comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Trabes domoꝵ nr̃atũ tedri. laq̃aria ñra
cyp̃ssi in hiis ẽẽ decłans decora sui ornatñta
fastigii. qui qiͣ trabes u̾ticẽ ecc̃e sua uirtute
sustineant. et fastigiũ eiꝰ exornẽt. Laurus
et palma ad insignia uctorie. Lauro: iustoꝵ
capita coronantur. Palma: manꝰ iuictoris
ornata est. unde et eccã ait. Dixi ascendam
in palmã. tenebo altitudĩes eiꝰ. Que eminen¬
tiam uidẽs u̾lu et sꝑans ꝙ ad eiꝰ altitudinem
possit ascend̾e et scĩe sũmitatẽ: dicit. Ascendã
inpalmã. ut om̃ia relinqͣt infi̾ora et ad suꝑiors
rtendat. ad brauiũ xp̃i ut suaues eiꝰ frnctus
carpat et gustet. Suauis eĩ uirtutis ẽ frustꝰ.
Populus ꝙͦ arbor coronis umbrosa uictricib.
et salix lenta uitib habilis iunciendi. quid
aliud mistice nũciant. nisi bona ẽẽ uincula
que noc̾e nõ soleant. uincula gr̃e. uincula
caritatis. ut unꝰ quisq siuis uinculis głetur.

Expanded text:
rit: trabes domorum nostrarum caedri, lacunaria nostra rit: trabes domorum nostrarum caedri, lacunaria nostra cypressi, in uolantes esse declarans decora sui ornamenta fastigii, qui quasi trabes uerticem ecclesiae sua uirtute sustineant et fastigium eius exornent. laurus et palma insigne uictoriae: lauro uictorum capita coronantur, palma manus uictricis ornatus est. unde et ecclesia ait: dixi, ascendam in palmam, tenebo altitudines eius. quae eminentiam uidens uerbi et sperans quod ad eius altitudinem possit ascendere et scientiae summitatem dicit: ascendam in palmam, ut omnia relinquat inferiora et ad superiora contendat, ad brabium Christi, ut suauis eius fructus carpat et gustet; suauis enim uirtutis est fructus. populus quoque coronis arbor umbrosa uictricibus et salix lenta uitibus habilis uinciendis quid aliud mystice declarant nisi bona esse Christi uincula, quae nocere non soleant, uincula gratiae, uuarum caritatis, ut unusquisque suis uinculis glorietur,
Abbreviated transcription (Latin):
amanor ẽẽ ⁊sueuit. nec potest dulte ẽẽ. nisi
qd̃ ad maruritatẽ ꝑfcois atoleu̾t. Huic u̾o
ꝑfc̃o nec frigus hortide mortis. nec sol iniqͥ¬
tatis not̾e esueuit: qr obumbrat ei gr̃a sp̃ũ¬
alis. et oĩa mundane cupiditatis et corꝑee
libid̃is restringit incendia. defendit ardores.
laudent te quicũq conspiciũt. et agnuna
ecc̃e uelut quedã palmitũ serta nurent᷑.
Spectent singłi fideliũ pulcea aĩaꝵ moni¬
lia. delectentur maturitate prudentie. splen¬
dore fidei. ⁊fessionis decore. iusticie pulcritu
dantiamuitis frustifere copiose mun̾e lib̾a¬
litatis imiteris. S quid ego in sola iuite im¬
moror. cũ om̃ia gña arboꝵ utilia sũt. alia ad
fructũ nata. alia ad usũ dataꝰ Nam et quib
nõ est fructus uberior: tam̃ usus p̾ciosior est.
etib. Laquearib qͦ ⁊m̃dandisq fastigiis. ha¬
bilis est typ̃ssus. unde et ecc̃a dicit in cauti¬

Expanded text:
amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudd redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris. Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data. nam et quibus non est fructus uberior tamen usus pretiosior est. ietibus. lacunaribus quoque comendisque fastigiis habilis est cypressus. unde et ecclesia dicit in uocaue
Abbreviated transcription (Latin):
uitis ad nr̃e iite institutõm arcessend̃ esse
signauit: que pͥmis ueris tepefcã tẽꝑantia
gminare ꝑhibetur. deinde ex ipsis sarm̃toꝵ
articulis frustũ emict̾e. de quib oriẽs uua
formatur. paulatĩq augescẽs. ĩmaturi ꝑtꝰ
retinet acerbitatẽ. nec potest nisi matura iã
et cocta dulcesc̾e. Uestitur iut̾ea uiridantib
pãpinis uinea. quib et adu̾sũ frigꝰ omnẽq
iniuria nõ exigno munitur p̃fidio subsidio.
et a solis ardore defenditur. Quid ã eo uł spec¬
taculo gratiꝰ. uel fcuctu est dulclꝰ uid̾e serta pen¬
dentia. uelut quedã speciosi ruris monilia. car¬
pere uuas. uel aureo colore uel pͤpureo renitẽ¬
tes iacincto. ceterasq gẽmas fulg̾e existiẽs
choruscare indicos. albarũ emicare gr̃am: Nec
adu̾tis ex hiis mon̾ĩ te hõ ne ĩmaturos frustꝰ
tuos dies sup̃mꝰ inueniat: aut plene tempꝰ
etatis oꝑa pͣtia deducat. Acerbꝰ enĩ frustus.

Expanded text:
uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑciatur iusticia coĩs et gr̃ãͦ Et ĩdeo turris ĩ
medio ẽ: que exemplũ de illis rusticanis. de illiᷤᷤ
cirtũfetat piscatorib. quiu̾tutũ arcẽ tenere
meruetũt: quoꝵ exẽplis nr̃ erigatur affcũs
u humilis et despicabilis diues iaceat. s umꝰ¬
cuiꝰq mẽs ad suꝑiora se surrigat. et audeat
dic̾e̾. Nostra conuersatio incelis est. Unde ne
quib ꝓcellis seculi possit reflecti. et tẽpestate
deduci: clauiculis illis. et cirtulis qiͣ amplexib
caritatis ꝓximos quosq ⁊pletitur. et in eoꝵ
riunctione iequiescit. Caritas est gͥ q̃ nos
suꝑiorib nectit: celoq inserit. Qui ẽĩ mauet
incaritate: deus in eo manet. Unde dñs ait.
Manete inme et ego in uob̾. Sicut palmes
nõ potest fructũ affre ab se nisi manserit in
uite: sic et uos si inme nõ mansi̾tis. Ego sũ
uitis: uos palmites estis. Eiuident̾ gͥ exẽplũ

Expanded text:
inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego in uobis. sicut palmes non potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis inclinata erat. ut sursũ respic̃e ñ
posset. Curuata erat eĩ es aĩa. q̃ inclinabatur
ad t̾rena cõpendia: et celestẽ gr̃am nõ uidebat.
Respexit eam ilt̃ et uocauit: et statĩ młt oña
t̾rena deposuit. Hiis cupiditatib ⁊̃ illos oña¬
tos fuisse demir̃at: quib ait. Uenite ad me
om̃s qui laboratis et on̾ati estis. et ego uos
reficiam. Ergo illa młr aĩa młris: qi cirtũfossa
respirauit. et erecta est. S eadẽ ubi circum¬
fossa fu̾it religatut et erigitur: ne reflectat᷑
int̾ram. Recidũtur alia sarm̃ta. alia ꝓpagãt᷑.
Retidũtur que inani effusione luxunãt. ꝓpa¬
gantur ea q̃ bonꝰ ag̾cola iudicau̾it frustuosa.
Quid gͦ ad micłoꝵ ordĩes iugatoĩs q desccibam
grãm. que u̾e atq manifeste eqͣlitatẽ docent in
ecc̃a ẽẽ seruandã. ut nemo se diues et honoratꝰ
extoliat. nemo pauꝑ deiciatur. ignobilisq despe¬
ret omnib sit in ecc̃a par atq una lib̾tas. õib

Expanded text:
infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respirauit et erecta est. Sed et eadem uitis ubi circumfossa fuerit, religatur et erigitur, ne reflectatur in terram. reciduntur alia sarmenta, alia propagantur: reciduntur quae inani effusione luxuriant, propagantur ea quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
no sole resplendet. Qd̃ oñdit ꝓpħ̾a dicẽs. Et edu-¬
cet sicut lurũ iusticiã tua et iudiciũ tuũ sic̃ m̾i¬
diẽ. Nõ solũ eĩ lumini s ⁊̃ midiano lũi scĩ iusti

Expanded text:
no sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et eduno sole resplendet. quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini s
Abbreviated transcription (Latin):
puro aere atq ꝑspicuo. qñ nulla eũ obdu¬
cata nebula caligautẽ facit. colligi potest.
Orbis eĩ luue iuteget manet. et si nõ simiłr
totus ut ꝑs eiꝰ effulgeat. Et qualis iuderi
solet cũ plenus est luĩs. talis ẽ magnitudĩe
ret. Inde cornua elꝰ refulgent. qr corpꝰ eiꝰ in or¬
bem diffunditur. et uelut deficiente portoĩs
luce sinuatur. Mouere a̾ p᷑ qd̾ ait ut fiant
liũaria ad illũiatom̃ suꝑ t̾ram. que discernãt
int diẽ ac noctẽ. qi et supͣ iam ubo lum̃ fecit
dixerat. seꝑauit ds̃ int̾ lucẽ et tenelras. Et fcm̃
est uespere. et fcm est mane dies unꝰ. S ⁊sid̾emꝰ
qr aliud est lum̃ diei aliud est lum̃ solis et lu¬
ne. ec lum̃ stellarũ eo ꝙ solip̃e radiis suis fulgo¬
rẽ diurno lumini iudeatur adiung̾e. qd uel ortus
diei potest ꝓdere uel eccasus. Nam añ solẽ lucet
quidẽ. s nõ refulget dies. qr ampliꝰ qͦ ru̾dia¬

Expanded text:
puro aere atque perspicuo, quando nulla eam obdupuro aere atque perspicuo, quando nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est luminis, talis est magnitudine, ret. et inde cornua eius refulgent, quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente portionis luce insinuatur. Mouere autem potest quod aitluminaria ad illuminationem super terram, quae discernant inter diem et noctem . Quia et supra jam ubi lumen fecit dixerat: Separavit Deus inter lucem ac tenebras, et factum est vespere, et factum est mane dies unus. Sed consideremus  aliud est lumen diei, aliud lumen solis et lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non refulget dies, quia amplius quoque meridia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fertilitatis imꝑtit. Pulcre ã expofuit nobis
ppħa quid sit qd̃ ip̃e ait. qr fecit ds̃ solẽ ĩptt̃atẽ
diei. et lunã inpcc̃atẽ noctis. Nam et inisto
psalmo centesimo t̾cio de quo supͣ diximꝰ scripsit
fecit lunã intpã sol cognouit cctasũ suum.
Cũ eĩ dies horas suas rpłe ceꝑit: sol debitum
sibi agnoscit occasũ Est gͦ indiei pcc̃atẽ sol.
et luna inpitatẽ noctis: que tp̃m uicib obedi¬
re cõpellitur. et nc̃ ĩpletur luũe. atq uacuat᷑.
licet płiq hunc lccũ mistice de xp̃o et ecc̃a uideãt᷑
qui ꝑpetue mortis urgebant᷑ cccasu et ecc̃a tẽ¬
pora sua hẽat ꝑsecutoĩs uidel et pacis. Nã ur᷑
sicut luna defic̾e: s nõ deficit. Obumbrari pot̃:
defit̾e nõ pͭ. Que aliquoꝵ quid̃ in ꝑsecutõib
discessioue minuituri. ut martirũ ⁊fõnib¬
ĩpleatur. et effusi ꝓ xp̃o sangu̾is clarificata
uictoriis: maiꝰ deuõnis et fidei sue toto orbe
suũ lunien. ut mnutuetur a sole. Qd̾ facile

Expanded text:
ilitatis impertit. 7. Pulchre autem exposuit nobis Propheta quid sit quod ipse ait: Quia fecit Deus solem in potestatem diei et lunam in potestatem noctis . Nam et in isto psalmo centesimo tertio de quo supra diximus, scripsit: Fecit lunam in tempora, sol cognovit occasum suum . Cum enim dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi cognoscit occasum. Est ergo in diei potestate sol, et luna in potestate noctis, quae temporum vicibus obedire compellitur, et nunc impletur lumine, atque vacuatur: licet plerique hunc locum mystice de Christo et Ecclesia videantur qui perpetuae mortis urgebantur occasu: et Ecclesia tempora sua habeat, persecutionis videlicet et pacis. Nam videtur sicut luna deficere, sed non deficit. Obumbrari potest, deficere non potest; quia aliquorum quidem in persecutionibus discessione minuitur, ut martyrum conimpleatur et effusi pro Christo sanguinis clarificata uictoriis maius deuotionis et fidei suae toto orbe suum lumen, ut mutuetur a sole, quod facile
Abbreviated transcription (Latin):
fuũa dñe eleuauerunt fluĩa uocẽ suã a uccib
aquarũ multaꝵ Et addidit. Muabiles elati¬
ones matis: mirabilis in excelsis dñs. Bona
flũa. hausistis ẽĩ ex illo ꝑhenni et pleno fotite
quo fuustis. qui ait uobis. Qui credit in me
sicut scriptura dicit. fluĩa de uentre eiꝰ fiuent aq̃
uiue. hoc a dicebat de sp̃u. quẽ incipiebant acci¬
pere qui credituri erant accipere qui creditur e¬
u̾timini mecũ in originẽ. Congregetur inquit
aqͣ que sub celo est incõgregatõm unã et appa¬
reat arida. Et ftm est sic fortasse parũ credid̾it
aliquis suꝑiorib sinonib nr̃is. quib tractaui¬

