comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis meis facientib in scabello sub¬
et pachonius morabantur plena spiniᷤ
heremus adiacebat. Ad quam sepe
pachomius ueniens ligna legere suꝑ
spinas nudis pedib incedebat. Et cũ
infigerentur ei plurime:. letabatur pa¬
dienter ac fortiter ferens. recolensq ꝙ
dñs ñr in cruce clauiᷤ fuerat dignant̃
pit̾is inflicta: dolores ei acerrimos fa¬
ciebat. Qui cum rogarent eum ut

Expanded text:
peccatis meis facientibus, in scabello supcti morabantur, plena spinis eremus adjacebat; ad quam saepe Pachomius veniens ligna legere, super spinas nudis pedibus incedebat; et cum infigerentur ei plurimae, laetabatur, patienter ac fortiter ferens, recolens quod Dominus noster in cruce clavis fuerit dignanter pitis inflicta, dolores acerrimos excitabat. Qui cum rogaret Pachomium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui adduxerat aĩal ⁊ rapiebat que
hẽbat. Ip̃e uero ut ꝑegrinus astitit
furi. et adiuuabat eum ad animal
in monast̾ium cuiusdam senis dicẽ
lere uenimus. Quib ille. Quantũ
uobis uidetur filii tollite. Tulerũt
runt. Obliti sunt autem ibi sacellum.
quod erat absconditum in cella. Qũe

Expanded text:
qui adduxerat animal, et rapiebat quae habebat; ipse vero ut peregrinus astitit furi, et adjuvabat eum ad animal in monasterium cujusdam senis, et dilere venimus; et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt runt. Obliti sunt autem ibi saccellum quod erat absconditum in cella. Senex
Abbreviated transcription (Latin):
et algidoa deponebat: donec ex suo cor¬
pore calefierent & siccarent᷑. Cunq
hyemali temꝑe defluentib circa eũ
semifractaxrustis glacierum quas
ipse aliqͣndo contriuerat quo haberet
locum standi siue immergendi in

Expanded text:
 algida deponere curabat, donec ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum standi sive immergendi  A
Abbreviated transcription (Latin):
annos. et nec una die potui inuenire
requiem. Et tu in octo annis requiẽ
de capite suo: misit illam sub pedib
suis. et conculcans eam dixit. Nisi
ita conculcatus fuerit homo: non po¬
test monachus esse Contigit instigã¬

Expanded text:
annos, et nec una die potui requiem invenire; et tu in octo annis requiem de capite suo, misit illam sub pedibus suis, et conculcans eam dixit. Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest monachus esse. Interroga
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius. Abscis itaq u̾endis ꝑtib cunctis
nil penitus sentiebat. In tm̃ seꝑata erat
sa femina pacĩe uirtutem tanta auiditate
sec tata ẽ ut ñ solũ tẽptationũ nõ uitaret
incursus. s etiam occasiones molestiarũ

Expanded text:
i. Abscisis itaque verendis partibus cunctis, nihil penitus sentiebat. In tantum separata atientiae virtutem tanta aviditate sectata est, ut non solum tentationum non vitaret incursus, sed etiam occasiones molestiarum
Abbreviated transcription (Latin):
quia iurgã qua eum feriret ñ habu
capud ac faciem tutudit. totumq
uultum ipsius tumentẽ ac liuidum
reddidit. Qui uehement̃ lesus ad stra¬
ad lectum abbatis ueniens mane.¬
or̃onem sibi humiliter petiit. Qͥ eum
ille. Monasterii causa constituta
est pater: qͣm declinare nequeo. Qͥa
rans asꝑitatẽ ce duritiam suamhu¬
militatẽ ac mansuetudinẽ liberti¬
ni ex lecto ꝓsiliit. pedes libertini te¬
nuit. se peccasse. se reum eẽ testatus
est. quia tali tantoq uiro tam cru¬
delem contumeliam facere p̾sump¬
sisset. At contra libertinus se interrã
prosternens. euisq pedib prouolutꝰ
sue culpe non illuis seuitie fuisse refe¬
rebat. quod ꝑtulerat. Sicq actum
est ut ad mansuetudinem ꝑduceret᷑
pater. et humilitas discipuli magist᷑
fieret magistri. Cumq ad constitu¬

Expanded text:
quia virgam qua eum ferire posset, mcaput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad straad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens it: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quiarans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro uti
Abbreviated transcription (Latin):
quod libentius uellet incongregatio
magistri pauere:quã ꝑ pastoralem
curam toti britannie prelatus. in
lius malachie. Itaq qͦs ⁊ ambitio
conflauit in unum ma lachias reuo¬
cauit in duos. partem alteri ep̃o. cedens
partem sibi retinens. O purum
cor. O oculum columbinũ. Locum
tradidit nouo ep̃o qui uideretur
paratior. pͥncipalior ħretur. locum
in quo sederat ipse. Ubi sunt qui de
t̾minis litigant. ꝓ uno uiculo ꝑpe¬
tes ad inuicem inuicicias exercen¬
tes: Nescio si q̃d hominũ genus
magis qͣm istos antiquum uatici¬
nium tangit. Secuerunt p̃gnantes
galaad ad dilatandum t̾̃minos suos:¬

Expanded text:
quod libentius vellet in congregatiomagistri pavere, quam per pastoralem curam toti Britanniae praelatus in lius Malachiae. Itaque quos ambitio conflavit in unum, Malachias revocavit in duos, partem alteri episcopo cedens, partem retinencor! o oculum columbinum! Locum tradidit novo episcopo, qui videretur paratior, principalior haberetur; locum, in quo sederat ipse. Ubi sunt, qui de terminis litigant, pro uno viculo perpetes ad invicem inimicitias exercentes? Nescio si quod genus hominum magis, quam istos, antiquum vaticinium tangat: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos
Abbreviated transcription (Latin):
traberet᷑. aurem suustram radicitus
cuictis uidentib secuit dicens. Uel nc̃
ꝓbatur uobis impleri ñ posse quod cu¬
ista seruatur. Ego autẽ si dederitis mͥ
etiam linguam meã quia ꝓpter ipsã
molesti estis mͥ abscidam. Tunc nil ꝓ

Expanded text:
t, ferro aurem sinistram radicitus cunctis videntibus secuit; haec dicens: Vel nunc probabitur vobis impleri non posse quod cuista servatur; ego autem si dederitis mihi etiam linguam meam quia propter ipsam mihi molesti estis abscindam. Tunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
Res philosophi amici fuerunt.¬
Quoꝵ unus moriens alteri reliquit
filium suũ cõmendatũ. Qui in eta
adulterauit uxorem. Quo cognito:
missus ẽ foras. Deinde cũ plurimum
peniteret: nõ ei concessit regressũ. s ait
illi. Uade ⁊ esto trib annis int̾ dãp¬
natos qui metalla in flumine depo¬
nunt. ⁊ sic tͥ indulgeo culpam tuam.
Qͥ post tͥenniũ redeunti rursus ait.
uade alios tres. ⁊ da mercedes ut iniu¬

Expanded text:
res philosophi amici, quorum unus moriens alteri reliquit filium suum commendatum Ruff., lib.adulteravit uxorem. Quo scelere cognito missus est foras. Deinde cum plurimum poeniteret, non ei concessit regressum, sed ait illi: Vade, et esto tribus annis inter damnatos qui metalla in flumine deponunt, et sic indulgeo tibi culpam tuam. Quo post triennium redeunte, rursus ait: Vade alios tres annos, da mercedes ut inju
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ce. domum suam nominis beati
dito maxentius misit & tenuit bea
nem papam celebritatẽ letanie maio¬
ris argentem. romani capiunt. lin¬
guam ei oculosq euellunt. Cui uoce
ce uisu reddito diuinitꝰ. iterum ocu¬
los ce linguam eruunt radicitus. Qͥ
de manu eorum erutus ad karolum

Expanded text:
quae domum suam nomine beati dito Maxentius misit et tenuit itenem papam celebritatem letaniae majoris agentem Romani capiunt, et linguam ei oculosque evellunt. Cui voce et visu reddito divinitus, iterum ei oculos et linguam eruunt radicitus. Qui de manu eorum erutus, ad Karolum
Abbreviated transcription (Latin):
eniens aliqñ clarauallem clericus¬
cant importune satis instabat. ut
in monachũ reciꝑetur. Suadente pr̃e
dasti si eam desidanti opem renus
exhibere: Et maligno sp̃u iracundie
si illos tenerem discerperem libros.
Cui uir dei. Puto ait in nullo eoꝵ
legisti ñ posse te in tuo claustro esse
ꝑfectũ. Morũ correctionem. nõ locoꝵ
mutationẽ si bene memini in libris
om̃ib cõmendaui. Tum uero impetũ
faciens homo uelud insanus in eum
bori. Iam qͥ aderant in sacrilegũ ĩuo¬
labant. s p̃uenit eos seruus dñi cla¬
mans ⁊ adiurans ꝑ nom̃ xͥ. nullatenus
eũ tangere s educere caute & curam
eiꝰ habere ne ab aliqͦ ei uel in aliqͦ
lederet᷑. Quod tam districte p̃ce¬
pit. ut miser ille timens ⁊ tremenͤ
absq omni iniuria eductus sit ⁊

Expanded text:
eniens aliquando Claram-Vallem clericugularis, importune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patredasti, si eam desidexhibere? » Et maligno spiritu iracundiae « si illos tenerem, discerperem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, » ait, « in nullo eorum legisti, non possete in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, bori. Jam qui aderant in sacrilegum involabant: sed praevenit eos Servus Domini clamans, et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut miser ille timens et tremens absque omni injuria eductus sit et
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾familias primo noctis tempore
defunctus s diluculo reuiiscens. &
repente residens. omnes qui corpori
fientes assederant timore ꝑcussos
in fugam conu̾tit. yxorem uero que¬

Expanded text:
tus, demum primo noctis tempore defunctus est, sed diluculo reviviscens, ac repente residens, omnes, qui corpori flentes assederant timore percussos in fugam convertit praeter u
Abbreviated transcription (Latin):
inde cum idembritio apud eum mag
cogi ñ potuit ut eum aprb̃rio sum¬
moueret. ne suam uideret᷑ ꝑsequi
iniuriam illud sepe cõmemorans.
Si xp̃c iudam passus est: cur egoñ

Expanded text:
inde cum idem Brictio multis apud eum magnogi non potuit, ut eum a presbyterio submoveret, ne suam persequi videretur injuriam; illud saepe commemorans, Si Christus Judam passus est, cur ego non
Abbreviated transcription (Latin):
iuit prior suus cum uno socio.
Post annum ꝓbationis expletũ
sp̃c maligni sepe apparebant
eidem xp̃iano in uisione noctis

Expanded text:
ivit prior suus cum uno socio. Post annum probationis expletum spiritus maligni saepe apparebant eidem Christiano in visione noctis
Abbreviated transcription (Latin):
Oui pater inquit. Restat ut uno ł
amplius temꝑe iste sp̃c discedat a te.
dit compunctionẽ ⁊ uix post medii
anni spaciũ eam rursus exorando be¬
atum odonem meruit reciꝑe. De u¬
carnaliũ in głam eleuabaut᷑ hũa¬
nam: sed iuuenili eiꝰ etati⁊ noue ad¬
huc con̾satiomi spũali sollicitudi
ne metuebant. In quo nimirum
relo Galdricꝰ auimculus eiꝰ ⁊ Guido
pͥmogenitus fr̃m̃ cet̾is ante ibant.
ut ip̃os tanquã geminos stimu
los quosdam carnis sue ne gr̃ariĩ
magnitudo eũ extolleret accepisse
Aiuinitus uideretur. Neq enim
parcebant u̾bis duriorib exagitã¬
us teneram ũecundiam eiꝰ calump¬
uiantes ⁊ bene gesta signa adni
chilantes. ⁊ hominem mansue¬
tissimũ nichil q contͣdicentem fre¬
quenter usq ad lacrimas impro¬
periis ⁊ obpbriis affligentes.

Expanded text:
oster ait. Præstat vt vno vel amplius tempore iste spiritus discedat a te, dit compunctionem, & vix post medij anni spacium, eam rursum exorando Patrem nostrum meruit recipere. Scarnalium in gloriam elevabantur humanam, sed juvenili ejus aetati et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitune metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Guido primogenitus fratrum, caeteros anteibant: ut ipsos tanquam geminos quosdam stimulos carnis suae, ne gratiarum mangnitudo eum extolleret, accepisse divinitus videretur. Neque enim parcebant, verbis durioribus exagitantes teneram verecundiam ejus, calumniantes etiam bene gesta, signa omnia annihilantes, et hominem mansuetissimum, nihilque contradicentem, frequenter usque ad lacrymas improperiis et opprobriis affligentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tas sẽꝑ placuit. sordes nunquã.
Nimirũ animi fore indices aie¬
bat. aut negligentis aut iuanit̃
aput se głantis. aut głolã foris
affectantis humanã. Seatus
bernardꝰ sicut ip̃e de qͦclam sc̃orum
ait legem dilexit ⁊ catheclram ñ
affectauit. Quam felicuis si qͥdẽ
inuirtutũ cathedra sedere meru¬
it: dũ noluit p̃sidere in cathedris

Expanded text:
tas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incesplane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum cathedra sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris
Abbreviated transcription (Latin):
sedes: Que respondit. Non sedeo
mortua es: Illa respondit. Credo ĩ
dño meo me ẽẽ mortuam scł̃o. Nã¬
qui carne uiuunt: ad dnm̃ ire non
possunt. Tunc ille. Si gͦ mortua es.

