comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis sũt apertissima utexhiis renelent᷑ obscura
aut si mens ñ dum ẽ ydonea que possit ea uł demon
strata ceruere uł abstrusa inuestigare sine ulla hesitatõe
creduntur.Quid aũ aptius tot tantis ꝙ restimonits di¬
uinoꝵ elaquioꝵ quib dilucidissime apparet ñ pter
xp̃i soccetatem aduitam salutem ꝙ eternã posse. quẽ¬
qmͣ hõim ꝓuenire nec diuino iudicto ĩiuste aliquẽ
posse dampnari hec ẽ ab illa uita ⁊ salute separi.
nem nñi eis collatũ fu̾it ꝑtinere. Non aũ dampian
possent si poc̃m utiꝙ nõ hr̃ent. hoc qr illa etas nulla
inuita ꝓpria contrahere potuit restet intellig̾e. ił
sihye ñ dũ possummius. saltim credere trahere ꝓuulos
origniale ꝑcc̃na. Ac ꝓ hoc si ambui aliquid hñt
uerta apłica queb dicit ꝑunũ hoĩem pcc̃m intra¬
possũtq ⁊ aliam duci tranfferriq sententiam. Nurm¬

Expanded text:
in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demstrata cernere, vel abstrusa investigare, sine ulla haesitatione credantur. Quid autem apertius tot tantisque testimoniis divinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet, nec praeter Christi societatem ad vitam salutemque aeternam posse quemquam hominum pervenire, nec divino judicio injuste posse aliquem damnari, hoc est, ab illa vita et salute separarinem, nisi hoc eis collatum fuerit, pertinere. Non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. Hoc quia illa aetas nulla in vita propria contrahere potuit, restat intelligere vel si hoc nondum possumus, saltem credere, trahere parvulos originale peccatum. 8. Ac per hoc si ambigui aliquid habent verba apostolica quibus dicit, Per unum hominempossuntque in aliam duci transferrique sententiam, num
Abbreviated transcription (Latin):
uuum dei. Atꝙ ita uł met̾nam mortem sine pcc̃o p̃cipitet᷑¬
uł qd̾ ẽ absurdius extra regnũ dei hẽat uitam et̾cam
cũ dñs p̃dicens quid suis insine dicturus sit uenite bere¬
dittu pr̃is mei ꝑcipite regnũ qd̾ uobis paratum ẽ abito
mundi. manifestau̾it ettam quid sit ⁊̃ suũ regnũ qd̃
dicebat ita concludens. sic ibunt isti in combustionem
et̾uam. iusti aũ inuitam et̾̃nam. Hec engo. ⁊ alia que
nõ sentiat.s fieri potest ut ⁊̃ istoꝵ argum̃tis quia prc¬
traduecm sentuuit ad huc fortasse  moueatur. ut audire
ut nosse qui cẽ nos dicatur expectet. Et dato quid illi di¬
cant qui contra traducem pcci sentumtnec tacẽ uoluit
ut questio discutienda insinuaret᷑ ⁊ a ꝑsona sua remouit
de hoo t̃ ipe sentire iudicaretur. Ego aũ ⁊ si resellere istoꝵ
argum̃ta nõ ualeam. uideo tñ inhaxendũ eẽ hiis que

Expanded text:
num dei, atque ita uenum dei, atque ita uevel quod est absurdius, extra regnum Dei habeat vitam aeternam; cum Dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi, manifestaverit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat, ita concludens, Sic ibunt illi in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Haec ergo et alia quae non sentiat. Sed fieri potest ut etiam istorum argumentis, qui contraducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾int debent hoc carere pt̃o. nõ enĩ potuerunt ad postos
cẽt dicentes ut hodie nata anima ñ ex massa ade etiã
antiquũ pet̃m portet alienũ. dicunt ⁊̃ inquit nulla rõne
concedi ut deus qui ppria pcc̃a remautit iputet aliena
udes ne opsetro quemadmod̾ hoc totum pelagius ñ ex
sua s alioꝵ ꝓsona indiderit scriptis suis usq adeo sci¬
ens hanc nescio qmͣ eẽt nouitatẽ. que cont᷑ antiquã eccłie
infitã opmionẽ sonare nĩt ceperit. ut eam denfrci. aut
iterrasdatus aut ueritus fuerit. ⁊ forte hoc ip̃e ñsen¬
inquo fit remissiorpc̃c̃oꝵ qd̃ sine pcc̃o dampnet᷑ homo.
quẽ nec̃ce ẽ nõ baptutatum ĩ nõ credentib deputari q
uttq scciptura euuangłica falle nõ potest. in qua aꝑtis¬
sime legitur qui ñ crediderit condempnabr᷑. Poftremo qd
sine pcc̃o ymago dei ñ admittatur ad regnũ dei qm nisi
quis renatus fu̾it exaqua ⁊ spũ ñ pot̾ introire ad reg¬

Expanded text:
baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccato: non enim potuerunt ad posteroest enim, ut hodie nata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum. dicunt etiam, inquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non senin quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in reg
Abbreviated transcription (Latin):
qr nisi manducaiunt hõies carnẽ eius hocẽ partiti¬
res ec̃ filint conporis eus ñ hebunt uitanr hus
atoi huimodi alis que nsic ptereo testiaonis di¬
uina luce clarissimis. diuina auctoritate certissi¬
mits. ñne ueritas sine ulla anaoiguitate ꝓclamat
rron solu in regnũ dei nõ haptitatos ꝑuusos inrare¬

Expanded text:
nem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non
Abbreviated transcription (Latin):
bas ẽ. ⁊ condempnabutur. qm̃ qui credident⁊
baptratus fi̾it saluus ert qui aũ ñ credidit
condempnabr̃. Iam nũc uideant isti qua ius¬
titia teruptentꝰ uł conentur asserere. nõ adni¬
tam et̃nam. s ad iram dei ptinere. ⁊ iudicandi¬
uinitus atꝙ dampnari hoĩes qui sine pcc̃o sũt.
si quiemadinod̾ ꝓpriũ ita nullũ meis ẽ ⁊ orgi
duob ꝓlixi met oꝑis libris catis qnͣtum arbi¬
tror dilucide que respondi. qd̾ ⁊ si quib dam ist
parũ uł obscurũ indebitur dent uteniam. ⁊ cõ¬
ponant cũ eis qui fortasse sllud ñ qr parum ẽ
s ar numiũ rep̃hendunt. ⁊ qr ea q̃ ponatura
teligiite ñ mͥ calumpnient᷑ ꝓ uegligentia ut
uł ꝓ mec facultatis idigentia. s d̾m potius ꝓ accipi¬
enda intelligentia dep̃centur. Uerũptũ eͥos ñ negligent̃
oportet ad uerd̾e istum sicut eũ qui nouerunt locuntur
eam ñ aꝓꝑbant intimasse solũ hoc qd̾ modo ꝓposui ei q̃

