comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dna nt diximꝰ. est idem quod
mor situs ⁊ assignata singu¬
arũ discreto constat in sonis
am dictis ⁊ͥb. sicut quartam
pͥetatem. sit quartam ꝑsonã
uillatenꝰ ibi in nenire pot̾mꝰ
Ie antem aliquis nos parũ
hendat. in eo quod gratuitũ
ł debitũ posnimꝰ. non nos u¬
q lacet quod het nõ semꝑ
ib eadem sigͦne accipimꝰ. Di¬
iꝰ. quia hic illum amare de¬
. eo quod diginis fit. dicsmꝰ
schilonimꝰ quod iius alium
mare debet. eo quod eum ali¬
mis dom nł beneficii m̾nto de¬
iorem reddid̾it. Sic et gͣcu¬
un abias ⁊ alias sub aliã ⁊
alia significacõne. accipi pot̾it.
Sed sub qua sigõne utrũq hoc
loco accipi nolimꝰ. ne calumpne
locus pateat. adm̃cta descͥptõne
det̾minauimꝰ. Nemo autem mi¬
ret᷑. nemo in dignet᷑ si ca que
de tanta ꝓfimiditate sentimꝰ. u̾¬
b̾ eloquim᷑ quib possumꝰ. Ecce
iam exꝑlicanimꝰ. quomͦ ad su

Expanded text:
na, ut diximus, est idem quod amor suus, et assignata singularum discretio, constat in solis jam dictis tribus, sicut quartam proprietatem, sic quartam personam nullatenus ibi invenire poterimus. Ne autem aliquis nos parum hendat in eo quod gratuitum vel debitum posuimus, non nos utique latet quod hoc non semper sub eadem significatione accipimus. Dicimus quia hic illum amare debet eo quod dignus sit. Dicimus nihilominus quod unus alium amare debet, eo quod alicujus doni, vel beneficii merito debitorem reddiderit. Sic et gratuitum alias et alias, sub alia et alia significatione accipi poterit. Sed sub qua significatione utrumque hoc loco accipi volumus ne calumniae locus pateat, adjuncta descriptione determinavimus. Nemo autem miretur, nemo indignetur, si ea quae de tanta profunditate sentimus, verbis eloquimur quibus possumus. Ecce jam
Abbreviated transcription (Latin):
cipit totam quod ht̃. plemi¬
tudinem debiti amoris hr̃e op.
Alioquĩ si sũme diligentib i
sñmũ amorẽ non repende̾t.
sũmo amore digna non eẽt
Sũmo sane amore ab ipĩs di¬
ligitur. a quib omnem ple¬
mendinẽ accepisse cognostit᷑.
Quid itaq in debiti amoris pꝰ¬
ret eis rependere. a quib cõ¬
stat eam omnẽ plemindinẽ
gratis accepisse Et qm̃ ꝓpͥ
mius de se ꝓcedentem nõ hr̃e.
nõ est in dumitare cui possit
plentudinem gͣcuiti amoris
exibere. Et quidem erga cre¬
atam ꝑsonam gͣtͣintũ amorẽ
hr̃e pot̃. Set gratuiti amo¬
ris plenrtudiñẽ erga cieaturã
hr̃e non potest. q̃ in ordinatum
amorem hr̃e nõ pot᷑. In ordina¬
tus enĩ amor esset. ni eũmo
amore diligeret. qui sñ me di¬
ngendus non esset. Sñmo si¬
quidem amore omnino dignꝰ
nõ est. qui sũme bomis nõ est.
Persona uͦ que deus nõ est. sũ¬
me bona esse nõ pot̃. qm̃. deo
equari nõ potest. Plemtudinẽ
itaq debiti amoris dicta ꝑso¬

Expanded text:
cipit totum quod habet plenitudinem debiti amoris habere oportet; alioquin, si summae diligentibus summum amorem non rependeret, summo amore digna non esset. Summo sane amore ab ipsis diligitur, a quibus omnem plenitudinem accepisse cognoscitur. Quid itaque indebiti amoris possit eis rependere, a quibus constat eam omnem plenitudinem gratis accepisse? Et quoniam imus, de se procedentem non habere, non est in Divinitate cui possit plenitudinem gratuiti amoris exhibere. Et quidem erga creatam personam gratuitum amorem habere potest, sed gratuiti amoris plenitudinem erga creaturam habere non potest, quae inordinatum amorem habere non potest. Inordinatus enim amor esset, si summo amore diligeret qui summe diligendus non esset. Summo siquidem amore omnino dignus non est, qui summe bonus non est. Persona vero quae Deus non est, summe bonus esse non potest, quoniam Deo aequari non potest. Plenitudinem itaque debiti amoris dicta perso
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona que sit a semet ip̃a
huit autem potest diligen
in.illa mutua ꝑ sonarũ can¬
tate nõ poisit amor esse. q
non sit. ant solum gͣtuitꝰ.
solum debitus. ant suuł ict¬
q debitus atq gͣtuitus. Co¬
stat inchilomimis de dictist
quod gͣcutti amoris plent
sit in solo uno. Debiti u̾o a¬
ris plenitudo fit in solo altͥꝰ
tam debiti qmͣ gͣtuiti plens¬
it in solo t̾cio. Sed quid ad ista di¬
ex hus trib aliud aliqmd est ⁊
ilid aliquid amor siuis. Nñ¬
quid eorũ alicm a lind est ẽẽ ꝙͣ
dinig̾e. dilig̾e qmͣ esse: ubi er¬
go est nera illa ⁊ sũma simpli¬
uienim᷑ ⁊ multa rõnũ atcesta¬
tõne ꝓbammꝰ. Oportet itaq
ibsqͦ dubio nt in sũma sim¬
plicitate idem ipm̃ sit esse qd̾
dilig̾e. erit gͦ uinamq tͥim
dem ipsimmi ꝑsona sua. quod
dilecc̃o sua. N lichil itaq aliud
nt płes in uia diuinitate ꝑ¬
onas esse. qmͣ plures miam

Expanded text:
sit a semetipsa. Hinc etiam potest diligensin illa mutua personarum charitate non possit amor esse, qui non sit aut solum gratuitus, aut solum debitus, aut simul utrumque debitus atque gratuitus. Constat nihilominus de dictis tribus quod gratuiti amoris plenitudo sit in solo uno, debiti vero amoris plenitudo sit in solo altero, tam debiti quam gratuiti plenitudo sit in solo tertio. Sed quid ad ista dihis tribus aliud aliquid est, et aliud aliquid amor suus? Nunquid eorum alicui aliud est esse quam diligere, diligere quam esse? Ubi ergo est vera illa et summa simpliinvenimus, et multa rationum attestatione probavimus? Oportet itaque absque dubio ut in summa simplicitate idem ipsum sit esse quod diligere. Erit ergo unicuique trium idem ipsum persona sua quod dilectio sua. Nihil itaque aliud erit plures in una Divinitate personas esse quam plures unam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone. iam gratutͣi q̃t deli¬
ti amoris ptenitadĩete obraue
: hiis que de dnab ꝑso¬
nis circa in stantem ꝯfide¬
racõnem iam diximꝰ. satis e¬
lucescit quid de rebqua senti
cedere. qmͣ de se ꝓcedentẽ hre
oꝑtet eam tam gͣtuito qnͣ
bito amore abundare ⁊ icdͥs¬
q plentudinem. nt pote
amoris uni alt̾ns alt̾i me¬
gralit̾ exibere. Debitum qu¬
pe est quod sũmo amore dibi
a quo totũ accipit. ⁊ nch n
pendit. Gratintũ uͦ quod si¬
mne diligit a quo incħ accip
set totũ in pendit. Eite iam
aꝑta rõne tenemꝰ. quomͦ s

Expanded text:
personae tam gratuiti quam debiti amoris plenitudinem obtinere. Ex his quae de duabus personis circa instantem considerationem jam diximus, satis elucescit quid de reliqua sentirrocedere quam de se procedentem habere, oportet eam tam gratuito quam debito amore abundare, et utriusque plenitudinem, utpote unius amoris uni, alterius alteri integraliter exhibere. Debitum quippe est quod summo amore diligit a quo totum accipit, et nihil impendit; gratuitum vero, quod summe diligit a quo nihil accipit, sed totum impendit. Ecce jam, aperta ratione, tenemus quo
Abbreviated transcription (Latin):
tis nullo mad posse du¬
ntare. etiam si indeant᷑ huma¬
ie capatitatis modum excede̾.
aao qd̃ quedam q̃ sunt in con¬
hendenda mens humana nõ
ifficit. Nũ quid dei et̾nitatem
onp̾hendis. nec tam̃ de eiuis et̾¬
state diffiidis ͤ ⁊ Iñquid de dei
mẽsitate dubitas. qmͣuis eã
bhendere non ualeas. Nũquid
om̃ipotencia ab omnib con¬
euditur. a quib p̾dicat᷑ ⁊ cre

Expanded text:
dubitare, etiamsi videantur humanae capacitatis modum excedere, addo quod quaedam quae sunt incomcomprehendenda mens humana non sufficit. Nunquid Dei aeternitatem comprehendis, nec tamen de ejus aeternitate diffidis? Nunquid de Dei immensitate dubitas, quamvis eam comprehendere non valeas? Nunquid Dei omnipotentia ab omnibus comprehenditur, a quibus praedicatur et cre
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ u̾o subsistenc̾ie nec abõ¬
nib saltem litt̾atis agnosciͦ.
etate qm ignorant simpli¬
tõres quiq coslig̾e pot̾unt.
quod tres subsitencie. et eo
npõ tres ꝑsone possint ẽẽ .in
mutate substancie. Quomodo
queso illa coctrina satiffacere
pot̾it. que lidem lite resoluit :
Qm̃ gͦ intẽcõnis mee est in
hic opere. simpliciorib de serui¬
re. ⁊ ut sic dicam nõ minerũa
docere. studebo ꝓut dñs dedent.
nõ tam subsistencie. qmͣ ꝑ sõe

Expanded text:
men vero subsistentiae nec ab ommen vero subsistentiae nec ab omnibus saltem litteratis agnoscitur. ietate quam ignorant simpliciores, quique colligere poterunt quod tres subsistentiae, et eo ipso tres personae possint esse in unitate substantiae? Quomodo, quaeso, illa doctrina satisfacere poterit, quae litem lite resolvit? Quoniam ergo intentionis meae est in hoc opere simplicioribus deservire, et, ut sic dicam, non Minervam docere, studebo prout Dominus dederit non tam subsiste
Abbreviated transcription (Latin):
nomine g̾co taceamꝰ. qui g̾ti
nõ sumꝰ. de noĩe subsiftentie
tacite p̾t̾ire nõ debemus. Q¬
dam ꝑsonas quidem subsistẽ¬
cias esse expomũt ⁊ tres sub¬
sistencias ⁊ imam sub̾am in
una dsumitate dicũt magis
qmͣͣ ostendunt. Siquidem sic
hoc tͣnseunt sine explanatõe.
ac si legentib omnib con¬
stet tres sub sistentias esse po¬
tuisse. ⁊̃ ubi constat nõ uisi
eornm sentenciam non argu¬
o. non rep̾hendo. nõ falsam eẽ
contẽdo. Set quod u̾m est cõ¬
pellor ꝯfiteri. quia ħ eorũ doc¬
tͥna nõ satis fatit mee simpli¬
citati. Si uultis mei similib
satiffacere. oportet pͥmũ tam
substancie qͣm subsistencie
sigõnem diligenter det̾mina¬
re. ⁊ scd̾m datam det̾minacõ¬
nem assignare. quomodo pos¬
sit eẽ plusqmͣ mna subsistẽ¬
cia. ubi nõ estuisi una substã¬
cia. Alioqum q̃so quid ꝑdest
mͥ ignotũ ꝑ ignotius õsten¬
di ; N om̃e ꝑsone in ore om¬
mũ eciam rusticoꝵ u̾satur. No¬

Expanded text:
qui Graeci non sumus, de nomine subsistentiae tacite praeterire non debemus. Quidam personas subsistentias esse exponunt, et tres substantias, et unam substantiam in una divinitate dicunt, magis quam ostendunt: siquidem sic haec transeunt sine explanatione, acsi legentibus omnibus constet tres subsistentias esse potuisse, etiam ubi constat nonnisi eorum sententiam non arguo, non reprehendo, non falsam esse contendo. Sed quod verum esse compellor confiteri, quia haec eorum doctrina non satisfacit meae simplicitati. Si vultis mei similibus satisfacere, oportet primum tam substantiae quam subsistentiae significationem diligenter determinare, et secundum datam determinationem assignare, quomodo possit esse plus quam una subsistentia, ubi non est nisi una substantia. Alioqui, quaeso, quid prodest mihi ignotum per ignotius ostendi? Nomen personae in ore omnium, etiam rusticorum, versatur, no
Abbreviated transcription (Latin):
ui undendo nõ sentit. uͥ est. ⁊
uidendo sentit: nbi omnino nõ
nit. In celo uͥ ntiq nõ est. stel¬
am positam uidet. palpebra tũ
bductus ipãm sub qua latet pal¬
ebram nõ indet. Cet̾i sensus cor¬
rei sola adħencia sencut. at
isc̾muit. solus oculorũ sensus
adherencia hebet. ⁊ ad longĩ¬
a ⁊ remotissima inget. Nũ¬
nid quia quomͦ ħ sit. non cõpre¬
endis. icc̃to u̾m nõ ẽẽ contendis:
Explica mͥ si potes. quod negare
on audes. quomͦ in te ipso corpꝰ
anma tam diu̾sa utiq nat᷑a.
me queras. quomodo ĩ sũme
mplici ⁊ cõmum uatura ꝑto¬
arum tͥuitas sit una eademq
ubstancia. Set si illud in cõpre¬
ensibile est. quomͦ est fit. quod
pnit: qnͣto magis quod milla
unana exꝑiencia attingit

Expanded text:
i videndo non sentit ubi est, et videndo sentit ubi omnino non est? In coelo ubi utique non est, stellam positam videt, palpebra tamen obductus, ipsam sub qua latet palpebram non videt. Caeteri sensus corporei sola adhaerentia sentiunt atque discernunt, solus oculorum sensus adhaerentia hebet, ad longinqua et remotissima viget. Nunquid quia quomodo hoc sit non comprehendis, idcirco verum non esse contendis? Explica mihi si potes, quod negare non audes, quomodo in teipso corpus et anima tam diversa utique natura me quaeras quomodo in summe simplici et communi natura, personarum Trinitas sit una eademque substantia. Sed si illud incomprehensibile est quomodo sit, quod novit, quanto magis quod nulla humana experientia attingit
Abbreviated transcription (Latin):
ne tres ꝑ sonas ꝯfitentes indeã¬
turetiam tres sub̾as cõfiteri.
Ad ꝯꝓbandum autẽ quod ꝑsona¬
rũ ꝓpͥetates ꝑsone sunt. Ieroni¬
ii anctoritatem in ħ u̾ba diceu¬
tis adducunt. Sabelliam ħesun
est subsistencias confitemur.
Set ut michi uidetur ieroni¬
mus in hus u̾bis non dicit ꝑso
tes nomim̃̃. Hoc est quod ꝓprie
significant nouuna personaꝵ.¬

Expanded text:
ne tres personas confitentes videantur etiam tres substantias confiteri. Ad comprobandum autem quod personarum proprietates personae sint, Hieronymi auctoritatem in haec verba dicentis adducunt: Sabelliani haereest substantias, confitemur, sed, ut mihi videtur, Hieronymus in his verbis non dicit perstes nominum, hoc est quod proprie significant nomina persona
Abbreviated transcription (Latin):
int̾roges. ab omnib id reson¬
si accipies. quoo idem sit dei po¬
tencia. quod eis sapĩa. qd̃ eiꝰ
bonitas uil alind sit qmͣ ista uł
illa. Ci queras quid sĩt hectͥa ..¬
nil alind ĩnemec qmͣ diuina sb̾¬
stancia. Het omnia racõ mani¬
festa cõmucit. ⁊ latere nõ sinit.
In hoc saue omnes theologi cõ¬
senciunt. hoc omnes ĩcõmune
defendñt. Quid queso horum
magis capabile. quid magis
ꝯp̾hensibile. Hmͣ substantia una
fit dicta tria. an quod tres ꝑ soe
sint sub̾a una : Utrñq in cõpre¬
hensibile. neutͭ ͥ tũ in credibile.
hensibilitate efficit᷑. ut scd̃m qͦs¬
dam. ꝑsone significacõ ꝑ multas
acceptiones uarietur. Nam st̃
qui dicant nom̃e ꝑsone. aliqũ¬

Expanded text:
interroges, ab omnibus id responsi accipies, quod idem sit Dei potentia quod ejus sapientia, quod ejus bonitas nihil aliud sit quam ista vel illa. Si quaeras quid sint haecil aliud invenies quam divina substantia. Haec omnia ratio manifesta convincit et latere non sinit. In hoc sane omnes theologi consentiunt. Hoc omnes in commune defendunt: quid, quaeso, horum magis capabile, quid magis comprehensibile, quod substantia una sit dicta tria, an quod tres personae sint substantia una? Utrumque incomprehensibile, neutrum tamen incredibile. hensibilitate efficitur, ut secundum quosdam personae significatio per multas acceptiones varietur. Nam sunt qui dicunt nomen personae aliq
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. qui multos cotidie uide¬
mus qui inter flagicia aue assi¬
duȩ cõmutunt sp̃s ⁊ proposiitũ
respisiendi nõ ad uctunt ⁊ nõ
sosum pecca dimiccere iimo ⁊̃

Expanded text:
bitur . Quam multos quotidie videmus qui inter flagitia quae assidue committunt, spem et propositum resipiscendi non amittunt, et non solum peccata dimitter
Abbreviated transcription (Latin):
Iua s̃ spũalia ext̾iora aut̃
corporalia. Illa ꝑtiuent ad
nem interiorem ista ad ho¬
et exteriorem. Illa itaq mui¬
Nã ista auteni insibilia il
perua ista tẽporalia. que euĩ
itur ait apłs. temporalia s̃¬

Expanded text:
 spiritualia, exteriora autem sunt corporalia. Illa pertinent ad hominem interiorem, ista ad hominem exteriorem. Illa itaque invisibilia, ista autem visibilia; illa aeterna, ista temporalia: Quae enim videntur, ait Apostolus, temporalia s
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt. Auii neo rescruam
post mrulta ⁊ maxima mi
⁊diut᷑ua mala sepe ua
Apositũ respiciendi auat¬
tunt. de quo illud recte mn¬
telligitur quod hiode har
ad huc arbore sub infertur.
Et alligedetur uunculo frire
⁊ eereo inherb̃ que foris su
exrore celitm̃gatur. ⁊ cuu si¬
ris pars eius aucb̃ aterre core

Expanded text:
cadunt. Alii nec post multa, et maxima, et diuturna mala spem, vel propositum resipiscendi amittunt. De quo et illud recte intelligitur quod hic de hac adhuc arbore subinfertur, quia alligetur vinculo ferreo et aereo in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris p
Abbreviated transcription (Latin):
consuerudiis:. robur coi¬
ualescat ⁊ frustra u̾irtutis ar¬
hor ad alta uitritur. que iu se¬
spe diuine ppiciacõnis non rã¬
dicatur ue̾ em̃ uolentis neq
correntis s misserentis est dei
quid itaq aliuda est ħmoĩ
arbori gerinen radicũ post
ruinamꝰ remanere n queni¬
libe᷑ pꝰ pect̃i lapsum peuiten¬

Expanded text:
udinis robur convalescat, et frustra virtutis arbor ad alia nititur, quae in spe divinae propitiationis non radicatur: Non enim volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quid itaque aliud est hujusmodi arbori germen radicum post ruinam remanere, nisi quemlibet post peccati lapsum poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
uaciã desiguati iam oix mił.
si gͥ inferri seueciara eris
ngore praua cõsuetudo ob dures¬
uetrter qui audacit᷑ asfietis desi¬
d̾us insistit. Nõue ferreo ⁊ter¬
eo inucule S alligatur que nul¬
lius iñ qm terrore nullius ad
cũ cupissenciis auerticur. Nõ¬
ne uncula ferea pererea iam
centit que nec imins cedit nec
conulns. ꝗd quiescit: Constat
gͦ eius moĩ mentes omnnõ cor¬
gi nouposse nisi meuis uttq
pocestate. qui co quosieus uoluit
coit̾uit portas ereas ⁊ uectes

Expanded text:
aciam designari jam diximus. Quasi ergo in ferri, seu etiam aeris rigore prava consuetudo obduresnaciter quam audaciter assuetis desideriis insistit. Nonne ferreo et aereo vinculo alligatur quae nullius unquam terrore, nullius unquam oncupiscentiis a vertitur? Nonne vincula ferrea vel aerea jam sentit, quae nec minis cedit, nec consiliis acquiescit? Constat ergo ejusmodi mentes omnino corrigi non posse, nisi in ejus utique potestate qui quoties voluit contrivit portas aereas, e
Abbreviated transcription (Latin):
condicõne eoꝵ qͥ ad sacͤs or¬
dines eligũt᷑. młta nobis patͣs do¬
cum̃ta telĩq̃rũt. Nani qͥd a sacͥs
ordĩb ũ ĩ pediat eos qͥ ꝓbate fur¬
erint ꝯu̾sacõnis placint diffĩmi¬
re qͥ a medicoꝵ ⁊̃ cisione forte lan¬

Expanded text:
conditione eorum qui ad sacros ordines eliguntur multa nobis patres documenta reliquerunt. Nam quid a sacris ordinibus non impediat eos qui probatae fuerint conversationis placuit definire. Qui a medicorum incisione forte clau
Abbreviated transcription (Latin):
uod eorum notitiam sepe meri¬
to deuotõnis ad quirimus que
nulla nr̃a sagacita nullo nr̃o
studio penetrare ualemus.⁊
sideratõne infirmitatis sue hu¬
miliatur. sepe ad sublimemin¬
tesligenciam diuinitul. illumĩaf.¬

Expanded text:
uod eorum notitiam saepe merito devotionis acquirimus quae nulla nostra sagacitate, nullo nostro studio penetrare valemus. sideratione infirmitatis suae humiliatur, saepe ad sublimem intelligentiam divinitus illumina
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo soleat multoꝵ utslitati
de seruit. quod quosdam contĩgat
desublimi corruere:¬
uomodo quidam ex proprio qui¬
nichil sins uͥbus atcribue redebeãt

Expanded text:
Quomodo soleat multorum utilitati deservire quod quosdam contingat de sublimi corruere quidam ex proprio, quinihil suis viribus attribuere debeant
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo mens que moribul
de prauatur post modum ad erro¬
res uel fraudes imbuitur.:
litatem qñq estrenatur cum
tamẽ diuinitus ad penitenciar ȩsuat᷑.¬

Expanded text:
uomodo mens, quae moribus depravatur, postmodum ad errores vel fraudes imbuitur. litatem quandoque effrenatur, cum tamen divinitus ad poenitentiam res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si exig̾et᷑ sñ ĩ turia negare ñ pos¬
set. Culpa qͥppe ĩ fidelis fidelẽ a de¬
bito soluit. sic̃ eꝯͣio iustĩa fidelis
ĩ fidelem debito astͥngit. Itaq ñ pͨ¬
cat fidelis si alt̾i se ꝯm̃git. qm̃ a¬

Expanded text:
a fideli sine injuria negari non posset. Culpa quippe infidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ꝓfessionẽ illoꝵ ñ accepit. i ob¬
serũaciã ꝯtinẽtie eis in dixit. Si
quis gͥ tales indnas aut uxorẽt¬
uirgines post uotũ ꝯtiñetie ad ma¬
ritalẽ copuła descendentes dãpna

Expanded text:
fessionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damna
Abbreviated transcription (Latin):
dũ a sensu uniũ soꝵ retedãt.n eĩ
ꝑtem totũ s totũ ꝑs sequi d. ⁊ si
forte ĩueĩat᷑ ꝑs a doto discordans
ut coaptanda ẽ si fi̾ pt̃ aut si fĩ
ñ pt̃ abicienda. meliꝰ eĩ aꝑte rete¬
dit᷑ qmi a toto. optimũ a̾ si ⁊ ꝑs re

Expanded text:
dum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum autem e
Abbreviated transcription (Latin):
lis discedat nicħ ad nos. nõ cogit᷑ fi¬
gelis qͣi aliqͦ debito obligatꝰ aut seqͣ
isceddutẽ aut sustin̾e ꝯtẽpnẽtẽ. ñ ẽ
ẽ. si feĩa ẽ imibat. qͣm nult sociẽtatẽ
eligat. ñ iam tenet᷑ debito pͥoris so¬
cͥatoris q̃ uidel ĩ iũria c̾atoris ñ solũ
tũc excusat fidelẽ qñ ab ĩ fideli pp̃
dm̃ dimissus alt̾i sũ culpa ꝯm̃git᷑.

Expanded text:
itur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris soCreatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur;
Abbreviated transcription (Latin):
lib ͦ de adult̾sns ꝯsugiis. discessioẽm
fidelis ab̃ ĩ fideli dñs nõ ꝓhibet. qr
ficilume ab ĩ fidelitate resolũat᷑
Itaq adult̾iũ ꝯmittit ĩ fidelis. si alt̾i
se sociat qr a debito pͥoris pacti so¬
lutꝰ ñ ẽ. S dicis. Ecce ĩ fidelis qͥꝯq¬
nõ uult fidei lib̾tate d̾eliuqͥt. aliã
fidelem ducit. pͥor se sũptã indens
alt̾i mibit ad ult̾mo nerii se illigãs
ꝯtĩgit pea ut ꝯpñcta ĩ fidełitatẽ
suam horrere ĩcipiat. ad fidẽ ue¬
retipiãt aut alt̾i mib̾e ꝯcedat᷑.
Quid ilłi dicet ecc̃a. Si nirñ fuũ

Expanded text:
libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohibet, quia ficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem verecipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ. s in fidelis ⁊̃ derelictꝰ sũ culpa a¬
henã societate ñ appetit. ꝙ̃ ad hut
iꝰ matͥmonii ⁊ debitũ ꝯuigalis fed̾is
erga fidelẽ aftͥligit. gͦ ñ pt̃ adult̾i¬
um nocari si fidetis alt̾i ꝯm̃git᷑. in¬
si alt̾i copłat᷑. pp̃ea si fidelis ⁊̃ ab eo

Expanded text:
derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Insi alteri copulatur. Propterea si
Abbreviated transcription (Latin):
nt. Et ego dico qr qũ ĩ fidelis
dem thoro ꝯiugali seruat. soci¬
n diligit ⁊ castodit. illa in¬
te ad aliena sccietatẽ ñ tͣusit.
ius ĩ alio ĩ fidelis sit. qr .s. ñ¬

Expanded text:
delis fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaus qr ad ꝯcessa descendo. magi
uolo ĩ ĩ fĩ̾ori bono saluari qmͣ isĩ¬
mo ꝑiclitari. Et si forte culpat
aliqͣ qr descẽdo. qr ꝓpõitũ meñ ñ
teneo. ego pẽitẽtiam agam ⁊ la¬
factõne placabo deũ. nicħ erit l¬
rñ aut difficile tm̃ hant passio¬
nẽ euad̾e posłim ⁊ mortẽ istani
qͣ uniẽs teneor declinare. Qmor

Expanded text:
a ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens teneo
Abbreviated transcription (Latin):
in desid̾ia sua uł cũ fastidire ce¬
ꝑint bonũ ĩ quo sũt lib̾tatem q̃rẽ¬
tes. uł cũ tẽptati fu̾ĩt forte de
malo ĩ quo nõ dñ sũt ad nolupta¬
tẽ suã erplend̾a festin̾ates. Ita dis¬
sipabit᷑ oĩs ordo ⁊ płcͥtudo ieligi¬
oms xͥane ad nichilũ rediget᷑ ⁊ t᷑
picudo magna succedet. ẜ in firim¬
tatẽ nr̃i tẽꝑis loͦr. quis de ĩteps ĩ
hĩta uł ꝓfessione religionis ꝯsti¬
datꝰ stabit si irgeri teꝑit stimn¬
liis tarus sne sic̃ nꝰͣ mortalis ⁊ tor¬
rupcõni ob noria pati ꝯsuenit ⁊ dix¬
erit ei cogctac̃o sna. ñ pot̃is retift̾e
tam uiolente passioni tantis ĩ cen¬
dieb aut ⁊̃ uinꝰ m̃sis ant uiiꝰ ãni¬

Expanded text:
n desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae passioni, tantis die aut
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ñ adquiris. melius ⁊ saltẽ
eẽt uł ista tormẽta deuitare ꝙͣ in to¬
to ꝑire ⁊ ncħ sentire boni. Uidet
coactus assentis. fortassis respiciet
ad iolẽtiam passionis tue ⁊ mi¬
p̃tipue cũ dicat apłs q meliꝰ ẽ mi¬

Expanded text:
turum non acquiris. Melius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt coactus assentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et miaecipue cum dicat Apostolus: Melius e
Abbreviated transcription (Latin):
maxime tẽꝑib quib hoĩes ad ml
ꝓni sũt expedit ita teu̾e ⁊ ita fac̾e
Et ad hl̃it modũ fortassis siqͥs ͥ
iomimes mag̃ pectare enibestãt ⁊
qñ sola ernbescẽtia p̃naricatõuis co¬
hibere potuit fluctnãtes ⁊ ĩ tẽpta¬
cõe ꝯstitutos ne a ꝓpõĩto ⁊ uoto scĩ¬
tatis lab̾ent᷑. ⁊ qñ magis t̾reban¬
t᷑ ĩ eo ꝙ sibi p̾t lapsũ ad pͥoris ex

Expanded text:
maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis omines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione constitutos ne a proposito et voto sanctitatis laberentur; et quando magis terrebantur in eo quod sibi post lapsum ad prioris ex
Abbreviated transcription (Latin):
iat᷑ dãpuatõ ñ timet᷑. s ĩ iuduali
ĩ uirginali qͣũetia excellẽtia ma¬
ieris amplioris expetit᷑. qͣ expetita
ebecta ⁊ noti debito oblata iam
solũ capessere imptias s ⁊̃ si nõ
mbat᷑ mibere uelle dampnabile
Nam ut ħ demõftͣret apłs nõ
nt. cũ ĩ deliciis eg̾int ĩ xp̃o i

Expanded text:
sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demonstraret apostolus. non ait: cum in deliciis egerint in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
luerint. cñ qluis mat̾monio cop¬
pͥor ad fidem uenit ꝯingalẽ co¬
lam nõ inisse donet eñ alt̾ qͥ
fidelitatẽ rem̾aserat sb̾ seqͣtur
Quid ecc̃a de huim õi fat̾e dele¬
at. S dubiũ ñ ẽ tales p̾sqmͣ i
fide unũ scĩ fu̾int si ꝯtm̾e uo

Expanded text:
aliis matrimonio copprior ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si co
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e poss miꝰ aut ĩ firmare tam enid̾e¬
tem rõem ⁊ auctoritatẽ tenem᷑ ncc̃i¬
tate ut ita senciamꝰ ⁊ teneamꝰ. Uide¬
te qͥd seqr. Si ħ ꝓmulgatũ fu̾it ⁊
andieñt hoiẽt qr ita tenz ecc̃a qd̃¬
lapsi a ppoĩto ⁊ ꝓfessione ꝯtinẽtie

Expanded text:
gere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ fideli mat̾monio ałligio
ille qui ĩ in fidelitate rem̃asit ã
ip̃o tui se nexu adutt̾no iuret
ad fidem ꝑiter sb̾ seqͣt᷑. utrũe
desia tosserare debeat ut pꝰc
dem susceptam simł maneãt
in ĩ fidelitate poĩti male uĩcis
er̃t. s eadem gr̃a ĩ t̾uemẽte

Expanded text:
em venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, utrum Ecclesia tolerare debeat ut, post fidem susceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia inte
Abbreviated transcription (Latin):
gore ad ĩ crciẽdũ timorẽ alĩ
negãda indet᷑. ut dñ peitato
scdm dispẽ sactõnẽ foris repelłr
⁊ ĩ stãtib timor cad̾edi ⁊ ĩiate¬
tib hũilitas resurgẽdi ange¬
ttur. Ego nicħ ab icõ ex hã

Expanded text:
gorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis
Abbreviated transcription (Latin):
.pr̃ alludens ĩfiliis fit totũ facit
ut qͣi nicħ fat̾e uideat᷑. Ecce pec¬
cator ꝯpũctꝰ gemit. suspirat ra¬
tus p̾fidet ⁊ cor hõĩs ad hit faci¬
end̾ mon: Obsecro ut ñ sit ho¬
nerosũ si brene ꝙd̾a huiꝰ tei ex
mac̾e fiim̃ qͣi cũ magno suro¬
re expulit. ut ita affluctꝰ hũt¬
liari disc̾et. s iłlo ĩ ꝯtumacia
ꝑfistente qͣdam secreta dispẽ¬
sa cõe ꝯsilii a pr̃e mat̾ mitti¬
m.st̾nia ꝑ se pietate ducta uẽt¬
ens umliebͥ leuitate o bstinatũ
de mulceat. ꝯtum atẽ ad humi¬
litatẽ flectat uehem̃t̾ patrẽ
iratũ nĩciet. se tñ int̾uentu¬
ram spondeat. ueniant ꝓmiitat
ꝯfiliũ salutis sugg̾at. in u̾ces¬
sores q̃rere suadeat. ñ nͥ mag¬
nis p̃cib platan patrẽ posse
dicat cam̃ tñ rei se susceptu¬
ram asserat. ⁊ ad bom̃ bo fiñe
rẽ omẽm se ꝑducturã ꝓmiitat.
uidete q̃so si ñ ita tã nrã agit᷑.
pecc̃atẽ fi̾liũ d̾s pr̃ qͣi expulit ira

Expanded text:
r alludens in filiis sic totum facit, ut quasi nihil facere videatur! Ecce peccator compunctus, gemit, suspirat, latus praesidet, et cor hominis ad hoc faciendum movet? Obsecro ut non sit onerosum, si breveumacem filium quasi cum magno furore expulit, ut ita afflictus humiliari disceret. Sed illo in contumacia sua persistente quadam secreta dispensatione consilii, a patre mater mittimaterna per se pietate ducta veniens muliebri lenitate obstinatum demulceat, contumacem ad humilitatem flectat, vehementer patrem iratum nuntiet, se tamen interventuram spondeat, veniam promittat, consilium salutis suggerat, intercessores quaerere suadeat, non nisi magnis precibus patrem placari posse dicat, causam tamen rei se suscepturam asserat, et ad bonum finem rem omnem se perducturam promittat. Videte, quaeso, si non ita causa nostra agitur. Peccante
Abbreviated transcription (Latin):
amiñãdo castigent. nt in fine cum
uen̾it index d̾s corrector saluare pos¬
sit. qͦs cornigẽdos hñano indicõ sbie¬
cit. Data sũt gͦ indicia ⁊ ꝯͣ culpas
diu̾sas exꝑiandas correctõnũ ⁊ satis¬

Expanded text:
igent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. Data sunt ergo judicia, et contra culpas diversas expiandas, correctionum et satis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦꝵ retinuentis retẽta erũt. uͥ dixit.
si ostend̾itis fuit : Nusqmͣ ħ drit. si
dixit si fet̾itis erit. Audiãt gͣ ⁊ ĩ tel¬
ligant quoꝵ remisentis pc̃a remit¬
tẽt᷑ eis s quib ħ dicebat᷑ pͥus dcm̃ fu¬

Expanded text:
 retinueritis, retenta erunt . Ubi dixit: Si ostenderitis, fuit? Nusquam dixit hoc: sed dixit: Si feceritis, erit. Audiant ergo et intelligant, quorum remiseritis peccata, etc. Quibus hoc dicebatur, prius dictum fu
Abbreviated transcription (Latin):
eiga nos ira nõ fu̾at: in nobis tñ scd̾
reatũ ira manebat. q̃ cũ debita satis¬
fattõe solint᷑ ut ita dicã nõ d̾s hoĩ s

Expanded text:
erga nos ira non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini,
Abbreviated transcription (Latin):
se de lapsu surg̾e ñ nal. ad
cor pcc̃oris mat̾ gr̃ã mitrit᷑. sa¬
t̾dos ĩ t̾cessor q̃rit᷑. ut d̾s qui ira¬
tus ñ fu̾at ꝯplatet᷑. Quid dicã:
Nuis sapiens ⁊ custodiet ⁊ ĩ del¬

Expanded text:
se de lapsu surgere non valet, ad cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens et custodiet haec e
Abbreviated transcription (Latin):
tendi pcc̃a quid̾a so¬
li d̾o ita ascͥb̾e conãt᷑ ut ĩ ea
hoiẽm ꝑticipẽ fĩ posse miłlo mͦ
ꝯcedant. Et ad ꝯfirinatõnẽ hꝰ as
tituit. ac si deinde ad sac̃dotes misit

Expanded text:
ttendi peccata quidam soli Deo ita ascribere conabantur, ut in ea hominem participem fieri posse nullo modo concedant. Et ad confirmationem hujus nitati restituit, ac si deinde ad sacerdotes misit,
Abbreviated transcription (Latin):
uol̃tatis. Nc nolũtatẽ pẽsat.
Hpõ opꝰ iudicat. S sũt it̾m oꝑa aͣ
acculta qr nesciũt᷑. alia dubia qr ñ
mala ut ũ ualeant abscondi. siue tta
bona ut de huis ñ possit dubitari. Ot¬
culta ⁊ dubia dĩno uidicõ reseruã¬
t᷑. Que a̾ mãifesta sũt si bona sũt

Expanded text:
untatis. Deus voluntatem pensat, homo opus judicat. Sed sunt iterum opera alia occulta quae nesciuntur, alia dubia quae non mala ut non valeant abscondi sive ita bona, ut de eis non possit dubitari. Occulta et dubia divino judicio reservantur. Quae autem manifesta sunt si bona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut carctas eẽ queat. Ubi gͦ plu¬
ralitas ꝑ sonaꝑ de est. caritas õio
esse nõ pot̾. A dicis fortassis. ⁊ si
sola una ꝑsona in illa u̾a dinin¬
aturam suam cantatem quidem
⁊ hr̃e posset. ĩmo ⁊ hr̃et. Set sũ¬
niani t̾te caritatem erga treatã
ꝑsonam hr̃e non posset. in ordi¬
nata enĩ caritas ẽẽt. si sũme di

Expanded text:
. Ubi ergo pluralitas personarum deest, charitas omnino esse non potest. Sed dicis fortassis etsi sola una persona in illa vera divineaturam suam charitatem quidem et habere posset, imo et haberet, sed summam certe charitatem erga creatam personam habere non posset. Inordinata enim charitas esset. Est autem i
Abbreviated transcription (Latin):
ut antem caritas in sũmo bo¬
est de esse. ⁊ qui ⁊cui erhibere
uł exhiberi possit. Propͥum a̾
amoris est ⁊ sine quo omnino
non possit ẽẽ. ab eo quem ml¬
tum diligis. multũ diligi uel¬
le. Non podest gͦ eẽ amor iocũ¬
dus si nõ sit et mutinus. In il¬
la gͥ u̾ra ⁊ sũma felititate. sic̃
net amor iocundus. sic net amor
mntuns potest deesse. In amore
aut̃ mutuo oportet omnino ut
sit: ⁊ qui amorem in pendat. ⁊
qui amorem rependat. Alter
itaq erit amorem inpendens.
⁊ alter amorem rependens. Ubiañt
tas u̾a dep̾henditur. In ala itaq
u̾e felicitatis pl entudine. plir¬

Expanded text:
Ut autem charitas in summo boeum deesse et qui cui exhibere, vel exhiberi possit. Proprium autem amoris est, et sine quo omnino non possit esse ab eo quem multum diligis multum diligi velle. Non potest ergo esse amor jucundus si non sit et mutuus. In illa igitur vera et summa felicitate sicut nec amor jucundus, sic nec amor mutuus potest deesse. In amore autem mutuo oportet omnino ut sit et qui amorem impendat, et qui amorem rependat. Alter itaque erit amorem impendens, et alter amorem rependens. Ubi autem ralitas deprehenditur. In illa itaque vera felicitatis plen
Abbreviated transcription (Latin):
Erte a dix̾imis in illa n̾ a
dumintate eẽ solam ꝑso¬
nam unam. qm̃adm solam u
uis suc abundanciam. S que¬
so ut quid ħ : ⁊In quia ꝯmuni¬
cantem hr̃e non possit tum ne¬
lit. An quia hr̃e nolit tum pꝰ¬
sit: Set qui abesq dubio om¬
in potens est. ꝑ in possibilitatẽ
extusari nõ pot̃. S quod constat
non ẽẽ ex defectu potencie. m̃¬
quid nam erit ex solo defectu.
benmolencie: S si ꝯumnicantẽ
hr̃e omnino nollet cũ u̾aciter
hr̃e posset si uellet. iste in di¬
uina ꝑsona bemuolencie defet¬
tus atcende queso qualis eẽt
uł qnͣtus. Cercent dictum ẽ
uil caritate dulcius. ml caritate
iocunduis. Caritatis delicus. rac̃o¬
nalis unta. uil dultius exꝑitur.n¬
lla ñqmͣ delectatõne delecta¬
bilins fruit᷑. His celiciis in e¬
t̾nuum carebit si ꝯsortõ carens
in magestatis solio solitaria
ꝑmansent. EEx hus itate amt¬
madu̾tere posmmꝰ. qualis qnͣtꝰ¬
ue eẽt iste beniuolencie de fet¬
tus. si plenitudinis sue habũ¬

Expanded text:
erte, si dixerimus in illa vera divinitate esse solam personam unam, quemadmodum solam unnis suae abundantiam. Sed, quaeso, ut quid hoc? An quia communicantem habere non possit cum velit? An quia habere nolit cum possit? Sed qui absque dubio omnipotens est, per impossibilitatem excusari non potest. Sed quod constat non esse ex defectu potentiae, nunquid non erit ex solo defectu benevolentiae? Sed si communicantem habere omnino nollet, cum veraciter habere posset si vellet, iste in divina persona benevolentiae defectus attende, quaeso, qualis esset vel quantus. Certe, ut dictum est, nihil charitate dulcius, nihil charitate jucundius, charitatis deliciis rationalis vita nihil dulcius experitur. Nulla unquam delectatione delectabilius fruitur; his deliciis in aeternum carebit, si consortio carens in majestatis solio solitaria permanserit. Ex his itaque animadvertere possumus qualis quantusve esset iste benevolentiae defectus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod de pluralita¬
te ꝑsonaꝵ. plenitudo bo¬
nitatis ꝯm̃cit ⁊ ꝓbat: plenitu¬
io felititatis sumili rõne appro¬
bat. ⁊ quod una loquitur: alt̾a
atcestatur. ⁊ in mia eadem q
n̾itatis attestacõnenua clamat.
alt̾a acclamat. Conscientiam
suam umisquis in t̾roget. et
nemet. quia situt nch carita¬
te melis. sit nchil caritate io

Expanded text:
luralitate personarum plenitudo bonitatis convincit, et probat plenitudo felicitatis simili ratione approbat. Et quod una loquitur, altera attestatur. Et in una eademque veritatis attestatione una clamat, altera acclamat. Conscientiam suam unusquisque interroget, et veniet; quia, sicut nihil charitate
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ sũma caritate. q̃us onruꝰ¬
no esse nou nonit. Nue ꝑson
pluralitate: Hmꝰ itaq plura¬
utatis assercõ tͥplici ꝯfirinat᷑
restimonio. Nam qd̃ sũma bo¬
ntas quod sũma felicitas suꝑ
hat reꝯcorditer clamat. plem¬
tudo głe ꝯfirmando acclaniat.¬
⁊ acclamando ꝯf̾iat. ¶Ecce sr̃
hñt fidei nr̃e articulum tͥplex
ĩimnus testimoniũ. de sũmis

Expanded text:
ra, et summa charitate, quae omnino esse non novit sine personarum pluralitate. Hujus itaque pluralitatis assertio, triplici confirmatur testimonio. Nam quod summa bonitas, quod summa felicitas super hac re concorditer clamat, plenitudo gloriae confirmando acclamat, et acclamando confirmat. Ecce super hunc fidei nostrae articulum triplex habemus testimonium, de summis
Abbreviated transcription (Latin):
Cce de pluralitate te¬
tam aꝑte docnimꝰ rõne. uti¬
same morbo uideatur laborare
qui tam eindenti atcestatõmi
lit ꝯtraire. Quis enĩ insi insa¬
ne morbo lalorans dicat sũ¬
fectꝰ quo ncħ est meluis ; loi¬

Expanded text:
cce de pluralitate ditam aperta docuimus ratione, ut insaniae morbo videatur laborare, qui tam evidenti attestationi velit contraire. Quis enim nisi insaniae morbo laborans dicat sumfectius, quo nihil est meli
Abbreviated transcription (Latin):
tatem hr̃e non potint. erga ꝑso¬
nam que sũma disectõne dig¬
ua nõ fuit. NIt antem taritas
sĩma ⁊ sũme ꝑfecta sit. oportet
ut sit tanta qͥuo non possit eẽ
maior. oportet ut ⁊ sit talis qͤ
non possit ẽẽ melior. Gm diu ã
quis millum aliũ qnͣtum se ip̃m
oligit. ille quem erga se ht̃ pͥ¬
uadas amor ꝯuĩcit. quod sũmũ
aritadis gͣdum.net dum appre¬
hendit. set ꝑsona dunna ꝓfet¬
to non hr̃et. que ut se ipsam
digne dilige̾t. si ꝯdignam ꝑ¬
sonam omnino nõ hret. Dimi¬
ne autem ꝑsone ꝯdigna non
t gͦ in illa uera dimĩitate ple

Expanded text:
erga personam, quae summa dilectione digna non fuit. Ut autem charitas summa et summe perfecta sit, oportet ut sit tanta quae non possit esse major, oportet ut et sit talis quae non possit esse melior. Quandiu autem quis nullum alium quam seipsum diligit, ille quem erga se habet privatus amor convincit, quod summum charitatis gradum necdum apprehendit. Sed persona divina profecto non haberet quam ut seipsam digne diligeret, si condignam personam omnino non haberet. Divinae autem personae condigna non Ut ergo in illa vera divinitat
Abbreviated transcription (Latin):
put credimꝰ in t̾uarium assurgͥ
Deinde quomodo possit ꝯuenire
unitas sub stancie cũ ꝑsonaꝵ plu¬
ralitate. Tertõ u̾o loco querere o¬
ꝑtebit. utrũ nam upta fidei nos¬
tre docum̃eta. sit ibi sola una ꝑ¬
sona. que sit a semet ip̃a. cet̾aꝵ
uero quelibet ꝓtedat ex alia. et
si qua funt alia c̾ta eandem ꝯside¬
ratõnẽ q̃renda. Quod si detut uo¬
bis. ⁊ ista ex rõne conuit̾e ultimo
loco oꝑtebit ad huc querere an
i iłis duab ꝑ sonis alumde qmͣ
a se ꝓtedentib sit diu̾sus ꝓteden¬
di modus. ⁊ quis cuiq nͣt ppͥus.

Expanded text:
ut credimus, in ternarium assurgit? Deinde quomodo possit convenire unitas substantiae cum personarum pluralitate. Tertio vero loco quaerere oportebit utrumnam juxta fidei nostrae documenta sit ibi una sola persona quae sit a semetipsa, caeterarum vero quaelibet procedat ex alia, et si qua sunt alia circa eamdem considerationem quaerenda. Quod si detur nobis et ista ex ratione convincere, ultimo loco oportebit adhuc quaerere an in illis duabus personis aliunde quam a se procedentibus sit diversus procedendi modus, et quis cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
de solus deus sũme boms est. so¬
us gͦ dens sũme diligendis est.
dũmam ergo dilectõnem di¬
nua ꝑsona exhibere non posset.
ꝑ sone que dimintate careret.
plentudo antem diuinitatis.
non potint ẽẽ sine pleuitudi¬
ne bonitatis. onitatis u̾o ple¬
mtndo. nõ potuit ẽẽ sine sarcta

Expanded text:
te solus Deus summe bonus est. Solus ergo Deus summe diligendus est. Summam ergo dilectionem divina persona exhibere non posset personae quae divinitate careret. Plenitudo autem divinitatis non potuit esse sine plenitudine bonitatis. Bonitatis vero plenitudo non p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiorib. quod in ilło qop¬
sũmo bono umasałiter ⁊ ie¬
fecto sit toctus bonitatis pler¬
tudo atq ꝑfectio. ubi ade
toius bonitatis plentedo st
ra ⁊ sũma caritas de eẽ ñõ ie¬
⁊ sichil enĩ caritate melus

Expanded text:
rioribus quod in illo summo bono universaliterque perfecto sit totius bonitatis plenitudo atque perfectio. Ubi autem totius bonitatis plenitudo est, vera et summa charitas deesse non potest. Nihil enim charitate melius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod ꝯseqñs est mͣxͣ ꝓpͥa singu¬
larũ de eaꝵ nominib. Oꝑteta
in hus que ad querendũ restãt.
tanto maiorem oitigenciam in¬
pendere. eo q ardentius in sifte.
qnͣto minus in patrũ scͥptis inue¬
int᷑. uñ possimiꝰ ista. nõ dito ex
scͥptinaꝵ testimoniis. set exra¬
autem in quisicõis mee ꝓposito
qui uoluent ideat. qmͣ uolu¬
ent irideat ⁊ digne quidem.
nam ut u̾efatear. ad tempt̾a¬
di ausum non ne quidem tam
sciencia elenat qmͣ estnantis
animi ardor in stigat. Quidsi
non detur p̾uenire quo tendo
Quid si in curendo cefitõ Gan¬
debo dñ in quirendo fatrem dm̃
mei semꝑ ꝓ nirib cucitrisse: la¬
arduitate: deficere. Non nichi
effeci si neracider michi dicere
tingat feci quod potui. q̃sini ⁊ ñ
ĩnem illum. nocani ⁊ nõ resionde¬
bat mͥ. Et ecce asina illa balaa
que sessorem suũ ia suo itin̾e
recardant: nescio quo patto
me ad curendam uiam in cept̃
urget ⁊ in pellit. Andio ⁊ ese
ad huc loquentem ⁊ dicendem r

Expanded text:
a singularum de earum nominibus. Oportet autem in his quae ad quaerendum restant tanto majorem diligentiam impendere eoque ardentius insistere, quanto minus in Patrum scripturis invenitur unde possimus ista non dico ex Scripturarum testimoniis, sed ex raautem inquisitionis meae proposito, qui voluerit rideat, et qui voluerit irrideat et digne quidem. Nam, ut verum fatear, ad tentandi ausum non me quidem tam scientia elevat quam aestuantis animi ardor instigat. Quid si non detur pervenire quo tendo? Quid si currendo deficio? Gaudebo tamen inquirendo faciem Domini mei semper pro viribus cucurrisse, laarduitate deficere, nonnihil, effeci, si veraciter mihi dicere contingat feci quod potui, quaesivi et non inveni illum, vocavi et non respondit mihi. Et ecce asina illa Balaam quae sessorem suum in suo itinere retardavit nescio quo pacto me ad currendam viam inceptam urget et impellit. Audio et ego eam adhuc loquentem et dicentem mihi;
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ m̾ito oñum aspectũ
subter fug̾et. m̾ito se iidets
m̾to se agnosci erubesc̾et. si
ip̃i tantus bemiuolencie defectꝰ
in eẽt. S absit absit. nt sup¬
preme maiestati illi aliquid ĩ¬
sit. Unde gloriari nequeat. uñ
glorian non debeat. Aliaqũi uͥ
erit plenitudo głe : uam ibi u¬
ti suꝑuis ꝓbatum est. nulla pode
munitare: Constat itaq quad
in isso in deficienti bono. fũme¬
que sapienti ꝯfino tam non
potest eẽ anara reseruatio. qͥ
nõ potest ẽẽ in ordinata effusi
Ecce palam habes situt inder
potes quos in illa fũma ⁊ sup¬
ma celsitudine ipsa pleuitudo

Expanded text:
angelorum, merito omnium aspectum subterfugeret, merito se videri, merito se agnosci erubesceret, si ipsi tantus benevolentiae defectus inesset. Sed absit! absit ut supremae majestati illi aliquid insit, unde gloriari nequeat, unde glorificari non debeat. Alioquin ubi erit plenitudo gloriae. Nam ibi, ut superius probatum est, nulla potercommunicare? Constat utique quod in illo indeficienti bono summeque sapienti consilio, tam non potest esse avara reservatio quam non potest esse inordinata effusio. Ecce palam habes, sicut videre potes, quod in illa summa et suprema celsitudine ipsa plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
pacient᷑ ĩmo ilibent᷑ tollerãt
ut alios affliga̾t et malt ip̃i
miẜiam suftm̃e qͣl aliis nõ
infere. bide gͦ qͣm sit rurabile
ꝗͣuechorribile homĩe humai¬
tatis oblitũ homũe exuͣe et cor
beluinũ ĩmo plus qͣm belumũ
indu̾e. et ecce inquidbestia
qͣrta t̾ribił atq mirabił et sor¬
tisnimis. Nũqͥd ñ ẽ fortis et fõ¬
fẽnda tam patiẽs est ad ma¬
la tolłanda.dentes aũ et ung¬

Expanded text:
patienter imo et libenter tolerant, ut alios affligant, et malunt ipsi miseriam sustinere, quam aliis non inferre. Vide ergo quam sit mirabile, quamve horribile, hominem humanitatis oblitum, hominem exuere, et cor belluinum, imo plus quam belluinum induere. Et ecce, inquit, bestia quarta terribilis atque mirabilis et fortis nimis. Nunquid non est fortis et fornferenda, tam patiens est ad mala toleranda? Dentes autem et ung
Abbreviated transcription (Latin):
stitatõnẽ bap̃i ex eo cepisse pu¬
tant qͦ ioh̾es nñ aqͣ baptizare
cepit p̾dicans baptizaturũ ĩ spñ.
Alii in passione ap̃i qñ dixitꝰ. ꝯsũ¬
matũ ẽ : oĩa uet̾is destam̃ti sacͥͣm̃e¬
ta finẽ accepisse ⁊ non exordm̃

Expanded text:
stitutionem baptismi ex eo coepisse putant, quo Joannes in aqua baptizare coepit, praedicans baptizaturum in Spiritu. Alii in passione Christi quando dixit: Consummatum est ; omnia Veteris Testamenti sacramenta finem accepisse, et novi exord
Abbreviated transcription (Latin):
siue añ passionẽ sũe pꝰt. ab eo
qñ inchoata sũt nona doñ postino¬
dñ uet̾a sũt in t̾dicta ⁊ ĩ isto medi¬
o temꝑe ꝙͣ futt baptismꝰ cũ tirꝰ¬
cisionẽ ab ĩthoatõne sua usq ad

Expanded text:
e ante passionem, sive post, ab eo quando inchoata sunt nova, donec postmodum vetera sunt interdicta. Et in isto medio tempore quod fuit baptismus cum circumcisione, ab inchoatione sua usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃ din solũ ue a ꝯsuetud me
dicatores baptizare missi sũt ge¬
neralit̾ iñ stitutũ. Uidẽtur a̾ hic
tͥa q̃dam temꝑa distinguẽda. pri¬
mũ eĩ añ bapm̃ tirꝯtisio sola sta¬

Expanded text:
aliquandiu solum, ne a consuetudine mundum praedicatores baptizare missi sunt, generaliter institutum. Videntur autem haec tria tempora distinguenda: Primum enim ante bap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dño cultui macipatis ali¬
quociẽs negligẽcia surrepit. ncc̃e
ẽ ut ad eã det̾gend̾a ingis adhibeaᷤᷤ
diligẽcia qua uelut q̃dam ab oculis
de m̾gens pitunta sepiꝰ emũdet᷑. pp̃ ꝙ¬

Expanded text:
no cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur diligentia, qua velut quaedam ab oculis demergens pituita saepius emundetur. P