Expanded text:
flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce aquarum multarum. et addidit: mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis dominus. bona flumina; hausistis enim ex illo perenni et pleno fonte, quo adsumpserit, qui ait uobis: qui credit in me, sicut dixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dicebat de spiritu, quem incipiebant accipere qui credituri erant in eum. sed ertimini mecum in originem. Congregetur inquit aqua quae sub caelo est in congregationem unam, et appareat arida. et factum est sic. fortasse parum crediderit aliquis superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
cidat. s om̃s se inuicẽ diligant. om̃s se ĩucẽ fo¬
ueant: et qͣi unũ corpꝰ diu̾sa se m̃bra sustentẽt:
quos nõ mortiferi cantꝰ. et acromatũ steni canitꝰ.¬
amores. s concentꝰ eccẽ. s consona cirea dei lau¬
des. ppłi uox et pia uita dełcet. Quib nõ p̃purea
phipetasmata. nõ aurea p̃ciosa spectare uolup¬
tatis sit: s hanc pulcħrimã miuidi fabricam
tam extensum ut inhĩtautes in hoc mũdo te¬
gat t̾ram ad oꝑiend̾ datam diffusũ aerẽ. clausa
maria. ppłm hunc dĩne oꝑatoĩs organũ. in quo
dĩni medular̃ resũltat oraculi. et dei spc̃ opetur.
palos tuos confina. Adhuc udextrã et siui¬
stram excendes. et sem̃tuũ gentes heditate poᷤ¬
sidebit: et ciuitates desertas inhĩtabis. Habet
gꝰ aulea quib attulit bouã urtam. pcc̃a tegit
ta est et p̃parata: qui sicut flũa puro in ea mũdi¬
fonte decurrits: de quib dcm̃ est. Eleuauerũt

Expanded text:
cidat: sed omnes se invicem diligant, omnes se invicem focidat: sed omnes se invicem diligant, omnes se invicem foveant, et quasi unum corpus diversa se membra sustentent: quos non mortiferi cantus, et acroamata scenicamores, sed concentus Ecclesiae, et consona circa Dei laudes populi vox et pia vita delectet: quibus non purpurea peripetasmata, non aulaea pretiosa spectare voluptati sit, sed hanc pulcherrimam mundi fabricam, sicut cameram extensum, ut inhabitantes in hoc mundo tegat, terram ad operandum datam, diffusum aerem, clausa maria, populum hunc divinae operationis organum, in quo divini modulamen resultet oraculi, et Dei spiritus intupalos tuos confirma: adhuc in dexteram et sinistram extende, et semen tuum gentes haereditate possidebit, et civitates desertas inhabitabis . Habet ergo aulaea, quibus attollit vitam bonam, peccata tegit, ta est et praeparata, qui sicut flufonte decurritis, de quibus dictum est: eleuauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gregatio. una etca. Dcm̃ est ethic Cong̾getur
aqua ex oĩ carne. Et fcã est cõgregatio spũalis
ftũs est unus ppłs. ex ħeticis et gentilib reple¬
ta est ecc̃a. uallis est scena uallis ẽ circus. uͥ
currit indax eqꝰ ad salutẽ. ubi hunuł et abiec¬
ta ⁊tentio. ubi litiũ feda deformitas. Ex hiis
gͥ qui circo inh̾ere consueu̾ant. fides creuit ecc̃e:
cotidianꝰ cetus augetur. palus est ligcuria.
palus est intẽpantia. palus ẽ incontiũna
In quo uolutabra libidinũ sũt. bestiaꝵ mͬmura
latibula passionũ ubi m̾santur quicũq ucide¬
ruit. et nõ enigunt. ubi labũtur pedũ uestigaa.
pigra testudo cenoso heret ingurgite. Demq aꝑ
inpalude: ceruus ad fontes. Ex om̃ĩ gͥ palude
est fides. rg̾gata est puritas abm̃tis m̃tisq sim¬
plicitas. Cong̾gata ẽ aqua. ex om̃i lacu. et ex om̃i
fouea. ut uemo fodiat foueã srĩ suo. inquã ip̃e in¬

Expanded text:
grgraqua ex omni valle, et facta est congregatio spiritalis, et factus est unus populus; ex haereticis et gentibus repleta Ecclesia est. Vallis est scena, vallis est circus, ubi currit mendax equus ad salutem, ubi vilis 34 et abjecta contentio, ubi litium foeda deformitas. Ex his igitur qui circo inhaerere consueverant, fides crevit Ecclesiae, quotidianus coetus augetur. 4. Palus est luxuria, palus est intemperantia, palus est incontinentia: in qua volutabra libidinum sunt, bestiarum murmura, latibula passionum: ubi mersantur quicumque inciderint, et non emergunt: ubi labuntur pedum vestigia, pigra testudo coenoso haeret in gurgite; denique aper in palude, cervus ad fontes. Ex omni igitur palude, est fides, congregata est puritas animi, mentisque simplicitas. 5. Congregata est aqua ex omni lacu, et ex omni fovea, ut nemo fodiat foveam fratri suo, in quam ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
pulus: et nõ rgregatur. Non mediocris pudor
est uisen unꝑio dei insensibilia eła par̾e. et hõĩes
nõ obedite. quib sensus ab ip̃o tributꝰ auctore ẽ.
Et fortasse hic pictor fec̾it. ut hedic płes rueni¬
retis. ne quo die ⁊gregata est iti ꝯgregatione u¬
deretur. Nec hec solũ obediẽtis aque exemplum
hẽmus. slam et alibi scuptũ est. Uideiũt te deus.
uiderũt te aque et timuorũt. Neq eĩ u̾isiłe ñ
Mare uidit et fugit: iordanis ru̾sus ẽ retrorsũ.
tnͣsiuit ppłs puluenilento uestigio: credẽs fugis¬
se fiustus. Detuq credidit hoc egiptiꝰ et ing̾ssus
est. s illi rediit unda q̃ fugerat. Nouit gͦ aqua et
ex om̃i palude. ex oĩ lacu. uallis est hesis. uallis
est gentilitas: qr deus montiũ est. nõ uallium.
Deniq in ecc̃a exultatio est: in h̾esi et gentilitate
fletus et meror. uñ ait. Disposuit in cõualle
fletus. Ex oĩ gͥ ualle rg̾gatus ẽ ppłs catholicꝰ.
Iam nõ multe cõgregationes sunt: s una ẽ cõ¬

Expanded text:
ur\\ et non congregatur. non mediocris pudor est imperio dei insensibilia elementa parere et homines non oboedire, quibus sensus ab ipso tributus auctore est. et fortasse hic pudor fecerit, ut hodie plures conueniretis, ne quo die congregata est aqua in congregationem uuideretur. nec hoc solum oboedientia aquae exemplum habemus; nam et alibi scriptum est: uiderunt te aquae, deus, uiderunt te aquae et timuerunt. neque enim ueri simile non mare uidit et fugit, Iordanes conuersus est retrorsum.  puluerulento perisse mare credens, fugisse fluctus. denique credidit hoc Aegyptius et ingressus est: sed illi rediit unda, quae fugerat. nouit ergo aqua eex omni palude, ex omni lacu. uallis est haeresis, uallis est gentilitas, quia deus montium est, non ualliulDuallium. denique in ecclesia exultatio est, in haeresi et gentilitate fletus et maeror. unde ait: disposuit in conualle fletus. ex omni igitur ualle congregatus est populus catholicus. iam non multae congregationes sunt, sed una est con
Abbreviated transcription (Latin):
ad cibũ ꝓficit: qd̃ medicinalĩ ⁊u̾titur ad salutẽ:
P mandragorã qͦ sõpuꝰ freq̃nit᷑ accersitur: uibi ui¬
giliarũ egri affuctantur incõmodo. Slam quid de
appio leqr. qd̃ ⁊̃ nob̃ cotidiano ꝑpe usu ĩnotuit: qm̃

Expanded text:
ad cibos proficit quod medica manu conuertitur ad salutem. ad cibos proficit quod medica manu conuertitur ad salutem. per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi uigiliarum aegri affectantur incommodo. num quid de opio loquar, quod etiam nobis cotidiano prope usu
Abbreviated transcription (Latin):
plet unsusam plenitudinẽ creature. Alia gͦ esui. a¬
lia alii nascũtur usui. Nichil uacat. nich̾ inaue g̃¬
minat t̾ra. Qd̃ tibi putas ĩnutile: aliis utile est.
Immo ipsitibi. freq̃ñter est alio usui utile. Qd̾ esca
nõ adiuuat: medicina sugg̾it. Et sepe eadẽ q̃ tibi
noxia sũt. aut auib aut feris ĩnoxiũ ministrant
pabulũ. Deniq sturm: uescũtur conio. Nec fraudi
est eis. qm̃ ꝓ qͣlitate sui corꝑis uenenũ succi letał
euadt̃. ftigida eĩ uis eiꝰ est succi. quã sb̾cilib ua
porib in cordis sui sedẽ ducentib p̃toca digestione
p̾ueniũt: priusꝙͣ uitalia ipsa ꝑtẽptet. Helleboꝵ
aut̃ ꝑiti locũtur escam ẽẽ corur et alimoniam
coturnicũ. eo ꝙ n᷑ali quodã tẽꝑam̃to sui corꝑis
uim pabuli nocentis euicẽt. Etẽ si tõne medicĩe
płmq ad salubritatẽ hurami qͦ corꝑis tẽpatur:
cui usdetur ẽẽ rͣium: Qnͣtomag̾ pprietate natẽ

Expanded text:
plent universae plenitudinem creaturae. Alia ergo esui, alia alii nascuntur usui. Nihil vacat, nihil inane germinat terra. Quod tibi putas inutile, aliis utile 48 est; immo ipsi tibi frequenter alio est usu utile. Quod escam non adjuvat, medicinam suggerit: et saepe eadem quae tibi noxia sunt, avibus aut feris innoxium ministrant pabulum. Denique sturni vescuntur conium, nec fraudi est eis, quoniam per qualitatem sui corporis venenum succi lethalis evadunt. Frigida enim vis ejus est succi, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus, praecoci digestione praeveniunt, priusquam vitalia ipsa pertentet. Helleborum autem periti loquuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis vim pabuli nocentis evitent. Etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui videtu
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ spt̃ aura salutaris aspicat: Deniq nob̾ dñs
illa successuũ flũia ꝓsꝑo ligno curc̾e tuto portu
rsistere nequicie spualis gͣuiora ꝙͣ fr̾e possumꝰ
tẽptam̃ta nescite. fidei ignorare uaufragia. hr̃e
pacẽ ꝓfunidam. et siqũ aliquid fit qd̾ grauiꝰ no¬
bis seculi hꝰ excitet fuictus: eugilantẽ ꝓ nob̾¬

Expanded text:
sancti Spiritus aura salutaris aspirat? Det nobis Dominus sancti Spiritus aura salutaris aspirat? Det nobis Dominus illa successuum flumina prospero ligno currere, tuto portu consistere, nequitiae spiritalis graviora quam ferre possumus, tentamenta nescire, fidei ignorare naufragia, habere pacem profundam: et si quando aliquid sit, quod graves nobis saeculi hujus excitet fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui se abdicant intẽꝑantie secularis illecẽbris:
fido contiũtie ꝓposito eligunt mundũ lat̾e. et ui¬
te hꝰ declinare dubios arfractus. Mare est gͦ¬
setretũ temꝑantie. ex̾citiũ contiũtie. gͣuitatis
successus. portus securitatis et tnͣquillitatis se¬
culi. mundi hꝰ sobrietas. Tũ fidelib uiris atq de¬
uotis incentiuũ deuocõis. ut cũ undarũ leniter
alluentisi sonũ cernẽt. cantu psallentiũ plaudãt
p̃hendam. quã uidit oꝑator. Et quid płaꝰ Et
quid aliud ille concentus undarũ. nisi quidã
rcentus est plebis: unde bene mare płmq cõ¬
ꝑacur ecc̃e. qui pͦ ingrediẽtis ppłi aginine. totis
uestibilis undas uomit. Deuide in or̃onib
totiꝰ plebis tamqmͣ undis refluentib stridit
cũ tesponsoriis psalmoꝵ cantꝰ. uiroꝵ mulierũ
uirginsi. ꝑuuloꝵ. consonꝰ undaꝵ fragor resultat.
lam illud quid dicam ꝙ iuda pccm̃ abluit. et

Expanded text:
ii qui se abdicant intemperantiae saecularis resoluuntur ii qui se abdicant intemperantiae saecularis resoluuntur fido continentiae proposito eligunt mundo latere et uitae huius declinare dubios asecretum temperantiae, exercitium continentiae, gravitatis secessus, portus securitatis, tranquillitas saeculi, mundi hujus sobrietas, tum fidelibus viris atque devotis incentivum devotionis, ut cum undarum leniter alluentium sono certent cantus psallentium, plaudant prehendam quam vidit operator? Et quid plura? Quconcentus est plebis? unde bene mari plerumque comparatur ecclesia, quae primo ingredientis populi agmine totis uestibulis undas uomit, deinde in oratione totius plebis tamqcum responsoriis psalmorum, cantus virorum, mulierum, virginum, parvulorum, consonus undarum fragor resultat. Nam illud quid dicam, quod unda peccatum abluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
qr t̾ras nctͣio suffulcit humore. quib ꝑ uenas qͣs¬
dam occulte suctũ haut inutilẽ sbministr᷑. Bonũ
mare tamꝙͣ hospiciũ fluiuoꝵ. fons imbriũ. deli¬
batio alluuionũ ĩuectio emeatuũ Quo sibi dists̃¬
tes ppłi copulantur. quo p̾lioꝵ remouẽtur ꝑitła
quo barbaricus furor clauditur. Subsidiũ ĩ ncti¬
tatib. tefugiũ inꝑiculis. gr̃a in noluptatib. salu¬
britas ualitudis. seꝑatoꝵ riũctio. itin̾is ⁊pendiũ.
tñsfugiũ laborantiũ sb̃sidiũ uedigaliũ sterilitanᷤᷤ
alim̃tũ. Et hec pliuua int̾ras tnssunditur. Siqͥ¬
dem demari aqua radiis solis hauritut. et qd sb̾¬
tile eius est tapitur. Deude qnͣto altiꝰ eleuatur:
tauco mag̃ ⁊̃ nubiũ obumbratione srigescit. et
fit ymber qui nõ solũ t̾renam tẽꝑat siccitatẽ:
s ⁊̃ ieuina arua fecundat. Quid enumetẽ insu¬
las quas uelut mouilia płmq p̃texit. inquib

Expanded text:
quia terras necessario suffulcit humore, quibus per venas quasquia terras necessario suffulcit humore, quibus per venas quasdam occulte succum quemdam haud inutilem subministrat. Bonum mare, tamquam hospitium fluviorum, fons imbrium, derivatio alluvionum, invectio commeatuum, quo sibi distantes populi copulantur, quo praeliorum removentur pericula, quo barbaricus furor clauditur, subsidium in necessitatibus, refugium in periculis, gratia in voluptatibus, salubritas valetudinis, sepatransfugium laborantum, subsidium uectigalium, sterilitatis alimentum. ex hoc pluuia in terras transfunditur, siquidem de mari aqua radiis solis hauritur et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui non solum terrenam temperat siccitatem, sed etiam ieiuna arua fecundat. ; Quid enumerem insulas, quas uelut monilia plerumque praetexit, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ oꝑatoris ad celebrande oꝑatoĩs indiciũ. Sed
titũ oꝑatõis. uel iridiciũ. uel effc̃m: sdeo tios ñ pu¬
tamꝰ absurdũ id qd̃ ꝑhibetur addicũ ⁊̃ si cet̾is int̃¬
p̃tib uł u̾itas deceatur suppet̾e uel austoritas. Mł¬
ta eĩ nõ ociose a septua guita uiris hebraice lcõni
addita. et adiuucta cõꝑimꝰ. uidit gͦ ds̃ qr bonum
scit cumulis. ac u̾ticib undarũ. et cautes niuea ro¬
tant asꝑgine. uel cũ equore crispanti clem̃tiorib
auris. et blaudo serene tnͣquillitatis p̾putascẽtẽ
p̃fert colorẽ. qui emuiꝰ spectantib freq̃nt̃ esfũdit᷑.
qñ nõ iuolentis fiuctib uicina tundit lutora. s
uelut pacificis ambit et salutat amplexib. qm
dulcissonꝰ. ꝙͣ iccundꝰ fragor. ꝙͣ gta et cousona re¬
sultatio. Ego tũ nõ cculis estimatũ creature deco¬
nire et ⁊gruere definitũ. Bonũ gͥ mare. Primũ:

Expanded text:
uocem operatoris ad celebratae operationis indicium. sed uocem operatoris ad celebratae operationis indicium. sed titum operationis uel indicium uel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiamsi ceteris interpretibus uel ueritas doceatur subpetere uel auctoritas; multa enim non otiose a septuaginta uiris Hebraicae lectioni addita et adiuncta comperimus. uidit ergo deus quia bonum scit cumulis ac uerticibus undarum et cautes niuea rorant aspargine uel cum aequore crispanti clementioribus auris etblando serenae tranquillitatis purpurescentem praefert colorem, qui eminus spectantibus frequenter offunditur, quando non uiolentis fluctibus uicina tundit litora, sed uelut pacificis ambit et salutat amplexibus — quam dulcis sonus, quam iocundus fragor, quam grata et consona resultatio —, ego tamen non oculis extimatum creaturae deconire, et congruere definitum. Bonum igitur mare, primum
Abbreviated transcription (Latin):
aridam. Hoc est qr qd̃ pͥncipae eiꝰ dixit: nũcupauit
ꝓprietatẽ nature. Naturał eĩ ꝓprietas sictitas ẽ t̾ris.
hec ei p̃rogatiua seruata ẽ. Principał gͦ siccitas sbest.
⁊ ut sit frigida. s nõ p̃ferũtur scd̾a pmis. ut aut̃
hũida sit: aquaꝵ affitate scciatur. Ergo illudsu¬
um: istud alienũ. Suũ ꝙ arida: aliensi ꝙ hũida.
Auctoritateq nature qd̃ pͦ donauit hoc tenuit: qr
istud ex natuta: illud ex cã. De pͥncipalib gͥ nõ
ex accedentib t̾re debuit ꝓprietas definri ut scd̾m
p̃rogatiuã qͣlitatis eiꝰ informaret᷑ nr̃o cognitio.
Et uidit ds̃ qr bonũ ẽ. Nõ p̃t̾unꝰ qr aliqui nec in
hebreo putant ẽẽ. nec iuicetis int̃p̃tatõib. qr con¬
gregata aqͣin collcões suas: et apparuit auda. Et
uccarut ds̃ atidam t̾ram: et colltões aquaꝵ ma
riai. Cũ eĩ dix̾it ds̃ qr fcm̃ est sic: satis ẽẽ putant

Expanded text:
aridam, hoc est quia quod principale eius est nuncupauit proprietate naturae. naturalis enim proprietas siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida. auctor itaque naturae quod primo donauit hoc tenuit, quia istud ex natura, illud ex causa. ex principalibus igitur, non ex accidentibus terrae debuit proprietas definiri, ut secundum praerogatiuam qualitatis eius informaretur nostra cognitio. Et uidit deus quia bonum. non praeterimus quia aliqui nec in Hebraeo putant esse nec in ceteris interpretationibus quia congregata est aqua in collectiones suas et apparuit arida. et uocauit deus aridam terram et collectiones aquararidam, hoc est quia quod principale eius est nuncupauit ria. cum enim dixerit deus quia factum est sic, satis esse putant
Abbreviated transcription (Latin):
o homo nicħ rerũ humanũ ẽẽ posse. et mirn¬
dane potiꝰ creature. ꝙ nõ aliqũ resoluatur.
Nam si etiam luna cui tantũ dũs ⁊misit m̾i¬
sc̃ium. ut illuĩet orbẽ t̾rarũ et crescit et deficit.
deficiũt eĩ oĩa que ex nichilo orta usq ad ꝑfcĩ¬
onẽ uenerũt. et it̾m ꝑfcã minuũtur. Celũ eĩ
et t̾ca p̃t̾ibunt. cur nõ id mederatõis assumi¬
mꝰ ut n in adu̾sis abiciamꝰ aĩm. qui eĩ oĩa fe¬
cit ex nichilo: facile teqͦ potens ẽ ad sũma et ꝑ¬
fcã ꝓuehere. et rursus nõ extollamut in ꝓspe¬
ris. n inpotestate aliqͣ nos diuiciisq iactemꝰ.
n inuirib corꝑis aut pulcritudĩe głemur. in

Expanded text:
o homo, nihil rerum humanarum esse posse et muno homo, nihil rerum humanarum esse posse et mundanae totius creaturae, quod non aliquando resoluatur. nam si etiam luna, cui tantum dominus commisit ministerium, ut inluminet orbem terrarum, et crescit et deficit — deficiunt enim omnia., quae ex nihilo orta usque ad perfectionem uenerunt et iterum perfecta minuuntur; caelum enim et terra praeteribunt — cur non id moderationis adsumimus, ut neque in aduersis abiciamus animum — qui enim omnia fecit ex nihilo facile quoque te potens est ad summa et perfecta prouehere — et rursus non extollamur in prosperis neque in potestate aliqua nos diuitiisque iactemus neque in uiribus corporis aut p
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓuidentia et mĩa creatoris. Sane euripe cũ
exundent undiq scd̾m reliquas spẽs lune. et
acceptos fluctus refundant. uel ⁊̃ ipsi magno
ferantur ĩpetu. in ortu tñ eł stant placidi quo¬
adusq luna sine liũe est. At uͦ ubi eam diei ac¬
cessus retexe̾t. tunt in suos cursus refluos reu̾¬
tũtur. Ampotis qͦ que in occeano eẽ ꝑhibetur.
cũ reliquis dieb ordinẽ suũ seruare dicatur
lunari exortu euidens mutatoĩs sue fertur ĩ¬
diciũ dare. ut mare ip̃m cccũtale inquo expec¬
tatur ampotis. solito ampliꝰ accedat ac rete¬
dat. et maiori estu feratut. tamꝙͣ lune quibdã
aspiratõib retrorsũ trahatur. et it̾m tisdem ĩ¬
pulsũ ac recractũ in m̃suiã ꝓpriam refundat᷑.
unde si miraris quõ defcm̃ luna paciatur. cũ
tantã uim mutatõis hẽat sue. consida et iu
eo magnũ ẽẽ nust̾iũ. ꝙ eiꝰ exẽplo cognoscis

Expanded text:
de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique secundum reliquas species lunae et acceptos fluctus fluctibus uel etiam ipsi magno ferantur impetu, in ortu tamen eius stant placidi, quoad luna sine lumine est; at uero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. ampotis quoque, quae in oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum seruare dicatur, lunari exortu euidens mutationis suae fertur indicium dare, ut mare ipsum occidentale, in quo spectatur amotis, solito amplius accedat ac recedat et maiore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur et iterum isdem inpulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam uim mutationis habeat suae, considera et in eo magnum esse mysterium, quod eius exemplo cognoscis,
Abbreviated transcription (Latin):
bꝵ maritimoꝵ sit humid̾. Siquid̾ pleniores
ostree reꝑiri ferũtur. multaq alia: cũ glob
lunaris a dolescit. De arboꝵ qͦ int̾ius idẽ alle¬
ortũ eius et defc̃m rõnis ẽẽ. nõ infmitatis.
Nũqͣm eĩ tantam retũ mutatõmn daret. nisi
p̃stantẽ uirtutẽ hr̃et et gr̃am a conditore
collatam. Aerem qͦ nõ nusli ⁊̃ docti et xp̃ia.¬
n allegauerũt lune exortu sołe mutari. S
si id mũtatõis lunaris quadã fieret iuolen¬
tia: ad om̃s eiꝰ ortus intexeret nubib celũ.
pluue fund̾entur. Deniq cũ añ dies eẽt ser¬
mo de pluiuia q̃ fore utilis dicẽtur: ait qui¬
dam. Ecce neomenia dabit eã. Et qmͣuis cu¬
pidi eẽmꝰ imbriũ. tam̃ eiꝰmodi assertiones
ueras ẽẽ nolebamꝰ. Deniq dełcatus sũ ꝙ in
sslis imber effusus ẽ: donet p̃tib eccã latis
manifestaret nõ de iniciis lune eũ sꝑand̾ eẽ. sed

Expanded text:
bra maritimorum humida: siquidem pleniores bra maritimorum humida: siquidem pleniores ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem alleortum ejus et defectum rationis esse, non infirmitatis. Numquam enim tantam rebus mutationem daret, nisi praestantem virtutem haberet et gratiam a conditore collatam. Aerem quoque nonnulli etiam docti et chri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lunae eum sperandum esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cis aspirat. Dic mͥ queso. nisi magnus orbis eẽt:
qũo magnũ posset orbẽ illũiare t̾tarũ: Quid
aut̃ de tanto lcqrͣ tẽpam̃to et moderam̃ie ⁊ditoriᷤ.
qui eam nĩsurã mun̾i solis aitribuit. ut neq
spacia tefrig̾atus nullũ t̾ris sem̃ caloris inołet.
s ieiunã atq inopẽ frustu delinquẽs: ad nullam
fertilitatis gr̃am uaporaret: Similia de lune
rõne ⁊ueniũt. que de consorti eiꝰ ac fr̃e memora-¬
iumꝰ. Siquid̾ in id se induit minist̾iũ inqd̃ et
fc̃. ut illũiet tenebras. foueat seĩa. augeat
noctis tp̃e ros reponat. Nam et ipã luna larga
roris asseritur. Deniq cũ serenior nox est et
luna ꝑnox: tũc largior ros fertur arua ꝑfim
issent luue: eo plus humoris se capite collegis
mei guitis noctis. Tũc deiude minuitur et
Nam et deftũi eiꝰ ⁊paciũtur eła. et ꝓcessu eius
q̃ fuu̾nt exinanita cumulant᷑. ut aĩantiũ cere¬

Expanded text:
cis aspirat. Dic mihi, quaeso, nisi magnus orbis esset, cis aspirat. Dic mihi, quaeso, nisi magnus orbis esset, quomodo magnum posset orbem illuminare terrarum? 28. Quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram muneri solis attribuit; ut neque spatia refrigeratus nullum teiristerris semen caloris inoleret, sed ieiunam atque inopem fructum derelinquens ad nullam fertilitatis gratiam uaporaret ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus, siquidem in id se induit ministerium in quod et frater, ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfuissent lunae, eo plus humoris se capite collegissmei guttis noctis. Tum deinde minuitur et Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur, ut animantium cere
Abbreviated transcription (Latin):
uidicabis: Si mare spectes specula aliq̃ lictora¬
li: nõne tibi uauiũ maxime int̃ ceruleos fuictꝰ
ip̃e insule q̃ mare duudũt. t̾rarũ arua diffu¬
dũt. ꝙͣ angusto estimãtur fine ⁊cludiꝰ Quẽad¬
modũ rotunda apparent de asꝑis. spissa de raris:
Has gͦ infirmitates uisus tiu ꝑpende. et eoꝵ que
astriumꝰ fidẽ exteip̃o arbit̃ iustus accerse. Sed
uis magnitudine solis nõ solũ oculo m̃tis s
⁊̃ corporis estimare: S uis. Consid̾a qnͣti stel¬
latũ globi axem celi uideantur intexete. et in¬
num̾is insignire lũib. nõ queũt tam̃ tene¬
bras noctis. et celi nubila det̾gere simł. ut sol
ortus sui signa pͥmisit. om̃s stellarũ ignes. sb̾
uniꝰ luminaris fulgore uanescũt. Aꝑitur aer
celiq facies p̾purascenti rubore ꝑfunditur. Adh
sꝑans exordiũ ⁊̃ mom̃tanea cełitate pleni lũis¬
micat splentor. et surgẽtis solis p̃uia aurora dul¬

Expanded text:
udicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus ipsae insulae, quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni lumicat splendor, et surgentis solis praevia aura dul
Abbreviated transcription (Latin):
or est. Simiłr et lune globz equalis est oĩb.
Similis sol: et indis et britãnis: eodẽ momĩ
s sol a nullo distat. Nulli p̃sentior: nulli ab¬
sentior est. Neq te moueat ꝙ tamꝙͣ cubitalis
tibi orbis urͣ solis cũ oritur: s consid̾a qnͣtũ
sit spacii iut̾ solẽ et t̾ras. qd̃ aspc̃us nr̃i inf̾i̾ni¬
tas sine maguo sui nõ potest tnͣsire dispendio
Caligat aspc̃us nr̃. Nũquid sol caligat aut
luna: Angustus nr̃ obtutꝰ. Nũquid ideo an¬
gustiora efficit que uidentur: Septies minu¬
itur: nõ magnitudo detrahitur. Neq infinita¬
tis nr̃e passiones passioni lũiatũt debemus
asccibere. Mentitur nr̃ aspc̃us. Noli gͦ fidele eiꝰ¬
estimare iudiciũ. Sit celestiũ mĩor spestaculi fi¬
gura. nõ sui forͣ. De sũmo u̾tice montiũ si sb̃¬
iectũ oculis tiuis campũ spectare desid̾es. atq
illic arm̃ta pascentia: nõ formicarũ siłia corꝑa

Expanded text:
or est. Similiter et lunae globus aequalis est omnibus. or est. Similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol est et Indis et Britannis; eodem momenttat. Sed sol a nullo distat, nulli pmotior est. neque te moueat quod tamquam cubitalis tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. Caligat aspectus noster, numquid sol caligat, aut luna? Angustus noster obtutus, numquid ideo angustiora efficit quae videntur? Species minuitur, non 75 magnitudo detrahitur. Neque enim infirmitatis nostrae passiones passioni luminarium debemus ascribere. Mentitur noster aspectus: noli ergo fidele aestimare ejus judicium. Fit coelestium minor spectaculi figura, non sui forma. De summo vertice montium si subjectum oculis tuis campum spectare desideras, atque il
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ras. s ⁊̃ aerem hũc et mare. celiq faciẽ. Que
inqͣcũq ꝑte fu̾int celi. illiũant oĩa et eque spec¬
tantur a cuuctis. ut ea tamꝙͣ sius tm̃ regionib
ĩmorari et sibi tm̃ adẽẽ. atq luce singłi ppłi
credant: cũ simiłr luteant uniu̾sis. ut nemo
hiis ꝓpiorẽ aliũ ꝙͣ ip̃e est arbicretur. Exẽplum
magnitud̾is eoꝵ euidẽs. qd̃ om̃ib hõib orbis
lune idẽ uideatur. Nam et si iuterd̃ augeatur
lum̃ eiꝰ atq minuatur: tam̃ eadẽ nocte qualis
mͥ apparet. talis et om̃ib. Nam si longe positis
muor uid̾etur: ꝓpiꝰ constitutis maior effulg̾et.
ꝑderet angustiaꝵ et exiguitatis indiciũ. Eteĩ
reliqͣ alia lõge positi minora arbitram᷑. ꝓpłꝰ con¬
tuentes maiora credimꝰ. Quo magis finitumꝰ
fuu̾is: eo tibi eiꝰ rei quã cernus magnitudo cumu¬
latur. Solis radiꝰ uulli ꝓpior: nulli longĩqui

