comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quadã intelligentiȩ ui hoc ẽẽ ñ dubita.
¶Hec ꝓpter illos dicta sunt qͥ ista infe¬
riora sub intelligentie aspectum cad̾e
uł ad contẽplationem usq quaq ꝑti¬
uere indignũ ducunt. Specialit̾ tam̃
& ꝓprie contemplatio dr qͤ de sublimib
habet᷑. ubi animus pura intelligentia
u̾titur. Semꝑ aũt contemplatio ẽ in
reb uł ꝑ sui naturam manifestis. uel
singuloꝵ. contemplationis. medita¬
tionis & cogitationis. Quartum

Expanded text:
quadam intelligentiae vi hoc esse non dubita. quadam intelligentiae vi hoc esse non dubita. Haec propter illos dicta sunt, qui ista inferiora sub intelligentiae aspectum cadere, vel ad contemplationem usquequaque pertinere, indignum ducunt. Specialiter tamen et proprie contemplatio dicitur, quae de sublimibus habetur, ubi animus pura intelligentia utitur. Semper autem contemplatio est in rebus, vel per sui naturam manifestis, vel singulorum, contemplationis, meditationis, cogitationis. Videtu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. alius ꝑ meditationem. aliis ꝑ
contẽplationem occupetur: qͣmuis noz
dispari uia. dispari tñ motu feruntur.
¶Cogitatio semꝑ uago motu de uno ad
aliud tͣnsit. meditatio circa unũ aliqͥd
ꝑseuerant̾ intendit: contẽplatio sub u¬
no uisionis radio ad minimera se dif¬
fundit. ¶ Per intelligentiã siquidem
simis m̃tis in imm̃sum expandit᷑: et
contemplantis animi acies acuitur ut
capax sit ad multa conp̾hendenda: &
ꝑspicax ad subtilia penet᷑nda. Numꝗͣ
enim contẽplatio potest ẽẽ sine qͥdam
uiuacitate intelligentiȩ. Sicut enim
ex intelligentia ÷ qd oculus mtis in in
corporeis figitur: sic ex eiusdem ui esse
constat quo sub uno intuitu in reb cor¬
poreis ad tam infinita comp̃hendenda
dilatatur. Deniq qͦtiens contẽplantis
animus dilatatur ad ima. qͦtiens eleua¬
tur ad sumina. quotiens aeuitur ad in¬
scrutabilia. qͦtiens agilitate miranda
pene absq mora rapit᷑ ꝑ innumera: ex

Expanded text:
tionem, alius per meditationem, alius per tionem, alius per meditationem, alius per contemplationem occupetur, quamvis non dispari via, dispari tamen motu feruntur. Cogitatio semper vago motu de uno ad aliud transit, meditatio circa unum aliquid perseveranter intendit, contemplatio sub uno visionis radio ad innumera se diffundit. Per intelligentiam siquidem sinus mentis in immensum expanditur, et contemplantis animi acies acuitur, ut capax sit ad multa comprehendenda, et perspicax ad subtilia penetranda. Nunquam enim contemplatio potest esse sine quadam vivacitate intelligentiae. Sicut enim ex intelligentia est quod oculus mentis in corporeis figitur, sic ex ejusdem vi esse constat quod sub uno intuitu in rebus corporeis ad tam infinita comprehendenda dilatatur. Denique quoties contemplantis animus dilatatur ad ima; quoties elevatur ad summa, quoties acuitur ad inscrutabilia, quoties agilitate miranda pene absque mora rapitur per innumera, ex
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Contẽplatio aut om̃ia eircũ¬
uolat: ⁊ cũ uoluerit se in sũmis librat.
Cogitatio ẽ sine labore ⁊ fructu. In
meditatione ÷ labor eum fructu. Contẽ¬
platio ꝑmanet sine labore cũ fructu.
n cogitatione euagatio: in medita¬
tione inuestigatio: in contemplatione
ammiratio. Ex unaginatione cogita¬
cio: ex racione meditatio: g intelli¬
gentia contemplatio. Esccetria ista
inaginatio. racio. intelligertia¶In¬
telligentia obtinet supp̃mim locum:
imaginatio infimum: racio medium.
Om̃ia quȩ subiacent sensui inferiori ne¬
cesse ᷤᷤea etiam subiacere sensin suꝑiori:¬
cesse ẽ etiam subiacere sensus inferiori.
Unde constat qͥa cuncta quȩ comp̾hen¬
dunt᷑ ab imaginatione. ea etiam aliaq
multa qͦ supra ipsam sunt comp̾hendi
a racione. S imilit̾ ea qͦ imaginatio uel
racio comp̃hendunt sub intelligentia
us se expandat: qui om̃ia lustrat. Et li¬
cet sepe circa eandem rem alus ꝑ cogita¬

Expanded text:
currit. Contemplatio autem omnia circumcurrit. Contemplatio autem omnia circumvolat, et cum voluerit se in summis librat. Cogitatio est sine labore et fructu. In meditatione est labor cum fructu. Contemplatio permanet sine labore cum fructu. In cogitatione evagatio, in meditatione investigatio, in contemplatione admiratio. Ex imaginatione cogitatio, ex ratione meditatio, ex intelligentia contemplatio. Ecce tria ista, imaginatio, ratio, intelligentia. Intelligentia obtinet supremum locum, imaginatio infimum, ratio medium. Omnia quae subjacent sensui inferiori, necesse est ea etiam subjacere sensui superiest ea etiam subjacere sensui superiori. Unde constat quia cuncta quae comprehenduntur ab imaginatione, ea etiam aliaque multa quae supra jam sunt comprehendi a ratione. Similiter ea quae imaginatio vel ratio comprehendunt, sub intelligentia  radius, quam late se expandat, qui omnia lustrat. Et licet saepe circa eamdem rem, alius per cogita
Abbreviated transcription (Latin):
etate. uel in qͦ differat a meditatione
t autem ea qͤ de contẽ¬
platione dicenda sunt
possimus cõmodius
caꝑe rectiusq chiudica¬
re: debenns pͥusqͥd ip¬
sa sit det̾minando uł diffimendo q̃rere:
& quomͦ differat a cogitatione uł medita¬
tione. ¶ Sciendum itaq ẽ qd unam
eandemq materiam aliter ꝑ cogitatio¬
Inem intuemur. alit̾ ꝑ meditationem ri¬
mamur: atq aliter ꝑ contẽplationem
miramur. Multu a se inuicem hȩc tͥa
in modo differunt: qͣmiuis qͣndoq in
materia conuemunt. De una siqui¬
dem eademq mnateria alit̾ cogitatio
alit̾ meditatio: longeq alit̾ agit con¬
templatio. ¶ Cogitatio ꝑ deuia qͦq
lento pede sine respectu ꝑuentionis pas¬
sim huc illucq uagatur. ¶ Medita¬
tio ꝑ ardua sepe ⁊ asꝑa ad directionis
finem cũ magna animi industria ni¬
titur. Contemplatio libero uola¬
tu quocũq eam fert impetus mira
agilitate circũfertur. Cogitatio ser¬
pit. meditatio incedit: ꝙ ut multum

