comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Iihis autẽ quib sapientia ꝑfecta ñ ẽ. ipsũ illud quid̃e ꝑfectum
honestum. nullomodo sunilitudines honesti eẽ possunt. Hȩc enĩ officia
quib his libris. disputamus. Media stoici appellant. Ea cominunia sunt.
i late patent. quȩ ⁊ ingenii bonitate multi. assecunt᷑. ⁊ ꝓgressione discen¬
di. Iilud aut̃ offitium qd̾ rectum idem apellant ꝑfectum atq ab solutũ
ẽ. Et ut id̾e dicunt om̃s mimeros habent. nec p̃t̾ sapientẽ. cadedere in-
quemqͣm potest. Cum autẽ. aliquid actumẽ. inqua media offitia com-¬
parant. idcumulate iudetur eẽ ꝑfectum. propt̾ ea qd uulgus qui ab sit aꝑ-¬
fectuͦm ñ fere intelligit. Quatenus antẽ intelligit nichil putat p̃t̾̃missum.
Qd̃ aut̃ inpoematis inpicturis usu uenit. In aliisq complurib ut delentur
imꝑiti. Laudentq ea quȩ laudanda ñ sint. ob eã creda causam qd̃ in sit in his

Expanded text:
potest; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non est, ipsum illud quidem perfectum potest; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non est, ipsum illud quidem perfectum honestum nullo modo, similitudines honesti esse possunt. Haec enim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officium, quod rectum idem appellant, perfectum atque absolutum est et, ut idem dicunt, omnes numeros habet nec praeter sapientem cadere in quemquam potest. Cum autem aliquid actum est, in quo media officia compareant, id cumulate videtur esse perfectum, propterea quod volgus quid absit a perfecto, non fere intellegit; quatenus autem intellegit, nihil putat praetermissum; quod idem in poematis, in picturis usu venit in aliisque compluribus, ut delectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis
Abbreviated transcription (Latin):
pauetius. qui uirtutẽ ꝓptẽa colendam diceret. qd̃ ea efficiens utilitatis
eet Nni qui res experendas. uł uoluptate. uł indolentia metuintur.
licent ei dicẽ utilitatẽ aliqriando cum honestate pugnare.S cũ sit
ħis qui id solum bonũ udicet. qd̾ honestũ sit. Quȩ autẽ huic repugnẽt
spedie quadã utilitatis. Eorum neq accessioẽ meliorẽ utã fieri. neq deces¬
sione peiorẽ. Nonuidetur debiusse eiusmodi deliberationẽ iniroducẽ.
inqua qd utile uidet᷑. cum eo qd̾ honestũ ẽ. comparetur. Et enĩ qd̾ sum-¬
mũ bonum astoitis dicitur. couenient̃ naturȩ uiuẽ. Id habet hanc
ut ꝯpunor sententiã cumuirtute congruere semꝑ. Cetera aũ quo scd̾m
naturam eeñt ita leg̾e̾. si eauirticti non repugnarẽt. Quoo cũ ita si
putant quidam hanc comparationẽ non recte introductã. necos¬

Expanded text:
Panaetius, qui virtutem propterea colendam diceret, quod ea efficiens utilitatis Panaetius, qui virtutem propterea colendam diceret, quod ea efficiens utilitatis esset, ut ii, qui res expetendas vel voluptate vel indolentia metiuntur, liceret ei dicere utilitatem aliquando cum honestate pugnare; sed cum sit is, qui id solum bonum iudicet, quod honestum sit, quae autem huic repugnent specie quadam utilitatis, eorum neque accessione meliorem vitam fieri nec decessione peiorem, non videtur debuisse eius modi deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere, id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum virtute congruere semper, cetera autem, quae secundum naturam essent, ita legere, si ea virtuti non repugnarent. Quod cum ita sit, putant quidam hanc comparationem non recte introductam, nec om
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiss: ab solueret. oris onim pulcͥhitudo reliqu corꝑis imitatidi spem
p̃stantiam.neminẽ ꝑ secutũ. Quam obrem deiuditio panȩti dubitar
ostest. Recte ne autẽ. haucĩtiam partem. ad exquirendum oft
ad unxerit ansecus. deeo fortasse disputari pocest. Nam siue honestũ
solum bonum ẽ. ut stoicis placet. siue qd̃ honestũ est. idita summum
bonum ẽ. quemad modũ ꝑ ypaticis ur̃is uidet᷑. ut omĩa et altera paite
collocata. uix minuni mom̃ti instar habeant. dubitandũ ñ ess quin
numquam possit utilitas cũ honestate contend̾e. Itaq accepimul socra¬
tr̃ ⁊ escansolitum. eos qui primum hȩc natura coherentia. opiniõẽ distrax¬
issent. Giii quidem ita sunt stoici assensi. ut ⁊ quioquio honeatũ esset.
id utile esset censerent. Nec utile quicquã qͦd ñ honestũ. Quod si esset hi

Expanded text:
reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem  quae perfecisset, praestantiam neminem persecutum. Quam ob rem de iudicio Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium adiunxerit an secus, de eo fortasse disputari potest. Nam, sive honestum solum bonum est, ut Stoicis placet, sive, quod honestum est, id ita summum bonum est, quem ad modum Peripateticis vestris videtur, ut omnia ex altera parte collocata vix minimi momenti instar habeant, dubitandum non est, quin numquam possit utilitas cum honestate contendere. Itaque accepimus Socratem exsecrari solitum eos, qui primum haec natura cohaerentia opinione distraxissent. Cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, id utile esse censerent nec utile quicquam, quod non honestum. Quodsi is esset
Abbreviated transcription (Latin):
nis iuxisse panetium postra quam allos ubros corois. Qũe locum nuora
a possidonio breuit̾ eẽ. tactũ. in quibdam commend̾ariis. Preserã cũ scbat
nullum eẽ locum intota philo sophia tam necessanum. Minime uͦ assen¬
uor his qui negant locũ. eum apanȩcis p̃t̃missum. s consulto relictum:
Nec omnino scb endum fuisse. quia numquã poss ut htas cũ honestate
pugnare. Dequo alterum potest habere dub itatioẽm. ad bibendum ne
Alterum dubitari ñ potest. quin apanetio susceptũ sit. s relictũ. Nam qui
ediuisionẽ tͥꝑtita duas partes. ab soluerit. Huic necesse ẽ. restare tertiam.
Preterea in extremo libro t̾cio dehac parte pollicetur. sedeinceps ẽẽ dic¬
turum. Necedit ead̾e testis locuples possidonius. qui ⁊̃ scͥbit inquadã
epistola p. rutiliũ Rusum dicẽ sołe. qui panȩtium audierat Ut nemo
pictꝰ eẽt inuentꝰ. qui inchoata uenere. eam partẽ quã appelles inchoatam

Expanded text:
nis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum in tota philosophia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, adhibendumne m, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, qui in Coa Venere eam partem, quam Apelles inchoatam
Abbreviated transcription (Latin):
existimant. E x quo ennius. Ne quiquã sapere sapientẽ. qui ipse sibi ꝓ desie dr
ppͣ duim discipulũ paneti. uideo in his ubris qͦs de offitio scͥysit q tuberoni dlicere.
Sapientis eẽ. nichil contra mores. ⁊egos instituta facientẽ. habere rationẽ rez fa¬
miliatis. Neq enim solum nobis diuites eẽ. uolumus. S liberis ꝓpĩqͥs. amicis.
maximeq rer p. Singulorũ enĩ facultates. ⁊ copiȩ. duutie st eiuitat s. huius sopi¬
uolo factum dequo paulo ante dixi. placẽ nullo modo potest. Et enĩ om̃ino tantũ
se nogat facturũ compendii su causa. quod ñ lceat. Huie nec laus magna ⁊re
st̃. Inquib ñ dolus maluis. iste uerset᷑. Siue uir bonus ẽ his qui potest ꝓdest qͥb
pot᷑ nocet nemini. recte iustũ iurũ bonũ ñ facile reꝑimꝰ. Num quãgͥ ẽ utile

Expanded text:
existimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse noexistimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse noRhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q. Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, amicis maximeque rei publicae. Singulorum enim facultates et copiae divitiae sunt civitatis. Huic Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest; etenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribsunt, in quibus non dolus malus iste versetur, sive vir bonus est is, qui prodest, quibus potest, nocet nemini, certe istum vir
Abbreviated transcription (Latin):
luis. ȩquius infidutia. ut int̾bonos beneagier. Quid gͦ aut in eo qd melius. ȩquꝰ.
potest ulla pars ẽẽ infraudis. Aut cum dicit᷑ int̾bonos beneagier. quicqͣm agi
dolosȩ. aut malitiose potost. Dolus aut̃ maluis insimulatioẽ ut ait. aquilius conti¬
netui. T ollendum ẽ. gͥ exreb contrahendis om̃e m̃datium. Non licitatorẽ uendi¬
or. ñ qui contra se liceat᷑. emptor apponet. Ut̃q si ad eloquendũ uenerit. ñ p
semel eloquet᷑. Quĩctꝰ quid̾ẽ sceuola publi filius. cũ postulass ut sibi fundus ciuꝰ
emptor erat. semel indicaret᷑. idꝙ uenditor ita feciss dixit se pluris estumare. Aodi¬
dit centũ milia. Nlemo ẽ qui hoc uui boni fuisse neget. sapientis negant. ut si mi¬
noris qũa potuiss ⁊ uendidiss. Hȩc gͥ ẽ illa ꝑnities. qͦd alios ponos. alios sapientes.

Expanded text:
oriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, oriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, potest ulla pars inesse fraudis? aut, cum dicitur INTER BONOS BENE AGIER, quicquam agi dolose aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, ut ait Aquilius, continetur. Tollendum est igitur ex rebus contrahendis omne mendacium; non illicitatorem venditor, non, qui contra se liceatur, emptor apponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel eloquetur. Q. quidem Scaevola P. f., cum postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
quoo eos nullos uideret. Nullȩ qͦd sciam ille inquid. S hic piscari null solent. Itaq hen
nirabar qͥd accidisset.stomachari. cannis.  quid faceret. Nondũ enĩ aquhi
dolus malus. respodebat qͥd cũ eẽt aliud simulatũ. ⁊ aliud actũ. hoc quid̾e satis lucu-¬
lentȩ. ut ab homine perito definiendi. Ergo ⁊ pythitis. ⁊ om̃s aliud agentes. aliud simu¬
lantes ꝑfidi imꝓbi. malitiosi. Nullũ gͥ eoꝵ. factũ potest utile ẽẽ cũ sit tot iutis inqͥna-¬
tum. Qd̃ si aquiliana diffinitio uera ẽ. exomĩ uita. simulatio dissimulatioq tollenda
ẽ. Ita nec ut emat melius. necut uendat. qͥcqu̾ã simu labit aut dissimulabit uirbonꝰ.
atq iste dolus malus. ⁊ legib erat iundicatꝰ. ut tutela duodecĩ tabulis. circũ scͥptio.
ad olescentium lege lȩcoria. ⁊ sine lege iuditiis inquib additur. exfide bona. Reli¬
uorum autẽ uditiorum. hec maxiie uerba excellunt. in arbitrio rei u

Expanded text:
quod eos nullos videret. Nullae, quod sciam, inquit; sed hic piscari nulli solent; itaque heri mirabar, quid accidisset. Stomachari Canius; sed quid faceret? nondum enim C. Aqudolus malus, respondebat: cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei ux
Abbreviated transcription (Latin):
stutos. Salit̾ leges alit̾ philosophi tollunt astutias leges. qͣtenꝰ manu tenẽ posst̃.
Pin ilosophi quatents atiõe ⁊ intelligentia. ratiogͦ hoc postulat. nequid insidiose. neqͥd
sirratat iequuo fallacit̾. Sunt negͥ insfidiȩ tend̃e plagas ⁊̃ si excitaturus ũsis. nec
agicanuis. Ip se fere nullo insequente sepe incidunt. sic tu ȩges ꝓsecas. taibulam

Expanded text:
astutos. Sed aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias, leges, quatenus manu tenere possunt, astutos. Sed aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias, leges, quatenus manu tenere possunt, philosophi, quatenus ratione et intellegentia. Ratio ergo hoc postulat, ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter. Suntne igitur insidiae tendere plagas, etiarnsi excitaturus non sis nec agita
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si recte iudicauit. non recte frum̃tariꝰ ille. ñ recte ȩdium pestilentiũ uẽditor
tacuit. S huiusmodi reticentiȩ iurt ciusih. comp̃hendi ñ possunt. q̃ aut̃ possunt.
diligent᷑ tenent᷑.m. manus cratidianus. ꝓpinquus nr̃ .c. sergio oratȩ uendiderat ȩ¬
des. eas quas ab eode ipse paucis ante annis emerat. Heȩ sergio seriuebant.S hoc un
mancipio marius. ñ dixerat. Ad ducta res iniuditiũ ẽ. Oratam crassus cratidianũ
De fendebat artoniuis. Ius crassus urgebat. ꝗͦd iutii uenditor non diriss sciens. io
oportẽ p̃stari.E quitatẽ antonius. qm̃ id uitiũ ignotũlũ sergio ñ fuiss qui il las
edes uendidiss nichil fuisse necessedici. nec eũ ec̃ deceptum qui id qͥd emerat. quo
rure eõt teneret. Quorsus hȩo ut illud intelligas ñ placuisse maiorib nñs as

Expanded text:
Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non possunt; quae autem possunt, diligenter tenentur. M. Marius Gratidianus, propinquus noster, C. Sergio Oratae vendiderat aedes eas, quas ab eodem ipse paucis ante annis emerat. Eae serviebant, sed hoc in mancipio Marius non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id oportere praestari,aequitatem Antonius, quoniam id vitium ignotum Sergio non fuisset, qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec eum esse deceptum, qui, id, quod emerat, quo iure esset, teneret. Quorsus haec? Ut illud intellegas, non placuisse maioribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
et si uenditor sciret nisi nominatim clictũ ẽt pͥstari opontrs. ut cũ in arce
augurium augures acturi eeñt. uississentq utum claudiũ centumalũ. qui ȩdes
incęlio monte habebat. demoluri ea. quorũ altitudo officẽt auspiciis. Claudiꝰ ꝓscͥp¬
sit insulã uendidit. Emit p. calpurnius. lanariꝰ. Huic ab augurib illud id̾e denũ¬
tatum ẽ. Itaq calpurnius. cum de molitꝰ eẽt. cognosscetꝙ claudiũ. edes postea.
ꝓscͥpsisse quã eẽt ab augurib demoliri uissus. arbitrum illum adegit. qͥequid sib
dare facẽ oporteret. E x fide bona.m. cato sententiã dix̃. huius nr̃i catonis pat̾. Ut enun
ceti ex patrib sichic qui illud lum̃ ꝓgenuit. ex filio ẽ. nominandus. His gͥ uidex ita ꝓ¬
nuntiauit. Cum uiuendendo rẽ eam scisset. ⁊ ñ ꝓnuntiasset. emp̃ores damdnũ p̃stario-¬
portẽ. E rgo ad fid̾e bonam statuit ꝑtinẽ statũ eẽ. emptor uitiũ. qd̾ nosset uenditor.

Expanded text:
t, si venditor sciret, nisi nominatim dictum esset, praestari oportere. Ut, cum in arce augurium augures acturi essent iussissentque Ti. Claudium Centumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudium aedes postea proscripsisse, quam esset ab auguribus demoliri iussus, arbitrum ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTERET EX FIDE BONA. M. Cato sententiam dixit, huius nostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit: cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor.
Abbreviated transcription (Latin):
qrusine ao ntrouersia deoffinis accurassime disputauit. quẽꝙ nos correctiones
quadam as hobiti ꝑ otis imum secut sumus. tub generib propositis inquib
aelis erare bomimes ⁊ consultare de officio solerent. llno. eũ chubitarient. hone¬
stum ue s ẽt Sequo ageret᷑. an turpe. aitero utile ne eẽt. animitile. ł etioe
sios Seiod speriem baberet honecti. pugnaret cum eo qd utide idete. Qita
mo ues discerni oporteret. Deduob generib pͥmis. t̾b libris erplicauit. Des

Expanded text:
qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de
Abbreviated transcription (Latin):
aliud audire. Quod cũ omĩb ẽ. faciendũ. qui uitam honestã ingredi cogi¬
tant. tum haud srio. an nemni potius quã tͥ. Sustines eiũ ñ paruã expecta¬
tionẽ imitandȩ industię nrẽ. Magnã honoꝵ. non nulła fortasse nominis.
u uscepisti onus p̃tẽa graue.⁊athenarũ ⁊erarippi. Ad quos cum tanquam ad
mercaturam bonarum artrum sis ꝓfectꝰ. inanẽ redire turpissimum ẽ. dede¬
corantẽ ⁊ urbisauctoritatẽ ⁊ magiñti. Quare quantũ coniti animo potes.
quantũ iabore contendẽ.si discendi labꝙ ẽ. potius quã uoluptas. Tantũ fao
ut efficias neue cotminutas. Ut ne cũ omĩa suppeditata sint anob̾. tute tibi
oefiusse uideate So ẜ hactenus. Multa enim sȩpe adte cohortandi grã sc̃psi¬
misi te une ad teliquã partẽ ꝑtoposite cunsionis reuertamur: Panetius g

Expanded text:
aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogialiud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
litteris. nullum opus otiinullũ solitudinis munus extat. ex quo intelligi.
debet. illũ m̃tis agitatioẽ inuestigatio ẽq earũ rerũ. quas cogitando conse¬
quebat᷑. nec otiosũ. nec solum. umnquã fuisse. Nos aũ qͥ ñ tantum roboris. habe¬
nus. ut cogitatione tacita. solitudine abstrahamũr. ad hanc scͥben
ram. omne studium curãq conuertamur. Itaq plurabreui temꝑe eũsa.
quã multis annis stante res. scͥpfimus. S cũ tota pbilosophia mi cirero.
frugifera. ⁊ fructuosa. nec ulla pars eiꝰ inculta acdesecta sit. Tum nullus
feratior in ea locus ẽ. nec uerior. quã de offitiis. aquib constant̃ honesteq
iuuendi p̃cepta dicunt᷑. Quare quamquã acratippo nr̃o pͥncipe huus memo¬
riȩ phylosophoꝵ ħ teassidue audire atq accipere confido. tam̃ ꝯduce̾ arbitror.
talib aures tuas uocib undiq curum sonare. Nec eas si fieri possit quicqͣm

Expanded text:
litteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi litteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum nec solum umquam fuisse; nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione tacita a solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi operam omne studium curamque convertimus. Itaque plura brevi tempore eversa quam multis annis stante re publica scripsimus. Sed cum tota philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uberior quam de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducuntur. Quare, quamquam a Cratippo nostro, principe huius memoriae philosophorum, haec te assidue audire atque accipere confido, tamen conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si fieri possit, quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrimis munerib otiũ sibi sumebat aliqñ ⁊ coetu hominũ freqũtiaq ẽ
tasum. tanquã ĩ portũ se insolitutinẽ recipiebat. Nrm̃ aũ otiũ negoty inopia n
requiescendi stidio consticutum ẽ. E xtincto emm senatu deletisꝙ iuditas ar̃s
ẽ. quos oignum nobis aut incuria aut in foro agere possimus Ita qͣi mgxima
celeritate. atq in oculis cuuum quondam iuxerimꝰ. Nunc fugientes conspectum
S quia sic ab hominib doctis accepimus. ñ solũ ex malis eligẽ. minina oportere.
s etiam excerꝑe exipsis siquid in eẽt boni ꝓptẽa ⁊otio fruor. Non illo quid̃e quo
debeat his qui quonoam peperiss otum ciuitati. Nec eam solitudinẽ languere
patior. quam mͥ affert necessitas ñ uoluntas. Quamqͣm africanus maiorẽ lau-¬
d̾e meo iuditio assequebatur. Nulla enim enĩs ingenii monim̃ta mandata

Expanded text:
pulcherrimis muneribus otium sibi sumebat aliquando et e coetu hominum frequentiaque pulcherrimis muneribus otium sibi sumebat aliquando et e coetu hominum frequentiaque interdum tamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem otium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est. Exstincto enim senatu deletisque iudiciis quid est quod dignum nobis aut in curia aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum e soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea et otio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam mihi affert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus maiorem laudem meo iudicio assequebatur. Nulla enim eius ingenii monumenta mandata
Abbreviated transcription (Latin):
Rescipionem marce fili. eum qui primꝰ africanꝰ appellatꝰ sit. dicere so¬
utũ sc̃psit cato. qui fuit euis fere ȩqualis. Numquã seminus otiosũ
eẽ quã cũ otiosus. nec mitꝰ solũ quã cũ solus eẽt. Magnificauero
uor ⁊ magno uiro ac sapiente digna. Quȩ declarat illũ ⁊ inotio de negotiis
cogitare. ⁊ insolitudine secum loqui solitum. Neq cessaret umquã. ⁊ interdũ
colloquio aln̾us ñ egeret. Ita duȩ res quȩ languorem asferunt cȩt̾is illũ ac uebãti
onum ⁊ solitudo. Nellem nobis hoc ide uere dicẽ uceret. Sed si minus imitatiõe
tantam ingenii p̃stantiã. consequi possumꝰ. uoluntate certe ꝓxime accedimus.
Nam ⁊ are s. forensib ꝙ negotiis armis impiis ui q ꝓhibiti. otium ꝑ seqͥ mur.
Et obeam causam urbe relicta tura ꝑ agrantes sȩpe solisumꝰ: S nec hoc otium cã¬
cũ afiicaniotio. Nec hęc solitudo illa comꝑanda ẽ. Iile enĩ requiescens arei p

Expanded text:
P. Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus appellatus est, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium et solitudo. Vellem nobis hoc idem vere dicere liceret; sed si minus imitatione tantam ingenii praestantiam consequi possumus, voluntate certe proxime accedirnus; nam et a re publica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiti otium persequimur et ob eam causam urbe relicta rura peragrantes saepe soli sumus. Sed nec hoc otium cum Africani otio nec haec solitudo cum illa comparanda est. Ille enim requiescens a rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
uod ꝑtina cit̾ studes. ⁊ õib omissis ħ imũ agis ũ te cotidie meliorẽ facias. et ꝓbo. et
fic̾e. s ꝯspici cupiunt facias aliꝗͣ q̃ in habitu tuo. aut̃ gen̾e uite notabilia sit. Asꝑum
cultum. un tonsii caput. et negligentiorẽ barba. uindictilargento odiũ. ⁊ cubile humi positum
ꝯueniat. Nõ splendeat toga. ne sordeat qͥdẽ. Nõ hmns argentũ inqͦ solidi auri celat᷑a descendit.
s ñ putemꝰ frugalitatis indiaũ. auro argentoq cariusse. Idagamꝰ ũ meliorẽ uitã seqͣm quã

Expanded text:
uod pertinaciter studes et omnibus omissis hoc unum agis, ut te meliorem cotidie facias, et probo et non proficere sed conspici cupiunt, facias aliqua, quae in habitu tuo aut genere vitae notabilia sint. Asperum cultum et intonsum caput et neglegentiorem barbam et indictum argento odium et cubile humi positum,conveniat. Non splendeat toga, ne sordeat quidem. Non habeamus argentum, in quod solidi auri caelatura descenderit, sed non putemus frugalitatis indicium auro argentoque caruisse. Id agamus, ut meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
natus es duceris ħ. ⁊ huiusmodi uersanda in animo sunt. si uolumis ultimam illam horam pla¬
cidi exspectare cuiꝰ metus om̃s alias inquietas facit. S ũ finẽ epłȩ ĩponam: accipe qđ mͥ ho¬
Lex aut̃ illa nate̾ scis qͦs nob̾ t̃minos statuat: Nõ esurire. ñ sitire. ñ alg̾e̾. ũ fam̃ sitiq d̾pellas.

Expanded text:
natus es, duceris. Haec et eiusmodi versanda in animo sunt, si volumus ultimam illam horam planatus es, duceris. Haec et eiusmodi versanda in animo sunt, si volumus ultimam illam horam placidi expectare, cuius metus omnes alias inquietas facit. Sed ut finem epistulae inponam, accipe, quod mihi hoLex autem nature scis, quos nobis terminos statuat, non esurire, non sitire, non algere. Ut famem sitimque depellas,
Abbreviated transcription (Latin):
spinas. et aspa Płriq int̾ mortis metum. et intȩ torm̃ta miseri fluctuant᷑. ⁊ uiu̾e nolunt. Oor
nesciunt. facis tͥ iocundã uitam. om̃em sollicitudinẽ ꝓilla deponendo. Nullũ bonũ adui¬
uat h̾ntem nͥ ad cuꝰ amissionẽ p̃paratus : animus. Nulliꝰ autẽ rei felicior: amissio ꝙͣ¬
desidari amisa ñ pͣ. Ergo adu̾sus om̃ia q̃ incide possunt. ĩ potentissimis. ashorare
te. undura. De põpei capite pupillus: i spado tułe sententiã: de qͣsso: crudeł. iĩso¬
lens parthus. Eaiꝰ cesariꝰ sit lepidũ dertͦ tͥbuno pbe ceruicẽ. ip̾e chetͥͤ p̃stitit.
Neminẽ eo fortuna ꝓuerit: ũ ñ t̃m illi minaretur. qͣntũ ꝑmiserat. Noli huic tͣnqͥl¬
litati ꝯ fide. Mom̃to mare u̾titur. Eod die uͥ luser naugia sorbent᷑. Cogita posse
ilatronẽ. ⁊ hostẽ ãmone tuo iugulo gladiũ. Ut potestas maior ab sit: nemo ñ seruus
noz io a cecidisse q̃ regũ. Iuid ad te itaqs qͣpotens sit quẽ times cũ io pꝑ qͥ times

Expanded text:
spinas et aspera. Plerique inter mortis metum et vitae tormenta miseri fluctuantur et vivere nolunt, mori nesciunt. Fac itaque tibi iucundam vitam omnem pro illa sollicitudinem deponendo. Nullum bonum adiuvat habentem, nisi ad cuius amissionem praeparatus est animus; nullius autem rei facilior amissio ari amissa non potest. Ergo adversus haec, quae incidere possunt etiam potentissimis, adhortare te et indura. De Pompei capite pupillus et spado tulere sententiam, de Crasso crudelis et insolens Parthus; Gaius Caesar iussit Lepidum Dextro tribuno praebere cervicem, ipse Chaereae praestitit. Neminem eo fortuna provexit, ut non tantum illi minaretur, quantum permiserat. Noli huic tranquillitati confidere; momento mare evertitur. Eodem die ubi luserunt navigia, sorbentur. Cogita posse et latronem et hostem admovere iugulo tuo gladium: Ut potestas maior absit, nemo non servus vorum ira cecidisse quam regum. Quid ad te itaque, quam potens sit quem times, cum id, propter qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ductos maiores minorib Est aliqͥs qͥ om̃s ꝯplectatur. et cingrat. ħ ꝑting̃ anatali ad diem
extremũ. Est alt̾ qui annos adolescentiȩ excludit. Est qͥ totã puericiam abitu suo astrĩgie
Est oem ꝑse annus in se om̃ia ꝯtinens tẽpora. quoꝵ multiplicatiõe uita ꝯponr̃. Mensis
artiore ꝑcing̾r cͥcło. Angustissimũ hc̃ dies girũ. s i ħ ab inicio ad eritũ uenit. ab ortu ad oc¬
casum. Ideo heraclitus cui cognom̃ scotinõ fec̃ oro̾is obscuritas: unus inquit dies par oi

Expanded text:
rcumductos maiores minoribus. Est aliquis, qui omnis conplectatur et cingat; hic pertinet a natali ad diem rcumductos maiores minoribus. Est aliquis, qui omnis conplectatur et cingat; hic pertinet a natali ad diem extremum. Est alter, qui annos adulescentiae cludit. Est qui totam pueritiam ambitu suo adstringit. Est deinde per se annus in se omnia continens tempora, quorum multiplicatione vita conponitur. Mensis artiore praecingitur circulo. Angustissimum habet dies gyrum, sed et hic ab initio ad exitum venit, ab ortu ad occasum. Ideo Heraclitus, cui cognomen fecit orationis obscuritas, " Unus," inquit, " dies par
Abbreviated transcription (Latin):
sqlidi trunci. Bñ accidet siqͥs has cͥcũfodet si irrigaret. hirat ꝑ geniũ meũ se oila
fac̾e in nulla re cessare curã suã s illas uetulas ẽẽ. Nnd ꝯt᷑ nos fit: ege illas posuerã ego il¬
noscis me inqͥt: Egosũ felicio ei solebas sigillaria afere. Ego su pbilosici uuilliefi¬
n sit di lcotes uli cũmartẽ entuint. debeo ł subir bano meo qđ mñ senectus mei¬
quecumq auerteram apparuit. Complectamur illam. et amemus. Plena uoluptatis si illa
scias uti. Gratissima sunt poma cũ sugunt. Puericiȩ marimus in exitu decor: deditoᷤᷤ
uino potio extrema delectat. illa q̃ merg̃: q̃ ebrietati sũmã manũ inpom. Iuod ĩ se
iocundissimũ hõis uoluptas h̾t infinẽ sui oiffert. Iocundissima: etas d̾uera iã ñ en p̃ceps.¬
Et illã qͦ. inextrema tegula stantẽ iudico ħre suas uoluptates. Aut ħ ip̃m succedit ĩ locum

Expanded text:
squalidi trunci! Hoc non accideret, si quis has circumfoderet, si inrigaret." Iurat per genium meum se omnia squalidi trunci! Hoc non accideret, si quis has circumfoderet, si inrigaret." Iurat per genium meum se omnia facere, in nulla re cessare curam suam, sed illas vetulas esse. Quod intra nos sit, ego illas posueram, ego ilcognoscis me ?" inquit. " Ego sum Felicio, cui solebas sigillaria adferre. Ego sum Philositi vilici fili cum maxime cadunt." Debeo hoc suburbano meo, quod mihi senectus mequocumque adverteram, apparuit. Conplectamur illam et amemus; plena est voluptatis, si illa scias uti. Gratissima sunt poma, cum fugiunt; pueritiae maximus in exitu decor est; deditos vino potio extrema delectat, illa quae mergit, quae ebrietati summam manum inponit. Quod in se iucundissimum omnis voluptas habet, in finem sui differt. Iucundissima e iudico habere suas voluptates. Aut hoc ipsum succedit in locum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ininito Magna pars peccatoꝵ tollitur si pec catis cestis adsitit. Aliquẽ habeat
ammus quẽ u̾eatur. cuuꝰ auctoritate etiã sec̾tũ suũ sanctiꝰ faciat. Ofelicẽ illũ qͥ ñ p̃sens
t̃m factũ. s ⁊ĩ cogitatꝰ emĩdat. Ofelicẽ qͥ sic aliquẽ u̾e̾ri pͥ.ũ ad memoriã qͦ eiꝰ se ꝯponat
atq ordinet. Iui sic aliquẽ u̾eripͭ. cito erit u̾endus. Elige itaq catonẽ. Si ħ t̃ indetꝰ
nimis rigidus elige remissioris ai uirũ leliũ. Elige eũ cuiꝰ tͥ placuit ⁊uita. ior̃o :ip̾ius¬
mores nr̃i se ipoexigant: nͥ ad regłam pͣua non corriges. Uale.
et q̃rebar de inpensis edificii delabentis. Ait uillicus mͥmñ e̾e̾ negligentiȩ suȩ ui¬
cui.omĩa se face̾. s uillam uet̃ẽm e̾e̾. Nec uilla int̾ manus meas c̾uit. Iuid mͥ fut᷑um÷
has platanos negligi. nullus hñt frondes. Quã nodosȩ s̃. iretorridi rami ꝗͣ tristes ⁊

Expanded text:
i testis assistat. Aliquem habeat animus quem revereatur, cujus auctoritate et secretum suum sanctius faciat. O felicem illum quem non praesens tantum factum, sed et cogitatus emendat. O felicem qui sic aliquem vereri potest, ut ad memoriam quoque ejus se componat, atque ordinet! Qui sic aliquem vereri potest, cito erit verendus. Elige itaque Catonem. Si hic tibi videtur nimis rigidus, elige remissioris animi virum Laelium. Elige eum, cuius tibi placuit et vita et oratimores nostri se ipsi exigant; nisi ad regulam prava non corriges. VALE. et querebar de inpensis aedificii dilabentis. Ait vilicus mihi non esse neglegentiae suae vitium, omnia se facere, sed villam veterem esse. Haec villa inparet," inquam, " has platanos neglegi; nullas habent frondes. Quam nodosi sunt et retorridi rami, quam tristes et
Abbreviated transcription (Latin):
quibñ emit. Deinde ⁊̃ si pluris ista funt. ñ tam̃ auluma ustietuum uot muis esim
at n exausu effectuuie. s. ee confuetuome. ⁊ annoua estimatuor. Q euioestu p̃cirtan
ponistriascientimaria. ⁊ ꝑ medios fiuictus eomet̾re conispectu cecessomsn idus.
uocan tis auam. ⁊ ꝓspiticin futuras tempestates potestares isecursi ompibus.
sudito uibenti ueta restringi. armam̃ta drmtti. paratosad incin suari ꝓc̃t.
et cepentimim impetum stare. huictam̃ tante rea p̃mum neluira pssliarc
Q uanntt estinal insolitudine hospitium mnmbrececdum intrigore bal neum
aut igne nn saotam quanti ista consecuturus diuersora m iubram. querul

Expanded text:
qui bene emit. Deinde, etiam si pluris ista sunt, non tamen ullum istic tuum munus est, qui bene emit. Deinde, etiam si pluris ista sunt, non tamen ullum istic tuum munus est, ut non ex usu effectuve, sed ex consuetudine et annona aestimetur. Quod tu pretium ponis traicienti maria et per medios fluctus, cum terra e conspectu recessit, certam secanti viam et prospiciens futuras tempestates et securis omnibus subito iubenti vela substringi, armamenta demitti, paratos ad incursum procellae et repentinum impetum stare ? Huic tamen tantae rei praemium vectura persolvit ! Quanti aestimas in solitudine hospitium, in imbre tectum, in frigore balneum aut ignem ? Scio tamen, quanti ista consecuturus deversorium subeam! Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
cedulam dicis. nec p̃ceptori quia aliqiuid numeraueris. At qui omnium horum
apud nos magna caritas magna reuerentia ẽ. Aduersus hoc respondetur. quedam
pluris ẽẽ quamemuntur. Emis ame dico rem in ȩstimabilom. uitam ac bonam ut¬
litudinem. E bonarum artium p̃ceptore studlia liberalia. ⁊ ammicultum. Itaq
ins ñrei p̃tium s oꝑe soluitur. qd̾ deseruunt. qd̾ arebus suis auo cati nobis uacant.
mercedem ñ meriti. s oceupationis fue ferunt. Aaiud tam̃ dici potest uerus. qd̾ sta¬
tmponani si prius quomodoistud refelli possit ostenoero. Quedam mquento
pluris siunt. quamuenerunt. Et ob hoc aliquid miebi extrapillis quamios emnio
sinit debesit. primum quid int̃ ẽ. quanti sint cum p̃tio int̃ ementem ueno entemq
oaueris. tanti sunt quanto pluris uemire ñ possunt. Preterea michiluenditori debet

Expanded text:
cedulam dicis nec praeceptori, quia aliquid numeraveris. Atqui omnium horum cedulam dicis nec praeceptori, quia aliquid numeraveris. Atqui omnium horum apud nos magna caritas, magna reverentia est." Adversus hoc respondetur quaedam pluris esse, quam emuntur. Emis a medico rem inaestimabilem, vitam ac bonam valetudinem, a bonarum artium praeceptore studia liberalia et animi cultum ; itaque his non rei pretium, sed operae solvitur, quod deserviunt, quod a rebus suis avocati nobis vacant ; mercedem non meriti, sed occupationis suae ferunt. Aliud tamen dici potest verius, quod statim ponam, si prius, quomodo istud refelli possit, ostendero. " Quaedam," inquit," pluris sunt, quam venierunt, et ob hoc aliquid mihi extra pro illis quamvis empta sunt, debes." Primum quid interest, quanti sint, cum de pretio inter ementem vendentemque daveris, tanti sunt, quanto pluris venire non possunt ; propterea nihil venditori debet,
Abbreviated transcription (Latin):
mo deberem s exigium. Quid sit hoc dicam. Auquid ista mea causa facis: qd̾ me
ad fortunam redemptionis ad mittis. qd̃ nom̃ meum exit soeti debeo quod exire po-¬
nut tibi. Aditum tibi ad bñsicium tuum dedisti cuius maiorem partem fortunȩ
debeo. Sed hoc michi tibi qd̾ fortunȩ debere potui. Iuos ex toto p̃t̾ibo. quorum mer-¬
cennarium benesicium ẽ. quod quidat ñ computat cui s quantidaturus sit. qd̃ un-¬
diq in seconuersum ẽ. Uendit nicħil aliquis frum̃tum. uiuere ñ possum. nisi
emero. S ñ debeo uitam quia enĩ neqquam necessarium fuerit estimo. sine quouic¬
turus non fui. Sed quam ingratum qd̾ ñ habuissem. nis emissem. in quo ine ueben¬
do mereator ñ cogitauit. quantum auxilii alt aturus eẽt michi. quantum luchris
sibi. quod enim ñ debeo isto modo inquit. nec medico quicquam debere te ni si mer¬

Expanded text:
mo deberem, sed exiguum ; quid sit hoc, dicam. Aliquid istic mea causa facis, quod me mo deberem, sed exiguum ; quid sit hoc, dicam. Aliquid istic mea causa facis, quod me ad fortunam redemptionis admittis ; quod nomen meum exit, sorti debeo, quod exire potuit, tibi. Aditum mihi ad beneficium tuum dedisti, cuius maiorem partem fortunae debeo, sed hoc ipsum tibi, quod fortunae debere potui. Illos ex toto praeteribo, quorum mercennarium beneficium est, quod qui dat, non computat, cui sed quanti daturus sit, quod undique in se conversum est. Vendit mihi aliquis frumentum ; vivere non possum, nisi emero ; sed non debeo vitam, quia emi. Nec, quam necessarium fuerit, aestimo, sine quo victurus non fui, sed quam ingratum, quod non habuissem, nisi emissem, in quo invehendo mercator non cogitavit, quantum auxilii adlaturus esset mihi, sed quantum lucri sibi. Quod emi, non debeo. " Isto modo," inquit, " nec medico quicquam debere te nisi mer
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute ac iunculis liberaluero. At qui mea id causa faciam. Aduersus
hoc respondebo. aliquid istatua causa facis aliquid mea. Tił quod iedimis
nie. tibi enim ad utilitatem nrͣam satis ẽ quo subet redemisse. Itaq debeo
quod non itdemisme s quod eligis. P oteras enim ⁊ alt̾ius redemptione. ed̃e
consequi qd meaUtilitatem rei partiris mecum. ⁊ me in bñficuim tecipeꝰ
duob ꝓ futurum. Prefers mealiis hoc torum meacausa facis .taqs siptrecipi
to factura esset decem captiuorum redemptio. decem autẽ soli raptiuresse-¬
mus. nemo quiquam tibi deberet ex nobis quia nichil haberet enobis
quod cuiquam imputares. atua utilititate seductuctum. Nonsum uides bñficis
int̃pres. Nec desidero illud michi tantum dari.s ⁊ michi. Quid ergo inquit: simsortẽ¬
nomina ur̃a coniciuississem. ⁊ tuum nom̃ int̃̾redim̃dos eẽt. iichildeberes michi.im¬

Expanded text:
servitute ac vinculis liberavero ? Atqui mea id causa faciam." Adversus servitute ac vinculis liberavero ? Atqui mea id causa faciam." Adversus hoc respondeo : " Aliquid istic tua causa facis, aliquid mea : tua, quod redimis, mea, quod me redimis ; tibi enim ad utilitatem tuam satis est quoslibet redemisse. Itaque debeo, non quod redimis me, sed quod eligis ; poteras enim et alterius redemptione idem consequi, quod mea. Utilitatem rei partiris mecum et me in beneficium recipis duobus profuturum. Praefers me aliis ; hoc totum mea causa facis. Itaque, si praetorem te factura esset decem captivorum redemptio, decem autem soli captivi essemus, nemo quicquam tibi deberet ex nobis, quia nihil haberes, quod cuiquam imputares, a tua utilitate seductum. Non sum invidus beneficii interpres nec desidero illud mihi tantum dari, sed et mihi." " Quid ergo ? " inquitnomina vestra coici iussissem, et tuum nomen inter redimendos exisset, nihil deberes mihi ? " Im
Abbreviated transcription (Latin):
summa eͦura exercet atq ornat. Multũ ut ait cleantes ab eneficu
distat negonatio. Rursus ñsum tam iniquuis. ⁊t nichil ei debeam. qui
cum michi utilis esset fuit ⁊ sibi. Non enim exigo ut michi sine respectu sui
consulat. Immo ⁊̃ opto ut bñficium michi datum uel magis danti ꝓfuerit.
dum modo id quidabat duos intueus tdederit. ⁊ int̾ me seq diuiserit. Li¬
cet id ipse exmaiore parte possideat. Simͦ me in consortium admisit. si
duos cogitauit. ingratus sum ñ solum iniustus. Nis gaudeo hoc ali
ꝓfuisse qd̃ ꝓderat michi. Sumine malignitatis est ã uocarebñfitium. isi
quod dantem aliquo inq commodo adfecit. Alit̃ illi quibñfioium dant.
sua causa respondebo. usus me quare potius te michi ꝓfuissedicas qũã me
tibi. Puta inquit aliterfier ñ posse me magi stratũ. quã sidecem captos ci¬
ues. exmagno captiuorum numero redemero. Nicha debebis michi eũ te

Expanded text:
summa cura exercet atque ornat. Multum, ut ait Cleanthes, a beneficio summa cura exercet atque ornat. Multum, ut ait Cleanthes, a beneficio distat negotiatio. Rursus non sum tam iniquus, ut ei nihil debeam, qui, cum mihi utilis esset, fuit et sibi; non enim exigo, ut mihi sine respectu sui consulat, immo etiam opto, ut beneficium mihi datum vel magis danti profuerit, dum modo id, qui dabat duos intuens dederit et inter me seque diviserit. Licet id ipse ex maiore parte possideat, si modo me in consortium admisit, si duos cogitavit, ingratus sum, non solum iniustus, nisi gaudeo hoc illi profuisse, quod proderat mihi. Summae malignitatis est non vocare beneficium, nisi quod dantem aliquo incommodo adfecit. Alteri illi, qui beneficium dat sua causa, respondebo : " Usus me quare potius te mihi profuisse dicas quam me tibi ? " " Puta," inquit, " aliter fieri non posse me magistratum, quam si decem captos cives ex magno captivorum numero redemero ; nihil debebis mihi, cum te
Abbreviated transcription (Latin):
si bñgniores usus fortuna p̃ stitero : bñficium dedero. ñ grãm retulero. Iue
michi gram̃ referre debebit. H inc initrum fiet ame nuimerantur. In tell¬
go iamquid uelis quereris. ñ opusẽ te dicere. Hultꝰ tuus loquitur. Siquis
sua nobis causa ꝓfuit. eineinquis debetur aliquid: Hoc enim sȩpe te conq̃¬
rentem audio. Quod quedam homines sibi p̃stant. aliis imputant. Dic¬
animi liberalis. s prius istam questiunculam diuidam.⁊ rem ȩquam ab
separabo. Multum enim int̾ẽ utrum aliquis bñficium nobis dec
sua causa an ⁊ sua. Ille quitotus ad se spectat. ⁊ nobis ꝓdest. quia alit̃
ꝓ desse sibi ñ potest. eo mic hi loco est. quo qui pecorisuo hibernum ⁊ ȩstuiũ
pabulum ꝓspicit. Coloco ẽ quo qui loco captiuos suos ut commodius ueni¬
ant pascit. Et opimos boues saginat acdefricat. quo lamsta qui familiam

Expanded text:
si benigniore usus fortuna praestitero, beneficium dedero, non gratiam rettulero. Ille si benigniore usus fortuna praestitero, beneficium dedero, non gratiam rettulero. Ille mihi gratiam referre debebit ; hinc initium fiet, a me numerabitur. Intellego iam, quid velis quaerere ; non opus est te dicere ; vultus tuus loquitur. " Si quis sua nobis causa profuit, eine," inquis, " debetur aliquid ? Hoc enim saepe te conquerentem audio, quod quaedam homines sibi praestant, aliis imputant." Dicam, mi Liberalis ; sed prius istam quaestiunculam dividam et rem aequam ab iniqua separabo. Multum enim interest, utrum aliquis beneficium nobis det sua causa an et sua. Ille, qui totus ad se spectat et nobis prodest, quia aliter prodesse sibi non potest, eo mihi loco est, quo, qui pecori suo hibernum et aestivum pabulum prospicit; eo loco est, quo, qui captivos suos, ut commodius veneant, pascit et ut opimos boves saginat ac defricat, quo lanista, qui familiam
Abbreviated transcription (Latin):
puliin uesir posse sperabat. ꝑ cucurrit. et domum non minus ilas¬
sus quam irntus rediit At̃ apus ꝓximum circuiatorem resedit. etie
dumuagus atꝙ enmo uernaculis congredatue. ⁊ludit transeuntem plato¬
nem quem ñ quesierat inu̾emt. Inum inquit laudabimus puerun.
nur uantium in serrat. quod iuisus ẽ focit. hunc felieit̃ mertena casti¬
gab imus iteoiuntas est qͥiue ãpud nos ponit officium euius uide condias
sit. Ut medebito obstringat. parum ẽ illi uelle nisi ꝓfuit. parum ẽ ꝓfuisse
isi uoluit. Puta enim aliquem donare uoluisse nec donasse. Animum
quidem eius habeo. S bñficium habeo qd̃ ñ sumat et res rammus. Quemad-¬
modum ei. qui uoluit michi. quidem pecuniam credere. s ñdedit. ni
beo. ita ei uoluit. michi bñficium dare : s ñ potuit. Amicus quidem ero. seo
ñ obligatus. Et uolo illi aliquid p̃stare: nam ⁊ ille uoluit michi. Eecerũ

Expanded text:
illum inveniri posse sperabat, percucurrit et domum non minus lasillum inveniri posse sperabat, percucurrit et domum non minus lassus quam irritus redit ; alter apud proximum circulatorem resedit et, dum vagus atque erro vernaculis congregatur et ludit, transeuntem Platonem, quem non quaesierat, invenit. Illum, inquit, laudabimus puerum, qui, quantum in se erat, quod iussus est, fecit; hunc feliciter inertem castigabimus." Voluntas est, quae apud nos ponit officium ; cuius vide quae condicio sit, ut me debito obstringat. Parum est illi velle, nisi profuit ; parum est profuisse, nisi voluit. Puta enim aliquem donare voluisse nec donasse ; animum quidem eius habeo, sed beneficium non habeo, quod consummat et res et animus. Quemadmodum ei, qui voluit mihi quidem pecuniam credere, sed non dedit, nihil debeo, ita ei, qui voluit mihi beneficium dare, sed non potuit, amicus quidem ero sed non obligatus ; et volam illi aliquid praestare nam et ille voluit mihi, ceterum,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit quidedit. Profuit michi aliquis dum nescit. nrchil ill de¬
beo. Pfuit cum uellet nocere. imitabor ipsum. Ad primum illud reuer¬
ret nichil fecit. Ut ad alterum transeannis. ius me huic grãm referre.
ut qd̾ anescȩiente accepi uolens reddam. Nam quid detertio loquar.
qui ab iniuiria ladpenesicium dilapsus ẽ : ut bñficium tibi debeam.
parum ẽ uoluisse tedare. ut ñ debeanisatis ẽ noluisse. Beneficium entm
uoluntas nuda ñ efficit. s quod bñficium ñ ẽẽt si optime ac plenissime
uoluntati fortuna defuiss et. id equȩ bñficium ñ ẽ. nis i fortunam uolũ¬
tas antecessit. Non enim ꝓsusse te michi oportet. ut ob hoc tibi obli¬
ger. s erdestinato ꝓfiusse. Cleanthaes eyemplo eiusmodi. utiture
Ad querendum inquit. ⁊ accersiendum. erachademia ꝑlatonẽ duos
puerosmisi. Alt̃ dotam porticum ꝑscrutatiis ẽ. Aua quoq locan quub

Expanded text:
cognoscit, qui dedit. Profuit aliquis mihi, dum nescit: nihil illi decognoscit, qui dedit. Profuit aliquis mihi, dum nescit: nihil illi debeo. Profuit, cum vellet nocere : imitabor ipsum. Ad primum illum reverum mihi daret, nihil fecit ! Ut ad alterum transeamus, vis me huic gratiam referre, ut, quod a nolente accepi, volens reddam ? Nam quid de tertio loquar, qui ab iniuria in beneficium delapsus est ? Ut beneficium tibi debeam, parum est voluisse te dare ; ut non debeam, satis est noluisse. Beneficium enim voluntas nuda non efficit, sed, quod beneficium non esset, si optimae ac plenissimae voluntati fortuna defuisset, id aeque beneficium non est, nisi fortunam voluntas antecessit. Non enim profuisse te mihi oportet, ut ob hoc tibi obliger, sed ex destinato profuisse. Cleanthes exemplo eiusmodi utitur : " Ad quaerendum," inquit, " et accersendum ex Academia Platonem duos pueros misi. Alter totam porticum perscrutatus est, alia quoque loca, in quibus