comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ oĩa e naͣ & aĩo & coͣpore & uita. Corpoi̾s ã̾ alia ponebãt
esse ĩ toto. alia ĩ partib. Ualitudinẽ. uires.pulchritudinẽ ĩ toto.
In partib ã sensus integros & p̃stãtiã aliquã partiũ lingłaꝵ. ut ĩ pe¬
dibus celexitatẽ. uim ĩ manib. claritatẽ ĩ uoce. ĩ lingua oẽ explana¬
tam uocũ imp̃ssionẽ. Anuri a que essert ad cõprehẽdendã ĩgenis
iurtute ydonea. Eaq ab his ĩ naͣm cę mores diuidebãt᷑. Nature x

Expanded text:
tum esse omnia e natura et animo et corpore et vita. corporis autem alia ponebant esse in toto alia in partibus, valetudinem vires pulchritudinem in toto, in partibus autem sensus integros et praestantiam aliquam partium singularum, ut in pedibus celeritatem, vim in manibus, claritatem in voce, in lingua etiam explanatam vocum impressionem; animi autem quae essent ad comprehendendam ingeniis virtutem idonea, eaque ab his in na
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uxtutẽ cuiquã adesse quin ea sẽꝑ ut̾e̾t᷑. Cũq ꝑturbationẽ an¬
mi illi ex hoĩe nõ tollerẽt. naturaq & cõdolelce & cõcupisce & extime¬
sceͣ & efferri letitia dice̾nt sed ea cõtraheret. ĩ anguitũ deducent. hic
om̃ib his quasi morbis uoluit carcͣ sapiẽtem. Tũq eas ꝑturbaticẽ
antiqui naͣles ẽẽ dicent & ratiois exꝑtes aliaq ĩ parte ariimi cupidi

Expanded text:
tamen virtutem cuiquam adesse quin ea semper uteretur. cumque perturbationem anitamen virtutem cuiquam adesse quin ea semper uteretur. cumque perturbationem animi illi ex homine non tollerent naturaque et condolescere et concupiscere et extimescere et efferri laetitia dicerent, sed ea contraherent in angustumque deducerent, hic omnibus his quasi morbis voluit carere sapientem. cumque eas perturbationes antiqui naturales esse dicerent et rationis expertes aliaque i
Abbreviated transcription (Latin):
btãm uitã ꝑtinerẽt ĩ una u̾tute pone̾t. nec quicꝙͣ aliud nua̾ret ĩ bonis
idq appellaret honestũ qł eẽt simplex quodãmͦ & solũ oxunũ bonũ
alia neͣ eẽ cõtraria. His ip̃is alia int̾iecta & media nuͣabat. Que¬
ponebat nihil oĩo eẽ momĩti sed que essẽt sumẽda ex his Alia pluris
esse estimãda alia minoiͣs. Que pluris ea p̃posita appellabat. Rerec¬
ta a que minoris. Atq ut hec nõ tam reb ꝙͣ uorabulis cõmutauerat
sic intꝰ recte factũ atq peccũm. officiũ & cõtra officiũ media locabat q̃dã
Recte facta solũ ĩ bonis actionib pones. praua .i. pecc̾a ĩ malis. of.
ꝑfectas. hic oĩs ĩ ratiorie ponebat. Cũq illi ea gnã uirtutũ que supra
dixi seiũgi posse arbitrarẽt᷑. hic nec il id ullo modo fieri posse disserebat
Nec u̾tutis usum modo ut suꝑioe̾s sed ip̃m habitũ ꝑ se eẽ p̃clarũ nec

Expanded text:
beatam vitam pertinerent in una virtute poneret nec quicquam aliud numeraret in bonis beatam vitam pertinerent in una virtute poneret nec quicquam aliud numeraret in bonis idque appellaret honestum quod esset simplex quoddam et solum et unum bonum. alia naturae esse contraria; his ipsis alia interiecta et media numerabat. quponebat nihil omnino esse momenti. sed quae essent sumenda, ex iis alia pluris esse aestimanda alia minoris. quae pluris ea praeposita appellabat, reiecta autem quae minoris. Atque ut haec non tam rebus quam vocabulis commutaverat, sic inter recte factum atque peccatum officium et contra officium media locabat quaedam, recte facta sola in bonis actionibus ponens, prave id est peccata in malis; offi aut more perfectas, hic omnis in ratione ponebat. cumque illi ea genera virtutum quae supra dixi seiungi posse arbitrarentur, hic nec id ullo modo fieri posse disserebat, nec virtutis usum modo ut superiores sed ipsum habitum per se esse praeclarum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sciplina oĩo semouẽdus ⁊. Qui cũ maxĩe necessãriã parts̃ phylo¬
sopine. que posita ẽ in uirtute. & morib reliꝗsset. totũq se ad ĩuestiga¬
tionẽ neͣ cõtulisset ĩ ea ip̃a plurimũ discedit a sius. Sperisippus ã
& xenocrates qui pͥmi Platonis rõnem auctoritatẽq sułceꝑat.&. pol
cos polemo de Crates unaq Crator ĩ Achademia cõgregati diligẽter
eis que a luꝑioi̾b acceꝑũt utebãt᷑. Iam Polemonẽ aũdiu̾erãt assilue
Seno & Archelillas. Sed zeno cũ aArchesilaũ anterret etate ualcle¬
q sb̾tiłt dissere̾t. & ꝑacute moueret᷑ corige̾ conatus ⁊ disciplinã. Cã
q si uidet᷑ coͣrectionẽ explicabo sic̾ solebat Anthiochus. Mihi uo̾ in ꝙͣ
uidet᷑ qđ uides idem significae᷑ Pomponiũ. zeno igit᷑ nlło mͦ is erat
ut łhe łcofrastus neruos ututis ingidit. sed cõtra qui oĩa queq ad

Expanded text:
sciplina omnino semovendus est; qui cum maxime necessariam partem philosciplina omnino semovendus est; qui cum maxime necessariam partem philosophiae, quae posita est in virtutetionem naturae contulisset, in ea ipsa plurimum dissedit a suis. Speusippus autem et Xenocrates, qui primi Platonis rationem auctoritatemque susceperant, et post eos Polemo et Crates unaque Crantor in Academia congregati diligenter ea quae a superioribus acceperant tuebantur. Iam Polemonem audiverant assidue Zeno et Arcesilas. sed Zeno, cum Arcesilam anteiret aetate valdeque subtiliter dissereret et peracute moveretur, corrigere conatus est disciplinam. eam quoque si videtur correctionem explicabo, sicut solebat Antiochus.” Mihi vero inquam videtur, quod vides idem significare Pomponium. 'Zeno igitur nullo modo is erat qui ut Theophrastus nervos virtutis inciderit, sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa de quib disceptabat᷑ adhibebãt. Uerboꝵ cẽ explicatio ꝓbabatur
.i. qua de causa queq eẽt ita noĩatam. quã ethimologiã appellabãt
dẽdũ id qđ explanari uolebãt. In qua tradebat᷑ oĩs dyaletice disci¬
plina .i. or̃onis ratione cõclusa. Huic qiͣ ex altera parte oratoia uis
dicẽdi athibebat᷑ explicatrix or̃onis ꝑpctue ad ꝑsuadẽdũ accomodate. Hec
erat illis pͥma a Flatone tradita. Cuiꝰ quas acceꝑim lisputatioẽs si nul¬
fice plato erat amplexatꝰ ut ĩ his ꝗddã diuinũ ẽẽ dice̾t. Teofrastus ã
uix & or̃one suauis oe ita moratꝰ ut pre se ꝓbitatẽ quãdã c& ĩgenui¬
tatẽ ferat uehem̃tiꝰ oẽ fregit quodãmꝰ auctoritatẽ uet̾is duciplin̾e. Spo¬
liauit eĩ uͥtutẽ suo decore imbecillãq reddidit qđ negauit ĩ ea sola positũ
ẽẽ bt̾e uiueͣ. Nam strato eiꝰ auditor ꝙͣꝙͣ fuit acri ĩgenio tñ ab ea di¬

Expanded text:
etiam explicatio probabatur, id est qua de causa quaeque essent ita nominata, quam etumologi/an appellabant;dendum id quod explanari volebant. in qua tradebatur omnis dialecticae disciplina id est orationis ratione conclusae; huic quasi ex altera parte oratoria vis dicendi adhibebatur, explicatrix orationis perpetuae ad persuadendum accommodatae. Haec forma erat illis prima, a Platone tradita; cuius quas acceperim dissupationes si vfice Plato erat amplexatus, ut in iis quiddam divinum esse diceret. Theophrastus autem, vir et oratione suavis et ita moratus ut prae se probitatem quandam et ingenuitatem ferat, vehementius etiam fregit quodam modo auctoritatem veteris disciplinae; spoliavit enim virtutem suo decore imbecillamque reddidit, quod negavit in ea sola positum esse beate vivere. Nam Strato eius auditor quamquam fuit acri ingenio tamen ab ea di
Abbreviated transcription (Latin):
te tnoblcuritate que ad cofessionẽ ignoratioĩs adduxerat Socrate. sular
ti amãtes Socratẽ Democritũ A naxa gora Empedoclem oes pene uetels¬
qui nihil cognosci. nihil ꝑtipi. nihil sciri posse dix̾ũt. angustos sensus imbe¬
cillos aĩos. breuia curelcula nite .&. ut Democritus ĩ ꝓfundo ueritatẽ ẽc̃ diu̾¬
sam opimionib oe institutis oĩa teneri nihil ueritati relinqui. deincepsoiã
tenebris circũfusa eẽ dix̾ũt. Itaq Archesillas negabat eẽ quicꝙͣ qđ scri pos¬
bant ĩ occulto. nec ẽẽ quicꝙͣ qł cerm aut intelligi possit. Iuibde caulis
nihil oportere neq ꝓfiteri neq affirmare quẽꝙͣ neq assertione approbae᷑
cohibereq semꝑ &e ab omĩ lapsu cõtine̾ temeritatẽ. Que cũ esset insignis
cũ aut falsa aut ĩcognita res approbaret᷑ neq hoc quac pͣ eẽt tirepius ꝙͣ cogni¬
tioni & percoptionĩ assertionẽ approbationẽq p̃cure.e. Hiic rationi qd

Expanded text:
e ad confessionem ignorationis adduxerant Socratem et vel ut iam ante Socratem Democritum Anaxagoram Empedoclem omnes paene vetequi nihil cognosci nihil percipi nihil sciri posse dixerunt, angustos sensus imbecillos animos brevia curricula vitae et ut Democritus in profundo veritatem esse demersam, opinionibus et institutis omnia teneri, nihil veritati relinqui, deinceps omnia tenebris circumfusa esse dixerunt. itaque Arcesilas negabat esse quicquam quod sciri posbat in occulto neque esse quicquam quod cerni aut intellegi posset; quibus de causis nihil oportere neque profiteri neque affirmare quemquam neque assensione approbare, cohibereque semper et ab omni lapsu continere temeritatem, quae tum esset insignis cum aut falsa aut incognita res approbaretur, neque hoc quicquam esse turpius quam cognitioni et perceptioni assensionem approbationemque praecurrere. huic rationi quod
Abbreviated transcription (Latin):
et uenit quidam de archisynagogis nomine iairus: ⁊ uidenᷤ
eũ procidit adpedes eiꝰ ⁊ dep̃cabatur eũ multũ dicens: qm̃ fi-
lia mea in extremis ẽ: ueni impone manus suꝑ eã ut salua
sit & uiuat. Et abiit cũ illo ⁊ sequebat᷑ eũ turba multa: ⁊ cõpri.¬
mebant illũ. Et mulier quȩ erat in profluuio sanguinis an-¬
nis duodecim ⁊ fuerat multa ꝑpessa a compluribus medicis
⁊ erogauerat omnia sua: nec quicquã ꝓfecerat. s maius deteriꝰ
habebat. Cum audiss deiħu uenit turba retro : ⁊ tetigit uestim̃

Expanded text:
ns eum procidit ad pedes eius et deprecabatur eum multum dicens quoniam filia mea in extremis est veni inpone manus super eam ut salva sit et vivat et abiit cum illo et sequebatur eum turba multa et conprimebant illum et mulier quae erat in profluvio sanguinis annis duodecim et fuerat multa perpessa a conpluribus medicis et erogaverat omnia sua nec quicquam profecerat sed magis deterius habebat cum audisset de Iesu venit in turba retro et tetigit vest
Abbreviated transcription (Latin):
ut effecisti. sed &e u̾boꝵ. Audebimꝰ gͦ inquit nouis u̾bis uti te auctore
si necesse e̾iͣt. Faꝵ igit᷑ qualitatũ sunt alie pͥncipes. alie ex his exhorte.
principes sũt uniꝰ modi & simplices. Exhis a orte uarie sũt & quasi
cia. & ut egreco u̾tam elem̃ta dicũt᷑: e quibꝰ aer oe ignis mouẽdi uim
habent ce efficiẽdi. Relique partes accipiẽdi &e quasi patrẽdi aquã dico
& t̾rã. Euintũ genus e quo essent altra mentesq singulaeͬ . Eoꝵ¬
q quatuor q̃ supͣ dixi dissiłe ariłes quodã modo eẽ rebat᷑. Sed sbietam
putat omĩb sine ulla spẽ atq carẽtem onũ illa qualitate. Faciamꝰ eĩm

Expanded text:
ut effecisti, sed etiam verborum. Audebimus ergo inquit 'novis verbis uti te auctore, ut effecisti, sed etiam verborum. Audebimus ergo inquit 'novis verbis uti te auctore, si necesse erit.—earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae. principes sunt unius modi et simplices; ex his autem ortae variae sunt et quasi a et ut e Graeco vertam elementa dicuntur; e quibus aer et ignis movendi vim habent et efficiendi, reliquae partes accipiendi et quasi patiendi, aquam dico et terram. quintum genus, e quo essent astra mentesque, singulare eorumque quattuor quae supra dixi dissimile Aristoteles quoddam esse rebatur. Sed subiectam putant
Abbreviated transcription (Latin):
dam noĩabat᷑. Dabitis eĩ ꝓfecto ut ĩ reb inusitatis qđ greci ip̃i fact¬
unt a quib hec iã diu tractãt᷑ utam᷑ uerbis int̾clũ in auditis. Nos
uoͣ inꝗt atticus. quin &ẽ grecis licebit uitae̾ cũ uoles. Ei te latina forte
deficient᷑. Sene sane facis. sed enitar ut latine loquar nisi ĩ huiꝰce
modi u̾bis ut phylosophyã aut rhetoi̾cã aut physicã aut dyaleticã ap¬
pellem: quib ut aliis młtis cõsuetudo iã utit᷑ ꝓ latinisIualitates
igit᷑ appellaui quas poeothetas greci uocãt. Id ip̃m apł grecos non
ua sũt reꝵi nouaꝵ faciẽda nor̃a. aut ex aliis trãsferẽda. Quod sigre¬
c faciũt qui ĩ his reb tot iã secla u̾sant. ꝗͣto id magis nob̾ cõçedẽ¬
dũ est qui hec nũc pͥmũ tractare conani᷑ꝰ : Tum uoͣ inꝙͣ uarro bñ
c̃ meriturꝰ mihi udeis de tuis ciuib si eos nõ modo copia reꝵ auxeĩs

Expanded text:
dam nominabant—dabitis enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi facidam nominabant—dabitis enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi faciunt a quibus haec iam diu tractantur, utamur verbis interdum inauditis.' Nos vero inquit Atticus; quin etiam Graecis licebit utare cum voles, si te Latina forte deficient. Bene sane facis; sed enitar ut Latine loquar, nisi in huiusce modi verbis ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis. qualitates igitur appellavi quas poio/thtas Graeci vocant, quod ipsum apud Graecos non va sunt rerum novarum facienda nomina aut ex aliis transferenda. quod si Graeci faciunt qui in his rebus tot iam saecla versantur, quanto id nobis magis concedendum est, qui haec nunc primum tractare conamur. 'Tu vero' inquam Varro bene etiam meriturus mihi videris de tuis civibus, si eos non modo copia rerum auxeris,
Abbreviated transcription (Latin):
scriberet. Hinc gignebat᷑ fuga desidie uoluptatũq cõtentio. Ex qͦ
laboꝵ doloꝵq suscep̾tio młtoꝵ magnoꝵ recti honestiq causa oe eaꝵ
reꝵ que erat g cõgruẽtes cũ descriptioẽ neͣ. Uñ & amicitia existebat
&e iustitia atq equitas. Heq & uoluptatib. & młtis uite cõmodis an¬
teponebãt᷑. Hec ꝗdẽ fuit apcł cos moꝵ institutio & eiꝰ artis quã pͥmã po¬
sui forma atq descriptio. De naͣ a̾ ia eĩm seq̃bat᷑ ita dicebãt ut eã diui¬
derẽt ĩ rec duas ut altera eẽt efficiẽs. altera ã qiͣ huic se prebẽs. eaq
effice̾t᷑ aliꝗd. In eo qd esfice̾t uim eẽ censebãt. In eo ã qđ effice̾t aliꝗd
mat̾iam quãdã in utroq utrũq Neq eĩ materiã ip̃am cohere̾ potius.¬
set si nulla ui cõtine̾t᷑: neq uim sine aliqua mat̾ia. Nihil est eĩ qđ n
alicubi esse cogat᷑. Sed qđ ex utroq id iã coͣpus & qrͣ qualitatẽ quan¬

Expanded text:
escriberet. hinc gignebatur fuga desidiae voluptatumque contemptio, ex quo laborum dolorumque susceptio multorum magnorumque recti honestique causa et earum rerum quae erant congruentes cum praescriptione naturae; unde et amicitia exsistebat et iustitia atque aequitas, eaeque et voluptatibus et multis vitae commodis anteponebantur. Haec quidem fuit apud eos morum institutio et eius partis quam primam posui forma atque descriptio. De natura autem id enim sequebatur ita dicebant ut eam dividerent in res duas, ut altera esset efficiens, altera autem quasi huic se praebens, eaque efficeretur aliquid. in eo quod efficeret vim esse cenue tamen utrumque: neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si nulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia; nihil est enim quod non alicubi esse cogatur. sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quan
Abbreviated transcription (Latin):
placeat fieri ame qđ te uelle iudeo.Mihi uo̾ ille. Qd est eĩ qđ ma¬
lũ ꝙͣ ex Anthiocho iã pͥd̃ audita recoͣclari & simul uidere. satis ne ea
cõmode dici possũt latine: Que cũ sint dicta ĩ cõspectu cõsedimꝰ om̃es
tum & arro ita exorsus ÷. Socrates mͥ iudet᷑ id qd cõstat int̾ oẽs pr¬
de uitutib &e uiciis oĩoq de bonis reb & malis q̃reret. Celestia a &¬
ꝓcul eẽ a nr̃a. cognitiõe censeret uł si maxiẽ cognita essent. nihil tam̃
ad bñ uiuẽdũ hic ĩ onũb fere ẜmoĩb qui ab his qui illũ audierunt
ꝑscripti uarie. copiose sũt. ita disputat ut nihil affirmet ip̃e. refellat ali¬
o. nihil se scire clicat nisi id ip̃m eoq p̾stare cet̾is qđ illi que nesciãt sci¬
re se putẽt ip̃e se nihil scire ⁊d unũ scut ob eãq rẽ se arbitraiͣ ab Appo

Expanded text:
elle video. Mihi vero ille; quid est enim quod malim quam ex Antiocho iam pridem audita recordari et simul videre satisne ea commode dici possint Latine? Quae cum essent dicta, in conspectu consedimus omnes. Tum Varro ita exorsus est: 'Socrates mihi videtur, id quod constat inter omnes, pride virtutibus et de vitiis omninoque de bonis rebus et malis quaereret, caelestia acul esse a nostra cognitione censeret vel, si maxime cognita essent, nihil tamen ad bene vivendum. hic in omnibus fere sermonibus, qui ab is qui illum audierunt perscripti varie copioseque sunt, ita disputat ut nihil affirmet ipse refellat alios, nihil se scire dicat nisi id ipsum, eoque praestare ceteris, quod illi quae nesciant scire se putent, ipse se nihil scire id unum sciat, ob
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽtiam leꝗt᷑ quã tu. Nam Aristũ athetus audiuit aliꝙͣdiui cuiꝰ tu fra¬
trẽ anthiochũ Quã obrẽ da q̃so te huii es gni litteraꝵ. Tũ ille tͥste¬
fstucd quidẽ cõsiderabo. nec uoͣ sinere. Sed de te ip̃o. ꝗd est inꝗt qđ au¬
ueterẽ e noua ꝙ nob̾ ĩ nouã e uet̾e: Certe eĩ recẽtissiã qͦueq sũt coͣrec¬
ta &e emẽdata maxĩc ꝙͣꝙͣ Anthiochi magrͣ phylo magnꝰ uir utta exi¬
stimas ip̃e negactĩlibris qł corã &̃ ex ip̃o au̾diamꝰ duas achademias ẽe̾
ercorẽq eoꝵ qui ita putaret coarguit. Est inꝗt ut dicis sed ignore
te nõ arbitror que cõtra phylonẽ Anthiochus scripsit. Immo uo &
iltã &e totã uet̾em Achademia a qua absup̃tã diu rerouai̾ ate nͥ

Expanded text:
tu fratrem Antiochum. quam ob rem da quaeso te huic etiam generi litterarum.” Tum ille: 'Istuc quidem considerabo, nec vero sine te. sed de te ipso quid est' inquit quod auveterem e nova, quam nobis in novam e vetere? certe enim recentissima quaeque sunt correcta et emendata maxime. quamquam Antiochi magister Philo, magnus vir ut tu existimas ipse, †negaret in libris, quod coram etiam ex ipso audiebamus, duas Academias esse, erroremque eorum qui ita putarent coarguit. Est inquit ut dicis; sed ignorare te non arbitror quae contra Philonis Antiochus scripserit. Immo vero et ista et totam veterem Academ
Abbreviated transcription (Latin):
poris cernit᷑ ĩ quibuscdã que nõ tam neͣ ꝙͣ bt̾e uite adiũcta sũt hoĩẽm
ẽẽ censebãt quasi partẽ quãdã ciuitatis & uniu̾si gn̾iͣs humani. eũq
ẽẽ cõuĩctũ cũ hom̃b humana quadã societate ac̾ de sũmo quidẽ ac
naͣli bono sic agũt. Cetera a̾ ꝑtinere ad id putãt aut ad agẽdũ aut
ad tenẽdũ ut diuicias ut opes ut głam ut gr̃am. Ita tripartit̾a ab hic
inducit᷑ ratio bonoꝵ. Atq hec illa sũt tria gnia que putãt pleriq pe¬
ripateticos dice̾ id quidẽ nõ falso. Est eĩ hec̃ partitio illoꝵ. Illd̾ ĩpru¬
dẽter si alios ẽẽ achademicos qui dũ appellarẽt᷑ alios ꝑipateticos appel¬
lant᷑ arbitrãt᷑.Coĩs hec ratio ce utrisq hic bonoꝵ finis uideatur
aclipisci que essẽt ĩ pͥma natua queq ip̃a ꝑ sese expetẽda aut oĩa aut

Expanded text:
m beatae vitae adiuncta sunt. hominem enim esse censebant quasi partem quandam civitatis et universi generis humani, eumque esse coniunctum cum hominibus humana quadam societate. ac de summo quidem atque naturali bono sic agunt; cetera autem pertinere ad id putant aut adaugendum aut ad tenendum, ut divitias ut opes ut gloriam ut gratiam. Ita tripertita ab his inducitur ratio bonorum, atque haec illa sunt tria genera quae putant plerique Peripateticos dicere. id quidem non falso; est enim haec partitio illorum; illud imprudenter, si alios esse Academicos qui tum appellarentur alios Peripateticos arbitrantur. communis haec ratio, et utrisque hic bonorum finis videbatur, adipisci quae essent p
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ iudicẽ solã censebat ydoneã cui crede̾t᷑. qr sola cerne̾t id qđ semꝑ
esset simplex & uniꝰ modi. & tale quale eẽt. Hanc illi ydeã appellãt
iam a Platone ita noĩatam. nos recte speciem possumꝰ dice̾. Sensus a̾
oĩs hebetes e tardos eẽ arbitrabãt᷑. nec ꝑcipe ullo modo res eas que
sb̾iecte sensib uiderẽt᷑ que essent aut ita parue ut sb̾sensũ cadere ñ
possent/ aut ita mobiles & cõcitate ut nuhil unꝙͣ unũ eẽt cõstas eidẽ
quidem. qr cõtinẽter haberẽt᷑ & fluerẽt oĩa. Itaq hac̃ omẽm partem¬

Expanded text:
censebant idoneam cui crederetur, quia sola cerneret id quod semper esset simplex et unius modi et tale quale esset hanc illi ide/an appellabant, iam a Platone ita nominatam, nos recte speciem possumus dicere. sensus autem omnis hebetes et tardos esse arbitrabantur nec percipere ullo modo res eas quae subiectae sensibus viderentur, quod essent aut ita parvae ut sub sensum cadere non possent, aut ita mobiles et concitatae ut nihil umquam unum esset et constans, ne idem quidem, quia continenter laberentur et fluerent o
Abbreviated transcription (Latin):
hnil affirmat᷑  ĩ utrãq partẽ młła disserũt᷑. Qe omĩ querit᷑ nihilcerti
cdicit᷑. Sed tñ illa quã exposui uetus. hec noua niẽt᷑. que usq ad Car¬
neadẽ ꝑducta. qui quartꝰ ab Archesila fuit in eade Archesile ratione ꝑmã¬
sit. Carneades a nulliꝰ phyẽ partis ignarus & ut cognoui ex his qui illũ
audierãt maximeq ex fpicuro Senõne. qui cũ ab eõ plurimũ dissentie̾t
unũ tñ pretes ceteds mirabat᷑. ĩcredibili quadã fuit facultare.
cũ illo. Et facta ẽ. procella magna uenti: i fluctꝰ mittebat in nauẽ
ita ut impleret᷑ nauis. Et erat ipse inpuppi supra ceruical dormienᷤ
&e excitant eũ ⁊ dicunt ei. Magister non adte ꝑtinet quia ꝑimus:
Et ex surgens comminatꝰ ẽ. uento &e dixit mari. Tace. obmutesce:
&e cessauit uentꝰ & facta ẽ. tranquillitas magna. Et ait ilł. quid timidi estis:

Expanded text:
 de omnibus quaeritur nihil certi dicitur—sed tamen illa quam exposuisti vetus, haec nova nominetur. quae usque ad Carneadem perducta, qui quartus ab Arcesila fuit, in eadem Arcesilae ratione permansit. Carneades autem nullius philosophiae partis ignarus et, ut cognovi ex is qui illum audierant maximeque ex Epicureo Zenone, qui cum ab eo plurimum dissentiret unum tamen praeter ceteros mirabatur, incredibili quadam fuit facultate cum illo et facta est procella magna venti et fluctus mittebat in navem ita ut impleretur navis et erat ipse in puppi supra cervical dormiens et excitant eum et dicunt ei magister non ad te pertinet quia perimus et exsurgens comminatus est vento et dixit mari tace obmutesce et cessavit ventus et facta est tranquillitas magna et
Abbreviated transcription (Latin):
querũt. Ita facta ẽ disserẽdi. qđ mĩme Socrates ꝓbabat. Axs quedã
phylosophye & reꝵ ordo & descriptio discipline: Que quidẽ erat pri¬
mo duob ut dixi noĩb una. Nihil eĩm int̾ ꝑiꝑateticos & illã uete¬
rẽ achademiã differebat. Abundãtia quadã ingenii p̾stabat ut n
daꝵ partitio. Sed quid ago inquit. aut sũ ne sanus qui hec uos do¬
ceo: Nam & si nõ sum minetua ut aiĩt : tñ inepte ꝗsꝗs mineruam
docet. Tũ uoͣ atticus. Tu uo inꝗt ꝑge Uaa Uarro. Ualde eĩm amo
ur̃a atq nr̃os.meq ista delectãt. cũ latine dicũt᷑ & isto modo. Qld
di xat̾io triplex. Una de uita de morib. altera de naͣ &. reb occul¬
tis. tertia de disserẽdo & quid uerũ ce quid falsũ. quid rectũ ĩ or̃one pra¬
nũ ue ꝗd cõsentiẽs ꝗd repugnet iudicãdo. Ac pͥmã illã partẽ bñ ui¬

