comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unulsasis concilii admonitus firmitate. uidet
asiquid qid̾ ille non uidit. quia plenarium de hcͣ
re concilium non hẽb̾at eccłia. Sicut nͨ petͥ apo¬
stoli m̾atis quisqmͣ tam insanus est ut se p̃ponat.
⁊ cõmunicasse. S n hec iuenimus ab heti¬
cis aliquem siementem qui apud illos fu̾it
b̾aptizatis: ab apłis demio baptizatum. Sed
illa consuetudo qmͣ tunt homines sursum uer¬
sus respicientes non uideb̾ant a post̾ioribo i¬
stitutam: pecte ab apłis tradita creditur. Et ali¬
a multa sunt: que longum est repet̾e. Quapp̃
si non nehil dicebant quib id quod ei uisum
est uosens ꝑsuadere eyꝑanus ait. ne quisqm di
robustius nũc dicimus quod eccł̃ie consuetu¬
do semꝑ tenuit quod ħ disputatio dissuadere
nõ potuit. ⁊ ad psenarium ꝯxilium cõfirmauit.
hoc sequimur: Nuc accedit. ⁊ bene pspec¬
tis ex utroq lat̾e disputationis rationib ⁊ scrip¬

Expanded text:
universalis concilii admonitus firmitate, videt universalis concilii admonitus firmitate, videt aliquid quod ille non vidit, quia plenarium de hac re concilium nondum habebat Ecclesia. Sicut nec Petri apostoli meritis quisquam tam insanus est ut se praeponat, et communicasse. Sed neque hoc invenimus, ab haereticis aliquem venientem, qui apud illos fuerit baptizatus, ab Apostolis denuo baptizatum. Sed illa consuetudo, quam etiam tunc homines sursum versus respicientes non videbant a posterioribus institutam, recte ab Apostolis tradita creditur. Et talia multa sunt, quae longum est repetere. Quapropter si non nihil dicebant, quibus id quod ei visum est, volens persuadere Cyprianus, ait, Ne quisquam dur: quanto robustius nunc dicimus, Quod Ecclesiae consuetudo semper tenuit, quod haec disputatio dissuadere non potuit, et quod plenarium concilium confirmavit, hoc sequimur? Huc accedit, quod bene perspectis ex utroque latere disputationis rationibus et Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
anum etiam plenario tocius orbis concilio cõfir¬
mata est tam rob̾ustam ⁊ ante idem cypanus in¬
uen̾it. ut cum eus mutande aucforitatem qmͣ
sequeretur tanta scientia p̾ditus quereret. nõ¬
nisi sola affrica fcm̃ paucis aute se annis agrip¬
pini concilium reꝑiret. Quod cum sͥ adu̾sus to¬
cius orbis morem non suffic̾e c̾neret: has rati¬
ones artipuit quas modo nos antiquitate ip̃ius
consuetudinis ⁊ plenarii postea concilii aucto¬
ritate firmati disigentius consid̾antes. iusimi¬
les pocuis qmͣ ueras eẽ muenimus. Que illi i¬
uere uise sunt in obscurissima questione saso¬
ranti ⁊ de remissione pcc̃orum fluctuanti. Utrũ
apud heticos fieri. ¶Ibi ei si minus asiquid
reuelatum est ut magnitudo caritatis eius qͣ
unitatem non deseruit ꝓbaretur: non id̾o quis¬
quͣi tantis euis firmamentis m̾itio ᷤ uͥtutum ⁊
tante copie grarum debet se audere ppone. quia

Expanded text:
anum etiam plenario totius orbis concilio confiranum etiam plenario totius orbis concilio confirmata est, tam robustam et antea idem Cyprianus invenerit, ut cum ejus mutandae auctoritatem quam sequeretur vir tanta scientia praeditus quaereret, nonnisi in Africa sola factum paucis ante se annis Agrippini concilium reperiret. Quod cum sibi adversus totius orbis morem non sufficere cerneret, has rationes arripuit, quas modo nos antiquitate ipsius consuetudinis, et plenarii postea concilii auctoritate firmati, diligentius considerantes, verisimiles potius quam veras esse invenimus: quae illi verae visae sunt in obscurissima quaestione laboranti, et de remissione peccatorum fluctuanti, utrum apud haereticos fieri: ubi si minus ei aliquid revelatum est, ut magnitudo charitatis ejus qua unitatem non deseruit probaretur, non ideo quisquam tantis ejus firmamentis meritisque virtutum et tantae copiae gratiarum debet se audere praeponere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊der Cur m illo baptismus ⁊ euuͣgłica u̾ba ĩpro¬
bautur: misto autem ꝓꝓpbantur ab illius colum¬
he menbris ut̾q inueniatur alienus An quia¬
ille foris aꝑtus ligator est ne intromutatur. iste
uero intus callidus assentator ne foras ꝓitiatur:¬
Quod uero ait nͨ quisqmͣ dicat qd̾ accepimus
ab apłis ħ sequimur. qnͣdo apłi non nisi unã
eccłiam tradiderunt. ⁊ baptisma unum qd̾ non¬
nisi in eadem eccłia sit constitutum: nõ me tm̃
mouet ut baptismum xp̃i etiam apud heticos
inuentum audeam reꝓbare ficut etiam ip̃m euu¬
głium cum apud eos inuenio nccͣeͣ ẽ ut aꝓpbem
qͥmͣus eorum detester errorem: qnͣtũ admonet
fuisse quosdam etiam sancti cỹp̾am temꝑib qui
consuetudmem illam contra qmͣ fieb̾ant aff̾ri¬
cana concilia de qͣ ⁊ ip̃ẽ paulo ante dixit. frust᷑
quidem qui rõne uincuntur cousuetudinem no¬
bis opponunt dic̾ent ab apłis tͣditam. Nec ĩ¬
uenio cur istam consuetudinem que post eypri¬

Expanded text:
 Cur in illo baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur, cum ab illius columbae membris uterque inveniatur alienus? Iille foris apertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus assentator, ne foras projiciaturQuod autem ait, Nec quisquam dicat, Quod accepimus ab Apostolis, hoc sequimur: quando Apostoli nonnisi unam Ecclesiam tradiderunt, et Baptisma unum, quod nonnisi in eadem Ecclesia sit constitutum: non me tantum movet, ut Baptismum Christi etiam apud haereticos inventum audeam reprobare sicut etiam ipsum Evangelium, cum apud eos invenio, necesse est ut approbem, quamvis eorum detester errorem, quantum admonet, fuisse quosdam etiam sancti Cypriani temporibus, qui consuetudinem illam contra quam fiebant Africana concilia, de qua et ipse paulo ante dixit, Frustra quidam qui ratione vincuntur, consuetudinem nobis opponunt, dicerent ab Apostolis traditam. Nec invenio cur istam consuetudinem, quae post Cypri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ erechielem eidem fornicarie dicit᷑. Et ꝓtulisti
deuasis głie tue de auro ⁊ de argento meo ex qͥ¬
bus dedi tibi. ⁊ fecisti t̾ ymagmes masculmas ⁊
fornicatas es in eis. ⁊ accepisti uestem meam u¬
sicołoriam. ⁊ cooꝑusti ẏdola tua. oleum meũ et
intensum meum imposiusti añ faciem ydalorũ
tuorum. ⁊ panes meos quos dẽdi tͥ. ⁊ similagi¬
ne ⁊ melle ⁊ oleo cibaui te. ⁊ posusti ħ ante faciẽ
ydolorum tuaꝵ. ⁊ in odorem bene olentem ꝑfetisti
hec. Ad ymagnnes enim fantasmatum fuorũ cũ
quib uoluptari delectatur carnalis anima. con¬
utit omĩa sacͣmenta ⁊ ilba sanctorũ sibroꝵ. Tͦs
tamẽ quia ilłe ymagines fasse sunt. ⁊ doct̾ne sũt
sunt: ut eorum illa ẽẽ deputentur cum dñs di¬
cat. de auro meo. ⁊ de argento meo. ⁊ ueste me¬
a ilsicoloria. ⁊ oleo meo. ⁊ racenso meo. ⁊ pani¬
b meis ⁊ cera. An quia illi errantes eorum ẽẽ

Expanded text:
et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sanctorum librorum. nec tamen, quia illae imagines falsae sunt et doctrinae sunt sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum dominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. an, quia illi errantes eorum esse
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ minc. Demde ne putentur illa que sedus¬
tia ꝑ que sedutunt ad falsitates deginatum
⁊ dissensionum suaꝵ. ne illa ergo que hnr in¬
tegͣ ipoꝵ putentur: addidit contimios Et ħ nõ
cognouit. quod ego dederim frumentum ui
num ⁊ oleum. ⁊ pecuniam multiplicaui illi. ip¬
sa uero fecit uasa aurea. ⁊ argentea baal. Sixͥat
enim suꝑus. Ibo post amatores meos qui michi
dant panes meos ⁊ cet̾a. non utiq intelłigeus
hec dei eẽ non hominum: quecumq etiam sedus¬
tores integra ⁊ legitima tenent. Nec ea sibi ⁊
ip̃i arrogarent. ⁊ tnͣ ꝓpria uindicarent nisi a ple¬
bibus seductis uicissim sedut̾entur. cum eis tre¬
ditur. Et tales honores deferuntur: ut ꝑ eos
hẽant potestatem talia dicendi. ⁊ sͥ talia uindi¬
candi: ut error eorum u̾itas appelłetur. ⁊ scelus
eorum iusticia putetur. ꝓpt̾ sacͣmenta ⁊ scͥptas
quas tenent ad speciem non ad salutem. Ideoq

Expanded text:
quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seducquam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, quaecumque etiam seductores integra et legitima tenent. nec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et compantur fornicanti mulieri qmͣ ꝓ¬
pheta cõmemorat dicentem. Ibo post amato¬
res meos qui michi daut panes meos ⁊ acͣ
meam. uestes meas. ⁊ linthramina mea. ⁊ oleũ
meum. ⁊ uniu̾sa que michi condecent. Sic
enim fuint ħeses ⁊ scismata cum dicit pleb̾s car¬
nalis. que in caritate dei fundata non est. Ibo pꝰ
amatores ineos tum quib utiq siue ꝑ fidei cor¬
ruptionem siue ꝑ elationem suꝑbie turpiter
fornicatur. S pp̃ eos qui passi difficustates ⁊
angustias ⁊ int̾tsusiones in uanis ratiormationi¬
b eorum a quib sedutuntur. compunguntur
timorib ⁊ redeunt ad uiam pacis ⁊ q̃rendum
sepio sudib uiam illius ⁊ ẽdificabo inuia ip̃i
spmnas ⁊ tͣmitem siuum non mueniet. ⁊ ꝑsec̃ĩ¬
tur amatores suos. nͨ̃ eos app̃hendet. ⁊ requiret
eos nͨ inueniet illos. ⁊ dicet. Ibo ⁊ reu̾tar ad̾ ui¬
rum meum. pͥstinum. quia bene tunc mͥ fuit

Expanded text:
tur, et conparantur fornicanti mulieri, quam ptur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendrea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit
Abbreviated transcription (Latin):
domo non tm̃ aurea uasa sunt:⁊ argentea: s ⁊ lig¬
nea ⁊ fictilia. Et alia quidem sunt in honorem. a¬
lia uero incontumeliam. Si gius ergo emunda
rem sanctificatum utile domino ad om̃e opus ꝑa¬
tum bonum. Quid est autem mundare opus¬
semet ipm̃ a talib: nisi quod paulo ante dixit.
Recedat ab in iusticia omĩs qui nominat nom̃
dñi: Et ne quisqmͣ putaret. tanqmͣ in una i¬
domo magna ꝑire posse cuni talib: iugilantis¬
sime p̃dixit. Nouit dominus qui sunt eiꝰ Eoꝰ
uidelic quĩ recedendo ab iniquitate enundant.¬
se a uasis fcĩs in contumełiam. ne cum ipĩs ꝑe¬
aut quos in domio magna tolerare coguntur. n¬
Mali ergo ⁊ fatmnorosi. carnales. animales dẏ¬
abosici a seductorib sͥ dari arbitnͣtur que non
nisi munera dei sunt: siue satramenta suie
spũales aliqͥs oꝑationes cuta p̾sentem salutẽ.
⁊on aũt habent isti caritatem in dm̃. Sed
tura eos eccupati sunt quorum suꝑbia sẽducũ¬

Expanded text:
domo non solum aurea uasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. et illa quidem sunt in honore, illa autem in contumelia. et murem sanctificatum, et utile Domino, ad omne opus num paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducun
Abbreviated transcription (Latin):
dice mulieris. non illa dona culpare que propria
sunt domini miserantis. Harum ⁊ talum re¬
rum considatione patres nr̃i non solum aute cp̃¬
pͥanum uł agrippinum. s etiam postea saluss¬
rimam consuetidinem tenuerunt. ut quichuid
diumum at segitimum in aliqua heresi uł sci¬
mate integrum ceꝑirent: appharent pocus qmͣ
negarent⁊ quicquid autem alienum ⁊ erroris il¬
lius isł̾ dissensionis ꝓpͥura ueratit̾ arguerent et
sanarent. S ea que ex illa epła que ad iubaia¬
num scripta est consid̾anda remanent: ꝓpter:
huius uoluminis modum. ab alio qnͣtum opi
mum eus homines etiam fo¬
ris acciꝑe. S salutem bĩtudi¬
nis extra eam neminem uel
sip̃e uł tenere. Nan ⁊ flumina de fonte ꝑadi
aitut scͥptura testatu: etiam foras largit mauna¬
uerunnt. Nommatim diuꝑpe cõmemorantur ⁊
ꝑquas tras fiuant. ⁊ quia extra pedosen cone¬
stitute sunt omĩb notum est Tec tamen ĩ me¬

Expanded text:
dicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria dicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent. sed ea, quae ex illa epistula quae ad Iubaianum scripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinomum eius homines etiam foris accipere, sed salutem beatitudinis extra eam neminem uel percipere uel tenere. nam et flumina de fonte paradisi, sicut scriptura testatur, etiam foras largiter manauerunt. nominatim quippe commemorantur et per quas terras fluant et quia extra paradisum constitutae sunt omnibus notum est. nec tamen in Me
Abbreviated transcription (Latin):
maneat baptismi satͣmentum. ⁊ id̾o illa que de
diuersorum heticorum uaritate diciutur: ad is¬
istam questionem non ꝑtinent. Mud enmĩ
quos cortigendum eat. qd iie ꝑ auen corrgnit¬
pͣuum eẽ ꝑspexit. Ilud sanandum est qd̾ egro¬
tat. iłlud dandum est qd̾ non ħetur. ⁊ maxime
caritas patis smne qua cet̾a ꝓdesse non possunt. Si
tamen cum assunt: non qr desiat tradenda sĩt
S ut fructuose ⁊ non ꝑraciose habeartur ꝑ itm̃
uinculum pacis ⁊ eminentiam caritatis agend̾
est. Qm̃ obrem si eułigłicis u̾bis in nomine
patris ⁊ filii ⁊ spc̃ sancti marcion baptismum
consetrabat: integrum erat satͣmentum ꝙͣuis
euis fides sub eisdem u̾bis aliud opmantis qtnͣ
catħ olica i̾itas docet non eẽt integra:. S fabu¬
losis falsitatib inqumata. ⁊ Iam sub iłdem li¬
bis id in nomine patris ⁊ filii ⁊ spc̃ sc̃ĩ non so¬
luni marcion aut uasentinus. aut arrius aut

Expanded text:
maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de maneat baptismi sacramentum. et ideo illa, quae de diuersorum haereticorum uarietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. illud enim in quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitprauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nomine patris et filii et spiritus sancti, non solum Marcion
Abbreviated transcription (Latin):
eitdem quippe u̾bis mnnum̃abiles Reticorum erio¬
res exorti sunt. Putamꝰ gͦ iste catłplici alicuius
magni atq docti eẽ illum librum. Si talia credẽs
in catholica baptiretur. ⁊ post̾iore diligentia cog¬
noscat quemad̾m cred̾e debeat atq arrepta fide
catsplica illud ex animo respuat: nunquid si ħ
confessus fult denuo baptizandus ⁊: Aut si añ¬
qmͣ discat ⁊ confiteatur. ħ sentire inueniatur. Et
quid abice debeat quid ue credere deceatur mani¬
festumq fiat. in ea falsitate fidei baptizatum fuis¬
se: nũquid denuo baptirandus est: Quuidita:
Qiua illa sanititas sacͣmenti u̾bis euuͣgłicis cõ¬
secrata. Suꝑ eum integra manebat sicut eamtra¬
Ditam acceꝑat: qm̃uis ip̃ẽ in caruał mentis uani¬
tate constitutus. aluid cum baptizaretur crederet
qmͣ cred̾e debiuiss. Quaꝓpt̾ manifestum est fie¬
ri posse ut fide non integra. in tegrum in quod̃

Expanded text:
eisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum erroeisdem quippe uerbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. putans ergo iste catholici alicuius magni adque docti esse illum librum, si talia credens in catholica baptizetur et posteriore diligentia cognoscat, quemadmodum credere debeat, adque arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse, numquid denuo baptizandus est? quid ita? quia illa sanctitas sacramenti uerbis euangelicis consecrata super eum integra permanebat, sicut eam traditam acceperat, quamuis ipse in carnalis mentis uanitate constitutus aliud cum baptizaretur crederet quam credere debuisset quapropter manifestum est fieri posse, ut fide non integra integrum in quoquam
Abbreviated transcription (Latin):
quid potant de deo crẽdere nsi scd̾m sensum car.¬
nis sue nisi auimalis homo non ꝑcipit que sist
sp̃c̃ dei: Calib dicit. Non potiu uobis loqui
quasi spũalib. s qͣi carnalib. Quasi ꝑiulis
in xp̃o lac uobis potum dedi non escam. Non¬
dum enim pot̾atis. S n ad h quidem potestis.
Adls enim estis carnales. Tales etiam cͥcunife¬
runtur om̃i uento doctrine. De quib dicit. U
ultͣ non simus piuili iactati ⁊ circun lati omni
uento doctrine. Hunquid gͦ isti si ꝓfet̾init us
ad spũ alem homnis int̾ioris etatem ⁊ intelligẽ¬
cie sinc̾itatẽ dgnou̾int qmͣ longe alit̾ ꝑ falla¬
ciam suorum phantasmatum deo tredideriut ꝙͣ
u̾itas postulabat it̾m baptirandi sunt. ¶Sic
etiam fieri potest ut malicuiꝰ hetici librum̃ cathe¬
cuminꝰ catholicus mcidat. ⁊ a u̾itate nesciens dis¬
t̾nere errorem: credat aliquid contra catholicam
cui tam̃ errori ulba symboli non repugnent. Sub

Expanded text:
quid poterant de deo credere nisi secundum sensum carquid poterant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit: non potui uobis loqui quasi slac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. numquid ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis interioris aetatem et intellegentiae sinceritate cognouerint, quam longe aliter per fallaciam suorum phantasmatum de deo crediderint quam ueritas postulabat, iterum baptizandi sunt? sic etiam fieri potest, ut in alicuius haeretici librum catechumenus catholicus incidat et a ueritate nesciens discernere errorem credat aliquid contra catholicam fidem, cui tamen errori uerba symboli non repugnant; sub
Abbreviated transcription (Latin):
non legem uenit solile. s implere. Plentude
aat legis cartas teia multum iugunit eypanus
ut aluid de baptismo sentiens non damẽ desere¬
ꝑteforis sint siueitus ẽẽ uideanture ꝑseidr¬
xep̃i aot sunt ⁊ antixp̃i. Inuentis enim oecisioni¬
i fan lantdr sicut icotim est. occasiones q̃¬
uit qui uult discede ab amitis. Sti et adrisa er¬
casioues desint cumm mitus uidentur: as ibla mõ¬
iusiones carstatis commpage seran sunt oerde
hasines diait . s nobis exierurt ã bs no enaĩs

Expanded text:
non legem solvere, sed implere . Plenitudo autem legis charitas . Qua multum viguit Cyprianus, ut aliud de Baptismo sentiens, non tamen desereperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudochristiani sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis
Abbreviated transcription (Latin):
est mn sicut aqua mendax non hñs fidem si fi
gurate ate allegorita socutione ꝓphie nusqmͣ
poretur aqua nisi que baptistaum signaficarz:
laboraremus querere quid sibi uelat ħ u̾ba
ieremie. Nunt aũt que aꝑtissime ĩ apoca¬
lipsi exponantur aque ꝓ populis posite: eur ñ
intelligam aqmͣ mendacem ⁊ sine fide ppłm i
mendatem ac ꝑfidum. nestio. Spc au̾t scĩs¬

Expanded text:
est mihi sicut aqua mendax non hest mihi sicut aqua mendax non hgurate atque allegorica locutione prophetiae nosquam poneretur aqua, nisi quae Baptismum significaret, laboraremus quaerere quid sibi velint haec verba Jeremiae: nunc autem cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae , cur non intelligam aquam mendacem et sine fide, populum mendacem ac perfidum, nescio. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
nalib si possent singuli diligent᷑ int̾ragari tor
grimi satmentura accipuat s Aut nuĩcuidiõ
s qrfeciunt ⁊ apmnionum carnalium uanitatem
emendau̾int : denno quod arteꝑant repetendum
estie. Accipit quisq scd̾m fidem suami: e qnͣtũ
apłus dicit. Si qͥuid alit̾ sapitis id auo deus uob̾
reuelabit. Laquei tamen heticorum ⁊ sasma¬
ticorum ꝓpt̾ea carnalib nimium ꝑnicios. sunt.
quia ir̃e ꝓuectus eorum intͥcluditur consirma¬
ta sentencia uanitatis adilsus tatholicam ulta¬
tem ⁊ confirmata animositate disserfiomis ad¬
u̾sus cathlicam patem Satͣmenta tam̃e si
eadem sunt: ubiq sunt integra. etiam si pͣue
intelligintur discordiose tractantur. Sicupsc̃e¬
cura ⁊ ipũs eułigłi si eadem spã est ubiq inite¬
gra est. etiam si rnum̾abili falsarum apimo¬
nuum uarietate asseratur. Ncham qd̾ ait iere¬
mias. Ut quid qui contristant me ẜualent. ⁊¬
plaga mea solida est unde sanabor dumnfit. tta

Expanded text:
 Si possent singuli diligenter interrogari, tot grum sacramentum accipiunt? aut numquid ideo, si profecerint, et opinionum carnalium vanitatem emendaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suamapostolus dicit: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordiose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias: ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta
Abbreviated transcription (Latin):
minca oidmatione fundatis licet baptoare
numud tales erant qui fundos msidios iesrau¬
dibi rapiebant ⁊ usuris multiplicantib fenũ
augebant  Arbitror enim quia illa dm̃caor¬
diatione fundati sunt: quiditio ferroni
daret apsus ait. ⁊on auarin non torpi lur¬
ceurt Camen tales ipius eypani temꝑib bap¬
triabunt quos coepõs suos fuisse tuno. aese nꝰ
gemant onsitetur ⁊ cum magnatolerande uo¬
deduppetitu. Eemissam tam̃ ꝑcorem nees
uant que porationes scõrum de ⁊ coluende ge

Expanded text:
minica ordinatione fundatis licet baptizare, minica ordinatione fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationes sanctorum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tonb⁊ feuatorio dic̾et dñs. Su sa dimise¬
retis peta: dimgtentur illi. Si cra tenuitiee
tene buntur. Ftoris quidem ui rgari alibo es¬
test  sotur. uhi non sit qui aut legafe possite
aut saluere. S⁊ soluitur qui tum coluriba fe¬
cit patem ⁊ sigatur qui cum columba ne hibet
patem. liuie aꝑte foris sit: siue ratus ẽẽ iudea¬
turer. ¶ afhan uero ⁊ abyron quisibi sortisi¬
candi licentiam usurpare cenati sunt. Conitreru¬
rntatem populi dei. ⁊ filii aaroneiar abie nmari
igtem altari imposueruntrnourmus e epime
pomstea remane nis se tales corexontiosi panen¬
tuet admaitentiam adducens: tempuis cora¬
gendi largitur. Itii sane quui fea ditunt rõ
cẽ itandum baptismum quia manus tanton¬
modo mmposita est eis quos philppus dpaconis
baꝯtizauerat: incħ ad rem ꝑtine no d atunẽ
aant at cum uerum querimus tallb argiendẽ

Expanded text:
neratoribus diceret Dominus: Si cui dimiseritis peccata, remittuntur illi; si cui tenueritis, tenebuntur. Foris quidem nec ligari aliquid potest, nec solvi, ubi, non sit qui aut ligare possit, aut solvere, sed solvitur qui cum columba fecerit pacem, et ligatur, qui cum columba non habet pacem, sive aperte foris sit, sive intus esse videatur. Dathan vero et Abiron , qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi Dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari imposuerunt, novimus quod impune punita remanere nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumen
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte ħ faciat in ħesi sceleris ipũis magni¬
tudo quod fatit in auaricia scientis admissio:
ħeticis nesciens auaro scienti coequetur. qmͣqmͣ
non ħ uideatur ostend̾e testimonium qͥd̾ ip̃ẽ ex
apło posuit. Quid enm in ħeticis insi blas¬
phemias detestanur: Uosens aũt demõ stͣ¬
ut dixi. ambo pcc̃a equalit̾ appendantur igno¬
rantis blasphemia. ⁊ scientis pdolatria. ⁊ eadẽ
sentencia uidicentur ille qui xpm̃ q̃rendo ĩ u̾¬
similem seruonem falsitatis incurrit: ⁊ ille qͥ

Expanded text:
ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnine forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod facit in avaritia scientis admissio, haereticus nesciens avaro scienti coaequetur: quanquam non hoc videatur ostendere testimonium, quod ipse ex Apostolo posuit. Quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? Volens autem demonstraut dixi, amborum peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia, et scientis idololatria; et eadem sententia judicentur, ille qui Christum quaerendo in verisimilem sermonem falsitatis incurrit, et ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
m b̾esem incurrat uesciens qnͣtum mali fit. ⁊ aꝰ
qnͣtum mali sit. quis eorum sit peior. Possum
etiam ita p̃ponere. Si alurs nesciens in h̾esem
irruat ⁊ sciens alius ab ydolatria non recedat.
Quia ⁊ apłus ꝑ dicit. Auaricia q̃ est ydolorum
seruitꝰ ⁊ ipẽ cỹpͥanus eandem sentenciam ñ
dicant y̾dolatriis non cõmumicare qnͣdo sint ap
illos ⁊ adult̾i ⁊ fraudatores qui teneant᷑ ydola¬
trie crimine. Soc enim intelligentes: quia
omĩs fornicator aut inmundus aut fraudator
ur̃a que sunt suꝑ t̾ram. foricationem ĩmim¬
diciam. ⁊ concupiscentiam malam. ⁊ auariciã
que est y̾dolorum seruitus. ¶Luero ergo qͥs
peccet grauius qui nesciens in ħesem inturre¬
rit. an qui sciens ab auaricia. id ÷ ab ṗdolatria
non recesserit. Scd̾m illam quidem regulam
qua peccata scientium pec̾is ignorantium p̃poñ¬
tur: auarus cum scientia uicit in scelere. S

Expanded text:
in haeresem incurrat nesciens quantum malum sit, et alius in haeresem incurrat nesciens quantum malum sit, et alius malum sit, quis eorum sit peior. possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et sciens alius ab idololatria non recedat — quia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et ipse Cyprianusdicant idololatris non communicare; quando sint et apud illos adulteri, et fraudatores qui teneantur idololatriae crimine. « Hoc enim scitote intelligentes, quia omnis fornicator, aut immundus, aut fraudator, vestra quae sunt super terram; fornicationem, immunditiam et concupiscentiam malam, et avaritiam quae est idolorum servitus » . Quaero ergo quis peccet gravius, qui nesciens in haeresim incurrerit, an qui sciens ab avaritia, id est, ab idololatria non recesserit? Secundum quidem illam regulam qua peccata scientium peccatis ignorantium praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
norans feci. Post inspirationem uͦ ⁊ reuelatio¬
uem fc̃am: qui in eo quod errauerat ꝑseuerat:
prudens ⁊ sciens sine uenia ignorantie pcc̃at.
Dresumptione enim atq obstmatione quadam
nititur: cum ratione suꝑetur. Hoc u̾issimũ¬
rit. Et ideo uir scũs cyprianus non solum doctꝰ
s etiam docilis qd̃ in laudem epĩ quem designat
apłus. sic ipẽ intellexit. ut dicet etiam ħ in ep̃o
eẽ diligendum ut non sõlum scient̾ doceat. S
etiam pacient̾ discat. non dubito qd̃ si istam q̃¬
stionem i eccłia diu multũq u̾satam: cũ uiris
santtissimis doctissimisq tͣctaret ꝑ quos postea
concilio firmaretur. sme dubitatione demonstra¬
ret nõ solum qmͣ doctus eẽt in hiis que firmissi¬
ma u̾itate ꝑceꝑat. uerum etiam qmͣ docilis in
hiis que minus adu̾terat. ¶ Et tam̃ cum ma¬
nifestum sit multo gͣuuis pectare scientem qmͣ
nescientem: uellẽ michi aliquid dic̾et. Si quis

Expanded text:
norans feci. post inspirationem uero et reuelationorans feci. post inspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sine uenia ignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. nec quisqurit. et ideo uir sanctus Cyprianus, non solum doctus sed etiam docibilis, quod in laude episcopi quem designat apostolus sic ipse intellexit, ut diceret etiam hoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam patienter discat, non dubito quod, si istam quaestionem in ecclesia diu multumque uersatam cum uiris sanctissimis doctissimisque tractaret, per quos postea concilio firmaretur, sine dubitatione demonstraret, non solum quam devotus esse in his quae firmissima ueritate perceperat, uerum etiam quam docibilis in his quae minus aduerterat. et tamen, cum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
templo dei cuin ydolis: Non engo de nobis q̃¬
ratur cuius dei templum fiat quem dicimus
templum dei non fieri: Nec tam̃ ideo non bap¬
tirzatur. nͨ eius error ĩmundus efficit. ut non
fit scm̃ sacͣmentum quod actipit u̾bis euuge¬
licis consecͥtum. sicut nͦ illius auaricia qd̾ ẽ u̾¬
dolorum seruitus. ⁊ magna ĩmundicia potest
efficece ut non sit sciñ baptisia qͥs acciꝑit. ⁊̃
si abͥ alio similit̾ auaro ꝑ eadem u̾ba euugli¬
ca baptiretur. Prom de inquit frustra quidã
qui rõne uincuntur consuetudinem nobis obi¬
ciunt qiͣ consuetudo maior sit u̾itate aut nõ id
sit in spũalibus sequendum qd̃ in melus fu̾it a
sancto spũ reuelatum. Boc plane uerum ẽ. qͥa
ratio ⁊ u̾itas consuetudini p̃ponenda ẽ. S cum
ꝯsuetudini uitas suffragatur. nichil oꝑtet fir¬
mius retin̾i. Demde sequitur. ⁊ ditit. Ignosci eĩ
apłus paulus. Clui pͥus fuis blasphemus ⁊ ꝑ¬
secutor ⁊ iniuriosus. S mĩara merui quia ig¬

Expanded text:
templo dei cum idolis? non ergo de nobis quaeratur, cuius dei templum fiat quem dicimus templum dei non fieri. nec tamen ideo non baptizatur nec eius error inmundus efficit ut non sit sanctum sacramentum, quod accepit uerbis euangelicis consecratum, sicut nec illius auaritia quae est idolorum seruitus et magna inmunditia potest efficere, ut non sit sanctum baptisma quod accipit, etiam si ab alio similiter auaro per eadem uerba euangelica baptizetur. Proinde, inquit, frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo maior sit ueritate aut non id sit in spiritalibus sequendum quod in melius fuerit a . sancto spiritu reuelatum. hoc plane uerum est, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. deinde sequitur et dicit: ignosci enimapostolus Paulus: \'qui primo fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed miser
Abbreviated transcription (Latin):
eoi e ise declarauit. Dicit ⁊ aplus paulus de
quib dam qui cͥca u̾itatem aberrau̾ant ⁊ fidem
quorumdam fubũtebant. quorum sermo ut
tancer serpebat. Quos cum euitandos ẽẽ di¬
ceret in una tam̃ domo magna eos fuisse signi¬
ficat. S tanqmͣ uasa in contumeliam. Credo ꝙ
nũdum foras exierant. Aut si iam exlerant qͦ¬
modo eos dicit in eadem magna domo cum ua¬
sis honorabilibus Qũt forte pp̃ rꝑã sacͣ¬
menta que seꝑatis etiam heticorum cõuenti¬
b non mutata sunt: ad unam magnam dom̃
dicit om̃s. S diu̾sis m̾itis ꝑtin̾e alios in ho¬
norem. alios in contumeliam. Sic em̃ loquit᷑.
ad thimotheum scribens. ꝓphanas aũt u̾boꝵ
unitates euita. Multum enĩ ꝓficiunt ad ĩ¬
pietatem ⁊ sermo eorum sicut canc̾ serpit. Ex
quib est bymeneus ⁊ philetus. qui cͥca u̾itatẽ

Expanded text:
eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficient ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Filetu
Abbreviated transcription (Latin):
iohes sanctitatem eius ꝓhibelat eum a bupiũo
Saluator u̾o institit fiꝰ oport̾e ñ utiq pp̃ ptc̃m¬
S pp̃miplendam nisticiam. Dignũ enĩ erat
ut ip̃e exemplo eẽt futuris filus dei qui ꝑ bap̃ni
filios dei fieri docebat. Et qui credentib spm̃ señ
Sũ santto nastitur purificatum corpus hũit unstẽ
purifitauit qd de maria iurgme in corpus saluaters
ꝓfent. Et hec untt̾io caruis saluatoris corꝑis guer¬
tõne. Quia antiores xp̃i solam potestatem iixii ac¬
cipiebant ꝑ unttionem. Saluator autem ⁊ potesta¬
tem accipit᷑ romo natus ⁊ pnrifitatus ẽ nat᷑. Inꝯgru¬
ura enĩ erat ut dei filius in corpore pestatis subdito na¬
sceretur hominis gͦ cãm suscipiens. ⁊ ꝑregñatõnem
filios dei fieri docens. baptirari debuit ut iise ħ ostẽ¬
mia oꝑtiut fi̾ ut iam filius dei apparens ꝑ ministeri¬
um regenationis medelam duret corꝑis passiorib¬
ut exemplo eẽt futurus fratrib. quia ꝑ regña¬

Expanded text:
Iohannes sanctitatem eius prohibebat eum a baptismo, saluator uero institit fieri oportere, non utique propt implendam iustitiam. dignum enim erat, ut ipse exemplo esset futuris filiis dei, qui per baptismum filios dei fieri docebat; et qui credentibus spiritum spiritu sancto nascitur, purificatum corpus habuit. unctipurificauit quod de Maria uirgine in corpus saluatoris profecit. et haec est unctio carnis corporis tione. Quia anteriores Christi solam potestatem imperii accipiebant per unctionem; Salvator autem et potestatem accepit homo natus et purificatus est natus. incongruum enim erat. ut dei filius in corpore peccatis subdito nasceretur. Hominis ergo causam suscipiens et per regenerationem filios dei fieri docens baptizari debuit, ut in se hoc ostengnia oportuit fieri, ut iam filius dei apparens per mysterium regenerationis medellam daret corporeis passionibuut exemplo esset futuris fratribus, quia per regenera
Abbreviated transcription (Latin):
Senit senatores uł officiales ex uesti intelligũ¬
fur quid sint. S quia h satis nõ facunt ad deũ
ꝯmendum. ¶ Sec eiũ statuit. ut ꝑ safͣmentum cogͥ¬
nitionisꝰ unius dei heres ẽẽ ⁊ homo regni celorũ.
Perfidem enĩ pec̃is ablutus ⁊ a morte scd̾a que
ex sũa data madam homines ap̃ inferos detine¬
bat alienus. alienus nullo detmente ꝑgit in ꝑa¬
esset futurus. Qmͣus enĩ ppłs supͣdictus quiĩ
septem eccͣas significatus est sub dei lege eẽt ⁊ de¬
uctione tam ꝓprii qmͣ pat̾ni deliti. Qaua omĩs¬

Expanded text:
enique senatores uel officiales ex uestibus intelleguntur quid sint. sed quia haec satis non faciunt ad deum pi\'omerendum, hoc etiam statuit, ut per sacramentum cognitionis unius dei heres esset homo regni caelomm. per fidem enim peccatis ablutus et a morte secunda, quae ex sententia data in Adam homines apud inferos detinebat, alienus nullo detinente pergit in pasecum esset futurus. quamuis enim populus supra dictus, qui in septem ecclesias significatus est, sub dei lege esset et deuotione a
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris pdicatur etiam celestib hnꝰ intimat᷑ doct̃¬
nã. Inferiorib eĩ cum insinuat᷑. ncce ẽ ut audi¬
ant ⁊ sirꝑni. Unde apss̃. Michi inquit minimo
oĩum scõrum data est hec grã int̾ gentes euuge¬
lizare i ꝯp̾hensibiles diuicias xp̃i. ⁊ illuminare
om̃s que sit dispensatio ministii absconditi a se¬
tulis in deo qui uniu̾sa creauit. ⁊ innotesc̾e pͥntipi¬
b ⁊ potestatib in celestib ꝑ eccͣam młtiformis
u̾itas ait de t̾ra orta est. Ut enĩ metio suꝑiorum
fiat. hic septem eccẽ nũcupantur in una plebe
quas septem eccͣas supplices ꝓpha inducit salua¬
tori facto homini. Intellex̾unt enĩ ad hoc natum
eẽ xpm̃ rit aufeiret obꝓlirium pͥmũ quid̾ suli lege
sua agentium. demde cet̾orum. ħehant aũt in me¬
moria. Sxͥptum eẽ. Uemet ex syon qui eripiat ⁊ a¬
u̾tat impietatem a iacob. Hec gͦ septem ecce app̃

Expanded text:
Creatoris praedicatur, etiam coelestibus hujusmodi intimatur doctrina. Inferioribus enim cum insinuatur, necesse est ut audiant et superni. Unde Apostolus, Mihi, inquit, minimo ium sanctorum data est haec gratia inter gentes euangelizare inconprehensibiles diuitias Christi et inluminare omnes, quae sit dispositio mysterii absconditi a saeculis in deo, qui uniuersa creauit, et innotescere principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis ueritas, ait, de terra orta est. ut enim mentio superiorum fiat, hic septem ecclesiae nuncupantur in una plebe, quas septem ecclesias supplices profeta inducit saluatori facto homini. intellexerunt enim ad hoc natum esse Christum, ut auferret obprobrium, primum quidem sub lege sua agentium, deinde ceterorum. habebant autem in memoria scriptum esse: ueniet ex Sion qui eripiat et auertat impiet
Abbreviated transcription (Latin):
tum est de helcana quia ueniebat ex in dieb in di¬
es. offerre mun̾a sua ⁊ decimas. QQuomͦ decimas
offerebat qui nichil possidebat: Leuite enĩ non
accepunt agros quia de decinus que a plebe dbau¬
tur uictũ querebant. s pot̾ fieri. ⁊ sic datur ĩtel¬
ligi. quia potuit hr̃e possessionẽ uxoris sue aũ emꝑ¬
tam quia de aliis tribub accipiebant uxores. ñ so¬
lum hii s ⁊ cet̾i. Ita ut ⁊ sac̾dotes accipent sibi de
alis tribub uxores. Nam ioiade sacdos mag¬
nuis uxorem duxit de tribu uida filiam regis
ioramu¬

Expanded text:
tum est de Helcana, quia ueniebat ei diebus in ditum est de Helcana, quia ueniebat ei diebus in dies offerre munera sua et decimas. quo modo decimas offerebat, qui nihil possidebat? Leuitae enim non acceperunt agros, quia de decimis, quae a plebe dabantur, uictum quaerebant. sed potest fieri et sic datur intellegi. quia potuit habere possessionem uxoris suae aut emptam, quia de aliis tribubus accipiebant uxores non solum hi, sed et ceteri, ita ut et sacerdotes acciperent sibi de aliis tribubus uxores. nam Ioadae sacerdos magnus uxorem duxit de tribu Iuda filiam regis Ioram
Abbreviated transcription (Latin):
uasorum eẽut custodes. ⁊ iui ꝓmiscuas susciꝑent
⁊ titharitanciũ ⁊ musicorũ cet̾orũ. Ita ut ⁊̃ hii .u.
om̃s leuite hrẽnt temꝑm uices quia nctͣe erat eoᷤᷤ
⁊ ocium hr̃e ut ⁊ domoꝵ suaꝵ ag̾ent curamr ⁊ ñ so¬
fuit de filiis aaron. S ⁊ illud qd̃ dicit mat̾ eius
ad dniñ. quia si mͥ inqͥt dederis filium ꝯ modo eum
dnõ om̃ib dieb uite sue ñ hoc dic̾et si natus ẽẽt
sac̾dos. Oꝑtebat em̃ illum seriure altari. S qi
leuita erat ⁊ ad huc lex leuitis ñ erat posita. S u¬
nusquis ꝓ uoluntate sua agebat. Ita ut oberrã¬
tes illicita p̾sum̾ent. Ionatha enĩ filius filii i
moysi cum int̾ leuitas deputatus eẽt sac̾docium
cum. quia unusquis inquit placita sͥ faciebat eo
ꝙ ñ eẽt rex in ifrł. Iocͥto nouit auna dicens. ꝯ mo¬
do eum domino ne cum cet̾is oberraret. Et ut ple¬
nius qõ discuti possit. etiam illud tractemus qd̾ dic¬

Expanded text:
uasorum essent custodes et qui promiscuas susciperenuasorum essent custodes et qui promiscuas susciperenet citharizantium et musicorum ceterorum, ita ut etiam hi, id est omnes Leuitae, haberent temporum uices, quia necesse erat eos et otium habere, ut et domorum suarum agerent curam. Et non sofuit de filiis Aaron, sed et illud qad Dominum, quia Si mihi, inquit, dederis filium, commodo eum Domino omnibus diebus vitae suae . Non hoc diceret, si natus esset sacerdos — oportebat enim illum seruire altari —, sed quia Leuita erat et adhuc lex Leuitis non erat posita, sed unus quisque pro uoluntate sua agebat, ita ut oberrantes inlicita praesumerent. Ionatham enim filius filii Moysi, cum inter Leuitas deputatus esset, sacerdoticum, quia unus quisque, inquit, placita sibi faciebat, eo quod non esset rex in Israhel. idcirco uouit Anna dicens: commodo eum domino, ne cum ceteris oberraret. Et ut plenius quaestio discuti possit, etiam illud tractemus, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
l̃amuelis qpꝰ ad̾ saldos ñ erat. ascendebat ĩquit ex
dieb i dies de ciuitate sua armathen. adorare ⁊ sa¬
crificare deo omĩpotenti saluoth. Et ibi erat hely
⁊ duo filii eus ophui ⁊ finees. sac̾dotes dni. Qͥt
tam oꝑtum quia ueniebat helena offerre munera
sua añ dnm̃ ꝑ sac̾dotes temꝑe ꝯpetenti. Sed̾m qd̾
statuerat moyses. ut trib temꝑib anni offerrẽt
mun̾a ⁊ decumas suas uͥ fuiss archa dnĩ ⁊ sac̾dotes.
Quiꝑpe cum ⁊ duas uxores huẽrit temꝑe uno qd̾ il¬
licihł est sat̾dotib. Erat enũ helcana ex leuitis. sic̃
generationũ ordo se continet in libro paralipome¬
non. Adhuc enĩ leuite ñ erant hñtes ordinem cõ¬
stitutum minist̾ii circa sac̾dotes ⁊ archam dm̃. Da¬
ud enĩ in regno suo disposuit uices sac̾ͥdotib ⁊ lem¬
cia dominicis cerimoniis ut eẽnt de filiis aaron.
ꝯstituti st̃ qui essent tab̾natuli lauitores. ⁊ qui
bauili arche dñi. ⁊ qui excubias obseruarẽt. ⁊ qui

Expanded text:
er quod sacerdos non erat: ascendebat, inquit, ex diebus in dies de ciuitate sua Armathen adorare et sacrificare deo omnipotenti sabaoth. et ibi erat Heli et duo filii eius, tfni et Finees sacerdotes domini. Quid tam apertum, quia ueniebat Helcana offerre munera sua ante dominum per sacerdotes tempore conpetenti, secundum quod statuerat Moyses, ut tribus temporibus anni offerrent munera et decimas suas, ubi fuisset arca domini et sacerdotes, quippe cum et duas uxores habuerit tempore uno, quod inlicitum est sacerdotibus? erat enim Helcana ex Leuitis, sicut generationum ordo se continet in libro Paralipomenon. adhuc enim Leuitae non erant habentes ordinem constitutum ministerii circa sacerdotes et arcam domini. Dauid enim in regno suo disposuit uices sacerdotibus et Leuitia dominicis caerimoniis, ut essent ex filiis Aaron, id constituti sunt, qui essent tabernaculi ianitores et qui baiuli arcae domini et qui. excubias obseruarent et qui
Abbreviated transcription (Latin):
Danem nr̃m manducabimꝰ ⁊ uestim̃tis nrĩs oꝑie¬
mur. Umptamen mnuccetur nom̃ tuũ suꝑ nos:
aufer obꝓbrium nr̃m. Qiud est ħ qd̃ p̾cantur
Si enĩ pane ꝓprio utuntur ⁊ nestim̃tis siuis indu
enĩ panis ad uitam significatur. ⁊ uestitus ad dei de
Et it̾m. Si expoliati inquit ñ muidi ĩueniamur.
Quid est qd̃ poscunt. ut aufatur ab eis olꝓbri¬
um. nisi quia ppłs h signatur. in seꝑtem eccaꝵ
numero qui sub loge agens xpm̃ expettabat pro¬
iissum ad abolendam pc̃ca. ¶d̾o dicunt panem
nrͣm manducabimus. ħ ẽ u̾bis leg̾̃ que unum
tradunt dñi pascemur. qiuia ñ in pane tantum
uunt homo. s mom̃ĩ u̾to dei ¶ Et uestaũtis.

Expanded text:
timentis nostris operiemur: verumtamen invocetur nomen tuum super nos, aufer opprobrium nostrum. Quid est hoc quod precantur? Si enim pane proprio utuntur, et vestimentis suis induuenim panis ad uitam significatur et uestitus ad dei deuet iterum: si expoliati, inquit, non nudi inueniamur —, quid est quod poscunt ut auferatur ab eis obprobrium, nisi quia hic populus signatur in septem ecclesiarum numero, qui sub lege agens Christum expectabat promissum ad abolenda peccata? ideo dicunt: panem nostrum manducabimus — hoc est, uerbis legis, quae unum tradunt deum, pascemur, quia non in pane tantum uiuit homo sed in omni uerbo dei — et uestimentis
Abbreviated transcription (Latin):
rem semꝑ significat. Sicͥdotes enĩ portabant uon
uestieuantur ephot. aliqnͣdo gͦ uestis aliqñ armari
pondemus qui ignorantes quia samuel. ñ est de filis
aaron satdotis estimant itlum sac̾dotem fiusse. Ss
enĩ fas erat ut de origine aaron. descendens sac̾dos
ũ eẽt quos pͥmum uolo cognosc̾e. quia fisacͥdos erat
samuel sine dubio ⁊ elcana pat̾ euis sacdos fuit.
Congruũ quo filat ⁊ filios eius sacͥdotes fuisse:
¶Luos quia sac̾dotes ũ erant indices illos ꝯstigũ¬
it faiis iscł. sic̃ti ⁊ idem ipẽ samuel erat. Qut em̃¬

Expanded text:
rem semper significat. sacerdotes enim portabant, non rem semper significat. sacerdotes enim portabant, non uestiuisse. nunc his respondemus, qui ignorantes quia Samuhel non est de filiis Aaron sacerdotis, aestimant illum sacerdotem fuisse; nec enim fas erat, ut de origine Aaron descendens sacerdos non esset. quos primum uolo cognoscere quia, si sacerdos erat Samuhel, sine dubio et Helcana pater eius sacerdos fuit. congruum quoque fuerat et filios eius sacerdotes fuisse, quos, quia sacerdotes non erant, iudices illos constituit filiis Israhel, sicuti et idem ipse erat Sam
Abbreviated transcription (Latin):
fiant inquit moyses ⁊ aaron in safdotes eius ⁊ samuel
nit cos qui niuocant nomĩ eus. qui ñ au̾tat oxhar distĩs¬
tione diuisasesse ꝑsonas digiitatum causa. Nt moyses
⁊ aarom satdotalem dignitatem adepti nasautur. Qu¬
muel uero int᷑ ꝓpħas deo dignus extitisse heatur. Eui
ẜcid deum muccabant. ad ꝓtegendum ꝓpł̃ta sum si¬
cut legitur. In tantum aũt sacͥdotes minime de fuusse
ꝓ huntur ut reuocata archa bauilis leuitis uur betha¬
mis. obtulerunt deo sacrificia absente samuele. Re¬
ge aũt fcõ saul achemas erat ꝓnepos hely sac̾dotis
qui portabat ephot. S hnic nqͥunt iuidetur sacdos
fusse samnuel qmia uestitus erat ephot qua finõ hx¬
die dsatomi dalmatitis induantur sicut ep̃s. ephot aũ
etiam dauid leganiꝰ fuisse indictum ⁊ duppliceri ephet.
Samuelaũt ad huc puerulus suctinitꝰ erat ephot.
⁊ũquit puerusus des potuit poli nuña offerre
Uides gͦ qua ephot unũ qud̃ nom̃ est. sino mmã

Expanded text:
ses et Aaron in sacerdotes eius et Samuhel inter eos qui inuocant nomen eius. quis non aduertat ex hac distinctione diuisas esse personas dignitatum causa, ut Moyses et Aaron sacerdotalem dignitatem adepti noscantur, Samuhel uero inter profetas deo dignus exstitisse habeatur, qui precibus deum inuocabant ad protegendum populum suum, sicut legitur? in tantum autem sacerdotes minime defuisse probantur. ut reuocata arca baiulis Leuitis uiri Bethsamys obtulerint deo sacrificia absente Samuhele. rege autem facto Saul Achimas erat pronepos Heli sacerdotis, qui portabat efut. \'Sed hinc\\ inquiunt, \'uidetur sacerdos fuisse Samuhel. quia uestitus erat efut.\' quasi non hodie diaconi dalmaticis induantur, sicut episcopus. efut autem etiam Dauid legimus fuisse indutum, et duplicem efut. Samuhel autem adhuc puerulus. succinctus erat efut: numquid puerulus deo potuit populi munera offerre? uides ergo, quia efut unum quidem nomen est, sed non unam