comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit & sua sponte: quia sicut coequalis ẽ
patri& filio. ita eandem habet uoluntatẽ
cumpatre & filio communem. Sp̃s eñ ubi
uult spirat & sicrit apls enumeratis donis
celestib ait. hec omnia oꝑat᷑ unus atq idẽ
discipulorum corda feriens. omina quȩ deillo
erant scienda mortalib: clara illis luce reue¬
lauit. Quia uidelicet equał & consubstantiał
patri erat ante scła: qui consubstantiał faetꝰ
ẽ nobis infine scłoꝵ: quia deuingine natus.
sine peccato uixit in mundo Quod quanda
uoluit. & qua uoluit morte transiuit de
mundo: quod ueraciter resigendo. mor cẽ
resuriexit carnem: ad cȩlos ascendendo leua¬
u atq in paterne gloriȩ dextera constitui::
Quod omnia propħarum scripta illi testimo¬
num ꝑhibent. quod confesito nominis eiꝰ.
lsqꝙ ad fines erat propagarida terrarum: ce
sunt reserata discipłis. Neq illis tantiĩmͫ.
s & omnibus qui ꝑ uerbum eorum credunt

Expanded text:
Venit et sua sponte, qui sicut coaequalis est Venit et sua sponte, qui sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem: Spiritus enim ubi vult spirat . Et sicut Apostolus enumeratis donis coelestibus, ait: Haec omnia operatur unus atque discipulorum cordibus aspirans omnis quae de illo erant sentienda mortalibus clara illis luce revelavit, quod videlicet aequalis et consubstantialis Patri erat ante saecula, quod consubstantialis tactus est nobis in fine saeculorum, quod de Virgine natus sine peccato vixit in voluit et qua voluit morte transivit de mundo, quod veraciter resurgendo mortem dresurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caesunt reserata discipulis. Neque illis tantummodo, sed et omnibus qui per verbum eorum credunt
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s. minus capaces erant ad intelligenda
arehana diuinę sublimitatis: minus fortes
adtołanda adilersa humane prauitatis. Sel
eis adueniente spiritu. cum augiento diul¬
ne agnitionis data ẽ eciã constantia uinenl
humanȩ ꝑsecutionis. Unde illis dominica
piomissione nunc dicit᷑. Cum uenerit para¬
clitus quem ego mittam uobis a patre. sp̃m
ueritatis qui a patre procedit, ille testimo¬
nium ꝑhibebit de me: & uos testimonium
ꝑhibebitis. Notandum autem inprimis qđ
dñs spĩn ueritatis & a se mittendum eẽ testa¬
tur. & eudem mox a patre procedere subiun
git non quia idem sp̃s alit̾ apatre ꝓcedit quã
a filio mittitur: s idõ filius eum ase mitti. a
patre dicit procedere. ut aliã patris. aliam
eẽ suam ꝑsonam design& ac in eadem distĩe¬
tione ꝑsonarum. unam eẽ oꝑationem ac
uoluntatem suam. cum patris uoliuitate
ꝙ oꝑatione denuntiet. Cum enim eiusdem
sa processio ẽ. qua ex patre procedit & filio.

Expanded text:
da arcana divinae sublimitatis, minus fortes ad toleranda adversa humanae pravitatis, sed eis adveniente Spiritu cum augmento divinae cognitionis, data est etiam constantia vincendae humanae persecutionis. Unde illis Dominica promissione nunc dicitur: Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Et vos testimonium perhibebitis. Notandum autem imprimis quod Dominus Spiritum veritatis, et a se mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre prgit: non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit, quam cum a Filio mittitur; sed ideo Filius eum a se mitti, a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam suam esse personam designet, et in eadem distinctione personarum, unam esse operationem ac voluntatem suam cum Patris voluntate et operatione denuntiet. Cum enim ejusdem sa processio est, qua ex Patre procedit et Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
sua apparuit ds̃ humilis: in ascensione sua ostñ¬
sus ẽ homo sublimis.S: hoc nobis magnoꝑe
fr̃s lm̃i in hac sollempnitate pensandum est:
Illa enim natura cui dictum est terra es & inter
dñm auem uocat. Quia enim ascensionis eius
mysterium iudeã non intelligere conspexit. de
infidelitate eius sententiam protulit dicens. Se¬
mitam ignorauit auis. Auis enĩ recte appellatus
ẽ dñs: quia corpus carneum adethera librauit.
Cuius auis semitam ignorat: quisquis eum ad
celum ascendisse non credit: De hac sollempni¬
tate ꝑsalmistã dr̃. E leuata ẽ. magnificentia tua
suꝑ celos. De hac rursus ait. Ascendit ds̃ iniubi¬
latione: & dñs in uoce tube. De hac iterum diẽ.
Ascedñs ĩ altũ captiuã digx̃ captiuitatẽ ded dona
hõibꝰ Acedes qͥppe ĩ altũ. captiuã dux captiuitatẽ:
qr corruptoẽgĩrãꝗͥitute suȩ ĩcorruptiõis absorbu¬

