comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ⁊ ꝯdempnat ĩiuste. si iudicatur ⁊ con¬
dempnatur iuste. ĩ eadem m̃sura recipit: qm¬
uis non hoc ꝙ dedit. Iudicio .n. fecit. iudicio¬
existic qͥ censeat. tam cico nocenciũ finienda
esse torm̃ta. qͣm cito fc̃m ẽ homicidiũ. uel ad¬
ult̾ium. uł sacrilegiũ. uel ꝙlib aliud scelus.
ñ cemꝑis longitudĩe. s impietatis ⁊ iniqͥta¬
Ei. ꝙ feceris patieris. nõ ut si stuprũ focerit.
fũprũ patiatur s quo pcc̃o iste facit legi ħ
ei lex faciat .i. qr legem talia ꝓhibencem de
sua uica abstulit: aufãt eũ ⁊̃ ipã lex de hoĩm
dicegimi. In qͦ .n. iudicio iudicam̃tis iudicabi¬
mini. Nũquid si iniquo iudicio iudicabunt.
iniqͦ iudicabũt᷑: Absic. Nulla quippe iniqͥtas
apud deũ. S ita dc̃m. in quo udicio uidica¬
ueritis in eo iudicabinũ. tamqm drẽtur. In¬

Expanded text:
dicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicioexstitit qui censeret, tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est, vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitad feceris patieris: non ut si stuprum fecerit, stuprum patiatur; sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est, quia legem talia prohibentem de sua vita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum dicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qualicatib qͥppe uolũtatũ. non ex ꝓpr̃m
spaciis siue recte fc̃a. siue pcc̃a metimͣ. Alio¬
quin maiꝰ pcc̃m hr̃etur arborem dcic̾e. ꝙͣ ho¬
minem occid̾e. Illud .n. fit longa mora ictib
mltis. Buno ictu. breuissumo temꝑe. In bac

Expanded text:
ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro
Abbreviated transcription (Latin):
culpa q̃ cum fine ꝓpetrata ẽ sine fine pu¬
matur Gregortꝰ. hoc recte dic̾etur: si dis¬
trictus iudex nõ corda hoĩm s fc̃a pẽsar.
Iniqͥ .n. iõ cumfine deliq̃rũt qr cum fine
uixerunt. Nam uoluissent utiq si potu¬
issent sine fine uiu̾e. ut potuissent sine

Expanded text:
culpa quae cum fine perpetrata est, sine fine puniatur. Hoc recte dicetur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt: nam voluissent utique, si potuissent, sine fine vivere, ut potuissent sine
Abbreviated transcription (Latin):
cere nec corpus. Uera ibi gła erit u̾ laudan¬
tis nec errore quisqͣm nec adulatõe lauda¬
bitur. Uerus honor qui nlłi negabit᷑ digno
nlłi deferet᷑ indigno. S n ad eũ ambiet ulł
ũ nullꝰ ꝑmittetur esse nͥ dignꝰ. Uera pax uͥ
nicħ adũsi. nec a se ip̃o nec ab alio quisq pa¬
tietur. premiũ u̾tutis enit ip̃e qͥ mirtutem
dedit. eiq se ip̃m quo meliꝰ ⁊ marꝰ nicb̾ possit
eẽ ꝓmisit. Quid .n. est meliꝰ aliud quod per
ꝓph̾am dyxit Ero illoꝵ deus. ⁊ ip̃i er̃ mͥ pless
nisi ego ero uñ sacient᷑. ego ero q̃cũq ab oĩ¬

Expanded text:
cere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisqerus honor qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Sed nec ad eum ambiet ullus ubi nullus permittetur esse nisi dignus. Vera pax, ubi nihil adversi, nec a seipso, nec ab alio quisqtietur: praemium virtutis erit ipse qui virtutem dedit eique seipsum, quo melius et majus nihil possit esse promisit. Quid est enim aliud quod per Prophetam dixit, Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi, Ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab homin
Abbreviated transcription (Latin):
n fallem᷑. fortassis ⁊̃ non erũt uolubiles nrẽ
cogitatões. ab aliis in alia euntes. atq redeũ¬
tes. s omẽm scĩam uno simł conspectu uide¬
bimus. Tam̃ cũ ⁊ ħ fũit. si ⁊ bfu̾it formata
ent creatura q̃ fir̾bił fuit ut nicħ iã desit
qͣnͣda ñ erit illi simplicitati uͥ nõ formabile
aliquid formatũ aut reformatũ ẽ. s forma
n informis. n formata ip̃a iͥ eterna ẽ ĩmu¬

Expanded text:
neque fallemur. Fortassis etiam non erunt volubiles nostrae cogitationes ab aliis in alia euntes ac redeuntes, sed omnem scientiam, uno simul conspectu videbimus. Tamen cum et hoc fuerit si et hoc fuerit formata erit creatura, quae formabilis fuit ut nihil jam desit quanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliquid formatum vel reformatum est, sed forma; neque informis, neque formata, ipsa ibi aeterna est immu
Abbreviated transcription (Latin):
ex uisis reb ⁊ creditis. O in bns q̃ indimu᷑
uł uidemus nos ipĩ testes sumꝰ. In hiis aut̃
que credimꝰ aliis testib monem᷑ ad fidem.
cũ earũ rerũ quas nec uidisse nos recolimꝰ.
nec nidemꝰ dantur signa uł in uocib. uel
in lict̃is. ułin quib ꝙ docum̃tis. quibus
iusis nõ uisa credantur. Nõ aut̃ innũto sci¬
re nos dicimꝰ nõ solũ ea que uidimꝰ uł uide¬
mus. uer̃ ⁊̃ illa q̃ ydoneis ad quãcũq rem
ꝯmotis testimoniis uł cestib credimus.
Porro si scire nõ inogruent̃ dicim᷑ ⁊̃ illud
ꝙ certissim̃ credimꝰ. hĩc fcm ẽ ut ⁊̃ recte c̃¬
dita. ⁊ si ñ assint sensib nris uidere m̃te di
xisse a mortuis. si credit attende quid ui¬
deat. attende ꝙͥ credat. ⁊ utrũq disc̾ne. Uid
hoĩem cuiꝰ audic uocem. ⁊̃ ip̃a uox ĩuisis
corꝑalib deputatur. sm̃ ea que supͣdreimꝰ
si eas legit. uł auriũ si audiuit. E̾d gͥ

Expanded text:
ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud certissimum hinc factum est, ut etiam recte credita et si non adsint sensibus nostris, videre mente dicum resurrexisse a mortuis, si credit, attende quid videat, attende quid credat, et utrumque discerne. Videt hominem cujus auditu vocem; et ipsa vox in visis corporalibus depusi eas legit, vel aurium, si audivit. Quod igitur
Abbreviated transcription (Latin):
mus dc̃a. que presto sũt sensib siũ aĩ siũ
corporis uñ ⁊̃ ducto uocabulo p̃sentia no¬
nunantur. Sicut .ii. hanc lucem corꝑis
sensii. sic ⁊ mcã uoluntatem plane iudeo.
qr p̃sto est aĩ mei sensib. atq intus mͥ pre¬
sens ẽ. Si quis uo mͥ indic uolũtatẽ suam.
cuiꝰ os ⁊ uox mͥ p̃sens ẽ. tam̃ qr ip̃a uolun¬
tas quã michi indicat latet sensũ corꝑiꝰ
⁊ aĩ mei. credonõ uideo. aut si eũ mencĩri
existimo. ñ credo. ⁊ si forte ut dicit ita sit.
Credunt᷑ ergo illa q̃ absũt a sensib nr̃is
si uidetur ydoneũ. ꝙ eis cestĩoniũ ꝑhibet᷑¬
Nec qr dixiea credi q̃ absũt a sensib nrĩs.
sic accipiant᷑ ut int̾illa deputentur q̃
aliqũ uidimꝰ. ⁊ uos uidisse recinemꝰ. c̾ciq
sumꝰ qmͣuis cũc nõ presto sint cũ recolũt᷑
a nob̾. Neq .n. inc̾ credita s int̾ uisa depu¬
cantur. ꝙ ideo nota sũt. nõ qr fidẽ hũimꝰ
aliis cestib s qr nos uidisse sine dubio re

Expanded text:
e praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium perhibetnec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumus, quamuis tunc non praesto sint, cum recoluntur a nobis; neque enim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus, sed quia nos uidisse sine dubio rec
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. ini qua .uii. discrete petitõnes septi
sentenciis comp̃hensum. qui numerꝰ apłice
fidei sacramentũ constat. Quicũq uult bs
anastasius composuit. & mlt alii scĩ pacres
alia atq alia in celebracõne diuini officii
ad decorem eccłie ⁊ eruditõnem fideliũ ac de¬
sacram̃ta. que ⁊ ip̃a quoq qͣmuis spĩtał
gracie effc̃m non habeant neq conf̾ant scĩfi¬
catõnem in ħ cñ sacͣ sunt qd̾ ad sacra ꝑtinẽt

Expanded text:
vocatur in qua septem discretae petitiones septifsententiis comprehensum, qui numerus apostolicae fidei sacramentum constat. Quicunque vult beatus Athanasius composuit. Et multi alii sancti Patres alia atque alia in celebratione divini officii, ad Ecclesiae decorem et eruditionem fidelium ac desacramenta, quae et ipsa quoque quamvis spiritualis gratiae effectum non habeant, neque conferant sanctificationem, in hoc tamen sacra sunt, quod ad sancta pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
in sola uerboꝵ ꝓlatõne exp̃ssa. q̃ ⁊ ip̃a
uariam significatõnem ostendunt. Celestinꝰ
papa instituit ut e psalmis dauid ante sacͥ¬
ficium antiphone canerentur ꝙ incroitũ
dicimus. Collectas uiu̾si composuerũt. p̾cipue
Galasius. ⁊ Gregorius. Dominus uobiscũ ab
antiquo usu assumptũ z. Boor messores suoꝰ
salutans hac salutatõne usus est. & ꝓpħa ĩ
paralippomienon asa regem. ⁊ qui cum eo
erant salucat dicens. Dñs uobiscũ. Primis
temꝑib ab epła pauli missa incipiebatur.
postqm ewangłiũ seq̃batur sicut nũc. Hẏmnꝰ
angl̃icus qui ad officiũ misse in sollẽpnib
dieb recitatur. ab angłis pͥmũ decantatus

Expanded text:
in sola verborum prolatione expressa, quae et ipsa variam significationem ostendunt. Coelestinus papa instituit, ut ex psalmis David ante sacrificium antiphonae canerentur, quem introitum dicimus. Collectas diversi composuerunt, praecipue Gelasius et Gregorius. Dominus vobiscum , ab antiquo usu assumptum est; Booz messores suos salutans, hac salutatione usus est; et propheta in Paralipomenon Asa regem, et qui cum eo erant salutat, dicens: Dominus vobiscum . Primis temporibus ab epistola Pauli missa incipiebatur, post quam evangelium sequebatur, sicut nunc hymnus angelicus qui ad officium missae in solemnibus diebus recitatur, ab angelis primum decantatus
Abbreviated transcription (Latin):
diuina institutõne ordinate sũt: B̾igit᷑
differencia ẽ int̾ decimas ⁊ cet̾as eccłe posses¬
siones ꝙ decime ⁊ insticutõne ⁊ possõne ad
sacra ꝑtinent cet̾e autẽ possõnes eccłastice
ad sacra ꝑtinent sola possõne. Alie ergo pos¬
sessiones eccłastice ad alienos possessores sñ
cõmucatõne rõnabili tͣnfferri nõ possunt.
Decime autem ab alienis omĩo possideri nõ
ferri. In islis sacrilegiũ est si auf̾antur ĩ istis
si tranfferant᷑ Decimarũ autẽ ⁊ ceterarũ
possessionũ eccłiasticarũ epĩ dispensatores
esse debent ut eas hiis qui eccłie deseruiũt
tõnabilit̾ distribuant. Ex quib siqͥd forte
aliqũ ad sustentatõnem eoꝵ qui in eccłias¬
ticis officiis non deseruiũt s cñ in secreto di¬
uino seruicio mancipati sũt accõmodatur.
indulgencia est non debitũ. ita tñ ut hoc
ip̃m de portione sit pauperũ. non de susten

Expanded text:
divina institutione ordinatae sunt. Haec igitur divina institutione ordinatae sunt. Haec igitur differentia est inter decimas et caeteras Ecclesiae possessiones, quod decimae et institutione et possessione ad sacra pertinent; caeterae autem possessiones ecclesiasticae ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non ferri. In illis sacrilegium est si auferantur, in istis si transferantur. Decimarum autem et caeterarum possessionum ecclesiasticarum episcopi dispensatores esse debent, ut eas iis qui Ecclesiae deserviunt rationabiliter distribuant, ex quibus si quid forte aliquando ad sustentationem eorum, qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta divino servitio mancipati sunt, accommodatur, indulgentia est non debitum, ita tamen ut hoc ipsum de portione sit pauperum, non de sustent
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sca dicunt᷑. uł scĩs scĩficata. quecũq eccłia
⁊ maxĩe in decimis. que ab inicio ita ĩnsti¬
tute sũt. ut ñꝙͣ a minist̾io diuino siũ illoꝵ
qui deo seruiũt. ⁊ misterio diuino depucati
sunt. usu sñ pcc̃o abalienari potuissent. He qͥd̾
ĩ principio ob formã sacram̃ti magis instituti
ica ut in eis ⁊ deuotõ offe̾ntiũ memoret᷑  ⁊ ac¬
cipientiũ ncãtas consolaretur. he igit᷑ nullo
mͦ ab usu eccłie licite abalienari possũt neq
in possessionem laicam siũ ꝯmutatõne siue
deuocõne tñsire. seta corpalia que siue in cͥcis
siũ in peciũa eccłia possidet. qm̃du quidem
ab illa licite possidentur auferrisine culpa ñ
possunt. Sicut ergo rapina est ⁊ uiolencia
eiusmõi bona hoĩ iuste possidenti tolłe sic
sacrilegiũ est ⁊ plusqm rapina ista eccłe ste
possidẽnti auferre. Decimas aũt quõ usur¬
pare aut retinere sine sacrilegii culpa nõ
possunt. nͥ hii soli ad quoꝵ sustentatõnẽ

Expanded text:
ecunque Ecclesia , maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine peccato abalienari potuissent. Hae quidem in principio ob formam sacramenti magis institutaeita ut in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in possessionem laicam sive commutatione sive donatione transire. Caetera corporalia quae sive in terris sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ consuetudo mucata pucatur. Papa
galasius docet ab uniu̾se urb̾ ꝯmunione
separacos esse. qui qualib defensione. inter
sacra missarũ sollempnia apłici poncificis me¬
moriam scd̃m consuetudĩem ñ frequentant
Teigitur ĩ primis. hanc obsecratõnem ⁊ conse¬
cratõnem sc̃s gelasius p̃p ex maiori ꝑte compo¬
suit. Beatus. g̾g̃. addidit. diesq nros in cua
pace disponas. ⁊ orõnem dominicam cẽsuit
suꝑ corpus xp̃i recitari. sicut in uita illius le¬
gitur. Qui pͥdie qmͣ pac̾etur usq ĩmei monio¬
riam facietis. Apłi in usu habuerũt. ꝙ in biis
uerb̾ corporis xp̃i sacram̃tũ celebrauerunt.
Alii alexandrũ papam ħ addidisse ferũt. leo
papa consticuit. int̾ actõnem dic̾ẽ sanctũ sa¬
crificiũ ĩmacłatam hostiam. Felix pͣpͣ consti¬
tuit supͣ memoriam martyrũ missas celebͣri.
Greg̃ pͣpͣ constituit in canone dicens. quorum
sollempnitates hodie in conspectu tue ma¬

Expanded text:
unde et consuetudo mutata putatur. Papa unde et consuetudo mutata putatur. Papa Pelagius docet ab universi orbis communione separatos esse, qui qualibet dissensione inter sacra missarum mysteria apostolici pontificis memoriam secundum consuetudinem frequentant. Te igitur in primis, hanc obsecrationem et consecrationem sanctus Gelasius papa ex majori parte composuit. Beatus Gregorius addidit, diesque nostros in tua pace disponas, et orationem Dominicam censuit super corpus Christi recitari, sicut in vita illius legitur. Qui pridie quam pateretur, usque in mei memoriam facietis, Apostoli in usu habuerunt, et in his verbis corporis Christi sacramentum celebraverunt. Alii Alexandrum papam haec addidisse ferunt. Leo papa constituit intra actionem dicere, sanctum sacrificium immaculatam hostiam. Felix papa constituit supra memorias martyrum missas celebrari. Gregorius papa constituit in canone dici: Quorum solemnitates hodie in conspectu tuae ma
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. cui ea que adiecta sũt a beato hỹ¬
lario pictauiensi epõ addita credunt᷑. a qͦ
auctus ẽ. ꝙ sicut nũc canitꝰ᷑ cõsũmatus. Sy¬
macus autẽ papa in ordine quadragesimꝰ
tercius insticuit ut ħ bỹninꝰ dieb diũcis.
⁊ in nataliciis martirũ in eccła ad officiũ
misse decantetur. Responsoriũ itali tͣdider̃c.
signat. ꝑ iubilũ in quo finitur ĩ effabile n¬
gandiũ in fine uenturũ expͥmitur. Tractus
aliquociens cribułonem significat ut de pro¬
fundis. cõmouisti. Aliqñ leticiam. ut Iubi¬
late. laudate. Credo in unũ deũ. Centũ quin¬
quaginta patres. in constancinopolitano cõ¬
cilio concra hesim macedonii eiusdẽ urbis
tunt Syxtus pͣp instituit ut ante cõsecratõ¬
q̃ trina repeticõ crinitatis est confessio. Se¬
creta uocatur. qr secreto dr᷑. ne uilescat. Olĩ
alta uoce dicebatur. Sz legitur ꝙ pastores
dum illam usu cotidiano audiendi cogni¬
tam in agro decantarent diuinitꝰ ꝑcussi s̃.

Expanded text:
legitur ; cui ea quae adjecta sunt, a beato Hilario Pictaviensi addita creduntur, a quo auctus est, et sicut nunc canitur consummatus. Symmachus autem papa in ordine quinquagesimus tertius, instituit, ut hic hymnus diebus Dominicis et in natalitiis martyrum in ecclesia ad officium missae decantetur. Responsorium Itali tradideruntsignat. Per jubilum in quo finitur, ineffabile gaudium in fine venturum exprimitur; Tractus aliquoties tribulationem significat, ut De profundis, Commovisti. Aliquando laetitiam, ut Jubilate, Laudate. Credo in unum Deum, centum quinquaginta Patres in Constantinopolitano concilio contra haeresim Macedonii ejusdem urbis runt. Sixtus papa instituit ut ante consecrat trina repetitio Trinitatis est confessio. Secreta vocatur quia secreto dicitur, ne vilescat. Olim alta voce dicebatur; sed legitur quod pastores dum illam usu quotidiano audiendi cognitam in agro decantarent, divinitus percussi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ulta sũt alia eccłie sacram̃ta rebusuł
fc̃is exp̃ssa que omĩa hic enum̾ari non
possunt. Multa .n. sunt. ⁊ id̾o presentis ser¬
monis breuitas ea non capit. Insufflatõ in
ente fugatur ⁊ subruitur sp̃c malignus
contͣ iminens ꝑicłm opponit᷑ adu̾saria uir¬
tus fugãtur primũ ad arma scd̃m ad cela.
pͥmũ ad defensionẽ scd̾m ad impugnatõnem.
Tonsio pectoris cõpunctõnem cordis designat.
Pectus condit᷑ ut cogitatõnes uane ⁊ deside¬
ria pͣua de corde pellant᷑. Inclinatõ capitis.
genuũ incuruatõ. siue ꝓstratõ humilitatẽ
⁊ reu̾enciam. siue ⁊̃ uenie postułonem sigͣc.¬

Expanded text:
esiae sacramenta rebus vel factis expressa, quae omnia hic enumerari non possunt; multa enim sunt, et ideo praesentis sermonis brevitas ea non capit. Insufflatio in ente fugatur et subruitur spiritus malignus.contra imminens periculum opponitur, adversaria virtus fugatur. Primum ad arma, secundum ad tela. Primum ad defensionem; secundum ad impugnationem. Tunsio pectoris compunctionem cordis designat. Pectus tunditur, ut cogitationes vanae et desideria prava de corde pellantur. Inclinatio capitis, genuum curvatio, sive prostratio, humilitatem et reverentiam, sive etiam veniae postulationem sig
Abbreviated transcription (Latin):
quoniã quodeiinest malũ infirmitatis.
ppudicitiam ꝯuigalem excusctur. Et de
prima quidem insfitutione ꝯiugii. hec in
presenti loco dicta sufficere possunt. Inci¬
pit pars nona de institutione sacramẽ¬

Expanded text:
um quod inest ei malum infirmitatis, per pudicitiam conjugalem excusetur. Et de prima quidem institutione conjugii haec in praesenti loco dicta sufficere possunt. PARS NONA. DE INSTITUTIONE SACRAME
Abbreviated transcription (Latin):
citum sig de spũ. tñ creditũ est ⁊ quod uerho
impletũ est mysteriũ. nec a xp̃i baptisiate
xp̃c in sp̃u. Nũc consid̾emus utrũ quẽadinod̾
in xp̃i noĩe plenũ esse legimus baptismatis sa
mur. qr qui unũ dix̃it: tͥnitatẽ sigtauit. Sn
xp̃m dicas ⁊ deum patrem a quo unctus est
quo unctus est designasti. Scriptum est. n.
eius ꝑiter indicasti. sam̃ id eciam corde cõ¬
prehendas. ꝙ si sp̃m dicas. ⁊ deũ a quo ꝓced̾¬

Expanded text:
citum sit de Spiritu, tamen creditum est: et quod verbo impletum mysterium est: nec a Christi baptismate . 44. Nunc consideremus utrum quemadmodum in Christi nomine plenum esse legimus baptismatis sacmur; quia qui unum dixerit, Trinitatem signavit. Si Christum dicas, et Deum Patrem a quo unctus est quo unctus eejus pariter indicas, si tamen id etiam corde comprehendas. Et si Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in hiis baptisma. s nouatum. Unũ enĩ bap¬
tisma. ubi autem non est plenũ baptismati᷑
sactam̃tum nec pͥncipium. uel spẽs aliqua
baptismatis estimatur. Plenũ aut̃ est prẽm
ges. plenũ est fidei sacramentũ: ita ⁊̃ qͣmunꝰ¬
minuas potestatem. uacuũ est om̃e myste¬
rium. Deniq ⁊ illi ip̃i qui dyx̃ant. nec si sp̃t¬

Expanded text:
in his baptisma, sed novatum; unum enim baptisma . Ubi autem non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium, vel species aliqua baptismatis aestimatur. Plenum autem est, si Pges, plenum est fidei sacramentum: ita minuas potestatem, vacuum est omne mysterium. Denique et illi ipsi qui dixerant: Nec si Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ⁊̃ quecũq ab inicio iudicata. ⁊ q̃cũq us
ad illd̾ tempꝰ iudicanda st̾: apparebũt iustissi¬
fiat: ut nõ młta ac pene oĩa iusta iudicia dei
laceant sensus m̃tesq mortaliũ. cũ cm̃ in hac
uita nõnũqͣmͣ bonis malesic. malis bene. tẽ
occultiora sũt cũ ⁊ bonis ħ bñ ẽ. ⁊ malismale.
Nam cũ bonis male ẽ mał bene. Hoc fortasse de¬
prehenditur: qr ⁊ boni si qͣ deliq̃rũt ħ recipiũt.
ut ab eterna pleniꝰ dampnatõne lib̾ent᷑ ⁊ mali
bona q̃ pro bac uita faciũt. hic inueniũt ut
ad sola inposterũ torm̃ta ꝑtrahant᷑. Unde et
ardenci diuici iinf̾no dr᷑. Mem̃to fili qr ac¬
cepisti bona ĩuita tua. ⁊ lazarus simłr mala.
fit ucrũ boni idciro bona accipiant. ut ꝓuo¬
cati ad aliꝙͥ meliꝰ crescant: an iusto latentiq
iudicio ħ suoꝵ oꝑũ remun̾atõnẽ ꝑcipiant. ũ

Expanded text:
uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt fiat, ut nunc tam multa ac pene omnia justa judicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac vita nonnunquam bonis male sit, et malis bene, tunc occultiora sunt cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis male est, et malis bene, hoc fortasse deprehenditur quod et boni si qua deliquerunt hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur; et mali bona quae pro hac vita faciunt hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti diviti in inferno dicitur. Memento, fili, quia accepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . est utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant: an justo latentique judicio hic suorum operum remunerationem percipiant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gerũt arbit̾o uolũtatis. Nescunus .n. quo iua¬
dicio dei bonus ille sit pauꝑ. malus ille sit di¬
ues. Iste gaudoat quẽ pro suis ꝑdicis morib
cruciari debuisse ꝑsuadet. Exeat de udicio non
tate p̃ssus uidicis. aut fłis obrutꝰ testimoniis.
Eꝯtͣcio scelestus adu̾sarꝰ eiꝰ non solũ ĩpunitu.
uer̃ ⁊̃ iudicatus insultet. Ipiꝰ optime ualeat.
pius langorib tabescat latrocinent᷑ sanissimi
morboꝵ atrocitate affligantur. Infantes utile
reb hũanis ĩmata̾ morte rapiantur. ⁊ qͥ ur
nec nasci debuisse. diutissime ĩsuꝑ uiuat ple¬
mis crim̃ib. sublimet᷑ honorib. ⁊ hominem
sñ querela tenebre ignobilitatis abscondant.
mala eueniũt. ⁊ bonis bona ꝓueniũt. magis
inscrutabilia st̃ iudicia dei. ⁊ inuestigabiles
ue eiꝰ. Cum no̾ ad illud iudiciũ dei uenerimus.
cũ cempꝰ iam ꝓpͥ̾e diesudicĩ. ⁊ aliqñ dies dñ
nũcupat᷑. non solũ quecũq tunc iudicabũt᷑

Expanded text:
gerunt arbitrio voluntatis. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper; malus ille sit dives. Iste gaudeat quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse persuadet; exeat de judicio non tate judicis pressus, aut falsis obrutus testimoniis. Econtrario scelestus adversarius ejus non solum impunitus; verum etiam judicatus insultet. Inspius optime valeat, pius languoribus tabescat, latrocinentur sanissimi morborum atrocitate affligantur. Infantes utiles rebus humanis immatura morte rapiantur, et qui videtur nec nasci debuisse insuper diutissime vivat plenus criminibus, sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis abscondant, mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabilesum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sue carnis leuiora portat aĩa. cũ in sanitate
robusta sunt qͣm in langore cũ macra sunt.
⁊ cũ aliis gestantib onerosior sit saluus et
ualidus. ꝙͣ exił ⁊ morbidus. ip̃e cñ adsuũ corꝰ
mouendũ acq portand̾ agilior ẽ. cũ in bona
ualicudĩe plus hc̃ moł qͣm cũ in peste uelin
fameminim̃ toboris cm̃ual in habendis ⁊
cerrenis corꝑib qmͣuis adhuc corruptibilib
acq mortalib non qnͣtitatis pondus. sed
tp̃acõis modꝰ. & quis uerb̾̃ explicat qnͣtum
distat int̾ p̃sentem quã dicimꝰ sanitatem.
⁊ ĩmortalitatem fucurã: Non itaq redar
guant nr̃am fidem philosophi de corporũ
aqua scd̾a. aer terclus. celũ quartũ. ut suꝑ
omĩa sit aĩe nacura. Nam ⁊ aristotiles qͥncũ
corpus eam dixit ẽẽ. ⁊ plato ulłm. Si qͥntũ
ess certe suꝑius ess cec̾is. cũ u̾o ulłm ẽ. młto
mag̃ suꝑat omĩa. In c̾reno ergo ꝙͥ facit corꝑe
In hac mole ꝙͥ agit subtilior omĩb: In hoc

Expanded text:
suae carnis leuiora portat anima, cum in sanitate robusta sunt quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit saluus et ualidus quam exilis et morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cum in bona ualetudine plus habet molis, quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitatis pondus, sed temperationis modus. Et quis uerbis explicat, quantum distet inter praesentem quam dicimus sanitatem et inmortguant nostram quidem philosophi de corporum aqua secunda, aer tertius, coelum quartum, ut super omnia animae sit natura. Nam et Aristoteles quartum corpus eesset, certe superius esset ceteris; cum uero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? In hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
guli iudicent᷑. Que nimirũ uis diuia libri
nom̃ accep̃. In ea qͥppe qͦdam mͦ legit᷑: qͥcꝙ̃ a
erit deducta. Tunc omĩs cłpa aute ocłos redu¬
citur. ⁊ mens suꝑ gehẽne incendia suo grauiꝰ
igne cruciatur.
exesse ÷ ut sepius cogitemꝰ quales erimis
in die iudicii purissimis angłoꝵ ꝯspͨtib
offe̾ndi. ⁊ eterno iudici rõnem de libris ꝯsciẽ
ĩ die illa ipm añ se hoĩem ꝯsticuend̾. ⁊ ipãm
sͥ aĩam incordis specło demonstrandam. et
testes ꝯͣ eam ñ deforis aliumñ. s intͦ de sem ip̃a
ꝓferendos. adicienda ñ erũt aliqͣ ꝑegͥna. s nimiũ

Expanded text:
guli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea erit deducta. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne cruciatur. Necesse est saepius cogitemus quales erimus in die judicii purissimis angelorum conspectibus offerendi, et aeterno judici rationem de libris conscientiae in die illa ipsum ante se hominem constituendum et ipsam sibi animam de cordis speculo demonstrandam et testes contra eam non deforis aliunde, sed intus de ipsa anima proferendos. adicienda erunt non aliqua peregrina, sed nimium
Abbreviated transcription (Latin):
cerra cur ẽ ignis in t̾ra : Scd̃m hanc quippe
rõnẽ ita ista duo elem̃ca in locis ꝓpͥis imo ac
uo̾ nõ solũ in t̾ris uerũ ⁊̃ sub t̾cis: ita ẽut
eum eructent uertices montiũ. p̃t̾ ꝙ ĩ usib
hoĩm. ⁊ esse ignẽ in terra. ⁊ eũ nasci uidemuꝰ
exterra: qñqͥdem ⁊ de lignis ⁊ de lapidib nas¬
citur. que sunt corꝑa sine duditacõne t̾rem.¬

Expanded text:
terra: quur est ipse ignis in terra? Secundum hanc quippe rationem ita ista duo elementa in locis propriis, imo acuero non solum in terris, uerum etiam sub terris ita est, ut eum eructent uertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci uidemus ex terra; quando quidem et de lignis et de lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione te
Abbreviated transcription (Latin):
placone didicerũt m̃di duo corꝑa maxima
atq postrema duob mediis aere scil ⁊ aqͦ
ẽẽ copłata acq ꝯiũcta. Ac ꝑ boc inquiũc
qm̃ cerra ab hinc sursũ u̾sus ẽ prima. scd̾a
aqua suꝑ terram. c̾cius aer suꝑaquã. qͣrͣtũ
suꝑaerem celũ. nõ pot̃ esse torrenũ corpus
ĩ celo. Mom̃tis enĩ ꝓpriis ut ordinem sinm
teneant sua elem̃ta librant᷑. Ecce qͣlib argu¬
m̃tis oĩpotencie dei hũana ꝯtradicit infir¬
mitas. quã possidet uanitas. Quid gͦ faciũt
ut portent᷑m aere: ĩmortalib fcis corporib
ualeant hĩtare: Nam cũ terrenoꝵ corpoꝵ sic̃
oña gestando sentire ꝯsueuimꝰ. qnͣto maior ẽ¬

Expanded text:
Platone didicerunt mundi duo corpora maxima atque postrema duobus mediis, aere scilicet et aqua, esse copulata atque conjuncta, ac per hoc inquiunt quoniam terra abhinc sursum versus est prima; secunda aqua super terram; tertius aer super aquam; quartum super aera caelum, non potest esse terrenum corpus in caelo; momentis enim propriis, ut ordinem suum teneant, singula elementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt ut portentur in aere, inmortalibus factis corporibus ualeant honera gestando sentire consuevimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
conformes ꝯmaginis filii dei. pot̃ sic accipi.
ut quẽ adm nob̾ ille mortalitate. ita nos illi
efficiam᷑ ĩmortalitate ꝯformes. Si autẽ in
hiis uerẜ qua forma resurrectura sint corꝑa
sumꝰ admoniti. sicut illa m̃sura ita ⁊ ista ꝯ¬
formatõ nõ qntitatis intelligenda ẽ. s etatiͦ.
Resurgent itaq omẽs cã magni corꝑe qͣls
erant uł futi᷑ erant. ĩ iuuenili etate. Siquis

Expanded text:
fieri imaginis Filii Dei , potest sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes. Si autem in his verbis qua forma resurrectura sint corpora sumus admoniti, sicut illa mensura, ita et ista conformatio non quantitatis intelligenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore quam vel erant vel futuri erant juvenili aetate. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
annos diffinierũt esse ⁊̃ scłi huiꝰ doctissimi
hoĩes iuuentutẽ. que cũ fu̾it spacio ꝓpͥo cer¬
minata: iñiam hoĩem in dec̾m̃ta u̾g̾e gra¬
uioris ac senił etatis. ⁊ iõ ñ esse dcm in men¬
suram corꝑis. uł in m̃suram stacure s in
m̃suram etatis plenitudinis xp̃i. Ꝙ omẽs

Expanded text:
octissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis plenitudinis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
moueri solent sacifface non ĩuenio. Resur¬
recturam tñ om̃iũ carnem quicũq nati
sumꝰ ⁊ nascunt᷑ ⁊ mortui sũt ⁊ morient᷑. nlło¬
modo deb xpĩanus dubicare. Unde primo oc¬
non fuint: S negare quis audeat. ⁊ si affir¬
mare nõ audeat. id acturam resurrectõnem.
ut qͥcꝙ defuit impleatur. atq ita nõ sit per¬
nõ erũt uicia q̃ accesserũt temꝑe. ut neq ĩ
e̾o ꝙ aptũ ⁊ ogruũ dies allaturi ftierãt naca
erat integrũ. sicut instaurabit᷑ ꝙ ñdũ erat

Expanded text:
moveri solent satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen omnium carnem quicunque nati sumus, et nascuntur, et mortui sunt et morientur nullomodo Christianus dubitare debet. Unde primo ocnon fuerint? Sed negare quis audeat, et si affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quidquid formae defuit impleatur, atque ita ut sit pernon erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ie cuicũq m̃bro statue redd̾etur. dũ tñ
totũ ex quo constituta fuerat restituta resu¬
m̾et: ita deus mirabilit̾ atq ineffabilit̾ ar¬
tifex de toto quo caro nr̃a constit̾at. eã mira¬
bili ⁊ ĩcffabili cełitate resticuet neq aliquid
actinebit ad eius rei incegͥtatem. utrũ capilli¬

Expanded text:
materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus re
Abbreviated transcription (Latin):
credo inpulũem redigitur. ꝙ puluis in ele¬
mentis soluit᷑. ut neqͣqͣm ab humanis ocłis
uideatur. resurrectõnem fiͦ posse desꝑant. Et
dum arida ossa inspiciũt. ħ uestiri carmb.
tursũq a uitam uiridesc̾e posse diffidunt.
qui resurrectõis fidem exobedĩa nõ tenẽt.
certe hanc tenere ex rõne deb̾ent. Quid enĩ
cocidie nͥ resurrectõnem nr̃am ĩ elemenctis
m̃dus imitatur: ꝑ cotidiana quippe mom̃¬
tib noctis tenebͥs ea que aspiciebatur sb̾tra¬
hitur. ⁊ qiͣcocidie resurgit. dñ lux ablata
ocłis. supp̃ssa iterũ nocte reꝑatur. ꝑ momĩta
quo tempoꝵ cernimꝰ arbusta uiriditatem
filioꝵ amitt̾e. a fructus ꝓłone cessare. ꝙ ecce
qͣiͣ subito exarescente ligno uelut quadam
resiurectõne ueniente. uidemꝰ folia erũꝑe.
fructus grandesce̾. ⁊ totam arborem rediui¬
no decore uestiri. S ecte resurrectõnem au¬
dio. effc̃m tñ ipĩus resurrectõnis exquiro.
augꝰ c̃do nãq qr resurrecturꝰ sum. s uolo

Expanded text:
redo in pulverem redigitur, quod pulvis in elementa solvitur ut nequaquam ab humanis oculis videatur; resurrectionem fieri posse desperant. Et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt, qui resurrectionis fidem ex obedientia non tenent certe hanc tenere ex ratione debuerunt. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis mundus imitatur? Per quotidiana quippe mometibus noctis tenebris ea quae aspiciebatur subtrahitur, et quasi quotidie resurgit dum lux ablata, oculis suppressa, iterum nocte reparatur. Per momenta quoque temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere, a fructuum prolatione cessare. Et ecce quasi exarescente subito ligno, velut quadam resurrectione veniente, videmus folia erumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo decore vestiri. Sed ecce resurrectionem audio; effectum tamen ipsius resurrectionis exquiro. Credo namque quod resurrecturus sum, sed volo
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiciata resurrectura credenda sunt. ac ñ
potius correcta em̃dataq natura. Absit enĩ
ut illũ bimbrem qui nuꝑ natus ÷ ĩ oriente
futurũ fũ̾at si gemi nasce̾ntur resurrecturos
existimem᷑. Ita ⁊ cetã que singła qͥq partus
uł ampliꝰ ułminꝰ aliquid habendo quedam
nunia deformitate monstra dñr. ad hũane
nature figuram resurrectõe reuocabuncur.
ita ut singłe aĩe singła sua corpora obtineant.
huani corporis complebitur integritas. Non
ꝑit deo t̾rena mat̾ies. de qͣ mortaliũ caro creat᷑.¬

Expanded text:
aut vitiata resurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente futurum fuerat si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singula sua corpora obtineant, humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creat
Abbreviated transcription (Latin):
uixisse puerꝑia. que pp̃ oa m̃bratĩ excecantur.
⁊ ciciũtur ex ut̾is pregnantiũ. ne mrem qͦ si
mortua ĩ relinqͣncur occidant. impudentia
nuia uidentur. Ex quo autẽ incipit bomo
uiu̾e exilloutiq iam mori pot̃ ortuus
uo u̾cũq mors illi potuit euenire. quõ ad re¬

Expanded text:
quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad re
Abbreviated transcription (Latin):
Di .n. statuam pot̃ artifex homo quã pp̃ ali¬
cas ꝑeat. ac siquid in ea forma pͥore indecent̾¬
exstabat. nͨ ꝑilitati ꝑtiũ ꝯgͣcbat. nõ de coco uñ
fuãt amputare. acq seꝑare. s ica cõsꝑg̾e uni¬
u̾̃so atq miscẽ. ut nec feditatem faciat. nͨ mi¬
nuat qͣntitatem: qͥd de omĩpotente sentiend̾ ÷

Expanded text:
Si enim statuam potest artifex homo, quam propter aliSi enim statuam potest artifex homo, quam propter alitas pereat: ac si quid in illa forma pexstabat, nec parilitati partium congruebat, non de toto unde fecerat amputare atque separare, sed ita conspergere universa atque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem, quid de Omnipotente sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
an qͥgł eoꝵ pierat mictetur incarnẽ. et in
partes alias corporis reuocet᷑ curante artifi¬
cisꝓuidencia. nequidĩdecens fiat. Nec irs̃ ẽ
ꝯseq̃ns ut iõ diu̾sa statura sit renuiscẽtiũ.
aut eadem macie. aut pingues cũ eadẽ pin¬
guedine reuiuiscant. S si h est in ꝯsilio c̃ã¬
toris ut ĩ effigie sua cuiꝰcũq ꝓpͥetas ⁊ discethi¬
bił similitudo seruetur. inceteris aut̃ corꝑis
bonis eqͣlia cuncta redeant᷑. ita modificabr᷑¬
illa ĩ unoqͦq materies. ut nͨ aliquid ex ea ꝑeat
⁊ ꝙ alicui defu̾it ille suppleat. qui ⁊ de nichilo
potũ ꝙ uolũ oꝑari. Si autẽ in corꝑib resur¬
gentiũ sic̃ est uocũ quib impletur cautus.
pfiet cuiq de mat̾ia corporis sui. ꝙ ⁊ bominẽ
reddat angłicis cetib. ⁊ nich ĩ ꝯueniens eorũ
ing̾at sensib. In coꝵ quippe aliꝙͥ nõ erit. sed
quicquid futurũ ẽ ħdecebit. qr nec futurũ ẽ
si nõ decebit exemplum supradictorium

Expanded text:
 in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta redilla in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurerit, sic est vocum in quibus impletur cantus: hoc fiet de materia corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebit. Exemplum supradictorum:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qr ĩ ea non resurrecturi sũt corporis sũt¬
peiguitate qͣ mortui. s ꝙ eis tardius accessur̃
erat cempore. ħ sũt illo dei tempore oꝑe miro
acq cełrimo recepturi. In sentencia quippe do̾
u̾ait capillus capicis utĩ non ꝑibit dictũ est
non defuturũ ẽẽ ꝙ fuit. nõ aute negatũ ẽ af¬
futurũ ꝙ defuit. Desuit autẽ infanti mortuo
ꝑfc̃a qnͣtitas suĩ corporis. ꝑfcõ itaq infanti
possit hunc perfectõis modũ sic hũt om̃es. ut
cum illo ꝯcipiantur atq nascant᷑. s habent ĩ
rõne nõ mole. sicut ip̃a m̃bra oĩa iam sunt
latent̾ in semine. cũ ⁊̃ natis nõ nulla ad huc
desĩt. sicut dentes. aut siqͥd eiꝰ mõi. In qͣ rõne
uniꝰcuiꝰq matĩe indita coͣrli iam quodam mͦ
ut ita dicam limatũ esse uidet᷑. ꝙ ñdũ est ĩmo
ꝙ lacet. s accessu cemꝑis erit. uł pociꝰ appare¬
bit In hac gͦ infans iam breuisaut longꝰ est.
qui breuis longꝰue futurꝰ est. Restat ergo ũ

Expanded text:
quod non in ea resurrecturi sunt corporis exiguitate, qua mortui. Sed quod eis tardius accessurum erat tempore hoc sunt illo Dei opere miro atque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini ubi ait: Capillus capitis vestri non peribit , dictum est non defuturum esse quod fuit; non autem negatum est adfuturum quod defuit. Defuit autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis. Perfectio quippe infanti possit. Hunc perfectionis modum sic habent omnes, ut cum illo concipiantur atque nascantur; sed habent in ratione non in mole, sicut ipsa membra omnia jam sunt latentia in semine cum etiam natis nonnulla adhuc desint, sicut dentes aut si quid ejusmodi. In qua ratione uniuscujusque materiae indita corporali jam quodammodo ut ita dicam lineatum videtur esse quod nondum est imo quod latet, sed accessu temporis erit, vel potius apparebit. In hoc ergo infans jam aut brevis aut longus est, qui longus brevisve futurus est. Restat ergo ut
Abbreviated transcription (Latin):
scificando et signando ꝑit̾ datum est. Sc̃ĩ¬
saicando ut iuistificaretur. Signando ut ace¬
tens gentib discerneretur quatenus sin¬
gulanis maneret. a⁊ discretagn̾atio: de qua
xp̃c nasceretur. Unde osequent̾ colligitin
prolubile eẽ illi tm̃ semini abrahe cutũ¬
cisionẽ & precepto indictam: de quo xp̃t
nasciturus erat. Ut iudelicet post abraluã
qui tientũcisus fuisse non legitur. De ꝑꝑi
ante legis lationẽ datum est. ⁊ ꝑip̃m
quedam preparatio ad suscipicudam segeni
facta est. Q uomadmod̾ enm nũc in nouo
testimento primũ homo unda baptistra¬
tis ablutus signũ et nom̃ prosessionis a
ccepit. ac de inde nũo fidelium assotiatus
it preceptis dimnis instructus ad oplendã
professionẽ suam accedit: sic antiquus il¬
le populus primũ quidẽ ꝑ cirtñcisionem
est premiũ. In sacram̃tis est ad intorium
P piccepta enud̾ fuerat ad promissi. Set
quia homo ꝑse insirmus erit uenerunt

Expanded text:
sanctificando et signando pariter datum est; sanctsanctificando et signando pariter datum est; sanctificando, ut justificaretur; signando, ut a caeteris gentibus discerneretur, quatenus singularis maneret, et discreta generatio de qua Christus nasceretur. Unde consequenter colligitur probabile esse illi semini Abrahae circumcisionem ex praecepto indictam, de qua Christus nasciturus erat, ut videlicet post Abraham qui tamen circumcisus fuisse non legitur. CAP. Iante legislationem datum est: et per ipsum quaedam praeparatio ad suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; sic antiquus ille populus primum quidem per circumcisionem est praemium, in sacramentis est adjutorium. Per praecepta eundum fuerat ad promissa. Sed quia homo per se infirmus erat, venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc prenancationis itos non fuisse
quod datum non fuerat nnl ꝑuenienti¬
b adectauum diem. Precipue ne mise¬
rabilior hic serus appareat. ⁊ ei ⁊̃ prem¬
dicetur millo: a quo alt̾ sexus ab solutus
diõ fuisse ꝯprobatur. Set m̾ito quentur
si hiiqui diẽ ectauũ nregligentia sine ꝯ¬
temptu parentũ. sinc saormmento cutũ¬
cisionis transierunt postinodũ eodẽ sacͣ¬
mento ꝑcepto salutis effectũ ꝯsequuti st
Cum preteptum diuinũ hoc satramen¬
tum non ms dic octauo celebrand̾ indi¬
e̾it. Et potest fortasse non irrationabłr
credi quod ñcut de gentib adritũ legis
uenientes hec sacram̃tum qualibet eta¬
te at salutẽ ꝑcepũt ita etiam siqui sub
lege tempore suo hoc non ꝑcepissent ada¬
lutemtñ. ⁊ ad remedium eisis opcrau
sit. si illud post mod̾suscipiende pͥorẽ ne¬
gligentiam correxerũt. Sic igitur ar¬
cũcisionis sacramentũ semini. abr slx

Expanded text:
ac per hoc praevaricationis reos non fuisse, ac per hoc praevaricationis reos non fuisse, quod datum non fuerat nisi pervenientibus ad diem octavum. Praecipue ne miserabilior hic sexus appareat; et ei etiam praejudicetur in illo a quo alter sexus absolutus omnino fuisse comprobatur. Sed merito quaeritur, an ii qui diem octavum negligentia sive contemptu parentum, sine sacramento circumcisionis transierunt; postmodum eodem sacramento percepto salutis effectum consecuti sunt, cum praeceptum divinum hoc sacramentum non nisi die octavo celebrandum indixerit. Et potest fortassis non irrationabiliter credi, quod sicut de gentibus ad ritum legis venientes, hoc sacramentum qualibet aetate ad salutem perceperunt, ita etiam si qui sub lege tempore suo hoc non percepissent, ad salutem tamen et remedium eis operatum sit, si illud postmodum suscipiendo priorem negligentiam correxerunt. Sic igitur circumcisionis sacramentum semini Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
dat. est cutũcisio carnis: quia satra sctip¬
tura ꝑ masculinum sexum anunã ꝑ mu¬
lierem uero. carnẽ significare solet. ut ui¬
delicet signisicaretur quod illa ext̾ior
titumcisio ammab scĩficationem ꝯtu¬
lit set carmnon abstulit corruptionẽ.
Cultellui depetra factus xpm̃ significat.
de quo dicit apostolus. Petra aũt erat xp̃
puti. uinsa est fieri. quia ad remediumda¬
tacit ꝯtra originale peccatum quod apa
saluabantur sacrificiis et oblationib
alusꝙ legis cerimonũs purificate. Ip̃a
quoq cirtũcisionem fide suscipientes.
et mneis qui carne illam susceꝑũt uene¬
rando ꝑticipantes. Masculiqui morte
preuenti ad ectauum diem ꝑuenire nõ
potucrunt. et obhoc sinc cutũcisionis
satramento ab hac uita recesẜũt sola fid̾
parentum cum oblationib et sacrifici¬
is int̾uenientib nõñ probabilit̾ salua¬
ti existimantur pro eo quod preceptum
cutũcisiorus non nisi masculis ad octaiũ
diem uenientib indictum esse nidetur

Expanded text:
data est circumcisio carnis; quia sacra Scriptura per masculinum sexum animam, per muliebrem vero carnem significare solet, ut videlicet ostenderetur, quod illa exterior circumcisio animabus sanctificationem contulit, sed carni non abstulit corruptionem. Cultellus de petra factus, Christum significat. De quo dicit Apostolus: Petra autem erat Chrputii jussa est fieri, quia ad remedium data est contra originale peccatum; quod a psalvabantur, sacrificiis et oblationibus, aliisque legis caeremoniis purificatae; ipsam quoque circumcisionem fide suscipientes, et in eis qui carnem illam susceperunt, venerando participantes. Masculi qui morte praeventi ad octavam diem pervenire non potuerunt, et ob hoc sine circumcisionis sacramento ab hac vita recesserunt, sola fide parentum cum oblationibus et sacrificiis intervenientibus non improbabiliter salvati existimantur, pro eo quod praeceptum circumcisionis non nisi masculis ad octavum diem venientibus indictum esse videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis fiut mnobedientia ⁊ idcuto ui¬
ta ista que homini adpenitentiam ocedi
tota obedientie deputatur. Quia igitur
omo inmalisagendis expropria scup¬
iscentia indiu̾sa distrahitur in boms a¬
gendis sola obedientie regula gubnat᷑.
ideo in malis cauendis que ht ex some¬
tip̃o ⁊ ꝑ semetip̃m facere potest sigillatĩ
instruendus erat ad bena uero agendꝰ

Expanded text:
hominis fuit inobedientia; et idcirco vita ista quae homini ad poenitentiam conceditur, tota obedientiae deputatur. Quia igitur homo in malis agendis ex propria concupiscentia in diversa distrahitur, in bonis vero agendis sola obedientiae regula gubernatur; ideo in malis cavendis, quae habet ex semetipso et per semetipsum facere potest, singulatim instruendus erat, ad bona vero
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentis fideitractare debemꝰ.
Sacram̃ta ab untio adrestaurati¬
onẽ et turationem hominis instituta
sunt alia subnaturali lege. alia sub scͥpta.
li lege. siue sub scripta signa quedam fuc¬
runt et figure eoꝵ que nũo sub gratia ex¬
hibita sunt sacram̃toꝵ. ⁊ steo effectum
spũalem quem suo tp̃r operabantur. pos¬
tea proistis: illa u̾tute ⁊ scificatioe op¬
rabantur: quam sũp ẜũt abistis. diquis
ergo sacram̃ta priora effectũ scificationi

Expanded text:
ntis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaurationem et curationem hominis instituta sunt; alia sub naturali lege, alia sub scripta li lege, sive sub scripta; signa quaedam fuerunt et figurae eorum quae nunc sub gratia exhibita sunt sacramentorum. Et ideo effectum spiritualem quem suo tempore operabantur, posita pro istis; illa virtute et sanctificatione operabantur, quam sumpserunt ab istis. Si quis igitur sacramenta priora effectum s