comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fueris: nunqͣm uidicabis tͥ ꝯtumeliam
fieri. De inmico dices. non nocuit michi:
s animum nocendi habuit. Et cũ illũ ĩ potes¬
tate tua uideris: uindictam putab̾ uidicare
petas. neminẽ suffodias. palam egred̾e. Non
geras ꝯfuctum: nͥ indix̾ĩs. Nam fraudes ⁊ doli:
in becillem faciũt. Eris magnanimus. si ꝑicu¬
la ũ appetas. ut temerariꝰ. nec formides: ut ti¬
midiis. Nam timidũ ñ fac̃ animũ: nͥ rep̃her¬
⁊ in artum desidia tua ꝯstringe. Considera
tecũ qͣntũ nata poscat: ñ qͣntũ cupiditas expet¬
tat. Si ꝯtinens fu̾s. usꝙ eo ꝑuenies. ut te ipso¬

Expanded text:
fueris, nunquam judicabis tibi contumeliam fieri. De inimico dices: Non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vindicare petas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehenet in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Si continens fueris, eo usque
Abbreviated transcription (Latin):
post ea aut̃ fructũ pacatissi mũ ex̃citatis ꝑ eã
reddet ĩsticia. Sic̃ gͦ fructꝰ ñ inuenit᷑ iuarbore
inqua pãpmꝰ aut fios pͥus ñ apparuerite sic in
senectute honorem legitimum consequi non
poterit: qͥ ĩ ad olescẽtia discipline aliciuꝰ ex̃cita¬
tionib ñ laborauĩt. Disciplina gͥ absꝙ obedi¬
na ex̃citatione indiget. Et enim sui normam
studii a xp̃o dño scepit. qͥ obediens patri usꝙ
ad mortẽ crucis ignominiã libẽt̃ stinit.

Expanded text:
postea autem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, sic et in senectute honorem legitimum consequi non poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina na exercitatione indiget, quae sui normam studii a Christo Domino sumpsit, qui obediens Patri usque ad mortem, crucis ignominiam libenter sustinuit .
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ diligend̾ imꝑat. ut illa dilectio animũ illum
ex inimico efficiat. Q soꝑ gͦ duies cupidus si uult
et̃nas hab̾e diuitias distribuẽdo egens ꝑdat int̾m
ñ mansuras. Si it. ꝙ diligit ñ uendid̾it. nemo emĩe
potit. ꝙ cupit. auari nãc iẽ inuidicio a rectissimo

Expanded text:
 Dominus imperat, ut illa dilectio amicum illum ex inimico efficiat. quisque ergo dines cupidus si uult aeternas habere diuitias, distribuendo egenis perdat interim non mansuras. si enim quod diligit non uendit, nemo emere poterit quod cupit. auari namque ideo in iudicio a rectissimo
Abbreviated transcription (Latin):
na. Pudicicia namꝙ: corporis: aliena ñ appetere
omnẽ in mundiciã deuitare ante horam ꝯgͣam
ñ gustare uelle. Risũ ñ extitare. ũba uana ⁊
falsa ñ loqui habitũ ꝑ omĩa ordinatũ ꝓpsitoq
ꝯuenientẽ tã cappilloꝵ qͣm uestiũ sic̃ decet h ab̃e:
cũ incdignis ꝯtubnia ñ hab̾e. suꝑcilioso ĩ tuttu
neminem aspice̾ uagari ocłos ñ ꝑmite̾. põpati¬
co ⁊ ille cebroso gressu ñ inced̾e. nullo inferior inĩ¬
cepto bono oꝑe apparere: Nulli ꝯtumelia aut ru
borẽ incutere. neminẽ blasphemare senes ñ ir
minẽ reddaĩt ⁊ deo aiteptabilẽ faciunt. pudicidicia
mesiores ẽẽ estimarẽ. nemini inuid̾e. de semet¬
ip̃o nil ꝯfid̾e. dei semꝑ auxilio res om̃somitere
re omĩa cepta bona mortis tm̃ t̾mino finire pre¬
sentes tbulationes aĩ fortitudine parupendereᷤ¬

Expanded text:
na. pudicitia namque est corporis alienas res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis neminem aspicere, vagari oculos non permittere; pompatico et illecebroso gressu non incedere; nulli inferior in incoepto bono opere apparere, nulli contumeliam meliam aut ruborem incutere, neminem blasphemare, senes non iminem reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. Pudicitia enmeliores se esse aestimare, nemini invidere; de semetipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes commitre; omnia coepta opera bona mortis tantum termino finire; praesentes tribulationes animi fortitudine negligere
Abbreviated transcription (Latin):
dia. qualit̃ namq in senectute obsequi si¬
bi ille suꝑabit. qui in ad olescenstia semoribus
obedientiã ex hib̾e ꝯtempnit᷑. Unde ⁊ imꝑũebio
apud ueteres habetur quod seruiri nequent
obsequiũ ⁊ subiectio ⁊ obedientia recte debet᷑. Qua¬
ꝓpt̃ ⁊ in mandatis legis. pͥmũ inhis q̃ ad hoĩes ꝑti¬
nent patris ⁊ matͥs honor imꝑat᷑. qr qͣmus carnał
pat̃ ñ suꝑ uixerit. aut indignꝰ fiu̾t. alicui tũ patͥ
digno ⁊ uuẽti pat̃nus honor usq ad dignã etatem
afiliis p̃bendus eẽ ostendit᷑. Quatuor ⁊ enĩ modis
ꝑscͥpt᷑as diuinas patres uocant᷑. h : nat᷑a gente ad¬
monitione etate. De pat᷑ nãq nat᷑alit̃ iacob adla¬
ban loquit᷑. hͥ timor patris mei ysaac ad fuiss:
tulisses omiria que mea sunt. Gente uͦ pat dicit᷑.
q̃n dominus ad moysen de rubo loquebat᷑. Ego
sũ inqͥens d̾s patrũ tuoꝵ. d̃s abrabã. d̾s ꝙsaac ci

Expanded text:
. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut indignus fuerit, alicui tamen patri digno et uiuenti paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. gente uero pater dicitur, quando Dominus ad Moysen de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiens sine oꝑib bonis.
Senex sine religione.
A dolescens sine obedientia.
Diues sine elemosina.
Dominus sine uirtute.¬
Xp̃ianus contenciosus.
Oauper superbus.

Expanded text:
sapiens sine operibus, senex sine religione, adolescens sine obediencia, diues sine elemosina, dominus sine uirtuteianus contenciosus, pauper superbus,
Abbreviated transcription (Latin):
incelestibus adeo sꝑat re. pudicicia or nam̃tum noꝰ¬
biliũ: exaltatio humiliũ nobilitas igaobilium. pul¬
cͥtudo uiliũ. ꝓsperitas laborantiũ. solam̃ nt̾entium.
Agm̃tũ om̃ib pulcͥtudinib. Det᷑ religionis. dfensio
sminũ. mulptiplicatio m̾ttoꝵ ereatoris omniun

Expanded text:
in coelestibus sperare. Pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulchritudo debilium, prosperitas laborantium, solamen moerentium, augmentum omnis pulchritudinis, decus religionis, defensio criminum, multipli
Abbreviated transcription (Latin):
que uirtutib uitiis ñ excludũt᷑. Cesariꝰ dix̃.
uitia it. nr̃a. hostes nr̃i sũt. In uitas patrum¬
d̾r. Sicut pinguis t̾ra germinat ꝙ absconsũ
ẽ in ea: sic ⁊ caro pinguis ꝓducit uicium.¬

Expanded text:
irtutibus, non vitiis, excluduntur. CAESARIUS. irtutibus, non vitiis, excluduntur. CAESARIUS. Vitia enim nostra hostes nostri sunt. IN VITIS PATRUM. Sicut pinguis terra germinat quod absconsum est in ea, sic et caro pinguis producit vitium.
Abbreviated transcription (Latin):
in die uidicii alioꝵ uirtutes: alioꝵ uitia suble¬
uare. Circũdati .n. uitiis: ñ possũt uid̾e uͥtutes
Omẽ uitiũ expelle ab anima tua u uͥtutes
anime ꝯsequi possis. Nos uͦ amore uͥtritũ: uitia
suꝑemus. Omnes ii. homines. uitiis nr̃is faue¬
necessitatẽ. Lysid̾ d. Recedens homo adeo: sta¬
tun uitioꝵ tͣdit᷑ potestati. ut dum patit᷑ ĩtenta
uitia: reu̾tendo unde cecidit resipiscat. Saltis
declicate se palpant: qͥ uolunt sine labore. ui¬
tia suꝑare. ꝑ fecte renũciat uitio: qui octasi¬
o nẽ eiuitat in ꝑpetrando peccato. Uitia uͦ cordis
tui: reuela. Nõ nũqͣm hominẽ sua uitia ꝑsecũ¬
tͦ: qr nimirũ qͥ prius uolenda ea sibi socia fec̃.¬
ea postea sentit ⁊̃ nolens stimulosa. Ducit aut̃
ẽ cͥminis reus. qui ⁊ ad mutit scelera ꝓuolunta¬
te: ⁊ defendit ea ꝑꝯtumacie rigorẽ. In uicẽ sibi
succrescũt ut dũ unũ abierit: succeclat aliud
Aliq̃n utilit̃ peccat᷑ iu minimis uitiis maiora

Expanded text:
aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae consequi possis. Nos vero amore virtutum vitia superemus. Omnes enim homines vitiis nostris favenecessitatem. ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Vitia vero cordis tui revela. Nonnunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud. Aliquando utiliter peccat in minimis vitiis, ut major ac
Abbreviated transcription (Latin):
huiłiat᷑. Melꝰ ẽ huiłiari c̃mitibꝰ. ꝙͣ dud̃e spolia cũ
oĩb ⁊ corãdõ ĩuenies gr̃am. Ab humilibꝰ & huorat᷑
d̾s. Noliẽẽ huiłis ĩ sapĩa tua: ne huiłiatꝰ ĩ stulticiam
seducaris. Est qͥ neqͥt̃ huiłiat se: ⁊ ĩt̾iora eiꝰ plena st̃
dolo. O rigenes .d.Si hiułis ⁊ qͥetꝰ ñ fu̾is: ñ potes ĩte

Expanded text:
e spolia cum omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, non potes habe
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ħ: si aut mala adhuc qͥsq omitat: aut si delĩ¬
q̃nti s: debita ñ dimitit. In uitas patrũ dr. Sic̃
uenata alt aĩalia fortiores łibe ł pigm̃ta expellũt:
ita ⁊ cogitatiões sordidas or̃o c̃ ieiunio repellit. Itẽ¬
d̾r. Qles orantes uolumꝰ ĩ ueniri: tales nos ante tẽpꝰ

Expanded text:
adhuc committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. EX VITIS PATRUM. Sicut venenata animalia fortiores herbae vel pigmenta expellunt, ita et cogitationes sordidas oratio cum jejunio repellit. Quales orationes volumus invenire, tales nos ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ille est: qui ad discendum ÷ patiens.
huinilis ⁊ mitis. S asilius dixit. Leuitas
incelo. ⁊ nix in paradiso: sic in anima miti mẽs
pura. Quanto enĩ quis in lenitate ac patientia
cordis fui̾t: tanto in corporis lepor ita ꝓficiet
Tusobĩ.d. Bestiarũ feritas feritas dei uͥtute mã¬
suescit: huncina uͦ rabies nec ferarum mritesc̃
eremplis. I osepbꝰ.d. In consulta tenu̾tas. nescit

Expanded text:
autem ille est qui est ad discendam patientiam autem ille est qui est ad discendam patientiam humilis et mitis. BASILIUS. Levitas cupit n coelo, et sicut felix in paradiso, sic in anima miti mens pura. Quantum enim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordis puritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute mansuescit. Humana vero rabies nec ferarum mitescit exemplis. JOSEPHUS. Inconsulta temeritas nescit
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Et cripite inquietos. consolamini pusiba¬
nines. Omnẽ ostendentes. nansuetut inem.
ad om̃s homines. S alomon dit̃. Illusores do¬
minus deridet: mansuetis dabit graciam
Qui mollis ⁊ dissolutus est. iope suo: frat̃ ẽ
sua oꝑa dissipantis. Cum eñ timida neqͥtia:
da tesfimonium condemptiatiõis Semꝑ er im
p̃sumit seua: turbata ꝯscientia. ħc fiłiꝰ siras¬
dir̃. homo linguosus ⁊ temerariꝰ. in u̾bo suo
etus adintelligendum u̾bũ: ut intelligas.⁊
cum sapientia: fer responsũ uerum. fili in
mansnetudine serum animara tuam: ⁊ da
homines ꝑiniquitatẽ inferiores: se suꝑores se
putant omnib hominib. Mansuetudo
ũ ex uoluntate. s ex natura homini in est¬
agit G reg̃ . d. In rectitudine iusticia: imsim¬
plicitate mansuetudo figurat᷑ Gepe enim ni
mie mansuetridini quisq studens. subtectoꝵ
uitia ñ aspicit. atq dũ hec ꝑferuõ zeli
dixit. Nequid ultra lenit᷑ agas: ne tenere
aliquid facias. Eypͥanus duit. Docibilis

Expanded text:
. Corripite inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationis . Semper enim praesumit saeva turbata conscientia . JESUS SIRACH. Homo linguosus et temerarius in verbo suo etus ad intelligendum verbum, ut intelligas: et cum sapientia profer verum responsum. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da homines per iniquitatem, inferiores se putant omnibus hominibus. Mansuetudo non ex voluntate, sed ex natura hominum vagit. GREGORIUS. In rectitudine justitia, in simplicitate mansuetudo figuratur. Saepe enim quisque nimis mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem zeli DORUS. Ne quid ultra leniter agas, ne temere aliquid facias. CYPRIANUS. Docibilis
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm nich̃ habentes ⁊ omĩa possidentes:
alomon dix̃. Benedictio diũ diuites facit: nͨ
sociabitur eis afflictio. Non ꝓderũt diuitie in
die ultionis: iusticia uͦ lib̾abit amorte. Qui cõ¬
fidit indiuitiis suis corruit: cꝰtodiet᷑ iꝰto sub̃a
pectatoris. Qui congregat thesauros linga men¬
ðacii uanꝰ ÷ ⁊ impingitur ad lequeos mortis Meli¬
or ẽ pauꝑ sufficiens sibi: ꝙͣ uir głiosus ⁊ indigẽs

Expanded text:
nihil habentes, et omnia possidentes. SALOMON. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Non proderunt divitiae in die ultionis, justitia vero liberabit a morte . Qui confidit in divitiis suis, corruet . Custoditur justo substantia peccatoris . Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis . Melior est pauper et sufficiens sibi, quam vir gloriosus et indigens
Abbreviated transcription (Latin):
corda. qͥadum finit᷑ mundus cui
amici non estis: ꝓpe fit redẽptio qͣ
quȩ sistis. In scriptura et enĩ sacra.
sepe caput ꝓmente ponit᷑. qͥa sicut
capite regunt᷑ menbra: ita cogita¬
tiones mente disponunt᷑. Leuare
itaq est capita: mentes ñas ad gau¬
dia patͥȩ cȩlestis erigere. Qui gͦ dm̃
diligunt. ex fine mundi gaudere
atq hi larescere uibent᷑. qͥa uideli¬
cecł eũ quẽ amant. mox inueniuns:
dũ cransit is quẽ amauerunt.
Absit enĩ. ut fidelis quisq qͥ dm̃
uidere desiderat. de mundi ꝑcussi¬
onib lugeat: quẽ finiri eisdẽ suis
ꝑcussionib non ignorat. Scriptũ
nãq est. Quicũq uoluerit amicꝰ
Qui gͦ appropinquante mundi fi

Expanded text:
corda, quia dum finitur mundus, cui corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo 1438 Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque hilarescere jubentur, quia videlicet eum quem dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque, qui Deum videre desiderat, de mundi percussionibus lugeat quem finiri eisdem suis percussionibus non ignorat. Scriptum namque est: « Qui voluerit amicus » Qui ergo appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. pͥncipat᷑ et pocestates ap¬
pellat: Quȩ in ad uentu districti
iudicis. nr̃is tunc ocłis uisibiliter
apparebunt. ut districte a nobis exi¬
gant. hoc quod nos mͦ in uisibilis
conditor ȩquanimit̃ portat. Ubi
et subdit᷑. Et tunc uidebunt filiũ
hominis uenientẽ in nubib cęli:
cũ potestate magna et maiestate.
Ac si aꝑte diceret᷑. In potestate et ma¬
iestate uisuri sunt. quẽ in humi¬
litate positũ. ⁊udere noluerunt:
ut uͥtutẽ eiꝰ tanto cunc districtiꝰ
sentiant. quanto nunc ceruicẽ cor¬
dis ad eiꝰ patientiã non inclinant.
Sed qͥa hec contͣ reꝓbos dicta sunt:
mox ad electoꝵ consolationẽ uer¬
ba uertunt᷑. Nam subdit᷑. His aut̃
fieri incipientib. respicite et leua¬
te capita ur̃a: qm̃ appropinquat
redemptio ura. Ac si aꝑte ueritas
electos suos admoneat. dicens. Cũ
plagȩ mundi crebrescunt. cũ ter¬
ror iuditũ uͥtutib cõmotis ostendit᷑.
leuate uos capita. idest exhi larate

Expanded text:
nationes, principatus et potestates appellat, quae in adventu districti judicis nostris tunc oculis visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quod nos modo invisibilis conditor aequanimiter portat? Ubi et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac si aperte diceretur: In potestate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur. Nam subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et leva capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra. Ac si aperte Veritas electos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ diues eũ in hac uita  misere¬
ri noluit: in suo iã supplitio po¬
sitꝰ pacronũ querit. Nam ecce sub¬
uingit᷑. Qui eleuans oculoscũ
esset in cormentis. iudit habrahan
alonge: et lazarũ in sinu eiꝰ. Et
ipse clamans dixit. Pat̾ habrah au

Expanded text:
mirum dives eum cui in hac vita miseremirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater A
Abbreviated transcription (Latin):
ficere pauꝑtas: etiã si sanꝰ fuisset :¬
irsũ suffecisset egͥtudo: etiã si
bsidiũ adesset. S ut ꝓbaret᷑
mplius pauꝑ. simul hunc et pau¬
tas et egͥtudo tabefecit. atq insuꝑ
ulciri: et se in infirmitate & inopia
iullo insicari. Nam qͥa nemo ei
aduisicandum aderat : testant᷑ canes
licent̃ uulnera lingebant. Ex
una gͦ re omp̃s ds̃ duo iudicia
exibuit. dũ lazarũ pauꝑem. ante
ianuã duuitis iacere ꝑ misit. ut et
diues impiꝰ clampnationis sibi au¬
gerrt ulcionẽ: et cep̃cat᷑ pauꝑ cres-¬
cerrt ad remunerationẽ. Conspi-¬
ciebat ille cotidie cui non miseierẽt᷑:
uidebat iste de qͦ ꝓbaret᷑. Duo
inferiꝰ corda. s unꝰ desuꝑ inspector.
qui et hunc tep̃tando exercebat
ad głam. et illũ tolerando expec-¬
tabat ad penã. Nam seqͥt᷑. Factũ
est autẽ ut moreret᷑ lazarus: et
portaret᷑ ab angelis in sinũ habra¬
hȩ. Mortuus est aut̃ et duieg:
et sepultꝰ est in inferno. Qui ni¬

Expanded text:
si sanus fuisset; rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insupntibus cuneis fulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes qui libenter vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
tenatia de edacitate peccasse. Sȩd
qͥa habundare inconuiuiis loqua¬
citas solet is qͥ hic male conui¬
uatꝰ dicit᷑. apud infernũ gͣuius in
lingua ardere ꝑhibet᷑. Prima
nãq male conuiuantib famulat᷑
culpa loquacitatis: post loquacitatẽ

Expanded text:
tenacia de edacitate peccasse. Sed tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem
Abbreviated transcription (Latin):
inaquã. ut refrigeret linguã meã:
qͥacrutior in hac flãma. O quan¬
ca est sublimitas iuditioꝵ dei.
O quant districte agit᷑: bonoꝵ¬
a. ctuũ malorq retͥbutio. Certe
suꝑiꝰ dictũ est. qͥa in hac uita la¬
zartis cadentes micas de mensa
diuitis querebat. et nemo illida¬
bat: nc̃ de supplitio duntis dicit᷑.
qͥa de extremo digito lazari distil¬
lari aquã more suo concupiscit.
tructio seueritatis dei. Diues enĩ
iste. qͥ uulneraco pauꝑi mensȩ
suȩ uel minima dare noluit. in
inferno posit᷑. usq ad m̃ini ma quę¬
rendaꝑuenit. Nam guitã aquȩ
petiuit: qͥmicas panis negauit.
Sed notandũ ualde est: quid sit
quod diues in igne positꝰ. linguã
suã refrigerari pecit. Mos qͥppe
est sacri eloquii. ut aliquando
aliud dicat: s ex eodem dicto
aliud innuat. Suꝑiꝰ autẽ hunc
suꝑbũ diuitẽ. dominꝰ non loquaci¬
tatiuaccantẽ dixerat: s suꝑflue
conuiuiantẽ. Neq hunc de loquaci¬
tate narrauit: sed cũ elatione et

Expanded text:
refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. trictio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc perbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos. bysso & piirpura nidutꝰ
fuisset. Nemo qͥ ppe uestimenta p̃ei¬
pua. nͥ ad inanẽ głam querit: uide¬
liced ut honorabilior ceteris e̾eᷤᷤ
uideat᷑. Nam qͥa ꝓ sola inanigła¬
uestimentũ p̃ciosum querit᷑. res
ipsa testat᷑: quod nemouult ibi
p̃ciosis uestib indui. uabaliis
ñ possit uideri. Quã culpã põssu¬
mꝰ melius etiã e dul̾so collige¬
re. qͥa si subiectio uilis indumenti
uͥtus ñ e̾et. euũgłista tã uigilant̃
de iohe ñ liceret. erat indiitꝰ pilis
camelorũ. S notandũ nobis mag¬
noꝑe est: in ore ueritatis de suꝑbo
diuite. et humili paupere: quantꝰ
sit ordo narrationis. Ecce enĩ dicit᷑.
homo qͥdam erat diues. & ꝓtinꝰ sub¬
infert᷑.et erat qͥdã mendicus no-¬
mine lararus. Certe in popłõ plus
solent noĩa diuitũ sciri: quã pauꝑm.¬

Expanded text:
ad inferos, bysso et purpura indutus ad inferos, bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam pro sola inani glovestimentum pretiosum quaeritur. Res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dedisse. Nec dicit᷑. qͥa quẽpiã oppies¬
sit. s qͥa maccepcis reb se extulit. Hinc
gͦ sũ moꝑe colligendũ est. quapena
multandus sit qͥ aliena diripit. sim
ferni dampnatione ꝑcutit᷑: qͥ propͥa
ñ largit᷑. Nemo itaq securũ seesti¬
met dicens. etce aliena ñ rapio. sed
concessis licite reb fruor: quia diues¬
iste non ic circo punitꝰ est. qm̃ aliena
abstulit. s qͥa in acceptis reb semet¬
ipsũ male dereliquit. Hoc qͦ fuit
qd̃ hunc in inferno tͣdidit. qͥam
sua felicitate timidus ñ fuit. qui
ꝑcepta dona ad usũ arrogantie in-¬
flexit. qͥa uiscera pietatis ignorauit.
qͥapeccata sua redimere etiã cũ sͥ
habundaret p̃ciũ noluit. Et sunt
non nulli: qͥ cultũ supciliũ p̃ciosa¬
rũq uestiũ. ñ putant esse peccatũ.
Quod si uideliced culpa non esset:
nequaquã sermo dei cam uigilant̃
expͥmeret. qđ diues qͥ corquebatur.

Expanded text:
non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppresnon dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebiste non idcirco punitus est, quoniam aliena abstulit, sed quia in acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hocque fuit quod hunc in inferno tradidit, qui in sua felicitate timidus non fuit; quia percepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere, etiam dum sibi abundaret pretium, noluit. » Vitnonnulli, qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod videlicet si culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives, qui torquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
deretis moysi: crederetis utiq et
mͥ. Deme enĩ ille scripxit. Inpletͣ
gͦ quodꝑ habrahe reꝓmissionẽ dicit᷑.
Ex mortuis enĩ dñs resurrexit. sed
udaicus ille popłs. qͥa moy si crede¬
re noluit: ei etiam qͥ resurrecxit ex
mortius. credere contẽpsit. Cũq moy¬
sit: ad eũ de qͦ moyses locutꝰ fuerat
gandis allegoriȩ mifteriis succindte
cranscurrisse sufficiat: nunc ad intu¬
endam laciꝰ rei geste moralitatẽ animꝰ
recurrat. Nomo qͥdã erat diues. qͥ
inluebat᷑ purpura et bisso: et epu
labat᷑ cocidie splendide. Et erac qͥ¬
dam mendicus nomine latarus:
qͥ iacebat ad ianuam eiꝰ ulceribus
plenꝰ. Non nulli putant p̃cepta ue¬
teris cestam̃tĩ districtiora esse quã
noui.S hii nimirũ. in ꝓ̃uida consi¬
deracione fallunt᷑. In illo enĩ non
tenatia: s rapina multat᷑. Ibi res
iniuste sublata: resticutione quadrii¬
plici punit᷑. Hic aucẽ diues iste non
abstulisse aliena rep̃ hendit᷑: s ꝓpͥa

Expanded text:
si, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysgandis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, etsplendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria
Abbreviated transcription (Latin):
eripiunt: qͦs cam̃. ꝑ carnẽ filios recog¬
noscunt. In corm̃tis autẽ diuespo
suos quos suꝑ terrã reliquit: qͥnq
libris moy si carnalit̾ intellectis.
uel qͥnq sensib corporis deditos
nouit. Quinario gͦ numero. fĩ
qͦs reliquerat expͥmit: quia eos
sꝑitalem intelligentiã non assur-¬
re. in inferno positꝰ gemit: Pecit ut
deos latarus mictat᷑. Cui qͥa moy¬
n et ꝓphas habeant dicit᷑: s ait. qͥa
ñ credt̃. nͥ siquis ex mortuis resur¬
rexerit. Cui ꝓtinꝰ respondet᷑: simoy¬
en et ꝓpħas non audiunt: neq si qͥs
x mortuis resurrexerit. credent ei.

Expanded text:
eripiunt, quos tamen per carnem filios recogeripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dsuos, quos super terram reliquit, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres, quos reliquerat, exprimit, quia eos spiritualem intelligentiam non assurere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Mosen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Mosen et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei.
Abbreviated transcription (Latin):
se tangi de siderat: qͥa ȩt̾nis suppliciis
dat᷑. optat oꝑacione iustoꝵ uel ul¬
tima participari. Cui respondẽt᷑
in hac uita bona receperit: qͥa on
suũ gaudiũ. felicitatẽ cransicori
putauit: habere bic et̃ enĩ possu
et iusti bona. nec tam̃ hec in recõ¬
satione reciꝑe. qͥa dũ meliora.ides
ȩ t̾na appetunt: eoꝵ iuditio queli¬
bet bona affuerunt. cũ scĩs deside¬
riis estuant. bona minime uidentur.
Unde dauid ꝓpħa qͥ regni diuitũs
multisq obseqͥis fulciebat᷑. quãuis
et hec ad necessi catẽ bona ee conspice¬
ret. uni tamẽ singłarit̾ bono m¬
hiant̃ estu abat. dicens. mͥ aut̃ adhe¬
rere clõ bonũ est. Int̾ hec uͦ notan¬
dũ est. qd̾ ei dicit᷑. M emento fili. Ecce
enĩ habraham filiũ uocat. quẽ tam̃
a cormento non liberat: qm̃ huiꝰ infi¬
delis popłi. p̃cedentes patres fideles.
qͥa mulcos a sua fide deuiasse conside¬
rant. eos nulla conpassione acorm̃tis

Expanded text:
se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
regni recte filiꝰ uocat᷑. Qui de lon¬
ginquo ad uidendũ lazarũ oculos
leuat. qa dũ ꝑ dampnationis sue
supplicia infideles in imo sunt: fide¬
les quosq ante diem extremi iudi-¬
tii suꝑ se in reqͥem atdendunt. quoꝵ
post gaudia contemplari nullãtenꝰ
possunt. Longe uͦ est quod conspiti¬
unt : qͥa illuc ꝑ meritũ non attin¬
gunt. In lingua autẽ ampluis ar¬
dere ostendit᷑. cũ dicit. mitte lara¬
rũ ut intingat extremũ digiti
sui inaquã. ut refrigeret linguã
meã: qͥa crucior in hac flãma. In¬
fidelis popłs uerba legis in ore
tenuit: quȩ oꝑe seruare condẽpsit.
Ibi gͦ ampliꝰ ardebit: ubi se ostendit
scire quod facere noluit. Qua propt̃
bene de doctis et negligentibus
ꝑ sa lomonẽ dicit᷑. Om̃is labor ho¬
minis in ore eiꝰ. s anima illiꝰ non
mplebit᷑: qͥa qͥsquis hoc solũ mͦ la¬
borat. ut sciat quod loqͥ debeat.
ab ipsa iefectione suȩ scienciȩ. mende
uacua ieuinat. Ab excremodigiti

Expanded text:
 filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti
Abbreviated transcription (Latin):
tiones creditis insuacogitatione
colerasse. cũ ipse egeret pane. et ñ
haberet etiã salucẽ. atq ande se di¬
uitẽ cerneret. salutẽ et duncias habe¬
re cũ uoluptate: Se dolore et fri¬
gore affici. illũ gaudere conspiceret.
bysso et purpura uestitũ Se depͥ¬
mi uulnerib..illũ de fluere
acceptis rebus. Se egere. illũ nolle

Expanded text:
tiones creditis in sua cogitatione tiones creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle
Abbreviated transcription (Latin):
nimiqͥtatẽ. Ac contͣ moy si dicitur.
Nouice ex noĩe. Ait gͦ de diui.¬
de homoqͥdã: Ait de pauꝑe egenꝰ
nomine lazarus. Ac si aꝑte dicat.
Pauꝑem humilẽ scio: suꝑbũ di¬
uitẽ nescio. Illum cõgnitũ ꝑ ap¬
ꝓbationẽ habeo: hunc ꝑ iudiciũ
reꝓbationis ignoro. Pensand
ianuas diuitis iacet. qͥa dere
dñs duo iuditia impleuit. Ha¬
sec enĩ fortasse aliquã excusat
diues. si lazarus pauꝑ. ꝙ ulcer
ante eiꝰ ianuã non iacuisset. si remo
suisset. si eiꝰ inopia non esset oculis
in porcuna. Rursũ si longe essec
diues ab oculis ulcerosi pauꝑis: mi¬
norẽ colerasset in animocẽptationẽ
pauꝑ.S dum egenũ et ulceratũ
ante ianuã diuicis. et delitiis afflu¬
entis posuit. in una eademq re. et
ex uisione pauꝑis non miserenti
diuiti. cumulũ dãp̃nacioniᷤ intulit. et
rursũ exiusione diuitiᷤᷤ ceptatũ cotidie
pauperẽ probauit. Quantaᷤ nãq hc̃
egenũ. et uulnerib obsessũ. tẽpta¬

Expanded text:
. At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tenta
Abbreviated transcription (Latin):
peccata ur̃a. et orade pro in uicem
ut saluemini: ulcera lazari canes
lingunt. Scĩ et enĩ doctores dũ
gentiliũ confessiones accipiunt: men¬
tiũ uulnera saluti resticuunt. Un¬
de et bene latarus int̃precat᷑ al¬
uitꝰ: qͥa ipsi hunc ad erectionẽ iu-¬
uant. qͥ eiꝰ uulnera ꝑ linguę correcꝰ¬
tionẽ curant. Pocest etiã ꝑ linctio¬
nẽ canũ:. lata adulantiũ lingua
signari. Adulantib et enĩ uulnera
nr̃a lingere est: qͥa plerũq solent etiã
ipsa mala. quȩ nos in nobis rep̃hen-¬
dimꝰ. inꝓbo fauore laucdare. Contigit
uͦ ut uterq moreret᷑. Diues qͥ indue¬
bat᷑ purpura et bẏsso. sepultus est
in inferno. In sinũ uͦ habrahe: lara¬
rus ab angelis ductus est. Quid ha-¬
brahȩ smꝰ. nͥ secretã reqͥem significat
patͥs: Le quaueritas dicit. Multi

Expanded text:
peccata vestra, et orate pro invicem, peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
idebant demensa diuitis. et ne¬
io illi dabat: qͥa gentilẽ quẽq
d cognitionẽ legis admittere.
iuꝑbus ille populus despitiebat.
Qui dũ doctrinã legis non ad
caritatẽ habuit. s ad elationem:
quasi de acceptis opib tumuit.
Et quia ei uerba fluebant de
scientia : quasi micȩ cadebant
de mensa. At contͣ. iacentis pau¬
peris uulnera: lingebant canes.
Non numquã solent in sacro
eloqͥo: ꝑ canes p̃dicatores indelligi.
Canũ et enĩ lingua: uulnus dũ
lingit curat. Quia et doctores
sancti.dum in confessione pecca-
quendo apeccatis eripiunt. quasi
tangendo uulnera. ad salutem
reducunt. Quia enĩ canũ no¬
mine p̃dicatoꝵ lingua signat᷑:
tores electi sunt: qͥ i assertione
ueritatis contͣ fures latronesq ue-¬
nientes magnos ꝓ dño ut ita dicã
latrat᷑ dederunt. Quo contͣ de
quordam reꝓbatione dicit᷑. Canes
muti non ualentes latrare. Quia
confessionẽ uͦ peccator approbant
dicentes. confitemini alterutrum

Expanded text:
debant de mensa divitis, et nemo illi dabat. Quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati quendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salreducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur,tores electi sunt, qui in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
goriȩ fructꝰ suauit̃ carpit᷑: cũ pͥus
ꝑ hẏstoriã ueritatis radice solidat᷑.
S qͥa non nũquã allegoria fidem
edificat. et hy storia moralitadem:
nos qͥ auctore dõ iam fidelibus
breuit̃ audire debeatis: et
uobis de moralitate hystõri
de est necessariũ. hoc in expo¬
nis nr̃ȩ ordine seruet᷑ extren
qͥa ea plerumq solent meliꝰ re
que condingit post modũ
audiri. Sensus gͦ allegoricos. sul
breuitate transcurrimꝰ: ut ad inora¬
litatis lacitudinẽ ciciꝰ uenire uali¬
amꝰ. Nomo qͥdã erat diues. qͥmdi

Expanded text:
e fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat d
Abbreviated transcription (Latin):
in culpam. contra dei ꝓpositum¬
non periret. Ingreditur gͦ hec
mundi infi ma filius dei: de ce¬
lesti sede descendens. et a paterna
gła non recẽcdens: nouo orchne.
noua natiuitate generatus. No¬
uo ordine: quia inuisibilis in su¬
is. uisibilis est factus in nostris. In
conprehensibilis uoluit conprehen¬
di: ante cempora manens. esse cepit
ex tempore. U niuersitatis dñs:
seruilem formã. obunbrata ma¬
iestatis sue dignitade suscepit.

Expanded text:
in culpam, contra Dei pin culpam, contra Dei pnon periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suicomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore. Universitatis Dominus, servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate susce
Abbreviated transcription (Latin):
in ut nos diabolica malignitas
eno sue mortificauit inuidie.¬
parata renouandis mortalib pieta¬
sue remedia. inter ipsa mundi pri¬
idia presignauit: denuntians
penti futurũ semen mulieris.
od noxii capitis elationẽ sua uir-¬
ncarne dm̃ hominemq significans.
qͥ natus ex uirgine. uiolatorẽ huma¬
ie ꝓpaginis. in corrupta natiuitate
dampnaret. Nam quia gloriabat᷑
diabolus hominẽ quẽ sua fraude
deceptum. diuinis caruisse muerib:
et inmortalitatis dote nudatũ. durã
mortis subisse sententiam. seq in
malis suis. quoddam de preuaricato¬
ris consortio inuenisse solatiũ. dm̃
quoq iuste seueritatis exigente
ratione. erga hominẽ quẽ canto ho-¬
nore condiderat. antiquã mutasse
sententiam: opus fuit dilectissimi.
secreta dispensatione consilii. ut in¬
conmutabilis ds. cuiꝰ uoluntas non
potest sua benignitate priuari. pri-¬
mam pietatis sue dispositionẽ sacra-¬
mendo ocultiore conpleret: et homo
diabolice iniqͥtatis uersutia actus

Expanded text:
im ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virteum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus
Abbreviated transcription (Latin):
habenti dabitur: et habundabit.
Ei autẽ qui non habet: et quod uidet᷑
habere auferet᷑ ab eo. Nabenti autẽ
dabit᷑ et habundabit: quia qͥs qͥs ca¬
ricatẽ habet. eciam dona alia ꝑcipit.
Quisqͥs caritatẽ non habet: etiã dona
que ꝑcepisse uidebat᷑ amittit. Uude
necesse est fr̃s mei. uc ꝑ om̃e qd̾ agitiᷤ :

Expanded text:
undabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ martyr ꝙ uͥgo fuit : qu̾auiꝰ in pace
uitã finierit. Hinc qͦq qd̾ uere passa
inqͥt ipsiꝰ animã ꝑtͣnsibit gladiꝰ. Erqͦ
incarne : tam̾ in amia qͥa in morcalis
ẽ. pati non potuert̃. Beata̾dei genttͥx
qͥa inea parte passa est. que inpassibi¬
lis habet᷑. ideout ita fatear. qͥa sꝑiri¬
talit̾ & atrociꝰ passa e̾ gladio passionis
xpł : plusquã martyrfuit. Unde
constat qͥaplus omib dilexit. ꝓpteira
ꝙ plus doluit: intantũ ut aninã eiꝰ
cotã ꝑ fransiret ꝙ possideret uis do¬
loris ad cestimoniu̾ eximiȩ dilecłis¬
ni. Que qͥa mente passa ẽ plusꝗs

Expanded text:
 martyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. Hinc quoque quod vere passa inquit, ipsius animam pertransibit gladius . Ex quo in carne, tamen in anima, quia immortalis est, pati non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear, quia spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis Christi, plus quam martyr fuit. Unde constat, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Ser ea nͣ resplendeat. Et ideo bene
ircundant eã flores rosarũ.ꝙ lilia
nualliũ. ut u̾tutes uͥtutib fułciant᷑ :
fornofitas decore castitatiꝰᷤ augrat᷑. Nã
sublimꝰ: tanto apparet p̃stantior clari¬
tate quorũ libet fubiectorũ. et eximior
p̃dicat᷑. Sic ꝙbeata dei genitrix cuiꝰ
miherico. spetialiꝰ refulsit: circun¬

Expanded text:
Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, in Jericho, speciali
Abbreviated transcription (Latin):
manet meternũ: qͥ deo digni¬
inuenti sunt. Fide p̃elari. hospi¬
talitate p̃cipui. astiiti insensu.
sapientes inopere: rebus secula¬
ribus locupletes. Reparatores
signes. longanimꝰ spe : obedien¬
tes inp̃ceptis. creduli in ꝓmissio¬

Expanded text:
manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hosptalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores signes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissio
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Quorum imperii posteri¬
tas non cessauit. quorisq xp̃s ex
eorũ germine ꝑ uterũ in tacte
uirginis. qͥ spes est omniũ genti¬
um. natus in mundo coruscan-¬

Expanded text:
 quorum imperii potestas non cessavit, quoadusque Christus ex eorum germine per uterum beatae Virginis, quae est spes omnium gentium, natus in mundo, coruscan
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ alias dicit. Pat̾ si fieri pocest.
transeat ame calix iste. Et tebedei
filii. idest iãcobus et ioħes. non uter¬
q ꝑ martiriũ occubinit: et tam̃ qd̃
uterq calicẽ biberet audiuit. Iohes
siniuit. s cam̃ martir extititit. qͥ a
passionẽ quã non suscẽpit in corꝑe.¬
seruauit in mente. Et nos gͦ hoc
exemplo. sine ferro esse martires pc̃¬
sum: si patientiã ueracit̃ in animo
custodimꝰ. Hon abre arbitror fr̃s Rĩ¬

Expanded text:
de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quaservavit in mente. Et nos ergo hoc exemplo sine ferro esse possumus martyres, si patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitror, fratr
Abbreviated transcription (Latin):
nib custodit᷑. S qͥa natalem mar-¬
tiris hodiernadie colimꝰ fr̃s mei:¬
nequaquã nos auirtute eiꝰ pacientiȩ
estimare extraneos debem. Si enĩ
ad iuuante nos dño uͥcutẽ pacientiȩ
seruare contendimꝰ. et in pace ȩccłiȩ
uiuimꝰ: et cam̃ martirii palmã
tenemꝰ. Duo qͥppe sunt martirũ
genera. Unũ in m̃te: aliud indiles¬
cione. simul et actione. Itaq esse
martires possumꝰ: etiã si nullo fer¬
ro ꝑcutientiũ crucidem᷑. Mori qͥp¬
oꝑe est. ferre uͦ concumelias. odi¬
entẽ di ligere: martirũ est in occul¬
ca cogitatione. Nam qͥa duo sunt
martirii genera. unũ in occulto oꝑe.
aliud in publico: testat᷑ ueritas
que rebedei filios reqͥrit dicens. Po¬
testis bibere calicẽ. quẽ ego bibitu¬
rus sum: Ctr cũ ꝓtinꝰ respondereñ
possumꝰ: illico dñs respondit dicens.
Calicẽ qͥdẽ meũ bibetis. Quid enĩ
ꝑ calicẽ. nͥ dolorẽ passionis accipimꝰ:

Expanded text:
nibus custoditur. 7. Sed quia natalem marnibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratrenequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quipopere est: ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus,