comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ conseq̃nt̾ subiungit apłs dicens.
quia semet ipsũ exin aniuit formã serui
accipiens. in similitudinẽ hominũ factꝰ.
et habitu inuentꝰ ut ħo. et quia humi¬
liauit se. factꝰ obediens patri usq ad mort̾es.
mortẽ autẽ crucis. oĩa hȩc de illo unigenito

Expanded text:
illa quae consequenter subjungit Apostolus dicens, illa quae consequenter subjungit Apostolus dicens, quia semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut liavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis; omnia haec de illo unigenito Deo
Abbreviated transcription (Latin):
scci apłicã doctrinã semetipsũ exinanũ
formã serui accipiens. Formã gͥ serui. idest
naturã serui in suã accepit ille deus ꝑso¬
nam: atq ita hominũ factor. in similitu¬
dͥĩe hominũ factus. habitu ẽ iuetꝰ ut ħo.
atq hoĩem credas: nec tñ in eo ueritatem
utriusq naturȩ in una ꝑsona aut ꝯfundas
aut diuidas. Cũ gͦ primo audis de dño iħu
xp̃o quia in forma di erat: oportet te cognoᷤ¬
cere. firmissimeq tẽnere. in illo formȩ noĩe
naturalẽ plenitudinẽ debere intelligi. In
patre. eqͣlit̾ ẽ immortalis et incõmutabili.
iustꝰ et bonꝰ. eqͣlit̾ miserator et misericors.
patiens et multȩ miscd̾iȩ et uerax. eqͣlit̾
in unitate nature hñs cũ patre. si ne du¬
bio eqͣlis ẽ patri. Propt᷑ qđ et apłs continuio
adiungens ait. Non rapinã arbitͣtus ẽ ẽẽ se
equalem deo. Non enĩ rapinȩ fuit illa filii
cũ patre diuinitatis eqͣlitas: s naturȩ. Etiã

Expanded text:
stolicam doctrinam, semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Formam ergo servi, id est naturam servi in suam accepit Deus ille personam, atque ita hominum factor in similitudinem hominum factus, habitu est inventus ut homo, Deum atque hominem credas. Nec tamen in eo veritatem utriusque naturae in una persona, aut confundas, aut dividas. Cum ergo primum audis de Domino Jesu Christo quia in forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere, in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In Pajustus, aequaliter miserator et misericors, patiens et multum misericors et verax, aequaliter in unitate naturae habens cum Patre, sine dubio aequalis est Patri: propter quod et Apostolus continuo adjungens ait: Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; non enim rapinae fuit illa Filii cum Patre divinitatis aequalitas, sed naturae, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et continet: nee in his quȩ diuidunt᷑
ipsediuidit᷑. nec in his quȩ mut̾atur.¬
ipse aliqͣ mutatiõe uariat᷑. Nisi em̃i
natura lit̾ ĩ tõmutabilis ipse ẽẽt. nũ¬
quã in rebꝰ mutabilibꝰ ordo quidẽ
consilii ac dispositioniᷤᷤ eiꝰ ĩcõmutabi
rum atq corporearũ creator inmensus.
eo primũ nullũ se ẽẽ corpꝰ ostendit.
quia quibꝰdam corporibꝰ uitã ñ dedit: cũ
corpora omĩa ipse creauit. Ipse autem

Expanded text:
et continet; nec in iis quae dividuntur et continet; nec in iis quae dividuntur ipse dividitur, nec in iis quae mutantur ulla mutatione variatur. Nisi enim naturaliter incommutabilis ipse esset, nunquam in rebus mutabilibus ordo quidam consilii ac dispositionis ejus incommutabilrum atque incorporearum creator immensus, eo primum se nullum esse corpus ostendit, quia quibusdam corporibus vitam non dedit, cum corpora omnia ipse c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt quelibet creatura corporalis. cuius ẽ
sc̃a trinitas. quȩ unus d̾s ẽ: nec localit̾
in loco ẽẽt. nec t̾e poris mutationẽ ali¬
quando sentiret. nec de loco transiret¬
ad locũ: nec circũscribetur quantita¬
te molis sue: quȩ oĩa ostendunt huiꝰce¬
modi naturarũ illũ ẽẽ opific̃e. cui
Nec mutat᷑ tẽpore. qui solus potest uo¬
lumina tẽporũ ñ teporali uolubiltate.
s ȩt̾na stabilitate mirabilit̾ ordinare:
neq int̾epore cogitat queadiodum
tẽporũ series rerũ discessiõe. ac successio¬
ne transcurrat. nec aliqͣ mobili qͣntita¬
te tͥminat᷑ qui a nullo concluditur: cum
bus impleat. et minoreᷤ minoribꝰ implẽ¬
do tam̃ nusqũa se totꝰ infundat. Ipse
ẽ enĩ ds qͥ ait. Celũ et t̾ram ego impleo.
Omnia gͥquȩ fecit. idẽ sp̃s et corpora. sũ¬
ma et inia. celestia atq trestria. uiuen¬
tia. et quibꝰ facultatẽ uiuendi ñ dedit.
in effabilit ubiq totꝰ dñs d̾s et implet

Expanded text:
s est sancta Trinitas, quae unus est Deus; nec localiter in loco esset, nec temporis mutationem aliquando sentiret, nec de loco ad locum transiret, nec circumscriberetur quantitate molis suae. Quae omnia ostendunt hujuscemodi naturarum illum esse opificem, cui nec mutatur tempore, quia solus potest volumina temporum, non temporali volubilitate, sed aeterna stabilitate mirabiliter ordinare: neque enim in tempore cogitat quemadmodum temporum series rerum decessione ac successione transcurrat; nec aliqua molis quantitate terminatur, quia nullo fine concluditur; neque bus impleat, et minores minoribus implendo, nusquam tamen totus se infundat. Ipse enim est Deus qui ait: Coelum et terram ego impleo . Omnia igitur quae fecit, id est spiritus et corpora, summa et ima, coelestia atque terrestria, viventia, et quibus facultatem vivendi non dedit, ineffabiliter ubique totus Dominus Deus et implet
Abbreviated transcription (Latin):
sint: et in ipsis celestibꝰ atq t̾restribus
inueniat᷑ ñ nulla diu̾sitas. cũ t̃a cęlesti¬
a qͣm t̾restria ñ solũ impari distent
qͣutate molis. uerũetiã dissimili splen¬
deant claritate. Alia nãq ẽ sic̃ apłs dic̃

