comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ seipsis sed prohumano genere
contristatis ⁊ desperantib quem¬
quam posse saluari postea quae
ab illo audierunt faciluis esse ca¬
melum intrare ꝑ foramen acus
quam diuitem intrare in regñ
celorum mirifica ⁊ misd̾issima
pollicitatione respondit deo facule¬
ẽe quo d hominibus impossibile ẽ
Quid ergo facile est ut etiam diues
intret iuregnum celorum inspira¬
uit ubi piam sollicitudinem de
qua me consulendum putasti qͦ¬
nam modo ubi esset orandum:
um diuitem ꝓ misit ⁊ resurrectio¬
ne atq ascensione glorificatus
multos postea diuites imꝑitio scõ
sp̃u fecit huius scł̃i contemptores
⁊ finita diuitiarum cupiditate
ditiores. Quomodo enim tu sic stu
sisperares inin certo diuitiarum ⁊ cont̃p̃¬
neres p̾ceptum salubrimum tid̾ apłs ait
precipe diuitib huius scłi non superbe¬

Expanded text:
pro se ipsis sed pro humano genere pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse camelum intrare per foramen acus quam diuitem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibile est. cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. um diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertito sancto spiritu fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum cupiditate ditiores. quosi sperares in incerto divitiarum, et contemneres praeceptum saluberrimum, quo Apostolus ait: Praecipe divitibus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mino dñm salutem.
petissete ⁊ promisis¬
se me recolens ut de orando deo ad
te aliquid scriberem ubi tribuen¬
te ip̃o quem oramus tp̃c facultas¬
q concessa est oportuit ut debitũ
meum iamq ꝑ soluerem ⁊ pio
studio tuo inxp̃i caritate serui¬
rem. Quam me autem letificauerit.
ipsa petitio tua inqua cognoui ꝙͣ¬
tam rei tante curam geras uerbis
explicare non possem. Qd̃ enim ĩ¬
inanis oportuit eẽ negocium uidu¬
itatis tue quam ꝑ sistere moratio¬
nib nocte ac die scd̾m apłi ammo¬
nitionem ille quippe ait. Que ã
uere iudua est ⁊ desolata speretis
nocte ac die u̾nde mirum uideri
pot̃ cum sis scd̃m hoc scłm nobił
diues tanteqz familie mater ⁊ideo
licet iudua non tamen desolata qͦ
modo eccupauerit cor tuum precipu¬
e cid̃ sibi uendicauerit orandi cu¬
ra nisi quia prudenter intelligis
qd̃ in hoc mundo ⁊ in hac uita mil¬
la anima possit esse secura.ꝓuide
quid tibi hanc cogitationem ded̾
ꝓfecto facit qd̃ discipulis sus nõ

Expanded text:
NORUM SALUTEM. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam persistere in orationibus nocte ac die secundum apostoli admonitionem ? ille quippe ait: Quae autem uere uidua est et desolata, sperauit nocte ac die. unde mirum uideri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, diues tantaeque familiae mater et ideo licet uomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto facit, quod discipulis suis non
Abbreviated transcription (Latin):
titiam conso latur qr ⁊ ipsa tristicia
quam proillis hm̃s nos releuat. Illoᷤᷤ
autem insua ꝑu̾sitate ꝑ seuerantes
grauat. Gaudium uero qd̃ ꝑ cipimꝰ
qñ aliqui exeis correctum in melus
comutantur ⁊ sc̃orum sonetati copu¬
lantur nulli gaudio inhac uita com¬
parari potest pp̃ea scriptum est fi¬
li.si sapiens fueris tibi sapiens eris
⁊ ꝓximis tuis. si autem malus e¬
uaseris solus hauries mala. Quia cũ
gaudemus defidelibus ⁊ iustis ⁊ illist
nobis prodeffbonum eoꝵ Cum autẽ
contristamur de infidelib ⁊ iniquis
eciam apud deum quod pro eis mise¬
ricorditer contristamur ⁊ pro ipsatri¬
ticia congenscimus.

Expanded text:
titiam consolatur, quia et ipsa tristitia, titiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis,  apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus
Abbreviated transcription (Latin):
inde queminus ualet non impediat
plus ualentem ⁊que plus ualet nõ
urgeat minus ualentem. Consciẽ¬
cia quippe ur̃m deo debetis. Nemini a̾
uicem diligatis. Exaudiat te dñs qui
potens est facere supra quam petimꝰ ⁊
intelligimus.
nis dei male utuntur dum non corri¬
guntur sic contra deus ⁊̃ mali eorũ:
bena utitur non solum adiusticiam
suam qua his digna infine retributt.
s ⁊̃ ad excercitationem ⁊ ꝓuectum.
scõrum suoꝵ ut exip̃a eciam maloꝵ
ꝑuersitate boni ꝓficiant ⁊ ꝓbeniur
ẽẽt deo adutilitatem electorum suoꝵ
qui ⁊̃ demalo uide tantum nobis p̾s¬
trtit ut xp̃i sanguine redimeremur
poterat eos aut nasci non ꝑ mittere
quos malos futuros ẽẽ p̾sciebat aut
in ipso eorum initio malignitatis
extinguere. s tantum eos ꝑ mittit¬
ẽẽ quantum nouit expedire atq suf¬
ficere admonende atq excercende.
sc̃ẽ domui sue. ideo nr̃am deillis tris¬

Expanded text:
inde, quae minus ualet, non impediat inde, quae minus ualet, non impediat plus ualentem et, quae plus ualet, non urgeat minus ualentem. conscientiam quippe uestram deo debetis; nemini autinuicem diligatis. exaudiat te dominus, qui potens est facere supra, quam petimus et intellegimus.nis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur m bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tris
Abbreviated transcription (Latin):
re te debet ⁊ si tu ꝓfecto ⁊ iam tuo exẽ¬
plo religiosissimam nurus tua ⁊ a¬
lie sc̃e iudue. uirgines q sub nr̃a cu¬
ra securius constitute. Quanto enĩ
magis domum ur̃am pie tractatis
tanto impensuis orationib insis¬
tere debens rerum presentium non
occupate nego ciis nisi que cogitat
causa pietatis sane memineritis
⁊ꝓ nobis non negligenter orate. No¬
lumus enim sicut nobis honorem
que ꝑuulosum gerimus deferatis
ut aduicium uitorium qd̃ neccessa¬
rium nouimus auferatis. Afamilia
xp̃i oratum est ꝓpetro oratum est ꝓ
paulo. Et nos ineius familia ẽẽ gau¬
demus ⁊ incomparabiliter plus cpͣ
petrus ⁊ paulus or̃onum fr̃narum
auxiliis indigemus. ¶Orate certatĩ
concordi scõz certamine non enim
adu̾sus alitrutrum certatis s ad¬
uersus diabolum scĩs omnibus ini¬
micum Inieiuniis ⁊ ugiliis ⁊ dei ca¬
stigatione corporis quam plurimũ
adiuuatur oratio faciat queq ues¬
ideo qr non potest ip̃a non facit. p̾ro¬

Expanded text:
et, si tu, profecto etiam tuo exemplo religiosissima nurus tua et aliae sanctae uiduae uirginesque sub uestra cura securius constitutae; quanto enim magis domum uestram pie tractatis, tanto inpensius orationibus instare debetis rerum praesentium non occupatae negotiis, nisi quae flagitat causa pietatis. Sane memineritis et pro nobis non neglegenter orare. nolumus enim sic nobis honorem, quem periculosum gerimus, deferatis, ut adiutorium, quod necessarium nouimus, auferatis. a familia Christi oratum est pro Petro, oratum est pro Paulo; et uos in eius familia esse gaudemus et incomparabiliter plus quam Petrus et Paulus orationum fraternarum auxiliis indigemus. orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum certatis sed aduersus diabolum sanctis omnibus inimicum. in ieiuniis et uigiliis et omni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, faciat quaeque uesideo, quia non potest ipsa, non facit. pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ ad pacificandum imittari notie
qd̃ fecit sicut illi qui se xp̃ianos
nazarenos uocant ⁊ more indaico
carnalia ppucia circumcidunt na¬
ti ħetici ex illo errore in quẽ petrus
deuians apaulo reuocatus est in hoc
ad huc usq ꝑ sistunt. s icut ergo il¬
li petro inprimatu apłoꝵ martirii
gła coronato insua ꝑu̾sitate p̾cisi
ab ecc̃a remanserunt: sic isti cỹ pͥano
ꝑhabundanciam caritatis insorte
scõꝵ passionis claritate suscepto.
se ip̃os exules unitatis agnoscunt
⁊ cc unitatis prĩam ꝓ suis calump¬
niis ciuem unitatis opponunt. Iã
itaq cet̾as illiuis contilii sñias ead ẽ.
ratione uideamus.
arcus a martari dixit. Miran¬
dum non est si heretici hostes atq im¬
pugnatores u̾itatis rem sibi iundi¬
cant potestatis ⁊dignationis aliene.

