comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curam ne feceritis in cõcupiscentiis. Nec
ultra uolui legere, nec opus erat: sta¬
tim quippe cũ fine hui sententie. qua¬
si luce securitatis ĩfusa cordi meo. õs
dubitatõis tenebre diffugerũt. Tum ĩ¬
t̾iecto aut digito aut nescio quo alio
signo. codicẽ cdausi. ⁊ tnͣquillo iam
uultu ĩdicauz alipio. At ille qͥd ĩ se
ageretur qd̃ egõ nesciebam. sic indica¬
uit. Petit uidere quid legissẽ ostendi:
et attendit etiã ultra qͣm ego legetã:
et ignorabã qͥd sequeret᷑. sequebatur
ille ad se retulitz mͥq apperuit: sed
tali ãmonitr̃e firmatus ẽ. Placitocꝑ¬
ac ꝓposito bono. ⁊ congruentissiõ suis
morib quib ame ĩ melius iã olim ual¬
de longeq distabat. sine ulla turbulẽ¬
ta cũctatione coniunctus ẽ. Inde ad ma-¬
trem ĩgredimur: ĩdicamus. gaudet.
Narram᷑ quemadmodũ gestũ sit etul¬
tat ⁊ triumphat. ⁊ bñdicebat tͥ qui
potens es ultra qͣm petimus aut ĩtelligi¬

Expanded text:
am ne feceritis in concupiscentiis. nec ultra uolui legere nec opus erat. statim quippe cum fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic indicauit. petit uidere quid legissem: ostendi, et adtendit etiam ultra quam ego legeram. et ignorabam quid sequeretur. sequebaturille ad se retulit, mihique aperuit. Sed tali admonitione firmatus est, placitoac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius jam olim valde longeque distabat, sine ulla turbulenta cunctatione conjunctus est. Inde ad matrem ingredimur, indicamus; gaudet. Narramus quemadmodum gestum sit; exsultat et triumphat; et benedicebat tibi, qui potens es ultra quam petimus aut intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
seruire tibi. Erant aũt echis quos di¬
cunt agentes ĩ rebus. Tunc subito re¬
pletus amore scõ. ⁊sobrio pudore ita¬
tus sibi: coniecit ocłos ĩ amicũ ⁊ ait
illi. Dic q̾so te omĩb istis laboribus
nr̃is quo ãbimus ꝑuenite: Quid q̃ ri¬
mus: Ciũ rez causa militam᷑: Maior¬
ne ẽẽ poterit spes nr̃a ĩpalatio. qͣm ut
amici ĩꝑatoris simus: Et ibi qͥdñ fra¬
gile plenũq ꝓiculis: Et ꝑ quot ꝑicu

Expanded text:
seruire tibi. erant autem ex eis, quos diseruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericu
Abbreviated transcription (Latin):
e tue. ⁊ ub̃a deserta hetemi: quorũ
nos nicħ sciebamꝰ. Et erat monasteriũ
mediolam plenũ bonis frĩb. extra
urbis menia. subãbrosio. nutritore.
et ñ noueram᷑. ꝑtẽdebat ille ⁊ loque¬
bat᷑ adhuc: ⁊ nos ĩtenti tacebam᷑. Un¬
de incidit ut diceret. nescio q̃n se et
tres auos cõtub̾nales suos. nimirũ
apud treberos cũ imꝑator ꝓmeridia¬
no cirtensiũ spectaculo. teneret᷑ exis¬
se de ambulatũ inhortos muri con¬
tiguos. atq illic tũ forte cõbinati
spaciabant᷑ unũ secum seorsũ: ⁊ a¬
lios duos itidẽ seorsũ pariterq digreᷤ¬
sos S illos uagabundos irruisse in
qͣndam ca. sam. ubi hĩtabant qͥdam
serui tui sp̃u pauperes qͣlium est reg¬
nũ celoꝵ: ⁊ iuenisse ibi codicem. in
quo scripta erat uita antonii. Quẽ le¬
gete cepit unus eoꝵ ⁊ mirari ⁊ accen¬
dii ⁊ intlegendũ meditan. ⁊ arripere ta¬
lem uitam: ⁊ relicta militia seculari

Expanded text:
ae tuae et ubera deserta heremi, quorum ae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
pinate sane. Putau̾at eñi aliqͥd deli-¬
bris. quoꝵ ꝓfessio me contebat. Tũc
u̾e arridens. meq intueus gratula-¬
torie. miratus est: qd̃ eas ⁊ solas pre
ꝓsternebat᷑ in eccl̃ia. crebris. ⁊ duit᷑nis
oronib. Eui ego cum ĩdicassẽ ilł me
scripturis curam maximã impendẽ.
ortus est sermo ip̃o narrante de anto¬
nio egiptio monacho, cuiꝰ nom̃ excel¬
lenter clatebat apud seruos tuos:
nos aũt usq in illam horam latebat
Qd̾ ille ubi ceperit. ĩmorat᷑ est ĩ eo ser¬
monez insinuans tm̃ uirũ ignorã¬
tib: ⁊ admirans eandẽ nr̃am ignorã¬
tiam. Itupebamꝰ aũt audientes tam
recenti memoria. ⁊ ꝓpe nr̃is tempori¬
be testatissima mirabilia tua ĩfide
recta. ⁊ catholica eccl̃ia. om̃s miraba-¬
murz ⁊ nos qr tam magna erãt: et
ille quia in audita nobis erant. Iñ
sermo euis deuolutus est a dmona-¬
st̾ioꝵ greges ⁊ mores suaue olenti¬

Expanded text:
pinate sane; putauerat enim aliquid de lipinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolenti
Abbreviated transcription (Latin):
re flagitanti de nuo nr̃o fidele adiu¬
toriũ quo ĩ digebat nimis. Non itac
nebridiũ cupiditas cõmodoꝵ eo traxitz
maiora .ii. posset si uellet de litt̾is age¬
te: sed officio beniuolencie petitionẽ
nr̃am contẽpn̾e noluit. amicus dul¬
cissimꝰ ⁊ mitissimus. Agebat autẽ il¬
lud prudentissime. cauens ĩ notescere
ꝑsonis scd̃m hoc scł̃m maiorib. deui¬
tans in eis oẽm inquietudinẽ aĩ quẽ
uolebat hr̃e lib̾um: ⁊ qͣm multis pos¬
set hons feriatũ ad querendũ aliquid.
uł legendũ. uł audiendũ de sapien-¬
tia. Qa am igitur die. ñ recolo causã.
qua erat absens nebridius. cũ ecce ad
nos domũ uenit ad me. ⁊ alipiũ. pon¬
ticianꝰ quidã. ciuis ñt inqͣntum aͥfer.
p̾dare ĩ palacio militans: nescio quid
anobis uolebat. Et consedimꝰ ut collo¬
q̃remur: ⁊ forte supͣ mẽsam lusoriã.
que ante nos erat atcendit codicẽ tu¬
lit. aꝑuit: inuenit apłm paulũ ĩo¬

Expanded text:
re flagitanti de numero nostro fidele adiure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, ino
Abbreviated transcription (Latin):
tia cõsuetudinis qua trahitur. ⁊ tene¬
tur. ⁊̃ inuitus animꝰ eo n̾uto. quo in ea
uolens illabit᷑. Miserum ergo me qͥs
lib̾aret de corpore mortis huĩ nisi gr̃a
culo quidẽ desiderii concubitus quo ar¬
tissimo tenebar. ⁊ seculariũ negotio¬
tũ seruitute. quẽ admodũ me ȩxeme¬
ris. narrabo. ⁊confitebor nõi tuodo¬
mine. adiutor meus. ⁊ redemptorm̃s.
Agebam solita crescente auxietudĩe
et cotidie suspirabã t. Etequẽtabã ec¬
cl̃iam tuam qͣntum uacabat abeis ne-¬
gotiis. sub quoꝵ pond̾e gemebã. Me-¬
cum erat alipius otiosus ab oꝑe uiris
ꝑitoꝵ post assessionem t̾ciã expestãs¬
it̾m quib it̾m consilia uenderet: sic̃
ego uendebã dicendi facultatẽ. siqua
docendo p̾cari potest. Nebridus autẽ
amicicie nr̃e cesserat. ut oĩum nr̃m
familiarissimo u̾ecundo mediolanẽ-¬
nensi ⁊ ciui gramatico sb̃ doceret ue¬
hement̾ desid̾anti: ⁊ familiaritatis ui¬

Expanded text:
tia consuetudinis, qua trahitur et tenetia consuetudinis, qua trahitur et tenetur etiam inuitus animus eo merito, quo in eam uolens inlabitur. miserum ergo me quis liberaret de corpore mortis huius nisi gratculo quidem desiderii concubitus, quo artissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum exemeris narrabo et confitebor nomini tuo, domine, adiutor meus et redemptor meus. agebam solita crescente anxitudine et cotidie suspirabam tibi, frequentabam ecclesiam tuam, quantum uacabat ab eis negotiis, sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iu
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑgisci uolentiũ: qui tñ suꝑati sopo¬
ris altitudĩe rem̾gunt᷑. Et sicut nemo
ẽ qui dormire semꝑuelit. õiumq sano
iudicio uigilare p̾stat differt tñ ple¬
tumq homo somnu excutere cũ grauis
torpor ĩmẽbris est: eũq iam displicentẽ
carpit libenti. qͣmuis surgendi tẽpus ad¬
uenerit. ita certũ habebam ẽẽ meliꝰtue
caritati me dedere. qͣm mee cupiditati ce¬
dere. N illud placebat. ⁊ ñ uincebat h
libebat. ⁊ uinciebat. Non .ii. erat qd̃ tͥ
respond̾em dicenti mͥ. Surge qui dor¬
mis. ⁊ exurge amortius: ⁊ illumina-¬
bit te xp̃. Et undiq ostendẽti u̾ate dic̾e.¬
ñ erat oĩno qͥd respõdetẽ u̾itate conuicꝰ.
bant modũ ⁊ sine paululũ in lẽgũ
ibat. frustra cõdelectabar legi tue setũ¬
dũ int̾iorẽ hoĩem: cũ alia lex ĩmẽbris
meis repugnaret legi m̃tis mee. ⁊ cap¬
tiũi me duc̾et ĩ lege pecti: que ĩmẽ¬
bris meis erat. Lex .N. pect̃i. est iuolen¬

Expanded text:
ergisci uolentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. et sicut nemo est, qui dormire semper uelit, omniumque sano iudicio uigilare praestat. differt tamen plerumque homo somnum excutere, cum grauis torpor in membris est, eumque iam displicentem carpit libentius, quamuis surgendi tempus aduenerit: ita certum habebam esse melius tuae caritati me dedere quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et uincebat, hoc libebat et uinciebat. non enim erat quod tibi responderem dicenti mihi : surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus, et undique ostendenti uera te dicenon erat omnino quod responderem veritate convictus, bant modum; et Sine paululum, in longum ibat. Frustra condelectabar legi tuae secundum interiorem hominem, cum lex alia in membris meis repugnaret legi mentis meae, et captivum me duceret in legem peccati, quae in membris meis erat. Lex enim peccati est violen
Abbreviated transcription (Latin):
inuitus. qͣm faciebã uolens. s tam̃ cõ¬
suetudo adu̾sus me pugnatior ex me
fcã erat q̃m uolens quo nollẽ ꝑuene¬
ram. Et quis iure contradic̾et cũ peccã¬
tẽ iusta pena seq̃retur : Et ñ erat iã
illa excusatio qua uid̾i in solebã. pro¬
ptea nondũ me contẽpto scłosenure¬
tͥ qr incerta mͥ ẽẽt ꝑceptio u̾itatis Iã
em̃ ⁊ ip̃a certa erat. Ego aũt adhuc
t̾ra obligat᷑. militare tibi recusabã. Et
ĩpedim̃tis om̃ib sic timebã expediti. ꝙ̃¬
admodũ impediri timẽdũ est. Ista sar¬
cina scłiuelut sompno assolet dulci¬
ter p̾mebar. ⁊ cogitatões quib medi¬
tabar iute similẽs erant cogitatõib¬

Expanded text:
inuitus quam faciebam nolens. sed tamen coninuitus quam faciebam nolens. sed tamen consuetudo aduersus me pugnacior ex me facta erat, quoniam nolens quo nollem perueneram. et quis iure contradiceret, cum peccantem iusta poena sequeretur? et non erat iam illa excusatio, qua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saecu incerta mihi esset perceptio veritatis: jam enim et ipsa certa erat. Ego autem adhuc terra obligatus, militare tibi recusabam; et impedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum impediri timendum est. 12. Ita sarcina saeculi, velut somno assolet, dulciter premebar; et cogitationes quibus meditabar in te, similes erant conatib
Abbreviated transcription (Latin):
uacandi tͥ. Cui rei ego suspirabãligat᷑
ñ ferro alieno. sed mea ferrea uolũta-¬
teᵈ Uelle meũ tenebat inimicus. ⁊ mñ
mͥ catenam fecerat.⁊ constrincerat
me. Quippe ex uolũtate ꝑu̾sa. fcã
est libido. Et dũ seruit᷑ libromni. fc̃a
est consuetudo, ⁊ dũ consuetudĩ
ñ resistitur. ftã est ncessitas. Quubꝰ q̃i
ansulis sibimet ĩnexis. unde catenã ap¬
pellaui. tenebat me obstrictũ dura ser-¬
ut te gratis colere friuq te uellẽ. deus so
la iocunditas certa. nondum erat ido¬
nea ad susꝑandã priorẽ uetustatẽ robo¬
ratã. Ita due uoluntates mee. una ue¬
tus. alia noua. illa carnalis. illa sp̃a¬
lis confligebãt int̾ se: atq discordãdo
dissipabãt aĩam meã. Sic intelligebã
me ip̃o exꝑimẽto id qd̾ legetã: quom
magis egoineo qd̃ inme appbabã. ꝙͣ
in eo qd̃ in me ĩpbabã Ibi .ii. mag̃ iã
non ego: qr ex magna parte id paciebar

Expanded text:
uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libido, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura serut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem uetustate roboratam. ita duae uoluntates meae, una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intellegebam me ipso experimento id quod legeram, quomodo magis ego in eo, quod in me approbabam quam in eo, quod in me improbabam. ibi enim magis iam non ego, quia ex magna parte id patiebar
Abbreviated transcription (Latin):
tur ineo quẽ plus tenet. ⁊ de quo plu¬
res tenet. Plures aũt suꝑbos tenet no¬
mine nobilitatis. ⁊ dehis plures noĩe
auctoritatis. Quãto aũt grati cogi-¬
tabat᷑ uictorini pectus. qd̃ tamꝙͣ in ex¬
pugnabile receptaculũ diabolus ob-¬
tinuerat. uictorin lingua. quo telo
grandi et acuto multos ꝑemerat. tan¬
to habudantiꝰ exultare oportuit filios
tuos. qr rex ñr alligauit fortẽ. ⁊ uide¬
bant uasa eius erepta mũdari. ⁊ ap¬
tari in honorẽ tuum: ⁊ fieri utilia do
mino. ad om̃e opus bonũ ẜ ubi mͥ
hõ tuus simplician᷑ de iuctormo ista
narrauit. ecarsi admutandũ. Ad hoc .ii.
et ille narrauerat. Postea qͣm ueto ⁊ il¬
ludaddidit. qd̾ imꝑatoris iuliani tẽ¬
porib. lege data. ꝓhibiti sũt xp̃iam
docere litt̾aturã. ⁊ oratoriã. quã legẽ
ille amplexꝰ. lequacẽ scolã deserete
maluit. qͣm u̾bum quo linguas infã¬
tiũ facis deͥsertas. ñ mͥ fortior qͣm felici¬
or usus ẽ: quia inuenit occasionem

Expanded text:
tur in eo quem plus tenet, et de quo plures tenet. Plus autem superbos tenet nomine nobilitatis, et de his plures nomine auctoritatis. Quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tanquam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, et Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremerat; tanto abundantius exsultare oportuit filios tuos, quia Rex noster alligavit fortem, et videbant vasa ejus erepta mundari, et aptari in honorem tuum, mino ad omne opus bonum. Sed ubi mihi homo tuus Simplicianus de Victorino ista narrauit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim et ille narrauerat. posteaquam uero et illud addidit, quod imperatoris Iuliani temporibus lege data prohibiti sunt christiani docere litteraturam et oratoriam — quam legem ille amplexus loquacem scholam deserere maluit quam uerbum tuum, quo linguas infantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
tibi tuip̃e sis gaudiũ.⁊ quedã de te circa
te semꝑ gaudeant: Quidest qͥd het terum
pars alt̾nat defectu ⁊ ꝓfectu offensionibꝰ
et conciliatõib: An is est modus earũ ⁊¬
t̾minũ dedisti eis. cũ a sũmis celoꝵ us¬
q adima t̾carum. abinitio usq ĩ finem
scł̃oꝵ. ab angło usq ad u̾miculũ. a mo¬
tu pͥmo usq ad extremũ. oĩa geneta bo
bus locares. ⁊ suis queq tẽporib ageres:
dus ĩ profũdis. ⁊ nũqͣm recedis ⁊ uix
uoca nos: accende. ⁊ tape. flagra. dulces¬
ce amemꝰ. curtamus. Nonne multi ex
ꝓfũdiore tartaro cecitatis qͣm uictori¬
nus redeũt adte. ⁊ accedũt. ⁊ illuminã¬
tur recipientes lumẽ: Qd̃ si qui reci¬
piũt. accipũit a te potestatẽ ut filii
tu fiant s simiuꝰ noti sũt popłis.
minus de illis gaudẽt ⁊̃ qui noueĩt
eos. Qñ eñicum multis gaudet᷑ ⁊ insm¬
gulis ub̾ius est gaudiũ. qi ferue faci¬

Expanded text:
tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa te semper gaudeant? quid est, quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? an is est modus earum et tantum dedisti eis, cum a summis caelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad uermiculum, a motu primo usque ad extremum omnia genera bobus locares, et suis quaeque temporibus ageres? dus in profundis! et nusquam recedis, et vix voca nos; accende, et rape; flagra, dulcesce: amemus, curramus. Nonne multi ex profundiore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te, et accedunt, et illuminantur recipientes lumen, quod si qui recipiunt, accipiunt a te potestatem ut filii tui fiant? Sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui noverunt eos. Quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia fervefaci
Abbreviated transcription (Latin):
mul aĩo. Eit ei recte.⁊ ñdum ãbulat pͥ¬
stinis uirib. ⁊ fit iã tale gaudiũ qua¬
le ñ fuit cũ antea saluus ⁊ fortis ãbula-¬
ret. Easq ip̃as uoluptates hũane uite.
et iam ñ inopinatis. ⁊ p̾ter uolũtatem
irtuentib. sedĩstitutis. ⁊ uolũtariis mo¬
lestus hoĩes ad quirũt. Edendi. ⁊ bibendiuo¬
luptas nulla est: nisi p̾cedat esuriendi ⁊
siciendi molestia. Et ebriosi q̃dam salsi¬
ũscula comedũt. quofiat molestus ar-¬
dor Quẽ dum extinguit potatio. fit de¬
lestatio. Et ĩstitutũ est ut iam pacta sp̃o¬
sa ñtradatur statim. ne uilẽ habeat mari-¬
tus datã. qͣm ñ suspirau̾it spõsus dilatã
hoc ĩ turpi. ⁊ exectãda leticia. hoc ĩ ea que cõ¬
cessa. ⁊ licita est: hoc ĩ ipsa sincerissima ho¬
uestate amicitie ħ ineo qui mortuus erat
et reuixit: perierat ⁊ inuentus ẽ Sbiq ma¬
ius gaudiũ. molestia maiore p̾ceditur.
Quid ẽ hoc dñe deus meus. cũ tu et̾num

Expanded text:
mul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponsus dilatam. Hoc in turpi et exsecranda laetitia, hoc in ea quae concessa et licita est, hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore praeceditur. quid est hoc, domine deus meus, cum tu aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
mus qͣm exultantib pastoris hum̾is
reportet᷑ ouis que errauerat. ⁊ drag¬
ina referatut ĩ thesauros tuos colleta¬
tibus uicinis mulien q̃ ĩnenit. Et lacͥ¬
mas extutit gaudiũ sollempuitatis do¬
mus tue. cũ legit᷑ in domo tua de mi¬
nore filio tuo: q̃m mortuus erat ⁊ re¬
uixit perierat. ⁊ ĩuentus ẽ. Gaudes quip¬
peĩnobis. ⁊ angelis tuis sc̃a caritate sc̃is.
Nam tu semꝑ idẽz qui ea que ñ semper.
nec eodẽm sũt. eodem mͦ semꝑ nosti õi¬
a. Quid ergo agitur in aĩa. cũ ãpliꝰ
delectatur inuentis aut redditis rebus
quas diligit. qͣm sieas semꝑ habuisset ͤ
Contestant᷑ em̃ ⁊ cetera. ⁊ plena sũt oĩa
testimoniis clamãtib qr ita est. Triũ¬
phat uctor ĩꝑator. ⁊ ñ iicisset uisi pu¬
gnasset. ⁊ quãto maĩ ꝑicd̃m fuit in p̾¬
liotanto gaudiũ maius ĩtriumpho.
Iactat tẽpestas nauigãtes minaturt
naufragiũ om̃s futura morte palles-¬

Expanded text:
mus quam exsultantibus pastoris umeris mus quam exsultantibus pastoris umeris reportetur ouis, quae errauerat, et drachma referatur in thesauros tuos conlaetantibus uicinis mulieri, quae inuenit, et lacrimas excutit gaudium sollemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quoniam mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. gaudes quippe in nobis et in angelis tuis sancta caritate sanctis. nam tu semper idem, quia ea quae non semper nec eodem modo sunt eodem modo semper nosti omnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis rebus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in proelio, tanto est gaudium maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte palles
Abbreviated transcription (Latin):
it mansuetũ gregẽ tuũ ꝓnĩtians u̾bũ
tuũ qui ñ uerebat᷑ in u̾bis turbas ĩsano¬
rũ. Itaq ubi ascendit ut redcleret. om̃s
sibimet ĩuicem quisq ut eũ nouerat. ĩ¬
strepuerũt nomẽ euis strepitu gͣtulati-¬
onis. Quis aũt ibi ñ eum nouerat.⁊ so¬
nuit p̾sso sonitu ꝑ ora cũctoꝵ colletan¬
tiũ. uictorinꝰ. uictorinus. Cito sonueĩt
exultatõe qr uidebant eũ ⁊ cito silue¬
rũt intentione ut audirẽt eũ. ꝓnunti¬
auit ille fidem ueracẽ preclara fiducia.
et uolebãt eum om̃s raꝑe intro cor su¬
um: ⁊ rapiebãt amando ⁊ gaudendo.
hee rapientiũ manus erant. Deus bone
quid agit᷑ in hoĩe. ut plus gaudeat
de salute desꝑate aĩe. ⁊ de maiore peri¬
culo lib̾ate qͣm sa spes ei semꝑ affuisset.
aut ꝑiłm minus fuisset: Etem̃ tu qͦ
misericors pater. plus gaudes de uno pe¬
uitentie qͣm denonaginta nouẽ iustis.
quib ñ opus est penitentia. Et nos cũ
magna iocũditate gaudem᷑. cũ audi¬

