comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolens bibliothece sue qmͣ apud alexã¬
luminib construebat. meiorẽ głam
querere: petit etiã ab ierosolimitis.
ut hebreas eoꝵ scripturas ingrecam
linguã int̾pretatas acciꝑet At illi ÷
subiecti quippe erant macedonibus
electos ⁊ in scripturis sc̃is eruditissimos¬
atq in utraq lingua ꝑitssimos uiroᷤ
septuaginta p̾sbros miserunt ad pto¬
lomeũ: in quo tam̃ dei uoluntas et
cosiliũ gerebatur: Tum ille singłoꝵ
uolens acciꝑe docum̃ta: ⁊ uerens ne for¬
te ꝑ int̾pretationẽ occultarent: insercã
diuius uoluminib ueritatẽ singulo
a se inuicem seꝑat : ꝙ eadem scorsum
positos int̾pretari iubet: eumiq ordi¬
uoluminib obseruari. quousq rur¬

Expanded text:
volens bibliothecae suae, quam apud Alexanluminibus construebat, majorem gloriam quaerere, petit etiam ab Hierosolymis ut eorum Hebraeas scripturas, in Graecam linguam interpretatas, acciperet. At illi, quippe subjecti erant Macedonibus, electos, et in Scripturis sanctis in utraque lingua peritissimos viros septuaginta presbyteros miserunt ad Ptolemaeum. In quo tamen voluntas Dei et consilium gerebatur. Tunc ille singulorum volens accipere documenta, et verens ne forte per interpretationem occultarent insertam divinis voluminibus veritatem, singulos a se invicem separat, et eadem scorsum positos interpretari jubet, eumdemqvoluminibus observare. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
ta: ꝑmansit apud ephesum Et ioħs
ille qui supra pectꝰ dñi recumbebat:
qui fuit sacerdos dei pontificale petalũ
gestans: ⁊ martir et dector optimꝰ apd̃
ephesum dormiuit: Hec etiã de locis ĩ
quib requiescunt in sõpno pacis ad¬
ierisse sufficiat: Sed ⁊ gaius cuiꝰ ante
mentio fcã est in dialogo suo quem
cũ ꝓculo disputans scribit de filiabus
philippi simul ⁊ obitu ipsiꝰ. cõsonis
uocib memorat dicens: Post hec ãt¬
ꝓphetisse quatuor fuerũt philippi filie:
cuiꝰ sepulcrũ extat apd̃ hierapolim a¬
sie urbem. una cum filiab suis: De
hiis at̃ ⁊ lucas in actib apłoꝵ me¬
minit: cũ adhuc apud cesaream de ge¬
rent: Dicit ergo ita ÷ uenimus iunqͥt
cesaream. ⁊ iugressi in domũ philippi
euangłiste qui erat ex septem: man¬
simus apud eũ ÷ Huic ãt erant uir¬

Expanded text:
ta permansit apud Ephesum. Et Joannes ta permansit apud Ephesum. Et Joannes ille, qui supra pectus Domini recumbebat, qui sacerdos Dei fuit, pontificale petalum gestans, et martyr et doctor optimus, apud Ephesum dormivit. Haec etiam de locis, in quibus requiescunt in somno pacis, adjecisse sufficiat. Sed et Gaius, cujus ante mentio haec facta est in Dialogo suo, quem cum Proculo disputans scribit, de filiabus Philippi simul et obitu ipsius consonis vocibus memorat, dicens: Post haec autem quatuor fuerunt Philippi filiae, cujus sepulcrum exstat apud Hierapolin, Asiae urbem, una cum filiabus suis. De his autem et Lucas in Actibus apostolorum meminit, cum adhuc apud Caesaream degerent; dicit ergo ita: Venimus, inquit, Caesaream et ingressi in domum Philippi evangelistae, qui erat ex septem, mansimus apud eum. Huic autem erant qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad passionẽ
gaiusum esse electionis gr̃a. ac regres¬
siouis ad ꝓpriã domuni. et exclamas¬
se post eam cũ duceret᷑: ac ꝓprio noĩe
cõpellantem dixisse: O coniuux me¬
niento dñi. talia erant scõꝵ cõiugia.
tam ꝑfecta fuit affectio beatoꝵ¬
exitu petri uł pauli ioħis excessu¬
sed et tempus ioħis quo uita excessit
ex parte iam diximꝰ: nunc etiam de
lad quietis eius. scd̃mi policratis effesii
ep̃i: docere cõueniens pͥuto Hic et¬
enĩ policrates uictori ep̃o urbis rome
scribens: et ip̃iꝰ ⁊ philippi apłi ac filia¬
rum eiꝰ parit̾ meminit dicens Sic̃
iam suꝑius inseruimꝰ quod magna
lumina in asie partib dormierunt:
que resuscitabit dñs in nouissimo die
aduentꝰ sui cũ ueniet in gła ⁊ requi¬
ret omnes scõs suos. Dico ãt de phi¬
lippo inquit qui fuit unꝰ ex apłis:
qui dormiunt apud hierapolin. Seo
⁊ due filie eius imbi uirgines cõse¬
nuere Et alia eiꝰ filia sp̃u scõ reple¬

Expanded text:
ad passionem suam, gavisum esse electionis gratiam ac regressionis ad propriam domum, et exclamasse post eam, cum duceretur, ac proprio nomine appellantem dixisse: O conjux, memento Domini. Talia sanctorum conjugia, tam perfecta fuit affectio beatoexitu Petri vel Pauli in sused et tempus Joannis, quo vita excessit, ex parte jam diximus, nunc etiam de loco quietus ejus secundum fidem Polycratis, Ephesii episcopi, edocere conveniens puto. Hic enim Polycrates Victori, episcopo urbis Romae, scribens et ipsius Philippi apostoli ac filiarum ejus pariter meminit, dicens: Sicut jam superius inseruimus, quod magna lumina in Asiae partibus dormierunt, quae suscitabit Dominus in novissimo die adventus sui, cum veniet in gloria et requiret omnes sanctos suos. Dico autem de Philippo, inquit, qui fuit unus ex apostolis, qui dormivit apud Hierapolin. Sed et duae ejus filiae inibi virgines consenuere, et alia ejus filia Spiritu sancto reple
Abbreviated transcription (Latin):
usq. cũ bestiis terra mariq depugno.
die ac nocte cõnexus ⁊ conligatꝰ decem
leopardis: nulititib dico ad custodiam
datis. qui ex beneficiis nr̃is semores fi¬
unt. sedego eoꝵ nequiciis magiᷤᷤ eru¬
dior: nec tam̃ in hoc iustificatꝰ sum
O salutares bestias que p̃parant᷑ mͥ:
qͣndo uenient. qñ emutent᷑. qͣndo eis
frui licebit carnib meis: quas ⁊ ego
opto acriores parari. et inuitabo ad
deuorationẽ mei: et dep̾cabor ueforte
ut in nõnullis defecerũr. timeit cõ¬
tingere corpus meũ Quin ĩmo. ⁊ si
cunctabunt᷑: ego uim faciã. ego me
ingeram: Date queso uenianr ego
noui quid expediat mͥ. ninc incipio
esse discipłs xp̃i. facestat inuidia. uel
cruces. bestie. disꝑsiones ossizm dis¬
cerptionesq u̾boꝵ m̃broꝵ: ac tociꝰ cor¬
poris pene. et omuia in me unum:
supplicia.¬

Expanded text:
 cum bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae praeparantur mihi, quando venient? quando emittentur? quando eis frui licebit carnibus meis? quas ego exopto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte ut in nonnullis fecerunt timeant attingere corpus meum; quinimo, etsi cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego novi quid expediat mihi. Nunc incipio esse Christi discipulus: facessat invidia, vel cruces, bestias, dispersiones ossium, discerptionesque membrorum, ac totius corporis poenae, et omnia in me unum supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
sceleris dep̾henderet᷑ admissum: aut
aliqͥd contrariũ romanis legib gestũ
nisi hoc solum qd̾ aute lucanos hym¬
nos xp̃o cuidam canerent do. Adultia
uero uero uł cet̾a huiꝰ modi crimina a¬
pud eos ⁊ inlicita habere. ⁊ penitꝰ arcĩ.
Cet̾a uero scd̾m leges eos agere com¬
rescripti sui auctoritate decer¬
Si qui tam̃ inciderint puniant᷑. ꝑ qd̾
ex ꝑte aliqua. ꝑsocutionis sedatum

Expanded text:
sceleris deprehenderetur admissum, aut sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium humanis legibus gestum, nisi hoc solum, quod antelucanos hymnos Christo cuidam canerent Deo: adulteria vero, vel caetera hujusmodi crimina apud eos ut illicita haberi, et penitus arceri; caetera vero secundum leges eos agere comrescripti sui auctoritate decersi qui tamen inciderint, puniantur, Per quod ex parte aliqua persecutionis sedatum
Abbreviated transcription (Latin):
quousq ad illa tp̃ra uirgo munda ⁊
inmacłata ꝑmanserit eccła: corrupto¬
rib ueritatis et diuini uerbi temano¬
ribus
aur misqͣm omnino extantib. aut eti¬
am si qui forte fuerant ui oocultis et
abditis hiatib t̾re de litescentib. ut
uero ⁊ apłoꝵ chorus et om̃is illa etas
que a dño susceꝑat uiue uocis auditũ
de hac luce discessit. Tum uelut in ua¬
cuam domũ false doctͥne impiꝰ error in¬
mersit. et tamꝙ̃ ubi nullꝰ iam diui¬
ni census defensor exist̾et: nudato ut¬
aiunt capite. corripientes arma m̃da¬
cii: obpugnare apłicam ueritatẽ ni¬
tuntur÷ Sed istud bellum intriusecꝰ
gerebat᷑ ꝑsectutionũ uero extͥnsecꝰ pon¬
dus urgelat eccłam. ⁊ tam ĩmense
caterue martirũ cotidie iuguꝰ alunt᷑
ut plimus scd̃s qui tẽ ꝓuinciam
ãm inistrabat: Multitudine int̾ẽp¬
toꝵ ꝑ motꝰ. referret ad imꝑatorem
qd̃ ĩnumera hominũ milia cotidie
obtrũcarentur: In quib nicħ omino

Expanded text:
go munda et immaculata permansit Ecclesia, corruptoribus veritatis et divini verbi temeratoribus, aut nusquam omnino extantibus, aut etiam, si qui forte fuerant, in occultis et ab ditis hiatibus terrae delitescentibus. Ut vero et Apostolorum chorus et omnis illa aetas, quae a Domino susceperat vivae vocis auditum, de hac luce discessit: tum velut in vacuam domum, falsae doctrinae impius se error immersit, et tanquam ubi nullus iam divini census defensor existaiunt, capite, corripientes arma mendacii, oppugnare apostolicam veritatem nituntur. Sed istud bellum intrinsecus gerebatur, persecutionum vero extrinsecus pondus urgebat Ecclesiam. Unde et immensae catervae martyrum quotidie jugulabantur, ut Plinius secundus, qui tunc provinciam administrabat, multitudine interemptorum permotus, referret ad imperatorem, quod innumera hominum millia quotidie obtruncarentur, in quibus nihil omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Quo in tempore etiã symeon cleophe fi¬
lius quẽ scd̃m ierosolimis ordinatũ ep̃m
supra edocuimꝰ: ꝑ martirium carnis
uinculis resolutus est: Hoꝵ adstipula¬
tor ip̃e ille est egesippus: quẽ in pluribꝰ¬
iam ꝓduximꝰ testem: Hiis ergo refert
qd̃ a quibdam hereticis accusatus sit
suppliciis afflictꝰ ꝑ multos dies. ita ut
etiam iudex ip̃e cum amicis suis de
eiꝰ paciencia miraret᷑ ⁊ adultimum
iuberet simili eũ qmͣ domins ꝑtulit
passione uitã finire: Sed et ip̃a u̾ba

Expanded text:
leophae filius, quem secundum Hierosolymis ordinatum episcopum supra docuimus, per martyrium carnis vinculis resolutus est. Horum astipulator ipse ille est Egesippus, quem jam produximus testem. Is ergo refert quod a quibusdam haereticis accusatus sit suppliciis afflictatus per multos dies, ita ut etiam judex ipse cum amicis suis de ejus patientia miraretur, et ad ultimum juberet simili eum quam Dominus pertulit passione vitam finire, cum esset a
Abbreviated transcription (Latin):
apud alexandriã etiam si nulla extͥn¬
secus mali causa sit: eo ip̃o quod genu
hominũ ferox seditiosum ⁊ semper
inquietum est ciuiles int̾ se motꝰ.
et bella uõ uirtutis merito. neq ob
defensionem s obnecem atq int̾itũ

Expanded text:
 Alexandria vero nulla extrinsecus mali causa , sed quod genus hominum ferox, seditiosum, semper inquietum est, civile inter se motum est bellum; non virtutis merito, neque ob defensionem, sed ob necem atque interitum
Abbreviated transcription (Latin):
aeree finbrie sũmitatem crescendo cõ¬
tiugerit. decerpat᷑: Kanc statuam
ad simlitudinem uultꝰ iħu forma¬
tam tradebant. que ꝑmansit ad nr̃a
usq tp̃ra: sic̃ ipsi oculis nr̃is ĩ speximꝰ:
Et nicħ mirũ si hii qui ex gentibus
crediderant: pro beneficiis que a sal¬
uatore fuerant consecuti. huiꝰ modi
uelut mminꝰ uidebant᷑ offerre. cum
uideamꝰ etiam muĩc. et apłoꝵ petri¬
designari. tabulasq depingi Sed et
antiquas ip̃oꝵ ymagines: a quib dã
conseruatas nos uidimꝰ: Quod michi
uidet᷑ ex gentili cõsuetudine indife¬
rent᷑ obseruatum: qd̾ ita soleant ho¬
norare quos honore dignos duxerĩt:
Insignia ⁊ enĩ ueterum. reseruari
ad posteroꝵ memoriam illoꝵ hono¬
ris: hoꝵ uero amoris iudiciũ est:
iacobi cathedra qui cobi.¬
prim᷑ in t̾ris ep̃s ab ip̃o saluatore et
aib apłis in ierosolimis est elect᷑: quãs
fratrem xp̃i uolumina diuina desiguãt

Expanded text:
aereae fimbriae summitatem crescendo conaereae fimbriae summitatem crescendo contigerit decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc et apostolordesignari, tabulasque depingi; sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. acobi cathedra, qui primus in terris episcopus ab ipso Salvatore et ab apostolis in Hierosolymis est electus, quemque fratrem Christi volumina designant,
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ mentionem: iuscũ
uidetur cõmemorare etiã illud in ea
qd̾ hystoria dignũ duximus Muli¬
erem quã sanguinis ꝓfluuio laborã¬
tem a xp̃o curatam euangłia tradiderũt.
eius in ea etum nũc ostendit᷑: Profo¬
rib uero domꝰ ipsius. basis quedm in
loco editiore collocata monstrat᷑: In qua
mulieris ipsiꝰ uelud genib ꝓuolute.
paliasq supplicit̾ tendentis: ymago
ere uidet᷑ expressa: Astat uero alia ere
nicħominꝰ fusa statua. habitu iuiri.
stola compre circũdati: ⁊ dextrã mu¬
lieri porrigentis: H uiꝰ ad pedem sta¬
tue clusi herbam quedam uoua specie
nascitͤ: Que cum orta fuerit excres¬
cere usq adstole illiꝰ erei indum̃ti fin¬
briam solet: qm cũ sunimo uertice
trescens herba contig̾it. uires inde ad de¬
pellendos om̃s morbos. langoresq cõ¬
quirit. ita ut quecũq illa fuerit ĩfir¬
mitas corporis: austu exiguo made fac¬
ti salutaris graminis depellatur Ni¬
chil omnino uiriũ gerens. si aute qm

Expanded text:
fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam illud in ea gestum quod historia dignum duximus, mulierem, quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam euangelia tradiderunt, eius in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domui ipsius basis quaedloco editiore collocata monstratur, in qua mulieris ipsius velut genibus provolutae palmasque simpliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua habitu virili, stola compta circumdata, et dexteram mulieri porrigens; hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur, quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet, quam cum summo vertice crescere herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit, ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depellatur, nihil omnino virium gerens, si antequam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nõ omnib placebat ep̃is: quin pociꝰ¬
⁊ ecõtrario scribentes. ei iubebant magis¬
ut que pacis sunt ageret: et concordie¬
extant etiam ip̃oꝵ littẽ. quib asperus
obiurgant uictorem uelut inutiliter
eccłe cõmodis consulentem Nam et

Expanded text:
 non omnibus hoc placebat episcopis, quin potius e contrario scribentes ei iubebant, ut magis quae pacis sunt ageret et concordiExtant etiam ipsorum literae, quibus asperius obiurgant Victorem velud inutiliter ęcclesiae commodis consulentem. Eo t
Abbreviated transcription (Latin):
et ego omniũ ur̃m minimꝰ polic̾tes
cutus fum: Septem namq ex parẽti¬
bus meis ꝑ ordinem fuerunt ep̃i; e
hunc diem: ut cõueniret cum illo quo
non ꝑturbabor ex hiis que ad t̾rorem
proferunt᷑. quia ⁊ maiores mei dixe¬

Expanded text:
minimus Polycrates cutus sum; septem namque ex parentibus meis per ordinem fuerunt episcopi, et hunc diem, ut conveniret cum illo, quonon perturbabor ex his, quae ad terrorem proferuntur, quia et maiores mei dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ter se agere: Kic arrogancia elatus.
apłice sibi aliquid auctoritatis assumẽs:
docere conatur eos. qui multo rectius
qmͣ ip̃e credebant. ⁊ cohortat᷑ om̃s. ad
dare aurẽs suãs : B̾lasphemat autem¬

Expanded text:
ter se agere, arrogantia elatus, assumpsit sibi aliquid auctoritatis apostolicadocere conatur eos, qui multo rectius quam ipse credebant, et cohortatur omnes ad dare aure
Abbreviated transcription (Latin):
apicem gubernante: pax eccłiis ꝑ om̃ẽ
t̾ram ꝓpigabatur. et sermo dñi ex om̃i
gen̾e omniũ: ad agnitionẽ ⁊ pietatẽ
dei sũmi animas congregabat : De¬
niq ⁊ in urbe roma multos ex illis
inlustrib ⁊ p̃diuitib uiris cũ liberis
et cõiugib ac ꝓpinquis: atq onĩi ꝑit̾
familia sociauit ad fidem: Sed hoc nõ
hostis aspexit: Continuo deniq adgre¬
dit᷑ uariis. nr̃os machiuis ĩpugnare¬

Expanded text:
iis per omnem terram propagatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex illis illustribus et praedivitibus viris, cum liberis et conjugibus ac propinquis, atque omni pariter familia sociavit ad fidem. Sed hoc non hostis aspexit. Continuo denique aggreditur variis nostros machinis impugnare
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝙͣ pro se aliquid loq̃us: sed ne eos
quidem qui cuxũ steterant dep̾cans easdẽ
uoxes pari obstinatione ⁊ elamore repe¬
tebat. Tum pͥncipes intelligentes ut
apud que flagris ad ossa usq laniatus:
neq pretes neq lacͥmas fudit. S eandẽ
uocem miserabilit̾. ⁊ cũ quodã ululatu
emitrens ꝑ singła pene uerbera ꝓferebat.
addens etiã hoc. ue ue ierosolimis: Pro¬
sequit᷑ ⁊ aliud idem hystoriograpħꝰ. ma¬
iore gestum miracło dicens. Oraculum
quoddã in sacris litt̾is reꝑtũ: qd ꝑ idem
tempꝰ uirũ designaret ex eoꝵ genere
ꝓcessurum qui tociꝰ orbis potiret᷑ imꝑio
cuiꝰ oraculi p̃sagium : idem hystoriogra¬
phus uespasianũ declarare suspicatur:
Sed uespasianꝰ non aliis qmͣ illis solis
hec responsa referent᷑ ad quẽ dix̾at pater.
Pete a me ⁊ dabo tibi gentes hereditatem
tuã et possessionẽ tuam t̾minos t̾re. Et
cuius ꝑ idem tp̃s ꝑ apostolos suos inom¬

Expanded text:
quaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos quaquam pro se aliquid loquens, sed nec eos quidem, qui circumsteterant deprecans, easdem voces pari obstinatione et clamore repetebat. Tunc principes intelligentes, ut apud quem flagris ad ossa usque laniatus, neque preces neque lacrymas fudit; sed eamdem vocem miserabiliter, et cum quodam ejulatu emittens, per singula pene verbera proferebat, addens etiam hoc: « vae, vae Hierosolymis! » Prosequitur et aliud idem historiographus, majore gestum miraculo, dicens oraculum quoddam in sacris litteris repertum, quod per idem tempus virum designaret ex eorum regione processurum, qui totius orbis potiretur imperio. Cujus oraculi praesagium, idem historiographus Vespasianum declarare suspicatur. Sed Vespasianus non aliis, quam illis solis ad Christum haec responsa referuntur, ad quem dixit Pater: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et cujus per idem tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
excedens. quod uere falsũ putaretur: nͥ
ocłoꝵ fidem cõfirmasset. maloꝵ cõsecuta
ꝑnicies: Et enĩ prope solis occasum
uisi sunt. ⁊ quadrige cursus in omni
regione ꝑ aerem ferri. ⁊ armatoꝵ cohor¬
tes misteri nubib ⁊ urbem circũdare
agminib ĩprouisis: In alio itẽ die
festo qui pentecostes appellat᷑. uoctu sa¬
cerdores ingressi templum administeria
ex more cõplenda. primo quidem motꝰ
quosdam strepitꝰq senserunt: Tum de¬
inde uoces subitas audiũt dicentes. mi
bilius : Et enũ quidam ananie filius
iesus noĩe uir plebe ius ⁊ rusticus.
anre qͣrtum belli annũ cum ciuitas ĩ
pace ⁊ habundancia ꝑduraret in die
festo tab̾nacłoꝵ: repente clamare cepit
uox ab oriente. uox ab eccidente. uox a
quatuor uentis. uox suꝑ ierosolimam
ppło uiri uelut infausti presagii uidig¬
natione cõmoti: correptum hominem
multis uerberib afficiunt: At ille ne¬

Expanded text:
excedens. Quod vere falsum putaretur, nisi excedens. Quod vere falsum putaretur, nisi oculorum fidem confirmasset, malorum consecuta pernicies. Etenim prope solis occasum, visi sunt currus et quadrigae in omni regione per aerem, et armatorum cohortes misceri nubibus, et urbes circumdari agminibus improvisis. In alio item die festo, qui Pentecostes appellatur, noctu sacerdotes ingressi templum, ad ministeria ex more complenda, primo quidem motus quosdam, strepitusque senserunt, tum deinde voces subitas audiunt dicentes: « Mbilius: « Etenim quidam Ananiae filius Jesus nomine, vir plebeius et rusticus, et ante quartum belli annum, cum civitas in pace et abundantia perduraret, in die festo tabernaculorum repente clamare coepit: « Vox ab oriente, vox ab occidente, vox a quatuor populo viri, velut infausti praesagii indignatione commoti, correptum hominem multis verberibus afficiunt. At ille ne
Abbreviated transcription (Latin):
ebant¬
Et enim stella prefulgens gladio per
omuĩa similis ĩminere desuꝑ cuurat
⁊ ante excidii tempꝰ ac belli. cũ ppłi
ad diem festum azimoꝵ cõuenirent.
octaua die m̃sis. xanctici qui est apͥliᷤ.
noctis tp̃r hora noua: tantꝰ luminis
fulgor. aram templũq circũdedit ut
putarent or̃as diem clarissimũ fc̃m:
⁊ ꝑmansit sꝑacio hore dimidie. quod
uidebat᷑ Sed legis ꝑitos ⁊ ꝓbos qͦsq
doctores nõ latuit: exciciale portentũ
In eadem quoꝙ festiuitate uitula sa¬
crificiis admota ⁊ aris assisten. int̾
ip̃as ministroꝵ manꝰ ex enixa ẽ agna̾
Sed ⁊ ianua int̾ioris edis que respici¬
ebat ad orientem. cũ esset here solido
induta. ac ꝑinde ĩmensi pond̾is. que
uix uigiiti uiris sũmo cor natu ĩpel¬
lentib clauderetur: ferreis quoq uectibꝰ
⁊ seris munita ac pessuł in altum de¬
missis teneretur obstricta: repente hora
Sed et tnsacto die festo. post aliquot
giosus apparuit uisus: Et fidẽ peue

Expanded text:
bantEtenim stella praefulgens gladio per omnia similis, imminere desuper civitnnum. Sed et ante excidii tempus ac belli, cum populi ad diem festum convenirent, octavo die mensis Xanthici, qui est Aprilis, noctis tempore, hora nona tantus luminis fulgor aram templumque circumdedit, ut putarent omnes diem clarissimum factum, et permansit spatio horae dimidiae. Quod videbatur: sed legisperitos et probos quosque doctores non latuit exitiale portentum. In eadem quoque festivitate vitula sacrificiis admota et assistens, inter ipsas ministrorum manus enixa est aquam; sed et janua interioris ebat ad orientem, cum esset aere solido induta, ac perinde immensi ponderis, quae vix viginti viris summo conatu impellentibus clauderetur, ferreis quoque vectibus et seris munita, ac pessulis in altum demissis teneretur obstricta, repente hora Sed et transacto die festo, post aliquot giosus apparuit visus, et fidem pene
Abbreviated transcription (Latin):
ciatib affligente eo maxime qd̾ eius
sentenciã uincere cupiebat. quã lau¬
dabili uoce decreuerat: nicħ se prorsuᷤᷤ
eoꝵ que sibi contra fas imperabantur
acturam. statuti sui tenax. Ad ultimũ
mercuria nomine: anus uenerabilis
Et fecudissima in filiis quos nõ pre
nis: in auditis torm̃toꝵ gen̾ib toleta¬
tis. finem omnium ferro cedente sus¬
tamꝙͣ pro etate facilem flecti ant e
cum iu nullo sibi ced̾e uideret: ferocius
eũ cruciare cõtendit: Tũ deinde cet̾os
uariis torm̃tis dilanians. cum pari
modo constancia fidei uid̾et armatos:
tradi ignib iubet : Discoꝵ uero pue¬
rum quod sibi constant᷑ ⁊ sapienter
in omnib respondisset: admiratus

Expanded text:
me, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eorum quae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax ad ultimum Mercuria, anus venerabilis et fecundissima in filiis, sed quos nonnis, inauditis tormentorum generibus tolerat, finem omnium, ferro cedente, sustanquam pro aetate facilem flecti erat cum in nullo sibi cedere videret, ferocius eum cruciare contendit. Tum deinde caeteros variis tormentis dilanians, cum pari modo constantia fidei videret armatos, tradi ignibus jubet. Dioscorum vero puerum, quod sibi constanter et sapienter in omnibus respondisset, admiratus
Abbreviated transcription (Latin):
rem cuiꝰdam potentis sub mercede pro¬
curaret: iubetur ab eo ydolis ĩ molari.
rursũ blandiciis mulcebatur: Cum
uero utrũq contẽpneret: p̃ acuta su¬
de ⁊ ualidissima tnsuerberatur. ꝑ me¬
frigore. languore. latronib bestiisq
consũpte sunt: qui om̃s ymitati elec
dicit᷑ inlopolis. cũ ad arabitum mõ¬
tem. una cũ grandena coniuge dis¬
cessisset: nulli ultra apparuit: Et¬

Expanded text:
rem cujusdam potentis sub mercede procuraret, jubetur ab eo idolis immolare. Rrursum blanditiis mulcebatur. Cum vero utrumque contemneret, praeacuta sude validissime transverberatus per mefrigore, languore, latronibus, bestiisque consumpti sunt; qui omnes imitati electdicitur Nilopolis cum ad Arabicum montem una cum grandaeva conjuge discessisset, nulli ultra apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uini martires qui cum xp̃o iu celes¬
tib sedent. ⁊ regni eiꝰ ꝑticipes sunt:¬
atq iudicii: qui cũ ip̃o de lapsis fr̃ib
iudicant: Isti inqͣm ip̃i susceperunt
lapsos: ⁊ peuitenciã conuersionẽq
coꝵ nõ respuerunt. scientes qd̾ d̾s nr¬

Expanded text:
vini martyres, qui cum Christo in coelestibus sedent, et regni ejus participes atque judicii, qui cum ipso de lapsis fratribus judicant: isti, inquit, ipsi susceperunt lapsos ad poenitentiam, conversionemque eorum non respuerunt, scientes quod Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
q tribunalib astantes. cum quiami
ad negandum declinaret: Dirũpe¬
bantur intra semet ip̃os. ⁊ uultu. o¬
culis. ac nutib. uelut erigere cona¬
bant᷑ illum: qui in suppliciis positꝰ
trepidabat: Int̾dum etiam manus
ꝓtend̾e. ac rocius reliqui corporis moti¬
bus. et habitu diu̾se inclinati: tamꝙͣ
subleuare lapsantis animos gestielãt.
Conu̾si uero ad eos om̃s. et quid de sem¬
ip̃is ꝓfit̾ent᷑. ex eoꝵ motib agnoscen¬
tes: priꝰ pene quã in eos uulgꝰ insilis¬

Expanded text:
riam astantes, cum quidam ad negandum suaderetur, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis motibus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animos gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur, ex eorum motibus agnoscentes, prius pene quam in eos vulgus
Abbreviated transcription (Latin):
tur sponte ꝓsiluit. ita ut ꝑt̾reren¬
tur etiã ipsi crudelitatis auctores:
qd̃ ꝓintior inuenta est ad mortem
femina. qmͣ ꝑsecutor ad penã Se¬
crudelissimis affecere suppliciis. ita
ut om̃is ei iuncturas menbroꝵ priꝰ
soluentes: de suꝑiorib eũ p̾cipitarẽt:¬

Expanded text:
t, sponte prosilivit; ita ut perterrerentur etiam ipsi crudelitatis auctores, quod promptior inventa est ad mortem femina, quam persecutor ad poenam. Scrudelissimis affecerunt suppliciis, ita ut omnes ei juncturas membrorum prius solventes, de superioribus eum praecipitarent
Abbreviated transcription (Latin):
cõstrictꝰ. ita ut neq iucede̾. neq stare
posset cũ hiis qui eũ in sellula porta¬
bant. offertur: Quoꝵ unꝰ quidẽ sta¬
tim negauit: alius uero noĩe eunus
cũ iuliano sene ñ dñi ih̾u xp̃i confes¬
sione ꝑdurat. quiq iubent᷑ camelis im¬
positi ꝑ omnẽ circũduci ciuitatẽ: et
flagris hinc iude uerberantib popło¬
uolentes etiam mortuis illud̾e cadaue
fortissimꝰ miles iam dñi. ⁊ uusquam
se inferior fact᷑. in cõfessione ꝑsistens.
capite ꝓpietate dãpnatur: Alius quidã¬
cũ multis uerbis a iudice ad uegan¬
dum suad̾e̾tur: ⁊ eo maiore sua cõstan¬
cia fidem suã ꝓfiteret᷑ : uiuus ad ulti¬

Expanded text:
constrictus esset, ut neque incedere neque stare posset, cum his, qui eum in sellula portabant, judici offertur: quorum unus quidem statim negavit, alter nomine Eunus, cum Juliano sene in Domini confessione perdurat: quique jubentur camelis impositi, per totam circumduci urbem, et flagris, hinc inde inspectante povolentes etiam mortuis illudere cadavefortissimus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pietate damnatur. Passus VIcum multis verbis a judice ad negandum suaderetur, et eo majore constantia fidem suam profiteretur vivus ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
susceperũt: Sed et ãmirandam uir¬
ginem. longeue etatis. apolloniam
noĩe cũ corripuissent: dentes primo¬
ei oñis effoderunt: Cougestis deinde
lignis. extruxerũt rogum. cõminã¬
tes. uiuam se eã iucensuros. nisi cũ
ip̃is ꝑiter impia u̾ba ꝓferret: At
illa ut rogũ uidit eẽ succensũ: pau¬

Expanded text:
cap. XXXI: Sed et admirandam virginem longaevae aetatis, Apolloniam nomine, cum corripuissent, dentes ei primo effoderunt; congestis deinde lignis exstruxerunt rogum, comminantes se vivam eam incensuros, nisi cum ipsis impia verba proferret. At illa, ut rogum vidit succensum,
Abbreviated transcription (Latin):
iubent impia u̾ba ꝓferre: Quod ille¬
menbratim fustib colliserũt. uultũq
et occulos acutis calamis forabant¬
terebrantes: ⁊ extia urbem cũ cruciatibꝰ
eiecerunt: ibiq¬

Expanded text:
jubent impia verba proferre; quod ill fustibus colliserunt, vultumque et oculos acutis calamis terebrantes, extra urbem cum cruciatibus expulerunt, ibiq
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicit: Qu ⁊ apłos improbant: De¬
trus enĩ a  philippus. et uxores habue¬
runt ⁊ filias: etiam uiris irptum
dederunt: Sed et paulum nõ di tedet
apłm: in quadam epła sua m̃tionem
uel salutationem facere cõparis sue.
qm se id̾o negat curcũducere: ut ad p̃¬
dicationẽ euangłii expeditior fiat uerũ¬

Expanded text:
 dicit: An et apostolos improbant? Petrus etenim ac Philippus et uxores habuerunt et filias etiam virgines nuptum dederunt. Sed et Paulum apostolum non tedet in quadam epistola sua mentionem vel salutationem facere comparis suae, quam se ideo negat circumducere, ut ad predicationem evangelii expeditior fiat. E
Abbreviated transcription (Latin):
breis erat. de pauli nomine ne eiꝰ dicta
ter declinasse: ne statim in pͥncipio pau¬
li nomine inspecto. lectio eiꝰ reprdiare¬
breos: Pro humilitate ergo paulus qͥ
ad gentes fuerat destinatꝰ: nõ seripsit

Expanded text:
Hebraeis erat de Pauli nomine, ne dicta ter declinavit, ne statim in principio Pauli nomine inspecto, ejus lectio repudiarebraeos. Pro humilitate ergo Paulus, qui ad gentes fuerat destinatus, non scribit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul a ponte oliuo. castra posuisset: ecte¬
cius agitur in occursũ. et ꝓruens rome
portis: sequi se reliquũ exercitũ iubet:
Srior ip̃e obuiꝰ p̃ccurrit armatꝰ Iusse¬
rat ãt nauib ad decipulam compositis:
fluuium sterni ⁊ suꝑpositis postibus

Expanded text:
cul a ponte Milvio castra posuisset, tius agitur in occursum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse praecurrit armatus. Jusserat autem navibus ad decipulam compositis fluvium sterni, et superpositis pontibus
Abbreviated transcription (Latin):
uersus maxencium urb rome tyrannũ¬
quidem iam tunc xp̃iane religionis fau¬
ut est sollempne nr̃is iniciari signũ dñi¬
ce passionis acceꝑat Cum igit᷑ auxius¬
⁊ multa secum de ĩminentis belli necessi¬
orientis partem in celo signũ cruciᷤ ig¬
neo fulgore rutilare: Cumq tanto uisu
fuisset ext̾ritꝰ: ac nouo ꝑturbaret᷑ aspec¬
tu. assistere sibi uidet angłos dicentes:
hoc uince: Tum uero letus redditus. et
de uictoria iã securꝰ. signũ crucis quod
in celo uiderat in sua fronte designat:
dictum est: Saule saule. quid me ꝑse¬
queris. Ego sum iħs nazarenꝰ: Nisi
quia nõ adhuc ꝑseq̃uis: sed iam cõseq̾ns
inuitat᷑ Exiñ signum qd̾ in celo sibi fu¬
erat demonstratũ: in militaria uexilla
ciem crucis dũice exaptat. ⁊ ita armis
uexillis religionis instruct᷑ : adu̾sũ im¬

Expanded text:
ersus Maxentium urbis Romae tyrannquidem jam tunc Christianae religionis fauut est solemne nostris initiari, signum Dominicae passionis acceperat. Cum igitur multa secum de instantis praelii necessiorientis partem in coelo signum crucis igneo fulgore rutilare; cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos dicentes: c vince. Tunc vero laetus redditus, et de victoria jam securus, signum crucis quod in coelo viderat, in sua fronte designat, r dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur. Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla ciem Dominicae crucis exaptat; et ita armis et vexillis religionis instructus adversus im
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut completum uideret᷑ illud quod
scriptũ est in exodo. qr egypciis erant
git nicħominꝰ dñs deus nr magnificari
in scĩs suis: Et cepte uirtutis opus pros¬
ꝑiorib successib ꝓpagare: atq iterum

Expanded text:
ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant pergit nihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
nec cesarie fides. unꝰ deus pat̾ u̾bi uiuẽ¬
tis. sapiencie subsistentis. et uͥtutiᷤ sue
⁊ figure ꝑfectꝰ: ꝑfecti genitor. pater
filii unigeniti. Unus dñs solus ex solo
deo figura. ⁊ ẏmago deitatis: uerbum
peuetrans. sapiencia cõprehendens omĩa.
et uirt᷑ qua tota creatura fieri potuit:
Filius uerꝰ ueri. et inuisibilis ex inui¬
sibili. ⁊ incorruptibilis ex incorrupti¬
bili. et in mortalis ex ĩ mortali: ⁊ sempi
ruit: ymago filii ꝑfecti ꝑfecta. uiuenti¬
ũ causa: Sanctitas sc̃ificationis pres¬
tatrix. ꝑ quem deus suꝑ omnia ⁊ in om

Expanded text:
sareae fides: Unus Deus Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae, et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus, solus ex solo Deo, figura et imago deitatis, Verbum perpetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, et incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et sempitruit, imago Filii perfecti, perfecta viventium causa, sanctitas sanctificationis praest
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus sui utreq partes paululũ
siluissent: nolite inquit o filioli ratio¬
nabiles aĩas. pro iutis aĩalib uiola¬
re. frat̾nam pacem. questꝰ cupiditate di¬
soluere. dei leges ⁊ nature ꝑit̾ iura te¬
merare. et uia mecũ ad horã stagin exi¬
cialis accedite. Egd iam nos uos ꝑ uir¬
tutem dñi: om̃i cerramine cruente
contentionis absoluam : Et cum hec
dixisset: in conspectu omniũ. uirgã
qmͣ tenebat in mauu. ad pͥmas litto¬
ris undas defigit: Et ip̃e positis ge¬
uib palmas tendit ad celum: atq hiiͦ¬

Expanded text:
adventus sui utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas tetendit ad coelum, atq
Abbreviated transcription (Latin):
uium ferax Memoratur etiã aliuo
dam loco ruris angusti. cũ res poscerot
eccłam construi: rupes quedã uicini
montis ex parte orientis obiecta. ex a¬
lia uero p̃terfluens fluuiꝰ: spaciũ qͣn¬
tum eccłe sufficeret. denegabat: Et cũ
aliis omino nõ esset locus. om̃isq mesti¬
se agerent. qd solum ad construendam
eccłam nõ haberent: ille fide pleuꝰ ꝑ uoc¬
num sinapis. dic̾e̾tis monti huic tol¬
le te. ⁊ mitte te in mare. ⁊ fieret utiq.
Cumq hec pleua fide ac deuotione depos¬
ceret: ad lucem coheuntib ppłis. ĩuenta
est rupes in parte una se cessisse tantũ
qͣnͣtum spacii ad condendam eccłam¬

Expanded text:
i. II 141 Memoratur etiam aliud dam loco ruris angusti, cum res posceret ecclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernocnum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te in mare’; et fieret”. II 144 Cumque hoc plena fide ac devotione ceret, ad lucem coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendam qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta. magestate. ⁊ sẽpiteruitate. et
regno: minime diuidit᷑. neq ab alienat᷑:
Igit᷑ noqq factum sit quid aut seruians
in trinitate. neq suꝑ inductũ: tamqnͣ
ante hac quidem non subsistens: Poit¬
ea uero suꝑ ingressum. neq ita defuit
umꝙͣ filius patri. neq filio sp̃s sanctꝰ
sed inconu̾tibilis. ⁊ incõmutabilis ead
dionisiꝰ apud alexandriam quieuit¬
ni: decem ⁊ septem annis functꝰ saco¬

Expanded text:
fecta majestate, et sempiternitate, et regno minime dividitur, neque abalienatur. Igitur neque factum quid aut serviens in Trinitate, neque superinductum, tanquam antehac quidem non subsistens, postea vero superingressum. Neque ita defuit unquam Filius Patri, neque Filio Spiritus sanctus, sed inconvertibilis, incommutabilis eadem Dionysius apud Alexandriam it, decem et octo annis funct
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã erat in ponti regionib sitũ.
possessio:. duobꝰ fr̃ib sorte heditatis ob¬
uenerat : Sed pecunie cupiditas que
pene omniũ corda mortaliũ suꝑat:
itiam frat̾nam uecessitudinẽ uiolauit:

Expanded text:
um erat in Ponti regionibus situm,ur. Ista possessio duobus fratribus sorte haereditatis obvenerat, sed pecuniae cupiditas, quae pene omnium corda mortalium superat, etiam fraternam necessitudinem violavit.
Abbreviated transcription (Latin):
crum. ⁊ in aere pend̾e uideret᷑: ⁊ nec hoc
lapsu ꝓpero proderet᷑ Mhinistri fallacie
rpi discedat ad ꝓpnia: Sed ⁊ miulta alia
decipiendi causa a uet̾ib in loco fuerant
constructa: que nũc longum est enume¬
rare ꝑ singła uerum ut dicere ceꝑamus:
rescripto recitato: parati quidã erant noᷤᷤ¬
troꝵ ppłi. ad subuertendũ erroris aucro¬
rem: Persuasio tam̃ quedam ab ip̃is gen¬
tilib fuerat disꝑsa qd̾ si humana manus
simulacrũ illud contigisset: t̾ra dehiscẽs.
ilico solueret᷑ in chaos. celũq repẽte
rueret in p̃ceps : Que res paululũ
stuporem q̃udam ppłis dabat: Cum
magis munitꝰ. correptã bipennem
insurgens omi uisu: maxille uetatoriᷤ
illidit: Noxq clamor attollit᷑ utio¬
rumq ppłoꝵ: neq tam̃ aut celum
ruit. Qut t̾ra dehiscit : Iude iterum
atq iterũ repetens: putris ligni fumo¬
sum genium cedit Dost hoc reuul¬

Expanded text:
chrum, et in aere pendere videretur. Et ne hoc chrum, et in aere pendere videretur. Et ne hoc lapsu 295 propero proderetur, ministri fallaciaerapi, discedat ad propria. Sed et multa alia decipiendi caussa a veteribus in loco fuerant constructa, quae nunc longum est enumerare per singula. Verum ut dicere coeperamus, Rescripto recitato, parati quidem erant nostrorum populi ad subvertendum erroris auctorem: persuasio tamen quaedam ab ipsis Gentilibus fuerat dispersa, quod si humana manus simulachrum illud contigisset, terra dehiscens illico solveretur in chaos, caelumque repente rueret in praeceps. Quae res paululum stuporem quendam populis dabat. Cum magis munitus, correptam bipennem, insurgens omni nisu, maxillae veteratoris inlidit. Clamor attollitur utrorumque populorum: neque tamen aut caelum ruit, aut terra desedit. Inde iterum atque iterum 296 repetens, putris ligni fumosum genium caedit: quo de
Abbreviated transcription (Latin):
metallis forent ÷ Erant etiam que dam
ad stuporem ãmirationemq uidenciũ.
dolis ⁊ arce composita ⁊ Fenestra ꝑexi¬
gua ab ortu solis ita erat aptata:. ut die
qua institutũ fuerat simulacrumi solis
ad serapem salutandũ introferri. dili¬
genter temporib obseruatis. ĩgrediẽte
simulacro : radius solis ꝑ eandem feneᷤ¬
tram directꝰ: os ⁊ latebras serapis illus¬
traret: Ita ut inspectante ꝓpło serapiᷤᷤ
salutatus: osculo uideret᷑ a sole: Erat
et aliud fraudis genus huiꝰ modi. Na¬
tura lapis magnetis huiꝰ uirtutis
esse ꝑlubetui: ut ad se rapiat ⁊ atralut
ferrum Signũ solis ad hoc ip̃m ex fer¬
ro subtilissimo manu artificis fuerat
fabricatum: ut lapis cuiꝰ natura ferrũ
ad se trahere diximus: desuꝑ inlaq̃arib
fixus: cũ temꝑate sub ip̃o ad libram fuis¬
set positum simulacrũ. uinaturali ad se
raperet ferrũ: Assurrexisse ppło simula¬

Expanded text:
metallis forent. Erant etiam quaedam metallis forent. Erant etiam quaedam ad stuporem admirationemque videntium, dolis et arte composita. Fenestra perexigua ab ortu solis ita erat aptata, ut die qua fuerat institutum simulachrum Solis ad Serapin salutandum introferri, diligenter temporibus observatis, ingrediente simulachro radius solis per eandem fenestram directus, os et labra Serapis illustraret, ita ut inspectante populo, osculo salutatus Serapis videretur a Sole. Erat et aliud fraudis genus hujusmodi: Natura lapidis Magnetis hujus virtutis esse perhibetur, ut ad se rapiat et attrahat ferrum. Signum Solis ad hoc ipsum ex ferro subtilissimo manu artificis fuerat fabricatum, ut lapis, cujus naturam ferrum ad se trahere diximus, desuper in laquearibus fixus, cum temperate sub ipso radio ad libram fuisset positum simulachrum, et vi naturali ad se raperet ferrum, assurexisse populo simula
Abbreviated transcription (Latin):
gentib spaciis omni ex ꝑte distentus
Cuncta uero que ad sũmum pauim̃¬
toꝵ euadatur oꝑe forniceo constructa:
que ĩmissis desuꝑ luminarib ex occul¬
tis aditib i nuicem insemet distĩctis:
usum diu̾sis miniftiis et clandesti¬
nis officiis exibebant: Iam uero in
suꝑiorib. extrema tociꝰ ambitꝰ spacia oc
ẽ EC. idest qui se castificant. cõmanere
soliti erant: Porticus quoq post hec om¬
nem ambitum quadratis ordinib dis¬
tiucte intrinsecus circũilunt: In medio
tocius spacii edes erat p̃ciosis edita co¬
lũpnis. ⁊ marmoris saxa extͥnsecus
ample magnificeq cõstructa In hac
simulacrum serapis ita erat uastum:
ut dextera unũ parietem. alterum le¬
ua ꝑstringeret : Quod monstrum: ex
om̃ib generib metalloꝵ lignoꝵq com¬
positum ferebatur Int̾ioris delubri pa¬
rietes lamini pͥmo aureis uestiti: suꝑ
has argenteis. ad postremũ uero aeroe

Expanded text:
gentibus spatiis omni ex parte distentus: gentibus spatiis omni ex parte distentus: cuncta vero, quo ad summum pavimentorum evadatur, opere 294 forniceo constructa, quae immensis desuper luminaribus, et occultis adytibus invicem in semet distinctis, usum diversis ministeriis et clandestinis officiis exhibebant. Jam vero in superioribus extrema totius ambitus spatia occοντας, id est, qui se castificant, commanere soliti erant. Porticus quoque post haec omnem ambitum quadratis ordinibus distinctae intrinsecus circumibant. In medio totius spatii aedes erat, pretiosis edita columnis et marmoris saxo ex trinsecus ample magnificeque constructa. In hac simulachrum Serapis ita erat vastum, ut dextra unum parietem, alterum leva perstringeret: quod monstrum ex omnibus generibus metallorum lignorumque compositum ferebatur. Interiores delubri parietes laminis primo aureis vestiti, super has argenteis, ad postremum aereis habe
Abbreviated transcription (Latin):
quib dolorem intert suꝑauerit gła me¬
ritoꝵ: Deceto uero maloꝵ causam ra¬
dicesq discordie qae ꝓ simulacroꝵ de¬
fensione ueniebant: penitꝰ debere succi¬
di Quib ext̾minatis: etiam belloꝵ
causa ꝑiter conquiescit Cũꝙ hec scͥpta
uenissent: et uelut post inducias parui
tpr̃is ad audiendum ut̾q ppłs conue¬
nisset ad templum: statim ut prima
epłe pagina reserata est: in cuiꝰ exordio
uana gentiliũ suꝑsticio culpabatur.
por ac panor gentiliũ ꝓpłos inuadit
latebras unus quisq q̃rere. angustos
fuge calles rimari. aut nr̃is se latent̾
ĩmergere: ut ab om̃ib qui aderant
nosceretur dei p̃sencia ppło suo audaciã
tribuente. furorem demonis qui ĩ illis
auditum quidẽ omnib puto sione¬
plerisq uero etiam noctus locus eius
est. non natum: sed manu ⁊ construc¬
tione. ꝑ centum aut eo ampliꝰ gradꝰ
in sublime suspensus. quadratis ⁊ in¬

Expanded text:
quibus dolorem interitus superaverit gloria mequibus dolorem interitus superaverit gloria meritorum. De caetero vero malorum caussam radicesque discordiae, quae pro simulachrorum defensione veniebant, penitus debere succidi: quibus exterminatis, etiam bellorum caussa pariter conquiesceret. Cumque haec scripta venissent, et velut post inducias parvi temporis ad audiendum uterque populus convenisset ad templum, statim ut prima Epistolae pagina reserata est, in cujus exordio vana Gentilium superstitio culpabatur, por ac pavor Gentilium populos invadit. Latebras unusquisque quaerere, angustos fugae calles rimari, aut nostris se latenter immergere: ut ab omnibus qui aderant nosceretur, praesentia Dei populo audaciam tribuente, furorem daemonis qui in illis auditum quidem omnibus puto, plerisque vero etiam notum. Locus est non natura, sed manu et constructione per centum, aut eo amplius gradus, in sublime suspensus, quadratis et in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndam nomine et in labitu solo phi¬
bsophũ. quo ante signano arcem de¬
fenderent: et tyrannidem tenerent
at hii quilr romauoꝵ legũ custodia
uirisq ⁊ndi cura ꝑmissa est: cog¬
nins ꝯue gesta fuerant. turbati atq
pt̾riti: ad templun cõuolant: Causas
audacie ꝑcunctantur: et quid sibi uel¬
let ille concursus : In quo tanto scełe
ante aras sanguis ciuium funderet᷑:
inqͥrunt : Sed illi obfirmato auditir:
confusis ⁊ dissonis uocib rationẽ fc̃i
nillam. sed clamorem reddebãt: Mi¬
serunt tam̃ ad ees nuincios de roma¬
ni imꝑii potestate. de uindicta legũ:
t de hiis que talia solerent subsequi
cõmonelunt: Cumq loci munitio ni¬
hil aduersũ uesaniam molientes agi.
nisiui maiore sineret: res gesta ad
imꝑatorẽ refert᷑ Ille qui ingenita
mentis clem̃cia. errautes mallet emẽ¬
dere qmͣ ꝑdere: rescribit illoꝵ quidẽ
uindictã quos ante aras sanguis fusus
martires fecit: non esse postendam in

Expanded text:
quendam, nomine et habitu phiquendam, nomine et habitu philosophum, quo antesignano arcem defenderent, et tyrannidem tenerent. At hi quibus Romanarum legum custodia, jurisque dicendi cura permissa est, cognitis quae gesta fuerant, turbati atque perterriti ad templum convolant, caussas audaciae perconctantur, et quid sibi vellet ille concursus, in quo cum tanto scelere ante aras sanguis civium funderetur, inquirunt. Sed illi obfirmato aditu confusis et dissonis vocibus 293 rationem facti nullam, sed clamorem reddebant. Missis tamen ad eos nuntiis, de Romani Imperii potestate, de vindicta legum, et de his quae talia solerent subsequi, commonebant. Cumque loci munitio nihil adversum vesana molientes agi, nisi vi majore, sineret, res gesta ad Imperatorem refertur. Ille qui ingenita mentis clementia errantes mallet emendare quam perdere, rescribit, illorum quidem vindictam, quos ante aras sanguis effusus Martyres effecit, non esse poscendam, in
Abbreviated transcription (Latin):
am furere
qerunt: Nec uocib iam ⁊ sedici¬
nib ut solebant: sed manu ferroq
ecertare intunt᷑ Srebros conflictꝰ
agere in plateis. belloq aꝑto ur̃q
ꝓtencia multo plures: sed modestu
religionis minꝰ feroces erant: Ex quo
sieq̃nter ur̃oꝵ plurimis uulu̾atis. ali¬
q̃ntis etiam interfectis: ad templum
qͣ ad arcem qnͣdam refugiebant: Qo
nõnullos ex xp̃ianis captos. secum
ꝯdducentes accensis aris ĩmolare co¬
relunt: Renitentes nouis ⁊ exqui¬
itis suppliciis: excruciatos necabãt.
alios patibulis affligentes. Alios cõ¬
fractis crurib: in speluncis p̃cipi¬
tantes: Quas ob sacrificioꝵ sangui¬
nem ceterasq impuritates de lubri
uetustas curiosa construxerat: Uerũ
ut ꝑ dies singłos pͥmo cum menui.
xinde cũ fiducia ⁊ desꝑatione gerere.
atq iutra templum clausi raptu et
preda uirere: Ad postremũ crassan¬
es in sanguinẽ ciuium ducẽ scele¬
ris ⁊ audacie sue deligunt o lẏmpũ

Expanded text:
lam furere coeperunt. Nec vocibus jam et seditionibus, ut solebant, sed manu ferroque decertare nituntur. Crebros conflictus agere in plateis, belloque aperto utepotentia multo plures, sed modestia religionis minus feroces erant. Ex quo frequenter nostrorum plurimis vulneratis, aliquantis etiam interfectis, ad templum quasi ad arcem quandam refugiebant. Quo nonnullos ex Christianis captos secum abducentes  Al. adducentes, accensis aris immolare cogebant: renitentes novis et exquisitis suppliciis excruciatos necabant, alios patibulis affigentes, alios confractis cruribus in speluncas praecipitantes, quas ob sacrificiorum sanguinem, caeterasque impuritates delubri recipiendas, vetustas curiosa construxerat. Verum haec per dies singulos primo cum metu, deinde cum fiducia et desperatione gerere, atque intra templum clausi rapto et praeda vivere. Ad postremum grassantes in sanguinem civium, ducem sceleris et audaciae suae deligunt Olympium