comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de putatur : Non tñ omnis xp̃i¬
anis hoc nomine ẽ uł honore
dignus. Sola deuocio est qͦ eos
discernit. sola deuotio filios dei
facit. Si itaq deuotio indaniele
intelligitur. uidȩ quã recte bal¬
thasar ꝑ effectum dr̃. ꝑ quam
quilibet infilioꝵ lib̾tatẽ ad op¬
tatur. Quid autem alud ẽ deuo¬
tio. nͥ feruida mentis indm̃ di¬
lectio: Raritas aũ dei diffusa
datus ẽ nob̃. Recte gͦ deuotio
capilłꝰ capitis dr. que quasi de
summo omnium capite ꝓflue¬
re indet᷑. dum de sũmi patris
inspiratione ꝓcreatur. Recte
balthasar dr̃. quia in modum
capilli summo ommium capiti
inherere uidet᷑. ꝑpendis ut arbi¬
tror exhis quanta sit uirtus u̾e
deuotionis que filium dei fac̃
que animum humanũ deo cõ¬
iungit. et cum eo quasi unum
sp̃m efficit. Qui enim ad heret
subtempore orãdi quibꝰ dã solet
in tellectualis sensus aperiri

Expanded text:
deputatur? Non tamen omnis Chrideputatur? Non tamen omnis Christianus hoc nomine est, vel honore dignus. Sola devotio est quae eos discernit, sola devotio filios Dei facit. Si itaque devotio in Daniele intelligitur, vide quam recte Balthassar per effectum dicitur. Per quem quilibet in filiorum libertatem adoptatur. Quid autem aliud est devotio, nisi fervida mentis in Deum dilectio? Charitas autem Dei diffusa datus est nobis . Recte ergo devotio capillus capitis dicitur, quae quasi de summo omnium capite profluere videtur, dum de summi Patris inspiratione procreatur. Recte Balthassar dicitur, qui in modum capilli summo omnium capiti inhaerere videtur. Perpendis, ut arbitror, ex his quanta sit virtus verae devotionis, quae filium Dei facit, quae animum humanum Deo conjungit, et cum eo quasi unum spiritum efficit. Qui enim adhaeret sub tempore orandi quibusdam solet intellectualis sensus aperiri
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hoc dei fui nomen misticus
daniel merito nun cupet᷑. Scimus
nitas ds̃ pͥncipiũ est omnium cre-¬
aturarum scus nichilominus
qr ꝑsona pat̾s pͥncipium ẽ aliarũ
intrinitate ꝑsonarum. Et quam¬
ins scdm aliũ & alium modum dica¬
tur pͥncipium hic ce ibi utrobiq
tñ tam congruenter quam ueraci¬
ter põt pͥncipium dici. Quia gͥ
ꝑsona patͥs pͥncipium omniũ est.
uire excapite designari pot̃. Si gͥ
lus: Capillus de capite oritur. &
xp̃c de patre gñatur. Dñs dixit
adme filius m̃s estu ego hodie ge¬
nuite. Caput capillo ornat᷑. ce pa¬
iuste xp̃c balthasar hoc ẽ capillus
capitis d̾r. quẽ uerum dei patris
filium chatholica fides ueracit con¬
tinemus. ut merito filii dei dici
balthasar dici pot̃. quia sũmi
patris filius ẽ: cur non ce uerꝰ
xp̃ianus scdm dictam nominiᷤ
rationem balthasar dicatur.
qui scdm ad optionis grãm
inter euisdem dei patris filioᷤ

Expanded text:
secundum hoc Dei sui nomen, mysticus secundum hoc Dei sui nomen, mysticus Daniel merito nuncupetur. Scimus initas Deus, principium est omnium creaturarum; scimus nihilominus quia persona Patris principium est aliarum in Trinitate personarum. Et quamvis secundum alium et alium modum dicatur principium hic et ibi, utrobique tamen tam congruenter quam veraciter potest principium dici. Quia igitur persona Patris, principium omnium est, jure ex capite designari potest. Si ilus? Capillus de capite oritur, et Christus de Patre generatur. Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Caput capillo ornatur, et Pajuste Christus, Balthassar, hoc est capillus capitis, dicitur, quem verum Dei Patris Filium catholica fides veraciter continemus, ut merito filii Dei dici Balthassar dici potest, quia summi Patris Filius est, cur non et verus Christianus secundum dictam nominis rationem Balthassar dicatur, qui secundum adoptionis gratiam inter ejusdem Dei Patris filios
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. inscͥpto autem ꝓph̃ia uirtutis.
Nlam cum de regis daiid culpa
dum deurie innocentia tracta¬
ret. dum ꝑ adulterantem daid
uidaicum int̾pretari uoluisset.
quid inquit ꝑ effectum istum.
dauid scelestius quid uria mũ¬
diꝰ dici potest: S rursus ꝑmis¬
terium quid dauid sacratius.
rat. ut uentura ex pͥmat. Sic
infacto rem approbat. ut eiĩ
misterio contradicat. Sic gesta
dampnat. ut hec mistice gerẽ¬
da ꝑsuadeat. Sic & hoc loco sa¬
ne quod icrta historiam ẽ rep̃¬
hensibile. uirta misterium pot̃
ꝯmendabile aliquid expͥmere.
Cuius nomen inquit balthasar
scd̾m nomen dĩ mei ͤi ꝑregiã
ꝑsonam regium recte intelligimꝰ
ligiosus quisq suum eẽ dicit. cuiꝰ
nomine insignitum. cuius gr̃a pre¬
uentum se meminit. cuius deniq
ꝑsone se agnoscit familiariꝰ in he¬
rere. ꝑ incarnationis misterium
excõmunione nature. Si uero bal¬
thasar capiltus capitis int̾pretat᷑
congruere udeatur. uł quomodo

Expanded text:
est, in scripto autem, prophetia virtutis. est, in scripto autem, prophetia virtutis. » Nam cum de regis David culpa, dum de Uriae innocentia tractaret, dum per adulterantem DavidJudaicum interpretari voluisset, quid, inquit, per effectum istum David scelestius, quid Uria mundius dici potest? Sed rursus per mysterium, quid David sacratius, rat, ut ventura exprimat. Sic in facto rem approbat, ut ei in mysterio contradicat. Sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda persuadeat. Sic et hoc loco sane, quod juxta historiam est reprehensibile, juxta mysterium potest commendabile aliquid exprimere. Cui nomen, inquit, Balthassar secundum nomen Dei mei. Si per regiam personam, regium recte intelligimus ligiosus quisque suum esse dicit, cujus nomine insignitum, cujus gratia praeventum se meminit, cujus denique personae agnoscit familiarius inhaerere per Incarnationis mysterium ex communione naturae. Si vero Balthassar capillus capitis interpretatur, congruere videatur, vel quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
onec collega inquit in¬
gressus ẽ inconspec̾tumeo
damel cuius nom̃ balthasar.
Balthasar capillus capitis in¬
terp̃tatur. Rectegͦ daniel bal¬
thasar dr̃ qr mens nr̃a exuera
deuoroe adornat᷑ ex u̾a deuotõe ad
oẽm ꝓfunditatẽ subtiliat᷑. S ĩħloco
cum daniel balthasar dr̃. ali¬
quid adhuc elatere ad iungitur.
unde ut arbitror ad ꝓfundio¬
rem intelligentiam prouocam᷑.
Damel inquit cuiꝰ nom̃ baltha¬
sar sołm nomen dei mei. Ilud
aũ hoc loco p̃monere iam no¬
lumus. qd̾ multa scͥpturarũ
loca meptum aliqͥdułꝑũsum¬
sonant uixta historiam. que
tñ mistice discussa rectum ali¬
quid locuntur uxta sꝑitalẽ
intelligentiam. Nam qd̃ dan¬
el a rege scđm nom̃ dei sui bal¬
thasar dr̃ quid aliud quã ido¬
latͥam uxta litt̾am sonare uide¬
tur: S sicut beatꝰ gregoruis
dicit. sepe res quelibet per his¬
toriam uirtus est. ꝑsignificati¬
onem culpa. sicut aliqñ res geᷤ¬
ta. infacto causa dampnatiõis

Expanded text:
onec collega, inquit, ingressus est in conspectu meo Daniel, cujus nomen Balthassar. Balthassar capillus capitis interpretatur. Recte ergo Daniel Balthassar dicitur, quia mens nostra ex vera devotione adornatur, ex vera devotione ad omnem profunditatem subtiliatur. Sed in hoc loco cum Daniel Balthassar dicitur, aliquid adhuc latere adjungitur, unde, ut arbitror, ad profundiorem intelligentiam provocamur. Daniel, inquit, cujus nomen Balthassar, secundum nomen Dei mei. Illud autem hoc loco praemonere jam volumus, quod multa Scripturarum loca ineptum aliqusonant juxta historiam, quae tamen mystice discussa, rectum aliquid loquuntur juxta spiritalem intelligentiam. Nam quod Daniel a rege, secundum nomen Dei sui Balthassar dicitur, quid aliud quam idololatriam juxta litteram sonare videtur? Sed sicut beatus Gregorius dicit: « Saepe res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa, sicut aliquando res gesta in facto causa damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sepe contingat mentẽ om̃ifor¬
miter eorrumpi. qͣm tam̃ constat
ad penitentiam ex diuina misera¬
tione reseruari.
seruire. qd̃ quosdam contingat
de sublimi corruere.

Expanded text:
Quod saepe contingat mentem omniformiter corrumpi, quam tamen constat ad poenitentiam ex divina miseratione reservari. servire quod quosdam contingat de sublimi corruere.
Abbreviated transcription (Latin):
do diuine glie ĩ contestacio¬
ne sũme bonitatis ⁊ felici¬
tatis uideatur acclamare.
Randis ꝓcul dubio
defectus caritatis
non posse pati cõsorciũ a¬
moris. Quis hoc nesciat
ul̾ dissimilare queat. Si
hic itaq defectus sepe iam
dictis illis mutuo dilectis
messet: haberet ut̾q nõ so¬
lũ ꝙ in altero doleret sed
⁊ simul ꝙ ĩ seip̃o erubescẽt.
nã uerus ⁊ intimus ami¬
cus sicut nõ põt intime di¬
lecti defectũ uidere ⁊ ñ dole
sic sane de ꝓprio defectu an¬
te amici cõspectũ nõ poss
nõ erubesc̾e̾. S si ilłi ꝑso¬
narũ płalitati ĩ est unde
nũto debeat erubesce̾: ubi
erit obsecro plenitudo gl̾ie
q̃ u̾e diuinitati deessee oĩ¬
no est ĩpossibile. S si cut
sũme felicitati nõ põt ĩesse
causa dolendi sic ĩ sũme
glie plenitudĩe nõ pocest
ĩesse mati̾̃a erubescendi.
Quis nãq nõ uideat ꝙͣ
sit extreme demẽcie ul̾ te¬
nuit̾ suspicari illi sũme
felici maiestati aliqͥd ĩes¬

Expanded text:
do divinae gloriae in contestatione summae bonitatis et felicitatis videatur acclamare. Grandis procul dubio defectus charitatis, non posse pati consortium amoris quis hoc nesciat vel dissimulare queat? Si hic itaque defectus saepe jam dictis illis mutuo dilectis inesset, haberet uterque non solum quod in altero doleret, sed et simul quod in seipso erubesceret. Nam verus et intimus amicus sicut non potest intime dilecti defectum videre, et non dolere, sic sane de proprio defectu ante amici conspectum non posset non erubescere. Sed si illi personarum pluralitati inest unde merito debeat erubescere, ubi erit, obsecro, plenitudo gloriae quam verae divinitati deesse omno est impossibile? Sed sicut summae felicitati non potest inesse causa dolendi, sic in summae gloriae plenitudine non potest inesse materia crubescendi. Quis namque non videat quam sit extremae dementiae, vel tenuiter suspicari illi summae felici majestati aliquid ines
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine ĩ illa ꝑsonarũ
płalitate sentiendũ sit
euident̾ ostendũt tociuᷤ
defectus suspicionẽ. In il¬
la sũma caritate pariter
dãpnant tocius ĩ illa cõ¬
sũmationis plenitudĩe
cõcordit̾ clamãt. Carita ͤ
autẽ ut esse u̾a possit ꝑso¬
narũ pła̾litatẽ exigit. Ut

Expanded text:
arum pluralitate sentiendum sit evidenter ostendunt. Totius defectus suspicionem in illam summa charitate pariter damnant, totius in illa consummationis plenitudine concorditer clamant. Charitas autem ut esse vera possit, personarum pluralitatem exigit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tifuroris impetu diuina eũ
pietas aliqͥd ꝑ inpacienciam
ag̾e ꝑmittat. unde postino¬
dũ penitẽ oporteat. si impe¬
trat qd̾ optat. qͥd aliud deuoti¬
onis nr̃e la mel uid̾r tͥfacere.
qͣm furentis regis insamam
mitigares sum autẽ ad aliqͥd
p̾cipitis affectionis sue uehem̃tia.
trahi sesentit. qd̃ int̾im sub tante
ꝑturbationis sue nube uł turbine
utrũ ne rectũ sit agnosc̾e ad plenũ
ñ possit. simt̾im pacientiã sͥ petit.
donec qͥd faciendũ sit tͣnͣquilitatis
sue tp̃r rectiꝰ possit discern̾e accipi¬
endo qd̃ petit: quid aliud tͥ iudetur
efficere. qmͣ inducias pet̾e ⁊ acciꝑe:
Daniel inquit ingressus rogauit re¬
gem ut tempꝰ daret sͥ ad solutio¬
nem indicandam regi. Uides cer-¬
te quia deuotio pie ⁊ utiliter de
dñi pietate sepe p̃sumit q̃ nulla
sagacitate sua humana industͥa
effic̾e possit. Et̃ qͣm iuste de dñipi

Expanded text:
ti furoris impetu divina eum ti furoris impetu divina eum pietas aliquid per impatientiam agere permittat, unde postmodum poenitere oporteat, si impetrat quod optat, quid aliud devotionis nostrae Daniel videtur tibi facere, quam furentis regis insaniam mitigare? Cum autem ad aliquid praecipitis affectionis suae vehementia trahi se sentit, quod interim sub tantae perturbationis suae nube, vel turbine utrumne rectum sit agnoscere ad plenum non possit, si interim patientiam sibi petit, donec quid faciendum sit tranquillitatis suae tempore rectius possit discernere, accipiendo quod petit quid aliud tibi videtur efficere, quam inducias petere et accipere? Daniel, inquit, ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Vides certe quia devotio pie et utiliter de Domini pietate saepe praesumit, quae nulla sua sagacitate humana industria efficere possit, et quam juste de
Abbreviated transcription (Latin):
tionis tempore oratiomi incũ¬
bere. cumuix uł nullo potiꝰmͦ
tunc temꝑis contingat eiꝰ sal¬
tem meminisse. Oportet ergo
eo quo supͣ diximꝰ mͦ damelẽ
ꝑ semet ipm coram rege tur¬
bato intͣre. siuult sub cante
necessitatis articulo ꝑiculore-¬
pugnare. Mens itaq studiosa
⁊ circa salutẽ suam sollicita. qͣ
adhuc cum fuerit ꝓturbata
ꝑturbationi sue orando repu¬
gnare ñ nouit. ⁊ huiꝰ mõiusũ
uł grãm necdum optinuit.oreti
⁊iimpetret. temꝑe tnͣquillitatiᷤ
diuinitꝰ sibi dari gram̃orandi.
sub temꝑe ꝑturbationis. In hc̃
modum forsitan dabitur da-¬
nieli qñq ad regem ꝑ semet¬
ip̃m intrare. ⁊ ad huc ipso fu¬
rente. ⁊ tunc forte pot̾it ñ se¬
mel tantũ s sepe ⁊ assidue ma¬
le sentencie diffe̾nde inducias
pet̾e. ⁊ optinere. ad hoc ut eam
possit postmodũ penitꝰ delere.
Qnͣ intime ꝑturbationis suetẽ¬
pore deuota mens humiliter
petit ⁊ supplicat. ne sub concita¬

Expanded text:
tionis tempore orationi incumtionis tempore orationi incumbere, cum vix, vel nullo potius modo tunc temporis contingat ejus saltem meminisse. Oportet ergo, eo quo supra diximus modo, Danielem per semetipsum coram rege turbato intrare, si vult sub tantae necessitatis articulo periculo repugnare. Mens itaque studiosa, et circa salutem suam sollicita, quae adhuc, cum fuerit perturbata, perturbationi suae orando repugnare non novit, et hujusmodi usum, vel gratiam necdum obtinuit, oret, et impetret tempore tranquillitatis divinitus sibi dari gratiam orandi sub tempore perturbationis. In hunc modum forsitan dabitur Danieli quandoque ad regem per semetipsum intrare, et adhuc ipso furente, et tunc forte poterit non semel tantum, sed saepe et assidue malae sententiae differendae inducias petere et obtinere, ad hoc ut eam possit postmodum penitus delere. Quando intimae perturbationis suae tempore devota mens humiliter petit et supplicat, ne sub concita
Abbreviated transcription (Latin):
cum necessitas exigit ⁊ uiget de¬
uote orare ñ possumꝰ. diuine uisi¬
tationis ⁊ nr̃e compũctionis tp̃r
oremꝰ. ut necessitatis temꝑe orare
possimꝰ. Si itaq orandi facultas
oratione optinet᷑ daniel ꝓcerto ꝑ
semet ip̃m ingredit᷑. S nec illud
quidem negligent̾ p̃tereun¬
dum. qd̵ sub tempore regie ꝑ¬
turbationis ⁊ furoris legitur
ingressus. nam introductõnis
temꝑe nulłm ꝓfecto regie ꝑtur¬
bationis uł indiciũ accepimꝰ Nͣ
enĩ crede oportet hu̾c regem
semꝑ ẽe iratum. atq aliquo
furore turbatũ. Aluid ẽ a̾imi
impetum ẽẽ uehem̃tem. alid̃
eͣ eẽ p̾cipitem. aliud inqͣm ẽẽ
aliud eẽ ira.⁊ insania plenium:
aliud deniq inuincibilẽ ⁊ pe¬
ne immobilem. aliud uͦ into¬
lerabilem.: ⁊ plane irrationa¬
bilem. S quis queso danie¬
lem sub regii foͬroris tempore
presum̾et ł audereti ante re-¬
gem adduc̾e: Supͣ humanã
industriã ⁊ uirtutẽ eẽ udico.
tante ⁊ tam intime ꝑ turba¬

Expanded text:
devote orare non possumus, divinae visitationis et nostrae compunctionis tempore oremus, ut necessitatis tempore orare possimus. Si itaque orandi facultas oratione obtinetur, Daniel pro certo per semetipsum ingreditur. Sed nec illud quidem negligenter praetereundum quod sub tempore regiae perturbationis et furoris legitur ingressus. Nam introductionis tempore nullum profecto regiae perturbationis vel indicium accipimus. Non enim credere oportet hunc regem semper esse iratum, atque aliquo furore turbatum. Aliud est animi impetum esse vehementem, aliud est esse praecipitem. Aliud, inquam, aliud esse ira et insania plenum. Aliud denique invincibilem et pene immobilem, aliud vero intolerabilem et plane irrationabilem. Sed quis, quaeso, Danielem sub regii furoris tempore praesumeret, vel auderet ante regem adducere? Supra humanam industriam, et virtutem esse judico tantae et tam intimae perturba
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis p̾sidiũ ad sedandũ aĩmi
impetũ assuescit᷑ ille ñr damel qͦ¬
dãm ante p̾dictiregis p̾sentiam
alieno officio introducit᷑. Qnͣ autẽ
hoc ñ tam meditando qm orando
efficitur. daniel ꝓculdubio ad regẽ
ꝑsemet ip̃m ingredit᷑. Debemꝰ ita¬
q studiosa ⁊ sagaci p̾meditacione
m̃tem nram ad deuotionẽ excita

Expanded text:
devotionis praesidium ad sedandum animi devotionis praesidium ad sedandum animi impetum assuescitur, ille noster Daniel quodammodo ante dicti regis praesentiam, alieno officio introducitur. Quando autem hoc non tam meditando quam orando efficitur, Daniel procul dubio ad regem per semetipsum ingreditur. Debemus itaque studiosa et sagaci praemeditatione mentem nostram ad devotionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sapientes ante conspectũ regis
adinitte. S qr sepe contingit. ut
tem ꝑturbationis sue impetum
lenue possit. debet mens sub eius¬
modi necessitatiᷤᷤ articło ad deuoti¬
onis auxilia recurrere. ⁊ ad pacan¬
dam ꝑturbationis sue iuolentiã
diuine miserationis suffragia im¬
petrare. ⁊ eiꝰ modi deuotionis reme-¬
dium oportet inusũ ad ducere.
⁊ hoc ẽ danielem ad regem intͣre.
Quasi enim ad regem damel in¬
gredit᷑ qñ ad pacandũ animi
impetũ. sub ip̃o ⁊̃ p̾cipitationis
impulsu deuotio suffragat᷑. No
qd̃ sit ingressus. Puto autt̃ qr aliud.
⁊ aliud sit. ab alio introducti. uł
ꝑsemet ip̃m ingredi. Sicut ex suꝑ¬
iorib pater. sub omĩ uehem̃ti a̾imi
impetu deuote orationis suffrargi-¬
ium presto hr̃e. hoc ẽ damelem in
p̾sentia furentis regis ñ deeẽ. S ut õs
⁊ sollicitudine efficimꝰ. alia orando
⁊ d̾o supplicando p̾cib optinemꝰ. Qnͣ
gͥ humana sagacitate ⁊ ex̾citaciõe

Expanded text:
ectum regis amittere. Sed quia saepe contigit ut tem perturbationis suae impetum lenire possit, debet mens sub ejusmodi necessitatis articulo ad devotionis auxilia recurrere, et ad pacandam perturbationis suae violentiam divinae miserationis suffragia impetrare, et ejusmodi devotionis remedium oportet in usum adducere, et hoc est Danielem ad regem intrare. Quasi enim ad regem Daniel ingreditur, quando ad pacandum animi impetum, sub ipso etiam praecipitationis impulsu devotio suffragatur. Noiter ponitur quod sit ingressus. Puto autem quia aliud, et aliud sit ab alio introduci, vel per semetipsum ingredi, sicut ex superioribus patet, sub omni vehementi animi impetu devotae orationis suffragium praesto habere, hoc est Danielem in praesentia furentis regis non deesse. Sed, ut t sollicitudine efficimus, alia orando, et Deo supplicando precibus obtinemus. Quando igitur humana sagacitate et exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
telligimꝰ hoc loco uehemͣtem
anum motũ. ⁊ ualidũ lib̾e
uoluntatis impetũ cui facile
quelibet alia affectio cedat uł
obediat. Et qͣmmultis cũsĩt
uehem̃ter affecti. ł acrit̾ com¬
moti. omnino n̾ occurrit rati-¬
onẽ uł discretionẽ consulere. qͣn¬
tominꝰ ad orationẽ confugere.
uł ullam deuotionẽ admitt̾ẽ.
S qͥd aliud hoc dicimꝰ ẽẽ qͣm
sapientũ neminẽ corã rege
audere apparere: Sepe tam̃¬
qui eiꝰ modi sunt post sedatum
animuimpetũ cũ ad semetipsos
redeunt. ad discretionis udiciũ.
⁊ deuotionis off̾m recurrunt. sat¬
agentes corrig̾e in quib ꝑturba¬
tionis temꝑe excesserunt. S si cir¬
cacordis disciplinam studiosi sumꝰ
quẽadmodũ eẽ debemꝰ. doceamꝰ ⁊
assuescamꝰ animũ nr̃m subqͦuis
impetu ⁊ ꝑturbatõnis temꝑe ad

Expanded text:
telligimus hoc loco vehementem animi motum, et validum libere voluntatis impetum, cui facile quaelibet alia affectio cedat vel obediat. Et quam multis cum sunt vehementer affecti, vel acriter commoti omnino non occurrit rationem vel discretionem consulere, quanto minus ad orationem confugere, vel ullam devotionem admittere? Sed quid aliud hoc dicimus esse, quam sapientium neminem coram rege audere apparere? Saepe tamqui ejusmodi sunt, post sedatum animi impetum, cum ad semetipsos redeunt, ad discretionis judicium et devotionis officium recurrunt, satagentes corrigere in quibus perturbationis tempore excesserunt. Sed si circa cordis disciplinam studiosi sumus quemadmodum esse debemus, doceamus et assuescamus animum nostrum sub quovis impetu et perturbationis tempore ad
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. aliud autẽ sempit̾nũ.
Sempit̾nũ nãq ẽẽ uidet᷑
qd̾ caret inicio et fine. et̾¬
nũ qd̃ caret utroq ⁊ omni
mutabilitate. Et ꝙͣuis for-¬
sitan neutrũ sine alto ĩue¬
nit ᷑ Recte tñ ĩt̾ nõim signi¬
ficationẽ distinguit᷑. Qͥd ita¬
nitas sine micio et fine et
carens omni mutabilita¬
te. S qui ĩcreatus et sẽpit̾¬
nus ẽ caret inicio et fine ⁊
cuiꝰ status m̃ariabilis est
manet absq oĩ mutabili¬
tate. In hiis itaq trib pro¬
bat᷑ esse et̾nus. Nam hec
tria absq ambiguitate dãt

Expanded text:
num, aliud autem sempiternum. Sempiternum namque esse videtur quod caret initio et fine. Aeternum quod caret utroque et omni mutabilitate; et quamvis forsitan neutrum sine altero invenitur, recte tamen inter nominum significationem distinguitur. Quid itarnitas sine initio et fine, et carens omni mutabilitate? Sed qui increatus et sempiternus est, caret initio et fine, et cujus status invariabilis est, manet absque omni mutabilitate. In his itaque tribus probatur esse aeternus. Nam haec tria absque ambiguitate dant
Abbreviated transcription (Latin):
ciã tã scd̃m ꝑsonaꝵ quali-¬
tatẽ qmͣ scd̃m ip̃arũ origi-¬
nẽ uariari. Certe om̃i hu¬
mane ꝑsone est qualitas
singulans ⁊ ꝓpria ꝑ quã
absq oĩ ambiguitate dif¬
fert a qualibet alia. Sic
eciã singulis quibꝰq ẽ ori¬
go ꝓpria ab om̃ib aliis di¬
u̾sa et singulari ꝓprietate
discreta. nã aliud pͥncipiũ

Expanded text:
tam secundum personarum qualitatem, quam secundum ipsarum originem variari videmus. Certe omni humanae personae est qualitas singularis et propria, per quam absque omni ambiguitate differt a qualibet alia. Sic etiam singulis quibuscunque est origo propria, ab omnibus aliis diversa, et singulari proprietate discreta. N
Abbreviated transcription (Latin):
rũ simul et oĩm unũ solũ
ĩdifferensq pͥncipiũ. Unũ
si quidẽ pͥncipiũ habẽt ões
solũ creatorẽ. ⁊ singuli et
simul omnes scd̃m solam
creationẽ. Sũt autẽ ĩ an-
eas qualitate diffre. nã si
nulla qualitate diffrent.
ꝓcul dubio plures sb̾e nõ
ciaꝵ diffe̾ncia ĩ angłica
natura scd̃m solã quali-¬
tatẽ . In hũana na uti iã

Expanded text:
solum indifferensque principium. Unum siquidem principium habent omnes solum Creatorem, et singuli etiam simul omnes secundum solam creationem. Sunt autem in angeeas qualitate differre. Nam, si nulla qualitate differrent, procul dubio plures substantiae non tiarum differentia in angelica natura secundum solam qualitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
inuigilare debeat. qui tantis
in eptiis q̃nq se insudasse re¬
tractate Sic itaq daniel dicto¬
rum sapientũ collega intelli¬
gatur. ut in eis quendam sp̃i¬
talis militie pͥncipatum eqͥta¬
tis iure tenere credatur. Debẽt
gͦ quelibet scłares scientie sp̃ua¬
lib studiis subseriure. ⁊ nil qd̃
uere deuotionis lucͥs non mili
insistimus q̃n studiorũ nr̃oꝵ
inportunitate deuotionis nr̃e
exercitia interrumpimus. eum
profecto qui pͥncipari debet da-¬
nielem uidelicet seruire compel¬
limus. S attendendum ẽ quam
sit malum bonis ⁊ scientiis ab¬
uti. & earum abusione meliora
studia p̃pediri. q̃n exdeuotiois
officio ꝑu̾sa quelib scientia de¬
bet ⁊ solet in bonos usus deflecti:

Expanded text:
invigilare debeat, qui tantis invigilare debeat, qui tantis ineptiis quandoque se insudasse retractat? Sic itaque Daniel dictorum sapientum collega intelligatur, ut in eis quemdam spiritalis militiae principatum aequitatis jure tenere credatur. Debent ergo quaelibet saeculares scientiae spiritualibus studiis subservire, et nil quod verae devotionis lucris non militinsistimus, quando studiorum nostrorum importunitate devotionis nostrae exercitia interrumpimus, eum profecto qui principari debet, Danielem videlicet, servire compellimus. Sed attendendum est quam sit malum bonis etiam scientiis abuti, et earum abusione meliora studia praepediri, quando ex devotionis officio perversa quaelibet scientia debet, et solet in bonis usus deflecti.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo notandum. qd̾ dr hoc lo¬
co pͥnceps arioloꝵ qui suꝑuis
dictus ẽ collega eoꝵ nec eoꝵ tã¬
tum. s alioꝵ babilonie sapien¬
tum. Inter scłares utiq scientiaᷤᷤ
quasdam scunus utiles ce usui
necessarias. qͣsdam uero qualis
uirtutis usum conu̾tere. & mneiᷤ
qͤndam sp̃italis militie pͥncipatũ
exercere. quemadmodũ hic exar¬
te ariolandi possumus collig̾e.
quid tunc de his sentiendum
est que possunt ẽẽ utiles ⁊ boneͤ
Nam ut cetera taceam. nõne
tunc daniel pͥncipat᷑ nonne
quelib⁊ ꝑu̾sa scientia deuoti¬
oni subseruire cogitur. q̃nexeiꝰ¬
ꝯsideratione humanus error
plenius agnoscitur. qñ ex euis
retractatione animus humili¬
atur. confunditur. compungi¬
tur &e addeuotionis studia in¬
stigatur: Nonne ꝑuersa q̃li¬
br scientia deuotiomi subserũ.
q̃n animus a semet ipso tẽpo¬
ra exigit. que inhunismodi
studus ineptis ꝑdere consu¬
euit qñ excomparatione colli¬
git. quantum sp̃italib studiis

Expanded text:
r hoc loco princeps ariolorum, qui superius dictus est collega eorum, nec eorum tantum, sed aliorum Babyloniae sapientum. Inter saeculares utique scientias quasdam scimus utiles et usui necessarias, quasdam vero qualis virtutis usum convertere, et in eis quemdam spiritalis militiae principatum coercere, quemadmodum hic ex arte ariolandi possumus colligere, quid tunc de his sentiendum est quae possunt esse utiles et bonae? Nam, ut caetera taceam, nonne tunc Daniel principatur, nonne quaelibet perversa scientia devotioni subservire cogitur, qsideratione humanus error plenius agnoscitur, quando ex ejus retractatione animus humiliatur, confunditur, compungitur, et ad devotionis studia instigatur? Nonne perversa quaelibet scientia devotioni subservit, quando animus a semetipso tempora exigit quae in hujusmodi studiis ineptis perdere consuevit, quando ex comparatione colligit quantum spiritualibus studiis
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut adid redeamus imde
digressi sumus illud ꝓcer¬
to tenemus. qd̃ multi sepe sub
orationis sue tempore lum̃ reuelã¬
tis grẽ suscipiunt. & qd̾ ad eiꝰmͦi
grãm multi exuirtute deuotioĩs
ꝓficiunt. Hĩc ẽ qd̾ rex a damele
sompnii sui interp̾tationẽ cum
omĩ fiducia exigit eum dicit. Bal¬
thasar pͥnceps arioloꝵ quẽ ego

Expanded text:
ed ut ad id redeamus unde digressi sumus, illud pro certo tenemus quod multi saepe sub orationis suae tempore lumen revelantis gratiae suscipiunt, et quod ad ejusmodi gratiam multi ex virtute devotionis proficiunt. Hinc est quod rex a Daniele somnii sui interpretationem cum omni fiducia exigit, cum dicit: Balthassar princeps ariolorum quem ego
Abbreviated transcription (Latin):
malũ suũ. Et cognitis suis
uł alioꝵ m̾itis disparib.
uñ deberet ꝯpungi ad pe-¬
nitentiam. iñ excrescit ad
maiorẽ in indiam. Ecce ii pꝰ¬
quã descͥpta leena cor hõis
accepit. ei ñ agnꝰ s ursꝰ suc¬
cedit. nã sepe cor głe cupi¬
dum ⁊ liuidũ alioꝵ in spec¬
in inuidentiam cadit. Sic
uitium uicio succedit. In.¬
solentia p̃cedit. ⁊ mindentia
succedit. ⁊ qͦd ad huc peiꝰ ẽ in¬
solentia ñ recedit:¬

Expanded text:
malum suum. Et cognitis suis, malum suum. Et cognitis suis, vel aliorum meritis disparibus, unde deberet compungi ad poenitentiam, inde excrescit ad majorem invidiam. Ecce enim postquam descripta leaena cor hominis accepit, ei non agnus sed ut sus succedit. Nam saepe cor gloriae cupidum et lividum, aliorum inspecin invidentiam cadit. Sic vitium vitio succedit, insolentia praecedit, et invidentia succedit, et quod adhuc pejus est, insolentia non recedit
Abbreviated transcription (Latin):
nam. quod ds suꝑb̃ resistat.
humilib aũ det gr̃am. An
ocłs tuus inquit neꝗͣ ẽ. qr
ego bonꝰ sũ: Solent aũ qui
r̾onabiles texere. ⁊mͣmura¬
tionis sue causas cũ uere siss
irr̾onabiles. quasi iustas
ostend̾e.⁊ hoc ẽ forte belu¬
uinã formã ad hõis se simi¬
litudinẽ erig̾e̾. in irrõnabi¬
li murmuratione ꝯtͣ dm̃
uelud rõnes qͣsdam uelle
p̾tend̾e. Hinc sententie ꝯcor¬
dare ind̾r. qd̾ ad huc de hac
tim adungit᷑⁊ cor eiꝰ datũẽ
ei. Cuiꝰ eiꝰ: Aut cor hõis. aut cor
leene. S cur dicatur leena cor
sinim accepisse. qͦd ñ dr amisisse:
Accep̃ corhoĩs. ⁊ carnalit̾ sapi¬
entis. cũ ꝑmittente deo in¬
cidit in prudentiã carnis.
Nel tc̃ ueracit̾ cor hoĩs accip̃.
qñ ꝑmultã exꝑientiã erro¬
rẽ suum in telligit. ⁊ tã suũ¬
defectum quã alioꝵ ꝓfectũ
plemꝰ agnoscit. S qͦd hoĩ di¬
uinitꝰ ꝯcedit᷑ adbonũ suũ.
ip̃e homo sepe abutitur ad

Expanded text:
nam quod Deus superbis resistat, nam quod Deus superbis resistat, humilibus autem det gratiam . An oculus tuus, inquit, nequam est, quia ego bonus sum? Solent autem qui rationabiles texere, et murmurationis suae causas cum verae sint irrationabiles quasi justas ostendere, et hoc est forte belluinam formam ad hominis se similitudinem erigere, in irrationabili murmuratione contra Deum velut rationes quasdam velle praetendere. Huic sententiae concordare videtur quod adhuc de hac tim adjungitur et cor ejus datum est ei. Cujus ejus? Aut cor hominis, aut cor leaenae. Sed cur dicatur leaena cor suum accepisse quod non dicitur amisisse? Accepit cor hominis et carnaliter sapientis cum permittente Deo incidit in prudentiam carnis, vel tunc veraciter cor hominis accipit quando per multam experientiam errorem suum intelligitdefectum quam aliorum profectum plenius agnoscit. Sed quod homini divinitus conceditur ad bonum suum, ipse homo saepe abutitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Stat itaq s quomͦ: Supͣ
pedes ut hõ. Grande spectacu¬
lum s fedum miracłm. uid̾e
qͣdrupedẽ bestiã. leoninã de-¬
niq formã se supͣ duos pedes
ꝯtͣ celum erigere. ⁊ contͣ nat᷑ã
erectã stare. Q ẽ ista erectio
monstruosa. nͥ enormis qͦdam
⁊ nimis detestanda suꝑbia:
Contͣ celum se erig̃. qui ꝯtͣ suꝑ¬
celestẽ maiestatẽ in tumescit.
Nonne ꝯtͣ dm in tumescit. qui
eius iudicia rep̾hendit: Qͥs
aũ nesciat quomͦ p̃sumptu¬
ose mentes soleant ꝯtͣduina
flagella murmurare. alioꝵ
profectib in uidẽ. ⁊ głe sue
de tͥmenta inpacient̾ ferre:
Murmurant añ. ñ solum
ꝯtra iusticiam dei. uer̃ etiã
ꝯtͣ bonitatẽ dei. Contͣ iusticiã
dei in mał suis. ꝯtͣ bonitatẽ
dei in bonis alienis. Insolens
cadit in in uidiã. pene mo¬
lestiꝰ fert alioꝵ ꝓfectum. ꝗͣ¬
ꝓpͥum defectũ. Opresũpti¬
onẽ monstruosã q̃ iñ mur¬
murat. ꝯtͣ maiestatẽ diui¬

Expanded text:
rat. Stat itaque, sed quomodo? Supra rat. Stat itaque, sed quomodo? Supra pedes, ut homo. Grande spectaculum, sed foedum miraculum, videre quadrupedem bestiam, leoninam denique formam, se supra duos pedes contra coelum erigere, et contra naturam erectam stare. Quae est ista erectio monstruosa, nisi enormis quaedam, et nimis detestanda superbia? Contra Deum se erigit, qui contra supercoelestem majestatem intumescit. Nonne contra Deum intumescit, qui ejus judicia reprehendit? Quis autem nesciat, quomodo praesumptuose mentes soleant contra divina flagella murmurare, aliorum profectibus invidere, et gloriae suae detrimenta impatienter ferre? Murmurant autem non solum contra justitiam Dei, verum etiam contra bonitatem Dei. Contra justitiam Dei in malis suis, contra bonitatem Dei in bonis alienis. Insolens cadit in invidiam pene molestius fert aliorum profectum um defectum. O praesumptionem monstruosam quae inde murmurat contra majestatem divi
Abbreviated transcription (Latin):
ex uicio in solentie cadat
homo in uiciũ inuidentie.
ed si nullꝰ iã locꝰ rema¬
net huic bestie pret̃
mare. nam ⁊ celum ⁊ t̾ram
idet᷑ amisisse. mir̃ quomͦ
dicat᷑ supͣ pedes stetisse. An
forte sr̃ cautẽ uł rupem a¬
liquã stetisse credit᷑. ubi ⁊
mari undiq oing̾etur. ⁊ flũtibꝰ
marinis in desinent̾ tundet᷑: Oꝗͣ
dura pena. s pͦ sumptiiose singła¬
ritati ꝯdigna. Escce qͥ pꝰ om̃s pre¬
currẽ p̾sumebat. ⁊ ex sua p̃sũpti¬
one fatigabat. iam ñ ht̃ qͦ eat. nec
inuenit quomͦ reqͥescat. Et supͣ
pedes inqͥt. qͣsi hõ stetit. Et uti¬
nam uł sero desinat se angłm eͤ¬
d̾e. ⁊ tand̾ alicñ desistat supͣ hõiẽ
p̃sum̾ẽ. Ecce iã angł̃m ex uens. ñ
iam uolat in sũmis. s ambulat
inimis. Imo iã ñ ambulat s stat.
qͥ amorẽ ⁊ sp̃e ꝓficiendi amisit.
N aut̃ iact. s stat. ut nũquam
requiescat. Assidue gͦ stat. qr sũ
int̾missione laborat. Pedes sine
incessu fatigat. sñ fructu labo¬

Expanded text:
ex vitio insolentiae, cadat homo in vitium invidentiae. Sed si nullus jam locus remanet huic bestiae praeter mare nam et coelum et terram videtur amisisse, mirum quomodo dicatur, supra pedes stetisse. An forte super cautem, vel rupem aliquam stetisse creditur, ubi et mari undique cingeretur, et fluctibus marinis indesinenter tunderetur? O quam dura poena, sed praesumptuose singularitati condigna! Ecce, quae prius omnes praecurrere praesumebat, et ex sua praesumptione fatigabat, jam non habet quo eat, nec invenit quomodo requiescat. Et supra pedes, inquit, quasi homo stetit. Et utinam vel sero desinat se angelum credere, et tandem aliquando desistat supra hominem praesumere. Ecce jam angelum exuens non jam volat in summis, sed ambulat in imis, imo jam non ambulat, sed stat qui amorem et spem proficiendi amisit. Non autem jacet, sed stat ut nunquam requiescat. Assidue ergo stat, quia sine intermissione laborat. Pedes sine incessu fatigat, sine fructu labo
Abbreviated transcription (Latin):
Amũ bonũ sũme unũ
⁊ nõ solũ sũme unũ. s et
unice sũmũ. nõ em̃ pos¬
sunt ẽẽ duo sũma bona
sicut nec duo uniu̾salit̾
ꝑfcã. nã si duo eque ꝑ¬
fecta cõcedimꝰ. oportet
ut et consequẽt cõcedamꝰ
qm̃ quitqͥd plenitudĩs
quitqͥd ꝑfcĩonis ẽ ĩ uno
totũ iuxta eundẽ modũ
atq mensurã erit ⁊ in
altero. Sit itaq utbiq
una et eadẽ plenitudo:
erit utrobiq ĩdifferens¬
q ꝑfr̃ĩo. S ubi differẽ¬
cia nulla est: pł̾alitas
oĩno recte dici sicut ⁊ ĩ¬
uenir nõ pt̃. plã itaq¬
uniu̾salit̾ ꝑfcã sicut õĩno¬
nõ sunt sic ⁊ oĩno ẽẽ non
possunt. Et quidẽ sicut ⁊
ante nos dictũ ẽ si unũ
sufficit. alioqͥn usqqͣ ꝑ
fectũ nõ erit. Et si unũ
oĩno sufficit: alterũ suꝑ¬
fluũ erit. et si õm̃o est
suꝑfluũ quomͦ utile. uł
si utile quomͦ bonũ. bonũ
erit ut dictũ ẽ: nõ solũ
sũme unũ. s ⁊ unice sũ¬

Expanded text:
me bonum, summum unum, et non solum summe unum, sed et unice summum. Non enim possunt esse duo summa bona, sicut nec duo universaliter perfecta. Nam, si duo aeque perfecta esse concedimus oportet ut et consequenter concedamus, quoniam quidquid plenitudinis, quidquid perfectionis est in uno, totum juxta eumdem modum atque mensuram erit et in altero. Erit itaque utrobique una et eadem plenitudo, erit utrobique una indifferensque perfectio. Sed ubi differentia nulla est, pluralitas omnino recte dici sive inveniri non potest. Plura itaquniversaliter perfecta sicut omnino sunt, sic et omnino esse non possunt. Et quidem sicut et ante nos dictum est, si unum sufficit. Alioquin usquequaque perfectum non erit, et si unum omnino sufficit, alterum superfluum erit; et si omnino est superfluum, quomodo utile, vel si inutile, quomodo bonum? Bonum erit, ut dictum est, non solum summe unum, sed et unice sum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ẽ quitqͣd ĩ sũma sb̃¬
stancia ymo qͥtqͥd sũma
sb̾stancia est: nõ est ei
ꝙͣ ĩtllig̾e̾. nec ab hiiᷤ ali¬
uo atq aliud potentẽ uł
sapientẽ fore sed nec ab eiͤ
sicut nec a semetipĩs diu̾¬
sũ aliquid bonũ uł btm̃
esse. Rõnis itaq huiꝰmodi
cõsideratione colligi põt

Expanded text:
unum est quidquid in summa substantia, imo quidquid summa substantia est, non est ei quam intelligere, nec ab his aliud atque aliud potentem vel sapientem fore. Sed nec ab eis sicut nec a semetipsis diversum aliquid bonum vel beatum esse. Rationis itaque hujusmodi consideratione colligi pot
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ cõstat qd̃ credi¬
mus nõ posse esse nͥ unũ
deũ. Est itaq ĩ illa u̾a et
sũma felicitate ⁊ ue̾ ⁊ sũ¬
me felici diuinitate. Est
ꝓbatũ ẽ idem ip̃m ẽ totum

Expanded text:
at quod credimus non posse esse nisi unum Deum. Est itaque in illa vera et summa felicitate et vere et summe felici divinitate; est,probatum est, idem ipsum est totum
Abbreviated transcription (Latin):
sequencia cõuinc̾e possumꝰ.
Nam ista quidẽ sicut supe¬
riora de semetipĩs ⁊ p̃mis¬
sis mutuã p̃dicationẽ sus¬
sb̾stancie dicunt᷑ in esse.
ulꝰ unũ dicit᷑ aliqͥd hr̃e

Expanded text:
sequentia convincere possumus. Nam ista quidem sicut superiora de semetipsis et praemissis mutuam praedicationem sussubstantiae dicuntur inesse, vel unum dicitur ali
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ autẽ de sũmi illiꝰ
⁊ ueri boni simpli¬
citate uł unitate hic dici¬
mus alia adhuc rõne cõ¬
uinc̾e possumꝰ. sicut ex
hiis colligi p̃t que iamsu¬
perius posuimꝰ. In suꝑiorib
namq ratio ĩuenit ꝙ di¬
uina substancia sit idem
qd̃ ip̃a potencia. idẽ qd̃ ip̃a
uincit᷑ idẽ esse qd̃ alia. de
batũ ꝙ sit u̾a ĩmẽsitas.
ꝙ sit idem qd̃ ip̃a et̾nitas.
Attende itaq qm̃ ista oĩa¬

Expanded text:
Quod autem de summi illius Quod autem de summi illius et veri boni simplicitate, vel unitate hic dicimus, alia adhuc ratione convincere possumus. Sicut ex his colligi potest quae jam superius posuimus. In superioribus namque ratio invenit quod divina substantia sit idem quod ipsa potentia, idem quod ipsa vincitur idem esse quod alia. De robatum quod sit vera immensitas, quod sit idem quod ipsa aeternitas. Attende itaque quoniam o
Abbreviated transcription (Latin):
bono uniu̾salit̾q ꝑfc̃o sit
u̾a unitas ⁊ sũma sĩplicitaᷤ.
Ed si ĩ illo uero
et sũmo bono uni¬
est om̃ bonoꝵ nũqͥd illd̃
ex multis bonis cõpositũ.
S qd̾ ex plib cõpositũ
est naturalitꝰ ⁊ diui sibi¬
le est. et qd̃ naturalit. ẽ
diuisibile: naturalit̾ est ⁊
cõmutabile. Et ubi est cõ¬
mutabilicas nõ p̃t esse et̾¬
nitas ⁊ sic nec uera felici¬
tas. S in bono qd̃ uniũ¬
salit̾ ꝑ fcm̃ est nichil horũ
deesse p̃t. nã ut de cetĩs tace¬
am ex solius om̃ipotencie
consideratione cõuincitur
nichil ꝑfcĩonis. et qd̃ conse¬
quẽs est nichil hoꝵ ibi de¬
esse potuisse. Cõstat itaq
quia ĩ illa et̾na felicitate
⁊ uere felici et̾nitate sit ue¬
ra ĩcõmutabilitas et cõse¬
quent̾ uera ⁊ sũma sĩpli-¬
citas. Ubi autẽ sũma sim¬
plicitas: ibi u̾a ⁊ sũma u¬
nitas. Quitqͥd gͦ ĩ sũmo
bono est: u̾e ⁊ sũme unũ
est. nec ibi aliud ⁊ aliud
simplicitate uł unitate dc̃m

Expanded text:
sit vera unitas, et summa simplicitas. Sed si in illo vero et summo bono uniest omnium bonorum, nunquid illud est multis bonis compositum? Sed quod ex pluribus compositum est naturaliter divisibile est, et quod naturaliter est divisibile, naturaliter est et commutabile, et ubi est commutabilitas, non potest esse aeternitas, et sic nec vera felicitas. Sed in bono quod universaliter perfectum est, nihil horum deesse potest. Nam, ut de caeteris taceam, ex solius omnipotentiae consideratione convincitur nihil perfectionis, et quod consequens est, nihil horum ibi deesse potuisse. Constat itaque quia in illa aeterna felicitate, et vere felici aeternitate sit vera incommutabilitas, et consequenter vera et summa simplicitas. Ubi autem summa simplicitas, ibi vera et summa unitas. Quidquid ergo in summo bono est, vere et summe unum est, nec ibi aliud et aliudsimplicitate vel unitate dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ne multaꝵ ꝓprietatũ in
unã formã. Incõꝑabilit̾
autẽ ⁊ incõp̃hensibilit̾
supͣ eiusmodi om̃s cõstat
hanc fore que ĩ infinita¬
tis ydemptitatẽ h̃t sũme
simplex ⁊ icõmutabile ẽẽ.
tas. In illo uera ⁊ sũme
simpler ydemptitas. Ibi¬
ꝙ ad huc mirabiliꝰ u̾ã uni¬
tas cũ ꝑlenitudĩs uniu̾si¬

Expanded text:
ne multarum proprietate in unam formam. Incomparabiliter autem et incomprehensibiliter supra hujusmodi omnes constat hanc fore, quae in infinitatis identitate habet summe simplex et incommutabile esse. Itas in illo est vera, et summe simplex identitas. Ibd adhuc mirabilius est, vera unitas cum
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis ⁊ sũme
nullomodo uidet᷑ posse sub¬
sist̾e̾ sine genñatione ꝑso¬
ne. Constat hoc luce iam
clarius ex hiis q̃ ĩ supiori¬
b iam diximꝰ. Nã si ĩ illa
uã diuinitate sola unap¬
sona eẽt: utiq nõ hrẽt
cui sũmũ amorẽ impende¬
ret. nec qui sibi sũmsĩ amo¬
rẽ rependeret. bene gͦ illi
sũme dulces ille delicie ha¬
bundaret. que ut dictũ est
nõ tam de ꝓprio ꝙͣ de alieno
corde hauriri solent. Nichil
enĩ uti iam p̃fati sumus hiiꝰ
deliciis dulcius nichil dele¬
ctabiliꝰ. nichil hac suauita¬
te salubrius p̾clarius atq
iocundius. Quomͦ gͦ dma
felicitas tocius plenitudĩs
habundãciã optinuiss cũ
sũma suauitas sũma iocũ¬
ditas semꝑ deessz. P̾sone

Expanded text:
elicitatis et summae nullo modo videtur posse subsistere sine geminatione personae. Constat hoc jam luce clarius ex his quae in superioribus diximus. Nam, si in illa vera dignitate sola una persona esset, utique non haberet cui summum amorem impenderet, nec qui sibi summum amorem impenderet. Unde ergo illi summe dulces illae deliciae abundarent, quae, ut dictum est, non tam de proprio qua de alieno corde hauriri solent? Nihil enim, ut jam praefati sumus, his deliciis dulcius, nihil delectabilius, nihil hac suavitate salubrius, praeclarius atque jucundius. Quomodo ergo divina felicitas totius plenitudinis abundantiam obtinuisset, cui summa suavitas, summa jucunditas
Abbreviated transcription (Latin):
Cce iã cõstat ĩcreatũ¬
esse qui ẽ ab et̾no et
caret om̃i inicio. Nũc illud
q̃rend̾. utrũ eciã sicut inicio
sic et fine careat et sempit̾¬
nũ esse habeat. Nam hoc
est sempit̾nũ ẽẽ: care̾ mitio
et sine. Nũc gͦ ex eo qd̾ cer¬
tissimũ ẽ cõuincamꝰ illud
uñ aliqͥs dubitare p̃t. Est

Expanded text:
cce jam constat increatuesse qui est ab aeterno, et caret omni initio. Nunc illud quaerendum est utrum etiam sicut initio, sic et fine careat, et sempiternum esse habeat. Nam hoc est sempiternum esse, carere initio et fine. Nunc ergo ex eo quod certissimum est, convincamus illud unde aliquis dubi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m erit. ꝓfecto u̾tas deu ͤ
sicut inicio sic ⁊ fine carebit
Sempit̾nꝰ itaq ẽ d̾s sẽpit̾¬
nũ esse hñs utpote inicio ⁊
Q̾ sit incorruptibilis et

Expanded text:
um erit, profecto veritas Deus, sicut initio sic et fine carebit. Sempiternus itaque est Deus, sempiternum esse habens, utpote initio et incorruptibilis, et
Abbreviated transcription (Latin):
deus ẽ nichil falsitatiꝰ ĩ es¬
se p̃t. Alioqͥn nõ sũme sa¬
peret qui uł fallere uellet
uł̾ falli potuiss. Constat
itaq deum ueracẽ esse ⁊ hoc
ipm est ei ex ui̾tate. Uĩtas
gͦ nõ ẽ aliud aliqͥd ꝙͣ ip̃e¬

Expanded text:
Deus est, nihil falsitatis inesse potest. Alioqui non summe saperet qui vel fallere vellet vel falli potuisset. Constat itaque Deum veracem esse, et hoc ipsum est ei ex veritate. Veritas igitur non est aliquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ds caritas ẽ. Ne qui pͦdaris̃
non ne predabis: Qntum
tollis. tm̃ ꝑdis. deum tollis.
⁊ dm̃ ꝑdis. Celũ tollis. celum
amittis. Quid hac impietate
crudeliꝰ: Quid hac c̃delitate
uesaniꝰ: Ecce unde. quo ꝑueni¬
tur. ecce nicħominꝰ ⁊ qua
descendit᷑. Unde in quis. ⁊ qͦ:
De sũma singłaritate. ad sũ¬
mam crudelitatẽ. S qua in¬

Expanded text:
Deus charitas est . Vae qui praedaris, Deus charitas est . Vae qui praedaris, nonne praedaberis? Quantum tollis, tantum perdis; Deum tollis et Deum perdis. Coelum tollis, coelum amittis. Quid hac impietate crudelius? Quid hac crudelitate vesanius? Ecce unde quo pervenitur, ecce nihilominus et qua descenditur: unde, inquis, et quo? De summa singularitate, ad summam crudelitatem. S
Abbreviated transcription (Latin):
N pͥmo itaq statu ẽ iusticia
Inpͥmo regnat singłaritas.
inscdo impietas. in t̾cio calli¬
ditas. in qͣrto crudelitas.
Inpͥmo inquam regnat
singularitas. ⁊ dr de eo. Ueso¬
li. qr cũ cecid̾it ñ ht̃ subleuan¬
tẽ. Ne in quã soli. hoc ẽ de se
solo ⁊ suo ꝯsilio p̾sĩti. ⁊ solita¬
ria quadam p̃sũptione ui¬
uenti. In scd̃o regnat impie¬
tas. ⁊ de eo dr. Ue impio in
malum. Int̾cio regnat callidi¬
tas. Callidi aũ ꝓuocant irã
dĩ. ⁊ dr de eis. Ue duplici corde.
& t̾ram ingͥdienti duabꝰ uiis.
Inqͣrto regnat crudelitas.
tollit res alienas. Quid tͥ ui¬
det᷑ de eo qui seminat int̾ fr̃s
discordiã: Impie quid̃ tecũ
agit. qui tͥ aufert pecumã
tuã. qͥdille. qͥ tͥ aufert pacẽ tuã :
bona ext̾iora. bona ꝑitura. mł¬
tomagis crudele erit tollere
homini bona in t̾iora. bona
in et̾num mansura. Nam ca¬
ritas ẽ que nũquam excidit.
Absq dubio qui homni cari¬
tatem tollit. ⁊ dm̃ tollit qͥa

Expanded text:
n primo itaque statu est justitia In primo regnat singularitas, in secundo impietas, in tertio calliditas, in quarto erudelitas. In primo, inquam, regnat singularitas, et dicitur de eo: Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Vae, inquam, soli, hoc est de se solo, et suo consilio praesumenti, et solitaria quadam praesumptione viventi. In secundo regnat impietas, et de eo dicitur: Vae impio in malum . In tertio regnat calliditas. Callidi autem provocant iram Dei, et dicitur de eis: Vae duplici corde, et terram ingredienti duabus viis . In quarto regnat crudelitas, tollit res alienas. Quid tibi videtur de eo qui seminat inter fratres discordiam? Impie quidem tecum agit qui tibi aufert pecuniam tuam; quid ille, qui tibi aufert pacem tuam? Nbona exteriora, bona peritura, multo magis crudele erit tollere homini bona interiora, bona in aeternum mansura: Nam charitas est, quae nunquam excidit . Absque dubio, qui homini charitatem tollit, et Deum tollit: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ duplicitatẽ. Apͥmo siquidẽ
gͣlui. descenditur ad scđm. de
scđo ad t̾cium. de t̾cio ad qrͣtũ.
Nam absq dubio p̾sumptio
deiecta solet inducere emulati¬
onem. emulatio despecta simu¬
lationẽ. simulatio detecta m̃¬
tis effrenationẽ. Ad pͥmũ nã¬
ꝙ statum ꝑtinet p̃sumptio.
ad scł̃m emulatio. adc̃cum
simulatio. ad qrͣtum m̃tis
effrenatio. Ad pͥmum in so¬
lentia. ad scd̃m inuidentia.
adt̾ctum frandulentia. ad
qͣrtum inpudentia. Et for¬
tassis hesunt ille bestie qͣs
oportuit querere.

Expanded text:
dem gradu descenditur ad secundum, de secundo ad tertium, de tertio ad quartum. Nam absque dubio praesumptio dejecta solet inducere aemulationem, aemulatio despecta simulationem, simulatio dejecta, mentis effrenationem. Ad primum namque statum pertinet praesumptio, ad secundum aemulatio, ad tertium simulatio, ad quartum mentis effrenatio. Ad primum insolentia, ad secundum invidentia, ad tertium fraudulentia, ad quartum impudentia, et fortassis hae sunt illae bestiae, quas oportuit quaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
us nõ habuit: c̾te nec sibi
nec alti̾ dare potuit qd̾ oĩ¬
no nõ habuit. Ex hiiᷤ ita¬
q p̃t colligi quia ñ p̃t cres¬
cere uł minui. S nũc ui¬
dend̾ si uł possit de stãtu ĩ
statũ equalẽ mutari. Sed¬
aliũ et equalẽ transeat opor¬
tet ut qualit̾cũq deficiat ab
aliquo qd̃ pͥus habuit ⁊ ut
ĩ eiusdẽ defectus recõpẽsacio¬
nẽ aliqͥd ei accedat qd̃ pͥus
nõ habuit. et tũc ĩ una ead̾¬
q alt̾atione p̃dictis duab

Expanded text:
us non habuit, certe nec sibi, us non habuit, certe nec sibi, nec alteri dare potuit quod omnino non habuit. Ex his itaque potest colligi, quia non potest crescere vel minui. Sed nunc videndum si vel possit de statu in statum aequalem transmutari. Sedalium etiam aequalem transeat, oportet ut qualitercunque deficiat ab aliquo quod prius habuit, et ut in ejusdem defectus recompensationem aliquid ei accedat quod prius non habuit, et tunc in una eademque altercatione praedictis duabus
Abbreviated transcription (Latin):
omnino incõmutabilis.
uoniam iã cõstat
de deo ꝙ habeat sem-¬
pit̾nũ esse. cõsequẽs ẽ ut
q̃ramus an eciã hẽat ẽẽ
ĩcõmutabile. Sciend̾ itaq
qr oĩs mutatio est aut de
statu ĩ statũ meliorẽ aut de
statu ĩ statũ deti̾orẽ. aut de
statu in statũ priori equalẽ.
Ubi autẽ nichil hor esse po¬
test: uera ĩcõmutabilitas
mest. De singulis gͦ que p̃¬
misimus diligent̾ ĩuestige¬
mus. S qui om̃ipotens ẽ
qͦmͦ deteriorari p̃t. Qͥd est
em̃ deteriorari nsi corrũpi.
S qui u̾e om̃ipotẽs ymo
ip̃a om̃ipotencia ẽ. nulla ei
corrupcio dñari pt̃. S ui¬
deamꝰ nũc si saltẽ possit
cresc̾e quẽ iam cõstat nõ
posse decresc̾e. Sz om̃e qd̃
crescit qualecũq boni au¬
giẽtit̃ suscipit uñ melio¬
rari possit. u̾m illud boni
augmẽtũ unde hr̃et qui ni¬
chil insi a semetip̃o h̃t. sed
nec habere ualet. Nam si
pͥus habuit quom᷑ ad illd̾
crescendo ꝑuenit. Et si pri¬

Expanded text:
omnino incommutabilis. Quoniam jam constat de Deo quod habeat sempiternum esse, consequens est ut quaeramus an etiam habeat esse incommutabile. Sciendum itaque quia omnis mutatio est aut de statu in statum meliorem, aut de statu in statum deteriorem, aut de statu in statum priori aequalem: ubi autem nihil horum esse potest, vera incommutabilitas inest. De singulis ergo quae praemisimus diligenter investigemus. Sed qui omnipotens est, quomodo deteriorari potest. Quid est enlm deteriorari, nisi corrumpi? Sed qui vere omnipotens, imo ipsa omnipotentia est, nulla ei nari potest. Sed videamus nunc si saltem possit crescere, quod jam constat non posse decrescere. Sed omne quod crescit, qualecunque boni augmentum suscipit unde meliorari possit; verum illud- boni augmentum unde haberet, qui nihil nisi a semetipso habet, sed nec habere valet? Nam si prius habuit, quomodo ad illud crescendo pervenit? Si pri