comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum. quia confessio et magnificencia. op
erꝰ. Et quod uidelicet nr̃am maliciã. et qͦd eque di¬
uine bonitatis et urtutis magnificenciã minime
tacemus: magnũ quidẽ gemine confessionis bonũ:
sed dei est donum. Ait itaq. Non declines cor meum
inuerba maliciȩ. ad excusandas excusationis in pecca¬
tis. Quamobrẽ ministros uerbi sacendotes. caute ne¬
cesse ẽ Ad utrumq uigilare sollicitos: quo uidelicet
delinqͣntium cordib tanto moderamine ũbum ti¬
moris et contricionis ĩfligant. quatenꝰ eos nequa¬
quam a uerbo confessionis exterreant. sic corda ape¬
riant. ut ora non obstruant: sed nec absoluant õe
compunctũ nisi uiderint et confessum. qm̃quidẽ
corde creditur ad iusticiam. ore autẽ confessio fit
ad salutem. Alioqͥn amortuo tamquã qui ñ egt
perit confessio. Qiuisquis gͥ uenbum in ore ht̃
or mnore non habet: aut dolosus ẽ aut uanus. Qsqͥs

Expanded text:
nimirum, quia confessio et magnificentia opus nimirum, quia confessio et magnificentia opus ejus . Et quod videlicet nostram malitiam, et quod aeque divinae bonitatis et virtutis magnificentiam minime tacemus, magnum quidem geminae confessionis bonum, sed Dei est donum. Ait itaque: Non declines cor meum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis . Quamobrem ministros verbi sacerdotes caute necesse est ad utrumque vigilare sollicitos, quo videlicet delinquentium cordibus tanto moderamine verbum timoris et contritionis infligant, quatenus eos nequaquam a verbo confessionis exterreant; sic corda aperiant, ut ora non obstruant; sed nec absolvant etiam compunctum, nisi viderint et confessum: quandoquidem corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Alioquin a mortuo, tanquam 557 qui non est, perit confessio . Quisquis igitur verbum in ore habet, et in corde non habet, aut dolosus est, aut vanus: quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
omne peccatum. huiꝰcemodi ꝓculdubio pudor fu¬
gat obprobrium. parat gloriam.dum aut pecca¬
tum omnino ñ amittit. aut certe admissum et
penitendo punit. et confitendo expellit. sitam̃
gloria oẽ nr̃a hec est testimoniũ conscientie nr̃e
Qs si quispiam confiteri confundit᷑. id quoq in¬
de compungitur. talis pudor peccatum adducit. oe
gloriam de conscientia perdit. qͣndo malũ qͦd ex ꝓ¬
fundo cordis compunctio conatur expellere pudor
inemptus obstruso labiorũ ostio. non ꝑmittit exr¬
re.cum eum exemplo dauid dicere potius oporte¬
ret. et labia mea non ꝓhibebo dñe tu scisti. Qui ce
se ipsum redarguens. puto suꝑ huiꝰ modi stulto. oe
irrabibnabili pudore. q̃m tacui inquit inuetera.¬
uert ossa mea. Unde: et optat ostium pomi cucũ¬
stancie labuis suis: ut oris ianuam. et aperire con¬
fessioni. et defensioni claudere norit.Deniq et
aperte hoc ipsum orans petit a domino: sciens

Expanded text:
omne peccatum. Hujuscemodi procul dubio pudor fuomne peccatum. Hujuscemodi procul dubio pudor fugat opprobrium, parat gloriam, dum aut peccatum omnino non admittit, aut certe admissum et poenitendo punit, et confitendo expellit: si tamen gloria etiam nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Quod si quispiam confiteri confunditur id quoque, unde compungitur, talis pudor peccatum adducit, et gloriam de conscientia perdit, quando malum quod ex profundo cordis compunctio conatur expellere, pudor ineptus obstruso labiorum ostio non permittit exire; cum eum exemplo David dicere potius oporteret: Et labia mea non prohibebo, Domine, tu scisti . Qui et seipsum redarguens, puto super hujuscemodi stulto et irrationabili pudore, Quoniam tacui, inquit, inveteraveverunt ossa mea . Unde et optat ostium poni circumstantiae labiis suis , ut oris januam et aperire confessioni, et defensioni claudere norit. Denique et aperte hoc ipsum orans petit a Domino, sciens
Abbreviated transcription (Latin):
tuenti. sed legenti antiquum. ut sic adfit de noui¬
tate iocunditas. ut de uetustate non desit auctoritaᷤ
Ot de sepulcro ista sufficiant: De betphage . xii.
pene preterieram. ubi et confessionis sacram̃¬
phage quippe domus bucce interpretat᷑. Scͥptum
est autẽ. ꝓpe ẽ uerbum in ore tuo. et incorde tuo.
Non in altero tantũ. sed simul in utroq uerbum
habere memineris.Et quidẽ ũbum in corde:pecca¬
toris operatur salutiferam contricionẽ. uerbum u̾o
in ore noxiam tollit confusionẽ. ne impediat ne¬
cessariam confeegionẽ. Ait enim scriptura. Est pudor
adducens peccatum. et ẽ pudor adducens głam. Do.¬
nus pudor quo peccasse aut certe peccare confunde¬
ris. et omnis licet humanus arbiter forte absit
diuinũ tam̃ quam humanũ tanto uerecundius re¬
uereris aspectum. quanto et uerius deum qͣm ho¬
minẽ cogitas puriorem. tantoq eum grauius of¬
fendi a peccante. quanto constat longius ab illo ẽẽ

Expanded text:
tuenti, sed legenti antiquum: ut sic adsit de novituenti, sed legenti antiquum: ut sic adsit de novitate jucunditas, ut de vetustate non desit auctoritas. Et de sepulcro ista sufficiant. CAPUT XII. De Bethppene praeterieram, ubi et confessionis sacramephage quippe Domus buccae interpretatur. Scriptum est autem: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . Non in altero tantum, sed simul in utroque verbum habere memineris. Et quidem verbum in corde peccatoris operatur salutiferam contritionem: verbum vero in ore noxiam tollit confusionem, ne impediat necessariam confessionem. Ait enim Scriptura: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Bonus pudor est, quo peccasse, aut certe peccare confunderis: et omnis licet humanus arbiter forte absit, divinum tamen quam humanum tanto verecundius revereris aspectum, quanto et verius Deum quam hominem cogitas puriorem  al. praesentiorem: tantoque eum gravius offendi a peccante, quanto constat longius ab illo esse
Abbreviated transcription (Latin):
inmortẽ: ut quomͦ surrexit xp̃c amortiris ꝑ glam
patris: ita et nos in nouitate uite ambulemꝰ. Si
enĩ complantati facti sumꝰ similitudim mortis
eiꝰ: simul et resurrectionis erimus. Quam duloe
ẽ ꝑegrinis post multã longiitineris fatigationẽ.
post plurima terre marisq pericula. ibitandẽ qͥ¬
escere. ubi et agnoscunt suum dominũ qͥeuisse.
puto iam pregaudio non seneuint uie laborem nͨ
grauamen reputant expensarũ: s tamquã labo¬
ris p̾miũ cursus ue brauium assecuti. iuxta scrip¬
ture sentenciã. gaudent uehement̾ cum inuene¬
rint sepulcrũ. Nec cafu uel subitu. aut ueluti lu¬
brica popularis fauoris opimone. isd tam celebre
nomen sepulcrũ nactum ẽẽ putet᷑ cũ hoc ipsum
tantis retro temporib ysaias tam aperte p̾dixe¬
rit. Erit inquit in die uia radix iesse. qui stat ĩ
signum populoꝵ. ipsum gentes deprecabuntur.
oe erit sepulcrum eius głosum. Reuera ergo im

Expanded text:
in mortem, ut quomodo surrexit Christus a min mortem, ut quomodo surrexit Christus a mnovitate vitae ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . Quam dulce est peregrinis post multam longi itineris fatigationem, post plurima terrae marisque pericula, ibi tandem quiescere, ubi et agnoscunt suum Dominum quievisse! Puto jam prae gaudio non sentiunt viae laborem, nec gravamen reputant expensarum; sed tanquam laboris praemium, cursusve bravium assecuti, juxta Scripturae sententiam, gaudent vehementer cnm invenerint sepulcrum . Nec casu vel subito, aut veluti lubrica popularis favoris opinione, id tam celebre nomen sepulcrum nactum esse putetur, cum hoc ipsum tantis retro temporibus Isaias tam aperte praedixerit: Et erit, inquit, in die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Revera ergo imp
Abbreviated transcription (Latin):
iam non regnat in nr̃o mortali corpore ñ tam̃ deest
þenitus nobis. ꝓinde. paulus ex parte qͥdem libera¬
tum se a lege peccati et mortis gloriatur. sed rursõ
se utraq nichilominꝰ lege aliqua ex parte grauari
conquerit᷑. siue cum aduersꝰ peocatum miserabiłr
clamat inuenio aliam legem inmenbris meis &
cetera. siue cum in gemiscit grauatꝰ haut dubiũ
qͥn lege mortis redemptionẽ expectans corporis sui.
siue itaq hec. siue alia quecumq in hunc modũ pro¬
ut in talib in suo quisq abundat sensu ex occasione
sepulcri xp̃ianis sensib suggerantur: puto qͦd ñ me¬
diocris duicedo deuocionis infunditur cominꝰ intuẽ¬
ti nec parum ꝓficitur cernendo eciã corporalib ocu¬
lis cor poralem locum dominice quietis: et si quippe
iam uacuum sacris menbris. plenũ tam̃ nr̃is. et
iocundis ad modũ sacramentis. Nr̃ĩs inquã nr̃is: si
tam̃ tam ardenter amplectimur. quã indubitant᷑

Expanded text:
jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest penitus nobis. Proinde Paulus ex parte quidem liberatum se a lege peccati et mortis gloriatur; sed rursum se utraque nihilominus lege aliqua gravari ex parte conqueritur, sive cum adversus peccatum miserabiliter clamat, Invenio aliam legem in membris meis , et caetera; sive cum ingemiscit gravatus, haud dubium quin lege mortis, redemptionem exspectans corporis sui . 29. Sive itaque haec, sive alia quaecunque in hunc modum, prout in talibus in suo quisque abundat sensu, ex occasione sepulcri christianis sensibus suggerantur: puto quod non mediocris dulcedo devotionis infundatur cominus intuenti; nec parum proficitur cernendo etiam corporalibus oculis corporalem locum dominicae quietis. Etsi quippe jam vacuum sacris membris, plenum tamen nostris et jucundis admodum sacramentis. Nostris, inquam, nostris, si tamen tam ardenter amplectimur, quam indubitanter
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictum ẽ potestate peccata remisit: qua omnia
quecumq uoluit fecit. Mors itaq xp̃i mors ext me
mortis: quia ille mortuus ẽ. ut ego uiuerem. Quo pa¬
cto enim iam non uiuat. ꝓ quo moritur uita:. Aut qͥs
lam in uia moꝵ. seu rerum noticia.errare timebat
duce sapiencia: Aut unde iam reus tenebitur: qͣm ab¬
soluit iusticia: uitam quidẽ seipse ꝑhibet in euunge¬
lio: ego sum inquiens uita. Porro duo sequentia teᷤ¬
tatur apłs dicens. Qui factus ẽ nobis iusticia. & sa¬
berauit nos ã lege peccati et mortis. ut quid adhuc
morimur. et non statim immortalitate uestimur.
Sane ut dei ueritas impleatur. Quia enĩ miscđiam
et ueritatẽ diligit ds. necesse ẽ mori quidẽ hominẽ
quippe qͦd predixerat d̾̃s. sed amorte tam̃ resurgere
ne obliuiscatur misererid̃s. Ita gͦ mors et sinon ꝑ¬
petuo dominatur. manec tam̃ propter ueritatẽ dei.
ut ad tempus innobis: qͦmadmodum peccatũ et si

Expanded text:
ut dictum est, potestate peccata dimisit, qua omnia ut dictum est, potestate peccata dimisit, qua omnia quaecunque voluit, fecit. Mors itaque Christi, mors est meae mortis: quia ille mortuus est, ut ego viverem. Quo pacto enim jam non vivat, pro quo moritur Vita? Aut quis jam in via morum, seu rerum notitia errare timebit duce Sapientia? Aut unde jam reus tenebitur, quem absolvit Justitia? Vitam quidem se ipse perhibet in Evangelio: Ego sum, inquiens, vita . Porro duo sequentia testatur Apostolus, dicens: Qui factus est nobis justitia et sao Jesu liberavit nos a lege peccati et mortis, utquid adhuc morimur, et non statim immortalitate vestimur? Sane ut Dei veritas impleatur. Quia enim misericordiam et veritatem diligit Deus , necesse est mori quidem hominem, quippe quod praedixerat Deus: sed a morte tamen resurgere, ne obliviscatur misereri Deus. Ita ergo mors etsi non perpetuo dominatur, manet tamen propter veritatem Dei vel ad tempus in nobis: quemadmodum peccatum, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
placuit saluũ facere mundũ. ut mundi confuta¬
ret sapienciã. confunderet sapientes. qͦd uidelicet
cum informa dei eẽt. deo equalis: semet ipsum ex¬
inanurit. formã serui accipiens. quod diues cum
esset. propter nos egenus factus egt. de magno
paruus. de celso humilis. infirmꝰ de potente. qͦd
esuriit. quod siturit. qͦd fatigatus ẽ in itinere. &
cetera que passus ẽ uoluntate non necc̃itate. Hec
ergo ipsius quedam stulticia. nonne fuit nobis
uia prudentie. iusticiȩ forma. scitaͣs exemplum.
Ob hoc item apłs quod stuitum ẽ inquit dei sa¬
pientius ẽ hominib. Mors gͥa morte. uita ab
errore: a peccato gr̃a liberauit. Et quidẽ mors
ꝑ iusticiam suã ꝑegit uictoriam. quia iustus ex¬
soluendo que nõn rapuit. iuire omnino qͦd A.
miserat recepit. Uitauero qͦd ad se ꝑtimuit ꝑ sapi¬
enciam adimpleuit: que nobis uite et discipline
documentũ ac speculum extitit. Porro gr̃a ex illa

Expanded text:
placuit salvum facere mundum, ut mundi confutaplacuit salvum facere mundum, ut mundi confutaret sapientiam, confunderet sapientes; quod videlicet cum in forma Dei esset, Deo aequalis, semetipsum exinanivit formam servi accipiens; quod dives cum esset, propter nos egenus factus est, de magno parvus, de celso humilis, infirmus de potente; quod esuriit, quod sitiit, quod fatigatus est in itinere, et caetera quae passus est voluntate, non necessitate: haec ergo ipsius quaedam stultitia, nonne fuit nobis via prudentiae, justitiae forma, sanctitatis exemplum? Ob hoc item Apostolus: Quod stultum est, inquit, Dei, sapientius est hominibus . Mors ergo a morte, vita ab errore, a peccato gratia liberavit. Et quidem mors per justitiam suam peregit victoriam: quia justus exsolvendo quae non racepit. Vita vero quod ad se pertinuit, per sapientiam adimplevit, quae nobis vitae et disciplinae documentum ac speculum exstitit. Porro gratia ex illa,
Abbreviated transcription (Latin):
iuste. et pie conũsatus. uera locutꝰ. mira operat᷑
indigna passus. in quo iam defuit nobis ad salu¬
tem: Accedat et gr̃a remissionis peccatoꝵ. hoc ẽ
ut gratis peccatã dimittat. et opus ꝓfecto nr̃e
salutis consumatum ẽ. Non autẽ metuendum
quod donandis peccatis. aut potestas deo.aut uo¬
iuntas pas so. et tanta passo ꝓ peccatorib desit.
sitam̃ solliciti inueniamur digne ut oportet. &¬
imitari exempla. et uenerari miracula : doctrine
quoq non existamꝰ increduli. et passionib ñ in¬
grati. Itaq totum nobis de xp̃o ualuit. totũ sa¬
lutiferum. totumq necc̃m fuit. nec minꝰ ꝓfuit ĩ¬
firmitas. qͣm et maiestas: quia et si ex deitatis
potencia. peccati uigum iubendo submouit: ex
carnis tam̃ infirmitate mortis iura moriendo
concussit. Unde: pulcre ait apłs. Qb infirmũ ẽ dei.
forcius ẽ hominib. Sedetͣ eius stulticia. ꝑ qͣm ei

Expanded text:
juste, et pie conversatus, vera locutus, mira operatus, juste, et pie conversatus, vera locutus, mira operatus, indigna passus, in quo jam defuit nobis ad salutem? Accedat et gratia remissionis peccatorum, hoc est, ut gratis peccata dimittat: et opus profecto nostrae salutis consummatum est. Non autem metuendum, quod donandis peccatis aut potestas Deo, aut voluntas passo, et tanta passo pro peccatoribus desit: si tamen solliciti inveniamur digne, ut oportet, et imitari exempla, et venerari miracula; doctrinae quoque non existamus increduli, et passionibus non ingrati. 27. Itaque totum nobis de Christo valuit, totum salutiferum, totumque necessarium fuit, nec minus profuit infirmitas quam majestas: quia etsi ex deitatis potentia peccati jugum jubendo submovit, ex carnis tamen infirmitate mortis jura moriendo concussit. Unde pulchre ait Apostolus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Sed et illa ejus stultitia, per quam ei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut plus noceat humana atq terrena. quã ua¬
leat diuina cȩlestisq generatio. dei electionẽ uĩ¬
cat carnalis successio. et eterno eius ꝓposito car¬
nis prescribat temporaliter traducta cõncupis¬
centia: Quinĩmo si perunũ hominẽ mors. cur
non multo magis per unum et illum hominẽ
uita: Et si in adam omnes morimur:eur non
longe potenciꝰ in xp̃o omnes uiuificabim᷑: de¬
niq non sic̃t delictum. ita et donũ. Nam udi.
et mortis moriendo soluere debitum: quia iust
et omnib unus ad iusticiam uitãq sufficere.
q̃nquidẽ. et peccatum et mors: ex uno in omnes
ꝓcesserit. Sed hoc quoq necessarie omnino pio¬
iusum ẽ: qd dilata morte. homo inter homines
dignatus ẽ aliquandiu conu̾sari. quatinꝰ crebris
et ueris locutionib ad inuifibilia excitaret: mi¬
ris operib astrueret fidem. rectis mores instry¬
eret. Itaq in oculis hominũ ds homo sobrie. &

Expanded text:
est, ut plus noceat humana atque terrena, quam vaest, ut plus noceat humana atque terrena, quam valeat divina coelestisque generatio; Dei electionem vincat carnalis successio, et aeterno ejus proposito carnis praescribat temporaliter traducta concupiscentia? Quinimo si per unum hominem mors, cur non multo magis per unum, et illum hominem vita? Et si in Adam omnes morimur, cur non longe potentius in Christo omnes vivificabimur? Denique non sicut delictum, ita et donum. Nam judicet mortis moriendo solvere debitum, quia justus; et omnibus unus ad justitiam vitamque sufficere, quandoquidem et peccatum, et mors ex uno in omnes processerit. 26. Sed hoc quoque necessarie omnino provisum est, quod dilata morte homo inter homines dignatus est aliquandiu conversari: quatenus crebris et veris 555 locutionibus ad invisibilia excitaret, miris operibus astrueret fidem, rectis moribus instrueret. Itaque in oculis hominum Deus homo sobrie, et
Abbreviated transcription (Latin):
catoris descendimꝰ. Sed enĩ nicħominus sp̃ualiꝰ
illa generatio ñ quidẽ in carne sentitu: sed in¬
corde ab his dum taxat. qui cum paulo dicere
posst̃. nos autẽ sensum xp̃i habemus: in quo et
eatentis ꝓfecisse se senciunt. ut et ipsi c̃ om̃i fi¬
ducia dicant. ipse enĩ sp̃c testimonium reddit
sp̃ui nr̃o. qđ sumus filii dei. Et illud. Nos autẽ
non sp̃m huiꝰ mundi accepimꝰ. sed spm qui exdeo
est: ut sciamus que a deo donata gtͣ nobis. Per
sp̃m ergo qui ex deo ẽ. caritas diffusa ẽ in cordib:
hiis: sicut et ꝑcarnẽ que ẽ ex adam manet con¬
cupiscentia nrĩs insita menbris. Et quomͦ ista
quȩ a ꝓgenitore corpoꝵ descendit. numꝗꝙͣ ĩ bac
inta mortali a carne recedit: sic illa ꝓcedens
ex patre sp̃ũum. ab intencione filioꝵ dũ taxat
ꝑfectorum caritas numquã excidit. Si eugo ex
deo nati et in xp̃o electi simus: que nam iusticia