Expanded text:
sedes? Illa respondit: Non sedeo,mortua es? Illa respondit: Credo in Deo meo, esse me mortuam saeculo; nam carne qui vivunt, ad Dominum ire non p
Abbreviated transcription (Latin):
trecentas dñe in hac ẽẽ argentea
libras. Qui iterũ nec sursũ qͥd̾ aspici¬
ens. ita respondit. Cui exhibiusti
hec o filia: non opus ht̃ a te men¬
illud offerres: ꝯpetenter hoc diceres.
Cũ autem ñ mͥ. sed illi deo qͥ non
spreuisse immo amplus honoras¬
se duos illonũmos agnouimus: ta¬

Expanded text:
trecentas esse in hac argentaria libras. Qui iterum nec sursum quidem prorsus aspiciens, ita respondit: Cui exhibuisti haec, o filia, non opus habet a te menistud offerres, competenter hoc diceres; cum autem non mihi, sed illi Deo, quem non sprevisse, imo amplius honorasse duos illos nummos agnovimus , ta
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione ulfranni ep̃i ad hoc
deductus ut baptitari deberet:
set. alterũ pedem retrahens inter¬
rogauit ubi nã plures suoꝵ maio¬
rum eẽnt in inferno an ĩ ꝑadiso.
et audiens płes ẽẽ in inferno:

Expanded text:
praedicatione Vulfranni episcopi ad hoc adductus, ut baptizari deberet, set, alterum pedem retrahens, interrogavit, ubinam plures majorum suorum essent, in inferno, an in paradiso: et audiens plures esse in inferno
Abbreviated transcription (Latin):
oluit aliqñ iudex ꝓuintie uidere
abbatem pastorem: et ñ acqͥescebat
senex. Iudex autem tenuit filium
sororis eiꝰ uelut malefactorem. et
redegit eum in carcerem dicens.
Si uenerit senex ⁊ rogau̾it ꝓ eo: di¬
mittam eũ. Et uenit soror eius¬

Expanded text:
oluit aliquando judex provinciae videre abbatem Pastorem, et non acquiescebat senex . Judex autem tenuit filium sororis ejus velut malefactorem, et redegit eum in carcerem, dicens: Si venerit senex et rogaverit pro eo, dimittam eum. Et venit mater pu
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulo largius suam ei p̃sentiã
tius immorari: grato usus exempli.
qͦo sicuti pisces ab aqͣ extracti mox
in arenti terra moriuntur: ita et
monachi cũ scłarib retardantes.
humanis statim confabulationib¬

Expanded text:
ut paulo largius eidem suam praesentiam tius 58 ibidem morari, grato usus exemplo, quod sicuti pisces ab aqua extracti, mox in arenti terra morerentur , ita et monachos cum saecularibus retardantes, humanis statim resolvi confabulationib
Abbreviated transcription (Latin):
diens. ait. uel uerbo iubeat: et ego
dimitto. Senex autem remandauit
ei dicens. Examina causam sccłm
legem: et si dignus est morte. mori¬
atur. Si autem non est: fac qͦd uis.¬

Expanded text:
dicens: Vel verbo jubeat, et ego eum dimittam. Senex autem remandavit ei, dicens: Examina causam secundum legem; et si dignus est morte, moriatur; si autem non est, fac qu
Abbreviated transcription (Latin):
iam qͥnquaginta annos a conũ¬
satione humana remotus. nullo
uestis usu setis corꝑis sui tectus
nuditatem suam diuino munere
mꝑator quidam cuidam heremi¬
te cur inquit sic coangustatũ ẽ
⁊ ꝯmensuratũ hospiciolũ tuum
corpusculo tuo. ut illud nec in io¬
tha uno suꝑet uel excedat: Tui il¬
le. Sufficit hoc homini morituro.
ut semꝑ memor sit saniei busti
sui. ut ex eadem necessitate se crecdat
iam quasi mortuum esse: ex qua
scit ẽẽ moriturũ. Sic p̃ueni sepul¬
chrum meũ et ita me sepeliui. Et

Expanded text:
inquaginta annos a conuersatione humana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere ator quidam cuidam eremitae: Cur, inquit, sic coangustatum et commensuratum est hospitiolum tuum corpusculo tuo, ut illud nec in iota uno superet nec excedat? Cui ille: Sufficit 227 hoc homini morituro, ut semper memor sit saniei busti sui, ut ex eadem necessitate se credat jam quasi esse mortuum, qua scit se esse moriturum; sic praeveni sepulcrum meum, et quasi me
Abbreviated transcription (Latin):
utilem se repbum q ꝓnuntians.
Ideo ⁊̃ lacrim̾as habet in promptu
qr semet ip̃m nimis humiliat
et inclinat. nec alicuius inom̃ti
quod gerit existimat. Nichil au¬
tem ddiabolũ ita reddit inualidũ
sicut humilitas de. corde puro c̃
camen correctionis oꝑa ꝓbant᷑
deo militans cursum uite in pa¬

Expanded text:
utilem se reprobumque pronuntians. utilem se reprobumque pronuntians. Ideo denique et lacrymas habet in promptu, quia semetipsum nimis humiliat et inclinat, nec alicujus momenti quod gesserit existimat. Diabolum autem nil ita reddit invalidum, sicut humilitas de corde puro, cui tamen correctionis opera probantur Deo militans, cursum vitae sua
Abbreviated transcription (Latin):
ex. quo cenobium hoc funda¬
tum est. nullum de frĩb qͥ me¬
cum sunt uel fuerunt: humili¬
tatem meam secutum esse cog¬
nosco nisi unum tantummo
putabant hunc unum ẽẽ theo¬
dorũ. quidam petronium. alii
uir dei. Si scirem eum de quo
dicturus sum uane głe stimuł
incitari:. nunqͣm ꝓrsus ostende
munus acqͥret: iccirco ut eũ pos¬
sitis imitari. ac sine metu eum
beatificare non desino. Tu o the
uicistis ut passerem. ⁊ sub urĩs
pedib allisistis eum. ꝑ dei grãm
conculcantes ut puluerem. sed
si qͦd absit neglexeritis in aliquo:
consurgens is qui sub uestris pe¬
dib est. adu̾sum uos graui furo¬
re bachabit᷑. Hic autem syluanus
ita ꝓstrauit hostem ⁊ a suis sensi¬
b effugauit. ut nunqͣm coram
eo compareat. altaq humilitate
Et uos quidem
bentes iusticie oꝑa in his que
gessistis głose contenditis: hic au¬
tem quanto fortius pugnat. tan¬
to se deteriorem omnib iudicat.
ex tota mente totaq uirtute in¬

Expanded text:
ex quo coenobium hoc fundatum est, nullum de fratribus qui mecum sunt vel fuerunt, humilitatem meam secutum esse cognosco, nisi unum tantummodputabant hunc unum esse Theodorum, alii Petronium, alii us: Si scirem eum de quo dicturus sum vanae gloriae stimulis incitari, nunquam eum ostenders acquiret, idcirco, ut eum possitis imitari, sine metu palam beatificare non desino. Tu quidemvinxistis ut passerem, et sub vestris pedibus allisistis eum, per Dei gratiam conculcantes ut pulverem; sed si quod absit neglexeritis in aliquo, consurgens is qui sub vestigiis vestris est, adversus vos gravi furore bacchabitur. Juvenis autem Silvanusita prostravit inimicum, et a suis sensibus effugavit, ut nusquam coram eo compareat, altaque humilitate Et vos quidemera justitiae, in his quae gessistis, gloriosi confiditis; hic autem quanto fortius pugnat, tanto se deteriorem omnibus judicat, ex tota mente totaque virtute in
Abbreviated transcription (Latin):
abbatem toruo uultu infrendẽs.
mare uis. caue ne me ulteriꝰ hac
iniuria expungas. Dñs enim
hominum postulationib meis
uisibiliter astabat intendens
dictis meis et serenis fauẽs ocłis.
Sed orationis tue abductus uio¬
lentia me deseruit ad te conu̾sus.
Puto autem genus iniurie ẽẽ a¬
mico eriꝑe auctorem salutis sue.

Expanded text:
abbatem turbulento rictu infrendens. mare vis, cave ne ulterius hac me injuria expungas. Dominus enim hominum postulationibus meis visibiliter astabat, intendens dictis, et serenis favens oculis. Sed orationis tuae addictus violentia, me deseruit, ad te conversus. Puto esse genus injuriae, amico eripere auctorem salutis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
scłari. Quod ut uir dei auduit.
uoluntati eiꝰ acquiescendo satis¬
fecit. et sic aiãm eius deo lucri¬
fecit. Nam monachus factus.
pͥmum molliorib ⁊ p̾ciosiorib
uestimentis sub cuculla indu¬
tus incedebat. Deinde cum ui¬
deret fr̃m humilitatem. simłq
uite uel habitus simplicitatem.
se inter oues xp̃i quasi leonem
rep̾hendens: sponte sua scłaria¬
dus qui omnia opera sua ue
uore se accusare solebat.sacrile¬
gii arguens semet ip̃m. quod ser¬
uitio dei ⁊ fr̃m suoꝵ abstulerat
corpus suum. dum in discreto fer¬
uore inbecille illud ac pene inuti
tate forsitan excessit: piis certe m̃¬
tib ñ de nimietate sed de feruore
cui solum reputatur ad culpam:
quod ceteri p̾sumere sibi solent

Expanded text:
r; quod ubi vir Dei audivit, et voluntati ejus acquiescendo satisfecit et animam ejus Deo lucrifecit. Nam monachus factus, primum mollioribus et pretiosioribus vestibus sua cuculla indutus incedebat; deinde cum videret fratrum humilitatem, simulque vitae vel habitus simplicitatem, se inter oves Christi quasi leonem reprehendens, sponte sua saur omnia opera sua, non die se accusare, sacrilegii arguens semetipsum, quod servitio Dei et fratrum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud 1080 reddiderit, ac pene inutitate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore cui solum reputatur ad culpam, quod caeteri praesumere sibi solent
Abbreviated transcription (Latin):
eatus hugo de se quasi de alio
audiebatur. illa euangłica an¬
tiphona erat. Seclere autem me¬
cum ñ ẽ meũ dare uobis sed qͥb
paratũ est a pr̃e meo. Tunc etiã
tantus odor celestiũ aromatũ effer¬
rum flagrantiã suꝑaret. Triper¬

Expanded text:
us, de se quasi de alio audiebatur, illa evangelica antiphona erat: Sedere autem mecum, non est meum dare vobis; sed quibus paratum est a Patre meo , tunc etiam tantus odor coelestium aromatum efferrum flagrantiam ba
Abbreviated transcription (Latin):
Hiles quidam erat cadulus no¬
nune. hic quadam uice uigiliis
et orationib intentus. audiuit
diabolũ sub uoce scutarii sui ex¬
tra eccłiam in qua erat uocife¬
rantẽ. et turbꝗto murmure eqͦs
et omnia sua fracto hospitio a
latronib iam tunc direpta ẽẽ
et abducta conquerentẽ. nec ali¬
quid eoꝵ ulterius recuꝑandum
nisi citius accurreret. Ad que
cũ ille nequaꝙͣ mou̾et᷑. maius
uidelicet dampnũ deputans.
orationi cedere qmͣ sua ꝑdere:
dolens diabolus se despectum
p̃ceps corruit. ut horrore saltem
et fragore sui casus utrũ cepto
lis ꝑmanet et monstrũ securus
irridet. Post que statũ uite ꝓpo
sito sanctiori fundare desiclerans:
anselmũ adiit. consiliũ eius suꝑ
hoc addiscere cupiens. uerũ cum

Expanded text:
iles quidam erat, Cadulus nomine. Hic quadam vice vigiliis et orationibus Deo intentus audivit diabolum sub voce scutarii sui extra ecclesiam in qua erat vociferantem, et turbato murmure equos et omnia sua fracto hospitio a latronibus jam tunc direpta esse, atque abducta conquerentem, nec aliquid eorum ulterius recuperandum, ni citius accurreret. Ad quae cum ille nequaquam moveretur, majus videlicet damnum deputans orationi cedere, quam sua perdere; dolens diabolus se despectum,te ipsum praeceps corruit, ut horrore saltem et fragore sui casus virum a coeplis permanet, et monstrum securus irridet. Post quae statum vitae suae proposito sanctiori fundare desiderans Anselmum adiit, consilium ejus super hoc addiscere cupiens. Verum dum
Abbreviated transcription (Latin):
luncam introgressus uidit
uide extensis q in altũ manibꝰ
corpus exanime ac pͥmo et ipse
eũ iuiuere credens pariter ora¬
bat. Postqͣm uero nulla ut so¬
lebat suspiria p̃cantis audiuit.
inflebile osculũ ruens intellex̃
quod etiam cacdauer sci dm̃ cͥ
omnia uiuunt gestus offitio

Expanded text:
nam introgressus spelunvice, extensisque in altum manibus, corpus exanime. Ac primum et ipse vivere eum credens, pariter orabat. Postquam vero nulla, ut solebat, suspiria precantis audivit, in flebile osculum ruens, intellexit quod etiam cadaver sancti Deum, cui omnia vivunt, officio
Abbreviated transcription (Latin):
ad quendam locũ ubi quidã
monachus habitabat. stetit ibi¬
dem per .x. dies immobilis. eo
quod non pot̾at ultͣ ꝓgredi. qͥa
monachꝰ ille ñ cessabat orando
neq die neq nocte. et regressus
ad sinistram suã ignem et ad dex¬
ceram aquã. Quotiens enim suc¬
census fuerit ignis: tollit de aqͣ
et extinguit illũ. Sic oportet mo¬
nachum facere omni hora. ut qñ¬
erit ab inimico: tunc aquã or̃onis
effundat et extinguat illam.

