comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pse autem non sic arbit᷑¬
ur̃. et cor eius non ica esti¬
mabit. S ed ad conterend̾
erit cor eius. et ad interne¬
cõm gentiũ non pancar.
Sicit enim. Numquid nõ
principes mei sinuil reges
lunt. Numquid non ut
charchans sie chalamo et
ut arꝑbat. sic emach. Aun¬
quidẽ non ut damascus.

Expanded text:
pse autem non sic arbitrabitur, et cor ejus non ita existimabit: sed ad conterendum erit cor ejus, et ad internecionem gentium non paucarum. Dicet enim: Numquid non principes mei simul reges suet? numquid non ut Charchamis, sic Chalano? et ut Arphad, sic Emath? numquid non ut Damascus,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e darii celeres nuncõs
preferentes et edictũ ie¬
gis pependit in susis.
Mardo cheus aũ de pala

Expanded text:
veredarii celeres nuntios perferentes, et edictum regis pependit in Susis. Mardochaeus autem, de pala
Abbreviated transcription (Latin):
ram dicitur. Dilata locum
tentorii tui ⁊ pelles taber¬
naculorum tuorum eccen¬
de. ne paitas. Longos fac
fimiculos tuos. ⁊ clauost
tuos consolida. Ad dext̾am
enim ⁊ ad leuam penetrab̾.
it semen tuum gentes
hereditabit. Habet ergo fa¬
mem ista. non famem
panis neq sitim aque.
s audiendi u̾bum dei. ec
faciendi u̾bum eius. ue
bac quidem impetus egredi¬
tur.qr uelocitas p̾clicatonꝰ
flante spũ scd̾ intotam ni¬
di latitulinem diuigitur

Expanded text:
iam dicitur: Dilata locum iam dicitur: Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende; ne parcas, longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida; ad dexteram enim et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Habet ergo famem ista, non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei , et faciendi voluntatem ejus. De hac quidem impetus egreditur, quia velocitas praedicationis, flante Spiritu sancto, in totam mundi latitudinem dirigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
et bersabee uxor urie. Ab in¬
omĩb istis quatuor nen¬
tura ad dñm ecclesia de
gentilitatis eriore figura¬
tur. que prius aliena igno¬
miniis pleria ⁊ st̾ilis babe¬
batur s ad xp̃m ut legiti¬
ma conuincta est matro¬
na et plures ad optiuos pa¬
rit dõ filior quam sinago¬
ga. que pͥus ut ꝓpriuni u¬
debatur dominũ habere ii¬
rum. Thamar eigo int̾¬
p̾tatur amaritudo ł ꝯmu¬
tans siue palma. Et nũto
hec omnia conueniunt
fuit in ydolatrite ⁊ tupia
isatõne si modo dulcis est
ꝑ flecum compunctõni
studium pn laboris. Hec cõ¬
mutans recte dicitur. qr ex
peccatuce cominuitara ẽ in
iustam. ⁊ exodiosa mama¬
ram. Que palme rite assi¬
nulatur. ꝓpt̾ certamen la¬
boum i uictorie p̾mium.
Ue illa quippe lene ꝑ psal¬
nisdam dẽ. Iustus ut pal¬
ma florebit. sicut cedrus
libam multiplicabitur.
raab quoq latitudo uł
fu mes seu impetus intpe¬
int̾pretatur. Et quid ĩ hoc
nisi sc̃e ccc̃e nobilitas pre¬
dicatur: Cui eciam ꝑ ysa¬

Expanded text:
e Bersabea uxor Uriae. Ad inomnibus istis quatuor, ventura ad Dominum Ecclesia de gentilitatis errore figuratur, quae prius aliena, ignominiis plena et sterilis habebatur, sed ad Christum ut legitima conjuncta est matrona, et plures adoptivos parit Deo filios, quam Synagoga, quae prius ut proprium videbatur Dominum habere virum. Thamar ergo interpretatur amaritudo, vel commutans, sive palma; et merito haec omnia conveniunt fuit in idololatria et turpi conversatione, sed modo dulcis est per fletum compunctionis, et studium pii laboris. Haec commutans recte dicitur, quia ex peccatrice commutata est in justam, et ex odiosa in amatam, quae palmae rite assimilaturmium. De illa quippe bene per Psalmistam dicitur: Justus ut palma florebit, sicut cedrus Libani multiplicabitur . Raab quoque latitudo, vel fames, seu impetus, interpretatur; et quid in hoc, nisi sanctae Ecclesiae nobilitas praedicatur, cui etiam per Isa
Abbreviated transcription (Latin):
llo itaq tempore eracluis
artem tenebat nꝑii. ur
armus stremuis. ligua e¬
ruditus. corpore decorus. Et
quamuis seculari actuide¬
ditus. totus tamen crat fi¬
de catholicus. et erga dĩ
cultores supplex. beniuolꝰ
ac deuotus. ꝑgens igitur
filius cos droe contra cra¬
sedit excercitu. Tandemĩ¬
spirante grã salua tors.
utrisq principib placuit.
ut ip̃i singuli in medio
ponte fluminis duicati
confligerent. et cui sors
uictoriam contulisset. ip¬
se sine dampno utrisq
excertitus impium usue¬
uucmũto ꝓcessit. ut si ali¬
quis ex eorum populo prĩ¬
api suo ueiure in auxiliũ
p̃sumpsiss. et cririb exci¬
sis et brachiis ab co ĩ flũe
mergeretur. Cuniq utri¬
q populo hoc pactõ placius¬
dictum est dimicantes.
medio sunt congressi. Eã¬
dem pulsatus dominus la
cuis ꝯmendarat fideli suo
eraclio xp̃c concessit de hos¬
te triumphum. R. ꝑ tuam¬

Expanded text:
llo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Grasedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurocessit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisdictum est dimicantes, medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lactius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; ta
Abbreviated transcription (Latin):
famulus in u̾itare confes¬
sus fueris. regnum tibi ꝑ¬
sarum totum cumprim¬
omo ⁊ iuitan. acceptis a
te pacis obsidib dabo. Sĩ
autem aliud egeris mox
meo gladio int̾ibis. Re seꝙ¬
acquiesceres. eraclius exc̃t¬
to gladio caput eiis am¬

Expanded text:
famulus, in veritate confesfamulus, in veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumacquiesceret, Gracchus extracto gladio caput
Abbreviated transcription (Latin):
anteq mentis mu¬
tutõ cosdroc in uasit exter¬
citum. ut non soluni pre¬
dictam pactõnem neq̃ qmͣ
uellent transcendere sed
eciam uoluntarie cumoĩ
sua familia atq ꝓ le cra¬
dio se subderent. tam po¬
testate quan fide. Quos
ille benigint̾ suscipiens
in hoc illis demenciam p̾s¬
titit. ut omnes ad baptis¬
mũ conuolarent. Quod
ita fcũros. omnes pariter
spopond̾unt. Ipe autem xͥ¬
auissimus princeps cum
suo tantum ex̾citu. regna
que cosdroe tenuerat cir¬
cumq̃q ꝑ lustrans ad se¬
dem ip̃ĩus uenit. et cum
paucis ad eum ascendit. se¬
dentemq eum ĩchronoi
excercitu fuerat. qui ei exi¬
tum belli aliquatenus ñ
bant. Nec in merito quiꝑ¬
re. qui manfeste deo erat
contrarius. quomodo a
creatura dei potuiss eẽ a¬
matus: Cumq tremefẽs
salutatõnis u̾ba proferret
eracdio. ille rendit. Si uis
salutem hre ꝓ eo quod
lignum sc̃e aucis quam¬
uis indignus honorifice
iux̃ modulun tuum tẽ¬
tasti. si credere nolũis do

Expanded text:
antaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nunbant; nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si credere Domino Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
ecerat naniq turrĩ
argentean. in qua nter¬
lucentib geninus chrouũ
extiuxerat aurcum. ubiso¬
lis quadrigam et lune ac
stellarum Ymaginem col¬
locau̾at. atq per occultas
fistulas aque meatus ad¬
dux̾at ut qĩ ders pluuiã
Et dum subtr̾aneo specue¬
quis incircuitu trahenti¬
b cirtumacta turris fa¬
brica mouere iuderetur.
qrͣ quodam mod iugitil
tonitun iuxta possibilita¬
tem artificis mencielat᷑
In hoc itaq loco sedem si

Expanded text:
ecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, uasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In ho
Abbreviated transcription (Latin):
iaganorum cosoroe quidã
ꝑfanus et impuis regnum
est ad eptus ꝑsarum. Qui
intantam ꝓrumpere au
sus est ꝓt̾iuam. ut ab in¬
colis uicinarum gencĩ
quas impetu uastans bar¬
barico suo nefando subi¬
garat dominio. colere se
iuberet ut deum. et uocari se
regen regum. ⁊ dominũ do¬
ec hoc solum loõ. iñ.
dampnatõnis int̾̃itum. ue¬
rum eciam sỹuam ⁊ pales¬
tinam cum subiugasset
et egyptum. regna quoq¬
q̃ extra et in fra luitane¬
um glomerabantur per
citulum. suo crudelissimo
subiugass dominatur. ie¬
rosolimam adiit. eccãs xͥ¬
regionem uastauit. ĩ cen¬
dit atq p̾dauit. ad lepul¬
chrum ergo cum uoluiss
accedere territus rediit. s
tamenligni salutaris ꝑ¬
tem quam religiosissima
regina ibi intestimoniũ
urtutis reliquerat aspor¬

Expanded text:
paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum doec hoc solum ei damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium irtutis reliquerat, aspor
Abbreviated transcription (Latin):
otandum autem
quod ip̃i ꝓgenito¬
les xp̃i qui ingenealogi¬
a cius annumerati sũc
non sine grandi mistĩo
ab enũgelista assummiũt᷑.
maxime cum apłs dicas
omĩa in figura continge¬
uant illis. S sicut huma¬
nani natiuitatem xp̃i p̃
cesserunt tempore. ita q¬
ꝙ testimonium illi dei¬
bant ex p̾figuracõne. lc .ii.¬
am nullus illoꝵ
est. qui non aut no¬
mine aut auctu incarna¬
sum ẽẽ demonstret qui
in prĩarchis p̃figuratus.
et in ꝓph̾is ꝓmissus. at¬
q in apostolis p̾dicatus
est. Igitur abraham qui
in terpretatur pr̃ multa¬
dens populum. quem sig¬
inficrit hec nomine insĩ
illum de quo sibi ita pro¬
nussum est. in semine ĩ¬
quit tuo bñdicentur õs
Tỹsayas ait. Si

Expanded text:
otandum autem quod ipsi progenitores Christi, qui in genealogia ejus adnumerati sunt, non sine grandi mysterio ab evangelista assumuntur, maxime cum Apostolus dicat: Omnia in figura contingebant illis , sed sicut humanam nativitatem Christi praecesserant tempore, ita quoque testimonium illi dabant ex praefiguratione. Nam nullus eorum est, qui non aut nomine, aut actu incarnaipsum esse demonstret, qui in patriarchis praefiguratus, et in prophetis promissus, atque in apostolis praedicatus est. Igitur Abraham, qui interpretatur pater multodens populum, quem significat hoc nomine, nisi illum de quo ipsi ita promissum est: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes t Isaias ait: Si
Abbreviated transcription (Latin):
propinqui sui. lcõ. uł¬
nciqua est enimi cõ¬
suetudo ad optandi
ec̃iam in illo populo dei. ut
sibi filioz facerent. quos n̾
ip̃i genuissent. Nam excep¬
to quod filia pharionis
moysen ad optau̾at. iua
quippe alieuigena fuit. ip̃ẽ¬
iacob nepotes suos ex ioseph
nator. u̾bis maiifestissi¬
mis ad optaurit dicens.
Nunc itaq filii tui qui fc̃
sunt tibi priusquam ucĩ
ym et manasse. tamquã
ruben. ⁊ symron erunt mi¬
chi. Natos aũ sigeniũs pꝰ¬
ca. tibi erunt. Enũgłm si¬

Expanded text:
propinqui sui. Apropinqui sui. Antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo Dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. Nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptaverat, illa quippe alienigena fuit ipIacob nepotes suos ex Ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens: nunc itaque filii tui duo, qui facti sunt tibi, priusquam ad te em et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem si genueris postea, tibi erunt. unde
Abbreviated transcription (Latin):
quodam modo migraturũ.
Et hinc atq illinc utrisq
in se credentib tamqm la¬
pidem angularem futurũ.
hec tamen in figura ppa¬
rabat deus. reb in u̾itate
uentuus. Nam i nx iccho¬
mas ubi angulus iste pre¬
figuratus est interp̾tatur
ic ergo iam non qua¬
draginta due quod
faciunt ter quatuordecim.
s pp̃ unam bis num̃atam.
quadragnita ⁊ una gene¬
numeremus. qui huic regẽ¬
de uite nr̃e temporali acq
tr̃ene tamqmͣ numero qͣ¬
dragenario regaliter p̾sidet.
Acob autem genuit Lcõ .u.¬
ioseph. Hunc locum nobis
obicit iulianus augustus
de dissonancia enũgelistaꝵ
cur enũgelista maths io-¬
lucas filium eum appella¬
u̾it heli. non intelligens
consuctudinem scriptura¬
rum. quod alt̾ secundum
naturam. alt̾ secundum
legem patersit. Scimis eĩ
hoc ꝑmoysen domino uibẽ¬
te p̾ceptum. ut si fr̃ aut
ꝓpniquus absq lib̾is mor¬
tuus fuerit. alius eiusac¬
cipiat uxorem. ad suscitã¬
dum semnen fratris aut¬
L

Expanded text:
quodammodo migraturum quodammodo migraturum et hinc adque hinc utrisque in se credentibus tamquam lapidem angularem futurum. haec tunc in figura praeparabat deus rebus in ueritate uenturis. nam et ipse Iechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur ic ergo iam non quadraginta duae, quod faciunt ter quattuordecim, sed propter unum bis numeratum quadraginta una genenumeremus, qui huic regendae uitae nostrae temporali adque terrenae tamquam numero quadragenario regaliter praesidet.Jacob autem genuit Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus JoLucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Domino jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post transiigratõ¬
nem babilomis iechoni¬
as genuit salathiel. Si uo¬
lũiius iechomam infine
re. in sequenti non euunt
quatuordetim sed tredecim.
Sciamus ergo iechoniam
priorem ip̃m eẽ quem et io¬
ackym. secundum autem
id est ioachin filium non
prem. Quorũ prior ꝑkappa
Ny scribitur. Quod scripto¬
nm uicio. et longitudine
tempoꝵ apud greces latiuoᷤ¬
Dec batus ieronimus
hystoriam sequens
ita ex posuit. cet̾um uen̾abi¬
lis pr̃ augustinus in libro
de consensu euuangelistai¬
num ita dicit. unus quippe
in illis ꝓgeneratorib bis
num̃atur. idem iechonias.
aquo facta est quedam in
extraneas gentes deflexio.
quando in babiloniam trãs¬
migratum est. ubi autem
ordo a rectitudine deflectit᷑ꝰ.
atq ut eat indiu̾sum tã¬
quam angulum facit illd̃
quoo inangulo est bis nũa¬
tur. infine scilicet prioris
ordinis. et in capite ipĩus
t hoc ip̃m iam prefi¬
gurabat xp̃m a circũ¬
cisione ad p̾pucium. tamꝙͣ
ab ierusalem in babiloniã.

Expanded text:
 post transmigratinem Babylonis, Jechonias genuit Salathiel. Si voluerimus Jechoniam in fine re, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus ergo Jechoniam priorem ipsum esse, quem et Joakim; secundum autem id est Joachin filium, non patrem, quorum prior per κ ν scribitur, quod scriptorum vitio et longitudine temporum apud Graecos Latinosec beatus Hieronymus historiam sequens, ita exponit. Caeterum venerabilis Pater Augustinus in lib. de Consensu evangelistarum ita dicit: Unus quippe in illis progenitoribus numeratur, id est Jechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine deflectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit, illud quod in angulo est bis numeratur, in fine sciliordinis et in capite ipsius t hoc ipsum etiam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tamquam ab Hierusalem ad Babyloniam
Abbreviated transcription (Latin):
empore illo post qm̃¬
constantino augus¬
co contra maxencium ty¬
rannum ꝓperante ad bellũ.
signum sancte crucis celi¬
tuc fuiss ostensum. et ip̃o
felicit optinente triumphũ.
ab belena iam dicti principis
mrẽ scã crux fuiss inuenta.
atq ꝑ santatem egroti. et
resuscitatõnem mortui fu¬
iss euidenti indicio uirtuti
declarata. regina uoti com¬
pos effecta ita salutare lig¬
num fecit secari ꝑ medium.
ut ⁊ crucem constantino po¬
lu sec̃ deferret ad filium.⁊
aucem ierosolimis thecis
argenteis conditam suo re
sa consilio. scilicet ut ubi
fuat membris donunicis
aptata supplicõ. ibidem głi¬
ficcita ueneraretur a popu¬
ultorum itaq le ĩ.¬
temporum labente
curriculo. cum exigente n¬

Expanded text:
empore illo postquamConstantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservaente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a popuultorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente
Abbreviated transcription (Latin):
iacuictum. Dñam me inqͥt
nobis usurpata potestas at¬
cubuit. s sororem sapienci¬
a fecit. Simus ergo frc̃s sic̃
diuina ꝓuidencia ordinat.
nõ sicut se se iactat huma¬
na temi̾̃tas. ꝑganuis parit᷑

Expanded text:
initur. Dominam me, inquit, vobis usurpata potestas attribuit, sed sororem sapientia fecit. Simus ergo fratres, sicut divina sapientia ordinavit, non sicut se jactat humana temeritas. Pergamus pariter
Abbreviated transcription (Latin):
to regnorum uolumne
de ioram ochoriam fuiste¬
legimus generatum. Q ͦ
mortuo iosabeth filia re¬
gis ioiam soror ochore tu¬
lit ioas filium fr̃ĩs sui. et
eum int̾netiomi que fiebat
ab athalia subtraxit. Cui
successit in regnum filur
eiuis amasias. post queut
as. Ceruis ergo ꝙ secund̃
fidem hystorie tres regez
ĩmcdio fũint quos hic e¬
uangelium p̾tinisit. Iorã
quippe non genuit oziam
led ochoriam. ⁊ reliquos qͣs
geliste ꝓpoĩtum erat tres
atõnem eius memora tol¬
litur. ne in sancte natiuita¬
tis ordines poneretur. dietũ
iisi quaita generatõne ĩ
throuo regni istł quemq̃
de domo a chab cẽ selluium.
Purgata igitur lale fami¬
iam regalis in quarta ge¬
ni̾acõnum consequencium
orgo numeratur. Domini¬

Expanded text:
to Regum volumine to Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium feum internecioni quae exercebatur ab Athalia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem us. Cernis quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerunt, quos hic evangelium praetermisit, Joram autem non genuit Oziam, sed Ochoziam, et reliquos quos gelistae propositum erat, tresrationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Dictum nisi quarta generatione in throno regni Israel quemquam de domo Achab esse sessurum. Purgata igitur labe famieteritis, jam regalis in quarta generationum consequentium origo numeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
filium in tanturri culpa¬
bili corugio. ut nũto in
saluatoris geneolegia ui¬
deatur non nominata. No¬
men uero iuri eius id est
urie quasi iusti hommnis
ponitur. ut ex hoc eciam sce¬
leris immairitas memore¬
tur. dum nxoris causa oc¬
cisus in memoriam reuo¬
catur. Alistice aritem da¬
uid xp̃m significat. qui ĩ¬
t̾̃pretatur manu fortis et¬
uisu desiderabilis. Et qͥd
forcius leone qui uicit de
tribu iuda. radix dauid:
Quomodo uero sit desideri¬
bilis scuiptura ostendit di¬
cens. Ecce uemet desidercitꝰ
cunctis gentib. Et petrus
ait. In quem desiderant ã¬
geli ꝓspicere. urias uero
qui interp̾tatur lux in en
dĩ significat dyabolum.
qui tranffigurat se man¬
gelum lucis. audens dicẽ.
lux meadĩ. ⁊ ero sinulis
altissino. Huiꝰ erant pes¬
simo coniugio delegati os̃
quos grã deilibent. ut ec¬
desia dei sinc macula et
ruga saluatori ꝓprio spõ¬
sa copuletur. Ioram aut̃
genuit oziam. Orias aũt
genuit ioathan. In quar¬

Expanded text:
filium, in tantum culpafilium, in tantum culpabili conjugio, ut merito in Salvatoris genealogia videatur non nominata; nomen vero viri ejus, id est, Uriae, quasi justi hominis ponitur, ut ex hoc etiam sceleris immanitas memoretur, dum uxoris causa occisus in memoriam revocatur. Mystice autem David Christum significat, qui interpretatur manu fortis, et desiderabilis. Et quid fortius leone, qui vicit de tribu Juda, radix David? Quomodo vero sit desiderabilis, Scriptura ostendit, dicens: Ecce veniet desideratus cunctis gentibus . Et Petrus ait: In quem et desiderant angeli prospicere . Urias vero, qui interpretatur lux mea Dei, significat diabolum, qui transfigurat se in angelum lucis, audens Deo dicere: Lux mea Dei, et Ero similis Altissimo . Hujus erant pessimo conjugio delegati omnes, quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga Salvatori proprio sponsa copuletur. Joram autem genuit Oziam, Ozias autem genuit Jonathan. In quar
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ecclesia fiert de siguat So¬
no itaq spuali hec est sep¬
truario facta est ecclesia
puteus sacietatis. quia fac¬
tus est in ca fons aque sali¬
entis inuitam etũam. Na¬
a son autem genuit salmõ.
iste est naason princeps
trib iude sicut in numeris
leginus. Iesse autem ge¬
nuit. dauid regem. Regẽ
dicit dauid. non quod ipẽ
solus in ista geneologia re¬
gumi fu̾it positus. cumab
ip̃o usq ad transingratõ¬
nem labilonis qui scribun¬
tur regnau̾ĩt. s qr dauid pͥ¬
mus de tribu uida rex fuit.
ꝑquai ordo discurit gene¬
alogie. Dauid auteni rex ge¬
ñ. salomonem ex ea que fu¬
it urie. Queritur cum tres
relique extranee mulieres
nominib ꝓpriis sint poĩte.
cur sola bersabee non nomi
ideo putatur factum. qui¬
a tres alie supͣ scripte licec
cuminose fu̾int. inpartubꝰ
tũ filiorum ꝑ quos currit
gencologia. nõ solum nõ
culpari. sed eciam laudari
merueuint. Hec uero ad¬
ultio simul ⁊ homicidio ꝑ¬
petrato. dauid regi genut

Expanded text:
in Ecclesia fieri designat. Dono itaque spirituali, hoc est, septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam . Naason autem genuit Salmon. Ipse est Naason princeps tribus Juda, sicut in Numeris legimus . Jesse autem genuit David regem. Regem dicit David, non quod ipse solus in ista genealogia regum fuerit positus, cum ab ipso usque ad transmigrationem Babylonis qui scribuntur regnaverint, sed quia David primus de tribu Juda rex fuit, per quam ordo decurrit genealogiae. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit Uriae. Quaeritur, cum tres reliquae extraneae mulieres nominibus propriis sint positae, cur sola non nomine? Igitur hoc ideo putatur factum, quia tres aliae supra scriptae, licet criminosae fuerint, in partubus tamen filiorum, per quos currit genealogia, non solum non culpari, sed etiam laudari meruerunt. Haec vero, adulterio simul et homicidio perpetrato, Davidi regi genuit
Abbreviated transcription (Latin):
iq ruth q̃ uel uidens uel
festinains seu de fintens mn¬
t̾p̾tatum nũto eclesiam
sigruficat q̃ puritate cor¬
duᷤ deum contemplatur.
et secudum psalmistã
festinat manus eiuis dare
dõ. Hec de fiit id est firmi¬
ter infide idilectõne dei ꝑ¬
sistere decernit unde ⁊ pau¬
lus ait. Certus sum emin
angeli. neq principatus.
neq instancia. noq fuci¬
sa neq fortitudo. neq al

Expanded text:
vel festinans, sive definiens, interpretatur, merito Ecclesiam significat, quae in puritate cordis Dominum contemplatur et secundum Psalmistam, festinat manus ejus dare Deo . Haec definit, id est, firmiter in fide et dilectione Dei persistere decernit. Unde et Paulus ait: Certus sum enim, angelus, neque principatus, neque instantia, neque futura, neque for
Abbreviated transcription (Latin):
braham genur log̾-
p̾saiac. ysaac autem
genut iacob. Exeq uitur.
ergo humanam genem¬
ꝓmissionis xp̃i exordio.
hec est ad abia ham gene¬
racores commemorans.
quomodo degentilitatis
caligine qiͣ de egypcia ser¬
uitũte ꝑ quadiaginita du¬
is mids. ac si cuusdem nume¬
entem. ac si in telligibilem
iordanem duce domino ih̾u
nõ. uelut iosue filio nim
demaria uirgine natum cẽ¬
testatur. qui uelut hamus
inretis capite sic infine ge¬
uealegie poĩtus. ⁊ in mare
huꝰ mundi a pr̃e missus.
tortuosum drachonen ad¬
uncatum eccisus occidit. at¬
q humani gem̾s mortem
mortuis mortificauit. Et
idõ uelut fune duplicato
ir̃ato scilicet uniuscuisq
nomne. in recis similitudi¬
nem genealegie ordo coritex¬
itur. donec ab hruiꝰ principi
dicitur. Numquid ad unca¬
bis lemathan hanio tuo.
aut aruulla ꝑforabis mͣx¬
illam eius: In banio ergo
incarnatõnis xͥ iste captus
est qr dum in illo appecit
escam corporis. tnsfixus ẽ¬
aculeo diunitatis. Iudas

Expanded text:
braham genuit Isaac, Isaac autem genuit Jacob. Exsequitur ergo humanam generpromissionis Christi exordio, hoc est, ab Abraham generatores commemorans, quomodo, de gentilitatis caligine, quasi de Aegyptia servitute, per quadraginta duos viros, ac si ejusdem numeentem, ac si intelligibilem Jordanem duce Domino Jesu Christo, velut Josue filio Nun de Maria esse natum testatur, qui velut hamus in retis capite, sic in fine genealogiae positus, et in mare hujus mundi a Patre missus, tortuosum serpentem aduncatum occisus occidit, atque humani generis mortem mortuus mortificavit. Et ideo velut fune duplicato, iterato videlicet uniuscujusque nomine, in retis similitudinem genealogiae ordo contexitur, donec ab hujus principiodicitur: Nunquid aduncabis Leviathan hamo tuo, aut armilla perforabis maxillam ejus ? In hamo ergo incarnationis Christi iste captus est, qui dum in illo appetit escam corporis, transfixus esaculeo divinitatis. Judas
Abbreviated transcription (Latin):
uiiii. id est tu dommne de
qui uiui dei es filuis sem¬
u domine hom̃b
natus es homo. qui
in cogitabili maiestate ds̃
passionem ueniens. ĩpas¬
sibilis manes apud pre.
Quis igitur unqmͣ in tã¬
tum hoc in comp̾hense dei¬
tatis archanum. huma¬
n sensus accollere potius¬
set obtutum. insi ab ore
petri salutaris huiꝰ fidei ũ¬
itas radiass: Quis m̾i¬
torum eus głiam qmͣuiꝰ
magno equipare possit e¬
loquio. aquo nobis ado¬
rande diuinitatis fides ⁊¬
cepit ⁊ ꝑmanct: Quid tan¬
to gliosius uiro. qui fidem
secreti inscrutabilis leqñdo
edidit. inuendo docuit. pa¬
scĩtatis obtincant. nescio
quo tamen pacto petrus ⁊
paulus uidentur p̾cet̾is pe¬
culiari quadam in salna¬
tore fidei uirtute precelle.
Q uod quidem ex ipĩus dm̃i
iudicio possumus appbare.
Nam pecro sicut bono dis¬
peusatori claues regni ce¬
lestis dedit. paulo tamqiͣ
ydoneo doctori magist̾rum
eccastice institutõnis in¬
uinxit. scilicet ut quos is
te eruduxt ad salutem. il¬

Expanded text:
vivi ; id est, tu, Domine, de qui vivi Dei Filius es semu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus epassionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides ecoepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, pasanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilite erudierit ad salutem, il
Abbreviated transcription (Latin):
quam moto audinimus
ad monet humilitatemi
omniũ nt̃m uidere et agi¬
noscete ubi simus. iquo
nobis tendendum ⁊ feti¬
naudum sit. Non eum
nichil significait nauis s¬
la portans discipulos. que
contrario uento laloralas
influctib neq sine cau¬
sa dominus relictis cutbis
ascendit ĩ montem. ut so¬
lus oraret. Deinde uemẽs
ad discipulos suos ꝑielitis¬
tes iueinit ambulans
sup̃ mare ⁊ confirmaui
eosascendens in nauem
fluctusq placauit.
uid autem mirum

Expanded text:
quam modo audivimus, admonet humilitatem omnium nostrum, videre et cognoscere ubi simus, et quo nobis tendendum et festinandum sit. Non enim nihil significat navis illa portans discipulos, quae contrario vento laborabat in fluctibus. Neque sine causa Dominus relictis turbis ascendit in montem, ut solus oraret; deinde veniens ad discipulos suos, periclitantes invenit, ambulans super mare, et confirmavit eos ascendens in navem, fluctusque placavit. Quid autem mirum
Abbreviated transcription (Latin):
uere quib uita nõ
uiuere. quia totum xpi
pficiebat ecc̃us quod iuue¬
lant. Erat eis ⁊ mori lucrũ.
qr tali hac morte uitaru
ubi mercabantux et̾̃nam.
Erat eis mori lucrum. qͦ ꝵ
dnuptõnri in corruptõ suc¬
asdlat. et dampna p̾senci¬
umn temporun lucra ꝓpe

Expanded text:
ere, quibus vita non vivere, quia totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra pe
Abbreviated transcription (Latin):
la uĩtatis. Isti sunt sc̃i pa¬
tres tui ueriqz pastores. qͥ
te regnis celestib insereneã
multo melius multoq fe¬
fena te cede fedauit. Isti st̃
qui te ad hanc gliam ꝓuex¬
erunt. ut gens scã. populꝰ
electus cuutas sacerdotal
et rogia. ꝑ sacram beati pe¬
cu sedem caput orbis effec¬
ta lacius preside̾s religione
diuina quam dominatõe
uanuus multis auo¬
ta uistorus ius imꝑii tui
terre mariq protuleris. mi¬
uus tñ est quod tibi bellicͥ
humanio gñi nunqmͣ ne¬
gauit. omnesq in ꝯmune
mortales ad cognitõnem
sui habundancissimis sẽ¬

Expanded text:
sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque fefraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis se
Abbreviated transcription (Latin):
l recip̃i p̃dicat ⁊ audi.
Bĩ nichilominus illi qͦ
deuocõ delata apostolis.r¬
currit in xp̃m. Eenenteri¬
taq frẽs tante huiꝰ pro¬
nussionis fidem. de suppli
none letatur. mr̃es nõ du¬
liat cum xp̃o regnare post
moitem. Nos uero ect̃arũ
onniũ reu̾entissimos pa¬
ites petrum dico ⁊ pauilũ
iuissimis studus honoremꝰ.
puib xp̃i prestante gracia
ts̃ est hodie de morte nata¬
lis quib finis uite iuuẽ¬
di inicrum declit. quib ut
ait apostolus paulus urũc

Expanded text:
 recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de supplicorte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, ut ait apostolus Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it. non est nostre faculta¬
tis euoluere. Idem enim cõ¬
stantissime ꝑseuerabat qͥ
prius fuerat. Eadem in cor¬
de eius humilitas. eadem ĩ
uestitu eius uilitas eiat at¬
Q ita plenus auctorita tis
ee gr̃e implelat ep̃i dig¬
nitatem. ut nõ tñ ꝓpoĩtũ
monachi uirtutemq dese¬
reret. Icõ quinta..¬

Expanded text:
terit, non est nostrae facultaterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adue ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud hiis facere licuit.
quani qd̃ ppls domino
uolente cogebat. lcõ. iiĩ.¬
Nter epõs tamen qui af¬
fuerant. precipue de fensor
quidam nommne restitis
sum est grauiter illum
tatum. Nai cum fortu¬
itu lector cui legendi eo
die officium erat int̾clu¬
sus a populo de fuiss. tur¬
batis ministris dum expec¬
tatur qui nõ aderat. unus
e circumstantib sumpto
psaicio quem primum uer¬
sum inuenit arcipuit. Psal¬
mus autem hic erat. Exo¬
re infancium ⁊ lactenciũ
ꝑ fecisti laudem ꝓpt̾ ininu¬
cos tuos ut destruas inimi¬
cum ⁊ultorem defensorem.
uo lecto clamor ł iiiĩ.¬
populi tollitur ꝑs di¬
u̾sa confunditur. atq ita
habitum est diuino nutu
psalmum hunc lectum fu¬
isse. ut testimonium oꝑie
sui defensor audires qr ex o¬
re infancium atq lacteu¬
cium in martino domini
laude ꝑfecta ⁊ ostensus pa¬
riter i destructus est inimicꝰ
Iam uero sumpto ep̃atu q̃¬
lem se quantumiq presti¬

Expanded text:
aliud his facere licuit, aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur um est, graviter illum tatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praesti
Abbreviated transcription (Latin):
re ad ep̃citum tirro¬
nce ecc̃e petebatur bs̃ mar¬
rinus. S cumerui monas¬
tio suo non facile posset.
cuticius quidam unus eci¬
nibz rcoris languore sim¬
ulato. ad genua illius pro¬
uolutus. ut egrederetur ob¬
tuuit. Ita dispoĩtis iani ũi¬
tnere ciuium turbis sub
quadam custedia ad ciui¬
tatem declucitur: Mirum ĩ
modum incredibilis mul¬
titrido nõ solum ex illo opi¬
do. sed eciam ex uicims ur¬
bib ad suffragia feren¬
uoluntas eadem uo¬
ta. cademq sentencia. mrͣ¬
tinum ep̃atu eẽ dignissim̃.
felicem fore tali eccãi sa¬
cerdote. Panci tamen ⁊ nõ¬
nulli ex epĩs qui ad consti
tuendum ancisticem fu¬
erant euocati. impie rep¬
ugnabant dicentes. scili¬
cet contemptibilem eẽ ꝑ¬
sonam. in dignum ẽẽ e¬
piscopatu hominem uul¬
tu despitabilem. ueste sor¬
didum crine de formẽ. Ita
ec apło appło sentencia
saniori hec illorum irrisci
demencia est. qui illustrẽ
uirũ dum untuꝑare cupi¬
unt. predicabant. Nec u̾o

Expanded text:
us ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenuoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad consttuendum antistitem fuerant evocati, impie repugnabant, dicentes scilicet: contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu, hominem vultu despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ita a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vero
Abbreviated transcription (Latin):
qr in certus erat nec auc¬
toritatem suam uulgo
accomodaris ne suꝑstitio
ꝯualescẽt quodam die pau¬
cis iecum ad hibitis fũb ad
pulcrumn astans oiauit ad¬
dominũ. ut quis eẽt uł cu¬
ius mĩti sepultus ostendẽt.
Tunc conu̾sus ad leuam
uidet ꝓpe assistere umbram
sordidam trucem. Iniꝑat
nomen nũtumq ut leq̃re¬
tur Nomen edicit. de crimi¬
ne confitetur latronem se
fuisse ob scelera ꝑcussum.
sibi nichil cum martyrib
ẽẽ commune. cum illos
gl̾ia. se pena retiueret. Mͣ. de¬

Expanded text:
quia incertus erat, nec aucquia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad pulchrum ipsum adstans orauit adDominum, ut quis esset uel cuiuTum conversus ad laevam vidit prope assistere umbram sordidam, trucem. Imperat, nomen meritumque ut loqueretur. Nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. M
Abbreviated transcription (Latin):
insi quem infirmitas ooe¬
giss Pleriq camelorum
leuis uestiebantur. Mosli
ibi habitus ꝓ crimine fu¬
i. Auod co magis sit mi¬
cum necesse est quod ml¬
t inter eos nobiles habebã¬
tur qui longe aliter edu¬
cati ad hanc se humilita¬
tem ⁊ pacienciam creg̾ant.
eluresq ex hus postea epõs
iudimus. Que enim eẽt
cuitas a ut ecc̃a. que nõ
sibi de martini monast̾ĩo
ed rit reliquas uirtu
tes quas in ep̃itu egit
aggrediar. erat haut lon¬
ge ab opido ꝓxiniris moua¬
tii locus. quem falsa homi¬
num opimo uelut conse¬
pultis ibi martorib sacra¬
uerat. Nam et altare ibi
a suꝑiorib ep̃is institutũ
habebatur S martynus
non tenere ad hibens inc̾¬
tis fidem. ab hiis qui maio¬
res natu erant presbit̾is ł
cłicis flagitabat sibi nom̃
martyris. tempora passio¬
nis osteridi. grandi se scru¬
pulo ꝑmoueri. quod nich
c̾ci constans sibi maiorm
uni aliqm̃ diu gͦ a
loco illo se abstinus¬
set nec de regans religiom.

Expanded text:
nisi quem infirmitas coenisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio ed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum um aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Dem̃ cum in quietudi¬
nem frequentancuinf¬
re non possz. duob fere qt¬
tra ciuitatem nuilib mos¬
nastium sibi statit q
locus tam secretus ⁊ remo¬
tus erat. ut herenu solitu¬
dinem non desideraret Er
uno em latere p̾cisa mõ¬
tis extelsa rupe aubielas.
reliquan uero planiciẽ
liger fluuius reducto pau¬
lulum sinu clauseratu
na tantum eademq arta
ad modum uia a diri potiet¬
contextain celluiai har¬
in eundem modumi ple¬
riq saxo suꝑiecto montĩ
cauato receptacula sibi
fec̾cnt. Discipuli uero
octoginta erant. qui ad
emmplum bĩ magistri in¬
saituebantur. N cmo ibi ꝓpͥ
smedium conferebantur.¬
on enin emere aut uen¬
dere ut plerisq monachis
mous est. quicquĩ licebat.
ls ibi exceptis scriptorib
nuilla habebatur cui tñ o
ꝑi mmnor etas deputa batur.
maiores oracõni uacabãt.
extra cellulain sua m
igsessus. insi cum ad locum
urõnil conuerebant
eibum unum omnes pꝰ
iram ieiumi accipiebat̃.
iium nemo nouerat.

Expanded text:
dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri potecontextam cellulam habein eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat,
Abbreviated transcription (Latin):
fidi debita religione uenu¬
ciniur. Apstoli namq la¬
tino sermone dicuntur
missi. Qui ergo honou
nussos. manifestum ẽ tor
honorare mittentent. qm̃
dignitas que de fertur nũs¬
tris. illi sine dubio cuius
ministri sunt exhibetur uf
ait np̃e saluator ad disci¬
pulos suos. Qui uoz au¬
dit me audit. ⁊ qui uos us¬
cipit. me recipit. lco .ñ.

Expanded text:
fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit
Abbreviated transcription (Latin):
tauam errancium cecita¬
tem. et ꝓdiuami in decĩor¬
a nequiciani. secretõri cou¬
ilio et altõre pietate nui¬
sertus est mittendo uer¬
bum suum eq̃le sibi atq
coetĩnum. quod caro fcm
ita diuinam naturam
nature uiuit humane.
ut illius ad infima ĩclĩa¬
tõ. nrã fieret ad summa
It autem huiꝰ men¬
arrabilis grã ꝑ to¬
tum mundum diffundẽ¬
tur effectus romanũ reg¬
num diuina ꝓuidencia
pp̾arauit. cuius ad eos li¬
mites icrementa ꝓduc¬
tai sunt. quib cunctarũ
undiq gencium uicina
et contigua eẽt uniũsi¬
tas. Dispoĩto enim diui¬
intus oꝑi maxine con¬
gruebat. ut multa regna
uno confederarentur ĩ¬
pio. et cito ꝑuios haberet
populos p̃dicatõne gene¬
rali. quos unus teneret
regimen ciuitatis. Hec
autem ciuitas ignorans
sue ꝓuectõnis auctoiem
cum pene oumib domi¬
naretur gentib om̃iũ
gencium seriuebat creo¬
rib. et magnam sibi uide¬
batur suscepisse religionẽ.
quia nullam respuerat

Expanded text:
caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ui locutõne linguarum
ibuendum enanglĩo
mundum. distributis si¬
bi tr̃arum ꝑtib suscepis¬
sent bĩssinius petrus prĩ¬
ceps aplici ordins ad ar¬
cem romain destinatur
impii. ut lux u̾itatis q̃
in omniũ gencium reue¬
labatur salutem. effica¬
cuis ab ip̃o capite ꝑ totũ
uiundum effunderetur.
Cuius autem nationis
hommes in hac tunc ur¬
be non eẽnt. aut q̃ usquĩ
gentes ignorarent. qd̾
roma didiciss: Hic col¬
luctantes philosophoꝵ
opinones. hic dissoluẽ¬
de erant t̾rene sapĩe ua¬
nitates. hic confutau¬
dus demonum cultus.
hic omniũ sacuficiorum
impietas destiuenda ubi
tiuis. et consorte głie pau
lo apostolo. aliarum adhꝰ
turbulentissinie ꝓ fundi¬
tatis occeanini. constan¬
cior quai cum sẽ mare
gradereris in gred̾is. nee
mundi dominam tumes
romai. qui in caypledo¬
mo ex pauesceras sacerd¬
tis anculam. Nuinquio¬

Expanded text:
um locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubituis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhucturbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numqui
Abbreviated transcription (Latin):
minũ quidem scãꝵ¬
M
sollempnitarum di¬
lectissurui totus mundus
est particeps ⁊ unius fide
pietas exigit. ut quicquid
ꝓ salute uniu̾sorum gestũ
recolitur. commumb n
biq gandus cele brecur.
U̾mptũ hodierna festini¬
tas p̾t̾ illam reuerenciam
est. ut ubi precipuorum a¬
płorum glificatus est exitꝰ.
ibi in dic martyrii eormu
sit leticie principatus. lõ n
sti sunt uiri ꝑ quos tibi
enuangelium xp̃i roma
resplenduit.⁊ que eras ma

Expanded text:
ium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam  veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; e
Abbreviated transcription (Latin):
q ab oculis eius uetĩs un¬
bie caligo detersa est uerũ
illud lumen quod deceles¬
tib choruscabat ⁊ sibi acqͥ¬
reret. ⁊ omibz reuelaret. Ce¬
catus illuminacusq est.
non alia clispensatõne ni¬
si ut clausis carnalibz ocu¬
lis spiritalis ei aspectus ad
inspiciendam di gr̃am fir¬
maretur. Accepit et fideliᷤ¬
simus petius hor oculos
qui xp̃m dominũ nr̃m ĩ car¬
ne positum. ⁊ duunitatem
natus in sperit. Ait enm do¬
mino ꝑ cunctante quis cẽ
piscatorem protulisse mire¬
tur. qui compendio breuis¬
sume confessioms aꝑuit. ⁊
quod de pr̃e habebat domunꝰ
i quod de humana natui
sacramentum. Uere susci¬
piendum cunctis ⁊ mirabi¬
lem piscatorem. qui dũ
maris ꝓfunda rimatur ad
altissimum maiestatis et̃¬
ne ꝑuenit archanum. bii
itaq sunt ecc̃arum colũp¬
ne petrus ⁊ paulus. quor
et uita scissima uenerabi¬
lem ꝑduxit ad mortem ⁊
głiosus occasus fecit eẽ ꝑ¬
petuos. Quos nõ solum ho¬

Expanded text:
que ab oculis ejus veteris umque ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelissimus Petrus hos oculos, qui Christum Dominum nostrum in carne positum, et divinitatem o illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativisacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum ho