Expanded text:
catoris descendimus. Sed enim nihilominus spiritualis catoris descendimus. Sed enim nihilominus spiritualis illa generatio, non quidem in carne, sed in corde sentitur ab his duntaxat qui cum Paulo dicere possunt, Nos autem sensum Christi habemus ; in quo et eatenus profecisse se sentiunt, ut et ipsi cum omni fiducia dicant, Ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei : et illud, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . PerDeo est, charitas diffusa est in cordibus nostris: sicut et per carnem quae est ex Adam, manat concupiscentia nostris insita membris. Et quomodo ista quae a progenitore corporum descendit, nunquam in hac vita mortali a carne recidit; sic illa procedens ex Patre spirituum, ab intentione filiorum duntaxat perfectorum nunquam excidit. 25. Si ergo ex Deo nati, et in Christo electi sumus: quaenam justitia
Abbreviated transcription (Latin):
quis delictum merito omnes contrahimꝰ. in quo
quippe omnes peccauimꝰ: qm cum peccauit. In ip¬
So eramus. & exerus carne ꝑ carnis concupiscen¬
tiam geniti sumꝰ. At qui ex deo multo germanuis
scd̾m sp̃m nascim᷑. qͣm scd̾m carnẽ ex adam. scd̃m
qͣͥm eciam sp̃m longe ante fuimꝰ in xp̃o. qͣm scd̾m
carnẽ mnadam. si tam̃ et nos inter illos numerari
confidimꝰ. de quib apt̃s. qui elegit nos inqͥt in ip¬
so. haut dubiũ qͥn pater in filio ante mundi con¬
stitutonem. Qd antẽ &̃ ex deo nati gt̃: testatur e¬
uuangelista ioħ̃s ubiait. Qui ñ ex sanguinib ne¬
q ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiri. sed ex
deo nati sunt. Item ipse inepła. Omĩs qͥ natꝰ ẽ ex
deo. non peccat. quia generatio celestis conseruat
eum. At carnis traducem ais. carnalis testatirr
concupiscencia: et peccatum qd in carne sentimꝰ.
manifeste ꝓbat quod scđm carnẽ de carne pec¬

Expanded text:
quis, delictum merito omnes contrahimus, in quo quis, delictum merito omnes contrahimus, in quo quippe omnes peccavimus: quoniam cum peccavit, in ipso eramus, et ex ejus carne per carnis concupiscentiam geniti sumus. Atqui ex Deo multo germanius secundum spiritum nascimur, quam secundum carnem ex Adam; secundum quem etiam spiritum longe ante fuimus in Christo, quam secundum carnem in Adam: si tamen et nos inter illos numerari confidimus, de quibus Apostolus, Qui elegit nos, inquit, in ipso haud dubium quin Pater in Filio ante mundi constitutionem . Quod autem etiam ex Deo nati sunt, testatur evangelista Joannes, ubi ait, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt : item ipse in Epistola, Omnis qui natus est ex Deo, non peccat, quia generatio coelestis conservat eum . At carnis traducem, ais, carnalis testatur concupiscentia: et peccatum quod in carne sentimus, manifeste probat, quod secundum carnem de carne pec
Abbreviated transcription (Latin):
unius iͦticiam. in omnes homines in tͦtificat̃onem
uitȩ. Sicut enĩ ꝑmobedientiã uniꝰ hominis pecca¬
tores constituti sc̃ multi ita et ꝑumiꝰ hoĩs obediẽ¬
tiam: iusti constituent᷑ multi. Sed forte unꝰ plurib
tticiam quidẽ restituere potuit: uitã ñ potuit. ꝑ
unũ ait hominẽ mors. et ꝑunũ hominẽ uita. Sic̃
enĩ inadam omnes moriuntur. ita. et in xp̃o om̃s
iuuificabunt᷑. Quid enĩ: Unus peccauit. & omnes te¬
nentur rei. et unius innocencia soli reputabit᷑ in
nocenti: Unius peccatũ omnib operatum ẽ mor¬
tẽ. et unius iusticia uni uitã restituet: Ita ne dei
iusticia magis ad condẽpnandum. quam ad restau¬
randũ ualuit: Aut plus potuit adam in malo. ꝙͥ
xp̃c in bono: Ade peccatum imputabit᷑ mͥ. et xp̃i iꝰ
ticia non ꝑtinebit ad me:᷑ Illiuis me inobedientia
ꝑdidit. et huiꝰ obedientia non ꝓderit m. Sed ade ĩ¬

Expanded text:
unius justitiamunius justitiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius hominis obedientiam justi constituentur multi . Sed forte unus pluribus justitiam quidem restituere potuit, vitam non potuit. Per unum, ait, hominem mors, et per unum hominem vita. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Quid enim? Unus peccavit, et omnes tenentur rei; et unius innocentia soli reputabitur uni  al. innocenti? Unius peccatum omnibus operatum est mortem, et unius justitia uni vitam restituet? Itane Dei justitia magis ad condemnandum, quam ad restaurandum valuit? aut plus potuit Adam in malo, quam Christus in bono? Adae peccatum imputabitur mihi, et Christi justitia non pertinebit ad me? Illius me inobedientia perdidit, et hujus obedientia non proderit mihi? 24. Sed Adae, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto namq cum homo eẽt: potuit mori. cum uistꝰ.
debuit non gratis. Non quidẽ peccator mortis suf¬
ficit soluere debitum ꝓ altero peccatore: cum qͣsq
moriatur ꝓ se. Qui autẽ mori prose non habet: nũ¬
quid pro alio frustra debet: Quanto sane indigniꝰ
moritur. qui mortẽ ñ meruit: tanto is iustius ꝓ
quo moritur uiuit. Sed que inquis ĩticia ẽ ut in¬
retur. Si exdebito: ipse quidẽ moreret᷑: s is ꝓ quo
moreretur non uiueret. At uero si iusticia non etiñ
tam̃ contra iusticiã ẽ. Auioqͥn: et iustus et misericoᷤ
simul ẽẽ non posset. Sed et si iustus non iniuste ꝓ
peccatore satiffacere ualeat. quo tam̃ pacto oẽ unꝰ
ꝓ plurib: Et enĩ satis uideret᷑ esse ad iusticiam.
siunus uni moriens: uitam restituat. Hinc iã res¬
pondeat apł̃s. Sicut enĩ inquit ꝑumiꝰ delictum.
momnes homines in condempnãtionẽ: sic et ꝑ

Expanded text:
Profecto namque cum homo esset, potuit mori; cum justus, non Profecto namque cum homo esset, potuit mori; cum justus, non debuit gratis. Non quidem peccator mortis sufficit solvere debitum pro altero peccatore, cum quisque moriatur pro se. Qui autem mori pro se non habet, nunquid pro alio frustra debet? Quanto sane indignius moritur qui mortem non meruit, tanto is justius pro quo moritur, vivit. 23. Sed quae, inquis, justitia est, ut inretur. Si ex debito, ipse quidem moreretur: sed is pro quo moreretur, non viveret. At vero si justitia non est, non tamen contra justitiam est. Alioquin et justus, et misericors simul esse non posset. Sed etsi justus 554 non injuste pro peccatore satisfacere valeat, quo tamen pacto etiam unus pro pluribus? Etenim satis esse videretur ad justitiam, si unus uni moriens vitam restituat. Huic jam respondeat Apostolus. Sicut enim, inquit, per unius delictum, in omnes homines, in condemnationem; sic et per
Abbreviated transcription (Latin):
cia ualuit relaxare. Porro iam de uoluntate quis du¬
bitet: Qui enĩ nrãm et induit carnem. et fubiit mor¬
tẽ. putas suam nobis negabit iusticiam: Uolunta¬
rie incarnatus. uoluntariȩ passus. uoluntarie cru¬
cifixus. solam a nobis retinebit iͦticiam: Qd gͦ ex
deitate constat illum potuisse: ex humanitate ĩno¬
tuit et uoluisse. Sed unde rursum confidimꝰ qͦd mor¬
tẽ abstulit: hinc plane: qͦd eam ipse qui non meru¬
it. ꝑtulit. Qua enim racione iterum exigeret᷑ a nob̾
Qd ꝓnobis ille iam soluit:. Qui peccati meritũ tu¬
lit. suam nobis donando iticiam: ipse mortis debi¬
tum soluit. et reddidit uitam. Sic namq mortua mor¬
de reuertitur uita: qͤmadinodũ ablato peccato redit
iticia. Porro mors in xp̃i morte fugatur: & xp̃i nob̃
iusticia imputat᷑. Uerum quomͦ mori potuit qui d̃s̃
erat: Qm̃ nimirũ et homo erat. Sed quo pacto morᷤᷤ
hominis illius ꝓ altero ualuit: Quia et iustus erat.

Expanded text:
tia valuit relaxare. 22. Porro jam de voluntate quis dutia valuit relaxare. 22. Porro jam de voluntate quis dubitet? Qui enim nostram et induit carnem, et subiit mortem; putas, suam nobis negabit justitiam? Voluntarie incarnatus, voluntarie passus, voluntarie crucifixus, solam a nobis retinebit justitiam? Quod ergo ex deitate constat illum potuisse, ex humanitate innotuit et voluisse. Sed unde rursum confidimus quod mortem abstulit? Hinc plane, quod eam ipse qui non meruit, pertulit. Qua enim ratione iterum exigeretur a nobis, quod pro nobis ille jam solvit? Qui peccati meritum tulit, suam nobis donando justitiam; ipse mortis debitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua morte revertitur vita, quemadmodum ablato peccato redit justitia. Porro mors in Christi morte fugatur, et Christi nobis justitia imputatur. Verum quomodo mori potuit qui Deus erat? Quoniam nimirum et homo erat. Sed quo pacto mors hominis illius pro altero valuit? Quia et justus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum mors: xp̃o remittente peccatũ. &e moriente ꝓ
peccatorib. ꝓfecto iam nuilũ est meritũ. et solu¬
et quicquid uult potest. Unde. autẽ et qͦd d̾s sit. mi¬
racula ꝓbant. facit quippe opera. que nemo alius
facere possit: ut taceam oracula ꝓphetarũ. necnon
et paterne uocis testimoniũ elapse celitus ad ip̃m
amagnifica gloria. Ed sid̾s ꝓ nobis. quis contranoᷤ.
D̾s qui iustificat. quis est qui condempnet᷑. Si ip¬
Se egt et non alius cui cotidie confitemur dicenteᷤ.
tibi soli peocaui. quis melius. immo quis alius re¬
mittere pot̃ qͦd ineum peccatum ẽ: Aut quomͦ
ipse ñ pot᷑. qui omnia pot̃: Demq ego qͦd in me
delinquit᷑. ualeo siuolo donare. et d̾s ñ queat in
se cõmissa remittere: Siergo peccata remitt᷑e
o possit omni potens. et solus possit cui soli pec¬
cat᷑. beatus ꝓfecto cui non imputabit ipse peccatum.
Itaq cognouimꝰ qͦd peccata. xp̃c diuinitatis suȩ poten¬

Expanded text:
tum mors; Christo remittente peccatum, et moriente pro tum mors; Christo remittente peccatum, et moriente pro peccatoribus, profecto jam nullum est meritum, et soluet quidquid vult, potest. Unde autem et quod Deus sit? Miracula probant. Facit quippe opera, quae nemo alius facere possit: ut taceam oracula Prophetarum, necnon et paternae vocis testimonium elapsae coelitus ad ipsum a magnifica gloria. Quod si Deus pro nobis, quis contra nos? Deus qui justificat, quis est qui condemnet? Si ipse est et non alius, cui quotidie confitemur dicentes: Tibi soli peccavi ; quis melius, imo quis alius remittere potest quod in eum peccatum est? Aut quomodo ipse non potest, qui omnia potest? Denique ego quod in me delinquitur valeo, si volo, donare: et Deus non queat in se commissa remittere? Si ergo peccata remittere et possit, omnipotens, et solus possit, cui soli peccatur; beatus profecto, cui non imputabit ipse peccatum. Itaque cognovimus, quod peccata Christus divinitatis suae poten
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd p̃sumpserat in auctorẽ: Nil ꝓfecto congruentiꝰ
quam ut mors operata sit mortẽ: spũalis cor poralẽ.¬
et culpabilis penalẽ: uoluntaria necc̃iam. Cum gͦ
hac gemina morte scd̃m utramq naturã homo
uãpnatꝰ fuisset. altera quidẽ spuali et uoluntaria.
altera corporali et necessaria: utriq ds homo una sua
corporali ac uoluntaria benigne et potenter occur¬
rit. uiaq una sua: nrãm utramq dãpnauit. Merito
quidẽ. Nam ex duab mortib nr̃is cum altera nobis in
culpe meritũ. altera in pene debitum reputaret᷑. sus¬
cipiens penam. et nesciens culpam. dum sponte et
tantũ incorpore moritur. et uitam nobis &e iticiam
ꝓmeretur. Alioquin si corporalit non pateret᷑. debi¬
tum non soluisset: si non uoluntarie moreret᷑. me¬
ritum mors illa non habuisset. Nunc autẽ siut dic¬
tum ẽ. mortis meritũ est peccatum. et peccati debi¬

Expanded text:
quod praesumpserat in auctorem? Nihil profecto congruentius, quod praesumpserat in auctorem? Nihil profecto congruentius, quam ut mors operata sit mortem, spiritualis corporalem, culpabilis poenalem, voluntaria necessariam. 20. Cum ergo hac gemina morte secundum utramque naturam homo damnatus fuisset, altera quidem spirituali et voluntaria, altera corporali et necessaria; utrique Deus homo una sua corporali ac voluntaria benigne et potenter occurrit, illaque una sua nostram utramque damnavit. Merito quidem: nam ex duabus mortibus nostris, cum altera nobis in culpae meritum, altera in poenae debitum reputaretur; suscipiens poenam, et nesciens culpam, dum sponte et tantum in corpore moritur et vitam nobis, et justitiam promeretur. Alioquin si corporaliter non pateretur, debitum non solvisset: si non voluntarie moreretur, meritum mors illa non habuisset. Nunc autem si, ut dictum est, mortis meritum est peccatum, et peccati debi
Abbreviated transcription (Latin):
& itum ꝓfecto erat: ut si peccaret homo moreretur.
Qdnam iustius ẽẽ poterat qͣm recipere talionem:
Uita siquidẽ d̾s anime ẽ:ipsa corporis. Peccando uo¬
luntarie. uolens ꝑdidit uiuere: nolens et perdat ui
uificare. Sponte repulit uitam cũ uiuere noluit. ñ
ualeat eam dare cui uel quatenꝰ uoluerit. Noluit re¬
gi a deo: non queat regere corpus.Sinon paret suꝑi¬
ori. inferiori eur imperet: Inuenit conditor suã sibi
rebellem creatirrã: inueniat anma. suam s̾ rebellẽ
pedissequam. Transgresgor inuentꝰ ẽ homo diuine le¬
gis. inuemat et ipse aliam legem inmenbris suis re¬
þugnantẽ legimentis sue. et captiuantẽ se in legẽ
peccati. Porro peccatũ ut scriptumẽ separat int̾ no
et deum: seperet ꝓinde eciã mors inter corpꝰ nr̃m
& nos. Non potuit diuidi a deo anima. nsi peccan¬
do. nec corpus ab ipsa nisi moriendo. Quid itaq Au¬
sterius ꝑtulit inulcione. id solum passa a subdito.

Expanded text:
et justum profecto erat, ut si peccaret homo, moreretur. et justum profecto erat, ut si peccaret homo, moreretur. Quid namque justius poterat quam recipere talionem? Vita siquidem Deus animae est, ipsa corporis. Peccando voluntarie, volens perdidit vivere: nolens perdat et vivificare. Sponte repulit vitam cum vivere noluit; non valeat eam dare cui, vel quatenus voluerit. Noluit anima regi a Deo: non queat regere corpus. Si non paret superiori, inferiori cur imperet? Invenit Conditor suam sibi rebellem creaturam: inveniat anima suam sibi rebellem pedissequam. Transgressor inventus est homo divinae legis: inveniat et ipse aliam legem in membris suis, repugnantem legi 553 mentis suae, et captivantem se in legem peccati . Porro peccatum, ut scriptum est, separat inter nos et Deum : separet proinde etiam mors inter corpus nostrum et nos. Non potuit dividi a Deo anima nisi peccando, nec corpus ab ipsa nisi moriendo. Quid itaque austerius pertulit in ultione, id solum passa a subdito,
Abbreviated transcription (Latin):
liberat. aut mortuos ante xp̃m scõs patres uite sci¬
tas liberauit: Sicut scriptum ẽ. Quis egt homo qui
uiuet et non uidebit mortẽ: eruet animã suam de
manu inferi: Nunc ergo quia utrumq nobis pari¬
ter necͣcm erat. et pie uiuere. et secure mori: et ui¬
uendo uiuere docuit. et mortẽ moriendo securã red¬
didit: q̃mqͥdem resurrecturꝰ occubuit. et spem fecit
morientib resurgendi. Sed addidit et terciũ bene¬
ficium. cum eciã peccata donauit: sine quo utiq cete¬
ra non ualebant. Quid enĩ qͣntumqͥdẽ ad uerã sũmã¬
beatitudinẽ spectat. qͣntalibet uite rectitudo seu lon¬
gitudo ꝓdesse poterat. illi qui uel solo originali pec¬
cato teneretur astrictus: Peccatum quippe p̃cessitut
sequeretur mors. quod sane sicauisset homo: mortẽ
non gustasset in eternum. peccando itaq uitã ami¬
sit. et mortem inuenit. qm̃quidẽ et d̾s ita p̃dixerat:

Expanded text:
liberat, aut mortuos ante Christum sanctos patres vitae sanctiliberat, aut mortuos ante Christum sanctos patres vitae sanctitas liberavit? sicut scriptum est, Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, eruet animam suam de manu inferi? ? Nunc ergo quia utrumque nobis pariter necessarium erat, et pie vivere, et secure mori; et vivendo vivere docuit, et mortem moriendo securam reddidit: quoniam quidem resurrecturus occubuit, et spem fecit morientibus resurgendi. Sed addidit et tertium beneficium, cum etiam peccata donavit, sine quo utique caetera non valebant. Quid enim quantum quidem ad veram summabeatitudinem spectat quantalibet vitae rectitudo seu longitudo prodesse poterat illi, qui vel solo originali peccato teneretur adstrictus? Peccatum quippe praecessit, ut sequeretur mors: quod sane si cavisset homo, mortem non gustasset in aeternum. 19. Peccando itaque vitam amisit, et mortem invenit: quoniam quidem et Deus ita praedixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
solis radius desiccans. et retinens puritatem: Egt qͥp¬
pe dei sapiencia ubiq adtingens propter mundiciã
Nter sancta ac desiderabilia loca sepulcrum tenet
quodãmodo pͥncipatum. et deuocionis plus nescio
quid sentitur ubi mortuus requieuit. quam ubi ui¬
uẽs conuersatus ẽ: atq amplius mouet ad pieta¬
tem mortis qͣm uite recordatio. puto qͦd austerior¬
illa. hec duicior uideatur. magisq infirmitati blã¬
diatur humane quies dormicionis: qͣm labor conu̾¬
sationis. mortis securitas: qͣm uite securitas rectity¬
do. Uita xp̃i uiuendi mͥ regula extitit: mors a mor¬
te redemptio. Iua. uitam instruxit: mortẽ ista des¬
truxit. Uita quidem laboriosa: sed mors p̃ciosa. utra¬
q uero admodũ necessaria. Quid enĩ xp̃i prodẽẽ po¬
terat. siue mors nequiter inuenti. siue utta dãpna¬
biliter morienti: Numqͥd deniq aut mors. xp̃i eciã
nunc male usq ad mortẽ uiuentes amorte eterna

Expanded text:
solis radius desiccans et retinens puritatem? Est quipsolis radius desiccans et retinens puritatem? Est quippe Dei sapientia ubique attingens propter munditiam  Inter sancta ac desiderabilia loca sepulcrum tenet quodammodo principatum, et devotionis plus nescio quid sentitur, ubi mortuus requievit, quam ubi vivens conversatus est; atque amplius movet ad pietatem mortis, quam vitae recordatio. Puto quod illa austerior, haec dulcior videatur: magisque infirmitati blandiatur humanae quies dormitionis, quam labor conversationis; mortis securitas, quam vitae rectitudo. Vita Christi, vivendi mihi regula exstitit: mors, a morte redemptio. Illa vitam instruxit, mortem ista destruxit. Vita quidem laboriosa, sed mors pretiosa; utraque vero admodum necessaria. Quid enim Christi prodesse poterat, sive mors nequiter viventi, sive vita damnabiliter morienti? Nunquid denique aut mors Christi etiam nunc male usque ad mortem viventes a morte aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
sit in corpore: iubente xp̃o uniuersus quoq fidelis
populus in anima experitur. De loco icalrame
is insinuauit eternum de quib ait. Ecce ego et po¬
eri mei. quos michi dedit ũs. Boni pueri. quos ꝑcon¬
trarium illoꝵ malignantium ad laudem excitat psal¬
mista dicens. laudate pueri dominũ. laudate nom̃ dñi.
qͣtenu ĩ ore scõrum infancium et lactancium ꝑficere¬
tur laus. que exore defecerat inuidoꝵ eorum utiq
de quib queritur ita. filios enutriui et ex altaui: ip¬
si autẽ spreuerunt me. Ascendit itaq crucem cal¬
uus nr̃. mundo ꝓmundo expositus: et reuelata fa¬
cie ac discooperta fronte. purgationem peccatoꝵ fa¬
ciens. ꝓbrose et austere mortis tam non erubuit ig¬
nominiã: qͣm nec penam exhorruit. ut nos obpro¬
brio sempiterno eriperet. restitueret glorie. Nec
Iniru. Quid enĩ erubesceret. qui ita lauit nos apec¬
catis. non qͥdem ut aqua diluens et retinens sordes. S ut

Expanded text:
sit in corpore , jubente Christo universus quoque fidelis sit in corpore , jubente Christo universus quoque fidelis populus in anima experitur. CAPUT X. De loco is insinuavit aeternum, de quibus ait: Ecce ego, et pueri mei, quos mihi dedit Dominus . Boni pueri, quos per contrarium illorum malignantium ad laudem excitat Psalmista, dicens, Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini , quatenus in ore sanctorum infantium et lactentium perficeretur laus, quae ex ore defecerat invidorum, eorum utique, de quibus queritur ita: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Ascendit itaque crucem calvus noster, mundo pro mundo expositus: et revelata facie ac discooperta fronte purgationem peccatorum faciens, probrosae et austerae mortis tam non erubuit ignominiam, quam nec poenam exhorruit, ut nos opprobrio sempiterno eriperet, restitueret gloriae. Nec mirum. Quid enim erubesceret, qui ita lavit nos a peccatis, non quidem ut aqua diluens et retinens sordes, sed veluti
Abbreviated transcription (Latin):
foras. hoc ẽ de corde tuo. site tam̃ humiliando ipx
duidicas. Erit uidicium cęli. quando uocabit᷑ celũ
desunsum et terra discernere populum suũ: in quo
sane timendũ ne ꝓiciaris tu cum ipso et angelis eiꝰ
qui omnia diudicat: ipse a nemine iudicabitur. Pro¬
pter hoc ergõ iudicium incipit homo a domo dei:
ut suos quos nouit udex. cum uenerit inueniat
ludicatos. et iamnil de illis habeat tunc iudicare.
tum baptismate. Mentitꝰ ẽ plane syrus ille lepros
qui nescio quas damasci aquas. aquis pretutit ifu¬
elis: cum iordanis nr̃i deuotus deo famulatꝰ tociens
ꝓbatus extiterit. siue qͣndo helye. siue qͣndo heliseo.
siue eciam ut antiquius aliquid recolam. quando io¬
sue. et omni populo fimul impetũ mirabiliter mhi¬
bens siccum in se tranfitum prebuit. Deniq quid ĩ flu¬
minib isto eminentius. quod ipsa sibi trinitas suiqͣ¬
dam euidenti p̾sencia dedicauit: pater auditus. uigͦ

Expanded text:
foras , hoc est de corde tuo, si te tamen humiliando ipse foras , hoc est de corde tuo, si te tamen humiliando ipse dijudicas. Erit judicium coeli, quando ipsum vocabitur coelum desursum, et terra discernere populum suum : in quo sane timendum, ne projiciaris tu cum ipso et angelis ejusqui omnia dijudicat, ipse a nemine judicabitur . Propter hoc ergo judicium incipit a domo Dei, ut suos, quos novit judex, cum venerit inveniat judicatos: et jam nil de eis habeat judicare, tum baptismate! Mentitus est plane Syrus ille leprosus, qui nescio quas Damasci aquas aquis praetulit Israelis , cum Jordanis nostri devotus Deo famulatus toties probatus exstiterit, sive quando Eliae, sive quando Elisaeo , sive etiam ut antiquius aliquid recolam quando Josue et omni populo simul, impetum mirabiliter inhibens, siccum in se transitum praebuit . Denique quid in fluminibus isto eminentius, quod ipsa sui  al. sibi Trinitas quadam evidenti praesentia dedicavit? Pater auditus, visus
Abbreviated transcription (Latin):
superbiȩ et manꝰ peccatoris ñ moueat me. Cuiꝰ oe
p̃cipium se omio ꝑhorrescere fatet᷑: cum in alio psal¬
mo italoquit᷑ orans. Confige timore tuo carnes me¬
as: a idiciis enĩ tus tumui. Suꝑbꝰ in hanc uallem
corruit. et conquassatur. humilis descendit. et mi¬
nime ꝑiclitat᷑. Superb excusat peccatum suũ. ho¬
milis accusat. sciens quia d̃s non iudicabit bis i¬
idipsum. et quod si nos mecipsos udicauerimꝰ. non
utiq iudicabimur. Porro superib non attendens
qͣm horrendum sit meidere inmanus dei uiuenty
facile ꝓrumpit in uerba maliciȩ ad excusandas ex¬
cusationes in peccatis. Magna reuera malicia.tui
te non misereri: et soluni peccatum remedium cõ¬
fessiomis ate ipso repellere: ignemq in sinu tuo
inuoluere potius quam excutere. nec p̾bere aurẽ
consilio sapientis qui ait.Miserere anime tue:pla¬
cens deo. ꝓinde qui sibi nequam cui bonꝰ: stunc ui¬
dicium ẽ mundi: nunc pͥnceps huiꝰ mundi eicietur

Expanded text:
superbiae, et manus peccatoris non moveat me . Cujus et praecipitium se omnino perhorrescere fatetur, cum in alio psalmo ita loquitur, orans: Confige timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . Superbus in hanc vallem corruit, et conquassatur: humilis descendit, et minime periclitatur. Superbus excusat peccatum suum: humilis accusat, sciens quia Deus non bis judicat in idipsum; et quod si nosmetipsos judicaverimus, non utique judicabimur . 15. Porro superbus non attendens quam horrendum sit incidere in manus Dei viventis, facile prorumpit in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Magna revera malitia, tui te non misereri, et solum post peccatum remedium confessionis a te ipso repellere, ignemque in sinu tuo involvere potius, quam excutere, nec praebere autem consilio Sapientis qui ait: Miserere animae tuae placens Deo . Proinde qui sibi nequam, cui bonus? Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur
Abbreviated transcription (Latin):
bella uolunt. et abscidantur qui nos conturbant. &
disperdant᷑ de ciuitate domini omnes operantes ini¬
quitatẽ: qui repositas in ierosolimis xpĩam populi
mestimabiles diuicias tollere gestiunt. sancta polluere
et hereditate possidere scũarium dei. Exeratur gladius
uterq fidelium. in ceruices inunicoꝵ. ad destruendam
omnẽ altitudinem extollentem se aduersꝰ scienciam
dei. que ẽ xpiãnorum fides. nequando dicant genteꝰ uͥ
ẽ d̃s eorum. Quib expulsis: reuertet᷑ ipse̾ hereditatẽ
domũq suam. de qua iratus in euuangelio. ecce in qͥt
relinquet᷑ uobis domus ur̃a deserta. et ꝑ ꝓphetam ita
conqueritur. relinqui domũ meã. dimisi hereditatẽ
meã: implebitq illud ꝓpheticum. Redemit dñs po¬
pulum suũ. et liberauit eum. et uenient oe exul¬
tabunt in monte syon. et gaudebunt de bonis dñi

Expanded text:
bella volunt, et abscindantur qui nos conturbant, et bella volunt, et abscindantur qui nos conturbant, et disperdantur de civitate Domini omnes operantes iniquitatem, qui repositas in Jerosolymis christiani populi inaestimabiles divitias tollere gestiunt, sancta polluere, et haereditate possidere sanctuarium Dei. Exeratur gladius uterque fidelium in cervices inimicorum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, quae est christianorum fides; ne quando dicant gentes: ubi est Deus eorum? 6. Quibus expulsis revertetur ipse in haereditatem domumque suam, de qua iratus in Evangelio, Ecce, inquit, relinquetur vobis domus vestra deserta ; et per prophetam ita conqueritur, Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam : implebitque illud propheticum, Redemit Dominus populum suum, et liberavit eum: et venient et exsultabunt in monte Sion, et gaudebunt de bonis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
siutiq est fructus iusto: utiq ẽ d̾s iudicans eos int̾ra
Non enim uel pagani necandi eẽnt: si quomͦ aliter pos¬
sent animia infestatione seu oppresgione fidelium
cohiberi. Nc̃ autẽ melius ẽ ut oocidantur. quã certe
relinquatur uirga peccatoꝵ super sortẽ iustor ne
forte extendant iusti ad iniquitates manus suas. Qd
enĩ si ꝑcutere in gladio omnino fas non egt xp̃iano.
cur ergo preco saluatoris contentos fore sins stipend¬
is militib indixit. et non potius omnẽ in iliciã in¬
terdixit: Si autẽ quod uerum ẽ. omnib fas egt ad
hoc ipsum dum taxat diuinitꝰ ordinatis. nec aliud
sane quicqͣm melius ꝓfessis: quib queso potius qͣm
quorũ manib et uirib urbs fortitudinis nr̃e syon.
ꝓ nr̃o omniũ munimine retinet᷑. ut depulsis diume
trangressorib legis. secura ingrediatur gens iusta custo¬
diens ueritatem: Secure proinde dissipentur gentes q̃

Expanded text:
Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans eos in terra Si utique est fructus justo: utique est Deus judicans eos in terra . Non quidem vel Pagani necandi essent, si quo modo aliter possent a nimia infestatione seu oppressione fidelium cohiberi. Nunc autem melius est ut occidantur, quam certe relinquatur virga peccatorum super sortem justorum: ne forte extendant justi ad iniquitatem manus suas. 5. Quid enim? si percutere in gladio omnino fas non est Christiano, cur ergo praeco Salvatoris contentos fore suis stipendiis militibus indixit ; et non potius omnem eis militiam interdixit? Si autem quod verum est omnibus fas est, ad hoc ipsum duntaxat divinitus ordinatis, nec aliud sane quidquam melius professis; quibus, quaeso, potius, quam quorum manibus et viribus urbs fortitudinis nostrae Sion pro nostro omnium munimine retinetur? ut depulsis divinae transgressoribus legis, secura ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Secure proinde dissipentur gentes quae
Abbreviated transcription (Latin):
nil habeat criminis. et plurimũ glorie mereatur.
et libenter accipit hostis mortẽ ꝓuitione. et liben¬
tius prebet se ipsum militi ꝓconsolatione. Miles
inquam xỹi securus interimit: interit securior.
Sibi prestat cum interit: xp̃o cum interunit. Non
enĩ sine causa gladium portat. dei etenĩ minister
ẽ ad uindictam malefactoꝵ: laudem uero bonoꝵ¬
Sane cum occidit malefactorẽ: non homicida. sed ut
ita dixerim malicida. et plane xp̃i uindex. inhis qͥ
male agunt. et defensor xp̃ianoꝵ reputat᷑. Cum aũ
occiditur: ipse non perisse. sed penuenisse cognoscit᷑.
Mors ergo quam irrogat. xp̃i ẽ lucrum. qͣm excipit
suum. In morte pagani xp̃ianus gloriatur: quia xp̃e
glorificatur. In morte xp̃iani regis liberalitas aperit᷑.
cum miles remunerandus educitur. Porro suꝑ ulo le¬
tabit᷑ iustus cum uiderit uindictã. de isto dicet homo

Expanded text:
nihil habeat criminis, et plurimum gloriae mereatur. nihil habeat criminis, et plurimum gloriae mereatur. et libenter accipit hostis mortem pro ultione, et libentius praebet se ipsum militi pro consolatione. Miles, inquam, Christi securus interimit, interit securior. Sibi praestat cum interit, Christo cum interimit. Non enim sine causa gladium portat. Dei etenim minister est ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorSane cum occidit malefactorem, non homicida, sed, ut ita dixerim, malicida, et plane Christi vindex in his qui male agunt, et defensor Christianorum reputatur. Cum autem occiditur ipse, non periisse, sed pervenisse cognoscitur. Mors ergo quam irrogat, Christi est lucrum: quam excipit, suum. In morte pagani christianus gloriatur, quia Christus glorificatur: in morte christiani, Regis liberalitas aperitur, cum miles remunerandus educitur. Porro super illo laetabitur justus cum viderit vindictam. De isto dicet homo:
Abbreviated transcription (Latin):
te hostilis mucro reuerebitur aurum. geminis par¬
cet. serica penetrare non poterit: Deniq qͦd ipsi se¬
ut scilicet strenuus industriusq miles et circum¬
spectus sit ad seruandum. et expeditus ad discurrẽ¬
dum: et promptus ad feriendum. Uos ꝑ contrari.
um. oculoꝵ grauamen ritu femineo comã nutritiᷤ.
longis ac profusis camisiis. ꝓpria uobis uestigia
obuolutis: delicatas acteneras manus. amplis &
cͥcumfluentib manicis sepelitis. Suꝑhec omnia ẽ
quod armati magis terret.causa illa nimirũ satis
leuis ac frͥuola. qua uidelicet talis p̾sumit᷑. et tam
pericuiosa milicia. Non sane inter uos alud bella
mouet. litesq suscitat. nisi aut irracionabitis ira¬
cundie motus. aut manis gloriȩ appetitꝰ  aut terre¬
nȩ qualiscumq pos sessionis cupiditas. Tatib cer¬
te excausis: neq occidere. neq occumbere tutum ẽ.
tuentes. aut de hostium cede peccatũ. aut de sua ne

Expanded text:
te hostilis mucro reverebitur aurum, gemmis parte hostilis mucro reverebitur aurum, gemmis parcet, serica penetrare non poterit? Denique, quod ipsi saeut scilicet strenuus industriusque miles et circumspectus sit ad se servandum, et expeditus ad discurrendum, et promptus ad feriendum: vos per contrarium in oculorum gravamen femineo ritu comam nutritis, longis ac profusis camisiis propria vobis vestigia obvolvitis, delicatas ac teneras manus amplis et circumfluentibus manicis sepelitis. Super haec omnia est, quod armati conscientiam magis terret, causa illa nimirum satis levis ac frivola, qua videlicet talis praesumitur et tam periculosa militia. Non sane inter vos aliud bella movet, litesque suscitat, nisi aut irrationabilis iracundiae motus, aut inanis gloriae appetitus, aut terrenae qualiscunque possessionis cupiditas. Talibus certe ex causis neque occidere, neque occumbere tutum est.tuentes aut de hostium caede peccatum, aut de sua nec