comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Ad hoc namq eiꝰmͦi
intelligentia eis data ÷.
ut intellig̾ent. quid desi¬
derare. ad quid suspirare
deberent. & dui multũq de¬
sidando. gem̃do. suspirando
digni fierent. qui suꝑ ħ certi¬
ficari debuissent. Ꝙ ecce q̃xie
desid̾antib humiłr q sup¬
plicantib aduentus redemp¬
toris reuelatur. aquib pͥus
siciebatur. nec tñ p̃sciebatur.
Nam ecce iam merentur audi¬
re. Uenit mane. filii dĩ itaq
aduentus gentib reuelat᷑.
in eo quod misticis idumeis
dr. Uenit mane. Cestantur
quod dicimus oracula ba¬
laam ꝓpłie. testant᷑ hoc ip̃m
uaticinia sibille. Attestat᷑
ni fallor & huic testimonio.
ara illa q̃ apud athenas ꝯse¬
crata erat ignoto deo. Scici¬
tanti autem paulo apło an
homo futurꝰ esset. an sp̃s dõꝵ
responsum ẽ. abeato dioni¬
sio. Uerꝰ deus ⁊ uerꝰ hõ ⁊ ipse
renouaturus ÷. mundum.
Ex his itaq palam ÷ intel¬
ligere. gentes xͥ aduentum
ex reuelatione p̃nosse. Accep¬

Expanded text:
bant. Ad hoc namque ejusmodi bant. Ad hoc namque ejusmodi intelligentia eis data est ut intelligerent quid desiderare, ad quid suspirare deberent. Et diu multumque desiderando, gemendo, suspirando digni fierent qui super hoc certificari debuissent. Et ecce anxie desiderantibus humiliterque supplicantibus adventus Redemptoris revelatur a quibus prius sitiebatur, nec tamen praesciebatur. Nam ecce jam merentur audire Venit mane. Filii Dei itaque adventus gentibus revelatur in eo quod mysticis Idumaeis dicitur: Venit mane. Testantur quod dicimus oracula Balaam prophetae , testantur hoc ipsum vaticinia Sibyllae. Attestatur, ni fallor, et huic testimonio ara illa quae apud Athenas consecrata erat ignoto Deo . Sciscitanti autem Paulo apostolo an homo futurus esset, an Spiritus deorum: Responsum est a beato Dionysio, verus Deus, et verus homo, et ipse renovaturus est mundum. Ex his itaque palam est intelligere gentes Christi adventum ex revelatione praenosse. Accep
Abbreviated transcription (Latin):
cis ÷. aduentus nr̃i sal¬
uatoris. Oriente nãq
sole iusticie inchoatut
uerum mane. De hoc
mane in ꝓpħa habemꝰ.
Exortum ẽ intenebris lu¬
men rectis misericors et
miserator dñs. Dic̃ itaꝙꝑ
uenit mane. Mane desi¬
d̾atis. mane habebitis. In
aduentum filii mei sus¬
piratis. cito ueniet qͦ qͦritis.
Dixit custos. uenit mane.
Sicut suꝑius iam dictum
est. ñ dicit dixi. s dixit. Alia
itaq ꝑsona ẽ q̃ inuocatur.
alia aqua respondet᷑. Filio
supplicatur. ⁊ pat̃ ꝓpiciat᷑.
filnis int̾pellatur. pater
miseretur. filius in plora¬
tur. pat̾ largitur. Dixit
custos. Uenit mane. Patͥs
dicere ut dictum ẽ. eius ẽ.
reuelare. Patris ꝓmittere
ẽ. ꝓpositi sui beneplacitũ
menti humane ꝑ spei fi¬
duciam in fund̾e. Ecce
quod longe suꝑuisiam
diximus. quia quidam
modum humane restau¬
rationis quomodo fieri
oportuit intelligebant.
s qm̃ diuinũ beneplacitũ
suꝑ hoc ipso nesciebant.
nullo modo petere p̾sume¬

Expanded text:
cis est adventus nostri Salcis est adventus nostri Salvatoris. Oriente namque sole justitiae inchoatur verum mane. De hoc mane in Propheta habemus: Exortum est in tenebris lumen rectis, misericors et miserator Dominus . Dicit itaque, venit mane. Mane desideratis, mane habebitis. In adventum Filii mei suspiratis. Cito veniet quem quaeritis. Dixit custos: Venit mane. Sicut superius jam dictum est, non dicit dixi, sed, dixit. Alia itaque persona est quae invocatur, alia a qua respondetur. Filio supplicatur, et Pater propitiatur. Filius interpellatur, Pater miseretur; Filius imploratur, Pater largitur. Dixit custos: Venit mane. Patris dicere, ut dictum est, ejus est revelare. Patris promittere est propositi sui beneplacitum menti humanae per spei fiduciam infundere. Ecce, quod longe superius jam diximus, quia quidam modum humanae restaurationis quomodo fieri oportuit intelligebant; sed, quoniam divinum beneplacitum super hoc ipso nesciebant, nullo modo petere praesume
Abbreviated transcription (Latin):
nem expͥmerent. quid tantiᷤᷤ
desidioꝵ estibus quererent.
Scimus inquiunt fili dei
u̾bum altissimi scimꝰ qm̃ ad
uentus tuus nob̃ ẽ. necessariꝰ.
satisfactio nr̃a pendet ex ĩ¬
carnatione tua. pendet ex
passione tua s facis siuis.
nam hoc quis hoc petere
audeat. quis postulare pre¬
sumat. nͥ suꝑ hoc pͥus bene¬
placitum tuum agnoscat:
Custos q̃de nocte custo adenete
t dixit custoi. Uenit
mane & nox. Ab ip̃a
prime p̾uaricationis hora
usq ad xp̃m omnes sub
nocte erant. ⁊ uiam reu̾tẽ¬
di adpatͥam. portam in¬
trandi aduitam in ueni¬
re non poterant. ⁊ iccirco
ueri diei mane desid̾abãt
qui quas tenebras pat̾en¬
tur non ignorabant. Et
ecce eis iuxta desid̾iũ suũ
respondetur. cũ a dño d̾r.
Uenit mane. Quid ÷ ma¬
ne. nͥ q̃dam inchoatio lu¬
cis diurne: Scitis autẽ
quis dicat. Egosum lux
mundi. Lux mundi ⁊ sol
minat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hc̃ mundũ.
In choatio itaq uere lu¬

Expanded text:
nem exprimerent quid tantis nem exprimerent quid tantis desideriorum aestibus quaererent. Scimus, inquiunt, fili Dei Verbum Altissimi, scimus quoniam adventus tuus nobis est necessarius, satisfactio nostra pendet ex incarnatione tua, pendet ex passione tua; sed facis, si vis. Nam hoc quis petere audeat, quis postulare praesumat, nisi super hoc prius beneplacitum tuum agnoscat? Custos, quid de nocte, custos quid de t dixit custos: Venit mane, et nox. Ab ipsa primae praevaricationis hora usque ad Christum omnes sub nocte erant, et viam revertendi ad patriam, portam intrandi ad vitam invenire non poterant, et idcirco veri dici mane desiderabant, qui quas tenebras paterentur non ignorabant. Et ecce eis juxta desiderium suum respondetur, cum a Domino dicitur: Venit mane. Quid est mane, nisi quaedam inchoatio lucis diurnae? Scitis autem quis dicat: Ego sum lux mundi . Lux mundi et sol minat omnem hominem venientem in hunc mundum. Inchoatio itaque verae lu
Abbreviated transcription (Latin):
ne restaurationis modus. Hoc
utiq antiqui patres ñ solum
ex iudeis uer̃ & exgentibus
multi in telligebat. nã in id¬
ipsum ut dictum ÷. tũ ex ĩsita
rõne. tum ex diuina reuela¬
tione edoctierant. S qͥ hoc
intelligebant. ⁊ tam̃ suꝑ hoc
ipso diuinũ beneplacitum
nesciebant: nullo mͦ id petere
p̾sumet pet̾ẽ. ut filiꝰ dei genꝰ
humanũ ꝑsemet ipsũ uisi¬
taret. ꝑ semet ipsũ redimet.
insitaret ꝑincarnationem.
redimẽt ꝑ passionẽ. qͥs ĩ quã
hoc petere p̾sumẽt. nisi dei
propositum suꝑ hoc prius ex
diuina reuelatione cogno¬
uisset: Desiderabant tam̃
quod petere non audebant.
Adhoc anelabant. in hoc sus¬
pirabant. ꝓpt̾ hoc gemitib
& lacrimis dominũ in ter¬
pellabant. & estuantiũ desi-¬
derioꝵ clamorib ad ipsum
uociferabant. Hoꝵ tipus ex¬
pͥmitur. in eo quod adño dr.
Ad me clamat exseir. Custoᷤ
qui de nocte. custos qui de
nocte. Custos in quiunt qͥ
de nocte. Ac si ꝑ insinuatio¬

Expanded text:
nae restaurationis modus. Hoc nae restaurationis modus. Hoc itaque antiqui Patres non solum ex Judaeis, verum et ex gentibus multi intelligebant: nam in idipsum, ut dictum est, tum ex insita ratione, tum ex divina revelatione edocti erant. Sed qui hoc intelligebant, et tamen super hoc ipso divinum beneplacitum nesciebant, nullo modo id petere etere ut Filius Dei genus humanum per semetipsum visitaret, per semetipsum redimeret, visitaret per incarnationem, redimeret per passionem. Quis, inquam, hoc petere praesumeret nisi Dei propositum super hoc prius ex divina revelatione cognovisset? Desiderabant tamen quod petere non audebant. Ad hoc anhelabant, in hoc suspirabant, propter hoc gemitibus, et lacrymis Dominum interpellabant, et aestuantium desideriorum clamoribus ad ipsum vociferabant. Horum typus exprimitur in eo quod a Domino dicitur: Ad me clamat ex Seir: Custos, quid de nocte, custos, quid de nocte? Custos, inquiunt, quid de nocte? Ac si per insinuatio
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝯtraria ꝯtrariis
curentur attendite quam
ꝯgruum quam artificio¬
sum uidet᷑. ut qͥ ꝑ insipien¬
ciam cecid̾at. ꝑsapienciam
resurgat. Par fuit ut cui
falsitas fuit causa ꝑdiciõis.
u̾itas fi̾et uia salutis. Par
fuit ut qͥ mortẽ ĩcurrerat
ꝑũbũ dẏaboli. aduitã rẽdi¬
ret Peruerbum dei
Expredictis itaq
patet satis ut arbitror
qui a nulli alii per¬
sone in trinitate
magis ꝯueniebat abalia ꝓ¬
piciari quã patri. nulli alii
causã hominis apud patrẽ
ex piare magis ꝯgruebat quã
filio. Diuisit itaq inter se sum¬
ma illa ꝑsonarum tͥnitas unꝰ
deus negociũ salutis humane.
ut unam eand̾q hominis cul¬
pam pat̾ puniret. filiꝰ ex piaret.
sp̃s sc̃s ignoscẽt. Ad maiorẽ gͥ
lapsi hoĩs głam ut possit re¬
surgere ꝑ iusticiam. pat̾ satis¬
factionẽ exigit. filius ex soluit.
sp̃s sc̃s se medium int̾ponit.
Hec uia. hec porta salutis. Hic
sũmus hic singularis huma¬

Expanded text:
autem contraria contrariis autem contraria contrariis curentur, attendite quam congruum, quam artificiosum videtur ut qui per insipientiam ceciderat, per sapientiam resurgat. Par fuit ut qui falsitas fuit causa perditionis, veritas fieret via salutis. Par fuit ut qui mortem incurrat per verbum diaboli, ad vitam rediret per verbum Dei. Ex praedictis itaque patet satis, ut arbitror, quia nulli alii personae in Trinitate magis conveniebat ab alia propitiari quam Patri, nulli alii causam hominis apud Patrem expiare magis congruebat quam Filio. Divisit itaque inter se summa illa personarum Trinitas unus Deus negotium salutis humanae, ut unam eamdemque hominis culpam Pater puniret, Filius expiaret, Spiritus sanctus ignosceret. Ad majorem igitur lapsi hominis gloriam ut possit resurgere per justitiam, Pater satisfactionem exigit, Filius exsolvit, Spiritus sanctus se medium interponit. Haec via, haec porta salutis. Hic summus, hic singularis huma
Abbreviated transcription (Latin):
na & similitudinẽ homnus
ex gn̾atione humana. Scimꝰ
autem quia humane ꝓpaga¬
tionis modꝰ iuxta naturam
mutuam similitudinũ ꝯgru¬
entiam desũmis adima des¬
cend̾e. sic nec ꝯgruum fuit
eum causã hominis ad de¬
lendam affectate similitu¬
dinis culpam suscipeꝵ e.
quid in illa rapina
specialiter affectaũt. et
inuenietis nec mir̃ qͥ a il¬
la affectacio specialis iniu¬
yia filii fuit. Eritis inquit
sicut dii. scientes bonũ et
malum. Quid ẽ. filiꝰ dei. nͥ
sapiencia dei: Specialiter
itaq in sap̃iam peccauit.
qui scientiam ꝑ rapinam
optinere uoluit. Pensate
si potestis exuno ꝗͣ iustũ.
ex alt̾o quam pium fuit. ut
filii sui iniuriam pat̾ um¬
dicaret. filius ignosceret. Di¬
sce homo quid facias. disce
quid facere debeas. Disce
in quã remittere in iuriã
propͥam. ulcisci alienam.
Ecce parum fuit filio dei
ut suam ignosceret. nisi e¬
andem ipsam & apud patrẽ
expiaret. O pietas stupenda
caritas in estimabilis. Ut

Expanded text:
na, et similitudinem hominis na, et similitudinem hominis ex generatione humana. Scimus autem quia humanae propagationis modus juxta naturam mutuam similitudinum congruentiam de summis ad ima descendere, sic nec congruum fuit eum causam hominis ad delendam affectatae similitudinis culpam suscipere. Cquid in illa rapina specialiter affectaverit, et invenietis nec mirum quia illa affectatio specialis injuria Filii fuit: Eritis, inquit, sicut dii scientes bonum et malum . Quid est Filius Dei nisi sapientia Dei? Specialiter itaque in sapientiam peccavit qui scientiam per rapinam obtinere voluit. Pensate, si potestis, ex uno quam justum, ex altero quam pium fuit ut Filii sui injuriam Pater vindicaret, Filius ignosceret. Disce homo quid facias, disce quid facere debeas. Disce, inquam, remittere injuriam propriam, ulcisci alienam. Ecce parum fuit Filio Dei ut suam ignosceret, nisi eamdem ipsam et apud Patrem expiaret. O pietas stupenda, charitas inaestimabilis! Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ciit hominẽ exire. Sed sid̾i
filius causam hominis susci¬
ꝑet. hõĩ nicħ suspicionie.
pam ñ ignoscere. quã filiꝰ uel¬
let remitte. quantomagis ꝗͣ
uellet sua satisfactione delere:
Imo absq dubio filio causam
hominis suscipiente. magis
quam exactoris officium exer¬
cere. Ecce quomͦ rõ aꝑta demõ¬
strat. quod causa hominis ad
sui expiationẽ ꝑ sonam filis
specialit̾ requirebat.
udi & illud. Certe ꝑp̾
sumptionẽ uetiti. et
quasi ꝑ rapinam gestiuit
homo ascend̾e usq ad simili¬
tudinem dei. Ut gͥmodus
satisfactionis respond̾ẽt mͦ p̃¬
uaricationis. rõ exigebat ut
ruine nr̃e reꝑator ꝑ exĩaniti¬
onem descend̾et de similitudi¬
ne dei adsimilitudinẽ lapsi.
filius aũ ÷ imago & figura pa¬
tris. Ipsum itaq ipsum iuxta
ꝯgruum debite expiationis
modum oportuit descend̾e
⁊ asum̾e similitudinẽ hominᷤ.
ut unus atq idem hr̃et siłitu¬
dinem dei exgn̾atione diui¬

Expanded text:
cuit hominem exire. Sed si Dei cuit hominem exire. Sed si Dei Filius causam hominis susciperet, homini nihil suspicionis pam non ignoscere quam Filius vellet remittere, quanto magis quam vellet sua satisfactione delere? Imo absque dubio, Filio causam hominis suscipiente, magis quam exactoris officium exercere. Ecce quomodo ratio aperta demonstrat quod causa hominis ad sui expiationem personam Filii specialiter requirebat. X. Audi et illud. Certe per praesumptionem vetiti et quasi per rapinam gestivit homo ascendere usque ad similitudinem Dei. Ut igitur modus satisfactionis responderet modo praevaricationis, ratio exigebat ut ruinae nostrae reparator per exinanitionem descenderet de similitudine Dei ad similitudinem lapsi. Filius autem est imago, et figura Patris. Ipsum itaque, ipsum juxta congruum debitae expiationis modum oportuit descendere et assumere similitudinem hominis, ut unus atque idem haberet similitudinem Dei ex generatione divi
Abbreviated transcription (Latin):
tio accomodet᷑. Sicut suꝑiꝰ
monstratum ẽ. ut posset
homo pͥmam dignitatẽ ad
plenum recuꝑare. opꝰ fue¬
rat satiffactione. Ut autem
satisfactio fi̾et oportuit ẽẽ.¬
& qui eam exiget: & nichi¬
lominus qui eam exsolũet.
Culpam uͦ punire. uł aliꝗͣ
satisfactionẽ ꝓilla exig̃e. quã¬
pat̃ ignosc̾et: nec filio nec spũi
scõ omnino ꝯgrueret. quoꝵ
Oportuit itaq ꝓhac parte aut
patrẽ aut nullum uti ex acti¬
one. oportuit nichilominus
aut filium. aut sp̃m scm̃ pro
hanc forsitan mediationẽ hõ
suspectam hr̃et. Quid q̃so mir̃
si suꝑ hac re homo cogitaret
ut homo. timeret ut homo:
Tim̾et forsitan ne filiꝰ magis
integre ꝯfid̾et de tali media¬
tione. Oportuit aut̃ ut nat᷑a᷑
que credendo cecid̾at. creden¬
do resurgẽt. Cecid̾at credendo
serpenti. resurget credendo re¬
demptori. ut quod ꝑ fidẽ per¬
dem portam ꝯpelłet᷑ redire.
ꝑquam adei beneplacito pla¬

Expanded text:
tio accommodetur. Sicut superius tio accommodetur. Sicut superius monstratum est, ut posset homo primam dignitatem ad plenum recuperare, opus fuerat satisfactione. Ut autem satisfactio fieret, oportuit esse et qui jam exigeret et nihilominus qui eam exsolveret. Culpam vero punire, vel aliquam satisfactionem pro illa exigere quaPater ignosceret nec Filio nec Spiritui sancto omnino congrueret quorum Oportuit itaque pro hac parte aut Patrem, aut nullum uti exactione, oportuit nihilominus aut Filium, aut Spiritum sanctum pro hanc forsitan mediationem homo suspectam haberet. Quid, quaeso, mirum si super hac re homo cogitaret ut homo, timeret ut homo. Timeret forsitan ne Filius magisintegre confideret de tali mediatione. Oportuit autem ut natura quae credendo ceciderat, credendo resurgeret. Ceciderat credendo serpenti, resurgeret credendo Redemptori, ut quod per fidem perdem portam compelleretur redire per quam a Dei beneplacito pla
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uis ꝑsona facẽt. q̃ homo
non eẽt. Quis aut̃ ñ uideat
equum & plenum iuris
ẽẽ & oĩo rationabile. ut satis¬
faciat filius ꝓpatre. fr̃ pro
frẽ. sulle non pot̃. si iste ad
hoc idoneꝰ ñ ẽ: Hominis
gͥ redemptio hominẽ exi¬
gebat. qui ꝓ ꝯditionis de¬
bito ꝓͥe nature m̾ito sub¬
ueniret. Item. homo ꝑ ĩo¬
bedientiam debitũ mor¬
tis incurrit. & ad eiꝰdem
debiti ex piationẽ obedien¬
do in debitam mortẽ ꝓde
bita soluere oportuit. Sed
hoc oĩo non potuit nisi hõ
mortalis ⁊ iustus. & qͥ mor¬
tiz sentencie in nullo esset
obnoxius. Ut itaq huma¬
ni redemptoris ꝑsona ad
debiti satiffactionẽ i donea
foret oportuit ut eẽt uerꝰ
ds qui ad hoc sufficẽtut
mune aliquid non hr̃et:
Econtͣ uero nulla mediacio
ualidior nulla firmior ẽẽ
posset. quã que fieret ꝑillũ
qui utrusq nature parti¬
ceps eẽt. Ecce quomͦ exrõne
collig̾r. qm̃ oportuit media
potissimum sũme tͥnitatis
ꝑsone hec pietatis dispensa¬

Expanded text:
is persona faceret quae homo non esset. Quis autem non videat aequum et plenum juris esse et omnino rationabile ut satisfaciat filius pro patre, frater pro fratre, si ille non potest, si iste ad haec idoneus non est? Hominis ergo redemptio hominem exigebat qui pro conditionis debito propriae naturae merito subveniret. Item homo per inobedientiam debitum mortis incurrit et ad ejusdem debiti expiationem obediendo indebitam mortem pro debita solvere oportuit. Sed hoc omnino non potuit nisi homo mortalis et justus et qui mortis sententiae in nullo esset obnoxius. Ut itaque humani Redemptoris persona ad debiti satisfactionem idonea foret, oportuit ut esset verus Deus qui ad hoc sufficeret, ommune aliquid non haberet? Econtra vero nulla mediatio validior, nulla firmior esse posset quam quae fieret per illum qui utriusque naturae particeps esset. Ecce quomodo ex ratione colligitur quomodo oportuit mediatpotissimum summae Trinitatis personae haec pietatis dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillam ꝯscientiã opti¬
nerent. uł de corde delerent
notã ꝯfusionis si in nullo sa¬
tisfacerent: Nunc aut̃ fide¬
lium deuotio magis głat᷑
de redemptionis sue satiffa¬
ctione. quam prius ꝯfusa sit
de tante deiectionis oppro¬
brio. in tantũ ut ubiq ter¬
rarum eccłia fidelium c̃ oĩ
fiducia canat. Ocerte neces¬
sarium ade pecc̃m & nrm.¬

Expanded text:
tranquillam conscientiam obtitranquillam conscientiam obtinerent vel de corde delerent notam confusionis, si in nullo satisfacerent? Nunc autem fidelium devotio magis gloriatur de redemptionis suae satisfactione quam prius confusa sit de tantae dejectionis opprobrio, in tantum ut ubique terrarum Ecclesia fidelium cum omni fiducia canat. O certe necessarium Adae peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uelationis luce intellex er̃t.
quia si homo ñ peccasset. ad
suꝑnam beatitudinẽ medi¬
ante iusticia ascendere
potuiss. Si uͦ sola miscdia
nulla aut̃ int̾ueniente
iusticia pꝰ lapsum amissa
deiectionis sue oͦꝓbrium su¬
stin̾et. Semꝑnẽpe poss ei
dyabolus in ꝓꝑare. in eo qͦd
optin̾et nicħ iuris hr̃e. ⁊ sic
ꝯstarẽt nec antiquã digni¬
tatẽm recuꝑassẽ. Ubi aũ
non eẽt plena pͥme digni¬
tatis reꝑatio. nec plena re¬
stauratiõ. Ut gͦ poss hõ resur¬
gere iuxta rõnem iusticie.
opus erat satisfactione. Ad¬
huc & istud adillud accedit.
qm̃ si homo nullam satiffacti¬
onem ex solu̾et: etiam si nul¬
lum exterius ex actorem cul¬
pe hrẽt. mordentis ꝯsciencie
exactionem & ꝯfusionis no¬
tam ad plenum nũquam de¬
leret. Nonne eua magis credi¬
dit. serpenti quã suo & tã beni¬
fico creatori: Nonne ad ã elegit
magis offend̾e ommpotencrã.
tante p̾sumptionis audaciã

Expanded text:
velationis luce intellexerunt; velationis luce intellexerunt; quia, si homo non peccasset, ad supernam beatitudinem, mediante justitia, ascendere potuisset. Si vero sola misericordia, nulla autem interveniente justitia post lapsum amissa, dejectionis suae opprobrium sustineret. Semper nempe posset ei diabolus improperare in eo quod obtineret nihil juris habere, et sic constaret nec antiquam dignitatem recuperasse. Ubi autem non esset plena primae dignitatis reparatio, nec plena resturatio. Ut ergo posset homo resurgere juxta rationem justitiae opus erat satisfactione. Adhuc et istud ad illud accedit; quoniam, si homo nullam satisfactionem exsolveret, etiamsi nullum exterius exactorem culpae haberet, mordentis conscientiae exactionem, et confusionis notam ad plenum nunquam deleret. Nonne Eva magis credidit serpenti, quam suo et tam benefico Creatori? Nonne Adam elegit magis offendere Omnipotentem tantae praesumptionis audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras euaserant. qui
subtante in scitie in uolu¬
cro caligabant. Alii ad¬
huc altius ꝑscrutantes.
& subtilius in tuentes gr̃e
manu ductione directi ĩ¬
uenerunt &e inspexerunt
multo in tuitu ñ solũ mag¬
nitudinẽ dãpnationis uer̃
etiam modum reꝑatioĩs.
Modum itaq restaurati¬
onis. qui eiusmodi erat̃
in telligebant. s super
hoc ipso diuinũ benepla¬
citum nesciebant. Nouis¬
sime aut̃ quibꝰdam ñ so¬
lum exiudeis. s etiã exgẽ¬
tib diuinũ ꝓpofitum inid¬
ipsum reuelatũ ẽ. ut reꝑa¬
tionis nr̃e mist̾ium iam ex
magna parte p̾nosc̾ent. ñ¬
nulli etiam p̾dicarent. ali¬
qui tand̾ etiam scͥpto ꝯm̃da¬
rent. Testant᷑ hoc p̾conia ꝓ¬
phetarũ. uaticinia gentiũ.
S ceteris pret̾missis his tan¬
tum in terĩ in tendamus.
qui modũ restaurationis
ut diximus in telligebant.
s diumã dispositionẽ in eo
ipso ñ nou̾ant. Duce itaqp
rone. p̃uia tam̃ diuine re¬

Expanded text:
tenebras evaserant, qui tenebras evaserant, qui sub tantae inscitiae involucro caligabant. Alii adhuc altius perscrutantes, et subtilius intuentes gratiae manuductione discreti invenerunt, et inspexerunt multo intuitu non solum magnitudinem damnationis, verum etiam modum reparationis. Modum itaque restaurationis qui ejusmodi erant intelligebant, sed super hoc ipso divinum beneplacitum nesciebant. Novissime autem quibusdam non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus divinum propositum in idipsum revelatum est ut reparationis nostrae mysterium tam ex magna parte praenoscerent, nonnulli etiam praedicarent, aliqui tandem etiam scripto commendarent. Testantur haec praeconia prophetarum, vaticinia gentium. Sed caeteris praetermissis, his tantum interim intendamus qui modum restaurationis, ut diximus, intelligebant, sed divinam dispositionem in eo ipso non noverant. Duce itaque ratione, praevia tamen divinae re
Abbreviated transcription (Latin):
pedetentĩ ascend̾ant. Nam
pͥmo quid̃ qͥdam eoꝵ. diui¬
nitꝰ illuminati. ⁊ naturali
rõne edocti in telligebant
quantis tenebris totũ pe-¬
ne gñs humanũ in uolu¬
tum erat. quod idolatͥe qͥ¬
Dem tam de formi multi¬
formitate. & tam multifor¬
mi deformitate deseriue-¬
bat. ita ut dic̾et ligno ⁊ la¬
pidi d̾s m̃s es tu. Necd̾̃ tam̃
id̾ ipsi pot̾ant adplenum ĩ¬
tellige. subquanto captiui¬
tatis onere laborabant. etiã
illi qui unum & uerum
dm̃ credebant atq colebãt.
Alii pꝰmodum altius illu¬
minati captiuitatis nostre
miseriam. dampnationisq
sentenciã plenius in telli¬
gebant quomͦ humana
natura post pecc̃m in flicto
mortalitatis uulnere eiecta
sit de paradiso inmundũ.
quasi de patria in exilium.
pꝰmodum ꝑ mortem eicien¬
da de mundo in infernũ.
quasi de exilio in ergastu¬
lum. Intelligebant itaq
magnitudinẽ ꝑiculi. s ñ
eq̃ in telligere ualebant
modum euadendi. Nec illi
itaq s nec isti tetre noctis

Expanded text:
pedetentim ascenderant. Nam primo quidam eorum divinitus illuminati et naturali ratione edocti intelligebant quantis tenebris totum pene genus humanum involutum erat, quod idololatriae quidem tam deformi multiformitate, et tam multiformi deformitate deserviebat, ita ut diceret ligno et lapidi: Deus meus es tu. Necdum tamen idem ipsi poterant ad plenum intelligere, sub quanto captivitatis onere laborabant, etiam illi qui unum et verum Deum credebant, atque colebant. Alii postmodum altius illuminati captivitatis nostrae miseriam, damnationisque sententiam plenius intelligebant, quomodo humana natura post peccatum inflicto mortalitatis vulnere ejecta sit de paradiso in mundum, quasi de patria in exsilium, postmodum per mortem ejicienda de mundo in infernum, quasi de exsilio in ergastulum. Intelligebant itaque magnitudinem periculi, sed non aeque intelligere valebant modum evadendi. Nec illi itaque, sed nec isti terrae noctis
Abbreviated transcription (Latin):
Mane gͦ ꝓmittit᷑. ne labo¬
rantes deficiant. nox fu¬
tura predicitur. ut cauti
fiant. Illud utiq ad mede¬
lam. istud autem ad cautelã.
uenit mane. ⁊ nox. S quid
aliud ẽ. ista patrẽ alicui dicẽ.
nisi temporis huiꝰ mutabili¬
tatẽ ⁊ alt̾nancium uicissitu¬
dinum uarietatẽ ostendire.
& ad ꝯtemptũ tã mundane

Expanded text:
Mane ergo promittitur ne laboMane ergo promittitur ne laborantes deficiant; nox futura praedicitur ut cauti fiant. Illud utique ad medelam, istud autem ad cautelam. Venit mane, et nox. Sed quid aliud est ista alicui dicere nisi temporis hujus mutabilitatem et alternantium vicissitudinum varietatem ostendere et ad contemptum tam mu
Abbreviated transcription (Latin):
ideamꝰ
nẽ quale sit. quod
promittit. Uenit mane. et
nox. Subnocte ut suꝑius
dictum ẽ. magne tͥbulati¬
onis gemebant.⁊ ad diẽ
diu desiderate ꝓsꝑitatis
anelabant. Quid gͦ ẽ. qͦd
eis in ꝓmissione ꝓponit᷑.
ñ solum mane quod uole¬
bant. uerum ⁊̃ nox. ꝗͣ nole¬
bant: S unũ ꝓmittit᷑ ad
ꝯsolationẽ. alt̾m predicit᷑
aderudicionẽ. utr̃q adu¬
tilitatẽ. Uenit mane ⁊ nox.
Quid ÷. mane. nͥ t̾minꝰ no¬
t̃minus lucis: In uno ma¬
ne habemius noctis t̾minũ.
⁊ diei ĩ icium. uenit gͦ ma¬
ne. quia nox quã horretis
ecce iam t̾minabit᷑. ⁊ dies ad
quam tantoꝑe suspiratis
in instanti in choabit᷑. D
cum dies diu sꝑata suꝑue¬
nerit ñ ꝑmanebit. qͥa ue-¬
nit mane & nox. Ac si aꝑ¬
tius dic̾et. Dic transiet nox
ut it᷑m redeat. sic rediet di¬
es. ut it̾m recedat. Uenit
mane. & nox. Si innocte
es. noli desꝑare. quia ue¬
niet mane. si in die es.
noli ꝯfid̾e. quia ueniet nox.

Expanded text:
ideamus nunc quale sit quod promittit: Venit mane, et nox. Sub nocte, ut superius dictum est, magnae tribulationis gemebant, et ad diem diu desideratae prosperitatis anhelabant. Quid ergo est quod eis in promissione proponitur non solum mane quod volebant, verum etiam nox quam nolebant? Sed unum promittitur ad consolationem, alterum praedicitur adt mane, et nox. Quid est mane nisi terminus noterminus lucis? In uno mane habemus noctis terminum et diei initium. Venit ergo mane, quia nox quam horretis ecce jam terminabitur, et dies ad quam tantopere suspiratis in instanti inchoabitur. Sed cum dies diu sperata supervenerit, non permanebit, quia venit mane, et nox. Ac si apertius diceret: Sic transiet nox ut iterum redeat, sic rediet dies ut iterum recedat. Venit mane, et nox. Si in nocte es, noli desperare, quia veniet mane; si in die es, noli confidere, quia veniet nox.
Abbreviated transcription (Latin):
cce iam auduumꝰ
quid iam dicta so¬
nent uixta historiam. Au¬
diamus adhuc quid ipsa
signent iuxta misticam
intelligentiã. Custoᷤ qui
de nocte. custos qͥdenocte.
Dixit custos. uenit mane

Expanded text:
cce jam audivimus quid jam dicta sonent juxta historiam. Audiamus adhuc quid ipsa signent juxta mysticam intelligentiam: Custos, quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane
Abbreviated transcription (Latin):
gͥrõ docet. quod sine satisfa¬
ctione homo ad plenũ re-¬
ꝑari ñ posset. Ad plenitu¬
dinem autem satisfactioĩs
oportuit ut tanta eẽt hu¬
miliatio in expiatione. qͣn¬
ta fuerat p̃sumptio inp̃ua¬
ricatione. Rationalis autẽ
substantie deus tenet sũ¬
homo p̃sumpsit ꝯtra deum.
facta ẽ elatio de imo adsũ¬
mum. Oportuit gͦ ut ad
expiationis remedium fi¬
eret humiliatio desũmo
adimum. s hoc oĩo ñ potu¬
it. nisi aliqua intͥnitate ꝑ¬
sonarũ. Item si homo ꝑcre¬
aturam potiꝰ quã ꝑcreato¬
rem recuꝑare poss & recu¬
ꝑaret iusticiam. & median¬
te iusticia future beatitu¬
dinis głam. ñ ne decetero
contra excellenciã pͥme dig¬
nitatis mag̃ obnoxiꝰ esset
creature quã creatori. factu¬
re quã factori: Nam plꝰ est.
ꝓfecto iustificari ⁊ beari.
quam creari. Ad plenam
itaq hominis restaurati¬
onem ozo ñ sufficeret ꝑso¬
na q̃ deus ñ eẽt. S nicħomi¬
nus ꝯstat quia quant̃ ad
rõnem iusticie adhomi

Expanded text:
o docet quod sine satisfactione homo ad plenum reparari non posset. Ad plenitudinem autem satisfactionis oportuit ut tanta esset humiliatio in expiatione quanta fuerat praesumptio in praevaricatione. Rationalis autem substantiae Deus tenet sumhomo praesumpsit contra Deum, facta est elatio de imo ad summum. Oportuit ergo ut ad expiationis remedium fieret humiliatio de summo ad imum, sed hoc omnino non potuit nisi aliqua in Trinitate personarum. Item si homo per creaturam potius quam per Creatorem recuperare posset et recuperaret justitiam, et mediante justitia futurae beatitudinis gloriam, nonne de caetero contra excellentiam primae dignitatis magis obnoxius esset creaturae quam Creatori, facturae quam factori? Nam plus est profecto justificari et beari quam creari. Ad plenam itaque hominis restaurationem omnino non sufficeret persona quae Deus non esset. Sed nihilominus constat quia quantum ad rationem just
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. Nisi se custodẽ agnoͤ¬
ceret. ꝓfecto recte ñ diceret.
clamat ad me. ĩeo qͦd d̾r: custoᷤ
qui denocte. custos qͥ de no¬
cte. Quidgͦ ÷. quod pꝰea ad¬
iungit: Q dix̃ custos. Non
dicit dixi. s dixit custos.
ac si ipse custos ñ sit. An for¬
tecustos ẽ.⁊ ipse qui in uo¬
catur. & custos nichilomi¬
nus ipse a quo respondet᷑.
nec tam̃ alius ⁊ alius. s imꝰ
atq idem dñs ⁊ deus. S qͦd
pͥus ponitur me. ⁊ pꝰea po
It̾m̃ in eo quod non dicit
clamat ad nos. s clamat ad
me: in telligimus quia
una tantum ꝑsona inuo¬
catur. in eo quod ingemina¬
tur. custos qui de nocte.
custos qui de nocte. S forte
⁊ illud queritur. q̃ sit ista
q̃ hic sp̃alit̾ in uocat᷑. Illud¬
profecto scimꝰ. quia quicqͥd
filius ht̃. a patre ht̃. gͦ ⁊ quod
custodire ualet. ⁊ quõd custo¬
dire solet. Quod dico de fi¬

Expanded text:
nocte? Nisi se custodem agnosnocte? Nisi se custodem agnosceret profecto recte non diceret, clamat ad me in eo quod dicitur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Quid ergo est quod postea adjungit? Et dixit custos. Non dicit dixi, sed, dixit custos, ac si ipse custos non sit. An forte custos est et ipse qui invocatur, et custos nihilominus ipse a quo respondetur, nec tamen alius et alius, sed unus atque idem Dominus et Deus? Sed quod prius ponitur me, et postea ponIterum in eo quod non dicit, clamat ad nos, sed, clamat ad me, intelligimus quia una tantum persona invocatur, in eo quod ingeminatur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Sed forte et illud quaeritur quae sit ista quae hic specialiter invocatur. Illudprofecto scimus, quia quidquid Filius habet, a Patre habet; ergo et quod custodire valet et quod custodire solet. Quod dico de Fi
Abbreviated transcription (Latin):
inplorare. quid aliuid ÷ ꝗͣ
spũ scõ supplicare: Sapien¬
cia ẽ que expellit tenebras
erroris. bonitas q̃ expellit
frigus iniquitatis. Sap̃ia :
que nos custodit int̾ noctur¬
nos horrores. bonitas q̃ nos
custodit int̾ nocturnos algo¬
res. Custositaq ẽ. dei filius.
custos ẽ. sp̃s sc̃s. nam ille noᷤᷤ
aberrore. iste nos lib̃at ab
iniquitate. Qm̃ gͥ in istis
duob ad pͥncipale lum̃ ac¬
cessum habemus. recte nũc
ingeminat᷑. cum dr. Custos
qui denocte. custos qͥ denoc¬
te. E addit᷑. Et dixit cꝰtos.
Ecce t̾cio custodis nom̃ re
in una deitate inuenitur.
Recte nãq ⁊ ipse pat̾ pot̾
dici custos nr. Nam sicnt
u̾itatis ꝓteg̾e aberrore ⁊ sic̃
bonitatis ab imquitate. sic¬
⁊ maiestatis ÷. ꝓteg̾e a qͣlib
ed adhuc
ipsam litteram
subtilius discuciamus. ⁊ ex
his q̃ dicuntur qui cui ꝑsõe
accomodari debeat dili-¬
gant̃ in uestigemus. Adme
clamat exseir. Custos qͥ de

Expanded text:
implorare, quid aliud quam implorare, quid aliud quam Spiritui sancto supplicare? Sapientia est quae expellit tenebras erroris, bonitas quae expellit frigus iniquitatis. Sapientia est quae nos custodit inter nocturnos horrores, bonitas quae nos custodit inter nocturnos algores. Custos itaque est Dei Filius, custos est Spiritus sanctus. Nam ille nos ab errore, iste nos liberat ab iniquitate. Quoniam igitur in istis duobus ad principale lumen accessum habemus, recte nunc ingeminatur, cum dicitur: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Et additur, et dixit custos. Ecce tertio custodis nomen rein una Deitate invenitur. Recte namque et ipse Pater potest dici custos noster. Nam, sicut veritatis protegere ab errore, et sicut bonitatis ab iniquitate, sic majestatis est protegere a Sed adhuc ipsam litteram subtilius discutiamus, et ex his quae dicuntur quid cui personae accommodari debeat diligenter investigemus: Ad me clamat ex Seir: Custos, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
sceła recurrentes sepe adpeni¬
tencie lamenta deo deru̾ita¬
tem. dei misc̃diam opponi¬
mus. ut irã diuinã placare
possimus. Scis utiq qr hoc no¬
men ds. ꝯmune ÷. trib. Scis
nicħominus quod mos ÷. di¬
uine scͥpture. Potenciã patͥ.
sapienciam filio. bonitatem
spũi sc̃o. quasi specialit̾ attͥ¬
buere. Quare autem singla
singłis attͥbuant᷑ alias tibi
mi bernarde iã scͥpsimus.
& hic replicare ñ debemꝰ.
Quarundam gͥ ꝓpͥetatum
consi deratione ad patrem
maiestas. ad filium u̾itas.
ad sp̃m̃ scm̃ specialit̾ ꝑtinet
benignitas. Qñ gͦ maiestatẽ
lesam placare q̃rimus. quid
aliud quam offensam patͥs
mitigare studemus: Qñ u̾o
ꝓmissam penitentib miseri¬
cordiam. ꝓmissionis q u̾itatẽ
exigimus. quid aliud quam
mediante spũ scõ cum filio
paiͥs iram lenire tẽptamus:
Cũ sũmam u̾itatem summã
sapienciam interpellamꝰ. filiũ
inuocamꝰ. Summã elemẽ¬
ciam. sũmam bonitatem

Expanded text:
scelera recurrentes saepe ad poeniscelera recurrentes saepe ad poenitentiae lamenta, Deo Dei veritatem, Dei misericordiam opponimus, ut iram divinam placare possimus. Scis itaque quia hoc nomen Deus, commune est tribus. Scis nihilominus quod mos est divinae Scripturae, potentiam Patri, sapientiam Filio, bonitatem Spiritui sancto quasi specialiter attribuere. Quare autem singula singulis attribuantur, alias tibi, mi Bernarde, jam scripsimus, et hic replicare non debemus. Quarumdam igitur proprietatum consideratione ad Patrem majestas, ad Filium veritas, ad Spiritum sanctum specialiter pertinet benignitas. Quando ergo majestatem laesam placare quaerimus, quid aliud quam offensam Patris mitigare studemus? Quando vero promissam poenitentibus misericordiam, promissionisque veritatem exigimus, quid aliud quam, mediante Spiritu sancto cum Filio, Patris iram lenire tentamus? Cum summam veritatem, summam sapientiam interpellamus, Filium invocamus. Summam clementiam, summam bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rus cordium in spector noue¬
rat eum diem desid̾are: Pin
simiationẽ gͦ dictum in tel¬
ligit᷑ quod ipsi dño suppli¬
tur. ꝑ ꝯtumaciã contra ma¬
iestatem agitur. S cũ maie¬
statem lesam ꝓpiciare uolu¬
mus. ad eius miscd̃iam recur¬
runus. Ad ꝓpiciandam itaq
maiestatẽ. recurrimꝰ ad eius
bonitatẽ. nec solum ad ipsam:
imo & ad eius u̾itatẽ. Nã uenia
uere penitentib ꝓculdubio
ꝓmissa ẽ. ab eo utiq abeo in¬
quam qui mentiri oĩo ñ pot̃.
Dei itaq miscd̃iam ⁊ dei u̾ita¬
tem quasi geminã spei an¬
choram int̾ temptacionum
ꝓcellas p̾uaricationũq nau¬
fragia habemus. ne indes¬
ꝑationis caribd ĩ incidenteᷤ
oĩo ꝑefluamꝰ. He sunt q̃
nos post multa naufragia
ꝑ ducunt ad portũ salutis.
He sunt q̃ nos de sũmis ꝑ icłis
introducunt in arcem u̾e
securitatis. Alisit ait ꝓpħa.
deus miscd̃iam suam ⁊ u̾ita¬
tem suam ⁊ eripuit aĩã meã.
Post multa itaq ꝑpetrata

Expanded text:
rus cordium inspector noverus cordium inspector noverat eum diem desiderare? Per insinuationem ergo dictum intelligitur quod ipsi Domino supplitur, per contumaciam contra majestatem agitur. Sed cum majestatem laesam propitiare volumus, ad ejus misericordiam recurrimus. Ad propitiandam itaque majestatem recurrimus ad ejus bonitatem, nec solum ad ipsam, imo et ad ejus veritatem. Nam venia vere poenitentibus procul dubio promissa est ab eo utique, ab eo, inquam, qui mentiri omnino non potest. Dei itaque misericordiam et Dei veritatem quasi geminam spei anchoram inter tentationum procellas praevaricationumque naufragia habemus ne in desperationis Caribdin incidentes, omnino pereffluamus. Hae sunt quae nos post multa naufragia perducunt ad portum salutis. Hae sunt quae nos de summis periculis introducunt in arcem verae securitatis: Misit, ait Propheta, Deus misericordiam suam et veritatem suam, et eripuit animam meam . Post multa itaque perpetrata
Abbreviated transcription (Latin):
qui de nocte. custos qui de
nocte. Certe ipse ÷. qui nos
indie. ipse ÷ quinos custo¬
dit in nocte. Indie suos cu¬
stodit. ne ulla eos ad u̾sitas
feriat. in nocte custodit. ne
adu̾sitatis fagellum mod̾¬
equitatis excẽdat. Uidetur
quibusdam quod suos dñs
tunc dereliquerit. cum eos
nocturnis tͥbulationum
horrorib exponit indetur
custodire cum dies ꝓsꝑitatis
arriserit. Ecce hic quod omi¬
bus certum ẽ: tacet de die. illd̃
unde dubitari pot̾at fatet᷑
denocte. Custos qui denocte.
custos qui de nocte. Sane in
eo quod diem ꝓsperitatem.
noctem adu̾sitatem int̾pre¬
tamus. ab historia ñ recedi¬
mus. Nam omunis mos est
historicum sensum sepe fi¬
guratiua locutione ornare.
sicut insecularib scͥptis per¬
facile ÷. uidere. Innocte iq
ut dictum est supplicator iã
dictus erat. & diẽ desid̾abat.
s p̾nimia confusione &e hu¬
militate petere ñ p̾sumebat.
Cur em̃ illi respondetur a
dño. uenit mane. nͥ quia ue¬

Expanded text:
quid de nocte? custos, quid de quid de nocte? custos, quid de nocte? Certe ipse est qui nos in die, ipse est qui nos custodit in nocte. In die suos custodit ne ulla eos adversitas feriat, in nocte custodit ne adversitatis flagellum modaequitatis excedat. Videtur quibusdam quod suos Dominus tunc dereliquerit, cum eos nocturnis tribulationum horroribus exponit, videtur custodire, cum dies prosperitatis arriserit. Ecce hic quod omnibus certum est tacet de die, illud unde dubitari poterat fatetur de nocte: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Sane, in eo quod diem prosperitatem, noctem adversitatem interpretamus, ab historia non recedimus. Nam communis mos est historicum sensum saepe figurativa locutione ornare, sicut in saecularibus scriptis perfacile est videre. In nocte itaque, ut dictum est, supplicator jam dictus erat, et idem desiderabat, sed prae nimia confusione et humilitate petere non praesumebat. Cur enim illi respondetur a Domino, venit mane nisi quia ve
Abbreviated transcription (Latin):
oratione sine inserta peti¬
cione ostendit. & sola in¬
sinuatione innuit quid
uelit. Custos quide nocte.
custo qui de nocte. Custo¬
dem nominat quẽ inuocat.
⁊ ex officii designatione in¬
nuit. quid ouib sis de
iuire conditionis debeat. Tu
es qui rõnalem substantiã
adimaginam tuam factã
custodire debes. solus qui
custodire potes. tu ipse qui
custodire soles. Debes:qͥa
creatura tua ÷. potes: qui
omnipotens es. soles: quia
misericordissimus es. Custoᷤ
qͥ denocte. custos qͥ denocte.
Custodis ÷. subcustodia po¬
sitos custodire. ꝑditos reqͥ¬
rere. au̾sos reuocare. disꝑ¬
sos collig̾ẽ morbidis mede¬
lam adhibere. Ouis sum
morbida. ouis infirma. scis
me melus quid te fac̃ẽ de¬
ceat. uides perspicaciꝰ quid
cͥca mefieri oporteat. Custoᷤ
qui de nocte. custos qͥ de
nocte. Eiusmodi suppli¬
cator forte ꝓfundam ni¬
mie adu̾sitatis noctem to¬
łabat. cum uixta hẽ mod̾
dño supplicabat. Custos

Expanded text:
oratione sine inserta petioratione sine inserta petitione ostendit, et sola insinuatione innuit quid velit: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Custodem nominat quem invocat, et ex officii designatione innuit quid ovibus suis de jure conditionis debeat. Tu es qui rationalem substantiam ad imaginem tuam factam custodire debes, solus qui custodire potes, tu ipse qui custodire soles. Debes, quia creatura tua est; potes, quia omnipotens es; soles, quia misericordissimus es: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Custodis est sub custodia positos custodire, perditos requirere, aversos revocare, dispersos colligere, morbidis medelam adhibere. Ovis sum morbida, ovis infirma, scis me melius quid te facere deceat, vides perspicacius quid circa me fieri oporteat: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Ejusmodi supplicator forte profundam nimiae adversitatis noctem tolerabat, cum juxta hunc modum Domino supplicabat: Custos,
Abbreviated transcription (Latin):
oret ardenter. audiamus
deeodem adhuc quam oret
humilit̾. quam oret sapiẽ¬
ter. Audiuimꝰ quã oret
deuote. audiamꝰ quam
oret discrete. Custos. qui
de nocte. custos qͥ deno¬
cte. Ecce iste qui ex seir
ad dñm clamat. attendit
uͥhabitat. qualis existat.
& quanto se ꝓfundiꝰ peccaᷤᷤ¬
se.det̾tus egisse ꝯsid̾at: tãto
uecundiꝰ. tanto humiliꝰ orat.
Custos qui denocte. cꝰtos qui
denocte. Attendit quã ĩ t̾te
ux̾it. ⁊ non audet dicẽ. ex au¬
di dñe iusticiam meam. At¬
tendit quam multos leserit.
⁊ non audet dicere iudica
me dñe sodm in nocenciam
meam. Recolit quod uisc̾a
miscł̃ie nunquam habu̾it.
& iccͥco nec sic quid̃ orare p̃¬
sumit. miserẽ mei ds̃ scdm
magnam miscł̃iam tuam.
Beati enim misericordes
quonamipsi miscłiam ꝯ¬
sequent᷑. Omni miscd̃ia in di¬
gnum seeẽ in tuet᷑. si distͥcte
iudicet᷑. Ꝙiccͥco nicħ pete¬
re p̾suit. solum mõdo
supplicantis affectũ ĩ sua

Expanded text:
oret ardenter, audiamus oret ardenter, audiamus de eodem adhuc quam oret humiliter, quam oret sapienter. Audivimus quam oret devote, audiamus quam oret discrete. Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Ecce iste qui ex Seir ad Dominum clamat, attendit ubi habitat, qualis existat, et quanto se profundius peccasse deterius egisse considerat, tanto verecundius, tanto humilius orat. Custos, quid de nocte? custos quid de nocte? Attendit quam injuste vixerit, et non audet dicere: Exaudi, Domine, justitiam meam. Attendit quam multos laeserit et non audet dicere: Judica me, Domine, secundum innocentiam meam . Recolit quod viscera misericordiae nunquam habuerit, et idcirco nec sic quidem orare praesumit: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam . Beati enim misericordes quoniam ipsi misericordiam consequentur . Omni misericordia indignum se esse intuetur, si districte judicetur. Et idcirco nihil petere praesumit, solummodo supplicantis affectum in sua
Abbreviated transcription (Latin):
officii habes: Cur ñ ꝓpħico.
cur nec anglico ꝓuocaris
exemplo: Audi uocem pro¬
pħe. Benedicam in quit
dñm in omni tempore. Et
angłi non cessant clama¬
dñs d̃s omnipotens. qͥ est.
& qui erat. & qui uenturꝰ
ẽ. Ecce angli clamarit iu¬
giter. & tu cur ñcum ꝓpha
clamas semꝑ: Quid si cla¬
mas. & ad dñm non clamaiᷤ.
forsitan iactitas te apud ꝓ¬
ximum. forte magnificaᷤ
te apd̃ temetipsum. cla¬
mas. s non ad dñm. Forte
dicis apud temetipsum.
ñ sum sicut cet̾i frm. ñ sũ
deniq sic̃ carnalis iste.
qui omi die de seruit
uentri &e gule. eo quod ip̃e.
relicta syon seir habitator
effectus sit. & int̾ idumeos
sicut societatem sic ⁊ sortem
acceꝑit. Hoc ẽ. tumultuare
apud temetipsum. ñ cla¬
mare ad dñm. S forte ille
quẽ iudicas. iam seipsum
dampnat. se ipsum accu¬
sat. iam forte ad dñm cla¬
mat. & exit iustificatꝰ a de.
ut m̾ito debeas a dño per
quomodo quandoq ⁊ quã

Expanded text:
officii habes? Cur non prophetico, officii habes? Cur non prophetico, cur nec angelico provocaris exemplo? Audi vocem Prophetae: Benedicam, inquit, Dominum in omni tempore . Et Angeli non cessant clamas omnipotens, qui est, et qui erat, et qui venturus est . Ecce angeli clamant jugiter, et tu cur non cum Propheta clamas semper? Quid, si clamas et ad Dominum non clamas? Forsitan jactitas te apud proximum, forte magnificas te apud temetipsum; clamas, sed non ad Dominum. Forte dicis apud temetipsum, non sum sicut caeteri fratrum, non sum denique sicut carnalis iste, qui omni die deservit ventri et gulae, eo quod ipse relicta Sion Seir habitator effectus sit, et inter Idumaeos sicut societatem sic et sortem acceperit. Hoc est tumultuare apud temetipsum, non clamare ad Dominum. Sed forte ille quem judicas jam seipsum damnat, seipsum accusat, jam forte ad Dominum clamat et exit justificatus a te, ut merito debeas a Domino per quomodo, quandoque et quam
Abbreviated transcription (Latin):
sus & uicioꝵ deformitate
fedus iam adme corde cõ¬
punctus clamat. iã me
crebris suspiriis int̾pellat.
cẽ tu taces eo quodte sc̃m
putes. dicens incorde tuo.
diues sum. & nulliꝰ egeo.
ce nescis quia miser es. et
miserabił. Ad me clamat
ex seir. Erubescat monacꝰ.
erubescat canonicꝰ. negligẽ
& torpens. ad omnia desi¬
diosus &e a laude dei mu¬
tus. sepe psallens ore. et
tacens corde. erubescat in¬
quam & ingemiscat. c̃ exdo¬
minica uoce audiat et le¬
gat. Ad me clamat ex
seir. Erubescat anachore¬
ta. erubescat heremita. si
corde uagando a dei lau¬
dib uacat. Erubesce ⁊ tu
miser ipse qui hec dictas.
& scribis. qui õ in dei lau¬
dib mutus sis: ꝯsimiles
tate arguis. Crubesce ⁊ tu
qui hec legis & audis. si in
ꝯspectu angłoꝵ te mutũ
& mei similem recognosciᷤ.
Quid contemplatiuus
quisq dicturus ÷. si a lau¬
datione uacat ad quod
assumptus ẽ: Nunquid et
tu taces. qui nichil aliud

Expanded text:
sus et vitiorum deformitate sus et vitiorum deformitate foedus jam ad me corde compunctus clamat, jam me crebris suspiriis interpellat, et tu taces eo quod te sanctum putes, dicens in corde tuo: Dives sum, et nullius egeo, et nescis quia miser es, et miserabilis : Ad me clamat ex Seir. Erubescat monachus, erubescat canonicus negligens et torpens, ad omnia desidiosus, et a laude Dei mutus, saepe psallens ore et tacens corde; erubescat, inquam, et ingemiscat cum ex Dominica voce audiat et legat: Ad me clamat ex Seir. Erubescat anachoreta, erubescat eremita, si corde vagando a Dei laudibus vacat. Erubesce et tu miser ipse, qui haec dictas et scribis, qui cum in Dei laudibus mutus sis, consimiles tate arguis. Erubesce et tu, qui haec legis et audis, si in conspectu angelorum te mutum et mei similem recognoscis. Quid contemplativus quisque dicturus est si a laudatione vacat ad quod assumptus est? Nunquid et tu taces, qui nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
habitas. & ad dominum
ñ clamas. Clamat qui opun¬
gitur. clamat: qui confitet᷑.
Clamat. qui supplicat. Ex seir
clamat. qui se de uoluptate
uł uanitate accusat. Exiii¬
dea clamat: qͥ dñm de in¬
dulta uenia uł inpensa
grã laudat: & sepe fit ut qͥ
in religione sunt.⁊ uelud
int̾ra ꝓmissionis uiuunt.
nimia securitate torpescãt.
& ultramodũ de sua scĩta¬
te p̾sumant. & tã a sui ac-¬
cusatione quã a dei laude
ꝯticescant. Econtrario aũ
sepe hi qui adhuc ĩsecłari
habitu sunt. pꝰ ex pletas cõ¬
cupiscentias ad penitenci¬
am redeunt. corde ꝯpungũ¬
tur. ore ꝯfitent᷑. se ipsos accu¬
santes. se ipsos dampnanteᷤ.
& dum sede sua ꝑu̾sitate
districte iudicant: aures
domini sabaoth magnis
clamorib pulsant. Ecce qͦ¬
modo contingit sepe regła¬
res torpore tacẽ. seculares
deuotione clamare. Adi¬
gnominiam itaq eoꝵ qui
in religione torpent.⁊ inep¬
ta securitate tacent. eis ꝑi
mat ex seir. Hispid̃ ⁊ pilo¬

Expanded text:
habitas et ad Dominum habitas et ad Dominum non clamas. Clamat qui compungitur, clamat qui confitetur, clamat qui supplicat. Ex Seir clamat, qui se de voluptate vel vanitate accusat. Ex Judaea clamat, qui Dominum de indulta venia, vel impensa gratia laudat. Et saepe fit ut qui in religione sunt et velut in terra promissionis vivunt nimia securitate torpescant, et ultra modum de sua sanctitate praesumant, et tam a sui accusatione quam a Dei laude conticescant. Econtrario autem saepe his qui adhuc in saeculari habitu sunt, post expletas concupiscentias ad poenitentiam redeunt, corde compunguntur, ore confitentur seipsos accusantes, seipsos damnantes, et dum se de sua perversitate districte judicant, aures Domini Sabaoth magnis clamoribus pulsant. Ecce quomodo contingit saepe regulares torpore tacere, saeculares devotione clamare. Ad ignominiam itaque eorum qui in religione torpent, et inepta securitate tacent, eis permat ex Seir. Hispidus et pilo