comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ham uidit & gauisus ẽ: cum bñdi¬
cendos fidei sue filios. in semine suo
se futurum gentium patrem creden¬
do prospexit: dans głam deo. &
plenissime sciens: qm̃ quod ꝓmi¬
sit potens ẽ. & facere. hunc diem
Omnesgentes quascunq fecisti ue¬
ment & adorabunt coram te dñe
& glorificabunt nom̃ tuum. Et il¬
lud. Notum ferit dñs salutare suũ
ante conspectum gentium reuelauit
iusticiam suam. Quod utiq exinde fi¬
cri nouimus. ex quo tres magos de
longinquitate suȩ regionis excitatõ.
ad cognoscendum & adorandum te¬
gem celi & t̾re stella ꝑduxit. & recte in¬

Expanded text:
ham vidit, et gavisus est , cum benediham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem Omnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
inedia fam̃ qua egyptiorum mentẽ
ueritatis in opia laborabant uenieis
decelo panis uite & cibus rationis au¬
ferret. Nec sine illa regione pararet᷑
singularis hodic sacram̃tum: inqua
primũ occisione agni. salutiferum
crucis signum. & pascha dñi fuerat
preformatum. His igitur dilectissi¬
mi diuine gr̃e mysteriis erudni: di¬
em primitiarũ nr̃arum & inchoati¬
onem uocationis gentium rationabi¬
ligaudio celebremꝰ. gr̃as agentes mi¬
sericordi deo qui dignos nos fecit sic̃
ait apłs in partem sortis sc̃orum in
lumine. qui eripuit nos de potesta¬
te tenebrarum. & transtulit in re¬
gnum filii dilectionis sue. Qm̃ sicut
propħ auit ysaias. gentium popłs
qui sedebat intenebris uidit lucẽ
magnam. Et qui habitabant in
regione umbre mortis. lux orta ẽ.
eis. Dequib idem dicit ad dñm.
Gentes que te ñ nouerunt inuoca¬
bunt te: & populi qui te nesciebat̃
ad te confugient. Hunc diem abra¬

Expanded text:
inedia famem qua Aegyptiorum mentes inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP. V. His igitur, dilectissimi, divinae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae ; quoniam, sicut prophetavit Isaias, Gentium populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abra
Abbreviated transcription (Latin):
re reuertuntur. Oporcebat enimut
iam in xꝑm credentes ñ ꝑantique
conu̾sationis semitas ambularent.
sed nouam ingressi uiam arelictis er¬
rorib abstinerent: tum ut etiam he¬
rodis uacuarentur insidie. qui in
puerum iħ in impietatem doli ꝑ si¬
mulationem disponebat officii. Uñ
quia spes istius erat soluta comm̃ti
in maiorem furorem iracundia re¬
gis ardescit. Nam recolens tempus
quod indicauerant magi. in omnes
bechleem pueros rabiem crudelita¬
tis effundit: & cede generali uniũse
ciittatis illius in ecernam głamtrai¬
situram trucidat infantiam. esti¬
mans fore: ut nullo illic paruulo¬
ñ occiso. occideretur & xp̃e. At illeqͥ
sangumem suum pro mundiredẽp¬
tione effundendum in aliam differ¬
ret ȩtatem. egypto se parentum mi¬
nisterio subuectus intulerat: repe¬
tens scilicet hebreȩ gentisantiqua
cunabula. & principatum ueri io¬
seph maioris prouidentiȩ potestate
disponens. ut ullam diriorem omni

Expanded text:
re revertuntur. Oportebat enim ut re revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni
Abbreviated transcription (Latin):
quod legit. non uidet quod ostendit.
Utitur paginis. quarum ñ credit e¬
loquiis. Ubi est nidee gloriatio tua.
ubi de abraham patre ducta nobi¬
litas: Nonne circuncisio tua prepu¬
tium facta est: Ecee maior seruis
minori: & alienigenis in sortemtue
hereditatis intrantib eius testam̃ti
quod in sola littera tenes recitatione
famularis. Intret. intret in patriar¬
charum familiam gentiũ plenitud
s bñdictio nem in semine abrahe qua
se filii carnis abdicant. filii promissio¬
nis accipiant. Adorent intrib magis
omnes populi uniu̾sitatis auctorem.
& si in uidea tantum deus. sed in toto
orbe sit nous: ut ubiq in isrł sit ma¬
gnum nom̃ eius. Qm̃ hanc electigene¬
ris dignitatem sicut infidelitas in su¬
is posteris conumeit ẽe. degenerem:
ita fides om̃ib facit ẽẽ. communem.
Adorato autẽ dño magi. & om̃i deuo¬
tione completa. scđm admonitionẽ
somnii ñ eodem quo uenerant ttine¬

Expanded text:
quod legit, non videt quod ostendit; quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itine
Abbreviated transcription (Latin):
stellis ceteris stella fulgentior. & de
mirandiluminis claritate um adhec
seccanda ñ inscii. magnitudinẽ signi¬
ficationis intelligunt. agente hoc si¬
ne dubio in eorum cordib inspirati¬
one diuina: ut cos tante uisionisimy¬
sterium ñ lateret. & quod oculis osten¬
debatur insolitum. animis ñ ẽẽt ob¬
scurum. Demiq officium suum cũ re¬
ligione disponunt. & his se instri
donis ut adoraturi unum: tria se si¬
mul credidisse demonstrent aurohono¬
rantes ꝑsonam regiam. myrra huma
itaq iudaici regni precipuam ciuita¬
tem: & in urbe regia ostendi sibi postu¬
lant. quem ad regnandum didice¬
rant procreatum. Conturbatur he¬
rodes: timet saluti sue metuit po¬
testati. Requirit a sacerdotib & doc¬
torib legis. quid de ortu xpiscript᷑a
prȩdixerit. In noticiam uenit. quod
fuerat propħatum Ueritas illumi¬
nat magos. infidelitas obcecat ma¬
gistros. Carnalis isrł non intelligit

Expanded text:
stellis caeteris stella fulgentior, et de stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrha humanitaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
cuit abolendis peccatis hominum
sacram̃tum remissionis afferri: qn
nemo poterat de suis meritis glori
uideos ius regium tenente. ubi legi¬
tuna regum successione cessante. &
pontificum potestate destructa. ali¬
enigena obtinuerat principatum ut
utri regis ortus illuis propħie proba¬
retur uoce que dixerat. Non deficiet
princeps ex iuda neq dux de femo¬
rib euis. donec ueniat cui repositũ
est: & ipse est expeccatio gentium.
De quib quondam beatissimo pa¬
tri arche abrahe innumerabilis fu¬
erat promissa successio: ñ carnis se-¬
mine. sed fidei fecunditate generai¬
da. & ideo stellarum multitudmni
comparata:. ut ab om̃ium gentium
patre ñ terrena sed celestis progeni-¬
essparetur. Ad creandam ergo pro¬
musam posteritatem. heredes in sy¬
derib designati ortu nomi sy deris
exctantur: ut in quo cęli fuerat ad¬
hibitum testimonium. celi famu¬
laretur obsequium Commouet ma¬
gos remotioris orientis habitatores

Expanded text:
cuit abolendis peccatis hominum cuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriaJudaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
sciam dilectissimi quod sci¬
tatem usam hodierne festiuitatiꝰ
causa ñ lateat. eamq scđm consu¬
etudinem euangłicus nob sermo
reserauerit: tamen ut nr̃i nichil
desit officii. loqui de eadem quod
dñs donarit audebo. ut in cõmu¬
in gaudio tanto religiosior sit om¬
nium pictas. quanto magis om̃ib
fuerit intellecta solennitas. Pro¬
uidentia nanq miscđiȩ dei dis¬
positum habens ꝑeunti mundo
in nouissimis temporib subuemi¬
re. saluationem om̃ium gentium
prefiniuit in xꝑo: ut quia & cun¬
ctas nationes aueri dei cultiuimpiꝰ
dudum error a uerterat. & ipse pecu¬
liaris dei popłsisrł ab institutis lega¬
lib pene totus exciderat: conclusis
om̃ib sub peccato om̃ium misere¬
retur. Deficiente enim ubiq iustici¬
a. & toto mundo inuana & malig¬
na prolapso: nisi iudicium suum
hominum sententiam dampnatio¬
nis exciperet. Sed in indulgentiam
ira translata est. Et ut clarior fierct
exerende gr̃e magnitudo. tunc pla¬

Expanded text:
sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihil vobis nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc pla
Abbreviated transcription (Latin):
inde dilectissimi memores infirmi¬
tatis nr̃e. quia facile inquelibet de¬
licta prolabimur: hoc potentissimũ
remedium: & istam efficacissimam
uulnerum nr̃orum curationẽ nul¬
latenus neglegamus. Remtitamus.
ut remittatur nobis. Demus ueniã
quam rogamꝰ. & ñstudeamꝰ uindica¬
ri: qui nob̾ precamur ignosci. Pau¬
perum gemitus surdo non transea¬
mus auditu: & miscdiam indigen¬
tib prompta benignitate prestemꝰ.
ut miscdiam in iudicio inuenire
mereamur. Ad quam ꝑfectionem
qui studium suum gracia dei ad¬
nitus intenderte. hic sc̃m ieumũ
fideliter ꝑ aget: hic aferm̃to mali¬
ciȩ ueteris alienus in ar̾imis since¬
ritatis & ueritatis ad beatũ pascha
ꝑueniet. & ꝑ nouitatẽ uite digne
letabitur in sacram̃to reformatiõis

Expanded text:
inde, dilectissimi, memores infirmitatis nostrae, quia facile in quaelibet delicta prolabimur, hoc potissimum remedium, et istam efficacissimam vulnerum nostrorum curationem nullatenus negligamus. Remittamus, ut remittatur nobis; demus veniam, quam rogamus; et non studeamus vindicari, qui nobis precamur ignosci. Pauperum gemitus surdo non transeamus auditu, et misericordiam indigentibus prompta benignitate praestemus, ut misericordiam in judicio mereamur invenire. Ad quam perfectionem qui studium suum gratia Dei adjutus intenderit, hic sanctum jejunium fideliter peraget , hic a fermento malitiae veteris alienus, in azymis sinceritatis et veritatis ad beatum Pascha perveniet, et per novitatem vitae digne laetabitur in sacramento reformationis
Abbreviated transcription (Latin):
a dignitatis. Sed ñ minore prouidẽ¬
ta spes sc̃e eccłȩ fundabatur ut to¬
tum xꝑi corpiis agnosceret. quali
ẽet commutatione donandum: &
eius sibi honoris consortium m̃bra pro¬
mnterent. qui in capite prefulsisset.
De quo idem dñs dixerat cum de ad-¬
uentus sui maiestate loqueretur
tunt iusti fulgebunt sicut sol in re¬
gno patrissui: protestante hoc ip¬
sum beato paulo apło & duente.
Existimo enim quod ñ sint condigne
passiones huis temporis. ad futurã

Expanded text:
a dignitatis. Sed non minore providena dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram
Abbreviated transcription (Latin):
corporis quo diumnitas tegebatur po¬
tentiam nesciebant. Et ideo proprie
signanterq promiserat quos dam
de̾ astantib discipulis ñ prius gus¬
tare mortem quã uideret filium ho¬
minis uenientem in regno suo. id est
in regia claritate: quam specialiter
ad naturam suscepti hominis ꝑtinẽ¬
tem. his tribus uiris uoluit ẽẽ. cons¬
picuam. Nam illam ipsius deitatis
meffabilem & inaccessibilem uisio¬
nem. quȩ in et̃nam uitam mundis
corde seruatur. nullo mͦ mortali ad¬
huc carne circundati intueri pot̾ant
tis testib głam suam. & communem
illam cum cȩteris corporis form̃a tan¬
to splendore clarificat: ut & facies ciꝰ
solis fulgori similis & uestitus cando¬
ti niuium ẽet ȩqualis. In qua trans¬
figuratione illud quidem principa¬
liter agebatur. ut de cordib discipu¬
lorum trucis scandalum tolleretur.
nec conturbaret eorum fidem uolun¬
tarie humilitas passionis. quib
reuelata ẽet abscondite excellenti¬

Expanded text:
corporis, quo Divinitas tegebatur, pocorporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis non prius gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo , id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit esse conspicuam. Nam illam ipsius Deitatis ineffabilem et inaccessibilem visionem, quae in aeternam vitam mundis corde servatur, nullo modo mortali adhuc carne circumdati intueri poteranttis testibus gloriam suam, et communem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore clarificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principaliter agebatur, ut de cordibus discipulorum crucis scandalum tolleretur; nec conturbaret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellenti
Abbreviated transcription (Latin):
mortis obprobrium religioso ut py¬
tabat & libero fastidio respisset.
benigna ab iħ u increpatione correp¬
tus & ad cupiditatem partiupandȩ
cum eo passionis animatꝰ ẽ. Sub¬
sequens enim exhortatio saluato¬
ris hoc inspirauit. hoc docuit: ut
uolentes eum sequiꝰ negarent se s.
& pro spe et̾norum leuissimũ duce¬
rent temporalium detrim̃tum: qr
is demum animã suam saluam
faceret. qui eam pro xꝑo ꝑdere ñ
timeret. Ut ergo istam felicis con¬
stantie fortitudinẽ toto apłi cor¬
de conciꝑent. & nichil de suscipi¬
ende crucis asꝑitate trepidarent:
ut de supplicio. xꝑiũ erubescerent.
nec pudendam sibi eam patienti¬
am crederent. quȩ sic subitura erat
seuitiam passionis. ut ñ amiiteret
głam potestatis: assumpsit tħc pe¬
trum & iacobum & fr̃em enisioħm.
& conscenso cum eis seorsũ monte
precelso. claritatem illis sue głe de¬
monstrauit. Quia licet intellexis¬
sent in eomaiestatem dei. ipsiustam̃

Expanded text:
mortis opprobrium religioso, ut pumortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimentum: quia is demum animam suam salvam faceret, qui eam pro Christo perdere non timeret . Ut ergo istam felicis constantiae fortitudinem toto apostoli corde conciperent, et nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam passionis, ut non amitteret gloriam potestatis: Assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et fr conscenso cum eis seorsum monte praecelso, claritatem illis suae gloriae demonstravit: quia licet intellexissent in eo majestatem Dei, ipsius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ut beatitudinis felicitate donatus.
sacram imnolabilis petre acciperet
firmitatem: supra quam fundata
eccła portis inferni & mortis legib
preualeret. nec in soluendis aut li¬
gandis quorunq causis aliud ratũ
ẽet in cęlo: quam quod petri sedissec
date intelligentie celsitudo. instruen¬
da erat de inferiorissubstantiȩ sa¬
cram̃to: ne apłica fides ad głam
confitende in xp̃o deitatis. euecta
infirmitatis nr̃e receptionẽ indig¬
namimpassibili deo atq incongru¬
am iudicaret. & ita iam in ipso hu¬
manam crederet glorificatam ẽẽ.
naturam: ut nec supplicio posset
affici. nec morte dissolui. Et ideo di¬
cente dño quod oporteret eum ire
ierosolimam & multa pati a senio¬
rib & scribis ac principib sacer¬
dotum. & occidi & tercia die resur¬
gere: cum beatus petrus qui suꝑno
illustratus lumine. de ardentissima
filii dei confessione feruebat. contu¬
melias illusionũ & crudelissime

Expanded text:
ut beatitudinis felicitate donatus ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset datae intelligentiae celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimiquȩ ꝑ aũres corporis in¬
teriorem m̃tium nr̃arum pulsauit
auditum: ad magni sacram̃̃ti nos
intelligentiam uocat. Quam aspiras¬
te gr̃ã ddei facilius assequenur: si
considerationem nr̃am ad ea quę
paulo suꝑius sunt narrata reftra
mus. Saluator eñi humam genci
impios ad iusticiam. & mortuos reuo¬
cat ad uitam: ad hoc discipłos suos
doctrine monitis & oꝑum miracłis
num horum sine alio: ñ proderat ad
salutem. Et ȩqualis erat ꝑiculi dñm
mine. aut sine deo solum hominem
tredidisse: cum utrunq ẽẽt pariter
confitendum. Quia sicut deo uera
humanitas. ita homini merat uera
diuintras. Ad confirmandam ergo
huius fidei saluberrimã cognitionẽ
int̾rogauerat discipulos suos dñs int
patris corporea suꝑans & humana
transcendens. uidit m̃tis oculis fili¬
um deiuiui & confessus ẽ głam dei-¬
tatis. quia ñ ad solam respexit substa¬
tiam carnis & sanguinis. Tantumq
in hac fidei sublimitate complacuit.

Expanded text:
dilectissimi, quae per aures corporis interiorem mentium nostrarum 193 pulsavit auditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generimpios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis num horum sine altero non proderat ad salutem, et aequalis erat periculi, Domine, aut sine Deo solum hominem credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. Ad confirmandam ergo hujus fidei saluberrimam cognitionem interrogaverat discipulos suos Dominus, inter Patris, corporea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit,
Abbreviated transcription (Latin):
contiguum ẽ. ut etiam magnanimos
ista concutiant. & inaliquod illicite
causationis murmur impellant. Si¬
quidem istis uarietatib etiam excel¬
lentissimꝰ propħa d auid usq ad peri¬
culum se turbatum profitetur. & diẽ
Mei autẽ pene moti sunt pedes. pene
effusi sunt gressus mei. quia ⁊ elaui
in peccatorib pacem peccatorumui
dens. Unde quia paucorũ est tam so¬
lida fortitudo. ut nulla mequalita¬
tum ꝑturbatione quatiantur & mol¬
tos fidelium ñ aduersa tantum. sed
etiam sca corrumpant: sanandis
uulnerib quib humana infirmi¬
tassautiatur. diligens ẽ. adhiben¬
dacuratio. Ideo enim de piculis qͥb¬
hic mundus plenus ẽ. quedam bre¬
uiter ꝑcucurri. ut dicente scriptu¬
ra quis głabitur castum sehabere
cor. aut mundũ se ẽẽ. apeccato: om¬
nes sibi intelligant delictorum in¬
dulgentiam. & reparationis necessa¬
diuina decurrimus. quam cũipsa
nobissacram̃ta redemptionis nr̃e

Expanded text:
contiguum est ut etiam magnos animos contiguum est ut etiam magnos animos ista concutiant, et in aliquod illicitae causationis murmur impellant: siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatum profitetur et dicit, Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peccatordens . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla inaequalitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant, sanandis vulneribus quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim de periculis quibus mundus hic plenus est quaedam breviter percurri, ut dicente Scriptura: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intelligant delictorum indulgentiam et reparationis necessadivina decurrimus, quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ut sententiã d̾i ex suo libret arbitrios
eo s̃ iudicio obstringat dñm qͦ iudica¬
uerit ipse conseruũ. Siue itaq cirta
diligatur: & quia nemo ñ peccat. ne
mo ñ parcat. Non difficulter prestemꝰ
quod gratulanter accepimꝰ. Ut siue
largitate elemosinarũ siue indul¬
gentia peccatorũ. quantomagis fu¬
erimus miscd̾es. tantosimꝰ ꝑfectius

Expanded text:
ut sententiam Dei ex suo libret arbitrio, et eo sibi judicio obstringat Dominum, quo judicaverit ipse conservum. Sive itaque circadiligatur: et quia nemo non peccat, nemo non parcat, non difficulter praestemus quod gratulanter accepimus: ut sive largitate eleemosynarum, sive indulgentia peccatorum, quanto magis fuerimus misericordes, tanto simus perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluntatem: ut facinus quod a
ꝑsequentib parabatur. nec impelle¬
ret nec timeret. Postquam ergo iudaᷤᷤ
ꝑsuasus adiabolo discessit a xp̃o. seq
a corpore apłice unitatis abscidit.
nullo dñs ꝑauore turbatus. sed de so¬
la redim̃dorum salite sollicitus. om̃e
temporis spacium quod aꝑsequentiũ
uacabat incursu. mysticis sermonib
sacrateq doctrinȩ sicut iohannis euas¬
głio declaratur impendit. Cleuans
ad celum oculos. & pro uniu̾sa eccłia
supplicans patri. ut om̃s quos dedis¬
set daturusq ẽet filio pater. unũ fie¬
rent & in gła redemptionis indiui¬
dui ꝑmanerent:adiciens postremo
illam orationem qua ait. Pater si fi¬
eri potest. transeat calix iste ame. Ubi
ñ existimandum ẽ. quod dñs tħc pas¬
sionem & mortem cuius iam discipu¬
lis sacram̃ta tradiderat uoluerit de¬
clinare: cum ipse beatum apłm petrũ
deuota fide & cartrate feruentem. uti
adu̾sum ꝑ secutores gladio uetet dicens

Expanded text:
qui voluntatem, ut facinus quod a qui voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus, sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, mysticis sermonibus sacrataeque doctrinae, sicut Joannis Evangelio declaratur, impendit: 222 elevans ad coelum oculos, et pro universa Ecclesia supplicans Patri, ut omnes quos dedisset, daturusque esset Filio Pater, unum fierent , et in gloria Redemptoris individui permanerent; adjiciens postremo illam orationem qua ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ubi non existimandum est quod Dominus Jesus passionem et mortem, cujus jam discipulis sacramenta tradiderat, voluerit declinare; cum ipse beatum apostolum Petrum devota fide et charitate ferventem, uti adversum persecutores gladio vetet, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ueritas prȩuidebat. Tu autẽ in
hac trepidatione scõrum ab itensonĩ
patientia & abscondite tua credisan¬
datia. Ad dis impudentiam sceleri.
nec signo euidentiore t̃reris. Cñq se
acibo alii in quo inditium dñs posue¬
rat continerent: tu manũ ñ retrahis
a parapside. quia animũ ñ auertisa
ut cum traditori suo dñs manifestius
designando panem porrexisset intinc¬
tum: totum iudam diabolus occupa
ret: & quem malignis cogitationib ob¬
ligarat. iam ipso impietatis oꝑe possi¬
deret. Corpore enim tantũ cũ cenantib
recumbebat. m̃te autẽ sacerdotum m¬
uidiam. testium falsitatem: & furorẽ
imꝑitȩ plebis atinabat. Deniq uiders
dñs cin flagino uidasẽet intentus.
quod facis inquit fac celerius. Uox
hȩc ñ iubentis ẽ. sed sinentis. nectre¬
pidi sed parati. Qui habens om̃ium
temporum potestatem ostendit se
moram ñ facere traditori. & sic ad re¬
demptionem mundi pat̾nam exe¬

Expanded text:
ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis impudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium Dominus posuerat, continerent, tu manum non retrahis a paropside, quia animum non avertis aut cum traditori suo Dominus manifestius designando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possideret. Corpore enim tantum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere traditori, et sic ad redemptionem mundi paternam exse
Abbreviated transcription (Latin):
sibi proditoris sui conscientiam de¬
monstrauit. ñ aspera nec aperta
impium increpatione confunders.
sed ieni ac tactea admonitione con¬
ueniens. ut facilius corrigeret pęnitu¬
do: quem nulla deformasset abiectio
Cur infelix uida tanta benignitate
ñ uteris: Ecce parcit ausib tuis dñs.
& uulli te nisi tibi indicat xp̃e. Nec no¬
men tuum nec ꝑsona detegitur. sed ue¬
ritatis & miscđiȩ uerbo cordis tantũ
tui archana tanguntur. Non apłiu
ordinis honor. non sacram̃torum q̃
munio denegatur. Redi m integrim
& deposito furore resipisce. Clementia
inuitat. salus pulsat: ad uitã uita
te reuocat. Ecce immacłati & in nocẽ¬
tes condiscipuli tui ad significationẽ
faunoris expauescunt: & om̃s sibiñ
edito impietatis auctore formidat
Contristati enim sunt ñ de conscien¬
tie reatu. sed de humane mittabilita¬
tis incerto: tim̃tes ne minus uerũ ẽc
quod in sequisq nouerat. quam qͦd

Expanded text:
sibi proditoris sui conscientiam desibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione coneniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibus tuis Dominus, et nulli te, nisi tibi, indicat Christus: nec nomen tuum, nec persona detegitur, sed veritatis et misericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, ad vitam vita te revocat. Ecce immaculati et 221 innocentes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset quod in se quisque noverat, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
sto tumultus orirctur. ñ deuocioni
sed facinori studebatur. nec religio¬
ni seruiebat hȩc cura sed crimini. Di¬
ligentes enim pontifices & solliciti sa¬
cerdotes. seditiones turbarum fieri
in precipua solennitate metuebaÑ
ñ ut populus ñ peccaret. sed ne xp̃e
& in oꝑe paternȩ dispositionis intre¬
pidus: uetus testam̃tum consum ma¬
bat. & nouum pascha condebat. Dis¬
cumbentib enim discipulis ad eden¬
dam mysticam cęnam cũ in cayphȩ
atrio tractaretur quomͦ xp̃c posset
occidi: ille corporis & sanguinis
sui ordinans sacram̃tum. docebat
qualis deo hostia deberet offerri.
ne ab hoc quidem mysterio tradi¬
tore submoto ut ostenderet᷑ nulla
roiuria exasꝑatus. qui in uolunta¬
ria erat impietate prestitutus. Ipse
enim fuit materia riunȩ. & causa
ꝑfidie: sequens diabolum ducem
& nolens xp̃m habere rectorem. Di¬
cens itaq dñs. am̃ dico uobis quod
unus ur̃m me traditurus ẽ. notam

Expanded text:
ncto tumultus oriretur, non festivitati, ncto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220 non ut populus non peccaret, sed ne Chriset in opere paternae dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem. Dicens itaque Dominus: Amen dico vobis, quod unus vestrum me traditurus est , notam
Abbreviated transcription (Latin):
ne agni diuinttꝰ ꝑ moy sen fuerant
hc ergo umbre cederent corpori. & ces¬
sarent imagines sub presentia ueri¬
tatis. antiqua obseruantia nouo
tollitur sacram̃to. hostiam hostiã
transit. sanguinẽ sanguis excludit:¬
& legalis festiuitas dum mutatur
impletur. Inde cum scribȩ & senio¬
res populi ad impium consilium
pontifices congregarent. om̃iumq
animos sacerdotum cura admitten¬
di in iħm sceleris occupasset: ipsi se
doctores legis lege priuarunt. &
spontaneo defectu rits sibi patri¬
os abstulerunt. Incipiente enim
festiuitate paschali: qui ornare tẽ¬
uidere. & legitimis purificationi¬
bus sacratiorem diligentiã adhib̾e¬
debuerant: parricidalis odii furore
concepto ad unum opus uacant. & in
unum opus simili crudelitate coniy¬
rant. Quid assecuturi supplicio inno¬
centie. condempnatione iusticiȩ. nͥ
ut & noua mysteria ñ apprehende¬
rent. & antiqua uiolarent: Proui¬
dentib ergo principib ne in die fe¬

Expanded text:
ne agni divinitus per Mosen fuerant ne agni divinitus per Mosen fuerant Ut ergo umbrae cederent corpori, et cessarent imagines sub praesentia veritatis, antiqua observantia novo tollitur sacramento, hostia in hostiam transit, sanguine sanguis aufertur, et legalis festivitas dum mutatur, impletur. CAP. II. Unde cum scribas et seniores populi ad impium consilium pontifices congregarent, omniumque animos sacerdotum cura admittendi in Jesum sceleris occupasset, ipsi se doctores legis lege privarunt, et spontaneo defectu ritus sibi patrios sustulerunt. Incipiente enim festivitate paschali, qui ornare temovidere, et legitimis purificationibus sacratiorem diligentiam adhibedebuerant, parricidalis odii furore concepto, ad unum opus vacant, et in unum facinus simili crudelitate conjurant, nil assecuturi supplicio innocentiae et condemnatione justitiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sa
Abbreviated transcription (Latin):
affuturam credimꝰ gr̃am dei. quȩ inspi¬
rationis suȩ rore sterilitatem nr̃i cordis
abstergat: ut lingue pastoralis officio.
quȩ sci gregis aurib sint utilia profe¬
rantur. Dicente enim dño bonorũ om¬
nium largitore. aperi os tuum & ego
adimplebo illud: audemꝰ eisdem uerͣb̃
propħicis dicere. Labia mea apies. &
os meũ annuntiabit laudem tuã.
Incipientes igitur diloctissimi euan¬
gelicam de passione dñi hystoriam
retractare: diuino intelligimꝰ disposi¬
tum fuisse consilio. ut sacrilegi indeo¬
rum principes & impii sacerdotes: qͥ
seuiendi in xꝑm occasiones sepe quȩ¬
siuerantñ nisi in solennitate pascha¬
li exercendi furoris sui acciꝑent po¬
testatem. Oportebat enim ut manife¬
sto implerentur effectu. quȩ dui figu-¬
rato fuerant promissa my sterio: ut
ouem significatiuam ouis uera re¬
moueret. uno expleretur sacrificio
uariarum differentia uictimarũ.
Nam om̃ia illa que de immolatio¬

Expanded text:
affuturam credimus gratiam Dei, quae inspiaffuturam credimus gratiam Dei, quae inspirationis suae rore sterilitatem nostri cordis aspergat, ut linguae pastoralis officio, quae sancti gregis auribus sint utilia, proferantur. Dicente enim Domino bonorum omnium largitore: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud , audemus eidem verbis propheticis dicere: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Incipientes igitur, dilectissimi, evangelicam de Passione Domini historiam retractare, divino intelligimus dispositum fuisse consilio, ut sacrilegi Judaeorum principes et impii sacerdotes, qui saeviendi in Christum occasiones saepe quaesiverant, non nisi in solemnitate paschali exercendi furoris sui acciperent potestatem. Oportebat enim ut manifesto implerentur effectu, 219 quae diu fuerant figurato promissa mysterio: ut ovem significativam ovis vera removeret, et ut uno expleretur sacrificio variarum differentia victimarum. Nam omnia illa quae de immolatio
Abbreviated transcription (Latin):
te nr̃e & actionum temporaliũ qua¬
litates. nec in natura elem̃torum. nec
in stellarum effectib. sed in summi &
ueri dei potestate consistunt: cuius
auxilium & miscdiam inom̃ib quȩ
obtinere cupimꝰ implorare debemꝰ.
Sicut enim illo quod absit offenso ni¬
chil est preter quod nobis ualeat suf¬
fragari. ita eodem propitio. nulla
nobis nocebit auersitas. Qm̃ sideus
pronobis. quis contra nos. Qui filio
suo proprio ñ pepercit: sedpro nobis
om̃ib tradidit eum. Quomͦ ñ ctiam
cum illo omĩa nob̃ donauit: Qͥ ũ: R.¬
dilectissum paschale festu tam
sullimis ẽẽ. mysterii. ut ñ solum hu¬
militatis mcȩ tenuissimũ sensum. sed
etiam magnorũ ingemorum superet
facultatem. Sed ñ ita mͥ diuini operis
consideranda ẽ. magnitudo: ut uel dif¬
fidam uł erubescam de scruitute quã
debeo. cum sacram̃tum salutis huma¬
ne ñ liceat taceri. etiam si nequeat expli¬
cari. Auxiliantib autẽ orationib ur̃is

Expanded text:
tae nostrae et actionum temporalium quatae nostrae et actionum temporalium qualitates nec in natura elementorum, nec in stellarum effectibus, sed in summi et veri Dei potestate consistunt, cujus auxilium et misericordiam in omnibus quae recte cupimus, implorare debemus. Sicut enim illo, quod absit, offenso, nihil est praeter ipsum, quod nobis valeat suffragari; ita eodem propitio, nulla nobis nocebit adversitas. Qpro nobis, inquam, quis contra nos? Qui Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? lectissimi, paschale festum tam sublimis esse mysterii, ut non solum humilitatis meae tenuissimum sensum, sed etiam magnorum ingeniorum superet facultatem. Sed non ita mihi divini operis consideranda est magnitudo, ut vel diffidam, vel erubescam de servitute quam debeo; cum sacramentum salutis humanae non liceat taceri, etiamsi nequeat explicari. Auxiliantibus autem orationibus vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
do eruti de potestate tenebrarum.
& ab antiquȩ captiuitatis uincłis
absoluti: date oꝑam dileccissimuit
integritatem m̃tium ur̃arum nul¬
la diabolus arte corrumpat. Quic¬
quid contra uobis xꝑianam fidem
ingeritur. quicquid contra dei mad
data suadetur. de illius deceptio¬
nib uenit. qui uos innumeris do¬
lis ab et̾na uita conatur auertere.
captando quasdam occasiones in¬
firmitatis humane: ꝑ quas in cau¬
tas neglegentesq animas in laque¬
os ierum sue mortis inducat. Om̃s
ergo ꝑ aquam & sp̃m sc̃m renati.
recolant cui renuntiauerint: &¬
qua professione iugum a se tyran¬
nice dñationis excusserint. nec in
secundis quisquam nec in adu̾sis.
ad mortiferum diaboli currat au¬
xilium. Ille enimmendax ẽ. ab initio
& in sola iuget arte fallendi. ut huma¬
nam ignorantiam false scientie osten¬
tationẽ decipiat. sitq eorum nunc
malignus impulsor. quorũ post futu¬
rus est improbus accusator. Anniui¬

Expanded text:
nto eruti de potestate tenebrarum, nto eruti de potestate tenebrarum, et ab antiquae captivitatis vinculis absoluti, date operam, dilectissimi, ut integritatem mentium vestrarum nulla diabolus arte corrumpat. Quidquid vobis contra Christianam fidem ingeritur, quidquid contra mandata Dei suadetur, de illius deceptionibus venit, qui vos innumeris dolis ab aeterna vita conatur avertere, captando quasdam occasiones infirmitatis humanae, per quas incautas negligentesque animas in laqueos iterum suae mortis inducat. Omnes ergo per aquam et Spiritum sanctum renati, recolant cui renuntiaverint, et qua professione jugum a se tyrannicae dominationis excusserint: nec in secundis quisquam, nec in adversis, ad mortiferum diaboli currat auxilium. Ille enim mendax est ab initio , et in sola viget arte fallendi, ut humanam ignorantiam falsae scientiae ostentatione decipiat, sitque eorum nunc malignus impulsor, quorum post futurus est improbus accusator. Anni vi
Abbreviated transcription (Latin):
quam traderetur dixerat dñs. cum
exaltatus fuero omĩa ad me trah̃a
id est totam causam humani gene¬
ris agam: & olim ꝑditam ininte¬
grum reuocabo naturam. In me
omĩs infirmitas abolebitur: in me
omĩs plaga sanabitur. Exaltatum
lum nr̃e substantiȩ passione sed
etiam totius mundi commutatione
monstratum ẽ. Pendente enĩ in pati¬
bulo creatore.uniu̾sa creatura con¬
gemuit: & crucis clauos omĩa simł
elem̃ta senserunt. Nichil ab illo suꝑ¬
plicio liberum futt. hoc in cõmuni¬
onem sui & t̾ram traxit & cęlũ. hoc
petras rupit. monuntenta aꝑuit.
inferna reserauit: & densarum hor¬
rore tenebrarum radios solis abscos¬
dit. Debebat hoc testimonium suo
mundus auctori: ut inoc casu con¬
ditoris su uellent uniu̾sa finiri Sed
patientia dei seruat rebus atq tem¬
porib ordinem suum. nosq in illũ
potius uocat affectum ut eorũ salu¬
tem petamꝰ. quorũ crimen horremꝰ.
Tanto igitur precio tanto sacram̃¬

Expanded text:
quam traderetur, dixerat Dominus: Cum quam traderetur, dixerat Dominus: Cum exaltatus fuero, omnia ad me traham : id est, totam causam humani generis agam, et olim perditam in integrum revocabo naturam. In me omnis infirmitas abolebitur, in me omnis plaga sanabitur. Exaltatum lum nostrae substantiae passione, sed etiam totius mundi commotione monstratum est. Pendente enim in patibulo creatore, universa creatura congemuit, et Crucis clavos omnia simul elementa senserunt. Nihil ab illo supplicio liberum fuit. Hoc in communionem sui et terram traxit et coelum, hoc petras rupit, monumenta aperuit, 217 inferna reseravit, et densarum horrore tenebrarum radios solis abscondit. Debebat enim hoc testimonium suo mundus auctori, ut in occasu conditoris sui vellent universa finiri. Sed patientia Dei servat rebus atque temporibus ordinem suum, nosque in illum potius invitat affectum, ut eorum salutem petamus, quorum crimen horremus. CAP. V. Tanto igitur pretio, tantoque sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ postulastis. Si ñ totũ facinꝰ
ur̃a impietas ꝑ agit. ꝑmittite presidẽ
iudicare quod sentit. Si uos etiam in
ipsum graues atq uiolenti in id eum
declinare ñ sinitis. a quo ipsi m̃dacit᷑
abstinetis. Peccauerit pilatus faciendo
quod noluit. inur̃am tam̃ conscien¬
tiam confluit: quicquid furor ũr ex¬
torsit. Lalis etiam illic ur̃a obseruan¬
tor reportauit. mitti ingar̾ophilaci¬
um noluistis. cauentes scilicet nesa¬
cros loculos pecunia cruenta pollu-¬
eret. Cinꝰ cordis ẽ. ista simulatio: Sa¬
cerdotum conscientia capit. qͦd tem¬
pli archa ñ recipit. Refutatur illius
sanguinis taxatio. cuiꝰ ñ timetur ef¬
fusio. Quantis libet tra uos fallacie
circuntegatis umbraculisinitum cũ
traditore commertium. quo iustum
to. in loco cui nom̃ ẽ. golgotha cru¬
cifigitur xp̃c. Per lignum erigitur.
lapsus in lign&. Et gustu fellis & ace¬
ti. dilintur esca peccati. Merito pͥus¬

