comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tectum. quis cinerib crederet inuolutum as
dam future resurrectionis gła & natura
demutate carnis ostensus est. Iam enͣm in
obsequium fimeris credi non potest quan¬
ta hominum multitudo conuenerit. Tota
obuiam ciitas ruit. Quncti ex agris atq
uicis. multiq ex uicinis etiam urbibus
affuerunt. O quantus luctus omnium: qͣnta
precipue merentium lamenta monachorum:
qui eo die fere ad duo milia comienisse di-¬
cuntur. Specialis martim gła: cuius exemplo
in dñi seruitutem stirps tanta fructificauerat
Agebat nimirum ante se pastor extinctus gre-¬
ges suos. sc̃e ulius multitudinis pallidas
turbas. agmina palliata: & aut emeritorum labo¬
rum senes. aut iuratos. xp̃i insacramenta tyroneꝰ.
Tin uirginum chorus fletu absti¬
nens pre pudore: cum letandum

Expanded text:
tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam san
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: insimigurgitis ictib suis suffossus
interiit. Tunc populo precedente. colump¬
ne usq ad beatum templum delate sunt.

Expanded text:
arum gurgitis, ictibus suis suffocatus interiit. Tunc juvene praecedente, columnae usque ad beatum templum delatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis conuemebant. Cibum una omnes post
horam ieiunii accipiebant. Uinum nemo no¬
uerat: nisi quem infirmitas coegisset. Pleriq
camelorum setis uestiebantur: mollior ibi habituᷤ.
pro crimine erat. Quod eo magis sit mirum
necesse est:enarrare:quo multi inter eos nobi¬
les habebantur: qui longe aliter educati ad
hanc se humilitatem & patientiam coegerant.
Pluresq ex his: postea epõs iudimus. Que enim
esset ciuitas aut eccł̃ia: que non se de mrartini
monasterio cuperet sacerdotem as¬
ed ut reliquas iurtutes eius quas in ep̾atu
egit aggrediar: erat haut longe ab oppido

Expanded text:
tionis conueniebant. cibum una omnes post tionis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? Sed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido
Abbreviated transcription (Latin):
renti ad ecclĩam cellula usus est. Demn cum inqui¬
etudinem frequentantium ferre non posset: Qu¬
obus fere extra ciuitatem milib monasterium
sibi statuit. Qui locus tam secretus & remotus
erat: uit heremi solitudinem non desideraret. Ex
uno enim latere precisa montis excelsa rupe
ambiebatur: reliquam planiciem liger fluuius
redudo paululum sinu clauserat: una tantum
eademq arta admodum uia adiri poterat. Ipse.
er lignis contextam celluiam habebat. Mrati qui
dem e fr̃ib in eundem modum: pleriq saxo
supiecto montis cauato: receptacula sibi fecerañ.
Discipuli uero octoginta erant: qui ad exemplum
magistri instruebantur Nemo ibi quicqͣm ꝓpͥum
habebat: omnia in medium conferebantur. Non
emere aut uendere ut plerisq monachis moris
est. quicqm licebat. Ars ibi exceptis scriptoribus
maiores. orationi uacabant. Narus cuiqͣm extra
cellulam suam egressus: nisi cum ad locum ora¬

Expanded text:
renti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquirenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus as deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum ora
Abbreviated transcription (Latin):
defuisset: turbatis ministris dum expectatur
qui non aderat. unus e cucumstantib sumpto
psalterio.quem primum uersum inuenit:arri¬
puit. Psalmus autem. hic erat. Ex ore infanti¬
um & lactentium ꝑfecisti laudem ꝓpt̾ immicos
tuos: ut destruas inimicum & defensorem. Quo
lecto: clamor ppłi tollitur: pars diu̾isa confundit᷑
atq ita habitum est diuino nutu psalmũ hunc
lectum fuisse: ut testimonium oꝑis sui defensor
audiret: quia ex ore infantium atq lactentium
in oartino dñi laude perfecta: &e ostensus est parit᷑
et destructus mimicus. Iam uero sumpto ep̃atu
qualem se quantumq prestiterit: non est nr̃e
facultatis euoluere. Idem enim constantissime
ꝑseuerabat. qui prius fuerat: eadem in corde eius
humilitas: eadem in uestitu eius uilitas erat.
Atq ita plenus auctoritatio &e grae implebat ep̃u
dignitatem: ut non tamen ꝓpositum monachi
uirtutemq desereret. Aliquandiu uero ad he¬

Expanded text:
defuisset, turbatis ministris, dum expectatur defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhae
Abbreviated transcription (Latin):
incredibilis multitudo non solum ex illo oppi¬
do: sed etiam ex uicinis urbib suffragia feren¬
da conuenerat. Tna omnium uoluntas: eadẽ
uota. eademq sententia: martinum episcopatu
dignissimum esse: felicem fore. tale̾m eccłia sacer¬
dote Pauci tamen et nonnulli  ep̃i qui ad
costituendum antistitem fuerant euocati:
impie repuignabant: dicentes scilicet contemp¬
tibilem esse ꝑsonam. indignum esse episcopatu:¬
hominem uultu despicabilem: ueste sordidũ:
crine deformem. Ita applo sententie samoris
hec illorum irrisio deputata dementia est: qui
illustrem uirum dum uituperare cupiunt.
predicabant. Nec uero aliud his facere licuit:
qmͣ quod populus dño uolente cogebat. Inter
epõs tamen qui affuerant. precipue defensor
quidam nomine dicitur restitisse. Unde ani¬
maduersum est. grauiter illum lectione ꝓpħica
tunc notatum. Nam cum fortuitu lector cui
legendi eo die officium erat interclusus appłõ

Expanded text:
incredibilis multitudo non solum ex illo oppiincredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatuhominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo
Abbreviated transcription (Latin):
apostolicus haberetur.
ec multo post dum agrum lupicini cuiusdã
honorati scdm scl̃m uiri preteriret: clamore et
luctu turbe plangentis excipitur. Ad quam
cum sollicitus astitisset. & quis esset hic fletus
inquireret: indicatur unum e familia seruulũ
laqueo sibi uitam extorsisse. Quo cognito: cellu¬
lam in qua corpus iacebat ingreditur: exclusisq
omnib turbis. suꝑstratus corpori aliquantisꝑ
orauit. mox uinuscente uultu. marcescentib
oculis. in ora illius defunctus erigitur: lentoq
conamine enisus assurgere. apprebensa beati ui¬
ri dextera. in pedes constitit: atq ita cum eousq
ad uestibulum domus turba omni inspectante
ad episcopatum turonice eccłie petebaturr.
Sed cum erui monasterio suo non facile posset:
nuritius quidam unus e ciuib uxoris languo¬
re simulato. ad genua illius prouolutus: ut
egrederetur optinuit. Ita dispositis iam in itine¬
re ciuium turbis: sub quadam custodia ad
ciuitatem usq deducitur. Mirum in modũ

Expanded text:
apostolicus haberetur. ec multo post, dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ scm̃ erat tumulum ceꝑunt effodere. Quo
dececto: manus ut eum commouerent mitiuil.
Ibiq multitudo tota laborans. nichil ꝓrsus per
totum diem proficit. Tigilata deniq alia nocte.¬
mane temptantes iterum: nichil omnino agere
potuerunt. Tunc conturbati atq exterriti: qͥd
facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis.
Icitis quia post hu̾nc triduum natalis episcopatꝰ
eius esse consueuerat.Et forsitan in hac die se
transferri uos ammonet: Tunc ieniniis et ora¬
tionib ac iugi psallentio die noctuq insistentes:
triduum illud continuatione duxerunt. Quar¬
ta autem die accedentes ponentesq manus .
non ualebant penitus mouere sepulchrum.
Dauore autem omnes exterriti: iam in hoc stantes
ut terra uasculum quod detexerant operirent:
apparuit eis ueneranda canitie senex. ad instar
nuis candorem efferens: dicens se esse abbatem:¬
& ait illis Usquequo conturbamini & tardatis.

Expanded text:
um erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, injiciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totmane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis
Abbreviated transcription (Latin):
debelictas: quib donauerit habere martinũ
Cumuem ad egyptum usq ꝑueneris: qm̃qm̃
illa suorum sc̃orum numero et uirtutib sit su¬
pba: tamen non dedignetur audire.quod illi
uel umuerse asye in solo martino europa non
nde petiturus uentorum cursui uela
comiiseris negotium tibi nr̃i doloris miungo
utc si umqm̃ illustris illius ptolomaydis litus
accesseris: sollicitus inquiras. tibi sit consepru¬
tus nr̃ ille pomponius: nec fastidias uisitare
ossa peregrina. Multas illi lacrimas tam
ex aftectu tuo. qm̃ ex nr̃is funde uuscerib:
ac licet mani munere. solum ipsum flore
purpureo et suaue redolentib sparge grami¬
nibꝵ. Dices tamen illi. sed non aspere: non
acerbe: compatientis alloquio. non expro¬
brantis eloquio: quod si uelte quondam
uel me semꝑ audire uoluisset: et martinũ
magis qm̃ illum quem nommnare nolo tu¬
isse imitatus: numqmͣ a me tam crudeliter
disparatus. ignoti pulueris regione tegeret᷑:

Expanded text:
derelictas, quibus donauerit habere Martinum. derelictas, quibus donauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersae Asiae in solo Martino Europa non nde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
morarum ulla dispendia: quin illic acd eas
illustrem uirum. ac toto laudatum orbe
paulinum. Illi queso te primum sermonis
nr̃i quem uel hesterno confecimus. uel hodie
diximus. uolumen euolue: illi omma referes
illi cuncta recitabis: ut mox ꝑ illum sacras
uiri laudes roma cognoscat: sicut pͣer illum
nt̃m libellum non ꝑ italiam tantum: sed ꝑ
totumꝰ diffudit illiricum. Ille maxtim
nr̃m. cum suo felice componere. Inde si forte
ad affricam transfretabis: refer audita kar¬
tagini. licet iam pridem ut ipse dixisti uirũ
nouerit: tamen nunc precipue de eo plura
cognoscat: neᷤ solum ibi cy prianum martyrẽ
suum. quamus sco illuis sangume consecra¬
ta miretur. Iam si ad leuam achaie sinum
dtuexus paululum intraueris. sciat corinthus:
sciant athene: non sapientiorem in achade¬
mia platonem: nec socratem in carcere fortiorẽ.
elicem quidem greciam que meruit audire
apłm predicantem: sed nequaqͣm axp̃o sallid̃

Expanded text:
morarum ulla dispendia , quin illic adeas morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem, sed nequaquam a Christo Gallias
Abbreviated transcription (Latin):
ce sciret ignoscere. Qui si istumipsum breuit᷑
inseitum sermonem meum in se prolatum for¬
te cog nouerit: sciat magis non ore mnimici qm̃
annci ammo me loquutum: quia sifieriposses
optarem ut martino potius ep̃o qmͣ falan ti¬
tanno similis diceretur. Sed istum cuius com¬
memoratio parum suauis est transeamus: et
ad martinum nr̃m Galle redeamus. Tum go
cum iam adesse uesperum occiduo sole senti¬
rem: dies ĩnquam abut postumiane surgen¬
dum est: simul. tam studiosis auditorib ce¬
autem expectare non debes: ut ula sit
meta referendi. Latius ille dissunditur. qmͣ
ut ullo ualeat sermone concludi. Ista interim
cie illo uiro portabis orienti. Sed dum recur¬
rii diuersas regiones. loca. portus. insulas. uibesꝙ
preterlegis: martini nomen et glãm sparge
per populos. In primis memento non preten¬
re campaniam: et si maxime cursus in deuio
sit. non tamen tibi tanti sint uel magnarũ

Expanded text:
et sciret ignoscere. qui si istum ipsum breuiter et sciret ignoscere. qui si istum ipsum breuiter insertum sermonem meum in se prolatum forte cognouerit, sciat non magis ore inimici quam amici animo me locutum, quia, si fieri posset, optarem ut Martino potius episcopo quam Phalari tyranno similis diceretur. sed istum, cuius commemoratio parum suauis est, transeamus et ad Martinum nostrum, Galle, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum occiduo sole sentirem, dies, inquam, abiit, Postumiane: surgendum est: simul tam studiosis auditoribus cautem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum
Abbreviated transcription (Latin):
tinum: ut ignosceret supplicanti: Tunc ec ipsi
et nobis sanctus exposuit: qualiter illum a
demonib uidisset agitari: se conuitus non mo¬
ueri: que magis illi a quo fuissent effusa nocuis¬
sent. Exinde cum idem srictio multis apud
eum magnisq criminib ꝑsepe premeretur:
cogi non potuit ut eum apresbiterio submoue¬
ret: ne suam per sequi uideretur inuiriam: illud
sepe commemorans. Si xp̃c iudam passus est.
cur ego non patiar Brictionem. Ad hec po¬
stumianus. Audiat inquit istud exemplum
nr iste de ꝓximo: qui cum sit sapiens. imemor
presentium: immemor futurorum: si fuerit
offensus insanit: in sua se non habens potesta¬
te: seuit in clericos: grassatur in laicos: totumq
terrarum orbem insuam commouet ultionem
in qua ꝑ triennium iuuigiter dimicatione con¬
sistens: nec tempore nec ratione sedatur. Dolen¬
da hominis et miseranda conditio: etiam si
hac sola insanabilis mali peste premeretur. Ue

Expanded text:
ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem ? Ad haec Postumianus, audiat, inquit, istud exemplum noster iste de proximo. qui cum sit sapiens, immemor praesentium, immemor futurorum: si fuerit offensus, insanit in sua se non habens potestate: saeuit in clericos, grassatur in laicos, totumque terrarum orbem in suam commouet ultionem: in qua per triennium iugiter dimicatione consistens nec tempore nec ratione sedatur. dolenda hominis et miseranda condicio, etiamsi hac sola insanabilis mali peste premeretur. uer
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ita in eo spiritus neqm redundabat: ut ne
sua quidem illi quamius uana admodum
mens subesset. trementib labus. incertoq
uultu decolori pre furore rotabat uerba pec¬
eati: se asserens sanctiorem: Quippe qui apri¬
mis annis in monasterio inter sacras ecclesie
disciplinas ipso maretino educante creuisset :
martinum uero et a principio quod ipse dit¬
fiteri non posset militie actib sorduisse: et
nunc ꝑ manes superstitiones et phantasma¬
ta uisionum. ridicula prorsus inter delira¬
menta senuisse. Hec cum multa atꝙ alia
etiam que reticere melius est acerbiora uo¬
miusset: egressus tandem furore satiato. qua¬
si qui se penitus uindicasset: rapidus ea par¬
te qua uenerat recurrebat: Cum interea
credo per martim orationes fugatis ab illiũ
corde demonib: reductus inpenitentiam:
mox reuerutur: atq ad martim genua se¬
prosternit. ueniam poscens: fatetur errorem:
nec sine demone se fuisse: tandem samior confi¬

Expanded text:
sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sed ita in eo nequam spiritus redundabat, ut ne sua quidem illi, quamuis uana admodum, mens subesset : trementibus labiis incertoque uultu decolor prae furore rotabat uerba peccati, 88 asserens sanctiorem, quippe qui a primis annis in monasterio inter sacras ecclesiae disciplinas ipso Martino educante creuisset : Martinum uero et s principio, quod ipse diffiteri non posset, militiae actibus sorduisse, et nunc per inanes superstitiones et fantasmata uisionum ridicula prorsus inter deliramenta senuisse. haec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua uenerat gressibus recurrebat, cum interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confi
Abbreviated transcription (Latin):
sedili ligneo resedisset: uidit duos demones
in excelsa illa que monasterio supemmnet
rupe consistere: inde alacres ac letos uocem
istiusmodi adhortationis emitere. E ia te sri¬
dio: eia te drictio. Credo cernebant miserum
eminus ꝓpinquantem: conscii. quantam uti
rabiem spiritus suscitassẽt. Nec mora brictio
furibundus irrupit: ibi plenus insanie.
euomit in martinum mille conuitia. Obiur¬
gatus enim pridie ab eo fuerat. cur qui nichil
umqm̃ ante cdericatum. quippe qui in mona¬
sterio ab ipso martino nutritus habuisset.
equos aleret: mancipia compararet. Nam
uio tempore arguebatur a multis. quod non
solum pueros: sed etiam puellas scitis uultib
coemisset. Quib reb infelicissimus insano
felle commotus: et ut credo precipue demonũ
illorum agitatus instinctu: martinum ita ag¬
gressiũ est: ut iux manib temperatet: cum qui¬
dem sanctus uultu placido. mente tranquilla:
infelicis amentiam ꝑ mitia uerba cohiberet.

Expanded text:
sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones in excelsa illa quae monasterio supereminet rupe consistere, inde alacres ac laetos vocem istiusmodi adhortationis emittere: Heia te, Brictio; heia te, Brictio. Credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. Nec mora, Brictio furibundus irrupit, ibi plenus insaniae evomuit in Martinum mille convicia. Objurgatus enim pridie ab eo fuerat, cur qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia compararet: nam jam illo tempore arguebatur a multis, non sosolum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis uultibus coemisse. quibus rebus infelicissimus insano felle commotus et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu, Martinum ita adgressus est, ut uix manibus temperaret, cum quidem sanctus uultu placido, mente tranquilla infelicis amentiam per mitia uerba cohiberet.
Abbreviated transcription (Latin):
uccurrunt hoc loco illius uiri magna
miracula: que facilius admirari possu¬
nus qm̃ teferre. Agnoscitis profedo quoi
dico. Multa sunt illius: que non queant
explicari: ueluti istud est. aͦn nescio anita ut
gestum est a nobis possit expon. Quidam e
sratrib nomen non ignoratis. sed celanda
persona est: ne sancto urro uerecundiam fe¬
cerimus. Quidam ergo cum ad fornaculam
illius carbonum copiam repperisset. et admo¬
ta sibi sellula. diuaricatis pedib suꝑ illum
ignem nudato inguine resideret: continuo
orartinus factam sacro tegmini sensit inuiri¬
am: magna uoce ꝓclamans. Quis inquit
nudato inguine nostrum incestat habita.¬
culum. Hoc ubi ille frͣ audiuit. et ex consci¬
entia quod increpabatur agnoinit: continuo
ad nos cucurrit: exammis: pudorem suum
non sine martim uirtute confessus. x.x
uodam itidem die. dum in areo que
parua admodum tabernaculum illiꝰ
Ambiebat. in illo suo quod nostis omnes.

Expanded text:
uccurrunt hoc loco illius uiri magna uccurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius, quae non queant explicari. uelut istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. quidam e fratribus - nomen non ignoratis, sed celanda persona est, ne sancto uiro uerecundiam fecerimuillius carbonum copiam reperisset, et admota sibi sellula divaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret; continuo Martinus factam sacro tegmini sensit injuriam, magna voce proclamans: Quis inquit nudato inguine nostrum incestat habitaculum? Hoc ubi ille frater audivit, et ex conscientia quod increpabatur agnovit; continuo ad nos cucurrit exanimis, pudorem suum non sine Martini virtute confessus. XV. Quodam itidem die, dum in area, quae parva admodum tabernaculum illius ambiebat, in illo suo quod nostis omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
miliam illius lues excrema uexaret: et maudi¬
te calamitatis exemplo. ꝑ totam domum cor¬
pora egra procumberent: martim ꝑ litteras
implorauit auxilim. Quo tempore uir
beatus remesse promisit difficilem impecra¬
tu. Nam sp̃u sentiebat. domum illam di¬
umo numine uerberari. Tamen non prius
destitit. septem totos dies totidemq noctes
orando. et ieiunando continuans: qmͣ id qd̃
exorandum receperat impetraret. Mox ad
eum ħy contius duina expertus beneficia per¬
uolauit: muntians simul et gracias agens
domum suam omni periculo liberatam.
Centum enim argenti libras optulit: quas
uir beatus nec respuit nec recepit: Sed pri¬
usqim̃ pondus illud monasterii limen attin¬
geret: redimendis id captiuis continuo de-¬
putauit. Et cum ei suggereͬtur a fratrib
ut aliquid ex eo insumptu monasterii reser¬
uaret: omnib inangustum esse uictum:
multis deesse uestitum: nos inquit eccłia
pascat et uestiat: dum modo nichil nostris
usibus quesisse uideamur. .x Ix¬

Expanded text:
miliam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxilium. quo tempore uir beatus t rem esse promisit difficilem inpetrari: nam spiritu sentiebat, domum illam diuino numine uerberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et ieiunando continuans, quam id quod exorandum receperat inpetraret. mox ad eum Lycontius diuina expertus beneficia peruolauit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. centum etiam argenti libras obtulit, quas uir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen adtingeret, redimendis id captiuis continuo deputauit. et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ea eo in sumptum monasterii reseruaret, omnibus in angusto esse uictum, multis deesse uestitum: nos, inquit, ecclesia et pascat et uestiat, dum nihil nostris usibus quaesisse uideamur. S
Abbreviated transcription (Latin):
discesserat mox regressus. & ipse correctus:
& aliis ꝓfuturus exemplo: nequem aut fal¬
se iusticie umbra decipiat: aut incerta mo¬
bilitas mutili leuitate compellat semel
cepta deserere. Hec uos de uirtutib dm̃.
quas in serius suis uel imitanda oꝑatus est
uel timenda: scire sufficiat. Sed quia satis¬
feci ur̃is aurib: immo etiam uerbosior fui

Expanded text:
discdiscet aliis futurus exemplo, ne quem aut falsae iustitiae umbra decipiat aut incerta mobilitas inutili leuitate conpellat semel coepta deserere. haec uos de uirtutibus Domini, quae in seruis suis uel imitanda operatus est uel timenda, scire sufficiat. sed quia satisfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui
Abbreviated transcription (Latin):
false iusticie colore suꝑatus: post quadriemmũ
fere cellulam suam atq ꝓpositum heremita de¬
seruit. Sed ubi ad proximum monasterium qd̃
a multis fr̃ib habitabatur accessit: causam
discessionis atq consilium querentib confite¬
tur. Renitentib cunctis. & precipue lociillius
abbate: male animo fixa sententia non po¬
tuit auelli. Igitur infelici se obstinatione ꝓ¬
ripiens: cum dolore omnium digressus a
fr̃ib: uix e conspectu abscesserat: cum im¬
pletus demone: cruentasq spumas ore pro¬
uoluens: suis dentib seipsum lacerabat. de¬
inde ad idem monasterium. fr̃m humeris
reportatus. cum coherteri in eo immundus
sp̃c non ualeret: necessitate cogente ferieis
nexib alligatur: pedes cum manib uinci¬
untur. Non immerita pena fugitiuo: ut quẽ
non cohibuerat fides: catene cohiberent. Post
biennium demum oratione scõrum ab
immundo sp̃u liberatus. ad heremum unde

Expanded text:
falsae justitiae colore superatus, post quadriennium falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cunctis, et praecipue loci illius abbate renitente, male animo fixa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione proripiens, cum dolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitiosius malo intra gallias laboramus. Ita
faciam postumianus inquit: nec te dutius¬
A dolescens tenebo suspensum.
quidam ex asia prediues opib. genere
clarũs. habens uxorem &e filium paruulum.
cum in egypto tribunus esset & frequentib
aduersum lembos expeditionib quedam here¬
mi contigisset: scõrum etiam tabernacula cum¬
plura uidisset: abeato ioħe iuro uerbum salutis
accepit. Nec moratus mutilem militiam cum
uano illo honore contempnere: heremum con¬
stanter ingressus: breui tempore momni genere
untutum ꝑfectus emicuit. Potens ieiunis: hu¬
militate conspicuus: fide firmus: facile se an¬
tiquis monachis studio uirtutis equãuerat.
Cum interim subiit eum cogitatio iniecta ꝑ dia¬
bolum. quod rectius esset ut rediret ad patriã
filiumq unicum ac domum totam cum uxore
saluaret. Quod utiq esset acceptius deo. qm si
se solum scło eripere contentus: salutem suorum
non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo

Expanded text:
niciosius malo intra Gallias laboramus. Ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. quidam ex Asia praedives opibus, genere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ubi ille monachus audiuit: & ꝑiclitatos in¬
fantulos serpentis occursu. & ipsos insuper
multa uerbera uido serpente meruisse: abba¬
tem obsecrat ne sibi post hac panis ullus aut
cibus aliquis muteretur. Iamq octauus dies
fuerat emensus: quo se homo xp̃i intra ꝑiculũ
famis ipse concluserat: arebant membra ienuno:
sed deficere mens celo intenta non poterat: corp
media fatescebat. fides firma durabat: cum in¬
terim ammonitus abbas ille ꝑ sp̃m ut discipu¬
lum iusitaret. pia sollicitudine cognoscere cu¬
piens qua uite substantia uir fidelis aleretur:

Expanded text:
Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos inHoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur. iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi constituerat: panem abbas ꝑ duos pueros
miserat. Quorum maior. habebat etatis annõ
quindecim: minor. duodennis erat. His ergo
inde redeuntib: aspis mire magnitudinis fit
obuiam. Cuius occursu nichil ꝑterriti: ubi an¬
te pedes eorum uenit: quasi incantara carminib
cerula colla deposuit. M moris pueri manu
apprehensa. ac pallio inuoluta: ferri cepit. dem
monasterium quasi uictor ingressus: in occusũ
frm. ex pectantib cunctis captiuam bestiam
resoluto pallio. non sine iactantie tumore de¬
posuit. Sed cum infantium fidem atq uircutẽ
ceteri predicarent: abbas ille altiori consilio. ne
infirma etas insolesceret. uirgis utrumq com¬
pescuit: multum obiurgatos. cur ipsi quod ꝑ
cos dñs oꝑatus fuerat ꝓdidissent: opus illud
non sue fidei. sed diuine fuisse uirtutis: disce¬
rent potius deo in humilitate seruire: & non
in signis & iurtutib gloriari: quia melior esset
infirmitatis conscientia: uitutum uanitate.

Expanded text:
sibi constituerat, panem abbas per duos pueros sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum maior habebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate.
Abbreviated transcription (Latin):
liber: regressus alexandriam. uisitatis ibi fr̃ib
ad suꝑiorem inde thebaidam. idest ad egypti ex¬
trema contendi. Ibi enim uaste patentes here¬
mi solitudines: plurimum ferebantur habere
omina cupiam referre que uidi: tamen pauca
ꝑstringam e plurib. Haut longe ab heremo
contigua nilo. multa sunt monasteria. Habi
tant uno in loco pleriq centeni: quib summũ
ius est. sub abbatis imꝑio uiuere: nichil arbi¬
trio suo agere: omnia ad nutum illius potesta¬
temq pendere. Ex his siqui maiorem uirtu¬
tem mente conceꝑint. ut acturi solitariam
uitam se ad heremum conferant: non nisi ꝑ¬
mittente abbate discedunt. Hec illorum pͥma
uirtus est: parere alieno imꝑio. Transgressis
ad heremum: abbatis illius ordinatione. panᷤ
uel quilibet cibus alius ministratur. Casu
ꝑ illos dies quib illo adueneram: cuidam qui
nuꝑ ad heremum secesserat. neq amplius ab
hoc monasterio qmͣ sex milib tabernaculum

Expanded text:
liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, liber, regressus Alexandriam, visitatis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monatant uno loco plerumque centeni: quibus summum ius est, abbatis imperio uiuere, nihil suo arbitrio agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. ex his si qui maiorem uirtutem mente conceperint, ut acturi solitariam uitam se ad eremum conferant, nonnisi permittente abbate discedunt. haec illorum prima uirtus est, parere alieno imperio. transgressis ad eremum abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
repetatur orientalis oratio. Ego inquit ut di¬
sere mensis institueram: apuo hieronimum
ser mensio fui. Cui iugis aduersus malos pus¬
nas perpetuumq ciitamen: conciuit odia ꝑ¬
filorum. Oderunt cum heretici: quia eos im¬
pugnare non desinit: oderunt clerici: quia
uitam eorum insectatur & crimina. Sed plane
cum boni omnes admirantur & diligunt. Nam
qui cum hereticum esse arbitrantur: insanuñ.
Ueredixerim: catholica hominis scientia: sana
doctrina est. Totus semꝑ in lectione: totus in
libris est. Non die non nocte requiescit. Aut
legit aliquid semꝑ: aut scribit. Quod nnsi mi¬
chi fuisset fixum animo. & ꝓmissum deo teste
ꝓpositum heremum adire: uel exigui temporis
puncto. a tanto uiro discedere noluissem. Huic
ergo traditis atq commissis omnib meis
omniq familia que me contra uoluntatem
animi mei sequuta tenebat implicitum: exo¬
neratus quodammodo graui fasce penitus ac

Expanded text:
repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut direpetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui jugis adversum malos pugna perpetuumque certamen concivit odia perditorum. Oderunt eum haeretici, quia eos impugnare non desinit: oderunt clerici, quia vitam eorum insectatur et crimina. Sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac
Abbreviated transcription (Latin):
uero inquit nichil penitus omisit: quod non
carperet. laceraret. exponeret. Precipue auari¬
tiam: non minus uanitatem insectatus est.
Multa de suꝑbia: non pauca de suꝑstitione dis¬
seruit. Uere fatebor: pinrisse michi uidetur
uitia multorum. Ceterum de familiaritatib
uuninum & monachorum atq etiam clerico¬
rum qmuera. qm̃ fortia disputauitᷤ unde a
quib dam quos nominare nolo dicitur non
amari. Nam sicut belgicus nr̃ trascitur et aci¬
taris nimie nos notatos: ita illi fremere dicun¬
tur eummnillo opusculo scriptum legunt: ce¬
libem spernit uirgo germanum: frẽm querte
extraneum. Ad hec ego. Nimium inquam
Salle pragrederis. Caue ne &e te aliquis quiher
fonaslis agnoscit exaudiat: teq una cum hiero¬
nimo incipiat non amare. Nam quia scola¬
stisuo es: non immerito te uersu comici illius
dmonebo: ob sequium amicos: ueritas odiumn
paeta Diia nobis potius ut ceꝑas postumane

Expanded text:
vero, inquit, nihil penitus omisit, quod non vero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue avaritiam, nec minus vanitatem insectatus est. Multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit. Vere fatebor, pinxisse mihi videtur vitia multorum. IX. Caeterum de familiaritatibus virginum et monachorum, atque etiam clericorum, quam vera, quam fortia disputavit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari: nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: Coelibem spernit virgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, Nimium, inquam, Galle, progrederis: cave ne et te aliquis, qui haec fortassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane,
Abbreviated transcription (Latin):
tetius arbitiarer. Uirenim preter ficdei meri¬
tum dotemq uirtutum. non solum latinis
Atẜ. grecis. sed et hebreis etiam ita luteris institu¬
tus est: ut se illi momni scientia nemo audeat
comparare. M iror autem si non ce uobis per
multa que scripsit oꝑa comꝑtus est: cum ꝑ
totum orbem legatur. Nobis uero sallus
inquit nimium. nimiumq comꝑtus est. Nã
ante hoc quinquennium quendam illius
libellum legi: inquo tota nr̃orum natio mona¬
chorum ab eo uehementissime uexatur & car¬
pitur. Unde interdum belgicus nrͣ ualde
irasci solet: quod dixerit nos usq ad uomitum
satiari. Ego autem inquam Gallus illi ignosco:
atq ista sentio de orientalib illum potius mo¬
nachis: qm de occidentalib disputasse. Nam
edacitas in grecis gula est: ingallis natura. Tũ
ego. Scolastice inquam Galle defendis gentem
tuam. Sed queso te. liber iste numquid hoc so¬
lum uitium dampnat in monachis a Immo

Expanded text:
rectius arbitrarer: vir enim praeter fidei merirectius arbitrarer: vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed et Hebraeis etiam ita litteris institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem, si non et vobis per multa quae scripsit opera compertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis vero, Gallus inquit, nimium nimiumque compertus est: nam ante hoc quinquennium quemdam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo vehementissime vexatur et carpitur; unde interdum Belgicus noster valde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad vomitum solere satiari. Ego autem illi viro ignosco; atque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse: nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, Scholastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam; sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum vitium damnat in monachis? Immo
Abbreviated transcription (Latin):
re: prestantissimi tamen uiri & doctissim fere¬
bantur in hoc certamine dissidere. Si tamen
tur: sicut non solum reprimi non potuit mul¬
tis amimarluersionib sacerdotum: sic nequa
qm̃ late se potiusset effundere: insi contentione
aleuiss ei. Iitiusmodi eigo turbatione. cum uen
altrandriam fluduabat. Me quidem cp̃oiliut
cultatio bengne admodum & melius qm̃opi¬
nabar ercepit. & secum tenere temptabat Sei
nonefuit animus ibi consistere: ubi recens ta¬
terne clatlis feruebat inuidia. Nam &e si foitas¬
le uideantur parere ep̃is debiuisse: non obhanc
tamen causam multitudinem tantam sub
ap̃i confessione uiuentem: presertim ab ep̃is
ser milib dispatur: ab alexandria autem .xni.
mansionib abest. Eccl̃iam loci illuis hieromiñ
prbir regit. Nam parrochia est ep̃i: qui hieroso¬
limanitenet. Michi iam pridem hieronimus
supiore illa meã ꝑegrinatione comꝑtuis facilt
obtinuerat: ut nullum michi expetendum

Expanded text:
re, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferere, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamentur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcosex millibus disparatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam parochia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione compertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum
Abbreviated transcription (Latin):
locus ille uel maximam parabat inuidiam:
i quo editum legebatur. quia dñs iħe sicut ꝓ
ꝓ hominis salute ꝑpessus: mortem ꝓ hominis
eternitate gustasset: ita esset eodem ordine pas¬
sionis etiam diabolum redempturus. quia hoc
bonitati illius pietatiq congrueret: ut qui per¬
ditum hominem reformasset: ꝓlapsumqͦ an¬
gelum liberaret. Qum hec atq alia istiuismodi
ab ep̃is ꝓderentur: ex studuis partium orta se-
ditio est. Que cum reprii sacerdotum auctori¬
tate non posset: seuo exemplo.ad regendam
eccł̃ie disciplinam prefectus assumitur: cuius
terrore disꝑsi frẽs. ac ꝑ diuersas oras monachi
sunt fugati: ut ꝓpositis edictis. in nulla consi¬
stere sede sinerentur. Illud me adinodum per¬
mouebat. quod hieronimus. uir maxime
catholicus et sacre legis ꝑitissimus. origenẽ
secutus primo tempore putabatu quem nc̃
idem precipue uel omnia illius scripta dãpna¬
ret. Mec uero ausus cde quoqm temere iudica¬

Expanded text:
locus ille vel maximam parabat invidiam, locus ille vel maximam parabat invidiam, in quo editum legebatur: Quia Dominus noster Jepro hominis salute perpessus, mortem pro hominis aeternitate gustasset; ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus, quia hoc bonitati illius pietatique congrueret 538, ut qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. Cum haec atque alia hujusmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est magna seditio. Quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, saevo exemplo ad regendam Ecclesiae disciplinam praefectus assumitur: cujus terrore dispersi fratres, ac per diversas oras monachi sunt fugati, ita ut, propositis edictis, in nulla consstere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudica