comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitut inlib̾tãte moretu ñ eam m̃¬
ut ita demum ced̾e eam dicat si ĩpsi
alienꝰ sit ħ. implius existimand ẽ po¬
ẜones subõdicione tradi posse sicut
rẽs subodicione traduntur. n alit
accipientis fuint quam si condicõ
extitit. ¶Si is qui ticio ẜimimu̾e¬
did̾it br̾di eius eum tradidit pot̾it

Expanded text:
bit, ut in libertate moretur, non eam meut ita demum cedere ea dicat, si ipsius alienus sit. hoc amplius existimandum est possessiones sub condicione tradi posse, sicut res sub condicione traduntur neque aliter accipientis fiunt, quam condicio exstiterit. Si is, qui Titio seruum uendiderat, heredi eius eum tradiderit, poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ratur quo tp̃r sit locupleciotẽ.¬
pus quo agrͣtur inspicitu.
aut si exͣcepao dolim. oppos¬
ita ei noceat tp̃t quo agitmr.
spectatur. ¶ Plane ut sceu¬
ola aiebat ⁊ si pieritres ã.

Expanded text:
aeratur, quo tempore sit locupletior, tempus quo agitur inspicitur: et ut exceptio doli mali posita ei noceat, tempus quo agitur spectatur. Plane, ut Scaeuola aiebat, etiamsi perierit res ante
Abbreviated transcription (Latin):
appellamꝰ qui cãm adu̾san¬
is suis donant ⁊ exꝑteas¬
toris inꝑtenrei concedũt
peccumam. ¶enire diez
significat eum diem uenis¬
se quo peccuma peti possit
spure quis scipłatus fuĩt⁊
cessit auẽint dies ubi indi¬
em. cessit dies s nonuenit
ubi subcõndicione nec cess it
n uenit dies pendente adh

Expanded text:
appellamus, qui causam adversariis suis donant et ex parte actoris in partem rei concedunt:pecuniam: "venire diem" significat eum diem venisse, quo pecunia peti possit. ubi pure quis stipulatus fuerit, et cessit et venit dies: ubi in diem, cessit dies, sed nondum venit: ubi sub condicione, neque cessit neque venit dies pendente adhu
Abbreviated transcription (Latin):
at cumagimiꝰ denoxe dedicic̃e
cum eo qui ẜuum sium non.
defendit p̾sentis corporisc
copiam facultatem sig̃mꝰ
uidi. ⁊ si eius uendicande po¬
testateni habu̾it sab̾ ⁊ cassi

Expanded text:
at cum agimus de noxae deditione cum eo qui seruum non defendit, praesentis corporis copiam facultatemque signiuideri, et si eius ui‹n›dicandae potestatem habuerit, Sabinus et Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
debitaꝵ non eadem sit equalit̾
ẽ non prata ut u̾ba scripti ost¬
endunt. d si fortensure nosit

Expanded text:
debitarum non eadem sit, aequaliter est, non pro rata, ut uerba rescripti ostendunt. sed si forte usurae non sint
Abbreviated transcription (Latin):
palio quis fideiusẜatãnt cu¬
ius dies nonduiuienat eq¬
ssimum enimuisum ẽ c̾dito¬
rem ita ag̾e rem debitoris. nt
suam ag̾et ꝑmittitur gc̃dit¬
lit dumm̃o sic ostituat ut ĩre¬

Expanded text:
alio quis fideiusserat, aut cuius dies nondum uenerat: aequissimum enim uisum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret. permittitur ergo creditlutum, dummodo sic
Abbreviated transcription (Latin):
stat int̾dcm cessare si lacus ꝓutenᷤ
piscina unuam aquam ñ debeat
plane siquis ire ad haustum ꝓbi¬
beatur eque int̾dc̾m sufficiat dem̃
ait p̾tor quomin fonte quo deagͣr
purges reficias. ut aquam cob̾cẽ

Expanded text:
stat interdictum cessare, si lacus piscina puteus uiuam aquam non habeat. Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatib ꝓficiat ut creditores fraud¬
ani ñ uideatur ⁊ sane sunt quid̃ q
cum hrs lccuplex extitit tale ẽe c̾di¬
d̾unt quale si ipse testator adiic¬
tis posta ficultatib decessiss s m̾
traditimĩ e ħ iurenos uti ut adrer
ñ ꝑtineat locuplex. in egemis br̃s
extit̾it s qͣꝵ facultatum testator de¬

Expanded text:
 ut creditores fraudari ‹non› uideantur. et sane sunt quidam, qui, cum heres locuples existeret, tale esse crediderunt, quale, si ipse testator adauctis postea facultatibus decessisset. sed mihi traditum est hoc iure nos uti, ut ad rem non pertineat, locuples an egens heres extiterat, sed quarum facultatium testator de
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ẽ diffrã int̾ deꝑtatos ⁊re¬
legatos. ꝙĩ insulam relegarie.
adtempus ⁊ adinppetuum
quis pot̾ sineadtempus sũ
Adtempus relegatis n tota
legatis adem̃ int ptem boꝵ¬

Expanded text:
deportatos et relegatos, quod in insulam relegari et ad tempus et in perpetuum quis potest.Siue ad tempus siue .Ad tempus relegatis neque tota legatis ademerunt partem bo
Abbreviated transcription (Latin):
calib fidem ac diligenciam a
ꝓturatore exigendam ⁊ iusta
senti extimatõe ostitui sicut
enim diligenti cultura p̃cia
p̾dioꝵ ampliantur. ita si negi¬
igencius bita sint minui eane¬
inquo quis ꝓpũblico ꝯdicto¬
re se õbligauit excessit seq̃ntis
tp̃ris nomine non tenetin: id¬
q pͥncipalib ixptis exp̾mit᷑¬

Expanded text:
calibus fidem et diligentiam a procuratore exigendam et iusta aesenti aestimatione constitui: sicut enim diligenti cultura pretia praediorum ampliantur, ita, si neglegentius habita sint, minui ea nein quo quis pro publico conductore se obligauit, excessit, sequentis temporis nomine non tenetur: idque principalibus rescriptis exprimit
Abbreviated transcription (Latin):
meo ꝙ si̾ fidei palam omis¬
sum ẽ ñ ẽe extimand̾ fidem su¬
am infraridem legis ãcc̃õmo¬
dasse. ¶ Qñ a frans int̾posi¬
exitris spectan deb̾et anosili¬
um fore desut tc̃ cum tacite fis¬
deiomittebatur ñ cãpiebatis
cui restitui iubebatur mortis
si ꝓfãtur cyrogphum quo sec¬
uiss cuiꝰ fides eligitin: ꝙ ad eũ
cecbonis desuncti ꝑuen̾int res¬
titutũm s ⁊ aliis pͥk̾oib mani¬

Expanded text:
e fidei palam commissum est, non esse existimandum fidem suam in fraudem legis accommodasse. Quando autem fraus interposiexitus spectari deberet an consilium: forte si tunc, cum tacite fideicommittebatur, non capiebat is, cui restitui iubebatur, mortissi proferatur chirographum, quo se cauisset cuius fides eligitur, quod ad eum ex bonis defuncti peruenerit, restituturum. sed et ex aliis prob
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hendatin ⁊ delatores edc̃o
cecilio maximo ipsit. ꝯscit¬
ucionem pr̃is sui quam cõ¬
pelłetur delator ede mandat¬
orem ac iͥ edidiss ut uincũla
dedũceretur. eo oporte oꝑtin
ereint delator pena subduce¬
tur si mandatorem hret. s
ut mandator quo. ꝓindeat
s ut pena cõh̾ceantur lib̾tos
quo cause mandatores cc̃pa
ignanus uiris sin ipse se detn¬
łit s extat eoꝵdem p̾ncipu

Expanded text:
prehendatur etiam delatores edicto Caecilio Maximo rescripsit constitutionem patris sui, qua compelleretur delator edere mandatorem ac, nisi edidisset, ut in vincula deduceretur, eo pertinere, non ut delator poena subduceretur, si mandatorem haberet, sed ut mandator quoque perinde atque sed ut poena coerceantur: libertos quoque causae mandatores contra patignotus iuris sui ipse se detulerit. sed extat eorundem principum
Abbreviated transcription (Latin):
nti alic̃no nͣe satisdaniubeto
ex qui iurauit non calumpiis
cã iõsepostulare eiiiie quiꝰn
ommeaget postulafũm fui¬
sse meam diem quam cã cogni¬
ta statuero si otrou̾sia erit do¬
minus sit nec ne qui cͣmebit.
subetͣteptc̃e satisdare inbebo

Expanded text:
ti, alieno satisdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se postulare eumue cuius nomine aget postulaturum fuisse, in eam diem, quam causa cognita statuero, si controuersia erit, dominus sit nec ne qui cauebit, sub exceptione satisdari iubebo
Abbreviated transcription (Latin):
nt duorei scipłandi enint. õpla¬
sicuti uni nõiatim scipłando
er soli acquirit ita placet ⁊ sir̃e
emat nomine imius ex dmati
soli ẜuum ac̾quitere. ¶ Item
si credat peccumam ut ex dñs
solu̾etur uł ꝙłib aliud negm
gerat posse eum nõiatiẽxpͥ¬
m̾eut un ex dm̃s pestituatur

Expanded text:
 duo rei stipulandi erunt, cum plaSicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli seruum adquirere. item si credat pecuniam, ut uni ex dominis solueretur, uel quodlibet aliud negotium gerat, posse eum nominatim exprimere, ut uni ex dominis restituatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙsiĩmcipio ccͣ hanc lege
magrãtum aut sãcerdocui
aureos. cum infam̃ia punitur.¬
qua lege dampnatꝰ qui alium
dũicenit. ĩ integrum restituitor.
nontñ peccimniam rẽcipit.¬
or domum iũdicis ing̃rediat.
em am̃bitus omitt᷑ / id ẽ aureo

Expanded text:
icipio contra hanc legem magistratum aut sacerdotium tum centum aureis cum infamia punitur.Qua lege damnatus si alium conuicerit, in integrum restituitur, non tamen pecuniam recipit.or domum iudicis ingrediatur,em ambitus committit, id est aureo
Abbreviated transcription (Latin):
mistrat ñ eĩ diuinat is qui cũtut¬
rore cͣchit plane sim ꝓponas collufi¬
sse aliꝙ cum tutore. stm̃ sim̾ nocẽb̾e
siqs ñ tutor s ꝓtutore negiage¬
rat an dolꝰ ip̃i noceat pupillo indeaꝰ.
re negecia gẽbat remuend̾id̾at. ⁊¬
huicreꝵ pupilli administracio con

Expanded text:
inistret: unde enim diuinat is, qui cum tutore contrahit? plane si mihi proponas collusisse aliquem cum tutore, factum suum ei nocebit. Si quis non tutor, sed pro tutore negotia gerat, an dolus ipsius noceat pupillo, uideamus. re negotia gerebat, rem uendidhuic rerum pupilli administratio conc
Abbreviated transcription (Latin):
ouend̃ ⁊ ego puto exceptõe eos eẽrẽ¬
pellendos cum luc̃tinam cãm sint nac¬
ti aliud ẽ eĩ em̾e aliud exhiis c̾ãis suc¬
ccẽde ¶ Id c̃ctat ꝓomp̃ ⁊ in eumquip¬
ignori a c c pił sinana uł ỹpothecana
actẽe ex ꝑiat. nam ⁊ hũc prtat pomp̃¬

Expanded text:
ovendum: et ego puto exceptione eos esse repellendos, cum lucrativam causam sint nancti: aliud est enim emere, aliud ex his causis succedere. Idem tractat Pomponius et in eum, qui pigneri accepit, si Serviana vel hypothecaria actione experiatur: nam et hunc putat Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
uł ẜuitutem impon̾e p̾r põt̾.
¶Si qñ exeo pecculio filius fam̃¬
rem alienam bona fide tenebit
an pr̾ cius inremuład exibe̾d
actõem pati debeatut cetoꝵ fi¬

Expanded text:
itutem imponere pater potest. Si quando ex eo peculio filius rem alienam bona fide tenebit, an pater eius in rem vel ad exhibendum actionem pati debeat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pris facit ⁊ insũina eius rei ac¬
tus prĩs qui aõ p̃sens aliẽa¬
cionem alicuiniris decastrẽ¬
si pectulio pr̃ant impedrũt
efficẽ solent eo tp̃r aĩadũtẽt᷑
quo hr̃e effectum osueuerũt.
ut si sit filiustam̃. cui anfãtin.
tus pris nõ impediatuitaq
negabimiꝰ pr̃em filio saluo cõi
diuidundo agentem ꝓpͥetatez
alienatum exemplo dot᷑alis
p̾dri. S nec si socius utro cu
eoagat quicquamagetur uc¬
luti si cum eo agatur c bomis

Expanded text:
patri facit. Et in summa ea res hi actus patris, qui ad praesens alienationem alicuius iuris de castrensi peculio praestant, impediuntur: efficere solent, eo tempore animadvertentur, quo habere effectum consuerunt, ut, si sit filius, cui auferatur, tus patris non impediatur.Itaque negabimus patrem filio saluo communi diuidundo agentem proprietatem alienaturum, exemplo dotalis praedii. sed nec si socius ultro cum eo agat, quicquam agetur, veluti si cum eo ageret, cui bonis
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Oauens deh̾ contenditur
an quis lib̾tus sit. siue oꝑe petã¬
tur sine obsequium desideretin.
siue ⁊̃ famosa actio intendatim
siue mins nccetur: qui se prom̃i
dicit. siueulla c̃a internemat re
a gan sen senegat. id p̃m̃d̾mda

Expanded text:
otiens de hoc contenditur, an quis libertus sit, sive operae petantur sive obsequium desideretur sive etiam famosa actio intendatur sive in ius vocetur qui se patronum dicit sive nulla causa inteautem Gaii Seii se negat, idem
Abbreviated transcription (Latin):
traditum e̾eum qui existimat se
nullam iustam c̃am euis erroris.
emptor hat. nam si forte ẜuus ue
ꝓcurator cui emendam rem man

Expanded text:
traditum est eum, qui existimat se nullam iustam causam eius erroris emptor habeat: nam si forte seruus uel procurator, cui emendam rem man
Abbreviated transcription (French):
pr̃oni ꝯcu̾bina suit plane siue
accusatõem institu̾euir potĩt
Inam ⁊ sextus cecilius ait becl¬
tus adult̾ium undicareque
uulgaris fint quãnis si idua
eet ĩpume in eam̃ scippꝵ omitte¬
ret ¶ Duiꝰ adri sen ⁊ ant̾ rep

Expanded text:
ane siue accusationem instituere uir poterit: nam et Sextus Caecilius ait, haec litus adulterium uindicare, quae uolgaris fuerit, quamuis, si uidua esset, impune in ea stuprum committeret
Abbreviated transcription (Latin):
mreb mouentib siue ĩmĩatome
tibi conced̾e hac epła manumeas¬
cripta notum tibi facio eundem bi¬
b̾cum testõ exbesse scripsit br̾de
sempnium ext̾ente nec pectulm̃
sticho legauit nec actces prarĩ
ho actio detur eoꝵdem nõmi qui
mnpectulium hu̾it an utrisq ħr¬
dib p̃portõib hr̃ditariis rendi ẜ¬

Expanded text:
rebus mouentibus siue in numerato, me tibi concedere hac epistula manu mea scripta notum tibi facio'. eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium Sticho legauit nec actiones praesho actio detur eorundem nominum, quae in peculio habuit, an utrisque heredibus pro portionibus hereditariis. re
Abbreviated transcription (Latin):
um p̾se diuus marcus constituit
Accipiemꝰ: sic ubi plane etas ẽusc
cohandam puto p̾finitum ałr at̾q
cata eum qui exlib̾tinitate se sem
ingenutatem petit. ¶ Or̃one di
ore quis ingennus ꝓminciatus
nulla indicata res int̾ueniss. idq

Expanded text:
ium posse divus Marcus constitit. accipiemus. Sicubi plane aetas eius, cuius choandam puto praefinitum: aliter atque circa eum, qui ex libertinitate se in ingenuitatem petit. Oratione divore quis ingenuus pronuntiatunulla iudicata res intervenisset: idq
Abbreviated transcription (Latin):
ne ałr aquam mntat quam fin¬
ere nã sol^¶ẜuc illud ⁊ applic̾ad̃
ip̃ius loci natura ñccet nam
⁊ u̾ius quis dixit non aqua
s loci nam ncc̃s. ¶ Insũma puto
ita demum aque .ꝑ. aractc̃em¬

Expanded text:
ter aquam mittat, quam fluere natura solet.Huic illud etiam applicandum ipsius loci natura nocet: nam ut uerius quis dixerit non aqua, sed loci natura nocet.In summa puto ita demum aquae pluuiae
Abbreviated transcription (Latin):
iencamum obiciatur quid gͦ
si aliud c̾men sit ꝙ obiciatm
ꝙ exlege mlia descenditie st̃
qui domum suam scupri cã p̃¬
buint ⁊ alii siłes ⁊ melius ẽdi¬
cẽ deõib admissis exlege iuba
uenientib quinqmͣnum ẽẽp̃¬
exeo die accipiend̾ ẽ ex quo qd
admissum c̃⁊ ãdeum diem qͦ
quis postulatus postũlatane
e̾an̾ adeum diem quoid̾m
de adult̾uis ex̾cetur ¶Hocam
eius qui ꝑseu̾am̃t reumrea¬
ue fac̃̾e postulationis dies p̾¬
ma exͤigatur.s. ut qui accus¬
sat suos libellos accusatoriõ
ex spectet. n̾aliẽnos. ¶ Eu
aũt qui ꝑium stupꝵ intulit

Expanded text:
lenocinium obiciatur. quid ergo, si aliud crimen sit quod obiciatur, quod ex lege Iulia descendit, ut sunt qui domum suam stupri causa praebuerunt et alii similes? et melius est dicere omnibus admissis ex lege Iulia uenientibus quinquennium esse prex eo die accipiendum est, ex quo quid admissum est, et ad eum diem, quo quis postulatus postulataue est, et non ad eum diem, quo iudicium de adulteriis exercetur. Hoc ameius, qui perseuerauerit reum reamue facere, postulationis dies prima exigatur, scilicet ut qui accusat suos libellos accusatorios exspectet, non alienos. Eum autem, qui per uim stuprum intulit
Abbreviated transcription (Latin):
die omissim cͥminis ꝙ sigin¬
ficari uid̾r ixpto ad terqlliu
⁊ maximum osules. ¶Pt̾ea si
ie u̾o dmissi cͥmimis quinqnn¬
ium p̾t̾ient debuit dicinecm¬
ulierem posse accusariiut qd dici¬
tur sex menses utiles. sic sit ac¬
cipiend̾. ne c̾men quinqñmo s¬

Expanded text:
die commissi criminis: quod significari uidetur rescripto ad Tertullum et Maximum consules. praeterea si ie uero commissi criminis quinquennium praeteriit, debuit dici nec mulierem posse accusari, ut, quod dantur sex menses utiles, sic sit accipiendum, ne crimen quinquennio
Abbreviated transcription (Latin):
s mͥp̃mandati actõem.x. debeb
iudeamꝰ nam si diũsa facta sũt
p̃ual cã dandi lib̾itur lib̾aret
enim ⁊ si m stichum illi pamp¬
hilum.dari scipłatus eẽma ti¬
cio pamphilum soluiss at ubi
meꝵ fc̃m scipłor. puta insula
meo solo edificari. aut inticu
icto. nũquidsim ticu loco edific
non continͣgat lib̾acio nemo
enim dixit fc̃o ꝓscõ soliito li¬
b̾atõem contingẽ. siu̾ius ẽli

Expanded text:
 mandati actionem decem debebuuideamus: nam si diuersa facta sunt, ualet causa dandi, liberatur: liberaretur enim et si mihi Stichum, illi Pamphilum dari stipulatus essem et Titio Pamphilum soluisset. at ubi merum factum stipulor, puta insulam in meo solo aedificari aut in Titii loco, numquid, si in Titii loco aedificet, non contingat liberatio? nemo enim dixit facto pro facto soluto liberationem contingere. sed ueri
Abbreviated transcription (Latin):
sołois capax ẽ fructuari ħ casu
non eĩ obligõis. ¶Aream ꝓ¬
misi alienamineam dñs ĩsu¬
lam edificauit. an stipło extin¬
cta sit q̃itum ẽ. Rndi. si alieñ
ait. si id̃rursus lege acquilia¬

Expanded text:
onis capax est fructuarius hoc casu, non etiam ‹obligationis›.Aream promisi alienam: in ea dominus insulam aedificauit: an stipulatio extincta sit, quaesitum est. respondi, si alienumait, si idem rursus lege ali
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾are .s. quo casu c̾tumenti
reman̾e eas. ¶Diũsum ren¬
detur mea peccimia sũ reqm̃
pronus p̾mortem lib̾ti ꝑfa
manam aufert b enmactio
cum sit ñoua ꝑtam lib̾atõene
non pot̾ in renccare huicappli¬
dictus cicscriptus inrez
extã debiti solutam restitint᷑¬
¶Remaũt castrensis pecculu
soluente pr̃e ꝑinde accipe debe¬
mus ac si alienam dediss s̃ͣiᷤ
p̾sit reside. ap̃eum cui soltas.
pͥus mortuo m̃testato filios
tt̃ acquisita c̾dit᷑m cum filia

Expanded text:
o casu certum erit remanere eas.Diuersum respondetur in ea pecunia siue re, quam patronus post mortem liberti per Fabianam aufert: haec enim actio cum sit noua, partam liberationem non potest reuocare.Huic applicircumscriptus in rem ex causa debiti solutam restituitur.Rem autem castrensis peculii soluentem patrem perinde accipere debemus, ac si alienam dedisset, quamuis possit residere apud eum, cui soluta est, prius mortuo intestato filio: sed tunc adquisita creditur, cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
a ⁊ fetus peccoꝵ si defuncti ñ fu̾nt
ufucapi possimit. ¶Gꝵã dicit lexa¬
tinia ntres fintiua ñ usucapiatin:
ñ mpot̾ate eius cui subrepta c̃reũ¬
tatur. sic acceptum ẽ ut in dñi pot̾¬
atem debeat reu̾tonõ meius utiq
si res pecculiari fui mei subrepta sit.
me ignorante deinde camnactus
It iudi in pot̾atem meam reddidisse

Expanded text:
efuncti non fuerunt, usucapi possunt.Quod autem dicit lex Atinia, ut res furtiua non usucapiatur, nisi in potestatem eius, cui subrepta est, reuertatur, si‹c› acceptum est, ut in domini potestate‹m› debeat reuerti, non in eius utique, si res peculiaris serui mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit, uideri in potestatem meam redisse:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius fi̾ indr̾ sius eis corrumpat᷑
uł difficilior fiat aut inmorant
ranor aut si totum aufãtur ꝓinde
siue deriuetur aquia ut exignior
ut diffusa breuem aquam faciatł
cͣcͣ si eo angustetur ut rapidiu.
flum̃ faciat uł siquid alidfiat ꝙ
naigõem in omodet difficiliore¬
ue faciat uł prs impediat int̾dc̃o
lccus labeo stribit. ñ eẽdandam ex¬
ceptõem ei qui int̾dc̃a ꝯueniturañ
ñ ripe tuende c̾i fc̃m sit s ita excipi¬
end̾ ait̃ exͣꝙͣ siquid ita fcm̃ sitn
ti lege fĩ licuit. si im̃ari aliquid
it̾ uenamgio det̾ius fiat. ¶S
naingabili siabid̃ putat. demidẽ
torium ẽ restitutorium anadẽã¬
dem c̃am ꝑtincus. mbeturã is ꝗ¬

Expanded text:
tur, si usus eius corrumpatur uel difficilior fiat aut minor uel rarior aut si in totum auferatur. proinde siue deriuetur aqua, ut exiguior latetur, aut diffusa breuem aquam faciat, uel contra sic coangustetur, et rapidius flumen faciat, uel si quid aliud fiat quod nauigationem incommodet difficilioremue faciat uel prorsus impediat, interdicto locus erit. Labeo scribit non esse dandam exceptionem ei, qui interdicto conuenitur: 'aut nisi ripae tuendae causa factum sit', sed ita excipiendum ait: 'extra quam si quid ita factum sit, uti de lege fieri licuit'. Si in mari aliquid iterve navigio deterius fiat". Sed navigabili fiat, idem putat. Deinde torium est, hoc restitutorium, ad eandem causam pertinens. Iubetur
Abbreviated transcription (Latin):
añ finit incipit tñ ẽẽ publicꝰ qrĩ
p̾sibile ẽ. ut alue̾ flum̾is .pi. nõ
sit publicisi fossa manuifcã sit ꝑ
quam fluit publicum ftumeni
ncħõ publica fit. ⁊ io siquid ibi si¬

Expanded text:
ante fuit, incipit tamen esse publicus, quia impossibile est, ut alveus fluminis publici non sit publicus. Si fossa manu facta sit, per quam fluit publicum flumen, nihilo minus publica fit: et ideo si quid ibi fi
Abbreviated transcription (Latin):
lies si cãptus ap̃hostes uita fũ¬
gatur iex cornelia subuenit
ꝯscriptis hr̾dib quib cessan¬
tibiure p̾stino estuluu
utscriptis hr̃dib delibantib

Expanded text:
les si captus apud hostes uita fungatur, lex Cornelia subueniet scriptis heredibus: quibus cessantibus iure pristino peculium ut scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
timatõe. ꝙsi scias pupillum ẽẽput¬
es tñ pupilłliceres suas sine tuto¬
ris aucte administrare ñ capiesu¬
su qr uind error nulli p̃dest. ¶ Sia
furoso quem putem sane mentis
ẽm̾o dscitum ẽ usũcape utilitatis
me ca posse quaus nulla ẽet emptõ

Expanded text:
timatione: quod si scias pupillum esse, putes tamen pupillis licere res suas sine tutoris auctoritate administrare, non capies usu, quia iuris error nulli prodest. Si a furioso, quem putem sanae mentis, emero, constitit usucapere utilitatis causa me posse, quamvis nulla esset empt
Abbreviated transcription (Latin):
manumissionem iuret noñ obłi
nomen testamento continetur.
Dem. ¶Iciis ẜuus m̃s si eum be¬
res alienan̾it lib̾ esto mutiliter
cõ m̾o dato dicemus du̾sumcĩ
nulla rõe dicetur. nam inter liber¬
titem ⁊ legatum. qñtum adha¬

Expanded text:
manumissionem iuret, non oblignomen testamento continetur. m. 'Stichus seruus meus, si eum heres alienauerit, liber esto': inutiliter eo modo dato dicemus? diuersum enim nulla ratione dicetur: nam inter libertatem et legatum, quantum ad ha
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui sine frande inius uctariñ
pot̾. exspectand̾ ẽẽ quo amagrãtu
abeat. sꝑ ⁊ si exminorib mag¬
istratib erit .i. qui sine ĩꝑio a¬
ut pot̾ate sunt magratus.⁊
inipso magr̃̾atu posse eos cõ¬

Expanded text:
est, qui sine fraude in ius uocari non potest, exspectandum esse, quoad magistratu abeat. quod et si ex minoribus magistratibus erit, id est qui sine imperio aut potestate sunt magistratus, et in ipso magistratu posse eos co
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Estatua pris tui ĩm̃¬
omm̃to posita saxĩs cesa ẽ.se
dpulor molati agi non posse.in¬
iuriaꝵ posss labeo scribit
p̃. Iauiriaꝵ actio mbonis
nõstris non computaturan¬
te quam litem contestemur.

Expanded text:
Si statua patris tui in monumento posita saxis caesa est, sepulchri uiolati agi non posse, iniuriarum posse Labeo scribitum. Iniuriarum actio in bonis nostris, non computatur, antequam litem contestemur.
Abbreviated transcription (Latin):
di pot᷑as pofuit ñ recte cl̃mna¬
numisso pꝰ añnm agetur qr
cum quocum exꝑuindi pot̾as
fuu̾it excluditur actor ⁊ si cum
dño intra annum actum̃ sit.
Deinde cum manumissio agã.
rei iudicate excepttẽm nocere

Expanded text:
di potestas fuit, non recte cum manumisso post annum agetur, quia cum quocumque experiundi potestas fuerit, excluditur actor. si cum domino intra annum actum sit, deinde cum manumisso agatur, rei iudicatae exceptionem nocere
Abbreviated transcription (Latin):
milite añꝙͣ ꝗdeat institutus he¬
ĩr ditatem scipletim. soro qui solu̾
int̾i dñs inuenitur tota scĩpn¬
lacio queretur qm̃ p̃tem nonfa¬
cit hr̃ditas eius que nondum
ẽsnon enim siquis hrdem existẽ
filiosam̃. dix̾it statim ⁊ h̾rditatẽ

Expanded text:
milite, antequam adeat institutus hereditatem, stipuletur, socio, qui solus interim dominus inuenitur, tota stipulatio quaeretur, quoniam partem non facit hereditas eius quae nondum est. non enim, si quis heredem existere filio familias dixerit, statim et hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝙ retroedificatum ent desin¬
endum erit. q̃i repetita die demĩ¬
cum innr̃as edes quid ĩmittit᷑
aut edificatur imĩro. ¶ Publi¬
cam cãm qu̾cciens lẽges ant se¬
natus õsulta ostitutões pͥnpũ¬

Expanded text:
ficatum erit destruendum erit, quasi repetitio die nuncum in nostras aedes quid immittitur aut aedificatur in nostro, publicam causam, quotiens leges aut senatus consulta constitutionesqu
Abbreviated transcription (Latin):
ofestim ꝑmincatõem ab oꝑe disce¬
datur. ¶Eet̾m si alibi fiat num¬
ciacio illud ꝯmod̾ seq̃iutur sꝑ du
ueniturad op̾siquid fuit oꝑis ꝑ
ignoranciam fcm̃ quenit. utcc e¬

Expanded text:
festim per nuntiationem ab opere discedatur. ceterum si alibi fiat nuntiatio, illud incommodi sequitur, quod, dum uenitur ad opus si quid fuerit operis per ignorantiam factum, euenit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sn enim d ncc̃c sc̃m alt̾ius eiqui
nch̾ fecit. ¶ Si płium dñoꝵr
ci  opꝰ̾ noccat utrum sufficiat unr̾
exscciis m̃inciacio. an u̾o om̃s nũ¬
ciare debeant. ⁊ ẽueꝵ uus min

Expanded text:
e enim debet nocere factum alterius ei qui nihil fecit.Si plurium dominorum rei opus noceat, utrum sufficiet unius ex sociis nuntiatio an uero omnes nuntiare debeant? et est uerius un
Abbreviated transcription (Latin):
unt nec ñ ita qu̾o int̾oia pot᷑
aucui ne cͥtis ꝑsoms assit pot̃
⁊ita int̾dici cuine. ap̃tribimal
p̾sidis postulet. ⁊ tñ ap̾legatũ
uł ꝓcuratorem ñ ꝓhibeturag¬
ere. si tñ ap̃ legatum ꝓhibitu
am. nec quid̃ ap̃ p̃sidem relicta
illi postulandi facultatemañ¬
numꝙͣ n̾o aduccatõib cui inte¬
dr̃ s foro plus ẽ. ã foro. qmͣadu¬
ccationib int̾d̾re. Siquid̾ hu¬
it oĩo forensib negoniis accõ¬
modare se nõ piittitur solet
aũt ita nłiiris studiosis inter¬
diciuł aduccatisiił tabellioib̾.
siue pͣmãticis sol ⁊ ita int̾dis
ne instrum̃ta forent neue libe¬
uos concipiant uł testatc̃es.
consignent. sol⁊ sic ne eo ioci
sedeant quo inpublico mstr¬
un̾ita depomiitin qrchino
forteuł gmathophilaciossolet

Expanded text:
unt. Nec non ita quoque interdici potest alicui, ne certis personis adsit. Potest et ita interdici cui, ne apud tribunal praesidis postulet, et tamen apud legatum uel procuratorem non prohibetur agere. Si tamen apud legatum prohibitus as ne quidem apud praesidem relictam illi postulandi facultatem. Nonnumquam non aduocationibus cui interdicitur, sed foro. plus est autem foro quam aduocationibus interdicere, si quidem huic omnino forensibus negotiis accommodare se non permittatur. solet autem ita uel iuris studiosis interdici uel aduocatis uel tabellionibus siue pragmaticis. Solet et ita interdici, ne instrumenta omnino forment neue libellos concipiant uel testationes consignent. Solet et sic, ne eo loci sedeant, quo in publico instrumenta deponuntur, archio forte uel grammatophylacio. Sol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittendum erit ħ amp̃lius
deimpensis quo fiqũas fecent
ent ei cauendum. ¶Illud ꝙr
ẽan u̾o ex quo p̃tor decremitut
eat᷑ in posẜomlãbeo ex quodec̃¬
tum ẽ sab̾ exquo uentum ẽin

Expanded text:
mittendum erit. hoc amplius de impensis quoque, si quas fecerit, erit ei cauendum. Illud quaeest an uero ex quo praetor decreuit, ut eatur in possessionem. Labeo, ex quo decretum est: Sabinus, ex quo uentum est i
Abbreviated transcription (Latin):
me siueno han̾it mea condicione
exegi̾gitaq ammun tp̃r spacio ocl¬
usit usũ¶ anu exdiem̃t̾dã retror¬
sum oputaredebemꝰ. ¶Siquis hic
int̾dc̃ontatur sufficit alt̾utnmmꝓ

Expanded text:
viae sive non habuit, in ea condicione exegerit ita. Annui temporis spatio conclusit usum. annum ex die interdicti retrorsum computare debemus. Si quis hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
manumississ. hr̃s eius statim li
mendasse errorem sũiimtestit¬
orem / idem iuris fore ⁊ si ita scͥ¬
tum fu̾it. stichus lib̾ esto. immo
pamphilus liber esto.
enti ꝙ sũbana eius ẽẽt reddita
genti subtractam cum tutore
diisit atq ita tutor ei ꝑtemia¬
cionem ascripsit̃ osultus. ansti¬
chus lib̾ ẽet rendit non ẽe libeꝵ
nam ꝙ alicqum̃ placet si statu¬
lib̾ peccuniam dare iuss tutori
det.uł ꝑtutorem stet quomin

Expanded text:
manumississet, heres eius statim libmendasse errorem suum testatorem. idemque iuris fore etiam, si ita scriptum fuerit: 'Stichus liber esto, immo Pamphilus liber esto'.enti, quod sub cura eius esset, reddita genti subtracta cum tutore diuisit atque ita tutor ei parem rationem adscripsit. consultus, an Stichus liber esset, respondit non esse liberum: nam quod alioquin placeat, si statuliber pecuniam dare iussus tutori det u
Abbreviated transcription (Latin):
si indiem ã lib̾tas data ẽ uł subcõ¬
dicione t̾c opetit lib̾tas cum dĩes
ẽẽ iussi quiduł exartificionele
officio uł quol aliom̾o euident̾ de¬
notati e̾ent ueluti dispensatorm̃
hiliẜ ẜui mei filiuis

Expanded text:
si in diem autem libertas data est uel sub condicione, tunc competit libertas, cum dies esse iussi, qui uel ex artificio uel officio uel quolibet alio modo euidenter denotati essent, ueluti 'dispensator meus' hili serui mei filius
Abbreviated transcription (Latin):
alienationib reꝵ pupillanu
ẜũatur itaq ⁊ si offe̾nte statu¬
lib̾o peccumam tutori infrande
pupilli accipe nõlit. non ałr liber¬
tatem ꝯting̾e quam si ẜmis fra¬

Expanded text:
alienationibus rerum pupillarium seruatur. itaque et si offerente statulibero pecuniam tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter libertatem contingere, quam si seruus fra
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Emꝑ infraudem credite
lib̾tas datur ab eo qui scienter seso¬
luendo non ẽẽ quamuis bene mer
lres manumisit non omnium
lib̾tas impedietur. s qui pͥmi sut
lib̾i enint donec creditorĩb suum
lut duob manumissis unius lib̾¬
nominatus sit nec sufficiat postĩ¬
orem retrabi inẜuitutem. pͥor au̾t
sufficiat. nam ħ casu seqnti lcto son

Expanded text:
emper in fraudem creditorum libertas datur ab eo, qui sciret se soluendo non esse, quamuis bene dedisset merelures manumiserit, non omnium libertas impedietur, sed qui primi sunt, liberi erunt, donec creditoribus suum lut duobus manumissis, si unius libenominatus sit nec sufficiat posteriorem retrahi in seruitutem, prior sufficiat: nam hoc casu sequenti loco s
Abbreviated transcription (Latin):
is pena mrogatur. ¶Suo fñ
iudice adbestias dãto ñ solu
qui uendidit pena uex ⁊̃ qui
opanit tenebrsplegem petro
ꝑtinencia. dñiᷤ pot̾as ablataẽ.
adbestias depugnandas suo
arbitrio ẜuos tradẽ oblatos
tñ ẜuo iudicis si iusta sit do¬
mini querela sic pene tradet᷑

Expanded text:
is poena irrogatur.Seruo sine iudice ad bestias dato non solum qui uendidit poena, uerum et qui comparauit tenebitur.Post legem Petrotinentia dominis potestas ablata est ad bestias depugnandas suo arbitrio seruos tradere: oblato tamen iudici seruo, si iusta sit domini querella, sic poenae tradet
Abbreviated transcription (Latin):
iquid in ant clam fc̾m sit an ꝓꝰea
dm̾o adaliqũndeuoluto int̾dcõl¬
ocus ẽ ut puta hr̾ditas iacebat

Expanded text:
iquid ui aut clam factum sit, an postea dominio ad aliquem deuoluto interdicto locus sit: ut puta hereditas iacebat
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo unumꝙͣq ferre deb̾e siuem¬
elior sine dełior eius condiciofa¬
cta sit idcrto ⁊ si t̾remotu aut
tempestatis magnitudie soli cã
mutata sit nemmem cogi posse
ut siñat inp̾stinam loci ddcc̃ẽm
redigi s nod ⁊ eq̃uitatem inhũc

Expanded text:
imo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
p̾se utut ip̃se p̾garet ant te
pat̾etur inpristinum statum
eãm reduce. ¶ Pt̾ea siinconsi¬
mo fossa sit n pꝑar nicimis pa¬
ciatur eam ꝑtem que tibi acce¬
scribit si qua oꝑa aque mittede
aractc̃em non uenire in eadem
cã ẽc eam quoꝵ memoriamnie¬
tustas excedit. ¶Ap̃ alphemu
u̾o relatum ẽ eam fossam̃ exq̃
adinfiorem simdumaqua des¬
cendił cogendum ẽe incium p̃¬
saresiue exstet fosse memoria
siuenon extet ꝙ ⁊ ipseputo p¬
baridum. ¶Itemuanus ait.
aggem qui insundo uicini er¬

Expanded text:
se, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam redigere.Praeterea si in confinio fossa sit neque purgari uicinus patiatur eam partem quae tibi accescribit, si qua opera aquae mittendae actionem non uenire in eademque causa esse ea, quorum memoriam uetustas excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini er
Abbreviated transcription (Latin):
adẽxquirend̾ liquid̾. s sufficere
ẽ si fcm ẽẽ non ambigatin: nec
utiq nect̃e ẽ suꝑ ẽẽ qui memin¬
erĩt ueꝵ ẽ ⁊̃ siqui ãudierint e¬
os qui memoriam temiint
¶Et labeo ait si nicinus flum̃¬
uł̃ torrentem au̾tit neaqua

Expanded text:
ere, t, si factum esse non ambigatur: nec utique necesse esse superesse qui meminerint, verum etiam si qui audierint eos, qui memoria tenuerint. Idem Labeo ait, si vicinus flumen torrentem averterit, ne aqua
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ. N Ion tm̃ ei qui ad supp e
quisquis alius ꝓuccareuolu¬
erit n distingu̾iturutium
neccius eius fit nec ne creat
enim hianitatis rõ om̃em
uccatõem nec uelit admitti
eius applloem prre festinans.
adhuc putem differend̾ sup
appellanit dedit libellos. s pn¬

Expanded text:
n tantum ei qui ad supplicquisquis alius provocare voluerit. » Nec distinguitur utrum necessarius sit necne; creat enim humanitatis ratio omnem rouocationem, nec uelit admitti eius appellationem perire festinans? adhuc putem differendum supappellauit dedit libellos, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum rẽmittatur uacatõem
milicie mum̾is que pr̾at inde
ĩmunitatem appellari. t̾cioo
ffiñ. im̾ mun̾a militaria ⁊ quo¬
sdam milites m̃mificos ucca

Expanded text:
nus, quod cum remittatur, uacationem militiae munerisque praestat inde immunitatem appellari. tertio officium, unde munera militaria et quosdam milites munificos uoca
Abbreviated transcription (Latin):
uum meum cum martianꝰ siliud m̃s
xiui. an. impleu̾it rõib redditis li¬
u̾m ẽe uolo p̾ mortem ã testatoris
tutores cubito exãct̾cem ꝯmisunt
is q nuimos redactos ex̃pensauit
eisdem tutorib. deinde filius imp¬
ubes decessit au m̾r hr̃s extitit et
tutorem tutele iudicio filii odem¬
pnatum habu̾it cubitus.adlib̾ta¬
tem ꝓclamat co tp̃r quo simiu̾etm¬
arcianꝰ ⁊ annos .xiiii. etatis hitimis

Expanded text:
uum meum, cum Marcianus filius meus sedecim annos impleuerit, rationibus redditis liberum esse uolo': post mortem testatoris tutores Cupito exactionem commiserunt isque nummos redactos expensauit eisdem tutoribus: deinde filius impubes decessit, cui mater heres extitit et tutorem tutelae iudicio filii condemnatum habuit: Cupitus ad libertatem proclamat eo tempore, quo, si uiueret Marcianus, annos sedecim aeta
Abbreviated transcription (Latin):
uolinitate dñi administrasse ꝓpe¬
natur ea dampna que casu ita aco¬
ptin̾e ad reliquoꝵ honus. item q̃it
cum omne pecculium redd̾e uissus
sit. an ita pecculium oputari debe¬
at ut id solum pecculium ẽẽ iudeã

Expanded text:
oluntate domini administrasse proponatur, ea damna, quae casu ita accpertinere ad reliquorum onus. Item quaero, cum omne peculium reddere iussus sit, an ita peculium computari debeat, ut id solum peculii esse videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
is non fugebatur. mlite pͥn¬
atoꝵ ius dand i iudicis nõ
hu̾iss fiustra ꝓuccatum aba
sin̾ã ostitit. quenontenebat¬
filumifam. cumadũsus pr̃e¬

Expanded text:
is non fu‹n›gebatur, in lite priuatorum ius dandi iudicis non habuisset, frustra prouocatum ab ea sententia constitit, quae non tenebat.Filium familias, cum aduersus p
Abbreviated transcription (Latin):
factĩsit. ⁊ tĩbi opetit furti actio qr̃ cust¬
id ficiendo fuitum ãdmiẜis ⁊b
ẽcasus quo fuiti ag̾e pot̾. ¶ Si

Expanded text:
factum sit: et tibi competit furti actio, quia custid faciendo furtum admiseris: ita erit casus, quo fur furti agere possi
Abbreviated transcription (Latin):
manis fuisse dr̾et: suruas ꝓtul¬
it ⁊ is cuiꝰ erat abstulit ⁊ ei quis
sares que subrepta ẽ.siuemai̾¬
festi furti. siuenec manifesti agͣ¬
tur. ¶Qui furem nouit siue
indicet eum. siueñ indicet.
furñ c̃ cum multumint̾ sit fu¬
rem quis cel. aut ñ udicet q
nouit furti ñ tenetur qui cel¬
at ħ ipso tenetur. ¶Qu exno¬
lutate dm̃ ẜumm recepit. qd̃
mamfestum ẽquis enim nol¬
dñs si uetuit ⁊ ille suscepit ⁊ si
quid̾ ñ celanͣdi aĩo ñ ẽ fun siceͣ
scepit. nec celauit. ⁊ si muitodo¬
mino. furñ ẽ ¶ Uetare aute
dñm accipimꝰ ⁊̃ eum qui ĩgͣno¬
rat ħ ẽ eum qui ñ sentit. ¶ Si
ego tibi polliend̾ uestim̃tum
lccau̾o. tu no inscio aut inuito¬
tu me omodañis ticio ⁊ ticio fur¬

Expanded text:
maius fuisse diceret, fur vas protulit: id is cuius erat abstulit ei: qui ssa res quae subrepta est, sive manifesti furti siue nec manifesti agatur. Qui furem nouit, siue indicet eum siue non indicet, fur non est, cum multum intersit, furem quis celet an non indicet: qui nouit, furti non tenetur, qui celat, hoc ipso tenetur. Qui ex uoluntate domini seruum recepit, quin manifestum est: quis enim uolnus uetuit et ille suscepit, si quidem non celandi animo, non est fur, si celgitur suscepit nec celauit etsi inuito domino, fur non est. uetare autem dominum accipimus etiam eum qui ignorat, hoc est eum qui non consensit. Si ego tibi poliendum uestimentum locauero, tu uero inscio aut inuito me commodaueris Titio et Titio fur
Abbreviated transcription (Latin):
exseniitute defensi essent ut idd
duntarat ferrent quod indom¬
o cunusq ĩntulissent ineoru
autem bomis qui post manum¬
issionem repetere originem̃ uol¬
uissent ħ amplius est ut quecl

Expanded text:
ex seruitute defensi essent, ut id dumtaxat ferrent, quod in domo cuiusque intulissent: in eorum autem bonis, qui post manumissionem repetere originem suam uoluissent, hoc amplius, ut, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo p̃ot̾ ap̃ eidem ꝓ rpso ob¬
Iugatus ẽẽ. ¶ Oꝵ si id̾ stipłatoe
fidenissorem hrdem scripẜit. ꝓ¬
cildubio solam fideuissoris ob
t̾ditori eque dd̾ ẽ si denissorem
man̾e obligatũ. ¶cum tu ⁊ticĩ
fidemb̾e iꝑdi ꝙͣuis eandem pec¬

Expanded text:
nemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse. quod si idem stipulator fideiussorem heredem scripserit, procul dubio solam fideiussoris oblcreditori, aeque dicendum est fideiussorem manere obligatum.Cum et tu et Titius fide
Abbreviated transcription (Latin):
atorem extat ꝙ dinus pius c̃
puincieasie p̃erat subedcõ ꝓpo¬
suit ut yrenarthe cum ap̃pbend̃¬
int lationes. int̾rogent eos de
sciiis ⁊ dereceptitor ib ⁊ int̾rog¬
aciones littis inclusas atqo

Expanded text:
 diuus Pius, cum prouinciae Asiae praeerat, sub edicto proposuit, ut irenarchae, cum adprehenderint latrones, interrogent eos de sociis et receptatoribus et interrogationes litteris inclusas atq
Abbreviated transcription (Latin):
is ei niimos ticio dediss eos reꝑete
hr̾dem ñ posse labeo exstimat qrti
cius eos aẜuo suo accepit. ñ abhr¬
mucius galł ⁊ ipse labeo putant.
ẜuiꝰ ⁊ offiliꝰ ñ ẽe supiorem si̾am ꝓ¬
ñ legatami sit ut pote cum legatũ
sttu lib̾tate tollatur. ¶Stichꝰ li
quam c̾ditores peccumamaut sa¬
tis accepissent alio ue quoquom̾e
s̾ canissent labeo ⁊ offili r̾nd̾imt
ssi hrs ẜuo pecciiam adnegctĩat
dediss ⁊ statu lib̃m eam ip̃am nim̃¬
ando lib̾im extestõ ñ posse labeor¬

Expanded text:
 nummos Attio dedisset, eos repetere heredem non posse Labeo existimat, quia Attius eos a seruo suo acceperit, non ab herMucius, Gallus et ipse Labeo putant: Seruius, Ofilius non esse. superiorem snon legatarii sit, utpote cum legatum statulibertate tollatur. 'Stichus liquam creditores pecuniam aut satis accepissent alioue quo modo sibi cauissent, Labeo Ofilius responderunt. Si heres seruo pecuniam ad negotiandum dedisset, statuliberum eam ipsam numerando lib
Abbreviated transcription (Latin):
si it̾m sinrĩpiatur: qr desut ĩ
mer int̾ ẽẽ cum semel sim cõ¬
secutus ħ ita si sine culpa mea
empiatur. nam si culpa meaqr
int̾ ẽ ea eo ꝙ teneor pignorati¬
cia actce age̾ p̃ot̾o ꝙ si culpa a¬
ab ẽ sine dubio actio opetere

Expanded text:
si iterum subripiatur, quia desiit mea interesse, cum semel sim consecutus. hoc ita, si sine culpa mea subripiatur: nam si culpa mea, quia interest eo quod teneor pigneraticia actione, agere potero. quod si culpa abest, sine dubio domino competere
Abbreviated transcription (Latin):
dam rei nõie inpublico habs ca¬
pillum ue submitt̾e̾ ulłi l nͥ iti
natus mordine decunomimõe
sidum. nit̾ eius qui dete aliquid
mam iuris mansisse te mordĩe
decuromim putanenint.¬

Expanded text:
dam rei nomine in publico habere capillumue summittere nulli licet, natus in ordine decurionum esse aesidum aut eius, qui de te aliquid mam iuris mansisse te in ordine decurionum putauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ iudicia tuto ex̾ceantur a¬
ut iudices ut o iudicent. uel
cumam ue abaliquo imuito
miunam exegititem qui
cum telo. dom. mõtinenti fu¬
erit aut ubi iudm pi. ex̾te
tus pugnent ministrosqi¬

Expanded text:
minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent uel uniamue ab aliquo inuito niuriam exegerit: item qui cum telo dolo malo in contione fuerit aut ubi iudicium publictiis pugnent, ministrosq
Abbreviated transcription (Latin):
admissa rem seuere et̃equan᷑
tem ue hret ciuem romanũ
quid incollumimeci̾t ut to
rqueatur. ¶tem ꝙ ad lega¬
tos. õratores. comites nea¬
lsasse siue miunam fecissear
i̾ciat impediat ue quominꝰ
rom̾e intra certum temp̾ad¬

Expanded text:
admissa, rem seuere ex‹e›quaritatemue haberet, ciuem Romanum quid in collum iniecrqueatur. item quod ad legatos oratores comitesve alsasse et sive iniuriam fecisse arvinciat impediatve, quo minus Romae intra certum temp
Abbreviated transcription (Latin):
gmis tñ obligatum̃ manebͣ.
at si idem alium fideuissore
ded̾it atq ita hr̾demte institu¬
erit rectius existimari ait. sb̃¬
iata obligc̃e eius ꝓquo fidems¬

Expanded text:
gnus obligatum manebit. at si idem alium fideiussorem dederit atque ita heredem te instituerit, rectius existimari ait sublata obligatione eius, pro quo fide
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ enim pp̃ea id euenire ꝙ ille
suo noĩe indebitam peccum̃
dandorepetõem enis hretiqui
hõiem ꝓmiẜit si statũ lib̾m so¬
luat mag̾ putonon ẽe expetfi¬
dam condicionem s creditor¬
iet si mortuõsticho condiciodi¬
ficiat lib̾an debitorem ꝙͣ is
summiente eo defec̾it lib̾aretur.
qñ isto casu millo tpr ꝑfecte
torem meum fecis alioquͥin

Expanded text:
 enim propterea id euenire, quod ille suo nomine indebitam pecuniam dando repetitionem eius haberet.Qui hominem promisit si statuliberum soluat, magis puto non esse exspectandam condicionem: sed et creditoriet, si mortuo Sticho condicio deficiat, liberari debitorem, quamvis, si vivente eo defecerit, liberaretur, quando isto casu nullo tempore perfecte hominem meum feceris: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
mum uł cõłonum ñ fui̾t ꝓfes¬
sud uincłis censualib tenet᷑¬
aut pea q̃ita sunt intra fi¬
nem õꝑ̃is osũmati ꝓfessioĩ¬
b edi possunt. ¶ Siquisn
eniam petierit. ut censums
emandare ꝑmittatur. deniq
p̾h̾ imꝑetratum ognou̾it señ
debuisse ħ pete qr res emanda¬
adu̾sus cet̾os quoꝵ eque p̾¬
dia tenentur ei qui ꝯuentus
niam tributi conferant. nec
⁊ si fiscũs peccuniam suamre

Expanded text:
um uel colonum non fuerit professus, uinculis censualibus tenetuaut postea quaesita sint, intra finem operis consummati professionibus edi possunt.Si quis ueniam petierit, ut censum sibi emendare permittatur, deinde post hoc impetratum cognouerit se non debuisse hoc petere, quia res emendaaduersus ceteros, quorum aeque praedia tenentur, ei qui conuentus niam tributi conferant. nec ntur, tametsi fiscus pecuniam suam re
Abbreviated transcription (Latin):
ficeio. p̾dia restitiunt acti¬
onem ex diui pii. ant̾iꝵpł
luto locum hre uoluit.¬
¶ Propetinia tributi ꝙsua die
ñ ẽ redditum. quomimꝰ p̃di¬
um ire pignoris distrahat᷑
oblata moratoria cauciono
admittitu. nec andieturlẽ¬
gatarius cͣcdicens obtribu
qisunt. idius ualentim. ⁊ bisita

Expanded text:
issi praedia restituunt, actionem ex diui Pii Antonini lluto locum habere uoluit. Pro pecunia tributi, quod sua die non est redditum, quo minus praedium iure pignoris distrahatur, oblata moratoria cautio non admittitur: nec audietur legatarius contradicens ob tribuci sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec enim dulciori nõie poss¬
qm̃ fitu ãppellare ⁊ enm idca¬
co filios filias ue concepini
atq edimuus ut exple eoꝵ
eaꝵ ue diuturnitatis nobi
niemoriam meuum relinq̃¬

Expanded text:
nec enim dulciore nomine possuam filii appellare. etenim idcirco filios filiasue conc‹i›pimus atque edimus, ut ex prole eorum earumue diuturnitatis nobis memoriam in aeuum relinq
Abbreviated transcription (Latin):
tãm naturale ẽ ꝙͣ
eo gen̾e ꝙq dissol¬
uere quo colligat᷑
uerbis tolliturn¬
udi consensus õb¬
ligacio econtrario
consensu tollitur

Expanded text:
tam naturale est quam eo genere quidque dissoluere, quo colligatum uerbis tollitur: nudi consensus obligatio contrario consensu dissoluitur
Abbreviated transcription (Latin):
obsequia soluuit. ¶Qui õbno¬
xius mun̾ib sue oiuitatis fuit¬
⁊ nom̃ milicie defugiendi hon̾is
municipalis gr̃a dedit det̾iore
c̾am rei pu. facere noñ potuit

Expanded text:
obsequia soluunt.Qui obnoxius muneribus suae ciuitatis fuit, nomen militiae defugiendi oneris municipalis gratia dedit: deteriorem causam rei publicae facere non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
cͥditori ⁊ ille sine iusta ca ea accipe
recusau̾it deinde debitor ea fñ
culpa sua pdid̾it dolim exc̃epti¬
pellatus non soluit ⁊ eĩ nonẽ
equum tem̾ peccimia amissa.
qui non ten̾etur sic̾ditor accipe
uoluiss q̾r ꝓsoluto id. in quoc̃¬
ditor accipiendo moram fect¬
oet ⁊ sane si ẜuus erat indotem.
decesẜit aut mimios optulit
eos non accipiente mulre ꝑd¬
id̃it ipsonire desunt tem̾¬
Si cumm̾ stichum deb̾es ⁊ inso¬
luendomoram fecisses. subod¬
icione eu ꝓmisisti ⁊ pendente
ea stich̾ decẽssit / iudeamꝰ an qr no¬
uan pͥor̃ obligo non pot̾ petito
ẜui opetit ea que opeteret si nõ

Expanded text:
editori et ille sine iusta causa ea accipere recusauit, deinde debitor ea sine sua culpa perdiderit, doli mali exceptipellatus non soluerit: etenim non est aequum teneri pecunia amissa, quia non teneretur, si creditor accipere uoluisset. quare pro soluto id, in quo creditor accipiendo moram fecet sane si seruus erat in dote decessit, aut nummos optulit eosque non accipiente muliere perdiderit, ipso iure desinet teneri. Cum Stichum mihi deberes et in soluendo moram fecisses, sub condicione eum promisisti: pendente ea Stichus decessit: uideamus, an, quia nouari prior obligatio non potest, petitio serui competat ea, quae competeret, si non
Abbreviated transcription (Latin):
dicio ẽ s indebitor enim cumst¬
ipulanti c̾ditori subodicione
pmiẜit non uid̾i in sołce hõisc
cessasse. namueꝵ ẽ eum qui in¬
t̾̃pellatus dare noluit offeren¬
sugnorante debitore ab alio c̃

Expanded text:
dictio est debitorem, cum stipulanti creditori sub condicione promisit, non uideri in solutione hominis cessasse: nam uerum est eum, qui interpellatus dare noluit, offerensi ignorante debitore
Abbreviated transcription (Latin):
milloiure fcm̃ eẽt. ¶ Siquis
patus sui̾t satis dare demdeac¬
tor stipłar nolit mea c̃a ẽ. ntie¬
mitti debe̾at nam cum ꝑactore
hr̃di cet̾is successorib opetita
dñs ip̃m quo qui opꝰ fecit uel
fc̃n ratum babu̾it inf̾dc̃o lons

Expanded text:
nullo iure factum esset. Si quis paratus fuerit satisdare, deinde actor stipulari nolit, in ea causa est, ut remitti debeat: nam cum per actorheredi ceterisque successoribus competit. Adversus ipsum quoque, qui opus fecit vel factum ratum habuit, interdicto lo
Abbreviated transcription (Latin):
aqua aliarõe ad tp̾t excreuitn
pas ñ mitat. ¶ Nemo demq di¬
rit᷑ illum qui increm̃to suo egy¬
ptum operit ripas suas mutare.

Expanded text:
qua alia ratione ad tempus excreuit, ripas non mutat: nemo denique dixit Nilum, qui incremento suo Aegyptum operit, ripas suas mutare
Abbreviated transcription (Latin):
cio iter ue nanigio det̾ior fiatfin¬
men ariuo magnitudie disc̾ned̾
ẽaut exfimatce cnrcumcolenciu¬
¶Item flumm̃ q̃dam sunt ꝑ benna
q̃dam torrencia phenne ẽ ꝙ sc̃mp

Expanded text:
tio iterue nauigio deterior sit fiat'.Flumen a riuo magnitudine discernendum est aut existimatione circumcolentium.Item fluminum quaedam sunt perennia, quaedam torrentia. perenn
Abbreviated transcription (Latin):
ignorans se locuplectatum
ꝑẜuos alio loco agentes.¬
Pater castrensis pecculu ser¬
petat cc̃currebat enim ñ p̾st
dinum ap̾duos insotid̾ fuis¬
se deniq filium p̾se manimm¬

Expanded text:
ignorans se locupletatum per seruos alio loco agentes.Pater peculii castrensis filii sermpetat. occurrebat enim non posse dominium apud duos pro solido fuisse: denique filium posse manum