comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊̃ defũctũ inuiriare. nõ eũ
fi exequias. dom̃ cumiux recessi¬
ss decdomo depõimortuũ insta¬
bat publice porta̾i. lectũ nõ si¬
uẽs n declucendũ dicẽs insi de¬
bitũ ꝑceꝑit. donec sponsorem
acceꝑit. ⁊ ita iã de fũctũ mradi
tr̃e ꝑmisit. negotiũ siquidẽ quo

Expanded text:
sed etiam defunctum iniuriare non eum fieri exequias, deinde, cum vix cessisset de domo deponi mortuum, instabat publice portari lectum non sinens neque deducendum dicens nisi debitum perceperit; donec sponsorem accepit et ita iam defunctum tradi terrae permisit. Negotium siquidem quo
Abbreviated transcription (Latin):
illo systite: ad hucquẽ putat de¬
beres. ascendat domũ eius ⁊ ox¬
lestum sit suꝑ stiti hõr. aut qui
eus sũt uxoriforte ł filus aut
domui oĩo aut q̃ signatula per
ꝓpͥã potestatẽ unponere p̃suori
legali pꝰ eius qui clititur debẽ

Expanded text:
illo superstite adhuc quem putat debere sibi ascendat domum eius et molestus sit superstiti homini aut qui eius sunt, uxori forte vel filiis aut domui omnino, aut etiam signacula per propriam potestatem imponere praesumat legali
Abbreviated transcription (Latin):
de hac tutela cauetur. s qr ꝑinde
accepta ẽ ꝑ int̃pretatõm atq si
ũb̾ leg̃ introducta ess eo enĩ ipso
quo iure h̾editates lib̾ror. lib̾ta¬
ꝵq suntestati de cessissẽt uissat
lex ad patrones. lib̾es ue eoꝵ ꝑtiñe:
credid̾unt uefes. uoluisse legẽ:
etiã tutelas ad eos d ꝑtiñescum
agnates quos adheditatẽ uocat.
mictatur. ip̃a ad ħeditatẽ uocatur.
cum aliꝯ sit tutor

Expanded text:
de hac tutela cavetur, sed quia perinde accepta est per interpretationem atque si verbis legis introducta esset. eo enim ipso, quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosve eorum pertinere, crediderunt veteres, voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, cum et adgnatos, quos ad hereditatem vocat, mittatur. ipsa ad hereditatem vocatur, cum alius est tutor
Abbreviated transcription (Latin):
cãs añ hac̃ nram̃ constitutoẽm ab
ecc̃us cet̾isq sac̾s locis ubic̃q ꝯmot¬
as uidicialis sniã aut transactio ñ
inuencio t̃minauit nolumꝰ refric¬
ari s in reliquũ ilł hanc obici sanc¬
tionẽ quas añ hoc sopitas ocͦtolus¬
troꝵ silencio moiũ hactenꝰ aut mo¬
tas c̃minati non contingit. ¶In¬
ustͥs gͥ ⁊ magnifica auctoritas tua
q̃ ꝑ hanc gn̾alem legẽ nrã statuit
et̾nitas edcĩs ꝓpoĩtis ad omĩum noti¬
ciam faciat ꝑueĩre.
de litigiosis

Expanded text:
as ante hanc nostram constitutionem ab ecclesiis caeterisque sacris locis ubicunque commotas, judicialis sententia aut transactionum conventio terminavit, nolumus refricari, sed in reliquum illis hanc objici sanctionem, quas antehac sopitas octo lustrorum silentio moveri hactenus aut motas terminari non contigit. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua, quae per hanc generalem legem nostra statuit aeternitas, edictis propositis ad omnium notitiam faciat pervenire. D
Abbreviated transcription (Latin):
exceptionis ꝓpagari curricula per
cuiꝰ licenciã sanctionis. negecia ꝗ̃ i
ulta ꝯmota s̃. ⁊ uelud antiquor u
uiner̃ oboucte patuert̃ cicat̾ces. s e¬
oꝵ sanitas ꝓuenire non potuit ꝓb¬
nec docum̃tis integͥtas nec actis fi¬
des nec etas ualet testib sũffragai.
gũstia cum roẽ simul acreligione
tractantes p̃dcm̃ pͥuilegiũ us ad
possibilẽ mod̾ deducere expmmĩto¬

Expanded text:
exceptionis propagari curricula, per cuius licentiam sanctionis negotia quidem multa commota sunt et velut antiquorum vulnerum obductae patuerunt iterum cicatrices, sed eorum sanitas ec documentis integritas, nec actis fides, nec aetas valet testibus suffragari.gustia, cum ratione simul ac religione tractantes praedictum privilegium usque ad possibilem modum deducere, experi
Abbreviated transcription (Latin):
archimandritã uno qͦ mõastĩo
nionis existẽteselig̾ant᷑ ꝓpoĩtis scĩs
aut aliã ꝗͣlib gram̃ s scientes eum
i fide rectũ ⁊ uita castũ ⁊ gub̾natoẽ
dignũ. ⁊ qui possit mõachoꝵ disci¬
plinã ⁊ oem̃ mõastũ statũ utiliter

Expanded text:
archimandritam in unoquoque monasterio nionis existentes eligant, propositis sanctis aut aliam quamlibet gratiam, sed scientes eum et fide rectum et vita castum et gubernatione dignum et qui possit monachorum disciplinam et omnem monasterii statum utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ aut sororẽ ant filiã autaliaᷤᷤ
pͥs que cem̃ suspicionẽ effuguĩt. Si
quis aũt abs hac obłuatoẽ młierẽ
ere habitarent eicere eã de sua do¬
monolit aut accusatore apparẽ¬
te ꝓbetur in honeste ꝯmuliereꝯ ũ¬

Expanded text:
em aut filiam et alias personas quae omnem suspicionem effugiunt. Si quis autem absque hac observatione mulierem ere habitaret, eicere eam de sua domo noluerit, aut accusatore apparente probetur inhoneste cum muliere
Abbreviated transcription (Latin):
t̃is diaconib sb̾diacoĩb ⁊ lectorib
l oĩ aliicͥlibet uenandi collegũ aũ
scẽmaͬtis cõstitutis: ad tabulã lu¬
d̾e aũ aliis ludẽtib ꝑticipes au̾ in¬
spectores fiꝰ aũ adꝙ. libet spectacłoꝵ
spectãdigrã ueĩre. Siquis aut̃ ex
eis ħ deliq̃rit iubemꝰ hẽ intͥb annis

Expanded text:
t diaconibus et subdiaconibus et lectoribus et omni alii cuiuslibet venerandi collegii aut schematis constitutis ad tabulam ludere aut talia ludentibus participes aut inspectores fieri aut ad quodlibet spectaculum spectandi gratia venire. Si quis autem ex eis hoc deliquerit, iubemus hunc in tribus annis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmõastĩũ ingressa siłimͦ retineat
uir nupcialẽ dõationẽ ⁊ caũm ilor¬
tis exmorte młieris placctũ reliqiũ¬
uero mlieri restitui p̃cipimꝰ ⁊ siꝗd
aliud exreb młieris a pd̾ eũ in ueĩ¬
atur ambobꝰ aũ mõachicã uitã eli¬

Expanded text:
onasterio ingressa, simili modo retineat r nuptialem donationem et casum dotis ex morte mulieris placitum, reliquulieri restitui praecipimus, et si quid aliud ex rebus mulieris apud eum inatur. Ambobus autem monachicam vitam eli
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat ita tñutneq se electꝰ ad e¬
sa femĩaꝵ ĩmõastĩo maneat.¶S¬
erit suĩ relĩquerit suis lib̃is seu alii
o pure relinquens eis honoret eos sb̾¬
stitutoẽ ⁊ restitutoẽ subuna p̃dcãꝵ ꝯ¬