Expanded text:
demnabuntur, quoniam qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, qui autem non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines, qui sine peccato sunt, si quemadmodum proprium ita nullum in eis est etiduobus prolixi mei operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. Quod etsi quibusdam vel parum vel obscurum videbitur, dent veniam, et componant cum eis, qui fortasse illud non quia parum est, sed quia nimium, reprehendunt: et qui ea, quae pro natura tellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum, sicut cum qui nouerunt loquuntuream non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique
Abbreviated transcription (Latin):
ideo uidetur tͥ depcc̃o tacuisse. qr nõ erat q̃stio de
iusticia. Hic aũ ad romanos utrũq posuit. ⁊ utr̃¬
ꝙ diutissime ꝯmendauit pcc̃m in adam iusticiani
in xp̃o. ⁊ mortem madam. uitam ĩ xp̃o. que om̃ia
ũbn sennonis apłici qntum posui satisꝙ uisum est
In primo ut iam dixi duoꝵ illoꝵ libro ꝑscuutatis
aperui qmqm̃ ⁊ ibi ad corrintħ locũ ip̃m de resur¬
ratione dui tractũ. sic infine conduserto ur nos du¬
bitaret nõ smeret mortem quoq corporis mto as¬
cidisse peceati. Cum enĩ dixisset oportet corrupti¬
bile hoc induere incorruptionẽ. ⁊ mortale hoc indu¬
ere mortalitatẽ. Cũ aũ corruptibile hoc indutum
fu̾it incorruptionem ⁊ mortale hoc ĩmortalitatẽ
tunc fiet inquit sermo qui scriptus ẽ. ab sorta ẽ
mors suuictoria. Ubi ẽ mors contentiotua. Ubi ẽ
mors aculeus tuus: Demde subiecit. Acileus aũ
mortis ẽ pcc̃m uirtus aũ peccati lex. Quia gͦ sic̃

Expanded text:
ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et utrumque diutissime commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in Christo et mortem in Adam, uitam in Christo; quae omnia uerba sermonis apostolici, quantum potui satisque uisum est, in primo, ut iam dixi, duorum illorum libro perscrutatus aperui. Quamquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. cum autem corruptibifuerit incorruptionem, et mortale hoc immmortalitatem; tunc fiet, inquit, sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde subjecit, Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex . Quia ergo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mors ĩuictoria cũ mortule hoc induerit imortali¬
tatem tũc ip̃i morti insifltabr̃ que ĩuictoriã re¬
sutrõne corporis absorbebitur. tũc ei dicet᷑. Sbi
mord aculeus tuus: Morti gͦ corporis hoc dicet᷑.
Hant enĩ absorbebitur uictoriosa ĩ mortalitas
ras ut etiã dei filius tecũ confligeret teq ñ uitã¬
donaret. s fuscipiendo suꝑaret. Uncisti ĩ moriẽtib
uinces in resurgentib. iuctoria tua qua absor¬
bueras corpora morientiũ temꝑalis fint. Uictoria
ura qua incorꝑib absorta es. resurgentiũ et̾na.
constabit ubi ẽ aculeus tuus pcc̃m hoc ẽ. quo punc

Expanded text:
cum mortale hoc induerit immortalitatem. Tunc ipsi morti insultabitur, quae in victoriam resurrectione corporis absorbebitur. Tunc ei dicetur, Ubi mors, aculeus tuus? Morti ergo corporis hoc dicetur. Hanc enim absorbebit victoriosa immortalitas,ras, ut etiam Dei Filius tecum confligeret, teque non vitando, sed suscipiendo superaret? Vicisti in morientibus, victa es in resurgentibus. Victoria tua qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit: victoria nostra, qua in corporibus absorpta es resurgentium, aeterna constabit. Ubi est aculeus tuus? hoc est, pec
Abbreviated transcription (Latin):
naretur sũ origniali pcc̃o nasci hõmi filios. ⁊ utiꝙꝑ
si hoc astrueret multo ꝓcliuius uellent feminenu¬
bere ⁊ fetus mundissimos ꝑturire. huiꝰ sane sccipta
nam ⁊ scrib̾e ausus ẽ cũ frẽs adieronimã refellẽ¬
da misisfent. ñ solum ureis nicħ talei ꝯpetit. uer̃t
etiam ad quedam euisuana refutanda hoc tauqmͣ
bitare credebat. int̾ multa sua docim̃ta deꝓnisit id
agentis hec uba sũt. Qui dacit semquit in xp̃o ma¬
nere debet sicut ille ambulauit ⁊ ip̃e ambulare. Cli¬
manet in xp̃o an ñ manet. Si manet: ita ergo ambu¬
let ut ꝯxp̃t. si aũ errariũ ẽ siłitudinẽ ututũ dm̃
polliceri. Nõ manet inxp̃o qr nõ ingreditur ut xp̃c¬

Expanded text:
naretur sine originali peccato nasci hominum filios. et utique naretur sine originali peccato nasci hominum filios. et utique si hoc astrueret. multo procliuius uellcnt feminae nubere fetus mundissimos pariturae. huius sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum refellenda misissent, non solum in eis nihil tale conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquambitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, nere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . EliManet in Christo, an non manet? Si manet, ita ergo ambulet ut Christus. Si autem temerarium est similitudinem virtutum Domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
dam transitorie colloq̃ntib cursim mͥ aures ꝑstr¬
cte sũt. cũ illic apud cartaginẽ ẽẽmus. nõ ideo ꝑ¬
uulos baptitari ut remissionẽ accipiant pcc̃oꝵ
s ut sc̃ĩficentur inxp̃o. Qua nouitate ꝑmotus. ⁊ qr
oportimũ nõ fuit ut contra aliquid dic̾em. ⁊ nõ
tales hoĩes eent de quoꝵ eem̃ auctoritate sollicitus
facile hoc intransactis atq abolitis habui. ⁊ ecce
iam studio flamante defenditur. Ecce scribendo etiã
memorie ꝯmendatur. Ecce res in hoc discriminis ad
re atq scrib̾e coginur. Ante paucos annos quidã
rome extitit iouinianus. qui sc̃is monililib etiã
etate iam ꝓuectiorib nupiias ꝑsuasisse dicatur.
Non inlitiendo quo eaꝵ aliqmͣ ducere ueslet uxo¬
rem. s disputando uirgines sc̃imonio dicatas nich
ampliꝰ fidelib ⁊iugatis aꝑud d̾is hr̃e m̾toꝵ. nũ¬
qͣm tñ hoc ei cõmentũ uenit ĩmentẽ. ut asserere do¬

Expanded text:
sdam transitorie conloquentibus cursim mihi aures perstrsdam transitorie conloquentibus cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, \'non ideo paruulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum, sed ut sanctificentur in Christo.\' qua nouitate permotus et quia oportunum non fuit, ut contra aliquid dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in hoc discrimen adducre atque scribere cogimur! Ante paucos annos Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius fidelibus coniugatis apud deum habere meritorum. numquam tamen hoc ei commentum uenit in mentem, ut asserere co
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩnumerabiles anni iutesllius. Si enĩ stelle mũ
de nõ sũt inconspectu dei qnͣto magis ũmis ⁊ putre¬
do ⁊ hii qui pcc̃o offendentis adam tenent᷑ obnoxii.
Hunt dectissimũ uirũ si facile int̾rogare possemus
qͣm misttos utͥusꝙ lingue diuinaꝵ scripturaꝵ
tractatores. ⁊ xp̃ianaꝵ disputationũ scriptores cõ¬
memora t qui nõ aliud ex quo xp̃i eccłia ẽ constitu¬
ta senserunt. Nõ aliud amaiorib acceperũt ñ ali¬
ud post̾is tradiderũt. Ego quidẽ qmiuis longe panti¬
ora legerim ñ me minime aliud audisse a xp̃ianis
qui utrũꝙ accipiunt testam̃tum. ñ solũ ĩ catholica
eccłia uerum ⁊̃ inqualibet heresi uł scismate ⁊stitu¬
ti. ñ memini nre alud legisse apud eos quos de
hiis reb aliquid scribentes legere potuit qͥ scrip¬
turas canonicas seq̃rentur. ut sequi se crederentue
credi uoluissent. Uñ nobis hoc negotio repente e¬
merserit nescio. Nani ante ꝓuissi tempꝰ a quib¬

Expanded text:
us. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diuinarum scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui non aliud, ex quo Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia, uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes legere potui quiscriptura. canonicas sequerentur uel sequi se crederent crediue uoluissent. unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio. nam ante paruum tempus a quibu
Abbreviated transcription (Latin):
possumis. qnqitam toto ip̃o loco ubi ꝑ imiꝰ peccatũ
multoꝵ condempnatõem ⁊ ꝑuius uisticiã miatore
mstificatõem apłs loquitur Nicħ mͥ uidetur ambigui
ros exea dem forma cũ ꝑoc̃o ẽẽ generatos. s t̃ m alios
etalios intellectus possunt ħ u̾ba deduti Nlane ⁊
nos aluidinde aliqñ diximits ⁊ aliud forcasse di¬
cemus sd tñ huic intellectui nõ sit adu̾sum. Et
ip̃e pelagius ñ uno mͦ id exposuit. Cet̾a u̾o que en
dicuntur si diligent̾ adiltantur atꝙ tractentur.
situt ĩ pmo duoꝵ illoꝵ ubro ut cũꝙ conatie ⁊ lũ

Expanded text:
 peccatum multorum condemnationem, et per unius justitiam multorum justificationem Apostolus loquitur, nihil mihi videatur ambigui, ros ex eadem forma cum peccato esse generatos; sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec verba deduci. Nam et nos aliud inde aliquando diximus, et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit adversum : et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. Caetera vero quae ibi dicuntur, si diligenter advertantur atque tractentur, sicut in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ila fauit filios carnis. hec sp̃c. Illa fcuios mortisꝰ
origiali obligatos: ista om̃is pcc̃iuintulo libe¬
rates. Postremo ad id qd̾ intellectu ꝓspicacissimo
assequi nõ ualemus auctoritate diuma ꝯsentire
ooamiur. bene qd̃ ip̃i nos admonent uistitiam
ip̃i uisi nͥ credentib ꝓ desse nõ posse. ⁊ ꝓdesse ali

Expanded text:
illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, originali obligatos, ista omnis peccati vinculo liberatos. 3. Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo assequi non valemus, auctoritate divina consentire cogamur. Bene quod ipsi nos admonent, justitiam Christi nisi credentibus prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunũ ante pierũt. Huit gͦ ut dixi argum̃to in
mͥ ꝓrsus redarguendũ ꝓposui. Nunc g prĩ alud
attende quemadinod̃ dicunt. si ade pecm̃ ⁊̃ ñ petanti¬
surdisimũ utiꝙ ⁊ faisissimũ iudicant ut xp̃i iusticea
etiam ñ credentio ꝓsit. Uñ putant confici nec pumi
hominis poc̾m ꝑiuitis ñ petcantib noc̾e potuisse: sicut
et xp̃i iustitia ꝓtesse islis nõ credentib pot̃. dicant
itaꝙ iusticia xp̃i quid haptitatis pariuilis ꝓsit
dicant oĩno qd̃ uolunt. ꝓfecto enĩ si se xp̃tanos cẽ
meminerint aliquid ꝓdesse ñ ambigunt. Quod
iusticia xp̃i etiam sc̃a istos ꝓdesse ñ insi crecenti¬
b posset. sicut ergo eoꝵ ꝑ quos renasciit᷑ usti¬
cie sũt responsione sua traicit ieos fidem qłͣ uo¬
liuntate poria nõ dum hc̃e potuerunt. sio eoꝵ ꝑ qͣs
fideles: sit eos corpus mortis n adamm generaiat
pot̃oreo. Illa enĩ carnalis generatio e hec sp̃itat.

Expanded text:
per unum ante perierunt. Huic ergo, ut dixi, argumento in per unum ante perierunt. Huic ergo, ut dixi, argumento in mihi prorsus redarguendum proposui. Nunc ergo prius illud attende, quemadmodsurdissimum utique et falsissimum iudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut Christi iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque, iustitia Christi quid baptizatis paruulis prosit, dicant omnino quod uolunt. profecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid prodesse non ambigunt. quodliustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec spiritalis;
Abbreviated transcription (Latin):
posueras ut ad te aliquid scriberem adu̾¬
sus eos qui dicunt adam ⁊ si nõ pecrasset fursse m¬
titurũ. nec exeius peccati quicqͣm ad eius posteros ꝓ¬
minũ nullũ hñtes oĩno pccm. Iam duos ꝓlixos ab¬
folueram libros quib michi itisus sũ. ñ quidẽ om̃ib
oium eccurrissemhac causa motib animoꝵ qd̾ ut
a me uł aquoquã utrũ fieri possit ignoro. immo
fteri ñ posse nõ dubito. set tam̃ egisse aliqͥd qd̾ de
hits reb amaiorib tradita fidei defensores cont᷑
quamdam eoꝵ argum̃tationẽ qui negant ꝓuulos
peccatũ originale gestare fateor in illis tam lon
nicħ addere uolui. ⁊ ipãm eisdem u̾bis quib eam
legi. et quid mͥ ccͣ uideatur huic epłe inserendum.
inquit qui contͣ traducẽ pcc̃i sũt ita illã in pu¬
gnare nitunt᷑. si ade inquit pccm̃ ⁊ nõ peccantib¬
necuit ergo ⁊ xp̃i iusticia etiam ñ credentib ꝓdest
qr similit᷑ ĩnio ⁊ magis dicit ꝑunũ saluari qͣm

Expanded text:
sueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset, fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros prominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium occurrisse in hac causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra quamdam eorum argumentationem qui negant parvulos peccatum originale gestare: quam fateor in illis tam longnihil addere volui; et ipsam eisdem verbis quibus eam legi, et quid mihi contra videatur, huic epistolae inserendum pinquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: Si Adae, inquiunt, peccatn credentibus prodest; quia similiter, imo et magis dicit per unum salvari, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quieum fassus fu̾it natum ex feĩa: Int̾im tam̃
si et hec pars est fidei: bitudinẽ nõ ht̃. Cum uero
eã nec partem fidei ꝓbau̾imꝰ quid fiet: Nempe
eutis uos manes. Quod et ipm̃ utiq mõstrabit᷑
a b̾itudo ex confessione quoq sermonis quia
ore suo beatus iħc dicens. ad petrũ: bs es sym̃o
bariona. qi ño tibi hoc caro et sangius reuela¬
uit. sed pater meus qui in ceł est. Qua pp̃ non
iam ut putabatis unã. sed duas casdẽq ratas
fidei ꝑtes tenemꝰ. et in utͣq parit̾ beati appella¬
snur a xp̃o qr alterã eaꝵ oꝑib ex̃centes. alt̾am
sine blasphemia p̃dicamꝰ. augustinꝰ.

Expanded text:
qui eum fassus fuerit natum ex femina. interim tamen, qui eum fassus fuerit natum ex femina. interim tamen, si et haec pars est fidei, beatitudinem non habet. cum uero eam nec partem fidei probauerimus, quid fiet? nempe eritis uos inanes, quod et ipsum utique monstrabitur. a beatitudo ex confessione quoque sermonis, quiaore suo testatur Iesus dicens ad Petrum: beatus es, Simon Bariona, quia non tibi hoc caro et sanguis reuelauit, sed pater meus, qui in caelis est. quapropter non iam, ut putabatis, unam, sed duas easdemque ratas fidei partes tenemus et in utraque pariter beati appellamur a Christo, quia alteram earum operibus exercentes alteram s
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Si feceritis mandata mea: manebitis ĩ
mea caritate: Et alia multa. Nec non et ĩ m̃o¬
te cum doceret dicens. beati pauperes. beati
mittes. beati pacifici. beati puro corde. beati qui
lugent beati qui esurumt. beati qui ꝑsecutio¬
nem ꝑaciuntur pp̃ iusticiã: nusꝙͣ dixit beati qͥ
me confessi fiũnt natum. Et in discretione ag-¬
noꝵ ab hedis inuidicio dictursi se dicit hiis qui
ad dextam sunt. Esuriui et csbastis me. sitiui.
et potastis me. et cetera. ppea ꝑcipite regnũ. Nõ
dixi qr natum me credidistis: regnũ ꝑcipite. nec¬
nõ et dimitti. querentiutã et̾nã: uade inquit.¬
et uende omia que habes et sequere me. Non
dixit. crede me natũ ut in et̾nũ uiuas. Eccegͥ
portioni mee qũa mͥ de gemina ut nultis fide
delegi. ubiq regnum. uita. bitudo ꝑmittitur. ur̃e
uero nusqũa. aut docete sicubi scͥptũ est. b̃m ẽẽ
regnum ue ꝑcepturũ: aut eternã ħiturũ uitam:

Expanded text:
sum: si feceritis mandata mea, manebitis in sum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum doceret: beati pauperes, dicens, beati mites, beati pacifici, beati puro corde, beati qui lugent, beati qui esuriunt, beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, nusquam dixit: beati, qui me confessi fuerint natum. et in discretione agnorum ab haedis in iudicio dicturum se dicit iis, qui ad dexteram sunt: esuriui, et cibastis me; sitiui, et potastis me et cetera; propterea recipite regnum. non dixit: quia natum me credidistis, regnum percipite. necnon et diuiti quaerenti uitam aeternam, uade. inquit, uende omnia, quae habes, et sequere me; non dixit: crede me natum, ut in aeternum uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de gemina, ut uultis, fide delegi, ubique regnum, uita, beatitudo promittitur, uestrae uero nusquam. aut docete sicubi scriptum est beatum esse regnumue percepturum aut aeternam habiturum uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatio p̾ceptoꝵ. uide ergo qmͣ arduã ego
et difficiliorem mͥ ꝑtem elegerm. tuiude qũã
leuissimã et faciliorem. Nec ĩi̾to plebs ad reꝯ
fluit. a me refugit necciens utiq qr regnũ dei ñ
sio in uerbo sed in uͥtute. Quid ergo quod me
lacestis. s difficiliorem adei aggressus partem.
tibiut infirmo reliqui faciliorẽ ¶Seo gͥgͥo ad iti¬
buendam inquit salutem aminis hauc partem
salutis oriatur occõ: ex eius ore distamus. Quis
hoĩm intrabit in regnũ tuũ xp̃e: Qui fecerit
inquit uoluntatẽ prĩs mei qui in ceł ẽ. Non
dixit qui ꝓprofessus fuerit natum. Et alibi ad dis¬
cipuios. Ite docete gentes baptizantes in noĩe
pr̃is et filii et sp̃c scĩ. et docentes eos seruare õĩa
que mandaui uob̾. Non dixit docentes eos
qr sim natus. sed ut mandata conseruent. Itẽ
alibi. Amici mei eritis si feceritis q̃ ego p̃cipio
nob̾. Non dixit. si natum me credideritis. Rur¬

Expanded text:
obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem fidei adgressus partem tibi ut infirmo reliqui faciliorem ? sed ego ad tribuendam, inquit, salutem animis hanc partem salutis oriatur occasio, ex eius ore discamus. quis hominum intrabit in regnum tuum, Christe? qui fecerit, inquit, uoluntatem patris mei, qui in caelis est. non dixit: qui me professus fuerit natum. et alibi ad discipulos: ite, docete omnes gentes baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti et docentes eos seruare omnia, quae mandaui uobis, non dixit: docentes eos, quia sim natus, sed ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rur
Abbreviated transcription (Latin):
głium accipere: ut credas qr natus est iħc: sed
ut facias etiã quod p̾cepit. sic si me idcirto e¬
usigłiũ nõ acciꝑe putas. qr gn̾ationem preter¬
mitto. nec tu ergo accipis. et multo mag̾̃ non
accipi: qr p̾cepta ꝯtẽpnis. Ao per hoc int̾im
pares sumus dones discutiamꝰ et partes. Aut si
tͥ non p̾uidicat p̾ceptoꝵ ista contemptõ ad ꝑfitẽ¬
dum. q accipias euuĩgłiũ. mn quare ad hoc p̾remi¬
dicer genealogia dampnata: Quod si acciꝑe eiut¬
głiũ in duob hiis constat ut dicis genealogias
credere. et seruare mandata. Quid ergo ĩꝑfcũs
ĩꝑfcm̃ iudicas:  uterq nrm̃ eget alterutro. Sm
quod certiꝰ est acciꝑe euugłium ia sola ob ẜua¬
tione constat celestiũ madatoꝵ. duplici modo
imꝑbus es. qui ut dici solet desertor arguas mi¬
litem. Et tũ age ponamꝰ. qr ia uis: duo hec par¬
.i. fateri xpm̃ natũ. altera uero in opere quod ẽ

Expanded text:
ngelium accipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ngelium accipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ut facias etiam, quod praecepit. ac si me idcirco euangelium non accipere putas, quia generationem praetermitto. nec tu ergo accipis et multo magis non accipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus his constat, ut dicis, genealogias credere et seruare mandata, quid ergo inperfectus inperfectum iudicas ? uterque nostrum eget alterutro. sin, quod certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. dupimprobus es, qui, ut dici solet, desertor arguas militem. Et tamen age, ponamus, quia ita vis, duo haec parri Christum natum, altera uero in opere, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
rientem. sicientem. ꝑsecutiones. et odia sustmñẽ¬
tem pp̃ iusticiam. et dubitas utẽ accipiã eusige¬
lium: Non ergo ĩa mirum est ioħ̾em uaptistam
iuiso sħu. et euis itẽ auditis oꝑib. quer̾e adhuc
utrũ ip̃o eẽt xp̃c. Cui digne et merito iħc nec
dignatus quidem est renũciare quod eet ip̃e.
sed opa rursus eadem illi que iam dudũ audi¬
erant remandauit. Ceci uident. surdi audiũti
mortui resurgunt. et cetera. Quod ego quoq
circa te non ĩm̾ito feceum: si proganti utrum
accipiam euugłium dix̃o. Omĩa mea dimisi
pr̃em matrem. uporem. filios. agros. aurum.
argentum. manducare. bibere. delicias. uolu¬
ptates. Hoc tͥ ad int̾rogata. sat̃ responsũ puta
et b̾m te futurũ si in me non fu̾is scandaliza¬
tus. Sed nõ inguit accipere euuĩgłiũ hoc solũ ẽ:
si quod p̾cipit facias. sed ut eciã credas om̃ib q̃
in eodem scripta sunt Quoꝵ pͥmũ est illud. qr
sit iħc natus. Sed noc itẽ illud solum ẽe euu¬

Expanded text:
rientem, sitientem. persecutiones et odia sustinentem propter iustitiam, et dubitas, utrum accipiam euangelium? non ergo iam mirum est Iohannem Baptistam uiso Iesu et eius item auditis operibus quaerere adhuc, utrum ipse esset Christus, cui digne et merito Iesus nec dignatus quidem est renuntiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item illud solum est eua
Abbreviated transcription (Latin):
euugłium nũcupatur Est .i. ncħ aliud qũa
p̃dicatio et mandatũ xp̃i. Ego aurum argent̃¬
q reieci. et es in zonis hr̃e destiri. cotidiano con¬
tentus cibo. nec de crastmo curãs. nec umñ uẽt̾
impleatur aut corpus opiatar solliatudinẽ gerens
et quens a me utrũ accipiam eusĩgłiũ. uides in
me xp̃i bitudmes illas que eussgłiũ faciunt et ĩ¬

Expanded text:
euangelium nuncupatur. est enim nihil aliud quam euangelium nuncupatur. est enim nihil aliud quam praedicatio et mandatum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in zonis habere destiti cotidiano contentus cibo nec de crastino curans nec unde inpleatur aut corpus operiatur sollicitudinem gerens. et quaeris a me, utrum accipiam euangelium? uides in me Christi beatitudines illas, quae euangelium faciunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
apłi futurã: negatis. Quod aũ spũalit̾ ẜm
hoĩem int̾iorem qui renonatur in agnti¬
one dei potestis cogitare. cũ per uerustatẽ
carins et per carnaliũ terũ ymagines qui¬
b totus error nr̃ inuolurtur. res corporeas
nõ possessione teneatis. sed fantasmate sapi¬
atis. Terram .n. chananeoꝵ q̃ manifesta erat.
et manifeste illi popilo dara est contempnere
uos et fastidire głamini. quasi non ia terrã
luminis describatis ex una parte a terra gen¬
stis tenebraꝵ tanꝙͣ cuneo coartato discissam:
ut neq in rerum uercate ĩueniatur et in co¬
girationũ ur̃aꝵ fłitate credatur. et iõ nec ui¬
utrum accipiam. in quo id ipm̃ acciꝑe
apparet qr que iubet obseruo: An ego
de te querere debeo utrum accipias in quo nlła
accipientis eusigeliũ uidentur indicia. Ego pa¬
trem dimisi et matrem. uxorem. et filios et ce¬
tera que eusigłiũ iuber. et interrogas utr̃ acci¬
piam enuͣgłiũ: Nisi adhuc nescis quid sio quod

Expanded text:
m hominem interiorem, qui renovatur in agnitione Dei , potestis cogitare; cum per vetustatem carnis, et per carnalium rerum imagines, quibus totus error vester involvitur, res corporeas, non possessione teneatis, sed phantasmate sapiatis? Terram enim Chananaeorum, quae manifesta erat, et manifeste illi populo data est, contemnere vos, et fastidire gloriamini; quasi non ita terram luminis describatis ex una parte a terra gentis tenebrarum, tamquam cuneo coartato discissam, ut neque in rerum ueritate inueniatur et in cogitationum uestrarum falsitate credatur; et ideo nec uiutrum accipiam, in quo id ipsum accipere adparet, quia quae iubet obseruo. an ego de te quaerere debeo. utrum accipias. in quo nulla accipientis euangelium uidentur indicia? ego patrem dimisi et matrem, uxorem. filios et cetera, quae euangelium iubet, et interrogas, utrum accipiam euangelium? nisi adhuc nescis, quid sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
cẽtis. de diuiciis scãꝵ scripturaꝵ nõ solum noua
sed eciã uetera ꝑferretis. Ip̃e quippe dũs dicit.
pp̾ea om̃is scriba eruditꝰ in regno celoꝵ similis
est homini prĩfamilias ꝓferenti de thesauro su¬
o noua et uetera. Et iõ dũ sola ꝓmissa dei no¬
ua tenere uos arbitramini: remansistis ĩ ue¬
tustate carniũ et nouitatem induxistis erroris
De qua nouitate apłs dicit. ꝓphanas aũ u̾boꝵ
nouitates euita. Multũ .n. ꝓficiunt ad ĩpieta¬
tem et sermo eius sicut cancer serpit. Ex qͥb
est himeneus et filetus qui circa ueritatem
aberrauerunt dicentes resurrectionẽ iam ẽẽ
fcam̃ et fidem quoꝵdã sb̾u̾tunt. Ex qua uena
faisitatis uos manare cognoscite. qui dicitis

Expanded text:
essetis, de diuitiis sanctarum scripturarum non solum noua essetis, de diuitiis sanctarum scripturarum non solum noua sed etiam uetera proferretis. ipse quippe dominus dicit: propterea omnis scriba eruditus in regno caelorum similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera. et ideo dum sola promissa dei noua tenere uos arbitramini, remansistis in uetustate carnis et nouitatem induxistis erroris. de qua nouitate apostolus dicit: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficiunt ad inpietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fidem quorundam subuerterunt. ex qua uena falsitatis uos manare cognoscite. qui dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
arbit᷑rentur. mag̾ eos de ueterũ libroꝵ testifica¬
tione firmauit dicens. Oportet impleri om̃ia
que sc̾pta sunt in lege moysi et ꝓpħis et ꝓsal¬
mis de me. Non itaq spes nr̃a in tp̃aliũ ret̃
ꝓmissione defixa est. qñ quid̾ nec ip̃os illiꝰ tp̃is
sc̃os. et spũales uiros pr̃ĩarchas et ꝓpħas hiis
terrenis reb fuisse deditos credimꝰ. Intellige¬
bano .n. reuelante oͥ spũ dei. quid tpr̃i illi con¬
grueret. et quib modis deus per illas om̃es
res gestas et distas futura figuranda et p̾mĩti¬
anda decern̾et. Mag̾q desid̾ium eoꝵ de nouo
testam̃to erar. sed presens fũcuo corporał ad
sig̃canda noua uentura. pollicitationib ue¬
terib p̃bebatur. Ita slłoꝵ hõĩm non tantũ
lingua: sed et uita ꝓpħica fuit. Carnał aũ ppłs
non intelligitis. qr sicut ꝓpħa dixit. nisi credi¬
deritis nõ intelligetis. Non .ii. estis eruditi ĩ reg

Expanded text:
arbitrarentur, magis eos de ueterum librorum testificaarbitrarentur, magis eos de ueterum librorum testificatione firmauit dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. non itaque spes nostra in temporalium rerum promissione defixa est, quandoquidem nec ipsos illius temporis sanctos et spiritales uiros, patriarchas et prophetas, his terrenis rebus fuisse deditos credimus; intellegebant enim reuelante sibi spiritu dei, quid tempori illi congrueret et quibus modis deus. per illas omnes res gestas et dictas futura figuranda et praenuntianda decerneret, magisque desiderium eorum de noua testamento erat; sed praesens functio corporalis ad significanda noua uentura pollicitationibus ueteribus praebebatur. ita illorum hominum non tantum lingua, sed et uita prophetica fuit. carnalis autem pnon intellegitis. quia, sicut propheta dixit "nisi credideritis, non intellegetis." non enim estis eruditi in regn
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ꝑmissiones testam̃to ueteri con¬
tineri. et ideo uetꝰ testam̃tum appel¬
lari nenio urm̃ ambigit quod et̾ne uite pro¬
missio regnũq celoꝵ ad nouũ ꝑtinet testa¬
mentũ. Sed in illis tpãlib figura fuisse fu¬
turoꝵ. que implerẽtur in nob̾. in quos fimꝰ
scłoꝵ obuerit nõ suspicio mea sed apłicus
intellectus est. dicente paulo. cũ de talib
loqueret᷑. Hec omĩa nr̃e figure fuerũt. Et
iterũ. Hec omĩa in figura contingebant
illis. Scripta sunt aũ pp̃ nos in quos finis
scłoꝵ obuenit. Non ergo uet̾ testam̃tũ ad con¬
seqũdas illas ꝓmissiones. sed ad intelligendas
in eis noui testam̃ti p̾mũciatõnes accipimus
uet̾is quippe testificatio fidem nouo concili¬
at Unde dñs postea ꝙ resurrex̃ a mortuis seq
nõ solum intuendũ discipsoꝵ obtutib sed eci¬
am ꝯtrectandũ manib obtulit. nequid tñ cũ
sius mortalib et carnalib sensib sallacit̾ agi

Expanded text:
promissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo nostrum ambigit; et quod aeternae vitae promismissio regnumque coelorum ad Novum pertinet Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae inplerentur in nobis, in quos finis saeculorum obuenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est dicente Paulo cum de talibus loqueretur: haec omnia figurae nostrae fuerunt, et iterum: haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. non ergo uetus testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intellegendas in eis noui testamenti praenuntiationes accipimus; ueteris quippe testificatio fidem nouo conciliat. unde dominus posteaquam resurrexit a mortuis seque non solum intuendum discipulorum oculis sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi
Abbreviated transcription (Latin):
medicꝰ misceo: ãmonet eos si attend̾e uelint fug̾e
ab ira uentura: et cum in uia st̃. id est in hac uita.
ꝯcordare cũ ẜmone d̾i. ꝙ̃ sͥ adu̾sariũ male unĩe¬
do fecerũt. Qͥd gͦ nõ misericordit̾ p̾statur hom̃i
b a dño do a quo eciã tribso benefitiũ ẽ: Nã res
ꝓspera donũ ẽ ꝯsolantis: res aũ adu̾sa donũ ẽ.
ãmonẽtis d̾i. Eo si ħ p̾stat ut dixi eciã mał. qͥd
ĩparat sustm̃etib se: Quoꝵ ĩ nu̾o uos ꝑ illiuis

Expanded text:
medicus miscet. admonet eos, si adtendere uelint, fugere medicus miscet. admonet eos, si adtendere uelint, fugere ab ira uentura et, cum in uia sunt, id est in hac uita, concordare cum sermone dei, quem sibi aduersarium male uiuendo fecerunt. quid ergo non misericorditer pbus a Domino Deo, a quo etiam tribulatio beneficium est? Nam res prospera donum est consolantis; res autem adversa donum est admonentis Dei: et si haec praestat, ut dixi, etiam malis, quid praeparat sustinentibus se?
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtatis ore dcm̃ ẽ. Si ĩ alieno fideles nõ fuistis¬
ꝙ urm̃ ẽ. quis dabit uob̾. laxatis gͦ curis mu¬
tabuliũ rer̃ bona stabilia et cerra ci̾ramꝰ suꝑ¬
nolemꝰ t̾renis oꝑib ur̃is. Nam et in mellis
copia nõ frustras pennas ħt auicula. Necat
matri felicitati. et frĩ sustico. rectione.
et sororib que nob̾cum sunt: augustius
cerib consolatur. Quantũ .n. diligat credentes et
sꝑantes in se: et illũ eque muitem diligentes. eo ꝙͥ
eis ĩ posterum ẜuet. huic maxime ostñdit᷑ cũ infi¬
delib et desꝑatis et ꝑu̾sis quib ĩ maloꝵ uolumtate
usc in finem ꝑseuerantib ignẽ cũ dẏabolo et̾num
minatur in hoc tñ soło bona tanta largitur. qͥ solem
Qũa multa .n. habeant ĩpii in hac uita muera
et dona gratuita. ab illo ꝙ̃ ꝯtẽpnũt enumerare
quis põt: Int̾ q̃ illud magnũ quos exe̾plis ĩt̾põita¬
r̃ tribsationũ quas huiꝰ scłi duicedini tanꝙͣ bonꝰ

Expanded text:
itatis ore dictum est: Si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? laxatis ergo curis mutabilium rerum bona stabilia et certa quaeramus, superuolemus terrenis opibus nostris. nam et in mellis copia non frustra pennas habet apicula; necat MATRI FELICITATI ET FRATRI RUSTICO ET SORORIBUS QVAE VOBISCUM SUNT AUGUSTINUS ceribus consolatur. quantum enim diligat credentes et sperantes in se et illum atque inuicem diligentes et quid eis in posterum seruet, hinc maxime ostendit, cum infidelibus et desperatis et peruersis, quibus in mala uoluntate usque in finem perseuerantibus ignem cum diabolo aeternum minatur, in hoc tamen saeculo bona tanta largitur, qui facitquam multa enim habeant impii in hac uita munera et dona gratuita ab illo, quem contemnunt, enumerare quis potest? inter quae illud magnum, quod exemplis interpositarum tribulationum. quas huius saeculi dulcedini tamquam bonus
Abbreviated transcription (Latin):
mura d̾o ut fere xp̃o placet et eius apłis et no¬
bis. ꝓfesto et nouos nos facit deus. et honeste fa¬
cit ac pure. Quo quid consenteũaneũ qͥd ue
ꝯueniens. mag̾ sc̃õ euis est uenerabili maiesta¬
ti. Quod et si uos auctoritatõ pauli nõ sꝑni¬
nitis ex ip̃o uob̾ qu̾enam et oñ et ꝙ̃ ad modũ¬

Expanded text:
amur a deo, ut fere Christo placet et eius apostolis et noamur a deo, ut fere Christo placet et eius apostolis et nobis: profecto et nouos nos facit deus et honeste facit ac pure. quo quid consentaneum quidue conueniens magis sanctae eius est ac uenerabili maiestati? quodsi et uos auctoritatem Pauli non spernitis, ex ipso uobis quemnam et quando et quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sp̃c est. Qua pp̃ si et natiuitas nõ ea sola
est qua in corpore gignitur. sed et illa alia qͣ
renascimur spũ non minor cque cura ẽ et
hoc ipm̃ querere in qua nam eaꝵ nos faciat
deus. Modus quoq nascendi duplex est. Unꝰ
ille furoris et intemꝑantic ꝓprius. quo sumꝰ a
gn̾atorib turpitꝰ et ubidinem sati. altꝰ u̾o ho¬
uestatis es scĩmonie quo in xp̃o iħu ꝑ spm̃ scm̃¬
sb̾ bonoꝵ doct᷑nis disciplinati sumꝰ ad fidem
unde om̃is eciam religio et maxime xpiana
ad sacramentũ rudes infantes appellat. Qd̾
iam non queritur utrum deus hominẽ fa
in ut̾o finginiur ut fere gentib placer eo ui¬
deis et ipĩs uobis. tunc nos deus format ad
ẏmaginem suã. et ueteres nos facit et per
furorem ac libidinem creat qd̾ haut scio u¬
trum diuinitati eius ꝯueniat. Si uero cũ tre¬
dimꝰ et ad meliorẽ uite ꝯũtimur statũ: tũc foͣr¬

Expanded text:
spiritu, spiritus est. quapropter si et natiuitas non ea sola spiritu, spiritus est. quapropter si et natiuitas non ea sola est, qua in corpore gignimur, sed et illa alia, qua renascimur spiritu, non minor aeque cura est et hoc ipsum quaerere, in quanam earum nos faciat deus. modus quoque nascendi duplex est: unus ille furoris et intemperantiae proprius, quo sumus a generatoribus turpiter et per libidinem sati; alter uero honestatis et sanctimoniae. quo in Christo Iesu per sb bonorum doctrinis disciplinati sumus ad fidem: unde etiam omnis religio, et maxime christiana, ad sacramentum rudes infantes appellat. Quod iam non quaeritur, utrum deus hominem facin utero fingimur, ut fere gentibus placet et Iudaeis et ipsis uobis. tunc nos deus format ad imaginem suam et ueteres nos facit et per furorem ac libidinem creat — quod haud scio utrum diuinitati eius conueniat — si uero cum credimus et ad meliorem uitae conuertimur statum, tunc form
Abbreviated transcription (Latin):
uid ita hoĩem negatis fieri adco: Non
quidem nos om̃iphariã hoĩem a deo fic¬
duo. quoꝵ alterũ quid̃ interdum ext̾iorem uocat
ro terrenũ. nõ nũ qm criam uet̾em. alterũ uero
inti̾orem et celestem dicit ao nouũ. haꝵ ergo iͥtͦ¬
uter fiat ad̾o q̾rimꝰ. qm̃ quidem et natiuitatis
nr̃e tẽpora duo sunt. Unũ illud quo nos uretitoᷤ
carnalib iũculis in lucem hanc natura ꝓdux̾.
alterũ uero cum uetitas nos ex errore ꝯuersos
ad ie regn̾aui̾t initiatos ad fidem. Quod temp᷑
scd̾e nariuitatis iħo in ewͣgelio significans dic᷑
Nisi quis natus fiũt denio nd pot uidere regñ
dei. Quod cũ mchodemꝰ panuim ĩtelligens hesi¬
taret et qualit᷑ id fieri posset ꝑcunctareturm
enĩ posse hominẽ semen in matris uterum
introire et iterum nasci: iħc ei respondens.
insi quis natus fu̾it inquit ex aqua et spũ¬
scõ: nõ põt uid̾e regnũ dei. EE sequitur. Qꝵ
nascitur de carne: caro est: et ꝙ nascitur del

Expanded text:
uid ita hominem negatis fieri a deo? non quidem nos omnifariam hominem a deo fieduo, quorum alterum quidem interdum exteriorem uocat, renum, nonnumquam etiam ueterem, alterum uero interiorem et caelestem dicit ac nouum. horum ergo uter fiat a deo, quaerimus, quoniam quidem et natiuitatis nostrae tempora duo sunt: unum illud, quo nos inretitos carnalibus uinculis in lucem hanc natura produxit, alterum uero, cum ueritas nos ex errore conuersos ad se regenerauit initiatos ad fidem. quod tempus secundae natiuitatis in euangelio Iesu significans dicit: nisi quis natus fuerit denuo, non potest uidere regnum dei. quod cum Nicodemus parum intellegens haesitaret et qualiter id fieri posset, percunctaretur — neque enim posse hominem senem matris uterum introire et iterum nasci — Iesus ei respondens, nisi quis natus fuerit, inquit, ex aqua et spiritu, non potest uidere regnum dei. et sequitur: quod nascitur de carne, caro est: et quod nascitur de
Abbreviated transcription (Latin):
in agnitione dei quo significatur credulitatis
tẽpus. Et adhuo ẜm ymaginẽ inquit eiꝰ qui
creanit eum. Ut ex hoc liqueat uet̾em hominẽ
nec ymaginem c̾e dei. nec ab ip̃o formatũ. Nã
illud quidem quod sequitur dicens. u̾ nõ ẽ
masculus et feĩa. uideus et grecus. barbarus
soita magꝰ ac magꝰ ostũdit natiuitatẽ hanc
que nos mares fecio ac feminas grecos ac in¬
deos. scitas et barbaros nõ eam eẽ in qua d̾s
oꝑatur cum hoĩem format sed illam q̃ nos
omni exutos nationũ uanetate sexiuq et
ꝯditionis unũ reddit ad nistar eiꝰ qui nutꝰ ẽ¬

Expanded text:
in agnitiin agnititempus. Et adhuc, secundum imaginem, inquit, ejus qui creavit eum: ut ex hoc liqueat veterem hominem nec imaginem esse Dei, nec ab ipso formatum. Nam et illud quidem quod sequitur, dicens, Ubi non est masculus et femina, Judaeus et Graecus, Barbarus et Scytha : magis ac magis ostendit nativitatem hanc, quae nos mares fecit ac feminas, Graecos et Judaeos, Scythas et Barbaros, non eam esse in qua Deus operatur, cum hominem format; sed illam quae nos omni exutos nationum varietate sexusque et conditionis unum reddit, ad instar ejus qui unus e
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia et sc̃itate u̾itatis. uides ergo qñ creat᷑
homo ad ymaginem dei : uides hic eciã hõiẽ
ostendi alterum. et natiuitatẽ aliam. et aliũ
nascendi modũ: Nam cum exuite uos et ĩdu¬
ire dicit. tempus utiq credicditatis sig̾cat. Qũ
uero hoĩem nouũ a deo creari testatur. tum
indicat uet̾em nec ab ip̃o oẽ. nec ẜm eũ for¬
tum. Et cũ ꝓsequitur dicens. illum quidẽ fĩ
i scitate et iusticia et ueritate tum designat
atq domonstrat alterũ illum morem nati
uitatis ꝙħ dixi longe dissimilem huis qͥ corpa
m̃a futiosi genitoꝵ ꝯplexib seminaum Qut̾ m
eciam ostendit ex deo non eẽ cum illum mon
strauit ẽẽ ex deo. Net nõ ad colosenses id ipm̃
denno dicit. Expoliate ueterem hominẽ crm
actib suns et induite nouũ qui renonatur ĩ
agnitionem dei ẜm ymagniẽ eius qui crea¬
uit eum iuob̾ et huic ergo non solum hoĩe
nouũ ostendit eum ẽẽ ꝙ deus faciat sed qñ o
ciam et quib modis formetur edoctum idest

Expanded text:
iustitia et sanctitate ueritatis. uides ergo, quando creatur homo ad imaginem dei, uides hic et hominem ostendi alterum et natiuitatem aliam et alium nascendi modum. nam cum "exuite uos et induite" dicit. tempus utique credulitatis significat; cum uero hominem nouum a deo creari testatur, tum indicat ueterem nec ab ipso esse nec secundum eum formatum. et cum prosequitur dicens illum quidem fieri in sanctitate et iustitia et ueritate, tunc designat atque demonstrat alterum illum natiuitatis morem, quem dixi longe dissimilem huic, qui corpora nostra furiosis genitorum conplexibus seminauit quemque etiam ostendit ex deo non esse, cum illum solum monstrauit esse ex deo. necnon et ad Colossenses id ipsum denuo dicit: expoliate ueterem hominem cum actibus eius et induite nouum, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum in uobis. et hinc ergo non solum hominem nouum ostendit eum esse, quem deus faciat, sed quando etiam et quibus modis formetur. edocuit, id est