comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. ⁊ portando sanas quos
sauando portas Siquis u̾o ita
sanus est ut iuuet te potius ꝙͣ¬
uiuetur ate. huiuste nõ prẽm
s parem comitem nõ albatem
agnoscas Quid gͥ causaris au
quoꝵ qui tecum sunt magis
grauari ꝯsortio ꝙͣ fruisolatio
cum solus otm om̃ib datus sis
solatium. tanꝙͣ om̃ib sa mor
om̃ib fortior. qui omib susfi¬
tias ꝑdei gram solatiari. et a
nemine oũn uidigeas ꝯforta¬
ri: Demq inqͣntum grauariᷤ
intantum lucraris ⁊ inqͣntũ
iuuaris intantum tͥ tua pmi¬
a minius Eligegͦ quos eligas
existunt Namqui socii laboris
ꝓculdubio ⁊ incedis ꝑticipes er̃t
Sciens gͦ te nussum iiuare nõ
iuari. illius te agnosce incari¬
um. qui uenit ministrare ⁊ nõ
ministrari Plura tͥ io tui conso¬
latoẽm scribe̾ uolebam s nõ fuit
ncc̃ium Nam quid opus est u̾biᷤᷤ
suꝑflius: mortuam cartam im¬
plere: ubi uiua presens loquit᷑:
intim licet u̾boꝵ illius solatio

Expanded text:
tuum, et portando sanas quos tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem, comitem, non abbatem agnoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam frui solatio, cum solus omnium omnibus datus sis solatium, tanquam omnibus sanior, omnibus fortior, qui omnibus sufficias per Dei gratiam solatiari, et a nemine omnium indigeas confortari? Denique in quantum gravaris, in tantum lucraris; et in quantum juvaris, in tantum tua tibi praemia minuis. Elige ergo quos eligas,existunt. Nam qui socii laboris, procul dubio et mercedis participes erunt. Sciens ergo te missum juvare, non juvari, illius te agnosce vicarium qui venit ministrare, non ministrari. Plura tibi ad tui consolationem scribere volebam; sed non fuit necessarium. Nam quid opus est verbis superfluis mortuam chartam implere, ubi viva praesens loquitur? interim licet verborum illius solatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ te elongauu̾m ame Et licet ka¬
ritas ñ coge̾t quacumq tñ necͥ¬
sitate. quo te nonuideam missi
sillammitatis baculo me ꝑcell
qui mͥ debueras ẽẽ baculus suste¬
tationis. tristiciam suꝑ tͥstinam
ingi̾s ⁊ crutiatum crutiatibus
addis Et si mͥ pium est nullas
tuas angustias dissimulare
tͥ tñ durum est sic affr̃o cũctas
indicare. Quid enim ncc̃e est sa¬
tis sollicitum amplius sollicita¬
re ⁊ absentia filii sautia prisi
iustera. grauiorib torqͥre dolo¬
rib Onus meum tͥ partitus sũ
ut filio. ut nccͣio. ut fideli ait¬
coaduitori meo uide quõ te oꝑ¬
teat prnam portare sarcainam
Si enun sic portas ut me non
alleues s magis p̾mas: tu qͥd̃
es oneratus s ego nõ sum ex o¬
neratus. Hoc aut̾ onus anima¬
rum est ⁊ infirmarum Nam q̃
sane sunt portari non indigent
ac ꝑhoc nec onus sunt Quosc̃¬
q gͥ de tiuis inuen̾is tͥstes pusi¬
lanimes murmurosos ip̃orũ
do. agis opus tuum portas onus

Expanded text:
 te elongaverim a me. Et licet charitas hoc cogeret, quacumque tamen necessitate, quo te non videam, missum, sillanimitatis baculo me percellis, qui mihi debueras esse baculus sustentationis; tristitiam super tristitiam ingeris et cruciatum cruciatibus addis: et si mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare. Quid enim necesse est satis sollicitum amplius sollicitare, et absentia filii saucia patris viscera gravioribus torquere dololoribus? Onus meum tibi partitus sum ut filio, ut necessario, ut fideli coadjutori meo. Vide quomodo te oporteat paternam portare sarcinam. Si enim sic portas ut me non alleves, sed magis premas; tu quidem es oneratus, sed ego non sum exoneratus. 2. Hoc autem onus animarum est, et infirmarum. Nam quae sanae sunt, portari non indigent, ac, per hoc, nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorumdo, increpando agis opus tuum, portas onus
Abbreviated transcription (Latin):
affectum. Utiuam sicut cartã
nunc p̾sentem. ita ⁊ meam tibi
mentem ostende possem Osile¬
g̾e posses incorde meo ꝙ ibi de
amore tuo suo digito deus scri¬
be̾ dignatus est c̾te agnosceres
ꝙͣ nuilla lingua y penna suffi¬
medlłis dei sp̃c imprim̾e potu¬
it Et nunc quidem p̾sens sum
spn licet corpore absens si nec
michi nec tͥ est unde appaream¬
Est tn penes te unde possis de

Expanded text:
affectum. Utinam sicut chartam nunc praesentem, ita et meam tibi mentem expandere possem! O si legere posses in corde meo, quod ibi de amore tuo, suo digito Deus scribere dignatus est! certe agnosceres quam nulla lingua vel penna suffimedullis Dei spiritus imprimere potuit. Et nunc quidem praesens sum spiritu, licet corpore absens; sed nec mihi, nec tibi est unde appareamEst tamen penes te unde possis de
Abbreviated transcription (Latin):
abbas dictus clare uallis indo¬
mino sal̾t. Multoꝵ iam relati¬
one letabumdus accepi. locũ
gre tam infinitum humilita¬
tẽ urãm apud urãm celsitudi¬
nem obtinere Non sum mitꝰ
s eo non ingratus. Itaq refo
grãm pro gr̃a. ⁊ si nõ ꝯdignã.
cte qͣm possum. Nec u̾e̾or qͣntu¬
la sit oblatam uł potius rela¬

Expanded text:
abbas dictus de Clara-Valle, in Domino salutem. Multorum jam relatione laetabundus accepi, locum gratiae non infimum humilitatem nostram apud vestram Celsitudinem obtinere. Non sum meritus, sed eo non ingratus. Itaque refero gratiam pro gratia, etsi non condignam, certe quam possum. Nec vereor, quantula sit, oblatam, vel potius rela
Abbreviated transcription (Latin):
tantaq re culpa latere potu¬
issz. Nam cui occulta mant¬
festa erant manifesta occl̃ta
fieri minime potuerunt Q
si stabilitatem firmare mo¬
nacho ꝑegrino conceditur.
ut in loco quem elegit stabi¬
lem se semper oport̾e ẽẽ intel¬
ligat nec ultra inde sibilic̾e
euagari. nichilominus patͥ
monasterii obedientiã illũ
÷ ꝓmittere expedit ut habeat cͥ
loco xp̃i obedire debeat. Con¬
u̾sionem u̾o morum rursũ
polliceri quid oberit. cũ nõ
tantum bis inꝓfessione sed
etiam miles inconfessione
tam deo qͣm hominib cotidi¬
e moꝵ conu̾sionem ⁊ uite e¬
mendationem cum pretitoꝵ
maloꝵ penitentia ꝓmitt̾e de

Expanded text:
tantaque re culpa latere potutantaque re culpa latere potuisset. Nam cui occulta manifesta erant, manifesta occulta fieri minime potuerunt? Quod si stabilitatem firmare monacho peregrino conceditur, ut in loco quem elegit stabilem se semper esse oportere intelligat, nec ultra inde sibi licere evagari, nihilominus Patri monasterii obedientiam illum promittere expedit, ut habeat cui loco Christi obedire debeat. Conversionem vero morum rursum polliceri quid oberit, cum non tantum bis in professione, sed etiam millies in confessione, tam Deo quam hominibus, quotidie morum conversionem et vitae emendationem cum praeteritorum malorum poenitentia promittere d
Abbreviated transcription (Latin):
atq obedientiam. rursus au¬
o in loco stabilitatem. rursũ
conu̾sionem moꝵ. rursum
obedientiam sub alio albẽ ꝓ¬
mittunt. atq priorem fidẽ
quantum in ip̃is fatiunt ẽ¬
irritam fatiunt. Hiis nos
subiuigimus. Cum prore¬
guia uos agere dicatis qͣre
contra eam uos ẽe monstratis:
Et quã nos nõ ten̾e arguitiᷤᷤ
quare nos ab ipĩus tramite
sequendo repellitis: Sic eĩ
legimus ibi. ubi de monachiᷤᷤ
peregrinis qualiter suscipi
firmare. nõ renuatur talis
uoluntas. Ecre quẽ ante ut¬
pote monachum. certume¬
rat aubi stabilitatem suã
firmasse sirursum firmare
alio inloco uolu̾it ñ ꝓhibet᷑.
quin potius ne tal uoluntas
renitatur precipitur Quẽ si
ieatu deserte prime ꝓfessoĩs¬
ten̾ cognouissz certum est qr
hec minime laudass certũ.
quia nullom᷑ ꝑmisiss. certũ
quia omĩmodis ꝓhibuisset.
Neq u̾o tantum uirum tã¬
ta scientia spũ quoq ꝓph̾ie
ita repletum. ut uix eum a¬
liquid latere posset. intali.

Expanded text:
atque obedientiam: rursum alio in loco stabilitatem, rursum conuersionem morum, rursum obedientiam sub alio Abbate promittunt, atque priorem fidem irritam quantum in ipsis est, faciunt. His nos subiungimus. Cum pro Regula vos agere dicatis, quare contra eam vos esse monstratis? Et quam nos non tenere arguitis, quare nos ab ipsequendo repellitis? Sic enim legimus, ubi, de monachis peregrinis, qualiter suscipiafirmare, non renuatur talis voluntas. Ecce quem ante, utpote monachum, certum erat stabilitatem suam alibi firmasse, si rursum firmare alio in loco voluerit, non prohibetur: quin potius, ne talis voluntas renuatur praecipitur. Quem si reatu desertae primae professiteneri cognovisset, certum est quia hoc minime laudasset: certum, quia nullo modo permisisset; certum, quia omnimodis prohibuisset. Neque vero tantum virum, tanta scientia, spiritu quoque prophetiae ita repletum, ut vix eum aliquid latere posset, in tali
Abbreviated transcription (Latin):
Q u̾o ab omib aliis mõachis
nõ tantum stabilitas sed et
conu̾siomorum atq obediẽ¬
tia. hoc est integra professioi¬
terum fieri possit. sumpta
ex ip̃ĩus regule u̾bis ratione
pbamus. Nam si licet iuxta
regulam scd̃o stabilitatẽ fir¬
mare. licet uixta rationẽ scd̾o
conu̾sionem moꝵ atq obedi¬
entiam promittere. Qd̃ si p̾¬
uaricatur qui cont̾isionem
morum ⁊ obedienttam scd̃o
ꝓmittit. preuaricatur nicħ¬
ominus qui scd̾o stabilitatẽ
firmat. Nam si sequens uo¬
tum priore quassatur nõ in
Si inquam conu̾sionẽ moꝵ
⁊ obedientiam monachus
sc̾o ꝓmitt̾e nondebet qm idẽ
alt̾i iam ante ꝓmisit. nec sta¬
stabilitatem scd̃o firmare po¬
test qm̾ iam ante se stabilem
fore auo in loco firmaint:
S certum est iustum ẽẽ qd̃
de stabilitate firmanda regła
mandat. Iustum est gͥ qͣndo
a monasteriis ad monastĩa
legitime uenientes cum sta¬
bilitate etiam conu̾sionem
morum ⁊ obedientiam corã

Expanded text:
Quod vero ab omnibus aliis monachis, Quod vero ab omnibus aliis monachis, non tantum stabilitas sed & conuersio morum, atque obedientia, hoc est, integra professio iterum fieri possit: sumpta ex ipsius Regulæ verbis ratione probamus. Nam scilicet iuxta regulam secundo stabilitatem firmare licet: iuxta rationem secundo conuersionem morum, atque obedientiam promittere. Quod si preuaricatur, qui conuersionem morū & obedientiam secundo promittit: præuaricatur nihilominus, qui secundo stabilitatem firmat. Nam si sequēs votum priore quassatur, non inSi, inquam, conuersionem morum, & obedientiam monachus secundo promittere non debet, quoniam idem alteri iam ante promisit: nec stabilitatem secundo firmare potest, quoniam iam ante se stabilem fore alio in loco firmauit. Sed certum est iustū esse, quod de stabilitate firmanda Regula mandat. Iustum est igitur, quando a monasteriis ad monasteria legitime venientes, cum stabilitate etiam conuersionem morum & obedientiam, coram
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ ⁊ obedientiam. ei post y¬
mam ꝓmitt̾e licet. licet ⁊ pro¬
fessionem facere. Nam quid
aliud in professione quã stab¬
litas. conu̾sio moꝵ ⁊ obedientu
a monacho ꝓmittitur: Qd̾ sih
monacho pegrino nõ negatur
conceditur: S neq timendũ
ne scd̾a professione prioris pre¬
uraricator iudicetur. qm̃ non
diu̾sum s idem ꝙ prius ꝓmit¬
tit. Sienim aliquid priori uo¬
to ꝯtrarium. aut minus con¬
tinens d̾o ꝓmitteret sine dubi¬
o reus existeret. Et qm̃ idem
ꝙ prius ꝓmittit. ut diximus
in nullo delinquit. Uideat tã¬
gat. S forte opponesites Qo¬
mͦ scdam professionem cem
monachum posse facere ⁊ ꝯu̾¬
sionem morum atq obediẽ¬
tiam scc̃o posse ꝓmittere affir¬
matis. cum nõ reliqͣ. s solam
stabilitatem firmãdã ⁊ non
ab omnib monachis s a soli
peregrinis monachis regula
dicat: Ad qdnos. Qd̃ aꝑegri¬
nis monachis stabilitas fir¬
mari possit. ut ip̃i cognoscitiᷤᷤ
regule auctoritate ꝓbatur ⁊

Expanded text:
m et obedientiam ei post primam promittere licet, licet et professionem facere. Nam quid aliud in professione quam stabilitas, conuersio morum, & obedientia a monacho promittitur? Quod si hoc monacho peregrino non negatur, concedetur? Sed neque timendum, ne secunda professione prioris præuaricator iudicetur: quoniam non diuersum, sed idem quod prius promittit. Si enim aliquid priori voto contrarium, aut minus continens Deo promitteret: sine dubio reus existeret. At quoniam idem quod prius promittit, vt diximus, in nullo delinquit. Videat tangat. Sed forte opponitis. Quomodo secūdam professionem omnem monachum posse facere, & conuersionem morum, atque obedientiam secundo posse promittere affirmatis: cum non reliqua, sed solam stabilitatem firmandam, & non ab omnibus monachis, sed a solis peregrinis monachis Regula dicat? Ad quod nos. Quod a peregrinis monachis stabilitas firmari possit, vt ipsi cognoscitis, regulæ auctoritate probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
It uideor tardius rescrip¬
sisse scito me tarde qͦs acce¬
pisse ad ꝙ rescriberem Nam
ꝙ misas nõ ꝯtinuo ad meus
piatum est s pontiniaci diu ã¬
te retentum est Porro ubi acre¬
pi moram minime feci in rescri¬
bendo Ceterum Id breuius q̃¬
tua forte deposcebat intentio s
nõ plane ꝙͣ mea occupatio si¬
net. Curaui tñ ne te ut cumq
late̾̃t quicꝙͥ de int̾rogatis ego
sentirem tito sane ead mea sẽ¬
sa. ⁊ ocio ⁊ ingemo plenuis as¬
truenda relinqͥus si ita oꝑtere
cognoi̾s. Nec dubito ad man̾
t ẽẽ ratoes certas ⁊ ꝯgruas a¬
auctoritates quib facile id pꝰ¬
sis. Hiis gͦ. tuius me respond̾e
tum nõ sibi ꝯtradictum etiã¬
si qͥd alit̾ ab ip̃o sapimus siam
siu̾m nos sapimus ui̾tas ei ꝯt¬
dicit non nos. Sin aut̾ s̾uum¬

Expanded text:
i videor tardius rescripsisse, scito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius, qtua forte deposcebat intentio: sed non plane quam mea occupatio sineret. Curavi tamen ne te utcunque lateret quidquid super interrogatis ego sentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congruas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me responderetum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim s
Abbreviated transcription (Latin):
Limo6
precor ut presentes
sente amico presens satagas
cum ueni̾t locus sieq enim
ctuslib ne dum tantipris
uistum in tustum ue adu̾sũ
me debeo scandalum dissimu¬
lare. Qd ꝙͣ nonfatiam loq̃ns
potius ꝙͣ scribens ei aꝑire forsi¬
cam potuissem Nlam solet in
talib acceptior ẽẽ sermo tinꝰ¬
uinus ꝙͣ scriptus ⁊ efficatior
lingua qͣm littera Occuli qͥp¬
pe loqͥntis fidem fatiunt dc̃is¬
nec ita potest affectum expri¬
me digitus quomͦ iniltus.
unc aut̾ q absens ꝑme nõ
possum ꝑte satiffaciõ qͣntum
possum. Rogo gͦ te ⁊ it̾m rrago
ciili mid minist̾ depuitandi st̃
ꝑdurauit rancor ncc̃e sit irreuo¬
cabelit̾ aut ambos aut alt̾m
enob̾ de medio tolli Unde aut̃
ad me tu iam dudum scͥpsisti
conquerendo suꝑ tribulatiõi¬
hiis quitribulato sunt corde
De ip̃õ confidite qi tp̃e uicit mũ¬
dum Ipẽ scit inter quos habita¬
tis ⁊ inconspectu eius sunt õs
qui tribulant uos Ip̃e exaudiet
uos in abscondito tempestatis

Expanded text:
imo precor ut praesentes sente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo vius, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem facerent dnec ita potest affectum exprimere digitus, quomodo vultus. Nunc autem, quia absens per me non possum, per te satisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, culi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationihis qui tribulato sunt corde. De ipso confidite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu ejus sunt omnes qui tribulant vos. Ipse exaudiet vos in abscondito tempes
Abbreviated transcription (Latin):
te ad huc recentissimũ ignoratiᷤᷤ
edictum. Nephas ẽ ꝓfc̃o senti¬
ir de oĩm largitore bonorum ꝙ
tã malum principiũ ded̾it adue¬
niens Minime ꝓrsus id ego cui
pharetra ut sagittet in obscuro
rectos corde. Quanti namq in¬
tim toto orbe nõ baptizan mo¬
riuntur ꝓfr̃o ignorantes qͥd c̃
ichodemo ihĩis noctu secreto
ꝙ ꝯfabuletur. Quid gͦ: Necd
necd̾ utilgata. necd̾ andita p̾dica¬
tio ẽ ⁊ iuxͣ pigri ac neꝙͣ sermib̃¬
tentiam tam duriis est dominꝰ
ut necd̾ sata iam metere uelit
⁊ nõ sparsa collig̾e̾ ÷. Absit. Sed
audi magis huius rei ĩtatem:
Qui unus est magist̾ in celo ⁊ in
t̾ra ei qui magist̾ tñ inisrł erat
familiari puuatoq colloquio
tradebat ꝙ traderet docebat qd
doceret nõ ꝙ exige̾t ⁊ ab absẽti¬
nõ audierant. Ualde quipe iniꝰ¬
te exigitur obeditio ubi ñ p̾ces¬
lex ignorare nõ sine̾t qͣle u̾bi gu̾a
illud est. Qd tͥ nõ ius fieri alui

Expanded text:
te adhuc recentissimum ignorantis te adhuc recentissimum ignorantis edictum. Nefas est profecto sentire de omnium largitore bonorum, quod tam malum principium dederit adveniens Minime prorsus id 626 ego cuippharetra, ut sagittaret in obscuro rectos corde. 2. Quanti namque interim toto orbe non baptizati moriuntur, profecto ignorantes, quid cum Nicodemo Jesus noctu secretoque confabuletur? Quid ergo? necdum necdum vulgata, necdum audita praedicatio est: et juxta pigri ac nequam servi sententiam tam durus est Dominus, ut necdum sata jam metere velit, et non sparsa colligere? Absit. Sed audi magis hujus rei veritatem. Qui unus est Magister in coelo et in terra, ei qui magister tantum in Israel erat, familiari privatoque colloquio tradebat quod traderet; docebat quod doceret, non quod exigeret et ab absentinon audierant. Valde quippe injuste exigitur obeditio, ubi non praeceslex ignorare non sineret, quale, verbi gratia, illud est: Quod tibi non vis fieri, alii
Abbreviated transcription (Latin):
bis itaq quendam asse̾re nesco
quẽ nam nõ nominas ex qui
primũ dcm̃ ad nõ legitur nisli
quis renatus fui̾t ex aqͣ ex sp̃n
sc̃o nõ intrabit in regnum celo¬
rum ex eo neminem absq eol
ꝑcepto actualit̾ insibili sacra¬
m̃to uel eius uice martyrio ul¬
latenus potiusse saluari: Sed
⁊ si forte illud quispiam c̃ uera
fide ⁊ cont̾ctione cordis expetẽt
s p̾uentus mortis articulo asse¬
no dampnari. Ubi primo de tẽ¬
poris quid̃ prefixicẽ dur̾ minis
austerumq uidetur ut uide¬
licet u̾bum adhuc absꝯditum
natis. Ita ne gͦ u̾bum salutis ⁊
pͥceptum uite nõ prius intam
rest̾uere uoluit ꝙͣ mortem infli¬
rit idq eo innocentib qͦ ⁊ nesci¬
intib adhuc uoluntatẽ dm̃ si
lon gentem ignorantem ⁊ i̾tã
ut cum ethnito loqͣmur debuit
iitͥfice deris: Quis ita saprat cͦ
Non quid̾ uite concordat austo¬
ri morte nimirũ ꝙͣ extͥminare
uenerat uti mox ininicio urar
suarum ad p̾uditiũ scłi celes¬

Expanded text:
bis itaque quemdam asserere nescio quem nam non nominas ex quo primum dictum a Domino legitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum , ex eo neminem absque eodem percepto actualiter visibili sacramento, vel ejus vice martyrio, ullatenus potuisse salvari; sed etsi forte illud quispiam cum vera fide et contritione cordis expeteret, sed praeventus mortis articulo asseno damnari. Ubi primo de temporis quidem praefixione durum nimis austerumque videtur, ut videlicet verbum adhuc absconditum natis. Itane ergo verbum salutis et praeceptum vitae non prius vitam restituere valuit, quam mortem inflixerit; idque eo innocentibus, quo et ne scientibus adhuc voluntatem Domini sui? Num gentem ignorantem et justam ut cum etnicho loquamur debuit interficere Deus? Quis ita sapiat? Non equidem vitae concordat Auctori, morte nimirum, quam exterminare venerat, uti mox in initio viarum suarum ad praejudicium saeculi, coeles
Abbreviated transcription (Latin):
gotia aut impossibile aut dis
ficile est. plures expedit face
ꝙ unus non ualet implere:
Hinc iethro culpans moysem
de talib ait: Elige tͥ uiros qͦs
nosti a.x utiles eẽ ⁊ esto tu
populo in hiis que ad deumst̃
illis q leuiora ꝑmittens. gra¬
uiora que per alies diffiniri
non possunt: tu diffim. Credi¬
dit moyses sapienti ⁊ sic fecit

Expanded text:
gotia, aut impossibile, aut multum gotia, aut impossibile, aut multum difficile est: plures expedit facere, quod vnus non valet implere. Hinc Iethro culpans Moysen de talibus, ait. Elige tibi viros, quos nosti ad hoc vtiles esse, & esto tu populo in his quæ ad Deum sunt: illisque leuiora permittens, grauiora, quæ per alios diffiniri non poterunt, tu diffini. Credidit Moyses sapienti, & sic fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uia breuem ferram̾toꝵ
lio in loco legitur. decanitale
eligantur inquib securus ab¬
las partiat honera sua: Non
potest inquam abbas honera
sua alus imponere. ⁊ ꝙ ꝑse
multis ⁊ diu̾sis implicatus
negotiis face nõ ualet ꝑuica¬
ꝑ uicarios implere : Et qͣre
illud hic ei denegatur. ꝙ alibi
conceditur: De significanda
quippe hora oꝑis dei loq̃ns ait.
Significanda hora oꝑis dei die
noctuq sit cura albati. aut ipẽ
nuntiare aut tali sollicito fr̃i
iniumgat hanc curam qui
aptus sit. Qd̃ gͥ ut diximus
hic ⁊ ubiq illi ex necessitate cõ¬
ceditur. cur iniam dc̃o capitło
negabitur: Nouimus certe e¬
piscopos sñ prebris ⁊ craduito¬
ritorib ẽẽ posse. si soli ad cũt¬
ta dyccesis sue utilia potuissẽc
susficere. Sic et abbatem cella¬
rarium. infirmarium. elemo¬
sinarium. custodem hospitũ.
⁊ pro cet̾is offitioꝵ ministris so¬
lum eẽ oporteret. si susfic̾e̾ ad
omĩa tenenda ualeret. Sed qr
unum ad uniu̾sa disꝑtiri ne¬

Expanded text:
uia breuem ferramentorlio in loco legitur, Decani tales eligantur, in quibus securus Abbas partiatur onera sua? Non potest, inquam, Abbas onera sua aliis imponere, & quod per se multis & diuersis implicatus negotiis facere non valet, per vicarios implere? Et quare illud hic ei denegatur, quod alibi conceditur? De signiquippe hora operis Dei loquens, ait: Significanda hora operis Dei, die noctuque sit cura abbati, aut ipse nuntiare, aut tali sollicito fratri injungat hanc curam, qui aptus sit. Quod igitur, ut diximus, hic et ubique illi ex necessitate conceditur, cur in jam dicto capitulo negabitur? Novimus certe episcopos sine presbyteris et coadjutoribus esse posse, si soli ad cuncta dioecesis suae utilia potuissent sufficere. Sic et abbatem, cellarariū, & Infirmarium, & Eleemosynarium, custodem hospitum, & pro cæteris officiorum ministris solum esse oporteret, si sufficere ad omnia tenenda valeret. Sed quia vnum ad vniuersa dispartiri ne
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ut teme̾ nõ imuttentur.
Sic̃ .n nõ licet hiis qui maiꝰ alicͥ
forte nou̾nt ad id ꝙminꝰ ẽ descẽ¬
d̾e ne apostatentur. sic nõ om̃ib̾
expedit de bonis minorib ad ma¬
iora tͣnsire ne precipitentur

Expanded text:
ut temere non imitentur. Sicut enim non licet his, qui majus aliquid forte voverunt, ad id quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur
Abbreviated transcription (Latin):
litteras accipitis exemplo cet̾o¬
r̾ quos sepe tales nõ paucos ex¬
ꝑinum motus ⁊ ip̃e bono odore
nr̃i ꝙ̾ de longe sensit tã ꝯmunẽ
cum fidutia pietatem requirit
spe utiꝙ ductus inueniendi nõ
solum ꝯsilium quid age̾ delrat
sr et auxilium quo ꝑfice ualeat
Est aut̾ ħ eius causa. Quadamse
cella. ꝓamoredei ex pposito sem¬
duserat Egressionis atq tͣncgͥss¬
onis sue nob ip̃e causas exponet
Et quid ad ꝓpositum redire cupi
s peruos implere ꝓposuit si tn̾
nr̃is hoc precib quibz se premi¬
nire curauit obtinere potuerit
Facite gͦ morem ur̃m ferte opẽ
miso̾ inmo qr uos sapientib ⁊
insipientib debitorẽ agnosatis
erroneam xͥ ouiculam de fauci¬
b lupi festinate eripere ⁊adpas¬
tum reducendo priorẽ uiͣ aliꝙ
la tubete recludi nisi forte aliuid
ꝙͥ ei expedire mag̾ ꝑspexi̾tis ⁊ li¬
c̾e iudicaui̾tis ⁊ ꝑsuade̾ potũitis

Expanded text:
litteras accipitis, exemplo caeterorum, quos saepe tales non paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensit, tam communem cum fiducia pietatem requirit, spe utique ductus inveniendi non solum consilium quid agere debeat, sed et auxilium quo perficere valeat. Est autem haec causa ejus. Quadam se cella pro amore Dei ex proposito incluserat. Egressionis atque transgressionis suae vobis ipse causas exponet. Et quidem ad propositum redire cupit; sed per vos implere proposuit, si tamen nostris hoc precibus, quibus se praemunire curavit, obtinere potuerit. Facite ergo morem vestrum: ferte opem misero; imo quia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo priorem, juxta alque in cellula jubete recludi: nisi forte aliud quid ei magis expedire perspexeritis, et licere judicaveritis, et persuadere potueritis
Abbreviated transcription (Latin):
artus. actus corrige̾: Si has at¬
ꝙ hiiꝰmodi quas foris licet ua¬
cans intus actitare nõ cesso in¬
iquitates obseruaiu̾s o dñe qͥs
sustinebit: Inforteiã ñ ago
illa s patior. Aguntur quid̾ in
me sia me nõ aguntur si ñ con¬
sentio Sane sim̃ nõ fu̾int do¬
minata tũc inmacłatus coram
ero. ⁊ in maculatus corãeo nõ
solum si carĩo s ⁊ si obseruau̾o
me ab miquitate mea. Mea
dixi̾m nõ q fatio s qr sustine¬
e Corpus gesto morus carnẽ¬
q peccati. sufficit int̾im mͥ siñõ
regnet pcc̃m mieo mortali
corpore S corpus crimini ñ re¬
putatur nec ꝙ hĩtat meo pecra¬
tum. sitñ nõ delector si tñ non
exhibeo menbra: arma miqui¬
tati. Phac orabit ad te omiseri¬
cors: qui uis etiam sanctus in
tpr̃e oportimo supplex nimirũ
ꝙ malum sentiat ⁊ nichominꝰ
canctꝰ d̾ nõ ꝯsentiat Supplex
ꝓ ꝑiculo sc̃s̃ pro uirtute Scũs
plane atqi beatus qui cũ delec¬

Expanded text:
artus, actus corrigere? Si has atartus, actus corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio. Sane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et immaculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum sentiat; et nihilominus sanctus, dum non consentiat: supplex pro periculo, sanctus pro virtute: sanctus plane atque beatus, qui condelec
Abbreviated transcription (Latin):
ait mala incordib ur̃is: Nespõ¬
debat nõ sermonib s cogitati¬
nibr. Audiebat nõ loqͥntes iude¬
bat nõ apparentes Contͤmisco
totus tuam dñe ihu qͣntillo
possum considerãs maiestatẽ
presertim cum recordor inqͣntiᷤᷤ
ip̃ius aliqñ ꝯtemptor extit̾i̾m
S ⁊ nunc cum iam a fatie
maiestatis fugi ad genna pie¬
tatis quid ampliuis fatio: Ue¬
reor ne qui aliqͣndo ꝯtrarius
extiti maiestati ⁊ nũc ingra¬
tus pietati inueniar Quidi
enimsi cessent manus ⁊ ñ cess
pclus: Quidsi os iam silet ⁊ nͨ¬
dum cor qurescit : Si singuluil¬
uan motus anmit mei singła
sient quedã inte deus ꝯuitia ut¬
puta iracumdie motus in mã¬
lietudinem. inuidie incarita¬
eatt̃ in frugalitatẽ luxurie. tͣ¬
pitudinis incastitatẽ ⁊ innu¬
mera hiis similia. qͥ de cenoso
lacu purientis pectoris mei etiã
nũt incessant̾ ebulliunt mum¬
antes ⁊ impingentes insereni¬
eatem prefulgentis uultus tur.
qui magnum feci solos cohibe̾

Expanded text:
is? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius facio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majestati, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
mee. quippe cum ne ⁊ ip̃a quidẽ
q̃at me comprehend̾e totum Niec
potest iudicare de toto qui tot̃
nõ audit. Qui aut̃ iudicat ⁊¬
me dñs est. Dñs inquit cui
utiq scientiam nõ effugit sen
corde cogitantis ꝙ nõ audit ur
ip̃e qui cogitat. Aderat auris p¬
phẽ absentis ori furtiue poscen¬
tis peciniam ⁊ ego qͣntumlib
mocrulto led̾e cogitans aut ꝓxi¬
mũ nequit̾ aut turpit̾ me ip¬
sum me nõ uerear aurẽ nusꝙͣ
absentem: Tremenda ꝓrsus u
auris ⁊ reu̾enda cur ñ cessat qͥ¬
es nõ tacet silentium Deniq
ait. Auferte malum crgitõnũ
ꝙ dicit ab occulis mĩs : An et
nr̃a deus nõ solum audit sed ⁊
uidet archana: Quales occłi
qui ꝯtemplant᷑ crgitationes
Non sunt colorate ut uideant᷑
sicut nec sonant ut audiant᷑
Solent sentiri a crgitante. nõ
audiri ab ascultante nõ agtẽ
audit ⁊ iuudz Hiis precipueduo¬
b sensib h id⁊ uisui ⁊ auditus
nemo fidem ꝑutat eẽ negandã

Expanded text:
meae, quippe cum ne ipsa quidem meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de toto, qui totum non audit. Qui autem judicat me, Dominus est. . Dominus, inquit, cujus utique scientiam non effugit, sencorde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum  dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a conaudit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam.
Abbreviated transcription (Latin):
imĩtatore qͣ rephensores hẽat¬
cecus dux ceroꝵ. Si h̾t hic campꝰ
occulos scoꝵ proculdubio angło¬
r̃. quossemꝑ offend̾e sol indis¬
ciplinata cou̾satio Nlondicet ypo¬
crita gła mea testimoniũ ꝯstiẽ¬
u̾bo. uieltu. hĩtuue simulatorio
eludat opinioni s nõ euis quise¬
quatux scrutatur renes ⁊ corda
moris aurem. linga licet manu¬
q cessantib. auri tñ ubiq p̾sen
ti. de qͣcumq silua latebrose du¬
plicitatis ⁊ spmose calliditatis
tacentis ⁊ quiescentis corloquit᷑¬
⁊ crgitõ confitetur. Prauum est
cor hominis ⁊ inꝑscrutabile ita
ut nemosciat qͥ sunt in homĩe
uͥ spre hominis qui meo est s nec
ip̃eplene. Nlam cũ apłs diceret
mͥpro minimo ẽ ut auob̾ idi¬
ceraut ab hitmano die ad iecit
s nec ego me ip̃m iidico Quare s
Qm nõ possum ait ratam ł ip̃e
de me ꝓferre snĩam Ecre enĩ
nichil mͥ conscius sum nõ tñ
inhoc iustificatus sum Nonex
toto corde meo credo uł ip̃i ꝯstĩe

Expanded text:
imitatores quam reprehensores, caecus dux caecorum. Sed habet hic campus oculos sanctorum procul dubio angelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscieverbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda,moris aurem. Lingua licet manuque cessantibus, auri tamen ubique praesenti 470 de quacumque silva latebrosae duplicitatis et spinosae calliditatis tacentis et quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita ut nemo sciat, quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est; sed nec ipse plene. Nam cum Apostolus diceret. Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non toto credo me vel ipsi conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
milgare prou̾bium ⁊ occulos
campi semꝑ metuere ⁊ siluar
aures soleat hr̃e suspectas Bea¬
tus nempe hõ qui semꝑ est pa¬
uidus Nõ potest dicere arrogãs
⁊ presumptor. qti se ip̃m impru¬
dent̾ ostentans passim ⁊ ubiciz
tanqs ꝑ campum incedens totꝰ

Expanded text:
vulgare proverbium, et oculos campi metuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum impudenter ostentans, passim et ubique, tanquam per campum incedens, totus
Abbreviated transcription (Latin):
ilecretis seruandis idoneum.
dilis patens insidiis nulliu
oentie cedens nulli quippe occło
omani accessibił excepto dum¬
arat spu̾i qui scrutatur etiam
srader. Qincꝙͥ in ea reposuero.
nio de fucto restitriet. Nlamqͦ¬
auq uado ego ip̃a it mecum secũ
tereni depositum ꝙ seruand̾acce

Expanded text:
ecretis servandis idoneum, nullis patens insidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quod servandum acce
Abbreviated transcription (Latin):
quid ⁊ aliis nominib applła¬
ripossunt. ꝯtumatia ⁊ uaĩtas
Quarꝰ prior intlłigentie poste¬
rior uoluntatis utium est Nã¬
⁊ ex illa rationis fallitur occłt
⁊ex ista uoluntatis appetitus
male afficitur ed melius ex
singulat᷑ diffinitionib demõstͣ¬
bimars. Ceca suꝑbia seu ꝯtuma¬
tia ẽ uitium quo se existimãs
aliquis ł eẽ bonum ꝙ nõ est ire
a se eẽ ꝙ est. inse nõ indño gła¬

Expanded text:
appellari possunt, contumacia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus male afficitur. Quod melius ex singularum definitionibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu contumacia est vitium, quo se existimans aliquis vel esse bonum quod non est, vel a se esse quod est, in se, non in
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dñe nõ nob̾ s nominiteo
dagłam Metuit nimir̾ si alit
egi̾t ne forte audiat ab ip̃o. Re¬
cepisti m̾cedem tuam Et iterũ
ẽ a solo deo nõ utiltis: Refugres
gͦ ⁊ de hoc ad consilium ꝓbat ip̃e¬
custos qui sibi oleum fauoris si
fraude reseruet. ne in aduentu
sponsi lampas ꝯscĩe uacua extm¬
gatur. Nonin alt̾o inqͣ nec enĩ
tutum arbitratur labiis hõum
ꝯmitt̾e głam suam. arce utiq
sn̾ claue ⁊ sn̾ sera nulliq om̃o
clause nocere uolenti. Nõ tutũ
plane s stultum ibi thesatir᷑ tu¬
um recondere unde resum̾e non¬
ualeas cum uolu̾is Si ponis ĩ os
meum iam nõ inttia s in mea
potestate est cũ utic ꝓ meo libi
ł laudare te possim e detrgare t

Expanded text:
Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Metuit nimirum, si aliter egerit, ne forte audiat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, ae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consiliumcustos, qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim tutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesaurum tuum recondere, unde non valeas resumere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, vel derogare t
Abbreviated transcription (Latin):
mine por̃m Uerumtũ delicta qͥs
intlłigit: Nam si possem dicere
cum paulo. ꝙ quid̾ longe esta
in hoc eẽ iustificatũ oport̾et me
glari. Nonenim qui se ip̃m cõ¬
ñdat ille probatus est s ꝙ̃ ds̃ cõ¬
m̃dat Si aplausi̾t in iustitiã
humanusdie. ꝓminimo heo¬

Expanded text:
m. . 24. Verumtamen delicta quis intelligit? Nam si possem dicere cum Paulo, quod quidem longe est a in hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus die
Abbreviated transcription (Latin):
in mirabilib suꝑ me Sinon
humilit̾ sentiebam s exaltau
animam meam Et it̾. Qui se
putat aliquid ẽẽ cum nicħ sit
ip̃e se seducit. Contͣ ħ aut ut a
se sentiat eẽ. ꝙ se sentit eẽ: solli¬
cite se ip̃m int̾rogat. Qitid habeᷤᷤ
ꝙ nõ accepistis Si aut̾ accepisti
quid głaris ꝰ sinõ acceꝑis: It qui
humanas laudes ꝯsueuit ꝑfc̃e
ꝯtempne̾. cũ se laudariꝑcipit de
eo ꝙ ise nouit non ẽe ulłatenꝰ
atquiescens illud sibtꝯmemo¬
rat. Qͥ te beatificant. merrorem
te mittunt. S ⁊ illius nicħomiꝰ
u̾siculi recordatur Ueruit̾n ua¬
i filii hominũ m̃daces filii ly¬
minum instat̾is ut decipiant
ip̃i de uanitate mid ip̃m P̾rom¬
de sollicite studet inmitari apłm
ita de se lch̾ntem sarco aut̾ ne
quis me existimet supͣ id ꝙ uid
mme aut audit aliquid exme
Cũ u̾o laudari se compit debono
qͣntum inse est scuto uĩtatis cu¬
rat a se iaculum fauoris repoale

Expanded text:
non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nullatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate det imitari Apostolum, ita de se loquentem: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cum vero laudari se comperit de bono quantum in se est, scuto veritatis curat a se jaculum favoris repellere:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis hĩtat corporalit̾. nonne tñ
⁊ ip̃e de humilitate tancͣ sum¬
ma sue doctrie suar ꝙ iurtu¬
tum głatus est: Discite ait a
me nõ ꝙ sobrius aut castus aut
rudens aut aliquid eiꝰ modi s
ꝑ mittis sum ⁊ humilis corde
me inquit discite. Nõ ad doc¬
tnam prĩarcharum nõ ad pro¬
pharum lebros ego uos mitto.
s meuob̾ exemplum. me formã
humilitatis exhibeo Inuiderũt
mͥ altitudinẽ ꝙͣ hẽo apud pĩem
angelus ⁊ femina. illepotentie
illa scĩe uos aut̾ emulamini
carismata meltora. discentes
ame q mittissum ⁊ humilis
corde. Conmod̾ reor indaga¬
raliquid ⁊ desuꝑbia qͣtinus¬
si ex opposito sibi uitio huiꝰ decor

Expanded text:
tatis habitat corporaliter? nonne tamen tatis habitat corporaliter? nonne tamen et ipse de humilitate, tanquam summa suae doctrinae suarumque virtutum, gloriatus est? Discite, ait, a me, non quod sobrius, aut castus, aut prudens, aut aliquid ejusmodi: sed, quia mitis sum et humilis corde . A me, inquit, discite. Non ad doctrinam patriarcharum, non ad prophetarum libros ego vos mitto; sed me vobis exemplum, me formam humilitatis exhibeo. Inviderunt mihi altitudinem quam habeo apud Patrem, angelus et femina: ille potentiae, illa scientiae. Vos autem aemulamini charismata meliora, discentes a me quia mitis sum et humilis corde. 19. Commodum reor indagare aliquid et de superbia, quatenus ex opposito sibi vitio virtutis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ditab premissis uirtuti¬
b intantũ est ncc̃ia ut absq
ista ille nec eẽ uirtutes indeã¬
t Nlempe ut castitas seu cari¬
tas detur humilitas metur
qm̃ humilib deus dat grãm
Humilitas gͦ irtutes alias
nam uirtus in ifirmitateħ:
inhumilitate ꝑficitur Inimi¬
cam omis gr̾e om̃isq initum
pct̃i debellat suꝑbiam. ⁊ tam
a se quam a ceni̾s irratib si¬
ꝑbiam illius ꝓpulsat tyranm¬
dẽ Si quid̾ cum ex aliis quibia
bonis uirium magis suarũ ca¬
pere soleat intrementũ supbia
sistit malitie obuiat p̾sũptoi
Sola deniq ẽ deqͣ oĩum plena
uirtutum maria głand esse
putauit. Audito quippe ab an¬
gł̾o aue gr̃a plena quasi solã
ex illa plenitudine hu̾ilitatẽ
inse cognosd̾et solain rependis¬
se ac respondisse memoratur
humilitatẽ ancille sue Quid
deinde auctor ⁊ dator uirtutũ
xp̃c in quo om̃s chesaurisapi¬
entie ⁊ scĩe sunt absconditi. in
quo omĩs qͦ plenitudo duuni¬

Expanded text:
Haec duabus praemissis virtutibus in tantum est necessaria, ut absque ista illae nec esse virtutes videantur. Nempe ut castitas seu charitas detur, humilitas meretur: quoniam humilibus Deus dat gratiam . Humilitas ergo virtutes alias nam virtus in infirmitate, hoc est in humilitate, perficitur . Inimicam omnis gratiae, omnisque initium peccati debellat superbiam, et tam a se quam a caeteris virtutibus superbam illius propulsat tyrannidem. Siquidem cum ex aliis quibusque bonis virium magis suarum capere soleat incrementum superbia, esistit malitiae, obviat praesumptioni. Sola denique est, de qua omnium plena virtutum Maria gloriandum esse putavit. Audito quippe ab angelo, Ave, gratia plena, quasi solam ex illa plenitudine humilitatem in se cognosceret, solam rependisse ac respondisse memoratur humilitatem ancillae suae . 18. Quid deinde auctor et dator virtutum Christus, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi, in quo omnis quoque plenitudo divini
Abbreviated transcription (Latin):
tas est ꝯtemptus quippe excellẽ¬
tie. Contemptus opponitur appe¬
titui. Duab qͦ superbie sp̃ẽb
due nichominus humilitatis
opponuntur. Contͣ oecam ut qͥs
de se nou̾it sentire humiliter
Cont᷑ uanam nec ꝯsentire ałr
sentientib siempe qui de se ip̃o
sentire humuit̾ nouit innent᷑
ip̃tus de seuditium falli pot̃.
uidelz ut ant maiꝰ aliqͥ putet
eẽ qͣm sit. Aut a se eẽ ꝙ sit Et id̾o
patient̾ carens ꝙ sibi nouit de¬
ẽẽ humilit̾ de eo ꝙ cͥrus est adeẽ

Expanded text:
tas est contemptus propriae excellentiae. Contemptus opponitur appetitui. Duabus quoque superbiae speciebus, duae nihilominus humilitatis opponuntur: contra caecam, ut quis de se noverit sentire humiliter; contra vanam, nec consentire aliter sentientibus. Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit deesse, humiliter de eo quod certus est adesse,
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Aut eĩ si necdum dilige¬
bant nõ debuerat dicere mane¬
te. s estote indilectione mea
Curet gͥ seruus bonus ⁊ fidelis
fide seruare nõ ficta caritatẽ
de corde puro ⁊ conscientia bõa
plis estimans anime uitam:¬

Expanded text:
mea . Aut enim, si necdum diligebant, non debuerat dicere, manete, sed, Estote in dilectione mea: Curet igitur servus bonus et fidelis 468 fide servare non ficta charitatem de corde puro et conscientia bona: pluris
Abbreviated transcription (Latin):
silentium adm̾sam sit̾
mregulart refectorio ubiq¬
ubiꝙ ⁊ ab om̃ib teneatur. S
si ex ͣ refectorium regulare come¬
medenti quilib suꝑueni̾t surg
cimnq inuitabit loquet᷑ ei stan¬
do qͥntum ncc̃e fui̾t s postqͣ rese¬
nedictus monachis imꝑans et
dicens summũ fiat silentium
ad mensam. ⁊ antiqui seu mod̾¬
nitprĩs religiosi. qui ubitũq co¬
medant rigorem silentii in nlło
telarant. Nec honestum est clu¬
nacensib tud̾i minus religio¬
so ꝑ quos ingallus germana
anglia. hispania italia ac tota
fere europa. amultis annis are¬
fcã religio refloruit. multoꝵ q
qͣs nullus cdicoꝵ dicoꝵ aut laico¬
ĩ ingrediatur nisi aut cã oꝑis
alicuiꝰ aut ca uidendi domos ut
honesti hospites fac̾e solent. Aut¬
causa medendi infirmis minf̾ma
me famuloꝵ adeo freq̃ns ꝑ dan¬
strum quibl de cansis tͣnsitus
ac regͥssus ita ut pene instratã
publicam claustrũ uͥtisse ⁊ in
eumdo ac redeuido fere tam a

Expanded text:
silentium ad mensam sicut in regulari refectorio ubique et ab omnibus teneatur. Sed, si extra refectorium regulari comedenti quilibet superveniret, surget; cumque invitabit, loquetur, et stando, quantum necesse fuerit, postquam resenedictus monachis imperans et dicens: Summum fiat silentium ad mensam; etiam antiqui seu moderni temporis religiosi, qui ubicunque comedant, rigorem silentii nullo relaxant. Nec honestum est Cluniacensibus videri minus religiosos, per quos in Galliis, Germania, Anglia, Hispania, Italia, ac tota fere Europa a multis annis arefacta religio refloruit, multorumque s nullus clericorum aut laicorum ingrediatur, nisi aut causa operis alicujus, aut causa videndi domos, ut honesti hospites facere solent, autcausa medendi infirmis in infirme famulorum, adeo frequens per claustrum, quibuslibet de causis, transitus ac regressus, ita ut pene in stratam publicam claustrum vertisse, et in eundo ac redeundo, fere jam a
Abbreviated transcription (Latin):
louit. Uolo uos in cred̾e de me
nagis quam alt̾i qui tm udet
nifatie Nemo quippe scit q̃ st
uhomine nisi spt hominis qͥ
meo est Dico uob̾ ego qui de
me loquor. nõ ex ꝯiectura s ex
s̃ia non sum tar quał putor
rdicor Qd quid̃ tamiecurus
ateor ꝙͣ c̾tus exꝑior itaut nuil
nalum ur̃is orationib sp̃alit᷑¬

Expanded text:
ovit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. Nemo quippe scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Dico vobis ego qui de me loquor non ex conjectura, sed ex sententia: Non sum talis qualis putor vel dicor. Quod quidem tam securus fateor, quam certus experior: ita ut nil malim vestris orationib
Abbreviated transcription (Latin):
rt solus. Sciebat ꝓfc̾o cum in¬
troire inspũaies potentias dñ
exutum se iri uniu̾sis infirmita¬
tib carnis. ut iã nil de carne hĩet
s ꝙ carnalis omis necessitudo
sit de futura carnisty amor amo¬
re sp̃ absorbendus. ⁊ infirme a
nunc sunt humane affectoes
brant ꝯmutari. Tunc sagena
caritatis que nunc tracta ꝑh̾
mare magnum ⁊ spatiosum ex
omi gen̾e piscurm ꝯgregare ñ¬
non desinit cum ꝑducta ad lutꝰ
fuĩt. malos foras mittens bo¬
nos solumm retinebit Siquid̾
inhac uita ex om̃i gen̾e pisciũ
iutra sinum sue latitudinis ka¬
ritatis rethe concludit uͥ se ꝓtẽ
se siue ꝓspera siue adu̾sa traiciẽs
suaq quodam mͦ fatiens non
solum gaud̾e cum gaudentibus
cum ꝑuenĩt ad littus uelud ma¬
los pisces om̃e ꝙ tͥste patitur:
foras mutens. sola que placere
⁊ iocuida ẽẽ poterunt retiueb̾
Nonquid enum tunc u̾bi gr̃a pau¬
lus aut infirmabitur cͥ infir¬
mis aut uretur ꝓ sraudalizatis

Expanded text:
 solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones beant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum suae latitudinis charitatis rete concludit: ubi se pro se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis,
Abbreviated transcription (Latin):
istis cuiꝰ spr estis. Gaudeo ꝓmde
mͥ. gaudeo nob̾. mee utilitat
⁊ ur̾e sinceritati. Illa si quid̾ ne¬
ra ⁊ sincera est karitas ⁊ omĩno
caste diligere bonum ꝙ utico pp̃
ẽ sibi uõ aut̾ qũ bonus ẽst in
se. Quappt̾ noui̾t inse dirigi:

Expanded text:
ruistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde ruistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino caste diligere bonum, quod utiqueest sibi, non autem quoniam bonus est in se. Quapropter noverit in se dirigi