comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad maiores subiectõnem. ad se¬
niores reu̾entiam ad iumores
dilectõnem. non desiderare pre¬
esse. amare pre subesse. om̃ib cũ
quibus est uelle prodesse. non se¬
ueritate obrui non leuitate exĩa¬
uixi. in uultu serenitatem. in cor¬
de ad om̃s hr̃e dulcedinem. ĩ oꝑe
gram. hic etiam locus ⁊ tempus
est uoluptates amputandi. uitia
om̃ia Exuirpandi. nolmitates fͣn¬
gendi ut cer̾is non uoluntatib
s uoluntatũ simulachris preci¬
sis ⁊ amputatis sicut adult̾inis
quibdam ⁊ sponte nascentibus
ramuscłis spes ꝓsiciendi angea¬
tur nat᷑ali ⁊ ũe uolũtati .xiii.¬
lle emĩnon cam sunt uolũtãtes

Expanded text:
ad majores subjectionem, ad sead majores subjectionem, ad seniores reverentiam, ad juniores dilectionem: non desiderare praeesse, amare subesse, omnibus cum quibus est, velle prodesse: non severitate obrui, non lenitate exinaniri: in vultu serenitatem, in corde ad omnes habere dulcedinem, in opere gratiam. Hic etiam locus et tempus est voluptates amputandi, vitia omnia exstirpandi, voluntates frangendi; ut caeteris non voluntatibus, sed voluntatum simulacris praecisis et amputatis, sicut adulterinis quibusdam et sponte nascentibus ramusculis, spes proficiendi augeatur naturali et verae voluntati. Illae enim non tam sunt voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
Castifitantes corda nostra in obe¬
dientia caritatis. hec est enim d̾i
uoluntas ⁊ bñ placens ⁊ ꝑfecta. ad
hec antem optinenda ⁊ consernã¬
da corit inua appetenda sunt pre¬
fidia sedule ⁊ longaminis or̃onis
in qͣ tanta sit fide̾s ut speret oĩa
tanta de uotõ. ut dm̃ uident ᷑ ce¬
gere tantus amor. ut om̃ia que
perit in ip̃a orõne se sentiat opti¬
nere. tam benigna humilitas. nt
in om̃ib non suam ser dei nolim¬
tarem inse sieri preopret ꝯtude¬
ait etiam hr̃e hic talis ⁊ amplecta¬
tur cordis puritatem. corporis nĩ¬
ditiam. silentiũ. uł u̾bũ ordinat᷑.
ocłos stabiles ⁊ non sublimes. an¬
res non prurientes uictũ. ⁊ sõp¬
nũ sobrium. ⁊ qui faciat nõ impe¬
diat boni oꝑis dietam. manus con¬
tinentes. gressum mirtem non
ridendo cordis ꝓdere lascinit
s leniter subridendo gr̃am. me¬
ditatõnes spũales ⁊ assiduas. opor¬
tuinas lectõnes ⁊ non curiosas

Expanded text:
Castificantes corda vestra in obeCastificantes corda vestra in obedientia charitatis : haec est enim Dei voluntas et beneplacens, et perfecta. 8. Ad haec autem obtinenda et conservanda, continua appetenda sunt praesidia sedulae et longanimis orationis: in qua tanta sit fides, ut speret omnia; tanta devotio, ut Deum videatur cogere; tantus amor, ut omnia quae petit, in ipsa oratione se sentiat obtinere; tam benigna humilitas, ut in omnibus non suam, sed Dei voluntatem in se fieri praeoptet. Studeat etiam habere hic talis et amplectatur cordis puritatem, corporis munditiam, silentium, vel verbum ordinatum; oculos stabiles, et non sublimes; aures non prurientes; victum et somnum sobrium, et qui faciat, non impediat boni operis diaetam; manus continentes, gressum mitem: non ridendo cordis prodere lasciviam; sed leniter subridendo, gratiam: meditationes spirituales et assiduas, opportunas lectiones, et non curiosas:
Abbreviated transcription (Latin):
des ta se ꝙm discretõnes. ⁊ discre¬
tõtaĩ dispensatõnes. faciles q
indulgertie sue indinio. nõ tamã
retusande sut alieno. A se ip̃o
ba se ip̃m rigid̃a debet esse cen¬
sura ⁊ districta seũitas ad regẽ
der uł consulentem pse̾nam uł
Exat̾ nam caritatẽ. ⁊ pieratera.
lenis ⁊ obediens in om̃b humi¬
litas. gi alter̃ desit uł in deside ⁊
tepido non sꝑo cursus ꝑ señanti¬
am. uł in pͥncipio timeo puinã. ap̃
qd tota debet esse diseretõ nonitii.
stultum se in om̃ib ꝙ xp̃o facere
⁊ ex alieno pendere arbito maxi¬
me si semorẽ talem ht̃ de qͦ certũ
est: ex a deo discit qd̾ hominẽ do¬
eet. ubi tam̃ ꝓsitienti ⁊ obedien¬
ti non facile presumenda est in¬
dicandi licẽtia qͣmdi manifeste
nl contra diñ precipitꝰ  don lõga
⁊ patiens exꝑientia intellcm̃ suꝑ
hus dabit auditus. ad eam itaq
maxime se semꝑ obedientiã stu¬
deat exercere. de qua scͥptũ est.

Expanded text:
des in se ipsum discretiones, et discredes in se ipsum discretiones, et discretionum dispensationes, facilesque indulgentiae suo judicio: non tamen recusandae sunt alieno. A se ipso in se ipsum rigida debet esse censura, et districta severitas: ad regentem autem vel consulentem paternam vel fraternam charitatem et pietatem, lenis et obediens in omnibus humilitas. Si alterum desit: vel in deside et tepido non spero cursus perseverantiam, vel in praecipiti timeo ruinam. Propter quod tota debet esse discretio novitii, stultum se in omnibus pro Christo facere, et ex alieno pendere arbitrio; maxime si seniorem talem habet de quo certum est quod a Deo discit quod hominem doceat. Ubi tamen proficienti et obedienti non facile praesumenda est judicandi licentia, quandiu manifeste nil contra Deum praecipitur, donec longa et patiens experientia intellectum super his dabit auditui. Ad eam vero maxime se semper obedientiam studeat exercere, de qua scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ebetas hec pauli itisania om di¬
ceret᷑ ad eum festus Iusanis pan¬
diabatus qui ra ip̃o muortis ꝑitulo
tebatur. Nor hanc insanam ml¬
te lut̾e m eo fauebant situt dice¬
bão rex u̾itatem intelligeas. s dis¬
scmulans. set ut dcm̃ est sc̃i sp̃t eb̾¬
etas in qua ⁊ in ꝑno ⁊ in magno s¬
mles eos sibi facere gestiebat qͥ
enm iudicabant. Et ut cetã omit¬
tam que radior q̃ magis inopina¬
lum semer spm̃ mergere ĩ cenũ.¬
hic est beniatam a dolescentulus
qui in mentis sue excessu nec se¬
rtigt simũ aliqͥs sentio. s eum solũ
ha ꝙ̃ totus excessit. hac rasania in¬
sami erant mrtires int̾ tormẽta
bidentes. Cao hic non dicam ꝙ in
fernore lascinie sue lascimis po¬
era dicebat. Insanite libet hic gͦ
decer emineat feruor inueni¬
lis ⁊ fernens religionis earsus. qͥ
qnaranis adhuc sn hos statu noc
hc̃sit nat hr̃e debeat fremĩ tam̃
patit᷑ patõnis fernorem om̃ no¬
uitioꝵ non decent ille misericor¬

Expanded text:
etas: haec Pauli insania, cum diceret ad eum Festus, Insanis, Pautiabatur, qui in ipso mortis periculo tebatur? Non 246 hanc insaniam multae litterae in eo faciebant, sicut dicebat rex veritatem intelligens sed dissimulans, sed, ut dictum est, sancti Spiritus ebrietas, in qua et in parvo et in magno similes eos sibi facere gestiebat qui eum judicabant. Et ut caetera omittam, quae major, quae magis inopinalum semetipsum mergere in coenuHic est Benjamin adolescentulus, qui in mentis suae excessu nec se, nec suum aliquid sentit, sed eum solum in quem totus excessit. Hac insania insani erant martyres inter tormenta ridentes. Cur hic non dicam quod in fervore lasciviae suae lascivus poeta dicebat, « Insanire libet? » 7. Hic ergo licet emineat fervor juvenilis, et fervens religionis cursus; qui quamvis adhuc in hoc statu nec habeat nec habere debeat, frenum tamen patitur rationis. Fervorem enim novitiorum non docent illae misericor
Abbreviated transcription (Latin):
incipit uelie qd̾ deus uult. et qd̃
uolendũ memoria sugg̃it et
ratõ. ⁊ uehementer uolendo effi¬
cit᷑ amor. Nicħ enĩ aliud est amor
qͣm uehemens in bono uoluntas.
ꝑ se enĩ uoluntas simplex est as¬
fectus. sic aĩa ratõnali indutus
ut sic capax tam bom qͣm mali. ho¬
no replendus cũ adiuat᷑ a gr̃a.
malo: cint sibi diissus defecit fis
met ip̃o. Ne enim a creatore alqͥi
antie deesset humane liberatas
uram ins ꝑtem data csb et uolĩpx
que tũ adinuanti ꝯcord̾at gt̃e s¬
tutis accipit ꝓftm̃ ⁊ nom̃. ⁊ ater
efficitͫ cam sibi drassa se ip̃a san
se p᷑t frm uult. sui in se p̃a
lat̾e bimo libera constituta si soi
dignitatẽ naturaliũ suoꝵ eriprꝰ
in amorem. scdm̃ naturalem m¬
tum sustrũ ordinẽ de amore uni¬

Expanded text:
eus vult, et quod volendum memoria suggerit et ratio: et vehementer volendo amor efficitur. Nihil enim aliud est amor quam vehemens in bono voluntas. Per se enim voluntas simplex est affectus, sic animae rationali inditus, ut sit capax tam boni quam mali: bono replendus, cum adjuvatur a gratia; malo, cum sibi dimissus deficit in semetipso. Ne enim a Creatore aliquid animae deessset humanae, libera in utramvis partem data est ei voluntas: quae, cum adjuvanti cotutis accipit profectum et nomen, et amor efficitur: cum sibi dimissa se ipsa secundum se ipsam frui vult, sui in se ipsalitterae bivio, libera constituta, si secundum dignitatem naturalium suorum erigitur in amorem, secundum naturalem virtutum suarum ordinem de amore, u
Abbreviated transcription (Latin):
obsernanda dexumns mĩdũ st
in affectu. set in desiderio s rcͥt¬
nis magisterio. ⁊ de huis omib he¬
militer adhuc cantat ad dm̃. Cõti¬
ꝑini desiderare iustifitatõnes
as sicut ulmen dixi de ceco. qmnus
ad huc non indeat ocłus nõ cessen
oꝑari mamis. ut qui ꝓfic̾ẽ uult i
raagno: fidelis sit in minimo. ⁊ in
eo in quo ex conditoris largirate
iam prerogalnm ht̃ ius potesties
officium exhibent bone nolumi¬

Expanded text:
bservanda texuimus, nondum sunt in affectu, sed in desiderio et rationis magisterio: et de his omnibus humiliter adhuc cantat ad Deum, Concupivi desiderare justificationes tuas . Sicut tamen dixi de caeco, quamvis adhuc non videat oculus, non cesset operari manus: ut qui proficere vult in magno, fidelis sit in minimo; et in eo in quo ex conditoris largitate jam praerogatum habet jus potestatis, officium exhibeat bonae volunt
Abbreviated transcription (Latin):
to lemus oꝑat᷑ caritiis maanꝰ qͣn¬
to ecĩm adiunat illuminatꝰ ocłas. s¬
manu tergimꝰ ocłm. unde dicit.
a mandatis tnis intellexi. Iam enĩ
incipit oꝑa sua intellig̾e ⁊ asfet¬
tõnes discernere. Iam sic afficit᷑
uirtutib ut sicut deo hoc ẽ esse
qd̃ bonũ esse sic iam iuste ⁊ scẽ
amme non alit̃ sit esse qͣm sce ⁊
inste ⁊ pie esse. Scẽ: in semet ip̃a¬

Expanded text:
to levius operatur charitatis manus, quanto eam adjuvat illuminatus oculus. Pmanu tergimus oculum: unde dicit, A mandatis tuis intellexi . Jam enim incipit opera sua intelligere, et affectiones discernere: jam sic afficitur virtutibus, ut, sicut Deo hoc est esse quod bonum esse, sic jam justae et sanctae animae non aliter sit esse quam sanctae, et juste, et pie esse: s
Abbreviated transcription (Latin):
suo deo in dissolubilit̾ inh̾et si uel¬
let ne multiplici creaturar̃ uari¬
erate illecta. abstractã. distracta.
uite infudit. ⁊ infundendo creaũ
in eius quasi quadam arce: un
memoriallem collocauit. ut crea¬
toris semꝑ potentiam ⁊ bonitatẽ
memoraret. statim q ⁊ sine ali¬
quo more int̾stitio memoria de
se genuit ratõnẽ. ⁊ memoria et
ratõ de se ꝓtulerũt uoluntatẽ.
memoria quippe ht̃ ⁊ continet
quo tendendum sit. Eatõ: qd̾ tenẽ¬
dum siti uoluntas tendit. ⁊ ħ tria
unũ quiddam sunt. s tres esficaa¬
tie sicut in illa sũma tͥuitate na
est substantia tres ꝑsone: in qua
tͥuitiite sicut pat̾ genitot. filim
mine ratõnalis amras. memori¬
am sibi uendicat pater. tatõnẽ
silius uoluntatem ab utroq ꝓte¬
dentem. ab utroq ꝓtedẽs sp̃t sc̃t

Expanded text:
suo indissolubiliter inhaereret, si velsuo indissolubiliter inhaereret, si vellet; ne multiplici creaturarum varietate illecta, abstracta, distracta, vitae, infudit, et infundendo creavit; in ejus quasi quadam arce vim memorialem collocavit, ut Creatoris semper potentiam et bonitatem memoraret: statimque et sine aliquo morae interstitio, memoria de se genuit rationem: et memoria et ratio de se protulerunt 245 voluntatem. Memoria quippe habet et continet quo tendendum sit; ratio, quod tendendum sit: voluntas tendit: et haec tria unum quiddam sunt, sed tres efficaciae; sicut in illa summa Trinitate una est substantia, tres personae: in qua Trinitate sicut Pater est genitor, Filius mine rationalis anima, memoriam sibi vindicat Pater; rationem Filius; voluntatem ab utraque procedentem ab utroque procedens Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
cduri igit᷑ͫ de amore ꝓut ded̾it
ip̃e cuius amori oꝑis ip̃ins sudat
ftentõ. pͥmũ quasi a pmordiis ip̃iꝰ
narratõias seriem inchoantes qͣsi
ꝑ succedentes sibi etsites ꝓfectuum
nem. inuenis in uirũ. uir in senem.
scdm̃ qualitatũ mutatõnes. eriam
eetatũ nomina mutantes. sic scdm̃
nirtutũ ꝓfcm̃ uoluntas crescit in
amorem. amor in caritatẽ. caritas
ta sapĩam. siet debet lat̾e de amo¬
ope de quo agimꝰ quib ortus sit na¬
talib qua nobłitats linea insigͥs
ibi natus. ibi alitus. ibi ꝓuectꝰ. ibi ci¬
nis est nõ aduena. set indigenã
a deo enim solo amor datur. ⁊ in
pp̃o manet. quia nulli uisi ip̃i ⁊ ap̃
ip̃m deber  porro si de natalib eiꝰ
agitur cum tͥnitas deus hominem
crearet ad ymaginem suam qͣndã
in eo sormanit tomnitatis siłiudinẽ
ba qua ⁊ ymago tͥnitatis creatͥtis
ueluceret. ⁊ ꝑ qͣm nouus ille mũ¬
di incola simili naturalit̾ ad siłe
retrarente pͥncipio suo creatori

Expanded text:
amore, prout dederit ipse cujus amori operis ipsius sudat intentio, primum quasi a primordiis ipsius narrationis seriem inchoantes, quasi per succedentes sibi aetates profectuum nem, juvenis in virum, vir in senem; secundum qualitatum mutationes, etiam aetatum nomina mutantes: sic secundum virtutum profectum voluntas crescit in amorem, amor in charitatem, charitas in sapientiam. Nec debet latere de amore, de quo agimus, quibus ortus sit natalibus, qua nobilitatis linea insignisIbi natus, ibi alitus, ibi provectus; ibi civis est, non advena, sed indigena. A Deo enim solo amor datur, et in ipso permanet, quia nulli nisi ipsi et propter ipsum debetur. Porro si de natalibus ejus agitur; cum Trinitas Deus hominem crearet ad imaginem suam, quamdam in eo formavit Trinitatis similitudinem, in qua et imago Trinitatis creatricis reluceret; et per quam novus ille mundi incola, simili naturaliter ad simile recurrente, principio suo, creatori
Abbreviated transcription (Latin):
bitõ scłi. hic qui plus amat plus ci¬
tat. hic labor. hic otꝰ est multorum
sudoꝵ. opus multoꝵ laboꝵ. maxtne
cum cotus ad huo amor qd̵ facit ei¬
tiat. ser nesciat ad huc utide uens¬
at ant quo nadat. ⁊ fic huiꝰmodi e¬
tur affectib. situt cetus manib
qui manib quidam opat᷑. s nͦ mi¬
tuis inder quibus oꝑatur nec opus
qd̾ eꝑaitur. ꝯiout emͥm si indens qͥ
in aliqd opus erudiat non indẽã
tosshit hocendũ. curuat. erigita

Expanded text:
is. 9. Hic qui plus amat, plus currat: hic labor, hic opus est; labor multorum sudorum, opus multorum laborum: maxime cum caecus adhuc amor quod facit faciat, sed nesciat adhuc unde venhujusmodi operetur affectibus, sicut caecus manibus, qui manibus quidem operatur, sed nec manus videt quibus 247 operatur, nec opus quod operatur. Sicut enim si videns quis in aliquod opus erudiat non videntem, trahit docendum, curvat, erigit et
Abbreviated transcription (Latin):
tãm alĩam instus affcũs. nt ieam ĩ
milla sui ꝑte uł cogitatuũ uł ast¬
tuũ. uł actuũ sciat uł possit esse
rasi iusta tn toto suo. in om̃i eo qd̾
est iustitie plene ⁊ indissolubilit̾
affectã. unde dicit apłus. Caritas
uumqͣm excidit. aliqndo quidem
titubat uł deuiat affectõnis uł
oꝑis effcũs. qͣmdiu in hac uita ñ
porest uidere caritas nisi ex ꝑte
⁊ ꝑ spetłm in enigmate. set inte¬
ger tamen semꝑ ⁊ solidus in sud

Expanded text:
us, ut jam in nulla sui parte, vel cogitatuum vel affectuum, vel actuum sciat vel possit esse nisi justa, in toto suo, in omni eo quod est justitiae, plene et indissolubiliter affecta. Unde dicit Apostolus: Charitas nunquam excidit. Aliquando quidem titubat, vel deviat affectionis vel operis effectus, quamdiu in hac vita non potest videre charitas nisi ex parte et per speculum in aenigmate: sed integer tamen semper et solidus in su
Abbreviated transcription (Latin):
leuigat. homis leue euuͦgelii sua¬
ue eis qͥb dicit ip̃e dñs. Iam noñ di¬
cam uos seruos set amĩtos ieos
Qui enim pͥus portare nõ pot̾at
precepta legis. postea leuul sunt
precepta eimangelii ꝑ cocꝑantẽ
gr̾am. Qui pͥmũ non poterat implere
can iumento imponitꝰ hortiũ gͣne
⁊ refugit quasi iaportabile. addu¬
citur quadriga uolubił.i. enngeli¬
um discuarens ꝑ totum munds̃. et
honuis qd̃ quasi graue resugiebat
primũ. postea sine labore trahir
duplicatum. git anicła q̃ inpliris
est ⁊ sine alis se ipͣm non pot̾ por¬
tare pondere plumarũ ⁊ alarum
addito: ad uolat sine labore. sic ⁊¬
liquoris collabilis sit in gutte᷑. a¬

Expanded text:
igat; onus leve Evangelii, suave eis, quibus dicit ipse Dominus, Jam non dicam vos servos, sed amicos meos . Qui enim prius portare non poterat praecepta Legis, postea illi levia sunt praecepta Evangelii per cooperantem gratiam. Qui primum non poterat implere, cum jumento imponitur onus grave, et refugit quasi importabile, adducitur quadriga volubilis, id est Evangelium, discurrens per totum mundum, et onus quod quasi grave refugiebat primum, postea sine labore trahit duplicatum. Sic avicula quae implumis est et sine alis, se ipsam non potest portare; pondere plumarum et alarum addito, adliquoris, colabilis sit, in gutt
Abbreviated transcription (Latin):
contendant plac̾e tͥ. placere deo. qͥ
ad te redeant fanigati quidẽ s nõ
suffartinati. simł ⁊ głantes nõ ꝙ tu¬
riosa seu p̾ciosa queq terrar̃ actu¬
lerũt. sec ꝙ reliq̃rint pacẽ regnis.
legẽ barbaris. qͥetẽ monast̾iis. ecle¬
sus ordinem. cłicis disciplinam. deo
ppłm acceptabilem. sectatorẽ bonoꝵ
operũ. o¬
ignũ ad mediũ uenire fcm̃ dł¬
tis memorie marrimi nostͥ.
Nosti hoc᷑ set an memierũ ĩgno
per remeauit ut pene expensis ⁊
eqnis defitientib uix ꝑueniret
forentiam. Ibi ep̃c loci donanir
ei equm. qͦ pisas ubi usq eraroꝰ
cutus ep̃t. Erat enĩ illi cã cũ adũ¬
sarir. ⁊ agendi aderat dies. cepͥ
beqͥrere suffragia amicoꝵ. Cũq
ꝑ singłos sollicitarent᷑ uentum
est ad martinũ. fidutia erat ma¬
ior in illo qui nõ posset inmemor
esse recentis bñsitii. B̾um inarti¬
nus. decepisti me inquit. nesci¬
ebam tͥ inuñe negoriũ. Bolle

Expanded text:
contendant placere tibi, placere Deo. Qui contendant placere tibi, placere Deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinati: simul et gloriantes, non quod curiosa seu pretiosa quaeque terrarum attulerint, sed quod reliquerint pacem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, clericis disciplinam, Deo populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum.  ad medium venire factum dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoper remeavit, ut pene expensis et equis deficientibus, vix perveniret Florentiam. Ibi episcopus loci donavit ei equum, quo Pisas usque, ubi eramus cutus episcopus erat enim illi causa cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere suffragia amicorum. Cumque per singulos sollicitarentur, ventum est ad Martinum. Fiducia erat major in illo, qui non posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, » inquit: « nesciebam tibi imminere negotium. Tolle
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipũ ñ paneant. set cõtẽpnãt.
Qui non cum turba intrent. nec
cum ira exeant. qui eccĩas nõ spo¬
lient set emendent. Qui mncto su¬
pia non exhauriant. sec corda re¬
fitiant. ⁊ crimina corrigant fame
ꝓuideant sue. nec imudeant illie¬
ne. Qui orandi studiũ gerant. et
usum hẽarit. ac de omĩ re plus fi¬
dant orõni qͣm sue industͥe uł la¬
bori. Quoꝵ ingressus patifitus:
molestus exitus sit. Quoꝵ sermo
fastu. Qui humiles cum humilib
⁊ tum innocentib innocentes.
duros dure redar guant. malig¬
nantes coherceant. reddant re¬
tͥbutõnem suꝑbis. Qui nõ de do¬
te uidue uł patͥmonio crutifixi se uł
suos diitare festinent. gratis dãtes
qd̾ gratis acceꝑunt. gratis fauẽtes
iuditiñ. insuriam parientib. uindit¬
tam in nacõnib. increpatõnes in po¬
pulis. Qui de mo demq spñ instar illoꝵ
septuaginta moysi accepisse cernã¬
tur. ꝑ ꝙ̃ sine ab sentes siue p̃sentes

Expanded text:
principum non paveant, sed contemnant. principum non paveant, sed contemnant. Qui non cum turba intrent, nec cum ira exeant: qui ecclesias non spolient, sed emendent. Qui marsupia non exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant; famae provideant suae, nec invideant alienae. Qui orandi studium gerant, et usum habeant, ac de omni re orationi plus fidant, quam suae industriae vel labori. Quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit: quorum sermfastu. Qui humiles cum humilibus, et cum innocentibus innocentes; duros dure redarguant, malignantes coerceant, reddant retributionem superbis. Qui non de dote viduae, et patrimonio Crucifixi se vel suos ditare festinent, gratis dantes quod gratis acceperunt, gratis facientes judicium injuriam patientibus, vindictam in nationibus, increpationes in populis. Qui de septuaginta Moysi, accepisse cernantur , per quem sive absentes, sive praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
rigidi ad censuram. cacholici ad
fidem. fideles ad dispensatõnem.
concordes ad pacem. conformes
ad mitatem. Qui srnt in iudicio
recti. in consilio ꝓuidi. in iuben¬
do discreti. ta disponẽdo sndustͥi
in agetido strenus. fn loq̃do modesti.
in adu̾sitate securs. in ꝓsꝑptate deuo¬
ti. in zelo sobris. in mĩa nõ remissi
ris nõ anxis. aliene nõ cupidi sue ñ
ꝓdigi. ubiq ⁊ in om̃ib cͥcũspͦti. Qui
legatõne ꝓ xp̃o fungi quotiens opꝰ
erit nõ uissi remiant. net ñ uissi af¬
fectent. Qui qd̾ u̾ecunde extusant
obrinatius nõ perusent. Qui missi
nec reqͥrant datũ. s fructũ. Qͥ regi¬
bus ich̾m exhibesnt. egyptus mo¬
ysen. fornicantib phinees. helyã
ydolatͥs. helꝰseum auaris. petrũ
mentientib. paulũ blaspheman¬
tib. negotiantib xp̃m. Qui mulgꝰ
nõ sꝑnant set doceant. diuites
non palpent. set terreant. pauꝑeᷤᷤ
non grauent. set foueant: minas

Expanded text:
rigidi ad censuram, catholici ad rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensationem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem. Qui sint in judicio recti, in consilio providi, in jubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strenui, in loquendo modesti, in adversitate securi, in prosperitate devoti, in zelo sobrii, in misericordia non remissi,ris non anxii, alienae non cupidi, suae non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti. Qui legatione pro Christo fungi, quoties opus erit, nec jussi renuant, nec non jussi affectent. Qui quod verecunde excusant, obstinatius non recusent. Qui missi,nec requirant datum, sed fructum. Qui regibus Joannem exhibeant, Aegyptiis Moysen, fornicantibus Phinees, Eliam idololatris, Elisaeum avaris, Petrum mentientibus, Paulum blasphemantibus, negotiantibus Christum. Qui vulgus non spernant, sed doceant: divites non palpent, sed terreant: pauperes non gravent, sed foveant: minas
Abbreviated transcription (Latin):
exit tracta apd̾ te. ⁊ cura hiis qui
te diligũt. uracta ante fcm̃: qͥa post
scc̃ã sera rerractatõ est. sapientis
consilium est. Omĩa fac cum consi¬
lio. ⁊ post fcm̃ non penitebis. Et
hoc tͥ ꝑsuade qui admittendi sũt
difsicile in curia possi ꝓbari. ⁊
ideo si fieri potest uiros ꝓ batos
oportere diligi nt̃ ꝓbandos. nos
in monasteriis recipimꝰ om̃s spe
meliorandi. at curia bonos faciliꝰ
reciꝑe qͣm facere consueuit. Qd̃
si płes in ea deferisse bonos qͣm ma¬
los ꝓfetisse ꝓbauimꝰ. q̃rendi sane
qͥb nec defcũs timeatur: nec ꝓp ͭ
mito. set cunctantes. set renuen¬
tes. Etiam coge illos ⁊ cõpelle ra¬
trare. In talib ut opinor requi
uentarium nõ manus attendant
set notĩtates. Qui spent iiiliter
ꝙ afflictis. ⁊ uidirent in eqͥtate ꝓ
msrnsueris terre. Qui sint cõposi¬
ti ad mores. ꝓbati ad sc̃imonisim.
pati ad obedientiam. mansueti
ad pacĩam. subiocti ad disciplinã

Expanded text:
erit, tracta apud te, et cum his qui erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea defecisse bonos, quam malos profecisse probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur, nec profemito, sed cunctantes, sed renuentes: etiam coge illos, et 440 compelle intrare. In talibus, ut opinor, requiventantium non manus attendant, sed necessitates. Qui stent viriliter pro afflictis, et judicent in aequitate pro mansuetis terrae. Qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedientiam, mansueti ad patientiam, subjecti ad disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑat. ulri tallidi ⁊ dolosi apͥũ eẽ
solet tunc pretendere humilitatẽ
cum aliqͥd obtmñe uolũit. de qͣlbus
dieit scͥptura. Est qui se humiliat
nequiter. ⁊ int̾iora eius sunt ple¬
na dolo. de uobis ipĩs sume sentẽ¬
tie huius caudens ac familiare exẽ¬
plum. Qnͣtos quos supplices admi¬
sistis postmodũ sust imuistis gͣues
insolentes contumaces rebelles.
Qd̃ quideia int̾ius malum tegñt
principia. post̾iora ꝓdurit. u̾bosulũ
adolescentem. ⁊ studentẽ eloq̃mie
cum sapĩe sit manis: nõ aliud qͣm
iustitie hostem reputes ꝓ hi falsis
fratͥb dicit cͥ magist᷑. milnus cito
nemimi imposueris Excluso itaq
umũso hec pestilemi gũe hominũ
cure ribi sit maxime introducere
tales quos post modũ intro duxisse
nõ peniteat. Burpe est tͥ sepius re¬
tractare quid fecĩs. ⁊ iuditiũ tuum
Exe q̃titius ꝑiditari non decet. di¬
ligent̾ ꝓinde om̃e qd̾ tatiendum

Expanded text:
sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse sperat. Viri callidi et dolosi proprium esse solet tunc praetendere humilitatem, cum aliquid obtinere voluerit: de qualibus dicit Scriptura: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . De vobis ipsis sume sententiae hujus evidens ac familiare exemplum. Quantos quos supplices admisisti, postmodum sustinuisti graves, insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicit tibi Magister: Manus cito nemini imposueris . 11. Excluso itaque universo hoc pestilenti genere hominum, curae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
se ingerat rogans Consilio non
p̃ce agendum est. Sunt q necessa¬
rio a nobis rogiratiũ aut exterq̃t
importuritas. aut ncc̃itas meret᷑.
at istud in hus que nostͣ sunti ubis
rogat ut qd̾ uult uelle liceat mͥ. ⁊ ñ
magis ut uelim. alius ꝙ alio alins for
te ꝓ se rogat. ꝓ qͦ rogaris sit tibi¬
suspectus. qui ip̃e ꝓ se rogat. iam in¬
dicatus sit. Nec int̾est ꝑ se an ꝑ ali¬
um quis roget. Cleritum curiam
freq̃ntantem qui non sit de curia
ad idem noris ꝑtin̾e ambientium
genus. adulantem u ad placicũ cuiꝰ¬
q loq̃ntem unũ de rogantib pura
etiam si richil rogau̾it. ꝯcorpioĩ
non est in fatie qd̾ formides s pũ¬
git a canda. si ad taliura blanditi¬
as cortuũ ut assolet molliri sen¬
seris: uaemineris scͥptũ. Oraãs hõ
pͥmũ bonũ uinũ ponit. ⁊ cum ine¬
briati fu̾int tunc id qd dec̃ius ẽ
ꝑars pondere estimdueris esũ
humilitatem qui timet. ⁊ eius qͥ

Expanded text:
se ingerat rogans. Consilio, non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae nostra sunt. Ubi rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . Pari pondere aestimaveris ejus humilitatem qui timet, et ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
emolumenti affert eccłiis dei tua u¬
nius hoĩs iustitia ubi sententia pre¬
ualet alit᷑ asicõꝵ. Set nec tuta boĩtas
tua tibi obsessa malis. nõ mag̾ qͣm sa¬
uitas icino serpente. sion est qd̃ te
subdutas malo intestino. et e regio¬
ne bonũ domesticũ et amplius quo
sepius inuat. Set siue leuent sine
grauent cui rectius imputandũ ꝙͣ
tibi: qui tales aut elegisti aut adini¬
sisti: Non de om̃ib dico. siam sunt qͦs
non elegisti set ip̃i te. at potestatẽ
nõ hñt: uisi qͣm tu eis ant tͥbueris
aut ꝑmiseris. ad idem gͦ reu̾tim.
b̃ibi scputa qͥcqͥd patieris ab eo qͥ
sine te potest fat̾e nich. hiis excep¬
tis de cetero non inconsiderate ut
uides eligendi quiq seu colligẽ¬
di sunt in opus minist̾is huiꝰ. buum
est undetim̃ q uotare ⁊ asscisc̾e tibi
exemplo moysi. senes nõ iuuenes.
si senes non tam etate qͣm morib.
quos tu nosti qͥa senes ppłi sũt. an
nõ eligendi de toro orbe orbem
iuditaturie gane huic negonioñ

Expanded text:
Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui tales aut elegisti, aut admisisti? Non de omnibus dico: nam sunt quos non elegisti, sed ipsi te. At potestatem non habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝙ̃ semel iussus es repoñe in ua¬
gractmn. Quema tñ qua tuũ negsite
non satis mͥ iuidetur attendere u̾bũ
dr̃i dicentis sic. Conu̾te gladium
turra in uaginã. bius ergo: ⁊ ip̃e
Seusitan tus muitu. ⁊ si non tua ma¬
ini eusig faanidus. aliocͥa si uallo
mͦ ad te ꝑtiñer ⁊ hiis discentib
apł̃is. Ecte gladũ duo ħ. nõ respõ

Expanded text:
tes, quem semel jussus es reponere in vates, quem semel jussus es reponere in vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur attendere verbum Domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam . Tuus ergo et ipse, tuo forsitan nutu, etsi non tua manu evaginandus. Alioquin si nullo modo ad te pertineret et is, dicentibus Apostolis, Ecce gladii duo
Abbreviated transcription (Latin):
dens
astorem te ppło huic certe aut
uega aut exhibe. Nõ negabis:
ie t̾usus sedem tenes te neges he¬
dẽ petrus hic est qui nescitur ꝓtes¬
side aliqsĩ uł gẽmis ornatus. uł se¬
pitis net rectus suro. net uectus
equo albo. net stipatus milite nec
circũst repentil septꝰ ministͥs. absq
hus tam̃ credidit satis posse smplere
calutare mandatũ. si amas me pas¬
c oues meas. In huis suctessisti nõ
petro set constantino. Consulo to¬
lerandã ꝓ temꝑe: non astertanda
ꝓ debito. ad ea te pͥtis incito: quorũ
te scio debitorem. Et si puopurat᷑
et si desturarus tacedens non est.
tamien ꝙ horreas operam curam¬
ue pastoralem. pastoris heres. Nõ
est qd̃ eubescas camͣgeliũ. Qmm
si nolenis camͣgelixes int̾ apłos qͥdẽ
eticm gła est tͥ. Omnͣgeliꝵare pas¬
toris opus implesti. drachones in¬
qͥt me mones pascere ⁊ scorpioẽs
non oues. ap̃ hoc inqͣm mag̾ aggre¬
dere eos. set u̾bo non ferro. Quid
betu derno usipare gladiũ tẽp¬

Expanded text:
Deus. Pastorem te populo huic certe aut nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, qui nescitur processisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In his successisti, non Petro, 438 sed Constantino. Consulo toleranda pro tempore, non affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas Evangelium. Quanquam si volens evangelizes, inter Apostolos quidem etiam gloria est tibi. Evangelizare pastoris opus implesti. 7. Dracones, inquis, me mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium ten
Abbreviated transcription (Latin):
domabili: uescio unde liqͥdo sere
possis. potest fore ꝙ necdum fuit.
ꝯi diffidis tuset apd̾ dm̃ non exrio
impossibile omne ũbura. Si dura
fronte sunt: duxato ⁊ in econtra
tuam. sul tam durum qd̃ duriori¬
o non cedat. dñs ad ꝓpħam. dedi fnͦ¬
tem tuam duriorem frontib eoꝵ.
u̾nũ est qd̾ te absoluit. see egisti cũ
ppło illont possis dt̃e połe meus qͥd
cisti nec ꝓfecistr est demũ qd̃ fa¬
tias ⁊ qđ ditas. Exi de urbe caldeo
ꝓentebit exilĩ orbe ꝓ urbe ꝯmutato
eniamꝰ ad collaterales tuos ⁊ co¬
adiutores. hii seduli tͥ. hii intimi
sunt. Qͣmͣ obrem si boni sunt tͥ potissi¬
taum sunt. si mali eque plus tͥ. fie te
dix̃is samĩ dolentem lat̾a. hoc est ne
te diỹis bonũ mallis imitentẽ. aut si
boniis sis. boritas tua solius ꝙ̃ frut¬
tum affepre potest: sient in suꝑiori

Expanded text:
domabili, nescio unde liquido scire domabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum non erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contra tuam. Nil tam durum, quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum . Unum est quod te e meus, quid cisti et non profecisti est demum quod facias et quod dicas: Exi de urbe Caldeorpenitebit exilii, orbe pro urbe commutatoeniamus ad collaterales et coadjutores tuos. Hi seduli tibi, hi intimi sunt. Qmum sunt; si mali eque plus tibi. Ne te dixeris sanum dolentem latera, hoc est, ne te dixeris bonum malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tua solius, quem fructum afferre potest? Sed nec tuta ti
Abbreviated transcription (Latin):
militis mami set sane ad tuitũ sacer¬
dotis ⁊ uissum imꝑatoris. ⁊ de haas
ftunt uero arripe alum qui ͥ ad fi̾en¬
dum creditus est. ⁊ uulnera ad salutẽ.
si non om̃s si non uł multos cepte quos
possis. Non sum inqͥt melior qͣm ꝑtẽs
mei. Quem illoꝵ domus exasꝑans ñ
dico audiuit. set nõ iorisit. Id̃o tu
insiste mag̾ s forte audiant ⁊ qͥes¬
tant. Insiste ⁊ resistentib. dicendo
hec forte riraius dicar. sium nr̃a il¬
la uox iusta oportune mmportune
hunt si audes miniũ appellate ꝓphe
precipit Clama ne cesses. ad quos
rsi ad sceleratos ⁊ pct̃ores : dimũ¬
cia inqͥt peło mes scelera eoꝵ. et
domul islcob pcc̃a eoꝵ. pͣdent̃ adu̾¬
te ⁊ sceleratos ꝑhiberi ⁊ płm do
raini. puta idem de hiis. ut si scele¬
rati ⁊ si iniqui: uide ne andias. Qd̾
un ex miminis meis fecistis nõ. net¬
mͥ fetisti. fateos ppłm istum exsticis¬
se usq adhuc duta fronte ⁊ iudo¬
mido corde set utrũ ne etiam in¬

Expanded text:
sed sane ad nutum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae praecipitur: Clama, ne cesses. Ad quos, nisi ad sceleratos et peccatores? Annuntia, inquit, populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . Prudenter adverte et slerati, etsi iniqui, vide ne audias: Quod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ulum studiosa malicia. aut forte¬
uetus odium ad illud scelus impu¬
lerit: nũquid siłi pensand̾ erit
loth qͣntum euacuauerit aut at¬
tenuauerit turpis nephandi fia
nobis iminebat auctoritas: eius
gͣuor formidet᷑ offensio: ac maio
magis minusue nelle ꝯsrit̾it illũ
qui p̾cepit. siue hoĩem sine dm̃.¬

Expanded text:
illum studiosa malitia, aut vetus odium forte ad idem scelus impulerit? numquidnam simili pensandum erit ntum evacuarit aut attenuaverit turpis nefandique nobis imminebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majormagis minusve velle constiterit ipsum qui praecipit, sive hominem, sive D
Abbreviated transcription (Latin):
itur post pecm̃ m̃nocencia. sic
ut ꝓfessus quisq cum in aliquo
forte regłarium mandatoꝵ
d̾eliquerit si ad remediũ eque
erim fregisse uotum. uolase
ꝓpositum. pactum p̾uaricase.
qui ⁊ pͥceptum ꝯtempserit ⁊

Expanded text:
itur post peccatum innocentia. Sic ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque erim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunc demũ sponsa ad uineas ĩuitat᷑.
ñ quid̃ ad plantand̾. s ad putand̾. qd̾ plan¬
tatum iamerat. Opportune quid̃. nãhoc
opus pacis tempora reqͥrebat. Qñ tenim
ꝑ secutionis tꝑ̃e rouceret: Alioqͥn sum̾e
in manus gladios ancipites. facere uin¬
dictam ĩnationib ĩcrepationes ĩppłis.
guem oĩa a se suꝑflua resecauit ut nil se
hr̃e putet puratione dignũ: Credite mͥ
⁊ putata repullulant ⁊ effugata redeunt¬
⁊ reaccendunt᷑ extincta. ⁊ sopita denuo e¬
feceris. Erras si uitia putas emortua dñõ
magis ꝯp̃ssa. uelis nolis intͣ finestuos ba¬
bitat iebusens. sub iugari potest s ñett̃¬
minari. Scio inquit qr non habitat in
me bonum. Parum est nisi ⁊ malũ mẽt

Expanded text:
Et tunc demum sponsa ad vineas invitatur, non quidem ad plantandum, sed ad putandum quod plantatum jam erat. Opportune quidem: nam id opus pacis tempus requirebat. Quando etenim persecutionis tempore id liceret? Alioquin sumere in manus gladios ancipites, facere vindictam in nationibus, increpationes in populis; guem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo exfeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subjugari potest, sed non exterminari. Scio, inquit, quia non habitat in me bonum. Parum est nisi et malum inesse
Abbreviated transcription (Latin):
aut te gͦ si audes p̃fer apło. nempe ip̃i
putatione: s ⁊ cirꝯtisione: Alioqͥn ue¬
uiciis illa dum nescis paulatĩ elangus¬
at. aut si suꝑt̾uerint suffocet᷑. Unũ i
tanto discͥmine ꝯsiliũ est obseruare alli¬
genter.⁊ mox ut renascentiũ capita M¬
parebunt prompta seũitate succider.
Non pͭ uirtꝰ c̃ uiciis ꝑit̃ crescere. gͦ ut
ilia uigeat ista crescere ñ sinant᷑. T̃olle
suꝑflua ⁊ salubͥa surgunt. utilitatuas¬
cedit: quicqͥd cupiditati demis. demꝰ
oꝑam putationi. putet᷑ cupiditai. ut
uirtꝰ roboret᷑. Nobis fr̃es putationis
semꝑ est cempꝰ. sicut semꝑ est opꝰ sõfido
enĩ q uobis hẏems iã tͣnsiit. Scitis quã
hẏemẽ dicam. timorẽ ilum qͥ s̃i est ĩ ars¬
tate. qui cũ õs iniciet ad sapiãm: nem¬
nem ꝯsũmat. qm̃ suꝑueniens karital.¬

Expanded text:
Aut te ergo, si audes, praefer Apostolo nempe ipsius putatione, sed et circumcisione. Alioquin vevitiis illa, dum nescis, paulatim elangueat; aut, si supercreverint, suffocetur. Unum in tanto discrimine consilium est, observare diligenter, et mox ut renascentium capita apparebunt, prompta severitate succidere. Non potest virtus cum vitiis pariter crescere. Ergo ut illa vigeat, istaccrescere non sinantur. Tolle superflua, et salubria surgunt. Utilitati accedit, quidquid cupiditati demis. Demus operam putationi. Putetur cupiditas, ut virtus roboretur. 11. Nobis, fratres, putationis semper est tempus, sicut semper est opus. Confido enim quia nobis hiems jam transiit. Scitis quam hiemem dicam? Timorem illum, qui non est in charitate, qui cum omnes initiet ad sapientiam, neminem
Abbreviated transcription (Latin):
tente pͥncipe ip̃o. ⁊ qui uoce ꝯfortaria
sui ĩꝑatoris fuerat p̃munitus ⁊ p̃mo¬
nitꝰ alios ꝯfortare: Ceteꝵ. nec is nec illi
sibi adhuc ĩduerant uirtutẽ exalto ⁊
ob hoc tutum ñ erat eis exire ĩ uineal¬
⁊ exerere lingue sarculum. ⁊ gladiofst
putarȩ uites. purgare palmites. ut ł¬
uctũ płꝰ afferrent. Deniꝙ ip̃e cdñs tac¬
bat ĩ passione. ⁊ in multis in terrogatus
ñ respon debat. factus uxxta ꝓpham ar̃
homo ñ aucdiens. et non ha. in .o. suo. re.¬

Expanded text:
ncipe ipso, et qui voce confortatoria sui imperatoris fuerat praemunitus, et praemonitus alios confortare? 6. Caeterum nec is, nec illi sibi adhuc induerant virtutem ex alto; et ob hoc tutum non erat eis exire in vineas, exerere linguae sarculum, et gladio Spiritus putare vites, purgare palmites, ut fructum plus afferrent. Denique ipse Dominus tacebat in passione, et in multis interogatus non respondebat , factus, juxta Prophetam, sicut homo non audiens, et non habens in ore suo re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcensentur: pluuia est ħ totũ ex illa nu¬
be descendens. s nolo in agrũ uł ortum
meum q̃nꝙ descendat. fuit sane bona
suo tp̃e. post tempꝰ si uen̾it: ñ bonã iã cen¬
seo. oĩsetialenis ⁊̃ lenit̾ descendens pluuia
si sit ĩtempestiua: molesta est. Donec gͦ
istius modi aq̃ pestilentes occupauer̃t
terram.⁊ ĩualuerunt sr̃ eã. tempꝰ suũ
uinee ñ habuert. nec fuit qͦ sponsa
ĩuitaret᷑ ad putandas uineas. seteꝵ it̃
decurrentib derra apparuit arida ⁊ flo¬
res apparuerũt inea. sig̃cantes tempus
putationis ad eẽ. Q ueris. qs hoc fuit:

Expanded text:
censentur, pluvia est hoc totum ex illa nucensentur, pluvia est hoc totum ex illa nube descendens, sed nolo in agrum vel hortum meum quandoque descendat. Fuerit sane bona suo tempore; post tempus si venerit, non bonam jam censeo. Omnis etiam Ienis et leniter descendens pluvia, si sitccupaverunt terram, et invaluerunt super eam; tempus suum vineae non habuerunt, nec fuit quod sponsa invitaretur ad putandas vineas. Caeterum illis decurrentibus terra apparuit arida, et flores apparuerunt in ea, significantes tempus putationis adesse. Quaeris quando hoc fuit?
Abbreviated transcription (Latin):
o imbrem procellosum. o torrentẽ mniqui¬
tatis. euertere magis qͣm fecundare ẏdo¬
neum. Nec minꝰ matꝰ minꝰue amarus
minori licet ĩpetu proruens. ymber ille
saloquacitas non bonus est ymber qͥst̾ili¬
tatem magis intulit t̾ris qͣm fertiliratem.
Multo magis pͣua doginata ħeticoꝵ mali
ỹmbres funt: q̃ pro fructib spinas ꝑdu¬
cunt ⁊ trsbulos. Mali ymbres ⁊̃ traditi¬
ones phariseoꝵ. ques saluator redargu¬
it. ⁊ ip̃i nubes male. Et nͥexistimes me in¬
iuriam facere moysi nãbona nubes illa:
ñ om̃e qd̾ pluit uł ip̃a bonũ t̾n dic̃a neilli
contͣdicã qui ait. Decdit illis .i. iudeis pre¬
cepta ñbona. haut dubiũ quinꝑ moysẽ
⁊ iustificationes in qͥb ñ uiuẽt in eis. lit¬
teralis illa u̾bi cã obseruatio sabbi. sonã¬
tis requiem non donantis. indictus sacͥ¬
ficioꝵ ritꝰ. interdictus poicine esus. non¬
nulloꝵꝙ similiũ que ĩmunda a moyse

Expanded text:
O imbrem procellosum! o torrentem iniquiO imbrem procellosum! o torrentem iniquitatis, evertere magis, quam fecundare idoneum! Nec minus malus minusve amarus, minori licet impetu proruens, imber ille sa loquacitas non bonus imber est qui sterilitatem magis intulit terris, quam fertilitatem. Multo magis prava dogmata haereticorum mali imbres sunt, quae pro fructibus spinas producunt et tribulos. Mali imbres etiam traditiones Pharisaeorum, quas Salvator redarguit, et ipsi nubes malae. Et nisi existimes me injuriam facere Moysi, nam bona nubes est illa, non omne quod pluit vel ipsa, bonum tamen dicam ne illi contradicam, qui ait: Dedi illis, id est Judaeis, praecepta non bona haud dubium quin per Moysen et justificationes, in quibus non vivent in eis . Litteralis illa, verbi causa, observatio Sabbati, sonantis requiem, non donantis; indictus sacrificiorum ritus, interdictus porcinae carnis esus, nonnullorumque similium, quae immunda a Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
srofecto que senit ⁊ plantauit dĩ manꝰ
⁊ non hõis. quẽ uł germinare uł ra¬
dicare in fide ⁊ caritate poterant ⁊ fruc¬
tus parturire salutis. si bonis ⁊ tẽpora¬
neis imbͥb rigarent᷑. Aĩe demq sunt
pro quib xp̃c mortuuis ẽ. uenubib plu¬
entibi istusmõi ymbres fr̃ eas. q̃ lutum
faciant. fructum ñ afferãt. Nã sic̃ sũt
ibone ⁊ male arbores ferentes queꝙ fctꝰ
pro sui dissimilitudine differentes bone
indelicet bonos ⁊ male malos. ita arbi¬
tror nubes ⁊ bonas q̃ bonos.⁊ malas esse
q̃ malos pluant ẏmbres. Et uide nefor¬
demnue̾t nobis hanc nubiũ ymbũq
distinctionẽ: qui dicebat. Mandabo nũ¬
bib meis ne pluant suꝑ eã. haut dubi¬
um qͥn fr̃ uineã ymbrẽ. curputas ad¬
murisse signanter. meis. nͥ qr s̃ ⁊ male
nibes quȩ non sunt el. Tolle toille ĩqut̃t
crucifige eum. O nubes iuolentas ⁊ tͣbidas.

Expanded text:
Profecto quae 1466 sevit et plantavit Dei manus, Profecto quae 1466 sevit et plantavit Dei manus, et non hominis; quae et vel germinare, vel radicare in fide et charitate poterant, et fructus parturire salutis, si bonis et temporaneis imbribus rigarentur. Animae denique sunt, pro quibus Christus mortuus est. Vae nubibus pluentibus istiusmodi imbres super eas, quae lutum faciant, fructum non afferant! Nam sicut sunt et bonae, et malae arbores, ferentes quaeque fructus pro sui dissimilitudine differentes, bonae videlicet bonos, et malae malos: ita et arbitror nubes et bonas, quae bonos; et malas esse, quae malos pluant imbres. Et vide ne forte innuerit nobis hanc nubium, imbriumque differentiam, qui dicebat: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam haud dubium quin super vineam imbrem . Cur putas adjunxisse signanter, meis, nisi quia sunt et malae nubes, quae non sunt ejus? Tolle, tolle, inquiunt, crucifige eum . O nubes violentas et turbidas!
Abbreviated transcription (Latin):
si aut̃ẽ ⁊ ĩterrogasio. ñ respondebitis mͥ. sci¬
ens tempꝰ putationis sidũ aduenisse. nec
tesponsurã proisus uineã suã ĩpensis la¬
borib .i. nec fidei nec bonioꝑis fructũ ali¬
quem relat᷑ani. quare: qi hẏempserat in
cordib ꝑsidoꝵ. ⁊ hyemales quidã maliciȩ
ymbres occupauerũt trã. iacta femina
suffocare qͣm fou̾e paratiores. s ⁊cultui
uineaꝵ omnem nͥlominꝰ ĩpendendã oꝑã
frustrat᷑i. Quos uos me ñc putatis dicere
ymbres. Istosne quos uidemꝰ currentes
peraera mubes turbulento sp̃u spargẽ
suꝑ t̾ram: Non est ita. S quos de terra
ĩ aerẽ sur sũ ferunt hõies turbulenti.
sp̃c. ponentes in celũ ossum. ⁊ lingua
hoꝵ t̃nfiens in terrã tamqm̃ pluuia ami¬
rissima terrã ipãm palustrem ac st̃ilẽ facit.
icam plantis qͣm satis inutilem. Non qͥd̾
hiisuisibilib atq corporeis ad nrõs utiq
corporeosusus datis. de quib nlła plane
sicut nec debob cura est dõ. S quibus.

Expanded text:
ciens tempus putationis nondum advenisse, nec responsuram prorsus vineam suam impensis laboribus, id est nec fidei, nec boni operis fructum aliquem relaturam. Quare? Quia hiems erat in cordibus perfidorum, et hiemales quidam malitiae imbres occupaverant terram, jacta semina verbi suffocare, quam fovere paratiores; sed et cultui vinearum omnem nihilominus impendendam operam frustraturi. 7. Quos vos me nunc putatis dicere imbres? istosne, quos videmus currentes per aera nubes turbulento spiritu spargere super terram? Non est ita. Sed quos de terra in aerem sursum ferunt homines turbulenti spiritus, ponentes in coelum os suum, et lingua eorum transiens in terram, tanquam pluvia amarissima, terram ipsam palustrem ac sterilem facit, et tam plantis quam satis inutilem, non quidem his visibilibus atque corporeis ad nostros utique corporeos usus datis, de quibus nulla plane, sicut nec de bobus cura est Deo. Sed quibus?