comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic enĩ eũ scriptura cognominat: cũ lege¬
ret ysaiã interrogatus aphilippo. pu.¬
tas intelligis quod̾ legis: Lespondit᷑.
Quomodo possii. nisi me aliqͥs docuerit:
s gout de me interim loquar: Nec sanctior
sum hoc eunucho. nec studiosior. qui de
ethiopia. id est de extremis mundi finbus
uenit ad templũ: Reliquit aulã regiã. et
Et tam̃ cũ librũ teneret. & uerba dñi cogi¬
tatione conciꝑet. lingua uolueret. labiis
ꝑsonaret: ignorabat eũ. quẽ in libro nesci¬
ens uenerabãtur. Uenit philippꝰ. ostendit
ei iħm: qui clausus latebat inlittera. Et
omira doctoris uirtꝰ. Fademhora credit¬
eunuchus. baptiratur fidelis & sc̃s. ac ma-¬
gister de discipło: plus indesertȩ fonte ec¬
patiebantur: ut intelligeres te inscriptu¬
ris scĩs. sine prȩuio & monstrante semitã.
ñ posse ingredi. Taceo de gramaticis. retho.¬
rib. philosophis. geometricis. dialecticis.

Expanded text:
sic enim eum Scriptura cognominat, cum legesic enim eum Scriptura cognominat, cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! — eadem hora credit, baptizatur, fidelis et sanctus est ac magister de discipulo: plus in deserto fonte ecpatiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis,
Abbreviated transcription (Latin):
dei uirtus. &e dei sapientia. Hec sapientia
inmisterio abscondita ẽ: de qua & noni
psalmi titulus p̃notatur. ꝓ occultis filii.
in misterio absconditꝰ erat: p̃destinatus ẽ
ante scła. Predestinatꝰ aut̃ & p̾figuratꝰ: in
lege &e ꝓpħis. Unde &e ꝓpħȩ appellabant᷑
uidentes : quia uidebant eũ. quẽ & ceteri
non uidebant. Abraham uidit diem eius
&& lȩtatus ẽ. Aꝑiebantur cęli ezechieli:
qui popło peccatori clausi erant. Reuela
inquit dauid ocłos meos: & considerabo
mirabilia delege tua. Lex enĩ spiritalis ẽ.
Reuelatione opͦus. ẽ. ut intelligatur. ac
reuelata facie. dnĩ gła contẽpletur. Liber
in apocal psi septemꝰ sigillis signatꝰ osten-¬
ditur. Quem si dederis homini scienti
litteras ut legat: Respondebit tibi. Non
possũ: signatus ẽ eni. Quanti hodie pu¬
tantes se nosse litteras. tenent signatũ
librũ : Nec aꝑire possunt. Nisi ille resera¬
uerit. qui habet clauẽ dauid: qui aꝑit
&& nemo claudit. qͥ claudit & nemo aꝑit.

Expanded text:
dei uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\'jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondpossum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille reseraverit « qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit et nemo aperit?
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui me misit. Itaq Rm̃a filia.
hanc epłam amoris mei in illud habeco
epitaphiũ. & quicquid posse me scie.¬
ris in opere spiritali audacit̾ impera:
ut sciant scła post futura. eũ qui dicit
in isaia. posuit me ut sagittã electã.
inpharetra sua abscondit me: duos
uiros. tantis maris atq terrarũ int̾
se spatiis separatos. suo actimine uul¬
nerasse : & cum mutuo in carne se
nesciant. amore sp̃s copulentur. Sub.¬
scriptio. Scãm te corpore & spũ seruet
ille samarita. id est saluator & custos.
dequo in psalmo scribitur. Nondormi.¬
tabit neq obdormiet. qui custodit
isrł. Et isrł qui int̾pretatur uigil.
qui descendit ad daniel ad te quoq
ueniat. & possis dicere : ego dormio. &e
cormeũ uigilat. EA ET Ad TNCo¬

Expanded text:
eum, qui me misit. Itaque, carissima filia, eum, qui me misit. Itaque, carissima filia, hanc epistulam amoris mei in illum habeto epitaphium et, quicquid posse me scieris in opere spiritali, audaciter impera, ut sciant saecula post futura eum, qui dicit in Esaia: posuit me ut sagittam electam, in pharetra sua abscondit me, duos uiros tantis maris atque terrarum inter se spatiis separatos suo acumine uulnerasse, ut, cum mutuo in carne se nesciant, amore spiritus copulentur. Subscriptio. Sanctam te et corpore et spiritu seruet ille Samarita, id est seruator et custos, de quo in psalmo scribitur; non dormitabit neque obdormiet, qui custodit Israhel, ut Hir, qui interpretatur \'uigil\', qui descendit ad Danihel, ad te quoque ueniat et possis dicere: ego dormio et cor meum uigilat. LXXVI. AB
Abbreviated transcription (Latin):
simo & eloquentissimo sermone cõpo.¬
suit. Ex quoꝑpendit prudentia tua.
qua lucinus noster laude sit dignus.
qui clausit aurẽ ne audiret iudicium
sanguinis. & omnẽ substantiã suã disꝑ.¬
sit. dedit pauꝑib. ut iustitia eiꝰ mane.¬
ret in ȩternum. Net patriȩ suȩ largita.¬
te contentus: misit ierosolimarũ: et
torũ posset inopiȩ subueniri. Quẽ cũ
multi mirentur & p̃dicent. ego in illo
magis laudabo feruort̃ &e studiũ scrip.¬
turarũ. Quo ille desiderio opuscula¬
nr̃a flagitauit : & missis sex notariis
quia in hac ꝓuntia latini sermonis scri.¬
ptoꝵq penuria ẽ. describi fecerit quę¬
cũq ab ad olescentia usq in p̃sens tẽpus
dictauimus. ñ nos honorant. qui par.¬
& ob conscientiã peccatoꝵ bechlemitici
ruris saxa incolimus: sed xp̃m qui ho¬
noratur in seruissuis. & apłis reꝓmit.¬
dit dicens: Qui uos recipiunt. me reci¬
piunt. Et qui me recipiunt. recipiunt

Expanded text:
simo et eloquentissimo sermone conposimo et eloquentissimo sermone conposuit. Ex quo perpendit prudentia tua, qua Lucinus noster laude sit dignus, qui clausit aurem, ne audiret iudicium sanguinis, et omnem substantiam suam dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. nec patriae suae largitate contentus misit Hierosolymarum et Atorum possit inopiae subuenire. quod cum multi mirentur et praedicent, ego in illo magis laudabo feruorem et studium scripturarum. quo ille desiderio nostra opuscula flagitauit, ut missis sex notariis, quia in hac prouincia Latini sermonis scriptorumque penuria est, describi sibi fecerit, quaecumque ab adulescentia usque in praesens tempus dictauimus, non nos honorans, qui paret ob conscientiam pecca-, torum Bethlemitici ruris saxa incolimus, sed Christum, qui honoratur in seruis suis et apostolis repromittit dicens: qui uos recipiunt, me recipiunt; et qui me recipiunt, recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nomina: quȩ ad imperitoꝵ & mulier.¬
cularũ animos concitandos. quasi de
hebraicis fontib hauriant: barbaro
simplices quosq terrent sono. ut quẽ
non intelligunt plus mirent᷑. Refert
pias auditores euangłistȩ ibhannis
qđ marcus quidem debasilidis gnosti¬
ci stirpe descendens. primũ adꝰ galli¬
as uenerit. & eas partes ꝑ quas rodanꝰ
&e garunna fluunt: sua doctrina ma.¬
culauerit. Maximeq nobiles femi.¬
nas quȩdã in occulto misteria reꝓinit.¬
tens. hoc errore seduxerit magicis ar¬
tib  & secreta corporũ uoluptate.
amorẽ sui concilians. Inde pireneũ
transiens spanias occupasset: & hocstu.¬
diũ habuerit. ut diuitũ domos. &
ipsis feminas maxime sibi appeteret.
quȩ. ducunt᷑ uariis desideriis: semper
discentes. & nunquã ad scientiã uerita.¬
tis ꝑuenientes. Hoc ille scripsit ante an.¬
nos circit̃ tecentos. & scripsit in his li.¬
bris quos aduersus om̃s hereses doctis.¬

Expanded text:
nomina, quae ad inperitorum et muliernomina, quae ad inperitorum et muliercularum animos concitandos quasi de Hebraicis fontibus hauriunt barbaro simplices quosque terrentes sono, ut, quod non intellegunt, plus mirentur? refert Papiae, auditoris euangelistae Iohannis,quod Marcus quidam de Basilidis Gnostici stirpe descendens primum ad Gallias uenerit et eas partes, per quas Rodanus et Garunna fluunt, sua doctrina maculauerit maximeque nobiles feminas quaedam in occulto mysteria repromittens hoc errore seduxerit magicis artibus et secreta corporum uoluptate amorem sui concilians, inde Pireneum transiens Spanias occuparit et hoc studii habuerit, ut diuitum domus et in ipsis feminas maxime adpeteret, I quae ducuntur uariis desideriis semper discentes et numquam ad scientiam ueritatis peruenientes. hoc ille scribit ante annos circiter trecentos et scribit in his libris, quos aduersus omnes hereses doctis
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. sed erunt sicut angłi incęlis.
Quando dicit non nubent᷑ neq nubent᷑.
sed erunt ficut angłi in cęlis: Non na-¬
tura & substantiaꝰ corporum tollit᷑.
sed głȩ magnitudo monstratur. Neq
enim scriptũ est erunt angłi. sed sicut
angłi. Ubi similitudo ꝓmittcit᷑. ueritas¬
non denegatur. Eruntꝰ inquit sic̃ angłi.
id est similes angłoꝵ. Ergo: homines
eẽ non desinent. In xp̃i quidẽ & ange¬
lico splendore decorati : sedtam̃ homi
ria. & confundantur hereses quȩ id̾o
incerta & magna ꝓmittunt: ut quȩ
certa & moderata sunt auferant. Et
quia hereseos semel fecimus mentionẽ.
qua iã lucinus inter digne tubas eso.¬
quentiȩ predicari potest : qui spurcis.¬
sima ꝑsp anias basilidis heresi seuien¬
te. & instar pestis & morbi totas intra
pireneũ & oceanũ uastante ꝓuintias:
fidei eccłasticȩ tenuit puritatẽ : Ne-¬
qua quã suscipiens arma zelbarbelon
abraxan. balsamũ. & ridiculũ leuse.¬
boram. ceteraq magis portenta quam

Expanded text:
r, sed erunt sicut angeli in caelis! quando dicitur: non nubent neque nubentur, sed erunt sicut angeli in caelis, non natura et substantia corporum tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur. neque enim scriptum est: erunt angeli, sed: sicut angeli, ubi similitudo promittitur, ueritas denegatur. erunt, inquit, sicut angeli, id est similes angelorum: ergo homines esse non desinunt, incliti quidem et angelico splendore decorati, sed tamen homiria et confundatur heresis, quae ideo incerta et magna promittit, ut, quae certa et moderata sunt, auferat. Et quia hereseos semel fecimus mentionem, qua Lucinus noster dignae tuba eloquentiae praedicari potest, qui spurcissima per Spanias Basilidis heresi saeuiente et instar pestis et morbi totas intra Pireneum et Oceanum uastante prouincias fidei ecclesiasticae tenuit puritatem nequaquam suscipiens Armazel, Barbelon, Abraxan, Balsamum et ridiculum Leusiboram ceteraque magis portenta quam
Abbreviated transcription (Latin):
disserebat. ablactatorũ ẽẽ eoꝵ. qui ad
uirilem ȩtatẽ ꝑuenissent: tribulationẽ
suꝑ tribu lationem sustinere. ut spẽ suꝑ
spem mererentur acciꝑe: Scientes qm̃
tribulatio patientiam oꝑatur. patientra
ꝓbationẽ: ꝓbatio spem. spes autẽ non
confundit. Et quod si is qui foris est nr̃
homo corrumpitur: ille qui intus est

Expanded text:
disserebat: ablactatorum esse — eorum, qui ad disserebat: ablactatorum esse — eorum, qui ad uirilem aetatem peruenissent — tribulationem super tribulationem sustinere, ut spem super spem mererentur accipere scientesquoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem confundit . Et, Quod si is qui foris est homo noster, corrumpatur, ille qui intus est,
Abbreviated transcription (Latin):
& uicisset in pręlio: Non accepisset coronã
iustitiȩ. Nec audisset adño. eutas mealit̾
tibi locutũ. quã ut appareas iustus: Bea¬
ti dicuntur in euangelio. qui ꝑsecutionẽ
patiuntur ꝓpt̾ iustitiã. Secura sit consci.¬
entia qđ non ꝓpt̾ peccata patiamur: et
afflictio inscło. materia p̃miorũ ẽ. Si
quando ꝓcatior fuisset inunicus. & usq
ad uerboꝵ uirgia ꝓsiliisset: illud psal¬
terii decantabat. Cum consisteret aduer¬
Et rursum. Ego aut̃ quasi sur dus non
audiebam: & quasi mutus non aꝑiens
os suũ. Et factus sũ quasi homo ñ audiens.
nec habens in ore suo increpationes. In
temptationib. deutero nomii uerba
uoluebat. Temptat uos dñs ds̃ ur. ut
eloquia. Qui ablactati estis alacte. qui
abstracti ab uberet tribulationem suꝑ
tribulationẽ spectate. spem super spem:
propt̃ linguã malignã. Et in hoc scrip.¬
tura testimoniũ in consolationẽ suam

Expanded text:
et uicisset in proelio, non accepisset coronam et uicisset in proelio, non accepisset coronam in stitiae nec audisset a domino: putas me aliter tibi locutum, quam ut appareres iustus? beati dicuntur in euangelio, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. secura sit conscientia, quod non propter peccata patiamur; et adflictio in saeculo materia praemiorum est. si quando procacior fuisset inimicus et usque ad uerborum iurgia prosilisset, illud Psalterii decantabat: cum consisteret adueret rursum: ego autem quasi surdus non audiebam et quasi mutus non aperiens os suum. et factus sum quasi homo non audiens nec habens in ore suo increpationes. in temptationibus Deuteronomii uerba uoluebat: temptat uos dominus deus ueseloquia: qui ablactati estis a lacte, qui abstracti ab ubere, tribulationem super tribulationem expectate, spem super spem, propter linguam alien am et scripturae testimonium in consolationem suam
Abbreviated transcription (Latin):
inexcelso crederet constitutã. Ego aie.¬
bam liuori ẽẽ cedendum. ce dandum
insaniȩ locũ: Quod fecisset iacob us
srẽ suo esau. et dauid in ꝑtinacissimo
inimicoꝵ saul. Quoꝵ alter mesopota¬
miã fugerit. alt̾ se allophilis tradi.¬
derit. malens hostib quam in uidis
hoc diceres. si diabolus contra seruos di
& ancillas ñ ubiq pugnaret: & ad omnia
loca fugientes p̃cederde. Sinon scõꝵ locorũ
amor me retineret: & bethleem meã in
alt̾a reperire possem parte t̾rarũ. Curenĩ
non patientia. liuorem superẽ: Cur non
humilitate frangã suꝑbiã. et ꝑcutienti
maxillã alt̾am offeram : Dicente paulo.
Uincite in bono malũ. Nonne apłi gloria.¬
bantur. quando ꝓ dño sunt passi contu.¬
meliã : Nonne ipse saluator humiliauit
se formã serui accipiens. & factus obediens
patriusq ad mortem. et mortẽ crucis. ut
nos sua passione saluarce : Iobnisi artassae

Expanded text:
in excelso crederet constitutam. ego aiein excelso crederet constitutam. ego aiebam liuori esse cedendum et dandum insaniae locum, quod fecisset Iacob in fratre suo Esau et Dauid in pertinacissimo inimicorum Saul, quorum alter Mesopotamiam fugerit, alter se allophylis tradiderit malens hostibus quam inuidiis bat, \'hoc diceres, si diabolus contra seruos dei et ancillas non ubique pugnaret et ad omnia loca fugientes praecederet, si non sanctorum locorum amore retinerer et Bethleem meam in alia repperire possem parte terrarum. cur enim non patientia liuorem superem? cur non humilitate frangam superbiam et percutienti maxillam alteram offeram malam dicente Paulo: uincite in bono malum ? nonne apostoli gloriabantur, quando pro domino sunt passi contumeliam ? nonne ipse saluator humiliauit se formam serui accipiens et factus , oboediens patri usque ad mortem et mortem. crucis, ut nos sua passione seruaret? Iob, nisi certasset
Abbreviated transcription (Latin):
ppe mensurã excederce : et debilitatẽ
corporis. nimiis ieiuniis ac labore con¬
traheret. Quȩ exceptis dieb dominicis
iux oleum incibo accipiebate ut ex hoc
uno estimaretur. quid de uino & liqua.¬
mine. expiscib & lacte & melle & ouis.
& reliquis quȩ gustu suauia sunt iudica.¬
rit. In quib sumendis. quidã se abstinen.¬
tissimos putant. Et si his uentrẽ ingur-¬
gitauerint: totã pudicitiã suspicantur.
Semꝑ iurtutes sequitur inuidia. feri.¬
untq sum mos fulgura montes. Nec mi¬
rum si hoc de hominib loquar: cũ etiã
diis nr̃ pharisȩoꝵ zelosit crucifixus.
& om̃s scĩ emulos habuerint. In para¬
diso quoq serpens fuerit. cuius inuidia
mors intrauit in orbem t̾rarũ. Susci.¬
tauerat ei dñs adathidumeũ. qui eam
colafizaret. ne se extoller&: & quasi
quodã stimulo carnis sepius admone.¬
bit. Ne magnitudine uirtutũ altius
saperet: & aliarũ uitiis feminarũ. se

Expanded text:
prope mensuram excederet et debilitatem prope mensuram excederet et debilitatem corporis nimiis ieiuniis ac labore contraheret, quae exceptis festis diebus uix oleum in cibo acceperit, ut ex hoc uno aestimetur, quid de uino et liquamine et piscibus et lacte ac melle et ouis et reliquis, quae gustu suauia sunt, iudicarit. in quibus sumendis quidam se abstinentissimos putant et, si his uentrem ingurgitauerint, tutam pudicitiam suspicantur. Semper uirtutes sequitur inuidia feriuntque summos fulgura montes. mirum, si hoc de hominibus loquar, cum etiam dominus noster pharisaeorum zelo sit crucifixus et omnes sancti aemulos habuerint, in paradiso quoque serpens fuerit, cuius inuidia mors introiu.it in orbem terrarum! suscitauerat ei dominus Adar Idumaeum, qui eam colafizaret, ne se extolleret, et quasi quodam stimulo carnis saepius admonebat, ne magnitudine uirtutum altius saperet et aliarum uitiis feminarum se
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã effundere. qui cũ terra & scło
transituri sunt : sed inuiuis lapidib
qui uoluuntur suꝑ terram. de quib
in apocalipsi ioħ̃is. cuutas magna regs
extruitur. Quos in saphyrũ & smaragdũ.
& iaspidem & ceteras gẽmas ẽẽ uertendos
scriptura cõmemorat. Perum hȩc possuã
cõmunia eẽ cum paucis. Quȩ sciens dia¬
bolus non insummo uirtutũ culmine
posita: Unde loquitur ad dñm. postamis.¬
sam iob substantiam. post euersã domũ.
post liberos int̾fectos. Corium ꝓ corio.
& om̃ia quȩ habuerit homo. dabit pro
anima sua. Sed extende manũ tuam.
& tange ossa & carnes eius. Nisi infaciẽ
bene dixerit tibi. Scimus plerosq dedis.¬
se elemosinam. sed de ꝓprio corpore
nichil dedisse. Porrexisse egentib ma.¬
nũ: sed carnis uoluptate suꝑatos. deal¬
basse ea quȩ foris erant : & deindꝰ ple.¬
nos fuisse ossib mortuoꝵ. At ñ paula
talis. quȩ tantȩ continentiȩ fuit. ut

Expanded text:
pecuniam effundere, qui cum terra et saeculo pecuniam effundere, qui cum terra et saeculo transituri sunt, sed in vivis lapidibus, qui volvuntur super terram , de quibus in Apocalypsi Joannis , civitas magni regis exstruitur: quos in saphirum et smaragdum et jaspidem, et caeteras gemmas esse vertendos, Scriptura commemorat. 17. Verum haec possunt esse communia cum paucis; et scit diabolus non in summo virtutum culmine posita. 708 Unde loquitur ad Dominum, post amissam Job substantiam, post eversam domum, post liberos interfectos, Corium pro corio, et omnia quae habuanima sua. Sed extende manum tuam, et tange ossa et carnes ejus, nisi in facie tua benedixerit tibi. scimus plerosque dedisse elemosynam, sed de proprio corpore nihil dedisse, porrexisse egentibus manum, sed carnis uoluptate superatos dealbasse eos, quae foris erant, et deintus plenos fuisse ossibus mortuorum. at non Paula talis, quae tantae continentiae fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fuerit. a quo eius anima requiret᷑:
Ego cautior inre familiari eẽ cupiebam.
sedilla ardentior: fide tota. saluatoris
animo iungebat᷑. et pauꝑem dnm̃ pau¬
per sp̃u sequebatur: reddens ei qđ acce.¬
perat. ꝓ ipso pauꝑ effecta. Deniq conse.¬
cuta est quod optabat. et ingrandi ere
alieno. filiam dereliquit: quod adhuc
ferre. & in paucos largitate ꝓfusȩ: manũ
a ceteris retrahere. Cuo illa omĩno care.¬
bat uitio. Ita enĩ singulis suam pecuniã
diuidebat: ut singulis necessariũ erat.
non adluxuriã: sed ad necessitatem.
Nemo abea pauperũ: uacuus reuersus ẽ.
Quod obtinebat. non ad diuitiarum
magnitudinẽ: sed prudentia dispensan.¬
di. illud semꝑ replicans. Beati miseri
de iniquo mãmona. qui uos recipiant
inȩt̾na tabernacula. Et date elemosinã
& ecce om̃ia munda sunt uobis. Et uerba
mone monentis: ut elemosinis redimerd
peccata sua. Nolebat in his lapidibus

Expanded text:
mortuus fuerit, a quo eius anima requiretur?\' mortuus fuerit, a quo eius anima requiretur?\' ego cautior in re familiari esse cupiebam, sed illa ardentior fide toto saluatori animo iungebatur et pauperem dominum pauper spiritu sequebatur reddens ei, quod acceperat, pro ipso pauper effecta. denique consecuta est, quod optabat, et in grandi aere alieno filiam dereliquit, quod adhuc ferre et in paucos largitate profusa manum a ceteris retrahere: quo illa omnino carebat uitio; ita enim singulis suam pecuniam diuidebat, ut singulis necessarium erat, non ad luxuriam, sed ad necessitatem. nemo ab ea pauperum uacuus reuersus est. quod obtinebat non diuitiarum magnitudine, sed prudentia dispensandi illud semper replicans: beati misericde iniquo mamona, qui uos recipiant in aeterna tabeet ecce omnia munda sunt vobis . Et verba mone monentis , ut eleemosynis redimeret peccata sua . Nolebat in his lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
sepe faciebat. ut nulli stipes rogantium
denegaret. Fateor errorem meũ. Cur in
largiendo ẽẽt ꝓfusior arguebam. Illud
ꝓferens de apło. Non ut aliis sit refrige.¬
riũ. uobis autẽ tribulatio sed ex ȩquali.¬
tate in hoc tempore. ut ur̃a abundantia
sit ad illoꝵ inopiã: & illoꝵ abundantia.
sit ad ur̃am in opiam. Et hoc de euangelio
saluatoris. Quihabet duas tunicas. deͦt
alt̾am non habenti. Et prouidendũ esse.
ne quod libenter faceret. semꝑ facere non
posset. Alultaq huiꝰ modi: quȩ illa mira
uerecundia. & sermone parcissimo dissol.¬
uebat. testem inuocans dm̃ se pro illius
nomine cuncta facere. et hoc habere uoti.
ut mendicans ipsa moreretur: ut unũ
nũmũ filiȩ non dimitteret. & in funere
suo aliena sindone inuolueretur. Ad
extremũ inferebat. Ego si petiero: muldos
inueniã qui michi tribuant. Mendicans¬
a quo accipiet si ame non acceperit. quȩ
ei possum etiã de alieno tribuere : Et si¬

Expanded text:
saepe faciebat, ut nulli stipem se rogantium saepe faciebat, ut nulli stipem se rogantium denegaret. fateor errorem meum: cur in largiendo esset profusior, arguebam illud proferens de apostolo: non ut aliis refrigerium, uobis autem tribulatio, sed ex aequa litate in hoc tempore, ut . uestra abundantia sit ad illorum inopiam, ut et illorum. abundantia sit ad uestram inopiam, et hoc de euangelio saluatoris: qui habet duas tunicas, det a l teram non habenti et prouidendum esse, ne, quod libenter faceret, semper facere non posset, multaque huiusce modi, quae illa mira uerecundia et sermone parcissimo dissoluebat testem inuocans dominum se pro illius nomine cuncta facere et hoc habere uoti, ut mendicans ipsa moreretur, ut unum nummum filiae non dimitteret et in funere suo aliena sindone inuolueretur. ad extremum mterebat: ego, si petiero, multos mueniam, qui mihi tribuant; iste mendicans si a me non acceperit, quae ei possum etiam de alieno tribuere, et
Abbreviated transcription (Latin):
ni: aiebat. Turpanda est facies: quam
contra dei preceptũ purpurisso. & cerussa.
oestibio. sȩpe depinxi. Affligendũ corpꝰ:
quod multis uacauit delitiis. Longus
risus: ꝑpeti cõpensandus ẽ fletu. Mollia
linteamina & serica p̃tiosissima: asꝑitate
cilitii cõmutanda. Quȩ uiro & scło pla¬
cui: Nunc xp̃o placere desidero. Si int̃
tales tantasq uirtutes. castitatem in illa
uoluero p̾dicare. suꝑfluus uidear. In qua.
etiã cum scłaris ẽẽt : omniũ romȩ ma.¬
tronarũ exemplum fuit. Quȩ ita segessit:
ut nunquã de illa etiam maledicoꝵ quic¬
quam auder& fama confingere. Nichil
animo eius clementius. Nichil ergã humi.¬
les blandius fuit. Non appetebat potentes.
nec tam̃ suꝑbos. & gloriolã quęrentes fasti.¬
dio despitiebat. Si pauꝑem uideret: su.¬
stentabt. si diuitẽ. ad benefaciendum
cohortabatur. Lib̾alitas sola excedebat
modum. & usuras tribuens. usurã quoq

Expanded text:
ni, aiebat: \'turpanda est facies, quam ni, aiebat: \'turpanda est facies, quam contra dei praeceptum purpurisso et cerussa et stibio saepe depinxi; adfligendum corpus, quod multis uacauit deliciis; longus risus perpeti conpensandus est fletu; mollia. linteamina et serica pretiosissima asperitate cilicii conmutanda. quae uiro et saeculo placui, nunc Christo placere desidero\'. si inter tales tantasque uirtutes castitatem in illa uoluero praedicare, superfluus uidear. in qua etiam, cum saecularis esset, omnium Romae matronarum exemplum fuit; quae ita se gessit, ut numquam de illa etiam maledicorum quicquam auderet fama confingere. nihil animo eius clementilJs, nihil erga humiles blandius fuit. non adpetebat potentes nec tamen superbo et gloriolam quaerente fastidio despiciebat. si pauperem uiderat, sustentabat; si diuitem, ad benefaciendum cohortabatur. liberalitas sola excedebat modum et usuras tribuens uersuram quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tanta se humilitate deiecit: ut qui eã uidiss&
& ꝓcelebritate nominis uidere gestisset:
ipsam eẽ non crederet. sed ancillarũ ulti¬
mam. Et cum frequentib choris uirginũ
cingeretur: & ueste. & uoce. & habitu. &
incẽssu minima om̃ium erat. Nunquam
post uiri mortẽ usq ad diem dormitionis
sue cũ ullo comedit uiro: quãuis eũ scm̃
& inpontificali scir&e culmine positum.
Balneas. nisi periclitans non adiit. Mollia
etiã in grauissima febri. lectuli strata non
babuit̃ sed suꝑ durissim amhumũ. stratis
cilitiolis quiescebat. Si tamen illa quies
dicenda ẽ: quȩ iuigib pene orationibus
dies noctesq iungebat: illud implens de
psalterio. Lauabo ꝑsingulas noctes lectũ
meũ: in lacrimis stratũ meum rigabo.
Inqua fontes crederes lacrimarũ. Itã le.¬
uia peccata plangebat: ut illã grauissi¬
morũ criminũ crederes ream. Cumq
a nobis crebrius moneretur ut parceret
oculis. Ut eos seruaret euangelicȩ lectio¬

Expanded text:
tanta se humilitate deiecit, ut, qui eam uidisset et pro celebritate nominis uidere gestisset, ipsam esse non crederet, sed ancillarum ultimam. et cum frequentibus choris uirginum cingeretur, et ueste et uoce et habitu et incessu minima omnium erat. numquam post uiri mortem usque ad diem dormitionis suae cum ullo comedit uiro, quamuis eum sanctum et in pontificali sciret culmine positum; balneas nisi periclitans non adiit. mollia etiam in grauissima febri lectuli strata non habuit, sed super durissimam humum stratis ciliciolis quiescebat, si tamen illa quies dicenda est, quae iugibus\'paene orationibus dies noctesque iungebat illud inplens de Psalterio: lauabo per singulas noctes lectum meum, in lacrimis stratum meum rigabo. in qua fontes crederes lacrimarum; ita leuia peccata plangebat, ut illam grauissimorum criminum crederes ream. cumque a nobis crebrius moneretur, ut parceret oculis et eos seruaret euangelicae lectio
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at. Ex qͦ apparet eẽ qͥddã mediũ. qͦ ab stul¬
ticia ad sapientiã transit᷑. qd̾ neq stulte ne
q sapienter factũ dici pot̃. Qd̾ ab omĩb in
hac uita constitutis: ñ nͥ ex contrario datur
intelligi. Sic̃ enĩ nullꝰ mortaliũ fit sapiens
nͥ ab stulticia in sapientiã transeat. ipse
aũ transitꝰ si stulte fit ñ utiq bene fit. qd
dementissimũ est dic̾e. si aũ sapient̾ fit iã erat
sapientia in homine anteꝗͣ transisset ad sapi¬
entiã. qd nichilominꝰ absurdũ est. ex qͦ intel¬
ligit᷑ eẽ mediũ qd̾ neutr̃ dici possit: ita ex ar¬
ce sapientiȩ ut ad stulticiã pͥmꝰ homo transi¬
ret. nec stultꝰ nec sapiens ille transitꝰ fuit. ue¬
lut in sono ⁊ uigiliis. neq idẽ dormire qd̃ ob¬
dormiscẽ. neq idẽ uigilare qd̃o exꝑgisci: s
transitꝰ qͥdã ex alt̾o inalterũ. uerũ hoc it̾

Expanded text:
poterat. Ex quo apparet esse quiddam medium, quo ad stulpoterat. Ex quo apparet esse quiddam medium, quo ad stultitiam a sapientia traque sapienter factum dici potest, quod ab hominibus in hac vita constitutis non nisi ex contrario datur intelligi. Sicut enim nullus mortalium fit sapiens, nisi ab stultitia in sapientiam transeat; ipse autem transitus si stulte fit, non utique bene fit, quod dementissimum est dicere; si autem sapienter fit, jam erat sapientia in homine antequam transisset ad sapientiam, quod nihilominus absurdum est; ex quo intelligitur esse medium, quod neutrum dici possit: ita et ex arce sapientiae, ut ad stultitiam primus homo transiret, nec stultus, nec sapiens transitus ille fuit. Velut in somno et vigiliis, neque id est dormire quod obdormiscere, neque id est vigilare quod expergisci, sed transitus quidam ex altero in al
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥtur. Stulticia qͥppe cecitas quedã est: sic̃
idẽ dic̃. & obscuratũ est insipiens cor eoꝵ.
Unde aũ hȩc obscuratio nͥ ex auersione a lu¬
mine sapientiȩ: Unde aũ hȩc auersio nͥ dũ
ille cui bonũ est ds̃. sibi ipse uult ẽẽ bonũ
suũ sicutis est ds̃: Itaq ad me ipsũ inqͥt con¬
turbata est anima mea. ⁊ gustate ⁊ ertcis sic̃
dii. Curbat aũ consid antes. qͥ ita querit. Stul¬
ticia pͥmꝰ homo recessit a dõ. an recedendo
stultꝰ factꝰ est: Ea si responderis eũ stulticia
recessisse a sapientia : uideb̾r stultꝰ fuisse an¬
cequã reced̃et a sapientia. ut stulticia illi
eẽt causa recedendi. Itẽ si respondis recedẽ¬
do eũ stultũ eẽ factũ: quert̃ utr̃ stulte an
sapient̾ fec̾it qd̃ recessit. Si enĩ sapient̾ fec̃.
recte fec̃. nichilq peccauit. Si stulte : iã erat
inqͥunt in eo stulticia. qua factũ est ut re¬
cedet. Non enĩ stulte aliqͥd sine stulticia face̾

Expanded text:
Stultitia quippe caecitas quaedam est, sicut idem dicit: Et obscuratum est insipiens cor eorum . Unde autem haec obscuratio, nisi ex aversione a lumine sapientiae? unde autem haec aversio, nisi dum ille cui bonum est Deus, sibi ipse vult esse bonum suum, sicuti sibi est Deus? Itaque, Ad meipsum, inquit, conturbata est anima mea : et, Gustate, et eritis sicut dii . 73. Turbat autem considerantes, quod ita quaerunt: Stultitiane primus homo recessit a Deo? an recedendo stultus factus est? Quia si responderis eum stultitia recessisse a sapientia, videbitur stultus fuisse antequam recederet a sapientia, ut stultitia illi causa esset recedendi. Item si responderis eum recedendo stultum esse factum, quaerunt utrum stulte, an sapienter fecerit quod recessit. Si enim sapienter fecit, recte fecit, nihilque peccavit: si stulte, jam erat, inquiunt, in eo stultitia, qua factum est ut recederet. Non enim stulte aliquid sine stultitia facere
Abbreviated transcription (Latin):
ex utraq parte uisa. unũ ex p̃cepto dĩ alter̃
ex suggestione serpentis: uude ipsi diabolo
suggestũ sit appetendȩ impietatis consiliũ qd̵̃
de sublimib sedib lab̃etur. Si enĩ nullo uiso
tangeret᷑: ñ elig̾et facẽ qd̃ fec̃. Nam si ñ ei
aliqͥd uenisset in mentẽ: nullo modo intenti¬
onẽ conuertisset in nȩfas. Unde gͥ illi uenit
m mentẽ qͥcqͥd illo est qd̃ uenit in mentẽ. ut
ea moliret᷑ qͥb ex bono angelo diabolꝰ fieret:
¶ͥenĩ uult: ꝓfecto aliqͥd uult. Qd̃ nͥ aut extͥn¬
secꝰ ꝑ sensũ corporis ammoneat᷑. aut occul-

Expanded text:
ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex suggestione serpentis; unde ipsi diabolo suggestum sit appetendae impietatis consilium, quo de sublimibus sedibus laberetur. Si enim nullo viso tangeretur, non eligeret facere quod fecit: nam si non ei aliquid venisset in mentem, nullo modo intentionem convertisset in nefas. Unde igitur venit in mentem, quidquid illud est quod venit in mentem, ut ea moliretur quibus ex bono angelo diabolus fieret? Qui enim vult, profecto aliquid vult: quod nisi aut extrinsecus per sensum corporis admoneatur, aut o
Abbreviated transcription (Latin):
recributiones consequunt᷑. S qi uoluntatẽ
ñ allic̃ ad faciendũ qd libet nͥ aliqd̃ uisũ. qͥd
aũ qͥsq ł sumat ł respiaat est in potestate
s qͦ uiso tangatur nulla potestas est: fa-¬
tendũ est ⁊ ex suꝑiorib ⁊ ex inferiorib ui-¬
sis animũ tangi. ut rationał substancia
ex utroq sumat qd̃ uoluerit : ⁊ ex merito
sumendi ł miseria ł beatitas subsequat᷑. ue¬
lut in paradiso uisũ ex suꝑiorib p̃ceptũ dĩ.
uisũ ex inferiorib suggestio serpentis. Nam
neq qͥd sibi p̃ciꝑet᷑ a dnõ. neq qͥd a serpente
suggereret᷑ fuit in hominis potestate. Quã
sit aũ lib̃um. ⁊ ab omĩb difficultatis uincłis
expeditũ in ipsa sapientiȩ sanitate constitu-¬
to ñ ced̃e uisis inferioris illecebrȩ. ł hinc in-
telligi pot̃: qd̃ stulti ea suꝑant ad sapientiã
transituri. etiã cũ molestia carendi ꝑniciosa¬
rũ consuetudinũ pestilentiosa dulcedine.
ͦ ueri aũ hoc loco pot̃. si homini p̃sto fuerint

Expanded text:
. Sed quia voluntatem non allicit ad faciendum quodlibet, nisi aliquod visum; quid autem quisque vel sumat vel respuat, est in potestate, sed quo viso tangatur, nulla potestas est: fatendum est et ex superioribus et ex inferioribus visis animum tangi ut rationalis substantia ex utroque sumat quod voluerit, et ex merito sumendi vel miseria vel beatitas subsequatur. Velut in paradiso visum ex superioribus, praeceptum Dei; visum ex inferioribus, suggestio serpentis. Nam neque quid sibi praeciperetur a Domino, neque quid a serpente suggereretur, fuit in hominis potestate. Quam sit autem liberum et ab omnibus difficultatis vinculis expeditum, in ipsa sapientiae sanitate constituto, non cedere visis inferioris illecebrae, vel hinc intelligi potest, quod etiam stulti ea superant ad sapientiam transituri, etiam cum molestia carendi perniciosarum consuetudinum pestilentiosa dulcedine. 75. Quaeri autem hoc loco potest, si homini praesto fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ista penalia: ignorantia ⁊ difficultas. Er
ignorantia dehonestat error: ex difficul¬
tate cruciatꝰ affligit. S approbare falsa
ꝓ ueris. ut erret inuitꝰ. ⁊ resistente atq
corq̃nte dolore carnał uincłi. ñ posse a
libidinosis oꝑib temꝑare: ñ est natura in

Expanded text:
ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis
Abbreviated transcription (Latin):
est qm̃ pęnã eẽ nemo ambigit: iniusto aliqͦ
dominante homini imposita ẽ. P orro qr de
omĩpotentia dĩ ⁊ iusticia dubitare oemen-¬
ripere hominẽ potuit uelut ignoranti dõ.
aut extorquere in uito tanꝗͣ inualidiori. ł
terrendo ł confligendo. ut hominẽ iniusta¬
uena cruciaret. Relinqͥt᷑ gͦ ut hȩc pena iu¬
sta de dãpnatione hominis ueniat. Nec mi¬
randũ est qd ł ignorando ñ habet arbitriũ
lib̃ũ uoluntatis. ad eligendũ qͥd recte faci¬
at : ł resistente carnali consuetudine quȩ
iuolentia mortał successionis qͦdãm natura¬
lit̾ moleuit: uideat qͥd rcte faciendũ sit¬
⁊ uelit. nec possit impłe. Illa est enĩ peccati
pena iustissima: ut amittat qͥsq qd bene
uti noluit. cũ sine ulla posset difficultate
si uellet. lo est au ut qͥ sciens recte ñ facit:
amittat scire qͥd rectũ sit. Et qͥ recte facẽ
cũ posset noluit : amittat posse cũ uelit.
Nam st̃ reuera omĩ peccanti animȩ duo

Expanded text:
m poenam esse nemo ambigit — iniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare demenominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec justa poena de damnatione hominis veniat. Nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ eẽt ammonerem᷑ ab illa sũma. ⁊ subli¬
mi ⁊ ineffabili unitate creatoris eẽ ista oiã¬
nͥ constituta. Et reuera si pie ac diligent̾
attendas. omĩs creaturȩ species ⁊ motꝰ quȩ
in animi humani considerationẽ uenit:
eruditionẽ nr̃am loqͥtur. diuersis motib⁊
affectionib quasi qͣdã uarietate linguarũ
undiq clamans atq increpans cognoscen¬
dũ eẽ creatorẽ. Nulla enĩ res est ear̃ quȩ
nec dolorẽ nec uoluptatẽ sentiunt: quȩ ñ
aliqua unitate decꝰ ꝓpͥi gen̾is assequit᷑. ł oĩ¬
no naturȩ suȩ qͣlemcumq stabilitatẽ. Nul¬
la autẽ res est ear̃ quȩ ł doloris molestias ł

Expanded text:
opus esset admoneremur ab illa summa et subliopus esset admoneremur ab illa summa et sublimi et ineffabili unitate Creatoris esse omnia ista constituta. 70. Et revera si pie ac diligenter attendas, omnis creaturae species et motus qui in animi humani considerationem cadit, eruditionem nostram loquitur, diversis motibus et affectionibus, quasi quadam varietate linguarum, undique clamans atque increpans cognoscendum esse Creatorem. Nulla enim res est earum quae nec dolorem nec voluptatem sentiunt, quae non aliqua unitate decus proprii generis assequatur, vel omnino naturae suae qualemcumque stabilitatem. Nulla item res est ear
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. Preter enĩ fũma corpora quȩ cȩlestia
st̃. minꝰq corrũptioni subiacent: sũmũ bo¬
nũ cogitare ñ posst̃. Ioõq inordinatissime
flagitant. ut nec mortẽ nec ullã corruptio¬
nẽ paciant᷑ corpora bestiar̃ qͣsi ñ sint morta¬
lia cũ sunt infima. aut idõ mala sint : qr st̃
cȩlestia meliora. dolor aũ quẽ bestiȩ sentiut̃:
animar̃ etiã bestialiũ uim qͣndã in suo gene̾
nuirabilẽ. laudabilẽq cõmendat. Hoc ipso
enĩ satis apparet: in regendis animandis q
suis corporibꝰ. quã sint appetentes unitatis.
Qͥd est enĩ alid̃ dolor nͥ qͥdã sensꝰ. diuisionis ł
corruptionis impatiens: Unde luce clariꝰap¬
patͣet. quã sit illa anima in sui corporis uni¬
uersitate auida unitatis ⁊ tenax. quȩ nec
libent̾ nec indifferent̾. s pociꝰ renitenter ⁊
reluctant̃. intendit in eã passionẽ corporis
sui. qua eiꝰ unitatẽ atq integͥtatẽ labefacta¬
ri moleste accipit. Non gͦ appareret quantꝰ

Expanded text:
a quae coelestia sunt, minusque corruptioni subjacent, summum bonum cogitare non possunt; ideoque inordinatissime flagitant, ut nec mortem nec ullam corruptionem patiantur corpora bestiarum, quasi non sint mortalia, cum sint infima; aut ideo mala sint, quia sunt coelestia meliora. Dolor autem quem bestiae sentiunt, animarum etiam bestialium vim quamdam in suo genere mirabilem laudabilemque commendat. Hoc ipso enim satis apparet in regendis animandisque suis corporibus, quam sint appetentes unitatis. Quid est enim aliud dolor, nisi quidam sensus divisionis vel corruptionis impatiens? Unde luce clarius apparet quam sit illa anima in sui corporis universitate avida unitatis et tenax, quae nec libenter, nec indifferenter, sed potius renitenter et reluctanter intenditur in eam passionem corporis sui, qua ejus unitatem atque integritatem labefactari moleste accipit. Non ergo appareret quantus
Abbreviated transcription (Latin):
uno qͦq nascentiũ : ñ est ꝑuersũ immo con¬
uenientissimũ ⁊ ordinatissimũ apparet. ut
malũ meritũ pͥoris. natura seq̃ntis sit:
bonũ meritũ seq̃ntis. natura pͥoris sit. Eͥoͥ
enĩ indignũ si etiã sic uoluit creator osten¬
dere usq adeo excelłe creaturis corporeis
animȩ dignitatẽ. ⁊ ab eo gͣdu possit cẽ ortꝰ

Expanded text:
unoquoque nascentium, non est perversum, imo conunoquoque nascentium, non est perversum, imo convenientissimum et ordinatissimum apparet, ut malum meritum prioris, natura sequentis sit; et bonum meritum sequentis, natura prioris sit. Quid enim indignum, si etiam sic voluit Creator ostendere, usque adeo excellere creaturis corporeis animae dignitatem, ut ab eo gradu possit esse ortus
Abbreviated transcription (Latin):
litate nascam᷑. qm̃ illi cũ peccauissent.
in errorẽ ⁊ in erũpnã ⁊ in mortẽ p̃cipitati
st̃: rer̃ modatori sumo dõ iustissime pla¬
euit. ut ⁊ in ortu hominis originalit̾ ap¬
pareret iusticia punientis. ⁊ in ꝓuectu
miscdĩa liberantis. Non eni dãpnato pͥmo
homini sic adẽpta est beatitudo: ut etiã fe¬
cunditas adimeret᷑. Poterat enĩ ⁊ de ꝓle
eiꝰ quanuis carnali ⁊ mortali: aliqd in suo
genẽ fieri decꝰ: ornam̃tũq terrar̃. lam uͦ
ut meliores gigneret quã ipse eẽt ñ erat
eqͥtatis. s ex conuersione ad dñ. ut uinc̾etn
qͥsq suppliciũ qd̃ origo eiꝰ ex auersione me-
ruerat: ñ solũ uolentẽ ñ ꝓhib̃i. s etiã ad¬
uiuari oportebat. Sic enĩ rer̃ creator osten¬
dit qͣnta facilitate potuisset homo si uo-¬
facta est ex qua omĩum hominũ trahunt᷑
nascentiũ. qͥs pot̾ dicẽ ñ se peccasse. cũ pͥ-¬
mꝰ ille peccauit : Si aũ singillatĩ funt in

Expanded text:
lli cum peccavissent, et in errorem, et in aerumnam, et in mortem praecipitati sunt, rerum moderatori summo Deo justissime placuit; ut et in ortu hominis originaliter appareret justitia punientis, et in provectu misericordia liberantis. Non enim damnato primo homini sic adempta est beatitudo, ut etiam fecunditas adimeretur. Poterat enim et de prole ejus, quamvis carnali et mortali, aliquod in suo genere fieri decus ornamentumque terrarum. Jamvero ut meliores gigneret quam ipse esset, non erat aequitatis: sed ex conversione ad Deum, ut vinceret quisque supplicium quod oriolentem non prohiberi, sed etiam adjuvari oportebat; etiam sic enim rerum Creator ostendit quanta facilitate potuisset homo, si volfacta est, ex qua omnium hominum animae trahuntur nascentium, quis potest dicere non se peccasse, cum primus ille peccavit? Si autem singillatim fiunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ficiscit᷑ a uoluntate suadentis. quale illd
est diaboli cui homo consentiendo peccauit:
alterũ subiacentib reb ł intentioni animi.
ł sensib corporis. Intentioni animi subiacet
excepta incõmutabilitate trinitatis. quȩ
qͥdẽ ñ subiacet s eminet pociꝰ. subiacet sͦ
intentioni animi priꝰ ipse animꝰ. unde nos etiã
uiu̾e sentimꝰ. deinde corpꝰ qd amministrat.
unde ad qdlibet oꝑandũ membr̃ qd opꝰ est
cũ opꝰ est mouet. Subiacẽt sensib corporis q̃¬
cunq: corporea. ut aũ in contemplacione sũ-

Expanded text:
roficiscitur a voluntate suadentis, quale illud est diaboli, cui homo consentiendo peccavit; alterum a subjacentibus rebus vel intentioni animi, vel sensibus corporis. Intentioni animi subjacet, excepta incommutabilitate Trinitatis, quae quidem non subjacet, sed eminet potius; subjacet ergo intentioni animi prius ipse animus, unde nos etiam vivere sentimus: deinde corpus quod administrat; unde ad quodlibet operandum, membrum quod opus est, cum opus est movet. Subjacent autem sensibus corporis quaecumque corporea
Abbreviated transcription (Latin):
s uiciosa ignorantia. Unde neq animal
irrationale stultũ dicimꝰ. q ñ accepit ut
sapiens eẽ possit. Appellamꝰ tam̃ plerũq
ex similitudine aliqͥo ñ ꝓpͥe. Nam ⁊ cecitas
cũ maximũ sit uiciũ ocłoꝵ. ñ tam̃ in ca¬
tulis nascentib uiciũ est: nec ꝓpͥe cȩci
uis sapiens ñdũ eẽt. p̃ceptũ tanĩ posset ac¬
ciꝑe cui utiq optemꝑare deb̾et: nec illo

Expanded text:
sed vitiosa ignorantia. Unde neque animal sed vitiosa ignorantia. Unde neque animal irrationale stultum dicimus, quia non accepit ut sapiens esse posset. Appellamus tamen plerumque ex similitudine aliquid non proprie. Nam et caecitas cum maximum vitium sit oculorum, non tamen in catulis nascentibus vitium est, nec proprie caecitvis sapiens nondum esset, praeceptum tamen posset accipere, cui utique obtemperare deberet; nec illud
Abbreviated transcription (Latin):
tura humana p̃ter stulticiã ⁊ sapientiã
nullã mediã recipiat affectionẽ. quȩ nec
stulticia nec sapientia dici possit. Tc̃ enĩ
homo incipit aut stultꝰ eẽ aut sapiens: ut
alter̃ eoꝵ necessario appelletur. cũ iam pos-¬
set nͥ neglig̾et habere sapientiã. ut uiciose
stulticie sit uoluntas rea. Non enĩ qͥsquã
ita desipit ut stultũ appellet infantẽ. qͣn¬
uis sit absurdior si uelit appellare sapien¬
cẽ. Ut gͦ infans nec stultꝰ nec sapiens dici po-¬
test qͣnus iã homo sit. ex qͦ apparet naturã
hominis reciꝑe aliqͥd mediũ . qd̃ neq stulti¬
ciã neqsapientiã recte uõcaueris: ita etiã
si qͥsquã tali affectione animatꝰ eẽt qͣlem
habent illi qͥꝑ negligentiã sapientia ca-¬
rent. nemo eũ stultũ recte dic̾etꝰ quẽ ñ
uicio s natura talẽ uid̾et. Est enĩ stulti¬
cia rer̃ appetendar̃ ⁊ uitandar̃ ñ quelibet

Expanded text:
tura humana praeter stultitiam et sapientiam tura humana praeter stultitiam et sapientiam nullam mediam recipiat affectionem, quae nec stultitia, nec sapientia dici possit. Tunc enim homo incipit aut stultus esse aut sapiens, ut alterum horum necessario appelletur, cum jam posset, nisi negligeret, habere sapientiam, ut vitiosae stultitiae sit voluntas rea. Non enim quisquam ita desipit, ut stultum appellet infantem, quamvis sit absurdior si velit appellare sapientem. Ut ergo infans nec stultus nec sapiens dici potest, quamvis jam homo sit; ex quo apparet naturam hominis recipere aliquid medium, quod neque stultitiam, neque sapientiam recte vocaveris: ita etiam si quisquam tali affectione animatus esset, qualem habent illi qui per negligentiam sapientia carent, nemo eum stultum recte diceret quem non vitio, sed natura talem videret. Est enim stultitia, rerum appetendarum et vitandarum non quaelibet,
Abbreviated transcription (Latin):
reptionẽ se fug̾e unitatẽq appet̾e factat᷑.
In q ipsis rationalibꝰ animis omĩs appetitꝰ co¬
gnitionis qua illa natura lȩcatur. ⁊ ad uni¬
tatẽ refert omẽ qd ꝑciptt. in errore nil fu¬
git alid quã in cõprehensibili ambiguitate
confundi. Omẽ aũ ambiguũ unde molestũ
est nͥ q certã ñ habet unitatẽ: Ex qͦ appa¬
ret omiã siue cũ offendt̃ ł offendunt᷑. siue
cũ delectant ł delectant᷑: unitatẽ insinua¬
re atq p̃dicare creatoris. Si aũ ignorantiã
ñ st̃ naturales: restat. ut aut officio suscep¬
te sint aut irrogatȩ supplicio. De qͥb iã sa¬
tis ẽẽ arbitror disputatũ. Quaꝑpt̾ ipse pͥmꝰ
modo eiꝰ posteritas ꝓpagata sit. Multũ enĩ
s uident᷑ acute ꝓponẽ q̃stionẽ. qͥ dixunt. Si
sapiens factꝰ est pͥmꝰ homo. cur seductꝰ est:
Si aũ stultꝰ factꝰ est qͦmͦ ñ est d̃s auctor uicioꝵ
cũ sit stulticia maximũ uiciũ: Quasi uͦ na-¬

Expanded text:
remptionem se fugere, unitatemque appetere, fateatur. Inque ipsis rationalibus animis omnis appetitus cognitionis qua illa natura laetatur, et ad unitatem refert omne quod percipit, et in errore nihil fugit aliud quam incomprehensibili ambiguitate confundi. Omne autem ambiguum unde molestum est, nisi quia certam non habet unitatem? Ex quo apparet omnia, sive cum offendunt vel offenduntur, sive cum delectant vel delectantur, unitatem insinuare atque praedicare Creatoris. Si autem ignorantia et , non sunt animis naturales; restat ut aut officio susceptae sint, aut irrogatae supplicio. De quibus jam satis esse arbitror disputatum. CAPUT XXIV.-- Primus omodo ejus posteritas propagata sit. Multum enim sibi videntur acute proponere quaestionem qui dicunt: Si sapiens factus est primus homo, cur seductus est? si autem stultus factus est, quomodo non est Deus auctor vitiorum, cum sit stultitia maximum vitium? Quasi vero na
Abbreviated transcription (Latin):
pientiã. ñdũ erat uiciũ hominis. si ñdũ ut
habe posset acceꝑat. s tam̃ habebat aliqͥd
qͦ si bene uti uellet. ad id qd̃ ñ habebat as-¬
cend̾et. Alid̃ est enĩ eẽ rationalẽ : alid ẽẽ sa-¬
npientẽ. Ratione fit qͥsq p̃cepti capax. cui fi¬
dẽ debet. ut qd̃ p̃cipitur faciat. Sic̃ aũ na-¬
tura rationis p̃ceptũ capit: sic p̃cepti obser¬
uatio sapientiã. Qd̾ est aũ natura ad capien-¬
dũ p̃ceptũ: hoc est uoluntas ad obseruan-¬
dũ. Et sic̃ rationał natura tanꝗͣ meritũ est
p̃cepti accipiendi: sic p̃cepti obseruatio me¬
Nritũ est accipiendȩ sapientiȩ. Ex qͦ aũ inci-¬
pit homo p̃cepti eẽ capax: ex illo incipit¬
n posse peccare. Ouob aũ modis peccat ante¬
quã fiat sapiens. Si aut ñ se accomodet ad
accipiendũ p̃ceptũ : aut cũ acceꝑit ñ ob
n seruet. Sapiens aũ peccat: si se auerter̃
a sapientia. Sic̃ enĩ p̃ceptũ ñ est ab illo cui

Expanded text:
ndum erat vitium hominis, si nondum ut habere posset, acceperat. Sed tamen habebat aliquid quo si bene uti vellet, ad id quod non habebat ascenderet. Aliud est enim esse rationalem, aliud esse sapientem. Ratione fit quisque praecepti capax, cui fidem debet, ut quod praecipitur, faciat. Sicut autem natura rationis praeceptum capit, sic praecepti observatio sapientiam. Quod est autem natura ad capiendum praeceptum, hoc est voluntas ad observandum. Et sicut rationalis natura tanquam meritum est praecepti accipiendi, sic praecepti observatio meritum est accipiendae sapientiae. Ex quo autem incipit homo praecepti esse capax, ex illo incipit posse peccare. Duobus autem modis peccat antequam fiat sapiens; si aut se non accommodet ad accipiendum praeceptum, aut cum acceperit non observet. Sapiens autem peccat, si se averterit a sapientia. Sicut enim praeceptum non est ab illo cui