Expanded text:
querunt. ita facta est, quod minime Socrates probabat, ars quaedam querunt. ita facta est, quod minime Socrates probabat, ars quaedam philosophiae et rerum ordo et descriptio disciplinae. Quae quidem erat primo duobus ut dixi nominibus una; nihil enim inter Peripateticos et illam veterem Academiam differebat. abundantia quadam ingenii praestabat, utetendarum fugiendarumque partitio. Sed quid ago' inquit aut sumne sanus qui haec vos doceo? nam etsi non sus Minervam ut aiunt, tamen inepte quisquis Minervam docetnostra atque nostros, meque ista delectant cum Latine dicuntur et isto modo. Quid di ratio triplex, una de vita et moribus, altera de natura et rebus occultis, tertia de disserendo et quid verum quid falsum quid rectum in oratione pravumve quid consentiens quid repugnet iudicando. Ac primum illam partem bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
neret. oĩs eiꝰ or̃o tan ĩ u̾tute laudãda & ĩ oĩb om̃ib ad u̾tutis studiũ
cohortãdis cõsumebat᷑. ut e socraticoꝵ libris maxiẽq platonis ĩtelligi x¬
potest. Platonis ã auctoi̾tate qui uarius & młtiplex & copiosus fuĩt.
una & cõsentiẽs duob uocabulis phylosophye forma ĩstituta ẽ achademi¬
coꝵ & ꝑipateticoꝵ qui reb cõgruẽtes noĩb differebat. Nam cũ Spem¬
sippũ soroi̾s filiũ Plato phyẽ quasi herede̾ reliꝗsset. duos a̾ p̃stãtissiõ
illi ã qui flatonis instituto ĩ Achademia qđ est alterũ oymnasium
cetus erãt & sexmones habere soliti e loc uocabulo nom᷑ habuerũt. S¬
Sed utriq Platonis ubertate cõpleti certã quãdã discipline formulã cõpo¬
luerũt. & eam quidẽ plenã ac refertã. Illã a̾ socraticã dubitationẽ de
omĩb reb & nulla affirmatioẽ adhibita cõsuetudinẽ dissexẽdi reli¬

Expanded text:
is eius oratio tantum in virtute laudanda et in hominibus ad virtutis studium cohortandis consumebatur, ut e Socraticorum libris maximeque Platonis intellegi potest. Platonis autem auctoritate, qui varius et multiplex et copiosus fuit, una et consentiens duobus vocabulis philosophiae forma instituta est Academicorum et Peripateticorum, qui rebus congruentes nominibus differebant. nam cum Speusippum sororis filium Plato philosophiae quasi heredem reliquisset, duo autem praestantissimo illi autem, quia Platonis instituto in Academia, quod est alterum gymnasium, coetus erant et sermones habere soliti, e loci vocabulo nomen habuerunt. sed utrique Platonis ubertate completi certam quandam disciplinae formulam composuerunt et eam quidem plenam ac refertam, illam autem Socraticam dubitanter de omnibus rebus et nulla affirmatione adhibita consuetudinem disserendi reli
Abbreviated transcription (Latin):
cuexat. nec erat unde studiosi scire possent ea ꝙͣtũ potu. Nihil eĩ ma¬
gnoꝑe meoꝵ miror. feci ut essent nota nr̃is. Agrecis eĩ peti nõ poterãt
ac post Lelii nr̃i occasũ ne a batinis ꝗdẽ. & tñ ĩ illis uet̾ib nr̃is q̃ Ne¬

Expanded text:
cuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui nihil enim macuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui nihil enim magnopere meorum miror feci ut essent nota nostris; a Graecis enim peti non poterant ac post L. Aelii nostri occasum ne a Latinis quidem. et tamen in illis
Abbreviated transcription (Latin):
tuita: Loqui nr̃a. tu physicã nosti que cũ cõtineãt᷑ ex effectioẽ & ex
mat̾ia ea quã fingit ee format effectio. Adhibẽda eĩm geometria est.
Em̃ quibułnã quisꝙͣ enũciare u̾bis aut quẽ ad intelligẽdũ poterit
adduce hec ip̃a de uita & morib &x de expetendis fugiendisq rebiss.
ignoras que sit & ꝙͣta sbtilitas. Siue eĩm zenonẽ sequare. magnũ ẽ
effice̾ ut ꝗs intelligat ꝗd sit illł uerũ & simplexbonũ qđ nõ possit ad
honeste se iũgi. Qđ bonũ quale sit negat oĩo epicurꝰ sine uoluptatib
ut scis ꝓbamꝰ ꝙͣ erit illa acute explicãda nob̾. ꝙͣ argute. ꝙͣ obscure cẽ
arbiteor ut apd ẜlatonẽ est mauis aut melius a diis datũ munꝰ hõi
Sed meos amicos ĩ quib est studiũ ⁊̃ greciã mitto .i. ad grecos ire iubeo
ut ea a fontib potius hauriãt riuulos ꝙͣ sectẽt᷑. Que ã nemo adhuc do¬

Expanded text:
tuita loqui? nostra tu physica nosti; quae cum contineantur ex effectione et ex tuita loqui? nostra tu physica nosti; quae cum contineantur ex effectione et ex materia ea quam fingit et format effectio, adhibenda etiam geometria est; quam quibusnam quisquam enuntiare verbis aut quem ad intellegendum poterit adducere? Haec ipsa de vita et moribus et de expetendis fugiendisque rebus iignoras quae sit et quanta subtilitas. sive enim Zenonem sequare, magnum est efficere ut quis intellegat quid sit illud verum et simplex bonum quod non possit ab honestate seiungi ut scis probamus, quam erit illa acute explicanda nobis, quam argute quam obscure etiam arbitror, ut apud Platonem est, maius aut melius a diis datum munus homini; sed meos amicos in quibus est studium in Graeciam mitto id est ad Graecos ire iubeo, ut ex a fontibus potius hauriant quam rivulos consectentur. quae autem nemo adhuc do
Abbreviated transcription (Latin):
&s disciplinis abhoͣrerent ne hec quidẽ curaturos q̃ sine eruditioe gre¬
ca intelligi nõ possẽt. Itaq ea nolui scribe̾ que nec ĩdocti intellige̾ possẽt .¬
nec docti lege̾ curarẽt. Uides a̾ cadẽ ip̃e.. Didicuti eĩ nõ posse nos Ama¬
fanii aut Rabirii siłes ẽẽ qui nlła arte adhibita de reb ante oculos posi¬
tis uulgari ẜ moẽ dispritãt. Nihil diffiniũt. nihil pactiũt᷑. nihil apta in¬
terogatiõe cõcludũt. nullã deniq actẽ eẽ nec dicẽdi nec disserẽdi putat᷑
tant. sic parẽtes ut legib u̾bis ꝙͣꝙͣ nouis cogimꝰ uti. que docti ut dixi a
grecis peteͣ mallẽt. In docti ne a nb̾ quidem accipiũt. ut frustra oĩs
scribere ita plane ut Amafanius. Quid est eĩ magnũ cũ causas reꝵ ef¬
ficiẽtiũ sb̾stuleris de coͣpusculoꝵ ita eĩm appellat athomos cõcursioe̾ for¬

Expanded text:
et disciplinis abhorrerent, ne haec quidem curaturos, quae sine eruditione Graeet disciplinis abhorrerent, ne haec quidem curaturos, quae sine eruditione Graeca intellegi non possunt. itaque ea nolui scribere quae nec indocti intellegere possent nec docti legere curarent. Vides autem eadem ipse; didicisti enim non posse nos Amafinii aut Rabirii similes esse, qui nulla arte adhibita de rebus ante oculos positis vulgari sermone disputant, nihil definiunt nihil partiuntur nihil apta interrogatione concludunt, nullam denique artem esse nec dicendi nec disserendi putant;tant, sic parentes ut legibus verbis quoque novis cogimur uti, quae docti ut dixi a Graecis petere malent, indocti ne a nobis quidem accipient, ut frustra omnisscribere ita plane ut Amafinius. quid est enim magnum, cum causas rerum efficientium sustuleris, de corpusculorum ita enim appellat atomos concursione for
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙͣ depone̾. Illd a̾ mͥ ante oẽ tp̃s nũꝙͣ ĩ mẽtem ueĩt a te require̾. Sed
nuc postea ꝙͣ sũ ingͥssus res eas quas tecũ simł didici mandare monimẽ¬
tis phylosophiãq uet̾em illã a Socrate ortã latinis litteris illustrae̾. q̃ro
quid sit. car nõ infta scribas genus hoc p̃t̾mittas. p̃sertĩ cũ & ip̃e in co
excellas. & id studium. totaq ca res lõge cetis & studiis es artib ante¬
cedat. Tũ ille. Rem a me sepe deliberatã & młtũ. agitatã requiris.⁊
taq nõ hesitãs respõdebo sed ea dico q̃ mihi sũt ĩprõptu ꝙ ista ip̃a de¬
re młtũ ut dixi &e din cogitaui Nã cũ phyam uiderẽ diligẽtissiẽ gre¬
cis litteris explicatã existim̾aui si qui de nr̃is eius studio tenerẽt᷑ si essẽt
grecis doctrinis exuditi greca potiꝰ ꝙͣ nr̃a leturos. Sin a grecoꝵ artibus

Expanded text:
umquam deponere. illud autem mihi ante hoc tempus numquam in mentem venit a te requirere. sed umquam deponere. illud autem mihi ante hoc tempus numquam in mentem venit a te requirere. sed nunc postea quam sum ingressus res eas quas tecum simul didici mandare monumentis philosophiamque veterem illam a Socrate ortam Latinis litteris illustrare, quaero quid sit cur cum multa scribas genus hoc praetermittas, praesertim cum et ipse in eo excellas et id studium totaque ea res longe ceteris et studiis et artibus antecedat. Tum ille: 'Rem a me saepe deliberatam et multum agitatam requiris. itaque non haesitans respondebo, sed ea dicam quae mihi sunt in promptuiu cogitavi. nam cum philosophiam viderem diligentissime Graecis litteris explicatam, existimavi si qui de nostris eius studio tenerentur, si essent Graecis doctrinis eruditi, Graeca potius quam nostra lecturos, sin a Graecorum artibus
Abbreviated transcription (Latin):
state amicitie cõiuictũ. Itaq cõfestum ad eũ ire ꝑreximꝰ. paulũq cũ eiꝰ
uilla absemꝰ abessemꝰ ip̃m ad nos ueniẽtem uicdimꝰ. atq illũ cõplexi
Hic pauca pͥmo atq ea ꝑcuc̃tãntib nb̾ & si ꝗd forte Roma noui
Atticus õmitte ista que nec ꝑcuctari nec audire sine molestia possu¬
mus. Queso inꝗt.&e quare potiꝰ & quid ip̃e noui. Silent eĩ diutius
muse Uaronis ꝙͣ solebat. Nec tñ istũ cessare sed celare que scribat
existimo. Minime uoͣ inꝗt ille. Intẽꝑantis eĩ arbitror eẽ scribere
qcł occultari uelit. Sed opus magnũ ĩ manib que iã p̾dẽ adhũc eũ
ip̃m. me ã clicebat quedã insitt̾ui. queoe sũt magna sane & limant
a me politiꝰ. Et ego ista quicdẽ inꝙͣ uarro iã dũi expectas nõ audeo
tñ flagitare. Audiui eĩ e liuione nr̃o cuiꝰ nosti studiũ. nihil eĩ eiusmo¬
di celare possumꝰ si te ea int̾mitt̾e sed accuratiꝰ tractae̾ nec de manib

Expanded text:
um ire perreximus. paulumque cum ab eius villa abessemus, ipsum ad nos venientem vidimus; atque illum complexi, hic pauca primo, atque ea percunctantibus nobis ecquid forte Roma novi. Tum Atticus Omitte ista quae nec percunctari nec audire sine molestia possumus quaeso inquit et quaere potius ecquid ipse novi. silent enim diutius Musae Varronis quam solebant, nec tamen istum cessare sed celare quae scribat existimo. Minime vero inquit ille; intemperantis enim arbitror esse scribere quod occultari velit; sed habeo magnum opus in manibus, quae iam pridem; ad hunc enim ipsum me autem dicebat quaedam institui, quae et sunt magna sane et limantur a me politius. Et ego Ista quidem inquam Varro iam diu expectans non audeo tamen flagitare; audivi enim e Libone nostro, cuius nosti studium nihil enim eius modi celare possumus, non te ea intermittere sed accuratius tractare nec de manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipso uirtutem quȩ exierat de eo: conuersus adturbam aiebat
Quis tetigit uestim̃ta mea: Et dicebant ei discipuli sui. Ui¬
des turbam compͥmentẽ te:⁊dicis quis me tetigit: Et cir-¬
cumspiciebat uidere eam que hoc fecerat. Mulier autẽ ti-¬
mens ⁊ tremens sciens quod factũ ẽẽt inse: uenit ⁊ proci¬

Expanded text:
rat de illo, conversus ad turbam, aiebat: Quis tetigit vestimenta mea? Et dicebant ei discipuli sui: Vides turbam comprimentem te, et dicis: Quis me tetigit? Et circumspiciebat videre eam quae hoc fecerat. Mulier vero timens, et tremens, sciens quod factum e
Abbreviated transcription (Latin):
tiics Seddrũ acceptũ iã ce approbatũ esset cõprehelione aapellabat
salt ion bis no rebo que manu prehderẽt᷑. ex quoce nom̃ hoc cbixeralt
it ñ ea uͥo antea nemo tali uire usus eẽt plurimisq ĩdem nouis u¬
buĩs ponia eĩ dicebat usus est. Qđ a̾ erat sensu cõprebẽsumi. id pom seᷤᷤ¬
sũ appellabati ee siita erat cõprehẽsum ut cõuelli ratione nõ posset scic̃¬
ticua sin & aliter inscic̃tiam noĩabat. ex qua existẽt. de. opinio qͥ esfetẽ¬
henla ae cũ falso in cognitaq cõi Sed inter sciam oe ĩsciam tõpreben¬
sionõ iuã qeq̃ sbei coulocabat. cãq neq ĩ rectis neq ĩ prauus nulut¬

Expanded text:
ionem appellabat, similem is rebus quae manu prenderentur; ex quo etiam nomen hoc duxerat at, cum eo verbo antea nemo tali in re usus esset, plurimisque idem novis verbis nova enim dicebat usus est. Quod autem erat sensu comprensum id ipsum sensum appellabat, et si ita erat comprensum ut convelli ratione non posset scientiam, sin aliter inscientiam nominabat; ex qua existebat etiam opinio, quae esset imbecilla et cum falso incognitoque communis. sed inter scientiam et inscientiam comprehensionem illam quam dixi collocabat, eamque neque in rectis neque in pravis nu
Abbreviated transcription (Latin):
frastũ. Oratores ꝗdẽ laudari iudeo.si qui est nr̃is hyperidẽ sint. aut
res clũ cause. dũ uei .p. nõ solũ cura. sed q̃dã &̾ ꝓcuratio młtis officus ĩ¬
plicatũ de cõstrictũ tenebat. Hec in clusa habebã & ne obsolescerẽt uenoua¬
bã cũ licebat legẽdo. Nũc uoͣ x fortune grauissiõ ꝑcussus uulnere & ad¬
mĩst̾ratione reĩ .p. lib̾atus doloi̾s medicinã a phyã peto &e ocii oblectatiorẽ.
Hanc honestissimã iudico. Aut eĩ huic etati hoc maxĩẽ aptũ est: aut his
reb si quas dignas laude gessimꝰ. Hoc ĩprimis cõsentaneũ aut oẽ ad no-¬
stros cuies erudiẽdos nihil utiliꝰ. Aut si hec ita nõ sũt nihil aliud uideo
qđ age̾ possimꝰ. Brutus ꝗdẽ nr̃ excellẽs om̃i gn̾e laudis sic phyãm la

Expanded text:
phrastum. oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sint aut phrastum. oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sint aut res dum causae, dum rei publicae non solum cura sed quaedam etiam procuratio multis officiis implicatum et constrictum tenebat, animo haec inclusa habebam et ne obsolescerent renovabam cum licebat legendo; nunc vero et fortunae gravissimo percussus vulnere et administratione rei publicae liberatus doloris medicinam a philosophia peto et otii oblectationem hanc honestissimam iudico. aut enim huic aetati hoc maxime aptum est, aut his rebus si quas dignas laude gessimus hoc in primis consentaneum, aut etiam ad nostros cives erudiendos nihil utilius, aut si haec ita non sunt nihil aliud video quod agere possimus. Brutus quidem noster excellens omni ge
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt inꝙͣ uta Uarro. Nã nos ĩ nt̃a urbe ꝑegrinãtis errãtisq tãꝙͣ ho¬
spites tui libri qiͣ domũ deduxerũt ut possemꝰ aliquãdo qui & ubi
essemꝰ agnoscere. Iu etatem patric. ta descriptioẽs tpꝵ. tu sacroꝵ iura tu
sacerdotem. tu domesticã. tu bellicã disciplinã. tu sedẽ regionũ. locoꝵ. tu
dĩum humanaꝵ diuinaꝵq reꝵ noĩa gnaͬ officia causas aꝑrusti. Pluximũ
quidẽ a poetis nrĩs oĩoq latinis & litteris lumĩs & u̾bis attuliłti. atq ip̃e ua¬
riũ & elegas om̃i fere nuoͣ poema feciti. phylosophyãq młtis locis ĩchoasti
ad implẽdum satis. ad doce̾dũ parũ. Causã ã ꝓbabilẽ tu quidẽ affees. Aut
eĩ greca lege̾ mallet qui exũt eruditi: aut nehec ꝗdẽ qui illa nesciut. Saed
phylosophos nõ legãt. An qr delectat Emnius paciuuꝰ accius. meti alii
si ut illi Eschinẽ. Sopocrem. Euripidẽ. sic hi platonẽ imitent᷑ arłem t̃eo¬

Expanded text:
 ista, Varro. Nam nos in nostra urbe peregrinantes errantesque tanquam hospites tui libri quasi domum deduxerunt, ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere. 5 Tu etatem patrie, tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura, tu sacerdotem, tu domesticam, tu bellicam disciplinam, tu sedem regionum ac locorum, tu um humanarumque rerum nomina genera officia causas aperuisti; plurimum quidem poetis nostris omninoque Latinis et litteris luminis et verbis attulisti atque ipse varium et elegans omni fere numero poema fecisti, philosophiamque multis locis inchoasti, ad impellendum satis, ad edocendum parum. Causam autem probabilem tu quidem affers: aut enim Graeca legere malent qui erunt eruditi, aut ne haec quidem qui illa nescient. sed philosophos non legant? an quia delectat Ennius Pacuvius Accius multi alisi ut illi Aeschylum Sophoclem Euripidem sic hi Platonem imitentur Aristotelem Theo
Abbreviated transcription (Latin):
nussam arbitror. De cet̾is rebꝰ quitꝙͥ enit actũ scribã
ad te. et ut qͣ rectissime agantur om̃ia mea cura
ulo trebonio qui in tua promincia magna ne¬
gotia et am̃pla et expedita habet multos anmot
ultor ualde famisiariter. Io tñ antea semꝑ et suospsen¬
amorẽ nostrã ꝙ necessitudinẽ uchementer confidit
hic meis lrĩs se apud te gratiosũ fore. que ne spes

Expanded text:
sse arbitror. de ceteris rebus quicquid erit actum, scribam ad te et, ut quam rectissime agantur omnia mea cura, A. Trebonio, qui in tua provincia magna negotia et ampla I et expedita habet, multos annos utor valde familiariter. is cum antea semper et suo splenamorem nostramque necessitudinem vehementer confidit his meis litteris se apud te gratiosum fore; quae ne spes
Abbreviated transcription (Latin):
Ilii causam te docui. Is postea fuit apud me cũ
ei dicerem tibi uideri sponsionem illam nos smne
ꝑicũlo faciꝰ posse Bed bonoꝵ Turpilie possessionẽ
capio. pretor ex edicto suo michi de dit negare aiebat
ẜuũ Tabulas Testamenti esse eas quas instituisset
is qui factionẽ testamenti non habuit hoc idem offi¬
cium dice tecũ se locutũ negabat meq ⁊ogauit ue
se et causam suam tibi cõmendarem nec uit melior
mi Testa. nec michi amicicior. ꝓ uilio quisꝙͣ est te
Tamen excepto Gratissimũ igit᷑ michi fecie᷑: si ad
eum ultro ueneris eiq pollicitus eris u si me amas¬
qm̃ pͥmũ hoc te uehementꝰ eciam acq eciã Rogo .ł. iłe¬
Iluseras heri intͦ Sciphos: ꝙ dixeram contͤ n siam
esse posse : ne heres: ꝙ fortũ autea factũ esset furi
recte agere. Itaq et si domũ bene potus seroq re¬
dieram tamen id caput ubi hec controuersia est
notaui et scriptũ tibi misi ut scires Id quod tu ne¬

Expanded text:
ili causam te docui. is postea fuit apud me. Cum ei dicerem tibi videri sponsionem illam nos sine periculo facere posse, 'SI BONORVM TVRPILIAE POSSESSIONEM Q. CAEPIO PRAETOR EX EDICTO SVO MIHI DEDIT,' negare aiebat Servium tabulas testamenti esse eas, quas instituisset is qui factionem testamenti non habuerit; hoc idem Ofilium dicere; tecum se locutum negabat meque rogavit ut se et causam suam tibi commendarem. nec vir melior, mi Testa, nec mihi amicior P. Silio quisquam est, te tamen excepto. gratissimum mihi igitur feceris si ad eum ultro veneris eique pollicitus eris, sed, si me amasmum. hoc te vehementer etiam atque etiam rogo. iluseras heri inter scyphos, quod dixeram controversiam esse, possetne heres, quod furtum antea factum esset, furti recte agere. itaque etsi domum bene potus seroque redieram, tamen id caput, ubi haec controversia est, notavi et descriptum tibi misi, ut scires id, quod tu ne
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sunt talium uirorũ tanta studia assequi
sola xtus potest Itaq ꝓpono mihi fructũ aĩcitie
nostre ip̃am amicicia qua nichil est uberius p̾¬
Stim in his studiis quib uterq nr̃m deuictus
est Nam tibi me profiteor et in re. p. socium
De qua idem sentimꝰ et in cotdiana uita con¬
nictum cum hiis artib scudiisq colimꝰ ueliu
ita fortuna tulisset: ut quanti ego: om̃s tu os
facio: tanti tu meos fatẽ posses Quod tamẽ
ip̃m nescio. qua ꝑmotus animi diuinacõe nõ
despero Sed hoc nihil ad te nr̃m est onus Illud
uelim sic habeas ꝙ intelliges hac renouata ad¬
ditum potine aliquid ad meũ erga te studiu
cui nichil uidebatur addi posse. ꝙͣ quicꝙ̃ esse de¬
tractũ. Tum hec stribebam: Censorem iani te esse
sperabam Eo breuior est gpła Et ut adusus
magrĩu morũ modestior. Uale. Q¬

Expanded text:
anta studia adsequi sola virtus potest. itaque mihi propono fructum amicitiae nostrae ipsam amicitiam, qua nihil est uberius, praesertim in iis studiis, quibus uterque nostrum devinctus est. nam tibi me profiteor et in re publica socium, de qua idem sentimus, et in cotidiana vita coniunctum, quam his artibus studiisque colimus. vellem ita fortuna tulisset, ut, quanti ego omnis tuos facio, tanti tu meos facere posses, quod tamen ipsum nescio qua permotus animi divinatione non despero. sed hoc nihil ad te; nostrum est onus. illud velim sic habeas, quod intelleges hac re novata additum potius aliquid ad meum erga te studium, quo nihil videbatur addi posse, quam quicquam esse detractum Cum haec scribebam, censorem iam te esse sperabam. eo brevior est epistula et ut adversus magistrum morum modestior. AD
Abbreviated transcription (Latin):
uasi diuinarẽ tali in officio fore inͥ aliqũ¬
expetendũ studiũ̃ tuũ Dic cum de tius
reb̃us gestis agebatur: inseriebam honorituo
dicam tamen uere plusꝙͣ accepas reddidisti
Quie enm ad me non p̾scripsit tenõ solum
contentus eram. Bedeciã oꝑa consilio domũ-
ueniendo conueniendis meĩs nullũ onns officis
cuiqm reliquũ fecisse. Het mihi multo amplio¬
ra sint qmͣ illa ip̃a. ꝓpt̾ que hec laborant᷑ Insig

Expanded text:
uasi divinarem tali in officio fore mihi aliquaex petendum studium tuum, sic, cum de tuis rebus gestis agebatur, inserviebam honori tuo; dicam tamen vere: plus quam acceperas reddidisti. quis enim ad me non perscripsit te non solumcontentus eram, sed etiam opera, consilio, domum veniendo, conveniendis meis nullum onus offici cuiquam reliquum fecisse? haec mihi ampliora multo sunt quam illa ipsa, propter quae haec
Abbreviated transcription (Latin):
modo ad sequi s ne incipe quidem possint. Nam quid inci¬
piat antonius hoĩes idiungeꝰ acq inuitare ad aricitiłi
inior ꝑse suo noũ  ppellare nõ pessit i quid̃ nihil stultiq̃

Expanded text:
modo adsequi sed ne incipere quidem possint. nam qui incimodo adsequi sed ne incipere quidem possint. nam qui incipiat Antonius homines adiungere atque invitare ad amicitiam quos per se suo nomine appellare non possit? mihi quidem nihil stul
Abbreviated transcription (Latin):
petitio tãmodi possis honeste qd̾ incerta uita nõ queat quos¬
tũq uelis ad innigerẽ ad amcitrã quib cũ sialio tpre agas¬
utte utaut᷑ ab surde facere uideare/ In peticõe autẽ insi o
igis  er cũ multis et diligent᷑ nulliꝰ petitor esse uidcare
Ecto antẽ tibi hoc confirino esso nemiinẽ inisi si aliqua ne¬
resfitudine competitoꝵ alicui tuoꝵ sit aduuictꝰ a quo nõ
facile sicontenderit impetrare possis ut suo ueneficio ꝓmea¬
atur se ut aes et sibiut debeas mõ ut intellegate te brag¬
nressimare ex ac̃o agere bene se ponere fore ex eo nõ brerã
et su ffragatoriã s firmã et ppetuã amititiã nouo elitm̃
cred in quo modo aliquid sit quid hoc tempꝰ sibi oblatũ
amatitie tetũ constitũde p̾termittat ẜsertun cũ tibi hoc
casus ad ferat uti tecum petant quoꝵ̾ auicitia aut contĩp¬
nenda aut᷑ fugienda sit et qui hoc qd̾ ego te hortor nori

Expanded text:
ra vita non queas, quosra vita non queas, quoscumque velis adiungere ad amicitiam, quibuscum si alio tempore agas, absurde facere videare, in petitione autem nisi id agas et cum multis et diligenter, nullus petitor esse videare. ego autem tibi hoc confirmo, esse neminem, nisi aliqua necessitudine competitorum alicui tuorum sit adiunctus, a quo non facile si contenderis impetrare possis ut suo beneficio promereatur se ut ames et sibi ut debeas, modo ut intellegat te magni aestimare ex animo agere, bene se ponere, fore ex eo non brevem et suifragatoriam sed firmam et perpetuam amicitiam. nemo erit, mihi crede, in quo modo aliquid sit, qui hoc tempus sibi oblatum amicitiae tecum constituendae praetermittat, praesertim cum tibi hoc casus adferat ut ii tecum petant quorum amicitia aut contemnenda aut fugienda sit, et qui hoc quod ego te hortor non
Abbreviated transcription (Latin):
cauũ qd̾ agendis gratiꝰ accõmodandis sermonib ad cas roẽs
ꝓpt̾ quas quisq studiosus esset inuidebit᷑ significãdo erga
illos pari uoluntate adducenda amicitia in spem fauubari¬
tatis et confuetudiuis confirmari oportebit. acq in his
oñubus generib iudicato et ꝑpendito qͣnͣtũ quisq possit ut
scias et quẽadmadũ ciuq insermas et quid a quoꝙ̃ cepet¬
tes ac postules sunt enim quidẽ honues in suis uicinitati¬
brc minicipiit gratiosi sunt diligentes et copiosi qͥ criã
causa cui debent aut uolũt facile possunt. his honũ gene¬
rib sit insermendũ est ut ip̃i intellegant te uidere quid a
quoꝙͣ ex pecter sentire quid accipias memĩsse quid acceperis
parũ comparet᷑ ut quãquã ꝑtit ac funditꝰ amucitiis fretũ
ac munitũ esse eportet tamẽ in ip̃a peticõe amicitie ꝑmulte
ac putiles comꝑant᷑. Nami in cet̾is molestiis habet. hec tũ¬

Expanded text:
tarium, quod agendis gratiis, accommodandis sermonibus ad eas rationes, tarium, quod agendis gratiis, accommodandis sermonibus ad eas rationes, propter quas quisque studiosus tui esse videbitur, significanda erga illos pari voluntate, adducenda amicitia in spem familiaritatis et consuetudinis confirmari oportebit. atque in his omnibus generibus iudicato et perpendito quantum quisque possit, ut scias et quem ad modum cuique inservias et quid a quoque exspectes ac postules. sunt enim quidam homines in suis vicinitatibus et municipiis gratiosi, sunt diligentes et copiosi, qui etiacausa cui debent aut volunt facile possunt. his hominum generibus sic inserviendum est ut ipsi intellegant te videre quid a quoque exspectes, sentire quid accipias, meminisse quid acceperis.parum comparetur. et quamquam partis ac fundatis amicitiis fretum ac munitum esse oportet, tamen in ipsa petitione amicitiae permultae ac perutiles comparantur; nam in cet