comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geras tam molli nomine appellare. Quamqũa id ni¬
men duriꝰ efficit iam uetustas. Aꝑeg̾no enĩ reces¬
sit. et ꝓp̾e in eo qͥ arma contͣferret remansit.
Cũ uͦ de imꝑio decercat᷑ belloq q̃rit᷑ gła̾. cansas¬
om̃ino subẽẽ cam̃ oportet easdem qͣs dixi pͣauso an¬
te uistas causas ẽẽ belloꝵ. S eabella qͥb imꝑii gła¬
lit̾ contendimus. alit̃ si ẽ inimicꝰ. alit̃ si conpecitor
cũ alt̾o cercam̃ honoris et dignitatis ẽ. c̃ alt̾o capi¬
cis et fame. sic cũceltiberis cũ cimb is bellũ. ut
eũ immicis gerebat᷑ uter eẽt. ñ uter imꝑaret. cũ
latinis. sabinis. samnitib. penis. ꝑyrrho de imꝑio
dimicabat᷑  Poeni. foedi fragi. crudeł hannibal.
reliqͥ iustiores. Pyxriqͥden de captiuis reddenoiꝰ
illa p̾clara. Nec miaurum poseo. nec mi p̃cium
deditis. nec cauponantes. bellũ s belligerantes. fer¬
ro ñ auro uitã cernamꝰ. ut̾q uosne uelit anme
regnare era. qͥd ueferat fors. uͥtute exꝑiam̃. Et

Expanded text:
 Quamquam id nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit. Cum vero de imperio decertatur belloque quaeritur gloria, causaomnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi paulo ante iustas causas esse bellorum. Sed ea bella, quibus imperii praliter, si competitor cum altero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae, sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. Poeni foedifragi, crudelis Hannibal, reliqui iustiores. Pyrrhi quidem de captivis reddendis illa praeclara: Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, Virtute experiamur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut hi qͥ ciuitates aut nationes de uichas bello infidẽ
recepissent. car̃ patroni essent more miaioꝵ. de
belli qͥdem eqͥcas seĩssime fetiali ppłi .R. uire ꝑsẽ̾p
ca ẽ. Ex qͦ intelligi pot̃ nullũ bellũ eẽ iustũ. nͥ qͦd
aut reb repͣecitis gerat᷑. aut de nunt᷑iatũ ante sit
citu catonis filiꝰ tẏro militabat. Cũ aut̃ popilio ui¬
de̾cur unã dimitt̾e legionẽ. catonis qͦ filiũ qͥ inea¬
dem legione mul itabat dimisit. S cũ amore pug¬
nandi mexercitu remansisset. catd ad popiliũ
scͥpsit. ut si eũ patit᷑ in exercitu reman̾e. sed̾o eũ ob¬
liget militie sac̾m̃co. qͥa pͥore amisso iure ẽ hos¬
tib pugnare ñ pot̾at. Ad eo sũmaetat obseruatio
inbello mouendo. Marci qͥdem catonis senis ẽ epła
ad M. filiũ. in qͣse̾bit se audisse eum missũ factũ
ẽẽ consule ẽ in macedonia bello ꝑsico miles eẽt. mo¬
net gͥ ut caueat ne p̃liũ in eat. Negat eiũ uis eẽ. qͥ

Expanded text:
 ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi Romani iure pa est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et citu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. M. quidem Catonis senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat enim ius esse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
funditꝰ sustulerunt. Nollem chountu. Scredo ili qͥd
secutos oporcunitatẽ loci maxime ne posset aliquando
adbellũ faciendũ locꝰ ipse ad hortari. Mea qͥdem sen¬
centia paci que nehil habicura sit insidiar̃. semꝑ ẽ
ad imꝑatoꝵ fidẽ confugient. qu̾auis mur. iries ꝑcis¬
serit recipiendi. In qͦ cancoꝑe apd̃ nr̃os iusticia eulca

Expanded text:
funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta
Abbreviated transcription (Latin):
flore p̃cipuo. ut sine ea decidat. inea floreat.
Qdẽ enĩ honestas. nͥ que curpicudinem qͣsi mor¬
cẽ fugiat: Qͥd uͦ inhonestũ. nͥ qͦd ariditatẽ ac
morcẽ afferat :. Uirentigͥ substantia uircutis
decoꝵs̾ camquã flos encat. qr radix salua est.
At uͦ ꝓpositi nr̃i radice uitiosa. nichil germinat.
habes hoc innr̃is aliquanto exp̃ssiꝰ. dicit enim
dauid. Oñs regnaũ decorem induit. Et apłs
ait. Sieut iidie honeste ambulate. Qoͦ grece

Expanded text:
flore praecipuo, ut sine ea decidat, in ea floreat. flore praecipuo, ut sine ea decidat, in ea floreat. Quid enim est honestas, nisi quae turpitudinem quasi mortem fugiat? Quid vero inhonestum, nisi quod ariditatem ac mortem afferat? Virente igitur substantia virtutis, decorum illud tamquam flos emicat, quia radix salva est: at vero propositi nostri radice vitiosa, nihil germinat. 59 220. Habes hoc in nostris aliquanto expressius. Dicit enim David: Dominus regnavit, decorem induit . Et Apostolus ait: Sicut in die, honeste ambulate . Quod Grae
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Qd ita cumhonesto uingit᷑ ut seꝑari ñ que¬
at. Si quidem et quod aecet honestũ ẽ. et quod¬
honestũ ẽ decet. ut magis inser mone distincho
sit. quam inu̾tute discretio. Differre ea enĩ ui
quid eruere distinctionis. honestas nelut bona
ualitudo ẽ. & quedam salubtas corꝑis. decꝰ aut̃
camquam uenustas et pulcͥcudo. Si ẽ gͦ pulc̾tudo
supͣ salub̾tatẽ ac ualicudinẽ udet᷑ excellere. &
cam̃ sine his eẽ ñ pot̃ neq ullo seꝑari modo. qui
nͥbona ualicudo sit pule̾tudo ẽẽ ac uenustã ñ po¬
test. sic honestas decor illuti inse continet. ut ab
ea ꝓfectum uideatur. et sine ea eẽ. ñ possit. ue¬
lutꝰ salub̾tas gͥ cocius oꝑis act̾ꝰq nr̃i honestas est.
et sicut species lecoꝵ. quod cum honestate confu¬
sum opinione distinguit᷑. Nlam et si in aliquo ui¬
deat᷑ excellere: camen in radice ẽ honestatis.s

Expanded text:
dicitur: quod ita cum honesto jungitur, ut separari non quedicitur: quod ita cum honesto jungitur, ut separari non queat. Siquidem et quod decet, honestum est, et quoest, decet; ut magis in sermone distinctio sit, quam in virtute discretio. Differre enim ea intquid eruere distinctionis, honestas velut bona valetudo est, et quaedam salubritas corporis: decus autem tamquam venustas et pulchritudo. Sicut ergo pulchritudo super salubritatem ac valetudinem videtur excellere, et tamen sine his esse non potest, neque ullo separari modo; quoniam nisi bona valetudo sit, pulchritudo esse ac venustas non potest: sic honestas decorum illud in se continet, ut ab ea profectum videatur, et sine ea esse non possit. Velut salubritas igitur totius operis actusque nostri honestas est, et sicut species est decorum, quod cum honestate confusum, opinione distinguitur. Nam etsi in aliquo videatur excellere, tamen in radice est honestatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitia declinet. Alius distinguende lectioni aptior
alius psalmo gͣtior. alius exorcizandis qui malo
laborant spũ sollicitior. alius sacͬrio. oporcunor
habet᷑. hec om̃ia spectet sacerdos. et quid cuiq
congruat. id officii deputet. Qꝰ et enim unũquẽq
suum ducit ingenium. aut quod officiũ decet. id
quisq seqͥ uitam parentũ. Deniq pleriq ad mi¬
litiam ferunt᷑. quoꝵ militauer̃ parentes. alii ad
inuenias. quam eum qͥse qͣt᷑ insticutũ patͥs. uel
qr gͣuis det̾ret actus. uelqr inlubͥcitate difficili¬
or abstinentia. uel qͥa alacri ad olescentiȩ uioet᷑
uita obscurior. & id̾o adea conũctunt᷑ studia. que
plausibiliora arbitrant᷑. Presentia qͥppe plures
quam fut᷑a p̃ferunt. Iui aut̃ p̾sentib. nos fut᷑is mi¬
litamus. Unde qͦp̃stantior causa. eo debet ẽẽ cura
cotius iute ornatũ ad collit modestiam. Non enĩ
mediocre ẽ reb singłis modũ seruare. atq im¬
ꝑtiri ordinem. Inqͦ uene p̃lucet illut qͦd decors

Expanded text:
itia declinet. 215. Alius distinguendae lectioni aptior, alius psalmo gratior, alius exorcizandis qui malo laborant spiritu, sollicitior, alius sacrario oportunior habetur. Haec omnia spectet sacerdos, et quid cuique congruat, id officii deputet. Quo etenim unumquemque suum ducit ingenium, aut quod officium decet, id quisque sequi vitam parentum. Denique plerique ad militiam feruntur, quorum militaverunt parentes, alii ad invenias quam eum qui sequatur institutum patris: vel quia gravis deterret actus, vel quia in lubrica aetate difficilior abstinentia, vel quia alacri adolescentiae videtur vita obscurior; et ideo ad ea convertuntur studia, quae plausibiliora arbitrantur. Praesentia quippe plures quam futura praeferunt. Illi autem praesentibus, nos futuris militamus. Unde quo praestantior causa, eo debet esse cura totius vitae ornatum attollit modestiam. Non enim mediocre est rebus singulis modum servare, atque impartiri ordinem, in quo vere praelucet illud quod decorum
Abbreviated transcription (Latin):
itaneq agrestem ac rusticam nat᷑am inutem̃.
Cius effigies. formula discipline. forma hones¬
tatis est. habet sane suos seopulos uerec̾clia. non
qͦs ipsa inuehit s quos sepe incuryit. S ne in
in temꝑantium incidamus consorcia. qͥ subspe¬
eie iocumditatis uenenũ infundunt bonis. hi
si assidui sunt et maxime inconuiuio. ludo ae
ioco. eneruant gͣuitatẽ illam uirilem. Caue¬
amus itaq nedum relaxare animũ uolumus.
soluamus omnẽ ar moniam. qͣsi contentũ quen¬
cdam bonor opum. Ususeni eito iunflectt nar

Expanded text:
ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ejus effigies, formula disciplinae, forma honestatis est. quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incidamus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virilem. Caveamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit na
Abbreviated transcription (Latin):
ponimus. gr̃am cam̃ ñ excludimus qr uerecudia
& uultꝰ ipsos solet pudore effundere. gratioresq
reddere. Ut enĩ artifex in mat̾ia cõmodior meliꝰ
opari solet. sic uerecumdia impso quoq corꝑis
decore ꝑsuseminet. Ita tamen ut etiam ipse ñsit af¬
fectatꝰ decor corporis si natͣalis simplex. neglectus
magis quam expeditꝰ. Nonp̃ciosiset albentib ad¬
uitus uestimentis. s cõmunib. Ut honestati uel
necessitati nichil desit. nichil accidat nitori : Uox
ipsa ñremissa. ñ fracta. nichil femineũ sonans.
qualem multi gͣuitatis specie simulare consuert.
s formã quamdam et regulam. acsucin uiri¬
lem reseruans. hoc ẽ enĩ puscͥtudiuẽ uiuendi
tenere conuemientia cuiq sexui et ꝑsone reo¬
Aere. hic or dogestor optimus. hic ornatꝰ adom¬
nemactionẽ accõmodus. S ut molliculũ et in¬
fraetum aut uocis sonũ aut gestum corpis ñ ꝓbo.

Expanded text:
ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit affectatus decor corporis: sed naturalis, simplex, neglectus magis quam expetitus, non pretiosis et albentibus adjutus vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans. Hoc est enim pulchritudinem vivendi tenere, convenientia cuique sexui et personae reddere. Hic ordo gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommodus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo;
Abbreviated transcription (Latin):
usq adfemora erunt. et habebit ea aaron et filii eiꝰ
cum itͣbunt intab̾nacłm destimonii. & cũ accedent
nemoriant᷑. Qͦd ñ nulli nr̃or seruare ad huc ferun¬
tur. pleriq sp̃itali int̾p̃tatione ad cautionẽ uerecũ¬
diȩ et custodiam castitatis dictũ arbitrant᷑. Delec
tauit me diutius in partib demorari uerec̃diȩ
qr ad uos loquebar qͥ aut bona eiꝰ ex uobis recognos¬
nales que annos maxime dõcet. In omni aut̃ ser¬
uandum etate. ut deceat qͦd agas et conueniat. et
quadret sibi ordo uite cue. Unde cullus etiam ordi¬
nem putat in illo decore seruari oportere. idq po¬
sicum dicit informositate ordine. ornatu ad actionẽ
apto. que difficile ait loquendo explicari posse. et
id̾o satis ẽẽ intelligi. Formositatẽ aut̃ cur posuerit
ñ intelligo quamuis ille etiã uires corporis laudet.
Nos certe inpulcͥtudine corporis locũ uͥtutis non

Expanded text:
usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et filii ejus, usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum accedent ne moriantur . Quod nonnulli nostrorum servare adhuc feruntur: plerique spiritali interpretatione ad cautionem verecundiae et custodiam castitatis, dictum arbitrantur. Ctavit me diutius in partibus demorari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui aut bona ejus ex vobis recognosnilesque annos maxime decet. 82. In omni autem servandum aetate, ut deceat quod agas et conveniat, et quadret sibi ordo vitae tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo decore servari oportere: idque positum dicit in formositate, ordine, ornatu ad actionem apto: quae difficile ait loquendo explicari posse, et ideo satis esse intelligi. 83. Formositatem autem cur posuerit, non satis intelligo; quamvis ille etiam vires corporis laudet. Nos certe in pulchritudine corporis locum virtutis non
Abbreviated transcription (Latin):
honorem cireuidamꝰ. Et quȩ in honesta sunt nr̃a
honestatẽ habundantiorem habent. Et enĩ imitati¬
onẽ nat᷑a in dustria auxit gr̃am. qͦd alio loco etiã
altius in t̃pretati sumus. ut ñ solum abscondamꝰ
abocłis. uerũ etiã que abscondenda accepimus
eor indicia ususq menbroꝵ suis appellationib
nucupare in decor putemꝰ. Deniq sicasu aꝑi¬
ant᷑ he partes. confundit᷑ uerec̃dia. Si studio.
inpudentia estimat᷑. Uñ et faiꝰ noe cham offen¬
sam retulit. qr nudatũ uidens patrẽ risit. Q
aut̃ opuerunt patrẽ. acceꝑunt benedictionis grãm.
minueret᷑. Licet plerique se et in lauaero quan¬
cum possunt tegant ne uel illic ubi nudum totũ
corpꝰ huimodi intecta portiosit. Sacerootes qͦq
ueteri more sicut iexodolegimꝰ bracas accipi¬
ebant si c̃ ad moysen dictũ est a dño. Et facies¬
illis bracas lineas ut cegat᷑ turpitudo pudoris alũbis

Expanded text:
honorem circumdamus: et quae inhonesta sunt nostra, honorem circumdamus: et quae inhonesta sunt nostra, honestatem abundantiorem habent . Etenim imitatione naturae industria auxit gratiam. Quod alio loco etiam altius interpretati sumus , ut non solum abscondamus ab oculis, verum etiam quae abscondenda accepimus, eorum indicia ususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, impudentia aestimatur. Unde et filius Noe Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: qui autem operuerunt patrem, acceperunt benedictionis gratiam . minueretur: licet plerique se et in lavacro quantum possunt tegant; ne vel illic ubi nudum totum est corpus, hujusmodi intecta sit portio. 80. Sacerdotes quoque veteri more, sicut in Exodo legimus, brachas accipiebant, sicut ad 23 Mosen dictum est a Domino: Et faciesllis brachas lineas, ut tegatur turpitudo pudoris. A lumbis
Abbreviated transcription (Latin):
so emendauit. itq abscondit corpore. partim do¬
cuit et suasit tegendas. Nonne gͥ ipsa nat᷑a est
magistra uerecumdis. cuiꝰ exemplũ modestia ẽ.¬
hominũ:: Qũa amodo seientie quid deceret appel¬
latã arbitror. id qͦo in hac nr̃i corꝑis fabrica ab¬
ditũ repperit. operuit et cexit. ut ostium illud
quod ex transũso faciendimmi in arca illa noe
iusto dictũ est. inqua uel ecclȩ. uł nr̃i figura ẽ
corporis. ꝑ qͦd ostiũ egerunt᷑ reliqͥe ciboꝵ. Ergo
nature opifex sic nr̃e studint uerecũdie sic
decor alud et honestũ innr̃o custodiuit corꝑe
ut duetꝰ quos dam atq exitus cuniculor nr̃os¬
postergum religaret. atq ab aspecti nr̃o auerteret.
ne purgatio uentris uisum oculor: offenderet. Deqͦ
pulere apłs ait. Qͤ uident᷑ inquit menbra corpo¬
ris infirmiora: necessariora sunt. & que putamꝰ
ignobibora eẽ menbra corꝑis. his habinidantiorem

Expanded text:
so amandavit atque abscondit corpore, partim doso amandavit atque abscondit corpore, partim docuit et suasit tegendas. 78. Nonne igitur ipsa natura est magistra verecundiae? Cujus exemplo modestia hominum quam a modo scientiae quid deceret appellatam arbitror id quod in hac nostri corporis fabrica abditum reperit, operuit et texit; ut ostium illud quod ex transverso faciendum in arca illa Noe justo dictum est ; in qua vel Ecclesiae, vel nostri figura est corporis: per quod ostium egeruntur reliquiae ciborum. Ergo naturae opifex sic nostrae studuit verecundiae, sic decorum illud et honestum in nostro custodivit corpore, ut ductus quosdam atque exitus cuniculorum nostergum relegaret, atque ab aspectu nostro averteret, ne purgatio ventris visum oculorum offenderet. De quo pulchre Apostolus ait: Quae videntur, inquit, membra corporis infirmiora, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, his abundantiorem
Abbreviated transcription (Latin):
diam. S non solum nichil ipsi indecor ioqui.
s ne aurem qͥdẽ debemꝰ huiꝰmodi p̃bere dictis. sic̃
ioseph ne in congrua suȩ audiret uereẽdie ues¬
te fugit relicta. qm̃ quẽ delectat audire. alterũ
loqui ꝓuocat. Intelligere qͦq quod tur pe sit pudoris
mnaximi ẽ. spectare uͦ siqͥd huus modi forcuitu ac¬
cidat. quanti horroris est : Qͦ gͦ inaliis displicet.
numqͥd potest in seipso placere.: Nec ipsa natura nos
docet que ꝑfecte qͥdem om̃s parces nr̃i corꝑis ex plica¬
uit. ut et necessitati consuleret et gr̃am uenustaret.:
S tam̃ eas que decori ad aspectũ forent iuiqͥb for¬
me apex quasi in arce qͣdam locatꝰ. et fieret sua¬
uitas. et uultꝰ species seminaret. oꝑandi que
usus eẽt paratior. obuias atq aꝑtas reliquit. Las
uͦ in qͥb eẽt nat᷑ale obsequiũ uecessitatis uede for¬
me sui p̃berent spec lacłm partim tanqũa in ip¬

Expanded text:
diam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, diam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, sed ne aurem quidem debemus hujusmodi praebere dictis: sicut Joseph ne incongrua suae audiret verecundiae, veste fugit relicta ; quoniam quem delectat audire, alterum loqui provocat. 77. Intelligere quoque quod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi fortuitu accidat, quanti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid potest in se ipso placere? nec ipsa natura nos docet? quae perfecte quidem omnes partes nostri corporis explicavit; ut et necessitati consuleret, et gratiam venustaret. Sed tamen eas quae decorae ad aspectum forent, in quibus formae apex quasi in arce quadam locatus, et figurae suavitas, et 22 vultus specie semineret, operandique usus esset paratior, obvias atque apertas reliquit: eas vero in quibus esset naturalis obsequium necessitatis, ne deforme sui praeberent spectaculum, partim tamquam in ip
Abbreviated transcription (Latin):
festinatiomis necessarie. neuus iuste offensioni¬
est. S non dehis dioo quib rara ꝓꝑario excausa
nascit᷑. s qͥb iugis et continua innatam uertit.
Nec in illis gͦ caniqũa simulacroꝵ effigies ꝓbo.
nec in istis tamꝗͣ excussoꝵ ruinas. Est eciam gͦs¬
sus ꝓbabilis in quo sit species auctoritatis gra¬
uitatisq pondus. tranquillitatis uestigiũ. Ita
cam̃. si studium desit atq affectatio. s notus
sit purus ac simplex. Nichil enĩ fu catũ placet.
Mocum. nat᷑a informet. Siquid sane innat᷑a
uitii est. industa emendet. ut ars desit. non desit
correctio. Qͦd sietiam ista spec tant᷑ altius. quanto
magis cauendũ est neqͥd turpe abore exeat: hoc
enĩ gͣluit᷑ coinqͥnat hominẽ. Non enĩcib inqͥnat
s in iusta obtrectatio. s ũboꝵ obscenitas. hec eti¬
am uulgo pudori sunt. Innr̃o uͦ officio nullũ uer¬
bum quod in honeste cadat. ñ incutiat uerecũ¬

Expanded text:
festinationis necessariae, naevus est justae offensionifestinationis necessariae, naevus est justae offensionis. Sed non de his dico, quibus rara properatio ex causa nascitur: sed quibus jugis et continua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simulacrorum effigies probo, nec in istis tamquam excussorum ruinas. 75. Est etiam gressus probabilis, in quo sit species auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium; ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex; nihil enim fucatum placet. Motum natura informet. Si quid sane in natura vitii est, industria emendet; ut ars desit, non desit correctio. 76. Quod si etiam ista spectantur altius, quanto magis cavendum est ne quid turpe ore exeat; hoc enim graviter coinquinat hominem. Non enim cibus coinquinat, sed injusta obtrectatio, sed verborum obscoenitas. Haec etiam vulgo pudori sunt. In nostro vero officio nullum verbum quod inhoneste cadat, non incutiat verecun
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ dedeceret. Alterum quoq cum inclero
lut quodam in solentis incessus ũbere ocłos feri¬
ret in eos. id que dixi. Cum redderet᷑ pꝰ offens am
iuneri hoc solũ excepi nec fefellit sententia. Ut̃q
enĩ ab eccła recessit. ut qualis incessu ꝓdebatur
talis ꝑfidia animi demonstraret᷑. Na̾m quȩ alt̃
arriane infestinatinationis cemꝑe. fidem de¬
seruit. alt̃ pecunie studio ne iudiciũ subiret sa¬
cerdotale se nr̃m negat. Lucebat in illoꝵs in ces¬
su imago leuitatis species quedam scurrarũ ꝑcusan¬
tium. Sunt etiam qui sensim ambulando imitan¬
tur histrionicos gestus. & quasi quedam fereula
pomparũ et statuarum motꝰ nutantium. ut
quociesc̃q gͣdum transferunt. modulos qͦscdlam
seruare uideant᷑. nec eursim ambulare honestũ¬
arbitror. nsi eum causa exigit alicuius periculi. uł
iusta necessitas. Nlam plerumq festinantes. anhe¬
los. uidemus corquere ora. Eb si causa desit

