comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necesse cẽ ut moriut.s Et quodẽ graui¬
us quando nescamus. Penacerta ẽ: horam
certi sunt: sola mors certi est. Quid ẽ quoddi¬
co: Conceptus est puer: forte naseitur. forte
aborsum facit. Ita incertumẽ. forte citscit.
forte non crescit. forte seneseit. forte non se¬
nescit. forte diues erit. forte pauper. forte
honoratꝰ. forte humiliatꝰ. forte habebit fili¬
os. forte nonbabebit. forte ducit uxorem. for¬
de non ducit. Quid quid auud in bonis no
minaueris: respice et ad maia. forte egrotat
farte nõ egrotat. forte a serpente percurit᷑.
forte nõ ꝑcutitur. Forte abestia deuoritur
forte nõ deuoratur. Et respice ad omĩa ma¬
la. ubiq ẽ. forte erit. forte nõerit. Nunquid
potes dicere forte moritur. forte nõ moritur
Quomodo medici quando inspexerint ua¬
litudinem. et mortiferam ẽe cognouerint.
hoc pronuntiant. moritur. inde nõ euadit:
ex quo nascitur homo: dicendum ẽno euadtt.

Expanded text:
necesse esse ut moriamur; et quod est gravinecesse esse ut moriamur; et quod est gravius, quando nescimus? Poena certa est, hora certa sunt: sola mors certa est. Quid est quod dico? Conceptus est puer, forte nascitur, forte aborsum facit. Ita incertum est: forte crescit, forte non crescit: forte senescit, forte non senescit: forte dives erit, forte pauper: forte honoratus, forte humiliatus: forte habebit filios, forte non habebit: forte ducet uxorem, forte non ducet: et quidquid aliud nominaveris in bonis. Respice et ad mala: forte aegrotat, forte non aegrotat: forte a serpente percutitur, forte non percutitur: forte a bestia devoratur, forte non devoratur. Et respice omnia mala: ubique est, Forte erit, forte non erit. Numquid potes dicere, Forte moritur, forte non moritur? Quomodo medici quando inspexerint valetudinem, et mortiferam esse cognoverint, hoc pronuntiant: Moritur, inde non evadit. Ex quo nascitur homo, dicendum est, Non evadit.
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. id ÷ scd̾m hominem uiuere: uos autẽ
inquid ut hominesmoriemini. & sicut unuᷤ
de principibꝰ cadetis. Etemm quos mortalis
est homo: addisciplinam illi debet ualere:
nõ ad iactantiam. Unde se uctat uermis
dediabolo debent erubesoere mortales suꝑbi
sp̃sẽ. Et simalignus est: illi dies nouissimus
poenalis seruatur in finem: tamen mortẽ
quam nos patimut: ule non patitur. Nudi¬
uit aucliuit autem homo. morte morierie:
utatut bene poena sui. Quid est quod airi uꝰ¬
tatur uene penasui. Noninde eat ad super¬
biam: ut unde accepit pęnam. Agnoscat se
meitalem: et frangat clationem. Nudiat
sibi dici. Quid superbis derraet caus: Eciam¬
si superbit diaboł. nõ ẽ. terta et cuns. Iaõ
dictum est. uosautem ut homines morie¬
mini: et sicut unus de principibꝰ ac adecis
Non attenditis nisi quia mortales estis: et
sicut duboł supbi estis: U tatur g̾ homo
pena sua fr̃s. beneutatur malo suo ut pro¬
ficiat malo suo. Qiis nescit quia pena est.

Expanded text:
erunt, id est, secundum hominem vivere: Vos autem, inquit, sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis . Etenim quod mortalis est homo, ad disciplinam illi debet valere, non ad jactantiam. Unde se jactat vermis e, fratres: de diabolo debent erubescere mortales superbi. s est: spiritus est, etsi malignus. Illi dies novissimus poenalis servatur in finem: tamen mortem quam nos patimur, ille non patitur. Audivit autem homo, Morte morieris . Utatur bene poena sua. Quid est quod dixi, Utatur bene poena sua. Non inde eat ad superbiam, unde accepit poenam; agnoscat se mortalem, et frangat elationem. Audiat sibi dici, Quid superbit terra et cinis ? Etiamsi superbit diabolus, non est terra et cinis. Ideo dictum est, Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Non attenditis quia mortales estis, et sicut diabolus superbi estis. Utatur ergo homo poena sua, fratres: bene utatur malo suo, ut proficiat bono suo. Quis nescit quia poena est,
Abbreviated transcription (Latin):
antes: In iumbis urgimitas: in lucernis
¶s. utiq inconiugatis. Tam̃ ȩtiam ibi ẽ.
Mrginitas fidĩ: que exhibet pudicitiam
coniugalem: Nam ut nouerit scĩtas utã:
Nonmnportune scdm animam. & secundũ
hitegritatẽ sidĩ. quaetiam fide ab illicitis
Abstinedur. et bona oꝑa fuint: unimiquẽ¬
ꝙ uel unamquamq animam uirginem
dici: dota eccłia quȩ constat ex uirginibus
et pueris et maritatis feminis. et uxoratis
uuiris uno nomine uirgo est appellata Uñ
hoc ꝓbamus: Apłm audi dicentẽm: non
solis scĩmonialib sed uniuersȩ prorsue
eccłie. disponsaui uosuni uiro uirginem
castam ex hibe. xp̃o. Et quia huius uirginitatĩ¬

Expanded text:
tis, virginitas: in lucernis tas utique in conjugatis: tamen etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamus? Apostolum audi dicentem, non solis sanctimonialibus, sed universae prorsus Ecclesiae: Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
siam istam parabolam ꝑtinere. nõ ad
lis p̃positas. de quib hesterno die locus
sumus. nec ad solas plebes: sed prorsio
mus uob̾ quod dõ spitante sentanur.
nõ qualescumq animȩ sed talesaiin
quȩ habent catolicam fidem. et pabes
uident᷑ bona oꝑa in eccłia dei: Ettam̃
ex ipsisquinq sunt ptudẽtes: et quins
fatuȩ. Quare g appellatȩ sunt quanqueꝰ
et quare uirgines. Prius uideamus. &t
deinde cetera considetemus. Omĩs an¬
ma incorpore id̃o quinario numero &ẽ¬
setur: quia quinquȩ sensib utit. Ni¬
chil est enim quod sentimus ex corpar
nisi ianua quinq ꝑtita. aut udendo
aut audiendo. aut odorando. aut gustĩ¬
do.aut tangendo: Quig se abstinet ab
illicito iusu abstinet ab illictto auit
ab illicito odoratu. ab illicito gusti.
ilucito tactu. ꝓpt̃ ipsam integritatem.
ẽ abstinere ab ilicitis sensuꝰ senciendi
motib. et cõo unaqueq anima. tp̃iana
uirginis nom̃ habet: quare quinque
parum ẽ. quia uiginessunt: et lampa¬

Expanded text:
ere istam parabolam, non ad solos praepositos, de quibus hesterno die locuti sumus; nec ad solas plebes; sed prorsus camus vobis, quod Deo inspirante sentimus, non qualescumque animae, sed tales animae quae habent catholicam fidem, et habere videntur bona opera in Ecclesia Dei: et tamen ex ipsis quinque sunt prudentes, et quinque fatuae. Quare ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritatem, est abstinere ab illicitis sentiendi motibus, et ideo unaquaeque anima christiana virginis nomen accepit; quare quinque Parum est quia virgines sunt: et lampa
Abbreviated transcription (Latin):
Q quod audistis monentẽ
scripturam atq dicentem ut
ꝓpder diem nouissummum iuigi¬
lemus: imusquisq de nouis¬
simo suo cogitet die ne forte cum sensertas
uel putaueritis longe cẽ nouissimmum seculi
diem. dermitetis ad nouissimum ur̃m̃n diem.
De die nouissimo seli huiusaudistis quid di¬
xerit: quia nesciunt neq eum angłi celoꝵ
neq funis. nisi pater. Ubi quidem magna
questio ẽ: earnalit̃ sapientes. putemus aliqͥd
patrem scire. quod nescut filius. Nam utiq
cum dixit pater scit: id̃ohoc dixit quiam
patre et filius scit. Quid enim est indie. qͦt
non in uerbo factum est. per quem factusẽ.
dies: Nemo inquid querat nouissimum di¬
em quando futurus sit: s iugigilemusom̃
bene iuuendo. ne nouissima dies cuiuscumq
nrm̃ nos inueniat imparatos. et quiisq quał
hinc exierit suonouissimo die: talis inuenia¬
tur innouissimo selidie. Nichilte adiuuabit
quod hic non feceris: unuinꝗemq operasua
iuuabunt. aut opera sua pressura sunt. Et

Expanded text:
 quod audistis modo monentem cripturam atque dicentem, ut propter diem novissimum vigilemus, unusquisque de novissimo suo die cogitet: ne forte cum senseritis vel putaveritis longe esse novissimum saeculi diem, dormitetis ad novissimum vestrum diem. De die novissimo saeculi hujus audistis quid dixerit: Quia nesciunt eum, neque Angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater. Ubi quidem magna quaestio est, ne carnaliter sapientes putemus aliquid Patrem scire, quod nesciat Filius. Nam utique cum dixit, Pater scit; ideo hoc dixit, quia in Patre et Filius scit. Quid enim est in die, quod non in Verbo factum est, per quem factus est dies? Nemo ergo quaerat novissimum diem, quando futurus sit: sed vigilemus omnes bene vivendo, ne novissimus dies cujuscumque nostrum nos inveniat imparatos, et qualis quisque hinc exierit suo novissimo die, talis inveniatur in novissimo saeculi die. Nihil te adjuvabit quod hic non feceris. Unumquemque opera sua juvabunt, aut opera sua pressura sunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
onuersi ad dñm dm̃ patrem onimpoten
puro corde ei quantum potest paruitas
ip̃ces nr̃as in beneplacito suo exaudire
qͥietur: municum quoq a nr̃is actibus
eigitacionib sua uirtute expellat. nobis
istiplicet fidem. mentem gub̾net spũales¬
eledat cogitationes. et ad beatitudinem suã¬

Expanded text:
onversi ad Dominum Deum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas  ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem sua
Abbreviated transcription (Latin):
optasti. quȩ ꝑdere tremiusti. nonne tͥ
clamarent: Sicut tu nos bona uis hr̃e:
sic ⁊nos uolumuf bonum hr̃e dnm̃.
Tacitã uoce interpellant contͣ ce. dñm
tuum. Ecce bona canta dedisti huic.
et ipse malus est. Quid ei prodest q̃d
ht̃. quando eum qui om̃a dedit non
uerhis mens: et forte compunctus que¬
rit quid sit bonum. quale bonum:
unde bonum. Bene intellexisti hoc
te querere debere. Respondebo q̃renti
⁊ dicam. Hoc est bonum: quod non
potes inuitꝰ anuttere. Potes enim ai¬
rum ꝑclere ⁊ nolens. potes domum po¬
tes honores. potes ipsam casu salutem.
Bonum uero quo uere bonus es: nec
inuicus accipis. nec inuitꝰ amictis. Quero
gͦ quale sit boc bonum. Psalmꝰ quidam
ammonet nos. rem magnam forte
quam querimꝰ. ait enim. filui hominũ
quo usq graues corde: Quo usq arbor
illa intrienmo: filii hominum qͦusq
qͣles corde: Quid est graues corde: ut¬
quid cliligitis uanitatem. ⁊ queritis

Expanded text:
optasti, perdere timuisti; nonne et tibi optasti, perdere timuisti; nonne et tibi clamarent, Sicut tu nos bona vis habere, sic et nos volumus bonum habere Dominum? Tacita voce interpellant contra te Dominum tuum: Ecce bona tanta dedisti huic, et ipse malus est! Quid ei prodest quod habet, quando eum qui omnia dedit, nonverbis meis, et forte compunctus, quaerit quid sit bonum, quale bonum, unde bonum. Bene intellexisti hoc te quaerere debere. Respondebo quaerenti, et dicam: Hoc est bonum, quod non potes invitus amittere. Potes enim aurum perdere, et nolens; potes domum, potes honores, potes ipsam carnis salutem: bonum vero quo vere bonus es, nec invitus accipis, nec invitus amittis. Quaero ergo quale sit hoc bonum. Psalmus quidam admonet nos rem magnam, forte quam quaerimus. Ait enim: Filii hominum, quousque graves corde? Quousque arbor illa in triennio? Filii hominum, quousque graves corde? Quid est, graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
nit. i usum bonum conuertitur. ho¬
norem hiẽ uis bonum ẽ: s echoc ãbene
utaxis. Quam multis honor occasio exi¬
tu fuit: quam multis honor nmistiũ
& hic nichil est quod sic quisq cogitare
debeat: nisi ut in semes ipsum oculos
conuertat. Inse discat. se discutiat. se in¬
spiciat. se quieut. et se inueniat. ⁊ quos
lisplicet neceꝵ ⁊ quoo placet optet. et
plautet. Cupo enim se homo inanem
inuenerit meliorum bonoꝵ: ut quiꝗ
ẽ auuidue exderiorum bonoꝵ: Ecce quid
prodẽ plena bonis archa. manis conser¬
entia: ponauis hr̃e. ⁊ bonus non uis sẽ
Non udes erubescere te. debere bonis
ciuis si dlomus cua plena est bonis. et e
ht̃ malum: Quid enim ẽ. quod uelie
rem. non filium. non seraum. non iulla.
et tam̃ uis hr̃e malam uitam. Rogo ce
p̃pone uitam tuam caligȩ tuȩ. Om̃ia
quȩ curum iacent oculis cuis elegantia
et pulera. tibi cara sunt. et tibi ipse uilis
es ac fedus: Si possint cibi respondere

Expanded text:
nit, in usum bonum convertitur. Honit, in usum bonum convertitur. Honorem habere vis, bonum est: sed et hoc si bene utaris. Quam multis honor occasio exitii fuit? Quam multis honor ministeriEt hic nihil est, quod sic quisque cogitare debeat, nisi ut in semetipsum oculos convertat, in se discat, se discutiat, se inspiciat, se quaerat, et se inveniat: et quod displicet, necet; quod placet, optet et plantet. Cum enim se homo inanem invenerit meliorum bonorum, utquid est avidus externorum bonorum? Et quid prodest plena bonis arca, inani conscientia? Bona vis habere, et bonus non vis esse? Non vides te erubescere debere de bonis tuis, si domus tua plena est bonis, et te habet malum? Quid enim est quod velis rem, non filium, non filiam, non servum,et tamen vis habere malam vitam. Rogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia quae circumjacent oculis tuis, elegantia et pulchra tibi chara sunt; et tibi ipse vilis es ac foedus? Si tibi possent respondere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminentem scientiam caritatis xp̃i.
ut impleamini in om̃em plenitudinẽ
di. Floctendo genua ꝓ nb̃ intercedit ap̃
patremfamilias ne eradicemur. Ergo
quia necesse est ut ueniat: agamus ut
fructuosos nos inueniat. Circumfossio
arboris: est humilitas penitentis. Omĩs
enim fossa humilis. Cophinum stereors:
sordes penitentiȩ. Quid enim stercore sor¬
didiꝰ: & cam̃ sibene utaris quid fructuo
se arbitretur habere fructus bonos. fima¬
net arbor mala. Non erit fructꝰ bonus
nͥ arboris bonȩ. Muta cor: ⁊ mutabitur
opus. Extipa cupiditatem: planta ca¬
ratatem. Sicut enim ẽ radix om̃ium ma¬
lorum cupidicas: sic et radix onniũ bonoꝵ
est bonum. Uis enim hĩe samicatem cor¬
poris. est bonum: nec tam̃ puces inag¬
num bonum esse quod ht̃ et malus. Au¬
rum ⁊ argentum hr̃e uis: ecce ⁊ hoc dico
bonum c̾. s sibene usus fueris. Pene aut̃
non utĩs. si malus fueris. Ac ꝑhoc aurũ
dargentum. malis malum est. bonis
bonum ẽ. Non quia eos bonos facit

Expanded text:
eminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Flectendo genua, pro nobis intercedit apud patremfamilias, ne eradicemur. Ergo quia necesse est ut veniat, agamus ut fructuosos nos inveniat. Circumfossio arboris, est humilitas poenitentis. Omnis enim fossa humilis. Cophinus stercoris, sordes poenitentiae. Quid enim stercore sordidius? et tamen, si bene utaris, quid fructuosse arbitretur habere fructus bonos, si manet arbor mala. Non erit fructus bonus, nisi arboris bonae. Muta cor, et mutabitur opus. Exstirpa cupiditatem, planta ctatem. Sicut enim radix est omnium malorum cupiditas ; sic et radix omnium bonoruest bonum. Vis enim habere sanitatem corporis; hoc est bonum: nec tamen putes magnum bonum esse, quod habet et malus. Aurum et argentum habere vis; ecce et hoc dico, bonum est; sed si bene usus fueris: bene autem non uteris, si malus fueris. Ac per hoc aurum et argentum malis malum est, bonis bonum est: non quia eos bonos aurum
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit amortuis cum dixisset discipłis
accipite sp̃m scm̃. continuo subiecit: si
cui dimiseritis peccata dimittentur illi:
si cui tenueritis tenebuntur. Nam et
dño: nisi quis renatus fuerit ex aqua et
spũ: non pocest introire inregnum dei.
S aliud est nasci de spu: aliud pasci de
spũ: sicut aliud ẽ nasci de carne quod fit
cum parit mat̾. ⁊ aliud ẽ pasci de carne
quod fit cum lactat infantem. ad hoc
conuersum. ut cum uoluptate biberet.
unde est natus ut uiueret: ut inde acci¬
piat uiuendi alimentũ unde nascendi
accepit initium. Primũ itaq credentiũ
beneficium est benignitatis dĩ: in spu sco
remissio peccatorum. Unde ita cȩpit et
predicatio ioh̃is baptistȩ: qui p̃cursor dñi
missus est. Sic em̃ scriptum ẽ. Indiebus
autem illis: uenit ioħs baptista p̃dicans
indeserto uideȩ et dicens: penitentiam

Expanded text:
re peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, teDomino, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei . Sed aliud est, nasci de Spiritu; aliud, pasci de Spiritu: sicut aliud est, nasci de carne, quod fit cum parit mater; aliud est, pasci de carne, quod fit cum lactat infantem, ad hoc conversum ut cum voluptate biberet, unde natus est ut viveret; ut inde accipiat vivendi alimentum, unde accepit nascendi initium. Primum itaque credendum beneficium est benignitatis Dei in Spiritu sancto remissio peccatorum. Unde ita coepit et praedicatio Joannis Baptistae, qui praecursor Domini missus est. Sic enim scriptum est: In diebus autem illis venit Joannes Baptista, praedicans in deserto Judaeae, et dicens: P
Abbreviated transcription (Latin):
dam cemporibus. Primũ tempus ante
legem. Scdm: in lege. Tercium modo ẽ:
quod tempus ẽ gĩȩ. Nam si non usitauit
genus humanum ante legem: unde a¬
bel. unde enoch. unde noe. unde abrahã.
unde ysaãc. unde iacob. quorum deum¬
se dici uoluit. ⁊ ciuus om̃s gentes erant.
quasi trium hominũ ds esset: & ego sum
inquit ds̃ abraham ⁊ ysaac ⁊ iacob. In
lege aut̃ sinon uisitaret: ipsam legem ñ
daret. Post legem uenit et ipse paterfa¬
milias: passus ẽ: mortuus ẽ: ⁊ resurrexit:
predicari fecit: et adluc quȩdam arbor
infructuosa ꝑmansit. Est qued am an¬
huc pars generis humani. adhuc se ñ
corrigit. int̾cedit colonus. Pro plebe
orabat apłs. Flecto inquit genua mea
ꝓ uobis ad patrem. ut in caritate radica¬
ciet sundati ualeatis ad prehende cum

Expanded text:
um tempus, ante Legem; secundum, in Lege; tertium modo est, quod tempus est gratiae. Nam si non visitavit genus humanum ante Legem, unde Abel? unde Enoch? unde Noe? unde Abraham? unde Isaac? unde Jacob? quorum se Dominum dici voluit; et cujus omnes gentes erant, quasi trium hominum Deus esset: Ego sum, inquit, Deus Abraham, et Isaac, et Jacob . In Lege autem si non visitaret, ipsam Legem non daret. Post Legem venit et ipse paterfamilias: passus est, mortuus est, resurrexit,  totum orbem praedicari fecit, et adhuc quaedam arbor infructuosa permansit. Est quaedam adhuc pars generis humani, quae adhuc se non corrigit. Intercedit colonus; pro plebe orat Apostolus: Flecto, inquit, genua mea pro vobis ad Patrem, ut in charitate radicati et fundati, valeatis apprehendere cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficri. credentib ĩ nomine eiꝰ. Quisqͥs igit᷑ mutãd̃¬
id÷ arbor bona: mala inuẽta ẽ. et bona facta est.
& si quando uenit. malas arbores eradicare uel¬
iet: quȩ remaneret quȩ non digna eẽt
eradicari: Sed uenit prerogare miseri¬
cordiam : ut postea exercereti
sionem peccatoꝵ: noluit cum eis et de
p̃teritis chartis hr̃e rationem. Remissio¬
enim peccatorum: facit arbores bonas.
Distulit securim: dedit securitatem. De¬
ris ad radicem arborum posita ẽ. Om̃ĩs
arbor quȩ non facit fructum bonum
excidetur et in ignem mitetur. De hac
eungłio dicens. Ecce triennium ẽ quod
uenio adhanc arborem et fructum in ea
non inuenio. Num debeo locum euacu¬
are: Promde amputetur. Q intercedit
colonus dicens. dñe dimitte illam et hoc
anno: cutumfodiam eam et adhibebo
cophinum stercoris. Si fecerit fructum¬
bene. Siminus. uenies ⁊ amputabis cam.
Tanquam ꝑ criennium dñs uis̃cauit

Expanded text:
edentibus in nomine ejus . Quisquis igitust, arbor bona, mala inventa est et bona facta est. Et si quando venit, malas arbores eradicare vellet; quae remaneret, quae non digna esset eradicari? Sed venit praerogare misericordiam, ut postea exerceret sionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit securitatem. ris ad radicem arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . De hac Evangelio, dicens: Ecce triennium est quod venio ad hanc arborem, et fructum in ea non invenio. Nunc debeo locum evacuare: proinde amputetur. Et intercedit colonus, dicens: Domine, dimitte illam et hoc anno; circumfodiam illam, et adhibebo cophinum stercoris: si fecerit fructumbene; sin minus, venies et amputabis eam . Tanquam per trienniu
Abbreviated transcription (Latin):
Quo usq gͣues corde: Sufficiant p̃c̃ita
tempora: iam magnificato illo sc̃o. Quo¬
usq graues corde: Post triennium quid
restat nisi secuns: Quousq gͣues corde:
Ut quid diligitis uanitatem ⁊ queritia
m̃datium: Adhuc uana. adhuc inuti¬
lia. adhue pompatica. ⁊ uolatica ta xp̃o¬

Expanded text:
quousque graves corde? Sufficiant praeterita tempora: jam magnificato illo Sancto, quousque graves corde? Post triennium quid restat, nisi securis? Quousque graves corde? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? Adhuc vana, adhuc inutilia, adhuc pompatica et volatica, ita
Abbreviated transcription (Latin):
scõ magnificato: acdhuc ista requirunt᷑:
Iam clamat ueritas.⁊ adhuc queritur
uanitas: Quo usq graues corde: Me
Cognouit enim iam uerba dñi mundꝰ
Et serius inquit nesciens uoluntatem dñi
sui et faciens digna plagis uapulabit pau¬
cis: Quare: Ut querat uoluntatem dm̃
siuͭ. Seruuꝰ erat nesciens uoluntatem dñ¬
sui et ideo uapulabat paucis. Seriuus aũt iã
ex quo magnificauit deitas scm̃ suum.
et non faciens uoluntatem eiꝰ: uapulabit
multis. Quid gͦ mirum si mundꝰ multũ
uapulat: Seruis est sciens uoluntatẽ
dñi: et faciens digna plagis. Non gͦ re¬
cuset uapulare multis: qm̃ si non uult
audire preceptorem in iuste. iuste patiet᷑
ultorem : uel non murmuret contͣ casti¬
guatorem: cum uideat se plagis dignũ.

Expanded text:
o magnificato, adhuc ista requiruntur? Jam clamat veritas, et adhuc quaeritur vanitas? Quousque graves corde? CAPcognovit enim jam verba Domini mundus. Et servus, inquit, nesciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit paucis. Quare? Ut quaerat voluntatem domini sui. Servus ergo nesciens voluntatemsui, et ideo vapulabat paucis. Servus autem jam ex quo magnificavit Deitas Sanctum suum; et non faciens voluntatem ejus, vapulabit multis. Quid ergo mirum, si mundus multum vapulat? Servus est sciens voluntatem domini et faciens digna plagis. Non ergo recuset vapulare multis : quoniam si non vult audire praeceptorem injuste, juste patietur ultorem. Vel non murmuret contra castigatorem, cum videat se plagis dignum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enpo aliqua erempli grai cõmnenor̃m
sp̃s auaritiȩ. et sp̃c luxuriȩ quia ille cõ¬
trahit ille profundit diuisi sunt aduersũ
se: et ambo ad regnũ ꝑtinent diaboli. Ap̃d
ydolorum cultores sp̃c iunonis et sp̃e her¬
culis diuisi sunt aduersum se: et ambo ad¬
regnum ꝑtinent diaboli. Piganus hostis
xp̃i et uideus hostis xũi diuisi sũt aduersũ
se. ⁊ ambo ꝑtinent. adregnũ diaboli. Arria¬
nus ⁊ fotini.anus ambo heretici: ⁊ aduersũ
se. ambo diuisi. Donatista ⁊ maximianista.
ambo heretici: et aduersum se ambo di¬
uisi. Om̃a uitia erroresq mortaliũ int̾ se
contrarii diuisi sunt aduersum se: ⁊ om̃s
ad regnum ꝑtinent diaboli. Ideo nõ stabit
regnum enis. Iustus aut̃ ⁊ impius. fidelis ⁊
incredulus. catholicus ⁊ hereticus diuisi
quidem sunt aduersum se: sed non ambo
sunt eius. Nemo sibi de uocabulo: blan¬
diatur. Si uult sibi prodesse nom̃ dñi:
receclat ab iniquitate. qui inuocat nom̃¬

Expanded text:
Ut ergo aliqua, exempli gratia, commemorem: Ut ergo aliqua, exempli gratia, commemorem: spiritus avaritiae et spiritus luxuriae, quia ille contrahit, ille profundit, divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad regnum diaboli. Apud idolorum cultores, spiritus Junonis et spiritus Herculis divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad regnum diaboli. Paganus hostis Christi et Judaeus hostis Christi, divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad regnum diaboli. Arianus et Photinianus, ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Donatista et Maximianista ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Omnia vitia erroresque mortalium inter se contrarii, divisi sunt adversum se, et omnes pertinent ad regnum diaboli: ideo non stabit regnum ejus. Justus autem et impius, fidelis et incredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adversum se, sed non ambo inus qui sunt ejus. Nemo sibi de vocabulo blandiatur. Si vult sibi prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nom
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt eccłie ꝑsecutor. blasphemus. inui¬
riosus in malicia et inuidia sicut fatetu
agens. Sed ille qui alligauit fortem ab eo
uas ꝑdicionis eripuit: et uas electionis esfe¬
pii aduersantes nomini xp̃iano propter
diuersas hereses et scismata eoꝵ qui fub
nomine xprano greges collgunt ꝑditoꝵ
etiam xp̃i regnum aduersumse eẽ diui¬
sum: consequent aduingit. Qui non est
mecum contra me est. et qui non con¬
gregilt mecum spargit. Non ait qui ñ
est sub uoce nominis mei. aut sub specie
sacim̃ti mei: sed qui non est meciim
cont ine est:. Nec ait qui non congregat
sus nomine meo: sed qui nõ congregat
mersum spargit. Nongͦ est adisersum se
conantur duudẽ quod emptum ẽ p̃cio
sangurnus xp̃i. Nouit enim dñs quisũt
eius es naulat inquit ab iniquita te om̃ĩs
quii nomuat nomen dñi. Namsi abini¬
suitate non recedit: non ꝑtinet ad ieg¬
num xp̃i: etiam nominans nom̃ xpi.

Expanded text:
cum esset Ecclesiae persecutor, blasphemus, injucum esset Ecclesiae persecutor, blasphemus, injuriosus, in malitia et invidia, sicut fatetur, agens . Sed ille qui alligavit fortem, ab eo vas perditionis eripuit, et vas electionis effepii adversantes nomini christiano, propter diversas haereses et schismata eorum qui sub nomine christiano greges colligunt perditorum, etiam Christi regnum adversum se esse divisum, consequenter adjungit: Qui non est mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. Non ait, Qui non est sub voce nominis mei, aut sub specie sacramenti mei: sed, Qui non est mecum, contra me est. Nec ait, Qui non congregat sub voce nominis mei: sed, Qui non congregat mecum, spargit. Non ergo est adversum se conantur dividere, quod emptum est pretio sanguinis Christi. Novit enim Dominus qui sunt ejus: Et recedat, inquit, ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini . Nam si ab iniquitate non recedit, non pertinet ad regnum Christi, etiam nominans nomen Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
eius diripiet: Filii inquit ur̃i qui uel
cieitliderunt inme uel adhuc credituri
sunt et eiecturi demones. non in demo¬
nũ principe sed simplici scĩtate: qui ceate
uel fuerunt uel hoc sunt quod eciamuos.
estis. idest pecatores atq impus: et icles
indomo diaboli et uasa diaboli. quonͥ
ab illo possent erui. quos p̃ualente inia¬
tate fortit̾ obtinebat: nisi alligaretur
iusticiȩ meȩ iunculis. et uasa eius eri¬
perem quȩ fuerunt uasa ire: et ea facr¬
rem mea uasa miscđiȩ: Hoc est quod
etiam beatus apłs suꝑbis et quasi de sus
meritis głantib: increpans dicit. Quise
te disceruit. hoc ẽ amassa ꝑditionis ex adi
et auasis urȩ quis ce discernit: & ne quis¬
quam diceret iusticia mea: quid enim
habes inquit quod non accepisti: Unde
et de se ipso dicit. Fuimus enĩ ⁊ nos aliqũ¬
do natura filii uȩ. sicut et ceteri. Euo
et ipse uas erat in domo illius malȩ forti

Expanded text:
ejus diripiet? Filii, inquit, vestri, qui vel ejus diripiet? Filii, inquit, vestri, qui vel crediderunt in me, vel adhuc credituri sunt, et ejecturi daemones, non in daemonum principe, sed in simplici sanctitate; qui certe vel fuerunt, vel hoc sunt quod etiam vos estis, id est, peccatores atque impii; et ideo in domo diaboli, et vasa diaboli: quomodo ab illo possent erui, quos praevalente iniquitate fortiter obtinebat, nisi alligaretur justitiae meae vinculis, et vasa ejus eriperem, quae fuerant vasa irae, et ea facerem vasa misericordiae? Hoc est quod etiam beatus Apostolus superbis, et quasi de suis meritis gloriantibus increpans dicit: Quis enim te discernit? Hoc est, A massa perditionis ex Adam et a vasis irae quis te discernit? Et ne quisquam diceret, Justitia mea: Quid enim habes, inquit, quod non accepisti ? Unde et de se ipso dicit, Fuimus enim et nos aliquando naturaliter filii irae, sicut et caeteri . Ergo et ipse vas erat in domo illius male fortis,
Abbreviated transcription (Latin):
demoniorum principem existiment.
attendant quod sequit᷑. & si ego inquit
in bcelebub eicio demones. filii ur̃i in
quo eiciunt: Ideo ipsi uidices ur̃i erunt.
Dixit hoc utiq de discpłis suis. illius popłi
conscii fuerant. nichil malarum se artiũ
abono magistro didicisse: ut in principe
demoniorum eicerent demones. Ideo
inquit ipl aidices erunt ur̃i. Ipsi inqͥt
ipsi. ignobilia et contemptibilia hiuus
muncdi. inquib non artificiosa maligni¬
tis s sc̃ã simplicitas meȩ iurtutis apparet.
ipsi testis mei: udices ur̃i erunt. deinde
subiungit. Si autem ego in sp̃u dĩ eicio
demnes igitur ꝑuenitꝰ inuos regnũ dĩ.
nam s fidem simplicem dedi procul
dubio ꝑuenit inuos regnum dĩ. Quo
subuertitur regnũ diaboli. cum quo et
ur̃i in quo eiciunt. ut ostenderet grãm
in eis suam non meritum illorum: aut
quomodo potest quispiam inquit int̾re
in domum fortis et uasa eius diripere
nisi prius alligauerit fortem et sic ddomũ

Expanded text:
daemoniorum principem existiment, attendant quod sequitur. Et si ego, inquit, in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi conscii fuerant, nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones Ideo, inquit, ipsi judices vestri erunt. Ipsi, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri. Deinde subjungit: Si autem ego in Spiritu Dei ejicio daemones, igitur pervenit in vos regnum Dei. nam, sed fidem simplicem dedi; procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vestri in quo ejiciunt? ut ostenderet gratiam in eis suam, non meritum illorum: Aut quomodo potest quisquam, inquit, intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem, et sic domum
Abbreviated transcription (Latin):
maquma congregationem picis lipst
malum elericumꝰ s. damen etciolscon
munstrum. teprobum. ⁊ fictatio icur
aerresserit corde inficto: in ipso ipũ. Alo
uelut arra cum palea tritutatur sie
oꝑatur: ut nullus ueram confessionẽ
asꝑnetur. nullius simulatione fallatur.
atq ita reprobos fugiat: ut etiam ꝑ eoꝵ
ministerium probos colligat. Unim g̾
suffugium ẽ: nescit in remissibilis blas¬
phenua. Cor inpęnitens caueatur. nec
aliter penitentia prodesse credatur.
nisi ut teneatur ęccłia ubi remissio pec¬
catorum datur. ⁊ societas sp̃s in pacis
mam questionem si tamen aliquaten
potui. dño miserante atq ad iuuante
tractaui. Quicquid tam̃ eius. difficulta¬
te apprehende non ualui. non input¬
tur ipsi ueritati quȩ salubriter prosȩc¬
am cum occultatur exercet: s infirmi¬
tati meȩ qui uel intelligenda cons¬
picere. uel intellecta explicare non po¬
tii. De his aut̃ quȩ forte potiumus
deoguando inuestiguare et expedire¬

Expanded text:
regationem etiamsi per malum clericum, sed tamen catholicum ministrum, reprobum et fictum aliquis accesserit corde non ficto; in ipso sancto Spivelut area cum palea trituratur, sic operatur, ut nullius veram confessionem aspernetur, nullius simulatione fallatur, atque ita reprobos fugiat, ut etiam per eorum ministerium probos colligat. Unum ergo suffugium est, ne sit irremissibilis blasphemia, ut cor impoenitens caveatur; nec aliter poenitentia prodesse credatur, nisi ut teneatur Ecclesia, ubi remissio peccatorum datur, et societas Spiritus in pacis mam quaestionem, si tamen aliquatenus potui, Domino miserante atque adjuvante, tractavi. Quidquid tamen in ejus difficultate apprehendere non valui, non imputetur ipsi veritati, quae salubriter pios, etiam cum occultatur, exercet; sed infirmitati meae, qui vel intelligenda conspicere, vel intellecta explicare non potui. De his autem quae forte potuimus et cogitando vestigare, et dicendo e
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ arbores simus. et
simus. Ait enim. Aut fa¬
sge arborem bonam et fructum eius
bonum: aut facite arborem malam
et fructum eius malum. De fructu enĩ
arbor cognoscitur ubi ait facite arborẽ
bonam et fructum eius bonum: hoc icaq
nõn est ammonitio s preceptum salubre
cui obediencia necessaria est. Quod aut̃
dicit facite arborem malam et fructum
cius malum: non p̃ceptum ẽ ut facias. s
monitio ut caueas. Contra hos enim dixit.
qui putabant se cum mali essent bona
loqui posse: uel bona oꝑa habere. hoc dñs
iħs dicit non posse. Prius enim ẽ mutandꝰ
homo: ut oꝑa mutent᷑. Si enim manec
homo in eo quod malus est. bona oꝑa hr̃e
non potest. Simanet meo qd bonus ẽ: mala
oꝑa habere nõ potest. Quis aũ ad nõbonus iuẽ¬

Expanded text:
bonae arbores simus, et simus. Ait enim: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. De fructu enim arbor cognoscitur. Ubi ait, Facite arborem bonam, et fructum ejus bonum: hoc utique non est admonitio, sed praeceptum salubre, cui obedientia necessaria est. Quod autem dicit, Facite arborem malam, et fructum ejus malum: non praeceptum est, ut facias; sed monitio, ut caveas. Contra hos enim dixit, qui putabant se, cum mali essent, loqui bona posse, vel bona opera habere. Hoc Dominus Jesus dicit non posse. Prius est enim mutandus homo, ut opera mutentur. Si enim manet homo in eo quod malus est, bona opera habere non potest: si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. 2. Mali nos omnes i
Abbreviated transcription (Latin):
catum. ubi ait de ipso spũ sco cum eum se
missurum ẽẽ ꝓmitteret: ille arguet mũ¬
dum de peccato. et de iusticia et de iu¬
dicio: de peccato quidem quod non cre¬
diderunt in me : tam̃ sinon dixerit illa
cordis inpenitentis duricia uerbum cõ¬
tra spm̃ scm̃ : ȩtiam hoc quod dictum ẽ
contͣ filium bominis remutetur. Hic
fortassis aliquis querat. utrum cantũ
et filius. Respondemꝰ: quod et pater et
filius. Ipse enim filius de patre dixit:
Si dimiseritis peccata hominibꝰ dunit¬
tet uobis et pater ur peccata ur̃a. Cui nos
quoq dicimus in oratione dñica. Pater
nr̃: qui es incelis. Atq int̾ ceca ⁊ hoc petimꝰ
dicentes. dimite nobis debita nr̃a. De se
aut̃ ipso ait. Ut sciatis quod hãt filius hõĩs
potestatem interra dimittendi peccata.
Si gͦ inquis et pat̾ et filuis et sp̃s sẽs pecea¬
ta dimittunt. cur illa inpęnitentia q̃
numꝗͣ dimittetur tantũmodo ad sp̃s¬

Expanded text:
catum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se catum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse dum de peccato, et de justitia, et de judicio, de peccato quidem, quod non crediderunt in me; tamen si non dixerit illa cordis impoenitentis duritia verbum contra Spiritum sanctum, etiam hoc quod dictum est contra Filium hominis remittetur. Hic fortassis aliquis quaerat utrum tantummet Filius? respondemus quod et Pater et Filius: ipse enim Filius de Patre dicit, Si dimiseritis peccata hominibus, dimittet vobis et Pater vester peccata vestra; cui nos quoque dicimus in oratione dominica: Pater noster, qui es in coelis; atque inter caetera et hoc petimus dicentes, Dimitte nobis debita nostra. De se ipso autem ait: Ut sciatis quod habet Filius hominis potestatem in terra dimittendi peccata. Si ergo, inquis, et Pater et Filius et Spiritus sanctus peccata dimittunt, cur illa impoenitentia quae nunquam dimittetur tantummodo ad Sp
Abbreviated transcription (Latin):
est patri et sp̃ui sc̃õ. Namꝰ si hoc propterea
taceretur. Hec sola in remissibilis uidetur.
quȩ contra filium hominis dr̃: quasi cũ
bomo solus putatur. Cum uͦ p̃missũ sit
om̃e peccatum et blasphemia remutet᷑
hominibus: quod ȩtiam apud alium
euangłistam ita positum est: om̃a di¬
mittentur filiis hominum peceata et
blasphemiȩ qui blasphemauerint. ꝓcũ
dubio et illa blasphemia quȩ contrapa¬
trem dr̃. ista generalitate concluditup.
et cam̃ hec sola in remistibilis definitur
et pater formam serui accepit qua sit ma¬
ior sp̃s sc̃s: Non utiq S ides post uri¬
uersalem commemorationem om̃ium
peccatorum omĩsq blasphemis eminẽ¬
tius uoluit exprimere blasphemiame
quȩ dr̃ cont᷑ filium hominis: qr eciam
sim illo peccato fuerint homines obligua
ci quod cominemorauit ubi ait. si nonue¬
nissem et locutus eis fuissem. peccatum
non haberent: quod etiam in eungłio

Expanded text:
est Patri et Spiritui sancto. Nam si hoc propterea est Patri et Spiritui sancto. Nam si hoc propterea taceretur, ut haec sola remissibilis videretur quae contra Filium hominis dicitur, quasi cum homo solus pomne peccatum et blasphemia remittetur hominibus - quod etiam apud alium euangelistam ita positum est: omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphemauerint — procul dubio et illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola inremissibilis definitur,et pater formam serui accepit, qua sit maior spiritus sanctus ? non utique; sed ideo post uniuersalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra filium hominis, quia etiam si illo peccato fuerint homines obligati — quod commemorauit ubi ait: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod etiam in euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum caro fieret et habitaret in nobis.
quod ẽ filius hominis idẽ ipse xp̃s: si ñ
dixerit uerbum illud cordis inpęnitentis
renatus fuerit ex aqua et spũ. et de quo
item dictum ẽ. accipite spm scm. si cui di¬
miseritis peccata dimittunt᷑ ei: id est si
penituerit eum accipiet ꝑhoc donum re¬
missionem om̃ium peccatorum. simul et
huius quod uerbum dixit contͣ filium ho¬
minis: quia peccato ignorantiȩ suie con¬
tumatiȩ uel cuuiscumq blasphemiȩ non
addidit peccatum inpenitentiȩ contra
donum dei et grãm regenerationis uel
reconciliationis quȩ fit in eccłia in spũ scõ.
Proinde nec illud sentiendum ẽ. quod
quidam putant ideo remitti uerbum
quod dr̃ contͣ filium hominis. nõ remiti
minis xp̃s: qua carne utiq maior ẽ. sp̃s¬
sõs qui substantia propria equalis ẽ patri
et uingenito filio scđm eius diumitatẽ:
scđm quam et ipse unigenitus filius qqͣt

Expanded text:
homines caro fieret et hahomines caro fieret et haquod est Filius hominis, idem ipse Christus, si non dixerit verbum illud cordis impoenitentis renatus fuerit ex aqua et Spiritu ; et de quo item dictum est, Accipite Spiritum sanctum; si cui dimiseritis peccata, dimittuntur ei : id est, si poenituerit eum, accipiet per hoc donum remissionem omnium peccatorum, simul et hujus, quod verbum dixit contra Filium hominis; quia peccato ignorantiae sive contumaciae vel cujuscumque blasphemiae, non addidit peccatum impoenitentiae donum dei et gratiam regenerationis uel reconciliationis, quae fit in ecclesia spiritu sancto. Proinde nec illud sentiendum est quod quidam putant, ideo remitti uerbum, quod dicitur contra filium hominis, non remitti minis Christus; qua carne utique major est Sps, qui substantia propria aequalis est Patri et unigenito Filio secundum ejus divinitatem, secundum quam et ipse unigenitus Filius aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
et quem nouit eccłiastica consuetudo:
quisquis uniuersa sua uita: qua istam
gerit carnem quantalibet longitudine
ꝓͥtendatur. quȩcumq uerba uel ore uel
sola cogitacione locutus fuerit corde in¬
penitenti contͣ remissionem peccatorũ
quȩ fit inęccłia: uerbum dicit contra
spm̃ scm̃. Ideo aut̃ non solum uerbum
quod dictum fuerit contͣ filium hom̃ĩs.
s: om̃e prorsus peccatum et blasphenna
remittetur hominib. quia ubi hoc pecca¬
tum non fuerit cordis impenitentis contͣ
cuncta alia dimittunt᷑. Quomodo autẽ
dimittetur quod etiam remissionem im¬
pedit aliorum : Om̃a gͦ diittuntur eis.
nec alia dimittũtur: quia omĩum remis¬
sio unculo istuis impeditur: Nong propte¬
trinitate maior ẽ filio sp̃s sc̃s. quod nullus
umquam uel hereticus doxit: sed qm̃
quisqͥs restiterit ueritati et blasphema¬
uerit ueritatem quod est. xp̃s. ętiam post
cantam sui p̃dicationem apud homines ut

Expanded text:
et quem nouit ecclesiastica consuetudo, et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecclesia, uerbum dicit contra spiritum sanctum. ideo autem non solum uerbum, quod dictum fuerit contra filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus; quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impaenitentis contrcuncta alia dimittuntur. quomodo autem hoc remittetur, quod etiam remissionem impedit aliorum? omnia ergo dimittuntur eis, nec alia dimittuntur, quia omnium remissio uinculo istius impeditur. non ergo proptetrinitate maior est filio spiritus sanctus, quod nullus umquam uel haereticus dixit; sed quoniam quisque restiterit ueritati et blasphemauerit ueritatem, quod est Christus, etiam post tantam sui praedicationem, at uerbum apud
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ som̃ scm: non remittetur ei neq
in boc scło neq infituro. Hec enĩ quam¬
uis prolixa sit et plurimis uerbis con¬
terta et producta blasphenna: solet cam̃
scnptura eciam multa uerlu uerbum ap¬
pellare. Neq enimunum uerbũ locutꝰ ẽ
quicumq ꝓpħa: et cam̃ sic legitur: uerbum
quod factum ẽ ad illum uel illum ꝓpħam.¬
cur. maxiie qui laborant in uerbo ⁊ in
doctrina. Non ait in uerbis. s in uerbo.
& sc̃s iacobus. Estote inquit factores uer¬
bi et non auditores tantum. Non ait et
ipse uerborum s uerbi: quamius cam
multa uerbaᷤ scripturis scĩs in ęccłia ce¬
lebriter et sollempnit̾ legantur dicant᷑.
audiantur. Sicut gͦ quantocumq tem¬
pore quisq nr̃m in predicando euangłio
laborauerit non uerborum s uerbi dr̃
p̃dicator: et quantocumq tempore
quisqͥs ur̃m nrãm p̃dicationem diligẽ¬
ter atq instant̃ audierit non uerboꝵ
s uerbi audiendi studiosissimus nuincu¬
patur: ita eo more quo scripturȩ locunt᷑

Expanded text:
ctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen sic legitur: ,,uerbum, quod factum est ad illum uel illum ptur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumque tempore quisque nostrum in praedicando euangelio laborauerit, non uerborum, sed uerbi dicitur praedicator; et quantocumque tempore quisque uestrum nostram praedicationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
diligimꝰ. ut et plenius cognoscamus. et
beati cognito ꝑfruamur. Karitas porro
apossessione uerorum bonoꝵs: Karitas co¬
oꝑuit multitudinem peccatoꝵ. Est ergo
pater filio ueritati origo uerax. et filius de
uerace patre orta ueritas: et sp̃s sc̃s apatre
bono et filio bono effusa bonitas. Omĩumẽ
aut̃ non inpar diuinitas: nec separabilis
unitas. Primum gͦ innos ad accipiendam
uitam ȩtñam quȩ in nouissimo dabitur
de bonitate dei. munus uenit. ab initio
fidei remissio peccatoꝵ. Illis enĩ manen¬
sus dm̃: et ab illo ęlienatio quę nr̃o malo
ẽ: qm̃ nonmentitur scriptura dicens.
peccata ur̃a separant int̾ uos et dm̃. Non
itaq nobis infert bona sua: nisi mala¬
auferat nr̃a. Q intantum illa crescunt :
in quantũ ista minuunt᷑. Nec illa ꝑfi¬
cientur: nisi ista finiantur. Iam uͦ quod
dñs xp̃s sic inspm̃ sc̃m peccata dimictit
quemadinodum inspũ sc̃o demones eicit :

Expanded text:
diligimus, ut et plenius cognoscamus et diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruamur. caritas porro a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritati origo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas et spiritus sanctus a patre bono et filio bono effusa bonitas. omnium est autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. primo ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae in nouissimo dabitur de bonitate dei munus, uenit ab initio fidei remissio peccatorum. ITEM INTER CETsus Deum, et ab illo alienatio, quae a nostro malo est: quoniam non mentitur Scriptura, dicens, Peccata vestra separant inter vos et Deum . Non itaque nobis infert bona sua, nisi auferat mala nostra. Et in tantum illa crescunt, in quantum ista minuuntur: nec illa perficientur, nisi ista finiantur. Jam vero quod Dominus Jesus sic in Spiritu sancto peccata dimittit, quemadmodum in Spiritu sancto daemones ejici
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibili et incorruptibili trinitate
quam fides ur̃a et catholica eccłia teat
et p̃dicat dm̃ patrem non sp̃s sc̃i patrem
et filii: et hanc trinitatem quamuis
seruata singularium propietate et
subsistontia ꝑsonarum: cam̃ propter
ipsam ndiuiduam et inseparabilem
edernitas. ueritatis. bonitatis. essentiam
uel naiuam. non esse tres deos s unũ dm̃:
ac ꝑ ho procaptii nr̃o quantũ ista ꝑspe¬
culum et in enigmate presertm talib
quales dhuc sumus uidere oonceditur.
insinuaur nobis in patre auctoritas infi¬
lio nadiutas inspũ scõ patris filuq cõmu¬
nias: in uibue equalitas. Quod gͦ cõmu¬
ne est pari et filio: ꝑ hoc nos uoluerunt
habere conmunionem. et int̾ nos: et
secum. Et pillud donum nos colligere
munũ quod ambo habent unũ: hoc ẽ¬
reconalianur diunitati eaq delectam̃
Nam quꝓ nobis ꝓdẽt quicquid boni
nossemꝰ: nisi ȩciam diligeremus .. Sicut
aut̃ ueritatem disciius. ita karitatem

Expanded text:
invisibili et incorruptibili Trinitate, invisibili et incorruptibili Trinitate, quam fides nostra et catholica Ecclesia tenet et praedicat, Deum Patrem non Spiritus sancti Patrem atris et Filii. Et hanc Trinitatem, quamvis servata singularum proprietate et substantia personarum; tamen propter ipsam individuam et inseparabilem aeternitatis, veritatis, bonitatis essentiam vel naturam, non esse tres deos, sed unum Deum. Ac per hoc pro captu nostro, quantum ista per speculum et in aenigmate, praesertim talibus, quales adhuc sumus, videre conceditur; insinuatur nobis in Patre auctoritas, in Filio nativitas, in Spiritu sancto Patris Filiique communitas, in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in unum, quod ambo habent unum, hoc esreconciliamur eaque delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate