comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sicut dictumẽ quod precedit inꝓuidentia.
hocidem ⁊ non aliud ineffectu rerũ subsequitur.
o cieinceps. Quidẽ quod factumẽ.i psum quod faci¬
endumẽ: quia eadem rerum natura in singulis ge¬
neribuis eandem similitudiñe actu exhibutt in
prec̾itis. quã ꝓducet cum suꝑuenerint infuturis.
nao nichił nouumẽ inerum generibus subsole ciuꝰ
similitudo non preces⁊it. nec ualet quisquĩa dicere.
hoc recens ẽ quantũ ad similitudiñe generis sui. Lam
eñi preces sit inscłis que fuerunt antenos in gene¬
re suo. cuius ipsumẽ. Et tam̃ fluunt omĩa. nec ꝑ¬
manet quicquã subsole. ⁊ quȩ indispositione ordi¬
nantis fixa sunt. anĩa presentia simul ⁊ ãmemoria
insemetipsis transeuntia recedunt. nam prius aprȩ.¬
sentia nr̃a subtrahuntur ut non subsistant ꝑ sp̃em.
deinde etiam amemoria obluuione delentur. itonec
subsistant saltem ꝑrecordatione. Et ne forto dura

Expanded text:
Quia sicut dictum quod praecedit in providentia: Quia sicut dictum quod praecedit in providentia: hoc idem et non aliud in effectu rerum subsequitur. Et deinceps: Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Quia eadem rerum natura in singulis generibus eamdem similitudinem actu exhibuit in praeteritis, quam producet supervenerint in futuris. Et ideo nihil novum est in rerum generibus sub sole, cujus similitudo non praecessit. Nec valet quisquam dicere: Hoc recens est, quantum ad similitudinem generis sui. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos in genere suo, cujus ipsum est. Et tamen fluunt omnia, nec permanet quidquam sub sole. Et quae in dispositione ordinantis fixa sunt a nostra praesentia simul et a memoria in semetipsis transeuntia recedunt. Nam prius a praesentia nostra subtrahuntur, ut non subsistant per speciem; deinde etiam a memoria oblivione delentur, ut nec subsistant saltem per recordationem. Et ne forte dura
Abbreviated transcription (Latin):
sinon fitit. fuerunt tam̃ aliciuando ⁊ iuisa suno. fu¬
tura autẽ numqͣ fuerunt. ⁊ icłomagis inquestione
ponencium uideretiir quod minus certumẽ. in res¬
ponsione aut̃ẽ quod magis notum esse constat.
Sed notandum quod effectis retum scđ̃m caus am
ꝓuidentia posterior ẽ. innr̃a aut̃ cognitione prior.
quia cionec mnactu suo rem cernimꝰ. quid deipsa
in ecerna ꝓuidentia dispositum sre ꝓrsus ignora¬
mus. Atq icdo tecte cum quieteret dicens quio s̃
quod fuio. quia ipsa ꝑse ꝓuidentia occuataẽ. statim
adintelligendameã auditores ad actum rerum mit.¬
tir dicens. ipsum quod futurumẽ. quia scire non
possumus quid in p̾scientia precedat. donec iude.¬
rimus quid ineffectu rerum subsequat᷑. Sed& in
rebus ipsis prec̾itoꝵ qualitate quȩ nonuidimus.
exfuturoꝵ compatione cum suꝑuenerino colligom᷑.
Dicat qͦ quidẽ quod fuit᷑. ipsum quod futurum est.

Expanded text:
tsi non sunt, fuerunt tamen aliquando et visa sunt. Futsi non sunt, fuerunt tamen aliquando et visa sunt. Futura autem nunquam fuerunt. Et ideo magis in quaestione ponendum videretur quod minus certum est. In responsione autem, quod magis notum esse constat. Sed notandum quod effectus rerum secundum causam, providentia posterior est; in nostra cognitione, prior. Quia donec in actu suo rem cernimus, quid de ipsa in aeterna providentia dispositum sit prorsus ignoramus. Atque ideo recte cum quaereret, dicens: Quid est quod fuit? quia ipsa per se providentia occulta est statim ad intelligendam eam auditores ad actum rerum mittit, dicens: Ipsum quod futurum est; quia scire non possumus quid in praescientia praecedat, donec viderimus quid in effectu rerum subsequatur. Sed et in rebus ipsis, praeteritorum qualitatem quae non vidimus, ex futurorum comparatione cum supervenerint colligemus. Dicat ergo: Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est.
Abbreviated transcription (Latin):
erant ⁊ uita erat luxhominum. Iiluc eͦs ꝑgant ubi
simultotum inueniant. ⁊ totum capiant. totumq põ¬
sicleano. ubi inetna dispozitione iam facta sunt que
sunt futura intem pore.: Namqaid ẽ quod fuit: Ipsũ¬
intempore. quã fuit ante tpta inet̾na di dispogitiõe.
nec aliud subsequens inierum ordine explicatur mu¬
tabue. quã quod fixum ⁊ ꝑmanens semꝑfuit iniia
rata ⁊ inuariabili diuina dispositione. Et ut mani¬
feste paces cit quia subsequens rerum effectus cum
ꝓuicientia concordar. tdeo etiã inipsa terum serie
futursi a pretito nondiscordat. Quid ẽ enim quod
factum ẽ : psum quod faciendum ẽ. Ergo qd fuit
inꝓuicientia semꝑ. aliquando futurũ ẽ inre. ⁊ quod¬
factumẽ iam inre. ꝑsimilitudine ad huc ẽ facienh̃.
Sed non preceroundum m̃ uidetur quodñ ait. qͥd ẽ
quod fututum ẽ. ut deinde subiungeret. ipsumqͦd
furo. cum predita magis certa sino futuris. quia &¬

Expanded text:
erant, et vita erat lux hominum . Illuc ergo pergant ubi erant, et vita erat lux hominum . Illuc ergo pergant ubi simul totum inveniant, et totum capiant totumque possideant ubi in aeterna dispositione jam facta sunt, quae sunt futura in tempore. Nam quid est quod fuit? Ipsin tempore quam quod fuit ante tempora, in aeterna Dei dispositione. Nec aliud subsequens in rerum ordine explicatur mutabile, quam quod fixum et permanens semper fuit in illa rata et invariabili divina dispositione. Et ut manifeste patescat quod subsequens rerum effectus cum providentia concordat, ideo etiam in ipsa rerum serie, futurum a praeterito non discordat. Quid est enim quod factum est? ipsum quod faciendum est. Ergo quod fuit in providentia semper, aliquando futuruimilitudinem adhuc est faciendum. Sed non praetereundum mihi videtur quod non ait. Quid est quod futurum est, ut deinde subjungeret. Ipsum quod fuit, cum praeterita magis certa sint futuris, et quia e
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. quia ⁊ Si comp̃hendant. non sustiepoto
homo amplius habeto potert. Dicat gͥcuncteres
difficiles ut comp̃hendantur abhumano sensu. que
nec nimerari põssunt multitudine. nec comp̃hen¬
di quantitate. nec ꝓfundditate inuestigari. ⁊ ideo non
mirumẽ si sermo deficit. ubi intelligentia succumbit.
⁊ obhoc nonualet eas homo explicare sermone. ut
rationem reddat dosingłis qui omnia non nouit.
ħ eñ satiratur oculus uisu cum ꝑ se consid̾at. nec
auris impleturauditii cum eruditur ab altero. ut
uel initentio exiens ad inquisitionẽ terum quantum
extra ẽ totum comp̃henddat. uel cognitio ingrediens
quantũ intus ẽ totum repleat. Ergo oculus nauris
nectoti mundo sufficiunt ut totum capiant. necto¬
ti animo ut totum impleant.:⁊ tam̃ ꝑea quȩ foris sunt
admoirentur ut ꝑgant iluc ubi uitaẽ. ubi totum in¬
ueniant ⁊ tõtum capiant. quia omnia inipso uita

