comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ totam boni oꝑis nrĩ
massam corrumpat. Nullomͦ ab
arioch introducimur: qñ ad opus
bonum sistra intentione impel¬
limur. Quociens gͥ docendi locum
suscipimꝰ p̃uideamꝰ qͣm iuste. qͣm
ordinate susceptum officium exple¬
amus. Uideamꝰ ne aliqͥd falsum
uł friuolum. ne aliqͥd in eptum uł
mordinatum dicamꝰ. Hanc ni fal¬
lor discendi uł docendi regłam
custodit. cui illud psalmiste con¬
uenire potiut. Iocundus homo qͥ
miseretur s commodat. disponit
sermones suos in iudicio. Ꝙ forte
hoc erit ariocb exterius consulere.
contra sermonis uel oꝑis uicia. nos
ipsos rectitudins consiliis p̃mum¬
re. Tunc aitẽ qͣfi intrinsecus con¬
sulitur: qn int̾iorib queritur. &
contra cognõnum uł affectionum
corruptelam. iusticie institutis ani¬
na p̃munit᷑. Maxime eo tempo¬
re debemus ad arioch intrare. ꝙ.
tione age̾. maxime inqͣm eo tem¬
pore ubi debemus celsitudinis lo¬
tatis explere.Introduc me

Expanded text:
Pharisaeorum, totam boni operis nostri Pharisaeorum, totam boni operis nostri massam corrumpat. Nullo modo ab Arioch introducimur, quando ad opus bonum sinistra intentione impellimur. Quoties igitur docendi locum suscipimus, praevideamus quam juste, quam ordinate susceptum officium expleamus. Videamus ne aliquid falsum vel frivolum, ne aliquid ineptum vel inordinatum dicamus. Hanc, ni fallor, discendi vel docendi regulam custodit, cui illud Psalmistae convenire potuit: Jucundus homo qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio . Et forte hoc erit Arioch exterius consulere, contra sermonis vel operis vitia nos ipsos rectitudinis consiliis praemunire. Tunc autem quasi intrinsecus consulitur, quando de interioribus quaeritur, et contra cogitationum vel afflictionum corruptelam, justitiae institutis anima praemunitur. Maxime eo tempore debemus ad Arioch intrare, et tione agere; maxime, inquam, eo tempore ubi debemus celsitudinis lotatis officium explere. Introduc me,
Abbreviated transcription (Latin):
queso hoc loco ab alio se incrodu¬
ci petit. qͥ iam suꝑius ante regis
conspectum ꝑ sẽmet ipsum in¬
intrauit: SS fuꝑius intrauit ut
regi supplicaret: hic uͦ ut ut regem
doc̾et. Illud fuit humilitatis. istud
magne sublimitatis. Magne inꝗͣ
sublimitatis fuit illud regem doc̾e:
qd̃ ab alio nemine pot̾at didicisse.
Ad humilitatis gͦ obsequia liben¬
ter se ipsum ingessit. ad celsitudi¬
nis officia impudenter se ingerere
declinauit. Exemplo discamus.
qͥd̃ in eiꝰmodi fac̾e debeamꝰ. Cum lo¬
cum magisterii siue ex p̃cepto.si¬
ue ꝓ officio susciꝑe oportet. prius
mens ad arioch introeat. iusticie
consulta requirat. & ut bonum o¬
pus bene ⁊ iuste exequat᷑. sollicita
examinatiõe p̃uideat. Fac inqͥt
bene. bonum. Bonumbene fit. qñ
opusbonum ex bona intentione
surgit. & mͦ congruo ꝓcedit. Faci¬
leẽ ut ambitio uł cenodoria ad
conspicuum ⁊p̃clarum nosopus
impellat. Facile ẽ ut ferm̃tum

Expanded text:
quaeso, hoc loco ab alio se introduquaeso, hoc loco ab alio se introduci petit, qui jam superius ante regis conspectum per semetipsum intravit? Sed superius intravit, ut regi supplicaret; hic vero, ut regem doceret. Illud fuit humilitatis, istud magnae sublimitatis. Magnae, inquam, sublimitatis fuit illud regem docere, quod ab alio nemine poterat didicisse. Ad humilitatis ergo obsequia libenter seipsum ingessit, ad celsitudinis officia impudenter se ingerere declinavit. Exemplo discamus quid in ejusmodi facere debeamus. Cum locum magisterii sive ex praecepto, sive pro officio suspicere oportet, prius mens ad Arioch introeat. Justitiae consulta requirat, et ut bonum opus bene et juste exsequatur, sollicita examinatione praevideat. Fac, inquit, bene bonum. Bonum tum fit, quando opus bonum ex bona intentione surgit, et modo congruo procedit. Facile est ut ambitio vel cenodoxia ad conspicuum et praeclarum nos opus impellat. Facile est ut fermentum
Abbreviated transcription (Latin):
dimur. ut rectum diuinitus ag¬
nitum. rectitudinis zelo altiꝰ im¬
primamꝰ. Ibi itaq intramus
causa discendi: hic causa docen¬
di.Uel illic causa querendi. hic
causa ꝑsuadendi. S ingressionos
causam citiꝰ adu̾timus: si quid
dicat attendimus. Sapien¬
tes babylonis ne ꝑdas. Ecce qͦd
rex turbatusfieri p̃cepit: daniel
diuinitus illuminatꝰ fieri ꝓhibri¬
it. Et fi sepe. ut qd turbati ⁊ ꝑ
impetum animi. uelut reccum
discernimus: &. quasi arioch of¬
ficio fieri posse uł debere p̃sumi¬
mus. pꝰmodum ad p̃ces ⁊ oratio¬
nem conu̾si. ⁊ int̾ conpunccio¬
nis nr̃e lacrimas diuinitus illu¬
minati. iniustum eẽ inuenimus.
qd̃ pͥus rectum putabamus. Sic
deuotio sepe iniquum ẽẽ inue¬
nit. fieriq defendit. qd iiolentꝰ
animi impetus. qͣi sub regio fu¬
rore fieri decreuit. Sapientes in¬
qͥt babybonis ne ꝑdas. ꝙ. addit.
Ntroduc me in conspectu regis.
solutionem regi narrabo. Quid

Expanded text:
dimur, ut rectum divinitus agdimur, ut rectum divinitus agnitum rectitudinis zelo arctius imprimamus. Ibi itaque intramus causa discendi, hic causa docendi; vel illic causa quaerendi, hic causa persuadendi. Sed ingressionis causam citius advertimus, si quid dicat attendimus: Sapientes Babylonis ne perdas. Ecce quod rex turbatus fieri praecepit, Daniel divinitus illuminatus fieri prohibuit, et fit saepe, ut quod turbati, et per impetum animi velut rectum discernimus, et quasi Arioch officio fieri posse vel debere praesumimus, postmodum ad preces et orationem conversi, et inter compunctionis nostrae lacrymas divinitus illuminati, injustum esse invenimus quod prius rectum putabamus. Sic devotio saepe iniquum esse invenit, fierique defendit, quod violentus animi impetus quasi sub regio furore fieri decrevit: Sapientes, inquit, Babylonis ne perdas. Et addit: Introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
erat rex. ut ꝑd̾ec sapien¬
tes babilonis: sic ei locutꝰ
ẽ. Sapientes babylonis ne ꝑdas.
Introduc me inconspectu regis:
⁊ solutionem regi narrabo. Si ꝑ
danielem recte feruor deuotionis.
ꝑ arioch intelligit᷑ districtio equi¬
tatis: qͥd erit aliud ad arioch uel¬
le intrare. nͥ secreciora equitatis
archana ꝓfundius querere. & qͥd
distrioca iusticia erigat. intima
ꝑscrutacione ꝑspicere uelle:ᷤᷤ
Noc aut̃ negotium dameli tune
recte ascribit᷑: qñ mens huma¬
na in id ipsum ex magna deuoti¬
one urgetur. Oanel itaq ad a¬
rioch intrat: qñ equitatis consul¬
ta deuocio queritat. Est ⁊ alia
adhuc intrandi ad eum causa.
nec forte minus necefsaria: qñ
ei scilicet medullitꝰ infund̾e uo¬
lumus. qd̃ ex diuina reuelatiõe
meiꝰ sensib corrigendum agno¬
uimus. Ibi ad eum intramus. ut
ex multa inuestigatione. iusticie¬
q examinatione qͥd rectum sit¬
agnoscamus. hic ad illum ingre¬

Expanded text:
erat rex ut perderet sapienerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas, introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo . Si per Danielem recte fervor devotionis, per Arioch intelligitur districtio aequitatis, quid erit aliud ad Arioch velle intrare, nisi secretioria aequitatis arcana profundius quaerere, et quid districta justitia exigat, intima perscrutatione perspicere velle? Hoc autem negotium Danieli tunc recte ascribitur, quando mens humana in idipsum ex magna animi devotione urgetur. Daniel itaque ad Arioch intrat, quando aequitatis consulta devotio quaeritat. Est et alia adhuc intrandi ad eum causa nec forte minus necessaria quando ei scilicet medullitus infundere volumus, quod ex divina revelatione in ejus sensibus corrigendum agnovimus. Ibi ad eum intramus, ut ex multa investigatione, justitiaeque examinatione, quid sit rectum agnoscamus; hic ad illum ingre
Abbreviated transcription (Latin):
in que rogauimuste. qͥa sermo¬
nem regis aꝑuisti nibis. Suꝑuis
dirit. Dat sapientiam sapienti¬
b. Hic aut̃ dicit. Quia sapĩam
⁊ fortitudinem dedistimͥ. Ꝙ item.
Quia sermonem regis aꝑiusti no¬
bis. Precipius ordo caritatis. bona
communia p̃ferre pͥuatis. Cari¬
tas enim ñ querit que sua sunt.s
q̃ aliorum. Qͥ gͦ communia bona
caritatis instinctu ꝓpriis ante po¬
suit: qͥd mirum si pͥus hostiam lau¬
dis obtulit. ꝓillis que plus dilexit:ᷤᷤ
Notandum aut̃ qd̃ tria illa q̃dani¬
elis officio suꝑius assignauimus.
in hoc uno uersu parcem notare
possumus. Nota uocem confessio¬
nis & glificationis. ineo qd legis.
Tibi ds̃ patrum meoꝵ confiteor.
teq laudo. Supplicõnis aut̃ p̃ces¬
p̃ces se obtulisse ostendit:. in eo quod
dicit.Ꝙ. nunc ostendisti nobis.
q̃ rogauimus te. In his aut̃ trib ni
sulere eo maxime temꝑe quo opor¬
ut qduibet sublimitatis officium
ost hec damel ingressus
ad arioch. quem constitu¬

Expanded text:
ogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Superius dixit, dat sapientiam sapientibus. Hic autem dicit: Quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi; et item: Quia sermonem regis aperuisti nobis. Praecipuus ordo charitatis bona communia praeferre privatis. Charitas enim non quaerit quae sua sunt, sed quae aliorum. Qui ergo communia bona charitatis instinctu propriis anteposuit, quid mirum si prius hostiam laudis obtulit pro illis quae plus dilexit? Notandum autem quod tria illa, quae Danielis officio superius assignavimus in hoc uno versu pariter notare possumus. Nota vocem confessionis et glorificationis in eo quod legis: Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo; supplicationis autem preces se obtulisse ostendit in eo quod dicit: Et nunc ostendisti nobis quae rogavimus te. In his autem tribus, sulere, eo maxime tempore quo oportet quodlibet sublimitatis officium ost haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
manserit. necessarie cognitionis
lumen deẽe non possit:S Nam lu¬
men qͥdem qd̃ ipse ẽ. ꝓ ut ipsum ẽ
inhac utiq uita int̾im uid̾e non
possumus. s lumen qd̵ cum ipso
ẽ. ñ solum ad solatium. s etiam
id suffragium acciꝑe consueuimꝰ.
Quale aut̃ hoc lumen eẽ dicriis:
ꝑ qd̾ quid age. quid uitare. qͥd dili¬
gere. quidodio habere. quid crede̾.
uł sꝑare debemus agnoscimus:
Qualis queso ẽ lur ista. que nouit
ꝓfunda ⁊ abscondita: ipso utiq re¬
uelante. ipso deniq inspirante. qͥ
dat sapientib sapientiam. &. sci¬
entiam intelligentib disciplinã:
Huc usq daniel glificauit dm̃

Expanded text:
manserit, necessariae cognitionis manserit, necessariae cognitionis lumen deesse non possit? Nam lumen quidem quod ipse est, prout ipsum est, in hac utique vita interim videre non possumus; sed lumen quod cum ipso est, non solum ad solatium, sed etiam ad suffragium accipere consuevimus. Quale autem hoc lumen esse dicimus, per quod quid agere, quid vitare, quid diligere, quid odio habere, quid credere vel sperare debemus agnoscimus? Qualis, quaeso, est lux ista quae novit profunda et abscondita, ipso utique revelante, ipso denique inspirante, qui dat sapientibus sapientiam, et scientiam intelligentibus disciplinam? Hucusque Da
Abbreviated transcription (Latin):
piamus. Reuelat ꝓfunda & abscon¬
dita. & nouit intenebris constitu¬
ta. Incerta ⁊ occulta sapientie tur
manifestastim. Ecce reuelatio ꝓ¬
fundoꝵ. Ꝙ alibi orat in idipsum.
Reuela oculos meos. & consid̾abo
mirabilia delege tua. De abscon¬
ditis aliems timebat. qͥ dicebat.
Educes me de laqueo hoc quẽ abs¬
conderunt mͥ. Ad idipsum resyi¬
cit. qd̃ alias psallit. Linguis suis
dolose agebant: uenenum aspidũ
sub labiis eoꝵ. Nonne abscond̾e
uolebant uenemim. qd sub lingͣ
portabant.Aatebrosa nr̃a eum la
tere ñ posse credebant. qͥ dicebat.
us dei. Salomonis sentencia ẽ. qd̾
hominũ. Cuiꝰ sententie concunt
qͥdicit. Scrutans corda & renes ds̃.
S qͥd sibi uoluit qͥ dicit: Et
lur cum eo ẽ. Absq dubio ds̃ lux
ẽ: q in eo tenebre ñ sunt ulle. Cur
gͥͦ nondicit qd̃ u̾a̾citer dice potuit:
quia ds̃ lux ẽ. s ait. & cum eo lux
ẽ. Anforte hoc doce nos uoluit:
quia uͥ ipse ꝑ inhabitantem gr̃ãm

Expanded text:
piamus. Revelat profunda et absconpiamus. Revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce revelatio profundorum, et alibi orat in idipsum: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . De absconditis alienis timebat qui dicebat: Educes me de laqueo hoc quem absconderunt mihi . Ad idipsum respicit quod alias psallit: Linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Nonne abscondere volebant venenum quod sub lingua portabant? Latebrosa nostra eum latere non posse credebat, qui dicebat:  oculis Dei . Salomonis sententia est quod hominum . Cujus sententiae concinit, qui dicit: Scrutans corda et renes Deus . Sed quid sibi voluit quod dicit, et lux cum eo est. Absque dubio Deus lux est, et in eo tenebrae non sunt ullae. Cur ergo non dicit quod veraciter dicere potuit, quia Deus lux est, sed ait, et cum eo lux est? An forte hoc docere nos voluit, quia ubi ipse per inhabitantem gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
consilii alieni. que nobis aliena
malignitas abscondit. ut facilius
deciꝑe nospossit. Audistiquid de
eiꝰ reuelatione optare uł sꝑare de¬
beamus: audi ad huc guidde enis
scientia timeamus. Nouit
in tenebris constituta. Nouit sa¬
ne intima nrã.⁊ quelibet cordis
nri occulta. nec solum illa q̃ soli
ipsi de nobis scimus: & alios ladere
uolumus. s ea etiam q̃ in conscien¬
tie nr̃e latebris ipsi penetrare nos
sufficimus. Reuelat gͦ sua reue¬
lat aliena: nouit nr̃a. Reuelat ar¬
chana suaꝰ reuelat fraudulenta
aliena: nourt occulta nrã. Reue¬
lat ꝓfunda dispensationis sue. re¬
uelat abscondita fratidis diabolice.
nouit tenebrosa conseientie huma¬
ne. Reuelat ꝓfunda sua. ut sciamꝰ
quid de illo crede̾: quid ab illo sꝑare
debramus. Reuelat abscondita ali¬
ena: ut sciamus qͥd time̾. qͥd cauere
debeamus. Nouit tenebrosa nr̃ã.
ne illum aliquid latere posse cre¬
damus. & nosipsos spe uana deci¬

Expanded text:
consilii alieni quae nobis aliena consilii alieni quae nobis aliena malignitas abscondit, ut facilius decipere nos possit. Audisti quid de ejus revelatione optare vel sperare debeamus, audi adhuc quid de ejus scientia timeamus. Novit in tenebris constituta; novit sane intima nostra et quaelibet cordis nostri occulta, nec solum illa quae soli ipsi de nobis scimus, et alios latere volumus, sed ea etiam quae in conscientiae nostrae latebris ipsi penetrare non sufficimus. Revelat ergo sua, revelat aliena, novit nostra. Revelat arcana sua, revelat fraudulenta aliena, novit occulta nostra. Revelat profunda dispensationis suae, revelat abscondita fraudis diabolicae, novit tenebrosa conscientiae humanae. Revelat profunda sua, ut sciamus quid de illo credere, quid ab illo sperare debeamus. Revelat abscondita aliena, ut sciamus quid timere, quid cavere debeamus. Novit tenebrosa nostra, ne illum aliquid latere posse credamus, et nos ipsos spe vana deci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lux cum eo ẽ. Nemo gͦ de suo inge¬
nio p̾sumat. nemo int̾iorum uel
ext̾ĩorum scĩam suis studiis ułme¬
ritis ascribat. Ipse ẽ enim qͥ dat sa¬
pientib sapĩam. ipse eque qͥ dat
scĩam intelligentib disciplinam
In eandem ꝓculdubio sententiam
ꝑgit. qui dic̃. Omnis sapientia
a dño deo ẽ: &. cum eo fuit semꝑ.
& ẽ ante ipsum. Ucriq consentit.
qui ait. Omne datum optimũ.
& ome donum ꝑfectum de sur sũ
ẽ. descendens a patre luminum.
Ipse reuelat ꝓfundat .&. abscondi¬
ta. & nouit in trnebris constiru¬
ta. Pro illis que uere ꝓfunda ft̃.
⁊ humane intelligentie modum
excedunt. apłs exclamat cum di¬
cit. O altitudo sapĩe ⁊ scientie dei.
qͣm incomp̾hensibilia sunt iudicia
eiꝰ. &. inuestigabiles ue eiꝰ. De his
tamen ipsis sublimib ⁊ ꝓfundis.
sciri oportet. uł erpedit nobis.
Reuelat gͦ ꝓfunda ꝙꝓ archana se¬
creti fu᷑: nec hec tm̃. s ⁊ occulta

Expanded text:
et lux cum eo est. Nemo ergo de suo ingeet lux cum eo est. Nemo ergo de suo ingenio praesumat, nemo interiorum vel exteriorum scientiam suis studiis vel meritis ascribat. Ipse est enim qui dat sapientibus sapientiam, ipse aeque qui dat scientiam intelligentibus disciplinam. In eamdem procul dubio sententiam pergit qui dicit: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum eo fuit semper, et est ante aevum . Utrique consentit, qui ait: Omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum est, descendens a Patre luminum . Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta. Pro illis quae vere profunda sunt, et humanae intelligentiae modum excedunt, Apostolus exclamat, cum dicit: O altitudo sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! De his tamen ipsis sublimibus et profundsciri oportet, vel expedit nobis. Revelat ergo profunda et arcana secreti sui, nec haec tantum, sed et occulta
Abbreviated transcription (Latin):
eiciuntur. qͣndo confessionis ȩ dic¬
to. ꝓfersionis uoto int̾minat᷑ pec¬
catis. uiciis abrenunciat᷑. In eandẽ
sententiam currit. qd̃ alias idem
ꝓpħa de uitioꝵ extirpatione. uel
uirtutum plantatione canit. Cie¬
cisti gentes plantasti eam. afflixis¬
ti pplõs ⁊ expulisti eos. Qdiosus ille
uiciorum ppls afflictionis magni¬
tudine expellit᷑. ecum tandem aliq̃n
tam contricione corꝑis qͣm ꝯpune¬
tione cordis. a carnalium desid̾ior
dominatione. anima du mubtũq
oppssa liberat᷑. In hc̃ itaq modum
salutis nr̃e auctor ⁊ ꝓcrctoe. dum
uiciorum in uobis domimũ des¬
truit. uͥtutes uͦ in eorum locum res¬
tituit. tͣnffert regna atq consti¬
tuit. Ꝙ recte qͥdem. Quia dñi ẽ
regnum. ⁊ ipse dñabit᷑ gentium.
Dat inqͥt sapĩam sapientib.
⁊ scientiam intelligentib discipli¬
nam. Ipse reuelat ꝓfunda ⁊ absco¬
dita. ⁊ nouit intenebris constituta.

Expanded text:
ejiciuntur, quando confessionis edicejiciuntur, quando confessionis edicto, professionis voto interminatur peccatis, vitiis abrenuntiatur. In eamdem sententiam currit, quod alios idem Propheta de vitiorum exstirpatione, vel virtutum plantatione cavit: Ejecisti gentes, et plantasti eos, afflixisti populos, et expulisti eos . Odiosus ille vitiorum populus afflictionis magnitudine expellitur, cum tandem aliquando tam contritione corporis quam compunctione cordis a carnalium desideriorum dominatione anima diu multumque oppressa liberatur. In hunc itaque modum salutis nostrae auctor et protector, dum vitiorum in nobis dominium destruit, virtutes vero in eorum locum restituit, transfert regna, atque constituit. Et recte quidem, quia Domini est regnum, ipse dominabitur gentium: Dat, inquit, sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta,
Abbreviated transcription (Latin):
consiliis inget. prudentia pollet.
Prima itaq dictarum ad discen¬
dum. scd̾̃a ad ex̾citandum. t̾cia uͦ
p̃ualet ad discernendum. Iuxta si¬
milrtudinem anoꝵ ⁊ meritorum.
ut fic dicum etates consid̾amꝰ &
sed̾m diu̾sorum ꝓuectuum diffe¬
rentiam. diu̾sarum uirtutũ effi¬
catiam nos hab̾e cognoscimus.
Differeintie itaq efficatie faculta¬
tes. Tempoꝵ gͦ ⁊etatum modos me¬
ritoꝵ ille optimꝰ moderator alt̾nat.
qͥ nunc harum. nẽ illarũ uͥtutum
tam facultatem qͣm oportuntat̾e
piecatis sue dispensationẽ ammi¬
iustrat. Transfert regna atq con¬
sticuit. qn̾ eũsa uicioꝵ tẏrannide.
uirtutes regnare facit. Dehis uici¬
oꝵ uͥtutumue pplis. ⁊ tam de horz
destructione. qͣm illaxum exaltaci.¬
one mystice scribit᷑. cum ꝑ ꝓph̃am¬
dr̃. Uineam deegypto tͣnstulisti:
eiecisti gr̃s ⁊ plantasti eam. Uinea
plantatur. qñ bonum ꝓpositum
inbona intentione figit᷑. Gentes

Expanded text:
consiliis viget, prudentia pollet. consiliis viget, prudentia pollet. Prima itaque dictarum aetatum ad discendum, secunda ad exercitandum, tertia vero praevalet ad discernendum. Juxta similitudinem annorum et meritorum, ut sic dicam, aetates consideramus, et secundum diversorum provectuum differentiam, diversarum virtutum efficaciam nos habere cognoscimus. Differentes itaque efficaciae, facultates. Temporum ergo et aetatum modos meritorum ille optimus moderator alternat, qui nunc harum, nunc illarum virtutum tam facultatem, quam opportunitatem pietatis suae dispensatione administrat. Transfert regna atque constituit, quando eversa vitiorum tyrannide virtutes regnare facit. De his vitiorum, virtutumve populis, et tam de horum destructione quam illarum exaltatione mystice scribitur, cum pr: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Vinea plantatur quando bonum propositum in bona intentione figitur. Gentes
Abbreviated transcription (Latin):
celo. Tempꝰ plantandi. ⁊ tempus
euellendi qd̃ plantatum ẽ. Iuxta
hc̃ modum.⁊ in aliisreb consid̾ã¬
ri potest. Ex occasione itaq tem¬
poris oportunitatẽ accipimꝰ. ut
mͦ hec mͦ illa utilius uł expedituis
agẽ ualeamꝰ. Nrĩs itaq usib tem¬
pora mutat. qñ nc̃ harum. nunc il¬
larum uirtutum ex̾citiis oportum¬
tatem accominodat. S qͥd queso
iuuat ex̾cendorum accepisse opor¬
tunitatem. nͥ ex eiꝰdem largitoris mu¬
nere accipiamus ⁊ exequendi facul¬
tatem. SScimus aut̃ qͥa etates diu̾¬
se aliis. ⁊ aliis effectib sunt magis
apte. Certe que inpueritia discimꝰ
ꝓfundiꝰ retinemus. ⁊ expeditius ꝑ¬
ferimus. Inuuenili etate ẽ uirtus
corporis robustior. ⁊ animus auda¬
tior: ⁊ iccͥco ea etas ad ex̾citationis
usum efficatior. Usq ad ꝓuectiorẽ
etateni dum mulciplex doccrina.
tum multa rerum exꝑientia cot¬
dianis ꝓueccib scientiam auget.
⁊ iccireo ea etas pre cet̾is omnb

Expanded text:
. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Juxta hunc modum, et in aliis rebus considerari potest. Ex occasione itaque temporis opportunitatem accipimus, ut modo haec, modo illa utilius vel expeditius agere valeamus. Nostris itaque usibus tempora mutat, quando nunc harum, illarum virtutum exercitiis opportunitatem accommodat. Sed quid, quaeso, juvat exercendorum accepisse opportunitatem, nisi ex ejusdem largitatis munere accipiamus et exsequendi facultatem? Scimus autem quia aetates diversae aliis, et aliis effectibus sunt magis aptae. Certe quae in pueritia discimus profundius retinemus, et expeditius proferimus. In juvenili aetate est virtus corporis robustior, et animus audacior, et idcirco ea aetas ad exercitationis usum efficacior. Usque ad provectiorem aetatem tum multiplex doctrina, tum multiplex rerum experientia quotidianis provectibus scientiam auget, et idcirco ea aetas prae caeteris omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum edificationem iurta mora¬
lem sensum discutimꝰ. ut de tanti
mysterii auccoritate nixta sacratio¬
rem intelligentiam. nichilminue¬
reuł accenuare p̾sumamus. Illud
itaq stupendum. ⁊ multa aminita¬
tione dignum dignum occurrit.:
qͦmͦ contemplationis oculus tam
late patrat. qui diumne reuelatioĩs
cooꝑatione seusq ad ea que in nouis¬
simo fiunt: ꝑlustranda dilatat.
Querendum itaq ẽ. ne forte aliqͥd
in his u̾bis lateat. quod ñ um alicui
tm̃: s plurib seu etiam ꝑfectis pene
omnib iuxta aliquid conuenire
queat. Neq enim alibi qͣm apud
electos regnum celorum suscitat᷑:
regnum qd̃ scd̃m danielis sententiã
inet̾num non dissipat᷑ regnum qd̃
intra nos ẽẽ dr̃. Regnum inqͥt dñs
celorum intra uos ẽ. Hoc ꝓfecto reg¬
num in electissuis dñs innouissimis
eoꝵ suscitat. qualicumq mͦ eos in
primordiis suis ꝑ uaria temptam̃¬
ta fluctuare ꝑmittat. Quod amis¬

Expanded text:
aliorum aedificationem juxta moraaliorum aedificationem juxta moralem sensum discutimus, ut de tanti mysterii auctoritate juxta sacratiorem intelligentiam, nihil minuere vel attenuare praesumamus. Illud itaque stupendum, et multa admiratione dignum occurrit, quomodo contemplationis oculis tam late pateat, qui divinae revelationis cooperatione se usque ad ea quae in novissimo fiunt perlustranda dilatat. Quaerendum itaque est, ne forte aliquid in his verbis lateat quod non uni alicui tantum, sed pluribus, seu etiam praefectis pene omnibus juxta aliquid convenire queat. Neque enim alibi quam apud electos regnum coelorum suscitatur. Regnum quod secundum Danielis sententiam in aeternum non dissipatur, regnum quod intra nos esse dicitur: Regnum, inquit Dominus, coelorum intra vos est . Hoc profecto regnum in electis suis Dominus in novissimis eorum suscitat, qualicunque modo eos in primordiis suis per varia tentamenta fluctuare permittat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nium qd̃ uidi: Talis diffidentia
redarguit᷑. ⁊ unde eiusmodi grã
desꝑari uł sꝑari debeat ostenditur.
cum dr̃.¶ Mystrrium qd̾ rex
int̾rogat. sapientes magi ⁊arioli
⁊ aruspicesnequeunt indicare re¬
gi:. s ẽ ds̃ incelis reuelans myste¬
ria. Docet itaq nos inhis uerbis
daniel nr̃. ea que supra hominem
sunt. ⁊ humanum sensum exce¬
dunt de humana industria peni¬
tus desꝑare:desola domini reue¬
iatione expectare. Qd̃ autem dicit
ostensa sͥ que futura sunt nouissi¬
mis temporib: ad illud ꝓculdubio
respice uidetur. qd infine uisionis
pꝰ cet̾a adiungitur.I.apis
autem qui ꝑcusserat statuam fac¬
tus ẽ mons magnus. & impleuit
uniu̾sam t̃ram. Qi sint mag¬
na qͥ muȩ ꝓfunda. ⁊ quanta uena¬
tione digna. ea que uisio ista uixta
allegoricum. inmo pene uixta hys¬
toricum sensum loquit᷑. nemo scͥp¬
turarum scãrum peritus iguorare
ꝑmutitur. S sic ista ad nr̃am seci

Expanded text:
nium quod vidi? Talis diffidentia nium quod vidi? Talis diffidentia redarguitur, et unde ejusmodi gratia desperari, vel sperari debeat ostenditur, cum dicitur: Mysterium quod rex interrogat sapientes, magi, et arioli, et aruspices nequeunt indicare regi. Sed est Deus in coelis revelans mysteria. Docet itaque nos in his verbis Daniel noster, ea quae supra hominem sunt, et humanum sensum excedunt, de humana industria penitus desperare, et de sola Domini revelatione exspectare. Quod autem dicit ostensa sibi quae futura sunt novissimis temporibus, ad illud procul dubio respicere videtur quod in fine visionis post caetera adjungitur: Lapis autem qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Quam sint magna, quamve profunda, et quanta veneratione digna ea quae visio ista juxta allegoricum, imo pene juxta historicum sensum loquitur, nemo Scripturarum sanctarum peritus ignorare permittitur. Sed sic ista ad nostram seu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpalare queant. ꝑpendis gͦ ut arbi¬
tror. quia aliud ẽ munus iystice
intelligentie. atq aliud ẽ mystice
doctͥnr. Aiii in uno. alii in alio pol¬
lent. alii aut̃ inucroq eminent.
Si suꝑ hoc moysi dicta consulimꝰ.
ipsum sapientia. frẽm q eloquen¬
tia p̾minere cognoscimus. Si ad
dauid respicimus in uno: utrumq
inuemire pot̾imus. Incerta ⁊ occul¬
ta sapientie tue in anfestasti mͥ.
Ecce de uno. Itemq palio. Aꝑiam
inparabolis osmeũ. loquar ꝓposi¬
pene. itł penitus diffidunt. Mysti¬
cam iam uisionem ierennias cogno¬
uerat. quisuꝑ hoc ipsum int̾roga¬
tus dicebat. Uirgam uigilantem
ego uidco.ꝙ. item. Olam succensã
ego uideo: & faciem eius a facie aqͥ¬
loms. Ecceiam audis de uno mu¬
nere ꝓfitententem. audi deundem
de alio. adhuc diffidentem.A.a.a.
domine d̾s. nescio loqui. Entfmo¬
di sane diffidentia expͥmitur. cum
cognoscenti uisionem iam dr̃. Pu¬
tas ne uere potesindicare mͥ som¬

Expanded text:
propalare queant. Perpendis ergo, ut arbipropalare queant. Perpendis ergo, ut arbitror, quia aliud est munus mysticae intelligentiae, atque aliud est munus mysticae doctrinae. Alii in uno, alii in alio praepollent, alii autem in utroque eminent. Si super hoc Moysi dicta consulimus, ipsum sapientia, fratremque ejus eloquentia praeeminere cognoscimus. Si ad David respicimus, in uno utrumque invenire poterimus: Incerta, et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce de uno. Itemque pro alio: Aperiam in parabolis os meum, loquar proposi penitus diffidunt. Mysticam jam visionem Jeremias cognoverat, qui super hoc ipsum interrogatus, dicebat: Virgam vigilantem ego video; et item: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie aquilonis . Ecce jam audis de uno munere profitentem, audi eumdem de alio adhuc diffidentem: A, a, a, Domine, nescio loqui. Ejusmodi sane diffidentia exprimitur, cum cognoscenti visionem jam dicitur. Putasne vere potes indicare mihi som
Abbreviated transcription (Latin):
na industria desꝑatur. tandem
aliqñ deuotionis magist̾io. totũ
degrã diuina p̾sumitur. Qͥ d enĩ
ẽ responfio damelis. nͥ magisteri
dens daniel coramregrait.
Uysterium qd̾ rȩx interrogat.
sapientes magri arioli:⁊ aruspices.
nequeunt indicare regi:᷑ s ẽ ds̃ in
celis reuelans mystia: qui indica
uit tͥ nabuchodonosor. que uentu¬
ra sunt nouissimis temporib. Sed
quia damel mysticam iam uisio¬
nem agnouat. qͣm adhuc regia
sollicitudo querebat. cupit sͥ quis
fortassis aꝑtius ostendi: quomͦ una
cudemq res ab eodem anmo pos¬
sit uixta aliquid sciri ⁊ iuxta ali¬
quid nesciri. S aliud ẽ myst̾iorum
ꝓfunda ꝑsolam intelligentiam ca¬
ꝑe. aliud autem ẽ quociens uolueris
facile explicare. os explanare posse.
Ude qͣm rari sunt. qͥ mystica scͥptu¬
turarum sine aliena ope ⁊ expositio¬
ne penetrare ualeant: multo tam̃
pauciores qͥ earum explanationem
u̾bo uł scripto. ad aliorum noticiam

Expanded text:
na industria desperatur, tandem na industria desperatur, tandem aliquando devotionis magisterio totum de gratia divina praesumitur. Quid enim est responsio Danielis, nisi magisdens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui ivit tibi Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus. Sed quia Daniel mysticam jam visionem agnoverat quam adhuc regia sollicitudo quaerebat, cupit sibi quis fortassis apertius ostendi quomodo una, eademque res ab eodem animo possit juxta aliquid sciri, et juxta aliquid nesciri. Sed aliud est mysteriorum profunda per solam intelligentiam capere, aliud est autem quoties volueris facile explicare, et explanare posse. Vide quam rari sunt qui mystica Scripturarum sine aliena opera et expositione penetrare valeant, multo tamen pauciores qui earum explanationem verbo, vel scripto ad aliorum notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
matur. intantum ꝓculdubio deco¬
ratur uł ornatur. Nota gͦ qd̃ s ille
de balthasar ꝓmissionam diffi-¬
dit. qui ei tale nomen imposuit.
nam a rege utiq ensmodi nomen
accepit.ꝙ. fit qͥdem. ut mens ad
miram subtilitatem exmulta de¬
uotione exacui se senciat. atq in¬
telligat. & tamen fubtempore ne¬
cessitatis. minus qͣm ualeat uł de¬
beat deuirtute deuotionis p̃sumat.
Putasne uere in qͥt potes indicare
mͥ somiũ qd̾ uidi. ⁊ int̃pretacio¬
nem eiꝰ.S. damel suꝑius. Intro¬
duc me in conspecturegis. & solu¬
tionem reginarrabo. Ecce unde
damel p̾sumit : fidenterq ꝓmit¬
tit: regia sollicitudo diffidit. To¬
tum hoc sepe apud unum eundẽ¬
q amimum agitur. & pene quot
affectib tangiur. tot senteneiis
uariatur. Unam eandemq rem
sue estimationis alt̾nat. S ista al¬
ternantium uicissitudinum fluc¬
tuatio. tandem utili exitu optimo¬
q fine concluditur. qñ qd̃ de huma¬

Expanded text:
matur, in tantum procul dubio decomatur, in tantum procul dubio decoratur, vel ornatur. Nota ergo quod et ille de Balthasar promissione diffidit, qui ei tale nomen imposuit. Nam a rege utique ejusmodi nomen accepit. Et fit quidem ut mens ad miram subtilitatem ex multa devotione exacui se sentiat atque intelligat, et tamen sub tempore necessitatis minus quam valeat, vel debeat de virtute devotionis praesumat. Putasne vere, inquit, potes indicare mihi somnium quod vidi, et interpretationem ejus? Et Daniel superius: Introduc me in conspectu regis et solutionem regi narrabo. Ecce unde Daniel praesumit, fidenterque promittit, regia sollicitudo diffidit. Totum hoc saepe apud unum eumdemque animum agitur, et pene quot affectibus tangitur, tot sententiis variatur. Unam eamdemque remsuae aestimationis alternat. Sed ista alternantium vicissitudinum fluctuatio, tandem utili exitu optimoque fine concluditur, quando quod de huma
Abbreviated transcription (Latin):
thasar. Pͥutasne uere po
ud ẽ qͣm enismodi animum uici¬
um. ueram deuotionem ñ posse
latere. Sepe enim uicia quedam
que alio tempore ñ possumus:
conpunctionis nr̃e hora. ꝙ inter
deuotionis nr̃e lacrimas. facile de¬
p̃hendimus. ꝑ fecta siqͥdem deuo¬
tio. omnia discutit. omĩa dinidi¬
cat. Sp̃ualis enim omnia diudi
cat: & ipse anemine iudicatur.
Notandum sane qd̃ damel dum
ꝓfunda ⁊ mystica requirit᷑. cum
sublimia ⁊ subtilia pollicetur. bal¬
thasar appellatur. qd̃ capillus capi-¬
tis int̾pretatur. Est aut̾ capillus
capitis ut nostis. longus ad modũ
atq subtilis. Quid itaq capillus
capitis. nͥ subtilis ꝓfunditas. ⁊ ꝓfun¬
da subtilitas mentis.ẜ ꝑfecta de¬
uouo ꝓfecto mentem. ꝙ ad ꝓfun¬
ditatem illuminat. &. ad omnem
subtilitatem exacuit. Est aut̃ capil¬
lus. ꝙ capitis ornatus. ꝙ mens
utiq hominis ex uera deuotione
inqͣntum auiciis purgatur. inqͣn¬
tum ad ueritatem illuminatur.
inqͣntum ad uirtutem in flam¬

Expanded text:
sne vere potud est quam ejusmodi animi vitium, veram devotionem non posse latere. Saepe enim vitia quaedam quae alio tempore non possumus, compunctionis nostrae hora, et inter devotionis nostrae lacrymas facile deprehendimus. Perfecta siquidem devotio omnia discutit, omnia dijudicat. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Notandum sane quod Daniel dum profunda et mystica requirit, cum sublimia et subtilia pollicetur, Balthasar appellatur, quod capillus capitis interpretatur. Est autem capillus capitis, ut nostis, longus admodum atque subtilis. Quid itaque capillus capitis, nisi subtilis profunditas, et profunda subtilitas mentis? Et perfecta devotio profecto mentem et ad profunditatem illuminat, et ad omnem subtilitatem exacuit. Est autem et capillus capitis ornatus, et mens utique hominis ex vera devotione in quantum a vitiis purgatur, in quantum ad veritatem illuminatur, in quantum ad virtutem inflam
Abbreviated transcription (Latin):
mino loquit᷑ moratione. Peccaui¬
mrus iniquitatẽ fecimus. impie e¬
gimus: & recessimus ⁊ declinaui¬
mus amandatis tuis. ac iudiciis.
Supplicatio ⁊ imploratio ẽ uenie:
ubi legis eodem ipso dicente. Erau¬
di dne. placare dnẽ. atcende ⁊ fac.
Glorificatio ⁊ magnificatio sui
creatoris. sibiq miserentis. ẽ ꝓcul
dubio. qd̃ hoc in loco legis. Sit no
men benedictum. a scło ⁊ usq in
scłm: quia sapientia ⁊ fortitudo
eiꝰ sunt. .&. ipse mutat tempora ⁊
etates: transfert regna atq con¬
stituit. Sapientia ⁊ fortitudo sa¬
ne. accipientis qͥdem dona. s ꝓ¬
culdubio largientis dei dona st̃:
qͥa ex eiꝰ utiq munere acceꝑunt.
qͥcumq sapientiam ⁊ fortitudinẽ

Expanded text:
 Peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, et recessimus, et declinavimus a mandatis tuis ac judiciis . Supplicatio, et imploratio est veniae, ubi legis eodem ipso dicente: Exaudi, Domine; placare, Domine; attende, et fac . Glorificatio et magnificatio sui Creatoris sibique miserentis est procul dubio quod hoc in loco legis: Sit nomen Domini benedictum a saeculo, et usque in saeculum, quia sapientia, et fortitudo ejus sunt, et ipse mutat tempora et aetates, transfert regna, atque constituit . Sapientia et fortitudo sane accipientis quidem bona, sed procul dubio largientis Dei bona sunt, quia ex ejus utique munere acceperunt quicunque sapientiam et fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
plex sit officium uere
⁊ ꝑfecte deuotionis.
Utimum ẽ confessio cri
głificatio miserentis. Primum ẽ
accusatio culpe. sed̃m supplicatio
uenie: t̾rium magnificatio diui¬
ne munificentie. Hec omĩa iste nr̃
damel magnifice exequit᷑: sicut

Expanded text:
plex sit officium verae et perfectae devotionis. Primum est confessio crimium glorificatio miserentis. Primum est accusatio culpae, secundum supplicatio veniae, tertium magnificatio divinae munificentiae. Haec omnia iste noster Daniel magn
Abbreviated transcription (Latin):
nare. Cumenim sit lux uera. mo¬
re utiq solis. eo ipso quo respicit¬
& illustrat: accendit & illuminat.
Ad diuinum itaq respectum. tan¬
to sepe diuini luminis splendore
replemur. ut ineo qd dironitus
reuelatur: omĩs mox ambiguita¬
tis uł hesitacionis obnubilatio de
medio tollatur. Nubes itaq tran¬
seunt: cum ille q̃ animum obnubi¬
lare consueuerant dubitaciones
recedunt. Nubes tͣnsire ẽ: ueritatis
ꝑspicatiam ⁊ intelligentie serenũ
sine ulla ꝑcunctacione ten̾e. Eius¬
modi certitudinem. certitudinisq
securitatem. iusententie sue asser¬
tione habere se docis. qui fiduciali¬
ter afseruit. Et uerumẽsomm¬
um: & fidelis interp̃tatio eiꝰ. S quid
ad hec rex fecent: scͥptura subningit.

