comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uilitas habitus tui. et simplicitas uultus. innocẽ¬
ciauite. ⁊ sanctitas conuetsationis tue docere de¬
bent homines. Melius fugiendo mundum doces
quam sequendo. Sed ad huc forte prosequeris ⁊¬
quid inquiens. ⁊ Ionne saltem si uolo discere m
licet: Supradixi tibi. lege et occupati noli. Ererci¬
cium tibi esse potest lectio. Sed non propositum.
Doctrina bona est. Od incipientium est. Tn uero
te perfectum fore promiseras. Et ideo tibi nõ suf¬
ficit. si incipientib coquaris. P̾lus aliquid te fa¬
cere oportet. Considera ergo ubi sis. Et quid agere
sustoꝵ et quas per quosdam gradus ad
futuram perfectionem subleuatim indelicet lc̃o
sine doctrina meditatio. oratio et opetatio. Quĩ¬
da deinde sequitur. contemp latio. in qua quasi
quodam precedentium fructu. in hac uita eciã
que sit boni operis merces futura pregustatur.
Unde ꝑsalmista cum de iudiciis dei loquereturc̃¬

Expanded text:
Utilitas habitus tui, et simplicitas vultus, innocenUtilitas habitus tui, et simplicitas vultus, innocentia vitae, et sanctitas conversationis tuae docere debent homines. Melius fugiendo mundum doces quam sequendo. Sed adhuc forte prosequeris, ecquid inquiens, nonne saltem si volo discere mihi licet? Supra dixi tibi, lege, et occupari noli. Exercitium tibi esse potest lectio, sed non propositum. Doctrina bona est, sed incipientium est. Tu vero te perfectum fore promiseras, et ideo tibi non sufficit, si incipientibus coaequaris. Plus aliquid te facere oportet. Considera ergo ubi sis, et quid agere justorum, et quasi per quosdam gradus ad futuram perfectionem sublevatur, videlicet lectio sive doctrina, meditatio, oratio, operatio. Quinta deinde sequitur contemplatio, in qua quasi quodam praecedentium fructu in hac vita etiam quae sit boni operis merces futura praegustatur. Unde Psalmista cum de judiciis Dei loqueretur, com
Abbreviated transcription (Latin):
nis propositum est. sic tamen ut nͨ hii uirtute
careant. nec illi prorsus lectionem omictant. Nã ⁊¬
sepe minus proidum est opus quod ñ precedit
lectio ⁊ doctrina minus utilis quam ñ sequitur
bona operatio. Oportet autem summopere et illos
cauere. ne forte ad ea que retro sunt aspiciant. et
istos consolari si ubi illi sunt quandoq perueni¬
re desiderant. Utrosq ergo exerceri. et utrosqs mo¬
ueri conuenit. Nemo retro abeat. ascendere liceti
sed non descendere. Si uero nec dum ascendere po¬
tes. sta in loco tuo. liber a culpa non est. q alienũ
ursurpat officium. Si monachus es quid fardĩ
turba. Siamas silentium. cur de clamantib assi¬
due interesse delectas: Tu sempet ieuiniis ⁊̃ flecib
infistere debes ⁊̃ tu philosophari queris: Simpli¬
citas monachi ph̃ia eius est. Sed docere inquis
alios uolo. Non est tuum docere sed plangere
Sitamen doctor esse desideras. audi quid facias.

Expanded text:
nis propositum est sic tamen ut nec hi virtute nis propositum est sic tamen ut nec hi virtute careant, nec illi prorsus lectionem omittant. Nam saepe minus providum est opus quod non praecedit lectio; et doctrina minus utilis, quam non sequitur bona operatio. Oportet autem summopere et illos cavere, ne forte ad ea quae retro sunt aspiciant; et istos consolari, si ubi illi sunt, quandoque pervenire desiderant. Utrosque ergo exerceri, et utrosque promoveri convenit. Nemo retro abeat, ascendere licet, sed non descendere. Si vero necdum ascendere potes, sta in loco tuo. Liber a culpa non est, qui alienum usurpat officium. Si monachus es, quid facis in turba? Si amas silentium cur declamantibus assidue interesse delectaris? Tu semper jejuniis et fletibus insistere debes, et tu philosophari quaeris? Simplicitas monachi philosophia ejus est. Sed docere, inquis, alios volo. Non est tuum docere, sed plangere. Si tamen doctor esse desideras, audi quid facias.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi paxnon est. deus habitare non potest. In pa¬
de inquit propheta fattus est locus eius. ⁊ in
spon habitatio cius. In syon. sed in pace. Esse sy¬
on oportet. sed pacem non amutere. Contẽplare
⁊ occupari noli. Noli auarus esse. ne forte semꝑ
egeas. Andi salomonem.: ludi sapientem. et discͥe
peudentiam. fi mui inquit. amplius his ue re¬
quiras saciendi plures libios nullus est fuus.
frequensq meditatio. carnuis afflictio est. U̾bi est
ergo finis: finem loquendi omnes parit̾ audia¬
mus. Deum time et mandata eius obselia. Hoc
emo me pro his que suꝑius petfectoꝵ ¶¬
cõmemorami estimet sector diligentiam
reprehendere. cum ego pocius diligentes lectores
ad piopositum hortari intendam. et eos auilibẽ¬
ter discunt laude dignos ostendere. sed ibi lautꝰ
sum erudi nunc autem erudiendis et doctnam
que principium est disapline inchoantib. Illis stu¬
dium uirtutum. istis uero int̾ni ex̾citium lectio¬

Expanded text:
ubi pax non est, Deus habitare non potest. In paubi pax non est, Deus habitare non potest. In pace, inquit Propheta, factus est locus ejus, et in Sion habitatio ejus . In Sion, sed in pace, esse Sion oportet, sed pacem non amittere. Contemplare, et occupari noli. Noli avarus esse, ne forte semper egeas. Audi Salomonem, audi Sapientem, et disce prudentiam. Fili mi, inquit, amplius his ne requiras; faciendi plures libros, nullus est finis, frequensque meditatio carnis afflictio est . Ubi ergo est finis? Finem loquendi omnes pariter audiamus Deus time, et mandata ejus observa: hoc emo me pro his quae superius commemoravi existimet lectorum diligentiam reprehendere, cum ego potius diligentes lectores ad propositum hortari intendam; et eos qui libenter discunt laude dignos ostendere, sed ibi locutus sum eruditis, nunc autem erudiendis, et doctrinam quae principium est disciplinae inchoantibus. Illis studium virtutum, istis vero interim exercitium lectio
Abbreviated transcription (Latin):
afflictionem sp̃o legit non philosophatur. sed ne.¬
gociatiuiuixq tam uehemens et indiscrita in¬
t̾entio uitio superbie carere ullet. Quid autem
delectione sunplicis pauli dicara. qui aute legem
implere uoluit quam discere: Que nobis profecto
satis exemplo esse potest non auditores neq lecto¬
res legis. sed factores pocius iustos eẽ ante deum.
Considerandum preterea est. quod lectio duobus
modis animo falstidium ingerere solet. ⁊ afflig̾e
sp̃m et qualitate indelicet si obscurior fu̾it ⁊ qnͣ¬
titate si prolixior exciterit. in quo utroq magno
uti moderamine oportet ne quod ad refectionem
quesitum est. sumatur ad suffocationenr Sunt
qui omnia legere uolunt. tu noli contendeze
sufficiat tibi. nichil tua interest an non omnes
legeris libros. Infinitus est libroꝵ numerus tu
noli sequi infinita ubi fins non est. requies eẽ
non potest. ubi requies non est. pax nuilla est.

Expanded text:
affiictionem spiritus legit, non philosophatur, sed neaffiictionem spiritus legit, non philosophatur, sed negotiatur; vixque tam vehemens et indiscreta intentio superbiae carere valet. Quid autem delectione simplicis Pauli dicam, qui ante implere legem voluit quam discere? Quae nobis profecto satis exemplo esse potest, non auditores, neque lectores, sed factores potius justos esse ante Deum. Considerandum praeterea est, quod lectio duobus modis animo fastidium ingerere solet, et affligere spiritum, qualitate videlicet si obscurior fuerit, et quantitate si prolixior exstiterit, in quo utroque magno uti moderamine oportet, ne quod ad refectionem quaesitum est, sumatur ad suffocationem. Sunt qui omnia legere volunt; tu noli contendere, sufficiat tibi, nihil tua interest, an non omnes legeris libros. Infinitus est librorum numerus; tu nolis sequi infinita. Ubi finis non est requies esse non potest; ubi requies non est, pax nulla est;
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. eãsdem nunc occasionem erroris habebat. S
miseratione diuina tandem pet reuelationem
amonitus esti ne amplius harur scripturarum
studio inaunberet. Sid sanctoꝵ patrum ui tam
⁊ inartẏrum triumphos. alias tales simplici stil¬
lo dictatas frequentare consuesceret. sicꝙ in bie¬
ui ad statum pristinum reduttus. tantam in¬
terrie quietis graciam accipere merinit. ut uere ũ
eo illam donum uocem impletam diceres qua ip̃e
nostrum laborem.⁊ dolorem considerans pie nos
consolari uoluit dicens. uenite ad me omnes qui
laboratis et onerati estis. et ego reficiam uos. et
deincepo inuenietis inquit requiem animabus
uris. Doc exemplum ideo apposu ut ostenderem
eis qui in disciplina non litterature. sed urtutũ
positi sunt. non oportere lectionem esse fastidio. s
oblectamento. Nam ⁊ propheta non noui inqͥt
litteraturam suie negotiationem. introibo in
ad occupationem scripturas et ut itadicam ad

Expanded text:
novit, easdem nunc occasionem erroris habebat. Sed novit, easdem nunc occasionem erroris habebat. Sed miseratione divina tandem per revelationem admonitus est, ne amplius harum litterarum studio incumberet, sed sanctorum Patrum vitam et martyrum triumphos, aliasque tales simplici stylo dictatas, frequentare consuesceret; sicque in brevi ad statum pristinum reductus, tantam internae quietis gratiam accipere meruit, ut vere in eo illam Domini vocem impletam diceres, qua ipse nostrum laborem et dolorem considerans, pie nos consolari voluit, dicens: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos et deinceps invenietis, inquit, requiem animabus vestris . Hoc exemplum ideo apposui, ut ostenderem eis qui in disciplina non litteraturae, sed virtutum positi sunt, non oportere lectionem esse fastidio, sed oblectamento. Nam et Propheta: Non cognovi, inquit, litteraturam, sive negotiationem, introibo in , etc. Qui enim ad occupationem Scripturas, et ut ita dicam ad
Abbreviated transcription (Latin):
philosopho lectio ex hortatio debet esse non co¬
cupatio. et bona desideria pascere non necare.
Relatum michi illiquando memini de qͦdam
satis piobabilis uite uiro. qui tanto sc̃atum
scripturarum amore flagrabat. ut eis ꝯtitu¬
um impenderet studium. Cumꝙ in dies cres¬
cente sciencia cresceret ⁊ desiderium eus ceꝑit
tandem sapienciam zelatus impudent̾ spretu
ssmplitiorib scorpturus profunda queq ⁊ ob¬
scura rimati atꝙ enigniatib prophetatum eno¬
dandis. Et mistias sacramentoꝵ⁊ intellectibus
uehemencer isisters. Sed mens humaria cũ¬
non sustinens pondus. cepit mox et rei magni¬
tudine et intentionis ingitate deficere.tantaq
huius importune occupationis cura confundi.
ut non solum iam ab utilib s eciam a necessari¬
is actib cessaret. Uerso siquidem euentu in cont̾¬
rium qui legere scripturas ad edificationẽ uite
sue ceperat. quia discretionis moderamine uti nõ

Expanded text:
philosopho lectio exhortatio debet esse non ocphilosopho lectio exhortatio debet esse non occupatio; et bona desideria pascere, non necare. Relatum mihi aliquando memini de quodam sitis probabilis vitae viro, qui tanto sanctarum Scripturarum amore flagrabat, ut eis continuum impenderet studium. Cumque in dies crescente scientia cresceret et desiderium ejus; coepit tandem sapientiam zelatus imprudenter spretis simplicioribus Scripturis profunda quaeque et obscura rimari atque aenigmatibus prophetarum enodandis, et mysticis sacramentorum intellectibus vehementer insistere. Sed mens humana non sustinens pondus, coepit mox et rei magnitudine, et intentionis jugitate deficere, tantaque hujus importunae occupationis cura confundi, ut non solum jam ab utilibus, sed etiam a necessariis actibus cessaret. Verso siquidem eventu in contrarium, qui legere Scripturas ad aedificationem vitae suae coeperat; quia discretionis moderamine uti non
Abbreviated transcription (Latin):
esse non potest. Peruenire desideratis: Discite
quomodo perueniatur quo tenditis. Hec nero
sciencia duob modis comparatur. uidelicet
exemplo et doctrina. Exemplo quando scõꝵ
fatta legimus. Doctrina quando eorum dicta
ad discipluiam nr̃am pertinentia discimus. Int̾
que beatissimi georgii singilariter scripta am¬
ꝑlexanda estimo. que quia michi precetis dul¬
cia. Et eterne uite amore plena uisa sunt. silẽ
tio nolui preterire.
portet autem ut qui hanc ing̾ssus fu̾it
uram in libris quos legerit discat non
solum colore dictaminis. sed uirtutum enula¬
tione prouocari ut eum non tam uerborum
pompositas aut concunnatio quam ueritatis
pulcritudo delectet. Scuat eciam ad propositũ
suum non conducere. ut inam raptus desid̾io
sciencie obscuras et profunde intelligentie scͥꝑ¬
turas exquirat. in quib magis ocrupetur qmͣ
edificetur aniuius. nec sic eum sola lectio terre¬
at ut a bono opere uacare compellat. Epĩano

Expanded text:
esse non potest. Pervenire desideratis; discite esse non potest. Pervenire desideratis; discite quomodo perveniatur quo tenditis. Haec vero scientia duobus modis comparatur, videlicet exemplo, et doctrina exemplo, quando sanctorum facta legimus, doctrina quando eorum dicta ad disciplinam nostram pertinentia discimus. Inter quae beatissimi Gregorii singulariter scripta amplexanda existimo, quae quia mihi prae caeteris dulcia, et aeternae vitae amore plena visa sunt, nolo silentio praeterire. Oportet autem ut qui hanc ingressus fuerat viam in libris quos legerit, discat non solum colore dictaminis, sed virtutum aemulatione provocari, ut eum non tam verborum pompositas aut concinnatio, quam veritatis pulchritudo delectet. Sciat etiam ad propositum suum non conducere, ut inani raptus desiderio scientiae, obscuras, et profundae intelligentiae Scripturas exquirat, in quibus magis occupetur quam aedificetur animus, ne sic eum sola lectio teneat, ut a bono opere vacare compellat. Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
magis respicit Ounis diuina scriptura referti
ad hunc fineui. Sane quanuus expediat mag̃
iustum esse quam sapientem: Scio tanen plẽs
in studio sacci eloquii. scienciam querere quam
uirtutem. Ego antem quoniam neutrum im¬
probandum sed utrimiq necessarium ⁊ lauda¬
bile esse censeo. quid auiusq intentioni ꝯpedãt
pauas absoluam. Et primum quidem de eoqͥ
moralitatis gr̃am amplectitur expediam. Qo¬
luuendi in sacro querit eloguio. Hos libros rrra¬
gis legere debet. Qui huius mundi ꝯtemptũ
suadent. ⁊ animum ad amorem conditors sui
accendunt. rectumq uiuendi tcamitem docẽt.
qualiter uirtutes ad quiri ⁊ uicia declinari
possint ostendunt. Prinum enm inquit. q̃¬
tite regnum dei et iusticiam eius. ao si aꝑte di¬
ceret. ⁊ celestis patrie gaudia desiderati. et qui¬
b iusticie meritis ad ea perueniatur sollert
inquititẽ. Utrumq bonum utrumq necessa¬
rium. amate et querite. Si amor est. gciosus

Expanded text:
magis respicit. Omnis divina Scriptura refertur magis respicit. Omnis divina Scriptura refertur ad hunc finem. Sane quamvis expediat magis justum esse, quam sapientem, scio tamen plures in studio sacri eloquii scientiam quaerere quam virtutem. Ego autem quoniam neutrum improbatum, sed utrumque necessarium et laudabile esse censeo: quid cujusque intentioni competat paucis absolvam. Et primum quidem de eo qui moralitatis gratiam amplectitur, expediam. CAvendi in sacro quaerit eloquio, hos libros magis legere debet, qui hujus mundi contemptum suadent, et animam ad amorem conditoris sui accendunt, rectumque vivendi tramitem docent, qualiterque virtutes acquiri, et vitia declinari possint, ostendunt. Primum enim, inquit, quaerite regnum Dei et justitiam ejus ; ac si aperte dicat: Et coelestis patriae gaudia desiderate, et quibus justitiae meritis ad ea perveniatur, solerter inquirite. Utrumque bonum, utrumque necessarium amate et quaerite. Si amor est, otiosus
Abbreviated transcription (Latin):
discimus. Imprudentia est quando congruim
ordinem ⁊ modum st his que discimus non ser¬
uamus. Fortuna est in euentu casu sine natura¬
liter contingente quando uel paupertate. uel
infiriitate uel non naturali tarditate siue. ⁊̃
doctoꝵ ratitate. quia aut non inueniuntir
qui doceant. aut qui bene doceant. a proposito
nr̃o retrahimur. In his autem trib de puimo
quidem .i. negligentia lector ammonendus est
De secuudo nͦ .i. imprudentia instruendus. De t̾cio
autem .i. forturra adiuuandus. Quis sit fruct
lectionem erudiendus accessent. ¶ui
primum qualis sit ftuttus eius agtioscat. Ni¬
chil enim sine causa appeti deb. Nec desideria
trishit quod utilitatem non promntit. Gemni
est diuine lectionis fouctus. quia mentem uel
sciencia erudit uel morib ornat. Docet ꝙ sare
delecteti ⁊̃ quod mutari expediat. Quoꝵ islter̃
id est sciencia magis ad hystoriam. ⁊ allegoriã.
alterum. id est iustruttiomorum ad tropõlogiã

Expanded text:
discimus. Imprudentia est, quando congruum discimus. Imprudentia est, quando congruum ordinem et modum in his quae discimus, non servamus. Fortuna est in eventu, casu, sive naturaliter contingente, quando vel paupertate, vel infirmitate, vel naturali tarditate, sive etiam doctorum raritate; quia aut non inveniuntur qui doceant, aut qui bene doceant, a proposito nostro retrahimur. In his autem rebus de primo quidem, id est negligentia lector admonendus est; de secundo vero, id est imprudentia instruendus; de tertio autem, id est fortuna adjuvandus. CAP. VI. Qui em erudiendus accesserit, primum qualis sit fructus ejus agnoscat. Nil enim sine causa appeti debet, nec desideria trahit, quod utilitatem non promittit. Geminus est divinae lectionis fructus, quia mentem vel scientia erudit vel moribus ornat. Docet quod scire delectet, et quod juvari expediat. Quorum alterum, id est scientia magis ad historiam et allegoriam; alterum, id est institutio morum ad tropologiam
Abbreviated transcription (Latin):
ninurum est in omini studio. qui sine discrecõne
operatur. Laborat quidem sed non proficit. et
quasi aerem uerberansuires inuentum fundit.
Aspice duos pariter. siluam transeuntes ⁊ hũc
quidem per deuia laborantem. Illum uͦ recti
itineris compendia legentem pari motu cursũ
tendunt sed non eque perueniunt. Quid autẽ
scoipturam dixeritu nisi siluam. cuius sentẽcias
quasi fructus quosdam dulcisimos legendo car¬
ꝑimus. trattando rumninamus: Qui ergo in
tanta multitudine libroꝵ legendi modum et
ordinem uon custodit quasi in condensitate salt̾
oberrans tramitem recti itineris perdit. et ut
peruenientes. Tantum enim ualet discretio. ut
sine ipsa ⁊ omne ocium turpe sit et labor suu¬
tilis. Ut autem unmersaliter complectamur¬
contria sunt que precipue studsis legentium
obesse solent. Negligentia. imprudentia. for¬
tura. Negligeatia est quando ea que discenda st̃
uel proisus pretermittimus nel minus studiose

Expanded text:
nimirum est in omni studio, qui sine discretione nimirum est in omni studio, qui sine discretione operatur, laborat quidem, sed non proficit, et quasi aerem verberans, vires in ventum fundit. Aspice duos pariter silvam transeuntes, et hunc quidem per devia laborantem, illum vero recti itineris compendia legentem, pari motu cursum tendunt, sed non aeque cito perveniunt. Quid autem Scripturam dixerim nisi silvam, cujus sententias quasi fructus quosdam dulcissimos legendo carpimus, tractando ruminamus? Qui ergo in tanta multitudine librorum legendi modum et ordinem non custodit, quasi in condensitate saltus oberans tramitem recti itineris perdidit; et epervenientes. Tantum enim valet discretio, ut sine ipsa et omne otium turpe sit, et laborinutilis. Ut autem universaliter complectamur. Tria sunt quae praecipue studiis legentium obesse solent; negligentia, imprudentia, fortuna. Negligentia est, quando ea quae discenda sunt, vel prorsus praetermittimus vel minus studiose
Abbreviated transcription (Latin):
sit faciendum agnouerimus. instruendus est
primum quid cauere debent. ac deiide ĩformã¬
dus qualiter ea que sunt agenda perficiat.
Dicendum .q est quid sit quod est tanta tur¬
ba discentium. quoꝵ multi et ingenio pol¬
lent ⁊ iugent ex̾citio tam pauci ⁊ numera¬
biles inueniantur. quib ad scieticiam ꝓue¬
nire contingat. Et ut de illis dacea qui na¬
turaliter sunt hebetes ⁊ tardi ad intelligendũ
studio uni lectioni intendunt: nec tũ simili
effetti eius intelligentiam consequuntur: Alt̾
cito penetrat. ato quod querit apprehendit. Alt̾
dui laborat. et parum profict. Sed sciendum ẽ¬
n quod in quolibet negotio duo sunt necessaria. opꝰ
uidelicet ⁊ racio operis que it a sibi cõnexa surit.
ut altexum sine altero. aut inutile sit aut inuiꝰ
efficar. Uerumptamen melior ut dicitur prudẽ¬
tia est fortitudine quia ⁊ pondera aliquando q̃
uirib mouere non possumus arte leuamus. Sͥ

Expanded text:
sit faciendum agnoverimus; instruendus est sit faciendum agnoverimus; instruendus est primum quid cavere debeat, ac deinde informandus qualiter ea quae sunt agenda, perficiat. Dicendumque est quid sit, quod ex tanta turba discentium, quorum multi et ingenio pollent, et vigent exercitio, tam pauci et tam numerabiles inveniantur, quibus ad scientiam pervenire contingat. Et ut de illis taceam, qui naturaliter sunt hebetes et tardi ad intelligendum,studio uni lectioni intendunt, nec tamen simili effectu ejus intelligentiam consequuntur. Alter cito quod quaerit apprehendit, alter diu laborat, et parum proficit. Sed sciendum est quod in quolibet negotio duo sunt necessaria: opus videlicet, et ratio operis, quae ita sibi connexa sunt, ut alterum sine altero, aut inutile sit aut minus efficax. Verumtamen « melior, ut dicitur, prudentia est fortitudine; » quia et pondera aliquando quae viribus movere non possumus, arte levamus. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
abolus corpus fuit. Apostata quippe angelus.
omunuim caput est iniquoꝵ. et huius capitic
corpus sunt omnes iniqui. sicq cum membͥs
sius unus est ut sepe quod corpori eius dicit᷑.
ad eum pocius referaturi tursum qd illi ad
menibra ipsius iterum diriuetur. Sicut ĩ psa¬
ia. uͥ dum contra babyloniam hoc est contra
diaboli corpus multa dixisset sermo prophe¬
ticus. riisus ad caput .i. ad diabolum oracłi
sententiam de riuat dicens. El nomodo cecidisti
de celo lucifer qui mane oriebaris. ⁊ cetera.
materiam prescripsimus lectori ¶U
⁊̃ eas scripturas que ad diuinam precipue ꝑ¬
tinent lectionem siuis nominib assignando
determinauimus. consequens indetur ut eciã
de modo ⁊ ordine legendi aliquid dicamus.
quatinus ex his que dicta sunt agnoscat.
cui rei studium impendere debeat. ex his uero
que sunt dicenda eiusdem studii sui modũ ⁊
rationem accipiat. Quia uero facilius quid
agendum sic intelligimus. Si prius quid nõ

Expanded text:
aboli corpus fuit. Apostata quippe angelus aboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris suis unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod illi ad membra ipsius iterum deriventur, sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, id est dum contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est diabolum oraculi sententiam derivat, dicens: Quomodo cecidisti de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris? CAP. materiam praescripsimus lectori, et eas scripturas, quae ad divinam praecipue pertinent lectionem, suis nominibus assignando determinavimus, consequens videtur, ut etiam de modo et ordine legendi aliquid dicamus, quatenus ex his quae dicta sunt, agnoscat, cui rei studium impendere debeat; ex his vero quae sunt dicenda, ejusdem studii sui modum et rationem accipiat. Quia vero facilius quid agendum sit intelligimus, si prius quid non
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut cum filios filioꝵ noe scriptura comine¬
morasseci dyxt illos fuisse iu linguis ⁊ gẽtib
suis. et tamen post ea quasi hec eciam in hoc or¬
dine temporum requiritium erat inquit om̃is
Quomodo ergo secundum suas gentes. ⁊̃ sedm
suas linguas eranti si una lingua erat omt̃ib
nisi quia ad illud quod iam transierat reca¬
pitulando est reuersa narratio Seꝑtima regu¬
la est de dusbolo et eius corpore. qua sepe dur
ipsius capitu que suo magis conueniunt cor¬
pori. Sepe uero uidentur eius dicta membroꝵ
et non tusi capiti congruunt. Ex nomine
quippe corporis intelligitur caput᷑ Ut ẽ illud
in euuangelio. de ⁊izaniis tritico admixtis di¬
cente domino inimicus homo hoc fecit. homi¬
nem ipsum diabolum uocans ⁊ ex nomine cor¬
poris. caput designans. Item ex nomine ca¬
pitis sigiuficatur corpitẜ sicut in euuangłio
dicitur. Duo decim uos elegi. ⁊ urus ex uob
diabolus est iudam utiq indicans. quia di¬

Expanded text:
sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commesicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis Quomodo ergo secundum suas gentes, et secundum suas linguas erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis significatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Judam utique indicans, quia di
Abbreviated transcription (Latin):
annis predixerat deus filios israeł in egypto.
dominante Iosepħ egypto dominati sunt. nec
statim post quadringentos antios egressi st̃.
ut fuerat repronussum. sed quadringentis. tꝑi¬
ginta ꝑactis ab egypto recesserunt. Est ⁊ alia
de temporib figura per quam quedam q̃ fu¬
tura sunt. quasi iam gesta narrantuũt ut
est illud. Foderunt manus meas ⁊ pedes mõs.
dumerauerunt omnia ossa mea. et diui¬
sorunt sibi uestimenta mea et hiis similia
dicuntu: Sed cur que ad huo facienda erãt
iam fatta narrautur. Quia ea que nobis
futura sunt. apud dei eteruitatem iam fcã
sunt. Qua propter quando aliquid facien¬
dum esse pronuntiatur. secundum nos diatur
quando uero que futura sunt iam fatba di¬
cuntur. secundum dei eteruitatem accipiẽda
sunt. apud quem iam omnia facta sunt q̃
futura sunt. Sexta regula est de recapitula¬
tione. Recapitulatio enim est. dum scriptura
redit ad illud cuius uarratio iam wransierat.

Expanded text:
annis praedixerat Deus filios Israel servituros annis praedixerat Deus filios Israel servituros dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat repromissum, sed annis quadringentis triginta peractis, ab Aegypto recesserunt. Est et alia de temporibus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt 171 manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea; et diviserunt sibi vestimenta mea, et his similia. dicuntur. Sed cur quae adhuc facienda erant, jam facta narrantur? Quia ea quae nobis futura sunt, apud Dei aeternitatem jam facta sunt. Quapropter quando aliquid faciendum esse pronuntiatur, secundum nos dicitur; quando vero quae futura sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat,
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit. Hoo est consilium quod cogitaui super
onuem terram. et heo manus extensa sr̃ om̃s
gentes. Item post quam sub persona babylonie
arguit uniuersum numdum. rursuꝰ ad eandem
quasi de genere ad speciem reuertitur diceus. q̃
eidem ciuitati specialiter contigerunt. Etce ego
succitabo super eos medos. Nam reguante bal¬
thasar a medis obtenta est babylonia. Sio ex
persona unius egypti totum uult intellige̾
mundum dicendo. Et concurrere façiam egyr̃¬
tios aduersus egyptios. regnum ad u̾sus regnũ
cum egẏptus non multa regna. sed unum descͥ
bitur habuisse regnum. Quinta regula est de
temporib per quam aut pars maxima tempo¬
ris per partem minorem inducctui aut pars
minima temporis per partem maiorem intel¬
ligitur. Sic est de toiduo dominice sepulture.
dum neo trib plenis dieb ac noctib iacuerit
ui sepulcro. sed tamen a parte cotum tͥduum
accipitur. Uel sicut illud quod quadrĩgentis

Expanded text:
adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super adjecit: Hoc est consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona unius Aegypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem pertincat. qui prudenter legent dic¬
cet. Tercia regula est de littera et spiritu. id est
de lege et gracia. lege per quam precepta fa¬
cienda admonentur gracia per quam operem᷑
uiuamur. Uel quod lex non tantum hystorice
sed eciam specusliter Sentienda sit. Namꝙ et
historice oportet fidem tenen et specialẽ legẽ
intelligere. Quarta regula els de specie et gefier
per quam pars pro toto. et totum pro ꝑte
accipitur uelut si uni populo uel ciuitati lo¬
quatur deus. et tamen intelligatur omnem
contingere mundum. SIam licet aduersus
unam ciuitatem babyloniam per isayam pro¬
thetam dominus comminetur. tamen dum ꝯtͣ
eam loquitur: transit ad genus de specie et con¬
uertit contra totum mundum. Certe si non dice¬
ret aduersus uniuersum orbem. non addere iufͣ
generaliter. ⁊ disperdam oninem terram. ⁊ ui¬
sitabo super orbis mala. et cetera que sequinitur
ad interuetionem mundi pertinentiã. Unde et

