comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qͦcumq modo dix̃it faciet. s int̾ ẽ qͦuͦ dicas
ut faciat. sic̃ ẽ eciam ut teneat᷑ ad audiend̾ de¬
lectanduc auditor. Ita flectendꝰ ut moueat
ad agend̾. ⁊̃ sic̃ delcãt᷑ si suauit̾ loqͣris. ita fl¬
geras doleat. cũ quid lecand̾ p̃dicas : gaudeat.
misereat᷑ eoꝵ quos miserandos añ occłos di
cendo ꝯstituis. fugiat eos qͦs cauendos t̾rendo
ꝓponis. ⁊ qͥcquid aliuid grandi eloꝙ̃cia fi põt
ad cõmouẽdos aĩos auditoꝵ ñ quid agendũ s
ut sciant. s ut agant : ꝙ agend̾ eẽ iã sciunt
si autem adhuc nesciũt: pͥus utiq docendi sĩ
ꝙͣ mouendi. ⁊ fortassis reb cognitis ita mous
nt eos nõ opus sit maiorib eloqñcie uirib iam moi̾i
quod tam̃ cum opuis ẽ faciend̾. tunc aut̃ opꝰ est.
añ cum scierint quid agend̾ sit nõ agunt. Ac
ꝑ hoc doc̾e ncc̃itatis est. possunt .ti. hoĩes ⁊ ag̾e̾
⁊ non agere ꝙ sciunt. quis aut̃ dixerit eos ag̾e

Expanded text:
 dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem ut teneatur ad audiendum delectandus auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flgeras doleat, cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos mcendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agendum sit ut sciant, sed ut agant quod agendum esse jam sciunt. 28. Si autem adhuc nesciunt, prius utique docendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere
Abbreviated transcription (Latin):
bibit. uł quod ĩpleuerit fundat. cũ .ii. de
Unaqͣ re que scdm̃ fidem delectationemq
tractanda sunt qͣue dicantur ⁊ mltimodi
quib dicunt᷑ ab eis qui ħ sciunt. quis
cere. facłtatemq dicendi ut decet uirũ ecc̃asti¬
tum comparet: ad horam uero ip̃iꝰ dcõis illud
potiꝰ m̃ti bone cogitet ꝯuenire quod doꝰ ait:
nolite cogitare quomͦ aut qͥd loqͥmini. dabit᷑¬

Expanded text:
biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enim de biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enim de unaquaque re, quae secundum fidem dilectionemque ta sint quae dicantur, et multi modi quibus dicantur ab eis qui haec sciunt; quis cere; facultatemque dicendi, ut decet virum ecclesiasticum, comparet: ad horam vero ipsius dictionis, illud potius bonae menti cogitet convenire quod Dominus ait, Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; dabit
Abbreviated transcription (Latin):
dant secessum uicina secreta. uͥ dum herra¬
tici palmitum lapsus pendulis nexib per
harundines bauilas repunt uiteãporticũ
porticum frondea tecta fec̾unt. ñ dicunt᷑
ista nisi mirabłr asfiuentissima fecũdita¬
te facundie. s profusione nimia gͣuitati.
displicent. qͥ uero ħ amant ꝓfecto eos qͥ ñita
dicent. s castigaciꝰ eloqunt᷑ : non posse ita
loqui existimant. nõ iidicio ista deuitare.
quia dix̃ alicubi ⁊ nolle: qm̃ post modũ
⁊ bona ⁊ scã dicit. neq .ni. alia deb dr̃e:
agit ergo qnͣtum pt̃ cum ista dicit. ut ĩ¬
telligent̾ ut libent̾ ut obedient̾ audiat᷑
et hec se posse si potuerit. ⁊ inqͣntum po¬
tuerit pietate magis orationũ quam
oratoꝵ facultate non dubitet. ut orãdo
ꝓ se ac pro ilł quos ẽ allocut᷑ns st orator
atq qͣmͣ doctor ip̃a hora iã ut dicam acce
dens priꝰꝙͣ exerat ꝓfe̾ntem linguam ad
dñi leuet aĩam scicientem. ut ructet ꝙ

Expanded text:
dant secessum vicina secreta; ubi dum erradant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter affluentissima fecunditate facundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. quia dixit alicubi, et nolle, quoniam postmodum  bona dicit, neque enim alia debet dicere; agit ergo quantum potest cum ista dicit, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et haec se posse, si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum, quam oratorum facultate non dubitet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat adens, priusquam exerat proferentem linguam, ad Deum levet animam sitientem, ut ructet quod
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ꝑ hunc ip̃m ꝓpħ̾am d̾s ip̃e dix̃. absit itaq
absit a nob̾ ut sac̃dotes plaudant: mniqͣ dicentib
⁊ plebs d̾i diligat sic. absit inꝙͣ a nob̾ tanta
de mencia. Nam quid faciaͤmus ĩ fut᷑um. ⁊
certe minꝰ intlligant᷑ minꝰ placeant. minꝰ
moueãt que dicunt᷑. uera tñ dicãtur ⁊ in¬
sta nõ iniqͣ libeit̾ audiãt᷑ Ꝙ utiq nõ fieret.
nͥ suauit̾ dic̾entur. ĩ popło aut̃ gͣui de quo dc̃m
ẽ deo ĩppło gͣui laudabo te /nec ulla suauitas
delectabilis ẽ. qͣ nõ quidã iniqͣ diligunt᷑: s exi¬
giia et fragilia bona spumeo uerboꝵ ambitu
ani. quod i deo puto uł accidisse uł ꝯsulto fcm̃
eẽ ut sciretur a pꝰteris qmͣ linguã doctͥne xͥ¬
ane sanitas ab ista redundancia reuocau̾it
⁊ ad eloq̃nciam gͣuiorem modestioremq rest̾n¬
xerit qualis ĩ eiꝰ seqñtib litt̃is secure amat᷑
religiose appetit᷑. s disficilime ĩpletur. Ait
ergo qͦdam loco. petamꝰ. petamꝰ has sedes

Expanded text:
fecit, per hunc ipsum prophetam Deus ipse dixit . Absit itaque, absit a nobis, ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveant quae dicuntur; verumtamen dicantur; et justa, non iniqua libenter audiantur: quod utique non fieret, nisi suaviter dicerentur. 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non quidem iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu riani, quod ideo puto vel accidisse, vel consulto factum esse, ut sciretur a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem:
Abbreviated transcription (Latin):
sint supͣdcm̃ ẽ. Nõne ibi ẽ semorẽ ne ĩ cͤpau̾is
s obsecra ut prẽm: ñne ĩ scd̾a ei dr̃. formam
habe uerboꝵ sanoꝵ que ame audisti ñne ei
ibi dr̃. satis age teipm̃n ꝓbabilem oꝑariũ
exhibens deo nõ erubescentẽ u̾bũ u̾itatis iͨte
tractantem. Ibi ẽ ⁊ illud. p̃dica uerbũ ĩsta
oportune. ĩ portune argue. hortare incͤpa
ĩ om̃i longamuntate ⁊ doctrina. Itemq
ad thitum. Nõne dicit ep̃m iuxta doctͥnã
fidelis u̾bi ꝑ seu̾antẽ ẽẽ deb̾e ut potens sit
ĩ doct᷑na san̾a ⁊ ꝯͣ dicentes redarguere. Ibi ⁊̃
dicit. tu uero locu̾e que doc sanã doctrinã
senes sobrios ẽẽ ⁊ que secũt᷑ ibi ⁊ illud. ħ lo¬
quere ⁊ exhortare ⁊ increpa cum oĩ ĩꝑio.
nemo te ꝯdẽptiat. amone illos pͥncipib
⁊ p̃catib subditos ẽẽ ⁊c̃ Qrud ergo putamͦ¬

Expanded text:
sint, supra dictum est. Nonne ibi est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem ? Nonne in secunda ei dicitur: Formam habe verborum sanorum, quae a me audisti ? Nonne ibi ei dicitur: Satis age, teipsum probabilem operarium exhibens Deo, non erubescentem, verbum veritatis recte tractantem ? Ibi est et illud: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa in omni longanimitate m juxta doctrinam fidelis verbi perseverantem esse debere, ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Ibi etiam dicit: Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam, senes sobrios esse , et quae sequuntur. Ibi et illud: Haec loquere, et exhortare, et increpa cum omni imperio. Nemo te contemnat . Admone illos principibus et potestatibus subditos esse , etc. Quid ergo putam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ̃ad̾ doceant ¶m intelligend̾ ẽ ⁊ hõiũ offi¬
cia ip̃o sc̃o spũ largiente ĩ docendis eciam ip¬
sis doctorib nõ debere cessare ⁊ tũ neq qui
plantant ẽẽ aliꝙͥ neq qui rigat. s deum
qui increm̃tum dat. unde ip̃is quoq mĩstͥs
Nemo recte dicit que ꝑtinẽt ad uiuendũ
cumdeo nͥ fiat adõ docilis. cui dr̃ ĩ pͦs. doce¬

Expanded text:
admodum doceant? An intelligendum est, et hominum officia ipso sancto Spiritu largiente, in docendis etiam ipsis doctoribus non debere cessare; et tamen neque qui plantat esse aliquid, neque qui rigat, sed Deum qui incrementum dat ? Unde ipsis quoque ministris nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis Deo, cui dic
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑmitur. ut intelligat᷑ ĩstand̾ est. qr ĩ col¬
locłtõib ẽ cuiq ĩt̾rogandi facultas. uͥ aut̃¬
om̃s talei tacent. ut audiat᷑ unꝰ: ⁊ ĩ eũ in
tu suo significare utr̃ ĩtellex̃it cognoscẽdi
mltimoda uarietate discendi. Ꝙ ĩ p̾tate nõ
habent: qui p̃parata ⁊ ad u̾bũ memorit̾
retenta pronũciant. mox aut̃ ut ĩtelłctũ
eẽ ꝯstit̾it. Aut sermo finiendꝰ. aut ĩ alia
transeundum est. sic̃ enĩ gͣtꝰ ẽ qͥ ꝯgnoscẽ¬
da enubilat. sic honerosus qui cognita ĩ¬
cultat: eis dum taxat quoꝵ tota exp̾tatõ
ĩ dissoluenda eoꝵ q̃ pandũt᷑ difficłtate pẽ¬
debat. Nam delectandi gr̃a nota ⁊̃ dicũt᷑.

Expanded text:
ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas; ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum inttu suo significare utrum intellexerit cognoscendi ltimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ isrł. transite s calamne ⁊ uidete ⁊ ite
inde ĩ emath magnã ⁊ descendite ĩ geth pale¬
stinoꝵ et ad optima q̃ regna hoꝵ si latior tͥmi¬
nus eoꝵ t̃mino nr̃oꝵ est. qui seperati estis ĩ dis
malum et appinqͣtis solio miqͥtatis: qui dormi¬
ditis agnũ de grege ⁊ uitulos ĩ medio arm̃ti: qͥ

Expanded text:
omum Israel. Transite in Chalanne, et videte, et ite omum Israel. Transite in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam: et descendite in Geth Palaestinorum: et ad optima quaeque regna horum; si latior terminus eorum termino vestro est. Qui separati estis in diem malum: et appropinquatis solio iniquitatis. Qui dormivitis in
Abbreviated transcription (Latin):
tropologiam multa obtegunt᷑. que qnͣto mag̾
translatis uerbis uident᷑ oꝑiri tanto mag̃ cum
nere. s com̃dare tm̃ quo modo dca sint. et ex
illiꝰ ꝓph̾e libro potissimũ hoc faciam. qui se
pastoralem uł arm̃tariũ fuisse dic̃. atq inde
duunitꝰ ablatum. atq missũ ut dei ppło ꝓpħa¬
ret ¶Non audem scdm septuaginta interpreces
qui eciam ip̃i dĩno sp̃u int̾̃pretati ab hoc alit̾
uident᷑ ũ nulla dixisse. ut ad spũalẽ sensum scͣ¬
tandum mag̃ ad moneret᷑ lectoris intentõ
unde ⁊ obscuriora ñ nulla quia mag̃ tͦpica st¬
s sic̃ ex hebreo ĩ latinũ eloquiũ p̃br̃o ieronimo
Utriusq lingue ꝑito int̃pretante tnͣslata sũt.
tum gͥ argueret impios. sr̃bos. luxuriosos. ⁊
fr̃ue id̾o negligentissiõs caritatis rusticꝰ uł e
rustico iste ꝓpħ̾a exclamauit dicens. ue qͥ opu¬
lenti estis ĩ syon. t̃ confiditis ĩ mõde samarie
optimates capita ppłoꝵ ingredientes pompatice

Expanded text:
Tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri: tanto magis, cum nere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei popn autem secundum Septuaginta interpretes, qui etiam ipsi divino Spiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutandum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sHebraeo in Latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. Cum igitur argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae vobis qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae optimates, c
Abbreviated transcription (Latin):
s de mͦ delectandi nc̃ ñ ago: de mͦ qͦ docẽdi sunt.
qui disc̾e desid̾ant. loqͦ: hic at ẽoptimꝰ qͦ fit ut qͥ¬
audit: ut qui audit uer̃ audiat. ⁊ ꝙ audit ĩtlłi¬
gat. Ad quẽ finẽ cũ uent̃ fu̾at. nicħ tc̃ ampliꝰ de
ip̃a re taneͣ duiciꝰ docenda laborand̾ ẽ. s forte de
ꝯm̃danda ut ĩ corde figat᷑. Qd̾ si faciend̾ uideb
ita modeste faciẽd̾ ẽ. ne ꝑueniat᷑ ad tediũ ꝓrsꝰ¬
hec ẽ ĩ docendo eloqñcia qͣ fit dicendo ñ ut libeat
ꝙ horrebat. a ͭ ũ fiat ꝙ pigebat. s ut aꝑꝑeat ꝙ la¬
tebat. o tam̃ si fiat ĩ suauit̾ ad paucos qͥdẽ suauis¬
simos ⁊ studiosissimos ꝑuenit fructꝰ. qͥ ea q̃ dicẽda¬

Expanded text:
o delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste faciendum est, ne perveniatur ad taediuec est in docendo eloquentia, qua fit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosi
Abbreviated transcription (Latin):
genda sunt. ⁊ modꝰ ꝓferendi que ĩ tellecta sũt: de
luemendo priꝰ. de pͣroferendo postea disseremꝰ. qr
cemꝰ. ut si fieri pocu̾it uno libro: ciucta claudamꝰ.
totumq ħ opꝰ quatuor uoluminib t̃minetur ꝓmo
itaq expectatõniͤm legenciũ. qui forte me putãt
rethorica dat᷑um eẽ p̃cepta. que ĩ scoł scłarib ⁊
dipici ⁊ docui: ista p̃locutõe ꝓhibeo atq ut ame ñ
epectentur amoneo. nõ ꝙͣ nicħ he̾ãt utilitatis si
quod siqͥd hñt seorsum dicend̾ ẽ. si cui forte bono uͥo¬

Expanded text:
 proferendi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo cemus; ut, si fieri potuerit, uno libro cuncta claudamus, totumque hoc opus quatuor voluminibus terminetur. 2. Primo itaque exspectationem legentium, qui forte me putant rhetorica daturum esse praecepta quae in scholis saecularibus et didici et docui, ista praelocutione cohibeo, atque ut a me non exspectentur, admoneo; non quod nihil habeant utilitatis; sed quod, si quid h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. ⁊ si qͥd eiꝰ modi ẽsꝑtinet ergo ad diͦscendi q¬
curam. nõ solum aꝑire clausa ⁊ nodos solu̾e
fortassis incid̾int. ne id ꝙ dicimꝰ ĩprobetur ꝑ
illas aut refellatur occurr̾e.si tũ ip̃a rerum
solutõ parit̾ occurerit. ne moneamꝰ ꝙ aufr̾e
nõ possumꝰ. Fit at̃ ut c̃ incidentes qdi falie
qõnes ⁊ alie rursꝰ incidentib ĩcidentes ꝑtͣctãt᷑
atq soluunt᷑ ĩ eam longitudĩem rõcinatõis
extendatur intentõ ut nͥ memoria pluri¬
mũ ualeat. atq uigeat ad capud uñ agebat᷑
disputator redire ñ pꝰsit. ualde a boñ ẽ unt qͥcꝙͥ¬
ut ꝯͣdici pc̃. si occ᷑rerit refucet᷑. ne ibi occ᷑at. u̾ non
erit qui respondeat. aut p̃senti quidem. s tacẽti
oce᷑rat. ⁊ minꝰ sanatꝰ abscedat. In ilł aut̃ apłi ub¬
dictõ temꝑata ẽ seniorem ne increpau̾is. s obse¬
cra ut patrem. uiniores ut fr̃s. anus ut matres.
adolescentulas ut sorores ⁊ ĩ illis. obsecto autem

Expanded text:
ndi curam non solum aperire clausa, et nodos solvere fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen ipsa eorum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem, ut cum inciones, et aliae rursus incidentibus incidentes pertractantur atque solvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur disputator redire non possit. Valde autem bonum est ut qtradici potest, si occurrerit, refutetur, ne ibi occurrat, ubi non erit qui respondeat: aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. In illis autem Apt temperata: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro autem
Abbreviated transcription (Latin):
si urget: uł nũꝙͣ oĩo mutenda sunt. In libͥs
autem qͥ ita scribuntur. ut ip̃i sibi quodãmͦ
lectorem teneant c̃ intelliguntur. cum autẽ
nõ intelligunt᷑ molesti nõ sunt nob̾ legentib
legere. ⁊ in aliquoꝵ collocutõib non est hoc
camꝰ. si tenet auditorem uł collocutorẽ discendi
cupiditas nec m̃tis capacitas desit. que qͦmͦ intis¬
mata possit acciꝑe nõ curante illo qͥ docet qͣnta

Expanded text:
 urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc tiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
sendina solum amonendi sunt studio sirtema bi
stpaumm si pietate p̃dcmm ẽ acceꝑunt. S hec satis¬
st̃ de siguis qnͣtum adu̾ba ꝑtinẽt. dcã funt. restat
i ꝓferendis eis que sentimꝰᷤ seqñti uobmĩe que
donunꝰ donauerit disseramꝰ.¬

Expanded text:
non solum admonendi sunt studiosi uenerabilet studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Cetiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseram
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo lex data ẽ si ex illa nõ ẽ ħeditas. ip̃e
sibi ħ obic̃ atq ait uelut in t̾rogans. quid er¬
go lex. Deinde respondit. transgressionis gr̃a
ꝓpoĩta ẽ. donec ueniret sem̃ cui ꝓmissum
eͤ dispoĩta ẽ ꝑ angłos ĩmanꝑ mediatoris. me¬
diator at̃ uniꝰ ñ ẽ. d̾s at̃ unꝰ ẽ. et hic occurrebat
Rndit. absit. reddiditq rõm dicens. Si enĩ da¬
ta eẽt lex que posset uiuuficare. oĩo ex lege

Expanded text:
quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo lex? Deinde respondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen, cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾rogõne fundñt᷑. In laborib plurũ. ĩ carceribꝰ
habundanciꝰ. ĩ plagis supͣ mod̾. ĩ mortib sepius.
sit unũ m̃bꝵ cui ꝯnectitur alt̾um. q̃dragĩta
una minꝰ accepi. Inde tedit᷑ ad cesa ⁊ ponũtur
tria. ter uirgis cesus sum. semel .i.s. ter .n .f.¬

Expanded text:
tione funduntur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. sit unum membrum, cui connectitur alterum, quadraginta una minus accepi. Inde redditur ad caesa, et ponuntur tria, Ter virgis caesus sum, semel lapidatus
Abbreviated transcription (Latin):
õm̃s uͥtutes ⁊ orinam̃ta elo qñcie de quib ĩflam¬
manturr isti. qui linguã suã nr̃oꝵ Auctoꝵ lingu
nõ magnitadine s tp̃more pponunt. ostendere i.
lctis sacris: quos nobis erudiendis ⁊ abhoc seulo puo
ipsme ꝑlus ꝙ̃ dici põt: milla elociũcia delectant.: que¬

Expanded text:
omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflomnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti, qui linguam suam nostrorum authorum linguae non magnitudine, sed tumore praeponunt, ostendere in istorum Literis sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc seculo pravo ipsa me plus quam dic
Abbreviated transcription (Latin):
intlłogo ñ soł nicħ eis sapienciꝰ uerum eciam nicħ¬
eciam eloqñtiꝰ michi uideri põt. ⁊ audeo qui dr̃
om̃s qui recte intelligunt. quod illi locuntur sil.
intelligere nõ eos alit n loqui debuisse. sicut ẽ eĩ
q̃dam eloqñcia que mag̃ etatẽ iuuenilem decet.
estq senilem. nec iam dicenda ẽ eloquencia. si ꝑ ͤ
non cõgruat eloquentis. ita ẽ q̃dam que uiros sĩ¬
ma auctoritate dignissimꝰ planeq dĩnos decet has
illi locuti sunt. nec ip̃os decet alia: nec alios ip̃a.
sis enim ꝯgruit. alios aut̃ qnͣto uidet᷑ hũilior to¬
to altius nõ uentositate s soliditate transcendit.
Uͥuero eos non ĩtelligo: minꝰ quidem michi appar
eoꝵ eloqñcia. s eam nõ dubito eẽ talem quał est
ubi intesligo. Ip̃a quoq obscuritas diunoꝵ salubũs
dcoꝵ tali eloquencie miscenda fuerat. in qua ꝓfi¬
cere nr̃ intlł̾ctꝰ nõ solum ĩuentõne uerum eciam
excercitatõne deberet. possem quidem si uaccaret

Expanded text:
sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec iam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam quae viros summa authoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa. ipsis enim congruit: alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia: sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est, ubi intelligo. Ipsa quoq tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus, non solum inventione, verum etiam exercitatione deberet. Possem quidem, si vacarer,
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt suauit᷑. a qui sapient̃ salubͥt̾ audiunt᷑ ꝓp̃
quod nõ ait scͥptura multitudo eloqñciũ. s mul
sum̃da sunt et amara ⁊ salubria. ita semper ui¬
tanda ẽ ꝑnicõsa dulcedo. s salubri suauitate uł
suaui salubͥtate quid meliꝰ. qnͣto enĩ mag̃ illic
appetitur suauitas tanto salubritas faciliꝰ prodest.
sunt ergo ecc̃astici uiri qui dĩa eloqͥa nõ solum
sapient̃ s eloqnͣter eciam tͣcͣtauerunt. quib legẽ¬
dis mag̃ nõ susficit tempꝰ. qmͣ de eẽ ip̃i studẽtib

Expanded text:
dicunt, suaviter, qui sapienter, salubriter audiuntur: propter dicunt, suaviter, qui sapienter, salubriter audiuntur: propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium: sed, Mautem saepe sumenda sunt et amara salubria: ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubri quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis m
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ sensib ĩ dagandis. Sunt eiũ qui eas legũt
⁊̃ negligunt. legunt ut teneant. negligunt
ne intlłigant. quib longe sũ dubio p̃ferendi
sunt. qui u̾ba eaꝵ minꝰ tenent. ⁊ cor eaꝵ sui cor¬
dis occłis uident. s utͥsq illis ille melior qui cũ uult
eas dicit. ⁊ sic̃ oport intlłigit huic ergo qui sapi
cernit ĩsuis tanto eum oportet diciorẽ ẽẽ ĩ istis. ut
quod dix̃it suis u̾bis probet. ex ł illis. et qui ꝓpͥiis u̾b̾
mĩor erat: magnoꝵ testimonio quodãmꝰ cͤscat.
ꝓbando eĩ delcãt qui minꝰ põt delc̃are docendo . por
legendos uł audiendos. ⁊ ex̾citatõe unitandos elo¬
quentes eum multolibentiꝰ qmͣ magr̃is artis ie¬
thorice uacare p̃cipio.si tam̃ hi qui legunt᷑ ⁊̃ audi¬
untur nõ solum eloqñt̾ s eciam sapient̃ dixisse
uł dic̾e ueraci p̃dicatõne laudantur. qui eĩ eloqñt

Expanded text:
earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas legunt, et negligunt; legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt qui verba earum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet eas dicit, et sicut oportet intelligit. 8. Huic ergo qui sapiecernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porrolegendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedica
Abbreviated transcription (Latin):
tib eciam si munꝰ ꝙͣ prodesset: si et eloqñt̾ posset
dicere qui uero asfluit ĩsipienti eloqñcia tanto
mag̃ cauendꝰ ẽ qnͣto mag̃ ab eo ĩ his que audire
ĩutile ẽ delectator auditor ⁊ eũ qm̃ diserte disc̾e
audit: eciam uere dic̾e existimat. hec aut̃ sĩ a
nec illos fugit. qui artem rechoricã docendam
putarunt. Fassi st̃ enim sapienciam sñ eloqncia
par̃ prodẽẽ ciuitatib. eloqñciam uero sñ sapĩa
nimiũ obeẽ plerumq ꝓdẽe nuĩꝙͣ ¶Si hoc ergo¬
isli qui p̃cepta eloquencie tͣdiderunt ĩ eisdem
libris in quib id egerunt. u̾itate ĩuestigante
coacti sunt confiteri ueram hoc ẽ suꝑnam
que apr̃e luminũ procedit sapĩam nescientes
qnͣto mag̃ nos nõ aliud sentire debemꝰ qui hiꝰ sapĩe
filii ⁊ mĩstri sumꝰ. sapient̃ aut̃ dicit homo tanto
mag̃ uł minꝰ qnͣto ĩ scͥpturis scĩs mag̃ minꝰ ue
ꝓfecit. non dico ĩeis multum legendis memorieq
mandandis s bene intlłigendis et diligenter.

Expanded text:
tibus, etiamsi minus quam prodesset, si et eloquenter posset dicere. Qui vero affluit insipienti eloquentia, tanto magis cavendus est, quanto magis ab eo in iis quae audire inutile est, delectatur auditor, eaudit, etiam vere dicere existimat. Haec autem sententia nec illos fugit, qui artem Rhetoricam docendam putarunt: fassi sunt enim, sapientiam sine eloquentia parum prodesse civibus: eloquentiam vero sine sapientia nimium obeilli qui praecepta eloquentiae tradiderunt, in eisdem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui hujus sapientiae filii et ministri sumus? Sapienter autem dicit homo tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis minusve profecit. Non dico in eis multum legendis memoriaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
pit. si quis excollitur. Dem̃ tria m̃bra. Si qͥs
ĩfaciem uos cedit. scd̾m ignobłit atem dico:
quasi nos ĩfirmati simꝰ. additur trim̃bͥs
curtuitus. In quo aut̃ quis audet insipĩam
dico: audeo ⁊ ego. hicic iam singłis quibq
cesis. int̾rogando positis singula ytidem
cesa responsione reoduntur. tͥa tͥb hebrei

Expanded text:
ur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
nõ infirmor. Quis scandalizat᷑ ⁊ ego. ñ .ii. Si
głoriari oportet iuhuc que ĩfirmitatis mee
sunt. głiabor¶ uanta sapĩa ista sint dicta. q¬
flumĩe. ⁊ qui st̾cit au̾tit. Pͥorro aut̃ qui no¬
uit aguoscit quod ea cesa que cõmota gͤci
uocant. ⁊ m̃bra ⁊ cͥcuitꝰ de quib pauloante
disserui cum decentissima uarietate int̾pon̾e¬
ntur totam istã spẽm dictõnis et quasi eius
uultũ quo eciam ĩdocti delectantur mouentͦq¬
possunt: plura possunt. ergo ille pͥmꝰ ẽ. it̃m
dico ne quis me existimet inspͥientẽ esse.
sequit᷑ alius trimenbris. Alioqnin uelut ĩsipi¬
entẽ suscipite me ⁊ ego modicũ quid glorier
loquor scd̃m deum. s quasi in stulticia. ĩ hac
sb̾a głie. qrͣtꝰ duo ht̃. qm̃ multi quidem

Expanded text:
candalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor. Quanta sapientia ista sint dicta, flumine, et qui stertit advertit. Porro autem qui novit, agnoscit, quod ea caesa, quae commota Graeci vocant, et membra et circumitus, de quibus paulo ante disservi, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi eius vultum, quo etiam indocti delectantur moventurqpossunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac s
Abbreviated transcription (Latin):
Iocutioi̾us arte tradunt᷑. sic̃ ergo apłm p̃cepta elo¬
pĩam secuta sit eloqñcia ñ negamꝰ. Scribens ad
chorinthios. ĩ scd̾a epła redarguit quosdam. qui
sapĩe. dux eloqñcie. illam sequens. istam p̃cedens
⁊ sequentẽ nõ respuens it̾m dico in quit. ne qͥs
me existimet ĩsipientem eẽ. Alioquin uelut ĩ¬
sipientem suscipite me ut ⁊ ego modic̃ quid

Expanded text:
ocutionis arte traduntur. Sicut ergo Apostolum praecepta elo eius sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. Scribens ad Corinthios in secunda epistola redarguit quosdam, qui sapientiae, dux eloquentiae: illam sequens, istam praecedens, et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse, alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid
Abbreviated transcription (Latin):
eloquerent᷑: nõ cogitauert. siue illa didiscissẽt
sũ nõ attigissent quidem. Implent quippe illa
quia eloquẽtes sũt. nõ adhibẽt ut sint eloq̃ntes.
Quapp̃t̃ cum ex ĩfantib loqñtib nõ fiant nisi
locutõnes discendo loquenciũ. cur eloquentes
fĩ non possunt. nulla eloqñdi arce tradita s elo¬
cutõnes eloquencium legendo ⁊ audiendo. ⁊ qnͣt̾
assequi conceditur umnitando. Quid quod ita fi̾
didiscerũt. sine lectis uero ⁊̃ auditis eloqñ cium
disputatõib ueldcõnib neminẽ. Nam neq ip̃a arte gͣ¬
matica qua d̃ locutõnis incegͥtas indig̾ent ꝓueri. si eis
daretur ⁊ uiuere. Nescientes quippe ulla noĩa uicioꝵ
quicꝙͥ uiciosum cuiꝰq ore loqñtis audirẽt sana sua
ꝯsuetudine rep̾hendent ⁊̃ cauerent sic̃ rusticos urba

Expanded text:
eloquerentur, non cogitaverunt, sive illa didicissent, eloquerentur, non cogitaverunt, sive illa didicissent, sive ne attigissent quidem. Implent quippe illa, quia eloquentes sunt; non adhibent, ut sint eloquentes. 5. Quapropter, cum ex infantibus loquentes non fiant, nisi locutiones discendo loquentium; cur eloquentes fieri non possint, nulla eloquendi arte tradita, sed elocutiones eloquentium legendo et audiendo, et quantum assequi conceditur, imitando? Quid, quod ita fiedidicerunt; sine lectis vero et auditis eloquentium disputationibus vel dictionibus, neminem. Nam neque ipsa arte grammatica, qua discitur locutionis integritas, indigerent pueri, si eis daretur et vivere. Nescientes quippe ulla nomina vitiorum, quidquid vitiosum cujusquam ore loquentis audirent, sana sua consuetudine reprehenderent et caveren
Abbreviated transcription (Latin):
et si id nõ agat. s tancũ ꝓ modo reb que ibi dicũt᷑
intentꝰ sit eciam eloquio quo dicunt᷑. quo dicũt᷑¬
cum ĩhiis usatur ĩbuit᷑ accedence uł maxime ex¬
citatõne siue scͥbendi sũ dictandi. postremo: eciam
dicendi que scd̃m pietatis ac fidei regulam sen¬
tit. Si tale autem desut ingeniũ ne illa rethori¬
ca. p̃cepta capiunt᷑. nec si magno labore ĩculcata
etiam ip̃i qui ea didicert. ⁊ copiose ornateq dicũt
non om̃s ut scd̾m ip̃a dicuͥnt possũt ea cogitare
cum dicũt. si nõ de eis disputant. ĩmo uero uix
ullos eoꝵ existimo. qui utr̃q possint. ⁊ disd̾e bene
⁊ ad hoc faciendũ p̃cepta illa discendi cogitare:
Cum dicunt. cauend̾ ẽ enĩ: ne fugiant ex animo.
q̃ dicenda sũt dum attend̾r ut arte dicantur ⁊̃ tñ
ĩsermonib atq dcõnib eloqñciũ ĩpleta reꝑiũt᷑.
p̃cepta eloqñcie de quib illi ut loq̃rentur uł cũ

Expanded text:
etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo quae dicenda sunt, dum attenditur ut arte dicantur. Et tamen in sermonibus atque dictionibus eloquentium, impleta reperiuntur praecepta eloquentiae, de quibus illi ut eloquerentur, vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
tatiorisq lingue sollertissima ꝯsuetudo fit illa que
facundia ł eloqñcia noĩat᷑. extra istas lict̃as nr̃as
se poĩto ad hoc ꝯgruo tp̃ris spacio apta ⁊ ꝯͥenti etate
discenda sunt. eis qui ħ scelerit post̾. Nam ⁊̃ ip̃os roma¬
ne pͥncipes eloq̃ncie non pignit dr̃e quod hanc artẽ
hec atardiorib tandem aliqñ ꝑdi̾ci. nos ea tanti
pendimus ut eis discendis iam maturas uł eciam
graues hoĩum etates uelimꝰ ĩpendi. satis ẽ ut ad¬
holoscentuloꝵ sit cura ista. nec ip̃oꝵ omniũ quos
utilitati eccłieͣstice cupimꝰ erudiri. s eoꝵ quos nõ¬
dum mag̾ urgens ⁊ huic rei sñ dubio pp̃onenda ncc̃i¬
tas occupauit. qm̃ si accutum et feruens assit in¬
geniũ faciliꝰ adheret eloqñcia legentib ⁊ audientib
eloquentes qmͣ elocsñcie p̃cepta sectantib nec de
arce sabubrit̾ collocat᷑. quas legendo homo capax

Expanded text:
tatioris linguae solertissima consuetudo, fit illa quae tatioris linguae solertissima consuetudo, fit illa quae facundia vel eloquentia nominatur, extra istas litteras nostras, seposito ad hoc congruo temporis spatio, apta et convenienti aetate discenda sunt eis qui hoc celeriter possunt. Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem haec a tardioribus tandem aliquando perdisci, nos ea tanti pendimus, ut eis discendis jam maturas vel etiam graves hominum aetates velimus impendi. Satis est ut adolescentulorum ista sit cura; nec ipsorum omnium quos utilitati ecclesiasticae cupimus erudiri, sed eorum quos nondum magis urgens, et huic rei sine dubio praeponenda necrvens adsit ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desarce salubriter collocatum, quas legendo homo capax,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sudcantur et falsa quis audeat dic̾e̾ adu̾sus m̃daciũ
ĩ defensorib suis ĩ hermem deb̾e ꝯsist̾e ueritatẽ. ut
Del illi qui res falsas ꝑsuad̾e conant᷑: nouerẽt au¬
u ditorem ł beniuolũ uł intent̃ ⁊ docilem ꝓhemio fa¬
non pateat. c̾dere postremo: non libeat. illi fallacib
argum̃tis ueritatem oppugnent. asserant fłitatẽ
isti nec reuera defendere. nec fła ualeant refuta¬
u. illi audienti ut aĩos ĩerrorẽ mouentes ĩpeslẽtes
dicendo: t̾reant c̃t̾stent. exhilarent. exortentur ar¬
dent̾. isti pro ueritate senti: frigidiq dormitent.
Faus ita desipiat ut hoc sapiat. cũ ergo sit ĩ medio
pesita facutas eloquu que ad ꝑsuadenda seu pua
seu recta ual plurimũ. cur nõ bonoꝵ studio ꝯparetur
ut militet ueritati. si eam uani ad optinendas uanas
ꝑu̾sasq causas ĩ usu iniqͥtatis ⁊ erroris usurpant¶ sec
cum accedit ĩ ub̃ plurimis ornam̃tisq uerboꝵ ex̃ci¬

Expanded text:
persuadeantur et vera, quis audeat dicere adversus mendacium in defensoribus suis inhermem debere consistere veritatem, ut scilicet illi, qui res falsas persuadere conantur, noverint auditorem benevolum et intentum et docilem primo fanon pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem; isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem moventes impellentesque dicendo terreant, contristent, exhilarent, exhortentur ardenter; isti pro veritate, lenti frigidique dormitent? Quis ita desipiat, ut hoc sapiat? Cum ergo sit in medio posita facultas eloquii, quae ad persuadenda seu prava seu recta valet plurimum; cur non bonorum studio comparatur, ut militet veritati, si eam mali ad obtinendas perversas vanasque causas in usus iniquitatis et erroris usurpant? CAPUcum accedit in verbis plurimis ornamentisque verborum exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ita u sunt ꝑ alt̾am qnͣdam elocrãciam suama ut
nec dede t eis ner emiñet ĩ eis qr eã nec ĩ ꝓbari abilł
nec ostentari oportebat. Doiorum alt̾m fier siui¬
arent᷑ altum putari poss. si facile agnosc̾entur.
ctrenib foite socis agnoscit᷑ ad octis. tales res diot᷑
Ut aba: quib dicuntur ñ adiscente. adhĩta set ip̃is
reb uehit sponte subi̾ta uideant᷑. ꝙ sapĩam de do¬

Expanded text:
 alteram quandam eloquentiam suam, ut nec eis deesset, nec emineret in eis: quia nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat: quorum alterum fieret, si vitaretur: alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subiuncta videantur,
Abbreviated transcription (Latin):
eb gͥ diuinaꝵ scͥpturaꝵ tractator et doctor defen¬
sor recte fidei ac debellator erroris ⁊ bona doc̾e
⁊ mala dedocere ⁊ ĩ hoc oꝑe sermonis ꝯsciliare adu̾sos
remissos erigere. nescientib ꝙ agͣ quid expectare
debeant intimares. uͥ aut̃ beniuolos intentos docile ᷤ
aut ĩuenerit aut ip̃e fecerit. cet̃a ꝑagenda sunt.
sic̃ postulat cã. si docendi sunt qui audunt. nar¬
ratõne faciend̾ est. si tñ idigeat ut res de qua agͦ.
ĩn otescat. ut autem que dubia sunt c̾ta fiant. do¬
cum̃tis adhibitis rõcinandum ẽ. si uͦ qui audiunt
monendi sunt poꝰ. qmͣ docendi. ut ĩ eo ꝙiam scĩ¬
unt᷑ anͣgelo: nõ torpeant. ⁊ reb assensum quas
ueras eẽ fatentur a cõmodent. maiorib discendi
uiribꝰ opꝰ. ẽ. Ibi obsecratõnes ⁊̃ increpatõnes ꝯcita¬
tõnes ⁊ coh̾citatõnes ⁊ q̃cumq alia ualent. Ad cõ¬
monendos aĩos sunt nociͣa. Et hec quidẽ cuncta
que dixi om̃s fere hius hoĩes. ĩ hiis que loqñdo

Expanded text:
 divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae fidei ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere; atque in hoc opere sermonis conciliare adversos, remissos erigere, nescientibus quid agatur, quid exspectare debeant intimare. Ubi autem benevolos, intentos, dociles aut invenerit, aut ipse fecerit, caetera peragenda sunt, sicut postulat causa. Si docendi sunt qui audiunt, narratione faciendum est, si tamen indigeat, ut res de qua agitur innotescat. Ut autem quae dubia sunt certa fiant, documentis adhibitis ratiocinandum est. Si vero qui audiunt movendi sunt potius quam docendi, ut in eo quod jam sciunt, agendo non torpeant, et rebus assensum, quas veras esse fatentur, accommodent, majoribus dicendi viribus opus est. Ibi obsecrationes et increpationes, concitationes et coercitiones, et quaecumque alia valent ad commovendos animos, sunt necessaria. 7. Et haec quidem cuncta quae dixi, omnes fere homines in iis quae eloq
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ ẽ ĩ illa hora tũc putant᷑ ista seruanda
cum fu̾i̾t doꝰ reuelatꝰ. nͥ ad intelligendã reca¬
pitulatõm sensꝰ legentis ĩ uigilet. adiuiuante
alia scͥptura que ip̃oꝵ apostoloꝵ adhuc tpr̃
clamauit. filũ nouissima hora ẽ. tempꝰ ergo
ipm quo enuangłm p̃dicatur quousq doꝰ reue¬
letur hora ẽ in qua oport ista seruari qr ⁊ ip̃a
reuelatõ dñi ad cand̾ horam ꝑtinet ĩ die uidi¬
cii t̾minabr᷑.
eptima toͥconii regula ẽ eademq postͤma
de dẏabolo. et eiꝰ corpore. est enĩ ⁊ ip̃e caps̾
impioꝵ qui sunt eiꝰ quodãmͦ corꝰ. ituri cum ilo
terna ¶s ic̃ ergo ĩ pͥma regula qmͣ uocat de do¬
mino ⁊ es cor pore iugiland̾.ẽ ut intlłigat᷑ cum
de una eademq ꝑsona scͥptura loquitur quid
ꝯueniat capiti quid corpori. ita q ĩ ista nouissiͥ¬

Expanded text:
m est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, m est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, adiuuante alia scriptura, quae ipsorum apostolorum adhuc tempore clamauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo euangelium praedicatur, quousque dominus reueletur, hora est, in qua oportet ista seruari, quia et ipsa reuelatio domini ad eandem horam pertinet, quae die iudicii terminabitur. Septima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore". est enim et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodam modo corpus, ituri cum illoternam. sicut ergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
fũit oĩum lingua cõis: quod ꝓculdubio repug¬
linguas suas. neq enĩ dic̾e̾ntur ian habuisse
linguas suas singule tͥb que gentes singłas
fecerant. qñ erat om̃ib una coĩs ac ꝑ hoc re¬
capitulando adiũctum ẽ. ⁊ erat om̃is t̾ra la¬
bium Unum et uox una om̃ib: latent̃ nar¬
ratõne redeunte. ut dic̾etur quo fcm̃ sit. Uͣ
ex una oũim labium lingna fuerĩt diuisi
ꝑ multas. Et ꝯtinuo de illa turris edificatõe
narrat᷑. uͥ hec eas diuno iudicio ĩgesta ẽ pena.
superbie ꝑ quod fcm̃ disꝑsi sunt sr̃ t̾ram scd̃
⁊linguas suas fit ista pecapitulacõ eciã obscuriꝰ
sic̃ ĩeuuangelio dic̃ dsꝰ. diẽ qua exut loth de sodo¬
mis pluit ignẽ de celo: et ꝑdidit eõs. scd̾ ħ erit dies
hoͣis quo reuelabr̃: illa hora qui erit ĩcecto: et basa
cum doꝰ fũt reuelatꝰ: tunc sunt ista seruandaq
ciauit inqͥrat. ⁊ non pociꝰ isto tempore ut cum
fuerit reuelatꝰ retributionẽ pro eis que quisq¬

Expanded text:
fuerit omnibus lingua communis. quod procul dubio repuguis, secundum linguas suas. neque enim dicerentur habuisse iam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est poena superbiae, post quod factum dispersi sunt per terram secundum linguas suas. fit ista recapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignis, quo revelabitur. Illa hora, qui erit in tecto, et vasa cum Dominus fuerit revelatus, tunc sunt ista servanda, tiavit, inquirat; et non potius isto tempore, ut cum Dominus fuerit revelatus, retributionem pro eis quae quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
locis ista demonstrare. quod si eciam figͣas
locutõis que illa arte tradunt᷑ ĩ hiis saltem
ista sic dissero. S male doctis hoĩb Rndend̾
fuit. qui nr̃os auctores ꝯtempnẽdos putãt.
nõ qr nõ habent. s qr nõ ostentat ꝙͣ nimis¬
eloquentem nr̃m elegisse me apłm paulũ
non tanꝙͣ id uerum cognosc̾et ꝯfitendo. si
sc̃ĩam plane nõ cunctatus est ꝓfiteri. sine¬
q qua eẽ doctor gencium nõ ualeret¶ Cerce
si quid eiꝰ proferimꝰ ad exemplũ eloqñcie. ex illis epłis

Expanded text:
locis ista monstrare. Quid, si etiam figuras locutionis quae illa arte traduntur, in iis saltem ista sic dissero. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentaeloquentem nostrum elegisse me apostolum Panon tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si elligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lignũ uite ĩ medio ꝑ adysi. ⁊ lignũ sciendi bõi
⁊ mali. demq flum̃ quo ꝑadysꝰ. irrigaret᷑ d̾isum
ꝑtinet ad institutõm. ꝑadisy. quod uͥ t̃minauit
repetiut illud. quod iam dix̃at. et reu̾a hoc se¬
fcã ibi ẽ positꝰ homo. sic nõ ordo ip̃e demõstrat. nĩ
ptꝰ hoĩem ibi posit̃ fcã sũt ista. sic̃ pͥus dcm̃ puta¬
ri pt̃. nͥ recapitulatõ illit uigilant᷑ intlłigatur
ĩeodem libro cũ n rememorarent᷑ generatõnes fi¬
lioꝵ noe dcm̃ est. hiis filii cham ĩ tͥbub suis
scd̾m linguas suas ĩ generatõib suis ⁊ gentib

Expanded text:
medio paradiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sefacta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat: non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic vigilanter intelligatur,Itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: Hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas
Abbreviated transcription (Latin):
agnosci. quod ht̃ nõ solum ĩ eis qͥ maĩfestissi̾e
foris sunt. s ĩ eis eciam qui c̃ ad ip̃m ꝑtineant.
tũ ad tempus miscẽtur eccłie. donet unꝰ quisq
de hac uita ex eat. uł afrum̃to palea uentilabro
ultimo separaret᷑. Ꝙ enĩ scͥptum ẽ apud isaiam.
quomodo cecidit lucifer de telo. mane oriens ⁊ c̃.
que sub figura regis babilonie de eadem ꝑsonam
ł ad eandem ꝑsonam dcã sunt ĩ ip̃a contextione
sermonis de dyabolo.utique intesligunt᷑. et tñ
quod ibi dcm̃ ẽ ꝯtritꝰ ẽ in t̾ra qui mittĩt. Ad õe
gentes non totum ip̃i capiti ꝯgruit. slam ⁊¬
cie fress ee antem om̃s regule excepta una
que uocatur de ꝓmissis ⁊ lege. aliud exalio fa
latius patet: quamꝰ ut possit michi uidetur
ab aliquo uniu̾sa ꝯp̃hendi. Nam uͥcum que
uelud aliud dr̃ ut aluid intelłigat᷑ ⁊ si nom̃
ip̃iꝰ tropi. ĩ loqñdi arte non ĩuenit᷑ tropica

Expanded text:
uod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur Ecclesiae, donec unusquisque de hac vita exeat, vel a frumento palea ventilabro ultimo separetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona, vel ad eamdem personam dicta sunt in ipsa contextione sermonis, de diabolo utique intelliguntur; et tamen quod ibi dictum est, Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. Nam cie terrae. Hae autem omnes regulae, excepta una quae vocatur de Promissis et Lege, aliud ex alio faconis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicunque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, et si nomen ipsius tropi i
Abbreviated transcription (Latin):
muitiplicant᷑ sũ ꝑ denariũ sic̃ septuaginta. ⁊
septiagĩta. uñ ⁊ posuit septuagiunita anni Ieremie
ꝑ unuĩso tempore spuałr accipi. quos est apud
alienos eccłia. sũ ꝑ seip̃os. sic̃ decem ꝑ decem cen
pate signis icatõnes eoꝵ etimulta ꝑserpere. neꝙ
enĩ numerꝰ iste ĩ apoc̃. ad tempora ꝑtinet. s ad
hom̃es.
fucrant latent̾ narratõ reuocetur qd nͥ ex hac regłã

Expanded text:
ginta et septingenti — unde possunt et septuaginta anni Hieremiae pro uniuerso tempore spiritaliter accipi, quo est apud alienos ecclesia — siue per se ipsos, sicut decem per decem centpatere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. fuerant latenter narratio revocetur, quod nisi ex hac regula
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩtales dicend̾ fuissẽt. Alit̃ si uoluissent dĩt
qui tam̃ eoꝵ ĩ sauire uolussẽt. Quid enĩ est qua
isto eloquio aures sobrie plus desid̾ent pͥmo ip̃a
ĩuectõ. quasi sopitis sensib ut eiugilarent. qui
fremitu illisa est. ue uob̾ qui opulẽti estis ĩb̾¬
on. ⁊ ꝯfiditis ĩmonte samarie optimates capi¬
ta ꝑopłoꝵ. Ingredientes pompatice domũ isrł.
dem̃ ut beneficiis d̾i qui eis ampla spacia reg¬
ni dedit: ostendat ingratos. qm̃ ꝯfidebant ĩ mi¬
te samarie uͥ utiq y̾dola colebant᷑. transite ĩqͥ
ĩcalũpne et uidete ⁊ ite inde ĩ emath magnã

Expanded text:
ales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quid isto eloquio aures sobriae plus desiderent? prima ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae vobis qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates, capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Deinde ut beneficiis Dei, qui eis ampla spacia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samaria, ubi utique idola colebantur: Transite, inquit, in Calamne, et videte, et ite