comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝓuidencia. ut post modũ cum eodẽ
corpore głificato ad ꝯsorciũ illoꝵ
qui insua pitate ꝑmanserunt sub li¬
maretur. ut quodm᷑amis ex dipetẽe¬
diñbensatõne c̃atoris sui accepetat
acciperet gsificatus. sic gͦ conditor
bitrio uoluntatis sue disponens ulls̃
quos insua puritate ute relique¬
rat sursum pa celo mansionem. Allis
uero quos corporib t̃renis sociauerat
utrisq regulam inixnens obediencie.
quatirus ⁊ illi ab eo uͥ scatit non ca¬
derent. ⁊ illi ab eo ubi erant ad id uͥ
non erant ascenderent. fecit it as
deus horminera ex diuilici substancia.
corpus de t̾ra fingens. animani uero
de nichilo faciens. Ideo ⁊̃ sunt unite
anmae corporib ut ineis deo faniuã
maiorem m̃eat ͦ coronata. pꝰ sacͣm̃tuĩ tͥnitatis

Expanded text:
 Dei ut postmodum cum eodem corpore glorificato ad consortium illorum qui in sua puritate perstiterant sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione creatoris sui acceperat odum acciperet glorificandus. Sic ergo conditor tis voluntatis suae disposuit; illis quos in sua puritate reliquerat, sursum in coelo mansionem constituens; illos vero quos corporibus terrenis sociaverat Utrisque regulam proponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderennon erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in eis Deo famulantes majorem mereantur coronam. 11. Post sacramentum Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quia crontor deus amꝰ ⁊ sũme beatut al¬
heriure regnant est In hoc gͦ ꝓficit seruens
no᷑ ius cui seruitur
⁊ sicut factus
ẽ homo sp̃ dñi

Expanded text:
non quia creator Deus et summe beatus alservire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut factus est hom
Abbreviated transcription (Latin):
gunt qr ad usum nobis sunt. sic̃ iet
dominoꝵ dicunt᷑ eẽ famuloꝵ non
domino s quia sunt ad usum eoꝵ.
spsi quia angłi in quibrdam scruture
locis nobis sẽcuire dicuntꝰ᷑ dum ꝙ̃ ł .i.
uos in ramist̃ĩum mittirnt¬

Expanded text:
unt, quae ad usum nobis sunt, sicut res dominorum dicuntur esse famulorum, non dominio, sed quia sunt ad usum eorum. Ipsique Angeli in quibusdam Scripturae locis nobis servire dicuntur, dum propter nos in
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis quia integntas itrentis humaue
Serpentina suasione corrupta est ⁊ furc̃
quia cibus ꝓhibitus usurꝑatus est i aua¬
ricia qr plus qͣm suffusre debuit apetiuit
et si cluid aliud inħos uno euemti potest¬
Beuide de ꝑentum p̾redentum pccis utiũ
ꝑuulis inꝑutentur magis oppinando qͣm
asserendo disceptat ita intrunus ꝑentum¬

Expanded text:
ualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam illi sufficere debuit appetivit: et si quid aliud in hoc uno admisDeinde de parentum praecedentium peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita inquien
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ito dssceptar pocest utrũ mał oĩum as
cib ⁊ mnulaplicatis dclictis originalib qui
nasatur implicetur ut canto penis qͣnto
possius quisq nascatur an ꝓpea deus inter¬
siam ⁊ quartam gnãtõnem de pccĩs ꝑentũ¬

Expanded text:
merito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur; an propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentu
Abbreviated transcription (Latin):
uib obuiat illd̾ p̃¬
beꝑtũ legis de diligmois
ligenar s: hoc illi resẽnd̾ dicunt ad
ercĩorem exhĩcioirẽ. in qua p̃ponen.¬
di sũt ꝑentes. bñ honora diuit. non

Expanded text:
uibus obviat illud praeceptum legis de diligendisligendi? Sed hoc illi referendum dicunt ad exteriorem exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Unde, ho
Abbreviated transcription (Latin):
cre ex p̾missis aꝑte
insinatur. ꝙ inaffcũ ca¬
ricanis aiftiuct̾a sit hña q. ut disferẽ¬
li affeũ nõ pari hoĩes diligamus. et
s̃ miicos diligamus. s in qͥꝰ ut illi:
que de ordins dilectonis supra aur̃:¬

Expanded text:
te insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra
Abbreviated transcription (Latin):
possunt qͣmuis uoluntate ⁊ alsensu ꝑentũ
ꝯiuncti sunt. qui uͦ in annis puerscie copłati
post annos pub̾tatis noluĩt te relinquere s
in ꝯuincfõe ꝑmañe. iam ex hoc efficiunt᷑ qui¬
ges ⁊ temceps nequeunt seꝑan. It̃ sponsalia¬

Expanded text:
possunt, quamvis voluntarie et assensu parentum juncti sint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis se nolunt relinquere, sed in conjunctione permanere; jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tesid̾as utͣm mulier que ⁊ ͥ ͥ ͥ filiũ tx alia fe¬
mina genit̾ d̾ sacro fonte leuau̾it. postirod̾
possit cũ cod̾ iuło copłan. quos ĩo ꝯuingi posse
dec̃nimus qr scd̾ canones sacros nͥ amb ex.
consensu nulliꝰ religĩois obtentu d ꝯume

Expanded text:
desideras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu de
Abbreviated transcription (Latin):
non seꝑars. Ait enĩ fabianꝰ ppͣ. d̾ ꝓpͥnquis qui
ad affinitatem ꝑ uirũ ⁊ uxorem ueniũt defuno¬
quarta si iuuenti fũĩnt non seꝑentur. in t̃cra
aut̃ ꝓpͥnquitate nõ l uxorem alt̾ius acciꝑo pꝰ
obicum cius. equalt̃ uir iungat᷑ ĩ mat̾monio

Expanded text:
non separentur. Item Fabianus papa: De propinquis qui ad affinitatem per virum et uxorem veniunt, defuncquarta, si inventi fuerint, non separentur. In tertia vero propinquitate non licet uxorem alterius accipere post obitum eju
Abbreviated transcription (Latin):
einde ostendit eẽ dacũ ⁊̃ a se ip̃o ita dicens
quo datus fit filius. ostendig ͤ datus grã tͥnita¬
tis. ut f ip̃e filius dedent. Ecce hic dicit qd̾ fi¬
luit se dedit. qr t̾nicas eum dẽdit. Si aut̃ filius
a se datus ẽ. ase gͥ missus ẽ.a se ꝓcessit. ⁊ hoc u¬
tiq u̾um ẽ. ⁊ ꝯcedi oportet c̃ eius missio sit

Expanded text:
Deinde ostendit esse datum etiam a seipso, ita dicens quo datus est Filius, ostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit. Ecce hic dicit quod Filius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Ita missus a pr̃e intłlig̾et᷑ filius uͭ
tm̃ missus. nõ ⁊ õ pr̃e muttens inueniret.
cũ uͦ sic accepta ẽ forma sorui ut man̾et
inꝯmutabłic forma dĩ. manifestũ est qd
a prẽ ⁊ filio nõ aparentib frm̃ sit quod a¬
iniusibilis muteretur.

Expanded text:
retur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre visibilis mitteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ic qrͦ utrũ semł
tm̃ sit missus filius. an sepe mittat ͤ
Sin. missio filii ip̃ius tm̃ in carnatõ ẽ.
cũ semł tnĩ incarnatus sit ⁊̃ somł cm̃
nidetͦ ͦ missus. at si sepe mittit᷑  est ⁊ alia
missio eins qmͣ incarnacio. S que illa ẽ
nũquid et̃na genitu missio eius dicenda

Expanded text:
itur utrum semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio e
Abbreviated transcription (Latin):
fũmt. de huis qui cũ duab sororib dor¬
qui tormierit cũ duab soiorib ⁊ una ex
illis añ fiũt uxoi heutͣmi ey ip̃is hãt nec
ꝑpͥe uxori sibi liceo redd̾e debitũ qͣm sibi
redd̾it. illicitã sororem cuis cognoscrado.
nec: post mortẽ uxoris licet ei uł adufte¬

Expanded text:
i cum duabus sororibusQui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec e uxori sibi licet reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec etiam post mortem uxoris licet, ei vel adulte
Abbreviated transcription (Latin):
nis̃ ert hoc nom̃ ita aput catholicos
nuugatũ nec ita eius sig̃nicatõ det̃¬
nũata ut modo. ⁊ io ierꝵ dicit hoc noĩe
nõ utendũ fore sine distinccõne uł
ppͣt. Ab atrianoꝵ p̃sule ypostaseon no¬
uellũ nom̃ a me hom̃e romatio exigs.
Int̃rogamus quid tres ypostates arbi¬
trentur intlligi. tres ꝑsonas subsisten¬
tes aiunt sx̾demus ita nos c̃dete. nõ
ꝓufticit eis sensus. ipͣ̃m nom̃ efflagitiatiti
qr nescio quid ueneni in sillabis satet. clam¬
amus. si quis tres ypostacet .i. tres subsistẽ¬
tes ꝑsonas nõ ꝯficetur anatħa sit. si quis a̾
ypostasim uslam intelligñt nõ trib ꝑsotus.
etatis tres naturat conat᷑ asser̾e suffici
catis net ypostases cum int̾p̃tacõnib su¬
is deb̾e ros dr̃e. nõ negamus. s michi
credite ueuenũ latet sub melle. tnͣsti¬
gurat. sii se angłus sathaine in ang¬
ulum lucis. hiis nerbis nõ negat utend̾
ẽẽ nomine ypostasis. s ħeticos eo pͥueu¬

Expanded text:
olicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et ideo Hieron. dicit hoc nomine non utendum fore sine distinctione velpapam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis etatis tres naturas conatur asserere. Suffitatis tres hupostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenum sub melle latet. Transfigurat se angelus satanae in ang 11. His verbis non negat utendum esse nomine hypostasis, sed haereticos eo prave u
Abbreviated transcription (Latin):
relatiua sunt ⁊ ad se inuicẽ dñn qr
notant relacõnes que nõ sunt deo
acci dñtalet.s in ip̃it ꝑsonis abet̃no
hunt innutabilit᷑. ut nõ modo appłłacõnec

Expanded text:
relativa sunt, et ad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes
Abbreviated transcription (Latin):
ne equalic ẽ. ut exceptis uocabulis qͣue ꝗt̾¬
etatem indicant ꝑsonaꝵ quidquid de u¬
intrib ꝑsonis fateisi᷑ dm̃. Impietatem ⁊¬
Sabellii declinantes tres ꝑsonas exp̃ssas
sub ꝓpͥetate distinguimu̾s Non ipm̃ sibi

Expanded text:
est naturae, ut exceptis vocabulis quae pretatem indicant personarum, quidquid de uin tribus personis fatemur; ita etiam impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus: non ipsum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ s cotũ hoĩem assũptũ dicit.
totũ gͥ hoĩem i morte deposint .a. ai
nimã ⁊ carnẽ. S quis nisi hostis ũi¬
catis dicat aiam aũbo depoĩtã: ⁊ tõ
nisi hoc fateant᷑. ꝙ totus hõ sit ass¬
ũptus nõ ꝓ eis fact illa auẽtorntas
que totũ dicit assũptũ Scrend̃ est