Expanded text:
sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nobis magnopere, fratres charissimi, in hac solemnitate pensandum est, Illa enim natura cui dictum est: Terra es, et in Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum cquia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbu
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod nato dño apparuerunt angłi. & tñ
non legunt᷑ in albis uestib apparuisse: ascen¬
dente autem dño. missi angłi. inalbis legunt᷑
uestib apparuisse: Sic & enim scriptum est.
Uidentib illis eleuatꝰ est : &r nubes suscep̃¬
eum ab oculis eoꝵ. Cumq in tuerentur.
incȩlum euntem illum. ecce duo uiri stete¬
runt iuxta illos inuestib albis. In albis aut̃
uestib. gaudium & sollempnitas mentis at¬
tenditur. Q uid ẽ ergo quod nato año non
in albis uestib ascendente autem domino in
albis uestibus appãrent: nisi quod magna tẽ sunt
sollempnntas angelis facta ẽ. cum celũ ds̃ hõ
penetrauit: Quia nascente dño uidebat᷑
diuinitas humiliata: ascendente uero est
dñohumanitas exaltata. Albe & enĩuestes
exaltationi magis congruunt. quã humiliadti¬
om. In assumptione ergo eius. angeli in albis
uestib uideri debuerunt: quia qui innatiuitate

Expanded text:
sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepulis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
marcus sedentem. stephanus uͦ stantem se ui¬
dere testat᷑ : S scitis fr̃s quia sedere iudican¬
tis ẽ: stare uero pugnantis uł adiuuantis:.
Quia redemptor nr̃ assumptus incelũ & nunc
omnia iudicat. & adextremum iudex omniũ
uenits hunc post assumptionem marcus secde
deseribit: quia post ascensionis sue gloriam.
iudex infine uidebit᷑. Stephanus uero in labo¬
ris certamine positꝰ. stantem uidit quẽ adiu¬
torem habuit: quia ut iste interra ꝑsecutord̾m
infidelitatẽ uinceret. ꝓillo decȩlo illiꝰ gracia
pugnauit. Seq̃n: Illi autem profecti predica
uerunt ubiq dño cooꝑante & sermonem
confirmante. sequentib signis. Quid in his
considandum ẽ. quid memoriȩ commendandũ.
nisi quod preceptum obedientia. obedientiam
uero signa secuta sunt: S quia auctore deo
breuiter lectionem ȩuangelicam exponendo
transcurrimus. restat ut aliquid de ipsa con
autem nobis primum querendum ẽ. quid nã

Expanded text:
Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se viMarcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis. Quia ergo Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omveniet, et hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam, judex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Illi autem pverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantoc autem nobis primum quaerendum est, quidnam
Abbreviated transcription (Latin):
latus nec subuectꝰ. cȩlum ȩthereum sua uirtu¬
te penetrarae: qui nobis inse credentib carnis
quoq munditiam largiret᷑. & subeo ꝑ increm̃¬
ta temporum uirtus castitatis excresceret.
en ipsa quoq eoꝵ transtatione. qui ascensio
nem dnicam ut uidelicae famuli designauert̃.¬
& inipsose qui ad celum ascendit dominus
ostendit. Nam enoch quidem uxorem ꝙ fili¬
os habuit: helias uͦ neq uxorem neq filios le¬
fitur habuisse: i Pensate ergo quomodo per
inerementa creuerit mundicia scĩtatis: quod
e ꝑtranslatos famulos & ꝑ ascendentis dñi
penam patenter ostendit᷑. Translatꝰ namq est
enoch: &e ꝑ coitum genitus. & ꝑcõitum gene¬
rans. Raptus ẽ helias ꝑcoitum genitus: 
non iam ꝑcoitum generans. Assumptus uͦ ẽ
marcus ait. sed& adex tris dĩ. & stephanus
dicit. uideo celos aꝑtos: & filium hominis
stantem adextris dĩ. Quid ẽ. quod hunc

Expanded text:
latus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtulatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatinem Dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum generans; assumptus est vedextris Dei; et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Quid est quod hunc
Abbreviated transcription (Latin):
egebat alieno. Pangłos quippe illa facta & osten¬
sa sunt adiumenta: quia nec ad celum quidem
aereum ꝑse ascende pot̾at. quemnaturȩ suȩ
infirmitas grauabat. Redemptor autem ñr
non curru non angłis. subleuatus legit᷑: quia
is qui fecerat omnia nimirum suꝑ omnia sua
untute ferebat᷑. Illo enim reuertebat᷑: ubi erai:
& inde redibat ubi remanebat: quia cumꝑ hu¬
manitatem ascender&e in cȩlum ꝑdiuinitatem
suam. & terram pariter continebat & celum. Si¬
cut autem ioseph a fr̃ĩb uenditꝰ. uenditionem
redemptoris nr̃i figurauit: sic enoch translatꝰ.
p̃nuntios & testes habuit. unum ante legem
alium sublege: ut quandoq uenirre ipse. qui
ueracit᷑ celos penetrare potuisset. Unde &
ipse ordo. in eorũ quoq utrorũq subieuat. one
ꝑ quedam incrementa distinguit᷑. Nam enoch
translatus. helias uͦ ad celum subuectus ẽẽ
memorat᷑: ut uenirae post modum qui nec tͣns¬

Expanded text:
egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostenegebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem suam et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus , venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus,nuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec trans
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃i amare signa. que possunt cum reprobis
haberi communia: s hec que modo diximus
caritatis atq pietatis miracła amate. Que tan¬
to securiora sunt: quanto & occultaz & deqͥb
apud dñm eomaior fit retributio. quo apua ho¬
postquam locutus ẽ eis: assumptus ẽ incelũ:
& sedet a dextris dĩ. Inueteri testam̃to cogno¬
uimus. quod helias sit raptus incelum: S: ali¬
ud ẽ. celum aereum. aliud ȩthereum. Celum
quippe aereum. terre ẽ proximum unde
&x aues cȩli dicimus: quia eas uolitare inae
re uidemus. Incelum itaq aereum helias
subleuatus ẽ: ut insecreta quadam terre re
iegione repente duceret᷑: ubi inmagna iam
carnis &e sp̃s quiete uiuere. quousq adfinẽ¬
mundi redeat. & mortis debitum soluat. Ille
enim mortem distulit: non euasit. Redemp
gendo consumpsit: & resurrectionis suȩ głam.
ascendendo declarauit. Notandũ quoq ẽ. qđ
helias incurru legit᷑ ascendisse: ut uidelica
aꝑte monstraret᷑. quia homo purus adiutorio

Expanded text:
mi, amare signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud holocutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. In Veteri Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum. Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum; unde et aves coeli dicimus, quia eas vore videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finemundi redeat, enim mortem distulit, non evasit. Redemptgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia homo purus adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
tur.ͦ Qui dum bonis suis exhortationibus.
maliciam de alienis cordib auferunt: serpen¬
tes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audi¬
unt. s tam̃ ad oꝑationem minime ꝑtrahunt᷑.
mortiferum quidem ẽ. quod bibunt: s non eis
nocebit. Qui quociens proximos suos in bono
oꝑe infirmari conspiciunt. dum eis tota uir
tute occurrunt. & exemplo suȩ oꝑationis. illoꝵ
uitam roborant qui in propria actione tituba¬
bant: quid aliud faciunt nisi suꝑ egros manus
imponunt. ut bene habeant: Que nimirum
iniracła tanto maiora sunt: quanto spũalia. Tan¬
to maiora sunt: quanto ꝑ hec non corꝑa s animȩ
iuultis uos facitis. Exilł. ⁊ exteriorib signis
optineri uita abhȩc oꝑantib nonualet. Nam
corꝑalia illa miracła ostendunł aliq̃n scĩtatẽ n au¬
tem faciunt. Hec uͦ spũalia que agunt᷑ inm̃te:
uirtutẽ uite ñ ostendunt. s faciunt. Illa habere
mali possunt: istis autem ꝑfrui nisi boni ñ

Expanded text:
tur? qui dum bonis suis exhortationibus tur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari consptute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant, qui in propria actione titubabant, quid aliud faciunt nisi super aegrotos manus imponunt ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia: tanto majora sunt, quanto per haec non corpora sed animae si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid nam fr̃s mei quia ista signa non fa¬
citis. minime creditis: S hec necessaria
in exordio eccłȩ fuerunt. Ut enĩ adfidem
cresceire. miracłis fuerat nutrienda, quia &
nos cum arbusta plantamus: tam̃diu eis
aquam fundimus: quousq ea interra coa¬
luisse uideamus. At si semel radicem fixint:
irrigatio cessabit. Hinc & enim paulus dicit.
Lingue in signo sunt: non fidelib s infidelib
Habemꝰ dehis signis atq uirtutib. que ad¬
huc subtilius considare debẽmꝰ. Sc̃a quippe ec¬
clesia cotidie spiritualit̃ facit: quod tunc ꝑ
apłos corporalit᷑ faciebat. Nam sacerdotes eiꝰ
cum ꝑ exorcismi gr̃am. manum credentibus
imponunt. & habitare malignos sp̃s in eoꝵ
mente contradicunt. quid aliud faciunt nisi
demonia eiciunt. Et fideles quiq qui iam
uitȩ ueteris scłaria uerba derelinquunt. scã
autem mysteria insonant. conditoris sui lau¬
des & potentiamquantum preualent narrant:
quid aliud faciunt quam nouis lingius locũ¬

Expanded text:
Nunquid quod ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus. Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquun
Abbreviated transcription (Latin):
uenit & mansionẽ facit: quia sic eum diuim¬
tatis amor penetrat ut abhoc amore. temp¬
tationis tempore non recedat. Ille eigo uere
amat. cuiꝰ uidelic& mentem. delectatio praua
exconsensu non suꝑat. Nam tanto quisq a
suꝑno amore disiungit᷑. quanto inferiuis de¬
lectat᷑. Unde & ad huc subdit᷑. Qui non dili¬
git me. sermones meos non seruat. Aduos¬
met ipsos ergo fr̃s lmĩ introrsus redite. si dm
uere amatis. ex quirite. Nec tam̃sibi aliqul
credat. quicquid sibi animus sine oꝑis attesta¬
tione responderit. De dilectione conditoris.
lingua. mens.& uita requirat᷑. Num quam ẽ
amor dĩ ociosus. Oꝑat᷑ & enim magna si est:
Siuͦ oꝑari renuit. amor non ẽ. Et sermonem
quem audistis non ẽ m̃s̃: s eiꝰ qui misit me pa¬
tris. Scitis fr̃s km̃i. quia ipse qui loquitur
unigenitus filius uerbum patris ẽ. Et ideo ser¬
mo quem loquitur filius: non ẽ filii s patris

Expanded text:
venit et mansionem facit, quia sic eum divinvenit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos ergo, fratres charissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. Scitis, fratres charissimi, quia ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
Uere enim diligimꝰ. si mandata eiꝰ seruamꝰ:¬
tamus. Nam qui ad huc ꝑ illicita desid̾ia de¬
fluit. ꝓfecto dm̃ non amat: quia ei in sua uo¬
luntate contradicit. Et pater m̃s diliget eũ:
& adeum ueniemus: &e mansionem apud eũ
faciemus. Pensate fr̃s limi. quanta sit ista
sollempintas. habere incordis hospicio aduer¬
tum dĩ. Certe sidomum ur̃am quis quam dis
aut prepotens amieus intraicet: omni festinan¬
tia. domus tota mundaret᷑: nequid fortasse rr̃t
quod oculos amici intrantis offenderet. Ter¬
gat ergo sordes prauioꝑis. qui dõ preparat
domum mentis. S: uidete quid ueritas alcat.
Ueniemꝰ & mansionem apud eum faciemus.
Inquoriundam & enim corda uenit. & mansi¬
onem non facriz quia ꝑ compunctionem qͥdẽ
dĩ respectum ꝑcipiunt. s temptationis tẽp̃ie.
hoc ipsum quod compiincti fuerant obliusct
sicq ad ꝑpetranda peccata redeunt ic si hec
minime planxissent. Quiergo dm̃ uere dilig̃
qui eiꝰ mandata custodit: in eiꝰ corde dñs &

Expanded text:
ere enim diligimus, si ad mandata ejus actamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
&e ego ragabo patrem & allum paraclytum
dabit uob̃. Paraclytus quippe consolator
interp̃tatur. Et sp̃s sẽs recte paraclytus uo¬
catus ẽ: qui corda fidelium ne inter huius sch
aduersa deficiant cȩlestis uite desideriis
subleuat acreficit. Unde in actib apłoꝵ

Expanded text:
rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletus quippe consolator interpretatur. Et Spiritus sanctus recte Paracletus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tas fuit. Ipsa namq resurrectio. illis du¬
bitantib ꝑ multa argumenta monstrata
est: Que dum nos legentes agnoseimus.
quid aliud quam de illoꝵ dubitatione solidamͣ :
Minus enim michi maria inagdalene p̃stitit
que cicius credidit: quam thomas qui diu
dubitauit. Ille & enim dubitando. uulnerũ
cicatrices tetigit: & de nr̃o pectore. dubieta¬
tis uulnus amputauit. Ad insinuandam

Expanded text:
ectio illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietati
Abbreviated transcription (Latin):
cata iam ꝑzelum ꝑcuter&e : s adhuc ꝑman¬
suetudinem tolerare. At contra suꝑ discipu¬
los inigne debuit sp̃s sc̃s demonstrari: ut hi
qui erant simplicit̃ h omines. atq idõ pecca¬
dres eos contra semce ipsos spũał feruor ac¬
Iec ipsi quippe ẽẽ poterant sine peccato. qui
d herebant cęlesti magisterio: iohanne at¬
testante qui ait. Si dixerimus quia peccatũ

Expanded text:
cata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mancata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor acNec ipsi quippe esse poterant sine peccato qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
de beato iob dicit᷑. Erat uir simplex & rectus.
Que ẽ autẽ rectitudo sine simplicitate. aut
quȩ simplicitas sine rectitudine: Quia ergo
& rectitudinem docet iste sp̃s & simplicitatem
& inigne monstrari debuit & in columbaqua¬
tinus omne cor quod eiꝰ tangit᷑ g̾racia &¬
mansuetudinis lenitate tranquillum. & te¬
lo iusticiȩ accensum fiat. Adextremum uͦ
querendum ẽ. cur impso redemptore nr̃o
mediatore dĩ & hominum ꝑ columbam ap¬
aruit. indiscipulis uͦ ꝑignem. Certe uinge¬
uitus filius ĩudex ẽ generis humani: Sed
quis eiꝰ iusticiam ferret. sipriusquam nos
mansuetudinem colligerae. culpas nr̃as ꝑ
telum rectitudinis examinare uoluisset:
homo ergo pro hominib factus. mi fem
se hominib prebuit: noluit peccatores feri¬
re s colligere. Prius uoluit mansuete cor¬
rigere: ut habere quospost modum iniu¬
licio saluarx. In columba ergo apparere su¬
ꝑ eum debuit sp̃s qui non ueniebat ut pec¬

Expanded text:
de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectituet in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere; prius voluit mansuete colligere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, qui non veniebat ut pec
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam frigido corde audiunt: s adhec amo¬
ris uitii facib inardescunt. Sermo ad auiẽ
ducit᷑: & mens eoꝵ sibimet irata exiuterne
dulcedinis flamina couerematur. Incolumba
uͦ sp̃s &r inigne monstratꝰ ẽ: quia omnes quos
repleuerit: simplices & ardentes facit. Simpli¬
ces puritate: aidentes emulatione. Neq & eiĩ
placet dõ aut simplicitas sine telo. aut zelus lar
simplicitate. Hinc ipsa ueritas dicit. E stote
prudentes sicut serpentesee simplices sieut co¬
lumbe. Qua inre notandum ẽ quod disciplos
suos nec de columba sine serpente. nec de ser¬
pente sine columba uoluit añs ammonere: quati¬
nus & columbȩ simplicitatem. astutia serpentiᷤ
accendeie: & serpentis astuciam. co lumbȩ
simplicitas temꝑaret. Hine paulus ait. Nolite
pueri effici sensib Ecce prudentiam serpen¬
tis audiuimꝰ: nunc desimplicitate columbe
moneainur. S malicia pariuli estote. Hinc

Expanded text:
quaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amoquaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae duvero Spiritus et in igne monstratus est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit; simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tores habent: quia dum dm̃ amando predicãt.
corda audientium inflammant: Nam & ocio¬
sus sermo doctoris ẽ. si p̃bere non ualet incen¬
dium amoris. Hoc doctrinȩ incendium ab
ipso ueritatis ore conceꝑant. quidicebant. A¬
ne cor nr̃m ardens erat in nobis. dum loquere¬
t᷑ inuia. & aꝑirte nobis scripturas: Ex audito
quippe sermone in ardescit animus. torporis
frigus recedit: fit mens in desidio suꝑtio an¬
xia: a concupiscentiis terrenis aliena. A mor
uerus qui hanc repleuerit. infletib cruciat:
s dum tali ardore cruciat᷑ ipsis suis cruciatib
pascit᷑. audue ei libet p̃cepta celestia. & quot
mnandatis instruit᷑. quasi tot facib infiamat᷑.
Et que torpebat prius ꝑdesidia ardet post¬
modum ꝑuerba. Unde bene ꝑmoysen
irprobi qui &e ad sinistram ponendi sunt: dex¬
tera autem dĩ appellant᷑ elocti. Indextera eigo
di lex iguea ẽ: quia electi mandata cȩlestia ue.¬

Expanded text:
tores hatores hacorda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scrquippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupisverus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysreprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia ne
Abbreviated transcription (Latin):
nem ueni mittere interram & quid uolo
nisi ut ardeat: Terra enim uocata sunt
corda terrena: quȩ dum semꝑ infimas in
se cogitationes congerunt: a malignis
spiritib conculcant᷑. S ignẽ dominus in
cũ cor carnale in suis prius uoluptatibus
frigidum. relĩquit concupiscentias p̃¬
Bene ergo in igne apparuit sp̃s quia ab
omni corde quod replet: torporem frigo¬
ris excutit. & hoc indesid̾io suȩ ȩterni¬
tatis accendit. In igneis autem lingus
monstratꝰ ẽ: quia idem sp̃s coȩt̃nus ẽ filio:
&ꝰ habet cognationem maximam lingua
cum uerbo. U̾bum quippe patris ẽ filius:
ꝯ quia una ẽ spiritus & uerbi substantia
idem sp̃s monstrari debuit in lingua. Uelcer¬
te quia ꝑ linguam procẽdit uerbum. in linguiᷤ
apparuit sp̃s quiaquisquis scõ spũ tangitur.
linguam habet. Uel certe in linguis igneis ap¬
paruit sp̃s. quia om̃s quos repleuerit. ardentes
pariter & loquentes facit. Linguas igneas doc¬

Expanded text:
nem veni mittere in terram, et quid volo, nem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? » Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infirmas in se cogitatspiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in cum cor carnale, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias prBene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Patris est Filius; et quia una est Spiritus et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, linguam habet. Vel certe in linguis igneis Spiritus apparuit, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doc
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod scã ȩccła. eõdem spũ repleta: om̃iũ
gentiuor erat uoce locutiira: Qui uͦ contra
dm̃ turrim edificare conatisunt. cõmunio¬
nem uniꝰ linguȩ ꝑdiderunt: In his autem
quidm̃ humiliter metuebant. linguȩ õs oẽs
unite sunt. Hic ergo humilitas uirtutem
meruit: illic suꝑbia confusionem.S que¬
rendum nobis ẽ cur sp̃s sc̃s patri & filio co¬
eternus inigne apparuit: cur inigne simul
&e linguis: cur aliquando incolumba. ali¬
quando uͦ in igne monstrat᷑. cur suꝑ unige¬
nitum filium apparuit incolumbe specie.
& suꝑ discipulos inigne: ita ut neq super
dñm uenirre in igne. neq suꝑ discipulos
monstraret᷑ incolumba. Perquatuor itaq
hȩc quȩ proposuimus. soluendo redeamꝰ
Patri namq & filio coet̾nus sp̃s migne mon¬
strat᷑. quia incorporeꝰ & ineffabilis atq in¬
uisibilis ignis ẽ ds̃, attestante paulo apło:
consumit᷑. De hoc igne ueritas ait. Ig¬

Expanded text:
nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem uqui Deum humiliter metuebant, linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illis superbia confusionem. Sed quaerendum nobis est cur Spiritus sanctus Patri et Filio coaeternus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne: ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus et ineffabilis, atque invisibilintulit. De hoc igne Veritas dicit: « Ig
Abbreviated transcription (Latin):
eruditionem hominis loquit᷑. si eidem ho¬
mini ꝑunctionem sp̃s non loquat᷑ : Certe
cain priusquam frĩcidium opere ꝑpetraret.
audiuit. Peccasti. quiesce. S: quia culpis su.¬
is exigentib. uoce ẽ ammonitus non unc
tempsit. Requisendum uͦ nobis ẽ cur de eo¬
dem spũ dicat᷑. suggeret uobis omnia, cũ
suggerere soleat ẽẽ minoris. S quia sugg̾e¬
re aliquando dicimus subministrare. in¬
uisibił sp̃s suggerere dicit᷑. non quod nob̃
scientiam abimo inferat. s ab occulto:
Pacem relinquo uobis pacem meam do uo¬
bis. Hic relinquo illic do. Sequentibus
simus: nunc in contemplatione tante fe¬
stiuitatis animum tranfteramus. S qͥa
cum lectione euuangelica nobis ẽ etiam
actuum apłoruo lectio recitata. ex ea
ergo aliquid inusum nr̃e contemplatio¬
nis trahamꝰ. Audistis et enim: quia sp̃s
it. omniumq linguarum scientiam de¬
dit: quid scilicet hoc miracło designans.

Expanded text:
eruditionem hominis loquitur, si eidem hoeruditionem hominis loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctvare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus simus, nunc in contemplationem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenim quia Spiritit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans,
Abbreviated transcription (Latin):
merentib dum spem uenie pixparat. ab afflic¬
tione tristicie m̃tẽ leuat. Dequo rrete promit¬
titur. ipse uos docebit omnia:, quia nisi ĩsdẽ
sp̃s cordi adsit audientis. otiosus ẽ sermo doc¬
dus. Nemo etgo docenti homini tribuat.
quod exore docentis intelligit: quia nisi
intus sit quidoceat. doctoris lingua exte¬
rius inuacuum laborat. E cce unam lo¬
quentis uocem omnes pariter auditis: nec
tamen sensum audite uocis pariter ꝑcipi¬
tis. Cum ergo uoxdispar non sit. cur incor¬
dib ur̃is dispar ẽ uocis intelligentia: nͥ
quia ꝑ hoc quod uox loquentis communit
ad mon&. ẽ magister interior. qui de uociͤ
intelligentia quosdam spec ialiter docet:
De hac unctione sp̃s rursus ꝑ iohannẽ dr̃:
ssic̃ unctio eiꝰ docet uos de omnib. ꝑuocẽ
ergo non instruit᷑. quando mens ꝑspm̃ non
ungit᷑. S cur ista de doctrina hominum
loquimur. quando & ipse conditor nonad

