
etiam in hac uita ꝑsecutionib
plenissima eiusdem regni gandia
fide certa degustant. atq in expe-
riter electorum sincerissima di-¬
lectione fruuntur.

Expanded text:
et omnia possidentes . Recipieet omnia possidentes . Recipietur sane etiam de continentia conjugali multo major suavitas ab illa quae eis invicem per commistionem sexuum praebebatur. Uxorem ante in lasciva passione desiderii possidebam, hanc eamdem in honore sanctificationis, et vera Christi dilectione possideo. Una est mulier, sed centuplum crevit meritum castitatis. Nam quod secundum Marcum dicitur: Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , potest altius accipi. Centenarius quippe numerus de sinistra translatus ad dexteam, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figurmagnitudine supercrescit. Quia videlicet omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exsperiter electorum sincerissima dilectione fruuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ser regnum dei acquirendũ õs
affectus ꝯtemipserit. omnes seculi
delitias luxusq calcau̾it. multo
pluram in presenti recipiet. quia
a frĩb acq consortib propositi
su qui ei sp̃ali glutino conligãt᷑.
multo gratiorem etiam in hac
iuta recipiet caritatem. Hanc si¬
quidem qͣm inter parentes acfi¬
lios. atq germanos cõiuges ist
propinquos. siue societas copłe.
seu ꝯsangunitatis necessitudo
coniungit. satis breuem ẽẽ cõ-¬
stat ac fragilem. Deniq inter¬
dum etiam honesta causaint̃¬
ueniente diuellitur: Soli per¬
petue cõiunctionis retinent
unitatem. atq indiscrete pos¬
sident uniu̾sa. qui om̃ia sua
ẽẽ que fr̃m. omĩa fr̃m credunt
ẽẽ que fua sunt. lege actus apo¬
stolorum. quia multitudinis
tredentium erat cor unum ef
anima una. et erant illis oĩa
ꝯmunia. Nullusq egens erat
inter eos: quia sua pro domino
reliquerunt. De quib ⁊ paulꝰ
ait. Tanquam nichil habẽtes

Expanded text:
ropter regnum Dei acquirendum omnes ropter regnum Dei acquirendum omnes affectus contempserit, omnes saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter parentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fragilem. Denique interdum etiam honesta causa interveniente divellitur. Soli perpetuae conjunctionis retinent unitatem, atque indiscrete possident universa, qui omnia sua esse quae fratrum, omnia fratrum credunt esse quae sua sunt. Lege Actus apostolorum, quia multitudinis credentium erat cor et anima una, et erant illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos qui sua pro Domino reliquerunt. De quibus et Paulus ait: Tanquam nihil habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tere. iuingit qd̃ ꝑfectum est.
⁊ secuti sumus de. Fetimꝰ quod
uissisti. Quid ergo nobis dabiˢ
p̃mii: Qui dixit eis. Amẽ di¬
t uobis: nemo est qui reliqͥͣd do-¬
mum. aut parentes. aut frẽs
ant uxorem. aut filios propt̾
regnum dei: ⁊ nõ recipiat mul¬
to plura in hoc tempore. ⁊ in
setulo uenturo iutam et̾nam.
Quidam de occasione huius
sententie. iudaicam mille an¬
noꝵ fabulam post resurrectio¬
nem iustoꝵ edificant. qͣndo
om̃ia que propt̾ deum dimisi¬
mus. multiplici nobis sint
fenore redcenda. insuꝑ ⁊ uita
iterna donanda Nec uident in¬
qti quod ⁊ si inceteris digna
sit repromissio. inuxorib ta¬
men uixta alios eungelistas
entinis appareat turpitudo.
presertim cum dominꝰ ⁊ in res᷑¬
restione nubendum nõ ẽe te¬
setur. ⁊ uixta eungelistã mar¬
chum ea que dimissa fu̾int
nes illi chiliasde sicut ⁊ cetera
contrana: mille annis sius
omĩmodis abẽẽ dogmatizãt.
Serisus igrur iste est. Quiꝑp¬

Expanded text:
tere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? Qui dixit eis: Amen dico vobis, nemo est qui reliquit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat multo plura in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam. Quidam ex occasione hujusce sententiae Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum aedificant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo; praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur, et juxta evangelistam Marcum ea quae dimissa fuerint nes, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis incommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui p
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in cruce domini nr̃i sh̾u
ip̃i. Ascensa autem sycomoro
uanseuntem prope dñm cer¬
nit. quia ꝑ hanc laudabilẽ
fatuitatem. ⁊ si necdum ut
ist solide. iam tamen raptĩ
⁊ quasi intͣnsitu luti sapi¬
entie celestis intendit. Et
cum ueniss ad locum: suspi¬

Expanded text:
nisi in cruce Domini nostri Jesu nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . Ascensa autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. obsciterat. Eadem nãq
turba noxie ꝯsuetudinis qͦͤ
supra cecum clamantẽ ne
lumen peteret increpabat.
⁊ iam suspicientem publisa¬
num ne ih̾m indeat tardat.
S sicut cecus turbaꝵ uoces
magis ac magis clamando
deuicit. ita pusillus necesse ẽ
turbe nocentis obstacdm al¬
tiora petendo transcendat. ter¬
rena relinquat. arborẽ cruciᷤ
ascendat. Sicomorus namq
que est arbor moro similis s
altitudine prestans. unde ⁊
a latinis celsa numcupatur
ficus fatua dr. Et eadem do¬
minica crux credentes alit
ut ficus: ab incredulis iril¬
detur ut fatua. Nos enim
preclicamus xp̃m crucifixũ.
indeis quidem scandalum.
gentib antẽ stulticiam. iꝑ¬
sis uero uocatis iudeis atꝙy
gentib xp̃m dei uircutel.
⁊ de sapientiam. Quam nide¬
lcet arborem pusillus st atura
acheus quo exaltari possit as¬
andit. dum quilibet humilis
⁊ peoprie ꝯscius infirmitatis
onfidens in domino ꝓclamat.
ehichi autem absit gloriati:

Expanded text:
iret, obsistebat. Eamdem namque iret, obsistebat. Eamdem namque turbam noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem, ne lumen peteret, increpabat, etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero gentibus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirmitatis, confidens in Domino, proclamat: Mihi autem absit gloriari,