comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potetia mes fortes erũt. ĩ altitu¬
diue miracłoꝵ meoꝵ uelocit᷑ e¬
leuãdi. tantã eiũ uͥtutẽ ĩ mira¬
tuł meis hebũt ꝙ niaiora signa
ĩ firmam̃to ⁊ ĩ elem̃tis ac ĩcet̾is
c̃aturis filio ꝑdicõis faciẽt ita

Expanded text:
 in altitudine miraculorum meorum uelociter eleuandi. 253Tantam enim uirtutem in miraculis meis habebunt, quod maiora signa in firmamento et in elementis ac in ceteris creaturis filio perditionis facient, ita
Abbreviated transcription (Latin):
uisa aut ĩuẽta ẽ qr lucifer
ea in semet ip̃o p̾mũ ĩuent ⁊ eã
eo dolo ꝓferet: gͦ hõies seducat
ne creatorẽ suũ ꝯgnostũt atq
ꝑ ip̃am ĩ fideles hoc mõ de ludet.
abscissũ ꝯ deponit᷑ usq pictor
illud ꝯponat ⁊ ornet ñ ab õibꝰ
uen̾et. ita qͦ hõ natꝰ honore ta¬
reat qͦusq sc̃ptura ista extollat᷑¬

Expanded text:
visa aut inventa est, quia Lucifer eam in semetipso primum invenit, illamque eo dolo proferet, quo homines seducit ne Creatorem suum cognoscant; atque per ipsam infideles hoc modo deludet, abscissum deponitur, quousque pictor illud componat et ornet, ut ab omnibus veneretur, ita quoque homo natus honore careat, quousque scriptura ista extollat
Abbreviated transcription (Latin):
pe ⁊ mẽte adorabũt bestiã ñ qͥta¬
tis: qui hĩtatone tordiũ suoꝵ t̃¬
renis reb ĩfigent qͦ nõ sunt
exarata signo sc̃atis nõia ĩ
erit quic̃q sc̃pta h ꝑdiri hõis¬
ip̃ra colẽdo adorabit. ⁊ qͥ scͥpta sa¬
than ĩ corde suo geret qͥ a deo ex¬

Expanded text:
et mente adorabunt bestiam iniquitatis, qui habitationem cordium suorum terrenis rebus infigent, quorum non sunt exarata signo sanctitatis nomina in erit quicumque scripta huius perditi homiipsum colendo adorabit et qui scripta Sathan in corde suo geret, qui a Deo ex
Abbreviated transcription (Latin):
uos qͥd sitis. scitote. qr ille qui¬
pͥmo uos sit docuit : pͥmũ uos
decepitt⁊ĩ nlło uos adiuuit.
ꝯgnostatis ⁊ut qͥd sitis sciatis.
quõ creaui uos ⁊ totꝰ ĩ õib sũ.
a seip̃o inch loq̃bat᷑: qm̃ de se¬

Expanded text:
uos quid sitis scitote. 210Nam ille qui uos primum docuit primum uos decepit et in nullo uos adiuuit. cognoscatis et ut quid sitis sciatis, quoniam creaui uos et totus in omnibus sum. a se ipso nichil loquebat
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ad uos u̾atit᷑ si t diresta.
qͣi assit dies ille quo ꝯditor cũc¬
toꝵ abscõdita tor diũ denudabit.
tastita ftã uos ĩamet ulla oc
lerati filii tuiꝰ mat̾ ĩ mũda existit

Expanded text:
uelut ad uos ueraciter sint directa, quasi assit dies ille quo conditor cunctorum abscondita cordium denudabit. tastica uoslerati filii cujus mater immunda existit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũsis locis mtrit᷑. ne ab hõib ꝯg¬
nostat᷑ ⁊ ab oĩb diabolicis ar¬
tib mbuet̾. ⁊ usq ad plenos
dies etatis sue occultatẽ n ꝑ ũsi¬
tates q̃ ĩse erũt mainfestabit
usq dũ se plenũ ⁊ suꝑhadũdãtẽ
ĩ tñt̾as ĩ quitatibꝰ ꝯgnou̾it.
ab ĩitio ⁊ ortꝰ illiꝰ mlta c̾tat

Expanded text:
uersis locis nutrietur, ne ab hominibus cognoscatur et omnibus diabolicis artibus inbuetur et usque ad plenos dies etatis sue occultabitur nec peruersitates que in se erunt manifestabit, usque dum se plenum et superhabundantem in cunctis iniquitatibus cognouerit. 170Ab initio autem ortus illius multa certa
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ad tp̃t illud curretes ĩ qͦ
filiꝰ ꝑ dicõis ueniet. Cõual estite
tes ne ĩ laq̃ũ mertis cadatis sed
ruite. nã ĩ errore semitaꝵ illar
uestigia illiꝰ mutacõnũ qͥ uͦs¬

Expanded text:
tes in quo filius perditionis veniet. Convalescite tes ne in laqueum mortis cadatis; sedruite. Nam in errore semitarum illarum vestigia illius imita
Abbreviated transcription (Latin):
mĩes qͥ ĩ ip̃is hĩtare desid̾a¬
tis illũ fugite ⁊ deũ qui uos
trestuit sidorate. In sex .n. diebꝰ
ꝑfecit d̾s oꝑa sua ⁊ ĩ septĩo re¬
quieuit ab oꝑe suo. Quid est¬
hot. sex dies. sex nũ scłi sunt.
s ĩ sexto noua miracda nuldo edi¬
ta sũt ut eẽt ĩ sexto die ds̃ oꝑa
sua ꝯpleuit. Nũc a̾ mũdus ĩ sep

Expanded text:
mines, qui in ipsis habitare desideratis, illum fugite, et Deum qui vos creavit adorate. In sex enim diebus perfecit Deus opera sua; et in septimo requievit ab opere suo. Quid hoc? Sex dies sex numeri saeculi sunt; sed in sexto nova miracula mundo aedita sunt, ut etiam in sexto die Deus opera sua complevit
Abbreviated transcription (Latin):
mia expectãtiũ filio ꝑdicõis de¬
nicto filiꝰ hõis añ finẽ mũdi
ĩ tatholita fide cãdi dissimꝰ ⁊
płchrmiꝰ fulgebit. ita ꝙ tũc
ꝙ falsitas in filio ñgͥtatis ꝑ õia

Expanded text:
tium filio perditionis devicto, Filius ante finem mundi in catholica fide candidissimus et pulcherrimus fulgebit, ita quod tunc quod falsitas in filio iniquitatis per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
O
fructuosi doctores bõi lucͥ
aĩas ur̃as redinute et
hũc ẜmonẽ fortit᷑ damaten ͤ
ad ip̃m ĩ creduli estote. qr si illũ
spuitis: ñ illũ s me qͥ u erax
sũ ꝯtẽpnitis. uos ã ppłm meũ sb
lege mea nut̾re debetis. hñtes cu¬
ram usq ad p̃finitũ tp̃c illiꝰ c̾a¬
cionis cũ deficiet cura oĩs cura

Expanded text:
O fructuosi doctores boni lucri, animas vestras redimite et hunc sermonem fortiter clamate, nec ad ipsum increduli estote; quia si illum spernitis non illum sed me qui verax sum contemnitis. Vos namque populum meum sub lege mea nutrire debetis, habentes curam usque ad praefinitum tempus illius curationis, cum deficiet omnis cura
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mõ ip̃e sponsꝰ eccẽ iuget
ip̃iꝰ młta admirã de ⁊ obscura
signa indes ctascilitet ut ãb
nubilito usq ad locũ illũ u̾
uir decernit᷑ qͣi aurora fulge¬
at. qr a ꝑ fcõe illa cũ iam fi¬
delia mẽtra sua ꝑfcõm for¬
titudĩs hñt usq ad tp̃e filu
simłabit ĩ rectaudĩe se deuo

Expanded text:
ubi modo ipse Sponsus Ecclesiae viget um multa admiranda et obscura signa vides, ita videlicet ut ab umbilico usque ad locum illum ubi vir discernitur, quasi aurora fulgeat; quia a perfectione illa cum jam fidelia membra sua perfectionem fortitudinis habent usque ad tempus filii simulabit in
Abbreviated transcription (Latin):
ostẽdẽtes. capita regnoꝵ illoꝵ
erroꝵ ab ĩfn̾o usq ad celũ eri¬
git᷑. ita ꝙ fslu lucis dorculari
martirioꝵ suoꝵ ĩponũt᷑ filiũ
dĩ ñ negãtes. s filiũ ꝑditõis
abiciẽtes qr diabolicis artibꝰ¬
suis uolũtates suas ꝑfi c̾e tẽpta¬
bit. Et hee bestie se ad occidẽ

Expanded text:
ostendentes: capita regnorum illoerrorum ab inferno usque ad coelum erigetur; ita quod filii lucis torculari martyriorum suorum imponentur, Filium Dei non negantes, sed filium perditionis abicientes, qui diabolicis artibus uoluntates suas perficere temptabit. 18Et hee bestie ad occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uotat ꝙ̃ sicut ĩmncũ suffo¬
tatiuidel cũ dulcia u̾ba sonãt
S nitͣ se maliciã hñt at cũ aĩco
ra a seip̃o fugans ex resto itin̾e
purissimis q oꝑib se c̾tũfer̃es
ip̃is apponẽs fortẽ loricã ⁊ ĩci¬
dentẽ gladiũ. ase ⁊ uicia expel¬
lensa uirtutes sͥ ꝯcilians.¬

Expanded text:
cum vocat, quem sicut inimicum suffocat. Videlicet cum dulcia verba sonant; sed intra se malitiam habent, et cum amico ra a se ipso fugans ex recto itinerepurissimisque operibus se circumferens, ipsis apponit fortem loricam et incidentem gladium, a se etiam vitia expellens
Abbreviated transcription (Latin):
ed nũc catholita fides ĩ ppłis
tissimi doctores młto studio enu¬
cleau̾ant ĩ turpi tedio diffluũt
tepefactꝰ ẽ. Uñ nũc loquor ꝑ nõ
loq̃ntẽ hõiem de scͥpturis nec

Expanded text:
ed nunc catholica fides in populis tissimi doctores multo studio enucleaverunt: turpi taedio diffluunt, tepefactus est. Unde nunc loquor per non loquentem hominem de Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ⁊ aures asini ⁊ nares ⁊
os ut nares ⁊ os leonis hũs
cũ fursbũdos actus neqͥssimos
ignes ⁊ turpissimos sonitꝰ ꝯ̃dic¬
tions dñi abnegari fatiẽs ho¬
mĩb ĩttet ita pessimũ fcto¬
rẽ sensib eoꝵ ĩfuudẽs ac crude¬
lissima rapacitate ettastita ĩsti¬
tuta dilamans .s. magno hya¬
tu frẽdẽs ⁊ uelut ferreos ac
horribiles dentes horribilr a¬
cuẽs quĩ ueracissimo ritu nicõ

Expanded text:
ut aures asini, et nares et os ut nares et os leonis habens: cum furibundos actus nequissimi ignis et turpissimos sonitus contradictionis, Deum abnegari faciens hominibus immittit, ita pessimum fetorem sensibus eorum infundens, ac crudelissima rapacitate ecclesiastica instituta dilanians, scilicet magno hiatu frendens et velut ferreos ac horribiles dentes horribiliter acuens; quoniam voracis
Abbreviated transcription (Latin):
horribilsbꝰ signis q̃ id̾ filiꝰ ꝑdi¬
cionis emittet magno stupore
pauoris ꝯmou̾i iudebũt᷑ gemitũ
lam̃tabił angustie emcitẽtes.
ed duos testes meos qͦs ad id

Expanded text:
horribilibus signis que idem filius perditionis emittet, magno stupore pauoris commoueri uidebuntur, gemitum lamentabilis angustie emittentes. ed duos testes meos, quos ad id
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽtes tra ut oĩs ppłs qͥ ea id̾it
ĩ maxĩam ãmirõnẽ dutat᷑. Idcͥto
añ hec magna signa supͣ firmã
petrã solidata illis dabũt᷑ qͣtinꝰ
illa ꝯͣria ⁊ falsa signa abitiant.
nã ut fulgur incendit ⁊ ꝯburit

Expanded text:
facientes, ita ut omnis populus qui eos viderit in maximam admirationem ducatur. Idcirco autem haec magna signa supra firmam petram solidata illis dabuntur, quatenus illa contraria et falsa signa abjiciantur. Nam ut fulgur incendit et comburit,
Abbreviated transcription (Latin):
abitiet ⁊ it̾m sͥ famiłantib dia¬
bolita irrisione dicit uidete hͥs
⁊ quał ille ĩsanꝰ fu̾it qui ħ obs¬
uari ꝑniẽdacia sua siplici ppͦꝯstituit¬
NRi de siłata morte antixpi ꝑde¬

Expanded text:
m sibi famulantibus diabolica irrisione dicit: 64«Uidete quis et qualis ille insanus fuerit qui hec obseruari per mendacia sua simplici populo constituit». 65DE SIMULATA MORTE ANTI
Abbreviated transcription (Latin):
eam fatigantẽ qͥ artib mẽda¬
cioꝵ suoꝵ sangͥnẽ suũ ĩ ocusio¬
ne se effund̾e ⁊ ita mari se si¬
mulabit. nõ ĩ corꝑe suo cadẽs
rore fallaciũ mẽbroꝵ suoꝵ qͣi
mortuus fu̾it simłat q qͣi a
sopore mortis reuuxisse ⁊ ita
ãtiur abilẽ ⁊ horribilẽ stuporẽ
onis hõies qͥ ĩ tota t̾ra sũt ĩ
horrore hiꝰ maledcĩ capient.

Expanded text:
eam fatigantem; qui actibus mendaciorum suorum sanguinem suum in occisione se effundere et ita mori assimilabit, non in corpore suo cadens rore fallacium uulnerum suorum quasi mortuus fuerit simulat se quasi a sopore mortis reuixisse et ita admirabilem et terribilem stuporem omnes homines qui in tota terra sunt in horror
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ ut̃ maledictꝰ a diabolo
enĩ de hoc mũdo redusi eramꝰ
reẜuati ĩ secretis dĩ q̃ hõibꝰ ab¬
scõdita sunt ita ꝙ ĩ sollicitudi¬
ne ⁊ angustia hõni ñ fuimꝰ
nã ad ħ reẜuati sumꝰ ⁊ ad uos
missi ut erroribꝰ istiꝰ ꝑditoris
ĩ corꝑali statura aut ĩ etate siłes¬

Expanded text:
imus. Hic maledictus a diabolo enim de hoc mundo reclusi eramus, reservati in secretis Dei quae hominibus abscondita sunt, ita quod in sollicitudine et angustia hominum non fuimus. Nam ad hoc reservati sumus, et ad vos missi; ut erroribus istius perditoris in corporali statura aut in aetate si
Abbreviated transcription (Latin):
tũ enĩ ualet dep̾tacõ iusti assi¬
dua. nos ⁊ ꝓ te assidue oramꝰ
ut ꝯferteris ad bona inftrua¬
ris ad int̾iora. dirigaris ad
ꝑmansura. tta ne hii qͥ spem
suam in celũ posuerũt desꝑã¬

Expanded text:
tum enim valet deprecatio justi assidua . Nos pro te assidue oramus, ut conforteris ad bona, instruaris ad interiora, dirigaris ad permansura: ita ut nec hi qui spem suam in Deo posuerunt, desperan
Abbreviated transcription (Latin):
gnns honorib uͥtutis dĩ ual¬
de metuẽdus es illicite stulti¬
tie hꝰ mũdi uexillo scẽ trutis
cũ extelso studio ĩ ardẽti amo¬
re filii capiẽs hoĩes ad bella
pugnanda in xp̃iana milicia
ꝯtra tyrannioꝵ seuitiã ꝙ sum
ualos ꝯstricta in uisione q̃ api¬
paret nuthi in spũ mift̾u qͣni¬

Expanded text:
gnis honoribus virtutis Dei, valde metuendus es, illicitae stultitiae hujus mundi, vexillo sanctae crucis cum excelso studio in ardenti amore Filii Dei, capiens homines, ad bella pugnanda in Christiana militia, contra tyrannorum saevitiam, quod sum valde constricta in visione, quae apparet mihi in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nouerũt ⁊ oĩa inftr̃a sua ĩte
disponũt. S ip̃i uatui ⁊ ĩsipi¬
entes ĩ semzip̃is ꝯfidũt qr p̾
t̃ns sapiẽtes ẽẽ uolũt ⁊ edi¬
ficia sua ita ponũt ꝙ ad tẽ¬
pestates mobilia sũt. uñ ⁊ a
nẽtis deiciũt᷑ qm̃ nõ supra
petrã s supra arenã põitast̃
ita ⁊ isti fatiũt qm̃ in suꝑbia
sua in seinzip̃is ꝯfidẽtes p᷑ an¬
tiqͥs prĩb sis prudẽtes se ui¬
fedus eoꝵ ambulare uolunt
⁊ tẽptatões ad ptt̃a qͣtiuut᷑ qr ñ¬

Expanded text:
e disponunt; sed ipsi vacui et insipientes, in semetipsis confidunt, quia prae aliis sapientes esse volunt, et aedificia sua ita disponunt: quod ad tempestates mobilia sunt, unde etiam a ventis dejiciuntur; quoniam non supra petram, sed supra arenam posita sunt. Ita et illi faciunt qui in superbia sua in semetipsis confidentes prae antiquis patribus suis prudentes uifedus eorum ambulare uolunt, temptationes ad peccata quatiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
amore dĩ s corꝑe tuo eiet̾is ⁊ tũt
qͣi pł ch̾rimꝰ flos astẽdas qui in ce¬
lesti ierłm siue ariditate tũ fili o
dĩ floret ĩ quo oĩa ornam̃ta añaꝵ
appent qr uetꝰ hõ õs abboĩatões
tionẽ uͥtutũ edificat. ⁊ iõ ut ad
hanc sc̃ificatõnẽ ꝑuemias eru¬
besce antiqnũ ẜpẽtẽ qui sem ĩ p
a bĩtudĩs loto deietit ꝑ appeti¬
tũ ĩ anis głe mutari. Quid⁊
hoc ͤ si nidis aliꝙ̃ ornacorẽ te

Expanded text:
amore Dei a corpore tuo abieceris, tunc quasi pulcherrimus flos ascendens qui in celesti Iherusalem sine ariditate cum filio Dei floret, in quo omnia ornamenta animarum apparent, quia uetus homo omnes abhominationes tionem uirtutum edificat. 51Et ideo cum ad hanc sanctificationem perueneris, erubesce antiquum serpentem, qui semetipsum a beatitudinis loco deiecit, per appetitum inanis glorie imitari. 52Quid est hoc? 53Si
Abbreviated transcription (Latin):
cacõis uõcauit. recto nidicõ¬
suo diudicet te dicẽs. tu q
te ꝑ flagͣntẽ suꝑbiã ⁊̃ locũ illũ
erẽxisti. cuiꝰ sociꝰ ñ es reliq̃
uanã głam tuã ⁊ da ꝑ srbiet¬
tioms officiũ hiuc dslecto meo
culmẽ houoris ꝙ tem̃e rapuss¬

Expanded text:
itionis uocauit, recto iudicio diiudicet te dicens: 58«Tu qui te per flagrantem superbiam in locum illum erexisti cuius socius non es, relinque uanam gloriam tuam et da per subiectionis officium huic dilecto meo culmen honoris quod temere rapuis
Abbreviated transcription (Latin):
tu ħas ⁊ Sitũc iłli ꝑ ĩuidiã de¬
tͥxis: planã uiam nõ ambu¬
uantatẽ ssłacois suꝑ illũ
extolle qui iusta examiacõe
maiori desid̾io et̃ne iute lu¬
dem bitudius culme ꝑ supnũ
ardorẽ ita mittatꝰ ãb illo

Expanded text:
t si tunc illi per inuidiam detraxeris, planam uiam non ambuuanitatem simulationis super illum extolle qui iusta examinatione maiori desiderio eterne uite lusdem beatitudinis culmen per supernum ardorem ita inuit
Abbreviated transcription (Latin):
cõplosis palpebris ip̃i ne¬
minẽ uiderent. ⁊ ab om̃ib
uiderent᷑. Nicħ in eccłia il¬
la uidit romanus qd̃ cupe¬
ret: nulla ibi supellex coꝵ.
sollicitauit aspectũ: nicħ
moratorio nisi nudos ui¬
derunt parietes. Solis mo¬
rib poterat inhiare am¬
bitio: nec dampnosa pote¬
rat ẽẽ fr̃ib huꝰmodi pre¬
da: cum minui ñ poss ab¬
sportata religio. Gaudebãt
om̃s in clũo: et sollempni¬
tas non cibis s uͥtutib a¬
gebat᷑. Panis ibi opirus ꝓ
simila: pro careno sapa.
deliciis legumina pone¬
bantur. Si forte piscis in¬
uentus est. dño spͣ. apposi¬
tus est: et aspectu ñ usu
in cõmune ꝓfecit. Inuidit
diabolus: et seruoꝵ dei

Expanded text:
complosis palpebris ipsi neminem viderent, et ab omnibus viderentur. Nihil in ecclesia illa vidit Romanus quod cuperet, nulla ibi supellex eorum sollicitavit aspectum; nihil in oratorio nisi nudos viderunt parietes. Solis moribus poterat inhiare ambitio, nec damnosa poterat esse fratribus hujusmodi praeda, cum minui non posset asportata religio. Gaudebant omnes in Domino, et solemnitas non cibis, sed virtutibus agebatur. Panis ibi autopyrus pro simila, pro careno sapa, deliciis legumina ponebantur. Si forte piscis inventus est, domino Papae appositus est, et aspectu, non usu in commune profecit. 7. Invidit diabolus, et servorum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uos oporteat an¬
bulare ⁊ placere deo per
omnia. sicut ⁊ ambula¬
tis: ut abundantis ma¬
gio. Atq utinã tam es¬
ficaciter ꝑsuaserit: qmͣ
affectuose suasit. xii¬
Odum aũt egͥtu¬
dinuis eiꝰ siquis nos¬
le desiderat. extat epła.
qmͣ ad amicum quendã
paucissimis diebz aute
sacrã a nobis ꝑfectionẽ
suam ip̃e dictauit. Quã
nimirũ huic nostre nar¬
rationi duximꝰ inseren¬
dam: qd̃ uidelicet ⁊ si
aliena quoq de ip̃o: am¬
pliꝰ tam̃ nos. ip̃ius de
se u̾ba delectent. a¬

Expanded text:
quomodo vos oporteat amquomodo vos oporteat ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis magis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius de se verba delectent.
Abbreviated transcription (Latin):
miraret᷑ : ne mireris in¬
quit. ego eni iam non
sum de hoc mundo. xi
idens autẽ pater
pc̃s. compassionis ⁊¬
fluens. kinos sibi filios
miserabiliter admodũ
tabescentes: ⁊ arescentes
pre timore ⁊ expectatõe
suꝑuenientis desolatio¬
nis grauissime ⁊ lamẽ¬
tabilis orbitatis: dul¬
cissimis eos consolatoĩb
refouebat. Et mouens eos
in tuto diuine clementie
sinu. spei fideiq sue aucho¬
ram. ꝑ inconuulsibilem
caritatẽ firmiꝰ radicare:
obsecͣns q ꝑ młtas lacri¬
mas : timorem dei ⁊ sacre
puritatis ac dotiꝰ ꝑfecti¬
onis amorẽ. nr̃is impri¬
niere animis conabat᷑.
S ⁊ monebat ⁊ cũ lacri¬
mis obtestabat᷑: ut si
quid forte uirtutis aut
ycemplo nob̾ aliqnͣdo cõ¬
mendasset aut uerbo.
id emularem᷑: id firmi¬
ter teneremꝰ. ⁊ profic̾e¬
mus in eo: aliis qͥdem
uerbis. s eodem sp̃ũ illd̾
apłicum loquens. Roga¬
mus uos ⁊ obsecramus
in dño ihesu. ut quẽad¬
modum accepistis a nob̾.

Expanded text:
animum miraretur: « Ne mireris, inanimum miraretur: « Ne mireris, inquit, ego enim jam non sum de hoc mundo. » 9. Videns autem Pater sanctus, compassionis efluens, charissimos sibi miserabiliter admodum tabescentes et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hec sunt u̾ba
que loquebar ad uos. cũ
p̾t̾i̾ta hic me egrotarẽ nõ
nobis ẽẽ quod adhuc time¬
retis: estate ꝓxima. iimi¬
nere me mͥ cred̾e. huiꝰ cor¬
poris dissolutionẽ. At ꝙͣ
euidenter ꝓpͥo didicimus
exꝑimento. qd̃ de sanctis
aplis eiuingłia sacra tes¬
tant᷑: qd̃ dum suam illis
erat uerbũ absconditum
ab eis: ⁊ capere nõ uale¬
bant. Nimirũ qd̃ tã ue¬
hementer horrebat ani¬
mꝰ. minꝰ facile ꝑsuadeba¬
tur ut crederet : p̾sertĩ
cum ⁊ ip̃e compatiens
filiis. eiusmodi u̾ba sup¬
primeret. Ceterũ factis
quodãmꝰ clamans. oꝑa
consũmani. que dedit mͥ
pater ut facerẽ. mag̃
ac magis actus om̃tere.
affectꝰ rethere: ⁊ sacͦꝵ
funibi desid̾ioꝵ. sedula
intentione preiactis. iu¬
cino iam lutori herere
firimiꝰ ⁊ cõmodiꝰ applica¬
re. Deniq cum uenerabi¬
lis antistes sedis lingoni¬
ce Gõdefridꝰ. de qͥbdã eum
sollicitaret agendis. et
minꝰ auinũ apponere

Expanded text:
bat: « Haec sunt verba bat: « Haec sunt verba quae loquebar ad vos, cum praeterita hieme aegrotarem, non vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima imminere me mihi credere hujus corporis dissolutionem. » At quam evidenter proprio didicimus experimento, quod de sanctis Apostolis Evangelia sacra testantur, 1154 quod dum suam illis erat verbum absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodammodo clamans, « Opera consummavi, quae dedit mihi Pater ut facerem, » magis ac magis actus omittere, affectus retrahere, et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere
Abbreviated transcription (Latin):
sancti benedictionẽ sanatꝰ
est: et gressum recepit.
urbẽ. loco cui nomen
est gunderuilla. idẽ uir
dei cecam feminã illumi-¬
nauit : sub oculis plu¬
rimoꝵ qui de tota regi¬
one confluxerant. Ce¬
terum nimis difficile
aut om̃imodis impossi¬
bile foret ituu̾s illius
magnalia. uniu̾sa com¬
plecti. S neq propositi
nostri est. eiꝰ modi modo
dulcissime finis beatus:
⁊ hic labor ultimꝰ fuit.
In hoc enim oꝑe non
minus utili qm difficili.
nec minꝰ desꝑate quam
necessarie pacis labores
tuos glose compleuit:
qui magnifice semꝑ ho-¬
nestauit te in laborib
tuis: te in suo nomine
et nomen suũ in ͣglori-¬
ficans. rex głe dñs deus¬
expleta metensiũ
reconciliatione ꝓuincie
illi ⁊ pace reddita ałbas
sc̃s ad monasti̾um rediit.
graui admodũ iam iãq
deficientis in cõmodo cor¬
poris occupatꝰ. in tãta
animi suauitate ⁊ dul-¬
cedine sp̃s. cotidie pro¬
pinqͣbat ad exitũ: acsi
in portu nauigans par¬
latim uela deponeret.

Expanded text:
sancti benedictionem sanatus est, et gressum recepit. urbem, loco cui nomen est Gundervilla, idem vir Dei feminam caecam illuminavit sub oculis plurimorum, qui de tota confluxerant regione. Caeterum nimis difficile, aut omnimodis impossibile foret, itineris illius magnalia universa complecti. Sed neque propositi nostri est ejusmodi modo dulcissime, finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae, quam necessariae pacis, labores tuos gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit te in laboribus tuis, te in suo nomine, et nomen suum in te glorificans, Rex gloriae Dominus Deusexpleta Metensium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum jam jamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate, et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret.
Abbreviated transcription (Latin):
strenuum militẽ: sed
huius excecrabilis cõ¬
mercii prorsus ignaꝵ.
Ab utebatur gͥ ea etiã
in codem lecto cubante
marito nuisibiliter
ĩpurissimꝰ ille adulter:
et incͥedibili uexabat
libidine. Sex annis tan¬
tum latuit malum: nͦ
decexit mulier perdita.
tanti criminis probrũ.
Septimo u anno confu¬
sa est in seip̃a et expa¬
uit cum propt̃ collu¬
uionem tam continue
turpitudinis. tũ ꝓpter
timorem dei: cuiꝰ iudi¬
cio singulis moinentis
timebat indercipi et
dampnari. Confugit
ad sacerdotes. ⁊ piacu¬
lum confitetur: pera¬
grat loca sc̃a. ⁊ scõꝵ
implorat suffragia:
s iuilla ei confessio. uł¬
la oratio. nulla ele¬
mosinaꝵ largitio suf¬
fragat᷑ : cotidie nͭ pͥus

Expanded text:
strenuum militem, sed strenuum militem, sed hujus tum exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur ergo ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. 35. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit, tum propter colluvionem tam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
ratensem: quem non
multo post. ultio diu¬
na secuta est. Cadens
eni resupinus de equo
in uia plana. uno tai¬
tum lapide ultore. qu
ad hoc ibi erat relictu
infixo capiti eiꝰ: ⁊ quas¬
sato cerebro expirauit
Udiens hec et .x.¬
huꝰmodi uenera¬
bilis Gaufridus carno¬
tensis ep̃c. cui a papa in¬
nocentio. a quitanie le¬
gatio fuerat cõmenda¬
ta. uehement̾ indoluit.
⁊ succurrendũ pericli¬
tanti eccłie post positis
aliis negotiis. sine ulla
clilatione decreuit. Ab¬
batem gͥ clareuallen¬
sem petit. ⁊ obsecrat:
ut sibi ad tanta mala
elimiuanda succurrat.
Assensit uir der ⁊ se in
ꝓximo congregationẽ
monachoꝵ in britan¬
niam. in locum quem
iuxta nannecũ comitis¬
sa eͣmengardis parau̾at
ducturũ intimat: et
ꝓmittit disposita domo
luas. secum eo in aqͥta¬
niam profecturũ. Ibãt
gͥ simul: ⁊ ne multis
ambagib utar: simul
uannetũ uenerunt. E¬
rat autẽ in regione
illa misera mulier: que
a quodã petulante dia¬
bolo uexabatur. Ila

Expanded text:
atem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quassato cerebro exspiravit. 34. Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. A
Abbreviated transcription (Latin):
ualle sua. et uicinis ci¬
uitatib et regronibus.
quas aliquotiens eum
in uisere domestice cure
ratio cogebat. tantis flo¬
reret uͥtutib et mira¬
culis: cepit ⁊̃ seu com¬
munib eccłie necessita¬
tib seu caritate frm̃. seu
obedientia maioꝵ. ad
remotas ꝑtrahi regio¬
nes : paces desꝑatas int̾
clissidentes eccłias. et
pͥncipes scłi reformare:
cãs humano sensui et
consilio int̾minabiles.
aucilio dei patifice ter¬
minare: et uirtute po¬
tius fidei. qmͣ spũ huiꝰ
mundi de multis huiꝰ¬
modi ĩpossibilib possi¬
bilia faciendo. qͣsi mon¬
tes tnͣfferendo. magis
ac mag̃ in ocłis om̃ium.
mirabił et uenerabilis
apparere. Maxime ue¬
ro in tm̃ in eo enitescere
cepit uͥtus p̾dicationis.
ut cdura etiã corda au
ditoꝵ emolliret: ⁊ uix
aliqñ uacis domum
rediret. Postinodũ ue¬
ro feliciter ꝓficiente et
usu sermonis et exemplo
conu̾sationis: rete u̾bi
dei. in manu piscatoris
d̾i. tã copiosas piscium
rationaliũ młtitud̾ies

Expanded text:
alle sua et vicinis civitatibus et regionibus, quas aliquoties eum invisere domesticae curae ratio cogebat, tantis floreret virtutibus et miraculis, coepit etiam seu communibus Ecclesiae necessitatibus, seu charitate fratrum, seu obedientia majorum, ad remotas pertrahi regiones, paces desperatas inter dissidentes ecclesias et principes saeculi reformare, causas humano sensui et consilio interminabiles, auxilio Dei pacifice terminare, et, virtute potius fidei quam spiritu hujus mundi, de multis hujusmodi impossibilibus possibilia faciendo, quasi montes transferendo, magis ac magis in oculis omnium mirabilis et venerabilis apparere. Maxime vero in tantum in eo enitescere coepit virtus praedicationis, ut dura etiam corda au emolliret, et vix aliquando vacuus domum rediret. Postmodum vero feliciter proficiente et usu sermonis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tam copiosas piscium rationalium multitudines
Abbreviated transcription (Latin):
d multoꝵ aures
famã credimꝰ pue-¬
nisse uiri uenerabilis
Wilelimi: qui olim mõ
monachus degit in ce¬
nobio qd̃ grandissilua
uocat᷑. Ip̃ius relatõe
didicimꝰ. qd̃ dicturi su¬
mus. sicut ab eiꝰ ore cõ
tigerat. se accepisse di¬
cebat. In ciuitate acci¬
tanoꝵ que metropolis
est Gasconie: nules qͥ¬
dam infirmabat᷑. Cuiꝰ
cum inferiores corꝑis
ꝑtes a renib ⁊ decelũ
morb seuiens occu¬
passet. erat diebus
multis lectulo decu¬
bans. ⁊ non modica
parte p̾mortuus. Com

Expanded text:
d multorum aures famam credimus pervenisse viri venerabilis Guillelmi, qui olim Montmonachus, degit in coenobio, quod Grandissilva vocatur. Ipsius relatione didicimus, quod dicturi sumus, sicut ab ejus ore, cui contigerat, se accepisse dicebat. In civitate Auxitanorum, quae metropolis est Vasconiae, miles quidam infirmabatur Cujus cum inferiores corporis partes a renibus et deorsum morbus saeviens occupasset, erat diebus multis lecto decubans, non modica parte praemortuus. Com
Abbreviated transcription (Latin):
albas baluensis apposuit .xl.ix.¬
Rescriptum cp̃.¬
opus qd̃ de
uita scĩssimi
uiri bernar¬
di clareuale̾ alb̃is cõ-¬
scriptũ est. a uenerabi¬
li guillo pridem sancti¬
cheodorici abb̃e. S tunc
Iã monacho signiacen-¬
sis cenobii. ad qd̃ deside¬
rio solitudinis ⁊ qͥetis
sese contulerat usq ad
tempꝰ scismatis adu̾sus
innocentium. papam a
petro leonis conflati. di¬
gestum ẽẽ cognoscitur.
Tuit autẽ p̾fato fideli
uiro spaciał causa scri¬
bendi amititia ⁊ famili¬
aritas: quib uiro dei mł¬
to tempore coniunctus
erat. Unde ⁊ tantã apd̃
iLum inuenerat grãm
ut uix̃ alt̾ magis inti¬
mus inueniret᷑ ad se¬
creta mutue dilectõis
cõmunicanda: ad spũa¬
lium mysti̾oꝵ conferẽ¬
da colloqͥa. Cuiꝰ fami¬
liaritatis gr̃a. ex eo p̃¬
cipue usq modo prodit
ad manifestatoem. quia
plures epłas. idem sc̃o
scripsit ad illum: ĩ qͥb
quid de eo sentiat. mani¬
feste liquet legentib
illas. Scripsit ⁊̃ ad

Expanded text:
ABBAS BALERNENSIS APPOSUIT. Praescriptum opus, quod de vita sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis conscriptum est a venerabili Guillelmo pridem Sancti-Theoderici abbate, sed tunc jam monacho Signiacensis coenobii ad quod desiderio solitudinis et quietis sese contulerat, usque ad tempus schismatis adversus Innocentium papam a Petro Leonis conflati, digestum esse cognoscitur. Fuit autem praefato fideli viro specialis causa scribendi, amicitia et familiaritas, quibus viro Dei multo tempore conjunctus erat. Unde et tantam apud illum invenerat, gratiam, ut vix alter magis intimus inveniretur ad secreta mutuae dilectionis communicanda, ad spiritualium mysteriorum conferenda colloquia. Cujus familiaritatis gratia ex eo praecipue usque modo prodit ad manifestationem, quia plures epistolas idem sanctus scripsit ad illum, in quibus quid de eo sentiat, manifeste liquet legentibus illas. Scripsit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mortis turbatꝰ ad mom̃¬
tũ. et coto corpore t̾ri¬
bilit̾ motꝰ infremuit. S
ad pͥstinã statĩ st̾enitatẽ re¬
u̾sus. uultu deinceps pla-¬
cidissimo expirauit. No¬
luit aũt deus sollicitũ
abbatis animũ. huiꝰ rei
cognitiorie fraudari. Si¬
quidẽ post aliqͦt dies.
idem galdricꝰ apparens
ei in uisu noctis. cũ oĩa
erga se ꝓsꝑa ẽẽ sciscitan¬
ti responderet: ⁊ ĩ mag¬
ua sese gratularet᷑ fe¬
licitate locatũ: demuni
int̾rogatꝰ est. qͥdnam qͥ
uoluit. tam acerba illa ĩ
morte tamq repentina cõ¬
motio. Dicebat autẽ qd̾̃
ea hora duo sp̃c neqmͣ ue¬
lut in puteũ horrende ꝓ¬
funditatis. eũ p̾cipitare ꝓ¬
assent unde t̾ritꝰ ita con¬
tremuit: S beato petro
accurrente ereptꝰ. nichil
sensit deinceps lesionil on
gum eẽt cuncta narrace
que sr̃ his qui ex hac ui¬
ta cliscesserant et eoꝵ fe¬
licitate seu ⁊̃ necessitate.
cliuina ei gr̃a reuelare
ab ip̃is iniciis consueuit.

Expanded text:
mortis turbatus ad momemortis turbatus ad momentum, et toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam statim serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari: siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei in visu noctis, cum omnia erga se prospera esse sciscitanti responderet, et in magna sese gratularetur felicitate locatum; demum interrogatus est, quidnam sibi voluit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem, quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendae profunditatis eum praecipitare parassent, unde territus ita contremuit: sed beato Petro accurrente ereptus, nihil sensit deinceps laesionis. 38. Longum esset cuncta narrare, quae super his qui ex hac vita discesserant, et eorum felicitate, seu etiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis initiis consuevit.
Abbreviated transcription (Latin):
lumen inuenerũt. Cet̾m
sepedĩt bĩ uiri fr̃. ne ip̃o
quidẽ poterat cõpesci mi
racło quominꝰ inc̾paret
eum: et p̾sumptionis ar¬
gueret. qd̃ acqͥeuerit tã¬
gere hominẽ tanta si qͥ¬
dem caritate pro eo solli¬
citus erat.
irca idem tempꝰ ac¬
cidit. ut auũ els̃
eiꝰ galdricꝰ qͥ ⁊ ip̃e zelo si¬
mili eiꝰ mansuetudinẽ
sicut p̾diximꝰ. duris incre¬
pationib obruebat: gra¬
uissimis febͥb laboraret
Demũ in grauescente mor¬
bo: ip̃a doloris magnitu¬
dine suꝑatꝰ. abbatẽ hũi¬
li obsecratione compellit.
ut sui misereat᷑.: ⁊ opem
breuit̾ ꝙ cõmemorans.
crebras suꝑ huꝰmodi ob¬
iurgatõnes ip̃iꝰ. et oppo¬
absced̾e̾ iubet. Nec mo¬
ra adimperiũ eiꝰ reliqͥd
eum febris: ex ꝑtũ in
semetip̃o qd̃ in ceti̾s argue¬
bat. Idem qͦ galdricꝰ cum
ĩ claraualle abqͣntos i ã
pageret auros. feruens
sp̃u. et tocius boni emu¬
lator ex hac luce migͣuit.
Qui ante unã fere horã

Expanded text:
lumem invenerunt. Caeterum lumem invenerunt. Caeterum saepe dictus beati Viri frater ne ipso quidem raculo, quominus increparet eum, et praesumptionis argueret, quod acquieverit tangere hominem: tanta siquidem charitate pro eo sollicitus erat. irca idem tempus accidit ut avunculus ejus Galdricus, qui et ipse zelo simili ejus mansuetudinem, sicut praediximus, duris increpationibus obruebat, gravissimis febribus laboraret. Demum ingravescente morbo, ipsa doloris magnitudine superatus, Abbatem humili obsecratione compellat ut sui misereatur, et opem breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et oppoabscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliquit eum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam perageret annos, fervens spiritu, et totius boni aemulator, ex hac luce migravit: qui ante unam fere horam
Abbreviated transcription (Latin):
do primogenitꝰ fr̃m cetĩs
aute ibant. ut ip̃os tãꝙͣ
geminos quosdã stimu¬
los carnis sue. ne grãꝵ
magnitudo eũ extolleret.
accepisse. diuinitꝰ uid̾et᷑.
Neq eñi parcebant u̾b̾
duriorib exagitantes
tenerã uerecundiã eius:
calũpniantes ẽ bñgesta.
signa om̃ia ad nichilan¬
tes: et hominẽ mansue¬
tissimũ nicħq contradi¬
centẽ. freꝙ̃ter usq ad la¬
crimas. imꝓperiis ⁊ oppro¬
briis affligentes. Marra¬
re solet uenerabił ep̃s
lingonensis godefridus.
scĩ uiri et ꝓpinquus san¬
guine. et in conu̾sione
socđ. et ex tũc ꝑ om̃ia ⁊̃ di¬
uicluus comes. pͥmo mira¬
culo qd̾ ꝑmanũ eiꝰ fieri ui¬
isse guidonen. Erant enĩ
eis transitꝰ ꝑ castrũ uanito¬
nis interitorio senonũ: et
iuuenis quidã cuiꝰ pedem
fistula occupauerat. p̾d̾ci
petebat. Signatꝰ autẽ sta¬
tim conualuit: ⁊ post pau¬
cissimos dies regressi ꝑidẽ
opidũ. sanũ eũ atq inco-¬

Expanded text:
do primogenitus fratrum, caeteros do primogenitus fratrum, caeteros anteibant; ut ipsos tanquam geminos quosdam stimulos carnis suae, ne gratiarum magnitudo eum extolleret, accepisse divinitus videretur. Neque enim parcebant verbis durioribus, exagitantes teneram verecundiam ejus, calumniantes etiam bene gesta, signia omnia annihilantes, et hominem mansuetissimum, nihilque contradicentem, frequenter usque ad lacrymas improperiis et opprobriis affligentes. Narrare solebat venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, sancti Viri et propinquus sanguine, et in conversione socius, et extunc per omnia individuus comes, primo miraculo quod per manum ejus fieri viisse Guidonem. Erat enim eis transitus per Castrum-Nantonis in territorio Senonum, et juvenis quidam, cujus pedem fistula occupaverat, praediclicatione petebat. Signatus autem statim convaluit, et post paucissimos dies regressi per idem oppidum, sanum atque inco
Abbreviated transcription (Latin):
retractione seruari. Sed
⁊ clisposuit domui sue: e
elemosinas dedit: ⁊ sic de¬
mũ xp̃iano more. in bo¬
na spe miscd̾ie dei aĩam
exalauit..
Euercebat᷑ aliqũ
obuiã hũit mulierem.
paruulũ filiũ in brachiis
deportantẽ quẽ de longe
actulerat ad eum: ab ut̾o
matris hũtem manum
aridam et brachiũ totũ.
Motꝰ autẽ lacrimis ma¬
tris et p̾cib. iussit pue¬
rum deponi: Ec̃aq or̃one
continuo signans puerũ.
et brachiũ et manum
eius: clixit mulieri ut
uocaret filiũ suũ. uoca¬
uit illa infantẽ ⁊ ille
accurrit: et utroq bra¬
chio amplexatꝰ matrem
suã. sanus factus ẽ ex ea
hora. rant autẽ huiꝰ
beati uiri fres et filii spa¬
rituales mirantes. super
his q̃ audiebant: ⁊ uide¬
bant de eo. Nec tñ more
carnaliũ. in głam eleua-¬
bant᷑ humanã. S iuue¬
nili eiꝰ etati et noue ad¬
huc conu̾sationi. spũali.
sollicitudine metuebant.
In quo nimirũ ⁊elo gal¬
dricus anuncłs eiꝰ. et gui¬

Expanded text:
retractatione servari. Sed retractatione servari. Sed et disposuit domui suae, et eleemosynas dedit: et sic demum Christiano more in bona spe misericordiae Dei animam exhalavit. 44. Revertebatur aliquando obviam habuit mulierem parvulum filium in brachiis deportantem, quem de longe attulerat ad eum, ab utero matris habentem manum aridam, et brachium tortum. Motus autem lacrymis matris et precibus, jussit puerum deponi; factaque oratione continuo signans puerum, et brachium et manum ejus, dixit mulieri ut vocaret filium suum. Vocavit illa infantem, et ille accurrit, et utroque brachio amplexatus matrem suam, sanus factus est ex ea hora. 45. Erant autem hujus beati viri fratres et filii spirituales mirantes super his quae audiebant et videbant de eo. Nec tcarnalium in gloriam elevabantur humanam, sed juvenili ejus aetati et novae adhuc conversationi, spirituali sollicitudine metuebant. In quo nimirum zelo Galdricus avunculus ejus, et Gui
Abbreviated transcription (Latin):
restituant᷑ ablata. et usͦ¬
pate in grauamẽ pauꝑi
consuetudines dimittant᷑.
loquetur adhuc. et suoꝵ
confessionẽ faciet delictoꝵ:
cliuina ꝙͦ suscipiet sacra¬
menta deuotꝰ. Mirantur
omnes: letatur filiuo: Sa¬
milia omnis exultat qͥe¬
quid p̾cipit homo dei fir¬
miter ei ꝓmictit᷑. ⁊ im¬
plecur. Cet̾m fr̃ eiꝰ ge¬
rardꝰ et galdritꝰ auuncłs
ñ parũ teriti et turbati:
secretius eũ suꝑ tali pro¬
missione conuenerunt:
clurius arguunt. acrius
inuehuntur. Quib bre¬
uiter simplicit̾q respon¬
dens: facile inquid face̾
pot̃ deus: qd̃ clifficile c̾¬
dere uos potestis. Itaꝙ
post secretã or̃onẽ: ad
oblationẽ sacrificii im¬
mortał accedit. Quo of¬
tem: rogare obnixiꝰ. ut
uir dei festinaret ad eũ
Cui etiã post oblatum
sacrificiũ uenienti. cum
lacrimis et gemitu pcc̃a
confessus. diuina sacra¬
menta suscepit: ⁊ duob
post hec aut tͥb dieb
uiuens et loquens. ea ⁊

Expanded text:
restituantur ablata, et usurestituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittantur, loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet sacramenta devotus, » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat: quidquid praecipit Homo Dei firmiter ei promittitur, et impletur. Caeterum frater ejus Gerardus, et Galdricus avunculus, non parum territi et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facile, » inquit, « facere potest Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem, ad oblationem sacrificii immortalis accedit. Quo ofjam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui etiam post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit: et duobus post haec aut tribus diebus vivens et loquens, ea ma
Abbreviated transcription (Latin):
signata st̃: eadẽ. et ipse
legentib resigno.xxx.
hoc fuit: qd̾ ĩ manu
serui sui. mundo celebre
xp̃c effecit. Cum aliqnͣ¬
tos iam in elaraualle
explesset. annos. contigͣ
uirũ nobilẽ et ip̃iꝰ quoq
scd̃m carnẽ ꝓpinquum
iob̾tũ de firmitate. quod
est opidũ ꝓximũ monast̾io
grauit infirmari. Qui
subito p̾occupatꝰ: amisit
penitus intellectũ pari¬
ter et loquelam. Unde etrã
affligebant᷑ dolore: quod
sine confessione ⁊ uiatico.
uir magnific᷑ ⁊ magnifi¬
ce honoratꝰ obiret. Cucur¬
rit nuitꝰ ad abbẽm: neq
enĩ tẽ ĩ monast̾i̾o erat. Ue¬
nit ⁊ inuenit eũ iã tri¬
duo sic iacentẽ. Cõpassus
autẽ homini. s ⁊ motus
lacrimis filii eiꝰ sił et
languentiũ cet̾oꝵ: confi¬
sus est de miscdia dei: et
sermonẽ magnificũ ꝓtu¬
lit clicens eis. Notum
uob̾ est. qd̾ in płib homo
iste grauauit eccłias: op¬
p̾ssit paupes: offendit dm̃.
Si mͥ creditis. ut ecclesiis

Expanded text:
signata sunt, eadem et ipse signata sunt, eadem et ipse legentibus resigno. hoc fuit, quod in manu servi sui mundo celebre Christus effecit. Cum aliquantos jam in Clara-Valle explesset annos, contigit virum nobilem, et ipsius quoque secundum carnem propinquum, Josbertum de Firmitate, quod est oppidum proximum monasterio, graviter infirmari: qui, subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filaffligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, et invenit eum jam triduo sic jacentem. Compassus autem homini, sed et motus lacrymis filii, simul et lugentium caeterorum, confisus est de misericordia Dei, et sermonem magnificum protulit, dicens eis: « Notum vobis est, quod in pluribus homo iste gravavit ecclesias, oppressit pauperes, offendit Deum. Si mihi creditis, ut ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. a cõm eni eũ conu̾¬
satione conuentꝰ. plus so¬
lito seq̃straret: hec pͥma.
cepit eẽ occasio. ut qͣsi
hominib de scło expositus.
quoꝵ iam ad eũ mltitudo
magna confluebat. ip̃e
⁊̃ p̾sentiã suã liberiꝰ ac li¬
beraliꝰ cõmodans u̾bũ ui¬
te p̾dicaret. Cũꝙ ⁊ lon¬
giꝰ aliqũ a monasterio
pro causis eccłie ꝯmuni¬
b obedientia traheret᷑.
non posset. et agere q̃
dei st̃ ñ cessaret: sic in
breui apud homines in¬
notuit: ut eccłia dei
tam utili membro in
corꝑe suo reꝑto. uti ad
qd̾cumq oportebat nõ
clissimislaret. S ⁊ licet
a pͥmo flore in euntis
etatis fruct bn sp̃c sen ꝙer
habiuidau̾it: ab hoc tñ tẽ¬
ꝑore. copiosius ei addita ẽ
sicut apłs dicit manifes¬
tatio sp̃c adutilitatẽ ser¬
mo .l. fecundior sapientie
tiones uͥtutum: et cliu̾¬
saꝵ opitulatõnes sanita¬
tũ. Quoꝵ quedã q̃ c̾ta
narratione dlidici. qua
fide a fidelib mͥ uiris. as¬

Expanded text:
tatis a communi eum convetatis a communi eum conversatione conventus plus solito sequestraret, haec prima coepit esse occasio ut, quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius commodans, verbum vitae praedicaret. Cumque et longius aliquando a monasterio pro causis Ecclesiae communibus obedientia traheretur,non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret, sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili membro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat non dissimularet. Sed et licet a primo flore ineuntis aetatis, fructibus Spiritus semper abundaverit, ab hoc tamen tempore copiosius ei addita est, sicut Apostolus dicit, manifestatio Spiritus ad utilitatem ; sermo scilicet fecundior sapientiae tiones virtutum, et diversarum opitulationes sanitatum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, qua fide a fidelibus mihi viris as
Abbreviated transcription (Latin):
ex tũc usq hodie digniorẽ
quandã apd̾ homines ei
efficit reu̾entiã: ⁊ in re¬
uerentia auctoritatẽ: et
in auctoritate obedienti¬
ani. Iam tũc en̾i ad opus
p̾dicatõnis diuinitꝰ apta¬
batut ad qd̃ ut supͣdc̃m
est. ex utero matris sue
cũ destimonio diuine
reuelationis olim fue¬
rat p̾signat᷑. Nec tunc
nis et sb̾iectionis ⁊ prela-¬
tionis sue. ip̃o ordinante
quo et agente congruo
ordine ad hoc instituebat᷑..
et ignorans quid de se fie¬
ret nõ solũ monastico. s
et omni eccłiastico ordini.
in hoc p̾parabatur. Et pͥ¬
mũ quidẽ circa resuscitã-¬
dũ in monastico ordine
antiquo religionis feruo¬
rẽ. pͥmicias iuuentutis
due declicauit: exemplo
et u̾bo in conuentu frm̃
intra scepta monasterii.
ad hoc om̃i studio uacãs.
Postmodũ autẽ cum ad
alium uite et conu̾satio¬
nis ordinem infirmitate
corpis cogeret᷑: ⁊ sicut
cltm̃ est. necessitas in fͥ¬
nũtatis. et ordo necessi¬

Expanded text:
extunc usque hodie digniorem extunc usque hodie digniorem quamdam apud homines ei efficit reverentiam, et in revenrentia auctoritatem, et in auctoritate obedientiam. 42. Jam tunc enim ad opus praedicationis divinitus aptabatur, ad quod, ut supra dictum est, ex utero matris suae cum testimonio divinae revelationis olim fuerat praesignatus. Nec tunc nis, et subjectionis, et praelationis suae, ipso ordinante quo et agente, congruo ordine ad hoc instituebatur; et ignorans quid de se fieret, non solum monastico, sed et omni ecclesiastico ordini in hoc praeparabatur. Et primum quidem circa resuscitandum in monastico Ordine antiquae religionis fervorem, primitias juventutis suae dedicavit, exemplo et verbo in conventu fratrum intra septa monasterii ad hoc omni studio vacans. Postmodum autem, cum ad alium vitae et conversationis ordinem infirmitate corporis cogeretur, et, sicut dictum est, necessitas infirmitatis, et ordo necessi
Abbreviated transcription (Latin):
excusationẽ. cũ uix au¬
deat qͥsꝙ eũ condẽpnare
quẽ deus iustificat: tã
multa. tã sublimia cum
eo et ꝑ eũ opando. Felix
cui solũ reputat᷑ ad cul¬
lent ad głam. Euit aũt
bono iuueni suspͤta iuuẽ¬
tus sua. Beatꝰ qͥppe qui
semꝑ est pauidꝰ: fuerit
ei studiũ. tã uͥtutum
plenitudinẽ ꝙͣ hẽbat
ex gr̃a. aliqͣ ⁊̃ laboris
seu conscĩa cumulare.
S ⁊ uita eiꝰ que omnib
ꝓponebat᷑. imitanda: Eͥ¬
gał continentie exemplo
carere non debuit. In
quo seruus dei ⁊ si nimi¬
plũ reliqͥd. Quid aũt¬
re in qͦ ip̃e qͥ ueret᷑ omĩa
oꝑa sua. nõ confunditꝰ
usq hodie se accusare. sa¬
crilegii arguẽs. semz ip̃m qd̃ sui¬
tio dei ⁊ fr̃m suoꝵ abstu¬
lerit corpꝰsuũ: cdũ ĩ dis¬
creto feruore imbecille il¬
lud reddsdit ac pene inu¬
tile: S cõualuit de infir¬
mitate. ⁊ infirmꝰ. fortior
et potens fcũs est. U̾tus
namq dei uehementꝰ in
ĩfirmitate eiꝰ refulgens.

Expanded text:
excusationem, cum vix audeat quisquam eum condemnare, quem Deus justificat, tam multa, tam sublimia cum eo et per eum operando. Felix cui solum reputatur ad culsolent ad gloriam. Fuerit autem bono juveni suspecta juventus sua; beatus quippe qui semper est pavidus: fuerit ei studium tantam virtutum plenitudinem quam habebat ex gratia, aliqua etiam laboris sui conscientia cumulare; sed et vita ejus, quae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo servus Dei, etsi nimiplum reliquit. Quid autre, in quo ipse qui veretur omnia opera sua, non confunditur usque hodie se accusare, sacrilegii arguens semetipsum, quod servitio Dei et fratrum abstulerit corpus suum, dum indiscreto fervore imbecille illud 1080 reddiderit, ac pene inutile? Sed convaluit de infirmitate, et infirmus fortior et potens factus est. Virtus namque Dei vehementius in infirmitate ejus refulgens,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis cecis in pago
coloniensi ꝓpe monastĩ¬
similiter fecit: ⁊ cum
uidere nunciarentur.
confessus est se qͦ sensisse
uirtutem.

Expanded text:
aliis caecis in pago Coloniensi prope monastersimiliter fecit; et cum videre renuntiarentur, confessus est se quoque sensisse virtutem.