comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuz ut cum noluritatẽ sũmi patris
fidelit̾ et constantꝰ impless accioet in¬
diciũ ac imꝑium sempit̾ñ S⁊ ĩ uiis
meis inquit ambilaitis et p̃cepta mea
seruauis tu iudicabis domũ meam
que fuerint me dei que p̾cepta eius
nec ambignũ nec obscurñ ẽ Dens eĩ
tum iuret maliciam et falsoꝵ deoꝵ cul¬
tus per orbem t̾re ita ĩualuisse ut iam
nomẽ eius ex hominũ meõna fuiss
uiuo ad colenda sigmẽta int̾iti demo¬
nũ fraudib ab errassent nec mc̃pi
sur̃ pncipem angłoꝵ legauit ad hoĩcs
ut eos conuteret᷑ ab impiis et uama
cultib ad cognoscendũ et colendũ deum
uerũ Item ut eoꝵ inentes a stulticia
ad sapientiam ab ñquitate ad iusticie
oꝑa traduce̾t hee sunt me dei in qui¬
b eum ambulate precepit Hec p̃cepta
que seruanda mandauit Ille uo̾ exibr¬
it deo fidem docuit enĩ ꝙ unus dens
sit eñq solum coli opport̾e̾ nec unqͣ
se ipẽ deũ dixit qr non ẜuass fidẽ S̾.

Expanded text:
oluntatem summi patris fideliter et constanter inplesset, acciperet iudicium atque imperium sempiternum. si in uiis meis inquit ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam. quae fuerint uiae dei et quae praecepta eius, nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uideret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus aberrassent nec increpsuum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conucultibus, ad cognoscendum et colendum Deum verum: item ut eorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad justitiae opera traduceret. Hae sunt viae Dei, in quibus ambulare eum praecepit. Haec praecepta quae servanda mandavit. Ille vero exhibuit Deo fidem. Docuit enim quod Deus unus sit, eumque solum coli oportere; nec umquam se ipse Deum dixit, quia non servasset fidem, si
Abbreviated transcription (Latin):
strauit et in manus impias infideliũ
post euemet et dabũt deo alapas ma¬
nib incestis et ĩpurato õe exspuent
uenenatis sputis dabit uõ ad u̾bera
simplicit̾ sc̃m dorsum Item de silencio

Expanded text:
ae: In manus, inquit, infidelium postea ueniet. Dabunt Deo alapas manibus incestis et impurato ore exspuent uenenatos sputos dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colapho
Abbreviated transcription (Latin):
q nssa distrecõ est. qr et lingua sermo¬
ins ministra et manus in qua ẽ u̾tꝰ
indiuidue sũt corpons porcõnes ꝓ pri¬
ore⁊ uti exemplo libet. cum quis hc̃
filiũ. quẽ uinte diligat. qui tamen
sit iñ domo et in manu pr̃is lic ei no¬
men dñi potestatemq concedat cuuli
taniẽ iure et domꝰ una et uꝰ dñs

Expanded text:
que nulla discretio est, quia et lingua, sermoque nulla discretio est, quia et lingua, sermonis ministra, et manus, in qua est uirtus, indiuiduae sunt corporis portiones. propiore uti exemplo libet. cum quis habet filium quem unice diligat, qui tamen sit in domo et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, ciuili tamen iure et domus una et unus
Abbreviated transcription (Latin):
maximũ impingit errorem. Quibus
cum probabłia uideantur ẽẽ que dici¬
mꝰ. in hoc uno latora̾e̾ nos arbitrant᷑
qd̾ et alterum mortalem deum fateam᷑
de morͣlitate iam diximiꝰ mĩc de uni¬
tate doceamꝰ. Cum dicimꝰ deũ pr̃em
⁊ deũ filiũ nec diu̾sum dicimiꝰ nec
utrũq secerminꝰ qr nec pr a filio põt
nec filius a prẽ secerm. Siquidẽ nec
pat̾ sme filio nũcupaĩ nec tilius põt
sine prẽ genari. Cum igitur et pater
filiũ faciat et filius pr̃em una utriq
si eruberans fons est hic canꝙͣ de flu¬
ens ex eo riuus / Ille canꝙͣ sol frc qĩ
radius ex sole porrectus Quiqmͣ sũ¬
mo pñ et fidelis et carus ẽ non sepe¬
ratur nec riuus a fonte. nec radius
a sole q et aqua fontis ĩ riuo ẽ. et so¬
lis linẽ in radio. Eque nec uorabore
se iũgi nec u̾tus aut manꝰ a corpore
diuelli põt. Cum igitꝰ aꝓphetis ide ma¬
nus dei. et u̾tus et serm̾o dicitur nti¬

Expanded text:
maximum inpingit errorem. quibus maximum inpingit errorem. quibus cum probabilia uideantur esse quae dicimus, in hoc uno labare nos arbitrantur, quod et alterum et mortalem deum fateamur. de mortalitate iam diximus: nunc de unitate doceamus. cum dicimus deum patrem et deum filium, non diuersum dicimus nec utrumque secernimus, quia nec pater a filio potest nec filius a patre secerni, siquidem nec pater sine filio nuncupari nec filius potest sine patre generari. cum igitur et pater filium faciat et filius patrem, una utriqusi exuberans fons est, hic tamquam defluens ex eo riuus, ille tamquam sol, hic quasi radius ex sole porrectus. qui quoniam summo patri et fidelis et carus est, non separatur, sicut nec riuus a fonte nec radius a sole, quia et aqua fontis in riuo est et solis lumen in radio; aeque nec uox ab ore seiungi nec uirtus aut manus a corpore diuelli potest. cum igitur a prophetis idem manus dei et uirtus et sermo dicatur, uti
Abbreviated transcription (Latin):
doiĩo. et obsequi ut pitri ncc̃e e Co
melius ergo id nomen lucrecius int̾¬
pretatus ẽst qui nt. religionũ seno¬
dos solne̾. Supersticiosi añt uocantur
non qu alios superstices optant oẽs
emĩ optamꝰ s aut hii qui siperstitem
meonam defũctoꝵ colunt aut qui
domi tanꝙͣ deos penaces colebant na
qui nouos ritus sibi assumebant ut
deoꝵ uite mortuos honorarent quo
ex hom̃ib in celum receptos pucibant
hos supersticõsos uocabant Eos uõo
qui publicos ⁊ ãtiqͥios deos colerent
religiosos nom̃abant unde uirgiluiᷤ
uana supersticio neteꝵq ignara deorum
S cum ueteres quoq deos ĩueramus
eodem modo consecratos eẽ post obi¬
tum. Suꝑsticõsi ergo qui młtos et
falsos deos colũt. nos aũt religiosi
qui uni et uero deo supplicamꝰ.
ortasse querat aliquis. quõ cum
deum nos unũ cołe dicamus.
duos camẽ ẽẽ assenemꝰ. deũ pacrem
et deũ filuĩ. que assenacõ plerosq in

Expanded text:
domino et obsequi ut patri necesse est. eo domino et obsequi ut patri necesse est. eo melius ergo id nomen Lucretius interpretatus est, qui ait religionum se nodos soluere. superstitiosi autem uocantur non qui filios superstites optant — omnes enim optamus —, sed aut ii qui superstitem memoriam defunctorum colunt aut qui domi tanquam deos penates. Nam qui novos sibi ritus assumebant, ut deorum vice mortuos honorarent, quos ex hominibus in coelum receptos putabant, hos superstitiosos vocabant. Eos vero, qui publicos et antiquos deos colerent, reliogiosos nominabant. Unde Virgilius: Vana superstitio, veterumque ignara deorum. Sed cum veteres quoque deos inveniamus eodem modo consecratos esse post obitum; superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt. Nos autem relqui uni et uero deo supplicamus. Fortasse quaerat aliquis quomodo, cum deum nos unum colere dicamus, duos tamen esse adseueremus, deum patrem et deum filium. quae adseueratio plerosque in
Abbreviated transcription (Latin):
supersticõsi filios sb̾mde optae̾ incõsũ
est. Supersticõsus igitur est ille qui eci¬
am raro id optam̾t. aut cur nici no¬
men sit ex eo tractum. quo nichil ho¬
nestius nichil iustius optaĩ põt. nam
ꝙ̾ait religiosos a relegendo appellatos
qui retractent ea diligenter que ad cul¬
tum deoꝵ pertment cur ergo et illi
qui hoc sepe i die facuit resigiosorũ
nomen amittant cum młto utiq dili¬
gencius ex assidintate ipã ielegant ea
quib dii colunt᷑ Quid ẽ ergo nimꝵ
religio uei cultus ẽ et suꝑsticõ falsĩ
et oĩno quid colas int̾est nõ ꝙ̃adino¬
dum colas/ aut quid precẽis s qr dece
cultores religiosos se putant cum sint
supersticõsi. nec religionẽ possũt asn¬
uersticõne discerne nec significantiã
nominũ expͥm̾e diximꝰ nomen reli¬
gioris a uincuło pietatis eẽ deductu¬
quod hominẽ sĩbi deus religamͣt et̾ pi¬
etate constinirit quia serm̃e nos ei ut

Expanded text:
superstites filios subinde optare uitiosum superstites filios subinde optare uitiosum est, superstitiosus igitur et ille qui etiam raro id optauerit. aut cur uitii nomen sit ex eo tractum quo nihil honestius, nihil iustius optari potest? nam quod ait religiosos a relegendo appellatos qui retractent ea diligenter quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi qui hoc saepe in die faciant religiosorum nomen amittant, cum multo utique diligentius ex adsiduitate ipsa relegant ea quibus dii coluntur? quid ergo est? nimirum religio ueri cultus est, superstitio falsi. et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas aut quid precere. sed quia deorum cultores religiosos se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere nec significantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pietatis esse deductuquod hominem sibi deus religauerit et pietate constrinxerit, quia seruire nos ei ut
Abbreviated transcription (Latin):
alteꝵ laudis. hec int̾pretacõ qm̃ mep¬
ta sit ex re ipã licet nosce̾ Nam si isdem
diis colendis et suꝑsticõ et religio u̾sa¬
tur exigua uł pocius nulla distanciaẽ
Quid enĩ michi affert cause. cur p̾cai
pro salute filioꝵ semel religiosi et idẽ
decies fac̾e suꝑsticõsi eẽ homis arbitre¬
tur Si enĩ semel fac̾e oꝑtimũ est. qnͣto
magis sepius. Si hora pͥma ergo et to¬
to die. Si una hostia placabłis. placa¬
bliores utiqr hostie plures. quo multi¬
plicata obsequia. dementur pocius qm̃
offendant non enĩ nobis odiosi indent᷑
hii famuli. qui assidm et frequẽtes ad
obsequiũ fum̾t s magis cari. Cur igiͥ
Isit in culpa et nomẽ reprehensible acci¬
piat qui aut filios suos magis diligit
aut deos riagis honorat sudetur aut̃
qui minus qd̾ aigument᷑ũ eciam ex
conẗrio ualz si em̃ totos dies precai̾
et ĩmola̾e̾ cͥmĩs est. ergo et semel Si

Expanded text:
alterum laudis. haec interpretatio quam inepalterum laudis. haec interpretatio quam inepta sit, ei re ipsa licet noscere. nam si in isdem diis colendis et superstitio et religio uersatur, exigua uel potius nulla distantia est. quid enim mihi adferet causae cur precari pro salute filiorum semel religiosi et idem decies facere superstitiosi esse hominis arbitretur? si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? si hora prima, ergo et toto die, si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plures, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. non enim nobis odiosi uidentur ii famuli qui adsidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis cari. cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile suscipiat qui aut filios suos magis diligit aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? quod argumentam etiam ex contrario ualet. si enim totos dies precari et immolare criminis est, ergo et semel; si
Abbreviated transcription (Latin):
ciet uite. ac se rudnnentis insticie ad
cultum u̾e religionis istituat hac er̃
condicẽe gignimur ut generati nos deo
irixta debita obsequia prebeamus. Hũc
solum nonemius nonc sequamur.
hoc uniculo pietatis obstricti deo et religi¬
ti sumꝰ uñ ip̃a religio nomen accepit
non ut cicero. int̾pretatus est. a relegẽ¬
do. qui libro de natura deonum ẜo ita
dixit. non enĩ phi solum nerũ eciam
maiores nrĩ suꝑsticõnem a religione
seperauerunt. Nam qui cocos dies pre¬
cabantur et ĩmolabant ut su sibi lite¬
ri suꝑstites essent suꝑsticiosi sũt appellati. ꝙ
aũt omĩa que ad cultum deoꝵ pertinẽt
retractarent et tmꝙͣ relegerent sn st
dicti religiosi ex religendo tanꝙͣ exenge¬
do. eligentes. ex diligendo diligentes
ex intelligendo intessigentes his em̃
u̾bis omĩb mest uis relegendi eatem
que i religioso Ita factum est ut super¬
sticõso et religioso altm sit nicii nome

Expanded text:
tiet uitae ac se rudimentis iustitiae ad tiet uitae ac se rudimentis iustitiae ad cultum uerae religionis instituat. hac enim condicione gignimur, ut generanti nos deo iusta et debita obsequia praebeamus, hunc solum nouerimus, hunc sequamur. hoc uinculo pietatis obstricti deo et religati sumus: unde ipsa religio nomen accepit, non ut Cicero interpretatus est a relegendo, qui libro de natura deorum secundo ita dixit: non enim philosophi solum, uerum etiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt. nam qui totos dies precabantur et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati, qui autem omnia quae ad cultum deorum pertinerent, retractarent et tamquam relegerent, ii sunt dicti religiosi ex relegendo, tamquam ex eligendo elegantes, ei diligendo diligentes, ei intellegendo intellegentes. his enim uerbis omnibus inest uis legendi eadem quae in religioso. ita factum est in superstitioso et religioso alterum uitii nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
assunrptieq noĩb ut fallen̾t. Nam qr
dimintatem per seip̃os affectãe nõ po¬
terũt asscinerunt sibi noiã potẽtũ regũ
sħ quoꝵ titulis honores sibi deoꝵ uen¬
dicarent. Qui error discuti põt et in
lucem ueritatis protrahi nam siquis stu¬
deat alcis inquire congreget cos quib
picia est scure ao inferis animas. enocẽt
iouem. neptimũ. uulcmũ m̾curĩ. appol¬
linem patremq omĩum saturnũ . Rũze¬
bunt ab inferis omẽs. et int̾rogiti lo¬
quẽtur. et de se ac deo fatrhurtur post
hec uocerit tpm. non aderit non appa¬
rebit illis quia non amplius om̃ biduo
aput inferos fut. Quib hac probacõne
ctius proferri tõt. Ego no ns̃ dubitꝰ
qum ad ueitatem trismegistus hanc
aliqua rõne ꝑuenerit qmͣ de deo patre
appnet nillam aliam spem uitẽ ho¬
mĩs esse posita ñ ut abiectis uanita¬
tib et erroe miserabłi denin cognoscat
et deo seruiat. Nut hinc temporali renũ¬

Expanded text:
assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia assumptisque nominibus, ut fallerent. Nam quia divinitatem per seipsos affectare non poterant, adsciverunt sibi nomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum vindicarent. Qui error discuti potest, et in lucem veritatis protrahi. Nam si quis studet altius inquirere, congreget eos, quibus peritia est ciere ab inferis animas. Evocent Jovem, Neptunum, Vulcanum, Mercurium, Appollinem, patremque omnium Saturnum. Respondebunt ab inferis omnes, et interrogati loquentur, et de se ac Deo fatebuntur. Post haec evocent Christum, non aderit, non apparebit; quia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid hac probatione certius proferri potest? ego uero non dubito quin ad ueritatem Trismegistus hac aliqua ratione peruenerit, qui de deo patre apparet nullam aliam spem uitae homini esse propositam, nisi abiectis uanitatibus et errore miserabili deum cognoscat et deo seruiat, nisi huic temporali renun
Abbreviated transcription (Latin):
ant. nͥ ꝙ idem sunt demones. quos
tuant in medio et is quẽ constat in¬
tursum temonis ꝑpeti et deifici appol¬
linis uates. eodem mõ dei nom̃ẽ hor¬
rebunt. et tam celeiter exçedet deua¬
te suo aposlo qmͣ ex hoĩe sp̃s ille de¬
moniacus et adiurato fugatoq d̾o suc
uates in ppetim̃ conticescẽt Eigo ide
sunt demones quos facent execrandoᷤᷤ
ẽẽ idem dii quib supplicãt Si nobis
c̾tendum ẽẽ non putant. credãt home¬
ro qui sũmũ illum ionem demonis
ag̾gauit S et aliis poetis et phis qui
cosdem mõ demonas modo deos nũcu¬
pant. quoꝵ alteꝵ neꝵ. alteꝵ falsum ẽ
Illi em̃ nequissimi sp̃ns. ubi adiurant᷑
ibi se demones confitentur ubi colim¬
tur ibi se deos mencĩtur. ut errores
hoĩb ĩmictant. et auocent a ueĩ dei no¬
cõne. per quam solam pot̾ mors ct̾na
nitari  Idem sũt qui deiciendi hoĩs
cansa narios sibi cuicus per diu̾sis re¬
giones conduerunt mentitis tam̃e

Expanded text:
ant, nisi quod idem sunt daemones quos ant, nisi quod idem sunt daemones quos constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo dei nomen horrebunt et tam celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui eosdem modo daemonas, modo deos nuncupant, quorum alterum uerum, alterum falsum est. illi enim nequissimi spiritus ubi adiurantur, ibi se daemonas confitentur, ubi coltur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant, et avocent a veri Dei notione, per quam solam potest mors aeterna vitari. Iidem sunt, qui dejiciendi hominis causa, varios sibi cultus per diversa regionum condiderunt, mentitis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑest nͥ ut anos ẽe dicant deos alioᷤ
demones /. Ex ponant igitꝰ nob̾ diffe¬
renciam generis utͥusq. ut sciamnᷤ
quid colendum quid exsecrandum
sit habeant ne mt̾ se aliquod consor¬
cium an nõ sint ĩimici si sũt aliqua
necessitudine copulat qts eos dister¬
nemus. aut quõ ut̾usq genis hono¬
tem cultũq miscebimꝰ S⁊ aũt sunt
ĩunti cur aũt demones dees nõ time̾t
ant dii demones fuga̾e̾ non possunt
Ecce aliquis instinc̾tu demonis ꝑtitꝰ
tementit effertur insanic ducamus
huinc in ioitis oꝑtum uł maximũ
templum qr sanae hoĩes iupit̾ nes¬
cit. in esculapii. uł apcosums famũ
iubeat ut̾uslib sac̾dos dei sin noĩe
ut nocens ille spũs ercedat ex hoĩe
nullo id pacto fiei pãt Que igit᷑ uis
deoꝵ est si sõiocto u demones nõ habẽt
at uo iem zemones aduirati per no¬
men dei nor protinus suguit/. Que
rõ est ut xp̃m timeant ioue̾ non time¬

Expanded text:
superest nisi ut alios esse dicant deos, alios superest nisi ut alios esse dicant deos, alios daemonas? exponant igitur nobis differentiam generis utriusque, ut sciamus quid colendum, quid exsecrandum sit, habeantne inter se aliquod consortium an uero inimici sint. si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus aut quomodo utriusque generis honorem cultumque non miscebimus? si autinimici, cur aut daemones deos non timent, aut dii daemones fugare non possunt? Ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit, effertur, insanit: ducamus hunc in Jovis optimi maximi templum; vel, quia sanare homines Jupiter nescit, in Aesculapii vel Appollinis fanum. Jubeat utriuslibet sacerdos, dei sui nomine, ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. Quae igitur vis deorum est, si subiectos sibi daemonas non habent? at uero idem daemones adiurati per nomen dei ueri protinus. fugiunt. quae ratio est ut Christum timeant, Iouem non time
Abbreviated transcription (Latin):
narẽt dei templum seq nõ sacrilegio
cõtaminarent. qd̾ grauissimis perse¬
quenciũ penis expiaretur Nec tamen
ex hoc ip̃o ceci honñes intellig̾e possũt
aut hanc eẽ ueram religionem cui
ad uincendum tanta us in est a̾ illa
fłam que so̾sist̾e aut congredi nõ põt
S aiunt hoc deos non metu. uerũ
odio fac̾e̾ qiͣ qsqm possit odisse nisi
eum qui aut noceat aut possit noc̾e
ymo u̾o congruens maiestati fuit ut
eos quos oderant pñtib penis affice¬
accede̾ ad eos possunt in quib celestẽ
notam uiderint nec hiis not̾e ques
signũ ĩmorle munierit tanꝙͣ inͥ ex¬
prgnables muros laçessunt eos per
roĩes et manib persequũtꝰ alienis
ꝯd̾ profecto si ẽẽ confitent᷑ uicimus
Necc̃e est eĩ hanc ueram ẽẽ̾ religionẽ
que ⁊ rouem demonũ nouit ⁊ astuciã
intelligit et uim retũdit et eos spĩta¬
lib armis domitos ac sp̾actos cedere

Expanded text:
narent dei templum seque uero sacrilegio narent dei templum seque uero sacrilegio contaminarent, quod grauissimis persequentium poenis expiaretur. nec tamen ex hoc ipso caeci homines intellegere possunt aut hanc esse ueram religionem cui ad uincendum tanta uis inest aut illam falsam quae subsistere aut congredi non potest. sed aiunt hoc deos non metu, uerum odio facere: quasi quisquam possit odisse nisi eum qui aut noceat aut possit nocere. immo uero congruens maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficem neque accedere ad eos possunt in quibus caelestem notam uiderint nec iis nocere quos signum immortale munierit tamquam inexpugnabilis murus, lacessunt eos per homines et manibus persecuntur alienis. quos profecto si esse conStentur, uicimus. necesse est enim ueram esse hanc religionem, quae et rationem daemonum nouit et astutiam intellegit et uim retundit et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere
Abbreviated transcription (Latin):
quat̃s adiurati per xp̃m de corponbus
que obsederũt fuguĩt Nam sicut ip̃e
cuum int̾ honñes agẽt uiu̾sos demo¬
nes u̾bo fugabat hoĩmiq mentes mo¬
cas. et malis incursib furiatas ĩsen¬
sus pristmos reponebat. Ita nũc secta¬
tores eius eostem sp̃s inquinatos de
hoĩb et uoĩẽ magnĩ sui. et signo passio¬
ins eius excludũt cuniꝰ rei non difficilis
est probac̃o nam cum dns suis ĩmolĩt
si assistat aliq̾s signatam fõntẽ geren᷑¬
e sacra nullonio litant nec responsa pẽt
consultus redee nates. et rec semper¬
lis ieh fint. Cum illis quidam minis¬
troꝵ nostri sacrificantib doniinis assis¬
terent imposito frontib suis signo
deos illoꝵ fugauerũt ne pessent mniste¬
rib hostiaꝵ futura deping̾e. Qd̾ cum
nitellige̾nt aruspices in stĩgantib isde
demonib quib prosecant cõqueren¬
tes ꝓphinos hoĩes sacris int̾esse coge¬
runt pn̾cipes suos in finotẽ ut expug¬

Expanded text:
m de corporibus quae obsederint fugiant. nam sicut ipse cum inter homines ageret, uniuersos daemonas uerbo fugabat hominumque mentes emotas et malis incursibus furiatas in sensus pristinos reponebat, ita nunc sectatores eius eosdem spiritus inquinatos de hominibus et nomine magistri sui et signo passionis excludunt. cuius rei non difficilis est probatio. nam cum diis suis immolant, si adsistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant nec responsa potest consultus reddere uates. et haec saepelis regibus fuit. cum enim quidam ministrorum nostri sacrificantibus dominis adsisterent, inposito frontibus signo deos illorum fugauerunt, ne possent in uisceribus hostiarum futura depingere. quod cum intellegerent haruspices, instigantibus isdem daemonibus quibus prosecant conquerentes profanos homines sacris interesse egerunt principes suos in furorem, ut expug
Abbreviated transcription (Latin):
sme malica pductus sum ad uctimã
ĩme cogitauerũt cogitacõem dicẽtes
uinte mittamꝰ lignũ in panẽ eius
et eradamꝰ e. t̾ra uitam eius et no¬
mẽ eius nõ eit ĩ meõria amplius
lignũ aut crucẽ significat et pͥanis
qui credũt in carnem ꝙͣ uortauit e
crucem qua perendit de qna tamẽ
aꝑcuis nõ mcyses in deuterononio
ita predicauit et ei̾t pendens uita
tua. añ oculos tuos et timebis die
ac nocte et non credes ite tue Itẽ
ruisus in nunens Non quasi hõ domiꝰ
suspendit᷑ n quasi alius hoĩs minas ꝑa¬
titur zacharias eciam sic tradidit Et
intuebuntur in me inque̾ tnͣsfreerunt
Item in pͦs xxͦ. effoerũt manus meas
et pedes meos dimimerauerũt oĩa ossa
mea Ipĩ aũt cõtemplati sunt et uiderͣt
me et dunserũt uestimẽta mea sibi. et
super uestem meam miserut sortem Q¬

Expanded text:
d uictimam: in me cogitauerunt cogitationem dicentes: uenite, mittamus lignum in panem eius et eradamus a terra uitam eius et nomen eius non erit in memoria amplius. lignum autem crucem significat et panem qui credunt in carnem quam portauit et in crucem qua pependit. de qua tamen apertius ipse Moyses in Deuteronomio ita praedicauit: et erit pendens uita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte et non credes uitae tuae, idem rursus in Numeris: non quasi homo dominus suspenditur neque quasi filius hominis minas patitur. Zacharias etiam sic tradidit: et intuebuntur in me, quem transfixerunte Christi: effoderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea: ipsi autem contemplati sunt et uiderunt me, diuiserunt uestimenta mea sibi et super uestem meam sortem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hanc responsionem qn̾ecia in cõtep¬
tum ueniat hinusmoĩ doctor et delude¬
tur uicissim qr udebit᷑ et ip̃e celudere
Quid ergo faciat ille p̾ceptor si hec ei fuĩt
se doce Inde euenit ut pħoꝵ p̾ceptis
difficile ẽ urmar tam młti bñfacẽnt
ꝙͣ mlti loquñtur bñ. S qui p̃cipuit nec
faciut abest ab hns fides et si hoĩes fu¬
erint cõcepnent᷑ ut leues si dens oppõe¬
tur ei excusacõ fragilitatis huãne Sup¬
unt Itaq cum ip̃i p̾ceptores iuĩcuntur
affectib quos unici predicant opportere
neminẽ possunt ad irtutem quã falso
predicant erudie obeamq causam purãt
nemmẽ adhuc perfectum exstitisse sa¬
pientẽ idest in quo sũme doct̾ne ac scie
sũma u̾tus et perftã insticia cõsensert

Expanded text:
esse hanc responsionem? quin etiam in contemesse hanc responsionem? quin etiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et deludetur uicissim, quia uidebitur et ipse deludere. quid ergo faciet ille praeceptor, si haec ei fuerint se docere? inde euenit ut philosophorum difficile: utinamque tam multi bene facerent quam multi locuntur bene! sed qui praecipiunt nec faciunt, abest ab iis fides: et si homines fuerint, contemnentur ut leues, si deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. supeunt: itaque cum ipsi praeceptores vincantur affectibus, quos vinci praedicant oportere, neminem possunt ad virtutem, quam falso praedicant, erudire; ob eamque causam putant, neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est, in quo summae doctrinae ac scientiae summa virtus et perfecta justitia consenserit,
Abbreviated transcription (Latin):
statu segrega̾e int̾ quos aĩt Et ipi eotẽ
mõ uiuendũ ẽ quo doc ẽẽ uiuendum
ne si alit̾ ixerit ip̃e p̾ceptis sius fidem
detrahat lenioreq doct̾nam suam faciit
sĩ re iꝑã resoluat qd u̾bis ititꝰ astring̾e
unusquisq em̃ cum audit p̾cipientem
nõ uult ĩpom sibi necessitatem parendi
tanꝙͣ sibi ius libertatis adimatur. ⁊e¬
sponcet itaq docton hoc modo non pos¬
sum face̾ que iubes qm̃ sunt impossibłia
Uetas me rrasci uetas cup̾e uetas libidi¬
ne cõmoiu̾ uetas rolorem uetis mor¬
tem cimi̾e s ħ adeo contͣ naturam sumnt
ut hiis affectib ammalia uiuersa sõiec¬
ta sint uel si a deo putas repugnari
posse natine. cum ip̃e qui p̾cipis fac ut
stiam fic̾i posse. Cum aũt ip̃e non facias
que insolencia ẽ ut hoĩ sibẽo ĩpone ue¬
lis leges quib ip̃e nõ parcas pͥne dis¬
ce que doces et añqmͣ mores aliorum
corrigas tuos corrige Quis negat instã

Expanded text:
 segregare inter quos agit, et ipsi eodem  segregare inter quos agit, et ipsi eodem modo uiuendum est quo docet esse uiuendum, ne si aliter uixerit, ipse praeceptis suis fidem detrahat leuioremque doctrinam suam faciat, si re ipsa resoluat quod uerbis nitatur adstringere. unus quisque enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam sibi ius libertatis adimatur. respondet itaque doctori hoc modo: \'non possum facere quae iubes, quoniam sunt inpossibilia. uetas me irasci, uetas cupere, uetas libidine commoueri, uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam
Abbreviated transcription (Latin):
ut deus uenit cur se tam hũilem inbecil¬
lũq constituit ut ab homĩb et cõtemp¬
in ⁊ pena affici poss Cur uim ab mbe¬
cillis ⁊ mortalibe passus ẽ Cur nõ ma¬
nus hoinũ aut utute repulit aut diu¬
nitate intauit Cur nõ maiestatẽ suam
so ipã saltem morte patefecit s ut ĩua¬
lidus ĩ iudiciũ ductus est ut nocens
dap̾natus ut morlis occisus Tefutã¬
bo hec diligent nec quequam paciar
ẽrrare Illã emui magniꝰ et mirabili
rõne sunt facta Quam quicũq ꝑcepit
non tantum mirari desmet deumi ab hoĩ¬
bus ẽẽ cruciatum uerum eciam facile
peruidebit nec deum quide potuisse creo
si ea ipã que arguit facta non essent
moresq fingit alioꝵ quero debeat¬
ne face ip̃e que precepit in nõ debeat si
nõ fecerit soluta p̾cepta sunt Si em̃ bõi
sunt que p̾cipiũtur si uitam hoĩnũ i
optĩo statu collocanit non se d ipẽ p̾cep¬
tor a numero cetuq hoĩnum in optimo¬

Expanded text:
ut Deus venit? Cur se tam humilem imbecilut Deus venit? Cur se tam humilem imbecillemque constituit, ut ab hominibus et contemni, et poena affici posset? cur vim ab imbecillis, et mortalibus passus est? cur non manus hominum, aut virtute repulit, aut divinitate vitavit? cur non majestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit? sed ut invalidus in judicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus. Refutabo haec diligenter, nec quemquam patiar errare. Illa enim magna et mirabili ratione sunt facta; quam quicumque perceperit, non tantum mirari desinet Deum ab hominibus esse cruciatum, verum etiam facile pervidebit ne Deum quidem potuisse credi, si ea ipsa quae arguit facta non essent.moresque fingit aliorum, quaero debeatne ipse facere quae praecipit, an non debeat? Si non fecerit, soluta praecepta sunt. Si enim bona sunt quae praecipiuntur, si vitam hominum in optimo statu collocant, non se debet ipse praeceptor a numero coetuque hominum
Abbreviated transcription (Latin):
s tamẽ ut refellantur a nobis eciam
illi qui ininium non sine malo suo sapi¬
unt rebusq diuinis fidem detrahũt
argumentis quoq illor coaguamꝰ enorem
ant firmisatis uel testimonia siue argumẽ¬
tis uł argumenta sine testimoniis nos ta¬
men non contenti alt̾ntro sumꝰ cũ sup¬
pecat nobis utrũq ne cui peruerse ige¬
moso aut non nitelligendi aut contra
disserendi locum relinquamꝰ Negant
fiei posse ut nature inmorli quidquar
decederet Negant demq deo dignũ ut hõ
fiei̾ uell seq infirmitate carnis oneraẽ
ut passionib ut dolon ut morti seipẽ
sb̾ice̾t qiͣ nõ facile illi eẽt ut cit᷑ corpis i¬
becillitatem se hoib ostendet eosq iusti¬
ciam doce̾t siquitẽ id uolebat maiore
aucte ut professi deum Tunc emĩ cũctoᷤ
fuisse preceptis celestib parituros si ad ea
uͥtus ac potestas dei precipientis accede̾t
Cur igitur auint ad docendos hoĩes non

Expanded text:
sed tamen ut refellantur a nobis etiam sed tamen ut refellantur a nobis etiam illi, qui nimium non sine malo suo sapiunt, rebusque divinis fidem detrahunt, argumentis quoque illorum coarguamus errorem;ant firmitatis vel testimonia sine argumentis, vel argumenta sine testimoniis; nos tamen non contenti alterutro sumus, cum suppetat nobis utrumque, ne cui perverse ingenioso, aut non intelligendi, aut contra disserendi locum relinquamus. Negant fieri potuisse, ut naturae immortali quidquam decederet. Negant denique Deo dignum, ut homo fieri vellet, seque infirmitate carnis oneraret; ut passionibus, ut dolori, ut morti se ipse subjiceret: quasi non facile illi esset, ut citra corporis imbecillitatem se hominibus ostenderet, eosque justitiam doceret siquidem id volebat majore auctoritate, ut professi Dei. Tunc enim cunctos fuisse praeceptis coelestibus parituros, si ad ea virtus ac potestas Dei praecipientis accederet. Cur igitur aiunt ad docendos homines non
Abbreviated transcription (Latin):
stine it eos uͥtute ac porestite. quã posler
noue anũçiacõnis rõ fundaĩ ⁊ cõfir¬
mai̾ S et fucura illis apperint omĩa
alia mira tĩ ecim hoc futuꝵ ẽẽ dicert
ut post bieue tempꝰ ĩmitteret deus re¬
gem qui expugnaret udeos et cuictate ᷤᷤ
eorum solo adẽquaret ip̃os aũt fame
sitiq confectos obsidẽt cũ fore ut cor¬
porib suoꝵ uesterentur et cõsumerẽt
ĩuicem Postremo ut capti neĩrent ĩ
manus hostiũ et in conspectu suo uexa¬
ri acerbissime cõiuges suas cernerẽt
uiolani ac prostitui u̾gines. dixipi pu¬
eros allidi paruulos oimia demq ig¬
inq fenoq uastan Captinos ĩ ppetirã
teris suis ext̾mĩan eo qd̾ exultaue
int super amantissimũ et probatissi¬
mum dei filium Itaq post illoꝵ obitũ
eos nero int̾emiss uideoꝵ nomẽ et
gentem uespasiamis extinxit fecito
omĩa que illi futura predirerant
et ĩcredibłia putantur ab hiis quoᷤᷤ
uera celestiũ lr̃aꝵ doct̾na. non iibuit

Expanded text:
erat eos uirtute ac potestate, quo posset nouae adnuntiationis ratio fundari et confirmari. sed et futura illis aperuit omnia: alia mira tum etiam hoc futurum esse dixerunt, ut post breue tempus inmitteret deus regem, qui expugnaret Iudaeos et ciuitates eorum solo adaequaret, ipsos autem fame sitique confectos obsideret. tum fore ut corporibus suorum uescerentur et consumerent inuicem, postremo ut capti uenirent in manus hostium et in conspectu suo uexari acerbissime coniuges suas cernerent, uiolari ac prostitui uirgines, diripi pueros, allidi paruulos, omnia denique igni ferroque uastari, captiuos in perpetuum terris suis exterminari, eo quod exultaueint super amantissimum et probatissimum Dei Filium. Itaque post illorum obitum, cum eos Nero interemisset, Judaeorum nomen et gentem Vespasianus extinxit, fecitque omnia quae illi futura praedixerantet incredibilia putantur ab iis, quos vera coelestium litterarum doctrina non imbuit:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qd̾ nires inbecilles redcẽt ꝙ debi¬
lib integͥtatem ꝙ egris ac languẽ¬
tib sanitatem ñ eciam mortnos sus¬
citaret uelud ex sompno solutos ad
uitãq renocaret. Que uidences tunc
cum omĩa sic futura et facta sunt ar¬
chane illoꝵ lr̃e cõtinerent legebant
te et genua debłia consolannĩ qͥ estiᷤ
pusilli aũm nolite tim̾e nolite me¬
tue̾ deus nr̃ indiciũ ret̾buet et ipẽ
ueniet. et saluos faciet nos tunt
aꝑientꝰ ocłi. cecoꝵ et aures sindoꝵ
andient cũt saliet clandus sicut
riuus in t̾ra sicienti S et sibilla
cadem cecinit hiis u̾bis Mortuoꝵ¬
no resurectõ erit. et clandoꝵ cursus
uelocissimꝰ. et surdus audiet et te¬

Expanded text:
 debilibus integritatem, quod aegris et languentibus sanitatem, nisi etiam mortuos suscitaret , velut e somno solutos, ad vitamque revocaret. Quae videntes tunc cum omnia sic futura, ut facta sunt, arcanae illorum litterae continerent. Legebant tae, et genua debilia consolidamini. Qui estis pusilli animi, nolite timere, nolite metuere. deus noster iudicium retribuet, ipse ueniet et saluos faciet nos. tunc aperientur oculi caecorum et aures surdorum audient: tunc saliet clodus sicut riuus in terra sitienti. sed et Sibylla eadem cecinit his uersibuvero resurrectio erit, et claudorum cursus velocissimus, et surdus audiet, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
deum suũ non agnoscentes imierunt
consiliũ detestandũ ut pͥuarent eũ uita
qui ut eos niuificaret aduenerat
eire atq ĩuidie sue qmͣ in cordib
sius gerebãt intus in clusam alias
causas prefẽbant ꝙ legem dei ꝑ moisẽ
datã solue̾t idest in sabatis nõ uacaret
opans i salutẽ hoĩm ꝙ c̾tũcisionẽ

Expanded text:
deum suum non adgnoscentes inierunt consilium detestandum, ut priuarent eum uita qui ut eos uiuificaret aduenerat. Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, id est quod sabbatis non uacaret operans in salutem
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabit infirmitatem hoĩum folnet
resing̾e faciet mortnos repesset et nil¬
tos colores et pane unius perionis sa¬
um renicti solent eo confug̾e ut ai¬
nem naronemq legerit auosq netes
qui erotream sibillam cet̾sq cõmẽs¬
rant. Quaꝵ exlibris ista exempla r

Expanded text:
ambulabit, infirmitatem hominum solvet, ambulabit, infirmitatem hominum solvet, resurgere faciet mortuos, et pellet multos dolores, et de pane unius perionis sadam revicti, solent eo confugere, ut ainem Varronemque legerit, aliosque veteres, qui Erythraeam Sibyllam caeterasque commemorant: quarum ex libris is
Abbreviated transcription (Latin):
ppłor Queo igitur quid ħ potuit ars
magica moli cuiꝰ pericia ad incħ altud
quã ad c̾cũscribendos ocłos nal ⁊tem
secessit rursus orandi gr̃i. sicut solebt̃
in montẽ p̾cepit disciplis ut nauiculĩ
sumerent seq precedent atq illi urgẽ¬
te iam uespa profecti contͣrio uento
cõsecutꝰ ẽ eos tanꝙͣ in solo gradiens nõ
ut poete de oĩgine mẽcĩtur inpelago
incedente qui dem̾sa corpis parte. hu¬
mero supemmet unda S rursus cũ
ob dorminissent ĩnam acuentus usq
ad extremũ pẽiculum senire cepisset
excitatus .e. sompno silere uẽtũ ꝓtinͦ
iissit et fluctus qui maxum fereban¬
tur cõquiesc̾e Statimq sbũbo eius
tnͣquillitas insecuta est Menciũtur
potestatem ut impio suo coge̾t uetos ob¬
sequi mate semĩe morbos ced̾e inferos
obedie Quid  qd̾ ead̾e sibille carmib
sins añ docunt quaꝵ una cmiꝰ supͣ feci¬
net nõ insinũ mare pedib pacisq fi¬
de calcatum/ et rursus alia super undaᷤᷤ

Expanded text:
 quaero igitur quid hic potuerit ars magica moliri, cuius peritia nihil aliut quam ad circumscribendos oculos ualet. idem secessurus orandi gratia, sicut solebat, in montem praecepit discipulis, ut nauiculam sumerent seque praecederent. atque illi urguente iam uespera profecti contrario uento consecutus est eos, tamquam in solido gradiens; non ut poetae Orionem mentiuntur in pelago incedentem, qui, demersa corporis parte, Humero supereminet undas. Et rursus cum obdormisset in navi, et ventus usque ad extremum periculum saevire coepisset, excitatus e somno, silere ventum protinus jussit; et fluctus, qui maximi ferebantur, conquievere, statimque sub verbo ejus tranquillitas insecuta est. Mentiunturpotestatem, ut imperio suo cogeret ventos obsequi, maria servire, morbos cedere, inferos obedire. Quid quod eadem Sibyllae carminibus suis ante docuerunt? quarum una, cujus supra fecinet vero insanum mare pedibus, pacisque fide calcatum. Et rursus aliqua dixit: Super undas
Abbreviated transcription (Latin):
fĩde hõiim qui credũt in eũ ac nocã¬
tur fideles Illud nõ sałonis templũ
qr manu fcm ẽ manu cecidit demq
pr̃ eius in pͦs. cxxui. de oꝑib filii sin
ꝓpħanit hoc mõ si dominꝰ nõ edifi¬

Expanded text:
fide hominum, qui credunt in eum, ac vocanfide hominum, qui credunt in eum, ac vocantur fideles. Illud vero Solomonium templum, quia manu factum est, manu cecidit. Denique pater ejus in psalmo CXXVI, de operibus filii sui prophetavit hoc modo: Si Dominus non aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
missus est ad dauid uolentem do̾ tem¬
plum edificare et fuit u̾bũ dm̃ ad nathã
dicens uide et dic ẜuo meo dauio hec
dicit dñs deus omp̃s non tu edifica¬
bis mͥ domũ ad mhĩtandum s cumi
impleti fum̾t dies tui et cormiens
cum pr̃ib tius suscitabo semẽ tuũ ꝑtͤ
te et parabo regnum eius hic edifĩ¬
cibit michi tomũ ĩ noiẽ meo et eĩ¬
gami thronũ eius usq in secłm et ego
ero ei in prẽm et ipẽ eit mͥ in filium
filius dauid templũ deo edificauit
uit Itaq ad ip̃m que a pphera dã sũt
retulerunt Salomõ aũt ab ipõ patre
suo npi regnne̾ accepit ppħe uo de eo¬
loquetantur qui cũ nasceret postqm
dauid cũ pat̾b snis requieniss et p̃¬
terea salomonis imꝑrum ꝑpetuũ nõ
fuit annis enĩ .xl. regnauit demde ꝙ
nũꝙͣ filius dei dictũs ẽ s filius dõ.
et domꝰ quã edificauit nõ ẽ fidẽ cõse¬
tuta sicut eccłia que est neꝵ tẽplum
dei qd̾ nõ in panetib ẽ s in cordeat

Expanded text:
missus est ad Dauid uolentem deo templum fabricare. et fuit uerbum domini ad Nathan dicens: uade et dic seruo meo Dauid: haec dicit dominus deus omnipotens: non tu aedificabis inpleti fuerint dies tui et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te et parabo regnum eius. hic aedificabit mihi domum in nomine meo et erigam thronum eius usque in saeculum, et ego ero ei in patre et ipse erit mihi in filio. filius Dauid templum deo aedificauituit. itaque ad ipsum quae a propheta dicta sunt rettulerunt. Solomon autem ab ipso patre suo imperii regimen accepit. pqui tum nasceretur, postquam David cum patribus suis requievisset. Praeterea Solomonis imperium perpetuum non fuit; annis enim XL regnavit. Deinde quod nunquam filius Dei dictus est, sed filius David; et domus quam aedificavit non est fidem consecuta, sicut Ecclesia, quae est verum templum Dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac
Abbreviated transcription (Latin):
paciendãq suscepit
ofectus ergo ẽ in galileã noluit
eĩ iudeis se oñd̾e ne abduce̾t eos
ĩ pnĩam at impios resanaret Disci¬
ip̃m passionẽq eius amĩciabãt Idc̃co
moyses et idem ipĩ ꝓpħe legẽ que ide¬
is data ẽ testamẽtim uocant qr nsi
testator mortuns fui̾t nec cõfirmari
testamẽtũ põt nec sci quid in eo scptum
idest reuelaĩ et intelsigi misteriũ dei
nõ potuiss. Ueꝵ scp̃tura om̃is in duo
testamẽta diuisa ẽ Illud qd̾ aduentũ
passionẽq xpĩ añtessit. idest lex et ꝓpħ̾e
uetus dicit᷑. Ea nõ que post resinreccõ
eiꝰ scp̾ta sunt nouũ cestamẽtũ noĩatum
Iudei netere utũtur nos nouo s tamẽ
diu̾sa nõ sunt qr nouũ neteis ad im¬
plecõ ẽ et in utͦq idẽ testator ẽ xp̃c qui
pro nobis morte suscepta nos hedes regni
talia ecte dies ueniũt dicit dñs et con¬
sum abo domin israel et domui uida testa¬

Expanded text:
 susceperit. Profectus ergo in Galilaeam — noluit enim se Iudaeis ostendere, ne adduceret eos in paenitentiam atque inpios resanaret —, disciipsum passionemque eius adnuntiabant. idcirco Moyses et idem ipsi prophetae legem quae Iudaeis data est testamentum uocant, quia nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari testamentum potest nec sciri quid in eo scriptuid est reuelari et intellegi mysterium dei non potuisset uerum scriptura omnis in duo testamenta diuisa est illut quod aduentum passionemque Christi antecessit, id est lex et prophetae, uetus dicitur, ea uero quae post resurrectionem eius scripta sunt, nouum testamentum nominatur. Iudaei uetere utuntur, nos nouo: sed tamen diuersa non sunt, quia nouum ueteris adinpletio est et in utroque idem testator est Chripro nobis morte suscepta nos haeredes regni talia: Ecce dies veniunt, dicit Dominus; et consummabo domui Israel et domui Juda testa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sm carne̾ nasce̾tur derũ nõ dubito
quͥ illa carmĩa p̾orib temponb pro deli¬
rimẽtis habita sint cum ea neõ ntel¬
ligeret denũciabant enĩ mostruosa q̃¬
duam miracla quoꝵ nec racõ nec tẽpus
nec auctor designabatur demq entres¬
hec fore ait ut dic̾etur insana et men

Expanded text:
m carnem nasceretur. uerum non dubito quin illa carmina prioribus temporibus pro deliramentis habita sint, cum ea nemo intellegeret, denuntiabant enim monstruosa quaedam miracula, quorum nec ratio nec tempus nec auctor designabatur. denique Erythraea fore ait ut diceretur insana et men
Abbreviated transcription (Latin):
q copia instructus existet. que orõ tan¬
ta affluencie nb̾tate decurgens ut illã
crucem mei̾to deploret quiͣ mũdus ip¬
se et tota mũdi elemẽta eluxerũt ħ
autẽ sic futura fuisse et poħꝵ uocib¬

Expanded text:
umque copia instructus existet? quae oratio tanumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? Haec autem sic futura fuisse, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
eius et palinis ceciterũt eũ Cũq ip̃i car¬
infices de uestimẽtis eius contendent
sortiti sunt int̾ se de cunica et pallio et
cum hec oia fie̾nt millam uoce ex õc suo
tãquã si mutꝰ eet̃ emisit . Tũc suspen¬
derut eũ int̾ duos noxios meduĩ qui
ob latrocimia dampnati fuerant cruci¬
q affixerũt Quid ergo hic in canto fa¬
cinõe deplorem aut quib u̾bis tantũ
neptus cõquerar non enĩ gabiauam
crucem describimꝰ quã .m. culliꝰ uinꝰ¬
uersis eloquẽcie sue nerurs ac uirib
uelud effusis tocins igenn fontibus
prosecutus est facinꝰ mdignũ ẽẽ pro¬
clamans ciue romanũ cont̾ om̃s lege
n cruce ẽẽ sp̃latum qui quãuus ĩno¬
tens fui̾t et illo supplicio indignꝰ mor¬
talis tamẽ et ab hoĩe̾ scelesto qui iusti¬
iam ignoraret affectus quid tehunis
aucis indignitate dicemꝰ in qua dens
ac ultoi̾b dei suspensus est atq sp̾frrue
quis tam facũdus et canta rerũ u̾boꝵ¬

Expanded text:
ejus, et palmis ceciderunt. Cumque ipsi carnifices de vestimentis ejus contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. Et cum haec omnia fierent, nullam vocem ex ore suo tamquam si mutus esset, emisit. Tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique affixerunt. Quid ego hic in tanto facinore deplorem? aut quibus verbis tantum nefas conquerar? Non enim Gavianam crucem describimus, quam Marcus Tullius universis eloquentiae suae nervis ac viribus, velut effusis totius ingenii fontibus, prosecutus est, facinus indignum esse proclamans, civem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum. Qui quamvis innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus? Quis tam facundus, et tanta rerum verbor
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis sacͣmenta constituũt Obħ
itaq cet̾a pars ppłi̾ que nõdũ ad xpm̃
secesseras a sacerdotib incitabatur
ut impiũ iidicarent eum qd̾ legem
dei solue̾t cum ħ ille non suo iudicõ
s ex dei nolũtate secũdum p̾dc̃ã face̾t
ppħarũ Micheas eiñ nouam legem
datuꝵ enũciauit hoc mõ lex de syon

Expanded text:
onis sacramenta consistunt. ob haec itaque cetera pars populi, quae nondum ad Christum secesserat, a sacerdotibus incitabatur ut inpium iudicaret eum, quod legem dei solueret, cum hoc ille non suo iudicio, sed ex dei uoluntate et secundum praedicta faceret prophetarum. Micheas enim nouam legem datuiri denuntiauit hoc modo: lex de Sion
Abbreviated transcription (Latin):
nelass mulctaretur eciam morte ut in¬
feros quoq ũcẽt ac resignaret atqita
demũ resurgens ad prẽm proficisc̾etur
ĩ nuibe sp̾latus adiecit em̃ ꝓph̾a et ait
Et usq ad antiquũ dieꝵ ꝑu̾eĩt et obla¬
tus ẽ ei antiquũ dieꝵ applłauit deum
sũmũ. cuiꝰ etas et oĩgo non põt cõpre¬
hendi quia solus a secuł fint et eit sꝑ ĩ¬

Expanded text:
velasset, multaretur etiam morte, ut invelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque vinceret ac resignaret, atque ita demum resurgens, ad Patrem proficisceretur in nube sublatus. Adjecit enim propheta, et ait: Et usque ad antiquum dierum pervenit, et oblatus est ei. Antiquum dierum appellavit Deum summum, cujus aetas, et origo non potest comprehendi; quia solus a saeculis fuit, et erit s
Abbreviated transcription (Latin):
in uisu noctis. et ecce ĩ nubib celi ut
filius hoĩs ueĩens et usq ad uetustũ
lerunt eum et datum ẽ ei regnũ et
honor et imꝑiim et omĩs połs tͥb ec
ligne seruent ei et potestas eius et̾¬
nã que nũꝙͣ tͣnͣssibit et regnũ eius non
con ũpetur E nõ igitur indei et confi¬
tent᷑ et sperant xp̃m dei qui hũc idc̾co
reprobannĩt qr ex hoĩe natus ẽ. nam
cum ita sit adeo constitutũ ut idẽ xp̃ns
bis adueĩat in t̾ram semel ut unũ
deũ gentib nũciet Deinde rursus
ut regnet quõ in scom eius aduentũ
credunt qui in p̾mũ non c̾diderũt at qnͥ
ꝓpħa utrosq aduẽtus eius ꝑancis u̾bis
cõprehendit Et ecce inquit ĩ nubibus
celi ut filius hoĩms nẽiens non dixit
ut filius dei s ut filius hoĩs ut osten¬
ut suscepta honns figura. et cõdicõne
mõrli docẽt hoiẽs iusticiam Et cũ mã¬
datis dei functus nẽitatem gentib re¬

Expanded text:
in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum lerunt eum; et datum est ei regnum, et honor, et imperium; et omnes populi, tribus. Et linguae servient ei, et potestas ejus aeterna, quae nunquam transibit, et regnum ejus, quod non corrumpetur. Quomodo igitur Judaei et confitentur, et sperant Christum Dei? qui hunc idcirco reprobaverunt, quia ex homine natus est. Nam cum ita sit a Deo constitutum, ut idem Christus bis adveniat in terram, semel, ut unum Deum gentibus nuntiet, deinde rursus, ut regnet: quomodo in secundum ejus adventum credunt, qui in primum non crediderunt? Atqui propheta utrosque adventus ejus paucis verbis comprehendit. Ecce, inquit, in nubibus coeli ut filius hominis veniens. Non dixit, ut filius Dei, sed filius hominis, ut ostenut suscepta hominis figura, et conditione mortali, doceret homines justitiam; et cum mandatis Dei functus, veritatem gentibus re