comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem ipsam depressit. Non est enim magna: si ab homĩe
potuit inueniri. Uerum potest ut poetae dari uenia. At
ille idem perfectus orator summusq philosophus ne grae¬
cos reprehendam: quoꝵ leuitatem semper accusat: et ta¬
men sequitur ipsam sapientiam: quam alias donum: ali¬
as inuentum deorum uocat: poetice figuratam laudat
in faciem. Girauiter etiam quaeritur extitisse aliquos:
qui eam uituperarent. Ouisꝗͣne inquit uituperare ui¬
tae parentem et hoc parricidio se inquinare audeat: et
tam impie ingratus ẽẽ: Nos ne ergo. M. Tulli parrici¬
dȩ sumus: et insuendi te iudice in culeum: qui philo¬
sophiam negamus parentem esse uitae. An tu qui ad¬
uersus deum tam impie ingratus es: Non hunc cuius
effigiem ueneraris in Capitolio sedentem. Sed illum
qui mundum fecit hominemq figurauit: qui sapiẽtiã
quoq ipsam inter caetera caelestia sua beneficia largitꝰ
est. Magistram tu uirtutis: aut parentem uitae uo¬

Expanded text:
rem ipsam depressit. Non est enim magna, si ab homine rem ipsam depressit. Non est enim magna, si ab homine potuit inveniri. Verum potest, ut poetae, dari venia. At ille idem perfectus orator, idem summus philosophus, et Graecos reprehendit, quorum levitatem semper accusat, et tamen sequitur; ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem. Graviter etiam queritur extitisse aliquos, qui eam vituperarent. « Quisquamne, inquit, vituperare vitae » parentem, et hoc parricidio se inquinare audeat, » et tam impie ingratus esse? » Nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus, et insuendi te judice in culeum, qui philosophiam negamus parentem esse vitae? An tu, qui adversus Deum tam impie ieffigiem ueneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit hominemque generauit, qui sapientiam quoque ipsam inter cetera caelestia sua beneficia largitus est? magistram tu uirtutis aut parentem uitae uo
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIUS. itaq lucretius cum eum laudat qͥ
sapientiam primus inuenit. sed hoc inepte: ꝙ
ab homine inuentam putauit. quasi uero illam alicubi iacẽ¬
tem homo ille quem laudabat inuenerit: tanꝗͣ tybias
ad fontem: Ut poete aiunt. ꝙ si repertorem sapientiae ut
deum laudauit. Ita enim dicit. Nemo ut opinor erit
mortali corpore cretus. Nam sicut ipsa petit maiestas
cognita rerum. Dicendum ẽ deus ille fuit. Deus incly¬
te memini. Tamen non erit sic Laudandus deus qđ sa-¬
pientiam inuenerit: sed qđ hominem fecerit: qui posset ca-¬
pere sapientiam.Minuit enim laudem qui partem lau
dat ex toto. sed ille ut hominem laudauit: qui tamen ob
id ipsum deberet pro deo haberi qđ sapere inuenerit. nã
sic ait. Nonne decebit. Hunc hominem diuum nume¬
ro dignarier esse. Unde apparet Rythagoram uoliusse
Laudare: qui se primus ut dixi philosophum noĩauit.
aut Milesium Thalem qui de reꝵ natura pͥmus tradi¬
tur disputasse. Sed dum hominem quaerit extollere:

Expanded text:
ectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laudandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapiedat ex toto. Sed ille, ut hominem, laudavit, qui tamen ob id ipsum deberet pro Deo haberi, quod sapere invenerit. Nam sic ait: Nonne decebit, Hunc hominem numero divum dignarier esse? Unde apparet, aut Pythagoram voluisse laudare, qui se primus, ut dixi , philosophum nominavit; aut Milesium Thalem, qui de rerum natura primus traditur disputasse. Ita dum hominem quaerit extollere,
Abbreviated transcription (Latin):
UOD.BRAT. OFEICIUM.
suscepti muneris: diuino spiritu
instruente: ac suffragante: ipsa ue¬
ritate compleuimus. Cuius asse¬
rendae atq illustrandae causa.
mibi et scientiam et fidem ipse do¬
minus noster imposuit. sine qͦ
nec sciri quicquam potest: nec explicari. Uenio nũc ad

Expanded text:
uod erat officium suscepti muneris diuino spiritu instruente ac suffragante ipsa ueritate conpleuimus: cuius adserendae atque inlustrandae causam mihi et scientia et fides et ipse dominus noster inposuit, sine quo nec sciri quicquam potest nec explicari. uenio nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
UM. sententiae philosophoꝵ prioris tẽ Imerat.¬
poris de prouidentia consensissent: nec ulla esset
dubitatio: quin mundus a deo et ratione esset instructus:
et ratione gereretur. Primus omnium Pythagoras exti¬
tit temporibus Socratis. qui sibi diceret non liquere: Ut
esset aliqua diuinitas: necne. Quae disputatio eius adeo
impia: et contra ueritatem et religionem iudicata est: ut
et ipsum Athenienses expulerint suis finibus. et libros eiꝰ
in contione: quibus haec continebantur excusserint. De
cuius sententia non est opus disputare: quia nihil certi
pronuntiant. Posthaec Socrates et auditor eiuo Plato:
et qui de schola Platonis tanquam riuuli diuersas in

Expanded text:
um sententiae philosophorum prioris temporis de prouidentia consensissent nec ulla esset dubitatio quin mundus . a deo et ratione esset instructus et ratione regeretur, primus omnium Protagoras extitit temporibus Socratis qui sibi diceret non liquere utrum esset aliqua diuinitas necne. quae disputatio eius adeo inpia et contra ueritatem et religionem iudicata est, ut et ipsum Athenienses expulerint suis finibus et libros eius in contione quibus haec continebantur exusserint. de cuius sententia non est opus disputare, quia nihil certi pronuntiauit. post haec Socrates ipse et auditor eius Plato et qui de schola Platonis tamquam riuuli diuersas in
Abbreviated transcription (Latin):
stultissimus: Illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuide¬
ant. sed ex eo ꝙ accurate ꝙ solicite persequuntur: stultos nõ
esse concedunt. Cur enim tam crudeliter saeuiunt: nisi quia
metuunt: ne in dies inualescente iusticia cum diis suis uarico¬
sis relinquantur: Si ergo cultores deorum sapientes sunt nos
stulti: quid metuunt ne sapientes illiciantur a stultis. Cap.¬

Expanded text:
stultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuidestultissimus? illi autem non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo quod accurate, quod sollicite persecuntur, stultos non esse concedunt. cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in dies inualescente iustitia cum diis suis cariosis relinquantur? si ergo cultores deorum sapientes sunt et nos stulti, quid metuant ne sapientes inliciantur a stultis? C
Abbreviated transcription (Latin):
eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus: ut bonos et
iustos uiros tanquam malos et impios persequatur: ex cruci-¬
et: damnet: occidat. Nam ꝙ ait neminem esse tam demen-¬
tem qui dubitet utrum se esse malit. Ille quidem ut is ꝗ con¬
tra iusticiam disserebat hoc sensit. Malle sapientem malum
esse cum bona aestimatione: ꝗͣ bonum cum mala. A nobis au-¬
tem absit haec amentia: ut falsum uero anteponamus. An bo¬
ni nostri qualitas ex populi potius pendebit erroribus: ꝗͣ ex
conscientia nostra et iudicio dei: Aut aliqua nos felicitas
illiciet unquam: ut non potius ueram bonitatem cum omni
malo: ꝗͣ falsam cum omni prosperitate malimus: Sua sibi ha-¬
beant Regna Reges. suas diuitias diuites. Ut loquitur ꝑlau¬
tus. suam uero prudentiam prudentes. relinquant nobis stul-¬
ticiam nostram. quam uel ex hoc apparet esse sapientiã: qͥa¬
nobis inuident. Iuis enim stulto inuideat: nisi qui ipse sit

Expanded text:
eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat, hoc sensit, malle sapientem malum esse cum bona existimatione quam bonum cum mala. a nobis autem absit haec amentia, ut falsum uero anteponamus. an boni nostri qualitas ex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra et iudicio dei? aut aliqua nos felicitas inliciet umquam, ut non potius ueram bonitatem cum omni malo quam falsam cum omni prosperitate malimus? sua sibi habeant regna reges, suas diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero prudentiam prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam uel ex hoc apparet esse sapientiam qnobis inuident. quis enim stulto inuideat nisi qui ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
alter optimus uir equissimus: summa iusticia: singulari fide.
alter insignis scelere et audacia. et si in eo sit errore ciuitas: ut
bonum illum uirum sceleratum facinorosum putet. contra au
tem qui sit improbissimus existimet esse summa probitate ac
fide. proq hac opinione omnium ciuium: bonus ille uir uexet᷑.
rapiatur : manus ei deniq auferantur: effodiantur oculi: dam¬
netur: Uinciatur: uratur: exterminetur: egeat. postremo iure
etiam optimo omnibus miserrimus esse uideatur. Contra autẽ
ille improbus: Laudetur: colatur: ab omnibus diligatur. omnes
ad eum honores: omnia imperia: omnes opes: omnes deniq co¬
piae conferantur. Uir deniq optimus omnium aestimatione
et dignissimus omni fortuna iudicetur. Quis tandem erit
tam demens qui dubitet utrum se esse malit: Profecto qua¬
si diuinaret quae nobis mala et quomodo euentura essent
propter iusticiam. Hoc posuit exemplum. Haec enim po-¬
pulus noster patitur omnia: errantium prauitate. Ecce in

Expanded text:
alter. optimus uir, aequissimus, summa iustitia, singulari fide, alter insigni scelere et audacia, et si in eo sit errore ciuitas, ut bonum illum uirum sceleratum facinerosum nefarium putet, contra autem eum qui sit inprobis simus, elxistimet esse summa probitate ac fide, proque hac opinione omnium ciuium bonus ille uir uexetur rapiatur, manus ei denique auferantur, effodiantur oculi, damnetur uinciatur uratur exterminetur egeat, postremo iure etiam optimo omnibus miserrimus esse uideatur, contra autem ille inprobus laudetur colatur, ab omnibus diligatur, omnes ad eum honores, omnia imperia, omnes opes, omnes undique copiae conferantur, uir denique optimus omnium existimatione et dignissimus omni fortuna iudicetur: quis tandem erit tam demens qui dubitet utrum se esse malit? profecto quasi diuinaret quae nobis mala et quo modo euentura essent propter iustitiam, hoc posuit exemplum. haec enim populus noster patitur omnia errantium prauitate. ecce in
Abbreviated transcription (Latin):
tenebit quanlibet concitate ierit: non offendet. Si autem
errauerit: licet placide ac leniter eat: aut per confragosa ue¬
xabitur: aut per pracipitia labetur: aut certe quo non opus
est: deferetur. Sic cursus ille uitae: qui affectibus uelut e¬
quis pernicibus ducitur: si rectam uiam teneat: fungetur
officio. Matus igitur et cupiditas si proiiciantur in terram
uitia fient. Uirtutes autem si ad diuina referantur. Parsi-¬
moniam contra uirtutis loco habent: quae si studium ẽ ha-¬

Expanded text:
tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem aberrauerit, licet placide ac leniter eat, aut per confragosa uexabitur aut per praecipitia labetur aut certe quo non est opus deferetur. sic currus ille uitae, qui adfectibus uelut equis pernicibus ducitur, si uiam rectam teneat, fungetur officio. metus igitur et cupiditas si proiciantur in terram, uitia fient, uirtutes autem, si ad diuina referantur. parsimoniam contra uirtutis loco habent: quae si studium est ha
Abbreviated transcription (Latin):
caetera non timeri. Cupiditas quoq inter uitia numeratur: sed
si haec quae terrena sunt concupiscit uitium est: uirtus au¬
tem si caelestia. Qui enim iusticiam: qui deum: qui uitam ꝑ¬
petuam: qui lucem sempiternam: eaq omnia quae deus ho-¬
mini pollicetur consequi cupit. opes istas et honores et potẽ¬
tatus: et Regna ipsa contemnet. Dicet fortasse Stoicus uolũ¬
tate opus esse ad haec consequenda non cupiditate. immo ue¬
ro parum est uelle. Multi enim uolunt: sed cum dolor uisce¬
ribus accesserit: uoluntas caedit: cupiditas perseuerat. quae
si efficit: ut contemptui sint omnia: quae a caęteris appetun¬
tur: summa uirtus est. siquidem continentiae mater est. Ideo¬
q potius illud efficere debemus: ut affectus quibus praue
uti uitium est. dirigamus in rectum. Nam istae concitationes
animorum iuncto currui similes sunt. in quo recte moderan¬
do summum rectoris officium est: ut uiam nouerit: quam si

Expanded text:
cetera omnia non timeri. cupiditas quoque inter uitia numeratur: sed cetera omnia non timeri. cupiditas quoque inter uitia numeratur: sed si haec quae terrena sunt concupiscat, uitium est, uirtus autem, si caelestia. qui enim iustitiam, qui deum, qui uitam perpetuam, qui lucem sempiternam eaque omnia quae deus homini pollicetur consequi cupit, opes istas et honores et potentatus et regna ipsa contemnet. dicet fortasse Stoicus uoluntate opus esse ad haec consequenda, non cupiditate. immo uero parum est uelle. multi enim uolunt, sed cum dolor uisceribus accesserit, uoluntas cedit, cupiditas perseuerat: quae si efficit ut contemptui sint omnia quae a ceteris adpetuntur, summa uirtus est, siquidem continentiae mater est. ideoque illut potius efficere debemus, ut adfectus, quibus praue uti uitium est, derigamus in rectum. nam istae concitationes animorum iuncto currui similes sunt, in quo recte moderando summum rectoris officium est ut uiam nouerit: quam si
Abbreviated transcription (Latin):
tem deum maetuit. illa uniuersa non mȩtuit. Ad quod proban¬
dum argumentio opus non est. Spectatȩ sunt enim semꝑ:
spectanturq adhuc per orbem pene cultorum dei: in qui-¬
bus excruciandis noua et inusitata tormenta excogitata
sunt. Nam de mortis generibus horret animus recordari.
cum immanium bestiarum ultra ipsam mortem carnificina
saeuierit. Has tamen execrabiles corporum lacerationes:
felix atq inuicta patientia sine ullo gemitu pertulit. Flec
uirtus omnibus populis atq prouinciis et ipsis tortoribus¬
miraculum maximum prebuit: cum patientia crudelitas uin-¬
ceretur. Atqui hanc uirtutem nihil aliud ꝗͣ maetus dei fecit.
taq ut dicebam non euellendus: ut Stoici. neq temperandus
Timor: ut peripatetici uolunt. Sed in ueram uiam dirigendꝰ
est: auferendiq sunt mȩtus. Sed ita ut his solus relinquatur:
qui quoniam legitimus ac uerus est: solus efficit: ut possĩt

Expanded text:
tem Deum mtem Deum mdum argumentis opus non est: spectatae sunt enim semper spectanturque adhuc per orbem poenae cultorum dei, in quibus excruciandis noua et inusitata tormenta excogitata sunt. nam de mortis generibus horret animus recordari, cum inmanium bestiarum ultra ipsam mortem carnificina saeuierit. has tamen exsecrabiles corporum lacerationes felix atque inuicta patientia sine ullo gemitu pertulit. haec uirtus omnibus populis atque prouinciis et ipsis tortoribusmiraculum maximum praebuit, cum patientia crudelitas uinceretur. atquin hanc uirtutem nihil aliut quam metus dei fecit. itaque, ut dicebam, non euellendus, ut Stoici, neque temperandus timor, ut Peripatetici uolunt, sed in ueram uiam dirigendus est auferendique sunt metus, sed ita ut hic solus relinquatur: qui quoniam legitimus ac uerus est, solus efficit ut possint
Abbreviated transcription (Latin):
ED. euectus sum coarguendi studio longius: cum
sit mihi propositum ea quae uitia philosophi puta¬
uerunt: ostendere. non tantum uitia non esse: uerũ etiam
magnas esse uirtutes. Ex aliis docendi gratia sumam: quae
pertinere ad rem maxime puto. Maetum seu timorem in
maximo uitio ponunt: summamq imbecillitatem esse ani¬
mi putant: cui sit contraria fortitudo: quȩ si sit in homi-¬
ne: Locum timori esse nullum. Credit ergo ne aliquis fie¬
ri posse: ut idem metus summa sit fortitudo: Minime. Ne-¬
q enim uidetur capere natura: ut aliquid in contrarium
recidat. Ouin ego non arguta aliqua conclusione: ut apđ
Platonem Socrates facit: qui eos quos contra disputat: co¬
git ea quae negauerant: confiteri. sed simpliciter ostendã
summum maetum: summam uirtutem. Nemo dubitat qͥn
timidi et imbecilli sit animi: aut dolorem mȩtuere: aut ere¬
statem: aut exilium: aut carcerem: aut mortem. quae om¬
nia quisquis non exhorruerit: fortissimus iudicatur. oui au¬

Expanded text:
ed evectus sum coarguendi studio longius; cum sit mihi propositum, ea, quae vitia philosophi putaverunt, ostendere non tantum vitia non esse, verum etiam magnas esse virtutes. Ex aliis docendi gratia sumam, quae pertinere ad rem maxime puto. Metum, seu timorem in maximo vitio ponunt, summamque imbecillitatem esse animi putant; cui sit contraria fortitudo, quae si sit in homine, locum timori esse nullum. Creditne ergo aliquis, fieri posse, ut idem metus summa sit fortitudo? Minime. Neque enim videtur capere natura, ut aliquid in contrarium recidat. Atqui ego non arguta aliqua conclusione, ut apud Platonem Socrates facit, qui eos, quos contra disputat, cogit ea, quae negaverant, confiteri; sed simpliciter ostendam summum metum summam esse virtutem. Nemo dubitat, quin timidi et imbecilli sit animi, aut dolorem metuere, aut egestatem, aut exilium, aut carcerem, aut mortem: quae omnia quisquis non exhorruerit, fortissimus judicatur. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
bis cum diuini iuris societate coniunctus. Nec enim fas
est cultorem Dei a Dei cultore uiolari. Unde intelligit᷑
religionis ac iusticiae causa esse hominem figuratum.
Cuius rei testis est. M. Tullius in libris de legibus ita
dicens. Sed omnium quae in doctorum hominum dispu-¬
tatione uersantur. nihil est profecto praestabilius: ꝗͣ pla¬
ne intelligi nos ad iusticiam esse natos. Quod si est ue¬
rissimum: deus ergo uult omnes homines esse iustos: id
est deum et hominem caros habere. deum scilicet hono¬
rare tanꝗͣ patrem: hominem diligere uelut fratrem. In
his enim duobus tota iusticia consistit. Qui ergo aut de¬
um non agnoscit : aut homini nocet: iniuste et contra
naturam suam uiuit. et hoc modo irrumpit institutum
legemq diuinam.