Expanded text:
possunt; quia, etsi comprehendant, non sufficit topossunt; quia, etsi comprehendant, non sufficit tohomo amplius habere potest. Dicat ergo: Cunctae res difficiles, ut comprehendantur ab humano sensu, quae nec numerari possunt multitudine, nec comprehendi quantitate, nec profunditate pervestigari. Et ideo non mirum est si sermo deficit, ubi intelligentia succumbit; et ob hoc non valet eas homo explicare sermone, ut rationem reddat de singulis quia omnia non novit: Non enim saturatur oculus visu cum per se considerat; nec auris impletur auditu, cum eruditur ab altero, ut vel intentio exiens ad inquisitionem rerum quantum extra est, totum comprehendat, vel cognitio ingrediens quantum intus est, totum repleat. Ergo oculus et auris nec toti mundo sufficiunt, ut totum capiant; nec toti animo, ut totum impleant. Et tamen per ea quae foris sunt, admonentur ut pergant illuc ubi vita est, ubi totum inveniant, et totum capiant, quia omnia in ipso vita
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid sbi ẽ. ubi presens ẽ omne qͥuodẽ. ⁊ om̃e citiod
ẽ ibi ego. Ioi gͦ ⁊oculus uisu satiari ⁊ auris aucitu.
impleri potest. ubi consummata. ⁊ plena ꝑfestio ꝑcipi¬
tur. ⁊ ꝑcepta plenitudine etnitas non euacuat᷑¶ Sic
gͦ tota hec sententia qua subsole nec noitum aliqd
nec cͥnum ẽẽ dicitir ad hoc spestate uidetur. ait agios.¬
cat homo quid uel fugere debeat. uel sequi. Ineo enum
quod subsole nichil nouũ ẽ eterna disporttio ostendi¬
tur. meo autẽ quod nichil subsole ꝑmaneas ẽẽ potefs.
inhis que subsole sunt etnitatem quidem si gnrsicari
non tam̃ ẽẽ demonstratur. Imipsis ꝙͦ que sub sole ẽt
simul agnos cumnus ⁊ ineo quod nichil ȩtnum ẽ fu¬
giendium ẽẽ quod ẽt. ineo aut̃ẽ quiod niebil noũl.
setruendum ẽẽ quod nonsunt. Qua ꝓpt̃ recurat ad
summã sententia. uto quia inhis que subsole gunt
ocii satiari. ⁊ aures impleri nec scientia pos suel.
quia non compͣnendunt totum quodẽ. nec desd̾io

Expanded text:
i est, ubi praesens est omne quod est, et omne quod est ibi est. Ibi ergo et oculus visu satiari et auris auditu impleri potest: ubi consummata et plena perfectio percipitur, et percepta plenitudine aeternitas non evacuatur. Sic ergo tota haec sententia, qua sub sole nec novum aliquid nec aeternum esse dicitur, ad hoc spectare videtur, ut agnoscat homo quid vel fugere debeat vel sequi. In eo enim quod sub sole nihil novum est aeterna dispositio ostenditur. In eo autem quod nihil sub sole permanens esse potest, innon tamen esse demonstratur. In ipsis ergo quae sub sole sunt, simul agnoscimus, et in eo quod nihil aeternum est, fugiendum esse quod sunt. In eo autem quod nihil novum, sequendum esse quod non sunt. Quapropter recurrat ad summam sententiam, ut quia in iis quae sub sole sunt oculi satiari, et aures impleri nec scientia possunt, quia non comprehendunt totum quod est; nec desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
tibus expectate. Idem enim ẽ utrumq ⁊ quod suit
ii quod futurumẽ. Quod factumẽ & quod facienduẽ.
idem ẽ. non ꝑessentiam sed ꝑ consimilem naturam.
Quod em̃ fiuit quantum adies. ⁊ quod sactum ẽ qͣn¬
tumadactiones. Utrumq ꝑtransĩit :⁊ nonẽ iam.¬
uel quod fuit uel quod factum ẽ. Similiter quod
futurumẽ inrebus :⁊ quod faciendiun ẽ inactionibus.
totum ꝑtransibit: ⁊ nonerit aliqud subiole ꝑpetuũ.
Uae hoc: Quia eademẽ concditio pret̾itoꝵ ieoꝵ que
subsole. nec ualet quis quam dicere ecce hoc tecens ẽ.
iam enim preces sit insclis que fuerunt ante nos.
Et quia simiuis conditio ẽ. ergosicut pretita sic i futu¬
ra. & qualia sunt putas ipsa precita: Aucdi qualia.
Nonẽ inquit prioꝵ memoria. Ergo non solum pte.¬
sentia eoꝵ interitu sublata ẽ. sed memoria quoc ob¬
liuione deleta ẽ. Magna runa. Talia sunt ⁊ ipsa
quȩ futura sunt. nam et eoꝵ qui post nos futuri g̃t
non erit recordatio apud eos qui futuri sunt in no

Expanded text:
ue. Et quod fuit, et quod futurum est. Quod factum est, et quod faciendum est. Idem est, non per essentiam, sed per consimilem naturam. Quod enim fuit quantum ad res, et quod factum est quantum ad actiones utrumque pertransiit. Et non est jam vel quod factum est. Similiter quod futurum est in rebus, et quod faciendum est in actionibus, totum pertransibit, et non erit aliquid sub sole perpetuum. Unde hoc? Quia eadem est conditio praeteritorum, et sub sole, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos. Et quia similis conditio est; ergo sicut praeterita, sic et futura. Et qualia sunt putas ipsa praeterita? Audi qualia: Non est, inquit, priorum memoria. Ergo non solum praesentia eorum interitu sublata est, sed memoria quoque oblivione deleta est. Magna ruina. Talia sunt et ipsa, quae futura sunt. Nam et eorum qui post nos futuri sunt, non erit recordatio apud eos qui futuri sunt in no
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ipsa int̾rogaio roxponsionẽ quidem querit quȩ
nondum ẽ. sed responsioueniens int̃togationem ñ
inuenit que iam nouẽ. Inuera gͥ consic̾atione hoc
solum quasi non ẽe uidit quod solum ẽe uidetur.
quia dum simul ⁊ ẽe incipit exeo quodnondumẽ.
⁊ ẽẽ desinit in id quod ĩa nonẽ. pene nichi ẽ qd ẽ.
Ec tocuto nequaqũa int̾rogat quid sit quodẽ. quia
⁊ ipsum unt̾rogantis ẽ respondenti qiuantũ uis ꝓxi¬
mo fuit iam. monẽ. Recte qͦ dicitur. quid ẽ quod
fuit. ĩpsum quod futurumẽ. Quidẽ quod factũ ẽ.

Expanded text:
Sic ipsa interrogatio responsionem quidem quaerit, quae nondum est. Sed responsio veniens interrogationem non invenit, quae jam non est. In vera igitur consideratione hoc solum quasi non esse vidit, quod solum esse videtur. Quia dum simul et esse incipit ex eo quod nondum est, et esse desinit in id quod jam non est; pene nihil est, quod est. Et idcirco nequaquam interroga, quid sit quod est? quia et ipsum interrogantis est respondenti quantumvis proximo, fuit jam, et non est. Recte ergo dicitur: Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
hadiut. ⁊ sine contiadittione constat. quia om̃e qd̃
initium habuit aliquando non fuit. Ampluis.
omne tempus pret̾tum aliquando prȩsens fuit.
Smnne aut̃ tp̃s quod aliquando presens fuit. ante¬
quã presens ẽẽt nondum futo. Auoguin si semꝑ
presens fuit. ñ iam tp̃s futs. secl ȩtnitas. Si gͥ om̃e
tp̃s precitum aliquando non fuit. futo quandoma¬
lum tp̃s suit. Itaq tempora etna ẽe non potuer̃t.
sed etat ante ep̃ta ȩc̃nitas sine tp̃re. qũa tempora qͥcle
nec auperunt cum uncipetent. nec cũ finient᷑ con¬
siment. Liquet gͦ falsans ẽe assertionem eoꝵ qui
cipium sine principio fuise testati sunt. Sea ne
forte in hoc loco etror huiusmodi confirmari uide¬
atur. cum dicitur. nichil nouum subsole. neq ualet
quis quã dicers ecce hoc recens ẽ. iamenim precersit
in scłis quȩ fuerunt ante nos qrio intellestu id ac

Expanded text:
habuit; et sine contradictione constat quod omne quod habuit; et sine contradictione constat quod omne quod initium habuit, aliquando non fuit. Amplius omne tempus praeteritum, aliquando praesens fuit. Omne autem tempus quod aliquando praesens fuit, antequam praesens esset, nondum fuit. Alioquin si semper praesens fuit, non jam tempus fuit, sed aeternitas. Sinon fuit, fuit quando nullum tempus fuit. Itaque, tempora aeterna esse non potuerunt; sed erat ante tempora aeternitas sine tempore, quam tempora quidem nec auxerunt cum inciperent, nec cum finientur, consument. Liquet ergo falsam esse assertionem eorum qubilitatis principium sine principio fuisse testati sunt. Sed, ne forte in hoc loco error hujusmodi confirmari videatur, cum dicitur: Nihil novum sub sole; neque valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
locis ⁊ temporib iterato consiugere. cursumq suũ
ac fatum simile priori at idem peragere. eandem
quoꝙ legem pati fortunamq subire. ita ut eozdem
homines nasciitidem eosdem filios gignere. eade
fortuna uiuere. eadem sorte mori contingat. eund̃e
rerum euentum. eandem ꝓrsus qualitatẽ. eundiẽq
statum ⁊ ꝓcursum omniũ quȩ prec̾ita prioris sca
tempora tenuis sent. Talem aut̃ẽ retũ omniũ reuo.¬
lutionem atq iterationẽ iͣdipsum semꝑ fuis se.
semꝑq futuram ẽc sine fine. ut queadmoctũ recur¬
Su unius syderis ꝑsingulos annos ad pristinum
statum renouantur omnia. itaretursu omnium
spderum totus ꝙ natiurȩ adortum suũ ꝑsingla scła
⁊ magnos annos ad primam conditionẽ repareit᷑
uniuerza. Hic uͦ error quantus sio facile arguet ra¬
tio manifezta. Nam tp̃ra ełua ẽe non posse in hoc
euicientisime comꝓbatur. quod om̃ne tp̃s initiũ

Expanded text:
locis et temporibus, iterato consurgere, cursumque suum locis et temporibus, iterato consurgere, cursumque suum ac fatum simile priori atque idem peragere: eamdem quoque legem pati, fortunamque subire; ita ut eosdem homines nasci, itidem eosdem filios gignere, eadem fortuna vivere, eadem sorte mori contingat: eumdem rerum eventum, eamdem prorsus qualitatem, eumdemque statum et procursum omnium, quae praeterita prioris saeculi tempora tenuissent. Talem autem rerum omnium revolutionem atque iterationem, in idipsum semper fuisse semperque futuram esse sine fine, ut quemadmodum recursu unius sideris per singulos annos, ad pristinum ista tum renovantur omnia; ita recursu omnium siderum totiusque naturae ad ortum per singula saecula et magnos annos ad primam conditionem reparentur universa. Hic vero error quantus sit, facile arguet ratio manifesta. Nam tempora aeterna esse non posse in hoc evidentissime comprobatur: quod omne tempus initium
Abbreviated transcription (Latin):
Tysum quod faciendum ẽ. Nichil subsole nouũ.
nec ualet quis quã dicere. ecce hoc recens ẽ. Iam
enim preces sit in scłis que fuerunt antenos. Exis.¬
timet fortassis aliquis errorem hic ulum confir¬
mari. quo philosdphi gentilium de scł̃oꝵ reuoluti.¬
ono ⁊ rerum omium recursii inidipsum. mira
dementia tempoꝵ ẽtnitatem astruere conati sunt.
Dixerunt quippe rerum mutabilium seriem aet̃¬
no eodem oitine quo nunc cernitur cucurisse. ⁊
Sine fine lege eadem mundo insua uniu̾sitate nec
principium nec finem habente ꝑscla quȩsã sibi
lant. quo expleto omnib syderib ad locum suũ
unde singła queq abinttio scłi ꝓgressa fuerant re¬
uocatis. tursusq inexoraium alt̾ius seli simili
ratione ac modo motum inchoartibus subiectã q
naturam simii itidem ratione mouentib. rursus
eadiem ꝓrsus om̃ia que in sclis precedentib ordi¬
ne precessissent. eodem nichilominus ordine.
eadem essentia. eadem forma. eisdem omnino ⁊

Expanded text:
sole novum; nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Existimet fortassis aliquis errorem hic illum confirmari, quo philosophi gentilium de saeculorum revolutione, et rerum omnium recursu in idipsum, mira dementia temporum aeternitatem astruere conati sunt. Dixerunt quippe rerum mutabilium seriem ab aeterno eodem ordine quo nunc cernitur cucurrisse, et sine fine, lege eadem, mundo in sua universitate nec principium nec finem habente, per saecula quaedam sibi lant quo expleto, omnibus sideribus ad locum suum unde singula quaeque ab initio saeculi progressa fuerant revocatis, rursusque in exordium alterius saeculi simili ratione ac modo motum inchoantibus, subjectamque naturam simili itidem ratione moventibus: rursus eadem prorsus omnia, quem in saeculis praecedentibus ordine praecessissent, eodem nihilominus ordine, eadem essentia, eadem forma, eisdem omnino et
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ deuoret. Yides gͦ que acmodum ꝑuersi semꝑ
curuitum diligunt: ⁊ ãcutuitu non recedunt :
lacuro que aꝑuersis ꝑuerze amantur. etiam ipsa
incurcuitu omnia currunt intestimonium illis.
quod cutuitum secuntur ipsi. Econtia amator
cernoꝵ dici. Pez meus stecit in durceto. & it̾m.

Expanded text:
quem devoret . Vides ergo quemadmodum perversi semper quem devoret . Vides ergo quemadmodum perversi semper circuitum diligunt, et a circuitu non recedunt. Idcirco quae a perversis perverse amantur, etiam ipsa in circuitu omnia currunt in testimonium illis, quod circuitum sequuntur, et ipsi. Econtrario amator aeternorum dicit: Pes meus stetit in directo
Abbreviated transcription (Latin):
finem non habet. Que gͦ incircuitu currunt. eurit
quidem. sedacdsinem numꝗͣ ꝑueniunt. Quȩ eͦ ĩe¬
quies spͤrari potest. ubi status nullus ẽe potests
Nbi enim ꝑpetuus cursus ẽ. status nullus ẽ. Ubi
autẽ cutuitus uia ẽ. ubi cursus certe finem habere
possit nonẽ. Que gͦ incuruitu currunt semper
currunt: numquã ad statum ꝑueniunt. Semper
transeunt. ⁊ nuinꝗͣ subsistunt. Semꝑfiniuntur.
& finem inuienut non possunt. Cum p̾terierint
futura sunt. cum suꝑuenerint non subsistunt.
Hec ẽuia omnium mutabilium iua omniũ mu¬
tabilia amantium ⁊ nutabilia sequentiũ. Nam&ꝵ.
de impiis cdictumẽ. Incircuitu impĩi ambulant.
⁊ itͣm. caput cucuitus eoꝵ ⁊ pones illos ut rotam
dñe. caput quoq impioꝵ omnium de secestatur
dicens. Circuiui terram :⁊ ꝑ ambulaui eam. & de
ipso apłs aro. Curcuit tamquã leo rugiens querens

Expanded text:
finem non habet. Quae ergo in circuitu currunt, currunt finem non habet. Quae ergo in circuitu currunt, currunt quidem, sed ad finem nunquam perveniunt. Quae ergo requies sperari potest, ubi status nullus esse potest? Ubi enim perpetuus cursus est, status nullus est. Ubi autem circuitus via est, ubi cursus certe finem habere possit, non est. Quae ergo in circuitu currunt, semper currunt et nunquam ad statum perveniunt. Semper transeunt, et nunquam subsistunt. Semper finiuntur, et finem invenire non possunt. Cum praeterierint, futura sunt; cum supervenerint, non subsistunt. Haec est via omnium mutabilium, et via omnium mutabilia amantium, et mutabilia sequentium. Nam et de impiis dictum est: In circuitu impii ambulant . Et iterum: Caput circuitus eorum , et pone illos ut rotam, Domine . Caput quoque impiorum omnium de se testatur, dicens: Circuivi terram, et perambulavi eam . Et de ipso apostolus ait: Circuit tanquam leo rugiens quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
cum inrebus ommbus sic semꝑ cessatione ⁊ reꝑan¬
tia transeant. ⁊ deficiant reparata. Licet enim huic
defectui qualencumq consolationem prostare ui.¬
deatur repecita infusio. magna tam̃ ẽ miseria sẽꝑ
adindigentiam accipere. ⁊ nuiquam indigentia
accipiendi posse carere. Unde manifestum ẽ qd̃
omna transitoria ⁊ caduca uana sunt. que asui
status soliditate uigiter ueltransitu uel dẽfectui¬
manescunt. Magnum gͦ bic spectaculum sc̃is
mentibus preparatum ẽ. que norunt exuisibilib
trahero inuizibilium cognitionem. Que norunt
dicere creatori suo. Omnia insapientia fecisti dñe.
delectasti me dñe infactura tua ⁊ moꝑibus manu¬
um tuarum exultabo. Quã magnificata sunt oꝑa
tua dñe. nimis ꝓfundȩ facte sunt cogitationes tue.
Ecce enim quomodo incuruitu feruntur omnia tran¬
sitoria ⁊ uanitati subiecta. Et scimus quia cutulus

Expanded text:
cum in rebus omnibus sic semper sine cessatione, et reparancum in rebus omnibus sic semper sine cessatione, et reparantia transeant, et deficiant reparata? Licet enim huic defectui qualemcunque consolationem praestare videatur repetita infusio; magna tamen est miseria semper ad indigentiam accipere, et nunquam indigentia accipiendi posse carere. Unde manifestum est quod omnia transitoria, et caduca vana sunt, quae a sui status soliditate jugiter, vel transitu vel defectu inanescunt. Magnum ergo hic spectaculum sanctis mentibus praeparatum est, quae norunt ex visibilibus trahere invisibilium cognitionem. Quae norunt dicere Creatori suo: Omnia in sapientia fecisti, Domine . Delectasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . Ecce enim quomodo in circuitu feruntur omnia transitoria et vanitati subjecta. Et scimus quia circulus
Abbreviated transcription (Latin):
icitur. quo euaporato ⁊ exinanito necẽe ẽ rursum ut
membris fatiscentib reꝑandis edendi subsidio concur¬
ratur. Quasi gͦ cuculus renascentis semꝑ indigentiȩ
in suam originem recurrens ducitur. quia dũsine
cesdatione quod sumptum ẽ prẽcit semꝑ iterato sumi
necesse ẽ quod supplendo defectui substantiam mi¬
nistrare possit. Quale gͦ nutrimentũ substantia cibi
assidua iterations alendo corpori subicit. tale oĩno
elet̾toꝵ refluxio nutrmm̃tum interre corpore ꝓciean¬
cuis fecib seminib q uiinficandis infundit. hoc ig¬
nis hoc aqua hoc aer ꝑpeti accessu sine intmissiõe
agere ñ ceesant. ut semꝑ accedentia repleant. ⁊ receclen¬
tia euacuent. ut quia subsistere non potest uigor
infusionis precente. ex neceesitate denuo iteretur
irrigatio plenitudinis reporandȩ. Quam gͦ rerum.
alit̾nta ficluciam ꝑpetis subsisfentiȩ prestare pͥoter̃t.

Expanded text:
icitur, quo evaporato et exinanito, necesse est rursum ut icitur, quo evaporato et exinanito, necesse est rursum ut membris fatiscentibus reparandis edendi subsidio concurratur. Quasi ergo circulus renascentis semper indigentiae in suam originem recurrens ducitur; quia dum sine cessatione quod sumptum est praeterit, semper iterato sumi necesse est, quod supplendo defectui substantiam ministrare possit. Quale ergo nutrimentum substantia cibi assidua iteratione alendo corpori subjicit: tale omnino elementorum refluxio nutrimentum in terrae corpore procreandis fetibus seminibusque vivificandis infundit. Hoc ignis, hoc aqua, hoc aer perpeti accessu et recessu sine intermissione agere non cessant, ut semper accidentia repleant et recedentia evacuent ut quia subsistere non potest vigor infusionis praeteritae ex necessitate denuo iteretur irrigatio plenitudinis reparandae. Quam ergo rerum alimenta fiduciam perpetis subsistentiae praestare poterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia fiumina intrant inmare.: ⁊ mare ĩ redundat.¬
⁊ causam statim acliungit quare non redundat mares
omnib in se fiuminib receptis. quia scilicet rursum
acllocum unde exeunt flumina reuertunt᷑ ut iterum
fluant: ductus enim aquarum ꝑ omne corpus terre
iutrinsecus ⁊ deforis inmoctum uenarũ humorem tra¬
hunt. ut equabilit irrigatio momñe partẽ diffundat᷑.
Hec autẽ infusio ut uigis ⁊ ꝑpetua ẽẽ pos sit. idturo
aquarum cursus in orbem dispositus ẽ :⁊ milla ꝑhon.¬
ni cucuitłone. ut numꝗͣ deficiat quod desuꝑinfundi¬
tur. quantum inparte altera deorsum fluir. tantum
in altera parte ꝑ occultos meatus adortum reuocat᷑.
Sic ⁊ cibitus corpis quodam cucuitu fertur ⁊ refertur
primum apalato inaluum descendens. acdeinde in
secessum ꝑtransiens. impso eius transitu quasi qͦ¬
dam iustillatione nature deficienti nutrimentum sub.¬

Expanded text:
Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat. EtOmnia flumina intrant in mare, et mare non redundat. Et causam statim adjungit, quare non redundet mare omnibus in se fluminibus receptis: Quia scilicet rursum ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Ductus enim aquarum per omne corpus terrae intrinsecus, et deforis in modum venarum humorem trahunt, ut aequabiliter irrigatio in omnem partem diffundatur. Haec autem infusio ut jugis et perpetua esse possit, idcirco aquarum cursus in orbem dispositus est, et in illa perenni circuitione, ut nunquam deficiat quod desuper infunditur; quantum in parte altera deorsum fluit, tantum in altera parte per occultos meatus ad ortum revocatur. Sic et cibus corporis quodam circuitu fertur, et primum a palato in alvum descendens, ac deinde in secessum pertransiens, et in ipso ejus transitu, quasi quadam instillatione naturae, deficienti nutrimentum subj
Abbreviated transcription (Latin):
retum exert. ꝑ defetum ⁊ occasum eatumde adorigi¬
nem siamteuct. Sequgur tercia clausila inquat is¬
taur decemento agquȩ. quod inordine rerum tercium
post ignem ponitur inꝑcratione scãm sociatur. Qn.¬
cum em̃ attines ad dispostioñe ⁊ oitinem rerum pri¬
mum. ⁊sippiemum locum iguis poegiaet. demde
der sccl̃m ⁊ pximum. pꝰtea aqua tertium uendicat locũ.
nouissimo ñimo loco terra residet. Inhis quatuor. ig¬
nis ⁊ aqua natura quidẽ maxime repugnantia. con¬
sid̾atione tam̃ ȩquabili amica. omnium nascentium
origo sunt .⁊ideo silocum uelnaturam attencdimus
a se inuicem dio hec disparata cernimus. si efficientiã
respicimus ꝓxima sibi utraq ⁊amica inuenimus.
Igitur de dem̃to aquȩ quod alterum cũ igne fomentũ
uitale prebet nascentibus. quasi pt ignem ⁊ aerem
tertio. uel cum igne scdo int̃ rerum mutabilium nat᷑as
tacenctum non fuit. ⁊ idtirco huius quoq circuitum
⁊ extursum inres sensibiles ꝓcteandas describit dicefs.

Expanded text:
fectum et occasum earumdem ad originem suam reducit. Sequitur tertia clausula in qua tractatur de elemento aquae, quod in ordine rerum, tertium post ignem ponitur in procreatione secundum sociatur. Quantum enim attinet ad dispositionem et ordinem rerum, primum et supremum locum ignis possidet; aer secundum igni proximum. Postea aqua tertium vendicat locum; novissimo et imo loco terra residet. In his quatuor ignis et aqua, natura quidem maxime repugnantia confoederatione tamen aequabili amica, omnium nascentium origo sunt. Et ideo si locum vel naturam attendimus, a se invicem duo haec disparata cernimus. Si efficientiam respicimus, proxima sibi utraque et amica invenimus. Igitur de elemento aquae, quod alterum cum igne fomentum vitale praebet nascentibus, quasi post ignem, et aerem tertio, vel cum igne secundo inter rerum mutabilium naturas tacendum non fuit. Et idcirco hujus quoque circuitum, et excursum in res sensibiles procreandas describit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quia abillo quiẽ supra solem quod temporaliter
tanoit abetno ordinatumẽ. atquideo singła quȩq
quia insemetpsis ꝑimmitabilitatẽ stare ñ pos s̃t.
insuotamen geners ꝑsimilitudinẽ statum custo¬
ctiunt. ut licet quod suint semꝑ ẽe non poroint
singula. numquã tam̃ intieniantur aluid ẽe uniu̾sa
quã singła. Ergo niebil nouum subsole. quantomãg
supra solem : tlam ⁊ ideo niehil nouum subsole. qͥa
sole nichil nouumẽ : nichil ełnum. Quia enĩ p̃cess tt
inscłis que fueruut ante nos. ideo nouum aonẽ. &
quia nonẽ prec̾itoꝵ memoria. ideo etemum nonex.
Lełoq quia omne quod uenit preterto. ⁊ ñ subsistir.
aut ꝑmanec quicqũa subsole. non saturatur oculus
uisii. nec auris impletur auditu. qua dum intrat
elabitur ⁊ fugit om̃e dum teneri putatur ncomplet᷑
sententia. uanitas uanitatũ ⁊omnia uanitas. Qͥd eͦ
quia subsole non saturatur oculus uisui. necauris

Expanded text:
quia ab illo qui est supra solem quod temporaliter quia ab illo qui est supra solem quod temporaliter transit, ab aeterno ordinatum est. Atque ideo singula quaeque, quia in semetipsis per immutabilitatem stare non possunt, in suo tamen genere per similitudinem statum custodiunt, ut licet quod sunt, semper esse non possint singula; nunquam tamen inveniuntur aliud esse universa, quam singula. Ergo nihil novum sub sole. Quanto magis supra solem? Nam et ideo nihil novum sub sole; quia sole nihil novum est, et nihil aeternum. Quia enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos, ideo novum non est: et quia non est praeteritorum memoria, ideo aeternum non est. Ideoque quia omne quod venit, praeteraut permanet quidquam sub sole; non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu; quia, dum intrat elabitur, et fugit, omne dum teneri putatur; et completur sententia: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quid ergo quia sub sole non saturatur oculus visu, nec auris
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sio quod t̾minum prime dispostionis instio
genere excetat. Sic inipsis elementis mundi. sicin
his que exipsis ꝓcieata sunt uel ꝓcteantur omnib
natiua prima dispositioñẽ cuffodto. ut nichilã pri¬
moatcm. idẽ ciuersum. aut dissimile inueniri pos¬
Sit subsole. Ut uerbi g̾a abinitio celum sursum ⁊
terra deorsum. Abinitio luminatia incelo. sol. lund.
⁊ steis. aues inaere. pides inaqua. bestie interta.
Abititio uolattis auibus. natatus piscibus. gres
tibus: hec omnia sicut fuerunt sic sunt. sic perma¬
uent: ⁊ si quando forte miraculo alictio prẽt usita¬
tum natuȩ cursum accidente aliud fiuto quam
semꝑsuit. nontam̃ intoto fiunt nec semꝑ fiunt.
ut prima illa institutio ⁊ si aliquando int̃mitti
uideatur. numquã tam̃ uideatur diffolui. Ergo
⁊ hanc confusioñe regio sapientia ci :i quod nobis
confusumẽ ipsi nonẽ : ido subsole nichil nouũ ẽ.

Expanded text:
nihil sit quod terminum primae dispositionis in suo nihil sit quod terminum primae dispositionis in suo genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi, sic in iis, quae ex ipsis procreata sunt vel procreantur, omnibus natura primam dispositionem custodit, ut nihil a primo alterum, id est diversum, aut dissimile inveniri possit sub sole. Ut verbi gratia, ab initio coelum sursum, et terra deorsum. Ab initio luminaria in coelo, sol, luna et stellae, aves in aere, pisces in aqua, bestiae in terra. Ab initio volatus avibus, natatus piscibus, gresstibus. Et haec omnia sicut fuerunt, sic sunt, sic permanent. Et si quando forte miraculo aliquo praeter usitatum naturae cursum accidente, aliud fiunt quam semper sunt; non tamen in toto fiunt, nec semper fiunt, ut prima illa institutio etsi aliquando intermitti videatur, nunquam tamen videatur dissolvi. Ergo et hanc confusionem regit sapientia Dei. Et quod nobis confusum est, ipsi non est. Et ideo sub sole nihil novum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ciuãs qui postia futuri sunt etto reordatis apus
cos qui fututi sunt in noiuszimo. Nam si pnora &
alios dices. ⁊ ec dicetes apud eos quai post nos fucuti
dunt in nouisstimo. sed dic̾to apudnos quifuturi sum̃
i noussimo. nsi forte primos ⁊ nouiozimos adpͥn¬
cipium. ⁊ finem eiusdem scłi referendum qͥs dicat.
auoquin nec primos ẽs nec nouissimos. qui fius¬
smne principio fueruno. ⁊ sine fine futuri sunt. Sed
primos i nouis simos ad principium:⁊ fine eiuscdle
Ri reserre ꝓhibet quodato. Iam pterescit insclis que
fuerunt annos. quia dumalia scła precedentiũ. atq
ala sibsequentium dicio nequagũa se primos mno¬
inozimos eiusdem scu significasse ostencto. Engo qu
non solum a catholica ueritate. sedaratione quoq sen¬
tentia abhoreo nos dictum hoc reseitamus aorerumsi¬
milttuine que in suis generibus sic aprincipio insti¬
teate suns. ut unumquodꝙ scdm̃ similitudiñs &
tormam primȩ ongiis sue ꝓ paginem excendat.⁊

Expanded text:
ordatio apud os, qui futuri sunt in novissimo. Nam, si priora et alios diceret; nec diceret, apud eos qui post nos futuri sunt in novissimo, sed diceret, apud nos qui futuri sumus in novissimo. Nisi forte primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referendum quis dicat, alioquin nec primos esse nec novissimos qui sine principio fuerunt, et sine fine futuri sunt. Sed primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referre prohibet, quod ait: Jam praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quia, dum alia saecula praecedentium, atque alia subsequentium dicit nequaquam se primos et novissimos ejusdem saeculi significasse ostendit. Ergo, quia non solum a catholica veritate, sed a ratione quoque sententia abhorret, nos dictum hoc referamus ad rerum similitudinem, quae in suis generibus sic a principio institutae sunt, ut unumquodque secundum similitudinem et formam primam originis suae propaginem extendat et
Abbreviated transcription (Latin):
giobum bunȩ. ttamaq asta. sp̃c intus alit docamor
infusa ꝑaitus. mens agtat molem ⁊ magnose cor¬
pore miscet. Quamuis iihis uerbis ilum potuis.
ertorem ꝓbaro uideatur. qui mundum hunc sendilem
quasi animal constans examma ⁊ corꝑore ipsanq eiꝰ
auimam sp̃m ẽ cuncta mouentem asseuerao. Sea quo¬
modolibet opinio errantium exponaturi nos sano
intelectu sp̃m ꝑ gentem inomnia incutiaos suos
reuertentem occutam naturȩ ium accipere porsumꝰ.
que uniuersa mius ibilit nittite ⁊ uegetas. iunum¬
quodꝙ acceitum finem legtimumꝙ t̃minũ ꝑducte.

Expanded text:
globum lunae, titaniaque astra, Spiritus intus alit: totamque globum lunae, titaniaque astra, Spiritus intus alit: totamque infusa per artus, Mens agitat molem, et magno se corpore miscet. Quamvis in his verbis illum potius errorem probare videatur, qui mundum hunc sensilem quasi anima constans ex anima et corpore, ipsamque ejus animam spiritum esse cuncta moventem asseveret. Sed quomodolibet opinio errantium exponatur, nos sano intellectu spiritum pergentem in omnia, et in circulos suos revertentem occultam naturae vim accipere possumus, quae universa invisibiliter nutrit et vegetat, et unumquodque ad certum
Abbreviated transcription (Latin):
cto eñĩ oriens ⁊ occidens aquilonem tangit. Incapri¬
corno metidiem. inlibra ⁊ ariete ꝑorientem ⁊ oci¬
dentem medium ꝑtransio. Sequitur. Perge sp̃e.
⁊ incirrilos suos reuercitur. Scađm precedentem
exposttionẽ sp̃m nuinc ñ inconuenient accipere pos.¬
Sumus igneam ium quȩ abipso sole ꝓcedens ꝑ
cuncta se cuffunciio. ⁊ uniuersa inuis ibiĩt pene.¬
trans uegetat ⁊ mouec. Unde ⁊ ueteres naturamẽe
cdixerunt ignem artificem ꝓcedentem mres sensi¬
biles ꝓcreandas. Utalis enim motus ⁊ uegltatiõis
senzibilis incunctis nascentibus ignea uis origo
ẽ. que rebus omnib inctementũ subiett : inuisi¬
bili eas nuttimento alens ac foriens ad uissoise
tandiem ꝓclucit substantiam PHanc autẽ occustam
nature uim cuncta mouentem ⁊ alentem poeta
quoc s̃m nominaut ⁊ inota sunt ei uerba:
principio celum acteras. campos q liquentes. lucentẽꝙ

Expanded text:
cro enim oriens, et occidens, aquilonem tangit. In capricro enim oriens, et occidens, aquilonem tangit. In capricorno, meridiem. In libra, et ariete, per orientem, et occidentem medium pertransit. Sequitur: Pergit spiritus, et in circulos suos revertitur. Secundum praecedentem expositionem, spiritum nunc non incovenienter accipere possumus igneam vim quae ab ipso sole procedens, per cuncta se diffundit, et universa invisibiliter penetrans vegetat et movet. Unde et veteres naturam esse dixerunt. Ignem artificem procedentem in res sensibiles procreandas. Vitalis enim motus, et vegetationis sensibilis in cunctis nascentibus ignea vis origo est: quae rebus omnibus incrementum subjicit, et invisibili eas nutrimento alens ac fovens, ad invisibilem tandem producit substantiam. Hanc autem occultam naturae vim cuncta moventem, et alentem poeta quoque spiritum nominavit: et nota sunt ejus verba: Principio coelum ac terras, camposque liquentes, Lucentemque
Abbreviated transcription (Latin):
tatius agntau ipsa eus fiuetaatio uersa uide ui
semcto sam telura eissimat moueatur. ⁊ non um¬
fornit conquiescat. utt noncog amur motem se¬
me ceptum ueꝙ adextrema extendere. sel sings
motiones inpuisiones q quadi inse facte ⁊ paula¬
tim spacio motu languente quiescate. Sed ⁊ iuid
quod att lustians. apte hiuic elemento trbuitui:
quod sordes uniũsas sua mobilitate ubicum ꝙ
ao ꝑsas siue collectas purget ac disgipet. sue qo
sa dubcilitate euncta penetrans ubiq se difliun¬
dat ¶i ad suꝑiorem hoc uerbum sententiam copu¬
latursic. Orttur sol ⁊ occidit. & adlocum siuum ie¬
reuercitur. ioiq renascers gyrat ꝑmeridiemr : fee¬
citur ad aquil onem. lustrans uniu̾isa incututu. &
hnc distinctione facta. deinde sequens sententia sub.¬
inferturita ꝑgr sp̃s. ⁊ ce̾ta. Sol enĩ curdi suo uni¬
uerza incntuttu luatrat. quia omnes partes mundi
ꝑduic̾isa signa oriens uel occidens attingit. Incan¬

Expanded text:
ius agitetur, ipsa ejus fluctuatio versa vice in semetipsam refusa dissimiliter moveatur; et non uniformiter conquiescat, ut non cogamur motum semel coeptum usque ad extrema extendere, ut singulae motiones impulsionesque quasi in se factae; et paulatim spatio motu languente quiescant. Sed, et illud quod ait: Lustrans, apte huic elemento tribuitur, quod sordes universas sua mobilitate ubicunque aspersas sive collectas purget ac dissipet. Sive quod sua subtilitate cuncta penetrans ubique se diffundat. Vel ad superiorem hoc verbum sententiam copulatur sic: Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur; ibique renascens gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem, lustrans universa in circuitu. Et hic distinctione facta, deinde sequens sententia subinfertur ita: Pergit spiritus, etc. Sol enim cursu suo universa in circuitu lustrat; quia omnes partes mundi per diversa signa oriens, vel occidens attingit. In can
Abbreviated transcription (Latin):
cens uraiciuq scãm suȩ natute capacitat̃e ꝓpriam q̃¬
litatem difrauit. Pergit ⁊ reuertitur. qua uniuerda
que oruntur untempore prius ꝑinciementum ꝓuehte
a ciemae senezcentia adoriginem suam reduct. Perge
enim. quia in nascentib egreantir anctescentib usq
adcertam meneuram ꝓccat. Reuertitur. qua insene¬
centib n ꝑdetẽtum nature suȩ retto labentib nio q au
origiio sut principium reuoeatur. Sic g̃ singuatum
rerum cursus ⁊ꝑgressiones. quasi cutulos quos de
noroes insemetipsos recurientes ieete accipimus. dͥa
om̃a temporalit oita illuc tandem ꝑoccasum raeuit.
unde gnatiutatis principium exiueruntꝰ. Et unum¬
quo diq quidem scãm ꝓpniam mensuram ⁊temprs
quo subiatmo aufterentẽ ab aio ide maiorem minore ꝙ
excurum habere ꝓbatur. omnia aut̃e sicut origñe
unam se. ifinem habere noscuntur. quia omĩa per
occasum ad terramtedeunt. quȩ ioitus sin principio
de tera exiuerunt. Sicut gͦ sol ortur nocidit. ⁊ ad

Expanded text:
e naturae capacitatem, propriam qualitatem distribuit. Pergit, et revertitur quia universa, qui oriuntur in tempore prius per incrementum provehit, ac deinde senescentia ad originem suam reducit. Pergit enim quia in nascentibus egreditur, in crescentibus usque ad certam mensuram procedit. Revertitur, quia in senescentibus, et per defectum naturae suae retro labentibus, usque ad originis suae principium revocatur. Sic igitur singularum rerum cursus et progressiones, quasi circulos quosdam et orbes in semetipsos recurrentes recte accipimus; quia omnia temporaliter orta illuc tandem per occasum redeunt, unde per nativitatis principium exiverunt. Et unumquodque quidem secundum propriam mensminoremve excursum habere probatur. Omnia autem sicut originem unam, sic et finem unum habere noscuntur; quia omnia per occasum ad terram redeunt, quae in ortus sui principio de terra exiverunt. Sicut ergo sol oritur et occidit, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑuernale equinoctium ingrediens ad
nr̃m polum consurgit. Occidit autẽ. quandoꝵ
autumnale equinoctium exiens ad inferiora des¬
cendit. Gyrat ꝑmeridiem. quando in hẏemalib
signis cõmoratur. flectitur ad aquilonẽ. quanoo
mestiuis signis quȩ polo boreali uiciniora sͣt̃
circumfertur. Oritur gͦ sol. ⁊ iyso oriente omia
parit̃ oriuntur quȩ exeius calore reuiuuiscunt.
Occidit. ⁊ statim igne uitali subducto uniuers a
occumbunt. quȩ exeuis presentia uiguerunt.
Oyrat ꝑmeridiem. ut estiua incendia algor tẽ¬
peret hyemalis. flectitur adaquilonem. utt quȩ
brume gelu. ⁊ torpor glacialis astrinxerat. esti¬
uis ardorib rursum calefacta animentur: ui¬
des gͥunum corpus. quantas secum trahat re¬
rum mutationes : uistians un iuerca in
curuitu ꝑgit sp̃c. ⁊ incircllos suos reuertitur.
Si ꝑsp̃m aerem accipimus. congruo ordie pꝰqͣ
instabilitatem celestis elem̃ti descripserat. eandẽ

Expanded text:
quando per vernale aequinoctium ingrediens ad quando per vernale aequinoctium ingrediens ad nostrum polum consurgit. Occidit autem, quando per autumnale aequinoctium exiens ad inferiora descendit. Gyrat per meridiem, quando in hiemalibus signis commoratur. Flectitur ad aquilonem, quando in aestivis signis, quae polo boreali viciniora sunt, circumfertur. Oritur ergo sol, et ipso oriente omnia pariter, oriuntur, quae ex ejus calore reviviscunt. Occidit, et statim igne vitali subducto universa occumbunt, quae ex ejus praesentia viguerunt. Gyrat per meridiem, ut aestiva incendia algor temperet hiemalis. Flectitur ad aquilonem, ut quae brumae gelu, et torpor glacialis astrinxerat, aestivis ardoribus rursum calefacta animentur. Vides igitur unum corpus quantas secum trahat rerum mutationes. Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos revertitur. Si per spiritum, aerem accepimus, congruo ordine, postquam instabilitatem coelestis elementi descripserat, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝑmeridiem. ⁊ flectitur adaquiloñe. utt id ipsũ
ad magnam rerum mutatioñe ꝑtineat. quod non
semꝑeodem modo neq indirectum cursum suum
cdirigit incedens. Oritur sol ⁊ occidit. Oritur coti¬
die. quando emergens humanis presentatur as.¬
spectibus. Occidto. quando desceniens adinferiore
partes scd̃m conuexitatẽ curumactionis sue ocłis
nr̃is sesubducit. Reuercitur acllocum suũ. quia
impellente uolubilitate subtꝰ rursum adortumre¬
uocatur. Post ortumuͦ ad occasum tendens. primũ
flectitur a dmeridiem. quia obliquo ductu p̃cipus
cũ inestiualibus cõmoratur signis ab ortu ad lise.¬
am meridtianam conscendir. deinde autẽ ad occasũ
cescendens. rursum obuqua ꝓgressione ad acͥlo¬
nem inclinatur. Potest alia ad huc inhis uerbis
expositio satis conueniens adhiberi. scilicet ut bȩc
omnia non dediurno sed deannuo cursu solis
cucta accipiamus. Oritur quippe nobis sol.

Expanded text:
rat per meridiem, et flectitur ad aquilonem, ut idipsum rat per meridiem, et flectitur ad aquilonem, ut idipsum ad magnam rerum mutationem pertineat, quod non semper eodem modo neque in directum cursum suum dirigit incedens. Oritur sol, et occidit. Oritur quotidie, quando emergens humanis praesentatur aspectibus. Occidit, quando descendens ad inferiores partes secundum convexitatem circum actionis suae oculis nostris se abducit. Revertitur ad locum suum; quia impellente volubilitate subtus rursum ad ortum revocatur. Post ortum vero ad occasum tendens, primum flectitur ad meridiem, quia obliquo ductu praecipue cum in aestivalibus commoratur signis, ab ortu ad lineam meridianam conscendit. Deinde autem ad occasum descendens, rursum obliqua progressione ad aquilonem inclinatur. Potest alia adhuc in his verbis expositio satis conveniens adhiberi, scilicet ut haec omnia non de diuturno, sed de annuo cursu solis dicta accipiamus. Oritur quippe nobis sol,
Abbreviated transcription (Latin):
Sẏderum cursus deuolui. Omnia quidem hȩo
obid solummodo dicta s̃t. ut humanus animus
earum rerum quas noutt relatione cõmodius ex¬
citetur. ⁊ uo ꝑhec ad cogitanda ea quȩ non nouit
eiugaet. dcuco non nobis pigrum ẽe debet aut.
indignum uideri adea diligent̃ intendere. que
nobis diuinus sermo studuit tam diugent̃ enar¬
rare. Demonstrat gͦ quali tualuminare hoc mag¬
num. quod sua pręsentia uͥiu̾sa niustrat ⁊ ri¬
ces sabuu agnaione in hoc mundi sensilis globo
cirtumferat᷑. suoq acces su ⁊ reces sci uarias rerũ
mutationes efficiat. Oritur᷑ ⁊ occidit. ⁊ ad locũ
suum reuertitur. Primum ostendit eũ cutula¬
tem habere motum. ⁊ adid semꝑ unde ꝓgredit᷑
teuerti. ut quia incutulo stnis ñ potest inue¬
niri cursus eius ꝑpetuus demonstretur. Ortur
Sol ⁊ occidit. ⁊ ad locum suum reuertitur. Deinde.
anfractus ꝓgressionis eius describit dicens. Gy¬

Expanded text:
siderum cursus devolvi. Omnia quidem haec siderum cursus devolvi. Omnia quidem haec ob id solummodo dicta sunt, ut humanus animus earum rerum quas novit relatione, commodius excitetur, et ut per haec ad cogitanda ea, quae non novit, evigilet: et idcirco non nobis pigrum esse debet, aut indignum videri, ad ea diligenter intendere, quae nobis divinus sermo studuit diligenter enarrare. Demonstrat ergo quali via luminare hoc magnum, quod sua praesentia universa illustrat, incessabili agitatione in hoc mundi sensilis globo circumferatur, suoque accessu et recessu varias rerum mutationes efficiat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur. Primum ostendit eum circularem habere motum, et ad id semper unde progreditur reverti, ut, quia in circulo finis non potest inveniri, cursus ejus perpetuus demonstretur. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur. Deinde anfractus progressionis ejus describit, dicens: Gy
Abbreviated transcription (Latin):
struis. diurnis tempoꝵ uicissitudinib in eoꝵ ac.¬
cessu ⁊ reces su iugiter sine cessatione aft̃nantib
demonstrant᷑. Quia cͥ cuncta nascentia que det̾ra
ouituit ⁊ exterra substantiam nutrimentũꝙ acci.¬
piurt. adhis tribus elem̃tis uitalis motus naturã
sortiuntur. recte meis ⁊ mutabilitatis origiempo¬
suit. ⁊ mutabiliũ omniũ naturã ꝓprietatemq ex¬
preszit. ut inhis panter uideamus ⁊ unde sit qd
stare non potest quicquid subtempore oritur. &
qura uia ad ẽe ꝓdeat quod nonẽ. uel quod ẽ adñ
ẽs̃ reuertatur. Oritur sol ⁊ occidit ⁊ adlocum suũ
reuertitur. ibiq renas cens gyrat ꝑmeridiem ⁊ flec¬
titut adaquilonem. Paucis uerbis rem magnam
comp̃hendit. de quibus aliqua nos ꝓtemporͤ dic̃e
oportet. ñ tamen animũ auditoris aiutius ineuis.¬
mocdi detinere. ne uideamur contra ꝓpositũ nr̃m
sacram expositionem relinquentes ad describendõ

Expanded text:
struis, diurnis temporum vicissitudinibus in eorum acstruis, diurnis temporum vicissitudinibus in eorum accessu et recessu jugiter sine cessatione alternantibus demonstrantur. Quia igitur cuncta nascentia quae de terra oriuntur et ex terra substantiam nutrimentumque accipiunt, ab his tribus elementis vitalis motus naturam sortiuntur, recte in eis, et mutabilitatis originem posuit, et mutabilium omnium naturam proprietatemque expressit, ut in his pariter videamus et unde sit quod stare non potest, quidquid sub tempore oritur, et qua via adesse prodeat quod non est, vel quod est, ad non esse revertatur. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem. Paucis verbis rem magnam comprehendit: de quibus aliqua nos pro tempore dicere oportet, non tamen animum auditoris diutius in ejusmodi detinere, ne videamur contra propositum nostrum sacram expositionem relinquentes, ad describendos