Expanded text:
plurimum dedeceret: alterum quoque cum in clero plurimum dedeceret: alterum quoque cum in clero lut quodam insolentis incessus verbere oculos feriret meos. Idque dixi, cum redderetur post offensam muneri. Hoc solum excepi, nec fefellit sententia; uterque enim ab Ecclesia recessit, ut qualis incessu prodebatur, talis perfidia animi demonstraretur. Namque alter Arianae infestationis tempore, fidem deseruit: alter pecuniae studio, ne judicium subiret sacerdotale, se nostrum negavit. 21 Lucebat in illorum incessu imago levitatis, species quaedam scurrarum percursantium. 73. Sunt etiam qui sensim ambulando imitantur histrionicos gestus, et quasi quaedam fercula pomparum, et statuarum motus nutantium, ut quotiescumque gradum transferunt, modulos quosdam servare videantur. 74. Nec cursim ambulare honestuarbitror, nisi cum causa exigit alicujus periculi, vel justa necessitas. Nam plerumque festinantes anbelos videmus torquere ora, quibus si causa desit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi usur pans nichil uindicans. et qͦdammͦ intra
uires suas contractior. diues ẽ apuo ãm. aptid quẽ
nemo diues. Diues est mod estia. qr d̾i portio est.
Paulus quoq orationem deferri p̃cepit cũ uereẽ¬
dia et sobrietate. Primã hanc & quasi p̃uiam
uult ẽẽ orationis futurȩ. ut non głetur peccato¬
ris oratio. s quasi colorem obducat pudoris. quo
plus defert uerecũdie de recordatione delicti.
hoc ubiorem mereatur grãm. Et etiam in ipso
motu gestu. incessu. tenenda uerecumdia. habitus
enim mentis. incorꝑis statu cernit᷑. hinc homo cor¬
dis nr̃i ab conditus. aut lenior. aut iactantiar aut
turbidior:. aut contͣ gͣuior. et constantior et purior.
et matur ior estimat᷑. Itaq uox quedam ẽ animi. cor¬
poris motꝰ. Meministis filii quendam amicũ cum
sedulis se uideret᷑ commendare officuis. hoc solo ca¬
men inelerum ame non receptũ. quod gestus eiꝰ

Expanded text:
sibi usurpans, nihil vindicans, et quodammodo intra sibi usurpans, nihil vindicans, et quodammodo intra vires suas contractior, dives est apud Deum, apud quem nemo dives. Dives est modestia, quia portio Dei est. Paulus quoque orationem deferri praecepit cum verecundia et sobrietate. Primam hanc et quasi praeviam vult esse orationis futurae, ut non glorietur peccatoris oratio: sed quasi colore pudoris obducta, quo plus defert verecundiae de recordatione delicti, hoc uberiorem mereatur gratiam . 71. Est etiam in ipso motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantior, et purior, et maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis motus. 72. Meministis, filii, quemdam amicum, cum sedulis se videretur commendare officiis; hoc solo tamen in clerum a me non receptum, quod gestus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ce castitas ipsa cutior est. Bonus enĩ regende cas¬
titatis pudor ẽ comes. qui si p̃tendat & que pͥma
pericła sunt pudicitiam temptari ñ sinat. hic
pͥmus in ipso cognitionis in gressu. qñi matrem
cõmendat legentib. & canꝗͣ testis iocuples. dig¬
nam que adcale munus eligeret᷑ adstruit.
quod ineubicło quod sola quod salutata ab angło cacet. &
moti est in incroitueiꝰ. quod aduirilis sexus speciem
responsum reculit. nisi ubi desuscipienda dm̃ ge¬
neratione cognouit ut qualitatẽ effec̾tus disceret
ñ ut sermonem p̃ferret In ipsa oratione nra. mul¬
tum uerecumdia placet. multum conciliatꝰ apuo
leuare: Ioo uistificat᷑ magis añi iudicio. quamil¬
le fariseus quem deformauit p̃sumptio. Idoq ore¬
mus in incorruptione qͥeti et modesti sp̃s. qͥ est
ante d̃m locuples ut ait petrus. Magnagͥ modes¬
tia. quȩ eum sit etiam sui uiris remissior: nichil

Expanded text:
te castitas ipsa tutior est. Bonus enim regendae caste castitas ipsa tutior est. Bonus enim regendae castitatis pudor est comes: qui si se praetendat ad ea quae prima pericula sunt, pudicitiam temerari non sinat. Hic primus in ipso cognitionis ingressu, Domini matrem commendat legentibus, et tamquam testis locuples, dignam quae ad tale munus eligeretur, astruit: quod in cubiculo, quod sola, quod salutata ab angelo tacet, et mota est in introitu ejus, quod ad virilis sexus speciem responsum retulit, nisi ubi de suscipienda Domini generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, non ut sermonem referret. 70. In ipsa oratione nostra multum verecundia placet, multum conciliat gratialevare? Ideo justificatur magis Domini judicio, quam ille Pharisaeus, quem deformavit praesumptio . Ideoque oremus in incorruptione quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples, ut ait Petrus . Magna igitur modestia, quae cum sit etiam sui juris remissior, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis refulget. ipsum uocis sonum librat modestia
ne cuiusquam offendat aurem uox forcior. Deniq
inipso canendi genere. pͥma disciplina uerec̃dia ẽ
inmo etiam in omni usu loquendi. ut sensim quis
aut psallere aut canere aut postremo loqui incipi¬
at. ut uerecũda pͥncipia cõmendent ꝓcessum. Si
lentium qͦq ipsum in quo ẽ reliquũ uirtutum ocrũ
maximus auctꝰ uerecumdie ẽ. Deniq si aut infan¬
ciȩ putat᷑. aut suꝑbie ꝓbro dat᷑. si uerecũdie laude
ducit᷑. Tacebat inꝑicłis sus anna. et grauius uerec̃oiȩ
quam uite dampnũ putabat. nec arbitrabat᷑ pe¬
riculo pudoris cuendam salutem. Dõ soli loque¬
bat᷑. eui poterit casta uerecũd e loqui. Refugiebat
ora intueri uiroꝵ. Est enim & ioculis uerecum¬
dia. ut nec uidere uiros femina. nec uideri uelit.
neq iuro. qͥsqũa solus. hanc laudem castitaris pu¬
cet. Est enĩ uerec̃dia pudicitie comes. euiꝰ societa¬

Expanded text:
verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. Denique in ipso canendi genere prima disciplina verecundia est: immo etiam in omni usu loquendi; ut sensim quis aut psallere, aut canere, aut postremo loqui incipiat; ut verecunda principia commendent processum. 68. Silentium quoque ipsum, in quo est reliquarum virtutum otium, maximus actus verecundiae est. Denique si aut infantiae putatur aut superbiae, probro datur: si verecundiae, laudi ducitur. Tacebat in periculis Suzanna, et gravius verecundiae, quam vitae damnum putabat, nec arbitrabatur periculo pudoris tuendam salutem. Deo soli loquebatur , cui poterat casta verecundia eloqui: refugiebat ora intueri virorum; est enim et in oculis verecundia, ut nec videre viros femina, nec videri velit. 69. Neque vero quisquam solius hanc laudem 20 castitatis putet. Est enim verecundia pudicitiae comes, cujus societa
Abbreviated transcription (Latin):
he indolis deferens pat̾. usq eo ut adũsus pat̾¬
nam uoluntatẽ nec mortẽ recus aret. Ioseph
quoq eum sõni asset quod sol et luna et stelle ado¬
rarent eum sedulo tamen obsequio deferebat patͥ
castus ita ut ne sermonẽ quidem audire uellet
nisi pudicum. humilis usq adseruitutẽ. uerecũ¬
dus usq ad fugam. paciens usq ad carcerem. re¬
missor inuiriȩ. usq ad remunerationẽ. Cuius
tanta uerec̃dia fuit. ut cump̃hensus amuliere. ues¬
tem inmanib eius fugiens uellet relinquere. quã
uerecumcdiam deponere. Moyses quoq et iere¬
mias electi adño ut oracula ai p̃dicarent ppło
quod petierant ꝑ gr̃am. excusabant ꝑuerecumdiã.¬
Pulera gͥ uirtꝰ est urrec̃die et suauis gr̃a. que ñ so¬
lum infactis. s etiam in ipsis spectat᷑ sermonib.
nemo dum ꝓgͣdiaris ioquendi: neqͥd in decoꝵ
sermo resonet tuus. Speculum enĩ mentis plerũq in

Expanded text:
ahae indoles, deferens patri usque adeo, ut adversus pateahae indoles, deferens patri usque adeo, ut adversus paternam voluntatem nec mortem recusaret . Joseph quoque cum somniasset quod sol et luna et stellae adorarent eum, sedulo tamen obsequio deferebat patri : castus ita ut ne sermonem quidem audire vellet nisi pudicum: humilis usque ad servitutem, verecundus usque ad fugam, patiens usque ad carcerem, remissor injuriae usque ad remunerationem. Cujus tanta verecundia fuit, ut comprehensus a muliere, vestem in manibus ejus fugiens mallet relinquere, quam verecundiam deponere . Moyses quoque et Hieremias electi a Domino, ut oracula Dei praedicarent populo, quod poterant per gratiam, excusabant per verecundiaPulchra igitur virtus est verecundiae, et suavis gratia, quae non solum in factis, sed etiam in ipsis spectatur sermonibus; ne modum progrediaris loquendi, ne quid indecorum sermo resonet tuus. Speculum enim mentis plerumque in
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam meã que gereres ñ ꝑuen̾int. eur tenebas
dona mea. despiciebas manoata mea: Teniq de nu¬
da plitore bec colligere licet. qui et ap̃ss int̾duodecim
electꝰ ẽ. & loculos pecuniarũ quas pauꝑib erogaret
conmissos habelat ne uideret᷑ aut qͣsi in honorus . aut
quasi egenus dñm ꝓdisse. Et ideo ut iustificaretur
ineo dñs. hec enintulit. ut ñ quasi iniuria ex aspe¬
ratris. s. quasi p̃uaricatus gr̃e maioris eẽt offensa ob
miũ sac s glarutso eofficus ad grediam̃ dicere.
que nob̾ abadolesentia spectanda sunt. ut cum
um timorẽ di habere deseruire parentib
honorẽ habere seniorib. castitatẽ cueri. non
asꝑnari humilitatẽ. dilig̾e clem̃tiam acuere¬
cumnidiam que ornam̃to sunt minori etati. Ut
enĩ senib gͣuitas in iuuenib alacͥtas. ita in ad¬
olescentib uerec̃dia. uelut qͣdam dote conien¬
dat᷑ͣ nature. Erat isaac dñm cimens ut pote abͣ¬

Expanded text:
scientiam meam quae gereres non pervenirent: cur tenebas scientiam meam quae gereres non pervenirent: cur tenebas dona mea, despiciebas mandata mea . 64. Denique de Juda proditore haec colligere licet, qui et apostolus inter duodecim electus est, et loculos pecuniarum quas pauperibus erogaret, commissos habebat, ne videretur aut quasi inhonorus, aut quasi egenus Dominum prodidisse. Et ideo ut justificaretur in eo Dominus, haec ei contulit; ut non quasi injuria exasperatus, sed quasi praevaricatus gratiam, majori esset offensae obaemium satis claruit, de Officiis aggrediamur dicere; quae nobis ab adolescentia spectanda sunt, ut cum um timorem Dei habere, deferre parentibus, honorem habere senioribus, castitatem tueri, 19 non aspernari humilitatem, diligere clementiam ac verecundiam, quae ornamento sunt minori aetati. Ut enim in senibus gravitas, in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote commendatur naturae. 66. Erat Isaac Dominum timens, utpote Abr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt posf̾ioris etaris. Perfector corona expecta ut ue¬
nat qͦs ꝑfectũ est. qñ non ꝑspeciem ineniginate s
fieie ad faciem formã ipsam aꝑte ueritatis possis cog¬
nosẽe. Tune qua causa ille diues fuerit quierat in pu
et raptor alieni qua causa potens alius qͣ causa ille
habundau̾it liberis. ille fultꝰ honorib reuel abitur
forcasse. ut dieat᷑ raptori. Oiueseras qua cansa aliena
rapiebas. egestas non conpulit. inopia ñ coegit.
Nonne id̾o ce diuitẽ feci ut excusationẽ habere
ñ possis: Dicat᷑ etiam potenti. Cur ñ ad fuisti ui¬
qdue. orfanis qͦq inuiriam pacientib : Nũqͥd tum
firmus eras e slumqͥd ñ pot̾as subuenire: Iõo te
feci potent̾ẽ ut ñ inferres uiolentiã s repelleres :
ui.salub̾tatẽ corꝑis concessi tͥ. Cur ñ secutꝰ es p̃cepta
mea. famulus m̃s qͥo feci cͥ. aut quid contristaui
te: Nonne ego tͥ lib̾os dedi : honores conculi salu¬
tem donaui. eur me negabas. cur estimabas qͦd ad

Expanded text:
s aetatis. Perfectorum est corona. Exspecta, ut veniat quod perfectum est, quando non per speciem in aenigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua causa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus eras? Numquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Nte, salubritatem corporis concessi tibi; cur non secutus es praecepta mea? Famule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? Nonne ego tibi liberos dedi, honores contuli, salutem donavi; cur me negabas? Cur aestimabas quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
ni obedientẽ p̾buit : Quen enĩ terrȩ suȩ. cognati¬
mulcebat suoꝵ suauitas. s imꝑii celestis et remune¬
rationis et̃nȩ considãtio inouebat ampliꝰ. Non¬
ne considabat itxorem in becillem ad labores tene¬
ram adiuiur ias clecoram ad incentiuam in solen¬
tiãmi sine sũmo ñ posse duci ꝑiculo: & cam̃ subire
om̃ia quã excusare. consultius diuidicauit. de¬
inde eum desceudet inegyptũ. monuit ut dicẽt¬

Expanded text:
ni obedientem praebuit? Quem enim terrae suae, cognatini obedientem praebuit? Quem enim terrae suae, cognatimulcebat suorum suavitas, sed imperii coelestis 30 et remunerationis aeternae consideratio movebat amplius. Nonne considerabat uxorem imbecillem ad labores, teneram ad injurias, decoram ad incentiva insolentium, sine summo non posse duci periculo? Et tamen subire omnia, quam excusare consultius dijudicavit. Deinde cum descenderet in Aegyptum, monuit ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
Ñrelicetent᷑. hoc enĩ solũmꝰ possunt officia nr̃a
illi decore conuenire. Si enim ad petitus ration
obediat. facile id qͦd deceat in om̃ib officiis con¬
seruari potest. De inde ne maiori studio quamres
ipsa ẽ que suscipit᷑ uel minorem aut paruam¬
magno anibitu suscepisse aut magna inferiorem
quasi fundam̃tũ ẽ omĩũ. ut adpecitꝰ rationi pare¬
at. Scd̾m et terciĩ est. idẽ hoc ẽ in utroq modera¬
tio. Uaeat enĩ apud nos speciei lib̾alisq pulcͥtudo
habet᷑ dignitatis contemplatio. Seqͥt᷑ de ordine
rerum et de oportunitate tempoꝵ. ac ꝑhoc tria
sunt. Qͤ uideamus utrum in aliquoscõr consũ¬
inata possimus doce. Pͥmum ipse pat̾ abraham qͥ
ad magist̾ium future successionis informatꝰ et in¬
structus ẽ. iussus exire de t̾ra sua et de cognatione
sua. et de domo patͥs sui. nonne multiplicate neces¬
sictidinis p̃strictus affectu. tam̃ ad petitum. ratio¬

Expanded text:
non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari potest. Deinde ne majore studio quam res ipsa est quae suscipitur, vel minore: aut parvammagno ambitu suscepisse, aut magnam inferiore quasi fundamentum est omnium, ut appetitus rationi pareat: secundum et tertium idem est, hoc est, in utroque moderatio. Vacat enim apud nos speciei liberalis, quae pulchritudo habetur, et dignitatis contemplatio. Sequitur de ordine rerum, et de opportunitate temporum. Ac per hoc tria sunt, quae videamus utrum in aliquo sanctorum consummata possimus docere. 107. Primum ipse pater Abraham, qui ad magisterium futurae successionis informatus et instructus est, jussus, exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplicatae necessitudinis praestrictus affectu, tamen appetitum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
eandi disciplina. Nam licet int̾dum honesta ioca
esui auia sint. cam̃ abecełastica aboirent regula:
usur pare possumus: Cauendum enĩ etiam in fabu¬
lis ne infiectant gͣuitatẽ seuerioris ꝓposit. Ue
uobis quir idetis. qꝙ flebitis añsait. et nosridendi
marer iam reqͥrunis. ut hic ridentes illic fieamus :
Nonsolũ pfusos. si omñsetiam iocos declinandos ar¬
bitroi insi forte pienũ gͣuitatis &e gr̃e sermonẽ esse
sunoecor ẽ. Nam deuoce quidioquar: Quam
simiplicem et puramẽẽ satis arbitror: canoram aut̃
et̃. Mature ẽ nonin dustriȩ. Sit sane distiuctap¬
nuntiationis modo et plena suĩ uirilis. ut agres¬
teni ac subrusticam fugiat sonũ. ñ ut trimuin
adferbet scenicum. s misticum seruet de ratione
dicendi satis dictũ puto. ninc de actione inte qͥs
congruat considemus. Tria aut̃ in hoc genere
spectanda cernimꝰ. Unum ut rationi ad petitꝰ

Expanded text:
candi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca candi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; usurpare possumus? 103. Cavenda enim etiam in fabulis, ne inflectant gravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitror; nisi forte plenum suavitatis et gratiae sermonem esseum est. 104. Nam de voce quid loquar, quam simplicem et puram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum servet. CAPUT dicendi satis dictum puto, nunc de actione vitae quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
aut cupiditatis nr̃e. aut ignauiȩ aliqua expͥmamꝰ.
indicia. Sit gͥ sermo huiusmodi de scͥpturis maxi¬
me. Qͥo enĩ magis nos oportet loqui quam de conũ¬
satione optima ad ortatione obseruationis discipline
custodia habeat capud eiꝰ rationẽ et finis modum.
Increm̃tum gr̃ȩ habeat ñ offentionis. Tractatus qͦ
de doctna fidei de magist̾io continentiȩ. de discep¬
tationis iusticia. ad hortatione diligentiȩ ñ uus
semꝑ. s ut se dedit lecho nob̾ et arripiendusest.
et ꝓ ut possumꝰ ꝓsequendꝰ. Neq nimiũ ꝓlixus. neq
cito in t̾ruptus neq uel fastidium derelinquat uel
desidiam pdat atq incuriam. Oratio pura simplex
Ailucida: atq m anifesta. plena gͣuitatis et ponoe¬
ris. Non affectata elegantia. s non int̾missa gr̃a.¬
Multa p̃cerea de ratione dicendi dant p̃cepta
seculares u̾ i. quȩ nob̾ p̃tereunda arbiti.x. ut de io¬

Expanded text:
aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia. 100. Sit igitur sermo hujusmodi de Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam de conversatione optima, adhortatione observationis, disciplinae custodia. Habeat caput ejus rationem et finis modum. incrementum gratiae, habeat naevum offensionis? 101. Tractatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de disceptatione justitiae, adhortatione diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lectio, nobis et arripiendus est, et prout possumus, prosequendus: neque nimium prolixus, neque cito interruptus; ne vel fastidium derelinquat, vel desidiam prodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intermissa graMulta praeterea de ratione dicendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jo
Abbreviated transcription (Latin):
cludat reialiemiꝰ affectꝰ. s ratio qͥd honestati con¬
ueniat ex aminet. Et qm̃ ad conseruationẽ deco¬
ris spectare diximꝰ ut sciamꝰ infactis dictisue. Eͥ
modus pͥor aut ordo. loquendi. quam faciendi ẽ.
Sermo induo diuidit᷑. Inconloqͥum familiare. et
uitractatum disceptationẽq fidei atq iusticiȩ.
In utroq seruandum nesit aliqua ꝑt̾batio. si tan¬
quam mitis et placidus & benẽuolentiȩ plenus.
& gr̃e sine ulla sermo ducat᷑ contumelia. Ibsit ꝑti¬
nax infamiliari sermone contentio. Questiones enĩ ma¬
gis excitare inanes. quam utilitatis aliquid affer¬
re solet. disceptatio sine ira. suauitas sine a maritu¬
dine sit. Monitio sine asꝑitate. hortatio sine offensi¬
one. Et sicut inomni actu uite idcauere debemus
ne rationem nimius animi motꝰ excludat. s tene¬
amiuis consilii locũ. ita etiam insermone formulã
eam teneri conuenit. ne aut ira excitet᷑ aut odiũ.

Expanded text:
cludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honestati concludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honestati conveniat, examinet. 99. Et quoniam ad conservationem decori 28 spectare diximus, ut sciamus in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne au
Abbreviated transcription (Latin):
tnet qua qͥ urbem capit.qr ira eti ami fortes de¬
cipit. Cauere gͥ debemꝰ ne inꝑcurbationes pͥus
incidamus. qũa animos nr̃os ratio c̃õponat.¬
Framinat enĩ mentẽ plerũq aut ira. aut dolor aut for¬
mido mortis. et inpiuso ꝑcelit ictu. Id̾o p̾uenire
puleriam ẽ es gitatione que uoluendo mentẽ exerceat.
ne repentims excicet᷑ cõmotionib si uigo quodam ua¬
pionis et habenis astricta mitescat. Sunt aut gem¬
onui: alteri ad petitus. Non confusi. s disereti et dis¬
pares. Cogitationes uerum exquirere. et qssi emole¬
le muñis habent. ad petitꝰ ad aliquid agendũ in pes¬
un atꝙ excitat. Ittaq ipso gen̾e nate suȩ et cogitati¬
onis tranqͥllitatem sedationes infundunt . et. aope¬
titus mocũ agendi exeutit. Ita gͦ informati sumus
ut bonar ũ berum subeat animũ cogitatio adpetit
ratiom obtemꝑet: Si uere ut illud decorũ custodia¬
mus animũ uolumus intendere. ne rationẽ ex¬

Expanded text:
tinet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes detinet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes decipit. 97. Cavere igitur debemus, ne in perturbationes prius incidamus, quam animos nostros ratio componatexanimat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescat. CAPUT Xionum, alteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque ipso genere naturae suae et cogitationes tranquillitatem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitatio: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ. quod abstudio uindicte reuocat᷑. Forte iam
turb̾atꝰ in ira qͥd dixerit. Qͥs dabit mͥ pennassiẽ
columbe. et uolabo et requiescam. Illi adiracũdiã
rat irascimini et nolite peccare. Moralis magis¬
ter qui nat᷑alem affectum inflectendum ma¬
gistratione doct̾ne. qũa extir pandum noue¬
rit moralia dic̃. hoc ẽ irascimini. ubi culpa ẽ cui
irasci debeatis. Non potest enĩ fieri ut ũ rerum
indignitate moueam᷑. Auoquin. ñ uirtꝰ. s lenti¬
tudo et remissio uidicat᷑. Irascumnigͦ. ita ut
aculpa abstineatis. Uelsic. Si irascunini nolite
peccare. s uincite ratione irac̃aiam. uelcerte
sic. Su rascimim uob̾ irasciminiqͥa cõmoti estiᷤ
et ñ peccabitis. Qͥ enĩ sibi irascit᷑ qr cito motꝰ est
desinit irasci alteri. Qͥ aut̃ iuilt irã suã uistã
ꝓbare. plus infłamat᷑. et cito in culpã suã cadit.
Meliorẽ aut̃ sed̾m salomonem qͥ iracũdiã con¬

Expanded text:
venientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. 95. Jam venientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. 95. Jam quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracundiam rat: Irascimini, et nolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam con
Abbreviated transcription (Latin):
ñceneas. in aliciam ñ exerceas. om̃ia ate innocen¬
ter pficiscant᷑. non consideres quid ab alus inte re¬
ferat᷑. Locum tuum serua. simplicitatẽ et pu¬
ritatẽ cui pectoris custodi. Noli respondere ira¬
to adiracumdiã eiꝰ siue inprudenti admpru¬
dentiam. Cito culpa. culpam exeitit. Si lapideᷤᷤ
teras. non ne ignis erumpit .: ferunt gentiles ut
inmaus om̃ia u̾bis excollere solent. archite ceren¬
tiam dictum philosophi quod ad uillicũ suũ dixe¬
rit. O te infelicem que ad flictarem. nisi iratus
eẽm. S iani dauid et armatã dexc̾am in in digna¬
tionẽ comp̃sserat. & quanto plusẽ. ñ remaledice¬
re quam non uindicare. et bellatores ad ũsus na¬
bal ad ultionẽ paratos abigail dep̃catione reuo¬
cauerat. Unide adu̾timus cempestiuis quoq int̾¬
cessionib ñ solum ce cdere nos. s etam delectari.
ꝯportere. Cousq ant̃ delectatꝰ ẽ. ut benediceret inter¬

Expanded text:
non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocennon teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos, Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret inter