Expanded text:
etate, vel in quo differat a meditatione, t autem ea quae de contemplatione dicenda sunt possimus commodius capere, rectiusque dijudicare, debemus prius quid ipsa sit determinando, vel diffiniendo quaerere, et quomodo differat a cogitatione vel meditatione. Sciendum itaque quod unam eamdemque materiam aliter per cogitationem intuemur, aliter per meditationem rimamur, atque aliter per contemplationem miramur. Multum a se invicem haec tria in modo differunt, quamvis quandoque in materia conveniant. De una siquidem eademque materia, aliter cogitatio, aliter meditatio, longeque aliter agit contemplatio. Cogitatio per devia quaeque lento pede, sine respectu perventionis, passim huc illucque vagatur. Meditatio per ardua saepe et aspera ad directionis finem cum magna animi industria nititur. Contemplatio libero volatu quocunque eam fert impetus mira agilitate circumfertur. Cogitatio serpit, meditatio incedit et ut multum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uerus est ds̃. om̃is ꝯsũmationis ter¬
minꝰ. Ad huiꝰ scientiȩ plemtudine̾. he
nouissime speculationes paulatĩnos
Nuiꝰ plenitudinis ꝑfectio inhac uita in¬
choat᷑. s infutura ꝯsũmatur. Recte
gͥ huiꝰ oꝑis figura cherubin dr̃. inqͣ
adomĩs scientiȩ plenitudinẽ initiam.¬

Expanded text:
qui verus est Deus, omnis consummationis est terminus. Ad hujus scientiae plenitudinem hae novissimae speculationes paulatim nos Hujus plenitudinis perfectio in hac vita inchoatur, sed in futura consummatur. Recte igitur hujus operis figura cherubin dicitur in qua ad omnis scientiae plenitudinem initiam
Abbreviated transcription (Latin):
Si aurea & illa ꝓponuntur
q̃ in rõne uersant᷑. et arõne conp̃hen¬
dunt᷑. qͣntomagis illa q̃ rõne suꝑ¬
grediuntur: Si aurea st quȩ excedũt
ymaginationẽ qͣnto magis illa quȩ
excedunt rõnem: In hac gemina spe¬
cłatione nichil ymaginariũ. nͥ fan¬
tasticũ debet occurrere. Longe emm¬
omnẽ corꝑee similitudinis ꝓpͥetatem
excedit: qͥcqͥd spectaculi tͥ hec gemina
nouissimi oꝑis specula ꝓponit. Si enim
qͣrtũ illud contemplatiõis genꝰ q̃lib&
corꝑea fantasmata soleant semꝑ
obnubilare potiꝰ qͣm adiuuare. qͣn
to ab his dignioribꝰ et multo subli¬
mioribꝰ debent longiꝰ ab ẽẽ & peniti
ñ ꝯparere: Cedat itaq ymaginatio
interĩ cedat. penitꝰq recedat᷑. non est
utiq inqͦ hoc opꝰ aduuare ualeat.
Q uid enĩ ymaginatio possitꝰ. uͥ r̃õ sub¬
cũbit: Qͥd ibi facit ymaginatio. ubi
nulla ẽ tͣnsmutatio. nͨ uicissitudinis
obumbratio: uͥ pars ñ est minor suo

Expanded text:
ea et illa proponuntur quae in ratione versantur, et a ratione comprehenduntur, quanto magis illa quae rationem supergrediuntur? Si aurea sunt quae excedunt imaginationem, quanto magis illa quae excedunt rationem? In hac gemina speculatione nihil imaginarium, nihil phantasticum debet occurrere, longe eomnem corporeae similitudinis proprietatem excedit quidquid spectaculi tibi haec gemina novissimi operis specula proponit. Si enim quartum illud contemplationis genus quaelibet corporea phantasmata soleant semper obnubilare potius quam adjuvare, quanto magis ab his dignioribus, et multo sublimioribus debent longius abesse et penitus non comparere? Cedat itaque imaginatio interim, cedat, penitusque recedat, non est utique in quo hoc opus adjuvare valeat. Quid enim imaginatio possit ubi ratio succumbit? Quid ibi faciat imaginatio ubi nulla est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio? Ubi pars non est minor suo
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑: in qͣ scientiȩ omis sũmigͣdis
figurałr expͥmunt᷑. Certe innoticia
dĩ cotidie cresce̾ potes. & ĩ hoc subli¬
mitatis uolatu cotidie altiꝰ altiusq
sublimari potes: s suꝑ hanc ꝯtẽpla¬
tionis speculã. aliã ad huc excelsiorẽ
omnino ĩuenire ñ potes. Aliud ñaq
ẽ in hoc spectacłoꝵ gn̾e huc illucq
discurrere. scientiamq suã ĩ cłi cog¬
nitione dilatare: et aliud ẽ supͣ hec a¬
lia & altiora q̃rere uelle cũ nullo modo
possis inuenire. Supͣ dm̃ nicħ ẽ. sed
nec ẽẽ uł ẽẽ posse uł cogitari potest.
Nonẽ qͦ scientia altiꝰ ascendat: uł altus

Expanded text:
n qua scientiae omnis summi gradus figuraliter exprimuntur. Certe in Dei notitia quotidie crescere potes, et in hoc sublimitatis volatu quotidie altius altiusque sublimari potes. Sed supra hanc contemplationis speculam aliam adhuc excelsiorem omnino invenire non potes. Aliud namque est in hoc spectaculorum genere huc illucque discurrere scientiamque suam in Dei cognitione dilatare, et aliud est supra haec alia et altiora quaerere velle, cum nullo modo possis invenire. Supra Deum nihil est sed nec esse, vel esse posse, vel cogitari potest. Non est quo scientia altius a
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ext̾i̾oꝵ scientiam app̃henderis.
& in eoꝵ doctrina exercitatos sensꝰ
habu̾is: debes ad altiora ascende.
er spũaliũ creat᷑arum scientiã con¬
ꝑare. Sed cũ in eiꝰ modi iterũ plene
ꝓposse exercitatꝰ fiu̾s: habes ad huc
quo altiꝰ ascend̾e possis. Restant ad¬
huc lorige supͣ ista. summa atq di¬
uina: nitere quantũ potes & conare
ad illa. ꝓfecto si adhoꝵ speculatio¬
nẽ subleuatꝰ fueris: ultͣ hec alia
ad quȩ ad huc ascendẽ habeas ĩtius

Expanded text:
enim exteriorum scientiam apprehenderis, enim exteriorum scientiam apprehenderis, et in eorum doctrina exercitatos sensus habueris, debes ad altiora ascendere, et spiritualium creaturarum scientiam comparere. Sed cum in ejusmodi iterum plene pro posse exercitatus fueris, habes adhuc quo altius ascendere possis. Restant adhuc longe supra ista summa atque divina; nitere quantum potes et conare ad illa. Profecto si ad horum speculationem sublevatus fueris ultra haec alia ad quae adhuc ascendere habeas ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
Que sit suꝑeminentia harũ nouis¬
simarum contemplationium .U.
U ANta aut̃e sit harum
nouissimaꝵ speculatio¬
nũ suꝑeminentia inde
facile colligitur.
qͦd oĩs earũ ꝯsid̾atio atq ꝑspectio cͥ¬
ca summa ⁊ diuina usq qͣ u̾satur.
Cogitet gͦ qͥ ualet qͣntũ humana sci¬
entia ascendit: cũ ad hos cõtẽplati¬
onũ gradꝰ subleuari meru̾it. Que
enĩ inpͥmis ꝯtemplationis gͣdibus
ad ꝑfectionẽ ĩchoat᷑. in his duobus
nouissimis ad plenitudinẽ ꝯsũma¬
tur. In duobꝰ nãq pͥmis erudimur
ad scientiã rerũ extioꝵ & corꝑaliũ.
ĩduobꝰ autẽ mediis ꝓmouemur ad
noticiã rerũ in uisibiliũ et spũaliũ
creaturaꝵ: in duobꝰ nouissimis sub¬
leuamͦ ad intelligentiã suꝑcelesti¬
um et diumoꝵ. Debemꝰ gͦ anouissi¬
mis & notissimis inciꝑe: ex scien¬
tiȩ nr̃ȩ ꝓmotionẽ paulatim suble¬
uare: et ꝑext̾ioꝵ noticiam ad inui¬
silulili cognitionẽ ascendere. Cum

Expanded text:
Quae sit supereminentia harum novissimarum contemplationum. Quanta autem sit harum novissimarum speculationum supereminentia inde facile colligitur, quod omnis earum consideratio atque perspectio circa summa et divina usquequaque versatur. Cogitet ergo qui valet, quantum humana scientia ascenderit, cum ad hos contemplationis gradus sublevari meruerit. Quae enim in primis contemplationis gradibus ad perfectionem inchoatur, in his duobus novissimis ad plenitudinem consummatur. In duobus namque primis erudimur ad scientiam rerum exteriorum et corporalium. In duobus autem mediis promovemur ad notitiam rerum invisibilium et spiritalium creaturarum. In duobus novissimis sublevamur ad intelligentiam supercoelestium et divinorum. Debemus ergo a novissimis et notissimis incipere; et scientiae nostrae promotionem paulatim sublevare, et per exteriorum notitiam ad invisibilium cognitionem ascendere. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re dilatabat᷑. de quib ueraciter dr̃. in
omnem t̾ram exiuit sonꝰ eorum. q in
fines orbis t̾re u̾ba eortum:  S ꝯscłm
alium quendã modum ł sensum. arbo¬
ris nr̃e aspectus. in nobisinet ipsis usq
latet.Si emm ꝑ arborem uirtutem
ꝑ aspectum arboris. noticiam uirtu¬
tis accipimꝰ. cumiam qͥd infingulis
reb possumꝰ. multo studio. multo
exercitio didicerimꝰ: quid alrud qͣm
arboris nr̃e aspectum usq ad t̾mi¬

Expanded text:
n omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Sed et secundum alium quemdam sensum arboris nostrae aspectus in nobismetipsis usque latet. Si enim per arborem virtutem, per aspectum arboris notitiam virtutis accipimus, cum jam quid in singulis rebus possumus multo studio, multo exercitio didicerimus, quid aliud quam arboris nostrae aspectum usque ad termi
Abbreviated transcription (Latin):
fidenter dic̾ẽ potuit. Nontimebo qͥd
faciat mͥ homo. Si consistant adu̾fum
me calra. ñ timebit cor meum. Si exur¬
gat adu̾scm me p̃ltum. in hoc ego sya¬
bo. Precet̾is arborib ꝓcera fuit. que
dice̾ de se non duibitauit. Ꝙ p̃cessi
sapientia om̃s qui fuerunt ante me
in ierłm. & mens mea contemplata ẽ
multa s apienter & didicit. P roceri¬
tas eiꝰ celitm tangebat: qui neracit̾
dicere pot̾at. S apientiam loquimut
inter ꝑfectos: sapientiam uͦ non huiꝰ

Expanded text:
fidenter dicere potuit: Non timebo quid fidenter dicere potuit: Non timebo quid faciat mihi homo. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum . Si exsurgat adversum me praelium in hoc ego sperabo . Prae caeteris arboribus procera fuit, quae dicere de se non dubitavit: Et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem, et mens mea contemplata est multa sapienter et didicit . Proceritas ejus coelum tangebat, qui veraciter dicere poterat: Sapientiam loquimur inter perfectos, sapi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fortis: ⁊ ꝓceritas eiꝰ contingens cęlum.
Ecce arbor magna. arbor robusta. ar¬
bor ꝓcera. Magna ad bona agenda.
fortis ad mala toleranda ꝓcera ad
sublunia contemplanda. Magna in
actionib : fortis in tempt᷑onil: subli¬
mis in uiuestigationib. Attende qͣm
alta erat. cuiꝰ ꝓceritas etiam cclum tan¬
gebat. Picritas eiꝰ celum tangebat: qͥa
intiestigationis eiꝰ subtilitas celestia pe¬
netrabat. ꝓceritas itaq eiꝰ alta fuit:
⁊ altitudo eiꝰ ꝓcerafiit. Uere altitudo¬
magna fuit. q̃ se summis ⁊ celestib
immersit. Elige itaq in huiꝰ consid̾a¬
tione arboris. quid amplius mireris:
cerctatem. ¶ agnainqitit arbor
⁊ fortis & ꝓceritas eiꝰ contingens cebã.
Magna arbor fui: que tieraciter dice
potuit. Ubiq ⁊ in omnib instrucius
sum. Scio humiliari.: scio ⁊ habundare.
ypentiriam pati. Omĩa posfum in eo
qͥ me confortat. Fortis arbor fuit: quȩ

Expanded text:
et fortis, et proceritas ejus contingens coelum. et fortis, et proceritas ejus contingens coelum. Ecce arbor magna, arbor robusta, arbor procera. Magna ad bona agenda, fortis ad mala toleranda, procera ad sublimia contemplanda. Magna in actionibus, fortis in tentationibus, sublimis in investigationibus. Attende quam alta erat cujus proceritas etiam coelum tangebat. Proceritas ejus coelum tangebat, quia investigationis ejus sublimitas coelestia penetrabat. Proceritas itaque ejus alta fuit, et altitudo ejus procera fuit. Vere magna altitudo fuit quae se summis, et coelestibus immersit. Elige itaque in hujus consideratione arboris quod amplius mireris, roceritatem. Magna, inquit, arbor et fortis, et proceritas ejus contingens coelum, Magna arbor fuit, quae veraciter dicere potuit: Ubique et in omnibus instructus sum. Scio humiliari, scio et abundare, et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat . Fortis arbor fuit quae
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine gr̃e quid soleat cẽ causa rui¬
idebam inquit. &. ecce arbor
magna inmedio t̾re. & alti¬
tudo eiꝰ nimia. Quid itaq¬
intelligimus ꝑ magnitudinẽ atboris.
nͥ inmensum robur uirtutis:  Nonne
yilla magna arbor fuit. q̃ plenitudi¬
nem gr̾ẽ ⁊ fortitudinis accepit: ᷤᷤ Ste¬
phanus inqͥt plenus grã ⁊ fortitudi¬
ne. Ecce arbor magna in medio t̾re:
⁊ altirudo eiꝰ nimia. Ergo hec arbor
magna fuit. alta fuit: ꝙ in medio
t̾re fuit. Ad multa ⁊ magna se dilata¬
bat. ꝑ uirtutem: ad alta se erigebat ꝑ
subtilitatem: ꝙ in intimis stabat ꝑ in¬
tentionem. Ad fortia se extendebat:¬
⁊ ad summase erigebat:⁊ in intumis
fixa manebat. In magnis fuit ꝑ exerci¬
trum: infummis ꝑstudium: in intimiᷤᷤ
ꝑ defid̾ium. Qui g fortia agebat: mag
arbor erat. Qa intima bona desidera¬
bat. in medio t̾re erat. Quia de subli¬
mib subtiliter senciebat: altitudo eiꝰ
magna erat.¶ Gligna inquit erat

Expanded text:
plenitudine gratiae, quid soleat esse causa ruidebam, inquit, et ecce arbor magna in medio terrae et altitudo ejus nimia. Quid intelligemus per magnitudinem arboris, nisi immensum robur virtutis? Nonne et magna illa arbor fuit quae plenitudinem gratiae, et fortitudinis accepit? Stephanus, inquit, plenus gratia, et fortitudine . Ecce arbor magna in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Ergo haec arbor magna fuit, alta fuit, et in medio terrae fuit. Ad multa et magna se dilatabat per virtutem, ad alta se erigebat per subtilitatem, et in intimis stabat per intentionem. Ad fortia se extendebat, ad summa se erigebat, et in intimis fixa manebat. In magnis fuit per exercitium, in summis per studium, in intimis per desiderium. Quia ergo fortia agebat, magna arbor erat; quia intima bona desiderabat, in medio terrae erat; quia de sublimibus subtiliter sentiebat, altitudo ejus magna erat. Magna, inquit, arbor
Abbreviated transcription (Latin):
nominis eiꝰ dignitatem qui eiꝰ modiẽ.
morim similitudino ꝓptnqui. &. moꝵ
dissimilitudine longiunqui. pariter
uerentur. auetoritasq eꝰ. tam abonis dili¬
gtͣ. qͣm amalis timetur. Nonne illius
aspectus usq ad t̾minos uniu̾se t̾re pro¬
minebat. de quo illius sententie ueritas
constabat: rp̃i bonus odor sumus deo
inhis qͥ salm fiurit. & inhis qͥ ꝑeunt.
aliis qͥdem odor mortis inmortem. altis
odor uite inuitam: Nonue ⁊ illarum¬

Expanded text:
nominis ejus dignitatem qui ejusmodi est, morum similitudine propinqui et morum dissimilitudine longinqui pariter verentur, auctoritatesque ejus tam a bonis diligitur, quam a malis timetur. Nonne illius aspectus usque ad terminos universae terrae prominebat, de quo illius sententiae veritas constabat: Christi bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam . Non
Abbreviated transcription (Latin):
de quisquis ħ audis uł legis si focte al¬
tittido tua ẽ magna: aide inqͣm ⁊ dili¬
genter attende. ne forteͬ nimia. Hoc
fortassis inhac descripta arbore rep̃¬
hensibile fuit: hoc fortassis fuctioͥnis
causa exterii. qd̃ eiꝰ altitudo nimia fuit.
Et altitudo eiꝰ inquit nuia. fotte
nabuchodoÑ. ambulabat in magnis :
mirabilib stꝑse. &. hoc ei fortastis ex¬
uat causartunie. Fortassis nabucho¬
doñ. alia sapiebat. ꝙ iecͥco altitudo eĩ
imia erat. Noli inquit apłs. altum
saꝑe. s time. Sicut eitim qui mel mul¬
tum comedit non ẽ eibonum.: sio qui
scrutator ẽ maiestats. oipͥmetur a
Qã. Altiora gͥ te ne quefieris. ne forit
ꝓceritas tua sit altanimis. Scrutator
maiestatis oppͥmitur a gła. ⁊ sentenci¬
am succisionis meretur arbor.caiꝰ al¬
crrudo eiꝰ uimia. Nonne eĩmodi arbo¬
res alte fuerunt: ⁊ niste fuccidi mero¬
ertiit: qͥ cum cognouissent dm̃. non
sicut dm̃ głificauerant. aut grãs ege

Expanded text:
uis haec audis, vel legis, si forte altitudo tua est magna, vide, inquam, et diligenter attende ne forte sit et nimia. Hoc fortassis in hac descripta arbore reprehensibile fuit, hoc fortassis succisionis causa exstitit quod ejus altitudo nimia fuit. Et altitudo, inquit, ejus nimia. Forte Nabuchodonosor ambulabat in magnis et mirabilibus super se, et hoc ei fortassis exstitit causa ruinae. Fortassis Nabuchodonosor alta sapiebat, et idcirco altitudo ejus nimia erat: Noli, inquit Apostolus, altum sapere, sed time . Sicut enim qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Altiora igitur te ne quaesieris, ne forte proceritas tua sit alta nimis. Scrutator majestatis opprimitur a gloria, et sententiam succisionis meretur arbor cujus altitudo est nimia. Nonne ejusmodi arbores altae fuerunt, et juste succidi meruerunt, quae cum cognovissent Deum non sicut Deum, glorificaverunt, au
Abbreviated transcription (Latin):
et uelut ĩ medio nebulȩ uideanus.
nec modũ qͥde uidendi nͨ qͣlitatem
uisionis ꝯp̃hend̾e uł recordari suf¬
ficimꝰ. & mirũ inmodũ reminiscen¬
tes ñ reminiscimur. & ñ reminiscen¬
tes reminiscim: dũ uidentes ñ ꝑui¬
dentes ñ penetͣmus. Uides certe qͥa
humana mens siue ĩ illud uitiniun
archanoꝵ secretariũ intͦcat. siue de
illo adext̾iora exeat: uides inqͣm qr
Qut᷑biq eam uelũ obliuionis excipiat.
Sdẽ itaq ẽ nubem int᷑re: et se intra ue¬
lum ĩger̾e. S qͣmius ad unũ respici¬
at & iuud qͦd moyses gebat. & illud
qd̾ aaron actitabat: differt tũ ĩ hoc
maxime qͥd ut̃q agebat. qr ille ad
aliem solũm᷑ b̃nplaciti in hoc horã
respiciebat: iste qͣsi ꝓ officio susceꝑat.
o magna ex parte ꝓ uoluntate ge¬
bat. Seo ut aaron ĩdonee posset et

Expanded text:
et velut in medio nebulae videamus; nec modum quidem vivendi, nec qualitatem visionis comprehendere, vel recordari sufficimus: et mirum in modum reminiscentes, non reminiscimur et non reminiscentes, reminiscimur, dum videntes non pervidentes non penetramus, donec ithumana mens, sive in illud intimum arcanorum secretarium introeat, sive de illo ad exteriora exeat, vides, inquam, quia utrobique eam velum oblivionis excipiat. Idem itaque est nubem intrare, et se intra velum ingerere. Sed quamvis ad unum respiciat et illud quod Moyses gerebat, et illud quod Aaron actitabat, differt tamen in hoc maxime quod uterque agebat, quia ille ad alieni solummodo beneplaciti in hoc horam respiciebat, iste quasi pro officio susceperat, et magna ex parte pro voluntate gerebat. Sed ut Aaron idoneum posset et
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c uͦ acquiescit. pax quidẽ ẽ. s bona
non est. qr iusta ñ est: & idc̾co iusticia
ĩdignatur. detestat᷑q huiꝰmodi pacẽ.
et recedit iusticia. et remaner qͥdem
pax. sed sola. Fitq q̃nq ut post ex¬
pletã concupiscentiam ꝯpungat᷑ cor
adpenitentiam: conũtaturq ad iusti¬
ciam. Exurgunt itaq subito exardes¬
ciuitq uehement̃. huic ꝯcupiscentie
Fugatur pax. iusticia reu̾tit᷑. pugna
ualida inchoatur. Nec pͥus quiescit
sp̃c douͦ regnũ suũ. iure ĩcarne suare¬
cipiat.: et eãm ꝑpetue feruituti adiciat
Seruit itaq caro. pͥus tũ muita. postea
uoluntaria. Compoit᷑ item pax mũ¬
data conscientia: sicq redit pax. ut ñ
recedat iusticia. Nec iam se inuicein
caritatis osculo inuicem fedant᷑. sic̃
scriptũ est. usticia & pax oscłate st̃.
Primo gͦ est pax s sola. temꝑe exꝑiende¬

Expanded text:
spiritus vero acquiescit, pax quidem est, sed bona spiritus vero acquiescit, pax quidem est, sed bona non est, quia justa non est, et idcirco justitia indignatur. Detestaturque hujusmodi pacem, et recedit justitia, et remanet quidem pax, sed sola. Fitque quandoque ut post expletam concupiscentiam compungatur cor ad poenitentiam convertaturque ad justitiam. Exsurgunt itaque subito, exardescuntque vehementer hinc concupiscentiae Fugatur pax, justitia revertitur, pugna valida inchoatur. Nec prius quiescit spiritus, donec regnum suum jure in carne sua recipiat, et eam perpetuae servituti addicat. Servit itaque caro, prius tamen invita, postea vero voluntaria. Componitur item pax, munda conscientia, sicque redit pax, ut non recedat justitia. Nec jam se invicem charitatis osculo invicem foederantur, sicut scriptum est: Justitia et pax osculatae sunt. Primo ergo est pax, sed sola tem
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ: qñ corpꝰ castigat᷑ et inseruitu¬
tẽ redigitur. Sed post ꝑ actam pug¬
uã. post acqͥsitã uictoriã pax cõpõ¬
untur. discordia sedat᷑. & tͣnsitur de
pace ad pacem. de carnali ad spũałẽ.
de falsa aduerã: demala adbonam.
tur. In scdã pace sp̃c regnat. caro ob¬
temꝑat. runa pax ꝑagitur uire¬
gione dissuumlitudims ubi regnat cõ¬
cupiscentia: scdã inuenit᷑ int̾rareꝓ¬
missiouis. uͥ imꝑium tenet iusticia.
Transitꝰ qͥdem lifficił est neq em̃ cdat᷑
tͣnsire degente adgentẽ & de regno
ad ppłm alterũ: nisi inmanu potẽ¬
ti et brachio excelso. Quid ẽ deg̃n¬
te adgentem. nͥ de ꝯcupiscentiis car¬
ius adconcupiscentias sp̃c:. Quid ẽ
de regno ad regnũ nsi de regno un¬
qͥtatis ad regnũ caritatis: Distin¬
gue gͦ hic tria temꝑa. pͥmo q̃n exple¬
tur concupiscentia. scđo q̃u exerce¬
tur penitentia: t̾cio q̃n diligit᷑ iusti¬
cia. Qnͣdiu itaq caro concupiscit.

Expanded text:
carnem, quando corpus castigatur et in servitudinem redigitur. Sed post peractam pugnam, post acquisitam victoriam, pax componitur, discordia sedatur, et transitur de pace ad pacem, de carnali ad spiritualem, de falsa ad veram, de mala ad bonam. tur. In secunda pace spiritus regnat, caro obtemperat. Prima pax peragitur regione dissimilitudinis ubi regnat concupiscentia. Secunda invenitur in terra repromissionis, ubi imperium tenet justitia. Transitus quidem difficilis est: neque enim datur transire de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, nisi in manu potenti et brachio excelso. Quid est de gente ad gentem nisi de concupiscentiis carnis ad concupiscentias spiritus? Quid est de regno ad regnum, nisi de regno iniquitatis ad regnum charitatis? Distingue ergo haec tria tempora. Primo, quando expletur concupiscentia; secundo, quando exercetur poenitentia; tertio, quando diligitur justitia. Quandiu itaque caro concupiscit,
Abbreviated transcription (Latin):
plebo illud. Non om̃ibus
hoc dicit᷑. sed illi tm quẽ
dũs ds siuis eduxit det̃¬
ra egypti. illi inquã recte hoc đr.
clata os tuũ qr implebo illud. Nã
si ad huc egyptũ in habitas. & hꝰ
scłi tenebras amas. meliꝰ tͥ est os
contͣhere quã dilatare. qͥa facile ĩ
egypto ñ iuiuenit᷑ uude possis il¬
lud implere Et quidẽ multos uide¬
mus qui ũ habent uide queaut uen¬
tr̃e satiare. s hoc ualde mirũ uidet᷑.
si sit aliqͣ tam misera quelibet pauꝑ
cula que ũ habeat unde ualeat õs
suũ inplere. Quid gͦ queso ẽ qͦd
hic di. et quasi. ꝓmagno ꝓmitritur
dilata os tuũ et implebo illud. Sed
si illud int̾ioris nr̃i hominis os aspi¬
cimꝰ: quod q̃rimꝰ cicius inueminus.
Uideamꝰ qͥd esuriant uł sitiaut egyp¬
tii: et iudebunꝰ quã sint pauꝑes. uł

Expanded text:
plebo illud. Non omnibus hoc dicitur, sed illi tantum quem Dominus Deus suus eduxit de terra Aegypti; illi, inquam, recte hoc dicitur, dilata os tuum et implebo illud. Nam si adhuc Aegyptum inhabitas, et hujus saeculi tenebras amas, melius tibi est os contrahere quam dilatare, quia facile in Aegypto non invenis unde possit illud implere. Et quidem multos videmus qui non habent unde queant ventrem satiare. Sed hoc valde mirum videtur, si sit at os suum implere. Quid ergo, quaeso, est quod hic dicitur et quasi pro magno promittitur: Dilata os tuum, et implebo illud? Sed si illud interioris nostri hominis os aspicimus, quod quaerimus citius invenimus. Videamus quid esuriant vel sitiant Aegyptii, et videbimus quam sint
Abbreviated transcription (Latin):
Extende gͦ ne parcas. & si parce̾ uelis.
tibi ñ ułis timeas. Nesciunt illa defi¬
ẽẽ. s tu potes ad illa muniꝰ idoneus ẽe
dilata gͦ ostuũ qͣntũ potes. qͥa ñqͣm
nimis caꝑe potes. ꝑi gͦ et dilata
os tuũ: et implebit᷑ illud. Facile hoc
ĩ plere pot̃ qui fecit illud. Ad hoc e¬
nĩ mittit cristallũ suũ sicut bucellaᷤᷤ.
ut ipse ñ semel aut bis s freqͣnt᷑ ĩ ple¬
at: quod totꝰ mundus. uł semel un¬
plere non ualebat. Mittit ĩqͥt cristal¬
lũ suũ sicut bucellas. non ut bucel¬
Pulcher quidẽ ad uidendũ. C fortis
ad inasticandũ. Hinc ẽ quod celestĩ
pauẽ sapientie oĩis pene ꝯcupisc̃t.

Expanded text:
Extende ergo ne parcas; et si parcere vis, Extende ergo ne parcas; et si parcere vis, tibi, non illis timeas. Nesciunt illa deficere, sed tu potes ad illa minus idoneus esse. Dilata ergo os tuum quantum potes, quia nunquam nimis capere potes. Aperi ergo et dilata os tuum, et implebitur illud. Facile hoc implere potest, qui fecit illud. Ad hoc enim mittit crystallum suam sicut buccellas, ut ipse non semel, aut bis, sed frequenter impleat quod totus mundus, vel semel implere non valebat. Mittit, inquam, crystallum suam sicut buccellas, non ut buccelPulcher quidem ad videndum, sed fortis ad masticandum. Hinc est quod coelestis panem sapientiae omnes pene concupisc
Abbreviated transcription (Latin):
lutaris potauit illos. Ad hoꝵ iuimer̃
ta os tuũ et implebo illud. S qͥd est
hoc os int̾ioris homuns: insi desidiũ
cordis: S hoc os om̃s egypti delicie
ĩplere ñ possũt: qͥa oms duutie inundi
carnali desidio satisface̾ nequeũt. ui¬
de quã parua portio humaui corꝑi.
et qͣm angustũ foram̃ sit oscarius.
Qiuis ĩiuideat quã paruũ est quod
una paus buceella ĩpleri potest.
Quod igit᷑ ẽ una bucella ad os carnis.
hoc ẽ totꝰ inuudꝰ ĩmo multo minus
ad os cordis. Nan una bucella cor¬
ꝑeum os facile repler: sed totꝰ muidis
desidium cordis ĩplere uon ualet. Cõ¬
sidã si potes qnta sit latitudo cordĩ.
scuiꝰ os implere ũ pot̃ totus inudus.
onsidã quomͦ diuuiꝰ sermo mundi co¬
piam despicit: cui uiiã bucellã pamᷤ
illud: et iterũ. dilata os tuũ ⁊ ĩple¬
tende desiderium tuũ. Multũ exten¬
de: ut multũ possis caꝑe. Qnͣto ad il¬
la capatior fuis: tanto beatior eris.

Expanded text:
t eos. Ad horum numerum ta os tuum, et implebo illud. Sed quidnam est hoc os interioris hominis, nisi desiderium cordis? Sed hoc os omnes Aegypti deliciae implere non possunt, quia omnes divitiae mundi carnalia desideria satisfacere nequeunt. Vide quam parva portio humani corporis, et quam angustum foramen sit os carnis. Quis non videat quam parvum est quod una panis buccella impleri potest. Quod igitur est una buccella ad os carnis, hoc est totus mundus, imo multo minus ad os cordis. Nam una buccella corporeum os facile replet, sed totus mundus desiderium cordis implere non valet. Considera, si potes, quanta sit latitudo cordis cujus os implere non potest totus mundus. Considera quomodo divinus sermo mundi copiam despicit, cui unam buccellam panis illud; et iterum: Dilata os tuum, et impletende desiderium tuum. Multum extende, ut multum possis capere. Quanto ad illa capacior fueris, tanto beatior eris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. Le pace sp̃c ad carũe: dr. Nuuc
aut̃ẽ que ad pacẽ tuã sũt. s uenient dies
oe coangustabunt te undiq & ad t̃¬
ram ꝓsteruent te. Et iterũ. Pax pax
et ũ est pax: qͥa pax dicenda uon est.
que uera ũ est. De pace carnis ad spm̃.¬
scribitur. Et pax que exuꝑat omẽni
sensũ. custodiat corda ur̃a et intelli¬

Expanded text:
r: Nunc autem quae ad pacem tuam sunt, sed venient dies, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Et iterum, pax pax, et non est pax; quia pax dicenda non est, quae vera non est. De pace carnis ad spiritum dicitur: Et pax quae exsuperat omnem sensum, custodiat corda vestra, et intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. et nec magni frangẽ posst̃.
S quid mirũ tam̃ si pariuuli ꝯcupiᷤ¬
cunt ꝓp̃t cͥstalliniam pulchtudinẽ.
uł quid mrũ si magni frangere ne¬
queunt ꝓpt̃ cͥstalliuam duriciem:
Idcͥco dũs q̃n uult refice̾ quoslibet
pane uite & intellectꝰ priꝰ diuidit
pauẽ suũ ꝑbucellas: & sic taucde
qn et quib uult iunstnͣtibꝰ angłi

Expanded text:
e possunt. Sed quid mirum tamen si parvuli concupiscunt, propter crystallinam pulchritudinem, vel quid mirum si magni frangere nequeunt, propter crystallinam duritiem? Idcirco Dominus quando vult reficere quoslibet pane vitae et intellectus, prius dividit panem suum per buccellas, et sic tandem quando, et quibus vult ministrantibus ang
Abbreviated transcription (Latin):
comphendi possunt: o scđm hoc in in¬
tellectibilium uumerũ currunt: ꝙ se
scđm hoc ipsum ad duo supp̾ma contẽ¬
plationum genera potius ꝑtinere osten¬
dunt.¶ Similit̾ circa summa illa ꝙ
bilia deputanda. q ob hoc ipsum medi¬
is illis duob contemplationũ generib
maxime accõmodanda. Duob itaq pͥ¬
mis ꝯmune hoc ẽẽ uidet᷑: qͦd utrumq
eoꝵ circa uisibilia u̾satur.¶ Uerum¬
tam̃ in hoc max̾ime uidentur differre:
qd̵ pͥmum qͥdem solet sine ullo rõnis
officio impellente ammiratione huc il¬
lucq discurrere: in scdo auͣt adea qͦ ꝑ
ymaginationem in mente u̾santur rõ
quęrit᷑ ⁊ assignatur uł prius familia¬

Expanded text:
comprehendi possunt, et secundum hoc incomprehendi possunt, et secundum hoc intellectibilium numerum currunt, et se secundum hoc ipsum ad duo suprema contemplationum genera potius pertinere ostendunt. Similiter circa summa illa, etbilia deputando et ob hoc ipsum mediis illis duobus contemplationum generibus maxime accommodanda. Duobus itaque primis commune hoc esse videtur quod utrumque eorum circa visibilia versatur. Verumtamen in hoc maxime videntur differre, quod primum quidem solet sine ullo rationis officio impellente admiratione huc illucque discurrere. In secundo autem ad ea quae per imaginationem in mente versantur, ratio quaeritur et assignatur
Abbreviated transcription (Latin):
insistunt. Duo uͦ in intelligentia sub¬
sistunt: qr solis intellectibilib inten¬
dunt.Sensibilia dico qͦlibet uisibilia:
ꝙ sensu corꝑeo ꝑceptibilia. Intelligibi¬
lia aũt dico inuisibilia: raciomi tm
comp̾hensibilia. Intellectibilia hoc lo¬
co dico inuisibilia: & humanȩ rõm in¬
comp̃hensibilia. Ex his gͦ sex con¬
templationũ generib qͣtuor inferi¬
ora uersant᷑ maxime in reb creatis:
duo uͦ suppͤma in reb increatis atq
diuinis. Item ex his qͣtuor duo suꝑio¬
ra u̾santur circa minsibilia: duo uͦ
infima circa uisibilia atq corꝑea. In¬
fima nãq duo ꝓculdubio u̾santur
in reb uisibilib atq creatis: duo au¬
tem supp̃ma maxime uersant᷑ in re¬
bus inuisibilib ⁊ increatis: duo uͦ
media maxime in reb inuisibilib
atq creatis. Maxime iccirco dixerĩ:
qͥa circa inuisibilia atq creata quȩdã
sunt quȩ ab humana rõne nullatenꝰ

Expanded text:
insistunt. Duo vero in intelligentia subinsistunt. Duo vero in intelligentia subsistunt, quia solis intellectibilibus intendunt. Sensibilia dico quaelibet visibilia, et sensu corporeo perceptibilia. Intelligibilia autem dico invisibilia, ratione tamen comprehensibilia. Intellectibilia hoc loco dico invisibilia, et humanae rationi incomprehensibilia. Ex his ergo sex contemplationum generibus quatuor inferiora versantur maxime in rebus creatis. Duo vero suprema in rebus increatis atque divinis. Item ex his quatuor duo superiora versantur circa invisibilia. Duo vero infima circa visibilia atque corporea. Infima namque duo procul dubio versantur in rebus visibilibus atque creatis. Duo autem suprema maxime versantur in rebus invisibilibus et increatis. Duo vero media maxime in rebus invisibilibus atque creatis. Maxime idcirco dixerim quia circa invisibilia atque creata quaedam sunt quae ab humana ratione nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
Contẽplatio gͦ nr̃a tunc ueracit᷑ supra
rõnem ascendit: qͣndo id animus ꝑ m̃tis
subleuationem cernit. qͦd humanȩ capa¬
citatis metas tͣnscendit. S supͣ ronem
nec tam̃ pret̾ rõnem censenda est: qͣnͣ
ei qd ꝑ intelligentiȩ aciem cernit᷑. hu¬
mana racio contͣire ñ potest quin
potius facile acqͥescit. q sua attestati¬
one alludit. ¶ Sextum contẽplati¬
onis genus dic̾tum ẽ: quod in his
u̾satur quȩ sunt suꝑ rõnem: & uident᷑
esse pret̾. seu etiam contͣ rõnem. In hac
utiq sup̾ma om̃iumq dignissima coꝵ¬
templationum specula. tc̃ ammus ue¬
racit̾ exultat atq tripudiat: qn illa
ex diuini luminis irradiatione cogno¬
scit atq considerat. quib om̃is huma¬
na racio reclamat. Talia sunt pene om
uo itaq ex his mum.
mymaginatione con¬
sistunt: qr solis sensi¬
bilib intendunt. Du¬
o in racione consistut:
qͥa solis intelligibilib

Expanded text:
Contemplatio ergo nostra tunc veraciter supra Contemplatio ergo nostra tunc veraciter supra rationem ascendit, quando id animus per mentis sublevationem cernit quod humanae capacitatis metas transcendit. Sed supra rationem, nec tamen praeter rationem censenda est, quando ei quod per intelligentiae aciem cernitur humana ratio contraire non potest, quin potius facile acquiescit et sua attestatione alludit. Sextum contemplationis genus dictum est, quod in his ersatur quae sunt supra rationem, et videntur esse praeter, seu etiam contra rationem. In hac utique suprema omniumque dignissima contemplationum specula tunc animus veraciter exsultat atque tripudiat, quando illa ex divini luminis irradiatione cognoscit atque considerat quibus omnis humana ratio reclamat. Talia sunt pene omno itaque ex his in imaginatione consistunt; quia solis sensibilibus intendant. Duo in ratione consistunt, quia solis intelligibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
ni ymaginationis officio ipsa intelligen¬
tia nr̃a in hoc pͥmum negocio seipsam
ꝑ semetipsam ingerere uidet᷑. Nam li¬
cet illis pͥorib contẽplationum generib
uideat᷑ non deesse: nusqͣm tam̃ inest
pene nͥ mediante rõne seu etiam yma¬
ginatione. Illic qͣsi instrum̃to utitur:
ꝙ uelut ꝑ speculum intuet᷑. Hic ꝑ senri¬
ipsam oꝑatur: & qͣsi ꝑ speciem contẽpla¬
tur. Hic gͦ se quasi ad imitm inclinat.
cum om̃ino ñ habeat qͦ ꝑ semetipsam
inferius descendat. ¶ ¶ uintum con¬
tẽplationis geniis eẽ diximus: qͦd ÷ supͣ
rõnem ñ tam̃ pret̾ rõnem. In hanc aũ
contẽplationis speculam m̃tis subleua-¬
tione ascendimꝰ: qͣndo ea ex diuina reue¬
latione cognoscimus qͣ nulla humana
rõne plene comp̃hendere: qͦ nulla nr̃a
rõcinatione integre inuestigare suffi¬
cimus. Talia sunt illa qͦ de diuinitatis
natura & illa simplici essentia credimꝰ:
& scͥpturaꝵ diuinaꝵ auctoritate ꝓbamꝰ.

Expanded text:
ationis officio, ipsa intelligentia nostra in hoc primum negotio seipsam per semetipsum intelligere videtur. Nam licet illis prioribus contemplationum generibus videatur non deesse, nusquam tamen inest pene nisi meditante ratione, seu etiam imaginatione. Illic quasi instrumento utitur, et velut per speculum intuetur. Hic per semetipsam operatur, et quasi per speciem contemplatur. Hic igitur se quasi ad imum inclinat, cum omnino non habeat quo per semetipsam inferius descendat. Quintum contemplationis genus esse diximus quod est supra rationem non tamen praeter rationem. In hanc autem contemplationis speculam mentis sublevatione ascendimus, quando ea ex divina revelatione cognoscimus, quae nulla humana ratione plene comprehendere, quae nulla nostra ratiocinatione integre investigare sufficimus. Talia sunt illa quae de Divinitatis natura et illa simplici essentia credimus et Scripturarum divinarum auctoritate probamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gentia capimꝰ in consid̾ationem adduci¬
mus: ꝙ ex eoꝵ consideratione in celestiũ
amorem. ⁊ suꝑ mundanoꝵ intellectuũ
contẽplationem assurgimus. Hȩc autẽ
contemplatio q in rõne consistit: qͥa sen¬
sibilib semotis solis intelligibilib inten¬
dit. Et hec qͥdem contemplatio ab illis u¬
tiq inuisibilib nr̃is uidet᷑ ꝓ initium su¬
mere. ⁊ fundam̃tum caꝑe qͤ humanum
animũ constat ꝑ exꝑientiam nosse. uel
ꝑ cõmunem intelligentiam comp̃hend̾e.
S ꝓ hac tam̃ parte hec contẽplatio etiã
in rõne recte consistere d̃r: qͥa hȩc ipsa in¬
uisibilia nr̃a a rõne comp̃hendu r.
et in ẽo ipso rõcinationis modũ mimime
suꝑ grediuntur. Quȩ iccirco scđm solã
rõnem ꝓcedit: qͥa ex inuisibilib ꝑ exꝑi

Expanded text:
m adducimus; et ex eorum consideratione in coelestium animorum, et supremum bonorum intellectuum contemplationem assurgimus. Haec autem contemplatio in ratione consistit, quia sensibilibus semotis, solis intelligibilibus intendit. Et haec quidem contemplatio ab illis utique invisibilibus nostris videtur et initium sumere, et fundamentum capere, quae humanum animum constat per experientiam nosse vel per communem intelligentiam comprehendere. Sed pro hac tantum parte haec contemplatio etiam in ratione recte consistere dicitur, quia haec ipsa invisibilia nostra a ratione comprehenduntur, et in eo ipso ratiocinationis modum minime supergrediuntur. Quae idcirco secundum solam rationem procedit, quia ex invisib
Abbreviated transcription (Latin):
to & sexto cõmumter accidit. qͦd utrũ¬
q eoꝵ iutellectibilib insistit: s qͥnto
quidem humana rõ uidet᷑ satis consen¬
tanea: sexto aũt om̃is humana rõ. ui¬
detur ẽẽ contraria. nͥ fuerit fidei am¬

Expanded text:
to et sexto communiter accidit quod utrumto et sexto communiter accidit quod utrumque eorum intellectibilibus insistit. Sed quinto quidem humana ratio videtur satis consentanea. Sexto autem omnis humana ratio videtur esse contraria nisi fuerit fidei ad
Abbreviated transcription (Latin):
tio cum rone racio cũ ymaginatione:
differunt aũt in eo qd̵ in scdo qͥdem ad
uisibilia racio ut dictum ẽ querit᷑. ⁊ ac¬
cõmodatur. in t̾cio uͦ ad inuisibilium
inuestigationem racio a uisibilib trahi¬
tur: o in illo sepe ex iusibilib ad uisibi¬
lia erudimur. & alia ex aliis conicimus:
in isto ex uisibilium inspectione ad in¬
uisibilium cognitionem ꝓmouenur.
Tercio ⁊ qͣrto constat eẽ cõmune inui¬
sibilib & intelligibilib intendere: s in
eo utiq differre qd̵ in t̾cio qͥdem misce¬
tur tõ cum ymaginatione: in qͣrto au¬
tem intelligentia purã. cũm rõne.
In qͣrto & qͥnto rõ ⁊ intelligentia in unũ
concurrunt: & in hoc maxime come¬
munt: s in qͣrto ex rõne intelligentia
ꝓmouet᷑ in quinto uͦ racio minqͣm in¬
telligentiam p̾uenit. s subsequit᷑. uel.
ut multum comitat᷑ : nam qͦd ex diui¬
na inspiratione pͥus agnoscitur. rõnis
postmodum attestatione firmat᷑. Qͥn¬

Expanded text:
aginatione. Differunt autem in eo quod in secundo quidem ad visibilia ratio, ut dictum est, quaeritur et accommodatur; in tertio vero ad invisibilium investigationem ratio a visibilibus trahitur, et in illo saepe ex invisibilibus ad invisibilia erudimur, et alia ex aliis convincimus. In isto ex visibilium inspectione ad invisibilium cognitionem promovemur. Tertio et quarto constat esse commune invisibilibus et intelligibilibus intendere, sed in eo utique differre quod in tertio quidem miscetur ratio cum imaginatione; in quarto autem intelligentia pura cum ratione; in quarto et quinto ratio et intelligentia in unum concurrunt, et in hoc maxime conveniunt. Sed in quarto ex ratione intelligentia promovetur. In quinto vero ratio nunquam intelligentiam praevenit, sed subsequitur, vel ut multum comitatur. Nam quod ex divina inspiratione prius agnoscitur, rationis postmodum attestatione firmatur. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia tenet locum solitarium
one respondeant. uel quom᷑ in uicẽ
otandum sane num.¬
qd̾ sicut nouissima
duo ascendunt supͣ
ronem: sic media duo
ascendunt supͣ yma¬
ginationem. Et sic̃
llud sublimus noussimoꝵ nullã pene
solet humanam rõnem admittere: sic il¬
lud sublimmiꝰ medioꝵ debet om̃em a sey
maginationem excludere. Et siẽ illud
inferius duoꝵ nouissimoꝵ & supp̾moꝵ
consistit supͣ rõnem. ñ tam̃ pret̾ rõnem:
sic illud inferus medioꝵ duoꝵ ascendit
supͣ ymaginationem. cũ tam̃ ñ fit pre¬
ter ymaginationem. Item sic̃ duo me¬
dia infra puram ⁊ simplicem intelli¬
gentiam descendunt: sic duo pͥma ⁊ in¬
fima infra rõtinationem descendunt.
Simplicem intelligentiã dico qͦ ÷ sine
officio rõnis: puram uͦ quȩ ẽ sine occur¬
sione ymaginationis. S sic̃ illud subli¬
muis duoꝵ medioꝵ infra simplicem in¬
telligentiam descendit. ñ tam̃ infra il

Expanded text:
telligentia tenet locum solitarium telligentia tenet locum solitarium one respondeant, vel quomodo invicem otandum sane quod sicut novissimo duo ascendunt supra rationem, sic media duo ascendunt supra imaginationem. Et sicut illud sublimius novissimorum nullam pene solet humanam rationem admittere, sic illud sublimius mediorum debet omnem a se imaginationem excludere. Et sicut illud inferius duorum novissimorum et supremorum consistit supra rationem, non tamen praeter rationem, sic illud inferius mediorum duorum ascendit supra imaginationem, cum tamen non sit praeter imaginationem. Item, sicut duo media inter puram et simplicem intelligentiam descendunt, sic duo prima et infima infra ratiocinationem descendunt. Simplicem intelligentiam dico quae est sine officio rationis, puram vero quae est sine occursione imaginationis. Sed, sicut illud sublimius duorum mediorum infra simplicem intelligentiam descendit, n
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit.iii. mediis cõmune sine rõcina¬
tione ñ esse: in scdo contẽplationis ge¬
nere racio ymaginatiom qͣsi ad ria
condescendit: in t̾cio ymaginationem
secũ qͣsi ad altiora trahit: in qͣrto intel¬
ligentiam qͣsi sub se descendentem ex¬
cipit atq conducit: in qͥnto racio qͣsi
supͣ se ad intelligentiam ascendit: & ei
in siuis sublimib alludit. ¶ In pͥmo
itaq ymaginatio in seipsa reqͥescit:
qͣ madmodum & intelligentia in sexto
se ad seipsam colligit. ⁊ in seipsa subsi¬
stit. ¶N scd̾o racio sub seipsam descen¬
dit: in qͥnto eadem ipsa supra semet¬
ipsam ascendit. N t̾cio ymagina¬
tio supͣ semet ipsam ascendit: in qͣrto
intelligentia infra semetipsam descen¬
dit. ¶ In pͥmo ymaginatio tenet lo¬
cum infimũ ⁊ solitarium: in scdo rõ
descendit ad mnum: in t̾cio ymagina¬
tio ascendit ad sũmum: in qͣrto intel¬
ligentia descendit ad imum: in qͥnto
racio ascendit ad summũ: in sexto in¬

Expanded text:
cum sit quatuor, mediis commune sine ratiocinacum sit quatuor, mediis commune sine ratiocinatione non esse, in secundo contemplationis genere ratio imaginationi quasi ad ima condescendit. In tertio imaginationem secum quasi ad altiora trahit. In quarto intelligentiam quasi sub se descendentem excipit atque conducit. In quinto ratio quasi supra se ad intelligentiam ascendit, et ei in suis sublimibus alludit. In primo itaque imaginatio in seipsa requiescit, quemadmodum et intelligentia. In sexto se ad seipsam colligit et in seipsa subsistit. In secundo ratio sub seipsam descendit. In quinto eadem ipsa supra semetipsam ascendit. In tertio imaginatio supra semetipsam ascendit. In quarto intelligentia infra semetipsam descendit. In primo imaginatio tenet locum infimum et solitarium. In secundo ratio descendit ad imum. In tertio imaginatio ascendit ad summum. In quarto intelligentia descendit ad imum. In quinto ratio ascendit ad summum. In sexto in
Abbreviated transcription (Latin):
& sine ulla rõcinatione
uisibilium ammiratio¬
m inherere.  Propͥum ÷ scde uisibi¬
lium rerũ raciomi rõcinando insistere.
Propͥum ẽ terciȩ ꝑ uisibilia ad inusibi¬
lia rõcinando ascende. ¶ P ropͥum est
qͣrtȩ ex inuisibilib inuisibilia rõcinan¬
do colligere: & ꝑ exꝑtorium intelligenti¬
am ad ignotoꝵ noticiam ꝓficere. I ꝓ¬
pͥum ẽ quinte intellectibilium intelli¬
gentia rõnem admittere. ¶Propͥum
est sextȩ in intellectibilium intelligen¬
tia om̃em humanam rõcinationem tͣn¬
scendere: ꝙ qͣsi ab imo calcare. ¶ Cum
in pͥmo ymaginatio qͣsi infra rõnem
subsistit: in scd̾o rõnem excipit: in t̾¬
cio ymaginatio ad rõnem ascendit. s¬
Item cũ sit tͥb ultimis ꝯmune sinẽ. pu¬
ra intelligentia ñ esse: in eoꝵ pͥmo hoc
est in qͣrto ipsa intelligentia rõm se
inclinat: in qͥnto rõnem ad seipsam le¬
uat: in sexto intelligentia rõnem tͣnͣ¬
scendit. & qͣsi sub se ipsa deserit.  tẽ

Expanded text:
ine ulla ratiocinatione visibilium admirationi inhaerere. Proprium est secundae visibilium rerum rationi ratiocinando insistere. Proprium est tertiae per visibilia ad invisibilia ratiocinando ascendere. Proprium est quartae ex invisibilibus invisibilia ratiocinando colligere, et per expertorum intelligentiam ad ignotorum notitiam proficere. Proprium est quintae in intellectibilium intelligentia rationem admittere. Proprium est sextae in intellectibilium intelligentia omnem humanam ratiocinationem transcendere, et qin primo imaginatio quasi infra rationem subsistit In secundo rationem excipit. In tertio imaginatio ad rationem ascendit. Item, cum sit tribus ultimis commune sine pura intelligentia non esse, in eorum primo hoc est in quarto ipsa intelligentia rationi se inclinat. In quinto rationem ad seipsam levat. In sexto intelligentia rationem transcendit, et quasi sub seipsa deserit. Item,