comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in custodiam dedisti. quod uitande suspicĩdib
xisti. Aquo non receptꝰ etiam ad me uenire
ausꝰ es atqͣ domi mee te adseruarẽ rogasti.
cum a sfiegdd responsum tulisses me nullo mͦ
posse hisdem parie cibꝰ tuto esse tecum qui
magno in periculo essem quod hisdem moenibꝰ
contineremur. Ad Qntum metellũ. pr
uenisti. a quo repudiãtꝰ ad sodalem tuu uirũ
optimũ. M. marcellum demigrasti. quem
tu uidelicet et ad custodiendum te diligẽtilsimã
et ad suplicandum sagacissimũ. et ad u̾mẽ
cere atqͣ uinculis abesse debore. qui serpm
iam dignũ custodia iudicarit: Que cã ita
sint Catilma dubitas si emori a equo aĩo
non potes abire ĩ aliquas t̾ras & uitã istam
multis suepliciis iustis debitisq ereptã fuge
so litudiniq mandare. Refer inquit ad sena¬
tum id enim postulas. et si hic ordo sibi pla¬
cere deceeuexit te ire in exilium obtẽꝑatux

Expanded text:
in custodiam dedisti, quod vitandae suspicionisin custodiam dedisti, quod vitandae suspicionisxisti? A quo non receptus etiam ad me venire ausus es, atque ut domi meae te adservarem rogasti. cum a me quoque id responsum tulisses, me nullo modo posse isdem parietibus tuto esse tecum, quia magno in periculo essem quod isdem moenibus contineremur, ad Q. Quintum Metellum praetorem venisti. A quo repudiatus ad sodalem tuum, virum optimum, M. Marcum Metellum demigrasti, quem tu videlicet et ad custodiendum te diligentissimum et ad suspicandum sagacissimum et ad vindicacere atque a vinculis abesse debere qui se ipse iam dignum custodia iudicarit? quae cum ita sint, Catilina, dubitas, si emori aequo animo non potes, abire in aliquas terras et vitam istam multis suppliciis iustis debitisque ereptam fugae solitudinique mandare? ‘refer’ inquis ‘ad senatum’; id enim postulas et, si hic ordo placere sibi decreverit te ire in exsilium, obtemperaturum
Abbreviated transcription (Latin):
toritatẽ uerebere:nec uidicium sequere. nec
uimi ꝑtimestes: que tecum Catilina sit̾ agit. &
quod anmodo tatita lo quitur. Nullum iam
aliquot annis facinꝰ extitit nisi per te. nullũ
flagicium sme te. tibi uni multorũ ciuiũ
neces. tibi uexatio direpcioq socioꝵ impũita
fuit ac libera. Gu non solum ad negligendas
leges et quesçiones uer etiã ad euincendas
ꝑfringendasq ualuisti. Suꝑiora illa qͣmiqͣm
ferenda non fuerũt : tamẽ ut potiũ tuli. Nũc
uero me totam ẽẽ in metu ꝓp̃t unũte. quicqͥd
inccepuerit Catilinam timeri nullũ uideri
contra me consilium miri posse quod a tuo
stelere abhorreat. non est ferendum. Qũa
obrem discede. atq hũc michi timorẽ eripe.si
est uerus. ne opprimar. sin falsus ut tandẽ
aliquãdo timere desinam. Hec si tecum ut dixi
patriã loguatur. nonne impetrare debeat eciã
si iũ adhibere nou possit̃: quid quod tu teip̃e

Expanded text:
toritatem verebere nec iudicium sequere nec toritatem verebere nec iudicium sequere nec vim pertimesces? quae tecum, Catilina, sic agit et quodam modo tacita loquitur: ‘nullum iam aliquot annis facinus exstitit nisi per te, nullum flagitium sine te; tibi uni multorum civium neces, tibi vexatio direptioque sociorum impunita fuit ac libera; tu non solum ad neglegendas leges et quaestiones verum etiam ad evertendas perfringendasque valuisti. superiora illa, quamquam ferenda non fuerunt, tamen ut potui tuli; nunc vero me totam esse in metu propter unum te, quicquid increpuerit, Catilinam timeri, nullum videri contra me consilium iniri posse quod a tuo scelere abhorreat, non est ferendum. quam ob rem discede atque hunc mihi timorem eripe; si est verus, ne opprimar, sin falsus, ut tandem aliquando timere desinam.’ haec si tecum, ut dixi, patria loquatur, nonne impetrare debeat, etiam si vim adhibere non possit? quid, quod tu te
Abbreviated transcription (Latin):
ti fuerũt. simul atq ad sedisti partẽ ista sub¬
sellioꝵ nudam atq manem reliquerũt. Qͦ
tandem animo hoc tibi ferenduz putas: Serui
me hercule mei si me isto pacto metuerent
ut te metuunt om̃s ciues tui. domũ meam
relinquẽdam putarẽ. Tu tibi urbẽ nõ ar¬
bitraris: Et si me meis ciuibꝰ miuria suspe¬
ctum tam grauiter atq offensum uiderem
carere me aspectu ciuium qͣm infestis o cłis
ominium conspiti mallem. Tutum cõstientiã
scelerum tuoꝵ agnostas odium om̃ium iustũ
eciam diu tibi debitũ. dubitas quoꝵ mentes
sensusq uulneras. eoꝵ aspectum p̾senciãq
uitare. Si te parentes timerẽt. atq odissent
tui. neq eos ulla rõne placare posses. ut opi¬
nor ab eoꝵ oculis aliquo concederes. Nunc te
patria quae cõmunis est parens omniũ nr̃m
odit ac metuit eciam diũ nichił de te iudicat
nisi de parricidio suo cogitare, huiꝯ cuneq auo¬

Expanded text:
ti fuerunt, simul atque adsedisti, partem istam subti fuerunt, simul atque adsedisti, partem istam subselliorum nudam atque inanem reliquerunt, quo tandem animo tibi ferendum putas? servi mehercule mei si me isto pacto metuerent ut te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarem: tu tibi urbem non arbitraris? et si me meis civibus iniuria suspectum tam graviter atque offensum viderem, carere me aspectu civium quam infestis omnium oculis conspici mallem: tu, cum conscientia scelerum tuorum agnoscas odium omnium iustum et iam diu tibi debitum, dubitas quorum mentis sensusque volneras, eorum aspectum praesentiamque vitare? si te parentes timerent atque odissent tui neque eos ratione ulla placare posses, ut opinor, ab eorum oculis aliquo concederes. nunc te patria, quae communis est parens omnium nostrum, odit ac metuit et iam diu nihil te iudicat nisi de parricidio suo cogitare: huius tu neque auc
Abbreviated transcription (Latin):
tu me designatum. quoaies uero consulem inter¬
ficere uoliusti. quot ego tuas peticiones ita¬
coniectas ut uitari posse non uiderẽt᷑
parua quadam declinacione o ut aiunt corpore
est sicta ista de manibꝰ. Quociẽs u̾o excidit casu
aliquo & elapsa est. tamẽ ea carere diuçius
non potes. que quidem quibꝯ abste miciata
saceis ac deuota sit nestio. quod eam netesse
putas ẽẽ in consulis corpore defigere.Nunc
uero que tua est ista uita : Sic enim iam tecũ
loquar. non ut odio ꝑ motus esse iudear quo
debeo: sed ut miẜicordia que tibi nulla debetur:
Denisti paulo ante in senatum. quis te ex hac
tanta feequecia tot ex tuis amicis ac netessa¬
riis salutauit: Si hoc post hominum memo¬
xiam contigit nemini uocis expectas con¬
tumeliam cum sis grauissimo iudicio tati¬
turnitatis oppressus. Quid quod aduẽtu
tuo ista subsellia uacue facta sunt. quod om̃s
consulares qui tibi ꝑsepe ad cedem constitu¬

Expanded text:
tu me designatum, quotiens vero consulem intertu me designatum, quotiens vero consulem interficere coconiectas, ut vitari posse non viderentur, parva quadam declinatione, et, ut aiunt, corpore  exrotta est sica ista de manibus? quoties vero excidit casu aliquo, et elapsa est? tamen ea carere diutius non potes: quae quidem, quibus abs te initiata sacris, ac devota sit, nescio, quod eam necesse putas esse in consulis corpore defigere. nunc vero quae tua est ista vita? sic enim iam tecum loquar, non ut odio permotus esse videar, quo debeo, sed ut misericordia, quae tibi nulla debetur. venisti paulo ante in senatum. quis te ex hac tanta frequentia, tot ex tuis amicis ac necessariis salutavit? si hoc post hominum memoriam contigit nemini, vocis exspectas contumeliam, cum sis gravissimo iudicio taciturnitatis oppressus? quid, quod adventu tuo ista subsellia vacuefacta sunt, quod omnes consulares qui tibi persaepe ad caedem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
rioris uxoris nouis nupciis domũ uacue fecis¬
ses. Nõ ne eciã alio incredibili scelere hoc scelus
cumulasti: quod ego p̾termitto & facile patior sileri
ne in hac ciuitate tanti facinoris immanitas.
Aut extitisse aut nõ uindicata ẽẽ uideatur. Pre¬
termicto ruinas fortunaꝵ cuaꝵ quas om̃s
impendere tibi proximis idibꝰ senties. Ad¬
illa uenio que nõ ad priuatam ignominiam
uicioꝵ tuoꝵ. non ad domesticam tuam facul¬
tatem ac turpitudinem. sed ad sũmã rem.p.
atq ad om̃ium nr̃um uitã salutemq ꝑtmẽt
Potest ne tibi hec lux Catilma aut huiꝰ caeli
spũs esse iotundus cum scias esse horũ nemmẽ
stetisse in comicio cum telo. manum consulum
& principum ciuitatis int̾ficiendoꝵ causa pa¬
iuisse sceleri ac furori tuo non mẽtẽ aliquã aut
tiorẽ tuum. sed fortunam populi .R. obstitisse:
ac iam illa omicto: neq enim sunt aut obstu¬
ra aut nõ multa cõmilla postea. Quociens

Expanded text:
rioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisrioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti? quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne in hac civiaut extitisse, aut non vindicata esse videatur. Praetermitto ruinas fortunarum tuarum, quas omnes impenderetibi proximis idibilla venio quae non ad privatam ignominiam vitiorum tuorum, non ad domesticam tuam difficultatem ac turpitudinem, sed ad summam rem publicam atque ad omnium nostrum vitam salutemque pertinent. potestne tibi haec lux, Catilina, aut huius caeli spiritus esse iucundus, cum scias esse horum neminem stetisse in comitio cum telo, manum consulum et principum civitatis interficiendorum causa paravisse, sceleri ac furori tuo non mentem aliquam aut timorem tuum sed Fortunam populi Romani obstitisse? ac iam illa omitto — neque enim sunt aut obscura aut non multa commissa postea — quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
utiliꝰ. Nam si te interfici iussero. residebit in
re p ueliqua coniuratoꝵ manꝰ. sin tu quod
te iam dudum hortor exieris: exhaurietue
ex uorbe. tuoꝵ comitũ magna et ꝑniciosa sen¬
tina rei .p. Quid est Catilma num dubitas
id me imperãte facere. quod iam tua sponte faci¬
ebas: Exire exurbe iubet consul hostem. Introgas
me. num in exilium : non iubeo. sed si me cõsulis
suadeo. Qͥd est enim Catilina. quod te iam ĩ hac
urrbe delectari possit. in qua nemo est extra istã
cõiuracione ꝑditoꝵ hominũ. qui te nõ metuat
Nemo qui non oderit: que nota domestice tur¬
pitudinis. non inusta uite tue est: quod priuataꝵ
reꝵ dedecꝰ non heret infamie: Que libido ab
oculis. quod facinꝰ a manibꝰ uiiqͣm tuis. quod
flagicium a toto corpore abfuit . Cui tu adulestẽ¬
tulo quẽ corruptelaꝵ in lecebris inretisses. nõ
aut ad audaciam ferrum. aut ad libidinẽ facem
pretulisti: Quid uero nuper cum morte supe¬

Expanded text:
utilius. nam si te interfici iussero, residebit in utilius. nam si te interfici iussero, residebit in re publica reliqua coniuratorum manus; sin tu, quod te iam dudum hortor, exieris, exhaurietur ex urbe tuorum comitum magna et perniciosa sentina rei publicae. quid est, Catilina? num dubitas id me imperante facere quod iam tua sponte faciebas? exire ex urbe iubet consul hostem. interrogas me, num in exsilium? non iubeo, sed, si me consulis, suadeo. quid est enim, Catilina, quod te iam in hac urbe delectare possit? in qua nemo est extra istam coniurationem perditorum hominum qui te non metuat, nemo qui non oderit. quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est? quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama? quae libido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto corpore afuit? cui tu adulescentulo quem corruptelarum inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti? quid vero? nuper cum morte supe
Abbreviated transcription (Latin):
horribile. tamq infestam rei .p. pestem.
tociens iam effugimꝰ. Non est sepiꝯ in uno
hõĩe sũma salus periclitanda rei .p. Qͣidiu
michi consuli designato Catilina insidiatꝰ
es: non publito me p̃sidiõ s priuata dili¬
gencia defendi. Cum proximis comiciis cõ¬
fularibꝰ me consulem in campo & competito¬
res tuos interficere uoluisti: compressi cona¬
tus tuos nefarios amicoꝵ psidio et copiis.
nullo tumultu publice conçitato. deniq qͦciens¬
cũq me petisti. per me tibi obstiti. qͣm qͣm ui¬
debam porniciem mẽa cum magna calamitate
rei p. esse coniunctam: Nunc iam aperte ueꝵ
p uniuersam petis. Templa deoꝵ imortaliũ.
tecta urbis. uitam omnium ciuium. Italiam¬
deniq totam ad exitum ac uastitatẽ uocas ⁊
Quare quoniam id qd̵ est primũ. & quod
huiꝰ imperii disciplineq maioꝵ ꝓprium
est: facere non dum audeo. faciam id quod
est ad seueritatẽ leuiꝯ & ad cõmune salutẽ

Expanded text:
horribilem tamque infestam rei publicae pestem horribilem tamque infestam rei publicae pestem totiens iam effugimus. non est saepius in uno homine summa salus periclitanda rei publicae. quam diu mihi consuli designato, Catilina, insidiatus es, non publico me praesidio, sed privata diligentia defendi. Cum proximis comitiis consularibus me consulem in campo et competitores tuos interficere voluisti, compressi conatus tuos nefarios amicorum praesidio et copiis nullo tumultu publice concitato; denique, quotienscumque me petisti, per me tibi obstiti, quamquam videbam perniciem meam cum magna calamitate rei publicae esse coniunctam. nunc iam aperte rem publicam universam petis, templa deorum immortalium, tecta urbis, vitam omnium civium, Italiam totam ad exitium et vastitatem vocas. qua re, quoniam id quod est primum, et quod huius imperi disciplinaeque maiorum proprium est, facere nondum audeo, faciam id quod est ad severitatem lenius, ad communem salutem
Abbreviated transcription (Latin):
quites .R. qui te ista cura liberarẽt. & se
se illa ip̃a nocte paulo ante lucez me in meo
lectulo interfecturos esse pollicerẽt᷑. Haet
ego omia uix dun etiam coetu ur̃o dimis¬
so comperi. domũ meam maioribꝰ pͥsidiis
muniui atq firmaui. exclusi eos quos tu
ad me salutatum mane miseras. cum illi
ip̃i uenissẽt quos ego iam multis et sũmis
uiris ad me id tp̃ris uẽturos ẽẽ p̾dixerã.
Que cum ita sint. Catilina porge quo coe¬
pisti. Egredere aliquãdo ex urbe. patẽt por¬
te proficiscere nimiu diu te imperatorem
tua illa manliana castra desiderãt. Educ
tetum etiam omnes tuos. siminus qͣm plu¬
rimos. purga orbẽ. magno me metu libe¬
rabis. dum modo inter me atq te murus
intersit. nobiscum uersari iam diuciꝰ nõ po¬
tes. non feram. non patiar. non sinam. Ma¬
gna diis inmortalibꝰ habenda est. Atq hu¬
it ip̃i Ioui statori antiquissimo custodi huiꝰ
urbis gracia. quod hant tam tetram. tam

Expanded text:
quites Romani qui te ista cura liberarent et quites Romani qui te ista cura liberarent et se illa ipsa nocte paulo ante lucem me in meo lecto interfecturos esse pollicerentur. haec ego omnia vixdum etiam coetu vestro dimisso comperi; domum meam maioribus praesidiis munivi atque firmavi, exclusi eos quos tu ad me salutatum mane miseras, cum illi ipsi venissent quos ego iam multis ac summis viris ad me id temporis venturos esse praedixeram. quae cum ita sint, Catilina, perge quo coepisti: egredere aliquando ex urbe; patent portae; proficiscere. nimium diu te imperatorem tua illa Manliana castra desiderant. Educ tecum etiam omnis tuos, si minus, quam plurimos; purga urbem. Magno me metu liberaveris, modo inter me atque te murus intersit. nobiscum versari iam diutius non potes; non feram, non patiar, non sinam. Magna dis immortalibus habenda est atque huic ipsi Iovi Statori, antiquissimo custodi huius urbis, gratia, quod hanc tam taetram, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ciem rei .p.: dico te priore nocte uenisse int̾ fal¬
carios num agam obscure in. M. lecce domũ. con¬
uenisse eodem complures eiusdem amẽtie stele¬
risq socios. Num negare audes. quid tates: cõ¬
uincam si negas: uideo enim esse hit in senatu
quosdam qui tetũ una fuerũt. O. dii inmorta¬
P. c. in hoc orbis tre sanctissimo grauillimoq
consilio. qui de nr̃m om̃iu interitu. qui de hu¬
ius urbis. atq adeo drbis terraꝵ exicio cogi¬
tent. hosce. ego uideo consul et de re.p. sen¬
tençiam rogo / et quos ferro truadari oporte¬
bat eos non dum uoce uulnero. Fuisti igitur
apud letã illa nocte Catilina Distribuisti parteᷤᷤ
Italie. statuisti quo quẽq proficisti placer et.
delegisti quos Rome relinqueres. quos tetuz
educeres Descripsisti partes urbis ad
incendia. Confirmasti te ip̃m iam elle exi¬
turũ. Dixisti paululum tibi esse eciã nũt
more quod ego uiuerẽ. reperti sũt duo e¬

Expanded text:
ciem rei publicae. dico te priore nocte venisse inter falciem rei publicae. dico te priore nocte venisse inter falcarios — non agam obscure — in M. Marci Laecae domum; convenisse eodem compluris eiusdem amentiae scelerisque socios. num negare audes? quid taces? convincam, si negas. video enim esse hic iquosdam, qui tecum una fuere. O Dii immortaP. C. in hoc orbis terrae sanctissimo, gravissimoque consilio, qui de nostro omnium interitu, qui de huius urbis atque adeo de orbis terrarum exitio cogitent. hos ego video consul et de re publica sententiam rogo, et quos ferro trucidari oportebat, eos nondum voce volnero! fuisti igitur apud Laecam illa nocte, Catilina, distribuisti partis Italiae, statuisti quo quemque proficisci placeret, delegisti quos Romae relinqueres, quos tecum educeres, discripsisti urbis partis ad incendia, confirmasti te ipsum iam esse exiturum, dixisti paulum tibi esse etiam nunc morae, quod ego viverem. reperti sunt duo e
Abbreviated transcription (Latin):
magis est admirandum dies : dixi ego idem
in senatu çedemte optimatium contulisse ĩante
diem .u. kl̃. nouẽbris. tum cum multi printe¬
pes ciuitatis Rome non tam sui conseruandi
ꝙͣ tuoꝵ consilioꝵ reprimẽdoꝵ causa profu¬
gerũt Num inficiari potes. te illo ip̃o die meis
presidiis mea diligẽtia circũcdusum. comino¬
uere̾ te contra reni .p. non potuisse: cum tu
discessu ceterorũ nr̃a tamẽ qui remãsileꝯ
cede contemptum te elle dicebas. Qauid tu tu
te p̃neste kalendis ip̃is nouẽbribꝰ occupatu¬
rum nocturno impetu esle confideres sen si stin¬
ne illam coloniam meo iussu meis p̾sidiis custo¬
diis uigiliisq else munitam. nichil agis nichil
moliris nichil cogitas. quod ego non modo au¬
diam sed eciam uideã planeq sentiam. Recognoste.
mecũ tandem noctẽ illa superiore:iam intelleges
multo me uigilare atciꝯ̃ ad salutẽ qͣm te ad ꝑni¬

Expanded text:
magis est admirandum, dies? dixi ego idem magis est admirandum, dies? dixi ego idem in senatu caedem te optimatium contulisse in ante diem v Kalendas Novembris, tum cum multi principes civitatis Roma non tam sui conservandi quam tuorum consiliorum reprimendorum causa profugerunt. num infitiari potes te illo ipso die meis praesidiis, mea diligentia circumclusum commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te esse dicebas? quid? cum te Praeneste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis, custodiis, vigiliis esse munitam? nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod non ego non modo audiam sed etiam videam planeque sentiam. recognosce mecum tandem noctem illam superiorem; iam intelleges multo me vigilare acrius ad salutem quam te ad perni
Abbreviated transcription (Latin):
esse fateatuo: Qͣmdiu quisquã erit qui te
defendere audeat uiues. & uiues ita ut nũc
uiuis. multis meis et firmis p̃lidiis oͥppllus.
ne cõmouere te contra rem.p. possis i multoꝵ
te eciam oculi et aures non senciencez sicut
adhuc fecexũt speculabũtux atq custodĩẽt¬
Et enim quid est. Catilina quod iam amplius
expectes. sineq nox tenebris ob¬
scurare
coeptꝰ ne farios. nec priua¬
ta domus
parietibꝰ continere uotes coniuracionis
potest. si in lustrantur si exumpũt omia mu¬
ta: iam istam mentem smichi crede. obliui ste
cedis. atq incendioꝵ tenebris undiq luce
sunt clariora nobis tua consilia omia que
iam mecũ licet petognostas. Meministi
fore in armis certo die qui dies futurrꝯ eẽt¬
in ãnte diem.uiii.kł. nouembris . G. manlĩ
audacie satellitẽ atq administru tue: Num
me fefellit Catilma non modo res tanta tama¬
trox tamq intredibilis ueꝵ id quod multo

Expanded text:
esse fateatur. quam diu quisquam erit qui te esse fateatur. quam diu quisquam erit qui te defendere audeat, vives, et vives ita ut nunc vivis, multis meis et firmis praesidiis obsessus ne commovere te contra rem publicam possis. multorum te etiam oculi et aures non sentientem, sicut adhuc fecerunt, speculabuntur atque custodientetenim quid est, Catilina, quod iam amplius exspectes, si neque nox tenebris obscurare coetus nefarios nec privata domus parietibus continere voces coniurationis tuae potest, si inlustrantur, si erumpunt omnia? muta iam istam mentem, mihi crede, obliviscere caedis atque incendiorum. teneris undique; luce sunt clariora nobis tua consilia omnia, quae iam mecum licet recognoscas. meministinfore in armis certo die, qui dies futurus esset ante diem vi Kal. Novembris, C. Gaium Manlium, audaciae satellitem atque administrum tuae? num me fefellit, Catilina, non modo res tanta tam atrox tamque incredibilis, verum, id quod multo
Abbreviated transcription (Latin):
te esse Catilina ꝯuenit. Uiuis & uiuis nõ
ad depon endã s ad confirmandam au¬
daciam. Cu
pio.p.c. me eẽ clementem
Cupio ĩ tantis rei.p. peritulis me nõ dis¬
solutum uidexi. s etiã meip̃um iuerciẽ neqͥtie¬
q condempno. Castra sũt in Italia contra
p. Re. in Etrurie fauabꝰ collocata. Grestit
in dies singulos hostium numerꝰ. Eoꝵ autez
castroꝵ imperatorem. ducemq hostium. intra
menia atq adeo in senatu uide̾mꝰ intestina
aliqũa cotidie ꝑniciem rei .p. molientem. Si
te iam Catilina comp̃hendi. si int̾fici uissero.
credo erit uerendũ michi. ne non potiꝰ hoe om¬
nes boni seriꝰ ame qͣm quisqũa crudelius fat¬
tum ẽẽ dicat Uerũ ego hoc qd̾ iam pridẽ fcm̃
ẽe o portuit certa de causa non dum adducor
ut faciam. Tum deniq int̾ficiam te cum ia
nemo tam imꝓbus.tam perditꝰ. tam tui simi¬
lis iueniri pot̾it. qui id non iure factum

Expanded text:
m esse, Catilina, convenit. vivis, et vivis non m esse, Catilina, convenit. vivis, et vivis non ad deponendam, sed ad confirmandam audaciam. pio P. C. me esse ciementem: cupio in tantis reipubl. periculis non dissolutum videri: sed iam me ipsum inertiae, nequitiaeque condemno. Castra sunt in Italia contra rempubl. in Etruriae faucibus collocata: crescit in dies scastrorum imperatorem ducemque hostium intra moenia atque adeo in senatu videtis intestinam aliquam cotidie perniciem rei publicae molientem. si te iam, Catilina, comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi ne non hoc potius omnes boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse dicat. verum ego hoc quod iam pridem factum esse oportuit certa de causa nondum adducor ut faciam. tum denique interficiere, cum iam nemo tam improbus, tam perditus, tam tui similis inveniri poterit qui id non iure factum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Catilinã uo orbem t̾re cede atq incẽduis
uastare cupientem nos consules perferemus.
lius ahala spurium aelium nouis rebꝯ studentẽ
manu sua occidit. fuit ista quondã in hac re.p. fuit
uirtꝰ ut uixi fortes acrioribꝰ supliciis cinem
ꝑniciosum tanqua acerbissimũ hostem coherce¬
tent. habeniꝯ enim senatꝰ consultum in te Ca¬
tilia uehemens et graue. nõ deest rei .p. con¬
silium. neq auctoritas huiꝯ ordinis. Nos nos
dico aperte consules desumꝰ. Decreuit quondã
senatꝰ uit .l. opinius consul uideret ne quid al ut
res.p. detrimẽti caperet. Nox nulla int̾cessit.
interfectꝰ est ppt̾ quasdam sedicionum suspitio¬
nes .G. gracchus clarissimo patre  maioribus.
occisq est cum liberis. M. fuliuꝰ consularis
nos uicesimũ iam diem patimur hebestere
aciem hoꝵ auctoritatis. habeniꝰ enim huiꝰ
modi senatꝰ consultum uerũ tamẽ inclisu
in tabulis tanquã ini uagina reconditunt
quo ex senatꝰ consulto confestim int̾fectu¬

Expanded text:
fecit: Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare cupientem nos consules perferemus? lius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu sua occidit. fuit, fuit ista quondam in hac re publica virtus ut viri fortes acrioribus suppliciis civem perniciosum quam acerbissimum hostem coercerent. habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave, non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis: nos, nos, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L. Lucius Opimius consul videret ne quid res ca detrimenti caperet: nox nulla intercessit: interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones C. Gaius Gracchus, clarissimo patre, avo, maioribus, occisus est cum liberis M. Marcus Fulvius consularis. nos vicesimum iam diem patimur hebescere aciem horum auctoritatis. habemus enim eius modi senatus consultum, verum inclusum in tabulis, tamquam in vagina reconditum, quo ex senatus consulto confestim te interfectu
Abbreviated transcription (Latin):
tire ab illis gladii etͣnr̃is. res erat p̾toribus
nota solis. ignorabat᷑ a ceteris. Tum int̾uẽtu
promłtim atq flacci pugna que erat comis¬
sa sedatur. litere quecũq erãt in eo comi¬
tatu integris signis pretoribꝰ traduntur
ip̃i comprehensi ad me cum iam dilucesceret
deducuntirr. atq horum omium scelorum im¬
probissimũ machinatorẽ Cimbrum gabimũ
statim ad me nichiltum suspacantẽ uocaui

Expanded text:
tur et ab illis gladii et a nostris. res praetoribus erat tur et ab illis gladii et a nostris. res praetoribus erat nota solis, ignorabatur a ceteris. tum interventu Pomptini atque Flacci pugna quae erat commissa sedatur. Litterae quaecumque erant in eo comitatu integris signis praetoribus traduntur; ipsi comprehensi ad me, cum iam dilucesceret, deducuntur. atque horum omnium scelerum improbissimum machinatorem, Cimbrum Gabinium, statim ad me nihil dum suspicantem vocavi;
Abbreviated transcription (Latin):
quodq ego semꝑ optabam ab diis iumor¬
talibꝰ/ tota xes non soluui ame sed eciam
a senatu et a uobis manifesto dep̃hende¬
retur. Itaq hesterno die .L. flaccũ & ga
ium prõptimum p̾tores fortillimos atq
rem om̃em exposui Qͥd fieri placeret
ostendi . Illi autẽ que om̃ia de re.p. pre¬
dara atq egregia sentirẽt sine retusa cio¬
ne ac sine ulla mora negotiũ suscepeeũt
& cum aduesperasceret occulte ad ponte
Muliuum ꝑuenerũt atq ibi in proximis
uillis ita biꝑtiti fuerũt. ut biberis int̾
eos et pons int̾esset. Eodem autẽ et ipsi
sine cuiꝯ ꝙͣ suspitione multos fartes ui¬
ros eduxerĩ̃t. et egi ex p̾fectirea reãtia
complures delectos adulescontes quoꝵ
oꝑa utor assidue in rei᷑ .p. presidio cũ gla¬
diis misexam Interim tercia fere uigilia
exacta cum iam pantem muluium magno
comitacu legati. Allobrogũ ingredi incipe¬
rent. unaq uolturtiꝰ: fit in eo impetꝰ educũ¬

Expanded text:
quodque ego semper optabam ab dis immorquodque ego semper optabam ab dis immortalibus, tota res non solum a me sed etiam a senatu et a vobis manifesto deprenderetur. itaque hesterno die L. Lucium Flaium Pomptinum praetores, fortissimos atque vocavi, rem exposui, quid fieri placeret ostendi. illi autem, qui omnia de re publica praeclara atque egregia sentirent, sine recusatione ac sine ulla mora negotium susceperunt et, cum advesperasceret, occulte ad pontem Mulvium pervenerunt atque ibi in proximis villis ita bipertito fuerunt ut Tiberis inter eos et pons interesset. eodem autem et ipsi sine cuiusquam suspicione multos fortis viros eduxerant, et ego ex praefectura Reatina compluris delectos adulescentis quorum opera utor adsidue in rei publicae praesidio cum gladiis miseram. interim tertia fere vigilia exacta, cum iam pontem Mulvium magno comitatu legati Allobroges ingredi inciperent unaque Volturcius, fit in eos impetus; ducun
Abbreviated transcription (Latin):
magis sit timẽda ꝙ uiuus exierit. sedtum
cum illum exterminari uolebam. aut reli¬
quam coniuratoꝵ manũ simul exituram
aut eos qui rẽmansissent infremos sine
illo. ac debiles fore putabam. Atq ego ut
uidi quos maxĩo furrore et scelere esse ĩfla¬
matos sacham. eos nobi scũ ẽẽ es rome remã¬
sisse. in eo om̃s dies noctesq consumpsi ut
quid agerẽt. quid molirent᷑. sentirẽ acui
ret oracio mea. xemita comp̃henderẽ. u t
tum demũ animis saluti ur̃e prouideretis.
cum oculis malefiçium ip̃m uideretis Itaq ut
comperi legatos. Allobrogũ. belli trã salpini
et tumulti gallici excitandi causa a.p. len¬
tulo esse solliçitatos eõsdemq in Galliam
ad suos ciues eodẽq itinere. cum littexis.
mandatisq ad Catiliuã esse mislos. comitẽq
his aduinctum esse uoltirrcium. Atq huic
esse ad Catilinã mandãtis literas. facultãte
mͥ oblatam putaui. ut qd erat difficillimũ.

Expanded text:
magis sit timenda, quod vivus exierit — , sed tum magis sit timenda, quod vivus exierit — , sed tum cum illum exterminari volebam, aut reliquam coniuratorum manum simul exituram aut eos qui restitissent infirmos sine illo ac debilis fore putabam. atque ego, ut vidi, quos maximo furore et scelere esse inflammatos sciebam, eos nobiscum esse et Romae remansisse, in eo omnis dies noctesque consumpsi ut quid agerent, quid molirentur sentirem ac viret oratio mea, rem ita comprehenderem ut tum demum animis saluti vestrae provideretis cum oculis maleficium ipsum videretis. itaque ut comperi legatos Allobrogum belli Transalpini et tumultus Gallici excitandi causa a P. Publio Lentulo esse sollicitatos, eosque in Galliam ad suos civis eodemque itinere cum litteris mandatisque ad Catilinam esse missos, comitemque eis adiunctum esse T. Titum Volturcium, atque huic esse ad Catilinam datas litteras, facultatem mihi oblatam putavi ut, quod erat difficillimum
Abbreviated transcription (Latin):
cum uoluptate seruamt᷑. Profecto qm̃ illum
qui hanc urbẽ condidit. Romulũ ad deos
inmortales beniuolencia famaq sustulimꝰ:
esse apud uos posterosq ur̃os in honor e
debet is qui candem hãt urbem conditã am
plificatamq seruauit. Nam toti urbi tem¬
plis. delubris. tectis om̃ibꝰ subiectos ꝓpe iam
ignes crecũdatosq restincximꝰ. Itemq gladios
in rem .p. destrictos retudimus. mucconesq.
eoꝵ aiugulis ur̃is reiecimus Que qm̃ in se-¬
natu in lustrata pate fc̃a. comperta sunt. ꝑ
me uobis iam exponam breuit Quirites
ut et quanta et quã mãifesta & qua raciõe
inuestigata et comprehensa sint uos qͥui ig
noratis ex actis scire possitis: Principio ut
Catilina paucis ante diebꝰ erupit ex urbe.
tum sceleris sui socios huiusce ne faxii belli
acerximos du ces rome reliquisset.semper
Namtum cum ex urbe Catilmã eiciebam. nõ
enim iam uereor huiꝯ uerbi inuidiam cũ illa

Expanded text:
cum voluptate conservamur: profecto, quoniam illum, cum voluptate conservamur: profecto, quoniam illum, qui hancurbem condidit, Romulum, ad Deos immortales benevolentia, famaquesustulimus: esse apud vos, posterosque verstros in honore debebir dies is, qui candem hanc urbem conditam amplificatamque servavit. nam toti urbi, templis, delubris, tectis ac moenibus subiectos prope iam ignis circumdatosque restinximus, idemque gladios in rem publicam destrictos rettudimus mucronesque eorum a iugulis vestris deiecimus. quae quoniam in senatu inlustrata, patefacta, comperta sunt per me, vobis iam exponam breviter ut et quanta et quam manifesta et qua ratione investigata et comprehensa sint vos qui et ignoratis et exspectatis scire possitis. principio, ut Catilina paucis ante diebus erupit ex urbe, cum sceleris sui socios huiusce nefarii belli acerrimos duces Romae reliquisset, sempernam tum cum ex urbe Catilinam eiciebam — non enim iam vereor huius verbi invidiam, cum illa
Abbreviated transcription (Latin):
solebant ab externo hoste atq longinqͦ sed
hic p̾sentes suo num̃e atq auxilio sua tem¬
pla atq uebis tecta defendent. Qs uos.
Qͥrites precari uenerani. atq implorar e
debetis. ut quam urbem pulchereimã floren¬
tissimã potencissimamq esse uoluerũt. hanc
om̃ibꝰ hostium copiis terra mariq suꝑatis
a perdicissimoꝵ ciuiũ nefario scelere defendãt
bona. fortunas. coniuges li berosq ur̃os¬
atq hoc domicilium darissimi imperii. for¬
tunatissimã pulchereimãq urbem. hodier¬
no die deoꝵ inmortalium sũmo erga uos¬
amore laboribꝰ. consiliis peritulis meis ͤ flã¬
ma atq ferro. ac p̾ene ex faucibꝰ fati ereptã
et uobis conseruatã ac restitutam uidetis :
Et si non minus u̾obis iocundi atq inlustees
sunt hi dies quibꝰ conseruamur quã illi qͥbꝰ¬
nascimur. quod salutis certaletitia est. nastẽ¬
di incerta conditio. et quod sine sensu nascim᷑.

Expanded text:
solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed hic praesentes suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt. quos vos, Quirites, precari, venerari, implorare debetis ut, quam urbem pulcherrimam florentissimam potentissimamque esse voluerunt, hanc omnibus hostium copiis terra marique superatis a perditissimorum civium nefario scelere defendantbona, fortunas, coniuges, liberosque vestrosatquehocdomicilium clarissimi impeni, fortunatissimam puicherrimamque urbem, hodierno die, Deorum immoralium summoerga vosamore. laboribus, confiliis, periculisque meis, ex flamma, atque ferro, acpene ex faucibus fati ereptam, et vobis conservatam, acrestitutam videtis. Et, sinon minus vobisiucundi, atque illustres sunt ii dies, quibus eonservamur, quam illi, quibusnascimur, quod salutis certa laetiria est, nascendi mcerta condicio: et quod sine seusu nascim ur,
Abbreviated transcription (Latin):
storum scelerũ maiores nr̃i esse uoluerũt.
atq hec om̃ia sic agentur Qͥxites ut res¬
maxima minimo motu. pericula sum̃a nullo
tumultu. bellum intestinum ac dome sticum
post hominum memoriam crudelissimum
et maximũ me uno togato duce et impera¬
tore sedet᷑. Quod ego sic administrabo. Qͥ¬
rites si ullo modo fieri poterit. ne improbꝰ
quidem quisquam in hac urbe poenam sui
sceleris sufferat. s si uis mani feste audacie
si impendens patrie periculũ me necelsa.¬
uio de hac anmi lenitate deduxerit. illud ꝓ¬
fecto ꝑficiam quod in tanto et tam insidioso
bello uix optandum uidetur. ut ne quis bonꝰ
intereat. paucoꝵq poena uos iam om̃s sal¬
ui esse possitis. Quequidez ego neq mea
prudencia neq humanis consiliis fretus
polliceor uobis alrites. sed multis & non
dubiis deoꝵ inmortalium significaciõibus
quibꝰ ego ducibꝰ in hancspem sentenciamq
sum ingressus. Qui iam non procul ut qͥndã

Expanded text:
storum scelerum maiores nostri esse voluerunt. storum scelerum maiores nostri esse voluerunt. atque haec omnia sic agentur ut maximae res minimo motu, pericula summa nullo tumultu, bellum intestinum ac domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac urbe poenam sui sceleris sufferat. sed si vis manifestae audaciae, si impendens patriae periculum me necessario de hac animi lenitate deduxerit, illud profecto perficiam quod in tanto et tam insidioso bello vix optandum videtur, ut neque bonus quisquam intereat paucorumque poena vos omnes salvi esse possitis. quae quidem ego neque mea prudentia neque humanis consiliis fretus polliceor vobis, Quirites, sed multis et non dubiis deorum immortalium significationibus, quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque sum ingressus; qui iam non procul, ut quondam
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ de rebus consteuendis maturandis
agendis.iam ad senatum deferemus quem¬
uocari uidetis. Nunc illos qui in urbe ue¬
manserũt atq adeo qui contra urebis sa¬
lutem om̃iumq irẽm in uebe a Catilina re.¬
licti sunt qͣm qͣm sunt hostes. tamẽ quia nati
sunt ciues. monitos eos etiam atq etiam uolo:
mea lenitas ad huc sicui solutior uisa est. hoc
expectauit ut id qd latebat erum peret
Quod ueliquum est iam non possum obliuisti.
meam hanc esse patriam. me horuni esse
consulem. Michi autẽ cum his uiuendum.
aut pro his esse moriendũ. Nullꝯ est porte
custos. nullꝯ insidiator uie. Siqui exire
uolunt consulere sibi possunt. Qui u̾o se in
urbe cõmouerit: cuiꝯ ego non modo factum
s ncoeptũullum conatũ ue contra patriam
reprehendero. sentiet in hac urbe ẽẽ consu¬
les uigilantes. esse egregios magistratus
elle fortem senatum. esse arma. esse carce¬
rem. quem uindicem nefarioꝵ ac manife¬

Expanded text:
autem de rebus constituendis, maturandis, autem de rebus constituendis, maturandis, agendis, iam ad Senatum vocari videtis. nunc illos qui in urbe remanserunt atque adeo qui contra urbis salutem omniumque vestrum in urbe a Catilina relicti sunt, quamquam sunt hostes, tamen, quia nati sunt cives, monitos etiam atque etiam volo. mea lenitas adhuc si cui solutior visa est, hoc exspectavit ut id quod latebat erumperet. quod reliquum est, iam non possum oblivisci meam hanc esse patriam, me horum esse consulem, mihi aut cum his vivendum aut pro his esse moriendum. nullus est portis custos, nullus insidiator viae: si qui exire volunt, conivere possum; qui vero se in urbe commoverit cuius ego non modo factum sed vel inceptum ullum conatumve contra patriam deprehendero, sentiet in hac urbe esse consules vigilantis, esse egregios magistratus, esse fortem senatum, esse arma, esse carcerem quem vindicem nefariorum ac manife
Abbreviated transcription (Latin):
cum egestate. bona racio cum perdita. Mens
sana cum amẽtia. bona deniq spes. cum om¬
nium reꝵ desꝑacione confligũt. In eiusmo¬
di certamine ac proelio. Nonne eciamsi
hominum studia deficiãt. dii ip̃i inmortals
cogant ab his p̾claxissimis uirtutibꝰ tot
et tanta uicia suꝑari. Que cum ita sint
Qxites uos queadmodum iamantea dixi
ur̃a tecta custodiis uigiliisq defendite. michi
ut uxbi sine ur̃o motu ac sine ullo tumultu
satis esset p̾sidu consultum atq prouisura
esti coloni om̃s municipes q ur̃i certiores
ame fã de hac nocturna extiresione Cati¬
linae facle urbes suas finesq defendent.
gladiatores quam sibi ille maximã maure
et certissimã fore putauit. qͣmqͣm meliore¬
animo sunt quam pars patricioꝵ. potestate
tam̃e nr̃a continebuntur. Quintꝰ metellꝰ
qũe ego hoc prospiciens in ageum gallicũ
pitenũq premisi. Aut opprimet honine
aut om̃s eiꝯ motus conatꝰ ꝙ ꝓhibebit. Reliqͥs

Expanded text:
cum egestate, bona ratio cum perdita, mens cum egestate, bona ratio cum perdita, mens sana cum amentia, bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit. in eius modi certamine ac proelio nonne, si hominum studia deficiant, di ipsi immortales cogant ab his praeclarissimis virtutibus tot et tanta vitia superari? quae cum ita sint, Quirites, vos, quem ad modum iam antea dixi, vestra tecta vigiliis custodiisque defendite; mihi ut urbi sine vestro metu ac sine ullo tumultu satis esset praesidi consultum atque provisum est. coloni omnes municipesque vestri certiores a me facti de hac nocturna excursione Catilinae facile urbis suas finisque defendent; gladiatores, quam sibi et certissimam fore putavit, quamquam animo meliore sunt, quam pars patriciorum potestate tamen in vestra continebuntur. Q. Metellus, quem ego prospiciens hoc, in agrum Gallicanum, Picenumque praemisi, aut opprimet hominem, aut omnes eius motus, conatusque prohibebit, reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
icipioꝵ cespondebũt Catilinae tumulis
siluestribꝰ. Neq ego ceteras copias. ornam̃ta
p̃sidia ur̃a. cum illiꝯ latronis inopia atq eg̃e¬
state conferre debeo. S si omissis his rebus¬
om̃ibꝰ quibꝰ nos suppeditamur . eget ille se¬
natu. equĩtibꝰ.R. populo. urbe. aerario uecti¬
galibꝰ cuncta Italia prouinciis om̃ibꝰ exter¬
dis naçionibꝰ.si his rebꝮ omissis causas ip̃as
que int̃ se confligunt contendere uelimus.
ex eo ip̃o qua ualde illi iaceãt intellegere pos¬
sumꝰ. Ex hac enim parte pudor pugnat.
illinc petulantia.hinc pudicitia. Illine stu¬
prum. hinc fides. Illint feaudacio. hinc pie¬
tas. Illinc scelus. hinc constancia. Illinc furor.
hinc honestas. illinc turpitudo. hinc conti¬
nencia. illinc libido. Deniq equitas. tempe¬
rancia fortitudo prudencia uixtutes om̃s.
certãt cum mni quitate luxuxia ignauia te¬
meritate. cum uiciis om̃ibꝰ. Posteẽo topie

Expanded text:
nicipiorum respondebunt Catilinae tumulis nicipiorum respondebunt Catilinae tumulis silvestribus. neque ego ceteras copias, ornamenta, praesidia vestra cum illius latronis inopia atque egestate conferre debeo. sed si, omissis his rebusibus nos suppeditamur, eget ille, senatu, equitibus Romanis, urbe, aerario, vectigalibus, cuncta Italia, provinciis omnibus, exteris nationibus, si his rebus omissis causas ipsas quae inter se confligunt contendere velimus, ex eo ipso quam valde illi iaceant intellegere possumus. ex hac enim parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam siccas uibrare & spargere uene¬
na didicerunt. Qui nisi exeũt nisi pere¬
unt. etiam si Catilina perierit. scitote i he
re p. semmarium Catilinaꝵ futuꝵ. Uerũ
tamẽ Quid sibi istimiseri uolunt: num
suas secum muliertulas sunt in castra
ducturi. Quẽ admodum autẽ illis carere
poterũt his p̃sertim iam noctibꝰ quo autẽ
pacto illi appeninnum. atq illas preunas
ac niues ꝑferẽt. nisi idcreco se facilius hi¬
ememi toleraturos putãt. quod nudi in cõ¬
uiuiis saltare didicerũt: O bellum ma¬
gno oꝑe ꝑtimestendum. cum hane sit ha¬
biturꝰ Catilina scortoꝵ cohortem p̾toria.
instruite Nũc Qxites contra has tam pre¬
claras Catilmae copias ur̃a p̾sidia urõsq
exertitꝰ. Et primum gladiatori illi confecto
et saucio consules imꝑatoresq ur̃os oppoĩte
Deinde contra illam naufragoꝵ ciectam ac
debilitatã manum: florem tociꝰ Italie ac ro¬
bur educite. Iam uo urbes coloniaꝵ ac mu¬

Expanded text:
sed etiam sicas vibrare et spargere venesed etiam sicas vibrare et spargere venena didicerunt. qui nisi exeunt, nisi pereunt, etiam si Catilina perierit, scitote hoc in re publica seminarium Catilinarum futurum. verum tamen quid sibi isti miseri volunt? num suas secum mulierculas sunt in castra ducturi? quem ad modum autem illis carere poterunt, his praesertim iam noctibus? quo autem pacto illi Appenninum atque illas pruinas ac nivis perferent? nisi idcirco se facilius hiemem toleraturos putant, quod nudi in conviviis saltare didicerunt. O bellum magno opere pertimescendum, cum hanc sit habiturus Catilina scortorum cohortem praetoriam! instruite nunc, Quirites, contra has tam praeclaras Catilinae copias vestra praesidia vestrosque exercitus. et primum gladiatori illi confecto et saucio consules imperatoresque vestros opponite; deinde contra illam naufragorum eiectam ac debilitatam manum florem totius Italiae ac robur educite. iam vero urbes coloniarum ac mu
Abbreviated transcription (Latin):
intellego. Qmobre si uiuere honeste
non pollũt. perire turpiter uelint. Aut
crs minore dolore perituros se cũ młtis
ꝙͣ si soli pereãt arbitrantur. Qntum
genꝯ est parricidaꝵ siccarioꝵ deniq om¬
nium facinorosoꝵ. quos ego a Catilma nõ
reuoco. Nam neq diuelli ab ẽo possunt. et
pereant sane in latrocinio. qͣm̃ sunt ita.
multi ut oos carter capere non possit.Po¬
stremum autem genus est non solũ nu¬
mero uerum etiam genere ip̃o ato uita
quo proprium Catilinae est. de eiꝯ de
lectu immo uero de complexu eiꝯat sinu:
quos pexo capillo nitidos. aut inberbes.
aut bene barbatos uidetis. manicatis &
tritis tunitis. uelis amictos non togis. qͦꝵ
om̃is industria uitae. & uigilandi labor
in antelucanis cenis expriͦmitur. In his
gregibꝮ om̃s aleatores. om̃s adulçexi.
om̃s impirri ipuditiq uersant᷑: Hi pu¬
exi tam lepidi ac delicati qui nõ solum
amare & amari. neq cantare & saltare

Expanded text:
intellego quam ob rem, si vivere honeste intellego quam ob rem, si vivere honeste non possunt, perire turpiter velint, aut cur minore dolore perituros se cum multis quam si soli pereant arbitrentur. Quintum genus est parricidarum, sicariorum, denique omnium facinerosorum. quos ego a Catilina non revoco; nam neque ab eo divelli possunt et pereant sane in latrocinio, quoniam sunt ita multi ut eos carcer capere non possit. postremum autem genus est non solum numero verum etiam genere ipso atque vita quod proprium Catilinae est, de eius lectu, immo vero de complexu eius ac sinu; quos pexo capillo, nitidos, aut imberbis aut bene barbatos videtis, manicatis et talaribus tunicis, velis amictos, non togis; quorum omnis industria vitae et vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur. in his gregibus omnes aleatores, omnes adulteri, omnes impuri impudicique versantur. hi pueri tam lepidi ac delicati non solum amare et amari neque saltare et cantare
Abbreviated transcription (Latin):
a grestes homines tenues atqz egentes
in eandem illam spem rapinaꝵ ueterum
impulerũt Quos ego Arites in eodẽ
genere predatoꝵ direptoꝵq pono. Sed
eos hoc moneo desinant furere et proscͥp¬
ciones et dictaturas cogitare. bantꝰ enĩ
illoꝵ tempoꝵ dolor mustus est ciuitati
ut iam ista non modo homines. s ne pecu¬
des quidem michi passurae esse uideãtux.¬
Quartum genꝯ est sane uarium et mixtũ
et turbulentum. qui iam pridem p̃munt᷑.
qui nunꝙͣ emergũt. qui partim in ex cia
partim malegerẽdo negocio partim etiam
sup̃tiꝰ inuetere aere alieuo uacillant. qui
uadimoniis iudiciis p̾seripcionibꝰ bonoꝵ
de fatigati ꝑmulti & ex irrbe . & exagris
se in illa castra conferre dicunt᷑. Hoste
ego non tam milites atres qͣui inficiato¬
res lentos esse arbitror. qui homines
primũ si stare non possũt coreuant.
sed ita ut non modo ciuitas. s ne uitini
quidem proximi senciant. Nam illud nõ

Expanded text:
agrestis homines tenuis atque egentis agrestis homines tenuis atque egentis in eandem illam spem rapinarum veterum impulerunt. quos ego utrosque in eodem genere praedatorum direptorumque pono, sed eos hoc moneo, desinant furere ac prosctiones et dictaturas cogitare. tantus enim illorum temporum dolor inustus est civitati ut iam ista non modo homines sed ne pecudes quidem mihi passurae esse videantur.quartum genus est sane varium et mixtum et turbulentum; qui iam pridem premuntur, qui numquam emergunt, qui partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et ex urbe et ex agris se in illa castra conferre dicuntur. hosce ego non tam milites acris quam infitiatores lentos esse arbitror. qui homines quam primum, si stare non possunt, conruant, sed ita ut non modo civitas sed ne vicini quidem proximi sentiant. nam illud non
Abbreviated transcription (Latin):
cherrime urbi contra tantam uini scele¬
xis p̃sentis auxilium esse latuxos. Quod
fiiam sint id quod cum sũmo furore cu¬
piũt adepti. nũ illi in cinere uebis. et ĩ san¬
guine aiuium. que mente conscelerata ac
nefaria concupierũt. se consules aut dic̃¬
tatores aut etiam reges sperãt futuros:¬
Nonuidẽt id se cupere. quod si adepti sint
fugitiuo alitui aut gladiatori concedi sit ne¬
cesse. Tercium genꝰ est aetate iã adfectum
s tamẽ exortitacione robustum. Qͦ ex ge¬
nere est ip̃e Manliũs: cui nũc Catilia suc¬
tedit. Sunt homines ex his coloniis quas
faesulas silla constituit. quas ego uniuer
se in speratis ac repentinis pscuniis sup̃¬
tuosius insolenciꝰq iactarũt. Hi dum ae¬
di ficant tanq̃m beatitudinẽ prediis. lecti¬
cis familiis magnis conuiuiis apparatis
delectantar In tantum a es alienum incide¬
uunt ut si salui esse uelint Sylla sit his ab
inferis excitandus. Qui etiam non nullos

Expanded text:
cherrimae urbi contra tantam vim scelecherrimae urbi contra tantam vim sceleris praesentis auxilium esse laturos. quod si iam sint id quod summo furore cupiunt adepti, num illi in cinere urbis et in sanguine civium, quae mente conscelerata ac nefaria concupiverunt, consules se aut dictatores aut etiam reges sperant futurosnon vident id se cupere quod, si adepti sint, fugitivo alicui aut gladiatori concedi sit necesse? Tertium genus est aetate iam adfectum, sed tamen exercitatione robustum; quo ex genere iste est Manlius cui nunc Catilina succedit. hi sunt homines ex eis coloniis quas Sulla constituit; quas ego universse in insperatis ac repentinis pecuniis sumptuosius insolentiusque iactarunt. hi dum aedificant tamquam beati, dum praediis lectis, familiis magnis, conviviis apparatis delectantur, in tantum aes alienum inciderunt ut, si salvi esse velint, Sulla sit eis ab inferis excitandus: qui etiam non nullos