comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disferebat s& uictus est uẽitate & ĩprudenti rõ uera sur¬
repsit. Prȩterea id ip̃m̃ qđ colligit dissolui hoc est aĩam
cum corꝑe simł ĩterire qm̃ simul nascantur & fallum
est & ĩ cõtrariũ cõu̾ti põt. Non .n. simul ĩterit s& aĩa
discedente ĩtegrũ ꝑ multos dies man&: & plerũq medi-¬
tatu diutissime durat. Hlam si ut simul nascirntur sim̃ł
ĩtereuint nõ discedẽt repente aia corpusq disterẽt. sed uno
tempõis puncto utrũq pariter dissiparetur & tam celẽiter¬
&̃ corpus ad huc spũ in eo manente deliq̃scẽt ac ꝑiret: ꝙ̃
celeriter aĩa secedit. ỹmo u̾õ dissoluto corꝑe aĩa uanestẽt
uelut humor fracto uase diffusus. Nam si t̾renu & fra¬
gile corpꝰ post secessum aĩȩ nõ stati diffluit ĩ terrãq
tabescit ex qua illi origo est. gͦ aĩa quȩ fragilis non est
appar& eẽ mõtalem. Primu nõ idem est dĩa & mens aliud

Expanded text:
disserebat: sed uictus est ueritate et inprudenti rdisserebat: sed uictus est ueritate et inprudenti rrepsit. Praeterea id ipsum, quod colligit, dissolvi animam, hoc est, simul cum corpore interire, quoniam simul nascantur, et falsum est et in contrarium conuerti potest. non enim simul interit, sed anima discedente integrum per multos dies manet et plerumque medicatum diutissime durat. nam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet repente anima corpusque desereret, sed uno tempoetiam corpus, adhuc spiritu in eo manente, deliquesceret ac periret, quam celeriter anima secedit; immo vero dissoluto corpore anima vanesceret, velut humor fracto vase diffusus. Nam si terrenum et fragile corpus post secessum animae non statim diffluit, in terramque tabescit, ex qua illi origo est; ergo anima, quae fragilis non est,apparet esse mortalem. Primum non est idem mens et anima; aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tiens ac uigens qd nõ ueniat sb̾ aspectu. At .n. difi¬
cile ẽ aĩo cumphendẽ q̃madmodũ possit aĩis retinere
sensum sine his ꝑtibus corꝑis in quib ĩ est offitiũ sen¬
tiendi. Quid de deo: Num fucile est cõprehendere
uenit. Aia aũt qr tenuitate sua om̃s tactu fugit nullo ictu
dissoliu põt. Ergo ꝙ̃nius inter se cõiuncta & sociata nas¬
cantur: & alt̾um quꝰ est de t̾rena cõcretione formatu
aliqua utrũq discrenit q̃ discretio mors uocat᷑ utrunq
ĩ nam suam recedit. Qd̃ ex terra fuit id ĩ t̾ram resoluit᷑
sempiternus est. deniq Lucretiꝰ oblitꝰ quid asserẽt & qđ
dogna defendẽt hos u̾sus posuit
Cedit item retro de terra quod fuit ante
n terram. sed qm̃ missu ẽ ex ęthẽis oris:
Id rursus cęli fulgẽtia templa receptant:
Q uod eiꝰ non erat dite̾ qui ꝑire aĩas cum corporibus

Expanded text:
tiens ac uigens quod non ueniat sub aspectum. at enim diffitiens ac uigens quod non ueniat sub aspectum. at enim difficile est animo comprehendere quemadmodum possit anima retinere sensum sine iis partibus corporis in quibus inest officium sentiendi. quid de deo? num facile est comprehendereuenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum fugit, nullo ictu dissolui potest. ergo quamuis inter se coniuncta et sociata nascantur et alterum, quod est de terrena concretione formatum,aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocatur, utrumque in naturam suam recedit: quod ex terra fuit, id in terram resoluitur, s spiritus sempiternus est. denique idem Lucretius oblitus quid adsereret et quod dogma defenderet, hos uersus posuit: cedit item retro, de terra quod fuit ante, in terram, sed quod missum est ex aetheris oris, id rursum caeli fulgentia templa receptant. quod eius non erat dicere qui perire animas cum corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃a tñ nõ iudet᷑ sicut est uox odor uentꝰ ut haꝵ reru
argum̃to exemplo & deu lica sub oculos nõ uerra: de sua
tñ ui & effectu &r oꝑibus cernẽmus. Quid uote clarius
ant uento forti dut odore iuolentiꝰ. Nec tñ cu ꝑ aerẽ
ferunt᷑ ad sensusq nostros uẽiunt & eos potentia sua
ĩpellunt. nõ cernũt᷑ acie luminũ s& aliis corꝑis partibus
sentiũt simłr deus nõ aspectu nõb alio ue fragili sensu
cõp̃hendendus est s& mentis oculis ĩ tuendꝰ cũm oꝑa ei
p̃claxa & miranda uideamꝰ. Nam illos ꝗ nullu oĩo deũ
tabant ẽẽ nͥ ꝙ oculis cõtuebantur & qr uidebant aut
bonis accide̾ adu̾sa. aut malis ꝓsꝑa fortuitu geri oĩa
credider̃t & ña mũdu nõ ꝓuidentia cõstitutum. hic̃
iam ꝓlapsi st̃ ad deliram̃ta. quę talem sinãm necessaĩo
seqͥbantur. Qđ si deus est &e ĩcorporalis & ĩuisibilisa
uidetur postꝙ̃ retessit a cõpore qm̃ tõstat ẽẽ aliꝗd sen¬

Expanded text:
amen non uidetur, sicut est uox odor uentus, ut harum rerum argumento et exemplo etiam deum, licet sub oculos non ueniret, de sua tamen ui et effectu et operibus cerneremus. quid uoce clarius aut uento fortius aut odore uiolentius? haec tamen cum per aerem feruntur ad sensusque nostros ueniunt et eos potentia sua inpellunt, non cernuntur acie luminum, sed aliis corporis partibus sentiuntur. similiter deus non aspectu nobis alioue fragili sensu conprehendendus est, sed mentis oculis intuendus, cum opera eius praeclara et miranda uideamus. nam illos qui nullum omnino deum tabant esse, nisi quod oculis contuebantur. Et quia videbant aut bonis accidere adversa, aut malis prospera, fortuitu geri omnia crediderunt, et natura mundum, non providentia constitutum. Hinc jam prolapsi sunt ad deliramenta, quae talem sententiam necessario sequebantur. Quod si est Deus et incorporalis, et invisibilis, uidetur, postquam recessit a corpore, quoniam constat esse aliquid sen
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinge fidenti aĩo inꝗt. si ita res feret. gradiet᷑ ad mõtẽ
ĩ quã aut sũmu bonũ aut nuillu malu ẽẽ cognouimꝰ.
mors ig̾ nõ extinguit hoiẽm: sa ad pͥmiu untutis ad¬
mittit. Qui aũt sẽ ut ait idem uitiis ac scelẽib cõtami¬
nauẽĩt: uoluptatiq seruiẽit. is uõ dãnatus ȩt̾na luet
poena quã diuinȩ littere ẜam mõtem noĩant: ꝗͥ esta

Expanded text:
contingere. fidenti animo, inquit si ita res feret, gradietur ad mortem, contingere. fidenti animo, inquit si ita res feret, gradietur ad mortem, in qua aut summum bonum aut nullum malum esse cognouimus. mors igitur non  extinguit homittit. Qui autem se ut ait idem vitiis ac sceleribus contaminaverit, voluptatique servierit, is vero damnatus aeternam luet poenam; quam divinae lit
Abbreviated transcription (Latin):
taculu. Iam illud argum̃tu multo magis mane est
quo dit aĩa qr nõ cituis emittat᷑ ex corꝑe mõtalem
iuderi s& paulati ẽẽ ex oĩb m̃bris explicet a sũmis
pedi incipiens tanꝙͣ si eẽt ęterna uno temꝑis monito
erumpet qd fit in his qui ferro ĩtereunt. quos aũt
fructus .i. uoluptates ȩque ut ip̃a breues temporalesq st̃. uir¬
tutis gͦ fructus ac p̃mium sempiternũ est qr uitioꝵ cõmodũ
ĩ pñti est. Uirtutis ig̾ ĩ futuro. Ita fit ut ĩ hac uita uĩtutis
p̃miu nullu sit qr iurtus adhue ipa est. Nam sĩc̃ uitia cũ
ĩ actu suo finiunt᷑ uoluptas & p̃mia eoꝵ sequũtur ita uit̾
cum finita sit m̾ces eiꝰ ĩ sequitur. Uirtus aũt nũꝙͣ nisi mõ¬
te finitur qm̃ & ĩ mõte suscipienda sũmu eiꝰ offm̃ est. gͦ
p̃miu uĩtutis post mõtem ẽ. deniq Cito ĩ tusculanis ꝙͣuis
dubitanter tñ sensit sũmu hõi bonũ nõ nisi post mõte

Expanded text:
is inane est, quo ait animam, quia non citius emittatur ex corpore, mortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a summis pedibus incipiens: tanquam si esset aeterna, uno temporis momento erumperet; quod fit in iis, qui ferro intereunt. Quos autfructus id est uoluptates aeque ut ipsa breues temporalesque sunt, uirtutis ergo fructus ac praemium sempiternum est; quia uitiorum commodum in praesenti est, uirtutis igitur in futuro. ita fit ut in hac uita uirtutis praemium nullum sit, quia uirtus adhuc ipsa est. nam sicut uitia cum in actu suo finiuntur, uoluptas et praemia eorum secuntur, ita uirtus cum finita est, merces eius insequitur. uirtus autem numquam nisi morte finitur, quoniam et in morte suscipienda summum eius officium est. ergo praemium uirtutis post mortem est. denique Cicero in Tusculanis quamuis dubitanter tamen sensit summum homini bonum non nisi post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
illis far & merum demꝰ & odorem turis & sanguine pe¬
cudũ quę neq ĩmõtalib grata ẽẽ post̾ qr st̾ fragilia neq
ului es̃ expertib corpoꝵ qr hȩc ad usum cõporalui data st
& tñ si ed desiderarent sibi ip̃i possent exibere cũ uellent
Siue ig̃ itereũt aĩȩ suȩ ĩȩt̾num manẽt. quã rõnẽ cõcin&
cultus deoꝵ: Aut a quo mũdus cõstieutꝰ est: Curaut qñ
aut quousq quatenus hoĩes aut quã ob rem ꝓtreati: cur
nascunt᷑ ĩtereunt succedunt renouantur: Quid dii ex
cultib eoꝵ assequũt᷑ ꝗ post mõtem mhil futuri st ua
prestant: ꝗuͥ pollicentur. ꝗd minant᷑ aut hõib aut diis
dignu: uel si manẽt dĩȩ post obitu ꝗd de his faciunt
facturi ue st̃: ꝗd illis opus est thesauro aĩaꝵ: ip̃i illi ex
quo fonte oriunt᷑: quõ aut qͣr aut unde multi st̾. Ita
fit ut si ab illa rerum sũma quã suꝑtꝰ cõphendimꝰ aber¬

Expanded text:
illis far et merum demus et odorem turis et sanguinem peillis far et merum demus et odorem turis et sanguinem pecudum? quae neque inmortalibus grata esse possunt, quia sunt fragilia, neque usui esse expertibus corporum, quia haec ad usum corporalium data sunt: et tamen si ea desiderarent, sibi ipsi possent exhibere, cum uellent. siue igitur intereunt animae siue in aeternum manent, quam rationem continet cultus deorum aut a quo mundus constitutus est? cur aut quando aut quousque, quatenus homines aut quam ob rem procreati? cur nascuntur intereunt succedunt renouantur? quid dii ex cultibus eorum adsecuntur qui post mortem nihil futuri sunt? quid praestant, quid pollicentur, quid minantur aut hominibus aut diis dignum? uel si manent animae post obitum, quid de iis faciunt facturiue sunt? quid illis opus est thesauro animarum? ipsi illi ex quo fonte oriuntur? quomodo aut quare aut unde multi sunt? ita fit ut si ab illa rerum summa quam superius conprehendimus aber
Abbreviated transcription (Latin):
ac uoluptatis nr̃ȩ gratia nascim̃ si nhil post mõtẽ sumꝰ
quid põt ẽẽ tam suꝑuacuũ tam anane tam uanũ ꝙ̃ hũana res
& ꝙ̃ mũdus ip̃e qui cũ sit ĩcredibili magnitudine tã mirabili
rõne cõstructus. tñ reb ineptis uacet. Cur & n. uentoꝵ sp̃us
citent nubes: cur emicent fulgura. tonitrua mugiant. ĩbres¬
cadant & fruges terra ꝓducat᷑. ut uarios fetus alat: Cur
deniq oĩs nã reru laboret ne quid desit eaꝵ rerũ quib
uita hoũi sustinet᷑ si est inanis si ad nichilũ ĩterimꝰ sin
est ĩ nõb maioris emolum̃ti deo: qđ si est dictu nefas nec
putandu est fiei posse ut nõ ob aliquã maximã rõnem
fu̾it costitutu qđ iudeas maxiã rõe cõstare. quę põt eẽ rõ¬
putant aias iterire. ꝓfecto nulla. Quid .n. hñt dicẽ cũ disi
hõib tam diligenter sius queq temporib exhibeant: anie

Expanded text:
ac uoluptatis nostrae gratia nascimur, si nihil post mortem sumus, ac uoluptatis nostrae gratia nascimur, si nihil post mortem sumus, quid potest esse tam superuacuum, tam inane, tam uanum quam humana res et quam mundus ipse, qui cum sit incredibili magnitudine, tum mirabili ratione constructus, tamen rebus ineptis uacet? cur etenim uentorum spiritus citent nubes? cur emicent fulgura, tonitrua mugiant, icadant, ut fruges terra producat, ut varios foetus alat? Cur denique omnis natura rerum laboret, ne quid desit earum rerum, quibus vita hominis sustinetur, si est inanis, si ad nihilum interimus, si nihil est in nobis majoris emolumenti Deo? Quod si est dictu nefas, nec putandum est fieri posse, ut non ob aliquam maximam rationem fuerit constitutum, quod videas maxima ratione constare; quae potest putant animas interire? profecto nulla. quid enim habent dicere cur dii hominibus tam diligenter suis quaeque temporibus exhibeant? an ut
Abbreviated transcription (Latin):
apud deu & cum deo semꝑ
Ianc totam rõnem breui tircũscriptione signemꝰ. Idc̃ico
mũdus fcũs est ut nasceam᷑ iõ nascim᷑ ut agnoscamꝰ fa¬
ctorem mũdi ac nr̃i deum. Iõ agnoscimꝰ ut colamꝰ. Iõ colin
ut ĩmõtalitatem ꝓ laboꝵ m̾cede capiamꝰ qm̃ maximis
laborib cultus dei cõstat iõ p̾mio ĩ mõtalitatis afficim̃ ut
similes angelis effecti sũmo pr̃i ac dño ĩꝑpetuum ẜuam
chanũ dei hoc musteriu mũdi: a quo st̃ alieni ꝗ seq̃ntes
pĩtem uoluptatem t̾restrib & fragilib se bonis addi¬
xerũt & aĩas ad tęlestia genitas suauitatib mõtifeĩs
tanꝙͣ luto tenoue dem̾ẜunt. Queramꝰ nẽ uicissi an in
cultu deoꝵ rõ ulla sħsistat. Qui si multi st si iõ tãtu ab
hõib colunt ut p̃stent illis opes uictorias honores quap
alia nõ nͥ ad pñs ualent si sine causa gignim᷑ si ĩ hõibus
poreandis ꝓuidentia nulla u̾satur si casu si nob met ip̃is

Expanded text:
aput deum et cum deo semper. Nunc totam rationem breui circumscriptione signemus. idcirco mundus factus est, ut nascamur: ideo nascimur, ut adgnoscamus factorem mundi ac nostri deum: ideo adgnoscimus, ut colamus: ideo colimus, ut immortalitatem pro laborum mercede capiamus, quoniam maximis laboribus cultus dei constat: ideo praemio immortalitatis adficimur, ut similes angelis effecti summo patri ac domino in perpetuum anum dei, hoc mysterium mundi, a quo sunt alieni qui sequentes praesentem uoluptatem terrestribus et fragilibus se bonis addixerunt et animas ad caelestia genitas suauitatibus mortiferis tamquam luto caenoue demerserunt. quaeramus nunc uicissim an in cultu deorum ratio ulla subsistat. qui si multi sunt, si ideo tantum ab hominibus coluntur, ut praestent illis opes uictorias honores quaeque alia non nisi ad praesens ualent, si sine causa gignimur, si in hominibus procreandis prouidentia nulla uersatur, si casu nobismet ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
aĩas eadem rõne subsistere qm̃ ex ip̃a rõt ac prudẽtia
ĩtelligitur eẽ quedam ĩ hoĩe aedeo similitudo deniq illud.
aliquã dei religioq sit pene sola q̃ hoĩem discernat a
mutis quȩ cumꝰ ĩ hoĩe solum cadit ꝓfecto testatur id affe¬
ctare nos id desiderare id colere qd nobis familiare qd
uerit quas ꝓnas corꝑib adiectas ĩ terramq ꝓstratas sum̃
dei ꝓuidentia effetit ut ex hoc ĩtelligi possit nͥ eas rõis
hr̃e cum cęlo põt nõ ĩtelligẽ solum ex oĩb celeste ae di¬
uinu aĩal ẽẽ hoiẽm cuiꝰ corpus ab humo excitatu uult̾
sublimis status rectus originẽ suam quẽit & qͣi cõtempta
hũilitate terre ad altum nititur qr sentit bonũ sũmu
ĩ sum̃o eẽ sibi q̃rendũ memorq cõditionis suȩ qua ds
illu fecit eximiu ad artificem suu spectat. Quã specta.¬
tione Trimegistus. DeoGiaN rectissime nõĩauit que
ĩ mutis aĩalibus nulla ẽ. Cum aut sapiã quȩ soli hõi

Expanded text:
imas eadem ratione subsistere, quoniam ex ipsa ratione ac prudentia intellegitur esse quaedam in homine ac deo similitudo. denique illutat notitiam aliquam dei, religioque sit paene sola quae hominem discernat a mutis: quae cum in hominem solum cadit, profecto testatur id adfectare nos, id desiderare, id colere quod nobis familiare, quod uerit, quas pronis corporibus abiectas in terramque prostratas summi dei prouidentia effecit, ut ex hoc intellegi possit nihil eas rationis habere cum caelo, potest non intellegevinum animal esse hominem, cujus corpus ab humo excitatum, vultus sublimis, status rectus originem suam quaerit, et quasi contempta humilitate terrae, ad altum nititur, quia sentit summum bonum in summo sibi esse quaerendum, memorque conditionis suae, qua Deus illum fecit eximium, ad artificem suum spectat? Quam spectationem Trismegistus θεώπιδα rectissime nominavit: quae in mutis animalibus null
Abbreviated transcription (Latin):
secedit. Cum uõ domiciliu sibi stabile collocauit ĩ oi
actu u̾sari eam netesse est nec põt fideliter depellẽ
uitia & effugare nͥ pectus qd̃ insedit ꝑpetua statione
uirtuti. õĩs rõ diu̾sa & contraria sit necesse est. qr uitia
cõmotiones & ꝑturbationes aĩ st̃. Uirtus e contrario le¬
nitudo & tranꝗllitas c̃ est qr iuitia temporalia &e braua
st. uirt̾ ꝓpetua & constans & par sibi semꝑ qr iuitioꝵ
quę ferunt᷑ in hacꝰ ẽẽ uita ĩterpͣetratus est. Totam ig̾ ueitatẽ
& om̃ẽ diuine religionis archanũ pħi attigerũt. s& aliis re¬
fellentib defendẽ id ꝗd iuenant nequierunt qr singulis
rõ nõ quadrauit nec ea quę uera senẜant ĩ sũma redigẽ

Expanded text:
secedit: cum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni secedit: cum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni actu uersari eam necesse est nec potest fideliter depellere uitia et fugare, nisi pectus quod insedit perpetua statione uirtuti, omnis ratio diuersa et contraria sit necesse est. quia uitia commotiones et perturbationes animi sunt, uirtus e contrario lenitudo et tranquillitas animi est; quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans et par sibi semper; quia quae ferantur, in hac esse vita interpretatus est. Totam igitur veritatem, et omne divinae Religionis arcanum philosophi attigerunt. Sed aliis refellentibus, defendere id quod invenerant, nequiverunt; quia singulis ratio non quadravit, nec ea, quae vera senserant in summa
Abbreviated transcription (Latin):
suscepta qđ ulteriꝰ bonũ sperari nõ põt nͥ et̾nitas: Capitł¬
T Ransceamus nũc uicissi ad ea que uirtuti repugnant
ut &̃ ex his ĩmõtalitas aĩȩ colligatur. uitia oĩa t̾empo¬
ralia st̾. ad pñs .n. cõmouet᷑ irꝑȩ impetꝰ recepta ultione secun
libidinis uoluptas corꝑis finis est cupiditatem aũt sacietas
eart rerum quas expetit aut alioꝵ effectuũ cõmotiones
ĩterimũt. ambitio postꝙͣ honores quos uoluit adepta c̃.
cõsenescit. Item cętera iutia cõsistere ac ꝑmanẽ non postꝰ
sa ip̃o fructu quȩ̨ expetũt finiunt. Recedũt gͦ a redent
Uirtꝰ aũt sine ulla ĩt̾missione ꝑpetua est nec discedẽ
ab eo põt qui eam simul capit. Nam si heãt ĩteruallũ
si aliqñ care̾ ea possumꝰ redibut ꝓtinus intia: quę uĩtutẽ
semꝑ ipugnant. Non est ig cõphensa si deseit si aliqñ

Expanded text:
suscepta quod ulterius bonum sperari potest nisi aeternitas? suscepta quod ulterius bonum sperari potest nisi aeternitas? Transeamus nunc uicissim ad ea quae uirtuti repugnant, ut etiam ex his inmortalitas animae colligatur. uitia omnia temporalia sunt: ad praesens enim commouentur. irae impetus recepta ultione sedatur, libidinis uoluptas corporis finis est, cupiditatem aut satietas earum rerum quas expetit aut aliorum affectuum commotiones interimunt, ambitio postquam honores quos uoluit adepta est, consenescit; item cetera uitia consistere ac permanere non possunt, sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. recedunt ergo et redeunt. uirtus autem sine ulla intermissione perpetua est nec discedere ab eo potest qui eam semel cepit. nam si habeat interuallum, si aliquando carere ea possumus, redibunt protinus uitia, quae uirtutem semper inpugnant. non est igitur conprehensa, si deserit, si aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
aiantem. Si giͦ urtus & ꝓhibet is bonis hoiẽm quę naliter
appetunt᷑ & ad substinenda mala ĩpellit quę nãliter fugi¬
unt᷑. gͦ malum est uirtꝰ & inimica neͣ stultumq iudicare
netesse est qui eam sequit᷑ qm̃ se ip̃e ledit & effgiendo
bona p̾sentia & appetendo ęque mala sine spe fructu
amplioris. Nam cum liceat nõb iocũdissimis frui uolu¬
ptatib nõ ne sensu tarẽ uideam᷑ si malimꝰ ĩ hũilitate.
ĩ egestate ĩ cõtemptu ĩ ignominia uiuẽ. aut ne uiuẽ qđ
sa dolere cruciari & mori ex quib malis nͥ amplius
assequam᷑. quo possit uoluptas omissa pensari. Si aũt
uirtus malum nõ est facitq honeste ꝙ uoluptates ui¬
tiosas tipesq cõtẽnit & fortiter qđ nec dolorem nec
mõtem timet. ut offitiu ẜuet. Ergo aliqd maiꝰ bonu
asseq̃tur necesse est ꝙͣ st̾ illa quę spernie. At uõ morte

Expanded text:
animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hominem quae naturaliter animantem. si ergo uirtus et prohibet iis bonis hominem quae naturaliter adpetuntur et ad sustinenda mala inpellit quae naturaliter fugiuntur, ergo malum est uirtus et inimica naturae stultumque iudicari necesse est qui eam sequitur, quoniam se ipse laedit et fugiendo bona praesentia et adpetendo aeque mala sine spe fructus amplioris. nam cum liceat nobis iucundissimis frui uoluptatibus, nonne sensu carere uideamur, si malimus in humilitate, in egestate, in contemptu, in ignominia uiuere aut ne uiuere quidem, sed dolore cruciari et emori, ex quibus malis nihil amplius adsequamur quo possit uoluptas omissa pensari? si autem uirtus malum non est facitque honeste, quod uoluptates uitiosas turpesque contemnit., et fortiter, quod nec dolorem nec mortem timet, ut officium seruet, ergo aliquod maius bonum adsequatur necesse est quam sunt illa quae spernit. at uero morte
Abbreviated transcription (Latin):
sit uł quo reu̾sura. Preterea nõ exiguũ ĩ mõtalitatis ar¬
gum̃tu est qr hõ solus cęlesti elem̃to utit᷑. Nam tũ reꝵ
na his duob elem̃tis que repugnantia sibi atq inimita
st̾ constet igni ae aqua quoꝵ alteru cęlo: altum terre
ascribitur. cȩtere aiantes qr t̾rene mõtalesq st̃ terreno &
graui utuntur elem̃to. homo solus ignẽ ĩ usu ht̃ qd̃ est
elem̃tu leue sublime cȩleste ea u̾o quȩ ponderosa st ad
mõtem depͥmũt & que leuia st̃ ad uitã subleuãt qr uita
ĩ sumo est mors ĩ ỹmo & ut lux eẽ sine igni non põt
sic uita sine luce. Ignis ig̃ elem̃tu est lucis ac uitę uñ
appara hoĩem qui eo utitur ĩmõtalem sortitu ẽẽ con¬
ditionem qr id illi familiare est qđ facit uitam. Uirtus
A libus ducimꝰ & uoluptatẽ expetit cuiꝰ fructib uariis ac
suanib delectatur & dolorem fugit cuiꝰ asꝑitas nam̃ uiuentium
acerb̃ sensibus ledit & ad mortem ꝑducẽ nitit᷑ quȩ dissoluit

Expanded text:
tis argumentum est quod homo solus caelesti elemento utitur. nam cum rerum natura his duobus elementis, quae repugnantia sibi atque inimica sunt, constet, igni et aqua, quorum alterum caelo, alterum terrae adscribitur, ceterae animantes quia terrenae mortalesque sunt, terreno et graui utuntur elemento, homo solus ignem in usu habet, quod est elementum leue sublime caeleste. ea uero quae ponderosa sunt, ad mortem deprimunt, et quae leuia sunt, ad uitam subleuant, quia uita in summo est, mors in imo. et ut lux esse sine igni non potest, sic uita sine luce. ignis igitur elementum est lucis ac uitae: unde apparet hominem qui eo utitur, immortalem sortitum esse condicionem, quia id illi familiare est quod facit uitam. uirtus alibus ducimus, et uoluptatem expetit, cuius fructibus uariis ac suauibus delectatur, et dolorem fugit, cuius asperitas naturam uiuentium acerbis sensibus laedit et ad mortem perducere nititur, quae dissoluit
Abbreviated transcription (Latin):
quietas ac delectabiles ĩtolere regiones. hos uõ luere
poenas ĩ tenebrosis locis atq ĩ teni uoraginib hõrẽdis
idem nobis ꝓphetȩ palam faciũt. Ergo epicurꝰ ẽrauit

Expanded text:
quietas ac delectabiles incolere regiones, hos uero luere quietas ac delectabiles incolere regiones, hos uero luere poenas in tenebrosis locis atque in caeni uoraginibus horrendis: idem nobis prophetae palam faciunt. ergo Epicurus errauit
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt solercissime m̃tis artificem cõfitetur hom̃ causa
mũdu & oĩa quȩ ĩ eo st̾ eẽ facta: stoyti loquũt᷑. idem nos
diuine litterȩ docent. Errauit gͦ democtus ꝗ u̾miculoꝵ
mõ putauit effusos eẽ de terra nullo auctõe nullaq rõe
Cur gͦ fonnatus sit hõ diuini satram̃ti est. qđ qr ille
scire nõ poterat hũanam uitam deduxit ad nihilum
ad uĩtutem capessendam nasti hoĩes ariston disseruit.
Idem nos monemus ac discimꝰ a pħis. Igitur falsus ari¬
stippus qui hoiẽm uoluptato hoc ẽ malo tanꝙͣ pecudem
subiugauit ĩmõtales ẽẽ aĩas feretides & plãto disputa¬
uerũt᷑. hȩc u̾õ ꝓpria est ĩ nr̃a religione doctrina Eg
dicearchus cum democto errauit. qui ꝑire cum cõpeͦ
ac dissolui argum̃tatus est. Esse ĩferos Teno stoytus
dociit & sedes piorum ab impiis eẽ discretas & illos ꝗđ

Expanded text:
sentiuntur, sollertissimae mentis artificem confitetur. hominum causa sentiuntur, sollertissimae mentis artificem confitetur. hominum causa mundum et omnia quae in eo sunt esse facta Stoici loquuntur: idem nos diuinae litterae docent. errauit ergo Democritus, qui uermiculorum modo putauit effusos esse de terra nullo auctore nullaque ratione. cur enim formatus sit homo, diuini sacramenti est, quod quia ille scire non poterat, humanam uitam deduxit ad nihilum. ad uirtutem capessendam nasci homines Ariston disseruit: idem nos monemur ac discimus a prophetis. falsus igitur Aristippus, qui hominem uoluptati hoc est malo tamquam pecudem subiugauit. inmortales esse animas Pherecydes et Plato disputauerunt: haec uero propria est in nostra religione doctrina. ergo Dicaearchus cum Democrito errauit, qui perire cum corpore ac dissolui argumentatus est. esse inferos Zeno Stoicus docuit et sedes piorum ab inpiis esse discretas et illos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ał. uera. quȩ nã. sed si uł causa id efficẽt certissime p̃hopharet᷑ &
uẽitas illustrara suo liũe. Quare ĩtredibilis est errõ illoꝵ
qui cum aliquã sectam ꝓbau̾int: eiq se addix̾int cęteras
dãnant tanꝙ̃ falsas & inanes. armantq se ad pliandum.
uec ꝗd defendeͬ debeant scientes. nec quid refutare ĩcur¬
santq passi sine dilectu oiãq afferũt ꝗcunq elissentiũt
Ob has eoꝵ ꝑtinacissimas cõtentiones nulla extite̾t phĩa q̃
comphensa est. factum ẽẽ a deo mũdu dixit plato idem̃
ꝓphetȩ locũt᷑ idemq ex Sibylle tãminib apyarae. Errãt
ig̃ quĩ uł oia sua sponte nata ẽẽ dix̾unt uł minutis se¬
minibus cõglobatis. qm̃ tanta res tam ornata tã magna
neq fieri neq disponi & ordinari sine aliquo prudenti¬
ssimo auctore potuit. Et ea ip̃a rõ qua constare ac regi oĩa

Expanded text:
are quae uera: sed si uel casu id efficeret, certissime philosopharetuare quae uera: sed si uel casu id efficeret, certissime philosopharetuueritas inlustraret suo lumine. quare incredibilis est error illorum qui cum aliquam sectam probauerint eique se addixerint, ceteras damnant tamquam falsas et inanes armantque se ad proeliandum nec quid defendere debeant scientes nec quid refutare incursantque passim sine dilectu omnia quae adferunt quicumque dissentiunt. ob has eorum pertinacissimas contentiones nulla extitit philosophi ab iis tota conprehensa est. factum esse a deo mundum dixit Plato: idem prophetae locuntur idemque ex Sibyllae carminibus apparet. errant igitur qui uel omnia sua sponte nata esse dixerunt uel minutis seminibus conglobatis, quoniam tanta res, tam ornata, tam magna neque fieri neque disponi et ordinari sine aliquo prudentissimo auctore potuit et ea ipsa ratio qua constare ac regi omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad nectentes nec cãs reꝵ nec cõseqͥntias nec rones ut
sũma illam q̃ contina uniu̾sa & cõpĩgerẽt & complerẽt.
Faale est aũt docere pene uniusam ueritatẽ ꝓ philosophos¬
& sectas ẽẽ diuisam. Non .n. sic p̃ħia nos eu̾timiꝰ ut acha¬
demici solent. quib ad oĩa respondere ꝓpõitum est qđ ẽ
potiꝰ callũniari & illudẽ. s& docemꝰ muilla sectam fuisse
sua &̃ falsa defendunt. alioꝵ & uera subũtunt nõ tm̃ illis elapsa
uẽitas est ꝙͣ se querẽ simulabant. s& ip̃i eam potissima suo¬
uitio ꝑdiderũt. Qđ si extitissae aliꝗs qui iũtute sꝑsam per
singulos sectasq diflusam colligera in unũ ac redigẽt ĩ corpꝰ.
is ꝑ̾fecto nõ dissentira a nõb̃ s& hoc nemo facẽ nͥ ueri ꝑit
de sciens põt. Uerum aũt scire nõ nͥ eius est ꝗ sit doctꝰa
deo. neq .n. põt alter repudiare ꝗ̃ falsa st̃ eligere ac ꝓbae̾¬

Expanded text:
sequentias, nec rationes; ut summam illam, quae continet universa, et compingerent, et implerent. Facile est autem docere, pene universam veritatem per philosophos sectas esse divisam. Non enim sic philosophiam nos evertimus, ut Academici solent, quibus ad omnia respondere propositum est, quod est potius cauillari et inludere, sed docemus nullam sectam fuisse sua etiam falsa defendunt, aliorum etiam uera subuertunt, non tantum elapsa illis ueritas est quam se quaerere simulabant, sed ipvitio perdiderunt. Quod si extitisset aliquis, qui veritatem sparsam per singulos, per sectasque diffusam colligeret in unum, ac redigeret in corpus, is profecto non dissentiret a nobis. Sed hoc nemo facere, nisi ac sciens potest, uerum autem scire non nisi eius est qui sit doctus a deo. neque enim potest aliter repudiare quae falsa sunt, eligere ac prob
Abbreviated transcription (Latin):
ouĩz de ĩmõtalitate ac mõte sententiis nesciẽ se ꝗd sit
põt. Ueꝵ nobis diuinatione opus nõ est quib uẽitatẽ
diuinitas ip̃a patefecit..
Tis ataq argum̃tis quȩ nec plato nec ullus alius ĩuẽit. aĩaru
ȩt̾nitas ꝓhari ac ꝑspici põt. Quȩ nos breuiter tollegimꝰ
ĩterra ꝓpinquãte seculoꝵ fine celebrabit᷑. Ante oĩa q̃m
deus ab hõie uideri non põt. ne quis tñ ex eo ip̃o putara

Expanded text:
omnium de inmortalitate ac morte sententiis nescire se quid siomnium de inmortalitate ac morte sententiis nescire se quid sipotest —. uerum nobis diuinatione opus non est, quibus ueritatem diuinitas ipsa patefecit. Aliis itaque argumentis, quae nec Plato nec ullus alius inuenit, animarum aeternitas probari ac perspici potest: quae nos breuiter colligemusin terra propinquante saeculorum fine celebrabitur. ante omnia, quoniam deus ab homine uideri non potest, ne quis tamen ex eo ipso putaret
Abbreviated transcription (Latin):
tineat: nulla reꝑiatur ĩ terra: siꝗd̃ ex concretione t̾rena.
nihil heãt admixtũ sa necesse eẽ ĩ terram resolui qd
est ĩ hoĩe ponderosum & dissolubile qđ aũt̃ tenue atq
subtile id uõ eẽ ĩdiuiduu ac domicilio corꝑis uelut
cartere lib̾atum ad cęlum & ad nãm sua ꝑuolare. hȩc
fere platonis collecta breuiter quę apud ipm̃ late co¬
pioseq explicantur. In eadem sententia fuit & pytha¬
goras antea eiꝰq p̃ceptor pherecydes quẽ cicero tra¬
didit pͥmu de ęternitate aĩaꝵ disputasse ꝗ omnes
lita eloqͥntia excellerent tñ ĩ hac dum taxat cõten¬
tionẽ nõ minus auctoitatis habuerũt ꝗ contra hãc
sententiam disserebant dicgarchus pͥmo: dem̃ democtus.
Postremo epicurꝰ adeo ut res ipa de qua inter se pugna¬
bant ĩ dubiu uocaretur. deniq & Tulliꝰ expõitis horu

Expanded text:
tineat, nulla reperiatur in terra, siquidem ex concretione terrena tineat, nulla reperiatur in terra, siquidem ex concretione terrena nihil habeat admixtum: sed necesse esse in terram resolui quod est in homine ponderosum et dissolubile, quod autem tenue atque suptile, id uero esse indiuiduum ac domicilio corporis uelut carcere liberatum ad caelum et ad naturam suam peruolare. haec fere Platonis collecta breuiter, quae aput ipsum late copioseque explicantur. in eadem sententia fuit etiam Pythagoras antea eiusque praeceptor Pherecydes, quem Cicero tradidit primum de aeternitate animarum disputauisse. qui omnes licet eloquentia excellerent, tamen in hac dumtaxat contentione non minus auctoritatis habuerunt qui contra hanc sententiam disserebant, Dicaearchus primo, deinde Democritus, postremo Epicurus, adeo ut res ipsa de qua inter se pugnabant in dubium uocaretur. denique Tullius expositis horum
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis ad ꝓbandam a implendam uitatẽ qm̃ nec
rõnem totiꝰ misterii magni cõsumau̾at ĩ unũq colleg̾at
nec sũmũ bonũ comp̃henderat. nam lic& ueru de ĩmõ¬
aĩe ĩmortalitate sentir& tñ nõ ita de illa ꝙ de sũmo
bono disserebat. Nos ig̃ certiorib signis eligẽ possumꝰ
uẽitatem ꝗ eam nõ ancipiti suspitione colligimꝰ. s& di¬
uina traditione cognouimꝰ. plato aũt sie argum̃tatus
est. Immõtale ẽẽ quicꝗ ꝑ se ipm̃ & sencit &e semꝑ mo¬
uetur. Qd .n. pͥncipiu mot̾ nõ ht̃ nec finem hĩturu
addedit gͦ ut effugẽt hanc cõitatem fieri nõ posse qm̃
sit ĩmõtalis aũis huanus cuĩ mixanda solertia ĩuẽiendi
& celeritas cogitandi & facilitas ꝑcipiendi atq differẽdi discernendi
& memoĩa p̾teritoꝵ & ꝓuidentia futuroꝵ & artiũ plerũq
ĩnu̾abiliu sciã qua cętere careant dĩantes diuina a cȩ¬
lestis appareat. qr a origo ai qui tanta capiat: tãta con¬

Expanded text:
firmitatis ad probandam et implendam veritatem; quoniam nec rationem totius mysterii magni consummaverat, in unumque collegerat, nec summum bonum comprehenderat. Nam licet verum de animae immortalitate sentiret, tamen non ita de illa tanquam de summo bono disserebat. Nos igitur certioribus signis elicere possumus veritatem, qui eam non ancipiti suspicione collegimus, sed divina traditione cognovimus. Plato autem sic argumentatus est: immortale esse quicquid per se ipsum et sentit et semper mouetur; quod enim principium motus non habet, nec finem habiturum, addidit ergo, ut effugeret hanc communitatem, fieri non posse quin sit inmortalis animus humanus, cuius miranda sollertia inueniendi et celeritas cogitandi et facilitas percipiendi atque discendi et memoria praeteritorum et prouidentia futurorum et artium rerumque innumerabilium scientia, qua ceterae careant animantes, diuina et caelestis appareat, quia et origo animi, qui tanta capiat, tanta con
Abbreviated transcription (Latin):
Corporeae extedunt pestes. penit̾q necesse ẽ
Multa diu concreta modis ĩ olestere miris
Ergo exercentur penis. ueterumq malorũ
Supplicia expendent.
Hec ꝓpe modum uera st̃. Aiã .n. cum diuõtium fecit ex
corpore est ut ait Idem poeta.
Par leuibus uentis uolucriq simillima sonno.
Quia sp̃us est & ĩp̃a teniutate ĩ comp̃hensibilis: sed nobis.
qui sumꝰ corporales. deo aũt cui subiacet posse omnia¬
comprehensibilis.
PRimũ gͦ dicimꝰ tantã eẽ dei potestatem ut ã ĩcõporalia cõ¬
prehendat & q̃nadmodũ uolue̾it effitiat. nã & angelidu
metuũt qr castigari ab eo post̾ ĩ enãrabili quodamõ. et
demones reformidant. qr torq̃ntur ab eo a pimiuntur.
Quid gͦ niꝵ si tum sint ĩmõtales aĩȩ. tñ passibiles stđo:
Nam cũ se nihil hẽant solidũ & cõtractabile. a solidis et
cõporalib nullã ui pati post̾: s& qr ĩ solis spiritibus uiuũt

Expanded text:
corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt. haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somno, quia spiritus est et ipsa tenuitate inconprehensibilis, sed nobis, qui sumus corporales, deo autem, cui subiacet posse omniconprehensibilis. Primum ergo dicimus tantam esse dei potestatem, ut etiam incorporalia conprehendat et quemadmodum uoluerit adficiat. nam et angeli deum metuunt, quia castigari ab eo possunt inenarrabili quodam modo, et daemones reformidant, quia torquentur ab eo ac puniuntur. quid ergo mirum, si cum sint inmortales animae, tamen patibiles sint deo? nam cum in se nihil habeant solidum et contrectabile, a solidis et corporalibus nullam uim pati possunt: sed quia in solis spiritibus uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tñ unuisi tũ adeo indicabunt᷑: s& hi tm̃ qui sunt ĩdei
setĩs lutẽis cõtestantib nõ resurectutos eẽ impios ĩuidi¬
mala oꝑa cũ bonis collata ponderabunt᷑ ut si plura &
ac poene sentiens: Si obm̾ita puniet᷑ sentiet utiq dolo ꝑ¬
rem atq ita ã mõtem si morti nõ est obnoxia i doloĩ ꝰ¬

Expanded text:
nec tamen uniuersi tunc a deo iudicabuntur, sed ii tantum qui sunt in dei sanctis litteris contestantibus non resurrecturos esse inpios in iudimala opera cum bonis conlata ponderabuntur, ut si plura et ac poenae sentiens? si enim ob merita punietur, sentiet utique dolorem atque ita etiam mortem: si morti non est obnoxia, ne dolori
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iũdicat. al tum noui repugnãs. qđ eam detrabit. In his¬
duob gñib udeo discidiũ et qĩ ciuile bellum. Sapĩa que distrahi nõ
põt ĩ qua ꝑte ponemꝰ: Si nã reꝵ sciri põt. hec tironu caterua ĩ¬
teribit. Si non põt ueterãi cõficient᷑ li pares fuerit. nichilominus
terna et ꝓpria scientia ob fragilitatẽ cõditiõis hũans. Arche¬
silȩ manus iuĩct. Sed ne ipsa ꝗdem stabit. quia non põt
omnino nihil sciri.

Expanded text:
sibi uindicat, alterum nouum repugnans, quod eam detrahit. in hisduobus generibus uideo discidium et quasi ciuile bellum: sapientiam, quae distrahi non potest, in qua parte ponemus? si natura rerum sciri potest, haec tironum caterua interibit; si non potest, ueterani conficientur; si pares fuerint, nihilominus terna et propria scientia, ob fragilitatem conditionis humanae, Arcesilae manus vincit. Sed ne ipsa quidem stabit, quia non potest omnino nihil sciri.
Abbreviated transcription (Latin):
tiate illi poetaꝵ. sic se iuicem iugulant: ut nemo ex õib restet
qđ eo fit qr gladius hñt scutum nõ hñt. Si gͦ singule sectȩ
mltar sectaꝵ iuditio stultitię cõiuncunt᷑: om̃s ig̃ uane atq ina¬
nes iueniunt ita se ip̃am pħĩa cõsũmit et conficit. Quod
cum ĩtelliget archesilas achademię conditor: rephensiones oiui
ĩter se collegit cõfessionẽ qr ignorãtię claroꝵ pħoꝵ armauita¬

Expanded text:
ti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: ti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. Si ergo singulae sectae multarum sectarum judicio stultitiae convincuntur, omnes igitur vanae, atque inanes reperiuntur: ita seipsam philosophia consumit, et conficit. Quod cum intelligeret Arcesilas Academiae conditor, reprehensiones omnium inter se collegit, confessionemque ignorantiae clarorum phi
Abbreviated transcription (Latin):
Necte ig̃ Teno ac stoiti opmͣionẽ repudiarũt. Opinã .n. te scire
ꝗd nescias nõ est sapientis s temerarii potiꝰ ac stulti. Egͦ sin
fecta. in multas sectas pħia diuisa ẽ et om̃s uaria sentũt. In qͣ
ponimꝰ ueritatem: in õĩb terte nõ põt̃. designemꝰ quãlibet. nẽpe
uni dabimꝰ cęteis auferomꝰ. una queq .n. secta om̃s alias euẽtit
ut se suaq cõfirmet: nec ulli alt̾i sape cõcedit ne se desipere
uni se suamq doctrinã landanti an multis uniꝰ alteriꝰ igno¬
rantiam culpãtib. Recte̾ sit netesse est qđ plurii u facrãt¬
sentiũt ꝙͣ qđ unꝰ. Nemo n põt de se recte iuditaͬẽ: qđ nobilis
poeta testatur.
tam comꝑatam ẽẽ hoĩi nam̃ oiũ aliena ut̃ meliꝰ uideant et di¬
iudicent ꝙͣ sua. Cum ig̃ omĩa ĩcerta sint. aut oĩb credendũ ẽ
ẽẽ negant᷑ sapientes. Pereunt ig uniu̾si hoc mõ et tanꝙ̃ spar¬

Expanded text:
ecte igitur Zenon ac Stoici opinationem repudiarunt. opinari enim te scire quod nescias non est sapientis, sed temerarii potius ac stulti. ergo si fecta? in multas sectas philosophia diuisa est et omnes uaria sentiunt. in qua ponimus ueritatem? in omnibus certe non potest. designemus quamlibet: nempe uni dabimus, caeteris auferemus. Unaquaeque enim secta omnes alias evertit, ut se suaque confirmet; nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere uni sese suamque doctrinam laudanti, an multis unius alterius ignorantiam culpantibus? Rectius sit necesse est, quod plurimi sentiunt, quam quod unus. Nemo enim potest de se recte judicare, quod nobilis poeta testatur. Ita enim comparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius videant, et dijudicent quam sua. Cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum est, esse negantur sapientes. Pereunt igitur universi hoc modo, et tanquam spar
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnocens fui̾t & illo suplicio ĩ dignus mõtalis cũ & ab homine
scelesto ꝗ iustitiã ignorar& affectus ẽ. Qud de huiꝰ crucis ĩdi¬
gnitate dicemꝰ ĩ qua deus a cultõib dei suspens ẽ atq suffixꝰ
Quis tam facundꝰ & tanta reꝵ u̾borũq copia ĩstructꝰ exista: q̃
or̃o tantȩ affluẽtie ub̾tate decurẽs: ut illã crucẽ deploret me¬
rito. qua mũdꝰ ip̃e & tota mũdi elem̃ta luxerũt: hȩc aũt sic
est. Apud Isaiam ita sc̃ptũ ĩuẽt᷑. Non sum coturiax neq
cõtradico dorsum meu pono ad flagella & maxillas meas
ad palmaf faciẽ aũt mẽa nõ auerti a feditate sputoꝵ. Simłr
daiel ĩ psalmo .xxxiuii. Congretati stͥ suꝑ me flagella & igno¬
rau̾unt dissoluti st̾ nec cõpuncti st̃ tentauerunt me & deri

Expanded text:
innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine innocens fuerit, et illo supplicio indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus? Quis tam facundus, et tanta rerum verborumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? Haec autem sic est. Apud Esaiam ita scriptum invenitur: Non sum contumax, neque contradico: dorsum meum posui ad flagella, et maxillas meas ad palmas: faciem autem meam non averti a foeditate sputorum. Similiter David in psalmo XXXIV: Congregata sunt super me flagella, et ignoraverunt: dissoluti sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Dux̾unt ig̃ eũ flagellis u̾beratũ. & pͥus ꝙͣ cruci affigent̃
illuẜunt. ĩdutũ .n. colois punitei ueste ac spinis coronatũ. qi
regem salutau̾unt & dederut ei cibũ fellis & miscuerũt ei aceti
potionem. Post hec cõspuerũt ĩ faciem eiꝰ & palmis cetiderũt. Cũq̃
ip̃i tãnifices de uestim̃tis eius cõtendent sortiti st̃̾ int̾ se de
tunita & pallio & cum hȩc oiã fieñt nullã uotẽ ex ore suo
tanꝙͣ si mutus eẽt emisit. Tunc suspender̃t eum inter duos
noxios meduĩ ꝗ ob latrocina dãnati erant cruciq affixerũt.
Quid ego hic ĩ tanto facinõẽ deplorem: aut ꝗb u̾bis tãtu
nefas cong̃rar: Non n gauianã trucem describimꝰ quã .u.
Tulliꝰ uniu̾sis ȩloq̃ntię sue neruis ac uirib uelut effusis totiꝰ
ĩgenii fontib ꝓsetutꝰ est facimis ĩdignu ꝓclamans ẽẽ ciuem
Romanũ contra om̃s leges ĩ crucem eẽ sublatu. Qui ꝙͣuis¬

Expanded text:
. duxerunt igitur eum flagellis uerberatum et priusquam cruci adfigerent, inluserunt: indutum enim coloris punicei ueste ac spinis coronatum quasi regem salutarunt et dederunt ei cibum fellis et miscuerunt ei aceti potionem. post haec conspuerunt faciem eius et palmis ceciderunt. cumque ipsi carnifices de uestimentis eius contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. et cum haec omnia fierent, nullam uocem ex ore suo, tamquam si mutus esset, emisit. tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique fixerunt. quid ego hic in tanto facinore deplorem aut quibus uerbis tantum nefas conquerar? non enim Gauianam crucem describimus, quam Marcus Tullius uniuersis eloquentiae suae neruis ac uiribus uelut effusis totius ingenii fontibus prosecutus est, facinus indignum esse proclamans ciuem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatu
Abbreviated transcription (Latin):
plum has eiꝰ uoces tanꝙͣ ĩ faustas & ĩpias ĩsectabant. Que cũ
pilat audissa & ille ĩ defensionẽ sui nihil dicẽt ꝓnũciauit nihil
ĩ eo dãnatione dignũ udeĩ. At illi ĩiustissimi accusatoes ciꝵ
populo quẽ ĩcitaũant sẜclamꝗẽ coepunt ꝙ crucẽ eiꝰ iuolentis
ĩstigatione metuentis ut regno pelleretur iuctus est nec tñ ip̃e sm̃a¬

Expanded text:
plum. has uoces eius tamquam infaustas et inpias insectabantur. quae cum plum. has uoces eius tamquam infaustas et inpias insectabantur. quae cum Pilatus audisset et ille in defensionem in eo damnatione dignum videri. At illi injustissimi accusatores cum populo, quem incitaverant, succlamare coeperunt, et crucem ejus violentis s Tetrarchae instigatione metuentis ne regno pelleretur, victus est. Nec tamen ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
data st ut ꝑ cãnaliũ figurã sprritalia nosce̾ntur.
p̃dixit christũs ĩpleret. Ob ed incitati & diuinas litteras nesciẽtes
coierũt ait deũ suũ cõdenarẽt qđ cum sciret futuꝵ ac subinde
dicȩt oporte̾̃ se pati atq ĩterfici ꝓ salute multoꝵ secessit tñ cũ
discipulis suis nõ ut uitaret qđ netesse erat ꝑpeti ac sp̾stinẽ.
s ut oñdẽt ꝙ ita fic̾i oportẽt ĩ om̃i ꝑsecutione ne sua quis
culpa ĩcdisse udẽt ac denũtianit fore ut ab uno eoꝵ pro¬
deret᷑ Itaq uudas pͥmio illectus tradidit eu iudeis. At illi
cõp̃hensu ac pontio pilato ꝗ tuẽ legatꝰ siriã regebat oblatũ
truti affigi postulau̾unt obicientes eiꝰ nihil alud nͥ ꝙ ditẽt᷑
se filiũ dei eẽ regem iudȩoꝵ. Itẽ qr dix̾at si soluẽitis hoc
templu qđ edificatũ est ãnis xlui. ego illud ĩ tͥduo sine
deis i ffectu tertia die resurectuꝵ. Ipẽ n. erat dei ued tem¬

Expanded text:
data sunt, ut per carnalium figuram spiritalia noscerentur.praedixit, Christus inpleret, ob ea incitati et diuinas litteras nescientes coierunt, ut deum suum condemnarent. quod cum sciret futurum ac subinde diceret oportere se pati atque interfici pro salute multorum, secessit tamen cum discipulis suis, non ut uitaret quod necesse erat perpeti ac sustinere, sed ut ostenderet quod ita fieri oporteat in omni persecutione, ne sua quis culpa incidisse uideatur; ac denuntiauit fore ut ab uno eorum proderetur. itaque ludas praemio inlectus tradidit eum Iudaeis. at illi conprehensum ac Pontio Pilato, qui tum legatus Syriam regebat, oblatum cruci adfigi postulauerunt obicientes ei nihil aliut nisi quod diceret se filium dei esse, regem Iudaeorum; item quia dixerat: si solueritis hoc templum, quod aedificatum est annis XLVI, ego illut in triduo sine daeis interfectum tertio die resurrecturum. ipse enim fuerat uerum dei tem
Abbreviated transcription (Latin):
ista cognou̾it aut suscipiat qđ añ dãnauit dut qđ ẽ ꝓximũ
deridere aliqñ desistat. Qꝙͣ tertullianꝰ eandem cãm plene
ĩstituẽ. qđ nos facimꝰ. ĩ quo necesse est doctrinę totiꝰ sbstãtia
cõtineĩ nõ defugi hũc laborem ut ĩple̾m mam quã cypanus
nõ ẽ executꝰ ĩ ea orone qua demetrianũ sic̃ ait ip̃e oblatrate
atq obstrepentẽ uẽitati redargu̾e conat. Qua matei̾a nõ est
usus ut debuit. Non .n. scripturȩ̨ testimoniis quã ille utiq
uanã ficta cõmẽtitia putabant. s& argumtis & rõe fuerat re¬
fellend. Nam cũ agẽt cont̾ hoĩem u̾itatis ignarũ dilatis paulisꝑ
diuinis lectionib formãe hunc a pͥnci ͦ tanꝙ̃ rudem dehuit eiq
paulatĩ lutis pͥncipia mõstraẽ ne toto lũe obiecto ciligaret.
lam sic̃ infans solidi ac fortis cibi cape uim nõ p̃ot ob stoma¬

Expanded text:
ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, deridere aliquando desistat. quamquam Tertullianus eandem causam plene instituere, quod nos facimus, in quo necesse est doctrinae totius substantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut inplerem materiam, quam Cyprianus non est exsecutus in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepentem ueritati redarguere conatur. qua materia non est usus ut debuit: non enim scripturae testimoniis, quam ille utique uanam fictam commenticiam putabat, sed argumentis et ratione fuerat refellendus. nam cum ageret contra hominem ueritatis ignarum, dilatis paulisper diuinis lectionibus formare hunc a principio tamquam rudem debuit eique paulatim lucis principia monstrare, ne toto lumine obiecto caligaret. nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stoma
Abbreviated transcription (Latin):
aliqs aut aristharcus com̃tatus sit
Bfiuit gͣ ab his fingendi uoluntas &e astutia q̃m̃ rndes fuerãt
aut qͣĩ possit ĩ doctis apta inter se & coherentia fingẽ cum pħoꝵdo
ctissimi plato & aristoteles & Epicurꝰ & Zenon ip̃i sibi repugnãtia
& cõtraria dix̾int. hȩc est .n. mẽdatioꝵ naͣ ut cohere̾ nõ possint.
illoꝵ aũt traditio qr uera est quadrat undiq ac sibi tota cõ¬
sentit & iõ ꝑsuadet qr cõstanti roẽ suffulta est. Non ig̃ que¬
stus & cõmodi grã religionẽ ista com̃ti st̃ quippe qui & prę¬
ceptis & re ip̃a eam uitã secuti st̃ ꝗ̃ & uoluptatib car& &

Expanded text:
aliquis aut Aristarchus commentatus sit. Afuit ergo ab his fingendi uoluntas et astutia, quoniam rudes fuerunt. aut quis possit indoctus apta inter se et cohaerentia fingere, cum philosophorum doctissimi, Plato et Aristoteles et Epicurus et Zenon, ipsi sibi repugnantia et contraria dixerint ? haec est enim mendaciorum natura, ut cohaerere non possint. illorum autem traditio quia uera est, quadrat undique ac sibi tota consentit et ideo persuadet, quia constanti ratione subfulta est. non igitur quaestus et commodi gratia religionem istam conmenti sunt, quippe qui et praeceptis et re ipsa eam uit