comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem atq custodem: hacͤ reuelatione comꝑ¬
ta: consuetudinem fecerunt ciues hicdm̃ p̃cibꝰ
as ibi cernentes. quarum australis. quȩ & maior
erat: aliquot gradib mnoccasum uergentib adiri
poterat Sed nec ultra criptam intrare ausi pfori¬
b cotidie orationi uacabant Inter hȩc ne appo¬
lice.paganis adhucritib oberrantes. sepontinos
&e beneuent᷑ nos qui centum quinquaginta mi¬
lib a seponto distant. bello la cescere temptant.
Qui antistitisui monitis edocti. triduo petunt
indutias ut triduano ieiunio liceret quasi fi¬
dele patrocinium sc̃i michaelis implorare p̃si¬
dium. Quo. tempore. pagani ludis scẽnicis.
falsorum inuitant auxilia deorii. Ecce autẽ
nocte ipsa quȩ belli precederet diem. ad est in
uisione sc̃s michael antistiti. preces dixit eius
diei hora. bello premonet hostib occurrendũ.
Leti ergo mane & de angłica certiuictoria do¬
monico redaccifp̾u obuiant xp̃iani paganis.

Expanded text:
rem atqrem atqta, consuetudinem fecerunt cives hic Dominum pras ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauddiei hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacti spiritu obviant Christiani paganis.
Abbreviated transcription (Latin):
contigit taurum armenti con gregis consortia
sꝑnentem. singularem incedere solitum: & ad
extremum redeunte pecore domũ ñ ẽẽ reu̾sũ
ꝑdeuia quȩq requirens. inuenit tandem in
uertice montis. forib cuiusdam assistere spe¬
luncȩ. Iraq ꝑmotus cur soliuagus incederet:
arrepto arcu appetiit illum sagita toxicata.
Quȩ uelut flamine uenti retorta: eum aquo
iacta ẽ mox reu̾sa ꝑcussit. Turbati cities &
stupefacti. qualit̾ res sif effecta: non enim
acced̾e ꝓpius audebant. consulunt ep̃m
quid factoopus sit. Qui indicto ieiunio tri¬
duano: adeo monuit ẽẽ quȩrendum. Quo
latebat adeo quȩrendo misterium: uidelicet
hominem suo telo ꝑcussum: sciatis hoc mea
gestum uoluntate. Ego enim sum michael
archangelus. qui in conspeccu dñi semꝑas
sisto L ocumq hunc int̾ris incoliritũq ser¬
uari instituens hoc uolui ꝓbare indicio om̃i¬
um quȩ ibi gerunt᷑ ipsiusq loci ẽẽ inspecto¬

Expanded text:
contigit, taurum, armenti congregis consortia contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, sinextremum redeunte pecore domum non reverti. aeque requirens invenit tandem in vertice montis foribus cujusdam assistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo latebat a Deo quaerendum; mysterium videlicet hominem suo telo percussit, ut sciatis, hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper adsisto. Locumque hunc in terra incolasque servare instituens, hoc volui probare inditio omnium quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspecto
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati michaelis archangli
toto orbe uenerandam ipsius ceoꝑe
condita. & consecrata nomine: lemon¬
strat ȩccłia. Que ñ metaliorum fui¬
gore. sed priuilegio commendata signorum.
Sili facta scẽmate sed celesti predita uitute
utpote quam fragilitatis humane memor ar¬
changelus ecelo ueniens. ad ꝓmerendam ibimor¬
talib suꝑnorum societatem: ꝓpa uł sua manu
condere dignatus ẽ. Uertice siquidem montis
excelsi posita de corpore eiusdem saxeo. speluncȩ
instar precauata ostenditur. Est autem locus
incampaniȩ finib ubi int̾ sinum adriaticũ
& montem garganum. ciuitas sepontus posita
prȩerectus incacumine suppremo. beati ar¬
changłi quam p̃fatus sum gestat eccłiã. hanc
mortalib hoc modo cognitã libellus in eadem
ȩccłia positus indicat. Erat meadẽ ciuitate
p̃diues quidam. nomine garganus. qui ex euen¬
tu suo. monti uocabulum indidit. Huiꝰ dum
peccora quorum infinita multitudine polle¬
bat passim ꝑdsuexi montis latera pascerent᷑.

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgure, sed privilegio commendata signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
miseramꝰ dum in romana adhuc ee lurbe. os
damasi pape.& sacrȩ bibliothecȩ scrutato. di
uinorum dissertor uolumintim dum ꝑtrien¬
nium continuũ carus acceptusq popłarib
ueneratur. om̃iumq iudicio dignus ẽe sacer¬

Expanded text:
miseramus, dum in Romana adhuc esset urbe, os miseramus, dum in Romana adhuc esset urbe, os Damasi Papae, et sacrae bibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nabit. Tandem adp̃sidentis genia ꝓuoliici
qui a stabant. p̃cabantur ut uieniam tribue¬
rec a dolescentie & errori locum penitentiȩ
commodaret: Exacturus deincde etaciacuim
si gentilium lit̾tarum ubros aliquando leis¬
sem seo quui intanto constriccus articulo uellẽ
etiam maiora ꝓmitcere: deierare cepi & nom
eius obcestans dicere. Domine si unquã habuero
codices seculares ii legero te negaui In hec sacra¬
menti uerba dimisus. reuieitor ad supos & mi¬
rantib eimetis. oculos aꝑui tanto lacrimarum
ymbre ꝓfusos: lit etiam incre dulis fidem faceren
eraoiore. Nec uͦ sopor ille fuerat. aut uana som¬
nia quib sepe deluidimur: testis ẽ tribunal a¬
lud ante quod iacui. iudicium tste ẽ qđ timui
Ta mͥ nunquam contingat taiẽ incidere questi¬
plagas sensisse ꝑsomnium. Et tanto dehinc
studio diuina legisse. quanto mortalia ante
legeramꝰ Idem igitur ieronimus quod precer¬

Expanded text:
nabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, nabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestiplagas sensisse per somnium: et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia ante perlegeram. Idem igitur Hieronymus, quod praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ferme quadragesima. medullis infusa fedris.
corpus inuasit exhaustum. Et sine ulla rese
quod diccuquoq inciedibile ẽ: sic infelicia m̃¬
bra depasta ẽuit ossib uix herere. Interim pa¬
rabantur exequie: aeuitalis animȩ calor. to¬
to frigescente iam eoꝵe. in solo tantum te¬
pente pectusculo palpitabat: Cum subito
raptus inspũ. ad tribunal iudicis ꝑtrahor
bi cantum luminis etat & tantĩ exentum¬
stantium claritate fulgoris: ut ꝓiectiuio int
tam sursum aspicere ñ auderem. Int̾rogatus
condicionem: xp̃ianum me ẽẽ respondi.
ẜ cale qui psidebat: mentinis ait. siceronianꝰ
es non xp̃ianuo. Ubi enim ẽ thesaurus tuus:
ibi & cor tuum Ileo obmittui. & int ubera
quib me cedi iusserat. conscientie magisigne
torquebar: ultim mecum t̾siculum regutans.
In inferno autẽ quis confitebittir cibi: Sama¬
re aittẽ cepi: & eiulans dicere. Miserere mei
dñe: misereremei. Hȩc uou intflagella reso¬

Expanded text:
ferme Quadragesima, medullis infusa febris, ferme Quadragesima, medullis infusa febris, corpus invasit exhaustum, et sine ulla requie, quod dictu quoque incredibile est, sic infelicia membra depasta est, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae et vitalis animae calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat: cum subito raptus in spiritu, ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris: ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus de conditione, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris ait: Ciceronianus es, non Christianus. Ubi enim thesaurus tuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella reso
Abbreviated transcription (Latin):
pandit uolumina. &e mortalem bibliothece suȩ
auctorem recordatur tullium. niox celitus ne
tales quandoꝙ reuolueret libroasalutisero casti¬
gaius ẽ uerbere. Pta enim ipsedese adeusto¬
chium seribens asserit. Cum ance annos pluri¬
mos domo. parentib sotore cognatis. &e quoa
bis difficilius ẽ consuetudine lautioris cibiꝙ
ꝑter celorum me regna castrassem. & hierosoli¬
mam militaturus ꝑgerem bibliotheca quã
rome summostudio ac labore confeceram.
careie non poteram Itaꝙ miser ego lecturus
tullium ieiunabam. Post nocclum crebras
uigilias. post lacrimas quȩ michi preceri¬
torum recordatione peccatorum eximis
uiscerib fluebant. plato sumebatur in ma¬
nib. Siquando in memet ipso reu̾sus ꝓphas
legere cepissem: sermo horrebat incultus.
Et quia lumencȩcis oculis ñ iudebam: non
occilorum putabem culꝑamẽẽ set solis. Dũ
tea me antiquus serpens illuderet: inmedia

Expanded text:
panderet volumina, et immortalem bibliothecae suae panderet volumina, et immortalem bibliothecae suae auctorem recordaretur Tullium, mox coelitus ne tales quandoque revolveret libros salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium scribens asserit. Cum ante annos plurimos, domo, parentibus, sorore, cognatis, et quod his difficilius est, consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem: et Jerosolymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romae summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Itaque miser ego lecturus Tullium jejunabam. Post noctium crebras vigilias, post lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum, ex imis visceribus eruebat, Plautus sumebatur in manus. Si quando in memet reversus Prophetas legere coepissem: sermo horrebat incultus. Et quia lumen caecis oculis non videbam: non oculorum putabam culpam esse, sed solis. Dum ita me antiquus serpens illuderet, in media
Abbreviated transcription (Latin):
loco. quibꝰue tantus uir magistris fuerit insor¬
matiis. Commorante itaq i eronimo romȩ:
mentis corporisq uirginitatem & deliccorum
penitentiam custodiens fidelib p̾dicabat.
Multaq uixta septuaginta librorum uolumi¬
na. atq psalterium emendauit: apłicȩ p̾siden
te. romanum populum ꝑconstantium augus¬
tum. arriana heresis maculabat. Tdeuto eigo
accepta. ut suꝑius dictum ẽ relicta do¬
mo. parentib sorore. cognacis. & inelita ac głi¬
summo studio in p̃fata confecerat urbe confe¬
rens ierosolimam ꝓpt̾ regna çȩloritm iuuenis
militaturus aduente. Postquam uͦ om̃e munda¬
natum littarum studium adeptus ẽ ꝓbatissimo.
Cupiditatem si quidem animi iugi sinceritatecai¬
cans uoluptatemq corꝑis phemui frangens ieui¬
uo plerosꝙ bonorum religiosorum meliores fo¬
re suo docuit instituto Quodamigit᷑ tempe dũ
eriore idem heronimus diuina allegendum

Expanded text:
loco, quibusve tantus vir magistris fuerit inforloco, quibusve tantus vir magistris fuerit informatus. Commorans itaque Hieronymus Romae, mentis corporisque virginitatem, et delictorum poenitentiam custodiens, fidelibus praedicabat. Multaque juxta Septuaginta librorum volumina atque psalterium emendavit, Apostolicae sedite Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. Idcirco ergo accepta, ut superius est dictum, relicta domo, parentibus, sorore, cognatis, et inclyta ac gloriosummo studio in praefata confecerat urbe, Jerosolymam propter regnum coelorum juvenis militaturus advenit. Postquam vero omne mundanarum litterarum studium adeptus est, probatissimCupiditatem siquidem animi jugi sinceritate calcans, voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque bonorum religiosorum, meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, cum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum
Abbreviated transcription (Latin):
rium natantenum preceptorem meum. tunc
eiusdem urbis ep̃m sacrarum scripturarum stu¬
diis erudireri scio me breuem dictasse subicumq
tractatum. ut exꝑimentum caperẽ ingenioli mei:
& amicis iubentib obedirẽ. Quid uͦ de huiꝰ uiri
eleganti industria. quã erga latinos. ae grecos he¬
breas. & arabicos. chaldeosq indiscendo elementoꝵ
apices habuit prestantius dici pocest quã ipsius
adpamachium & occeanum missa ꝓsitentur u̾ba
dicentis: Dum essem inquit iuuenis. aniro discen¬
di feruebam amore: nec iuxta quorumda presũp¬
ret Lan canis spargebatur caput: & magistrum po¬
tiusquam discipulum decebat. Perrexi tamen
alexandriam. audiui didimum in multis ei gr̃as
nem fecisse discendi. Rursum hierosolime ae bech¬
hebreum. noccurnum habui p̃ceptorẽ. Timebat
enim iudeos: &e michi atcerum exhibebat ni¬
chodimnum. Hȩc utiq contuli ut quiscire cu¬
piunt. nosse queant sicut p̃dixi: quonatus

Expanded text:
rium Nazianzenum praeceptorem meum, tunc rium Nazianzenum praeceptorem meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scripturarum studiis erudirer, scio me brevem dictasse subitumque tractatum, ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. Quid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum missa profitentur verba dicentis: Dum essem, inquit, juvenis, miro discendi ferebar ardore: nec juxta quorumdam praesumpret, canis spargebatur caput: et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias nem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et BethHebraeum nocturnum habui praeceptorem? Timebat enim Judaeos: et mihi alterum exhibebat Nicodemum. Haec itaque contuli: ut qui scire cupiunt, nosse queant, sicut praedixi, quo natus
Abbreviated transcription (Latin):
flante secunda: ad limina sublimium apłoꝵ
petri & paulrdiuina dispensante clementia.
romanam adiic urbem. Inqua tidelicet. uitce¬
ris grecis aclatinis diligent̾ adpͥme eruditus:
xp̃i uestem suscipiens. prbr quoq cardinalisibi¬
dem ẽ ordinatus. Nam ut inexpugnabilẽ suȩ
eccłiȩ dominus murum contra ꝑfidos dementesq
hereticos erigeret: huic uiro inlittarum studdus
graphus ronianis eum imbuens elementis. liba¬
liumq aitium sapore replens magister excitte
illi. sicut ipse in chronica sua mẽminit dicens. Uic¬
torinus rethor & donatus grammaticus. magis¬
tri & preceptores mei: rome insignes habebant᷑.
Gregorium nãq natantenum. ut isdem int̾cio
um fuise testatur. Nam cum inp̃dicco ꝓpheta
ad eum uenisset locum. quod de seraphin quid¬
dam debuisset exponere: ita intulit dicens. De hac
uisione ante annos curcit᷑. xxͣx. cum essem constan¬
tinopoli. & apud uirũ eloquentissimum grego¬

Expanded text:
flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam adiit urbem. In qua videlicet litteris Graecis et Latinis diligenter apprime eruditus, et Christi vestem suscipiens, presbyter quoque Cardinalis ibidem est ordinatus. Nam ut inexpugnabilem suae Ecclesiae Dominus murum contra perfidos dementesque haereticos erigeret; huic viro in litterarum studigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticus, magistri et praeceptores mei, Romae insignes habebantur. Gregorium namque Nazianzenum ut idem in tertio um fuisse testatur. Nam cum in praedicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et apud virum eloquentissimum Grego
Abbreviated transcription (Latin):
LeROsq nimirum illustrium
uiros non ambigo nosse: quonatꝰ.
loco. Uerumptamen quib ñ ua¬
cat. uł legere plurima ñ ualent.
hoc si uoluerint opus. compendiosa breuitate po¬
terunt scire. Beatus hieronimus nobili genere
ortus. patre uͦ eusebio nomine. oppido stridõnis:
qđ agothis euersum. dalmatiȩ quondam pan¬
nonieq confinium fuit. Congrue scilicet euse¬
bio generatus ẽ patre. Eusebius nãq attice. ro¬
manȩ uͦ dicitur piꝰ. Hieronimus quoq eolice.
latine om̃ino sacra lex intelligitur. Lure gͥ hie¬
ronimus. idẽ sacralex de piogignitur patre.
ito studioso eiꝰ labore ex hebreorum scriptis abs¬
q scrupulositate. alma pateret lex: quȩ huma¬
nogeneri sua austeritate remota. pium acsacrũ.
miscdimnq patrem nuntiaret uenturum Qui
dum int̃ puericiam adolescentiãq incederet
medius. instinctu tactiis celesti. affinibꝰ cunctis.
censuq pat̾no reliccis. ut ꝑfectus euangłiiimi¬
tator quiuisset existere. ingressus nauim aura

Expanded text:
lerosque nimirum illustrium virorum non ambigo nosse, quo natusloco. Verumtamen quibus non vacat, vel legere plurimum non valent, hoc si voluerint opus compendiosa brevitate poterunt scire. Beatus igitur Hieronymus, nobili genere ortus: patre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod a Gothis eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus est patre. Eusebius namque Attice, Romane dicitur pius. Hieronymus quoque Aeolice, Latine omnino sacra lex intelligitur. Jure igitur Hieronymus, id est, sacra lex, de pio gignitur patre: ut studioso ejus labore ex Hebraeorum scriptis absque scrupulositate, alma pateret Lex, quae humano generi, sua austeritate remota, pium ac sacrum, misericordemque patrem nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relictis, ut perfectus Evangelii imitator quivisset existere, ingressus navem, aura
Abbreviated transcription (Latin):
dolo ipsiꝰ apud massiliam captus. nec multopꝰ
transiulatus. tet̾rimoq hoc supplicio affectꝰ.
impiã uitam digna morte finiuit. At uͦ bea
sionis annos. scõ theodoro huiꝰ loci episcopo re¬
uelata traduntur: inquorum honore cumex¬
trueretur basilica quȩ uaste tunc adiuncta
rupiuno tantum latere adclinis iacebat. sed &¬

Expanded text:
dolo eius apud Massiliam captus nec multo post dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus impiam uitam digna morte finiuit. ad uero besionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum latere adclinis iacet, quid
Abbreviated transcription (Latin):
spoliis: atq abhis conuescendum inuitatus:
ꝓlatam abexultantib ꝑ ordinẽ causã cogno¬
uisset: detestatus conuiuas. detestãdũq conui¬
uium refugebat. Requirentib q ne ce ipse for-¬
rum respondit. Ac statim abirruentib int̾fec¬
tus ẽ: cet̾isq martyrib in hoclocosicut morte.
tta etiam honore coniunctus ẽ. Hec nob tantũ
de numero istorum martyrum comꝑta sunt
nomina. id ẽ beatissimorum. mauricii. exuperii.
candidi. atq uictoris: cẽt̾a uͦ nobis quidẽ incog¬
nita: sed in libro uite scripta sunt. Elxeadem
legione fuisse dicuntur etiam illi martyres. ur¬
sus & uictor quos salodoro passos fama confir¬
mat.Salodorum uͦ castrum ẽ suꝑ ara fluui
um. ñeq longe areno positum. Oꝑep̃cium ẽ
etiam illud indicare. qui deinde maximianũ
trucẽ tẏrannum exitus consecutus ẽ. Cum dis¬
positis insiduis generosuo constantinotunc reg¬
num tenenti.mortem moliretur: dep̃henso

Expanded text:
spoliis atque ab his ad conuescendum inuitatus spoliis atque ab his ad conuescendum inuitatus prolatam ab exultantibus per ordinem causam cognouisset, ac detestatus conuiuas detestatusque conuiuium refugiebat requirentibusque ne et ipse forrum esse respondit ac statim ab inruentibus interfectus est ceterisque martyribus in eodem loco sicut morte ita etiam honore coniunctus est. haec nobis tantum de numero illo martyrum conperta sunt nomina: id est beatissimorum Maurici, Exuperi, Candidi atque Uictoris, cetera uero nobis quidem incognita, sed in libro uitae scriptasunt. ex hac eadem legione fuisse dicuntur etiam illi martyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulam flumen neque longe a Rheno positum. Operae pretium est etiam illud indicare qui deinde Maximianum trucem tyrannum exitus consecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso
Abbreviated transcription (Latin):
occisionem ductus ẽ: & tanquam agnus non
aꝑuit ossuum. Ipsi quoq tanquam grex do¬
lupis passi sunt. Oꝑta ẽ t̾ra illic ꝓcu̾bentibus in
mortem corporibus piorum fluxeruntq p̃ciosi
sanguinis riui. Quȩ unquã rabies absq bello. tan¬
tam humanorum corporum stragem dedit: Que
feritas exsententia sua tot simul perire uł reos
iussit. ne iusti punirent̃. Multitudo ñ obtinuit
cum inultum ẽe soleat. quod multitudo deliqͥt.
Hac gͥ crudelitate immanissimi tyranni confec¬
tus ẽ ille scõrum popłs: qui contempsit rem p̃sen¬
tium obspem futurorum. Sic int̃fecta ẽ illa pla¬
ne angłica legio: quȩ ut credimus cum illis an¬
głorum legionib. iam collaudant semꝑincelis
dñm dm̃ sabaoth. Uictor autẽ martyr. nec legio¬
nis eiusdem fuit. neq miles: sed emeritȩ miliciȩ
ueteranus. Hic aũt iter agens. subito cum mei
disset qui passim epulabantur. leti martyrum

Expanded text:
occissionem ductus est et tamquam agnus non occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dolupis passi sunt. operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui. quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire uel reos iussit? ne iusti punirentur, multitudo non obtinuit cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. hac igitur crudelitate inmanissimi tyranni confectus est ille sanctorum populus qui contempsit rem praesentium ob spem futurorum. sic interfecta est illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis dominum deum Sabaoth. Uictor autem martyr nec legionis eiusdem fuit neque miles, sed emeritae iam militiae ueteranus. hic cum iter agens subito incidisset in hos qui passim epulabantur laeti martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
tamus. Siquid in nos ultra statueris. siquia
adhuic iusseris. si quid admoueris. ignes. torm¬
ta. ferrum. subire parati sumuo: xp̃ianos nosfa¬
temun ꝑsequi xp̃ianos non possumus. Cum
hec talia maximianꝰ audisset. obstinatosq in
fide xp̃i cerneret animos uirorum desꝑans qlo¬
riosam eorum constantiam posse reuocare: una
sententia int̾fici om̃s decreutt: & rem confici
circum fusis militum agminib ubet. Qui
cummissi adbeatissima legionem tienissent.
stringunt inscõs impium ferrũ mori ñ recusan¬
tes uitȩ amore. Cedebantur itaq passim gla¬
diis. non reclamantes saltan aut repugnantes.
sed & depositis ariis. ceruices ꝑcussorib p̃benteᷤ
&e iugulum ꝑsecutorib uł intectum corpꝰ offeren¬
tes: non uł ipsa suorum multitudine. ñ armoꝵ
munitione celatisunt. ut ferro ccnarentur asse¬
rere causam iusticie se hoc solum remmiscen:¬
tes se illum consfiteri. qui necteclamanio ad

Expanded text:
tamus. Si quid in nos ultra statueris, si quid tamus. Si quid in nos ultra statueris, si quid ad hoc iusseris, si quid admoveris, ignes, tormenta, ferrum subire parati sumus. Christianos nos fatemur, persequi christianos non pohaec talia Maximianus audisset obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum constantiam posse reuocari una sententia interfici omnes decreuit et rem confici circumfusis militum agminibus iubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad
Abbreviated transcription (Latin):
atq iuimicos sciunt: laniare pios & ciuesnes¬
ciunt. Meminimꝰ nos ꝓcunb potius quam ad¬
uersus ciues arma sumpfisse. Eugnauimus
lute: hec fuerant hactenus nob p̃cipitia ꝑi¬
culorum. Pugnauimus ꝓfide: quã quopac¬
to conseruemus tibi sihãc deo nr̃o n exhibemꝰ:
lurauimꝰ pͥmum insacramenta cliuma. nira
iumus inde insacramenta regia: nichil nobis
bi ex hoc alii requirendi sunt. Habes nos nie confi¬
tentes dm̃ patrem auctorem om̃ium & filium
eius iłmmxpͥm credimus. Uidimus laborum ꝑi¬
non doluimus. sed potius saudauimus de gaudio
ꝓsecuti sumus: quia dignihabiti ẽent pati ꝓdño
deo eorum. Non nos uł hec ultimȩ utcȩ necessitas
induellionem cogit. Hon nos aduersum tẽ mi¬
perator armauit. ipsa saltimn quȩ fortissima ẽ
inꝑiculis desꝑatio: tenemus ecce arma. & non
resistimus: quia mori quã occide satis malit mꝰ:
& inocentes interire quã norii uiuere pop¬

Expanded text:
atque inimicos sciunt, laniare pios et ciues nesatque inimicos sciunt, laniare pios et ciues nesciunt. meminimus nos pro ciuibus potius quam aduersum ciues arma sumpsisse. pugnauimus lute; haec fuerunt hactenus nobis, pretia periculorum. pugnauimus pro fide. quam quo pacto conseruabimus tibi, si hanc deo nostro non exhibemus ? iurauimus primum in sacramenta diuina; iubi ex hoc alii requirendi non sunt; habes nos hic confitentes Deum Patrem auctorem omnium et filium eius Iesum Christum. Videmus laborum perinon doluimus, sed potius laudavimus et gaudio prosecuti sumus, quia digni habiti essent pati pro domino Deo eorum. Nunc nos vel haec ultima vitae necessitas in rebellionem non cogit; non nos adversum te, imperator, armavit ipsa saltem, quae fortissima est in periculis, desperatio. Tenemus, ecce, arma et non resistimus, quia mori quam occidere sanctos maluimus et innocentes interire, quam noxii vivere preop
Abbreviated transcription (Latin):
uendo. fidelium commilitontim etrã marts¬
socios illiꝰ ae contuberuales suos. qui iamin
celum p̃cesserant. Nagrabat enim iam tunc
in beatissimis iris martyru głosus ardor.
His itaq pͥmorib suis atq auctorib an¬
te. mandata mittunt sicut pia ita & fortia.
quȩ ferunt᷑ fuisse inhuncmodum. Maites
sumus imꝑator tiu sed tamen serui quodli¬
bere confitemurdi. Tibi miliciam debemꝰ.
illi in nocentiam. Ate stipendium laboris
accipimus: abillo uitȩ exordium sumpsimꝰ
Sequi te imꝑatorem in hoc nequaqͣm possumꝰ
ut auecorem negemus dm̃ utiq auetorẽ nr̃m&
dñm: auctorem uelis nolis tuum. Siñ adtã
funestam rem compellimur. itt hunc offenda¬
mus tibi ut fecimus hactenus adhic pare¬
bimus: sin aliter. illi parebimꝰ potius quã tibi.
Efferimus ñas inquemlibec hostem manus:
quas sanguine innocentium eruentare nefas
dicimꝰ. Dextere iste pugnare adu̾sus impias

Expanded text:
nendo fideliumque conmilitonum etiam martynendo fideliumque conmilitonum etiam martysocios illos et contubernales suos qui iam in caelum praecesserant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. his itaque primoribus suis atque auctoribus anti mandata mittunt, sicut pia, ita et fortia quae feruntur fuisse in hunc modum: Milites sumus, imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus deum, utique auctorem nostrum, deum auctorem uelis nolis tuum. si non in tam funesta conpellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus; sin aliter, illi parebimus potius quam tibi. offerimus nostras in quemlibet hostem manus, quas sanguine innocentium cruentare nefas ducimus. dexterae istae pugnare aduersum impios
Abbreviated transcription (Latin):
tumq abeis ẽ. inungi sibi rursus executio¬
nes ꝓfanas. uociferatio passim ac tumultus
in castris exoritur. affirmantium. nunquã
se ulli in hȩc tam sacrilega ministeria cessu¬
se ȩt̃nitatis dm̃ colere: extrema exꝑiri satius
eẽ. quam aduersus. xp̃ianam fidem uenire.
His demde comꝑtis maximianus om̃i belua
cruentior. rursus adingenũ seuitiam redit.
atq imꝑat ut iterum decimus eorum trucide¬
tur. ceti nichilominus adhec quȩ spernerent
compellerentur. Quib uissis denuo incastra
platis. segregatuis ẽ atq ꝑculsus qui decimus
sorte obuenerat. Leliqua uero se militum multi¬
tudo mutuo sermone instigabat. ut uitam pre¬
claro ordine psisteret Incitamentum tam̃mari¬
mum fideimillo tempore penes sc̃m mauriciũ
fuit. pͥmicerium tunc sicut tradttur legionis
eius. qui cum extiꝑio ut exercitus appellant
campi ductore. ad candidtim senatorem mi¬
litum accedebat exhortando singulos amo¬

Expanded text:
tumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiotumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, uociferatio - passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuse aeternitatis deum colere; extrema experiri satius esse quam aduersum Christianam fidem uenire. his deinde conpertis Maximianus omni belua . cruentior rursus ad ingenii sui saeuitiam redit atque imperat, ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae spernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlatis segregatus atque percussus est qui decimus sorte obuenerat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam praeclaro opere persisteret. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi doctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et mo
Abbreviated transcription (Latin):
comnnemorem situs loci istius relatiom inse¬¬
rendus uidecur. Locus hic sexaginta fere mi¬
lib agenuense urbe abest: quatuor decim
uͦ milib a capite lemannicilacus. quem
influit rodanus. Locus hic naminter
alpina iuga inualle situs ẽ adquẽ ꝑgen¬
tib difficilitransitit. asperum atq artũ iter
panditur. Infestus namq rodanus saxosi
montis radicib uix ꝑuium uiantib agge¬
rem reliquit euictis transmissus angustiarũ
faucib. Subito nec exiguus int̾ montium
rupes campus apitur. In hoc legio sc̃a conse¬
derat. Igitur sicut supͣ diximus cognito ma¬
ximianus thebeorum responso. prẽcipiti ira
feruidus obneglecta imꝑia. decimum quẽq
exeadem legione gladio ferirẽ iubet: quo faci¬
liꝰ cȩt̾i rebus certis t̾riti. metu cederent. Re in¬
tegratisq mandatis edicit. ut reliqui inꝑsecu¬
tionem xp̃ianorum cogantur. Ubi uero ad
thebeos denuntiatio iterata ꝑuenie. cogni¬

Expanded text:
conmemorem, situs loci eius relationi inseconmemorem, situs loci eius relationi inserendus uidetur. Agaunus sexaginta ferme milibus a Genauensi urbe abest, quattuordecim uero milibus distat a capite Lemanni lacus quem influit Rhodanus. locus ipse iam inter Alpina iuga in ualle situs est ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque artum iter panditur. infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus uix peruium uiantibus aggerem reliquit. euictis transmissisque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. in hoc legio sancta consederat. igitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in persecutionem Christianorum cogantur. ubi uero ad Thebaeos denuntiatio iterata peruenit cogni
Abbreviated transcription (Latin):
gionem arma commouerat. Erat eodẽ tem
pore in exercitu legio militum que thebeã
appellabatur. Laio autem uocabatur. quȩ
tunc sex milia. ac sexcentos uiros in armis
habebat. Hi in auxilium maximiano ab
orientis partib accersiti uenerant: uiri in re¬
b bellicis strenui: uirtute nobiles. sed fide no¬
biliores. Erga imꝑatorem fortiudine: erga xp̃m
deuotione certabant. Euangłii p̾cepti etiã sub
deo: & quȩ cesaris. cesari restituebant. Itaq
cum &e hi sicut cęt̾i militum addilaniandum
xp̃ianorum multitudinem destinarent᷑. soli
crudelitatis ministerium detrectare usi sunt:
atq huiꝰmodi p̾ceptis. se optemperaturos ne¬
gant. Maximianus non longe aberat: nanse¬
circa octodorum ianers itinere fessus tenebat.
Ubi cum ei ꝑnuntium delatum eẽt. legionem
hanc adu̾sus mandata regia rebelleminhis
angustiis substitisse: furore instinctus indigna¬
tionis exarsit. Sed prius michi quam reliqua

Expanded text:
gionem arma commoverat. Erat eodem tgionem arma commoverat. Erat eodem tpore in exercitu legio militum, qui Thebaei appellabantur. Legio autem vocabatur, quae tunc sex millia ac sexcentos viros in armis habebat. Hi in auxilium Maximiano ab Orientalibus partibus accersiti venerant. Viri in rebus bellicis strenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores. Erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. Euangelici precepti etiam sub Deo et quae caesaris caesari restituebant. Itaque cum hii sicut et caeteri militum Christianorum multitudinem destinarentur, soli crudelitatis ministerium detrectare ausi sunt, atque hujusmodi praeceptis se obtemperaturos negant. Maximianus non longe aberat: nacirca Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduersum mandata regia rebellem in Agaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu indignationis exarsit. sed mihi priusquam reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
aszionem sc̃orum martyrum.
qui hunc locum glorioso san¬
gume illustrant ꝓhonore ges¬
torum stilo explicamus: ea uti¬
q fide qua ad nos martyrĩ
ordo ꝑuenit. Nam ꝑsuccedentium relatio¬
nem rei gestȩ memoriam no ndum int̃cepit
obliuio. Et si ꝑmartyrib fingulis. loca singu¬
immerito. quia ꝓdeo summo preciosas sc̃i¬
animas resundunt: quanta reuerentia ex
martyrum milia ferro cesa referuntur. sed¬
nunc iam ipsam beatissime passionis causa
loquamur. Sub maximiano qui romane rei¬
publicȩ cum diocletiano collega imꝑuim
tenuit ꝑ diuersas fere ꝓuintias laniatist̃:
aut intfecti martirum popłi. Idem namq
maximianus. sicut auaricia libidine crude¬
litate det̾isq uitiis obsessus furebat: itaetiam
execrandis deditus gentilium ritib e erga
guendum xp̃ianitatis nom̃ armauerat. Sed
qui tunc ueri dĩ cultum ꝓfiteri audebant.
sparsis uscyquaq militum turbis uł adsup¬
plicia. uł ad necem rapiebantur: uł ad debaca

Expanded text:
assionem martyrum qui Acaunum glorioso sanguine illustrant, pro honore gestorum stylo explicamus, ea utique fide, qua ad nos martyrii ordo pervenit. Nam per succedentium relationem, rei gestae memoriam nondum intercepit oblivio: etsi pro martyribus singulis loca singuimmerito, quia pro Deo summo pretiosas animas fuderunt; quanta reverentia excmartyrum millia ferro caesa referuntur? Nunc jam ipsam beatissimae passionis causam loquamur. II. Sub Maximiano, qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit, per diversas fere provincias laniati, aut interfecti sunt martyrum populi. Idem namque Maximianus, sicut avaritia, libidine, crudelitate, caeterisque vitiis obsessus furebat; ita etiam exsecrandis gentilium ritibus dedituguendum Christianitatis nomen armaverat. Si qui tunc Dei veri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis, vel ad supplicia, vel ad necem rapiebantur: ac velut vaca
Abbreviated transcription (Latin):
domini oꝑantur. Quȩ multa narranda sunt
si ꝑsingula scribantur: tamenfidelib cordibꝰ
absq leccione cognita ẽẽ noscuntur: quȩ quan¬
ta &e qualia mirabilia. hic ꝑscõs suos adhono¬
rem &e glam nominis sui dñs oꝑari ñ desinte
Pro eo id ipsum die nocceq psalmorũ. hym¬
norum cantatio ñ desistit: quod̃ iubente
scõ &e p̃claro xp̃i martyre beato sigismundo
rege ẽ institutum: hue usq hoctie deo ꝓtegen¬
te ẽ conseruatum. Propt̾ea hic laudes cĩ ser¬
ui canentes dõ ꝑsoluunt Cui ẽ honor ae gła.
imꝑium &e potestas ꝑom̃ia scła scłoꝵ am̃.

Expanded text:
Domini operatur, quae multa narranda sunt, Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea hic laudes Dei servi canentes ore persolvunt, cui est honor et gloria, imperium et potestas per omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
infabricam solus substitisset. in illo secreto
picur. atq ad pęnam uł ad supplicia disten¬
ditur: & insibilit turmam martyrum cerneis.
uerberatus etiam increpat᷑. quod uł die dñi¬
co ȩccłiȩ solus deessettuł illud fabrice opris scmn
susciꝑe gentilis auderet. Quod ideo miscłit̃¬
ascis factum constitit: ud faber ille const̾natꝰ.
atq om̃ib notum ẽ. Materfamilias quin¬
ti egregii atq honorati uiri. cum ita parã
lysi fiusset obstricta ut ei etiam pedum
usus negaretur: a uiro suo itt illuc ꝑmultũ
itineris spatium deferretur poposcit. Quo
cum ꝑuenisset. scõrum martyrum basilicȩ
famulantium manib illata pedib ad diũ¬
sorium rediit: ac sanitati de p̃mortuis resti¬
tuta membris. miracutum suum curtumtu¬
renda credidi: cȩt̾in satis multa sunt quȩ uł
ne claudorum. aut sanitate febrium. eȩt̾isq
nifirmitatib cotidie hic ꝑseruos suos uirtutes

Expanded text:
in fabrica solus substitisset, in illo secreto in fabrica solus substitisset, in illo secreto pitur, atque ad poenam vel ad supplicia distenditur; et visibiliter turbam martyrum cernens, verberatus etiam et increpatus, quod vel die Dominico ecclesiae solus deesset, vel illud fabricae opus sanctum suscipere gentilis auderet. Quod adeo miseriac| tum constetit . ut faber ille consternatus adque omnibus notum est. Mater familias .| quinti igregii . atque honorati uiri . cum ita para| litica fuisset obstricta. Vt etiam pedu usus nega| retur . a uiro suo ut istic per multorum itineris spati| um defereretur poposcit . quo cum peruenisset sanctorum| martyrum basilica famolantium manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortuis restituta membris miraculum suum| ipsa circumturenda credidi Ceterum satis multa sunt.| Que uel ne claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Neq enim hoc omittendũ ẽ. quod post
longum temporis tractum. beati innocentii
martyris membra rodanus reuelauit Iugis
enim dilutui uicinum tnse cespitẽ uergenfre¬
ligiosa quddam soli ꝑnitie. adsepultirra mar¬
tyris famulatrix unda ꝑuenit. Platas nãq
reliquias lenit lambens. ñ ideo asinu t̃re pro¬
tulit. ut ingurgitissuiꝓcellã demergeret:
sedd obgłosam deuotionẽ. intra ambitum basili¬
cȩ cȩt̾isqͦ martẏrib sepultura p̾cepit socia¬
ri. Cuiꝰ translationem a scẽ recordationis domiti¬
ano genuense & grato augustanȩ urbis uł ꝓtasio.
tunc temporis huiꝰ loci ep̃is. celebrata recolentes:
cotidiana deuotione & laudibꝰ frequentamus.¬
Quid miraculi tunc apparuerit: nequaquam
tacendum putaui. Accidit ut int̾reliquos ar¬
tifices qui inuitati uenisse ad hoc opus uide¬
bantur quidam adesset faber quem adhuc
gentilem constaret. Hic cum dñico die. quo
cẽt̾i adexpectanda diei eiꝰ festa abscesserant.

Expanded text:
. Neque enim hoc omittendum est, quod per longum temporis tractum beati Innocenti martyris membra Rhodanus revelavit. Iugi enim eluviae vicinum in se caespitem vergens, religiosa quadam soli pernicie ad sepulturam martyris famulatrix unda pervenit. Prolatas namque reliquias liniter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi et Grato Agustane urbis vel Protasio tunc temporis huius loci episcopis caelebratam recolentes, cotidiana devotione et laudibus frequentamusquid miraculi tunc apparuerit nequaquam tacendum putavi. Accidit ut inter reliquos artifices, qui invitati convenisse ad illud opus videbantur, quidam adesset faber, quem adhuc gentilem esse constaret. Hic cum Dominico die, quo caeteri ad exspectanda diei illius festa abscesserant,
Abbreviated transcription (Latin):
& membra non possit dominari peccatũ :
atq sub tua gr̾a uiuere cupientib nichil
sibi defensor malorum. & inimictis bonoꝵ.
ualeat uindicare. Omnem enim genui¬
num calorem.ymber gr̾̃e tuȩ celestis extin¬
guat. lumen uͦ ꝑpetuȩ castitatis accen¬
dat facies scandalis pudica ñ pateat.
nec incautis occasionem tribuat negligen¬
tia delinquendi. sitq in eis cauta uirgi¬
nitas & ornata: fides integra. spes certa.¬
karitas sincera, ut p̾ꝑatis animis ad con¬
tinentiam. tanta uirtus pdestetur quȩ su¬
peret uniuersa diaboli figmenta: atq con¬
tempnentes p̾sentia. futura sectentur
ieiunia epulis carnalib p̾ferant. & lecti¬

Expanded text:
et animo non possit dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, valeat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incaute occasionem tribuat neglegentia delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lecti
Abbreviated transcription (Latin):
nullam sꝑnis etatẽ. non sexum reꝓbas.
nullam conditionem gr̃a tua ducis in.¬
ac redemptor. tu has famulas tuas. quas
exom̃i numero gregis bonus pastor ebge¬
re adconseruandam coronam ꝑpetuȩ uir-¬
ginitatis. & ad castimoniam animȩ dig¬
natus es. tuȩ ꝓcectionis scuto circumtege.
& ad omne opus uirtutis & glȩ magistran¬
te sapientia ppara ut uincentes carnis il¬
lecebras. atq illicita conubia recusantes.

Expanded text:
non sexum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis inet redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pastor elegere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et gloriae, magistrante sapientia praepara, ut innocens carnis illecebras, et
Abbreviated transcription (Latin):
uintias ethyopiȩ dicentes. Uenite ad ciui¬
tatem: & uidete dm̃ in effigie hominis la¬
tentem. Cũq uenisset omnis multitudocũ
cereis: cum sãpadib cum thimiamatecum
diuerso sacrificiorum ritu. sc̃s matheus hac¬
uoce om̃s alloquitur. Ego deus nonsum: sed¬
qui me misit aduos. ut relicto errore simula¬

Expanded text:
incias misit, dicentes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibus, cum thymiamate et diverso sacrificiorum genere, sanctus Matthaeus sic alloquitur omnes: « Ego Deus non sum, sedqui me misit ad vos, ut errorem reli
Abbreviated transcription (Latin):
hic dĩ apłs euacuaret. Illi enim ideo uulne¬
rabant quos poterant. ut uuluerati ipsos
ideo curari putabantur. qm alesione cessa
curabat quos illiledebant. sed etiam om̃s
qui ad eum afferebantur infirmitatibus

Expanded text:
lus Dei evacuaret. Illi enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos deo curare putabantur, quoniam a laesione cessabcurabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
rem: cum dictare lingua formidet. Sed differre ñ
licet quod pat̃ iniungit: cum se magis ipse gra¬
us pugno feriat qui tibi repugnat. Presertim qui
ut obedire me doceas. & quod sustinere ñ ualeo. li¬
benter imponis. Maior enim deuotio inre diffi¬
cili comꝓbatur. Deniq ibiplentis effectus ẽ: ubi
& si uirtus non tolerat. tam̃ animus non recusat.
Et hoc magis ego uenerer. quod caritas non leuit
exigit. sed audacter extorquet. Deinde exhac
parte michiipsi conueniat ꝓficere: quia qui
magna imꝑat. ducere admaiora festinat.
Quibꝰ suggestis s ueram hoc opus aliorum lin¬
gua nitescere. potiusquam nr̃a sordere. Sed qđ
pͥmi differunt. uł ultimi ꝓsequantur. Qui cũ
displicere uideat᷑ eloquio. placere incipiãt uł

Expanded text:
rem, cum dictare lingua formidet. Sed differre non rem, cum dictare lingua formidet. Sed differre non licet quod pater iniungit, cum se magis ipse gravi pugno feriat qui tibi repugnat, praesertim qui ut oboedire me doceas et quod sustinere non valeo libenter inponis, maior enim devotio in re difficili conprobatur. 11 Denique ibi plenus affectus est, ubi etsi virtus non tolerat, tamen animus non recusat, et ego magis hoc venerer quod caritas non leviter exigit sed audacter extorquet. Denique ex hac parte mihi ipsi conveniat proficere, quia qui magna vituperat ducere ad maiora festinat. 12 Quibus suggestis vellem hoc opus aliorum lingua nitescere potius quam nostra sordere. Sed quod primi differunt vel ultimi prosequantur: quae cum displicere videatur eloquio, placere incipiat vel
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ut dictum ẽ int̾ gallicanos coturnos.
tta lappata uilitas planopede ire p̃sumat.
ad quorum comꝑationẽ uelut int̃ rosas & li¬
lia nr̃e lingue uilis salunca respirat: accidit
etiam ad difficultatem ingenu impediti res
altera. quod de accib beatissimi marcelli plu¬
rima sunt inuisenda temporum uetustate
subrepta. Nec facile memoria recolit. quoc̃
annositas numero fraudauit. Qm̃ quiqquid
in libris non figitur. uento obliuionis aufert᷑.
Pauca quidem de elus gestis felicibꝰ sunt ad
nr̃a tempora telatione uiuente ꝑducta: ne in
totum quod sui amatores inposterum quereres:
deperiret. Quia & si sc̃a membra iam dudum se¬
pulchro sunt condita: non tamen miracula sunt
sepulta: Quȩ tanto clariora sunt quanto plus
memoria uiuere meruere non scripta. Qmlicet
non tenerentur inpagina. fixa sunt in cordis
membrana. Unde inter difficilia dubito quo
conuertar: utrum uel digitos adscribenditm p̃pa¬

Expanded text:
itaque ut dictum est inter Gallicanos cothurnos itaque ut dictum est inter Gallicanos cothurnos Itala Patavinitas piano pede ire praesumat, ad quorum conparationem velut inter rosas et lilia nostrae linguae vilis saliunca respirat? 8 Accedit etiam ad difficultatem ingenii inpediti res altera, quod de actibus beatissimi Marcelli plurima sunt invisenda, temporum vetustate subrepta, nec facile memoria recolit quod annositas numerosa fraudavit, quoniam quidquid in libris non figitur vento oblivionis aufertur. 9 Pauca quidem de eius gestis felicibus sunt ad nostra tempora relatione vivente perducta, ne in totum quod sui amatores in posterum quaererent deperiret, quia etsi sancta membra iam dudum sepulchro sunt condita, non tamen miracula sunt sepulta, quae tanto clariora sunt quanto plus memoria vivere meruere non scripta, quoniam licet non tenerentur in pagina, fixa sunt in cordis membrana. 10 Vnde inter haec difficilia dubito quo convertar, utrum vel digitos ad scribendum praepa