Expanded text:
 quemdam locum, ubi quidam monachus habitabat, stetit ibidem per dies decem immobilis, eo quod non poterat ultra progredi, quia monachus ille non cessabat orando, neque nocte neque die. Et regressus a sinistra ignem, et a dextra aquam; quoties enim succensus fuerit ignis, tollit de aqua et exstinguit illum. Sic oportet et monachum facere omni hora, ut qerit ab inimico, tunc aquam orationis effundat, et exstinguat illam.
Abbreviated transcription (Latin):
nasio dep̃cante in alexandriam des¬
cendisset et ibi mulierem theat᷑lẽ
illius est perditio. altera uero qr ñ
tm̃ studeo placere deo qͣntũ hec t᷑

Expanded text:
o descendit in Alexandriam. Cumque vidisset ibi mulierem theatralemillius perditio; altera vero, quia ego non tantum studeo placere Deo, quantum haec ut
Abbreviated transcription (Latin):
mansit. Cumq hoc unus ex custo¬
dib suꝑbie sp̃ũ inflatus cerneret:
unde ꝓficere debuit inde ad de-¬
funtus dampna ꝑuenit. Nã
hunc simulatorem dicere et u̾¬
bo rustico cepit impostorem
clamare. qͥ se tͥb dieb et tͥb¬
noctib orare ante oculos ho¬
minũ demonstraret. Qui ꝓ¬
tinus currens uirum d̃i ala¬
pa ꝑcussit: s hunc repente ul
tor sp̃c inuasit atq ad uiri
d̃i uestigia stauit. ac per os
illius clamare cepit. ysaac

Expanded text:
junxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, utor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
ante non posset. saltem expleto decen
Expleto termino tergiuersari ceptt
et abbas eiusdem monasterii uotis
eius fauebat. ⁊ dissuadebat ꝯuerti.
Cuius nimirũ per necessariis su¬
stentabat᷑ auxiluis. Interea langͦre
correptus. post cõfessionem pauꝑib
et eccłiis multa largiens. quasi cũc¬
tis bñ dispositis securus assistentes
sibi cognatos ⁊ affines sub hac at¬
me huic mortali uite reddi depos¬
cat. ne me imꝑatũ quod absit
mors in ꝓuisa repperiat. Mortuus
est gͦ. ⁊ aliqͣnto temꝑe post mortem
suam illi abbati apparuit nocte ꝑ
uisum hoc mͦ. uidebat ⁊ ecce in sp̃a¬
ciosa campi planitie imꝑator uel
quelibet excelsa potestas cum tociꝰ
regni copioso conueniebat exerci¬
tu. Cunq ille stupefẽs huc illucq
an pateris: In pena es an in gloria:
Cui ille tͥstis et flebilis. Quid me
inquit interrogas de gła qui iugib
dudum fatigatus hoc obtinere ñ
merui:spem hanc omnino iam
trustratus amisi. Sic plane ꝓmis¬

Expanded text:
 non posset ante, saltem expleto decennngia situm est. Expleto termino tergiversari coepit, et abbas ejusdem monasterii votis ejus favebat, et dissuadebat converti; cujus nimirum necessariis sustentabatur auxiliis. Interea languore correptus, confessus, et pauperibus et ecclesiis multa largiens, quasi cunctis bene dispositis securus, assistentes sibi cognatos et affines sub hac atme huic mortali vitae reddi deposcat, ne me imparatum, quod absit! mors improvisa reperiat. » Mortuus est ergo, et aliquanto tempore post mortem suam abbati illi apparuit nocte per visum. Videbar, et ecce in spatiosa campi planitie imperatori vel quemlibet excelsa potestas cum totius regni copioso conveniebat exercitu. Cumque ille stupefactus huc illucque an pateris? In poena es, an in gloria? » Tunc ille tristis et flebilis: « Quid me, inquit, interrogas de gloria, qui jugibus dudum fatigatus hoc obtinere non merui, spem hanc omnino jam frustratus amisi. » Sic plane promis
Abbreviated transcription (Latin):
puellarum ad scłarem ui¬
tam reuerse sunt. quarũ iunior
intumescente brachio uitam post
paululum finiuit. Maior uero
cuidam scelesto se coniunxit. ⁊ par¬
tum ita monstruosum peꝑit: ut
longius collum haberet quam
ulua una. Sed cum se iterum ꝓ¬
stitusset: concepit quidem sed ede¬
re partum non potuit quousq
disrupto uentre interiit. fuerant
autem usq ad tempus illud quo
exierant bñ ꝯuersate. Ad hoc to.
egredi ꝑmisse sunt ut de reb pa¬
rentũ qui foris nuꝑ obierant ali¬
quid monasterio reportarent.S
hac occasione scłm p̃gustantes:

Expanded text:
ennium ad saecularem vitam regressae sunt. Quarum junior intumescente brachio vitam post paululum finivit. Major vero cuidam scelesto se conjunxit, et partum ita monstruosum peperit ut longius collum haberet quam sit una ulna. Sed cum se iterum prostituisset, concepit quidem, sed edere partum non potuit quousque dirupto ventre interiit. Fuerant enim usque ad tempus illud quo exierant bene conversatae. Ad hoc autem egredi permissae sunt, ut de rebus parentum, qui forte nuper obierant, aliquid monasterio reportarent. Sed hac occasione saeculum pergustantes
Abbreviated transcription (Latin):
tolle ait dñs colle. dele dele eum.
quia meum se futurũ ꝓmiserat¬
obsecro nomen eius.Cui deus.
Meus inquit non ꝑegrinus
seo ciuis esse debuerat. Apłs ã¬
ne deleas inquit dñe piissime.
ne deleas eum obsecro. ego cͥ ꝓ eo
fideiubeo quod facut quod ꝓposu
hec uerba ioħes. solo ꝓstratus et
egit dicens. faciam ꝓrsus apłe¬

Expanded text:
Tolle, ait Dominus, tolle; dele eum, dele qui meum se futurum promiserat, etobsecro nomen ejus. » Cui Dominus: « Meus, inquit, non peregrinus, sed civis esse debuerat. Ne deleas, inquit, Domine piissime, ne deleas, obsecro. Ego tibi pro eo fidejubeo, quod faciet, quod proposuehaec verba Joannes, solo prosternitur, et egit, dicens: « Faciam prorsus, ap
Abbreviated transcription (Latin):
posuit sportam cum solidis in
chie. Adie pͥmo ꝯu̾sionis sue¬
mũ uite sue sine ꝓprio uixit. Nõ
seruos. ñ ancillas. ñ uillas. non
uiculos. non deniq qͥcquam redi¬
tuum eccłiasticoꝵ secularium ue:
uel in ip̃o habuit ep̃atu. mense
ep̃ali nichil ꝓrsus constitutum
uel assignatũ unde ep̃c uiueret.

Expanded text:
posuit sportam cum solidis in . A die primo conversionis sumum vitae, sine proprio vixit. Non servos, non ancillas, non villas, non viculos, non denique quidquam redituum ecclesiasticorum saeculariumve, vel in ipso habuit episcopatu. Mensae episcopali nihil prorsus constitutum, vel assi
Abbreviated transcription (Latin):
palpitans magnis uocib clama¬
re dicens. Currite currite. draco
iste deuorare me uult. Currentes
autem fr̃s: draconem minime uide¬
runt. Sed trementẽ ac palpitantẽ
monachũ ad monasterium recduxe¬
runt. Qui statim ꝓmisit se nũꝙͣ

Expanded text:
palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
mentaria sepiꝰ ex foliis fagi ꝯfici¬
ebant. Panis instar ꝓphetici illius
ex ordeo ⁊ milio ⁊ uicia erat. ita ut
aliqñ religiosus uir quidam ap¬
positũ sͥ in hospitio ubertim plo¬
rans clam asportau̾it. quasi ꝓ
miraculo om̃ib ostendendũ quod
inde uiue rent homines et tales
homines. At uirum d̃i minus
ista mouebant. Nam sũma erat¬
ei sollicitudo de salute multorũ.¬
De tͤnigressione uoti. Capitulum
xlu. In libro deflorationuaꝰ

Expanded text:
mentaria saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis, instar prophetici illius, ex hordeo et milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio, ubertim plorans, clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde viverent homines, et tales homines. 26. At Virum Dei minus ista movebant. Summa ei sollicitudo de salute multorex foliis fagi conficiebant. Panis, instar prophetici illius, ex hordeo et milio et vicia erat, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓdictis apłis affuit: iussit q
iterũ librũ aꝑiri. in quo audiuit
iohes beatum petrũ legentem.
Murenulas aureas faciemus tͥ. ũ.ar.
niens: adimpleuit uotũ. Hic fuit
pͥmus abbas cenobii boneuałł. ⁊ post
eccł̃ie ualentine antistes. Cuiꝰ ui¬
ta et mors multis miracłis efful

Expanded text:
praedictis apostolis adfuit, jussitque iterum librum aperiri; in quo audivit idem Joannes beatum Petrum legentem: Murenulas aureas faciemus tibi, verminiens, adimplevit votum. Hic fuit primus abbas coenobii Bonaevallis, et post Ecclesiae Valentinae antistes: cujus vita et mors multis meritis et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓutilitate monasaliqñ carpebat iter. Cumꝙ
darida gothorum comes cũ exerci¬
tu in eũdem locũ uenisset: dei ser¬
uus ex caballo quo sedebat ab ho¬
minib eius ꝓrectus est. Qui u¬
menti ꝑditi dampnũ ferens li
benter. etiam flagellum quod tene¬
bat diripientib obtulit dicens.
Tollite ut habeatis qualit̾ hoc ium̃¬
tum minare possitis. Quib dcĩs:
se ꝓtinus in orationem dedit. Illi¬

Expanded text:
utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum dux cum exercitu in loco eodem venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat, ab hominibus ejus projectus est. Qui jumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat, diripientibus obtulit, dicens: Tollite, ut habeatis qualiter hoc jumentum minare possitis; quibus dictis protinus se in orationem dedit. C
Abbreviated transcription (Latin):
acipe et da pauꝑib: respondit. Tu
melius potes tua distribuere qui ꝑ
urbes ambulas et nosti pauperes.
fgo qui mea reliqͥ cur appetam
aliena: Multis nomen pauꝑum
qui sibi nichil reseruat. uite pr̃m.¬
um afferens ei testamentum cuiꝰ¬
dam senatoris parentis eius. qͥ reliq̃¬
rat ei hereditatẽ magnam ualde.
Qui accipiens testamentũ uolu¬
dica qm̃ sicut fortia uestimenta dũ
alcantur et pedib sepe reu̾santur.
lauant᷑ atq incandidant᷑: ita for¬
as anima ꝑ uoluntariam pauꝑ¬
datem amplius confirmatur.

Expanded text:
Accipe, et da pauperibus; respondit: Tu melius potes tua distribuere, qui per urbes ambulas, et nosti pauperes. EGO QUI MEA reliqui, cur aliena appetam? Multis nomen pauperum,qui sibi nihil reservat. Tris, deferens ei testamentum cujusdam senatoris parentis ejus, qui reliquerat ei haereditatem magnam valde. Et accipiens testamentum, voluiiam sicut fortia vestimenta dum calcantur, et pedibus saepius reversantur, laventur atque incandidantur, ita fortis anima per voluntariam paupertatem amplius confirmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
liter ei suggererent ut ꝓ usu mo¬
nasterii possessioẽs que offereban¬
tur acciꝑet:ille sollicitus sue pau¬
ꝑtatis clistos. fortem snĩam tene¬
bat dicens. Monachus qui in
terra possessionem querit: mona¬
chus non ẽ. Sic quippe metue¬
bat paupertas suam securitatẽ
perdere. sicut auari diuites solent diui¬
cias ꝑituras custodire. Cum mes¬

Expanded text:
liter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ac mente placida respondit. ue qͥd
illi contigit qui hoc fecit: Nam
do ei et conuentui esset: respondit.
Optime. quia adhuc relicti sumus
sa fere penitus nil manducans. et
in extasim et uisionem angelicam
sepe rapta: dum sub obtentu edifi¬
cande capelle ⁊ agroꝵ emendorũ adopꝰ
illius monasterii. dona ab offeren¬
tib susciꝑet: gr̃am pristinam et ꝓ¬

Expanded text:
ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam do ei et conventui esset, respondit: « Bene, quia adhuc relicti sumus sa fere penitus nihil manducans, et in exstasim, et visionem angelicam saepe rapta, dum sub obtentu aedificandae capellae, et agrorum emendorum ad opus monasterii illius, dona ab offerentibus susci
Abbreviated transcription (Latin):
ni qͦd ꝑ eos reis ⁊ dientib illatum
fuerat iniustis aduocationib ⁊ iu¬
diciis: q̃situm ẽ ab eo. cur talib tan¬
tam adhiberet oꝑam: respondit.
Quia nisi hoc facerem: tenerer de
oemundꝰ constitutus iudex ĩ ex¬
peditione. qñ pͥmo liberata ẽ terra ꝓ¬
nem eius trinam uellet ablata resti¬
gladio ait. Uel ablata restitues:
uel huic gladio ceruicem subici¬
es amputandam. Tibi certe sicut
nec ignobili de populo partam.
Cui comes. Recte iudicasti. Mox¬

Expanded text:
eos reis et clientibus illatum fuerat injustis advocationibus et judiciis quaesitum est ab eo, cur in talibus tantam adhiberet operam. Respondit: Quia nisi hoc facerem, tenerer de etiam constitutus judex in expeditione quando primo liberata est terra pnem ejus trinam vellet restigladio: « Vel ablata restitues, vel huic gladio cervicem subjicies amputandam. Tibi enim, sicut nec ignobili de plebe parcam. » Cui ait comes: « Recte judicasti.
Abbreviated transcription (Latin):
dam prb̃ri filiam corrupisset. De¬
precatusq ẽ dñm dicens. Da illi
dñe sp̃m talem ut nullum unꝙͣ
ad peccandũ in carne sua tempꝰ
inueniat. Rectius fore credens
sic eum attrocitate demonis qͣm
cum corꝑeeuoluptatis impurita¬
te certaret. Quod qͥdem ut dix̃¬
ita factum ẽ. Nam in monte

Expanded text:
alicujus filiam corrupisset, deprecatusque est Dominum, dicens: Da illi, Domine, spiritum talem, ut nullum unquam ad peccandum in carne sua tempus inveniat. Rectius fore credens, si cum atrocitate daemonis, quam cum corporeae voluptatis impuritate certaret. Quod quidem ita ut dixit, factum est; nam et usque
Abbreviated transcription (Latin):
q subicerentur ⁊ obedirent. et abba¬
es exemptos: ad ep̃m suũ. ut sub
cius iurisdictione militarent. Se¬
cundum erat nequis in eccłia duas
nachꝰ incella uel alibi extra conuen¬
tum degeret. agister .R. de¬
dens comꝑiens eausam amici sui ĩ¬
iustam quam prius fouerat reliqͥt.
tͣnsferens se ad aduersarii ꝑtem¬
tuendam non tamen ut ꝓditor.

Expanded text:
112 subjicerentur et obedirent, et abbates exemptos ad episcopum suum, ut sub ejus jurisdictione militarent. Secundum erat, ne aliquis in Ecclesia duas nachus in cella, vel alibi extra conventum degeret. Item: dens, et comperiens causam amici sui, injustam quam prius foverat, reliquit, transferens se ad partem adversarii tuendam, non tamen sicut proditor.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑius multa retulimus: facta est
hiuiꝰmodi reuelatio. uidebat in
uisu noctis. et ecce in nubib celi
filius dei. & scõꝵ frequentia comi¬
tante de celo adueniens. et ip̃o aere
consistens in throno głe residebat.
et splendor ex eo ꝓcedens illumina¬
bat. Porro ad dexteram maiesta¬
tis illius monum̃tũ quoddam
głosum in aere suspensum appa¬
rebat. qͦd miro opere fabricatum
intuentiũ ocłos ad mõdũ delecta¬
bat. At uͦ ante fores basilice clare¬
uast multitudo ꝓmiscui sexus in¬
numerabilis assistebant. qͥ sursum
erectis uultib regem głe dñm¬

Expanded text:
perius multa retulimus, facta est perius multa retulimus, facta est hujusmodi revelatio. Videbat in visu noctis: et ecce in nubibus coeli Filius Dei, sanctorum frequentia comitante, de coelo adveniens, et in ipso aere consistens, in throno gloriae residebat, et splendor ex eo procedens mundum illuminabat. Porro ad dexteram majestatis illius monumentum quoddam gloriosissimum in aere suspensum apparebat, quod miro opere fabricatum intuentium oculos admodum delectabat. At vero ante fores basilicae Clarae-Vallis multitudo promiscui sexus innumerabilis assistebant, qui sursum erectis vultibus regem g
Abbreviated transcription (Latin):
unatus. ñ solum u̾bo et exemplo ꝓ¬
ficiebat: uerũ etiam gratissima corpo¬
ris habitudine mira deuotione intu¬
entes affitiebat. Tanta siqͥdem sp̃c
paracliti gr̃a in ipsius uultu ange¬
lico radiabat: ut uix posset fideliũ
aliqͥs desiderabili eiꝰ aspoctu satiari. p̃¬
sertim qͥ puritatem animi esꝰ et sin¬
gularem mansuetudinẽ cogitabãt.
qmͣ in exteriori homine uelut in
ꝓprio sigillo diuinitus imp̃sam¬
eẽ cernebant. Qui uidelicet uir ue¬
nerandꝰ cum iam factus ẽẽt cister¬
cieñ cenobii ac totius ordinis pater
eo fecisset: nͥ peccatis nr̃is exigentib
tam cito subtractus fuisset. S qͥa
eius scissima uita diutius frui dig¬
ni ñ fuimus: p̃cisa est uelut a texen¬
te dum adhuc ordiret᷑. Uerumptñ
ipse consũmatus in breui: exple¬
uit tempora multa. placita enim
erat deo anima eius & angelico¬
digna consortio ¶ De cuius
felici tͣnsitu mox futuro beate me¬
morie petro tholosano de quo su¬

Expanded text:
ornatus, non solum verbo et exemplo pornatus, non solum verbo et exemplo proficiebat, verum etiam gratissima corporis habitudine, mira devotione intuentes afficiebat. Tanta siquidem Spiritus paracleti gratia in ipsius vultu angelico radiabat, ut vix posset fidelium aliquis desiderabili ejus aspectu satiari: praesertim qui puritatem animi ejus, et singularem mansuetudinem cogitabant, quam in exteriori homine, velut in proprio sigillo, divina manu impressam cernebant. Qui videlicet vir venerandus, cum jam factus esset Cisterciensis coenobii ac totius Ordinis Pater m fecisset, nisi peccatis nostris exigentibus tam cito subtractus fuisset. Sed quia ejus sanctissima vita diutius frui digni non fuimus praecisa est velut a texente, dum adhuc ordiretur. Verumtamen ipse consummatus in brevi, explevit tempora multa: placita enim erat Deo anima ejus, et angelico consortio digna 18. De cujus felici transitu mox futuro, beatae memoriae Petro Tolosano, de quo su
Abbreviated transcription (Latin):
exteriori habitu & cultu ꝓ officii cdig¬
nitate qͣm humilis & quam tem¬
perans extit̾it: hoc uno qd̃ dicturꝰ
sum facile adũtere erit.
Quadam gͥ die cum uestiarius
monachus in lectulo eius cucullã
nescio an tunicam qua ip̃m indui
uellet solito melinsculam apposuis
frater qͦd facere cupis. ut a cõmu¬
nione fr̃m nostrorũ me separes. et
notabili habitu decolores: Etce qui
ligis. si pacem meam queris. si p̃ceptis
meis obedire ñ despicis: p̃cor atq p̃ci¬
pio ne id amplius uelis. Nam cum
ego sim apud deum indignus & om¬
nium minimus. magnũ est mͥ si cõ¬
muni omnium uictu atq uestitu
fuero honoratus. Ex qͦ enĩ assumptꝰ
sum ad regimen animarũ. hoc unũ
est qͦd p̃ceteris timui & timeo. ne oc¬
casione huiꝰ alministrationis pau¬
perem uitam qͣm ꝓfessus sum dese¬
ram. & monachi p̃mium ꝑdam.
hic itaq dilectus a deo & hominib
et carismatũ donis pͥncipaliter ad¬

Expanded text:
exteriori habitu et cultu pro officii digexteriori habitu et cultu pro officii dignitate, quam humilis et quam temperans exstitit, hoc uno quod dicturus sum, facile advertere erit. Quadam siquidem die cum vestiarius monachus in lectulo ejus cucullam nescio, an tunicam, qua ipsum indui vellet, solito meliusculam apposuissfrater, quod facere cupis, ut a communione fratrum nostrorum me separes, et notabili habitu decolores? Ecce qui ligis, si pacem meam quaeris, si praeceptis meis obedire non despicis, precor atque praecipio ne id amplius facere velis. Nam cum ego sim apud Deum indignus, et omnium minimus, magnum est mihi si communi omnium victu atque vestitu fuero honoratus. Ex quo enim assumptus sum ad regimen animarum, hoc unum est quod prae caeteris timui semper, et timeo; ne occasione hujus administrationis, pauperem vitam, quam professus sum, deseram, et monachi praemium perdam. » Hic itaque dilectus a Deo et hominibus, et charismatum donis principaliter ad
Abbreviated transcription (Latin):
& merito sc̃itatis. castus. pius. hu
milis. mansuetus. atq mõdestus
suꝑ om̃s quos in dieb eiꝰ uidisse
me memini. Parsymoniam uͦ
scło positus ita frugalit̾ uycerit
ut non iam scolasticus s monach
putaret᷑. Nam sicut ip̃e qͥbdam ĩ¬
timis suis secrete ĩnotuit. biennio
ante conũsionem suam licet etate
nondum adultꝰ. ita abstinentie ope¬
ram dedit: ut nunqͣm uoluerit saltẽ
pane & aqua saturari.Carniũ au¬
tem eduliũ qͣmuis in ip̃o tempore¬
usq ad mortem pene egrotasset: nũ¬
quam sumere acqͥeuit. Iam uͦ mo¬
nachus factus qͣm sobrie uiuende
immo qͣm rigide abstinendo corpus
in seruitutẽ redegerit: suꝑsedeo dice
noui atq notaui quippe qͥ in plu¬
rib annis eidem in sua mensa
ministraui. Nam cũ in se ipso ui¬
cia carnis sine miseratione ꝑseq̃re¬
tur.ip̃i quoq misere carni cui na¬
turaliter insunt minus qͣm opor¬
teat compati uidebat᷑. Ceterum in

Expanded text:
et merito sanctitatis. Castus, pius, et et merito sanctitatis. Castus, pius, et humilis, mansuetus atque modestus super omnes quos in diebus ejus vidisse me memini. Parcimoniam versaeculo positus ita frugaliter vixerit, ut non jam scholasticus, sed monachus putaretur. Nam sicut ipse quibusdam intimis suis secrete innotuit, biennio ante conversionem suam, licet aetate nondum adultus, ita abstinentiae operam dedit, ut nunquam voluerit saltem pane et aqua saturari. Carnium autem edulium, quamvis in ipso tempore ad mortem pene aegrotasset, nunquam sumere acquievit. Jam vero monachus factus, quam sobrie vivendo, imo quam rigide abstinendo corpus in servitutem redegerit, supersedeo dicernovi atque notavi; quippe qui pluribus annis eidem in sua mensa ministravi. Nam cum in seipso vitia carnis sine miseratione persequeretur, ipsi quoque miserae carni, cui naturaliteinsitus erat, minus quam oporteat, compati videbatur. 17. Caeterum in
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem latitauit. ubi cum die
noctuq in oratione ꝑsisteret:
factus est in mentis excessu. Et
ecce apparuit ei in magna gla
uirgo puerꝑa. domina angelorũ
portans in manib regem głe par¬
uulum suũ iħm. Quã cũ ille
uidisset: ꝓcidit ad pedes eius. ob¬
secrans ut sui misereret᷑. Cui bea¬
ta respondit. Quid turbaris o
homo: Et imponens ei in ulnas
suas uelut alteri symeoni nobi¬
lem illã sarcinam qͣm gestabat
ait. Accipe filiũ meum & serua
mͥ illum. Quo facto: sublata
est uisio ab oculis eiꝰ. Et rediens
ad se ip̃m. intellexit qm̃ a dño
egressus est sermo. & qr uere fi¬
lii dei & menbra xp̃i ẽẽnt qui
eius ꝓuidentie cõmittebantur.
Hac gͥ tam leta uisione p̃mo¬
nitus. iam ñ ÷ausus ultra recal¬
citrare. ne uideret᷑ ordinationi
exhibuerit se ñ ÷ mee simplicita¬
tis exponere. Nam quẽad modũ
p̃cellebat offitio dignitatis: ita
etiam p̃cedebat religionis exẽplo

Expanded text:
ibidem latitavit: ubi cum die ibidem latitavit: ubi cum die noctuque in oratione persisteret, factus est in mentis excessu; et ecce apparuit in magna gloria Virgo puerpera, domina Angelorum, portans in manibus Regem gloriae, parvulum suum Jesum. Quam cum ille vidisset, procidit ad pedes ejus, obsecrans ut sui misereretur. Cui Beata respondit: « Quid turbaris, o homo? » Et imponens ei in ulnas suas, velut alteri Simeoni, nobilem illam sarcinam quam gestabat, ait: « Accipe Filium meum, et serva mihi illum. » Quo facto, sublata est visio ab oculis ejus: et rediens ad seipsum, intellexit quoniam a Domino egressus est sermo, et quia vere filii Dei, et membra Christi essent qui ejus providentiae committebantur. Hac igitur tam laeta visione praemonitus, jam non est ausus ultra recalcitrare, ne videretur ordinationi  pastorem exhibuerit se, non est meae simplicitatis exponere. Nam quemadmodum alios praecellebat officio dignitatis, ita etiam praecedebat religionis exemplo,