Expanded text:
coelestibus atque terrestribus inveniatur nonnulla diversitas: cum tam coelestia quam terrestria, non solum impari distent quantitate molis, verum etiam dissimili splendeant claritate. Alia namque est, sicut Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Illa utiq uirgo. quam deusqui
sitas dñm: et ipsũ sibi uideret nascendi
sollẽpintate subditũ. quẽ in unitate pat¬
nȩ substantiȩ. ñ solũ humana. s etiã angli¬
ca creatura cognoscit et adorat altissimũ.
Sic gͦ peccatũ et pęna peccati. qͥue ꝑ scelus
corruptȩ mulieris intrauit in mundum:
ꝑ inuiolatũ uirginis partũ aufertur amũ¬
dͥo. & quia in conditiõe geners humani
ꝑ mulierẽ quȩ de solo uiro facta ẽ. factũ¬
est ut mortis uincło ten̾emur obstricti.
hoc in redẽptionẽ generis humani diui¬
na bonitas egit: ut ꝑ uirũ qui de sola
humanã naturã nequissima deceptione
sibi diabolꝰ in peccati similitudinẽ sociaũ.
hic deus humanã naturã in unitate ꝑso¬
nȩ suscepit: ibi femina decepta ẽ. ut fieret
filia diaboli. hic uirgo gr̃a repleta ẽ. at fie¬
ret mat̾ sũmi atq incõmutabiliꝰ unigeni¬
ti dei. Ibi angłs eci deiectꝰ ꝑ suꝑbiã seducte

Expanded text:
pore: illa utique virgo, quam Deus, qui pore: illa utique virgo, quam Deus, qui rsitas Dominum: et ipsum sibi videret nascendi solemnitate subditum, quem in unitate paternae substantiae non solum hnmana, sed etiam angelica creatura cognoscit et adorat Altissimum. 18. Sic ergo peccatum et poena peccati, quae per scelus corruptae mulieris intravit in mundum, per inviolatae virginis partum aufertur a mundo. Et quia in conditione generis humani per mulierem quae de solo viro facta est, contigit ut mortis vinculo teneremur obstricti, hoc in redemptione humani generis divina bonitas egit, ut per virum qui de sola humanam naturam nequissima deceptione sibi diabolus in peccati similitudinem sociavit; hic Deus humanam naturam in unitatem personae suscepit. Ibi femina decepta est, ut fieret filia diaboli: hic virgo gratia repleta est, ut fieret mater summi atque incommutabilis Unigeniti Dei. Ibi angelus dejectus per superbiam, seductae
Abbreviated transcription (Latin):
carnatꝰ ẽ: et qͥ ẽ uerꝰ d̾s. uerus ħo factus ẽ:
ñ ut alt̾ ds eẽt. altͥ ħo. s idem ds. idem
ħo qui ut islud peccatũ qđ in ꝯcubitu
mortalis carnis gen̾atio humana ꝯtͣxit
auferret ꝯceptꝰ ẽ nouo more. d̃s ĩ carnatꝰ
in matre uͥgine sine coitu uiri. sine libi¬
dine concipientis uirginis. ut ꝑdm ho¬
minẽ quẽ absq libieline conceptũ ĩui¬
olatus edidit uirginiꝰ nu uterus ablue¬
retur peccatũ. qđ nascentes tͣhunt om̃s
hoĩes: quibꝰ in corpore mortis: huiꝰ talis
ẽ nascendi conditio. ut matres. eorum
fecunditatis opus implere ñ possint.
nisi pͥus nirginitatẽ carnis amiseruit.
qui dũ concipetur ueritat̾ẽ carnis accep̃
ex uirgine: et cũ nasceretur uitegritatẽ
urginitatis seruauit in matre. Ista
causa ẽ. qͣ deus. factꝰ ẽ filiꝰ uirginis mariȩ.
et maria uirgo mat̾ facta ẽ unigeniti
dei. ut quẽ pat̾ genuit ex ȩtͥnitate.
ipsum uirgo conceptũ ꝓferret extemi¬

Expanded text:
 verus factus est, non ut alter Deus esset alter homo; sed idem Deus, idem homo. Qui ut illud peccatum quod in concubitu mortalis carnis generatio humana contraxit auferret, conceptus est novo more, Deus incarnatus in matre virgine, sine coitu viri, sine libidine concipientis virginis: ut per Deum hominem, quem absque libidine conceptum inviolatus edidit virginis uterus, ablueretur peccatum quod nascentes trahunt omnes homines: quibus in corpore mortis hujus talis est nascendi conditio, ut matres eorum fecunditatis opus implere non possint, nisi prius virginitatem carnis amiserint. qui dum conciperetur veritatem carnis accepit ex virgine, et cum nasceretur integritatem virginitatis servavit in matre. Ista causa est qua Deus factus est filius virginis Mariae, et Maria virgo facta est mater Unigeniti Dei: ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum virgo conceptum proferret in tem
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e et ueritatis. Sic ille omĩum sp̃iũ oĩũq
corporũ. id ẽ omniũ naturarũ creator idñs
creauit uirginẽ. creandus ex uirgine. ⁊ cuiꝰ
ipse factor ẽ. matrẽ sibi fecit qͣndo de e iꝰ
carne concipiendus atq pariendus. uerã
materiã deus umm̃sus ac sempit̾nus acce¬
pit: ut et scdm ueritatẽ formȩ seruilid̃s
honio miscłiter fieret. et scđm forinã di
tes: ee sic eũ uerũ hoĩem crede. ut eiꝰ carnẽ.
ñ cȩlestis. ñ aeriȩ. ñ alt̾ius cuiꝰ qͣm putẽ ẽẽ

Expanded text:
. Sic ille omnium spirituum omniumque corporum, id est omnium naturarum creator et Dominus, creavit virginem, creandus ex virgine; et cujus ipse factor est, matrem sibi fecit, quando de ejus carne concipiendus atque pariendus veram materiam carnis Deus immensus ac sempiternus accepit: ut et secundum veritatem formae servilis Deus homo misericorditer fieret, et secundum formam Dei, tes; et sic eum verum hominem crede, ut ejus carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusquam putes esse
Abbreviated transcription (Latin):
erat in pͥncipio apd̃ d̃m. omĩa ꝑ ipsũ facta
sunt. et sine ipso factũ ẽ nicħ: nec humani¬
tas eiꝰ alienaẽ a natura matris. scđm id qđ̃
uerbũ caro factũ ẽ et habitauit in nobis.
Illa eñĩ natura quȩ semꝑ manet genita
ex patre: naturã nr̃am sine peccato suscep̃.
ut nasceretur ex uirgine. Neq natura ȩt̾na
atq diuina. tẽporalit̾ concipi. et tẽporaliter
nasci ex natura humana ullatenꝰ posset:
nisi scđm susceptionẽ ueritatis humanȩ.
uerã tẽporalit̾ concep̾tionẽ. atq natiuita¬
tem. in effabilis in se diuinitas accepisset.
Sic ẽ d̾s ȩt̾nus et uerus. ueracit᷑ scđm tẽpus.
et conceptꝰ et natꝰ ex uirgine. Dum enĩ ueñ
plenitudo tẽporis. misit d̃s filiũ suũ factũ
ex muliere. factũ sub lege. ut eos qui sub

Expanded text:
ipio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; nec humanitas ejus aliena est a natura matris, secundum id quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Illa enim natura quae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex virgine. Neque enim natura aeterna atque divina temporaliter concipi et temporaliter nasci ex natura humana ullatenus posset, nisi secundum susceptionem veritatis humanae veram temporaliter conceptionem atque nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus ac verus, veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex virgine. Dum enim venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui s
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. s uiuit ex uirtute dei. unꝰ ates
idem. qui scđ̃m ꝓpħiam beati dd. et homo
factus ẽ in syon. et ipse fundauit᷑ altissimꝰ.
Itaq nec diuinitas xp̃i aliena ẽ a natura
patris. scđ̾m id qđ in principio erat uerbũ.

Expanded text:
infirmitate, sed vivit ex virtute Dei : unus atque idem, qui secundum prophetiam beati David, et homo factus est in Sion, et ipse fundavit eam Altissimus . 14. Itaque nec divinitas Christi aliena est a natura Patris, secundum id quod in principio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem naturȩ pars ẽ in deterius per¬
mutata. Deinde cũ hii qui depraua¬
ti ñ gͣt. licet illiꝰ dono a quo cũ ñ eẽnt
facti st̃. indefessa adq in qͣntũ creat᷑ȩ
angłicȩ gratis datũ ẽ. ꝑfecta dilectiõe.
contẽplatiõe. atq exultatiõe. multitu¬
dinẽ dulcedinis dñi incessabilit̾ sumãt.
nec ab eo naturali conditiõe deficiant:
et si in herentibꝰ do nichil in est de ua¬
rietate tẽporis. quia collato sͥ et̾nȩ incor¬
ruptionis atq incõmutabilitatis mu¬
nere. nicħ in se sentiant mutationis.
in est tam̃ singłis t̾minus naturalis. qͦ
a se inuicẽ discernunt᷑. quia nullꝰ eoꝵ
ẽ i alio: et cũ uni eorũ opus quodlibet
iniungitur alius quoq alteri oꝑi im¬
plendo diuinȩ potestatis deputatur
arbitrio. Hȩc omĩa ostendunt etiam
scõs angłos creaturã ẽẽ sc̃ȩ trinitatᷤ. cuiꝰ
ꝑsingulas res. qͥs utiq sic̃ uoluit fecit.

Expanded text:
ejusdem naturae pars est in deterius perejusdem naturae pars est in deterius permutata. Deinde quia ii qui depravati non sunt licet, illius dono a quo cum non essent facti sunt, indefessa, et in quantum creaturae angelicae gratis datum est, perfecta dilectione, contemplatione atque exsultatione multitudinem dulcedinis Domini incessabiliter sumant, nec ab eo naturali conditione deficiant, etsi inhaerentibus Deo nihil inest de varietate temporis, quia collato sibi aeternae incorruptionis atque incommutabilitatis munere, nihil in se sentiunt mutationis; inest tamen singulis terminus naturalis, quo a se invicem discernuntur, quia nullus eorum est in alio; et cum uni eorum opus quodlibet injungitur, alius quoque alteri operi implendo divinae potestatis deputatur arbitrio. Haec autem omnia ostendunt etiam sanctos angelos creaturam esse sanctae Trinitatis, cujus per singulas res, quas utique sicut voluit fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
de eiꝰdem naturȩ cuiꝰ ẽ deus. ł putare
uł dicere. cũ deus utiq naturalit̾
incommutabilis sit omĩno et im¬
mensus: Qui cũ in se diu̾sitate ullã
habere ũ possit. in eisdem tamen
sp̃itibꝰ quos rationales atq intellectuales
fecit: diu̾sitatẽ suȩ oꝑationi ostendit.
Inquibꝰdã eñi. id ẽ qui t̾renis ac mor¬
talibus st̃ inserti corporibꝰ. et si nullꝰ¬
toti. sic in eorundẽ corporũ partibus
toti s̾t̃: tñ cogitationũ uarietas. diu̾¬
sitates in eis cuiꝰdã teporalis motioni
ac mutatioĩs ostendit. dũ mͦ aliqͥd
uolunt. mͦ sapiunt mͦ desipiũt. mͦ
iniqui ex iustis. mͦ iusti ex iniquis. mͦpi
etatis illu strant᷑ lumine. mͦ depͣuant᷑
tenebroso impietatis errore. Illos quoq
quos trenorũ corporũ grauat nulla
lutulenta materies. idest angłicos sp̃s.
quis ũ uideat uniꝰ naturȩ. ñ ẽe cũ deo.
s factos ex nichilo: Quorũ naturalis
mutabilitas in eo agnoscitur: quia

Expanded text:
dem naturae, cujus est Deus, vel putare, vel dicere, cum Deus utique naturaliter incommutabilis omnino sit et immensus? Qui cum in se diversitatem ullam habere non possit, in eisdem tamen spiritibus, quos rationales atque intellectuales fecit, diversitatem suae operationis ostendit. In quibusdam enim, id est qui terrenis ac mortalibus sunt inserti 513 corporibus, etsi nulltoti, sic in eorumdem corporum partibus toti sunt: tamen cogitationum varietas diversitatem in eis cujusdam temporalis motionis ac mutationis ostendit; dum modo aliquid o sapiunt, modo desipiunt; modo iniqui ex justis, modo justi sunt ex iniquis; modo pietatis illustrantur lumine, modo depravantur tenebroso impietatis errore. 29. Illos quoque quos terrenorum corporum nulla gravat lutulenta materies, id est angelicos spiritus, quis non videat non unius naturae esse cum Deo, sed factos ex nihilo? Quorum naturalis mutabilitas in eo cognoscitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
de zurgine: ñ ipsum qui factꝰ ẽ ex muliere. fac̃¬
tus ẽ sub lege. natũ de sp̃u sc̃o ex maria uͥgine.
in simbolo acceptũ et corde ad iustitiã crede¬
ret. et ore ad salutẽ sca confit̾etur ȩccła. S & si
ipse sp̃s sc̃s. qui patris et filii sp̃s ẽ. formam
serui accipet: ñ ipse sp̃s suꝑ se ipsũ hoĩem

Expanded text:
 Filium qui factus est ex muliere, factus sub lege, natum de Spiritu sancto ex Maria Virgine, in symbolo acceptum, et corde ad justitiam crederet, et ore ad salutem sancta confiteretur Ecclesia. Sed et si ipse Spiritus sanctus, qui Patris et Filii Spiritus est, formam servi acc
Abbreviated transcription (Latin):
et ego oꝑor. Ipse eni qui filiꝰ dr. si idem eẽt et
pat᷑ ñ ueracit᷑ dei filiꝰ diceret᷑ qui ñ de do sed
de sola uirgine nasceretur. Ad extremum
rali uoce filiũ demõ straret dicens. Hic est
filius meus dilectꝰ: in quo mͥ cõplacui. Apłs

Expanded text:
et ego operor . Ipse enim qui Filius dicitur, si idem esset et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum vero rali voce filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Apos
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ filiꝰ. aliꝰ sp̃s sc̃s̃. Quod nobis maxime ĩ ipso
sc̃arũ scripturarũ demonstrat᷑ initio. ubi ds
dicit. Faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ et similitu¬
diẽ nr̃am. Cum eñi singulari num̾o dicit
imaginẽ: oftendit unã naturã eẽ. ad cuiꝰ ma¬
ginẽ homo fieret. Cum uͦ dicit pluralit᷑. nr̃am:
ostendit eundẽ d̃m ad cuiꝰ imaginẽ homo fie¬
bat ñ unã ẽẽ ꝑsonã. Si enĩ in illa una natura
patris et filii et sp̃s sci una eẽt ꝑsona: ñ dicere¬
tur ad imaginẽ nr̃am. s adimaginẽ meã. nec
dixisset. faciamꝰ. s faciã. Si uͦ in illis tribꝰ ꝑso
nis tres ẽẽnt ĩtelligende uł credendȩ substã¬
tiȩ: ñ diceret᷑ ad imaginẽ nr̃am. s ad imagnes
nr̃as. Una en̾i imago triũ uaturarũ ĩ equa¬
liũ: ẽẽ ñ posset. S dũ ad imaginẽ unius dei
homo factꝰ ẽẽ dr: una ẽẽ trinitatis essentiali¬
ter diuinitas intimat᷑. Deinde et paulopꝰ ꝓ

Expanded text:
alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dicit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret. Cum vero dicit pluraliter, nostram, ostendit eumdem Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim in illa una natura Patris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imaginem meam; nec dixnis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur ad imaginem nostram, sed ad imagines nostras: una enim imago trium naturarum inaequalium esse non posset. Sed dum ad unam imaginem unius Dei homo factus dicitur, una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimatur. Deinde et paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
ante in carnationẽ dñi diuinitꝰ acceperũt.
qͣm etiã sc̃i apłi ab ipso dño in carne posi¬
to audierũt. et sp̃s sc̃i magisterio instructi.
non solũ sermone p̾dicauerunt. uerum
etiã add instructionẽ saluberr̃imã posteri¬
orum. scriptiᷤᷤ suis inditã reliquerũt: unũ

Expanded text:
ante incarnationem Filii Dei divinitus acceperunt, quam etiam sancti apostoli ab ipso Domino in carne posito audierunt, et, Spiritus sancti magisterio instructi, non solum sermone praedicaverunt, verum etiam ad instructionem saluberrimam posterorum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate. ñ solũ qđ unꝰ ss ẽ. s etiã qđ ͥnitas
ẽ naturalit᷑ uerũ ẽ: ꝓpt̾ea ipse uerus deus.
in ꝑsonis tͥnitas ẽ. in una natura unus ẽ.
Phanc unitatẽ naturalẽ. totꝰ pat̾ in filio
et sp̃u sc̃o ẽ. et totꝰ filꝰ in patre et sp̃u scõ ẽ.
totꝰ quoq sp̃s sc̃s in patre et filio ẽ. Nullus
horũ extra quẽlibet ipsorũ ẽ: quia nemo
aliũ aut p̾cedit etnitate. aut excedit mag¬
nitudine. aut suꝑat potestate. quia nec fi¬
lio nec sp̃u sc̃o. qͣntũ ad naturȩ diuinȩ uni¬
tatẽ ꝑtinet. aut anterior aut maior ẽ pat̾.
nec filii et̾nitas atq immensitas uelut an¬
terior aut maior. sp̃s sc̃i immensitatẽ ȩter-¬
nitatẽq aut p̾cedere aut excede nat᷑aliter
potest. Sic̃ gͦ nec filius posterior aut minor
ẽ patre: ita nec sp̃s sc̃s p̾osterior aut minor
ẽ filio. Fternũ quippe sine mitio ẽ: qđ filius d̾e
patris natura natꝰ extitit & ȩt̾nũ ac sine ini

Expanded text:
 sed etiam quod Trinitas est, naturaliter verum est, propterea ipse verus Deus in personis Trinitas est, et in una natura unus est. Per hanc unitatem naturalem totus Pater in Filio et Spiritu sancto est, et totus Filius in Patre et Spiritu sancto est, totusque Spiritus sanctus in Patre et Filio est. Nullus horum extra quemlibet ipsorum est : quia nemo alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate. Quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad naturae divinae unitatem pertinet, aut anterior, aut major Pater est ; nec Filii aeternitas atque immensitas, velut anterior aut major, Spiritus sancti aeternitatem immensitatemque aut praecedere aut excedere naturaliter potest. Sicut ergo nec Filius posterior aut minor est Patre, ita nec Spiritus sanctus posterior aut minor est Filio. Aeternum quippe et sine initio est, quod Filius de Patris natura natus exstitit; et aeternum ac sine init
Abbreviated transcription (Latin):
nasceret᷑ iustoq coniugio. in quo scđin
infidelitatiꝰ culpã nec fornicioniᷤ macła
poterat in ueniri: ꝓpt̾ originale tamen
peccatũ. quo naturalit̾ astricti. filii ire
ñ solũ impiorũ filii. s om̃s itidem qui
de iustorũ sc̃ificata carne nascuntur
exclamat et dicit. Fece enĩ in iniquita¬
tibus conceptꝰ sũ: et in delictis peꝑit me
mat̾ mea. Sanctꝰ etiã iob dicit mundũ

Expanded text:
nasceretur justoque conjugio, in quo scilicet nec nasceretur justoque conjugio, in quo scilicet nec infidelitatis culpa, nec fornicationis macula poterat inveniri; propter originale tamen peccatum, quo naturaliter obstricti filii sunt irae, non solum impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata carne nascuntur, exclamat et dicit: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Sanctus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs głiȩ crucifixus ẽ. Quibꝰ autẽ uerbis
explicabit᷑ carnis illiꝰ excellentia singula¬
ris. cuiꝰ diuina ẽ ex ipsa sui conceptione
i ꝑsona. cuiꝰ origo natiuitatis insolita.
yqua sic uerbũ caro factũ ẽ ut una per¬
sona eẽt cũ carne sua unigenitꝰ ac sempi¬
ternus. ipse suȩ carniꝰ conceptiõe ꝯceptꝰ.
Istam uͦ cȩt̾orũ hoĩum carnẽ. ꝑ huma¬
nũ certũ ẽ nasci concubitũ. uiro semi¬
nante. femina uͦ concipiente. atq pari¬
ente. & quia dũ sͥ ininc̃e uir mulierq
miscent᷑ ut filios generent. sine libidi¬
ne non ẽ parentum ꝯcubitꝰ ob hoc ex¬
eorũ carne nascentiũ ñ potest sine pee¬
cato ẽẽ conceptꝰ. ubi peccatũ in paruu ilo
ñ transinittit ꝓpagatio. s libido: Nec fec̃ditas
humanȩ nature facit hoĩes cũ peccato
nasci. s feditas libidinis. qͣm hoĩes habẽt.
ex illiꝰ primi iustissima ꝯdẽpnatiõe pec¬
cati. Ideo beatꝰ dauid qͣmiuis de legituno

Expanded text:
concubitus. --Quibus autem verbis explicabitur carnis illius excellentia singularis, cujus divina est ex ipsa sui conceptione persona, cujus origo nativitatis insolita, qua sic Verbum caro factum est, ut una persona esset cum carne sua Unigenitus ac sempiternus Deus, ipsa suae carnis conceptione conceptus. Istam vero caeterorum hominum carnem per humanum certum est nasci concubitum, viro seminante, femina vero concipiente atque pariente. Et quia dum sibi invicem vir mulierque miscentur ut filios generent, sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc ntium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis de legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑: quia ominẽ creaturã. uisibi¬
lem atq iniisibilẽ. idest corporalei
atq sp̃ualẽ de nichilo fecit. in quibus
ipsa rerũ diu̾sitas multo magis com¬
mendat bonitatẽ atq onĩipotentiã
creatoris. Non enĩ omnipotens ẽẽt. nͥ
una eadẽq facilitate sũma atq ima

Expanded text:
elligitur, quia omnem creaturam visibilem atque invisibilem, id est corporalem atque spiritalem de nihilo fecit, in quibus ipsa rerum diversitas multo magis commendat bonitatem atque omnipotentiam Creatoris. Nisi enim omnipotens esset, non una eademque facilitate summa a
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilẽ dm. et scđm carnẽ ñ patrẽ. s uin¬
genitũ eiꝰ filiũ. salua ȩt̾nitate sua tẽporalit̾
natũ. salua impassibilitate sua passũ. sal-¬
ua immortalitate sua mortuũ. salua immu¬
tabilitate. qͥ d̃s uerus et uita ȩt̾na ẽ. ueraciter
suscitatũ. qui totũ habet cõmune cũ patre
qđ et̾nus miaturasit̾ sine untio habuit et nicħ
habet cũ patre cõmune eorũ quȩ in suã ꝑso¬
uam tẽporasit̾ atq humilit̾ ille ȩt̾nus atq ex¬

Expanded text:
rnem non Patrem, sed unigenitum ejus Filium, salva aeternitate sua, temporaliter natum, salva impassibilitate sua passum, salva immortalitate sua mortuum, salva incommutabilitate sua, qua Deus verus et vita aeterna est, veraciter suscitatum. Qui totum habet commune cum Patre quod aeternus naturaliter sine initio habuit, et nihil habet commune cum Patre eorum quae in suam personam temporaliter atque humiliter ille aeternus atq
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternã. s eos qui ꝑcepto baptisiate
recte uiuant: id ẽ. qͥ se abstinuerint
a uitiis & ꝯcupiscentiis carnis. Reg¬
num enĩ cęloꝵ sic̃ infideles heretici
& scismatici ñ habebunt. sic catholi¬
ci cͥminosi posside ñ pot̾unt.
necessariũ & peccata sua usq in
finẽ uitȩ p̾sentis elemosinis diluere:
& remissionẽ a deo humiliter &
ueraciter postulare.

Expanded text:
eternam, sed eos qui percepto baptismate recte vivunt, id est qui se abstinuerunt a vitiis et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelorum sicut infideles haeretici atque schismatici non habebunt; sic catholici criminosi possidere non poterunt. necessarium, et peccata sua usque in finem vitae praesentis eleemosynis diluere, et remissionem humiliter a Deo ac veraciter postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
& uestimenta ur̃a atineis cõmesta sunt.
Aurũ & argentũ ur̃m eruginauit &e
rugo eoꝵ in testimoniũ uobis erit et
manducabit carnes ur̃as sicut ignis.
Ihesaurnastis in nouissimis dieb Ecce
merces oꝑarioꝵ qͥ messuerunt regiões
ur̃as. qͥ fraudatꝰ ẽ a uobis clamat. & cla
mor eoꝵ. & clamor eoꝵ in aures dñi sa¬
baoth intͦunt. Epulati estis suꝑ terrã.
ꝙ luxuriis enutristis corda ur̃a: tali¬
um quoq risũ & gaudiũ in luctũ con¬
uerti p̃cipit & merorẽ dicens. Ẽ munda¬
te manus peccatores & purificate cor¬
da duplices animo. Miseri estote & lu¬
gete & plorate. Risus ũr in luctũ con

Expanded text:
estimenta uestra a tineis comesta sunt. aurum et argentum uestrum aeruginauit, et aerugo eorum in testimonium uobis erit, et manducabit carnes uestras sicut ignis. thesaurizastis in nouissimis diebus. ecce merces operariorum, qui messuerunt regiones uestras, qui fraudati sunt a uobis, clamant, et cla clamor eorum in aures Domini Sabaoth introivit. Epulati estis super terram, et luxuriis enutristis corda vestra . Talium quoque risum et gaudium in luctum converti praecepit et moerorem, dicens: Emundate manus, peccatores, et purificate corda duplices animo; miseri estote, et lugete, et plorate. Risus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. Ne tardau̾is conuerti ad
dñm. & ne differas de die indiem.
ne subito ueniat ira eiꝰ & in tẽpore
uindictȩ disꝑdat te. Conuersi aũt
de remissione peccatoꝵ nullatenꝰ des¬
peremꝰ tenentes dei fidele ꝓmissum
qui ait: Cũ conuersus fueris & inge¬
inueris: saluus ern. Pressuras tͥbula¬
tionesq p̃sentis tẽporis longanimit᷑
toleremus. & adei timore nullatenꝰ
discedamus. Precipit enĩ nos apłs.
esse in tribulatione patientes. Qui
etiã correptionẽ p̃sentis tẽporis acd
euitandam futuri iudicii ꝑȩnã mł¬
tũ nobis ꝓdesse testat᷑ dicens. Cũ i¬
dicam᷑ aũt a dño corripim. ut non
cũ hoc mundo dãnem. Uerũ in ip
sis tribulationib gras agamus dño.
& hoc qͦd sc̃s at arias dixit. in for¬
nace. nos in tribulatione dicamꝰ.
Benedictus es dñe deus patrũ nr̃o¬
rum & laudabilis & gloriosũ no¬
mentuũ in secula. qm iustus es in

Expanded text:
Scriptura: Ne tardaveris converti ad Scriptura: Ne tardaveris converti ad Dominum, et ne differas de die in diem, ne subito veniat ira ejus, et in tempore vindictae disperdat te . Conversi autem, de remissione peccatorum nullatenus desperemus, tenentes Domini fidele promissum, qui ait: Cum conversus fueris, et ingemueris, salvus eris . Pressuras tribulationesque praesentis temporis longanimiter toleremus, et a timore Dei nullatenus discedamus; praecipit enim nos Apostolus, esse in tribulatione patientes . Qui etiam correptionem praesentis temporis, ad evitandam futuri judicii poenam, multum nobis prodesse testatur, dicens: Cum judicamur autem, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur sis tribulationibus gratias agamus Domino, et hoc quod sanctus Azarias dixit in fornace, nos in tribulatione dicamus: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum, et laudabilis, et gloriosum nomen tuum in
Abbreviated transcription (Latin):
posse tͥbulatione pͥuari. Manet ut̾sq
condigna merces. diuino reddenda iu¬
dicio. quã iudex ille tali cognoscit᷑ dis¬
creuisse sententia. Se uobis quiridetiꝰ nc̃.¬
ritis quia satura bimini. Beati qͥ nũc
fletis. quia ridebitis. Beati qui lugent
qm̃ ipsi consolabuntur. tales etiãda¬
uid semina qͥdẽ dicit. in fietib iacere.
nec tamen silet eũ gaudio & exultatione
messuros: Sic enĩait Qui seminant in la¬
cͥmis. in gaudio metent. Euntes ibant &
flebant mittentes semina sua. Uenientes
aũt uenient in exultatione portantes ma¬
nipulos suos. Talib etiã nc̃ asserit dñm
ꝓpinquare dicens: Prope est dñs his qui
tribulato sunt corde ꝙ humiles sp̃u sal¬
um fiat. Scriptũ nãq continet᷑ in psal¬
mo: Sacͥficiũ deo sp̃s contribulatꝰ cor
contͥcũ & humiliatũ deus ñ despiciet.¬
his & innuimeris huiꝰcemoditestimo¬
niis informati. pͥncipalit̃ ad deũ conũ¬
ti. quantotiꝰ festinemus. Dicit enim

Expanded text:
posse retributione privari. Manet utriusque condigna merces, divino reddenda judicio, quam judex ipse tali cognoscitur decrevisse sententia: Vae vobis, qui ritis, quia saturabimini. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Tales etiam David semina quidem dicit in fletibus jacere, nec tamen silet cum gaudio et exsultatione messuros; sic enim ait: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Talibus etiam nunc asserit Dominum propinquare, dicens: Prope est Dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salum fiat. Scriptum namque continetur in psalmo: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicietHis et innumeris hujuscemodi testimoniis informati, principaliter ad Deum converti, quantocius festinemus; dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit alia causa qͥ diues pęnas lueret.
pauꝑ gaudio potiret᷑ ꝙͣ. requie. nͥ qͥa ille
bona recepit in uita sua. ille aũt mala.
Non om̃s aũt qͥbona p̃sentis uite habent
bona p̃sentis uite recipiunt. nec om̃s qͥ
mala huiꝰ uitȩ patiuntur mala huiꝰ ui¬
tȩ recipiunt. S illi recipiunt bona in
uita sua. qͥ in gaudio & deliciis uitȩ p̃¬
sentis exultant. & in eo se beatos credunt.
qͦd se nulla concuti adu̾sitate conspicuĩt.
Illi aũt mala recipiunt in uita sua qͥ p̃s¬
suras tribulationes p̾̃sentis uitȩ cũ timo¬
re dei tolerant. & corde contͥco & humili¬
ato. nontẽporalia gaudia sed et̾na suspi¬
rant. nec transiturabona s ꝑmansura de¬
siderant. Deniq illis qͥ in bonis p̃sentiũ
rexũ uolunt habere leticiã dicit ꝑsalmꝰ.
Filii hominũ usq qͦ graui corde. utqͥa
diligitis uanitatẽ & querttis mendaci

Expanded text:
Non fuit alia causa qua dives poenas lueret, et Non fuit alia causa qua dives poenas lueret, et pauper gaudio potiretur ac requie, nisi quia ille bona recepit in vita sua, ille autem mala.Non omnes autem qui bona praesentis vitae habent, bona praesentis vitae recipiunt, nec omnes qui mala hujus vitae patiuntur, mala hujus vitae recipiunt; sed illi recipiunt bona in vita sua, qui in gaudio et deliciis vitae praesentis exsultant, et in eo se beatos credunt, quod se nulla concuti adversitate conspiciunt: illi autem mala recipiunt in vita sua, qui pressuras et tribulationes praesentis vitae cum timore Dei tolerant, et corde contrito et humiliato, non temporalia gaudia, sed aeterna suspirant; nec transitura bona, sed permansura desiderant. 19. Denique illis qui in bonis praesentium rerum volunt habere laetitiam, dicit psalmus: Filii hominum, usquequo graves corde; utquid diligitis vanitatem et quaeritis mend
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo increpari : Quẽ enĩ diligit dñs
corripit. flagellat aũt omem filium¬
los se dicit amare quos arguit: Ego
cessat. quia oportet nos ꝑ multas
tribulationes intͦire in regnũ dei.
Ipse quoq dñs artã uiã & angustã
dicit esse portã quȩ qducit at ui¬
tam. Ut aut̃ nouerimꝰ illos qͥ gau¬
dis tẽporalib oblectantur e iussa
diuina contẽnunt. eternis ignib concͤ¬
mandos. illos uͦ qͥ mala tẽporalia cũti¬
more dei patient̃ tolerant et̾na qͥ ete
potituros. Attendamꝰ diuitẽ purpura¬
tũ. & pauꝑẽ lazarũ. Illũ post epulas
flaminis ꝑhennib traditũ. iftũ pꝰ erum¬
nas in et̾ira sinus abrahe qͥete securum.
CIbi cũ ftillã diues ardens digito beati
paupis linguȩ suȩ posceret irrorari.
hec ad eũ beati abrahe ꝓtinꝰ est directa
responsio. Hili recordare qͥa recepistibo¬
na in uita tua & latarus similit̾ mala.
Nt̃ aũt tu cruciaris. hic u̾ero reqͥescit.

Expanded text:
ab eo increparis; quem enim diligit Dominus, ab eo increparis; quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autlos se dicit amare quos arguit: Ego, icare non cessat, quia oportet nos per multas tribulationes introire in regnum Dei . Ipse quoque Dominus arctam viam et angustam dicit esse portam, quae ducit ad vitam. 17. Ut autem noverimus illos qui gaudiis temporalibus oblectantur, et jussa divina contemnunt, aeternis ignibus concremandos, illos vero qui mala temporalia cum timore Dei patienter tolerant aeterna quiete potituros; attendamus divitem purpuratum, et pauperem Lazarum, illum post epulas flammis perennibus traditum, istum post aerumnas in aeterna sinus Abrahae quiete securum: ubi cum stillam dives ardens digito beati pauperis linguae suae posceret irrorari, haec ad eum beati Abrahae protinus est directa responsio: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala; nunc autem tu cruciaris, hic vero requiescit .
Abbreviated transcription (Latin):
multos ex his qͥante peccauert. & non
egerunt penitentiã suꝑ ĩmundicia su
a & fornicatione. & ĩpudicicia ꝙͣ. gesse¬
runt. Nec ĩmerico luget apłs qui pe¬
nitentiã non agunt. Scit enĩ plus e̾e
gaudiũ corã angelis dei. suꝑ uno pec¬
catore pęnitentiã agente quã suꝑ no¬
naginta nouẽ iustis. qͥbus non est o¬
pus penitentia. Digne gͥ illos ꝓ ĩpeni¬
tentiã cordis luget beatus apłs ꝓ qͥb¬
nitas ergo dei ad pęnitentiam nos
ad cucit. ideo nos tribulationib affu¬
git. infirmitatib corripit. angustuis
ciam ipsiꝰ formidemꝰ: ita fit: ut qui
nobis ab utendo sanitate infirmita¬
tem pepimus ꝑ infirmitatẽ sanitatiꝰ
beneficia reparemus: Et qͥ ꝑ leciciã
in tribulationes incidimꝰ ꝑͣ tribula¬
tiones ad leticiã recurramus: Deniq
magis erga nos dilectionẽ dei flagel¬
lis & correptionib scriptura sc̃a testa¬
tur oftendi. Dicit enĩ: Fili ne defici¬
as in disciplina dñi. neq fatigeris cũ

Expanded text:
ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia, et fornicatione, et impudicitia, quam gesserunt . Nec immerito luget Apostolus qui poenitentiam non agunt: scit enim plus esse gaudii coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia . Digne igitur illos pro impoenitentia cordis luget beatus Aposnitas ergo Dei ad poenitentiam nos adducit, ideo nos tribulationibus affligit, infirmitatibus corripit, angustiis tiam ipsius formidemus. Ita fit, ut qui nobis, abutendo sanitate, infirmitatem peperimus, per infirmitatem sanitatis beneficia reparemus; et qui per laetitiam in tribulationes incidimus, per tribulationes ad laetitiam recurramus. Denique magis erga nos dilectionem Dei flagellis et correptionibus Scriptura sancta testatur ostendi; dicit enim: Fili, ne deficias in disciplina Domini, neque fatigeris cum
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicio induxisti hec omĩa ꝓpt̾
gimus discedentes ate. ꝙ multũ pec¬
cauimꝰ in om̃ib & mandatis tuis ñ
obediuimus. nec conseruauimꝰ. neq
fecimꝰ sicut p̃cepisti nobis. ut bene
nobis esset. ẽt omĩa q̃ induxifti
nobis. & oĩa quecũq fecisti nobis.
in uero iudicio fecisti & paulo pꝰ ait

Expanded text:
et judicio induxisti haec omnia, propter gimus, discedentes a te, et multum peccavimus in omnibus; et mandatis tuis non obedivimus, nec conservavimus, 197 neque fecimus, sicut praecepisti nobis, ut bene nobis esset. Et omnia quae induxisti nobis, et omnia quaecunque fecisti nobis, in vero judicio fecisti . Et paulo post ait
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista significatã. uͥ illã oequa dñs
ait. nondũ uenit hora mea. & de qua io¬
hannes eugłista dicit. & nemo misit ĩ cũ
manus. quia nec dũ uenerat hora eius:
Hora utiq non coacticie m morcis.
s uoluntariȩ passionis. Hora ꝓculdubio
illa qua triumphalẽ mortẽ sũseiperet
& soluens dolores inferni: mors ipse mortiꝰ
eromorsus tuus inferne. Hanc horã a dño

Expanded text:
llam de qua Dominus ait: Nondum venit hora mea ; et de qua Joannes evangelista dicit: Et nemo misit in eum manus, quia necdum venerat hora ejus ? Hora utique non coactitiae mortis, sed voluntariae passionis; hora procul dubio illa qua triumphalem mortem susciperet, et solvens dolores inferni, mors ipse mortis ero morsus tuus, inferne . Hanc horam in o
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis hominũ. humane qͦq infirmicatis
ueratit insemet ipso demonstrauit affectũ
& ut desꝑationẽ ab infirmiorib m̃bris digna¬
ta quod m̃bra ee̾nt eius humano p̾modũ
istũ ame. Matheus qͦq uerb̃a eiꝰ hȩc eẽ
testat᷑. Pat̃ m̃s sipossibile ẽ. transeat a
me. calix iste Marchus uͦ ut ostenderet
quid in illo calice intellegere deberemꝰ
ait. Et cũ ꝓcessiss paululũ. ꝓcidit super
cerram & orabat. ut si fieri posset: tnsirce

Expanded text:
catis hominum, humanae quoque infirmitatis veraciter in seipso demonstravit affectum; et ut desperationem ab infirmioribus membris dignata, quod membra ejus essent humano postmodum istum a me . Matthaeus quoque verba ejus haec esse testatur: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste . Marcus vero, ut ostenderet quid in illo calice intelligere deberemus, ait: Et cum processisset 263 paululum, procidit super terram, et oravit, ut, si fieri posset, t
Abbreviated transcription (Latin):
meo qui ꝓuob fundet᷑. Hinc ẽ quod etiam
beatus paulus cõmemorans sacratissimũ
illuis cenȩ mystertum. non aliud calicẽ
quã nouum adnõ nuncupatũ insinuat ce¬
stam̃tum. Int̾ alia nãq sic dicit. Ego enĩ
accepi adomino quod & tradidi uob̃. qm̃ do¬

Expanded text:
ur al. fundetur  . Hinc est quod etiam beatus Paulus commemorans sacratissimum illius coenae mysterium, non aliud calicem quam Novum a Domino nuncupatum insinuat Testamentum. Inter alia namque sic dicit: Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis, quoniam Do
Abbreviated transcription (Latin):
incalicis nomine. isto dũ tarat loco ñ aliud
quã diuini ꝑmictim̃ acciꝑe testam̃tum.
Neq enĩ dubiũ ẽ alus locis adnõ nomine
calicis significatã gram passionis. Quod
utiq intelligi uoluit. filiis dicens ⁊ebedei
Pocestis bib̾e calicẽquẽ ego bibitus su. Et
inipsa hora qua detineri manib uoluit im¬
piorũ. hoc sermone beatũ petrũ ut gladiũ
reconderet inuaginã p̃monens. calicẽ se bi¬
bitum passionis ostendit ãicens. Mute qł adi¬
um inuaginã. Calicẽ quẽ dedit mͥ pater ñ¬

Expanded text:
to duntaxat loco, non aliud quam divinum permittimur accipere Testamentum. Neque enim dubium est aliis locis a Domino nomine calicis significatam gratiam passionis. Quod utique intelligi voluit dicens filiis Zebedaei: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Et in ipsa hora qua detineri manibus voluit impiorum, hoc sermone beatum Petrum, ut gladium reconderet in vaginam praemonens, calicem se bibiturum passionis ostendit, dicens: Mitte gladium in vaginam, Calicem quem dedit mihi Pater, n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ calicem nominasse: his inuenit᷑ uerbis
ordinata atq triplicata narratio. Et ac¬
cepto calice grãs egit ꝙ dixit. Accipite ꝙ
diuidite inter uos. Dico enim uob. qͦd
non bibam degeneratione uitis donec

Expanded text:
est calicem nominasse, his invenitur verbis ordinata atque explicata narratio: Et accepto calice gratias egit, et dixit: Accipite et dividite inter vos. Dico enim vobis quod non bibam de gen
Abbreviated transcription (Latin):
mutroq calice utrũq intelligi debeat te¬
stamentum. prȩsertim quia hoc nob̾ sic
ipsa de monstrauit ueritas. ut milla rema¬
neret quęrentib difficultas. Nam ipse do¬
minus calioem quẽ bibendum dedit. nouũ
appellare dignatus ẽ testam̃tũ. qd eugłici
tenor demonstrat eloquii. Siqͥdem trib
euangłistis matheo. marco. & luca. hoc ĩdu¬
bitanter actestantib inuenit᷑. Herbĩ qͥppe¬

Expanded text:
in utroque calice utrumque intelligi debeat Tein utroque calice utrumque intelligi debeat Testamentum. Praesertim quia hoc nobis sic ipsa demonstravit Veritas, ut nulla remaneret quaerentibus difficultas: nam ipse Dominus calicem quem bibendum dedit, Novum appellare dignatus est Testamentum, quod evangelici tenor demonstrat eloquii. Sic quidem tribus evangelistis, Matthaeo, Marco et Luca, hoc indubitanter attestantibus, invenitur. Verba q
Abbreviated transcription (Latin):
ille de quo maxime ceteri qui scyserunt
euangelia tãcuerunt. Responsio.
unc euangelii locum quidam sic in¬
telligi uoluerunt. ut non duos cali¬
ces adomino datos asserent. s potius per
antipationem dictum eẽ firmarent. cȩt̾ũ
unum eẽ calicem qui & antea diuidendus
& postea bibendus cõmemorat᷑ datus ẽẽ
discipłis: Quidam uͦ scd̾o datum calicem
firmant. S hoc siue. siue illud quisq sen¬
tiat. talis ẽ ut̃q sensus ut uera fide nul¬
latenus inueniatur extraneus. Hi uͦ
qui scdm datum ͤ stim̾ant calicem. hoc
factum in significatione dixerunt. Alii
asserunt quod inpͥmo calice suam. in scd̾o
uͦ fidelium suoꝵ dñs p̃figurauerit passio¬
nem. Alii uͦ diuerunt in utroq calice illud
ostendi quod inueteri testam̃to p̃ceptum
ẽ. ut qui pascha pͥmi mensis agnum cõ¬
medendo non ageret. in scdo mense in
hȩdi comestione ꝑagat. Hidet᷑ aut̃ hic
michi etiam aliud quoddam congruũ
xp̃ianȩ fidei repperiri my sterium. ut

Expanded text:
ille de quo maxime caeteri qui scripserunt evangelica tacuerunt? RESPONSIO. 40. Hunc Evangelii locum quidam sic intelligi voluerunt, ut non duos calices a Domino datos assererent, sed potius per anticipationem dictum esse firmarent; caeterum unum esse calicem qui et antea dividendus, et postea bibendus commemoratur datus esse discipulis. Quidam vero secundo datum calicem firmant. Sed sive hoc, sive illud quisque sentiat, talis est uterque sensus, ut a vera fide nullatenus inveniatur extraneus. Hi vero qui secundum datum existimant calicem, hoc factum in significatione dixerunt: alii asserentes quod in primo calice suam, in secundo vero fidelium suorum Dominus praefiguraverit passionem. Alii vero dixerunt in utroque calice illud ostendi, quod in Veteri Testamento praeceptum est , ut qui Pascha primi mensis agnum comedendo non egerit, in secundo mense in haedi comestione peragat. Videtur autem hic mihi etiam aliud quoddam congruum christianae fidei reperiri mysterium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tre. pͥmogenitũ ꝓfitemur ex uͥgine: In illa qͥp¬
pe natiuitate uere ẽ unigenitus. in qͣ sine
initio de solo deo solus natus est ds̃: In hac
aũt natiuitate primogenitus ẽ totiꝰ creaturȩ
id est eoꝵ qͦs in fr̃es sibi ꝑfidẽ dignatꝰ ẽ adop

Expanded text:
tre, Primogenitum profiteamur ex virgine: in illa quippe nativitate vere est Unigenitus, in qua sine initio de solo Deo solus natus est Deus: in hac autem nativitate Primogenitus est totius creaturae , id est eorum quos in fratres sibi per fidem dignatus est adop
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ homines ĩa rõne utentes.
ueru̾etiã paruulos qͥ siue in uteris
matrũ uiu̾e incipiant. & ibi mori¬
tͣmento sc̃i baptisinatis qđ dat᷑ ĩ noĩe
patris & filii. & sp̃s sc̃ĩ de hoc scło tͣn¬
peccati dãpnationẽ carnali concep¬
tione. & natiuitate tcerunt.

Expanded text:
n solum homines iam ratione utentes, uerum etiam paruulos, qui siue in uteris matrum uiuere incipiunt et ibi moricramento baptismatis, quod datur in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, de hoc saeculo tranpeccati damnationem carnali conceptione et natiuitate traxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& mulierẽ eiꝰ bonos rectosq & sine pec¬
possent si uellent ꝓpͥa uoluntate pec¬
care. eosq ñ necessitate s ꝓpͥa uolunta¬
te peccasse: illoq peccato sic in deteriꝰ
mutatã humanã naturã. ut non
solũ in ipsis pͥmis hoĩbꝰ ꝑ peccatum
mors obtin̾et regnũ: s etiã in omnes
hoĩes tͣnsiret peccati mortisq dñiũ.

Expanded text:
et mulierem ejus, bonos et rectos, et sine pecpossent si vellent, propria voluntate peccare; eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato sic in deterius mutatam humanam naturam, ut non solum in ipsis primis hominibus per peccatum mors obtineret regnum, sed etiam in omnes homines transiret peccatum , mortisque
Abbreviated transcription (Latin):
do diuinitatis. ẽ aliuid quod int̾sit inter
illud caput. & cuiuslibet membri ex¬
cellentiam: Est plane quod singłari qͣ¬
dam susceptione hominis illius una
fact̃a ẽ ꝑsona cum uerbo. De nullo
enĩ scõrum dici potuit aut potest aut
poterit: uerbum caro factum est.
nullus scõꝵ qualibet p̃stantie grã i.
nigeniti nomen accepit. ut quod ẽ ip̃m
dei uerbum ante scła. hoc simul cum
assũpto homine diceretiur. Singłaris
gͦ ẽ illa susceptio. nec cũ hominibus
aliquib scĩs quantalibet sapientia ac
partẽ cognoscende atq sapiendȩ diui¬
nitatis ꝓut uoluntas donauerit largi¬
continet licterarum. Unum inqͥ
regnum patris & filuĩ & sp̃s scĩ credi¬

Expanded text:
do diuinitatis, est aliud quod intersit inter do diuinitatis, est aliud quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam? est plane, quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit aut potest aut poterit: uerbum caro factum est; nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen acDei Verbum ante saecula, hoc simul cum assumpto homine diceretur. Singularis ergo est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia ac partem cognoscendae atque capiendae divinitatis, prout voluntas donaverit largicontinet litterarum. Unum, inquis, regnum Patris, et Filii, et Spiri