comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sine pedib nascunt᷑. Nam postea et tib̃¬
pedes et pennas accipiũt. heȩ sollerr et
in generandis mellis officio assignatĩ
incolunt sedes. domicilia in enarrabili
arte cõpont̃ ex uariis florib fauũ code
texisq ceris innumera ꝓle castra replẽt.
excercitũ et reges hñt. p̃lia mouẽt fu¬
mũ fugiunt: tumultu exasꝑant᷑. has
carnes ũberant᷑ ut putrefacto corpore
ũmes creent᷑. qui pꝰea efficiunt᷑ apes. ꝓ¬
nis. Costros greci appellant. qui inextre¬
mis fauoꝵ partib maiores creant᷑ qͦs
aliqͥreges putant dicti qd̃ castra petãt.
fucus ẽ maior apes. scarabone minor
dictꝰ autẽ fucus. qd̃ alienos labores e¬
dat quasi fõcus. depascit᷑ enĩ qd̾ ñ labo¬
sepe nascunt scarabei. Unde et cogno¬
minati sũt. Tauri scaraber terestres
uocant᷑ fuscinis similes. Bubestris a¬
minal ẽ paruũ in italia simillimũ sca¬
rabeo longipedũ fallit intir herbas bo¬
uem maxime. unde et nom̃ bt̃.deuora¬

Expanded text:
uod sine pedibus nascantur. Nam postea, et pedes, et pennas accipiunt. Hae sotertes in generandi mellis officio, assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum, et reges habent, praelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. 2carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. nis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non labosaepe nascuntur scarabei, unde et cognominati sunt. Tauri sunt scarabei terrestres ricino similes. Buprestis animal est parvum in Italia simillimum scarabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devora
Abbreviated transcription (Latin):
uututes anime. idest prudentiã. iꝰti¬
ciam. fortitudinẽ. temꝑantiã. pru¬
dentia ẽ. in reb qua discernunt᷑ a
bonis mala. fortitudo: qua adu̾sa
equanimit̾ tolerant᷑. Temꝑancia: qua
libido concupiscentiaq rerũ frenat᷑.
lusticia: qua recte iuidicando sua cuiq
distribͣunt᷑. logicã que rõnalis uocatur
plato subiunxit. ꝑ qͣm discussis rerum
q causis moꝵ. uim earũ rõnabiliter
ꝑscrutatꝰ ẽ. diuidẽs eam in dialecticã
et rethoricã. Dicta autẽ logica idẽ rõ¬
nalis. Logos enĩ apud g̃cos. et sermonẽ
sigc̃at et rõnem. In hi qͥipe trib gñib¬
philosophre. &̃e eloquia diuma cõsistĩt.
Namͣ de natura disputare solent. ut
ingenesi et in eccłasten. aut de morib
ut in ꝓu̾biis. et in omnib sparsim li¬
bris. aut de logica. ꝓqua sͥ nr̃i theolo¬
gicamuendicat. ut in cantico canti¬
coꝵ et euuangłiis. Itẽ. Aliqͥ doctoꝵ phi

Expanded text:
virtutibus animae, id est prudentiam, iustivirtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem sigPhilosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theosibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item ali
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ qͥetum sit et inmobile. an incre¬
debili celeritate uoluat᷑. qͣnta sit terrȩ
crassitudo. aut quib fundamentis lt
nom̃ latine interp̃tatũ amorẽ sapĩe¬
spẽs triꝑtita ẽ. Una naturalis q̃ g̃ce
pbisica appellat᷑. inqua de nature in¬
quisicione disserit᷑. Att̃a moralis q̃
grece echica t̃r. inqua de morib a¬
git᷑. Tercia rõnalis. que greco uoca¬
b̾ulo logica appellatur. inqua dispo¬
tat᷑. q̃madmodũ in rerũ caĩs uł uite
morib ueritas ipsa q̃rat᷑. In phisica
gͥ cã q̃rendi. in ethica ordo uiuendi.
in logica racio intelligendi u̾sat᷑. phr¬
sicam apud g̃cos. pͥmus ꝑscrutatus
q uim rerũ nat᷑aliũ contẽplata fone
suspexit. Quam pꝰmodũ plato in .iiͦii.
diffiniciones distribuit. Idest arimeti¬
Ethicã socrates pͥmꝰ ad corrigendos cõ¬
ponendosq mores instituit. atq om̃e
studiũ eius ad beneuiuendr dispu¬
datõnẽ ꝑduxit. diuidẽs eã in qͣtuor

Expanded text:
utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fulosophia interpretatur amor sapiespecies tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus que vim rerum naturalium, contemplata ratione suspexit. Quam postmodum Plato in quatuor diffinitiones distribuit; id est aritEthicam Socrates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ars arciũ. et disciplina disciplinarũ.
Rurꝰ. philosophia ẽ meditacio mortis.
qͦd magis conuenit xͥanis qui scł̃i ãb¬
itione calcata conũsatõne disciplina¬
bilia similitudine future patrie uiuãt
Pbilopħra diuidit᷑ in duas partes. pri¬
diffinerũt pbilosophie rõnem ĩ duab
consistere partib. quaꝵ pͥma inspẽcti¬
ua ẽ. scd̃a: actualis. In specͣtiua. diuid̾r
intrib modis. idẽ pma in naturalẽ. scd̃a
indoctrinalẽ. tencia: indiuinã. Doctri¬

Expanded text:
ciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: pridefinierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctri
Abbreviated transcription (Latin):
acra sunt loca diuinis cultib cͥs.
instituta ut pote ea in quib al¬
taria litantib de more pontificibꝰ ꝯse.¬
crat᷑. Sc̃a iuxta uefes extĩora tẽpligt̃.
Sc̃a autẽ scõꝵ locꝰ templi secrecior. ad ꝙͦͤ

Expanded text:
acra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ is ẽ. qui et qͣrtꝰ. idẽ similis filio hõĩs.
extinguẽs fornacẽ ignis stabilimentõ
lice priꝰ uocabant᷑ regum habitacła.
unde et nom̃hñt. Nambasileus rex
⁊ basilice regie habitatoneᷤ. Nc̃ autẽ iõ
diuina templa basilice noĩant᷑: qr ibi
loc̾ martiris g̃ca diriuatõne. eo qd̃ in
memoriã martiris sit cõstructũ. uł qd̃
sepulcra scõꝵ ibi sint martirũ. Aram¬
qͥdam uocatã dixert̃. qd̾ ibi incense uic¬
time ardeant. Alii aras dict a p̃catonibꝰ.
set male. Altare autẽ ab altitudine ꝯstat
ẽẽ noĩatũ qͣsi atta ara. Pulpitũ qd̾ ĩeo
lector uł psalmista positꝰ inpublico ã¬
popło cõspici possit. quo liberiꝰ audia¬
dote p̃cepta uiuendi. Est enĩ locꝰ in sub¬
luni consritutꝰ. unde uniu̾si exaudiri
poss int. Alias tribunal atrib denõi¬
atum qd̃ ad illũ trib ꝯuocent᷑. Analo.¬
giũ dc̃m qd̾ sermo inde p̃dicet᷑. Nã lo.¬

Expanded text:
vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum lice prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileos rex et basilice regie habitationes: nunc autem ideo divina templa basilice nominantur, quia ibi locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationideant. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus, in publico conspici a populo possit, quo liberius audiaaecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λό
Abbreviated transcription (Latin):
cõe t empli nom gñale ꝓ locis enĩ qͥb¬
cumq magnis antiqͥ templadicebat̃.
Et templa dicta: qͣsi tecta ampla. sec
ce locꝰ designat᷑ ad orientẽ a contẽpłone
templũ dicebat᷑. Cuiꝰ partes quatuor erãt.
Antica ad ortsi. postica ad occasum. simᷤ¬
tra ad septentͥonẽ. dextra ad meridiẽ
expectãs. Unde et qͣndo templũ ꝯ stro.¬
ebant. orientẽ expectabãt equinocti¬
alẽ. tta ut lineȩ ab ortu ad occidẽtẽ
misse fierẽt. Partes celi dextra. sinist᷑
equales. ut qui consuset ac dep̃caret᷑
rectum aspicẽt orientẽ. fana dicta a
faums quib tẽpla error gntiliũ cõstiy.¬
ebat. Unde consulentes demonũ au¬
sum diluebant᷑. et appeliari delubra
tib in quib fideles regñati nascunt᷑.¬
et purificant᷑. et bene quodã p̃sagio
delubra gt̃ appellata. Sunt enĩ ĩ ab¬
lutione peccatoꝵ. fons autẽ indelu¬
bris Locus regñatoꝵ ẽ. in quo septem
indescensu. et tres in ascensu. Septiqꝰ

Expanded text:
 Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. faunis, quibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum rente ingressum diluebantur; et appellabantur delubra tibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem ur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e et mores sc̃i ẽẽ dñr. ꝓpiciatorium
enĩ placatio ẽ oracłm dictũ. eo qd̾ ĩde
responsa reddunt᷑ et oracula ab ore.
Penetralia secreta gt̃ oracłoꝵ et pene¬
tralia dictast̃ ab eo qd ẽ penitꝰ. hoc ẽ
pene intꝰ. Oratoriũ orationi tm̃ ẽ ꝯse¬
cratum. in qͦ nemo aliqͥd ag̃e debet nͥ
ad qd̾ ẽ fc̃m. unde et nom̃ accepit. Mo¬
nasteriũ uniꝰ monachi habitatõ ẽ. axo¬

Expanded text:
iatorium enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μό
Abbreviated transcription (French):
Ciuitas u asensium
Ciuitas aurasicorum.
Ciũ. Carpento ratinsiũ¬
Ciuitas cabellicum.
Ciuitas auennicorum.
Paouintia Arelatensium.

Expanded text:
ciuitas Vasensium ciuitas Arausicorum ciuitas Carpentoratensiuciuitas Cabellicorum ciuitas Auennicorum ciuitas Arelatensium
Abbreviated transcription (Latin):
minabant᷑. sicilicũ suꝑponebãt. ut sela se̾¬
ra. aseres. Ueteres enĩ ñ duplicabãt littas s
¶s supͣ ficilicos ap¬
ponebant. Qua nota ad monebat᷑ lector:
geminandã eẽ litt̃am. De Analogia.
bium. referat᷑. et incerta. ceitis ꝓbent᷑.
Octoautẽ modis comꝑatio analogie col¬
ra. casu. extremitatib similiũ filłaꝵ. et
similitudine tẽpoꝵ. Si qͥd de his unũ de¬
fuerit: iam ñ ẽ analogia id est similitudo.
s ẽ anomala .i. extra regłam. ut lepꝰ. ⁊ lupꝰ¬
te totũ conuenit. sed dissenciũt casu. facit
enĩ iupꝰ. lupi. lepꝰ. leporis. Nlam regłarit᷑ ẽ:
dũ queris utrũ trames mascłinũ sit an fe¬
mins̃ simibis ẽ illi ĩ om̃i dedinatõne. lime.
funẽ mascłinũ funicłus ostendit. sict̃ mar¬
mor. neutri eẽ gñis. marmusdm indicat.
Nam qd̾ genꝰ in pͥncipalitate ẽ. id eẽ solet
indiminutione. s hoc ñ semꝑ. ut pistri.¬

Expanded text:
minabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos aponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. De analogia .bium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colra, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'lim'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed hoc non semper, ut 'pistri
Abbreviated transcription (Latin):
nũs. ꝑ .t. qi totidẽ ꝑ .t. scͥbitur. Quotidie.
ꝑ qͥ scribend̾. ñ ꝑ .c. ut sit. qͦt dieb. Rlit¬
nos. labos. arbos dicebat᷑. nuc. honor
labor. arbor. Sat. ꝑt. scͥbi oportet: qr in¬
tegrũ eius facit. satis. Bed. ꝑ d. oportet
scribi. Apud antiqͦ enĩ s sedũ dicebat᷑. nos:
finales duas littãs abscidimꝰ. T̃antꝰ. sic̃t ce
qͣntus. in medio .n. habebãt. qͣm enĩ. ⁊ tã
interiectio. c̃ a. scͥbendũ. ue coniũctõ. si¬
ne a. xp̃o qr grec̃ ẽ. ꝑ x. scͥbendũ. ita. et
xrisma .u &x. litt̃is. solag̃ca noĩa scͥbunt᷑.
Nam cũ iusticia: sonũ . ⁊ litĩȩ expͥmit.
litia. malitia. neqͥtia. et cet̾a similia.
In dubiis qͦq ũbis. consuetudo ueterũ erat.
ut cũ eadẽ littera: aliũ intellectũ correpta.
aliũ ꝓducta hr̃et: longe silłe apicẽ appo¬
nebant. ut puta. popłs arborẽ significa¬
ret: an hominũ multitudinẽ: apice distĩ¬
guebat᷑ sic et ubi litt̃ȩ consonantes ge¬

Expanded text:
us, per T, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R litnos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, litia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes ge
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ꝑ .o. solũ scribendũ. si de honore cũ
aspiratione. p̃prosicio. et. p̃terea. ꝑ ditop¬
gu̾as scribendũ. p ene uero. qͦd ẽ conũictõ.
recte pontt᷑. qn illã statim .i. litt̾a sub seqͥ¬
tur. et alia quelibet una plures uocales
iungunt᷑ ita ut una silła fiat. Cetera.ꝑ. c
scbunt᷑. Que ꝓnom̃. cũ. a scribendũ. que cõ¬
iunctio sine a. Quid. ꝑd. litt̾am scͥbit᷑. cũ¬

Expanded text:
nit, O sola scribendum; si de honore, cum H nit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
k. scͥbenda st̃. lȩtus ꝑ᷑ diptongũ scͥbitur
qr leticia a latitudine uocata ẽ. cuiꝰe
ccͣia est tristicia. que angͦtiam facit. L.
autẽ litt̃a. interdũ ꝓ .d. litt̃a utim᷑ ut la¬
tum: ꝓdatũ. et calamitatẽ. ꝓcadamita¬
tẽ. Acadendo enĩ nom̃ sumpsit calami
tas. Maximꝰ an maxumꝰ. et si qua si¬
milia st̃. qͣliter scribi debeant: quesitũ
ẽ Uarrotradit. cesarẽ .ꝑ .i. eiꝰmodi ũbae¬
nunciare solitũ eẽ. et scribere. In de ꝓpt̃
auctoritatẽ tanti uiri. consuecudinẽ fa¬
ctam ut maximꝰ. optimꝰ. pesimꝰ. scͥba¬
t᷑. Malo. ꝑunũ .l. scbendũ. qi ẽ magis uolo
Malle. ꝑ duo .li. qr ẽ magis uelle. Nolo qͦ
quoq. ꝑ unũ . l. nolle. ꝑ duo. Nolo enĩ ne¬
uolo ẽ. nolle. ne uelle. Os: sinultũ aut os/¬
sum sigc̃at. ꝑ .o. solũ scribendũ ẽ. Si ꝑ so¬
nam : h. p̃ponenda ẽ. Ora finiũ. ꝑ .o. hora
dierũ. ꝑ .h. scbendũ. Onus. si de onere ue¬

Expanded text:
 scribenda. 14. Laetus per ae diphthongum scribitur quia laetitia a latitudine vocata est, cui contraria est tristitia, quae angustiam facit. L autem littera interdum pro d littera utimur, ut latum pro datum, et calamitatem pro cadamitate; a cadendo enim nomen sumpsit catas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per unum L scribendum, quia est 'magis volo'. 'Malle' per duo LL, quia est 'magis velle'. 'Nolo' quoque per unum L; et 'nolle' per duo. 'Nolo' enim 'nevolo' est; 'nolle', 'nevelle'. 'Os' si vultum aut ossum significat per O solam scribendum est; si personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere ve
Abbreviated transcription (Latin):
longitudine sed et latitudine
continet᷑. ut trigonꝰ quadratꝰ. qͥnqͣngulus
uł cuculares numeri et ceteri qui semꝑĩ
plano pede id ẽ suꝑficie continent᷑ trigonꝰ
inchoans ad se conuertit᷑ ut ũbi gr̃a. qͥn

Expanded text:
longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigoninchoans ad se convertitur, ut verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
Rtographia grece. latine recta scͥp¬
tura int̃p̾tat᷑. Orcho enĩ grece. rec¬
disciplina docet: qͤmadmodũ scͥbere de¬
beamꝰ. Nã sict ars tͣctat. de parciũ dedi¬
natone: ita ortographia de sc̃bendi picia
Sut pũta
Adcum ẽ p̃positio. d. litt̃am. ht̃. cũ ẽ con¬
uinctio.t. litt̾am accipit. haut̃. qñ ad.¬
u̾bium ẽ negandi . d. lit̾ã t̾ĩat᷑. ⁊ aspira¬
t᷑ in capite qñ autẽ coniunctio ẽ. ꝑt.
litt̃am: sine aspiratõne. scribit᷑. Apud:
sepe. ad ꝓ apud usi s̃t. duab ex eis mediiᷤ¬
litt̾is subtractis. Interdum autẽ aliȩ lit¬
tere: in locum aliaꝵ litt̾aꝵ rite ponunt᷑.¬
b̾.⁊ p. litt̃is q̃dam cognatioẽ. Nam ꝓ bir̾¬
ro dicimꝰ pirrũ. c ꝓͣ gqͣndã cognit᷑onẽ
hñt. Nam dũ dicimꝰ centũ.: ⁊ trecentos:
yꝰea dicimꝰ quadringentos .g. ponenteᷤ

Expanded text:
rthographia Graece, Latine Recta scriptura interpretatur; ὀρθὴ enim Graece recdisciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, ut puta ad, cum est praepositio, d litteram; cum est conjunctio, t littadverbium negandi, d litera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud sepe apud pro ad usi sunt, duablitteris subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum littB et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem habent; nam cum dicimus centum et trecentos, postea dicimus quadrin
Abbreviated transcription (Latin):
ti conflant᷑ et in plũbũ albũ resolu¬
unt᷑. Inde et eadem grauitas plũbi q̃
auri ẽ nigrũ plumbũ cͥca cantabriã
habundat. Cunꝰ origo dupplex ẽ. aut
enĩ solũ ex sua uena ꝓcedit: aut ẽ ar¬
gento nascit᷑. mixtisq uenis ꝯflatur:
huiꝰ primꝰ in fornacib liquor stagnũ
dia neq es neq plumbũ ht̃. gẽmis tã¬
tũ et margaritis hec ꝑmutat nigro
fistulas laminasq utimur. laboriosiꝰ
in hispama et gallid eruit᷑ plumbũ.
nã inbritanma summo terre corio¬
nens. mixta enĩ et adutterata int̾ sẽ
metalla dissociat. & ab auro ⁊ argen¬
to es plumbũq secernit. alia qͦq me¬
talla ab igne defendit. ⁊ c̃ sit natura
eris ferriq duriesima si absq stagno
fuerit. uritur et cremat᷑. stagnũ in¬
linitũ ereis uasis saporẽ retddit gra¬
tiorẽ &e conpescit uirus erugimᷤ. spe¬
cula cẽ ex eo temꝑant᷑ cerussa qͦq ex

Expanded text:
ti conflantur et in plumbum album resolvti conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum dia neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corionens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
erugo uitiũ ẽ ferri ab erodendo dicta
ñ aberrainto. Scoria u̾o purgamta
et sordes gt̃ que igne excoquũt᷑. ⁊ dic¬
tascoria q de ferro excutit᷑. Rubigie
autẽ caret ferrũ. si cerussa et gipsoce
liquida pice ꝑungit᷑. Itẽ rubigo fer¬
ram̃ta si uitiat. si eadẽ medulia cerin¬
na uel cerussa in yxta rosacio ungic̃o¬
Deplumbo¬
.L
lumbũ dc̃m qd̃ ex eo pͥmũ pilis
factis maris altitudo tẽptata ẽ. h
duo gña st̃ nigrũ et candidũ. s meliꝰ
candidũ qd̃ priꝰ in insulis athlantici
maris inuentũ ẽ. si qͥdem et in lusita¬
na et ingallicia gignit᷑ summa t̾ra
harenos a oe coloris nigri. et pondere
grauis. int̾uenũt et minuti calculi
maxĩe &e torentib siccatis lauanteas
harenas et qd̃ subͣdit coquũt in forna¬
cib inueniunt᷑ et in aurariis metal¬
lis aqua missa calculiꝰ a graues. ⁊ dõ
aurũ colligit᷑ cũ eo remanẽt. pꝰea sepa¬

Expanded text:
aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. Et dicta scoria, quia de ferro excutitur. 7. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perungitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mista rosaceo ungDe plumbo. Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separa
Abbreviated transcription (Latin):
rũ candens in mergit᷑. qͦ utilior fiat.
sict̃ bubilis in hispania. ⁊ tħrrasona
comꝰ. in italia. In acnendo ferrõ oleo
delectacior fit acies. unde et teninora
ferrainta oleo restingui mos ẽ. ne aqͣ
infragilitatẽ durent᷑. aferro sangis
humanꝰ ulciscit᷑. sese. ꝯtactum. nãq ce¬
lerus rubiginẽ trabit. Cum ferro ma¬
gnes lapis concordiã habet. Sola enĩ
hec materia uim ab hoc lapide accepit
retinetq longo tempore. Ex eodẽ lapi¬
de architectꝰ quidã alexandrie tẽplõ
ꝯcamerauit. Unde in eo simulaciã fer¬
ro maere pendere iuidebat᷑. ferrũ ac.¬
censum igni nisi duret᷑ ictib corrũ¬
pitur. rubens ñ ẽ stabile ad tunden¬
dum. neq anteqͣm albescere incipiat
Aceto ut alumine ilitũ ferrũ fit eri
simile. Purgam̃ta ferri rubigo. ⁊ sco¬
ria. Rubigo ẽ uiciũ rodens ferrũ uł
segetes quasi rudigo. mutata una
litta. hec et erugo ab errodendo. Nã

Expanded text:
rum candens inmergitur quo utilior fiat, rum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
teries. ut uulnificͦq calib. ferriusꝰ pꝰ
alia metalla reꝑtꝰ ẽ cuꝰ postea ũsa ĩ
obꝓbrium sp̃es. ⁊ã unde priꝰ telłꝰ trac¬
⁊ abat᷑ inde modo cruor effundit᷑. Nul¬
lũ autẽ corpꝰ tam densis int̾ se cohe¬
rentib. ⁊implicitis elem̃tis ꝙͣ ferrũ.
unde inẽ duricia cũ frigore.ferriantẽ
metallũ pene ubiq repperit᷑. s ex õibꝰ
gñib palma serico ferm dat᷑. Serẽ em̃
hoc cum uestib sinsͥ pellibq mittõt
Scd̾a partico. neq alia gña ferri ex me¬
ra acie temꝑant᷑. cet̃is enĩ admisce̾t᷑
mollior cõplexꝰ. Differentia ferti plu¬
rima iuxta terregenꝰ. Nam alid ẽ mol¬
le plũboq uicinũ rotarũ et clauoꝵ
usib aptum aliud fragle ⁊ erosum
placet. clauisq caligariis aliud rubi.¬
ginẽ celeriꝰ sentit. Stricture uocant᷑
heȩ om̃es. qd ñ ĩ aliis metallis adstrĩ¬
genda apte uocabulo imposito.Aqͣrs
uero summa differentia ẽ. quibꝰ fer¬

Expanded text:
 Vulnificusque chalybs. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum,placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus fer
Abbreviated transcription (Latin):
et canpones. Utres ab utero. Mulga.¬
rium uas in quo mulgant᷑ pecora.i¬
demet mulcrũ. ab eo qd̾ in eo mul¬
git᷑ lac. labrum uocatũ eo qd̾ ineo la¬
uationẽ fieri solitum ẽ infantiũ. Cuiꝰ
diminit̾m labellũ. Idem et alueũ
qd̃ in eo ablucionẽ fieri solitum est.
pelues uocate. qd̾ pedes ibi lauent᷑.
Sifon uas appeliatũ. qd̾ aquã sufflã¬
do fundat. utunt᷑ enĩ hoc in oriente.
Nam ubi senserint domũ ardere cur¬
runt cum sifons plenis aqͥs. et ex¬
tingunt incendia. Sed & cum aras ex¬
pregsis ad superiora aquis emũdãt.

Expanded text:
et caupones. Utres ab utero. Mulgaet caupones. Utres ab utero. Mulgarium vas in quo mulguntur pecora: idem et mulctrum, ab eo quod in eo mulgitur lac. Labrum vocatum eo quod in eo labationem fieri solitum est infantium, cuius diminutivum labellum. Idem et albeum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Pelves vocatae quod pedes ibi laventur. Sifon vas appellatum quod aquas sufflando fundat; utuntur enim hos in oriente. Nam ubi senserint domum ardere, currunt cum sifonibus plenis aquis et etingunt incendia, sed et camaras expressis ad superiora aquis emundant.
Abbreviated transcription (Latin):
enoforo fundus sentencia nobis. fla¬
sce ex greco uocabło dicte. hec ꝓue¬
hendis. ac recondendis fialis pͥmũ
facte sunt. unde et numcupate. pꝰea
inusum uini transier̃t manente gre¬
co uocabulo. unde sumpsert̃ initiũ.
Lagena et sicula. greca nomina st̃. in¬
flexa ex parte. ut fierent latina. illie¬
siculam dicimꝰ. Cantarus ydria genꝰ
uasis aquatilis ꝑ diriuationẽ uocata.
ydros enĩ gracia qͣm dict̃. Situla qd̾
sicientib apta sit ad bibendum. qd̃
uas greci cadum uocant. Catinũ uaᷤ
fictile qd̃ melius neutro dicit᷑ quã
masculino. sict̃ et salinũ d̾r uas aptõ
salib. Orta ẽ anforaᷤ species cuiꝰ mi.¬
nore uocabulo: urcius. diminutiuo:
urciolus. Scifus in quo manꝰ lauamꝰ
Seriola ẽ orcarum ordo directꝰ uas fic¬
tile umi apud siriã primũ excogita.¬
tam. sict̃ silicises ãcicilia numcupate.
unde primũ aduecte gt̃. Dolium cu¬
pos. et cupas. a capiendo. idẽ accipi¬
endo aquas uel uinũ uocatas. Unde

Expanded text:
enophori fundus, sententia nobis. Flascae ex Graeco vocabulo dictae. Haec pro vehendis ac recondendis fialis primum factae sunt, unde et nuncupatae; postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo unde sumpserunt initium. Lagoena et Sicula Graeca nomina sunt, inflexa ex parte ut fierent Latina. Illi eSiculam dicimus. Cantharus. Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata; ὑδωρ enim Graeci aquam dicunt. Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum; quod vas Graeci κάδον vocant. Catinum vas fictile, quod melius neutro dicitur quam masculino; sicut et salinum dicitur vas aptum salibus. Orca est amphorae species, cuius minore vocabulo urceus diminutivo urceolus est. Scyphus, in quo manus lavamus. Seriola est orcarum ordo directus vel vas fictile vini apud Syriam primum excogitatum; sicut Cilicises a Cilicia nuncupati, unde et primum advectae sunt. Dolium. Cupos et cupas a capiendo, id est accipiendo, aquas vel vinum vocatas; unde
Abbreviated transcription (Latin):
oculum a potando nominatũ. Eenĩ
omneuas in quobibendi ẽ cõsue.¬
enim grece hialim dicit᷑. patere fiale st̃
dicte uel quod in ipsis potare solemꝰ
ues patentes st̃. dispansisq labris.¬
Cratera calix ẽ duas habens ansas.
ce ẽ grecũ nom̃. Declinat᷑ autẽ apd̾ eos.
hic erater. slam latine hec cratera d̾r
conexionib uirgultoꝵ Unde dicte
poculoꝵ sunt genera. Ex quib cim¬
bia pocula dicta sunt ex similitudie
cumbȩ nauis. Emistis species pocu¬
li que ductim. idẽ uno spũ bibitur.
Bachea primũ abacho qd̾ est uinum.
nominata postea inusib aquaꝵ trã¬
siit. Calices. et calathi. ce scale pocu¬
loꝵ genera antea ex ligno facta. in.¬
de et uocata. Grecienĩ omne lignũ
cala dicebant. Ampuua qͣsi ampla
bulla. Similis ẽ enĩ rotunditate
bullis que ex spumis aquaꝵ fuĩt̃.
atq inflant᷑ uento: De uasis umariis

Expanded text:
oculum a potando nominatum; est enim omne vas in quo bibendi est consueenim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisqCratera calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen. Declinatur autem apud eos hic crater; nam Latine haec cratera diciconexionibus virgularum; unde et poculorum sunt genera. Ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi qua ductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. § 6 De vasis vinariis
Abbreviated transcription (Latin):
sert̃ quoꝵ uaria constat opimo. qͥd d̾̃s es¬
sec dum q̃ rerent. Quidã enĩ corporeo sen¬
su hũc mundũ uisibilẽ ex .iiii. elem̃tis.
d̾m ẽe dixert̃. ut dionisius stoicꝰ. Alii u̾o¬
sp̃italit̃ intellexeit mentẽ dm ẽẽ. ut ta¬

Expanded text:
t: quorum varia constat opinio, quid deus esset, dum quererent. Quidam enim corporeo sensu, hunc mundum visibilem, ex quatuor elementis, deum esse dixerunt, ut Dionysius stoicus. Alii spiritualit
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ñ ut inueneit exposuert̃ qr euano.¬
eit in cogitat᷑onib sis. Dicentes enĩ se
ẽẽ sapientes stulti factist̃. Item plato¬
nici qͥdem dñm creatorẽ ⁊ arbitrũ ⁊ in¬
dicem asseit. Eꝑicurei ociosum et ĩ ẽxci.¬
tatum de mundo autẽ platoniti affir¬
mant incorporalẽ Stoici corporalẽ E¬
picuri exathoniis pitagoras ex numeri.
Ex aclitꝰ ex igne. Unde et uarro. Ignem
mundi animũ dicit: ꝓmde qd̾ in mudo
ignis omĩa gubernet. sict̃ animꝰ in nob̃
bis ipsisumꝰ c̃ exit emorim᷑. Ergo et igniᷤ
cũ demundo ꝑfulgura ꝓficiciscit᷑. mũsdꝰ
emorit᷑ hiphilopħoꝵ errores &̃ apd ec¬
et forme nescio que qlnde et apud arriũ
trinitas noĩs. et apud ualentinũ plato¬
mcꝰ furor. inde marcionis ds melior de
tranqͥllitate. Abstoicis enĩ uenerat. etut
anima interire dicat᷑. Epicurꝰ obseruat᷑
et ut carnis restitut̃o neget᷑. de uanaom-
niũ pħorum scola sumit᷑ et ubi mat̾ia
cum deo ad equat᷑ renonis disciplina ẽ.

Expanded text:
unt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. bis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam eet formae nescio quae: inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur: et ubi materia cum Deo aequatur Zenonis disciplina est.
Abbreviated transcription (Latin):
additis p̾cantationib gerentẽ cõspici
negent. Gignit᷑ incipro oe affrica. sed
melior inechiopra. Sagda gẽma pras.¬
sim coloris. apud caldeos. cuiꝰtanta uiꝰẽ:
ut ꝑmeantes naues eꝓfundo petat. &e
carims ita tenacit᷑ inhereat. ut nͭ rasa
parte ligni uix seꝑaret᷑. Mirrites dicta
ad calorẽ nardi spirat suauitatẽ. Aro¬
matidis repꝑitur in arabia. uł egipto
mirre coloris et odoris. Unde ⁊ nom ht̃.
Melectos bicolor ex una parte uiridis.
exatt᷑a melli similis. Coaspitis ã flu¬
mine ꝑsarũ dicta ẽ ex uiridi et fulgoriꝰ
aurei. De Rysris Gemmis:

Expanded text:
additis precationibus gerentem conspici additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasni coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § 8 De rubris gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
uenta pͥmũ in arabie insula inqͣ trogo¬
a naingantib inuenta. sed obboc locꝰ ⁊
gẽma nom̃ ex causa accepit. Nã topa¬
⁊in trogoditoꝵ lingua sigͣcatonẽ ht̃ q̃¬
Gallica colore uiridis et pallẽs ⁊ minis
crassa. nicħ iocundiꝰ aurũ decẽs. Unde
et appellata. Nascit᷑ in india. ut g̾ma¬
ma in rupib gelidis ocłi mͦ extuberãs.
Molocites spissꝰ uirens et crarsior qͣm
sinaragdꝰ. acolore nom̃ ĩalue accepit.
in reddendis laudata signis nascit᷑ in
arabia. Elictropra uiridi colore ⁊ nubi¬
losterł puniceis. suꝑsparea cñ sangͥne¬
is uenis. Causa nominis de effectu la¬
pidisͤ. Nam deiecta in labris eneis ra¬
dios solis mutat sangͥne reꝑcussa. Ex¬
tra aqͣm autẽ specilli mͦ solem accipit
dep̾henditq defectꝰ eius subeuntẽ lu¬
mã ostendẽs magnoꝵ impudentiȩ
manifestissimũ in hoc qͦq exempl̃
ẽ. qd̾ admixta herba helictropio. qͥbꝰtã

Expanded text:
venta prius in Arabie insula, in qua Trogoventa prius in Arabie insula, in qua Trogoa navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogoditarum lingua significationem habet quCallaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
punctis abhorret. t̾ciũ distinctã uir¬
gulis tribꝰ candidis. Serillus inĩdi¬
a gignit᷑ gentis sue lingua nom ha¬
bens. uirit᷑ate simił smaragdo. s c̃
pailore. pollit᷑ autẽ ab indis in sexã¬
guias formas. ut hebitudo coloris re.¬
ꝑcussu anguloꝵ excitet᷑. Alit̃ politꝰ
ñ habet fulgorẽ. Gña eni ᷤ houẽ. Cri¬
soberiiꝰ dicta eo qd̃ pallida eiꝰ irridi¬
tas ĩ aureũ colorẽ resplendeat.⁊ hc̃
india mittit. Crisoprassꝰ indicꝰ ẽ. co¬
lore porri succũ referẽs aureis int̾ue.¬
nientib guttis. Unde et nom̃ accep̃.
qͣm qͥdam berilloꝵ gñis indicauert.
Iaspis de geo in latinũ inridis gema
interp̃r. Ias qͥppe uiride pinnasĩ gẽma
d̾r. Est autẽ smaragdo subsimilis. sed
crassi coloris. Species eiꝰ decẽ ⁊ septẽ. uo¬
lunt autẽ qͥdam iaspidẽ gẽmã. ⁊ gr̃e
et tutele eẽ gestantib qd̾ crede fidei
renti gñe ẽ. omĩq colore resplendẽs in¬

Expanded text:
punctis obhorret. Tertium distinctum virpunctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris recussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma pretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non renti genere omnique colore resplendens, in
Abbreviated transcription (Latin):
Smaragd̃ aninia uiriditate uocatꝰ. am¬
ne enĩ satis uiride a marũ d̾r. Quitis
enĩ gẽmis uel herbis maior uiriditas
ẽ. Namherbas uirentes frontesq exu¬
la gracior ocłoꝵ refectio ẽ cinꝰ corpꝰ si
extinctũ ẽ: sict̃ specłm. itaimagines
reddit. Quppe nerocesar. gladioꝵ po.
gnas insmaragdo expectabat. Gñaeiꝰ
enĩ duodecĩ. s nobitiores scitici q̃ in
scitica gente repperut᷑. scd̃m locũ
tenentes bractiã. Colligunt᷑ enĩ ĩ
ꝯmissuris saxoꝵ flante aqͥlone. ⁊c̃
enĩ tellure deoꝑta infiicãt. qr his
egiptii hñt. reliqui in metallis erarz¬
is inueniunt᷑. s uiciosi. nã aut ere
aut plumbo. uł lapillam̃tis uł saliᷤ
similes notas hrit. Smaragdi aũ
mero et uiridi ꝓficiũt oleo qͣmuis
natura imbuant᷑. Calcum smnaragdꝰ
dicta: qd uiridis sit. et turbida areiis
uenis. hec in egipto. uł cipro ĩsula
nascit᷑. Prassius: ꝓ urridanti colore
dictꝰ s uilis. cuiꝰ att̾m genꝰ sangͥnes

Expanded text:
Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius prdictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis
Abbreviated transcription (Latin):
boliscum mesfraes rex egipti pͥ¬
mꝰ feciss e fert᷑. tali excausa. Cũ
q̾dam tempore nilus uiolenti inun¬
datione egiptum nocuisset. Indig¬
natꝰ rex tamquã penas a flumine
exigeret. sagittã in undã misit. ñ
multo pꝰ graui ualitudine correptꝰ.
lumen amisit. qui post cecitatẽ uiso
recepto duos oboliscos soli sacrauit.
Oboliscus enĩ sagitta dr. Qui ĩo ĩme¬
dio circo ponitur: qr ꝑmediũ mũdõ
sol currit. Medio autẽ spacio ab u¬
traq meta constitutꝰ oboliscus. fas¬
tigiũ sumitatẽq celi significat. co
sol ab utroq spacio medio horarum
discrimine transcendit sũmo obolis¬
co suppositũ ẽ qd̾dã auratũ in modũ
flaminȩ formatũ qm̃ sol plurimũ
in se caloris atq ignis habet. De carce
N cuco unde emittunt᷑ equi ribus.¬
carceres dixer̃t. ab ea re qua et ille car.¬
cer quȩ est inciuitate qd̾ ut ibi hoses g̃ĩ
dampnati atq inclusi. ita hic equice¬
hercent᷑ ne exeant anteqͣm signum e.

Expanded text:
boliscum Mesfres rex Aegypti primus fecisse refertur tali ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. De carceribus . In Circo unde emittuntur equi carceres dicuntur, ab ea re qua et ille carcer qui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentur, ne exeant antequam signum e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ a latitudine dictꝰ. Unde oe plagia
caspius. in dicꝰ ꝑsicus. arabicꝰ. qui ⁊ ma.¬
re rubrũ. qui et occeano ascribit᷑. Rubis
autẽ mare uocatũ. eo qd sit roseis undᷤ
infects̃i. non tasn talẽ naturã ht̃. qͣlem
uidet᷑ ostende. sed uicinis littorib uiciat᷑
gurges atq inficit᷑. qi om̃is t̾ra que ccũ¬
stat pelago rubra ẽ. &r sangumeo colore
ꝓxima iõq inde miniũ accutissimũ
excerpit᷑. et alii colores quib picturam
riat᷑. Ergo cũ fra hanc habeat naturã fli¬
ctib subinde diluit᷑. et qͥcqͥd ad esum ẽ
in colorẽ cadit. ob hoc õe in his littorib
gẽme rubre inueniunt᷑. lapiũ emĩei¬
modi mimo inuolutũ cũ int̾ harenaᷤᷤ¬
attrit ẽ. et terre colorẽ ht̃ et maris hoc
mare in duos sinꝰ scindit᷑. Ex his qui ab
oriente ẽ. ꝑsicus appellat᷑. qr ora illiꝰ ꝑse
inhabitant. alter ũo arabicꝰ d̾r. qd̾ sit cir

Expanded text:
hoc est a latitudine dictum, unde et plagia, Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano ascribitur. 2. Rubrum autem mare vocatum, eo quod sit roseis undis infectum, non tamen talem naturam habet, qualem videtur ostendere, sed vicinis littoribus vitiatur gurges, atque inficitur, quia omnis terra quae circumstat pelago, rubra est, et sanguineo colori proxima; ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores, quibus pictura variatur. 3. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit; ob hoc etiam in iis littoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim hujusmodi humo involutus, cum inter arenaattritus est, et terrae colorem habet, et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur: et is, qui ab Oriente est, Persicus appellatur, quia oram illius Persae inhabitant; alter vero Arabicus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾a: occidentalis ẽ. ubi nobis aliqͤ stelle
occidunt. Tercia. septentͥonalis ubi sõl
ꝑuenit in dieb maiorib. Qͣta australs
ubi sol ꝑuenit ĩ noctib maiorib. Ories̃
autẽ abͥ ortu solis nũcupatꝰ. Occidens qr

Expanded text:
da occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus majoribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus majoribus. 2. Oriens autem ab oxortu solis est nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cȩli extrema eiꝰ st̃. acuruitatedi¬
cta. ut ẽ illud conuexum qͦciens claudit
nox humida cȩlũ. Conuexũ enĩ curuũ
ẽ qͣsi conũsum seu inclinatũ ⁊ in modũ cir¬
ci inflexumz de ianuis ce li
Anuȩ celi due st̃ oriens & occasus. Nam
una porta sol ꝓcedit. alia se recipit Dege

Expanded text:
autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum. De ianuis caeli . Ianuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta
Abbreviated transcription (Latin):
solationẽ omnis illiꝰ popłi redeuntis
ad patriã. slam & templũ dñi idem
reedificaueit. et muroꝵ ac tͣriũ opꝰ
ipsi restaurauer̃t. Ananias gr̃a dei
idem et sidrach lingua caldea qd̃ int̃¬
pretat᷑ decorꝰ m̃s. Mrarias auxiliũ
auxiliũ dñi idem᷑ et abdenago. qd̾ ĩ la¬
tinũ uertit᷑. seruiens tacito uł taceo.
isael qui popłs dñi dñi. lp̃e ẽ mi¬
Achia frat̃ m̃s. Semeia audiẽs do¬
minũ. Asaph cong̃gans. Ethan ro¬
bustus. siuie accensus. dithium trãs¬
siliens eos siue saliens eos. Q sdã enĩ
mherentes humo curuatos int̾ram.
et ea que ininoᷤ dogitantes. et in rebꝰ
transeuntib spem ponentes transi¬
luit canendo ideoq uocauit transi
dictꝰ dñm. Olda discritio. siue diuer¬
ticulũ. udith laudans uł confitẽs.
e Ester absconsa. Tacharias in memo

Expanded text:
i illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. Ananias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et MiAhia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transildictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memoria
Abbreviated transcription (Latin):
qui alibi interp̃i uel appellat᷑ lebbers:
figuratũ nom habet. a corde qd̾ nos di
tradit historia missũ edissã ad abaga¬
rum regẽ. Iudas scariotes auico in qͦ
ortus ẽ. ex tribu isachar uocabłm sũp.¬
sit. qͦdam p̾sagio futuri in condẽpt̃onẽ¬
sui. ysachar enĩ interp̃r merces. ut sig.¬
nificaret᷑ p̃ciũ ꝓditoris. quo uendtote do¬
dẽ meã triginta argenteos p̃ciũ qd̃ app̃¬
ciat᷑ sum ab eis. Mathias qui int̾ a¬
płos sine cognomiine solus habet᷑ intp̃¬
eleuans eo qd̃ eleuauerit p̃dicatonẽ e¬
uuangetii pꝰ alios. H arnabas filiꝰ ꝓ

Expanded text:
qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen 337 habet a corde, quod nos dimitradit Historia missum Edessam ad Abagarum regem. 20. Judas Iscariotes, vel a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam psui. Isachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditionis, quo Dodem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, intelevans, eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. 24. BARNABAS, filius