comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pscos mores sed etiam extreneis sine dis pendio sui
pudoris obnimiam pulchiritudinem placuerine. ita
sĩẽ uistutes & suos mirtebiles omnib: redduni & ex¬
tac neos quadam sui admistetione ꝑ stringune:
incest qđ & ipsi quiuitio seuiuintꝰ uirtutes uitus an¬
teponune : quia aliut ÷ qđ faciumi morbo aliut qđ
coguntur ꝓbare iudicio Sed ne foste haex spiritalia
secundum carnem adhuc carnales acciperent nec
uirtutes cogitapena quas mulie res illae signifi canl
sedipsas cogitando carnaliter depe rireni consulto
uniores legere sunc illa ꝓ hibiti quae sicut spirita liter
accepta uiuifican ita carnaliter intelle gentibus
ipsacar nal intellegentua occissiones carnalis concupis cen¬
tiae subministrant: Farumquisq nomina frequenter
hab& inore. quanim desideria uulneriato gestat incord
actur pitudinem quam exercere uerecundatur in facto
ten& manimo rrus non humano iudicio sed diuino:

Expanded text:
per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui pudoris, ob nimiam pulchritudinem placuerunt; ita sanctae virtutes et suos mirabiles omnibus reddunt, et extraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicio, sed divino.
Abbreviated transcription (Latin):
datur etiam sine forma festiuitas illius sola
formositas : Inde trnsitur admores & aliara¬
b: commendat taciturnitas mode rata aliamtur¬
pem uideri facit libestas incondita: Haec & hissi¬
milia conloquentes. suggerinl concupis centia
suxe materiam. nec tamen ideo concupiscuni quia ista¬
aut locuntur libenter aut audiimc: quinisi concupis¬
centiae morbo corrupti essenc numquam uelloque¬
pentur talia uel audiren quianon eos istacorrumpime
sedcor rupios ostendun he cine ista ueratiter argu¬
entem quis quam iudic& arguendum nouerit ꝓpter
hoc foste ab antiquis fuisse de cretum. nequi ado lescen¬
num legerent geneseos librum ac pastem ezechielis
po hetae uelcanticum canticori. & ceterae talia in quib
generactiones & actus & nomina quarundam scrip¬
aa sunt mulierum quas lic& secundum historiam
suisse credamus earim tamen nominib uistutes
sigurtotas accipimus: qm̃ sicut illȩ non solum uiris suis

Expanded text:
datur etiam sine forma festivitas, illius sola datur etiam sine forma festivitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen ideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6. Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolescentium legerent Geneseos librum, ac partem pariter Ezechielis prophetae, vel Canticum canticorum, et caetera talia, in quibus generationes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum historiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus. Quoniam sicut illae non solum viris suis
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝑ patulas narium cauernas inrepsit: bi eam sapor
oblectat: que madse ꝑ inlecebrem uo iuptuosigustus ad¬
misit: Ibi ꝑsentit nescio quid molliter blandum quoa
ei ex terior tactus in pressit bicolores uarios &ilo
formas concupiscentia biliter uid& quas ei oculori
curiositas nuntiauit Due mens ita absentib plera
corporibus imaginib corporum delectatur affeq¬
ta carnaliter ut nimia sordidae cogitationis inten¬
tione defixa non sibi imagines corpori uideatur
amplexari sed corport: Hinc est quo dille corpos¬
ris fluxus qui fit indormientibus sineculpa : inters
uigilantib contingat exculpa: liut est enim qđ
indormiente fit: aliut quod uigilans facit: Ibina¬
tusteliter plenitudo umoris expellitur hictur p¬
ter concupiscentia puplicatur : Sed hax concupis¬
centia. Ilis uigilantib: hunc elicit fluxum: quib
perfaeda conloquia sordidum conmouerit appe¬
rius place ornatus. gestus alterius: Illius lau¬

Expanded text:
qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas nuntiavit. 5. Quae mens ita, absentibus plerumque corporibus, imaginibus corporum delectatur affecta carnaliter ut nimia sordidae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum videatur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit apperius placet ornatus, gestus alterius; illius lau
Abbreviated transcription (Latin):
aut diuinitus adiuta repudiat: Quaesise suocreatori
subiciat atq ei quiest dignitas eius & salus amanter hi hae¬
reat : non solum nulla eam uitiorim foeditas de colosret
sed nec dilectatio ulla carnalis effeminat: Quod sia ca¬
ritate sui conditoris & iniustrxtoris inflata resiliat
acserelicto interiore solidoque bono fortes in exteriorbona
proiciat: quicquid hn ea neruorim potest esse resolui¬
cir quicquid uirium debilitatur & frangitur: Tunc
ciactio spiritalis efficitur onerosa &ipsa fit in carnalib:
inquieta itaut omnia quae ꝑsensum corporis sentit.
nonuitianda sediam uitiatatur piter concupiscat: Et
quando cor poris nihil sensibilium sentit ipsa sibi di¬
ectabiliter recordando sensarim rerum imagines re¬
presentat: Apud se intus audit sine uoce: quicquid catt¬
lene suauis  aciocationis obscenae ꝑ flexuosos aurium
meatus influxit: bieiodor malesuauis corriptibiliter

Expanded text:
aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non vitianda, sed jam vitiata turpiter concupiscat: et quando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
dici cordis inrimpunt: Quid palpamen tenerumq
menti iam uitiosae blanditur num quid potest adam¬
mum admitti ꝑ tactum. sianimus in coruptum serue
ꝓfessionis suae propossitum ac sic prius in tegritatem
sui animus sponte uitiatus amisit: & sic dilectationen
tactus admitut: Decibi uel potus cauenda delectat¬
ne iam dixi sufficienter ut arbitror insecundo uo¬
lumine: ubiquanta potui breuitate ꝑfectionem spiria¬
lis abstinentiae commendaui: Sed& hic hocbyruites
dico qđ ꝑos carnis non inrimpit delectio gustus ad mei¬
tem. nec erim pit sermo turpis exmente : nisi se uolun¬
tariae mens ante corumpat. quam secipiat aliquid unde
corruim patur aut proferat: Ceterim sianimus sub
dosuo firmus ipsius disui munere ꝑseuer&: nec quibus¬
lib& delitus le nocinantib: ced& nec ꝓfest aliquid tur¬
pe nec recipit: Iam deodorib: pauca per stringam: ut
totam temptationem quinque pertiti sensuum hidu bon

Expanded text:
dici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod dici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum? Ac sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam dixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnis non irrumpit delectatio gustus ad mentem, nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis inc
Abbreviated transcription (Latin):
indecenter elgantes uideri uolioi passim iamtur¬
pibus uerbis impudenter insaniunt
Hoc enim loquuntur quique quod diligunc: & dlectabi¬
ter audiunc quod assiduis cogitationib: ualuunt:
gitatio quippe est quaementem sicut turpis inquinat ta
si fuerit honesta sei ficat: autsinon excogitatione facq
mentis existit: sed qualitas cogitationis exmente : non
sordidae Cogitationes mentem sordidam reddunl
sed exmente sordida sordidae cogitationes existunt:
Quodsiita est: pulchrosum corporum formae ꝑocu¬
los inpepentes animum non moueniꝰ incor rptum
& quando curuptibiliter mouent noncurrum punt sa¬
num sed ostendunt propria uoluptate cur pptum:
Turpia quoq uerba ꝑ aures ingressa quid prȩualeni
si non fuerint arbitriomentis admissa quando autẽ
prȩ ualent non ipsa corrim punt mentem: sediamcir¬
rupcam s̃ ponte repperiund uribus enim astis obs¬
coeniser mones cum sonode fictmu nec secretum pu¬

Expanded text:
indecenter elegantes videri volunt, passim jam turindecenter elegantes videri volunt, passim jam turpibus verbis impudenter insaniunt. Hoc enim loquuntur quique, quod diligunt; et delectabiliter audiunt quod assiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis admissa? Quando autem praevalent, non ipsam corrumpunt mentem, sed jam corruptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pu
Abbreviated transcription (Latin):
p&. cuius salubre prȩceptum depudicitia consesuanda
suꝑbi sps prȩ sumptione contempnit: nulla eum lasci¬
uire cupiditas ꝓuocar&: In animo ei: diudisceptant diꝰ
contemptus & metus : Sed aut contemptus di prȩ¬
ponderat & suꝑbus animus recepta cupiditate pudici¬
tiam ꝑdit: aut obtin& metus. & animusdo subiectus
cupiditati simul ac suꝑbiae contracdicit: plerosq enim
gula & haliundantia umi turpiter in luxuriam sol
uunc alios in in iuriam pudicitiae sordide cogitatio¬
nes incendun& non nullos deꝓposito castitatis oc¬
cassiones oblatae deiciune quosdam subimpudici¬
tiae iugum exempla ꝑditae uiuentium mit tunc:
unc alii quorum uitam lingua turpis infaomat. aut
turpem conscientia manifestat quiprius inueretumn¬
dos sermones aut ꝓferin& libenter aut audiunt
cdeinde paulatim morbo crescente abhonestate
deficiunl at tritoque pudore uiles effecg dum

Expanded text:
ret, cujus salubre praeceptum de pudicitia conservanda, ret, cujus salubre praeceptum de pudicitia conservanda, superbi spiritus praesumptione contemnit, nulla eum lasciviae cupiditas provocaret. In animo ejus diu disceptant Dei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et superbus animus, recepta cupiditate, pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia vini turpiter in luxuriam solvunt, alios in  al. ad injuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt, nonnullos de proposito castitatis occasiones oblatae dejiciunt, quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium mittunt. 2. Sunt alii quorum vitam lingua turpis inflammat, aut turpem conscientiam manifestat, qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt, ac deinde, paulatim morbo crescente, ab honestate deficiunt, attritoque pudore viles effecti, dum
Abbreviated transcription (Latin):
num suum facit inuidendo supplicium nulla
uidetur ad inuidendum concupiscentia ꝓuocari sec
tantum suꝑbiae morbo uexari: Sedsianimi eius
pestem qua prȩcipitatur incensus subtiliter alteri
mmine inuenietis eum & ꝑditionis eius cupidum
cuius cupit interitum: & suꝑbiae malo teneri: quo
sibi iugiter ingemescit. meliorem cui inuidit ante¬
ferri: Quis facile potest. quale sit hoc malum uer¬
bis ex pri mere. quo iuidus odio hominis ꝑ sequi¬
tur diuinum munus in homine. cumpotius a mari
homo debeat etiam prosuimerit scł tate ⁊ tantos
uidus hab& poena iusta tortores : quantos inuidios
habuerit laudatores: Si quidem inuidiosum facit
excellentia meriti: inuidum poena pectati: Nec eia
homine potest adhiberi remedium : cui. ÷ uulnus oco¬
ubd concupis ceyrticie carrus
addictus numquid non uidetur nihil habere su¬
ꝑbiae cum presestim passio ipsa eum uideatur humi¬
liare luxuriae & tamen nisi priusdo rebellis existe¬

Expanded text:
num, suum facit invidendo supplicium, nulla num, suum facit invidendo supplicium, nulla videtur ad invidendum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari. Sed si animi ejus pestem qua praecipitatur incensus, subtiliter alteque rimemini, invenietis eum et perditionis ejus cupidine, cujus cupit interitum, et superbiae malo teneri, quo sibi jugiter ingemiscit meliorem cui invidet, anteferri. Quis facile potest quale sit hoc malum verbis exprimere, quo invidus odio hominis persequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat, etiam pro sui meriti sanctitate? Tantos invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Siquidem invidiosum facit excellentia meriti, invidum poena peccati: nec ei ab homine potest adhiberi remedium, cujus est vulnus ocuid concupiscentiae carnis addictus, nunquid non videtur nihil habere superbiae, cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae? Et tamen nisi prius Deo rebellis existe
Abbreviated transcription (Latin):
carios: adulteros stuprctores incestos Fligitiosos ci¬
piditas reddat quando possunc sine suꝑ bia tales fieria
nequaquam omnino pos sunt di prȩcepta contempni
quibus ꝓhibentur illa omnia mala qua superius conpse¬
bendi: deoque siuolumus consum mare nostri cestaminis
ursum caueaonus inprimis cupiditatem atq suꝑbiam
ponduo mala sedunum a quotrac hunc omnes mal actus
initum: Sedsine suꝑbia quae possunc saltim inchoari
peccata : cum dicatur mnitium omnis peccati superbia
aut sine cupiditate quae est malorum omnium pardix
quae possun fierimala : cumsine ptedice omnia nulla
deputentur aut mostua⁊: deinde siquod lib& peccatiun
ꝑ petriere non possum nisi meae dilectationi consentiã
quod cupiditatis ÷ ꝓprium &edꝰ prȩcepta contem¬
nam qđ ÷ suꝑbiae malum: quomodo non excupiditate
quae est racdix maloruiomnium: & suꝑbia quae mitium
omnis peccatidicitur procedit omne peccatum ã

Expanded text:
carios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cucarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cupiditas reddat; quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ideoque si volumus consummare nostri certaminis cursum, caveamus imprimis cupiditatem atque superbiam; non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur: Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate, quae est malorum omnium radix, quae possunt fieri mala, cum sine radice omnia, aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi malae delectationi consentiam, quod cupiditatis est proprium; et Dei praecepta contemnam, quod est superbiae malum: quomodo non ex cupiditate, quae est radix malorum omnium, et ex superbia, quae initium omnis peccati dicitur, procedit omne peccatum? CA
Abbreviated transcription (Latin):
ut sol& ex posuit quando quidem si ue omnis initium
peccat: sue pedicem omnium malorumdicas: unum
idemque significas÷ porro cupiditas atq suꝑbia intan¬
tum unum est malum: ut nec suꝑbus sinecupiditate nec
sine suꝑbia cupiduis possit hiueniri: Siquidem & diabolus
in quo ten& suꝑbia principatum: propriae potestatis acꝑ
ditionis humanae cupidis fuit : & ipse homo ꝑ appetitum
arboris intor dictae ac diuinae similitudinis affectationem
morbose ad sectum cupiditatis ostendit: Desuꝑbia utiq
nascuntur hereses scis mata: detracctiones inuidia uer¬
bositas iactantia contentiones. animositates ambitio
elatio pra sumptio uanitas iiquietudo: mendacium ꝑiu¬
rium. & ceterx eius modi Sed haec quis dubit& excupidi
uate ꝓcedere: cumomnes quifuerinc illis omnib: morbis
quos nominaui corripti: habeantur &cupidii item cum
gulosos intem pertentes : ebriosas auidos pte paces forni¬

Expanded text:
ut solet, exposuit? quandoquidem sive initium omnis ut solet, exposuit? quandoquidem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. Porro cupiditas atque superbia in tantum est unum malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. Siquidem et diabolus, in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae cupidus fuit, et ipse homo per appetitum arboris interdictae, ac divinae similitudinis affectationem, morbosae affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera ejusmodi. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti, habeantur et cupidi? 2. Item cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, forni
Abbreviated transcription (Latin):
tas, Excludat parcitas uerte lixuriam: castig& indus¬
triae uistus gnauiam reprimat humilitas ꝓfunda sacto¬
tiam pellat simplicitas pura uecordam: Non inpediat
uarietas fugata constantiam emendatimores augeanl
disciplinam:  rangat clementia religiosa sae uitiaom &
funditus erac dic& bonitas ad quisita malitiam: ut expis¬
sione uitiorum celebretur introductio gloriosa uistu¬
tum, Sed de uistutibus incapitulo sequent uidebimi
nunc deuitiis ut coepimus ꝑ sequamur: IiI.
ds cupiditorte quod itasit mixtt sup¬
ut nihil peccaꝗfiat quodrion exu¬
tRaque proos dut
Qiut cumque iampoctuit qualiteꝵ natellecu¬
Otur quod scriptura dicit initum omnis peccan
suꝑbia hoc etiam uideamus qđ ses apostolus dicit
tus sit. nec sibi possit esse diuersus: Sollicite consi¬
rocre debemus quare ille mnitium omnis peccati suꝑ bi
hic radicem omnium maloqu cupiditatem nominare u¬
luerit. An foste ser monem ꝓpheticiom paulus a posa

Expanded text:
tas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur introductio gloriosa virtutum. Sed de virtutibus in capite sequenti videbimus, nunc de vitiis, ut coepimus, prosequamur. CAPUT IV. De cupiditate, quae ita mixta peccati fiat quod non ex utraque procedat. 1. Si, utcunque jam patuit, qualiter intelligatur quod Scriptura dicit, Initium omnis peccati superbia ; hoc etiam videamus quod sanctus Apostolus dicit: utus sit, nec sibi possit esse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem propheticum Paulus apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
cusani & omnia bona sua diumno muneri deputando
dm̃ iugiter laudani: Qua propter siuistus non ha¬
bitat in animo uitioso : suꝑbia humilitat suo cedat
imperio quia non potest mens regnum habere uir¬
tutum: nisi iugum prius excusserit uiiorim:
unc enim uitia fideliter expectore disceduni
si uistutib: cedant: lioquin: uel subsidunc adtem¬
pus eiecta uel redẽ uni: nisi uistutes in locis uitiorĩ
quae fuerinc depulsa suc cesserint: Qua propter
pietas in nobis crudeltati resistat irtem patien¬
tia fudata coherceat pudicitia libi dinem uincat
animo sitatem trenquillitas tollat: uerbosi tatem
taciturnitas compescat: Desideria carnalia
delectatio spiritalis inminuat: abstinentiae rigor
aculeos carnis obtundat curiositat studium spirita le
succedat, Sobrictati cedat ebrietas mansue tudini sub¬
cumbat inmanitas dominetur leuitaq: maturitas. di &
ximi caritate crescente consumatur tota mundi cupidi¬

Expanded text:
cusant, et omnia bona sua divino muneri deputando, cusant, et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis non cedit imperio, quia non poterit mens regnum habere virtutum, nisi jugum excusserit prius vitiorum. Tunc enim vitia fideliter ex pectore discedunt, si virtutibus cedant; alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt, nisi virtutes in locis vitiorum quae fuerunt depulsa successerint . 4. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem taciturnitas moderata compescat, desideria carnalia delectatio spiritualis imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobricumbat immanitas, dominetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
mitate proposia sui inconsensum peccati de ie
cerit iII. Quod suꝑbia ex qua pꝑoe¬
dunt ocmei malae hucm litirtis uip¬
te upccctur Et omnia uitia tunc su¬
cecta depe ꝑe ars Siuintirtib exousi
Iromds si supsꝵ biciest nartiu ocnius
peccaii & concupis centia poena peccati: nonpi
A test aliter uinci concupis centia uitiosa nisi
prius caueatur humilitatis iustute suꝑbia qua eius
mnimica: uꝑba uoluntas facitdi precepta contempni
humilis custodiri: Suꝑbia exangelis daemones fecit
humilitas homines scis angelis similes reddit: Illa
rebelles diabulo subditos facit haec humiles xp̃o con¬
iungit : Suꝑbicupiunt inse quod non facuor predica¬
ri: humiles refugiunt quicquid bom operentur ag¬
noscii Illiuitia sua a se alienando ꝑuersi tatem sua
uolun tatis excusanc & bonasua suis uirib: deputan¬
do sem& ipsos turpiter iactan&: fq siqua peccata¬
cõnmiserin uoluntarie consitendo sem& ipsos ac¬

Expanded text:
imitate propositi sui in consensum peccati dejecerit. imitate propositi sui in consensum peccati dejecerit. CAPUT III. Quod superbia, ex qua procedunt omnia mala, humilitatis virtute vincatur; et omnia vitia tunc fugata deinde si superbia est initium omnis peccati, et concupiscentia poena peccati, non potest aliter vinci concupiscentia vitiosa, nisi prius caveatur humilitatis virtute superbia, quae ejus est inimica. Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas custodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia sua a se alienando, perversitatem suae voluntatis excusant, et bona sua suis viribus deputando, semcommiserint, voluntarie confitendo semetipsos ac
Abbreviated transcription (Latin):
nostir omnes peccatorum causas habemus. qui non
icor uiptibiles et ficimur quia peccamus sed quia
epiptibiles iunus omne peccatum exipsacorsaptumn
nostra committimus: Primus aute in homo non
ideo peccauit quia corriptibilis fuit: sed cumin¬
corrptus ess& seipsum peccando corripit. & cor¬
nptionem suam innos ꝓpagatione trans iecit &¬
id circo ibi nobis auferenda est tota mostalitas om¬
nis que corrptio quae facta ÷ expeccato ubierim
sineullo peccato: Hic uero ubi noniam sanata est se
psa concupis centia uitiosa nonnatu siclis sed natur
nostre indita poenaliter & insesta quae peccato fact
est. &peccatum siuicerit facit: Quam lic& quan¬
diu mostaliter uiuimus habeamus non eanrtamo
studio nostrȩ uoluntatis adiuuemus & uincimus:
qm̃ non eam in nobis sentiendo sed ei consentiend
peccamus: nec ipsa statim ut nos pulsauerit uin¬
cit: sed simentem nostram quod absit: de subl¬

Expanded text:
nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corruptibiles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatione transjecit; et idcirco ibi nobis auferenda est tota mortalitas, omnisque corruptio, quae facta est ex peccato, ubi erimus sine ullo peccato; hic vero ubi non jam sanata est, seipsa concupiscentia vitiosa, non naturalis, sed naturae nostrae indita poenaliter et inserta: quae peccato facta est, et peccatum, si vicerit, facit. Quam licet, quandiu mortaliter vivimus, habeamus, non eam tamen studio nostrae voluntatis adjuvemus, et vincimus: quoniam non eam in nobis sentiendo, sed ei consentiendo, peccamus; nec ipsa statim ut nos pulsaverit vincit, sed si mentem nostram quod absit de subl
Abbreviated transcription (Latin):
bis autem ire pre hensibiliter uiuere uelle non suf ficit
nis ipsum uelle nostrum quod languida possibilitate de¬
sicitur diuina uistus adiuuer& quam illum ad nom pe¬
candum etiam iuuare poterat adhuc sanature nos ia
mixdit uitiata &illum peccare fecit sola peccandi
iuptas. Nos etiam cogit plerumq peccati iam facta neces¬
sitas: propter quod do clamamus & dicimus deneres¬
sitatib meis libe same: Eesic ideo fortasis dicit scrip¬
nipa diuina initium omnis peccati superbia: Quod
precis it ipsa indiabolo & ꝑ ipsam subuersus ÷ hõmo
de quodicit apostolus: Per unum hominem peccatum
intrtuit inmnundum & ꝑpeccatum mors & itamom
nes homines ꝑ traensit: in quo omnes peccauerms Ce¬
terum nos qui frimo homine peccante peccauimus
normnostra sepa facta iamuita. sed meius naturc inqua
tuimus illiunus. & corriptionem uelut deptedice suꝑ¬
bie morbo conpta contreximus : In ipsa corfuptione

Expanded text:
bis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, bis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate deficit, divina virtus adjuverit. Quia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod Deo clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ; quod ipsa praecessit in diabolo, et per ipsum subversus est homo, de quo dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . 3. Caeterum nos, qui primo homine peccante, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimus, et corruptionem velut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
lo ut diabolus ex angelo fier& xternae ꝑditionis exstn
causa: Denique & ipsesciens se ꝑ suꝑbiam decelestis
corruisse & in hunc caliginosi eris carcarem trisins
homini sub uestaendo quemn ds feceraetsine ullo peccato
uitium ꝑsuasit serpentina calliditate suꝑbiae : cesti
quod recepta suꝑbia quae est malonĩ omnium causa
facile eum peccata omnia quae non nisi suꝑbo concipiu¬
tur animo ꝑpetraer& Hinc est quod idem primus
mo suꝑbi sp̃selatione corruptus omnem posteritaan
suam quae millo pacdicabiliter fuit necessiti:cor¬
ruptionis acmostalitatis ad dixit: ut conui ptubius
& mortalis effectus. corriptibiles mostales que gene¬
rqes At queita quod millo egerat punienda suꝑbia in
omnibus exillo natis peccati fier& poena: Et propterea
noncomodo iam possumus peccato resistere sicut ille po¬
uut: cuinihil aliud fuit non peccare quam nolle No¬

Expanded text:
lo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit lo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per superbiam de coelestibus corruisse, et in hunc caliginosi aeris carcerem trusum; homini subvertendo quem Deus fecerat sine ullo peccato, vitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam peccata omnia, quae non nisi superbo concipiuntur animo, perpetraret. 2. Hinc est quod idem primus homo superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit, cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. No
Abbreviated transcription (Latin):
dobis &đ alibi dilataostuum &ego admplebo illud
ea qua mihi ut homini inpossibilia sunc in luminan
fedio uel docente possibilia fiuniꝰ
Consideremus ergo qua cause precedunc: quas uag
sequantur: Qđ ut qredibilius audiatur non hoc ancu
dentia uestra ꝑquirat : seduobis & mihi uel omiubi
scripturte diuina consultare spondeat: Quae uelit s
iam que reremus abea immobilem sententiam ral
dicens: Initium omnis peccat suꝑbia: Quid poasts
aꝑtius: quid probabilius dicĩ mnitum inquit nona¬
cuius sedomnis peccat suꝑbia: Vt euidenter ostendo¬
p& quod ipsasit peccatorim omnium causa qm nonso¬
lum peccatum estipia sedetiam nullum peccatum fie
potuit. potest aut poterit sine ipsa: Siquidem nle
aliud omne peccatum nisidi contemptus est quo eiq
precepta calcantur : Qua contemptum di nullapes
alia ꝑsuad& hominib: nisi suꝑbia quaȩ etuam inipsodu¬

Expanded text:
vobis ; et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud vobis ; et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud : ea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. Consideremus ergo quae causae praecedant, quae vitia subsequantur. Quod ut credibilius videatur, non hoc a me prudentia vestra perquirat; sed vobis, et mihi, vel omnibus Scriptura divina consulta respondeat: quae velut si jam quaereremus ab ea immobilem sententiam protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Quid potest apertius, quid probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum, nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus, nisi superbia; quae etiam in ipso diabo
Abbreviated transcription (Latin):
qniS cornem spũi sublit & quic quid cupit autagit
non ialt esesua sedex clisui uolantate ꝓcedere : cui pla¬
pontotis uirib concupiscit: Itaque si ut cumque iaom¬
dufuit quod iustites uepocs non iuideantur habere
quisi mulan᷑ & illi simulant quinon exfide aut non
ropter dm̃. secd eꝑpter homines tantum boni aliquid
perantur. elimosinis ac iciuns uel abstinentiae
oterisq bonis operib: seruiendo non ut bonifiao
edut bonos homines fingane nec adrecipiendam sem¬
nter n aon mercedem sed a doom papendam gloriam
popula rem. Ni deamus nunc quib: praecedentibus
tusis & subse quentib incrementis nas cisoleani
ditia uel augeri & quib: aliuuante dño remediis
possine uelut quib daon medicamentis inminui
uel sanari  quod superbra sitimali¬
st quidem hoc capitulum ualde perple¬
xum sed sioretis illum quidixit. non uos estis
qui loquemini sed sps patris uestri quilo quitur in

Expanded text:
nit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, nit, carnem spiritui subdit, et quidquid cupit aut agit, non vult ex sua, sed ex Dei sui voluntate procedere, cui placere totis viribus concupiscit. Itaque si utcunque claruit, quod virtutes veras non videantur habere qui simulant, et illi simulant qui non ex fide aut non propter Deum, sed propter homines tantum boni aliquid operantur, eleemosynis, ac jejuniis, vel abstinentiae caeterisque bonis operibus serviendo, non ut boni fiant, sed ut bonos se hominibus fingant, nec ad recipiendam sempiternam mercedem, sed ad comparandam gloriam popularem. Videamus nunc quibus praecedentibus causis et subsequentibus incrementis nasci soleant vitia vel augeri, et quibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui UT II. Quod superbia sit maEst quidem hoc caput valde perplexum, sed si oretis illum qui dixit: Non vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in
Abbreviated transcription (Latin):
ne non uiuit aut nihil ei ꝓderit quic quid homni ꝑptꝰ
homines facit : Qui ad humanis laudib: delectatr
hiciam tem poralem mercedem recipit operũ suorl
quae tem porliter fecit: Igitur ille secundum ho¬
minem uiuit qui secundum seipsum. quia & ipse
homo est uiuit: Secundum se ipsum uiuit: quisi po¬
tuorit es se cum quib: uult pergit quo uult idormis
quando & quamdiu uultsloquitur quaȩ uult & ubi
uult manducat acbibit quando & qđ uult & quan¬
tum uult rid& acletatur inter quos uult: Pos¬
tremo quicquid narib suaue ÷ quicquid tac tui
blandum : quic quid oculis dilectabile: quic quidiete¬
ris sensib: carnis suae iocundum exerc& ac sequius
Qualiter uult quiomnia licita uel inlicita carnal¬
ter uult Quiautem secundum dmñ uiuit. nonqdea
ar nalites delectat. sed quod spiritaliter aeclisicat
soit atomnia desideria carnis spiritalis deside¬
fii delectatione conpescit futurae prȩsentib ante po¬

Expanded text:
bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit: quia humanis laudibus delectatus, hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum, quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit, qui secundum seipsum vivit, quia et ipse homo est, et secundum seipsum vivit; qui si potuerit esse cum quibus vult, pergit quo vult, dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando, et quod vult, et quantum vult; ridet ac jocatur inter quos vult: postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum, exercet ac sequitur qualiter vult, qui omnia licita vel illicita carnaliter vult. Qui autem secundum Deum vivit, non quod eum carnaliter delectat, sed quod spirfacit, et omnia desideria carnis spiritalis desiderii delectatione compescit, futura praesentibus antepo
Abbreviated transcription (Latin):
quisecundum hominem uiuuna etiam in hacuita tor¬
uentur : cum & contentio hereticos reddat. & zelus
iitatoges diaboli parte disum primis hominib in ui¬
nitis efficiat csic quando fideles iustitia pietate mi¬
soricordiaman suetudine humilitate in nocentia ce¬
erisq: uistutibus gauden aut secundum dmꝰ uiuunt
linstutes uertes habere eredendisunc qua spiritaliter
uiuentes adeptae scificant & do cominendant
Qut secundum hominem uiuun. & non sunc ueqt
uistutes sed uistutum similitudines: quae nihil carm¬
liter uiuentib: prosunt : Qua propter quirlego¬
se qui continenter qui so brie quimiseri corditer
uiuit: sido cuius munere ut bene uiuat adiuuatur
ad tribuit secundum dm̃ spiritaliter uiuit : Siue¬
ro omnia quae bene uirib: suis adscribat : quasieia
sine ad iutoriodi adbene agendum sibi sufficiat se¬
cundum hominem carnaliter uiuit: Et ideo auto

Expanded text:
qui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torqui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac si quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, humilitate, innocentia, caeterisque virtutibus gaudent, aut secundum Deum vivunt, et non sunt, vera habere credendi sunt, quae spiritaliter viventes adeptae sanctificant, et Deo commendant; aut secundum hominem vivunt, et non sunt verae virtutes, sed virtutum similitudines, quae nihil carnaliter viventibus prosunt. 4. Quapropter qui religiose, qui continenter, qui sobrie, qui misericorditer vivit, si Deo, cujus munere ut bene vivat adjuvatur, ascribit, secundum Deum spiritualiter vivit; si vero omnia quae bene facit viribus suis ascribat, quasi etiam sine adjutorio Dei ad bene agendum sibi sufficiat, secundum hominem carnaliter vivit: et ideo aut
Abbreviated transcription (Latin):
Iodomniabona aut exfide gesta uirtutes sur& qua̧ ꝓ¬
peto iuistificor aut si fuerinl sine fide non nobis aliqua
uia credenda seduitia quae non iuuant suos operteri
sedcomdem pnan inflatosq prȩcipitani atque asi¬
bus aetesme salutis eliminanc: Sed quid ego hacede
side libus unde nullus ambigere uidetur ȩxaggero
imsc̃s a postolus etiam fideles quos dam quicre den
s udmꝰ non secundum dm̃ sed secundum hominem
uin& carnales nominat dicenst Et ege fraetres cmi
iis sem aduos non nobis potuiloqui quasi spirita lib
d quasi carnalibus ÷ Nondum enim potepaetis sed
c adhuc quidem potestis. adhuc enim carnales estis
ttam quam quaȩ reremus quid carnales uell& in¬
llegi secutus adiuncxit: Cum enim sit interuos ze¬
us &cntentio : nonne carnales estis & secundum ho¬
ninem ambulatis: quid potest duab: his animi pestib
nueniri deterius. zelo & contentione quib: ornales

Expanded text:
quod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae pquod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. Sed quid ego haec de infidelibus, unde nullus ambigere videtur, exaggero, cum sanctus Apostolus etiam fideles quosdam, qui credentes in Deum non secundum Deum, sed secundum hominem vivunt, carnales nominet dicens: « Et ego, fratres, cum venissem ad vos, non vobis potui loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus . » Nondum enim poteratis, sed ne adhuc quidem potestis, adhuc enim estis carnales? Et tanquam quaereremus quid carnales velit intelligi, secutus adjunxit: « Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? » Quid potest duabus his animi pestibus inveniri deterius, zelo et contentione, quibus carnales
Abbreviated transcription (Latin):
& appetat similitudinem boni subqua maleuiuat q̃
lateat: Suꝑbus uult secredi constantem : ꝓdigusl¬
saelem: auaris diligentem temepterius fostem in ho¬
manus parcum. gulosus humanum ignauus quieas¬
timidus cautum: Inpudentia fiduciae si bi nomen ad¬
cribit ꝓ cacitas appellationem libestatis obtends
eloquentiam uerbositas furgit & curiositatis mald
substudi spiritalis colore deitescit: Haec &si possino
ingenio humano discerni: tamen sine dono di quantum
mihi uidetur noc uistutes possims appet uel haberi
nec easum similitudines quae sund uitia uistutes imis¬
tantia declinari : intantum ut infidelib: nihil fus¬
secredamus etiam si sunt aliquas ꝑ corpus opepequs
tutes: quod eas nec ado suo se accȩpisse credide run
necadeum qui est finis bonorum omnium refereuos¬
luerunt: Et quid diconihil eis ꝓfue rn immoetu
adiendo omine qđ non est exside peccatum est. decda steuit

Expanded text:
 appetat similitu appetat similitulateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietimidus cautum, impudentia fiduciae sibi nomen scribit, procacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam verbositas fingit, et curiositatis malum sub studii spiritalis colore delitescit. Haec et si possunt ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtutes possunt appeti vel haberi; nec earum similitudines, quae sunt vitia virtutes imitantia, declinari, in tantum ut infidelibus nihil profuisse credamus etiam si sunt aliquas per corpus operati virtutes, quod eas nec a Deo suo se accepisse crediderunt, nec ad eum qui est finis bonorum omnium referre voluerunt: et quid dico? nihil eis profecerunt, imo etiam sed dicendo, « Omne quod non est ex fide, peccatum est, » declaravit
Abbreviated transcription (Latin):
uia & similitudo uistutis quae uidetur uistus es se cumnon
nilul ÷ aliud nisimendacium & ideo non est iustus di¬
onda sed uitium &uere uistus est ueritas: Cai quia
puanter ad ha serit a peccati moste resuscitatus moriulge
mm poterit nisi abea depracuata uoluntate recesserit :¬
it e contracrio uistutis simalatio quae est ut diximenda¬
um ueritat contterium animam separirtado uita suam
on interiturtm sed supplicio qua ÷ illius mors poena¬
er sinesine uicturtm scripturte dicente
Os qđ mentitur: occidit animam: Qcꝑ hoc siue
uistus animam sibi ueraciter in herentem si fuerit uen
iustificat: ita simulata condemnat Et quid iustificato
timae nisi eius ÷ uita ꝑpetue beata acbeate ꝑpetua:
cut condemnatio animae poenaeius est sentienda quaes
mors ꝓbatur & ipsa ꝑpetua: Itaque dupliciter fraests
nima si & bonum non facit un despiritaliter uiut¬

Expanded text:
quia et similitudo virtutis, quae videtur virtus esse, cum non quia et similitudo virtutis, quae videtur virtus esse, cum non sit, nihil est aliud, nisi mendacium, et ideo non est virtus dicenda, sed vitium. Et vera virtus est veritas, cui qui amanter adhaeserit a peccati morte resuscitatus mori ultra non poterit, nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit; sicut e contrario virtutis simulatio quae est, ut dixi, mendacium veritati contrarium, animam separat a Deo vita sua, non interituram, sed supplicio, quae est illius mors, poenaliter sine fine victuram, Scriptura dicente: « Os quod mentitur occidit animam . » Ac per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat, ita simulata condemnat. Et quid justificatio animae, nisi ejus est vita perpetue beata ac beate perpetua, sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur et ipsa perpetua? Ita dupliciter rea est anima: si et bonum non faciat unde spiritaliter vivat, et
Abbreviated transcription (Latin):
eurtt coretem platua. et quantum abou
differet actualis: uel qualiter possitis ipsius con¬
templatiuae uistutis fierido adiuuante pasticipes
primum uolumen absoluit: Seactuali quoque u¬
ta ubiquȩ ess& religiosae increpationis utilitas
ac patientiae uistus ostensa est: Et qualiter tracctaon¬
de essena edesiae facultates : uel demodo spiritalis absti¬
dentiaȩ quae dicenda uisa sunc dõ donante in libro secundo
deserui Nunc suꝑ est utdis putationẽ deuitus atque
distitib non ingenio fretus cui. mihi cons cius non sum
edopentibus uobis adiuuandus incipiam:
Iuesis tis quaritum aueꝑis uirtutib
urtutum similitudines distent: non dico quantũ
me dicantito uenenum: quia medicamentum itacor¬
is aliquotiens sanat : ut id deffendere a mostis neces¬
rate non ualeat: & uenenum non auferri facit uitam
r poris quasi auferenda non ess& nisi fuiss& acceptum
dadcelepat corporis mostem qđ epat aliquando mori
stare uirtutum: quantum diftat aueritate mendacium:

Expanded text:
ta contemplativa, et quantum ab ea differat actualis, vel qualiter possitis ipsius contemplativae virtutis fieri, adjuvante Deo, participes, in primo volumine absolvi. De actuali quoque vita, ubi quae esset religiosae increpationis utilitas ac patientiae virtus ostensum est, et qualiter tractandae essent ecclesiae facultates, vel de modo spiritualis abstinentiae, quae dicenda visa sunt, Deo donante, in secundo libro disserui. Nunc superest ut disputationem de vitiis atque virtutibus, non ingenio fretus, cujus mihi conscius non sum, sed orantibus vobis adesistis quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto didistare virtutum, quantum distat a veritate mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebit & ideo ds̃ quomhil: maius aut melius. ꝓpt̃
qđ diligatur quippt̃ seipsum ꝑfecte diligitur:
uero sabtim propter illa qua prestat amatur non utiq
grctis amatur quia iam illud propter qđ dilgitur
ei qđ dictu quoque nesas ÷ ante festur: Ipse quippe ÷ om¬
nibus amatorib: suis uita beata ac salus eeterna & regnũ
gaudiumque ꝑpetium ax accipiena quidm diligimi
quia solus illis erit omina quando ipse flerit omnib:

Expanded text:
permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter quod diligatur, propter seipsum perfecte diligitur. Si vero saltem propter illa quae praestat amatur, non utique gratis amatur: quia jam illud propter quod diligitur, ei, quod dictu quoque nefas est, antefertur. Ipse quippe est omnibus amatoribus suis vita beata, ac salus aeterna, et regnum, gaudiumque perpetuum. Haec accipient qui Deum diligunt, quia so
Abbreviated transcription (Latin):
in hoclibro suprae dissesui: quia locus exigit hic quoq
pauca ꝑstringam tacco decarnal amor qui incipi¬
ens a coniugiomanat insilios quia talem amorem
cum pecorib: habenius bestusq communempu¬
quorum quoq prȩttreo quia cipse ad huc ad carne
ꝑtinere iudetur & sanguinem: nondeillo aliquid dico quo
& si amicos amiamus: tamen etiam ipse resestur : ad aliqł
cominodum tem ponele. Nonqđ iuamores honestinonsine
cumn sint omnib natureles sed quod lis omnib illesit in¬
consanebili diuersitate prestantior: quođm gnetis diligi¬
mus &amicum: Ceterum quiamicum ꝓpt̃ comino dum
qđ lib& amat: non amicum conuincitur amare sed com¬
modam: &utique quialiquem ꝑpter rem temponelem
quam lib& amauerit cum res ipsa tem popaelis esse de
sierit: amare cessabit: Qui autem diligit ꝓpter dm̃
sicut di deternus est ita maetesiũ ipra annci dilectio

Expanded text:
in hoc libro supra disserui, quia locus exigit, hic quoque in hoc libro supra disserui, quia locus exigit, hic quoque pauca perstringam. Tacco de carnali amore qui incipiens a conjugio manat in filios, quia talem amorem cum pecoribus habemus, bestiisque communem. Propinquorum etiam praetereo, quia et ipse adhuc ad carnem pertinere videtur et sanguinem. Nec de illo aliquid dico, quo etsi amicos amamus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod hi amores honesti non sint, cum sint omnibus naturales; sed quod his omnibus sit ille incomparabili diversitate praestantior, quo Deum gratis diligimus, et amicum. Caeterum qui amicum propter commodum quodlibet amat, non amicum convincitur amare, sed commodum. Et utique qui aliquem propter rem temporalem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis desierit esse, amare cessabit. Qui autem diligit propter Deum, sicut Deus aeternus est, ita in aeternum ipsa amici dilectio