Expanded text:
sanguinem postulastis . Si non tantum facinus sanguinem postulastis . Si non tantum facinus vestra impietas peragit, permittite praesidem judicare quod sentit. Sed vos etiam in ipsum graves atque violenti, in id eum declinare non sinitis, a quo ipsi mendaciter abstinetis. Peccaverit Pilatus faciendo quod noluit, in vestram tamen conscientiam confluit quidquid furor vester extorsit. Talis etiam illic vestra observantor reportavit, mitti in gazophylacium noluistis, caventes scilicet ne sacros loculos pecunia cruenta pollueret. Cujus cordis est ista simulatio? Sacerdotum conscientia capit quod templi arca non recipit . Refutatur illius sanguinis taxatio, cujus non timetur effusio. Quantislibet ita vos fallaciae circumtegatis umbraculis, initum est cum traditore commercium, quo justum to, in loco, cui nomen est Golgotha, crucifigitur Christus . Per lignum erigitur lapsus in ligno, et gustu fellis et aceti diluitur esca peccati. Merito prius
Abbreviated transcription (Latin):
pontificalia indum̃ita discerpis. obli¬
tus precepti illius quod legeras de
principe sacerdotum. De capite suo
cidarim ñ deponet. & uestim̃ta sua
ñ dirumpet. Tu uero a quo iam ali¬
enabatur hec dignitas ipse tibi es
executor obprobrii. & ad manifestã¬
dum finem ueteris instituti ꝑtinet
eadem disruptio sacerdotii. Hinc ĩa
duectissimi int̃ multiplicatas illu¬
siones nocte transacta uinctũ iħm
pilato presidi tradiderunt. Princi¬
pes enim sacerdotum & seniores po¬
puli hoc consilio rem gerebant. ut
ab actione sceleris sui uderentur
immunes. subtrahentes oꝑa ma¬
nuum. & exerentes tela linguarũ.
Nolentes interficere: & clamantes
crucifige crucifige. Quid hac speuie
religionis iniustius: Quid hac de¬
mentiȩ simulatione crudelius:
Qua lege iudei. quod uobis ñlicet
facere. licet uelle: Quaratione: qͦd
corpora polluit. corda non ledit:
Contaminari occisione eiꝰ metuitis.
cuiꝰ suꝑ uos & suꝑ filios ur̃os fundi

Expanded text:
pontificalia indumenta discerpis, oblipontificalia indumenta discerpis, oblitus praecepti illius, quod legeras de principe sacerdotum: De capite suo cidarim non deponet, et vestimenta sua non disrumpet . Tu vero, a quo jam alienabatur haec dignitas, ipse tibi es exsecutor opprobrii; et ad manifestandum finem veteris instituti, eadem disruptio sacerdotalem adilectissimi, inter multiplicatas illusiones nocte transacta, vinctum Jesum 216 Pilato praesidi tradiderunt. Principes enim sacerdotum et seniores populi hoc consilio rem gerebant, ut ab actione sceleris sui viderentur immunes, subtrahentes opera manuum, et exerentes tela linguarum, nolentes interficere, et clamantes, Crucifige, crucifige. Quid hac specie religionis injustius? quid hac clementiae simulatione crudelius? Qua lege, Judaei, quod vobis non licet facere, licet velle? qua ratione, quod corpora polluit, corda non laedit? Contaminari occisione ejus metuitis, cujus super vos et super filios vestros fundi
Abbreviated transcription (Latin):
quo scribe & omĩs sacerdotał ordo
conuenerat: falsa adu̾sum dñm
testimonia querebantur. sed inter
inconditas & dissonas uoces hoc iħc N
mirabiliter elegerat ut taceret. Ca¬
y phe autem dicenti ad iuro te ꝑdm̃
uiuum. ut dicas nob̃ si tu es xp̃e filiꝰ
dei. ita ueraci & prouida auctorita¬
te respondit. ut his dem uerbis &
infidelium consuentias cederet. &
credentium corda firmaret ad omñe¬
cius int̾rogationem referenstu dixi¬
sti. Ad densꝰq quod sequitur. Uerũ¬
tam̃ dico uobis. amͦ uidebitis filium
hominis sedentem adextris uirtu¬
tis dei. & uenientem in nubib celi.
Cayphas autẽ ad exaggerandam
auditi sermonis inuidiam: scidit
uestim̃ta sua. Et nesciens quid hac
significaret insama: sacerdotali se ho¬
nore priuauit. Ubi est cay pha raci¬
onale pectoris tui: Iibi continentiȩ
cingulum: Ibi suꝑhumerale uirtu¬
tum: Mistico illo & sacrato amictu
ipse te spolias. & propriis manib

Expanded text:
quo scribae et omnis sacerdotalis ordo quo scribae et omnis sacerdotalis ordo convenerat , falsa adversum Dominum testimonia quaerebantur; sed inter inconditas et dissonas voces hoc Jesus mirabiliter elegerat, ut taceret. Caiphae tamen dicenti: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis si tu es Christus Filius Dei : ita veraci ac provida auctoritate respondit, ut iisdem verbis et infidelium conscientias caecaret, et credentium corda firmaret, ad omnem interrogationem ejus referens, Tu dixisti; addensque quod sequitur: Verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli . Caiphas autem ad exaggerandam auditi sermonis invidiam, scidit vestimenta sua: et nesciens quid hac significaret insania, sacerdotali se honore privavit. Ubi est, Caipha, rationale pectoris tui? ubi continentiae cingulum? ubi superhumerale virtutum? Mystico illo sacratoque amictu ipse te spolias, et propriis manibus