Expanded text:
mansuetum gregem tuum pronuntians uerbum tuum, qui non uerebatur in uerbis suis turbas insanorum? itaque ubi ascendit, ut redderet, omnes sibimet inuicem, quisque ut eum nouerat, instrepuerunt nomen strepitu gratulationis. quis autem ibi non eum nouerat? et sonuit presso sonitu per ora cunctorum conlaetantium: "Victorinus, Victorinus". cito sonuerunt exultatione, quia uidebant eum, et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. pronuntiauit ille fidem ueracem praeclara fiducia, et uolebant eum omnes rapere intro in cor suum. et rapiebant amando et gaudendo: hae rapientium manus erant. Deus bone, quid agitur in homine, ut plus gaudeat de salute desperatae animae et de maiore peculo liberatae, quam si spes ei semper affuisset aut periculum minus fuisset? etenim tu quoque, misericors pater, plus gaudes de uno paenitente quam de nonaginta nouem iustis, quibus non opus est paenitentia. et nos cum magna iucunditate audimus, cum audi
Abbreviated transcription (Latin):
me uolens om̃s hoĩes sic ẽẽ ut ip̃e erat. S
ego ĩfirmior eligebã molliorẽ locum:
et ꝓptͥ hoc unũ uoluebar ĩcet̾is langui¬
dus. ⁊ tabescens curis mareidis. qd̾ et a
liis reb quas nolebam pati cõgniere. coge¬
bar uite cõuigali cui deditus obstringe¬
bar. Audierã ex ore u̾itatis ẽẽ spadones.
qui se ip̃os absciderũt propt̾ regnũ celo¬
rum. s qui potest inquit capete capiat.
Uani sũt certe om̃s hõĩes. quib ñ inẽ dei
scientia: nec de his que uident᷑ bona potu¬
erũt ĩuenire eũ quiẽ. At ego iam ñ erã
ĩ illa uanitate. Transcẽdetã ea. contestã¬
te uniu̾sa creatura tua ĩueneramte cre¬
atorẽ nr̃m ⁊ u̾bum tuũ apd̃ te dm̃: de¬
cũq uerum dm̃ ꝑ quod creasti omĩa. Et
est aliud genus ĩpioꝵ qui cognoscentes
dm̃. non sicut dm̃ głificauerũt aut gr̃as
egerũt In hoc quoq inciderã. ⁊ dexteratu¬

Expanded text:
me uolens omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed me uolens omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior eligebam molliorem locum et propter hoc unum uoluebar in ceteris languidus et tabescens curis marcidis, quod et in aliis rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes homines, quibus non inest dei scientia, nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et contestante uniuersa creatura inueneram te creatorem nostrum et uerbum tuum apud te deum, tecumque unum deum, per quod creasti omnia. et est aliud genus inpiorum, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. in hoc quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
meo ꝑgere ad simplicianuz qui mͥbon᷑
apparebat seruus tuus: ⁊lucebat in eo
gr̃a tua. Audieram etiã qd̃ a inuẽtu-¬
te sua deuotissime tͥ uiueret. Iam u̾o t̃t
senuerat: ⁊ longa etate ĩtam bonostu¬
dio sectande uietue. multa exꝑtus. ml¬
ta edoctus mͥ uidebatur: ⁊u̾e sic erat.
Undemͥ ut ꝓfertet uolebam. conferẽ¬
ti secũ estus meos. quis eẽt aptus mo¬
dus. sic affesto ut ego etam. ad ãbulã-¬
dum ĩ uia tua Sidebam .ii. plenã eccle¬
siã ⁊ alius sic ibat. alius aũt sic. Mi¬
chi aũt displicebat qd̃ agebã inseculo.
et oneri mͥ erat ualde: ñ iam ĩ flãmã¬
tib cupiditatib ut solebãt. spehonoris
et pecunie. ad tolerandã illai seruitutẽ
tam grauem.Iam .ii. me illa ñ delecta¬
bant. p̾dulcedine tua. ⁊ decore domus tue
qͣm dilexi s adhuc tenacit̾ conligabar¬
ex femina. Net me ꝓhibebat apl̃s cõiu¬
gari. qͣmuis exhortaret᷑ ad melius maxi¬

Expanded text:
meo pergere ad Simplicianum, qui mihi bonus meo pergere ad Simplicianum, qui mihi bonus apparebat seruus tuus et lucebat in eo gratia tua. audieram etiam, quod a iuuentute sua deuotissime tibi uiueret; iam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic. mihi autem displicebat, quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat ualde non iam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilexi, sed adhuc tenacitex femina, nec me prohibebat apostolus coniugari, quamuis exhortaretur ad melius maxi
Abbreviated transcription (Latin):
cus meus recorder ingr̃a¬
ciarũ actione tibi ⁊ cõfite¬
ar misericordias tuas su¬
per me. ꝑfundant᷑ ossa me¬
a dilectione tua ⁊ dicãt.
Dñe quis similis tibi: Durupisti uin¬
cula mea sacrificẽ tibi sacrificium¬
o. laudis. Quom̃ dirupisti ea narrabo:
et dicent om̃s qui adorant te. cũ audiũt
hec bñdictus dñs incelo ⁊ ĩterca: mag¬
nũ. ⁊ mirabile nomẽ eius. Inheserant
p̾cordiis meis u̾ba tua ⁊ undiq circũ¬
uallabar abste. De uita tua et̾na certus
eram qͣmuis eam menigniate. ⁊ qua¬
si ꝑspeculũ uiderã. Dubitatio tñ om̃is
de incorruptibili subã. qd̃ ab illa esset
om̃ĩs sub̾a. ablata mͥ erat nec cercior de te.
s stabilior inte ẽẽ cupiebã. De mea u̾otẽ¬
poralia uita nutabant omĩa ⁊ mundã¬
dum erat cor a fermẽto uet̾i. Et place-¬
bat uia ip̃e saluator. ⁊ ire ꝑ enis ãgu¬
stias. adhuc pigebat. Et ĩmisisti ĩ mẽ¬
tem meã. uisũq est bonũ inconspectu

Expanded text:
us mens, recorder in gratiarum actione tibi et confitear misericordias tuas super me. perfundantur ossa mea dilectione tua et dicant: domine, quis similis tibi? dirrupisti uincula mea: sacrificem tibi sacrificium laudis. quomodo dirrupisti ea, narrabo, et dicent omnes, qui adorant te, cum audient haec: "benedictus dominus in caelo et in terra; magnum et mirabile nomen eius." inhaeserant praecordiis meis uerba tua, et undique circumuailabar abs te. de uita tua aeterna certus eram, quamuis eam in aenigmate et quasi per speculum uideram; dubitatio tamen omnis de incorruptibili substantia, quod ab illa esset omnis substantia, ablata mihi erat, nec certior de te, sed stabilior in te esse cupiebam. de mea uero temporali uita nutabant omnia et mundandum erat cor a fermento ueteri; et placebat uia ipse saluator et ire per eius angustias adhuc pigebat. et inmisisti in mentem meam uisumque est bonum in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ut ĩ tab̾nado tuo p̾ pauꝑib accipiã¬
tur ꝑsone diuitũ. aut p̃ignobilib no¬
biles qñ potius ĩ firma mũdi elegisti.
ut confũderes fortia. ⁊ ignobilia huiꝰ
mũdi elegisti. ⁊ contẽptibilia: ⁊ ea que
ñ sũt tanquã sint. ut ea que sũt eua¬
cuares. Et tñ idem ip̃e minimus apłoꝵ
ti. cũ paulus ꝓconsul ꝑ eius miliciam de¬
bellata suꝑbia. subleni iugo xp̃i tui
missus eẽt regis magni ꝓuincialis
effectus: ip̃e quoq ex priore saulo. pau¬
lus uocari amaint. obtam magne ĩ¬
signe uictorie. Plus .ii. hostis uinci

Expanded text:
o tuo prae pauperibus accipiantur personae diuitum aut prae ignobilibus nobiles, quando potius infirma mundi elegisti, ut confunderes fortia, et ignobilia huius mundi elegisti et contemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuares. et tamen idem ipse minimus apostoti, cum Paulus pro consule per eius militiam debellata superbia sub lene iugum Christi tui missus esset regis magni prouincialis effectus, ipse quoque ex priore Saulo Paulus uocari amauit ob tam magnae insigne uictoriae. plus enim hostis uinci
Abbreviated transcription (Latin):
est sap̃iaz ⁊ noli uelle uiden sapiens:
q̃m dicentes se ẽẽ sapientes. stulti fri sũt
Et ĩuieneram iam bonã margaritã: et
uenditis om̃ib que habetẽ. emenda erat.
et dubitabã. ꝑreti ergo ad simplicianũ.
prẽm in accipiẽda gr̃a tũc ep̃i ambrosii.
et quẽ uere ut patrẽ diligebat. Marrauz
ei cucuitus erroris mei ͤ Ubi aũt cõmemo¬
taui legisse me quosdã libros platoni¬
coꝵ. quos iuctormꝰ quondã rethorur¬
bis rome. quẽ xp̃ianũ defũctum esse
audierã in latinam linguã trãstulis¬
set gratulatꝰ est mͥ. qͦd non ĩ alioꝵ phi-¬
losophoꝵ scuipta ĩcidissem. plena fal¬
laciaꝵ. ⁊ deceptõnum scd̃m elem̾ta hu¬
ĩ mũdi ̃ istis aũt onĩb modis ĩsmu¬

Expanded text:
est sapientia et: noli uelle uideri sapiens, quoniam dicentes se esse sapientes stulti facti sunt. et inueneram iam bonam margaritam, et uenditis omnibus, quae haberem, emenda erat, et dubitabam. Perrexi ergo ad Simplicianum, patrem in accipienda gratia tunc episcopi Ambrosii et quem uere ut patrem diligebat. narraui ei circuitus erroris mei. ubi autem conmemoraui legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victorinus quondam rhetor urbis Romae, quem christianum defunctum esse audieram, in latinam linguam transtulisset, gratulatus est mihi, quod non in aliorum philosophorum scripta incidissem plena fallaciarum et deceptionum secundum elementa huius mundi, in istis autem omnibus modis ins
Abbreviated transcription (Latin):
rin quid dñe cum tua
sit et̾nitas. ignoras que
tibi dico. aut ad tempus
uides qd̃ fit ĩ tempore: Cur ergo tibi
tot rerũ narratões digero: Non utiq
ut ꝑ me nou̾is ea. sed affectũ meum
excito ĩte ⁊eoꝵ quihec legunt ut di¬
camus omñs. magnus dñs ⁊ laudabi¬
lis ualde. Iam dyxi ⁊ dicam. amore
amoris.

Expanded text:
quid, domine, cum tua sit aeternitas, ignoras, quae tibi dico, aut ad tempus uides quod fit in tempore? cur ergo tibi tot rerum narrationes digero? non utique per me noneris ea, sed affectum meum excito in te et eorum, qui haec legunt, ut dicamus omnes: magnus dominus et laudabilis ualde. iam dixi et dicam: amore amoris
Abbreviated transcription (Latin):
to. pallio toto purpureo. auro
int̾stellato: ⁊ sermocinabantͦ
inter se letantes. Dixitq bonus
pastor domnus petrus. Hic fr̃ nr̃
postulat sanitatem. Et dixit dõ¬
nus b̃s paulus. Modosanabit᷑.
Et appropinquans. misit manũ
suam ad pectus domni dyonisii
amicabilit̾. respexitq ad dõnum
petrum. Et dixit domnꝰ petrus
ad dõnũ dyonisium hilariter.
b̃s dyonisius thuribulum ĩcensi.
⁊ palmam in manu tenens. cũ
prb̾ro ⁊ dyacono qui in parte
stabant. uenit ad me: et dixit
michi. Pax tecum fr̃. Nolitim̃e:
ñ morieris donec ad sedem tuam
ꝓͥsꝑe reuertaris. Surge sanus.
⁊ hoc altare in honore cl̃i ⁊ apło¬
rum eius petri ⁊ pauli quos uideᷤᷤ
dedica: missas grãrum agens.
Crat enim ibi mestimabilis.
preceptum erat. Et dicebant qͥ
⁊ impleui que iussa sunt mͥ oĩ¬

Expanded text:
to, pallio toto purpureo, auro to, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc altare in honorem Dei et apostolorum ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis cpraeceptum erat. Et dicebant qui t implevi quae jussa sunt mihi omn
Abbreviated transcription (Latin):
Tephanus episco¬
pus seruus seruo¬
rum cl̃i. Sicut ne¬
mo se debet iactare
de suis m̾itis. sicñ
debet cdi oꝑa que in illoꝑ scõs
suos fiunt sine suis m̾itis. silen¬
tiare. sed predicare. quia sic an¬
głs ammonet tobiam. Unde e¬
go ꝓ opp̃ssõne scẽ ecclł̃ie. a rege
attrocissimo ⁊ blasphemo. ⁊ nec
dicendo haistulfo. ad optimũ
⁊ scĩ petri fidelem. domnum pipi¬
num xp̃ianissimum regem. in
frantiam ueni. ubi egrotaui
usq ad mortem: ⁊ mansi aliqͦ
tempꝰ apd pagum parisiacum.
in uen̾abili monasterio sc̃i mͣr¬
tiris xp̃i dyonisii. Qd̃ cum iam de¬
me medici desperarent. fui sic̃
in orõne in eccła eiusdem bĩ mͣr¬
tyris subtus campanas: ⁊ uidi
ante altare. bonum pastorem dõ¬
num petrum. ⁊ magr̃m genti¬
um domnum paulum. ⁊ nota
mente illos recognoui de illoꝵ
domnum dyonisium. ad dex¬
teram domni petri. subtilem et
longiorem. pulchra facie. capil¬
lis candidis. colobio indutum
candidissimo purpura claua¬

Expanded text:
tephanus episcopus servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam. Unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo, nec dicendo Aistulpho, ad optimum et sancti Petri fidelem dominum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio beati martyris Christi Dionysii. Quo cum jam me medici desperarent, fui in oratione in ecclesia ejusdem beati martyris subtus companas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clava
Abbreviated transcription (Latin):
me sepeliui. Cui sanctinus. Men¬
tiris inquit fili diaboli inster¬
quilinium ꝓiecisti eum. uirum
scm̃ ⁊ iustum: ⁊ nunc ueni me¬
cum ad catabłi locum. in quẽ
ꝓiecisti eum. Is aut̃ timore ꝑcuᷤ¬
sus. ñ ausus est reniti. quin cũ
eo ueniret ad locum ubi eum ꝓ¬
icerat. Et leuãtes in de axessanctinꝰ
cum lacrimis clamauit uoce m¬
magna dicens. Antonine frat̃.
sus martyr dyonisius. surge: et
ꝑficiamus simul obedientiam.
core obuolutus surrexitz. quẽ san¬
ctinus de catabuli fossa extraxit:
diligentissime lauit. et mundiᷤ
achonestis uestib induit. Sicq
corporis xp̃i ⁊ sanguinis partici¬
pati sunt. ⁊ accipientes cibum cõ-¬
fortati sunt: ⁊ iter ceptum ad¬
gredientes romam auxiliante
mente martyrio coronato. ĩ eadẽ
secratum pontificem ĩuenerũt.
Cui ꝑ om̃ia sicut eis b̃s clyoni¬
sius iusserat. actus ⁊ martyrii
eius ordinem narrauerunt. P¬

Expanded text:
me sepelivi. Cui Sanctinus: Menme sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris, ait, fili diaboli; in sterquilinium projecisti eum virum sanctum et justum. Et nunc veni mecum ad catabuli locum, in quem projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus reniti quin cum eo veniret ad locum ubi eum projecerat. Et levantes inde axes, Sanctinus cum lacrimis voce magna clamavit dicens: Antonine frater,sus martyr Dyonisius, surge, et perficiamus simul obedientiam qcore obvolutus surrexit. Quem beatus Sanctinus de catabuli fossa extraxit, et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque corporis et sanguinis Christi participati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter coeptum aggredientes, Romam auxiliante mente martyrio coronato, in eadem secratum pontificem invenerunt, cui per omnia, sicut beatus Dyonisius jusserat, actus et martyrii ejus ordinem narraverunt. L
Abbreviated transcription (Latin):
tinus immoratus. consilio a con¬
sensu eius dem antonini. ne p̾cep¬
tio bãti dionissi quacũq occasi¬
one impediret᷑. ꝑagere ceptum
iter disposuit. ⁊ sufficient̾ exẽ¬
niis. ac honestis linteis pͥncipi do¬
tus est eum. ut si antoninus con¬
ualesceret. exinde illi hũndantis¬
sime ministraret. si etiam uita
decederet.honestissime sepeliret:et
ripuit. Et cum sanctinus fines
romanoꝵ iam ꝯtigit. antoninꝰ
uita decessit. Quem princeps
domus retentis om̃ibz. que sibi ĩ
catabuli sui in quo aĩalia eius
manebant axes leuauit: ⁊ in fo ᷤᷤ¬
sam ubi stercora ⁊ urina aĩaliũ
defluebant ꝓiecit: ⁊ desuꝑ axes
remisit. Que mox sanctinus¬
mum. in qua antoninum iacẽ¬
tem dimiserat. flens ⁊ dolens ꝑ¬
uenit: ⁊pͥncipem domus inter¬
rogauit. Ubi est inquiens anto¬
ninus fr̃ m̃s karissimus: Is aut̃
fictis gemitib acsuspiriis simu-¬
lata mesticia. mortuus est inqͥt.
quẽ de mͥ a te cõmissis. honestissi¬

Expanded text:
s immoratus, consilio et consensu ejusdem beati Antonini, ne praeceptio beati Dyonisii quacumque occasione impediretur, peragere ceptum iter disposuit. Et sufficienter exeniis et honestis linteis principi dotus est ut, si Antoninus convalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, si vero vita decederet, honestissime sepeliret: et tuduit. Et cum jam Sanctinus fines Romanorum contigit, Antoninus vita decessit. Quem princeps domus, retentis omnibus quae sibi cocatabuli sui in quo animalia ejus jacebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant eum projecit, et desuper axes remisit. Quae omnia beatusmum in qua Antoninum jacentem dimiserat, flens et dolens pervenit, et principem domus interrogavit: Ubi est, inquiens, Antoninus frater meus karissimus? Is autem fictis gemitibus ac suspiriis simulata mestitia: Mortuus est, inquit: quem de mihi a te commissis honestissi
Abbreviated transcription (Latin):
in gallias misit. ut eum diligẽ
prehensum. aut ydolis sacrifica¬
re cogerent. aut diu̾sis suplicii
affectatum occiderent. Quos c̃
b̃s̃ dyonisius fines parisioꝵ app¬
pinquare comꝑit. sanctinum ⁊
antoninum ad se accersiuit. qͥbꝰ¬

Expanded text:
in Gallias misit, qui prehensum aut idolis sacrificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum occiderent. Quos ubi beatus Dyonisius fines Parisiorum appropinquare comperit, Sanctinum et Antoninum ad se accersiri
Abbreviated transcription (Latin):
roboratus uirtute. inter celebra¬
tionem ꝯsecrationis prefati al¬
taris.⁊ oblationem sacratissi¬
mi altaris sacrificii. unxit ĩ re¬
ges francoꝵ.florentissimum re¬
gem pipinum. ⁊ duos filios eiꝰ
karolum ⁊ karolomagnum:
s ⁊ bertradam coniugem ip̃ius
incliti regis pipini. indutam.
cycladib regiis. gr̃ã septiformi
sp̃c scĩ in d̃i nomine consigna¬
uit. atq francoꝵ ꝓceres apłica
bñdictione scĩficans. auctori
tradita. obligauit ⁊ obtestatꝰ
est. ut nũquã de alt̾a stirpe. ꝑ
succedentium temporũ curri¬
cula ip̃i uł quiq ex eoꝵ ꝓgenie
orti. regem suꝑ se presumant.
aliquomͦ constituere. nͥ de eoꝵ
regiam dignata ẽ sublimare.
⁊untione sacratissima ꝯsecrare.

Expanded text:
roboratus virtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini indutam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine consignavit, atque Francorum proceres apostolica benedicu Christo tradita obligavit; et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se presumant aliquo modo constituere, nisi de eorum regiam dignata est sublimare et unctione sacratissima consecrare.
Abbreviated transcription (Latin):
rit frẽm suum egentẽ. ⁊ clauserit uis¬
cera sua abeo. Quomͦ potest dilectio
dei manete ĩ eo: Et sequitur. Filioli. ñ
diliganꝰ u̾bo tantum ⁊ lingua. sed
Iopere ⁊⁊ u̾itate. Puto manifestatũ es¬
se uobis magnũ ⁊ necessariũ secre¬
tum sacram̾tum fr̃es mei. Quid ua¬
leat caritas. om̃is scriptura cõmẽdat.
S nescio si alicubi ampliꝰ. quam in
ista epła cõmendet᷑. Roganus uos
fr̃es. ⁊ obsecramus in dũo. ut. ⁊ illa
que audistis. memoria teneatis: et
ad ea que adhuic dicenda sũt. donec
finiatur ip̃a epła intenti ueniatis:
intenteq audiatis.Aperite aũt cor. ad
semina bona⁊ extũpate spinas ne ef¬
focetur ĩ uobis qd̃ seminat᷑. sed pocꝰ
crescat seges. ⁊ gaudeat agricola: et
horreum uobis p̾paret tanqͣm frumẽ¬
tis. ñ ignem tanqͣm paleis¬

Expanded text:
rit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua ab eo; quomodo potest dilectio Dei manere in eo? » Et sequitur: « Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. » 13. Puto manifestatum esse vobis magnum et necessarium secretum et sacramentum, fratres mei. Quid valeat charitas, omnis Scriptura commendat; sed nescio si alicubi amplius quam in ista Epistola commendetur. Rogamus vos et obsecramus in Domino, ut et illa quae audistis memoria teneatis; et ad ea quae adhuc dicenda sunt, donec finiatur ipsa Epistola, intenti veniatis, intenti audiatis. Aperite autem cor ad semina bona: exstirpate spinas, ne effocetur in vobis quod seminatur, sed potius crescat seges; et gaudeat agricola, et horreum vobis praeparet tanquam frumentis, non ignem tanquam paleis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ex deo. Si aũt ñ habet: characte-¬
rem quidẽ impositũ habet: sed de-¬
sertor uagatur. Habeat caritatẽ:
alit non se dicat natũ ex deo . sed
habeo ĩquit sacram̃tũ. Audi apłm.
Sisciam omĩa sacram̃ta. ⁊ habeam
omnẽ fidem. ita ut moutes tͣnfferã.
caritatem aũt ñ habeam nich sũ.
Hoc si meministis cõmen dauimus
cum istam epłam legere ĩcipetemꝰ.
modo caritatẽ. Et si uidetur alia ⁊
alia dixisse. illuc facit reditum:
et ad ipãm caritatem oĩa uult re¬
ferre quecũq dixeritͤ. Uideamus
si ⁊ hic hoc facit. Attende. Om̃is qͥ
natus est ex deo. non facit peccatũ.
Querunus qd̾ pecc̃m: qr si om̃e in¬
telliceris. contrarius eris illiloco.
Si dixerimus quia peccatũ non ha¬
bemus. nos ip̃os seducimus: ⁊ u̾itas
ĩ nob̃ non est. Ergo dicat qd̾ pet¬
catũ. Doceat nos: ne forte ego teme¬
re dixi peccatũ. hoc esse iuolatõem
caritatis. Quia sicut supra dixit.

Expanded text:
sum ex Deo. Si autem non habet, charactesum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter non se dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, omodo charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus est ex Deo, non facit peccatum. Quaerimus quod peccatum: quia si omne intellexeriSi dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
cipit ꝓph̃am ĩuoĩe ꝓpħete. m̾cedem
ꝓphe accipit ⁊ qui dederit calicem
aque frigide uni ex his minimis
tantum ĩ nõie discipuli. am̾ dico
uobis ñ ꝑdet m̾cedem suã. qͣmuis
ergo sibi p̾stent qui hoc faciunt.
tam̾ nec hoc poterat p̾beri ascensu-¬
ro ĩ celũ. Quid illi poterat retribu¬
ere petrus. qr amabat eum : Au-¬
di quidz pasce oues meas. Id est.
fac pro fr̃ib qd̃ ꝓte feci. Omnes
sãguine meo redemi. Nolite dubi¬
tare mori ꝓu̾itatis confessione. ut
ceteri uos imitent᷑. Sed hecut dixi-¬
mus frẽs. ꝑfecta caritas est. Qui na¬
tus est ex deo. habet illã Intendat
karitas u̾ra: uidete qͥd dicam. Ecce
accepit sacram̃tum natiuitatis
Homo baptiratus. sacram̾tum ha-¬
bile. Consid̾a qualez ut nouũ hõi¬
nẽ faciat. dimissione omium pec-¬
catoꝵ. Atcendat tñ in cor. si ꝑfeccũ
est ibi. qd̃ fc̃m est ĩ corpore Uideat
si habet caritatẽ: ⁊ tũc dicat natꝰ

Expanded text:
cipit prophetam in nomine prophetae, mercedem cipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas; id est, Fac pro fratribus quod pro te feci. Omnes sanguine meo redemi: nolite dubitare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed haec, ut diximus, fratres, perfecta charitas est; qui natus est ex Deo, habet illam. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus