comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
structõnem pcci ad salute mundi ad cõ¬
gniconẽ ueri ad dilecconẽ sũmi boni
ligatꝰ ip̃e est de quo malachias. Et¬
ce uenit inquit desideratꝰ cunceis
gentib et głia eiꝰ replet orbe t̾rar
legatꝰ iste sus habitu pauꝑtatꝭ diui¬
cias nobis actulit in mortalitat᷑ und̾
apli qui ꝓ nobis in q̃t pauper factus
est ut nõs pauꝑtate illiꝰ ditaremur
legatꝰ iste tͥa secũ actulit lucem un¬
gentum panem lucem cetꝭ ungentũ
egrotꝭ panem famelit luce exposuͭ
i monte. panomi incenacto bngentu
In cucꝭ patibulo lucem incart̾e panem
indeserto ungentu posuit in theatro I
cartẽ ignorantie in cheatro carnalĩs
ꝯcupistencie in deserto hũane miserre
xpus namq mũdũ illurauit pulsa g᷑¬
rancia ip̃e eu saciauit ordinata ꝯcupi¬
scencia idem ip̃m ĩmeliꝰ ꝯmutauit
ext̾minata miseria uude ip̃e in euange¬
lio Ego sum inq̃t uia ueritas ⁊ uita uia
illum ando ueritas sanando uita felici¬

Expanded text:
structionem peccati, ad salutem mundi, ad cognitionem veri, ad dilectionem summi boni. Legatus ipse est de quo Aggaeus: Ecce venit, inquit, desideratus cunctis gentibus, et gloria ejus replet orbem terrarum . Legatus iste sub habitu paupertatis divitias nobis attulit immortalitatis. Unde Apostolus: Qui pro nobis, inquit, pauper factus est, ut nos paupertate illius ditaremur . Legatus iste tria secum attulit: Lucem, unguentum, panem. Lucem caecis, unguentum aegrotis, panem famelicis. Lucem exposuit in monte, panem in coenaculo, unguentum in crucis patibulo. Lucem in carcere, panem in deserto, unguentum posuit in theatro: in carcere ignorantiae, in theatro carnalis concupiscentiae, in deserto humanae miseriae. Christus namque mundum illuminavit, pulsa ignorantia; ipse eum satiavit, ordinata concupiscentia; idem ipsum in melius commutavit, exterminata miseria. Unde ipse in Evangelio: Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Via illuminando, veritas sanando, vita felici
Abbreviated transcription (Latin):
act̾ta est suꝑbia unde legit᷑ in alia
dabit̃ dabilomo regi plabore quod
apud tirũ seruiuit mĩchi. Da in quit
ei regnũ egypti. Intuere lector for¬
mani dĩne ꝓuidencie ⁊ ordine unidic¬
te ⁊ normami Iusticie. Babilonii
siquid̃ expũgnauerut assirios medi
babilomos macedones medos roma-¬
in macedones/ x p̃us romanꝰ Sed
ultima uictoria nõ excrudelitate
acta est / sed exbenignitate ⁊ tleme¬
cĩa el Aliis uero ꝓ qualitate ini toꝵ
Digne illara est ulcio suppliçioꝵ. hec per
excessũ ixͣ hystoriam diximꝰ. Nũt ei
allegorice disenciamꝰ. Missꝰ inquit lega¬
tus de nalle ebron. uenit in sichem quia
xp̃us deitate fortꝭ ⁊ ordimibꝰ celestium
agminum regnum augmentas sempit¬
nitatꝭ uenit ad laborem passionis s magͦ
errauit in m̃udo nllm̃i mimimẽ apces
repent unde fr̃s uos q̃rens ĩ dotaimi
destendit qr reꝯciliatio ne nr̃am siciens

Expanded text:
attrita est superbia. Unde legitur in alia attrita est superbia. Unde legitur in alia dabitur Babylonio regi pro labore, quod apud Tyrum servivit mihi? Da, inquit, ei regnum Aegypti. Intuere, lector, formam divinae providentiae et ordinem vindictae, et normam justitiae. Babylonii siquidem expugnaverunt Assyrios, Medi Babylonios, Macedones, Medos, Romani Macedones, Christus Romanos; sed ultima victoria non ex crudelitate acta est, sed ex benignitate et clementia. Aliis vero pro qualitate meritorum digne illata est ultio suppliciorum. Haec per excessum juxta historiam diximus. Nunc ea allegorice discutiamus. Missus, inquit, legatus de valle Hebrom venit in Sichem ; quia Christus deitate fortis, et ordinibus coelestium agminum regnum augmentans sempiternitatis, venit ad laborem passionis, sed in agro erravit, in mundo nullum immunem a peccato reperit. Unde fratres suos quaerens, in Dothain desce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙꝙͣ de eo acceꝑat aꝑiat Prophĩam
inquit suscitabit dñs de fr̃ib uestris
ip̃m tamꝙͣ me audiet ysayas quoq
afmmib terre in quit laudes audiumꝰ
gliam iusti Intuere lector laudes et
głiam iusci. głiam in futo laudes ĩpnti
laudem quippe ꝓmeruit inlcipłicẽ qr
et egrot santatem/ ⁊ egenis uberta¬
tem ⁊ captiuis libertatem donauit
Sit igit᷑ laus eiꝰ in ore meo qui me
⁊ sanitate roborauit ⁊ ubertate dita¬
uit ⁊ libertate donanit. post hanc
dicu eni audiuimꝰ a dño. ⁊ legatum
misit ad gentes. Quod aut auditum
audiuimꝰ dicit locuco quid miꝰ esd
latina. Sed ex gͤto fidelit̾ ex pressa
Inculcatõ n̾o ulii intencõnẽ significat
eloquii. historialit u̾o aduentu regis
babiloniti super idumeos significat᷑
ꝓ quo dñs misit qñ ut ueniret iusto
Iudico ꝑmisit. hic em̃ uacatꝰ est mal¬¬
leus uniu̾se t̾re ꝑ qũe dñs dignati
est iuscissime uindicte ex̾cere iudicia
ẽ ꝑ ꝙ̃ Iusto dei Indico mimii populi

Expanded text:
d eo acceperat aperiat. Prophetam, inquit, suscitabit Dominus de fratribus vestris: ipse tanquam me audietis . Isaias quoque: A finibus terrae, inquit, laudes audivimus, gloriam Justi . Intuere, lector, laudes et gloriam Justi. Gloriam in futuro, laudes in praesenti. Laudem quippe promeruit multiplicem; quia et aegrotis sanitatem, et egenis ubertatem, et captivis libertatem donavit. Sit igitur laus ejus in ore meo, qui me et sanitate roboravit, et ubertate ditavit, et libertate donavit. Post hanc ditum enim audivimus a Domino, et legatum misit ad gentes. Quod autem auditum audivimus, dicit, locutio quidem minus est Latina, sed ex Graeco fideliter expressa. Inculcatio vero verbi intentionem sifignicat eloquii. Historialiter autem adventus regis Babylonici super Idumaeos significatur: pro quo Dominus misit, quando ut veniret, justo judicio permisit. Hic enim vocatus est malleus est justissimae vindictae exercere judicia, et per quem justo Dei judicio innumeri populi
Abbreviated transcription (Latin):
nestiũ docendo. Clareat patris potencia
in hoscĩi exp̃ugnãcone. pat̾ uincula sol¬
uat hũane captiuitatꝭ. filiꝰ tenebras il¬
lustret huane cecitat᷑ sp̃t mu̾a sugg̾at
⁊ desideria cantat̃. cauet lector ne per¬
sonaꝵ ꝯfundat t̾nitatem nec dĩne essen ͤ
diuidat unitatem. Phet eñ q̃ discinguo
ꝑsonaꝵo ꝓp̾etatem ostendo nõ nature uini¬
tatem ꝯfundo. Alioqͥn sic̾ t̾nitas nat᷑a
uł essencia una sic ⁊ oꝑato omimodis
una. Scp̾tũ namq est. Quetũq pater
facit hec eadem filiꝰ similit̾ facit sed
net spt̃ ab hoc seducit᷑ qui eadi essencia
ead̃ potencia eadem sapientia ide deꝰ
⁊ est ⁊ dicit᷑ ⁊ creditur ⁊cͣ
Equit᷑. Ecte ꝑuulũ dedite ĩgen¬
tib ꝯtemptibilis tu es ualde

Expanded text:
nescium docendo. Clareat Patris potentia nescium docendo. Clareat Patris potentia in hostium expugnatione. Pater vincula solvat humanae captivitatis. Filius tenebras illustret humanae caecitatis. Spiritus munera suggerat, et desideria charitatis. Caveat lector, ne personarum confundat trinitatem, nec divinae essentiae dividat unitatem. Per haec enim, quae distinguo, personarum proprietatem ostendo, non naturae vanitatem confundo. Alioquin sicut Trinitas natura vel essentia una, sic et operatio omnimodo una. Scriptum namque est: Quaecunque Pater facit, haec eadem Filius similiter facit ; sed nec Spiritus ab hoc seducitur, qui eadem essentia, eadem potentia, eadem sapientia, idem Deus et est, et dicitur, et creditur, etc. Sequitur: Ecce parvulum dedi te in gentibus. Contemptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
surgite inquit ad angelos. huic ysayas
sub eadem ꝑsona ite inq̃t angeli Selo¬
ces ad gentem conuuilsam ⁊ dilatata
adppłm t̾ribilem . pꝰ ꝙ nõ est alter. hic
in eodem defilio ad gentem inquit fal¬
lacem mittam eim et contͣ ppł̃m fuio
ris mei maudabo illi ut auferat spo¬
lia ⁊ diripiat p̃dam ⁊ ponat illũ in
concultãtonem qͣsi lucũ plateaꝵ. huic
filiꝰ ad patrem ꝑ psalmogͣpħũ. Para¬
tum inquit cor men deꝰ. paratu in qt¬
cormneu. huic de spũ pat̾ ad filium
ecte inquit puer meꝰ ꝙ elegi dedi spi-¬
ntũ meum super eum iudiciũ gẽtib
tunt expugnaconem quõmo beata ⁊ sta
t̾nitas oꝑatur redempconem certissimꝰ
sum de uictoria ubi ꝯfligit potencia ne-¬
gociũ ordinat sapia. benignitas sugg̾it
pacientiam ⁊ ꝓmittit scipendia. Consꝰ¬
gamꝰ inq̃t filiꝰ pater potent̾ extollẽdo
adu̾sariũ ego sapient̾ occultando misterũ
labiis suis surgat pat̾ hostem filio
potencer scernendo ego surgam sapient̾

Expanded text:
Surgite, inquit, ad angelos. Hinc Isaias sub eadem persona: Ite, inquit, angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem, post quem non est alter . Hinc in eodem de Filio: Ad gentem, inquit, fallris mei mandabo illi, ut auferat spolia, & diripiat praedam, & ponat illum in conculcationem quasi lutum platearum . Hinc Filius ad Patrem per Psalmographum: Paratum, inquit, cor meum, paratum cor meum . Hinc de Spiritu Pater ad Filium: Ecce, inquit, puer meus, quem elegi; dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus tuntur expugnationem; quomodo beata et sancta Trinitas operatur redemptionem. Certissimus sum de victoria, ubi confligit potentia, negotium ordinat sapientia, benignitas suggerit patientiam, et promittit stipendia. Consurgamus, inquit Filius, Pater potenter extrudendo adversarium; ego sapienter occultando mysteriumedictum a labiis suis . Surgat Pater hostem Filio potenter prosternendo; ego surgam sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
Aquila nẽpe ix̃ aliquid usi sunt phi
⁊ sophiste dum cordis oculos ad sole
iusticie engunt du aciem ment̾ imp̃ni
ueritat̾ radiũ ir reuerberate figunt
S aquila inde scatim detͣħitur. quia
post acceptam ueritat᷑ꝭ iusticiam noticia
caliginem reuertit᷑. huic apłus Quicũ
ꝯgnouissent inquit dni nõ sic̃ dm̃i ñ¬
glonficauerũt aut gras egerunt ses
euanuerunt incogitaconib suis Ridũ
suũ gentilis pplus int̾ sidera posuit
qn sp̃e salutꝭ sue ul in angelos statuit
ul in hommnes quos luce sapie ⁊ intore
iustitie falso eminuisse g credit
ꝯticuisses. Nonne furati essent
sufficiencia sibi. Si uindeniatores in
liquissent t̾. latrones fuerunt seaili¬
infamis potencia secularꝭ phi iactabat
se possidere intelligencia ui̾tat᷑ culto¬
res ydoloꝵ sc̃ĩtatem religionis potẽtes
dinum libertat S de pͥmis legitur
fel draconu uinũ eoꝵ ⁊ uenẽnũ aspidũ
insanabile de secundis. Confundantur
onmes qui adorant scuptilia ⁊ q̃ glo-¬

Expanded text:
Aquilae nempe juxta aliquid visi sunt philosophi et sophistae, dum cordis oculos ad solem justitiae erigunt, dum aciem mentis in ipsum veritatis radium irerverberate figunt. Sed aquila inde statim retrahitur; quia post acceptam veritatis insitam notitiam, caliginem revertuntur: Hinc Apostolus: Qui cum cognovissent, inquit Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis . Nidum suum gentilis populus inter sidera posuit, quando spem salutis suae vel in angelis statuit, vel in hominibus: quos luce sapientiae, et nitore justitiae falso emicuisse credit. nticuisses? nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores intliquissent tinfamis potentia. Saeculares philosophi jactabant se possidere intelligentiam veritatis; cultores idolorum sanctitatem religionis; potentes, dominium libertatis. Sed de primis legitur: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile . De secundis: Confundantur omnes qui adorant sculptilia: et qui glo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpt̾ frat̾nã inuidiã pat̾ne benedicto¬
m̃s ꝑdidit gram. huic adu̾sꝰ fratrem
gͣui ꝯcitatꝰ odio dum uirꝰ fouit ĩcor¬
de latitans dileccõnis corrupens feda
in netem fris ex asꝑauit uiscera. locum
querentes ⁊ tempꝰ infortumo. unde
dixit uenient dies luctꝰ pris mei et
tunt occidam eñ. ꝑ hunc ergo carnis
designat᷑ p̾dencia mũdi ꝯcupistencia sem̃
pessimũ filii neꝙͣ ⁊ scelerati iimiti gͣ¬
cie dei. Edom terrenq esau sagnineus
seir plil pilosꝰ Saguineꝰ pccis / pilosꝰ
negociis terrenq curꝭ. Sagumes muni¬
dꝰ utiq in ydolatris pilosꝰ in heretitꝰ
terrenꝰ in carnalib ⁊ p̃sendo xp̃ianis
S qͣtͣ edom dñs u̾bũ misit ꝙ et pectati

Expanded text:
iam paternae benedictionis perdidit gratiam. Hinc adversus fratrem gravi concitatus odio, dum virus fovit in cordo latitans, dilectionis corrumpens foedera, in necem fratris exasperavit viscera, locum quaerens et tempus infortunio. Unde dixit: Veniens dies luctus patris mei: et tunc occidam eum . Per hunc ergo carnis designatur prudentia, mundi concupiscentia, semen pessimum, filii nequam et scelerati, inimici gratiae Dei. Edom terrenus, Esau sanguineus, Seir pilosus. Sanguineus peccatis, pilosus negotiis, terrenus curis. Sanguineus mundus utique in idololatris, pilosus in haereticis, terrenus in carnalibus et pseudochristianis. Sed contra Edom Dominus Verbum misit, quod et peccati
Abbreviated transcription (Latin):
Equit᷑. hec dicit dominꝰ deus
ad edom id ẽ qtͣ edom quid ẽ
dice̾ insi uerbũ ꝓferir Et qͥd
est uerdum ꝓferre insi a secretꝭ ex¬
ire dominꝰ ergo dixit es est pater
ꝓtulit uerbum qnͣdo filius a patre
exiit ⁊ uenit in mũdũ S quia de
dyabolo triumphare ideo dominus
qr gͣt huãnum genus liberare ideo
deus quia mũdum et eiꝰ pompam cõ
culcare uenerat ideo qui contͣ edom
loquit᷑ dñs qui timendꝰ est deus qui
diligendus est qtͣ edom qui ꝯculcandꝰ
est. Timendꝰ a dyabolo diligendus
appło suo mudq ꝯtulcand q as eo
¶Dns ex genere uictorie ⁊ deus ex mu¬
uerib gracie contͣ edom languorem

Expanded text:
us ad Edom. Id est contra Edom. Quid est dicere, nisi verbum proferre? Et quid est verbum proferre, nisi a secretis exire? Dominus ergo dicit, id est Pater protulit Verbum, quando Filius a Patre exivit, et venit in mundum. Sed quia de diabolo triumphare, ideo Dominus; quia gratis humanum genus liberare, ideo Deus; quia mundum, et pompam ejus conculcare venerat, ideo qui contra Edom loquitur: Dominus qui timendus est, Deus qui diligendus est, contra Edom, qui conculcandus est. Timendus a diabolo, diligendus a populo suo, mundus conculcandus ab eo. Dominus ex genere victoriae, et Deus ex muneribus gratiae, contra Edom languor
Abbreviated transcription (Latin):
pectatũ Pomũ aꝑiendo diluit culpam
scdm reddit gracia hos sponsa lauait
oculos in cantitͤ dicens Oculi tui sicut
columbe super riuulos aquar. Aque
suc᷑ celestꝭ dona sapiencie riuuli st
donoꝵ uarietates Columba dantꝭ est
igitur ab die incarnacio est sapiencie

Expanded text:
peccatum . Primum aperiendo, diluit culpam, secundum, reddit gratiam. Hos sponsa laudat oculos, in Canticis dicens: Oculi tui sicut columbae super rivulos aquarum . Aquae, sunt coelestis dona sapientiae; rivuli, sunt donorum varietates; columba, dantis est igitur Abdiae incarnatio est Sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
fitatur unde ⁊ in ysaia sib
ꝑsona patris ad filiũ loquentꝭ ita le-¬
ĩsrł que elegi Item ad eiidem ẜuus
meꝰ es tu isrł dedite mlucẽ gencium
ut sis salꝰ mea usq ad extremũ t̾re
hint ipe saluator huano generi ex¬
genera alia namq est necesstria / a
ꝯdicõnalis alia mimeratoria Alia li¬
beralis uideamꝯ sub quo ẜuitutis
gen̾e ẜuiuit libertas infirmata est
u̾tꝰ humiliauit se felicitas inct̾manͭ
se deitas ⁊eq en p̃mo genere ser¬
uiuit qui necessitate nichil fecit neq
secundo qui captinitãte captinã duxit
neq tto qui homimibꝰ dona dedit̾ ẜ
sub qͣrto. huit est illud halocaustum

Expanded text:
ificatur. Unde et in Isaia sub persona Patris ad Filium loquentis ita leIsrael quem elegi . Item ad eumdem: Servus meus es tu, Israel; dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae . Hinc ipse Senera, alia namque est necessaria, alia conditionalis, alia muneratoria, alia liberalis: videamus sub quo servitutis genere servivit libertas, infirmata est virtus, humiliavit se felicitas, inclinavit se Deitas. Neque enim primo genere servivit, qui necessitate nihil fecit; neque secundo, qui captivitatem captivam duxit; neque tertio, qui hominibus dona dedit; sed sub quarto. Hinc est illud: Holocaustum
Abbreviated transcription (Latin):
pienciam eiusd̃ ydolat̾am confutarũt
Quartam iiordane ꝯdepnauit du
rex glorie paniis inuolui dũ panis
uite fame affici. dũ sapiencia dei stul
passioñ xp̃i testant᷑ stiginata. unde
mnm qr dũ fregeriut lagiuitulas
corporũ dum tubis sonuerunt p̃dicãco¬
ii. duni lampades fulserunt miracu ⁊¬
loꝵ mundꝰ ex pauit uictꝰ suctubuit
dinculis fidei colla p̃buit. hunit psal¬
mista. Ipi uidentes ad mirati sũt contͣ¬
bati sunt ꝯmoti sunt tremor apphen¬
dit eos. Admirati p̃dicatone in solite
nouitatꝭ concurbati sũt inaudito qui
passi sunt feruore caritat᷑. cõmoti sũt
miraculis eatenꝰ inuise claritat. rideo
emiserunt esaũ usq ad t̾minuõ de dipo¬
erunt stilicet mudum uisq ad p̃destina¬
tũ fidei articułũ. unde ⁊ sequit᷑ omes¬

Expanded text:
pientiam ejusdem idololatriam confutarunt quartam in Jordane condemnavit, dum rex gloriae pannis involvi; dum panis vitae, fame affici; dum sapientia Dei, stultpassionum Christi testantur stigmata. Unde minum; quia dum fregerunt lagunculas corporum, dum tubis sonuerunt praedicationum - dum lampade fulserunt miraculorum mundus expavit, victus succubuit, vinculis fidei colla praebuit. Hinc Psalmista: Ipsi videntes sic admirati sunt, conturbati sunt, commoti sunt; tremor apprehendit eos . Admirati praedicatione insolitae novitatis; conturbati sunt in auditu, qui passi sunt fervore charitatis; commoti sunt miraculis eatenus invisae claritatis: et ideo emiserunt Esau usque ad terminum; deduxerunt scilicet mundum usque ad praedestinatum fidei articulum. Unde et sequit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃łũ. m agna fuit dignitas nr̃e ꝯdicõius
Sed maior reuencia nostre reꝑatõmis᷑
homo namq ꝯditꝰ fuisse legit᷑ cudino
ꝯsilio s reꝑatꝰ cũ eodem cui addica est
ubi enĩ exconsilio dictũ est ut hõ fieret
tit᷑ ut eum redimeret Ibi ostensa e dig̾¬
tas huana in modo ⁊ forma consilii h
p̾uilegiũ gre ⁊ excellencia natͬe in qͣ¬
litate misterii ⁊ qnͣtitate supplicii In utq
negotio excitamur ad dilectõneni. sediñ
secło admaiorem actendimĩ deuocone¬

Expanded text:
. Magna fuit dignitas nostrae conditionis; sed major reverentia nostrae reparationis. Homo namque conditus fuisse legitur cum divino consilio; sed reparatus cum eodem, cui addita est gratia. Ibi enim ex consilio dictum est ut homo fieret;titur ut eum redimeret. Ibi ostensa est dignitas humana in modo, et forma consilii; hic privilegium gratiae, et excellentia naturae in qualitate mysterii et quantitate supplicii. In utroque negotio excitamur ad dilectionem; sed in secundo ad majorem accendimur devotione
Abbreviated transcription (Latin):
meq uolui ⁊ legem tuam in medio cor¬
dis mei uere seruitus libera ꝑ quã
net natura corrupta net ꝗdicio mu¬
tata nec pactio facta sed uolũtas
udemptitas obediẽcie nclintata. hic̃
est illud. Sratis uemũ dati est ⁊ sie
Argento redimemini. hec de nomine
Nunt dicamꝰ de uisione. Prophecici
ydioma est eloquii ut ili consolatio
uentura innuat᷑ ubi uisio ponitur
unde ⁊ çibdias gent adu̾sarie id e
idumes descructõnem que magnam
iudaico populo acculit ꝯsolaconem
in exordio ꝓpħie sue pposuit uisiõnẽ
dicens uisio abdie obhũilitatis custo¬
diam ꝓphecia de se qͣi de alio loquit᷑
quia p̾uilegiũ meret᷑ amitte̾ qui cõ-¬
cesso dono abutit᷑. uł ꝑmissa ptãte
abdie uisio u̾bi est incarnacio de qͥ
uisiõne ꝑ ꝑsalmogͣphũ dicit᷑. De celo
respexit dñs uidit oms filios hom̃i

Expanded text:
meus volui, et legem tuam in medio cordis mei . Vere servitus libera, per quam nec natura corrupta, nec conditio mutata, nec pactio facta, sed voluntatis identitas obedientiae inclinata. Hinc est illud: Gratis venundati estis; et sine argento redimemini . Haec de nomine. Nunc dicamus de visione. Prophetici idioma est eloqui, ut ibi consolatio ventura innuatur ubi visio ponitur. Unde et Abdias gentis adversariae, id est Idumaeae, destructionem, quae magnam Judaico populo attulit consolationem, in exordio prophetiae suae proposuit visionem, dicens: Visio Abdiae. Ob humilitatis custodiam, propheta de se quasi de alio loquitur; quia privilegium meretur amittere, qui concesso dono abutitur, vel permissa potestate. Abdiae visio, Verbi est incarnatio. De qua visione per Psalmographum dicitur: De coelo respexit Dominus; vidit omnes filios homi
Abbreviated transcription (Latin):
dias qrtꝰ mordine ꝓphe¬
tar ẜmone simplex et
sensu młtiplex rarq in
derbis sed copiosꝰ insentenciis Iuxta
Illud salomonis sapiens uerbis inno-
mũdum tropologite cont᷑ carne stilu
suũ acuit saluator typum gerens
ipiꝰ aduentũ subtilit̾ int̾ducit ꝑꝙ̃
libt̾as reddit᷑ huic ẽ illud Si filiq uos
lib̾auent uere libi ert᷑ hic ẽ abdias
qui sus aab rege centũ ꝓpħas inspeca¬
bus latentes pauit ⁊ dum corꝑalem
mistrat alimoniam spuitale dininitꝰ
accepit Pphetauit aut p̃fatꝰ uir
qͣnͣdo ⁊ ałn ꝓphete Amos scilic Iohel
⁊ osee iacet q conditꝰ insamariaui
cũ heliseo ⁊ Iohanne Baptista

Expanded text:
dias quartus in ordine prophetarum, sermone simplex et sensu multiplex; rarus in verbis, sed copiosus in sententiis. Juxta illud Salomonis: Sapiens verbis innotemundum, tropologice contra carnem stylum suum acuit; Salvatoris typum gerens, ipsius adventum subtiliter introducit, per libertas redditur. Hinc est illud: Si Filius vos liberaverit vere liberi eritis . Hic est Abdias, qui sub Achab rege centum prophetas in specubus latentes pavit: et dum corporalem ministrat alimoniam, spiritualem divinitus accepit. Prophetavit autem praefatus vir quando et alii prophetae, Amos scilicet, Joel et Osee. Jacetque conditus in Samaria cum Elisaeo et Joanne Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
modo queso ex ꝓprietate
quã ignorant sĩpliciore ᷤ
quiq collige̾ poterunt ꝙ
tres subsistencie ⁊ eo ip̃õ
tres ꝑsone possint esse in
illa doctrina satisface̾ po¬
terit que litem lite rosol¬
est in hoc oꝑe simpliciori¬
bz deseruire. et ut sic dicã
nõ mineruã docere. stude¬
bo ꝓut dñs dederit non
significationẽ det̾minare
et iuxta ꝓposite det̾minaci¬
onis assignacionẽ ostẽde̾

Expanded text:
ate quam ignorant simpliciores, quique colligere poterunt quod tres subsistentiae, et eo ipso tres personae possint esse in illa doctrina satisfacere poterit, quae litem lite resolest in hoc opere simplicioribus deservire, et, ut sic dicam, non Minervam docere, studebo prout Dominus dederit non significationem determinare, et juxta propositae determinationis assignationem
Abbreviated transcription (Latin):
sistencias esse exponũt.
⁊tres sb̾sistencias ⁊ unã
sb̾stãciã ĩ una deitate di¬
cũt magis ꝙͣ ostendunt.
Si quidem sic hoc transeunt
sine explanacione ac si le¬
gentib om̃ib constet tres
sb̾as esse potuisse. eciã ubi
constat nõ nisi unã sbam
esse. hanc uero eoꝵ sentẽ¬
ciam nõ arguo nõ repre¬
hendo nõ falsã esse cõtẽ¬
do. s quod uerũ est cõpel¬
lor confiteri. quia hec eoꝵ
doctrina nõ satisfa cit mee
simplicitati. Si uultis mei
similib satisfac̾e̾ oportet

Expanded text:
esse exponunt, et tres substantias, et unam substantiam in una divinitate dicunt, magis quam ostendunt: siquidem sic haec transeunt sine explanatione, acsi legentibus omnibus constet tres subsistentias esse potuisse, etiam ubi constat nonnisi unam substantiam esse, hanc vero eorum sententiam non arguo, non reprehendo, non falsam esse contendo. Sed quod verum esse compellor confiteri, quia haec eorum doctrina non satisfacit meae simplicitati. Si vultis mei similibus satisfacere, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ta si potes qualis uł quanta fu¬
erit ista leticia. & quid dicti
sumꝰuł quid digne dicere poᷤ¬
sumꝰ deipsa: Siuis oleũ est. si
uis mel est. Oleum ẽ. qr ungit.
mel qr pascit. Adde & illud
siplacet qr hec mellea dulce
satiatus. de hac in ebriatus
fuit. Totus ille torrens uolup¬
tatis euis usib cessit. E mirũ
quom᷑ hõ unus. ĩmo puer par¬
uulus totũ absorb̃e potuit.
De hoc torrente & cet̾i potant᷑
& saciant᷑ s in patͥa. iste hoc
ipso potatus ẽ. etiã in ꝑegͥnatio¬
ne sua. De torrente inuia bibit.
ꝓpterea exaltauit caput. S ut
adhuc mireris ampluis. iste
deqͦ loquim᷑ paruulus qͥ nob̃
÷ datus. mellea quid̃ & super¬
celesti dulcedine prius ẽciba¬
tus quam natus. Qũ enĩ putã
pͥmum cepit emanuel nr̃ bu¬
tirum & mel comedereꝰ Cerce
ex qͦ cepit homo eẽ certe abipsa
hora ꝯceptionis sue. repletus
est totius dulcedinis tocius
suauitatis plenitudine.

Expanded text:
ta, si potes, qualis vel quanta fuerit ista laetitia, et quid dicturi sumus, vel quid digne dicere possumus de ipsa? Si vis, oleum est; si vis, mel est. Oleum est, quia ungit; mel, quia pascit. Adde et illud, si placet, quia haec mellea dulcedsatiatus, de hac inebriatus fuit. Totus ille torrens voluptatis ejus usibus cessit, et mirum quomodo homo unus, imo puer parvulus, totum absorbere potuit. De hoc torrente et caeteri potantur, et satiantur, sed in patria; iste hoc ipso potatus est etiam in perigrinatione sua. De torrente in via bibit, propterea exaltavit caput. Sed, ut adhuc mireris amplius, iste de quo loquimur parvulus qui nobis est datus, mellea quidem, et supercoelesti dulcedine prius est cibatus quam natus. Quando enim putas primum coepit Emmanuel noster butyrum et mel comedere? Certe ex quo coepit homo esse, certe ab ipsa hora conceptionis suae repletus est totius dulcedinis, totius suavitatis plenitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
el ut diccum ẽ de celo
uenit. & de sũmis ĩ
ima descendit. cuiꝰ dulcedo
dulcedinẽ omnem inconꝑa-¬
bilit̾ excedit. S aqͦ celo des¬
cendit putamus mel illud
uñ nr̃ emanuel ÷ cibatus
&& pastus: Credimus qͥa
a sũmo celo eg̃ssio eius. De
sũmi patris apotheca melle¬
flua illa dulcedo descendit.
un emanuelis infantia edu-¬
cata fuit. Absq dubio qͥcqͥd
dulcoris. quicquid suauita¬
tis. quicqͥd iocunditatis pa¬
ter hũit. totum emanueli
illi instillauit. Ecce aquo
celo ros ille descendit. unde
cor illd̾ irrigatum fuit.
Rorauit pat̾. nec solus.
sp̃s sc̃s uniendo. Rorare celi

Expanded text:
el, ut dictum est, de coelo venit, et de summis in ima descendit, cujus dulcedo dulcedinem omnem incomparabiliter excedit. Sed a quo coelo descendit putamus mel illud, unde noster Emmanuel est cibatus, et pastus? Credimus quia a summo coelo egressio ejus. De summi Patris apotheca melliflua illa dulcedo descendit, unde Emmanuelis infantia educata fuit. Absque dubio quidquid dulcoris, quidquid suavitatis, quidquid jucunditatis Pater habuit, totum Emmanueli illi instillavit. Ecce a quo coelo ros ille descendit, unde cor illud irrigatum fuit? Roravit Pater, nec solus rSpiritus sanctus uniendo. Rorate, coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ex planatione. Scd̾o uͦ
quasi ꝓtestimonio adiungo
quedam uerba beati iero¬
nimi. quemadinodũ ab ip¬
so edita sunt in explanati¬
onem eiusdem loci. Uti¬
mo autem loco libet ex
meo addere. quantum pu¬
to adrefellendas obiecti¬
ones posse sufficer e: Etrlag pba¬

Expanded text:
dicta explanatione. Secundo vero dicta explanatione. Secundo vero quasi pro testimonio adjungo quaedam verba beati Hieronymi, quemadmodum ab ipso edita sunt in explanationem ejusdem loci. Ultimo autem loco libet ex meo addere quantum puto ad refellendas objectiones posse sufficere. OB
Abbreviated transcription (Latin):
NQxeNDaM magistri an¬
dreȩ tractatum. quem in ysa¬
ie ex planationem scͥpserat. si¬
mul ⁊edid̾at. in cidi in quo¬
ñ nullaminus caute posita.
minus catholice disputata
in ueni. In multis namq scͥp¬
ture illius locis ponit᷑ iude¬
oꝵ sententic quasisit ñ tam
uera. Suꝑ illum autẽ locũ.
ecce uirgo concipiet ⁊ pa. fi.
uideoꝵ obiectiones uel questi¬
ones point nec soluit. & uide¬
tur uelud eis palmam dedisse.
dum eas ueluti in solubiles re¬
linqͥt. In eiꝰmͦi itaq positiõi¬
bus scandalizant᷑ ꝑiciores
in fatuant᷑ ĩꝑiciores: in tan¬
tum ut usq hodie ex eius
discipulis existant. qui supra
positam ꝓpħiam ñ de beata
Maria quin potius de ꝓphe¬
tissa dictam contendant:
Ad tollendum ergo errorẽ
ut eoꝵ qui iam decepti sunt.
uel adhuc decipi posst̃. ftatiu
aliqua scͥbere. ⁊ positis obiec¬
tionib obuiare. Prima itaꝙ:
operis huiꝰ fronte. libet ipsas
obiectiones ponere. quẽ admo¬
dum in ueniuntur in iam

Expanded text:
quemdam magistri Andreae tractatum, quem in Isaiae explanationem scripserat, simul et ediderat, incidi, in quo nonnulla minus caute posita, minus catholice disputata inveni. In multis namque scripturae illius locis ponitur Judaeorum sententia quasi sit non tam vera. Super illum autem locum: Ecce virum objectiones vel quaestiones ponit, nec solvit, et videtur velut eis palmam dedisse, dum eas veluti insolubiles relinquit. In ejusmodi itaque positionibus scandalizantur peritiores, infamantur imperitiores, in tantum ut usque hodie ex ejus discipulis existant qui supra positam prophetiam non de beata Maria, quin potius de prophetissa dictam contendant. Ad tollendum ergo errorem vel eorum qui jam decepti sunt, vel adhuc decipi possunt, statui aliqua scribere, et positis objectionibus obviare. Prima itaque operis hujus fronte libet ipsas objectiones ponere, quemadmodum inveniuntur in jam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ab eterno u̾satur to¬
ta huiꝰ oꝑis ĩtencio.
E gemiño i taq es¬
sendi modo quos diximus
ẽẽ ab et̾no intendimus ag̾e
in hoc oꝑe et de hiis que ad eiꝰ¬
modi considerationẽ uidẽt᷑
ꝑtinere nã de cõsideracione
rerũ tꝑaliũ de hiis uidelicet¬

Expanded text:
sunt ab aeterno, versatur tota hujus operis intentio. De gemino itaque essendi modo quos diximus esse ab aeterno, intendimus agere in hoc opere, et de his quae ad hujusmodi considerationem videntur pertinere. Nam de consideratione reru
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Et solutionẽ euis non
indicauerunt michi. Somp¬
nioꝵ sane diuinitus ostensoꝵ
solutionem sapientes nr̃i mini¬
me inuenunt. quia scientiarum
nr̃arum discipline. uł q̃libet tra¬
ditiones humane ad diinoꝵ secͤ¬
toꝵ discussionẽ. & inuestigationẽ
sufficere non possunt. Quis enun
altitudinem illam consilii diuini
de suo sensu rimari p̃sumat cum
dñi ꝓpħam clamantẽ ⁊ reclaman¬
tem audiat. Quis cognouit sensũ
dm̃i. aut quis ꝯfiliariꝰ eus fuit: Qͥs
ꝓfunditatẽ illam misteriorũ & scͥp¬
turarũ diuinarũ de sua penetra¬
re sagacitate confidat. cum petrũ
inquit pͥmum intelligentes. qͥa
ꝓpħia scripture ꝓpͥa int̾pretatiõe
non fit. Absq dubio ñ quã recte.¬
ñquã ꝓpͥe scͥpturarũ sacrarum
int̾pretatiofit. sine eiꝰ magisterio
qui eas inspirauit:
mꝰ deuotione ꝗͣ inuestigatione
ce qͦd uere deuotionis sit oĩa dis¬
cutere ut possit omĩa diuidicare:

Expanded text:
legitur, et solutionem ejus non legitur, et solutionem ejus non indicaverunt mihi. Somniorum sane divinitus ostensorum solutionem sapientes nostri minime inveniunt, quia scientiarum nostrarum disciplinae, vel quaelibet traditiones humanae, ad divinorum secretorum discussionem et investigationem sufficere non possunt. Quis enim altitudinem illam consilii divini de suo sensu rimari praesumat, cum Domini prophetam clamantem et reclamantem audiat: Quis cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? . Quis profunditatem illam mysteriorum, et Scripturarum divinarum de sua penetrare sagacitate confidat, cum Petrum inquit, primum intelligentes, quia prophetia Scripturae propria interpretatione non fit . Absque dubio nunquam proprie Scripturarum sacrarum interpretatio fit, sine ejus magisterio, qui eas inspiravit. mus devotione, quam investigatione, et quod verae devotionis sit omnia discutere, ut possit om
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. & solutionẽ es non indicaue¬
runt michi. Quid queso ẽ sõpm¬
a nr̃a inconspectu sapientum
nr̃oꝵ narrare. nisi post ꝯtem¬
plationem contemplationis
nr̃e spectacula admemoriam
reuocare. sagaci meditatione
retractare. studiosis cogitatio¬
nib discutere. & exearum re¬
rum collatione quas nouimus
questionum nr̃arum nodos
dissoluere. & uixta assuetũ
ꝑscrutationũ nr̃arum modũ.
sp̃ualium rerum inuestigati¬
onem uelle formare: Nonne in
conspectu sapientũ nr̃oꝵ son¬
nia nr̃a narramꝰ. & solutionem
querimus. quando ea que de-
humanis scimus. & ea que de-
duinis scire cupimus. mutua
collatione conferimus qñ uix¬
ta doctum traditarum disci¬
plinarum modum & ordinẽ.
diuinoꝵ misteriors uel uidi¬
cioꝵ ꝑplexa discutere. & pene¬
trare p̾sumimus: S quicqͥd
induunis secretis de humana
industria p̾sumitur frustra
attentat᷑. & quã di in hunc mo¬
dum queritur. inuanũ labo¬
ratur. uixta qd̾ de hoc sõpnio

Expanded text:
 solutionem ejus non indicaverunt mihi . Quid, quaeso, est somnia nostra in conspectu sapientum nostrorum narrare, nisi post contemplationem contemplationis nostrae spectacula ad memoriam revocare, sagaci meditatione retractare, studiosis cogitationibus discutere, et ex earum rerum collatione quas novimus quaestionum nostrarum nodos dissolvere, et juxta assuetum perscrutationum nostrarum modum spiritualium rerum investigationem velle formare? Nonne in conspectu sapientum nostrorum somnia nostra narramus et solutionem quaerimus, quando ea quae de humanis scimus, et ea quae de divinis scire cupimus, mutua collatione conferimus, quando juxta doctum traditarum disciplinarum modum et ordinem divinorum mysteriorum, vel judiciorum perplexa discutere et penetrare praesumimus? Sed quidquid in divinis secretis de humana industria praesumitur, frustra attentatur, et quandiu in hunc modum quaeritur, in vanum laboratur. Juxta quod de hoc somnio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius. Illa supͣ naturam:
ista scd̃m naturã. Illa se¬
cund̃ solã oꝑationẽ crea-¬
tricis gre: ista scd̃m oꝑacio¬
nẽ nature. In d̾ina autẽ
natura nichil ẽ uł ẽẽ põt
ex operante gr̃a. Qd̾ enĩ ẽ
ex sola opacione gr̃e: pro
auctoris bñplacito põt ẽẽ
uł nõ esse. S tale aliquid
nõ põt ẽẽ ĩ ip̃a diuinitate
nec uerã et̾nitatẽ hrẽt. nichil
itaq ibi est iuxta donũ lar¬
gientis gr̃e sed totum iuxta
ꝓprietatẽ exigentis nature.
Sicuti enĩ ĩnascibili nat᷑e¬
naturale ẽ ab alio nõ ꝓcedẽ
sic sane ei naturale est de
se ꝓcedentẽ hr̃e.¬

Expanded text:
ipsius. Illa supra naturam, ista secundum naturam. Illa secundum solam operationem creatricis gratiae, ista secundum operationem naturae. In divina autem natura nihil est, vel esse potest ex operante gratia. Quod enim est ex sola operatione gratiae pro auctoris beneplacito potest esse, vel non esse. Sed tale aliquid non potest esse in ipsa Divinitate. eram aeternitatem haberet. Nihil itaque ibi est juxta donum largientis gratiae, sed totum juxta proprietatem exigentis naturae. Sicut enim innascibili naturale est ab alio non procedere, sic sane ei naturale est de se procedentem habe
Abbreviated transcription (Latin):
mediata simł ⁊ ĩmediata.
fit iuilla alia ꝑsona medi¬
ante. Mediata ꝓcessio ẽ illa
quã uidemꝰ ĩ solo hoĩs alicͦ
nepote que nõ fit nisi medi¬
ante ip̃ius ꝓle. Est autem
ibi ꝓcessio mediata simul
⁊ ĩmediata ubi cõtingit
unũ eundẽ hominẽ ẽẽ alicͦ
filiũ ⁊ nepotẽ. In hũana na
mediata ꝓcessio młtiplex

Expanded text:
mediata simul et immediata. fit nulla alia persona medante. Mediata processio est illa quam videmus in solo hominis alicujus nepote, quae non fit nisi mediante ipsius prole. Est autem ibi processio mediata simul et immediata, ubi contingit unum eumdem hominem esse alicujus filium et nepotem. In humana natura mediata processio multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
ne sed aliunde ꝓced̾e̾ In quo
illd̃ adhuc uidet᷑ ad inqui¬
rendũ restare utrũ iã idem
ꝓcedendi modus sit tã in u¬
na ꝙͣ ĩ alia an pocius unꝰ
ĩ ista alius ĩ illa. Materia
satis modica s młtũ ꝓfun-¬
da ⁊ diligenti inquisicione
dignissĩa puto tñ ex añ
iam dictis nõ mediocut᷑
eluces cere qd̃ possit ad huiꝰ
pplexionis enodationẽ ml̾
naturã recurrit᷑. ubi deo o¬
perãte dei ymago depicta
uidet᷑. Est autẽ notissimũ
ad ymaginẽ ⁊ siłitudinẽ
dei hominẽ fcm̃. et ꝙͣuis ĩ cõ¬
ꝑabilit̾ copiosior sit dissilitu¬
humane nature ad diuinã¬
Nͨ nõ nulla ymo młta siłitu¬
do. Possumꝰ itaq ut credo
ĩ hoc diuine ymaginis spe¬
culo cerne̾. ỹmo et iuxta rõ¬
cinantis animi iudiciũ
disc̾ne̾ quid ibi sit uł ꝓ siłi¬
tudinis rõne aꝓpband̾ uel
pro rõne dissiłitudĩs ĩpbãd̾.
Inuenimꝰ itaq qm̃ ĩ hũa¬

Expanded text:
 sed aliunde procedere, in quo illud adhuc videtur ad quaerendum restare, utrumnam idem procedendi modus sit tam in una quam in alia, an potius unus in ista, et alius in illa. Materia satis modica, sed multum profunda et diligenti inquisitione dignissima. Puto tamen ex ante jam dictis non mediocriter elucescere quod possit ad hujus perplexionis enodationem multnaturam recurritur, ubi, Deo operante, Dei imago depicta videtur. Est autem notissimum ad imaginem et similitudinem Dei hominem factum. Et quamvis incomparabilithumanae naturae ad divinam nonnulla imo multa similitudo. Possumus itaque, ut credo, in hoc divinae imaginis speculo cernere, imo et juxta ratiocinantis animi judicium discernere, quid ibi sit vel pro similitudinis ratione approbandum, vel pro ratione dissimilitudinis improbandum. Invenimus itaque quoni
Abbreviated transcription (Latin):
diata ⁊ ẽ scd̾m pͥncipalẽ ꝓ¬
cedendi ordinẽ ⁊ scd̾m nate᷑
oꝑacionẽ. Qd̃ qr satis ex
suꝑiorib liquet: ampliori
exposicione nõ iudiget.
modus sit ꝓ diu̾sitate nate᷑.

Expanded text:
diata, et est secundum principalem procedendi ordinem et secundum naturae operationem. Quod quia satis ex superioribus liquet, ampliori expositione non indiget. modus sit pro diversitate nat
Abbreviated transcription (Latin):
Et si cet̾aiũ omi õmo nul¬
la foret: nichilonunꝰ absqz
dubio ip̃a esse potuiss ubi
autẽ contingit unũ eũ dẽq
multos liberos hr̃e. omnes
utiq ad ip̃m dicunt᷑ una
⁊ eadẽ rõne. Et si cõtingit
unũ eũdẽq hominẽ nepo

Expanded text:
et si caeterarum omnium omnino nulla foret, nihilominus tamen absque dubio ipsa esse potuisset. Ubi autem contingit unum eumdemque multos liberos habere, omnes utique idipsum dicuntur una et eadem ratione. Et si contingit unum eumdemque hominem esse
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ executi sumꝰ: nõ
oportet eadẽ hic hoc loco
iterũ pou̾e cũ possit qͥsq
cũ uoluent ex illo loco re¬
pet̾e. Illud autẽ c̾tissimũ esse
debet ⁊ hoc est qd̃ de t̾cia ꝑso¬
na firmit̾ retin̾e oportet.
qm̃ a quib est ei existendi
causa ab ip̃is et existencia.
Ecce iam ex rõne tenemꝰ
ꝙ t̾cia in tͥnitate ꝑsona eẽ
habeat ex ceti̾s duab. Ꝙꝵ
gͦ originẽ ex duob trahat
h̾emus. s utrũ eiꝰmõi exi¬
stencia cõicabilis sit an

Expanded text:
diligenter exsecuti sumus, non oportet eadem hoc loco iterum ponere, cum possit quisque cum voluerit ex illo loco reere. Illud autem certissimum esse debet, et hoc est, quod de tertia persona firmiter retinere oportet, quoniam a quibus est ei existendi causa, ab ipsis est et existentia. Ecce jam ex ratione tenemus, quod tertia in Trinitate persona esse habeat ex caeteris duabus. Quod igitur originem ex duabus trahat habemus, sed utrum ejusmodi existentia communicabilis sit
Abbreviated transcription (Latin):
illa que est t̾na ĩ trinita¬
te ꝑsona. Huic ꝓcul du
bio attestat᷑ ꝙ illa quã
suꝑius in trinitatis ĩda¬
gacione posuimus rõci¬
natione cõuincit᷑: Ibi
namq manifesta rõne
ꝓbat: ỹmo multiplici de
ne causa est t̾cie ĩ trinita¬
te ꝑsone. Sicut ꝑfcĩo uniꝰ
requirit cõdignũ sic c̾te
ꝑfcĩo utriusq exigit cõ

Expanded text:
illa quae est tertia in Trinitailla quae est tertia in Trinitate persona. Hi attestatur, quam illa quam superius in Trinitatis indagatione posuimus, ratiocinatione convincitur. Ibi namque manifesta ratione probatur, imo multiplici demnae causa est tertiae in Trinitate personae. Sicut perfectio unius requirit condignum, sic certe perfectio utriusque exigit co
Abbreviated transcription (Latin):
quia a semetip̃o ẽ si a se¬
metip̃o esse potest. nã na
dina õino ĩuariabilis ẽ.
Si gͦ ẽ a semetip̃o cõstat
eum esse qd̃ est sine altiꝰ
dono. S si hoc posse ei in¬
nascibilis dedit gͦ ex altiꝰ
dono hoc habuit. Q uid gͥ
nũquid ex semetip̃o et eo
ip̃o sine alt̾ius dono hab.
qd̾ ex alt̾ius dono ht̃. uide ᷤ
iam credo ꝙͣ sit sibi contͣ¬
ra ista assertio. Est enĩ
oĩno contriũ rem eandẽ
et õĩno idem ip̃m hr̃i ex
alt̾ius dono ⁊ hr̃i sine al¬
terius dono. Quid autẽ
magis ĩpossibile ꝙͣ unũ
aliquid simul esse et nõ
esse. Sicut gͦ suꝑius iã
diximꝰ ut sũme digna ꝑ¬
sona condignã hĩet ꝓut
plenitudo bonitatis posce¬
bat de se ĩmediate ꝓcedẽti
existẽcie dedit quitqͥd ab
om̃ipotente u̾acit̾ dari po¬
tuit. Est itaq eis cõe il¬
lud posse a quo ẽ cetõrũ
om̃n ⁊esse ⁊ posse ab hac
itaq gemina existẽcia ẽ
omnis essencia oĩs ꝑso¬
na om̃is existẽcia. gͦ et

Expanded text:
emetipso est, si a semetipso esse potest. Nam natura divina omnino invariabilis est. Si ergo est a semetipso, constat eum esse, quod est sine alterius dono. Sed si hoc posse ei innascibilis dedit, ergo ex alterius dono hoc habuit. Quid ergo? Nunquid ex semetipso. et eo ipso sine alterius dono habet, quod ex alterius dono habet? Vides jam, credo, quam sit sibi ipsi contraria ista assertio. Est enim omnino contrarium rem eamdem et omnino idem ipsum haberi ex alterius dono, et haberi sine alterius dono. Quid autem magis impossibile quam unum aliquid simul esse et non esse? Sicut ergo superius jam diximus, ut summe digna persona condignam haberet, plenitudo bonitatis poscebat, de se immediate procedenti existentiae dedit quidquid ab omnipotenti veraciter dari potuit. Est itaque eis commune illud posse, a quo est caeterorum omnium et esse et posse. Ab hac itaque gemina existentia est omnis essentia, omnis persona, omnis existentia, ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ciã in trinitate ꝑ¬
sonã aliunde qͣm a se ori¬
ginẽ trah̾e oportet ut ab
una aliqua dictarũ aut
ab ambab simul habeat
esse. et quid hoꝵ qua rõne
cõuinci possit restat ĩqui¬
rere ꝙ ꝑsona sũme digna
condignã hr̃e oportuent.
suꝑius ꝓlata ꝑspicue rõ¬
nis demõstracio ĩuenit. Ut
autẽ õĩpotẽti ꝑsone cõdi¬
gna esset oportuit ut aboĩ-¬
potente omipotẽciã accipe¬
ret ut equã ymo eandẽ po-¬
tenciã hr̃et. nã ut sepe di-¬
ctũ est om̃ipotẽcia ñ pos-¬
sit esse nisi una. Si autẽ
idem posse accepit. illd̃ uti¬
q posse accepit a quo est
oũn posse oĩm esse oĩm
exist̾e. a quo ut suꝑiꝰ dictũ
est: ht̃ esse omĩs essencia
om̃is existẽcia. si gͦ idem
posse ẽ: absq dubio ãbo¬
b cõmune cõsequẽs est
t̾ciã int̾nitate ꝑsonã: ex
ambobz et esse accepisse ⁊
existẽciã hr̃e. Sed adhec
fortassis dicturus ẽ aliqͥs:
si idẽ posse qd̃ ht̃: ĩnascibi¬

Expanded text:
tiam in Trinitate sonam aliunde quam a se originem trahere, oportet ut ab una aliqua dictarum, aut ab ambabus simul habeat esse. Et quid horum, qua ratione convinci possit, restat inquirere quod persona summe digna, condignum habere oportuerit, superius prolata perspicuae rationis demonstratio invenit. Ut autem omnipotenti personae condigna esset, oportuit ut ab omnipotente omnipotentiam acciperet, ut aequam, imo eamdem potentiam haberet. Nam, ut saepe dictum est, omnipotentia non potest esse nisi una. Si autem idem posse accepit, illud utique posse accepit a quo est omnium posse, omnium esse, omnium existere. A quo, ut superius dictum est, habet esse omnis essentia, omnis existentia. Si igitur idem posse est absque dubio ambobus commune, consequens est tertiam in Trinitate personam ex ambobus et esse accepisse et existentiam habere. Sed ad haec fortassis dicturus est aliquis si idem posse quod habet innascibi
Abbreviated transcription (Latin):
gis excedit hũanã ĩtłłigẽtiã
illd̃ qd̃ ꝑtinacit̾ negatis
ꝙͣ istud qd̾ nobiscũ u̾acit̾
affirmatis. Si uõ eiꝰ asser¬
cionis enodationẽ nostis
quã astruitis cur eã ĩ lucẽ
tis. Et si uos latet utͥusq
enodacio: cur creditis scĩs
pr̃ib ĩ uno ⁊ nõ eq̃ eis credi¬
tis ĩ altõ. Si ipĩs iure credi¬

Expanded text:
gis excedit humanam intelligentiam illud quod pertinaciter negatis, quam istud quod nobiscum veraciter affirmatis? Si vero ejus assertionis enodationem nostis quam astruitis, cur eam in lucem tis? Et si vos latet utriusque enodatio, cur creditis sanctis Patribus in uno, et non aeque eis creditis in altero? Si ipsis jure credi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sł̾a genita. Ut autẽ b̾uit̾
dicamꝰ qd̾ suꝑ ꝓpositã q̃sti¬
onẽ sentimꝰ. ĩ hoc genita sb̾a
ĩgenite figurã geut. ꝙ eãdẽ
quã ista de se ꝑsonã ⁊ eodẽ
modo ꝓducit ⁊ eiusdẽ doni
causa ⁊ origo auctor ⁊ pͥnci

Expanded text:
a genita. Ut autem breviter dicamus quod super proposita quaestione sentimus, in hoc genita substantia ingenitae figuram gerit, quod eamdem quam ista de se personam, et eodem modo producit, et ejusdem doni caus
Abbreviated transcription (Latin):
negant qd̃ om̃s sci affir¬
mant. Ad id qd̃ ip̃i dicunt
auctoritatẽ ĩuenire non
possunt. Afferant si possũt
auctoritatẽ nõ dicã płes
sed saltẽ unã que neget
sb̃am gign̾e̾ sb̾am. nã ad
hoc ꝙ dicimꝰ auctoritates
młtas ⁊̃ ip̃i adducũt ⁊ ĩ
morẽ golie gladiũ ĩ quo
iugulẽt defe̾ntes ad certa¬
men ꝓcedunt. Sed sic ĩtel¬
ligendũ ẽ inquiunt qd̾ pa¬
gignit. fidelis exposicio et
oĩ acceptione digna q̃ hoc
contendit esse falsũ. et qd
nemo scõꝵ asserit. cõtẽdit
ẽẽ uerũ. S dicũt si filii sb̾a
est genita prĩs uo̾ ĩgẽita
quomͦ utriusq erit un a
eadẽq sb̃a. Absq dubio sbñ¬

Expanded text:
negant quod omnes sancti affirmant, ad id quod ipsi dicunt, auctoritatem invenire non possunt. Afferant, si possunt, auctoritatem, non dicam plures, sed saltem unam, quae negetad hoc quod dicimus, auctoritates ultas etiam ipsi adducunt, et in morem Goliae gladium ex quo jugulentur deferentes, ad certamen procedunt. Sed sic intelligendum est, inquiunt, quod Paubstantiam non gignit. Fidelis expositio et omni acceptione digna, quae hoc contendit esse falsum, et quod nemo sanctorum asserit contendit esse verum. Sed dicunt: Si Filii substantia est genita, Patris vero ingenita, quomodo utriusque erit una eademque substantia? Absque dubio s
Abbreviated transcription (Latin):
credideritis: ñ ĩtlłigetis.
Cur nõ creditis ꝙ uniu̾sa¬
lẽ ecc̃iã cotidie de xp̃o cõfi¬
tentẽ agnoscitis. deus ẽ
nitus. sed forte nõ uultis
hoc crede̾ eoꝙ nõ potestis ex¬
emplo ꝓbare uł ꝑ intelligẽ¬
ciam caꝑe. nũqͥd ꝑ ĩtlłigẽti¬
am capitis uł exẽplo ꝓbatiᷤ
ꝙ unitas sb̾e possit ẽẽ ĩ ꝑso¬

Expanded text:
credideritis, non intelligitis . Cur non creditis quod universalem Ecclesiam quotidie de Christo confitentem agnoscitis? Deus estnitus. Sed forte non vultis hoc credere, eo quod non potestis exemplo probare, vel per intelligentiam capere. Nunquid per intelligentiam capitis, vel exemplo probatis, quod unitas s
Abbreviated transcription (Latin):
ac si dic̾e̾t᷑ sigura fl̾s ingẽite
ꝑsone. Si patrẽ dicis. si inge¬
uitã sb̾am. si ingenitã ꝑsonã
noĩas eandẽ ꝓculdubio ꝑso¬
nã designas. ꝓcul dubio in¬
chil alid ẽ prĩs ꝑsona ꝙͣ
sbã ingenita. nichil aliud
qui nõ audẽt hoc dice̾ qͥn po¬
tius qd̾ multo ꝑiculosius ẽ
contra sc̃oꝵ patrũ auctori¬
tatẽ. et tot atrestationes

Expanded text:
ac si diceretur figura ingenitae personae. Si Patrem dicis, si ingenitam substantiam, si ingenitam personam nominas, eamdem procul dubio personam designas. Procul dubio nihil ala ingenita, nihil aliud qui non audent hoc dicere, quin potius quod multo periculosius est, contra sanctorum Patrum auctoritatem, et tot a
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq et̾nus ⁊ ĩmensus.
Sicut gͦ nõ pñt ẽe plures
ĩmẽsi sic ẽẽ nõ poterũt plu¬
res et̾m. Int̾ hec autẽ illd̾
ẽ maxime notand̃ et dili¬
genti cõsideratione dignũ
ꝙ in hiis que rõcinãdo col¬
ligimꝰ quedã ex ĩspecta illiꝰ
rei de qua agit᷑ ꝓpͥetate eli¬
cimus qued̾ ex altius rei
utͥusq hĩtudĩe cõuincimꝰ.
nã ꝙ nõ possit ẽẽ ĩmẽsus

Expanded text:
. Sicut ergo non possunt esse plures immensi, sic nec esse non poterunt plures aeterni. Inter haec autem illud est maxime notandum, et diligenti consideratione dignum, quod in his quae ratiocinando colligimus, quaedam ex inspecta illius rei de qua agimus proprietate elicimus, quaedam ex alterius rei utriusque habitudine convincimus. Nam quod non possit
Abbreviated transcription (Latin):
naq̃z quauis alt̾a maior
eut ⁊ unaqueq qͣuis alt̾a
minor. Qd̾ si ẽ impossibi¬
le ỹmo qr ẽ ĩpossibile. im¬
possibile et erit plures ĩ¬
mẽsos esse. Ꝙ si nullꝰ est
quolibet alt̾o maior uł qͦ¬
libet alto minor sicut unꝰ¬
quisq eoꝵ ẽ cõp̃hensibił
et cõmẽsurabilis sibi. sic
erit cõphẽsibił et cõmẽsu¬
rabilis ciulibet alt̾i. Hiis
allegationib ĩdubitant̾
collig̾e possumꝰ ꝙ oĩno nõ¬

Expanded text:
aeque quavis altera major, erit et unaquaeque quavis altera minor. Quod si est impossibile, imo quia est impossibile, impossibile erit plures immensos esse. Quod si nullus est quolibet altero major, vel quolibet altero minor, sicut unusquisque eorum est comprehensibilis et commensurabilis sibi, sic erit comprehensibilis et commensurabilis cuilibet alteri. His allegationibus indubitanter colligere possum