comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit sub signis inutilib non solum seruilem in
oꝑationem sub talib signis. s etiã ipsa signa frustra¬
uit. remouitq omĩa. ut acorruptione mũlatudinis
simulatoꝵ doꝵ quã sepe ac ꝓpͥe scriptura fornica.¬
tionem uocat ad uniꝰ dei cultum gentes conuerte.¬
rent᷑. nec sub ipsis iam signis utilib seruiture. s
ercitature potiꝰ animum in eoꝵ intelligentia spũali.
sub signo enĩ seruit qui oꝑatur aut uenerat᷑ aliqͣm
rem nesciens quid significo Qui uͦ oꝑatur aliqđ
signum diuinitꝰ institutum cuius uim significatio¬
nemq intelligit. non hoc uenerat᷑ qd uidet᷑ & tran.
sit: Talis aũhomo. & spũalis & liber est tempore ser¬
uitutis. quo carnalib animis ñdum oport& signa
llla reuelari. quoꝵ iugo edomandi sunt: Tales spũa¬
les erant patriarche & ꝓpħe. omẽs q in popło isrt
ꝑquos nobis ipsa scripturarũ solatia & auxiliaminis¬

Expanded text:
invenit sub signis inutilibus, non solum servilem in invenit sub signis inutilibus, non solum servilem in operationem sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulatorum deorum quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur: nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed excitaturae potius animum in eorum intelligentia spirituali. Sub signo enim servit, qui operatur, aut veneratur aliquam rem nesciens quid significet. Qui vero operatur aliquod signum divinitus institutum, cujus vim significationemque intt. Talis autem homo et spiritualis, et liber est tempore servitutis, quo carnalibus animis, nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt. Tales spirituales erant patriarchae ac prophetae omnesque in populo Israel, per quos nobis ipsa Scripturarum solatia et auxilia minis
Abbreviated transcription (Latin):
lia sacrificia diis alienis congruere. illi uͦ tanqͣm inur¬
sibili inuisibilia. & maioramaiori. melioriq meli.
ora. qualla sunt pure mentis. bone uoluntatis officia
ꝓfecto nesciunt hec ita signa e̾ẽ illoꝵ. sic̃ uerba so¬
nantia signa sunt rerũ: N uocirea sic̃ orantes
atq laudantes. ad eum dirigimꝰ significantes
uoces. cui res ipsas incorde quas significamꝰ offe¬
rimꝰ. ita sacrificantes. non alteri uisibile sacrifici¬
um offerendum ẽẽ nouerimꝰ. quã illi cuiꝰ in cor¬
dib nr̃is inuisibile sacrificiũ nos ipsi e̾e̾ debeniꝰ
Item in pecioꝯo .ł. De ciyitate dei Sacrificiũ
Alibi Sacram̃tũ inisibile. grẽ uisibilis forma
libertas eos quos inuenit sub signis utilib tanoͣ
ppe inuentos int̾pretatis signis quib subditi erant.
eleuatos ad eas res qͣrum illa signasunt liberauit
Ex his facte sunt ȩccłȩ scoꝵ israhelitarum. Q uos aũ

Expanded text:
lia sacrificia diis alienis congruere, illi vero tanquam invilia sacrificia diis alienis congruere, illi vero tanquam invisibili invisibilia, et majora majori, meliorique mora, qualia sunt purae mentis et bonae uoluntatis officia: profecto nesciunt haec ita signa esse illorum, sicut uerba sonantia signa sunt rerum. Quocirca sicut orantes adque laudantes ad eum dirigimus significantes uoces, cui res ipsas in corde quas significamus offerimus: ita sacrificantes non alteri uisibile sacrificium offerendum esse nouerimus quam illi, cuius in cordibus nostris inuisibile sacrificium noItem in libro decimo De civitate Dei. Sacrificium alibi: Sacramentum invisibilis gratiae visibilis forma.io. Christiana libertas eos, quos invenit sub signis utilibus, tanquam prope inventos, interpretatis signis quibus subditi erant, elevatos ad eas res quarum illa signa sunt, liberavit. Ex his factae sunt Ecclesiae sanctorum Israelitarum. Quos autem
Abbreviated transcription (Latin):
sas inuisibiles ineis honorari. nec sic haberi
illam spetiem benedictione scificatam. quẽ admodũ
habet᷑ in usu quolib&: Dicendum etiã quid signi.¬
fica. & sermo quem audiuit qͥd in illo condiat᷑ cur
illa res similitudinem gerit: Deinde monendus ẽ e
hac occasione. ut si qͥd iam inscripturis audiat qđ car¬
nalit son&. etiã si non intelligit. credat tam̃ aliqͥa spũ
alit̾ designari qd ad scõs mores ꝑtin&. futurã ꝙ uita
Hoc aut̃ ita breuit̃ discat. ut qͥcquid audierit ex libris
canonicis qd ad dilectionem et̾nitatis & sc̃itatis. ꝙ
ad dilectionem ꝓrimi referri non possit. figurate dic.¬
tum uł gestum credat. atq conet᷑ intelliqere. ut aa
illam geminamreferat dilectionem:  Item De sacra
nific&. cũ tardiorib uͦ aliqͣnto plurib uerbis. ꝙ simi¬
litudinib agendum ẽ. ne contempnant qđ uident
lia. sacroscã quidem s tam mutabilia & temꝑalia

Expanded text:
sas invisibiles in eis honorari, nec sic habendam esse sas invisibiles in eis honorari, nec sic habendam esse illam speciem benedictione sanctificatam, quemadmodum habetur in usu quolibet: dicendum etiam quid significet, et sermo quem audivit quid in illo condatur, cujus illa res similitudinem gerit: deinde monendus est ex hac occasione, ut si quid etiam in Scripturis audiat, quod carnaliter sonet, etiamsi non intelligat, credat tamen spirituale aliquid significari, quod ad sanctos morHoc autem ita breviter discat, ut quidquid audierit ex libris canonicis, quod ad dilectionem aeternitatis et sanctitatis, et ad dilectionem proximi referri non possit, figurate dictum vel gestum credat, atque ita conetur intelligere, ut ad illam geminam referat dilectionem. Item De catechiznificet, cum tardioribus autem, aliquando pluribus verbis, et similitudinibus agendum est, ne contemnant quod vident.lia, sacrosancta quidem, verum tamen mutabilia et temporalia.
Abbreviated transcription (Latin):
NuG̃. De cathecitandis Rybibys: Non ñqͣm etiã
cum recte omĩa uereq dicant᷑. aut ñ intellectum
aliquid. aut conga opinionem. aut consuetu.¬
dinem ueteris erroris ipsa nouitate asꝑum offen¬
dit. &. ꝑturbat audientem: Quod si apparuerit. ꝙ
sanabilem se p̾b&. auctoritatum rationũq copia
sine ulla dilatione sanandus ẽ Si aut̃ occulta of¬
fens io ẽ. dĩ medicina opitulari potest At si resili.¬
erit. & curari recusauerit. consolet᷑ nos dñicum
llud exemplum. qui offensis hominib ex u̾bo suo.
& tanqͣm durũ refugientib. etiã his qui reman.¬
erant ait. Nũquid ⁊ uos uultis abire: Satis enĩ
fxum & immobile dec& corde retineri iherłm
captiuam ab huiꝰ scłi babilonia decursis temp¬
rib liberari. nullumq ex illa e̾ẽ ꝑiturum. quia
qui ꝑierit non ex illa er̃at: Item de sacracõto
qł accipit. cũ ei cõmendatum fuerit Signacła
quidem rerum diuinarũ ẽẽ inuisibilia. s res ip¬

Expanded text:
nus de catechizandis rudibus Nonnunquam etiam, cum recte omnia vere dicantur, aut non intellectum aliquid, aut contra opinionem, aut consuetudinem veteris erroris ipsa novitate asperum offendit et perturbat audientem. Quod si apparuerit et sanabilem se praebet auctoritatum rationumque copia, sine ulla dilatione sanandus est. Si autem occulta offensio est, Dei medicina opitulari potest. At si resilierit et curari recusaverit, consoletur nos Dominus illo exemplo, qui offensis hominibus ex verbo suo, et tanquam durum refugientibus, etiam his qui remanserant ait: Nunquid et vos vultis abire? Satis enim fixum et immobile decet corde retineri, Hierusalem captivam ab hujus saeculi Babylonia decursis temporibus liberari: nullumque esse ex illa periturum, quia qui perierit non ex illa erat. Item. De sacramento quod accepit, cum bene ei commendatum fuerit, signacula quidem rerum divinarum esse visibilia: sed res ip
Abbreviated transcription (Latin):
nec occidit᷑ ut manducet᷑. s mortuos uiuificat qm ma¬
ducat᷑. quia resurrerit occisus. nec qm̃ manducat᷑ pas¬
tes de illo facimꝰ. & quidem insacramento sic fit: Norĩt
si deles quemadmodum manducent carnem xp̃i. unꝰ.¬
quisq partem suam accipit. ꝑ partes manducat᷑
s manae integer totꝰ. ꝑpartos manducat᷑ in sacra.¬
into man& integor totꝰ incelo. manq integertot
incorde tuo Ntẽoo quod uidetis in altari: panis est
&. calir. qd etiã uob̾ occłi ur̃i renuntiant: Quod aut̃
fides postulat instruenda. panis est corpꝰ. calix est
anguis: Breuit̃ qͥdem hoc dic tum est. qđ fidei
it elum ꝓpħa. nisi credideritis. non intelligẽti
Cotes gͦ dicere michi Frecepisti ut oredamꝰ expone ut
intelligamꝰ: Pot̃ enĩ animo cutꝰpiam cogitatiotał
uirgine scilic& Maria. infans lactatꝰ ẽ. nutritꝰ est.
ereuit. adiuuenilem etatem ꝑductus ẽ. lignosus.¬
leuauit corpꝰ suum. unde uenturꝰ ẽiudicare inuos

Expanded text:
rtuos vivificat quando manducatur, quia resurrexit occisus: nec quando manducatur, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Norunt fideles, quemadmodum manducent carnem Christi, unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur, et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramento, manet integer totus in coelo, manet integer totus in corde tuo. Item. Quod videtis in altari panis est et calix, quod etiam oculi vestri vobis renuntiant: quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus, calix est sanguis. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei cit enim Propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo dicere mihi: Praecepisti ut credamus, expone ut intelligamus. Potest enim animo cujuspiam cogitatio talcepit carnem, de Virgine scilicet Maria: infans lactatus est, nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, ligno suslevavit corpus suum, unde venturus est judicare vivos
Abbreviated transcription (Latin):
indigne. iuditium sibi manducat & bibit: S quomodo
cat carnem meamꝙ bibit sanguinem meum. in me
man&. ꝙ ego i neo: Si inme manq & ego ineo: tt̃ bibit.
Qui aũ non in me manꝙ. nec ego in illo. & si accipit

Expanded text:
indigne, judicium sibindigne, judicium sibcat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Si in me manet, et ego in eo, tunc bibit; qui vero non in me manet, nec ego in illo; et si accipit
Abbreviated transcription (Latin):
qm ins uocat corpꝰ suum panem. de multoꝵ
granor adunatione congestum. popłm nrtn qͣm
aenabin degentib indicat adunatum : & qm̃
srefres plurimis expressum. atq in unũ coactũ
segem iterum nrm significat. cõmixtione adu.¬
iat̃e multitudinis copulatum: Idem tops nti
in eodem euangłio De his sermo erat inquit cum hoc
apłs dicera. qui dnĩ corpus uelut alium quemlibꝙ
cibum indiscrete neglegent̾q sumebant: Et quid dixe .¬
rit corpꝰ dñi ins equentib manifestans. intelligendũ ẽ
inquid quod eis iam omĩb distribuerat sacram᷑tum
corporis sui & songuinis: Et alibi Uide fide manente
dei ponitur: Et illi ꝓ magno sacram̃to eiꝰdem xp̃i bibe¬
runt. aquam ꝓfluentem de petra. nos quidbibamꝰ no¬
runt fideles. si spẽm uisibilem intendas. aliud est: Si
intelligibilem significationem. eumdem potũ sp̃ua.¬
lem biberunt: Item in sermone deyer sis euangelii.
de quib ait apłs: qui manducat ꝙ bibit calicem dñi

Expanded text:
quando Dominus vocat corpus suum panem, de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat de gentibus indicat adunatum: et quando acinis plurimis expressum, atque in unum coactum, gregem item nostrum significat commistione adunatae multitudinis copulatum. Item. In praesin eodem Evangelio. De his sermo erat, inquit, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium quemlibet cibum indiscrete negligenterque sumebant , et quid dixerit corpus Domini in sequentibus manifestans, intelligendum est, inquit, quod eis jam omnibus distribuerat sacramentum corporis et sanguinis sui. Et alibi: Videte fide manente Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam fluentem de petra, nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem attendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Item in sermone de verbis Evade quibus Apostolus ait: Qui manducat et bibit calicem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mutae elem̃toꝵ: De tociꝰ mundi oꝑib legistis qͥa
erat. non potest ea que sunt in id mutare qđ ñerant.
bonenim minꝰ ẽ nouas res dare quã mutare nat᷑as:
Sed quid argum̃tis utimur: Suis utam᷑ exemplis¬
incarnationisq astruamꝰ mysterii ueritatem:
Numquid nature usus p̃cessit. cũ iħs dñs de ma¬
rianasceret᷑: Si ordinem querimꝰ. uiro mixta femi¬
ex uirginẽ est Quid hic queris nature ordinem
in xp̃i corpore. cũ pt̾ naturam sit ipse dñs part
dictionem uerboꝵ celestium. alia speties nominat᷑.
post consecrationem aliud dicit᷑ corpus significat᷑
Ipsedicit sanguinem suum: Ante consecrationem
aliud dicit᷑. pꝰ consecrationem s anguis nuncupat᷑:
Tudicis am̃. hoc ẽ uerumest Quod sermosonc
affectus sentiat IteM Sic̃ uerus ẽ d̾s di filiꝰ¬

Expanded text:
mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est novas res dare, quam mutare naturas. Sed quid argumincarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femicimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore cum praeter naturam sit ipse Dominus Jedictionem verborum coelestium, alia species nominatur; post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse dicit sangualiud dicitur; post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, hoc est, verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Item. Sicut verus est Deus, Dei Fili
Abbreviated transcription (Latin):
Spualit̃ intelligite que  locutꝰ sum non hoc coppꝰ
qđ uidetis manducaturi estis. & bibituri illum san.¬
guinem quem fusuri sũt qui me crucifigent: Sacram̃tũ
aliquod commendaui. spualit̾ intellectum uiuificabit
uos. caro aut̃ non ꝓdest quicqͣm S quomͦ illi intellere¬
runt: Carnem qͥppe sic intellȩxerunt. quomͦ in cadauere
manducare. & sanguinem meũ bibere Si gͦ uiditis filiũ
hominis ascendentem ubi erat priꝰ Quid ẽ hoc÷. Hinc
soluit qđ illos mouerat. hinc aꝑuit unde fuerant scan¬
dalizati. hinc plane si intelligerent Illi enĩ putabant
erogaturum corpꝰ suum. ille dixit se ascensurũ in cęlũ
utiq integrum: Cum uideritis filiũ hominis ascen den¬
temubi erat priꝰ. certe uł nunc uidebitis. quia non eo modo¬

Expanded text:
Spiritualiter intellige quae locutus sum. Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem effusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi, spiritualiter intellectum vivificabit vos, caro autem non prodest quidquam. Sed quomodo illi intellexerunt. Carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere manducare, et sanguinem meum potare? Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi prius erat. Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati. Hinc plane, si intelligerent. Illi autem putabant erogaturum corpus suum, ille dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe
Abbreviated transcription (Latin):
cȩnam dñicam parit̃ accessit: Conuersaricũ illis po¬
tuit. eos inquinare non potuit De uno pane & iu
Petrꝰ enim accepit ad uitam.ꝙ. uidas accepit admor¬
tem¶ Iteoin libro sententianu m łrospexi Escam
uite accipit. et̾nitatis poculum bibit. qui in xp̃oma¬

Expanded text:
coenam Dominicam pariter accessit. Conversari cum eis potuit; eos inquinare non Petrus enim accepit ad vitam, et Judas accepit ad mortem. Item in libro Sententiarum Prosperi. Escam vitae accepit, aeternitatis poculum bibit, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Sla non intelligentes dixerunt adinuicem Dur est
De sermo: Etuis pot̾ eum audire: Dicentes quia¬
dur ẽ hic sermo seꝑ auerunt se ab illo. remanatt
cum duo decim. discedentib illis. instruxit eos qui
cemanserant: Sp̃s ẽ inquit qui uiuificat. caro nu¬
ihi paest : Uerba que locutus sum aduos. sps e
Iirasant : Intelleristi ilest spualtt antaligendast

Expanded text:
li non intelligentes, dixerunt: Durus est hic sermo. Quis potest eum audire? Dicentes, durus est hic sermo, separaverunt se ab illo et remansit cum duodecim. Discedentibus illis instruxit illos qui remanserant. Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro nihil prodest. Verba quae locutus sum ad vos, spiritus et vita sunt. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
sursum ẽ dñs. s tam̃ etiam hic nob̾cum ẽ ueritas dñs
Corpꝰ enim in quo resurrerit. uno loco ee̾ oport&. ueritas
fessus ẽ dm̃. & dñs consolans nos. qui incelo iam xp̃m
sedentem manib contrectare non possumꝰ. s fide contin¬
gere. ait illi: Quia uidistime thoma credisti .u.q. n .ur.&.c.¬

Expanded text:
sursum est Dominus; sed tamen etiam hic nobiscum est Veritas Dominus. Corpus enim in quo resurrexit, in uno loco esse oportet; veritas fessus est Deum, et Dominus consolans nos, qui in coelo jam Christum sedentem manibus contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti me, Thoma, credidisti; beati qu
Abbreviated transcription (Latin):
tunc temꝑis discipuli xpĩ. audientes eũ dicentẽ
nisi quis manducauerit meam carnem. & bibe¬
rit sanguinem meum. non manebit inme nes
habebit uitam ȩt̾nam: forte dicas: Quomͦ uera
caro. quomͦ uerꝰ sanguis. qui similitudinem ñ uideo
carnis. non uideosanguinis ueritatem : Primo om
nium dixi tibi de sermone xp̃i. qui oꝑat᷑ ut possit
mutare & conuertere genera & instituta nature. De¬
inde ubi non tulerunt sermonem xp̃i discipuli eiꝰ.¬
s audientes qd̃ carnem suam dar&. manducare. &
sanguinem suum dara bibendum recedebant. solꝰ
tamen petrus dixit. uerbauitȩ ęt̾nȩ habes. ꝙ ego
a te quomͦ recedam: Negͥ plures hoc dicerent. ꝙ ne¬
ueluti qͥdam ẽẽt horror c̃ruoris s maner& gr̃a re¬
demptionis. idõ insimilitudinem qͥdem accipis
sacram̃tum. s uere naturȩ głam uirtutemq con¬

Expanded text:
temporis discipuli Christi audientes dicentem: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non manebit in me, nec habebit vitam aeternam , forte dicas? Quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Prinium dixi tibi de sermone Christi qui operatur, ut possit mutare et convertere genera instituta naturae . Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum, recedebant; solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam ? Ne igitur plures hoc dicerent, veluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis; ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum, sed vere natur
Abbreviated transcription (Latin):
atis nonualent capere. & comedunt cybos pieta.
carnem iħu. nec bibunt sanguinem eiꝰ. de quo ipse¬
ca atq euangłica conꝓbatis. uide quomͦ unꝰ quisq
uł mundus uł inmundus possit ostendi Omnis
homo hab&. inse aliquem cibum. quem acceden.¬
tiad se ꝓrimo p̾beat: Non enim fieri pot̾. ut cũ
accesserimꝰ ad inuicem nos homines & conseruerim
sermonem. non aliquem uł ex int̾rogatione. uel
ex responsione. uelut ex aliquo gustũ au capiamꝰ
aut p̾beamꝰ cibum. & si quid bonȩ mentis gustu
capimꝰ. mundum sumimꝰ cibum. siuͦ inmundꝰ
est quem contingimꝰ inmundum Unde apls de
talib dicit. cum eiꝰ modi nec cibum sumere Et
ut euidentiꝰ tibi patescant. de maiori sumamus
exemplum. ut inde ad inferiora ueniamꝰ: Dñs
ait. nisi manducaueritis carnem meam. & san¬
guinem meum bibertcis. non habebitis uitam:
Taro enĩ mea uere ẽ cib. & sanguis meus uere est¬

Expanded text:
atis non valent introire, et comedere cibos pietaticarnem ca atque apostolica comprobatis, vide quomodo unusquisque vel mundus, vel immundus, possit ostendi. Omnis homo habet in se aliquem cibum, quem accedenti ad se proximo suo praebeat. Non enim fieri potest ut, cum accesserimus adinvicem nos homines, et conseverimus sermonem, non aliquem ex interrogatione vel ex responsione, velut ex aliquo gustu, aut capiamus, aut praebeamus cibum: et siquidem quem bonae mentis gustu capimus, mundum sumimus cibum, si vero immundus est quem contingimus, immundum. Unde Apostolus de talibus dicit: Cum hujusmodi nec cibum sumere . Et ut tibi evidentius haec patescant, de majori sumamus exemplum, ut inde ad inferiora veniamus. Dominus ait: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinem meum biberitis, non habebitis vitam: Caro enim mea vere e
Abbreviated transcription (Latin):
applicandã designat. Sed ha̾c qͦ
ad p̃coniũ dñi ꝑtiñe non. dubiũ
est. Quãto maior gła ÷ pietatis cõ¬
fitenti parc̃e. ꝙͣ uiuenti sine of¬
fensione p̃stare. Et ne aliqͥs deul¬
parũ suar̃ num̃ositatib t̾recur:
addidit qm̃ bonꝰ. Qͥs enĩ dubitet
ad illũ recurrere quẽ sibi audit
posse celerrime subuenire. ad di
bono dño ue se humana negligẽ¬
cia abstudiosa ⁊ sedula supplicatiõe
suspenderet: remedii cãm dic̃. ut ad
confessionẽ celerẽ dm̃i debeat mun̾e
humilitatis testimonia st̃: ⁊ ñqͥ¬
tatẽ suã quẽq cognosc̾e. ⁊ cogunta
uoeis cõfessione aꝑire. Ysitacũ hu

Expanded text:
 designat. Sed et hoc quoque ad praeconium Domini pertinere non dubium est, quando major est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire. Addidibono Domino, ne se humana negligentia a studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munereHumilitatis testimonia sunt, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. Usita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs peccatoꝵ memora ꝯpungit᷑ ad
teriꝰ erubescit. suoq iuditio penitẽ¬
do iã punit. Nã t̾c petrꝰ fleuit: qñ in
terra. de hac conpuctionis uͥtute. da¬
uid ait. suert̾ mͥ lacͥme mee panes
die ac nocte. luctu suo aĩa paseitur
c̃ad suꝑna gaudia flendo subleuat᷑.
untꝰ qͥd̾ doloris sui gemitũ tolerat.
s eo refectionis pabulũ ꝑcipit. quo
hic uis amoris ꝑ lacͥmas emanat.
Electi uniꝰeuiꝰq mens ponit ante
oculos illine distrinctionẽ iudieu.
hinc meritũ culpe cõspieit ꝙ suppli¬
cio digna sit si parcentis pietas d̾sit.
q̃ ꝑ lam̃ta p̃sencia et̾na eruere pena
consueuit. Oipotens d̾s m̃tes carna¬

Expanded text:
squis peccatorum memoria compungitur ad terius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in terra . De hac compunctionis virtute David ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Luctu suo anima pascitur, cum ad superna gaudia flendo sublevatur, et intus quidem doloris sui gemitum tolerat: sed eo refectionis pabulum percipit, quo hinc vis amoris per lacrymas emanat. Electi uniuscujusque mens ponit ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae. Conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, qui per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Omnipotens Deus mentes carna
Abbreviated transcription (Latin):
adsint nouissima illiꝰ perora pͥorib.
sofitemini alt̾utr̃ peccata ur̃a:
⁊ orate ꝓ ĩuicẽ ut saluemini. In hac
enĩ sentencia illa debet esse discre¬
tio ut cotodiana leuiaq yeccata al¬
terutr̃ coeqͣlib conficeam᷑. eoꝵq
Porro gͣuioris leyre ĩ mundiciam
iuxta legẽ saẽdoti pandamꝰ. at qr
serit purificari curemꝰ. hinc ⁊ da¬
uid ait. Reuela dño uiã tuã. ⁊ sꝑa
in eũ. Uelũ qd̾dã est densitas pecca¬

Expanded text:
. fitemini alterutrum peccata vestra, t orate pro invicem, ut salvemini . In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem Sacerdoti pendamus, atque serit, purificari curemus . Hinc et David ait: Revela Domino viam tuam, et spera in eo . Velum quoddam est densitas pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se peccatorẽ dicat: ⁊d d̾ se dicenti
alt̾i ñ contͣdicat. Scͥptũ est. Iustus
ĩ pͥncipio:. sui accusato est. Curandũ
sũmoꝑe est ut mala q̃ fecimꝰ ⁊ spõ¬
te confiteam᷑. ⁊ ħ aliis arguentib ñ
ħ sibi dici ab aliis d̾dignet᷑. De cõpuetio
mĩtis.c̃ lacͥiis exoriens d̾ recor¬
datione peccati. ⁊ timore iudieii.
Illa ÷ ꝯũsis ꝑfectior ꝯpunctioĩs af¬

Expanded text:
se dicenti etiam alteri non contradicit. Scriptum est: Justus in principio accusator est sui . Curandum summopere est, ut mala quae fecimus et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus, nhoc sibi dici ab aliis dedignetur. CAPUT XVII. mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis af
Abbreviated transcription (Latin):
uit abbatẽ pastorẽ dicens. Qͥd faciã
qͥa pusillanimis efficior dũ sedeo:
dic̃ ei senex. Hullũ iudices. nullum
sine ꝑturbatione. Uir qͥdã sc̃s eũ
audisset q̃mdã peccantẽ fleuit ama¬
re ⁊ dyait. Iste hodie. ego crastino. Ne¬
rũptam̃ quałr uis peccet aliqͥs añ te.
ñ iudices eũ. s iuidica mag̃ demet¬
ip̃m peccatorẽ: ꝙͣ illũ. Sepe aliqͥd a
maiorib dispensatorie agit᷑. ꝙ ami¬
norib error putat᷑. Sepe multa a for¬
tib dũr. q̃ idcͥco ĩfirmi diuidicat᷑ qͥa
ignorant. Nñ ⁊ ñ nulli subditi contͣͤ
hanc manũ rephensionis mictunt.
si a uita ꝓtiꝰ ip̃a sua temeritate de¬
ficiunt. leuitis gͦ qͣi adiuuans ma¬
nũ tecendit. s dlinq̃ns uitã ꝑdidit.
Qͥa dũ infirmi qͥq fortiũ facta cori

Expanded text:
it abbatem Pastorem dicens: Quid faciam, quia pusillanimis fio dum sedeo. Dicit ei senex: Nullum judices, nullum sine perturbatione. Vir quidam sanctus cum audisset quemdam peccantem, flevit amare, et dixit: Iste hodie, ego crastino. Verumtamen qualiter vis peccet aliquis ante te, non judices: sed judica magis temetipsum peccatorem, quam illum. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Unde et nonnulli subditi contra hoc manum reprehensionis mittunt: sed a vita protinus ipsa, sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit , quia dum infirmi quique fortium fac
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ uitã tem̃e siqͥd eos fortasse ag̃e
rep̃hensibilit̾ uid̾nt rep̃hẽdant. ne
unoͤ recte mala redarguunt: ind̾ ꝑ
elationis ĩpulsũ ĩ ꝓfundiora m̃gãt᷑.
admonẽdi st̃ subditi. ne cũ culpas
p̃positoꝵ cõsid̾rant contͣ eos audati¬
ores fiant. S sic siqͣ uald st̾ eoꝵ pͣua
apud semet ip̾os disudicent. ut tanĩ
diuino timore cõstricti. ferre sub eis
iugũ reuerẽcie ũ recusent. Admo¬
nendi st̾ beniuoli subditi. ut sic ali
gendo lauoͤnt. ut eciã imitando ꝓ¬
ad c̃cam̃ alienũ d̾uoti factores. s pigͥ
expectatores adsistunt. eo pꝰ cercamẽ
siue p̃mio remaneant. qͦ ne̾ ĩ ẽtamine
ñ laborant. Et̃ te̾ eoꝵ pasmas ad flicti
respieiant. ĩ qͦr̾ n̾c labore ociosi ꝑdu¬
rant. Ualo peccamꝰ. si aliena bene
gesta ñdiligimꝰ. S uͥl m̃cedis h̾emꝰ.
si ea q̃ diligimꝰ in qͣntũ possumꝰ nõ
imitamͣ. Nr̾a nimirũ st̃ bona alioꝵ.

