comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E xp̃m hominẽ: ad xp̃m deum Per
uerbum carnẽ factum: ad uerbum
quod in pͥncipio erat deus apud
deum: Ab eo quod manducauit homo:
ad illud quod cotidie manducant an¬
głi: sic enim scriptũ est: panem cęli¬
gloꝵ dedit eis: Panẽ angłoꝵ: mandu

Expanded text:
m hominem ad Christum Deum: per Verbum carnem factum, ad Verbum quod in principio erat Deus apud Deum; ab eo quod manducavit homo, ad illud quod quotidie manducant Angeli. Sic enim scriptum est, Panem coeli dedit eis: panem Angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
iuges non uultis: de coniugib: pat
iste tangat affectus. Hullus in re
manis tam auius a genere humar
ẽ: qui quod dico non sentiat: Ponti
aliquem ꝑegie ꝓfectiĩ: cõmendasse
mico suo sponsam suam. Uide quas
de harusincuses. ne forte me absentei
sui: dat quidẽ oꝑam: ut nullus al
uti uoluerit cõmendata sibi. quan
dedestandus uniuerso generi humi¬
no apparet: Uideat illam aliquans
petulantius. ꝑ fenestram attende au
iocari cũ aliqtio: ꝓhibet tam quam
zelans Uideo zelantẽ. s uideam cus
utrũ amico absenti. an sibi p̾senti

Expanded text:
habere non vultis, de conjugibus pathabere non vultis, de conjugibus patst quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius uti voluerit commendata sibi, quam detestandus universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti.
Abbreviated transcription (Latin):
et audit eum: gaudio gaudet ꝓpt̃ uo¬
cem sponsi: aderit dns deus ni: pro
motu cordis mei:. Alulto enĩ gemitu
plenum ẽ dicere quod doleo: q obsecro
uosꝑ ipsum xp̃m: ut quod diceit nõ
potuero. uos cogitetis: Houi enĩ dolo¬
rem meũ: etpͥmi satis digne nõ possẽ
Muitos enĩ adulteros uideo: qui spon¬
sam tanto p̃cio emptam: amatam fedã.
ut pulcia ficret illo emptore: illo libe¬
ratore. illo decoratore. possidere uolutꝰ.
Et id agunt uerbis suis: ut ꝓsponso
ament᷑. De illo dictũ est. hic est qui ln¬
tirat. quis huc erit et dicit ego hasi¬
zo: quis huc erit et dicit egõ quod
dero hoc est scm̃: Quis huc ꝓceclit q
dicit bonũ est tibi ut nascaris cr ne
Amicum sponsi audiamtis. non asis¬
tero&: Sponso audiamus zelantena
domos Carnalia loquor: terrena los
Humanũ dico ꝓpt̾ infirmitate cari
uiẽ: Multi habetis coniugos. muli
habere uultis: multi et si non uui
habuistis: Multi qui omĩno haber

Expanded text:
et audit eum, gaudio gaudet propter voet audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus noster pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges
Abbreviated transcription (Latin):
nem: quid michi dixistis: Rabbi qui
eiat tecũ transiordanẽ cui tu testimo¬
niũ ꝑhibiusti. Hostis g quale testi¬
moniũ illi ꝑhibu. mododicturus sũ
non ec̃ illũ quẽ dexi ecegoqui. aliquia
accepi de gȩlo ut aliquid eem: manem
me uultis cẽ. lit loquar cont᷑ ueritatẽ
Lon pot̾ homo acciꝑe quicquã. nisi
destimoniũ ꝑhibetis: quod dixerim ẽ¬
Ñ maior illo quia tu illũ. baptirasti.
Missus sum: Ego p̃co sum ilte iudex
est & audi testimonu multo uehe¬
mentius. multo exp̃ssius. Uidete qͥd
nobiscũ agit᷑: Uidete quid amare de¬
beamus: Uidete quia aliquem ho¬
minẽ amare pre xpo: adulterui est.
quait hoc dico: attendamus uocem
iobis. Pottrat in illo errari: podeiat ip¬
se putari qui non erat: Respuit a. se
falsum honorẽ: ut teneat solidam ue¬
ritatem. Uidete quid dicat xpm̃: quid
se: qui habet sponsam: sponsus est: sas¬
ti estote. sponsum amate. quid aũ tu
es qui nobis dicis. qui habet sponsam
sponsus est: amicus aũ sponsi qui stat

Expanded text:
ui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi testimoniusi major illo, quia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat
Abbreviated transcription (Latin):
perius: nos oms de plenitudine eiue
accepimus. Et hoc confiteri dm̃ est.
quomodo enĩ oms homines de pleni¬
tudine eius. accipiunt: nisi ille sit
deus: Nam et si ille homo et non de¬
us. de plenitudine dei accipit etiam
ipse homo nõ deus est Si aũ om̃s ho¬
mines de plenitudine eiꝰ accipiunt:
ille est fons: illi bibentes: qui bibunt
fontẽ et sitire possunt et bibere: Fons
numꝗͣ. sitit fons se ipso non eget fon¬
de egent homines aridis uisceribus
aridis faucib currunt ad fontẽ. ut
reficiant᷑: fõns fluit ut reficiat Ita

Expanded text:
perius, Nos omnes de plenitudine ejus perius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic ille homo ut non Deus, de plenitudine Dei accipit etiam ipse, et sic non Deus est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioħm: qui a xp̃o baptizabant᷑: Tur¬
bati sunt discipuli ioħis. et ceꝑunt
questionẽ tractare cũ iudeis: quomͦ
solet fieri Intelligas dixisse uideos
maiorẽ eẽ xp̃m: et ad ciꝰ baptismũ de¬
bere concurri. Illi nondũ intelligentes:
defendebant baptisinũ ioħis: Uentũ
c̃ ad ipsum ioħm: ut solueret questio¬
nẽ. Intelligat caritas urã: et hic utili¬
tas ipsahumilitatĩ agnoscit᷑ et ostẽdit᷑ uitrũ
in ipsa questione cũ eriarent homines.
glari apud se uoluit ioħs: fortasse e¬
ni dirit Uerum dicitis: recte conten¬
ditis: Baptisinus meus est melior: Nam
ut noueritis quod baptisinus meus ẽ
melior: ipsum xp̃m ego baptiraui. Po¬
terat hoc dicere ioħs. baptizato xp̃o.
Quantũ se si uellet extendere: habebat
ubi se extenderet s melius nouerat
apud quem se humiliaret Quem se
nouerat nascendo antecedere: illi. uo¬
luit confitendo cedere: Salutem. suã
intelligebat eẽ in xp̃o: Iam. dixerat fu¬

Expanded text:
ntur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat su
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs Wicnerunt ad ioħm: et dixerũt
ei: Rabbi qui erat tecũ transiordanẽ.
cui tu testimoniũ ꝑhibuisti. ecce hicbap¬
tizat. et om̃s currunt ad illũ: Hoc est:
quod dicis: Hon sunt ꝓhibendi ut
ad te potius ueniant: Respondit et
dixit: Hon pot̾ homo quicꝙͣ accipere:
tatis hoc dixisse ioħm: De se ipso: Qa¬
si homo accepi ait de celo: Intendat
caritas ura. Non pot̾ homo quicquã
acciꝑe: nisi fuerit ei datũ de celo: Ip¬
si uos michi testimoniũ ꝑhibetis. qđ

Expanded text:
m, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniant? Respondit, et dixit: Non potest homo quidquam accipere, tatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo quidquam accipere, nisi fuerit ei datum de coelo. Ipsi vos
Abbreviated transcription (Latin):
ti soluere. ille quo nemo surrereiat::
maior. in natis mulierũ. Pius erat oĩbꝰ
hominib et angłis. Ham angłin in¬
uenimus ꝓhibuisse. ne homo illi ad
pedes caderet: Cum enĩ quedam in
apocalipsi angłs ostenderet ioħi.
qui scripsit hoc euangliũ. cont̾ritꝰ
magnitudine uisionis ioħs. cecidit
ad pedes angłi: Et ille. Surge ne fe¬
ceris hoc: deũ adora. Ham ego con¬
seruus tuus sum: et frũm tuorũ
Cadere gͦ sibi ad pedes angłs homi
homo quo maior nemo surrexit in
natis mulierũ dicit. indignum se
eẽ soluere corrigiã calciamenti: Ta

Expanded text:
ti solvere, ille quo nemo surrexerat ti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem anghomo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3.
Abbreviated transcription (Latin):
sius: ꝑhibuit et ipse testimoniũ ioħi
dixit enim de iołx. In natis mulierũ
nemo exsurierit maior ioħe baptista
S: quia se illi. p̃posuit. in. hoc quod.
plus erat.d ioħe: deus erat: qui aũ
minor est inquit in regno celoꝵ: in a¬
ior est illo. Alinor nãtiuitate: maior
potestate. maior diuinitate: maiesta¬
te. claritate. Tainquã in prinpio erat
uerbum: et uerbum erat apud de¬
um. et deus erat uerbum: Sic aut̃
ꝑhibuerat in suꝑiorib lectionibus
ioħs dñõ testimoniũ. ut filium qui
dem dei diceret. dm̃ non diceret:
nec tamen negaret. ⁊̃ acuerat din nõ
negauerat dm̃: s non omĩno tacuit de¬
um: Fortassis enim. hoc inuenimus
in hodierna lectione dixerat filium
dei: s dicti sunt et homines filii dei.
dixerat tante excellentie illum fu¬
isse: ut non cẽt ipse dignus corrigiã
calciamenti eius soluere. Iam magni¬
tudo ista multũ dat intelligi cuĩ
non erat dignus corrigiã calciamen¬

Expanded text:
sius perhibuit et ipse testimonium Joanni. sius perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, claritate: tanquam in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Sic autem perhibuerat in superioribus lectionibus Joannes Domino testimonium, ut Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamen
Abbreviated transcription (Latin):
sicut potestis memi¬
nisse. qui curam geri¬
tis ꝓtiectus uri: ita se¬
quitur. ut hec que modo lecta est.
hodie nobis tractanda ꝓponat᷑ Ab ipso
pͥncipio usq ad hodiernã lectionem: q̃
supra sunt dicta meministis iam eẽ
tractata: Et si forte inde multa estis
obliti: certe uel officiũ nrm in urã
baptismo ioħis: Et si non tenetis omĩa:
audisse tam̃ credo uos quod teneatis
modo illa nodosissima questio soluta
sit: quia nescio quid quod non noue¬
rat didicit ioħs in dñõ ꝑ columbam
cum eũ iam. nosset. quando uenienti
ut baptizaret᷑ ait. ego ade debeo bap¬
tizari. et tu. uenis ad me: quando ei
dns respondit. sine modo ut impleat᷑
omĩs usticia Nunc gͦ ad eundem
ioħm: cogit nos ordo lectionis reuer¬
ti: Ipse est enĩ ille. qui ꝓpħatus est ꝑ
ysaiam: uox clamantis in heremo.
paiate uiam dnõ. rectas facite semi¬
tas eius. Tale testimoniũ reddidit
dnõ suo: et quia ille dignatus est a¬
mico fuo: dnsq ipsus. et amicus ip¬

Expanded text:
sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manebaptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: modo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis reverti. Ipse est ille qui prophetatus est per Isaiam, Vox clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Tale testimonium reddidit Domino suo, et quia ille dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ip
Abbreviated transcription (Latin):
sabcat laibundantiã alicuĩ grẽ. dedig¬
naret᷑ aptizan baptismo dnĩ Quantũ¬
eniq enĩ cathecuminus proficiat. ad¬
huc sarcinã sue iniquitatis portat:. Nõ
uli dimitat᷑: nisi cũ uenerit ad baptis¬
mũ: Quomͦ non caruit popłs isrł po¬
pulũ segsptioꝵ nisi cũ uenisset ad ma¬
re rubrũ.: sic pressura peccatoꝵ. nemo
caret: nisi cum ad fontẽ baptisii ue¬
nerto facta ẽ gͦ questio ex discipulie.
iołis cum uideis: de purificatione:.
Baptizabat ioħo baptizabat xpc. Mo

Expanded text:
abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
mentis obtutũ: Psallite intelligen¬
ter: Et uidetis quia uerbũ caro fac¬
tum est. et habitauit in nobis: di¬
nit iħc et discipuli eiꝰ in iudeam
terram: et illic demorabat᷑ cum eis
et illic baptizabat: Baptizatus bap¬
tizabat: Hon eo baptismobaptiza¬
bat: quobaptizatus est. dat bap¬
tismum dñs baptizatus a seruo:
ostendens humilitatis uiam. et
ꝑducens ad baptisinũ dnĩ. Hoc
est ad baptismum suum p̃bendo
humilitatis eremplũ: quia ipse
non respuit baptismũ serui Et
in baptismo serui uia p̃parabat᷑ dnõ.
et baptizat᷑ dnsuiam se fecit. uenienti¬
b Ipsum audiam̃. Ego sum uia et¬
uita. et ueritas. Si ueritatẽ queris:
uiam tene. Ham ipsa est uia: que
est ueritas: Ipsa est quo is. ipsa ẽ
qua is. non ꝑ aliud is. ad aliud. Nõ

Expanded text:
mentis obtutum. Psallite intelligenmentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. nit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram; et illic demorabatur cum eis, et illic baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, et baptizatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipsa est via quae est veritas. Ipsa est quo is, ipsa est qua is; non per aliud is ad aliud, non
Abbreviated transcription (Latin):
nullos oculos habebat t̃obis qui¬
do cecus oculis corporeis. filio dal
p̃cepta uite: Ille patris manũ te¬
nebat ut pedib ambularet: ilef
lio cõsiliũ dabat. ut uiam uisticie te¬
neret: Et hos occulos uideo: et ho
oculos intelligo. Et meliores ocu¬
li dantis iute consiliũ: quam oci¬
li tenentis manũ: Tales oculos qu¬
Tanto tempore uob̾cum sum. et ni
cognouisti me. Tales oculos qui¬
rrebat: cum. ait. Phy luppẽ qui me¬
urelet. uldet eti patiem. Isti oculi
in intollogontia. sunt Isti oculis
mendo santaadeo eum ddxxisset p¬
iectt statim. Psallite inteuis ent̃. Quos
iesim ̃ dico p sauite. deo nid psatete:
mortuim: Latebat aliqitid in illa:
carne quam oculis carneis iudere
potuistis. Quid ibi iatebat. ꝑsaui¬
p inteiligent᷑. Holite oculis quere¬
re. quod mente conspicit᷑. P sallite lin¬
gua: quia int̾ uos caro. S quia uer¬
bum caro factũ est. et habitauit in
nobis reddite sonũ carni. reddite dõ

Expanded text:
nullos oculos habebat et Tobias, quanullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quTanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Pjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ss est rexĩr̃ Et quid audistis mi
ip̃so psauino r̾ccentiruer suimꝰ ean¬
eacor ẜsauitt deo itis psallite. psai¬
uite. regi nr̃o psallite. Quem dixit &:¬
umc ipsum dixit regem nr̃m Etli¬
te deo nro psallite. psallite regia
psallite intelligenter ne in una
paite uelis intelligere cui psallia
qm̃ rex omĩs terre deus: Et quos
est omĩs terre deus. rex qui uisus
est in una parte terrarum. in ihe¬
rosolima in tudea. ambulans utõ
homines. natus. sugens. crescens¬
rumanducans. bibens. uigilans. du¬
miens. fatigatꝰ ad puteum seden
comp̃hensus. flagellatus. sputis
illitus. spinis coronatꝰ. ligno suo¬
pensus. lancea ꝑcussus.mortuus
sepultus: Quomͦ gͦ rex omĩs t̾re
quod uidebat᷑ in loco: caro erat: o¬
culis carneis caro apparebat: in ca¬
ne mortali. maiestas in mortalis &¬
cultabat᷑. Et quib oculis maiestas
inmortalis penetrata compage car¬
nis poterit intueri: est alius ocu¬
lus: est interior oculus. Hon enin

Expanded text:
stis in ipso Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem dixit Deum, ipsum dixit regem nostrum: Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ecce audiuimus uocantem: audi inuo¬
cantes ꝑduc quo ꝑmisisti. ꝑfice quod
ineoasti. Noli deserere munera tua. no¬
li deserere agrum tuum. germina tua
intrent in horreum. Abundant temptatio¬
nes in mundo: s maior est qui fecit mun¬
dum. Abundant temptationes in mun¬
do s non deficit qui in illo spem ponit:
in quo defectus nullus est. Ad hoc ortatus
mei eritis. et cognoscetis ueritatem et
ueritas liberabit uos. Quid est liberabit
uos: liberos uos faciet. deniq iudei car¬
nales. et scđm carnem iudicantes. non
hii qui crediderant. s in illa turba qui
erant. qui non credebant. iniuriam si¬
bi factam putauerunt: quia dixit cis.
ueritas liberabit uos. Indignati sunt:
seruos se ẽẽ significatos & uere serui e¬
rant. & exponit illis que sit seruitus:.
et que sit futura libertas: quam ipse
ꝓmisit. S de hac libertate et de illa ser¬
uitute: nimis longum ẽ ut hodie dis

Expanded text:
ecce audivimus vocantem, audi invoecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus mei eritis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos vos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie dis
Abbreviated transcription (Latin):
amat multum nummum: qui amat de¬
um. Et ego palpaui infirmitatem: non
ausus sum dicere. nõ amat nũmum: s
non multum amat nũmum. quasi amã¬
dus sit nũmus: s non multum. Osi de¬
um digne amemus: nũmos omĩno non a¬
mabimus. erit tibi nummus instrumen¬
tum ꝑegrinationis. non irritamentum
cupiditatis: quo utaris ad necessitatem.
non quo fruaris ad delectationem. deum
ama: si aliquid in te egit quod audisse te
laudas: utere mundo: non te capiat mũ¬
dus. quo intrasti. Iter agis. exiturus ue¬
nisti. non remansurus iter agis. Sstabu¬
lum ẽ hec uita. Utere mundo non te ca¬
uiator in stabulo utitur mensa. calice.
urceo. lectulo. dimissurus. non ꝑmansu¬
rus. Sitales fueritis. erigite cor qui potes¬
tis& audite me. Si tales fueritis ad eius
ꝓmissa uenietis. Non enim multum ẽ
ad uos: quia magna est manus eius
qui uos uocauit. Uocauit ut inuocetur.
dicatur illi. Uocasti nos inuocamus te.

Expanded text:
multum amat nummum qui amat Demultum amat nummum qui amat Deum. Et ego palpavi infirmitatem. Non sum ausus dicere, non amat nummum, sed non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. » O si Deum digne amemus! nummos omnino non amabimus. « Erit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis: quo utaris ad necessitatem: non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis. Exiturus venisti, non remansurus. Iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te;
Abbreviated transcription (Latin):
crrore detritum est qđ in nobis fuerat
impressum: Uenit qui reformaret quia
ipse formauerat. Querit et ipse numũ
suum. sicut cesar nummũ suum. Ideo
ait. reddite cesari que cesaris sunt: et deo
que dei sunt. Cesari numinũ: deo uos
ipsos Tunc ergo exprimet᷑ ueritas in no¬
bis. Quid dicam caritati ur̃e: Osi coreti
qualitercumq suspirans in illam ineffa¬
bilem głam: osi ꝑegrinationem nr̃am in
gemitu sentiremus. et scłm non amare¬
mus. et ad eum qui nos uocauit. piameu¬
te ꝑpetuo puisaremius desiderium sinias
copuis eat capiemus. si denderium quau¬
trm poinus ertendamus. hoc nobiscũ
aett sorpturi diuina. hoc conerega do
uopilor hoc elebratio sacramentoꝵ. hoc
ppsa nra disputatio. ut hoc desiderirm
non solum seminet᷑ et germinet. uerum
ctam in modum tantẽ capacitatis augea¬
tur. ut idoneum sit sumere quod oculꝰ
non uidit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit. S amate mecum: Nõ

Expanded text:
Errore detritum est quod in nobis fuerat Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc ista nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic et hic cognoscetis ueritatem. Q ma
enim: Quod dixisti non ẽ ueritas. Uen¬
tas est.s. adhuc creditur non dum inac¬
tur. Si maneatur in eo qđ creditur. yi¬
niturad id quod iideatur. Inde io
ipse scs euangelista in epła sua aliate¬
simi inquit filii dei sumus et nondui
apparuit quid erimus. Iam sumst
aliquid erimus. Quid plus crimus quã
sumus: Audi non dum apparuit qusd
erimus. Scimus quia cum apparuerit
similes ei crimus. Unde: Quia iudebi¬
mus cum sicuti ẽ. Magna ꝓmissio: sed
merces est fidei. Queris mercedem: opis
p̃cedat. Si credis: mercedem exige fidei
Si autem non credis. fidei mercedem qͥ
fronte queris: Si ergo manseritis in fer¬
uerbo meo uere discipuli mei eritis:
ut contemplemini ipsam ueritatem
sicuti est. non ꝑ uerba sonantia s. plucẽ
splendentem. cum saciauerit nos qd
legitur in psalmo. signatum est suꝑ nos
lumen uultus tui dnẽ. Moneta dei su¬
mus. uummus. a thesauro aberrauimus.

Expanded text:
Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo crediderunt: Non quia cog¬
nouerunt crediderunt: s ut cognosce¬
rent crediderunt. Credimus enim ut
cognoscamus: non cognoscimus ut cre¬
damus. Quod enim cognituri sumus
nec oculus uidit nec auris audiuit nec
in cor hominis ascendit. Quid est enim
fides. nisi credere qđ non uides: fides
ergo est qđ non uides credere: ueritas
ad faciendam fidem ambulauit in ter¬
ra. homo humilis factus est ab omĩ¬
bus uidebatur. nec ab omĩb cognoscebat᷑.
a multis reꝓbabatur. a turba occidebat᷑
a paucis dolebatur. s tamen et ab eis
a quib dolebatur. non dum sicut erat
agnoscebatur. Totum hoc quasi initiũ
est liniamentoꝵ fidei: et structure fu¬
ture. Quod dñs ipse attendens: quodã
loco ait. Qui diligit me mandata mea
custodit. et qui diligit me diligetur a
patre meo: et ego diligam eum. et osten¬
dam me ipsum illi: Quem qui audet
bant utiq iam uidebant. eis tamens
diligebant: uidendum se ꝓmittebat.

Expanded text:
quomodo crediderunt? Non quia cogquomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas,ad faciendam fidem ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custPatre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipbant, utique jam videbant; eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ab imperitis contempni. fõssa fit grandis.
lapides quoquomodo passim mittunt᷑.
muia ibi expolitio. nulla pulchritudo
apparet: quomodo nec in arboris radice
apparet aliqua pulchritudo totum
tamen quicquid te delectat in arbore de
radice surrerit. S uides radicem et non
delectaris: uides arborem et miraris. Stul¬
te quid miraris. Inde surrexit quo nõ
delectaris. Parum aliquid uidetur fi¬
des credentium: non habes stateram un¬
de appendas. Audi ergo quo ꝑueniat:
et uide quanta sit. sicut et ipse dñs in
alio loco dicit: si habueritis fidem tamqͣ.
granum sinapis. Quid humilius: Quio
uehementius: Quid minutius. quid
feruentius: Ergo et uos ait si mauseri¬
tis in uerbo meo in quo credidistis. quo
ꝑducłmini : Uere discipuli mei eritis.
& quid nobis ꝓdest: Et cognoscetis ue¬
ritatem. Et quid ꝓmittit credentibus
frs̃: et cognoscetis ueritatem. Quid e¬
nim: Hon illam cognouerant quando
dñs loquebatur: Sinon cognouerant

Expanded text:
ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid videtur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo quo perveniat, et vide quanta sit: sicut et ipse Dominus alio loco dicit, Si habueritis fidem sicut granum sinapis . Quid humilius, quid vehementius? quid minutius, quid ferventius? Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo, in quo credidistis, quo perducemini? Vere discipuli mei eritis. Et quid nobis prodest? Et cognoscetis veritatem. 9. Quid promittit credentibus, fratres? Et cognoscetis veritatem. Quid enim? non illam cognoverant, quando Dominus loquebatur? si non cognoverant,
Abbreviated transcription (Latin):
liberati sunt multi. e qͣuidem ista ciuitas
eos non habebat: s postea quam multi ꝑe¬
grini aduenerunt. non nulli et ipsi uene¬
runt. Ecce hec dño loquente: multi credi¬
derunt in eum. Eece et me loquente: ar¬
riam credant ñ mine. s mecũmeũ Dice¬
bat ergo ans̃ ad eos qui crediderant in eũ
iudeos. Si uos manseritis in uerbo meo.
deo manseritis quia miciati estis: quia
eẽ ibi cepistis. Si manseritis. hoc est in fide.
que in uobis cẽ credentib cepit: quo ꝑue¬
metis: Uide quale initium: quo ꝑducit.
amasti fundamentum: culmen attende:
et ex ista humilitate aliam celsitudinem
quere. Fides enim humilitatem habet:
cognitio et inmortalitas et eternitas nõ
habet humilitatẽ. s celsitudinem. erectio¬
nem nuliam defectionem. eternam sta¬
bilitatem. nullam ab inimico expugna¬
tionem: nuilum deficiendi timorem. Mag¬
num est qł incipit afide: s contempnit᷑
fundamentum. Solet etiam in edificio

Expanded text:
multi liberati sunt. Et quidem ista civitas multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli et ipsi venerunt. Ecce haec Domino loquente multi Judaei crediderunt in eum; ecce et me loquente Ariani credant, non in me, sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo perducit. Amasti fundamentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet: cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem; erectionem, nullam defectionem, aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide; sed contemnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia: Uhi enim non est qui dixit cęlu
& terram ego impleo: s forte pater ubi¬
q est: et filius non est ubiq euangłistã
audi. In hoc mundo erat: et mundus
pipsum factus est. Ergo inquit qui me
placita sunt ei faciosemꝑ. Ipsa ẽ semꝑ¬
equalitas. non ex quodam inicio et de¬
inceps: s sine mitio sine fine. dei enim
generatio non habet initium temporis:
quia ꝑ genitum facta sunt tempora. hec¬
eoloquente: multi crediderunt in eum.
Utinam et me loquente. multi qui aliud
sapiebant. et intelligant: ẽt credant in eũ.
Quidam enim fortasse sut̃ in ista multitu¬
dme arriani. non audeo suspicari eẽ sabel¬
lianos. qui ipsum patrem dicunt eẽ qui¬
ẽ filius heresis quippe ista nimis antiqua
est: et paulatim cuiscerata. arrianoꝵ aut̃
adhuc uidetur habere aliquas motiones.
quasi cadaueris putrescentis: aut certe ut
multum quasi animam hõminis agentis.
oportet inde reliquos liberari: sicut inde

Expanded text:
omnia? ubi non est qui dixit, Coelum omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique, et Filius non ubique est? Evangelistam audi: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est . Ergo, iplacita sunt ei, facio semper. » Ipsa est aequalitas semper, non quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine: Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tempora. Hillo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde
Abbreviated transcription (Latin):
aocins t ise pater ꝗddẽ scientẽ genuit mnepat:
Cocmim Quod pauci intelligunt simplex
t nimua uieritatis: hoc est filio et̃. qđ
heabillo ergo habet ut nouerit: a qͦ
mobẽt at sid. Non ut prius ab illo cẽt. et
Msia postea nosset. s quemadmodum il¬
i egnendio dedit ut eẽt: sic gignendo
aecit ut uosset. quia simplici ut dictum
⁊ nature ueritatis. est esse et nosse. non
est aliid atq aliud: s hoc ipsum. dixit
ista uideis: et addidit. Et qui me misit:
inecum est. Iam hoc et ante dixerat.s
rem magnam assidue comemorat. Mi¬
sit me. et mecum est. Si ergo tecum est
Et odie. non unus ab alio missus est: s
ambo uenistis Et tamen cum ambosi¬
mnul sint. unus missus est. alter misit.
qm̃ missiõ incarnatio est. et ipsa iicar¬
natio filii tantum est non et patris. Mi¬
sit itaq pater filium: s non recessit afi¬
loNon enim quo misit filium: non ibi
erat pater: Ubi enim non est qui fecit

Expanded text:
docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Pater. docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci intelligunt, simplex est natura veritatis; hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ut noverit, a quo habet ut sit: non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset; sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset: quia simplici, ut dictum est, naturae veritatis esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. 6. Dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit mecum est. Jam hoc et ante dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit inquit. aut quid est quodlandis:
ambo me audierunt. ambob egodixi:
s um ipsoꝵ deus dixit. Si magnã paru¬
uis comꝑare conceditur. qm̃ nos adeũ
quid sumus: Tamen nescio quid ineor¬
poraliter. et spiritalit̾ facit in nobis ds̃
quod nec sonus est qui aurem ꝑcutiat.
nec color qui oculis discernat᷑. nec odor
ẽ qui narib capiatur. nec sapor est qui
faucib iudicetur. nec durum et molle
qđ tangendo sentiatur: et tamen aliqͥd
est. qđ sentire facile est. explicare impos¬
sibile est. Si ergo deus ut dicere ceꝑam
loquit᷑ in cordib urĩs sine sono quomͦ
loquitur filio suos Sic ergo frs sic cos¬
tate. quantũ potestis. ut dixi: silicet
parua magnis. modo aliquo compasł.
secogitate. Incorporaliter. pater loqun¬
Rescosi fiis. qua incor palicer pater gr¬
uisc fuulo: s⁊ec cum sic docuit quasim
uuet unuiti uerit s. hoc est eum docu¬
qo qr as scientem genuisse. Et hoc eEt

Expanded text:
dixit, inquit, aut quid est quod laudas? dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
de eius nich genuerunt. Quare: Quia
non incellexit. Uos autem si itelleristi
unde intellexistis: ego ad aurem sori
Numquid ego in corde lumen accenar
ꝓculdubio si uerum est qđ dixi. et hot
uerum non solum audistis. uerũ&̃. i
telleristis due res ibi facte suntedise¬
nite illas: auditus et intellectus. andẽ
ꝑ me factus est: intellectus ꝑ quem:
ad aurẽs dixiut audiretis. ad corite
quis dixit ut intelligeretis: Sine ulni
aliquis ad cor ur̃m aliquid dixit ili
solum strepitus iste uerboꝵ ꝑcunt a
cor ur̃m: s non eum uidetis. Si intelers¬
tis fr̃s. dictum est. et cordi ur̃o munis
dei est intelligentia. Quis hoc dixit m
corde ur̃o si intellexistis: Cui psalmus
dicit: da michi intellectum: ut discim
mandata tua Uerbi grã. ep̃s loquitis
ẽ. Quid loquutus est ait aliquise Respon¬
des quid loquutus sit: et addis uerim
dicͣit. Tunc alius qui non intellexit. qs

Expanded text:
de ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia de ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percutcor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua . Verbi gratia, episcopus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
pientie dei audes ingerere humani cor¬
poris formame Quid ergo dicimus frs:
Quomodo loquutus est pater filio: qm̃
filius ait. sicut docuit me pater sic loqͦr:
Loquutus est illi: Quando docuit pat̃
filium. uerba fecit. quomodo tirquando
doces filium tuum. uerba facis: Quomꝰ
facif uerba uerbo: que uerba multa fie¬
rent unico uerbo: Uerbum enim patris
aures habuit ad os patris: carnalia st̃
ista: ꝑeant. de cordib ur̃is. hoc enim di¬
co: ecce si intellexistis quod ego dixi . E¬
go certe loquutus sum. et uerba mea
sonuerunt. sonis aures pepulerunt. &
ꝑ sensum auditus ur̃i. ad corsentenciam
eor ꝑduxerunt: si incellexistis: fa̾cite
aliquem audisse latine lingue hominẽ.
tantummͦ audisse : nec tamen intellexis¬
se quod dixi: quantum ad strepitum ꝑ¬
tinet: emifsum ex ore meo sic ĩlle eiuq
particeps factus qui non intellerit. qͦmͦ
et uos. Fũndem sonum audiuit. eȩdẽ
sillabe aures eius ꝑcusserunt. s in cor¬

Expanded text:
pientiae Dei audes ingerere humani corpientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicimus, fratres? Quomodo locutus est Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eused in cor
Abbreviated transcription (Latin):
pressa: sic ueniet queadinod̾ uidistis cũ¬
euntem in celum. Quando ergo de for¬
ma serui cogitas m xpõ. hsimanam ef¬
figiem cogitas si est in te fides. Quando
autem cogitas. in principio erat uerbũ
et uerbum erat apud deum et deus
erat uerbum. ꝑeat de corde tuo omĩs¬
humana figuratio. pellatur de cogitatio¬
nib tuis. quicquid fine corporeo termi¬
natur. quicquid locispatio continetur.
uel quantalibet mole diffunditur. de
corde tuo figmentum tale disꝑeat. Cogi¬
ta si podes pulchricudinem sapientie: õc¬
currat tibi pulchritudo iusticie. forma
ẽ. statura est. color ẽ. nichil hoꝵ est et ta¬
men est. Namsi nou eẽt. nec amaretur.
nec merito laudaretur: nec amata nec
laudata. corde morib q teneretur. Nuc̃
uero fiunt homines sapientes. Unde fie¬
rent nisi eẽt sapientia : Porro autemo
homo si sapientiam tuam udere carnis
oculis non potes. nec tali imagmatione
cogitare. quali corꝑalia cogitantur. sa¬

Expanded text:
pressa: Sic veniet quomodo eum vidistis pressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omhumana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sa
Abbreviated transcription (Latin):
rib alienis. qđ ꝑcepit in suis. Nolite i¬
ta cogitare. ne incorde urõ idola fabri¬
cctis: humanã formam. humanoꝵ linia¬
mẽta membroꝵs. figuram carnis humane
sensus istos conspicuos: staturam. motꝰ¬
q corꝑis. linguȩ officium distinctiones
sonoꝵ. Nolite in illa trinitate cogitare
nisi qd ꝑtinet ad formam serui. quam
accepit unigenitus filius. cum uerbũ
caro factum est ut habitaret inenob̃.
Ibi non te ꝓhibeo humana infirmitas
cogitare qđ nosti: immo etiam com¬
pello. Sifides in te uera est. talem xpiñ
cogita: s ex maria uirgine non de deo
patre. Talem cogita. Infans fuit creuit
uthꝰ. ambulauit ut homo. esurrũ siciũ ut ho¬
mo dormiũut hͦ:. Postremo passus ut ho¬
mo. suspensus in ligno: occisus. sepultꝰ ut
homo: In ead forma resurreñ in eadem forma
ante oculos discipuloꝵ ascendit in celũ:
in eadem forma uenturus ẽ ad iudiciũ.
angeloꝵ enim uox ẽ in euangelio. ex¬

Expanded text:
ribus alienis quod percepit in suis. Nolite iribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangelio ex