comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ercepto quod ꝑat̃ ht̃ filium nec ẽ filiꝰ
⁊ filius ht̃ prẽm nec ẽ pat᷑. ⁊ sic eẽ
innatura frium. ut qui hab ⁊ hoc
sit quod ht̃. ⁊ totũ quod ibi est unũ
eẽ. unam uitam eẽ. que modo non
st̃amus. nec fastidium lectori ingera¬
mus. Si gͦ ꝓͥetates ibi sunt. singła
eoꝵ ẽ id in quo ẽ. ⁊ unñ eadem q ui¬
ta singule sunt. fatem᷑ gͦ ⁊ ꝓpͥetates¬

Expanded text:
excepto quod Pater habet Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
c̾urrit legisse unũ deũ trium ꝑsonaꝵ
uł tres ꝑsonas unius dei. quod ĩdeo fũ¬
to scõs doctores uitasse ne ita forte
acciperetur in diuinis psonis ut acci¬
pitur. cum de creaturis simłie quid
dicitur. dicit᷑.ni dieens deus abrahã.
ꝓsucis. ⁊ iacob. ⁊. deus om̃ĩs coeatute.
q uod utiq dicitꝰ pp̃ p̾ncipium crencõ
nis. uł gracie priuilegium ⁊ cre¬
ature subieccõnem uł seruitutem.
dum gͦ intrinitade nichil sit creatũ
uł seruiens uł subiectũ. nõ admsit fi¬
des intunitate talem locucõnis mod̾¬

Expanded text:
currit legisse, unum Deum trium personarum, vel tres personas unius Dei. Quod ideo puto sanctos doctores vitasse, ne ita forte acciperetur in divinis personis, ut accipitur cum de creaturis simile quid dicitur. Dicitur enim Abraham, Isaac et Jacob, et Deus omnis creaturae. Quod utnis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis mod
Abbreviated transcription (Latin):
una dei eefĩcia ꝓat̃nitatem ge ⁊ siliacõ¬
nem. quomodo gͦ dicunt pͣrẽm eẽ. huis
atq alus argimĩtoꝵ acculeis utunt
in sue otpinionis assc̾ccõnẽ ut u̾itatis for¬
mam disserent.

Expanded text:
ia paternitatem esse et filianem, quomodo ergo dicunt esse Deum? His atque aliis argumentorum aculeis utuntur in suae opinionis assertionem, ut veritatis formam dissecent.
Abbreviated transcription (Latin):
hilarii respondeod In mensum ẽ quod
exigitur ⁊ ingr̃ hñsibile. extͣ significãdiã
hermonis ẽ. egͣ sensus incentõnem. none¬
nunciatur. nõ atingitur. nõ tetietur.
u̾boꝵ sig̃o anciam rei ipũis natuta ꝯsu¬
mit. sensus ꝯtemplacõnẽ ĩn ꝑspicabiletatñ
obscecat. intesligñcie capacitatem qud fine
nullo ꝯtinetur excedit. michi g ͦ iabes ẽ
in sensu. in intelłigñcia stupor ẽ. In sermi one¬
irero nõ iam infirmitatem s silenoinm ꝯfi¬
tebor. ꝑiculosum nimis ẽ de reb tantis ac
tam recunditis aliquid ultra ꝑscriptum ce¬
leste ꝓferte. ut ultra p̃finitõtiem dei sermo
D deoͣ sit. formasidei  c̾ta ẽ. nõ gͦ add¬
endũ ẽ s modus ꝯstituendus audatĩe quic¬
quid ultra queritur nõ intelligitur.
instinctu diabolice fraud ulencie excita¬
ta nõ dum quiescit s in tanta rem̃ qõne
addit. N pat̃nitas ⁊ filiacõ in deo siue
in diuma eeñcia sunt. eadem gͥ res sibi p̃r

Expanded text:
Hilarius: Immensum est, quod exigitur, et incomprehensibile; extra significanciam sermonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; um significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo continetur, excedit. Michi ergo labes est in sensu, in intelligencia stupor, in sermone non iam infirmitatem, sed silencium confitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis et tantum reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem dei sermo de deo sit. Forma dei certa est; non ergo addendum est, sed modus constituendus audacie; quicquit ultra queritur, non intelligitur. instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo re
Abbreviated transcription (Latin):
d naturam gͦ rerũ crencuraꝵ respicie¬
us inquiti sion idem ẽ natura quod patẽ¬
res subiciens exempla de ipĩt cienturis. Inde
ostendens etoris ẽẽ submensura crentuta.⁊
metiri creatorem addit ⁊ scd̃m hoc non id̾
ẽ deus ⁊ quod dei ẽ. ac si drẽt. si adiustar cͥ¬
at᷑aꝵ de creatore sentis. cog̃is fateri q nõ
idem ẽ deus ⁊ quod dei ẽ. quod diõt impium
est. tum spũs dei deus sit. s dei filius deus
Sit. nõ gͦ scd̾ta corporales modos ut in ead̾
sene subdit accipienda sunt hec que de
deo dir̃r. nͥ enacuans oppiuonẽ eoꝵ qui ita
putant aliud eẽ deum ⁊ aliud quod dei ẽ.
aliud q naturam dei ⁊̃ remi nature. ut ẽ ĩ
creaturis aꝑte docet nẽ aliud eẽ dm̃ ⁊ que¬
hua surit ita ut insint illi. sic dicens. hõ
aut aliquid ei simł e cum alicubi erit a
alicubi sit. deus aut̃ ramease uirtutis ui¬
uens potoitas que nusam nõ assit nec deuit

Expanded text:
d naturam ergo rerum creatarum respiciens, inquit: Non idem est natura quod res naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fateri quia non idem est Deus et quod Dei est; quod dicere impium est, cum Spiritus Dei Deus sit, et Dei Filius st. Non ergo secundum corporales modos, ut in eadem subdit serie, accipienda sunt haec quae de Deo dicuntur; ubi evacuans opinionem eorum qui ita putant aliud Deum esse et aliud quod Dei est, aliudque naturam Dei et rem naturae, ut est in creaturis, apesua sunt, ita ut insint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, aalicubi sit. Deus autem immensae virtutis, vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit
Abbreviated transcription (Latin):
subseqñt᷑ .n. in eadem serie ostendit in spũ
dei aliqñ sig̃cari preĩ ut cum dicit᷑. spũs isa. ln¬
dnĩ suꝑ mer aliqũ sigoari filium ut cum di¬
cit᷑. in spũ dei eicio demonia. nature sue po¬
testate de demones eicere demonstrans. aliqũ
om̃em carnẽ. quod dicit ꝯsũmatũ fuisse. cũ

Expanded text:
ndit in Spiritu Dei aliquando significari Patrem, ut cum dicitur: Spiritus ni super me; aliquando significari Filium, ut cum dicitur: In Spiritu Dei ejicio daemonia, naturae suae potestate se daemones ejicere demonstrans; aliquanomnem carnem. Quod dicit consummatum fuisse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
muenis spm̃ rem nature dici pris ⁊ filii
⁊ eundẽ dici ẽẽ naturam dei. ubi dict᷑
te ͤ nõ ita distingũndum ẽ int̾ nat᷑am
⁊ rem nature sicut inreb cͤatis. quisut
ait hylariꝰ ꝯꝑacõ trenoꝵ ad eum nbła ẽ

Expanded text:
um rem naturae dici Patris et Filii; et eumdem dici esse naturam Dei, ubi dicitute non ita distinguendum est inter naturam et rem naturae, sicut in rebus creatis, quia, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
tas filii nõ sit deus uł eẽncia diuina.
cum . n. dicit eo quod deus ẽ substancia
ẽ. si quod pat̃ ẽ substancie nõ ẽ. aꝑte
inquiutit ostendi id tẽ substanciam
quo
deus ẽ. Id uero quod pat̃ est
nec ẽẽ substanciam. Item
cum ait. pat̃ nõ illud ẽ qd̾
est. ostendit eum nõ et̃ prem̃
eo quo substancia ẽ. Nõ .n.
simplicit᷑ dixit pat̃ nõ est
illud quod ẽ. s ait cum pat᷑ est non il
lud est quod ẽ. sig̃cant quo pat̃ est
non ẽẽ illud quo est .i. eenĩciam. hec
illi ita exponentes sua ꝯmenta sim¬
plicib ⁊ in cantis ũa uideri faciunt
dicens .n. eo quo deus ẽ substinicia ẽ
s quod pat̃ ẽ substuncie non ẽ. hoc¬

Expanded text:
tas Filii non sit Deus vel essentia divina. Cum enim dicit, eo quod Deus est, substantia est, sed quod Pater est substantia non est, aperte inquiunt ostendi id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod substantia est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, significans quo Pater est non esse illud quo est, id est, essentiam. Haec illi ita exponentes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faciunt. Dicens enim: Eo quod Deus est, substantia est, sed quod Pat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filium stñ ꝑsonaꝵ ꝯfusione. si nli
iquiunt en eeñcia que pat᷑ ẽ filius ẽ.
Idem scbi pat̃ ẽ ⁊ filius. si hanc rem dicis
eẽ prem̃. ⁊ aliam quars quam dicas eẽ
filium. si uero aliam nõ quesietis s ean¬
ita ut non recipiunt u̾nam diuinitatis na¬
turam ⁊ simplicem tres eẽ ꝑsonas.
d quod testimonio hylarii de¬
fendere nitunt᷑ qui in uii.

Expanded text:
 Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamita ut non recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. dque testimonio Hilarii defen
Abbreviated transcription (Latin):
hoo sac̾menti natintas ut ꝯpleaact᷑
infe ⁊ nom̃ ⁊ naturam ⁊ potestatẽ
qr natiuitas nõ potest nõ eẽ ea na¬
tura uñ nascatur flius. Idem inui.
Natiutas ꝓpͥetas ẽ. ueritas ẽ. Idem ĩ
naciuitas sit incelligñda eẽ intiat¬
ura dei. Sup᷑ ⁊̃ dicit. quod ꝓpͥum pr̃is

Expanded text:
hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest esse ea natura unde nascitur Filius. Idem, in 6: Nativitas proprietas est, veritas est. Idem, in nativitas sit intelligenda esse in natura Dei. Supra enim dixit quod proprium Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea cõsiderari oꝑtet
utrum om̃es angłi enudem or¬
legio suꝑiorũ ip̃is ⁊̃ dignior eccitit
qui alis ȩcceldacicores crenti fuãnt.
Eo quo ꝑtipit  quod si ꝑstitiss mordine

Expanded text:
rea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem orlegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant.  quo percipitur quod si perstitisset, in ordine
Abbreviated transcription (Latin):
inforrae espitacitate disterentes gͣ¬
duc bant sic̃ illi qui ꝑstitecunt.
inferiores conditi sunt. supiores qͥ
natura mag̃ subtiles ⁊ sagioncia ã¬
plius ꝑspicaces. Inferiores qui minꝰ
Subciles ⁊ intelligãcia muius ꝑseicates
fci sunt. has aut̃ iusibiles difseren¬
cias mninsibłum solus ilie ponderare¬

Expanded text:
acitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille ponderare
Abbreviated transcription (Latin):
ciaise. de ord ine nãcq suyiori lucsfer
ille fuit quo nullus dignior cõditus.¬
apłs . n. pͥncipatus ⁊ potestates tenebra¬
rum harum nominat ostendeas deci¬
dirub Alis cecidisse. qui cum in malis
mĩtenum ẽxccant nõ tã peutus
nõib ordinũ suorũ pͥuati sunt.s nẽ
uidetur illud posse stare nõ .n. tũs
caritate ardebant. nes sapiencia polle¬
bant. neq in eis deuc sedebat Si .n. heo
hũissẽt nõ cocidissent non gͦ tunc
ad quad dicimus. qr ante casuma quo¬
buradnon erant illi ordines. quia nõ¬
Uura hebebant dona in quorura¬
ticipacõtud conueniunt. Si quibidã
cadentib abas aposita sunt. ensqqͥ
ceciderunt collata fuissent eadero
dona si pbtitifsent. Ideoq seretuta
dicit de suagłls ordinib aliquos ce¬
cidisse. nõ qr fuuidnt u ordinib ⁊

Expanded text:
cidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditusam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc Ad quod dicimus quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, no
Abbreviated transcription (Latin):
re de beat. s quidauid ironĩt ian¬
imũ illic rapiat᷑ quo dilect̾onis ĩ¬
pecus currit idiligere dm̃ pp̃ se mo¬
dus est diligendi dm̃ oisunt isti du¬
o modi diligendi deuurait quibdã
splatet.

Expanded text:
beat; sed quidquid venerit in animum, illuc rapiatur quo dilectionis impetus currit. Et diligere Deum propter se, modus est diligendi Deum, et sunt isti duo modi diligendi Deum, ut quibusdam placet.
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore nũquid diceudũ ẽ nõ po¬
tuit iudam suscitꝗte in mente potu¬
it. quidẽ s noliut. Shus auctoritatibe¬
multisqr alus aꝑte docet᷑ qd̾ dens multa
homines iustificate.⁊ m̃ quisquis du¬
bitat eum posse. potest gͦ deus ali¬
ud facere quã facit. ⁊ sĩ aliud facere¬
T alus ip̃e nõ eẽt. ⁊ potest aliud
uelle qmͣ uult. ⁊ tñ eius uoluntas
nec alia neꝯ noua÷ neo mutabilis a¬

Expanded text:
in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. His auctoritatibualiisque multis aperte docetur quod Deus multa homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec mutabilis a
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ facere nisi quod rõ ẽ eum fac̃e.
intelligas eum nõ pesse face̾ ni¬
si ea que rõnabilia sunt. ⁊ ea que.
si fierent rõnabilia eẽnt. uerus e̾ sensus.
si aut̃ intelligas eum nõ posse. facere
alia rõnabilia ⁊ bona nsi ea que uult¬
⁊ facit. falsus s̃ intellectus.
tem aliud adiungunt dice¬
potest gͥ facere quod nõ p̃souut. ⁊ si p

Expanded text:
ere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicepotest ergo facer
Abbreviated transcription (Latin):
Ernc illud
Mrestat discuciendũ. ntrũ meluis Al ͦ¬
aliqͥd deus possit facere quam facit.
fecit deus nõ potes meuora succie: qr st
poss facere meliora ⁊ nõ faceret inundus

Expanded text:
nc illud restat discutiendum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus
Abbreviated transcription (Latin):
tures que si facte. fuissent erissent
apud eos qui nõ fu̾ant credicuri. timo
non latebit quod nunc later. nec utiq¬
deus iniulte tioluit saluos fieri cum ꝑ¬
ossent. salui eẽ s uellet. tunc in csa¬
tissima sap̃ie ince̾ udebit  quod nunt
gnicõne nideat ꝰ ͦ qmͣ certa ⁊ ĩnuit abi¬

Expanded text:
issent, egissent apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc gnitione videat
Abbreviated transcription (Latin):
gare prẽm meum. ⁊ exhibebit mi
⁊ pat᷑ exhibere quod nõ exhibebat.
uoluntas multa pot̃ facere que nec
uult nec facit. potuit . ii faceie. ut¬
.xii. legionet angłoꝵ pugnatent co
illos qui xpm ceperunt. Icem in eodẽ .xi.cͦ.¬

Expanded text:
hibebit mihet Patrem exhibere, quod non exhibuit. voluntas multa potest facere, quae nec vult nec facit. Potuit enim, ut duodecim legiones pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
genuit qm̃ meliorẽ se gñare nõ po¬
cuit tuchil al. deo melius debuit equa¬
lem. si .n. uoluit. ⁊ nõ potuit infiriꝰ
ẽi si potuit. ⁊ noluit inuidus. ex quo ꝯfi¬
citut equalem genuisse filiũ. asił uolũt
dicere. qd̃ si potost deus rem meliorẽ fa¬
cere qmͣ facit inuidus ẽ. s nõ uali hiꝰ
simłituduus induccõ. qr silium genuit
de substancia sua. Ideoq si poss gigñe

Expanded text:
niam meliorem se generare non potuit -- nihil enim deo melius -- debuit aequalem. Si enim uoluit et non potuit, infirmus est. Si potuit et noluit, inuidus est. rmatur aequalem genuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substan
Abbreviated transcription (Latin):
michi iudetur hoc u̾bum deb nenenũ
ht̃ multiplicem .ti. ⁊ inuolutam ten
pecit qui nõ ẽ debitor nobis młi forte
ex ꝓmisso. Nlos nero ei debitores et su¬
uius ex ꝯmilso. ut aut̾ uenenũ ena¬
cuetur distingne u̾bi sensus. nõ pot̃
deut facere nisi quod d .i. nisi quod

Expanded text:
enenum habet. Multiplicem enim et involutam continet petit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex commisso. Ut autem venenum evacuetur, distingue verbi sensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, id
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ potencia ͤ uoluntas.s. ip̃e deus qui nõ¬
potencia. uł potãcia uoluntate. nechac
auccoritare negatꝰ ᷑ deum pła posse
qm uelle. qr pła sunt subiͨta euis po¬
tencis qmͣ uoluntati fateam᷑ gͦ dm̃¬

Expanded text:
voluntas, scilicet ipse Deus, qui potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta ejus potentiae quam voluntati. Fateamur
Abbreviated transcription (Latin):
re aliquid ip̃e qr iuilt illud. si aut̃
dicatur. nõ potest nisi quod deberet.
.i.nõ potest insi illud quod si face¬
ret ei bñ ꝯuenitet ⁊ uerũ t̃. ¶ad¬
aut dimitcit nsi obtima ⁊ rõnabi¬
li causa hcet nobis occulta sit. sid̾¬
que fecit uł dimittit. B̾o enĩ ꝑe¬
nes eum ẽ qua itia facit ⁊ illa¬
uens. p̃t̃ quã nõ potest aliqiuidͤ fu¬
cete uł dimitcere. Illa gͦ manẽ¬
te nõ fotest quod facit dimitt̃e n
quod dimittit facers. ⁊ ꝓta nõ por̃
facere nisi quod faciti ⁊ ad hoc
er̃ q ͣ Facit cunta que facitͤ dimi¬
icit ea que dimittit. u̾um quidẽ
ẽ qr in eo uoluntas ẽ eqtussima
ꝑ roctislima qͥuã facit ⁊ dimitat
que uult. c  quã facere nõ pot̃ nec p̃t̃
eam facere pot᷑.Hec utiq cont᷑ eam fa¬
ceret nec p̃t̾ eam. si que fac̃ dimut¬
eret uł que dinutat faceret. s eadẽ
mairente tõne ⁊ cã alia potuit faõe
⁊ ista dimitt̃t. licet gͦ rõ sit penes
enm qua alia facit illia dinutit. po¬

Expanded text:
ia vult illud. Si autem dicatur, non potest nisi quod debet, id est, non potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Adaut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secuquae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit nens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, po
Abbreviated transcription (Latin):
potea facere nsi quod iusticia sua exig̃
s nõ exigit euis iusticia ut faciat᷑ młi
qͣuod facit. nõ g ͦ potest fac̃e nisi quod
facit enadẽq iusticia exigit ut id nõ
faciat quod nõ facit nõ aut̃ pot̃ fac̃e
cpnt  insticiam suam. Nõ gͥ potest ali

Expanded text:
potest facere, nisi quod justitia ejus exigit. At non exigit ejus justitia ut faciat, nisi quod facit. Non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit, ut id non faciat, quod non facit: Non autem potest facere contra justitiam suam. Non igitur eorum ali
Abbreviated transcription (Latin):
fieri quod nõ possit fac̃ẽ ꝑ se uł ꝑ
nõ possit. ⁊ om̃e quod nult fieri
uult. se posse. s nõ om̃e quod uult se
posse nust fieri. si .n. uellet ⁊ fieret.
qr uoluntati eus nichil resiste potest.

Expanded text:
fieri quod non possit facere per se, venon possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil resistere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
cest aliud faccie quã facit. nec melius
facere id quod fecit nec aliquod pmitr̃s de
hus que facit. Istam qr suam osp̾imonem
ueris simłib argnm̃tis causis q cõmen¬
ticiis nes non ⁊ sacrarũ anccoritatũ¬

Expanded text:
Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamque primam suam opinionem verisimilibus argumentis, causisque commentitiis, necnon et sacrarum auctoritatu
Abbreviated transcription (Latin):
il diest. omĩpotens nõ dicit quid
om̃ia possit ⁊c̃. tam amule  gña¬
lit̃ accepit omĩa. ut ⁊̃ mala in
omĩa que ꝯuenit ei posse simłit̃
c̃ dicit. Non̾ ob aliud ueracit᷑ dici¬
ult potest. nõ negat eum posse
t᷑ ea que nõ uult. s adũsum il¬
los qui dicebant dm̃ multa eẽ¬
uelle que nõ pot̾at. affirmat᷑ eũ¬

Expanded text:
i dicit: Omnipotens non dicitur quod omnia possit, etc., tam ample et generaliter accepit omnia, ut etiam mala incomnia quae convenit ei posse. Similiter cum dicit - Non ob aliud veraciter diciult potest; non negat eum posse etiam ea quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
de orm̃ipotñcia dei agñdũ E. ubi pͥma
ꝯlideracõ occurut quõ nere deus dicat᷑
om̃ipotens. an qr omia possit. au tm̃qr
ea possit que uult. qd̃ .n. deus ꝯm̃ĩa po¬
ssit plurib austoritatib ꝓbat ͤ ait .ti.
ab̃. in li qõnũ net̃is ac noue legis
Omĩa quidem pocest deus. s nõ fagit nͥ¬

Expanded text:
de omnipotentia Dei agendum est, ubi prima consideratio occurrit, quomodo vere Deus dicatur omnipotens; an quia omnia possit, an tantum quia ea possit quae vult. Quod enim Deus omnia possit, pluribus auctoritatibus comprobatur. Ait enim Aug., in lib. Quaest. veteris ac novae legis: Omnia quidem potest Deus, s
Abbreviated transcription (Latin):
at nã quod fut ᷑um ebat simo. nunc p̃¬
t̃itũ ẽ. Ideo u̾ba ꝯmutanda sunt ad ips¬
um designãdũ. sic̃ diu̾sis tempil Ioquẽ¬
ces eandem diem modo ꝑ hoc̃ ad u̾biũ
cras designauimus dũ adhut fitum
etti modo ꝓ hodig dũ p̃sens ẽ. m̾ ꝑ heri dũ

Expanded text:
et. Nam quod tunc futurum erat, nunc praeteritum est. Ideoque verba commutanda sunt ad ipsum designandum. Sicut diversis temporibus loquentes, eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura est; modo per hodie dum praesens est; modo per heri, dum
Abbreviated transcription (Latin):
salsũ dicis. Iusticia .n. aei ip̃ius equissi¬
ma uoluntas accipit  qualit̃ accipit
incroeas. exponens nõ possȩ inquit se da¬
xit quod sine dubio potuit ꝑ potũciam
s nõ pot̾at ꝑ iusticiam. qiͣ pot̃at qui¬
dem s nõ uosebat. ⁊ illa uoluntas in
sta eit. si nͦ ꝑ hec u̾ba intelligas eñ
nõ posse sac̃e nisi quod illud si fioret
iustioie eiũs ꝯuenitet. uerũ dicis. siłir¬
R
distingue illud. nõ pot̃ facere quod iusti¬
facere id quod ip̃e qui ẽ sũma iusticia
nõ uult facere. falsum E. si aut̃ int
id quod iusicie eius ꝯuenire nõ pof¬

Expanded text:
ustitia enim ipsius Dei aequissima voluntas accipitur: qualiter accipit introeas, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voigis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicis. Similitr distingue illud: Non potest facere quod sua jfacere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere, falsum est. Si autem his id quod justitiae ejus convenire non po
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illud quod si faceret bonum eet
erunt. nec bene fuint uł fient quia
nusquã fient¶ Item quod scod̃o ꝓpositũ
fuit. nõ potest facere nili quod iusticia
exigit ⁊ nõ pot̃ id facere quod iusticia
sua exigit ut nõ fiat dñis qr exaccõ¬
nis ubũ de deo ꝯgrue nõ dicitͣ neo ppͥe¬

Expanded text:
nisi illud quod si faceret bonum et jerunt, nec bene fiunt, nec fient quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat. Dicimus quia exactionis verbum de Deo congrue non dicitur, nec p
Abbreviated transcription (Latin):
quid quid nult. ĩ caue quõ incelligas
ilt se posse. an quidquid iuilt fa¬
cere. an quidquid nuit fieri.ssi i
dicas ideo omipotentẽ uocari qr
potest quid quid uult se posse gͦ ⁊

Expanded text:
quicquid vult. Sed cave quomodo intelligas: lt se posse, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem vocari, quia potest quicquid vult se posse; ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
ed sunt alia quedam que deus nu¬
llatenus facere pot̾ ut peccata.
nõ .n. potest mentiri. nõ pocest pe¬
crare. s nõ ideo omĩpotencie dei
in aliquo dethit  uł derogat ᷑ͦ si pͤ¬
care nõ posse dicit᷑ qr nõ eẽt hoc
potencie s infirmitatis. si .n. hoc
poss om̃ipocũs nõ eẽt. Nõ gͥ inpo¬
trcie s potencie ꝓpputandũ ẽ
ẽ nõ posse menciri. sunt it que¬
dam que in alus reb potencie de¬
putanda sunt malus uero minime

Expanded text:
d sunt alia quaedam quae Deus nullatenus facere potest, ut peccata, non enim potest mentiri, non potest peccare. Sed non ideo omnipotentiae Dei in aliquo detrahitur vel derogatur, si peccare non posse dicitur, quia non esset hoc potentiae sed infirmitatis. Si enim hoc posset, omnipotens non esset, non ergo impotentiae, sed potentiae imputandum est, est non posse mentiri. Sunt enim quaedam quae in aliis rebus potentiae deputanda sunt, in aliis vero mi
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ semꝑ hũit ⁊ ht̃ ⁊ habebat ⁊ habebit.
Cad hoo aut̃ opponit᷑ ita. olimi squt hũc
homĩem nascitatũ qui natus Ẽ. modo nõ
scit eum nasciturũ. scunt gͦ aliquid quod
modo nõ scit. Item scunt mundũ eẽ ta¬
ndũ. modo nõ scit sum er̃ fun eẽ cre¬
andñ. abquid gͦ scuut quod modo nõ sat.¬

Expanded text:
t habebit. Ad hoc autem opponitur ita: Olim scivit hunc hominem nasciturum qui natus est, modo non scit eum nasciturum, scivit ergo aliquid quod modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non s
Abbreviated transcription (Latin):
lomodo saluare nos potu̾it qm
ꝑ mortem suam. s ꝙ ꝑ alidm hosu¬
am nõ potuit nob̾ aꝑiri regni ad-¬
itus ꝯifi salus nr̃a ꝑ  mortem inu-¬
geniti cuiꝰ tanta fuit ut dcm̃
est hũilitas ⁊ patisuti. ut eiꝰ m̾ico
pãtec credentib in eũ aditꝰ regmi.
Magna gͦ in morte ungeniti p̾
Sũim ꝑ õtifitis. hñs qui ad ciui¬
tatem resugii cõsug̃ant Sec̾e ad

Expanded text:
lio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in mortsummi pontificis his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad
Abbreviated transcription (Latin):
intute diaboli. Incid̾amꝰ enĩ inpͥntipẽ
huꝰ scłi qui sed unͣt adã ⁊ seruũ fe¬
cit. cepit ꝙ nos qͣi imaculos possid̾e
S ueuit redemptor nnuftus est decep¬
tor. Et quid fecit redmptor captiua¬
tori nro  tetendit ei muapulã crucẽ
suam posuit ei qͣi escam sanguntẽ
suũ. Ille aũ sangumẽ fudit nõ debi¬
corisꝑ quid. recessit a debitorib .rab¬
ti oĩb. Ille quippe ad hoc sanguntem
sinm fudit ut prcã nuã deleret. uñ gͦ
diabolus nos cenebat. delecũ est sangͥ¬
ne redemptoris. nõ enĩ cenebat nos nͥ¬

Expanded text:
te diaboli. Incideramus enim in principem hujus seculi, qui seduxit Adam, et servum fecit, coepitque nos quasi vernaculos possidere; sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam crucem suam; posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem suum fudit, non debitoris, per quod recessit a debitoribus. Ille quippe ad hoc sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo nos diabolus tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos, n
Abbreviated transcription (Latin):
ut moriendo diabelũ uinͤets
matsasto nõ iuste s molẽt᷑ hõ ei tol¬
li uideretur. qui se illi spõte subre
in eo sit. qui eum aꝑcrĩs mimiĩe fa-¬
ciat. S enĩ ꝑse hõ eẽt. uł angłs in hoĩe
faole peccaret. cũ ut ramq nat᷑ am
ꝑse ꝯstet cetidule. Io dĩ filiꝰ hõĩcm pas¬
sibibem sũpsit. in quo ⁊ mortẽ gusta¬

Expanded text:
ut moriendo diabolum vinceret. t, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui se illi sponte subjecin eo sit; qui eum a peccatis immunem faciat. Si enim per se homo esset, ve angelus in homine, facile peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Ideo Dei Filius hominem passibilem sumpsit, in quo et morte
Abbreviated transcription (Latin):
Sine m̃ito passõnis. qr ꝑ passõnem
nil sibi m̃uit ꝙ uõ añ per uirtutẽ
ureruerit. de eũ mortis et palsõiuis
o quid gͦ uoluit patrimorisi
mortem obediendi. ⁊ sã tue lib̾atõ¬
nis acbĩtudinis. Meruit enĩ nob̾
ꝑ mortis ac passioius tolłantiam ꝙꝓ

Expanded text:
sine merito passionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod non ante per virtutes meruerit. 5. De causa mortis et passionis Ad quid ergo voluit pati et mori, si mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis tolerantiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
sepius p̃cedit res s acͣment̃ qͣm sacͣmentũ irm.
s nec hos in ꝯueniens est. nã ⁊ in aliis sacͣmentt̃
q̃ efficiunt ꝙ sigurant hoc sepe contingit. Qlͥ dã
aut̃ dñt ext̃iorem pnĩam ⁊ int̾irẽ esse sacm̃tũ.
uec du o sacmenta s. unũ. ut sp̃es panis ⁊ uini

Expanded text:
saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed u
Abbreviated transcription (Latin):
ad unctõnem sc̃ĩficat᷑ eͥsma uocatur. s illud so¬
lum quod miscet᷑ cũ balsamo quo capita rrgũ
⁊ pontificũ ungunt᷑. quo ⁊̃ baptizatos sacdos
ꝯt᷑ mandos ungit in fronte. ¶ Est ⁊ alia unc¬
cio qua catetumini ⁊ neophiti ungunt᷑ ĩ p̾tore
⁊ ints capusas ĩ ꝑceptõne bapĩ. Tcia uͦ unictõ est

Expanded text:
ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdo manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Ba
Abbreviated transcription (Latin):
dam nõ ent aliquis lis̾ nisi apcc̃o lib̾atus eͥ
iustine cepent seruus. ⁊ ipã biẜa est uera
lib̾tas pp̃ toc̃te fcĩ letitiam. simmul ⁊pia
seruitus pp̃ p̾cepti obedientiam. est alia
lw̾tas nõ uera male seruituti ad iũcta.
qis est ad malũ fairend̾ ubi rõ dissẽ¬
tit auoluntate iudicans nõ eẽ facirnd

Expanded text:
s liber, nisi a peccato liberatus, esse justitiae coepit servus; et ipsa est vera libertas, propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus, propter praecepti obedientiam. Est alia libertas non vera, malae servituti adjuncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queni utrum singłi angłi singłis
horãib an inus płib ꝯ custodiam uł¬
ad exdeccicium deputatus sit ss cum electi
tot sint quot ⁊ boni angłi suit. plures cõ¬
stat et̃ om̃s simul bonos ⁊ tualos homẽc
quam boni angłi sint. ⁊ cuta tot sitit e¬
lecti quot angłi bon ⁊ angłi boni płet
sint quam mali. ples q sint homines ma¬
li quam boni non ÷ ambiguum płet ẽẽ
bonos hominties. quam sint mali angłi.
⁊ plures eẽ malos homines quam srnt
mal angłr uł bom angłi.

Expanded text:
Solet autem quaeri utrum singuli angeli singulis hominibus, an unus pluribus ad custodiam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures esse bonos homines quam sint mali angeli, et plures esse malos homines quam sint mali angeli vel boni angeli.
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃a quẽ int̃ta nas̃cunt᷑ suie anutnalia¬
die atboret uł herbe ⁊ simłia. ab humore
incipiunt formati atq nuttiri. hus omtũb
uocabulis uocata ÷̃ illa infornis mat̾ia uic
recĩcognita hotis uocabulis insinuaret᷑
inꝑiciorib ⁊ non uno tm̃. Nam si uno tm̃
sig̃ caretur uocabulo hoc eẽ putaretur ꝙ
consueuerãt homines millo uocabulo intt¬
llgere sub huis gͦ noĩb sig̃cata ÷ illa ma

Expanded text:
quia omnia quae in terra nascuntur sive animaliaive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo nominibus significata est
Abbreviated transcription (Latin):
brenuit̃ rescondonis dicinaus llam pͥmã
mat᷑iata non ieo dc̃am foit inforatietu.
quad nullam oĩo formã hũerit. quia nõ
aliqͥd oporeum tale exsteie potes qus
ałłara hãt fcemã. s ato nõ absurde infor¬
iuem appłłari posse dicimus. qr in
cõfusione ⁊ ꝑruxtione quadara sb̾¬
sistens nõdumꝰ pulctam aꝑcamq ł
distiunctam recexat formam qualen.
iodo cecnimꝰ. facta ⁊ gͦ illa mat᷑ia
in forma cõfusionis ãte formam¬
dispõnis. In forma cõfusionis pͥus
omũa corporalia mat̾ialit᷑ simul
⁊ semł sunt çccata. poso moduta
informa disꝑõnis sex dieb d oi
dinata. Eoce absolutũ ÷ quods
mo indiscuisione ꝓ̃citum fuitit¬

Expanded text:
am primam materiam non ideo dictam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formamdispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo in discussione propositum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
S dla mat᷑ia substit̃it. ⁊ quantũ inab¬
ticudicie porrigebatur. a quod nich
tencie asseentes dr̃is quod illa pͣ¬
ma retũ om̃ium molet qñ coeata ÷
ibidem ad eẽ uidet ᷑ ꝓ diusse. uͥ nunc
formata consistit. eratq p̃retiũ hoc e
dara nebule opansis. ita in uolutũ¬
erat ut asꝑatete nõ poss quod fuit.
lla uero tria in una ꝑ maixtione cõfu

Expanded text:
illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hoc elsdam nebulae oppansis ita involutum ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
cerum que iñ future etant sĩ rafirmitatẽ
famuleat ꝑuuloꝵ qui minus ydonei suns
imusibła comshendert. ⁊ tunc erant teneb
te .s. lucis abseacia. nõ. si cenebre alquid
surit s slla lucis absencia. sicut sil enci
nõ ÷ aliqua res. S ubi sonus nõ ÷ silencũ
dicit̾ur. ⁊ nudicas nõ aliqua res ⁊̃. s moor¬
pore uͥ regum̃tũ nẽ ẽ tuditas dicitur

Expanded text:
erum quae inde futurae erant, propter infirmitatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est nuditas dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dei ⁊ abthana excellent᷑ scrudati
su̾nt. suꝑ hoc quasi adu̾sa scriesisse udent᷑.
Alu quiden tradidunt omĩa simul in ma¬
teria ⁊ forma fiuisst creata. quod ad. sen¬
atq alserruerunt ut primũ materia ru¬
disꝰ atq informis. iuiꝵ elementorura ꝯ¬
paixtionem atq cõfusionemm teneas cre¬
ata sit post modũ uera ꝑ int̃ ualla sex di¬
eriroa qx illa mat̃ia perum corporalium
gñã sunt formata scd̃m spẽs ꝓpͥrias. Quã

Expanded text:
 arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. senac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informis, quatuor elementorum commixtionem atque confusionem tenens, creata sit. Postmodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium genera sint formata secundum species proprias. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
st dic̾ta sufficiant. Numc suꝑ¬
⁊ de aliarũ quoq recũ crencõner g
dipue de oꝑto sex dierim⁊ distnt¬
cõne non aulla in medium ꝓferce.
cura deus in sapiencia sua angłlcos
sicut ostendit sup memorata seus¬
tura peñ que dicit in pͥnc̃ipio d̾in

Expanded text:
ciant. Nunc superest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicossicut ostendit supradicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eundem locum epłe dicens. Nou latuit
anglas maistenium regni oelorum. quod o¬
portuno tempore reuelatũ ÷ ꝙ salute
nostra. Illis gͦ ascłis itnotuit supra
menpratũ mist̃um. quia omĩs preatu¬
ra nõ ante secula s a secłis ÷̃. atten¬
de leccor. quia udentꝰ ͦ dissentite in hac
sentencia illustres doctores. Ideoq ut
om̃ẽ repugnancia de medio tollat᷑
ut illis angłis qui maioris dignitatis
sunt ⁊ ꝑ quoꝵ mĩsterium illa nuncla¬
ta sunt ex ꝑte cognita a sccłis fuisse
ut poce familiarib ⁊ nũciis. illic uͦ
qui minoris dignitatis sunt inco¬
gnita extitise dicamius usꝗ quo im¬

Expanded text:
 eumdem locum Epistolae dicens: Non latuit angelos mysterium regni coelorum, quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollaturut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo im
Abbreviated transcription (Latin):
angłi in u̾bo de omĩa sciunt ante¬
quam fiant. s neo om̃es nec omĩa
rania sciunt. uidetur dr̃e quod
omĩa sciant angłi. ⁊ tuchi sit qd̃
uesdiant. s accipiondũ ⁊ hoc oslnt
quorũ cognicõ bm faat cognicõ¬
nem. ut sunt ea que ad mift̃ira

Expanded text:
Angeli in Verbo Dei omnia sciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia mnia sciunt? Ubi videtur dicere quod omnia sciant angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
turi sunt quari ab ipã confirmacõ
ue ꝑceperunt. Ita ⁊̃ dicunt᷑ in cari¬
tate nõn ꝓfecise post iduarinadõ¬
nem. quia eoium saritas post ea nõ
÷ aucra. ÷ sic dñt eos nõ ꝓfecisse
in merits . s. quantũ ad urai merendi.
s quantũ ad num̃um meritoꝵ. płua
eam bona fecerunt postea quara
tuno nõ fecerant. s eorũ caritas ex
qua illa ꝓcesserunt nõ ÷ aucta. ex
qua daĩ meruerunt ante qmͣ ista ad¬
dercutꝰ ͦ quantũ pꝰen hiis adiectis.
Illud uero quod auii suꝑuis dicunt

Expanded text:
sunt quam ab ipsa confirmatione perceperunt. Ita etiam dicunt eos in charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii superius dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tempore siuis diu̾sis temporib Ideo aut̃ di¬
cimius eodem tertore uł diusit teraporibi.
quia iudetꝰ quib̾dam quod omnet hominet
qui fiunt in aliquo terapore singuli sing
ulos habere possunt bonos uł malos. qr
licet maior num̃us sit hominũ compu¬
tatis in uniũ om̃ib qui fuecunt ⁊ sunt
⁊ futuri suntr quara angłorũ. sacã q
homines de cedentid o̾minib suocedirnt
⁊ Ideo numquã simul sunt in hac uita.
angłi uero niunqni decedutit s simał
omnes sirat. ẽẽ potest ut singłi homi¬
nũ dura in hac uita sunt singulos hãnt
angłos bonos uł malos ad custodiam

Expanded text:
re, sive diversis temporibus. Ideo autem dicimus eodem tempore vel diversis temporibus, quia videtur quibusdam quod omnes homines qui sunt simul in aliquo tempore, singuli singulos angelos habere possint, bonos vel malos; quia licet major sit numerus hominum, computatis in unum omnibus qui fuerunt, et sunt, et futuri sunt, quam angelorum, tamen quia homines decedentibus hominibus succedunt, et ideo nunquam simul sunt in hac vita, angeli vero nunquam decedunt, sed simul omnes sunt, ideo esse potest ut singuli hominum dum in hac vita sunt, singulos habeant angelos bonos vel malos ad sui custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
Angłm sibi deputatũ siug płib singłm desti¬
natus sit siuie uni singłat᷑. Siec ÷ mitandum
unum angłm plurib hom̃ib ad custodiara
deputari cum uni homĩ płiã custodia Rpu¬
tetur: ita ⁊ eorũ quis suum dicatꝰ habere

Expanded text:
angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatur habere
Abbreviated transcription (Latin):
teterea illud cõsiderari e eͣꝑ datt ⁊¬
oportet. utrum angłi boni iumerito
uł in p̃mio ꝓfidiant us ad iudicium. quod in
meritis ꝓficiatit in utroq atq cotidie mag̃
Lac magis m̃eantur quibdama uidetꝰ ex eo
quod cotidie hominũ utilitatib deseriuunt
eorum qr ꝓfectib student. quib ⁊̃ nichilomiꝰ¬

Expanded text:
eterea illud considerari oportet, utrum angeli boni in praemio vel in merito proficiant usque ad judicium. Quod in meritis proficiant atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque profectibus student. Quibus etiam nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sui custodiata deplitatũ. Iniquiens itn.
magna dignitas aĩaꝵ est. U utia q̃q hãt ab orcu
natiuitatis in custodiam sui angłm delegatũ.
¶ ub̾. qͦq dicit qd̃ quisq uñ botiũ angłm sibi
ad custodiam deputatũ.  imũ malũ ad exerti¬
cium hab. Sum .ni. om̃s arigłi boni nostrũ
bonũ uelint cõiterq saluti om̃ium studẽãt.
ille tam̃ qui deputritꝰ est qͥcui ad custodiam¬

Expanded text:
 deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit quod quisque bonum angelum sibi ad custodiam deputatum, et unum malum ad exercitium habet. Cum enim omnes angeli boni nostrum bonum velint, communiterque saluti omnium studeant, ille tamen qui deputatus est alicui ad custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quorq sciendũ ÷ quod angłi
bori deputati sunt ad custodiam
hominũ ita ut quis electorũ hẽat
angłm ad sui efectũ atq custodiũ
spũaltir delegatum. Unde in
dalo ꝓhibens ait. angłi eoium sẽ¬
per uident faciera patris. Angloc
dicit crum eẽ quib ad custodiã
deputati sirat suꝵ quema locũ Iesx

Expanded text:
Illud quoque sciendum est, quod angeli boni deputati sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad sui profectum atque custodiam specialiter delegatum. Unde in dalo prohibens ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
et tronos ita creatori deo assistere
quodꝰ set̃iora nõ eccunt. Inferiores ã¬
tres sint̃ ad extenora hatti. tres uero
medios int̃ utrosq cg̃fistere nõ modo
digrutate uł loco s ⁊̃ officio. quia
p̃crptũ diumũ a supiorib accipiunt
⁊ defitunt ad inferidiet. Ideo quia cũ
sup̃mi mediis. ⁊ medsi urus. atq hic

Expanded text:
creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et med
Abbreviated transcription (Latin):
głra qui missus ÷ ad isaiam ut
mundaret ⁊ incenderet labia qħe
fuisse de oidine infecior̃. s idto di¬
ctus ÷ fore de seraghim quia ue¬
tuebat intendee ⁊ ꝯsur̃e delicta

Expanded text:
gelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et incenderet labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat incendere et consumere delicta
Abbreviated transcription (Latin):
eam ⁊ obsequia ex e nobis iupensa me¬
rent  bentitudinem ꝓficiunt. ⁊ ip̃a eade᷑
 p̃miũ quia ea beati sunt. Anc
in cognitõne ac ꝑ hoc inbeatitudiem̃. tẽ¬
stimoniis scõrum coufirmant. dicit . n. ysai
cͦ. as ex ꝑsona angłoꝵ xp̃i ascendentis magni

Expanded text:
eam et obsequia ex ea nobis impensa merentur, et in beatitudine proficiunt; et ipsa eadem est praemium, quia ea beati sunt. 5. Ain cognitione, ac per hoc in beatitudine, testimoniis sanctorum confirmant. Dicit enim Isaias, c. 63, ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
pigeat cõfiteri. dem in eodem. utͥq
ne dei filius ab eis quiͣ gr̃a filii st̃
quadam ꝓpͥetate discretus de ulła sub̃a
sit an de aliqͣ. nõ dico inquis de ułta ne
dicam de nichilo. gͦ de aliqua sub̾c est.
quero de qua.si nõ de pr̃ĩs sub̾a est. ali¬
am quere. s aliam nõ inuenis. pr̃is a¬
gnosce sbãm. ⁊ filium cũ pr̃e homo¬
usion cõfitere.Item in eodem. cõfiteer
deum prẽm oĩo incoruptibilit̃ reun¬
isse. s quod est ip̃e genusse . Item di¬
natus est dei filius aut de nlła. si de nlla gͦ
de nichilo. quod uos iam nõ diciris. si u̾o
de aliqua. nec tam̃ de pr̃is subã. nõ
est nerus filius si u̾o de pr̃is sub̃a.u

Expanded text:
pigeat confiteri. Idem in eodem: Utique  iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Diantia est natus Dei Filius, aut de nulla; si de nulla, ergo de nihilo, quod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec tamen de Patris substantia, non est verus Filius; si vero de Patris substantia,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missis
filiũ geniũt. uel quod filius sit genitꝰ
⁊ quod pat̃ id quod ipe genuit. id aut̃ ꝙ
ex hoc sensu dicta post᷑ accipi. nat᷑n coet̃¬
subiciens ⁊ quod dix̾̃at qͣi explanans. dic¬
to.n. nat᷑a coet̃na de deo est addidit. Nõ¬
. est aliud filius qmͣ illu᷑ de quo est .i.

Expanded text:
missis Filium genuerit, et quod Filius sit genituset quod Pater id quod ipse est genuit. Id autem qex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaetesubjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam illud de quo est, id
Abbreviated transcription (Latin):
nitus deo semel de sua tiat᷑a sine mñi¬
tio genuit filiũ deura sibi equalem.
⁊ eadem qua ipẽ nat᷑ałt etermis est di¬
inate coet̃nũ.¶Ecre hic dicit ag̾. fi¬
lium gemtñ de nat᷑a᷑ pr̃is. est ant̃ u

Expanded text:
nitus Deo, semel de sua natura sine tio genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem qua ipse naturaliter aeternus est, divinitate coaeternum. Ecce hic dicit Aug. Filium genitum de natura Patris. Est