Expanded text:
moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflicmoerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit dicens. ecce ego uobiscum sum omnib
diebus usq ad consummationem scł̃i: S uer¬
bum incarnatum: & mance & recedit. Recedit
corpore: manet diuinitate. Apud eos ergo tẽ
mansisie se ꝑhibetꝰ. qui inuisibili semꝑ potesta
clẏtus autem sp̃s sc̃s. quem mittet pater in no¬
mine meo ille uos docebit omnia, & sigge¬
ret uobis omnia quecumq dixero uobis. No¬
stis plurimi fr̃s mei. quod greca locutione
Qui iccirco aduocatus dicit᷑. quia proerrore
delinquentium: apud iusticiam patris in¬
teruenit. Quiunius sustantiȩ cum patre &
filio. exorare prodelinquentib ꝑhibetur:
quia eos quos repleuerit exorantes facit.
Unde paulus dicit. Ipse enim sp̃s postu¬
lat pronobis gemitib menarrabilib. Minor
ũ ẽ qui postulat: quam qui postulatur. Quo¬
mͦ eigo sp̃s postulare dicit᷑. qui minor nonẽ:
S ipse sp̃s postulat. quia ad postulandũ eos
quos repleuerit in flammat. Consolator autẽ
is. lem sp̃s uocat᷑: quia de peccati ꝑpetratione

Expanded text:
ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione
Abbreviated transcription (Latin):
bat. idõq quasi presentem nominabat horam¬
horam inqua ipse morte destructa. in eternam
resurgerae uitam. Illoꝵ uͦ uitam infuturum no¬
uerat eẽ differendam. quos & usq ad p̃finitum
mortis suȩ tempꝰ. singłos pro ingressu uitȩ per¬
dus me iam non uidor, uos autem uidetis
me: quia ego uiuo & uos uiuetis. Ac si aꝑte
dicat. Ad huc modicum. & mundi amatores
me mortalem ultra uidere desistunt, resur¬
gentem u amortuis cernere nequeunt: quia
illam nesciunt uitam. cuiꝰ soli amatores.
gloriam meȩ resurrectionis merent᷑ intueri
Uos autem idõ me post hec uidere ualetis.
quia et ego uiuo resuscitatꝰ amortuis. & uos
digni estis mee resurrectionis eremplo con¬
beatȩ resurrectionis estis gaudia uenturi.
nillodie uos cognoscetis quia ego in patre

Expanded text:
bat: ideoque quasi praesentem nominabat hbat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in aeternam resurgeret vitam: illorum vero vitam in futurum noverat esse differendam, quos et usque ad praefinitum mortis suae tempus singulos pro ingressu vitae perdus me jam non videt: vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Ac si aperte dicat: Adhuc modicum, et mundi amatores me mortalem ultra videre desistunt, resurgentem vero a mortuis cernere nequeunt: quia illam nesciunt vitam, cujus soli amatores gloriam meae resurrectionis merentur intueri. Vos autem ideo me post haec videre valetis, quia et ego vivo resuscitatus a mortuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemplo conbeatae resurrectionis estis gaudia venturi. In illo die vos cognoscetis quia ego in Patr
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue. hoc ẽ hodierna die. sp̃s scĩ illos
decelo charismate donauit. Ubi ipsum xp̃m
ad eos uenisse nullꝰ ambigit. qui inseparabi¬
lem scẽ trinitatis naturam. uirtutem & oꝑati¬
onem ẽẽ cognouit. Quod ipsum latius exequenꝰ
quantum causa illoꝵ de gente non sancta sit
discreta. denuntiat. Ad huc modicum & mun¬
dus me iam non uidet. Uos autem uidetis me:
quia ego uiuo.& uos uiuetis. Nam quia hes
adpassionem iturus loqꝰ ebat᷑. modicum erat
usq adtempris explete passionis. ex quo illũ
reprobi uidere numquam ualebant. Soli ete¬
nĩ iusti qui morte illius erant contristati. gal
dium resurrectionis eiꝰ uidere meruerunt
At qui uisa morte eius exultabant. nequa¬
quam ipsi uisa eius resurrectione letari. sed
audita conturbari ac dolere. prout decebas
habebant. Uos autem uidetis me inquit
quia uiuo ego & uos uiuetis. Ego uiuo pre¬
sentis temporis uerbo posuit. & uos iuuetis
futuri: quia nimirum in proximo adeẽ cerne¬

Expanded text:
tionis suae, hoc est hodierna die, Spiritus sancti illos de coelo charismate donavit. Ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam, virtutem et operationem esse cognovit. Quod ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebausque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi videre non valebant; soli etenim justi, qui morte illius erant codium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cerne
Abbreviated transcription (Latin):
catores. pͥmo petruĩ & andreã. deinde fi¬
lios zebed̃i adño narrant uocatos: N
enĩ eos lucas nunc adño uocatos. sed
camen petro fuisse p̃dictum. qđ homi¬
nes eẽt capturꝰ. insinuat. Qd non ita
dictũ ẽ. quasi iam pisces numquã eẽt
capturꝰ. Nam & post resurrectionẽ dñi.
legimꝰ eos ẽẽ piscatos. Unde dat᷑ intelli¬
gi. eos adcapt᷑am pisciũ ex more remeas.¬
se: ut post ea fierre qđ matheus & martꝰ
narrant. quando eos binos uocauit: Tẽ
enĩ non subductis ad terram nauibus.
camquã cura redeundi: sed ita eũ secu¬
tisunt. tamquã uocantem aciubentem
ut sequerentur:

Expanded text:
catores, primo Petrum et Andream, deinde ficatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ine plus his: Ubi quamuis simpleł¬
ten mentio facta terren parentis ei pos¬
sit intelligi. ñ tñ ab re ẽ. siqͥs nomine
iohis. donui suꝑne generations mi¬
uel de sue conscientia culpe tremens.
uel de alioꝵ innocentia stupens: Sc̃ĩta¬
tis iter formidet aggredi. Quod autem
seqͥt᷑. ex hoc ĩa homines eris capiens.
adipsũ petrũ specialit ꝑtinet. Exponit
enĩ ei dñs. quid hȩc capt᷑a pisciũ signi¬
ficet: qđ uidelicoe ipse siẽ nunc ꝑretia
pisces: sic aliquando ꝑuerba sit capturꝰ
homines. Totꝰq facti huiꝰ ordo. quid
inȩccła cuiꝰ ipse typũ tenet cotidie ge¬
rat. ostendit. Qd uͦ subiungit. & subduc¬
tis ad terrã nauib relictis om̃ib secutis t̃
cũ. pot̾ significare finẽ temporis. quo
abhuius mundi solatio. qui xp̃o inhe¬
serint: penitꝰ recessuri st̃. Sciendũ est¬
autẽ. hanc eandẽ non eẽ lectionẽ. qua
matheus & mareꝰ binos denauicłis pis¬

Expanded text:
me plus his? Ubi quamvis simplicme plus his? Ubi quamvis simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est si quis nomine Joannis domum supernae generationis mel de suae conscientia culpae tremens vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi, quod autem sequitur. Ex hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse, sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines, totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navib potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. III. dem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis pis
Abbreviated transcription (Latin):
qua dm̃ extoto corde. tota anima. tota
iuitute. ꝓximũ autẽ tamquã nos ip¬
sos diligere iubem᷑. Et neutraharum
dilectio. sine alt̾a ualet ẽẽ ꝑfecta. quia
nec d̃s uere sine ꝓximo: nec sine deo
uere potest ꝓximus amari. Unde
dñs tociens interrogato petro ana
diligeret. & illo respondente quoden
ipso teste diligeret. adiungebat ꝑ sin.¬
gła. ita concludens. Pas ce oues meas
siue pasce agnos meos. Ac si aꝑte dics.
hȩc sola &e uera ẽ ꝓbatio integri indo¬
minũ amoris: Si erga fratres studueris
curam solliciti exercere laboris. Nam
quicumq fr̃ĩ opꝰ pietatis. qđ ualet. im¬
pendere negligit. minꝰ iusto se conoi¬
torem diligere ostendit. cuiꝰ mandatii.
insustentanda ꝓximi necessitate cons¬
tempnit. Que ꝓfecto caritas qĩnsine
diuine gratiȩ inspiratione minime
possit haberi. tacite quodã modo dis
insinuat: qui petrũ de illa interiogal
simonẽ eũ ioħis. qđ numquã alias cos¬
nominat. Symon inquit iołnis. dilis

Expanded text:
um ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostenditentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis, diligis
Abbreviated transcription (Latin):
se angelus. dimitte me. iam enim ascendit
auiora: hocindicabat posse eum a morte
uinci. non posse retineri: S post illam fuga¬
tamlucem passionis noctẽ ꝓmittit ilico eẽ
reddendam resurrectionis auroraor: fre .iii.

Expanded text:
se angelus: Dimitte me, jam enim ascendit se angelus: Dimitte me, jam enim ascendit aurora, hoc indicabat posse eum a morte vinci, non posse retineri. Sed post illam fugatam luce passionis noctem promittit illico esse reddendam resurrectionis auroram. Qui vivit