Expanded text:
nare. Cum enim sit lux vera, monare. Cum enim sit lux vera, more utique solis eo ipso quo respicit, illustrat, accendit et illuminat. Ad divinum itaque respectum tanto saepe divini luminis splendore replemur, ut in eo quod divinitus revelatur omnis mox ambiguitatis vel haesitationis obnubilatio de medio tollatur. Nubes itaque transeunt, cum illae quae animum obnubilare consueverant dubitationes recedunt. Nubes transire est veritatis perspicaciam, et intelligentiae serenum sine ulla percunctatione tenere. Ejusmodi certitudinem, certitudinisque securitatem in sententiae suae assertione habere se docuit qui fiducialiter asseruit. Et verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Sed quid a
Abbreviated transcription (Latin):
ille. qͥ imminentẽ ruinam p̃uide¬
re potest.dum adhuc rexẽ ⁊ pas¬
sionib suis dominari: & instans
ad huc ꝑicłm declinare potest. Ui¬
deamus aut̃ quid pꝰ hec omnia
subiungit᷑. cum dr̃. Et uerũ
ẽ sominum: & fidelis int̾pretacio
Multa sepe diuinorum myst̾iorum
ꝓfunda insite nobis rõnis uruaci¬
tate penetramus: &. ñ nulla de fu¬
turis prudentie oculo anteqͣm ue¬
mant cauta sollicitudine p̃uidemꝰ
S in his sepe constantia titubat.
& quid ꝑ certitudinis securitatẽ
inconcusse teneat: haut plane cõ¬
p̃hendit. Cogitõnes enim mortali¬
um timide:&. incerte ꝓuidentie
nr̃ẽ. E contra autem qd̃ in lumine
dei cernimus. qd̃ ex eius reuelatio¬
ne cognoscimus: tanta certitudi
ns fiducia tenemus: ut nullo suꝑ
hoc ambiguitatis ancipiti pulsari
possimus. Hoc ẽ qd̃ psalmi sta fi¬
guralites expͥmit.cum dicit. Pre
fulgore in conspectu eiꝰ nubes tͣnfie¬
runt. Domini respicere. ẽ illumi¬

Expanded text:
ille qui imminentem ruinam praevideille qui imminentem ruinam praevidere potest dum adhuc rex est, et passionibus suis dominari et instans adhuc periculum declinare potest! Videamus autem quid post haec omnia subjungitur, cum dicitur: Et verum est somnium, et fidelis interpretatio. Multa saepe divinorum mysteriorum profunda insitae nobis rationis vivacitate penetramus, et nonnulla de futuris prudentiae oculo antequam veniant cauta sollicitudine praevidemus. Sed in his saepe constantia titubat, et quid per certitudinis securitatem inconcusse teneat haud plene comprehendit. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Econtra autem, quod in lumine Dei cernimus, quod ex ejus revelatione cognoscimus, tanta certitudine et fiducia tenemus, ut nullo super hoc ambiguitatis ancipiti pulsari possimus. Hoc est quod Psalmista figuraliter exprimit, cum dicit: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt , Domini respicere, est illumi
Abbreviated transcription (Latin):
rosequitur adhuc damel
iaddit. Heus magnꝰ
inquit ostendit regi que
futura sunt postra. Deus
inquit magnus. Forte in eiꝰ cogni¬
tione & dilectione creuerat. eui
tantam myst̾iorum ꝓfunditatem
reuelauerat. ut eius magnitudinẽ
ñ immerito p̃cet̾is magnificare
debcat. Ds̃ magnus ostendit regi.
Non cuilibet homini. s regi ista do¬
minus ostendit. ut regia lib̾tate
⁊ auccoritate illud suum regnum
regendum atq disponendum ag¬
noscat. qͥ ad futurorum p̃noticiam
⁊ eiꝰ modi grãm anhelat. Heus
magnus ostendit regi. q̃ futura
sunt postra. O qͣnta dei pietate a¬
gitur. ut cum adhuc futura ẽ. dũ
ad huc p̃caneri potest sua homini
ruma reueletur. ut tͣanta sollici¬
tudine p̃uideat &. agnoscat quid
tͥȩmere. quid cauere. cui ꝑiculo
repugnare debeat.Tarda qͥdem
⁊nimis sera ꝓuidentia ẽ: cum ĩã
imminens ꝑiculum u̾itari ñ po¬
test. Deus magnus ostendit.
regi. que futura st̃ postea. felir

Expanded text:
rosequitur adhuc Daniel, rosequitur adhuc Daniel, et addit: Deus magnus, inquit, ostendit regi quae futura sunt postea . Deus, inquit, magnus, forte in ejus cogitatione et dilectione creverat, cui tantam mysteriorum profunditatem revelaverat, ut ejus magnitudinem non immerito prae caeteris magnificare debeat. Deus magnus ostendit regi, non cuilibet homini, sed regi ista Dominus ostendit, ut regia libertate et auctoritate illud suum regendum atque disponendum agnoscat, qui ad futurorum praenotitiam et ejusmodi gratiam anhelat. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. O quanta Dei pietate agitur, ut cum adhuc futura est, dum adhuc praecaveri potest, sua homini ruina reveletur, ut tanta sollicitudine praevideat, et agnoscat quid timere, quid cavere, cui periculo repugnare debeat. Tarda quidem et nimis sera providentia est, cum jam imminens periculum vitari non potest. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea. Felix
Abbreviated transcription (Latin):
mo emulatur. felix utiq. in quo
non agitur ꝑperam. nemo infla¬
tur. Felix uere. in quo nemo am¬
bitiosus querit que sua sunt: ne¬
mo irritatur. forte in hoc nobis a¬
liquid innuit: qd̃ cum suꝑius in
enuineratione contͥcionis pͥus
ferrum. postea testam posuerit.
Hoc in loco sane pͥus testam: pꝰea
autem ferrum ponit.S scimus
qͥa in aliis timor: in aliis aut̃ pͥn¬
cipatur pudor. Nam alii qͥdem
sunt magis timorati qͣm uerecun¬
di: alii uͦ magis uerecundi q̃m ti¬
morati. Q igitur timidiores sunt
facilius compungunt᷑ ex consid̾a¬
tione. ꝓpͥe crudelitatis qͣm uolupta¬
tis. qͥ uero uerecundiores. familia¬
rius ad penitentiam emolliunt᷑
ex recordatione fede uoluptatis.
qͣm iniquitatis. Si gͥ ꝑ ferrum
crudelitas. ꝑ testam recte uolup¬
tas intelligitur: qͥd mirum si ali¬
as ⁊ alias. alio ⁊ alio ordine fer¬
rum ⁊ testa comminuta legunt᷑.
cum ꝓ qualitate animorum uel
utilis et certa prouidentia.

Expanded text:
mo aemulatur, felix utique in quo mo aemulatur, felix utique in quo non agitur perperam, nemo inflatur, felix vere in quo nemo ambitiosus quaerit quae sua sunt; nemo uritur! Forte in hoc nobis aliquid innuit, quod cum superius in enumeratione contritionis prius ferrum, postea testam posuerit, hoc in loco sane prius testam, postea autem ferrum ponit. Sed scimus quia in aliis timor, in aliis autem principatur pudor. Nam alii quidem sunt magis timorati quam verecundi, alii vero magis verecundi quam timorati. Qui igitur timidiores sunt facilius compunguntur ex consideratione propriae crudelitatis quam voluptatis. Qui vero verecundiores familiarius ad poenitentiam emolliuntur ex recordatione foedae voluptatis quam iniquitatis. Si igitur per ferrum crudelitas, per testam recte voluptas intelligitur, quid mirum si alias, alio et alio ordine ferrum et testa comminuta leguntur, cum pro qualitate animorum; vel utilis et certa prudentia.
Abbreviated transcription (Latin):
rem caritas que benigna ẽ. Qd
queso ẽ. in quo simulationis es
commninuitur. nͥ caritas que nos
emulatur.S Qid uͦ ẽ quod commi¬
nuit eream ꝑtinatiam: nͥ caritas
que ñ agit ꝑperam: SSun argen¬
to iactantia. in auro intelligit᷑
arrogantia: qͥd eis tam contrari¬
um. qͣm caritas que ũ inflatur::
nec ẽ ambitiosa. nec querens quȩ
sua st̃. SSi aut̃ in argento illud
opus intelligitur quod fit ex so¬
la delib̾atione. ñ autem ex dilecti¬
one. nec fit tam ex delectacione.
qͣui ex ueritate: qͥd tam consenta¬
neum caritati q̃ congaudet uerita¬
ti:  Si mn aureo capite optimi oꝑis
talum ñ ꝑducitur. qͥd melius hoc
opus arguit uł corrigit. qͣm ꝑfec¬
ia caritas quȩ numqͣm excidit. S
Ofrlir caritatis regnum qd̃ man&
in et̾num: o felix regnum qd̃ num¬
qͣm dissipabitur. qd̃ populo alteri
in et̾num ñ dabitur. felix regnũ
in quo pacientia durat. benignitas
ꝑseuerat. felix regnum: in quo ne¬

Expanded text:
rem charitas, quae benigna est. Quid, rem charitas, quae benigna est. Quid, quaeso, est in quo simulationis aes comminuitur, nisi charitas quae non aemulatur? Quid vero est quod comminuit aeream pertinaciam, nisi charitas quae non agit perperam? Si in argento jactantia, in auro intelligitur arrogantia, quid eis tam contrarium quam charitas quae non inflatur, nec est ambitiosa, nec quaerens quae sunt sua? Si aut in argento illud opus intelligitur quod fit ex sola deliberatione, non autem ex dilectione, non fit tam ex dilectione quam ex veritate, quid tam consentaneum charitati quae congaudet veritati? Si in aureo capite optimi operitalum non perducitur, quid melius hoc opus arguit vel corrigit quam perfecta charitas quae nunquam excidit? O felix charitatis regnum quod manet in aeternum! O felix regnum quod nunquam dissipabitur, quando populo alteri in aeternum dabitur! Felix regnum in quo patientia durat, benignitas perseverat! Felix regnum, in quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
iudistimqͥt. qd̃ de monte abscisus
ẽ lapis sine manib. & comminu¬
it testam ⁊ ferrum. ⁊es.:⁊ argen¬
tum ⁊ aurum. Scimꝰ quia regnum
dei atimore inchoatur: s incarna¬
te consumat᷑. Plapidem itaq ti¬
moris. deicit᷑ opus ꝯfusionis: &. fun¬
datur regnum caritatis.S lapis
sine manib abscidit᷑. ꝑ quẽ carita¬
tis regnum fundat᷑. Timoris enĩ
incussio. caruatisq inspiratio: fit
in spũ sc̃o. non oꝑe humano. Rari¬
tas inquit dei diffusa ẽ incordib¬
nrĩs: ꝑ spm̃ scm̃ qui datꝰ ẽ nobis.
omminuet inqͥͣt atq consumet
unu̾sa regna hec scđm quoduidis¬
ti. quod lapis abscisus ẽ sine ma¬
nib. &. comminuit testam. &. fer¬
rum.⁊ es. ⁊ argentum ⁊ aurum.
Destructio adu̾santium regnoꝵ
incipitur a timore: ꝑficitur in ca¬
ritate. Ptimorem eradicantur a
consensu. ꝑ caritatem euellunt᷑
ab effectu. Comininuit gͦ teste¬
am fragilitatem caritas que pa¬
ciens ẽ. comminuit ferrum rigo¬

Expanded text:
abscissus est lapis sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Scimus quia regnum Dei a timore inchoatur, sed in charitate consummatur. Per lapidem itaque timoris dejicitur opus confusionis, et fundatur regnum charitatis. Sed lapis sine manibus abscinditur per quem charitatis regnum fundatur: timoris enim incussio, charitatisque inspiratio fit in Spiritu sancto non opere humano: Charitas, inquit, Dei diffusa est in cordibritum sanctum qui datus est nobis . Comminuet, inquit, atque consumet universa regna haec, secundum quod vidisti, quod lapis abscissus est sine manibus, et contrivit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Destructio adversantium regnorum incipitur a timore, perficitur in charitate. Per timorem eradicantur a consensu, per charitatem evelluntur ab effectu. Comminuit ergo testeam fragilitatem charitas, quae patiens est, comminuit ferreum rigo
Abbreviated transcription (Latin):
honorem ei impendis. ne dicam
dm̃ tibi facis. Qͥ głatur. in dnõ
głetur. Maledictus homo qͥ con¬
fidit inhomine. gͦ qui confidit
inse. uł in aliqua sua surtute. Glo¬
multi querunt uirtutum scientiã
morumq doctrinam ad ostentaci¬
onem ñ ad utilitatem .xxxuiii.¬
uam multi głantur. &
głoriosi in hominum o¬
cam de eo qđ̃ uircutes
uł scĩtatem habeant: s qd̾̃ de uirtu¬
tib qͥdem prudenter disserere. &
diserte disputare sciant. O qͣnto
satius. o quanto utilius. tibi ẽẽt
aurum scientie. & argentum elo¬
quentie non hab̾e. qͣm inde tibi
ydolum face. Simulachra geniñ
argentum ⁊ aurum. oꝑa manu¬
um hominum. Uirtutum modũ
⁊ formam solam. ꝑ intelligentiã
ꝯ doctrinam depingere ⁊ memo¬
ria retinere. earum autem effec¬
tu carere: qͥd aliud ẽ qͣm quedã
simulachra corde gestare: Sci¬
entia sc̃itatis sine intencione bo¬
na: qͥd aliud ẽ qͣm imago sine ui¬
ta:  Scientia sola sine scĩtatis ef¬

Expanded text:
honorem ei impendis, ne dicam honorem ei impendis, ne dicam Deum tibi facis. Qui gloriatur, in Domino glorietur. Maledictus homo qui confidit in homine, ergo qui confidit in se vel aliqua sua virtute: Glomulti quaerunt virtutum scientiam, morumque doctrinam ad ostentationem, non ad utilitatem. Quam multi gloriantur, et gloriosi in oculis hocam de eo quod virtutes vel sanctitatem habeant. Sed quod de virtutibus quidem prudenter disserere, et diserte disputare sciant. O quanto satius, o quanto utilius tibi esset aurum scientiae et argentum eloquentiae non habere, quam inde tibi idolum facere! Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Virtutum modum, et formam solam per intelligentiam et doctrinam depingere, et memoria retinere, earum autem effectu carere, quid aliud est quam quaedam simulacra corde gestare? Scientia sanctitatis sine intentione bona quid aliud est quam imago sine vita? Scientia sola sine sanctitatis ef