comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum ꝓdest ut in suis allegati¬
onib uicti iaceant:. istis uero aliq̃n
sufficit. ut laudabilia aliorum fa¬
cta cognoscant. Unde magister egͦ¬
gius sapientib et insipientib de¬
bitor cum ebreorum quosdam sa¬
pientes. quosdam uͦ etiam tardiore
ad moneret: illis de comple tione
testamenti uetis loquens. eorum
sapientiam argumento suꝑauit
dicens. quod enim antiquat᷑ et senes¬
cit. ꝓpe int̾itum est: cum uero solis
exemplis quosdam trahendos cer¬
neret. in eadem epła adiunxit.
Sc̃i ludibria et uerbera exꝑti. in¬
suꝑ et uincła et carceres. lapida¬
ti sunt. secti sunt. temptati sunt.
in occisione gladii mortui sunt.
Et rursum. Memento p̃positorũ
ur̃orum qui uobi locuti sunt uer¬
bum dei. Quorum intuentes exi¬
tum conũsationis. imitamini fi¬
dem: quatinis et illos iuctrix
ratio frangeret. et istos ad maiora
conscẽd̾e mutatio blanda suadẽt.
atq alit̃ uerecundi. Illos nanꝙ

Expanded text:
nimirum prodest, ut in suis allegatinimirum prodest, ut in suis allegationibus victi jaceant; istis vero aliquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognoscant. Unde et magister egregius, sapientibus et insipientibus debitor , cum Hebraeorum quosdam sapientes, quosdam vero etiam tardiores admoneret, illis de completione Testamenti Veteris loquens, eorum sapientiam argumento superavit, dicens: Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est . Cum vero solis exemplis quosdam trahendos cerneret, in eadem Epistola adjunxit: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione gladii mortui sunt . Et rursum: Mementote praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis, imitamini fidem ; quatenus et illos victrix ratio frangeret, et istos ad majora conscendere imitatio blanda suaderet.atque aliter verecundi. Illos namque
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ admonendi sunt sapientes
hunis scłi. aiꝙ alit̃ ebetes. Sapien¬
des quippe ad monendi suire ite amit¬
tant scire que sciunt: ebetes quoꝙ:
ad monendi sunt. ut appetant sci¬
re que nesciunt. In illis hoc pͥmũ
destruendum est quod se sapientes
arbitrantur. in istis iam edifican¬
dum est quicquid de sapientia suꝑ¬
ua cognoscit᷑. quia dum mimine
suꝑbunte. quasi ad suscipiendum
edificum corda parauerunt. Cum
illis laborandum est ut sapientes
stulti fiant. stultam sapientiam
deserant. sapientẽ di stulticiam
discant. istis uͦ p̃dicandum est
ue ab ea que putat᷑ stulticia. ad ue¬
ram sapientiam uicinius transe¬
ant. Illis nanq dicit᷑. Siquis uide¬
tur int̾ uos sapiens esse in hoc scło.
stultus fiat ire sit sapiens: istis uero ix.¬
dicit᷑. non multi sapientes secd̾m car¬
nem. Et rursum. Que stulta sunt
mundi elegit deus: ut consundat
sapientes. Illos plerunq ratiocinatio¬
nis argumenta. istos non nunquam
melius exempla conuertunt. Illis

Expanded text:
liter admonendi sunt sapientes hujus saeculi, atque aliter hebetes. Sapientes quippe admonendi sunt, ut amittant scire quae sciunt; hebetes quoque admonendi sunt, ut appetant scire quae nesciunt. In illis hoc primum destruendum est, quod se sapientes arbitrantur; in istis jam aedificandum est quidquid de superna sapientia cognoscitur, quia dum minime superbiunt, quasi ad suscipiendum aedificium corda paraverunt. Cum illis laborandum est, ut sapientius stulti fiant, stultam sapientiam deserant, et sapientem Dei stultitiam discant; istis vero praedicandum est, ut ab ea quae putatur stultitia, ad veram sapientiam vicinius transeant. Illis namque dicitur: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc soeculo, stultus fiat, ut sit sapiens ; istis vero dicitur: Non multi sapientes secundum carnem . Et rursum: Quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Illos plerumque ratiocinationis argumenta, istos nonnunquam melius exempla convertunt. Illis
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen ad semet ipsos redeusi
seq uehementissime uel detenins¬
sima uerbi laceratione rep̃hendunt
unde bene &e illic scriptum est.
Post hec dauid ꝑcussit cor suum eo
quod abscidisset. oram clamidis saul
facta quippe p̃positorum oris gladio
ferienda non sunt: etiam cum recte
rep̃henda iudicantur. Si quando ue¬
ro contra eos uł in miminis lingua
labit̾: necesse est ut ꝑ affuctionem pe

Expanded text:
sed tamen ad semetipsos redeunt, sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos, vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflict
Abbreviated transcription (Latin):
illic cum uiris suis dauid merat. qui
iam tam longo tempore ꝑ secutionis
eius mala tolerabat. Cumq eum
uri si ad feriendum saul accẽdent
fregit eos responsionib dicens. qui
beret. Qui tamen occulte surrex¬
re. et oram clamidis eius abscidtt.
Quid enim ꝑ saul insi mali rectori
quid ꝑ damd insibom subditi de¬
signant᷑: Saul gͥ uentrem purga¬
re est. prauos p̃positos conceptan
in corde malitiam usq ad oꝑa mile¬
ri odoris extende. et cogitata apul
se noxia. factis ext̃iorib exequendo
monstrare. Quem tamen dauid
ferire metuit: quia pie subditoũ
mentes ab omm se peste ob trecta¬
onis abstinentes. p̃positorum nrõ
nullo lingue gladio ꝑcutiunt. etĩ
cum de imꝑfectione rep̃henduis
Qui et si quando ꝓ infirmitate
sese abstinere uix possunt. ut ets
qͣsi oram clamidis silenter icidunt.
quia uidelicet dum p̃late dignit
saltem in noxie et latent̃ ilerogo
quasi regis pͥositi uestem fe deall

Expanded text:
illic cum viris suis David inerat, qui illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia manumberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit. Quid enim per Saul, nisi mali rectores; quid per David, nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrquasi oram chlamydis silenter incidunt: quia videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant;
Abbreviated transcription (Latin):
aelinquit᷑. nec cognoscat. Ad monẽ¬
di sunt itaq qui p̃sunt ut ꝑ circũ¬
spec̾tionis studium celi animalia
celi animalia in circũitu et intus:
oculis plena describunt᷑. Digmĩqͥ.
est ut cuncti qui p̃sunt intus atq:
incircũitu oculos habeant: quati¬
nus et interno iudiciin semet ip¬
sis plac̃e studeant. et exempla in¬
te ext̾ius p̃bentes. ea etiam que
in aliis sunt corrigenda dep̃hen¬
dant. Ad monendi sunt subditi ne
p̃positorum suorum uitam temere iu¬
dicent. si quid eos fortasse ag̃e rep̃hen¬
redarguunt. inde ꝑ elatonis impul¬
sum in ꝓfundiora mergantur. Ad¬
mouendi sunt ne cum culpas p̃po¬
sitorum consid̾ant. contra eos auda¬
tiores fiant: sed sic si qua ualde sunt
eorum prana apud semet ipsos di¬
iudicent. ut tamen diumo tunore
constricti. ferre sub eis iugum re¬
uerentie non recusent. Quod me¬
lius ostendimus si daiud factum
ad medium deducamus. Saul qͥꝑ
trem speluncam fuisset in gressus:

Expanded text:
delinquitur nec cognoscat. Admonendelinquitur nec cognoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per circumspectionis studium coeli animalia coeli animalia in circuioculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere studeant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehenredarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic si qua valde sunt eorum prava, apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus I Reg. XXtrem speluncam fuisset ingressus,
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuendum aliis mexemplo p̃po¬
intur: non solum ut ipse uigilet
sed etiam ut amnicum suscitet ad mo¬
netͣ. Ci nanq uigilare bene inueu¬
do non sufficit. si non et ilbum cui
p̃est apeceati torpore disuingit.
Bene antem dicit᷑. Ne dederis som¬
num oculis tuis. ne dormitet᷑ palpe¬
bre tue. Somnum quippe oculis
dare ẽ: intentione cessante. sub¬
ditorum curam omnino negleg̃e.
Palpebre uͦ domitant: cum cogi¬
tationes nr̃e ea que in subditis ar¬
guenda cognoscunt. pigritudine
de pͥmente dissimulant. Plene
enim dormire ẽ: commissorum
acta nec scire. nec corrigẽ. Non
autem dormire sed dormitare ẽ.
que quidem rep̃hendenda sunt
cognosc̾e. sed taien ꝓp̃t mentis
dedium dignis ea in crepationib
non emendare. Bormitando uero
ocubus ad plenissimum sonnium
ducit᷑: quia dũ ⁊ plerumꝙ qui p̃ẽ.
malum quod cognoscit non resecat.
adhoc quandoq negligentie sue
merito ꝑuenit. ut quod asubiectis

Expanded text:
 vivendum aliis in exemplo praepo vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum quippe oculis dare, est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pigredine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nec scire, nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cogad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓamico tuo: defixisti apud extraneũ
manum tuam. et illaqueatus es uer¬
bis ous tui. et captus ꝓpriis sermo¬
nib. Spondẽ nanq ꝓ amieo est: aliȩ¬
nam animã imꝑicło sue conuersatio¬
nis acciꝑe. Unde et apud extraneũ
manus defigit᷑: quia apud curam
sollictuidins que ante deerat menꝰ
ugat᷑. Uerbis uͦ oris sui illaqueatus
est ac ꝓpͥis sermonib captusi quia
um commissis sibi cogitur. cdice.
psum pͥus necesse est ddixer ie custo¬
ire. Illaqueat᷑ gͥ uerbis oris sui:
im ratione exigente constringit᷑.
e eiis uita ad aliud quam aomo¬
net relaxet᷑. Unde apud districtũ
iuidicem cogit᷑ tanta moꝑe exoluere:
quanta eum constat aliis uoce p̃cepisse.
Unde et bene mox exortatio subddit᷑.
ut dicat᷑. fãc gͦ quod dico filimi. et
temet ipsum libera. quia incidistim
manum ꝓximmi tui. Discurre. festina.
fuscita amicum tuum. Ne dederis
somnum oculis tuis. nec dormitent
palpebre tue. Quisquis enim acd¬

Expanded text:
pro amico tuo, defixisti apud extraneum pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus . Spondere namque pro amico, est alienam animam in periculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum manus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquis enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
ante ar bitri oculos sua int̾iora cone¬
nant: isti quomodo etiam cõmissi¬
bi exempla bene uiuendi ext̃ius p̃bi¬
ant. Scire er enim p̃lati debent. q
si ꝑuersa unquam ꝑpetrane: tor
tib digni sunt. quot ad subditos su
ꝑ ditionis exempla transinttunt.
de necesse est ut tanto se cautius
pa custodiant: quanto ꝑpraua que
faciunt non soli moriuntur. Ad monẽ¬
di sunt illi ne districtius piiant᷑.
si ab soluti reꝑiri nequiuerint. saltẽ
de se: isti ne desubditorum erratib
iudicent᷑. etiam si se iam de se securos
inuemunt. Illi ut tanto circase solli¬
citius unuat᷑. quanto eos aliena cura
non implicat: isti uͦ ut sic aliorum
curas expleant. quatinus et suas ag̃e¬
non desistant: et sic in ꝓͥpͥa sollicitudi¬
ne ferueant. ut a cõmissorum custodia
mimme torpescant. Illi enim sibimet
uacanti dicit᷑. Uade ad formicam opi¬
ger et consicła uias enis. et disce sapi¬
entiam. Iste autem terribilit̃ admone¬
tur cum dicit᷑. fili mi si spoponderis

Expanded text:
ti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  sed si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatnon desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: « Vade ad formicam, et considera vias ejus, piger, et disce sapientiam . » Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: « Fili mi, si spoponderis
Abbreviated transcription (Latin):
liter ad monendi sunt serm.
alꝙ alit̃ dñi. Seri scilicet ut in
se semꝑ humilitatem conditioms
aspiciant: dñi uero. ut nature
sue qua equaliter sunt cum seruis
conditi. memoriam amittant. non
biendo contradicunt. Dimt a qͦ
ia monendi sunt: qui contra dm̃
le munere eius suꝑbuuint. si eos
quos per conditionem tenent sub¬
ditos. equales sibi ꝑnature consor¬
tium non agnoscunt. Isti ad monen¬
di sunt. ut sciant se sernos esse dñoꝵ:
illi admonendi sunt ut cognoscant se
cã seruos esse seruorum. Istis nanꝙ
dicit᷑. Serui. obedite dñis carnalib.
Se rursum. Quicunq sunt subui¬
go seruitutis dños suos omm bono¬
re dignos arbitrentur. Illis autẽ
dicit᷑. Et uos dñi eadem facite illis
remittentes minas. scientes quod
et illorum et ur̃ dñs est in celis.¬

Expanded text:
liter admonendi sunt servi, atque aliter domini. Servi scilicet, ut in se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae qua aequaliter sunt cum servis conditi, memoriam non amittant. perbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt sub jugo servi, dominos suos omni honore dignos arbitrentur ; illis autem dicitur: Et vos domini eadem facite illis, remittentes minas, scientes quod et illorum et vester Dominus est in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
in erechele ibant ⁊ non reuertebantur.
ꝑtinec ad uite actiue ꝑseuerantiam. Et it̃¬
um ea animalia que ibant ⁊ reuerteban¬
tur. ꝑtinet ad contemplatiue uite men¬
suram. In quam dum quisꝗ intenderie.
sua reuerberatus infirmitate reflectit᷑.
atq it̾um renouata. intentione. ad ea
unde descendãt rursus erigit᷑. Quod fi¬
tri mactiua uita non potest. De qua si
queꝗ reflectat uł ad modicum. statim
uitiorum excipit᷑ luxui. Ocłm dextrum
scandaliranum quem euelli dñs p̃cepit.
uita contemplatina est. Duo ocłi in facie.
actiua ⁊ contemplatiua in homine. Qui
gͥ ꝑ contemplationem docebit errorem:
melius si euellat ocłm contemi platioĩs
seruans sibi unum uite actuał obtutũ.
ut sit utilius illi ꝑ simplicem actionẽ
ire ad uitam: quam ꝑcontemplatio¬
nis errorem mitti ingehennam. Se¬
pe mens ad summa ab imnis erigitur.
⁊ sepe a suminis ad infima pondere

Expanded text:
in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , pertinent ad vitae activae perseverantiam; et iterum ea animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur luxu. 10. Oculus dexter scandalizans, quem evelli Dominus praecepit , vita contemplativa est. Duo oculi in facie, activa vita et contemplativa in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere
Abbreviated transcription (Latin):
tes in contrmplationis quiete sepeliunt᷑.
ita ab actione scł̃i recedentes eps uita al¬
tiua in se quasi sepeliendos suscipit
Ac ꝑ hoc uite mundane actina uital
⁊ uite acture contemplatiua septilchrũ
est. Uiri scĩ sicut a setreto contemplationl
egrediut᷑ ad publicum actionis: ita rur¬
sus ab actionis manifesto ad secretum con-¬
templationis intime reuertuntu. ut
intus dm laudent. ubi acceꝑunt puide s
ris add eins glam oꝑantur. Sicut a qule
moris est semꝑ oculum in rallium solib
in figere nec deflectere. nisi eset solius
obtentu: ita ⁊ sc̃i acontemplalione a
actualem uitam interdum resicctuit᷑.
consud̃anes illa snmmia si et unilia: it
tamen ista humilia sint paululbam nr̃e
indigentie necessaria. In actiue uite ge¬
nere humana iitentio ꝑseuerant̃ ince¬
dit. in contemplatione autem sese ꝑ in¬
terualla resumit. quia dut᷑nitate contẽ¬
plandi lassatur. Uisio animalium que¬

Expanded text:
tes in contemplationis quiete sepeliuntur, tes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa in se quasi sepeliendos suscipit; ac per hoc vitae mundanae activa vita, et vitae activae contemplativa sepulcrum est. 6. Viri sancti, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam operantur. 7. Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemplationem bene conscendit.
Merito enim in ista sustollitur. qui in
illa utilis inueniturr. Quicumq adhuc
temporalem głam. aue carnalem affec¬
tat concupiscentiam. a contem platione
ꝓhibetra. ut positus i actualis uite
oꝑatione purgetur. In ista enim pͥus ꝑ
cxercitium boni oꝑis cuncta exhaurienda
sunt uitia. ut in illa iam pura mentis atie
ad contemplandum deum quisq ꝑtranse¬
at. Et licet connersus statim ad contempla¬
tionem conscendẽ cupiat tamen ratione
cogitim. ut pͥus in actiue uite oꝑatione
uersetur. Exemplum actine ⁊ contempla¬
tiue uite. Tiacob sume. Qui dum ad rachel
hoc est ad uistim pͥncipium destinaret. que.
contemplationem significat: lia illi hoc
est laboriosa uita supponitur. que actiã
demonstrat. Sicut sepultus ab omni ne¬
gotio terreno pͥuatur. ita ⁊ contemp latio¬
ni uatans ab ommi occupationt astũli aũ¬
tituꝵ. Et sicut ab actuali uita ton̾tenden¬

Expanded text:
ad contemplationem bene conscendit. ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat concupiscentiam, a contemplatione prohibebitur, ut positus in actualis vitae operatione purgetur. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur, ut prius in activae vitae operatione versetur. 4. Exemplum enim activae et contemplativae vitae de Jacob sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplationem significat, Lia illi, hoc est, laboriosa vita supponitur, quae activam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscenden
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ita enim uersutis assertionib prauorũ
disputatio ninoclatuꝵ ut recta esse simult̃t
que ꝑuersa ꝑsuadent. Lectio memorie au¬
xibͥ egtt. Quod si fuerit naturalit̃ tar¬
dior. frequenti tamen meditation
acuituꝵ. ac legendi assiduitate colligitur.
Spe ꝓlixa lectio. longitudinis causa memon¬
am legentis obluterat. Quod si breuis lit.
surmniotoq libro sententia retractatur
n animo. tunc sine labore legitur. ⁊ ea
que lecta sunt recolendo memoria mini¬
me exciduntur. Aiceptabilior est sensi¬
bis lectio tacita. quam aꝑta. Amplius
quiescit. ⁊ sub silentio lingua mouetur.
Nam clare legendo ⁊ corpus lassatuR.
⁊ uotis acumen obtunditur .xu. De¬
est oꝑum boniorum. contemplatiua specu¬
latio suꝑnorum. Illa communis multorũ
est. ista nͦ pautorum. Actiua uita munda¬
nis reb bene utitur. contemplatiua ue-¬
ro mundo renuntians soli deo uiuere de¬
lestatur. Qui pus in actira uita ꝓficit.

Expanded text:
dit; ita enim versutis assertionibus pravorum dit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. Derum bonorum, contemplativa speculatio supernorum; illa communis multorum est, ista vero paucorum. 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. 301 3. Qui prius in activa vita proficit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio rerum excludituꝵ. ⁊ sepe obiectiom¬
b latens ueritas approbatur. Quod enm
obscurum est aut dubnuim : conferenddo
tito ꝑspicitur. Multum ꝓsunt incollatio¬
ne figure Res enuim que minus ꝑse adũ¬
capiuntur. Nam sepe sub spetie alia sp̃u¬
ales causas scͥpture diuine in sinuant.
⁊ insiꝑ aliquam euidentem ostensionem
uix apparent occulta legis misteria. Sic̃
instruere solet collatio. ita contentio
destruit. hec enim relicto sensu uerita¬
tis lites generat. ⁊ pugnando uerbis e¬
tiam in deum blasphemat. Inde here¬
ses ⁊ scismata quib subuertit᷑ fides ue¬
ritas corrumpitur. scindit᷑ caritas. con¬
tentiosorum studium non ꝓueritate
sed ꝓ appetini laudis certatur. Tantaq
est in his ꝑu̾sitas. ut ueritati cede nes¬
ciant. ipsamq doctrinam rectam euacu¬
are contendant. In disputatione fideli¬
um cauenda est ꝓpostionum artificiosa
subalitas. que callidis obiectionib retia ten¬

Expanded text:
tatio rerum excluditur, et saepe objectiontatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. 3. Multum prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advecapiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia ten
Abbreviated transcription (Latin):
ibtit. ⁊ ꝑ lingue ornamenta laqueos dul¬
us fpargie. Nichil aliud agit amor mun¬
lant suitulie nisi extollere laudibus ho¬
imilm. Nam quanto maiora fueruit
llattrature studia. tanto anunus fastu m
tintia. Uude ⁊ bene psalmus ait. Quia ñ
signom litteraturã. introibo in potentias
dm̃. gipliciorib litt̃is ñ est p̃ponendus
sutus gramance artis. Meliores enim sũt
tominudb littere. quam simpliciores ⁊
hominib ꝑnitosam mentis elationem.
Deliores es gc̃ataticos quam hertacos.
Heretici enͥm haustum leciferis sucis homi¬
uib ꝑsuadendo ꝓpin.nt. Gr̃amaticorum
autem doctrina potest etiam ꝓficere ad utã.
dum fuerit in meliores usus assumpta.
uiixiiii. U collatione.
sit utilis adinstruendum lectio.
adhibita autem collatione maiorem intesli¬
gentiam p̃bet. Meluis est enim conferre
quam legere. Collatio tium docibilitatẽ
facit. Nam ꝓpositis int̃rogationib. cunc¬

Expanded text:
illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulillicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arroganttantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentiasdi. Simplicioribus litteris non est praeponendus succus grammaticae artis. Meliores enim sunt communes litterae, et simpliciores adhominibus perniciosam mentis elationem. Meliores sunt grammatici quam haeretici. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta. UT XL. De collatione. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunc
Abbreviated transcription (Latin):
si dialetici acuminis uersima. aux redis¬
rict artis eloquentia edmi ẽtite: nequa¬
quam putaretuꝵ tides xp̃i. indei iur¬
tute. sed in eloquentia humana arguns¬
tis consistere. Nec quenquam crederemus
ad fidem diuino spiramine ꝓuotari. sed po¬
tius uerborum calliditate sultduci. Omis
scł̃aris doctrma spumantib uerbis rtsonanꝰ.
ac se ꝑ eloquentie tumorem attollens: ꝑ
doctrmnam simplicem ⁊ hunlem xp̃ianã
euacuata est. sicut scͥptum est. Nonne
stultam fecit ds sapientiam huius mundi ͤ
faitidiosis atq loquatib scͥpture sc̃e minꝰ
ꝑpt̃ sermonem simplicem placent. Gentili
ciuim eloquentie cõparata. nidetur illis in¬
iligna. Quod si ammo humili mysteria cuis
iutendant. confestim aduertent quantum
extelsa sunt que in illis despiciunt. In lecti¬
one non ũba sed ueritas est amanda. Sepe
antem reꝑituꝵ simplicitas neridita. ⁊ cor¬
poster fallitas. que hominem suis errorib

Expanded text:
si dialectici acuminis versutia aut rhetosi dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus
Abbreviated transcription (Latin):
monib immolatir. sed etiam eorum dicta
libentius capiendo. Quidam plus inedita¬
ri delectantur gentilium dicta ꝑp̃t̃ tumen¬
tem ⁊ ornatum sermonẽ. quam scͥpturam
satram ꝓpt̃ eloquium humile. Sed quid y¬
dest in mundans doctrinis ꝑficere ⁊ ma¬
nesc̃e dimins: Caduca sequi figinenta ⁊
celestia fastidire mysteria: Cauendi sunt
gͥ tales libri. ⁊ ꝓpt̃ amorem sc̃arum scͥpti¬
rarum uitandi. Gentilium dicta ext̾ius
uerborum eloquentia nitent. int̾nuis uacur
uirtutis sapientia manent. Cloquia autẽ
sacra ext̃ins incompta uerbis apparent.
intruisetus autem mysteriorum sa pien¬
tia fulgent. Uns ⁊ apłs. habenus inqut
thesaurum istum inuasis fictilibus.
Sermo quippe dĩ occultum habet fulga¬
rem sapientie. ⁊ ueritatis re posicumi m
uerborum uilissimis uasculis. Ido libri
sc̃i simplici sermone conscͥpti sure. ut nol
in sapientia uerbi. sed inostensione sp̃c
homines ad fidem ꝑ ducerentir. Nam

Expanded text:
monibus immolatur, sed etiam eorum dicta monibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
auditores. ut eos quasi in laberuttho mi¬
plictnt. aquo exire uix ualeant. Tanta
est hereticorum calliditas. ut falsa ueris.
malaꝙ: bonis ꝑmisceant. salutaribq reb
plerumq: erroris sui urus imtserant.
quo facilius possunt pͣuitatem ꝑuersi dog¬
matis sub spetie ꝑ suadẽ ueritatis. Ple¬
runꝙ sub nomine catholicorum doctorũ
heretici sua dicta constͥbunt. ut indubitan¬
ter lecta credantur. Nonnunqͣm etiam
blasphenias suas latenti dolo in libris nos¬
trorum inserunt. doctrinamq ueram ad¬
ulterando corrumpunt. scilicet uł aditiẽ¬
do que impra sunt. uł auferendo que pia
sunt. Caute meditanda. cautoq sensir ꝓ¬
banda sunt que legunt᷑. ut iuxta apłica
monita ⁊ teneaniꝰ que recta sunt ⁊ refu¬
temus que contrar ia ueritati existunt.
Sicq in bonis instruamur. ut mał illeu
rum. quia oblectamenta inanium fabula¬
rum mentem ȩxcitant. ad incentiua libidi¬
num. Non solum enim thura offerendo de¬

Expanded text:
auditores, ut eos quasi in labyrinthum iauditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis ilrum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo dae
Abbreviated transcription (Latin):
equaquam xii. De carnalib lec
ligit. qui carnalit̃ uerba legis ꝑcurrit:
sed is qui eam sensu int̃ioris intelligentie
ꝑspicit. Nam qui lit̾ram legis intendinit:
eius occulta penetrare non possunt.
Multi enim non intelligendo sp̃ualit
scͥpturas. nec eas recte sentiendo in he¬
resim deuoliti sunt. atq in multis er¬
ronb deflxerunt. In solis fidelibus¬
liga testimonum. signa legem in disci¬
pulis meis. ne eam aut iuideus intelligat
aut heretitus. quia non est xp̃i discipłs.
Uuitatem qiippe patis. quam xp̃e docuit
non sequunt᷑. de qua idem dñs dicit. In
hoc cognoscent omines quia mei estis disci¬
płi. si dilectionem inter uos habueritis.
Stͥpturas heretiti sano sensu non sapiũt.
sed eas aderrorem pͣue intelligentie ddu¬
tunt. Neq semetipsos earum sensib sub¬
dunt. sed eas ꝑu̾se ad errorem ꝓpͥum ꝑ¬
trahunt. Doctores eorum pͣuis ꝑsuasio¬
nib ita ꝑ argumenta fraudulentie illigãt

Expanded text:
APUT XII. De carnalibus lecuam legem intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibusLiga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant
Abbreviated transcription (Latin):
potĩs aut nõ uoles poscenti amorẽ eius
cor meum. diligat uos sic̃ expedit anima
mea. seruiat uob̾ sic̃ debet caro mea. ⁊ ĩ
hoc consumet᷑ uita mea. ut in et̾num
psallat tota substantia mea. uenedictꝰ
dominus in eternum fiat fiat.

Expanded text:
poteris, aut non voles poscenti ejus amorem poteris, aut non voles poscenti ejus amorem cor meum; diligat vos, sicut sibi expedit, anima mea; serviat vobis, sicut debet, caro mea, et in hoc consummetur vita mea, ut in aeternum psallat tota substantia mea. Benedictus Dominus in aeternum; fiat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ipsa ñ imuste petit. ⁊ uos iuste exi¬
gitis. ne ipsa bonis ur̃is sit ingrata. qͦd
ipsa iuste horret. ⁊ uos nõ iniuste puni¬
tis. Certe iħu fili cdĩ. ⁊ tu maria mat̾ eiꝰ.
& uos uultis ⁊ equum est. ut quicquid uos cdi¬
ligitis diligat᷑ a nobis. Ergo bone fili. rogo
te ꝑ cdilectionem qua diligis matrẽ tuã.
ut sic̃ tu uere diligis ⁊ diligi us eam: ita
michi des ut uere diligã eã. Bona mater.
rogo te ꝑ dilectionẽ qua diligis filiũ tuũ.
ut sic̃ tu uere diligis ⁊ diligi ius eũ: ita
mͥ impetres ut uere diligã eũ. Ecce enĩ
peto qͦd utsrat uere ẽ in ur̃a uolũtate.
cur g̃ ꝓpt̾ peccata mea nõ fiet cum sit ⁊ ĩ
ur̃a potestate : A mator ⁊ miserator ho¬
minũ. tu potiusti reos tuos ⁊ usq ad
mortẽ amare. & pot̾is te roganti amorẽ
tin ⁊ matris tue negare: Mat̾ huius
amatoris nr̃i que illũ in uentre porta¬
re ⁊ insinu meruisti laccare. an tu nõ

Expanded text:
quem ipsa non injuste petit, et vos juste exiquem ipsa non injuste petit, et vos juste exigitis; ne ipsa bonis vestris sit ingrata; quod ipsa juste horret, et vos non injuste punitis. Certe, Jesu fili Dei, et tu, Maria mater, et vos vultis, et aequum est ut quidquid vos diligitis diligatur a nobis. Ergo, bone Fili, rogo te per dilectionem, qua diligis matrem tuam, ut sicut tu vere diligis, et diligi vis eam, ita mihi des ut vere diligam eam. Bona mater, rogo te per dilectionem, qua diligis filium tuum, ut sicut tu vere diligis et diligi vis eum, ita mihi impetres, ut vere diligam eum. Ecce enim peto quod ut fiat vere est in vestra voluntate. Cur ergo propter peccata mea non fiet, cum sit et in vestra potestate? Amator et miserator hominum, tu posuisti reos tuos et usque ad mortem amare, et poteris te roganti amorem tui et matris tuae negare? Mater hujus amatoris nostri, quae illum in ventre portare, et in sinu meruisti lactare, an tu non
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro supplicanti anime mee. ñ ꝓpter
meritum meũ s ꝓpt̾ meritũ ur̃m. date
illi qͣnto digni estis amorẽ ur̃m̃. Uate
inqͣm mͥ qͦ sum indignus. ut reddat uob
quo estis digm. Si enĩ nõ uultis dare ut
habeam quod desido: saltem nolite nega¬
re ut reddam uobis qͦd debeo. Forsan
p̃sum̃do loquoi. s utiq bonitas ur̃a facit
me audatẽ. Loquar gͦ adhuc ad dñm
meum ⁊ dommnã meã. cũ sim puluis ⁊ ci¬
nis. Domine.⁊ dña. ñ ne multo melius est.
cũ uos gratis donatis petenti qͦd ipse nõ
meretur. qͣm cũ uobis subtrahitur qͦd
uobis iuste debet᷑: Illud quippe ẽ p̃dicã¬
dde misccłie. istud ẽ. nefande in iusticie. Ini
pendite gͥ pussimi grãm. ut recipiatis de¬
iniusticiam meã. que nulli erpedit ⁊ nul¬
lum decet. Estote mͥ uos misencordes quod
obsetro: nesim ego uob̾ iniustus qd̾ execͦr.
Date benignr ⁊ benigna. nec sitis exoratu
difficiles. date anime mee amorẽ ur̃i.

Expanded text:
obsecro, supplicanti animae meae, non propter obsecro, supplicanti animae meae, non propter meritum meum, sed propter meritum vestrum; date illi quanto digni estis, amorem vestrum. Date, inquam, mihi quo sum indignus, ut reddatur vobis quo estis digni. Si enim non vultis dare, ut habeam quod desidero, saltem nolite negare ut reddam vobis quod debeo. Forsitan praesumendo loquar, sed utique bonitas vestra facit me audacem. Loquar ergo adhuc ad Dominum meum et dominam meam cum sim pulvis et cinis . Domina et domina, nonne multo melius est cum vos gratis donatis petenti quod ipse non meretur, quam cum vobis subtrahitur quod vobis juste debetur? Illud quippe praedicandaependite igitur, piissimi, gratiam, ut recipiatis deinjustitiam meam quae nulli expedit et nullum decet. Estote vos mihi misericordes, quod obsecro vos, ne sim ego vobis injustus, quod exsecror. Date benigne et benigna, ne sitis exoratu difficiles, date animae meae amorem vestri,
Abbreviated transcription (Latin):
maior fr̃. magna dña. tu nr̃a melior
mat᷑. docete cor meum. qͣ reuerentia uosde¬
beat cogitare. Bone tu. ⁊ bona tu. dulcis
tu. ⁊ dulcis tu. dicite ⁊ date animȩ mee.
quo affectu. uos memorando. dͥe uob̃ dͥelectit᷑
delectando iocundetur. iocundando impu¬
guetur. Impinguate ⁊ succendite eamini
dilectione. Hr̃o continuio amore. languet
cor meum. liquefiat anima mea. deficat
caro mea. Utinam sic iuscã anime mec.
dulci feruore ur̃e dilectionis exarddescãt.
ut uisc̃a carnis mee exarescant. Utinã
sic intima sp̃s mei. dulcedine ur̃i affectꝰ
impinguent᷑. ut medulle corporis meiex¬
dñi mei. si ego ñ sum digniis. qͥ sic dedeã
ur̃o amore beatificari: certe uos nõ estis
indigni qͥ sic immo plus debeatis amari.
rgo benignissimi ne sic denegetis nrichi
petenti id quod me confiteor indignum.
ut auferat᷑ uobis id quo certe uos negare
ñ potestis dignos. Date itaq puissimi dat

Expanded text:
major frater, magna domina, tu nostra melior major frater, magna domina, tu nostra melior mater, docete cor meum qua reverentia vos debeat cogitare. Bone tu, et bona tu; dulcis tu, et dulcis tu dicite et date animae meae, quo affectu vos memorando de vobis delectetur, delectando jucundetur, jucundando impinguetur. Impinguate et succendite eam vestra dilectione; vestro continuo amore langueat cor meum, liquefiant omnia ossa mea, deficiat caro mea. Utinam sic viscera animae meae dulci fervore vestrae dilectionis exardescant, ut viscera carnis meae exarescant! Utinam sic intima spiritus mei dulcedine vestri affectus impinguetur, ut medullae corporis mei exater Domini mei, si ego non sum dignus qui sic debeam vestro amore beatificari, certe vos non estis indigni, qui sic, imo plus debeatis amari. Ergo, benignissimi, ne sic denegetis mihi petenti id quo me confiteor indignum, ut auferatur vobis id quo certe vos negare non potestis dignos. Date itaque, piissimi, date,
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e nr̃e. ⁊ nosꝑ uite restitutionẽ essemꝰ
filii mattis eiꝰ: ipse nos inuitat ut nos con¬
siteamur fr̃s eius. Crgo iudex noster. est
siue damnatio. de bonift̾is ⁊ de pie matͥs
pendet arbitrio: Quo etiam affectu. hñc
frẽm ⁊ hanc matrem amare debemus:
Qua familiaritate nos illis cõmittemus :
Iua securitate ad illos confugiemꝰ: Qua
dulcedine fugientes suscipiemur sonꝰ
gͥ fr̃nobis dimittat qͦd deliquimus: ipse
auertat quod delinquentes meriumus.
ipse donet qͦd penitentes petimꝰ. Bona mat̾
oret ⁊ exoret ꝓ nobis. ipsa postulet ⁊ impe¬
tret quod expedit nobis. Ipsa roget filiũ
ꝓ filis. inigenitũ ꝓ adoptatis. dnm̃ ꝓserus.
Bonus filius aucdiat matrẽ ꝓ fr̃ib. inigenitꝰ
ꝓ iis quos ad optauit. dñs ꝓ iis qͦs liberauit
M aria. quantũ tͥ debemus. domina mat᷑ ꝑ qͥm
talem frẽm habemꝰ. quid grãrũ. quid laudiꝰ
tͥ retribuemus: E Magne dñe. tu nr̃

Expanded text:
vitae restitutionem essemus vitae restitutionem essemus filii matris ejus, ipse nos invitat, ut confiteamur nos fratres ejus. Ergo judex noster est sive damnatio, de boni fratris, et de piae matris pendent arbitrio! Quo etiam affectu hunc fratrem et hanc matrem amare debemus? Qua familiaritate nos illis committemus? Qua securitate ad illos confugiemus? Qua dulcedine confugientes suscipiemur. Bonus igitur frater nobis dimittat quod deliquimus; ipse avertat quod delinquentes meruimus, ipse donet quod poenitentes petimus. Bona mater oret et exoret pro nobis, ipsa postulet et impetret quod expedit nobis. Ipsa roget filium pro filiis, unigenitum pro adoptatis, dominum pro servis. Bonus Filius audiat matrem pro fratribus, Unigenitus pro his quos adoptavit, Dominus pro his quos liberavit. O Maria! quantum tibi debemus, domina mater per quam 282 talem fratrem habemus! Quid gratiarum, quid laudis tibi retribuemus! Magne Domine, tu noster
Abbreviated transcription (Latin):
est iustificatio. nͥ qͣm tu integra inutero
fouisti. ñ est salus. il quam tũ urgo peꝑisti.
Ergo o domina mater es iustificatiõis.⁊ iusti¬
ficatorum. genitrix es reconciliationis. &
reconciliatoꝵ. parens es salutis. ⁊ saluatorũ.
Obeata ficditia. o tutũ refugiũ. Mat᷑ clĩ est
mat̾ nr̃a. Mat̾ eius inquo solo sꝑamus. & qͣm
qui solus saluat. solus cdamnat. ẽ mat̾ nr̃a.
S obenedicta ⁊ exaltata non tͥ sol s ⁊ nobis.
quid est qͣm magnũ. qͣm amabile ẽ. qd̾ui¬
deo ꝑ te euenire nobis. quod uidens gau¬
deo. qͦd gaudens dicẽ non audeo: Si enĩ
tu domina es mat̾ eiꝰ. nonne ⁊ alii filii tui
st̃ fratres eius: S qui fr̃s. ⁊ cuiꝰ eius:
Loquar unde ioͣditur cormeum. an silebo
ne elatione arguatur os meum: S quod
credo amando. cur ũ confiteor laudando:
Dicam gͥ non suꝑbiendo s grãs agend̃os. It
enim fecit ut ipse ꝑ mat̾nam genãtionẽ ẽe¬

Expanded text:
est justificatio, nisi quam tu integra in utero est justificatio, nisi quam tu integra in utero fovisti; non est salus, nisi quam, tu virgo, peperisti. Ergo, o domina, mater es justificationis et justificatorum, genitrix es reconciliationis et reconciliatorum, parens es salutis et salvatorum. O beata fiducia! o tutum refugium! Mater Dei est mater nostra; mater ejus in quo solo squi solus salvat, solus damnat, est mater nostra. Sed, o benedicta et exaltata non tibi soli, sed et nobis quidem quam magnum, quam amabile est quod video per te evenire nobis, quod videns gaudeo, quod gaudens dicere non audeo. Si enim tu domina es mater ejus, nonne et alii filii tui sunt fratres ejus? Sed qui fratres, et cujus ejus, loquar unde jucundatur cor meum; an silebo, ne de elatione arguatur os meum? Sed quod credo amando, cur non confitebor laudando? Dicam igitur non superbiendo, sed gratias agendo. Qui enim fecit ut ipse per maternam generationem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Maria. obsetꝰte ꝑ grãm qua sic aommꝰ et
tecũ. ⁊ te uoluit ẽẽ secum: fac ꝓpt̾ ipsam
scc̃m eandem ipsam gr̃ãm. miscdłiam
tuam mecũ. Fac ut amor tui sẽꝑ sit mec̃.
& cura mei semꝑ sit tecũ. Fac ut cdamor
necessitatis mee. quam dui ipsa ꝑsistit. sit
tecum. ⁊ respectus pietatis tue. quam dni
ego subsisto sit mecũ. Fac ut congratu¬
latio beatitudinis tue. semꝑ sit mecũ
& cõpassio miserie mee. qͣntũ mͥ expedit.
sit tecũ. Sic̃ enim obeatissima omnis ace
au̾sus ⁊ ate despectꝰ. necesse ẽ ut intẽat. ita
omnis adce comĩsus ⁊ ate respecꝰ amposibile
est ut ꝑeat. Sicut enim cdña dĩ genuit iliũ
apeccato seruaiit: ita otudecus puritatis.
ꝑfilium tuĩ miseros homi nes a peccato
saluamt. Quemadinodũ enĩ clĩ filius est
beatitudo iustorũ: sic otũ salus fecunditatiᷤ.
filius tuus ẽ reconciliatio peccatoꝵ. Honest
reconciliatio. nisi qͣm tu casta concepisti. nõ

Expanded text:
 Maria, obsecro te per gratiam, qua sic Dominus esse tecum, et te voluit esse secum; fac propter ipsam secundum eamdem ipsam gratiam, misericordiam tuam mecum; fac ut amor tui semper sit mecum, et cura mei semper sit tecum. Fac ut clamor necessitatis meae, quandiu ipsa persistit, sit tecum; et respectus pietatis tuae, quandiu ego subsisto, sit mecum; fac ut congratulatio beatitudinis tuae semper sit mecum, et compassio miseriae meae, quantum mihi expedit, sit tecum. Sicut enim, o beatissima, omnis a te aversus et a te despectus necesse est ut intereat, ita omnis a te conversus et a te respectus impossibile est ut pereat; sicut enim, Domina, Deus genuit illum a peccato servavit, ita o tu, decus puritatis, per Filium tuum miseros homines ex peccato salvabis. Quemadmodum enim Dei Filius est beatitudo justorum, sic, o tu salus fecunditatis, Filius tuus est reconciliatio peccatorum. Non enim est reconciliatio, nisi quam tu casta concepisti; non
Abbreviated transcription (Latin):
abscondas te cdña parũ uidenti anime tẽ
querenti. Misereare dña animã pͦ te an¬
helando lanquentẽ. ¶Mia res. inqͣm sub¬
limi contemplor Mariam locatam. Nich̃
equale Marie. nich nisi ds maius aarda.
Us filiũ suũ. qͦm solũ de corde suo. eqͣlẽ sibi
genitum. tanꝙͣ. se ipsũ diligebat. ipsumi
dedit maꝵie. & exmaria fecit sibi filium.
ñ aliũ s eundem ipsũ. ut nafalit̾ esset.
unus idẽq cõminus filius dĩ ⁊ filiꝰ Marie.
Omnis nat̾a a cdõ ẽ creata. ⁊ ds ex maria ẽ
natus. d̃s omnia creauit ⁊ maria deum
generauit. ds̃ qui omĩa fecit. ipse se ex
maxia fecit. ⁊ sic onuĩa que fecerat refec᷑.
Qui potuit omnia de nichilo fac̾e: noluit
Ds̃ g. ẽ. pater rerũ creatarũ. ⁊ Maria mat̾¬

Expanded text:
abscondas te, domina, parum videnti, animae te abscondas te, domina, parum videnti, animae te quaerenti. Miserere, domina, animam post te anhelando languentem. Mira res, in quam sublimi contemplor Mariam locatam. Nihil est aequale Mariae: nihil, nisi Deus, majus Maria. Deus Filium suum, quem solum de corde suo aequalem sibi genitum, tanquam seipsum diligebat, ipsum dedit Mariae: et ex Maria fecit sibi filium, non alium, sed eumdem; ut naturaliter esset unus idemque communis Filius Dei et Mariae. Omnis natura a Deo est creata, et Deus ex Maria est natus. Deus omnia creavit, et Maria Deum genuit. Deus qui omnia fecit, ipse se ex Maria fecit; et sic omnia quae fecerat, refecit. Qui potuit omnia de nihilo facere, noluit Deus igitur est pater reru