Expanded text:
um vitam temere, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident, reprehendant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt subditi, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant: sed sic si qua valde sunt eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti, ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic aliegendo laudent, ut etiam imitando mad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistunt eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant, et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc labore otiosi perdurant. Valde peccamus; si aliena bene gesta non diligimus, sed nil mercedis agimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur. Nostra nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
satisfaciet tͥ si ĩ ueritate rogaueris
eũ. Et addidit dicens. Audiuis enĩ qͥa
ĩ sciti : tale aliqͥd factũ ÷. Erat ibi qͥ¬
dam qͥ sustine bat tẽptationes.⁊ ñ
habens fiduciã in aliqͦ cui conficeret᷑.
parauit sero perã suã ut disced̾ret.
Et ecce nocte apparuit ei gr̃a dñi in
sp̃e u̾ginis. ⁊ rogabat eũ dicens. Nusꝙͣ
uadas. s sed̾ ħ mecũ. Nichs senĩ male

Expanded text:
satisfaciet tibi, si in veritate rogaveris satisfaciet tibi, si in veritate rogaveris eum. Et addidit dicens: Audivi enim quia in Scythi tale aliquid factum est. Erat ibi quidam qui sustinebat tentationes, et non habens fiduciam in aliquo cui confiteretur, paravit sero peram suam ut discederet. Et ecce nocte apparuit ei gratia Domini in specie virginis, et rogabat eum dicens: Nusquam vadas, sed sede hic mecum; nihil enim malum
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃dũ p̾cantib nob̾ suã d̾s gr̃am ñ
retrahit. ut ad spẽ diuine ꝓpitiatiois
mens humana cõsurgat. ab illo enĩ
tͥis donat᷑. Muña grãr̃ alio ista: alio
uͦ donant᷑ illa. Nec dat᷑ hab̾e ita uni:
ut ñegeat alt̾i. Posse fieri ñ ÷ dubiũ.
ut hi qͦs qͥdã uͥtutũ excellẽcia ante¬
cedunt. di repentina p̃ueniente
gr̾a qͦsdã cõpendio sci̾tatis p̃ueniat̾:
⁊ dũ sint ꝯũsione pꝰtremi: subito
efficiunt᷑ uͥtutis culmine pͥmi. dũ
qͥsq aliꝙ donũ accipit. ñ appetat am¬
pliꝰ ꝙͣ ꝙ. meruit. nedũ alt̾iꝰ mẽbri
officiũ arriꝑe tep̃tat: id ꝙ meruit
ꝑdat. Conturbat enĩ corꝑis ordinẽ totũ
qͥ ñ suo cõtẽptꝰ officio subripiat alie¬
num. Erat̃ int̾rogauit quẽdã se¬
nem dicens. Si fuero ĩ loco aliqͦ. ⁊ na
cͥ me cõmictã.⁊ ĩdicẽ illi passionẽ
die mee. qͥd facio: dic̃ illi seuex. Ere¬
do iñ dm̃ qͥa ip̃e mittet gr̃a suã.⁊

Expanded text:
Interdum peccantibus nobis suam Deus gratiam non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis humana mens consurgat. Ab illo enim tis donatur. Munera gratiarum, alii ista, alii vero donantur illa, nec datur habere ita uni ut non egeat altero. Posse fieri non est dubium, ut ii quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeveniente gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant, ut dum sunt conversione postremi, subito efficiantur virtutis culmine primi. Dum quisque aliquod bonum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio, subripit alienum. Frater interrogavit quemdam senem dicens: Si fuero in loco aliquo, et ncui me committam, et indicem illi passionem animae meae, quid facio? Dicit illi senex: Crede in Deum, quia ipse mittet gratiam suam, et
Abbreviated transcription (Latin):
scarũ scͥpturarũ reciꝑe ubũ. ict ĩ es eres¬
centes ad eũ panẽ ꝓficiscamini come¬
dendũ qͥ dͤ celo d̾ieendit᷑. ⁊ d̾ dit̃ uitam
mundo. Paulus aũ d̾ se ⁊ seqͣcib sius
ait. Facti sumꝰ paruuli ĩ medio ur̃us
tanꝙͣ si nutͥx foueat filios suos. Seie¬
bat enĩ illud exangłicũ a dño dictũ¬
biliter dicat. facti sumꝰ pariuli: c̃ allio
loco dic̃. Iciuã ũ efficiam᷑ paruuli. Qũ¬
iͦ uoluntarie facti st̃ paruuli: uolen¬
tes eẽ paruuli: S qͣles paruulos nos¬
cupiat ẽẽ paulus: ⁊p̃e exponẽdus ait.
cens. Utinã ñ efficiam᷑ paruuli fu¬

Expanded text:
sanctarum Scripturarum recipere verbum; ut in eo crescentes, ad eum panem proficiscamini comedendum, qui de coelo descendit, et dedit vitam mundo . Paulus autem de se et sequacibus suis ait: Facti sumus parvuli, in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Sciebat enim illud evangelicum a Do laudabiliter dicat, facti sumus parvuli, cum alio loco dicat: utinam non efficiamur parvuli ; quomodo voluntarie facti sunt parvuli nolentes esse parvuli. Sed quales nos parvulos cupiat esse Paulus, ipse exponens ait: cens: Utinam non efficiamur parvuli, flu
Abbreviated transcription (Latin):
eos. sũ aũ se diabolus md̾ret uinei ã
sene. uenit ⁊ ostend̾ns se ei dix. Ego
sum ip̃e. Uid̾ns au̾ eũ senex: clausit
oculos suos. Et dix̃ ei diabolus. Ego sũ
uolo ħ uid̾re. s ĩ illa uita. Audiens aũ

Expanded text:
um autem diabolus videret se vinci a sene, venit et ostendit se ei, dicens: Ego sum Christus. Videns autem eum senex, clausit oculos suos. Et dixit ei diabolus: Ego sum nolo videre, sed in illa vita. Audiens au
Abbreviated transcription (Latin):
głicã recipendã doctrinã. ut cãꝙͣ lapid̾s
uiui ad sp̾ale edificiũ aptent᷑. qͥ ꝑ dis¬
ciecionẽ erudit̃i doctoris amputatis
actib ⁊cogitatioĩb suꝑfluis uelud ic¬
tu qͣdrant᷑ securis. lapis ⁊ enĩ qͣdrus:
ĩ qͦeũq latẽ ũsus fuerit: eque stat.¬
uersicatib ñ frangit᷑. uituꝑatioĩb
ũ sicitur suasionib ad ialũ ñ tra¬
hitur. lapis quadratꝰ ÷. Siẽ enĩ ordi¬
nes lapidũ ĩ pariece portant᷑ alii ab
aliis. ita portantur fidles a p̃ceden¬
sib ĩ eccłia iustis. portant ⁊ ip̃i ꝑ
doccrinã ⁊ coleraneiã seq̃nces. ⁊ ħ
drdine alii ab aliis portant᷑ iusti usq
ad ultimũ iustũ. Q eũ apͥorib por¬
cetur quẽ portare d̾beat. ip̃e ũ habe
fundatus. Itẽ uiuos lapid̃s apłs apel¬
lat electos ut conatũ insinuec bone
actionis eoꝵ. Mortui uãq .i. mat̾ia¬
les lapis̃s ubicũq ab structore positi
fueruit. ĩsensibilit̾ manent. aut eciã

Expanded text:
icam recipiendam doctrinam, ut tanquam lapides vivi ad spirituale aedificium aptentur, qui per discretionem eruditi doctoris, amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Lapis etenim quadrus in quodcunque latus versus fuerit, aeque statversitatibus non frangitur, vituperationibus non dejicitur, suasionibus ad malum non trahitur, lapis quadrus est. Sicut enim ordine lapides in pariete portantur, alii ab aliis; ita portantur fideles a praecedentibus in Ecclesia justis. Portant et ipsi per doctrinam et tolerantiam sequentes, et hoc ordine alii ab aliis portantur justi usque ad ultimum justum. Qui cum a prioribus portetur, quem portare debeat, ipse non habebfundatus . Item vivos lapides Apostolus appellat electos, ut conatum insinuet bonae actionis eorum. Mortui namque, id est materiales lapides, ubicunque a structore positi fuerint, insensibiliter manent, aut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatio agicur. Suggestiorie. delectatiõe.
consensu. Suggestione hostis. Slectati¬
one aũ ł eciã cõsensu nr̃e fragilitatis.
& hoste suggerente dlectari aut cõsen¬
tire peccato nolumꝰ. cep̃tatio ip̃a nob̾
ad uictoriã ꝓuenit. qͣ coronã uite me¬
reamur acciꝑe. Temptatꝰ ÷ iob multi
pliciter. S qͥa nͦ possessiones. nͨ salutẽ
corꝑis diuino amori p̃posuerat. tep̃ta¬
ri qͥdẽ suggestione hostili potuit. sed
consentire ł saltẽ delectare peccato
nullatenꝰ ualebat. Ouit abbas an¬
tonius abbati pastori. ħ ÷ magnum
opus hominis. ut culyam suã suꝑ
se ip̃m unus qͥsq ponat corã dño. ⁊
expectec tẽptationẽ usq ad ultimum.
uite sue tempus. scebat qͥdã senex

Expanded text:
tatio agitur: Suggestione, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si hoste suggerente delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Tentatus est Job multiiciter, sed quia nec possessiones, nec salutem corporis, divino amori praeposuerat, tentari quidem suggestione hostili potuit, sed consentire vel saltem delectari peccato, nullatenus valebat. Dixit abbas Antonius abbati Pastori: Hoc est magnum opus hominis, ut culpam suam super seipsum unusquisque ponat coram Domino, et exspectet tentationem usque ad ultimum vitae s
Abbreviated transcription (Latin):
tat ñ aliud loqͥt᷑.sic ⁊ uos nͥ talẽ habu¬
ericis ĩnocenciã ⁊ animi puritatem.
regnũ celoꝵ ñ pot̾is ĩ trare. Qua enũm
rõne ad ĩnocenciã ĩfancie ꝑuenire pos¬
simus. petrꝰ apłs exponit dicens. Depo¬
mulationes. ⁊ ĩuidias. ⁊ õs detractiones
sic̃ mͦ genici ĩ fãtes r̃õuabiles ⁊ sũ dolo

Expanded text:
liud loquitur: sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Qua enim ratione ad innocentiam infantiae pervenire possimus, Petrus apostolus exponit dicens: Depomulationes, et invidias, et omnes detractiones, sicut modo geniti
Abbreviated transcription (Latin):
tis iã uiũdi partib p̃dicauit. Ip̾e enĩ
sangius redep̃tionis qͥ sumitur. ela¬
mor ur̃i redeptoris est. Ergo ut sae᷑¬
meucũ dũce passionis ĩ uob̾ ñ sit̃
ociosum debemꝰ nuitari ꝙ sumimꝰ
beatꝰ iobait. Neq ĩueniet ĩ te locũ

Expanded text:
tis jam mundi partibus praedicavit. Ipse enim sanguis redemptionis qui sumitur, clamor nostri Redemptoris est. Ergo ut sacramentum Dominicae passionis in nobis non sit otiosum, debemus imitari quae sumimus, beatus Job ait: Neque inveniat locum
Abbreviated transcription (Latin):
cientib mala inrgat. s ecrã eũ uos
ꝓpt̾ bona q̃ execrat᷑ hostis insequit᷑.
dicit. Meliꝰ: enĩ bñfacientes si uele
uolũtas di pati:ꝙͣ malefacientes. ħ
seutẽcia illoꝵ monachoꝵ stultieiã

Expanded text:
cientibus mala irrogat; sed etiam cum vos propter bona quae exsecratur hostis insequitur,dicit: Melius est enim bene facientes si velit voluntas Dei pati quam male facientes . Haec sententia il
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾is Smagnis ad maiora ꝓmoueris.
nt̾rogauit qͥdã fr̾ senẽ dic̃ens. dic
inͥꝰ unã rẽ quam custodiã: ⁊ uiuã ꝑpecĩ.
Et duit ei senex. Si potueris contiie¬
siã pati ⁊ sustinere: magnũ ⁊ ħ ⁊ suꝑos
patient̃ fero : potest saluꝰ fieri. Iii¬

Expanded text:
eris. Interrogavit quidam frater senem, dicens: Dic mihi unam rem quam custodiam, et vivam per eam. Et dixit ei senex. Si potueris contumeliam pati et sustinere, magnum est hoc, et patienter fert, potest salvus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
tec. Et ita fit ut ꝑ exasꝑationẽ auditor
p̃dicatorib tollatur ubñ. Hud̃ ⁊ erechi¬
eli dũs ait. Adherere faciã linguam
tuam palato tuo ⁊ eris mutꝰ. nͦ qͣli
uii obiurgans: qͥa domꝰ exasꝑans est.
enit qͥdã senex ad aliũ senẽ: ⁊ dix̃
unus exens. Ego mortuꝰ sũ huie seło.

Expanded text:
ut per exasperationem auditorum praedicatoribus tollatur verbum. Unde et Ezechieli Dominus ait: Adhaerere faciam linguam tuam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Venit quidam senex ad alium senem et dixit unus ex eis: Ego mortuus sum huic saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
bor ÷. Quendã senẽ rogabãt fr̾s ut qͥes¬
ceret agͣni labore. ille aũ respõdit eis di
cens. Credice mͥ filii: qͥa abrahã penite¬
ãplius ñ fuerit ĩ laborib decertatus.

Expanded text:
. Quemdam senem rogabant fratres, ut quiesceret a gravi labore. Ille autem respondit eis: Credite mihi, o filii, quia Abraham poeniteamplius fuerit in laboribus decertatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃s dilent nr̃aim uitã. ut ꝓ illa suam
ripet. ⁊ ereptos pat̾ filios ad optares.
ortuꝰ ÷ nãq: ne nos mori timeremꝰ.
leamꝰ. Erip̃uit d̾ p̃senti scło neqͣ. ut no
głam parit̾ ⁊ uitã donaret et̃nam.
dos eiĩ filius d̾i eripuit a raptore uq.
uos eripuit d p̃senti scło neꝙͣ ⁊ ẽ nram
uscã ĩ uiciis enui̾tã: ĩmeliorẽ mutauit
uitam. Conũsationẽ nr̃m tm muta.¬

Expanded text:
am dilexit vitam, ut pro illa suam riperet, et ereptos Patri in filios adoptaret. Mortuus est namque, ne nos mori timeremus. leamus: Eripuit de praesenti saeculo nequam , ut noam pariter et vitam donaret aeternam. Nos enim Filius Dei eripuit a raptore iniqnos eripuit de praesenti saeculo nequam, cum nostram in vitiis enutritam, in meliorem mutavit vitam. Conversationem n
Abbreviated transcription (Latin):
bis. si ñ remiseritis unꝰqͥsq fr̃i suoͣ
cordib ur̃is. Nedic̃as iũ lingua iguos¬
eo.⁊ cord̾ differas. Cõscienciã tuã d̾e
ĩpieit. Nis gͦ ut cͥd̾s or̃a sbita dĩmit¬
tat. Diuuiitte ⁊ tu oĩa dbitori tuo. hac
Siegulã ponis ħ pacto ⁊ placico c̃dõ
obligaris cũ dicis. dinintte nob̾ dbica

Expanded text:
bis: si non remiseritis, unusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicis: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
gatio: adunata. ⁊ ĩ una societate iueda
oĩum electoꝵ. sic̃ ⁊ alibi dicit. Hosant
mio scilicet cõgregati sco̾ꝵ. Fit gͦ ꝑs
sortis sc̾oꝵ ĩ lumine. ⁊ illustrat᷑ a lu¬
Q soset ĩ sorte hereditas significari.
sic̃ scͥptũ ÷. Sorte diuist eist̾rã ĩ fum¬
culo distributionis. Dicamꝰ qͥa sicut
oĩs electoꝵ ppłs pars ⁊ finiculũ heredi¬
tatis dũi ÷ psalmista dicente. Pars
pars ⁊ hereditas tua ĩ medio filioꝵ

Expanded text:
gatio est adunata, et in una societate juncta, omnium electorum, sicut et alibi dicit: Vos autem mio scilicet congregati sanctorum. Fit ergo pars sortis sanctorum in lumine; et illustratur a lu solet in sorte haereditas significari, sicut scriptum est: Sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . Dicamus quia sicut omnis electorum populus, pars et funiculus haereditatis Domini est, Scriptura dicente: Pars pars et haereditas tua in medio filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tilia. ⁊ q̃dã qͥdẽ in honorẽ: q̃dã aũ u
concumeliam. ꝑmagnã aũ magnis
uelud auro obriro uariis uͥtutibr
tilaucia. St̾ ⁊ argentea nicoie elos¬
ciẽ clara ⁊ offleio p̃dieationis ꝑluc¬

Expanded text:
tilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam autem in contumeliam . Per magnam autem magni et velut auro obryzo variis virtutibus rutilantia. Sunt et argentea, nitore eloquentiae clara, et officio praedicationis perluc
Abbreviated transcription (Latin):
Selinat. Eu̾ d̃ sua ac ꝓnuioꝵ utilicate
atq salute sollicitꝰ. qͥcqͥd ualet utisitatis
qͣ sibi suꝑiorib fr̾ib ĩpeno̾re satagit. sibdi¬
met ip̃i ꝑhanc huinilitatis obedieuciam
uitẽ celeitis guidia ãpliõra conqͥrit. pli¬
cet gͦ paulus hoĩb ⁊ ñ placet. qͥa oĩbus
bene iuste ⁊ recte uiuentib iũ oĩb sus
comũsatiõib ũbis placet ⁊ actib. Sungis
aũ pue ⁊ male uiuentib contradictor
ensteus. nͨ ũbis placet nͨ morib. S̾unt
⁊ enĩ iñ haexͥ latissima atq magnifica
eccsia. q̃ ÷ ꝑ mundi qͣdracũ esima tẽsa
duo hominũ geña. Beniuolenciũ ser¬
licet. atq male uoleuciũ. Bñ uolẽtib

Expanded text:
um utilitate atque salute sollicitus, quidquid valet utilitatis, quasi sibi superioribus fratribus impendere satagit; sibimetipsi per hanc humilitatis obedientiam vitae coelestis gaudia ampliora conquirit. Placet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus conversationibus, verbis, placet, et actibus; cunctis autem prave et male viventibus contradictor existens, nec verbis placet, nec moribus. Sunt etenim in hac Christi latissima atque magnifica Ecclesia quae est per mundi quadratum clima tensa, duo hominum genera, bene volentium scilicet atque male volentium. Bene volentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ait apħs. bñ mnistrauerint: dupliei
houore digni habeant᷑. lignea aũ ⁊ ficti¬
la merico st̾ ĩ cõtumelia. qͥa ĩcẽ ha¬
bentes stubtã atq suꝑbã. dĩi si iusta
ĩ eustodiert̃ p̃cepta. Duit sc̃a sĩcle¬

Expanded text:
tolus, bene ministraverint, duplici honore digni habeantur . Lignea autem et fictilia merito sunt in contumelia, quia mentem habentes stultam atque superbam, Domini sui justa non custodierunt praecepta. Dixit sancta Syncle
Abbreviated transcription (Latin):
di adfuerit tẽpꝰ qͥsquã iustificatioĩs
conseqͥtur grãm. noq in succ᷑o uitã
possidebit ec̃uã. In oĩ oꝑe bouo fruc¬
t̃ificantes. Ille bene ĩ oĩ oꝑe Rouo
fructifieat. qͥ accepto ĩ opodᷤ uerbi
semine. int̾ra bona ⁊ obtima: aliud tri¬
cesimũ aliud sexagesimũ aliud uͦ
ceucesimũ fructũ affert ĩ patieuciã.
Et notand̾ quia tacite ħ in loco eoꝵ
desidiosas eocripit m̃tes. qͥ ĩ meliꝰ non
crescunt. nͨ bonũ oꝑantes ĩ u̾citibus
ꝓficiunt. s tm̃ sibi suffic̃e credunt.
mundũ. Hescieudes qͥ i ꝑ exercitia sa
crescens. ⁊ placeus d̾o efficitur ho. O ir̃
abbas pastor. Qa sic̃ fumo expellunt᷑
apes. ut collatur dulcedo opũ ear̃. ita
⁊ corꝑalis reqͥes timorẽ dñi expellit ab
dĩa. ⁊ aufert ab ea o̾e opꝰ bonũ. duit
iterũ ip̃e. Abhominatio ⁊ o̾is corꝑea¬

Expanded text:
tificationis consequitur gratiam, neque in futuro vitam possidebit aeternam: In omni opere bono fructificantes . Ille bene in omni opere bono fructificat, qui accepto in corde verbi semine, ut terra bona et optima, aliud trigesimum. aliud sexagesimum, aliud vero centesimum fructum affert in patientia . Et notandum quod tacite hoc in loco eorum desidiosas corripit mentes, qui in melius non crescunt, nec bonum operantes in virtutibus proficiunt, sed tantum sibi sufficere credunt, mundum: nescientes quod per exercitia sapcrescens et placens Deo efficitur homo. Dixit abbas Pastor: Quia sicut fumo expelluntur apes ut tollatur dulcedo operum earum, ita et corporalis requies timorem Domini expellit ab anima et aufert ab ea omne opus bonum. Dixit iterum ipse: Abominatio est omnis cor
Abbreviated transcription (Latin):
datis d̾i faciat. ⁊ ĩ oĩb scd̾m uoliuitatẽ
eiꝰ uiuat. Qa qͣnto qͥsq uolinntatis di
habuerit cognitionẽ. canto ⁊ maiestatis
eiꝰ habebit cimorẽ. ⁊ cordis erga eum
tenebit dilectionẽ. ⁊ ĩ cantũ digne dd
pot̾̃it ambulare ⁊ in cantũ placcir

Expanded text:
tatis Dei faciat, et in omnibus secundum voluntatem ejus vivat. Quia quantum quisque voluntatis Dei habuerit cognitionem, tantum et majestatis ejus habebit timorem, et cordis erga eum tenebit dilectionem, et in tantum digne Deo poterit ambulare, et in tantum illi
Abbreviated transcription (Latin):
te curat. Ind̾ ⁊ ad eosd̾ in scd̾a isd̾ ait
epła. Audiuimꝰ enĩ qͦsdam int̾ uos am¬
bulantes inqͥete nͥl oꝑantes s curiose
agentes. Ihac breui sentẽcia multa pau¬
lus monachoꝵ rephendit uitia. inqͥeta¬
loqͥum. iu qͦscd̾m salomotiẽ ñ effugit᷑
peccatũ. Inqͥecudo gͦ q̃ ⁊ alio nõie curro¬
sitas appellat᷑. grand̾ ⁊ uiciũ. qͥa nͨ corpꝰ
qͥecũ: nec aĩam dimittit ẽc̃ sine pec
it. P aliena acta curiose ꝑqͥrit : ꝓeuldu¬
bio ĩ multis offendit. Nam curiositas
uit̃iũ inõsinent̃ comitat᷑ ⁊ odiũ. Ociofi¬
obedienciã hurailitatis sue. ⁊ c̃ silẽcio.
.i. ab oĩ uitio inqͥetudinis curiositatis
⁊ ũbositatis aliem manib oꝑãtes suũ
panẽ manducent. ⁊ ĩcelligat᷑ d̾ se illud
psalmographi dictũ. Oꝑa manuuit
tuar̃ in anducabis beatus es ⁊ bene tͥ
erit. Dicebat qͥdã senex. ꝓpt̃ea ñ ꝓ¬
ficim᷑. qͥa nescimꝰ mensuras ur̃as. neq¬
sine labore aliqͦ u̾tutes uolumꝰ possi¬

Expanded text:
eosdem in secunda idem ait Epistola: Audivimus enim quosdam inter vos ambulantes inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes . In hac brevi sententia multa Paulus monachorum reprehendit vitia, inquietuloquium, in quo secundum Salomonem non effugitur peccatum; inquietudo ergo, quae et alio nomine curiositas appellatur, grande est vitium, quae nec corpus quietum, nec animam dimittit esse sine peccit, vel aliena acta curiose perquirit, procul dubio in multis offendit. Nam curiositatis vitium indesinenter comitatur et otium. Otiosiobedientiam utilitatis suae, et cum silentio, id est ab omni vitio inquietudinis et curiositatis, et verbositatis alieni, manibus operantes suum panem manducent, et intelligant de seipsis illud Psalmographi dictum: Opera manuum tuarum manducabis: beatus es, et bene tibi erit . Dicebat quidem senex: Propterea non proficimsine labore aliquo virtutes volumus possi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uuqͥs apparuit ĩ passĩone sua d̾spectꝰ.
qͥ añ pilatũ ⁊ pontifices id̾oꝵ ĩ pͥmo
aduentu apparuit humilis. ⁊ pusillus.
ĩ sed̾o: głosus. magnꝰ⁊ excelsus appare¬
bit d̾s.⁊ admirabilis fieri ĩ oĩb qͥcre¬

Expanded text:
quis apparuit in passione sua despectus. Et qui ante Pilatum et pontifices Judaeorum in primo adventu apparuit humilis et pusillus, in secundo gloriosus, magnus et excelsus apparebit Deus, et admirabilis fieri in omnibus qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencie. ꝑ cognitionẽ enĩ dm̃i ⁊ salua¬
toris dñi nr̃i iħu xp̃i. oĩa diuinitatis
eiꝰ misteria qͥb saluam᷑ agnoscimus.
Triplicit̾ enĩ ad agnitionẽ. ip̃i uenire
seͥptura teste didicimꝰ. Pͥmũ ut creda¬
mus eũ filiũ eẽ dĩ pat̾s oĩpotẽtis ⁊ cĩ
patre ⁊ sp̃u sco unũ eẽ dm̃ ĩ tͥuitates¬

Expanded text:
ognitionem enim Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi omnia divinitatis ejus mysteria quibus salvamur, agnoscimus. Tripliciter enim ad agnitionem Christi venire, Scriptura teste, didicimus. Primum ut credamus eum Filium esse Dei Patris omnipotentis, et cum Patre et Spiritu sancto unum esse D
Abbreviated transcription (Latin):
ten consuandã sufficiant. ¶a qͣnto
qͥs ꝑfectius dñm cognoscit. tanto al¬
tius ꝓmissoꝵ eiꝰ magnitudinẽ sentũ.
huic ⁊ paulus ait. Ad agnoscend̾ illũ
⁊ iltutẽ resurrectionis eiꝰ. Cognitio auĩ
inisterii ĩcarnationis eiꝰ. passiois ⁊ re

Expanded text:
tem conservandam sufficiant. Quia quanto quis perfectius Dominum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Hinc et Paulus ait: Ad agnoscendum illum et virtutem resurrectionis ejus . Cognitio enim mysterii incarnationis ejus, passionis et re
Abbreviated transcription (Latin):
scõs suos ip̃e c̃ ip̃is głosus ⁊ głificatꝰ appa¬
reus a claritate potencie sue clarificas
illos. sic̃ ⁊ idẽ pat̾ dñs ait. Et claritatem
quami d̾disti mͥ d̾di eis. Et alibi. fulge¬
bunt inqͥt iusti siẽ sol ĩ regno patͥs mei.
Qua głosa ⁊ ꝑpetua gła głificata: ĩ iudicio
c̃ ip̃o apparebt᷑ electi. Heniet gͦ ueniet¬

Expanded text:
 illis gloriosus, et glorificatus apparens, a claritate potentiae suae clarificans illos: sicut et idem Patri Dominus ait: Et claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Et alibi: Fulgebunt inquit justi sicut sol, in regno Patris mei . Qua gloriosa et perpetua gloria glorificati, in judicio cum Christo appare