Expanded text:
minem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
euure potentia. uenio tollit aicm etꝰ
qͥb eo qui p᷑atẽ ht̃ ponẽdi ⁊sum̃di.
Ecce ⁊ hic ħes a pñi nõ de seruisse car¬
nẽ in morte. ⁊ utã nõ discessisse am¬
ortuo.⁊ ꝙ spõte tradidit spmũ nõ aliꝰ

Expanded text:
potentia. Nemo tollit animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi et sumendi. Ecce et hic habes, Christum non deseruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius
Abbreviated transcription (Latin):
nũrea. nat̾e uiiꝰ sis ꝯsors diuinitans
n⁊ corꝑis. Id̾ gͦ panebat᷑ i nõ patiebatur.
morrebat᷑ ⁊ uo moriebatur. sepeheba¬
cur ⁊ nõ sepeliebat᷑. tesur gebat ⁊ nõ re¬
surgebat. Resurgebat sc̃d̾ annet q̃

Expanded text:
e naturae unus sit, consors divinitatis et corporis. Idem ergo patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurgebat, et non resurgebat. Resurgebat secundum carnem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tis itorituris. Nã c̃ diuiitas mortis
lib̾a sic. utiq mors ibi eẽ tiõ pot̾at
insi uita disced̾et. qr uita diuiitas
sit in morte ab hoĩe. q̃ nisi dicessis
hõ ille mori nõ poss. ꝙ illi as capnẽ
referunt qͣmͣ dũt a au seꝑatim. Qͥ¬

Expanded text:
 moriturus. nam cum diuinitas mortis libera sit, utique mors esse non poterat, nisi uita discederet, quia uita diuinitas sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam ererẽdo illũ defendit uͥnõ mo¬
⁊erecin seꝑ auit se diuinitas. qr sub¬
tranit ꝓcecłoem. s nõ soluit innonẽ.
seꝑauit se foris ut nõ eẽt ad defensi¬
orrem s nõ intꝰ a fuit ad unionẽ. Si
nõ ibi cohibuisset potñtiam s ster
co ĩmolato insolicudinẽ mittebatur
ut hegr in leuitico. duo eiũ hyra hu-

Expanded text:
efendit ut non moreretur. Separavit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed execo immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci,
Abbreviated transcription (Latin):
qnalitate picĩ: qr pollucionem q̃ue
& ꝯcupiscentre motu ꝯcepta est oĩo
nõ hũit. nec ex carnali aeloctatõne
nata est. benit gͦ ad coepus inina¬
cłatum ꝙ p̾cer libidinis ꝯcupiscenti¬
am fuit ꝯceptum. nec illd̾ uise huĩt
se mãp̃o obligata pocõ.

Expanded text:
qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum, nec illud in se habuit e
Abbreviated transcription (Latin):
mina bem ibi fart leui. qua rõne ꝑ
ꝯcuburĩ uentus erat in matrem. Sał
atus est in ab᷑ħam. qui sic fuit in lũbis
abrahe. sic̃ ille fuit mlũbis prĩs sui .i
qui sic natus est de pr̃e abranam. sicut

Expanded text:
minalem ibi fuit Leui, qua ratione per concubitum uenturus erat in matrem, secundum atus est in Abraham, qui fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui, id est qui sic natus est de patre Abraham, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ite pcc̃i ⁊̃ lib̾auit. uł Romitẽ ipiũ pe¬
nitus euatuando ut quib d̾a piacet.
post mod̾ pectando occasio uullatenus
astit̾it. potentiam quot gãandi ab¬
sq iuri semine uirgim p̾reparauit.

Expanded text:
ite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praepara
Abbreviated transcription (Latin):
QI
ade illd̾̃ accipere asserdatib hec apłm sensisse
cum inferus ait sic̃ ꝑ mobediennam u¬
mus hominis poccacores ꝯstituti sunt mnłai
ita it̃. eindenter iciuiunt ⁊̃ ipõ noĩe er

Expanded text:
i Adae illud accipere, asserentibus hoc Apostolum sensisse cum inferius ait: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita, etc. Evidenter, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lun deus ut ap̃t pateret ͦ uoluit ita
ut pat̾etur a iudeis uł nõ. si uoluit
ut nõ pat̃etur a iudeis. cum passut
Sit. factũ ẽ itaq quod uoluit deus
nõ fieti si uͦ uoluit eum pati a iudeis.
sᵈ uoluit eum occidi a iudts. uolut¬
N itas ut iudei occiderent eum. Ad
quod tespondentes dicimus simplicit
oaussi nr̃e salutis. Gum aut̃ dicit
uolebat eum pati uł oceidi a iudẽit.
hio distinguendũ ÷. si .n. intelligrt᷑
Sio uolebat eum sustinere passionẽ
siue autifirionẽ a iudeis illatam
uerus se sonidus. si uero intelligitur
sio. uolebat ut iudei oeciderent cum.
falsum e. nõ .n. nolebat deus cet¬
ionẽ iudeoꝵ que mala erat. s uo¬
lebat passionẽ bonã. ⁊ hoc uolunt¬
as ꝑ malas indeoꝵ uolinitates imple
dam uoluntates suas ntiq bonas
implet ꝑ malorũ hominã uolunta¬
tes malas. sic̃ ꝑ maliuolos iudeos bo¬
tia uoluntace pͥatris. xp̃c ꝙ nobis
occisus ẽ. quod tm̃ bonũ fuit ut

Expanded text:
luit Deus ut Christus pateretur, voluit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi a Judaeis: voluit itaque ut Judaei occiderent eum. Ad quod respondentes, dicimus simplicitecausa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates impledam voluntates suas utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per malevolos Judaeos bona voluntate Patris Christus pro nobis occisus est; quod tantum bonum fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
let ntiq ⁊ fierẽt. qr in nullo pot̾ ab
homĩe subari uł impediri euis uo¬
luntas. s uͭt iusticiam suam hom̃b
ostenderet ⁊ mali eent̃ in excusabiler.
demq ut bomi exobediencia gr̃am mali
et in obediencia penam sortirentͣ sic̃
utͥsq ab et̃no p̃panauit. sa gͥ que om̃ib
p̃cepit uł ꝓhibuit a quibdam uoluit
fieri uł ugari s nõ ab om̃ib. ⁊̃ quedã
ꝑsonalit̃ p̃cepit ⁊ in uet̃i ⁊ in nona
lege. que ab eis quib p̃cepit fieri yo¬
luit. ut abrahe de ĩmolacõne filii
⁊ i enangelio quibdam cute̾tis quib
p̃cepit ne cui dr̃eñt.

Expanded text:
let, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae omnibus praecepit vel prohibuit, a quibusdam voluit fieri vel vitari, sed non ab omnibus; et quaedam personaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dicerent.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est. ⁊ ideo sũmũ bonũ ẽ ip̃e a quo
innullo deficere bonũ ẽ. ⁊ malĩ ẽ de¬
ffice. nõ ẽ g ͦ causa dnficiendi .l. tendẽ¬
di ad nõ eẽ. qui ut ita dcã eeñdi cau¬
sa ẽ. quia om̃ium que sunt auctor
ẽ que inqnͣtũ st̃ bona sunt. Ecce
aꝑte habes quod deficere a deo qui ẽ¬
malũ ẽ. nõ gͦ deo auctore uel uolẽ¬
te mala fiunt.
am sufficien¬
t̃ ostensum÷
quod deo auctore nõ fuint mala qͥdã
tñ sofistice incedentes ⁊ deo odibiles
ꝓbare conant  ex dei auccoritate eẽ
quod mala fint hoc modo. quod ma
uerũ adeo ẽ. sit ꝯfirmant auctori¬

Expanded text:
non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui sumalum est; non ergo Deo auctore vel volente mala Jam sufficienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod malverum a Deo sit, confirmant auctori
Abbreviated transcription (Latin):
sse qõnis paiti sanior fauentes q̃ scõꝵ te¬
stimoniis plenius aꝓꝓbat  dicamus dm̃i
nõ uelle mala fieri. neo tñ uelle fieri
n uolle fieri. Om̃s .n. quod uult fieri fit.
⁊ om̃e quod uult nõ fieri nõ fit. fiunt
aut̃ multa que nõ uult fieri ut. omĩã

Expanded text:
stionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
itaq u̾um sit quod mala fiunt. ħ¬
ẽ uerũ quod dicit ͦ illa locucõne. s.
mala firnt adeo ẽ. S nõ inde seqͥt᷑
quod a deo sit ut mala fiant. suti
ostendit᷑ deus ꝓhib furtũ fica. uerũ ẽ.¬
S furtũ fieri uerũ ẽ. gͦ ꝓhibet uerũ mõ
Sequit

Expanded text:
mala fiunt, hoc verum quod dicitur illa locutione, scilicet, mala fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non sequit
Abbreviated transcription (Latin):
lus prẽm uelit luuere quea deus
bona noluntate unlt mori. ⁊ tut¬
sui fioci pot̃ ut hoc uelit homo
uoluntate. mala. quod deus uult bo¬
tia. nelud si malus filius uelit mori
prẽm. uelit ⁊̃ hoc deus. Nempe illȩ uult
quod nõ ułt̾ deus. ille uͦ id uult quod
uuilt ⁊ deus. ⁊ tñ bons dei uolunta¬
ti pietas illius pocuis ꝯsonat quã¬
ins aliud uolentis. quã hiꝰ id̾ uolen¬
tis impietas. multũ. i uit̃ est quid

Expanded text:
s patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam hoc Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus; iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Multum enim interest quid
Abbreviated transcription (Latin):
ro ⁊ ineffabili modo nõ fiat p̃t̾
eius uoluntatem. Illud ⁊̃ quod fit coͣ
eius uoluntatem qr nõ fieret si nõ
Sineret. nec utiq nolens sunt s no¬
lens. nec siñet bonus fieri male
nisi omĩpotens ⁊ de malo poss fac̃e
bñ.  hus u̾bis eiudent̃ monstratur
quod uoluntas dei et̃na semꝑ imꝑ¬
letur de homĩe. ⁊ si faciat homo
cont dei uoluntatem. quod tñ nõ
fit p̃t eam ⁊ qualit̃ intelligñdũ sit
illud quantũ ad se fec̃unt᷑ quod deus¬

Expanded text:
ro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod etiam fit contra ejus voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens etiam de malo posset facene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem, quod tamen non fit praeter eam, et qualiter intelligendum sit illud. Quantum ad se
Abbreviated transcription (Latin):
stitutũ suꝑat uoluntatẽ dei. ⁊ si fiat ad¬
tatem que ip̃e ẽ Nlichũ putandũ ẽ ita
fieri tamqun uelit fieri ⁊ nõ fiat. uł no¬
lit fieri ⁊ fiat. Illa .ni. uoluntas ut ait
aut.Anobis. de nõbis implet  s cñ nõ s¬
plemus eam qñ pecramus. a nobis imp¬
ietꝰͫ cum bonũ facimnus. ideo .i. facimꝰ
deus ut peccet homo  quilib. Si aut̃ p¬
caĩt penitenti ułt parc̃e ut uiuat. In
penitenciam ꝯcumax nõ euadat. sic̃ alios

Expanded text:
tatem Dei: etsi faciat cotatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut aitaut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in p
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia ꝑ pccm̃ iam mortuũ corpꝰ
harebat. illa ũba ex tali intessetu acci¬
gnus est comrede. ⁊ sic̃ uerbo dixit: ita oꝑe
Exibuit simsit em̃ eũ deus de ꝑadiso uroi¬
uptatis i locũ sibi ꝯgrinim. sic̾ pł ma ma¬
lus c̃ iter tonos iuere ceꝑit: s inmeliꝰ

Expanded text:
ed quia per peccatum jam mortuum corpus habebat, illa verba ex tali intellectu accignus est comedere. Et sicut verbo dixit, ita opere exhibuit. Emisit enim eum Deus de paradiso voluptatis in locum sibi congruum; sicut plerumque malus c
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃is nõ qua ip̃e nos diligcit. s qua uos di¬
ligere facit ⁊ ẽhus u̾bis nõ diuidit nec
diuisa ostendit᷑ caritas qua deus diligit
ab ea qua nos diligimus. s pocius cũ sit
una ⁊ eadem cancas ⁊ dicatur ip̃a d̾i cari¬
tas. diu̾sic de causis ⁊ tõnib deicatitas
appłtari in scͥpcura ostenditur. dicit᷑. n. dei

Expanded text:
ua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
nos diligit s qua nos dilectores facit suos.
Sic̃ iusticia dei dicit ͦ qua nos iusti eius mu¬
tiere efficim᷑. ⁊ dñi salus qua uos saluat ⁊
fides uͥ qua nos fideles facit. hiis u̾bis in¬
deciu monstͣri distinccõ inuf̾ caritates qͥs a
deus diligit ⁊ qua nos diligimus.⁊ siẽ iusticia¬

Expanded text:
 diligit, sed qua nos facit dilectores suos. Sicut justitia Dei dicitur, qua nos justi ejus munere efficimur; et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. His verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis fuit. ⁊ in ip̃o enĩ ⁊ malio cñ excitit ut
fieret act̃ior. In alio qr indiabolo quis uas.¬
it. In ipõ lioluntate hb̃i arbitrũ ꝯsensit.
setꝰ b̾um arbitnum lit sit bonũ. ex ie uti¬
qire  bona malus ille consensus ꝓuen
it. ⁊ita ex bono mali manauit. Ne hec
aũ insequenci plemꝰ trac̃tabimꝰ. c̃ origo
mali ⁊ in qua re calescat iuuestigabitur.

Expanded text:
tatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigab
Abbreviated transcription (Latin):
ut minꝰ puatur. Uñ ab. ad ualentimũ. eis an¬
fert᷑ excusatio qrui mandata dsi noũnt ꝙͣ so¬
lent homines hr̃e de ignorantia. ⁊ licet grauiꝰ
sit peccare screnter quã nescienter. nõ ĩe¬
tñ confugiendum est ad ignorantre terebs
ut ineit quisqũa ercus attionem requirat.
aliud em̃ uoscsse aliud scire nolusse. qr me-
is qui intlłigere noluerũt ipa ignorantia pec¬
catum est. In eis uero qui nõ potirerunt pena
peccati. Ignorantia uero q̃ nõ ÷ toꝵ quisare
uolunt s coꝵ qui tamtħͣ simplicit̾ nesciunt
nullũ sic excusat ut et̃no igne nõ ardeat. S.
fortasse ut mmꝰ ardeat. nõ gͥ mulrer excusati¬
onem habuit de ignorantia cũimiandatũ no

Expanded text:
 puniatur. Unde B. Augustinus: Eis aufertur excusatio, qui mandata Dei noverunt, quam solent homines habere de ignorantia. Et licet gravius sit peccare scienter quam nescienter, non tamen ideo fugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisquam excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse, quia in is qui intelligere noluerunt ipsa ignorantia peccatum est; in eis vero qui non potuerunt, poena peccati. Ignorantia vero quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesciunt, nullum sic excusat ut aeterno igne non ardeat, sed fortasse ut minus ardeat. Non igitur mulier excusationem hab
Abbreviated transcription (Latin):
unttet᷑ ei diligent̃ ad u̾ce. nũquid alia
una uuma. S si quis corporis spẽ decep¬
tus humani remissius aliquid sentit de
apĩ carne quã dignũ est. ht̃ culpam.
nõ est tũ exclusus auemia. si quis uero

Expanded text:
mittetur ei, diligenter adverte. Numquid alia una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquid sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si quis vero
Abbreviated transcription (Latin):
encie. S̃i uͦ pͥmi parentes obedientes cẽ¬
nt nec contͣ p̃ceptũ fcassent. Ilon iõ
tamñ diceret᷑ minus lignũ sciẽ honi
⁊ mali qr hos ee cius tactu accideret
⁊ quod malũ nõ crat̾ ut ipã p̃ceeti cõ¬
seruatõ bonũ illi eet trinsgressio ma¬
lneti. nec melius cõsidetatur quantũ
malum sit in obediencia quam hoomͦ.

