comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensu coitus ꝯiugiũ fieri possit hoc est si illi
matͥmoniũ inuicem contrahe possint. qui
sibi non consentiũt in reddendo debito car¬
nis. Mouit fortassis te qd̃ dictum audieras
matͥmoniũ non facit coitus. s cõsensus. ⁊ me¬
rito mouiss siquidem qd̾ dictum nõ audie¬
ras. S intelligend̾ putꝗueras consensiis coit᷑¬
additũ fuiss. Queris gͦ utrũ sine consensu co¬
itus ꝯiugium ẽẽ possit. Post hec hiis qui cibi
respondent sine eiusmodi consensu uerum
coniugiũ nõ esse tuã ut audio uideris existi¬
mationem adiung̾e propterea fortassis qr
cibi de reliquo necessitatem tacendi impon̾et.
qui boc querenti aliud yenderet. Deinde hoc
concesso ⁊ statuto scil ꝙ sĩne talis consensus
pactione ꝯiugiũ stare non possic. proseq̃ris
⁊ int̾rogas si uerum fuit ꝯuigiũ int̾ mariã
matrem domini ⁊ ioseph quem scriptura
uirũ marie appellasse aliquociens inuenitur.

Expanded text:
sensu coitus conjugium fieri possit; hoc est, an illi sensu coitus conjugium fieri possit; hoc est, an illi matrimonium invicem contrahere possint, qui sibi non consentiunt in reddendo debito carnis. Movit ergo fortassis te quod dictum audieras: matrimonium non facit coitus, sed consensus. Et merito movisset si quidem quod dictum non audieras, sed intelligendum putaverasdditum fuisset. Quaeris ergo utrum sine consensu coitus conjugium esse possit. Post haec his qui tibi respondent sine ejusmodi consensu verum conjugium non esse, tuam ut audio videris existimationem adjungere; propterea fortassis quia tibi de reliquo necessitatem tacendi imponeret, qui hoc quaerenti aliud responderet. Deinde hoc concesso et statuto, scilicet quod sine talis consensus pactione conjugium stare non possit; persequeris et interrogas, utrum, verum fuit conjugium inter Mariam matrem Domini et Joseph, quem Scriptura virum Mariae appellasse aliquoties invenietur,
Abbreviated transcription (Latin):
amplius quidem te doctis insipientem. qmͣ
insipientib doctum demonstrans: Quid eĩ
⁊doctor ẽẽ uoluisti: Nouitatis relator an as¬
sertor ueritatis: S esto. Inueneras quod do¬
ceres. Cur cibi uisum est infamare castitatẽ
⁊ oppugnare ueritatem: S forte qd ⁊ ego
magis suspicor nichil contra ueritatem mo¬
liebaris s solita ⁊ t̾ molica leuitate auras
popularis fame captans acumen ingenii
tui probare putasti si pͥus rem qiͣ q̃stionis
ambage apud alios inuolueres ut in eius
solutione post modum tu doctior appares
At nũc res tibi in contrariũ uersa est. In q̃s¬
tione .n. tua temerarius probatus es. S in so¬
lutione non es doctus inuentus. Uideamu᷑
tam̃ que sit magna illa ⁊ grauis q̃stio soli
ũ putas tͥ non ĩsolubił. ꝙ quidem etiam si
grauis foret tanto uerius młtis plusqͣm tͥ
qnͣto stultius tu p̃sumis solitibi: Wideamꝰ
tam̃ que sit. Primũ queris utrum sine con¬

Expanded text:
amplius quidem te doctis insipientem quam amplius quidem te doctis insipientem quam insipientibus doctum demonstrans. Quid enim? Doctor esse voluisti? Novitatis relator, an assertor veritatis? Sed esto. Inveneras quod doceres. Cur tibi visum est infamare castitatem, et oppugnare veritatem? Sed forte quod et ego magis suspicor nihil contra veritatem moliebaris, sed solita et tibi inolita levitate auras popularis famae captans, acumen ingenii tui probare putasti, si prius rem quasi quaestionis ambage apud alios involveres, ut in ejus solutione postmodum tu doctor appareres. At nunc res tibi in contrarium versa est. In quaestione enim tua temerarius probatus es, sed in solutione non es doctus inventus. Videamus tamen quae sit magna illa et gravis quaestio soli ut putas tibi non insolubilis. Et quidem etiam, si gravis foret tanto verius multis plusquam tibi, quanto stultius tu praesumis tibi soli. Videamus tamen quae sit. Primum quaeris utrum sine con
Abbreviated transcription (Latin):
coniugalis consensus: quemad
eadem uͥgo perpetua. ⁊ cum disponsaretur uiro
non tñ deseruit aũ mutauit ꝓposicum ꝯtinẽcie
Ocũ fecundaretur non a uir. concepit sine li¬
bidine. ꝙ cum filium ederet: peperit sine dolore.
Quid dicis nunc inquisicor contenciose. ⁊ non
pie auditor: Miraris andiffidis: Si miraris
miranda: mirandus non es. Si autem nõ cre¬
dis credenda adiuuandus es. Postremo si falsa co¬
naris asser̾e: audiendus non es: Si uera interis
oppugnare conuincendus es: ⁊ si manifesta ne¬
gas confutandus. faceor equo animo ferreñ
possum temerariam p̃sumptionem tuam qd̃
tam impudica ⁊ nugaci loquacitate cemerare
sinceram. ⁊ intactam maculare conaris. Stłte
cũ tenebris tuis in macrem luminis impegisti.
Qid enĩ sibi uoluerunt ex sufflanda illa argu¬
menta cua que tu cũ longa ac diutina rumi¬
natione texuisses quasi nouũ ⁊ magnũ aliꝙ
inuentũ prolaturus sicut tibi consuetudĩs 
circuire cepisti aures prurientes querens ⁊

Expanded text:
conjugalis consensus quemadmoeadem virgo perpetua, et cum desponsaretur viro, non tamen deseruit aut mutavit propositum continentiae; et cum fecundaretur non a viro concepit sine libidine; et cum filium ederet peperit sine dolore. Quid dicis nunc inquisitor contentiose et non pie auditor? Miraris an diffidis? Si miraris miranda, mirandus non es; si non credis credenda, tolerandus non es; si falsa conaris asserere audiendus non es; si vera niteris oppugnare, convincendus es: denique si manifesta negas, confutandus es. Fateor, aequo animo ferre non possum temerariam praesumptionem tuam, quod tam impudica et nugaci loquacitate temerare sinceram et intactam maculare conaris. Stulte istis tenebris tuis in matrem luminis impegisti. Quid enim sibi voluerunt exsufflanda illa argumenta tua, quae tu cum longa ac diutina ruminatione texuisses quasi novum et magnum aliquod inventum prolaturus sicut tibi consuetudinis est, circuire coepisti aures prurientes quaerens;
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suũ ⁊ matrem suam ec adherebit
uxori sue. ⁊ ip̃a adhesio nõ aliud qm com¬
imxcio carius intelligatur. Discutiamus
quet ⁊ huic adherebit Igitur ab ilł disce¬
dit: ad istam accedit. Quod illis sb̾trahit
hiic impendit. ¶uid est hoc: Relinquet hõ
adhereat ĩ quo uxori adherere nõ potest. si
patrem ⁊ matrem non relinquat. Relinquet
relinquet in cohĩtatione an in dilectione. ⁊ si
ne patrem ⁊ matrem ⁊ adherebit uxori sue. Iũ¬
quidigitur in domo patris sui ueorem hab̾ere
terciũ qd̾ positum est neco repeti nec decet nõ¬
minari. Tamen hiis modis adherebit homo s¬
xori sue. hoc est sm̃ cohĩtationem. sm dilectio¬

Expanded text:
atrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et ipsa adhaesio non aliud quam commistio carnalis intelligatur. Discutiamus quet et huic adhaerebit. Igitur ab illis discedit, ad istam accedit. Quod illis subtrahit, huic impendit. Quid est hoc? Relinquet homoadhaereat; in quo uxori adhaerere non potest, si patrem et matrem non relinquat. Relinquet relinquet in cohabitatione an in dilectione? et sine patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; nunquid igitur in domo patris sui uxorem habere tertium quod propositum est nec oportet repeti, nec decet nominari. Tamen his modis adhaerebit homo uxori suae; hoc est secundum cohabitationem, secu
Abbreviated transcription (Latin):
officium. erũt duo in carne una. Qure qͥ
relinquet homo patrem suũ ⁊ matrem sũ
⁊ adherebit ipeori sue: Magnates preft᷑
pͥncipio finem. Pater ⁊ mater princpiũ ẽuũ
uenit uxorfinis ẽ ubi dilectio requiescit ior
dilectionem oꝑata est sola condicio. huc elet¬
tionem sine condicione fecit sola dilectõ Si¬
ligit itaq homo patrem suũ ⁊ matrẽ suã
qr de ipĩs scmel uitam accep̃. s plus uxorem
suam diligit qr cũ ip̃a semꝑ uiu̾e elegier
Diuinũ prorsus sacramencũ ⁊ profundũ
misteriũ pulcrũq ⁊ admirandũ hũane
condicionis exemplũ. Habemus principnũ
ur̃i unde accepimus ut simꝰ. habemꝰ ⁊ finẽ
nr̃m sine quo bĩ esse non possumꝰ. Ab illo per
condicionem nature. adesse uenimus. in piõ
ꝑelectionem grẽ beatum ẽẽ accipunui. u
illo ẽẽ hũt omĩa que sunt. s in illo nõ om̃

Expanded text:
rne una. Quare ergo relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae? Magna res. Praefert principio finem. Pater et mater principium est, unde venit; uxor finis est, ubi dilectio requiescit. Ibi dilectionem operata est sola conditio; hic electionem sine conditione facit sola dilectio. Diligit itaque homo patrem suum et matrem suam, et de ipsis semel vitam accepit; sed plus uxorem suam diligit; quia cum ipsa semper vivere elegit divinum prorsus sacramentum et profundum mysterium, pulchrumque et admirandum humanae conditionis exemplum. Habemus principium nostrum unde accepimus ut simus; habemus et finem nostrum sine quo beati esse non possumus. Ab illo per conditionem naturae ad esse venimus; in illo per electionem gratiae beatum esse accipimus. Ab illo esse habent om
Abbreviated transcription (Latin):
in tepromissione acceꝑat qd̾ in dsaac bene¬
diceretur semen eius. et tamen postea iussũ
adeo eumdem quem unigenitum habebat
ex sara iyeore sua filium ysaac ĩmolare sine
mora aut cunctatione paruit sciens ꝑcerto
qr ⁊ sism̾ hũanam rõnem ꝑmissionĩ ꝯtͣria
uideretur iussio. sm̾ illam cñ uirtutem qua
deo possibilia sunt omĩa ⁊ cum obedĩa iui¬
sionis impleri poss promissio. Sicq faaũ ẽ
ut ⁊ deuotio obedĩe qua deo iubenti par̾e nõ
distulit ĩueniret m̾tũ. ⁊ fides qua deo ꝑmit¬
tenti credidit promissionis fideł consequet
effectũ. Ita ⁊̃ hic fieripotuit ut ba ista uirgo
deo cõmendans om̃e desideriũ suũ cantam ĩ
ip̃o fiduciam habuerit ut indubitant᷑ credet
⁊ parentib se posso debitam obedĩam exhi¬
bere. ⁊ uotum castitatiscuius ip̃esolus cõ¬
scius erat quemad̾m uell eo patrocinante
ĩuiolatum conseruare: s siueita siueita

Expanded text:
in repromissione acceperat, quod in Isaac benein repromissione acceperat, quod in Isaac benediceretur semen ejus; et tamen postea jussus a Deo eumdem quem unigenitum habebat ex Sara uxore sua filium Isaac immolare, sine mora aut cunctatione paruit, sciens prom humanam rationem promissioni contraria videretur jussio, secundum illam tamen virtutem, qua Deo possibilia sunt omnia, et cum obedientia jussionis impleri posset promissio. Sicque factum est ut devotio obedientiae qua Deo jubenti parere non distulit inveniret meritum; et fides, qua Deo promittenti credidit, promissionis fidelis consequeretur effectum. Ita etiam hic fieri potuit, ut beata ista virgo Deo commendans, omne desiderium suum tantam in ipso fiduciam habuerit, ut indubitanter crederet, et parentibus se posse debitam obedientiam exhibere, et votum castitatis, cujus ipse solus conscius erat, quemadmodum vellet eo patrocinante, inviolatum conservare. Sed sive ita, sive aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ut rõnem iam reddamus quare post uotum
uirginitatis maria uirum habere consensit
Aut ꝓpterea uirũ habere consensit hec sc̃a ut
celaretur ꝓpositum eius approbante ⁊ ħip̃m
ioseph ⁊ idem ꝓpouente. Qut si forte huius
ꝓpositi conscius non erat ip̃e ioseph qd̃ fieri
castitatis amore accenderat fiducia confir¬
mata. ⁊ spe quã in deũ habebat non dubia
⁊ uoluntati parentum in matrimonio con¬
trahendo obedĩam exhibere. ⁊ cñ nichil in
eodem matrimonio impedimenti inuen¬
tura ess pro quo uotum uirginitatis quod
pro amore castitatis susceꝑat cogeretꝰ frã¬
gt. Suscepit ergo ꝯiugium s non muta¬
uit uirginitatis ꝓpositum ⁊ qr casticatem
dilexit ⁊ obedĩam tenuit: inuenta ⁊ in ea
⁊ sine decrimento uirginitatis coniugalis
sanctitas. ⁊ sino obprobrio sterilitatis fecũ¬
da uirginitas. Sic beatus ille patriarcha fi¬
dei forma ⁊ obedĩe exemplum abrabam

