comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se uideret᷑. Porro p̾ter solitũ mentis tue
oculus caligauit: si non iudes plenã ꝑicu¬
losis casib assũptam tͥ ꝑ egͥnationẽ. ꝑmu
nitiones ducis aqͥtanoꝵ tͣnsiturꝰ es: cuiꝰ tͥ
inuidiã suscitasti. factꝰ in expugnatione
nescis si renata sit infilio pat̾ne nota ꝑ¬
fidie. Quippe płes hodie gen̾ant᷑ iniqͥtatis
heredes: ꝙͣ uirtutis. Tuis itaq timorem
relinqͦs. ⁊ tremorẽ: si te inueni ⁊ offenso
cõmittis. in quo necesse est uerearis ex
parte ꝑfidiã. leuitatẽ ex annis. exiniuria
ultionẽ. Audiuimꝰ aut̃ uen̾abili angłoꝵ¬
regi tuoq auũculo io qd̾ te fac̾turũ sig¬
nificans displicare altiꝰ:. id ferre grauit̾
id ꝯstant̾ imꝓbare. Sane eoꝵ asꝑnari
consiliũ: uicina dem̃tie ꝑtinatia ẽ. him
mirũ tuis ꝓuid̾e cõmodis: iaffectu uo¬
lunt: et sensu possunt. Fortassis autẽ
dices. Uotũ uoui dño T̃rangressionis

Expanded text:
49 videretur. Porro praeter solitum mentis tuae 49 videretur. Porro praeter solitum mentis tuae oculus caligavit, si non vides plenam periculosis casibus assumptam tibi peregrinationem. Per munitiones ducis Aquitanorum transiturus es, cujus tibi invidiam suscitasti, factus in expugnatione nescis si non renata sit in filio, paternae nota perfidiae. Quippe plures hodie generantur iniquitatis haeredes quam virtutis. Tuis itaque timorem relinqueres et tremorem, si te juveni et offenso committis, in quo necesse est verearis ex patre perfidiam, levitatem ex annis, ex injuria ultionem. Audivimus autem venerabili regi Anglorum, tuoque avunculo, id quod te facturum significas displicere altius, id ferre graviter, id constanter improbare. Sane eorum aspernari consilium, vicina dementiae pertinacia est. Hi nimirum tuis providere commodis, et affectu volunt, et sensu possunt. Fortassis autem dicis: Votum vovi Domino, transgressionis
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudinẽ accessisse confiteor: cui
sgr̃e tue lim̃ contigio aꝑiri. In eo susceptꝰ.
et site ip̃m ñ uideã. uideo tñ affectũ tuũ
in puero meo. cui aduentanti beluacum:
defensionis manũ quotiens oport̾e atten¬
dis axtendis. Splendorẽ suffragĩ tui ob¬
scutare est. p̃eib agere ne desistas. Non
uertor huic te ꝓposito defuturũ: curi opp̃s¬
sis ꝯcurrere:⁊ cathedra facit ut uelis: icu¬
regnũ. Int̾im cumulatas tͥ grãs agens.
scͥpto finẽ pono: dilectioni tue finẽ mini¬
dmemoriã beati iacobi strenuisseͥme
õmesci p̾dicanda uͥtute sũb limis iter
alligat᷑ obedientie: qͣm nͥ ad maiora uocet᷑
rũs ñ necessaria. dispensationi ociũ: debitis
in debita p̃̾ponis. Int̾ talenta q̃ seruis suis pa¬
terfamilias distribuit. circuire uagũ or¬
bem terraꝵ. nullus doctor. nulla om̃ino
scͥpt᷑a ꝯmemorat. Iheronimi testimonio. be¬
atus hẏlarion cũ eẽt ꝓximꝰ ciuitati ierłm
semeleam uidit: nec loca sc̃oꝵ cõtempsis

Expanded text:
plenitudinem accessisse confiteor, cui gratiae tuae limen contigit aperiri. In eo susceptus, etsi teipsum non videam, video tamen affectum tuum in puero meo, cui adventanti Belvacum, defensionis manum quoties oportere attendis, extendis. Splendorem suffragii tui obscurare est, precibus agere, ne desistas. Non vereor huic te proposito defuturum, cui oppressis concurrere et cathedra facit, ut velis, et cuim cumulatas tibi gratias agens, scripto finem pono, dilectioni tuae finem minimemoriam beati Jacobi, strenuissime omes, et praedicanda virtute sublimis, iter,alligatur obedientiae, quam nisi ad majora vocetur, ria non necessariis, dispensationi otium, debitis indebita praeponis. Inter talenta quae servis suis paterfamilias distribuit, circuire vagum orbem terrarum nullus doctor, nulla omnino scriptura commemorat. Hieronymi testimonio beatus Hilarion, cum esset proximus civitati Jerusalem, semel eam vidit, ne loca sanctorum contempsisse
Abbreviated transcription (Latin):
querelã inmediũ ꝓferret: suꝑ clamore suo
qͥcqͥd iusticia dictaret adepturus. Id ip̃m
iteraret: nullus om̃ino inuentꝰ est. quisͥ¬
aliqͥd adu̾sus eos eẽ fateret᷑. Placuit gͥ tam
legato cenomannensis ꝙͣ redonensi ep̃is.
parttq paruitati nr̃e. in accusatione deca¬
ni siue bidonis. neminẽ illoꝵ deinceps ad¬
mitti. qd̾ siqͥd adu̾sus eos aliqͥd haberent
ussi ꝓferre siluert̃. Itabis iam decifa ni¬
cholai adu̾sus decanũ: ibidonẽ q̃rimonia
legatꝰ canonicos diligent̾ exhortatꝰ ẽ ad
pacis unttatẽ reu̾ti. singulos singuł inor¬
dine suo debitam exhib̾e reu̾entiã. ꝯu̾sari
sic in domo dñi. ut qͦs diuidebat distinctio
graduũ: couniret equalitas animoꝵ. Qd
ut fieri b̾atissime pat̾ possit: necesse ẽ ut

Expanded text:
querelam, in medium proferret, super clamore suo, quidquid justitia dictaret adepturus. Idipsum iteraret, nullus omnino inventus est, quitur tam legato quam Cenomanensi et Rhedonensi episcopis, pariterque parvitati nostrae, in accusationem decani, sive Bidonis, neminem illorum deinceps admitti, qui si quid adversus eos haberent jussi proferre, siluerunt. Ita bis jam decisa Nicolai adversus decanum et Bidonem querimonia, legatus canonicos diligenter hortatus est ad pacis unitatem reverti, singulos singulis in ordine suo debitam exhibere reverentiam, conversari sic in domo Domini, ut quos dividebat distinctio graduum uniret aequalitas animorum. Quod ut fieri, Pater beatissime, possit, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
obedientie. factũ est beatissime pat̃. qd̾ a nob̾
dignatio ur̃a postulauit. Et eñibracherio
p̃bendã ꝙͣ. enormitate delictoꝵ amiserat:
apłieus restituit int̾uentꝰ. Radulfus qͦ beati
Mauricii decanꝰ. exp̃cepto ur̃e sc̃itatis iter
aduos assumpsit. ꝯscta securꝰ ñuia: diuino

Expanded text:
issime Pater, quod a nobis dignatio vestra 141 postulavit. Etenim Bracerio praebendam, quam enormitate delictorum amiserat, apostolicus restituit interventus. Radulfus quoque beati Mauricii decanus, vestrae sanctitatis iter ad vos assumpsit, conscientia securus, no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ indue. calcato sexii ⁊ mũdo. corꝑa sua ex¬
hibuert̃ hostiã uiuentẽ scãm dõ placentẽ:
suũ obseqͥun racionabile facientes. Hinc
est qd̾̃ int̾ ignes agnesgr̃as agit in tort᷑a
mamillarũ suaꝵ. agatha dm̃ laudat: alie¬
ꝙ uͥgines sacre sponsũ ꝓͥo sangͥne querunt:
eligentes poeiꝰ agnũ sequi qͦt̃q ierit.ꝙͣ. ho¬
minẽ quo male uradit. Tales uniu̾sis adũ

Expanded text:
et viduae calcato sexu et mundo, corpora sua exhibuerunt hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, suum obsequium rationabile facientes . Hinc est quod inter ignes Agnes gratias agit, in tortura mammillarum suarum Agatha Deum laudat, aliaeque virgines sacrae sponsum proprio sanguine quaerunt, eligentes potius Agnum sequi quocunque ierit, quam hom
Abbreviated transcription (Latin):
ri eulpa. s pociꝰ odiis ⁊ delationibꝰ quorũdã
iuuenũ. de qͥb dubiũ est magis ne attriue¬
rint fam̾ã fuã malefactis. an maledictis a¬
lienã. Hinc est qd̾ opinionẽ decam gratui¬
to ꝑsequunt᷑. qͥ sue nͦ rogati partere uolue¬
runt. Eidem tñ decano sic data ẽ in capło
decania. sic ip̃e sustitutꝰ in sede: ut huic eiꝰ
ꝓmotioni nemo ꝓrsus aut u̾bo resisteret.
aut oꝑe contͣiret. Ad m̃sam debite refecti¬
onis equanimit̾ ꝯsedert̃: om̃s eũ gr̃aꝵ acti¬
one furrȩxer̃t: a gentidecano: aliqͣmdiu
impensa est. et integͥtas obedientie.: et facul
cuꝰdã fulconis fr̃̾is ipsiꝰ imminuit. a qͦ ⁊ ꝑqͣm
captꝰ est abscisusq nicolaus. De qͣ seił abscisio¬
ne qͦs decanũ nicholaus accusauerit. ⁊ qd̾
ip̃e decanꝰ ad iunctis dͥ sex uen̾abilibꝰ ꝑsonis

Expanded text:
potius odiis et delationibus quorumdam juvenum, de quibus dubium est an magis attriverint famam suam malefactis, an maledictis alienam. Hinc est quod opinionem decani gratuito persequuntur, qui suae nec rogati parcere voluerunt. Eidem tamen decano sic data est a nobis in capitulo decania, sic ipse substitutus in sede, ut huic ejus promotioni nemo prorsus aut verbo resisteret, aut opere contrairet. Ad mensam debitae refectionis aequanimiter sederunt omnes, cum gratiarum actione surrexerunt. Agenti decano aliquandiu impensa est et integritas obedientiae, et facultcujusdam Fulconis fratris ipsius, imminuit. A quo et per quem captus est, abscissusque Nicolaus. De qua scilicet abscissione, qua decanum Nicolaus accusaverit, et quod ipse decanus, adjunctis sibi sex venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
ocunditasmͥ et exultatio exub̾at: quotiens ti.¬
obsequio fame uos bñ uałe cognosco. Et eñi
sollempne est mͥ uos cołe. uosamplecti: ur̃ãmq
ꝓmotionẽ int̾ meos assignare suecessus. In¬
de est ur mͥ adplenitudinẽ gaudii cedant qͦ
cͥca uos ꝓsꝑa stnt: ad cumulũ uͦ uos eẽ in colu¬
mẽ. Mcd acii arguar: si frustra postulatis a
me qo̾ poiat amico et expediat erogari. Int̾im
rogo ut ad meut̾a tͣnffretet salutis pagina
qͣ mistiũ uĩt uoluntatis agnoscã. Dño pp̃¬

Expanded text:
cunditas mihi et exsultatio exuberat, quoties obsequio famae bene vos valere cognosco. Etenim solemne est mihi vos colere, vos amplecti, vestramque promotionem inter meos assignare successus. Inde est ut mihi ad plenitudinem gaudii cedant quae circa vos prospera sunt, ad cumulum vero vos esse incolumem. Mendacii arguar, si frustra postulatis a me, quod possit amico, et expediat erogari. Interim rogo ut ad me vestra transfretet salutis pagina, qua mysterium vestrae voluntatis agnoscam. EP
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis assume solatiũ grãs dño do̾ agẽs
qd̾ afiltab mũdi ꝓcules ad tẽpꝰ. qͣr̃ stucdiũ
est reu̾entic derogare parit̾ i uotis ꝯtiuentie.
et instrum̃tis dispͥline. Tutam̃ ꝯfortare ⁊
esto robusta in dño. sciens qd ñ relinquet
dñs.uir.p. sr̃ s. iustoꝵ. Expectamꝰ aũ inno¬
centiũ papã: in cuiꝰ audientia nos ⁊ in nocẽ¬
ctã tuã. ⁊querimoniã nrãm digesturi. de
utraq finẽ amicũ iusticie expectemꝰ. Tu gͥ
int̾im esto memor mei: cũ cet̾is filtalꝰ rp̃i
que tecũ dño seruiunt noĩe meo sugg̾ens.
ut in orõnib siuis. uł aliꝗͣ dõ m̃tionẽ mei
uoluntatẽ.⁊ tu nr̃m possisꝰ agnosẽe responsũ.

Expanded text:
ssume solatium, gratias Domino Deo agens, quod a filiabus mundi procul es ad tempus, quarum studium est reverentiae derogare pariter, et votis continentiae et instrumentis disciplinae. Tu tamen, confortare et esto robusta in Domino, sciens quod non relinquetustorum. Exspectamus autem Innocentium papam, in cujus audientia nos, et innocentiam tuam et querimoniam nostram digesturi, de utraque finem amicum justitiae exspectemus. Tu igitur, interim esto memor mei, caeteris filiabus Christi, quae tecum Domino serviunt, nomine meo suggerens ut in orationibus suis, vel aliquam Deo mentionem mei voluntatem, et tu nostrum possis agnoscere responsum.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotis. mͥ rẽ intuenti. nicħ aliud ꝗͣ qd̾ supͣ
diccũ est uidet᷑. que sietiã liceat. ñ tam̃ exꝑe¬
dit: qm̃ et exemplo offendit: ⁊ulciscendi se¬
mississẽ audientiã. qͣtinꝰ ex consilio illiꝰ et
ego instruerer. ⁊ peccator de refornatione
sententiã susciꝑet cerciorẽ: ad amic̾¬

Expanded text:
sacerdotis mihi rem intuenti nihil aliud quam quod supra sacerdotis mihi rem intuenti nihil aliud quam quod supra dictum est videtur. Quod si etiam liceat, non tamen expedit, quoniam et exemplo offendit, et ulciscendi semisissem audientiam, quatenus ex consilio illius et ego instruerer, et peccator de reformatione sententiam susciperet certiorem. Va
Abbreviated transcription (Latin):
cio dñice m̃se ꝓuidentia ut̃a eumdẽ suspẽ¬
dit sac̾dotẽ. Sane suꝑ hoc dignatꝰ estis meũ
querere ꝯsiliũ: nisi fallor id aduram̃ resc̾¬
bi desiderantes inqͥsitionẽ. si sac̾doti liceat
ad sacrũ redire officiũ. qd̾ ei medicinalit̾
abstulistis. Consideranti gͦ mͥ qͣnta in sac̃¬
dote postulct᷑ in nocentia: ⁊ maxime ꝙͣ. im¬
munis ẽẽ debeat a sanguine: ñ uidet᷑ sac̾do¬
tẽ reũ sanguinis oport̾e de inceps ministra¬
re. ꝗͣuis tuende salutis necessitate homiei¬
diũ incurrit. Quod eñi uir. xͥanꝰ q̃reresͥ¬
uitã aliena morte ñ debeat: ambrosiꝰ his
ostendit u̾b̾. Quert̃ aliqui si sapiens in nau¬
fragio posttꝰ. insipienti naufrago tabulã
Ex torquere possit. utrũ debeat. Michi qͥdẽ et si
et sapiens et iustꝰ querere sͥ uitã aliena morte de¬
bete ut potẽ qui etiã si latͦnẽ armatũ incid̾it
ferientẽ referire ñ possit: ne dũ salutẽ defen¬

Expanded text:
identia vestra eumdem suspendit sacerdotem. Sane super hoc dignatus estis meum quaerere consilium, ni fallor, id ad vestram rescribi desiderantes inquisitionem; si sacerdoti liceat ad sacrum redire officium, quod ei medicinaliter abstulistis. Consideranti ergo mihi quanta in sacerdote postuletur innocentia, et maxime quam immunis debet esse a sanguine, non videtur sacerdotem reum sanguinis oportere deinceps ministrare, quamvis tuendae salutis necessitate homicidium incurrerit. Quod enim vir Chrisitam aliena morte non debeat, Ambrosius his ostendit verbis: Quaerunt aliqui si sapiens, in naufragio positus, insipienti 150 naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat. Mihi quidem, etsi et sapiens et justus quaerere sibi vitam aliena morte debeat, utpote qui etiamsi in latronem armatum inciderit, ferientem referire non possit, ne dum salutem defen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa in administrationẽ p̾fate reipublice
cernit ĩ mobilia. dispensandis inclinat᷑.
Tunc ad cõponendũ pectꝰ humanum
cͥcũ spectis inuigilat institutis. tẽ et
creat. ⁊ educat sapientẽ. Que uidelicet
instituta cũ ad me traducib paginis
ꝑuenirent. publicis ꝯspectib exbiben¬
da decreui: ueritꝰ inuidiã poᷤteroꝵ. si
ea post̾is inuiderẽ. Hec gͥ illis exaraui.
que nͨ ꝓsꝑis reu̾ent̾ utunt᷑. nͨ immoti
dura ꝑtranseunt:

Expanded text:
ipsa in administratione praefatae reipublicae cernit immobilia, dispensandis inclinatur. Tunc ad componendum pectus humanum, circumspectis invigilat institutis; tunc et creat et educat sapientem. Quae videlicet instituta cum ad me traducibus paginis pervenirent, publicis conspectibus exponenda decrevi, veritus invidiam posterorum, si ea posteris inviderem. Haec igitur illis exaravi, qui nec prosperis reverenter utuntur, nec immoti dura pertranseunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maturã. Non omĩa ꝯtempnenda st̃. qͥbꝰ
multa possunt reꝑiri meliora. Ex aqua
plures ꝙͣ exmulso sitis ardorem extͥnris¬
se inuenies. In pͥmis gͥ necesse est atten¬
das: quãlibet hoĩs etatẽ. uł extͥnsecꝰ acci¬
tis tutorib uł ingenita sͥ rõne gub̾nari.
Cuippe qͣnto temꝑe heres paruuł ẽ. peda
de sũma patͥmonii: ne lingua uanilo¬
qͥis assuescat. ne tͣpitudinẽ ten̾e p̾bibãt
medulle. ne tandiu puerũ uiuat. donec
puer centenariꝰ ad tumulũ letis deferat᷑
ex eqͥis. Relique autẽ etates rõne regunt᷑:¬
nͥ ꝑt᷑batio ꝓͥi domicilii. uł aliqͥd aliunde
officiũ rõnis impediat. Quod siꝯtigerit:

Expanded text:
maturam. Non omnia contemnenda sunt, quibus maturam. Non omnia contemnenda sunt, quibus multa reperiri possunt meliora. Ex aqua plures, quam ex mulso, sitis ardorem exstinxisse invenies. Imprimis igitur necesse est attendas quamlibet hominis aetatem, vel extrinsecus accitis tutoribus, vel ingenita sibi ratione gubernari. Quippe, quanto tempore haeres parvulus est , paedagde summa patrimonii, ne lingua vaniloquiis assuescat, ne turpitudinem tenerae praebibant medullae, ne tandiu puer vivat, donec puer centenarius ad tumulum laetis deferatur exsequiis. Reliquae autem aetates ratione regunt proprii domicilii, vel aliquid aliunde officium rationis impediat. Quod si contigerit
Abbreviated transcription (Latin):
or: qͥ ea nͨ ignota tͥ. nͨ tͥ de ẽẽ crediderim.
Infelix: cuicũq ꝯtigit p̾fata carere ar¬
matura. Infelicissimꝰ. cui ⁊̃ ignorare.
Apd̾ hꝰmͦi democritꝰ mat̾iam risus inue¬
nt. demostenes lacͥ̾maꝵ. Absit aũ ut
alea rerũ talẽ re efficrat: et sobolis a¬
missionẽ sequat᷑ amissio sapientis. Gra¬
uiꝰ naufragiũ passus in solo ꝗͣ. insalo.
filii tui: si fortune tẽpestas sapienti sa¬
pientẽ extorsit. Quod fem ñ dubito:
si te pret̾iit. qͥb instrum̃tis tuet᷑ sapi¬
ens. ñ domũ s seip̾m. ñ suppellecꝰtilẽ: s
animi lib̾tatẽ. Quoꝵ scił instrum̃tort
si tͥ delapsa est. notieia. redi ad te.⁊ qͦs tei¬
publice debes oculos. scͥptis p̾sentib ad¬
mou̾e ne moreris. Que cũ nͨ sentẽciaꝵ.
maiestate scitillent. nͨ ordine ꝯmendent᷑.
aut arte: fortasse tñ excis ex pͥmes aliqͥd.
qͦuł a longe speculeris illã sapientis ar¬

Expanded text:
or, qui ea nec ignota tibi, nec tibi deesse crediderim. or, qui ea nec ignota tibi, nec tibi deesse crediderim. Infelix cui contigerit praefata carere armatura; infelicissimus, cui etiam ignorare. Apud hujusmodi Democritus materiam risus invenit; Demosthenes lacrymarum. Absit autem ut alea rerum te talem efficiat, et sobolis amissionem sequatur amissio sapientis. Gravius naufragium passus es in solo, quam in salo, filii tui, si fortunae tempestas sapienti sapientem extorsit. Quod factum non dubito, si te praeteriit quibus instrumentis tuetur sapiens, non domum, sed seipsum, non supellectilem, sed animi libertatem. Quorum scilicet instrumentorum si tibi elapsa est notitia, redi ad te, et quos reipublicae debes oculos, scriptis praesentibus admovere non moreris. Quae cum nec sententiarum majestate scintillent, nec ordine commendentur, aut arte, fortasse tamen ex eis exprimes aliquid, quo vel a longe, speculeris illam sapientis ar
Abbreviated transcription (Latin):
nes ille d̾ uendicare ceꝑunt: quas nõie
eruce.i locꝰte. bruchi ⁊ rubigiis. ꝓpħa
iohel sic declarat. Residinĩ bruchi co¬
inedit locusta. residuũ loc̾te comedit
bruchus. residuũ bruchi comedto ru
pienti. Sapiens eñi adu̾sus eã quã dici¬
inuenit᷑. Secũ ht̃ qͦ pͥcau̾at in sidias: qͦ
iacula frustret᷑ inimici. Extra se: nul¬
lũ pugne q̃rit apparatũ. In om̃i casu:
seipso tutꝰ est. Pectꝰ eiꝰ pharet᷑ fertił. et
armamentariũ copiosũ. Semꝑ sagit¬
tis exub̾at: semꝑ habundat munim̃¬
tue missilia ꝯtẽpnit: obsequente
parit̾. et ꝑseqñte suꝑior. Nũ ea blandit᷑
ingratꝰ est. dũ intonat asꝑnat᷑. Nullis
rer̾ mouet᷑ euentib insultans uniu̾sis.¬
¶ Quippe neħ est: uñ ñ tͥumphec am¬
mi tͥumphator. fortassis añ q̃ris quibꝰ
armis tã uirilit̾ sapiens dimicet: qͣ
pugnandi forma biformi sit hoste po¬
tentior. Qd̾ si nescis: deceptũ me ꝯfite¬

Expanded text:
nes illae sibi vindicare coeperunt, quas nomine erucae et locustae, bruchi et rubiginis, propheta Joel sic declarat: Residuum erucae comedit locusta, residuum locustae comedit bruchus, residuum bruchi comedit rubpienti, Sapiens enim, adversus eam quam diciinvenitur. Secum habet quo praecaveat insidias, quo jacula frustretur inimici. Extra se nullum pugnae quaerit apparatum. In omni casu seipso tutus est. Pectus ejus pharetra fertilis, et armamentarium copiosum. Semper sagittis exuberat, semper abundat munimentunae missilia contemnit, obsequente pariter et persequente superior. Dum ea blanditur, ingratus est; dum intonat, aspernatur. Nullis rerum movetur eventibus, insultans universis. Quippe nihil est, unde non triumphet animi triumphator, Fortassis autem quaeris quibus armis tam viriliter sapiens dimicet, qua pugnandi forma biformi sit hoste potentior? Quod si nescis, deceptum me confite
Abbreviated transcription (Latin):
cute st̾ ultiones: qͦs ereo in cõmoda pul
que ueliec inerinem: ⁊ auriho destitutũ
hossi tł sͥ soec̃ erposuit. Ex qͦ em̃ homo
culp̃ ꝯmisit: amisit eo grãm. Quaille
equus sine freno. Unoc ec arbitrii lib̾¬
tẽ adiucia inuemiens. Hec ꝓnũ fuit ut
is amiso auxilio młtas uinc̾et illecebras.
toria uicti sumꝰ om̃s. ⁊ ꝑsonale delictũ
ꝓsc̾ꝑsit uniu̾sos. Ea uenũdati sumꝰ sub
pecc̃o: sine argento redim̃di. Ea sceptu¬
trũ exactoris est exaltatũ: et impositũ
nob̾ iugũ qd̾ nͥ a facie olei computrereũ
potuit. Eẽ pͥmũ subactꝰ earne sp̃s illum
adhuc deplorat pͥncipatũ: de qͦsic apłꝰ ait.
Noneñi qd̾ uolo illuo facio: s qd̾ nolo iltd̾
ago. Tunc ⁊̃ indeclinabiles hõis miserie.¬
tũ amisit. incipiens cũ temꝑe labi ac
pret̾ire: qui nͥ peccaret eo manente tp̃ra
ꝑret̾irent. Ubi aũ pcc̾m peceauit. licet¬
pꝰea nongentos ⁊ eo ampłiꝰ uixerit ãnos.

Expanded text:
cutae sunt ultiones, quot ex eo incommoda pulcutae sunt ultiones, quot ex eo incommoda pulquae velut inermem et auxilio destitutum hosti transgressorem exposuit. Ex quo enim homo culpam commisit, amisit et gratiam. Qua illeequus sine fraeno. Unde et arbitrii libetem ad vitia inveniens. Nec pronum fuit, ut is amisso auxilio, multas vinceret illecebras, toria victi sumus omnes, et personale delictum proscripsit universos. Ea venundati sumus sub peccato, sine argento redimendi. Ea sceptrum exactoris est exaltatum, et impositum nobis jugum, quod nisi a facie olei computrere non potuit . Tunc primum subactus carni spiritus, illum adhuc deplorat principatum, de quo sic Apostolus ait: Non enim quod volo, illud facio, sed quod nolo, illud ago . Tunc etiam indeclinabiles hominis miseramisit, incipiens cum tempore labi et praeterire, qui nisi peccaret, eo manente, tempora praeterirent. Ubi autem peccatum peccavit, licet nongentos et amplius vixerit annos,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ malũ a ꝯditione ꝓͥa defecisse naturã.
nemo qͥ dubitet. Et qͥdẽ pͥusꝙͣ ereatoris ĩ¬
teroictũ letali solueret᷑ edulio: inerat
hõi grã iuuans adbonũ arbitrĩ lib̾tatẽ.
Unde tẽ apd̾ eũ agebat᷑. itt qd̾ offendet¬
tẽ. Illicitꝰ ⁊ indecens motꝰ. longe ꝓrsus
acorpe. Totũ hoiem: obedientia õuendi¬
cabat. Om̃ia ei subiecta quãdiũ mulie¬
ri subiectꝰ ip̃e ñ fuit. Cui p̾ꝗͣ inale mori¬
geratꝰ esti cepit ẽẽ ñ suus: ⁊ tot dm̃s serui¬
re qͦt uiciis. Om̃is eñi qͥ fac̃ pec̃m: seruus
est pec̃i. Hanc seruitittẽ oͥ uir uxoris sus¬
ettauit: cũ inuetitũ dñi sui epulatus.
esurtre meruit lib̾tatẽ. Onũꝙͣ fatis pu¬
nita tͣnfgressio. Platam uireos parẽtes
sententuã. nulliis euasit successoꝵ. Huiꝰ
mdueras nemo uł annis ił sexu ꝓme¬
ruit. I ea ꝯcipim᷑. pumendi etiã in sepul¬
chio. Attende miserias hoĩs. intuere
cm̃es nectigalia poc̃i st̃. Pecc̃m tot se¬

Expanded text:
a conditione defecisse naturam, nemo qui dubitet. Et quidem priusquam creatoris edictum lethali solveretur edulio, inerat homini gratia juvans ad bonam arbitrii libertatem; unde tunc apud eum agebatur, ut quod offendetem. Illicitus et indecens motus longe prorsus a corpore. Totum hominem obedientia sibi vendicabat. Omnia sibi subjecta, quandiu ipse mulieri subjectus non fuit. Cui postquam morigeratus est, coepit enim qui facit peccatum, servus est peccati . Hanc servitutem sibi vir uxorius suscitavit, cum in vetitum Domini 40 sui epulatus, esurire meruit libertatem. O nunquam punita satis transgressio! Prolatam in reos parentes sententiam nullus evasit successorum. Hujus inducias nemo vel annis, vel sexu promeruit. In ea concipimur puniendi etiam in sepulcro. Attende miserias hominis; intuere cineres; vectigalia peccati sunt. Peccatum tot se
Abbreviated transcription (Latin):
adint̾iora ꝑueniens. Obene munitũ pe¬
Aꝰ. qͥ se fortuna minorẽ erubeseit. Oani¬
mũ custodẽ sui. iignarũ uł sapientem
imminutus. Alter lib̾tatẽ m̃tis: alter
statũ regni seruat incolum̃. Dubiũ est:
qͥs integriꝰ aps̾ te fuũ impleat officium.
ẽ serenitas et animi sollẽpnitatẽ risus
indicat mod̾atꝰ. Demiq ñ pendent regni
negocta: ñ subsidiũ frustra p̃stolantur
opp̃ssi. Citria lege regit᷑ curie. nͦ ei aliqͥd
est cũ rapims: nͥ ultio rapinaꝵ. Magnũ
hoc regis. magnũ sapientis inicium.
Sapientis eni est: nec in ꝓsꝑis esfluere.
nͦ in adu̾sis merore sepeliri. Statũ qñdã
hoĩ naturti parauit. quo semꝑ eũot̃ adu¬
trũꝙ sȩ pt̃aret euentũ. Illũ depon̾e et ꝓ¬