Expanded text:
entiae. Si vero primi parentes obedientes essentiae. Si vero primi parentes obedientes essent, nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, qest quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inobedientia, quam hoc modo;
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sic̃ docet hedt beda ⁊̃ strab. quia
S̾iuinitꝰ acccpit hauic iuiti ut qͥ de
eius fructu comederet corpus eius
stabili sanitate ⁊ ppetua solidicate
firmaret᷑. necullã infirinitate setã¬
tis in becillitate indet̃ius uł in oc¬
cassum labetuo. Iignũ aut̃ scĩe
boni ⁊ mali nõ natura hoo nomen a¬
ccepit s ab cccõne rei postea sccute.
arbor illa nõ erat mala s scĩe boni ⁊
mali ideo ⁊ cã ÷. quia post ꝓhibicõnera
erat nilla trans gressio futura. qua hõ
ex ꝑ iendo dic̾eret quod eĩt it̃ obedigi¬
cie bonũ ⁊ inobediencie malũ. Non
.n. de fructu qui nasceretꝰ᷑ inde positũ÷
illud notã. s i re trans gressio̾nẽ se¬
cura. Cognouit .n. homo pͥus qui tang̃¬
et hoc lignũ bonum d malũ. s bonuta
ꝑ prudenciam ⁊ exꝑienciam. malũ uꝰ
ciam nouit usureato ligno uetitoqr ꝑ
experienciam mali didicit. quid sit in¬
re .xu.t̃ honũ obediencie ⁊ malum in obedi¬

Expanded text:
 sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis imbecillitate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et malitea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid esset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Non ergo de fructu qui nasceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit enim homo, priusquam tangeentiam, malum vero tiam novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedi
Abbreviated transcription (Latin):
utroq modo poradisura accipinut. tciã
michi placete fateor ut hõm̃t homo
in paradiso corporali sit positus. qui
ab illo pͥncirio plantatus accibi pot᷑
quo t̃ram om̃era remio aquis herbas
⁊ ligna ꝓdncere russit. qr ⁊ si psentis
ec̃t̃e uł future tiꝑum tenet: ad lit̃¬
nissimũ fruocuosic eperb arborib
magnũ ⁊ magno funte fecundum.
quod dm̃is a pncipio. anue trauslacõ¬
anciqua dicit ad orientem .i. uñ uolũt
in orientali parte eẽ paradisum lon¬
go int̃ iacente sꝑacio uł maris uł
terre a rogionib quas incolunt ho¬
miẽt secretũ ⁊ in alto sicũ nsq ad
lunarem circulũ ꝑtingñtem. Unde ⁊
que diluui illuc ꝑuenerunt.¬

Expanded text:
utroque modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fateor, ut homo in corporali paradiso sit positus, qui ab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad littnissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte od dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃scit ille qui nõ pot̃ fallrsis gͦ factut
÷ adam nõ sod̾m inferiores causat. quia nõ
etat in rerũ causis seminalib ut ita fiecit
S scdm superiores nõ contͭ natutam
opantes. quia in rerũ naturalib cãis
erat ut ita pols fieri.¬

Expanded text:
cit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pus aĩmaret. faciem tñ sꝑũalit̃ exp̃ssit. quia h
pats sensib ornata ÷ ad na tuenda supiora᷑ asã¬
in corpode: creata. S quid quid de anima pͥmi
hominis extimet᷑. De aliis cectisfime retinen¬
dum ÷ quod incorpore c̾entur. creando .n. in¬
fundit eas deus ⁊ infundendo creat. dicendum
⁊ t̃ aiam alam nõ sic eẽ creatam ut p̃scia eet̃
operis futuri iusti uł mmiustii

Expanded text:
aliter expressit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo feci. Non gͦ sant audiendi qui putant aĩa¬
m eẽ paicem dei. Si .n. hoc eẽt. nec ase nec ab a¬
lio decipi poss. nec ad malũ faciendũ uł pociendũ
compelli nͨ mn meluis uł det̾us mitari. flatus
g ͦ quo homiẽm animauit factus ÷ deo. noc de
deo nec de aliqua mat̃ia si de nichilo. Iqñ ee¬
atam postea uͦ ad corpus accesliuse neq cõpis¬
lsa ÷ incorporari s nat᷑alit̃ illud uoluit aif

Expanded text:
tum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quanatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id
Abbreviated transcription (Latin):
fiores c̃as. u scdm uoluntatẽ ⁊ potenciam di
quam nature gñib nõ alligauit. qualit̃
⁊ uͥga moysi conuesa ⁊ indraconem. sles
talia contra naturam fiut̃ uisi in nobis aͥ¬
b alit̃ nature cursuis in notuit. dõ aut̃ naĩ¬
tura ÷ quod fecit. Non gͦ ccͣ dispõnem suã
sio homiẽm posse fieri. s nõ ibi erat ncc̃ẽ
ut sic fieret. hoc .n. nõ erat in condõne õ̃¬
ature s in bñplacito creatoris cuius uoluntalł
necc̃itas ÷. hoc .n. neccĩo futurũ ÷ quod

Expanded text:
id est, secundum voluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura est quod facit. Non ergo sic hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ancia  atumam c̃asse. u̾bis creusse scripte¬
ꝑtinacit inherences quib dicit  inspitauit ⁊
sufflauit ⁊ c̃. cumflat inquiunt uł spirat hõ
de se flatum enitit. sic gͥ cumdicit᷑ deus
Flasse us spirasse spiraculũ in faciem homuus
ex se spm̃ hom̃s emisisse intelligit .i. de sub¬

Expanded text:
antia animam creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spiritum hominis emisisse intelligitur, id
Abbreviated transcription (Latin):
luo t̃re. ita enisdera sod̾m animã describitꝰ
cum subdit᷑. ⁊ iuspirauit infacͥem eius sira¬
cłm uite. corpus .n. de simo terte formauit
deus cui animã insgirauit. uł scd̃m aliam li¬
ct̃am flauit uł sufflauit. nõ quod faucib suft¬
lauĩt uł manib corporeis corꝑus formauerit.

Expanded text:
a describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae formavit Deus, cui animam inspiravit. Vel, secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus corporeis corpus formaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
n codem queqd
paradiso mulierem formauit
xeus de substancia uiri. sic̃ post plati¬
datum paradisum. hominẽq in: eo
poĩtũ. ⁊ post uniũsa ammnalia ad eũ
ducta siusq nom̃b designata subd¬
it scriptura.

Expanded text:
n eodem quoque paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
in scriptum ut scriptura docet. ⁊
posuit in paradiso uoluptatis qũa pla¬
titauerat apͥncipio. hus u̾bis aꝑarte
moyses insinuat quod homo exͣ para¬
disum c̃atus pͥmo mͦ inparadasuim sit
positus. quod ideo faccũ dicitᵃ quiañ
erat in es ꝑmansurus. uelut nõ nate
s gtͣe hoc asignaret᷑. Intelligit᷑ aut̃

Expanded text:
 ut Scriptura docet, Gen. 2, et posuit in paradiso voluptatis, quem plantaverat a principio. His verbis aperte Moyses insinuat quod homo extra paradisum creatus postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat in eo permansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc assignaretur. Intelligitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ nõ genuiss nichil ꝓhib̃ dr̃e eum inge¬
nitum ⁊ signignat quisq filiũ nõ ge eo ip̃o
ẽ ĩgenitus. qr geniti hom̃ies gignunt alios.
nõ gͦ i̾o dicitur pat̃ qr ingenicus. Ioq cum
de deo prẽ utrũq dicantur. alia nocio ẽ qua
intelligiturꝰ genitor. aliaꝰ igenitus. genitor
.n. dicitur ad genatũ .i. filiũ. cũ uͦ ingenicus
dicitur non quid sit s quid tiõ sit dicit᷑ ħ Ioc
exemplis nlis planũ faciendũ ẽ. quoo dicitiar
ingenitus hoc ostendit᷑ quod nõ sit filius.

Expanded text:
Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exemplis planum faciendum est. Quod dicitur ingenitus, hic osten
Abbreviated transcription (Latin):
audierint quidam dñtib nobis filiũ dei qui
gnatus e̾ pr̃ĩ qui gñauit inequalem eẽ
illam qõnem uocem sibi arbitrantur
acolusam. s t̃giũsacõne dampnabili in
eodem loco uestigium u̾tunt ut pucent
mutacõnem fieri qõnis mutatõne ser
mo omĩum indiuinis scͥpturis ingenitũ
dicant ea usurꝑare que nõ sunt scͥp¬
ta. cum ea que siuit scͥpta dicamus.
⁊ ipĩ obiciant quod scͥptum nõ sit:
nõ ne sibi ipĩ adt̾santur ⁊ auctorita¬
qmͣ hoc neĩe ingenitus nolebat u
insidias que catholicis ac piis leccori¬
b secure credi possunt. sunt ⁊ enirti
q̃dam que nõ danee sunt religionis
⁊ auctoritatis ut eis nos oporceat semꝑ
ꝯfitends ac recipiendo inseriuire. uer̃
illuis tñ sunt ꝑu̾sitatis quin cucm o¬
portunũ fiũt eis uti lib̾m habeamꝰ.¬

Expanded text:
ntibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse illam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis mutatione sermmo omnium in divinis Scripturis ingenitus dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritam hoc nomine ingenitus nolebat utinsidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi possunt. Sunt etenim quaedam quae non tantae sunt religionis et auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inservire, verum illius tamen sunt perversitatis, quin, cum opportunum fuerit, eis uti liberum habeam
Abbreviated transcription (Latin):
it dici ingenitus. potest tam̃ dici nõ ge¬
tutus uł nõ filius. quod uero ab̃. supͣ ait
cañt ualere. cum di ͦ ingenitus. quantũ õ
dici᷑ nõ genitus uł nõ filius. ethimo logi¬
am noĩt ostendendo eum hoc dixisse dnt
qi sensu soliturius deut nõ ẽ opinandus. di¬
screcio gͦ uel distinccõ ꝑsonarũ inscͥptu¬
ris posita ẽ. in nullo aut̃ nature dist̾incõ.¬

Expanded text:
it dici ingenitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non Filius, etymologiam nominis ostendendo eum hoc dixisse dicunt, que sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinc
Abbreviated transcription (Latin):
ta¬
diu̾sam sb̃̾am. qr sic̃ filius ad prẽm ⁊ nõ filius
ad nõ prem̃ refert ͤ. ita genitus ad genitorem
⁊ nẽ genitus ad nõ genitorem referat᷑ neccẽ
ẽ. Eoce euidñt̃ ostendit quod ingenitus re¬
latiue dicit᷑ ⁊ de solo pr̃e accipitur. alia r¬
nocio ẽ qͣ dicit᷑ ingenitus. alia qua pat᷑
acq tm̃ ualet cum dicitur ingenitus. qnͣtũ

Expanded text:
tantiam, quia sicut Filius ad Patrem, et non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. Ecce evidenter ostendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nitore sit. ita cũ dicitꝰ᷑ ingenitus nõ ad se
dicitur. s quod ex genitore nõ sit ostendit᷑.
uitͣqͣ tam̃ relatiue dicit᷑ quod aut̃ relatĩe
ꝓ nũciatur nõ indicat sb̾am. qmͣuis gͦ di¬

Expanded text:
nitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se nitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se dicitur, sed quod ex genitore non sit ostenditur; utrumque tamen relative dicitur. Quod autem relative pronuntiatur, non indicat s
Abbreviated transcription (Latin):
dicatꝰ᷑ nõ genitus ꝓ eo quod dicitur ingenitꝰ
Nichil aliud dicitur. Io nõ ẽ inreb ꝯsid̾ andũ
quid uł si nat uł non sinat dici usus sermo¬
nis nr̃i. s quid rer̃ ip̃aꝵ intellectus eluceat.
S ⁊ nõ genitũ quod cm̃ ualet. mumquid gͦ
dicimuc alio̾ qmͣ nõ filiũ. negatiua porro
ꝑticula nõ id efficit ut quod sine illa relatrue
dicit᷑ eadem p̃posita substancialit̃ dicatur. s
id tm̃ nertatur auod sine illa aiebat᷑ sic̃ in
signamus. qui gͦ dicit nõ homo ẽi aliud ge¬
nus p̾dicam̃tiꝰ enunciat s tm̃ illud negat.
nego cum dico nõ homo ẽ. at si tm̃ ualet qd̾
dicitur genitus qñtum ualet quod dicit᷑ fili¬
us. tantũdem gͦ ualet quod dicit᷑ nõ geratꝰ
negamus dicendo nẽ nõ filius. relatiue
gͥ negamus dicendo nõ genituł. Ingenitus
porro quid ÷ tisi nõ genitus. nõ gͦ receditur
a relatiuo pdicam̃to cũ ingenitus dici᷑ sic̃
ni. genitus nõ ad se dicitur s quod ex ge¬

Expanded text:
tus, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. sed etiam non genitum, quod tantum valet. Numquid ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut signamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. nego, cum dico: Non homo est. At si tantum valet quod dicitur genitus, quantum valet quod dicitur Filius; tantumdem ergo vallet quod dicitur non Filius. Relative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex ge
Abbreviated transcription (Latin):
bori deputati sunt ad custodiam
hominũ ita ut quis electorũ hẽat
angłm ad sui efectũ atq custodiũ
spũaltir delegatum. Unde in
enuagłio ueritasͤ a pusiloruta scati¬
dalo ꝓhibens ait. angłi eoium sẽ¬
per uident faciera patris. Angloc
dicit crum eẽ quib ad custodiã
deputati sirat suꝵ quema locũ Iesx

Expanded text:
boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad profectum sui atque custodiam specialiter delegatum. Unde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis. ad hoc aut̃ opponitur ita. Si ñ
peccarent nec interrentur. s non pectar¬
ent si non cometerent. poterant gͥ et
sme alimonĩ iuere. Cert̾m sit̃ supͣ dixi¬
mus nõ solum peccarent si de ligno urti¬
to comederent. Scd si concessis non ute¬
rentur. qr sicut erat eis pieceptum ño a¬
lo ligno uesci ita aliis uesci. piet̾ea contra
nat᷑alera r̃õnem facerẽt q̃ intelligebant de
illis esse edend̃. qd ⁊ naturalit̾ appetebãt.
¶t opponitur Gum fames sit pena pcc̃i si ñ
peccarent famem non lentirent. sed sine
tnͣte super filium fluum uideretur comrede¬
re. uñ putant quidam eos cidũ non idigu¬
isse ante tepp̃a qr non goterant essiumre si nõ
peccasss nt. Ad qued dici pot̃ ꝙ sames utre de¬
fec̃tin es ⁊pena pcc̃. est errim aꝑgetitus im¬
mrderatiũ edendi cui nõ sudiatinsset honx
si nõ peccestet. s ed ꝓtia dubio pocraret mli h¬
une defectum cido pͥutintent. hadebant ẽ
nat᷑atem appetitum ⁊ moderatum. tra ita

Expanded text:
limonia. Ad hoc autem opponitur: Si non peccarent, non morerentur; sed non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter appetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita
Abbreviated transcription (Latin):
inox natos gcaaes faeter. S ut bet omutã.
poterat eis cene sistate quod multa auĩalibi
m̃ex ut nascuntꝰ curiunt ⁊ maites seguut᷑.
eroutrro hom̃ nato ͤ ᷤd incessirta pedes souli
sunt. nec man satera ad scalpendurt abiles ⁊ up̃
semcms iositis nascentes mag̃ possunt Eat¬

Expanded text:
mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esu
Abbreviated transcription (Latin):
plidut qlant m̃eneet̃t pͥmorũ partutũ fll¬
os nasctutos ꝑuulos ac uinde ꝑ int̃ualla tẽ¬
porũ eadem lee quãt minc natuutatem¬
humanã ordinatam cetnmꝰ stature rncᷤ¬
mentũ ⁊ menbroiũ usum reregturos. Ut
in illis expͥtaret ᷑ etas ad ambulandũ ⁊ loqt̃¬
dura siẽ modo in nobis. Quod utiq nõ ec̃t̃¬
uitio deputand̾ sed ꝯditioni hature.

Expanded text:
tum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege, qua et nunc nativitatem ordinatam cernimus, staturae incrementum, et membrorum usum recepturos, ut in illis exspectaretur aetas ad ambulandum, et loquendum, sicut modo in nobis. Quod utique non esvitio deputandum, sed conditioni naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
tumꝰꝙ sciriͣ nõ ignorari deberet nescitur.t¬
alisq ignorantta pena poccati est eũ mens
uicio obscuratur. ne cognoscere babeat ca
que sare deteret.¬

Expanded text:
uod sciri et non ignorari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
alũ est. quãuis eoꝵ quidam ⁊̃ hos ac̃tus
malos eẽ int̾dum nõ in ꝓbe asserant. Mt¬
morat enĩ int̾dũ auis inalũ ut faciat.
abliis qui tradunt diã fsse botia inqͣntũ
sunt . Ai ireto dñt uolũcates malas pͦ¬
cata cẽ ⁊ nullo mͦ bona brcuiꝰ sondent:
ditentis actũ uoluntatis nõ tc̃ denat᷑a¬

Expanded text:
 est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, stio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de natura