Expanded text:
sit et ad pacificandum imitari nolle sit et ad pacificandum imitari nolle quod fecit; sicut illi, qui se christianos Nazarenos uocant et more Iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc usque persistunt. sicut ergo illi Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserunt, sic isti Cypriano per abundantiam caritatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto se ipsos exsules unitatis agnoscunt et contra unitatis patriam pro suis calumniis ciuem unitatis obponunt. iam itaque ceteras illius concilii sententias eadem ratione uideamus. Marcus a Mactari dixit: Mirandum non est, si haeretici hostes adque inpugnatores ueritatis rem sibi uindicant potestatis et dignationis alienae.
Abbreviated transcription (Latin):
deerat s ꝓsit ꝙ inerat. Et beatus
quidem iam cỹprianis corpore cid̃
corrumpitur ñ aggrauante aĩam: nec
depͥmente ĩrena inhĩtatione sensum mł¬
ta cogitantem. serenius ꝑspicit u̾itatẽ.
qiͣm meruit adipisci ꝑ caritatem. Adiuuetͥ
itaq nos oranionib suis. inistuis car¬
nis mortalitate tanqͣm incaliginosa
nube laborantes ut donante dño bona
cius quantum possumus imutemur si
quid ã aliter sensit ⁊ quib dam fr̃ibut
collegifq ꝑsuasit qd̃ nunc eo quem
dilexit reuelante iam cernit: nos lõ¬
ge impares mitis suis ec̃ce tñ catholice
auctoritatem cꝰ ip̃e egregiũ ⁊ clarissim̃
membrum est ꝓ nr̃a infirmitate sectã¬
tes ad u̾sus ħeticosł scismaticos enode¬
mus quos p̾cisos ab unitate quam
tenuit ⁊arescentes a caritate qun ui¬
guit ⁊ elapsos ab humilitate qͣ stent
tanto amplius impbat atq condẽp¬
nat quanto magis eos nouit ad ĩ¬
isidiandum ꝑ scrutari uelle qd̃ scrip¬

Expanded text:
deerat, sed prosit quod inerat. et beatus deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus iam corpore, corrumpitur, non aggrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius, quantum possumus, imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe impares mauctoritatem, cuius ipse egregium et carissimum membrum est, pro nostra infirmitate sectantes aduersus haereticos uel schismaticos enodemus, quos praecisos ab unitate quam tenuit et arescentes a caritate qua uiguit et elapsos ab humilitate qua stetit tanto amplius inprobat adque condemnat, quanto magis eos nouit ad insidiandum perscrutari uelle quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
on sumus molesti s¬
legentibz si eademua¬
rieac sepe disserimꝰ
gentib adu̾sus ea:
que iusta questio¬
ne de bap̃õ utrumã apud ħeticosł scis¬
maticos idem possit ẽẽ qui est incatho¬
lica non nullam caliginem offund̃t.
prisce consuetudinis ⁊ concilii plena¬
rii auctoritate mumita sit tñ qr non
contempnendis uiris ⁊maxime cỹ¬
priano in p̃a unitate aliqñaliter.
iuisum est cuius uti adu̾sum nos aue¬
toritate conantur qui longe ab euis
caritate remoti st̃ pp̃ea cogimur ex
oportunitate tractandi ⁊ considerã¬
di ꝯĩa q̃ in eius concilio de hac relit¬
terisq cõꝑimus hanc eandẽ q̃onẽ
aliqͣnto diuiius tanqͣm inmanib
u̾sare ⁊ ostendere qͣm uerius uniu̾¬
sitati ecc̃e catholice placuerit ut ħe¬
tici ł scismatici qui iam xp̃i bap̃m
illic uñ ueniunt acceꝑunt incatho¬
litam cõionem cum illo admittant᷑.
aberrore suo correcti incaritate radi¬
cati atq fundati ut qd̃ attinet ad
baptismi sacramentum ñ assit ꝙ

Expanded text:
on simus molesti legentibus, si eadem uarie ac saepe disserimusgentibus aduersus ea, quae in ista quaestione de baptismo, utrum et aput haereticos uel schismaticos idem possit esse qui est in catholica, nonnullam caliginem offundunt, priscae consuetudinis et concilii plenarii auctoritate munita sit, tamen, quia non contemnendis uiris et maxime Cypriano in ipsa unitate aliquando aliter uisum est, eius uti aduersum nos auctoritate conantur qui longe ab eius caritate remoti sunt. propterea cogimur ex opportunitate tractandi et considerandi omnia, quae . in eius concilio de hac re litterisque conperimus, hanc eandem quaestionem aliquanto diutius tamquam in manibus uersare et ostendere, quam uerius uniuersitati ecclesiae catholicae placuerit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt accelicam communionem cum illo admittantur, ab errore suo correcti, in charitate radicati atque fundati; ut quod attinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod
Abbreviated transcription (Latin):
armato milite cõplent quamiis ħ
multis militib hoc fecerint. ueĩnos¬
tris lit̾us legitur. Ora ergo ad deum
ut auferat ã nob serpentem. non ait¬
serpentes quos paciabatur ppłs ut hoc
dr̃et ⁊ innu̾abilia talia. Cum u̾o⁊ il¬
lud originaleunũ płali nu̾o sig̃cat᷑¬
qñ dñis in pec̃corum remissionẽ bap¬
tizari ꝑ uulos nec dm̃s inrenussio¬
ne pecci illa est econtrario locutio
tuo dcm̃ est. Mortui st̾ .N. qui q̃ re¬
bant ar̃am pu̾i. Non dictum ẽ mor¬
tuuis est. Et inexo do fecerunt inqͥd
deos aureos cum unum uitulũ
fecerunt de quo dyx̾unt. hi st̃ dii
tui isił qui edux̾unt te de terra e¬

Expanded text:
armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non aitserpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero sig dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio,tuo dictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Ae
Abbreviated transcription (Latin):
la diuina fingantur rationib
fidei colla summitere. Et illam
quidem disputandi uiam fateor
cogit ad aliena confugere inteu̾o
idcuro nullo modo prorsus ista ꝑ¬
petior qr eloquenciam pariter cũ
srientia fidei tibi uideo non deesse
tum ego. Non usq adeo inquam
duci me putes laudib meis utin¬
iuriam faciam precedentib meis
scis. Nec presumam unquam insa¬
piencia uerbi ne euacuetur crux
xp̃i sed scripturarum auicoritate
contemptus simplicitati pocius
obedire studebo quam tu mori. S
melius inquis ratione quisquã
testimoniis edocetur.Quid ergo
quam rationem asferre potes si
partum predicas uirginis si red¬
ditos ocłos non negas cecis si sepł¬
tos redisse ostendas a mortuis. si
ergo horum ⁊ incomp̾hensibilis
ratio ⁊ ueritas prompta est faci¬
lius innegociis fidei testimoniis
creditur quam ratio inuestigatur.
uerumqr non nimis iuconsequen¬
ter duo ista discernis dcum ratione
premissa ⁊̃ testimonia non omittis

Expanded text:
la divina fingantur, rationabilis la divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, cogit ad aliena confugere: in te vero idcirco nullo modo prorsus ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego: Non usque adeo, inquam, me duci putes laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis. Nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi : sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio, et veritas prompta est; facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio vestigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa etiam testimonia non omittis:
Abbreviated transcription (Latin):
presenuis libelli breuitate complec
sederemus. tum ille Inter alia ĩ¬
quit que me inuestris disputatio¬
nib frequenter offendunt nchil
deterus puto qd̃ quam sit precep¬
ta fidei rudib traditis ut non de
intelligendarum rerum ratione
s pocius de quadam testimonioꝵ
ostentatione colloquentib pres¬
cribatis. Quod ut non dicam ł fa¬
tuum fabrum interim quam rus¬
ticum sit nullus ignorat. primum
qd̃ si is qui decetur libris iam credi¬
dit.ob temperat iste non pugnat.
Auoquin ñ magis tibi quam idẽ
testimoniis que pro affirmato in¬
geruntur necc̃e est contradicat i
ideo melior michi ad decendum ui¬
detur ħ uia pua primum fidei rõ
sine testimoniis redditur. Postra¬
tionem conuicto idem illud scrip¬
turis respondentib expolitur. Et ñ
in merito. si enim testimonia ħ
eo probantur qd̃ ratione non ca¬
reant potest ꝑ se illa sufficere qͣm
astruere.s in conira quis potestir¬
rationabilib testimoniis licet il¬

Expanded text:
praesentis libelli brevitate complectpraesentis libelli brevitate complectsederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto, quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam um, interim quam rusticum sit nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non imme rito: si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quaastruere. Sin contra, quis potest irrationabilibus testimoniis, licet il
Abbreviated transcription (Latin):
Sxtorsisti michi dilectissi¬
tate trinitatis que per¬
fectus deus semper ac sũ¬
mus est officii non im¬
memor sacerdotalis ali¬
cud scriberem idq ame cum proprie
ifirmitatis conscuis sepuis excusa¬
rem multis modis exegisti asserens cõ¬
munis fidei rationem ⁊ religiosos ac¬
cipere ⁊ sacerdotes debere fidelib non
negare ne aut illi dum non accipi¬
unt incipiant ab infidelib fatile
decipi aut abhis cum desiderata ñ
tribuunt celestis thesaurus xp̃imẽ
bris non expendi sed interra quo¬
dam modo sterilis ꝑicie uideatur
abscondi. Itaq uictum me fateor
probabilibz causis ne mermes tra¬
dere uidear obststentib malis dum
adu̾sus infideles non instruuntur
munimine u̾itatis. uerum quia ĩ
euismodi quedam questronibus
obscuritas continua oratione fre¬
quenter inturritur id circo id michi
iusum est ut eum sermonem qui ĩ¬
ter me ⁊ felicianum nuꝑ est habitꝰ
p̾notatis pp̃ ꝑsonarum discretio¬
nem principalib nominum litu̾s

Expanded text:
xtorsisti mihi, dilectissitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem; idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodam modo sterilis peritiae videatur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in hujusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris,
Abbreviated transcription (Latin):
am porro est caritas quam duab
istis .i. fide acspe maiorem eẽ dixit
apł̃s quanto inquotũq maior
est tant melior est inquo est.
cum .i. queritur utrumquisq
sit homo bonus ñ q̃ritur quid credit
aut speret s quid amet.Nam qui rec¬
te amat ꝓ cul dubio recte credit ⁊ spe¬
rat. Qui u̾o ñ amat inanit̾ credit ⁊̃¬
si sunt u̾a querredit. Inaniter sꝑat
te sibi petenti donari possit ut ainz.
Quanuus .i.sperare sine amore ñ
quam speret uitam et̃nam quam
ius ñ hẽat ⁊ ñ amet iusticiam. Sine
q̃rit ut inueniat pulsat utaꝑiat᷑e.
fides uamq impetrat qd̃ lex imperat.
diffunditur caritas incordib irr̃is
rem in srfacere qui deignorancia
se excusare ñ possit. Regnat .N. car¬
nalis cupiditas uͥ ñ ẽ dei caritas.

