comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciale esse ex sola ꝓpagatio¬
ne. ꝓpriũ est hominũ habe̾
sb̾stanciale esse ex ꝓpagati¬
one simul ⁊ ex ꝓcreatione.
creacione ⁊ inchoatione.
Existencia u̾o̾ alia płi̾b
cõis. alia autẽ oĩno incõ¬
municabilꝰ. nã ut de illis
taceam que nõ cõicant
nomẽ ꝑsone: cõmune est
diuine simul ⁊ angli̾ce et
hũane nature hr̃e rõnale

Expanded text:
e esse ex sola propagatione, proprium est hominum habere substantiale esse ex propagatione simul, et ex procreatione. creatione et inchoatione. Existentia vero alia pluribus communis, alia autem omnino incommunicabilis. Nam, ut de illis taceam quae non communicant nomen personae, et commune est divinae simul, et angelicae et humanae naturae habere rationale
Abbreviated transcription (Latin):
neat ad considerationem
originalis cause. Ad cõside¬
racionẽ uõ originał cause
ꝑtinet nõ solũ quer̾e et ĩ¬
uenire originẽ esse ubi ẽ
ỹmo eciã quer̾e ⁊ inuẽire
eam non esse ubi nõ est
sine creatione sine ĩchoa¬
tione. Qm̃ ꝓprium est
la autẽ diuina sb̃a ꝙ est
esse ⁊ ĩcõpositũ ⁊ nulli in¬
herenti subiectũ ⁊ idcirco
recte dicit᷑ hr̃e nõ tã sbale¬
ꝙͣ suꝑsb̾stanciale esse. Sciẽd̾
u̾o est ꝙ existencia designat
substãciale esse. sed aliqñ

Expanded text:
iderationem originalis causae. Ad considerationem vero originalis causae pertinet non solum quaerere et invenire originem esse ubi est, imo etiam quaerere et invenire eam non esse ubi non est.sine creatione, sine inchoatione, quoniam proprium est la autem divina substesse, et incompositum, et nulli inhaerenti subjectum. Et idcirco recte dicitur habere non tam substantam supersubstantiale esse. Sciendum vero est quod existentia designat substantiale esse, sed aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ipso & ꝑ ipsum attemptaue¬
rit. in cassum iri non potest.
quod rex nabugodonosor nõ
inutilia & suꝑ uacua ꝑdani¬
elis officium quesiuit. s que ad
declinandi ꝑicłi cautelam sci¬
rioportuit. Dabitur aũ et
nob̃ quod petimus. si iuxta
illius exemplum cum fide et
ex multa considatione infir

Expanded text:
ipso, et per ipsum attentaveipso, et per ipsum attentaverit incassum iri non potest: quod rex Nabuchodonosor non inutilia et supervacua per Danielis officium quaesivit, sed quae ad declinandi periculi cautelam sciri oportuit. Dabitur autem et nobis quod petimus, si juxta illius exemplum cum fide et ex multa consideratione infir
Abbreviated transcription (Latin):
queso iam apud se tacita ꝑdiffiden¬
tiam loquitur. nͥ hoc quod rex na¬
bugodonosor palam ꝓfitetur:
Quia om̃s sapientes regni mei ne¬
queunt solutionem edicere mͥ. S
cum ueritas dicat amen dieo
uobis quicquid orantes petitis.
credite qr accipietis & fiet uobis
sigͥ mens credit qͦd audit sise ad
orationem conu̾tit. si ꝑueram et
intimã deuotionem se posse opti¬
nere non diffidit. qͦd ꝑ inuestiga¬
tionem ñ potuit. quid aliud q̃so
ꝑ spei fiduciam fideiq constanti¬
am. apud semet ipsam asserit. nͥ
idem ipsum quod rex add anielẽ
tu autem potes inquit: Et cau¬
sam quoq ad iungit. Qͥa sp̃s¬
deoꝵ scõꝵ inte ẽ sc̃imus qr in
scͥptitris scĩs homines scĩ dicti
sunt dii & pot̾ eadem ratione
& hoc de angłis dici. Quis gͦ ẽ
gemitib ĩ e narrabilibꝰ. Ipse est
qui suggerit nob̃ quid oremꝰ.
ipse qui docet quomͦ orare de¬
bemus. Sine isto sp̃u de uotio
nr̃a uera ẽẽ non pot̃. quod cũ

Expanded text:
quaeso, jam apud se tacita per diffidenquaeso, jam apud se tacita per diffidentiam loquitur nisi hoc quod rex Nabuchodonosor palam profitetur? Quia omnes sapientes regni mei nequeunt solutionem edicere mihi. Sed cum Veritas dicat: Amen dico vobis, quidquid orantes petitis, credite quia accipietis, et fiet vobis . Si igitur mens credit quod audit, si se ad orationem convertit, si per veram et intimam devotionem se posse obtinere non diffidit quod per investigationem non potuit, quid aliud, quaeso, per spei fiduciam, fideique constantiam apud semetipsum asserit nisi idem idipsum quod rex ad Danielem: Tu autem potes, inquit? Et causam quoque adjungit: Quia spte est. Scimus quia in Scripturis sanctis homines sancti dicti sunt dii, et potest eadem ratione et hoc de angelis dici. Quis ergo egemitibus inenarrabilibus. Ipse est qui suggerit nobis quid oremus. Ipse qui docet quomodo orare debeamus. Sine isto Spiritu devotio nostra vera esse non potest, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quod dan-¬
el balthasar hoc ẽ capillꝰ
capitis uocat᷑. uͥ ad subtilem et
sublumũ absolutionẽ inuitatur.
Inhumanis &e enĩ m̃bͥs quid capi¬
te sublimins. quid capillo subti¬
lins  Recce gͦ capillus capitis dr.
a quo subtilitas sublimis intelligẽ¬
tie exrgitur. Et uera m̃tis deuo¬
tio ab effectu recte in fallor ca
sq dubio ad omnẽ subtilitatẽ
aciitur. ꝑ effectum itaq ipsa est
capillus capitis. ipsa subtilitas
m̃tis. Audiamus ad huc quid
ad ħ subuingat. Quia om̃s sa¬
pientes regni mei nequeut̃
solutionem edic̾e michi. Qui
sunt queso sapientes illius int̾i¬
oris regni nͥ acerrima acumina
& ꝑ acuti sensus cordis humani:
Attende gͦ que sit uirtus deuo¬
tionis. quam rec̾te dicatur capil¬
lus capitis. si ꝑipsam mens potest
qͦd ꝑ omnes regni sui sapientes ñ
pot̾. Cum gͥmens quod supͣ suã
in telligentiam multiformit̃ q̃rit.
querendo insistit. in sistendo defi¬
cit. deficiendo difficit. qͥd aliud

Expanded text:
otandum sane quod Daniel Balthassar, hoc est capillus capitis vocatur, ubi ad subtilem et sublimium absolutionem invitatur. In humanis etenim membris quid capite sublimius, quid capillo subtilius? Recte ergo capillus capitis dicitur, a quo subtilitas sublimis intelligentiae exigitur. Et vera mentis devotio ab effectu recte, ni fallor, caipsam absque dubio ad omnem subtilitatem acuitur. Per effectum itaque ipsa est capillus capitis, ipsa subtilitas mentis. Audiamus adhuc quid ad haec subjungat: Quia omnes sapientes regni mei nequeunt solutionem edicere mihi. Qui sunt, quaeso, sapientes illius interioris regni nisi acerrima acumina, et peracuti sensus cordis humani? Attende ergo quae sit virtus devotionis, quam recte dicatur capillus capitis, si per ipsam mens potest quod per omnes regni sui sapientes non potest. Cum igitur mens quod supra suam intelligentiam multiformiter quaerit, quaerendo insistit, insistendo deficit, deficiendo diffidit, quid aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
dine folioꝵ facũdiam sermo¬
nis. in nimi etate fructuum
multitudinẽ eruditionis. ĩ
esca uniu̾soꝵ doctͥnam edifica¬
tionis. insublectione bestiarũ
rigorem seueritatis. incoha¬
bitatione uolucrum ꝓuidẽ¬
tiam circunspectiõis. Quisgͦ
nͥ in sanus intanto mutabili¬
tatis ancipiti sibi securitatẽ
ꝓmittit. si uere aliqñ talis fuit.
qui pꝰea succisus cecidit: Uere
ut scriptura dicit. beatus
hõ qui semꝑ est pauidus. Nes¬
cit eni quid futura pariat di¬

Expanded text:
dine foliorum facundiam sermodine foliorum facundiam sermonis; in nimietate fructuum, multitudinem eruditionis; in esca universorum, doctrinam aedificationis; in subjectione bestiarum, rigorem severitatis; in cohabitatione volucrum, providentiam circumspectionis. Quis ergo, nisi insanus, in tanto mutabilitatis ancipiti sibi securitatem promittit, si vere aliquando talis fuit, qui postea succisus cecidit? Vere, ut Scriptura dicit: Beatus homo qui semper est pavidus. Nescit enim quid futura pariat di
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc de hac arbore di-¬
cat. & quid quisq timere debe¬
at discat & ingemiscat. Uidebã
inuisione capitis mei suꝑstra¬
tum meum. &e ecce uigil ce sõs
decelo descendit & clamauit for¬
titer o ait sic. Succidite arbo¬
rem & p̃cidite ramos eiꝰ excutite
folia eius. & disꝑgite frnctũ
eiꝰ fugiant bestie que subter
eam sunt. & uolucres de ramis
eius. Ue filiis ade. ueconditiõi
humane. Qͥs queso qnͣtũcũq
ꝓfecerit qͣntumcũq ascend̾it
de reliquo pot̾it securus eẽ. si
tantus uir tamq ꝑfectus & qͣ
subunius hore momento potu¬
it de tanta sublimitate caderes
Recolamus gͦ qualis suꝑiꝰ ex mi¬
stiea arbore desobitur. qui hic
p̃cidi iubetur. & tunc melius
agnoscimus inqualicũq uͥtu¬
tis fastigio costitutis moꝵ rin¬
na quã iuste timetur. In mag¬
nitudine arboris miramur
modum fortitudinis. ineiꝰ alti¬
tudine ꝓfunditatẽ subtilitatiͤ.
in aspectꝰ dilatatione magni¬
tudinem actoritatis. inpulcͥtu¬

Expanded text:
adhuc de hac arbore dicat, et quid quisque timere debeat discat et ingemiscat: Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit, et clamavit fortiter, et ait sic: Succidite arborem et praecidite ramos ejus; excutite folia ejus et dispergite fructum ejus. Fugiant bestiae quae subtmis ejus . Vae filiis Adae, vae conditioni humanae. Quid, quaeso, quantumcunque profecerit, quantumcunque ascenderit de reliquo poterit securus esse si tantus vir tamque perfectus et quasi sub unius horae momento potuit de tanta sublimitate cadere? Recolamus ergo qualis superius ex mystica arbore describitur qui hic praecidi jubetur, et tunc melius agnoscimus in qualicunque virtutis fastigio constitutis morum ruina quam juste timetur. In magnitudine arboris miramur modum fortitudinis; in altitudine ejus profunditatem subtilitatis; in aspectus dilatatione, magnitudinem auctoritatis. In pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
cia aliqua nec diffẽncia
Od̾ ea que de ingenita
pimus crede̾ debeamꝰ. ꝙͣuiᷤ
ꝙͣ uera sint interĩ ꝑ ĩtel¬
ligenciã cape neq̃ amꝰ.¬

Expanded text:
ifferentia Quod ea quae de ingenita pimus, credere debeamus, quamvis quam vera sint interim per intelligentiam capere nequeam
Abbreviated transcription (Latin):
tis ut arbitror quomͦ qm u̾e d̾s no¬
biscũ ẽ: nͥ foite putes dĩ u̾bũ. dĩ fili¬
ũ aliud eẽ qͣm dm̃. s audi docen¬
tem. In pͥncipio inquit erat u̾bũ
Ecce item magnũ. ecce mirabile
signũ: ⁊ qd̾ ti̾e eẽ possit magne
⁊ ãmirande rei signũ: Magnum
sane signũ. ⁊ mirabile sacramͣtũ.
filiũ dĩ fieri filiũ hominis dñm
maiestatis: participẽ sĩ nr̃e infir¬
mitatis. Qͥs gͦ difficlat. immo qͥs
m̾ito ñ p̾sumat. homine̾ ꝑ dm¬

Expanded text:
arbitror, quomodo quam vere Deus nobiscum est, nisi forte putes Dei Verbum, Dei Filium aliud esse quam Deum. Sed audi docentem: In principio, inquit, erat Verbum, Ecce item magnum, ecce mirabile signum, et quod vere esse possit magnae et admirandae rei signum. Magnum sane signum, et mirabile sacramentum, Filium Dei fieri Filium hominis, Dominum majestatis participem fieri nostrae infirmitatis. Quis ergo diffidat, imo quis merito n
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscũ ut dictũ ẽ ẽ credet᷑. nisi
quomͦ om̃s xp̃iani fatent᷑. ex con¬
uinctione sue nat᷑e ⁊ nr̃e. inunita¬
temumꝰ eiusdẽꝙ ꝑsone: Recte ergo
emanuel. recte nobiscũ d̾s dĩz qui
iuu̾itate nr̃e nature uerꝰ ds com¬
ꝓbatur. audi ⁊ euͣngłistam quo-¬
mͦ concurrit in eandem sentenci

Expanded text:
nobiscum, ut dictum est, esse credetur, nisi quomodo omnes Christiani fatentur ex conjunctione suae naturae et nostrae in unitatem unius ejusdemque personae? Recte ergo Emmanuel; recte nobiscum Deus dicitur, qui in unitate nostrae naturae verus Deus comprobatur. Audi et evangelistam quomodo concurrit in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia in xp̃o implet᷑ oͦ e̾manuel uo¬
cat᷑s quero nuncupatiue. ansub¬
stantiue: S quis nuncupatiue eũ
emanuel dicit. qͥn potiꝰ iħm scd̾m
qd̾ angłs docuit᷑. Nongͥ nuncu¬
patiue. s sub stantiue ħ d̾r: ema-¬
nuel autem int̾pretat᷑ nob̾cũd̾is.

Expanded text:
ia in Christo impletur. Ergo Emmanuel vocatur. Sed, quaero, nuncupative an substantive? Sed quis nuncupative eum Emmanuel dicit, quin potius Jesum secundum quod angelus docuit? Non igitur nuncupative, sed substantive hoc dicitur. Emmanuel autem
Abbreviated transcription (Latin):
familiare contub̾niũ. Namecce pꝰt
passionẽ ⁊ resurrectõnẽ xp̃i. nemo eͤ¬
dit᷑ descend̾e ad inferos ex huis qui
sunt ad uitã p̾destinati. ecce ad qͣ¬
lemlib̾ationẽ sꝑandã. ecce ad qͣlem
timorem tollendũ. datũ ẽ ilłd̃ qd̾lo¬
quim᷑ signũ. O qnͣto satiꝰ. õ qnto sa

Expanded text:
familiare contubernium. Nam, ecce post familiare contubernium. Nam, ecce post passionem et resurrectionem Christi, nemo creditur descendere ad inferos ex his qui sunt ad vitam praedestinati. Ecce ad qualem liberationem sperandam; ecce ad qualem timorem tollendum datum est illud quod loquimur signum. O
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. cur nͣ multomagis homo
ꝑdm̃ fiat filiꝰ dĩ ꝑadoptionem:
Ecce quomͦ dignatio illa diuine hti¬
miliationis data sit in signũ fut᷑e
nr̃e exaltacionis s illud quoq non
negligent̾ p̾tereundũ. qd̃ emanuel
tione natitr: ũm ̃ cohabitacione ꝑ¬
egͥnationis nr̃e. S cur queso d̾s ho¬
minem ꝓsecutꝰ ẽ usq in exiliũ. nͥ ut
eũ post se reuocaret ad regnum:
hñs gͦ c̾tissimum repatͥandi signũ
familiare ilłd̃. in hac nr̃a ꝑegͥnati¬
one diuine cohabitõnis contub̃n-¬
ũ. serte quotquot. xͥ tẽpora p̾cesse¬
runt. post mortẽ ad inferni claustͣ
descend̾unt. Ec̃ce exiliũ. post exiliũ
captiuitas: post captinitatẽ. Quis ẽ
inquit homo qui uiuet. ⁊ ñ inde¬
bit mortẽ. eruet animã suã de ma-
numferi: Ad tollendum itaq timo¬
rem tante captiuitatis. ad remouẽ¬
dum metũ future dampnationis.
datus ẽ nobis nr̃ emanuel in sig¬
nũ exibens nobis ut dictum est

Expanded text:
tatem, cur non multo magis homo per Deum fiat Filius Dei per adoptionem? Ecce quomodo dignatio illa divinae humiliationis data sit in signum futurae nostrae exaltationis. Sed illud quoque non negligenter praetereundum, quod Emmanuel ione peregrinationis nostrae. Sed cur, quaeso, Deus hominem prosecutus est usque in exsilium, nisi ut eum post se revocaret ad regnum? Habemus ergo certissimum repatriandi signum, familiare illud in hac nostra peregrinatione divinae cohabitationis contubernium. Certe quoquot Christi tempora praecesserunt, post mortem ad inferni claustra descenderunt. Ecce exsilium post exsilium, captivitas post captivitatem: Quis est, inquit, homo qui vivet, et non videbit mortem: eruet animam suam de manu inferi? Ad tollendum itaque timorem tantae captivitatis, ad removendum metum futurae damnationis datus est nobis noster Emmanuel in signum, exhibens nobis, ut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis diabolice. qͣm lib̾ationẽ
de manu regis syrie. ⁊ filiĩ romelie
hoc ẽ sacram̃tũ qd̾ demones latere
oportebat: hoc ẽ mist̾ium qd̃ ꝑfidos
iud̾os scire ñ expediebat. Caͫ xiiii
De signo recuꝑande felicitatis

Expanded text:
aptivitatis diabolicae, quam in liberationem de manu regis Syriae et filii Romeliae! Hoc est sacramentum quod daemones latere oportebat; hoc est mysterium quod perfidos Judaeos scire non expediebat. CAPUT XIV. De signo recuperandae felicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ñr sub̾ ałr d̾s ẽ: ⁊ sub̃alit̾ nobiscͣẽ.
Si autẽ sub̾alit̾ nob̾cũ ẽ: conseqͣn¬
dei dicturi sunt. łqͥd dr̃e potue-¬
runt: Numqͥd ꝓbare potuerũt
ex testimonio alicuiꝰ scͥpture pu-¬
erũ sim̃. łemanuel dictũ mincu¬
patiue łex ꝓfessione alicꝰ secte:
dictũ emanuel substantiuee Aut
que erit rõ nominis. ut ꝓ illo pu¬
ero dicat᷑ eẽ ds̃ cum eis: Quomͦgͦ
cum eis: p̾sentia maiestatis sue:
an participatione gr̃e : S quid
magnũ ẽ eẽ cũ hominib. quomͦ
ẽ cum demonib: essentialit̾ nã¬
q ubiq ẽr ieiꝰ p̾sentiam nicħ effug̾e

Expanded text:
aliter nobiscum est. Si autem substantialiter nobiscum est, consequendaei dicturi sunt, vel quid dicere poterunt? Nunquid probare poterunt ex testimonio alicujus scripturae puerum suum vel Emmanuel dictum nuncupative, vel ex professione alicujus sectae dictum Emmanuel substantive? Aut quae eit ratio nominis, ut pro illo puero dicatur esse Deus cum eis? Quomodo ergo cum eis? Praesentia majestatis suae, an participatione gratiae? Sed quid magnum est esse cum hominibus, quomodo est cum daemonibus? Essentialiter namque ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fictis quasi ala asinistͥs. Inhis
duab alis uolant. ⁊ se ꝓximiᷤ
com̃dantes opinionẽq suam
dilatant. Excusatio aũ ⁊ dis¬
simulatio ẽ de soł malis. s il¬
la de manifestis quasi ala
una adextͥs. ista de occultis
quasi ala alia asinistͥs.SSic̃
insuꝑiorib duobꝰ ut dictũ
ẽuolant. sic inistis poft̾ioribꝰ
corpꝰ suũ uelant. Nam absq
dubio simulatores ⁊ ypocͥte
solent hinc iñ sub excusatio¬
nis ⁊ dissimulationis obdue¬
tione. post̾iora sua ⁊ in ho¬
nestiora uelare.

Expanded text:
fictis, quasi ala a sinistris. In his fictis, quasi ala a sinistris. In his duabus alis volant, et se proximis commendantes, opinionemque suam dilatant. Excusatio autem et dissimulatio est de solis malis, sed illa de manifestis quasi ala una a dextris. Ista de occultis, quasi ala alia a sinistris. Sicut in superioribus duobus, ut dictum est, volant, sic in istis posterioribus corpus suum velant. Nam absque dubio simulatores et hypocritae solent hinc inde sub excusationis et dissimulationis obductione posteriora sua et inhonestiora velare.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dissimulatio ẽ de occultis.
s simulatio de occultis boĩs
dissimulatio uͦ de occultis
malis. Eꝯtͣ autẽ ostentacio.
⁊ excusatio solet eẽ demani¬
festis. s illa de manifestis
bonis. ista demanifestis ma¬
lis. Nam in his bonis que
manifesta ft̃ ⁊ negari ñ pos¬
sunt loc̃ ht̃ ostentatio. sic̃
tin soł manifestis malis
querit᷑ ex eusatio. Sinistra
nr̃a quam dextͣ in mediũ
rariꝰ ꝓfertur. ⁊ eo ip̃o rariꝰ
uidet᷑. Recte igitur ꝑ sinis¬
tram occulciora. ⁊ recte ꝑ
dext̾am in telligimus ma¬
nifestiora. Uident᷑ itaq
ale simulationis ⁊ dissimu¬
lationis ꝑtinẽ ad sinistrã
quẽadmod̾ ⁊ ale ostñtatois
⁊ ex cusationis ad dexteram.
Habes gͦ in ostentatione ⁊
simulatione par alarum
pͥmum. habes ⁊ eq̃ in excu¬
satione ⁊ dissimu latione
par alaꝵ sccdm. Nam ostñ¬
tatio ⁊ simulatio ÷ de solis
bonis. s illa de ueris ⁊ mani¬
festis qͣsi ala adextͥs. ista de

Expanded text:
et dissimulatio est de occultis. et dissimulatio est de occultis. Sed simulatio de occultis bonis, dissimulatio vero de occultis malis. Econtra autem ostentatio et excusatio solent esse de manifestis, sed illa de manifestis bonis, ista de manifestis malis. Nam in his bonis quae manifesta sunt, et negari non possunt, locum habet ostentatio, sicut et in solis manifestis malis quaeritur excusatio. Sinistra nostra quam dextera in medium rarius profertur, et eo ipso rarius videtur. Recte igitur per sinistram occultiora, et recte per dexteram intelligimus manifestiora. Videntur itaque alae simulationis et dissimulationis pertinere ad sinistram, quemadmodum et alae ostentationis et excusationis ad dexteram. Habes ergo in ostentatione et simulatione par alarum primum. Habes et aeque in excusatione et dissimulatione par alarum secundum. Nam ostentatio et simulatio est de solis bonis. Sed illa de veris et manifestis, quasi ala a dextris. Ista de
Abbreviated transcription (Latin):
glam dure distͥctionis obseruan¬
tias pene ultra humane possi¬
bilitatis mensuram extendui.
Uirtutis 4. studia ex̾cere. ⁊ uir¬
tutum merita uł pͦmia ñ cu¬
rare nec querere. quid aliud
ẽ quã se ꝑ inane in alta suspen¬
dere: Q quid aluid ẽ multa
capita hr̃e. quam nicħ simpli¬
citer agere: Nã sic̃ inalis oc¬
cupationẽ. ⁊ ex̾citationẽ. sic
in capite in telligimꝰ in tenci¬
onem. Nam capud totũ corpꝰ
regit. ⁊ in tentioni omnis no
sadtiforme in oꝑe.
alas soleat fraudulentia
quid sentiam. una dicat᷑ si¬
mulationis. alia dissimula¬
tionis. t̾cia ostentacionis.
qͣrta excusationis. Solent
namq simulatͥces m̃tes ⁊ẏ
pocͥsi de seruientes. solent
inquam ñ solum iaccitare
q̃ hñt. uer̃. etiam simula¬
re se hr̃e bona que omnino
ñ hñt. Solent econtrario ma¬
ni festa mala callide excu¬
sare. occulta autem mala
ac si omnino non hañt astu¬
te dissimulare. Simulatio

Expanded text:
gloriam durae districtionis observangloriam durae districtionis observantias pene ultra humanae possibilitatis mensuram extendunt? Virtutis enim studia exercere, et virtutum merita, vel praemia non curare, nec quaerere, quid aliud est quam se per inane in alta suspendere? Et quid aliud est multa capita habere, quam nihil simpliciter agere? Nam, sicut in alis occupationem et exercitationem, sic in capite intelligimus intentionem. Nam caput totum corpus regit, et intentioni omnis nosmultiforme in operealas soleat fraudulentia quid sentiam: Una dicatur simulationis, alia dissimulationis, tertia ostentationis, quarta excusationis. Solent namque simulatrices mentes et hypocrisi deservientes; solent, inquam, non solum jactitare quae habent, verum etiam simulare se habere bona, quae omnino non habent. Solent econtrario manifesta mala callide excusare, occulta autem mala ac si omnino non habeant astute dissimulare. Simulatio
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulentia. quã astuta
malitia. ad omnẽ fraudem
tã ꝓna quam ꝓmpta: Rec¬
te ypocͥtaꝵ frandulentia
in pardo figurat᷑. qui ꝑ to¬
tum corpꝰ maculis quibꝰdã
resꝑgit᷑. Nam ypocͥte quidẽ
sisum ẽ qͦd diligunt. Et qͦd
intꝰ uiuit in affeccione. neces¬
se ẽ qñq erũpat. & apareat
in oꝑe. Agunt itaq qͥ eiꝰ mͦi
ft̃. bona in manifesto.⁊ ma¬
la in occulto. Qui gͥ ad dis¬
solutiois oꝑa furtiue erũ¬
punt uł quotienscũq ex¬
cusabilit̾ id posst̃. qͥd aliũd
quã actionis sue corpꝰ qͥbꝰ¬
dam macuł resꝑgunt:
bestia hȩc q̃ t̾cio loco descͥbit᷑.
potestas data ẽ ei. Attende
quã recte alas hr̃e dicant᷑.
qui in hac bestia designãt᷑.
Certe c̃ uolucͤs uolant. se¬
ipsas supͣsemet ipsas leuañ.
Certe cum uolare uolunt. se ip¬
sas ꝑĩane suspendunt. Nonne
eiꝰmodi m̃tes se ipsas supͣ semet¬
ipsas attollunt. & ꝑinane suspen¬
dunt. cum ꝓpt̾ ambitionẽ ⁊ ĩ anẽ

Expanded text:
fraudulentia, quam astuta fraudulentia, quam astuta malitia, ad omnem fraudem tam prona quam prompta? Recte hypocritarum fraudulentia in pardo figuratur qui per totum corpus maculis quibusdam respergitur. Nam hypocritae quidem erversum est quod diligunt, et quod intus vivit in affectione, necesse est quandoque erumpat et appareat in opere. Agunt itaque qui ejusmodi sunt, bona in manifesto, et mala in occulto. Qui igitur ad dissolutionis opera furtive erumpunt, vel quotiescunque excusabiliter id possunt, quid aliud quam actionis suae corpus quibusdam maculis respergunt? bestia haec, quae tertio loco describitur. potestas data est ei . Attende quam recte alas habere dicantur, quae in hac bestia designantur. Certe eum volucres volant, seipsas supra semetipsas levant. Certe cum volare volunt seipsas per inane suspendunt. Nonne ejusmodi mentes seipsas supra semetipsas attollunt, et per inane suspendunt, cum propter ambitionem et inanem
Abbreviated transcription (Latin):
iqua. non pot̃ latere. S
cum incipiunt agnosci. in¬
cipiunt parit̾ ꝯtempn l.¬
⁊ odio haberi. S inuida
mens atq suꝑba. qͣnto pu¬
tas dolore urit᷑. qnͣto luo¬
re torquet᷑. cũ alios iideat
dedie indiem ad meliora
ꝓfic̾e̾. se ip̃m cotidie ĩ om¬
niũ opinione decrescẽ.⁊ ma
gis mag̃q uilesce: Unde
fit sepe ut se ad callida ar¬
gum̃ta ꝯu̾tat. dũ sũmo
cũ studio ⁊ sollicitudine
queritat. quomͦ uł suam
głam dilatare. uł alioꝵ
obnubilare qͦat. Incipit
itaq ex tc̃scĩtatẽ simulare.
& ꝑypocͥsim paulatim se
ad omnẽ fraudulentiã tra¬
dere. Sic pardꝰ urso succedit
dum mens lubrica de uitio
inuitiũ de fluit. ⁊ ꝑ inui¬
dentie malũ infraudulen
fraudulentiã ex cͤscit. qñ
ex multa iam malitia m̃ti
accidit. ut libent̾ oĩo deciꝑe
uelitcum possit. ⁊ pꝰ multũ
ꝑ multã iã astuciã suppe¬
tit. ut deciꝑe facile possit.
cũ uelit. Qͥd enĩ aliud ẽ¬

Expanded text:
inquam, non potest latere. Sed inquam, non potest latere. Sed cum incipiunt agnosci, incipiunt pariter contemni et odio haberi. Sed invida mens atque superba, quanto putas dolore uritur, quanto livore torquetur, cum alios videat de die in diem ad meliora proficere, seipsum quotidie in omni opinione decrescere, et magis magisque vilescere? Unde fit saepe ut se ad callida argumenta convertat, dum summo cum studio et sollicitudine quaeritat, quomodo vel suam gloriam dilatare, vel aliorum obnubilare queat. Incipit itaque extunc sanctitatem simulare, et per hypocrisim paulatim se ad omnem fraudulentiam tradere. Sic pardus urso succedit, dum mens lubrica de vitio in vitium defluit, et per invidentiae malum in fraudulentfraudulentiam exerescit, quando ex multa jam malitia menti accidit, ut libenter omnino decipere velit cum possit, et post multum per multam jam astutiam suppetit, ut decipere facile possit, cum velit. Quid enim aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
instigare. Quam sit maliti¬
osum. quãue ꝑnitiosum de¬
tractionib deseruire. ⁊ in
hoc unũquẽq uitio suo sa¬
tisface̾. ex illa potes salomo¬
nis sententia adu̾tere.Si mor¬
deat serpens insilentio. ne
eo minus ht̃ qͥ occulte de¬
trahit. Nonne huic senten¬
tie ocinit quod ꝑsalmista
de eiꝰmͦi dic̃: Sepulcrum pa¬
tens ẽ gutt᷑ eoꝵ linguis suis
dolose agebant ueneñ aspid̃
sublabiis eoꝵ. Omalũ execͣ¬
bilettam loquenti quã au¬
dienti exitiale. Surge in qͥt
comede carnes plurunas.
Et quid aluid ursꝰ. quid ali¬
ud hȩc ferina belua nouit.
quam uł suas plantassu¬
gere. uł alienas carnes
lac̾are: Qͥdinquã in uiden¬
tie monstr̃ aliud officii ge¬
rit. quam uł suas moles¬
tias plang̾e. uł aliena in¬
firma carpere: S utinã
solas carnes lacerarent.
utinam uł ossibꝰ parcereq̃.
N unc aut̃ omnia lam¬
ant. omnia lac̾ant. unde
fit ut tand̾ aliqñ omnibꝰ
odiosi fiant. Qui enĩ loqͥt᷑

Expanded text:
instigare. Quod sit malitiinstigare. Quod sit malitiosum, quamve perniciosum detractionibus deservire, et in hoc unumquemque vitio suo satisfacere, ex illa potes Salomonis sententia advertere: Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit . Nonne huic sententiae concinit, quod Psalmista de ejusmodi dicit: Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . O malum exsecrabile et tam loquenti, quam audienti exitiale: Surge, inquit, comede carnes plurimas. Et quid aliud ursus, quid aliud haec ferina bellua novit, quam vel suas plantas sugere, vel alienas carnes lacerare? Quid, inquam, invidentiae monstrum aliud officii gerit, quam vel suas molestias plangere, vel aliena infirma carpere? Sed utinam solas carnes lacerarent, utinam vel ossibus parcerent! Nunc autem omnia laniant, omnia lacerant, unde fit ut tandem aliquando omnibus odiosi fiant. Qui enim loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
facile uid̾e quã recte
ueniat huic bestie qͦd loto
nouissimo ponit᷑. dum dicit᷑.
Surge comede carnes plurima.
Qd ÷ n carneᷤ comed̾e. nͥ aliena ĩfirma
dente maledico lacerare: Q alienã uitã
libent̃ rodt̃. qui derogatiõibꝰ
studiose deseruiunt. qui ꝓxi¬
moꝵ in firmitates delectabi¬
lit̾ carpt̃. qͥd aliud quam car¬
nes comedunt: Eiusmͦi car¬
niũ corrosores ꝓpħ̃a iam ꝑ exꝑi¬
entiã nouerat. qñ dicebat. Aꝑ¬
piant suꝑme nocentes. ut edañ
carnes meas. S quod dr surge.
comede. quid qͦso erit p̾ceptio.
anꝑmissio. sugestio. an instiga¬
tio: S si abonis angłis dictũ
putamus ꝯsequent̾ ⁊ in eoꝵ
uerb̾ solam ꝑmissionẽ factã
intelligamus. Cale ẽ illudqͦd
ad iudã dr. Qd̃ facis. faocitius.
Si aut̃ ꝯstat amał angłis dic¬
tum fuisse. possumus in eiꝰmͦi
u̾b̃ tam suggestionẽ. quam
instigationẽ intellige̾. So¬
lent enĩ semꝑmali sp̃s mali¬
gnis mentib maligna sug¬
g̾ere ⁊ ad omnem malitiam

Expanded text:
facile videre quam recte conveniat huic bestiae, quod loco novissimo ponitur dum dicitur: Surge, comede carnes plurimas. Quid est enim carnes comedere, nisi aliena infirma dente maledico lacerare? Qui enim alienam vitam libenter rodunt, qui derogationibus studiose deserviunt, qui proximorum infirmitates delectabiliter carpunt, quid aliud quam carnes comedunt? Ejusmodi carnium corrosores, Propheta jam per experientiam noverat, quando dicebat: Appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas . Sed quod dicitur: Surge, comede, quid, quaeso, erit praeceptio an permissio, suggestio an instigatio? Sed si a bonis angelis dictum putamus, consequenter et in eorum verbis solam permissionem factam intelligamus. Tale est illud quod ad Judam dicitur: Quod facis, fac citius . Si autem constat a malis angelis dictum fuisse, possumus in ejusmodi verbis tam suggestionem, quam instigationem intelligere. Solent enim semper mali spiritus malignis mentibus maligna suggerere, et ad omnem malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
pudore. ita ut uideant᷑ esse
sine fronte. eo quod fronsme¬
cundi. ⁊ qͣrti in mał. Primi et
t̾cii agunt bona ñ bñ. nã
pͥmi in discrete. t̾cii simula¬
te. ⁊ eo ipso diu̾si int̾ se. In
malis se ex̾cent tam scd̃i. qmͣ
qrͣti. s illi latent̾. isti tã patent̃.
quam inpudent̾. ⁊ iccͥco ipsi
int̾ se ipsos diu̾si. Primi st̃
qui ãbulant ĩ magnis ⁊ mi¬
rabilib suꝑ se. Scdi sunt qͥ
sedent in insidiis.c̃. d.a.o.ii.
sua facunt ut uideant᷑ ab
hominib. Quarti uͦ qui
nec dm̃ timent nec hoĩes
uerent᷑. In pͥmis itaq est
religio in discreta. in scdis
p̾uaricatio occulta. int̾ciis
religio ficta. in qͣrtis pre¬
uaricatio manifesta. Hii
bilit̾ ⁊ bestialit̾ uiuunt.
si tñ statꝰ ⁊ ñ pociꝰ casꝰ dicen

Expanded text:
pudore, ita ut videantur esse pudore, ita ut videantur esse sine fronte, eo quod frons mecundi et quarti in malis. Primi et tertii agunt bona, non bene: nam primi indiscrete, tertii simulate, et eo ipso diversi inter se. In malis se exercent tam secundi quam quarti. Sed illi latenter, isti tam patenter quam impudenter, et idcirco ipsi inter seipsos diversi. Primi, sunt qui ambulant in magnis et mirabilibus sub se . Secundi sunt, qui sedent in insidiis cum divitibus sua faciunt ut videantur ab hominibus . Quarti vero, qui nec Deum timent nec homines verentur . In primis itaque est religio indiscreta, in secundis praevaricatio occulta, in tertiis religio ficta, in quartis praevaricatio manifesta. Hi biliter et bestialiter vivunt si tamen status, et non potius casus dicen
Abbreviated transcription (Latin):
inuendi modꝰ sit quadri¬
tbreuit̃ dicam qͥd sen¬
tiã omĩs bestialit̾ uiuẽ¬
di modꝰ uid̾r mͥ esse quadriꝑ¬
titꝰ. Alii uident᷑ bona ex̾cere.
s sine mͦ atq mensura. ⁊ absq
omĩ discͤtione. Et quãuis in ei
fortassis sit bona intentio.
hoc in eis bestiale ẽ quod ui¬
uunt sñ mͦ. ⁊ ferunt᷑ p̾cipites
sine rationis uidicio. ⁊ absq
ꝯsilio. & quãuis forte zelum
rectitudinis habeant. s scd̾m
scĩam ñ hñt. Alii aũ mala ex̾¬
cent. s timide quid̃. & ideo
occulte. ⁊ iccͥco scd̾m uocẽ psal¬
miste in habitabunt ⁊ abs¬
condent. eo quod argui ti¬
meant. uł dep̾hendi eru¬
bescant. Alii itẽ bona exer¬
cent in oꝑe. s ꝑ ipocrisim
quid̃. ⁊ sine omi bona inten¬
tione. ut pote amantes pͥ¬
mos recubitꝰ in cenis ⁊ pri¬
mas cathedras ĩsynago¬
gis ⁊ salutationes ĩforo. et
uocari ab hoĩb rabi. Alii
it̃ mala ex̾cent passim. palã
⁊ lib̾e. ⁊ absq ullo timore et

Expanded text:
ivendi modus sit quadriUt breviter dicam quid sentiam, omnis bestialiter vivendi modus videtur mihi esse quadripartitus. Alii videntur bona exercere, sed sine modo atque mensura et absque omni discretione. Et quamvis in eis fortassis sit bona intentio, hoc in eis bestiale est, quod vivunt sine modo, et feruntur praecipites, sine rationis judicio et absque consilio. Et quamvis forte zelum rectitudinis habeant, sed secundum scientiam non habent. Alii autem mala exercent, sed timide quidem, et ideo occulte; et idcirco, secundum vocem Psalmistae inhabitabunt, et abscondent , eo quod argui timeant, vel deprehendi erubescant. Alii item bona exercent in opere, sed per hypocrisim quidem, et sine omni bona intentione, utpote amantes primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus Rabbi. Alii item mala exercent passim, palam, et libere, et absque ullo timore, et
Abbreviated transcription (Latin):
fami suspicione pͥus habita
loquendi fiducia uł actoritaᷤᷤ
amittitur. fr̃uctus disꝑgit᷑.
qñ eius doctrina contemp¬
nitur. que quãius ꝑsensum
seu consilium utilis forte ui
plum facile conculcatur. fru¬
ctus disꝑgitur q̃n in portu¬
na uariarum concupiscen¬
tiarum incursione studium
meditationis dissipatur. &
subtilitas in uestigandi in¬
telligendiq facilitas cogita¬
tionum euaginatione confũ¬
ditur. Ecce quam facile. ecce qͦ
ordine mens abalto deicitur.
que meritis exigentibus a gr̃a
diuina deseritur. que malig¬
nis exanctorib ex diuna per-¬
missione exponitur. Recte gͦ
de hac arbore dr. excutite folia
contempni. & insemet ipsã

Expanded text:
fami suspicione prius habita, fami suspicione prius habita, loquendi fiducia vel auctoritas amittitur. Fructus dispergitur, quando ejus doctrina contemnitur, quae quamvis per sensum, seu consilium utilis forte viditae exemplum facile conculcatur. Fructus dispergitur quando importuna variarum concupiscentiarum incursione studium meditationis dissipatur, et subtilitas investigandi, intelligendique facilitas cogitationum evagatione confunditur. Ecce quam facile, ecce quo ordine mens ab alto dejicitur quae meritis exigentibus a gratia divina deseritur, quae malignis exactoribus ex divina permissione exponitur. Recte ergo de hac arbore dicitur: Excutite folia contemni, et in semetipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uccissa arbore etiam rami
precidunt᷑. quia uirtute
animi deficiente bona oꝑa pau-¬
latim subtrahunt᷑ arbor succi¬
ditur. & ramꝰ p̾ciditur. q̃n uirtuᷤ
in occulto. & uirtutis opus defi-¬
cit in aꝑto. Prius gͥ subtrahitur
uirtus animi. pꝰmodum cẽ tollit᷑
facultas & occasio bene agendi.
& succiso robore arboris. ramisq
p̾cisis: folia exeneiuintur. fructꝰ¬
q disꝑgitur. q deficiente uͥtu¬
tum ꝓposito. uirtutumq exer-¬
citio: pͥus grã bene loquendi
tollitur. tandem ⁊̃ gr̃a recte in¬
telligendi subtrahitur. Rec¬
te quidem post quam defic̃
studium bone oꝑationis: sub¬
trahitur facundia sermonis.
quia scandalizare magis quã
edificare atidientes pot om̃is
castigatio uł exortacio de pͣua¬
ti p̾̃dicatoris cum ei loquenti
qui is tacite respondeat cur
gͦ hec ipse non facis. Peccatori
autem dix̃ ds̃. quare tu enar¬
ras iusticias meas & assumis
testamentũ meum ꝑ os tuũ:
folioꝵ gr̃a ex cutitur. qñ exĩ¬

Expanded text:
uccisa arbore etiam rami praeciduntur; quia, virtute animi deficiente, bona opera paulatim subtrahuntur. Arbor succiditur et ramus praeciditur, quando virtus in occulto, et virtutis opus deficit in aperto. Prius igitur subtrahitur virtus animi, postmodum etiam tollitur facultas, et occasio bene agendi, et succiso robore arboris ramisque praecisis, folia excutiuntur, fructusque dispergitur; quia, deficiente virtutum proposito virtutumque exercitio, prius gratia bene loquendi tollitur, tandem etiam gratia recte intelligendi subtrahitur. Recte quidem postquam deficit studium bonae operationis, subtrahitur facundia sermonis, quia scandalizare magis quam aedificare audientes potest omnis castigatio vel exhortatio depravati praedicatoris, cum ei loquenti quivis tacite respondeat: Cur ergo haec ipse non facis? Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas et assumis testamentum meum per os tuum? Foliorum gratia excutitur, quando ex in
Abbreviated transcription (Latin):
sum crescit. ut inet̾num mo¬
ueri ñ possit. Qui confidunt
inquit in dño sicut mons syõ
ñcommnouebit᷑ inet̾nũ quiha¬
bitat in ierłm. hic ẽ mons quẽ
oportet uniu̾sam t̾re suꝑficiem
implere. ita nt nichil audeat
homo de fria industͥa. nichil
omnino nͥ de dm̃ uirtute pre¬
sum̃e. Puto quia ñ potest abscõ¬
di ciuitas supͣ hunc montemsita.
Si mͥcredis eclificabis tͥ in hoc
monte structurã illam que edi¬
ficat᷑ ut ciuitas cuiꝰ participa¬
tio erus in idip̃m. ut sit firma¬
m̃tum int̾ra in suminis mon¬
tium. In hoc sane eminentid
metropolim.i sedẽ inꝑĩ hĩe
debet regnũ caritatis.⁊ regnieiꝰ
ñerit fimis. Regnũ siquidem
caritatis ni fallor ẽ ilłd̾ regnũ
qd̃ scd̃m danielis sentenciam

Expanded text:
sum crescit, ut in aeternum mosum crescit, ut in aeternum moveri non possit: Qui confidit, inquit, in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum qui habitat in Hierusalem . Hic est mons quem oportet universam terrae superficiem implere, ita ut nihil audeat homo de sua industria, nihil omnino nisi de Domini virtute praesumere. Puto, quia non potest abscondi civitas supra hunc montem sita. Si mihi credis, aedificabis tibi in hoc monte structuram illam, quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum, ut sit firmamentum in terra in summis montium. In hoc sane eminenti metropolim, et sedem imperii habere debet regnum charitatis, et regni ejus non erit finis. Regnum siquidem charitatis, ni fallor, est illud regnum secundum Danielis sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum de tua uirtute confidis.
ibi te in altũ erigis. ⁊ qͣͣ ad ĩstar
montis intumescis. ubite sum¬
mitt̾e. ⁊ uelud uallem face̾ de¬
buisses. Bonumẽ gͦ dice̾ huic
monti. tollere ⁊ mutere in ma¬
ri. Propt̾ eiꝰmodi montes con¬
turbatur t̾ra. ⁊ tͣnfferent᷑ mon¬
tes in cor maris. Ccotͣ si de dñꝓ
tectione diffidis. ibi ꝓculdubio
satis praue atq ꝑu̾se uallem
efficis. uͥ collem. ĩmomontẽ. &
montem excelsum ualde hab̾e
debueras. Ut gͥ sint praua indi¬
recta. ⁊ asꝑa inuias planas. eius¬
moͣi om̃is uallis implebit᷑. ⁊ omĩs
mons ⁊ collis humiliabit᷑ ⁊ tunc
temꝑis eleuabitur mons domꝰ
dñi suꝑ u̾ticem montiũ. Oqͣnta
mentis altitudo. o qͣnͣta fortitu¬
do. uł firmitas in sola dñi pieta¬
te confidere. ⁊ ĩ eiꝰmi conficlentia
fixum man̾e. hic ẽ ille mons qͥ pꝰ
statue deiectionẽ. ꝓprieq con¬
fidentie extenuationẽ. uł ext̃¬
minationẽ ex modico in inmͣ¬

Expanded text:
ltum de tua virtute confidis, ltum de tua virtute confidis, ibi te in altum erigis, et quasi ad instar montis intumescis, ubi te submittere, et velut vallem facere debuisses. Bonum est ergo dicere huic monti tollere, et mittere in mari. Propter ejusmodi montes conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Econtra si de Domini protectione diffidis, ibi procul dubio satis prave atque perverse vallem efficis, ubi collem, imo montem, et montem excelsum valde habere debueras. Ut igitur sint prava in directa, et aspera in vias planas, ejusmodi omnis vallis implebitur, omnis mons et collis humiliabitur, et tunc temporis elevabitur mons domus Domini supra verticem montium. O quanta mentis altitudo! o quanta fortitudo vel firmitas in sola Domini pietate confidere, et in ejusmodi confidentia fixum manere! Hic est ille mons qui post statuae dejectionem propriaeque confidentiae extenuationem vel exterminationem ex modico in immen
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝓprie altitudine detumesce.
⁊ adu̾e humiliationis imagͣdatĩ
descendẽ. ⁊ tandem aliq̃n se ip̃m
uelud nichilum ⁊ mane reputa¬
re. uelud uile lutũ despiciendo
calcare: ⁊ quasi fauillam ⁊ cine¬
rem omni hora aspic̾e. si illd̾ et̾ne
stabilitatis regnũ cupit inseip̃o
consurg̾e. Concunt in hanc senten¬
ciam cui ñ erat Similis suꝑ t̾rã.
Comꝑatꝰ sum luto. ⁊ assimilatꝰ sũ
fauille ⁊ ciñi. Uultis autẽ adhuc
aꝑtiꝰ audire. qmͣ omnino ab oĩ
confidentia sui deiectꝰ fuit. ille
qui int̾ om̃s orientales magnꝰ
apparut : Desꝑani inquit. neqͣ¬
qͣm ultra iam uiuam. desꝑasse
se dicit s dubitas forte de quo.
de dũo. an deseip̃o. Audigͦ qͥd
alibi dicat.⁊ agnosce qͣm fortit̾
in dñi confidentia fixiis mane¬
bat. Etiam si occid̾it me in ipso
sꝑabo. Sꝑabat itaꝙ s de dño. de¬
sꝑabat nichilominꝰ. s de se ip̃o.
O qͣnta ꝑu̾sitas de se ip̃o p̾sum̃e.
⁊ de dñi pietate desꝑare. Si mł¬

Expanded text:
ne detumescere, et ad verae humiliationis ima gradatim descendere, et tandem aliquando seipsum velut nihilum et inane reputare: velut vile lutum despiciendo calcare, et quasi favillam et cinerem omni hora aspicere, si illud aeternae stabilitatis regnum cupit in seipso consurgere. Concinit in hanc sententiam cui non erat similis super terram: Comparatus sum luto, et assimilatus sum favillae et cineri . Vultis autem adhuc apertius audire quam omnino ab omni confidentia sui dejectus fuit ille qui inter omnes orientales magnus apparuit? Desperavi, inquit, nequaquam ultra jam vivam . Desperasse se dicit, sed dubitas forte de quo, de Domino an de seipso? Audi ergo quid alibi dicat, et agnosce quam fortiter in Domini confidentia fixus manebat: Etiamsi occiderit me, in ipso sperabo . Sperabat itaque, sed de Domino. Desperabat nihilominus, sed de seipso. O quanta perversitas de seipso praesumere, et de Domini pietate desperare! Si mu
Abbreviated transcription (Latin):
numquid saltem aliquid par¬
uumꝰ Immo ue magnũ. ⁊ ual¬
⁊ ut figurate loquar. pene plusꝙͣ.
aur̾um cum ueracit̾ sit uile lutuͣ.
Ut quid suꝑbis t̾ra ⁊ cuns: Si exal¬
tatus fu̾s ut aquila. ⁊ siint̾ sid̾a¬

Expanded text:
nunquid saltem aliquid parnunquid saltem aliquid parvum? Imo vere magnum, et valet, ut figurate loquar, pene plusquam aureum, cum veraciter sit vile lutum, utquid superbis terra et cinis? Si exaltatus fueris ut aquila
Abbreviated transcription (Latin):
unago illa que ꝑuisionem
cernit᷑. uaria ꝑmutacione sẽ¬
ꝑ indet̾iora ducit᷑ ⁊ que in
summo a p̃ciosissima mate¬
ria incipit. ꝑ multiplicia de¬
tͥmenta decurrens. tandem
inulissimam matĩam desi¬
nit. Qd̃ enim inchoat᷑ ex au-¬
ro. ad ultimũ consuminat᷑
unumquemq oportere. puto
iuxta ꝓpositam ostense uisioĩs
formulam apd̾ semet ipsrim
ã ꝓpria estimatione decrescere.
⁊asui ꝯfidñtia mag̾ magisq de¬
fic̾e. p̾sumptionẽq temꝑare.
si regnũ celoꝵ intꝰ apud semet¬
ip̃m optat edificari. ⁊ iłld̾ utiq
regnum qd̃ numqm possit
finiri. Omis homo naturalit̾
se ip̃mamat ce aꝓpbat. ⁊ sane
inqͣntum diligit. intãtũ &
magni pendit. Semꝑ autem
ex magnitudine dilectionis.
pendet m̃sura estimationis.¬
⁊ quia modꝰ dilectionis ẽ sine
mͦ. sine m̃sura ẽ estimatioĩs
sue magnitudo. Oqm rarũ
ut homo inueniri possut. qui
contͣ apłi sentenciã nͣ se putet
aliquid ẽẽ cum nichil sit. S

Expanded text:
ago illa, quae per visionem cernitur, varia permutatione semper in deteriora ducitur, et quae in somno a pretiosissima materia incipit, per multiplicia detrimenta decurrens, tandem in vilissimam materiam desinit. Quod enim inchoatur ex auro, ad ultimum consummatur unumquemque oportere puto, juxta propositam ostensae visionis formam, apud semetipsum a propria aestimatione decrescere, et a sui confidentia magis magisque deficere, praesumptionemque temperare, si regnum coelorum intus apud semetipsum optat aedificari, et illud utique regnum, quod nunquam possit finiri. Omnis homo naturaliter seipsum amat, et approbat, et sane in quantum diligit, in tantum et magni pendit. Semper autem ex magnitudine dilectionis, pendet mensura aestimationis, quia modus dilectionis est sine modo, sine mensura est aestimationis suae magnitudo. O quam rarum ut homo inveniri possit, qui contra Apostoli sententiam non se putet aliquid esse, cum nihil sit! Sed
Abbreviated transcription (Latin):
te pari uoto cõsimili rõne
t̾ciã ꝑsonã requir̾e.
Otand̾ sane ꝙ ĩ di¬
uinis illis ꝑsonis ꝑfectio
rit coherenciã t̾cie. nã in
geminis ꝑsonis sicut ali¬
as iam diximus ut utͣq
ab altã mi̾to sit sũme dile¬
cta: oportet ut utraq sit
sũme ꝑfca. Sicut itaq u¬
trobiq sapĩa una potẽcia
una sic sane oportebit ut
utrobiqz sit beniuolencia
una ⁊ sũma. Est autem

Expanded text:
te pari voto, consimili ratione tertiam personam requirere. Notandum sane quod in divinis illis personis perfectio rit cohaerentiam tertiae. Nam in geminis personis, sicut alias jam diximus, ut utraque ab altera merito sit summe dilecta, oportet ut utraque sit summe perfecta. Sicut itaque utrobique sapientia una, potentia una, sic sane oportebit ut utrobique sit benevolentia una, et summa. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolencia extat. necesse
est uoto pari rõne cõsimili
p̃cipui gaudii sui cõsortẽ
utraq requirat. nã ubi se
duo mutuo diligẽtes sũ¬
mo desiderio amplectũt᷑ et
in alt̾utro amore sũme de¬
lectant᷑ sũmũ gaudiũ istiͦ
est in intimo amore illiuͤ
et ecõu̾so p̃cipuũ gaudiũ
illius est ĩ amore istius. Exͣ¬
diu iste ab alio solus dili¬
gitur: p̃cipue dulcedĩs su¬
e delicias solus posside̾ ui¬
det. Similit̾ ⁊ alius ꝙͣdiu
condilectũ nõ h̃t p̃cipui
gaudii cõmunione caret.
ut autẽ ut̾q possit istiꝰ mo¬
di delicias cõicare oportet
eos condilectũ hr̃e. Ubi i¬
taq mutuo diligentes tã¬
te ut diximus beniuolẽtie
sũt ut quitqͥd ꝑfcĩonis ẽ: cõ¬
mune esse uelĩt. Oportet
ut dictũ ẽ utrũq pari uo¬
to equa rõne cõdilectũ re¬
quire̾. et iuxta potestatis
sue plenitudinẽ ꝓ uoto pos¬
si dere.

Expanded text:
benevolentia exstat, necesse est voto pari, ratione consimili, praecipui gaudii consortem utraque requirat. Nam, ubi se duo mutuo diligentes summo desiderio amplectuntur, et in alterutro amore summe delectantur, summum gaudium illius est in intimo amore illius. Et e converso, praecipuum gaudium illius est in amore istius, quandiu iste ab alio solus diligitur, praecipue dulcedinis suae delicias solus possidere videtur, similiter et alius quandiu condilectum non habet, praecipui gaudii communione caret. Ut autem uterque possit istiusmodi delicias communicare, oportet eos condilectum habere. Ubi itaque mutuo diligentes tantae, ut diximus, benevolentiae sunt, ut quidquid perfectionis est, commune esse velint, oportet, ut dictum est, utrumque pari voto, aequa ratione condilectum requirere, et juxta potestatis suae plenitudinem pro voto possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmͦ gͦ reges illis p̾sidebant.
qui siue insiria. siue in samari¬
a. idolatͥe seriuebant. Nec hoc
quidem dico. tales uidelicet re¬
ges hoc loco ꝑ regem sirie ⁊ filiũ
romelie mistice designatos sed
ipõs in hĩs u̾bis ꝓpͥe ⁊ historice
expressos. De relinquet᷑ inquit
t̾ra a facie duoꝵ regũ suoꝵ Ni
chil sane hic łr. qd̾ re in aliũ
sensum compelle iudeat᷑. Non
dr̃ a facie duoꝵ regũ istoꝵ sed
ã facie duoꝵ regũ suoꝵ ne te re¬
latio cogat ad suꝑiora respicerez
⁊ p̾dictos reges intellig̾e. Hondi¬
cit de hiis regib ĩt̾ra sua ĩt̾ficient᷑
nͣdicit captiuabunt᷑. ñ dic̃ in hiis
om̃ib aliquid fĩ in manu regisas¬
sirioꝵ. sicut in seqͣnͣtib legis. quia
auferet᷑ fortitudo damasci ⁊ spo¬
lia samarie coram rege assirioꝵ.
snichil hoꝵ. nec tale aliqͥd dicit. qd̃

Expanded text:
i ergo reges illis praesidebant, qui sive in Syria, sive in Samaria idololatriae serviebant. Nec hoc quidem dico, tales videlicet reges hoc loco per regem Syriae, et Filium Romeliae mystice designatos, sed ipsos in his verbis proprie et historice expressos: Derelinquetur, inquit, terra a facie duorum regum suorum . Nihil sane hic dicitur quod te in alium sensum compellere videatur. Non dicitur a facie duorum regum istorum, sed a facie duorum regum suorum, ne te relatio cogat ad superiora respicere et praedictos reges intelligere. Non dicit de his regibus, in terra sua interficientur, non dicit captivabuntur, non dicit in his omnibus aliquid fieri in manu regis Assyriorum, sicut in sequentibus legis, quia auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. Nihil horum nec tale aliquid dic
Abbreviated transcription (Latin):
b intelligi ñ possit. S ita sane de¬
p̃hendit᷑ scͥptura de qͥbꝰdã regib
nalib regib possit aptari. ut ĩ
uno eodemq sit. ⁊ unͣ infidelitas in¬
fatuet᷑. ⁊ fidelitas illuminet᷑. Ham
ip̃a quidem litt̾e ambiguitas u̾i¬
tatem obuoluit. Edu̾so autẽ sa¬
cͣmenti ꝓfunditas. ppħie auctori¬
tas. sentencie grauitas. sid̾i tͣmite
adu̾itatẽ conducit. ⁊ itͣre cõpellit.
Quis enĩ ñ uideat. ꝓ mift̾n digni¬
tate. eoꝵ que dicta sunt illa que
addunt᷑. magnũ aliqͥd continere.
⁊ ad illa q̃ p̾missa sunt deb̃e respõ¬
mꝰ regib scͥptura denuntiet: ⁊ ui
tur t̾ra a facie duoꝵ regũ suoꝵ.
Certe in libro iudicũ. loqͣnͣte iepte
ad seon regem amorreoꝵ posses¬
sio demonis t̾ra illa dĩ in qua
uelut ds̃ colebatur. Nonne inqͥt
ea que possidet chamos ds̃ tuus
tibiuure debent᷑: Que autẽ dñs d̾s
nr̃ uictor obtinuit. in nr̃ãm cedẽt
possessionẽ. Quare gͦ spͣc erroris

Expanded text:
sane deprehenditur Scriptura de quibusdam regibus nalibus regibus possit aptari, ut in uno eodemque sit et unde infidelitas infatuetur, et fidelitas illuminetur. Nam ipsa quidem litterae ambiguitas veritatem obvolvit. E diverso autem sacramenti profunditas, prophetiae auctoritas, sententiae gravitas fidei tramite ad veritatem conducit, et intrare compellit. Quis enim non videat pro mysterii dignitate eorum quae dicta sunt, illa quae adduntur magnum aliquid continere, et ad illa quae promissa sunt debere responus regibus Scriptura denuntiet, et vietur terra a facie duorum regum suorum . Certe in libro Judicum loquente Jephte ad Seon regem Amorrhaeorum, possessio daemonis terra illa dicitur, in qua velut deus colebatur: Nonne, inquit, ea quae possidet Chamos deus tuus, tibi jure debentur? Quae autem Dominus Deus noster victor obtinuit, in nostram cedent possessionem . Quare ergo spiritus erroris