comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Au alexanorino conflato cesar rhodo at
E iuria ciliciaq omnem classem arcessit
Riesi sagutarios equites a rege nauateorũ
malco euecat tormenta undiq conquiri et
⁊rungentum mitti auxilia adduci iubet. In¬
iu.tn munitiones quotidie operibus au
⁊a in proꝵ a cisicia anetis immittuntur quantumq aut rui¬
uine aatur aut feruim recipitur loci intantum munitiones pro¬
ĩgauigi ant incendio fere tuta est alexandria ꝙ sine contigna¬
sonic materia sunt edificia structuris aut fornicibus conti¬
uenti etaq sunt rudere aut paiuimentis. Cesar maxime stirde¬
c ut ꝙ angustissimam partem oppidi palus ameridie interiecta
ꝗfi  ebuit hanc operibus uineisq agendis a reliqua parte urbis
Icduperet illud expectans primum ut cum in duas partes esset
ł diuisa acies uno consilio atq imperio administraretur.
en ⁊ ut laborantibus succurri atq ex altera oppidi parte au¬
ti pum serri posset. In primis uero ut aqua pabuloq abunta¬

Expanded text:
 Alexandrino conflato Caesar Rhodo atque ex Syria Ciliciaque omnem classem arcessit; Creta sagittarios, equites ab rege Nabataeorum Malcho evocat; tormenta undique conquiri et frumentum mitti, auxilia adduci iubet. Interim munitiones cotidie operibus augna in proxima aedificia arietes immittuntur, quantumque aut ruinis deicitur aut per vim recipitur loci, in tantum munitiones proferuntur. Nam incendio fere tuta est Alexandrea, quod sine contignatione ac materia sunt aedificia et structuris ac fornicibus continentur tectaque sunt rudere aut pavimentis. Caesar maxime studebat ut, quam angustissimam partem oppidi palus a meridie interiecta efficiebat, hanc operibus vineisque agendis ab reliqua parte urbis excluderet, illud spectans primum ut, cum in duas partis esset urbis divisa acies, uno consilio atque imperio administraretur, deinde ut laborantibus succurri atque ex altera oppidi parte auxilium ferri posset, in primis vero ut aqua pabuloque abunda
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum prouincias prouisum que propter duturnitatem
pacis nullum auxilium desiderarint. Omnia hec iampridem
contra se paran in se noui generis imperia constitui ut idem
apportans urbanis presidia rebus et duas bellicossimas proui¬
cias absens tot annos obtineat in se uira magistratuum com¬
mutari: ne er pretura et consulatu ut semper fit perpauci proba¬
ti et clerti in prouincias mittaitur. In scetatis excusationei
certe sine ignominia domuni reuertantur exercitumq du

Expanded text:
ad usum provinciae provisum, quae propter diuturnitatem ad usum provinciae provisum, quae propter diuturnitatem pacis nullum auxilium desiderarit. omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi generis imperia constitui, ut idem ad portas urbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absens tot annos obtineat; in se iura magistratuum commutari, ne ex praetura et consulatu, ut semper, sed per paucos probati et electi in provincias mittantur; in se aetatis excusationecum honore aliquo aut certe sine ignominia domum revertantur exercitumque di
Abbreviated transcription (Latin):
sua potestate habuerit conseruauerit et tererit. Illius deniq ex¬
ercitus milites qui perse de concilianda pace egerint qua in re
omnium suorum uite consulendum putarunt sic omnium or¬
dinum partes in miscricordia constitisse ipsos duces apace abor¬
riusse eos neq colloquii neq induciarum uira seruasse et homi¬
nes imperitos et per colloquium deceptos crudelissime interfecis¬
se. Accidisse igitur his quod plerumq hominibus nimia perti¬
nacia atq arrogantia accidere solet uti eo recurrant et id cupi¬
dissime petant quod paulo ante contempserint. Neq nuncse
illorum humanitate neq aliqua temporis oportunitate postu¬
lare quibus rebus opes angebantur sue sed eos exercitus quos
contra se multos iam annos adiuerint uelle dimitti. leq enĩ
scriptam neq tot tantasq classas paratas neq submissos duceᷤᷤ
rei militaris peritos. nihil horum ad pacandas huspanias nichil

Expanded text:
sua potestate habuerit, conservarit et texerit; illius denique exsua potestate habuerit, conservarit et texerit; illius denique exercitus milites, qui per se de concilianda pace egerint, qua in re omnium suorum vitae consulendum putarint. sic omnium ordinum partis in misericordia constitisse, ipsos duces a pace abhorruisse; eos neque colloquii neque indutiarum iura servasse et homines imperitos et per colloquium deceptos crudelissime interfecisse. accidisse igitur his, quod plerumque hominibus nimia pertinacia atque adrogantia accidere soleat, uti eo recurrant et id cupidissime petant, quod paulo ante contempserint. neque nunc se illorum humilitate neque aliqua temporis opportunitate postulare, quibus rebus opes augeantur suae; sed eos exercitus, quos contra se multos iam annos aluerint, velle dimitti. iam annos scriptam, neque tot tantasque classis paratas neque submissos duces rei militaris peritos. nihil horum ad pacandas Hispanias, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
datur obsidis loco cesari filius afranii. uenitur in eum locum ⁊¬
quem cesar delegit. Audiente utroq exercitu loquitur afranius
non esse aut ipsis aut militibus succensendum ꝙ fidem erga un¬
peratorem suum. En. pompeium conseruare uoluerunt. Sed sa¬
tis iam fecisse officii satisq supplicu tulisse perpessos omniu reꝵz
mopiam nunc autem penc ut feminas circunimunitos prohibẽ
se. Itaq se uictos confiteri orare atq obsecrare siquis locus mise¬
ricordic relinquatur ne ad ultimum supplicium progredi necesse
habeat. hec ꝙͣ potest dimisissime et subiectissime exponit. Ad ea
cesar respondit nulli hominum has partes uel cerimonie uel
miserationis minus conuenisse reliquos enim omnes officium
suum prestitisse qui etiam bona conditione et loco et tempore cquo
confligere noluerunt ut ꝙͣ integerrima essent ad pacem omnia
cxercitum suum iniuria ctiam accepta susq interfectis quos ĩ

Expanded text:
datur obsidis loco Caesari filius Afrani. venitur in eum locum datur obsidis loco Caesari filius Afrani. venitur in eum locum quem Caesar delegit. audiente utroque exercitu loquitur Afranius: non esse aut ipsis aut militibus suscensendum, quod fidem erga imperatorem suum Cn. Pompeium conservare voluerint. sed satis iam fecisse officio satisque supplicii tulisse perpessos omnium rerum inopiam. nunc vero paene ut feras circummunitos prohiberise. itaque se victos confiteri; orare atque obsecrare, siqui locus misericordiae relinquatur, ne ad ultimum supplicium progredi necesse habeant. haec quam potest demississime et subiectissime exponit. Ad ea Caesar respondit: nulli omnium has partis vel querimoniae vel miserationis minus convenisse. reliquos enim omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione et loco et tempore aequo confligere noluerit, ut quam integerrima essent ad pacem omnia; exercitum suum, qui iniuria etiam accepta suisque interfectis, quos in
Abbreviated transcription (Latin):
ne cohortes ex .x. legionibus tenebant has subsidiarie tertie et
rursus alic totidem sue cuiusq legionis subsequebantur. Saguta¬
ru funditoresq media continebantur acic equitatus latera cin¬
gebat. Tali instructa acic tenere uterq propositum uidebatur: ce¬
sar ut nisi coactus prelium non committeret illi ut opera cesaric
impediret. producitur tamen res aciesq ad solis occasum conti¬
nentur. Inde utriq in castra discedunt. Postero die municiones
institutas cesar parat. perficere illi uadum sicoris fluminis ten¬
tare si transire possent. Quare animaduersa cesar germanos le¬
us armature equitumq partem flumen traicit crebrasq in ri¬
pis custodias disponit. Tandem omnibus rebus obsessi quarto
iam die sinc pabulo recentis iumentis atq aque et frumenti ĩ o¬
pia colloquium petunt et id si fieri possit semoto amilitibus loco.
xbi id acesare negatur et palam si colloqui ueuent concessum ẽ

Expanded text:
nae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae ternae et nae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; sagittarii funditoresque media continebantur acie, equitatus latera cingebat. tali instructa acie tenere uterque propositum videbatur: Caesar, nisi coactus proelium non committeret, ille, ut opera Caesaris impediret. producitur tamen res aciesque ad solis occasum continentur; inde utrique in castra discedunt. postero die munitiones institutas Caesar parat perficere; illi vadum fluminis Sicoris temptare, si transire possent. qua re animadversa Caesar Germanos levis armaturae equitumque partem flumen traicit crebrasque in ripis custodias disponit. Tandem omnibus rebus obsessi quartum iam diem sine pabulo retentis iumentis, aquae lignorum frumenti inopia, colloquium petunt et id, si fieri possit, semoto a militibus loco. ubi id a Caesare negatum, et palam si colloqui vellent, concessum est,
Abbreviated transcription (Latin):
no dato legiones ducunt aciemq sub castris instruunt. Cesar
ab opere legiones reuocat equitatum omnem conuenire ubet
aciem instruit. Contra opmnionem enim militum famamq omĩ¬
um uideri prelio diffugisse magnum detrimentum afferebat sed
cisdem de causis que sunt cognite quominus diicare uellet mo¬
uebatur atq hoc etiam magis ꝙ spacu breuitas etiam in fugam cõ¬
iectis auersarus non multum ad summam uictorie uiuare poterat.
Ion enim amplius pedum milibus duobus a castris castra dista¬
bant hinc duas partes acies occupabant tertia uagabatur ad incur¬
sum atq impetum militum relicta si prelium committeretur propĩ¬
quitas castrorum celerem superatis ex fuga receptum dabat. Hac
de causa constituerat signa inferentibus resistere prior prelio non
lacessere. acies erat afrani duplex et tertia in subsidiis locum ala¬
rie cohortis obtinebat. Cesaris triplex sed primam aciem quater¬

Expanded text:
no dato legiones educunt aciemque sub castris instruunt. Caesar no dato legiones educunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiones revocat, equitatum omnem convenire iubet, aciem instruit; contra opinionem enim militum famamque omnium videri proelium defugisse magnum detrimentum adferebat. sed eisdem de causis, quae sunt cognitae, quominus dimicare vellet, movebatur, atque hoc etiam magis, quod spatii brevitas etiam in fugam coniectis adversariis non multum ad summam victoriae iuvare poterat. non enim amplius pedum milibus duobus a castris castra distabant. hinc duas partes acies occupabant duae; tertia vacabat ad incursum atque impetum militum relicta. si proelium committeretur, propinquitas castrorum celerem superatis ex fuga receptum dabat. hac de causa constituerat signa inferentibus resistere, prior proelio non lacessere. Acies erat Afraniana duplex legionum v, tertium in subsidiis locum alariae cohortes obtinebant; Caesaris triplex; sed primam aciem quater
Abbreviated transcription (Latin):
castrorum tota nocte munitiones proferunt castraq castris cõ¬
uertunt. Hoc idem postero die a prima luce faciunt cotumq in
ca rediem consumit sed quantum opere processerant et castra
protulerant tanto aberant ab aqua longuis et presenti malot
alus malis remedia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo
egreditur ex castris. proximo die presidio in castris relicto uni¬
uersas ad aquas copias educunt. pabulatum emittitur nemo.
ꝙͣ prelio decertare malebat. Conatur tamen eos uallo fossaq cir¬
cũmunire ut ꝙͣmaxime repentinas eorum cruptiones demoret᷑
quo necessario descensuros estimabat. Illi et inopia pabuli ad¬
ducti et quo essent ad id expeditiores omnia sarcinaria uimẽ¬
ta interfici uibent. In his operibus consilisq biduum consumi¬
tur. Tertio die magna iam pars operis cesaris processerat. Illi un¬
pediende rei que munitionis causa fiebant hora circiter .uiii. sig¬

Expanded text:
castrorum tota nocte munitiones proferunt castraque castris concastrorum tota nocte munitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo egreditur ex castris; proximo die praesidio in castris relicto universas ad aquam copias educunt, pabulatum emittitur nemo. editionem quam proelio decertare malebat. conatur tamen eos vallo fossaque circummunire, ut quam maxime repentinas eorum eruptiones demoretur; quo necessario descensuros existimabat. illi et inopia pabuli adducti et quo essent ad iter expeditiores, omnia sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus consiliisque biduum consumitur. tertio die magna iam pars operis Caesaris processerat. illi impediendae reliquae munitionis causa hora circiter viiii sig
Abbreviated transcription (Latin):
diei et spem nacti more discessu nostrorum equitum iter facere
incipiunt. Qua re animaduersa cesar relictis legionibus subse¬
quitur presidio impedimentis paucas cohortes relinquit hora
.x. subsequi pabulatores equites reuocari iubet. Celeriter equitatus
ad quotidianum itineris officium reuertitur. pugnatur acriter ad
nouissimum agmen adeo ut pene terga conuertant compluresq
milites etiam nonnulli centuriones interficiuntur. Instabat ag¬
men cesaris atq uniuersum imminebat. Tum uero neq ad ex¬
plorandum ydoneum locum castris neq ad progrediendum da¬
ta facultate consistunt necessario et procul ab aqua et natura ini¬
quo loco castra ponunt. Sed hisdem de causis cesar que supra sũt
demonstrate prelio ampluis non lacessit et eo die tabernacula
statui passus non est quo paratiores essent ad insequendum om¬
nes suic noctu suic interdui erumperent. Illi animaduerso uitio

Expanded text:
diei et spem nacti morae discessu nostrorum equitum iter facere diei et spem nacti morae discessu nostrorum equitum iter facere incipiunt. qua re animum adversa Caesar refectis legionibus subsequitur, praesidio impedimentis paucas cohortis relinquit; hora x subsequi, pabulatores equitesque revocari iubet. celeriter equitatus ad cotidianum itineris officium revertitur. pugnatur acriter ad novissimum agmen, adeo ut paene terga convertant, compluresque milites, etiam nonnulli centuriones, interficiuntur. instabat agmen Caesaris atque universum inminebat. Tum vero neque ad explorandum idoneum locum castris neque ad progrediendum data facultate consistunt necessario et procul ab aqua et natura iniquo loco castra ponunt. sed isdem de causis Caesar, quae supra sunt demonstratae, proelio non lacessit. et eo die tabernacula statui passus non est, quo paratiores essent ad insequendum omnes, sive noctu sive interdiu erumperent. illi animadverso vitio
Abbreviated transcription (Latin):
pinquatum legionum signa consistere uiberent magnoq equi¬
tatum repellerent. Eo summoto repente incitati cursu sese in ual¬
lis uniuersi dimitterent atq ita transgressi rursus in locis supẽi¬
oribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxilus abe¬
rant: quorum numerum habebant magnum ut eos superioribus
perterritos prelus in medium reciperent agnen ultroq eos tuerẽ¬
tur quorum nulli ex itinere ercedere licebat quin ab equitatu cesa¬
ris exciperetur. Tali dum pugnatur modo lente atq paulatim ꝓ¬
ceditur crebroq ut sint auxilio suis subsistunt ut tum accidit. mi¬
lia enim progressi.iiii.uehementiusq peragitati ab equitatu mõ¬
tem excelsum capiunt. Ibiq una fronte contra hostem castra mu¬
niũit neq iumentis onera deponunt. Abi cesaris castra posita
tabernaculaq constituta et dimissos equites pabulandi causa
animaduerrerunt sese subito proripiunt hora circiter sexta eius

Expanded text:
pinquatum, legionum signa consistere iuberent magnoque impetu equipinquatum, legionum signa consistere iuberent magnoque impetu equitatum repellerent, eo submoto repente incitati cursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rursus in locis superioribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum nulli ex itinere excedere licebat, quin ab equitatu Caesaris exciperetur. Tali dum pugnatur modo, lente atque paulatim proceditur crebroque, ut sint auxilio suis, subsistunt; ut tum accidit. milia enim progressi iiii vehementiusque peragitati ab equitatu montem excelsum capiunt ibique una fronte contra hostem castra muniunt neque iumentis onera deponunt. ubi Caesaris castra posita tabernaculaque constituta et dimissos equites pabulandi causa animum adverterunt, sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ti q ibi paulum frumenti reliquerant et ibi se reliquum consiliũ
ceplicatures confidebant. Tarraco aberat longius quo spatio plu¬
res rem posse casus recipere inteiligebant. hoc probato consilioi
ex castris proficiscuntur. Cesar equitatu premisso qui nouissimũ
agnen caperet atq impediret ipse cum legionibus subsequitur.
Lullum intercedebat tempus quin extremi cum equitibus preli¬
arentur. Genus erat hoc pugne expedite cohortes nouissimum a¬
gien claudebant pluresq in locis campestribus subsistebant si
mons erat ascendendus facile ipsa loci natura periculum repelle¬
bat ꝙ ex locis superioribus qui antecesserant desuper ascendentes
protegebant cum uallis aut locus decluus suberat neq hi qui an¬
tecesserant morantibus opem ferre poterant. Equites uero ex lo¬
co superiore in aduersos tela comiciunt. Cum magno erat in pe¬
riculo res tum inquirebant ut cum hiniusmodi locis esset appro¬

Expanded text:
rti, quod ibi paulum frumenti reliquerant. ibi se reliquum consilium rti, quod ibi paulum frumenti reliquerant. ibi se reliquum consilium explicaturos confidebant. Tarraco aberat longius; quo spatio plures rem posse casus recipere intellegebant. hoc probato consilio ex castris proficiscuntur. Caesar equitatu praemisso, qui novissimum agmen carperet atque impediret, ipse cum legionibus subsequitur. nullum intercedebat tempus, quin extremi cum equitibus proeliarentur. Genus erat hoc pugnae. expeditae cohortes novissimum agmen claudebant pluresque in locis campestribus subsistebant. si mons erat ascendendus, facile ipsa loci natura periculum repellebat, quod ex locis superioribus, qui antecesserant, desuper ascendentis protegebant; cum vallis aut locus declivis suberat neque ii qui antecesserant morantibus opem ferre poterant, equites vero ex loco superiore in aversos tela coiciebant, tum magno erat in periculo res. relinquebatur, ut cum eiusmodi locis esset adpro
Abbreviated transcription (Latin):
lant noctuq per uallum emittunt. Sic terrore sublato aducibus
credulitas in supplicio uana religio uirisiurandi spem presentis de¬
ditionis sustulit mentesq militum conuertit et rem ad pristinam
belli rationem redegit. Cesar milites aduersariorum qui in castra per
tempus colloquii uenerant summa diligentia conquiri et remitti
iubet. Sed ex numero tribunorum militum centurionumq nõnul¬
li sua uoluntate apud eum remanserunt. Quos ille postea magno ĩ
honore habuit. Centuriones ampliorisq ordinis equites rom.anos
ui tribunitium restituit honorem: Premebantur afraniani pabula¬
tione aquabantur egre frumenti inopiam legionari non nulli habe¬
bant ꝙ dierum.xxii. ab hilerda frumentum iussi erant efferre. Cetra
corpora insueta ad onera portanda. Itaq magnus quotidie eoꝵ¬
numerus ad cesarem perfugiebat. In hiis erat angustus res. sedi
expositis consilus duobus explcitis uidebatur adhilerdam reu̾¬

Expanded text:
lant noctuque per vallum emittunt. sic terror oblatus a ducibus, lant noctuque per vallum emittunt. sic terror oblatus a ducibus, crudelitas in supplicio, nova religio iurisiurandi spem praesentis deditionis sustulit mentesque militum convertit et rem ad pristinam belli rationem redegit. Caesar, qui milites adversariorum in castra per tempus colloqui venerant, summa diligentia conquiri et remitti iubet. sed ex numero tribunorum militum centurionumque nonnulli sua voluntate apud eum remanserunt. quos ille postea magno in honore habuit; centuriones in priores ordines, equites Romanos in tribunicium restituit honorem. Premebantur Afraniani pabulatione, aquabantur aegre. frumenti copiam legionarii nonnullam habebant, quod dierum xxii ab Ilerda frumentum iussi erant efferre, caetratcorpora insueta ad onera portanda. itaque magnus eorum cotidie numerus ad Caesarem perfugiebat. in his erat angustiis res. sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur Ilerdam reve
Abbreviated transcription (Latin):
ter se et repentino malo perterriti sinistras sagis inuoluunt gladi¬
osq distringunt atq ita se acetratis equitibus defendunt castroꝵ
propinquitate confisi seq in castra recipiunt et ab his cohortibus
que erant instatione ad portas defenduntur. Quibus rebus confe¬
ctis fiens petreuis mampulos circuit miitesq appellat neu se nen
pompcium absentem imperatorem suum auersario ad supplicium
tradant obsecrat. fit celeriter concursus in pretorium. postulant ut
iurent omnes se exercitum ducesq non deserturos neq prodituros
neq sibi separatim a reliquis consilium capturos. princeps in hec
uerba uirat ipse idem insuirandum adigit afranium subsequuntur
tribum militum centimonesq centuriatim producti milites idem iu¬
rant et dicunt penes quem quisq sit cesaris miles ut producant ꝓ¬
ductos palam in pretorio interficiunt: sed pleriq quos ceperant ce¬

Expanded text:
ter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt gladiter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt gladiosque destringunt atque ita se a caetratis equitibusque defendunt castrorum propinquitate confisi seque in castra recipiunt et ab iis cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur. Quibus rebus confectis flens Petreius manipulos circumit militesque appellat, neu se neu Pompeium absentem imperatorem suum adversariis ad supplicium tradant, obsecrat. fit celeriter concursus in praetorium. postulat, ut iurent omnes se exercitum ducesque non deserturos neque prodituros neque sibi separatim a reliquis consilium capturos. princeps in haec verba iurat ipse; idem iusiurandum adigit Afranium; subsequuntur tribuni militum centurionesque; centuriatim producti milites idem iurant. edicunt, penes quem quisque sit Caesaris miles, ut producat: productos palam in praetorio interficiunt. sed plerosque ii qui receperant ce
Abbreviated transcription (Latin):
per quem quisq corum aditum commendationis haberet ad cesa¬
rem. Afrani etiam filius adolescens de sua ac parentis sui salute
cum cesare persulpicium legatum agebat. Erant plena leritia et
gratulationum omnia corum qui tanta pericula uitassent et co¬
rum qui sine uulnere tantas res confecisse uidebantur magnũq
fructum sue pristine lenitatis omnium iudicio cesar ferebat consi¬
liumq eius acunctis probabatur. Quibus rebus nunciatis afra¬
nio ab instituto opere discedit seq in castra recipit sic paratus ut
uidebatur ut quicunq accidisset casus hunc quieto et equo ani¬
mo ferret. petreius uero non deserit sese. Armat familiam cum
hac et pretoriam cohortem cetratorum barbarisq equitibus pau¬
cis beneficiarus suis quos sue custodie causa habere consuerat im¬
prouiso ad uallum aduolat colloquia militum interrumpit nos¬
tros repellit. acastris quos deprehendit interficit. Reliqui coeunt ĩ¬

Expanded text:
per quem quisque eorum aditum commendationis haberet ad Caesaper quem quisque eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem. Afrani etiam filius adulescens de sua ac parentis sui salute cum Caesare per Sulpicium legatum agebat. erant plena laetitia et gratulatione omnia et eorum qui tanta pericula vitasse, et eorum qui sine volnere tantas res confecisse videbantur, magnumque fructum suae pristinae lenitatis omnium iudicio Caesar ferebat, consiliumque eius a cunctis probabatur. Quibus rebus nuntiatis Afranius ab instituto opere discedit seque in castra recipit, sic paratus, ut videbatur, ut, quicumque accidisset casus, hunc quieto et aequo animo ferret. Petreius vero non deserit sese. armat familiam; cum hac et praetoria cohorte caetratorum barbarisque equitibus paucis, beneficiariis suis, quos suae custodiae causa habere consueverat, improviso ad vallum advolat, colloquia militum interrumpit, nostros repellit a castris, quos deprendit, interficit. reliqui coeunt in
Abbreviated transcription (Latin):
pepercissent corum se beneficio uiuere. Deinde imperatoris fidem q̃¬
runt recte ne se illi sint commissuri quod non ab initio fecerunt. ar¬
ma enim ꝙ cum hominibus necessarus et consanguineis contule¬
rint conqueruntur. his prouocatis sermonibus fidem ab impera¬
tore de petrei atq afranii uita petunt neu in se scelus concepisse
ncu suos prodidisse uiderentur. Quibus confirmatis rebus sesta¬
tim signa translaturos confirmant. legatosq de pace primorum
ordinum centuriones ad cesarem mittunt. Interim alii suos in ca¬
stra iuitandi causa adducunt alii a suis adducuntur adeo ut u¬
na castra iamfacta ex binis uiderentur. Compluresq tribuni mili¬
tum et centuriones ad cesarem ueniunt seq ei commendant. hoc
idem fit a principibus hispanie quos illi cuocauerant et secum ĩ
castris habebant obsidum loco: hi suos notos hospitesq quereb̃t̃

Expanded text:
pepercissent; eorum se beneficio vivere. deinde imperatoris fidem quaepepercissent; eorum se beneficio vivere. deinde imperatoris fidem quaerunt, rectene se illi sint commissuri, et quod non ab initio fecerint armaque quod cum hominibus necessariis et consanguineis contulerint, queruntur. his provocati sermonibus fidem ab imperatore de Petrei atque Afrani vita petunt, nequod in se scelus concepisse neu suos prodidisse videantur. quibus confirmatis rebus se statim signa translaturos confirmant legatosque de pace primorum ordinum centuriones ad Caesarem mittunt. interim alii suos in castra invitandi causa adducunt, alii ab suis abducuntur, adeo ut una castra iam facta ex binis viderentur; compluresque tribuni militum et centuriones ad Caesarem veniunt seque ei commendant. idem hoc fit a principibus Hispaniae, quos illi evocaverant et secum in castris habebant obsidum loco. hi suos notos hospitesque quaerebant,
Abbreviated transcription (Latin):
itinere ꝙͣ proxime potest hostium castra comniunit. postero die
duces auersariorum perturbati ꝙ omnem rei frumentarie flumi¬
nisq hiberi spem amiserant de reliquis rebus consultabant. Erat
unumiter hilerdam si reuerti uellent: alterum si taraconem pete¬
rent. hec consultantibus nostris eis nuntiatur aquatores abeq¬
tatu premi nostro. Qua re cognita crebras stationes disponunt
equitum et cohortium alariarum legionariasq intermittunt co¬
hortes uallumq ex castris ad aquam ducere. incipiunt ut inter
munitionem et sine timore et sine stationibus aquari possent. Io
opus interse petreius atq afranius partiuntur ipsiq perficiẽdi
operis cansa longius progredumtur quorum discessu liberam nacti
milites colloquiorum facultatem uulgo procedunt et quem quisq
in castris notum aut municipem habebat conquirit atq euocat. pri¬
mum igitur agunt gratias omnes omnibus ꝙ sibi perterritis pridie

Expanded text:
itinere, quam proxime potest hostium castris, castra communit. Postero die itinere, quam proxime potest hostium castris, castra communit. Postero die duces adversariorum perturbati, quod omnem rei frumentariae fluminisque Hiberi spem imiserant, de reliquis rebus consultabant. derat unum iter, Ilerdam si reverti vellent, alterum, si Tarraconem peterent. haec consiliantibus eis nuntiantur aquatores ab equitatu premi nostro. qua re cognita crebras stationes disponunt equitum et cohortium alariarum legionariasque intericiunt cohortis vallumque ex castris ad aquam ducere incipiunt, ut intra munitionem et sine timore et sine stationibus aquari possent. id opus inter se Petreius atque Afranius partiuntur ipsique perficiendi operis causa longius progrediuntur. Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum facultatem volgo procedunt, et quem quisque in castris notum aut municipem habebat, conquirit atque evocat. primum agunt gratias omnes omnibus, quod sibi perterritis pridie
Abbreviated transcription (Latin):
spem uenerat se sine ꝓugna et sine uulnere suorum rem conficere
posse ꝙ re frumentaria auersarios interclusisset cur etiam secũdo
prelio aliquos ex suis amuteret cur uulnerari pateretur optime me¬
ritos de se milites cur deniq fortuna penclitaretur presertim cu
non minus esset imperatoris consilio superare ꝙͣ gladio. Moue¬
batur etiam misercordia ciuium quos interficiendos uidebat quibꝰ
salius atq incolumibus rem obtinere malchat. Hoc consilium ce¬
saris apierisq non probabatur. milites uero palam inter se loquebã¬
tur quoniam talis occasio uictorie dimitteretur etiam cum ueuet
cesar sese non esse pugnaturos. Iue in sua sententia perseuerat et ⁊¬
paululum ex eo loco digreditur ut timorem auersarus minuat.
petreius atq afranins oblata facultate in castra se referunt. Ce¬
sar presidus montibus dispositis omnia ad hiberum intercduso

Expanded text:
spem venerat se sine pugna et sine volnere suorum rem conficere spem venerat se sine pugna et sine volnere suorum rem conficere posse, quod re frumentaria adversarios interclusisset. cur etiam secundo proelio aliquos ex suis amitteret? cur volnerari pateretur optime meritos de se milites? cur denique fortunam periclitaretur? praesertim cum non minus esset imperatoris consilio superare quam gladio. movebatur etiam misericordia civium, quos interficiendos videbat; quibus salvis atque incolumibus rem optinere malebat. hoc consilium Caesaris plerisque non probabatur; milites vero palam inter se loquebantur, quoniam talis occasio victoriae dimitteretur, etiam cum vellet Caesar, sese non esse pugnaturos. ille in sua sententia perseverat et paulum ex eo loco digreditur, ut timorem adversariis minuat. Petreius atque Afranius oblata facultate in castra sese referunt. Caesar praesidiis in montibus dispositis omni ad Hiberum intercluso
Abbreviated transcription (Latin):
ti in conspectu utriusq exercitus interficiuntur. Eratq occasio be¬
negerende rei neq uero idcesarem fugiebat tanto sub oculis accep¬
to detrimento perterritum exercitum sustinere non posse preser¬
tim circumdatum undiq equitatu cum in loco cquo atq apertoi
confligeretur idq omnibus partibus ab eo flagitabatur. Concur¬
rebant legationes centuriones tribuniq militumi ne dubitaret p̃¬
lium committere omnium esse militum paratissimos ammos. Afra¬
nianos contra multis rebus sui timoris signa misisse ꝙ sius non
subuenissent ꝙ de colle non decederent ꝙ uix suorum equitum in¬
cursus sustinerent collatisq in imum locum signis conferti neq
ordines neq signa seruarent ꝙ si iniquitatem loci timerent datu
ros tamen aliquo loco pugnandi facultatem ꝙ certe inde deceden¬
dum esset afranio nec sine aqua permanere posset. Cesar in eam

Expanded text:
ti in conspectu utriusque exercitus interficiuntur. Erat occasio beti in conspectu utriusque exercitus interficiuntur. Erat occasio bene gerendae rei. neque vero id Caesarem fugiebat tanto sub oculis accepto detrimento perterritum exercitum sustinere non posse, praesertim circumdatum undique equitatu, cum in loco aequo atque aperto confligeretur; idque ex omnibus partibus ab eo flagitabatur. concurrebant legati, centuriones tribunique militum: ne dubitaret proelium committere. omnium esse militum paratissimos animos. Afranianos contra multis rebus sui timoris signa misisse: quod suis non subvenissent, quod de colle non decederent, quod vix equitum incursus sustinerent collatisque in unum locum signis conferti neque ordines neque signa servarent. quodsi iniquitatem loci timeret, datum iri tamen aliquo loco pugnandi facultatem, quod certe inde decedendum esset Afranio nec sine aqua permanere posset. Caesar in eam
Abbreviated transcription (Latin):
huc necessario deducta ut sipriores montes quos petebant attigis¬
sent ipsi periculum uitarent cum impedimenta totius exercitus co¬
hortesq in castris relictas seruare non possent quibus interdusis ex¬
ercitu cesaris auxilium ferri nula ratione poterat. Confecit prior
iter cesar atq ex magnis rupibus nactus planitiem in hac contͣ
hostem aciem instruit. Afranius cum ab cquitatu nouissimum ag¬
men premeretur et ante se hostem uideret: quendam collem nactuc
ibi constititit. Ex eo loco quatuor cetratorum cohortes in montez
qui erat in conspectu omnium excelsissimus mittit. hunc magno
cursu concitatos uibet occupare eo consilio ut ipse codem omnib
copus contenderet. et mutato itinere uigis octogesam perueniret.
Hunc cum obliquo itinere cetrati peterent conspicatus equitatum
cesar in cohortes impetum facit. Nec minimam partem temporis
cquitum ium cetrati sustinere potuerunt omnesq ab eis circumuc̃¬

Expanded text:
huc erat necessario deducta, ut, si priores montis quos petebant attigishuc erat necessario deducta, ut, si priores montis quos petebant attigissent, ipsi periculum vitarent, impedimenta totius exercitus cohortisque in castris relictas servare non possent; quibus interclusis exercitu Caesaris auxilium ferri nulla ratione poterat. confecit prior iter Caesar atque ex magnis rupibus nactus planitiem in hac contra hostem aciem instruit. Afranius, cum ab equitatu novissimum agmen premeretur et ante se hostem videret, collem quendam nactus ibi constitit. ex eo loco iiii caetratorum cohortis in montem qui erat in conspectu omnium excelsissimus mittit. hunc magno cursu concitatos iubet occupare, eo consilio, uti ipse eodem omnibus copiis contenderet et mutato itinere iugis Otogesam perveniret. hunc cum obliquo itinere caetrati peterent, conspicatus equitatus Caesaris in cohortis impetum facit; nec minimam partem temporis equitum vim caetrati sustinere potuerunt omnesque ab eis circumven
Abbreviated transcription (Latin):
enim iter a proposito diuersum contrariamq in partem uidebatur
Suces uero eorum consilium suum laudibus ferebat ꝙ se castris te¬
nuissent multumq corum opinionem aduiuabat ꝙ sinc inmentie
impedimentisq ad iter profectos uidebant ut non posse inopiam diu¬
tuis sustinere confiderent. Sed ubi paulatim retorqueri agmen addex¬
tram conspexerunt: iamq primos supcrare regionem castrorum omĩ¬
um aduerterunt nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris quin
statim castris excundum atq eccurrendum putaret. Conclamatur
rd arma atq omnes copie paucis presidio relictis cohortibus exe¬
unt rectaq ad hiberum itinere contendunt. erat in celcritate om̃e
positum certamen utri prius angustias montesq occuparent. Sed ex¬
crcitum cesaris uiarum difficultas tardabat. Afranii copias cqui¬
tatus cesaris insequens morabatur. Res tamen erat ab afraniis

Expanded text:
enim iter a proposito diversum, contrariamque in partem iri videbatur. enim iter a proposito diversum, contrariamque in partem iri videbatur. duces vero eorum consilium suum laudibus ferebant, quod se castris tenuissent; multumque eorum opinionem adiuvabat, quod sine iumentis impedimentisque ad iter profectos videbant, ut non posse inopiam diutius sustinere confiderent. sed ubi paulatim retorqueri agmen ad dextram conspexerunt iamque primos superare regionem castrorum animadverterunt, nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris quin statim castris exeundum atque occurrendum putaret. conclamatur ad arma, atque omnes copiae paucis praesidio relictis cohortibus exeunt rectoque ad Hiberum itinere contendunt. Erat in celeritate omne positum certamen, utri prius angustias montesque occuparent. sed exercitum Caesaris viarum difficultates tardabant, Afrani copias equitatus Caesaris insequens morabatur. res tamen ab Afranianis
Abbreviated transcription (Latin):
in consilio sententia et prima luce postridie constituunt proficisei.
Cesar exploratis regionibus albente celo omnes copias castris e¬
ducit magnoq circuitu nullo certo itinere exercitum ducit nam
que itinera adhiberum atq octogesam pertinebant castris hosti¬
um oppositis tenebantur. ipsa erant transcendenda. ualles maxi¬
me ac difficillime saxa multis locis prerupta iter impediebant:
arma per manus necessario tradebantur militesq inermes suble¬
uati aluq ab alus magnam partem itineris consiciebant. Sed t¬
hunc laborem recusabat nemoꝙ eum omnium laborum finem fo¬
re existimabant si hostem hibero intercludere et frumento prohibe¬
re potuissent. ac primo afraniani milites uisendi loci causa ex cas¬
tris procurrebant contumeliosisq uocibus prosequebantur nos ne¬
cessaru uictus inopia coactos fugere atq ad hilerdam reuerti. Erat

Expanded text:
in consilio sententia, et prima luce postridie constituunt proficisci. in consilio sententia, et prima luce postridie constituunt proficisci. Caesar exploratis regionibus albente caelo omnes copias castris educit, magnoque circuitu nullo certo itinere exercitum ducit. nam quae itinera ad Hiberum atque Otogesam pertinebant, castris hostium oppositis tenebantur. ipsi erant transcendendae valles maximae ac difficillimae, saxa multis locis praerupta iter impediebant, ut arma per manus necessario traderentur militesque inermes sublevatique alii ab aliis magnam partem itineris conficerent. sed hunc laborem recusabat nemo, quod eum omnium laborum finem fore existimabant, si hostem Hibero intercludere et frumento prohibere potuissent. Ac primo Afraniani milites visendi causa laeti ex castris procurrebant contumeliosisque vocibus prosequebantur nostros: necessarii victus inopia coactos fugere atque ad Ilerdam reverti. erat
Abbreviated transcription (Latin):
excipere loca aspera et montuosa qui prior has angustias occupauerit
ab hoc hostem prohibere nichil esse negocii. Disputatur in consilio
a petrcio atq afranio et tempus profectionis queritur. pleriq
censebant ut noctu iter facerent posse prius ad angustias perueĩ
riꝙͣ sentiretur. alii ꝙ pridie noctu conclamatum esset in cesaris
castris argumenti sumebant loco non posse clam eriri: circumfim¬
di noctu equitatum cesaris atq omnia loca et itmera obsideri no¬
cturnaq preua esse uitanda ꝙ perterritus miles in ciuili dissensio¬
ne timori magis ꝙͣ religioni consulere consueuerit. Ad lucem mul¬
tum per se pudorem omnium oculis muitum etiam tribunorum
militum et centurionum presentium afferri quibus rebus coerceri
milites et in officio contineri soleant. Quare omni ratione esse
interdum perrumpendum etsi auquo accepto detrimento tamẽ
summa exercitus salua locum quem petant capi posse. hec eumcit

Expanded text:
excipere loca aspera et montuosa; qui prior has angustias occupaverit, excipere loca aspera et montuosa; qui prior has angustias occupaverit, ab hoc hostem prohiberi nihil esse negotii. Disputatur in consilio a Petreio atque Afranio et tempus profectionis quaeritur. plerique censebant, ut noctu iter facerent; posse prius ad angustias veniri, quam sentiretur. alii, quod pridie noctu conclamatum esset Caesaris castris, argumenti sumebant loco non posse clam exiri. circumfundi noctu equitatum Caesaris atque omnia loca atque itinera obsidere; nocturnaque proelia esse vitanda, quod perterritus miles in civili dissensione timori magis quam religioni consulere consuerit. at luce multum per se pudorem omnium oculis, multum etiam tribunorum militum et centurionum praesentiam adferre, quibus rebus coerceri milites et in officio contineri soleant. quare omni ratione esse interdiu perrumpendum; etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva locum quem petant capi posse. haec vincit
Abbreviated transcription (Latin):
illis conandum atq omni ratione efficiendum et totius diei pu
gna atq labore defessi rem in posterum diem distulerunt. Cesar qͦ
in proximo colle castra ponit media circiter nocte. his qui ada¬
quandi causa longius acastris processerant ab equitibus corre¬
ptis fit certior cesarduces auersariorum silentio copias castris
eoucere. Quo cognito signa dari iubet et uasa militari more cõ¬
clamari. Illi ex audito clamore ueriti ne noctu impediti sub oncre
confligere cogerentur aut ab equitatu cesaris in angustus tenerẽ¬
tur iter supprimunt copiasq in castris continent. postero die petre¬
ius cum paucis equitibus occulte ad exploranda loca proficiscit᷑.
hoc idem fit ex castris cesaris mutitur. L. decidius saxa cum paucis
qui loci naturam perspiciat. uterq idem suis renuntiat quinq
milia passuum proxima intercedere itieris campestris. Inde t¬

Expanded text:
illis conandum atque omni ratione efficiendum; sed totius diei pugillis conandum atque omni ratione efficiendum; sed totius diei pugna atque itineris labore defessi rem in posterum diem distulerunt. Caesar quoque in proximo colle castra ponit. Media circiter nocte iis qui aquandi causa longius a castris processerant, ab equitibus correptis, fit ab his certior Caesar duces adversariorum silentio copias castris educere. quo cognito signum dari iubet et vasa militari more conclamari. illi exaudito clamore veriti ne noctu impediti sub onere confligere cogerentur aut ne ab equitatu Caesaris in angustiis tenerentur, iter supprimunt copiasque in castris continent. postero die Petreius cum paucis equitibus occulte ad exploranda loca proficiscitur. hoc idem fit ex castris Caesaris. mittitur L. Decidius Saxa cum paucis qui loci naturam perspiciat. uterque idem suis renuntiat: v milia passuum proxima intercedere itineris campestris, inde
Abbreviated transcription (Latin):
stituto traducit exercitum. Pauci ex hiis militibus in flumine ar¬
repti abequitatu excipiuntur ac subleuantur. interit tamen nemꝰ
Traducto incolumi exercitu copias instruit triplicemq aciem du¬
cere incipit ac tantum fuit in militibus studii ut milia sex ad iter
addito ad uadum circuitu magnaq fluminis mora interposita eos
qui de tertia uigilia exissent ante horam diei nonam consequeren¬
tur. Quos ubi afranius procul uisos cum petreio conspexit noua
re perterritus locis superioribus constitit aciemq instruxit. Cesar
in campis exercitum reficit ne defessum prelio obiciat rursus co¬
nantes progredi insequitur et moratur:. Illi necessario maturius
ꝙͣ constituerant castra ponunt suberant enim montes atq ami¬
libus passuum quinq itinera difficilia atq angusta excipiebant.
ipsi sine periculo ac timore libere copias traducerent quod fuit

Expanded text:
stituto traducit exercitum. pauci ex his militibus ablati flumine astituto traducit exercitum. pauci ex his militibus ablati flumine ab equitatu excipiuntur ac sublevantur; interit tamen nemo. traducto incolumi exercitu copias instruit triplicemque aciem ducere incipit. ac tantum fuit in militibus studii, ut milium vi ad iter addito ad vadum circuitu magnaque fluminis mora interposita eos, qui de tertia vigilia exissent, ante horam diei viiii consequerentur. Quos ubi Afranius procul visos cum Petreio conspexit, nova re perterritus locis superioribus consistit aciemque instruit. Caesar in campis exercitum reficit, ne defessum proelio obiciat; rursus conantis progredi insequitur et moratur. illi necessario maturius quam constituerant, castra ponunt. suberant enim montes atque a milibus passuum v itinera difficilia atque angusta excipiebant. ipsi sine periculo ac timore Hiberum copias traducerent. quod fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere extremum agmen atq interrumpi alas inferri signa
et uniuersarimi cohortium nostrarum impetu propelli deinide ⁊¬
rursus conuersos in sequi totis uero castris milites conturbari
et dolere hostem ex manibus dimitti bellumq non necessario t¬
longius duci: centuriones tribunosq militum adire atq obse¬
crare ut per eos cesar certior fieret ne labori suo neue periculo par¬
ceret paratos esse sese posse et audere transire flumen qua traduc¬
tus esset equitatus. Quorum studio et uocibus excitatus cesar
et sitimebat tante magnitudinis flumini exercitum obicere co¬
nandum tamen atq experiendum uidicat. Itaq infirmiores mi¬
lites ex omnibus centuriis deligi iubet quorum aut animus ⁊¬
aut uires uidebantur sustinere non posse. hos cum legione una
presidio castris relinquit. Renquas legiones expeditas educit
magnoq numero umentorum in flumine supra atq infra con¬

Expanded text:
sustinere extremum agmen atque interrumpi, alias ferri signa sustinere extremum agmen atque interrumpi, alias ferri signa et universarum cohortium impetu nostros propelli, dein rursus conversos insequi. totis vero castris milites circulari et dolere hostem ex manibus dimitti, bellum necessario longius duci, centurionesque tribunosque militum adire atque obsecrare, ut per eos Caesar certior fieret, ne labori suo neu periculo parceret; paratos esse sese, posse et audere ea transire flumen, qua traductus esset equitatus. quorum studio et vocibus excitatus Caesar, etsi timebat tantae magnitudini fluminis exercitum obicere, conandum tamen atque experiendum iudicat. itaque infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet, quorum aut animus aut vires videbantur sustinere non posse. hos cum legione una praesidio castris relinquit; reliquas legiones expeditas educit magnoque numero iumentorum in flumine supra atque infra con
Abbreviated transcription (Latin):
in hibero prope effectus nunciabatur et in sicori uadum reperie¬
batur. Iam uero eo magis ili maturandum iter extimabant ita¬
q duabus auxiliaribus cohortibus hylerde presidio relictis õĩ¬
bus copiis sicorum transeunt et cum duabus legionibus quas
superioribus diebus traduxerant castra coniungunt. Relinq̃¬
batur cesari nichil nisi uti equitatu agmen aduersariorum ma¬
le haberet et caperet. pons enim ipsius magnum circuitum ha¬
bebat ut mulco breuiore itinere illi adhiberum peruenire possẽt
cquites ab eo missi fiumen transeunt. Et cum de tertia iugilia
petreius atq afranius castra mouissent repente sese ad nouis¬
simum agmen ostendunt et magna multitudine circum fusa mo¬
rari atq iter impedire incipiunt. prima luce ex superioribus lo¬
cis que cesaris castris erant conuncta cernebantur equitatus
nostri prelio nouissimos illorum premere uehementer ac nunꝙͣ

Expanded text:
in Hibero prope effectus nuntiabatur et in Sicori vadum reperiein Hibero prope effectus nuntiabatur et in Sicori vadum reperiebatur. Iam vero eo magis illi maturandum iter existimabant. itaque duabus auxiliaribus cohortibus Ilerdae praesidio relictis omnibus copiis Sicorim transeunt et cum duabus legionibus, quas superioribus diebus traduxerant, castra coniungunt. relinquebatur Caesari nihil, nisi uti equitatu agmen adversariorum male haberet et carperet. pons enim ipsius magnum circuitum habebat, ut multo breviore itinere illi ad Hiberum pervenire possent. equites ab eo missi flumen transeunt, et, cum de tertia vigilia Petreius atque Afranius castra movissent, repente sese ad novissimum agmen ostendunt, et magna multitudine circumfusa morari atque iter impedire incipiunt. Prima luce ex superioribus locis, quae Caesaris castris erant coniuncta, cernebatur equitatus nostri proelio novissimos illorum premi vehementer ac nonnumquam
Abbreviated transcription (Latin):
neficus eum diligebant. Cesaris autem erat in barbaris nomen ob¬
scurius. Hinc magnos equitatus magnaq auxilia expectabant
et suis in locis bellum in hicmem ducere cogitabant. hoc inito cõ¬
silio toto flumine hibero naues conquirere et octogesima adduci
iubent. Iderat oppidum positum ad hiberum milia quinq passu¬
uum a castris aberat uiginti ad eum locum fuiminis nauibus iũ¬
ctis pontem imperant fieri legronesq duas fiumen sicorim trans¬
ducunt castraq muniunt uallo pedum.xii. Qua re per explorato¬
res cognita sumino labore militum cesar continuato diem noctez¬
q opere in fiumine auertento huc iam reduxerat rem ut equites
et si difficulter atq egre fiebat possent tamen atq auderent flumen
transire pedites uero tantum modo humeris ac summo pectore
extabant ut cum altitudine aque tum rapiditate fluminis ad⁊
transeundum impedirentur. Sed tamen eodem fere tempore põs

Expanded text:
neficiis eum diligebant, Caesaris autem erat in barbaris nomen obneficiis eum diligebant, Caesaris autem erat in barbaris nomen obscurius. hic magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum in hiemem ducere cogitabant. hoc inito consilio toto flumine Hibero navis conquiri et Otogesam adduci iubent. id erat oppidum positum ad Hiberum miliaque passuum a castris aberat xxx. ad eum locum fluminis navibus iunctis pontem imperant fieri legionesque duas flumen Sicorim transducunt castraque muniunt vallo pedum xii. Qua re per exploratores cognita summo labore militum Caesar continuato diem noctemque opere in flumine avertendo huc iam deduxerat rem, ut equites, etsi difficulter atque aegre fiebat, possent tamen atque auderent flumen transire, pedites vero tantummodo umeris ac summo pectore extarent et cum altitudine aquae tum etiam rapiditate fluminis ad transeundum impedirentur. sed tamen eodem fere tempore pons