Expanded text:
ad interiora perveniens. O bene munitum pead interiora perveniens. O bene munitum pectus, quo se fortuna minorem erubescit! O animum custodem sui, et ignarum, vel sapientem tus est, neuter imminutus; alter libertatem mentis, alter statum regni servat incolumem. Dubium est quis integrius apud te suum expleat officium. est serenitas, et animi solemnitatem risus indicat moderatus. Denique non pendent regni negotia, nec subsidium frustra praestolantur oppressi. Curia lege regitur curiae; nec ei aliquid est cum rapinis, nisi ultio rapinarum: magnum hoc regis, magnum sapientis indicium. Sapientia enim est, nec in prosperis effluere, nec in adversis moerore sepeliri. Statum quemdam homini natura paravit, quo semper eumdem ad utrumque se praestaret eventum; illum deponere,
Abbreviated transcription (Latin):
nulli meliꝰ imꝑas ꝗͣ tͥ. Maiori siqͥdẽ laude
potestas exemplũ ꝓmit: quã gladium.
Illuco eñi doctna lenis est: uuqͥtatẽ flagello
repͥmit incruento. hic aũ sepiꝰ odio educit᷑.
quã iudicio: furore ꝙͣ lege. Nosti ꝓfecto re¬
cipẽ donec deseip̃o tͥumphet: obscure de
bostib tumphare. Hinc ẽ qd̾ in adu̾sis aĩo
creiisti: qd̾ aliqͥd magnũ de illo uultus
hylaris ⁊ serenꝰ eloquit᷑. Uultꝰ int̾ pres aĩ
est: et quał suus homo sit int̾ior: ꝯstantra
meliꝰ ꝙͣ uoce denũciat. De fortuna si qͥd tñ
fortima ẽ: celerrime tͥumphasti. Ca nicħ̾
in aliũ tã hostilit̾.tã frustra conata est.
De tot mmssilib q̃uictorrã illi accelerant.
acutissimũ elegit. ⁊ quo neminẽ recordor¬
antea uuln̾atũ. Qd ne tãꝗͣ laxius emissũ.
sine uuln̾e uul̾aret. totis uirib collec¬
tis illud intorsit. ñ minꝰ lacerto ꝯfisa ꝙͣ
telo. Ceterũ mehil eaconatu: nicħ acu¬
mine ꝓfecit. Cutem tm̃ signauit: neqͣꝙͣ

Expanded text:
nulli melius imperas quam tibi. Majori siquidem laude potestas exemplum promit quam gladium. Illud enim doctrina lenis est, et iniquitatem flagello reprimit incruento. Hic autem odio saepius educitur, quam judicio; furore, quam lege. Nostis profecto recipem, donec de seipso triumphet, obscure de hostibus triumphare. Hinc est, quod in adversis animo crevisti; quod aliquid magnum de illo vultus hilaris et serenus eloquitur. 39 Vultus interpres animi est, et quam liber suus homo sit interior, constantia melius quam voce denuntiat. De fortuna, si quid tamen fortuna est, celeberrime triumphasti Ea nihil in alium hostiliter, tam frustra conata est. De tot missilibus, quae victoriam illi accelerant, acutissimum elegit, et quo neminem antea recordor vulneratum. Quod ne tanquam laxius emissum sine vulnere vulneraret, totis viribus collectis illud intorsit, non minus lacerto confisa quam telo. Caeterum nihil ea conatu, nihil acumine profecit; cutem tantum signavit, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ uͦ impedim̃tis pontium & cinctoꝵ sordi¬
b impeditũ molendi amisit officium iꝰtã
& om̃i ratione subnixam causã habere
uidemini. & maxime ad u̾sus epm̃. qui
non solũ debet suis cẽporib illicita non¬
non patrare. s etiam ab antecessorib suis illici¬
te patrata corrigere. Sic enĩ scribit papa
sorum statuta sic̃ legitima & iusta successorẽ
conuenit custodire. ita debet etiã malefac¬
ta corrigere. Idõ non est sufficiens ratio qđ
dicit epc̃ p̃cepto suo nullũ impedim̃tũ illa¬
tum fuisse molendino quominꝰ officium su¬
um faceret. nisi ipse eos qui impediunt
ꝓ potestate sui officiitut. remoueat ab
de remouere
tencia de
concilio pape gelasii.
Dicit enim

Expanded text:
nunc vero impedimentis pontium et tinctorum sordibus impeditum, molendi amisit officium, justam et omni ratione subnixam causam habere videmini, et maxime adversus episcopum, qui non solum debet suis temporibus illicita non patrare, sed etiam ab antecessoribus suis illicite patrata corrigere. Sic enim scribit papa sorum statuta sicut legitima et justa successorem convenit custodire ita debet etiam malefacta corrigere. » Ideo nunc est sufficiens ratio quod dicit episcopus, praecepto suo nullum impedimentum illatum fuisse molendino, quo minus officium suum faceret, nisi ipse eos qui impediunt pro potestate sui officii removeat ab te removere tentia de concilio Gelasii papae. Dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
ex cominunicationis sit uindicta cohercen¬
dus. Oppositio uͦ annuȩ possessionis scđ̾m
consuetudenẽ suȩ ciuitatis. siue obligatio
episcopi qua se ꝓmisit obseruaturum con¬
suetudines eiꝰdem ciuitatis. siue turbulenta
con iuratio factȩ communionis nil pͣuidi¬
cant legib eccłasticis Pacta enĩ & consticu
leges canonicas. auctoritate scõꝵ patrum
sicut uos ipsi bene nostis nulliꝰ st̃ mom̃ti.
D ic̃ enĩ papa totimꝰ narbonensib. Contra
nec huiꝰ quidem sedis potest auctoritas
Asi ad uersus canonũ formas auiqͥd uobis
iudicatum fuerit: si uob̾ uisũ fuerit ap¬
pellabitis audientiam eoꝵ uidicũ qui apud
uos maious uidentur. ẽẽ. auctoritatis siuȩ ap̃
urm̃ metropolitanũ. siue apud legatũ roma¬
num Post appellationẽ uero. infra qͥnq dies
postulabitis litt̾as abeo a quo appellatum
est. ad eum adquẽ appellatũ ÷: ut diem
utriq parti constituat. in qͦ causã urãm iu¬

Expanded text:
excommunicationis sit vindicta coercenexcommunicationis sit vindicta coercendus. » Oppositio vero annuae possessionis secundum consuetudinem suae civitatis, sive obligatio episcopi qua se promisit observaturum consuetudines ejusdem civitatis, sive turbulenta conjuratio factae communionis nihil praejudicant legibus ecclesiasticis. Pacta enim et constituleges canonicas et auctoritates sanctorum Patrum, sicut vos ipsi bene nostis, nullius sunt momenti. Dicit enim papa Zozimus Narbonensis Nanec hujus quidem sedis potest auctoritas. Quod si adversus canonum formas aliquid vobis judicatum fuerit, si vobis visum fuerit, appellabitis audientiam eorum judicium, qui apud vos majoris videntur esse auctoritatis, sive apud vestrum metropolitanum, sive apud legatum Romanum. Post appellationem vero infra quinque dies postulabitis litteras ab eo a quo appellatum est , ad eum ad quem appellatum est, ut diem utrique parti constituat, in quo causam vestram ju
Abbreviated transcription (Latin):
etudine ꝑtinent. & suiȩ adiuȩ recordationis
imꝑatorib siue ab aliis dĩ cultorib inscriptiᷤᷤ
donata. & ab eis ꝑ annos .xxx. possessa sunc
nequaquã apotestate p̃sulum earum que¬
cumq ꝑsona scłaris ꝑ potestatem subtrahat
aut ꝑ argum̃ta quȩ libet auferat s sint oĩa
noscuntur. Quisqͥs gͦ scłarium contͣ p̃sen¬
tem diffinitionẽ ȩgerit: tamꝗ sacri leg
iudicetur. & donec se corrererit & ȩccłȩ propͥa
pͥuilegia seu res restituerit. anathema sit.
si archiepõ. De reb quȩ semel dõ contribute
atq dicatę sunt. & postea sub occasione con¬
cessionis princip um aqͥb dam inuadunt᷑
atq diripiuntur : sanccimꝰ ut pͥus consulto
pͥncipe. ad resecandã tam p̃sumtiuam factio¬
nẽ. & cognoscendũ utrum illiꝰ sit concessio. an
inuasoris p̃sumptio. Qđ si principis in ordi¬
nata fuerit largitio: ipse sic pͥnceps pro¬
em̃datione redarguendus. Si aut̃ inuasoris
declaratur p̃sumptio: utq ad emĩdationẽ

Expanded text:
sive a divae recordationis imperatoribus, sive ab aliis Dei cultoribus in scriptis donata, et ab eis per annos XXX. possessa sunt, nequaquam a potestate praesulum eorum quaecunque persona saecularis per potestatem subtrahat, aut per argumenta quaelibet auferat; sed sint omnia nt. quisquis ergo secularium contra presentem diffinitionem egerit, tamquam sacrilegus judicetur et, donec se correxerit et ecclesie propria privilegia seu res restituerit, anathema sit.si archiepiscopo. De rebus quae semel Deo contributae atque dicatae sunt, et postea sub occasione concessionis principum, a quibusdam invaduntur atque diripiuntur: sancimus, ut prius consulto principe ad resecandum praesumptivam factionem, et cognoscendum, utrum illius sit concessio an invasoris praesumptio. Quod si principis inordinata fuerit largitio, ipse sit pemendatione redarguendus. Si autem invasoris declaratur praesumptio, usque ad emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
licentiam ei saluandi animã suã in alio
monastĩo concedas. & hoc miohi ad presens
rescribas. Ita enĩ fieri pot̾it. uc & frat̃ reni¬
uatis morib melioretur: & anima eius de
manu tua non reqͥratur Primates ł patͥis

Expanded text:
licentiam ei salvandi animam suam in alio licentiam ei salvandi animam suam in alio monasterio concedas, et hoc mihi ad praesens rescribas. Ita enim fieri poterit ut et frater renovatis moribus melioretur, et anima ejus de manu tua non requiratur. Vale. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
No dĩ grã carnotensis eccłiȩ minist̃. Gau¬
frrdo gindocinensis monasterii abbati. sł.
Q uidã fr̃ monastĩi tui nomine daniel ad
nos ueniens. grauit̃ conquestꝰ ÷. a tua frat̃¬
nitate se. in ordinate ⁊ miserabilit̃ multo¬
tiens tractatũ. tam concumelus uerbor.
quã in iuriis uerb̾um Et qualẽ te inse exꝑ¬
tus ÷. talem de ȩxistere in omnes aut pene
om̃s ꝓnunciat. Unde moneo fr̾nitatem tuã
quatinus ⁊elum tuum ita modifices. ut nec
tumori parcas. nec insanas partes ferrum
mutas. & quos corripis cum caritate corri¬
pias. et qͥb parcis : cum caritate parcas:
Nosti enim quia cũ unus propharũ ligna
acedens immodate ꝑcuteret: ferrũ de ma
disci plutȩ quos corripit non corrigit. s
in laqͥuelim dĩaboli precipitant᷑ impellic.
Rogo itaq a&̾ moneo frat̾nitatem tuam. qm̃
predictus monacꝰ sub pondere correctionis
terii tui respirare ꝑmictas. aut si omĩno
importabilis tibi uidetur eius conuersatio

Expanded text:
gratia Carnotensis Ecclesiae minister, GAUFRIDO Vindocinensis monasterii abbati, salutem. Quidam frater monasterii tui nomine Daniel ad nos veniens graviter conquestus est a tua fraternitate se inordinate et miserabiliter multoties tractatum tam contumeliis verborum quam injuriis verberum, et qualem te in se expertus est, talem te existere in omnes, aut pene omnes pronuntiat. Unde moneo fraternitatem tuam quatenus zelum tuum ita modifices, ut nec tumori parcas, nec in sanas partes ferrum mittas, et quos corripis cum charitate corripias, et quibus parcis cum charitate parcas. Nosti enim quia cum unus prophetarum ligna caedens 41 immoderate percuteret, ferrum de mandisciplinae quos corripit non corrigit, sed in laqueum diaboli praecipitanter impellit. Rogo itaque et moneo fraternitatem tuam, quoniam praedictus monachus sub pondere correptionis terii tui respirare permittas, aut, si omnino importabilis tibi videtur ejus conservatio,
Abbreviated transcription (Latin):
riani monachus. uir prudens & religiosꝰ
simili de causa relicto monastĩo nunc cat¬
turiensȩ monastĩum regit. sic multi alii.
Guillelmus pariensis. lohes aurelianensis
auterꝰ meldensis. hunbaldꝰ altissiodorensis.
philippo trecassino epõ salutẽ. Congrega¬
ti instampensi concilio multa suꝑ fratn
tate tua licet ingͣtis auditorib nobis reli¬
ta sunt de quib ualde mirati sumꝰ. qm̃
&̾ aurib pioꝵ sunt onerosa. & ordini cuo¬
tui reculerunt uł referre pot̾unt intim
silere decreuimꝰ. S quia ad conciliũ uocat
tuissemꝰ in ce canonicã dedisse sentenciam
Ion enĩ metũ mortis aut cruciatꝰ suspicione
inferendi. s p̾sentẽ trintum sodm leges

Expanded text:
riani monachus, vir prudens et religiosus, riani monachus, vir prudens et religiosus, simili de causa relicto monasterio, nunc Cantuariense monasterium regit. Sic et multi alii. GULIEAUTERIUS Meldensis, HUMBALDUS Antissiodorensis, PHILIPPO Trecassino episcopo, salutem. Congregatis in Stampensi concilio multa super  al. de frat. fraternitate tua licet ingratis auditoribus nobis relata sunt, de quibus valde mirati sumus, quoniam et auribus piotui retulerunt, vel referre poterunt, interim silere decrevimus. Sed, quia ad concilium vocatutuissemus in te canonicam dedisse sententiam. Non enim metum mortis aut cruciatus suspicionem inferendi, sed praesentem tantum secundum leges
Abbreviated transcription (Latin):
sentientib uisa ÷. in meliꝰ mutatio. nullũ
nobis uidet᷑ ei facere p̃iudiciũ. si uota oĩũ¬
ur̃m ł melioꝵ in eo conueniant & mores
monastico gemini non congruentes im¬
pediant: marime cũ summꝰ pontifex
re eum abhoc uinculo absoluerit missas
etiam ab eo audierit. ⁊ in omĩb sacram̃tis
ȩccłasticis corã religiosis ꝑsonis sepe cõmu¬
nicauerit: Quapropt̃ si alia quȩ cano¬
nicis intitutis contraria sint ieo reꝑta
non fuerint : rogamꝰ & monemꝰ ut in eo
caritatem confirmetis. et ad pacis cõpa¬
gem festinant̃ rediere studeatis: Habemꝰ
enĩ p̃manib religiosoꝵ exempla iurors
qui relictis ꝓbabili causa monastĩis suis.
ad cluniacense monastium. uł ad alia
pulsa ascenđunt. Ex quib duo de monas¬
terio crucis litt̾ati & religiosi. Guimundus
et Rob̾tus. alt̃ ad ep̃atum auersensem. alt̾
ad gubuationẽ monasterii scĩ Laurentii
auersensis auctoritate apłica assumpti si

Expanded text:
sentientibus visa est in melius mutatio, nullum sentientibus visa est in melius mutatio, nullum nobis videtur ei facere praejudicium  unuvestrum vel meliorum in eo conveniant, et mores monastico regimini non congruentes impediant, maxime cum summus pontifex re, eum ab hoc vinculo absolverit, Missas etiam ab eo audierit, et in omnibus sacramentis ecclesiasticis coram religiosis personis saepe communicaverit. Quapropter si alia quae canonicis institutis contraria sint in eo reperta non fuerint, rogamus et monemus ut in eo charitatem confirmetis, et ad pacis compagem festinanter redire studeatis. Habemus enim prae manibus religiosorum exempla virorum, qui relictis probabili causa monasteriis suis, ad Cluniacense monasterium , vel ad alia pulsa ascenderunt. Ex quibus duo de monasterio Crucis, litterati et religiosi, Guimundus et Robertus, alter ad episcopatum Aversensem, alter ad gubernationem monasterii Sancti Laurentii Aversensis, auctoritate apostolica assumpti sun
Abbreviated transcription (Latin):
cis dolensis monastĩi unianimes habi¬
tare in dnõ. Uenientes ad nos quidã de ur̃o
monastĩo diuersa sentientes notificauert
nobis dissensionẽ quȩ int̃uos orta ÷ de electi.¬
one fr̃is tirĩ b̃nerii quondã bone uallensis
doluimꝰ. proculdubio scientes quia satanas
expeciuit uos. & cimentes ne istaꝰ ccasione uos
ricali ordine uł in monastico. ali qͣ notabił
apparuisset infamia Sonũ gͥ eius cesti
hoc solum abbas & monachi obiecerunt
qđ sine licentia frm amonastĩo discesserit
huiꝰ discessionis causam & ꝑ nos scientes & ꝑ
alios subtiluis inquirentes cognouimꝰ. quia
eo tempore quo discessit magna in eo monas¬
t̾io ꝑturbatio fuit. quã etiã abbas eiꝰdem
loci ferre non ualens. ad maiꝰ monastium in
quo ad conuersionẽ uenerat necessitate cõ¬
pulsus rediit. Causam aut̃ ꝓpt̾ quã abbas
discessit propt̃ reuerentiã monastici ordi¬
nis melius ÷ silere quã reuelare. Qua ꝓpt̃
illa discessio quȩ illi frĩ & multis aliis p̾ie

Expanded text:
chis Dolensis monasterii, unanimes habitare in domo. Venientes ad nos quidam de vestro monasterio diversa sentientes, notificaverunt nobis dissensionem quae inter vos orta est de electione fratris vestri Bernerii quondam Bonaevallis  adoluimus, procul dubio scientes, quia Satanas expetivit vos, et timentes ne ista occasione vos ricali ordine, vel in monastico aliqua notabilis apparuisset infamia. Bonum ergo ei ejus,Hoc solum abbas et monachi objecerunt quod sine licentia fratrum a monasterio discesserit. Sed hujus discessionis causam et per nos scientes, et per alios subtilius inquirentes, cognovimus, quia eo tempore quo discessit, magna in eo monasterio perturbatio fuit, quam etiam abbas ejusdem loci ferre non valens, ad majus monasterium, in quo ad conversionem venerat, necessitate compulsus rediit. Causam autem propter quam abbas discessit, propter reverentiam monastici ordinis melius est silere quam revelare. Quapropter illa discessio, quae illi fratri et multis aliis pie
Abbreviated transcription (Latin):
fiscanneusis monastii abbati orationum
mun mutuũ ⁊ deuotũ seruitiũ. De mo¬
tione altaris uł parietum ȩccłȩ utrum
iteranda sit consecratio ł non it̃anda. nicħ
scriptum in antiquis regulis repꝑi. In col
consecretur. Parietes uero si moti fuerint &¬
non altare: salib tantum ex orritentuꝵ.
Hoc capitulum si diligent̃ attendat᷑. ad os
inquisitiones urãs respondet. Et quia de
didi easdem religioni urẽ scribe curaui
quib ita scripsi. Consuluit paruitatem
meam dilectio urã. utrũ tabulę altari¬
um aliquando consecratȩ cum translatȩ

Expanded text:
Fiscanensis monasterii abbati, orationum munus mutuum et devotum servitium De motione altaris vel parietum ecclesiae, utrum iteranda sit consecratio, vel non iteranda, nihil scriptum in antiquis regulis reperi. In colconsecretur: parietes vero si moti fuerint, et non altare, salibus tantum exorcizentur. » Hoc capitulum si diligenter attendatur, ad omnes inquisitiones vestras respondet, et quia de didi, easdem religioni vestrae scribere curavi, quibus ita scripsi : Consuluit parvitatem meam vestra dilectio, utrum tabulae altarium aliquando consecratae, cum translat
Abbreviated transcription (Latin):
rȩt̾ea quidã contentus in litt̃is tuis notari po¬
tuit. qđ nec nom̃ metropolitani sicut in litts
excusatoris fieri solet int̃posuisti nec ad eũ
aliqͣ excusacoria uerba direxisti. Nos autẽ
miscđiȩ magis intenti quã iudicio: induci¬
as tibi adõno metropolitano impetrauimꝰ
usq ad dnicam ꝓximam ante natalem dñĩ.
quando futura ⁊ consecratio niuernensis
epĩ. Monendo itaq mandamꝰ. & mandando
monenius. ut tunc p̾sentiã tuã remota oĩ
occasione dõno metropolitano exhibeas:
satisfacturꝰ de obiectis. Qđ si ade̾e̾. neglexe¬
suis omnẽ tͥ securitatẽ inp̃sentia totius
concilii ꝓmisic. Uał Quare moto altari ec-

Expanded text:
Praeterea quidam contemptus in litteris tuis notari potuit, quod nec nomen metropolitani, sicut in litteris excusatoriis fieri solet, interposuisti, nec ad eum aliqua excusatoria verba direxisti. Nos autem misericordiae magis intenti quam judicio, inducias tibi a domno metropolitano impetravimus usque ad Dominicam proximam ante Natalem Domini, quando futura est consecratio Nivernensis episcopi. Monendo itaque mandamus et mandando monemus ut tunc praesentiam tuam remota omni excusatione domno metropolitano exhibeas, satisfacturus de objectis. Quod si adesse neglexesuis omnem tibi securitatem in praesentia totius concilii promisit. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̃m gͦ hanc similitudinẽ moto altari qđ fi¬
guram gerit fidĩ sic̃ dictum ÷: cota ęccłia
consecranda ẽ. quȩ corrupta fide cota destruc¬
ta est: motis u̾ parietib sola aqua ⁊ salibus
tanquã pęnitentiȩ sacram̃tis reformanda ÷
Nouit enĩ prudentia urã qr sic orat eccła. ut
qđ in manu factis templis agicur. hoc in no.¬
bis spualit̾ impleatur: quatinꝰ ꝑcultũ tusi¬
bilium sacram̃toꝵ ꝓuocem᷑ ad cognitionẽ¬
&e amorẽ inuisibiliũ edificioꝵ. Possent de
his obseruationib cum que dicta sunt plu¬
ra dici: s hȩc puto sufficere prudentiȩ ur̃ȩ
quȩ nouit deminimis maxima de paucis

Expanded text:
Secundum ergo hanc similitudinem, moto altari, quod fiSecundum ergo hanc similitudinem, moto altari, quod figuram gerit fidei sicut dictum est, tota Ecclesia consecranda est, quae corrupta fide tota destructa est. Motis vero parietibus sola aqua et salibus, tanquam poenitentiae sacramentis reformanda est. Novit enim prudentia vestra, quia sic orat Ecclesia ut quod in manufactis templis agitur, hoc in nobis spiritualiter impleatur, quatenus per cultum visibilium sacramentorum provocemur ad agnitione amorem invisibilium aedificiorum. Possent de his observationibus cum his quae dicta sunt plura dici, sed hoc puto sufficere prudentiae vestrae, quae novit de minimis maxima, de paucis
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera altaria denuo sunt consecranda. Hȩc
de monitione altaris. De parietib uͦ si res¬
taurentur quare sint tantum salib exorci¬
tandi & non conseeͣndi. tatio nobis inuestigan¬
da uidetur. Ad quod nobis necessarium uide
sibilis. ut cum ea postea conferre possimus
figuram templi uisibił. Dicit enĩ apłs. De
agri culcura estis: dei edifficatio estis. Ego
ut sapiens architectus fundam̃tum posui
ꝓbatur dilectio dĩ & ꝓrimi.tanquam pa¬
rietes spũalis edificii His om̃ib suꝑ addit᷑
uice tecti celsitudo spei. quȩ procedit pe¬
netrando usq ad intiora uelatnis. Scrip¬
tum ÷ aut̃ ab eodẽ apło. Sine fide impos¬
sibile est placere deo: Fides gͦ si euellatur
toras edificatio. spũ alis proculdubio destruitur.
Reliqua uͦ ȩdificatio si aliqua uestastate actĩt᷑
aliqua lesione minuitur. sacram̃ta fidĩ neqͣꝗ¬
itatur s caneum qđ maculatũ ÷ asꝑitate pę¬
nitentie & cõpiunctionis lacͥmis emundant᷑.

Expanded text:
caetera altaria denuo sunt consecranda. Haec de motione altaris. De parietibus vero si restaurentur, quare salibus tantum sint exorcizandi et non consecrandi, ratio nobis investiganda: ad quod nobis necessarium videtsibilis, ut cum ea postea conferre possimus figuram templi visibilis. Dicit enim Apostolus: Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis, ego ut sapiens architectus fundamentum posui probatur dilectio Dei, et proximi, tanquam parietes spiritualis aedificii. His omnibus superadditur vice tecti, celsitudo spei, quae procedit penetrando usque ad interiora velaminis. Scriptum est autem ab eodem Apostolo: Sine fide impossibile est placere Deo . Fides ergo si evellatur, tota aedificatio spiritualis procul dubio destruitur. Reliqua vero aedificatio, si aliqua vetustate atteritur, aliqua laesione minuitur, sacramenta fidei neqmacularum est, asperitate poenitentiae et compunctionis lacrymis emundatur.
Abbreviated transcription (Latin):
minist̃. debitã obedientiam cũ fideli ora¬
tionum obsequio. Pat̾nitatem uram̃ apłici
tas gratulatur. & summȩ ꝓuidentię gratias
inde referens ut de bonis principuis meliore
exitus proueniant. pro modulo suo dominum
cotidianis orationib dep̃catur. Credimꝰ enim
religionẽ urãm zelum dĩ hactenus. habuisse.
& decorẽ domꝰ dei non ficte dilexisse. Unde
postꝗ pat̾nitatẽ urãm uicem apłici gradꝰ
accepisse cognouimus. suminũ desidium nos¬
trum fuit. ut ꝑpriã ꝑsonam ad iremꝰ Prȩsen¬
tiam urãm. nisi nos retinusset ꝑiculũ mo¬
lestiȩ corporalis. qđ in eundo facile incurgere¬
mus de nobis uera fatendo. ł ꝑicłm lapsꝰ
animȩ qđ nob̾ immineret uera negando. Sic
enim petrus xpm̃ negasse dr. non qđ nega

Expanded text:
minister, debitam obedientiam cum fideli orationum obsequio. Paternitatem vestram apostolici tas gratulatur, et summae providentiae gratias inde referens, ut de bonis principiis meliores exitus proveniant, pro modulo suo Deum quotidianis orationibus deprecatur. Credimus enim religionem vestram zelum Dei hactenus habuisse, et decorem domus Dei non ficte dilexisse. Unde postquam paternitatem vestram vicem apostolici gradus accepisse cognovimus, summum desiderium nostrum fuit, ut per propriam personam adiremus praesentiam vestram, nisi nos retinuisset periculum molestiae corporalis, quod ineundo facile incurreremus de nobis vera fatendo, vel periculum lapsus animae quod nobis immineret vera negando. Sic enim Petrus Christum negasse dicitur, non quod nega
Abbreviated transcription (Latin):
neq iniqͥtas mea. neq peccatũ ineum. neq
uos pot̾itis dicere uobis non fuisse p̃dictum:
De cȩtero p̃dam a puteacensib in me & in car¬
notensem aeccłam factam uire possem a uob̾¬
repetere. si reuerentiam uram in ius possem
uocare. qui ad suggestionẽ ȩmulorũ meoꝵ
p̃dictos sacrilegos ame & a coep̃is meis cõmu¬
nione pͥuatos me nesciente cõmunioni red¬
didistis. ac ꝑ hoc scelerum suoꝵ impunitate
ad ꝑpetranda maiora sacrilegia relaxastis.
Qđ̃ utrum faciendũ fuerit. uł post factum
cognita ueritate corrigendũ iudicet. iusti¬
cia urã cum iusta uincula non soluat nisi
uera pęnitentia. Si adhȩc omiã responde
non licet uł non placet. adhȩc saltẽ ultima
duo respondeat scĩtas urã. Bene ualete:¬

Expanded text:
neque iniquitas mea neque peccatum meum neque neque iniquitas mea neque peccatum meum neque vos poteritis dicere vobis non fuisse predictum. De caetero praedam a Puteacensibus in me et in Carnotensem ecclesiam factam iure possem a vobirepetere, si reverentiam vestram in ius possem vocare, qui ad suggestionem emulorum meorum predictos sacrilegos a me et coepiscopis meis communione privates me nesciente communioni reddidistis ac per hoc scelerum suorum impunitatem ad perpetranda maiora sacrilegia relaxastis. Quod utrum faciendum fuerit, vel post factura cognita veritate corrigendum, iudicet iustitia vestra, cum iusta vincula non solvat nisi vera penitentia. Si ad haec omnia respondere non licet vel non placet, ad haec saltem? ultima duo respondeat sanctitas vestra. Valete