comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in longum ex diuiduo ꝓceditabiq: apunc to suo qđ ẽ monas uenit indyade
quae ẽ prima ꝓtractio : Et hȩc ẽ essentia quã in diuiduam eandemq diui¬
duam plato intimeo cũ demundanȩ animȩ fabrica loquer& expressit:
Animȩ enĩ sicut mundi ita & hominis unius. modo diuisionis reperien᷑
ignarȩ si diuinȩnaturȩ simplicitascogitet᷑: Modo capaces: cũ illa ꝑ
mundi haec pominis membra diffundit᷑ : Anima ergocũ tnthit᷑ ad cor¬
pus in hac prima sui ꝓductione siluestrẽtumultũ id ÷ ħylenin fluentẽ
sibi incipit experiri : Et hoc ẽ qđ plato notauit in phedone. animam
in corpustrahinoua hebri &ate trepidantẽ : Volens nouum potũ ma¬
terialis aluuionis intellegi quodelibuta & grauata deducit᷑: Arcapi
huius inditiũ .ẽ. crat̃ liberi pat̾illesi dereus in regione quaeint̃ can¬
crũ ẽ & leonẽ locatus : Ebrietatẽ illic primũ descensuris animiseue¬
nise silua in fluente significans : Vnde & comes ebri&atis obliuio

Expanded text:
 in longum ex indiuiduo procedit, ibique a puncto suo, quod est monas, uenit in dyadem, quae est prima protractio. Et haec est essentia quam indiuiduam eandemque diuiduam Plato inTimaeo, cum de mundanae animae fabrica loqueretur, expressit. Animae enim, sicut mundi, ita et hominis unius, modo diuisionis reperientur ignarae, si diuinae naturae simplicitas cogitetur, modo capaces, cum illa per mundi, haec per hominis membra diffunditur. Anima ergo, cum trahitur ad corpus, in hac prima sui productione siluestrem tumultum, id est ὕλην influentem sibi, incipit experiri, et hoc est quod Plato notauit in Phaedone, animam in corpus trahi noua ebrietate trepidantem, uolens nouum potum materialis alluuionis intellegi, quo delibuta et grauata deducitur. Arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus, in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris animis euenire silua influente significans, unde et comes ebrietatis, obliuio,
Abbreviated transcription (Latin):
mors ẽ : Si ad inferos inease mors ẽ. &uita ÷ ẽẽ cũ superis facili
discenuis. quȩ mors animȩ quaeuita credenda sit . si consuterit qui
locus halendus sit inferorũ aut animadum adhac trudit᷑ mos¬
rocũ ab hoxꝓcul ẽ uit a frui&uere suꝑ eẽ credat᷑ : Et qr totũ trac¬
tatũ quẽ ueterũ sapientia de in uestigatione huius questionis et¬
agitabit in hac latentẽ uerborũ paucitate repperies. exomnibus
ali quibus pos derei quã q̃ rimꝰ ab solutione seffici& admorieri :
A mort breuitatis excerpsimꝰ ante quã studium phylosophiecirta
maturȩ in quisitionẽ ad tantũ iigoris adoles cer& qui ꝑdiuersas
genes auctores constituendis sacris ceremoniarũ fuen᷑ aliudeẽ
inferũ negaueñ quã ipsa porpont quib: inclausȩ anime. carcerẽ
fedumtenebris horren dumsor dib: & cruore patiua : Hoc a nie

Expanded text:
mors est.» Si ad inferos meare mors est et uita est esse cum superis, facile discernis quae mors animae, quae uita credenda sit, si constiterit qui locus habendus sit inferorum, ut anima, dum ad hunc truditur, mori, cum ab hoc procul est, uita frui et uere superesse credatur. Et quia totum tractatum quem ueterum sapientia de inuestigatione huius quaestionis agitauit, in hac latentem uerborum paucitate reperies, ex omnibus aliqua, quibus nos de rei quam quaerimus absolutione sufficiet admoneri, amore breuitatis excerpsimus. Antequam studium philosophiae circa naturae inquisitionem ad tantum uigoris adolesceret, qui per diuersas gentes auctores constinferos negaverunt quam ipsa corpora, quibus incluse anime carcerem fedum tenebris horridum sordibus et cruore patiuntur. Hoc ani
Abbreviated transcription (Latin):
ilia in numenitũ precipueimbres qui int̃rã ex omni aeris partelabuntT : Nec
enĩ in hancsolam quã habitamꝰ suꝑfitiem decidunt. sed & in latent quibis int̃ rr
globositas sphenrlis efficit᷑ : & in partẽ altent̃ quae adnos hab& inferior idẽm
imbrium casus ẽ : Na m&siaer terrend frigoris exhalatione dens& in nubem
cogit᷑ & ita abrũ pieimbres: Aer autẽ uniuersã t̃nt̃ circũ fusus ambit: ꝓculdu

Expanded text:
alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam terram circumfusus ambit, procul du
Abbreviated transcription (Latin):
abra sum resedit element s: Hae sit inimo qd ꝓ mersũ ẽ stt ingeꝰteppetuogel
qđ eliminatũ inultimã mundi partẽ longuiquitas solis coaceruauit: qđ er¬
go ita concretũ ẽ t̃rȩ nom̃ accepit : Hancspis sus aer & t̃reno frigori pro¬
edior quã soliscalort stupor espintminis densi oris undiq uersũ fulct & cn¬
ten& pec mnreces sum e a ccessum mouericã patit᷑: E uiscircũ uallantis &ea
mini parte iuigore simili librantis aurȩ : ł ipsa spheralis ex tremita sq: piulul
asq: piululũ
amedio deui a uerit. fitcuicũq uerticpprior &imum relinquiã : Qudideo
in solo medio ẽ quia ipsa sola pars a qͣsus spherȩ uerticeparis patio reedit :
in hanc igit᷑ quae&ima ẽ. huasi media & non mouet᷑ qecentron ẽ : om̃a pondera ferri
necesse ẽ : qr & ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa ẽ : Argum̃ toun cũ

Expanded text:
abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. Hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima est, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
horũ singula quȩ in separabiliter inuoluta rerũ in senecessitas uixit trro¬
tatus expediat : Non mou& ait: estenĩ centron : In sphera autẽ solumcentto
diximꝰ non moueri : quia necesse ẽ ut circa aliquidim mobile sphent moueađ
Adiccit & in fima ẽ : Rette hoc quoq: nam qđcentrom ẽ medium ÷ : Inspheta
in eã strriom̃a : Semꝓ enim pondeno inimũ natunt deducit : Nam &in ipso
mundo uit e& t̃nris̃i ofactũ ẽ : quic quid exomnimateria dequa facta suad om̃
puris simũ acliquidis simũ fuitait tenuit sumitatẽ & a& heruocatus ẽ
Parsui sminor puritas & in erat aliqui leuis ponderis aer eatitit : & in se¬
cunda delapsus ẽ : Post haec qđ ad hina quidem liquidum. sȩd&riã usq ad
tactus offensam corpdlentũ erat inas flexum coagulatũ ẽ lamuero
qđ deomni siluestri tumultuua stum inpenȩ trabile. denid ũ exidefic ats

Expanded text:
Horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tracHorum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobile sphaera moueatur. Adiecit: «et infima est.» Recte hoc quoque. Nam quod centron est, medium est. In sphaera in eam ferri omnia. Semper enim pondera in imum natura deducit: nam et in ipso mundo, ut esset terra, sic factum est. Quidquid ex omni materia de qua facta sunt omnia purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis
Abbreviated transcription (Latin):
Pro priũ autẽ habere diceretur siei sẽꝑtenese licuiss& : Sed quiamirũ
si animus dehac regione non constatcũ nec corpori fabricando sola sufficent:
nã quiat̃ne . a qua &aer infralunã sunt ex his solis corpus fieri non potuit
qđ idoneũ a&̃ aduitã : Sed opus fuit p̃sidio ignis & herei q̃ui terrenis
membris uit ã & animã sustinendamr moda r&uigor ẽ qui uitalem calorẽ
rum nona & mundiultima ẽ dictu necessaria disseramꝰ : Namea quȩ iẽ me¬
dia & natellus inquit. neque mouet᷑ & infima ÷ in eũ ferunt om̃a nutusuo
pondena : Ille uero in solubiles causȩsunt : quȩ mutuis inuicẽ nexib: uinci¬
unđ : Et dum altera alterã facit acuicissimde senascunt : nũquã natunt¬
lis societatis amplexibus separañ : Talia sun uincula quibus t̃rã naturoe
constrinxit: Namideo in eã ferunT om̃a quia ut media non mou& : Ideo
non mou&ur qrinfima ẽ : Nec potenit infima non eẽ in quã omã feruit

Expanded text:
Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem rum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus. «Nam ea quae est media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. Talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
de se sibi dormientes uident᷑ quin que sunt principales &diuersitatos & nomi¬
na : Autenĩ est ΟΝIΙEΟC secundum grecos qđ latini somniũ uocant aut ÷
quotiensopus hoc nomine fuit uisum uocuit : Vltima exhisduo cũ uident᷑ co¬
ra interpritationis indigna sunt ut quia nihil diuinationis ad portant Fxu
corporisue si ue fortune quali s uigilantẽ fariga uerat talem se ingerit dor¬
nientis animqͦut si amator diliciissuis aut fruentẽ seuideat aut carentẽ
Simetuens quis inminentẽsibi uel in sidiis uel potestate personã aut incu¬
ris sehane ex imagine cogitationũ s uarũ aut defuis seuide aͣ corporissi
timero ingurgitatus aut distentus uibo uel habundantia p̃focarise esti¬
mn& uelgra uantibus ex honerati aut contrasieiutiens cibumait potũtns
desidenare q rete ł &iã iuenis se uideat᷑ : Fortunȩ cũ sequis aestimat uel
potentia uel magistratu aut augeri prodesi derio ex uiꝓtimore : Hait

Expanded text:
dere sibi dormientes uidentur quinque sunt principales et diuersitates et nomina. Aut enim est ὄνειρος secundum Graecos quod Latini somnium uocant, aut equotiens opus hoc nomine fuit, uisum uocauit. Vltima ex his duo cum uidentur, cura interpretationis indigna sunt, quia nihil diuinationis apportant, ἐνύπcorporisue siue fortunae, qualis uigilantem fatigauerat, talem se ingerit dormienti: animi, si amator deliciis suis aut fruentem se uideat aut carentem, si metuens quis imminentem sibi uel insidiis uel potestate personam aut incurrisse hanc ex imagine cogitationum suarum aut effugisse uideatur; corporis, si temeto ingurgitatus aut distentus cibo uel abundantia praefocari se aestimet uel grauantibus exonerari, aut contra si esuriens cibum aut potum sitiens desiderare, quaerere, uel etiam inuenisse uideatur; fortunae, cum se quis aestimat uel potentia uel magistratu aut augeri pro desiderio aut exui pro timore. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis motũ sine auctore atq ideosi ne micio. acsinefine ꝓ deuntẽ &
c&ent mouentẽ m̃ te concipias : Cũ nihilsimilius deuisibilib: quã
fons poterit repperiri : Quiita principiũ ÷ aquȩ ut cũ desefluuios
& lacus pcre& anullonasciipsedicat᷑ : Namsi ab alionascer&᷑ uon
e& ipse principium : Et sicut fons nonre ꝑfacile dep̃hendit᷑ abi pso
tam̃ qui fundit᷑ aut nilus ÷ aut eridanus aut hister. aut tanaris: &
ut illoꝵ rapacitatẽ uidendoadmirans & intratetantarũ aqus¬
rũ originẽ requirens cogitatione recurris ad fontẽ: & hunc ompeꝰ
motũ intellegis deprimoscaturriginis manereprincipio ita cũ
corporũ motũ seu diuina seut̃renas iN considerando quȩ sere forte
auctorẽ uelis menstua ad animã quasi ad fontẽ securnat : Cuius
notũ &iã si necorporis ministerio testant᷑ cogitationes gaudia

Expanded text:
sibilis motum sine auctore atque ideo sine initio ac sine fine prodeuntem et sibilis motum sine auctore atque ideo sine initio ac sine fine prodeuntem et cetera mouentem mente concipias; cui nihil similius de uisibilibus quam fons potuerit reperiri, qui ita principium est aquae, ut, cum de se fluuios et lacus procreet, a nullo nasci ipse dicatur; nam si ab alio nasceretur, non esset ipse principium. Et sicut fons non semper facile deprehenditur, ab ipso tamen qui funduntur aut Nilus est aut Eridanus aut Hister aut Tanais, et ut, illorum rapacitatem admirans uidendo et intra te tantarum aquarum originem requirens, cogitatione recurris ad fontem, et hunc omnem motum intellegis de primo scaturriginis manare principio, ita, cum corporum motum, seu diuina seu terrena sint, considerando quaerere forte auctorem uelis, mens tua ad animam quasi ad fontem recurrat, cuius motum etiam sine corporis ministerio testantur cogitationes, gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
mã sem locũ mouese : Ergo ille locus aut orbis autlui nea ẽ
ansepariendo seu consum̃do mou& sene aug& apminuit
Aut ꝓferat᷑ at in mediũ aliudd gerus motus quoeã dicamus¬
ioueri : Sed om̃is haec interrogtionis nolesta congeries exuna
e ademq defluit malecon ceptȩ defintionis adͥ stutia : Nãq se¬
mel sibi proposuit omne qđ mou& ib aliomoueri : Om̃a haec
motuũ gonent in anima querit inquib: aliud ẽ qđ mou& aliud
qđ mou& : Cũ nihilhorũ cadesein animã possit inqua nulla
discretio ẽ : mouentis & moq: quis ẽ igit᷑ dicit aliquis aut unde
intellegit᷑ animȩ motus sibrũ nullus ẽ si& hocquis quis nosse deside¬
rat uel platone decente uel tullio quin&iã c&eris quȩ mouedđ hic
fons hoc principiũ t̃ mouendi : Quauta sit autẽ uocabolihuius
expressio quo anima fons motus uocat᷑ facilerep̃peries sirei in ui¬

Expanded text:
mam se in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. mam se in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene auget an minuit? Aut proferatur», ait, «in medium aliud genus motus quo eam dicamusmoueri.» Sed omnis haec interrogationum molesta congeries ex una eademque defluit male conceptae definitionis astutia. Nam quia semel sibi proposuit omne quod mouetur ab alio moueri, omnia haec motuum genera in anima quaerit in quibus aliud est quod mouet, aliud quod mouetur, cum nihil horum cadere in animam possit, in qua nulla discretio est mouentis et moti. «Quis est igitur», dicit aliquis, «aut unde intellegitur animae motus, si horum nullus est?» Sciet hoc quisquis nosse desiderat uel Platone dicente uel Tullio: «quin etiam ceteris quae mouentur hic fons, hoc principium est mouendi.» Quanta sit autem uocabuli huius expressio, quo anima fons motus uocatur, facile reperies, si rei inui
Abbreviated transcription (Latin):
sionis euad& : Siergo arbores fatebimꝰ inoueriquidem sed aptosibi
motu cur hoc anima enegemꝰ ut motu es sentiȩ suȩ conuenientie mo¬
ueat᷑: Haec & alia ualide dicesenT &iã siħ motus genere moueri
arima nonposs& : Cũ uero & corpus anim& accessu& a corpore
certa constituti tẽporis lege discedat : quiseã neg& &iã in locũ
ut itadicã moueri : Quod autẽ nonsepe subuno tẽpore accessũ
uariat & recessũ facit hoc dispositio archana & consulta natu¬
rȩ quȩ ad animalis uitã certis uinculis continendam tantũ
animȩ in iecit corporis amorẽ ut a m& ultro qđ uinta ẽ ra¬
roq contingat nefinita qđq lege tẽporis suio ereus & inuita
discedat: hac quoq: obiectione ut arbitror dissoluta adea sin¬
terrogationes quib: nosuid& urguere ueniamꝰ : Si mou& inqui
seanima aliquo matus genene semoue q̃dicendum ne ẽ igit᷑ api¬

Expanded text:
sionis euadet: «Si ergo arbores fatebimur moueri quidem, sed apto sibi sionis euadet: «Si ergo arbores fatebimur moueri quidem, sed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente moueatur?» Haec et alia ualide dicerentur etiam si hoc motus genere moueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiam in locum, ut ita dicam, moueri? Quod autem non saepe sub uno tempore accessum uariat et recessum, facit hoc dispositio arcana et consulta naturae, quae ad animalis uitam certis uinculis continendam tantum animae iniecit corporis amorem, ut amet ultro quod uincta est, raroque contingat ne finita quoque lege temporis sui maerens et inuita discedat. Hac quoque obiectione, ut arbitror, dissoluta, ad eas interrogationes quibus nos uidetur urguere ueniamus. «Si mouet», inquit, «se anima, aliquo motus genere se mouet. Dicendumne est igitur ani
Abbreviated transcription (Latin):
uirtantus & alias ultra c&eros seruis similiscabillanti ẽ : simo¬
u& inquit anima int̃ c&eros motus &iã deloco in locũ mou&:
Ergomodo aitcorpus egredit᷑ modorursus ingredit᷑ ex in hoceres¬
citio
sepeuersat᷑ qđ fieri nonuidemus nonigit᷑ mou& : Contra hoc nullus ẽ.
qui non sine hesitatione respondeat : non om̃a quȩ mouen &iã deloco d¬
in locũ moueri : Abtius deniq in eũ similis interrogatiore torquenda ẽ:
uen arbores sine dubio ut tudiceibsoles inter alias motus&iã deloco inlo¬
cũ mouens : Hoc autẽ uidemꝰ ꝑst eas facese non posseigit᷑ arbore s ñ mouen:
Sedut huric sylogismũ additam̃to seriũ face sopossimꝰ postquã dixerimꝰ
ergo arbor es nor mouedđ adiciemꝰ sed mouenꝰ arbores : Nonigit᷑ oma
quȩ mouent & iã deloco in locũ mouent᷑ &ita finis inexitũ sane condu¬

Expanded text:
uir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauillanti est. «Si mouir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauillanti est. «Si mouetur», inquit, «anima, inter ceteros motus etiam de loco in locum mouetur. Ergo modo», ait, «corpus egreditur, modo rursus ingreditur, et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est. uentur arbores, sine dubio, ut tu dicere soles, inter alios motus etiam de loco in locum mouentur. Hoc autem uidemus per se eas facere non posse. Igitur arbores non mouentur.» Sed ut hunc syllogismum additamento serium facere possimus, postquam dixerimus: «Ergo arbores non mouentur», adiciemus: «Sed mouentur arbores. Non igitur omnia quae mouentur etiam de loco in locum mouentur.» Et ita finis in exitum sanae conclu
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ hoc in ipsoinitio repperit᷑ : Sic initio caloris non potest noncales
ignẽi psum de quo calor in alia transit quis neg& calidum : Sedignis
n quit non seipsetalefacit qr natura totus ẽ. calidus teneo qđ
olebam: Nam nec anima itase mou& ut sit int̾motũmouer¬
q discretio sed tota ita suomotu mou& ut nihilpossis separa ie
łmoueat : haec deinicio: dicta sufficiad: Decausa uero qm̃
iita mea conhibentia concessimꝰ Ne quid eidem rei& sibi& a
ut ad motus exercitiũ instrum̃ta quȩran: Quando aliud ẽ quod
mou& aliud qđ mou& : In anima uero hoc nec scurrilis iocus. sine
damino uere cdndiȩ audebit expetesecuius motus ẽ inessentia
cũ ignis lic& ex causa intrase latente moueat᷑ nullis tam̃ instru¬
mentis ad suꝑna conscendat multoq minus haec ananima
quȩrendasiN. Isuius iotus essentia sua .ẽ: in hisenĩ &i ã quȩ secub

Expanded text:
citur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. citur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna conscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
mipetam̃ ipsa cogitatio aut in quẽcũq apimali auditus uisu
odoratus aue emilia sod m̃ quide ipsa sphent se scompuare omiahaec
motiuns a uime uds̃. Deinde quis ipsum corpusdicat immobil eauidet
dumnonludaũ agitari. cũ increm̃ta membrorũ amt nia rescefi¬
cũcibior diptta digeries naturali dispensatione int uenii s auus¬
contsucũ minis trans cũipsacollectiofluentorũ ꝑrauũ corporis
ipsa sibrca usa motus ẽ non peterit q nihil ũ q eiuisdama metuisi¬
aaluis causasit: Egouerolie& sionle possien ꝓbarepluima et quenꝰ¬
demrei & sibi &aliis causa sid : N &am̃ studio uide ar omnibus quȩ
Cadserit obuiare hocuerũ eẽ concedam qđ & prouere habitu adia¬
sererdum motũ anime non nocebit: &epĩ animã in itũ motus
o causã uocamꝰ: decausamp̾uidemꝰ interim constat omneinitiũ in ẽẽ
rei cuius . ẽ initiũ : Et ideo quic quid inquãcũq rẽ abinitiosuo ꝓficis¬

Expanded text:
homine tamen ipsa cogitatio aut in quocumque animali auditus, uisus, homine tamen ipsa cogitatio aut in quocumque animali auditus, uisus, odoratus et similia, sed et in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus animae sunt. Deinde dum non uidetur agitari, cum incrementa membrorum, aut, si iam crescencum cibi ordinata digeries naturali dispensatione inter uenas et uiscera sucum ministrans, cum ipsa collectio fluentorum perpetuum corporis ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem reicausa sit.» Ego uero, licet facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam, quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficis
Abbreviated transcription (Latin):
contrari& as ubi quod fit unũ ẽ quia fit non ab alio circa alium quid¬
pe cũ ipsemotus a nimȩsit essentia : Ex hocei ut supna retulimꝰ nata
est occasio quarta certaminis si animȩ essentia motus ẽ inquit
cur interdum quiescit cũ nulla alia rescontrari&atẽ ꝓpriead¬
mittat essentiȩ : Ignis cuius essentie calor in ẽ calere non desinit
& qr frigidum niuis in essentiȩ eiꝰ ÷ non nisi sẽꝑ ÷ frigida : Etapima
ugit̃ ea demitione nũ quã a motucessare deben&: Sed dicat elim
quando cessare a motu animã suspicat᷑ si mouendo inquit n¬
ueat & corpus necesse ẽ utiq quando non mouericorpus uidem
apimã quoq intelligimꝰ non moueri : contrahoc in promtu ẽ
gemina defensio : Primũ qc ñ in hoc dep̃hendit᷑ motusan
si corpus agt& : Nã &cũ nulla parscorporis mouentuida in

Expanded text:
contrarietas ubi quod fit unum est, quia fit non ab alio circa alium, quipcontrarietas ubi quod fit unum est, quia fit non ab alio circa alium, quippe cum ipse motus animae sit essentia. Ex hoc ei, ut supra rettulimus, nata est occasio quarta certaminis. «Si animae essentia motus est», inquit, «cur interdum quiescit, cum nulla alia res contrarietatem propriae admittat essentiae? Ignis, cuius essentiae calor inest, calere non desinit, et quia frigidum niuis in essentia eius est, non nisi semper est frigida; et anima igitur eadem ratione numquam a motu cessare deberet.» Sed dicat uelim quando cessare a motu animam suspicatur? «Si mouendo se», inquit, «moueat et corpus necesse est, utique, quando non moueri corpus uidemus, animam quoque intellegimus non moueri.» Contra hoc in promptu est gemina defensio. Primum quia non in hoc deprehenditur motus animae si corpus agitetur; nam et cum nulla pars corporis moueri uidetur, in
Abbreviated transcription (Latin):
mou& anima & qdmou& c&ent: non enĩ animã plato simplicit̃
motũ dix̃ sed motũ semouentẽ : Int̃motũ ergo semouentẽ & motũ
qo mou& c&ena quid intersit in aꝑto ẽ: si quidem illesine auctore . ẽ:
hic aliis motus autor ẽ Constitit ergo neq adeo posseinitia ac deini¬
cuis ꝓcreata differreut contraria sibi sid: nec tam̃ hic moderatam
differentiã defuisse : Nonigit᷑ stabit principiũ motus qđ ille arti fici
conclusione collegit : Histertia ut meminimꝰ successit obiectio unirei
contraria simul accidere non possei& quia contraria sibi suđ inouere
& moueri non posse animã semouere. neaeadem & moueat᷑ & moue¬
it sed hoc superius adserta dissoluunt: Si quidem constitit in ani¬
me motuduo non intellegenda qđ moueat & qđ moueat᷑ qr nihil:
aliud absemoueri. quã moueri alio non mnouente : Nulla ẽ ergo

Expanded text:
mouetur anima et quo mouet cetera. Non enim animam Plato simpliciter mouetur anima et quo mouet cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed motum se mouentem. Inter motum ergo se mouentem et motum quo mouet cetera quid intersit in aperto est: siquidem ille sine auctore est, hic aliis motus auctor est. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiis procreata differre ut contraria sibi sint, nec tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, quod ille artifici conclusione collegit. His tertia, ut meminimus, successit obiectio: «Vni rei contraria simul accidere non posse; et quia contraria sibi sunt mouere et moueri, non posse animam se mouere ne eadem et moueatur et moueat.» Sed hoc superius adserta dissoluunt, siquidem constitit in animae motu duo non intellegenda, quod moueat et quod moueatur, quia nihil est aliud ab se moueri quam moueri alio non mouente. Nulla est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Hic illerursus abloquit᷑ & alia deinitus disputatione confligit:
eadem eni hic soluendo repetemꝰ quȩ supnr in ordinẽ obiecta diges¬
simꝰ Non possuNt inquit eadem initiissuis eẽ quȩ in denascunt: &
ideo animã quȩ initiũ motus ẽ non moueri neidem sit initiũ & quo o
leinitia nascitur. id ẽ nemotus exmotu processisse uideat᷑: Ad has
facilis & absoluta responsio ẽ : Quia ut principia & haec quȩ de
principiis prodeunt in aliquononnũquã int̃se differ.refaceams
nũ quã tam̃ it a sibi possunt eẽ. contraria ut aduersa sibi s unstare
ex hor dium bonũ demalo examaro initio dulceꝓceder& sed non
ca ẽ Qtusq ad contrari&atẽ initia & sequentia dissidere natura
non patit᷑. Inuenit᷑ tam̃ int̃ ipsa nonnũ quãtalis differentia. qua¬
lis int̃se origini ꝓgressiniq: conueni& ut ẽ. hic quoq int̃motũ quo

Expanded text:
Hic ille rursus obloquitur et alia de initiis disputatione confligit. Hic ille rursus obloquitur et alia de initiis disputatione confligit. Eadem enim hic soluendo repetemus quae supra in ordinem obiecta digessimus. «Non possunt», inquit, «eadem initiis suis esse quae inde nascuntur; et ideo animam, quae initium motus est, non moueri, ne idem sit initium et quod de initio nascitur, id est ne motus ex motu processisse uideatur.» Ad haec facilis et absoluta responsio est, quia, ut principia et haec quae de principiis prodeunt in aliquo non numquam inter se differre fateamur, numquam tamen ita sibi possunt esse contraria ut aduersa sibi sunt stareet humoris exordium, bonum de malo, ex amaro initio dulce procederet. Sed non ita est, quia usque ad contrarietatem initia et sequentia dissidere natura non patitur. Inuenitur tamen inter ipsa non numquam talis differentia qualis inter se origini progressionique conueniat —ut est hic quoque inter motum quo
Abbreviated transcription (Latin):
sibimotũ ministrent : sed quia constat motũ corpori non in er̃:
sipie: ani mȩ in ẽex duabus reb motu carentib: nullus motuse fficit᷑
sicut nec eaduabus dulcib: a maritudo uec exduab: a marisdulaedo
puenia Nec exgemino frigoretalor aut frigus ex gemino ca¬
lorenasc&̃ : Oñs enĩ qͣualitas geminata cresci Tnũ quã e xdupli¬
atis similib: contrariaa s emergit Ergonec exduab: immobilib
mnotuserit hominẽigit᷑ ꝑmixtio non mouebit : Hinc inexpugna¬
bilis inlogismus ex confessarũ rerũ indubitabili luce colligitꝰ
dr imadmou& : Motũ autẽ animali aut anima prestat aut
cor̃ pris aut exutroq ꝑmixtio: Sed neq corpus neq ꝑmixtio mo¬
tũ prestat Iigit᷑ anima ñ otũ prestat : Ex his a ppar& aniiu
initiũ motus ẽẽ initiũ autẽ motus tractus superior docuit pseiio¬
ueri animã ergo aut ocin&on eẽ id ẽ ꝑ semoueri fiulla dubitatio. ẽ :

Expanded text:
sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, si nec animae inest, ex duabus rebus motu carentibus nullus motus efficitur, sicut nec ex duabus dulcibus amaritudo nec ex duabus amaris dulcedo proueniet, nec ex gemino frigore calor aut frigus ex gemino calore naseetur. Omnis enim qualitas geminata crescit; numquam ex duplicatis similibus contrarietas emergit. Ergo nec ex duabus immobilibus motus erit. Hominem igitur permixtio non mouebit. Hinc inexpugnabilis syllogismus ex confessarum rerum indubitabili luce colligitur: «Animal mouetur. Motum autem animali aut anima praestat aut corpus aut ex utroque permixtio. Sed neque corpus neque permixtio motum praestat. Igitur anima motum praestat.» Ex his apparet animam initium motus esse. Initium autem motus tractatus superior docuit per se moueri. Animam ergo αὐτοκίνητον esse, id est per se moueri, nulla dubitatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
stlogismnus quẽpromissa uaria & ꝓmultiplici diuisione colligerat :
Idẽ anima princ̃ pium motus ẽ. principium autẽ motus noninad¬
u& i et᷑ anima non mou&᷑ : Restat ut quia confttit pos sealiquid
psemoueri alio non mouente: animã hoc et̃ doceat᷑: qđ faciledo¬
cobit si demani festis & in dubit abilibus argum̃tasumamꝰ: Homini
motũ aut anima prestat: aut corpus aut deutroq ꝑmixtio: Etq
triasun dequibus in quisitio ista procedit : cũ neq a corpore neq
apereixtione prestari hoc posseconstiterit : restat ut ab arima
mio ueri hominẽ nulla dubitatiosit : Nunc desingulis acprimũ
decor poreloquam᷑ : Nullum in animũ corpussuo motu moueri
manifestius ẽ quã ut ad serendum sit : Nihil ẽ autẽ qđ dum
immobilesit aliud possit mouese : Igit᷑ corpus hominẽ non
moue : Didendum ne forte animȩ & corporisipsa ꝑmutio hupic

Expanded text:
syllogismus quem praemissa uaria et multiplici diuisione collegerat, syllogismus quem praemissa uaria et multiplici diuisione collegerat, id est: «Anima principium motus est; principium autem motus non mouetur; igitur anima nonnte, animam hoc esse doceatur; quod facile docebitur, si de manifestis et indubitabilibus argumenta sumamus. Homini motum aut anima praestat aut corpus aut de utroque permixtio. Et quia tria sunt de quibus inquisitio ista procedit, cum neque a corpore neque a permixtione praestari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moueri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis ac primum de corpore loquamur. Nullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adserendum sit. Nihil est autem quod, dum immobile sit, aliud possit mouere. Igitur corpus hominem non mouet. Videndum ne forte animae et corporis ipsa permixtio hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ mou& in pellese : Ergo siuerũ non .ẽ haequȩ mouent᷑ alia non
mouere : non constatillud ut aliquid qđ moueat. nec tam̃ moueat᷑
inuenias : Illa autẽ magis ꝓbanda ẽ indecimo delegibus aplatone
motuũ ꝓlato diuisio om̃s motus inquit aut & semou& & alia ãut ab
aliomou& & aliamou& : Et prior adanimã : ad om̃a uero corpora
secundus refert᷑: hiergo duo motus & differentia separa NT& so
ci& ateiunguns : Cõmune hochaben qđ& prior & secundus mouetsali.
hoc autẽ difert̃ qđ ille a sehicabalio mou& : Ex hisomnibus quȩ
eruta deplatonicorũ sensuũ fecunditate collegimꝰ constitit nõ uerũ
eẽ om̃a quae mouen ab aliomoueri : Ego nec principiũ motus ad de¬
p̃candam alcerius mouentis necessitatẽstaredic& : Quia potest
sorpsũ ut diximꝰ mouese alio nom mouente : eneruatus ẽ erga

Expanded text:
ipsum mouetur, impellere? Ergo si uerum non est ea quae mouentur alia non ipsum mouetur, impellere? Ergo si uerum non est ea quae mouentur alia non mouere, non constat illud ut aliquid quod moueat nec tamen moueatur inuenias. Illa igitur magis probanda est in decimo de legibus a Platone motuum prolata diuisio. «Omnis motus», inquit, «aut se mouet et alia, aut ab alio mouetur et alia mouet.» Et prior ad animam, ad omnia uero corpora secundus refertur. Hi ergo duo motus et differentia separantur et societate iunguntur. Commune hoc habent quod et prior et secundus mouent alia. Hoc autem differunt, quod ille a se, hic ab alio mouetur. Ex his omnibus quae eruta de Platonicorum sensuum fecunditate collegimus, constitit non esse uerum omnia quae mouentur ab alio moueri. Ergo nec principium motus ad deprecandam alterius mouentis necessitatem stare dicetur, quia potest se ipsum, ut diximus, mouere alio non mouente. Eneruatus est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
u& : adhocdicit᷑ ut estimationẽ alterius mouentis excludat: Quã
uolens plato de cogitatione legentis & imerse hisq̃ p̃misit ex pressit:
solum signi ficat non abalio moueri. nec putes qđ idem moueat idẽq
moueatur : Sed mouerisine aliomouente semouere a perte : ergo
constitit quia non omne qđ mou& ab aliomou&. Ergo auto cin&or
potest non ab alio moueri : Sed nea sequidem si mou& ut in ipso aliud sit
qđ mou& aliud qđ mou& nec ex totonec ꝓparte ut ille ꝓponit : sed
ob hoc salum seipsũ mouese dr̃ neabalio moueri existim& : Sed & il
demotib aris totelica diuisio quã supra s&tulimꝰ subripienti ma¬
gis apta ẽ quã ꝓbantiin qua ait sicut ẽ. qđ mou& & non mou& ita ẽ.
qđ mou& & non mou& : Constat enĩ qđ omne quicquid mou& mo¬
u& alia ut dicit᷑ a ut gubernaculum nauẽ aut nauis circũ fusum sibi
aerem uelundas mouere : Quid autẽ ẽ qđ non possit aliud dum

Expanded text:
uet», ad hoc dicitur ut aestimationem alterius mouentis excludat. Quam uolens Plato de cogitatione legentis eximere, his quae praemisit expressit. solum significat, non ab alio moueri; nec putes quod idem moueat idemque moueatur, sed moueri sine alio mouente 'se mouere' est. Aperte ergo constitit quia non omne quod mouetur ab alio mouetur. Ergo αὐτοκίνητον potest non ab alio moueri; sed ne a se quidem sic mouetur ut in ipso aliud sit quod mouet, aliud quod mouetur, nec ex toto nec pro parte, ut ille proponit; sed ob hoc solum se ipsum mouere dicitur ne ab alio moueri existimetur. Sed et illa de motibus Aristotelica diuisio quam supra rettulimus subripienti magis apta est quam probanti, in qua ait «sicut est quod mouetur et non mouet, ita est quod mouet et non mouetur.» Constat enim quod omne quicquid mouetur mouet alia, ut dicitur aut gubernaculum nauem aut nauis circumfusum sibi aerem uel undas mouere. Quid autem est quod non possit aliud, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit : ducȩmortalibus egris munere concessediuum. &uia secta ꝑ
ambas oblicus quase signorũ uerte iordo : Vid& enĩ dicere hisuer¬
sib Zodiacũ ꝑtẽpenctas ductũ & soliscursum ꝑ ipsas fieri qđ nec opi¬
narifas ẽ : Qm̃ neutrũ tropicũ cursus solis excedit : Numigit᷑ illud
adtendit qđ diximꝰ & intratropicũ in ea ꝑuste parte q̃: uicina ÷
tẽ perate habitatores eẽ : nã siene subipso tropico ÷ : Mero eautẽ

Expanded text:
uoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per uoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per ambas obliquus qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores esse? Nam Syene sub ipso tropico est, Meroe aute
Abbreviated transcription (Latin):
bus calor itacircũ fusi aeris corpus extenuat ut aut nũquã ara re cogas
in nubes : Et ideo nullus pene apud illos ui ẽ imbriũ : Rursusq̃ ad frigido
fines presius accedun ut ẽ palus meo tidis uit regiones quaspt̃ fluuistanus
& hist̃ om̃a quȩ suꝑ serthithiam loca çerũ incolas uetustas hy ꝑboreos
uocauit quasi originẽ boreȩ introrsum recedendo transis sen ad eo & na
poene p̃muũ pruina ut non facile ex plic& quanta sit illic frigidaent¬
catis induria : Toca uero quȩ in medio tẽ peratasuał. Qm̃ ab utraq
nimi&ate longũ recedunuerã tenent salutarẽq tẽperiẽ : Locus nos
ad mon& ut qm̃ diximꝰ rẽquȩ anullo possit refelli utrũq tropicũ
circũ todiaco terminos facere necumquã solem alterutrũ tropicũ
excedeseposse ł sursũ ł deor sũ meando : Inrnsrodia cũ uero circũ
id trans ustamquȩ tropicis claudit᷑ exutraq parte incipere tẽpi

Expanded text:
bus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur bus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur in nubes, et ideo nullus paene apud illos usus est imbrium. Rursus quae ad frigidae fines pressius accedunt, ut est palus Maeotis, ut regiones quas praeterfluunt Tanais et Hister omniaque super Scythiam loca, quorum incolas uetustas Hyperboreos uocauit, quasi originem boreae introrsum recedendo transissent, adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit illis frigidae nimietatis iniuria. Loca uero quae in medio temperata sunt, quoniam ab utraque nimietate longum recedunt, ueram tenent salutaremque temperiem. Locus nos admonet ut - quoniam diximus rem quae a nullo possit refelli, utrumque tropicum circum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero circum, id est trans ustam qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis horas quãmstilum gnomonẽ uocan t unc desepotest umbrã cres
Et hoc ẽ qđ lucan: dicere uoluit : Nec tam̃ plene ut hab& absoluit:
Dicendo enĩ atq umbras nũ quã flectentes s enerẽ quidem a tagit si
turbauit uerũ : Non enĩ nũquã flectit sed uno tẽpore. qđcũ suaratio
retulimus: hisrelatis constat solem nũ quã ȩgredi fines ꝑuste qr de
tropico intropicũ rodiacus obliquatus. ẽ: Manifesta ẽ igit᷑ causi
curhȩctona flammisit semꝑ ebnoxia quippe quã soltotius a& ha
flam mȩ & fons & adminis trator nũquã relinquat : Ergo ambȩ
partes ultimȩ idẽ septentrionalis & australis ad quasnũquã calor solis
accedit. necessario ꝑpetua p̃munt᷑ pruina : Ouasuero ut diximꝰ tẽperat
hinc atq illincuicinia caloris & frigoris : Deniq: in hacipsa zona quã
in colimus quȩ tota dr̃ tẽperata p̃artestam̃ quȩ ꝑ usto cingulo uicine sun
ceteris callidiores suNt : Vt ẽ & hyopia a rabi degyptus & libia : inqu¬

Expanded text:
tis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. Manifesta est igitur causa cur haec zona flammis sit semper obnoxia, quippe quam sol totius aetheriae flammae et fons et administrator numquam relinquat. Ergo ambae partes ultimae, id est septentrionalis et australis, ad quas numquam calor solis accedit, necessario perpetua premuntur pruina; duas uero, ut diximus, temperat hinc atque illinc uicinia caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, quae tota dicitur temperata, partes tamen quae perusto cingulo uicinae sunt ceteris calidiores sunt, ut est Aethiopia, Arabia, Aegyptus et Libya, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
derib: inligatis tetendit : qualia inmalleis fuissedidicerat : Talisq: ex his
concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa pi¬
misenat. adiecta dulcedine quã natura fidium sonora prestabat : Hic phyta¬
goras tanti secreti cãpos deprehendĩ numerosex quibus sonisibi consoninas¬
ceretur a deo i fidibus subite nu merorũ obserueioner. inposcosde
certȩ certis ulice que ulis comunientiũ sibi numerorũ concordiatende
sra ura inpulsa plectro. aliu qͥc& longeposita sednameris conuenieus
simul sopa s&: Exomniautẽ in nument uari&ai tenumer orũpauci&
pumentbiles inuenti su ñ qui ibi adeffitiendam musicã comueniren ł ir

Expanded text:
deribus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his deribus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub hac numerorum obseruatione compositis, certae certis aliaeque aliis conuenientium sibi numerorum concordia tenderentur, ut, una impulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam conue
Abbreviated transcription (Latin):
remea r& & exuariis inpulsibus unũ sibi consonans nascer& : Nccasionẽ sibi
oblatã natus dep̃bendit oculis & manibus qđ olim cogitatione que rebat
Fabros ad it & imminens opericuriosius intu& : ad notans sonos quide s ingulorũ
lacertis confitieb aNT : Quos cũ ferientiũ uiribus ad cribendos putar& iub& ut in¬
tersemalleolos mutent : quibus mutatis sonorũ diuersitas ab hominibus re¬
cedens malleolos sequebat᷑ : Tc̃ omnẽ curã ad pondent eorũ examin anda con¬
uertit : Cũq sibi aduersitatẽ ponderis qđ habebat᷑ insingulis ad notass& aliis
ponderibus in maiusminus ue excedentibus fierimalleos imperauit : Quor
ictibus soninequa quã prioribus similes. nec it a sibi consonantes exaudieba
Tunc anim aduertit concordiam uocis. lege ponderũ ꝓuenire : Collectisq:
numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderũ continebat᷑ : amalleis
ad fides uertit examen : Et intestina ouiũ ł boum neruos. tã uariis pon¬

Expanded text:
remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina ouium uel boum neruos tam uariis pon
Abbreviated transcription (Latin):
epitrito & est primꝰ emioliustria & primusepstritus quattuor quo
quale sit suo loco planius exsequemur : Ergo ex his duobus nu¬
nia genenit᷑: Vnde uirgilius nullius disciplinȩ expersplene & ꝑom̃a
beatas ex primere uolens. ait : ot̃q: quat̃q beati : hȩc de partibus septe¬
narunumeri sectantes compendia : diximus: Deipso quo que pauca
dicemus : hic pumerus eptas nunc uocantur antiquato usu primȩ
littese apud ueteres enĩ septas uocitabait: Quod greco nominetes¬
tabat᷑ uenenitionẽ debitã nuipero nã primo omniũ hoc numero anitu

Expanded text:
epitrito; et est primus hemiolius tria et primus epitritus quattuor. Quod quale sit suo loco planius exsequemur. Ergo ex his duobus nunia generatur; unde Vergilius, nullius disciplinae expers, plene et per omnia beatos exprimere uolens, ait: ... o terque quaterque beati. Haec de partibus septenarii numeri sectantes compendia diximus. De ipso quoque pauca dicemus. Hic numerus ἑπτάς nunc uocatur, antiquato usu primae litterae; apud ueteres enim σεπτάς uocitabatur, quod Graeco nomine testabatur uenerationem debitam numero. Nam primo omnium hoc numero ani
Abbreviated transcription (Latin):
ubi orȩ utrimq conuenerant not abilem claritatẽ uideri : Deodeͦrus
ignẽ eẽ desetȩ concretȩ quae naturȩ in unã curuilimitis semitã dis¬
cretione mundanȩ fabricȩ co acerbante concr&um & ideo uisum in¬
tuentis admittere : Reli quo ignecelesti lucẽ suã nimia subtilitate dif¬
fusam non subiciente conspectui ĩ democritus innumenesstellas. breuesq
omnes quae spiso tratdinunsũ coactẽ spatiuq̃ anguitis sim& interiacent
oꝑtis uicinȩ sibi undique s. Et ideo passim diffuselucis asperge ne continu
iuncti luminis corpus ostendunt: Sed possidonius cuius difinitioni plu¬
Vrir ũ consensꝰ accessit ait lacteum caloris. eẽ siderei fusionẽ : Quã ĩdeo
duersa z odiaciꝰ orbita sobliquauit ut qm̃ solnũ quã ⁊odiaci excedendo

Expanded text:
ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine, continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo
Abbreviated transcription (Latin):
natura &sier hommũ mente narrantes rursus filium pater ut
in deospius ut in homines iustus e& ortatus premiũ rursus adiecit.
ostendens lacteũ circulum uirtutibus debitum &beatorũ c&u re¬
fertum cuius meninit his uerbis : Erat autẽ splendidissimocandore
int̃ flammas circus elucens: quẽ uos ut agnais accepistis orbem lac¬
teum noncupatis : Orbis hicidem qđ circulus in lactei appellatione¬
significat᷑ : Est autẽ lacteus unus ecircis qui ambiunt caelum : Et sunt
pt̃ eũ numero decem. de quibus quae dicenda sunt ꝓferemus cũ de hoc
competens sermo ꝓcesserit : Solus ex omnibus hic subiectus ẽ oculis:
ceteris circulis magis cogitatione quã uisu conp̃hendendis: De hoc
lacteo multi int̃ sediuersa senser causasq: eius alii fabulas naturales
alu ꝓtulerun: Sed nos fabulosa reticentes eatantũ quȩ ad naturã
eius uisa sunt ꝑtinere dicemus: Theo phrastus lacteũ dixit eẽ con¬
pagem qua de duobus hemisperiis cȩlisphera solidata est : Et ideo

Expanded text:
natura et siderea hominum mente narratis, rursus filium pater ut in deos pius, ut in homines iustus esset hortatus, praemium rursus adiecit, ostendens lacteum circulum uirtutibus debitum et beatorum coetu refertum, cuius meminit his uerbis: «erat autem is splendinter flamas circus elucens, quem vos, ut a Grecis accepistis, orbem lacteum nuncupatis.» Orbis hic idem quod circus in lactei appellationsignificat. Est autem lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum numero decem, de quibus quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt; sed nos, fabulosa reticentes, ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
queis passionis. Quia spes sicut timor pena est : Sed & c&̃quȩ superi¬
ornitio disseruit incurrit : Et hoc ẽ qđ paulus filium speuitȩ ue

Expanded text:
queo passionis, quia spes, sicut timor, passio est, sed et cetera quae superior ratio disseruit incurrit. Et hoc est quod Paulus filium spe uitae ue