comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noscit. et cum audimꝰ faciem noticiam qua ĩnotescit:
et si quid aliud eadem scriptuma tale ꝯmemorat pu¬
to spũaliter intelligendum. Neq hoc ego tm̃ aut e¬
goprior. sed om̃o qui qualicumꝙ spũali intelligẽcia
resistunt eis. qui ob hoc antropomorphi nominãtur
Ex quoꝵ litt̾is ne multa ꝯmemorando maiores mo¬
ras faciam hoc unum st̃ ieronimi int̾pono ut nou¬
eret iste fr̃ non se de hac re metum magis quã cupͥ¬
orib agere debere si quid eum contra ꝑ mouer Cũ
ergo ille uir in scͥpturis doctissimis psalmũ expou̾et
uͥ dcm̃ est. intelligite ergo qui insipientes estis in po¬
pulo. et stulti aliqñ sapite. qui plantauit aurẽ nõ
audien ut qui finxio oculum nõ consid̾at int̾ cet̾a
iste locus inquit adu̾sus eos maxime facit. qui an¬
tropomorphi scint. qui dũt dm̃ hr̃e menbra que
eciam nos ħ̾emus. U̾bi gr̃a. dicitur d̾s hr̃e oculos.¬

Expanded text:
noscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; noscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; et si quid aliud eadem scriptura tale commemorat, puto spiritaliter intellegendum neque hoc ego tantum aut ego prior sed omnes, qui qualicumque spiritali intellegentia resistunt eis, qui ob hoc anthropomorphi nominantur. ex quorum litteris ne multa commemorando maiores moras faciam, hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut nouerit iste frater non ae de hac re mecum magis quam cum prioribus agere debere, si quid eum contra permouet. Cum ergo ille uir in scripturis doctissimus psalmum exponeret, ubi dictum est: Intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. qui plantauit aurem, non audiet? aut, qui finxit oculum, non considerat? inter cetera: Iste locus\', inquit, \'aduersus eos maxime facit, qui anthropomorphi sunt, qui dicunt deum habere membra, quae etiam nos habemus. uerbi causa dicitur deus habere oculos
Abbreviated transcription (Latin):
autiq illo mõdo nõ nult dm̃ uidere impius. qr cor
mũdare nõ uult. quo ille uideri pot̾it: secutus adm̃¬
xii. et ait. Nec in loco deus uidetur. sed corde mũdo:
nec corporalib ocuł deus queritur. nec circiscribit᷑
iusii. nec tactu tenetur. nec auditur affatu. nec sentit᷑¬
incessu. Quib u̾b̾ beatus ambꝵ uoluit aumionere
quid debeant homines p̃patare qui dm̃uidere uolũt.
hoc est corm̃dare per fidem que ꝑ dilectionẽ oꝑatur
dono sp̃c sc̃i unde pignus accepimus. quo illam usi
sidue scͥptiua comerat ne quisqmͣ ẜm carnis hunis
formam et figuram nos ẽẽ crederet similes d̾o ꝓpt̾ea
eadem scͥptura et alas hr̃e dm̃ dixit. quas ño utiq nõ
ħemus. Sicus ergo alas cum audimus protestionẽ.
intelligimus. sic et cum audimus manus oꝑatõmi
intelligere debemus. et cum audimus pedes p̾sẽca¬
tionem. et cum audimus oculos. usionem qua cog

Expanded text:
ia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor ia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor mundare non uult, quo ille uideri poterit, secutus adiunxit et ait: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitincessu . Quibus verbis beatus Ambrosius voluit admonere quid debeant homines praeparare qui volunt Deum videre; hoc est, cor mundare per fidem quae per dilectionem operatur, dono Spiritus sancti, unde pignus accepimus, quo illam visisidue Scriptura commemorat, ne quisquam secundum carnis hujus formam et figuram nos esse crederet similes Deo, propterea eadem Scriptura et alas habere Deum dixit , quas nos utique non habemus. Sicut ergo alas cum audimus, protectionem intelligimus: sic et cum audimus manus, operationem intelligere debemus; et cum audimus pedes, praesentationem; et cum audimus oculos, visionem qua cog
Abbreviated transcription (Latin):
do corde qm̃ ipi dm̃ uidebunt. et scimus qr cũ apparu¬
erit summiles eierimus. qr indebimus eum sicuti ẽ: ne¬
gar̾e nõ possumus filios dei uisuros dm̃. sed sicut ui¬
dentur ĩ ussbilia sicut se ipm̃ ostensurũ ꝑmittebat
dm̃ uidere. insi hiis qui mũdo sunt corde: et ĩo scͥptũ
ẽẽ. beati mundo corde qr ipi dm̃ uidebunt. Quantos
beatos inquit iam numerauerat. et tameneis iudẽ¬
di dñi ño ꝓmiserat facultatem. Deiñ adiungit et dic̃.
Sigͦ hii q̃ui m̃do corde sunt: dm̃ uidebunt: utiq alii
ñ iudebunt. Et ne alios illos acciperemus. de quib
ligi. qui licet resurgant dm̃ uidere nõ poterum qͦ¬
niam ad dampnationẽ resurgent. qr per fidemue¬
ram que per dilectionem operatur. cor mundare no¬
luerunt. Et iõ sequitur et dicin Neq is qui dm̃ ui¬
dere nolueritĩ potest dm̃ uidere. Demde qi occurre¬
bar eciam om̃s impios uelle dm̃ uidere: statim ut
ostenderet quare dixerit qui dm̃ uidere noluerit. qͥ¬

Expanded text:
debunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, negare non possumus filios dei uisuros deum, sed sicut uidentur inuisibilia, sicut se ipsum ostensurum promittebat,e nisi his, qui mundo sunt corde, et ideo scriptum esse: Beati mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. quantos beatos\', inquit, iam numerauerat et tamen eis uidendi deum non promiserat facultatem!\' deinde adiungit et dicit: Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibuslegi, qui licet resurgant, deum uidere non poterunt, quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem ueram, quae per dilectionem operatur, cor mundare noluerunt. et ideo sequitur et dicit: neque is, qui deum uidere noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui deum uidere noluerit\', qu
Abbreviated transcription (Latin):
et incipiunt ẽẽ qe fide filii abrabee: tunc erãt iu¬
dei nõ m̃ manifesto.s ĩ abstõdito cirꝯcisione cordis
spũ nõ litten. quoꝵ laus sit nõ ex hominib s ex do.
ab hac autem fide alienati in ramis fractis depu¬
tabuntur ex ilła olea. in cuius radicẽ dictt apł
carnem sed ꝑfidem. neo per legem. sed per gr̃am
non per literam. sed ꝑ spm̃ nec carius cirꝯcisiõe
s cordis: nec in manifesto sed in abscondito. nec
Hos ess non ħii qui filis carus h ĩi fili dei. sed filii pro¬
missionis deputantur in seĩe. Nonne mirabilia ma¬
gna sunt ista ꝑfundumq misterium ut mnulti ex
isiłꝰ nati. nonsint isrł. et muiti uõ suit filii. cum sĩt
semẽ abrahoe: Qũo .ni. ñ sunt. qũo nos sumus. nͥ qr
filii carnis nomen mane gestantes: Ao per hoc nͦ illi
sunt isrł sicut nos sumus. ned nos sumus isrł sicut
ac discernendũ. alutm ẽe isrł qui pp̾ carnõ nomẽ
accep̃: alium u̾o qui p̾p spm̃i rem que illo uoĩe sig̃¬

Expanded text:
et incipiunt esse ex fide filii Abrahae, tunc erunt Iudaei non in manifesto ?sed in abscondito, circumcisione cordis, spiritu non littera, quorum laus non sit ex hominibus sed ex deo. ab hac autem fide alienati in ramis fractis deputabuntur ex illa olea. in cuius radicem idem dicit carnem sed per fidem nec per legem sed per gratiam nec per litteram sed per spiritum nec carnis circumcisione sed cordis nec in manifesto sed in abscondito nec lhoc est non hi, qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. nonne mirabilia magna sunt ista profundumque mysterium, ut multi ex Israhel nati non sint Israhel et multi non sint filii, cum sint semen Abrahae? quo modo enim non sunt, quo modo nos sumus, nisi qfilii carnis nomen inane gestantes? ac per hoc nec illi sunt Israhel, sicut sumus nos, nec--nos sumus Israhel, sicut ac discernendum alium esse Israhel. qui propter carnem nomen accepit, alium uero, qui propter spiritum rem, quae illo nomine sign
Abbreviated transcription (Latin):
tare si uere ad xpm̃ is ꝑtinere. Indue itaq hu¬
mslitatem mentis. et ut te deus conẜuet ꝑseue¬
rantem noli maritũ ꝯtẽpnere ꝑeuntẽ. funde
pro illo pias et asiduas or̃ones. sacrifica lacrimas
tanqm uulnerati sanguinem cordis. et scribe ad
cum satifsc̃om peteno ueniam q in eum peccastĩ
quod preter eus consiliũ et uoluntatẽ. de rebus
tuis fecisti quod faciendum pritasti. nõ ut te peni¬
teat tribuisse pauꝑib: ced eũ bom oꝑiꝰb tiu ꝑtici¬
pem et mod̾atorem hr̃e noluisse. ꝑmitte de cet̾o
in aduitorio dsi. si et illum sue tupitudiis peni¬
tuerit et continẽtiam qũa descruit repetiuerit
te illi sicut decet in om̃ib seruiturã: ne forte ut a¬
it apss des illi deus pnĩam et rosipistat adẏabłi
laqueis a quo captuius tenetur ẜm ipĩus nolun¬
tatem. filium autem urm̃ qm̃ de legetiiis eñ
et honestis iptiis suscepisti mag̾ ĩ prĩs qmͣ ĩ tus

Expanded text:
tare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque hutare, si uere ad Christum uis pertinere. indue itaque humilitatem mentis et, ut te deus conseruet perseuerantem, noli maritum contemnere pereuntem. funde pro illo pias et assiduas orationes, sacrifica lacrimas tamquam uulnerati sanguinem cordis et scribe ad eum satisfactionem petens ueniam, quia in eum peccasti, quod praeter eius consilium et uoluntatem de rebus tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te paeniteat tribuisse pauperibus sed eum boni tui operis participem et moderatorem habere noluissepromitte de cetero in adiutorio domini, si et illum suae turpitudinis paenituerit et continentiam, quam deseruit, repetiuerit, te illi, sicut decet. in omnibus seruituram. ne forte, ut ait apostolus, det illi deus paenitentiam et resipiscat de diaboli laqueis. aquo captiuus tenetur secundum ipsius: uoluntatem. filium autem uestrum. quoniam de legitimis eum et honestis nuptiis suscepisti. magis in patris quam in tua esse
Abbreviated transcription (Latin):
tis suo qui tunc erat ppłs dei dño ꝑsterneretur orã¬
do. in ip̃a sua or̃one dixit. ita sͥ ẽe ornatum regiim
sicut panuũ mestrualem. Et ita orantem cõfestĩ
exaudiuit. qui cordis inspector eam uerum diceie
sciit Et utiq maritum habebat multarũ muli¬
ctum uirum. et deoꝵ alienoꝵ falsoꝵq cultorem
Tu autem et si ille in ꝓpoĩto quod et tecum susce¬
perat ꝑdurares nec a te offensus in flagitium cor¬
riusset maritum habebas non solum fidelem
et uerum dm̃ tecum colentem. sed eciã contiñe¬
tem. Qui ꝓculdubio ꝓpoĩti urĩ nõ ĩemor. eosi
te ad ꝯuigͤalia cogeret indumenta. ad suꝑba
tñ ornamenta non cogeret. Hec tibi scͥpsi. qͥuoni¬
am me consulendũ putasti: nõ tuũ rectũ institu¬
tum sermone meo frangerem. sed quod te mor¬
dinate eo incaute agente mritui fcm̃ dolorem.
De cuius reparatione debes uehem̃tissime cogi¬

Expanded text:
tis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orantis suae, qui tunc erat populus dei, domino prosterneretur orando. in ipsa oratione sua dixit ita sibi esse ornatum regium sicut pannum menstrualem; et ita orantem confestim exaudiuit, qui cordis inspector eam uerum dicere sciuit. et utique maritum habebat multarum mulierum uirum et deorum alienorum falsorumque cultorem. tu autem. si et ille in proposito. quod tecum susceperat, perduraret nec a te offensus in flagitium corruisset. maritum habebas non solum fidelem et uerum deum tecum colentem sed etiam continentem, qui procul dubio propositi uestri non inmemor, etsi te ad coniugalia cogeret indumenta, ad superba tamen ornamenta non cogeret. Haec tibi, scripsi, quoniam me consulendum putasti, non ut tuum rectum institutum sermone meo frangerem, sed quod te inordinate et incaute agente uiri tui factum dolerem. de cuius reparatione debes uehementissime cogi
Abbreviated transcription (Latin):
de humili neste uiro superbire. cui te potiꝰ expe¬
diter optempenire candidis morib. quã ingel¬
lis uestib repugnare. Quia et si te indumẽtũ
monache delectabat eciam hoc posset gratiꝰ
manto obseruato exorato q sii. qũa illo ĩcon¬
sulto ꝯtẽpto q p̾sum. Quod si om̃io non sine¬
ret quid tuo ppõĩto deperiteo: absint ut huic
displiceres dẽo quod ꝯuige tuo ñ dum defũto
non indueres te sicut amia. sed sicut susanna. Neq
enĩ ille qui tecum iam ceperat custodire tam magũ
ꝯtinentie bonum. eciam si coniugale non iduale
noluisses ut acciperes indum̃tum: ad indecẽtem qͦs
te compulisseo ornatum. Quo et si aliqua dura con¬
ditione tegerens posses hr̃e in suꝑbo cultu cor hums¬
le. Nempe apus pres hester illa regina dm̃ timens
dm̃ colens. d̾o sb̾dita marto regi aliemgełe iso e¬
undem secum colenti dm̃i tñ sb̾iecta seruebat. Q
tum extremo ꝑitulo non suo tantum. sed etiam gen¬

Expanded text:
de humili ueste uiro superbire, cui te potius expede humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna. Neque enim et ille, qui tecum iam coeperat custodire tam magnum continentiae bonum, etiamsi coniugale non uiduale uoluisset ut acciperes indumentum, ad indecentem quoque te compulisset ornatum, quo etsi aliqua dura condicione cogereris. posses habere in superbo cultu cor humile. nempe apud patres Esther illa regina deum timens, deum colens, deo subdita marito regi alienigenae non eundem secum colenti deum tamen subiecta seruiebat. quae cum extremo periculo non suo tantum sed etiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
iiro tuo fideli et tecum sc̃a continentie pacta
seruante. consilũ ꝯ municare deberes. eiuid̾ q ñ
sꝑnete uoluntatem. qnͣtomagis de ħitu atq
nestitu. nich tͥ p̃ter euis arbitriũ mutandum
uł usurpandum fuit. unde noħ dinuntꝰ legimꝰ
imꝑatum. Scͥptum est quid̃ mulieres eẽ nõ
debere in habitu ornato auriq cͥꝯpositione.⁊
i tortione crinium. et cotera husꝰmodi. q̃ uel
ad manem głam uł ad illecebram forme
adhiben solont. eo merito rop̾hensa st̾: s ẽ qui¬
dam pro modulo ꝑsone hitus matronasa ni¬
duali ueste distinctus. qui potest fidelib ꝯuiga¬
tis saluia religionis obseruantia ꝯuemre. Hĩc
te maritus si deponere noluit ne te uelut indu¬
am illo uiuente iactares: puto qi uõ fu̾at ĩ hac
re usq ad dissentionis scandalum perducendꝰ
maꝙ̃ mobedientio malo. quã ulluis abstinẽ¬
cie bono. Qmo .in. ess absurduis qu̾a mulierẽ

Expanded text:
uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
cat. quisquis aũ suis et maxime domesticis ñ
ꝑuidet. fidem denegat: et est infideli det̾ior. Cũ
uero de faciendis ipĩs elemosinis loqueretur
ar Non ut aliis sit refestio uob̾ aũ angustia¬
p ꝰ anter ergo consilum de omib haberetis. ꝑit̾
mod̾aremini quid thesauritandũ ẽẽt in celo ⁊
quid ad ute huius sufficientiam uob̾ et urĩs
nr̃oq filio relinquendũ. ne aliis ẽet refectio uo¬
b aũ angustia ex in hiis disponendis atq faci¬
endis. si quid cͥ forte meluis inderetur sugge¬
reres uiro reuerent̾ enud̾q auctoritatẽ tan¬
qmͣ tui capiis sequerens obedient̾. ut om̃o qui
sanum sapuut. ad quos posses hoc bonũ nr̃m
fama ꝑferre. de domus ur̃e frustu ac pace gau¬
derent et adu̾sarius reu̾teretur nl hñs de uob̾
dicere praui. Porro si de faciendis elemosinis et
in pauꝑib ĩpendendis reb tuis de quo bono oꝑe
et magnotam enidentia p̾cepta sunt dñi. cum

Expanded text:
cat: Quisquis autem suis et maxime domesticis non cat: Quisquis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uesroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum
Abbreviated transcription (Latin):
lis. alia parentum erga filios. alia filioꝵ erga
ꝑentes. alia postremo ea q̃ in hiis reb uł maxi¬
me intuenda ẽ uiri et uxoris. ubi mulierẽ cõiu
gatam nõ licet dicere. facio quod uolo de meo
cum et ip̃a nõ sit sua. s capitis sui hoc est niri
sui. Nam sic quedam ut ꝯmemorat apłs pe¬
se sb̾ieste uitis sus. sicut saita obsequebatur
abrahee din eum nocans. cuiꝰ inquit facte
estis filie. cum ad xpĩanas nõ ad indeas feĩas
loqueretur. Quid añ mĩrum. si pater ꝯmu
nem filium nolebat huiꝰ uite sb̾stentacuł
et mr̃e nudari ignorans quid sestaturus
et̃ti cum i etate granduistula ẽe cepisset. utrum
monachi ꝑfessionem. an eccasticum minist̾ium
an ꝯuigans necessitudinis iunculums Qiims e
nni ad meliora excitandi et crudiendi sint filii sc̃o¬
sic: alius uero sic: insi forte talia ꝑspiciens et pre¬
cauens rep̾ hendus ẽ pater. cum beatus apłs di¬

Expanded text:
lis: alia parentum erga filios alia filiorum erga lis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Pese subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas loquereturnem filium nolebat hujus vitae sustentaculis a matre nudari, ignorans quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset; utrum monachi professionem, an ecclesiasticum ministerium, an conjugalis necessitudinis vinculum? Quamvis enim ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctosic, alius autem sic . Nisi forte talia prospiciens et praecavens reprehendendus est pater, cum beatus Apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
se famulos facile ꝯsentiã. ũ quid tantũ boñ
est quos pauꝑm carnem largiorib elemosinis
tuam erogare diferres. ne scandalitatꝰ maritꝰ
tuus d̾o periret. ub̾iores tͥ elemosinas d̾s ĩputaret᷑
Proinde si recolis quid ad quisiueras qñ luctata
fueias uirum tuũ. ut tetum xp̃o sanctiore casti¬
tate seruiret: intellige per illas elemosinas tu¬
as quib cor eius eu̾sum ẽ quato grauiore dã¬
pno ꝑcussas sueris. qu̾a sunt illa lucra q̃ celesti¬
a cogitabas. Si .n. ħt ibi magnũ locum paniᷤᷤ
fractus esurienti. quantũ locum ibi credenda est
hẽe mĩa. qua homo erpitur dẏabolo tanquam
leoni rugienti et qũe deuoret inquirenti: Ne¬
q hoc ita dm̃is ut si quisqmͣ scandalidatꝰ fu̾it
de bonis oꝑib ur̃is. ab eis desistendũ putemus
Sed alia causa ẽ. alienaꝵ alia necessariaꝵ in so¬
cietate aliqua ꝑsonaꝵ. alia fidelis. alia infide¬

Expanded text:
se famulos facile consentiam. numquid tantum bonum se famulos facile consentiam. numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosynis uperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infide
Abbreviated transcription (Latin):
dus. sed dilectione portandꝰ. qi etiã si ad ip̃as elemo¬
sinas larguis faciendas forte pigrius mouebat᷑
posser et ista condiscere si tius mopmatis nõ ferre.¬
tur expensis. sed exspectatis inuitaretur obsequiis.
ut eciam hoc quod temere sola fecisti. multo con¬
sultius dilectione concordi. multoq ordinatius
et honestius ambo faceretis. nec blasphemarẽt
serui dei si tñ hoc fuer̾. qui marito absente atq
nesciente ab ignora muliere. et alieua uxore
tanta sumpserunt. et laudaretur deus ĩ oꝑib
ur̃is. quoꝵ eẽt tam fida societas. ut a nob̾ ꝯmu¬
inter teneretur. ño solum sumnia castitas u̾m
eciam głosa pauꝑtas. Nunc aũ inconsid̾ ata festi¬
natio: attende quid feceris. Ut .n. de illis mona¬
ohis a quib te ip̃e u̾o edificatam sed spoliatam
ẽẽ conqueritur ego bene sentiam. ne homini
pͥua turbatum oculum hũti contra dei fortas¬

Expanded text:
dus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemodus sed dilectione portandus, quia, etiamsi ad ipsas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortas
Abbreviated transcription (Latin):
tis qũato canstiora ꝯcorditer placita seruabatis. S¬
cħ gͦ de tua uesit. nicħ de auro uł argento. uł de
quacũq petunia. uł reb ullis t̾rens sine arbitͥo
euis facere debiusti. ne scandalirares hominẽ qͥ d̾o
tecũ maiora uouerat. et ab eo quod de tua carne li¬
cita potestate posset exigere se continẽt̾ abstulerat
Demq fcm̃ est ut uĩculsĩ ꝯtinentie quo se dilectus
innexuetat contẽptus abrũperer: et natꝰ tͥ: ñ par¬
ceret sͥ. Sicut .n. mͥ retulit ꝑlator epłe tue. cũ cog¬
nouisset quod om̃ia uł pene omia que habebas. ne¬
scio quib duob transeũtib monachis tanquam
pauꝑib eroganda donaueris: tũc ille detestans e¬
os tecũ. et ũo dei sernos. sed domus aliene penet᷑¬
tores et tuos captiuatores et dep̾datores putans
tam scam sarcinam qmͣ tecũ sb̾erat indignatus
sito fortior uidebaris ũo erat psũptione tur ban¬

Expanded text:
tis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. ntis, quanto sanctiora concorditer placita seruabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem, qui deo tecum maiora uouerat et ab eo, quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat. Denique factum est, ut uinculum continentiae. quo se dilectus innexuerat, contemptus abrumperet et iratus tibi non parceret sibi. sicut enim mihi rettulit perlator epistulae tuae, cum cognouisset, quod omnia uel paene omnia. quae habebas, nescio quibus duobus transeuntibus monachis tamquam pauperibus eroganda donaueris, tunc ille detestans eos tecum et non dei seruos sed domus alienae penetratores et tuos captiuatores et depraedatores putans tam sanctam sarcinam, quam tecum subierat, indignatus sito fortior uidebaris, non erat praesumptione turban
Abbreviated transcription (Latin):
quo ei debitũ carns negabas: ip̃e te absoluit. N
ergo ĩa in tua cansa ista u̾titur q̃o. utr̃ redire de beaᷤ
ad ꝯcubitũ niri. Quod .n. d̾o pr̃i consensu ambo
uoueratis ꝑseuerant̾ usq in finem redd̾e ambo
debiustis. A quo ꝓpõito si lapsus est ille tu saltem
ꝯstantissime ꝑseuera. Quod te ñ exhortaret nisi
qr tͥ ad hoc ip̃e conserat. Nam si ñ qu̾a tenuisses eiꝰ
assensum. numerꝰ te nullus defendisset aiorim̃
s post qnͣtulibet tempus me ꝯsuluisses. nicħ cͥ alind
ꝯmĩetiam. ut eam tecũ et ip̃e susciperet. S illud
ẽ quod te minus obẜuasse contristror: qi tanto hu¬
milius et obedientiꝰ ei obseqͥ ĩ domestica ꝯu̾satione
debrasti. qnͣto ille religiosuis tͥ r̃e tam magña eci¬
am nuitando ꝯtesserat. Non .n. qri parit̾ tẽperaba¬
tis a ꝯmixtione carnali. id̾o tituis maritus ẽe desti¬
terat. ĩmo u̾o tanto sanctiꝰ int̾ uos ꝯuiges maneba¬

Expanded text:
quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non quo ei debitum carnis negabas, ipse te absoluit. non ergo iam in tua causa ista uertitur quaestio, utrum redire debeas ad concubitum uiri. quod enim deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime perseuera. quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, sed post quantum libet tempus me consuluisses, nihil tibi aliud iserat continentiam, ut eam tecum et ipse susciperet. Sed illud est, quod minus te obseruasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conuersatione debuisti, quanto ille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. non enim. quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo uero tanto sanctius inter uos coniuges maneba
Abbreviated transcription (Latin):
coeporis sui. sediuir. Siłr aũ et uir nõ ht̃ potestatem
coeporis iau sed muilier. Nolite staudare iuitem
nisi ex consensu ad temp̃. ut uacetis or̃omi. Et iterũ
ad ipm̃ aestote. ne uos temptet sathanas pp̃ incõtinẽ¬
tiam ur̃am. Scd̾m hec u̾ba apłica eciam si scip̃e cõti¬
nere uoluniet. et tu noluisses debitũn tibi reddere co¬
g̾etur et illi deus imputaret continentiã. si ñõ sue
s tuc cedens infirmitati. ne in adulterii dampnabi¬
lo flagitium caderes. maritalẽ tͥ ꝯcubitũ ñõ negaret
Quͣto mag̾ te. quã mag̾ sbiectam ẽẽ decuerat. ne
ip̃e quoq in adult̾ium dẏabolica temptatione tra¬
heretur. in reddendo huiꝰ modi debito uoluntati eius
optemperare conuenerat. cũ tͥ uoluntatẽ continẽ¬
tus: Sed hoc ut dixi omitto. qm̃ postea tibi nolẽ
tis ad reddenda cõuigalia debita consentire ad ca¬
dem continẽtie pacta. et ip̃e consensit. et tecũ cõ¬
tiẽtissime diu iuxit. suoq consensu a pcc̃o illo

Expanded text:
oris sui sed uir; similiter autem et uir non habet potestatem corporis sui sed mulier. nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet Satanas propter incontinentiam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tuae cedens infirmitati, ne in adulterii damnabile flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non negaret; quanto magis te, quam magis snbiectam esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diabolica temptatione traheretur. in reddendo huius modi debito uoluntati eius obtemperare conuenerat, cum tibi uoluntatem continentus! Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi nolenti sibi ad reddenda coniugalia debita consentire ad eadem continentiae pacta ipse consensit et tecum continentissime diu uixit suoque consensu a peccato illo,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m crucifixum. indeis quid̃ standalum. gen¬
tib autem stulticiã. ipĩs aũt uocatis uideis
atq grecis. xp̃m dei urtucẽ. et oei sapĩam.
Quos dixit grecos. hos eciam gentiũ nomine sig̃fi¬
cauit. eoq hec lingna maxime p̾cellit in gentib. Iu
dcm̃ est. uideis quidem srandalum. Quis hoc inisi ĩ¬
samfamus sentiat. Item dicio. Sine offensione esto¬
to indens et gretis. et eccẽ dei. Qũo usta distinguereo
si et eccãm dei in cotidiana loquendi consuetud̾ie
uideos appellare deberet. Item dicit. Quos et uo¬
cauit nos non solum ex iudeis. sed cciam ex genti¬
b. Quomodo uocauit ex iuideis. si pocuis ex nonin¬
deis uocanit ut eeñt iuider: Item de ispłitis. Qłd gͦ
dicemus ieruiti Quisi gentes q̃ ũo sectabantur

Expanded text:
alum, gentibus autem stultitiam, ipsis autem uocatis Iudaeis et Graecis Christum dei uirtutem et dei sapientiam. quos dixit Graecos, hos etiam gentium nomine significauit eo, quod haec lingua maxime excellit in gentibus; Iudictum est: Iudaeis quidem scandalum. quis hoc nisi insanissimus sentiat? item dicit: Sine offensione estote Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei. quo modo ista distingueret, si et ecclesiam dei in cotidiana loquendi consuetudine Iudaeos appellare deberet? item ait: Quos et uocauit nos non solum ex Iudaeis sed etiam ex gentibus. quo modo uocauit ex Iudaeis, si potius ex non Iudaeis uocauit, ut essent Iudaei? item de Israhelitis: Quid ergo dicemus? inquit; q
Abbreviated transcription (Latin):
mente sigat qd̾ amat. nec carm consentiat agẽ.¬
ti quod odit idest nõ ut om̃io nõ cõcupiscat. s ut
post concupistẽtias suas nõ eat. Quod quid̾ tam
magnum ẽ. ut si om̃ioodo fieres qm̃uis insint d̾
sumus incorpore mortis huius desid̾ia peccatisi
nulli tñ eoꝵ pberemus assensum. ño eẽt unde di¬
c̾emus pr̃i nt̃o qui est in celis. dimitte nob̾ debita
nr̃a. Nec tñ ĩo tales eẽ musiam quales erimus
cum mortale hoc induerit ĩ mortalitatẽ. Cunc .n.
nõ solum milli desid̾io pcc̃i obediemꝰ. sed nullae¬
rinto desid̾ia talia quib ñ obedire iubeamur. slt
ergo uͥ dicitur. iam nõ ego operor illud. s ꝙ ĩ me¬

Expanded text:
mente agat, quod amat, nec carni consentiat agenmente agat, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino non concupiscat, sed ut post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam magnum est, ut, si omni modo fieret et, quamuis insint, dum sumus in corpore mortis huius, desideria peccati, nulli tamen eorum adhiberemus adsensum, non esset, unde diceremus patri nostro, qui est in caelis: Dimitte nobis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, quales erimus, cum mortale hoc induerit inmortalitatem; tunc enim non solum nulli desiderio peccati oboediemus, sed nulla erunt desideria talia, quibus non oboedire iubeamur. Nunc ergo, ubi dicitur: Iam non ego operor illud sed i
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis uerb̾ legem ño solum ño ẽẽ pocm̃. sed eciã
ẽe sc̃am. et mandatum scm̃. et iustum. et bonum.
quo dcm̃ est nõ concuputes. Sed pc̃cm per bonum
fallit. et per illud occidit eos. qui cũ sint carnales.
purant suis nrib legem spuitalẽ se p̾se complere.
Et per hoc fuint nõ solum ꝓce̾̃ores quod eẽnt ociã
si legem ño accepissent. sed eolam p̾uaricatores: qd̃
nõ eeñt. insi legem accepusent. Sic . n alio loco d ͭ
ubilex nõ ẽ noc pͥuaritatio. Lex gͦ sb̾intrauit. si¬
cuo alibi ip̃e testatur ut abundaret delictum. bͥaũ
abrmdauit gr̃a delictum. suꝑ habundaiit gła. Hec
est igitur utilitas legis. qi ostendit homini seip̾m
ut sciat infirmitatem suam. et uideat qũo per ꝓ
sanetur. appetũtur .n. ardentiꝰ que uetantur. dñ
id quod spirtiali inbetur carnał obẜuare ꝯpelli¬
tur. Ut autẽ sio spuitas qui legem impleat spirtalẽ
non fit ipsalege. sed gr̃a. hoc est nõ imꝑio. sed bñfi¬

Expanded text:
 sed etiam esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non concupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem spiritalem se posse complere. et per hoc fiunt non solum peccatores, quod essent, etiam si legem non accepissent. sed etiam praeuaricatores, quod non essent. nisi legem accepissent sic enim alio loco dicit: Ubi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modsanetur. appetuntur enim ardentius. quae uetantur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed gratia, hoc est non imperio sed benefi
Abbreviated transcription (Latin):
a eẽ destiterunt ut ño iudicetur in potu et ĩ cibo
aut in parte diei festi. et neomenie. et salboꝵ qd̃ ẽ.
umbra futuroꝵ: uerum eciã illa que in lege ita
pcepta sunt ut ualeant ad informandos mores
fidelium .i. ut ab negantes impietatẽ. et sołares
cuipiditates tẽperanter et iuste et pie uiuamus
in hoc seculo. Unde est eciã hoc quod ex lege ma¬
ximo ꝯm̃dandum elegit apłs. nõ concupisces
et quecumq de deo et ꝓximo diligendo sine ul
ob suanda ẽc̃ nõ dubitati ut quicquid in eis ꝓ¬
ficit. nõ sͥ tribuat. sed gre̾ dei. per iħm xpm̃ do¬

Expanded text:
a destiterunt, ut non iudicetur in cibo et in potu a destiterunt, ut non iudicetur in cibo et in potu et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum. quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita praecepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fidelium. id est abnegantes impietatem et saeculares cupiditates temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, unde est etiam hoc, quod ex lege maxime commendandum elegit apostolus: Non concupisces, et quaecumque de deo et proximo diligendo sine ullobseruanda esse non dubitat. ut, quicquid in eis proficit, non sibi tribuat sed gratiae dei per Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
uero qũa putant s sufficere ad facienda m̾adata sñ
Adutorio et dono eus qui legem dedit. Hiis antẽ
existiment implere mandata. Ac sic eciã ip̃ligno¬
rantes dei iustĩam et suam uolentes constitue
uistĩe dei non sunt sb̾iecti. Et nõ quid̾ noĩe. sed tũ
etrore nidaitant. Hoc genus hominũ capita ꝯ ĩe¬
nerat pelagium et celestinum. impietatis hulꝰ asser¬
tores acerrimos qui recenti indicio dei per diligĩ¬
tes eo fideles scruos eius eciam catholica ꝯmu¬
nons prinati sumt. et pp̃ quad cor impenitens ad¬
huc in sua dampnatione ꝑastunt. Qustiuis
ab isto carnali et aminali atq ideo non ĩmeri¬
to repͣhensibili atq dampnabili indaismo e̾e q̃¬
at aiemis. uo colum ueteres illas obẜuationes
a se fatere debet alieuas. q̃ iam reuelato testa¬
mẽto nouo postea quã uenerunt ea q̃ per illa
significabantur ẽẽ nentuma. ꝓculdubio necessari¬

Expanded text:
uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. his autem sexistiment implere mandata. ac sic etiam ipsi ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti et non quidem nomine sed tamen errore iudaizant. hoc genus hominum capita sibi inuenerat Pelagium et Caelestium impietatis huius assertores acerrimos, qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles seruos eius etiam catholica communione priuati sunt et propter cor inpaenitens adhuc in sua damnatione persistunt. Quisquis ab isto carnali et animali atque ideo non inmerito reprehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit alienus. non solum ueteres illas obseruationes a se facere debet alienas. quae iam reuelato testamento nono! posteaquam uenerunt ea. quae per illas significabantur esse uentura, procul dubio esse necessari
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis motus suos. eciã qñ eis nõ õbedimꝰ
dum nõ regnat pcom̃ in nr̃õ mortali corpore ad
obediendum desidiis euis. nec exhibeamꝰ m̃bra
nĩa arma iniquitatis pocõ. In qua iustĩa nõdũ con¬
atep frenanda s milla sit. Hoon. ĩex posuit. dicẽ¬
do nõ concuputes nõ quod hic ualeamꝰ. sed adꝙ
ꝓficiendo tendam᷑. U̾m hoc fit non lege que hoc
imperati sed fide que hoo impetrat: ñõ littera qua
iubetur. sed spũ quo donatur. Non gͦ meritis o¬
pantis homĩs. sed largientis grã saluatoris. Uti¬
litas itaq legis est. ut hominẽ de sua infirmi
plorare compellat. Om̃is .n. qui inuocauerit nom̃
diderunt. Quom̃o credent qũẽ ñõ audierint Uñ
liter ẽe gaudent et preter xpĩgrãm in lege głant̃i
hiisunt de quib id̾ apłs ait. quod ignorantes d̾uꝰti¬
ciam. et suam uolentes cõstituere instĩe dei ñ sũt
sbiecti. dei qmpe dixir iusticiã. q̃ hom̃i ex d̾o ẽ: suã

Expanded text:
etiam quando eis non oboedimus, dum non regnat peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. in qua iustitia nondum conatque frenanda sed nulla sit. hoc enim lex posuit dicendo: Non concupisces, non quod hic ualeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. uerum hoc fit non lege. quae hoc imperat, sed fide, quae hoc impetrat, non littera. qua iubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meritis operantis hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque legis est, ut hominem de sua infirmito est, implorare compellat. omnis enim, qui inuocauerit nomen diderunt? quo modo credent, quem non audierunt? unde liter gaudent et praeter Christi gratiam in lege gloriantur, hi sunt, de quibus idem apostolus ait, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam
Abbreviated transcription (Latin):
Interas scĩtatis tue quas ad uenerabilem senem dona¬
tianumm de cauendi indaisim disceptatione misisti
ad me ip̃e dignatus ea estimittere atq ut eis resp̃o¬
d̾em petendo uehem̃tiꝰ imperauit. Quẽ uenitus ꝯtẽp¬
nere ut possum dño aduiuante respõdeo. gratil existi¬
mans eciam caritatitue. qd̾ ad te scribendo illi iube̾¬
ti qũe ꝓsius ñitis ambo ueneramur optemperare
non renui. Uanos maxime ex gentib uementes in¬
daitare ñ oꝑtere paulus docet. ubiart. Dixtp petro co¬
ram om̃ib. Si tu cum sis uideus gẽtiliter eo ñ uida¬
ite uiuis. ꝙ admodum gentes cogio iidaitare: Et secu¬
tus adunixit nos natura iudei. et non ex gentibuor
peccatores. scientes aũt quonam non uistificatur
homo ex oꝑib legis. nͥ per fidẽ ihu xp̃i. et nos in xp̃oi¬

Expanded text:
Litteras sanctitatis tuae, quas ad uenerabilem senem Donatianum de cauendi ludaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere atque, ut eis responderem. petendo uehementius imperauit. quem ueritus contemnere. ut possum. domino adiuuante respondeo gratum existimans etiam caritati tuae, quod ad te scribendo illi iubenti, quem pro suis meritis ambo ueneramur. obtemperare non rennui. Christianos maxime ex gentibus uenientes iudaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait: Dixi Petro coram omnibus: \'Si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare?\' et secutus adiunxit: Xos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores scientes autem, quoniam non iustificatur homo ex operibus legis nisi per fidem Iesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
g depntata est. cum in circuncisione ẽẽt. sed in lprs
cio sidci quo est in s̃putio ut sit pr̃ om̃ium credentisi
per ĩputium. ut deputetur et illis ad uisticiã ut sib
pt̃ cirtũcisionis hic qui non colum ex cutũasione ss
tris nt̃i abraham. Et paulo post. Id̾o in quit ex fide
ut sni gram firma sit ꝓmissio om̃i semini. no ei teñ
quoo ex lege ẽ: sed eo ci ꝯnos ex fide ẽ abraham aͥ

Expanded text:
 reputata est? cum in circumcisione esset, an in praeputiae fidei. quae est in praeputio, ut sit pater omnium credentium per praeputium, ut deputetur et illis ad iustitiam. ut sit pater circumcisionis his, qui non solum ex circumcisione sunt. idei patris nostri Abraham. et paulo post: Ideo, inquit, ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei tantum, quod ex lege est, sed et ei, quod ex fide est Abr
Abbreviated transcription (Latin):
ablato. Postremo ne quis quam minus intuens iinus¬
ꝙ discernens. iusibilem dm̃ uł angeł uł hominib. cum
equales anges fuerimus. sine nunc fuerimus. siue ñe
Et̃. siue futurũ ẽẽ crederes eiidentissime quid sentu
exp̃isit dicens quod faciem dei upta nature sue ꝓprie¬
tatem nulla iudeat creatura: et tũc mente ceruatur
qñ inuisibił creditur. Unde sufficient̾ significauro ꝙͣ¬
do uisus est. ab hom̃ib ꝑ oculos corporis. tanqm̃ ipse
corporeus. ño eum ẜm nature suc ꝓprieratem fuisse
uisum. in qua tunc mente ceriitur. cum nuisibilis
creditur. Quib muisibił insi aspec̾tib corporalib
eciã celestib. sicut supra de angeł ed potestatib et do¬
minationib dixit quãtomag̾ terrestrib. Unde alio
loco euidentius dicit nõ solum pr̃is dininitatẽ. s ne¬
etli quid̾ et sp̃c seĩ que ura intrintate natura ẽ. p̾se
oculos caruis conspitere. sed oculos mentis. de quib

Expanded text:
ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. unde sufficienter significauit, quando uisus est ab hominibus per oculos corporis tamquam ipse. corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse uisum, in qua tunc mente cernitur, quando inuisibilis creditur. quibus inuisibilis nisi aspectibus corporalibus etiam caelestibus, sicut supra de angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis terrestribus? Unde alio loco euidentius dicitet spiritus sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
głam. tancim a dñi spũ. licet faciem dei nixta nature
sue ꝓprietatem nulla uideat creatura. et tunc m̃te
cernatur qñ iuisibił creditur. In hiis uerb̾ hõis¬
simam dñ sententiam. eciam ip̃e sentin tũc nos
one mortuoꝵ. demde apsico testimonio satis ape¬
ruit. ñ ext̾ioris sed int̾ioris hom̃is faciem intelli¬
gendam. cum uidebimus facie ad faciẽ. De facie
quippe cordis loquebatur apłs. cum diceret quod
hinc ꝯmemoraum nos autẽ reuelata facie głam
dñi specuiantes in eandem ymaginem tnͣfformam᷑
Quod si quisquam dubitat recenseat eundẽ locũ.
et atcendat unde apłs loquebatur. D uelamine
.s. quod manet in lectione ueteris testam̃ti:. donec
quitq tranceat ad xpm̃ en auferatur uelamẽ. Ibi
quippe dicit. Nos autem reuelata facie głam dm̃i
spetulantes. Que facies inundeis nõ erat reuelata
de quib nunc dicio uelamen suꝑ cor eoꝵ põitũ ẽ.
ut ostendai cordis faciem nobis ẽẽ reuelatam uelamine

Expanded text:
am a Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo misimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos one mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m nomen in consuetudine ẜ monis impon̾e
sod spuitali intelligentia retraere. ne pp̃ ambi¬
guitatem necabuli quã nõ discernit cotidiana
sio prodest q̃uid̾ si legem custodias. Si aũ puari¬
cator legis sio: circũcisio tua p̾putium fc̃a ẽ. Si igͥ¬
Ipritium iusticias legis custodiat. ñ õne p̃put̾iũ eiꝰ
in cartuntisione reputabitur et iudicabit quosd ex
natura est. sputium legem perficiens. te qui per
littera circscisionem p̾uaricator legis es. Nõ . ni.
qui mn manifestuideus ẽ neq que in manifesta¬

Expanded text:
nis imponere, sed spirituali intelligentia retinere, ne propter ambiguitatem vocabuli, quam non discernit quotidiana sio quidem prodest, si Legem custodias: si autem praevaricator Legis sis, circumcisio tua praeputium fpraeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius in circumcisionem reputabitur? et iudicabit quod ex natura est praeputium legem perficiens te qui per litteram et circumcisionem praeuaricator legis es. non enim qui in manifesto, Iudaeus est neque quae in manifest
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s uisus est narratur. qr et ĩuisibis ẽ: per ꝓpͥam d̾itatĩ
naturam. et cumiult uid̃i põt ꝑ assũptam sicut
p̾acueret creaturam. Porro si nature ip̃ius est ĩuiabi¬
litas. sicut incorruptibilitas. ño mutabitur utiq in fui᷑o
seculo illa natura. ut de inuisibili iusibis fiat: qr neq po¬
terit de incorruptibili corruptibis ficri. Sinul .n. et ĩ
duo ista simul poneret dicens. Regi añ scłoꝵ inuisibli

Expanded text:
 et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
deum ut iacula in hostes dirigat nr̃a ac se ip̃i
trucident mutua cede. Item augustinus :¬
Nestissimo et spectabili uiro filio bonefa¬
cio. Augustinus. Grauide pugna conque
rens. dubites nolo. Utile tibi tiusq dabo co¬
silium artipe manib arma. oratio aures pulset aus¬
tons: qi cñ puignatur ders apertis ceł sestat. et
partem quam inspicit iustam. ibi dabit palmam.
deo muante cecidit que ante paululũ audar gla¬
dium erecta portabat. Multi ex diueris ceciderunt. de
ntis autem d̾o uiante millus est nuln̾atus. Ora gͥ
uenerabił papa ut tał ultio de inimicis sepe procedat

Expanded text:
Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi trucident mutua caede. EPISTOLlectissimo et spectabili viro BONIFACIO, AUGUSTINUS reris: dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures pulset Auctoris: quia quando pugnatur, Deus apertis coelis prospectat, et partem quam inspicit justam, ibi dat palmam. EPDeo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adversis ceciderunt; de nostris autem, Christo juvante, nullus est vulneratus. Ora igitur, venerabilis pap
Abbreviated transcription (Latin):
bonefacio: Augustinus ep̃c uir illustͥc
simus castinus se prodidit sacramento. qd̃ sit
ab om̃i culpa ed errorib aliemis. Qũẽ tͥ ut dicio
fed̾atus ille conia. adhuo te in palatio põito fal¬
sis suggestionib concitabat. Sed ne totum qd̃
tumo agebatur. mittatur in mediũ. detur ꝓ lixi¬
tati compendiũ. Saud ille opilio. regnum ꝑ¬
cendo inmicis optinuit. xp̃c pro uideis qui cum
crucis patibulo ꝯfixerant prem̃ ne irasderetur io
donauit. Crede gͥ homini. qui mͥ fidele tradidit
sacram̃tũ. et q̃rit me pollicente tua defensione
uite sb̾sidium. Scio .ni. quod eius salutis mͥ ꝓ
facuis. Graue nob̾ est bellum. inimici
mucro nr̃a pec̾tora pulcat. d̾o funde preces ut so¬
les. trasit nob̾ comes or̃o. Ranca bucma. terrifi¬
ca tuba. puto quod et sydera terreat. Hostiũ ola¬
mor adest ĩmanis. sed hiis ñõ t̾remur. nouimꝰ .i.
ista nõ hodie. Ergo uenerande sacerdos xp̃i. pete

Expanded text:
BONIFACIOBONIFACIOit ab omni culpa et erroribus alienus. Quem tibi, ut dicit, foederatus ille Sonia, adhuc te in palatio posito, falsis suggestionibus concitabat. Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in medium, detur prolixitati compendium. David ille opilio regnum parcendo inimicis obtinuit. Christus pro Judaeis, qui eum crucis patibulo confixerunt, Patrem, ne irascereturdonavit. Crede igitur homini, qui mihi fidele tradidit sacramentum, et quaerit, me pollicente, tua defensione vitae subsidium. Scio enim quod ejus salutis mihi FACIUS. Grave nobis est bellum. Inimici mucro nostra pectora pulsat: Deo funde preces, ut soles, tua sit nobis comes oratio. Rauca buccina, terrifica tuba, puto quod et sidera terreat; hostium clamor immanis est, sed his non terremur: novimus enim ista non hodie. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete