comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ueteri testam̃to. nescio qua oecitate acer¬
rime seuiunt. quo animo & qua distribu¬
cione demporum factae sint omĩno nesciencẽ.
Tenebitur ergo in hoc inuiriarum gen̾e.
quod ꝑ iundictam luitur. iste ͦ xpĩanis:
modꝰ: ut accepta inuiria non surgat odi¬
um. s infirmitatis miscõia paratꝰ sit animꝰ
plura ꝑpeti. nec correctionem negligat. qua
uł consilio uł auctoritate uł potestate uti
potest. Aliuo iniuriar̃ gͥnus ẽ: qd integrũ
restitui potest. Cuius dnȩ species. una
ad peccuniam: alt̃a ad oꝑam ꝑtinet. Qua¬
ꝓpter illius de tunica uestim̃to. huius de
angaria mille passuũ & duo milium exem¬
pla subiecta sunt: quia et reddi uestim̃tum
potest. & quem adiuuaris oꝑa. potest de
etiam ipse siopus fuerit adiuuare: nͥ forte
ita potuis as distingendumẽ. ut prius
quod positum ẽ: de ꝑcussa maxilla. omĩa
significet quȩ sic ingerunt᷑ ab in ꝓbis. ut

Expanded text:
in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerin Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sint omnino nescientes. 66. Tenebitur ergo in hoc injuriarum genere, quod per vindictam luitur, iste a Christianis modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia paratus sit animus plura perpeti; nec correctionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ubro hetici qui adu̾sint᷑ uet̾i testam̃to. nolẽ
eteoe: paulum apłm quẽ nobcum legunt
intueant᷑ dicentem de quodiã peccatore. quẽ
tãidit rathanȩ in int̾itum carnis. ut anima
saluasit. St si nolunt huic mortẽ intelige
fortine enim incertum ẽ. quamlib iuindie¬
tam psathanam factam ab aplo fateantdir.
quos uon eum hodio s amore fecuse mani¬
sestat. ulud adiectum ut anima sit calua.
Aut in illis ubris quib ipsi magnam
tribuunt auctoritatem animadu̾tunt quod
dicimus: ub scriptum ẽ. apłm thomam
inp̃catum cuidã a quo palma ꝑcussus eẽt atͦ¬
cissimȩ mortis supplicium. animam eiꝰ tam̃
commendat ᷑ ut in futo ei scło parceret᷑: cuius
a leone occisi acet̾o corpore discerptã manũ
canis intulit mensis: in quib conuniabat᷑
apłs. Cui scriptiuȩ licet nob̃non ered̾e. ñ enim
ẽ in catholico canone. illi tamen eam& legxt
& tanquã incorruptissimã uerissimamq honorant.
qui adũsus corporales uindictas quȩ sũt

Expanded text:
libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est, quamlibet vindictam per satanam factam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, anima tamen ejus commendata, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerptam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui scripturae licet nobis non credere; non est enim in catholico canone: illi tamen eam et legunt, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam & benignitatem: cum eam usq ad mni¬
mici dilectionem ꝑduxerit. Nam ille gradus
quamuis nonnullus sit: tam paruusus ẽ. tam̃
ut cum pullicanis etiam possit eẽ. communis.
Nec quod in lege dictum ẽ. od̾is inimicum tuũ
uox iubentis iusto accipienda ẽ: s ꝑmittentis
infirmo. Oritur hic sane nullo modo dissimu¬
landa questio: quod huic p̾cepto domini quo
nos ortatur dilig̾e inimicos nrõs. benefacere eis
qui nos ođunt: & orare ꝓ his qui nos ꝑsecunt᷑:¬

Expanded text:
lentiam et benignitatem, cum eam usque ad inilentiam et benignitatem, cum eam usque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gradus quamvis nonnullus sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui od̾unt uos. & orate ꝓ eis qui uos ꝑsequũ¬
ur: ut sitis filii patrisurĩ qui ẽ. in cęlis. qui
ios: &e pluit suꝑ iustos & iniustos. Si enim
dilexeritis eos qui uos diligunt. quam mer¬
cedem habebitis: Nonne et publicani hoc faci¬
iunt: Et si salutau̾itis fr̃s urõs tantum. qͥd¬
amplius facitis: Nonne &e hennici hoc ipsũ facuĩt:
tores nr̃os dilige uibemur. ea quȩ suꝑuis dic¬
ta sunt. implere quis potest: ꝑfectio autem
sulitur: ultͣ dilectionem iniici porrigi
non potest. & idõ sic clauditur. E stote gͦ¬
ꝑfectus ẽ. ita tam̃ ut ds̃ intelligatur ꝑfectus
tanquam deus. & anima ꝑfecta tanquam¬
anima: gͣdum tam̃ eẽ. aliquem in phariscoꝵ
intelligitur: qd multi homines eos etiã a qͥb
diliguntur od̾unt. sic̃ lururiosi filui pareͣ¬
des cohercitores luxurie suȩ. Ascendit ergo
alquem gͣdum qͥ ꝓximum diligit. quãuis
adhue od̾it mimicum: eius au imperio qͥ
uenit legem implere non solue. ꝑficiet beniuo¬

Expanded text:
quuntur vos, et orate pro eis, qui vos persequuntur, ut sitis filii Patris vestri qui est in coelis, qui los, et pluit super justos et injustos. Si enim dilexeritis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani ita faciunt? et si salutatis amplius facitis? nonne et Ethnici hoc ipsum faciunt? tores nostros diligere jubemur, ea quae superius dicta sunt implere quis potest? Perfectio autem sulitur, ultra dilectionem inimicorum porrigi non potest. Ideoque sic concluditur, Estote us est: ita tamen, ut Deus intelligatur perfectus tanquam Deus, et anima anima. 70. Gradum tamen esse aliquem in Pharisaeorum intelligitur, quod multi homines eos etiam a quibus diliguntur oderunt; sicut luxuriosi filii parentes coercitores luxuriae suae: ascendit ergo aliquem gradum qui proximum diligit, quamvis adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit Legem implere, non solvere, perficiet benevo
Abbreviated transcription (Latin):
nitus inperato cum et alii multi magni & diuini
temere fecerint. De quo helia cum exemplum
dedissent discipłi domino cõmemorantes quid
ub eo factum sit. ut ȩciam ipsis daret potesta¬
dem petendi de cȩloignem. ad consumend um
eos qui sibi officium non p̃berent: rep̃hendit
in eis dñs. non exemplũ prophe scĩ. s ignoran¬
tiam uindicandi. que adhuc erat in rudibus.
animaũtens eos ñ amore correctionis. s odio
desid̾are uindictam. Itaq postea qͣ. eos docu¬
it quideẽt dilig̾e ꝓximum tanqͣ. se ipsum:
infuso ȩtiã spũ scõ. quem .xͣ. dieb completis.
p̾ ascensionem suã desuꝑ ut ꝓmiserat mint:
ñ defuerut᷑ tales uindictȩ. ꝙͣ uis multo rariꝰ
quã in uet̾i testam̃to. Lbi enim ex maiore.
parte seruientes timore p̃mebant̾: hic autem
maxime dilectione libi nutebant᷑. Nama
ũbis apłi pet̾. ananias &r uxor eiꝰ. sicut m¬

Expanded text:
nitus impetrato , cum et alii multi, et divini magni nitus impetrato , cum et alii multi, et divini magni temere fecerint. De quo Elia cum exemplum dedissent discipuli Domino, commemorantes quod ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem, ad consumendos eos qui sibi hospitium non praeberent, reprehendit in eis Dominus, non exemplum prophetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus, animadvertens eos non amore correptionem, sed odio desiderare vindictam . Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus completis post ascensionem suam desuper ut promiserat misit , n defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius, quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes, timore premebantur, hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tum: tanꝙͣ. si diceret. qui uoluerit cunicã tuã
doille. iemitte illud et si quid aliua indumta habẽ.
Idõ nonnulli pallium interp̃tati suint: qd̃ grece
inquit mille passus. uade cum illo aliaduo: ꝙ
hoc utiq non tam pedib agas. quã ut animo
sis parat̾. Nam in ipsa xpiana hẏstoria in qua
ẽ. auctoritas. nichil tale inuenies factum᷑ ã scĩs
uł ab ipso domino: cũ in homine quem susciꝑe
dignatus ẽ. uiuendi nob̃ preb̃et exemplum:
cum tam̃ omĩbus fere locis eos inuenias paratõ
fuisse ȩquo animo tolerare: quicqͥd eis improbe
fuisset ingestũ. S ũbi grã dictum putamꝰ. ua¬
de cum eo alia duo: Antria compleri uoluit.
quo numero significat᷑ ꝑfectio: ut meminĩt
quisq quisq cum hoc facit. ꝑfectam se imple¬
re uisticiam: miscd̾it᷑ ꝑferendo infirmitates
eorũ quos uult sanos fieri : Potest uidippt̾ea
etiã trib exemplis hȩc pͣcepta insinuasse. quoꝵ
primum ẽ. si quis te ꝑcusserit inmarilã. scd̃m

Expanded text:
 si diceret, Qui voluerit tunicam tuam tollere, remitte illi et si quid aliud indumenti habes. Ideo nonnulli pallium interpretati sunt, quod graece inquit, mille passus, vade cum illo alia duo. Et hoc utique non tam ut pedibus agas, quam ut animo sis paratus. Nam in ipsa christiana historia, in qua est auctoritas, nihil tale invenies factum esse a sanctis, vel ab ipso Domino, cum in homine quem suscipere dignatus est, vivendi nobis praeberet exemplum; cum tamen omnibus fere locis eos invenias paratos fuisse aequo animo tolerare quidquid eis improbe fuisset ingestum. Sed verbi gratia dictum putamus. Vade cum eo alia duo? an tria compleri voluit, quo numero significatur perfectio; ut meminerit quisque cum hoc facit, perfectam se implere justitiam, misericorditer perferendo infirmitates eorum quos vult sanos fieri? Potest videri propterea etiam tribus exemplis haec praecepta insinuasse: quorum primum est, si quis te percusserit in maxillam; secundum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad miscłiam. Nec impedt id̃¬
positum. quo quisq paratus ẽ. ab eo quem
orreclum cẽ. uult. plura ꝑferre. S huic uin¬
qie referrendȩ nonẽ. idoneus. nisi qui odium
qus solent fhagrare quise iundicare desid̾ant:
dictionis magnitudine suꝑaũit. Nonenim
satuendum ẽ. ne odisse paruulum filium parẽ¬
tes indeantur. cum ab eis uapulat. peccins.

Expanded text:
tinet ad misericordiam. Nec impedipositum quo quisque paratus est ab eo quem correctum esse vult plura perferre, sed huic vindictae referendae non est idoneus, nisi qui odium, quo solent flagrare qui se vindicare desiderant, dilectionis magnitudine superaverit. Non enim metuendum est ne odisse parvulum filium parentes videantur, cum ab eis vapulat peccans,
Abbreviated transcription (Latin):
dem redigit. si quis deuorat. siquis acips
a quis extollitur. si quis in faciem uoset
Deinde continuo subiungit. scd̾m ignda¬
tatem dico: ut erponat quid sit infaciu
cedi. hocẽ. contempni ac despici: quode
ut se magis qui eos sic diligeret. ut sens
dici dextͣ et sinistͣ. et tam̃ nobilitas esil

Expanded text:
at, si quis accipit, si quis extollitur, si quis in faciem vos caedit: deinde continuo subjungit, Secundum ignobilitatem dico ; ut exponat quid sit in faciem caedi, hoc est contemni atque despici. Quod qsed ut se magis qui eos sic diligeret, ut seipsum dici dextera et sinistra, et tamen nobilita
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam merces recte factorum: sed quia
deo placere non possit. qui non se his quos
saluups fieri uellet. preb̾et imitandum. Imi¬
tari autem illũ qui sibi nõ placuerit: nullo
pacto qͥsqͣm potest. Sicut ergo non absur¬
de loqueretur qui diceret in hac oꝑa qua
nauem quero. nõ nauẽ quero sed patriam:
non hoc appeto s ad id refero ut me imitẽ.¬
tur quos saluuos fieri uolo: sic̃ dicit de ob¬
latione quȩ fit niscõs. ñ quii quero datum
s inquiro fructũ. idẽ. quod quero datũ urm̃.
non hoc quero s fructum urm̃. Hoc em̃m
dicio apparere poterat qͣntũ ꝓfecissent i
deum: cũ io libent̾ facerent qđ non ꝑpter
gaudium de munĩb s ꝓpter cõmunionẽ na¬
ritatis. abhis querebat᷑. Quanqͣm et cum ad¬
dit et dicit. alioquin mercedem nõ habebitĩ
apud patrem urm̃ qui incȩlis ẽ: nichil aliud
demonitt nisi id cauere nos oportet᷑. ne hu¬
manam laudem ꝑ nrõrum oꝑum mercede

Expanded text:
tanquam merces recte factorum; sed quia tanquam merces recte factorum; sed quia Deo placere non posset, qui non se iis quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo pacto quisquam potest. Sicut ergo non absurde loqueretur, qui diceret, In hac opera qua navem quaero, non navem quaero, sed patriam: non hoc appeto, sed ad id refero ut me imitentur, quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos, Non quia quaero datum, sed inquiro fructum : id est, Quod quaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter offerrent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum operum mercede
Abbreviated transcription (Latin):
S non ibi finem constituit: addidit enim
& glorificent patrẽ urm qui incęlis ẽ. Hic
autẽ quia hoc rep̃hendit. subi sit finis rec¬
te factorum. idẽ. si propt̾ea recte faciamus.
ut tantum iudeamur ab hominib: postea¬
quã dixit. cauete fac̾e iusticiam urãm corã
hominib ut uideamini ab eis: nichil ad di¬
dit. In quo apparet non hoc eumꝓhibuisse.
ab eis. idẽ. ut hoc intueamur. & ibi finem
nrĩ ꝓpositi collocemus. Nam et apłs dicit:
Si ladhuc hominib placerem seruus xpi
non eẽm: cumalio locodicat. placete ꝑ omĩa
non intelligut contͣrium putat᷑: cum ille
se dixerit ñ placere hominib. quia nõ idõ
recde faciebat ut placeret hominib s ut deo:
ad ciuiꝰ amorẽ corda hominũ uolebat conũtere
eo ipso quo placebat hominib Itaq et nõ se
plac̾e hominib recte dicebat. quia in eo
ipso ut dõ placeret intuebat̃: & placendum
et̃. lomĩb recte p̃cipiebat. ut ñ hoc appeteret᷑.

Expanded text:
 non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo apparet non hoc eum prohibuisse, ab eis, id est ut hoc intueamur et ibi finem nostri propositi collocemus. Nam et apostolus dicit: si adhuc hominibus placerem, Christi seruus non essem, cum alio non intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur
Abbreviated transcription (Latin):
ab imfirmis iniurias sustiñe qͣntũ aoꝑ sta
prodẽ. & malle amplius iniquitatis diorpe
peti quam id quod ꝑpessus ẽ redd̾e. om̃petra
a se aliquid. ut illud qd̾ petit si habetur esi
itede dari potest: uel consilium bonũ uldci
mutuari cupit. diligere inimicos. bñfacoali
qui se od̾unt. orare ꝓ eis qui se ꝑsecuntur. ul
engo hȩc facit. nin plane ꝑfecteq miseriod ꝓ

Expanded text:
ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit, si habetur, et si recte dari potest, vel consilium bonum, vel bqui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque mis
Abbreviated transcription (Latin):
potest qui eum cupit auferre: nescio utrum
quisꝙͣ dicere audeat ut uestim̃tum eum debe¬
ontempni. Hominem namq homo tanq. semet¬
ppsum diligere debet: cui ab omium domino
scut ei quȩ sequunt᷑ ostendunt: etiam ut inimi¬
cos diligat imꝑatur. Sane ani adiltendum est

Expanded text:
potest qui eum cupit auferre, nescio utrum potest qui eum cupit auferre, nescio utrum quisquam dicere audeat ut vestimcontemni. Hominem quippe homo sicut semetipsum diligere debet. Cui ab omnium Domino sicut ea quae sequuntur, ostenduet etiam ut inimicos diligat imperatur. Spiritaliter aut
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Sed de tunica&e uestim̃to quod. dictũ
ẽ. non meis solis s momĩb faciendum est:
quȩ aliquo iure temꝑalit̾ nra eẽ. dicimus.
Si enim de necessariis hoc imꝑatum ẽ: quan¬
comagis suꝑflua contẽpnẽ cõuenit: Uerunta¬
m̃ ea quȩ nr̃a dixi. eo gene includenda erũt
qͦ dñs ipse icͤripsit dicens: si quis uuit uidicio
decum cond̾e ce tunicã tuã colle omĩa gͦ illa
intelligunt᷑. de quib uidicio nob̃cũ contẽdi
potest. ita ut a nrõ iure inuis ilĩ tnseant qui
contendit uł ꝑ quo contendit: sicutiẽ. uestis
domus. fund̾ uim̃dum. & gen̾alit᷑ omĩs pecu¬
nia. Auod utrum ꝙ̃ de seruis accipiendum
sit: magna questio est. Non enim xpĩanum¬
oporet ue posside eruum. quomͦ equum aut
argentum: quamꝗ̃ seri ponit ut maiore prcio¬
ualeit equus quam seruus: & muitomagis alqͥd
aureum uł argenteum. S ile seruus a rectius
er honestius &e ad deum colendum accomodatu
absce domino educat᷑ aut regitur. quam ab illo

Expanded text:
imento quod dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim de necessariis hoc imperatum est, quanto magis superflua contemnere convenit? Verumtamen ea quae nostra dixi, eo genere includenda sunt, quo Dominus ipse praescribit, dicens, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere. Omnia ergo illa intelligantur, de quibus judicio nobiscum contendi potest, ita ut a nostro jure in jus illius transeant, qui contendit vel pro quo contendit; sicuti est vestis, domus, fundus, jumentum, et generaliter omnis pecunia. Quod utrum etiam de servis accipiendum sit magna quoportet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum. Quanquam fieri possit ut majore pretvaleat equus quam servus, et multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille servus si rectius et honestius, et ad Deum colendum accommodatius abs te domino educatur aut regitur, quam ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ: Non enim alit̾ poterit¬
de forais ad ioleranda omĩ: quȩ in preci¬
dendis consuetudinib laboriosa et ardua
ds omĩuodisficilia. scłihuius amatores putãt
dramergo qui esuriunt et seicuint iusticiam
m̃ ipa saturabunt᷑. U eruntam̃ in his labo¬
tilbus cun quisq dissicustatem pacidur. &
iurict npa gradum faciens ciptũiuasiaus
in surgere pret̾ite uite moles intuens. timet
ne ad gresa implere non possit: arripiat con¬
siuum ut auxilium mereatur. Quod ẽ. aũ
aliud consilium. nisi ut infirmitatem aliorũ
ferat. & eis quantum potest opituletur: qui
suȩ diuinitus desid̾at subueniri: Consequẽ
mitis de quo suꝑius tractatum ẽ qui pietate
ñ cõtradicit diuinis sententiis q̃ in suapeccata
ꝑferuntur: neq illis dĩ sermonib qͦs nondum
intelligit: s. nullũ beneficiũ prestat ei. cui nõ
contradicit nec resistit: misericors aut̃ ita non
resistit. ut ꝓpter eius correptionẽ id faciat: quẽ

Expanded text:
regnum coelorum? Non enim aliter esse poteritregnum coelorum? Non enim aliter esse poterit fortis ad toleranda omnia, quae in praecidendis consuetudinibus laboriosa et ardua et omnino difficilia saeculi hujus amatores putant. Beati ergo qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. 55. Verum tamen in his laboribus cum quisque difficultatra gradum faciens circumvallatus insurgere praeteritae vitae moles intuens, timet ne aggressa implere non possit, arripiat consilium, ut auxilium mereatur. Quod est autem aliud consilium, nisi ut infirmitatem aliorum ferat, et ei quantum potest opituletur, qui suae divinitus desiderat subveniri? Consequentmitis, de quo superius tractatum est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
copore. siue debilem membris. ułcecam. uel
dolorib languoribꝰq confectam: & quiqqͥd
excepta fornicatiõe cogitari potest uehemẽ¬
ter horribile. ꝓ fide et societate sustineat::
neq talem non abiciat. seo etiam non habeat.
rondiicat eam quȩ soluta ẽ. a uiro. pulcram
sinam. diuitem. fecundã: Quȩ si facere ñ
lut: mulcominꝰ sibi licere arbitretur aduliũ
alium illicitum concubitum acced̾e. forni¬
eationem q sic fugiat. ab omĩ turpi corrup¬
tone sese extrahat uerum loquatur. neq
idiurationib crebris. s morum ꝓbitate com¬
mendet. rebellandes adu̾sum se omĩum ma¬
borum consuetudinũ innum̃ abiles turbas.
de quib ut om̃s intelligerent᷑ pauce comine¬
morate sunt: confugiens ad arcem xpĩane
quis tantos labores inire audeat: nisi qui
sic flagiae amore iusticiȩ. ut tanquã fame
ac sit uehem̃tissime acens: et nullã ꝯͥuitã
donecea sadiet᷑ existimans. uim faciat it⁊

Expanded text:
corpore, sive debilem membris, vel caecam, vcorpore, sive debilem membris, vel caecam, vdoloribus languoribusque confectam, et quidquid excepta fornicatione cogitari potest vehementer horribile, pro fide et societate sustineat; neque solum talem non abjiciat, sed etiam si non habeat, non ducat eam quae soluta est a viro, pulchram, sanam, divitem, fecundam. Quae si facere non licet, multo minus sibi licere arbitretur ad ullum alium illicitum concubitum accedere: fornicationemque sic fugiat, ut ab omni turpi corruptione sese extrahat. Verum loquatur, neque id jurationibus crebris, sed morum probitate commendet: rebellantes adversum se omnium malarum consuetudinum innumerabiles turbas, de quibus ut omnes intelligerentur, paucae commemoratae sunt, confugiens ad arcem christiaquis tantos labores inire audeat, nisi qui sic flagrat amore justitiae, ut tanquam fame et siti vehementissime accensus, et nullam sibi vitam donec ea satietur existimans, vim faciat in
Abbreviated transcription (Latin):
oportet opinari quod dictum ẽ celumdes
dĩe̾ & derra scabellum pedum euis quoi
habeat deus collo cata membra incelont
ra ut nos cum sedemus: s. illa sedes dĩnse¬
um significat. Et qm̃ in hoc uniũso mos
corpore. maximam speciem cȩlumlet
et terra minimam. tãquam presenet
excellenti pulchritudim uis diinita¬
mam uero ordinet in extremis atq intas
in cerram ibis. quia ꝑiusticiã m̃itis digui¬
buentem. in infimis ordinat᷑: & qui inlo
manẽ noluit. sub lege poͣnitur. congries
accipitur scabellum pedum dĩ. Sed iani
laboriosius & oꝑosius dici aut cogitari pc
ubi om̃s neruuos industriȩ suȩ animꝰ fidas
excereat: quam ut uiciosam consuttus
suꝑando. precidat membra inpedientia reg¬
num cęlorum: nec dolore frangatur. toleret
in conuigali fide omĩa. quȩ quamuis sint
molestissima: crimen tam̃ illicitȩ corruptioni
idẽ. fornicationis non babent: ueluti fuixo¬
itm quisq habeat siue sterilem siue deformẽ

Expanded text:
non oportet opinari quod dictum est coelum thronus Dei, et terra scabellum pedum ejus, quod sic habeat Deus collocata membra in coelo et in terra, ut nos cum sedemus; sed illa sedes judicium significat: et quoniam in hoc universo mundi corpore maximam speciem coelum habeat, et terra minimam; tanquam praesentior sit excellenti pulchritudini vis divina, minimam vero ordinet in extremis atque in inet in terram ibis ; quia per justitiam meritis digna tribuentem, in infimis ordinatur, et qui in lege manere noluit, sub lege punitur, congruenter accipitur scabellum pedum ejus. CAPUT XVlaboriosius et operosius dici aut cogitari potest, ubi omnes nervos industriae suae animus fidelis exerceat; quam in vitiosa consuetudine superanda? praecidat membra impedientia regnum coelorum, nec dolore frangatur: toleret in conjugali fide omnia, quae quamvis sint molestissima, crimen tamen illicitae corruptionis, id est, fornicationis non habent: veluti si uxorem quisque habeat, sive sterilem, sive deformem
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Hic uero magna opus ẽ. fortitudine:
ad membra precidenda. Quicquid enim ẽ.
quod significat ocłs: sine dubio tale ẽ. qd̾
uehement᷑ diligitur. Solet enim et ab eis
qui uehement̾ uolunt exprim̾e dilectionem
suam: ita dici. Diligo eum ut oculos meos
aut ȩtiam plusquã occłos meos. Quod aut̃
additum est dexter: fortasse ad augendam
ium dilectionis ualet. Quanquã enim ad
iudendum isti ocłi corporis cõmunit̃ inten¬
dantur. et si ambo intendant᷑ aequalit̾ pos¬
sint: amplius tam̃ formidant homines
dextrum amittere ut iste sit sensus. Quicqͥd¬
ẽ. illud quodita diligis ut ꝓ dext᷑ oculo
habeas: si scandalirat tẽ. idẽ. sitibi impedi¬
mento ẽ adueram beatitudinem: C erue
illud et ꝓice abstẽ. Expedit enim tibi ut
peat unum horum que uita diligis.
ut tanꝗͣ. membra tibi hereant: quam
totũ corpus tuũ eat ingehennã. S qm̃ se

Expanded text:
nam. Hic vero magna opus est fortitudine nam. Hic vero magna opus est fortitudine ad membra praecidenda. Quidquid enim est quod significat oculus, sine dubio tale est quod vehementer diligitur. Solet enim et ab eis qui vehementer volunt exprimere dilectionem suam, ita dici, Diligo eum ut oculos meos, aut etiam plus quam oculos meos. Quod autem additum est, dexter, fortasse ad augendam vim dilectionis valet. Quanquam enim ad videndum isti oculi corporis communiter intendantur, et si ambo intendantur, aequaliter possint; amplius tamen formidant homines dextrum amittere. Ut iste sit sensus: Quidquid illud est quod ita diligis, ut pro dextro oculo habeas, si scandalizat te, id est, si tibi impedimento est ad veram beatitudinem, erue illud, et projice abs te. Expedit enim tibi ut pereat unum horum, quae ita diligis ut tanquam membra tibi haereant, quam totum corpus tuum eat in gehennam. 38. Se
Abbreviated transcription (Latin):
auariciam idolatriȩ nomine. appellat. quiꝰ
dubitet et omẽm malam concupiscentiam
recte fornicationem uocari. quando ani¬
ma negetcta suꝑiore lege qua regitur. in¬
feriorum naturar̃ turpi uoluptate. quasi
derede prostitta corrumpitur.
Et ideo quisquis carnalem delectationem
aduersus rectam uoluntatem suam rebellare
sentit ꝑ consuetudinem peccatorum. cuius
indomitȩ uiolentia trabitur. in captiuitatẽ:
recolat quantum potest. qualem pacem pec¬
cando amiserit: et exclamet. Infelix ego
homo quisme liberabit de corpore morcis
Ita enim cum se infelicem exclamat: lugen¬
do implorat consolatoris auxilium. Nec
paruus ẽ. ad beatitudinem accessus cognicio
infelicitatis suȩ : et idõ beati ȩciam lugentes.
quoniã ipsi consolabuntur. Deinde sequitur
et dicit. Si autem oculus tuus dext̃ scan¬
dalizat dẽ: erue eum et ꝓice ab abste. Expe¬
dit enim tibi ut ꝑeat unum membrorum
tuorum: quam totum corpus eat in gehen auũ¬

Expanded text:
auaritiam idolatriae nomine appellat — quis auaritiam idolatriae nomine appellat — quis dubitet omnem malam concupiscentiam recte fornicationem uocari, quando anima neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi uoluptate quasi mercede prostituta corrumpitur? et ideo quisquis carnalem delectationem aduersus rectam . uoluntatem suam rebellare sentit per consuetudinem peccatorum, cuius indomitae uiolentia trahitur in captiuitatem, recolat, quantum potest, qualem pacem peccanhomo, quis me liberabit de corpore mortis Ita enim cum se infelicem exclamat, lugendo implorat consolatoris auxilium. Nec parvus est ad beatitudinem accessus, cognitio infelicitatis suae: et ideo, Beati etiam lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. CAPUT XIII.--37. Deinde sequitur, et dicit: Si autem oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te: expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehen
Abbreviated transcription (Latin):
tiione. consensione: ita ipsuis peccatitres
suit differentiȩ. in corde. in facto. in consue¬
udine. tanquam tres mortes: una quasi
indomo. idest.cum in corde consentitur li
uidini. altera iam ꝓlata quasi extͣ portam:
cum in factum ꝓcedit assensio: tercia
cum ui consuetudinis malȩ. tanꝗͣ mole
terrena premitur animus: qͣsi in sepulcro
iam putens. Quȩ tria genera mortuorum
dominũ resuscitasse. quisqͥs euangłium
lagit agnoscit: et fortasse considerat quas
disferentias habeat ȩtiam ipsa uox. resusci¬
tantis. cum alibi dicit. puella surge. alibi.
iuuenis tibi dico surge: alibi infremuit sp̃u
et fleuit. & rursus fremuit. et post deinde
uoce magna exclamauit: lazare ueni foras.
Quaꝓpter nomine mechantium qui hoc
capitulo cõmemorantur: omẽm carnalem¬
& libidinosam concupiscentiã opordet in¬
telligi: Cum enim tam assidue idolatriam.
scriptura fornicationem dicat. paulus aut̃ apl̃s

Expanded text:
tatione, consensione; ita ipsius peccati tres tatione, consensione; ita ipsius peccati tres sunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudine, tanquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas differentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem libidinosam concupiscentiam oportet intellegi. cum enim tam assidue idolatriam scriptura fornicationem dicat — Paulus autem apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ: in mortem homo deͤpellitur uiti¬
me omĩno. Non enun cogit: qui suide
Et om̃s nature in ordine suo gradib ta
pulchrȩ sunt: s de suꝑiorib inquilbes
rationalis animus ordinatus ẽ. adui¬
riora non est declinandum: nec quise
hoc facere cogitur. Et idõ si fecertt
peccatum ẽ: cum illicitaẽ. Cum ausd
quisq consenserit: committit pecas
in corde. Si autem ȩtiam in factum ꝓcesse¬
rit: uidetur satiari et extengui cupiditas.¬
 postea cum suggestio repetitur maior
accenditur delectatio: que tamen adhuc
snuldominor ẽ. quam illa quȩ assiduis fac¬
us inconsuetudinẽ uertitur. Hanc enim
ucere difficillimum ẽ: & tamenȩtiam ip¬
am consuetudinem si se quisq non deserat:
Exp̃ianã miliciã non formidet: illo duce
atq adiutore suꝑabit: ac sic in pristinam
pacem atq ordinem et uir xp̃o. & mulier
uro subicietur. Sicut ergo trib gradibus
ad peccatum ꝑuenitur. suggestione. delec¬

Expanded text:
iustitiae, in mortem homo expellitur, iustiiustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, sed de superioribus, in quibus rationalis animus ordinatus est, ad inferiora non est declinandum. nec quisquam hoc facere cogitur, et ideo, si feceritpeccatum est, cum est inlicita. cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. si autem etiam in factum processerit, uidetur satiari et extsed postea cum suggestio repetitur, major accenditur delectatio; quae tamen adhuc multo minor est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem vertit. Hanc enim vincere difficillimum est: et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisque non deserat, et christianam militiam non reformidet, illo duce atque adjutore superabit; ac sic in pristinam pacem atque ordinem et vir Christo, et mulier viro subjicitur . 35. Sicut ergo tribus gradibus ad peccatum pervenitur, suggestione, delec
Abbreviated transcription (Latin):
reftenanda ẽ: uelut cum ieuinanus
uisis cibis palati appetitus assiun a
choibemus. Si audem consensio tis
fuerit. plenum peccatum erit notinds
in corde nrõ: etiam si facto non inuo¬
cat hominib Ita ergo sunt isti gras
quasi a serpente suggestio fiat. idẽa
co & uolubili. hocẽ temporali corpora
modu: quia et si qua talia fantasma
intus ũsantur in anima. de copors
rinçsecus tracta sunt: et siquis occultĩs
pret̾ istos quinq sensus. motus corptrs
animum tangit: est etiam ipse dempx¬
lis et lubricus: & idõ quanto ilabiar
occultius ut cogitationem continga.
tanto conuenientius serpenti compart
Tria ergo hȩc ut dicere ceꝑam similus
illi gestȩ rei. quȩ ingenesi scriptaẽ t pͥ
.i serpente fiat suggestio et quedũst
in appetitu autem carnali tanquar
eua delectatio. in ratione uero. tanqua
uiro consensio. Quib ꝑactis. canqua
de paradiso hocẽ. de beatissima lurs

Expanded text:
refrenanda est. uelut cum ieiunamus et refrenanda est. uelut cum ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, non cohibemus. si autem consensio facta fuerit, plenum peccatum erit, notum deo in corde nostro, etiam si facto non innotescat hominibus. ita ergo sunt isti gradus, quasi a serpente suggestio fiat, id est lubrico et uolubili, hoc est temporali corporum motu, quia et si qua talia phantasmata intus uersantur in anima, de corpore forinsecus tracta sunt, et si quis occultus praeter istos quinque sensus motus corporis animam tangit, est etiam ipse temporalis et lubricus, et ideo quanto inlabitur occultius, ut cogitationem contingat, tanto conuenientius serpenti comparatur. tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei, quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio, in appetitu autem carnali tamquam in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in uiro consensio. quibus peractis tamquam de paradiso, hoc est de beatissima luce
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. quia omĩs qui uid̾it mulierem ad
concupiscendum eam: iam mechatus est
eam in corde suo: Lusticia ergo minorẽ:
non meychari corporum coniunttione:
Iusticia ergo maior cregnidĩ. nõ mechari
in corde: multo facilius custodit nemeche¬
dur in corpore: quisquis autẽ non mecha¬
tur incorde. Illud ergo confirmauit:
qui hoc precipit. Non enim ueni legem
soluere: s implere. Sane consid̾andum ẽ.
qͦd non dixit omĩs qui concupierit muli¬
erem. sed qui uid̾it mulierem ad concupis¬
cendum eam idẽ. hoc fine. et hoc animo
attenderit. ut eam concupiscat: quod
iam nonẽ. titillari delectatione carnis.
sed plane consentire libidini: ita ut non
refrenetur illicitus appetitus. sed si facul¬
tas data fuerit. satietur. Nam tria sunt
quib impletur peccatum. suggestione.
delectatione. & consensioẽ. S ugg̃estio siue
ꝑ memoriam fit. siue ꝑ corporis sensus:
cum aliquid iudemus. aut audimus.
uł olfacimus. uł gustamus. ułtangia
Quod si fri delectauerit. delectioni

Expanded text:
bis quia omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Justitia ergo minor est non moechari corporum conjunctione, justitia autem major est regni Dei non moechari in corde. Multo facilius custodit ne moechetur in corpore, quisquis non moechatur in corde. Illud ergo confiqui hoc praecipit; non enim uenit legem soluere, sed implere. sane considerandum est, quod non dixit: omnis qui concupierit mulierem, sed: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, id est hoc fine et hoc animo attenderit, ut eam concupiscat, quod iam non est titillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur inlicitus appetitus, sed, si facultas data fuerit, satietur. Nam tria sunt, quibus impletur peccatum: suggestione, delectatione, consensione. suggestio siue per memoriam fit siue per corporis sensus, cum aliquid uidemus uel audimus uel olfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit, delectatio inlicita
Abbreviated transcription (Latin):
absede eam &e pice abste. expeditenĩ tibi
ut ꝑeat unum membrorum tuorum. quam
totum corpustuum eat in gehennam: cogit
querere diligentius. quid direrit oculum:
In qua questione nichil michi occu̾rit cõgru¬
entius: quã dilectissimum amicum. Nam
hocẽ. utiq quod membrum recte possumus
appellare. quod uehement̾ diligimus: et
hunc consi łarium quia oculusẽ. tanquã
demonstrans it̃. &. in reb diuinis. quiadex¬
terẽ. ut sinister sit. dilectus quidem consi¬
uarius sedin rebiis terrenis. ad necessitatẽ
corporis ꝑtinentib de quo scandalizante
suꝑfluum erat dicere: quandoquidẽ nec
dextro parcendũ sit. In reb autẽ diuinis
consiliarus scandalizans ẽ: sun aliquam
ꝑniciosam heresim nomine religionis atq
doctrinȩ conatur inducere. Ergo et dex¬
tera manus accipitur dilectus: adiutor
et minist̃ in diuinis oꝑibus. Nam quem¬
admodũ in oculo contemplatio. sic inma¬
nu oꝑatio recte intelligitur: ut sinistra

Expanded text:
bscide eam, et projice abs te: expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam; cogit quaerere diligentius quid dixerit oculum. In qua quaestione nihil mihi occurrit congruentius, quam dilectissimum amicum; nam hoc est utique quod membrum recte possumus appellare, quod vehementer diligimus: et hunc consiliarium; quia oculus est, tanquam demonstrans iter; et in rebus divinis, quia dexter est: ut sinister sit dilectus quidem consiliarius, sed in rebus terrenis, ad necessitatem corporis pertinentibus; de quo scandalizante superfluum erat dicere, quandoquidem nec dextro parcendum sit. In rebus autem divinis consiliarius scandalizans est, si in aliquam perniciosam haeresim nomine religionis atque doctrinae conatur inducere. Ergo et dextera manus accipiatur dilectus adjutor et minister in divinis operibus: nam quemadmodum in oculo contemplatio, sic in manu recte actio intelligitur; ut sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
gationes hereticorum sodalium tuorum do¬
natistarum. maximianistãr. rogatistarum.
cet᷑arumq pestium extra colligentium. et ioõ
expargentium: rogo te. annucia michi. Sic
alic pastorem meum requiram: ut non in
gurgitem rebaptiratioasin curram. Hortor
uos. obsecro uos ꝑ scĩtatem talium nuptiatũ
amate hanc eccłiam: estote intali eccłia esto¬
te talis eccłia. amate pastorem. bonum uirum.
tam pulcrum. neminem fallentem: neminem
ꝑire cupientem. Orate et pro dispersis ouibus.
ueniant et ipsi. agnoscant & ipsi: ament et
ipsi. ut sit unus grex: et unus pastor Con
conuersi ad dominum. Explicit sermo

Expanded text:
gationes haereticorum, sodalium tuorum, Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum, caeterarumque pestium extra colligentium; et ideo spargentium; rogo te, annuntia mihi, si illic pastorem meum requiram, ut non in gurgitem rebaptizationis incurram. Hortor vos, obsecro vos per sanctitatem talium nuptiarum, amate hanc Ecclesiam, estote in tali Ecclesia, estote talis Ecclesia: amate pastorem bonum, virum tam pulchrum, neminem fallentem, neminem perire cupientem. Orate et pro dispersis ovibus: veniant et ipsi, agnoscant et ipsi, ament et ipsi; ut sit unus grex et unus pastor. Conversi ad Dominum, etc. S
Abbreviated transcription (Latin):
oblationes. orationes. segregationes. multo
ꝓ eis obseruantiꝰ instantuis habundantius.
impendendo: qui suos carne non spũ mor
tuos. non solum n carnalit̾ s etiam spirita¬
torum atq resurrectioneᷤ mortuorum::

Expanded text:
oblationes, orationes, erogationes, multo oblationes, orationes, erogationes, multo pro eis observantius, instantius, abundantius impendant, qui suos carne, non sptuos, non solum carnaliter, sed spiritaTORUM ATQUE RESURRECTIONE MORTUORUM
Abbreviated transcription (Latin):
caroꝵ de suoꝵ mortib contristari dolore
sanabili: et cõsolabiles lacrimas fundant
cõditione mortali: quas cito repͥmat gͦaudiũ.
qͣ credunt᷑ fideles qͣndo moriunt᷑ paululum
a abire: et ad meliora tͣnsire. Consolent᷑ eos
ȩciã frat̾na obsequia. siue que fuñib exhi¬
bent᷑. siue que dolentibꝰ adhibent᷑: ne sit
iusta querela dicentiũ : sustinui qui simul
contristaret᷑ et ñ fuit: & consolantes: nõ
inueni. Sit ꝑ uirib cura sepeliendi. et
sepulcra construendi: quia et hȩc inscrip¬
turis scĩs intͣdona oꝑa deputata sunt. Nec
solum in corꝑibꝰ patricharũ alioꝵq sc̃oꝵ:
et humanis cadaĩtibus quorucũq iacen¬
tium: uerum ętiam in ipsius dnĩ corpore
p̃dicati atq laudati sunt qui ista fec̾unt :
Impleant hȩc homines erga suos officia pos¬
tremi muñis: et sui humani lenũta merdoris.
Uerum illi utiq abluunt sp̃s defunctorum:

Expanded text:
charorum de suorum mortibus contristari dolore charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eos etiam fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolentibus adhibentur, ne sit justa querela dicentium, Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi: quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt: nec solum in corporibus Patriarcharum aliorumque sanctorum, et humanis cadaveribus quorumcumque jacentium; verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque collaudati sunt, qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
morantur oretur: ac ꝓ illis quoq idof¬
ferri cõmemoret᷑. Cum uͦ eoꝵ cõmendan¬
dorum causa oꝑa miscd̾ie celebrant᷑. quis
eis dubitet susfragari: ꝓ quibꝰ oratione̾
dõ non manit᷑ allegantur: Non omĩno
ambigendũ ẽ. ista aprodẽe defunctis. sed
dalib qui ita uixerunt ante mortem
ut possint cis hȩc utilia eẽ post mortem:
Nam qui sine fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑacur
eiusq sacram̃tis de corporib erierunt:
frustra ilł a suis nuiuismodi pietatis inpen¬
dunt᷑ officia cuius dum hic eneẽnt pignore
caruerũt: uł non suscipientes uł in uacuũ
suscipientes dĩ grãm. et sibi nõ miscd̃iam
thesuurizantes: sed iram. Nongͦ mortuis
reddunt᷑. Non enim uictum ẽ nͥcum hic ui¬
uerent ut eos aliquid hȩc adiuuarent: cũ
hic uiu̾e destitissent: & ideo istam finiens
quisq uitã: nͥ quod m̾uit in ipsa nõ potͣit¬
hab̾e post ipsã. ꝑmitant᷑ itat pia corda

Expanded text:
morantur, oretur, ac pro illis quoque id ofmorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae per dilectionem operatur , ejusque Sacramentis, de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis impenduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo morturedduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod mhabere post ipsam. Permittantur ergo pia corda
Abbreviated transcription (Latin):
arupit dilectum. constristit in nob̾ ipsus
ionsiffertum. Ideo nõ admoniut apłs ut nõ
contristem̃: s non sicut cec̃i qui spem non
nubent. Contristamur g̃ nos in nr̃orum
morcibꝰ necessitate amittendi: sed cũ spe re¬
cipendi. Inde ãgimur: hinc cõsolamur
Inde nfirmicas afficit: hinc fides reficit:
Indedolet humana condicio: hinc sanat.
diuina ꝓmissio. P roinide põnpa funeris.
agmina exequiarũ: sumptuosa diligentia
sepulture. monum̃toꝵ opulenta constric¬
tio: uiuoꝵ sunt qualiacumq solitia. nõ
adiutoua mortuoꝵ. Orationibꝰ uero s eͤccłie
et sacrificio salutari & elemosinis quȩ pro
coꝵ spiritib erogant᷑. nõ ẽ. dubitandum
mortuos adiuuari: ut cumeis misericordiꝰ
agat᷑ a dño. quam eoꝵ peccata meruerũt:
Hoc enim a patribꝰ traditum uniu̾sa obser¬
uat eccłia: ut cum ꝑ eis qui in corꝑis et
sanguinis. xpĩ cõmunione defuncti sunt.
cum ad ipsum sacrificium loco suo cõme¬

Expanded text:
occupat dilectum, contristat in nobis ipsiusoccupat dilectum, contristat in nobis ipsiusionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus ut non contristemur, sed non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus, necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi: inde angimur, hinc consolamur; inde infirmitas afficit, hinc fides reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum sumptuosa, diligentiae sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctaeet sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari; ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo comme
Abbreviated transcription (Latin):
lĩmĩs nrĩs non contristm: los
Sec cet̾̃i qui spem nõ habent:
S pem scilicet resurrtand
et incorruptionis ȩc̃ns. I
ideo et dormientes eos appellat scriptus
ueracissima consuetudo: ut cum dorme¬
tes audimꝰ. eiugilatõs minme desꝑem
Unde etiam cantat᷑ in salmo. Nunquis
dormit non adiciet ut resurgat : Est es
de mortus qͣui diligunt᷑ quȩdam tristitu
quocinm̃ netura. Mortem quippe huasi
in opiuio sed natura: Nec mors homini
atid̾et: nisi ex pena quam p̃cesserat cul¬
p. Quaꝑpter si anmalia quȩ ita creata sũc
et suo quoq temꝑe mouantur. mortem
sigiunt. diligunt uitam: quanto magis hõ
qui sic fuerat creatꝰ. ut si uũe sine peccato
aoluisset: sine t̾mino uiu̾et. h inc itaq ne¬
ese est ut tristes simus qͣndo nos moriẽdo
deserunt quos amamus. quia et si nouimꝰ
eos non in et̃num relinquere nos mansu¬
ros s. aliqͣntũlum p̃ced̾e sequucuros: et¬
tamen mors ipsa quam nat̃a refugit cum

Expanded text:
imis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rum exteriori homini forinsecus intu¬
lisset ille princeps qui missus est foras:
interiore gaudio leue fieret. Pac hil enu
tam facile est bonȩ uoluntati: quam ipsa
sibi. Et hec sufficit dõ. Quantumlibet gͦ
seuiat iste mundus: uerissime angłi na¬
celsis dõ: et int̾ra pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Quia qui natus erat. suaue ui¬
gum est. et sairina leuis. Et sicut dicit
apłs fidelis deus qui nos non finit cemp¬
tan suꝑ quod possumus ferre. s facit cũ
temptacione etiam exitum ut possimus

Expanded text:
rum exteriori homini forinsecus inturum exteriori homini forinsecus intulisset ille princeps qui missus est foras, interiori gaudio leve fieret. Nihil enim tam facile est bonae voluntati, quam ipsa sibi: et haec sufficit Deo. Quantumlibet ergo saeviat iste mundus, verissime Angeli nacelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : quia ejus qui natus erat, suave jugum est, et sarcina levis. Et sicut dicit Apostolus, Fidelis Deus qui nos non sinit tentari supra id quod possumus ferre; sed facit cum tentatione etiam exitum, ut possimus