comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mane redemptionis inte recondere. quas ñiudes ocu¬
lo fidei ꝑdito: Unde scͥptum ẽ. Qui manducat ⁊bibit
corpꝰ ⁊sanguinẽ dñi indigne : iudiciũ sibi manducat.
et bibit. Nam ille manducat indigne: qͥ manducat
sine fide. quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur Est gͦ hic panis
uitȩ ȩt̾nȩ. ñ his quidẽ qui tantũ ore sumunt: s his qͥ
etiam mente: ñ qui premit dente. s qui tangit fide.
fide me tange. crede me adpatiẽ ascendisse. idẽ me
eẽ equalem patri. Et calicem salutis ꝑpetuȩ. Quod
diximus depane: ide pot̾ dici decalice. Et quod dictũ

Expanded text:
manae redemptionis in te recondere, quas non vides ocumanae redemptionis in te recondere, quas non vides oculo fidei perdito? Unde scriptum est: Qui manducat et bibit corpus et sanguinem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit . Nam ille manducat indigne qui manducat sine fide quae per dilectionem operatur. Est ergo hic panis vitae aeternae, non iis quidem qui tantum ore sumunt, sed iis qui etiam mente, non qui premunt dente, sed qui tangunt fide. Fide me tange, crede ad Patrem me ascendisse, id est me esse aequalem Patri. Et calicem salutis perpetuae. Quod diximus de pane, idem potest dici de calice. Et quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
altari. debet ẽẽ candidissimus: in quo nullus possit
inspici ne uus. ut hoc appareat infigura. q p̃dicat᷑ desub̾ia
⁊ ĩmacła. Panẽ uitȩ et̾nȩ. Cũ panẽ audis ne putes eẽ qͥfu̾at añ b̃ndictio¬
nẽ. Ne decipiaris demutata substantia: ꝓpt̾ eand̾e¬
spẽm. Prius erat panis: mͦ non ẽ panis s sola caro. S: p¬
nẽ dix̃ qͣsi diceret cibũ: sicut scriptũ ẽ. Egosum panis
uiius. Et. panẽ angłoꝵ manducauit homo. Quomͦ
panis uitȩ ȩt̾nȩ. qui sumit᷑ amultis ad dãpnationẽ:
huiꝰ panis uirtus. fides ẽ quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. Est enĩ
et panis: misteriũ fidei. sicut decalice dictum ẽ. Sũptꝰ
gͦ sine side ñ proficit. Nam si hic panis ẽ misteriũ fidĩ
idẽ occultũ quod sola cernit᷑ fide: quid ꝓdest sine fide
sumi. quod sine fide ñcernit᷑ : Oculũ ꝑdidisti: quid
ceco ꝓsunt in archadiuitie Quid ꝓdest diuitias hu¬

Expanded text:
altari debet esse candidissimus, et in quo nulla possit altari debet esse candidissimus, et in quo nulla possit inspici macula, ut hoc appareat in figura quod praedicatur de substaet immaculata. Panem vitae aeternae. Cum panem audis, ne putes esse qui fuerat ante benedictionem, ne decipiaris mutata substantia. Prius erat panis, modo non est panis, sed sola caro. Sed panem dixit, quasi diceret cibum, sicut scriptum est: Ego sum panis vivus . Et, panem angelorum manducavit homo . Quomodo est panis vitae aeternae, qui sumitur a multis ad damnationem? Hujus panis virtus, fides est, quae per dilectionem operatur . Est enim et panis mysterium fidei, sicut de calice dictum est. Sumptus ergo sine fide, non proficit. Nam si hic panis est mysterium fidei, id est occultum, quod sola cernitur fide, quid prodest sine fide sumi quod sine fide non cernitur? Oculum perdidisti, quid caeco prosunt in arca divitiae? Quid prodest divitias hu
Abbreviated transcription (Latin):
sine culpa uixit. inmundo. Ideo immaculata. Nata qͥdẽ
ẽ de humana carne: s sine conditione ꝓpagationis
humanȩ. Ideo immaculata. Est sine uim de scã urrgi¬
ne concepta.: ideo immaculata. Est concepta sine hu¬
mano corpore: sola uirtute diuina. Ideo immaculata.
Non enĩpot̾ mnitiũ habere culpabile. opusqd̾ solus ae
fecit ⁊ ñ alius. Ideo immaculata. hominisenĩ qͥ sine
humana administratione solo deo auctore creatus ẽ.
quamuis demassa peccãtriee exoediũ: nom possumus
culpare. nisi ddeo peccatũ uelimꝰ adscribere. ideo imo¬
culata. Tam̃ depura un pura ab om̃i peccato uugine
credit᷑ conceptꝰ et natꝰ. Ideo immaculata. Exquo enĩ
angelica salutatione audiuit gr̃a plena credit᷑ purifica¬
ta fide. et reliquũ uitȩ custode scõ sp̃u uixisse sine om̃i
culpa. Ab immaculata gͦ. sũpta ẽ hȩc hostia. Ideo upsa
immaculata. Ex hoc loco admonem᷑. qd̃ panis appositꝰ

Expanded text:
sine culpa vixit in mundo, ideo immaculata. Nata quidem sine culpa vixit in mundo, ideo immaculata. Nata quidem est de humana carne, sed sine conditione propagationis humanae, ideo immaculata. Est sine viro de sancta Virgine concepta, ideo immaculata. Est concepta sine humano opere, sola virtute divina, ideo immaculata. Non enim potest initium habere culpabile opus quod solus Deus fecit et non alius, ideo immaculata. Hominis enim initium, qui sine humana administratione, solo Deo auctore creatus est quamvis de massa peccatrice non possumus culpare, nisi Deo peccatum velimus ascribere, ideo immaculata. Tamen de pura ab omni peccato virgine, creditur conceptus et natus, ideo immaculata. Ex quo enim angelica salutatione audivit: Gratia plena , creditur purificata fide etiam reliquum vitae, custode Spiritu sancto, vixisse sine omni culpa. Ab immaculata ergo sumpta est haec hostia, ideo et ipsa immaculata. Et hoc loco admonemur quod panis appositus
Abbreviated transcription (Latin):
mi ñ potest consumit᷑ ⁊ incorrupta manet. Teritiu. et
e illesa frangit᷑ et integra ẽ. hec hostia caro ẽ. ⁊ n̾carna¬
us. s in contaminata lux. et ideo pura. Corpus ẽ et ñcor¬
poralis. s spualelum̃: et ideo pura. Pura mundans pu¬
ra purificans. Pura quia diuina: purior luce corporea.
hostiam scãm. hostiȩ ueteres erant quid̾e scẽ . ẜ ñ ꝑse
erant. ⁊ ideo minus sc̃ẽ: ista ꝑfecta. uideo plene scã. Iile
dimittebant peccatũ unius ppłi: ista tollit peccata to¬
tius mundi. In illis erat tantũ remissio: inhac autẽ ẽ
p̃cium plenũ. ⁊ ꝑfecta redemptio. Ille impetrabant ue¬
niã debiti. sine solutione. hec reddit debitũ plena recõ¬
pensatione. Ideo hec plene et ꝑfecte scã: ille scẽ s minꝰ
⁊ imꝑfecte. Hostiam immaculatã. Ioẽ sine om̃i macu¬
laculpae. utpote concepta ⁊ nata sine peccato. ideinde

Expanded text:
mi non potest. Consumitur, et incorrupta manet. Teritur, et mi non potest. Consumitur, et incorrupta manet. Teritur, et est illaesa. Frangitur, et integra est. Haec hostia caro est, non carnalis, sed incontaminata lux, et ideo pura. Corpus est, et non corporalis, sed spirituale lumen, et ideo pura. Pura mundans, pura purificans; pura, quia divina, purior luce corporea. Hostiam sanctam. Hostiae veteres erant quidem sanctae, sed nonerant, et ideo minus sanctae; ista perfecta, et ideo plene sancta. Illae dimittebant peccatum unius; ista tollit peccata totius mundi. In illis tantum erat remissio; in hac autem est pretium plenum et perfecta redemptio. Illae impetrabant veniam debiti sine solutione, haec reddit debitum, plena recompensatione. Ideo haec plene et perfecte sancta, illae sanctae, sed minus et imperfecte. Hostiam immaculatam. Id est sine omni macula culpae; utpote concepta et nata sine peccato, et deinde
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. qd̾ depossibilitate iam ꝓdiit adactũ: qd̾ iam possi¬
aetur acceptũ. Corpui gͦ i sanguis axpi: sunt dona adeo
nobis parata. Dona sunt quȩ utilit̾ dari possunt. Dona
st̃ nr̃a. s. incȩlo collocata inxp̃o. Data uero: quando fiun
nobis. de creatura panis et uini. Data qñ sumimꝰ inalta¬
ti qñ reficim᷑ inde sensualit̾. Dona incelo. data interra.
Dona apud dm̃ in xp̃o.data suꝑ altare in sacramento.
Dona incȩlo nuda ⁊ aꝑta. data in altari tecta sensibilib
et occulta tam̃ hic. ⁊ ibi et eadem et uera. Hostiam pu¬
ram. Antiq ueteris legis hostiȩ de irrationabilib ani¬
masib carnales erant. squalorib spurticie carnalis ni¬
doribq plene: et dentiũ contricione infeces et sterora
redacte. hec aut̾ hostia pura ẽ: quia quainius caro uera sit.
et sanguis: tam̃ spũalis ẽ ⁊ incorrupta. Diuidit᷑ i consu¬

Expanded text:
latum, quod de possibilitate jam prodiit ad actum, quod jam possilatum, quod de possibilitate jam prodiit ad actum, quod jam possidetur. Corpus ergo et sanguis Christi sunt dona a Deo nobis parata. Dona sunt, quae utiliter dari possunt. Dona sunt vera, sed in coelo collocata in Christo. Data vero, quando fiunt nobis de creatura panis et vini; data quando sumimus in altari, quando reficimur inde sensualiter. Dona, in coelo; data, in terra. Dona, apud Deum in Christo; data, super altare in sacramento. Dona, in coelo nuda et aperta; data, in altari, tecta sensibilibus et occultata: tamen hic et ibi, ea vera. Hostiam puram. Antea veteris legis hostiae de irrationalibus animalibus carnales erant, squaloribus spurcitiae carnalibus, nidoribusque plenae, et dentium contritione in faeces et stercora redactae. Haec autem hostia pura est, quia, quamvis caro vera sit et sanguis, tamen spiritualis est et incorrupta. Dividitur, et consu
Abbreviated transcription (Latin):
et falsos xp̃ianos. hȩc quotienscumq feceritis in mei
memoriã facietis. Nam sine hac memoria. ñconficim
cramenta xp̃i. Uis fieri xp̃icorpus et sanguinẽ. Appone
dixit ⁊ facta sunt mandauit et creata sunt. Sine dubio
fit increatura: quod xp̃i sermo dicit decreatura. Estenĩ
omip̃s sermotuus ogenitor. fĩt gͦ sermone xp̃i corpus et
sanguis xp̃i. Quȩ quotiens uerbo potenti confecta sumin
mortẽ domini donec ueniat memoramꝰ. Et ne subhis
misterus. bec memoria refugiat a nobis. subiungit. Uude
acceptos. officio huiꝰ sacrificii deseruimus: uel scam soli¬
tarios hic inp̃senti ministramͦ. S et plebs tua scã.Quȩ
ꝓueneratione huiꝰ sacrificisi hic ẽ inp̃senti deuote collec¬
ta. uel scd̃m solitarios. inunitate ȩccłiȩ fidelit̾ ubiꝙ iii¬
datis. Donũ ẽ ado andũ. etiã siñdetur paratũ. donũ ẽ ꝗs
dari potest. Datum uͦ qd in alt̾ius possessionẽ ẽ iam trais¬

Expanded text:
et falsos Christianos. Haec quotiescunque feceritis, in mei et falsos Christianos. Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis. Nam sine hac memoria non conficimcramenta Christi. Vis fieri Christi corpus et sanguinem, appone dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt . Sine dubio ut in creatura quod Christi sermo dicit de creatura. Etenim omnipotens sermo tuus, o Genitor. Fit ergo sermone Christi corpus et sanguis Christi. Quae quoties verbo potenti sumimus, mortem Domini, donec veniat, memoramus . Et ne sub his mysteriis haec memoria refugiat a nobis, subjungit. Unde acceptos, officio hujus sacrificii deservimus, vel secundum solitarios hic in praesenti ministramus. Sed et plebs tua sancta quae pro veneratione hujus sacrificii hic est in praesenti devote collecta; vel secundum solitarios in unitate Ecclesiae fideliter ubique vidatis. Donum est ad dandum, etiamsi non detur, paratum. Donum est, quod dari potest. Datum vero, quod in alterius possessionem est jam trans
Abbreviated transcription (Latin):
tas sanguinis insapore uni latet ⁊ spẽ. Calix gͦ altaris
ẽ misteriũ fidei. quia subfigura ⁊ sapore iuni occultus.
creditur sanguis uerus. Est misteriũ fidei. qr qd̾ ereoit᷑
sensibilib quib d̃a obtegit᷑. Nam uerus sanguis eredit᷑.
quos uinũ uisu sentit᷑ ⁊ gustu. Est fidei misteriũ. quia
q fides credit intus ẽ occultũ. Intus ẽ uerus sangiuis uera
ñ apparet sangius et ẽ. Sensus decipit᷑ qualitate: oerta
tenetur fides reiueritate. Ideoq sangius dicit᷑ fidei mi¬
steriũ: quia sanguinẽ fides credit intus occultũ. Aꝑtũ
ẽ qd sentitur: occultũ ẽ quod creditur. Et si quod occul¬
tũ ẽ fidei ẽ. sicut quos patet. sensus: ẽ gͦ sanguis misteriũ
fidei siquid̾e occultus ꝑtinet adfidem. Qui ꝓuobiset
ꝓmultis effundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ. Pro uobis
scilicet p̃sentib. Prxmultis: paganos ⁊ iudeos disoeenit

Expanded text:
tas sanguinis in sapore vini latet et specie. Calix ergo altaris tas sanguinis in sapore vini latet et specie. Calix ergo altaris est mysterium fidei, quia sub figura et sapore vini occultus creditur verus sanguis. Est mysterium fidei, quia quod creditur sensibilibus quibusdam obtegitur. Nam verus sanguis creditur quod vinum visu sentitur et gustu. Est fidei mysterium, quia quod fides credit intus est occultum. Intus est verus sanguis vera on est. Non apparet sanguis, et est. Sensus decipitur qualitate, certa tenetur fides rei veritate. Ideoque sanguis dicitur fidei mysterium, quia sanguinem fides credit intus occultum. Apertum est quod sentitur, occultum est quod creditur. Et si quid occultum est fide fidei est, sicuti quod patet est sensus. Est ergo sanguis mysterium fidei, siquidem occultus pertinet ad fidem. Qui pro vobis et multis effundetur in remissionem peccatorum. Pro vobis, scilicet praesentibus; pro multis, paganos et Judaeos discernit,
Abbreviated transcription (Latin):
bic ẽ calix sanguinis mei. Noui et et̾ni testam̃ti. Nouũ
enĩ euangelĩ cestam̃tũ: inet̾nũ confirmauit sanguine
mortus suȩ. Sic abraham oblatis ouib ⁊ bob. eũ abimelech
iphicol pͥncipe militie ꝑcussit fedus. id ẽ oues ⁊b oues
ꝑcussit infedus. ut sanguine animaliũ et morte. feduscon¬
firmaret᷑. Et iacob fugiens ingalaad facto iuram̃to eum
auunculo suo laban immolauit uiclimas. ut sanguine
uictimarũ. fedus iuram̃ti confirmaret᷑:l moyses ut con¬
firmaret testam̃tũ qd̾ accepit insyna: iuctimȩ sangu¬
nẽ asꝑsit ysopo intotũ ppłm. et tab̾naculũ. Nisienĩ inter
cedente morte. testamentũ nonualet. Misterium fid̾i.
łͥ tinet adfidem catbolicã credere pꝰ benedictionẽ eẽ ue¬
rũ sanguinẽ: ut infidelis sit qui hoc ñcrediderit. Item
dr misteriũ. qd sensibilib tegitur occultuł: sicut ueri¬

Expanded text:
Hic est calix sanguinis mei. Novi et aeterni testamenti. Novum Hic est calix sanguinis mei. Novi et aeterni testamenti. Novum enim is ovibus et bobus, cum Abimelech, et Phicol principe militiae percussit foedus, id est oves et boves percussit in foedus, ut sanguine animalium et morte foedus confirmaretur . Et Jacob fugiens in Galaad, facto juramento cum avunculo suo Laban, immolavit victimas, ut sanguine victimarum foedus juramenti confirmaretur . Et Moyses, ut confirmaret testamentum quod accepit in Sina, victimae sanguinem aspersit hyssopo, in totum populum, et tabernaculum . Myster. Mysterium fidei pertinet ad fidem catholicam credere post benedictionem esse verum sanguinem, ut infidelis sit qui hoc non crediderit. Item dicitur mysterium quod sensibilibus tegitur occultum, sicut veri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ accipit᷑. etiã ante diuina uerba: ẽunus: sicut et om¬
niũ eccłiarũ altare dr̃ unũ. quia in eo seđm unã fidem
unũ dñici corporis offertur cotidie sacrificiũ. Preclarũ.
Preclarũ dicit calicem. adhuc uini: uel quia statimf¬
et preclarus. quando sanguis erit. sicut scriptum ẽ.
calix m̃s in ebrians quam preclarus ẽ. ł adcõꝑationẽ
eiꝰ quẽ obtulit melchi sedech. ⁊ ceto̾ꝵ uet̾is testam̃ti: uel
ꝓpt̾ p̃clarã illuis maiestatẽ cui offertur. Unde ⁊ inseqͣn
rice id qd̾ continet ꝓeo qd̾ continet᷑: idẽ uas ꝓliquore uini
agens benedixit. Idẽ sanguinẽ suũ fecit. Dedit disci¬
sanguinis mei. Intransitiue dictũ ẽ et ẽ allotheta figura
casus ꝓcasu: calix sanguinis mei. ac sidiceret. calix scilicet
sanguis m̃s. Similit̾ hicpatet. qd̾ benedictione fuerit
factus sanguis. Ad benedictionẽ enĩ p̃missã subdidit:

Expanded text:
cum accipitur, etiam ad divina verba est unus, sicut et omcum accipitur, etiam ad divina verba est unus, sicut et omnium ecclesiarum altare dicitur unum, quia in eo secundum unam fidem, unum Dominici corporis offertur quotidie sacrificium. Praeclarum. Praeclarum dicit calicem adhuc vini, usque dum statim fiet praeclarus, quando sanguis erit, sicut scriptum est: Calix meus inebrians quam praeclarus est . Vel ad comparationem ejus quem obtulit Melchisedech, et caeterorum Veteris Testamenti, vel propter praeclaram illius majestatem, cui offertur. Unde et in sequrice id quod continet pro eo quod continetur, id est vas pro liquore vini que benedixit, id est sanguinem suum fecit. Dedit discisanguinis mei, intransitive dictum est; et est secundum figuram casus pro casu. Calix sanguinis mei, ac si diceret, calix scilicet sanguis meus. Similiter hic patet quod benedictione fuerit factus sanguis. Ad benedictionem enim praemissam subdidit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sub figura ⁊ sapore substantiȩ pͥoris. facta sit uerai
substantia carnis. xp̃iet sanguinis. Dedit disciplissuis¬
meũ. Patet. quod panis accepta benedictione. factus sit
corpus xp̃i. Non enĩpost benedictionẽ dixisset hoc est
corpus meũ. nisi inbenedictione fieret corpus suum.
Similimꝰ pꝰea quã cenatũ ẽ. accipiens ⁊ hunc p̾clarũ
calicem. Sigͦ xp̃c cũ accepit calicẽ cenȩ. dr hunc accepis¬
se. unus gͦ calix ẽ hic ⁊ ille. Nisi enĩunus sit. dici ñ potest
in illo hunc accepisse. Est gͦ unus qñ etiã in altari ma¬
nib accipitur: ut benedicat᷑. ⁊ necdũ sanguise̾ s adhue
uinũ. ꝓpt̾ unitatẽ fidei. ⁊ illiꝰ cui et incuiꝰ honore fidelit᷑
osfeituri Eltenĩ fide cotidie accipit᷑ benedicendus: ut
modo fiatꝰ qd̾ tunc futurus erat. Et quia hȩc fides una.
ẽ intota ȩccłia ⁊ ille unus. cui tẽ ⁊mͦ offert᷑. ideo et calix

Expanded text:
ut sub figura et sapore substantiae prioris, facta sit vera ut sub figura et sapore substantiae prioris, facta sit vera substantia Christi corporis et sanguinis. Dedit discipumeum. Patet quod panis accepta benedictione factus sit corpus Christi. Non enim post benedictionem dixisset: Hoc est corpus meum, nisi in benedictione fieret corpus suum. Simili modo postquam coenatum est, accipiens et hunc praeclarum calicem. Si Christus accepisset calicem coenae, dicitur hunc accepisse. Unus ergo calix est hic et ille. Nisi enim unus sit, dici non potest in illo hunc accepisse. Est ergo unus etiam quando in altari manibus accipitur ut benedicatur, et nedum sanguis est, sed est adhuc vinum, propter unitatem fidei, et illius cui, et in cujus honore fideliter offertur. Ea enim fide quotidie accipitur benedicendus, ut modo fiat quod tunc futurus erat. Et quia haec fides una est in tota Ecclesia, et ille unus cui tunc et modo offertur; ideo et calix
Abbreviated transcription (Latin):
lum. frangebat᷑ int̾ digitos: sedens incolumis int̾ disci¬
pulos. Erat integer: ⁊ diuidebat᷑ inpartes. Inmanib
tenebat seipsũ. et demanib discipłis porrigebat seipsũ.¬
adedendũ. hoc significabat dauid. qñ scdm aliam
translationẽ corã achis rege. se insius manib ferebat.
Sic nos cotidie. xp̃m in altari consumimꝰ. ⁊ ꝑmanet
manducamꝰ ⁊ uiuit. atterimꝰ dentib et integer est.
consumimꝰ aut̃ manducamꝰ ⁊ atterimꝰ. ñ tantũ spẽ
s et re. ñsolũ forma. s et sub̃ia: ut miromͦ consumat᷑.
ꝑmanens. atterat᷑ incorruptus. distribuat᷑ indiuisus.
sic̃ pꝰ resurrectionẽ palpandũ p̃buit spũale corpus.
cũ simili ꝯtͣrietate ñ sit palpabile quod spũaleẽ. nec
sit spũale qd̾ ẽ palpabile. In sp̃e enĩet sapore panis et
uni manducamꝰ et bibimus ipsã substantiã corꝑis
et sanguinis xp̃i: subeisdẽ qualitatib mutata subia.

Expanded text:
lum, frangebatur inter digitos, sedens incolumis inter discilum, frangebatur inter digitos, sedens incolumis inter discipulos. Erat integer, et dividebatur in partes; in manibus tenebat seipsum, et de manibus discipulis se porrigebat edendum. Hoc signabat David, qui secundum aliam translationem coram Achis rege in suis manibus ferebatur . Sic nos quotidie Christum in altari consumimus, et permanet; manducamus, et vivit; atterimus dentibus, et integer est. Consumimus autem, manducamus et atterimus non tantum specie, sed et re; non solum forma, sed et substantia. Et miro modo consistribuitur indivisus, sicut post resurrectionem, palpandum praebuit spirituale corpus. Cum simili contrarietate non sit palpabile quod spirituale est, nec sit spirituale quod sit palpabile. In specie enim et sapore panis et vini manducamus et bibimus ipsam substantiam corporis et sanguinis, sub eisdem qualitatibus mutata substantia:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib benedictã: subiunxit quatuor spẽs. adscriptã.
ratã. rationabilẽ. acceptabilemq. S hȩc om̃ia clausa
erant: minus intelligebantur. minus patebant. Aꝑuit
ostiũ. patefecit totũ: scilicet ut nobis fiat corpuset san¬
guis xp̃i. Dic totum completur. hic totũ ꝑficitur ut siat
ẽ hostia inom̃ib benedicta. adscripta. rata. iationabilis.
acceptabilisq. Ut nobis corpus et sanguis fiat. Signant
posuit nobis: ide catholice fideicultorib. Nobis. Ex¬
elusit paganos. exclusit iudeos: exclusit hereticos.
Nobis comunicantib: memoriam scõꝵ uenerantib
Non ẽ enĩ locus ueri sacͥficii extra catholicam eccłiam.
biles manus suas. Accepit panẽ: adhuc panẽ nondũ
carnẽ. Et eleuatis oculis in cęlũ ad de dm̃patrẽ suum
omĩpotentẽ tibi gr̾̃as agens benedixit. Benedixit.
suũ corpus fecit. Qui pͥus erat panis. benedictione fa¬
ctus ẽ caro. Modo caro. iam ñpanis. Ac fregit. O miracu¬

Expanded text:
 benedictam, subjunxit quatuor species: Ascriptam, ratam, rationabilem, acceptabilem. Sed haec omnia clausa erant, minus intelligebantur, minus patebant; aperuit ostium, patefecit totum, scilicet ut nobis fiat corpus et sanguis Christi. Hic totum completur, hic totum perficitur, ut fiat st hostia in omnibus benedicta, ascripta, rata, rationabilis, acceptabilisque. Ut nobis corpus et sanguis fiat. Signanter posuit  nobis , id est catholicae fidei cultoribus. Nobis exclusit paganos, exclusit Judaeos, exclusit haereticos. Nobis communicantibus, memoriam sanctorum venerantibus. Non est enim locus veri sacrificii, extra catholicam Ecclesiam. e manus suas. Accepit panem, adhuc panem, nondum carnem. Et elevatis oculis in coelum ad te Deum Patrem omnipotentem tibi gratias agens benedixit. Benedixit, suum corpus fecit. Qui prius erat panis, benedictione factus est caro. Modo caro, jam non panis. Ac fregit. O miracu
Abbreviated transcription (Latin):
Pro curcunstantib. ubi dicimꝰ. ⁊ omniũ circũastantiũ.
Tria petimꝰ. Primo scilicet. ut dies nr̃i disponant᷑ inpo¬
ce. Sedo ut eruamur abet̾na dampnatione. Tercio ut
mereamur numerari indũico grege. Quȩ om̃ia ibiha¬
bemus uibidicimꝰ. diesq nrõs intua pace disponas.
atq ab et̾na cdampnatione nos exipi. et iuelectoꝵ tuoꝵ

Expanded text:
Pro circumstantibus, ubi dicimus: Et omnium circumstantium. Tria petimus: Primo scilicet, ut dies nostri disponentur in pace; secundo, ut eruamur ab aeterna damnatione; tertio, ut mereamur numerari in Dominico grege. Quae omnia habemus ibi ubi dicimus: Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos
Abbreviated transcription (Latin):
questio orit᷑. Tnꝑtita uͦcausa ẽ. Prima causa ẽ: quia int̾ oĩa
humane uitȩ sustentande necessaria. hȩc tria sunt mun¬
diora. ⁊ utiliora. ⁊ magis necessaria. Propt̾ea potius debuert̾
apponi. quã alia ⁊ inid qd̾ mundiꝰ ẽ iutiliꝰ om̃ib. ⁊ suꝑoiã
aduitã et̾nã capescendã magis necessariũ tranfferri ⁊ trans¬
formari. idẽ incorpꝰ xp̃i ⁊ sanguinẽ. Scd̃a causa ẽ. qͥa in his
res ipsa ⁊urtus sacram̃ti intelligit᷑: sine qua adhoc sa¬
cram̃tũ indigne accedit᷑. et adiudiciũ ñ ad salutẽ sumit᷑
In aqua enĩ intelligit᷑ fides. quȩ latet ⁊ nutrit᷑ inaquis
baptismi. Inuino quod ascendit ⁊ lecificat. intelligit᷑ spes
Inpane qui confirmat. intelligit᷑ caritas. Uel in pane
qui corroborat. pat̾ intelligit᷑: qui ẽ omĩs omniũ fortitu¬
do. Inuino quod letificat. filius qui ẽ gaudiũ nr̃m. qd
nemo tollet anobis. In aqua quȩ mundat ⁊ lauat spesõ.¬

Expanded text:
 Tripartita causa est. Prima causa est, quia inter omnia humanae vitae sustentandae necessaria, haec tria sunt mundiora et utiliora et magis necessaria; propterea potius debuerunt apponi quam alia, et in id quod mundius est et utilius omnibus et super omnia ad vitam aeternam capessendam magis necessarium, transferri et transformari, id est in corpus Christi et sanguinem. Secunda causa est quia in his res ipsa et virtus sacramenti intelligitur, sine qua ad hoc sacramentum indigne acceditur, et ad judicium non ad salutem sumitur. In aqua enim intelligitur fides quae latet et nutritur in aquis baptismi. In vino quod ascendit et laetificat, intelligitur spes. In pane qui confirmat, intelligitur charitas. Vel in pane qui corroborat Pater intelligitur, qui est omnis omnium fortitudo. In vino quod laetificat, Filius qui est gaudium nostrum, quod nemo tollet a nobis. In aqua, quae mundat et lavat, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
maris. Et iterũ. Quicqͥd credences p̾ede sis accipietis.
Ua accepta habeas et benedicas. Accepta idẽ grata. et
placita habeas. Accepta habeas: culpis nr̃is data ueniañ
offensus: inmo nr̃a deuotione̾ placatus. Et benedicas.¬
nitatẽ. immo conu̾tendo inexesentissunã ĩmortalitats
⁊ incorruptionis creaturã. Hȩc adna. hec munera. hec do

Expanded text:
maris . Et iterum: Quidquid credentes petieritis, accipietis . Uti accepta habeas et benedicas. Accepta, id est grata et placita. Accepta habeas, culpis nostris data venia non offensus, imo nostra devotione placatus. Et benedicas,nitatem, imo convertendo in excellentissimam immortalitatis et incorruptionis creaturam. Haec dona. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
habet eccłia altare usibile interra: ẽ ⁊ altare inuisibile
apuo dm̃ cȩlo. hostia quã in hoc altari deo offerimꝰ. deo
coniungitur ⁊ fit ds̃. In hoc sacͥficio coniungunt᷑ tr̾ena
gelestib. creatura deo. Cũ dehoc altari sumimꝰ creaturã.
accipimus de sublimi dm̃. Cũ hic corpꝰ ⁊ sanguinẽ xp̃i
suminiꝰ de cęlo dm̃ accipimꝰ: inquo om̃i benedictione
celesti et grã repleamur. Sumimꝰ hic uisibilit̾ corpus
et sanguinẽ xp̃i. sumimꝰ inuisibilit̾ de celo qͣ ꝑlata sc̃.
benedictionẽ ⁊ gr̃am di. Suminus inquã grãm et be¬
nedietionẽ. siquidẽ digne sumimꝰ xp̃i corpus isanguinẽ.
rqui indigne sumit: ore quidẽ sumit ⁊ dente terit
sorporalit. ẜ nicbil ꝓficit spũalit̾. immo qui corpus
⁊ sanguinẽ dñ accipit indigne iudiciũ sibi manducat
et bibit. Ideoq rogamꝰ: ut quotquot ex hac altaris parti¬
cipatione sacro scm filii corpus et sanguinẽ sũpserimus:

Expanded text:
Habet Ecclesia altare visibile in terra, est et altare invisibile in coelo apud Deum. Hostia, quam in hoc altari Deo offerimus, Deo conjungitur, et fit Deus. In hoc sacrificio conjunguntur terrena coelestibus, creatura Deo. Cum de hoc altari sumimus hujus creaturam, accipimus de sublimi Deum. Cum hic corpus et sanguinem Christi sumimus, de coelo Deum accipimus, in quo omni benedictione coelesti  de coelo, quo perlata sunt benedictionem et gratiam Dei. Sumimus, inquam, gratiam et benedictionem, siquidem digne sumimus Christi corpus et sanguinem. Nam qui indigne sumit, ore quidem sumit et dente terit corporaliter, sed nihil proficit spiritualiter. Imo qui corpus et sanguinem Christi sumit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Ideoque rogamus ut quotquot ex hac altaris participatione sacrosanctum Filii tui corpus et sanguinem sumpserim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sacficiũ tibi offerimꝰ incorpore eccłie comunicando.
⁊ memoriã scõꝵ uenerando: gͥ hanc oblationẽ p̃camur
ut placatus accipias: ut scilicet si peccatis nr̃is pepedim᷑.
ris ad accipiendũ qd̾ tibi offerimus sacrificiũ Seruitu¬
tis nĩe. idẽ cleri: qui cibi scđ̃m acceptos gradus in hac
oblatione sacͥficii seruimꝰ. S et cuncte familiȩ tue. idẽ to¬
tius assistentis collecte. Solitarii sic intelligunt. Serui¬
tuais nr̃ȩ. idẽ mei cũ meo ministro. S et eunctȩ familie

Expanded text:
ficium tibi offerimus in corpore Ecclesiae communicando, et memoriam sanctorum venerando. Igitur hanc oblationem, precamur, ut placatus accipias: ut scilicet si peccatis nostris praepedimur, ris ad accipiendum quod tibi offerimus sacrificium. Servitutis, id est cleri, tibi qui secundum acceptos gradus in hac oblatione sacrificii servimus. Sed et cunctae familiae tuae, id est totius assistentis collectae. Solitarii sic intelligunt servitutis nostrae, id est me cum meo ministro. Sed et cunctae familiae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipia. grandiusculis luteris p̃notes ⁊ perydos
in quib totũ quat̾narius concludit opusculũ capi¬
talib literis illumines appositis titulis. quatinus
et perr doꝵ diu̾sitas. pͥma fronte preclare effulgeat.
et singuloꝵ capituloꝵ pͥncipia. pͥmo uisu se offerant
intuentib ⁊ cola et cõmata confusis distinctionib

Expanded text:
principia grandiusculis litteris praenotes, et periodos principia grandiusculis litteris praenotes, et periodos in quibus totum quaternarius concludit opusculum capitalibus litteris illumines, appositis titulis quibus et periodorum diversitas prima fronte praeclare affulgeat, et singulorum capitulorum principia primo visu se offerant, et immutata cola, et commata, confusis distinctionibus
Abbreviated transcription (Latin):
carmundi miserere nobis. Facta confirmatione dĩee
orationis dicendo amen. Totus textus qui sequitur
puenia peccatoꝵ orat. ⁊ ꝓpace. sũpto pͥncipio suo de
sine añice orationis qui orat contra peccata dicendo.
si sibera nos amalo. Inde sequens textꝰ incipit ꝓpecca¬
ꝓ peccatis: ut apeccato simus semꝑ liberi. Inde ꝓpace.
et abom̃i ꝑturbatione securi. Iterũ ꝓ pace sequitur.
pax dñi sit semꝑ uobiscũ. Inde ꝓpeccatis bisnberatur.
Agnus dĩ qui tollis peccata mundi. miserere nobis.
Inde ꝓpace: dona nobis pacem. Et sic finis et consũ¬
matio sacͥficii fit depace. ut maneamus in pace. Un¬
de ⁊ inconsũmatione sacrificii oscłm pacis sumimꝰ.
quo ⁊ nr̃m insacrificio assensũ. ⁊ participationem
ostendimus. ⁊ quod debeamꝰ inpace manere signamꝰ.
cĩssimi canonis altaris textu studiossime in¬
quisito: obsecro te quicũq transcribis. ut di¬
stinctiones diligent̾ obseruans singuloꝵ capituloꝵ

Expanded text:
aesumus, Domine. Facta confirmatione Dominicae orationis, dicendo: Amen, totus textus qui sequitur pro venia peccatorum orat et pro pace: suo principio smmpto de fine Dominicae orationis, qui orat contra peccata, dicendo: Sed libera nos a malo. Deinde sequens textus incipit pro peccapro peccatis: Ut a peccato simus semper liberi. Deinde pro pace: Et ab omni perturbatione securi. Iterum pro pace sequitur: Pax Domini sit semper vobiscum. Deinde pro peccatis iteratur: Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis. Iterum pro pace: Dona nobis pacem. Et sic finis et consummatio sacrificii fit de pace, et maneamus in pace. Unde in consummatione sacrificii osculum sumimus: quo et in sacrificio assensum et participatione ostendimus, et quod debemus in pace manere signamus. CONCLUSIO. Sanctissimi canonis textu studiosissime inquisito, obsecro te, quicunque transcribis, ut distinctiones diligenter observans, singulorum capitulorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia p̃ceptũ ẽ. ita audendi causa p̃cessit. quia inde
oramus. quia inde p̃ceptũ accepimꝰ. ⁊ ideo audemꝰ.
quia nos paiudos adhoc ds animauit. dedit fidutiã¬
audendi ꝓpt̾ timorem. Pat̾ nr̃ quies incȩlis. Dñieã
orationẽ ñ expono: quia multos patres exposuisse
repperio. Nec oportet hicponere: quod immultis
locis promptũ ẽ inuenire. Amen. libera nos q̃s dñe

Expanded text:
quia praeceptum est, ita audendi causa praecessit, quia inde quia praeceptum est, ita audendi causa praecessit, quia inde oramus, quia inde praeceptum accepimus; et ideo audemus, quia nos pavidos ad hoc Deus animavit. Dedit praaudendi propter timorem. Pater noster, qui es in coelis. Dominicam orationem non expono, quia multos Patres exposuisse reperio. Nec oportet hic ponere quod in multis locis promptum est invenire. Libera nos quae
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. in quo ẽ. Namscriptũ ẽ. Pat̾ inme ẽ: et ego in pa¬
tre. Quia pat̾ in me. ideo quicquid habet pat̾. habet
infilio. Non enĩ habere potest: nisi in ipso inquo est.
Oremus p̃ceptis salutarib moniti. Oremus. Cobor¬
tatur orare subdens causã: quia sumis inde saluta¬
ri p̃cepto ammoniti. Lege euangeliũ. ⁊ inuenies p̃cep¬
tum. Cur hanc solam orationẽ precedit adhortatio:
c̃ plures in hoc canone faciamꝰ. et ad nullã hortati su¬
mus. Quia ille sunt inferiores. ⁊ humana ratione
composite. hȩc ꝑfecta ⁊ a solo dño formata. Unde et
sequitur. Et diuina institutione formati. Sicut
re. Et dñis informauit eos huiꝰ orationis institutione.
Audemus dicere. Audatia uideret᷑ et presumptio.
formati diuina institutione. Audemus gͦ obedien¬
cia. ũ audatia. Audentes audatia rei sunt: audentes
obedientia laudandi. Ausus obedientiȩ bonus. auda¬
tia suꝑbie. mala. Et sicut orandi causa subiuncta ẽ.

Expanded text:
Pater, in quo est. Nam scriptum est: Pater in me est, et ego in Patre . Quia Pater est in me, ideo quidquid habet Pater, habet in Filio: non enim habere potest, nisi in ipso in quo est. Oremus: Praeceptis salutaribus moniti. Cohortatur orare, subdens causam: quia sumus inde salutari praecepto moniti. Lege Evangelium, et invenies praeceptum. Cur hanc solam orationem praecedit adhortatio, cum plures in hoc canone faciamus, et ad nullam hortati sumus? Quia illae sunt inferiores, et humana ratione compositae; haec perfecta, et a solo Deo formata. Unde et sequitur: Et divina institutione formati. Sicut re ; et Dominus informavit eos hujus orationis institutione. Audemus dicere. Audacia videtur et praesumptio firmos divina institutione. Audemus obedientia, non audacia. Audentes audacia, rei sunt; audentes obedientia, laudandi. Ausus obedientiae bonus; audacia superbiae, mala. Et, sicut orandi causa subjuncta est,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ di participatione huiꝰ sacrificii. Uerbũ ergo dĩ
sublime altare ẽ: ad quod oramus hostiã ꝑferri incon¬
spectu di. ⁊ ꝑeã nos introduci. Conspectũ di ẽ. uerbum
patris: in quo conspicit om̃e quod facit. Nam om̃e qd̾ agit
pat̾: in uerbo eiꝰ ẽ. Nam qd̃ factũ ẽ. inipso uitaẽ Et in¬

Expanded text:
Verbum Dei, participatione hujus sacrificii. Verbum ergo Dei Verbum Dei, participatione hujus sacrificii. Verbum ergo Dei sublime altare est, ad quod oramus hostiam perferri in conspectu Dei, et per eam nos introduci. Conspectus Dei est Verbum Patris, in quo conspicit omne quod fecit. Nam omne quod agit Pater, in Verbo ejus est. Nam quod factum est, in ipso vita erat
Abbreviated transcription (Latin):
nobis angeli deputati: qui offerant deo cotidie uota
nrã. Unde scriptum ẽ. Quia ãgeli eoꝵ semꝑ uident
faciem patris. Oramus itaq sub occasione xp̃i ꝑfer¬
ri uota nra ꝑ manus angeli: ut uota bona ꝑferant bo¬
ni angeli sub p̃textu tanti sacrificii. Supplices te ro¬
gamus om̃ps ds̃. Supplicamus tͥ: curuamur ante te:
obnixius dep̾camur: ostende om̃ĩpotentiã. extende
manũ ualidã. ut que ꝓpitio ⁊ sereno uultu respicis:
etiã adinuisibilia ⁊ sublimia tua ꝑferant᷑. ⁊ conspec¬
tui tue maiestatis admittas. hic necessitas incurua¬
tionis hic opus supplicationis. hic incumbit consũma¬
tio totius nr̃i laboris: ut hȩc hostia ꝑferatur insubli¬
me altare tuũ inconspectu diuinȩ maiestatis tuȩ.
Quid ẽ hoc : Quid ẽ ꝑferri hostiam insublime altare.
nisi humeris ouem pastoris imponi:ͦ Et quid ouis in¬
posita humeris: nisi homo assumpt us auerbo:. Et qͥd
ẽ sublimilius uerbo di : Cotidie assumit sibi fideles

Expanded text:
nobis angeli deputati, qui offerunt quotidie Deo vota nostra: Unde scriptum est: Quia angeli eorum semper vident faciem Patris . Oramus itaque sub occasione Christi perferri vota nostra per manus angeli, ut bona vota proferant boni angeli, sub praetextu tanti sacrificii. Supplices te rogamus, omnipotens Deus. Supplicamus tibi, curvamur ante te, obnixius deprecamur, ostende omnipotentiam, extende manum validam, ut, quae propitio ac sereno vultu respicis, etiam ad invisibilia et sublimia tua perferantur, et conspectui majestatis admittas. Hic necessitas incurvationis, hic opus supplicationis, hic incumbit consummatio totius nostri laboris, ut haec hostia perferatur in sublime altare tuum, in conspectu divinae majestatis tuae. Quid est hoc? Quid est perferri hostiam in sublime altare, nisi ovem humeris Pastoris imponi? Et quid ovis humeris imposita, nisi homo assumptus a Verbo? Et quid est sublimius Verbo Dei? Quotidie assumit sibi fideles
Abbreviated transcription (Latin):
dñi cȩli firmati sunt. Et. om̃ia insapientia fecisti. Qd
rectius dr̃ inconspectu dĩ. quã sapientia sua: inquacon¬
spicit om̃e quod agit: hostiam gͦ ꝑferri adsublune al¬
tare in conspectudi. quid ẽ nisi oblationẽ nr̃am coniungi
uerbo. uniri deo. fieridm̃. et ꝑ eam nos adeo assumi. ⁊
uota nr̃a acceptari : Ut quotquot ex hac altaris partiei¬

Expanded text:
ni coeli firmati sunt ; et: Omnia in sapientia fecisti . Quid rectius dicitur conspectus Dei quam Sapientia sua, in qua conspicit omne quod agit? Hostiam ergo perferri in sublime altare, in conspectu Dei, quid est, nisi oblationem nostram conjungi Verbo, uniri Verbo, fieri Deum, et per eam nos in Deum assumi, et vota nostra acceptari? Ut quotquot ex hac, etc., usque
Abbreviated transcription (Latin):
dine t̾ie abundantiã frum̃ti uni et olei. ⁊cet̾a. Rursũ
cũ esau cõquerens de iacob fleret. frum̃to inquit ⁊ uino
stabiliui eũ: et tibi p̾hec filimi ultra quid faciam: Qua¬
si diceret. firmaui eũ frum̃to corporis. ⁊ uino sanguinᷤᷤ
xp̃i. Idem ꝑoleũ. quod ꝑ aquã intelligit᷑. Protrib roganꝰ.¬

Expanded text:
dine terrae abundantium frumenti, vini et olei, etc. . Rursus dine terrae abundantium frumenti, vini et olei, etc. . Rursus cum Esau conquerens de Jacob fleret: Frumento, inquit, et vino stabilivi eum; et tibi post haec, fili mi, ultra quid faciam? Quasi diceret: Firmavi eum frumento corporis, et vino sanguinis Christi. Idem per oleum quod per aquam intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
di: latitudo. Instrato aptitudo. quia aptatũ ⁊ mundatũ
erat. Instrato gͦ mundicia castitatis. Ingrandi: latitudo.
et oꝑa pietatis. Incenaculo: rectitudo intentionis. Nñ
inquarto ordine antequã dicamꝰ panẽ scm̃ uitȩ et̾nȩ
et calicẽ salutis perpetuȩ: necessario priꝰ offerimus
hostiã purã. hostiam scãm. hostiam immaculatam.
S dehis in consequentib dicendũ ẽ. Tercia causa ẽ.
quare scilicet p̃dicta tria apponamꝰ. panẽ. uinũ. ⁊ aquã.
quia infigura huiꝰ sacram̃ti om̃is patriarrhariĩ beneoie¬
to. inhis constabat. Unde abraham cũ infigura huius
inisterii melchisedech ei panẽ ⁊ uinũ obtulisset: amaio¬
it benedictionẽ accepit. et benedictus deo in excelsodi¬
us ẽ. Qua benedictione p̾ea ysaac filiũ suũ ditauit.
ysaae etiã filio suo iacob hȩc eadem bona ꝓpħali eloquio
implorauit dicens. Det tibi ds de rore celi et depingue¬

Expanded text:
di latitudo, in strato aptitudo, quia aptatum et mundatum di latitudo, in strato aptitudo, quia aptatum et mundatum erat. In strato ergo, munditia castitatis; in grandi, latitudo et opera pietatis; in coenaculo, rectitudo intentionis. Unde in quarto ordine antequam dicamus, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae, necessario prius offerimus hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam. Sed de his in consequentibus dicendum est. Tertia causa, quare scilicet praedicta tria apponamus, panem, vinum et aquam, est quia in figura hujus sacramenti omnis patriarcharum benedictio in his constabat. Unde Abraham cum in figura hujus mysterii Melchisedech et panem et vinum obtulisset, a majore benedictionem accepit, et benedictus Deo excelso dictus est. Qua benedictione postea Isaac filium ditavit. Isaac etiam filio suo Jacob haec eadem bona prophetali eloquio imploravit dicens: Det tibi Deus de rore coeli et de pingue
Abbreviated transcription (Latin):
mini ab om̃ib inquinam̃tis ur̃is. Et itm. flumina de
uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. hoc au̾̃t dicebat de spũ quẽ
accepturi erant credentes ineũ. Uel inaqua intelligit᷑
mundicia castitatis. Inpane fortitudo ⁊ oꝑa pietatis.
Inuino qd̾̃ ascendit ⁊ accendit rectitudo intentionis. q̃
adt̾rena ñ inclinat᷑. s ad celestia erigit᷑. hȩc tria accedentib
ad altare ita necessaria sunt. ut sine his cũ salute nemo
pͥossit accedere. Unde dñs in euangelio. Introeuntib uob̾
inciuitatẽ. occurret uobis homo amphorã aquȩ baui¬
lans. Sequimini eũ. Et dicite dño domus. Ubi faciopas¬
cha cũ discipłis meis: Et ipse ostendet uobis cenaculũ
grande stratum. ⁊ ibi parate. Ideo gͦ ineminentiori loco
excłie parat᷑ altare: ut ascensuri his gradib ⁊ ascensionib
iuitutũ studeant scipsos p̃parare ⁊ ꝓbare. Unde apłs.
ꝓbet aut̾ seipsũ homo. ⁊ cetã. Incenaculo: altitudo. Ingran¬

Expanded text:
de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Vel in aqua intelligitur munditia castitatis; in pane, fortitudo et opera pietatis; in vino, quod ascendit et accendit, rectitudo intentionis, quae ad terrena non inclinatur, sed ad coelestia erigitur. Haec tria accedentibus ad altaria ita necessaria sunt, ut sine eis cum salute nemo possit accedere. Unde Dominus in Evangelio: Introeuntibus vobis in civitatem occuret vobis homo amphoram aquae bajulans; sequimini eum et dicite domino domus; ubi facio pascha cum discipulis meis? Et ipse ostendet vobis coenaculum grande stratum, et ibi parate . Ideo ergo in eminentiori loco Ecclesiae paratur altare, ut ascensuri his gradibus et ascensionibus virtutum studeant seipsos praeparare et probare. Unde Apostolus: Probet autem seipsum homo, etc. In coenaculo altitudo, in gran
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiberet: ꝓpt̾ea dicimꝰ. Ut nobis corpus et sanguis fiat
dilectissimi filii tui dñi di nr̃i iħ̃u xp̃i. Caritas gemina
fuit quã ad patrẽ habuit. et adgregẽ. patri obediendo.
et ꝓ grege moriendo. Uel caritas gemina fuit qua corpꝰ
⁊animã posuit: uel qu a sanguinẽ ⁊ aquã delatere fu
dit. Uel ideo quinq cruces facimꝰ. ut exp̃dictis quinꝙ
quinq nobis necessaria impetremꝰ. Ex participatione

Expanded text:
s et sanguis fiat dilectissimi Filii tui Domini nostri Jesu Christi. Charitas gemina fuit quam ad Patrem habuit et ad gregem, Patri obediendo et pro grege moriendo. Vel charitas gemina fuit qua corpus et animam posuit, vel qua sanguinem et aquam de latere suo fudit. Vel ideo quinque cruces facimus, ut ex praedictis quinque, quinque nobis nec
Abbreviated transcription (Latin):
adheret capiti. uelut utile menbrũ. Sedm quẽ sen¬
sũ in hoc loco circunastantes capiunt᷑ om̃s ubiq fide¬
les qui munitate totius corporis. ⁊ sibi adherent imucẽ.
⁊ sũmo capiti: ut qcͥqͥd bonifiat in toto corpore: abeo nuil
lom᷑ sit alienus. qͥsqͥs ab ipso corpore ñ ẽ diuisus. s om̃ebo¬
nũ euiꝰlibet menbri salubrẽ succũ ministret om̃ib totũ
corpꝰ uegetante spũdi. Et hoc mͦ repetit᷑ oratio quȩ pͥus

Expanded text:
adhaeret capiti, velut utile membrum. Secundum quem senadhaeret capiti, velut utile membrum. Secundum quem sensum, in hoc loco circumastantes accipiuntur omnes ubique fideles, qui in unitate totius corporis, et sibi adhaerent invicem, et summo capiti, ut quidquid boni fiat in toto corpore, ab eo nullo modo sit alienus, quisquis ab ipso corpore non est divisus, sed omne bonum cuilibet membro in salubrem succum ministretur, ut totum corpu
Abbreviated transcription (Latin):
dñe famuloꝵ famularũq tuarũ. Et quia consequens
inquib dã codicib inuenit᷑. N. lutera: aliquoꝵ fieri me¬
moriã. nominat̃ significat᷑. Unde quid̾a usũ tenent. hoc
in loco memorandi quos cariores habent. consequent̾
subiungentes. et omniũ circunastantiũ: ut facta me¬
moria caroꝵ absentiũ. fiat ⁊ astantiũ. Et omniũ curũ¬
astantiũ. Cũ pͥmitꝰ missȩ sine collecta ñ fierent. pꝰea
mos inoleuit ȩccłie solitarias ⁊ maximȩ incenobiis fi¬
eri missas. Et cũ ñhabẽant quã pluralit̾ collectã salu¬
tent. nec plurales mutare possunt salutationes. con¬
uertunt se adeccłiam. dicentes se in eccłia eccłiam sa¬
lutare. ⁊ incorpore ȩccłiȩ totũ corpꝰ allo qui: ⁊ uirtute
totius cõmunionis inęccłia confici scã misteria ꝑgra̾m
di: nec ẽẽ quẽꝙͣ alicubi fideliũ qui uuificoꝵ nonfiat
particeps ⁊ cooꝑator sacram̃toꝵ. dũ incorpore ȩccłĩȩ

Expanded text:
ne, famulorum famularumque tuarum. Et quia consequens in quibusdam codicibus invenitur N littera, aliquorum fieri memoriam nominatim significatur. Unde quidam usu tenent hoc in loco memorandi, quos chariores habent, consequenter subjungentes: Et omnium circumastantium, ut, facta memoria charorum absentium, fit et astantium. Et omnium circumstantium. Cum primitus missae sine collecta non fierent, postea mos inolevit Ecclesiae, solitarias et maxime in coenobiis fieri missas. Et cum non habeant quam pluraliter collectam salutent, nec plurales mutare possunt salutationes, convertunt se ad Ecclesiam, dicentes se Ecclesiam in Ecclesia salutare, et in corpore totum corpus alloqui, et virtute totius communionis in Ecclesia confici sancta mysteria per gratiam Dei, nec esse quemquam alicubi infidelium, qui vivificorum non fiat particeps et cooperatorius sacrosanctorum, dum in corpore Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificat. benedicit. et p̾stat. ꝑeundẽ ipsum filium.
ẽ deo patri cũ spũ sc̃o omĩs honor et gła. Est honor
et gła patri ꝑfiliũ. sicut scͥptum ẽ. Pat̾ manifestaui

Expanded text:
vivificat, benedicit et praestat: per eumdem ipsum Filium, vivificat, benedicit et praestat: per eumdem ipsum Filium, est Deo Patri, cum Spiritu sancto, omnis honor et gloria. Est honor et
Abbreviated transcription (Latin):
licet hostias quas in orbe toto immolat ȩccłia. Quȩ qͥd̾e̾
sensibiles intueris qualitates infinite sunt numero.
si substantiã sanguis ẽ unus. et una caro. Quȩ semꝑ
adeo creant᷑: quia qui semel. uerbi sui corpus creauit
de iurgine. cotidie. de pane creat eiꝰ carnem ⁊ deui¬
no sanguinẽ. Scĩficas. cotidie scĩficat: oratione sacer¬
dotis ⁊ cooꝑatione sp̃c scĩ. Uiuificas. Cotidie iuuificat.
corpori prius inanimato dans uitã. Unde ⁊ pͥus dice¬
batur rationalis hȩchostia. Benedicis. Cotidie bene¬
dicit. Scđm quod suꝑus eã p̃cabam᷑. inom̃ib fieribe¬
nedicłã ⁊ quatuor spẽs subiunximus benedictionis.
Et p̃stas nobis. Cotidie p̃stat nobis corpus filii sui.
qluia quod ẽ apud patrem insublimi cotidie p̾stat nob̾
maltari. Et quod apud eum donũ ẽ incȩlo: apud ho¬
amen. ꝑquẽ pat̾ depane carnẽ carnẽ creat. scĩficat.

Expanded text:
licet hostias quas in orbe toto immolat Ecclesia. Quae quidem, si licet hostias quas in orbe toto immolat Ecclesia. Quae quidem, si sensibiles intueris qualitates, infinitae sunt numero; si substantiam, sanguis est unus et una caro: quae semper a Deo creantur, quia qui semel Verbi sui corpus creavit de Virgine, quotidie de pane creat ejus carnem, et de vino sanguinem. Sanctificas. Quotidie sanctificat, oratione sacerdotis et cooperatione Spiritus sancti. Vivificas. Quotidie vivificat, corpori prius inanimato dans vitam. Unde et prius dicebatur rationabilis haec hostia. Benedicis. Quotidie benedicit, quomodo superius eam precabamur in omnibus fieri benedictam, et quatuor species subjunximus benedictionis. Et praestas nobis. Quotidie praestat nobis corpus Filii sui, quia quod est apud Patrem in sublimi, quotidie praestat nobis in altari. Et quod apud eum donum est in coelo, apud hoPer quem Pater de pane carnem creat, sanctificat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ: dictum ẽ relatiue. adhoc quod dixerat ꝑxp̃m
na: cũ corpus ⁊ sangcus xp̃i. ñsit nisi unũ. S in uno
xp̃i corpore sunt multȩ forme. ut una sit substantia. et
siguiȩ multe. Quot enĩ apponunt᷑ panes. tot manent
figure. substantiarũ pluralitate conu̾sa inuno xp̃i corꝑe:
ut uisibilit̾ appareat pluralitas. ubi ẽ iniusibilit̾ subiȩ
unitas: ⁊ unũ sit indiuiduũ insubstantia. ubi multi¬
plex ẽ. infigura. Apponunt᷑ panes: figura plures et sub
sat pluralitas substantiarũ. Est unũ indiuiduũ: ap¬
parent plura. Proinde mͦ sic̃ ẽ. mͦ sic̃ apparet: de corpore
dñi loquim᷑. Sepe dicimꝰ indistributione dñici corꝑis
hostias multas expendimꝰ. uel inplurib hostiis mul
tes. ⁊ eoꝵ quȩ apparent pluralitatẽ. ⁊ ipsius substantiȩ
inuisibilis unitatẽ. cũ hostias plures. ⁊ unũ dicimus
corpus. Sic ⁊ in hoc loco dicimꝰ hȩc om̃ia bona. om̃s sci¬

Expanded text:
Per quem, dictum est relative ad hoc quod dixerat, per Cna, cum corpus et sanguis Christi non sit nisi unum. Sed in uno hristi corpore, sunt multae formae; et cum una sit substantia, multae sunt figurae. Quot enim apponuntur panes, tot manent figurae, substantiarum pluralitate conversa in uno corpore, ut visibiliter appareat pluralitas ubi est invisibiliter substantiae unitas, et unum sit individuum in substantia ubi multiplex est figura. Apponuntur panes figura plures, et subsat pluralitas substantiarum. Est unum individuum, apparent plura. Proinde modo sicut est, modo sicut apparet, de corpore Domini loquimur. Saepe dicimus, in distributione Dominici corporis: Hostias multas expendimus, vel pluribus hostiis multtes, et eorum quae apparent pluralitatem, et ipsius substantiae invisibilis unitatem, cum hostias plures et unum dicimus corpus. Sic et in hoc loco dicimus: Haec omnia bona, omnes sci
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃iᷤ ⁊ beatoꝵ apłoꝵ ac martirũ tuoꝵ. petri. pauli.
andiee. ia cobi. ioħis. thome. iacobi. philippi.bartholomei.
mathei. simonis. et thadei. lini. eleti. elem̃tis. sexti. cornelis
cipriani. laurentii. grisogoni. ioħ̃is. ⁊pauli. cosie ⁊ dami¬
ani : iomniũ scõꝵ tuoꝵ. quoꝵ meritis p̃cibq concedas ut
inom̃ib ꝓtectionis tue muniam᷑ auxilio. ꝑeumd̃ xpm̃

Expanded text:
 ac martyrum tuorum Petri, Pauli, Andreae, Jacobi, Joannis, Thomae, Jacobi, Philippi, Bartholomaei, Matthaei, Simonis, et Thaddaei, Lini, Cleti, Clementis, Sixti, Cornelii, Cypriani, Laurentii, Grisogoni, Joannis et Pauli, Cosmae et Damiani, et omnium sanctorum tuorum, quorum meritis precibusque concedas ut in omnib