Expanded text:
tribuat, ita tamen ut neque sic electus ad responsa feminarum in monasterio maneat.erit seu reliquerit suis liberis seu aliao pure relinquens eis oneret eos substitutione vel restitutione sub una pra
Abbreviated transcription (Latin):
tissimos patͥarchas aut admet᷑poli¬
blicoaut p̾uato aliꝗͣ cõuentoẽm sꝰ¬
aũ yconomo aut aliquos cõuẽĩãt.
¶Tuc̃ enim so ł itt qui ab eis cõue¬
nuitur damus licenciã siꝗͣ oblig

Expanded text:
tissimos patriarchas aut metropoliblico aut privato aliquam conventionem suaut oeconomis, ut aliquos conveniant: tunc enim solis illis qui ab eis conveniuntur damus licentiam, si quam oblig
Abbreviated transcription (Latin):
sui publica siuie pͥnata cłico aũmo¬
nacho aũmonastie. aũc̾cũq mõa¬
stio maxiẽ femĩaꝵ iubemꝰ sine mui¬
ria ⁊ ꝯcõpetẽtihonore adnitionẽ fiꝰ
nõ tñ mõast̾iã aũ asist̾i̾am mõastĩo
abstrahi s ⁊ ꝓcuratorẽ ⁊ ab hiis ordi¬

Expanded text:
a clerico aut monacho aut monastriae aut cuicumque monasterio maxime feminarum, iubemus sine iniuria et cum competenti honore admonitionem fieri, non tamen monastriam aut ascetriam monasterio abstrahi, sed procuratorem ab his ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dotes homnorandascruces cũ quib
letanus ingrediunt᷑. ñ alibi nͥ in
ueñabilib locis rͣe pͥo ᷤ ͭ . si qñ opꝰ
uocaiĩt ad letanias celebrandaᷤᷤ
suete eas portare solent epõ ⁊
todientib scĩssimis scoꝵ̃ locoꝵ¬

Expanded text:
ruces, cum quibus in letaniis ingrediuntur, non alibi nisi in venerabilibus locis reponi, et si quando opus vocaverit ad letanias celebrandas, nsuete eas portare solent, et cumtodientibus sanctissimis loco
Abbreviated transcription (Latin):
sione aut aduidicẽ aut beatissim̃
pat̾archã missus executor in alias
ꝓuitcias admonitoẽm offerat
dare sanccimꝰ. ep̃c̃ enim ꝓreb sue
eccẽ nllam executoẽm molestiãq sꝰ¬
pit exacte ꝑsoner etde conpellat᷑.
⁊ siꝗd̾ militat cingulũ ꝑdat. sui̾o¬

Expanded text:
sione aut ad iudicem aut ad beatissimam ascetriam missus executor in aliam provinciam admonitionem offerat dare sancimus. Episcopus enim pro rebus suae ecclesiae nullam exactionem molestiamque suspit exactae personae reddere compellatur, et si quidem militat, cingulum perdat, si
Abbreviated transcription (Latin):
em sc̃pto declarant talẽ ad mĩstratrem̃
ꝓpͥauoluntate suscepisse ⁊ siꝗs eoꝵ forsã
ħceꝑit fecit nlłm ex ħ inalia tutela aũ
fieri susceptorẽ au̾exactore fiscaliũ fũc¬
tionũ aut conductorẽ p̾ubu.aꝵ aũ¬

Expanded text:
o declarent talem administrationem propria voluntate suscepisse. Et si quis eorum forsan hoc fecerit, nullum ex hoc in alia tutela aut um autem fieri susceptorem aut exactorem fiscalium functionum aut conductorem publicoru
Abbreviated transcription (Latin):
re aipẽ aut hr̃deseius si expẽsas ip̃i
cłicis nũstrãt ⁊ oignos d̾nominãt. den¬
ominatosordinari: Siu̾o quiaheiseli¬
gũtur. tanꝗͣ indignos ꝓhibẽt̃ sacre
qͣscumq putaũit meliores ordinai
ꝓcũret. ¶ Scĩmꝰ aut̃ reu̾entissimoᷤᷤ¬

Expanded text:
e aut eius heredes, si expensas ipsi clericis ministrant et dignos denominant, denominatos ordinari. Si vero qui ab eis eliguntur tamquam indignos prohibent sacrae quoscumque putaverit meliores ordinari procuret. Sancimus autem reverentissimo
Abbreviated transcription (Latin):
uus sciente ⁊ non ccͣdicẽte dnõ incło
ordinatꝰ fuĩt ex ħ ip̃o ꝙ constitutus lib̾
⁊ ingẽnuuserit siuͦ ignorante dño ord¬
matiofiat licet dnõ intraspaciũ unĩꝰ
ciente dño sic̃ diximꝰ eo ꝙ incło cõstitu

Expanded text:
us sciente et non contradicente domino in clero ordinatus fuerit, ex hoc ipso quod constitutus est liber et ingenuus erit. Si vero ignorante domino ordinatio fiat, licet domino intra spatium unius cien
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊ subdiaconos n ectores ⁊ cãtores qͦs
õs cłicos applłamꝰ res qͦuret mͦ ad eoꝵ do¬
miniũ ueniẽtes habe sub sua pot̃ate
licet subparẽtũ sint pot̾ate. sic tñ ut
eoꝵ filii aut his ñ exstantib ꝑentes
eoꝵ legittimã ꝑtẽ fẽrãt. ¶Reuen¬

Expanded text:
ubdiaconos et lectores et cantores, quos omnes clericos appellamus, res quolibet modo ad eorum dominium venientes habere sub sua potestatlicet sub parentum sint potestate, sic tamen ut horum filii aut his non extantibus parentes eorum legitimam partem ferant. Capu
Abbreviated transcription (Latin):
minalib aut̃ caĩs ꝗ falsũ testimoĩ¬
ũ dix̃it clero nudatꝰ legi᷑tĩmis subdi
penis p̃cipimꝰ. Reliqͦs aut̃ õs in alũs
eccͣasticis ordinib ostitutos si falsũ
testimoĩũ cuiꝰlib caẽ siue peccũaĩe
siue trimiãlis dixissecõuincant᷑ nõ
solũ ecc̃astico offõ repelli s ĩ ub̃ib ib̾¬

Expanded text:
minalibus autem causis si falsum testimonium dixerint, clero nudatos legitimis subdi poenis praecipimus. Reliquos autem omnes in aliis ecclesiasticis ordinibus constitutos, si falsum testimonium cuiuslibet causae sive pecuniariae sive criminalis dixisse convincantur, non solum ecclesiastico officio repelli, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinẽ successiomis in¬
genuoꝵ lib̾tinoꝵ suecessionespo¬
suiinus. quas usq ad qͣntũ gra¬
dum tantũmodo choartauimus.
ut sit aliqͣ int̾ ingenuos ex liuer¬
tos diffentia. sufficit eis tam c̾ca
tabulas bonoꝵ possõ quam im̃
legntui. & uñ cognati. ex quib
possunt sira uira uendicare omi
scrupulositate. o inexc̾cabili er¬
rore. duaꝵx istaꝵ bonoꝵ possõnũ.
resoluta. ¶Aliam uero bonorum
possõnẽ qiue uñ uir oe uxor ap¬
pellatur. & nouo loco int̾ueteres
bouoꝵ possõnes poĩta fuerat. c
ĩ suo iugore seruauimus es aitio¬
ri ioco id̾ sexto eã posiumꝰ. ¶ Se¬
cima uero bonoꝵ possõne que
erat uñ cognati manumissoris.
pp̃ causas ena̾rratas m̾ito subla¬
ta. ut sex tm̃modo bonoꝵ possões
or dinar̾e mancant. suo iugore
polientes septima eas secuta.
qmͣ optima rõe p̾tores ĩtroduxe¬
runt. Nouissime enĩ ꝑmittitur.
detur lege uł senatus consulto.
Constitcõe cõprehensum ẽ cimͣ

Expanded text:
essionis ingenuorum libertinorum successiones posuimus, quas usque ad quintum tantummodo gradum coartavimus, ut sit aliqua inter ingenuos et libertos differentia, sufficiunt eis tam contra tabulas bonorum possessio quam unde legitimi et unde cognati, ex quibus possint sua iura vindicare, omni scrupulositate et inextricabili errore duarum istarum bonorum possessionum resoluta. 7 6. Aliam vero bonorum possessionem, quae unde vir et uxor appellatur et nono loco inter veteres bonorum possessiones posita fuerat, et in suo vigore servavimus et altiore loco, id est sexto, eam posuimus, decima veteri bonorum possessione, quae erat unde cognati manumissoris, propter causas enarratas merito sublata: ut sex tantummodo bonorum possessiones ordinariae permaneant suo vigore pollentes. 8 7. Septima eas secuta, quam optima ratione praetores introduxerunt. novissime enim promittitur detur lege vel senatus consulto vel constitutione comprehensum est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
creditorum diffantui s hr̃ent
or eo modo sibi consulerent. iõ
petende bonoꝵ possõnis certum
ce pentibus tam naturalibus
possõne. annis spatiũ. ceteris
&e si intra ħ tempus aliquis bo¬
noꝵ possõne̾ nõ petierit eiusd̾e̾
gradus ꝑsonis accrescit. uł sñ
modo sit deinceps. cet̾is perium
bonorum possõm ex successorio
edcõ pollicetur. or sus qrui p̾cede¬
bat. exeo num̾o nõ eẽt. ¶ Siquis
itaq delatam sibi possõm bonoꝵ
rit exspectatur. s statĩ cet̾i exeod̾e
edco admittuntur. ¶Impetenda
au̾t bonoꝵ possõne dies utiles
singuli cõsiderantur. s bñ anten¬
ores pͥncipes ce huic cãe ꝓuide¬
runt. nequis ꝓpetenda bonorumm
possõe curet s si ciuocũq modo
ad mittendi eam indiciũ intͣ sta¬
tuta tam̃ tp̃a ostenderit plenum
habeat eaꝵ beneficium.

Expanded text:
creditorum differrentur, sed haberent erentur et eo modo sibi consulerent, ideo petendae bonorum possessioni certum et parentibus tam naturalibus possessione anni spatium, ceteris Et si intra hoc tempus aliquis bonorum possessionem non petierit, eiusdem gradus personis adcrescit: vel si nemo ex eo sit, deinceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possesrit, expectatur, sed statim ceteri ex eodem edicto admittuntur. 11 6. In petenda autem bonorum possessione dies utiles singuli considerantur. 12 7. Sees et huic causae providerunt, ne quis pro petendo bonorum possessiones curet, sed, quocumque modo si admittentis eam indicium intra statuta tamen tempora ostenderit, plenum habeat earum beneficium.
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possessionem. nam illis quoq
qui recto fancto testam̃to heredes
instituti sunt. daͨ sod̾ tabulas bonoꝵ
possessionem. ¶It ab intestato su¬
os hedes ce agnatos ad bonoꝵ pos¬
sessionem. s oe remota queq bonoꝵ
possessione adeos ħeditas ꝑtinet
uocat ad heditatem. h̾edes quidẽ
ip̃o iure nõ fuerit. nam p̃tor hedẽ¬

Expanded text:
bonorum possessionem. nam illis quoque qui recte facto testamento heredes instituti sunt, dat secundum tabulas bonorum possessionem: item ab intestato suos heredes et adgnatos ad bonorum possessionem vocat: sed et remota quoque bonorum possessione, ad eos hereditas pertinet vocat ad hereditatem, heredes quidem ipso iure no
Abbreviated transcription (Latin):
possõne ĩgrudum eius sextam
an̾a bonoꝵ possõnem duximus.
& qͥntam fecimus. qmͣ pretor
ꝓximus cõgnatis pollicet᷑.  Cũq
antea septimo loco fuerat scͥꝑ¬
ta bonoꝵ possessio tãquam ex
familia ce octauo uñ ubi. patio¬
ni patroneq. ce pentes corum

Expanded text:
possessione, in gradum eius sextam possessione, in gradum eius sextam antea bonorum possessionem reduximus et quintam fecimus, quam praetor proximis cognatis pollicetur. 6 5. Cumque antea septimo loco fuerat bonorum possessio, tanquam ex familia et octavo unde liberi patroni patronaeque et parentes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
fiuo quiam exfllia frater ce soror
sũ consanguiei siũ ut̾mi. ¶Quar¬
to cognatis ꝓximis. ¶ Quinto
tancim̃ ex familia. ¶ Sext̾o. patͦ¬
ne ce patrone. li bĩsc eorum et
ꝑentibus. ¶ Septimo uiro es uxori.
Octauo cognatis manumissoris.
S eaᷤ quidem pretoria induxit in¬
ris diccio a nob̾ tam̃ nicħ ĩcurio¬
cõnibus omĩa corrigentes. ccͣ.
tabnlas quidem. & scd̾ tabulas
bonorum possõnes amisimus
inpote necessarias constitutas.
nec nõ ab intestato uñ lib̾i es
uñ legitimi bonoꝵ possessiões
Que aut̃ inp̃toris qdunto loco
edcõ poĩta fuerat. idem unũ drẽ
ꝑsone. eam pio ꝓpoĩto. ce cõpen¬
dioso sermone suꝑ uacuã osten¬
neo manunissori. nr̃a constitucõ
quã deemancipacione liberoꝵ
fecunus omĩb pentibus eis dem¬
q manumissoribus contracta
fiducia manumissionem facere
dedit. ut ip̃a manumisslo eorũ
hoc uise habeat. pͥulegium. et
suꝑua fiet p̃ dc̃a bonoꝵ pͥossessio.
Sublata gͥ prefata qininta bonoꝵ

Expanded text:
io quam ex filia, frater, soror, sive consanguinei sive uterini: quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex familia: sexto patrono et patronae liberisque eorum et parentibus: septimo viro et uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tamen nihil incuriotionibus omnia corrigentes, contra tabulas quidem et secundum tabulas bonorum possessiones admisimus utpote necessarias constitutas, nec non ab intestato unde liberi et unde legitimi bonorum possessiones. Quae autem in praetoris edicto quinto loco posita fuerat, id est unde decem personae, eam pio proposito et compendioso sermone supervacuam ostenaneo manumissori, nostra constitutio, quam de emancipatione liberorum fecimus, omnibus parentibus eisdemque manumissoribus contracta fiducia manumissionem facere dedit, ut ipsa manumissio eorum hoc in se habeat privilegium et supervacua fiat praedicta bonorum possessio. sublata igitur praefata quinta bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor dat possessionem bonoꝵ loco
h̾edum. constituuntur. & uocantur
bonoꝵ possessores. ¶Adhc aut̃ oe
alios qmͣ plures gradus pretor fec̃
in bonoꝵ possessiomibus dandis. dũ
id agebat nẽ quis sñ successore mo¬
riatur. nã angustissimis finibus
ex bono. &t equo dilatauit. ¶ Sunt
aut̃ bonoꝵ possõnes extestamento
p̃tentis uibis datur uocaturq ꝯtͣ
tabͥu̾las. ¶ Seda qmͣ om̃ibus uire
scriptis heredibus preto pollicetur.
¶ Et cum detestam̃tis pͥus locutus
ẽ adintestatos tͣnsitum fecit. ce pͥ¬
mo loco suis hedibus. de huis qui
ex edicto pretoris inter suos miͦme¬
rantur dat bonorum possessionẽ.
que uocatur inĩ lib̾i. ¶ Scd̾o legitł¬
timis heredibus. ¶ Tercõ .x. per¬
sonis quas extranea mami misso¬
ris preferebat. ¶ Sunt aut̃ .x. per¬
sone hee. pater. mater. aiis. ania.
tam matrum quã patrum. item
filius. filia. nepos neptis. tã ex

Expanded text:
orum possessionem, loco heredum constituuntur et vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibus ex bono et aequo dilatavit. Sunt autem bonorum possessiones ex testamento praeteritis liberis datur vocaturque contra tabulas. secunda quam omnibus iure scriptis heredibus praetor pollicetur, . Et cum de testamentis prius locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco suis heredibus, et his qui ex edicto praetoris suis connumerantur, dat bonorum possessionem quae vocatur unde liberi. secundo legitimis heredibus: tertio decem personis quas extraneo manumissori praeferebat sunt autem decem personae hae: pater, mater, avus, avia, tam paterni quam materni, item filius, filia, nepos, neptis, tam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatiũ auxiliũ. ꝓut res exig̃.
accomodauit.s. hiis qui exlegi¬
bus. senatus ue consulto. c̾ostitu¬
cõsbus pͥncipum. ex nouo iuire.
uł exrestam̃to. uł intestato ue¬

Expanded text:
ordinarium auxilium, prout res exigit, accommodavit scilicet his qui ex legibus, senatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato ve
Abbreviated transcription (Latin):
c̾clinus oportere uniu̾sis auxi¬
liari. ⁊ conmunẽ oĩb facere
lionum ip̃is ꝑ se oĩb oxĩs iniũ¬
ga̾tur docum̃tũ. ei dũdiminit᷑ ĩ¬
t᷑ sit. c⁊ nõ aut̃ impõatur carte
cõplectio nͥ ħ geranur ut hã᷑¬

Expanded text:
credimus oportere universis auxiliari et communem in omnibus facere lionum ipsis per se omnibus modis iniungatur documentum, et dum dimittitur intersint, et non aliter imponatur chartae completio nisi haec gerantur: ut ha
Abbreviated transcription (Latin):
sussfelicissime cuutatis sollẽnit̃
celebrans. c⁊ licentiã eis dare ut
delegenir ei abhisquiuem̃t ad
cius staticẽm docum̃ta. ⁊ cdimi¬
ssis eis int̾eẽ. ⁊ nulli oĩo altiͣ m¬
testancẽ. existentilicentiã eẽ
ut aut delegetur ei mitiui. aut
llioĩ qui aucto̾itatẽ ht̃. autqui
nob̾. cutlũ definitã ipĩus tñ
documts p̃p̃ urilitatẽ contrahẽ¬
tium. nõ infrroxĩctis nouimꝰ
eĩ. quia men iggis decetero. ⁊ ip̃
custodiẽt que a nos̾ decreta sũt.
⁊ docimĩta subcautela faciunt

Expanded text:
sus felicissimae civitatis sollemniter celebratis, et licentiam ei dare ut delegentur ei ab his qui veniunt ad eius stationem et documenta et dimissis eis interesse, et nulli omnino alteri in statione existenti licentiam esse ut aut delegentur ei initium aut llioni qui auctoritatem habet aut quinobis dudum definitam, ipsis tamen documentis propter utilitatem contrahentium non infirmandis. Novimus enim quia metu legis de cetero et ipsi custodient quae a nobis decreta sunt, et documenta sub cautela iacebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cissima solũ ciuitate uolums. uͥ pli¬
ma quitẽ contrahenttũ mulitindo
multaꝵq cartarũ habũdãtia ẽ. ⁊
licet legali modo nͣeg om ut ⁊ ñ
dare ocrasicẽm ꝗbtã falsitatẽ co¬
mitẽ. cuise oonoxios existere de¬

Expanded text:
lum civitate volumus, ubi plurima quidem contrahentium multitudo, multa quoque chartarum abundantia est, et licet legali modo negotiis uti et non dare occasionem quibusdam falsitatem committere, cui se obnoxios existere de
Abbreviated transcription (Latin):
stimat᷑. nic̾ oĩo dã pmfic̾ando
exħ stationis dommo. quicũq fuãt. ⁊¬
extrnncorum ⁊ nõ ip̃e tabellicẽ
cadente. luctis exiñ uenienti¬
b. S illo solo quitali⁊ ꝑpotrỹ.¬

Expanded text:
atur; nihil omnino damnificando ex hoc stationis domino, quicumque fuerit extraneorum et non ipse tabellio, neque cadente lucris exinde venientibus, sed illo solo qui talia per
Abbreviated transcription (Latin):
missũ cestator oblig. alii ħecita¬
tem eiꝯ. uł totã uł ꝓ ꝑte restitue¬
re. ꝙ ius quale sit suolocotrade¬
mus. Quib mod̾ testam̃ta ĩfi

Expanded text:
missum testator obliget, alii hereditatem eius vel totam vel pro parte restituere: quod ius quale sit, suo loco trademus. TIT. 17 QUIBUS MODIS TESTAMENTA INFI
Abbreviated transcription (Latin):
h̾edem sibi instituss aut certe
nudolosꝯ sit. ut tim̾et ne filius
eiꝯ pupillꝯ adħͤ. exeo ꝙͣ palani
sbstitutũ accep̃ pꝯ obitũ eiq ꝑi¬
cło insidiaꝵ sb̾icẽtur uulgarẽ

Expanded text:
edem instituisset: aut certe midolosus sit, ut timeret, ne filius eius pupillus adhuc ex eo quod palam substitutum accepit, post obitum eius periculo insidiarum subiceretur: vulgar
Abbreviated transcription (Latin):
inpubes morietur substitm pot̃
Sĩguł quid̃ sineĩem eoꝵ intesta¬
tũ deced̾e uoluit nõuissĩo: siius
legitĩar ħeditatũ integr̃ inter
eos. custodiri ue luit sbstituit᷑ añ

Expanded text:
impubes morietur, substitui potest. singulis quidem, si neminem eorum intestato decedere voluit: novissimo, si ius legitimarum hereditatium integrum inter eos custodiri velit. Substituitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.a. Si quis auctoritatẽ
uri noĩs de fundis pat̾moĩa¬
lib stĩlips. subcerti canonis
pollicitatõe suscepit. firmit
eũ uolumiꝰ possid̾e. sub eiꝰdẽ
tũ canonis solutic̃e. quẽ nr̃c
maiestatis auctoritas ꝑã¬
serit. ulłamq eos descͥptõe
aut adiecttẽm aut ĩnouatõe
mpost̾um sustinͣe qm̃ nimis
absurdũ ẽ eos qui nob̾ ortã¬
tib fundos mopes atq ege¬
nos magno labore ipẽso
aut ex hausto patrimoĩo uix
forte meliorare potuernit
ut pote deceptos mopinatũ
cu tũuẽtione. teposci. Qd̾ si
se daturos p̃scissent. fundos
minime susciꝑe. aut. ⁊̃ cole
paterentin¬

Expanded text:
. Si quis auctoritate nostri numinis de fundis patrimonialibus steriles sub certi canonis pollicitatione seum volumus possidere sub eiusdem tantum canonis solutione, quem nostrae maiestatis auctoritas aserit, nullamque eos descriptionem aut adiectionem aut innovationem in posterum sustinere, quoniam nimis absurdum est eos, qui nobis hortantibus fundus inopes atque egenos magno labore impenso aut exhausto patrimonio vix forte meliorare potuerint, utpote deceptos inopinatum circumventione deposci, quod si se daturos praescissent, fundos minime suscipere aut etiam colere paterent
Abbreviated transcription (Latin):
teoticario ure nec ad plenũ
ydoneas. nͨ omĩb modis suas¬
quas detinent. sic ex uus c̃ã
que p̃sidio indigent iustam
ac debitã qnͣtitatẽ ceb̾e susci¬
pe. ut indulto tp̃is spacio
pꝰ biẽmũ decretũ canonem
soluẽdũ eẽ meminerĩt. nẽo
tũ qͣlib menti ⁊ potestatis
ad iacatochie uicedefectas
possõuis patimnoĩał iuris ac¬
cipiat eoꝵ tributa ⁊ canonẽ
soluturꝰ. Iud̾ sp̃ali obẜuatc̃e
ꝓrtaus ut pͥmũ uicinas ⁊
fieri ualeat ꝓ int̾iecto spacio
sibimn coherentes ꝓmodo
⁊ equitate suscipiat ut id ꝯ¬
sensu omĩũ fiat ꝙ omĩbus
ꝓfut᷑um est.
Qui agros dño¬
cessante ceẜtos uł lõge poĩ
tos uł finitimos ad pͥuatũ
parit̾ publicũne ꝯpendium
solo. nouus cultor nisederit.
ac uetus dñs iitͣ biẽnũ cad̾
restitutꝰ p̾mitꝰ q̃ ex pẽsa ꝯsti¬

Expanded text:
teuticario nomine nec ad plenum idoneas nec omnibus modis vacuas detinent, sic ex illis quoque quae praesidio indigent iustam ac debitam quantitatem debere suscipere, ut indulto temporis spatio post biennium decretum canonem solvendum esse meminerint. Nemo tamen qualibet meriti et potestatis ad diacatochiae vicem defectas possessiones patrimonialis iuris accipiat, earum tributa et canonem soluturus: illud speciali obserans, ut primum vicinas et fieri valet pro interiecto spatio sibimet cohaerentes pro modo et aequitate suscipiat, ut id consensu omnium fiat, quod omnibus profuturum est.ros docessante desertos vel longe positos vel in finitimis ad privatum pariter publicumque compendium solo novus cultor insederit, ac vetus dominus intra biennium eadem restitutis p
Abbreviated transcription (Latin):
retineant. ut pratiõe sama. cũ
deẜtis ⁊ cuita possideant. subla¬
ta apancis qͦs miquũ ẽ elcta
retmert. cũ mmnucipes gͣuat᷑a
sit pars relicta.
rit inuũtus possessor fundi
q expublico uł temploꝵure
descẽdit. huic agerm ungat᷑
ĩntilior. Qd si ꝯͣ id reluctand̾
existimau̾it alius possessor
metur. tc̃ ad possessores antiqͦs
.i. deturiones uł quoslib au¬
os. leta uiris p̃dicti adiuuctis
utilib reu̾tantur. yconeis si¬
deuissorib pr̃itis.
d̾. a. Quic̾q de fectũ fundum
patrimonialẽ exͣcu̾it. fertilẽ
y doneũq prit̾it saluo patri¬
moniali canone ppetuo ac p¬
uato iure defendatur: ułut
comesticũ. ⁊ auita suscessiõe
q̃sitũ sibi hãt sius reluiqͣt. ne¬
q eũ aut ꝓmulgatõe rescrip¬
ti. aut reuerentia sacreanno¬
tatoĩs qsꝙͣafructu impẽsi
oꝑis excludat. eet̾m eos qui
optrinas ac fertilos possidẽt

Expanded text:
retineant, ut praestatione salva cum desertis et culta possideant sublata a paucis, quos iniquum est electa retinere, cum municipes gravatura sit pars relicta. rit inventus possessor fundi, qui ex publico vel templorum iure descendit, huic ager iungatur inutilior. Quod si contra id reluctandum existimaverit, alius possessor ietur, tunc ad possessores antiquos, id est decuriones vel quoslibet alios, loca iuris praedicti adiunctis inutilibus revertantur, idoneis fide. Quicumque defectum fundum patrimonialem exercuerit, fertilem idoneumque praestiterit, salvo patrimoniali canone perpetuo ac privato iure defendat velut domesticum et avita successione quaesitum, sibi habeat, suis relinquat, neque eum aut promulgatione rescripti aut reverentia sacrae adnotationis quisquam a fructu impensi operis excludat. Ceterum eos, qui opimas ac fertiles possident
Abbreviated transcription (Latin):
cario sen pat̾monia possessore
cuiꝰ substancia alias possods
qiͣ qͣrũdã uiriũ uerius reliqͣ
labuntur.earũ possõnũ hone¬
ra subit ẽ. q̃ penes desertorẽ¬
meru̾nt. subcerta ĩ iumita¬
te ad possõnẽ impetͣtoꝵ. nõ
pͥus signantur accedere. qmͣ
uł fideuissorib ydoncis picło¬

Expanded text:
cariis seu patrimoniali possessore cuius substantia alias possessiquasi quarundam virium nervis reliqua lababuntur, earum possesionum onera subiturus est, quae penes distracmeruerint sub certa immunitate, ad possessionem impetratorum non prius sinantur accedere, quam vel fideiussoribus idoneis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ncĩre dnos nõ potu̾erũt qͦs
p̃ceꝑanꝰ earũdẽ possessionũ
tennu ĩunitate pcepta de
sollẽpnib satisfac̾e ẜuato
hoc tenore p̃cipimꝰ ut si ꝯstite¬
rit ad suscipiendas possoẽs¬
cosdẽ ordines minꝰ ydoneos
cẽ eoꝵdẽ agroꝵ honera possoĩ¬

Expanded text:
venire dominos non potuerunt, quos praeceperamus earumdem possessionum triennii immunitate percepta de solemnibus satisfacere: servato hoc tenore praecipimus, ut si constiterit ad suscipiendas easdem possessiones ordines minus idoneos esse; eorumdem agrorum onera poss
Abbreviated transcription (Latin):
curialiũ datis uł fũdis patri¬
moĩo sui maxime utilibus
obligatis. ydonea cantc̃e Rma¬
u̾ĩt susceptã a se possõe ulło
det̾m̃to publico reliqñdã.¬
ydoneis fundis fiscale honus
Scogantur aguosc̾e. uł siremĩci¬
andum br̃ditati putẽt cedãt
his oĩb rebꝰ quas ex hisdẽ boĩs
quoc̾q titło ⁊ iure ꝓcepuit.

Expanded text:
curialium datis vel fundis patrimonii sui maxime utilibus obligatis idonea cautione firmaverunt susceptam a se possessionem nullo detrimento publico relinquenidoneis fundis fiscale onus cogantur agnoscere, vel si renuntiandum hereditati putent, cedant his omnibus rebus, quas ex isdem bonis quocumque titulo et iure perceperint.
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃. uał.ã. Siquis ab exacto¬
rib tabularus et archariis
dfficiis uerationũ fenebrem
pecciũã sũpserit detectus in
codem ad q̃drupli penam er
Hac aucͣte teneat᷑. Iopͥ. orã.¬
ciant om̃s accipiendinui¬
tũo ex largicoĩbꝰ sacus auri
nõ pat̾e cuiqmͣ facłtatem. Qd̾
siquis aurum exur̃o errario
pͥmatis ꝯmodis ꝓfuturũ occu¬
ite aut cautoĩs aut sponsioĩs
fident debitũ redditurꝰ sine
nr̃a auctoritate acceꝑit. abla¬
tis bõis oĩbꝰ. ppetue deporta oĩs
sb̾detur crilo. his ⁊̃ qui erme¬
moratis chesauris sub sp̃c pu¬
blici creditoris aurũ cuiqmͣ
comodauit acdedi̾t capitali
sin̾e subigefur.

Expanded text:
 . Si quis ab exactoribus tabulariis arcariis officiisve rationum fenebrem pecuniam sumpserit, detectus in eodem ad quadrupli poenam ex hac auctoritate teneatur. VAciant omnes accipiendi mutuo ex largitionibus sacris auri non patere cuiquam facultatem. Quod si quis aurum ex nostro aerario privatis commodis profuturum occulte aut cautionis aut sponsionis fide ut debitor redditurus sine nostra auctoritate acceperit, ablatis bonis omnibus perpetuae deportationis subdetur exilio. Is etiam, qui ex memoratis thesauris sub specie publici creditoris aurum cuiquam commodarit ac dederit, capitali sententia subiugetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾ aliis u̾o agnatis int̾ioris gradus.
i capitis diminutom passiñ sĩt:
tñ eos añponͣit ⁊ ꝓcłdubio cognatis.
trãsuerso ꝯgnatõi iungñtur. t̾cio gͣ¬
gdu ꝓximitatis noe: p̃tor ad success

Expanded text:
e, aliis vero adgnatis inferioris gradus, licet capitis deminutionem passi non sunt, tamen eos anteponit et procul dubio cognatis. transverso cognatione iunguntur, tertio gradu proximitatis nomine praetor ad success
Abbreviated transcription (Latin):
calcata dudum mlitantibꝰ
scipẽdiis defensa sibiiam polu¬
cetur senectus groso festina¬
tiõe subriꝑe. hoc ⁊ adiciento ut
p̾micerius post depositam pnͣ.¬

Expanded text:
calcata dudum militantibus stipendiis defensa iam pollicetur senectus, gratiosa festinatione subripere. Hoc etiam adiciendo, ut primicerius post depositam p
Abbreviated transcription (Latin):
si qͣtuor. simłr qͣtuor gͣdũu de¬
bent subire lacturam. his qui
inferiores eis fu̾uit postponẽ¬
dũ dispositis. nacatõem tp̃is
alt̾iꝰ rei hĩturos. ¶Illd̃ p̃cipue

Expanded text:
si quattuor, similiter quattuor graduum subire iacturam his qui inferiores eis fuerint postponendum dispositis vacationem census alterius rei habituros. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
te mutau̾unt. uł senectute de¬
posueruit seu cũ alia dignita¬
te post hac qͣlib uã sunt nõ o¬
mitant p̾oris uocabulum mi¬
licie. s ꝯpendiũ seqñtis hono¬
ris a sumant. ⁊ siquis exoffõ¬

Expanded text:
nt vel senectute posuerint seu cum alia dignitate post hanc qualibet usi sunt, non omittant prioris vocabulum militiae, sed compendium sequentis honoris adsumant. Et si quis ex off
Abbreviated transcription (Latin):
ħ casu mr̃ib illatã. Io inpiũ esse
cdidunꝯ casũ forͣtuitũ inciꝯ atmit¬
ti detrim̾tum. Si eĩ ingenua r uł
nb̾tina quat̾ non peꝑit: iniu̾ito
de fraudabat᷑ successc̾e̾ lib̾oꝵ suoꝵr

Expanded text:
hoc casu matribus illatam. ideoque impium esse credidimus, casum fortuitum in eius admitti detrimentum: si enim ingenua ter vel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur successione suor
Abbreviated transcription (Latin):
latinos qͦs edicti nĩ iamdiidũ
certa pͥmlegia suꝑ fundũt rem
siqmͣ dum iupalacio nrõ morãt᷑
se peculium hr̃e p̾cipimus. Qd
enimtam excastris est ꝙͣ ꝙ nob̾
sũt apulu̾e ⁊ labore castroꝵ qui
sigua nr̃a coĩtant᷑. ꝗ p̾sto sunt
sꝑactib quos intentos ⁊ enidi¬
tos studiis itinerũ ꝓlixitas et
potuenĩt pecilia sua p̾cipua re¬
tineant. q̃ dum inpalacio ꝯstitu¬
tisunt. aut labore ut dictum ẽ
equestri diguitate. Rita.
dignitatem optinere ibemus.

Expanded text:
latinos, quos edicti nostri iam dudum certa privilegia superfundunt, rem , si quam, dum in palatio nostro morantur, se peculium habere praecipimus. Quid enim tam ex castris est, quam quodsunt a pulvere et labore castrorum, qui signa nostra comitantur, qui praesto sunt semper actibus, quos intentos eruditis studiis itinerum prolixitas et potuerunt, peculia sua praecipua retineant, quae, dum in palatio constituti sunt, aut labore, ut dictum est, equestri dignitate. Imperadignitatem obtinere iubemus.
Abbreviated transcription (Latin):
matꝰ fruantur ꝗ ipet᷑uint si
abo̾reant a ꝯdicc̃e ẜ iili uł sisco
aut aut cune obuoxii nõ sunit
uł pistores nõ fu̾unt uł nõ ĩ ali¬
nec sibi honorẽ uenali suffragio
eni̾nt nec rem alicuiꝰ admmiustͣuiut.¬

Expanded text:
matus fruantur, qui impetraverint, si abhorreant a condicione servili vel fisco aut curiae obnoxii non sint vel si pistores non fuerint vel non in alinec sibi honorem venali suffragio emerint nec rem alicuius administ
Abbreviated transcription (French):
Iudices statuimꝰ eẽsollicitos
neturpi colludio q̃ rat᷑ exmi¬
seris preciũ gaudioꝵ. Qd̾sud
saccilega suerit dissimulatõe
molatum. ⁊ accipientẽ pudo¬
ris fortunaꝵq manebit exci¬
diumi ⁊ cogentẽ parpena młc¬
tabit. et osficiũ .xxx. liblũ ami
uexacione quatietur..

Expanded text:
iudices statuimus esse sollicitos, ne turpi colludio quaeratur ex miseris pretium gaudiorum. Quod si id sacrilega fuerit dissimulatione violatum, et accipientem pudoris fortunarumque manebit excidium et cogentem par poena multabit et officium triginta librarum auri vexatione quatiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pre muluatẽ aliquam. ci aliis libã¬
ri peĩs. ⁊ expͥore matrimonio furĩ¬
filiis mecliam sue subx̾ d̾cãrem
portionẽ pure. ⁊ sine omni con
ebat nuptias mecdiãsicut chximꝰ
cedens partt in pͥus ꝓc̾ans filiis
⁊ auident ħ silũomnes exequo
⁊ filiq quidem hñtes ad suos nãs¬
mnunt filies ꝯporret enm auꝙd

Expanded text:
is liberari poenis, ex priori matrimonio filios mediam suae substantiae donare portionem pure et sine omni condebat nuptias, mediam, sicut diximus, cedens partem prius procreatis filiis. Et divident hoc filii omnes ex aequo, et filios quidem habentes ad suos transmittent filios oportet enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
suemfelicitans m̃r. ut earursꝰ
recipiat. ⁊ ħ diximus suntestati
moriamur si lii. Nõ em̃ inisque
semel facta sunt corum ꝓhibemꝰ
ay testam̃ta conscribẽ. aut suꝑ¬
stes quoħ uoluu̾m ox̃ disponere.
Igitur nmmentes pene añ luctꝰ
nubemtib tp̃s. tales quodamox
scͥptas una quatam hac int̃põnr̃e

Expanded text:
infelicitatis mater, ut ea rursus recipiat. Et haec dicimus, si intestati moriantur filii; non enim in his, quae semel facta sunt eorum, prohibebimus eos testamenta conscribere, aut superstites quo volunt haec modo disponere. Igitur imminentes poenae ante luctus nubentibus tempus tales quodammodo scriptas una quadam hac inte
Abbreviated transcription (Latin):
lucris hĩc uemientib ad mibẽtes
luim eit eis cauẽs. ut neq aliena¬
tõem ullam ꝑmittat paretib in
talib ueq ypothecam. S uł siꝗd
egeit pirentes moxebr obli¬

Expanded text:
 ad nubentes, lex eis erit cavens, ut neque alienationem ullam permittat parentibus in talibus neque hypothecam. Sed vel si quid egerint parentes, mox eorum obli
Abbreviated transcription (Latin):
nõ existeraib aderarium ueriẽt
s n longius hrͣtitas ab intestato
ꝓporuni eius ueĩat cognatorum
dumundiq. stabit solum sucee¬
ssis .ei. longnis aũt etuuntes aliõ
habeb unt ħẽdas ⁊ q̃ prã q̃ p̃aliis ei
penis inferiur. diuimꝰ aut̃ in fami

Expanded text:
non existentibus ad aerarium veniunt. Sed neque longius hereditas ab intestato propriorum eius veniet cognatorum, dum undique stabit solum successio ei, longius autem existentes alios habebunt heredes. Et quae prae aliis ei poenis infertur,
Abbreviated transcription (Latin):
scribatur. tp̃s int̾põitis illis inc̾¬
diuẽ habentib littĩs quas liceat
oĩb legem oĩo sillabarũ latinaꝵ.
at. ut nulus p̃sumat alit̾ nuox¬
rare tp̃s. aut aliudage̾ s ita sic̃

Expanded text:
scribatur tempus, interpositis illis incedinem habentibus litteris, quas liceat omnibus legere omnino syllabarum latinarum at, ut nullus praesumat aliter numerare tempus aut aliud agere, sed ita sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oĩ uiditio ut pꝰ illas litas an¬
tiquitatis alias subdat idẽ. ⁊⁊ has
conmunos ⁊ om̃ib notas ⁊ q̃
legi aboĩb fame possit̃. ci sigͥfi¬
care gestorũ ip̃s. ut nõ fatige̾t᷑
requirentes id ip̃s. deiĩ errãtes
tutum. s siquidẽ reliqua ⁊̃ post

Expanded text:
in omni iudicio, ut post illas litteras antiquitatis alias subdant, id est has communes et omnibus notas et quae legi ab omnibus facile possint et significare gestorum tempus: ut non fatigentur requirentes id tempus, deinde errantes turum. Sed si quidem reliqua etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuabituir. ⁊ ꝓ impii meoxria atqr
consulatꝰ orctine. ⁊ reliqua obẜ¬
uatioẽ ĩt̾põita doctmtis ĩ adui¬
uõ apur orientis habitatoes aut
alios homines obẜ uatto custo¬

Expanded text:
 imperii memoria atque consulatus ordine et reliqua observatione interposita documentis inadulvero apud Orientis habitatores aut alios homines observatio custo
Abbreviated transcription (Latin):
optamꝰ institui ꝓfundioris
ratis magisttis sociamꝰ acto¬
res. Unũ gͥ adiungicet̾is uo¬
lumꝰ qui philosophie archa¬
na riiuetur. duos ꝙͣ qui iuꝰ
ris ac legũ uolũtates pandãt
ita unicuiq loco sp̃ałr depuꝰ¬
tatos assignari faciat tua
sublimitas ne discipłini sibi
inuicẽ possĩt obstreꝑe uł ma¬
gistri uene lĩgaꝵ ꝯfusio ꝑmi¬

Expanded text:
optamus institui, profundioris ratis magistris sociamus auctores. Vnum igitur adiungi ceteris volumus, qui philosophiae arcana rimetur, duo quoque, qui iuris ac legum voluntates pandant, ita ut unicuique loca specialiter deputata adsignari faciat tua sublimitas, ne discipuli sibi invicem possint obstrepere vel magistri, neve linguarum confusio permi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ quos romane eloqñcie
doctrina ꝯm̃dat oratores qd̾
tres numo. decẽ uͣo grama¬
tichos hii ⁊̃ qui facundia
grecitatis pollere noscunt᷑¬

Expanded text:
primum, quos Romanae eloquentiae doctrina commendat, oratores quidem tres numero, decem vero grammaticos: in his etiam, qui facundia Graecitatis pollere noscunt
Abbreviated transcription (Latin):
tau̾it nõ solũ eiꝰ quam mere
ĩfanne notam subeat n᷑um
q̃ polleudũ se ex ip̃a ubi u̾sa¬
tur ulicite urbe cognoscat
illos uoͣ ꝗ intra płimoꝵ
comus eadem excͣeͣ p̾uatĩ
studia ꝯ sueuerũt sup̃is
tr̃modo discipłis uacare
maluuͣit quos intͣparietes

Expanded text:
taverit, non solum eius quam meretur infamiae notam subeat, verum etiam pellendum se ex ipsa ubi versatur illicite urbe cognoscat. Illos vero, qui intra plurimorum domus eadem exercere privatim studia consuerunt, si ipsis tantummodo discipulis vacare m
Abbreviated transcription (Latin):
plus intlłr. plus ẽ enĩstatimn dare¬
Si quid aut̃ fideuissor ꝓreo sol¬
in̾t eius recripan di causa hab.
cũ eo mã dati iudicĩ. ¶ Grece fi¬
deuissor plerumq ira accipitur

Expanded text:
 enim statim aliSi quid autem fideiussor pro reo solverit, eius reciperandi causa habet cum eo mandati indicium. Graece fideiussor plerumque ita accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
litis contestate p᷑tes pete. ideoz
sicrius exfideuissoribus eo tp̃e
soluendo  nõ sit ce hoc ceteros
honerat s si abuno fideussore
creditor totum cosecutus fuent.
hinꝰ solius det̾mentum erit. si
nõ pꝰ sunt ut plus deb̾ant quam
debet is ꝓ quo obligantur nam¬
& eorum obligacio accessio ẽ pͥn¬
cipalis obligacõnis. necͭ plus in
accessione eẽ pot̃. qmͣ iupͥncipali
re. ¶At exdiu̾so ut minus debe¬
ant obligari possunt. ¶Itaq sireꝰ
nõ pot̾. ¶ It̾ si ille pure ꝓmiserit.

Expanded text:
tae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus non p
Abbreviated transcription (Latin):
Ro eo qui ꝓmitit. sołet alii
obligari. qui fideuissores ap¬
plłantur quos hoĩes accipere
solent. oum curant ut sibi diligẽ
sĩ litr̾is. sine consensu contracte
fueriti ac nec illisd ꝙͣ int̾ ẽ. utr
cnulis annatumlis sit obligato.
eiu adiciatur sideuissor ad̾o ꝙ ut¬

Expanded text:
ro eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo qu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi debetur. ¶ fideuissor nõ tm̃
obligatum relĩquit. Eideuissor
& p̃ced̾e obligacõm & secui pot̾.
¶Sipłes sunt fidenissores ꝙ quot
erunt. nu̾c singłi ce solid̾ tenẽt᷑
¶itaq lib̾m ẽ creditoribus aquo.
uelint solidum pet̾e. ¶S exemꝰ¬
ditor asingłis qui mõ soluẽdo

Expanded text:
 debetur. Fideiussor non tantum obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epiditor a singulis qui modo solvendo
Abbreviated transcription (Latin):
cie uł milicie sen dignitatis
cuiꝰpiam sibi iactauent fuisse
telatum. debiuc uniũsis sola¬
tus ꝯditioĩs quam spͥuerat
munus nplere cogatin: mox
curalib ciitatib quanatus
est nidiem uite sue fuctoĩb
post ĩpletam talem nuliciam
ꝙlib milicie diguitatisue ge¬
nus affectau̾it cunc patne
sue restituantur.

Expanded text:
seu dignitatis cuiuspiam sibi iactaverit fuisse delatum. Dehinc universis solaciis condicionis quam spreverat munus implere cogatur: mox curialibus civitatis, in qua natus est, in diem vitae suae functionibus post impletam talem militiam quodlibet militiae dignitatisve genus adfectaverint, curiae patriae suae restituantur.
Abbreviated transcription (Latin):
publitã utnitatẽ bland̾rił
ad quãlib aliam diguitatẽ
ap̃ iudiciũ pͥt̾it status accede
ꝯcedimꝰ. qd̾ sictͣ hãc tam
salusbrimam formã uł re¬
sptnsa celestia q̃dammiliaa
aut dignitas audacit᷑ elicia¬

Expanded text:
publicam utilitatem blandiri vel ad quamlibet aliam dignitatem ad praeiudicium praeteriti status accedere concedimus. Quod si contra hanc tam saluberrimam formam vel responsa caelestia quaedam militia aut dignitas audacter elicia
Abbreviated transcription (Latin):
postitalem ipsius statumpa¬
creatiꝙ coherti tebent ualeãt
teclinare. s nec ad aliã cohor¬
talinus uł cohartalum filiꝰ
audat aspirare fortimã. qdi
maioꝵ suoꝵ exempla p̾iudi¬
cant᷑ s ⁊ cũctos quidiiiaꝵ¬

Expanded text:
post talem ipsius statum procreati quod cohorti debetur valeant declinare. Sed nec ad aliam cohortalinus vel cohortalini filius audeat adspirare fortunam, cui maiorum suorum exempla praeiudicant. Sed etiam cunctos, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
dant inspector accedat. mace¬
donũ reliqui exemplũ secuta me¬
die qnͣtitatis ut obtulisse noscũ¬
tur tributa suscipiant s hu qui¬
ꝓtestati sunt nicb̾ ase ultra t̾ciã
partẽ posse ꝯferti illd̃ exsolu̾at
ꝙ ad seindubitant̾ fore ydoneos
pollicent᷑. que disposicio inꝑpeni¬
ñ obẜuabitur sacro sc̃a thesalo¬
uicensi ecc̃a ciuitatis cecepta. ita
ꝓp̾e capitacionis bñficio uũ mi

Expanded text:
dant inspector accedat, macedonum reliqui exemplum secuti mediae quantitatis, ut obtulisse noscuntur, tributa sucipiant testati sunt nihil a se ultra tertiam partem posse conferri, illud exsolvant, ad quod se indubitanter fore idoneos pollicentur. Quae dispositio in perpetuum observabitur: sacrosancta thessalonicensis ecclesia civitatis excepta, ita modo capitationi
Abbreviated transcription (Latin):
cumħ̃ tp̃s uite longeui hõis ple¬
rũq finis eẽ clignoscitur. Hãt ita¬
ur̃a scĩtas hãc legẽ catiolicis tociꝰ
sid̾ent. ut sit deo om̃mpoteni
dignum donarium diunarũ
rerum tuitio nec iniquis hõib̾
im̃puim remaneat p̃sidium
⁊ tutus peocandi locus q̃ scieni¬
b relinquatur. S ille ẜuetur
innocens. quire uera innoxiꝰẽ.

Expanded text:
cum hoc tempus vitae longaevi hominis plecum hoc tempus vitae longaevi hominis plerumque finis esse dignoscitur. Habeat itara sanctitas hanc legem catholicis totius sident: ut sit deo omnipotenti dignum donarium divinarum rerum tuitio, nec iniquis hominibus impium remaneat praesidium et tutus peccandi locus etiam scientibus relinquatur, sed ille servetur inn
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃eã neĩõ ẽ qui clubitet. uñ. ⁊ nos
neccessai̾um duximus pat̾riã
Iminis lege illustrare ut eͣxhacĩ
totas catholicas eccłias queusq
adõcceami fretrum põite sũt sa¬
lubine legis uigor extentatur
⁊ sir tocius occitentis nec nõ ⁊ cxi
entis uͥ possessicẽs sine inuenitur¬
⁊ ad eccłias ur̃as siue nũc ꝑtinẽ¬
tes suiep̃a eis atquirente lex
ꝓa ad honorẽ deiconsecratam¶Cũ
eiũ antiq̃ua uira .xxx. annorum
metis tꝑaͣ ies exceptiões circum¬
cludebant. ⁊ si ypotheca fuerat pa¬
ulo longiora eis spam eis condõa¬
bant. nos sacro scãs ecclias huuiᷤ¬
mocli quidem curriculus tꝑ̃ꝵ. nu¬
llatenus excluliconcedimus ⁊
maxime inhis reb inquib lest¬
onẽ sustinuerunt. ⁊ qui quamde¬
beat᷑. S centum tantumecio ãno¬
rum lapsu. tꝑ̃alẽ exceptõem eis
oppõi sãctimus ut maneãt ꝑto
tu supradictum tp̃s integra uira
eccłastica ⁊ nõ possit eis alia p̃t̾
centũ amnorũ obuiare exceptio

Expanded text:
e nemo est qui dubitet. Vnde et nos necessarium duximus patriam numinis lege illustrare, ut ex hac in totas catholicas ecclesias, quae usque ad oceani fretum positae sunt, saluberrimae legis vigor extendatur, et sit totius occidenties sitae inveniuntur ad ecclesias nostras sive nunc pertinentes seu postea eis acquirendae, lex propria ad honorem dei consecrata. Cum enim antiqua iura triginta annorum metis temporales exceptiones circumcludebant et, si hypotheca fuerat, paulo longiora eis spatia condonabant, nos sacrosanctas ecclesias huiusmodi quidem curriculis temporum nullatenus excludi concedimus, et maxime in his rebus in quibus vel laesionem sustinuerint vel quicquam debeatur. Sed centum tantummodo annorum lapsu temporalem exceptionem eis opponi sancimus, ut maneant per totum supradictum tempus integra iura ecclesiastica et non possit eis alia praeter centum annorum obviare exceptio,
Abbreviated transcription (Latin):
tocius octioentis que us adipõs
occeam recessus extenduntur
logis p̃rogatiuam. sic̃ supͣcactũ
ẽ nõ solũ ĩ occidũtalib partibus
romane eccłie conconamus. S¬

Expanded text:
totius occidentis, quae usque ad ipsos oceani recessus extenduntur,legis praerogativam, sicut supra dictum est, non solum in occidentalibus partibus Romanae ecclesiae con