comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
propter conscientiam dnĩ est enim
terra et plenitudo eius Vt omnia
munda ostenderet exemplopsal mi
xxiii. hocroborauit. quia non potest
inmundum esse quod dñiest Et qm̃
superius de aescis ait omnialicent.
statim subsecutus est Omne quod in
macellum uenit edite. nihil interro¬
gantes propter conscientiam Licet¬
enim aliquid pollutumsit peracci¬
dentiam idest oblationemidoli. cum
hoc tamen nescit quiemit nullum
patitur scrupulum etapud dm̃ inmu¬
snis est: Si quis uocat uos exfidelibus
sadcenam editis. omne quod appositũ
Iuobis fuerit edite nihil disquerentes
Hoc est simpliciter manducate. quod
apponitur non in terro ⁊tentesunde sit
Siuero aliquis dixerit hoc immola¬
titium est . nolimanducare propter
dico non tuam sed alteruis. hoc
perfectis loquitur qui possunt con¬
tempnentes idolatriam. quia nihil
est manducare desacrificus Certe
quia quod subdĩ creatoris nomine
editur non potest polluere. sed qui¬

Expanded text:
propter conscientiam; Domini est enim propter conscientiam; Domini est enim terra et plenitudo ejus. Ut omnia munda ostenderet, exemplo psalmi vigesimi tertii hoc roboravit; quia non potest immundum esse, quod Domini est. Et quoniam superius de escis ait: Omnia licent, statim subsecutus est: Omne quod in macello venit, edite, nihil interrogantes propter conscientiam. Hocenim aliquid pollutum sit per accidentiam, id est, oblationem idoli; cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est. Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et itis; omne quod appositum vobis fuerit, edite, nihil disquirentes. Hoc est, simpliciter manducate quod apponitur, non interrogantes unde sit. Si vero aliquis dixerit: Hoc immolatitium est, nolite manducare propter dico, non tuam, sed alterius. Hoc perfectis loquitur, qui possunt contemnentes idololatriam, quia nihil est manducare de sacrificio, certi quia quod sub Dei Creatoris nomine editur, non potest polluere: sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
minus non uidebitur eis dignus esse
uocaridñs quem telantur ned ñs
sit Telo enim satanas idolatriam
inuenit. ut homines negando dm̃
dnm̃ Idolis seruiant quasidiis
Setdominis Omnialicent sed non
Somnia expediunt Omniadicit
licere secundum legemnaturae.
omnia enimmunda sunt De aescis
enim a gebatur. et carne idolis
immołata. quae prohibita et int̾¬
dicta sunt Quomodo dicipossunc
licere. cum hic etiam ipsec quae
con cessasunt. significet aliquan¬
do non expedire. sicut dicit petrus
apostolus sihaec est causauiri
cum uxore non expedit nubere
Omnialicent. sed nonomã ȩdificant
Idem sensus est: quia omnia licet
aedere. sed quo idolis immolatur
non edificat. quia scandalum facit
fratri sicut pͣra dictumest. Ideoq
alicitis aliquando temperandum est
ut prosit. Hincest unde sumptus ab his
cum eis licer et noluit accipere. sciens¬
s non expedire Omne quod in macel¬
S louenit edite nihil interro gate

Expanded text:
minus, non videbitur eis dignus esse minus, non videbitur eis dignus esse vocari Dominus, quem zelantur, ne Dominus sit. Zelo enim Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum Dominum, idolis serviant quasi diis et dominis. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae; omnia enim munda sunt. De escis enim agebatur, et carne idolis immolata. Nam quae prohibita et interdicta sunt, quomodo dici possunt licere, cum hic etiam ipsa, quae concessa sunt, significet 146 aliquando non expedire? sicut dicit apostolus Petrus: Si haec est causa viri cum uxore, non expedit nubere . Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant. Idem sensus est, quia licet omnia edere: sed quod idolis immolatur, non aedificat; quia scandalum facit fratri, sicut supra dictum est: ideoque a licitis aliquando temperandum est, ut prosit. Hinc est unde sumptus ab iis, cum ei liceret, noluit accipere, sciens non expedire. Nemo quod suum elo venit edite, nihil interrogantes
Abbreviated transcription (Latin):
lio sedesse occultum iniquitatis
mysterium quodut unius dĩ fidem
corrum peret satanas ad inuenit
Vnde et iohannes apostolus in epis¬
tolasua dicit. ad hocuenit filius dĩ.
ut solueret opera diaboli Nonpo
÷ testis calicem dñi bibere et calicẽ
dȩmoniorum Non potestismen¬
sae dñi communicare. et mensae
daemoniorum Sicut et dñs ait
Nonpotestis dõ seruire et mam¬
monae Quiaqui calicem dȩmo¬
niorum bibit. calicem dñi insultat
Et cum mensae dȩmoniorum com¬
municat. men sae dñi idest altari
obstrepit et dnĩ corpus crucifigit
ldcirco enim xp̃s crucifixus est quia
dissoluit opera diaboli qui ergo
facit opera diaboli xp̃o repugnat
fortiores illo sumus Uix fitut
humilis zeletur potentem
Scit enim non sibi cõ petere in
quo illipotes inuidere sed aut¬
in ae quali inuidetur aut prope
aequali ldeo apłs non posse dixit
homines aemulari dnmihm̃. prae¬
terea qui illum sciunt dñm Si quo¬

Expanded text:
lio: sed esse occultum iniquitatis lio: sed esse occultum iniquitatis mysterium, quod ut unius Dei fidem corrumperet, Satanas adinvenit. Unde et Joannes apostolus in epistola sua dicit: Ad hoc venit Filius Dei, ut solveret opera diaboli . Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum; non potestis mensae Domini communicare, et mensae daemoniorum. Sicut et Dominus ait: Non potestis Deo servire, et mammonae : quia qui calicem daeniorum bibit, calici Domini insultat: et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, et Domini corpus crucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qui ergo facit opera diaboli, Christo repugnat. fortiores illo sumus? Vix fit ut humilis zeletur potentem; scit enim non sibi competere, in quo illi potest invideri: sed aut aequali invidetur, aut prope aequali. Ideo Apostolus non posse dixit homines aemulari Dominum Jesum, propterea quia illum sciunt Dominum: si quo
Abbreviated transcription (Latin):
Inis est dñi Panem quem frangime
Inon ne communicatio corporis est¬
I dñi ⁊ Quia unus panis unum corp
Imultisumus omnes enim deuno
pane et deuno calice particpam
Om̃ unum sumus alter alterius
membra unum nos sentire debe¬
redicit ut fides una unum habeat
sensum et opus Videte isrł scđm
carnem Hocest discite homines
uidentes dm̃ quemadmodum
sehabeant carnalia idest idolatriȩ
Non ne qui edunt hostias paticipes
sunt altaris Sicut enimnos
deun o pane et deunocalice perci¬
pientes participes et consortes
sumus corporis dni. Ita et quȩdun
hostias participes sunt altaris
serroris Quid ergo dico quia simu¬
s lachro immolatum aliquid est i¬
s Non quia simulachrum est aliquid.¬
S Sed quae sacrificant. de moniis¬
chrum uere nihil est. quia imago
uidetur reimor tuae. sed subte¬
gimne simulachrorum diab olus¬
s colitur Nolouos participes fieri
S demoniorum Ostendit illis non¬
hoc eẽ tantum quodudet ur inido¬

Expanded text:
inis Christi est? Panem quem frangimus, inis Christi est? Panem quem frangimus, nonne communicatio corporis Domini est? Quia unus panis, unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane et de uno calice participamus. Quoniam unum sumus, alter alterius membra, unum nos sentire debere dicit; ut fides una unum habeat sensum et opus. Videte Israel secundum carnem: hoc est, discite, homines videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. Nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Sicut enim nos de uno pane et de uno calice percipientes, participes et consortes sumus corporis Domini: ita et qui edunt hostias, participes sunt altaris erroris. Quid ergo dico, quia simulacro immolatum aliquid est? Non quia simulacrum est aliquid; sed quae sacrificant, daemoniicrum vere nihil est; quia imago videtur rei mortuae: sed sub tegmine simulacrorum diabolus colitur. Nolo vos participes fieri daemoniorum. Ostendit illis hoc esse tantum, quod videtur in ido
Abbreviated transcription (Latin):
enim infirmitati sub lectus. et nonerit
quiaccipiat: Sed quia fidelis est ds
qui promisit. subuenit ut impleat
quod promisit Denique breuiatos
sint consequi regnum dĩ Quomodo
tamen adõ aduiuatur sitantum per
permittatur. qui scitur ultra ñ posse
quam triduo tollerare. Qua propter
carismi fugite ab idolorum cultura
Hortatur etiam nunc ut abstineant se
ab omni societate idolatrie. ut non
solum spes sed et animus in detollatur
neperhoc nascatur indm̃ temptatio
Nemo enimassiis inidolio nihilspe¬
rat deeo Hinc enim sperare dubitare
dedõ est. sicut et saul relictodõ quiei
fuerat delicta causa iratus adidolatri¬
am secontulit aliquid sperans de ea
Cuiquidem et in praesenti obfuit: et
infuturam gehennam ultricem pro¬
uidit Quãsi prudentes uos iudicate
quod dico Exempla subicit ut faci¬
lius suadeat. quia cui uerba non satis
faciunt solent exempla suadere
Calix benedictionis quem benedixi
Imus non ne communicatio sangu¬

Expanded text:
enim infirmitati subjectus, et non erit enim infirmitati subjectus, et non erit qui accipiat: sed quia fidelis est Deus, qui promisit, subvenit, ut impleat, quod promisit. Denique breviatos sint consequi regnum Dei . Quomodo tamen a Deo adjuvatur, si tantum permpermittatur, qui scitur ultra non posse quam triduo tolerare. Quapropter, charissimi, fugite ab idolorum cultura. Hortatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem providit. Quasi prudentes, vos, judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius suadeat; quia cui verba satis non faciunt, solent exempla suadere. Calix benedictmus; nonne communicatio sangu
Abbreviated transcription (Latin):
dere dehomine quia uanaspes in ho¬
mine ut innecessitate. aut prȩssura
non desperet dedõ humanum auxi¬
lium requirendo Sicut et iud a ei
qui dubitantes dedõ idolorum ad mini¬
culum exorabant. hoc est humanum
auxilium. quia dii paganorum ter¬
ra sunt ecculturam illorum huma¬
nuserror inuenit Propter xp̃m
ergo patihumana temptatio est.
perquam proficitur apud dm̃
Fidelis autem dsest. qui non patietus¬
s uos temptare. super quam potestis.¬
s sed faciet contemptione etiampro¬
Suentum ut possitis sustinere. ldeo
fidelem dicit dm̃ qui non patietur
uos temptari supra id quod potestis.
quiadaturum sepromisit ds̃ dili¬
gentibus se regna caelestia et det
neces seest qui a fidelisest Prop¬
terea ergo tribulantibus proseade¬
rit. nec patietur tantum Interro gari
quod tollerare non possit. sed faciet
ut aut cito cesset temptatio. autsi pro¬
lixa fuerit tollerandi uirtutem
Alio quin non dabit quod promisit.
quia uincitur qui patitur. Homo est

Expanded text:
dere de homine, quia vana spes in hodere de homine, quia vana spes in homine; ut in necessitate aut pressura non desperet de Deo, humanum auxilium requirendo, sicut et Judaei qui dubitantes de Deo, idolorum adminicula exorabant. Hoc est humanum auxilium; quia dii paganorum terra sunt, et culturam illorum humanus error invenit. Propter Christum ergo pati, humana tentatio est, per quam proficitur apud Deum. Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis: sed faciet cum tentatione etiam proventum; ut possitis tolerare. Ideo fidelem dicit Deum, qui non patietur vos tentari supra quam potestis; quia daturum se promisit 145 Deus diligentibus se regna coelestia: et ut det necesse est; quia fidelis est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, nec patietur tantum irrogari, quod tolerari non possint: sed faciet, ut aut cito cesset tentatio; aut si prolixa fuerit, det tolerandi virtutem: alioquin non dabit, quod promisit; quia vincetur, qui patitur. Homo est
Abbreviated transcription (Latin):
enimnostra gesta sunt. ut siterrore
horum indĩ timore manserimus
gloriam illis promissam accipiamus
Si cominus geminabitur nobis poena
illorum. quiama lor notitialegis
plus facit reum Propterea et qui
putat sestare uideat necadat
Hoc ad eos loquitur qui presu¬
mentes descientia qualicitumest
omnia aedere. infirmis fratribus
scandalo erant Etputant eẽ ali¬
quid proficisse doc trina pseudo¬
apostolorum deteriora uerant
et uidicabant apostolum cum ipse
essent rei. Suꝑbiam ergo amputat
neperhanc temptentur. sicut iudȩi
temptati sunt etperierunt Temp¬
tatio uos non ad prȩhendat nisi
humana Acperhoc detrahentes
apostolũ dñm temptare uidentur.
quia et tunc cum morsi detraheren
et dubitarent de eo dm̃ temptasse
dicuntur Omne enim quod pro¬
batum non habetur. tempta tur
ldeo ut haec temptatio conuellatur.
admonet cum terrore Vt autem
humana temptatio illos non ad prȩ¬
hendat hortatur humanaenim
temptatio est. propter spem dĩ diffi¬

Expanded text:
enim nostra gesta sunt, ut si terrore enim nostra gesta sunt, ut si terrore horum in Dei timore manserimus, gloriam illis promissam accipiamus: si quominus, geminabitur nobis poena illorum; quia major notitia legis plus facit reum. Propterea et qui se putat stare, videat ne cadat. Hoc ad eos loquitur, qui praesumentes de scientia, qua licitum est omnia edere, infirmis fratribus scandalo erant: et putantes aliquid se proficere doctrina pseudoapostolorum, deterioraverant; et judicabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat, ne per hanc tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt. Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Ac per hoc detrahentes Apostolo, Dominum tentare videntur; quia et tunc cum Moysi detraherent, et dubitarent de eo, Deum tentasse dicuntur. Omne enim quod probatum non habetur, tentatur; ideo ut haec tentatio convellatur, admonet cum terrore. Ut autem humana tentatio illos apprehendat, hortatur: humana enim tentatio est propter spem Dei diffi
Abbreviated transcription (Latin):
figuram Neque murmora ueritis
sicut quidam ex ipsis murmurauerꝰ
Murmurar eest. falso ad inuicem
depre positis. et rectoribus quȩri
quan tum admentem loci pertinet
quiaso let murmur fieri et uistaex
Icausa Et perierunt ab extermina¬
tore Hoc est in locum uidae con¬
cesserunt. anticipantes illum qui¬
a tradens xpm exterminatus est
denumero a posto lorum auidicedõ
Per haec exempla ad correctionem
nos uitam prouocat. ut monitis eius
aut premium siobȩdientes fuerimus.
aut propensiorem poenam meream
in oboedientes Non est enim ambi¬
guum illos peccantes plus subi cien¬
dos tormentis. quibus peccantium
poene ad hoc relatisunt ne peccaren
Haec autem omnia infigura contin¬
gebant illis. Scripta sunt autem adnr̃a
ad correptionem. in quos fines
seculorum deuenerunt Fines
seculorum nossumus. quiatunc
haec ldeo factinoscuntur circa
retributionem illorum. ut nobis
essent exemplo qui postremo scti
futuri eramus infide xp̃i. Putilitate

Expanded text:
figuram. Neque murmuraveritis, figuram. Neque murmuraveritis, sicut quidam ex ipsis murmuraverunt . Murmurare est falso ad invicem de praepositis et rectoribus queri, quantum ad mentem loci pertinet; quia solet murmur fieri et justa ex causa. Et perierunt ab exterminatore. Hoc est, in locum Judae concesserunt, anticipantes illum; quia tradens Christum, exterminatus est de numero apostolorum a judice Deo. Per haec exempla ad correctiorem nos vitam provocat; ut monitis ejus aut praemium, si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam mereamur inobedientes. Non est enim ambiguum illos peccantes plus subjiciendos tormentis, quibus peccantium poenae ad hoc relatae sunt, ne peccarent. Haec autem omnia in figura contingebant illis; scripta sunt vero ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt. Fines saeculorum nos sumus; quia tunc haec ideo facta noscuntur circa retributionem illorum, ut nobis essent exemplo, qui postremo saeculo futuri eramus in fide Christi. Pro utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
non secrederent inmunes a crimine
qui in idolio epulabantur. Nam
morse inmonte posito apud dm̃
simulachro uituli facto. postobla¬
tionem dedicationis causa. sedit popu¬
lus manducare et bibere et surrexe¬
runt ludere Haec luxoria est qua
semꝑ oblectat in dĩrebus. infideles
inuenti sunt Ideo que instruit. ne in
hanc diffidentiam perassensum luxoriȩ
Sidoli incitamus Neque fornicemur
Ssicut quidam illorum fornicati sunt.
Set ceciderunt unadie ui zintitriamilia.
hominũ hoc illis retribut um est quando cum
madianitis mulieribus secommacula¬
uerunt lra enim dĩ extitit contra illos.
quae aemulatione fineessacer dotis
habentis zelum dĩ sopitaẽ. neplures
morirentur Neque temptemus
xp̃m sicut quidam eorum temptauer.
et a serpentibus perierunt Detrahentes
dedõ xp̃m̃ temptasse dicuntur. qui
axp̃serat quiad moxsen loquebatur
Denique nenos in eadem causa Inue¬
niamur. commonet nediabolo
tradamur cuius serpentes habent

Expanded text:
non se crederent immunes a crimine, non se crederent immunes a crimine, qui in idolio epulabantur. Nam Moyse in monte posito apud Deum, simulacro vituli facto, post oblationem dedicationis causa: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Haec luxuria est, quia semper oblectati, in Dei rebus infideles inventi sunt. Ideoque instruit, ne in hanc diffidentiam per assensum luxuriae in idolio incidamus. Neque fornicemur, sicut quidam illorum fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia hominum . Hoc illis retributum est, quando cum Madianitis mulieribus se commacularunt; ira enim Dei exstitit contra illos, quae aemulatione Phinees sacerdotis habentis zelum Dei, sopita est, ne plures morerentur. Neque tentemus m, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt. Detrahentes Deo Christum tentasse dicuntur; quia Christus erat, qui ad Moysen loquebatur. Denique ne nos in eadem causa inveniamur, commonet ne diabolo tradamur, cujus serpentes habent
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui magna consecutus. inparuis dif¬
fidensest. non solum haec a dipiscatur.
uerum etiam ammittat et illa Qm̃
ergo superius hortatus est ad melio¬
ra se etam ide laborare. ut ad promis¬
sionem digus occurrat Nunc ut
istud ex em̃ pli terrore constringat
ac suadeat iuda eos. tunc similimͦ do
dicit donum dĩ et gram sortitos. sicut
et nos Et quia indiligentes et dubi¬
tantes dedĩ prouisionẽ fuerunt pro¬
stratoseẽ indeserto. ut id eo semet ipsũ
affligere se ostenderet. ne in illorum
numero inueniretur. pro inde
elaborandum. ut sui imitatores existe¬
Srent haec autem infigura nr̃i fac¬
Sta sunt ut nonsimus desiderantes
mala sicut illidesiderauerunt
Hic sensus est etratio quam suprame¬
moraui Nequesimulachris serui¬
Sentes. sicut quidam illorum. Nunc
hos tangit. qui in idolio recumbentes¬
Sputabant non eẽ peccatum Sicut
scriptumest. Sedit populus man¬
ducare etbibere et surrexerunt
ludere Antei dolum utique ut

Expanded text:
ut qui magna consecutus, in parvis difut qui magna consecutus, in parvis diffidens est; non solum haec non adipiscatur, verum etiam amittat et illa. Quoniam ergo superius hortatus est ad meliora, se etiam dicit id elaborare, ut ad promissionem dignus occurrat; nunc ut istud exempli terrore constringat ac suadeat, Judaeos tunc simili modo dicit donum Dei et gratiam sortitos, sicut et nos: et quia 144 indiligentes et dubitantes de Dei promissione fuerunt, prostratos esse in deserto; ut ideo semetipsum affligere se ostenderet, ne in illorum numero inveniretur: proinde elaborandum, ut sui imitatores existerent. Haec autem in figura nostri facta sunt, ut non simus desiderantes mala, sicut et illi desideraverunt. Is sensus et ratio est, quam supra memoravi. Neque simulacris servientes, sicut quidam illorum. Nunc hos tangit, qui in idolio recumbentes putabant non esse peccatum. Sicut scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere: ante idolum utique; ut
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sacramentinostri. Et omnes
Seandem escam spiritalem manduca¬
Suerunt. et omnes eundem potum
spiritalem biberunt. Bibebantenĩ
Sdesequenti spit alipetra petra autem
erat xp̃s Manna et aqua quae flux̃
depetra Haecdicit spiritalia. quia
sine elementorum commixtione
ad tempus creata habentia insefiguram
fut̃uri mysterii quod nuncnos sumi
ldeo et panis angelorum dictus est. quia
uirtute qua añ geli subsistunt creatus ÷
hoc significans. quia decaelouentu¬
rus erat quispiritaliter pasceret
Vnde et manna primum dominico
dieuenit decaelo ad saturitatem
populi. Sequensautem petradictaẽ
quae intelligitur eẽ xp̃s Vbienim
deficiebat humanum eis suffragium
aderat xp̃s ldeosequebatur. utubi
defecisset ille subueniret Nec enĩ
petra aquã dedit. sed xp̃s Sed ñ in
pluribus eorum benesen sit ds̃
Ideo hoc dixit. quia acceptum bene¬
÷ficium non intellexerunt prostrati
enim sunt indeserto Dignumest

Expanded text:
futuri sacramenti nostri. Et omnes futuri sacramenti nostri. Et omnes eamdem escam spiritalem ederunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt; bibebant enim de sequente eos spiritali petra: petra autem erat Christus. Manna et aquam quae fluxit de petra, dicit spiritalia; quia sine elementorum commixtione ad tempus creata, habentia in se figuram futuri mysterii, quod nunc nos sumimomini. Ideo et panis angelorum dictus est, quia virtute qua angeli subsistunt, creatus est: hoc significans, quia de coelis venturus erat, qui spiritaliter pasceret. Unde et manna primum Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi; sequens tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat hamanum eis suffragium, aderat Christus; ideo sequebatur, ut ubi defecisset, ille subveniret. Nec enim petra aquam dedit, sed Christus. Sed non in pluribus eorum bene sensit Deus. Ideo hoc dixit, quia acceptum beneficium non intellexerunt. Prostrati enim sunt in deserto . Dignum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ratam ergospem predicationis suae
ad firmat̾. quando gestis id seꝓsequi
quod docet ostendit̾ Quia quialit̃
ait quã predicat . suspectos facit au¬
dientes ut depromissis dubitent
Suo itaque exemplo non magis uerbis
patres nostri omnes subnube fuerun
et omnes mare transierunt. et omnes
in morse baptizati sunt innube et in
mari. Iudaeorum exemplo quinegle¬
gentia sua offenderunt. sollicitos nos
uult eẽ ldeo que subnubedicit illos
fuisse. quia omnia quae gesta sunt
infi guranostrifacta sunt ut uerita¬
tisnostrae illi habuerint imaginem
Contecti enim nube et ab aduersarus
suis tuti praestiti dum amorte libera¬
ti sunt bapti zati dicuntur Illis enim
idest aegyptiis inmarimortuis dum
hiduce morse feliciter transeunt.
erepti sunt morte quod prȩstat bap¬
tis mum Non enim illis preterita
mala inputata sunt. sed mare et per
nubem purificati Preparati sunt
ad accipiendam legem. et formam

Expanded text:
Ratam ergo spem praedicationis suae Ratam ergo spem praedicationis suae affirmat, quando gestis id se prosequi, quod docet, ostendit; quia qui aliter agit quam praedicat, suspectos facit audientes, ut de promissis dubitent. Suo itaque exemplo non magis verbis, patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Judaeorum exemplo, qui negligentia sua offenderunt , sollicitos nos vult esse; ideoque sub nube dicit illos fuisse, quia omnia quae gesta sunt, in figura nostri facta sunt; ut veritatis nostrae illi habuerint imaginem. Contecti enim nube, et ab adversariis suis tuti praestiti, dum a morte liberati sunt, baptizati dicuntur. Illis enim, id est, Aegyptiis in mari mortuis, dum hi, duce Moyse, feliciter transeunt, erepti sunt a morte: quod praestat baptismum. Non enim illis praeterita mala imputata sunt, sed per mare et per nubem purificati, praeparati sunt ad accipiendam Legem, et formam
Abbreviated transcription (Latin):
Ab his omnibus quȩ uitanda eadem̃
tradit disciplinam cum sciant unum
coronandum quantõ maris nobis ob
incorruptam Et in hoc multum dis¬
par donumest acperhoc diligentio¬
res nos esse debere. quibus non terrenis
et marces centibus floribus. sed aeter¬
nis conserta gemmis inmodum regalis
diadematis sp̃italis coronaseruatur¬
Ego igitur sicurro non quasi in incer¬
tum Magnaspe curre se profitetur
certum habens quod sit promissum
Sic pugno: non quasiaerem uerberans
hocest non uerbis magis. sed rebus¬
s contendo Sed castigo corpusmeum.
Set seruituti subi ci o Castigare
corpusest. leuiniis illum agerẽ. et
illo eidare quae aduitam ꝓficiant
non ad luxum Seruituti uero subi¬
citur dum non suam ꝑroficit sed sp̃s¬
s uoluntatem Neforte aliis predicans.¬
s ipsere probus inueniar ldeorefre¬
nare corpus suum ostendit. ut re¬
muneratione quam aliis predicat
etiam ipse dignus habeatur. nealus
curatis ipserem aneret in uulnere

Expanded text:
ab his omnibus quae vitanda eadem ab his omnibus quae vitanda eadem tradit disciplina, cum sciant unum coronandum; quanto magis nobis obseincorruptam. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debere, quibus non terrenis et marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis spiritalis corona servatur. Sic curro, non quasi in incertum. Magna spe currere se profitetur, certum habens quid sit promissum. Sic pugna, non quasi aerem caedens. Hoc est, non verbis magis, sed de rebus contendo. Sed castigo corpus meum, et servituti subjicio. Castigare corpus est jejuniis illud angere: et illa ei dare, quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti vero subjicitur; dum non suam perficit, sed spiritus voluntatem. Ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar. Ideo se refrenare corpus suum ostendit, ut remuneratione, quam aliis praedicat, etiam ipse dignus habeatur; ne aliis curatis, ipse remaneret in vulnere.
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsumes seper quem omnia fecit
Factussum infirmis infirmus. ut infir¬
mos lucrifacerem Infirmus factus ẽ.
dum propter fratres infirmos alicitis
ab stinet neillis scandalum generet
Omnibus factussum omniã: ut omnes
dentis et spiritalis ut omnibus omnia
factus. propositum tamen religionis
non exciderit qui aubicessit. ad hoc
cessit ut proficeret. et nec aliud fecit
Squam lexmandauit. Omnia autem
facio propter euangelium. ut parti¬
ceps eius efficiar hoc est omnia supra¬
dicta facio. ut uoluntatis euangelicȩ
particeps fiam. quam habet circa salu¬
tem humanam. Nescitisqm̃ qui insta¬
dio currunt omnes quidem currunt
uncs autem accipit palmã Nunc aliud
uult exponere. ltaque hoc exemplo
ostendit. quanta sit utilitas legis nostrȩ
inqua non uni sed omnibus promisaest
palmã Siccurrite ut conprehendatis
Sollicite uult curri ad promissionem.
quia magna est Omnis autem qui in
a gonecõntendit: ab omnib seabstinet

Expanded text:
et ipsum esse, per quem omnia fecit. et ipsum esse, per quem omnia fecit. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Infirmus factus est, dum propter fratres infirmos a licitis abstinet; ne illis scandalum generet. Omnibus factus sum omnia, ut omnes dentis et spiritalis, ut omnibus omnia factus, propositum tamen 143 religionis non excederet; quia ubi cessit, ad hoc cessit, ut proficereret: nec aliud fecit, quam Lex mandavit. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus fiam. Hoc est, omnia supradicta facio, ut voluntatis evangelicae particeps efficiar, quam habet circa salutem humanam. Nescitis quoniam qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit palmam? Nunc aliud vult exponere: itaque hoc exemplo ostendit quanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma. Sic currite, ut comprehendatis. Sollicite vult curri ad promissionem, quia magna est. Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus se abstinet:
Abbreviated transcription (Latin):
sublatis filiis isrł incaptiuitatem
posuit ad in colendaloca samariae
Et ideo lgnem colunt more persarũ
his ergo apłs dum non negabant legẽ
eẽ adõ. fiebat quasi sublege. Sed ex
ea illismitti uerbo xpm̃ iñtellegen¬
dum tradebat. sicut et samaritãna
illa quȩ dixitad dnm Scio quia
messiasuenit docta perlegem
his qui sinelegesunt quasi sinelege
Sessem. cum sinelege non essemdiꝰ
sed inlege essem xp̃i hoc dicit¬
Sicut dicit Omnia meatua sunt.
et tua mea. ut eos qui sinelege sunt
lucrifacerem Dum enim a sentit
illis. idẽ gentilibus. luxta fisi cam
rationem mundum factum adõ et quae
in eo sunt et animamesse inmortabem
et ipsonos originem habere Itaenimi
inactibus apostolorum ait et sicut quidã
ex uobis dixerunt Ipsius enim et genus
sumus sic fiebat quasi sine lege. p̃erqđ
sub introducebat illis xp̃m ipsum esse.
quem ds aduidicandum mundum p̃lenit

Expanded text:
sublatis filiis Israel in captivitatem, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad incolenda loca Samariae ; ideo et ignem colunt more Persarum. His ergo Apostolus, dum non negabat Legem esse a Deo, fiebat quasi sub Lege: sed ex ea illis miti verbo Christum intelligendum tradebat, sicut et Samaritana illa, quae dixit ad Dominum: Scio quia Messias venit ; docta per Legem. Iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege essem cum sine lege non essem Dei, sed in lege essem Christsti est, sicut dicit: Omnia mea tua sunt, et tua mea. Ut eos qui sine Lege sunt, lucrifacerem . Dum enim assentit illis, id est, gentilibus, juxta physicam rationem mundum factum a Deo, et quae in eo sunt, et animam esse immortalem, et ab ipso nos originem habere ita enim Actibus apostolorum ait : Et sicut quidam ex vobis dixerunt: Ipsius enim et genus sumus  sic fiebat quasi sine lege, per quod subintroducebat illis Christum ipsum esse, quem Deus ad judicandum mundum praeelegit,
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam uidȩus ut uidȩ oslucriface¬
ut omnibus fieret omnia quod solen
adolatores facere. sed nonita est.
Vir enim diuinus et medicus spirita¬
lis. sciens omnium causas et uulnera.
magna industria confouet illoset cõ¬
patitur. Cumenim omnibus homi¬
nibus quȩ dam habemus communia
Factus est ergo uidȩis quasiuidaeus.
quia propter scandalum illorum
circumcidit timotheum. et purificatꝰ
ascendit templum. neoccasionem
per eum acciperent blasphemandi
Remer gofecit quȩ lam cessaredebe¬
ret. sed fecit secundumlerem Nam
et consensit illis legem esse adõ et ꝓ¬
phetas. et de illis ostendit xp̃m hunc
eẽ quipromissus est ut ascensus eius
haber et effectum. his qui subleges.
quasi sublege essem. cum ipse non sim
sublere ut e os qui sublege sunt lucri¬
facerem hisqui subleges unt samari¬
tani noscuntur. Lege enim solam
accipiunt. idest quinque libros moysi
Sunt autem ex origine persarum et
assyriorum. quos rexassẏriorum

Expanded text:
tamquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacetamquam Judaeus, ut Judaeos lucrifaceut omnibus fieret omnia, quod solent adulatores facere, sed non ita est; vir enim divinus et medicus spiritalis sciens omnium causas et vulnera, magna industria confovet illos et compatitur; cum omnibus enim hominibus quaedam habemus communia. Factus est ergo Judaeis tamquam Judaeus; quia propter scandalum illorum circumcidit Timotheum , et purificatus ascendit in templum, ne occasionem per eum acciperent blasphemandi . Rem ergo fecit, quae jam cessare deberet, sed secundum Legem fecit. Nam et consensit illis Legem esse a Deo et prophetas, et de illis ostendit Christum hunc esse, qui promissus est: ut assensus ejus haberet effectum. Iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem cum ipse non sim sub Lege ut eos qui sub Lege sunt, lucrifacerem. Ii qui sub Lege sunt Samaritani noscuntur; Legem enim solam accipiunt, id est, quinque libros Moysi. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus mercedesit. qui a potes tate
sua nonutitus in euangelio dum
respuit oblatos sump̃tus neuim
predicationis humiliet. hoc est
licere sed non expedire propter
salutem fratrum ut corrigantur¬
Formaenim uult ẽẽ ceteris ut ubiui¬
dent non expedire etiam licitis nonutan¬
tur: Si quominus delicito fient rei quod
sic sumunt ut ad detrim̃ pͥroficiant
Nam cum libersim ex omnibus omni¬
Sum me seruumfeci ut plures lucrifa¬
ciam. Liber ex omnibus est: cum nul¬
liad olatione tradidit euangelium
Neque cuius quam propter salutem
aliquid cancupium. neque ad delici¬
as habendas ab aliquo sumptus largi¬
ores mer ce hypocrisis accepit. Ser¬
uum autemsicse omnium factum
dicit. dum sem perhumilitatem simi¬
lemomnium mente inbecillum
ex hibuit. ut eos perpatientiam fir¬
maret ad salutem futuram. confo¬
uens animus illorum qui aut pecca¬
bant autres diuinas tardius seque¬
bantur. ut non aspere ferrent re¬
prehendisse Et factus sum iudȩ is

Expanded text:
dignus mercede sit, quia potestate dignus mercede sit, quia potestate sua non utitur in Evangelio, dum respuit oblatos sumptus, ne vim praedicationis humiliet. Hoc est licere, sed non expedire propter salutem fratrum, ut corriganturForma ego vult esse caeteris, ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam cum liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli in adulatione tradidit Evangelium, nec cujusquam praeter salutem aliquid concupivit, neque ad delicias habendas ab aliquo sumptus largiores mercede hypocrisis accepit. Servum autem sic se omnium factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium mente imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum, qui aut peccabant, aut res divinas tardius sequebantur; ut non aspere ferrent reprehendi se. Et factus sum Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ debuimus facere fecimus Uae
senum in quid mihi erit sicut non pre¬
dicauero euangelium Missus enim¬
sumus. seruus adomino facit etiam
inuitus quod sibi preceptum est
Si quominus ad stringatur plagis
neces seest Denique moxses inuitus
mis sus est ad pharaonem etionas
coactus est praedicare nineuitis.
SNam siuolens hocago mercedem
ab eo Manifestum est. quianemo
accipit remunerationem eius rei quã
inuitusagit Sienim uoluntarius
dignus mercede est quia consentit
dño et quod uoluntate sit melius sit¬
s Si autem in uitus. dis pensatio mihi¬
s creditaest Nec hoc obscurumest
quia qui in deuotus aliquid facit.
non uoluntate facit sed necessitate
Quia enim potestatis suae non est.
facit inuitus quod sibi praeceptũ est
Quae ergo erit meamerces ut euan¬
gelium annuntians sine sumptu
efficiam euangelium ut non ab ut ar
potes tate mea in eu angelio Re¬
praessa uerborum lactantia gloi¬
atur. et uult intellegi quanta

Expanded text:
quod debuimus facere, fecimus . Vae quod debuimus facere, fecimus . Vae enim erit, inquit, mihi, si non praedicavero Evangelium. Missus enim servus a domino facit etiam invitus, quod sibi praeceptum est: si quominus, adstringatur plagis necesse est. Denique Moyses invitus missus est ad Pharaonem ; et Jonas coactus est praedicare Ninivitis . 142 Nam si volens hoc ago, mercedem habeo. Manifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit. Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc obscurum est, quia qui indevotus aliquid facit, non voluntate facit, sed necessitate. Quia enim potestatis suae non est, facit invitus, quod sibi praeceptum est. Quae ergo erit mea merces? Ut Evangelium annuntians, sine sumptu efficiam Evangelium; ut non abutar potestate mea in Evangelio, Repressa verborum jactantia gloriatur, et vult intelligi quanta
Abbreviated transcription (Latin):
secutus est sed ipsã naturalis ratio hoc
habet ut quis indeuiuat ubi laborat
Hanc ergorationem. ipsinaturae et
conuersationi humanae decreuit
Haec tamen adcumulum ad huc ad¬
dens grãuat causam . ut non leuefaciat.
neque odiosum. quod tantis testimo¬
nus commendat Et nontamen sibi
proficere uult. nelibertatem argu¬
endi humiliet Ego autem nullo
horum usussum Post quam multis
modis ostendit licere accipere uxorẽ.
sibitamen non opusesse O bestenim
accipere a peccantibus. sicut suprame¬
moraui Non autem scripsihaec. ut ita
Gloriam suam dicit in eo sieuangelii
seueritas maneat. et morimagis elegit
quam euangeli iura uiolare sciens
hoc magis p̃roficere sibi ad futuram
salutem. Debitum enim obsequium
abnuit ab his sibi inpendi. neperhoc
accipiant fiduciam delindi Nam
si euangeli zauero. non est mihi grã
necessitas enim mihi incumbit
Sicut dicit dñs cum fecerttis. quae
dico uobis. dicite serui inutiles sum

Expanded text:
secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis inde vivat, ubi laborat. Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi humanae decrevit. Haec tamen ad cumulum adhuc addens, gravat causam; ut non leve faciat neque odiosum, quod tantis testimoniis commendat: et tamen non sibi proficere vult, ne libertatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit licere accipere, sibi tamen non opus esse; obest enim accipere a peccantibus, sicut supra memoravi. Non autem scripsi haec, ut itaGloriam suam dicit in eo, si Evangelii severitas maneat: et mori magis elegit, quam Evangelii jura violare, sciens hoc sibi magis proficere ad futuram salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi; ne per hoc accipiant fiduciam delinquendi. Nam si evangelizem, non est mihi gloriatio; necessitas enim mihi incumbit. Sicut dicit Dominus: Cum feceritis quae dico vobis, dicite: Servi inutiles sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
ssumus usi acpo testate sed omniatolle
sramus ne quod in pedimentum dem¬
s euangelio xp̃i Diuoccultatum. pro¬
dit sensum ostendit enimsumptus
ideose nolle cumliceret accipere
neui gor euangelicȩ auctoritatis tor¬
pesceret. Pseudo apłi enim peccan¬
tibus blandiebantur uolentesaccipe¬
re. Itaut non sibi uiderentur peccare
illis sub iectis. Sed qm̃ haec res. contra
eu angelicam erat disciplinam Hic
non uult accipere ut libereargua ⁊.
ne in illorum numero inueniatur
licita fecit: quia illiper licentiam¬
s offendebant Nescitis. qui insacra¬
rus operantur desacrio uiuunti et
Squi altario de seruiunt altario parti¬
Scipantur Insacrariis legem gen¬
tilium significat. in altariuero uidae¬
orum. Sic enim decreuit dñs ꝑmorsen.
ut dehis quae oblataerant partem
sumerent sacer dotes Ita et dnsihs
ordinauit eis qui euangelium ad nun¬
tiant de euangelio uiuant Noner¬
gods̃ permoysen gentilium formam

Expanded text:
sumus usi hac potestate; omnia vero sumus usi hac potestate; omnia vero toleramus, ne quod impedimentum demus Evangelio Christi. Diu occultatum prodidit sensum; ostendit enim sumptus ideo se nolle, cum liceret, accipere, ne vigor evangelicae auctoritatis torpesceret. Pseudoapostoli enim peccantibus blandiebantur, volentes accipere; ita ut non sibi viderentur peccare illis subjecti: sed quoniam haec res contra evangelicam erat disciplinam, hic non vult accipere; ut libere arguat, ne in illorum numero inveniatur. illicita fecit; quia illi per licentiam offendebant. Nescitis quoniam qui in sacrariis operantur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et Dominus Jesus ordinavit eos, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergodĩs noncurat debub:
aut depecoribus  sed noncurat debu¬
bus et pecoribus. non propter haec ipsa.
sed propternos quorum causa sunt
facta ldeo nobiscurat nonde illis
Aut potius inquid propternos dicit
Propter nos enim scriptum est
Per figurã enim omnia dicta. ad nos
transeunt Qm̃ qui in spe arat et
tritu rat. debet speisuae fructum
percipere Uerumest. quia hacspe
laboratur ut fructus capiatur
Sinos uobis spiritalia seminauimus.
magnum est sinos uestra carnaliame¬
tamus
Non dicit magnum neque par
eẽ. si euangeli t antes regnum dĩ et cae¬
lesticibo a ecclesiam dĩ saginantes.
alimenta corporis sumerent uttra¬
dentes aeterna consequerentur tem¬
cporalia Sialii potes tate uestra utun¬
tur. non ne magis nos Sienim hiqui
per euangelium patres uestri non sun
nec eundem affectum habent ergauos.
facultatem habent accipiendi quanto
magis nos Et subauditur uestri apłi
squia barnabas apostolus erat. Sed nom

Expanded text:
. Quomodo ergo Deus non curat de bobus . Quomodo ergo Deus non curat de bobus et pecoribus? Sed non curat de bobus et pecoribus propter haec ipsa, sed propter nos, quorum causa sunt facta; ideo de nobis curat, non de illis. Aut potius, inquit, propter nos dicit: propter nos enim scriptum est. Per figuram enim omnia dicta ad nos transeunt. Quoniam qui in spe arat et triturat, debet spei suae fructum percipere. Verum est, quia hac spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est, si nos vestra carnalia metamus? Non dicit magnum, neque par esse, si evangelizantes regnum Dei, et coelesti cibo Ecclesiam saginantes, alimenta corporis sumerent; ut tradentes aeterna, consequerentur temporalia. Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Si enim ii qui per Evangelium patres vestri non sunt, nec eumdem affectum habent erga vos, facultatem habent accipiendi, quanto magis nos? Et subauditur, vestri apostoli; quia et Barnabas apostolus erat. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ego etbarnabas non habemus potesta¬
tem hoc operandi hoc eft. habemũs
potestatem operandi sed nolumus
proaccipiendi tamenoplendiait. ut
honestius loqueretur. Et ut hoc
firmet. exempla subicit dicens.
Quis militat suis stipendis um quam
quis plantauit uineam et defructueiuis
non aedet quis pascit gregemouium
et delacte earum non percipit& Num¬
Squid secundum hominem haec loquor
Idest num quid humanam sententiã
sequor Nam et lex eadem dicit
Concor daredocuit supradictatesti¬
monia documentis diuinis. ut osten¬
dat non sine causa utique nollese ab
aliis sumptus accipere quando tot
exemplis ostendit etdandum et ac¬
cipiendum esse Inlege enimscrip¬
tum est Non alligabis õs bouitritu¬
rant : Num quid debub: cura est dõ i
i terimpaucis hoc absoluamus in io¬
naenim propheta scriptum ẽ. Non
par cam ciuitati in quahabitant plus¬
quam centum uigintimilia hominum.
et pecoramulta Et psalmo graphus

Expanded text:
ego et Barnabas non habemus potestaego et Barnabas non habemus potestatem haec operandi? Hoc est, habemus potestatem operandi, sed nolumus. Pro accipiendi tamen operandi ait, ut honestius loqueretur. Et ut hoc firmet, exempla subjicit, dicens: Quis militat stipendiis suis umquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem ovium, et de lacte earum non percipit? Numquid secundum hominem haec loquor? 141 Id est, numquid humanam sententiam sequor? Numquid et Lex eadem non dicit? Concordare docuit supradicta testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus accipere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis triturantis. Numquid de bobus cura est Deo? Interim paucis hoc absolvamus; in Jona enim propheta scriptum est: Non parcam civitati, in qua habitant plusquam centum viginti millia hominum et pecora multa . Et Psalmographus:
Abbreviated transcription (Latin):
Ceteris autemapostolis propter
scandalum abhac redissimulantib
hic aliter uidebatur docere. ldeo apłs
ab his negabatur. His enimerat apłs.
qui uiderant in eo uirtutis in signa.
Nam signaculum apostolatus mei uos
estis in dño hoc enim praedicante.¬
rogant haecest Nunc incipit agere
causam. quam superius prȩmisit dicens
Omniamihilicent. sed ego subnullius
redigar potestate. Aescauentri et
Ssubicit dicens Num quid non habem
potestatem manducandi etbibendi
hoc est quod dixerat. omnia mi hilicen
Num quid non habemus potestatem
mulierem circum ducendi sicut et cete¬
riapostoli et fr̃s dñi et caephas
Ideo addit et caephas. quiꝰcum ꝓrimus
eẽt interapostolos. non refutabat sump¬
tos oblatus Caepas ipseest symon
petrus. Mulieres enim desiderio
doctrinae dominicae excupidae uir¬
tutum sequebantur apostolos. minis¬
trantes eis et sumptus et seruitia sicut
tesei defalcultatibus suis. Aut solus

Expanded text:
caeteris autem apostolis propter caeteris autem apostolis propter scandalum ab hac re dissimulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante,rogant, haec est. Nunc incipit agere causam, quam superius praemisit dicens: Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri et subjicit, dicens: Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Hoc est quod dixerat: Omnia mihi licent. Numquid non habemus potestatem mulierem circumducendi, sicut et caeteri apostoli et fratres Domini, et Cephas? Ideo addidit: Et Cephas; quia cum primus esset inter apostolos, non refutabat sumptus oblatos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus et servitia, sicut tes ei de facultatibus suis. Aut solus
Abbreviated transcription (Latin):
dum in consideratͤ aeduntur. Lex enĩ
sic permisit quae concessit. ut mo¬
dustamensit. quem custodiant. Uxo¬
rem certelicet habere sed si fornicata
fuerit abiciendaest. Ita et carnem
licet aedere. sed si idolis ablata fuerit
non sum liber non ne ihm dñm nostrũ
uidie. Cum negareuidetur confir¬
mat. iratus enimlo quitur. Aposto¬
lum enim seprobat. quia missusest
ad gentes Dicente dño ad eum. E go
adgentes mittamte. Liberum autẽ
seostendit: quia nullius aliquid con¬
cupiuit neque in ad olatione docuit
Ihm̃ autem dnm nr̃m uidit dumorar&
intemplo hierosolymis Nonne opus
meum uos estis in dño ldeo opus eiuis¬
sunt. quia ipse illo plantauit in dño
annum et sex menses euangelizans
eis uerbum dñi Sialiis nonsumapłs
uerum tamen uobis sum Quia iudȩ is
credentibus et nihi lominus legem
seruantibus a postolus es senegabatꝰ
lamenim circum cidi non debere do¬
cebat neque sabbatum custodire.

Expanded text:
dum inconsiderate eduntur? Lex enim dum inconsiderate eduntur? Lex enim sic permisit quae concessit, ut modus tamen sit, quem custodiant. Uxorem certe licet habere, sed si fornicata fuerit, abjicienda est: ita et carnem licet edere, sed si idolis oblata fuerit, non sum liber? nonne Jesum Dominum nostrum vidi? Cum negare videtur, confirmat; iratus enim loquitur. Apostolum enim se probat, quia missus est ad gentes, dicente Domino ad eum: Ego ad gentes mittam te . Liberum autem se ostendit, quia nullius aliquid concupivit, neque in adulatione docuit. Jesum autem Dominum nostrum vidit, dum oraret in templo Hierosolymis . Nonne opus meum vos estis in Domino? Ideo opus sunt quia ipse illos plantavit in Domino, annum et sex menses evangelizans eis verbum Dei. Etsi aliis non sum apostolus, verumtamen vobis sum; quia a Judaeis credentibus, et nihilominus Legem servantibus, apostolus esse negabatur. Jam enim circumcidi non debere docebat, neque sabbatum custodiri:
Abbreviated transcription (Latin):
tate : Intuascientia idesttuaperitia
illum occidit. quando ate fieriuidet
quod illealiter intellegit. Et tueris
occasio mortis fratris quem xp̃s redi¬
meret crucifigi sepermisit. Acperhoc
aliquando abscientia disimulandum
docet caritatis causa. quia sinedubio
plusest fratris salus quamcibus quia
licet quidem. sed non expedit. hocerit
cognouisse sicut oportet scire Siaũt
speccantes infratres et percutientes
Sconsientiam illorum infirmam in xp̃o
peccatis Quando enim caritatis non
aemulisunt quia xp̃s nos liberauit.¬
in haec quaesunt xp̃i. Sicut et hic qui
sublege est inlege dicitur peccare
redicuntur. Propter quod siesca
sscandalizat fratrem. non aedam car¬
s nem in aeternum. ne fratrem scan¬
dalizem Intantum caritati stu¬
dendum docet. ut licita pro inlicitis
habeantur ne obsint fratri. Quantũ
enim maliẽ per inlicita non delinquere
etper ea quae concessa sunt offendere

Expanded text:
tate. In tua scientia: id est, tua peritia tate. In tua scientia: id est, tua peritia illum occidit; quando a te fieri videt, quod ille aliter intelligit. Et tu eris occasio mortis fratri, quem Christus ut redimeret, crucifigi se permisit. Ac per hoc aliquando ab scientia dissimulandum docet charitatis causa; quia sine dubio plus est salus fratris, quam cibus: quia licet quidem, sed non expedit. Hoc erit cognovisse, sicut oportet scire. Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam illorum infirmam, in Christo peccatis. Quando enim charitatis non aemuli sunt, qua Christus nos liberavit,in haec quae sunt Christi. Sicut et hic, qui sub Lege est, in Lege dicitur peccare;re dicuntur. Propter quod si esca scandalizat fratrem meum, non edam carnem in aeternum, ne fratrem scandalizem. In tantum charitati studendum docet, ut licita pro illicitis habeantur, ne obsint fratri. Quantum enim mali est per illicita non delinquere, et per ea quae concessa sunt, offendere;