Expanded text:
ad quem pertineat qui prudenter legerit disad quem pertineat qui prudenter legerit discet. Tertia regula est de littera et spiritu, id est de lege et gratia; lege per quam praecepta facienda admoventur; gratia per quam ut operemur adjuvamur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritualiter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem contingere mundum. Nam licet adversus nam civitatem Babyloniam per Isaiam prophetam Dominus comminetur; tamen dum contra eam loquitur, transit ad genus de specie, et convertit contra totum mundum sermonem. Certe si non diceret adversus universum orbem, non adderet infra generaliter, ut disperdat omnem, terram et visitabo super orbis mala , et caetera quae sequuntur ad intentionem mundi pertinentia, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
monilib sius. In una enim persona duplici
uocabulo nominata ⁊ caput id est sponsum
et ecclesiam. id est sponsam manifestauit. ꝓͥ
in de notandum est in scripturit quando spe
cialiter caput scribitur. quando ⁊ caput et
corpus. aut quando ex utroq trauseat ad u¬
trumq aut ab altero ad alterum Sicq quid
capiti quid corpori conueniat prudens lector
intelligat. Secunda regula est. de domini corꝑe¬
uero ⁊ permixto. Nam udentur quedaniꝯ.
uenure uni persone quod tamen non ẽ uni
ut nubem suiquitates tuas. et sicut nebulã
peccata tua. Conuertere ad me ⁊ redimam te
Hoc ad unum non congruit. Nam alt̾a ꝑs
est cui pcc̃a deleuit. et cui dicit meus es tu. et
altera cui dicit. conuertere ad me ⁊ redimam
te. qui si conuertantur. Peccata eoꝵ delent᷑.
Der hano enim regulam. sio ad omnes loqui¬
tur scriptura ut ⁊ boni redarguantur. cum
malis. ⁊̃ mali laudentur pro bonis S quid

Expanded text:
monilibus suis. In una enim persona duplici monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notancialiter caput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini coret permisto. Nam videntur quaedam uni convenire personae, quae tamen non sunt unius, ut nubes iniquitates tuas, et sicut nebulam peccata tua. Convertere revertere ad me, et redimam te . Hoc ad unum non congruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, convertere ad me, et redimam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
catione sacca utantur eloquia. breui quodam
et apto exemplo demonstrabimus dict sccip¬
tura uigilate quia aduersaruis ur̃ diabolus tã¬
quam leo rugiens circuit. Hic dixerimus leonẽ
significare diabolum. non uocem. sed rem intel¬
ligere debemus. Si enim due hee uoces. id est di¬
abolus. ⁊ leo. unam. ⁊ eandem rem significant.
incompetens est similttudo eiusdem rei ad se ip¬
sam Restat ergo ut heo uox leo animal ipsum
significet. animal nero diabolum designet. Et
cetera omnia ad hũc modum accipienda sunt.
ut cum dicimus netmem uitulum. lapidem
serpentem. et alia huiusmodi xp̃m significare.¬
gulas locutionum santtarum scriptur arumti
quidam sapientes dixerunt. Prima regula est
de domino. et eius corpore. que de uno ad uumi
loquitur. Atq in una persona modo capud. mͦ
corpus ostendit. Siõ isuyas ait. Induit me domi¬
nus uestimento salutari quasi sponsum deco¬
ratum corona. et quasi sponsam oruatam

Expanded text:
catione sacra utantur eloquia, brevi quodam catione sacra utantur eloquia, brevi quodam et aperto exemplo demonstrabimus. Dicit Scriptura: Vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit . Hic si dixerimus leonem significare diabolum, non vocem, sed rem intelligere debemus. Si enim duae hae voces, id est diabolus et leo, unam et eamdem rem significant, incompetens est similitudo ejusdem rei ad seipsam. Restat ergo, ut haec vox leo animal ipsum significet, animal vero diabolum designet; et caetera omnia ad hunc modum accipienda sunt, ut cum dicimus vermem, vitulum, lapidem serpentem, et alia hujusmodi, Christum significare.gulas locutionum sanctarum Scripturarum, quidam sapientes dixerunt. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno ad unum loquitur, atque in una persona modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me Domi vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam
Abbreviated transcription (Latin):
instituit. illã natura dictanit. Hec hominu
uox s̃ illa uox dei ad homines. hec piolata ꝑit.
illa creata subsistit. Uox tenius est nota sensu¬
um res diuine rationis est simulactum. Quod
ergo sonus oris. qui simul subsistere incipit et
designit. ad rationem mentis ẽ hoc omne spa¬
cium temporis ad eternitatem. Ratio mentis
intrũisecum uerbum est quod sono uocis id ẽ
uerbo extriuseco manifestatur ⁊ diuia sapĩa
quam de corde suo pater eructauit. in se inuisi¬
bilis. per creaturas et in creaturis agnoscit iu:
Ex quo nunirum colligitur. quam profunda
in sacris licteris requirenda sit intelligentia iͥ
per uocem ad intellettum per intellectum: ad
rem per rem ad rationem per rationem ꝑue¬
nitur ad ueritatem. Quod dum quidam ini¬
nus docti non considerant nullam in eis eẽ
fetunt. quia piofecto ml aliud ibi concipiunt.
nisi solam littere superficiem. uirtutem u̾it a¬
tis ignorantes. Quod autem retum signifi¬

Expanded text:
instituit, illam natura dictavit. Haec hominum instituit, illam natura dictavit. Haec hominum vox est, illa vox Dei ad homines. Haec prolata perit, illa creata subsistit: « Vox tenuis est nota sensuum; res divinae rationis est simulacrum. » Quod ergo sonus oris, qui simul subsistere incipit et desinit, ad rationem mentis est; hoc omne spatium temporis ad aeternitatem. Ratio mentis intrinsecum verbum est, quod sono vocis, id est verbo extrinseco manifestatur, et divina sapientia, quam de corde suo pater eructavit, in se invisibilis per creaturas, et in creaturis, agnoscitur. Ex quo nimirum colligitur, quam profunda in sacris litteris requirenda sit intelligentia, ubi per vocem ad intellectum, per intellectum ad rem, per rem ad rationem, per rationem pervenitur ad veritatem. Quod dum quidam minus docti non considerant, nullam in eis esse ferunt, quia profecto nil aliud ibi concipiunt, nisi solam litterae superficiem, virtutem veritatis ignorantes. Quod autem rerum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ligni cõcaui super extensas cordas simul copuleti
earumq sonum recipiens. in se dultiorem auri¬
b referat quem non solum corda ediditi sed ⁊ ligñ
modulo corporis sui formauit. Sic ⁊ mel ĩ ĩfauo
gratius Et quicquid maiori exertitio querituꝵ
maiori eciam defidedio inuenitur. Oportet ergi¬
sic trattare diuinam sccipturam ut nec ubiq
hystoriam nec ubiq allegoriam. ne ubiq queta¬
mus tropologiam. Sed singula in sus locis ꝓut
ratio postulat contempt᷑ assignare. Sepe tam̃
in una eademq lutera omnia simul repperir
possunt. Sic ut hystorie ueritas. et mysticum ad
per allegoriam insinuet. et quid agendum fit
pariter per tropologiam demonstret. Quod res
loquio non tantum uerba. Sed eciam res signi¬
ficare hñt qui modus non a deo in aliĩs scrip¬
taris inueniri solet. philosophus solam uocum
nouit significationem. Sed excellentior ualde est
rerum significatio. quam uocum. quia hñc us

Expanded text:
ligni concavi super extensas chordas simul copulet, ligni concavi super extensas chordas simul copulet, earumque sonum recipiens in se, dulciorem auribus referat, quem non solum chorda edidit, sed et lignum modulo corporis sui formavit. Sic et mel in favo gratius. Et quidquid majori exercitio quaeritur, majori etiam desiderio invenitur. Oportet ergo tractare sic divinam Scripturam, ut nec ubique historiam, nec ubique allegoriam, nec ubique quaeramus tropologiam; sed singula in suis locis, prout ratio postulat, competenter assignare. Saepe tamen in una eademque littera omnia reperiri possunt; sicut historiae veritas et mysticum aliquid per allegoriam insinuet, et quid agendum sit, pariter per tropologiam demonstret. CAP. III.loquio non tantum verba, sed etiam res significare habent, qui modus non adeo in aliis scripturis inveniri solet. Philosophus solam vocum novit significationem, sed excellentior valde est rerum significatio, quam vocum; quia hanc usus
Abbreviated transcription (Latin):
enim in cỹtaris et huius modi organis musi¬
cis. non quidem ominia que tanguntur canoꝵ
aliquid resonant sed tantum corde. cetera tam̃
in toto tythare corpore ideo fatta sunt ut eẽt
ubi conecterentur ⁊ quo tenderentur illaque
ad cantilene suauitatem modislaturus est ar¬
tifex. ita in diuiins eloquiis quedam posita st̃
que tatitum specialiter intelligi uolunt: que¬
dam uero morum grauitati deseruiunt. q̃dã
eciam secundum simplicem sensimi hystorie dra
sunt. non nuilla autem. qͥue et hytorice et
allegorice et tropolagice. conuenienter expomi pos¬
sunt᷑. Unde modo mirabili. omnis diuina scͥptura
ita per dei sapientiam conuenienter sius partib
aptata est atq disposita. Ut quioꝙ in ea ꝯtinetur
Aut uice cordarum. Specialis intelligentie sua¬
uitatem personet. Ant per hystorie seriem ⁊ littere
soliditatem inysterioꝵ dicta sparsim posita conti¬
nens et quasi in unnum cõnectens ad modum

Expanded text:
enim in citharis et hujusmodi organis musienim in citharis et hujusmodi organis musicis non quidem omnia quae tanguntur canorum aliquid resonant, sed tantum chordae; caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut essent ubi connecterentur, et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex, ita in divinis eloquiis quaedam posita sunt, quae tantum spiritualiter intelligi volunt; quaedam vero morum gravitati deserviunt; quaedam etiam secundum simplicem sensum historiae dicta sunt, nonnulla autem quae et historice, et allegorice, et tropologice convenienter exponi possunt. Unde modo mirabili omnis divina Scriptura ita per Dei sapientiam convenienter suis partibus aptata atque disposita est, ut quidquid in ea continetur, aut vice chordarum spiritualis intelligentiae suavitatem personet, aut per historiae seriem, et litterae soliditatem mysteriorum dicta sparsim posita continens, et quasi in unum connectens, ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
On debet honcro sum
esse studioso lectoru
quod tam uarie mł¬
tipliciter nuuerum
et ordiuem et uorabu¬
la diuinoꝵ librorum
tractamus. quia sepo acadit ut ħ minima igno¬
tata. magnarum rerum et utilium noticcam ob¬
sairent. Qua propter semel se expediebat lector
ut his quasi quib dam clausulis prima fronte
reseratis libero gressu possit deinde piopositum
iter currere. ne in singulis libris noua rudimẽ¬
ta querere oporteat. His ergo expeditis. deĩceps
cetera que ad propositum opus ualere iudebũ¬
tur tractabimus. De triplia incelligentia. ¶i.¬
rimo omnium sciendum est quod diuina
scriptura triplicem ht̃ modum intelli¬
gendi. id est hystoriam. allegoriam. tropologiã.
Sane non omnia que in diuio repperiuntur.
eloquio. ad hanc sintorquenda sunt interpreta¬
tionem. ut sungula hystoriam. allegoriam. ⁊
tropologiam. simul continere credantur qd̃ et¬
si in multis congrue assignari possit ubiq tñ
obseruare aut difficile. aut impossibile. Sicut

Expanded text:
on debet onerosum esse studioso lectori, quod tam varie, multipliciterque numerum et ordinem, et vocabula divinorum librorum tractamus, quia saepe accidit, ut haec minima ignorata, magnarum rerum et utilium notitiam obscurent. Quapropter semel se expediat lector, ut his quasi quibusdam clausulis, prima fronte reseratis, libero gressu possit deinde propositum iter currere, ne in singulis libris nova rudimenta quaerere oporteat. His ergo expeditis, deinceps caetera quae ad propositum opus valere videbuntur, tractabimus. CAP. II. De triplici intelligentia. Primo omnium intelligendum est, quod divina Scriptura triplicem habet modum intelligendi, id est historiam, allegoriam, tropologiam. Sane non omnia quae in divino reperiuntur eloquio, ad hanc triplicem intorquenda sunt interpretationem, ut singula historiam, allegoriam, et tropologiam simul continere credantur. Quod etsi in multis congrue assignari possit, ubique tamen observare aut difficile est, aut impossibile. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
reginensis galliarum. ap̃. Opuscula frũtii. ap̃.
Epistola ihesu adegabaarum ap̃. Passio ꝙria ⁊ iu¬
lite. ap̃. Passio georgii. ap̃. Sripta que appellant᷑
Salomonis contradictio. ap̃. p̾hilacteroa omnia
que non ab angelo ut illi configunt sed magis a
mon magus. Nicholaus cherintus. Marcion. Ra¬
filides. ebron. Panlus eciam Annosatenus. Photi¬
nus ⁊ bosonus qui siłi errore defecerunt. Montanꝰ
quoq cum siuis obscenissimis sequacib apollinaris.
lixtus. donatus. ⁊ Eustachius. Nibianus pelagiꝰ
Iulianus. ⁊ Laciensis. Celestims Maximanus ꝑs¬
alłianus ab hysꝑania. Lampedius. Dioscorus. Eu¬
tiaus. Petrus. Et alius pecrus. ẽ quib imus alexã¬
driam. alius anciochiam. maculauit. Achatius
constantiuopolitans cũ cõsortib suis. nec non
et omnes hereses quas ipa eorumq discipuli
siue samatia docuerunt. uel scripserunt. quorũ
nomina minime recinemus. non solum repu¬

Expanded text:
Reginensis Galliarum apoc. Opuscula Frumentii apocripha. Reginensis Galliarum apoc. Opuscula Frumentii apocripha. Epistola Jesus ad Abagarum apocr. Passio Cirici et Julittae apoc. Passio Georgii apoc. Scriptura quae appellatur Salomoni contradictio apoc. Philactaria omnia quae non ab angelo ia quae Simon Magus; Nicolaus, Cerinthus, Marcion, Basilides, Ebion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et Bonosus, qui et simili errore defecerunt, Montanus quoque cum suis obscenissimis sequacibus, Apollinaris, lixtus, Donatus, et Eustachius, Nibianus, Pelagius, Julianus et Laciensis, Coelestinus, Maximianus, Priscillianus ab Hispania, Lampedius, Dioscorus, Euticius, Petrus et alter Petrus, e quibus unus Alexandriam, alter Antiochiam maculavit, Achatius Constantinopolitanus cum consortibus suis, necnon et omnes haereses, quas ipsi eorumque discipuli, sive schismatici docuerunt vel scripserunt: quorum nomina minime retinemus, non solum repu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus. et sancti syxti nomine signatus a poc.
Reuelatio que appellatut pauli apoo̾. Reue¬
latio que appellatut chonie apostoli apoc. Reue¬
latio que appellatur stephani apoc̃. Liber ciui
appellatur transitus. Sancte marie apocͥ liber
qmi appellatur penitentia adam. apoc̾. Liber dio¬
gie nomine gỹgantis qui post diluuum cum dͣ¬
conc ab heretias pugnasse perhibetur apoc̾ Liber
qui appellatur destamentum Iob. apoc̾. Liber qui
uppellatur penitentia origenis. apoc. Liber qui ap¬
pellatur penitentia ꝙͥpriani. a poc. Liber qui appel¬
latur ianine ⁊ mambre. apoc̾ Liber qui appellatur
Sois apostoloꝵ. apoc. Liber lusan. apocꝰ. Liber ca¬
nonum apostoloꝵ. apoc. Liber phisiologus ab he
aporꝰ Hystoria eusebi. panpbiłi. a par̃ Opuscũia
ap. Opuscula alteriui clementis alexandrim. ap̃.
Opuscula cassiani presbiter galliarum. ap̃. Opu¬
stula uictorim pictauiensis. ap̃. Opuscula fausti

Expanded text:
scriptus, et sancti Sixti nomine signatus apocr. scriptus, et sancti Sixti nomine signatus apocr. Revelatio quae appellatur Pauli apocr. Revelatio quae appellatur Thomae apostoli apocripha. Revelatio quae appellatur Stephani apoc. Liber qui appellatur transitus sanctae Mariae apoc. Liber qui appellatur poenitentia Adam apocriphus. Liber Diogenes nomine gigantis, qui post diluvium cum dracone ab haereticis pugnasse perhibetur, apoc. Liber qui appellatur Testamentum Job apoc. Liber qui appellatur poenitentia Origenis apocriphus. Liber qui appellatur poenitentia Cypriani apocriphus. Liber qui appellatur Jamne et Mambre apocriphus. Liber qui appellatur Sors apostolorum apoc. Liber Susannae apoc. Liber canonum apostolorum apoc. Liber phisiologus ab haepoc. Historia Eusebii Pamphili apoc. Opuscula apoc. Opuscula alterius Clementis Alexandrini apocri. Opuscula Cassiani presbyteri Galli apoc. Opuscula Victorini Pictaviensis apoc. Opuscula Fausti
Abbreviated transcription (Latin):
rationis sue libro tepuerit. ⁊ post in landib at¬
q excusatione origenis sasmatia unum coin cͥp¬
serit librum. propter rerum tamen singłarem
noticiam que ad instructionem pertinet᷑. non
tur Sancti clementis libri .uiii. apocryfi. Attus
nomine audree apostoli. apocryphus. Actus noĩẽ
chome apocryphus. Enuangelia tadei nomine
Enuangelia que falsauit lucianꝰ apoc. Eumͣngłia
que fals auit ycius a por. Libet de infantia saliul¬
toris a pocꝰ. Liber de natiuitate salicatoris. ⁊ de scã
maria. uel de obstetrice saluatoris. apoc̾ Liber¬
fecit lentius discipulus diaboli. apoc Libet qui
appellatur fundamentum a poc̾. Liber qui appel¬
latur thesaurus. apoc̾. Liber qui est de filiabus a de
uel genesis a poc. Centimetrum de xp̃o uirgilianus
compaginatum. uersib. apoc̾. Liber qui appella¬
tur attus cecle ⁊ pauli. apoc̾ Liber qui appellat᷑
ne potis apoc. Liber prouerbioꝵ ab heretias con¬

Expanded text:
rationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum conscripserit librum, propter rerum tamen singularum notitiam, quae ad instructionem pertinet, non tur sancti Clementis, lib. VIII apocryphi. Actus Andreae apostoli apocryphus. Actus nomine Thomae apocryph. Evangelia nomine falsavit Lucianus, apocripha. Evangelia quae falsavit Hircius, apocripha. Liber de infantia Salvatoris apocriphus. Liber de Nativitate Salvatoris et de sancta Maria, vel de obstetrice Salfecit Leutius discipulus diaboli apocr. Liber qui appellatur Fundamentum apocr. Liber qui appellatur Thesaurus apocr. Liber qui est De filiabus Adae vel Genesis apoc. Centimetrum de Christo Virgilianis compaginatum versibus apocr. Liber qui appellatur Actus Teclae et Pauli apoc. Liber qui appellatur Nepotis apocr. Liber Proverbiorum ab haereticis con