comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoflagello flagellatus sit ph̾o .i. sterilitate.
⁊ eotem modo sicut abimelech sanatus fuit ꝑ
orõnem abrahe. Aperuit ocłos eius deus. quẽ
uidens puteũ. Non subito fc̃s ÷ puteus sed qui
prius erat fc̃s: subito uisus ÷ ab ea. Tolle filiũ
prĩs erga filiun. ut postea p̃ponas amorem
dei suo carnali amore. ꝙ cum uicerit: glorio¬
sior sit uictoria. Die autem tercio eleuatis
ocłis. Quia nõ sunt tres diete abersabee us
cauit abraham nõ sit illeidem ubicrucifre ÷
potuit .n. abraham fac̾e paruas dictas. ut hõ
qui ualde sollicitus erat cũ de morce filiisui:
tum de ĩꝑio dñi. ⁊ minus cogitabat defesti¬
nationẽ itin̾is. filio tuo unigenito. respectu
fieri iudiciũ: notat eos fucuros iudices mi¬
Magnũ ess tͥ. ⁊ grauarem te. pocius facias
quod uis. enͥlmͥ des. uel ałr. ¶ Wantũ est hoc:
pro tam paruo precio ero uenditor. potius ac¬
cipe sine precio. Spelunca duplex. Domus

Expanded text:
quo flagello flagellatus sit Pharao, id est sterilitate, quo flagello flagellatus sit Pharao, id est sterilitate, et eodem modo sicut Abimelech sanatus fuit per orationem Abrahae. Aperuit oculos ejus Deus, quae videns puteum. Non subito factus est puteus; sed qui prius erat factus, subito visus est ab ea. Tolle filium patris erga filium; ut postea praeponat amorem Dei suo carnali amori, et, cum vicerit, gloriosior sit victoria. Die autem tertio elevatis oculis. Quia non sunt tres diaetae a Bersabee usqcavit Abraham, non sit ille idem ubi crucifixusPotuit enim Abraham facere parvas diaetas: ut homo qui valde sollicitus erat, tum de morte filii sui, tum de imperio Domini; et minus cogitabat de festinatione itineris. Filio tuo unigenito, respectu fieri judicium, notat eos futuros judices iniMagnum esset tibi, et gravarem te. Potius facias quod vis, et nihil mihi des. Vel aliter: quantum est hoc? pro tam parvo pretio ero venditor; potius accipe sine pretio. Spelunca duplex. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
Potest ⁊̃ dici quod l multũ etate processisset.
nõ tñ amiserat puilcritudĩem qũa habebat d¬
magnam nͣst. Uenit autẽ dñs ad abimelech
per sompniũ. Idem fuisse fc̃m a pd̾ pharaonem
intelligend̾ ⁊ qmͣuis ibi taceatur. filia prĩs
thare pater abraham mortua macre ip̃ius
abraham duxit aliam iyxorem de qua genuit
saram. ⁊ita non fuit filia aram. uel potest dici
ne amplius detegas faciem tuam. ⁊ ameris ab
aliquo ⁊ capiaris sicut modo. Wel aliter in ue¬
lamen ocłoꝵ .i. in obprobriũ ⁊ erubescenciam
qr illi qui erubescunt de aliquo fcõ solent ue¬
lare ocłos. ẜut amͦ caueas husmodi euentũ:
memento te ẽẽ deprehensam. in hscil quod
dixisti. qr uĩt tuus erat fr̃ tuus. Orante autẽ
abraham sanauit deus abunelech. ⁊ uxorẽ ⁊ c̃
Quod hic addit de abimelech qd̾ eũ sananit
⁊uxorem ⁊ anxillas quas concluserat ne pa¬
rerent. totum ĩtelligendum ÷ de pħone stł

Expanded text:
Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, non tamen amiserat pulchritudinem, quam habebat magnam naturaliter. Venit autem Deus ad Abimelech per somnum. Idem fuisse factum apud Pharaonem, intelligendum est; quamvis ibi taceatur. Filia patris Thare pater Abraham mortua matre ipsius Abraham, duxit aliam uxorem, de qua genuit Saram: et ita non fuit filia Aram, vel potest dici ne amplius detegas faciem tuam, et ameris ab aliquo, et capiaris, sicut modo. Vel aliter, in velamen oculorum, id est in opprobrium, et erubescentiam; quia illi erubescunt qui de aliquo facto solent velare oculos; et ut amodo caveas hujusmodi eventum. Memento esse te deprehensam. In hoc scilicet quod dixisti, quod vir tuus erat frater tuus: Orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, et uxorem, etc. Quod hic addit de Abimelech, quod eum sanavit, et uxorem et ancillas quas concluserat ne parerent, totum intelligendum est de Pharaone
Abbreviated transcription (Latin):
n qñ accubuit ⁊c̃. Mirum uidetur qd̾ con¬
cubuerit cũ filia. nec sensit tale opus se fac̾e.
s ita possumꝰ estimare. qr loch consueuerat
uxorem suam hr̃e. ⁊ tũc ebrius fc̃s pucabat
illã esse p̃sentem. ⁊ita non sensit nec cogitaũ
filiam suam ẽẽ pp̃ ebrietatem. Uterq camen
⁊ pat̾ ⁊ filia pecrauit. lzmalignam incẽtionẽ
neuter babuerit. M oab. quod incerp̃tatur
ex patre qr de patre eum conceꝑac dedit ei h̾
nom̃. Altera uocauit filiũ suum ammon. qd̃
ĩterprecatur filius populi mei. ⁊ nõ ita mani¬
festauit facinus suũ. s tm̃ ostendit quod de
quodam de popło suo conceꝑat. Profectus iũ
abrabam ĩterram austra. peregrinatus est
ingeraris. Uidet ħ esse dc̃m per recapitulati¬
onem. qr dic̃ placuisse saram abimelech ob
nimiam płcritudĩem qd̾ non uidetur uerum
cũ iam suꝑius dictũ sit eam ẽẽ uetulam et
emortuam ⁊ muliebria ei cessasse p̃p̃ senectutẽ

Expanded text:
neque quando accubuit, etc. Mirum videtur quod conneque quando accubuit, etc. Mirum videtur quod concubuerit cum filia, nec sensit tale opus se facere; sed ita possumus existimare, quod Loth consueverat uxorem suam habere, et tunc ebrius factus putabat illam esse praesentem: et ita non sensit nec cogitavit filiam suam esse propter ebrietatem. Uterque tamen et pater et filia peccavit, licet malignam intentionem neuter habuerit. Moab, quod interpretatur ex patre, quia de patre eum conceperat, dedit hoc nomen. Altera vocavit filium suum Amon: quod interpretatur filius populi mei: et non ita manifestavit facinus suum, sed tantum ostendit quod de quodam de populo suo conceperat. Profectus inde Abraham in terram australem, etc. Peregrinatus est in Geraris. Videtur hoc esse dictum per recapitulationem, quia dicit placuisse Saram Abimelech ob nimiam pulchritudinem; quod non videtur verum, cum jam superius dictum sit eam esse vetulam, et emortuam, et muliebria ei cessasse, propter senectutem.
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩferiorib se intromittit. Nũquid perdes
iustũ cũ impio: Caute nult ꝑ inductõnem
ꝑuenire ut parcat ⁊̃ iniustis pro iustis ⁊tñ
interrogat si pro ĩiustis uelit interfice ius¬
tos quod non oz. Minime. Non negant se
ĩtraturos in ciuitatem. s st̃n oratoriam qͣli¬
tatem loquendi ĩnuũt ciues indignos eẽ ad
quos diuertant. non pocero fac̾e quicqͣmͣ. Mo¬
dus÷ hũane consuecudinis qd̃ dicit. q̃dicat
Postiim ꝓposui ita fac̾e non pot̾o aliter face.
pluit dominꝰ a domino. Domimꝰ existẽs in
terra p̃sens. a domino existẽte in celo pluit.
Dñs iudicans a dño imꝑante. Abraham cõ¬
surgẽs mane. Nota sollicitudinem sci uiri
qui pp̃ ħ mane surgis. ut uideat si dñs serua¬
uerat eos pro quib orauerat. Recordatus ⁊
abrahe. Non cñ in ħ ut pro iustis iniustos
saluaret s ne pro iniustis iustum ꝑd̾et. qd̃
prim̃ promiserat abrahe. Ac ille non sensit

Expanded text:
de inferioribus se intromittit. Nunquid perdes de inferioribus se intromittit. Nunquid perdes justum cum impio? Caute vult per inductionem pervenire ut parcat etiam injustis pro justis, et tamen interrogat, an pro injustis velit interficere justos: quod non oportet. Minime. Non negant se intraturos in civitatem: sed secundum oratoriam qualitatem: loquendi innuunt cives indignos esse ad quos divertant. Non potero facere quidquam. Modus est humanae consuetudinis, quod dicit, quasi dicat: Postquam proposui ita facere, non potero aliter facere. Pluit Dominus. A Domino. Dominus existens in terra praesens: a Domino existente in coelo pluit. Dominus judicans, a Domino imperante. Abraham consurgens mane. Nota sollicitudinem sancti viri, qui propter hoc mane surgit: videat si Dominus servaverat eos pro quibus oraverat. Recordatus est Abrahae. Non tamen in hoc ut pro justis injustos salvaret; sed ne pro injustis justum perderet, quod primum promiserat Abrahae. At ille non sensit
Abbreviated transcription (Latin):
Contra regem bale. Istũ non nominat. quia
minus peccau̾at nominatis. At uero melchi¬
sedemh proferens panem ⁊ uinũ. Quod int̾
gentes signũ ÷ pacis sicut ⁊oluia solebat eẽ
ꝙ nota ordinem hec proferens. benedixit scil
de deo excelso. quod scił ad eum pertinebat.
Erat .n. sacerdos dei alt̾. uł ira intellige. pro
meliora ⁊ plura dare pot̃. Afilo subceminiꝰ.
ꝑ ħ notat interiora. corrigiam calciamẽti.
ꝑħ exceciora significat & omĩa ꝯmunit᷑
excludit. Nomine deus quid dabis michi.
non ex diffidencia dicit hoc. s ex desiderio
loqͣr. Delebitur anima illa depopulo. Si ue¬
uiens ad etatem discretionis neglex̾it acciꝑe
uel ĩcerficietur uel expelletur apopulo. Sum¬
q leuass ocłos suos. Non uidit eos de ꝓcul
uenientes. s ex improuiso apparent. quods
signũ ÷ pocencie. Uita comite. Modus loqn¬
ĩcrepat qr eius ÷ castigare ihxorem suam..
Descendam. Tunc descendit deus quando

Expanded text:
Contraque regem Bale. Istum non nominat, quia Contraque regem Bale. Istum non nominat, quia minus peccaverat nominatis. At vero Melchisedech proferens panem et vinum. Quod inter gentiles signum est pacis, sicut et oliva solebat esse. Et nota ordinem: haec proferens, benedixit, scilicet de Deo excelso; quod scilicet ad eum pertinebat. Erat enim sacerdos Dei altissimi, vel ita intellige. Profmeliora dare potest. A filo subtegminis. Per hoc notat interiora. Usque ad corrigiam calceamenti. Per hoc exteriora significat, et omnia communiter excludit. Domine Deus, quid dabis mihi? Non ex diffidentia dicit hoc, sed ex desiderio loquitur. Delebitur anima illa de populo. Si veniens ad aetatem discretionis neglexerit accipere, vel interficietur, vel expelletur a populo. Cumque levasset oculos suos. Non vidit eos de procul venientes: sed ex improviso apparent, quod signum est potentiae. Vita comite. Modus loquenincrepat, quia ejus est castigare uxorem suam. Descendam. Tunc descendit Deus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
onĩs uxores pħonis ⁊ familie eiꝰ. ut nec conci¬
ꝑent. Precepit pharao suꝑ abraham iuiris ut
preberentei .s. conductũ securũ ad educend̾
quicquid habebat. ne quis noceret ei. Et in uo
scil quod tunc qũ altare fecerat inuocauit.
uł mͦ. Si ad sinistrã ieris. sum concedit ei potes¬
tatem eligendi. amputat ab animo loch.
ne estimet ip̃m uelle disced̾e ab eo ideo ut me¬
liorem partem terre sibi eligat ⁊ retineat
Tibi dabo ⁊ semini .i. tibi in semine tuo non ĩ
ꝑsona tua. Usq in sempiternũ. nõ qd̾ semꝑ
cam habuerint ex tempore illo. s qr nullus
teriuinꝰ ponitur amittendi eam. uł aufendi.
siat ⁊ melchisedech dicitur non habere prẽm
⁊ muatrem solũmodo qr non nominauit eos
scriptura. Codorlaomor. Iste congregauit
omnes remotos in auxiliũ contra quinq re¬
ges sodomoꝵ fcos sibi rebesles. Rex gentiũ.
Nõ dicit quarũ. qr płib dominabat gentib

Expanded text:
omnes uxores Pharaonis, et familiae ejus, ut nec conciomnes uxores Pharaonis, et familiae ejus, ut nec conciperent. Praecepit Pharao super Abraham viris, ut praeberent ei scilicet conductum securum, ad educendum quidquid habebat, ne quis noceret. Et invocavitigi, scilicet quod tunc quando altare fecerat, invocavit, vel modo. Si ad sinistram ieris. Cum concedit ei potestatem eligendi, amputat ab animo Loth, ne existimet ipsum velle discedere ab eo, ideo ut meliorem partem terrae sibi eligat, et retineat. Tibi dabo, et semini, id est tibi in semine tuo, non in persona tua. Usque in sempiternum: non, quod semper eam habuerint ex tempore illo, sed quia nullus terminus ponitur amittendi eam, vel auferendi. Sicut, et Melchisedech dicitur non habere patrem et matrem, solummodo quia non nominavit eos Scriptura. Chodorlaomor. Iste congregavit omnes remotos in auxilium contra quinque reges Sodomorum factos sibi rebelles. Rex gentium. Non dicit quarum, quia pluribus dominabatur gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ficandum qđ non est nec tñ p̃p̃ deceptidnem.
s uł pp̃ utilitatem uł correctionem. uł incre¬
pationem. non dr mendacium. sicut ipse
dñs deophe ⁊ alidis cipło fuꝑeit se iõgiꝰ
ire nec tñ abire uoluit s retineri. ut in cre¬
paret ⁊ confirmar eos. Item heliseus ligat᷑
querentib eum dixit se non esse queni que¬
rebant. seq ꝑducturum eos ad eũ promisit.
⁊ dixeit eos inter medios hostes. quod ip̃i me¬
ruerant ap̃ deum. fuitq relator diuine uolun¬
tatis non sue. nec accusatur de mendacio. sicut
nec ille qui refert aliena u̾ba. Uel si concedam᷑
abrahan mencitũ fuisse sicut hoĩem. non est
mirũ. non .n. semꝑ uerũ dixit. Nũquid non est
mentitꝰ beatus petrus timore mortis ĩ passione
tingit permittente deo uob̾ in spem ꝓponitur
resurgendi. Nagellauit dominus pharaonẽ.
scił ꝑ sterilitatem. cõclusit .n. dñs ꝑ idem temp

Expanded text:
ficandum quod non est, non tamen propter deceptionem ficandum quod non est, non tamen propter deceptionem sed vel propter utilitatem, vel correctionem vel increpationem, non dicitur mendacium: sicut ipse Dominus Cleophae, et alio discipulo finxit se longius ire ; nec tamen abire voluit, sed retineri, ut increparet, et confirmaret eos. Item Eliseus ligatus quaerentibus eum dixit se non esse quem quaerebant, seque perducturum eos ad eum promisit, et duxit eos inter medios hostes, quod ipsi meruerant apud Deum. Fuitque relator divinae voluntatis, non suae; nec accusatur de mendacio, sicut nec ille qui refert aliena verba. Vel concedamus Abraham mentitum fuisse sicut hominem non est mirum: non enim semper verum dixit. Nunquid non est mentitus beatus Petrus timore mortis in passione , quando contingit, permittente Deo, nobis in spem proponitur resurgendi. Flagellavit Dominus Pharaonem, scilicet per sterilitatem. Conclusit enim Dominus per idem tempus
Abbreviated transcription (Latin):
lium noĩe cainan. quem posuitiu gñatõne
de gn̾ationib noe ut ueniat ad diuisionẽ
linguarũ ꝑ suꝑbiam turris. Nota qd om̃s
precedentes patriatche qui ⁊ a tribus filiis
noe descenderunt. ⁊ alios supͣ nominatos ge¬
nuerũt. precer eos quos liber nominatalios
qͦsdam habuerũt filios non nominatosqui
remanserũt in propriis familiis patrum
suoꝵ. silii aut̃ qui nominaci sunt. per se
discretas fecerunt familias a familiis pr̃m
suoꝵ. Mortuus est aram aute thare. uł ĩ
conspectu patris sui positus in ignem ꝙ̃
adorare nolebat uelanteqͣm pater sinis
Queritur qͣr tam iustus homo uoluerit
mentiendo uitam corporis seruare ꝑ mortẽ
anime. uel uite sue prouidere. ⁊uxoris pu
diciciam neglig̾e qi deus nõ potuerit eques᷑¬
uare eius uitam. ⁊ mulieris pudiciciam. O
constat hunc nõ inentitum. qr soror sua erat.
Item si proferatur uerbũ uel signũ ad sigus¬

Expanded text:
lium nomine Chaynam, quem posuit in generatione lium nomine Chaynam, quem posuit in generatione de generationibus Noe, ut veniat ad divisionem linguarum per superbiam turris. Nota quod omnes praecedentes patriarchae, qui et a tribus filiis Noe descenderunt, et alios supra nominatos genuerunt, praeter eos quos liber nominat, alios quosdam habuerunt filios non nominatos, qui remanserunt in propriis familiis patrum suorum. Filii autem, qui nominati sunt, per se discretas fecerunt familias a familiis patrum suorum. Mortuus est Aram ante Thare: vel in conspectu patris sui positus in ignem quem adorare nolebat; vel antequam pater suus Quaeritur, quare tam justus homo voluerit mentiendo vitam corporis servare per mortem animae: vel vitae suae providere, et uxoris suae pudicitiam negligere: quasi Deus non potuerit aeque servare ejus vitam, et mulieris pudicitiam. Sed constat hunc non mentitum, quia soror ejus erat. Item si proferatur verbum vel signum ad signi
Abbreviated transcription (Latin):
psit huius libros mathematice ninus ad eptꝰ
uictoriam combussit posthec audatior esfectu
inuasit nemroth .i. chaldeos. ⁊ acquisiuit ba¬
bilonem tͣnsfe̾ns illuc caput imperii sui. ⁊ inde
dicit sequens lictera. ⁊de terra illa egressus est
assur ec̃. ¶ od autem dictus ÷ uenator: simile
ẽ qͣiͣ dicat scił ita conludens crartauit homĩes
quẽadm uenator bestias. Qasi. istud qͣsi in
cluitas magna. scił niniue. ⁊te quib eg̃ssi
sunt philisciim ⁊ capturim. Isti sunt populi
qui ꝓcesserũt ab ilł. nec tñ post diuisionem lĩ¬
guarum s ante. ut discederent in ꝓpͥiis lĩgͥs
nec possumus dr̃e ista nomina fuisse ꝓpria
ꝑsonarũ qr neo ĩuenitur in libto quorum
filii fu̾int. Factiq sunt termitũ chanaan ⁊c̃.
deo moyses ad populum suũ loquens descͥp¬
sit terminos terre chanaan. qr eam erat d¬
possessurus ex promisso dei. At uero arfaxat
genuit sala. Nota sm̃̾ lucam hunc hũissefi¬

Expanded text:
ipsit. Hujus libros mathematicae Ninus adeptus ipsit. Hujus libros mathematicae Ninus adeptus victoriam combussit. Post haec audacior factus invasit Nemroth, id est, Chaldaeos, et acquisivit Babylonem, transferens illuc caput imperii sui: et inde dicit sequens littera: De terra illa egressus est Assur, etc. Quia autem dictus est venator simile est quid dicat, scilicet ita concludens coarctavit homines, quemadmodum venator bestias. Quasi: istud quod in civitas magna. Scilicet Ninive. De quibus egressi sunt Philistiim, et Capturim. Isti sunt populi qui processerunt ab illis: nec tamen post divisionem linguarum, sed ante, ut discederent in propriis linguNec possumus dicere ista nomina fuisse propria personarum, quia nec invenitur in libro quorum filii fuerint. Factique sunt termini Chanaan, etc. Ideo Moyses ad populum suum loquens, describit terminos terrae Chanaam, quia eam erat possessurus ex promisso Dei. At vero Arphaxat genuit Sale. Nota secundum Lucam habuisse fi
Abbreviated transcription (Latin):
tione ut sem. ⁊ heber ⁊ cet̾is bonis uiris. Hunus
turris faciende liber dicit c̃am talem fuisse scil
ut anteqͣm diuiderentur in diuersas terras fa¬
cerent aliquid gloriosum ĩ memoriam postõꝵ
Alii dñt ideo fc̃am fuisse ab eis. ut p̾cau̾ent sibi
force it̾m punir hoĩes ꝑ diluuiũ. Potest eciam
dicia ueniroth fc̃m̃ ẽẽ cupiditate regnandi. Uñ
diuisis linguis ip̃e cum familia sua ibi reman¬
sit cet̾is recedentib ⁊ assur expulso. cui pat̾nio
iure contingebat illa mansio. qr erat de sem
maiore filio. Assur autem recedens in terram
que postea ab ip̃o dicta zassiria multiplicatus
est usq ad regem ninũ. qui ab eius progenie
ortusz. Hic condidic ciuitatem niuiuen. Et
uicit cam in bello qui usq ad illud tempus
uỹcerat fc̃s rex bactrie nino uicinis. ⁊ uocat᷑
doroastres. ĩuencor ⁊ auctor malefice mathe¬
diluuiũ in utilitatem post̾orũ preuidens qͥt¬

Expanded text:
tione, ut Sem, et Herber, et caeteris bonis viris. Hujus tione, ut Sem, et Herber, et caeteris bonis viris. Hujus turris faciendae, liber dicit causam talem fuisse: scilicet ut antequam dividerentur in diversas terras, facerent aliquid gloriosum in memoriam posterorum. Alii dicunt, ideo factam fuisse ab eis, ut praecaverent sibi forte iterum puniret homines per diluvium. Potest etiam dici a Nemroth factam esse cupidate regnandi. Unde divisis linguis, ipse cum familia sua ibi remansit caeteris recedentibus, et Assur expulso, cui paterno jure contingebat illa mansio, quia erat de Sem majore filio. Assur autem, recedens in terram quae postea ab ipso dicta est Assyria, multiplicatus est usque ad regem Ninum, qui ab ejus progenie ortus est. Hic condidit civitatem, et vicit Cham in bello, qui usque ad illud tempus vixerat: factus rex Bactriae Nino vicinus, et vocatus Zoroastes inventor, et auctor maleficae mathediluvium in utilitatem posterorum praevidens scr
Abbreviated transcription (Latin):
cam. qui om̃es . lxxii. sũt num̾o. siue filii siu̾
ppłi. Ab hiis diuise sunt insule. Post diuisionẽ
linguarũ ħ mͦ terra fuit diuisa qd̃ filii iaphet
optinuerunt septentrionalem partem asie.
⁊ totam europam. filii cham australem ꝑtem
asie ⁊ totam affricam. Mediũ autem asie q̃
maior est qͣm europa ⁊ affrica filii sem posse
exercere suꝑ ceteros ꝑ uiolenciam. ⁊ indiyxit
eos ad idolatriam. ut ignem ꝙͣ deũ colerent.
qr utilitates maximas bñficio solis qͥ igneus
est. ĩ terra conting̾e uidebat: quẽ errorem calder
postea sequuti sunt. Multiplicem ĩiuriam ⁊
deo ⁊ homini fecit. Reus .n. solus debebat preesse
hoĩ. quod ille ei abstulit cũ se illũ terposuit. ⁊
s̃ ignoranciam redegit aufe̾ndo ei cuitũ debitũ.
Homini uõ iniuriam fecit. qr eum domino in¬
iusto oppressit. ⁊ incrtorem decipiẽdo induxit.
Consilio ⁊ ĩꝑio huiꝰ fc̃a fuit turris consentiẽtib
ei malis ex uoluntate. meliorib autẽ ex coac¬

Expanded text:
 sunt numero, sive filii, sive populi. Ab his divisae sunt insulae. Post divisionem linguarum hoc modo terra fuit divisa, quod filii Japhet obtinuerunt septentrionalem partem Asiae, et totam Europam. Filii Cham australem partem Asiae, et totam Africam. Medium autem Asiae, quae major est quam Europa et Africa, filii Sem possedexercere super caeteros per violentiam, et induxit eos ad idololatriam, ut ignem quasi Deum colerent, quia utilitates maximas beneficio solis, qui igneus est, in terra contingere videbat. Quem errorem Chaldaei postea secuti sunt. Multiplicem injuriam et Deo et homini fecit: Deus enim solus debebat praeesse homini, quod ille ei abstulit, cum se illi interposuit, et in ignorantiam redegit, auferendo ei cultum debitum; homini vero injuriam fecit, quia eum dominio injusto oppressit, et in errorem decipiendo induxit. Consilio et imperio hujus facta fuit turris, consentientibus ei malis ex voluntate, melioribus autem ex coac
Abbreviated transcription (Latin):
scificati ⁊ dignioris reputati inter fr̃s. Benia¬
min lupus rapax ⁊c̃. qr hec trib mltũ fuit bel¬
licosa ⁊ sicut consuetudo est raꝑtoꝵ quod ad¬
qͥrebant statim dabant largiendo. qr ille cui
ex facili uenit: facile expendit. Bñdictionib¬

Expanded text:
ificati, et dignioris reputati inter fratres Benjamin lupus rapax, etc. Quia haec tribus multum fuit bellicosa: et sicut consuetudo est raptorum, quod acquirebant statim dabant largiendo; quia ille cui ex facili venit, facile expendit. Benedictionib
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit q̃ supͣdc̃a fu̾it decoctio. Ad torrentẽ
gerare fodit puteos. Quia ĩ torrence nõ est
aqua nͥ ad horam post pluuiam. ⁊ statĩ de¬
ficit. Nunc dilatauit me dũs. Pacet qr pro
magno bono reputabant puteum in cerra
aliena arenti. Bñdicens ergo ait illi. Tues ⁊c̃
Nondum pouit benedictionem. s p̃paratio
eu ad bñdictionem qd ita interrogat. ⁊cet̾a
illa enĩque redolent maiorem emictũt odorẽ
qñ franguntur. Sicut odor agri pleni. scilic
florib redolentib. Cui bñdixit doꝰ. Magnam
abundanciam floꝵ calium confẽndo. Dec
cibi deus de rore celi ⁊ de pingued̾.t̃. Hic con¬
tinetur bñdictio temporaliũ que prĩcipałr

Expanded text:
ostendit quae supradicta fuerit decoctio. Ad torrentem ostendit quae supradicta fuerit decoctio. Ad torrentem Gerarae fodit puteos. Quia in torrente non est aqua, nisi ad horam post pluviam, et statim deficit. Nunc dilatavit me dominus. Patet, quod pro magno bono reputabant puteum in terra aliena arenti. Benedicens ergo ait illi: Tu es, etc.. Nondum ponit benedictionem, sed praeparatio est ad benedictionem: quod ita interrogat: Tilla enim quae redolent, majorem emittunt odorem, quando franguntur. Sicut odor agri pleni, scilicet floribus redolentibus. Cui benedixit Dominus. Magnam abundantiam florum talium conferendo. Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae. Hic continetur benedictio temporalium, quae principaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nec est qui cogat. Adomino egressus est.
slli argum̃to quod firmius ÷ respond. Re¬
becce pro mũe. ꝙͣr in arram. Queranus
ipĩus uoluntatem. Hin est orta ꝯsuecudo
inquirendi uolũtatem ĩ desponsationib.
Intantũ dilexit ut dolorem temꝑet. Non
tũ omĩo auferret. nec luxurie causa ħ dic¬
tũ ÷. s consołonis. Cuncta que possederat.
capitalem censum ut domos ⁊ edificia ded̃
ysaas. Uende michi pͥmogenita. uł pͥmo¬
genita aĩaliũ que extra partem ꝯtĩgebãt
maiori. uł pmogenita dicebatur sacerdo¬
tał dignitas. nam de bñdictione pat̾nia
non possumus hoc inflłig̾e. in sequentib
enĩ dicit esau. En altera uice me supplẽta¬
uit primogenita mea ante tulit modo itẽ
bũdictionem fraude subripuit. En morior.
qrͣ dicat. non semꝑ uiuam s morior nͨ scio
qñ. quid g ualebunt michi primogenita:
Iura ergo michi. Non credit ei sine iuram̃¬
to qͥd pactũ teneat. Et lentis edulio. Hic

Expanded text:
nec est qui cogat. A domino est sermo. Illi argumento, quod firmius est, respondet. Rebeccae pro munere: quasi in arrham. Quaeramus ipsius voluntatem. Hinc est orta consuetudo inquirendi voluntatem in desponsationibus. In tantum dilexit ut dolorem temperet, non tamen omnino auferat: nec luxuriae causa hoc dictum est: sed consolationis. Cuncta quae possederant. Capitalem censum ut domos et aedificia dedit Isaac. Vende mihi primogenita: vel primogenita animalium, quae extra partem contingebant majori, vel primogenita dicebantur sacerdotalis dignitas. Nam de benedictione paterna non possumus hoc intelligere. In sequentibus enim dicet Esau: En altera vice me supplantavit, primogenita mea antetulit: modo item benedictionem subripuit. En morior, quasi dicat, non semper vivam, sed moriar, nec scio quando: quid igitur valebunt mihi primogenita? Jura ergo mihi. Non credit ei sine juramento, quod pactum teneat. Et lentis edulio. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ep̃c putans se ordinare aliquẽ de cle¬
ricis ꝓprie eccłie ordinar cl̾icũ alcerius ecce
ei consimilem. ille tunc qui ica fraudulent̾
acced̾et ess reuera ordinatus. nõ ille quem
ep̃c ordinare putauit. Oueritur ⁊̃ si aliqua¬
que fraude supponitur desponsanda alicui
uiro. putanti aliam se desponsare sibi si firm̃
nõ debet: qr ĩ nuptiis quicquid teni oportet.
solo consensu utriusq ratum efficitur. Si tñ
postea utriq consentire uoluerint: erit cõiu¬
glum ⁊ firmũ censetur. Sciendũ autẽ apud
uet̾es patriarchas hanc gr̃am collatam fuisse
eis a domino. ut cuibñdic̾ent filio ille multi¬
plicabatur ⁊̃ intemꝑalib suꝑ cet̾os frẽs suo ͭ.
Dñm tuũ illũ constit᷑. Ette appar quod bñ¬
dictionem fc̃am mutare nõ potest. In ping̃

Expanded text:
aliquis episcopus, putans se ordinare aliquem de clericis propriae Ecclesiae, ordinaret clericum alterius Ecclesiae ei consimilem, ille tunc qui ita fraudulenter accederet, esset revera ordinatus, non ille quem episcopus ordinare putavit. Quaeritur etiam si aliqua fraude supponitur desponsanda alicui viro, putanti aliam se desponsare sibi, utrum finon debet, quia in nuptiis quidquid teneri oportet, solo consensu utriusque ratum efficitur. Si tamen postea utrique consentire voluerint, erit conjugium, et firmum censetur. Sciendum autem apud veteres patriarchas, hanc gratiam collatam fuisse eis a Domino, ut cui benedicerent filio, ille multiplicabatur etiam in temporalibus super fratres suos. Dominum tuum illum constitui. Ecce apparet quod benedi
Abbreviated transcription (Latin):
Uel quod melius est. accipiamus consiliũ tri¬
nitatis fuisse ⁊ ꝑ u̾bũ plurale distĩctõnem
ꝑsonarum. ꝑ ħ qd̃ subiuingit singłarit̃ ad
Quid autem uocet ymaginem ⁊ siłicudĩcem
iideamus. Ymago ÷ inliriam̃tis siłib Si¬
militudo in cuiuslib eiusdem ꝓprietatis par¬
ticipatione. Y̾maginem dei ad hoĩem pos¬
sumus dicẽ cognitionem ueritatis. Sumilitu¬
dinem dilectionem bonitatis. que ĩutroq

Expanded text:
Vel quod melius est, accipiamus consilium TriVel quod melius est, accipiamus consilium Trinitatis fuisse, et per verbum plurale distinctionem personarum; per hoc quod subjungit singulariter ad Quid autem vocet imaginem, quid similitudinem, videamus. Imago est in lineamentis similibus; similitudo in cujuslibet ejusdem proprietatis participatione. Imaginem Dei ad hominem possumus dicere recognitionem veritatis; similitudinem, dilectionem unitatis; quae in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
Reptiliũ: tria sunt genera. trahentia. spen¬
tia. repentia. Trahentia sunt uermes qͥ pͥmo
terram figentes ore sese postea trahũt. Ser¬
pentia. scrpentes quĩ extra cutem petes non
hñt s tñ intra hñt costas quib ĩnitentes
totisimul ferũtur. Repentia: qui extra cu¬
tempedes hñt ut botrace lacerte. stellionẽ
Bestie dñr fere que ledunt ungue. uł dente
uel animi bestiali stulticia ut lepus. faciam
hoĩem ad ymaginem ⁊ siłicudinem nram
Primodixit in principiocreauit deus celũ
⁊ terrã. Deinde dixit. fiat lux. hic tesicio
adiungit. faciamus hoĩem ⁊c̃. In ħ nocari
possunt cres progressus. pͥm̃opus. deinde in
liũ inducit qͥn eque possit fac̾e. ⁊magna ⁊
ꝑua s ut dignicatem creati hominis osten¬
deret. ꝙ ut nos cautos reddat ne dedignemur
consiliũ acciꝑe ⁊ ab equalib ⁊ a minoribus.
cũ ip̃e ad angelos ita loquatur quorum miꝰ¬
nsterio forsitan formatum est corpus hoĩs

Expanded text:
Reptilium tria sunt genera: trahentia, serpenReptilium tria sunt genera: trahentia, serpentia, repentia. Trahentia sunt vermes, qui primo terram figentes ore, sese postea trahunt. Serpentia, serpentes qui extra cutem pedes non habent, sed intra habent costas, quibus innitentes toti simul feruntur. Repentia qui extra cutem pedes habent, ut batracae, lacertae, stelliones. Bestiae dicuntur ferae, quae laedunt ungue vel dente, vel animi bestiali stultitia, ut lupus. Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram. Primo dixit: In principio creavit Deus coelum et terram. Deinde dixit: Fiat lux, hic tertio adjungit: Faciamus hominem, etc. In hoc vocari possunt tres progressus. Primum opus, deinde inflium inducit, quin aeque possit facere et magna et parva; sed ut dignitatem creati hominis ostenderet, et ut nos cautos reddat, ne dedignemur consilium accipere et ab aequalibus et a minoribus; cum ipse ad angelos ita loquatur, quorum ministerio forsitan formatum est corpus hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
Inmutatis u̾o corporib ꝑ affinitatem quã
hũt cũ animab sibi adiunctis. ⁊ ip̃e qͦ aĩ e
muitantur. gaudiũ uel tristĩam ⁊ ꝯsimiles
affectiones sortientes ab extrinsecis. Iste tñ
affectiones non in tantum dñant᷑ animis
hoĩm ut actiones nr̃e magis seqnͣtur eas.
quam discretionem mentis ⁊ liberum ar¬
bitriũ. Ista autẽ opiniout aiũt quidam scĩ
orta est ab hertule. athlante. prometheo.
qui creduntur fuisse demones incarnati. ⁊
tradiderũt mathematicam. falsam qͥdam
doctrinam. s per qͣstam uerisimiles rõnes eã
probauerũt ut facilius deqꝑent homines. ⁊
istam sollicitudĩem intimarent. Animã ui
deus ad mutationem ⁊ mortem. hoĩem uero
solum ad ĩmortalitatem. Quam produxe¬
rant aque .i. produxerũt. uel postqmͣ deus.
creauit. Crescice .i. multiplicanũ. ut unũ
sit glosa alcerius. Iumenta. ⁊ reptilia. ⁊ bes¬
tias tria ponit Iumenta q̃cũq mansuescũt.

Expanded text:
Immutatis vero corporibus per affinitatem quam Immutatis vero corporibus per affinitatem quam habent cum animabus sibi adjunctis, et ipsae quoque animae mutantur, gaudium vel tristitiam, et consimiles affectiones sortientes ab extrinsecis. Istae tamen affectiones non in tantum dominantur animis hominum, ut actiones nostrae magis sequantur eas, quam discretionem mentis, et liberum arbitrium. Ista autem opinio ut aiunt quidam sancti orta est ab Hercule, Atlante, Prometheo: qui creduntur fuisse daemones incarnati, et tradiderunt mathematicam, falsam quidem doctrinam, sed per quasdam verisimiles rationes eam probaverunt ut facilius deciperent homines: et istam sollicitudinem intimarent. Animam vivDeus ad mutationem, et mortem: hominem vero solum ad immortalitatem. Quam produxerant aquae, id est produxerunt, vel postquam Deus creavit. Crescite, id est multiplicamini: ut unum sit glossa alterius. Jumenta, et reptilia, et bestias tria ponit. Jumenta quaecunque mansuescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uetessariũ ÷ ad reparationem generis huma¬
ni. cum .n. tempus sit successio mutabilitatis.
ueresse est eam esse modo. ut homo de ħ statu
imꝑfectionis ꝑueniat ad ĩnutabilitatem ⁊
ꝑfectionem. ad quam cum ꝑuentum fu̾it
non erit mutatio necessaria. s potius mala.
di. ⁊ huiusmodi. Non .n. important necessita¬
tem aliquam animis nr̃is ut auferant lib̾um
arbitriũ incliuando eos ad quaslib actõnes
sic̃ fabulantur genelliaci. Uerũ ÷ tam̃ quia
quodam modo corporib dominantur. Tria
enuĩ mire uirtutis ⁊ efficacie fecit deus ĩcrea¬
turis. herbas. lapides. stellas. Herbe .n. frigefa¬
ciunt ⁊ calefaciunt. ⁊ totũ statũ corporis per¬
mutant. quam potenciam a dño in creatõne
susceperũt. Lapides siłr statũ corpoꝵ diuerso
modo ꝑmutant. Stelle quidem om̃s ⁊ prin¬
cipaliter planete in corporib subiectis suos
habent effectus ꝑmutandi mediante aere.

Expanded text:
necessarium est ad reparationem generis humanecessarium est ad reparationem generis humani: cum enim tempus sit successio mutabilitatis, necesse est eam esse modo, ut homo de hoc statu imperfectionis perveniat ad immutabilitatem, et perfectionem, ad quam cum perventum fuerit, non erit mutatio necessaria, sed potius tunc di et hujusmodi. Non enim important necessitatem aliquam animis nostris, ut auferant liberum arbitrium, inclinando eos ad quaslibet actiones, sicut fabulantur genethliaci. Verum est tamen, quod quodammodo corporibus dominantur. Tria enim mirae virtutis et efficaciae fecit Deus in creaturis, herbas, lapides, stellas. Herbae enim frigefaciunt, et calefaciunt, et totum statum corporis permutant: quam potentiam a Domino in creatione susceperunt. Lapides similiter statum corporum diverso modo permutant. Stellae quidem omnes, et principaliter planetae in corporibus subjectis suos habent effectus permutandi mediante aere.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. qui quasi artifex oꝑi formando
p̃erat. aquas uocat nebulam illam ꝓpter
mobilitatem. ⁊ ita eamdem rem. modo a¬
bissum p̃p̃ profunditatem. modo tenebras
pp̃ absenciam lucis. modo aquas pp̃ mobi¬
litatem appellat. Nota quod terra. ⁊ aer.
non mutauerunt priora loca sicut iguis.
⁊ aqua propterea qr terra ⁊ aere ubiq in¬
diget humana natura. Terra ut sustentet᷑
acre ut trahat ⁊ emittat flatũ quo uita sb̃¬
sistit Calore uero ignis. ⁊ aque hũiditate
nõ semꝑ eget. fiant luminaria ĩ firmam̃¬
to celi. Eccẽ ĩcipit dr̃e de ornatu triũ sequen¬
tiũ dierũ. post distinctionem triũ preceden¬
tium. ⁊ pͥmũ de ornatu suꝑiorum dic̃. Sic̃
sol diem inchoat ⁊ terminat per ortum et
occasum. ⁊ distinguit incertas parces per ꝓ¬
cessum. ⁊ disceruit a nocte per lucis sue spłen¬
dorem: siłr luna ⁊ stelle diuidunt noctem
Tempus distinguitur per solem quod modo

Expanded text:
tionem, qui quasi artifex operi formando tionem, qui quasi artifex operi formando praecerat, aquas vocat nebulam illam propter mobilitatem: et ita eamdem rem modo abyssum propter profunditatem, modo tenebras propter absentiam lucis, modo aquas propter mobilitatem appellat. Nota quod terra et aer non mutaverunt priora loca, sicut ignis et aqua, propterea quia terra et aere ubique indiget humana natura: terra, ut sustentetur; aere, ut trahat et emittat flatum quo vita subsistit. Calore vero ignis et aquae humiditate non semper eget. Fiant luminaria in firmamento caeli. Ecce incipit dicere de ornatu trium sequentium dierum post distinctionem trium praecedentium: et primum de ornatu superiorum dicit: Sicut sol diem inchoat, et terminat per ortum et occasum, et distinguit in certas partes per processum, et discernit a nocte per lucis suae splendorem, similiter luna, et stellae dividunt noctem. Tempus distinguitur per solem, quod modo
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ sunt. Unde illud partim remittis gurgiti
parcĩ leuas ĩaera. Sexta die produxit t̾ra
animalia diuersi generis. in eadem fc̃s est
homo ad ymaginem ⁊ siłitudĩem dei. Et
merito post omia lc̃i homo qui omĩbus
preferendus ert  secsutit oꝑa sex dierum.
Trib primis dieb deus cuncta in materia
creaiit ⁊ ordinanit. trib uero sequentib
dieb ornauit. S modo ueniamus ad lit¬
teram...¬
Nꝑrincipio creauit deus celum ⁊ t̾ram.
Tria suꝑiora elementa celsi uorat. Cerra
autem erat in anis ⁊ uacua. In anisa se¬
minib. uacua a germinib. uł in anis ꝓpt̃
concauitatem. uacua: qr incanta cõsauitate
terre non erat uͥ aer ⁊ nebula. Tenebre erant
suꝑ faciem abissi. Tenebras possumus dicere
nebulam illam. scil ꝯmixtionem criũ ele¬
uitatem. uel nicet bulam. abusum. ⁊
tenebras absenciam lucis. Et sꝑ̃c dei fereba¬
tur super aquas. S p̃m dei uocat eius ĩten¬

Expanded text:
facti sunt; unde illud: partim remittis gurgiti, facti sunt; unde illud: partim remittis gurgiti, Partim levas in aera. Sexta die produxit terra animalia diversi generis: et in eadem factus est homo ad imaginem, et similitudinem Dei. Et merito post omnia factus est homo, qui omnibus praeferendus erat. Haec sunt opera sex dierum. Tribus primis diebus Deus cuncta in materia creavit, et ordinavit: tribus vero sequentibus diebus ornavit. Sed modo veniamus ad litteram.rincipio creavit Deus coelum, et terram. Tria superiora elementa coelum vocat. Terra autem erat inanis et vacua. Inanis a seminibus; vacua a germinibus; vel inanis propter concavitatem: vacua, quia in tanta concavitate terrae non erat nisi aer et nebula. Tenebrae autem erant super faciem abyssi. Tenebras possumus dicere nebulam illam, scilicet commistionem trium elevitatem. Vel aliter: nebulam, abyssum, et tenebras, absentiam lucis. Et spiritus Dei ferebatur super aquas. Spiritum Dei vocat ejus inten
Abbreviated transcription (Latin):
ilłe non ÷ nob̾ certum. Dicunt cñ quidam ee¬
positores qd̃ glacialicer ibi solidate sunt. in̾
autem uerisimiliꝰ uisũ est qd̾ uaporaliter
suspense ad siłitudĩem uaporis .s. fumi uel ne¬
bule ibi cõsistant. Tercia die congregate
sunt aque ĩ locum unũ .i. alneũ ꝓpͥum. et¬
abisum niricem aqͣtũ. uł locũ magni mariꝰ
⁊ om̃iũ aliorum. uł subtecraneam cõcaui¬
tatem. Unde ꝑ dracones .i. ductus subt̾raneõ
flumina deriuata sunt. ⁊ sub terra ⁊ suꝑ t̾rã.
Zarida apparuit. ⁊ accepic uim germinandi.
Inquarto die deluce siue igne predicto me¬
liorando eum forma ⁊ splendore fecit solem.
quod de supͣ memorato igne factus sit sol. inde
conicimus qr de lege fc̃m ÷ quodam modo esp¬
angłium. ⁊ ĩ nupciis de aqua uinũ. sicut enĩ ꝑ
sigͣnificantia aliqñ comptehendimus uitatẽ
significatoꝵ: ita econtia ꝑsignificata ⁊ hic
deaeria materia facte sunt ⁊ tm̃ relucent.
⁊ nõ lucent. Quinto die: pisces ⁊ aues deaqͥꝰ

Expanded text:
illae, non est nobis certum. Dicunt tamen quidam expositores quod glacialiter ibi solidatae sunt; mihi autem verisimilius visum est quod vaporaliter suspensae, ad similitudinem vaporis scilicet, fumi vel nebulae ibi consistant. Tertia die congregatae sunt aquae in locum unum; id est alveum m aquarum, vel locum magni maris et omnium aliorum, vel subterraneam concavitatem. Unde per tracones, id est ductus subterraneos flumina derivata sunt, et sub terra, et super terram, et arida apparuit, et accepit vim germinandi. In quarta die de luce sive igne praedicto, meliorando cum forma et splendore, fecit solem. Quod de supra memorato igne factus sit sol, inde conjicimus, quod de lege factum est quodammodo Evangelium et in nuptiis de aqua vinum. Sicut enim per significantia aliquando comprehendimus veritatem significatorum, ita e contrario per significata, et hic de aerea materia factae sunt, et tantam relucent et non lucent. Quinta die pisces et aves de aquis
Abbreviated transcription (Latin):
dire ⁊ ita notantur due loqutiones dei. una:
que fuit pͥma in decem mandatis ꝯmuniter
ad totũ ppłm. Scd̃a: priuata ad moy sen in
cacumĩe montis. Ego sum dominꝰ. Hec cũctis
audientib loqutus ÷. ⁊ totũ qd̃ sequitur ꝑtin
ad pͥm̃ mandatũ usq non assumes nom̃ dei

Expanded text:
dire. Et ita notantur duae locutiones Dei: una, dire. Et ita notantur duae locutiones Dei: una, quae fuit prima in decem mandatis communiter ad totum populum; secunda privata ad Moysem in cacumine montis. Ego sum Dominus. Haec cunctis audientibus locutus est: et totum, quod sequitur, pertinet ad primum mandatum usque: Non as
Abbreviated transcription (Latin):
lauarent uestim̃ta. deinde ab ĩmundiciisab¬
stinentes. ⁊ ieuinantes. ita se in teraũ oiẽ
pararent. qd uoluit ĩnuere. Moyses loque¬
batur ⁊ dñs respondebat ei. Nota ordinem.
paulo ance educebat ppłm de castris. hic
dicitur loqui cũ domino. ⁊ statim sb̾iũgit
descendit dũs ⁊ uocauit moysen incacumen
montis. loquebatur ne moyses cũ domino
dũ in imio erat cũ ppło: non ita est cresendũ
s aliqͣntulũ confundit ordĩem uarratõnis.
qui tał est. dum moyses ess in imo ad educẽ¬
dum ppłm: dñs descendit ĩ moutẽ ⁊ uocauit
moysen ad cacumen montis. ⁊ ita colloque¬
bant᷑. ⁊ ĩ hac collocutõne precipit᷑ moyses
descend̾e ad ppłm ⁊ contestari ne transeat t̾¬
minos cõstitutos cupiditate uidendi deum ne
moriantur. ꝯͣ quã preceptionem dix̃ mox̃
ad dñm. non pot̾it uulgus ascend̾e ⁊c̃. quasi
ego uobiscũ loqͣr ea q̃ nõ pot̾it ppłs ame au¬

Expanded text:
lavarent vestimenta, deinde ab immunditiis ablavarent vestimenta, deinde ab immunditiis abstinentes, et jejunantes ita se in tertium diem pararent, quod voluit innuere. Moyses loquebatur, et Dominus respondebat ei. Nota ordinem, paulo ante educebat populum de castris: hic dicitur loqui cum Domino, et statim subjungit: Descendit Dominus, et vocavit Moysen in cacumen montis. Loquebaturne Moyses cum Domino, dum in imo erat cum populo? Non ita est credendum, sed aliquantulum confundit ordinem narrationis, qui talis est: dum Moyses erat in imo ad educendum populum, Dominus descendit in montem, et vocavit Moysen ad cacumen montis, et ita colloquebantur: et in hac collocutione praecipitur Moyses descendere ad populum, et contestari, ne transeat terminos constitutos cupiditate videndi Deum, ne moriantur. Contra quam praeceptionem dixit Moyses ad Dominum: Non poterit vulgus ascendere, etc. Quasi ego vobiscum loquar ea, quae non poterit populus a me au
Abbreviated transcription (Latin):
bucina. Quidam uolunt hũanam ẽẽ buci¬
nam. ĩsticutam ad ħ officii signũ intunãd̾
Qd̾ autem sequitur: tũc ascendant montẽ
mirũ est cũ ante prohibitũ sit etiam tang̾e
montem. ⁊ dñt quidam qd̃ prohibitũ ẽ
sang̾e dũ dñs ad est. Permissum u̾o nõ pie¬
ceptũ ⁊̃ ascend̾e qñ ab est uel recedit. quod
non cang̾e. qñ autẽ licebat ascend̾e diũso
sonitubucine indicabatur. Michi autẽ
probabilius uidetur qd̾ hic dicat ex pre¬
cepto debere ascend̾e ĩ montemusq ad eius
radicem nõ usq ad cacum̃. uñ in seq̃ñtib
p̃cipitur moysi prouidere ne transgredia¬
tur ppłs t̾minos constitucos .i. ne usq ad col¬
lem uł usq ad cacumen ascend̾et. qd morte¬
erat int̾dictũ. Cumq lauissent uestimẽta
Mirũ uidetur dr̃e scil post uestim̃ta abluta
die certio ab ablucione futuros paratos.
⁊ post ablutionem preciꝑe s fortasse taliꝰ
erat ordo scĩficatõnis. ut statĩ a primo die

Expanded text:
buccina. Quidam volunt humanam esse buccinam institutam ad hoc officii signum intimandumQuod autem sequitur, Tunc ascendant montem: mirum est, cum ante prohibitum sit etiam tangere montem. Et dicunt quidem, quod prohibitum est, tangere dum Dominus adest; permissum vero, non praeceptum etiam ascendere quando abest, vel recedit: quod non tangere. Quando autem licebat ascendere, diverso sonitu buccinae indicabatur. Mihi autem probabilius videtur, quod hic dicat ex praecepto debere ascendere in montem usque ad ejus radicem, non usque ad cacumen. Unde in sequentibus praecipitur Moysi providere ne transgrediatur populus terminos constitutos, id est ne usque ad collem vel usque ad cacumen ascendat: quoerat interdictum. Cumque lavissent vestimenta. Mirum videtur dicere, scilicet post vestimenta abluta die tertio ab ablutione futuros paratos, et post ablutionem praecipere. Sed fortasse talis erat ordo sanctificationis, ut statim a primo die
Abbreviated transcription (Latin):
he. ioth. hech. uau. qd̾ interpretatur iste.
principiũ. passionis. uite. ⁊ ineffabile dicit᷑
bus usq ad femind i. femora. tantũ ꝑtendit᷑
caro turpitudĩs qmͣuis ultra extendantur
feminalia. Suficabisq ⁊ pectuscłm consecͣtũ
⁊armũ. Huc usq que dyxit ad presentẽ per¬
cis suis obtulerũt pectus ⁊ armũ hec eadem ac¬
cipiant a filiis israel de pacificis eoꝵ lege ꝓpe¬
tua. Sanctificabis .i. ꝯfirmabis. ⁊ nota quod
primus aries fuit oblatus in holocaustum.
scd̃s in pacifica. unde dñs hũit suam partem
armũ ⁊ adipem. &moyses qui obstulit pectus
aaron cuiꝰ erat oblacõ reliquas carnes quas
coxit ⁊ comedit cũ filiis suis in atrio tab̾natũ
sicut deinceps facturi erant filii iscł. Et erit f̃
Compõnis alterꝰ. qͣmuis ⁊ illius dequa dictur᷑
sum. ¶Rũ tuleris sũmam filioꝵ .i. qñ m̃abis

Expanded text:
he, ioth, beth, vau, quod interpretatur iste he, ioth, beth, vau, quod interpretatur iste principium passionis vitae et ineffabile dicitur; bus usque ad femina, id est femora; tantum protenditur caro turpitudinis quamvis ultra extendantur feminalia. Sanctificabisque et pectusculum consecratum et armum. Hucusque quae dicit ad praesentem percis suis obtulerunt pectus et armum, haec eadem accipiant a filiis Israel de pacificis eorum lege perpetua. Sanctificabis, id est confirmabis, et nota quod primus aries fuit oblatus in holocaustum. Secundus in pacifica. Unde Dominus habuit suam partem armum et adipem: et Moyses qui obtulit pectus; Aaron cujus erat oblatio, reliquas carnes quas cepit, et comedit cum filiis suis in atrio tabernaculi, sicut deinceps facturi erant filii Israel. Et erit SCompositionis alterius, quam illius de qua dicturus sum. Quando tuleris summam, filiorum Is
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse putanda sunt ut uel a qua uł igne
omĩo corrũpi non possent. quid opus fu̾it
eneis laminis extͥnsecus tegi nõ iidetur. S
nͨ qͣłr ĩtrorsũ ip̃a craticła uectib suis aꝑcẽ
ia arula ĩt̾ioꝵi anuli craticłe pon̾ent sacis
patere pot̾ facies in rõnali catenas. sibi in
s facturam cathene exprimit ĩ qua cutuli
cũ circulis coħent uł fila cũ filis contorq̃ntur
Undẽ pro eo qd̾ nos dicimꝰ coħentes hebreus
exp̃ssius ht̃ plexas oꝑe plexo ⁊ spisso. Scdm
sul iudiciũ inttip̃tatur. sumim u̾itas. His
⁊ sortes quib antiquitꝰ ad iudiciũu̾tatis
utebantur urim tumim dicte sunt. Erant
caracłes inscriptidiuersis litt̃is quib ꝓiecti
ex iunctura litterarũ desuꝑ apparentiũ quid
faciendũ siue uitand̾ foret uero iudicio mõ¬
semꝑ insolitis horis qñ m̾istrabat corã dñe
facis ⁊ laminam de auro puro. in q̃ sculpes

Expanded text:
fuisse putanda sunt, ut vel aqua vel igne fuisse putanda sunt, ut vel aqua vel igne omnino corrumpi non possent; quid opus fuerit aeneis laminis extrinsecus, tegi non videtur. Sed nec qualiter introrsum ipsa craticula vectibus suis apte illa arula interiori annuli craticulae ponerentur, satis patere potest. Facies in rationali catenas sibi invised facturam catenae exprimit, in qua circuli cum circulis cohaerent, vel fila cum filis contorquentur. Unde pro eo quod nos dicimus cohaerentes, Hebraeus expressius habet: plexas opere plexo et spisso. Secundum sive judicium interpretatur; tumim veritas. Hinc et sortes quibus antiquitus ad indicium veritatis utebantur, urim tumim dictae sunt. Erantque characteres inscripti diversis litteris; quibus projectis ex junctura litterarum de super apparentium quid faciendum sive vitandum foret vero indicio monsemper. In solitis horis, quando ministrabatur coram Domino. Facies et laminam de auro purissimo, in qua sc
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss. ⁊ suo fundo inferiorem ꝑtem altaris
ꝯtineret ⁊ sic parietib suisaltaris parietes
ambiens includebat. andeorsũ pnferiori mar
latitudinis fundo suo in circuicu a ꝑletibie̾
remotũ sic cauidem parietes suosusq ad
mediũ altaris erig̾et non satis pates nͥ ꝙ se
Sm qd̃ dicit altare deterra facietis michi.
⁊in eius area suꝑiori ignem cõstrui uͥho¬
locausta impõita cremabantur fuerunt
qui asser̾ent inter parietes altaris craticula
poĩta ⁊usq ad mediũ altitud̾is eiꝰ erecta sb̾
ip̃a craticula arula parua formata ĩ eadem
ignẽ exstrui ꝑ ostiũ ad orientalem altaris
ꝑietem patens. ⁊ sic carnes craticłe suppõĩta
introrsum cremari. fumo peros altaris desr̃
aꝑtũ egrediente. ⁊ ne forte deligneis ĩcror¬
sum altaris parietib igne uicino ꝯburen¬
dis aliqͣ suspicio nasceretur: eadem ligna in¬
combustabilia asseuerant. S si ħ ligna talia

Expanded text:
esset, et suo fundo inferiorem partem altaris esset, et suo fundo inferiorem partem altaris contineret, et sic parietibus suis altaris parietes ambiens includeret: an deorsum inferiori marglatitudinis fundo suo in circuitu a parietibus remotum sic tandem parietes suos usque ad medium altaris erigeret; non satis patet, nisi qu. Secundum quod dicit: Altare de terra facietis mihi, et in ejus arca superiori ignem construi, ubi holocausta imposita cremabantur. Fuerunt etiam qui assererent inter parietes altaris craticula posita, et usque ad medium altitudinis ejus, erecta sub ipsa craticula arula parva formata; in eadem ignem exstrui per ostium ad orientalem altaris parietem patens, et sic carnes craticulae superpositas introrsum cremari fumo per os altaris desuper apertum egrediente, et ne forte de ligneis introrsum altaris parietibus igne vicino comburentis aliqua suspicio nasceretur, eadem ligna incombustibilia asseverant. Sed si haec ligna talia