comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ non solum in legendis script᷑is. s etiã
in his quȩ scripta sunt faciendis. lustus
igit᷑ siut manducat siuic bibit. siue dor
mit. in nomine dñi om̃a faciens. medita¬
tur legem eiꝰ dic ac nocit. Et erit tanꝗͣ
Pro plantatu. transplantatũ aquila tran¬
stulit. Lignũ autẽ cui uir beatꝰ cõpara¬
t᷑ sapientiam puto. de qua et salomon
loqͥtͣ: Lignũ uitȩ ẽ his qui secunt᷑ eam.
Qͦd fructũ suũ dabit in tc̃ꝑe suo. Dabit
cm̃ fructũ ñ qͦcũq tẽꝑe s p̃scripto. illo
scilicet cũ de uictis potestatib pͥncipa¬
tib & tradiderit regnũ deo & pat con¬
formatus claritati corꝑie si. d autt̃
se arborẽ dñs dici uoluit. ait. ⁊Aut fa¬
cite arborem bonã. &. fructum eiꝰ bonũ.
Quod lignum. sic ait. Si in uiridi ligno hȩc
faciunt. in arido qͥd fict᷑ Et foliũ eiꝰ ñ de
cidet uerba doctrinȩ quȩ ad salutẽ gen¬

Expanded text:
est, non solum in legendis Scripturis, sed etiam est, non solum in legendis Scripturis, sed etiam in his quae scripta sunt faciendo. Justus igitur, sive manducet, sive bibat, sive dons, meditatur legem ejus die ac nocte. Et erit tamquam Pro plantatum, transplantatum Aquila transtulit. Lignum autem cui vir beatus comparatur, sapientiam puto, de qua et Salomon loquitur, Lignum vitae est his qui sequuntur eam . d fructum suum dabit in tempore suo. Dabit enim fructum non quocumque tempore, sed praescripto: illo scilicet cum devictis potestatibus principatibusque tradiderit regnum Deo Patri, conformatus claritati corporis sui. Quod autem se arborem Dominus dici voluit, ait: Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum . Quod lignum ita dixit: Si in viridi ligno hoc faciuncidet. Verba doctrinae quae ad salutem gen
Abbreviated transcription (Latin):
in beatitudinẽ desiuit dicens. Beati
om̃s qui confidunt in eũ. Aliter. Bea¬
tus qui ñ cogitauit. ñ fecit. ñ docuit
mala. Aliter: Beatͦ qui ñ ẽ iudeus. gen¬
tilis. hereticus. Aliter. Tertullianus
in libro de spectaculis asserit hunc
psalmũ et de ioseph posse in telligi.
qui corpus dñi sepeliuit. & de his qui
ad spectacula gentium ñ conuemanͭ.
Et inuia peccatoꝵ. non stetit. Non dix̃
pe impossibile ẽ. qͥa nullus absq pec̃to.
nec si unius qͥdem hore fuerit utta ens
ꝑseuerauit indelicto. s ꝑ penitentiã ad
meliora conuersus ẽ. Et in cathedra pe¬
stilentie ñ sedit. Pro pestilentib in he¬
breo delusores habet᷑. qͥd scilicet om̃s
discipulos ꝑuersus doctor illudat. Un¬
de ieremias. ñ sedi ait in consilio luden¬
tium. S in lege dm̃ uoluntas cius. Tribꝰ
duo retulit. ut habeat uoluntatẽ: ut uo¬
luntati iungat et studium. Et in lege eiꝰ
meditabit᷑ die ac nocte. Neditatio legis.

Expanded text:
udine desinit, dicens: Beati omnes qui confidunt in eum. Aliter: Beatus qui non cogitavit, non fecit, non docuit mala. Aliter: Beatus qui non est Judaeus, gentilis, haereticus. Aliter: Tertullianus, in libro de Spectaculis, asserit hunc psalmum et de Joseph posse intelligi, qui corpus Domini sepelivit, et de his qui ad spectacula gentium non conveniunt. Et in via peccatorum non stetit. Non dixitpe impossibile est: quia nullus absque peccato, nec si unius quidem horae fuerit vita ejus. perseveravit in delicto, sed per poenitentiam ad meliora conversus est. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Pro pestilentibus in Hebraeo delusores habet, quod scilicet omnes discipulos perversus doctor illudat. Unde Jeremias: Non sedi, ait, in consilio ludentium . Sed in Lege Domini voluntas ejus. Tribus duo retulit, ut habeat voluntatem, et voluntati jungat et studium. Et in lege ejus meditabitur die ac nocte. Meditatio legis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ resurgent impũ inuidicio. Non qͥa ñ
resurgant. sed quia inuidicio ñ resur¬
gant. Iam enĩ de his p̃iudicatũ ẽ. Neq
peccatores in consilio iustoꝵ. Si ñ resur.¬
gent peccatores in consilio uistoꝵ. di¬
uersa ẽ pcc̃toꝵ iustoꝵq resurrectio.
Qͥa cognoscit dñs uiam iustoꝵ. Nichil
aliud cognoscit dñs. nͥ qͦd noticia eiꝰ
dr̃. Discedite ame oꝑaru iniqͥtatis.
ñ noui uos. Uiam autẽ iustoꝵ. illũ pu¬
to esse qͥ loqͥt᷑ ego sum uia. De qͦ et ꝓ

Expanded text:
non resurgunt impii in judicio: Non quia non non resurgunt impii in judicio: Non quia non resurgant, sed quia in judicio non resurgant: jam enim de his praejudicatum est. Neque peccatores in concilio justoin concilio justorum, diversa est peccatorum justorumque resurrectio. Quia cognoscit Dominus viam justorum. Nihil aliud cognoscit Dominus, nisi quod notitia ejus dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, non novi vos . Viam autem justorum illum puto
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in fut᷑o forte scło Me lius gͥ de eo
in telligunꝰ homine. qͥ a saluatore nr̃o
assumptꝰ ẽ atq saluat᷑. ñ quo aliũ as¬
sumpsisse. alium assumptũ esse teste¬
mur: sed qͦ unꝰ atq iden filiꝰ dei et filiꝰ
hominis qui ante scła uerbũ semꝑ fuit.
ipse postea & carnẽ dignatꝰ ẽ assume.
in hebreis uoluminib ñ habet᷑. s nec in
ipsis qͥdem lacͣo in terp̃tib Nam ui ex¬
empla orrtnis in cesariensi biblioteea
legens. semel tantũ reꝑi. Inter impiũ
.& peccatorẽ hoc in ter ẽ. Cimpiꝰ ẽ. ne¬
gat dm̃. Qui peccator c̃. confitet᷑. ⁊ pec¬
cat.Siẽ iustus uir cõꝑat᷑ ligno: sic impiꝰ
desiuit esse e tͣia. Tam in felix erit
impius. ut nec t̾renus quidẽ sit. Pul
nã habet. lluc illucq disꝑgit᷑. nũꝗͣ in
in uno loco est. quocunq uentꝰ traxerit.
illuc eiꝰ impetꝰ dirigit᷑. Sic et impiꝰ qͥse¬
mel dm̃ negauerit. qͦtũq cũ aura dia¬
boli traxerit. illuc errore ꝑducit᷑. Ideo

Expanded text:
elius igitur de eo intelligimus homine, qui a Salvatore nostro assumptus est atque salvatus: non quo alium assumpsisse, alium assumptum esse testemur; sed quo unus atque idem Filius Dei et filius hominis, qui ante saecula Verbum semper fuit, ipse postea et carnem est dignatus assumere. in Hebraeis voluminibus non habetur: sed ne in ipsis quidem LXX interpretibus. Nam in exemplis Origenis in Caesariensi bibliotheca legens, semel tantum scriptum reperi. Inter impium et peccatorem hoc interest, qui impius est, negat Deum: qui peccator est, confitetur et peccat. Sicut justus vir comparatur ligno: sic impiusdesinit esse terra. Tam infelix erit impius, ut nec terrenus quidem sit pulvinam habet. Huc illucque dispergitur, numquam in uno loco est, quocumque ventus traxerit, illuc ejus impetus dirigitur. Sic et impius, qui semel Deum negaverit, quocumque illum aura diaboli traxerit, illuc errore perducitur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bitrant᷑. Tc̃ loquet᷑ ad eosinira sua.
De ira deiꝰ lan̾tantius librũ pulcher¬
rimũ scripsit. & ipse origenes creberri¬
me disputat᷑. ñ tam irã esse quã necessa¬
riam correptionẽ. ut patris infilium.
medici in egrotũ. magistri indiscipło.
iratus. Et infurore suo contͣbabit cos.
Sic̃ in ȩpłã ad romanos reuelat᷑ inqͥt
studeant deuitare: ita et inp̃senti lo¬
co benigne ñ ait puniet. s tͣbabit.
ut absq penis qui t̾batꝰ ẽ corrigat᷑.
Ego autẽ. Uax aͥ. Constitutꝰ sum rex.
ꝓ parit carnis dã. Ab eo. deo patre.

Expanded text:
bitrantur. Tunc loquetur ad eos in ira sua. bitrantur. Tunc loquetur ad eos in ira sua. De ira Dei et Lactantius librum pulcherrimum scripsit, et ipse Origenes creberrime disputat, non tam iram esse, quam necessariam correptionem, ut patris in filium, medici in aegrotum, magistri in discipulumiratus. Et in furore suo conturbabit eos. Sicut in Epistola ad Romanos: Revelatur, inquit, studeant devitare: ita et in praesenti loco benigne, non ait, puniet: sed, turbabit, ut absque poenis qui turbatus est, corrigatur. Ego autem. Vox Christi. Constitutus sum rex, pro parte carnis dicitur. Ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
tes. et populi meditati st̃ ina¬
nia. Audacis ẽ hunc psalmũ in¬
t̃p̃tari uelle post petrũ. unmo de eo
rex. sed etiam illi reges aduersus dñm
constitert̃. quoꝵ. regna ei in ꝑuncto
temꝑis diabolus ostendit.Dirũpamꝰ
ithumana temeritas aduersus dei fili¬
um consurrexerit. Aqͥnto aut̃ u̾sicło. dñs
ipse respondit. cohortans popłm gentiũ
& om̃s qui sibi ex iuideis credituri st̃.
ut legalia iuincula dissoluant. & gra¬
ue onus legis abiciant qͦd ñ potuert
portare patres eoꝵ. et sequant᷑ eũ ciuuiꝰ ii¬
gũ suaue ẽ.⁊ onus leue. E habitat ince¬
lis irridebit cos. Per humane sermo¬
cinationis exempla affectus dei di¬
scimus: ñ quo ille quẽꝗͣ derideat: sea
qͦd nos derisui digna faciamꝰ. Et dñs
subsannabit eos. Subsannatio. ꝓprie
rugata fronte. et contracto naso ex¬
pͥmit᷑. Ab sit itaq hoc nos de deo cor¬
poralit̃ estimare. qͦd etiã in grauibis
uiris quidã rep̃hensione dignũ ar¬

Expanded text:
tes, et populi meditati sunt inania. Audacis est hunc psalmum interpretari velle post Petrum: immo de eo rex, sed etiam illi reges adversus Dominum constiterunt, quorum regna ei in puncto temporis diabolus ostendit. Dirumpamuare humana temeritas adversus Dei Filium consurrexerit. A quinto autem versiculo Dominus ipse respondit, cohortans populum gentilium, et omnes qui sibi ex Judaeis credituri sunt, ut legalia vincula dissolvant, et grave onus Legis abjiciant, quod non potuerunt portare patres eorum, sed sequantur eum cujus jugum suave est, et onus leve. Qui habitat in coelis irridebit eos. Per humanae sermocinationis exempla, affectus Dei discimus: non quo ille quempiam derideat, sed quod nos derisu digna faciamus. Et Dominus subsannabit eos. Subsannatio proprie rugata fronte, et contracto naso exprimitur. Absit itaque hoc nos de Deo corporaliter existimare, quod etiam in gravibus viris quidam reprehensione dignum ar
Abbreviated transcription (Latin):
sent. id ẽ cũ tremore corꝑis. & timo¬
re animȩ: App̃bendite disciplinã. ne
quando nascat᷑ dñs. P ro eo qd ingre¬
git᷑ nescubar: qͦd in t̃p̃tari potest. adora¬
irascat᷑ dñs. hoc ẽ pat̃. Et ꝑ eatis de uia
usta. Iudei quia noluert᷑ ad orate filiũ.

Expanded text:
sent, id est, tremore corporis, et timosent, id est, tremore corporis, et timore animae. Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus. Pro eo quod in Graegitur NESCU BAR, quod interpretari potest, adorairascatur Dominus, hoc est, Pater. Et pereatis de via justa. Judaeis qui noluerunt adorare
Abbreviated transcription (Latin):
te noluert̃ reciꝑe. om̃s gentes tibi ue¬
nient in hereditatẽ. Reges eos in uir¬
ga ferrea. indura disciplina romdnoꝵ
Uel ꝑ uirgã ferream disciplina in to¬
lerabilis. qͥa corda illoꝵ. tortuosa eranł:
Tanquã uas figuli confringes eos.
Uas figuli ante quã in testam fuerit
obduratũ. si dissipet᷑ reformabile ẽ.
Lege ieremiã. Si aũt semel fracta fu̾it testa:
nequaꝗͣ min tegrum cõpingi potest.
Uerum quȩ apud homines impossibili¬
a sunt. apud dm̃ possibilia. Figulus a ͦ.:
Aliter: Confringit᷑ inpenitentia hic: uel
in die iudicii inigne. Hunc reges in tel¬
ligite. Reges scłi om̃s. uel reges. sc̃i a¬
postoli In telligite. ista supra dicta.
Erudimini. hoc ẽ uos metipsos. uel a¬
lios. Qui udicatis t̾ram. sc̃am eccłam.
Seruite dño in timore. Timorẽ dix̃. ut
cdationẽ eis tolleret. qͥa reges eos ap¬
pellarat. Exultate ei t eos iterũ cõ¬
fortaret. ut illud gaudere et exulta¬
it. Cum tremore. ut cũ tremore es¬

Expanded text:
te noluerunt recipere: omnes gentes tibi venient in haereditatem. Reges eos in virga ferrea. In dura disciplina Romanorum. Vel per virgam ferream, disciplina intolerabilis: quia corda illorum tortuosa erant. Tamquam vas figuli confringes eos. Vas figuli antequam in testam fuerit obduratum, si dissipetur, reformabile est. Lege Jeremiam . Si autem semel testa fracta fuerit, nequaquam in integrum compingi potest. Verum quae apud homines impossibilia sunt, apud Deum sunt possibilia. Figulus, ChrisAliter: Confringitur in poenitentiam hic, vel in die judicii in ignem. Nunc reges intelligite. Reges saeculi omnes vel reges sancti apostoli, intelligite ista supradicta. Erudimini. Hoc est, vosmetipsos, vel alios. Qui judicatis terram, sanctam Ecclesiam. Servite Domino in timore. Timore dixit, ut elationem eis tolleret: quia reges eos appellarat. Et exsultate ei. Ut eos iterum confortaret, ut illud: Gaudete et exsultate, cum tremore: ut cum tremore es
Abbreviated transcription (Latin):
ũ peccati. s iudicii. Et contẽptũ: iudicii
mortis. Quia testimonia tua exquisiui.
n̾ ociose & sonnolent̃. s strenue uigilan¬
terq. Et enim sederunt pͥncipes & ad¬
uersum me loquebant᷑. seruus autem
tuus exercebat᷑ in iustificationib tuis.
Qd in hoc uersiculo ꝓpħa in se loquitur.
futurũ in apłis reliquisq martyrib
uidet. qui multa coram regib & p̃sidib
dño etiã hoc ꝓnuntiante ꝑpessi sunt.
Qui licet sint indiuersis pęnis affucti.

Expanded text:
. Et contemptum. Judicii mortalis. Quia testimonia tua exquisivi. Non otiose et somnolenter, sed strenue vigilanterque. Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in justificationibus tuis. Quod in hoc versiculo propheta in se loquitur, futurum in apostolis reliquisque martyribus videt, qui multa coram regibus et praesidibus, Domino etiam hoc praenuntiante, perpessi sunt . Qui licet sint diversis poenis affecti,
Abbreviated transcription (Latin):
negligent᷑ agit. in his quȩ sunt dei. quia
scit maledic tũ ẽẽ qui fecerit opus dei
negligenter. Benedictus esdñe. doce me
iustificationes tuas. quia scio iustifica
intemplo. ate non ꝓcesfisse. In labiis meis
ꝓnuntiaui omĩã iudicia oris tui. Incon¬
p̃hensibilia dicit apłs iudicia dei. Gͦ iste
quȩ audiuit & didicit appħis. ea tantũ in¬
labiis muintiauit. s credenti. e ñ indignis.
bi uia testimonioꝵ tuoꝵ delectatꝰ fu.
sicut in omibus diuitiis. Sicut enim
terrenus homo in agris umeisq deie¬
tat᷑. ita iste intestimoniis cłi iocundat᷑.
de conscientia pura. qui contẽpto mun¬
do ado ditatꝰ est. In mandatis tuis erer¬
cebor & considabo uias tuas. Exercitato

Expanded text:
negligenter agit in his quae sunt Dei: quia negligenter agit in his quae sunt Dei: quia scit maledictum esse qui fecerit opus Domini negligenter . Benedictus es, Domine, doce me justificationes tuas. Quia scio vanae glorin templo, a te non processisse . In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui. Incomprehensibilia dicit Apostolus judicia Dei . Ergo iste quae audivit, et didicit a prophetis: ea tantum labiis nuntiavit, sed credentibus, et non indignis. In via testimoniorum tuorum delectatus sum, sicut in omnibus divitiis. Sicut enim terrenus homo in agris vineisque delectatur: ita iste in testimoniis Dei jucundatur de conscientia pura, qui, contempto mundo, a Deo ditatus est. In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas. Exercitatio
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ iusticiȩ tuȩ. ut te directo cor¬
de laudarẽ. Iustificationes tuas custo¬
diam. non me derelinquas usq qͣq.
ut & si ad tempus relinquim᷑. ñ tamen
usq qͦq relinquam᷑ ut pereamus.
N quo corrigit adolescentior uiam suã:
Incustodiendo sermones tuos. Hic ꝓ¬
pḣa non modo longeuam aetatẽ corri¬
git. uerũ etiam ad olescentiam edocet
custodiri. e ita custodirs diumos sermo¬
nes. ut etiam si uetus culpa defleta sit.
nunc ne cogitatio ad delinquendũ ulla
consentiat. In toto corde meo exquiui
te. ne repellas me amandatis tuis. Non
exparte s extoto corde dm̃ se requisisse
fatetur. ne ab eius mandatis ꝓiciatur. qͥa
neminẽ deiecit. qui peccatores saluos
facere uenit. Incorde meo abscondi elo¬
quia tua ut non peccem tibi. Incordis
abscondito dei sacram̃ta recondit. cum
hereticũ post duas correctiones euitat.¬
cũ scm̃ dei canib non exponit. uł cũ mar¬
garitas eius ñ ꝓicit corã porcis. Nichil

Expanded text:
udicia justitiae tuae. Ut te directo corde laudarem. Justificationes tuas custodiam, non me derelinquas usquequaque. Et si ad tempus relinquimur, non tamen usquequaque relinquamur ut pereamus. BETH. In quo corrigit adolescentior viam suam: in custodiendo sermones tuos. Hic propheta non modo longaevam aetatem corrigit: verum etiam adolescentiam edocet erudiri, et ita custodire divinos sermones, ut etiam si vetus culpa defleta sit: nunc ne cogitatio ad delinquendum ulla consentiat. In toto corde meo exquisivi te, ne repellas me a mandatis tuis. Non ex parte, sed ex toto corde Deum se requisisse fatetur, ne ab ejus mandatis projiciatur: quia neminem projicit qui peccatores salvos facere venit. In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi. In cordis abdito Dei sacramenta recondit: cum haereticum post duas correptiones devitatum Dei canibus non exponit. Vel cum margaritas ejus non projicit coram porcis . Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
reduceres. Increpasti suꝑbos. Sic fecit di¬
apolo e adam. qui se eleuauerunt insuꝑ¬
hi. Uel modo ꝑ tuos doctores increpas
iduersarias potestates. menbra diaboli. ħenco
uł malos homines qui contra mandata
d̃i agunt. increpas illos ꝑtuos scõs. Ma¬
ledicti qui declinant amandatis tuis.
Maledicti sunt illi qui amandatis dei de¬
ilinant. s tunc plenit̾ maledictionem¬
reliqui. qnͣ dicturus erit. Ite maledic¬

Expanded text:
reduceres. Increpasti superbos. Sic fecit direduceres. Increpasti superbos. Sic fecit diabolo, et Adam, qui se elevaverunt in superbia. Vel modo per tuos doctores increpas adversarias potestates, membra diaboli, haereticos vel malos homines, qui contra mandata Dei agunt. Increpasti illos per tuos sanctos. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Maledicti sunt illi qui a mandatis Dei declinant, squando dicturus erit: Ite, maledic
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationibus tuis meditabor: nõ obli¬
uiscar sermones tuos. Ea meditor inhis
exerceor. ut illa obliuioni nõ tradens. pos
retͥbu ob id quod do seruat dep̃cat᷑. Et qi
nescit se seruũ e̾e peccati. in ipso uuie qͥ
i ipso est optat. sermonesq eius dũ iu¬
ta presens uoluit᷑ custodire Reuela ocilo
meos. & considerabo mirabilia delege
tua absterge ab ocłis cordis uelamen liut̾e
& fac me spũali sensu legis tuȩ mirabida¬
tua contemplari. In lumine enim tuo
indebimꝰ lumen. Incola ego sum interra
non abscondas me amanclatis tuis. sicit
adño. Pegrinũ se incorꝑe positũ ꝓpħa dic̃
a celesti frequentia. quia scit hȩc manda¬
ta. inthronis & dñationib contineri. quę
sibi ne occultent᷑ iplorat. Concupiuit aĩa
mea desicdare iustificationes tuas iom̃i
tpe. ut siue manduc̾e siue bibã. siue ali¬
ud quid faciã. eas semꝑ desiderẽ. medi
terq ut app̾hendã. In crepasti suꝑbos
ut cos adhumilitatẽ scam quã dociusti

Expanded text:
justificationibus tuis meditabor, non obliviscar sermones tuos. Ea meditor, in his exerceor, ut illa oblivioni non tradens, possretribui ob id quod Deo serviat, deprecatur. Et quia nescit servum se esse peccati: in ipso vivere, qui vita est, optat: sermonesque ejus dum vita praesens volvitur, custodire. Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua. Absterge ab oculis cordis velamen litterae, et fac me spirituali sensu legis tuae mirabilia contemplari. In lumine enim tuo videbimus lumen . Incola ego sum in terra, non abscondas me a mandatis tuis. Sic et a Domino . Peregrinum se in corpore positum propheta dicit a coelesti frequentia: quia scit haec mandata in thronis et dominationibus contineri: quae sibi ne occultentur, implorat. Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas, in omni tempore. Ut sive manducem, sive bibam, sive aliud qter, apprehendam. Increpasti superbos. Ut eos ad humilitatem sanctam, quam docuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ei quid simile est: Ds̃ ꝓhominib passus ẽ.
dñs ꝓseruo. iustus ꝓpeccatore. quȩ equa¬
ltas: S qm̃ nichil aliuid habet seruiis qd̵
retribuat dño. d̾s quasi clemens ꝓ ȩquali
accepit martyrium: quasi siquis diues
ili apponat & familie ipsius. & solum di¬
cat illi. intra indomũ clientis tui. & osten
o plus faciat pauꝑ sicut illa uidua quȩ duo
mmuta contulit. Calic̾e salutaris accipiam.
hoe est ih̾m accipiam. Et hoc ipsũ martyriũ

Expanded text:
ei. Quid enim simile est? Deus pro hominibus passus est, ei. Quid enim simile est? Deus pro hominibus passus est, Dominus pro servo, justus pro peccatore. Quae aequalitas? Sed quoniam nihil aliud habet servus quod retribuat Domino: Deus quasi clemens pro aequali accipit martyrium. Quasi si quis divesilli apponat, et familiae ipsius, et solum illi dicat, intra in domum clientis tui, et ostenet plus faciat pauper, sicut illa vidua quae duo minuta contulit . Calicem salutaris, aut Jesu, accipiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
illi reddo quã dono. Nichil aliud habm
quod retribuam. nisi ꝓ ipso sanguinẽ
fundam. nisi ꝓipso martyr existam.
Hec est sola retributio digna ꝓsangui¬
ne sanguinẽ retribuere. ut liberati a
saluatore. ꝓsaluatore libenter sangui¬
nem ꝓfundamus. Calicem salutaris
accipiam. & nomen dñi inuocabo. In
hebreo ita habet. Calicem iħu accipĩ
hoc ipsum & angłs int̾pretat᷑. Et uͥ¬
bis nomen eius iħ̃m. Ipse enĩ saluals¬
płm suũ. Calicẽ gͦ iħu accipiã. Quis est
iste calix iħu. Pat̃. si possibile ẽ. transeat
ame calix iste. & potestis inquit calicẽ me¬
q̃ bibere: Et continuo sequit᷑. Calicẽ qͥdẽ
meũ bibetis. Hoc autẽ quare dici: Ut in¬
celliganus calicem passionis. martyriũ
ẽ. Grandis res martyriuor. Quomodo gran
nus patit᷑. Qm̃ dicimus qd martyr nichil
iliud habet quod retribuat dño. Gdñs
omputat illi ꝓ ȩqualitate. qm̃ uidet ser¬
uum suum nichil habere quod retribuat

Expanded text:
illi reddo quam dono. Nihil aliud habeo, illi reddo quam dono. Nihil aliud habeo, quod ipsi retribuam, nisi pro ipso sanguinem fundam, nisi pro ipso martyr existam. Haec est sola retributio digna, pro sanguine sanguinem retribuere, ut liberati a Salvatore, pro Salvatore libenter sanguinem profundamus. Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. In Hebraico ita habet: Calicem Jesu accipiam. Hoc ipsum et Angelus interpretatur. Et vocabis nomen ejus Jesum : ipse enim salvaest iste calix Jesu? Pater, si possibile est, transeat iste calix a me . Et potestis, inquit, calicem meum bibere? Et continuo sequitur: Calicem quidem meum bibetis . Hoc autem quare dixi? Ut intelligamus calicem passionis martyrium esse. Grandis res est martyrium. Quomodo grandipsius patitur. Quoniam diximus quod martyr nihil aliud habet quod retribuat Domino, et Dominus computat illi pro qualitate, quoniam videt servum suum nihil aliud habere quod retribuat
Abbreviated transcription (Latin):
Sermonẽ potui & humilitatẽ docere.
Ego drei inexcessu meo. om̃is homo
mendar. Docebã inquit discipłm ma
e considerans contemplationem eoꝰ¬
tem & cogitans diuiniora. intelleri o
qd homo nouit esse mendatiũ. Quis.
ueritatis potest ẽẽ in hoc mundo. cin
umbra sit uita nr̃a suꝑ terram: Sigͥ
istimare se aliquid esse: Quid retrbu¬
am dño. ꝓom̃ibus quȩ retribuit mich.
Qm̃ dixit placebo dño in regione uiue
& hoc ipsum credidi ꝓpter qd̾ locutus sũ
& humiliatus sum nimis. & dixi omnis
homo mendar. omnis homo umbra.
omĩs homo imago. ꝓ tantis beneficis
quod placebo dño in regione uiuoꝵ.
quid habeo dignum qd̃ retribuam:
Ego terra sum. ego cinis sum. P romisit
michi quia placebo illi in regione uiug
fecit me magistrum. credidi ꝓpter quad
locutus sum. & ego quid habeo dignũ
qd̃ illi ꝓtantis beneficiis retribuam :
Quodcumq illi dedero ipsius ẽ. o mag̃

Expanded text:
sermone, potui et humilitate docere. sermone, potui et humilitate docere. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. Docebam, inquit, discipulum meum, et considerans contemplationem coelestem, et cogitans diviniora: intellexi omne quod homo novit, esse mendacium. Quid enim veritatis potest esse in hoc mundo, cum umbra sit vita nostra super terram? Si ergo stimare se aliquid esse? Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Quoniam dixit, placebo Domino in regione vivorum, et hoc ipsum credidi, propter quod locutus sum, et humiliatus sum nimis, et dixi, omnis homo mendacium, omnis homo umbra, omnis homo imago? pro tantis beneficiis, quibus placebo Domino in regione vivorum, quid habeo dignum quod illi retribuam? Ego terra sum, ego cinis sum: promisit mihi, quia placebo illi in regione vivorum: fecit me magistrum. Credidi, propter quod locutus sum. Quid habeo dignum, quod illi pro tantis beneficiis retribuam? Quodcumque illi dedero, ipsius est, et magis
Abbreviated transcription (Latin):
enim philosophi sua deceptione s ꝓpͥa
arte. quomͦ in eodem sermone .s uera
quis dicat & mentiatur. Nos autẽ dica¬
mus dd̾ uera dixisse. quod sit omnis
homo mendar. Quã du homines
sumus mentim. Quando autẽ fue-¬
rimus dii. desinemus mentiri. Ubi
enum sunt emulationes & contenti¬
ones in uobis. ñne homines estis. &
scdm hominem ambulatis : oͦ ego
dixi di estis .&. filii excelsi om̃s. uos
autẽ sicut homines moriemini. &
sicut unus de principil cadetis.
do fac tus fuerit ds̃. desinit eẽ homo.
stam ñ mentit᷑. Quid enĩ dicit & a
płs: Fiat om̃s homo m̃dax. ds̃ autẽ
uerax. Int̾p̃temur alit̃. Credidi ꝓpt̃
qd̃ loquutus sum. Magister ñ docet
discipłm nisi pͥor ipse crediderit
pͥmũ credidisse. & sic alium docere.
Ego autẽ humiliatus sum nimis.
Quando autẽ ad eptus sũ gram̃ dei.
ñ sum elatus insuꝑbia. non me in¬
flauit noticia. S quid feci : humi¬
liatus sum nimis. Tamen quid docui :¬

Expanded text:
enim philosophi suas deceptiones ex propria enim philosophi suas deceptiones ex propria arte: quomodo in eodem sermone, et vera quis dicat, et mentiatur. Nos autem dicamus David vera dixisse, quod omnis homo mendax. Quamdiu homines sumus, mentimur: quando autem fuerimus dii, desinimus mentiri. Ubi enim sunt aemulationes et contentiones in vobis, nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Edixi, dii estis, et filii excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis .do factus fuerit Deus, desinit esse homo, et jam mentitur. Quid enim dicit et Ast autem omnis homo mendax, Deus autem verax . Interpretemur aliter: Credidi, propter quod locutus sum. Magister quando docet discipulum, nisi prior ipse crediderit primum credidisse, et sic alium docere. Ego autem humiliatus sum nimis. Quando autem adeptus sum gratiam Dei: non sum elatus in superbiam, non me inflavit notitia. Sed quid feci? Humiliatus sum nimis. Tamen quod docui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ om̃is homo umbra. Hoc autẽ di
Quid ad me. quid habeat in hebraico:
łgo eccłiam sequor. Ego dixi in excessu
meo. omĩs homo mendar. Uerũdicit
mo est. Si autẽ & ipse ñ mentitur. gͦ
hoc qd̾ dicit omis homo mencdax. nos
est uerũ. Quomͦcũq uerteris in cont᷑¬
rium uenit. Et qm̃ ipse homo ẽ. gͦ ip¬
se m̃tit᷑. quod omĩs homo mendax ẽ :
Gͦ alio genere mentit᷑. Uidetis gͦ quia
sillogisimisunt phyloᷤphorum. Deniq
scd̃m hanc sententiam texitur sillogis¬
mus aristotilis. Et enĩ tu dicis. Loque¬
re ad alterum si m̃tit᷑is. & uere dicis
Uidete quomͦ incontrariũ uertit᷑
sententia. Quid enĩ dicit hic : Tu qͥ
mecũ loqueris. si mentiris s uerum
dicit hoc ipsũ quod mentiris. G m̃tiris.
& in eodẽ sermone fit. ut uera dicat.
& mentiat᷑. Propt̾ea lectũ ẽ in apło.
Uidete nequis uos decipiat ꝑ philo-¬
phiam & uanam deceptionẽ homi-¬
nũ. scd̃m elem̃ta mundi. Inuenerunt

Expanded text:
hoc est, omnis homo umbra. Hoc autem dichoc est, omnis homo umbra. Hoc autem dicquid ad me quid habeatur in Hebraico? ego Ecclesiam sequor. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. Verum dicit mo est. Si autem et ipse mentitur, ergo hoc quod dixit, Omnis homo mendax, non est verum. Quocumque verteris, in contrarium venit. Et quoniam ipse homo est, ergo ipse mentitur; quod omnis homo mendax est. Ergo alio genere mentitur. Videtis ergo, quia syllogismi sunt philosophorum. Denique secundum hanc sententiam texitur syllogismus Aristotelis. Denique tu dicis: Loquere ad alterum: si mentiris, et verum dicis Videte quomodo in contrarium vertitur sententia. Quid enim dicit: O tu qui mecum loqueris: si mentiris, et verum dicis hoc ipsum quod mentiris: ergo mentiris, et in eodem sermone fit, ut verum dicat, et mentiatur. Propterea lectum est in Apostolo: Videte, ne quis vos decipiat per philosophiam et vanam deceptionem hominum, secundum elementa mundi . Invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sniuit. Nacebo coram dño. in regione
nis sum. Quid credidi: Qm̃ placebo corã
ano in regione uiuoꝵ. Hoc credidi &
hoc locutus sum. Quid autẽ locutus sũ:
sͥgo autẽ humiliatus sũ nimis. O magna
intelligentia diuini sermonis. Credidi
elatus. s humiliatus sum nimis. Qm̃
latꝰ sũ nimis. Quid autem est & ter¬
m & cinis : Ego autẽ diri in excessu
meo. om̃is homo m̃dax. In hebreo alit̃
hibe. Ego diri in excessu meo. omnis
uomo mendaciũ. qd dr̃ zẽcam. Place
u dño in regione uiuoꝵ. S ego scio
memet ipsũ scõm condicionẽ corꝑis
e qd̾ dicit hoc est. Placebo dño in regi¬
one uiuor. S cogitans humanam ui¬
tã. & considerans diuersos errores.
ñ inuenio ueritatẽ in hoc mundo.
Si quidẽ ex parte cognoscimꝰ & expar-¬
te ꝓpħ̃amus. Ppt̾ea dico. Om̃e qd̾ uide.¬
quasi umbr̃a. quasi imaginẽ. Quẽ admo¬
dũ enĩ dr̃ inalio loco. ueruntamen in
imagine ꝑtransit homo. eadẽ intelligen¬
tia ᷤ nunc dr̃ omĩs homo mendax.

Expanded text:
finivit: Placebo coram Domino in regione tus sum. Quid credidi? Quoniam placebo coram Domino in regione vivorum. Hoc credidi, et hoc locutus sum. Quid autem locutus sum? Ego autem humiliatus sum nimis. O magna intelligentia divini sermonis! Credidi,elatus, sed humiliatus sum nimis. Quoniam liatus sum nimis. Quid autem est terra et cinis? Ego autem dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. In Hebraeo aliter habet. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendacium: quod dicitur ZECAM. Placebo Domino in regione vivorum: sed ego scio memetipsum, secundum conditionem corporis, Et quod dicit, hoc est: Placebo Domino in regione vivorum. Sed cogitans humanam vitam, et considerans diversos errores, non invenio veritatem in hoc mundo. Siquidem ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Propterea dico: Omne quod videquasi umbram, quasi imaginem: quemadmodum dicitur in alio loco: Verumtamen in imagine pertransiet homo . Eadem intelligentia et nunc dicitur: omnis homo mendax,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sꝑauit in tales deos mortuos s moño
dinis id ẽ qui fortes & alti sunt in men¬
to. in dño sperant. Aduitor & ꝓtecto
eors est. Illi dii ñ ꝓsunt scdm bierem
dictum. hominem non liberant de ba
amouet reges & constituit. Domus a¬
aron sꝑauit in dño. ad iutor eoꝵ & ꝓtec¬
uor eoꝵ est. Qui timent dnm̃ sꝑauer̃¬

Expanded text:
n speravit in tales deos mortuos, sed in Dn speravit in tales deos mortuos, sed in Ddinis, id est, qui fortes et alti sunt in merito, in Domino sperant. Adjutor et protector eorum est. Illi dii non prosunt, secundum Jeremiae dictum: hominem non liberant de belamovet reges, et constituit. Domus Aaron speravit in Domino: adjutor eorum et protector eorum est. Qui timent Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
Manus habent & ñ palpabunt. pedes habt
& non ambulabunt. ñ clamabunt ingi¬
ture suo. Neq enim ẽ sp̃s more ipsoꝵs.
bicis illi. Uel bestiam ad orasses. licet
malũ erat. s tam̃ uł oculos haberet uł
pedes. s istud qd̃ adoras nec uidet nec
audit. Quare addit ñ clamabunt ingu¬
ture suo: Quia bestiȩ clamant uoce. si
confusus ẽ clamor earum. Non inteligis
neq potes ꝑ litteras aut sillabas cõp̃hen¬
dere. quomͦ uocẽ hominis cõp̃hendis
Similes illis fiant qui faciunt ea. oͥ
nes qui confidunt ineis. Similis. hoc ẽ
si oculos ñ emendat: quia uidet illud au¬
rum. illam imaginem. Sed & in anima
similis efficit᷑ dũ ñ emendat. quia nec
uidet. nec intelligit. nec discernit. Dum
plus errores credit. ido similis dicitui.
Et om̃s qui confidunt mneis. Non soli
qui faciunt. s etiam qui confidunt.
Domus isrł sꝑauit indño. Domꝰ isrł.¬
id ẽ duodecim trib: & aaron. trib leu¬

Expanded text:
Manus habent, et non palpabunt: pedes habent, Manus habent, et non palpabunt: pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in gutture suo. Neque enim est spiritus in ore ipsorum. Dicis illi: Vel si bestiam adorasses, licet malum erat, sed tamen vel oculos habet, vel pedes: sed istud quod adoras, nec videt, nec audit. Quare addit: Non clamabunt in gutture suo? Quia bestiae clamant voce, sed confusus est clamor eorum. Non intelligis, neque potes per litteras, vel per syllabas comprehendere, quomodo vocem hominis comprehendis. Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. Similes, hoc est, si oculos non emendat, quia vidit illud aurum, illam imaginem. Sed et in anima similis efficitur, dum non emendat, quia nec videt, nec intelligit, nec discernit, dum plus errori credit. Ideo similis dicitur. Et omnes qui confidunt in eis. Non solum qui faciunt, sed etiam qui confidunt. Domus Israel speravit in Domino. Domus Israel, duodecim tribus Israel. Aaron, tribus Le
Abbreviated transcription (Latin):
dicis illi. Diabolus ibi est. Ille dicit. Absit.
Non uolo diabolum ad orare. Quomͦ nos
adoras diabolum. quia malio psalmo
legimus. om̃s dii gentium demonia:
Dicit ille. Nec hoc adoro. Quid adoras gͦ::
Solem. lunã. stellas. Isti sunt dii mei. il¬
li me saluant: dicis illi. Si sol est ds tu¬
us. quare ñ semꝑ tibi lucet: Dicis ad
alterũ qui lunã ad orat. Si iste qui solẽ
tu lunã curadoras: Quare crescit &
decrescit tuus ds̃. & de nocte tibi lucet:
Quare ñ semꝑ tibi lucet : E in mari qñ
mergeris tua luna & tuȩ stellȩ quare
ñ te liberant. & semꝑ suꝑ te lucem dant :
Quare adoit opera manum homi¬
num argentũ &o aurum: De t̾ra todi¬
unt illud homines s coquunt illud a
colorant. & sic deuenit pulchrũ. gͦ deti¬
is manib facis dm̃ tuũ. quẽ ad oras. Ita
ad reuincendos malos dicta sunt. Bcula
habent s non uidebunt. aures habent
.&. ñ audient. nares habent s ñ odorabrꝰ.

Expanded text:
Dicis illi: Diabolus ibi est. Ille dicit: Absit. Dicis illi: Diabolus ibi est. Ille dicit: Absit. Non volo diabolum adorare. Quomodo non adoras diabolum, quia in alio psalmo legimus: Omnes dii gentium daemonia ? Dicit ille: Nec hoc adoro. Quid ergo adoras? Ego solem, lunam, stellas adoro. Isti sunt mei dii, illi me salvant. Dicis illi; Si sol est tuus Deus, quare non semper tibi lucet? Dicis ad alterum, qui lunam adorat, vel isti qui solem Tu lunam adoras, quare crescit et decrescit tuus Deus, et de nocte lucet? Quare non semper tibi lucet? Et in mare quando mergeris, tua luna, et tuae stellae cur te non liberant, et super tibi lucem dant? Quare addit: opera manuum hominum, argentum et aurum? De terra fodiunt illud homines, et colunt illud, et colorant, et sic evenit pulchrum. Ergo de tuis manibus facis Deum tuum quem adoras. Ista ad revincendum malos dicta sunt. Oculos habent, et non videbunt: aures habent, et non audient: nares habent, et non odorabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñdicant gentes qd̃ ñ potuisset ds il¬
los saluare. Uel modo in nouo testam̃¬
to. similit̾ facit ds̃ inscĩs suis. Ds̃ nr̃
autẽ incęlo. omĩa quȩcũq uoluit fecit.
Ds̃ incȩlo sursum. dicunt scĩ ad illos in¬
fideles qui ydola adorant. Sos ur̃os
uoluit fecit. inhis qui in cȩlestem uitam
agunt. & adhuc tercena concluduntur.
impleuit uoluntates suas. Si mulaera gen¬
tium argentũ &. aurũ. oꝑa manuũ homi¬
nũ. Io dr̃ simulachr̃u. quia ad similitu
ꝙ aurum. Quare ñdixit lapidea aut ȩrea.
pandi eeñt. responsum darent. Ido posu¬
oro nec ligneũ. nec lapideũ. nec ȩreum.
s deum aureũ & argenteũ. Dicis illi. Si¬
uel aurũ aut argentũ ad orasset. ñ esset
talis error. Et dicis illi. Non adoramus au¬
rũ & argentũ. Ille respondet. Non aurũ
nec argentum. s dm̃ meũ adoro. Quȩ ẽ
illa imago & illa potestas quȩ in ipso est :

Expanded text:
ut non dicant gentes, quod non potuisset Deus ilut non dicant gentes, quod non potuisset Deus illos salvare. Vel modo in novo Testamento similiter facit in sanctis suis. Deus autem noster in coelo: omnia quaecumque voluit, fecit. Deus in coelo sursum. Dicunt sancti ad illos infideles, qui idola adorant: Vos vestros uaecumque voluit, fecit. In his qui coelestem vitam agunt, et adhuc terrena carne clauduntur, implevit voluntates suas. Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Ideo dicitur simulacrum, quia ad similitud. Argentum et aurum. Quare non dixit, lapidea, aut aerea, pati essent, quale responsum darent. Ideo posuoro, nec ligneum Deum, nec lapideum, nec aereum; sed Deum aureum et argenteum. Dicis illi: Si aurum et argentum adorasses, non esset talis error. Et dicunt illi: Non adoramus aurum, nec argentum. Ille respondit: Non aurum et argentum, sed Deum meum adoro. Quae est ista imago, et illa potestas quae in ipsa est?
Abbreviated transcription (Latin):
sentia dĩ. Quia ds insuis p̃dicatorib
erat. mota fuit gentilitas. A facie dĩ
iacob. hoc est ap̃sentia illius quem
quã xp̃c ueniret incarnẽ. ñ eruꝑant
ad huc tantȩ aquę. hoc est tante doc¬
trinȩ. Post exierunt de. xp̃o quatuor
flumina .i. quatuor euangłia. & ir¬
rigauerunt totum mundum. Et
rupem infontes aquarum. Repeti¬
tio est. hoc ẽ rupes qd̃ et petra. Petra
dr̃ rupes. Et rupẽ infontes aquarũ.
doctrinã multã de xp̃o. Mare rubr̃u
quare dicit᷑. Quia sicut sanguis erat
illud mare. qd̃ figurabat baptismum.
Non nobis dñe non nobis. s nomini
tuo da gloriam. Dicunt illi de bonis
iudeis. Non nrm meritum nos libera¬
uit. s tua potestas. ut nom̃ tuũ głifice¬
tur in om̃ib gentib lł p̃dicatores no-¬
ui testam̃ti similit̃ dicunt. Quando fa¬
ciunt uirtutes. ds̃ ꝑ illos facit. ut no
dicant gentes ubi est d̾s eoꝵ. Propter
hoc fecit d̾s infiliis isrł ista mirabilia.

Expanded text:
aesentia Dei, quia Deus in suis praedicatoribus aesentia Dei, quia Deus in suis praedicatoribus erat. Mota fuit gentilitas; a facie Dei Jacob, id est, a praesentia illius quem quam Christus veniret in carnem, non eruperant adhuc tantae aquae, hoc est, tanta doctrina: Postea exierunt de Christo quatuor flumina, quatuor Evangelia, et irrigaverunt totum mundum. Et rupem in fontes aquarum. Repetitio est. Rupes sunt, qui et petra. Petra, dicitur rupis. Et rupem in fontes aquarum. Doctrina multa de Christo. Mare Rubrum, quod ideo dicitur: quia sicut sanguis erat illa aqua maris, quae figurabat baptismum. Non nobis, Domine, non nobis; sed nomini tuo da gloriam. Dicunt illi boni Judaei: Non nostrum meritum nos liberavit, sed tua potestas: ut nomen tuum glorificetur in omnibus gentibus. Vel praedicatores novi Testamenti similiter dicunt. Quando faciunt virtutes, Deus per illos facit: ut nomdicant gentes, Ubi est Deus eorum? Propter hoc facit Deus ista mirabilia,
Abbreviated transcription (Latin):
hulauerunt in mare. id ẽ in mortem
ꝯdicionis. Montes exultauerunt ut
qietes. & colles sicut agni ouium.
seultauer̃ scĩ p̃dicatores qñ uiderunt
illos conuersos. qui antea blasphemi
fuerant. Ex ultauer̃ arietes. id ẽ pͥnci¬
pes gregũ qui generant filios. id ẽ sc̃i
ipłi. Unde unus de illis dixit. Peuan¬
ql̃ium ego uos genui. Uł p̃dicatores
altiores merito intelligunt᷑. qui mͦ
generant filios ꝑ p̃dicationẽ eoꝵ. Un¬
de paulus dixit. filioli mei quos iterũ
quare conuersus es retrorsum: Pro.¬
pheta ꝑsemet ipsum int̃rogat. & ipse
respondet. Ac si dicat. Quid tibi fuit
gentilitas qd̃ fugisti: Et tu iordanis
conuersi fuistis retrorsum: Quare :¬
lluia uidistis scõs p̃dicatores id est
montes. uidistis arietes. hoc ẽ supplan-¬
tatores uitioꝵ &s animarũ uidentiũ
adm̃ patrẽ. icło fugistis. Montes exul
loco cũ dixit. udit & cõmota ẽ terra.
Et post paululũ ait. Afacie domini.

Expanded text:
bulaverunt in mare, id est, in mare bulaverunt in mare, id est, in mare perditionis. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles sicut agni ovium. Exsultaverunt sancti praedicatores, quando viderunt illos conversos, qui antea blasphemi fuerunt. Exsultaverunt ut arietes, id est, principes gregum, qui generant filios, id est, sancti apostoli. Unde unus de illis dixit: Per Evangelium ego vos genui . Vel praedicatores altioris meriti intelliguntur, qui modo generant filios per praedicationem eorum. Unde Paulus dixit: Filioli mei, quos iterumquare conversus es retrorsum? Propheta per semetipsum interrogat, et ipse respondit, ac si dicat: Quid tibi fuit, gentilitas, quod fugisti? Et tu, Jordanis, conversi fuistis retrorsum? Quare? Vidistis sanctos praedicatores, id est, montes: vidistis arietes, hoc est, supplantatores vitiorum, et animas videntium Deum Patrem, ideo fugistis? Montes, exsuloco cum dixit: Vidit, et commota est terra . Et post paululum ait: A facie Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Et quomͦ uidit: Id ẽ intellerr
uoluntatẽ creatoris. &. donauit illi p¬
sensum mare gentilitas intelligit᷑ꝰ.
Uidit scõs p̃dicatores .i. supplantato¬
res uitior. Et animȩ uidentes dm̃
fugerunt. id ẽ ñ potuerunt resistem
apłis. quia ds̃ in illis erat. Iordans
conuersus ẽ retrorsum. Iorcdanis aon¬
uersus est retrorsum. ñ legitur in hi¬
toria: nisi qñ cũ arca in ipsum intra¬
uerunt & dr̃ quasi retrorsum ambu¬
lasset. illa aqua qd ñ fecit. s stetit qui¬
si murus. & illa alia aqua ꝑ ambula¬
uit in mare. Quid gͦ intelligitur ꝑ ha
Iordanis interp̃tatꝰ descensio eoꝵ
Illi intelliguntur qui ueniunt
baptismũ. qui quando uiderunt mar¬
tyres pati ꝑsecutiones multas. conuersi
in mare hoc est ingentilitatẽ negauer̃.
postea dñs ꝑsuos p̃dicatores uocauit il¬
los. Conuertimini inquit ad me. & ego
reuertar aduos. & conuersi fuerunt
potea ad dnm̃. Illa aqua quȩ ꝑ ambula¬
uit in mare. id sunt infideles qui ꝑ ã¬

Expanded text:
vidit? Id est, intellexit voluntatem Creatoris, et donavit lsensum: Mare, gentilitas, vidit sanctos praedicatores, supplantatores vitiorum, et animae videntes Deum fugerunt, id est, non potuerunt resistere apostolis, quia Deus in illis erat. Jordanis conversus est retrorsum. Jordanem conversum esse retrorsum non legitur in historia , nisi quando cum arca in ipsum intraverunt: quasi retrorsum ambulasset illa aqua, sic stetit quasi murus, et illa alia aqua perambulavit in mare. Quid ergo intelligitur per hoc? Jordanis interpretatur, descensio eorum. Illi intelliguntur, qui veniunt ad baptismum. Quando viderunt Martyres pati persecutiones multas, conversi sunt in mare, hoc est, in gentilitate negaverunt. Postea Dominus per suos praedicatores vocavit illos: Convertimini ad me, et ego revertar ad vos . Et conversi fuerunt postea multi ad Deum. Illa aqua perambulavit in mare, id est, sunt infideles qui peram
Abbreviated transcription (Latin):
simulacͥra muta ẜ surda metuebatis. nc̃
ni miãm de cantate. De tribulatione in¬
uocaui dominũ. ⁊ exaudiuit me in lati¬
ntudine. ab angustiis tribulationum.
ceraudiuit me in latitudine gaudio¬
rũ. Dñs michi adiutor ẽ. ñ timebo
quid faciat michi homo. Diabolus uti
re homo e uir. sepe inscripturis po¬
it̃. Dñs michi ad utor ẽ. & ego despi¬
ũ inimicos meos. uł hereticos. uł ui

Expanded text:
simulacra muta et surda metuebatis, nuncmisericordiam decantate. In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine Dominus. In angustiis tribulationum exaudivit me in latitudine gaudiorum. Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Diabolus utique et homo et vir, saepe in Scripturis ponitur. Dominus mihi adjutor est, et ego despiciam inimicos m
Abbreviated transcription (Latin):
ueni in nomine patͥs mei & cet̾a. Bene¬
dicimꝰ uobis dedomo dñi. Sc̃i de celest
hierłm paruulos eccħie benedicunt. ds̃
dñs & illuxit nobis. Resurectione em̃
sua illuminauit tenebras nr̃as. Constni¬
ite diẽ sollennẽ. Exibite uos templa &.
aras dõ in quibꝰ &. sacras celebretis solles¬
nitates. In condensis. in uirtutib m qb
quĩe fortitudo anime. quã eius salutare
fecisti. ¶s ñis estu & confitebort accepti
remissione ꝑ confessionẽ peccaminũ. ne
confiteor laudes tuas. D̾s m̃s estu & erita¬
bote. quia ate ab humilitate sum subleus
insalutẽ. ut me cum sanctis tuis icelesi
ierusalem sotiares. sonfitemini dño qm̃¬
p̃s accipit terminũ de quibꝰ sũpsit eronti¬
um. uidelicet ut ab untio crudelitatis ñt
usq ad finem in dm̃ nr̃m fiduciã habẽ¬
tes euis laudes ꝑseuerant̃ confiteamur

Expanded text:
. Benedicimus vobis de domo Domini. Sancti de coelesti Jerusalem parvulos Ecclesiae benedicunt. Deus Dominus et illuxit nobis. Resurrectione enim sua illuminavit tenebras nostras. Constituite diem solemnem. Exhibete vos templa et aras Deo, in quibus et sacras celebretis solemnitates. In condensis. In virtutibus multiqui est fortitudo animae, quam ejus altare fecisti. Deus meus es tu, et confitebor tibi. Accepta remissione per confessionem peccaminum, nunc confitebor laudes tuas, Deus meus tu, et exaltabo te. Quia a te ab humilitate sum sublevatus. isti me. Ut me cum sanctis tuis in coelesti Jerusalem sociares. Confitemini Dompsalmus accipit terminum, de quibus sumpsit exordium: videlicet ut ab initio credulitatis nostrae usque ad finem in Deum nostrum fiduciam habentes, ejus laudes perseveranter confiteamur,
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus. Hic factus est incaput anguli. co nec¬
tens duos parietes. unum de circũcisio¬
ne aliũ de p̃putio. in uno nouo bomi¬
ne. hoc est uisemet ipso. Adño patre fac¬
tus est mediator ñr & euis. Et hic est
mirabilis in oculis nt̾is. non in illoꝵ qͥ
dendo suscepimꝰ. hec est dies quam fe¬
cit dñs. erultemꝰ a. letem᷑ in ea. hic
lapis angłaris. ipse ẽ dies salutis. iqͦ
ł amorteᷤᷤ surreximꝰ. ł me dre peccati
deposito. in nouitate uite letam᷑ dñe¬

Expanded text:
entibus. Hic factus est in caput anguli. In caput connectens duos parietes: unum de circumcisione, alium de praeputio, in uno novo homine, hoc est, in semetipso. A Domino, Patre. Factus est. Mediator noster et ejus. Et est mirabilis in oculis nostris. Non in illorum, dendo suscepimus. Haec est dies quam fecit Dominus, exultemus et laetemur in ea. Hic lapis angularis ipse est dies salutis, in quo vel a morte surreximus, vel moerore peccati deposito, in novitate vitae laetam
Abbreviated transcription (Latin):
tyrũ. siquidẽ ipsi martyressunt. Quod
enĩ faciunt angłi incelis. hoc monachi in
tełis. Uota mea dño reddam inconspec¬
tu om̃is ppłi euis. Que sunt orationesma¬
rtyrũ Que sunt orationes scoꝵ: Tenebo
inquit & nͥ dimittam & ad orabo inquit
dnm̃ qu̾e in euangłio legensinueni cru¬
cifirum. in celis uido regnantem cum
angłis. In conspectu om̃is ppłi euis. co¬
ramꝰ om̃i cetu scõꝵ in medio tui ieru¬
salem. Ipsius celestis ciuitatis que est
mat̃ nr̃a. cuiꝰ iam ciues & domestici
dignetur. ut cop̾sso bello carnali. carna¬
tis sue nobis pace largita. filiiq esfec¬
ti hierłm celestis sc̃is luis mereamur
ad uingi ꝓmeritis. ipsi gła cũ eterno

Expanded text:
tyrum, siquidem ipsi martyres sunt. Quod tyrum, siquidem ipsi martyres sunt. Quod enim faciunt angeli in coelis, hoc monachi faciunt in terris. Vota mea Domino reddam in conspectu omnis populi ejus. Quae sunt orationes martyrum? Quae sunt orationes sanctorum? Tenebo, inquit, et non dimittam te. Adorabo, inquit, Dominum, quem in Evangelio legens, et inveniens crucifixum: in coelis video regnantem cum angelis. In conspectu omnis populi ejus. Coram omni coetu sanctorum. In medio tui, Jerusalem. Ipsius coelestis civitatis, quae est mater nostra: cujus jam cives et domestici dignetur, ut compresso bello carnali, ac charitatis suae nobis pace largita: filiique effecti in Jerusalem coelesti, sanctis suis mereamur adjungi pro meritis. Ipsi gloria cum aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatꝰ sit. fec̾it signa. demones eiec̾it. nõ
uadit ad dnm̃ securꝰ. horescit euis conscien¬
tia. qñ uidet dnm̃. Martyr autem &. si
post baptismũ peccau̾it. tam̃ scdo baptis¬
mate martẏrii ablutꝰ.securꝰ uadit ad dnm̃
distupisti uincula mea. Catenis aũt pecc¬
atoꝵ suoꝵ uniquisq constringit᷑. s in mar¬
tyrio meo difrupisti uincula mea. pecca¬
toꝵ meoꝵ & de uinculis plicasti mͥ coro¬
nam uc torie. Ubi enĩ habundauit pecca¬
tum. suꝑ habundauit & grã libi sacri¬
cabo hostiam laudis. Post martixiumub
sacrificat : in regione uiuoꝵ Sacrificabo
inquit tibi sacrificium: Quale sacrificiũ:
numquid hircum aut uitulum: Illa inda
s̃a tͣnsierunt. Sacͥficabo tibi hostiam laudi
hec est laus martyrũ. Sicut enĩ martyres
laudant dnm̃ pure in regione uiuoꝵ ita
& monachi. qui die & nocte psallunt. do¬
mino. debent eadem puritatẽ hab̾e ma̾¬

Expanded text:
t, fecerit signa, daemones ejecerit, non t, fecerit signa, daemones ejecerit, non vadit ad Dominum securus: horrescit ejus conscientia, quando videt Dominum. Martyr autem si et post baptismum peccaverit, tamen secundo baptismate martyrii ablutus, securus vadit ad Dominum. Dirupisti vincula mea. Catenis autem suorum peccatorum unusquisque constringitur, sed in martyrio meo dirupisti vincula peccatorum meorum, et de vinculis plicasti mihi coronam victoriae. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Tibi sacrificabo hostiam laudis. Post martyrium ubi sacrificat? In regione vivorum. Sacrificabo, inquit, tibi sacrificium. Quale sacrificium? Numquid hircum, aut vitulum? Illa Judaica erant, et transierunt. Sacrificabo tibi hostiam laudis. Haec est laus martyrum. Sicut enim martyres laudant Dominum pure in regione vivorum, ita et monachi qui die et nocte psallunt Domino, debent eamdem puritatem habere mar