comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ip̃i tñ plus spe sanati ꝙͣ re.
Nam sic̃ dicit apłs. spe enĩ sal¬
ui fcĩ sumus. Cepimus gͦ sa¬
nari in fide. Perficietur aũ salꝰ
nr̃a. cum corruptibile hoc indu¬
erit incorruptõnem: ⁊ morta¬
le hoc induerit ĩmortalitatẽ.
Hecspes ẽ. nũdum res. S qͥ gau¬
det in spe. tenebit ⁊rem. N aũ
spem ñ habet: ad rem ñ pot̾it
Nam multi ꝯfitent᷑ uerb̃ ⁊ fcĩs
negant. Et nos cognouimꝰ ⁊
credidimus dilectioni. qͣm ht̃¬
ds̃ in nobis. Et it̾m unde cog¬
nouisti: D̃s dilectio est. Iã li¬
xit illud suꝑius. Ecce iterum
dicit. Amplius tͥ ñ potuit di¬
lectio cõmendari. qͣm ut dic̾et᷑
ds. Forte munus d̃i ꝯtempt᷑us
eras. ⁊ d̾m ꝯtẽpnis: D̾s dilectõ
est. Et qui manet ĩdilcõnem.
in deo manet.⁊d̃s in eo manet.
Nicissim se habitant qͥ ꝯtinet.
⁊ qͥ ꝯtinetur. Habitas in deo: s
ut ꝯtinearis. Habitat ĩte d̾s̃.
sz ut te ꝯtineat ne cadasz ne¬

Expanded text:
et ipsi tamen plus spe sanati quam re. et ipsi tamen plus spe sanati quam re. Nam sic dicit Apostolus: Spe enim salvi facti sumus . Coepimus ergo sanari in fide: perficietur autem salus nostra, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Haec spes est, nondum res. Sed qui gaudet in spe, tenebit et rem: qui autem spem non habet, ad rem non poterit Nam multi confitentur verbis, sed factis negant. Et nos cognovimus, et credidimus, quam dilectionem Deus habet in nobis. Et iterum unde cognovisti? Deus dilectio est. Jam dixit illud superius, ecce iterum dicit. Amplius tibi non potuit dilectio commendari, quam ut diceretur Deus. Forte munus Dei contempturus eras. Et Deum contemnis? Deus dilectio est. Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus in eo manet. Vicissim in se habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas.
Abbreviated transcription (Latin):
ta in nobis. Incipe diligere:
ꝑficieris. Cepisti dilig̾e: cepit
d̃s inte habitare. Ama eum
qͥ in te cepit habitare. ut ꝑfec¬
tius inhabitando. faciat te ꝑ¬
fectum. In hoc cognoscimꝰ qr in
ip̃o manemꝰ. ⁊ ip̃e in nobis: qr
de sp̃u suodedit nob̾. Bene. Deo
grãs. Cognoscimꝰ. qr habitat
in nobis. Et hoc ip̃m unde cog¬
noscimus. Qͥa eegnouimus.
qr habitat in nobis: Nͥa hoc
dedit nob. Hoc ip̃m qr de sp̃u
suo de dit tibi. iinde cognoscis:
Interroga uiscera tua. Si ple¬
na sunt caritate. habes sp̃m
dei. Unde cognoscimꝰ qr inde
cognoscis habitare in te spi¬
ritũ d̃i: Paulum int̾roga a
te qr egrotis talis medicꝰ ue¬
nit. Desꝑabatis,. magni erãt
morbi. insanabilia erant uul¬
nera: desꝑata erat egritudo.
Magnitudinẽ mali tui attẽ¬
disz om̃ipotentiam medici ñ
attendis. Tu desꝑatus es: sed
ille om̃ipotẽs est. cuius testes
isti sunt. qui primo sũt sana¬
ti et adnuntiantes medicũ.¬

Expanded text:
ta in nobis. Incipe diligere, ta in nobis. Incipe diligere, perficieris. Coepisti diligere? coepit in te Deus habitare; ama eum qui in te coepit habitare, ut perfectius inhabitando faciat te fectum. In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Bene, Deo gratias. Cognoscimus quia habitat in nobis. Et hoc ipsum unde cognoscimus, quia cognovimus quia habitat in nobis? Quia hoc dedit nobis? Hoc ipsum, quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt charitate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te Spiritum Dei? Paulum interroga apte qui aegrotatis: talis medicus venit, et desperatis? Magni erant morbi, insanabilia erant vulnera, desperata erat aegritudo. Magnitudinem mali tui attendis, omnipotentiam medici non attendis? Tu desperatus es; sed ille omnipotens est: cujus testes isti sunt qui primo sanati, et annuntiantes medicu
Abbreviated transcription (Latin):
in illo regnat: ꝓpterea te odit.
Si odisti illũ. ⁊ tu contͣreddis.
malum ꝓ malo. quid affectas
redd̾e malum ꝓ malo: Unũ
egrotum flebam qui te oderat:
iam duos plango si ee tu odis¬
ti. S ꝑsequitur rem tuã. Tol¬
lit tibi nescio.q̃ habes in terra.
Ideo illum odisti: qr angustiaᷤᷤ
tibi facit in terra. Noli pati ã¬
gustias: migra in celũ sursũ.
Cor ibi habebis ubi latitudo ẽ:
ut nullas angustias patiaris
in spe uite et̾ne. Attende q̃ tibi
tollitz nec ip̃a tibi tolleret: nisi
ille ꝑmitt̾et. qui flagellat om¬
nem filiũ quẽ recipit. Qͦdãmͦ
fẽram̃tum dei est. quo saneris.
ip̃e inimicus est. Si nouit d̃s
utile tibi ẽẽ ut expoliet te. ꝑmi¬
ttet illum. Si nouit utile tͥ ẽẽ
ut uapules. ꝑmittet ille ut ce¬
daris. De illo te curat: opta ut¬
et ille sanet᷑. D̃m nemo uidit ũ¬
qͣm. Uidete dilectissimi. Qd̃ si di¬
ligamꝰ inuicem. d̃s in nob̾ ma¬
nebit: ⁊ dilectio eius erit ꝑfec¬

Expanded text:
in illo regnat, propterea te odit. in illo regnat, propterea te odit. Si odisti illum et tu, contra reddis malum pro malo. Quid facit reddere malum pro malo? Unum aegrotum flebam, qui te oderat; jam duos plango, si et tu odisti. Sed persequitur rem tuam; tollit tibi nescio quae, quae habes in terra: ideo illum odisti, quia angustias tibi facit in terra. Noli pati angustias, migra in coelum sursum: cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe vitae aeternae. Attende quae tibi tollit: nec ipsa tibi tolleret, nisi ille permitteret qui flagellat omnem filium quem recipit . Quodammodo ferramentum Dei est quo saneris, ipse inimicus tuus. Si novit Deus utile tibi esse ut exspoliet te, permittit illum; si novit tibi utile esse ut vapules, permittit illum, ut caedaris: de illo te curat, opta ut ille sanetur. 12. Deum nemo vidit unquam. Videte, dilectissimi: Si diligamus invicem, Deus in nobis manebit, et dilectio ejus erit perfec
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. Et in quo ñ erat. forte
u̾bis accensum᷑ est. In alio cre¬
uit qd̃ erat: in alio cepit ẽẽ ꝙ
ñ erat. Ad hoc gͦ ista diximus.
ne pigri sitis diligere inimi¬
cos. Seuit in te homo. Ille seuz
tu predica. Ille odit: tu misere.
febris anime ip̃ius te odit: sa¬
nus erit. ⁊ gr̃ãs tibi aget. No¬
modo medici diligunt egrotoᷤᷤ:
Nũquid egrotos diligunt: Si
egrotos diligunt. uolunt ut
semꝑ egrotent. Ad hoc diligũt
egrotos. ne egroti remaneant:
sed ut ex egrotis sani fiant. Et
qͣnta plerumq patiunt᷑ a fre¬
neticis. Quales contumelias
sequit᷑ illam febrem: ignoscit
hõini. Et quid dicam fr̃es: ama
inimicum suũ: Immo odit in¬
imicum suum: morbũ ipsum
odit. ⁊ amat hoĩem a quo ꝑcuti¬
tur. Odit febrem. Aquo enim
ꝑcutit᷑. Amorbo ab egrotatõne.
a febre. Illudtollit qd̃ illi ad¬
u̾satur. ut remaneat illud un¬
de gratulet᷑. Sic oe tii. Si odit
te inimicus tuus. ⁊ iniuste te
odit. nouerit qr cupiditas scl̃i

Expanded text:
cimus; et in quo non erat, forte verbis accensa est. In alio crevit quod erat; in alio coepit esse quod non erat. Ad hoc ergo ista diximus, ne pigri sitis diligere inimicos. Saevit in te homo? ille saevit, tu precare; ille odit, tu miserere. Febris animae ipsius te odit: sanus erit, et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt aegrotos? Numquid aegrotos diligunt? Si aegrotos diligunt, volunt ut semper aegrotent. Ad hoc diligunt aegrotos, non ut aegroti remaneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. Et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias sequitur ille febrem, ignoscit homini: et quid dicam, fratres? amat inimicum suum? Imo odit inimicum suum morbum; ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur: odit febrem. A quo enim percutitur? A morbo, ab aegrotatione, a febre. Illud tollit quod illi adversatur, ut remaneat illud unde gratuletur. Sic et tu: si odit te inimicus tuus, et injuste te odit; noveris quia cupiditas saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
co: hoc si possem ñ tacerẽ. Opera
semꝑloqui: Nũquid sẽꝑtac̃e:
Nũquid semꝑ refic̾e corpus. Nũ¬
quid semꝑ ieiunare: Nũquid
semꝑ dare panẽ egenti: Nũqͥd
semꝑ nudum uestire: Nũqͥd
semꝑ egrotos uisitare. Nũqͥd
semꝑ discordantes ꝯcordare:
Num qͥd semꝑ mortuos sepeli¬
re: Modo illud modo illd̃. Incho¬
antur ista. ⁊ cessant. Ille aũ
imꝑator. nec in choatur. nͨ cessa
bis. qre ñ ꝯm̃dau̾it maxime. nͥ
frat̾nam caritatem. Qui di¬
ligit frẽm dicit. ⁊ preceptum
nobis datum est. ut diligamꝰ
inuicem. Assidue nobis noĩa¬
uit caritatem frat̾nam. Dei
aut̃ caritatem. id est qͣ debemꝰ
dilig̾e ł̃m. ñ tam assidue no¬
mĩauit. s tñ ñ omino tacuit.
De mnimici u̾o dilectõne ꝓrsꝰ
tacuit. Proppe ꝑ totam ip̃am
epłam cum uehem̃ter nob̾ pre¬
dicet. cõmendetq caritatẽ. nõ
nobis dicit. ut diligamꝰ inimi¬
cos. s dicit nobis ut frẽs clili¬

Expanded text:
co, hoc si possem non tacerem: opera co, hoc si possem non tacerem: opera semper loqui? numquid semper tacere? numquid semper reficere corpus? numquid semper jejunare? numqu dare egenti? numquid semper nudum vestire? numquid semper aegrotos visitare? numquid semper discordantes concordare? numquid semper mortuos sepelire? Modo illud, modo illud. Inchoantur ista, et cessant: ille autem imperator, nec inchoatur, nec cessarbis, quare non commendaverit maxime nisi fraternam charitatem. Qui diligit fratrem , dicit; et, Praeceptum nobis est datum, ut diligamus invicem . Assidue nominavit charitatem fraternam: Dei autem charitatem, id est qua debemus diligere Deum, non tam assidue nominavit; sed tamen non omnino tacuit. De inimici vero dilectione prorsus tacuit prope per totam ipsam Epistolam. Cum vehementer nobis praedicet, commendetque charitatem, non nobis dicit ut diligamus inimicos; sed dicit nobis ut fratres dili
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm aliq̃n uastabat: et ĩ me ma¬
gnificabant dm. Uidete quẽad¬
modũ ⁊ ip̃e qr sic innotuit. fi¬
nem ñ posuerit in laudẽ suã. s
in laudem cl̃i. Ait qͣntum ad ip¬
sum ꝑtinet. Uastator eccl̃ie. ꝑse¬
quutor. inuidus malignꝰ. Ipse
ꝯfitetur: ñ nos quitiamur. Amat
paulus dici a nobis peccata sua.
ut głificetur ille qui talem mor¬
bum sanauit. Magnitudinẽ
enim uuln̾is. manus me dici
secuit. et sanauit. Nox illa de
celo ꝓstrauit ꝑsecutorem: ⁊ere¬
xit predicatorem. Occidit sau¬
lumz o uiuificauit paulũ. Sa¬
ul enim ꝑsecutor erat scĩ uiri.
paulus. Quid ẽ paulus: Modi¬
cus. Ergo qnͣdo saulus. suꝑbus.
elatus. qͣndo paulus. humilis.
modicus. In deo sic loquimur
Paulo post uidebote: id est post
modicum. Audi qr modicꝰ fc̃s
est. Ego enim sum minimus
apłos tanqͣm fimbria uestim̃¬
ti. s tetigit eccł̃ia gentium. tã¬
qͣm fluxum paciens: ⁊ sanata
est. Ergo frẽs hoc dixerim. hoc di¬

Expanded text:
quam aliquando vastabat; et in me maquam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ;Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus est: Ego enim sum minimus Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanquam fluxum patiens, et sanata est . 3. Ergo, fratres, hoc dixerim, hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Qd̃ faciunt bene. sibi uo-
lunt tribuere: si male faciant.
d̾m uolunt accusare. Conu̾te
hoc distortum nescio qͥd ⁊ p̃poste¬
rum. Fac illud quodãm capite
deorsum. Qd̃ su sum est. facias
iusum qd̃ deorsum. facias su¬
sum. Iusum uis fac̾e̾ dm. ⁊ te su¬
sum: Precipitaris. ⁊ ñ eleuariᷤ.
Ille enim semꝑ sursũ est. Qͥ d gͦ.
Tu bene ⁊ d̾s male: Immo hoc
dic siuis uerius dicere. Ego
male, ille bene. Et qd̃ ego bene.
ab illo bene. Nam a me qͥcquid
ago. male. Ista ꝯfessio firmat
cor: ⁊ facit dilectõnis fundam̃¬
ta. Nam si opera nr̃a abscondẽ
deberemus bona.ne uiderentur
abhominibr. ubi est illa senten¬
tia clñi in eo sermone quẽ habu¬
it in monte: Ubi hoc dixit. ibi ⁊
illud paulo ante dixit. Luceãt
ibi finem fecit. s addidit. Et
glorificent patrem ur̃m qui in
celis est. Et apls qͥd ait: Eram
aut̃ ignotus facie. ⁊ oelis uidee. q̃¬
seq̃batur. nũc euuͣgłizat fidẽ

Expanded text:
sint. Quod faciunt bene, volunt sint. Quod faciunt bene, volunt sibi tribuere: si male faciunt, Deum volunt accusare. Converte hoc distortum nescio quid et praeposterum, faciens illud quodammodo capite deorsum: quod susum, faciens jusum: quod deorsum, faciens sursum. Jusum vis facere Deum, et te susum? Praecipitaris, non elevaris: ille enim semper sursum est. Quid ergo? tu bene, et Deus male? Imo hoc dic, si vis verius dicere, Ego male, ille bene; et quod ego bene, ab illo bene: nam a me quidquid ago male. Ista confessio firmat cor, et facit dilectionis fundamentum. Nam si opera nostra abscondere debemus bona, ne videantur ab hominibus; ubi est illa sententia Domini in eo sermone quem habuit in monte? Ubi hoc dixit, ibi et illud paulo ante dixit: Luceant ibi finem fecit; sed addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et Apostolus quid ait? Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, qsequebatur, nunc evangelizat fidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui iubet intus. ñ uidetur.
Et quis intus iubeat. ꝓpe solꝰ
nouit ip̃e qui iubet. et ille cui¬
intus iubetur. Namq fr̃es a
certe si aurem ibi ñ tm̃ corpo¬
ris. sed et cordis habuistis. Qͥd
ait.Cauete fac̃e iusticiam ueᷤᷤ¬
trã coram homĩb. ut uideami-¬
ni abeis. Nũquid hoc uoluit
dicere. ut quecũq bona facimꝰ
abscondamꝰ ab ocłis hominũ.
⁊timeamus uideri: Si times
spectatores. ñ habebis imitato¬
res. Bebes gͦ uideri. s ñ ad hoc
debes facere:ut uidearis. Non
ibi debet ẽẽ finis gaudii tui. nõ
ibi t̾minus leticie tue. ut pu¬
tes te totum fructum ꝯsecutũ
eẽ boni oꝑis tui. cum uisus fu¬
eris atqz laudatus. Nichil ẽ
hoc. Contẽpne te cum lauda-¬
ris, ille inte laudetur. qͥ ꝑ te
oꝑatur. Noli gͦ ad laudẽ tuã
oꝑari qd̃ bonum agis. s ad la-¬
udem illius. a quo hs̃ ut bonũ
agas. abste hs̃ male agere.
a deo habes bene agere. Contra.
ꝑuersi hoĩes uĩdete qͣm p̃posteri

Expanded text:
qui jubet intus, non videtur. Et quis intus jubeat, prope ipse solus novit qui jubet, et ille intus cui jubetur. 2. Namque, fratres, certe si aurem ibi non tantum corporis, sed et cordis habuistis. Quid ait? Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Numquid hoc voluit dicere, ut quaecumque bona facimus, abscondamus ab oculis hominum, et timeamus videri? Si times spectatores, non hebebis imitatores debes ergo videri. Sed non ad hoc debes facere ut videaris. Non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terminus laetitiae tuae, ut putes te totum fructum consecutum esse boni operis tui, cum visus fueris atque laudatus. Nihil est hoc. Contemne te cum laudaris: ille in te laudetur, qui per te operatur. Noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis, sed ad laudem illius a quo habes ut bonum agas. Abs te habes male agere, a Deo habes bene agere. Contra perversi homines videte quam praeposteri
Abbreviated transcription (Latin):
maneant: odisti ñ diligis. At¬
tende quomͦ ip̃e dilexit: id est
qr nolebat ut sic remanerẽt
ꝑsecutores. Ait enĩ. Pat̾ ignoᷤ.¬
ceillis: qr nescuint quid fa¬
ciunt. Quib uoluit ignos¬
ci. mutari illos uoluit. Quoᷤ
uoluit mutari. exinimicis
frẽs face̾ dignatus est:⁊uere
in fiducia p̾dicari nom̃ ip̃iuᷤͤ.
Miracula faciebant in noĩe
crucifixi. ⁊ occisi. Uiderunt illi
interfectores dñi: ⁊ qͥ sangͥnem
eiꝰ seuiendo fuderũt. credẽdo bibert̃.
hec dixi fratres. & longiuscle

Expanded text:
maneant, odis, non diligis. Atmaneant, odis, non diligis. Attende quomodo ipse dilexit, id est, quia nolebat ut sic remanerent persecutores; ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quibus voluit ignosci, mutari illos voluit: quos voluit mutari, ex inimicis fratres facere dignatus est, et vere cum fiducia praedicare nomen ipsius, miracula faciebant in nomine crucifixi et occisi: viderunt illi interfectores Domini; et qui sanguinem ejus saeviendo fuderunt, credendo biberunt. 11. Haec dixi, fratres, et longiuscule
Abbreviated transcription (Latin):
qr ds amauit pecc̃ores. Ait enĩ.
Non est opus sanis medicus
s male hñtib. Nũqͥd ad hoc a¬
mauit pecc̃ores. ut pecc̃ores re¬
mañemus: Quasi lignũ de
silua uidit nos faber. ⁊ cogita¬
uit edificium qd̃ in de fcũruᷤ
est:ñ siluam qd̃ erat. Sic ⁊
tu respicis inimicum tuũ ad¬
adu̾santẽ. sem̃tem. morden¬
tem uerbis. exasꝑantem cõtu¬
meliis. insectantẽ odiis: attẽ¬
dis ibi qr homo est. Uides ista
et uides in illo quod a deo fc̃s ẽ.
Qd̾ aut̃ homo fẽs est. a deo fẽs
est. Qd̃ aut̃ te odit. ip̃e fecit:
qd̃ ĩuidet ip̃e fecit. Et qd̾ dicis ĩ aĩo
tuo. dñe ꝓpitiꝰ illi esto. dimitte
illi peccata. incute illi t̾rorem.
muta illum. ñ amas in illo
qd̃ est: s qd̃ uis ut sit. Ergo
cum inimicũ amas: frẽm a
terna. Et nemo dicat. quia
etiam inimicos diligamꝰ. Attẽ¬
de quare te monuit xp̃e. ut di¬
ligas inimicos. Nũquidut sẽ¬
per remaneant inimici: Si ad
hoc te monuit. ut inimici re¬

Expanded text:
amavit peccatores: ait enim, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Numquid ad hoc amavit peccatores, ut peccatores remaneremus? Quasi lignum de silva vidit nos faber, et cogitavit aedificium quod inde facturus est, non silvam quod erat. Sic et tu respicis inimicum tuum adversantem, saevientem, mordentem verbis, exasperantem contumeliis, insectantem odiis; attendis ibi quia homo est. Vides ista et vides in illo quod a Deo factus est. Quod autem homo factus est, a Deo factus est. Quod autem te odit, ipse fecit; quod invidet, ipse fecit. Et quid dicis in animo tuo? Domine, propitius illi esto, dimitte illi peccata; incute illi terrorem, muta illum. Non amas in illo quod est, sed quod vis ut sit. Ergo cum inimicum amas, fratrem amaterna. Et nemo dicat quia aetiam inimicos diligamus . Attende quare te monuit Christus ut diligas inimicos. Numquid ut semper remaneant inimici? Si ad hoc te monuit ut inimici re
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepisse. Quia de frat̾na cari¬
tate ñ tacuit: frẽs diligitis.
Quomͦ inquis frẽs diligimꝰ.:
Quero qͣre diligas inimicum.
Qc̃ re illum diligis: Ot sanus
sit in hac uita: Quid si ñ illi ex¬
pedit: Ut diues sit: Qd si
ip̃is diuitiis excecabit᷑: Ut u¬
uixorem. ducat: Qd si amarã
uitam in de patiet᷑: Ut filios
habeat: Nuid si mali erũt:
Incerta sunt gͦ ista. q̃ uideris
optare ĩmico tuo. qr diligis eũ.
Inc̾ca st̃ opta illiut habeat ui-¬
tam et̾nam tecum. opta illi
ut sit frat̾ tuus. Si ergo hoc
optas diligendo inimicum. ut
sit frat̃ tuus. & cum diligis.
frẽm diligis. Nõ enim amas
in illo qd̃ est: s qd̃ uis ut sit.
Dixeram aliqͣndo caritatiur̃e.
nisi fallor. Robur ligni posi¬
tum ante ocłos. faber optimꝰ
uidet: lignũ ñ dolatum de sil¬
ua precisum ad amauit: neᷤᷤ¬
tio quidinde uult facere. Nõ
enu adhoc amauit. ut sẽꝑ
sic maneat, in arteuidit qͥd
fuiturum est: ñ in amore qd̃

Expanded text:
praecepisse; quia de fraterna charipraecepisse; quia de fraterna charitate non tacuit: fratres diligitis. Quomodo, inquis, fratres diligimus? Quaero quare diligas inimicum: quare illum diligis? Ut sanus sit in hac vita? quid, si non illi expedit? Ut dives sit? quid, si ipsis divitiis excaecabitur? Ut uxorem ducat? quid, si amaram vitam inde patietur? Ut filios habeat? quid, si mali erunt? Incerta sunt ergo ista quae videris optare inimico tuo, quia diligis eum; incerta sunt. Opta illi ut habeat tecum vitam aeternam; opta illi ut sit frater tuus. Si ergo hoc optas, diligendo inimicum, ut sit frater tuus; cum eum diligis, fratrem diligis. Non enim amas in illo quod est; sed quod vis ut sit. Dixeram aliquando Charitati vestrae, nisi fallor: Robur est ligni positum ante oculos; faber optimus vidit lignum non dolatum, de silva praecisum, adamavit: nescio quid inde vult facere. Non enim ad hoc amavit, ut semper sic maneat. In arte vidit quod futurum est, non in amore quod
Abbreviated transcription (Latin):
caritas: qͣm elemosina suꝑbie.
Redite ergo intro frẽs. ⁊ ĩ om̃i
bus q̃cumq facitis. intuemi¬
ni testem amen: uidete si ille
uidet quo animo faciatis. si
cor ur̃m ñ uos accusat. Qui ñ
iactantie causa facitis bene:
securi estote. Nolite aũt tinie
qͣnͣdo facitis bñ: ne uideat alt̃.
Time ne ꝓpt̾ea facias. ut tu lau¬
deris. Nam uideat alt̾. u d̾s lau¬
detur. Si enim abscondis ab o¬
culis hõmis: abscondis ab imi
unus panem. alt̾ iusticiam.
Inter duos istos famelicos. quia
dc̃m est. beati qui esuriunt. ⁊ si¬
tiunt iusticiam. qm̃ ip̃i sat᷑a¬
buntur. inter duos famelicos¬
istos. bonus oꝑator ꝯstitutus ẽ.
Pascis istum: prebe te isti. Am¬
bob dedisti elemosinã. Illum
fecisti gratulatorẽ de fame int̾¬
fecta hunc fecisti imitatorẽ de
exemploꝓposito. Miseremini gͦ
tanqm misericordes: qr in eo
etiam qd̃ diligitis inimicos.
tr̃es diligitis. Ne putetis iho¬
hannẽ nichil de dilectõe ĩimici

Expanded text:
charitatis, quam eleemosyna superbiae. charitatis, quam eleemosyna superbiae. Redite ergo intro, fratres; et in quaecumque facitis, intuemini testem Deum. Videte, si ille videt, quo animo faciatis. Si cor vestrum non vos accusat, quia jactantiae causa facitis; bene, securi estote. Nolite autem timere quando facitis bene, ne videat alter. Time ne propterea facias, ut tu lauderis: nam videat alter, ut Deus laudetur. Si enim abscondis ab oculis hominis; abscondis ab imitunus panem, alter justitiam. Inter duos istos famelicos, quia dictum est, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur : inter duos istos famelicos, bonus operator constitutus es; etur. Pascis istum, praebe te isti; ambobus dedisti eleemosynam: illum fecisti gratulatorem de fame interfecta; hunc fecisti imitatorem de exemplo proposito. 10. Miseremini ergo tanquam misericordes; quia in eo etiam quod diligitis inimicos, fratres diligitis. Ne putetis Joannem nihil de dilectione inimici
Abbreviated transcription (Latin):
homo habens caritatem. Con¬
fitetur nom̃ xp̃i. ducit mar¬
tyrium: confitet᷑ ⁊ suꝑbia. duc̃
⁊ mͣrtyrium. Ille ht̃ caritatẽ:
ille ñ habet caritatem. S audi¬
at ab apło ille qui ñ ht̃ carita¬
tatem. Si distribuero omnia
mea pauꝑib. ⁊ si tradidero cor¬
pus meum ut ardeam. carita¬
tem aut̃ ñ habeam: nichil mͥ
prodest. Ergo scriptura diui¬
na intro nos reuocat aiacta¬
tione huius faciei forinsece: et
ab ista suꝑficie q̃ iactat᷑ ante
homĩes. reuocat nos intro. Re¬
di ad conscientiam tuam: ipsã
interroga. Noli attendere qd̃ flo¬
ret foris: s que radis est intra.
Radicata est cupiditas: Spe¬
cies põt ẽẽ bonoꝵ fcõꝵ: uere o¬
pera bona ẽẽ ñ possunt. Ra¬
dicata est caritas: Securus
esto. nichil mali procede potest.
Blanditur suꝑb: slcut ama¬
tor. Ille uestit: ille cedit. Ille
enim uestit. ut placeat hõib:
ille cedit. ut corrigat ꝑdiscipli¬
nam. Accipit᷑ magis plaga

Expanded text:
homo habens charitatem, conhomo habens charitatem, confitetur nomen Christi, ducit martyrium; confitetur et superbia, ducit et martyrium. Ille habet charitatem, ille non habet charitatem. Sed audiat ab Apostolo ille qui non habet charitatem: Si distribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Ergo Scriptura divina intro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat nos intro. Redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. Radicata est cupiditas? species potest esse bonorum factorum, vere opera bona esse non possunt. Radicata est charitas? securus esto, nihil mali procedere potest. Blanditur superbus, saevit amor. Ille vestit, ille caedit. Ille enim vestit ut placeat hominibus: ille caedit ut corrigat disciplina. Accipitur magis plaga
Abbreviated transcription (Latin):
ria caritati. Pascit esurientẽ
caritas: pascit ⁊ suꝑbia. Ca¬
ritas ut d̾s laudet᷑: suꝑbia ut
ip̃a laudet᷑. Uestit nudum ca¬
ritas: uestit ⁊ suꝑbia. Ieiunat
caritas: ieiunat ⁊ suꝑbia. Se¬
pelit mortuos caritas: sepe¬
lit et suꝑbia. Om̃ĩa oꝑa bo¬
na q̃ uult fac̃e caritas et fac̃.
agit econtra et suꝑbia: et qͣi
ducit equos suos. S int̾ior ẽ
caritas. Tollit locum male a¬
gitate suꝑbiez ñ male agitã¬
ti. sed male agitate. Ue hõini.
cuius auriga est suꝑbia. Ne¬
cesse est enĩ ut precepeat. Ubi
aut̃ ñ sit suꝑbia. q̃ agitet fcã
bona.quis nouit:Quis uide¬
det: Ubi est hoc: Oꝑa uidemꝰ.
Pascit miscd̃ia: pascit ⁊ suꝑ¬
bia. Hospitem suscipit mĩa:
hospitem suscipit or suꝑbia. In¬
tercedit ꝓ pauꝑe miscd̾ia int̾¬
cedit ⁊ suꝑbia. Qͥd est hoc: In
oꝑib ñ discernimꝰ. Audeo ali¬
quid dicere: s ñ ego. Paulus
dicit. Moritur caritas: id est

Expanded text:
ria charitati. Pascit esurientem ria charitati. Pascit esurientem charitas, pascit et superbia - charitas, ut Deus laudetur; superbia, ut ipsa laudetur. Vestit nudum charitas, vestit et superbia; jejunat charitas, jejunat et superbia; sepelit mortuos charitas, sepelit et superbia. Omnia opera bona quae vult facere charitas et facit, agitat contra superbia, et quasi ducit equos suos. Sed interior est charitas: tollit locum male agitatae superbiae; non male agitanti, sed male agitatae. Vae homini cujus auriga superbia est, necesse est enim ut preceps eat. Ut autem non sit superbia quae agitet facta bona, quis novit? quis videt? ubi est hoc? Opera videmus: pascit misericordia, pascit et superbia; hospitem suscipit misericordia, hospitem suscipit et superbia; intercedit pro paupere misericordia, intercedit et superbia. Quid est hoc? In operibus non discernimus. Audeo aliquid dicere, sed non ego; Paulus dixit: moritur charitas, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm bestias. Hoc naturale habeᷤ
semꝑ melior eris qͣm bestia.
Siuis melior ẽẽ qm alius hõ.
inuidebis ei. qnͣdo tͥ ẽẽ uidebis
equalem. Debes uelle hoĩes eqͣ
prudentiam. optare debes ut
sit et ip̃e prudens. Qmdiu tar¬
dus est. discit a te: qͣndiu in¬
doctus est. indiget te. Et tu ui¬
deris doctorz ille aut̃ discens.
Tu gͦ suꝑior qr doctor es: ille
inferior quia discens. Nisi il¬
lum optes equalem. semꝑuiᷤ
habere discentem. Si aut̃ ha
eris doctor. Si inuidus doctor.
quomͦ eris doctorͦ Rogote.
noli docere ip̃am inuidentiã
tuam. Audi apłm dicentẽ
de uiscerib caritatis. Uellem
om̃s hoĩes eẽ sicut me ip̃m. Nͦ
modo: Om̃s equales. Ideo erat
om̃ib suꝑior. qr caritate op¬
tabat om̃s equales. Excessit
uoluit eẽ. ut supͣ hoĩes eẽt. qͥ
supͣ pecora fc̃s est: ⁊ ip̃a ẽ suꝑ¬
bia. Et uidete qͣnta oꝑa faci¬
at suꝑbia. Ponite in corde ꝙͣ
similia suꝑbia facit. o qͣsi pa¬

Expanded text:
quam bestias. Hoc naturale habes; quam bestias. Hoc naturale habes; semper melior eris quam bestia. Si vis melior esse quam alius homo, invidebis ei quando tibi esse videbis aequalem. Debes velle omnes hominprudentiam, optare debes ut sit et ipse prudens. Quamdiu tardus est, discit a te; quamdiu indoctus est, indiget tui; et tu videris doctor, ille autem discens: tu ergo superior, quia doctor es; ille inferior, quia discens. Nisi illum optes aequalem, semper vis habere discentem. Si autem vis eris doctor. Si invidus doctor, quomodo eris doctor? Rogo te, noli docere ipsum invidentiam tuam. Audi Apostolum dicentem de visceribus charitatis: Vellem omnes homines esse sicut meimnes esse aequales? Ideo erat omnibus superior, quia charitate optabat omnes aequales. Excessit voluit esse, ut supra homines esset, qui supra pecora factus est: et ipsa est superbia. 9. Et videte quanta opera faciat superbia; ponite in corde quam similia facit, et quasi pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo quosdam lib̾auit uisibilit̾.
quosdã ñ liberauit uisibilit̾.
Om̃s tñ sꝑitalit̾ lib̾auit. spiri¬
talit̾ neminẽ deseruit. Nisibi¬
isse: quos dã uisus est eripuis¬
se. Ideo quosdã eripuit. ne pu¬
tes illum ñ potuisse eripene.
Testimonium dedit qr potet:
ut ubi ñ facit. secretiorem in¬
telligas uolũtatẽ. ñ suspic̃is
difficultatem. S qͥd frẽs: Cũ
euaserimꝰ om̃s istos mortali¬
illam stolam pͥmam. ĩmor¬
talitatẽ illam. qm peccando
perdidimꝰ. cum corruptibile
hoc induerit ĩcorruptõnem.
idest caro ista ĩduerit ĩcorru¬
ptionem. & mortale hoc ĩdu-¬
erit ĩmortalitatem: iam per¬
fectos filios dei. ubi ñ est opus
tẽptari. nec flagellari.agnoᷤ¬
cit om̃is creatura subdita no¬
bis erunt omĩa.si nos hic sumꝰ
subditi deo. Sic ergo debet eẽ
xp̃ianus: ut ñ głietur super
alios hoĩes. Dedit enĩtͥ d̾s ẽẽ.
suꝑ bestias: id est meliorem eẽ

Expanded text:
Ideo Deus quosdam liberavit visibiliter, Ideo Deus quosdam liberavit visibiliter, quosdam non liberavit visibiliter: omnes tamen spiritualiter liberavit, spiritualiter neminem deseruit. Visibiisse, quosdam visus est eripuisse. Ideo quosdam eripuit, ne putes illum non potuisse eripere. Testimonium dedit quia potest, ut ubi non facit, secretiorem intelligas voluntatem, non suspiceris difficultatem. Sed quid, fratres? Cum evaserimus omnes istos mortaliillam stolam primam, immortalitatem illam quam peccando perdidimus, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, id est, caro ista induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; jam perfectos filios Dei, ubi non opus est tentari, nec flagellari, agnoscet omnis creatura: subdita nobis erunt omnia, si nos hic subditi sumus Deo. 8. Sic ergo debet esse christianus, ut non glorietur super alios homines. Dedit enim tibi Deus esse super bestias, id est, meliorem esse
Abbreviated transcription (Latin):
supͣte est: ut cognoscãt te que
infra te sunt. Ideoq tum da¬
niel agnouisset supra se d̃m.
agnouerũt illũ supͣ se leoneᷤ.
Si aut̃ ñ agnoscis illum qui
supͣte est. suꝑiorem contẽpniᷤ
subderis inferiori. Proptea su¬
ꝑbia egiptioꝵ. unde domata ẽ:
Deranis. ⁊ muscis. Poterat d̾s ⁊
leones mitterez: sed aliquis ma¬
gnus. leone terrendus est. Qn¬
to illi erant suꝑiores. tanto de
reb ꝯtemptibilib &e abiectis.
fracta ẽ ceruix eoꝵ mala. S da¬
nielem agnouer̃t leones:quia
ille subditus deo erat. Qͥd mͣr¬
tyres qui ad bestias pugnaue¬
runt. ⁊ ferarum morsib la¬
niati ñ sũt: Non erant sub
dei machabei: Agnouit ignis
seruos dei tres uiros quos non
mino. qui dixit in script᷑a. Fla¬
gellat omnẽ filium quẽ reci¬
tͣnsũberaret uiscera dñi. nͥ ip̃e
ꝑmitt̾et: Aut hereret in ligno.
nisi ip̃e uoluisset: Non eũ ag¬
nouit creat᷑a: An exemplum
patientie ꝓposuit fidelib sius:

Expanded text:
supra te est, ut agnoscant te quae supra te est, ut agnoscant te quae infra te sunt. Ideoque cum Daniel agnovisset supra se Deum, agnoverunt illum supra se leones . Si autem non agnoscis illum qui supra te est, superiorem contemnis, subderis inferiori. Propterea superbia Aegyptiorum unde domita est? De ranis et muscis . Poterat Deus et leones mittere, sed aliquis magnus leone terrendus est. Quanto illi erant superbiores, tanto de rebus contemptibilibus et abjectis fracta est eorum cervix mala. Sed Danielem agnoverunt leones, quia ille subditus Deo erat. Quid? martyres qui ad bestias pugnaverunt, et ferarum morsibus lacerati sunt, non erant sub Dei Machabaei? Agnovit ignis servos Dei tres viros, quos non mino, qui dixit in Scriptura, Flagellat omnem filium quem recirberaret viscera Domini, nisi ipse permitteret; aut haereret in ligno, nisi ipse voluisset? Non eum agnovit creatura sua? An exemplum patientiae proposuit fidelibus suis?
Abbreviated transcription (Latin):
git ueritatem. diiudicat iusti¬
ciam ce. iniusticiam. Nouit a
quo fc̃s est: potest intellig̾e cre¬
atorem suum laudare crea¬
torem suũ. Habet hanc intel
ligentiam. qui habet pruden¬
tiam. Ideo multi cum ꝑ cupi¬
ditates malas det̾erent in se
ymaginem di. et ip̃am qͦdã¬
modo flãmam intelligentie.
ꝑuersitate morum extingue¬
rent. clamat illis script᷑a. No¬
lite fieri sicut equus ⁊mulus:
quib ñ est intellectus. Hoc est
dicere.Preposui te equo ⁊mulo.
te adymaginem meam feci: po¬
testatem tibi suꝑ ista dedi. N¬
re:Quia ñ habent fere ratio¬
nalem m̃tem: tu aut̃ ratõna-¬
li m̃te capis u̾itatem. In telli¬
gis qd̃ supra te est. Subdere ei
qui supͣ te est: ⁊ infra te erũt
illa quib prepositus es. Nͥa
uero ꝑpeccatum homo deseru¬
it eum. sub quo ẽẽ debuit. sub¬
ditus est eis. supͣ que eẽ debuit.
Intendite quiddicam. D̾s. hõ.
pecora. Serbi grã. Supͣ̃te deus:
infrate. pecora. Agnosce eũ qͥ

Expanded text:
git veritatem, diiudicat iustigit veritatem, diiudicat iustitiam et iniustitiam, novit a quo factus est, potest intelligere creatorem suum, laudare creatorem suum, ligentiam, qui habet prudentiam. Ideo multi cum per cupiditates malas detererent in se imaginem Dei, et ipsam quodammodo flammam intelligentiae perversitate morum exstinguerent; clamabat illis Scriptura, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Hoc est dicere, Praeposui te equo et mulo; te ad imaginem meam feci, potestatem tibi super ista dedi. Quare? Quia non habent ferae rationalem mentem: tu autem rationali mente capis veritatem, intelligis quod supra te est; subdere ei qui supra te est, et infra te erunt illa quibus praepositus es. Quia vero per peccatum homo deseruit eum sub quo esse debuit, subditur eis supra quae esse debuit. 7. Intendite quid dicam: Deus, homo, pecora: verbi gratia, supra te Deus; infra te pecora. Agnosce eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium maloꝵ auaritia est.
Inuenimꝰ et ĩ suꝑbia auari¬
tiam ẽẽ. Excessit enim modũ
homo. Qͥd est auarum eẽ: ꝓ¬
gredi ultra qͣmͣ sufficit. Adã
suꝑbia cecidit. Initium om̃iᷤ
peccati suꝑbia inquit. Nũꝙͥ
auaritia: Qͥd auarius illo.
cui d̃s sufficere ñ potuit: Er-¬
go frẽs legimꝰ. quẽ admodum
fc̃s sit homo. ad ymaginem ⁊
similitudinem dei. Et quid de
illo dixit dñs: Et habeat pote ᷤ¬
tatem piscium maris. ⁊ uola¬
tilium celi ⁊ om̃iũ pecorum q̃
repunt suꝑ t̾ram. Nũquid di¬
xit habeat potestatem hõinum:
habeat potestatẽ ait: dedit poteᷤᷤ¬
tatem nat᷑alem. Quoꝵ habeat
potestatem: Piscium maris.
uolatilium celi: ⁊ om̃iũ repen¬
tium. q̃ repunt suꝑ t̾ram. Qͣre
hec. est naturalis potestas hoĩs
in ista: Qͥa homo ex eo ht̃ pote ᷤᷤ¬
tatem. ex quo fẽs est. ad ymagi¬
nem cl̾i. Ubi aut̃ fc̃s est adyma¬
in int̾iore hoĩe in eo qd̃ intelli-¬

Expanded text:
omnium malorum avaritia est: omnium malorum avaritia est: invenimus et in superbia avaritiam esse; excessit enim modum homo. Quid est avarum esse? Progredi ultra quam sufficit. Adam superbia cecidit: Initium omnis peccati superbia, inquit. Numquid avaritia? Quid avarius illo, cui Deus sufficere non potuit? Ergo, fratres, legimus quemadmodum factus sit homo ad imaginem et similitudinem. Dei: et quid de illo dixit Deus? Et habeat potestatem piscium maris, et volatilium coeli, et omnium pecorum quae repunt super terram . Numquid dixit, Habeat potestatem hominum? Habeat potestatem, ait: dedit potestatem naturalem. Quorum habeat potestatem? Piscium maris, volatilium coeli, et omnium repentium quae repunt super terram. Quare haec est naturalis potestas hominis in ista? Quia homo ex eo habet potestatem, ex quo factus est ad imaginem Dei. Ubi autem factus est ad imain interiore homine, in eo quod intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tia necessitatũ sunt. Tolle mi-¬
seros: cessabunt oꝑa misccl̃ie.
Opera miscd̃ie cessabũt. Nũqͥd
ardor caritatis extinguet᷑: Ger¬
maniꝰ amabis felicem hoĩem.
cui ñ h̃s̃ qd̃ prestes. Purioꝵ a¬
mor ille erit: multoq sinceri¬
or. Nam si p̾stiteris misero.
fortassis extollere te cupis ad¬
uersus eum:. ⁊ eum tibi uis eẽ
subiectum:. quia auctor. es tu
beneficii. Ille indiguit: tu ĩ¬
pertitus es. Quasi maior ui¬
deris: qr tu prestitisti. qm tu cu¬
i p̾stitum est. Opta equalem
ut ambo sub unositis. cui ni¬
chil p̾stari potest. Nam in hoc
excessit modum suꝑba anima.
⁊ quodamm auara fuit: quia
radix om̃iũ maloꝵ. auaritia.
Et item dcm̃ est. Initium om̃iᷤᷤ
peccati suꝑbia. Et q̃rimus ali¬
qnͣdo quomͦ sibi ꝯcordent iste
due sententie. Radix omium
maloꝵ auaritia: & initium oĩs
peccati suꝑbia. Si initium om̃iᷤ
peccati suꝑbia est. ra dix om̃iũ
maloꝵ suꝑbia est. Certe radis

Expanded text:
cia necessitatum sunt. Tolle micia necessitatum sunt. Tolle miseros; cessabunt opera misericordiae. Opera misericordiae cessabunt; numquid ardor charitatis exstinguetur? Germanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior ille amor erit, multoque sincerior. Nam si praestiteris misero, fortassis extollere te cupis adversus eum, et eum tibi vis esse subjectum, qui auctor est tui beneficii. Ille indiguit, tu impertitus es; quasi major videris quia tu praestitisti, quam ille cui praestitum est. Opta aequalem, ut ambo sub uno sitis cui nihil praestari potest. 6. Nam in hoc excessit modum superba anima, et quodammodo, avara fuit; quia radix omnium malorum avaritia . Et item dictum est, Initium omnis peccati superbia . Et quaerimus aliquando quomodo sibi concordent istae duae sententiae: Radix omnium malorum avaritia; et, Initium omnis peccati superbia. Si initium omnis peccati superbia, radix omnium malorum superbia est. Certe radix
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. uel amare. Hoc etiam
amas me: Non sic debemus
amare hoĩes. quomodo audimꝰ
gulosos dic̾e. Amo turdos: q̃ris. Qͣ¬
re. Ut occidat.⁊ ꝯsumat. Et a¬
mare se dicit. ⁊ adhoc illos a a¬
mat ut ñ sint: ad hoc amat
ut ꝑimat. Et quicquid ad ci-¬
bandũ amamꝰ. ad hoc amamꝰ.
ut illud consumat᷑. ⁊ nos refi¬
tiam᷑. Nũqͥd amandi sũt hoĩ¬
nes tãqm ꝯsum̃di: S amici¬
cia quadã beniuolentieut a
liqnͣdo prestemꝰ eis qd̃ amamꝰ.
Quid si ñ sit qd̃ prestemꝰ: So¬
la beniuolentia sufficit amã¬
ti. Non enim obtare debemus
ẽẽ miseros. ut possimus ex̾cere
oꝑa miscd̃ie. Das panẽ esuriẽti.
s melius nemo esuriret: ⁊ nul¬
li dares. Hestis nudum: Utinã
om̃s uestiti ẽẽnt: et ñ ẽẽnsta ne¬
cessitas. Sepelis mortuũ: Uti¬
nam ueniat aliqͣndo illa uita
ubi nemo moriatur. Concordaᷤᷤ
litigantes: Utinam aliqͣndo sit
pax illa et̾na iherłm:ubi nemo
discordat. Hec enim omĩa. offi¬

Expanded text:
ligere, vel amare; hoc enim vligere, vel amare; hoc enim veret, Petre, amas me ? non sic debemus amare homines, quomodo audimus gulosos dicere, Amo turdos. Quaeris quare? Ut occidat, et consumat. Et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat ut perimat. Et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud consumatur, et nos reficiamur. Numquid sic amandi sunt homines, tanqia quaedam benevolentiae est, ut aliquando praestemus eis quos amamus. Quid, si non sit quod praestemus? Sola benevolentia sufficit amanti. Non enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercere opera misericordiae. Das panem esurienti: sed melius nemo esuriret, et nulli dares. Vestis nudum: utinam omnes vestiti essent, et non esset ista necessitas! Sepelis mortuum: utinam veniat aliquando illa vita ubi nemo moriatur! Concordas litigantes: utinam aliquando sit pax illa aeterna Jerusalem, ubi nemo discordet! Haec enim omnia offi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere ut fr̃es diligamus:
sed deb̾e nos extendere ip̃am di¬
lectionem. ut ꝑuenia muᷤ ad¬
ad inimicos. Qui usq ad ini¬
micos ꝑuenit. ñ tͣnsilit frẽs.
Necesse est sicut ignis prius
occupet ꝓxima, et sic se ĩ longĩ¬
quiora distendat. Propinqͥ¬
or est tibi frat̾. qͣm nescio qͥs
homo. Rursus tibi magis ad
lectionem ĩ proximos: nͨ uoce ᷤᷤ
illam extensionem. Prope e¬
nim tediligis. qui eos diligi ᷤ
qui tͥ adherent.Extende adig¬
notos.qui tibi nichil mali fe¬
cerunt. Transcende ce. ip̃os. ꝑ¬
ueni ut diligas inimicos. Hoc
certe dñs iubet. Qͣre iste tacu¬
it de dilectione ĩimici: Omĩs di¬
lectio siue q̃ carnalis dicit᷑. q̃ ñ
dilectio. s magis amor dici so¬
let. dilectionis enĩ nom̃ mag̃
solet ĩ meliorib reb dici. ĩme¬
liorib reb accipi. tñ om̃is di-¬
lectio fr̃es km̃i. utiq beniuolẽ
tiam quandã ht erga eos qui
diligunt. Non enim sic debemꝰ
dilig̾e hoĩes. aut sic possumꝰdi¬

Expanded text:
sufficere ut fratres diligamus, sed debere nos extendere ipsam dilectionem, ut perveniamus ad inimicos? Qui usque ad inimicos pervenit, non transilit fratres. Necesse est sicut ignis, prius occupet proxima, et sic se in longinquiora distendat. Propinquior est tibi frater quam nescio quis homo. Rursus tibi magis adhlectionem in proximos, nec voces illam extensionem. Prope enim te diligis, qui eos diligis qui tibi adhaerent. Extende ad ignotos, qui tibi nihil mali fecerunt. Transcende et ipsos; perveni, ut diligas inimicos. Hoc certe Dominus jubet. Quare iste tacuit de dilectione inimici? 5. Omnis dilectio, sive quae carnalis dicitur, quae non dilectio, sed magis amor dici solet dilectionis enim nomen magis solet in melioribus rebus dici, in melioribus accipi: tamen omnis dilectiotiam quamdam habet erga eos qui diliguntur. Non enim sic debemus diligere homines, aut sic possumus di
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla est ardentior ad comm̃¬
dandam caritatem. Nichil uo¬
bis dulcius p̾dicatur. nichil sa¬
lubriuᷤ bibitur. s si bene uiuẽ¬
do ꝯfirmetis in uobis munꝰ d̃i:¬

Expanded text:
Nulla est ardentior ad commendandam charitatem. Nihil vobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
portestũ ad nr̃am salutẽ ita putabã:
ut aliud de illo ñ cred̾em. nisi qd̃ possẽ
uanitate imaginari. Talem itace na-¬
turam euis nasci non posse de maria
uͥgine arbitrabar: nisi catru conc̾ne¬
retur. Cont̾ni autẽ. ⁊ ñ inquinari nõ
uidebam. qd̃ mͥ talem figurabã. Mle¬
tuebam itaq cred̾e ĩ carne natũ. ne tre¬
dere cog̾er ex carne ĩ quinatũ. Nunc
spiritales tui blande ⁊ amanter ride¬
bunt me. si has confessiones meas le¬
gerint. S tamẽ talis etam. Deinde q̃ il¬
li ĩscriptuns tuis rep̾hendebãt. defen¬

Expanded text:
porrectum ad nostram salutem ita putabam, porrectum ad nostram salutem ita putabam, ut aliud de illo non crederem nisi quod possem uanitate imaginari. talem itaque naturam eius nasci non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem et non coinquinari non uidebam, quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne inquinatum. nunc spiritales tui blande et amanter ridebunt me, si has confusiones meas legerint; sed tamen talis eram. Deinde quae illi in scripturis tuis reprehenderant defen
Abbreviated transcription (Latin):
nitam: sed malam ãgustuis. uonã grã-¬
dius: ⁊ ex hoc initio pestilentõsome ce¬
tera sacrilegia sequebãtur. Cum enim
conaret᷑ animꝰ meus recurtere ĩ catholi-¬
cã fidẽ. reꝑcuciebar: qi ñ erat catholica
fides. qͣm esse arbitrabar. Et magis piꝰ
mͥ uidebar. si te deus meus cui confitent᷑
ex me miseratões tue uel ex cet̾is ꝑtib ĩfi¬
nitum cred̾em. qͣmuis ex una qua tibi
moles mali opponebat᷑. cogerer finitũ
fateri: qͣm si ex om̃ib partib ĩ corporis
hũani formani te opinarer finiti. Et ce¬
lius mͥ uidebar credere nulũ malũ te
creasse: qͦd mͥ nescienti ñ solũ aliqua
substantia. s etiã corporea uidebatur.
qͥa ⁊ mentẽ cogitare non nou̾am. nisi
eam subtile corpus ẽẽ. qd̵ tam̃ ꝑ loci
spacia diffund̾etur. qͣm cred̾e abste ẽẽ
qualẽ putabam natirrã mali. Ip̃m
q saluatorẽ nr̃m ungenitũ tuum.
tãquã de massa lucidissime molis tue

Expanded text:
nitam, sed malam angustias, bonam grannitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur, quia non erat catholica fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes tuae, uel ex ceteris partibus infinitum crederem, quamuis ex una, qua tibi moles mali opponebatur, cogerer finitum fateri, quam si ex omnibus partibus in corporis humani forma te opinarer finiri. et melius mihi uidebar credere nullum malum te creasse — quod mihi nescienti non solum aliqua substantia sed etiam corporea uidebatur, quia et mentem cogitare non noueram nisi eam subtile corpus esse, quod tamen per loci spatia diffunderetur — quam credere abs te esse qualem putabam naturam mali. ipsum quoque saluatorem nostrum, unigenitum tuum, tamquam de massa lucidissimae molis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
te sed tam̃ familiaritas eoꝵ plureᷤ
enim eos roma occultat. pigrius
me faciebat aliud q̃rere. preseitic
desꝑantẽ in eccl̃ia tua dñe celi ⁊ t̾¬
re. creator õium uisibiliũ. ⁊ ĩusibi¬
liũ. posse ĩueniri uerũ. uride me illi
au̾terant. Multũq mͥ turpe uideba
ralib terminati. Et q̃m cũ de deomeo
cogitare uellẽ. cogitare nisimoles cor¬
porum ñ nou̾am: neq enun uidebatur
mͥ esse quicqͣm qd̾ tale non eẽt:ea ma¬
xima ⁊ prope sola causa erat ĩeuita-¬
bilis erroris mei. Hinc eñi ⁊ mali sb̃¬
stantiã quandã credebã esse talem. ⁊ hab̾e
suam molem detram. ⁊ deformem siue
crassam qͣm t̾ram dicebant. siue tenuẽ
atq subtilem sicuti est aeris corpus. ꝙͣ
malignam mentẽ ꝑ illam t̾ram repẽ-¬
tem imaginant᷑. Et quia dm̃ bonum
nullã malam naturã creasse qualis¬
cũq pietas me cred̾e cogebat. constitue¬
bã exadu̾so sibi duas moles utrãq ĩfi-¬

Expanded text:
te, sed tamen familiaritas eorum - plures te, sed tamen familiaritas eorum - plures enim eos Roma occultabat — pigrius me faciebat aliud quaerere praesertim desperantem in ecclesia tua, domine caeli et terrae, creator omnium uisibilium et inuisibilium, posse inueniri uerum, unde me illi auerterant, multumque mihi turpe uidebatralibus terminari. et quoniam cum de deo meo cogitare uellem, cogitare nisi moles corporum non noueram — neque enim uidebatur mihi esse -quicquam, quod tale non esset — ea maxima et prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hõib oꝑantib iniquitatẽ. ⁊ ideo
adhiic cõuiuabã cum electis eoꝵ: sedta¬
men iam desꝑans in ea falsa doctrina
me posse ꝓficere. ea que ipsa quib
si nich̃ melius reperitem. contentus
ẽẽ decreuerã. iam remissius negligẽ¬
tius q retinebam. Et enim suborta
est etiã mͥ cogitatõ. prudentõres illos
cet̾is fuisse philosophos. quos acha¬
demicos appellant. qd̃ de omĩb du-¬
bitandũ ẽẽ censuerãtz net aliqͥdue-¬
ri ab hoĩe comp̾hendi posse decreue¬
rãt. Ita enĩ ⁊ michi liquido sensis¬
seuidebãtur. ut uulgo habentur: eti¬
am illoꝵ intentõem nondũ iutelligẽ¬
ti. Nec dissimulaui eundem hospitẽ
meũ repͥmere animia fiducia quã sẽ¬
si eũ habere de reb fabulosisz quibus
manichei libri plenisũt. Amicicia ta¬
mẽ eoꝵ familiatiꝰ utebar. qͣm cetͥorũ
hoĩm. qui ĩ illa beresi ñ fuissent. Nec
eam defendebã pristina animosita-¬

Expanded text:
cum hominibus operantibus iniquitatem, et ideo cum hominibus operantibus iniquitatem, et ideo adhuc conbinabam cum electis eorum, sed tamen desperans in ea falsa doctrina me posse proficere, eaque ipsa, quibus, si nil melius reperirem, contentus esse decreueram, iam remissius neglegentiusque retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores illos ceteris fuisse philosophos, quos Academicos appellant, quod de omnibus dubitandum esse censuerant nec aliquid ueri ab homine conprehendi posse decreuerant. ita enim et mihi liquido sensisse uidebantur, ut uulgo habentur, etiam illorum intentionem nondum intellegenti. nec dissimulaui eundem hospitem meum reprimere a nimia fiducia, quam sensi eum habere de rebus fabulosis, quibus manichaei libri pleni sunt. amicitia tamen eorum familiarius utebar quam ceterorum hominum, qui in illa haeresi non fuissent. nec eam defendebam pristina animosita