Expanded text:
biscum diuini iuris societate coniunctus. nec enim fas biscum diuini iuris societate coniunctus. nec enim fas est cultorem dei a dei cultore uiolari. unde intellegimus religionis ac iustitiae causa esse hominem figuratum. cuius rei testis est Marcus Tullius in libris De legibus ita dicens: sed omnium quae in doctorum hominum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iustitiam esse natos. quod si est uerissimum, deus ergo uult omnes homines esse iustos id est deum et hominem caros habere, deum scilicet honorare tamquam patrem, hominem diligere uelut fratrem; in his enim duobus tota iustitia consistit. qui ergo aut deum non agnoscit aut homini nocet, iniuste et contra naturam suam uiuit et hoc modo inrumpit institutum legemque diuinam.
Abbreviated transcription (Latin):
Cur Deus fecerit hominem.
EOUITUR.ut ostendam: cur fecerit hominem¬
I ipsum Deus. Sicut mundum propter hominem ma
chinatus est: ita ipsum propter se tanꝗͣ diuini templi an¬
tistitem: spectatorem operum reꝵq calestium. Solus
est enim qui sentiens capaxq rationis intelligere possit
deum: qui opera eius admirari: uirtutem potestatemq
perspicere. Idcirco enim consilio. mente: prudentia in¬
structus est. Ideo solus prater caeteras animantes re¬
ctus corpore ac statu factus est: ut ad contemplationẽ
parentis sui excitatus esse uideatur. Ideo sermonem
solus accepit: ac linguam cogitationis interpretem: ut e¬
narrare Maiestatem domini sui possit. Postremo idcirco
ei cuncta subiecta sunt: ut factori atq artifici deo eẽt
ipse subiectus. Si ergo deus hominem suum uoluit esse
cultorem: ideoq illi tantum honoris attribuit: ut reꝵ
omnium dominaretur: utiq iustissimum est deum udelicet¬
eum: qui tanta praestiterit: amare hominem. qui sit no-¬

Expanded text:
Cur Deus fecerit hominem. Sequitur ut ostendam cur fecerit hominem ipsum Deus. Sicut mundum proptechinatus est, ita ipsum propter se tamquam diuini templi antistitem. spectatorem operum rerumque caelestium. solus est enim qui sentiens capaxque rationis intellegere possit deum, qui opera eius admirari, uirtutem potestatemque perspicere: idcirco enim consilio mente prudentia instructus est, ideo solus praeter ceteras animantes recto corpore ac statu fictus est, ut ad contemplationem parentis sui excitatus esse uideatur, ideo sermonem solus accepit ac linguam cogitationis interpretem, ut enarrare maiestatem domini sui possit, postremo idcirco ei cuncta subiecta sunt, ut fictori atque artifici deo esset ipse subiectus. si ergo deus hominem suum uoluit esse cultorem ideoque illi tantum honoris attribuit, ut rerum omnium dominaretur, utique iustissimum est et deum qui tanta praestiterit amare et hominem qui sit no
Abbreviated transcription (Latin):
LL U D. quoq in quaestionem uenire potest. Utrum ne ani¬
ma expatre: an potius ex matre. an uero ex utroq gene¬
retur. Sed ego id meo iure ab ancipiti uendico. Nihil enim
ex his tribus uerum est. quia neq ex utroq: neq ex alterutro
feruntur animae. Corpus enim ex corporibꝰ nasci põt: quoni¬
am confertur aliquid ex utroq. De animis anima non põt.
quia ex re tenui et in comprehensibili nihil pot̃ decidere. Ita-¬
q serendaꝵ animaꝵ ratio uni ac soli deo subiacet. Deniq
caelesti sumus omnes semine oriundi. omnibus idem ille
pater est. Ut ait Lucretius. Nam de mortalibus non potest
quicꝗͣ nisi mortale generari. Nec putari pater debet: ꝗ¬

Expanded text:
 uenire in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum est, quia neque ex utroque neque ex alterutro seruntur animae. corpus enim ex corporibus nasci potest, quoniam confertur aliquid ex utroque. de animis anima non potest, quia ex re tenui et inconprehensibili nihil potest decedere. itaque serendarum animarum ratio uni ac soli deo subiacet: denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. nam de mortalibus non potest quicquam nisi mortale generari. nec putari pater debet
Abbreviated transcription (Latin):
c aelestibus bonis terrena praeposuit. Propterea igitur coli se
Deus expetit et honorari ab homine tanquam pater: ut uir¬
tutem et sapientiam teneat: quae sola immortalitatem pa¬
rit. Nam quia nullus alius praeter ipsum donare eam po¬
test: quia solus possidet pietatem hominis. Qui deum ho¬
norauerit: hoc afficietur praemio: ut sit in aeternum beatꝰ.
sitq apud deum: et cum deo semper¬

Expanded text:
caelestibus bonis terrena praeposuit. prcaelestibus bonis terrena praeposuit. prDeus expetit, et honorari ab homine tanquam pater, ut virtutem ac sapientiam teneat, quae sola immortalitatem parit. Nam quia nullus alius praeter ipsum donare eam potest, quia solus possidet, pietatem hominis, qua Deum honoraverit, hoc afficiet praemio, ut sit in aeternum beatus, sitque apud Deum, et cum Deo semper
Abbreviated transcription (Latin):
Lsuauitas uariaꝵ uolups
quibus eneruatus animus extinguitur. Ideo necesse est iu¬
stum et sapientem in omnibus malis esse: quoniam malorum ui¬
ctrix est fortitudo. Iniustos autem in diuitiis: in honore: in
potestate. Haec enim bona corporalia et terrena sunt. Illi au-¬
tem terrenam uitam agunt: nec assequi immortalitatem que-¬
unt. quia se uoluptatibus dediderunt: quae sunt uirtutis
inimicae. Itaq uita haec temporalis illi aeternae debet ẽẽ
subiecta. sicut corpus anim&e. Quisquis ergo anim e uitam
maluerit: uitam corporis contemnat necesse est. nec aliter
eniti ad summum poterit: nisi quae sunt ima despexerit.
ui autem corporis uitam fuerit amplexus: et cupiditates
suas in terram deiecerit: illam superiorem uitam consequi
non potest. Sed qui mauult beneuiuere in aeternum: ma¬
leuiuet ad tempus. et afficietur omnibus molestiis et labori-¬
bus quandiu fuerit in terra: ut habeat diuinum ac caeleste
solatium. et qui maluerit beneuiuere ad tempus: male uiuet

Expanded text:
suauitates uariarum uoluptatum, quibus eneruatus animus extinguitur. ideo necesse est iustum et sapientem in omnibus malis esse, quoniam malorum uictrix est fortitudo, iniustos autem in diuitiis, in honore, in potestate: , haec enim bona corporalia et terrena sunt; illi autem terrenam uitam agunt nec adsequi immortalitatem queunt, quia se uoluptatibus dediderunt, quae sunt uirtutis inimicae. itaque uita haec temporalis illi aeternae debet esse subiecta sicut corpus animae. quisquis ergo animae uitam maluerit, uitam corporis contemnat necesse est nec aliter eniti ad summum poterit, nisi quae sunt ima despexerit. qui autem corporis uitam fuerit amplexus et cupiditates suas in terram deiecerit, illam superiorem uitam consequi non potest. sed qui mauult bene uiuere in aeternum, male uiuet ad tempus et adficietur omnibus molestiis et laboribus quamdiu fuerit in terra, ut habeat diuinum et caeleste solacium. et qui maluerit bene uiuere ad tempus, male uiuet
Abbreviated transcription (Latin):
testinoꝵ enim partes quae ab aluo cibum potumq suscipiunt.
patentiores sunt ꝗͣ caeterae spirȩ: et multo tenuiores. Ha ue¬
sicam circumplectuntur: et continent. Ad quas partes cum
potus et cibus mixta peruenerint: fimum quidem crassi
fit et transmeat. humor autem omnis per illam teneritudi¬
nem percolatur. eumq uesica cuius aeque tenuis subtilis¬
q membrana est: absorbet et colligit: ut foras qua natura
exitum patefecit: emittat.¬

Expanded text:
testinorum enim partes, quae ab alvo cibum potumque suspiciunt, testinorum enim partes, quae ab alvo cibum potumque suspiciunt, patentiores sunt quam caeterae spirae, et multo tenuiores. Hae vesicam circumplectuntur, et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta pervenerint, fimum quidem crassius fit, et transmeat, humor autem omnis per illam teneritudinem percolatur, eumque vesica, cujus aeque tenuis subtilisque membrana est, absorbet, et colligit, ut foras, qua natura exitum patefecit, emittat.
Abbreviated transcription (Latin):
per membra diffusus irrigat uniuersum corpus et uegetat.
ntestinoꝵ quoq multiplices spire: ac longitudo in se conuo¬
luta: et uno tamen substrieta uinculo: ꝗͣ mirificum dei opus
est. Nam ubi maceratos ex se cibos aluus emiserit: paula¬
tim per illos internoꝵ anfractus extruduntur. ut quicquid
ipsis in est succi: quo corpus alitur: membris omnibus diui¬
datur. Et tamen nequi forte obhereant ac resistant. qͦd
fieri poterat propter ipsoꝵ uoluminum flexiones in se sae¬
pe redeuntes: et fieri sine pernicie non poterat. Oppleuit
ea intrinsecus crassiore succo: ut purgamenta illa uentris:
ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. Illa quo¬
q ratio subtilissima est: ꝙ uesica cuius usum uolucres nõ
habent: cum sit ab intestinis separata: nec ullam habeat¬
fistulam: qua ex illis urinam trabat: completur tamen et humo¬
re distenditur. Id quomodo fiat non est difficile peruidere. In-¬

Expanded text:
per membra diffusus, irrigat universum corpus, et vegetat. per membra diffusus, irrigat universum corpus, et vegetat. Intestinorum quoque multiplices spirae, ac longitudo in se convoluta, et uno tamen substricta vinculo, quam mirificum Dei opus est? Nam ubi maceratos ex se cibos alvus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut quidquid ipsis inest succi, quo corpus alitur, membris omnibus dividatur. Et tamen necubi forte obhaereant, ac resistant, quod fieri poterat, propter ipsorum voluminum flexiones in se saepe redeuntes, et fieri sine pernicie non poterat, oblevit ea intrinsecus crassiore succo, ut purgamenta illa ventris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. Illa quoque ratio subtilissima est, quod vesica, cujus usum volucres non habent, cum sit ab intestinis separata, nec ullam habeatfistulam, qua ex illis urinam trahat, completur tamen, et humore distenditur. Id quomodo fiat, non est difficile pervidere, in
Abbreviated transcription (Latin):
aliam causam putat: cur homines muti sint. Non enim ut
uulgo creditur uinctam gerunt linguam: sed hi uocalem
illum spiritum per nares quasi mugientes profundunt. ꝙ
Uoci transitus ad os: aut nullus omnino: aut non sic patẽs:
ut plenam vocem possit emittere. Quod plerunq natu-¬
ra fit: aliquando etiam casu accidit: ut morbo aliquo hic
aditus obseptus uocem non transmittat ad linguam: fa¬
ciatq de Loquentibus mutos. Quod cum accidexit: audi¬
tum quoq obstrui necesse est. ut quia uocem emittere nõ
potest: ne admittere quidem possit. Loquendi ergo causa
patefactus est hic meatus. Illud quoq praestat: ut in laua¬
cris celebrandis: quia nares calorem ferre non possunt: aer
feruens ore ducatur. Item si forte spiramenta narium frigo¬
ris pituita praecluserit: per os auram trahere possimus: ne
obstructa meandi facultate spiritus stranguletur. Cibi
uero in aluum recepti: et cum potus humore permixti cũ
iam calore percoeti fuerint: eoꝵ succus inenarrabili modo

Expanded text:
aliam causam putat, cur homines muti sint. Non enim ut ulgo creditur vinctam gerunt linguam: sed ii vocalem illum spiritum per nares quasi mugientes profundunt, quod voci transitus ad os aut nullus omnino est, aut non sic patens ut plenam vocem possit emittere. Quod plerumque natura fit; aliquando etiam casu accidit, ut morbo aliquo hic aditus obseptus vocem non transmittat ad linguam, faciatque de loquentibus mutos. Quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est; ut quia vocem emittere non potest, ne admittere quidem possit. Loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. Illud quoque praestat, ut in lavacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt, aer fervens ore ducatur; item, si forte spiramenta narium frigoris pituita praecluserit, per os auram trahere possimus, ne obstructa meandi facultate, spiritus stranguletur. Cibi vero in alvum recepti, et cum potus humore permixti, cum jam calore percocti fuerint, eorum succus inenarrabili modo
Abbreviated transcription (Latin):
parcum esse aut constantem: aut cautum: aut quietum: aut
seuerum uirtutes sunt quidem: sed huius temporariae uit&e.
Nos autem qui hanc uitam contemnimus: alias nobis uirtu
tes propositas habemus. de quibus philosophi ne suspicari ꝗ¬
dem ulla ratione potuerunt. Itaq et uirtutes quasdam pro
uitiis: et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. Nam Stoi¬
ci affectus omnes quorum impulsu animus commouetur: ex
homine tollunt cupiditatem: atq laeticiam: maetum: maesti¬
ciam: quorum duo priora ex bonis sunt: aut futuris: aut p̃-¬
sentibus. posteriora ex malis. Fodem modo haec quatuor mor¬
bos ut dixi uocant: non tam natura insitos ꝗͣ praua opinione
susceptos. Et idcirco censent eos extirpari posse radicitus: si
bonorum malorumq opinio falsa tollatur. Si enim nihil cen¬
seat sapiens bonum nihilq malum: nec cupiditate ardescet:
nec laeticia gestiet: nec maetu terrebitur: nec aegritudine cõ¬
trahetur. Mox uidebimus an efficiant quod uelint: aut ꝗd

Expanded text:
parcum esse aut constantem aut cautum aut quietum aut fortem aut seuerum uirtutes sunt quidem, sed huius temporariae uitae. nos autem, qui hanc uitam contemnimus, alias nobis uirtes propositas habemus, de quibus philosophi ne suspicari quidem ulla ratione potuerunt. Itaque et virtutes quasdam pro vitiis, et vitia quaedam pro virtutibus habuerunt. Nam Stoici affectus omnes, quorum impulsu animus commovetur, ex homine tollunt; cupiditatem, laetitiam, metum, moestitiam, quorum duo priora ex bonis sunt aut futuris, aut praesentibus, posteriora ex malis. Eodem modo haec quatuor, morbos ut dixi vocant, non tam natura insitos, quam prava opinione susceptos. Et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. Si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum; nec cupiditate ardescet, nec laetitia gestiet, nec mtrahetur. mox uidebimus an efficiant quod uelint aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ tamen ipsa fragilitate uincuntur. ut uel in ira malum
dicant: uel in aspectu rerum delectabilium tacita cogita
tione concupiscant.Quod si mortalis conditio non patitur
hominem esse ab omni macula purum. debent ergo largi-¬
tione perpetua peccata carnis aboleri. Unum est enim sapiẽ
tis: et iusti: et uitalis uiri opus: diuitias suas in sola iusticia
collocare: qua profecto qui eget: licet ille Cresum aut cras¬
sum diuitiis superet: hic pauper: hic nudus: hic mendicus
putandus est. Danda igitur opera est: ut indumento iu¬
sticiae pietatisq uelemur: quo nos nemo exuat: quod no¬
bis sempiternum prȩbet ornatum. Nam si deorum culto¬
res simulacra insensibilia excolunt. et quicquid preciosi
habent: in ea conferunt. quibus nec uti possunt: nec gra¬
tias agere qđ acceperint. quanto iustius est et uerius:
uiuentia dei simulacra excolere: ut promereare inuenire ui¬

Expanded text:
quam tamen ipsa fragilitate uincuntur, ut uel in ira malum quam tamen ipsa fragilitate uincuntur, ut uel in ira malum dicant uel in aspectu rerum deletione concupiscant. Quod si mortalis conditio non patitur esse hominem ab omni macula purum, debent ergo largitione ptis et iusti et uitalis uiri opus diuitias suas in sola iustitia conlocare: qua profecto qui eget, licet ille Croesum aut Crassum diuitiis superet, hic pauper, hic nudus, hic mendicus putandus est. danda igitur opera ut indumento iustitiae pietatisque uelemur, quo nos exuat nemo, quod nobis sempiternum praebeat ornatum. nam si deorum cultores simulacra insensibilia excolunt et quidquid pretiosi habent in ea conferunt, quibus nec uti possunt nec gratias agere, quod acceperint, quanto iustius est et uerius uiuentia dei simulacra excolere, ut promereare ui
Abbreviated transcription (Latin):
cata: quae deleat. immo uero tum magis iusticiam debet ope¬
rari cum factus est iustus: ut quod ante in medelam uulne¬
rum fecerat: postmodum faciat in gloriam Laudemq uir¬
tutis. Eo accidit: ꝙ nemo esse sine delicto potest: quandiu
indumento carnis oneratus est. Cuius infirmitas triplici mo-¬
do subiacet dominopeccati: factis: dictis: cogitationibus.
er hos gradus ad summum culmen iusticia procedit. Primꝰ
est uirtutis gradus: malis operibus abstinere. Secundus
etiam malis uerbis. Tertius etiam cogitatione rerum mala-¬
rum. Qui primum gradum ascendit: satis iustus est. qui
secundum iam perfectae uirtutis. siquidem neq factis ne-¬
q sermone delinquat. qui tertium is uere similitudinem
dei asserutus uidetur. Est enim pene suprahumanum mo-
dum ne in cogitatione quidem admittere: quod sit uel fa-¬
ctu malum: uel improbum dictu. Itaq etiam iusti homi¬
nes qui frenare se possunt ab omni opere iniusto: nõnũ¬

Expanded text:
cata, quae deleat. Imo vero tum magis justitiam debet operari, cum factus est justus, ut quod ante in medelam vulnerum fecerat, postmodum faciat in laudem gloriamque virtutis. Eo accedit, quod nemo esse sine delicto potest, quandiu indumento carnis oneratus est. Cujus infirmitas triplici modo subjacet dominio peccati, factis, dictis, cogitationibus. Per hos gradus ad summum culmen justitia procedit. Primus est virtutis gradus malis operibus abstinere; secundus, etiam malis verbis; tertius, etiam cogitatione rerum malarum. Qui primum gradum ascendit, satis justus est; qui secundum, jam perfectae virtutis: siquidem neque factis, neque sermone delinquat: qui tertium, is vero similitudinem Dei assecutus videtur. Est enim pene supra humdum ne in cogitationem quidem admittere quod sit uel factu malum uel inprobum dictu. itaque etiam iusti homines, qui frenare se possunt ab omni opere iniusto, nonnum
Abbreviated transcription (Latin):
UO TIEN S. igitur rogaris: temptari te a deo
crede: an sis dignus exaudiri. Circumspice con¬
scientiam tuam: et quantum potes medere uulneribus
nec tamen quia peccata largitione tolluntur: dari tibi
licentiam peccandi putes. Abolentur enim si deo lar-¬
giare quia peccaueras. Nam si fiducia Largiendi pecces:
non abolentur. Deus enim purgari homines a peccatis
maxime cupit: ideoq agi penitentiam iubet. Agere au¬
tem penitentiam: nihil aluid est ꝗͣ profiteri et affirmare
se ulterius non peccaturum. Ignoscitur itaq iis qui ad
peccatum ignoranter imprudenter incauteq labuntur.
ueniam non habet: qui sciens peccat. Nec tamen si ali-¬
quis purificatus fuerit ab omni labe peccati: temperãdũ
sibi ab opere largitionis existimet: quia non habeat pec

Expanded text:
uotiens igitur rogaris, temptari te a deo crede an sis dignus audiri. circumspice conscientiam tuam et quantum potes, medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tolluntur, dari tibi licentiam peccandi putes: abolentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. deus enim purgari hominem a peccatis maxime cupit ideoque agi paenitentiam iubet: agere autem paenitentiam nihil aliut est quam profiteri et adfirmare se ulterius non peccaturum. ignoscitur itaque iis qui ad peccatum inprudenter incauteque labuntur, ueniam non habet qui sciens peccat. nec tamen si aliquis purificatus fuerit ab omni labe peccati, temperandum sibi ab opere largitionis existimet, quia non habeat pec
Abbreviated transcription (Latin):
go exercentur penis: ueterumq: maloꝵ. Supplicia expẽ¬
dunt. Haec propemodum uera sunt. Anima enim cũ
diuortium fecit a corpore. est ut ait idem poeta. Pap
leuibus uentis uolucriq simillima somno. Quia spiritus
est: et ipsa tenuitate in compr aehensibilis. Sed nobis qui sumꝰ
corporales: deo autem cui subiacet posse omnia: compraehẽ¬
sibilis.
hennalis. et ignis cõmunis. Et quid in electis: quid in re¬

Expanded text:
go exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expengo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt. haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somno, quia spiritus est et ipsa tenuitate inconprehensibilis, sed nobis, qui sumus corporales, deo autem, cui subiacet posse omnia, conprehensibilis. hennalis et communis, et quid operetur in electis, quid in re
Abbreviated transcription (Latin):
tibiles et beatas ad Sedem caelestem: unde illis origo est:
renieare. uel in campos quosdam fortunatos rapi: ubi fruan¬
tur miris uoluptatibus. Impios uero quoniam se malis cupidi-¬
tatibus in quinauerunt: mediam quandam gerere inter immoͬ¬
talem mortalemq naturam. et habere aliquid imbecillitatis
ex contagione carnis. cuius desyderiis ac libidinibus addi¬
ctae: ineluibilem quendam fucum trabant labemq terrenã.
quae cum temporis diuturnitate penitus inheserit: eius na-¬
tur & reddi animas. Ut si non extinguibiles in totum quo-¬
niam ex deo sunt: tamen cruciabiles fiant per corporis macu-¬
lam: quae peccatis inusta sensum doloris attribuit. Quam
sententiam Poeta sic explicauit. Quin et supremo cum lumi¬
ne uita reliquit. Non tamen omne malum miseris nec fun-¬
ditus omnes. Corpore ae excedunt pestes: penitusq ne-¬
cesse est. Multa diu concreta modis inolescere miris. Er-¬

Expanded text:
tibiles et beatas ad sedem caelestem, unde illis origo sit, tibiles et beatas ad sedem caelestem, unde illis origo sit, remeare uel in campos quosdam fortunatos rapi, ubi fruantur miris uoluptatibus, impias uero, quoniam se malis cupiditatibus inquinauerint, mediam quandam gerere inter immortalem mortalemque naturam et habere aliquid inbecillitatis ex contagione carnis, cuius desideriis ac libidinibus addictae ineluibilem quendam fucum trahant labemque terrenam: quae cum temporis diuturnitate penitus inhaeserit, eius naturae reddi animas, ut si non extinguibiles in totum, quoniam ex deo sint, tamen cruciabiles fiant per corporis maculam, quae peccatis inusta sensum doloris adtribuit. quam sententiam poeta sic explicauit: quin et supremo cum lumine uita reliquit, non tamen omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. er
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ. Nec tamen uniuersi tunc a deo iudicabuntur. sed ii
tantum qui sunt in Dei religione uersati. Nam qui deum
non agnouerunt: quoniam sententia de iis in absolutionẽ
ferri non potest: iam iudicati damnatiq sunt. sanctis litte¬
ris contestantibus non resurrecturos esse impios in iudicium
udicabuntur ergo qui Deum scierunt: et facinora eorum in
mala opera cum bonis collata ponderabuntur. Ut si plura et
grauia fuerint bona iustaq dentur ad uitam beatam. si autẽ
mala superauerint: condemnentur ad penam. Hic fortasse
dixerit quispiam: si est immortalis anima: quomodo passi¬
bilis in ducitur ad penam sentiens: Si enim ob merita punie¬
tur : sentiet utiq dolorem. atq ita etiam mortem. si morti
non est obnoxia: nec dolori quidem. patibilis ergo non est.
N uic qu aestioni siue argumento ita a Stoicis occurritur. Ani¬
mas quidem hominum permanere: nec interuentu mortis in
nihilum resolui. sed eorum qui iusti fuerunt: puras et impa¬

Expanded text:
. Nec tamen universi tunc a Deo judicabuntur: sed ii tantum qui sunt in Dei religione versati. Nam qui Deum non agnoverunt, quoniam sententia de his in absolutionem ferri non potest, jam judicati damnatique sunt, sanctis litteris contestantibus, non resurrecturos esse impios in judicium. Judicabuntur ergo qui Deum scierunt, et facinora eorum, id est mala opera cum bonis collata ponderabuntur; ut si plura et gravia fuerint bona justaque, dentur ad vitam beatam: si autem mala superaverint, condemnentur ad poenam. Hic fortasse dixerit quispiam: Si est immortalis anima, quomodo patibilis inducitur, ac poenam sentiens? Si enim ob merita punietur, sentiet utique dolorem, atque ita etiam mortem. Si morti non est obnoxia, nec \' huic quaestioni siue argumento a Stoicis ita occurritur: animas quidem hominum permanere nec interuentu mortis in nihilum resolui, sed eorum qui iusti fuerint puras et inpa
Abbreviated transcription (Latin):
et captus: tandem scelerum suoꝵ luet penas. Sed et cae-¬
teri Principes et Tyranni qui contriuerunt orbem simul
cum eo uineti adducentur ad Regem: et in crepabit eoᷤ
et coarguet. Et exprobrabit his facinora ipsorum et dam-¬
nabit eos: ac meritis cruciatibus tradet. Sic extineta ma-¬
licia et impietate compressa: requiescet orbis: qui pertot
saecula subiectus errori ac sceleri nefandam pertulit ser-¬
uitutem. Non colentur ulterius dii manufacti: sed atẽ-¬
plis et puluinaribus suis deturbata simulacra igni dabun-¬
tur: et cum donis suis mirabilibus ardebunt. quod etiam
Sibylla cum prophetis congruens: futurum esse praedixit.¬

Expanded text:
et captus, tandem scelerum suorum luat poenas. Sed et caeet captus, tandem scelerum suorum luat poenas. Sed et caeteri principes, ac tyranni, qui contriverunt orbem, simul cum eo vincti adducentur ad regem, et increpabit eos, et coarguet; et exprobrabit his facinora ipsorum, et damnabit eos, ac meritis cruciatibus tradet. Sic extincta malitia, et impietate compressa, requiescet orbis, qui per tot saecula subjectus errori ac sceleri nefandam pertulit servitutem. Non colentur ulterius dii manu facti: sed a templis, et pulvinaribus suis deturbata simulacra igni dabuntur, et cum donis suis mirabilibus ardebunt, quod etiam Sibylla cum Prophetis congruens futurum esse praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
nox quae a nobis propter aduentum Regis ac Dei nostri perui¬
gil celebratur. cuius noctis duplex est ratio. ꝙ in ea et uitã
tum recepit. cum passus est. et postea orbis terrae Regnũ¬
recepturus est. Hic est enim liberator et iudex et ultor et
Rex et deus quem nos xp̃m uocamus: qui priusꝗͣ descen¬
dat hoc signum dabit. Caedet repente gladius e caelo.
ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum. et
descendet comitantibus angelis in medium terrae. et p̃-
cedet eum flamma in extinguibilis: et uirtus angelorũ
tradet in manus iustorum multitudinem illam: quae mõ¬
tem circunsederit. et concidetur ab hora tertia usque ad
Uesperum : et fluet sanguis more torrentis. deletisq om¬
nibus copiis: impius solus effugiet: et peribit ab eo uirtꝰ
sua. Hic est autem qui appellatur Antixp̃s. sed se ip-
se Xp̃m mentietur: et contra uerum dimicabit: et uic¬
tus effugiet: et bellum saepe renouabit: et s epe uincet᷑.
donec quarto praelio confectis omnibus impiis debellatꝰ

Expanded text:
nox quae a nobis propter aduentum regis ac dei nostri peruigilio celebratur: cuius noctis duplex ratio est, quod in ea et uitam tum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae recepturus est. hic est enim liberator et iudex et ultor et rex et deus, quem nos Christum uocamus, qui priusquam descendat, hoc signum dabit. cadet repente gladius e caelo, ut sciant iusti ducem sanctae militiae descensurum, et decedet eum flamma inextinguibilis; et virtus angelorum tradet in manus justorum multitudinem illam, quae montem circumsederit, et concidetur ab hora tertia usque ad vesperum, et fluet sanguis more torrentis; deletisque omnibus copiis, impius solus effugiet, et peribit ab eo virtus sua. Hic est autem, qui appellatur Antichristus: sed seipsum Christum mentietur, et contra verum dimicabit, et victus effugiet, et bellum saepe renovabit, et saepe vincetur; donec quarto praelio confectis omnibus impiis debellatus,
Abbreviated transcription (Latin):
PPRESSO. igitur orbe terrae: cum ad destruendam
immensarum uirium hrannidem humanae opes defe-¬
cerint. siquidem capto mundo: cum magnis latronum exer¬
citibus incubabit: diuino illo auxilio tanta illa calamitas in¬
digebit. Commotus igitur deus et ancipiti periculo: et miserã¬
da comploratione iustorum: mittet protinus liberatorem. Tunc a¬
perietur c aelum medium intempesta nocte et tenebrosa: ut in
orbe toto lumen descendentis dei tanꝗͣ fulgor appareat. quod
Sibylla his uersibus locuta est. otoE& EΑTΙΠUpCΟ¬

Expanded text:
ppresso igitur orbe terrae, cum ad destruendam immensarum virium tyrannidem humanae opes defecerint, siquidem capto mundo cum magnis latronum exercitibus incubabit, divino auxilio tanta illa calamitas indigebit. Commotus igitur Deus et periculo ancipiti, et miseranda comploratione justorum, mittet protinus liberatorem. Tunc aperietur coelum medium intempesta et tenebrosa nocte, ut in orbe toto lumen descendentis Dei tanquam fulgur appareat; quod Sibylla his versibus locuta est: .
Abbreviated transcription (Latin):
OST. haec aperientur inferi: et resurgent mortui.
de quibus iudicium magnum ipse idem Rex ac de¬
us faciet. cui summus pater. et iudicandi et regnandi da¬
bit maximam potestatem. De quo iudicio ac Regno apđ
aerythream Sibyllam sic inuenitur. OTOTEDEΚXΙΤΟΛΟ¬

Expanded text:
ost haec aperientur inferi et surgent mortui, de quibus iudicium magnum idem ipse rex ac deus faciet cui summus pater et iudicandi et regnandi dabit maximam potestatem. de quo iudicio et regno aput Erythraeam Sibyllam sic inuenitur: ὁππότ
Abbreviated transcription (Latin):
eum femina cuius possit copulatione gaudere. nec succes-¬
sione indiget: qui semper futurus est. Eadem de inuidia
et eupiditate dici possunt: quae certis manifestisq de cau¬
sis in hominem cadunt: in deum nullo modo. At uero et
gratia. et ira et miseratio habent in deo materiam recteq il¬
lis utitur summa illa et singularis potestas ad reꝵ conser¬
uationem.

Expanded text:
eum femina cuius possit copulatione gaudere, nec succeseum femina cuius possit copulatione gaudere, nec successione indiget qui semper futurus est. eadem de inuidia et cupiditate dici possunt: quae certis manifestisque de causis in hominem cadunt, in deum nullo modo. at uero et gratia et ira et miseratio habent in deo materiam recteque illis utitur summa illa et singularis potestas ad rerum conseruationem.