comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lica ut intelligatur doctrinã nouã
et conciliabula ꝑditoꝵ. unitatis uoca¬
bulo respuisse. Item framea significat
uindictam minsontem ꝓlatam ut ẽ
illud psalmistȩ de peccatorib inimi¬
ci defecerunt framea infinem: inimi¬
ci genituius easus est. idẽ. diaboli
cuiꝰ framea defecisse testatur: framea
enim hebraicus sermo ẽ significais
gladium. quo hostis ille bachat᷑. Qd̾
oĩpotẽti illo gladio ꝓbatur interi¬
mi. de quo dixit inpsalmo septimo:
nisi conuerta mini. gladium sinim
mus. Semispatium. gladius ẽ. ame¬
dia spate longitudine appellatum. ñ
ut imprudens uulgus ddicit sine spa¬
tium. dum sagitta uelocior sit. Pu¬
gio apirgendo et transfigendo uo¬
catus ant gladius ẽ paruus et bis
acutus. lateri ad herens. idẽ et cluna¬
bulum dictum: qđ li głtur ad clunem.
Si. ca qͣndo a secando dicta: ẽ. enum gla¬
duis breuis: quo maxime utuntur
qui apud italos latrocina exercent:

Expanded text:
lica; ut intelica; ut inteet conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse. Item framea significat vindictam in insontem prolata: ut est illud Psalmistae de peccatoribus: Inimici defecerunt frameae in finem . Inimici, genitivus casus est, id est, diaboli, cujus framea defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est, significans gladium, quo hostis ille bacchabatur: diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi: de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertimini, gladium suum mus. Semispathium gladius a media spatae longitudine appellatus: non ut imprudens vulgus dicit: sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Sica a secando dicta: est enim gladius brevis, quo maxime utuntur, qui apud Italos latrocinia exercent,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. Gladius peccatoris est
qui libet dolus. alterius appetens le¬
lesionem: nam et ille qui ĩopem
spoliare ꝯtendit. ꝑu̾si ꝯsilii sui gladiũ
educit: ⁊ ille qͥ yͣua suasione desidat de¬
ciꝑe aĩas innocentũ: ensem pessime
cogitati onis ostendit. Eu aginauer̃ aũ.
sig̾cat nudauert̃: ut qͦd ante erat ĩ co¬
gitatione tãꝗͣ ĩ uagina reꝯditũ: pꝰ educ̃¬
tũ reuelatiꝰ cogito̾nibꝰ appareret. frãmea
ultionẽ diumã sig̃cat ĩimpio: unde
est inpsalmo: effunde frameam. et con¬
clude aduersus eos qui me ꝑsecuntum
et in aliam partem: eripe aframea ani¬
mam meam. Nam liberari se postula¬
uit amorte quam subiturꝰ erat: colla
to scilicet resurr̃õnis auxilio: framea
enim si nommum ẽ nomen. significas
siue hastam siue gladium. siue quȩ¬
libet arma. ꝑque uoluit futͣm crucis
ripe animam meam: mͦ petit lib̾ari
eccłam quȩ ẽ. illi unica. id ẽ unicatho¬

Expanded text:
peccatores . Gladius peccatoris est peccatores . Gladius peccatoris est quilibet dolus, alterius appetens laesionem. Nam et ille, qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille, qui prava suasione desiderat decipere animas innocentum, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat, nudaverunt: ut quod ante erat in cogitatione, tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Framea ultionem divinam significat in impio, unde est illud in psalmo: Effunde frameam, et conclude adversus eos, qui me persequuntur . Et in aliam partem: Eripe a framea animam meam ; nam liberari se postulavit a morte, quam subiturus eto scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim synonymum est nomen, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis ripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est catho
Abbreviated transcription (Latin):
drͣensis inprelio. sed ensis tantum fer
rum: gladius uero totus: pͥe autem
appellatur gladius. qđ gulam diui¬
dit. id est ceruicem desecat. ad hoc e¬
nim primum ẽ. factus: nam cȩt̾a¬
menbra securib magis ceduntur:
collum glachio tm̃: acies aut̾e
gladũ. ab acumine dicta: capulus
uocatur. uł quia caput est gladu:
uł quia capitur ibi ut teneatur: nã
alias acies ferri ñ suit. Muchro. ñ
tantum gladii ẽ. s et cuiꝰ libet teli
acumen: dictum alongitudine. nam
mancron greci longum uocant.
hinc & macera: mac̾era autem ẽ. gla¬
dius longꝰ ex una parte acutus fra¬
mea uͦ ẽ. gladius exutraq partẽ a¬
cutus. quam uulgo spatam uocatĩ:
ipsa ẽ. et romphea: framea aut̃ dic-¬
ta quia ferrea ẽ nam sicut ferra¬
mentum. sic framea drͣ ac ꝑinde
omnis gladius framea. Gladiris enĩ
et inbono et inmalo accipitur in
bono. ut inapło: et gladium sp̃s qđ
ẽ. uerbum dei: In malo ut est illud
psalinste: gladium euagmauer̃t

Expanded text:
r ensis in praelio, sed ensis ferrum tantum est. Gladius vero totus: proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividit, id est, cervicem secat. Ad hoc enim primum est factum: nam membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum: acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longimacron Greci longum vocant, hinc et machera: machera autem est gladius longus ex parte una acutus. Framea vero gladius, ex utraque parte acutus, quam vulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea: framea autem dicta, quia ferrea ementum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Gladius enim in bono et in malo accipitur: in bono, ut in Apostolo: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . In malo, ut est illud Psalmistae: Gladium evaginaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionem amme ac sp̃s. compa¬
gum qͦq et medularum: et discretor
comꝑat ceclenti petrã. siuie securis.
sententiam uidicii altissimi signi¬
ficat: q̃ adradices arboꝵ id ẽ. adfi¬
nem regni ppłi udaici posita ẽ.
ut eos qui inxp̃o credere nolue¬
runt. de terra uiuentiũ ab sidat.
De hastis
asta ẽ contꝰ
cum ferro : cuiꝰ diminutuium facit.
hastile¬
hastula. Nom̃ aũ haste ab astu sump¬
sit: unde et astutia. Contus ferrum nͣ
habet: s tantum cuspide acuta ẽ uir¬
gilius fẽrratasq trudes et acuta cupide
contos. Contũ aũ quasi conitũ ⁊ enĩ conũ.
acuta rotunditas. Insig̃catiõe aũ haste ł
hastiliũ pot̃ tẽꝑtatio diaboli intelli¬
gi: ꝑ ꝙͣ saluti generis humani ipse an¬
tiquus hostis iniudet. Et int̾fectionẽ
ỹparat: unde ẽ. illud qđ de goliad gi¬
gante. scriptura refert dic̃ns. hastile aũ
haste eius erat quasi liciatorium texen¬
tium et cet̾a: pugna uͦ philistinoꝵ con¬

Expanded text:
mpagum quoque et medullarum, et discretor comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventium abscindat. De hastis. Hasta est contus cum ferro, cujus diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astutia. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos. Contus autem quasi conitus: est enim conus acuta rotunditas. In significatione autem hastae vel hastilium potest tentatio diabolica intelligi, per quam saluti generis humani ipse antiquus hostis invidet, et interfectionem praeparat: unde est illud, quod de Goliath gigante Scriptura refert, dicens: Hastile autem hastae ejus erat quasi liciatorium texentium, etc. . Pugna vero Philistinorum con
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. ibi iterum ad ce lum conscen¬
dit. Erectio aut̃ lapidis resurrectio xp̃i ẽ
porro scala xp̃s ẽ. qui dix̃ ego sum uia. ꝑ
hanc ascendebant et descendebant angłi:
In quib significati sunt euangłiste. pre¬
dicatores. xp̃i. ascendentes utiq cum ad
intelligendã eiꝰ suꝑ eminentissimã diui¬
nitatẽ excedunt uniuersam c̾aturã. ut

Expanded text:
descendit, ibi iterum ad coelum conscendit. Erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendein quibus significati sunt euangelistae, praedicatores Christi. ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuini
Abbreviated transcription (Latin):
defendatur aurilio. omnẽ fortitudinẽ
amittit. s eo ꝓtegente intantũ robustꝰ
ut dicatur adeum si transieris ꝑ ignem:
flãma ñ comburette. Quantoq magis
temꝑtationibꝰ tundit᷑. tanto plꝰ fortior fit.
a scandendo id ẽ ascendendo uocate: he-¬

Expanded text:
defendatur auxilio, omnem fortitudinem amittit: sed eo protegente in tantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et a scandendo, id est ascendendo vocate, he
Abbreviated transcription (Latin):
uides amos: Et dixi. Trulłã cem̃tarii.
Et dixit dñs. Ecce ego ponam trullam ĩ
medio popl̃i mei isrł. ñ adiciam ultra
suꝑ edificationẽ uł misccłiam indic̾e suꝑ
eum: et demolientur excelsa idoli: et scĩ¬
ficationes isrł desolabuntur. Dñs aut̃
qui est structor macerie et lapis angula¬
ris cõminatur auferre se trullam in
auxilio ꝑcectionis suȩ apło ifrł. Cumq
dñs ꝓtectionem suam et ut ita dicam
parieti uestim̃tũ trulla cessante sub¬
traxerit. tc̃ demoliuntur extelsa rooloꝵ
et scĩficationes.xͨ. tribuũ desolabunt᷑.¬
simius uocarent᷑: unde et petro dixit:
tues petruset suꝑ hanc petrã edifica¬
bo eccłiam meam: et porte inferiñ pre

Expanded text:
vides Amos? et dixi: Trullam caementarii: vides Amos? et dixi: Trullam caementarii: et dixit Dominus: Ecce ego ponam trullam in medio populi mei Israel, non adjiciam ultra super aedificationem vel misericordiam inducere eum, et demolientur excelsa idoli et sanctificationes Israel desolabuntur . Dominus autem, qui est structor maceriae et lapis angularis, comminatur auferre se trullam in auxilio protectionis suae a populo Israel. Cumque Dominus protectionem suam et ut ita dicam parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit: tunc demolientur excelsa idolorum, et sanctificationes decem tribuum desolabuntsimus vocarentur. Unde et Petro dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et po
Abbreviated transcription (Latin):
ad normã fieri & ad pendicłm res¬
pondere oportet. Norma dicta ag̾ro uo
iungat. ut scema tͥgoni faciant: iderit
norma. Regula dict̾a. quo
sit rect̾a. quasi rectula: et impedimͣ¬
tum ñ habeat: ꝑ pendiculum est.
qd semꝑ appenditur. demiq infabri¬
ca nͥ omnia ad ꝑpendiculum et certã
regłam fiant: neccesse ẽ. ut cũcta men¬
dosa instruantur: ut aliqua praua
sint. aliqua cubantia. ꝓna ñ nulla.
alia supina: et ꝓpt̾ hoc ruant uni¬
uersa que sunt male constructa. In
norma enim et regła atq perpen¬
diculo equitatis ratio intelligenda
cent. sic oꝑa nr̃a ad salutem nobis ꝓue¬
eam. Trulle nomͣ factum eo qđ trudit
et detrudit: id ẽ inducit calce. uł luto
lapides. Trulla aut̃ cim̃tarii significat
sp̃italem edificationẽ dĩ. quam ipse ar¬
tifex optimus inconstructione eccłiȩ suȩ
agit. uñ in amos ꝓpħa scͥptum ẽ. et ecce dñs
stans suꝑ murũ litũ: et inmanu eiꝰ trul
la cem̃tarii. Et dixit dñs aome. Qd tu

Expanded text:
ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta est greco vocjungat, ut scemam schema trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant: necesse est, cuncta mendosa instruantur, ut aliqua parva sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina: et propter hoc ruant universa, quae sunt male constructa. In norma enim et regula atque perpendiculo aequitatis ratio intelligenda cent, sic opera nostra ad salutem nobis proveeam . Trullae nomen factum, eo quod trudit et detrudit, id est, includit calce vel luto lapides. Trulla autem caementarii significat spiritalem aedificationem Dei, quam ipse artifex optimus in constructione Ecclesiae suae agit. Unde in Amos propheta scriptum est: Et ecce Dominus stans super murum litum, et in matarii, et dixit Dominus ad me: quid tu
Abbreviated transcription (Latin):
calore ignis uł sole ꝑficiuntur: sine
qđ inicio colabant᷑ ut sũme subtilitatis
existerent. solores aũ aut nascunt᷑. aut
fiunt. Nascunt᷑ ut synopi rub̾ca. patͥmoniũ
melinum. fretia. auri pigm̃tum: cet̾i
finguntur aut arte. aut ꝑmixtione.
Colores aut̃ diuersi. dũisas significant
sp̃es iurtutum: quib decoratur plas¬
ma cłi ad imaginem sui conditoris. ut
ruborem sinopidis uł miniͥ ostendat
inardore caritans: ut purpurisi ĩ mar¬

Expanded text:
calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut permistione. Colores autem diversi diversas significant species virtutum, quibus decoratur plasma Dei ad imaginem sui Conditoris, ut ruborem sinopidis vel minii ostendat in ardore charitatis, et purpurismum in mar
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi sacram̃tum purificantem. eiꝰ
speciem concupiuit: & fibi sponsam as-¬
sociare desiderauit. Xenodochium
uero est habitacłm factum adsuscipien¬
dos peregrinos. Itaq cum hierosolimam
antiochus obsideret:. ircanus princeps
iudeorum reserato clauid sepulchro tͥa
milia auritalenta inde abstraxit: ex
quib trecenta antiocho dedit ut obsi¬
dionem relinqueret: atq ut facti in¬
uidiam demeret. fertur ex reliqua pȩ¬
cunia instituisse primꝰ renodochia.
quib aduentum susciperet pauꝑum
ce ꝑegrinorum: unde ce uocabulum
sumpsit: nam exgreco inlatinum. xe¬
nodochium peregrinorum susceptio
nuncupatur. Ubi autem egrotantes de
plateis colliguntur. missocomion dicit᷑
grece: in quo consumpta languoribus
atq inediis miserorum membra fouen¬
tur

Expanded text:
baptismi sacramentum purificantem, ejus baptismi sacramentum purificantem, ejus speciem concupivit, et sibi sponsam associare desideravit. Xenodochium vero est habitaculum factum ad suscipiendos peregrinos. Itaque cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hircanus princeps Judaeorum, reserato David sepulcro, tria millia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ubi iubetur uir ȩuangłicus orare pa-¬
trem celestem. unde dicitur ei tu autem
cum oraueris: intra incubiculum. ce clau¬
so ostio ora patrem tuũ. Diuersorium
dictum. eo quod exdiuersis uiis ibi con¬
ueniat᷑ hospiciũ sermo grecus est: ubi qͥs
adtempus hospitali iure in habitat. oe
it̃um inde transiens migrat. Inde ce
metatum quia mutatur. unde legitur.
&e castra metati st̃: ꝓ mutauerunt: non
enim illic ꝑmanet exercitus: sce ꝑtran-¬
sit. Diuersorium potest significare scam
eccłiam. adquam undiq gentes conue¬
nientes habitacłm querunt: ce meo hos¬
picio manentes. aditum expectant
suꝑnȩ patriȩ. Apogeum est constructõ
subteris aedificium: quod nos antrum
uł speluncam dicimus. Solarium qđ
soli ce aurae pateat: qualis fint locus in
quo dauid bersabeȩ lauantem aspexit
ce ad amauit. Cuius misterium pater:
quia xp̃c uidens eccł̃iam degentibus se
apeccatis ꝑpenitentiȩ lacrimas atq

Expanded text:
tum: unde jubetur vir Evangelicus orare Patum: unde jubetur vir Evangelicus orare Patrem coelestem. Unde ei dicitur: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum, et clauso ostio ora Patrem tuum . Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat: inde et metatum, quia mutatur. Unde legitur: Et castrametati sunt pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Diversorium potest significare praesentem Ecclesiam, ad quam undique gentes convenientes habitaculum quaerunt, et in eo hospitio manentes aditum exspectant supernae patriae. Hypogaeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et aurae pateat: qualis fuit locus, in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cujus mysterium patet: quia Christus videns Ecclesiam de gentibus, se a peccatis per poenitentiae lacrymas atque
Abbreviated transcription (Latin):
inocculto deliciȩ luxuriam generent.
Cenacłm ergo significat scãm eccłiam. in
qua xp̃c misterium passionis suȩ e sa¬
cram̃tum corꝑis cr sangiinis suidicauit:
nec non &r ubi sp̃s sc̃s inspecie ignis suꝑ
arum linguarum loquela eis ꝑ eundẽ
sp̃m cdata est. Tricdinium est cenacłm: a
trib lectulis discumbentium dictum.
apud ueteres enim in loco ubi conunui
apparatus exponebatur. tres lectuli stra¬
ti erant: inquib discumbentes epula-¬
bantur. Clinon enim grece lectum uł ac¬
cubitũ dr. Ex qͦ cor ifectum est: ut trieli
nium diceretur. Trilinium ergo fidem¬
sc̃ẽ trinitatis ex pͥmit: ubi scẽ animȩ fide
spe ce caritate quiescentes. expectant in¬
troitum regni celestis. Cella dicta quod
nos occultat & celat. lubiclmuͦ quod
eo cubamus: ibiq dormientes requiesci¬
mus. Cubile autem cubandi locꝰ ÷ ⁊ secess.
qͦd sit locus secretus idẽ sine accessu.
Cubicl̃m sp̃italiter significat cordis serre¬

Expanded text:
in occulto deliciae luxuriam gignerent. in occulto deliciae luxuriam gignerent. Coenaculum ergo significat sanctam Ecclesiam, in qua Christus mysterium passionis suae, et sacramentum corporis et sanguinis sui dicavit, nec non et ubi Spiritus sanctus in specie ignis super arum linguarum loquela eis per eumdem Spiritum data est. Triclinium est coenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectnium diceretur. Triclinium enim fidem Trinitatis exprimit: ubi sanctae animae fide, spe et charitate quiescentes exspectant introitum regni coelestis. Cella dicta, quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus, ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est: secessus, quod sit locus, id est, sine accessu. Cubiculum spiritaliter significat cordis secre
Abbreviated transcription (Latin):
lhalamum hac excausa uocatum ferurł
cum enim rapte fuissent aromanis sabi¬
ne: exquibus cum una ante alias specie
nobilis cum magna om̃ium ammiratio
ne raperetur. thalamoni duci eam ora¬
feliciter cessirant: institutum est ut in-
om̃ib nuptiis thalami nomen iteretur.
Aegiptii quoq lingua sua loca inquib
nubentes succedunt &e eubant. chala¬
mum nominant. Balamus ergo misti¬
ce. uterum sc̃ȩ mariȩ uirginis signifi¬
cat: in quo natura nr̃a coniuncta est
uerbo dei. hoc est scã eccl̃ia xp̃o filio cłi.
copulata est: uł corda scõrum inquib
anima ꝑ amorem sponso inuisibili un¬
gitur. ut eius desiderio ardeat: nullaq
iam que inmundo sunt concupiscat. p̃¬
sentis uite longitudinem penam de-¬
putet: exire festinet & amoris amplexu
cłm dictum a cominunione uescendi: un¬
de ce cenobium congregatio: antiqͥenim
publicace or incommune uescebantur:
nec ullius conuiuium singłare erat: ne

Expanded text:
Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna admiratione omnium raperetur, Thalamoni duci eam oraam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est, ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, thalamum nominant. Thalamus ergo mystice uterum sanctae Mariae virginis significat, in quo natura nostra conjuncta est erbo Dei, hoc est, sancta Ecclesia Christo Filio Dei copulata est: vel corda sanctorum, in quibus anima per amorem sponso invisibili jungitur, ut ejus desiderio ardeat, nullaque jam, quae in mundo sunt, concupiscat: praesentis vitae longitudinem poenam deputet, exire festinet, et amoris amplexu deret. Coenaculum dictum a communione vescendi. Unde et coenobium, congregatio Antiquie enim publice et in commune vescebantur: nec ullius convivium singulare erat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
um magna ȩdes est. siue amplior ce spa¬
ciosa domus: & dictum est atrium. quod
addantur ei tres porticus extrinsecus.
Alii atrium quasi ab igni ce ligno atrũ
dixerunt: atrum enim fit exfumo. Aula
enim sc̃am eccłiam significat: aut consci¬
entiam mundissime anime. ipsa est enim
aula regalis: & habitatio sp̃s sc̃i. sicut di¬
cit apłs: quia templum dei estis. ce sp̃s
dei habitat inyobis. Domus enim aliqͣn¬
do significat scam eccł̃iam. ut est illud̃.
domum tuam decet scĩtudo dñe in lon-¬
gitudinẽ dierum: aliquando celestem
hierłm. dequo legitur. Letatus sum inhis
que dicta sunt michi: indomum dñi ibi-¬
mus: aliquando uero animã scãm: inqua
habitat đs. Atria enim aut p̾sentem ec-¬
cłiam significãt. aut introitum fider: un-¬
de scriptum est: stantes erant pedes nr̃i
inatriis tius hierłm significat enim eos
qui iam inpenetrabilib sunt eccł̃ie: sine
qui ingressus enis esse meruerunt.

Expanded text:
um magna aedes est, sive amplior et spaum magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus, et dictum est atrium, quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt. Atrum ergo fit ex fumo. Aula enim sanctam Ecclesiam significat, aut conscientiam mundissimae animae, ipsa est enim aula regalis et habitatio Spiritus sancti, sicut dicit Apostolus: Quia templum Dei estis et spiritus Dei habitat in vobis . Domus ergo aliquando significat sanctam Ecclesiam, ut est illud: Domum tuam decet sanctitudo, Domine, in longitudine dierum ; aliquando coelestem Jerusalem, de qua legitur: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus ; aliquando vero animam sanctam, in qua habitat Deus. Atria enim aut sanctam Ecclesiam significant, aut introitum fidei. Unde scriptum est: Stantes erant pedes nostri in atriis tuis, Jerusalem . Significat enim eos, qui jam in penetralibus sunt Ecclesiae, sive qui ingressus vel egressus esse meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ab habendo uocata:. ut habitare
autem domus. unius familie habitatio.
sic̃ urbs unius popłi: sicut orbis domi¬
cilium totius generis humani: Omne ȩdi
ficium antiqui edem appellauerunt.
Alii ȩdem ab edendo quadam sumpsisse
nomen existimant: dantes exemplum
deplauto. si uocassem uos inede ad pran-¬
dium: hinc ce edificium: eo qͦd fuerit
pͥus ad edendum factum. Domus caro
salutoris assumpta inscã ȩccłia: ut insa
mum: & in psalmo. Indomum dñi ibi¬
mus cum consensu. Domus corda fideli¬
um uł corpora: ut in exodo: ponetis de
corpore agni suꝑ utrumq postem. ce
insuꝑliminarib domus: in quib edetis
illud. Domus corda reꝑborum: ut inesa¬
ia. ce orietur indomib eorum spina:
idest sollicitudo seculi. Domus diaboli con¬
uentus om̃ium malorum: ut insalomone
ne ferte impleantur ex tranei uiribꝰ tiuis:
ce labores tui sint indomo aliena. Aula
domus est regia. suie spaciosum habita¬
cłm: porticib qua tuor conclusum. Atri¬

Expanded text:
ab habendo vocata, ut 'habitare autem domus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. ficium antiqui edem appellaverunt. Alii nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Domus caro Salvatoris assumpta in sancta Ecclesia, ut in Sait . Et in psalmo: In domum Domini ibimus cum consensu . Domus corda fidelium vel corpora, ut in Exodo. Ponetis de sanguine agni super utrumque postem, et superliminaribus domus, in quibus edetis illud . Domus, corda reproborum, ut in Isaia: Et orientur in domibus eorum spinae , id est, sollicitudo saeculi. Domus diaboli, conventus omnium malorum, ut in Salomone: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Aula domus est regia sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. Atri
Abbreviated transcription (Latin):
laris. tota iacintina. habens ad pedes. Lxx.
ouo tintinnabula. totidemq int̾mixta
ac dependentia mala punica. Ephot qd̾
interpretat᷑ latine suꝑ indumentum:
erat enim pallium suꝑ humeraleͤ. iiiͬ.
colorib et auro contertu: habens in
utroq humero lapides duos smaragdõ
auro conclusos: inquib sculpta erant
nomina pa triarcharum. Logicon qđ
latine dicitiu rationale. pannus du¬
plex auro et iiͦii. textꝰ colorib. hñs ma

Expanded text:
laris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta laris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens ma
Abbreviated transcription (Latin):
hanc enim pͥmã lanificii usum monstͣs¬
se. hanc etiam telam ordisse et colorasse la¬
nas ꝑhibent. O liue quoq hanc dicunt
inuentricem. et fabrice multarumq ar-¬
tium reꝑtricem: ideo illiuulgo opifices
supplicant. s hoc poetice fingitur. Non
enm minerua istarum artiũ pͥnceps
est: s quia sapientia incapite eẽ dicit᷑
hominis. et minerua de capite iouis
nata fingitu. hoc ẽ ingenium: ideoq
sensus sapientis qui inuenit omnia.
qui incapite ẽ: ideo et dea artium mi¬
nerua dr᷑ qr inchil excellentius ẽ. in¬
des descendens: Unde ĩnuncupata: ꝙͣ
uulgo camisiam uocant. Abanet
cingłm sacerdotale. rot undum. polim¬
ta arte ercoco purpura iacintoq con¬
textũ. ita ut flores atq gemine meo
eẽ. uideant᷑ distincte. pileũ ẽ. ex bis¬
so rotundum quasi sꝑa media. caput te-¬
gens sacerdotale. et mo̾cipitio uitta con¬
strictum hoc greci et nr̃i thiaram ul
galeam uocant. Machil qd ẽ. tunca ta-¬

Expanded text:
Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, multarumque artium repertricem, ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Iovis nata fingitur, hoc est ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur quia nihil excellentius est indes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica ta
Abbreviated transcription (Latin):
tum. & inplumbo impietatem grauis¬
simam. Iuxta ⁊achariam. inquo muli¬
er sedit super talentum plumbi. egi¬
ptũ demersi st̃ ĩ ꝓfundũ sicut plum̃¬
bum longa singulorum disputatio
metallorum: sed breuitati studendum
est. Item stagnum est simulatio sanc¬
titatis: ut in ꝓpħa om̃s isti conuersi
sunt mͥ inscoriam argenti eris. stagnl¬
De plumbo

Expanded text:
to, et in plumbo impietatem gravisto, et in plumbo impietatem gravissimam juxta Zachariam, in quo mulier sedit super talentum plumbi, et Aegypti demersi sunt in profundum, sicut plumbum. Longa singulorum disputatio metallorum, sed brevitati studendum est. Item stannum est simulatio sanctitatis, ut in propheta: Omnes isti conversi sunt mihi in scoriam argenti, aes, stanet plumb
Abbreviated transcription (Latin):
ethimologia. At oropiron idest
separans & secernens mixta enim & ad¬
ulterata interse per ignem metalla
dissociat. & ab auro & argento a es. plum¬
bumq secernit. Alia quoq metalla ab
igne defendit: & cum sit nauira aeris
ferriq durissima: si absq stagno fuͤtit.
uritur & crematur. Stasnum illitum a¬
eris uasis. saporem facit gratiorem. &
compescit uirus eruginis specula & iã
abeo tempãtur. cerussa quoq ex eo sicut
ex plumbo conficitur. Stagnum alle¬
gorice sophisticam locutionem & hereti¬
corum simulationem significare po¬
test: uncde inezechiele ubi detiri nego¬
tiis memoratur. ita scriptum ẽ. car¬
thagͥnenses negotiatores tui. amulti¬
tudine cunctarum diuitiarum. argẽ¬
to ferro. stagno. plumboq repleuert̃
nunoinas tuas. Ergo nundinas tyri.
ñ auro. nec lapide precioso. sed argento.
ferro. stagno plumboq multiplicant:
habentes eloquii uenustatem. & arma
ad expugnandum: & instagno eloquis
similitudinem quod mentitur argen¬

Expanded text:
etymologia apochorizon, id est, separans et secernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit, uritur et crematur. Stannum illitum aereis vasis saporem facit gratiorem, et compescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. Stannum allegorice sophisticam locutionem et haereticorum simulationem significare potest. Unde et in Ezechiele, ubi de Tyri negotiis memoratur, ita scriptum est: Carthaginenses negotiatores tui a multitudine cunctarum divitiarum argento, ferro, stanno, plumboque repleverunt nundinas tuas . Ergo nundinas Tyri non auro nec lapide pretioso, sed argento, ferro, stanno plumboque multiplicant, habentes eloquii venustatem et arma ad expugnandum, et in stanno eloquii similitudinem, quod mentitur argen
Abbreviated transcription (Latin):
Urpura ap̃ latinos apuritate lucis uoca¬
ta: ap̃ g̾cos aũ pͣphira drͣ cũ aspiratio¬
ne. ap̃ nos purpura sine aspiratione. ferru¬
go color ẽ. pͣpure subnngre. qͣ fit in hispa¬
ma: ut. ferrugine clarꝰ hybera. Dicta aũ
ferrugo. qđ omnis purpure prima tinc¬
tura eiusmodi coloris extat. Coctũ greci.
nos rubrũ seu uermicłm dicimꝰ ẽ enĩu̾¬
miels ex siluestͥbꝰ frondibus. Coctꝰ qͥa ignis
habet sp̃ẽm merito flagrantissime sc̃oꝵ
dilect̾ioni comꝑat᷑: unde et quidã exeis
qui hc p̾cedentẽ et comittantẽ secũ dño
et ꝑximi flamescit: cũ illum ex toto cor¬
de tota aĩa uirtute. hc̃ sic̃ nos ipsos di¬
ligimꝰ. Iacinctꝰ qm̃ aeris et celi sp̃em unit¬
tat᷑. eoꝵde̾ mentes electoꝵ omni spe acde-¬

Expanded text:
urpura apud Latinos a puritate lucis vocata; apud Graecos autem porphyra dicitur cum aspiratione, apud nos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo, quod omnis purpura prima tinctura ejusmodi coloris existat. Coccum Graeci, nos rubrum seu vermiculum dicimus: est enim vermiculum ex silvestribus frondibus. Coccus, quia ignis habet speciem, merito flagrantissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc, praesente et comitante secum Domino, et proximi flammescimus, cum illum ex toto corde, tota anima, tota virtute, sicut et nos ipsos, diligimus. Hyacinthus quoniam aeris et coeli speciem imitat
Abbreviated transcription (Latin):
ronȩ autem sig̃cant illicitas cõcu¬
piscentias animȩ: que polluunt
gressus oꝑum humanor: unde ẽ illo
dum ambulat suꝑ prunas: plantȩ eiꝰ
comburent᷑. Hinc in iob de leuiathan
scͥptum ẽ. Alitꝰ eiꝰ prunas arde facit.
Qͥd prunas nͥ succensas int̾nis concu¬
piscentiis reꝓboꝵs m̃tes appellat: Toci¬
ens enĩ leuiathan alitꝰ prunas accen-¬
dit: qͦtiens eiꝰ occulta suggestio hu-¬
manas m̃tes ad delect̾ationes illicitas
quitur. ignis ẽ. qͦ non aurum neq ar¬
gentum. s lignum. fęnum. stipula cõ¬
crematur.¬

Expanded text:
runae autem significant illicitas concupiscentias animae, quae polluunt gressus operum humanorum. Unde est illud: Dum ambulat super prunas, plantae ejus non comburentur . Hinc in Job de Leviathan scriptum est: Halitus ejus prunas ardere facit . Quid prunas, nisi succensas internis concupiscentiis reproborum mentes, appellat? toties enim Leviathan halitus prunas accendit, quoties occulta suggestio humanas mentes ad delectationes illicitas quitur, ignis est, quo non aurum neque argentum, sed lignum, fenum, stipula concrematur.
Abbreviated transcription (Latin):
figurat. quoꝵ in p̃dicatione fidei e¬
uangelicȩ os erat. & cor non erat: de
quibus scͥptum est. Popłs hic me la¬
biis honorat: cor autem eorum lon¬
se est a me. De quib apłs dic̃. Qui
p̃dicas non furandum: fura¬
ris. ueruntamen ut etiam ꝑ hanc cõ-¬
dicionalem. lib̾a illa uxor iacob la¬
borans. filios hȩredes regni suscipiat:
ideo dominꝰ diẽ. Quȩ dicunt facite:
que autem faciunt. facere nolite. Un¬
ueritate xp̃s annunciet᷑. & in hoc gay¬
deo. s ce gaudebo: tanqͣm & ancilla
pariente. de prole numerosiore lȩta¬
tur. Seruitꝰ itaq ipsa iacob septem
annorum ꝓ duab uxorib. huiꝰ uitȩ
p̃sentis tempꝰ significat. qͦd ꝑ septem
dies uoluit: in qua dominꝰ formam

Expanded text:
figurat quorum in praedicatione fidei efigurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non furandum, furaris . Verumtamen ut etiam per hanc conditionem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suideo Dominus dicit: Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite . Unveritate Christus annuntietur: et in hoc gaudeo, sed et gaudebo : tanquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetatur. Servitus itaque ipsa Jacob septem annorum pro duabus uxoribus hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem evolvitur; in qua Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃es uͦ et̾nȩ contemplationis dei.
habens certam intelligentiam ueri¬
tatis: ipsa ẽ rachel. Unde etiam dr
bona facie ce pulchra specie. Hanc
enim amat omnis pie studiosus:
oe ꝓpt̾ hanc seruit gr̃e dei: qͥa pecca¬
ta nostra &e si fu̾int sic̃ fenitium. tan¬
quam nix dealbabunt᷑. Laban qͥppe
int̾p̾tatur dealbatio: eui seruiuit ia-¬
cob ꝓpt̾ rachel. Neq enim se quisq
conu̾tit sub gr̃a remissionis pecc̃oꝵ
seruire iusticiȩ: nis iut quiete uiuat
in uerbo: ex qͦ uidet᷑ pͥncipium. qͦd ẽ
ds. Bala quippe ancilla rachel: int̾pta¬
tur inuet̾ata. De uetere quippe turta
carnalibus sensib dedita. corporeȩ
cogitant᷑ imagines: etiam eum aliqͥd
de sp̃itali &e incominutabili sub̃a d.
uinitatis audit᷑. Dus cipit᷑ lia de an¬
cilla sua filios: amore habendł nume¬
rosioris ꝓlis accensa. Inueniamus
autem zelfam ancillam eiꝰ int̾ptari.
os dicens. Quaꝓpt̾ hȩc ancilla illos

Expanded text:
Spes vero aeternae contemplationis Dei, Spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis, ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur: Bona facie et pulchra specie . Hanc enim amat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei, quia peccata nostra et si fuerint sicut phoenicium, tanquam nix dealbabuntur . Laban quoque interpretatur dealbatio. cui servivit Jacob propter Rachel. Neque enim se quisque convertit sub gratia remissionis peccatorum servire justitiae, nisi ut quiete vivat in verbo, ex quo videtur principium quod est Deus. Bala, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De veteri quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendi numerosioris prolis accensa. Invenimus autem Zelpham, ancillam ejus, interpretari os dicens. Quapropter haec ancilla illos
Abbreviated transcription (Latin):
facilius apparet qͦd dr. Hic autem
duȩ sunt ce duȩ. Deinde ibi an-¬
cillȩ filius exhereditatur. hic uero
ancillarum filii simul cum filiis li¬
berarum t̾ram ꝓmissionis accipiuñ.
Unde hie ꝓculdubio aliquid signi¬
ficatur. Quanquam enim due
libere uxores iacob ad nouum testa¬
mentum. quod in lib̾tatẽ uocati su¬
mus existimentur ꝑtinere ñ tam̃
frustra duȩ sunt: nͥ quia duȩ uitȩ¬
nobis in xp̃i corpore p̃dicant᷑. una
temporalis. in qua laboramus: alia
ȩt̾na. in qua dilectionem dei con¬
templabimur. Lia nanq int̾ptat᷑
laborans. Rachel autem: uis prin¬
cipium. siue u̾bum. Act̾io gͦ huiꝰ
uitȩ in qua uiuimus ex fide. labo¬
rios a est in oꝑib: & incerta quo ex¬
itu ꝑueniat ad utilitatem eorum
quib consulere uolumus. Ipsa ẽ
lia. prior uxor iacob: ac ꝑhoc ce in¬
firmis ocłis fuisse commemorat᷑.
Cogitationes enim mortalium ti
mide: & incertȩ ꝓuidentie nostrȩ.

Expanded text:
facilius adparet, quod dicitur; hic autem facilius adparet, quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi fortres Iacob, quarum duae liberae, duae annobis in Christi corpore praedicantur: una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplamur. Lia namque interpretatur, laborans; Rachel autem risus principium sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus, et incerta quo exitu perveniat ad utilitatem eorum berarum terram promissionis accipiunt: Lia, prior uxor Jacob; et per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur . Cogitationes enim mortalimidae, et incertae providentiae nostrae .
Abbreviated transcription (Latin):
niant factum ex muliere. factum
sub lege. ut eos qui sub lege erant
redimeret. In illa enĩscala a t̾ra usqi ad
sp̃m. quia inibloe arnales ꝓfici¬
endo uelut ascendendo. sp̃itales
fiunt ad quos lacte nutriendos
etiam ipsi sp̃itales descendunt.⁊ quo¬
dammꝰ cum eis non possunt loqui
quasi sp̃italib s quasi carnalibus:
ipse est sursum in capite suo. iꝑse
deorsum in corpore suo. id ẽ eccłia.
Ipsum gͦ scalam intelligimus: qͥa
ipse dixit. Ego sumuia. Ad iꝑsum
gͦ ascendit᷑. ut in excelsis intelliga¬
tur. Et ad ipsum descendit᷑. ut
ĩm̃bris suis. paruulus nutͥatur.
Et ꝑ illum se erigunt. ut eum sub¬
limiter expectent: ꝑ ipsum se etiã
humiliant. ut eum humiliter ac
dẽperant̾ annuncient. Nunc aut̃
quid it̾m significauerint .iiiͦiͦ. uxo
res iacob. quaꝵ duȩ lib̃ȩ. duȩ an¬
apłm in lib̃a & in ancilla quas ha¬
bebat abraham. duo testamenta
intelligere: s ibi in una. et una.

Expanded text:
niant factum ex muliere, factum niant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nuetiam ipsi spiritales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, id est, Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut imbribus suis parvulus nutriatur; et per illum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent; per ipsum se etiam humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Nunc autem quid iterum significaverint quatuor uxres Iacob, quarum duae liberae, duae anapostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una
Abbreviated transcription (Latin):
& dormiens. uidit scalam subnxam.
innitentem cȩlo: & angłos dei ascen¬
dentes & descendentes. Hoc uiso eui¬
gilauit unxitq lapidem dicens.
Uere hic domꝰ dei est: ce porta celi. I
his dictis. discessit. Somnus iste iacob
mors siue passio est xp̃i. Lapis ad
caput eiꝰ. qui nominatim qͦdammͦ
dictus est: etiam unctus xp̃s signifi¬
catur. Caput enim uiri: xp̃s est.
Qͥs enim nescit xp̃m ab unctione
appellari: Domus autem dei. quia
ibi natꝰ est xp̃s inbethleem: porta
uero celi. quia ibi in t̾ram descen¬
dit. ibi iterum ad celum conscen¬
dit. Erectio autem lapidis: resur¬
rectio xp̃i est. Porro scala. xp̃s est. qͥ
debant &e descendebant angłi: in
quib significati sunt euangelistȩ
p̃dicatores ip̃i: Ascendentes utiq.
cum ad intelligendam eius suꝑe¬
minentissimam diuinitatem exce
dunt uniu̾sam creaturam: ut eũ
inueniant inpͥncipio uerbum. dm̃¬
apud dm. ꝑ quem facta st̾ omnia.
Descendentes autem: ut eum inue

Expanded text:
et dormiens vidit scalam subnixam et dormiens vidit scalam subnixam innitentem coelo, et angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc viso evigilavit, unxitque lapidem dicens: Vere hic domus Dei est et porta coeli; et his dictis, discessit. Somnus iste Jacob mors sive passio est Christi. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, etiam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? Domus autem Dei, quia ibi natus est Christus in Bethlehem. Porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit. Erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui debant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euangelistae, praedicatores Christi. ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitdunt universam creaturam, ut eum inveniant In principio Verbum apud Deum, per quem facta sunt omnia ; descendent
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diceret gentilitati gr̃am p̾rogandã.
dit: quia t̾e eam in errore dereliqͥt.
&e tamen quia hane q̃nq collecturꝰ
esau pꝰ b̃ndictionem patris inuidiȩ
stimulis concitat᷑: necem fr̾i suo ia¬
cob fraudulent̾ excogitat: hoc nimir̃¬
solum dñm patibulo erucis tradidit:
uerum etiam eredentes in illo. usq ad
effusionem sanguinis ꝑsecutꝰ ẽ. Iacob
autem dolos fugiens fr̃ãs. relicta do¬
mo. patria. uel parentib. uadit in
regionem longinquam. ut acciꝑet
sibi uxorem: non alit̾ xp̃s relictis
parentib scđm carnem. id ẽ popło
isrł. & patria. id ẽ iherosolima. ce
omnib regionibꝰ uidee. abiit in gs̃.
accipiens sibi inde eccłiam: ut im¬
pleret᷑ quod dictum est. uocabo ñ
plebem meam plebemmeam: & non
dilectam. dilectam. Et erit in loco
ubi dictum ẽ. non plebs mea uos:
ibi uocabunt᷑ filii deiuiui. Egente au¬
tem iacob in mesopotamiam: uenit
in locum. ubi nẽ bethel uocat᷑: & posu¬
it sub capite suo lapidem magnum:.

Expanded text:
praediceret gentilitati gratiam praerogandam, dit, quia tunc in errore dereliquit; et tamen quia hanc quandoque collecturus Esau post benedictionem patris invidiae stimulis concitatus, necem fratri suo Jacob fraudulenter excogitat. Hoc nimirsolum Dominum patibulo crucis tradidit, verum etiam credentes in illo usque ad effusionem sanguinis persecutus est. Jacob autem dolos fugiens fratris, 322 relicta domo patria, vel parentibus, vadit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem. 15. Non aliter Christuscarnem, id est, populo Israel, et patria, id est, Jerosolyma, et omni regione Judaeae, abiit in gentibus accipiens sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam plebem meam, et non dilectam dilectam; et erit in loco ubi dictum est, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi tem Jacob in Mesopotamiam, venit in locum qui nunc Bethel vocatur, et posuit sub capite suo lapidem magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
figuratus. hi duo. moyses ce helyas.
cum eo ab apłis uisi sunt. Quod uͦ
abraham tres uidens.unum adora¬
uit: dñm scilicet saluatorem osten¬
dit: cuiꝰ iam aduentꝰ ẽ p̾stolatus:
iuxta quod etiam dominꝰ in eugelio ait.¬
Abraham ques iuit uidere diem meũ:
uidit & gauisus est. Duas autem uxo¬
res qͣs habuit abraham. id ẽ liberam
& ancillam. apło docente duo ẽẽ testa¬
menta didicimus: ex qͥb duo popłi.
hoc ẽ iudeoꝵ & eccłiȩ nati sunt̃. Loth
int̾ytat᷑ declinans. fact̾is enim sodo¬
morum non consensit: s eorum illici¬
ta carnis incendia declinauit. Ipse gͥ
loth frat̃ abraham. iustꝰ &e hospitalis
in sodomis. qui ex illo incendio qͦd
erat similitudo fut᷑ iudicii. meruit
saluus euadere. Typum figurabat
corporis xp̃i: quod in omnib scĩs. &
nunc int̾ iniqͦs atq impios gemit.
Quorum factis non consentit: & a
quorum ꝑmixtione in scłi fine lib̾a¬
bitur illis damnatis supplicio igniᷤᷤ

Expanded text:
figuratus, hi duo, Moyses et Elias figuratus, hi duo, Moyses et Elias cum eo ab apostolis visi sunt. Abraham vero tres videns, unum adoravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventus est praestolatus. Juxta quod etiam Dominus in EAbraham quaesivit videre diem meum: vidit et gavisus est . Duas autem uxores, quas habuit Abraham, id est, liberam et ancillam, Apostolo docente, duo esse testamenta didicimus, ex quibus duo populi, hoc est, Judaeorum et Ecclesiae nati sunt. Loth interpretatur declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum illicita carnis incendia declinavit. Ipse igitur Loth frater Abraham, et justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum figurabat corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, et a quorum permistione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis
Abbreviated transcription (Latin):
gelista. Iui autem ꝓfecti. p̃dicauert̃
ubiq: domino cooꝑante. & sermo¬
nem confirmante:sequentib sig-¬
nis. Aser qui int̾p̾tatur beatus: qͥa
dum eum peꝑisset zelfa. dixit lia.
beata ego: & beatificant me muliereᷤ.
cuius panis pinguis est in ore cre¬
dentium. Qui & delicias p̾bet re¬
gibus. hoc ẽ corporis sui ce sanguinis
sacramenta dat scĩs. qui rite reges
dicunt᷑: q̃m bñ semetips os uł sibi
subditos regunt. Hic scđm ꝓpħiam
moysi est bndict̾us in filiis. &e placẽs
fr̃ib suis: cum credentes in eum &
ꝑ eius grãm renascentes uniu̾sum
orbem sui similitudine repleuer̃t:

Expanded text:
gelista: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis . Aser, qui interpretatur beatus; quia dum eum peperisset Zelpha, dixit Lia: Beata ego, et beatificant me mulieres .hristum, cujus panis pinguis est in ore credentium, quia et delicias praebet regibus, hoc est, corporis sui et sanguinis sacramenta dat sanctis, qui rite reges dicuntur, quoniam bene semetipsos vel sibi subditos regunt. Hic secundum prophetiam Moysi est benedictus in filiis, et placens fratribus suis, cum credentes in eum et per ejus gratiam renascentes universum orbem in similitudine repleverunt;
Abbreviated transcription (Latin):
albatio autem diabolus non incon¬
uenienter accipit: quia eum sit te¬
nebrosus ex merito. transfigurat se
uelut angłm lucis. Huic seruiuit
iacob. id ẽ ex parte reproborum iu¬
daieus popłs: ex cuius carne incar¬
natus dominus uenit. Potest etiam
ꝑ laban mundꝰ hic expͥmi. Qui cum
furore iacob sequit᷑. quia electos qͦs¬
q. qͥ redemptoris nr̃i membra sunt.
ꝑsequendo oppͥmere conat̾. Huius fi¬
liam. id ẽ seu mundi. siue diaboli. ia¬
cob abstulit: cum xp̃s sibi eccłiam
coniunxit. quam & de domo patris

Expanded text:
albatio autem diabolus non inconalbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servivit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi. Qui cum furore Jacob sequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob abstulit, cum Christus sibi Ecclesiam conjunxit. Quam et de domo Patris