comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sugestiones ĩmutan᷑ ⁊ hũanis cogitatoĩb
misceantur ut eas tamꝙͣ suas deputet hõ
unde stit homo : nec dubitand̾ ÷ ⁊̃ bonas sug¬
gestiones a bono spũ ita latent̾ ac spiricalit̾
fieri. s int̾est quib nã eaꝵ mẽs hũana cõ¬
senciẽs dĩno auxilio uel deserta ꝑ m̾itum

Expanded text:
suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deser
Abbreviated transcription (Latin):
dra moysi uitis erit phĩseoꝵ mores spine e¬
rãt. doctͥna u̾o ꝑ malos palmes in sepe botͣs
in spina. caute lege ne dũ q̃ris fructũ lacͥes
manũ.⁊ ꝯ audis bona dũtem imiteris ma¬
la faciẽtem. Q̾ dicũt facite legite uuas. q̃ ã
faciũt fac̾e nolite cauete spinas. ¶ Mercẽ¬

Expanded text:
ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. E
Abbreviated transcription (Latin):
implẽt. minuta sũt gͣna harene s si multa
barena ĩponat᷑ p̾mit atq oppͥnnt. hor facit
sentina neglecta. ꝙ facit fluctus iriuens. pan¬
lacim ꝑ sentinã int̾t. si diũ int̃udo ⁊ nõ ex hau¬
riendo m̾git nauẽ. quid ⁊ aũ exhaurire : nisi
bonis oꝑib ag̾e ne obruãt prcã gem̃do pẽitendo

Expanded text:
implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñꝙͣ sacieris. inio semꝑ sacieris ⁊ nõꝙͣ sacieris.
Si .ni. dix̾o qr nõ saciab̾is. fames erit. si dixͥo qr
saciaberis fastidiũ timeo uͥ nͨ fastidiũ erit nec
fames. quid dicã nescio. s deus ht̃ quod exhibeat
nõ ĩuẽientib quõ dicãt ⁊ credẽtib quod accipiãt

Expanded text:
et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam satieris. Si enim dixero quia non satiaberis, fames erit; si dixero quia satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam nescio; sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant, et credentibus quod accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iniq̃tacib dando indulgẽtiã. sanat lãgo¬
res dãdo contrñciã. illud fim̃ est in baptisiͭ ͤ
ꝯficẽtil hoc fit ĩ agone certãtib in quo a no¬
bis nr̃ ꝑ eius ad iitoriũ uincendꝰ est. morb.
ne nos inf̾as in cẽptatom. Caro nchil¬

Expanded text:
 iniquitatibus dando indulgentiam, sanat languores dando continentiam. illud factum est in baptismate confitentibus, hoc fit in agone certantibus, in quo a nobis noster per eius adiutorium uincendus est morbus. ne nos inferas in temptationem. unusq
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. totus gͦ filius apud pcẽm. totus ĩ celo
cotus in terra totꝰ ĩ ut̾o uirgiais totꝰ in cͣce
totus in inferno totus in ꝑadiso. quo latͦ¬
nem introduxit nõ ꝑ diu̾sa tenꝑa uel loca
alibi totus. s ut semꝑ ubiq sit totꝰ. ¶ Inde

Expanded text:
totum. Totus ergo Filius apud Patrem, totus in coelo, totus in terra, totus in utero virginis, totus in cruce, totus in inferno, totus in paradiso quo latronem introduxit. Non per diversa tempora vel loca alibi totus: sed ut semper ubique sit totus. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
do ut possit eẽ. quid est ista uolũtate menda cꝰ
unde nõ frustra dici põt omẽ pam̃ eẽ mõdaci¬
um.Ui Quid est capiditas ⁊ lecicia nisi uolũ¬
tas in eoꝵ ꝯsensione que uolumꝰ. ⁊ quid est
metus atqi tristicia nͥ uolũdas iñ dissensione

Expanded text:
do ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne pecm quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione
Abbreviated transcription (Latin):
bona iustis quib nõ fruẽtur iniusti ⁊ mala ĩpiis
quib nõ excruciabũr bom. Ista u̾o temꝑalia bona
⁊ mala utrisq uoluit eẽ ꝯu̾ia. ut n ͨ bona cupidiꝰ
apetantꝰ que mali quo habere cernũt᷑ nec ma¬
la tuepit̾ eutent᷑ quib ⁊ honi plerũq afficiũt.
Int̾est aũ płimũ qualis usus uel eaꝵ rer̃ que ꝓ

Expanded text:
bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala inpiis, quibus non excruciabuntur boni; ista uero temporalia bona et mala utrisque uoluit esse communia, ut nec bona cupidius adpetantur, quae mali quoque habere cernuntur; nec mala turpiter euitentur, quibus et boni plerumque adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel e
Abbreviated transcription (Latin):
sicuit nõ ⁊ lłi putãt ex eo auod sc̾ptũ est. semi¬
natur corpũ aniraale surget corpus spũale. s qr
spr̃u sũma ⁊ ob mirabili obteraꝑandi facilitate
subderur usq ad implendã ĩmortalitatis iudisso¬
lubilis securissimã uolũtatẽ omĩ molestie sensu
om̃i corruptibilitade ⁊ tarditate decracta.
quod de terra fam̃ est nõ ppm erit s quia dono
celesti iam tale erit. ut enã celo incolendo nõ
amissa natura s mutata qualitate ꝯueniat

Expanded text:
t ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. quod de terra fictum est, non ipsum erit; sed quia dono coelesti jam tale erit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate, conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod tͣnsuersũ desuꝑ figitur ad bona opera
ꝑtinet quia ibi extendñr manus. longitudo in eo
quod ab ip̃õ ligno usq ad terrã ꝯspicuũ est.ibi .n.
nimitati tribuit᷑. altitudo est in ea parte ligni q̃ ab
capud crucifixi. qr bñ sperãciũ suꝑnia exsptatõ est.
iam u̾o illud ex ligno quod nõ apparet quod fixũ
arultatur unde totũ illud exurgit profũditatẽ
signifiat gͣtuite grẽ in qua multoꝵ in genia
ꝯ teruntur id ĩuestigare conãtium ut ad extre¬
niũ eis dicatur. o homo tu quises qui respon¬

Expanded text:
ligno quod transversum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus; longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est, ibi enim nimitati tribuitur: altitudo est in ea ligni parte quae acaput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. Jam vero illud ex ligno quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in quo multorum ingenia conteruntur id pervestigari conantium, ut ad extremum eis dicatur: O homo, tu quis es, qui respon
Abbreviated transcription (Latin):
uire c̾atori qui ⁊ ipãm sue bonitatis habundantissi¬
ma largitate donauit. sicut .n. bona sunt omĩa que
deus cͥauit ab ip̃a rõnali creatura usq ad infimũ
corpus. Ita bñ agit in hiis anima rõnalis si ordinẽ
seruet ⁊ distinguẽdo eligendo peudendo subdat mi¬
nora maiorib corꝑalia spiritalib infiora suꝑiorib
tẽporalia sempit̾nis. ne suꝑioꝵ neglectu ⁊ appetitu
inferioꝵ. qnĩ hinc fit ip̃a dec̾ior ⁊ se ⁊ corpus suũ
mictat in peiuis. s pocius ordinata caritate se ⁊
ĩ netͥe latuit. nec tñ fignris obumbnͣcib ꝓpheta
ri nũaiari q cessauit. ut intlłigat amma deum

Expanded text:
uire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum
Abbreviated transcription (Latin):
cricudine ciuus scẽ amore inardesãt omĩa q̃
infra sũt. ⁊ quod illud ẽ nõ sũt. seq ip̃os int̾ illa
boni angeli ꝯtempnũt ut ex toto quod lom sũt
eo bono ex quo bom sunt ꝑfruant᷑. lib .x. cx. iiii¬
Seus est fous nr̃e bĩtudinis. ⁊p̃ẽ omĩs appetitõ¬
nis est finis. hũc eligentes uel pauis religẽtes
amiseramꝰ .n. negligẽtes. hunc gͦ religẽtes ũde
⁊ religio dc̃a ꝑhibetur ad eũ dilcõne tendimꝰ. ut
ꝑueniẽdo quiescaꝰ. iõ beati quia illo fine ꝑfã.¬
uuius anima intlłauał incorporeo si dici pocest
amplexii ueris impletur. fecũdatur q uirtu¬
tib. hoc bonũ dilig̾e ĩ to. cor . in .to. a. i⁊ ĩ tota
uirtute p̾cipimͦ. ad hoc boñ debemus ⁊ a quibus

Expanded text:
chritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae chritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter illa contemnunt, ut ex toto, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ise enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fine unius anima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueris inpletur fecundaturque uirtutibus. Hoc bonum diligere in toto corde, in tota anima et in tota uirtute praecipimur; ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
corͣliũ temporaliũ q cupidior. hoc ut sanetur qm̃ ĩ
mortali puricati q̃ in sũmo est ea q̃ in imo sũt
mortalia ⁊ ĩmũda ꝯuonite nõ possũt. opus ẽ
quid̾ mediatore. nõ tam̃ tali qui corpus quidẽ
hẽat ĩ mortale ꝓpinquũ sũmis anim̃ aũt mor¬
bidũ similẽ infimis quo morbo nobis ĩ uideat
picius ne sanem᷑ ꝙͣ aduuiet ut sanem᷑. sed
tali qui nobis inf̾mis ex corꝑis mortalitate coap¬
tatus ĩmortali spt̃ iusticia per quã nõ locoꝵ distã¬
cia s sunilicuduns excellenͣ mansit in sĩmis
mũdandis. lib̾andis q nobis. uere dinũ pͥbeat¬
aduitoriũ. XXi. ¶ Angelis bonis om̃ corꝑaliũ
temꝑaliũ q rerũ saencia qua inflant᷑ demones
uilis est. nõ ꝯuod eaꝵ ignari sint. s quod illis d̾i
qua sanctificant᷑ caritas cara est. pre cuiꝰ nõ tm̃
incorporali u̾m ÷ ⁊ inꝯmutsbili ⁊ in effabili pul¬

Expanded text:
temporalium mutabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam temporalium mutabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam inmortali puritati, quae in summo est, ea quae in imo sunt mortalia et inmunda conuenire non possunt, opus est quidem mediathabeat immortale propinquum summis, animum autem morbidum similem infimis; quo morbo nobis invideat potius ne sanemur, quam adjuvet ut sanemur: sed tali qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus, immortali spiritus justitia, per quam non locorum distantia, sed similitudinis excellentia mansit in summis, muum. His igitur angelis bonis omnis corporalium temporaliumque rerum scientia, qua inflantur daemones, uilis est: non quod earum ignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctificantur, caritas cara est, prae cuius non tantum incorporali, uerum etiam incommutabili et ineffabili pul
Abbreviated transcription (Latin):
XIIII. Si om̃es homĩes quã diũ mortales sũt
eciã miseri sint nccẽ est. querẽdus ẽ medius
qui nõ solũ homo uer̃ ⁊ deus sit. ut homĩes ex
mortali miseria ad beatã ĩ mortalidatẽ huius
medii beata mortalitas int̾ueniẽdo ꝑducat.
quẽ neq nõ fieri mortalẽ oportebat neq per¬
mane mortalẽ. mortilis quippe fiũs est non
ĩ firmata uerbi diuinitate s carius ĩfirmi ͭ ͤ
suscepta.nõ aũ ꝑmausit in ip̃a carne morta¬
mediator effcũs est ĩ perpetua uł carius morte
reman̾eut. proinde mediatorẽ ma̾ nos ⁊ dm̃
⁊ mortalitatẽ hr̃ẽ oportuit tͣnseũtem ⁊ bĩcu¬
dinẽ ꝑmañdem. ut per id quod tͣnsit ꝯgiue¬
ret morituris ⁊ ad id quod manet t̾nfferret
ex mortuis. ¶ Si dõ qnͣto similior canto sit¬
sit quisq ꝓpinqͥor nlła est ab illo alia longiqͥtas ꝙͣ
eius dissimilitado. In corͣli u̾o illo et̾no ⁊ incõmulͥ
tanto est anima homĩs dissimilior qͣntũ rerũ

Expanded text:
. Omnes homines quamdiu mortales sunt etiam miseri sint necesse est. quaerendus est medius, qui non solum homo uerum etiam deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem huius medii beata mortalitas interueniendo perducat. quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. mortalis quippe factus est non infirmata uerbi diuinitate, sed carnis infirmitate suscepta. non autem permansit in ipsa carne mortamediator effectus est in perpetua uel carnis morte remanerent. proinde mediatorem inter nos et deum et mortalitatem habere oportuit transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id quod transit congrueret morituris, ad id quod permanet transferret ex mortuis. boni fit quisque propinquior, nulla est ab illo alia longinquitas quam eius dissimilitudo. Incorporali uero illi aeterno et incommutabili tanto est anima hominis dissimilior, quanto rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodoꝵ malefcã suadere. de quoꝵ morib certi¬
sunt quod sint eis talia suadentib ꝯsensuri.
suadent aũ miris ⁊ ĩiusibilib moĩs per illorũ
netͣndo. seq cogitatõib eoꝵ ꝑ qued̾a imagĩa¬
ria uisa miscendo. siue iuigilanaũ siue doriẽ¬
ciũ. aliqñ aũ nõ que ipĩ faciũt. s que nͣlibus si¬
gnis futura p̃noscũt. q̃ signa in hom̃ sensus
uenire nõ possũt añ p̾dicũt. ¶ Fallũtur de mo¬
turbat.¶ Fallũt᷑ demones cũ cauas naturalib¬
aliqua sicut medici aut naute a ut agricole
si longe acucius longeq p̾stanciꝰ pro aerũ corꝑis
sensu sollertõre ⁊ ex̾atatõne p̾noscũt. quia ⁊ ħ
ab angeł deo sũmo pie seruientib alia dispõne
ignota demonib ex inꝓuiso ac repente mutã¬
⁊ imuda uolũtate qua hom̃ errore letancur
s ne apud cultores suos pondus auctoritatis amͭ¬

Expanded text:
commodorum malefcommodorum malefsunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. Suadent autem miris et invisibilibus modis per illam netrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque eralibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutanet invida voluntate, qua hominum errore letantur. Sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis ami
Abbreviated transcription (Latin):
.I. homo se dilig̾e nosset᷑ ꝯstitutꝰ est ei finis.
quo referret omĩa q̃ agͥet ut beatus eẽt. non
qui se diligit nõ aliud uult eẽ quã beatus. hic
ip̃m cũ mandat᷑ de ꝑximo diligendo sicut se¬
ip̃m quid aliud maudatur nisi ut ei qͣntũ potest
cõmendet diligendũ dm̃. hic est dei asitus. ħ
uera religio. het recta pietas. hec tã deo debĩ¬

Expanded text:
enim homo se diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut seipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum. Hic Dei cultus, haec vera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debi
Abbreviated transcription (Latin):
quid inutabile est nõ esse sũmũ dm̃. ⁊ ideo ami¬
mã om̃ mutabilesq om̃es spc̃ tͣnscender̃t q̃reu¬
tes sũmũ dm̃. Deinde uider̃t om̃em spẽm in
re quaꝯ mutabili qua est quiqͥd illud est. quo qͦ
modo. ⁊ qualiscũq natura est nõ eẽ posse nisi
ab illo qui uere est. quia ĩꝯmutabiłr est. ac ꝑ
hoc siue uniu̾si mũdi corpus figuras qualitates
q̃ ⁊ hec ht̃ ⁊ seritit. quał est in petorib uel q̃¬

Expanded text:
e eat. non esse summum Deum, et ideo animam omnem mutabilesque omnes spiritus transcenderunt quaerentes summum Deum. Deinde uiderunt omnem speciem in re quacumque mutabili, qua est, quidquid illud est, quoquo modo et qualiscumque natura est, non esse posse nisi ab illo, qui uere est, quia incommutabiliter est. Ac per hoc siue uniuersi mundi corpus figuras qualitates quae et hoc habet et sentit, qualis est in pecoribus, uel q
Abbreviated transcription (Latin):
spic̾et. qrͣto Cum studiũ sapĩe in actõne ⁊ con¬
tẽplatoe uersetur. unde una ꝑt eius actiua alt̾a
ad ꝯspiciendas nature causas ⁊ sinc̾issimãuitatem.
Socͣtes in actiua excelliusse memorat᷑. pytagoias u̾o
magis ꝯtemplatiue quib potuit maguis intlłncie
iurib institisse ꝓ uide. plato. utraq uĩgendo pħiam
ꝑfeasse laudat᷑ quã in tres partes distͥbuit. uuam
moralẽ que maxime in actõne uersa᷑. alteram
naturałe que ꝯtẽplacõni deꝑutata est. terciam
rõnalem qua uerũ discͥmia ᷑ a falso. que lic utͥq¬
platũ ꝑfcc̃m sibi uendicat ueritatis. Si homo
ita creatus est ut per id quod in eo pcellit attĩgat¬
ad illud quod c̃cta p̾cellit .i. unũ uer̃ optim̃ dm̃
sñ quo nulla natura subsistit ulła dect᷑na instͥit.
nullus usus expedit ip̃e quera᷑ ubi nobis senira
sunt omĩa. ip̃e c̾natur ubi nobis certa sũt omĩa
ipẽ diliga ᷑ ubi nobis recta sunt om̃ĩa. Si gͦ plato d̾i

Expanded text:
Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione uersetur, unde una pars eius actiua, altera autem ad conspiciendas naturae causas et sincerissimam ueritatem: Socrates in actiua excelluisse memoratur; Pythagoras uero magis contemplatiuae, quibus potuit intellegentiae uiribus, institisse. fecisse laudatur, quam in tres partes distribuit: unam moralem, quae maxime in actione uersatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, qua uerum disterminatur a falso. Quae licet utplita creatus est, ut per id, quod in eo praecellit, adtingat illud, quod cuncta praecellit, id est unum uerum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit: ipse quaeratur, ubi nobis seria sunt omnia; ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
.xxxii. am̃e segena segetes sine bubona houes
mella siñe mellona poma sũ pomona ⁊ prorsꝰ
om̃ia pro quib tante falsoꝵ deoꝵ curbe romani
supplicand̾ putauer̃t ab uno uero deo multo feli¬
ꝯ dicit᷑ mori falliq nõ posse. sic .n. hoc nõ põti
ut pacius si posset ñoris eẽt utiq potestatis. re¬
nõ uult. quod ei si acad̾e̾t nequaꝙͣ eẽt omĩpt.¬
non dat felicitatẽ uitam quomodo dare posset etͥ¬
nam. eam qiuiꝑpe uitã ee̾nã dicimꝰ ubi est sine fine
felicitas. nã si anima in penis uiuit etͥnis quib
⁊ ip̃i spr̃ cruciabut̃ mĩndi mors est illa petius
et̾na ꝙͣ iuta. nlła quupe maior ⁊ peior est mors¬
bus uite censebat instand̾ ut deprim̃tib libidĩb
ex on̾atus auimiꝰ naturali in et̾na se attolleret. ua¬

Expanded text:
. Sine Segetia segetes, sine Bubona boves, mella sine Mellona, poma sine Pomona; et prorsus omnia, pro quibus tantae falsorum deorum turbae Romani supplicandum putaverunt, ab uno vero Deo multo felicum dicitur mori fallique non posse. Sic enim hoc non potest, ut potius, si posset, minoris esset utique potestatis. Renon uult; quod ei si accideret, nequaquam esset omnipnon dat felicitatem, uitam quo modo dare posset aeternam? Eam quippe uitam aeternam dicimus, ubi est sine fine felicitas. Nam si anima in poenis uiuit aeternis, quibus et ipsi spiritus cruciabuntur inmundi. mors est illa potius aeterna quam uita. Nulla quippe maior et peior est morsbus vitae censebat instandum: ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus, naturali vigore in aeterna se attolleret, na
Abbreviated transcription (Latin):
A WU. Cum dñs crucifixus est crudelitate atq ñi¬
pietate iudeoꝵ solis obsairatom̃ nõ ex canomics
cirsu siderũ acidisse satis ostendit quod tims
erat pascha uideoꝵ. nam plena lima sollẽꝑnit᷑
agitur. regularis añ solis defectio nõ insi lue

Expanded text:
 cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis defecti
Abbreviated transcription (Latin):
re Si pp̃ea quisq obiitgandis ⁊ corripiendis
male agentib parat qr oporcumꝰ tentpꝰ inqͥrit
nel eisd̾ ipĩs metuit ne det̾iores ex hoc efficiã¬
tur. uel ad bonã uitã ⁊ piam erudiendos im¬
pediant. alios infirmos suppͥmãt atq auertãt
a fide nõ uidetur eẽ cupiditatis atasio s consi¬
lũ caritatis. ¶Sanguiẽ eius de maiui specu

Expanded text:
 si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit vel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, vel ad bonam vitam et piam erudiendos impediant alios infirmos et premant, necnon avertant a fide, non videtur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tudine fortasse mirãdi nõ sapĩe sanitate lai¬
dandi sũt. Quamꝙͣ si rõm diligenaꝰ consulas
n ᷑ ip̃a quid̾ animi magnitudo recte noĩatur ut
quisqr nõ ualendo tolerare uel queq asꝑa uel
aliena pr̃a ce ipẽ int̾emit. mag̾ .n. mens ĩfirma
dephendit᷑ que fre nõ põt uel durã sui corporis ser¬
cum obediens põcati sub qua legictime ꝯstitut᷑ꝰ
est hominẽ andit. nlła ouitatis sue lege reus
homicidũ ino nisi fecerit reus est imperii de¬
seiti. atq contẽpti. quod si sua sponte atq auctẽ
fecisset crim̃ esfusi hũaui sangũis m̃adisset. Itaq
unde punit᷑ si feat ĩ uissus inde puuiet᷑ uisi fec̾ͥit
iissus. li .ii. mpͥ.ei Tanta uis est ꝓbitatis ⁊ castita¬
tis ut om̃is uel pene omĩs euis laude moueatur
humana natura. nec usq adeo sit turpitudine
uiciosa ut totũ amitat sensũ honestatis. lai.¬

Expanded text:
irandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel cum obediens potestati sub qua legitime constitutus est, hominem occiderit, nulla civitatis suae lege, reus est homicidii; imo, nisi fecerit, reus imperii deserti atque contempti est. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque, unde punitur, si fecerit injussus, inde puniretur, nisi fecerit rituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis, ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, ut totum sensum honestatis a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa penitꝰ alienꝰ est qui lic p̃positꝰ nõ sit ĩ eis
tñ quib uite huiꝰ ncãtate ꝯiũgit᷑ multa mo¬
uõda uel arguenda nouit. ⁊ negligit. deuitãs
eoꝵ offensiones pp̃ illa quib in hac uita nõ
indebitis utit᷑ s plusꝙͣ debuit delcãtur.

Expanded text:
nitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aorrũpitur. ostendit tũ deus sepe enã in huis di¬
stͥbuendis eiudẽcius oꝑatõm suã. siam si nũc om̃e
nĩm manifesta plectet pena nichil ultimo
iudicis reseruari putare. Rursus si nlłm pec
ꝑuidencia credere᷑. sim ᷑ in rebus scd̾is si nõ eas

Expanded text:
stendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc prouidentia crederetur. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
crũ eẽnt sũ pao quid fuisse rñsuros ꝓutamus.
n ͥ q uod ait .i0. apoꝰ. si dix̾niuis ⁊c̃. ¶ Non deus un¬
possibilia iubet s iubendo admonet ⁊ fac̾e quod
caritati au uni xpi sarcna leuis aut ea una est
sarana que leuis est. scd̾m hoc dañ est. ⁊ p̾cepta
eius grauia nc̃ sũt. ut cui gͣua sunt ꝯsideret nõ
pocuisse d̾initus dici. gͣuia nõ sũt nisi quia põt
eẽ cordis affãis au g̾uia nõ sunt. ⁊ petat quod
desticuit᷑ ut impliat quod iubetur. ¶Conu̾sus

Expanded text:
tia: Excepta sancta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionem; inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit collatum caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inp
Abbreviated transcription (Latin):
oinĩb bono quod ip̃e illis deus est atq in euis e¬
intate u̾itate caritate ꝑsistũt. alii sua potesta
xerũt. ⁊ hñtes elatõnis fastũ pro exceslencissĩa
et̾nitate uanitatis astuciã pro certissima u̾itate
studia partiũ. ꝓro in dĩdua caritate. suꝑbi. fallaces
InIIIdi effcĩ sunt. bĩtudinis gͥ illoꝵ causa est ad¬
herere deo. quoarta istoꝵ miserie causa entͣrio
est intllñda quod est nõ adħere deo.1I. Cumds¬

Expanded text:
omnibus bono, quod ipse illis Deus est, atque in ejus aeternitate, veritate, charitate persistunt; alii sua potestatxerunt; et habentes elationis fastum pro excelsissima aeternitate, vanitatis astutiam pro certissima veritate, studia partium pro individua charitate, superbi, fallaces, invidi effecti sunt. Beatitudinis igitur illorum causa est, adhaerere Deo. Quocirca istorum miseriae causa ex contrario est intelligenda, quod est, non adhaerere Deo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
iud si uirgo nesciens uiro iiꝑserit alie¬
no hoc si semꝑ nesciat nõꝙͣ ex hoc erit ad ꝓ¬
ultera. si aũ sciat iam ex hor ẽẽ mapiet ex quo c̃
alieno uiro sciens aibau̾it sicut in uire p̾dioꝵ tã¬
diu quisq bone fidei possessor rectitime diatur
ꝙͣ diu possidere ignorat alienũ.¶ Hoc est enuãge

Expanded text:
iunt, uirgo nesciens uiro nupserit alieno? hoc si semper nesciat, numquam ex hoc erit adultera; si autem sciat, iam ex hoc esse incipit, ex quo cum alieno uiro sciens cubauerit. sicut in iure praediorum tamdiu quisque bonae fidei possessor rectissime dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum, cum ue
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ciuus sit filius. Unde scd̾m dĩuitatẽ unde se¬
cund̾ carnẽ gemit᷑. que ꝑpessus. ⁊ quare que sit mi¬
tus resurrectõnis eius. quod donũ spt̃ ꝓmiserit. de¬
derit q fidelib. s eniã qualia menbra quib sit ca¬
pud querat insticuat diligat lib̾et atq ad et̾nam
iutã honorẽq ꝑducat. hec ꝯdicũtur aliqñ breuiꝰ
aliqñ const̾ctius aliqñ lacuis ⁊ uberiꝰ xp̃c̃ enuãgeli¬

Expanded text:
unde secundum diuinitatem, unde secundum carnem genitus, quae perpessus et quare, quae sit uirtus resurrectionis eius, quod donum spiritus promiserit dederitque fidelibus, sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quaerat, instituat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
cas foras inittit timorẽ. s illũ serulẽ. illum quo aĩ
ce auisq ab opere malo abstinet pena t̾ret᷑. nõ iusticia
delcãtur: hunc foras caritas mittit quã nõ delectat ĩ¬
iauitas. eciã si ꝓponatur inpunitas. nõ illũ quo timet
anima ne amittat ⁊ pãm grãm qua i illa fañ est
ut eam nõ pcͨare delectet. auo timet ne enã deus
deserat enam si nulł doloꝵ cruciatib pinuat. Cari

Expanded text:
tas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s sicut corporis cum id deserit anima. gͦ utriusq rei
.i. tecius hom̃ĩs mors est cũ anma a deo descita de¬
serit corpus. ita .n. net ex deo uiuit ip̃a nec corpꝰ
seu uiuat ip̃a seu nõ iiuat ex deo. ¶In dãp
natẽne nouissima ꝙͣuis homo sentire nõ defi¬
nat. cũ quia sensus ipẽ n ͨ uolũtate suauis nec qͥ¬
ete salubris s dolore penalis est. nõ inm̾ito mors
est pocius appellata ꝙͣ uita. Ideo aũ scd̾a. quia pꝰ
illam pͥmã est qua fit coherẽaũ directõ naturaꝵ
siue dei ⁊ amme siue amine ⁊ corꝑis. No. Acu¬

Expanded text:
Deus, sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est, cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus seu uiuat ipsa seu non uiuat ex Deo. Inpnatione novissima quamvis homo sentire non desinat, tamen quia sensus ipse nec voluptate suavis, nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non immerito mors est potius appellata quam vita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium diremptio naturarum, sive Dei et animae, sive animae et corporis. De
Abbreviated transcription (Latin):
amatur aut nõ lalora᷑. aut ⁊ labor amatut. uide
quã ꝑudendũ ⁊ dolendũ sit si delcãt lalor ut fe¬
ra capiat᷑ ut cuꝑpa ⁊ saccalus impleatur. ut ꝑla
iaciatur ⁊ nõ delectat ut deus acqͥrat᷑.¶ Qañ qͣn¬
talibet humana caucela suspitõnes maliuolẽtisi
mas nõ potest omĩ ex parte uitare. ubi pro exi
tabili stulte ac misere uiuit q̃ informitas. li.¬
euis est. formatur asĩ conu̾sa ad inꝯmutabile lu¬
men sapĩe. uerbũ dei. a quo .n. existit ut sit utr̃
ac uiuat ad illum ꝯu̾titur ut sapient̾ ac beate
quia ullud unde fit aliquid ⁊ sinõ temꝑe tñ quada
ougine prius est ꝙͣ illud quod inde fit. potuit diui¬
dere scͥptura loq̃ndi tp̃r quod deus faciendi tẽꝑib
nõ diuisit.¶ꝑro suo modulo eligat quisq ꝙ
caꝑe possit. ubi aũ intlłigere nõ põt scͥpture dei

Expanded text:
amatur, aut non laboratur, aut et labor amatur. Et vide amatur, aut non laboratur, aut et labor amatur. Et vide quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor ut fera capiatur, ut cupa et sacculus impleatur, ut pila jaciatur, et non delectat ut Deus acquiratur. CAtalibet humana cautela suspiciones maleuolentissimas non potest omni ex parte uitare, ubi pro existabili stulte ac misere uiuit, quae informitas est. formatur autem conuersa ad incommutabile lumen sapientiae, uerbum dei; a quo enim extitit, ut sit utcumque ac uiuat, ad illum conuertitur, ut sapienter ac beate quia illud, unde fit aliquid, etsi non tempore, tamen quadam origine prius est, quam illud, quod inde fit, potuit diuidere scriptura loquendi temporibus, quod deus faciendi temporibus non diuisit. capere possit: ubi autem intelligere non potest, Scripturae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
gracius ꝙͣ ut ipẽ unicꝰ dei filius iñ se mꝯriutabi ͭ
maneus in dueret᷑ hominẽ. ut spẽ dilc̃õnis sue
daret hom̃b. homine medio qua ad illũ ab homĩ¬
b ueniret᷑ qui tam longe erat ĩmortał a morta libi.
ĩꝯimutabił ab in ꝯmutabilib. uistus ab impis beatꝰ
a miseris.¶ Iniciũ sc̃i euuãgelii cui nom̃ est
scdm ioh̃m. quid̾a płonicꝰ. sicut a sancto sene sĩ¬
solebamus audire aureis lict̾is consaribend̾. ⁊ per
orãs eccłias in loas emmiẽtissimis ꝓponẽdũ esse
eẽ nõ posset nisi eẽt. deo aũt nisi notus eẽt eẽ
nõ posset. uii ¶ Non est ulla natura eciã iñ excre¬
mis insrmis q bestiolis quã nõ ille constituit a q ͦ
est om̃is modus om̃ĩs spẽs omis ordo sine quib
nnchil rerũ inuenir uel cogitari põt. xu. uiciũ¬

Expanded text:
am ut ipse unicus Dei Filius in se incommutabiliter manens indueret hominem, et spem dilectionis suae daret hominibus, homine medio, quo ad illum ab hominibus veniretur, qui tam longe erat immortalis a mortalibus, incommutabilis a commutabilibus, justus ab impiis, beatus  Quod initium sancti euangelii, cui nomen est secundum Iohannem, quidam Platonicus, sicut a sancto sene Simpiscopus, solebamus audire, aureis litteris conscribendum et per omnes ecclesias in locis eminentissimis proponendum esse se non posset, nisi esset; Deo autem nisi notus esset, esse non enim est ulla natura etiam in extremis infimisque bestiolis, quam non ille constituit, a quo est omnis modus, omnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inueniri uel cogitari potest; qu
Abbreviated transcription (Latin):
os m̃ aliquib uicus tardius sanat ut in hus eos
ruimꝰ quã implende ex omi parce iustiae susficit¬
lonũ delectet. siue cum latet siue enã cuum maĩ¬
festũ est. ut qͣntum pertinet ad integͥrimã eius¬
regulam u̾itatis euis nõ iustificet᷑ in conspcũ eius
omĩs nuiuens. nec in eo ipõ uult dãpnabiles eẽ
s humiles. ¶ Pot̾at deus donare credentibus ut
set carni quedã feliatas add̾etur. minueretur
aũ fidei fortitudo. sic.n. homĩes mortẽ istam ti¬
ment ut nõ ob aliud felices dic̾ent eẽ xp̃ianos
nisi quod mori omĩo nõ possent. ac per hoc nemo
ꝓp̃ illam uitam que post istam mortẽ beata fut᷑a
est per iirtutẽ enã contẽpnende istius mortis
ad xp̃i grãm festinaret. s pp̃ remouẽdã mortis

Expanded text:
os in aliquibus vitiis tardius sanat, ut in his eos minus quam implendae ex omni parte justitiae sufficit, delectet bonum, sive cum latet, sive cum etiam manifestum est: ut quantum pertinet ad integerrimam regulam veritatis ejus, non justificetur in conspectu ejus omnis vivens. Nec in eo ipso vult nos damnabiles esse,  autem etiam hoc donare credentibus, ut set, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
postra quã fomñ est diatur. ut res q̃ fcã est congri¬
ere bonitati pp̃ quã frã est iudicetur. q̃ bonitas
angelis surs̃ est ⁊ origo ⁊ ĩfor̾cio ⁊ bĩcudo. uã si q̃ras
unde sit deus eam condidit. si unde sit sapiens a
deo illiũatur. Si unde sit felix dõ fruit᷑ subsistens
modificat᷑. contẽplans illu str̃atur. inh̾ens iotũda᷑
est iuudet amat. in et̾nitate dei uiget. ĩ u̾itate d̾i
lucet. ĩ bonitate dĩ gaudet.XIIII. Tria sunt que¬

Expanded text:
postea quam factum est dicitur, ut res, quae facta est, congrupostea quam factum est dicitur, ut res, quae facta est, congruere bonitati, propter quam facta est, indicetur. Quae bonitas angelis sursum est, et origo et informatio et beatitudo. Nam si quaeratur unde sit: Deus eam condidit; si unde sit sapiens: a Deo inluminatur; si unde sit felix: Deo fruitur; subsistens modificatur, contemplans inlustratur, inhaerens iucundatur; est, uidet, amat; in aeternitate Dei uiget, in ueritate Dei lucet, in bonitate Dei gaudet. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tria q̃d̾a maxime stienda de cͥatura nobis oportuit
intiniari. quis eam fet̾it per ꝗuid fecerit quare
fecerit dixit. deusinqͥt fiat lux ⁊ frã est. lixx. ⁊ ui¬
dit deus lucẽ quia bona est. si g ͦ q̃riiꝰ quis fecerit
deus est. s per quid fec̾it dixit.fiat lux ⁊ facta est.
s quare fecerit qr bona est. nec auctor est excellẽ¬
cior deo. nec ars efficacior dei uerbo. nec causa
melior quã ut honũ crearet᷑ a deo bono. hanc
⁊ plato causam ꝯdendi mũdi iustissimã dicit ut
a bono des bona oꝑs fierẽt. xxi. ¶In oꝑibus dei¬
secrete quod̾a loq̃ndi modo quo nr̃ã exerceatur
intentio nobis insinuata intłłr t̾nitas. unãꝙͣ¬
q c̾aturã quis fecerit per quid fec̾it. pp̃ quid fecr¬
rit. pat̾ quippe intlłr uerbi qui dixit ut fiat.
quodaũ illo dñte fañ est procul dubio ꝑ u̾bũ
fam̃ est. ĩ eo uero quod dicit᷑ uidit deus quia
bonũ est sat̾ significa ᷑ dñi ulła ncãtate nulla

Expanded text:
tria quaedam maxime scienda de creatura nobis oportuit intimari, quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit: Dixit Deus, inquit: Fiat lux, et facta est lux. Et uidit Deus lucem quia bona est. Si ergo quaerimus, quis fecerit: Deus est; si per quid fecerit: Dixit: Fiat, et facta est; si quare fecerit: Quia bona est. Nec auctor est excellentior Deo, nec ars efficacior Dei uerbo, nec causa melior quam ut bonum crearetur a Deo bono. Hanc etiam Plato causam condendi mundi iustissimam dicit, ut a bono Deo bona opera fierent; siue secreto quodam loquendi modo, quo nostra exerceatur intentio, eadem nobis insinuata intellegatur trinitas, unamquamque creaturam quis fecerit, per quid fecerit, propter quid fecerit. Pater quippe intellegitur Verbi, qui dixit ut fiat; quod autem illo dicente factum est, procul dubio per Verbum factum est; in eo uero quod dicitur: Vidit Deus, quia bonum est, satis significatur Deum nulla necessitate, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstitit plus fidelib suis sñ d̾ ulotõne donauit. Qͥd
.n. magnũ erat uidendo nõ mori eos qui crede¬
rent credere se nõ morituros. Ubi de re obsturis.¬
sima disputat᷑ nõ adiuuãtib dmaꝵ sc̾ꝑturar ũ
certis clarisq docum̃tis cohibere se debet hũana
psi cerce hũantati debitũ reddicur de ⁊ mos¬
cum homo de homĩe nichil mali suspi baptis¬
catur. nec auiꝙͣ criminãti facile credit qnͣdo me¬
sñ teste ac sĩullo dicinñdo crimẽ obitiens male¬
dicus pocius ꝯuiciator ꝙͣ ueridics accusater ex¬

Expanded text:
stitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moritursima dubitatur, non adiuvantibus divinarum scripturarum certis clarisque documentis cohibere se debet humana psi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur, nec cuiquam criminanti facile credit, quando sine teste ac sine ullo documento crimen objiciens, maledicus potius conviciator, quam veridicus accusator ex
Abbreviated transcription (Latin):
cius uolumꝰ qnͣto certuis quã bonũ sit uoliiinus. eo¬
ꝗ delcãniuir ardencius. ignorancia gͥ ⁊ infirmitas
uicia sunt. que impediunt uolũtatẽ ne moueatͤ
ad faciend̾ opus bonũ uelab aꝑe malo abstinenaũ
ut aũ inmotescat quod latebat. ⁊ suaue fiat quod
nõ delectabat. gracia dei est qua hom̃ adiuuat uo¬
lũcates qua ut nõ adiuuẽtur in ip̃is icidẽ causa
tur nũc non delc̃ãtur. ut nou̾it nõ sue facisltatis
si dñui mum̾s eẽ uel quod scit uel quod delcãtur. ac
sic ab elatõnis uanitate sanetur. ⁊ saat quã uere
uõ de t̾ra ista sed spũalit̾ doñ sit̃. dñs dabit beni¬

Expanded text:
quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa tur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit su
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ renonatom ustã q uitã per quod filii dei sumꝰ
⁊ ꝑ hoc peccare omĩno nõ possumꝰ. donet totũ rͥ
hoc tͣnsmute᷑ ⁊̃ illud quod adhuc fili seculi su¬
mus. per hac .n. ⁊ adhuc p̾care possumꝰ ita fit ut
qui natus est ex deo nõ petcet. ⁊ si dixermmꝰ i

Expanded text:
in renovationem justamque vitam per quod filii Dei sumus, et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud quod adhuc filii saeculi sumus: per hoc enim et peccare adhuc possumus. Ita fit ut et qui natus est ex Deo, non peccet; et s
Abbreviated transcription (Latin):
iu̾itas cernitur. nullis opinionũ falsaꝵ nebuł
aut oꝑe fortitudinis tolerant᷑ aduersa aut oꝑe
iusticie iniq̃ puniũt᷑ aut oꝑe prudẽcie mala de¬
uitant᷑. una iͥ ⁊ tota iurtus est amare ꝙ uideas
⁊ sũma felicitas hr̃e quod amas. Ibi .n. beata

Expanded text:
ueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebuueritas cernitur, nullis opinionum falsarum nebuaut opere fortitudinis tolerantur aduersa aut opere iustitiae iniqua puniuntur aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata
Abbreviated transcription (Latin):
¶ diabolus beate atq angelice uite dulcedi¬
nẽ nõ gustauit quã nõ utiq acceptã fastidiuit. s
nolendo accꝑt deseruit ⁊ amisit. promde nec sui
casiis presaus et̃ potuit. qm̃ sapĩa pietatis est fru¬
ctus. ¶ Inud mouet si iami spiritalis erat adam
ꝙͣuis mente nõ corpore quomodo cred̾e potuerit
quod per serpentẽ dañ est. id̾o dm̃ ꝓ hibuisse ne
fructu illiꝰ ligni uesc̾ent᷑. quia sciebat eos si fens¬
sent futuros ut deos pp̃ dinoscẽciã bomi ⁊ mali.
hoc nnr̃ est. si homo spiritali iñte pͥdicus credere
potusset. ¶Magis ioseph ꝓpha qui intlłexit quid¬
sigͥficarẽt sepcene spice ⁊ septene boues quã pha¬
rao qui eas uidit insõpnis. illius .n. ꝗs in forma¬
tus est ut uid̾et. huiꝰ mens illiũata ut ĩ dellig̾et.
tencio a sensib corporis tunc magis dici exca¬
quasi regionẽ mellcũaliũ uel intlłigibiliũ sub¬
uehatur. ⁊bi sñ ulla corꝑis similitudine ꝑspicua

Expanded text:
de beatae atque angelicae uitae dulcedinem non gustauit: quam non utique acceptam fastidiuit, sed nolendo accipere deseruit et amisit. proinde nec sui casus praescius esse potuit, quoniam sapientia pietatis est fructus. ille quamuis mente, non corpore, quomodo credere potuerit, quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse, ne fructu ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. tentio a sensibus corporis, tunc magis dici exta in illam quasi regionem intellectualium uel intellegibilium subuehatur, ubi sine ulla corporis similitudine perspicua
Abbreviated transcription (Latin):
menbris corporis mortis huiꝰ cũ paruuł nasa ᷑.
ĩ paruuł bapͣtis a reatu soliit᷑ ad agonẽ relinqͦ
ante agonẽ mortuos milla dãpnatt̃e perseqͥt᷑
paruulos nõ baptizatos reos ĩnectit. ⁊ tamꝙͣ
ire filios ⁊ si paruuli moriant᷑ ad ꝯdẽpnatoĩn
trahit. In grandib aũt baptizatis in quib iã
rõne utentib quiqͥd eid̾ ꝯcupiscẽtie mens ad p̾cã¬
dũ ꝯsentit ꝓprie uolũtatis est. deletis prãs omĩb
soluto ⁊ reatu quo iũctos origmalit̃ detinebat
ad agonẽ int̾mi manet. non sibi ad illicita ꝯ¬
sentientib nicħ onño nocitura. ¶Dimͣte nob̾¬
debita nr̃a. totũ hoc in tͥbus bñficus positũ bre¬
ea in quib sumius abstracti a ꝯupĩa. adiuua ne
abstraham᷑ a concupĩa. aufer a nobis: Si a me q̃¬

Expanded text:
membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur, ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec abic ergo totum hoc in tribus beneficiis positum breea, in quibus sumus abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ remansisset ĩ natura nullus boni amissi dolor
tat supͣ om̃s hoĩes pͥdicandus est. ¶Per prudẽciã¬
boni malũ satur ⁊ sinõ sentit᷑. tenetur .n. bonũ ue
amussione euis senaat᷑ malũ. Itẽ ꝑ exꝑienciã mali
satur bonũ. qm̃ bonũ qui amosit sentit au de bono
aut bonũ quo careret aut malũ quod boni amissioẽ
sentiret ꝯcemipsit malũ ut elig̾et boñ .i. noluit a¬
mitt̾e quod bẽbat nͨ sentire amitendo quid am̃t᷑e
ipm̃ sine temꝑe ac laco. mouet ꝯditũ spm̃ ꝑ tẽpꝰ¬

Expanded text:
bonum remansisset in natura, nullus boni amissi dolor bonum remansisset in natura, nullus boni amissi dolor tat, supra omnes homines praedicandus est. sed hoce amissio eius sentiatur malum. item per experientiam mali scitur bonum, quoniam quid amiserit sentit, cui de bono rientiam aut bonum, quo careret, aut malum, quod boni amissione sentiret, contemsit malum, ut eligeret bonum, id est noluit amittere quod habebat, ne sentiret amittendo quod amittere ipsum sine tempore ac loco, mouet conditum spirit
Abbreviated transcription (Latin):
beatusq semꝑ fieri nõ fieri ⁊ reced̾e. sicut a corporis
fieret eciã absence lumĩe lucidus man̾et. sic homo
a quo nõ locoꝵ int̾uallis s uolũcatis au̾sione discedi᷑
ille itaq oꝑetur hominẽ bonũ atq aistodiat qui ĩ¬
ꝯmutabilit bonus est. semꝑ ab illo fieri semꝑ perfi¬
a debemus. inhentes ei ⁊ in ea ꝯu̾sione q̃ ad illũ
est ꝑmanẽces. de quo dia᷑. michi adħere deo bonũ
⁊.¶Non pocut melius ⁊ diligenaꝰ dem̃strari qͣntũ
malũ sit sola inotediencia. cũ ideo reus iniquitatis
fcũs est homo. qr eam rem tetigit contͣ ꝓhibitõm
quã si nõ ꝓhĩtus cetigisset nõ utiq pcasset. Aliqũ
tum est inferius bonũ. s dĩna iusticia est ut qui uo¬
lũtate amisit quod amare debuit amiͣtat aim dolore
quod amauit. dñ naturaꝵ c̾ator ubiq laudet᷑. adhuc
.n. est bonũ quod dolet amissũ bonũ. nã nisi aliꝙ

Expanded text:
beatusque semper fieri, non fieri et recedere, sicut a corporis beatusque semper fieri, non fieri et recedere, sicut a corporis fieret, etiam absente lumine lucidus maneret, sic homo a quo non locorum interuallis, sed uoluntatis auersione disceditur. Ille itaque operetur hominem bonum atque custodiat, qui incommutabiliter bonus est. semper ab illo fieri semperque perfici debemus inhaerentes ei et in ea conuersione, quae ad illum est, permanentes, de quo dicitur: mihi aute. Nec potuit melius et diligentius demonstrari, quantum malum sit sola inoboedientia, cum ideo reus iniquitatis factus est homo, quia eam rem tetigit contra prohibitionem, quam si non prohibitus tetigisset, non utique peccasset. nam qui tum est inferius bonum. sed diuina iustitia est, ut qui uoluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amauit, dum naturarum creator ubique laudetur. adhuc enim est bonum quod dolet amissum bonum; nam nisi aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
testate. pͥmũq eẽ ⁊ maxim̃ iuas̃ tͥiͥmnoris ad riunã sua
potestate uelle uti. cuius uicu nom̃ est inobediencia
nõ eẽt ergo unde se homo dnm̃ hr̃e cogitaret atq
sentiret. nisi ei aliquid iteret᷑. arbor itaq illa nõ
erat mala. s applłata est sãe dinoscendi bonũ ⁊ malũ
qr si post ꝓhibitõm ex illa homo ederet ĩ illa erat f̾u¬
disc̾et quid int̾eẽt. int̾ obedienae lomĩ ⁊ incbediẽae¬
malũ. ¶ Quod ad arborem colendi negłia hat ad cor¬
pus medendi in cria. ħ ad animã dibendi segincia. ⁊
quod ad arborẽ bumor imitił hac ad corpus uictus exi¬
ciabił. hor ad animã ꝑsuasio iniquitatis.¶ Posicus ẽ¬
per agriculturã nõ laboriosã s delicosã ⁊ mentẽ pru¬
dentis magna atq utilia ꝯmonẽteni. aistodiret aũ
eumd̾ ꝑadisum ip̃i sibi ne aliqͥd admiteret qͣre inde
conũti a quo factus est. ⁊ ab eo iustus pius sapiens

Expanded text:
testate; primumque esse et maximum vitium tumoris ad ruinam, sua testate; primumque esse et maximum vitium tumoris ad ruinam, sua potestate velle uti, cui summum vitii nomen est inobedientia. Non est ergo unde se homo Dominum habere cogitaret atque sentiret, nisi ei aliquid juberetur. Arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dignoscendi bonum et malum; quia si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa praecepti fudisceret quid interesset intautem ad arborem colendi neglegentia, hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia: et quod ad arborem humor inutilis, hoc ad corpus uictus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniquitatis. deus per agriculturam non laboriosam, sed deliciosam et mentem prudentis magna atque utilia commonentem, custodiret autem eundem paradisum ipsi sibi, ne aliquid admitteret, quare inde conuerti. a quo factus est, et ab eo iustus, pius, sapiens