comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ñ iure amissa s fraude. Meri¬
to gͦ restituitur domus. qm̃ uen̾at
qui nexum fraudis aboleretꝰ. ius re¬
formaret. Nec mora ulla sanitas int̾¬
uenit. unum dictoꝵ remediorũq
mom̃tũ est. S pectant surgentem
increduli. mirantur ab euntẽ. ⁊ diui¬
ni oꝑis miracła malunt tim̾e qͣm
credere. Nlam si credidissent ñ ti¬
muissent utiq s dilexissent. ł fe¬
cta enĩ dilectio timorem excludit.
foras. Et iõ isti qr ñ diligebant ca¬
lumpniabant᷑. Calũpniantib au¬
temdicit. Quid cogitatis mala i
cordib ur̃is: quis hoc dicit: Sa¬
cerdos magnus lep̃mindebat in
cordib iudeoꝵ. oftendit eos peio¬
res eẽ leproso. Ille sac̾doti est se uis¬
sus offerre purgatus. hos sacerdos
terepudiat. ne alios quoq eoꝵ lepͣ

Expanded text:
pit, non iure amissa, sed fraude. meripit, non iure amissa, sed fraude. merito ergo restituitur domus, quoniam uenerat qui nexum fraudis aboleret, ius reformaret. nec mora ulla sanitatis interuenit: unum dictorum remediorumque momentum est. spectant surgentem increduli, mirantur abeuntem et diuini operis miracula malunt timere quam credere. nam si credidissent, non timuissent utique, sed dilexissent; perfecta enim dilectio timorem excludit foras. et ideo isti, quia non diligebant, calumniabantur. calumniantibus autem dicit: quid cogitatis mala in cordibus uestris? quis hoc dicit? sacerdos magnus. lepram uidebat in cordibus Iudaeorum; ostendit eos peiores esse leproso. ille sacerdoti est se iussus offen-e purgatus, hos sacerdos repudiat, ne alios quoque eorum le
Abbreviated transcription (Latin):
iam sp̃em resurrectionis ostendit.
qui m̃tis uuln̾ib corporisq sanatis
pcc̃a donat animoꝵ: debilitatem
carnis excludit. Hoc est enĩ totum
hoĩem eẽ curatum. Quamuis igit᷑
mnagnum sit hoĩb pcc̃a dimit̾e.
quis enĩ potest pcc̃a dimitt̾e nͥ solus
ds̃. qui ꝑ eos quoq dimiitit. quibus
damittendi tribuit potestatẽ: Ta¬
men młto diuinius est resurrecti¬
resurrectio est. Hic lectus qui tolliui¬
betur. quidest aliud nͥqr humanũ
ubetur corpus attolli: Ip̃e est qui
ꝑsingłas noctes lauatura dd. iectꝰ
doloris. in quo anima nr̃a graui coz¬
scientie egra cruciatu iacebat. Sed
ram ñ lectus doloris est s quietis.
Riseratione enĩ dñi cepit quies
ẽẽ qd̾ mors erat. qui nob soporem
mortis u̾tit in gr̾am uoluptatis.
Nec solum leuare lectum. s etiam
domiĩ repetẽ suã. hoc est ad ꝑady¬
sum redire censetur. Ca est emin
uera domus que hoĩem pͥma susce¬

Expanded text:
nam speciem resurrectionis ostendit, nam speciem resurrectionis ostendit, qui mentis uulneribus corporisque sanatis peccata donat animorum, debilitatem carnis excludit; hoc est enim totum hominem esse curatum. quamuis igitur magnum sit hominibus peccata dimittere — quis enim potest peccata dimittere nisi solus deus, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem? — tamen multo diuinius est resurrectim ipse dominus resurrectio est. hic lectus qui tolli iubetur quid est aliud nisi quia humanum iubetur corpus adtolli? ipse est, qui per singulas noctes lauatur a Dauid, doloris, in quo anima nostra graui conscientiae aegra cruciatu iacebat. sed iam non lectus doloris est, sed quietis. miseratione enim domini coepit quies esse quod mors erat. qui nobis soporem mortis uertit in gratiam uoluptatis. nec solum leuare lectum, sed etiam domum suam repetere, hoc est ad paradisum redire censetur; ea est enim uera domus, quae hominem prima susce
Abbreviated transcription (Latin):
storie fidem debeamꝰ ñ omutere.
ut uere ꝑalytici istuis corpus cre¬
damus sanatum. cognosce tam̃
int̾ioris hominis sanitatẽ cui pt̃a
donantur. Que cũ iudei asser̃ a soli
dño posse ꝯcedi. dm̃ utiq ꝯfitent
suo iuditio ꝑfidiam suam ꝓdũt
ut opus astruant ꝑsonam negẽt
Itaq ab ip̃is ⁊ oꝑib suis dei filiꝰ
accipit testimoniũ. ⁊ uocis suffra¬
gium ñ requirit. ł fidia enĩ ꝯfi¬
teri potest.credere ñ potest. Itaq
testimoniũ ñ deest diunꝗtati.
fides deest saluti. Nam ⁊ ualidiꝰ
est ad fidem qd̾ ꝯfitentur ĩuiti.
t ꝓniciosius ad culpam. qd̾ negãt
ui suis assertionib reuineunt᷑.
flagna itaq in fide plebis am̃tia.
ꝗt cum ꝯfessa fu̾it soluis dei eẽ do¬
hare pcc̃a: ñ credat deo pcc̃a donã
Dñs aut̃ saluos uolens facere
ꝓcc̃ores. ex occultoꝵ cognitione de¬
um se eẽ demonstrat. ⁊ admirati¬
nem factoꝵ adiciens. Quid est fa

Expanded text:
storiae fidem debeamus non omittere, storiae fidem debeamus non omittere, ut uere paralytici istius corpus credamus esse sanatum, cognosce tamen interioris hominis sanitatem, cui peccata donantur. quae cum Iudaei adserunt a solo domino posse cue judicio perfidiam suam produnt; ut opus astruant, personam negent. Itaque ab ipsis et operis sui Dei Filius accipit testimonium, et vocis suffragium non requirit; perfidia enim confiteri potest, credere non potest. Itaque testimonium non deest divinitati, fides deest saluti. Nam et validius est ad fidem quod confitentur inviti: et perniciosius ad culpam quod negant, qui suis assertionibus revincuntur. magna itaque infidae plebis amentia, ut cum confessa fuerit solius dei esse donare peccata, non credat deo peccata donanti. dominus autem saluos uolens facere peccatores et occultorum cognitione deum se esse demonstrat et admiratione factorum adiciens: quid est fac
Abbreviated transcription (Latin):
debilium. ꝑ alytici quoq medici¬
na describitur. P rimũ oĩum ꝙ añ
diximus. unusquisq eger peten¬
de p̾catores salutis debet adhib̾e.
ꝑ quos nr̃e uite ꝯpago resoluta.
actuumq nr̃oꝵ clauda uestigia.
u̾bi celestis remedio reformẽtur.
Sint gͥ aliqui monitores m̃tis.
qui anumũ hoĩs qͣmius ext̾ioris
corporis debilitate torpentem:
suꝑiora erigant. Quoꝵ rursuģas¬
minicuł ⁊ attollere ⁊ humiliare
se facił ante iħm locetur. dñico
uideri dignus aspectu. humili¬
temenĩ respic̃ drĩs. qr respex̃ hun¬
litatem ancille sue. Quoꝵ fidem
os ꝓbat. aliis relaxat errata. Cur
apd̾ te homo collega ñ ualeat. cun
apud dm̃ seruus ⁊ int̾ueniendimꝰ¬
tum. ⁊ uis habeat impetͣndi: di¬
ce qui iudicas: ignoscerẽ. Disce q
eger es impetrare. Si grauiũ pcc̃a¬
rum diffidis ueniam adhibe p̾cati¬
res. adhibe eccłiam que ꝓ te p̾cet᷑.
cuius ꝯtemplat̾one ꝙ tibi dñs ne¬
gare possit ignoscit. Et qͣmuis i¬

Expanded text:
debilium paralytici istius medicina describitur. primum omnium quod ante diximus unusquisque aeger petendae precatores salutis debet adhibere, per quos nostrae uitae conpago resoluta actuumque nostrorum clauda uestigia uerbi caelestis remedio reformentur. sint igitur aliqui monitores mentis, qui animum hominis quamuis exterioris corporis debilitate torpentem ad superiora erigant. quorum rursus adminiculis et adtollere et humiliare se facilis ante Iesum locetur dominico uideri dignus aspectu; humilitatem enim respicit dominus, quia respexit humilitatem ancillae suae. Quorum fidem ios probat aliis relaxat errata. cur aput te, homo, collega non ualeat, cum aput dominum seruus et interueniendi meritum et ius habeat inpetrandi ? disce qui iudicas ignoscere, disce qui aeger es inpetrare. si grauium peccatorum diffidis ueniam, adhibe precatores, adhibe ecclesiam, quae pro te precetur, cuius contemplatione quod tibi dominus negare possit ignoscit. et quamuis hi
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃ores. Mistica uocatio publica¬
ni. quem sequi uibet ñ corporis gre¬
ssu. s m̃tis affectu. Itaq ille pͥus
auara de mercedib. dura de labo.¬
ribus ꝑicułq nautoꝵ emolum̃ta
conu̾tens. uerbo uocatus ꝓpria de¬
relinquit qui rapiebat aliena. ac
uile illud sedile tlestituẽs. toto pꝰ
dñm uestigio m̃tis incedit. diuuii
niq ad didit. ut sit in testimoniũ
hoc uob̾. Hoc est si deo credatis. si
impietatis lepra discedat. si occul¬
torum cognitor sit sac̾dos. si puri
testis effectus. Unde potest ille ma

Expanded text:
r mystica euocatio publicani, quem sequi iubet non corporis gressu, sed mentis adfectu. itaque ille prius auare de mercedibus, dura de laboribus periculisque nautarum emolumenta conuertens uerbo uocatus propria derelinquit, qui rapiebat aliena. ac uile illud sedile destituens toto pos dominum uestigio mentis incedit. conuiuii Denique addidit: Ut sit in testimonium hoc vobis, hoc est, si Deo credatis, si impietatis lepra discedat, si occultorum cognitor sit sacerdos, si puri testis affectus: unde potest ille ma
Abbreviated transcription (Latin):
est magistratus. nisi penes quẽ oĩe
potestas est.⁊ qui pleni ⁊ ꝑfecti tpue
sublimẽ sibi uindicat dignitatẽ.⁊
ad quẽ bonoꝵ oꝑum fretus ꝯscien¬
tia. ñ timo̾ris adu̾sarium sc̃s ꝓpħa
festinat dicens. Sitiuit anima m̃ã
faciẽ dĩ: hic enĩ magistratꝰ tra¬
deteum uidici. ei scilicet cui iuiuor

Expanded text:
est magistratus nisi penes quem omnia est magistratus nisi penes quem omnia potestas est et qui pleni et perfecti temporis sublimem sibi uindicat dignitatem, ad quem bonorum operum fretus conscientia non timens aduersarium sanctus propheta festinat dicens: sitiuit anima mea faciem dei? hic enim magistratus tradet reum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ opus ante dm̃p̾sto est. qd̾ exp̾s¬
sum in nr̃o corꝑe ultimo tp̃r recen¬
sebit᷑. ⁊ secretũ cogitat̾onis scͥptũ
incordib nr̃is legetur. demꝰ gͥ ope¬
ram ut dum in hoc sumꝰ uite cur¬
riculo ꝯstituti.tãꝙͣ a malo adu̾sa¬
rio. ita ab impbo libemur actu. ne
dum imuscum adu̾sario ad ma¬
gistratũ inuia: nr̃m ꝯdempnet
errorẽ. Ideo ⁊ scd̾m matħ m ait.
Esto ꝯsentiens adu̾sario tuo cũ es
cum illo inura. Eynou Nautẽ
grecus dix̃. hoc est bene uolens.
Si enĩdũ sumꝰ in hac uita exolua¬
mus nos a uinculi diaboli: nec il¬
le nos ꝓpt̾ nos dampnabit᷑. ⁊ nos
a uincuł eius erimꝰ aliem. Unde
⁊ passirio psalmꝰ insebit᷑. lxxiuiii.
sẏrio hoc est uano facis. si eius la¬
queis exutus p̾stes hanc beniuo¬
lentiã ut penam tui lapsus ⁊ mor¬
tis euadat. Qd̃ si uincuł eius here¬
as: tradet te tanqͣm reũ magistꝰ¬
tui. idest accusator ⁊ ꝓditor. Quis

Expanded text:
nostrorum opus ante deum praesto est, quod expresnostrorum opus ante deum praesto est, quod expressum in nostro corpore ultimo tempore recensebitur et secretum cogitationis scriptum in cordibus nostris legetur! demus igitur operam, ut dum in hoc sumus uitae curriculo constituti, tamquam a malo aduersario ita ab inprobo liberemur actu, ne, dum imus cum aduersario ad magistratum, in uia nostrum condemnet errorem. ideo et secundum Matthaeum ait: esto consentiens aduersario tuo, cum es cum illo in uia; εὐνοω̄ν autem Graecus dixit, hoc est beniuolens. si enim, dum sumus in hac uita, exsoluamus nos a uinculis diaboli, nec ille propter nos damnabitur et nos a uinculis eius erimus alieni. unde et pro Assyrio psyrio, hoc est uano, facis, si eius laqueis exutus praestes hanc beniuolentiam, ut poenam tui lapsus et mortis euadat. quodsi uinculis eius haereas, tradet te tamquam reum magistratui, idem accusator et proditor. quis
Abbreviated transcription (Latin):
sermo. qui nos ad asꝑiora precepta
⁊ durioris uite docum̃ta constring̃.
Cui ꝯsentire nos ꝯuenit: ut eũ oꝑi¬
busemulem᷑. ne aliqͣ nr̃i ꝯtumacia
ab eo discessisse ꝓdat᷑. Iuxͣ lucã aut̃
nemo nob̾ magis adu̾sarus qͣm nr̃
est lapsus. qui nos uite accusat in¬
diciis. ñ qd̾ accusationis llius ui¬
dex futurꝰ querat offitiũ: s qd̾ apd̃
om̃iũ cognitorem nr̃ nos actusac¬
cusat: dum ab usu uͥtutis aplicisq
p̾ceptis inuenit᷑ alienus. Itaq ad¬
u̾sarius nob̾ om̃is uitioꝵ usus. ad¬
u̾saria nob̃ libido. adu̾saria auari¬
cia. adu̾saria om̃is imꝓbitas. adu̾¬
saria omĩs iniqͣ cogitatio. deniq
mala est ꝯsciẽtia que nos ⁊ hic affi¬
cit. ⁊ infuturũ accusabit ⁊ ꝓdet.
sic̃ testatur apłs dicens. testimo¬
⁊ inuicẽ cogitat̾onib accusantib
aut ⁊̃ defendentib. Qd̾ si ꝯscientia
unũ quẽq ꝓdit. qͣntomagis gestoꝵ

Expanded text:
sermo, qui nos ad asperiora praecepta sermo, qui nos ad asperiora praecepta et durioris uitae documenta constringit, cui consentire nos conuenit, ut eum operibus aemulemur, ne aliqua nostri contumacia ab eo desciuisse prodatur. iuxta Lucan autem nemo nobis magis aduersarius quam noster est lapsus, qui nos uitae nostrae accusat indiciis, non quod accusationis ullius iudex futurus quaerat officium, sed quod aput omnium cognitorem noster nos actus accusat, dum ab usu uirtutis apostolicisque praeceptis inuenitur alienus. itaque aduersarius nobis omnis uitiorum usus, aduersaria nobis libido, aduersaria auaritia, aduersaria omnis inprobitas, aduersaria omnis iniqua comala est conscientia, quae nos et hic afficit, et in futurum accusabit et prodet, sicut testatur Apostolus dicens: Testimoet inuicem cogitationibus accusantibus aut etiam defendentibus. quodsi conscientia unumquemque prodit, quanto magis gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
quadrantẽ reddas. hoc etiã matħs
posuit. s ille speciałr. iste gen̾alit̾.
Iue enim de reconcilianda pace dis.¬
sidentium fr̃m dicendum putaũ.
ħ de penitẽtia ⁊ om̃is em̃datione
delicti. Discutiamꝰ gͥ quid sit adu̾¬
sarius. qui magistratus. qui uidex.
quiue exactor. quidue putemus eẽ
quadrantẽ. quem nͥ quis exoluerit:
mutat᷑ in carc̾em. ꝙ uixta matħm
quid̃ adu̾sarius est cum quo minime
tͥ in hac uita est ꝯuenisse uideatur.
qui apd̾ iudicem futurũ mortuoꝵ
atq uuoꝵ: manẽtis simłtatis te cri¬
mine ꝑseqͣtur. Iuxta lucã aut̃ est ad¬
u̾sarius nr̃ ille p̾cipue: qui serit ille¬
cebras delictoꝵ. ut habeat insuppli¬
cio participes. quos habuit in erro¬
re consortes. Atq ideo socios querit
ad culpam: ut obnoxios ꝓdat ad pe¬
nam. Quẽ nob̾ cauendum petrus
apłs monet dicens. Adu̾sarius ur̾
diabolus tanqͣm leo rapiens ⁊ rugi¬
ens: querit quem deuoret. Est adu̾

Expanded text:
quadrantem reddas. hoc etiam Matthaeus quadrantem reddas. hoc etiam Matthaeus posuit, sed ille specialiter, iste generaliter; ille enim de reconcilianda pace dissidentium fratrum dictum putauit, hic de paenitentia et omnis emendatione delicti. discutiamus igitur qui sit aduersarius, qui magistratus, qui iudex, quiue exactor, quidue putemus esse quadrantem, quem nisi quis exsoluerit mittatur in carcerem. et iuxta Matthaeum quidem aduersarius est, cum quo minime tibi in hac uita conuenisse uideatur, qui aput iudicem futurum mortuorum atque uiuorum manentis simultatis te crimine persequatur, iuxta Lucan autem est aduersarius noster ille praecipue, qui serit inlecebras delictorum, ut habeat in supplicio participes. quos habuit in errore consortes, atque ideo socios quaerit ad culpam, ut obnoxios prodat ad poenam. quem nobis cauendum Petrus apostolus monet dicens: aduersarius uester diabolus tamquam leo rapiens et rugiens quaerit quem deuoret. Est aduer
Abbreviated transcription (Latin):
tum est carne secernit᷑. Wdũ unꝰ¬
quisq cupit redim̾e delictum:
fit ex serie culpe studiũ discipline.
concupiscẽtiã quoq rerũ malar̃
⁊ quidã motus feruidior cupidita¬
tis. aĩ u̾bo inappetitũ transfundit᷑
auune caritatis ⁊ amoris. atq in
eadem natura fit uaria disciplina.
młtoq meliorẽ qͣm antea uolupta¬
tem sibi myft̾ioꝵ celestium ille cor¬
pis atq anime appetitus acquirit.
Alit᷑ enĩ animꝰ cognit̾one rerum.
⁊ comꝑta futuroꝵ reꝓmissione:
sublimior anima oꝑa uetusta fa¬
stidit. Animał enĩ ñ ꝑcipit que sũt
spe dĩ. stulticia enim illi est. S p̾ał̃
uit̃ diiudicat om̃ia. Ip̃e a anemi¬
ne uidicatur. Dum uadis cũ ad¬
u̾satio tuo ad magistratum ĩ uia.¬
da oꝑam lib̾ari ab illo. neforte cõ¬
dempnet te apd̾ uidicem.⁊ ui¬
dex tradat te exactori.⁊ exactoꝵ
mutat te incarc̾em. dico tͥ ñ exi¬
es inde donec etiam nouissimũ

Expanded text:
tum est carne secernitur et, dum unutum est carne secernitur et, dum unusquisque cupit redimere delictum, ut ex serie culpae studium disciplinae. concupiscentia quoque rerum malarum et quidam motus feruidior cupiditatis dei uerbo in adpetitum transfunditur diuinae caritatis et amoris atque in eadem natura fit uaria disciplina multoque meliorem quam antea uoluptatem sibi mysteriorum caelestium ille corporis atque animae adpetitus adquirit. alitur enim animus cognitione rerum et conperta futurorum repromissione sublimior animae opera uetusta fastidit; animalis enim non percipit quae sunt spiritus dei, stultitia enim illi est; spiritalis autem diiudicat omnia, ipse autem a nemine diiudicatur. Dum uadis cum adueraario tuo ad magistratum, in uiada operam liberari ab illo, ne forte condemnet te aput iudicem et iudex tradat te exactori et exactor mittat te in carcerem. dico tibi, non exies inde, donec etiam nouissimum
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ supplicii defectum. penã u̾o
metuendũ cuiꝰ potestati ñ natura
p̃scͥbat. s eam natura subiaceat. mo¬
tem u̾o ñ eẽ t̾ribilem qͣm locuplet¬
ore fenore sit ĩmortalitas redẽpt̾a.
Inspirau̾at dñs simplicitatis affecis
uͥturẽ m̃tis erexat. fides sola nittabat
bene eã de uiliorib roborauit:N am
sidẽ obliuionẽ passerũ ñ habet. honi¬
num hab̾e qui potest: p̾stat pieta
tis officiis. Illud quoq scdm altior
int̾p̾tationẽ. qr de carne pec̃m nas¬
tur. ⁊ uelut in itt̾o carnic oꝑatur.
De quo ait apłs. Si aut̃ qd̾ nolo ho
ago.iam nego illud oꝑor. s qd̾ h¬
bitat in me pcc̃m. Cum enĩ ꝓ uiti
mundi huiꝰ effusus dñi sanguis
aboleu̾it uitia: ingr̾am ex offeli
conu̾tit᷑. Suꝑhabundaũ enĩ pec¬
aitum: ut suꝑhabundaret gr̾a.
fitq ut ex pcc̃o orta penitẽtia ad
erat michi ad mortẽ: hoc erit ad ĩ
salutem. Ergo pcc̃m irriguo fon¬
tis ablutum: ab ea unde genera¬

Expanded text:
enam uero metuendum, cuius potestati non natura praescribat, sed eadem natura subiaceat, mortem uero non esse terribilem, quam locupletiore faenore sit inmortalitas redemtura. inspirauera dominus simplicitatis adfectum, uirtutem mentis erexerat, fides sola nutabat; bene eam de uilioribus roborauit; nam si deus obliuionem passerum non habet, hominum habere qui potest? quod si taciis. Illud quoque secnndum altiorem interpretationem, quia de carne peccatum nascitur et uelut in utero carnis operatur, de quo ait apostolus: si autem quod nolo hoc ago, iam non ego illud operor, sed quod habitat in me peccatum. cum pro uita mundi huius effusus domini sanguis aboleuerit uitia, in gratiam ex offensione conuertitur — superabundauit enim peccatum, ut superabundaret gratia — fitque ut ex peccato orta paenitentia ad erat mihi ad mortem hoc erit in salutem. ergo peccatum inriguo fontis ablutum ab ea unde genera
Abbreviated transcription (Latin):
atq anima ab odore. tactu. gustuq
luxurie seꝑata. in una domo se ad¬
u̾sus incursãtia uitia diuidẽtes
caro ⁊ anima subitiẽtes se dĩ le¬
gi. remouẽtes a lege pcc̃i:quoꝵ
licet dissensio ꝑ p̾uaricat̾onẽ pͥ¬
mihominis in naturã uerterit.
ut neq̃qͣm sibi parib ad uͥtutem
studiis ꝯuenirẽt. tam̃ ꝑ crucẽ dñ
salutaris tam inmiciciis qͣm ⁊̃
mãdatoꝵ lege uacuatis. in socie¬
tatis ꝯcordiam ꝯgruer̃. postea¬
qͣm xp̃c ecelo pax nr̃a descenden
fec̃ utͣq unũ.⁊ mediũ parietẽ

Expanded text:
atque anima ab odore tactu gustuque atque anima ab odore tactu gustuque luxuriae separatae in una domo se aduersus incursantia uitia diuidentes, caro et anima subicientes se dei legi, remouentes a lege peccati. quorum licet dissensio per praeuaricationem primi hominis in naturam uei\'terit, ut nequaquam sibi paribus ad uirtutem studiis conuenirent, tamen per crucem domini salutaris tam inimicitiis quam etiam mandatorum lege uacuatis in societatis concordiam congi-uerunt, posteaquam Christus e caelo pax nostra descendens fecit utraque unum et medium parie
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a. facti sumus filii sp̾ales.
possumus dicere qr in hac domo
sunt alii qͥnq id est odor. tactus.
gustus. uisus. auditus. Ergo si
scłm ea que audimꝰ. aut legimꝰ
seꝑato sensu uisus atq auditus
excludamis suꝑfluas corꝑis uo¬
luptates quegustu tactuq ⁊ odo¬
re pariũtur: duas in tres diuidi¬
dimus. eo qd̃ m̃tis habitus uiti¬
orũ ñ capiatur illecebͥs. s emu¬
latione uirtutis a lenociniis se
uoluptatis abducat. nec fiat om̃iũ
una ꝯsensio que p̾cipitet in erro¬
rem. s diuidendo se: separẽt de¬
sideria cordis.⁊ officia uirtutis.
Aut si qͥnq sensus accepimus
corꝑales: uitia iam corꝑis ⁊ pcc̃a
se separant. Ꝙ fortasse qͥnq sũt
quos fr̃s suos ille in eugłio di¬
ues luxuriosus appellat. qui cru¬
ciari descͥbitur apud inferos. qͥb
mandari rogat. ut nouerint ĩ
hoc scło duilitias abdicandas. ut
possint requiẽ hab̃e post scłm stui¬

Expanded text:
corda nostra, facti sumus filii spiritales. corda nostra, facti sumus filii spiritales. Possumus dicere quia in hac domo sunt alii quinque, id est odor tactus gustus uisus auditus. ergo si secundum ea quae audimus aut legimus separato sensu uisus atque auditus excludamus superfluas corporis uoluptates, quae gustu tactuque et odore pariuntur, duos in tres diuidimus, eo quod mentis habitus uitiorum non capiatur inlecebris, sed aemulatione uirtutis a lenociniis se uoluptatis abducat nec fiat omnium una consensio, quae praecipitet in errorem, sed diuidendo se separent desideria cordis et officia uirtutis. aut si quinque sensus accipimus corporales, uitia iam corporis. et peccata se separant. et fortasse quinque sunt quos fratres suos ille in euangelio diues luxuriosus adpellat qui cruciari describitur aput inferos, quibus mandari rogat ut nouerint in hoc saeculo delicias abdicandas, ut possint requiem habere post saeculum stu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ domus aut dĩ est. aut diabo¬
bi. Itaq domꝰ sp̃̾itał. homo ẽ sp̾ita¬
lis: sic̃ habemus in epła petri.
D uos tanqͣm lapidee uiui edi¬
ficamini domus sp̃itał in sac̾do¬
tium sc̃m. In hac gͦ domo duo
intres. tres induo diuiduntur.
Duos legimꝰ freq̃nt̾: animã ⁊ cor¬
pus. Q d̾ si duob in tr̃ã ꝯuene¬
rit: efficit utraq unũ. ꝙ alibi.
Castigo corpus meũ. ⁊ seruituti
redigo. Aliud est qd̾ seruit. ali¬
ud cui subicitur. Si duos agno¬
uimus. etiã tres agnoscamꝰ. qd̃
ꝓcliue ex illis duob est intelli¬
gere. Tres enĩ anime in corꝑe af¬
fectiones sunt. Una rationabilis.
alia ꝯcupiscibił. tercia impetibi
Wenĩ ꝑ aduentũ xp̃i homo qui
erat irrationabit᷑: rationabilie
factus est. Ante eramꝰ simileg be¬
stiarum. que rationẽ nesciunt.
eramus carnales. eramꝰ tr̾em. uyx̃
sentẽtiã. tr̾a es ⁊ in tr̃am ibis. Ue¬
nit dĩ filius misit sp̾m suũ in

Expanded text:
enim domus aut dei est aut diaboenim domus aut dei est aut diaboli. itaque domus spiritalis homo est spiritalis, sicut habemus in epistula Petri: et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis in sacerdotium sanctum. in hac ergo domo duo in tres, tres in duo diuiduntur. duo legimus frequenter animam et corpus. quodsi duobus in terra conuenerit, effecit utraque unum. et alibi: castigo corpus meum et seruituti redigo. aliud est quod seruit, aliud cui subicitur. si duos agnouimus, etiam tres agnoscamus, quod procliue ex illis duobus est intellegere. tres enim animae in corpore adfectiones sunt. una rationabilis, alia concupiscibilia, tertia inpetibiletenim per aduentum Christi homo qui erat inrationabilis rationabilis factus est. ante eramus similes bestiarum, quae rationem nesciunt, eramus carnales, eramus terreni iuxta sententiam: terra es et in terram ibis. uenit dei filius, misit spiritum suum in
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm me: ñ est me dignus. Nõ dili¬
gere parentes. s deo preferre ꝓhi¬
beris. Menim nature pignora dũ
beneficia st̃: nec quisqͣm debet plꝰ¬
amare beneficiũ qd̃ accepit qͣm
dm̃. a quo beneficiũ seruat᷑ accep¬
tum. Ergo etiam scđm litrerã pie
intelligentib expositio religiosa
ñ deest. subest tam̃ quo altius re¬
ferendum putemꝰ hunc sensum.
qr ad didit. erũt ex hoc qͥnq in do¬
sex ꝑsonarũ uideatur facta subie¬
ctio. pat̾ͥs. ⁊ filii. matͥs ⁊ filie. socrus
⁊ nurus: quãqͣm eadẽ mat̾ que so¬
crus accipi possit. Que enĩ mat̾
est filii: socrus eius uxoris est. ut
iuxta lnt̾am quoq num̾i ñ ab surꝰ¬
da sit ratio. liquidoq clareat fidẽ
uincuł nexam ñ eẽ nature. qr li¬
cet pietatis offitio obnoxii: fide
tam̃ liberist̃. Non in congruũ
quoq uidet᷑. si mystica int̾preta¬
tione enodemꝰ hunc sensũ. Domꝰ
una: homo unus est. Unusqͥsq

Expanded text:
quam me non est me dignus. non diliquam me non est me dignus. non diligere parentes, sed deo praeferre prohiberis; etenim naturae pignora domini beneficia sunt nec quisquam debet plamare beneficium quod accepit, quam Deum a quo beneficium servatur acceptum. Ergo etiam secundum litteram pie intelligentibus expositio religiosa non deest; subest tamen quo altius referendum putemus hunc sensum, quia addidit: Erunt ex hoc quinque in dosex personarum uideatur facta subiectio, patris et filii, matris et filiae, socrus et nurus? quamquam eadem mater quae socrus accipi possit; quae enim mater est filii socrus eius uxoris est, ut iuxta litteram quoque numeri non absurda sit ratio liquidoque clareat fidem uinculis nexam non esse naturae, quia licet officio pietatis obnoxii fide tamen liberi sunt. Non incongruum quoque uidetur, si mystica interpretatione enodemus hunc sensum. domus una homo unus est; unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
opinabimur: ut aboleret necessi¬
tudinũ nomina. collideret pieta¬
tis affectus. harissoimoꝵ pignoꝵ
discidia mandasse credamus. Et
quomͦ ip̃e est pax nt̃a qui fec̃ ut᷑q
unũ : quom̃ ip̾e dic̃. pacẽ meã do
uob. pacẽ meã relinquo uob̾. si pa¬
rentes a filiis. filios a parentib dis¬
cidio necessitudinis seꝑaturꝰ ad ue¬
nt: qͦmodo maledictus qui ñ ho¬
norat patrẽ. religiosus qui deserit.
S si adu̾tamus qr pͥma causa re-¬
ligionis. scda pietatis est: enodẽ
etiam hanc estimabimꝰ questio¬
nem. O portet enĩ ut diuinis hu¬
mana post habeas. Nam si offiti¬
um parẽtib exhibendũ est. qͣn¬
tomagis auctori parentũ. cui gr̾ã
etiam ꝓ parentib tuis debes.
aut̃ si illi om̃ino ñ recognoscũt
parentẽ. quẽadmodũ tu recognos¬
cas : ñ gͥ dic̃ renuntiandũ eẽ pi¬
gnorib s dm̃ om̃ib p̾ferendũ.
deniq habes in alio libro. Qui
diligit patremaut matrẽ plus

Expanded text:
opinabimur, ut aboleret necessiopinabimur, ut aboleret necessitudinum nomina, conlideret pietatis affectus? carissimorum pignorum discidia mandasse credamus? et quomodo ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum? quomodo ipse dicit: pacem meam do uobis. pacem meam relinquo uobis, si parentes a filiis, filios a parentibus discidio necessitudinis separatm-us aduenit? quomodo maledictus qui non honorat patrem, religiosus qui deserit? sed si aduertamus quia prima causa religionis, secunda pietatis est, enodem etiam hanc aestimabimus quaestionem; oportet enim ut diuinis humana posthabeas. nam si officium parentibus exhibendum est, quanto magis auctori parentum, cui gratiam etiam pro parentibus tuis debes! aut si illi omnino non recognoscunt parentem, quemadmodum tu recognoscas? non igitur dicit renuntiandum esse pignoribus, sed deum omnibus praeferendum. denique habes in alio libro: qui diligit patrem aut matrem plus
Abbreviated transcription (Latin):
udent᷑. dclat̾ in filiã. ⁊ filia ĩ ma¬
trem. Socrus in nurũ suã. ⁊ nur
insocrum suã. Cum inom̃ib fere
eugłicis locis sp̾ał intellectus oꝑe¬
tur: tñ inp̾senti maxime. nequẽ
duricia mide expositionis offen¬
dat. sp̃ali altitudine sensus series
temꝑanda est. p̾sertim cum sacmo¬
scã religio moralib disciplinie⁊
mitib pietatis exemplis. etiã fide
exules. ad reu̾entiã tam̃ sui clen¬
ter inuitet. ut p̾uia fidei discipł¬
na. mansuetudine sui suꝑstitio¬
num dura dissoluat. ⁊ obnoxias
errorib m̃tes. cogat etiam fide
cred̾e: quas potuit pietate mul¬
cere. Wenicũ fidei alta pectrrib
ñ capiutur infirmis. ꝑ eaquep
cepta sut. ea que ueneranda sũt
estimant᷑. ut iusta de iusto. sc̃a de
scõ. bonoꝵ suoꝵ bonĩ testentur
auctorẽ. Ergo dñm illũ qui simł¬
ut diuinitatis reu̾entiã ⁊ pietatis
gr̃am suad̾et: ꝯplexus est dicens.
diliges dñm dm̃ tuũ. ⁊diliges ꝓ¬
ximũ tuum. ita nc̃ mutatũ eẽ

Expanded text:
ater in filiam et filia in matrem, socrus in nurum suam et nurus in socrum suam. cum in omnibus fere euangelicis locis spiritalis intellectus operetur, tamen in praesenti maxime ne quem duritia nudae expositionis offendat, spiritali altitudine sensus series temperanda est, praesertim cum sacrosancta religio moralibus disciplinis et mitibus pietatis exemplis etiam fidei exules ad reuerentiam tamen sui clementer inuitet, ut praeuia fidei disciplina mansuetudine sui superstitionum dura dissoluat et obnoxias erroribus mentes cogat etiam fide credere, quas potuit pietate mulcere. etenim cum fidei alta pectoribus non capiuntur infirmis. per ea quae praecepta sunt ea quae ueneranda sunt aestimantur. ut iusta de iusto, sancta de sancto bonorum suorum bonum testentur auctorem. ergo dominum illum, qui simul diuinitatis reuerentiam et pietatis gratiam suadere conplexus est dicens: diliges dominum deum tuum et diliges proximum tuum, ita nunc mutatum esse
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentior: tanꝙͣ serie domꝰ refigͥ
disciplinã. Non incongruũ est qͦq
si putemus qd̾ ⁊ isti ideo se diuidãt
ut meliores fiant parentib. max¬
me cũ inpost̾iorib dix̾it. Siquis ue¬
nit ad me ⁊ ñ odit patrem aut ma¬
trem. aut filios. aut fr̃s ⁊ sorores

Expanded text:
adulescentior tamquam seriae domus refugit adulescentior tamquam seriae domus refugit disciplinam. non incongruum quoque est, si putemus quod et isti ideo se diuidant, ut meliores fiant parentibus maxime cum m posterioribus dixerit: si quis uenit ad me et non odit patrem aut matrem et filios
Abbreviated transcription (Latin):
in usum societatis asciuit. Ita ue
rus uoluptas: motui p᷑ue cupidi¬
tatis ĩnubit. Ergo qͣmdiu mãsit
in una domo ꝯspirãtib uitiis in¬
diuidua inseꝑabisq ꝯsensio: nlła
uidebat᷑ eẽ diuisio. Ubi u̾o xꝑ̃c ig¬
nem quo delicta cordis exurere uł
delgladiũ qui sig̾c̃at exerte aciem
potestatis quo sp̃c medullarũq se¬
creta penerrantur misit in tr̾as.
tẽ caro atq anima regen̾atonis ĩno¬
uata mysteriis. oblita qd̾ erat. in¬
cipit ẽẽ qd̾ ñ erat: ac se uen̾s uitii
qmuis sibi ante delicti societatẽ
secernit. ⁊ qiͣ ꝓdige copulã poste¬
ritatis eliminat ut diuidant᷑ pa¬
rentes in filios. dum intẽꝑans mo¬
tus tempãtia corꝑis abdicatur. et
anima declinat ꝯsortiuĩ culpe. nec
extͣrie illi ⁊ foris sũpte locus rema¬
net uoluptatis. E ilii qͦ in parẽtes
diuidũtur. dum renouati hoĩes
censurã senilẽ uitia uetusta decli¬
nant. pietatisq normã uoluptas

Expanded text:
in usum societatis adsciuit. ita uelin usum societatis adsciuit. ita uelrus uolup\' tas motui prauae cupiditatis innubit. Ergo quamdiu mansit m una domo conspirantibus uitiis indiuidua inseparabilisque consensio, nulla uidebatur esse diuisio. ubi uero Christus ignem quo delicta carnis exureret uel gladium qui significat exsertae aciem potestatis, quo spiritus medullarumque secreta penetrantur, misit in terras, tunc caro atque anima regenerationis innouata mysteriis oblita quod erat incipit esse quod non erat ac se ueteris uitii quamuis sibi ante dilecti societate secernit et quasi prodigae copulam posteritatis eliminat. ut diuidantur parentes m filios, dum intemperans motus temperantia corporis abdicatur et anima declinat consortium culpae nec extrariae illi et foris sumtae locus remanet uoluptati. filii quoque m parentes diuiduntur, dum renouati hominis censuram senilem uitia uetusta declinant pietatisque normam uoluptas
Abbreviated transcription (Latin):
extincta origo pcc̃i. quã ułut ui¬
rili infusam corꝑis motu madefa¬
cta anima. uam sui uigore corrup¬
to alienis grauis onerib parturi¬
uit. W enĩ ille iuolentior ⁊ fortior
sexus quodã ualido impetu. ułut
uirił fertur affectus. hec molliorẽ
qͣm uehem̃tiorẽ: studet ten̾e ratio¬
nem. Ex hie itaq diu̾sarũ cupidi¬
tatũ motus mnoleuit: s ubi in se
anima redit. deformis. partus pu¬
dore ꝯuenta. degeneres abiurat
heredes. abdicans motꝰ: exosa pec¬
cantũ. Caro quoq grauiũ laborũ
defenerata sorte.⁊ usura iniurie
miserabił fatigata. ubi se cupidi¬
tatib suis qͣs sibi ip̃a generauit.
tanqͣm sentib mundi doluit eẽ
confixam: uet̾em hominẽ festinat
exuere. ut se sibi auferat. ne imꝑ¬
uida parentũ successio ꝑitura de¬
stituat. Rursus cupiditatũ irra¬
tionabiles motus quasi cuiꝰdam
forme decore fugato. lenociniis
uoluptatis illectans: eam sibi tãꝙͣ

Expanded text:
exstincta origo peccati, quam uelut uiexstincta origo peccati, quam uelut uirili infusam corporis motu madefacta anima etiam sui uigore corrupto alienis grauis oneribus parturiuit. etenim ille uiolentior et fortior sexus quodam ualido inpetu uelut uirilis fertur adfectus, haec molliorem quam uehementiorem studet tenere rationem. ex his itaque diuersarum cupiditatum motus adoleuit. sed ubi in se anima redit, deformis partus pudore conuenta degeneres abiurat heredes abdicans motus, exosa peccatum. caro quoque grauium laborum defaenerata sorte et usura iniuriae miserabilis fatigata ubi se cupiditatibus suis, quas sibi ipsa generauit, tamquam sentibus mundi doluit esse confixam, ueterem hominem festinat exuere, ut se sibi auferat, ne inprouidam parentem successio peritura destituat. rursus cupiditatum inrationabilis motus quasi cuiusdam formae decore fucato lenociniis uoluptatis inlectans eam sibi tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
luptates. ut audiendi legendiq
usu increm̃ta uirtutis epuletur.
atq int̾ioris succis sp̃alib nesci¬
tura famẽ sacietur alim̃tis. We¬
nim ratio cib m̃tis est. p̾claraq
alimonia suauitatis. q̃ m̃bra ñ
honeret. neq innature pudẽda
s in ornam̃ta ꝯu̾tat. cum libi¬
dinum uoluptabrũ omutat᷑
sacrariũ incipit eẽ uͥtutũ. qd̾ utiq
tẽ fit cũ caro in naturã regressa
uigoris sui agnoscit altricẽ. atq
ausu deposito ꝯtumatie moderã¬
tis anime diungant᷑ arbitrio. qͣt
fuit cũ inhabitanda ꝑadysi secre¬
ta suscepit. añ qͣm ueneno pestife¬
rꝯ serpentis infecta: sacrilegam fa¬
mem sciret. diuinoꝵq memoriã
p̾ceptoꝵ anime sensib inherentẽ
edacitatis studio p̾teriret. Hĩc pec¬
catũ manasse ꝓditur. tãꝙͣ corꝑe
animaq genitorib dũ corꝑis na¬
tura temptat᷑. anima male sana
compatitur: Que si ad penitẽtiã
corꝑis refrenasset. in ip̃o ortu eẽt

Expanded text:
luptates, ut audiendi legendique luptates, ut audiendi legendique usu incrementa uirtutis epuletur atque interioris suci spiritalibus nescitura famem satietur alimentis; etenim ratio cibus mentis est praeclaraque alimonia suauitatis. quae membra non oneret neque in naturae pudenda, sed ornamenta conuertat, cum libidinum uolutabrum conmutatur sacrarium incipit esse uirtutum. quod utique tunc fit, cum caro in naturam regressa uigoris sui agnoscit altricem atque ausu deposito contumaciae moderantis animae coniugatur arbitrio, qualis fuit, cum inhabitanda paradisi secreta suscepit, antequam ueneno pestiferi serpentis infecta sacrilegam famem sciret diuinorumque memoliam praeceptorum animae sensibus inhaerentem edacitatis studio praeteriret. Hinc peccatum manasse proditur tamquam corpore animaque genitoribus. dum corporis natura temtatur, anima male sana conpatitur. quae si adpetentiam corporis refrenasset, in ipso ortu esset
Abbreviated transcription (Latin):
in carne sua legẽ mãdatoꝵ in
decretis euacuans. ut duos cor¬
deret in uno homine faciẽs pa¬
cem. ut reconciliaret ut rosq
uno corꝑe deo. Qui est ut̾q nͥ unꝰ
int̾ior alt̾ ext̾ior : alterũ anime spe¬
ctat uigorẽ. alterũ refert ad cor¬
affectus ꝯspiratione ꝯcordent. cũ
caro subiecta meliori salutarib
obedit imꝑiis. ñ quo ĩ naturã
anime subtilitate materie trãs¬
fusa demigret. s qr delitiis ab¬
dicatis. ab om̃i defecata labe ui¬
tioꝵ celestis ꝯu̾sationis tͣmitẽ
obedientie affectione gradiat᷑
iam ñ ut antea legi m̃tis repu¬
gnans. s ꝑ legẽ m̃tis ⁊ sp̃m uite
libata a lege pcc̃i. ut anime caro
fiat appendix anima. ñ iam lena
uitioꝵ. s emula q̃dam ⁊ qi pedis¬
sequa uirtutis. ꝙ rursus qñ aĩa
corꝑis ñ diunget illecebris. nec carꝰ¬
nalium uoluptatẽ delectatione
uincitur: s mẽs pura mũdiq hu¬
uis exuta famulatu. sensus cor¬
poris in suas illicit ⁊ attrahit uo¬

Expanded text:
ne sua lege mandatorum in decretis euacuans, ut duos conderet in uno nouo homine faciens pacem et reconciliaret utrosque in uno corpore deo. quis est uterque nisi unus interior, alter exterior? alterum animae spectat uigorem, alterum refert ad coradfectus conspiratione concordent, cum caro subiecta meliori salutaribus oboedit inperiis, non quo ia naturam animae subtilitate materiae transfusa demigret. sed quia deliciis abdicatis ab omni defaecata labe uitiorum caelestis conuersationis tramitem oboedientiae adfectione gradiatur iam non ut antea legi mentis repugnans, sed per legem mentis et spiritum uitae liberata a lege peccati, ut animae caro fiat adpendix, non iam lena uitiorum, sed aemula quaedam et quasi pedissequa uirtutis, et rursus quando anima corporis non coniuet inlecebris nec carnalium uoluptatum delectatione uincitur, sed mens pura mundique huius exuta famulatu sensus corporis in suas inlicit et adtrahit uo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uidetur uilis rei exp̾ssũ noĩe ĩ¬
tellectus sp̃ał arcanum. Nlã sic̃
qui peccuniã soluũt debitũ red¬
dunt. nec pͥus euacuat᷑ fenoris
nom̃ qͣm totius sortis ad num¬
mũ usq quoc̃q solutionis gen̾e
qͣntitas uniu̾sa soluat᷑: sic ꝯpen¬
satione caritatis actuũq reliqͦꝵ.
uł satisfactione quac̾q pcc̃i pena
dissoluit᷑. Non otiosum etiã qr ñ
era sic̃ alibi duo. ñ assem. ñ dena¬
rium. s quadrantẽ hoc posuit lo¬
co. Quadrantaria enĩ ꝑmutatio
uelut quedã est ꝯpensatio. cum
aliud redditur. ⁊ aliud significat᷑
solutũ. Ita ⁊hic aut p̾tio caritatis
redimitur inuirra. aut iniurie
estimatione penalaxat᷑. Q ua¬
drãtem autẽ inbalneis dari so¬
lere reminiscim᷑. cuiꝰ oblationem¬
ñ ut illic unusquisq lauandi
diu exercetur noxius penis. ut ꝯ¬
missi supplicia erroris expendat.
De galileis aut̃ illis quoꝵ sangui¬
nem pilatus miscuit cum sacͥficiis
eoꝵ figura quedam uidetur eos tã¬

Expanded text:
idetur usualis rei expressum nomine intellectus spiritalis arcanum. nam sicut qui pecuniam soluunt debitum reddunt, nec prius euacuatur faenoris nomen quam totius sortis ad nummum usque quocumque solutionis genere quantitas uniuersa soluatur, sic conpensatione caritatis actuumque reliquorum uel satisfactione quacumque peccati poena dissoluitur. non otiosum etiam quia non aera sicut alibi duo, non assem, non denarium, sed quadrantem hoc posuit loco; quadrantaria enim permutatio uelut quaedam est conpensatio, cum aliud redditur et aliud significatur solutum. ita et hie aut pretio caritatis redimitur iniuria aut iniuriae aestimatione poena laxatur. quadrantem autem in balneis dari solere reminiscimur, cuius oblatione ut illic unusquisque lauandi diu exercetur noxius poenis, ut conmissi supplicia erroris expendat. de jahiaeis autem illis, quorum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. figura quaedam uidetur eos tan
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ortus clausus. fons signatus eo
qd̾ ubi integritas. ubi castitas. uͥ
ubi claritas angłoꝵ est. illic cõfes¬
soꝵ uiole. lilia uirginũ. rose mar¬
tyrum sũt. Nec incongruũ qͥsꝙͣ
putet qd̾ angłis lilia comparent᷑.
cum lilium se xp̃c ip̃e memoraũi
dicens. Ego flos campi. ⁊ lilium cõ
martyrũ sanguis. ibi xp̾c qui est
flos sublimis. ĩmaculatus. ĩnoxiꝰ
in quo ñ spinarũ offendat asꝑi-¬
tas. s gr̾a circũfusa clarescat. S t̃
enĩ spine rosarum: qr torm̃ta st̃
martyrum. Non habet spinas
moffensa diuinitas: que torm̃ta
ñ sensit. Ergo lilia uł angłi supͣ
hominũ głia uestiũtur. Nec ĩ nb̃¬

Expanded text:
sa, hortus clausus, fons signatus, eo sa, hortus clausus, fons signatus, eo quod ubi integritas. ubi castitas, ubi ubi claritas angelorum est, illic confessorum uiolae, lilia uirginum, rosae martyrum sunt. nec incongruum quisquam putet quod angelis lilia conparentur, cum lilium se Christus ipse memorauerit dicens: ego flos campi et lilium conumartyrum sanguis ibi Christus, qui est flos sublimis inmaculatus innoxius, in quo non spinarum offendat asperitas, sed gratia circumfusa clarescat; sunt enim spinae rosarum, quia tormenta sunt martyrum. non habet spinas inoffensa diuinitas, quae tormenta non sensit. ergo lilia. uel angeli supra hominum gloriam uestiuntur: nec in n
Abbreviated transcription (Latin):
cultum requirãt. nec sic̃ erga ꝓuẽ¬
tum fructuum cetͥoꝵ: ita etiam
erga gen̾atonẽ istuis floris sollici¬
tis in orbem redeat labor actus
agricoł. Quib libet enĩ siccitati¬
bus agri om̃e illud qd̾ alitur ĩ flo¬
rem quadã uirtute genitał ex sese
atq in se succi semꝑ manẽtis ani¬
matur: ita cum filioꝵ puberum
caulem uideas aruisse: floris tam̃
natura uiuescit. Abscondit᷑ enim
uiriditas: ñ amntit᷑. Ast ubi uer¬
nis fu̾it ꝓuocata blandiciis. inclu¬
m̃tũ germinis comã floris: lilii¬
sui resumit ornatus. Quẽ locum
nc̃ qm̃ alibi ub̃ius tͣctatum eẽ re¬
miniscim᷑ p̾strinxisse sarie est. ne
in eadem sit retursus. Illud dele¬
ctat adiu̾tere. qr ñ in asꝑitatibus
mõtium. incultisq lilia siluarũ.
s in ortoꝵ amenitate generant᷑.
Sũt enĩ hortiquidã. diu̾sarum
pomiferi uirtutũ. iuxta qd̃ scͥptũ
est. hortus clausus soror mea spõ¬

Expanded text:
cultum requirant nec sicut erga prouencultum requirant nec sicut erga prouentum fructuum ceterorum ita etiam erga generationem istius floris sollicitis in orbem redeat labor actus agricolis. quibuslibet enim siccitatibus agri omne illud quod alitur in florem quadam uirtute genitali ex sese atque in se suci semper manentis animatur. ita cum foliorum puberum caulem uideas aruisse. floris tamen natura uiuescit; absconditur enim uiriditas, non amittitur\'. at ubi uernis fuerit prouocata blanditiis. indumentum germinis comam floris liliiue resumit ornatus. quem locum nunc, quoniam alibi uberius tractatum esse reminiscimur, praestrinxisse satis est, ne in eadem sit recursus; illud delectat aduertere quia non in asperitatibus montium incultisque siluarum lilia, sed in hortorum amoenitate generantur. sunt enim horti quidam diuersarum pomiferi uirtutum iuxta quod scriptum est: hortus clausus soror mea spon
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sidio fulti possumus dic̾e. bonꝰ
odor xp̃i sumus dõ in his qui sal¬
ui funt: qui nulla sollicitudine
pͥpediti. nullo usu laboris exerciti.
diuine in se libalitatis gr̾am. ⁊ce¬
lestis seruãt dona nature. Un de
bene ⁊ hic uestitus głia sua salo¬
mon: ⁊ alibi cooꝑtus oftenditur.
qd̾ infirmitatẽ corporee nature.
ułuti uirtute qͣdam m̃tis adoꝑtã
oꝑum głia uestiebat. Angłi u̾o qͦꝵ
natura diuinior exꝑs manet ĩui¬
rie corꝑał: recte licet maximo ui¬
ro ꝯsideratione tam̃ nr̃e iniurie
p̾ferut᷑. Ergo qm̃ ꝑ resurrectio¬
nem erũt hoĩes sic̃ angłi in celiȩ:
nos quoq exemplo angłoꝵ głie
beatut hoc mortale a uita. O por¬
tet enĩ hoc corruptibile induere
incorrupt̾onẽ. ⁊ mortale hoc indu¬
ere ĩmortalitatẽ. Pleriq etiã cõ¬
ꝑationẽ hanc scđd̾m naturã floris.
tusum putãt ꝓpositi germinis ap¬
tiorem. eo qd̾ lilia nullius ãni usꝰ

Expanded text:
praesidio fulti possumus dicere: Bonus praesidio fulti possumus dicere: Bonus odor Christi sumus Deo in iis qui salvi fiunt ; qui nulla sollicitudine praepediti, nullo udiuinae in se liberalitatis gratiam et caelestis seruant dona naturae. unde bene et hic uestitus gloria sua Salomon et alibi coopertus ostenditur, quod infirmitatem corporeae naturae ueluti uirtute quadam mentis adopertam operum gloria uestiebat. angeli uero, quorum natura diuinior expers manet iniuriae corporalis, recte licet maximo uiro consideratione tamen nostrae iniuriae praeferuntur. ergo quoniam per resurrectionem erunt homines sicut angeli in caelis, nos quoque exemplo angelorum gloriae beatur hoc mortale a uita; oportet enim con corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. Plerique etiam conparationem hanc secundum naturam Soris et usum putant propositi germinis aptiorem, eo quod lilia nullius annui usus
Abbreviated transcription (Latin):
nos floris ⁊ feni sermo dñicus ꝓuo¬
cauit. Quid enĩ tam morabile ad
ꝑsuasionem. qͣm cum uideas qd̾ etrã
que st̃ irrationabilia sic dĩ ꝓspici¬
entia uestiant᷑. ut nullo hoꝵ uł ad
gr̃am egeant. uł ad ornatum t̃ mł¬
tomagis credas rationabilẽ hõiẽ.
si om̃em sui usum in dõ collocet:
nec studio nutãdi uiolet fidẽ. nũ¬
qͣm egere posse: eo qd̾ iure p̾sũpse¬
rit de fauore diuino. s tam̃ ut al¬
tius ista pendamꝰ. qr ñ otiosũ uide¬
tur qd̾ flos uł homini ꝯfertur. uł
certe plus pene qͣm hoĩb in salo¬
mone prefertur. qui tm̃ meruit
ut uł in sp̾em templũ dõ conde¬
ret. uł in mysterio xp̃i eccłiam fi¬
guraret. ñ alienũ uidet᷑ ut p̾ cla¬
ritate coloris. angłoꝵ celestium
głiam putemus exp̾ssam. qui u̾e
mundi istius flores sũt: qd̾ eorũ
claritatib mundꝰ ornatur. ⁊ bonũ
odorem scĩficatͥonis aspirant. qͦꝵ

Expanded text:
 floris et feni sermo Dominicus pro floris et feni sermo Dominicus procauit. quid enim tam. morale ad persuasionem, quam cum uideas quod etiam quae sunt inrationabilia sic dei prospicientia uestiuntur, ut nullo usu uel ad gratiam egeant uel ornatum, multo magis credas rationabilem hominem, si omnem sui usum in deo conlocet nec studio nutandi uiolet fidem, numquam egere posse, eo quod iure praesumserit de fauore diuino? sed tamen ut etiam altius ista pendamus, quia non otiosum uidetur quod flos uel homini confertur uel certe plus paene quam hominibus in Salomone praefertur, qui tantum meruit ut uel in specie templum deo conderet uel in mysterio Christi ecclesiam figuraret, non alienum uidetur ut per claritatem coloris angelorum caelestium gloriam putemus expressam, qui uere muclaritatibus mundus ornatur, et bonum odorem sanctificationis aspirant. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ aptũ qd̾ fide seqͣm ur exẽplũ.
ixercitium cultionis. nullus de
messiũ fecunditate ꝓuentꝰ est:
indeficiẽtem tam̃ ꝓuidẽtia diui¬
na largit᷑ alimoniã. uerũ est cau¬
sam inopie nr̃e auaritiam uideri.
WBenim illis iccirco sine labore
pabuli usus exub̃at. qd̾ fructus
cõmunẽ ad escam datos: spetiali
quodam nesciũt uendicare dña¬
tui. Nos ꝯmunia amisimꝰ: dũ
ꝓpria uendicamus. Nam nec ꝓpͥũ
quicqͣm est. ubi ꝑpetuũ nicħ est:
nec certa copia: ubi incertus euẽ¬
tus. Cur enĩ diuitias tuas estimes
cum tibi ds̃ etiam uictũ cũ ceteris
animãtib uolu̾it eẽ ⁊munẽ : aues
celi spetiale sibi nich uendicãt. et
ideo pabuł indige̾ nesciunt: qr
ñ noruntꝰ aliis inuidere. Conside¬
rate lilia quomͦ crescunt. Ꝙ infra.
Si aut̃ fenum qdꝰ hodie est. ⁊ cras
in clibanũ mittitur. dg̃ sic uestit.
Bonus quid̃ sermo atq moralis
qd̾ ad fidem nos diuine mĩe con

Expanded text:
ne et aptum quod fide sequamur exemplum. ne et aptum quod fide sequamur exemplum. exercitium cultionis, nullus de messium fecunditate proventus est, indeficientem tamen providentia divina largitur alimoniam, verum est causam inopiae nostrae avaritiam videri. Etenim illis idcirco inelaborati pabuli usus exuberat, quod fructus sibi communem ad escam datos speciali quodam nesciunt vindicare dominatu; nos communia amisimus, dum propria vindicamus; nam nec proprium quidquam est, ubi perpetuum nihil est; nec certa copia, ubi incertus eventus. Cur enim divitias tuas aestimes, cum tibi Deus etiam victum cum caeteris animantibus voluerit esse communem? Aves coeli speciale sibi nihil vindicant, et ideo pabulis indigere nesciunt; quia non norunt aliis invidere. Considerate lilia quomodo crescunt. Et infra: Si autem fenum quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit. bonus quidem sermo atque moralis, quod ad fidem nos diuinae miserico
Abbreviated transcription (Latin):
re p̾ceptum ⁊ ydoneũ. qd̾ uł aua¬
ros possit animare. quo studeat
corruptibilia ꝑẽnib t̾rena muta¬
rediuinis. S qm̃ plerũq deuotie
sidei infirmitate reuocat᷑. ⁊ ad cõ¬
ferendũ patͥmoniũ ꝓmpti. uic¬
tus sui ꝯsideratͥone retrahuntur
eo addidit dñs dicens. Nolite sol¬
liciti ẽẽ anime quid manducetis.
neq corpori ur̾o quid uestiamini.
Anma plus est qͣm esca. ⁊ corpus
qͣm uestim̃tũ. Nichil em̃ moraliꝰ
ad faciendam fidem. oĩa credẽtibꝰ
a dõ posse conferri. qͣm qd̃ aerius
ille sp̃c. uitale collegium anime
corꝑisq contub̃nio federatum.
sine nr̃o labore ꝑpetui nec salita¬
ris deficit usus alim̃ti: nͥ cũ uene¬
rit dies supp̾ma moriendi. Cũ gͥ
anima indum̃to corꝑis uestiatur.
iuigore anime corpus animet᷑:
absurdum ẽ ut uictus nob̃ coprã
defuturã putemꝰ. qui uiuẽdi iu¬
gem substatiam ꝯseqͣmur. Nide¬
te inqͥt uolatilia celi. Alagnũ sa¬

Expanded text:
re praeceptum et idoneum, quod uel auare praeceptum et idoneum, quod uel auaros possit animare, quo studeant corruptibilia perennibus, terrena. mutare diuinis. sed quoniam plerumque deuotio fidei infirmitate reuocatur et ad conferendum patrimonium promti uictus sui consideratione retrahuntur, eo addidit dominus dicens: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. anima plus est quam esca, et corpus quam uestimentum. nihil enim moralius ad faciendam fidem omnia credentibus a deo posse conferri quam quod aerius ille spiritus uitale collegium animae corporisque contubernio foederatum sine nostro labore perpetuat, nec salutaris deficit usus alimenti, nisi cum uenerit dies suprema moriendi. cum igitur anima indumento corporis uestiatur et uigore animae corpus animetur. absurdum est ut uictus nobis copiam defuturam putemus, qui uiuendi iugem substantiam consequamur. Considerate inquit uolatilia caeli. magnum sa