comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ur pcor ista detis. fragili sub corpore cõstat.
errena sub legi p̃mi. fuit impus olim.
eligionis honor. cũ numina fusa metalhꝰ.
rtifices timuere sui. cum templa dicarẽt
bscisis de rupe diis. tc̃ forte licebat:
nnocuos mactare greges. fibrasq tepenteᷤ.
Confulere: et uocẽ pecudis morientis mextᷤ.
uerere: nc̃ libeat. uanis cessantib aris:
terno parere deo. qui semina uite:
Rebuit et uarus ꝓuentib arua locauit.
uiꝰ ab imꝑio. plenis consurgit aristis:
De granomortente seges palmesq recisus.
ulnere conceptas. fecundius educat uuas.
uo mod̾ante polũ. succedũt solib imbres.
Demꝑatẽporib que cum fugitiua recurrũt.
ost sua t̾ga: uagi constantia ꝑmanet anni
iscite iã uerũ. sacra de uirgine natum.
nt̾ris celebrare deum. nec uota feratis.
Lanigerꝰ dãpnosa g̃gi. q̾s lib̾at agnꝰ.
U nicus ablutũ. qͥ sangͥne comꝑat orbẽ
His dictis instructa fides. s corꝑis usuͤ:

Expanded text:
Cur, precor, ista datis? fragili quos corpore constat Cur, precor, ista datis? fragili quos corpore constat Terrena sub lege premi: fuit impius olim Relligionis honos, cum numina fusa metallis Artifices timuere sui, cum templa dicarent Abscissis de rupe deis; tunc forte libebat 182 Innocuos mactare greges, fibrasque tepentes Consulere, et vocem pecudis morientis in extis Quaerere; nunc libeat, vanis cessantibus aris, Aeterno parere Deo, qui semina vitae Praebuit, et variis proventibus arva locavit, Cujus ab imperio plenis consurgit aristis De grano moriente seges, palmesque recisus Vulnere conceptas fecundius evocat uvas, Quo moderante polum, succedunt solibus imbres, 183 Tempora temporibus, quae cum fugitiva recurrunt Post sua terga, vagi constantia permanet anni. Discite jam verum, sacra de Virgine natum, In terris celebrare Deum, nec vota feratis Lanigero damnosa gregi, quos liberat Agnus Unicus, ablutum qui sanguine comparat orbem. His dictis instructa fides: sed corporis usus
Abbreviated transcription (Latin):
Amq licaonios. incedens passil agros.
istram paułꝰ adit: fuit hac tc̃ claud̃ ĩ urbe.
uiplicio comitante: satus uestigia ferre:
e nascente mori. comꝑto dogmate pauli:
uomonitore pie tendt̃ ad sidera mente̾.
ox uoluit diuma seqͥ. bene claude iacebaͤ:
as pͥmũ graditure uias. petiꝰ ethera senso
u nec dũ moueariꝰ humo. pedibq negati:
onguis ire uales. paulꝰ speculatꝰ ab imo:
ectore quid caꝑet: claudiq fidelis amorẽ:
nuerbo iamstare dei. sic clarius infit.
urge citus. rectusq tuis imponere plantĩ.
Exequit᷑ precepta salus: et calle nouello:
rogredit᷑ ꝑsona uetꝰ: motuq frequenti.
ułsat ubiq solũ ꝑq omĩa currere tẽptãs
epetimet qͦd nescit iter. mͦ greszib ortꝰ.
nnoso langore senex. qͦd ut agnina cerñt.
Exclamãt. diuũ uocãt. acserta ministrãt
Ut mactanda feri ꝓcedat inctima tauri.
¶aulus adhec tuncã rumpit festinꝰ aꝑtam.
ic ꝓhibens rõne uiros. sollempnia nobis:

Expanded text:
amque Lycaonios incedens passibus agros Lystram Paulus adit. Fuit hac tunc claudus in urbe, Supplicio comitante satus, vestigia ferre egri, 179 Se nascente, mori. Comperto dogmate Pauli, Quo monitore piae tendunt ad sidera mentes, Mox voluit divina sequi: bene, claude, jacebas, Has primum graditure vias; petis aethera sensu, Cum necdum movearis humo, pedibusque negatis Longius ire vales. Paulus speculatus, in imo Pectore quid cuperet, claudique fidelis amorem In verbo jam stare Dei, sic clarius infit: Surge citus, rectusque tuis imponere plantis! Exsequitur praecepta salus, et calle novello Progreditur persona vetus, motuque frequenti Pulsat ubique solum, perque omnia currere tentans 180 Saepe timet, quod nescit, iter, modo gressibus ortus Annoso languore senex; quod ut agmina cernunt, Exclamant, divumque vocant, ac serta ministrant, Ut mactanda feri procedat victima tauri. 181 Paulus ad haec tunicam rumpit festinus, aperta Sic prohibens ratione viros: Solemnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Et testamentũ tibi nc̃. soboliq perbenne:
Constituas in carne meũ: ĩpucioꝰ ferro:.
Circumtide libens. et federẽnecte suꝑna
Secretã scrutem᷑ opem. uideam in isto:
U ulnera pacta dei. que testamenta recõdit:
ꝑuesci. ut terris consortia iungat olimpi:
Que didicit iuu̾are puer. qͥ primꝰ adundã
Repperit eccłe currentẽ fonte rebeccam.
Corporis ille locus. quo c̃cumcidit᷑ abram.
Iuxuriam lasciuus ht̃. uitiiq minister:
N ature sub lege iacet. pater ipẽ futurus.
Seminis unde salus. ad uitã pululat orbi.
Euacuat qͥd culpa grauat. truncata libido:
Uirgineum ꝓmittit opꝰ. hec namq ꝓpago:
Diumnũ concepit iter. hinc sacra mariã ẽ.
Ad partũ generata nouũ que coniugiꝰ experꝰ.
Mater mest. natusq dei de uirginis aluo
N ascit᷑ atq hominẽ mediator in oĩa cõpleti
H inc terrena leuans illinc celestia p̃stans
ꝑRecerit gͥ uetus xp̃o nascente figura

Expanded text:
Ut testamentum tibi nunc sobolique perenne Ut testamentum tibi nunc sobolique perenne Constituas in carne meum, praeputia ferro Circumcide libens, et foedera necte superna. Secretam scrutemur opem, videamus in isto Vulnere pacta Dei, quae testamenta recondit Praescius, ut terris consortia jungat Olympi, Quae didicit jurare puer, qui primus ad undam Reperit ecclesiae currentem fonte Rebeccam. Corporis ille locus, quo circumciditur Abram, Luxuriam lascivus habet, vitiique minister Naturae sub lege jacet, pater ipse futurus Seminis, unde salus ad vitam pullulat orbis, Evacuat, quod culpa gravat, truncata libido 189 Virgineum promittit opus; haec namque propago Divinum concepit iter; hinc sacra Maria est Ad partum generata novum, quae, conjugis expers, Mater inest, natusque Dei de Virginis alvo Emicat, atque hominem mediator in omnia complet, Hinc terrena levans, illic coelestia praestans. Praeterit ergo vetus, Christo nascente, figura.
Abbreviated transcription (Latin):
Que populo docili cecineit ore ꝓphete:
In nobis complesse dm. qͥ maluit emptor:
Omnib ẽẽ salus. nullum discernere passꝰ
In p̃cio quo uita redit. mͥ ussit aꝑtam.
Gentib hanc monstraluã: qͥd uota morari.
isceri cũ luce noua: qͦs gratiã purgat:
Ut ueniãt. lex nulla uetat. celestis amoris:
Materia ẽ festina fides: hanc xp̃c adoptat:
Lanc facit ẽẽ suam. qua qͥsq merebit᷑ uti.
Ciecumcis adest. et iure renascitim undis.
Pastorẽ statuere sequi. placet g ministros:
I⁊ Re simul. scͥptisq piis ab soluere gentes.
H oc illis ñ stare iuigum. tñ eẽ cauendum.
Ne fimulatra colant. qͥrum libamina semꝑ:
Execranda forent. ne suffocata cruore:
Qemaculant᷑ edant: ne seuior boste libido:
hos in pura pͥmat. qͦs lux baptismate mũdat
Clarꝰ ut liq̃at huiꝰ docum̃ta fignre:
Et ꝓgress a pri. cur iam discedãt uagor
ꝑrincipiũ meminisse iuuat. ds ingt abrade.

Expanded text:
Quae populo docili cecinerunt ore prophetae, Quae populo docili cecinerunt ore prophetae, In nobis complesse Deum, qui maluit emptor 187 Omnibus esse salus, nullum discernere passus. In pretio, quo vita redit: mihi jussit apertam Gentibus hanc monstrare viam; quid vota morari, isceri cum luce nova? quos gratia purgat, Ut veniant, lex nulla vetat, coelestis amoris Materia est festina fides, hanc Christus adoptat, Hanc facit esse suam, qua quisque merebitur uti, Circumcisus adest, et jure renascitur undis. Pastorem statuere sequi, placet ergo ministros Ire simul, scriptisque piis absolvere gentes, Hoc illis non stare jugum, tamen esse cavendum 188 Ne simulacra colant, quorum libamina semper Exsecranda forent; ne, suffocata cruore Quae maculantur, edant; ne, saevior hoste, libido Hos impura premat, quos lux baptismate mundat. Clarius ut liqueant hujus documenta figurae, Et progressa prius, cur jam discedat imago, Principium meminisse juvat: Deus inquit, Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
Amrabidas hominũ paulꝰ suꝑauat iras:
elificante fide subitas uomuere ꝓcellas:
udaica de nibe doli. non peimitus ulbi:
osse lauacra dari: qͣm ccumcisio carniᷤ:
Iccedat de lege dei. gens dura qͥd ultra:¬
d lapides ferrũq uocas. hoc umbra figure
Non syecies mansura. simulata relinquȩ: fu¬
Que iam certa uides. xp̃i processit ab ore:
Uita manẽs. omnesq iubet de fonte renasci:
Quiueniunt. curmenbra secẽt partẽ esoluãt
Cum totũ saluare q̃ant. si ͤ quere uetusto
More primi nouitatis opẽ. ne q̃re. deflexaq ret.
Iumina constitui. pꝰqͣm uia rectior om̃s
Dirigit. et cesit illustrat sentibꝰ orbem.
ite sub ambigua paulꝰ ioca tendit ad urbi
Syiradiant monim̃ta crucis scõsq reuisit.
Iuras apłici ꝓceres. quib omnia presens:
Que sint gesta refert. petr᷑ cui maxima cura ẽ.
Cõmissos augere g̃ges. ad pascua cunctos:
Se duce leta uocans: has explicat ore lõqlaˢ.
Nernitis etnum seclis memorata uetustis:

Expanded text:
am rabidas hominum Paulus superaverat iras; Velificante fide, subitas vomuere procellas Judaica de nube doli, non primitus ulli Posse lavacra dari, quam circumcisio carnis Accedat de lege Dei: gens dura, quid ultra Ad lapides ferrumque vocas? haec umbra figurae, 186 Non species mansura fuit; simulata relinque, Quae jam certa vides; Christi processit ab ore Vita manens, omnesque jubet de fonte renasci, Qui veniunt: cur membra secent, partemque resolvant, Cum totum salvare queant? ne quaere vetusto More premi novitatis opem, deflexaque retro Lumina constitui, postquam via rectior omnes Dirigit, et caesis illustrat sentibus orbem. Lite sub ambigua Paulus loca tendit ad urbis, Cui radiant monumenta crucis, sanctosque revisit Juris apostolici proceres, quibus omnia praesens, Quae sint gesta, refert. Petrus, cui maxima cura est Commissos augere greges, ad pascua cunctos, Se duce, laeta vocans, has explicat are loquelas: Cernitis aeternum saeclis memorata vetustis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iquo natura ẽ nuua creata mali.
Oye uegetet corpus materiam ue suam.
Sed cum libertas discedit ab ordine recto.
Non seruant ꝓpͥum. q̃ bona st̃ modulum.
In culpa et uitio ẽ. uagus in contraria motꝰ.
Fitq malũ ueram degeruisse uiam.
In quam si toto ꝓperet qͥs corde reuerti.
N ullus neglecti limits error erit.
Totaq deleti peccati pena peribit.
Deus cum aliqͥd male poscit᷑ dando irascit᷑
non dando miseretur Epignamnia.¬
umds effectus p̃cib si p̾stat iniquis:
Syyltum concedit. quod nocitura negat
Erirantes uoto ñ uult delinquere facto.
Inatus sineret quod ꝓhibet placidus.
Discat felici supplex gaudere repulsu.
Incipiatq animo pellere quã uoluit.
Parcentẽq d̾m noscat s cum ruiturus
Non exaudiri nerueret meruit.

Expanded text:
quo natura est nulla creata mali. que vita est, Quae vegetet corpus, materiamque suam. Sed cum libertas discedit ab ordine recto, Nec servant proprium quae bona sunt, modulum, In culpa et vitio est vagus in contraria motus, Fitque malum veram deseruisse viam. In quam si toto properet quis corde reverti, Nullus neglecti limitis error erit: Totaque deleti peccati poena peribit, Deus cum aliquid male poscitur, dando irascitur, non dando miseretur. 673 Cum Deus effectum precibus non praestat iniquis, Multum concedit, quod nocitura negat. Errantes voto non vult delinquere facto, Iratus sineret, quod prohibet placidus. Discat felici supplex gaudere repulsa, Incipiatque animo pellere quod voluit. Parcentemque Deum noscat sibi, cum ruiturus Non exaudiri, ne rueret, meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
uditiũ humanũ. qd faui sepe neccõe ẽ. S
Non semꝑ recipit regula iusticie.
At dñi incunctis equa ẽ ueraxq potestas
Aspectum cuiꝰ nulia remota latent.
balis laudet᷑ uidex. timeat᷑ a meturr
Qui uere iustus ꝑermanet atq bonꝰ.
Ad ũsos reuoraꝰ. conu̾fi cuncta remittens.
tq malis ueniã dando bonos faciens.
ongͦ audacit mensueri nescia culpet.
Splacuit sũim iudicis arbitrio.

Expanded text:
udicium humanum, quod falli saepe necesse est, Non semper recipit regula justitiae. At Domini in cunctis aequa est veraxque potestas, Aspectum cujus nulla remota latent. Talis laudetur judex, timeatur, ametur, Qui vere justus permanet atque bonus: Adversos revocans, conversis cuncta remittens, Atque malis veniam dando bonos faciens. Non ergo audacter mens veri nescia culpet, Quod placuit summi judicis arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
ponte sua subiit sumpto qͣm corpore xp̃c:
ui cum passurus ligno sublimis in alto:
enderet nexus culpas dum penderet orbiꝰ:
n latus extensi defixit missile lictor.
Protinus exiliens manauit uuln̾e limfa.
Quam uiuum popłis iam tũ spondente laua.
lurit martiriũ signãs et sanguiniꝰ unda. crũ:¬
Inde qͥescenti gemina dum nocte iaceret.
De lateris menbro surgens ecclesia nupsit.
rincipio rector tanti sacrare figuram:
Disponens uincli. nectit conubia uerbo.

