comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si potestas seruandi recutudinẽ uoluntaus ꝓpt̾ ipsa rect̾itu¬
dinẽ alicido ĩuenii posset. absq illa ꝗͣ ꝑspeximꝰ lib̾tatẽ: expedir&
ut qđ dicis adderet᷑. S cũ dicta diffinitio sic ꝑfecta sit ex genere
&& differentiis. ut nec minꝰ aliqͥd claudat. nec płꝗ illa ꝗͣ qͣrimꝰ li
b̾tas. nichil illi addendũ aut dem̃dũ intelligi pot÷. Eenĩ potestas
lib̃tatis genꝰ. Qd aũ additũ ÷ seruandi: seꝑat eã ab om̃i potestate.
rectituoiẽ : secreumꝰ eã potestate seruandiatirũ. & qͥeqͥd ñ ÷ rec¬
titudo tͦ ad ditam̃tũ uoluntatis : seg̃gat᷑ a potestate seruandi recti¬
tudinẽ aliarũ terũ ut uirge. aut opinionis. ꝑ hoc aũ qđ dictũ ÷¬
ꝓpt̃ ipsã rectitudinẽ : diuidit᷑ a potestate seruandi rec titudinẽ uo¬
luntatis ꝓpt̃ aliud ut cũ seruat᷑ ꝓpt̃ peccuniã. aut nat᷑aliter
Seruat eni nat᷑alit̃ canis rectitud inẽ uoluntatis : cũ amat ca¬

Expanded text:
rectitudinem voluntatis, propter ipsam rectitudinem, aliquando inveniri posset absque illa quam perspeximus libertate, expediret ut quod dicis adderetur: sed cum dicta diffinitio sic perfecta sit ex genere et differentiis, ut nec minus aliquid claudat, nec plus quam illa quam quaerimus libertas, nihil illi addendum, aut demendum intelligi potest. Est enim potestas, libertatis genus. Quod autem additum est, servandi, separat eam arectitudinem, secrevimus eam a potestati servandi aurum, et quidquid non est rectitudo. Per additamentum, voluntatis, segregatur a potestate servandi rectitudinem aliarum rerum, ut virgae, aut opinionis. Per hoc autem quod dictum est, propter rectitudinem ipsam, dividitur a potestate servandi rectitudinem voluntatis propter aliud, ut cum servatur propter pecuniam, aut naturaliter. Servat enim naturaliter canis rectitudinem voluntatis, cum amat ca
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ sẽꝑ seruus : peccati s ꝗ do ñ habet rectã uoluntate. Si intente
cogitassẽ q̃ supͣ dicta s̃. Qdo indñdi potestatẽ in qͣtuor potestates distri¬
buisti: ñ hic dubitassẽ. Quare fateor culpã huiꝰ dubitationis meȩ
u Parcã tͥ nc̃ si deinceps ea q̃ dicimꝰ sic p̃ientia cũ opꝰ fuerit habu¬
eris: ut ea nob necẽẽ ñ sit repete Gratã habeo tuã indulgentiã
sed ne mreris si ea q̃ ñ c̃sueui cogitare ñ s̃mͥ ꝓpt̾ unã audientiã¬

Expanded text:
sed non semper servus est peccati; sed quando non habet rectam voluntatem. DISC. Si intente cogitassem quae supra dicta sunt , quando videndi potestatem in quatuor potestates distribuisti, non hic dubitassem: quare fateor culpam hujus dubitationis meae. MAG. Parcam tibi nunc, si deinceps ea quae dicimus sic praesentia, cum opus erit, habueris; ut ea nobis necesse non sit repetere. DISC. Gratam habeo tuam indulgentiam. Sed ne mireris, si ea quae non consuevi cogitare, non sunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
magis uideã uelut de radicib succisarũ questionũ alias pul¬
lulantes csurgere. Ecce eni. manifestissime uideã ꝑũsũ angłm
nulla ratione potuisse deuenire in Imodatã boni indigen¬
tiã nͥ ppt̃ ĩmod̾atã c̃cupiscentiã ñ parũ me mouet unde
ipsa iordinatã habuit uoluntatẽ. Si enĩ bona fuit. ꝓpt̃
bonã uoluntatẽ cecidit de tantobono in tantũ malũ. ltẽ si
bona fuit : ds̃ eã illi dedit. qr ñ nͥ nichil habuit ase. Sigͦ uo
luit qđ dĩ dedit uelle. qͥd peccauit: Aut si a se habuit hanc
uoluntatẽ. habuit aliqd bonũ qd̃ ñ accep̃. Qđsi mala ÷ ae
aliꝗͥd ÷: iterũ occurrit qr ñ nͥ a dõ ÷. a quo ẽ ome qđ ali

Expanded text:
magis videam velut de radicibus succisarum quaestionum alias pullulantes consurgere. Ecce enim cum manifestissime videam perversum angelum nulla ratione devenire potuisse in immoderatam boni indigentiam, nisi propter immoderatam concupiscentiam; non parum me movet, unde ipsam inordinatam habuit voluntatem. Si enim bona fuit, propter bonam voluntatem, de tanto bono cecidit in tantum malum. Item: Si bona fuit, Deus illam illi dedit; quia nonnisi nihil habuit a se. Si ergo voluit quod Deus dedit velle, quid peccavit? Aut si a se habuit hanc voluntatem, habuit aliquod bonum, quod non accepit. Quod si mala est, et aliquid est; iterum occurrit quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rediens: qm̃ qͥ fac̃ peccatũ seruus ÷ peccati. Qppe sic̃ nulla
uoluritas anteꝗͣ hab̾et rectitudinẽ potuit eã dõ ñ dante ca¬
ꝑe: ita cũ deserit acceptã. ñ potest cã ħ dõ reddente reciꝑe. Et
maiꝰ mira culũ existimo cũ ds̃ uoluntati desertã reddit rectitudi¬
nẽ : ꝙͣ cũ mortuo uitã reddit amissã. Corpꝰ enĩ necessitate mouen do¬
ñ peccat. ut uitã nũꝗͣ recipiat: uoluntas uͦ ꝑ se recticudinẽ deseren¬
do mereret᷑ ut illa sẽꝑ indigeat. & siqͥs sponte mortẽ sibi infert: ñ
deo qđ dicis de seruitute q seruus fit peccati qͥ fac̃ peccatũ. & de
ĩpo ssibilitate recuꝑandi desertã rectitudinẽ nͥ ab eo a qͦ priꝰ da¬
taerat reddat᷑ & ut illã sẽꝑ teneant in desinent̃ c̃sidandũ ÷
om̃ib: quib dat᷑¬

Expanded text:
eccati . Quippe, sicut nulla voluntas, antequam haberet rectitudinem, potuit eam, Deo non dante, capere; ita cum deserit acceptam, non potest eam nisi Deo reddente recipere. Et majus miraculum existimo, cum Deus voluntati desertam reddit rectitudinem, quam cum mortuo reddit vitam amissam. Corpus enim necessitate moriendo non peccat, ut vitam nunquam recipiat; voluntas vero per se rectitudinem deserendo, meretur ut illa semper indigeat. Et si quis sponte sibi mortem infert, non Verum valde video quod dicis de servitute, qua servus sit peccati, qui facit peccatum; et de impossibilitate recuperandi desertam rectitudinem, nisi ab eo, a quo prius data erat reddatur; et ut illam semper teneant indesinenter, considerandum est omnibus quibus dat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tenes. qđ ñ nͥ ꝓpt̃ aliud ñ uis tenere: nec nisi ꝓpt̃ aliud ius¬
deserere & magis uis aliud qđ ñ potes hab̾e. nͥ qđ deseras qđ te¬
tenere nũmũ. & mauult panẽ quẽ neqͥt hab̾e nͥ nũmũ det.
pͥus uult dare .i. deserere nũmũ ꝗͣ ñ uelit tenere. Non enĩ
panẽ habeat neceẽ habet dare: Nlã &. anteqͣ habeat uult habe

Expanded text:
c nisi propter aliud deserere vis; et magis vis aliud, quod non potes habere, 64 nisi deseras quod tetenere nummum, et mavult panem quem nequit habere, nisi nummum det, prius vult dare, id est deserere nummum, quam non velit tenere: non enim panem habeat necesse habet dare. Nam et antequam habeat, vult te
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ simul factͥa c̃cordia. S multũ nosse desido. cur ꝗdo ñ habet
enĩ qi redire ñ pot: apeccato: seruus : ꝑhoc qr abstrahi ñ pot ÷ a recti¬
si ñ habet. Quaꝓpt̃ sic sẽꝑ habet illã lib̾tatẽ: ita seꝑ hab̾e iudet᷑ illã
seruitutẽ. Ista seruitꝰ ñ ÷ nͥ impotentia ñ peccandi. Siue enĩ dicamꝰ
eã ĩpotentiã eẽ redeundi ad rectitudinẽ siue ĩpotentiã recuꝑ andi
illã ñ potestatẽ peccandi ᷑ Cũ aũ habet eandẽ rectitudinẽ : ñ hab&
ĩpotentiã ñ peccandi. Quare ꝗͣdo habet rectitudinẽ illã: ñ ÷ seruus

Expanded text:
re . Sed multum nosse desidero cur quando non habet enim quia redire non potest a peccato, servus est: per hoc quod abstrahi non potest a rectillam servitutem. MAG. Ista servitus non est nisi impotentia non peccandi. Sive enim dicamus eam impotentiam esse redeundi ad rectitudinem sive impotentiam recuperandi, illam, non potest non peccare. Cum autem habet eamdem rectitudinem, non habet impotentiam non peccand
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate etiam ad hec que huiꝰ p̃cedentis funt consequen¬
tia transibinus. Ab initiogͥ ex corꝑe ⁊ anima deus hominẽ
fecit. qui legis p̃cepta transgressus. post usurpationẽ inter¬
dicte arboris. sententiam quodanimꝰ pene capitalis excepit
hic ad eum statum a quo lapsus ẽ ñ nͥ auc̾toris sui gra refor¬
matus. post liminii quodammꝰ uire potuit remeare. sicut
qui se de excelso imp̃ceps uoluntate remiserit. In sua quideni
habuit potestate quod fecit. s iam suo arbitͥo certũ ẽ ñ subiace¬
re quod cadit. Surgit itaq alieno qui cecidit ꝓpͥo. nͨ ideo ñ suo
dicendus ẽ cecidisse. quia alieno noscitur resurgere. ñ ꝓpt̾ea
suo ressurrexisse. qr ñ alieno certum ẽ. cecidisse s de hocalias

Expanded text:
difficultate etiam ad haec quae hujus praecedentis sunt consecudifficultate etiam ad haec quae hujus praecedentis sunt consecuta transibimus. Ab initio igitur ex corpore et anima Deus hominem fecit; qui legis praecepta transgressus, post usurpationem interdictae arboris, sententiam quodammodo poenae capitalis excepit. Hic ad eum statum a quo lapsus est, non nisi auctoris sui gratia reformatus, postliminii quodammodo jure potuit remeare: sicut qui se de excelso in praeceps voluntate demiserit, in sua quidem habuit potestate quod fecit, sed jam suo arbitrio certum est non subjacere quod cadit. Surgit itaque beneficio alieno, qui cecidit proprio. Nec ideo non suo dicendus est cecidisse: quia alieno noscitur surgere; nec propterea suo surrexisse, quia non alieno certum est cecidisse. Sed de hoc alias,
Abbreviated transcription (Latin):
dum cuiuis suficienti tract̾asti iccieo queso ut mͥ qͥd etiã
dde anima x senciendũ sit ubeas explicari. Ita enĩ a ma¬
ioribus nr̃is semꝑ ẽ traditum. quod xp̃i corpꝰ ad uicem a¬
nime commamis. ipsiꝰ filis̃ dei habitus animaret. necas¬
cesione uitalis sp̃c indigens fuerit. eui inhabitans fons
uite potiit conferre guod iuxit. Augustinũ. Possem
quia eo quod in hac questione catholice aueteritatis aluiss¬
nitio ne p̾seditut duinorum uoluminium testimoriis
edocere. S qr nunc ñ libroꝵ uiditio. s sola ratione placuit cunc¬
ta discutere. iccirco in aliud tempꝰ scͥpturarum monum̾ta
seruantes. sicut suꝑiꝰ factum ẽ. sic etiam de anime inquisi¬
tione tractabimus. Quod ut fieri facilius possit: que salua¬
tori nr̃o suscipiendi hominis causa fuerit. una tantum aplłi
lectione subiecta breuit̾ inquiramus. Qua muenta sinealiqͣ

Expanded text:
dum cuivis sufficienter tractasti: idcirco quaeso ut mihi quid etiam dum cuivis sufficienter tractasti: idcirco quaeso ut mihi quid etiam de anima Christi sentiendum sit jubeas explicari. Ita enim a majoribus nostris semper est traditum, quod Christi corpus ad vicem animae communis, ipsius Filii Dei habitus animarit: nec accessione vitalis spiritus indigens fuerit, cui inhabitans fons vitae potuit conferre quod vixit. Aug. Possemus quidem id quod in hac quaestione catholicae auctoritatis definitione praescribitur, divinorum voluminum testimoniis edocere: sed quia nunc non librorum indicio, sed sola ratione placuit cuncta discutere: idcirco in aliud tempus Scripturarum monumenta reservantes, sicut superius factum est, 349 sic etiam de animae inquisitione tractabimus. Quod ut fieri facilius possit, quae Salvatori nostro suscipiendi hominis causa fuerit, una tantum Apostoli lectione subjecta breviter inquiramus: qua inventa, sine aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& hominis filius. s idem tamꝰ & ñ alius dĩ quã hominis fi¬
luis. quamuis ꝓpt̾ aliud dĩ ⁊ ꝓpt̾ aliud hominis filius. Son
ab inicio carnis cepisse dicimus filiũ dĩ. ne temꝑalem cre¬
dat aliquis deitatem. Non ab et̾no filiĩ dĩ nouimus carnẽ
ne ñ ueritatem humani corꝑis. s quandam eum suscepisse
putemus imaginem. Neq enĩ consumit maiestatem filiĩ
di uitas carnis. aut uĩtatem carnis minensitas ditatis: duĩ
unaͬ tadiat iurtutibꝰ suis. aliud docetur infirmitatibꝰ nr̃i
catur inꝓpiis: cum affici ñ dedignatur iniuriis.⁊ equa¬
litatem custodit genitoris Genuit gͦ maria ⁊ ñ genuit
quando ex hac u̾bũ caro ꝓcessit. ut habitaret in nobis. ñ
genuit qn̾ in pͥncipio erat deus u̾bum. qd̵ originem pre¬
stitit umu̾sis Holite gͦ partu uirginis det̾minare origi¬
nẽ dei u̾bi nolite de uirgine genitum corpꝰ coet̾uum dic̃ẽ
In illa auetor tempis. in ista particeps etatis felicianꝰ

Expanded text:
i quam hominis Filius: quamvis propter aliud Dei, et propter aliud hominis Filius. Non ab initio carnis coepisse dicimus Filium Dei, ne temporalem credat aliquis deitatem. Non ab aeterno Filii Dei novimus carnem, ne non veritatem humani corporis, sed quamdam eum suscepisse putemus imaginem. Neque enim consumit majestatem Filii Dei veritas carnis; aut veritatem carnis, immensitas deitatis; dum unum radiat virtutibus suis, aliud docetur infirmitatibus nostcatur in propriis; cum affici non dedignatur injuriis, et aequalitatem custodit genitoris. Genuit ergo Maria et non genuit quando ex hac Verbum caro processit ut habitaret in nobis: non genuit quando in principio erat Deus Verbum, quod originem praestitit universis. Noli ergo partu Virginis determinare originem Dei Verbi. Noli de Virgine genitum corpus coaeternum dicere in illa auctor temporis, in ista particeps est aetatis. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
niouenature ⁊ egualitate potentie. ñ hoc ẽdumꝰ m̃uisse. Sus¬
cepit gͦ saluator conditionẽ mortis nr̃e. s ũ ta ut deteriorem fa¬
ceret. cum p̾ter consuetudinẽ dominari eam ꝑmittebat anime. s¬

Expanded text:
nione naturae, et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Susnione naturae, et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cum praeter consuetudinem dominati eam permittebat animae, s
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemi docoatis. aut ꝓ extantibꝰ ñ extantia. ant ꝓpͥntipalibꝰ
conseguta. aut ꝓ contrariis uident᷑ affirmare cõmunia. Que si
quis fidei oculis ñ pͥuatꝰ excusserit. om̃s eorũ machinas facili ra¬
tione confundit. Ergo ut dicere ceꝑamꝰ anima ñ alit᷑ quam sol
uitam tribuit carni cũ uenerit. mortem efficit cũ recedit
Quam neqͥs putet corꝑis morte consui: audiat quid de hoc
qui corpus occidunt. animam aut̾ ñ possunt occidere. Stł
mete eũ pociꝰ qui animã ⁊ corpꝰ potest occide in gehennãignis.
mort corpis. iichomiiꝰ mentibꝰ uiuitur. auod si dcunos ercũ¬
recte sentitur qͦmͦ fons uite ꝓpt̃ participationem humaneu
anima i ccpꝰ occidi in gehenna ignis. Quod aduersune nos
pͥmiñ iccirto ñ facit. quia mors ista ñ condicionis uidetur
hoctmn dicitur ẽe posibile deo. filiũ suũ unigenitũ ⁊ cõmu¬

Expanded text:
blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principalibus blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principalibus consecuta, aut pro contrariis videntur afquis fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte consumi, audiat quid de hoc  possunt occidere: sed timete eum potius qui animam et corpus potest occidere in gehennam ignis . mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si id de urecte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae , inquis, anima et corpus occidi in gehenna ignis. Quod adversum nos primum idcirco non facit, quia mors ista non conditionis videtur suum unigenitum et commu
Abbreviated transcription (Latin):
noct̾em docemus ac diem. Nam i hec enisł̃ gen̾is docentur ẽẽ cõ¬
traria. cũ ñ utͥusq s unius cm̃ uideant᷑ esse sub̃a. Ecce enĩ dicimꝰ
diem ẽẽ cũ solẽ supt̾ram. Solem au̾constat eẽ sub̾am. Hic cũ
ꝑacto diurni temꝑis cursu ab humani inisus contemplatõne
discesserit. noctẽ discedendo mox facit. Facit inquã. subtͣhendo
copiam luminis. ñ ĩ se recipiendo sub̃am noctis. Itaq una lu¬
cis sub̾a not̾em facere uidetur ⁊ diem. ⁊ ñ uno mͦ. Nam diem
cũ uenit. noctem efficit cũ recedit. Uñ ⁊ manicheoꝵ ñ religi¬
osam tm̃. uerũ etiam stultam diuisionẽ qua bona a malis eque
extantibus uituntur seꝑare subiis plerumq confundimꝰ ostẽ¬
dentes eis luminare maiꝰ qͦ fieri nouimꝰ diem. ⁊ cogentes ut n
subałr fieri crederemꝰ ⁊ noctem. S de his alias. qͥ ꝑstulticiam

Expanded text:
noctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse connoctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum videatur esse substantia. Ecce enim diem dicimus esse, cum sol est super terram: solem autem constat esse substantiam. Hic cum, peracto diurni temporis cursu, ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipiendo substantiam noctis. Itaque una lucis substantia et noctem facere videtur et diem, sed non uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde et Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stultam divisionem, qua bona a malis, aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes ut et uo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
faeit oĩps doceatur. S ne adhuc m morte filidłi aliquã insensibi¬
licatẽ nos credlatis acciꝑe: importunum ñ ẽ que de morte sensa sẽt
uestigarẽ  In qua sine dubio destitutũ copꝰuta animã utani
ñ pinit. dũ diserlens anima ñ ium suam ꝑdit si quod uuufica¬
uerat hoc dimittit. ⁊ quantum ĩ se ẽ. alcerus mortẽ i facit ip̃a
ñ recipit. Facit inquam. ñ uiuificando quod deserit: ñ recipit¬
ñ amittendo quod uiuit. Itaq omĩs mors nicħ alud̃ quã car¬
nis occasus ẽ a qua cum uis potencie uiuificantis abscesserit. ĩ
t̾ram de qua sup̃ta ẽ. amissis quos ñ ꝑ se ip̃am habuit sensibus
redit: At qui contraria inquis uite mors ẽ. Fateor. s ñ ex eo
genere contrariorũ. que existentis sub̃e oppoĩone se pumunt. s
ex eorũ potiꝰ. que dũ ciilibet accidunt. simul quidem ẽẽ ñ possũt

Expanded text:
facit omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibifacit omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint investigare: in qua sine dubio destituit corpus, vita nostra non periit; dum discedens anima non vim suam perdit, sed quod vivificaverat hoc dimittit, et quantum in se est, alterius mortem facit, ipsa non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit, non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per se ipsam habuit sensibus redit. Atqui contraria, inquis, vitae mors est. Fateor: sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Nemo aufert animan eiꝰ ab eo. qr potestatem habet ponendi
⁊ potestatem assumendi eam. habes etiam hic auctorem oꝑis. Po¬
nit animam ꝓ amicis suis habes opus auctoris. Quod ut gen̾ali
diffinitione concludam: quotiens in carne xp̃c aliquid patitur
opus auctoris ẽ. S quia id ip̃m sua potestate ñ alio cogente ꝑpeti¬
tur. ip̾e auctor ẽ oꝑis. Non gͦ ad mariam locali motu diuinitaᷤᷤ
uenit. s mͥfabili potentie sue manifestatione. ⁊ uterũ uirginis
Non dimisit patrẽ cum uenit ad uirginẽ. hbiq totus ubiq ꝑfect
celo. Illic patiens inuiriam carnis. hic ñ relinquens glam clitatis
Grat apud inferos ressurrectio mortuoꝵ. erat suꝑ celos uita uiuenti¬
um. uere mortiuis. uere uiuus. in qͦ ⁊ mortẽ susceptio mortalitatis
sionis agnosce. Ita siet. ut dum humilitas patienti. facienti uirtus
asebitur: idem xͥ uno atq eod cemꝑe cum patitur infirmus cum

Expanded text:
tia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, tia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, et potestatem assumendi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum sua potestate, non alio cogente perpetitur, ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris Non dimisit patrem cum venit ad virginem, ubique totus, ubique percoelo: illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus: in quo et mortem susceptio mortalitatis ssionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas patienti, facienti virtus ascribitur; idem Christus uno atque eodem tempore cum patitur infirmus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tuerim nescio. Neq enĩ credere ausim quod fons uite aquo ha¬
desereret. Augustmus. Absit. absit a fidelibus ista suspicio
ut sic xp̃c senserit mortem nr̃am. ut quantũ in se ẽ. uita ꝑderet
uitam. Nam si hoc ita eẽt. qͦmͦ illo triduo potuisse dicimus aliqͥd
formauit. Et sic iutroq i nasci i mori ñ coact̾is ab alt̾o. s spon¬
te dñs uoluit. ut hoc eũ constet ꝑtulisse quod fecit. Nec ideo ñ
patientem quia ip̃e faciebat. nec ideo ñ tolerantem facientẽ
quia alius colerabat. Dam si dmñce mearnationis nusterum¬
salua indiuduc trinitatis cooꝑatione consideres idem gͥm
hac humilitate auctor ⁊ opus ẽ. Idem auctor qui sponte nascitur
sponte patitur. Idem opus quia utrumq licet ñ alio cogente
solus tm̃ ipͥe ꝑ petitur Fecit carnem mut̾o matris. habes auc̃¬
torem oꝑis. Ip̾e in hac natus ẽ nasci dignatus ẽ. habes opus auẽ¬

Expanded text:
tuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo hatuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo hadesereret. Aug. Absit, absit a fidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit mortem nostram, ut quantum in se est vita, perderet vitam. Nam si hoc ita esset, quomodo illo triduo potuisse dicimus aliquid formavit. Et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem, quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mystersalva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, qui sponte nascitur, sponte patitur; idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris; habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est; habes opus auc
Abbreviated transcription (Latin):
Aut qͥmͦ oi̾̃um deus. si ñ ip̃e fecit animam nr̃am: Duobꝰ uͭ aliis. uno
anime causa nescitur. alc̾o mĩtũ ñ timetur. an intelligere causam
plata carne quam ñ flatu cdĩ sicut animã. s de limo c̾re constat
ẽẽ fonata. Si aũ nicħ horũ de anima recte sentitur. credamus qr
assũpsit. animam ñ quesunt. Hic si originem utriusq gnarꝰ rerum
contemplator attendas. p̃ciosior ẽ anime sub̃a. Si trangressionis cul¬
dentie capacem ñ despexit. scdo eam que mag̃ fuerat uulnerata
plus amare. aut ꝑfecte pretati mag̾ indigenti ñ subuenisse felicianꝰ.¬
itĩa quidem que ate ñ rationabilit᷑ t̾m. s i ueracit̾ dicta sunt
i intellexisse in p̃cedentibꝰ fateor. ⁊ ꝓbasse ñ nego. Xp̃i aut̃ diui¬
tas qͦ pact̾o mortem sensisse dicatur ignoro. de qͦ utrũ aliqͥd obseu¬
re dixeris an ego sufficient̾ dict᷑a ingenii tarditate assequi ñ po¬

Expanded text:
Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam nostram? Duobus vero aliis, uno Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam nostram? Duobus vero aliis, uno animae causa nescitur, altero meritum non 351 videtur. An intelligere causam praelata carne quam non flatu Dei sicut animam, sed de limo terrae constat esse plasmatam? Si autem nihil horum de anima recte sentitur, credamus quiassumpsit, animam non quaesivit. Hic si originem utriusque gnarus rerum contemplator attendas, pretiosior est animae substantia: si transgressionis culdentiae capacem non despexit; secundo eam quae magis fuerat vulnerata plus amare; aut perfectae pietati, magis indigentem non juvisse. CA veraciter dicta sunt, et intellexisse me in praecedentibus fateor, et probasse non nego: Christi autem divinitas quo pacto mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non po
Abbreviated transcription (Latin):
sse antea uidetur asup̾sit. Nam si toto homine peccante solam hꝰ
carnem xͥ asũpsit. anima pene pͥme illiꝰ transgressionis sine aliqͥ
spe etiam niine addicta ꝑmansit. Quod siita ẽ neleio quia nob̃iedi¬
atoris ꝑsona contulerit. que melus nr̃m ex toto ñ redimens. brutã
ꝑse carnemr i que sine anima ñ beneficiũ quidem eiꝰ posset sentire
mamnam dispensatio mediatoris omiserit. Disi forte aut minoxiam sei¬
ens medicine indigentẽ ẽe ñ eredidit. aut a se alienam putas redem¬
ptionis beneficio ñ donari aut ex toto insanabilem uidicans curare
neguiuerit᷑ aut ut uilem i que nullis usibus apta uideretur abie¬
cerit. horum duo in ip̾m tocus horiinis creatorem blasphemu sp̃s me¬
dulitate desipunt. Nam pͥmo impossibilem. sec̃o ñ omĩum auctorẽ
creliderunt. Quomꝰ enĩ docetur om̃ps. si curare ñ potuit despatam:

Expanded text:
sse antea videtur assumpsit. Nam si toto homine psse antea videtur assumpsit. Nam si toto homine pus carnem Christus assumpsit, anima poenae primae illius transgressionis sine aliqua spe etiam nunc addicta permansit. Quod si ita est, nescio quid nobis mediatoris persona contulerit, quae melius nostrum ex toto non redimens, brutam per se carnem, et quae sine anima ne beneficium quidem ejus posset sentire,nimam dispensatio mediatoris omiserit. Nisi forte aut innoxiam sciens, medicinae indigentem esse non crediderit, aut a se alienam putans, redemptionis beneficio non donarit; aut ex toto insanabilem judicans, curare nequiverit; aut vilem et quae nullis usibus apta videretur, abjecerit. Horum duo in ipsum totius hominis creatorem blasphemi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impossibilem, secundo non omnium Deum crediderunt. Quomodo enim docetur omnipotens, si curare non potuit desperatam?
Abbreviated transcription (Latin):
Henit s̃ xp̃c saluũ facere quo ꝑierat. Prius gͦ indeamꝰ quid illa
Ẽ quad ꝓthoplasti transeressione ꝑierit. ⁊ ex hoc facile pͥͣoterimis
quid ans ueniendo siluare potuerit. Requirendũg nob c̃. qͥg̃nã¬
teremereateis acepit. Ile enm̃ sine dubis peuauit q p̃cepta cõ¬
denpsit Ille p̾cepta contepsit. qui qđ ꝓhibebatur abmusit. dic̃
aũ septura. Precepit dns ade dicens ab omi ligno quoa ẽ in ꝑa¬
de eo. Qua die aũ manducaueritis: morte moriemini. Queramꝰ
gͦ nunc utrũ hanc legem totus homo accepit. Si enĩ ut in libro
geneseos continetur ex corpe i anima iam ꝑfectus accepit totus¬
homo transgrediendo peccaiit. Et si tocus transgrediendo peccĩ
totus peccati sui uicio tunc ꝑiit. si au̾t totus piit. totus beneficu
saluatoris indiguit. Et si totus beneficio saluatoris indiguit. totũ
xep̃ec uemendo saluauit. Et si totũ ueniendo saluauit. ñ corꝰ aut
animam s corpꝰ i animã quibꝰ constat totus homo ⁊ quibꝰ peca¬

Expanded text:
hristus salvum facere quod perierat . Prius ergo videamus, quid illud est, quod protoplasti transgressione perierit, et ex hoc facile scire poterimus, quid Dominus veniendo salvare potuerit. Requirendum igitur npta contempsit; ille praecepta contempsit qui quod prohibebatur admisit. Dicit autem Scriptura: Praecepit Dominus Adae, dicens, Ab omni ligno quod est in para manducabitis de eo qua die autem manducaveritis, morte moriemini . Quaeramus ergo nunc, utrum hanc legem totus homo acceperit? Si enim, ut in libro Geneseos continetur, ex corpore et anima jam perfectus accepit, totus transgrediendo peccavit: et si totus transgrediendo peccavit, totus peccati sui vitio tunc periit. Si autem totus periit, totus beneficio Salvatoris indiguit: et si totus beneficio Salvatoris indiguit, totum Christus veniendo salvavit: et si totum veniendo salvavit, non corpus absque anima; sed corpus et animam, quibus constat totus homo, et quibus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
de matre filiꝰ di. qui ẽ ꝑ omĩpotentiam singiarem genits᷑
enibꝰ ñfaeultas tm̃ s ⁊ causa nascendi. Secundũ hoĩem
inqulato. de urgine natus ẽ deus eo pacto qͥ cum corpe

Expanded text:
de matre Filius Dei, qui est per omnipotentiam singularem genitis de matre Filius Dei, qui est per omnipotentiam singularem genitis omnibus, non facultas tantum, sed et causa nascendi: secundum hominem, inquam, de virgine natus est Deus; eo pacto quo cum corpore
Abbreviated transcription (Latin):
tero cum corꝑe scimꝰ animã nasci. s etiam matre pͥorem
uidenius animam nasci p̃dicari. In filio mat̾ animam gi¬
gnit. s tam̃ etiam ip̃a mat̾ ñ nͥ anuna uiuit. sine qua ne
ip̃a quid̃ potest que genuit. Itaq si originem animantis
potentie requiramꝰ pͥor ẽ anima matre. ⁊ ex hac rursus
nata uidetur cum sobole. por inquam anima ꝑ quam ma¬
t̃ ẽ animata. pͥor mat̾ ꝑ quam in filio nata uidetur ⁊ anima
S ñ mat̾ in carnem animã u̾tit. nec carnem in animã com¬
mutauit. s anunatam carnem de ut̾o matris idem carnis
i anime ⁊ tocius hominis creator ex hibet. qui ꝑ dispensati¬
onem analogie diu̾sa iungentis in uno atq eodem homi¬
ne.⁊ utrũq in solubili unitate coniunxit. ⁊ neutrũ ex
lbri participatene confudit. Sic gͦ iio multo cõp̃hen¬
sibsiris acq sublinuꝰ nacus ẽ susceptione pfecti homis

Expanded text:
tero cum corpore scimus animam nasci: sed etiam matre priorem tero cum corpore scimus animam nasci: sed etiam matre priorem videmus animam praedicari. In filio mater animam gignit: sed tamen etiam in ipsa matre non nisi animus vivit, sine quo ne ipsa quidem potest esse quae genuit. Itaque si originem animantis potentiae requiramus, prior est matre, et ex hac rursus nata videtur esse cum sobole: prior, inquam, anima, per quam mater est animata; prior mater, per quam in filio nata videtur et anima: sed non mater in carnem animam vertit, nec carnem in animam commutavit; sed animatam carnem de utero matris, idem carnis et animae et totius hominis Creator exhibuit: qui per dispensationem analogiae diversa jungentis in uno atque eodem homine, et utrumque insolubili unitate conjunxit, et neutrum ex alterius participatione confudit. Sic ergo, imo multo incomprehensibilius atque sublimius natus est susceptione perfecti hominis
Abbreviated transcription (Latin):
me credere ad p̾sens puta. ut intellig̾e facilius possis ista q̃ dixero.
fingamꝰ gͦ sic̃ pleriq uolunt ẽẽ in mundo animã generalem.
que sic ineffabili motu. semina cuncta uiuificet. ut ñ sit ꝯcͤta
cum genitis. s uitam prestet ip̃a gignendis. Nempe cum hec
inut̾um passibilem mat̾iam ad usus suos format᷑a ꝑuen̾it.
unam facit secum ẽẽ ꝑsonam eiꝰ rei qͣm ñ eandem constat ha
substanciis unus homo. eum aliud anima doceat᷑ aliud caro:
sicq animã nasci fatemur ex ut̾o. quã ad uterũ uenientẽ
uitam dicimus conculisse concepto. hasci inꝗͣ ex matre
dicitur. qui ex hac sibi corpꝰ aptauit inqͦ nasci posset. ñ
qr anteꝗͣ nasceretur quantũ ad se attinet ip̃a penitus
ñ suisset. hic si u̾boꝵ uim cotidiani sermonis contẽplacor
attendas. cum talia ꝓ ponimus. oppugnanda p̃dicamus
Et in his tam̃ uerum constat ẽẽ qđ dicimus. Ex matris u¬

Expanded text:
me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. Fingamus ergo, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae sic ineffabili motu semina cuncta vivificet, ut non sit concreta cum genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in uterum passibilem, materiam ad usus suos formatura pervenerit, unam secum facit esse personam ejus rei, quam non eamdem constat habsubstantiis unus homo; cum aliud anima doceatur, aliud caro: sicque animam nasci fatemur ex utero, quam ad uterum venientem vitam dicimus contulisse concepto. Nasci, inquam, ex matre dicitur, quia ex hac sibi corpus aptavit, in quo nasci posset: non quia antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa penitus non fuisset. Et hic si verborum vim, quotidiani sermonis contemplator attendas, contraria proponimus, oppugnantia praedicamus: et in his tamen verum constat esse quod dicimus. Ex matris u
Abbreviated transcription (Latin):
n suꝑiorib qͥdem me ad credendani x ex matre natiuutatem salua
ꝑpetuitate compuleras. s quia cont᷑ rõnem uis orõnis ẽ exorta.¬
ñ in nob̾ possunt ħ eẽ communia. Iccͥco cum ad ꝓpositionẽ meã
sollicita intentione respicio. nec dum mͥ uideor. in his que a ce
dicta sunt inuenisse quod quero. Nescio enim qͣm natum do¬
ceatis ex tempore. quem coet̾num prĩ dicitis iam fuisse. Hasci
enim ẽ uelut qͥdam modus rei ñ extantis añqͣm naseatur. idagẽs
beneficio natiuitatis ut sit. Quo colligitur xp̃m qui erat. nasci ñ
potuisse si nasci potuit non fuisse. Augtinꝰ. Adinquisicionẽ
nos incomphensibilium rerum noua interrogandi curiosita¬
te compellis ⁊ ĩo ñ nͥ quibdam exemplorum lamam̃tis poterit
explicari quod queris. Patere gͥ me ꝓ affirmato afferre rem alt̾ꝰ
questionis. quia cum eam ñ pro fide sui. s pro alterius ostensiõe
nunc profero. ñ in eam me conicias explicare quod credo. S ita

Expanded text:
n superioribus quidem me ad credendam Christi ex matre nativitatem salva perpetuitate compuleras: sed quia contra rationem vi operationis exortannon in nobis possunt esse continua; idcirco cum ad propositionem meam sollicita intentione respicio, necdum mihi videor in his quae a te dicta sunt invenisse quod quaero. Nescio enim quomodo natum doceatis ex tempore, quem coaeternum Patri dicitis jam fuisse. Nasci enim est velut quidam motus rei non exstantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. Quo colligitur, Christum qui erat, nasci non potuisse; si nasci potuit, non fuisse. AUG. Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum nova interrogandi curiositate compellis: et ideo non nisi quibusdam exemplorum lineamentis poterit explicari quod quaeris. Patere igitur me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum eam non pro fide sui, sed pro alterius ostensione nunc profero, non in ea me conjicias explicare quod credo; sed ita
Abbreviated transcription (Latin):
amnia mox uocatur: quemꝗͣ. ne adhuc impiũ c̾dunꝰ qͥ dicere au-¬
deat. qm̃ auima saluatoris ur̃i criduo illo corporee mortis apud in¬
feroscustodie mancipet᷑ Et quis inqͥs ẽ aliꝰ qͥ instante passione
xͥ ingemuit dicens. cristis ania mea usq ad mortẽ: Tristis est¬
usq ad mortẽ ꝓpt̾ affectũ suscepte carnis ñ pꝰ mortẽ cũ beatitudi

Expanded text:
anima mox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere auanima mox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere audeat, quoniam anima Salvatoris nostri triduo illo corporeae mortis, apud inferos custodiae mancipatur? Et quis, inquis, est alius qui instante passione Christi ingemuit, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis, non p
Abbreviated transcription (Latin):
Sed fingamꝰ licet euugł̃iis reclamantibꝰ animas int̾rre. Nonne
ĩ saluatore nr̃o licet ĩ his mortẽ ñ repellente. t̾ciun t̾eium tͥm
atq spetiale maiestas ẽ. quam ñ potuit mors humana contingere:
ad summã uideamꝰ ĩ cruce positus qͥd ꝓmisit. hodie inquit nicc̃
eris ĩ paradiso. hodie nnquit. Non post tͥduum cũ caruemmeã
de sepulcro resuscitauero. ñ cũ ĩ me pͥmitias future ressurrecꝰ¬
tionis ostendero. Cutꝰ putamꝰ hec uox ẽꝙ Maiestatis mentis. an
corꝑis . Corpꝰ aũ ĩ sepulero fuisse nullus ignorat. Restat ut din¬
nitati uel menti uox ista conueniat. S dicit aliquis. Dunnita¬
tis hanc ñ anime xͥ credimꝰ uocem. E quid ĩ eo cui ꝓmittebatur
accipimꝰꝰ hodie inquit latroni mec̃ eris ĩ paradiso. Cuiꝰ corpus
quia ad futuram ressurrectionẽ mors cõmunis inclusit: anĩagͥ¬
ẽ eui dñs hoc ꝓmisit. ⁊ p̾stitit. Si gͥ mortuo corpe ad paradisum

Expanded text:
Sed fingamus, licet Evangeliis reclamantibus, animas interire. Nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Hodie, inquit, non post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero; non cum in me primitias futurae resurrectionis ostendero. Cujus putamus haec vox est majestatis? mentis an corporis? Corpus autem in sepulcro fuisse nullus ignorat: restat ut divinitati vel menti vox ista conveniat. Sed dicit aliquis: Divinitatis hanc, non animae Christi credimus vocem. Et quid in eo cui promittebatur accipimus? Hodie inquit latroni, mecum eris in paradiso: cujus corpus usque ad futuram resurrectionem mors communis inclusit. Animaum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ spondet societas ditatis. Non initiũ mors ista s finis est. Dec ĩ
t̾ie fluctuantis exponunt. ⁊ auctorẽ siũ intelligencia plemiore¬
iam capiunt. Ergo inqͥs mortẽ dei filiꝰ. ⁊ in anima ñ ꝑtulit. ⁊ ĩ
magestate ñ sensit: Qͥa gͦ dicebas ẽẽ quod ꝑtulit. sensit ꝓrsus
⁊ ꝓtulit.s participatione morbi alieni. ñ ꝓpͥetate uulñis sui Se¬
sit sicut om̃s sentiunt qͥ moriente carne mentibꝰuiuunt. ñ sicut
sane cõmnunẽ mortẽ etiam boc pacto diffinunt. dicentes ich a hid̃
bane e quam cũ diu̾sarũ rerũ consensu uitam facientuĩ uelit

Expanded text:
nem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis eteriae fluctuantis exponunt, et auctorem suum plenior inquis, mortem Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit prorsus et pertulit, sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit sicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus vivunt: non sicsane communem mortem etiam hoc pacto definiunt; dicentes nihil aliud hanc esse quam cum diversarum rerum conse
Abbreviated transcription (Latin):
tum amas pecuniam: & uideo quia ꝑgis quo iusserit
cupiditas. piger ꝑge quo iubet caritas. Respice & uide.
quam multum inter sit. inter pecuniam tuam & dm̃
tuum. Pulcͥor est iste sol quam pecunia tua. & tamen
iste sol non est deustuus. Porro si pulcrior : lux ista qͣm
pecunia tua. qͣntũ est pulcͥor qui fecit hanc lucem. An
forte comparare uis pecuniam tuã luci: Ecce occidit
sol: ostende michi pecuniam tuam. Nitet & nocte:
Subtraho lucernam: Certe diues es: ostende mͥ diui-¬
cias tuas. Iam silumine priueris. iam siñ habeas. uñ

Expanded text:
tum amas pecuniam, et video quia pergis quo jusserit tum amas pecuniam, et video quia pergis quo jusserit cupiditas; piger, perge quo jubet charitas: respice, et vide quantum intersit inter pecuniam tuam et Deum tuum. Pulchrior est iste sol quam pecunia tua, et tamen sol iste non est Deus tuus Porro si pulchrior est lux ista quam pecunia tua. quantum est pulchrior qui fecit hanc lucem? An forte comparare vis pecuniam tuam luci? Ecce occidit sol; ostende mihi pecuniam tuam. Nitet, et nocte subtraho lucernam; ecce dives es, ostende mihi divitias tuas. Jam si lumine priveris, jam si non habeas unde
Abbreviated transcription (Latin):
ungaris. cui mala ista que nonuis dediscere insusurre.
& ñ solum nobis dedocere. s affectes etiam docere. Nolo.
immo uolo s ñ possum disiunge ab auribus aliorum:
Alios ammoneam. ad quorum aures ambis. quorum au-¬
res penetrare moliris. ad quorum corda ꝑ aures intrare
disponis. O qui accipis uerbum sanum in domo discipline
sepi aures tuas spinis. Corrumpunt bonos mores. collo¬
quia mala. Sepi aures tuas spinis. sepi. & spinis sepi.
pellatur. sed etiam compungatur: Repelle illum a te.
domo disciplinȩ. non hoc didicimus in illa scola qua
gratis in trauimus. Non hoc didicimꝰ sub illo magistro
cuius cathedra in celo est. Nolimichi ista dr̃e: aut noli
ad me accedere. Noc est autem sepi aures tuas spinis.
Conuertam me ad illum. Auarus es: pecuniam amas.
Beatus ẽẽ uis: dm̃ tuum ama. Pecunia te ñ facit beatũ.
Tu eam facis ornatam. ñ illa tebeatum. S quia mul¬

Expanded text:
jungaris, cui mala ista quae non vis dediscere insusurres; jungaris, cui mala ista quae non vis dediscere insusurres; et non solum nolis dedoceri, sed affectes etiam docere. Nolo, imo volo, sed non possum, disjungere te ab auribus aliorum. Alios admoneam, ad quorum aures ambis, quorum aures penetrare moliris, ad quorum corda per aures intrare disponis. O qui accipis verbum sanum in domo disciplinae, Sepi aures tuas spinis . Corrumpunt bonos mores colloquia mala: sepi aures tuas spinis. Sepi, et spinis sepi;pellatur, sed etiam compungatur. Repelle illum a te. domo disciplinae, non hoc didicimus in illa schola quam gratis intravimus; non hoc didicimus sub illo magistro cujus cathedra in coelo est. Noli mihi ista dicere, aut noli ad me accedere. Hoc est enim, Sepi aures tuas spinis. 10. Convertam me ad illum. Avarus es, pecuniam amas: beatus esse vis? Deum tuum ama. Pecunia te non facit beatum: tu eam facis ornatam, non illa te beatum. Sed quia mul
Abbreviated transcription (Latin):
& offendis nomen pietatis crudelibus uocibꝰ. &dices.
& quid sermo filiis meis: xp̃m illi oppone. filios suos
in reponit: Ita uero magna iusticia ut habeat unde
luxuriet᷑ filius tuus. egeat dñs tuus. Cum enĩ uni
ex minimis meis fecisti. mͥ fecisti. Ñ legisti. ñ timuisti.
Ecce quis eget & filios tuos numeras. postremo nĩa¬
filios tuos. adde unum illum int̃ illos. dñm dm̃ tuũ.
Unum habes. sit ille scd̃s. duos habes. sit t̃cius. Tres ħs.
tuum. quem tͥ facias socium ad istam ꝑditionẽ. Quid tͥ
dicturus sume diligis proximum tuum. Quid ille ĩ aureᷤˢᷤ
insusurrabis. homo auare. nisi filiꝰ. aut frater. aut pater:
Bonum est nobis. ut cum uiuimus. bene sit nob: Quanto
habebis. tantus eris. Frange lunam. fac fortunam: Ita
susurrabis ꝓximo tuo. quȩ non didicisti in domo discipline.
possim fac̾e. ut nulli iungereris. corrumpunt enĩ mores
bonos colloquia mala. s non possum facere ut nemini

Expanded text:
t obtendis nomen pietatis crudelibus vocibus, et dicis, t obtendis nomen pietatis crudelibus vocibus, et dicis, Et quid servo filiis meis? Christum illi oppono, filios suos mihi reponit. Ista vero magna justitia, ut habeat unde luxurietur filius tuus, egeat Dominus tuus? Cum enim uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Non legisti, Ecce quis eget, et filios tuos numeras? Postremo nufilios tuos, adde unum inter illos, Dominum tuum. Unum habes, sit ille secundus; duos habes, sit ille tertius; tretuum, quem tibi facias socium ad istam perditionem. 9. Quid tibi dicturus sum, Diligis proximum tuum? Quid illi in aures insusurrabis, homo avare; nisi, Fili, aut frater, aut pater, bonum est nobis ut cum hic vivimus, bene sit nobis? Quantum habebis, tantus eris. Frange lunam, et fac fortunam. Ista susurrabis proximo tuo, quae non didicisti in domo disciplinae,possem facere, ut nulli jungereris! Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Sed non possum facere ut nemini
Abbreviated transcription (Latin):
re. redde mercedem. Optat tͥ bene pauꝑ. Quid trepidas:
Addo aliquid. In domo discipline es: addo aliquid.
Quod dixi. da bene optanti.xͦ est ipse ate optandus
qui tͥ dedit. Erubesce. Ille diues pauꝑ uoluit. ut ha¬
beres pauꝑes qͥbꝰ dares. Da aliquid fr̃i tuo. da aliqͥd
ꝓximo tuo. da aliquid comiti tuo. Tu diues es: ille
pauꝑ.ẽ. Uita ista uia est. simul ambulatis. S forte dici.
Ego diues. ille pauꝑ: Simul ambulatis annon: Qͥd
est quod dicis ego diues. ille pauꝑ. nͥ ego onerat᷑. ille
leuis: Ego diues. ille pauꝑ: Sarcinã tuam comme¬
moras. pondus tuũ laudas. & quod est grauiꝰ constͥn¬
xisti ad te sarcinam tuã. iõ ñ potes porrig̾e manũ.
Onerate. ligate. quid te iactas. quid te laudas: Solue
uincula tua. minue de sarcina tua. Da comiti. & illũ
adiuuas. & te releuas. Inter has uoces tuas. laudan¬
tis sarcinas tuas. ad huc xͦ petit. & non accipit. &¬

Expanded text:
re, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid trepidas? re, redde mercedem. Optat tibi bene pauper, quid trepidas? Addo aliquid: In domo disciplinae es. Addo aliquid his quae dixi, Da bene optanti; Christus est. Ipse a te petit qui tibi dedit. Erubesce. Ille dives pauper esse voluit, ut haberes pauperes quibus dares. Da aliquid fratri tuo, da aliquid proximo tuo, da aliquid comiti tuo. Tu dives es, ille pauper est. Vita ista via est, simul ambulatis. CAPUT VIII.Ego dives, ille pauper est. Simul ambulatis, annon? Quid est quod dicis, Ego dives, ille pauper; nisi, Ego oneratus, ille levis? Ego dives, ille pauper. Sarcinam tuam commemoras, pondus tuum laudas. Et quod gravius est, constrinxisti ad te sarcinam tuam: ideo non potes porrigere manum. Onerate, ligate, quid te jactas? quid te laudas? Solve vincula tua, minue de sarcina tua. Da comiti, et illum adjuvas, et te relevas. Inter has voces tuas laudantes sarcinam tuam, adhuc Christus petit, et non accipit: e
Abbreviated transcription (Latin):
Times ne sequat᷑ te. times ne transeat te. Certe
diligis proximũ tamqͣm te ipsum. s ñ loquar de
inuidis. Auertat enim ds hanc pestem ab animis
omniũ hominum. ne dum xͥanorum. uicium dia¬
boli: cum quo solus diabolus reus est. & inexpiabi¬
liter reuis. N enim dicitur diabolo ut dampnetur.
Adulterium commisisti. furtum fecisti. uillam a¬
lienam rapiusti. s homini stanti lapsꝰ inuidisti.
Inuidentia diaboli conuicium est. s ht̃ matrem
suã. Suꝑbia uocatur mat̾ inuidie. Suꝑbia inuidos
facit. Suffoca matrẽ & nonerit filia. Iõ humilitatẽ
loquor. illis loquor qui optant bene amicis. ut ha¬
beant tantum. qͣntum hñt & ipsi. Optant bene
egentib ut habeant quantum & ipsi. s nolunt
illis dare ex eo quod bñt. Iñ te iactas hõ xͥane.
quia optas bene: Melior te est mendicꝰ qͥ plura tͥ
optat. & nichil ht̃. Bene uis optare. nicħ a te accipien¬
tiDa aliquid bene optanti.Si bonum est bene opta¬

Expanded text:
times ne sequatur te, times ne transeat te? Certe times ne sequatur te, times ne transeat te? Certe diligis proximum tanquam te ipsum. Sed non loquor de indivis. Avertat enim Deus hanc pestem ab animis omnium hominum, nedum Christianorum; vitium diabolicum, quo solus diabolus reus est, et inexpiabiliter reus. Non enim dicitur diabolo ut damnetur, Adulterium commisisti, furtum fecisti, villam alienam rapuisti: sed, Homini stanti lapsus invidisti. Invidentia diabolicum vitium est: sed habet matrem suam. Superbia vocatur mater invidentiae. Superbia invidos facit. Suffoca matrem, et non erit filia. Ideo humilitatemloquor. Illis loquor qui optant bene amicis, ut habeant tantum quantum habent et ipsi. Optant bene egentibus, ut habeant quantum et ipsi: sed nolunt illis dare ex eo quod habent. Inde te jactas, homo christiane, quia optas bene? Melior te est mendicus, qui plura tibi optat, et nihil habet. Bene vis optare nihil a te accipienti: da aliquid bene optanti. Si bonum est bene opta
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Et uñ sit pͥmum uocata pecunia: ideo pecunia. quia antiqͥ
totum quod habebant. in pecoribꝰ habebant. A pecore pecunia
uocat᷑ Legimus antiquos prẽs diutes fuise pastores. Ergo
petuniam diligis ohomo. Unde putas tefieri beatum pecunia
est. & multum eam diligis. Uolebas diligere ꝓrimum tãqͣm
de ipsum. diuide cum illo pecuniam tuam. Quid est: discui¬
tiebam te. inuenturus es. appariusti tibi uidisti te. considerasti
ce non esparatus diuidere cum proximo pecuniam tuam:
Sed quid michi respondet benigna auaricia: Quid mͥ¬
respondet: Si diuisero cum illo. minus erit & michi
& illi. Minuitur quod amo. nec totum habebit ille.
nec totum habebo ego: s quia diligo eum tamqͣor
me ipsum: opto illi ut tantum hãt ut nec meum
minuat᷑ & ipse michi coequet᷑. Opto uñ nichil ꝑdes.
ne inuideas: Quomodo enim socialis erit felicitas
tua. quam torquet felicitas aliena: N onne cȩꝑit

Expanded text:
dicitur. Et unde est primum vocata pecunia. Ideo pecunia, quia antiqui dicitur. Et unde est primum vocata pecunia. Ideo pecunia, quia antiqui totum quod habebant, in pecoribus habebant. A pecore pecunia vocatur. Legimus antiquos patres fuisse divites pastores. Ergo pecuniam diligis, o homo: unde putas te fieri beatum, pecunia est, et multum eam diligis. Volebas diligere proximum tanquam te ipsum, divide cum illo pecuniam tuam. Quid esses discutiebam: inventus es; apparuisti tibi, vidisti te, considerasti te. Non es paratus dividere cum proximo pecuniam tuam. Sed quid mihi respondet benigna avaritia? Quid mrespondet? Si divisero cum illo, minus erit et mihi et illi: minuetur quod amo, nec totum habebit ille, nec totum habebo ego. Sed quia diligo eum tanquam me ipsum, opto illi ut tantum habeat; ut nec meum minuatur, et ipse mihi coaequetur. CAPUT VII. 7. ne invideas. Quomodo enim socialis erit felicitas tua, quam torquet felicitas aliena? Nonne cum coep