Expanded text:
am porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter speraquod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore nonquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? et non amet justitiam, sine quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. diffunditur charitas in cordibus nostris rem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
x ista fidei confessione q̃ bre¬
uiter sumbolo continetur ac cͣr¬
nałi cogitata lac ꝑuulorum esti
sp̃ałir autẽ considerata atq tracta¬
ta cib est fortium nascitur spesbo¬
na fidelium cui caritas scã comitat᷑¬
ea tm̃ ad spem ꝑtinent quemor̃o¬
ne dñica continentur. Maledictus
qui spem ponit inhoĩem ac ꝑ ħ ⁊ in
se ip̃m qui spem ponit ineius ma¬
ledc̃i uinculo innectitur. ⁊deo ñ nͥ
a dño deo petere debemus quicqud
sꝑamus nosł bene oꝑaturos uel
pro bonis operib ad emptiuos.

Expanded text:
x ista fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatuea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibus adepturos.
Abbreviated transcription (Latin):
timans uisum uidere aliud ꝓ alio si
putabat ut acorporum imaginib ĩ
quib se cẽ arbitrabatur u̾a inquib
erat corpora ñ dinosceret nisi cũ ab
Aut ab hac ua deuiabat. ia cob prĩar¬
cha qñ uiuentem filium ab estia cre¬
debat occisum. Inhis atq hiꝰ falsita¬
tib salua fide que indeo nob̾ est fal¬
limur ⁊ uia ñ relicta que ad eam¬
nos ducit erramus. Qui errores ⁊¬
iam si pecc̃a ñ sunt tñ in malis huiꝰ
ta est uanitati ut aꝓpbentur ħͥ falsa
ꝓ i̾us respuantur uera ꝓ falsis tene¬
antur incerta ꝓcertis. Quamius .i.
ħ abea fide ab sint ꝑ quam uerã
certamq ad et̾nam br̃tudinem tẽ¬
dimus abea tñ miseria ñ ab sũt in
qua adhut sumus. Nullo mͦ quippe
falleremur inaliquo ł aĩ ł corporis
sensu si iam illa u̾a atq ꝑfecta feli¬
citate frueremur.

Expanded text:
timans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum abaut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus ta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad capessendum regnum dei ure
credantur an ñon. ł utrum uera
siue sint siue putentur an falsa
illis errare .i. aliud ꝓalio putare nõ
arbitrandum est eẽ pec̾em aut si est
minimum atq leuissimum. Postre¬

Expanded text:
ad capessendum Dei regnum, utrum credantur, an non, et utrum vera sive sint, sive putentur, an falsa; in his errare, id est aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum, aut si est, minimum esse atque levissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit malum est hoi et eẽ aut bonũ
ẽ iniquum ẽẽ ip̃e incidit uullam ꝓ¬
qd̃ bonum est malum ⁊ tr malũ ẽ
bonũ. Opus .n. dei culpat qd̃ est hõ ⁊
uitium hoĩs laudat ꝙ est iniqͥtas.
Oĩs itaq natura ⁊̃ si uiciosa est in
quantura est bona est inquantum
uiciosa est mala est

Expanded text:
dicit, Malum est hominem esse; aut, Bonum dicit, Malum est hominem esse; aut, Bonum est iniquum esse: ipse incidit in proquod bonum est malum, et quod malum est bonum . Opus enim Dei culpat, quod est homo; et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ hec nullum est qd̃ d̾r ma¬
lum si nullum sit bonum.
s bonũ omni malo carens integrũ
bonum est. Cum u̾o in est malum:
bonum est. Nec malum umiquam
pot̾ ẽẽ uslum ubi est bonum nillũ. unde
res nra conficitur ut qr omnis nat᷑a
inquantum natura est bonum est nͥ
aluid dici uideatur cum uiciosa nata
mala ẽẽ natura d̾r nisi malum ẽẽ ꝙ
bonum est nec malum ẽẽ nisi qid̃ bo¬
num est qr omnis naturabonume
Nec res aliqua mala ẽẽt nisi res ipsa q̃
mala est. natura bona ẽẽt. Non igitur
potest ẽẽ bonum malum nisi aliquod
bonum. Qd̃ cum dici uideatur ab sur
est ne incidamus in illam sm̃am pro
lucem ⁊ lucem ⁊lucẽ tenebras qui di¬
auro cordis sui ꝓfer mala. Quid estã
malus homo nͥ mala natura qr hõ
natura est. Porro si homo aliqd̃ boñ
est qr natura est. Quid est malus homo
nisi malum bonum. Tñ cum duo is¬
bonum qr iniquus est.s bonum q
homo malum qr iniquus. Quis gͦ

Expanded text:
er hoc, nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurdeest, ne incidamus in illam propheticalucem, et lucem tenebras; qui diauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo isbonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ale aliquid ⁊̃ post hancuitam.
fieri incredibile non est ⁊utre
ita sit queri potest ⁊ aut inueniri aut
latere non ⁊ illos fideles ꝑ ignem quẽ¬
dam purgatorium quanto magis
minus sue bona ꝑ euncia dilexerũt
tando tardiusq ciciusq saluari. Nõ
regnum dei ñ possidebunt nisi cõ¬
uenienter penitentib eadem crimi¬
na remittantur. Conuenient̾ ã dixi
ut steriles inelemosinis ñ sunt quib
tm̃ tribuit scripnira diuina ut eare
tm̃ mͦ fructum se imputaturum ꝓ¬
nuntiat dñs dextris ⁊ eare tm̃ modo
st̾ilitatem sinistris qñ id duturus e
uenute bñdicti bñdica pris mei ꝑcipi¬
te regnum. illis autem. ite maledc̃i¬
inignẽ et̾num.
trimina elemosinis posse redimi
nisi aueis uiciis uitiis ab stinende.

Expanded text:
ale aliquid etiam post hanc vitam fieri, incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aeternum . Crimina eleemosynis non redimi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ue cum ita sint qñ nob̾ ma¬
ronis ille u̾sus placet felix qͥ
potuit rerum cognoscere causas
ñ nob̃ uideatur ad felicitatem conse¬
quendam ꝑtin̾e sic sciamus causaᷤᷤ
magnarum inmundo corporaliũ
motionum que abdrussimis nateͤ
sinib occuluntur ⁊ uñ tremor t̾ris
qui iumaria alta tumescunt obi¬
nosse debemus. Et his haccenus qͣte¬
nus ea hoĩ inhac uita errorib erũp¬
nisq plenissima ad eosdem erroreᷤᷤ
⁊ erũpnas euadendas nosse corrũ¬
pitur. conceditur. Ad illam quippe
felicitatem tendendum est ubi nł¬
la quatiamur erũpna nullo erro¬
re fallamur. Nam si cause corpora¬
liũ morionum noscende nob̾ ẽent
nullam magis noscere quã nr̃e
ualitudinis debemus. Cum u̾o eã
ignorantes medicos q̃ rimꝰ quis ñ¬

Expanded text:
e cum ita sint, quando nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objinosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos q
Abbreviated transcription (Latin):
io.n. oportebat prius hoĩem
fi̾ ut bene uelle posset ⁊ male.
iec gratis si bñ nec imp une si
male. postea u̾o sic erit ut male
uelle ñ possit nec ĩõ lib̾o carebit
arbitrio. Multo quipp elib̾us e¬
rit arbitriũ qd̃ oĩo ñ poterit ser¬
uire pec̃co. Neq .ii. culpanda estuo¬
luntas aut uoluntas ñ est aut libera di¬
cenda est qua beati sic eẽ uolumus ut eẽ
miseri ñ solum nolumus s nequaquã
ꝓrsus uelle possimuis situt ergo aĩa nr̃a
⁊ nunt nolle infelicrtatem ita tuñt¬
nolle iniquitatem semper habtt᷑a est.

Expanded text:
im oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset, et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est.
Abbreviated transcription (Latin):
e qua ꝑ unum hoĩem pena ⁊
ꝑ unum hoĩem gr̃a cum lo¬
cutus fuisset quantum isli epłesue
loco suffic̾e iudicauit. Deinde sacri
baptismatis incruce xp̃i grande mis¬
teriũ cõmendauit eo mͦ ut intelliga¬
mortis xp̃i siłitudinem. Nuichil autẽ
aliud mortem xp̃i crucifixi nͥ remis¬
sionis pec̃ci scłitudinem ut ꝙ̃ ad mod̾
in illo uera mors fc̃a est sic innobis
uera remissio pec̃corum ⁊ ꝙ̃admo¬
dum in illo resurrectio ita innobis

Expanded text:
e qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis fiat vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uit gr̃a. Et iõ questionem sibi p̾po¬
suit utrum ꝑ habundanciam gr̃e
consequendam inpec̃co sit ꝑ mane̾¬
dum. sicrendit ab sit. Atq sub ienit
si mortui sumus pec̃co quõ uinemiꝰ
ineo. Deinde ut ostenderet mortuos
nos ẽẽ pec̃co. Anignoratis inquid
q̃m quitũq baptitati sumꝰ ixp̃ o¬
iħu inmorte ip̃iuis baptizati sumꝰ
Si ergo hinc ostendimur mortui eẽ
pecc̃o. Quia inmorte xp̃i baptitati
sums ꝓfecto ⁊ ꝑ iuili qui bapti¬
⁊ antur in xp̃o pec̃co moriuntur qr
inmorte ip̃iuis baptizantur. Nullo¬

Expanded text:
vit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ip
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ in pec̃co ut gr̃a hũndet ⁊ dixerat.
Si mortui sumus pecc̃o qũo uiuemꝰ
ineo atq ut ostenderet mortuos nos
ẽe pecc̃o subieterat an ignoratis qui
cumq baptizati sumus inxp̃o iħu.
inmorte ip̃iuis baptizati sumus. Sic
itaq totum istum locum conclusit
ut cepit mortem quippe xp̃i sic usi¬
pec̃co. Cui pecc̃onisi carni inqua erat
ñ pecc̃m s similitudo pec̃ci ⁊ ĩo noĩe ap¬
pellat pẽcci. Baptizatis itaq ĩmorte
xp̃i tta inqua ñ solum maiores ue¬

Expanded text:
ndum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insipeccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, ve
Abbreviated transcription (Latin):
cultis humanoꝵ fallit̾ moꝵ uocãs
hoĩem bonum inquo putat eẽ qd̃¬
ẽẽ nouit bonum ⁊ dicens malum
ad ulterum ⁊ bonum castum s hc̃
bonum tlicens nesciendo adultere
nob̾ initinere contigisse ⁊ iamali
quid boni hoĩ errore confertur. s ed
tum dico inquibdam reb nillo
malo aliquem ł ñ nullo ⁊ iambo¬
no falli ñ ip̃m errorem dico nullũ
malum ł ñ nullum bonum s ma¬
lum quo ñ inuenitur ł bonum quo
uenitur errando .i. exip̃o errore quid
non ueniat ł quid ꝓueniat. Nam ⁊¬
ipse ꝑ seip̃m error aut magnum ĩ
malum neget aꝓpbare falsa ꝓ u̾is
aut impbare u̾a ꝓfalsis aut hr̃e in¬
certa ꝓcertis: ł certa ꝓincertis. S a¬
luid est bonum hoĩem putare qui
malus est ꝙ est erroris ⁊ aliud est ex
hec malo aliud malum ñ pari si nͥl
noceat hõ malus qui est putatus bo¬
nus. Itemq aluid est ip̃am uiã pu¬
tare que ñ est ip̃a ⁊ aliud ẽ ex hoc er¬

Expanded text:
cultis humanorum fallitur morum; vocans cultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse qubitat bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterumnobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc er
Abbreviated transcription (Latin):
nquibdam ã reb magno inquib¬
dam dampnatio paruo inquibusdã
nullo malo inquib dam ñ nullo
⁊ iam bono fallimur. Nam magno
fallitur homo malo cum non hoc
credit ꝙ ad uitam ducit et̾nam ł ħ
credit qd̃ ad mortem ducit eternam.
ꝑuoã malo fallitur qui falsum ꝓ
uero aꝓpbandom incidit inaliquas
molestias tp̃rales quib tñ adhibita
fidelis pacĩa com̾tit eas mnusum bo¬
num ł uti si quisquam bonum lo¬
minem putando qui malus est ali¬
tid̃ ab eo paciatur mali. Qui u̾o ma¬
lum hoĩem ita bonum credit ut nͥt
ab eo mali patiatur nullo malo fai¬
litur. Nec in eum cadit illa ꝓpħica.
de testatio. Uehis qui dñt qd̾ malũ ẽ¬
sis enim reb quib hoĩes mali st̃ ñ
de hõib dc̃m ẽẽ intelligendum est uñ
qui ad utr̾m dicit bonum recte argu¬
itur illa uoceꝓpħica. Qui u̾o ip̃m
hoĩem dicit bonum quẽ putat cas¬
tum nesciens ad ult̾m non indciri¬
na rere bonarum ⁊ malaꝵe s moc¬

Expanded text:
quibusdam ergo rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum esis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in oc
Abbreviated transcription (Latin):
on enum renascebantur qui
p̾cursorio illius minist̾io qui dice¬
bat ꝑate uiam dñi huicuni in quo
solo renasci pot̾ant parabantur hꝰ
regeneretur quisquis in xp̃m tredi¬
non unum illum tp̃ris diem quo
baptzatus ests ĩmutabilis et̾m¬
taus ostenditutillum hoĩem ad
unigeniti ꝑ sonam ꝑtinere mons¬
trarẽt. ubi .ni. dies nec hesterni fine
inchoatur nec initio crastini t̾minat᷑
scmꝑ hodiernus est. In aqua ergo bap¬
tizari uoluit aioħe ñ ut eius iniquitas
illa deleretur s ut magna cõmendare¬
tur humilitas. Ita quippe meo nichil
bap̃ma quod ablueret sicut mors nͥl
qd puniret inuenit ut diabolus u̾ita¬
te iusticie ñ iuolencia potestatis oppres¬
sus ⁊ uittus quam ip̃m sine ullo pec̃ci
nũto iniquissime occiderat ꝑ ipsũ
uistissime ainnutteret quos ꝑ eccati
m̾to detinelat utrumq igitur ab il
miserante pocius uoluntate suscep¬
tum est. ut unus pec̃cmi tolleret mũ¬
di sicut unus pec̃tiu misit inmun

Expanded text:
on enim renascebantur, qui quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Huregeneretur quisquis in Christum credi; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illmiserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mun
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum mala ex bonis orta
encie refragari qua dicit. Non pot̃
arbor bona fructus malos fat̾e̾.Nõ
pot̃ .N. sicut u̾itas dicit colligi uua
de spinis. Qũoniam ñ pot̃ uuia nas
ci despinis. s ex bona terra ⁊ uires
nasci uidemus posse ⁊spinas ⁊ eo¬
dem m tanquam arbor bona frue¬
n oriri uoluntas ⁊ bona potest ⁊mala
bona qd ⁊ ip̃e dñs eodem loco ubi de
arbore ⁊ fructib loquebatur aꝑtissi¬
me ostendit ait .ii. aut facite arborẽ
bonam ⁊ fructum eiusbonũ aut fa
cite arborem malam ⁊ fructum euis
malum. satis amonens exarbore
ꝙuona malosaut ex mala bonos
nasci fructus ñ posse. Exip̃a tñ terra
cui loquebatur utraiq arborem o¬
xiri posse

Expanded text:
ed cum mala ex bonis orta tentiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor natura oriri voluntas et bona potest et mala;bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, acite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque arborem oriri posse
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ uos sapiens. qui possit int̾ fra¬
trem ⁊ fr̃em iudicare s fr̃ cum fr̃e
iuidicatur ⁊ hoc apd̾ infideles. Nam
⁊ hic posset putari iudiciũ hr̃e ad¬
si extra ecc̃am uelit iudicari. Nisi se¬
cutus adiungeret.Iam quidem oĩ¬
no delictum est qr iudicia hẽtis uo¬
biscum. Et nequisquam hocita ex¬
cusaret ut dr̃et iustum apd̾ sene
gotium s iniquitatem se pati ꝙͣ
continuo talib cogitatiomib uel
excusationib occurrit dicens. Qͣre
ñ magis iniquitatẽ paciemini. Qua¬
re ñ potius fraudamini ut ad illud
redeatur qd̃ dñs ait. Si quis uolue¬
rit tunicam tuam tolłẽ ⁊ tecum ĩ¬
lium Et alio loco qui abstulerit
inquid tua noli repetere. ꝓ hibuit
itaq suos desclarib reb cum aliis
hoĩb hr̃e iuditium. Ex qua doctͥna
apłs dixit ẽẽ delictum. Tñ cum sũt
inecc̃a talia iudicia finiri utt fr̃es¬

Expanded text:
s qui possit inter fratrem suum judicare? sed frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles! Nam et hic posset putari judicium habere adid extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum . Et ne quisquam hoc ita excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judiclium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inte
Abbreviated transcription (Latin):
peranciam ur̃ãm. Qd̃ putari poss
rum ꝓcreandoꝵ causa qi d̃ bonum ẽ
nupciale s carnis ⁊̃ uoluptatis ut for¬
nicationis sue adult̾ii siue cꝰquam
alt̾ius ĩmundicie mortiferũ malũ ce
turpe est ⁊ iam dr̃e quo potest tẽptã

Expanded text:
entiam vestram . Quod putari posset rum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ue sint aut̃ gleuia q̃ grauia pec¬
cata ñ humano s diuino pen
sanda sunt iudicio.Uidemus .ni.que¬
dam ab ip̃is qͦ apłis ignoscendo fu¬
isse concessa. Quale illud est tyuene¬
rabilis paulus conuigib ait. Nolite
fraudari inuicẽ uͥ exconsensu ad tp̃c

Expanded text:
gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
qd scd̃m ueniam concedatur infir
u̾boꝵ ⁊ cogitationũ offensionib¬
⁊ apło iacobo confitente ac dicẽte
in multis .n. offendimus omnes.
Oportet ut cotidie crebroq oremus deũ.
atq dicamus dimitte nob̾ debita nr̃a nec
ineo qd̃ sequitur mentiamur. sicut et
nos dimittimus debitoribus nostris.¬

Expanded text:
d secundum veniam concedatur infirmverborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
teretur. Quam bone apparebant
uoluntates piorum fidelium qui
gere ne ibi pateretur mala q̃ aga
s ꝑ uideoꝵ malas ⁊ ad eum potuiᷤᷤ
ꝑtinebant qui nolebant qd̃ uo¬
lebant quam illi ꝑ quos uolẽtes
factum est ꝙ uolebat qr id ip̃m qui

Expanded text:
. 101: Bonae apparebant voluntates piorum fidelium qui erusalem pergere, ne ibi pateretur mala quae Agsed per Judaeorum malas; et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat, quia idi
Abbreviated transcription (Latin):
legib male libero ab rupit acbitrio
uniu̾sa inet̾num deseretur ab eo ⁊ ut
ꝓeo nu̾to penam ponderet sempit̾uã
plane ita faceret si tm̃ iustis nõ eciã
miscritors ẽet suamq indebitã nĩam
multo eindencius iniudignorum po¬
tus liberatione monstraret.

Expanded text:
legibus male libero abrupit arbitrio, legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam. Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret.