comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter apparuit. In forma autem dei absit ut
tale aliquid cogitetur absit ut uerbumd̾i
et sapientiam dei ex ina parte habeat faci¬
em. & exalia dorscm sicut corpus huma¬
manum. aut omnino ulla specie uel mo¬
tione siue loco siue tempore commutet᷑
exodo. ce inislis omnbus corporalibus de¬
monstrationibus dominus iħo cp̃t osten¬
debatiu: aut alias xp̃c sicut loci huiuᷤ
consideratio persuadet. alias sp̃c sanctũ.
sicut ea que supracliximus admonent.
non hoc efficitur ut deus paternum qͣm
cali aliqua specie patrib uisus sit. Mł¬
ta sunt enim talia iisa que facta sunt il¬
lis temporibus. non eindenter nominato
et designato in eis. uel patre uel filio uel
spu sancto. sed tamen per quasdam ualde
probabiles significatones. non nullis in¬
ditiis existentibus ut niiis temerariũ
sit dicere deum patrem numquam patrib
aut ꝓphetis per aliquas uisibiles formas
appãtuisse. Hanc enim oppinionem illipe¬

Expanded text:
ter apparuit; in forma autem Dei absit ut ter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore commuteturExodo, et illis omnibus corporalibus demonstrationibus Dominus Jesus Christus ostendebatur; aut alias Christus, sicut loci hujus consideratio persuadet; alias Spiritus sanctus, sicut ea quae supra diximus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato in eis vel Patre, vel Filio, vel Spiritu sancto; sed tamen per quasdam valde probabiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pe
Abbreviated transcription (Latin):
tem cum in passione moreretur. quan¬
do certius putau̾unt sicut quemilibet ho¬
mmem peremptum extinctum. S ed quo¬
nuiam cum transisset ut eius posteriora ui¬
derentur. preclicante sibi apło petro. quia
oportebat xp̃m pati ce resurgere a mortu¬
is. compuncti sunt dolore penitentie. ut fi¬
eret in baptizatis quod in capite eius
psalim dicitur. Heatiquoꝵ remisse sũt
unquitates. & quorum tecta sunt peoca¬
ta. Propterea cum dictum eẽt. grauata
est fuper me manus tua. tamquam do¬
mino transeunte. ut iam remoueret
manum. ce uiderentur posteriora eius:
sequitur uox dolentis eius et confite¬
tis ce exfideresurrestionis domini pecca¬
torum renussionem acciprentis. Conuer¬
aibo adluersum me iniusticiam meam do¬
mimo: ce tu climisisti impietatem cordis mei.
Neq enim tarto cainis nubilo debemus in¬
uolui ut putemus faciem quidem domini
ẽẽ inuisibilem. dorsum uero uisibile quan¬
doquidem informa serui uttumq uisibiliꝰ¬

Expanded text:
tem, cum in passione moreretur, quantem, cum in passione moreretur, quando certius putaverunt, sicut quemlibet hominem, peremptum et exstinctum. Sed quoniam cum transisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccatorum remissionem accipientis: Converabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Neque enim tanto carnis nubilo debemus involvi, ut putemus faciem quidem Domini esse invisibilem, dorsum vero visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibili
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt soudatus. ter timore negauerat.
iam quidem predestinatõne positus ĩ
spelunca petre. sed adhuc manu do¬
mini sibi suꝑ poĩta ne uideret. Post̾i¬
ora enim eius uisuruf erati oe non dum
ille transierat. utiq a morte aduitam qr
non dum resurrectione clarificatus ecat.
Nam et quod sequitur in ecodo et dicit.
tegam manum meam superte donec tͣn¬
seam. ce auferam manum meam ce cunc
uidebis posteriora mea. multi iscłite quo¬
rum tunc erat figura moyses. post re¬
sucrectionem donn crediderunt in eũ.
tamquam iam uidentes posteriora eius.
remota manu eius ab oculis suis. uñ
ce ysaie talem ꝓpħiam euangelista cõ¬
memorat. Inccassa cor populi huius
et aures eius oppila. ce cor eoꝵ graua. De¬
niq in psalmo non absurde intelligitur
ex eorum petsona dici. Qm̃ die ac nocte
grauata est super me manus tua. Si¬
e fortasse cum manifesta miracula fa¬
ceret. nec ab eis agnosceretu nocte au¬

Expanded text:
esset solidatus, ter timore negaverat , esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc manu Domini sibi superposita ne videret. Posteriora enim ejus visurus erat, et nondum ille transierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte au
Abbreviated transcription (Latin):
penes me. et stabis supra petram. Quiᷤ
locus terrenus est penes dommum nisi¬
hoc est. penes eum. quod eum spiritalit̾
attingits Nam quis locus non est pe¬
nes dominum. qui attingit a fine usq
ad finem fortiter ce disponit omnia su¬
auiter. ce de quo dictum. est. celum cedes.
& t̾ra scabellum peclum eius. ce qui d¬
ycit quam domum eclificabitis michi.
aut quis locus quietis mee. nonne ma¬
nus mee fecerunt Hec omnia. Sed ui¬
delicet intelligitur locus penes eum
in quo statui supra pettam. ip̃a ecc̃a ca
cholita. ubi salubriter uidet pascha do¬
mini. icl est transitum domini ce posteri¬
ora eius .i. corpus eius qui credit in
iesurrectionem eius. Et stabis inquit
supra petram. starm ut transiet mea
maiestas. Neuera enimstatim ut tͣnsi¬
it maiestas domini inlarificatõne. do¬
mini quia resurgens ascendit ad pa¬
trem. solidati sumus superpetram. ce
ip̃e peccus tunc solidatus est ut cum
ficlutia predicaret. quem priusquam

Expanded text:
penes me, et stabis super petram? Quis penes me, et stabis super petram? Quis locus terrenus est penes Domhoc est penes eum quod eum spiritaliter attingit? Nam quis locus non est penes Dominum: Qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est, corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut transiit majestas Domini in clarificatione Domini qua resurgens ascendit ad Patrem, solidati sumus super petram. Et ipse Petrus tunc solidatus est, ut cum fiducia praedicaret, quem, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ritum fidei nostre resurrectio corporis
domuimest Lam mortuam ẽẽ illam car¬
nem in cruce passionis eciam inimici
eius creclunt. sed resurrecisse non cre¬
dunt. Quod firmissime nos credentes.
tamquam de petre solidate contuemur.
unde serta spe ad optionem exxpectamũ
redemptionem corporis nostri. quia hoc
in membris xp̃i speramus. que nos
ip̃i sumus. quod perfectum ẽẽ in ip̃o
tamquam in capite nostro fidei santta¬
te cognoscimus. Inde nonuult n cũ
transierit uideri posteriora sua. ut in eius
resurrestione credatur. Bascha enim he¬
breum uerbum dicitur. quod transitus
int̾pretatur. unde ce iohannes euangeli¬
sta clicit. Ante diem autem festum pas¬
che. sciens iħc quia uenit eius hora ut
transeat de hoc mundo ad patrem. Hoc ã
qui creclunt. nec tamen in catholica. sed
inscismate aliquo. aut in heresi creclunt
non deloco qui est.penes eum uident
posteriora domnu. Quid enim sibi o¬
uult quod ait dominus. ecce locus est.

Expanded text:
ritum fidei nostrae resurrectio corporis ritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi sumus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum transierit, videri posteriora sua, ut in ejus resurrectionem credatur. Pascha enim hebraeum verbum dicitur, quod Transitus interpretatur. Unde et Joannes evangelista dicit: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est
Abbreviated transcription (Latin):
michi temet ip̃m manifeste. ce ut sim in¬
ueniens grãm ante te. continuo eciam
Illa est ergo species que rapit omemani¬
mam rationalem desiderio sui. ardentiorẽ:
quanto mundiorem. ce tanto mundiorẽ.
quanto ad spiritalia resurgentem. tan¬
to a carnalibus morientora. Sed dum
peregrinamur a domino. ce per fidem
ambulamus non per speciem posteriora
to stantes. quod significat petra. ⁊ eam
de tali tutissima specula intuentes in
catholica scilicet ecc̃a. de qua dictum esti
ce super hanc petram edificabo ecc̃am in
cam. Tanto enim certius diligimus
quam uidere desideramus faciem xp̃i o
quanto inposterioribus eius agnosci¬
mus. quantum nos prior dilexerit xͨ.
eius saluos facit atq iustificat. Si e¬
min crelideris inquit in corde tuo. qui¬
a deus illum suscitauit a mortius: sal¬
uus eris. Et iterum. Qui traditus
est inquit pp̃ delicta nostra ce resurrex̃
ip̃ iustificationem nostram. Ideoq me¬

Expanded text:
mihi temetipsum manifeste, ut sim inmihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propteIlla est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem quanto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto a carnalibus morientem. Sed dum peregrinamur a Domino, et per fidem ambulamus, non per speciem , posteriora to stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilexerit Chriejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Ideoque me
Abbreviated transcription (Latin):
tis debitum soluerimus oe resurrectionis
promissum receperuus. Siue etiam qđ¬
nunc inquantum dei sapientiam ꝑ quan
facta sunt omnia spiritaliter intelligimꝰ
in tantum carnalibus affectibus morn᷑.
ut mortuum nobis hunc mundum de¬
putantes. nos quoq ip̃i huic mundo mo¬
riamui: et dicamus quod ait apłc. mun¬
dus michi crucifiious est &e ego mundo
De hac enim morte item licit. Si autẽ
mortui estis cum xp̃o quid uelut uiuu̾e¬
tes acdhuc de hoo moundo disceritis: Nõ
ergo immerito. nemo poterit faciem id ẽ
re. Ip̃a est. enim species. cui contemplan¬
de. suspiratomins qui affectat deum
diligere ex toto corde. &e excota amma.
et ex tota mente. ad quam contemplan¬
dam eciam proximum quantum potest
edificat. qui diligit et proximum sic̃
se ip̃m. In quibus duobus preceptis co¬
ta lex pendet er ꝓpħe. Quod significat᷑
eciam in ip̃o moyse. Nam cum dixisset p̃p
dilectionem dei qua precipue flagrabat.
si inuemi gr̃am in conspectu tuo ostende

Expanded text:
tis debitum solverimus, et resurrectionis promissum receperimus; sive quod etiam nunc in quantum Dei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque ipsi huic mundo moriamur, et dicamus quod ait Apostolus, Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . De hac enim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? Non ergo immerito nemo poterit faciem, id esidere et vivere. Ipsa est enim species, cui contemplandae suspirat omnis qui affectat Deum diligere ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente: ad quam contemplandam etiam proximum quantum potest aedificat, qui diligit et proximum sicut se ipsum: in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Quod significatur etiam in ipso Moyse. Nam cum dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende
Abbreviated transcription (Latin):
natus est. ce mortuus. ce resur uidebis¬
mortalitatis. posteriora dicta est siuie
quod eam ꝑpe in fine setuli. hoc est posteri¬
us suscipere dignatus est. Facies autem
eius illa dei forma. in qua non rapmam
arbittatus est. et equalis doo patri qͣm
nemo utiq potest uidere ce uiuere. siue qr
post hanc uitamin qua peregrinamur a dño.
ce ubi corpus quod corrumpitur aggrauat
amimam: uidebunus facie ad faciem sicut
dicit apłc. Se hac emmutta in psalmis d̾
Herumptamen uniuersa uanitas: omnus

Expanded text:
atus est, et mortuus, et resurreximortalitatis posteriora dicta sint, sive quod eam prope in fine saeculi, hoc est, posterius suscipere dignatus est: facies autem ejus illa Dei forma, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo Patri , quam nemo utique potest videre et vivere; sive quia post hanc vitam, in qua peregrinamur a Domino , et ubi corpus quod corrumpitur aggravat animam , videbimus facie ad faciem, sicut dicit Apostolus de hac enim vita in Psalmis dicitur, Verumtamen universa vanitas omnis
Abbreviated transcription (Latin):
extasi accidere solet. Cumitaq se tale ali¬
quid putat: corpus se ẽẽ reputat. et q
sibi bene conscia est principatus sui qͦ

Expanded text:
t. Invenire quid. Cum itaque se tale aliquid putat, corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui q
Abbreviated transcription (Latin):
onem linguaꝵ ignis apparuit. qui ce inise¬
dit super unium quemq eoꝵ. Quod exodo
congruiti uͥ scͥptum est. Syna autem o¬
mons fumabat totus. ꝓpt̾ea ꝙ desgenditĩ
eũ łs inigne. Et aliquanto post. Aspectus
maiestatis dñi: tamquam ignus ardens
super u̾ticemmontis coram filiis isrł
Aut si hec ideo fc̃a sunt qr nes pater nec
filius allic eo modo presentari poterant.
sine sp̃u sc̃o quo ip̃ãm legem scribiopor¬
tebat deum quidem ñ ꝑ substantiam su¬
am q̃ inuisibilis ce ĩcominutabĩ manet
Sed per iiam speciem creature alic appatusse
cognoscimus. S edaliquam extͥnitate per¬
sonam signo quodam ꝓprio. quantum ad
mei sensus capacitatem pertinet non uide

Expanded text:
onem linguarum ignis apparuit, qui et inseonem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum : quod Exodo congruit, ubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creaturae illic apparuisse cognoscimus; sed aliquam ex Trinitate personam signo quodam proprio, quantum ad mei sensus capacitatem pertinet, non vide
Abbreviated transcription (Latin):
ius inuisibilia dei a creatura mundi ꝑ ea
q̃ fca sunt intellecta conspiciuntur sem¬
piterna quoq uirtus eius &e diuinitas.
S ed quod attinet ad id quod nunc susce¬
pimus. nec in monte syna uideo quemad¬
modum appareat ꝑ illa omnia que mor¬
calium sensib t̾ribiliter ostendebant᷑. uttũ
deus triitas. an pater: an filius. an sp̃c sc̃s
ꝓprie loquebatur. Uerumptamen si quid
hinc sine affirmandi temeritate modeste
atq cunctant̾ comectare conceditur. sui
na ex trinitate persona potest intelligi. cur
bulis lapideis lex ip̃a que ibi data est. digi¬
to dei scripta d̾r. quo nomine sp̃m sc̃m in e¬
uangelio significari nouimuss Et quin¬
qͣginta dies nominantur:. ab occisione ag¬
ni ce celebratone pasce usq ad diem quo
hec fieri cepta sunt in monte syna. sicut
post dñi passionem ab eius resurrestione
quinqͣginta lies numerant᷑. ut uenit ꝓ¬
tu quem in apłoꝵ actib legimus. ꝑ diuisi¬

Expanded text:
vis invisibilia Dei, a creatura mundi, per ea vis invisibilia Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas . 26. Sed quod attinet ad id quod nunc suscepimus, nec in monte Sina video quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, utrum Deus Trinitas, an Pater, an Filius, an Spiritus sanctus proprie loquebatur. Verumtamen si quid hinc sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur ando et tabulis lapideis Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum in Evangelio, significari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et celebratione Paschae, usque ad diem quo haec fieri coepta sunt in monte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione quinquaginta dies numerantur, et venit pros adventu, quem in Apostolorum Actibus legimus, per divisi
Abbreviated transcription (Latin):
moyses oculis carneis. si oculis carneis põt
uideri. non modo sapientia dei quod est. ꝯop̃c
sed uel ip̃a cuiuslobet homnus. & qualiscũ¬
q sapientia. aut quia scriptum est. de senio¬
cibꝰ iał. quia uiderunt locum ubisteterat
deus isrł. et quia sub pedibus eius tam¬
quam opus lapidis saphyrim & tamqͣm
aspectus firmamenti celi. ꝓꝑterea credendũ
est uerbum et sapientiam dei per suam
substantiam in spacio loci terreni scetisse
que pestendit a fine usq ad finem fortit̾
et disponit omnia suauiter. &e ita ẽẽ muta¬
bile uerbum dei per quod facta sunt omĩa
ut mͦ se contͣhat. mͦ listendat: Mundet
dñs a talib cogitatõnib corda fidelium
suoꝵ. Sed ꝑ subiectam ut sepe diximus
creat᷑am exhibent᷑ hec omiia nisibilia atq
sensibilia. ad signisicandum inuisibilem
atq intelligibilem deum. ut non solum.
patrem. s ce filium ce sp̃m sanctum. ex quo
omina per quem omma. in quo omnia qͣm¬

Expanded text:
Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est Christus, sed vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stetisse, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et ita esse mutabile Verbum Dei, per quod facta sunt omnia , ut modo se contrahat, modo distendat mundet Dominus a talibus cogitationibus corda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et sensibilia, ad significandum invisibilem atque intelligibilem Deum, non solum Patrem, sed et Filium et Spiritum sanctum, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; quam
Abbreviated transcription (Latin):
ces tube ꝓdeuntes fortit᷑ ualde. Ffioy ses
loquebatur et deus respondeat ei uoce. Et
paulopost datam legem decem preceptis:
consequenter dicitiu: Et omnis popicuiᷤᷤ
uidebat uoces ce lampades. & uoces tube. ce
montem fumantem. Et paulopost. Et sta¬
bat inquit omins populus alonger moy seᷤᷤ
autem intrauit innebulam ubi erat deus.
Et dixit dominus ad moysen. ce cetera. Quid
hin dicam. nisi quod nemo tam uecors esti
qui credat fumum. ignem. nubes et nebulã.
et si qua huuismodi. uerbi et sapientie dei
Nam de patre deo hoc ne arriam uniquam
ausi sunt dicere. Ergo creatura seruiente
creatori facta sunt illa omina. & humaniᷤ
sensibus pro dispensat̾one congrua pre¬
sentata. nisi forte quia dictum est. Moy¬
ses autem intrauit in nebulam ubi erat
deus. hoc arbitrabatur carnalis generatio.
a populo quidem nebulam iusam. intra ne¬
bulam uero moysen carneis oculis uidisse
filium dei. quem delyrantes heretici in substã¬
tiam uisibilem uolunt. Sane uderiteum

Expanded text:
ces tubae prodeuntes fortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam vecors est, qui credat fumum, ignem, nubes, et nebulam, et si qua hujusmodi, Verbi et Sapientiae DeiNam de Patre Deo, nec Ariani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Aliquando enim statim ut
discit. hoc dicit: ut tamen uerbum sit
uerum id est. de niͥtis rebus ecortum¬

Expanded text:
loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum
Abbreviated transcription (Latin):
cum queritur quid tres sint. magna ꝓr¬
sus in opia humanum laborat eloquium.
Bictum est tamen tres persone. non ut illd̃
diceretur sed ne taceretur. Capitulum

Expanded text:
cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Ehis scripture locis dequibus du¬
bium est an ꝓpterassumpta creaturam.
minorem patre indicent filium. anue¬
ro hoc tantum. quod licet equalem patri.
tamen quia de sit doceanti capłm .iii. p̃re
E his quispuitum sanctum non
minorem patre indicant. sed tantum ꝙ

Expanded text:
his scripturae locis, de quibus dubium est an propter assumtam creaturam minorem patre indicant filium, an uero hoc tantum, quod licet aequalem patri, tamen quia de patre sit doceant. CCXXXI. 252. De his qui spiritum sanctum non minor
Abbreviated transcription (Latin):
misisti ihm xp̃m ͭ Sed iam in ea clari¬
tate de qua dicit patri. qͣm habui apud
te antequam mundus fieret. Tuncenĩ
traderet regnum deo et patri. ut intret ser¬
uus bonus ingaudium domini sui. ce
abscondat eos quos possidet deus in
abscondito uultus sui a conturbatõne
hominum. eorum scilicet qui conturbant᷑
audientes illam sententiam a quo au¬
ditu malo iustus non tumebit. simodo
protegatur intabernatulo. id est in fi¬
de recta catholice ec̃oe. a contradictione
linguarum. id est a calumpnuis heceticoꝵ
Si uero esti alius intellectus. uerboꝵ obũ
quibus ait. quidme interrogas de bo¬
no. nemo bonus nisumus deus. dum
tamen non ideo credatur maioris boni¬
tatis ẽẽ patus quam filii substantia se¬
cundum quam uerbum est. per quod fa¬
cta sunt omnna nichil abhorret a sana
doctrina securi utamur. non uno tan¬
tum. sed quotquot repperiri potuerit.
Tanto enim fortius conuincuntur here¬
tici: quanto plures exitus patent ad e¬

Expanded text:
misisti Jesum Christum? Sed jam in ea clarimisisti Jesum Christum? Sed jam in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad e
Abbreviated transcription (Latin):
contempler delectatõnes domini. Ce de qua
dicit dominus. & ego diligam eum. ce o¬
stendam me ip̃m illi. ce pp̃ quam solam fi¬
de corda mundamus. ut simus beatimũ
ista iusione dicta sunt. que copiosissime
sparsa per omnes scripturas inuenit: qͥs¬
quis ad ea quetenda oculum amoris intẽ¬
dit. sola est. summum nostrum. cuius ad¬
ipiscenli causa precipimur agere quicqͥ
rec̾te aginus. Diso ueto illa filii hominis q̃
prenuntiata est. cum congregabuntur
ante eumomines gentes et dicent ei. domi¬
ne quando te iuidimus esurientem ce sicien¬
tem. & cetera. neo bonum erit impiis. qui
mittentur in ignem et̾num. nec summũ
bonum erit iustis. Ad hoc enim uocat eos
ad regnum: quod eis paratum est. ab iu¬
tio mundi. Sicutemm illis dicet. ite in
ignem eternum: sio istis uenite benedicti
patris mei. possidete paratum uobis reg¬
num. Et sicut ib unt illi in ambustionem
eternam: sio iusti in uitam eternam. d
est autem eterna uita. nisi ut cognostãt
inquit te unum uerum deum. ce quen

Expanded text:
delectationem Domini; et de qua dicit ipse Dominus, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati munista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
udicat quemquami sed omne iuditiũ
dedit filio. Quod utrum exilla locutio¬
ne dictum sit. qͣm supra commemoraui¬
mus ubi ait sic declit et filio habere in
semet ip̃o uitam ut significaret quia sit
genuit filium ut uita sit. an exilla. qua
loquiturapło dicens. ꝓpter quod eum
suscitauit. ce donauit ei nomen quod
est super omne nomen. Hoc emin defi¬
lio hominis dictum est. secundum quẽ
dei filius exritatus est. amortius. ille
quippe in forma dei equalis est patri ex
qua seexinaniuit formam serui accipi¬
ens. in ip̃am formam secui et agit. oe patitur
ceaccipit. que consequenter contexint apło.
humiliauit se factus obeliens usq ad i¬
ortem. mortem autemcrucis. ꝓpter quocl¬
et deus eum exaltauit. ce donauit ei nom̃
quod est super omnenomen. ut innoru¬
ne ihu omne genu flectatur: celestium.
terrestuum et infernorum. ce omnis lin

Expanded text:
judicat quemquam, sed omne judicium judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod utrum ex illa locutione dictum sit, quam supra commemoravimus, ubi ait, Sic dedit Filio habere vitam in semetipso , ut significaret quia sic genuit Filium: an ex illa de qua loquitur Apostolus dicens, Propter quod eum suscitavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen. Hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus est a mortuis. ille quippe in forma dei aequalis est patri, ex qua se exinaniuit formam serui accipiens; in ipsa forma serui et agit et patitur et accipit, quae consequenter contexit apostolus: humiliauit se, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. propter quod eum exaltauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne genu flectatur caelestium, t
Abbreviated transcription (Latin):
a in omnibus. Alioquinsi filius deuu
dex informa in qua equalis est patri e
cam impiis cum iudicaturus est appare¬
bit. quid est. quod promagno dilectori
suo pollicetur dicens. ego diligam eum
et ostendam incip̃m illie Quapꝑter filius
hominis iuidicaturus est. nec tamenexhu¬
mana potestate. sed ex ea qua filius dei esti
Et ruisus filius dei iudicaturus est nec
tamen inea forma apparens in qua deus
est. equalis patrused in ea qua filius
hominis est.Itaq utrumq dici potest. &
filius hominis iuditabit et non filius ho¬
minis uidicabit. quia filius hominis iu¬
dicabit. ut uerum sit quodait cumuene¬
rit filius hominis. tunc congregabunt᷑
ante eum omnes gentes. et non filius
hominuis iudicabit. ut uerum sit quod
ait egonon uidicabo. & ego non quero
gloriam meam. est qui querat et inli¬
cet. Nam secundum id quod in iudicio
non forma dei sed forma filii homnus
apparebite nec ip̃e pater idicabit. Se¬
cundum hoc enim dictum est pater n̾o

Expanded text:
a in omnibus . Ala in omnibus . Aldex in forma in qua aequalis est Patri, et impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur dicens: « Ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . » Quapropter Filius hominis judicaturus est, nec tamen ex humana poteet rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens, in qua Deus est aequalis Patri, sed in ea qua filius hominis est. 29. Itaque utrumque dici potest; et, Filius hominis judicabit; et, Non Filius hominis judicabit: quia Filius hominis judicabit, ut verum sit quod ait, Cum venerit Filius hominis, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes; et non Filius hominis judicabit, ut verum sit quod ait, Ego non judicabo ; et, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat, et judicet . Nam secundum id quod in judicio non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit, nec ipse Pater judicabit; secundum hoc enim dictum est, Pater non
Abbreviated transcription (Latin):
congregabuntur ante eum omnes gẽ¬
tes. &e cetera. que de futuro iudicio us¬
q ad ultuam sententiam in eo loco pre¬
dicantur Et uidei quippe qui in mali¬
cia ꝑseuerantes in illo iuditio ꝑtiẽ¬
disunt. sicut alibi scriptum est. uide¬
bunt in quem pupugerunt. Cum enĩ
et bom et maliuisuri sint iudicem iu¬
uoꝵ ce mortuoꝵ. ꝓculdubio eum uide¬
re mali non poterunt. nisi secundum
formam qua filius hommis est.sed
tamen in cdaritate in qua iudicabit. ñ
in humilitate in qua iudicatus est. Ce¬
terum illam dei formam in qua equa¬
lis est patri: proculdubio impii non
uidebunt. Non enim sunt mundi cor¬
de. Seatienm mundicordes: qm̃ ipsi
deum uidebunt. Et ip̃a usio est facie
adfaciem: que simmum premium
promittitur iuistis. Et ip̃a fieti cum
tradet regnum deo ce patri. in quo et
sue forme iusionem uult intelligi. sub¬
usta deo uniuersa creatura. ce ip̃a in qua
qui illi subiecit omina. ut sit deus omni¬

Expanded text:
congregabuntur ante eum omnes gencongregabuntur ante eum omnes gentes et cetera, quae de futuro iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum re mali non poterunt, nisi secundum formam qua filius hominis est; sed tamen in claritate in qua judicabit, non in humilitate in qua judicatus est. Caeterum illam Dei formam in qua aequalis est Patri, procul dubio impii non videbunt. Non enim sunt mundicordes: Beati enim mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Et ipsa visio est facie ad faciem , quae summum praemium promittitur justis; et ipsa fiet, cum tradet regnum Deo et Patri; in quo et suae formae visionem vult intelligi, subjecta Deo universa creatura, et ipsa in qua qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omni
Abbreviated transcription (Latin):
quam accepit. qui est filius dei i ep̃i¬
pp̃ formam dei in qua esti non diceret
apło paulus de principibus huis mũ¬
cli si enim cognonissent numquam do¬
ramum glorre crucifixissent. Ex for¬
ma enim serm crucisixus este et tamĩe
domine glorre crucificus est. ¶ alis e¬
nim erat isla susceptio: que deum ho¬
minem faceret. ce hominem deum. Quid
tamen pp̃ quid. ce quid secundum quid
dicatur. adiuuante domino prudens it
diligens &e pius lector intelliget. Nam
ecce diximus quia secundum id quod
deus est glorificat suos. secundum hoc
utiq quod dominus glorie est. & tamen
dominus glorie crucifixus est. quia re¬
cte dicitur ce deus crucifixus. non ex uir¬
tute diumnitatis. sed ex infirmitate car
nis. sicut dicimus quia secundum id
quod deus est iudicat hoc est ex potesta¬
te diina non ex humana: ce tamen ip̃e
homo udicaturus est. sicut dominus
glorie crucifixus est. Ita enim aperte
dicit. Cum uenerit filius horminis in
gloria sua ce omnes angeli cum eo: tunc

Expanded text:
quam accepit, qui est Filius Dei propter formam Dei, in qua est, non diceret Paulus apostolus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Ex forma enim servi crucifixus est, et tamen dominus gloriae crucifixus est; talis enim erat illa susceptio, quae deum hominem faceret et hominem deum. quid tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce diximus, quia secundum id quod deus est glorificat suos, secundum hoc utique, quoDominus gloriae crucifixus est. Quia recte dicitur et Deus crucifixus, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate canis, sicut dicimus, quia secundum id quod deus est iudicat, hoc est ex potestate diuina, non ex humana; et tamen ipse homo iudicaturus est, sicut dominus gloriae crucifixus est. ita enim aperte dicit: cum uenerit filius hominis in gloria sua et omnes angeli cum eo, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
autem que nonlum inuenta est nec ip̃a
sequerit. q̃m ab ea que iam inuenta est par¬
te queritur. Quo circa quia nec tota se que¬
rit mens. nec pars eius ulla se querit: sed
mens orumo non querit. Capitulum¬

Expanded text:
autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq mouerentur atcełentur repara¬
rentur ext̾mmnarentur. reformarentur.
alio atq alio modo locis or cemporibus af¬
fecta mutarentur num alia ẽẽt istorum
orminum uisibilium et mutabilium fa¬
ctorum causa. nisi illa inuisibilis et in¬
commuuitabilis uoluntas dei. per amman
iustam. sicut sedem sapientie. cunctis ut¬
ens ce malis ce irrãtionabilibus anmis.
ce postremo corporibus. siue que illis in¬
spirarentur ce amͣarentur. siue omni sen¬
su carentibus cum primitus uteretur ip¬
sa bona amina et sancta. quam sibi et
pium et religiosum obsequium subdi

Expanded text:
quaecumque moverentur, attererentur, reparaquaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religiosum obsequium subdi
Abbreviated transcription (Latin):
iubenti obediens. uoluntarum laborẽ
susceperat. ita non insi dei uoluntas
causa prima illius egritudinis ueraus¬
sime reppetiretur. Iam uero si in labore
officioso ce pio ahibuisset ille sapiẽs
ministros collaborantes secum in opete
bono. neo tamen eadem uoluntate deo
sertuentes. sed ad camalium cupidita¬
tum suarum merredem petuenire cupientes.
uel incommoda carnalia deuitantes. adhi¬
buisset eciam iumenta. si hoc exigeret illi¬
us operis implendi procuratio. que utiq
iumenta urationabilia ẽẽnt anmantia.
Nec ideo mouerent membra sub sarcuus
quod aliquid de illo bono opere cogitarẽt.
sed naturali appetitu sire uoluptatis. oe
deuitatione molestre. postremo adhibiis¬
set eciam ip̃a corpora omii sensu carentia.
que illi operiẽent necessaria. frumentũ
sallicet. uinum. oleum. uestem. numinũ.
codicem. ce si qua huuismodi. his certe
omnibus in illo opere uersantibus cor¬
poribus. siue anmatis siue in ammatis.

Expanded text:
jubenti obediens, voluntarium laborem jubenti obediens, voluntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent, sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis,
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus sanctis actionibus de sancta¬
consulat. ne aliquid omino faciatͥnita.
quod non in ea cognouerit ẽẽ faciendũ.
ut ei subditus eiq optemperans recte cu¬
nata faciat. Istesi consulta summa ratio¬
ne climine iusticie quam in secreto aucli¬
ret. aure corclis sui. eaq sibi iubende m
aliquo officio mĩe corpus labore fatiga¬
ret. egritudinemq contraheret consultis¬
q medicinis. ab alio diceretur causam
morbi ẽe corporis siccitatem ab alio au¬
tem humoris immoderatõnem. unus
eorum ueram causam cliceret autem ali¬
ter epraret. uterq tamemde proxinus cab¬
sis id est corporalibus pronuntiaret. At
sup̃ius sicritatis causa quereretur or in¬
uemretur uoluntanus laboꝵ lamuentũ
eẽt ad superiorem causam que ab anma
ꝑficisceretur: ad afficiendum corpus qd̃
regit. sed nec ip̃a prima eẽt. Illa emm ꝓ¬
ciudubio superior erat in ip̃sa indominu¬
tabili sapientia cui homiuis sapientis
amma in cautate seriuens. ce ineffabilit̾

Expanded text:
omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, uterque tamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
dum accidens eius ad quod dici aliquid
deus incipit relatirie. Et quod amitus
dei ustus eẽ incipit ip̃e mutatur. d̾s
autem absit ut temporaliteraliquẽ
diligat. quasi noua dilectione que i
ip̃o ante non erat apud quem nec pre¬
tercta transierunt. et futura iam fc̃a
sunt qͥtac omnes sanstos suos ante mundi
constitutionem dilexit siut predestinauit.
sed cum conuertuntur et inueniunt illũ
tunc incipere ab eo diligi dicuntur: ut eo
modo dicatur quo potest humano affectu
capi quod dicitur: Sic eciam cum iratus
malis dr. et placidus bonis. illi mutant᷑
non ip̃e: sicut lux infumus oculis aspera.
firmis lenis est. ip̃orum scilicet mutatõe

Expanded text:
dum accidens eius, ad quod dici aliquid dum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione,
Abbreviated transcription (Latin):
substantie dei accidisse aliquid intelliga¬
tui: sed illi creature ad quam clicitur:
Nomine inquit refugium factus es no¬
bis. Refugium ergo nostrum deus re¬
latiue dicitur. Id nos enim refertur
ut eciam refugium nostrum sit. cumad
eum refugimus. Numquid tunc fit a¬
liquid in eius natura. quod antequam
ad eum refugeremus non erat. In nobis
ergo fit aliqua mutatio: deteriores enim
fiumus antequam ad eum refugeremꝰ:
et efficimur ad eum refugiendo meliores
in illo autem nulla. Sic et pater noster
ẽe incipit. cum per eius gr̃am regeneram᷑.
qm̃ dedit nobis potestatem filios dei fie¬
ri. Substantia itaq nostra mutatur in
melius. cum filii euus efficumtur simł
et ille pater noster ẽẽ incipit. sed nulla su¬
e commuctatõne substantie. Quod ergo
temporaliter dici incipit deus quod antea
non clicebaturꝰ manifestum est. relatiue
dici. non tamen secundum accidens dei.
quod ei aliquicł acciderit. sed plane secũ¬

Expanded text:
substantiae Dei accidisse aliquid intelligasubstantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur? Domine, inquit, refugium factus es nobis . Refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos enim refertur, et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: numquid tunc fit aliquid in ejus natura, quod antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit aliqfuimus, antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meliores — in illo autem nulla. sic et pater noster esse incipit, cum per eius gratiam regeneramur, quoniam dedit nobis potestatem filios dei fieri. substantia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secun
Abbreviated transcription (Latin):
re est. dommus arche quamius ex ipso
ligno fabricate. quod utiq non erat. cum
ligni dommus iam eẽt. Quomodo igitur
obtinebimus nichil secundum accidens di¬
ci de deo. nisi quia ip̃ius nature nichil ac¬
ciclit quo mittetur. ut ei sint accidentra
relatuia. que cum aliqua mutatõne re¬
rum de quibus licitur accedunt. sicut
amicus relatiue dicitur. Neq ẽe incipit.
nisi cum amare ceperit. Sit ergo aliqua mu¬
tatio uoluntatis: ut amicus dicatur. Nũ¬
mus autem cum dicitur: precium rela¬
tiue dicitur nec. tunc mutatus ẽ cum
ẽẽ cepit pretium neq cum dicitur pignus.
et si qua similia. Si ergo numius põt
nulla sui mitatõne tociens dici relatiue.
ut neq cum incipit dici neq cum desinit.
aliquid in eius natura uel forma qua
nummnus est. mutafonis fiat. quanto
facilius de illa incommitabili dei suba
debemus accipere. ut ita dicatur uelatiue
aliquid ad creaturam ut quamius tem¬
poraliter incipiat. dici non tamen ipsi

Expanded text:
re dominus est arcae, quamvis ex ipso re dominus est arcae, quamvis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus jam esset. Quomodo igitur obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur; neque enim esse incipit, nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus autem cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium: neque cum dicitur pignus, et si qua sunt similia. Si ergo nummus potest nulla sui mutatione toties dici relative, ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma, qua nummus est, mutationis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dominus eẽt quia ip̃oꝵ tempoꝵ dominus
erat que utiq non in tempore ẽẽ ceperunt
quid respondebit de homine qui urtempore
factus est. cuius utiq dominus non erat.
antequam eẽt cui eẽt̃ Certe uel ut
dominus hominis ẽẽt ex tempore accidit
deo. et ut omnis auferri uideatur contro¬
uersia. certeut tuus dominus eẽt aut
meus qui modo ẽẽ cepimus. ex tempore acci¬
dit deo. aut si et hoc pp̃ obscuram questi¬
onem amie uidetur incertum. quid ut
eẽt dominus ppłi istł. quia et si iam ecat
amme natura quam ille populus habebat.
quod modo non querimus. tamen ille po¬
pulus non dum erat. et quando ẽẽ cepiti
apparet postremo ut dominus ẽet huius
arboris. et huius segetis ex tompore accedit
que modo ẽẽ ceperint. quia et si materies ip̃a
iam erat. aliuicl est tamen ẽẽ dominum.
materie. aliud est. ẽẽ dominum matorie¬
iam facte nature. Alio enm tempore est. e¬
ciam homo dominus ligni et alio tempo¬

Expanded text:
Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine, qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset cui esset? Certe vel ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo: et ut omnis auferri videatur controversia, certe ut tuus Dominus esset, aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit Deo. Aut si et hoc propter obscuram quaestionem animae videtur incertum, quid ut esset Dominus populi Israel? Quia etsi jam erat animae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus; tamen ille populus nondum erat, et quando esse coepit apparet. Postremo ut Dominus esset hujus arboris et hujus segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt. Quia etsi materies ipsa jam erat, aliud est tamen dominum esse materiae, aliud esse dominum jam factae naturae. Alio enim tempore est etiam homo dominus ligni, et alio tempo