Expanded text:
terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint coeli, illuminant omnia, et aeque spectantur a cunctis; ut ea tamquam suis tantum regionibus immorari, et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant; cum similiter luceant universis, ut nemo his propiorem alium, quam ipse est, arbitretur. Exemplum magnitudinis eorum evidens, quod omnibus hominibus orbis lunae idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exiguitatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei quam cernis, magnitudo cumul
Abbreviated transcription (Latin):
dies. ut nõ faciant dies: s ut in eis hẽant pͥnci¬
patũ ut ortũ diei uberiori sol illiũet gr̃a. ut ꝑ
totũ diẽ designͣdi eiꝰ hẽat ptt̃atẽ s cursus sui mu¬
nere. Sic accipiũt nõ nulli qd̃ ait ꝓpħa. Solem ĩ
ꝑtt̃atẽ diei lunã et stellas inpitatẽ noctis. Cirtũ¬
ferũt eĩ lum̃. In annos qͦ ordinati sũt sol et lu¬
na. Luna ꝑ igenos dies duedenis uicib suũ
cutsũ conficiens consũmat annũ scd̃m hebreos
aliquib dieb adiectis. Scd̃m romanos bissexto
semel intͣ qͥnquẽniũ uniꝰ unꝰ diei adiectione ce¬
oĩa signa circuitu in idunde pͥncipiũ cursus sui
ꝑfunctio. fecit gͦ deus duo ħ lũaria magna.
Dossumꝰ accipere nõ tam̃ alioꝵ ⁊patione mag¬
na. ꝙͣ suo mun̾e: ut est celũ magnũ et mare
magnĩt Nam et magnus sol qui cõplet orbẽ
terratũ suo calore. uel luna suo liũe. nec solũ

Expanded text:
faciant dies, sed ut in eis habeant princifaciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis . Circucircumferant lumen. in annos quoque ordinati sunt illa et luna: luna per tricenos dies duodenis uicibus suum cursum illa consummat annum secundum Hebraeos aliquibus diebus adiectis, secundum Romanos bissexto semel intra quadriennium unius diei adiectione ceexpleto per omnia signa circuitu in id, unde principium cursus sui perfunctio. Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo munere, ut est caelum magnum et mare magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum
Abbreviated transcription (Latin):
scii uecatitur: eo ꝙ umbrã ex utͦq lat̾e tͣnsmu¬
tant umbra eĩ e regione solis ambulantib
pꝰ tergũ est. utputa si contͣ orientẽ ꝑgas matu¬
tuus horis. si contͣ mu̾dianã plagari ⁊tendas.
medio die. si coutͣ occũtẽ. ini eccasu diei. Ex trib
gͥ ꝑtib fit tibi sol obuiꝰ. ex oriente. ex mu̾diano.
ex occũte. Mane et sero pꝰ tergũ est: meridie ꝙͦ
a latẽ adu̾so. At uͦ ad septentrionẽ nũꝙͣ ẽ soi
Et ideo umbra si contͣ septẽttionẽ duigas. siue
maue. siue sero. siue meridie: nõ pot eẽ post
tergũ. Sũt eĩ in hec quẽ nos uicolimꝰ orbẽ ter¬
rarũ ccͣ m̾idiẽ positi qui in australẽ plagã iude¬
autur urabram tnͣsmitt̾e. hec ã fieri dr̃ sũmo
estu cũ ad aquilonẽ sol dirigit. Postea nos au¬
tũpnꝰ extipiẽs iuftingit quid̾ estiuã magnitu¬
dinẽ. s paulisꝑ relaxato ac deposito calore ꝑ tẽ¬
periẽ medi modanus sine staude nos atq ulla

Expanded text:
 vocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. Umbra enim e regione solis ambulantibus post tergum est; ut puta si contra Orientem pergas, matutinis horis; si contra meridianam plagam contendas, medio die; si contra Occidentem, in occasu diei. Ex tribus igitur partibus fit tibi sol obvius. ex Oriente, ex Meridiano, ex Occidente. Mane et sero post tergum est, meridie quoque a latere: at vero a Septentrione numquam est sol, et ideo umbra si contra Septentrionem dirigas, sive mane, sive sero, sive meridie, non potest esse post tergum. Soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa Meridiem positi, qui in Australem plagam videantur umbram transmittere. Hoc autem fieri dicitur summo aestu, cum ad Aquilonem sol dirigit. Postea nos autumnus excipiens, infringit quidem aestuum magnitudinem: sed paulisper relaxato ac deposito calore, per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
bra ꝙͣ in frae pͥncipio diei uel fine. Et hec apud noꝰ
inꝑte eccñtis. Cet̾m sũt qui dicant ꝙ ꝑ duos to¬
tius anui dies sine uinbra fuetũt inꝑtib m̾i¬
dianis. eo ꝙ solẽ hũtes suꝑ u̾ticẽ suũ undiq ꝑ

Expanded text:
bra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos bra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per
Abbreviated transcription (Latin):
tũ xp̃i hiemps erat. post aduentũ xp̃i fiores s̃
uetis. et mnesses estatis. Ex meridiano gͦ et ex
gentiũ conu̾sione illũ illiũantẽ iudẽs obum¬
bratur. ꝓpłs a gentiũ qui erat confusionis. gẽ¬
tiles qui sedebant in tenebris: lucẽ uider̃t mag¬
nam. Qui sedebant in regione umbre mortis:
lux orta est illis. Magna lux dĩnitatis: quam
nlła umbra mortis int̾polat. Ideo exalco illũat:
qr et hoc scciptũ est. dñte zacharia. In quib ui
sitauit nos oriens ex alto. illiũare hiis qui ĩn te¬
nebris et inumbra mortis sedẽt. Et sane et
aliqͣ salutis umbra nõ mortis. ut ẽ illd̾. Sub¬
umbra a larũ tuarũ ꝓtege me. urabra quid̃ qr
corꝑis est: umbra qr crucis. S umbra salutis. qr
Etemplũ gͦ possumꝰ capere. qr hyemales dies bre¬
ues. s umibras maiores hñt. estiui maiores. s
umbras minores hũt. Medio qͦ die miuor ui¬

Expanded text:
tum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt tum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex gentium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, getiles, qui sedebant in tenebris, lucem uiderunt magnam ; qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis, magna lux diuinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. ideo ex alto inluminat, quia et hoc candore est dsitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqumbra alarum tuarum proteges me, umbra quidem, quia corporis est, umbra, quia crucis, sed umbra salutis, quiExemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor um