comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paleȩ crimina etiam frumentis obicitis. Et cum so¬
la palea sitis: solum frumentum uos ẽẽ iactatis. P¬
phete autem ueridici: utrunq hoc genus ante uen¬
tilationem que in die iudicu futura est. ꝑmixtum
ẽẽ dicunt. ꝑ totum mundum. id est ꝑ totum agrũ
dm̃i. Ueruntam̃ adioneo ut istum primum psal¬
mum grece legas. Ita ñ audebis ꝓcrimine obicere
orbi t̾rarum partem macharii: quia forte intelli¬
ges cuius macharu sit pars in om̃ibus scĩs. que ꝑ
om̃s gentes benedicuntur in semine abrahȩ. Quod
enim latine scriptum est beatus uir: grece habet
machariosaner. Ille autem macharius qui uobis
displicet: si malus fuit. nec in hac sorte est. nec huic
sorti obest. Si autem bonus: opus suum ꝓbet. ut in
se ipso habeat głam. et ñ in altero. Petił dix̃. Nr̃i au¬
tem baptismatis laudes: idem psalmographus
decantauit. Dñs pascit me et nichil michi deerit:

Expanded text:
paleae crimina etiam frumentis obicitis et, cum sopaleae crimina etiam frumentis obicitis et, cum sola palea sitis, solum frumentum uos esse iactatis. prophetae autem ueridici utrumque hoc genus ante uentilationem, quae in die iudicii futura est, permixtum esse dicunt per totum mundum, id est per totum agrum domini. uerumtamen admoneo ut istum primum psalmum Graece legas: ita non audebis pro crimine obicere orbi terrarum partem Macarii, quia forte intelleges cuius Macarii sit pars in omnibus sanctis, qui per omnes gentes benedicuntur in semine Abrahae. quod enim scriptum est Latine \'beatus uir\', Graece habet μακάριος avfip. ille autem Macarius qui uobis displicet, si malus fuit, nec in hac sorte est nec huic sorti obest; si autem bonus, opus suum probet, ut in se ipso habeat gloriam et non in altero. Petilianus dixit: Nostri autem baptismatis laudes idem psalmographus decantauit: dominus pascit me et nihil mihi deerit:
Abbreviated transcription (Latin):
maximianiste suꝑabunt. Petił dix̃. Primo psal¬
mo cdauid beatos et impios seperat. ñ partes sci¬
licet faciens. s ab om̃ibus impiis separans scĩtatẽ.
Beatus uir qui ñ abiit in consilio impiorum: & in
uia peccatorum ñ stetit. Ad uiam iusticie redeat.
qui errauerat ut ꝑiret. Et suꝑ cathedram pestilen¬
tie ñ sedit. Cum ita cominoneat. o miseri quid se¬
detis: S in lege domini uoluntas eius. & in lege do¬
mini mneditabitur die ac nocte: & erit uelut lignũ
qͦd plantatum est circa decursus aquarum: quod
fructum suum dabit in tempore suo. Et folium
eius ñ decidet: & om̃ia quecũq fecerit. ꝓspera ꝓce¬
dent. Non sic impii ñ sic: s. tanquam puluis quem
ꝑicit uentus a facie t̃rȩ: Implet oculos. ut excecet.
ꝓpterea ñ exurgent impu in iudicio: neq peccato¬
res in consilio iustorum. Qm̃ scit dñs uias iustorum:
scernat hec duo genera hominum: S uos maledici.

Expanded text:
Maximianistae superabunt. Petilianus dixit: Primo psalMaximianistae superabunt. Petilianus dixit: Primo psalmo Dauid beatos et impios separat, non partes scilicet faciens, sed ab omnibus impiis separans sanctitatem: beatus uir qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit — ad uiam iustitiae redeat, qui errauerat ut periret — et super cathedram pestilentiae non sedit — cum ita commoneat o miseri, quid sedetis? — sed in lege domini uoluntas eius et in lege domini meditabitur die ac nocte. et erit uelut lignum quod plantatum est circa decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. et folium eius non \'decidet, et omnia quaecumque fecerit prospera procedent. non sic impii, non sic: sed tamquam puluis quem proiciet uentus a facie terrae — implet oculos, ut excaecet —. propterea non exurgent impii in iudicio neque peccatores ita consilio iustorum, quoniam scit dominus uias iustorum, scernat haec duo genera hominum? sed uos maledici
Abbreviated transcription (Latin):
menta uariari: aut uitȩ cuiꝰquam sordibus pollui:
Detilianꝰ dix̃. S si iste sunt partes: nichil nobis p̃iudi¬
cant nomina cum paucis. Duȩ nanq uiȩ sunt. U¬
na angusta qua ꝑgimus: altera ẽ impiis qua ꝑibũt.
Et tam̃ longe discernitur uocabuli ȩqualitas: ne
uia iusticiȩ consortio nominis maculetur. ÃsR.
Timuisti comparatam multitudini ur̃ȩ multitudi¬
nem orbis t̾rarum: & ad paucitatis laudem ꝑ angustã
uiam gradientem te conferre uoluisti. Utinam ñ ad
eius laudem. s ad ipsam uiam te contulisses: ꝓfecto ꝑ¬
spiceres eandem paucitatem meccłia ẽẽ om̃ium gen¬
tium. S paucos dici iustos in comparatione multoꝵ
unquorum: sicut in comparatione palee possunt
pauca grana dici uberrime segetis. quȩ tamen ꝑ se
ipsa in massam redacta: implent horreum. Nam
sicut in cribulationib amissorum locorum. sic etiam
in paucitate: si in his putas ẽẽ iusticiam te ipsi

Expanded text:
menta uariari aut uitae cuiusquam sordibus pollui? menta uariari aut uitae cuiusquam sordibus pollui? Petilianus dixit: Sed si istae sunt partes, nihil nobis praeiudicant nomina eompartis. duae namque uiae sunt, una angusta qua pergimus, altera est impiis qua peribunt; et tamen longe discernitur uocabuli aequalitas, ne uia iustitiae consortio nominis maculetur. Augustinus respondit: Timuisti comparatam multitudini uestrae multitudinem orbis terrarum et ad paucitatis laudem per angustam uiam gradientis te conferre uoluisti. utinam non ad eius laudem, sed ad ipsam uiam te contulisses! profecto perspiceres eandem paucitatem in ecclesia esse omnium gentium, sed paucos dici iustos in comparatione multorum iniquorum, sicut in comparatione paleae possunt pauca grana dici uberrimae segetis, quae tamen per se ipsa in massam redacta implent horreum. nam sicut in tribulationibus amissorum locorum, sic etiam in paucitate, si in his putas esse iustitiam, te ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ris meriti es: ñ solum cȩteris collegis tuis. s etiam istis
ipsis quos certe: ut sacrilegos plenarii concilii ur̃i ore
damnastis : Petił dix̃. Nos enim ut scriptum ẽ. bap¬
tismo nr̃o. xp̃m indiuinus traditum: uos ur̃o conta¬
gio uidam induitis traditorem. Ãs R. Possem et e¬
go dicere. Uos ur̃o contagio optatum induitis ꝓdi¬
torem. raptorem. opp̃ssorem. separatorem. s absit ut
cupiditas reddendi maledicti me ad aliquam ꝓuo¬
cet falsitatem. Nec uos enim illum induitis: nec nos
istum. Itaq si quisquam ad nos ueniens in nomine
optati se baptizatum ẽe respondeat. & baptizabitur
in nomine: xp̃i : & uos quotqͦt a nobis uenientes baꝑ¬
tirastis. si in nomine uide traditoris se baptiratos dixe¬
rant: ñ rep̃hendimꝰ qͦd fecistis. Si autem in xp̃i nomi¬
ne baptirati erant: ñ uidetis quanto errore arbitre¬
mini uarietate humanorũ uiciorum diuina sacra¬

Expanded text:
ris meriti es non solum ceteris collegis tuis sed etiam istis ris meriti es non solum ceteris collegis tuis sed etiam istis ipsis, quos certe ut sacrilegos plenarii concilii uestri ore damnastis? Petilianus dixit: Nos enim, ut scriptum est, baptismo nostro Christum induimus traditum, uos uestro contagio Iudam induitis traditorem. Augustinus respondit: Possem et ego dicere: uos uestro contagio Optatum induitis proditorem raptorem oppressorem separatorem. sed absit ut cupiditas reddendi maledicti me in aliquam prouocet falsitatem; nec uos enim illum induitis nec nos istum. itaque si quisquam ad nos ueniens in nomine Optati se baptizatum esse respondeat, et baptizabitur in nomine Christi, et uos quotquot a nobis uenientes baptizastis, si in nomine Iudae traditoris se baptizatos dixerant, non reprehendimus quod fecistis. si autem in Christi nomine baptizati erant, non uidetis quanto errore arbitremini uarietate humanorum uitiorum diuina sacra
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tenebant heretici scđm parem domini uolun¬
tatem catholici tenent: Ad om̃s enim similes. id ẽ
ad om̃s impios. & iniquos. illa uox domini ualet.
Auferetur a uobis regnum dĩ. & dabitur genti fa¬
cienti iusticiam. An frustra scriptum est. labores
impiorum iusti edent: Quappt̃ magis mirari de¬
betis quod adhuc tenetis aliquid: quam qd̃ aliqͥd
amisistis. S. neq hoc miremini. Paulati enim
cadit paries dealbatus. Respicite tam̃ maximia¬
nistas quȩ loca tenebant: & quibus inde agentib
& expugnantib pulsi sint. Et si hec pati iusticia ẽ:
et facere iniquitas: aude loqui si potes. Primo qͥa
uos fecistis. illi passi sunt: deinde quia scđm regłam
iusticie: huiꝰ tu inferior inueniris. Illi enim ꝑ iudices¬
ñ a catholicis imꝑatorib expulsi sunt de locis auti¬
quis: tu autem nec ꝑ ipsorum imꝑatorum ussa de
basilicis expelleris unitatis. Unde nisi quia mino¬

Expanded text:
quae tenebant haeretici secundum parem domini uolunquae tenebant haeretici secundum parem domini uoluntatem catholici tenent? ad omnes enim similes, id est ad omnes impios et iniquos illa uox domini ualet: auferetur a uobis regnum dei et dabitur genti facienti iustitiam. an frustra scriptum est: labores impiorum iusti edent? quapropter magis mirari debetis, quod adhuc tenetis aliquid quam quod aliquid amisistis. sed neque hoc miremini; paulatim enim cadit paries dealbatus. respicite tamen Maximianistas, quae loca tenebant et quibus inde agentibus et expugnantibus pulsi sint. et si haec pati iustitia est et facere iniquitas, aude loqui, si potes, primo quia uos fecistis, illi passi sunt, deinde quia secundum regulam iustitiae huius tu inferior inueniris. illi enim per iudices a catholicis imperatoribus expulsi sunt de locis antiquis, tu autem nec per ipsorum imperatorum iussa de basilicis expelleris unitatis. unde, nisi quia mino
Abbreviated transcription (Latin):
us est. aut eius uos morib tinguitis. cuius facta sec¬
tantes. raptis thesauris eccłiȩ: nos. xp̃i heredes potes
s xp̃c mortuus ẽ. Cuidicit eccłia. toto orbe diffusa.
Respondeam exꝓbrantib michi uerbum: qm̃ in
uerba tua speraui. Cum gͦ audiam uerba dñi dicen¬
tis. eritis michi testes in iherłm. & in totam uideã.
& samariam. & usq in totam t̃ram. & ꝑ ꝓpħam.¬
in om̃em t̾ram exiit sonus eorum. et in fines orbis
t̃re uerba eorum. malorum commixtio corporalis
me nulla ꝑturbat. si nomi dicere: suscipe seruum
tuum in bono: ñ calumnientur michi suꝑbi. Non
Sͦ curo uanum calumniatorem: quia idoneum te¬
neo ꝓmissorem. Si autem de reb uł locis ecclasticis
q̃s tenebatis & ñ tenetis querimini: possunt et
udi se iustos dicere. et iniquitatem nobis obi¬
cere: quia locum in quo impie regnauerunt:
modo. xp̃iani possident. Quid gͦ indignum. si ea

Expanded text:
us est aut eius uos moribus tinguitis, cuius facta secus est aut eius uos moribus tinguitis, cuius facta sectantes raptis thesauris ecclesiae nos Christi heredes potestsed Christus mortuus est, cui dicit ecclesia toto orbe diffusa: respondeam exprobrantibus mihi uerbum, quoniam in uerba tua speraui. cum ergo audiam uerba domini dicentis: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram et pin omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum, malorum commixtio corporalis me nulla perturbat, si noui dicere: suscipe seruum tuum in bono, non calumnientur mihi superbi. non ergo curo uanum calumniatorem, quia idoneum teneo promissorem. si autem de rebus uel locis ecclesiasticis quos tenebatis et non tenetis querimini, possunt et aei se iustos dicere et iniquitatem nobis obicere, quia locum in quo impie regnauerunt modo christiani possident. quid ergo indignum, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
li. ego autem apollo. ego uero cephe: ego autẽ. xp̃i.
Nunquid diuisus est. xp̃c: Nunquid paulus cruci¬
fixus ẽ ꝓ uobis. aut in nomine pauli baptizati estis:
ista cominemorat. Quando enim crederetis sic eum
ꝓ nob̾ contra se dicere: Petił dix̃. Si rudibus. si iustis
paulus hec dixit: ego uobis iniustis hec dico. Nun¬
quid diuisus ẽ. xp̃c. ut uos ab ecclia scinderetis: Aũs
R. Uereor ne quisquam in hoc oꝑe meo scriptorem ar¬
bitretur errasse : et illic fecisse petilianus dixit. ubi
debuit facere augustinus respondit. S: uideo quid
egeris. Quasi p̃occupare uoluisti: ne nos ista dice¬
remus. S: quid fecisti. nisi ut bis dicantur: Si gͦ sic te
delectat audire quȩ sunt aduersus uos ut ea dican¬
tur: audi illa peto a me: petiliane: Nunquid diui¬
sus ẽ:xp̃c. ut uos ab eccłia scinderetis: Petilianꝰ dix̃
Nunquid ꝓuobis laqueo suo iudas traditor mortu¬

Expanded text:
li, ego autem Apollo, ego uero Cephae, egli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, egnumquid diuisus est Christus? numquid Paulus crucifixus est pro nobis, aut in nomine Pauli baptixati estis? ista commemorat. quando enim crederetis sic eum pro nobis contra se dicere? Petilianus dixit: Si rudibus, si iustis Paulus haec dixit. ego nobis iniustis haec dico: numquid diuisus est Christus, ut nos ab ecclesia scinderetis? Augustinus respondit: Uereor ne quisquam in hoc opere meo scriptorem arbitretur errasse et illic fecisse \'Petilianus dixit\', ubi debuit facere \'Augustinus respondit\'. sed uideo quid egeris: quasi praeoccupare uoluisti, ne nos ista diceremus. sed quid fecisti nisi ut bis dicantur? si ergo sic te delectat audire quae sunt aduersus uos ut ea dicantur, audi illa, peto, a me, Petiliane: numquid diuisus est Christus, ut uos ab ecclesia scinderetis? Petilianus dixit: Numquid pro nobis laqueo suo ludas traditor mortu
Abbreviated transcription (Latin):
anente
pphetatis:
quandoquidem hic ꝑ ur̃am insaniam male opta¬
tis. S plus ualet p̾dictio ꝓpħarum: quam male¬
Que enim participatio iusticiȩ cum iniquitate: aut
quȩ societas luminis cum tenebris: Quȩ autem con
uentio xp̃i ad belial. aut quȩ pars fidelis cum infi
deli: Ãs s. Nerba apłi agnosco: s quid te adiuuẽt
omnino ñ uideo. Quis enim nr̃m dicit ẽẽ partici¬
pationem iusticiȩ cum iniquitate: etiam si iustus
& iniquus sicut iudas et petrus pariter sacramen¬
ta communicent: Ex una quippe re sc̃a. iudas si¬
bi sumebat iudicium. petrus salutem. sicut tu si
dissimilis eras cum optato sacramentum sumebas.
&e raptor sicut ille ñ eras. An rapina iniquitas ñ ẽ:
Quis ita insaniat ut hoc dicat: Que gͦ participatio
iusticiȩ tuę cum illius iniquitate: quando ad u-¬
num accedebatis altare: Petilianꝰ dixit. Et iterum
docuit: ne scismata nascerentur. Dico autem uob̃:
quia unusquisq ur̃m dicit. Ego quidem sum pau¬

Expanded text:
amentum phetatis, quandoquidem hic per vestram insaniam male optatis. Sed plus valet praedictio Prophetarum, quam maleQuae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas lumincordia Christi cum Belial? Aut quae pars fideli cum infi: Uerba apostoli agnosco, sed quid te adiuuent omnino non uideo. quis enim nostrum dicit esse participationem iustitiae cum iniquitate, etiamsi iustus et iniquus, sicut ludas et Petrus, pariter sacramenta communicent? ex una quippe re sancta ludas sibi sumebat iudicium, Petrus salutem, sicut tu, si dissimilis eras, cum Optato sacramentum sumebas et raptor sicut ille non eras. an rapina iniquitas non est? quis ita insaniat ut hoc dicat? quae ergo participatio iustitiae tuae cum illius iniquitate, quando ad unum accedebatis altare? Petilianus dixit: Et iterum docuit ne schismata nascerentur: dico autem uobis, quia unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
noui. tu forte nescis: &. ideo securꝰ clamas diuitias
formidamꝰ. Unde miror qđ ista uox tua. ut ad nos
ꝑueniret ipsum transiliit. Int̃ constantinã quippe
ubi tu es. et ipponẽ ubi ego sũ: chalama ubi ille est¬
ẽ uicinior quidẽ nob̾.s tam̃ int̾posita ẽ. Miror gͦ qͦ¬
mͦ ñ ille prior excepit hanc uocem. et reꝑcussit ne tͦn¬
siret adnos. et adu̾sus te duunciarũ laudes multo co¬
piosius recitauit. N solũ enim ñ formidat ille diui¬
tias: s et amat. Et certe de cȩtero priusquã edas: re¬
cita illi talia. Si ñ emendau̾it: respondemꝰ. Tu aut̃
si uerũ ẽ: qd pauꝑsis. ibi habes frẽm meũ fortunatũ.
faciliꝰ inde placere poteris illi college ineo. quã huic
tuo. Petił dix̃. Nos timore di quo uiuimꝰ. penas et
mortes quaᷤ gladio facitis ñ timemꝰ: s id solum de¬
niq fugiinꝰ. qd̃ cominunione nequissima animas

Expanded text:
noui; tu forte nescis et ideo securus clamas: diuitias noui; tu forte nescis et ideo securus clamas: diuitias formidamus. unde miror quod ista uox tua, ut ad nos perueniret, ipsum transiliit; inter Constantinam quippe ubi tu es et Hipponem ubi ego sum Calama ubi ille est uicinior quidem nobis, sed tamen interposita est. miror ergo quomodo non ille prior excepit hanc uocem et repercussit, ne transiret ad nos, et aduersus te diuitiarum laudes multo copiosius recitauit. non solum enim non formidat ille diuitias, sed et amat. et certe de cetero, priusquam edas, recita illi talia; si non emendauerit, respondemus, tu autem, si uerum est quod pauper sis, ibi habes fratrem meum Fortunatum: facilius inde placere poteris illi collegae meo quam huic tuo. Petilianus dixit: Nos timore dei quo uiuimus poenas et mortes, quas gladio facitis, non timemus, sed id solum denique fugimus, quod communione nequissima animas
Abbreviated transcription (Latin):
si forte scit hoc collega m̃s fortunatus: quia in eadẽ
ciuitate estis. Nunquã mͥ indicauit: quia nunquã
quesieram. ueruntam̃ etiã si hoc fecisti. tu ipse contra
te in hac ipsa tua epłã cõmemorasti apłicũ testimo¬
niũ. Si distribuero omĩa mea pauꝑib. et tradidero
corpꝰ meum ut ardeam. caritatẽ autẽ ñ habeam: ni¬
chil mn ꝑdest. Si enim haberetis caritatem. ñ obicere¬
tis ignaro et uob incognito orbi t̃rarum. nec ipsa sal¬
tẽ ꝓbata crimina affrorum. Si haberetis caritatem.
ñ inur̃is calumnis fingeretis. s in u̾bis dñi manifes¬
tissime exp̃ssam. usq in totã t̾ram cognosceretis uni¬
tatẽ. Si autẽ hoc ñ fecisti. quid gloriaris quasi feceris:
ltane uͦ diuitias formidatis. ut nichil habentes om¬
nia possideatis: Dic ista college tuo crispino. qui mͦ
iuxta ipponẽ nrãm comparauit fundum. ubi mer¬
geret homines in ꝓfundũ. Unde hoc et egonimiũ

Expanded text:
si forte scit hoc collega meus Fortunatus, quia in eadem si forte scit hoc collega meus Fortunatus, quia in eadem ciuitate estis, numquam mihi indicauit, quia numquam quaesieram. uerumtamen etiamsi hoc fecisti, tu ipse contra te in hac ipsa tua epistula commemorasti apostolicum testimonium: si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. si enim haberetis caritatem, non obiceretis ignaro et uobis incognito orbi terrarum nec ipsa saltem probata crimina Afrorum; si haberetis caritatem, non in uestris calumniis fingeretis, sed in uerbis domini manifestissime expressam usque in totam terram cognosceretis unitatem. si autem hoc non fecisti, quid gloriaris, quasi feceris? itane uero diuitias formidatis, ut nihil habentes omnia possideatis? dic ista collegae tuo Crispino, qui modo iuxta Hipponem nostram comparauit fundum, ubi mergeret homines in profundum. unde hoc et ego nimium
Abbreviated transcription (Latin):
te contemnit: &. uapulat et ꝑit. lam ñ intelligis uir
habet. qͥ aut̃ ꝓ parte donati uł paucos nũmos ꝑdid̃it.¬
corũ ħt: Petił aix̃. Nos aut̃ pauꝑes sp̃u. ñ diuitus
metuimꝰ: s. diuitias formidamꝰ. Nos nichil haben¬
tes & om̃ia possidentes. censum anima credimꝰ. nr̃is¬
q penis et sanguine: et̾nas diuicias celi mercamur.
Sic idem dñs dicit. Qui ꝑdiderit substantiam suam.
centuplũ recipiet eam. Augꝰr̃. Et hoc ad rem ꝑtinet
comionere: quẽadmodũ scͥptũ ẽ: Nam ubi nichil
impedit intentionẽ meã. si quid de scripturis fal¬
lis aut falleris. nichil curo. Nongͦ ita scriptum est.
qui ꝑdid̾it substantiã suam. s qͥ ꝑdid̾it animã suã
qui dimiserit. Nec solã substantiam pecuniȩ: s et
multa alia. Tu autẽ. interim ñ ꝑdidisti substantiã.
Utrũ uͦ dimiseris qd̾ sic de pauꝑtate gloriaris: nescio

Expanded text:
te contemnit, et uapulat et perit. iam non intellegis, uir te contemnit, et uapulat et perit. iam non intellegis, uir habet, qui autem pro parte Donati uel paucos nummos perdios autem pauperes s-piritu non diuitiis metuimus, sed diuitias formidamus. nos nihil habentes et omnia possidentes censum animam credimus nostrisque poenis et sanguine aeternas diuitias caeli mercamur, siquidem dominus dicit: qui perdiderit substantiam suam, centuplum recipiet eam. Augustinus respondit: Et hoc ad rem pertinet commonere quemadmodum scriptum est; nam ubi nihil impedit intentionem meam, si quid de scripturis fallis aut falleris, nihil curo. non ergo ita scriptum est: qui perdiderit substantiam suam, sed: qui perdiderit animam suam erit\', sed: qui dimiserit, nec solam substantiam pecuniae, sed et multa alia. tu autem interim non perdidisti substantiam. utrum uero dimiseris, quod sic de paupertate gloriaris, nescio.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ gła ẽ. si peccantes penas patimini. ut neq hicha¬
beatist̾rena solatia nec in fut᷑o scło uitã et̃nã. s. et hic an¬
gustias infeliciũ. et ibi gehennas hereticorũ: Uides
gͦ tu fr̃ cum quo mͥ nẽ res est. prius te debere ostende¬
re:utrũ teneas ueritatẽ. et tunc exhortari homines.
ut ꝓ ea tenenda parati sint carere om̃ib quȩ tempo¬
ralit᷑ tenent.Cum hoc ñ ostendas. quia ñ potes. ñqͥa
ingeniũ deest: s quia mala causa ẽ.cur festinas ex¬
hortationib tuis facere homines et mendicos. et un¬
ꝑitos. et egentes. et errantes.&. pannosos. & conten¬
tiosos. et famelicos.et hereticos.et in hoc scł̃o bona
temporalia ꝑdentes. et in xp̃i iudicio mala et̃na in¬
uenientes: Cautꝰ aut̃ filiꝰ. qͥ tim̃do flagellum patris.
recedit a cubili serpentis: nec uapulat nec perit.
Qui autẽ dolores discipline: p̃ sua ꝑniciosa uolunta¬

Expanded text:
autem gloria est, si peccantes poenas patimini?, ut neque hic haautem gloria est, si peccantes poenas patimini?, ut neque hic habeatis terrena solacia nec in futuro saeculo uitam aeternam, sed et hic angustias infelicium et ibi gehennas haereticorum. uides ergo tu, frater, cum quo mihi nunc res est, prius te debere ostendere utrum teneas ueritatem et tunc exhortari homines, ut pro ea tenenda parati sint carere omnibus quae temporaliter terrent. cum hoc non ostendas, quia non potes, non quia ingenium deest, sed quia mala causa est, cur festinas exhortationibus tuis facere homines et mendicos et imperitos et egentes et errantes et pannosos et contentiosos et famelicos et haereticos et in hoc saeculo bona temporalia perdentes et in Christi iudicio mala aeterna inuenientes? cautus autem filius, qui timendo flagellum patris recedit a cubili serpentis, nec uapulat nec perit; qui autem dolores disciplinae prae sua perniciosa uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
etiã damnabilis fides ẽ. fidem latroni seruare: Postͤ¬
inodem̃tis luchri cominerciũ ẽ: ur̃as animas ꝑdere.
dabis commutationẽ ꝓ anima tua: Augͦr̃. Utilis
eẽt ista exhortatio fateor: si ea quisquã in bona cau¬
sa uteretur. Omĩno bene det̾ruisti homines: diui¬
tias p̃ponere anime mee:d: uos qui hec audistis:
& nos paululũ audite. Hoc enĩ et nos dicimꝰ. S: at¬
tendite quemadmodũ. Si uob̾̃ minant᷑ reges aufer¬
re diuitias. quia iudei scđm carnẽ ñ estis. aut qͥai
dola uł demonia ñ colitis. aut qͥa in nullas hereses
transferimini. s in unitate catholica ꝑmanetis. eli¬
gite potius ꝑire diuicias ur̃as. ne ipsi ꝑeatis. S: nec
aliud quicquã. nec ipsam temporalem uitã saluti
damna ułdamnationẽ minantur qͥa estis heretici.
t̃rent uos illi. ñ crudelit̃. s miscđit̾. Uos autẽ ñ fortrẽ.
s ꝑtinacit̾. ñ timetis. Audite gͦ petrũ dicentem. Que

Expanded text:
etiam damnabilis fides est fidem, latroni seruare. postretiam damnabilis fides est fidem, latroni seruare. postremo dementis lucri commercium est uestras animas perdere, dabis commutationem pro anima tua? Augustinus respondit: Utilis esset ista exhortatio, fateor, si ea quisquam in bona causa uteretur. omnino bene deterruisti homines diuitias praeponere animae suae. sed uos, qui haec audistis, et nos paululum audite; hoc enim et nos dicimus, sed attendite quemadmodum. si uobis minantur reges auferre diuitias, quia Iudaei secundum carnem non estis aut quia idola uel daemonia non colitis aut quia in nullas haereses transferimini, sed in unitate catholica permanetis, eligite potius perire diuitias uestras, ne ipsi pereatis, sed nec aliud quicquam nec ipsam temporalem uitam saluti damna uel damnationem minantur, quia estis haeretici, terrent uos illi non crudeliter, sed misericorditer, uos autem non fortiter, sed pertinaciter non timetis. audite ergo Petrum dicentem: quae
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ꝑperam geritur. cum ad neganda eccłiam. xp̃i
testimonio ep̃i contradicunt: Obsecramꝰ gͦ ut ñ contͣ
euangłium. s scd̾m euangłium etiã u̾ba ipsius uilia¬
ni cui sic supplicastis audiant᷑: et ea que ꝑperam
gesta sũt. in antiquũ statũ cuncta reuocentur. Peti¬
lianꝰ dix̃. Nos uos miseri appello. qͥ ꝑsequutionũ me¬
tu ꝑt̾riti.dum ur̃as diuitias ñ animas queritis. ñ ta
fidem ꝑfidam traditoꝵ diligitis. quã contra ipsorum
maliciã quoꝵ uob̃ patrocinia comparastis. ñ alit̃ ꝙͣ
ut naufragi in fiuctib fiuctꝰ subeunt ruituros. sat¬
q inmagno uite ꝑicło appetunt qd̾ cimet᷑. ue¬
lut tyrannicꝰ furor ut neminẽ metuat. uult cũ suo
ꝑicło. uł timeri. sic sic ad arcem malicie confugitis.
innocentiũ damna uł penas sine ur̃a formidine spec¬
taturi. si hoc ẽ: uitare ꝑicłm. fugere subruinã. necñ

Expanded text:
et non perperam geritur, cum ad negandam ecclesiam Christi et non perperam geritur, cum ad negandam ecclesiam Christi testimonio episcopi contradicunt? obsecramus ergo, ut non contra euangelium, sed secundum euangelium etiam uerba ipsius Iuliani, cui sic supplicastis, audiantur et ea, quae perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur. Petilianus dixit: Uos uos, miseri, appello, qui persecutionum metu perterriti, dum uestras diuitias, non animas quaeritis, non tam fidem perfidam traditorum diligitis, quam contra ipsorum malitiam, quorum uobis patrocinia comparastis, non aliter quam ut naufragi in fluctibus fluctus subeunt ruituros atque in magno uitae periculo appetunt quod timetur, uel ut tyrannicus furor, ut neminem metuaty uult cum suo periculo uel timeri, sic sic ad arcem malitiae confugitis, innocentium damna uel poenas sine uestra formidine spectaturi. si hoc est uitare periculum, fugere sub ruinam, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
telligite et cet̾a. &. alia multa. ultro ꝓ eccłie catho¬
licȩ unitate constituunt. S taceo de constantino.
xp̃m et iulianum uob opponimꝰ. Parũ dico. Dm̃ &
hominẽ: filium dĩ. et filium gehenne: saluatorem
animarũ nr̃arũ: et int̾fectorem animȩ suȩ:Cur in
basilicis possidendis. iuliani rescriptũ tenetis. et in
eccliȩ pace amplectenda. xp̃i euangłium ñ tenetis:
Clamamꝰ et nos. quȩ ꝑperam gesta sũt. in antiquũ
statum cuncta reuocentur. Antiquius ẽ euangłiũ
.xp̃i: quam rescriptũ iuliani. Antiquior ẽ unitas
xp̃i. ꝙͣ. pars donati. Antiquiores sũt eccłiȩ p̃ces ad
dñm ꝓ unitate: xp̃i. ꝗͣ rogatiani et pontui. et cassiani.
ad iulianum ꝓ parte donati. An ꝑperam geritur. cũ
reges ꝓhibent diuisionem: & ñ ꝑperã gerit᷑ cũ ep̃i
diuidunt unitatem: ꝑperam geritur. cum ad de¬
fendendam ȩccłiam.xp̃i testimomiis reges seruiunt.

Expanded text:
tellegite et cetera et alia multa, ultro pro ecclesiae cathotellegite et cetera et alia multa, ultro pro ecclesiae catholicae unitate constituunt\'. sed taceo de Constantino. Christum et Iulianum uobis opponimus — parum dico — deum et hominem, filium dei et filium gehennae, saluatorem animarum nostrarum et interfectorem animae suae. cur in basilicis possidendis Iuliani rescriptum tenetis et in ecclesiae pace amplectenda Christi euangelium non tenetis? clamamus et nos: quae perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur. antiquius eat euangelium Christi quam rescriptum Iuliani, antiquior est unitas Christi quam pars Donati, antiquiores sunt ecclesiae preces ad dominum pro unitate Christi quam Rogatiani et Pontii et Cassiani ad Iulianum pro parte Donati. an perperam geritur, cum reges prohibent diuisionem, et non perperam geritur, cum episcopi diuidunt unitatem? perperam geritur, cum ad defendendam ecclesiam Christi testimonio reges seruiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gimini. redite ad hanc euidentissimã totius orbis
unitatem. ut ñ u̾bis apostate iuliani. s uerb̾ salua¬
toris xp̃i in antiquum statũ cuncta reuocent᷑. Mise¬
remini animȩ ur̃ȩ: ñ iam constantinũ et iulianũ
comparamꝰ. ut quam sint impares demonstremus.
Non dicimꝰ si uosñ sꝑastis in homine. et in pͥncipe.
cũ homini imꝑatori pagano et apostate dixistis. qd̾
apud eum sola iusticia locũ haberet. quib p̃cibus
& rescripto sicut ibi scͥptum ẽ: sicut allegationis gesta
testantur. pars donati uniuersalit̃ usa ẽ: multo mi
nꝰ criminari nos a uob̃ debemꝰ. tanquã sꝑemꝰ in ho¬
mine & in principe:si quid a constantino uł a cet̾is
xp̃ianis imꝑatorib nulla sacrilega adulatione pe¬
tiuimꝰ. aut siquid ipsi ñ petentib nob̾ memores ra¬
tionis quã d̃ño reddituri sunt. sub cuiꝰ uerbis tremũt
cũ audiunt que ipse cõmemorasti. & nunc reges in¬

Expanded text:
gimini, redite ad hanc euidentissimam totius orbis gimini, redite ad hanc euidentissimam totius orbis unitatem, ut non uerbis apostatae Iuliani, sed uerbis saluatoris Christi in antiquum statum cuncta reuocentur. miseremini animae uestrae. non iam Constantinum et Iulianum comparamus, ut quam sint impares demonstremus. non dicimus: si uos non sperastis in homine et in principe, cum homini imperatori pagano et apostatae dixistis, quod apud eum sola iustitia locum haberet — quibus precibus et rescripto, sicut ibi scriptum est, sicut allegationis gesta testantur, pars Donati uniuersaliter usa est —, multo minus nos criminari a uobis debemus, tamquam speremus in homine et in principe, si quid a Constantino uel a ceteris christianis imperatoribus nulla sacrilega adulatione petiuimus aut si quid ipsi non petentibus nobis memores rationis quam domino reddituri sunt, sub cuius uerbis tremunt cum audiunt quae ipse commemorasti: et nunc, reges, in
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis armatis tanꝗͣ. in hominib quoꝵ multitu¬
dine septus. inuasit insidias ꝑditoꝵ. S nec uos ip¬
sos qd̃ ab imꝑatore basilice uob̾ ut redderentur pe¬
tistis. arguimꝰ. tanquã in iuliano principe sꝑaue¬
ritis. s arguimꝰ qđ de: xp̃i testimonio desꝑaueritis.
A cuiꝰ unitate ipsas basilicas seꝑastis. Eas enĩ iuben¬
te inimico. xp̃i accepistis. in quib iussa xp̃i contem¬
neretis. dũ ualidum et uerũ uob̃ idet᷑. qd̾ iulianꝰ
constituit dicens. hoc quoq supplicantibꝰ rogatiano.
pontio. cassiano. et cȩteris ep̃is. s et clericis. accedit
ad cumulũ. ut abolitis que adu̾sus eos sine rescͥpto
ꝑperam gesta sunt. in antiquum statũ cuncta re-¬
uocentur. inualidũ autẽ et falsum qd̾ xp̃c constitu¬
it dicens. eritis mͥ testes in iherłm et in totã iudeam.
& samariã. & usq in totam t̾ram. Obsecramꝰ uos corri¬

Expanded text:
in ipsis armatis tamquam in hominibus, quorum multituin ipsis armatis tamquam in hominibus, quorum multitudine saeptus euasit insidias perditorum. sed nec uos ipsos, quod ab imperatore basilicae uobis ut redderentur petistis, arguimus, tamquam in Iuliano principe speraueritis, sed arguimus, quod de Christi testimonio desperaueritis, a cuius unitate ipsas basilicas separastis. eas enim iubente inimico Christi accepistis, in quibus iussa Christi contemneretis, dum ualidum et uerum uobis uidetur quod Iulianus constituit dicens: hoc quoque supplicantibus Rogatiano, Pontio, Cassiano et ceteris episcopis, sed et clericis, accedit ad cumulum, ut abolitis, quae aduersus eos sine rescripto perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur, inualidum autem et falsum quod Christus constituit dicens: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. obsecramus uos: corri
Abbreviated transcription (Latin):
mirari qd ad penamquerimini a regib. S quia
horũ duoꝵ. alterũ uobis usurpatis. alterũ a nobis
auditis. usurpatis enim uob̾ innocentiã. a nobis
autẽ auditis qd impie uiuatis. accipite iterum de
utroq quid dicam. Si innocentes estis. quare: xp̃i
testimonio contradicitis: Si autẽ nocentes. quare
adeius miscd̃iam ñ confugitis: Nam et testimoni-¬
ẽ. ur̃a p̃sumptio. ut de regib p̃sumatis. dicente da¬
uid. bonũ ẽ sꝑare in dño. quã sꝑare in homine:
bonum ẽ sꝑare in dno quam sꝑare in principib :
homines admonemꝰ ut in d̾no sperent. Nec sꝑamꝰ
in principib. s quantum possumꝰ pͥncipes admo¬
nemꝰ ut in dno sꝑent. et si aliquid a principibus
ꝓ utilitate eccłiȩ petimꝰ. ñ in eis tam̃ sꝑamꝰ. Neq enĩ
et apłs in illo tribuno sꝑauit tanquã in principe:
a quo sibi egit ut deductores darentur armati. aut

Expanded text:
mirari quod ad poenam quaerimini a regibus. sed quia mirari quod ad poenam quaerimini a regibus. sed quia horum duorum alterum uobis usurpatis, alterum a nobis auditis — usurpatis enim uobis innocentiam, a nobis autem auditis quod impie uiuatis —, accipite iterum de utroque quid dicam. si innocentes estis, quare Christi testimonio contradicitis? si autem nocentes, quare ad eius misericordiam non confugitis? nam et testimoniest uestra praesumptio, ut de regibus praesumatis, dicente Dauid: bonum est sperare in domino quam sperare in homine; bonum est sperare in domino quam sperare in principibus! homines admonemus, ut in domino sperent, nec speramus in principibus, sed quantum possumus principes admonemus, ut in domino sperent, et si aliquid a principibus pro utilitate ecclesiae petimus, non in eis tamen speramus. neque enim et apostolus in illo tribuno sperauit tamquam in principe, a quo sibi egit ut deductores darentur armati, aut
Abbreviated transcription (Latin):
res quia utrunq possemꝰ. S: si innocentia uob̾ ẽ: inqͥᷤ
cur nos ferro sectamini: Respicite paululũ cat̾uas
ur̃as. q̃ ñ antiqͦ more parentũ suoꝵ solis fustib ar-¬
mant᷑. s et secures. et lanceas. et gladios addiderũt.
et agnoscite quorũ potiꝰ uox ẽẽ debeat. qͥd nos ferro sec¬
tamini. Aut si reos nos inquis dicitis. quid nos que¬
ritis innocentes: Hic breuit̃ respondeo. Ideo queri¬
mini rei ab innocentib. ut desinatis ẽẽ rei: & incipi¬
atis eẽ innocentes. Ecce utrunq elegi nr̃m. et ad ues¬
trũ utrunq respondi. Modo tuelige unũ de duobꝰ.
Innocentes estis an nocentes: Neq potes utrunq
dicere: S dic utrunq: si hoc placet. Certe enim nõ
potestis in eadem causa ẽẽ innocentes: in qua estis
nocentes. Si gͦ innocentes estis: nolite mirari qđ
ad pacẽ querimini a fr̃ĩbꝰ. Si autẽ nocentes: nolite

Expanded text:
res quia utrumque possemus. Sed, si innocentia uobis est, inquis, res quia utrumque possemus. Sed, si innocentia uobis est, inquis, cur nos ferro sectamini? respicite paululum cateruas uestras, quae non antiquo more parentum suorum solis fustibus armantur, sed et secures et lanceas et gladios addiderunt, et agnoscite quorum potius uox esse debeat: quid nos ferro sectamini? aut si reos nos, inquis, dicitis, quid nos quaeritis innocentes? hic breuiter respondeo: ideo quaerimini rei ab innocentibus, ut desinatis esse rei et incipiatis esse innocentes. ecce utrumque elegi nostrum et ad uestrum utrumque respondi. modo tu elige unum de duobus: innocentes estis an nocentes? neque potes utrumque dicere, sed dic utrumque, si hoc placet. certe enim non potestis in eadem causa esse innocentes in qua estis nocentes. si ergo innocentes estis, nolite mirari quod ad pacem quaerimini a fratribus; si autem nocentes, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
in catholica possumꝰ salua conscientia dicere:. nec sc̃oᷤ
codices nos tradidisse. nec ydolorum supplicationi¬
b consensisse: nec quenꝗͣ. occidisse: uł si quid aliud
mali soletis obicere: nec eos qui forte qd quidem nec
de ipsis ꝓbastis ista fecerunt. contra nos regnũ celo¬
rũ. s contra se ipsos clausisse: qͥa unusquisq nr̃m
sarcinã suam portat. Ecce habes unũ. Et uos omnes
nocentes et sceleratos ẽẽ:ñ alios aliorũ criminib q̃
apud uos a quibdã cõmittunt᷑. a quibusdã repre¬
hendunt᷑. s crimine scismatis. a qͦ ĩmanissimo sacri¬
legio. nemo ur̃m se potest dicere: immunẽ: quandi
u ñ cõmunicat unitati om̃iũ gentiũ. nͥ cogat᷑ dicere
reddidi tͥ duo: quoꝵ tu uolebas ut unũ diceremꝰ. Uti¬
q attendere debiisti. utrunq a nob̾ posse dici. saltẽ
si hoc uolebas rogare nos ut unũ diceremꝰ. cũ uide¬

Expanded text:
in catholica possumus salua conscientia dicere nec sanctos in catholica possumus salua conscientia dicere nec sanctos codices nos tradidisse nec idolorum supplicationibus consensisse nec quemquam occidisse uel si quid aliud mali soletis obicere, nec eos qui forte, quod quidem nec de ipsis probastis, ista fecerunt, contra nos regnum caelorum, sed contra se ipsos clausisse, quia unusquisque nostrum sarcinam suam portat — ecce habes unum —, et uos omnes nocentes et sceleratos esse, non alios aliorum criminibus quae apud uos a quibusdam committuntur et a quibusdam reprehenduntur, sed crimine schismatis, a quo immanissimo sacrilegio nemo uestrum se potest dicere immunem, quamdiu non. communicat unitati omnium gentium, nisi cogatur dicere reddidi tibi duo, quorum tu uolebas ut unum diceremus. utique attendere debuisti utrumque a nobis posse dici et saltem, si hoc uolebas, rogare nos ut unum diceremus, cum uide
Abbreviated transcription (Latin):
catholicos. Cũ gͦ inde hucuenitis. desinitis ẽẽ qd̾ odi¬
niꝰ. et incipitis ẽẽ qd̾ amamꝰ. Pecił dix̃. Eligite tandẽ
de duob alterũ quid dicatis. Si in nocentia uobẽ.
cur nos ferro sectamini: Aut si nos reosdicitis. quid
nos queritis innocentes: Augꝰ r̃. Oacutissimã cõplexi¬
onẽ: an potiꝰ ineptissimam loquacitatẽ: Nonne ibi
ꝓponi solet. ut eligat᷑ alterũ de duob. qd̾ respondeat᷑.
ubi utrũq ñ potest eligi: Nam si mͥ ꝓponeres ut eli¬
gerem alterum de duob quid dicerẽ. utrum inno¬
centes annocentes simꝰ. ułrursus ex aliis duobꝰ siue
uͦ ꝓponis hec duo. utrũ nos innocentes simꝰ. an uos
reisitis. & uisut unum ex his duob eligam qd̃ respon¬
deam. At ego nolo unũ dicere: quia utrũq dico. et
nos innocentes. et uosreos. Nosẽẽ innocentes dicimꝰ.
a falsis et calumniosis criminationib ur̃is. quicũq

Expanded text:
catho.licos. cum ergo inde huc uenitis, desinitis esse quod odicatho.licos. cum ergo inde huc uenitis, desinitis esse quod odimus et incipitis esse quod amamus. Petilianus dixit: Eligite tandem de duobus alterum quid dicatis. si innocentia uobis est, cur nos ferro sectamini? aut si reos nos dicitis, quid nos quaeritis innocentes? Augonem an potius ineptissimam loquacitatem? nonne ibi proponi solet ut eligatur alterum de duobus quod respondeatur, ubi utrumque non potest eligi? nam si mihi proponeres, ut eligerem alterum de duobus quid dicerem, utrum innocentes an nocentes simus, uel rursus ex aliis duobus, utruero proponis haec duo, utrum nos innocentes simus an uos rei sitis, et uis ut unum ex his duobus eligam quod respondeam. at ego nolo unum dicere, quia utrumque dico, et nos innocentes et uos reos. nos esse innocentes dicimus a falsis et calumniosis criminationibus uestris, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
uitã et̃nã cõmititis. Petił dix̃. Si amicos nosuultis.
quare inuitos attrahitis: Si autẽ ininicos fingitis.
nec occidimꝰ inimicos. S quecunq uobiscum agimus.
qͣnquã uob̾agamꝰ inuitis. ex caritate tam̃ agimꝰ. ut
uolentes uoscorrigatis. correctiq uiuatis. Nã nemo
uiuit inuitus. Et tam̃ puer ut hoc uolens discat: in¬
uitꝰ uapulat. Et hoc plerunq ab homine carissimo.
Et hec qͥdem uob̃ reges dicerent. si ferirent. Alit̃ enĩ eoꝵ
potestas. diuinitꝰ ordinata ẽ. S. cum et isti ñ feriunt:
uos clamatis. Petilianꝰ dix̃. Que autẽ ratio ẽ. quȩ ue
inconstantia uanitatis. quocunq nos falso uocabu¬
lo dicatis hereticos. cõmunionẽ nr̃am magnopere
hoc uobiscũ agamꝰ. ne sitis heretici. quomͦ heretieorũ
cominunionẽ magnoꝑe cupimiꝰ: Dissensio quippe
uos et diuisio facit hereticos. Pax uͦ er unitas: facit

Expanded text:
uitam aeternam committitis. Petilianus dixit: Si amicos nos uultis, uitam aeternam committitis. Petilianus dixit: Si amicos nos uultis, quare inuitos atlrahitis? si autem inimicos fingitis, nec occidimus inimicos, sed quaecumque uobiscum agimus, quamquam uobis agamus inuitis, ex caritate tamen agimus, ut uolentes uos corrigatis correctique uiuatis. nam nemo uitia uitat inuitus: et tamen puer ut hoc uolens discat inuitus uapulat, et hoc plerumque ab homine carissimo. et haec quidem uobis reges dicerent, si ferirent; ad hoc enim eorum potestas diuinitus ordinata est. sed cum et isti non feriunt, uos clamatis. Petilianus dixit: Quae autem ratio est quaeue inconstantia uanitatis, quod, cum nos falso uocabulo dicatis haereticos, communionem nostram magnopere hoc uobiscum agamus, ne sitis haeretici, quomodo haereticorum communionem magnopere cupimus? dissensio quippe uos et diuisio facit haereticos, pax uero et unitas facit
Abbreviated transcription (Latin):
ribilit uetant: ego ñ dico. tu inueni aliud qd̃ dicas.
si pios imꝑatores ñ usdicere: Si hec exempla de dam¬
hele: et trib pueris ego cominemorassẽ: fortasse resiste¬
res. et in hec nr̃a tempora ex illis temporib sumi ñ
debuisse clamares. Dõ gr̃as qd̾ ea ipse posuisti. ad id
qͥdem qd̾ uolebas: s uides ea potius ualuisse ad id qd̾
nolebas. An ñ ẽ ista ur̃a fallacia. si error humauꝰ ẽ: Uti¬
nam ita sit. Emenda gͦ ne tumeas: ñ inde erisminor.
Immo uͦ maioris ingeni ẽ: animositatis flãmas extin¬
gere: confitendo quã falsitatis nebulas intelligendo
uitare: Petił dix̃. Ubi lex dĩ. ubi. xp̃ianitas ur̃a ẽ: si ce¬
des ac mortes facitis ac iubetis: Augꝰ R. Ad hoc uide
qͥd dicant coheredes. xp̃i. ꝑ totum orbem t̾rarũ. Cedes
& mortes: nec facimꝰ nec iubemꝰ. Et ista facientib mul¬
to sceleratiꝰ seuitis. qͥ hec in hominũ mentib contͣ

Expanded text:
rribiliter uetant, ego non dico: tu inueni aliud quod dicas, rribiliter uetant, ego non dico: tu inueni aliud quod dicas, si pios imperatores non uis dicere. Si haec exempla de Danihele et tribus pueris ego commemorassem, fortasse resisteres et in haec nostra tempora ex illis temporibus sumi non debuisse clamares. deo gratias, quod ea ipse posuisti ad id quidem quod uolebas; sed uides ea potius ualuisse ad id quod nolebas. an non est ista uestra fallacia, sed error humanus est? utinam ita sit! emenda ergo. ne timeas, non inde eris minor; immo uero maioris ingenii est animositatis flammas confitendo extinguere quam falsitatis nebulas intellegendo uitare. Petilianus dixit: Ubi lex dei, ubi christianitas uestra est, si caedes et mortes facitis ac iubetis? Augustinus respondit: Ad hoc uide quid dicant coheredes Christi per totum orbem terrarum. caedes et mortes nec facimus nec iubemus: et ista facientibus multo soeleratius saeuitis, qui haec in hominum mentibus contra
Abbreviated transcription (Latin):
me potuisset. et nobis dicitis ut reges ab hominũ ꝑse¬
quutione reuocemꝰ: Si autẽ ꝓpt̾ea ꝑsequutor ñ fuit. qͥ¬
a scelus in scm uirũ cõmissum iustissime uindicauit.
quomͦ uindicandi ẽ a regib qd̾. xp̃i sacram̃ta exsufflã¬
t᷑.si ꝓpħe membra. quia in ꝑicłm missa sunt sic uindi¬
cari meruert̃: Item concedo et manifestum ẽ ꝑsequu¬
torẽ fuisse regem cũ tres pueros qd̾ simulachrũ ad orare
noluerint. misit in flammã. S. quero utrũ fuerit ꝑ¬
sequutor. cũ illud decretũ ꝓposure. ut interirent et
domꝰ eorum uastarent᷑. qͥ blasphemarent unũ uerum
dđm. Si enim ꝑsequutor fuit. cur ad u̾ba ꝑsequutoris
respondetis am̃: Si aut̃e ñ fuit.cur eos ꝑsequutores
dicitis. qͥ uos a blasphemie furore det̾rent: Si enim
cogunt uos supplicare: idolo. illi st̃ similes ĩpio regi:
uos tͥb pueris. Si autem ꝓhibent repugnare. xp̃o:
uos estis impiisi hoc facitis. Quid sint autẽ illi si hoc t̃¬

Expanded text:
me potuisset? et nobis dicitis, ut reges ab hominum persecutione reuocemus! si autem propterea persecutor non fuit, quia scelus in sanctum uirum commissum iustissime uindicauit, quomodo uindicandum est a regibus, quod Christi sacramenta exsufflantur, si prophetae membra, quia in periculum missa sunt, sic uindicari meruerunt? item concedo et manifestum est persecutorem fuisse regem, cum tres pueros, quod simulacrum adorare noluerint, misit in flammam; sed quaero utrum fuerit persecutor, cum illud decretum proposuit, ut interirent et domus eorum uastarentur qui blasphemarent unum uerum deum. si enim persecutor fuit, cur ad uerba persecutoris respondetis \'amen\'? ei autem non fuit, cur eos persecutores dicitis, qui uos a blasphemiae furore deterrent? si enim cogunt uos supplicare idolo, illi sunt similes impio regi, uos tribus pueris; si autem prohibent repugnare Christo, uos estis impii, si hoc facitis. quid sint autem illi, si hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
Pãptiratos. Tu enim ñ infectos baptizas: s ut tui
erroris fraude inficias rebaptiras. Nos autem non
tuos recipimꝰ baptiratos. s destrumꝰ errorem tuũ
unde sũt cui. et suscipimꝰ. rp̃i baptismũ: unde sunt
baptirati. Itaq oportune: abste in medio positum ẽ:
qd̾ absit. Dixisti enim. Illi meos qd̾ ab sit recipiunt
baptizatos. Nam cũ tu uelles intelligi qd̾ absit recipi¬
unt timens ne tuos recipiamꝰ: ego nescientem dixisse
accipio meos quod absit. Reuera enĩ absit ut tuisint:
qui ĩa ad catholicam transeunt. Pec sic transeunt ut
baptirati nr̃i sint: s ut socii nr̃i sint. Baptirati autẽ.

Expanded text:
baptizatos . tu enim non infectos baptizas, sed, ut tui erroris fraude inficias, rebaptizas. nos autem non tuos recipimus baptizatos, sed destruimus errorem tuum, unde sunt tui, et suscipimus Christi baptismum, unde sunt baptizati. itaque opportune abs te in medio positum est: quod absit. dixisti enim: illi meos, quod absit, recipiunt baptizatos. nam cum tu uelles intellegi quod absit recipiunt, timens ne tuos recipiamus, ego nescientem dixisse accipio: meos quod absit. re uera enim absit ut tui sint, qui iam ad catholicam transeunt nec sic transeunt ut baptizati nostri sint, sed ut socii nostri sint, baptizati autem
Abbreviated transcription (Latin):
in harena edificant: sicur idem dñs dicit. Qui audit
uerba mea et ñfacit ea: similabo eũ uiro stulto. qui ȩdi¬
ficat domũ suã suꝑharenã. S. ne putes eccłiam que
in petra ẽ. in una parte ẽẽ t̾rarũ. et ñ diffundi usq
ad fines t̾rȩ: audi eiꝰ uocem de psalmogem̃tis. int̃ma¬
ia ꝑegrinationissuȩ: Ait eñi. A finib t̾rȩ ad te clama¬
ui. dũ angeretur cor meũ in pet᷑ exaltasti me: deduxi¬
sti me quia factuses spes mea. turris fortitudinis a
facie inimici. Hidete quemadmodũ a finib t̾rȩ cla¬
mat. Non ẽ. gͦ in sola affrica. uł solis affris. ep̃m rom̃ã
ꝑaucis montensib. et in hispaniã domun uniuꝰ mu¬
lieris ex affrica mittentibus. Uidete: quemadinodũ
in petra exaltetur. Nongͦ in ea deputandi sunt om̃s
quiedificant in harena: id est qui audiunt u̾ba xp̃i
et ñ faciunt. qui tam̃ et apud nos. & apud uos habẽt
paulus. Quantominꝰ donatus aut petilianꝰ: Nongͦ

Expanded text:
i audit verba mea et non facit ea, similubo eum viro stulto, qui aedificat domum suam super arenant . Sed ne putes Ecclesiam quae in petra est, in una parte esse terrarum, et non diffundi usque ad fines terrae: audi ejus vocem de Psalmo gementis inter mala peregrinationis suae. Ait enim: A finibus terrae ad te clamavi; cam angeretur cor meum, in petra exaltasti me: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Videte quemadmodum a finibus terrae clamat. Non est ergo in sola Africa, vel solis Afris, episcopum Romam paucis Montensibus, et in Hispaniam domui unius mulieris ex Afin petra exaltetur; non ergo in ea deputandi sunt omnes qui aedificant in harena, id est qui audiunt uerba Christi et non faciunt; qui tamen et apud nos et apud uos habent Paulus, quanto minus Donatus aut Petilianus; non e
Abbreviated transcription (Latin):
de regib excitare: qd̾ aut̃ a rege sic p̃dicati et sic hono¬
rati sunt tacere et abscondere: Ecce rex fuerit ꝑsequu¬
tor. cũ obiecit leonib danihelẽ. Od cũ eo saluo recepto.
gaudens et gratulans inimicos eius dilaniandos et
consumendos eisdẽ leonib misit: fuit ꝑsequutor an
ñ fuit: Nolo respondeas. Si enim fuit. cur ei danihel
ipse ñ restitit. cũ p̃sertim tanta familiaritate facilli¬

Expanded text:
de regibus excitare; quod autem a rege sic praedicati et sic honode regibus excitare; quod autem a rege sic praedicati et sic honorati sunt, tacere et abscondere? Ecce rex fuerit persecutor, cum objecit leonibus Danielem: quid cum eo salvo recepto gaudens et gratulans inimicos ejus dilaniandos et consumendos eisdem leonibus misit , fuit persecutor, an non fuit? Volo respondeas. Si enim fuit, cur ei Daniel ipse non restitit, cum praesertim tanta familiaritate facilli