Expanded text:
ut rationem jam reddamus, quare post votum ut rationem jam reddamus, quare post votum virginitatis Maria virum habere consensit. Aut propterea virum habere consensit haec sancta, ut celaretur propositum ejus; approbante et hoc ipsum Joseph, et idem proponente, aut si forte hujus propositi conscius non erat ipse Joseph quod fieri castitatis amore accenderat fiducia confirmata et spe, quam in Deum habebat, non dubiaet voluntati parentum in matrimonio contrahendo obedientiam exhibere, et tamen nihil in eodem matrimonio impedimenti inventura esset, pro quo votum virginitatis quod pro amore castitatis susceperat cogeretur frangere. Suscepit ergo conjugium, sed non mutavit virginitatis propositum. Et quia castitatem dilexit et obedientiam tenuit, inventa est in ea et sine detrimento virginitatis conjugalis sanctitas; et sine opprobrio sterilitatis fecunda virginitas. Sic beatus ille patriarcha fidei forma et obedientiae exemplum Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
sterilitatem carnis maledixissent eam apud
deum dampnabilem ostendet ⁊ nõ potius
ut eam illo quidem cempore quãto succlllõ
gñis in multitudino filiorũ querebatur ap̃
homines infructuosam et ob hos quodam mͦ
ĩhonoratam demõstraret. Non gͦ culpanda
uirgo maria nec aocuisanda de contemptu leg
ĩ quasterilitas maledicit᷑ immo sola singłr
laudanda que pͥma legis uerba non carra¬
liter sapienda ꝯsiderans elegit in terra ab¬
iectio plebis fieri ⁊ obprobriũ hõiũ ut per
mundiciam integritatis incelo fieret socia ã¬
gelorum. Et pulcte pͥma inter feminas uigo
maria proamore castitatis maledictum legis
logis pronob̾ suscipiens nos a maledito leg
liberauit Unde merito ei soli datũ ut filiũꝑa¬
reret. ⁊uirgo ꝑmaneret ut qr pͥma fecũdati
carnis uͥginitarem sponte pretulit ⁊ nunc ⁊
fecunda sit carne ⁊ integra uirginitate: bides
nũc quał sit accusacio tua: Suꝑest gͦ illus

Expanded text:
sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud Deum damnabilem ostenderet; et non potius ut eam illo quidem tempore, quando successio generis in multitudine filiorum quaerebatur apud homines infructuosam, et ob hoc quodammodo inhonoratam demonstraret. Non ergo culpanda est virgo Maria, nec accusanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitur, imo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis fieri et opprobrium hominum, ut per munditiam integritatis in coelo fieret socia angelorum. Et pulchre prima inter feminas virgo Maria pro amore castitatis maledictum legis nobis suscipiens a maledicto legis liberavit. Unde merito ei soli datum est, ut filium pareret et virgo permaneret, ut quia prima fecunditati carnis virginitatem sponte praetulit, nunc et fecunda sit carne et integra virginitate. Vides nunc qualis sit accusatio tua? Superest ergo illud,
Abbreviated transcription (Latin):
factus ÷ mundus per creacorem benedicta est
fecunditas ut mulciplicarencur homines.
postea qñ ab uno cm̃ populo agnitus  deus
ꝑ legem maledicta  sterilitas ut młtiplica¬
tent fideles. postremo qñ instabat tempus
in quo nũc ab omib gentib deus colitur uñ¬
dicta  uirginitas ut ad uitam celibem a carmiꝰ
oꝑa cuncti prouocentur. Audi adhuc aliud.
Si pͥma illa bñdictio fecunditatis ad salutẽ
erat ⁊ scd̾a illa sterilitatis maledictõ Nd dãp¬
nacõm. ergo fecunditas carnis mericũ ÷. ⁊ cul¬
pa sterilitas. Ergo meliores fuerunt ille muli¬
eres que multos filios pepererunt. qm illeque
nullos uel paucos habuisse leguntur. Melior
⁊ cete multe quas scriptura cõmemorat deo
nõ in młtitudine filiorũ. s ꝑ m̾ita uictutũ
placuisse. S absit a nob̾ ut uel fecunditatẽ
carnis meritum uel sterilitatem culpam esse
dicamus. Absit a nob̾ ut credamus ꝓpterealedẽ

Expanded text:
factus est mundus per Creatorem benedicta est factus est mundus per Creatorem benedicta est fecunditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ab uno tantum populo agnitus est Deus, per legem maledicta est sterilitas, ut multiplicarentur fideles; postremo quando instabat tempus, in quo nunc ab omnibus gentibus Deus colitur, benedicta est virginitas, ut ad vitam caelibem a carnis opera cuncti provocentur; audi adhuc aliud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad salutem erat, et secunda illa sterilitatis maledictio ad damnationem: ergo fecunditas carnis meritum est, et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt illae mulieres, quae multos filios pepererunt, quam illae quae nullos vel paucos habuisse leguntur. Melior et caeterae multae, quas Scriptura commemorat Deo non in multitudine filiorum, sed per merita virtutum placuisse. Sed absit a nobis ut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus propterea legem
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo proph̾a inuento eo qd̾ sibi in celo repo¬
situm ÷ quicquid in cerra hactenus diligebat
ineius comꝑacione libenter despicit. ⁊ suꝑna iã
spũali amore ambiens camdu se ꝑ delectatio¬
nem carnalem iumentũ fuisse erubescit. Ii flã¬
matũ est enĩ ait cormeũ ⁊ renes mei commu¬
tati sunt hoc est ꝑ carnis semen in t̾ra mulci¬
plicari cur appetam cũ mͥ in celo hereditatem
conseruari agnoscam: Deus cordismei ⁊pars
mea deus in eternũ. Loec est illa optima pars
quam elegit Marria que non auferetur. ab ca.
⁊ qr se in honore fẽ intellexit nõ ÷ comparata
iumentis insipientib nec simł facta est illis.
Uoluit ergo aliquid supͣ conditionem iumen¬
torum appet̾e. ⁊idcirco parũ iudicabat uel poꝰ
indignum reputabat honori suo bñdictõm
iumentoꝵ anteferre. Quare inquis si melior
erat uirginitas fecunditate deus prius fe¬
cundicatem bñdicebat. ⁊ postinodum lex ste¬
rilitatem maledicebat: Iudi qͣre. Prim̃ qñ

Expanded text:
r Propheta, invento eo quod sibi in coelo repositum est, quidquid in terra hactenus diligebat in ejus comparatione libenter despicit; et superna jam spirituali amore ambiens tam diu se per delectationem carnalem jumentum fuisse erubescit. Inflammatum est enim, ait, cor meum, et renes mei commutati sunt. Hoc est, per carnis semen in terra multiplicari cur appetam, cum mihi in coelo haereditatem conservari agnoscam? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Haec est illa optima pars quam elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Et quia se in honore esse intellexit, non est comparata mutis insipientibus, nec similis facta est illis . Voluit ergo aliquid supra conditionem jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, vel potius indignum reputabat, honori suo benedictionem jumentorum anteferre. Quare, inquis, si melior erat virginitas fecunditate, Deus prius fecunditatem benedicebat; et postmodum lex sterilitatem maledicebat? Audi quare. Primum quando
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Hec fuit pͥncipał causa ꝯuigii p̃p̃ quã
deus iusticuit ut homo relicto patre suo setͤ
matre sua elig̾et ipeorisne unice ⁊ singłart᷑
indiuidua semꝑ dilectione sociar. hic ã
societati ad cõmodũ futuri gn̾is ist̾ipla¬
candi certi ⁊ rõnabiẜ sacram̃ti causa ottm
postea generandi inumxit non quedẽm
ut in eo ꝯiugiũ consist̾e̾t s ut ex eõ cõniu¬
⁊ ꝑ fecunditatem prolis fructuosius a pate¬
heret uxori sue sacramentũ sit iuisioulis
societatis que in spũ facienda est iiceraeis¬

Expanded text:
rere. Haec fuit principalis causa conjugii, propter quod rere. Haec fuit principalis causa conjugii, propter quod Deus instituit, ut relicto patre suo et matre sua, eligeret uxori suae unice et singulariter individua semper dilectione sociari. Huic autem societati ad commodum futuri generis multiplicandi, certi et rationabilis sacramenti causa officium postea generandi injunxit; non quidem ut in eo conjugium consisteret, sed ut ex eo conjuet per fecunditatem prolis fructuosius apparehaeret uxori suae sacramentum sit invisibilis societatis, quae in spiritu facienda est inter
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ. utrũq cam̃ magnũ ⁊ dilectionedis¬
nũ ÷. ⁊ ab illo eẽ ⁊ in illo beatũ esse Aicera
deus ⁊ illorum qui ab eo solũmodo ut essent
acceperũt. Aliter uo illorũ qui ut non solũ
ab eo essent. s ut in eo bĩ eẽnt eum ĩ premiũ
acceperunt. Illi qd̾ ipĩ sunt ab eoa reperut
istiut beate sint quod ip̃i sunt qd ipe ⁊ ab ep
accipiũt. Minus ergodiligendũ est quos
sumus ⁊ amplius quod bĩ sumꝰ quia ĩ uo
tantũ est ħ qd nos sumus. in istouero aũ eo
qd̾ nos sumus id etiam qd̾ ip̃e est a quo acc̃e¬
pimus ꝗd̾ sumus. Nelinquet gͥ homo pa¬
trem sinĩ ⁊ matrem suam ⁊ adħebit uxoꝵ pa
ut uetera nouis suꝑuenientib postpones
a principio ꝑ dilectionem ueniat ⁊mtint
ꝑ dilectionem requiescat uides nunt quale
⁊ quantũ sacramentũ prefert amor cõiu¬
galisut in hoc discat anima rõnał su fĩm
consortiũ sine fine elig̾e ⁊ indiuiduo illi amor:
nexu ⁊ singłaris dilectionis parlit. ce. a dbo¬

Expanded text:
 utrumque tamen magnum et dilectione dignum est, et ab illo esse, et in illo beatum esse. Aliter ergo Deus est illorum, qui ab eo solummodo ut essent acceperunt; aliter vero illorum qui ut non solum ab eo essent, sed ut in eo beati essent eum in praemium acceperunt. Illi quod ipsi sunt ab eo acceperunt; isti ut beate sint quod ipsi sunt, quod ipse est, ab eo accipiunt. Minus ergo diligendum est quod sumus et amplius quod beati sumus, quia in illo tantum est hoc quod nos sumus; in isto vero cum eo quod nos sumus id etiam quod ipse est a quo accepimus quod sumus. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, ut vetera novis supervenientibus postponens, a principio per dilectionem veniat, et in fine per dilectionem requiescat. Vides nunc quale et quantum sacramentum praefert amor conjugalis, ut in hoc discat anima rationalis sui finis consortium sine fine eligere, et individuo illo amoris nexu et singularis dilectionis parilitate adhae
Abbreviated transcription (Latin):
ħ relinquet homo patrem suũ ⁊ inatrem suã
⁊adħebit uxorisue. ⁊ erũt duo in carne.u.
Consid̾emus singła que dicta sunt ne forte
contra ce dyeeris qd̾ pro ce dicend̾ pucasti
Relinquet homo patrem suũ ⁊ matrẽ suã
⁊adherebit ipxori sue ⁊erunt duo in carue
una. fortassis idem dice uoluit. adħebit iyxo¬
risus. ⁊ erunt duo in carne una ut ħ ipsũ
sic ipxori adherere qd duos eẽ in carne una

Expanded text:
homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Consideremus singula quae dicta sunt ne forte contra te dixeris quod pro te dicendum putasti. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Fortassis idem dicere voluit adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut hoc ipsum sit uxori adhaerere, quod duos esse i
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam ait. Aue gracia plena dominus cec̃
benedicta tu inter mulieres. Que cum au¬
disset curbata est in sermone eius. ⁊cogita¬
bat qualis ess ista salutatõ. Et ait angłs
Et ait maria. Q uomodo fiet istud qm̃ ui
rum non cognosco: hoc est qd quebamus
uerbum uirginis in quo p̃a confutaret e¬
mulos sue uirginicatis. Sumariius igitur
de ip̃a cestimonium pro ip̃a. Qũo igitur
fiet istud: hoc est ut filium pariamĩ qũo
fiet qr uirum non cognosco: Non ait ui¬
rum non cognoui. Hoc enim nichil impe¬
diret uirginem desponsatam ⁊ uirũ cogni¬
turam. filiũq parituram s uirginem nõ
ꝑmansuram. Non ergo ait hec iurgo uirũ
non cognoui quia hoc nec preterite fuiss
uirginitatis iniracłi nec futuri partus
impedimentum si uirum adhuc noncogno¬
uerat ⁊ uirum ut non cognosc̾et deinceps
non ꝓposuerat. Non itaq dixit uirum non
cognoui s uirum inquit non cognosco qͦ¬

Expanded text:
ad eam dixit: Ave, gratia plad eam dixit: Ave, gratia pl. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus; et cogitabat, qualis esset ista salutatio. Et ait angelus Et ait Maria: Quomodo fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc est quod quaerebamus verbum virginis, in quo ipsa confutaret aemulos suae virginitatis. Sumamus igitur de ipsa testimonium per ipsam. Quomodo igitur fiet istud? Hoc est, ut filium pariam, quomodo fiet, quia virum non cognosco? Non ait, virum non cognovi. Hoc enim nihil impediret virginem desponsatam, et virum cognituram filiumque parituram, sed virginem non permansuram. Non ergo ait haec, virum non cognovi; quia hoc nec praeteritae fuisset virginitatis miraculum, nec futuri partus impedimentum, si virum adhuc non cognoverit, et virum ut non cognosceret deinceps non proposuerat. Non utique dixit: Virum non cognovi, sed Virum non cognosco. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tem licencia carni foris in oꝑe laxabatur.
ꝙ̾ tñ sanctitas intus in uirtute sacramenti
integra seruabatur. nunc pp̃ perfectionẽ
etiam oꝑa carnis foris ad unitatem strin¬
gitur. ⁊ in eo tamen unitas sĩngłaris sacra¬
menti non efficitur. s ꝯmendatur. Hec dc̃a
sint pro eo quod ꝓpositum erat demõstͣre
qrsine consensu carnał commercii coniu¬
gium sanctum ⁊ uerum eẽ possit neq in
assensu coitus carnis sanctitas sacramenti
coniugalis consistat. Post hec nunc suꝑz
ut de matre uirgine sermonem in medium
ꝓponamus. ⁊ inquiramus qua rõne uł auc¬
coritate probari possit ip̃am ⁊ ueram fuisse
ꝯiugem ⁊ in assensu tamen ꝯiugali uirgi¬
nitatis ꝓpositum non mutasse. ¶Sissus est
angelus gabriel a deo in ciuitatem naza
rech ad uirginem desponsatam uiro cui
Ergo desponsata iam erat Maria quando
ad illam missus est augłs Gabriel a deo. Ui.¬
deamus qd̃ sequitur. & ingressus angelus

Expanded text:
tem licentia carnis foris in opere laxabatur; tem licentia carnis foris in opere laxabatur; et tamen sanctitas intus in virtute sacramenti integra servabatur; nunc propter perfectionem etiam opera carnis foris ad unitatem stringitur; et in eo tamen unitas singularis sacramenti non efficitur, sed commendatur. Haec dicta sunt pro eo quod propositum erat demonstrare, quod sine consensu carnalis commercii conjugium sanctum et verum esse possit; neque in assensu coitus carnis, sanctitas sacramenti conjugalis consistat. Post haec nunc superest, ut de matre virgine sermonem in medium proponamus et inquiramus qua ratione vel auctoritate probari possit, ipsam et veram fuisse conjugem, et in assensu tamen conjugalis virginitatis propositum non mutasse: Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui. Ergo desponsata jam erat Maria, quando ad illam missus est angelus Gabriel a Deo. Videamus quod sequitur: Et ingressus angelus
Abbreviated transcription (Latin):
cietas carnis. Non ergo uirtͥus sacramẽt
ꝯiugalis in carnez s ĩmente. nec ille con¬
sensus ad sancticatem ꝑficiendam requi¬
ritur. qui ⁊ ante pc̃m ꝯiugatis indiceba¬
tur ad officium. post peccatum uero eo us
descendit. ut iam nuinc concedatur ad reme¬
dium. Ncquaqͣm ergo ex eo pensandũ ẽ
ꝯuigii sacramentum in quo cunc non¬
sanctificaretur s exerceretur coniugaliꝰ
castitas. ⁊ nunc non sanctificat᷑ ꝯiugium
s excipitur ꝯiugatorum infirmitas. Prop¬
terea olim qñ fides erat in populo und et
tempus ad multiplicandum numerum fi¬
delumm oꝑa officii ꝯiuigał indiguit carnale
ꝯmercium ab uno in plurib exercebatur.
& tamen uniciamoris singłare sacram̃tũ
non ledebatur. Nunc uero qñ populus dei
spũali potius generatione multiplicandus
est ad ꝯmendandam singularis sacramenti
unitatem quod est in spũ non nisi unauni
in carne una federatur. Tunc pp̃ necessita¬

Expanded text:
cietas carnis. Non ergo virtus sacramenti cietas carnis. Non ergo virtus sacramenti conjugalis in carne est, sed in mente, nec ille consensus ad sanctitatem perficiendam requiritur, qui et ante peccatum conjugatis indicebatur ad officium. Post peccatum vero eo usque descendit, ut jam nunc concedatur ad remedium. Nequaquam ergo ex eo pensandum est conjugii sacramentum, in quo tunc sanctificaretur, sed exerceretur conjugalis castitas; et nunc sanctificaretur conjugium, sed excipitur conjugatorum infirmitas. Propterea olim, quando fides erat in populo uno, et tempus ad multiplicandum numerum fidelium opera officii conjugalis indiguit, carnale commercium ab uno in pluribus exercebatur, et in unici amoris singulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero quando populus Dei spirituali potius generatione multiplicandus est ad commendandam singularis sacramenti unitatem, quod est in spiritu, non nisi una uni in carne una foederatur. Tunc propter necessita
Abbreviated transcription (Latin):
picẽ. Cum odio habueris eam dimitte diẽ
dñs deus isrł. Illic ergo dictum est. hoc nũc
os exossib meis ⁊ caro decarne mea. hic d¬
dictum ÷ hec particepstua ⁊ uxor fed̾is
tui nõne unus fecit ⁊ residuũ sp̃c eius ests
Ibi pars carnis dicitur. hic porcio sp̃e no¬
minatur. Ibi dictũ ÷ crescite ⁊ młtiplica¬
mini ⁊ replete cerram hic dictum ÷. et
quid unus querit nisi semen dei: Ille igit᷑
semen dei in spũ requirit qui ibi senien
carnis in carne młciplicandũ imꝑauit. ꝓ
dictum est erunt duo incarne mia. hicͦ
dictũ est. cũ odio habueris dimitte eam.
ut eadem carnis ꝯmixtio que ibi inter
uirũ ⁊ mulierem futura predicitur. hic
sine fed̾e dilectionis que est in spũ nichil
prodesse demonstretur. Hoc est .n. cum odio
habueris eam dimitce. non imꝑancis dis¬
cidium s docentis qd̾ sine dilectionis fed̾e
cassa sit ⁊ u̾tute carens ⁊̃ si ꝑmaneat so¬

Expanded text:
picere. Cum odio habueris eam; dimitte, dicit picere. Cum odio habueris eam; dimitte, dicit Dominus Deus Israel . Illic ergo dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; hic dictum est: Haec particeps tua et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Ibi pars carnis dicitur, hic portio spiritus nominatur; ibi dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Hic dictum est: Et quid unus quaerit nisi semen Dei? Ille igitur hic semen Dei in spiritu requirit, qui ibi semen carnis in carne multiplicandum imperavit. Ibi dictum est: Erunt duo in carne una. Hic dictum: Cum odio habueris eam, dimitte, ut eadem carnis commistio, quae ibi inter virum et mulierem futura praedicitur, hic foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse demonstretur. Hoc est enim. Cum odio habueris eam, dimitte; non imperantis dissidium, sed docentis, quod sine dilectionis foedere cassa sit, et virtute carens, etiamsi permaneat so
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ erunc duo in core̾uno. ĩdi¬
sacrat unio carnis. q cordis ne ȩxcelle putos
ministeriũ officii. suꝑsanctitatem sacram̃ti
Iustas ut consensus carnis sanctitas sit ꝯ¬
ĩugalis. nec preter pactum coitus uincłm
matrimonii ratum ẽẽ concedis. Quia ma¬
nifeste dixit erunt duo in carne una. et
non manifeste dyeit erunt duomn spũ u
carne una. postea manifeste dictum in
spũ uno. qr quod carnale est priusẽ. de¬
inde quod spuale est. Per patrem carnalẽ
prius dictum in carne una ꝑ doctorem
spũalem postea dictum in spũ uno. Pes
propham deus loquitur dicens. Non acci¬
piam placabile quid de manu ur̃a. ⁊ dyxis¬
tis. Quam ob causam: Quia dominus
testificatus ÷ iucer ce ⁊ uxorem pub̾tatis
cue. quam cu despexisti. ꝙ hec participes
tua. & uxorfederis cui Nonne unus fec̾.
⁊ residuum sp̃c eius est: ꝙ quid uiis q̃¬
rit nisi semen dei: Custodice ergo spm̃ ii
urͣm ⁊ uxorem adolescencie tue noli des¬

Expanded text:
sacramentum, Erunt duo in corde uno, in diugium non fuerat unio carnis, sed cordis, ne excellere putes ministerium officii super sanctitatem sacramenti. Instas ut consensus carnis sanctitas sit conjugalis, nec praeter pactum coitus, vinculum matrimonii ratum esse concedis, quia manifeste dixit: Erunt duo in carne una; et non manifeste dixit: Erunt duo in spiritu carne una, postea manifeste dictum, in spiritu uno, quia: Quod carnale est, prius est, deinde quod spirituale est . Per patrem carnalem prius dictum in carne una; per doctorem spiritualem postea dictum in spiritu uno. Per prophetam Deus loquitur dicens: Non accipiam placabile quid de manu vestra. Et dixistis: Quam ob causam? quia Dominus testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti. Et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Et quid unus quaerit nisi semen Dei? Custodite ergo spiritum vestrum et uxorem adolescentiae tuae noli des
Abbreviated transcription (Latin):
tam predicatõ. Ad conscĩam silenciũ. ad famã
u̾bũ. ꝑ silenciũ seminas agrũ tuũ. per uerbũ
semĩas agrum proximi cui. Cum in tua edi¬
ficatione proficis. metis agrum tuũ. cum de
ꝓfectu alieno letaris: metis agrũ proximi tui.
Intempore oci pñ lectõ cognoscende iu̾̃tatiꝰ
et exertende uͥtutis materiam tͥbuit. deinde
meditatio formam apponit In tempe laborf
prim̃ opus exemplũ cribuit᷑ postea uerbum
doctrinam ꝓponit sicut scriptum est. Que ce¬
pit ihc face̾re ⁊ docere Ideo prius tempus ocii
postea cempus laborĩs.
ꝑ iniquitatem. ext̾ior ꝑ mortalitatem

Expanded text:
praedicatio. Ad conscientiam silentium, ad famam verbum. Per silentium, seminas agrum tuum; per verbum, seminas agrum proximi tui. Cum in tui aedificatione proficis, metis agrum tuum; cum de profectu alieno meditaris, metis agrum proximi tui. In tempore otii primum lectio cognoscendae veritatis et exercendae virtutis materiam tribuit; deinde meditatio formam apponit. In tempore laboris primum opus exemplum tribuit, postea verbum doctrinam proponit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Ideo prius tempus otii, postea tempus laboris. Tper iniquitatem, exterior per mortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
milia batos capiebat luter. ⁊ tria miliã
mecretas. Par quantitas ĩ dissimili numo
qͣnͣtum tria milia in liquidis per planũ
sumłata .n. mensurã planam continent
totam ⁊ dimidiũ eiꝰ. Et fecit .x. bases eneas.
Iste bases non ad mare s ad alios lut̾es p̃parã¬
tur quib singłi suꝑposici sunt. Ipm opus ba¬
sium ĩ terra sile erat. id ÷ ĩ terrasili oꝑe facte
sunt bases. ⁊ sculpture incer iuuctũras. ⁊ int̾
coronulas ⁊ plectas leones ⁊ boues ⁊cherubin ⁊

Expanded text:
millia batos capiebat luter; et tria millia millia batos capiebat luter; et tria millia metretas. Par quantitas in dissimili numerquantum tria millia in liquidis per planum. Cumulata enim mensura, planam continet totam et dimidium ejus. Et fecit decem bases aereas. Istae bases non ad mare, sed alios luteres praeparantur, quibus singuli superpositi sunt. Ipsum opus basium interrasile erat; id est, interrasile opere factae sunt bases. Et sculpturae inter juncturas, et inter coronulas, et plect
Abbreviated transcription (Latin):
sit que fue tance longitudinis poss am¬
biri. uł restem ĩtlłige torquem ercamaex
ip̃o oꝑe tusam ĩ siłitudine restis ip̃m mar
amdientem. Sculptura subter lalm̃ uran¬
ibat illud .x. cubitis. Qo .x. cubitis cutu¬
ĩre poterat cum dictum sicip̃m ambitum
.xxx. fuisse cubitoꝵ: An nõ totũ circuibat.
s .x. tm̃ cubitis ip̃ius ambitus sculpti fuer᷑.
An deorsum ambitus arcabatur subẽ labiũ
ut decem cubitis subter labiũ poss ambiri iͥ
sculptura erat in cirruitu ĩ duob ordinbu
circa ĩferiorem ꝑtem lut̾is uͥ .xii. boues ex
erefusos suꝑ quos positus fuerat ꝯtĩgesat
Sic .n. uidetur quod basis luteris significata
sit quadrata . x cubitoꝵ in singłis lat̾ib
ĩ qua erant duo ordines scułpturarum
histriatarũ bubus suppoĩta .xii. suꝑ quã.
ip̃m mare fundatum erat. Crassitubo qͣ ut̃
lut̃is .i. spissi tudo erat triũ unciarũ. Suo

Expanded text:
sit, cum fune tantae longitudinis posset amsit, cum fune tantae longitudinis posset ambiri; vel restem intellige torquem aeream ex ipso opere fusam in similitudinem restis ipsum mare ambientem. Sculptura subter labium circumibat illud decem cubitis. Quomodo decem cubitis circuire poterat, cum dictum sit ipsum ambitum triginta fuisse cubitorum? Annon totum circuibat, sed decem tantum cubitis ipsius ambitus sculpti fuerunt. An deorsum ambitus arctabatur subter labium, ut decem cubitis subter labium posset ambiri, ubi sculptura erat in circuitu in duobus ordinibus circa inferiorem partem luteris, ubi duodecim boves ex aere fusos super quos positus fuerat, contingebat. Sic enim videtur, quod basis luteris significata sit quadrata decem cubitorum in singulis lateribus, in qua erant duo ordines sculpturarum histriatarum hobus supposita duodecim; super quam ipsum mare fundatum erat. Crassitudo autem luteris, id est spissitudo erat trium unciarum: duo
Abbreviated transcription (Latin):
erant suꝑ sũmitatem colupnaꝵ scepitesla
lioꝵ lilii fc̃a erat desuꝑ in ipis. Nõ sequsr
ĩportitu quatuor cubitoꝵ obscurĩ. tor¬
sassis sic intłłigi potest quod ip̃a capitesia
desuꝑ nõ rotunda ad similitudĩem colũp¬
narum. quib superpõita erant s qͣ drara
fuerunt. hñcia ĩ singuł laterib q̃tuor cut¬
bitos. Quod gͦ ait in portitu quatuor
cubitorum non sic legendũ ut pp̃a porti¬
cus quatuor cubitos hũisse dicatus prx
potuis ip̃a capitella quatuoi cubitos exi¬
tentia fabricata fuisse in portici. x esrsi
alia capitella in sũmitate colũpnarũ tẽ¬
suꝑ iuxta mensuram colũpne contretie¬
cła. U̾trũ hec scd̾a capitella porib simer¬
posita fuerint an iuxta posita. non sans
littera manifestat. Fecit quo marẽ fusili
Luterem magnũ significat fufilemex ere
rotundũ desuꝑ ĩ circuitu .xxx. cubitoꝵ per
tͣnsu̾sum decem. Qwod dicit resticłtm. xex

Expanded text:
erant super summitatem columnarum. Capitella erant super summitatem columnarum. Capitella foliorum lilii facta erat desuper in ipsis. Quod sequitur: In porticu quatuor cubitorum, obscurassis sic intelligi potest, quod ipsa capitella desuper non rotunda ad similitudinem columnarum quibus superposita erant, sed quadrata fuerunt habentia in singulis lateribus quatuor cubitos. Quod ergo ait: In porticu quatuor cubitorum; non sic legendum ut ipsa porticus quatuor cubitos habuisse dicatur; sed potius ipsa capitella quatuor cubitos habentia fabricata fuisse in porticu. Et rursum alia capitella in summitate columnarum desuper juxta mensuram columnae contra retiacula. Utrum haec secunda capitella prioribus superposita fuerint, an juxta posita, non satis littera manifestat. Fecit quoque mare fusile. Luterem magnum significat fusilem ex aere rotundum desuper in circuitu triginta cubitorum, per transversum decem. Quod dicit resticulam trig
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ ambiebat columpnam utramq.
Hec erat mensura rotunditatis. Silmea xii
cubitoꝵ cingeretur ambir eam ⁊ rotam
rotunditatem eius complecteretur ułam¬
bitus colũpne sm̃ ductũ linearem .xii. cu¬
bitoꝵ erat uel linea fusili oꝑeilli cirtum¬
ducta ambiebat eam .xii. cũbitoꝵ. Capite¬
la sũmitatib colũpnarũ suꝑpositamãs¬
⁊ factura cał destribitur Utrũq capitellũ
fusile erat qi ĩ modũ retis. ⁊ cathenarũ sibi
ĩuicem miro oꝑe concextarũ quantũ ee hc̃
descriptione apparet ip̃a capitellanõ solida
s ꝑforata undiq fusa sũt ut ꝯnexiones eni
introrsum ⁊ exterius retis formam exprm¬
m̾ent. Que ꝯnexiones ⁊ pplexitates. uii.
modis ab imo sursum ĩ cãpitessi ambitu
uariate sunt quos modos .uii. u̾sus uocat
Deinde duo ordines malogranatoꝵ. iu
curuitu capitellũ ambiebant ut ip̃a malo¬
granata extrĩsccus pendẽcia qͣ teg̾e̾ uid̾entur
retiacła caꝑitellorum. id ip̃a capitelia q̃

Expanded text:
cubitorum ambiebat columnam utramque, haec erat mensura rotunditatis. Si linea duodecim cubitorum cingeretur, ambiret eam et totam rotunditatem ejus complecteretur. Vel ambitus columnae secundum ductum linearum duodecim cubitorum erat, vel linea fusili opere illi circumducta, ambiebat eam duodecim cubitorum. Capitella summitatibus columnarum superposita maget factura talis describitur. Utrumque capitellum fusile erat, quasi in modum retis et catenarum sibi invicem miro opere contextarum. Quemadmodum ex hac descriptione apparet ipsa capitella non solida, sed perforata undique fusa sunt, ut connexiones eorum introrsum, et exterius retis formam exprimerent. Quae connexiones et perplexitates septem modis ab imo sursum in capitelli ambitu variatae sunt, quos modos septem versus notant. Deinde duo ordines malogranatarum in circuitu capitellum ambiebant, ut ipsa malogranata extrinsecus pendentia quasi tegere viderentur retiacula capitellorum, id est ipsa capitella, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iunũ ⁊ sedere facite naboch. Religiose ĩcho¬
ari uult opus malicie. ut ꝑ deuotionem ieiu-¬
nii crudelitas homiadii tegatur. Benedyeit
naboth deũ ⁊ regẽ. Yronia est qiͣ maledyẽ regẽ
ac ꝑ ħ deũ cuius minister est. Occidisti ⁊ posse
⁊ post hec hedicab̾: Sub interrogatione quasi

Expanded text:
junium et sedere facite Naboth, etc. Religiose inchojunium et sedere facite Naboth, etc. Religiose inchoari vult opus malitiae, ut per devotionem jejunii crudelitas homicidii tegatur. Benedixit Naboth Deum et regem. Ironia est quasi maledixit regem, ac per hoc Deum cujus minister est. Occidisti insuper et post haec haereditabis? sub interrogatione, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bus iu nomine dñi. sic est ꝙͣ dr̃et. Mũdauit
locum ubi pͥus alcare destructũ fuerat. ⁊edi¬
ficauit aliud nouũ. Omne os quod nõ adora¬
uit eum osculans. manũ uidel eius baal. In
hebreo sic hr̃. omne os quod non osculatũ est
eum. Notat mod̾ uenerationis incuruatõne
genuũ ⁊ oscło oris. Omĩa pp̃ que misisti ad
me seruũ tuũ in iuicio faciam. Hanc autem
do faciam. Hanc autem rem. ħest ut ⁊̃ uxores
⁊ filios tribuam fac̾e non possum. ¶uisinci¬
piet p̃liari: ꝙait łui. Ne uideatur ꝯͣriũ qd̃ pͥ¬
dix̾at ꝑ pedisseqͦs principiũ prouinciarum
uictoriam optinendam. nc̃ aũ uolo ipsum
regem pugnam inciꝑe. Sic .n. dictũ est ut nõ
expectet assultũ hostium. s ut ip̃e .i. sui p̃liũ
incipiant uł ip̃e incipiet totum exercitum
producens. deinde pedissequi principiũ pro
ente igitur rege preliũ cum uniũsis isti pree¬
untes uictoriam optinuerũt. Predicate ie¬

Expanded text:
bus in nomine Domini. Sic est quasi diceret: Mundavit bus in nomine Domini. Sic est quasi diceret: Mundavit locum, ubi prius altare destructum fuerat et aedificavit aliud novum. Omne os quod non adoravit eum osculans manum, videlicet ejus Baal. In Hebraeo sic habetur: Omnes os quod non osculatum est eum. Notat modum venerationis in curvatione genuum et osculo oris. Omnia propter quae misisti ad me servum tuum in initio faciam; hanc autem do faciam; hanc autem rem, hoc est, ut etiam uxores et filios tribuam, facere non possum. Quis incipiet praeliari? Et ait: Tu; ne videatur contrarium quod pdixerat per pedissequos principum provinciarum victoriam obtinendam. Nunc autem volo ipsum regem pugnam incipere. Sic enim dictum est, ut non exspectet assultum hostium; sed ut ipse, id est sui praelium incipiant, vel ipse incipiet totum exercitum producens; et deinde pedissequi principum proviente igitur rege praelium cum universis, isti praeeuntes victoriam obtinuerunt. Praedicate je
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis coeqͣuit ip̃m qui prius uorago et
qiͣ sentina erat ciuitatis dauid prĩs sui. ut
equał scil ess parti eminenciori ciuitatis
In quo ĩiuriam pacrifac̾e uidebatur uilissi-¬
ma ⁊ abiecta suminis oꝑib illius coequãs.
In hebreo sic hr̃. Edificauit mello. ⁊ clasit aꝑ¬
turam ciuitatis dauid patris sur. quod sic
ĩtłsigi potest quod mello edificauit ⁊extu¬
lit in alcũ ⁊ꝑ ħ exitũ qui pͥuserat ĩ cĩtate
dauid patris sui clausit hanȩ fabricam cont
portam ciuitatis exstruens. In libro uerboꝵ
sałonis ħap̃ nos non inuenitur. quẽad̾mu
liber uerborum regũ isrł uel inda. Ascendit
suꝑ altare sic dc̃m .̃. qi ascendit ad altare. As¬
cendit u suꝑ altare incensũ pon̾et. siũ aliud
in hũc modum. Me ꝓiecisti post corpꝰ tuũ
.i. contempsisti. Qurauit altare dñi quod
destructũ fuerat. ⁊ edificauit altare ex lapidi¬

Expanded text:
civitatis coaequavit ipsum, qui prius vorago, et civitatis coaequavit ipsum, qui prius vorago, et quasi sentina erat civitatis David patris sui: Ut aequalis, scilicet esset parti eminentiori civitatis in quo injuriam patri facere videbatur vilissima et abjecta summis operibus illius coaequans. In Hebraeo sic habetur: Aedificavit mello et clausit aperturam civitatis David patris sui, quod sic intelligi potest, quod mello aedificavit et extulit in altum et per hoc exitum, qui prius erat in civitate David patris sui clausit: Hanc fabricam contra portam civitatis exstruens. In libro verborum Salamonis, hic apud nos non invenitur: quemadmodum nec liber verborum regum Israel vel Juda. Ascendit super altare. Sic dictum est, quasi ascendit ad altare. Ascendit ut super altare incensum poneret, sive aliud in hunc modum. Me projecisti post corpus tuum, id est contempsisti. Curavit altare Domini quod destructum fuerat et aedificavit altare ex lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
excriusecus extra uelum prominebant.
in proximũ suũ. hoc modo scil si hu̾it
aliquod iuram̃tum qd̃ teneatur astrictus.i.
si astrictus est adu̾sus proximũ aliqͦ iuram̃to
⁊ non teneat quod iurauit. coactusq ab illo
cui iurauit ueniat coram altari tuo in dom̃
tuã ut testificatione presentis diuinitatis
se absoluat. si negauerit coram te iuramen¬
tum quod fecit proximo suo occulte de quaq
re ⁊ nõ reueritus fu̾it presenciam tuam quo¬
mitꝰ menciatur tu exaudies in celo .i. cog¬
nosces ⁊ intelliges fallaciam illius qui frau¬
dat. ⁊ facies ħ scil iudicabis seruos cuos non
tu nosti. cui quod uerum est abscondi non
potest condempnans impium: iustificans
iustum. Appellauit eos terram chabubi. palu¬
dosam uł palustrem pp̃ ulicatem nuuneris
In domo saltus libani. qr forte delibano ma¬
teria sumpta ℥. Edificauit mello. ⁊ coeqͣu
uoraginem ciuitatis dauid patris sui. edifi¬

Expanded text:
extrinsecus extra velum prominebant. extrinsecus extra velum prominebant. n proximum suum, hoc modo scilicet, si habuerit aliquod juramentum, quo teneatur astrictus; id est, si astrictuo est adversus proximum aliquo juramento et non teneat quod juravit: coactusque ab illo cui juravit; veniat coram altari tuo in domum tuam, ut testificatione praesentis Divinitatis se absolvat; si negaverit coram te juramentum, quod fecit proximo suo occulte de quacunque re, et non reveritus fuerit praesentiam tuam, quominus mentiatur: Tu exaudies in coelo, id est cognosces et intelliges fallaciam illius qui fraudat, et facies hoc, scilicet judicabis servos tuos, non tu nosti, cui quod verum est, abscondi non potest: Condemnans impium, et justificans justum. Appellavit eas terram Chabul, id est paludosam vel palustrem propter vilitatem muneris. In domo saltus Libani, quia forte de Libano materia sumpta est. Aedificavit mello, et caoequavit voraginem civitatis David patris sui aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
domus iũgebatur. Columpnas duas ⁊ fu¬
niculos capitelloꝵ suꝑ capitella colũpnar
duos. In hebreo sic est colũpnas duas ⁊ toronaᷤᷤ
siꝑꝑ capita colũpnarum ⁊ reciacula duo. Per
coronas suꝑ capita colũpnarũ aliquis for-¬
tassis intlłigat nichil aliud significari nisun
ip̃a sapitella rocunda columpuis superpoĩta.
Qui autem funicłos nominauit aliuid uolu¬
isse uidetur quod cũ nõ satis pacet nͥ in ipĩs
¶herubin expandebant alas suas suꝑ locũ
arre. ⁊ protegebant archam ⁊ uectes c̾uis de¬
suꝑ. Cumq eminerent uectes ⁊ apparerent fu¬
mitates eorum foris sanctuarium aute ora¬
culum. non apparebant ultra extrinsecus.
idest cũ cm̃ porrig̾entur in anteriora ut usq
ad uelum ꝑuenientes ip̃m uelũ ꝯting̾ent.¬
⁊ aliqͣnͣtulum in ip̃m imping̾ent. ut ꝑuelũ
ab hiis qui extͥnsecus stabant eoꝵ capita no¬
taripossent non tñ uelum penetrabanonz

Expanded text:
domus jungebatur. Columnas duas, et fudomus jungebatur. Columnas duas, et funiculos capitellorum super capitella columnarum duos. In Hebraeo sic est: Columnas duas et coronas super capita columnarum, et retiacula duo. Per coronas super capita columnarum aliquis fortassis intelligat, nihil aliud significari nisi ipsa capitella rotunda, columnis superposita. Quia autem funiculos nominavit, aliud voluisse videtur, quod tamen non satis patet nisi in ipsis Cherubim expandebant alas suas super locum arcae, et protegebant arcam, et vectes ejus desuper. Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum extra Sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus, id est cum tantum porrigerentur in anteriora, ut usque ad velum pervenientes ipsum velum contingerent, aliquantulum in ipsum impingerent, ut per velum ab iis, qui extrinsecus stabant, eorum capita notari possent; non tamen velum penetrabant, neque