Expanded text:
Sponte sua subiit sumpto quam corpore Christus. Sponte sua subiit sumpto quam corpore Christus. Qui cum passurus ligno sublimis in alto Penderet nexus, culpas dum penderet orbis. In latus extensi defixit missile lictor. Protenus exiliens manavit vulnere lympha, Qua vivum populis iam tum spondente lavacrum Fluxit martyrium signans et sanguinis unda. Inde quiescenti, gemina dum nocte iaceret, De lateris membro surgens ecclesia nupsit. Principio rector tanti sacrare figuram Disponens vincli nectit conubia verbo:
Abbreviated transcription (Latin):
ec que mũdamꝰ cernis pulcherrima rebꝰ:
Increm̃ta nouis ornatum tensa per orbẽ.
olus habe totisq prior dominare fruendo.
u mͥn cunctat᷑ famulent᷑ maximus ordo est:¬
e parere pio qui subdidit omnia patri.
on species ulle ne numina uana colant᷑:
on siqͥd cȩlo sublime nouũq coruscat:
on que uel terris uiuunt formata uel undiᷤ:
Nec qͦd forte premens ꝓhibet natura uideri.
sibus istatus non cultib ess e memento:
Preceslens factis factorem pronus ad ora.
Nterea serus noctis primordia uespen:
oluit᷑ et sompno larati corporis adam.
ui pat̾ omĩpotens preggõ per corda soporẽ:
ecit et in menso tardauit pondere sensus.
is ut nulla queat sopitam soluere mentẽ:
on si forte fragor secura uerberet aures:
ed nec pressa manu rupissent mbraqͥetẽ
Erigitur pulcro genialis forma decore:
Inq nouũ subito ꝓcedit femina uultũ
Quamd̾s eterna consurgens lege marito:
Coniugii fructu pensat dispendia menbri
stius inditium somini mors illa secuta est

Expanded text:
ec quae mundanis cernis pulcherrima rebus Incrementa novis, ornatum tensa per orbem, Solus habe, totisque prior dominare fruendo. Tu mihi, cuncta tibi famulentur: maximus ordo est, Te parere pio qui subdidit omnia patri. Non species ullae, nec numina vana colantur, Non si quid coelo sublime novumque coruscat, Non quae vel terris vivunt formata, vel undis, Nec quod forte premens prohibet natura videri. Usibus ista tuis, non cultibus, esse memento: Praecellens factis factorem pronus adora. Interea sextus noctis primordia vesper Ret somno laxati corporis Adam, Cui Pater omnipotens pressum per corda soporem Jecit, et immenso tardavit pondere sensus, Vis ut nulla queat sopitam solvere mentem. on si forte fragor securas verberet aures, ed nec pressa manu rupissent membra quieErigitur pulchro genialis forma decore Inque novum subito procedit femina vultum. Quam deus aeterna coniungens lege marito Coniugii fructu pensat dispendia membri. Istius indicium somni mors illa secuta est,
Abbreviated transcription (Latin):
ic mͥ si rectum uiuas et noxia cernas:
egere ñ possis contracto a cͥmine ꝑuiꝰ
Des ine mordaci fratrẽ disperdere sensu.
Qui tibi ceu dño subiectus colla p̃bebit.
ec tñ his fractus fratrẽ deducit ad arua
tq ibi deprensũ deserto in gramine uidit.
Elidit geminis fraudãs pia gutt᷑a palmiᷤ
Qd̵ factũ dñs celo speculatus ab alto
Disqͥrit qͥnã terraꝵ degat abelus
Ille negat positum custodẽ se fore fratris.
Cui d̃s effatur ñne uox sanguinis eius:
Ad me missa sonat celsumq ascendit ad axẽ.
Nosce gͥ mansura tͥ pro crimine tanto.
Nã mͦ que maduit germani sangͥne t̾ra:
In uiso maledicta tibi cõmissa negabit
Semina et absũptis fructũ ñ ꝓferet ħbiᷤ.
Torpid̾: ut multo collidẽs m̃bra tremore

Expanded text:
Dic mihi, si rectum uiuas et noxia cernas, Dic mihi, si rectum uiuas et noxia cernas, Degere non possis contracto a crimine purus ? Desine mordaci fratrem disperdere sensu, Qui tibi ceu Domino subiectus colla praebebit., Nec tamen his fractus fratrem deducit ad arua Atque ubi deprensum deserto in gramine uidit, Elidit geminis fraudans pia guttura palmis. Quod factum Dominus caelo speculatus ab alto Disquirit quonam terrarum degat Abelus? Ille negat positum custodem se fore fratris. Cui Deus effatur: nonne uox sangad me missa sonat celsumque ascendit ac axem?" nosce igitur mansura tibi pro crimine tanto-; nam modo quae maduit germani sanguine terra, inuiso maledicta tibi conmissa negabit semina et absumptis fructum non proferet herbis, torpidus ut multo conlidens membra tremore
Abbreviated transcription (Latin):
Obuersosq locat medioq eliminat igni:
In quo ꝑceleri cherubin euolutt᷑ esty.
um calidos deferuet apex. flãmaꝰq uolutat.
Quis dñs pigro ne frigore menbra frigerẽt:
Consuit euulsas pecudũ de uiscere pelles.
Operiens nudos calidis de uestib artus.
Ergo ubi conuigio se se iam fidꝰ adamꝰ:
Esse uirũ sensit: nom̃ genitricis amate
Exbibet uxori binos qͥ germine factos:
Continuo genitor: diũ sis nũcupat orsis.
tq cam hic nom̃ babet. cuiꝰ iunctꝰ abelus:
In nocuas multa seruabat cura bidentes.
At alius curuo terrã uertebat aratro:
Hi cũ ꝑpetuo ferrẽt sua dona tonanti:
Dissimiles fructu sensu suadente dedere.
am prior uberib fuerãt que ꝓsata glebis:
Obtulit ast alius miti se denouet agno.
Exta gerens sincera manu. ad ipẽq niualẽ.
Confestimq placet dño pia uota tuenti.
Qyod ꝓpter gelida cam in canduit ira.
Qyẽ d̾s alloquio dignatas talib infit:

Expanded text:
Obuersosque locat medioque eliminat igni, Obuersosque locat medioque eliminat igni, In quo perceleri Cherubim euoluitur aestu, Dum calidus deferuet apex flammasque uolutat. Quis Dominus, pigro ne frigore membra rigerent, Consuit euulsas pecudum de Discere pelles Operiens nudos calidis de uestibus artus. Ergo ubi coniugio sese iam fidus Adamus Esse uirum sensit, nomen genitricis amatae Exhibet uxori. binos qui germine factus Continuo genitor diuersis nuncupat orsis. Atque Cain hic nomen habet, cui iunctus Abelus: Innocuas multa seruabat cura bidentes, At alius curuo terram uertebat aratro. Hi cum perpetuo ferrent sua dona tonanti, Dissimiles fructus sensu suadente dedere. Nam prior uberibus fuerant quae prosata glebis Optulit: ast alius miti se deuouet agno, Exta gerens sincera manu adipemque niualem. Confestimque placet Domino pia uota tuenti. Quod propter gelida Cain incanduit ira. Quem Deus adloquio dignatus talibus infit:
Abbreviated transcription (Latin):
licet omĩpotẽs condẽpnat gesta draconiᷤ.
recipiens cunctiꝰ inuisũ uisere monstrõ.
ectore mox fuso ꝓreppere tũ sola morsu:
andere: mansuro q̃cumq ĩ tẽpora bello:
ymanos inter sensus ipsumq labentẽ:
ertice ut abiecto pronus pꝰ crura uiroꝵ
erperet ut calcet dũ labens cõminꝰ ĩstat:
emina fraudigeris misere decepta suadebs:
icipit duro discrimine ponere partum:
Senuitiũq sui studio perferre mariti.
u uero cui uisa fuit sentencia uerax:
Conuigis. ĩmiti cessitq uicta draconi:
Deflebis miserũ ꝑ tempora longa laboꝵẽ.
am tͥ triticee surget ꝓ germine messis:
Cardiuis: et spinis multũ paliurꝰ acutis.
Ut cum uiscerib lassis et pectore mesto:.
Olurima sollicitos p̾stent suspiria uictos.
Donec in occiduo uenienti tẽpore mortiᷤ.:
nde geris corpꝰ terrȩ reddare iacenti.
is actis dñs trepidis dat tedia uite
Deiectosq ꝓcul sacratis dimouet ortiᷤ

Expanded text:
Ilicet omnipotens condemnat gesta draconis, Ilicet omnipotens condemnat gesta draconis, Praecipiens cunctis inuisum uisere monstrum: Pectore mox fuso prorepere, tum sola morsu Mandere, mansuro quaecumque in tempora bello Humanos inter sensus ipsumque labantem, Vertice ut abiecto pronus post crura uirorum Serperet, ut calcet dum labens comminus instat. Femina fraudigeris misere decepta suadelis, Praecipitur duro discrimine ponere partum Seruitiumque sui studio perferre mariti. Tu uero cui uisa fuit sententia uerax Coniugis, immiti cessit quae uicta draconi, Deflebis miserum per tempora longa laborem: Nam tibi triticeae surget pro germine messis Carduus et spinis multum paliurus acutis, Vt cum uisceribus lassis et pectore maesto Plurima sollicitos praestent suspiria uictus, Donec in occiduo uenientia tempore mortis, Vnde geris corpus, terrae reddare iacenti. His actis Dominus trepidis dat taedia uitae, Deiectosque procul sacratis dimouet hortis
Abbreviated transcription (Latin):
Copulit insueto munus deferre marito.
S simul ac sumpsit. detersa nocte nitenteᷤ:
Emicuere oculi: mundo splendente sereni.
Ergo ubi nudatũ ꝓspexit corpus uterq:¬
ue pudenda uident. ficulniꝰ frõdib umbrãt.
orte sub occiduo dñi iã lumine solis:
gnosẽt sonitũ. trepidiq ad deuia tendt̃.
um dñs cȩli: mestum compellat adamũ.
Dic ubinc̃ degas. respondit talia supplex.
dñe affatus pauido sub corde tremisco:
agne tuus nudꝰq metu frigente fatigor.
um dñs: qͥs poma dedit noralia uobis:
radidit hec mulier dũ dicit lumĩa ꝓmp
adenti ꝑfusa die. liqͥdũq serenũ: tũ ÷¬
ffulsisse sibi: solemq et sidera celi.
rotinꝰ ira dei turbatam territat euam:
uctorẽ uetiti. dũ q̃rit marimꝰ acti.
la sub hec pandit serpentis suasa ioqͣntis:
ccepi fallente dolo blandoq rogatu.
am sua uipereis intexens uerba uenens:
ec mͥ p̾cunctis narrauit dulcia pomis.

Expanded text:
Compulit insueto munus deferre marito. Compulit insueto munus deferre marito. Quod simul ac sumpsit, detersa nocte nitentes Emicuere oculi mundo splendente sereni. Ergo ubi nudatum prospexit corpus uterque Cumque pudenda uident, ficulnis frondibus umbrant. Forte sub occiduo Domini iam lumine solis Agnoscunt sonitum trepidique ad deuia tendunt. Tum Dominus caeli maestum compellat Adamum: Dic ubi nunc degas? respondit talia supplex : O Domine, adfatus pauido sub corde tremisco, Magne, tuos nudusque metu frigente fatigor. Tum Dominus: quis poma dedit noxalia uobis? Tradidit haec mulier, dum dicit lumina promptim Candenti perfusa die liquidumque serenum Adfulsisse sibi solemque et sidera caeli. Protinus ira Dei turbatam territat Euam, Auctorem uetiti dum quaerit maximus acti. Illa sub haec pandit: serpentis suasa loquentis Accepi fallente dolo blandoque rogatu: Nam sua uipereis intexens uerba uenenis Haec mihi prae cunctis narrauit dulcia\'pomis. ,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic positus custos adamꝰ cũ conuige fides.
Atq opifex tali formatur uoce tonantis
Ne trepidate simul licitos p̾cerpere fructos:
Quos nemꝰ intonsũ ramo frondente creauit:
Solliciti ne forte malũ noxale iegatis:
dͦ iuret ex gemino discreta ad munia suco
Nec minꝰ interea cecos nox aita tenebat
Ac modo formatos uestis nec texerat artos
Has inter sedes et baccis mittib ortus.
Spumeus astuto uncens animalia sensu:
Serpebat tacite spiris frigentib auguis.
Liuida mordaci uoluens mendatia sensu.
emineo temptat sub pectora mollia corda.
Dic mͥcur metuas felicia germina mali:
umqͥd poma d̾s ñ omnia nota sacrauit:
Equis si studeas mellitos carpere uictus
yreus astrigero redibit cardine mundꝰ.
ua negat uetitosq timet contĩgere ramoᷤ
Sed tñ infirmo uincunt᷑ pectora sensu:
Ilicet ut niueo iã micia dente momordit.
dfulsit nulla maculatũ nube serenum.
bỹ sapor illecebrã mellitis faucib indens.

Expanded text:
Hic positus custos Adamus cum coniuge fida Hic positus custos Adamus cum coniuge fida Atque opifex tali formatur uoce tonantis: Ne trepidate simul licitos praecerpere fructus, Quos nemus intonsum ramo frondente creauit, Solliciti ne forte malum noxale legatis, Quod uiret ex gemino discreta ad munia suco. Nec minus interea caecos nox alta tenebat Ac modo formatos uestis nec texerat artus. Has inter sedes et baccis mitibus ortus, Spumeus astuto uincens animalia sensu, Serpebat tacite spiris frigentibus anguis, Liuida mordaci uoluens mendacia sensu, Femineo temptat sub pectore mollia corda: Dic mihi cur metuas felicia germina mali? Numquid poma Deus non omnia nota sacrauit? E quis si studeas mellitos carpere uictus, Aureus astrigero rediilla negat uetitosque timet contingere ramos: sed tamen infirmo uincuntur pectora sensu. ilicet ut niueo iam mitia dente momordit, adfulsit nulla maculatum Tum sapor illecebram mellitis faucibus indens,
Abbreviated transcription (Latin):
Sacratã statuens uenturi ad gaudia sechi.
licet exibitis animantũ ex ordine turbis.
Uiritim cunctis nom̃ qͦd ꝑmanet indit.
Adamꝰ donata sibi prudentia sollers.
Quẽ d̾s auoquio iunctã dignat᷑ et euam.
Crescite multimodo uenturã ĩ tẽpora party.
Ut polus et plene ur̃o sint g̃mine terre:
Heredesq mei uarios decerpite fructos:
Quos nemora et pingui reddt̃ de cespite cãpi
ec ubi disseruit: leta paradisus in aula:
Coniunctũ generãs uite mortisq saporem:
Edib ĩ mediis puro fluit agmine flumen.
Q dͦ rigat in signes liquidis de fluctibꝰ ortus.
uadrafidosq secat undante ex fonte meat᷑.
Fyson auriferis p̾diues fluctuat undis:
Conspicuasq terit rauco de gurgite gẽmas.
Prãsinus huic nom̃ illi ẽ carbunculꝰ ardens.
Perspicuusq uadis terrã p̃lambit eiulam.
Post hũc ethiopas geon ad lapsus opimat
Terciꝰ et tigris eufrati adiunctus ameno:
ssiriam celeri discretim flumine sulcans

Expanded text:
Sacratam statuens uenturi ad gaudia saecli: Sacratam statuens uenturi ad gaudia saecli: Ilicet exhibitis animantum ex ordine turbis Viritim cunctis nomen quod permanet indit Adamus donata sibi prudentia sollers. Quem Deus alloquio iunctam dignatur et Euam: . Crescite multimodo uentura in tempora partu, Vt polus et plenae uestro sint germine terrae, Heredesque mei, uarios decerpite fructus, Quos nemora et pingui reddunt de cespite campi. Haec ubi disseruit, laeta paradisus in aula IConiunctum generans uitae mortisque saporem. v Aedibus in mediis puro fluit agmine flumen, Quod rigat insignes liquidis de fluctibus ortus Quadrifidosque secat undante ex fonte meatus. Fison auriferis praediues fluctuat undis Conspicuasque terit rauco de gurgite gemmas : Prasinus huic nomen, illi est carbunculus ardens, Perspicuusque uadis terram praelambit Euilat. Post hunc Aethiopas Gaeon adlapsus opimat. Tertius est Tigris, Eufrati adiunctus amoeno, Assyriam celeri discretim flumine sulcans.
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta die accipiũt liqͣntia flumina pisces
Et uolucres uarias suspendt̃ corpora pẽnas.
Sexta pater gelidos inspira lubricat angueᷤᷤ
Quadrupedũ g̃ges totos diffundit ĩ agros
Cunctaq muttiplici. mãdauit cresc̃e passĩ:
Germine et ĩmensis errare et pascere terris
ec ubi constituit diuina potencia uissu.
Rectorem ĩsꝑiciẽs mũdanis defore reb:
Hꝰ ec memorat hoĩem nr̃is faciamꝰ ĩ unguẽ.
U ultib ad similẽ toto qui regnat in orbe
Et licet᷑ uno solo posset conponere uerbo
Ipse tñ sc̃a dignatus ducere dextra:
Inspirat brutũ diuino a pectore pectus.
uẽ postqͣm effigie formatũ ceu sua uidit:
Metit᷑ solum mordaces uoluere curas.
tq artus mixta geminos substancia firmet
ndit᷑ et nomen uitȩ qͦd dicitur eua.
Qua propt̾ nati linquũt de more parentes
Conuigibq suis positis cũ sedib herent.
Septima luce d̃s factorum fine qͥeuit.

Expanded text:
Quinta die accipiunt liquentia flumina pisces Quinta die accipiunt liquentia flumina pisces Et uolucres uarias suspendunt aere pennas. Sexta pater gelidos in spiras lubricat angues Quadrupedumque greges totos diffundit in agros Cunctaque multiplici mandauit crescere passim Germine et immensis errare et pascere terris. Haec ubi constituit diuina potentia iussu, Rectorem inspiciens mundanis defore rebus Haec memorat: hominem nostris faciamus in ungue. Vultibus adsimilem, toto qui regnet in orbe. Et licet hunc uno posset conponere uerbo, Ipse tamen sancta dignatus ducere dextra, Inspirat brutum diuino a pectore pectus. Quem postquam effigie formatum ceu sua uidit, Metitur solum mordaces uoluere curas. Atque artus mixtu gemino substantia firmet. Inditur et nomen uitae quod dicitur Eua. Quapropter nati linquunt de more parentes Coniugibusque suis positis cum sedibus haerent. Septima luce Deus factorum fine quieuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uelmodicũ facientis opꝰ qͦd mente reclamet.
Pectore contuso lacrimans et uoce fidel
Obses sermo tuus nr̃o nã corde tenetur
Quo te ꝓmittis nimia pietate parentẽ¬
rincipio dñs celũ t̾rãq locauit.
Nãq erat ĩ formiᷤ fluctuq abscondita
tellus: Inmensꝰq d̾s sr̃ eqͦrauasta
meabat. Dỹ chaos et nigrȩ fusca¬
bat᷑ cucta tenebre: Has dũ disiuingi iꝰsit a car¬
dine fat᷑. Lxx fiat et clare nitueit oĩa mũdo.
Cu dñs primi complesset facta diei:
Condidit albentẽ nebulis nascentib axẽ.
ercia lux faciem t̾rarũ fulua retexit:
nida mox posito narrat᷑ nomine terra.
Florea uentosis consurg̃t̃ germina campiꝰ.
omiferiq simul ꝓcuruãt brachia rami.
Quarta die generat solis cũ lamꝑade lunã:
Et stellas tremulo radiantes lumine fingit
Hec elem̃ta dedit subiecto ĩ signia mundo:
Tempora quȩ doceãt uarios mutanda ꝑ ortuᷤ.

Expanded text:
vel modicum fvel modicum fPectore contuso lacrymans, et voce fideli. Obses sermo tuus nostro nam corde tenetur, Quo te promittis nimia pietate parentecipio Dominus caelum terramque locauit : Namque erat informis fluctuque abscondita tellus, Immensusque Deus super aequora uasta meabat, Dum chaos et nigrae fuscabant cuncta tenebrae. Has dum disiungi iussit de cardine, fatur: Lux fiat, claro et micuerunt omnia mundo. Cum Dominus primi complesset facta diei, Condidit albentem nebulis nascentibus axem:Tertia lux faciem terrarum fulua retexit, Arida mox posito narratur nomine terra, Florea uentosis consurgunt germina campis Pomiferique simul procuruant brachia rami. Quarta die generat solis cum lampade lunam . Et stellas tremulo radiantes lumine fingit: Haec elementa dedit subiecto insignia mundo, Tempora quae doceant uarios mutanda per ortus.
Abbreviated transcription (Latin):
essoꝵ uirtꝰ. dans nutrim̃ta salutis.
Qui facit eternã ut mortalia lege latenti.
Menbra tegant aĩam uento spirãte loqͣci:
Qui lune crescente globo iubente qͦ crescant
luctib adiectis crescant cũ fontib amneᷤᷤ
Crescat et inclusũ capiti genꝰ om̃e cerebri.
Et minuat᷑ aqua luna minuente minore
c decrescente decrescant lege ꝑhenm.
Qui reges et regna domat sternitq potenteᷤ.
eicit elatos et mergit ab arce superbos.
tq oppressores d̾s̃ opprimit et pus ultor
Eleuat elisos: et consolat᷑ ad actos:
yctib et dãpnis & uuln̾a seua dolentes.
u nobis inuicte d̾s pietate medelam:
Inpendis cũ sc̃a salus medicamine nullo::
̾species t̾rena parat languoris adepti:
Spes hõĩum cernẽs: et uota p̾cantia cõplẽs
Aspice deiectũ despectum toile parumꝑ.
Confessũq uiua. quẽ penitet ẽe nocentẽ
Ut ualeã narrare tuas hoc carmine laudeᷤ:
Quas pot̾o. nã nemo ualet narrare creatꝰ:

Expanded text:
Fessorum virtus, dans nutrimenta salutis. Fessorum virtus, dans nutrimenta salutis. Qui facit aeternam ut mortalia lege latenti Membra tegant animam, vento spirante loquaci; Qui, lunae crescente globo, jubet aequora crescant Fluctibus abjectis, crescant cum fontibus amnes, Crescat et inclusum capite genus omne cerebri, Et minuantur aquae luna minuente liquores, Ac decrescenti decrescant lege perenni. Qui reges et regna domat, sternitque potentes, Dejicit elatos, et mergit ab arce superbos, Atque oppressores Deus opprimit, et pius ultor Elevat elisos, et consolatur adactos Luctibus et damnis, et vulnera saeva dolentes. Tu nobis, invicte Deus, pietate medelam Impendis, cui cuncta salus medicamine nullo species terrena parat languoris ad aestus. spes hominum cernens et vota precantia complens aspice deiectum, despectum tolle parumper confessumque iuva, quem paenitet esse nocentem, ut valeam narrare tuas hoc carmine laudes, quas potero nam nemo valet narrare creatus
Abbreviated transcription (Latin):
Grandinis atq niuis qͥ nouit q̃ sit origo.
Qui dat fulmieos collisis nubib ignes.
Qui laxas abscondit aqͣs et continet imbreᷤ.
Qui scit quo nitidꝰ cristallꝰ uentre creetur.
Candida materies glacies imitat᷑ hibernas
ui noctes hiemis ꝓducit sole minore:
Et solis ꝓtendit iter flãmantib horis.
Oui phebi saltus statuit lunȩq labores
Qui roseis stellare nemꝰ: uł florib agros:
Imperat: autumpni. qͥ dulcia poma saporat.
Et fragiles hiemis uariat in uitib uuas.
Ut cib et potꝰ sint ubera dulcia musti.
Qui dat coruoꝵ pullis alim̃ta facitq:
ouerit ut uultur qua sit regione cadauer
ux rectorq sagax qm mox ĩuitat ad escã.
Precipit aut aquilȩ semo renouare iuuẽtã
ue rostro crescente: famẽ tołabat ab unco.
ui pascit qͦdcũq creat pietate parentis.
ite certa salus ꝑmille pericula mortis.
Debilib uirtꝰ: opulentia maior egenis.
yxiliũ miseris spes et defensio pressis.

Expanded text:
Grandinis atque nivis qui novit quae sit origo, Grandinis atque nivis qui novit quae sit origo, Qui dat fulmineos collisis nubibus ignes, Qui laxas abscondit aquas, et continet imbres, Qui scit quo nitidus crystallus ventre creatur, Candida materies glacies imitatur aquarum. Qui noctes hiemis producit sole minore, Et solis protendit iter flammantibus horis, Qui Phoebi saltus statuit, lunaeque labores, Qui rosulis stellare nemus, vel floribus agros Imperat autumni, qui dulcia poma saporat, Et fragiles gemmis variat in vitibus uvas, Ut cibus et potus sint ubera dulcia musti. Qui dat corvorum pullis alimenta, facitque Noverit ut vultur qua sit regione cadaver, Dux odor usque sagax quem mox invitat ad escam: Praepetis aut aquilae senio renovare juventam, Qui rostro crescente famem tolerabat obunco. Qui pascit quaecunque creat pietate parentis, Vitae certa salus per mille pericula mortis, Debilibus virtus, opulentia major egenis, Auxilium miseris, spes et defensio pressis,
Abbreviated transcription (Latin):
t totũ capit una manꝰ: qͦd sermo creauit
nus ubiq d̾s: dum iussio rumꝑet ima.
i tantũ pius ẽ. qͣntũ decet omnipotentẽ
d nulla uirtute minor nisi uerberis ira.
Sed uotis et sponte bonus pietate & amore.
uẽ mẽs pura iuiuat hominũ ñ uictima sup
⁊ se peniteãt sceleris: mala uota reorum
t noua succedãt animoꝵ uota piorum.
lle etenĩ d̾s ẽ. qͣm nuua retardat origo.
uiꝰ ab aspectu. montes et saxa fluiscũt:
Incineres et puluis erit. quẽ dure ligabãt
ui uisa tellure: simul mox pond̾a mundr
oncutit et subito mõstrat uaga t̾ra tremorẽ:
c formidatos ostendit pendula motꝰ
Alueus expauit uiolato uertice turgens:
Dum reduces sentiret aqͦs et sisteret ãnem:
Uisa dei facies et marmora glauca fugaret:
Gurgitis equorei: quo mundꝰ cingit᷑ omĩs.
Et pelago spaciante fretis ac littoris esty.
Qui de thesauris uentoꝵ flamina mittit:
Et frenat rapidas in tempestate ꝓcellas.

Expanded text:
Et totum Et totum Unus ubique Deus, dum jussio rumperet una. Qui tantum pius est, quantum decet omnipotentem Et nulla virtute minor, nisi verberis ira, Sed votis et sponte bonus, pietate et amore. Quem mens pura juvat hominum, non victima supplex Ut se poeniteant sceleris mala vota reorum, Et nova succedant animorum cordia piorum. Ille etenim Deus est, quem nulla retardat origo, Cujus ab aspectu montes et saxa fluiscunt In cineres, et pulvis erit, quem dura ligabant. Qui visa tellure, simul mox pondera mundi Concutit, et subito monstrat vaga terra tremorem, Ac formidatos ostendit pendula motus. Alveus expavit violato vertice turgens, Dum reduces sentiret aquas, et sisteret amnem Visa Dei facies, et marmora glauca fugaret Gurgitis aequorei, quo mundus cingitur omnis, Et pelago spatiante fretis ac littoris aestu. Qui de thesauris ventorum flumina mittit, Et frenat rabidas in tempestate procellas.
Abbreviated transcription (Latin):
ucifero redeunte polo. moriunt᷑ et astra.
unciꝰ aurore subductꝰ morte diurna:
ycifer extinctas reficit ꝑsidera flãmas.
Exhinc nocturnis uibar emicat igne corꝰco:
oscida puniceũ spargens aurora ruborẽ:
ucit ubiq diem ꝑtturum noctis ab umbris:
t tam̃ hec de sole perit: quo missa rubebat
oloculus cȩli famulis suꝑ astra tonantis:
uiꝰ ab aspectu languescunt sidera cȩli:
egelidis animet᷑ aquis percerula ponti:
ccidit: ipse dies suꝑ equora sole cadente:
Et quo reuersus ouit nouuᷤ eqͦre mane resur
esꝑe noct᷑no hc̃ radiata luce rubentẽ:  git.¬
urpureis abscondit aqͥs redditq diurne:
ispositũ natura suũ sub nocte sepultum:
ane resurgentẽ de fluctib orbe recepto
ot simul exempliᷤ moniti defũcta renasci.
Credamꝰ uirtute dei. qua cuncta creauit:
t generata uigent sub nutritore tonante:
ui cũ regna ꝑoli teneant steuantis & apti:
era concludit t̾ram leuat eqͦra soluit.

Expanded text:
Lucifero redeunte polo moriuntur et astra: Lucifero redeunte polo moriuntur et astra: Nuntius aurorae subductus morte diurna Lucifer exstinctas reficit per sidera flammas: Exhinc nocturnis jubar emicat igne corusco. Roscida puniceum spargens aurora ruborem Ducit ubique diem periturum noctis ab umbris; Et tamen haec de sole perit, quo missa rubebat. Sol oculus coeli, famulus super astra Tonantis, Cujus ab immensis languescunt sidera flammis, Ni gelidis animetur aquis per caerula ponti, Occidit ipse dies super aequora sole cadente; Et quo demersus, novus aequore mane resurgit. Vespere nocturno hunc radiata luce rubentem urpureis abscondit aquis, redditque diurne Depositum natura suum sub nocte sepultum, Mane resurgentem, de fluctibus orbe refecto. Tot simul exemplis moniti, defuncta renasci Credamus virtute Dei, qua cuncta creavit, Et generata vigent sub nutritore Tonante: 206 Qui cum regna poli teneat stellantis, et alti, Aera concludit, terram levat, aequora solvit;
Abbreviated transcription (Latin):
diusus rediere suos uultͦq sepulti:
octurnos ꝑpessa dies: oculatur imago.
ortua pars hominis qͦciẽs parꝰ uiua iacebat.
unera uiua gerẽs: uiuax ĩ morte cadauer:
Ac sine morte tñ uitali morte ꝑempta:
Et rediuiua salus reduci ꝑ m̃bra uapore:
Nascit᷑. et calidꝰ repecit uitalia sensus.
Ossa tenens: uenasq ciens: sudãsq meduuaᷤᷤ
enicis exactã renouat d̾s igne iuuentã
Combustꝰͦq senex tumulo ꝓcedit adultꝰ
Consumẽs dat m̃bra rogꝰ sine sorte sepulcri
gnib extinetis iã mortua flãma resiuigit
eddit᷑ ignis edar rediuiuo lumine candens.
Et scintilia uorax incendia uasta reducit.
Et qͦd fumꝰ erat: stridet iubar ignis anheli.
Igne uago rutilat᷑ apex: fax cetera lambit
t celum repetẽs erecto crine uagat᷑.
Mortua nox sub luce caditz perit aurea luna.
tq ꝑ ascensus et cornua colligit ignis
Et dum ceca latẽt: reꝑato lumine fulget
entit᷑q diem lux frigida solis imago.

Expanded text:
Ad visus rediere suos, vultusque sepulti; Ad visus rediere suos, vultusque sepulti; Nocturnos perpessa dies oculatur imago. Mortua pars hominis quoties pars una jacebat, Funera viva gerens, vivax in morte cadaver; Ac sine morte tamen vitali morte perempta, Et rediviva salus reduci per membra vapore Nascitur, et calidus repetit vitalia sensus, Ossa tenens venasque ciens, sudansque medullas. Phoenicis exhaustam renovat Deus igne juventam, Combustusque senex tumulo procedit adultus, Consumens dat membra rogus sine sorte sepulcri. Ignibus exstinctis, jam mortua flamma resurgit, Redditur ignis edax redivivo lumine candens, Et scintilla volans incendia vasta reducit, Et quod fumus erat, stridet jubar ignis anheli; Igne vago rutilatur apex, fax caetera lambit, Et coelum repetens erecto crine vagatur. Mortua nox sub luce cadit, perit aurea luna, Atque per ascensus et cornua colligit ignes, Et dum caeca latet, reparato lumine fulget, Mentiturque diem lux frigida solis imago.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne sit fixum reditꝰ ñ esse sepultis:
Cordib illoꝵ qui legis sc̃a ꝓphanant.
Annua cõspiciãt. agris frumenta renasci:
Mortua ꝑsulcos terrã findentis aratri.
Maior et ex trunci. surgit radicib arbor
Et foliis uestita uiret redeuntib annis.
Pampinꝰ uuifera uitis sarm̾̃ta reuestit.
Et gemina rosei redeunt uirgulta ruboris
Ambroseo reduces rũpunt᷑ cortice fructus.
Est cui uita fugax. et par cũ flore senectꝰ.
Ft rediuiua uirẽs. & crinib herba renatis.
Ligna renascunt᷑ reduci sub g̃mine cuncta
Que nc̃ herba fuit lignũ iacet herba fut᷑a.
s quameus exuitͣ stellato tegmine serpẽs
Delle renascenti rursꝰ redeunte iuuenta
Reptat hians anguis ꝑ sibila gutt᷑a pãdẽs
Frontib arboreis amittunt cornua cerui.
Inguib ad sumptis: s mox palmata resgc̃.
erie nudant᷑ aues: cum penna uetusta.
t noua subuestit. reparatas pluma uolu
ube tenebrarũ discussa: luice recepta:

Expanded text:
Sed ne sit fixum, reditus non esse sepultis Sed ne sit fixum, reditus non esse sepultis Cordibus illorum qui legis sancta profanant, Annua conspiciunt agris frumenta renasci Mortua per sulcos terram findentis aratri; Major et ex truncis surgit radicibus arbor, Et foliis vestita viret redeuntibus annis. Pampinus uvifera vitis sarmenta revestit, Et geminata sui redeunt virgulta ruboris. Ambrosio reduces rumpuntur cortice fructus, Et cui vita fugax, et par cum flore senectus, Sit rediviva virens et crinibus herba renatis. Ligna renascuntur reduci sub germine cuncta; Quae nunc herba fuit, lignum jacet, herba futura. Squammeus exuitur stellato tegmine serpens, Pelle renascenti, rursus redeunte juventa, Reptat hians anguis per sibila guttura pandens. Frontibus arboreis amittunt cornua cervi, Anguibus absumptis, sed mox palmata resurgunt. Aeriae nudantur aves, cum penna vetusta: Et nova subvestit reparatas pluma volucube tenebrarum discussa, luce recepta,
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa cõplectẽs agitat. fouet ĩserit urget̾
Un de genꝰ du̾sa trabt̃ et semina rerũ:
Ntificiꝰ formata manu: digesta mouẽt᷑
Ordine cunc̾ta suo manet irreuocabłe my
Nec tñ ĩtereũt: ꝑeũtia lege diurna: nus.¬
uis neget undifluos ꝓced̾e fontibꝰ ãnes:
Quas incessant̃ licet euomat ĩpete pleno
acturã tñ unda negat sentire fluenti.
OMnib hic mos ẽ. de flãmiᷤ tollere flãmaᷤ.
N ec minuit qͥcqͣm detractꝰ ab ignib ignes.
Dapna aliena solẽt alioꝵ lucra parare.
Hii q̾stꝰ ñ dãpna parãt ĩ fomite flãmȩ.
Detracte cui forte iubar succendit᷑ ignis.
Nec carnale genꝰ minuit factura creando.
Ecce dedit homini plusꝙͣ sͥ rex d̾s auctor
Format᷑ uirtute dei mas. unus. et una.
Et multos creat unꝰ hõ mansura ꝓpago:
Maxima fit generi. qͣs paruula fundit origo.
Panuula dum fuerit: succed̾e cura ꝑhenmᷤᷤ
Ne cõsũpta daret yꝰ secla resurgere uitȩ.

Expanded text:
Omnia complectens agitat, fovet, inserit, urget, Omnia complectens agitat, fovet, inserit, urget, Unde genus diversa trahunt et semina rerum, Artificis formata manu digesta vomuntur 197 Ordine cuncta suo: manet irrevocabile, munus, Nec tamen intereunt pereuntia lege diurna. Quis neget undifluos procedere fontibus amnes Incessanter aquas licet evomat impete pleno, Jacturam tamen unda negat sentire fluenti. Omnibus hic mos est de flammis tollere flammas, Nec minuit quidquam detractus ab ignibus ignis. Damna aliena solent aliorum lucra parare; Hic quaestus non damna parant. In fomite flammis Detractis auferte jubar, succiditur ignis. Nec carnale genus minuit fetura creando: Ecce dedit homini plusquam sibi rex Deus auctor, Formatur virtute Dei mas unus et una, Et multos creat unus homo, mansura propago Maxima fit generis, quam parvula fundit origo. Parva Deo fuerat succedere cura peremptis, Ni consumpta daret post saecla resurgere vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
t similis qͥ factꝰ erat de puluere xp̃o:
His dominaret᷑ cunctis sub carne creatis.
Corpora corporib serinrẽt cũcta subacta
Sp̃s int̾ea seruit sine corpore uentꝰ
Uent̾ agit nubes. ĩnubua crassior aer:
Cogit᷑. hinc imbreᷤᷤ ueniũt placidũq serem̃.
Uentꝰ alit fluctꝰ. et uentꝰ spicat aristas.
Uentilat estiuo qͣs flatu mollior aura.
Deflorat fluctꝰ atq excutit arbore flores
Flatib accendit flãmas. et temꝑat estos.
Flatib alternis redeũt comitantia uite
Itq reditq suos repetendo sp̃s haustus.
Et reduci uento fibre pulmoni hanelãt.
Faucib excurrens ĩ narib aura uicissim:
Uitales animat ꝑmenbra tepentia sengꝰ.
Atq mͦ gelidis: calidis nc̃ flatib ora:
Illustrata uigent. et tãgt̃ flabra palatõ
Nõ hec humanis tm̃ spiramĩa menbris:
S t̃ data. s cunctis ammantibꝰ aura rec̃nt.
p̃s ille dei quo corꝑa cũcta mouent᷑

Expanded text:
Ut similis qui factus erat de pulvere Christo, Ut similis qui factus erat de pulvere Christo, His dominaretur cunctis sub carne creatis; Corpora corporibus servirent cuncta subacta. Spiritus interea servit sine corpore ventus, Ventus agit nubes, in nubila crassior aer Cogitur: hinc imbres veniunt, placidumque serenum. Ventus aut fructus, et ventus spicat aristas, 195 Ventilat aestivo quas flatu mollior aura, Deflorat fructus, et decutit arbore flores, Flatibus accendit flammas, et temperat aestus, Flatibus alternis redeunt commercia vitae. Itque, reditque suos repetendo spiritus haustus. Et reduci vento fibrae pulmonis anhelant, Faucibus excurrens et naribus aura vicissim Vitales animat per membra tepentia sensus, Atque modo gelidis, calidis nunc flatibus ora Illustrata vigent, et tangunt flabra palatum. 196 Non haec humanis tantum spiramina membris Sunt data, sed cunctis animantibus aura recurrit. Spiritus ille Dei, quo corpora cuncta moventur,
Abbreviated transcription (Latin):
Solus in ȩternũ d̾s ẽ regnator et auctor
Uirtus una d̾s: trinꝰ d̾s. omnis. & unus.
De quo speratũ concedit᷑ omne benignũ.
Et quecũq iubet. ỹsumptio nulla refellit
Nec de est effectus faciendi tẽpore eodẽ.
Denes quẽ sensũ primordia młta locũt᷑.
Et uoce reticente sonat. suꝑ ethera sermo
ac mens pura deũ potuis ꝙͣ lingͣ p̃cat᷑.
rgo oꝑis memor ip̃e sui ĩꝑat ambos:
edib egressos placido dnent᷑ ut orbi.
Ac totum qͦd mundꝰ ht̃ sub iure tenerẽt.
Et qͦd floret humꝰ uiridis: qͦd g̾minat ħba:
¶dͦ spica messis: qͦd ramis parturit arbor:
Qdͦ gẽmãt uites: qͦd amena comãtia frõdẽt
Flumina qͦd mittũt fontes qͦd fundit & eqͦr:
QB pelagi trahit unda freti: qͦd littoratũdt̃:
Murmure qͦd uẽti flãteᷤᷤ uaga marmora cͥspãt:
d generãt t̾rȩ: qͦd flumina pontꝰ et ether:
Usib humanis data sc̃ hec cuncta uenire.

Expanded text:
Solus in aeternum Deus est regnator et auctor, Solus in aeternum Deus est regnator et auctor, Virtus una Deus, trinus Deus omnis et unus, De quo speratum conceditur omne benignum, Et quaecunque jubet, praesumptio nulla refellit, Nec deest effectus faciendi tempore eodem. Quem penes et sensus primordia multa loquuntur, Et voce reticente sonat super aethera sermo, Ac mens pura Deum potius quam lingua precatur. Ergo operis memor ipse sui, tunc imperat ambos Sedibus egressos, placido dominentur ut orbi, Ac totum quod mundus habet, sub jure tenerent; Et quod floret humus, viridis quod germinat herba, Quod spicat messis, quod ramis parturit arbor, d gemmant vites, quod amoena comantia frondent, Flumina quod mittunt fontes, quod fluctuat aequor, Quod pelagi trahit unda, fretum quod littora tundit, Murmure quod venti flantes vaga marmora crispant, Quod generant terrae, quod flumina, pontus, et aer, 194 Usibus humanis data sunt haec cuncta venire.
Abbreviated transcription (Latin):
uos pars culpa tenet. gradꝰ illic tẽporis int
Est tantũ. nã c̃a ligat cõmunis utrũq.
Exurgit censura dei: pietate seuera.
It uite mortisq simui sentencia fert᷑.
Suppliciũ infelix quo mors de utͦq negat᷑.
Ulcio uitalis cohibetur uimite mortis.
Pena mori crudelis erat: sed uiuere peius.
Ocia delicias ꝑdunt discuntq labores:
Qui cultore deo fructum telluris habebãt:
Agricola dñs quã ñ dum uerterat umꝗͣ:
Ipse rigator erat. sator. auctor. mesor. arator.
Offendunt hc̃ ambo piũ trudunt᷑ ab orto:
Peryetui floris: nec est sub iure reorum.
Et uitȩ mors meta dat᷑ cũ fine maloꝵ:
Magna dei pietas semꝑ: qͥ temperat iras.
ita grauis hominũ subducit᷑ ĩpete mortiͦ.
ue recidiua magis uiuaci corde resurgit
Mors mũdanoꝵ: requies ẽ certa laborũ.
Et male uiuenti prestatur fine salutis:
Continuãs qͦdcũq nocet prauũq bonũq

Expanded text:
Quos par culpa tenet. Gradus illic temporis inter Quos par culpa tenet. Gradus illic temporis inter Est tantum, nam causa ligat communis utrumque. Exsurgit censura Dei pietate severa, Et vitae mortisque simul sententia fertur. Supplicium infelix, quo mors datur, atque negatur. Ultio vitalis cohibetur limite mortis. Poena mori crudelis erat, sed vivere pejus. Otia, delicias perdunt, discuntque labores, Qui cultore Deo fructum telluris habebant, Agricola dominus quam nondum verterat unquam; Ipse rigator erat, sator, auctor, messor, arator. Offendunt nunc ambo pium, truduntur ab horto Perpetui floris, non est sub jure reorum, Et vitae mors meta datur, cum fine malorum. Magna Dei pietas, semper qui temperat iras. Vita gravis hominum subducitur impete mortis, Quae recidiva magis vivaci corde resurgit. Mors mundanorum requies est certa laborum, Et male viventi praestatur fine salutis. Continuans quodcunque nocet pravumque bonumque,