comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidex sup ca causa de q̃
cuulib actionibo discep¬
tandum fuit nõ datus.⁊
quo dari pofat cognouit.
etiam remota appelłoneid
ꝙab eo statutum est fui¬
tatem non habet iudicati
hacstatuit. rector aditusp¬
uintie causam hanc cegno¬
scere suaq decic̾e sm̃a curab

Expanded text:
udex super ea causa, de qua civilibus actionibus disceptandum fuit, non datus, a quo dari poterat, cognovit, etiam remota appellatione id quod ab eo statutum est firmitatem non habet iudicati.hac statuit, rector aditus provinciae causam hanc cognoscere suaque decidere sententia curab
Abbreviated transcription (Latin):
subiacea penis. ¶S siquis ling¬
ꝓferunturura legibcer¬
tofine concluse statuuntiꝵ
⁊ hoc nõ solum indampno
s etiam in lucpo nr̃n ampl¬
ectitur constitutio quia ex
eolictẽs q. interest statuer̃t
onstitutionis retitatio

Expanded text:
subiaceat poenis. Si quis feruntur vel a legibus certo fine conclusae statuuntur. Et hoc non solum in damno, sed etiam in lucro nostra amplectitur constitutio, quia et ex eo veteres quod interest statueruntconstitutionis recitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ducum dampnum hxered.¬
datur⁊ nõ ex quĩbma
ch inacionib ⁊ inmodicĩ
pũsiomboin cirtuitus
mextricabiles redigat᷑
ne duminmfinitum cõ¬
putatio reducitur ꝓ sua
impossibilitate cadatc̃
scimiis ẽẽ nature ꝯ gruu
competenti modacione

Expanded text:
nducitur damnum, hoc reddatur et non ex quibusdam machinationibus et immodicis perversionibus in circuitus inextricabiles redigatur, ne, dum in infinitum computatio reducitur, pro sua impossibilitate cadat, cum scimus esse naturae congruum competenti moderatione
Abbreviated transcription (Latin):
bitationes antiq̃ intur
infuntum ꝓluc̃te sunt
sibile est in augustum ⁊̃¬
certam hñt qnͣtitatem
cionibꝰ ⁊locatiombyet¬

Expanded text:
bitationes antiquae in infinitum productae sunt,sibile est in angustum certam habent quantitatem tionibus et locatio
Abbreviated transcription (Latin):
re aut principali sunt honore
mumite intelligat licere ꝑsonaᷤᷤ
ad inferendas iniunas corpor¬
ales hãt hanc mercedem labor¬
is multorum munerum testrĩ¬
monus commodata deuccio.I¬
dem estq est.⁊ sinumera decuno¬
natus quis deposuit. Nam et
ip̃e pp̃pristinam digntatem q̃

Expanded text:
rae aut principalis sunt honore rae aut principalis sunt honore munitae, intellegat licere personas ad inferendas iniurias corporales. Habeat hanc mercedem laboris multorum munerum testimoniis commendata devotio Idem est et si munia decurionatus quis deposuit: nam et ipse prop
Abbreviated transcription (Latin):
tra queminterrogari eum cupis
mittit. Cumnec commĩmis ser¬
uus aduersus dominum qui
non octidisse socum suumdica¬
tur interrogari posset.¬
Ueni ¶Eruos nonso lumꝓ
domins sub quorum domimo
sunt constituti.s necꝓhus ⁊̃.¬
quorum antea fuerunt interro.¬
Dem.  Nterrogari seruos defa¬
cto sũõnon solumi cuminali
causa. s eciam in petumaria. ue¬
luti qnpeum depositiuel com¬
modatinomineuł inalus ca¬
usis legib cognitis res alu pre¬
stite sunt posse non ambigit᷑.¬
OP̃  Etunones siue oba¬
uienum siue obsuum debitum
exbrtes omnimodo eaꝵ ẽẽ uolu¬
mus ẽẽ penarum quas fidicule
⁊ tormenta constituunt ¶Qd̃
quidem capitale iidiciument.
siincontumeliam oromis exit¬
tͥumq temptetur. maiestatis t̃¬
tantummodo reos.⁊queneph¬
anda dicta sunt conscios aut
molientes ex ordinemaneatã
municipalimaneat tam cruen¬
Sp̃ Ichil sibi deflectens a
usticia indignatio cognntoru
nich̾uenalis exigentium t̃ror.
in eas que utunocẽntia secu¬

Expanded text:
tra quem interrogari eum cupis:mittit, cum nec communis servus adversus dominum, qui non occidisse socium suum dicatur, interrogari possus . Servos non solum pro dominis, sub quorum dominio sunt constituti, sed nec pro his quorum antea fuerunt interro. Interrogari servos de facto suo non solum in criminali causa, sed etiam in pecuniaria  veluti quando per eum depositi vel commodati nomine vel in aliis causis legibus cognitis res aliis praestitae sunt posse non ambigit Decuriones sive ob alienum sive ob suum debitum exortes omnino earum volumus esse poenarum, quas fidiculae et tormenta constituunt. Quod quidem capitale iudici erit, si in contumeliam ordinis exitiumque temptetur. Maiestatis tantummodo reos et quae nefanda dictu sunt conscios aut molientes ex ordine municipali maneat tam cruens . Nihil sibi deflectens a iustitia indignatio cognitorum, nihil venalis exigentium terror in eas, quae aut innocentia secu
Abbreviated transcription (Latin):
de corporib tantum h̃rditarus
interrog.i.⁊licer seruos eos tã¬
tumm̃o qui res gerendas deti¬
nent. siue inẜuitutem relictrĩ
sunt. suic lib̾tatem adipiscip
ultimam testatoris pscrip̃tist
arum addũcti.⁊ ex hus ea que
cccultata sunt reuelanprius
sacramento sup hus anobis
statuto prestando. de abolicio¬

Expanded text:
de corporibus tantum hereditariis interrogari: et licere servos eos tantummodo, qui res regendas detinent, sive in servitute relicti sunt sive libertatem adipisci per ultimam testatoris voluntatem parum deduci et ex his ea quae occultata sunt revelari: prius sacramento super his a nobis statuto praestando. I
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑspexent abolicionem adĩ
omma crumna que motast̃
ꝑtinentem ã se impetratam ⁊̃
ne semel funtainstaurentur
intertessione auctoritatis su
e ꝓspiciet. supplicacione ũo
porrecta mutin prinũp̃alip̃¬
fata abolitione sopitum cri¬
men ab eademꝑsonarenou¬
ari potest.¬
partib causa cognnta nona
principes acompetenti iudice
postulari debet. ⁊̃ siꝑ erroremĩ
seu tementatem seucalorem
adaccusationem ꝓsiluerit hoc
enimaccusator explanans.u¬
oliciom locum . Sͣm autem per
deceptionem uł pecuniis areo
corruptus ad postulandam
abolitionem uenit itdempte
miseraciomis uox inimme
admittaturs aduersus no¬
cententon reum inquificõe
facra penacompetens inge¬
ratur. hn.autem qui suas suo¬
rumq imunias defendunti
quicegnatos suos in accusa¬
cionem decluxerunt omnim

Expanded text:
si perspexerit abolitionem ad omnia crimina quae mota sunt pertinentem a se impetratam, ne semel finita instaurentur, intercessione auctoritatis suae prospiciet. Supplicatione vero porrecta nutui principali praefata abolitione sopitum crimen ab eadem persona renovari potestpartibus causa cognita non a principe, sed a competenti iudice postulari debet, id est si per errorem seu temeritatem seu calorem ad accusationem prosiluerit: hoc enim accusator explanans abolitioni locum faciet. Sin autem per depectionem vel pecuniis a reo corruptus ad postulandam abolitionem venit, redemptae miserationis vox minime admittatur, sed adversus nocentem reum inquisitione facta poena competens exseratur. Hi autem, qui suas suorumque iniurias defendunt et qui cognatos suos in accusationem deduxerunt, omnim
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Eredes eorum quitu¬
telamuł curam administͣuert
ministrare debuit. nec aomĩst̾¬
uit. rc̃em nõ reddei eos debere
nõ est ambigendum situtor¬

Expanded text:
Heredes eorum, qui tutelam vel curam administraverint, ministrare debuit nec administravit, rationem reddere eos debere non est ambigendum
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽm institucre nõ potins¬
ti. ꝓuidere tñ nequid tutele de¬
c̃ẽt negcͣtiis postulationib. ap̃
eum cuins de eare unisdictio fu¬
it potisti.

Expanded text:
actionem instituere non potuisti, providere tamen, ne quid tutelae deesset, necessariis postulationibus apud eum, cuius de ea re iurisdictio fuit, potuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
sauit. ñ ĩouos minus h̃rdes ci
tutele uł utili enis iudicio con¬
ueniri potestis. Qd̃ eum tutelã
seu curani nõ admministrafse ⁊̃¬
dicitis. Nam ĩ cessacionis rõ
reddenda est prius tñ pp̃actorẽ
actum suum eos ꝯuemendos
ẽe qui ad miinstraũnt seperes

Expanded text:
des eius tutelae vel utili iudicio conveniri potestis, quod eum tutelam seu curam non administrasse dicitis: nam etiam cessationis ratio reddenda est. Prius tamen propter actum suum eos conveniendos esse qui administraverint saepe res
Abbreviated transcription (Latin):
Splioiure est tut lit¬
or auoh̃rs eius. tutoremm
inuentariumcefaq instr̃a si
non ꝓ ferat in litrmuisiuran¬
dum adũsus se pot adunttẽ¬
at ⁊̃ enimh̃rs eius ita demũ
sirepta in hrditatẽ coloma¬
lo nõ exhibeat.s cum adũs
ip̃m tutorem litem ꝯtestata
cedicatis. tñsfe̾ntib uobis
inh̾rdes cius ⁊ccõem p̃ses ꝓ
iuncie partes suas exhibebit.
nõ ignorans insi exhibeant᷑
instrum̃ta q̃tenus iuxta for¬
mamꝯstõnum partes suas:
debeat mõd̾ari.
Up̃r. ¶Ocet aduersus h̾rdem
ob nõ factum imienitarium.
iusiurandum in acc̃one tutele
p̾termitti płatsut. Iudicem tñ
uelut ex dolo tutoris. aluis u¬
ditus instiuctum. adũsus eos
ferre snĩam ꝯuenit. deh̃⁊dib¬

Expanded text:
lio iure est tutor, alio heres eius. Tutor enim inventarium ceteraque instrumenta si non proferat, in litem iusiurandum adversus se potest admittere: at enim heres eius ita demum, si reperta in hereditate dolo malo non exhibeat Sed cum adversus ipsum tutorem litem contestatam esse dicatis, transferentibus in heredes eius actionem praeses provinciae partes suas exhibebit non ignorans, nisi exhibeantur instrumenta, quatenus iuxta formam constitutionum partes suas debeat moderari.us . Licet adversus heredes ob non factum inventarium iusiurandum in actione tutelae praetermitti placuerit, iudicem tamen velut ex dolo tutoris aliis indiciis instructum adversus eos ferre sententiam convenit. DI
Abbreviated transcription (Latin):
p̃r. L qui rõnem tutele
sencure reposcit.inuitus inili¬
tem iurare compelli noñ pot̃.
s uolens itademũm audiẽdꝰ
est.si hr̃s ꝑ longam succefsõ¬
nẽm tutoris instrapupilla¬
ria dolo cntĩmemendi pupil¬
u gr̃a exhib̾e nõuult. sin uo
neq doło neq lata tulpanez¬

Expanded text:
 qui rationes tutelae seu curae reposcit, invitus in litem iurare compelli non potest. Sed volens ita demum audiendus est, si heres per longam successionem tutoris instrumenta pupillaria dolo circumveniendi pupilli gratia exhibere non vult Sin vero neque dolus neque lata culpa ne
Abbreviated transcription (Latin):
cuma qma creditore posceb¬
as.argẽtum urium̃ta uel
alias sp̃es utrius ꝯsensuesti¬
mãtas accepistidato auroĩ
pignori. licet ultͣ usurã cen¬
tesimãs usumas stipuãtrĩ
spospondisti tñ sors queestĩa¬

Expanded text:
cunia, quam a creditore poscebas, argentum vel iumenta vel alias species utriusque consensu aestimatas accepisti, dato auro pignori, licet ultra unam centesimam usuras stipulanti spopondisti, tamen sors, quae aestima
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶Umte in galliacũ
intropho certum aunpõdꝰ
it̃mq num̃atam pecumam
mutuo dedisse ut romesol¬
itus competens uidex siduos

Expanded text:
. Cum te in Gallia cum Syntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solitus competens iudex, si duos
Abbreviated transcription (Latin):
tercessit: exolei accepti scriptu¬
raich deleriman festumẽ.
pstipusonemusuras licitaᷤᷤ
latus es falsa mutue dateꝙͣ¬
titatis demonstracio p̃mis¬
sa cum obligõnis nõ defcce¬
rat sub̃a quominus usz. ad
medumplacitum usuire poc¬
sunt exhigrich̃ nocet. ¶Si
mutuampecũamdatam cõ¬
scriptꝯum estacius pr̃arife

Expanded text:
actum intercessit, ex olei accepti scriptura nihil deberi manifestum per stipulationem usuras licitas latus es, falsa mutuae datae quantitatis demonstratio praemissa, cum obligationis non defecerat substantia, quominus usque ad modum placitum usurae possint exigi, nihil nocet. Si mutuam pecuniam datam conscriptum es
Abbreviated transcription (Latin):
uł nepoteuł nepte autpne¬
pote siuepneptenuilla discre¬
pacione int̾redente. utrũmp¬
sas sponsas ꝓliḃis suis me¬
celebretur. utin diuidendis
reb abintestato pentis cuiꝰ
de hrditateagitur eadẽ dosl
annupcias donaçio ex suba eiꝰ¬

Expanded text:
 nepote vel nepte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis mecelebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nuptias donatio ex sub
Abbreviated transcription (Latin):
chi. anͣtibipierit qonis¬
inctio uerisima existimã¬
tis metũ intẽe uenaiem
hũi hanc lance uł massã

Expanded text:
hi an tibi perierit, quaesinctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem habui hanc lancem uel massa
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s scnptus fũit rta q̃rela ettdisse
stati quioptimut succedat. neq
legata neq fideiomissa debentur.
petant.⁊ fidciomissaricpr̃aͦn debe
s querela delata nõ tcmn̾t a falsi
accusacione nõ submoũplacu¬
it.Idemobsuatur⁊ si ex ccͣrio fal¬
si crimine instituto: uictus poster

Expanded text:
heres scriptus fuerat iusta querella contendisse,stati qui obtinuit succedat, neque legata neque fideicommissa debentur, petant et fideicommissariae praesi querellam delatam non tenuit, a falsi accusatione non submoveri placuit. idem observatur et si e contrario falsi crimine instituto victus postea
Abbreviated transcription (Latin):
fiuas sortita distrahere uoluisse
ac ꝓp̾ea offensum.atq iratũpa¬
trẽ ad exh̾rdacionis notampro¬
lapsum ẽẽ dicas in officiosite¬
sstaimenti querelam in ferrenõ¬
feoitate uiuit ut ⁊ successõneĩ
cam excludẽd.amputes.si non
in consulto całore s exm̃itis
cius adid odium incitatus es
postremi iudicii libum hebis ĩ¬
tte pris relicta cum manto cui
matre uolente nupsit colens ꝯ¬
cordiam.iustas offensionis pꝰ
eius demmatus penitentiã cau¬
sas nõ p̾̃stat. nec eruoluntati¬
bus momeñtarus matris nu¬
pta atq uidua ure ẽẽ compel

Expanded text:
oniugium quod fueras sortita distrahere noluisse ac propterea offensum atque iratum patrem ad exheredationis notam prolapsum esse dicas, inofficiosi testamenti querellam inferrfoeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii liberum arbiate patris relicta cum marito, cui matre volente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis voluntatibus matris nupta atque vidua esse iure compel
Abbreviated transcription (Latin):
Sem¶l pater puelle cuius ug
curatores eẽ dicitis filio ersemisse
ip̃a. aut ermente. ⁊ urore er reliq̃se¬
xtante scriptis h̾rdib fidei filior
commisitut siquis corum nfra

Expanded text:
Si pater puellae, cuius vos curatores esse dicitis, filio ex semisse, ipsa autem ex triente et uxore ex reliquo sextante scriptis heredibus, fidei filiorum commisit, ut, si quis eorum intra
Abbreviated transcription (Latin):
in offõsum frustra dĩcunt. cũ
nemo eorum qui ex tñsũsali¬
nea uquunt exceptis frntie
⁊sorore ⁊d in offõsi querelam
admittatur. de falso sane pac
cusacionem cuminis querinõ

Expanded text:
tra dicunt, cum nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam admittatur. De falso sane per accusationem criminis queri
Abbreviated transcription (Latin):
ciomis defidexp̃i. ma p̃b̃licet᷑¬
bis coadimatis ⁊.audiẽtib
tͣctare conetur: inposterum
ac recte dispõĩta reuoluere
⁊ pb̃lice disputaretendit. ⁊¬
cum ca que ñc dexp̃iana fide
a sac̃dotibo quicalcedone cõ¬
uenerunt ꝑ nr̃a p̾cepta statu¬
ta sunt iuxta. apsicas expões

Expanded text:
cionis de fide Christiana publice turbis coadunatis et audientibus tractare conetur in posterum,ac recte disposita revolvere et publice disputare contendit, cum ea, quae nunc de Christiana fide a sacerdotibus, qui Chalcedone convenerunt, per nostra praecepta statuta sunt, iuxta apostolicas expos
Abbreviated transcription (Latin):
tentia siucempi ⁊ sibis non tue¬
atur quilegis auic locumẽe pro¬
nunciauit c̃ eiꝰ legisdisceptatõ. adp̃¬
Desidis ꝓuincie ptineatrecione¬
supprimit legis eum faiie. adito
presio ꝓuintie reum debes po̾stu
constitutumn undere neq don¬
arelicet. un deintelligis te ile¬
gemintidisse. que suꝑ huius¬
medi delictis. certampenam fis¬
co inferendam statuit exteptis
cohroib ⁊ socus quibrindiuis¬
onem communiumitum lici¬
tacionem defugitiuo ẜuo iui¬
tem faterepinissum est¶ taũo
liceat fugitiuum uendere. ut tũc
uenditio ualeat qnͣdo. abempto¬
te requisitus fũit deprehensus
ianis alicnarier urbesignificas
atq itamt̃dictum interdumin¬
genuos homines eorum scelere
⁊sportan solere pscrbis. horum¬
te telictorum licenne maiori seu¬
entate cccimrendum ẽc decermm
acꝓpterea siq̃m in huuismõi
fatinore dep̃henderis cap̃ite
cumplettinon dubitabit. ut
pene genere deterrer cẽtempossit
quomimmus istius modiat¬
datiaursemos uł liberos ab

Expanded text:
ntentia, si vicem praesidis non tueatur, qui legi Fabiae locum esse pronuntiavit, cum eius legis disceptatio ad praesidis provinciae pertineat notionesupprimit, legis eum Fabiae, adito praeside provinciae reum debes postuconstitutum neque vendere neque donare licet. unde intellegis te in legem incidisse, quae super huiusmodi delictis certam poenam fisco inferendam statuit, exceptis coheredibus et sociis, quibus in divisione communium rerum licitationem de fugitivo servo invicem facere permissum est. ita vero liceat fugitivum vendere, ut tunc venditio valeat, quando ab emptore requisitus fuerit deprehensusiariis alienari ex urbe significas atque ita interdum ingenuos homines eorum scelere asportari solere perscribis, horum delictorum licentiae maiore severitate occurrendum esse decernimus. Ac propterea si quem in huiusmodi facinore deprehenderis, capite eum plecti non dubitabis, ut poenae genere deterreri ceteri possint, quominus istiusmodi audacia vel servos vel liberos ab
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ꝓfiteris si obrgotuqp
co non fiisti tenere te potest
s ħ intẽgronegoio titaricõ¬
uenerat. Nam cumiamq̃o¬
nem tñsactione decisam⁊ a
te deeyplacitam num̃atam
pecumamꝓponas huius i¬
debiti soluti pteetiipbe
tibi peticoem dec̃m postulas
cum ⁊ si tm̃ instipusonem
fuisset dedũcta in debiti pr¬
omissi uclam̃to defendi nõ¬

Expanded text:
sisse profiteris, si obligatus pro eo non fuisti, tenere potest. Sed haec integro negotio tractari convenerat: nam cum iam quaestionem transactione decisam et a te dari placitam numeratam pecuniam proponas, huius indebiti soluti praetextu improbe tibi petitionem decerni postulas, cum, etsi tantum in stipulationem fuisset deducta, indebiti promissi velamento defendi no
Abbreviated transcription (Latin):
Ueri ¶On minorem au¬
ctoritatem tñsacc̃onum qu¬
anima rerum iudicataꝵ esse
recta rõne placuit. Si quidẽ
nicħ itaficeis gruit huma¬
ne qͣm ca que placuerant
custoain. Nec enim. torescin¬
denchum pactum sufficitq
hoc scõa hõra noctis int̃ceffis
seꝓponas cum nullum tp̃c
sanementis maioris q u¬
c̃adar aut retim̃ ꝯuenit uele
ẽptoremeumqm.accipereĩ
placuerat optinere p̃scribit̃
hus que simulate gerunt̃
ꝓ infectis ħ̃itis frustra fictip̃¬
en postuiatuiatur num̃ãtio

Expanded text:
us . Non minorem auctoritatem transactionum quam rerum iudicatarum esse recta ratione placuit, si quidem nihil ita fidei congruit humanae, quam ea quae placuerant custodiri. Nec enim ad rescindenum pactum sufficit, quod hoc secunda hora noctis intercessisse proponas, cum nullum tempus sanae mentis maioris qudari aut retineri convenit, velut emptorem eum quem accipere placuerat obtinere praescribitur, his quae simulate geruntur pro infectis habitis frustra ficti pretii postulatur numeratio
Abbreviated transcription (Latin):
neimplera ab iicio ca mir
ritum deuocetur ⁊ sic intellig¬
enda est qĩneescripta nec pe¬
nitus fũat celebͣta. ut nec ui¬
ucapionec lõgi tp̃ris p̃scripcõ
ccͣ legatariumur sideiomissa¬
icta sunt s inhus om̃ib ca¬
sib legatario ꝗdẽ uł fideicõ¬
missario om̃is uñapateatrẽ
undicare ⁊ sibiassignare mł¬
lo obstacso ei a detentatorib
dedit ꝓ aliena re sibi sat̃fieri
crẽditori inchoꝰ pignor atiti¬
a cc̃ria acc̃ce. aduisus debitorẽ
ad effectum pducatur⁊ ulti¬
ma elegia de fũctoꝵ legittim̃
finem sorciantur bone fide
ꝓculdubio ẽptorib in teg̃

Expanded text:
ione impleta ab initio causa in irritum devocetur et sic intellegenda est, quasi nec scripta nec penitus fuerat celebrata, ut nec usucapio nec longi temporis praescriptio contra legatarium vel fideicommissaicta sint: sed in his omnibus casibus legatario quidem vel fideicommissario omnis licentia pateat rem vindicare et sibi adsignare, nullo obstaculo ei a detentatoribusdedit pro aliena re, sibi satisfieri: creditori nihilo minus pigneraticia contraria actione adversus debitorem ad effectum perducatur, ut ultima elogia defunctorum legitimum finem sortiantur : bonae fidei procul dubio emptoribus i
Abbreviated transcription (Latin):
missiut debitor lib̾aetur
agendum est. insi liquido
ꝓbari possit ruiinõ liberari
debitoremuoluiss e. s erro
lapgum solutam sibi pecũi

Expanded text:
missi, ut debitor liberaretur, agendum est, nisi liquido probari possit eum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum solutam sibi pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
lut cligere ut morte fint p̃uẽ¬
tus ⁊ inhac sp̃e dubitabatur
ap̃ uetes quid statuẽdumsit
ittrum ne legntum expirat ĩ
adiutorium utum bomarb¬
itratuꝓcedat electio ¶Cense¬
mus ita suntra annaletp̃s
ille qui eligere iussus hest.
ip̃i legntario uiden ẽe datam
electõem. itatñut nõ optim̃
eligat. s medie extimatõis
nedum legatario sat ẽẽ fau¬
endum extimam  H̃rois cõ¬
moda defraudc̃tur. ¶Siqri¬

Expanded text:
ligere vel morte fuerit praeventus, et in hac specie dubitabatur apud veteres, quid statuendum sit, utrumne legatum expirat, ei adiutorium, ut viri boni arbitratu procedat electio. Censemus itaque, si intra annale tempus ille qui eligere iussus est ipsi legatario videri esse datam electionem, ita tamen, ut non optimum eligat, sed mediae aestimationis, ne, dum legatarium satis esse fovendum existimamus, heredis commoda defraudentur. S
Abbreviated transcription (Latin):
põnem putet c̃e in postum ali¬
enandauł pignoris ut ypo¬
thecetitło assignãda uł mãti¬
ote suipr̃imomi existẽs alic¬
no unapplicare qr sat̾ algur¬
sius bonis pure nõ possi det
ypothece pignoris uenoĩei
obuigareut manumitt̾e. ⁊ al

Expanded text:
positionem putet esse in posterum alienanda vel pignoris vel hypothecae titulo adsignanda vel manciote sui patrimonii existens alieno iuri applicare, quia satis absursuis bonis pure non possidet, hypothecae pignorisve nomine obligare vel manumittere et al
Abbreviated transcription (Latin):
illius cuutatis uirreũentis¬
simus ep̃c exacconem hebit
subquauicus ułtrtorium
c̃e dinoccitur. ¶Et ne pium
defunctppõitumimpba fra¬
udatorum calliditate cela
qui id quocum q mo cogn
ris nonspicõemq formid¬
ent. cum fides atq industr¬
ia eoꝵ tam laude qm hone¬
statenon careat. acpictatepa¬

Expanded text:
illius civitatis vir reverentissimus episcopus exactionem habebit, sub qua vicus vel territorium esse dignoscitur. Et ne pium defunctorum propositum improba fraudatorum calliditate celetqui id quocumque modo cogris nomen suspicionemque formident, cum fides atque industria eorum tam laude quam honstate non careat ac pa
Abbreviated transcription (Latin):
cãm ꝑ illius sacram̃tum uel
suã fimntatẽ qm exactõem si¬
Cumenĩmres ꝑtestium solẽ¬
pnitatẽ ostenditur. tunc⁊ nu¬
merus testĩ ułmnimiaso¬
tilitas requirẽda est. lex ⁊i eñ
stam̃tum. maiorem nũm te¬
strum: expostulat. ut ꝑ ampl¬
iores hommes ꝑ fectissima
uitas reueletur. ¶Cum iut.
is qui aliꝗd exuoluntate de¬
functi luctur⁊ maxĩe ip̃e hr̃s
cui sũma.Mictas tocius cãe
ꝯmissa est. dic̃e cõpellituir
ũitatem ꝑ sacram̃tu religi¬
onem. q̃ lis locus testib relĩ¬
quatur uł ꝙ̃ad̃m ad exne¬

Expanded text:
am per illius sacramentum vel tam firmitatem quam exactionem, siCum enim res per testium sollemnitatem ostenditur, tunc et numerus testium et nimia subtilitas requirenda est. lex etenim,situm, maiorem numerum testium expostulat, ut per ampliores homines perfectissima veritas reveletur. Cum autem is, qui quid ex voluntate defuncti lucratur, et maxime ipse heres, cui summa auctoritas totius causae commissa est, dicere compellitur veritatem per sacramenti religionem, qualis locus testibus relinquatur vel quemadmodum ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
alios extellens ꝑap̃. in suis
insicum filius cius sine so¬
bole uitam suã relinquent.
nos hiꝰ sensum m̃to mira¬
tiplenssimum eidonamꝰ
cuntum. ut siquis ħ dispo¬
sũit nõ tm̃ filium h̃rdemĩ¬
stituens. s ⁊̃ filiam. uł abũ¬
cio nepotem.uł neptem. uł¬
ꝓnepotem uł pneptemuł
aliam dem̃ceps postitater
⁊ eam restõnis post obitu
restõne onerati sunt. sinefi¬
lus uł fiuiab uł nepotib¬
uideatur testator alienas

Expanded text:
alios excellens Papinianus in suis nisi cum filius eius sine subole vitam reliquerit: nos huiusmodi sensum merito mirati plenissimum ei donamus eventum, ut, si quis haec disposuerit, non tantum filium heredem instituens, sed etiam filiam, vel ab initio nepotem vel neptem, pronepotem vel proneptem vel aliam deinceps posteritatem, et eam restitutionis post obitum restitutione onerati sunt sine filiis vel filiabus vel nepotibvideatur testator alienas
Abbreviated transcription (Latin):
est hiꝰ fideiomissum. totai¬
gitur suꝑ. ħantiq̃ dubieta¬
te suꝑ ħ exploca. nobis i
ħ cãũ placuit ut emãcipatꝰ
ut pote inunia a pr̃e affectꝰ
nõ cõpellatur fidermiffũ
asua ꝑgonarelictum pr̃an.¬

Expanded text:
est huiusmodi fideicommissum. Tota igitur antiqua dubietate super hoc explosa nobis in hoc casu placuit, ut emancipatus utpote iniuria a patre adflictus non compellatur fideicommissum a sua persona relictum pra
Abbreviated transcription (Latin):
oreui libello uł smne script.¬
ura. Immo ĩ mitũ fideicom¬
issum relin quiposse ad h̃r¬
tis testibonlla dubito est.
ntas uiris deest. nec ãple¬
rus parentis uo luntatr̃re¬
licta dedistiut m̃sactionis
causastipłantib ꝓmisisti.
negctium integrumad so¬
lucionepurgerinõ põtes.

Expanded text:
brevi libello vel sine scriptura, immo etiam nutu fideicommissum relinqui posse adhibitis testibus nulla dubitatio est. nitas iuris deest nec amplexus parentis voluntatem relicta dedisti vel transactionis causa stipulantibus promisisti negotiumque integrum est, ad solutionem urgueri non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
gatarium ut fideimissariũ
prius iurtiurando de calũp¬
ma p̃scito it. sac̃mentum sb̃¬
ireͤ. ⁊ om̃iinquictudĩe sese re¬
laxare. uł si retusand existim¬
au̾it sacram̃tum aut ctamꝙͣ¬
titatem manifestare fideicõ¬
misso delictam uolũit: si for¬
sitan maiorẽ fidermissanꝰ
exspectat õiĩo exactõni frd̃i¬
cõmissi sb̃iatere. ⁊ eum ad sat¬
factionẽ compelli. cum ip̃e si¬
bi uidex ⁊ testis muenitur cu¬
ius religio ⁊ fides a fideiomis¬
sario electa est. nulł testib.

Expanded text:
gatarium vel fideicommissarium prius iureiurando de calumnia praestito vel sacramentum subire et omni inquietudine sese relaxare vel, si recusandum existimaverit sacramentum aut certam quantitatem manifestare fideicommissario derelictam noluerit, si forsitan maiorem fideicommissarius expetat, omnimodo exactioni fideicommissi subiacere et eum ad satisfactionem compelli, cum ipse sibi iudex et testis invenitur, cuius religio et fides a fideicommissario electa est, nullis testibus
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃ ¶Ost mortem sũa
rogatam restituere h̃rditatẽ
defuncti uditio ⁊ anteqm fa¬
timunus implcatposse sat̃¬
facere .i. restituere hrditater¬
⁊̃ quarta parte ur retenta uł
omissa siuolũit explorati
principa li loco h̃rs institutꝰ
testatori succedit legnta seu
fidei comiissa.asbitituto da¬
ta poti iure non possint.

Expanded text:
o. Post mortem suam rogatam restituere hereditatem defuncti iudicio et antequam fati munus impleat posse satisfacere id est restituere hereditatem quarta parte vel retenta vel omissa, si voluerit, exploratiprincipali loco heres institutus testatori succedit, legata seu fideicommissa a substituto data posci iure non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dei cõmissi doli m̾ali except¬
o iustã cã int̃cedente tuncop¬
ponitur qñ ip̃e cui fidci cona¬
missum relictum ẽrepudia¬
cioneusus fũit. Uncum hoc
nõte s pr̃em fetisseasscũasq

Expanded text:
deicommissi doli mali exceptio iusta causa intercedente tunc opponitur, quando ipse, cui fideicommissum relictum est, repudiatione usus fuerit. unde cum hoc non te, sed patrem fecis
Abbreviated transcription (Latin):
cuite successisse ꝓponis fideis¬
missi dies utiliter cẽsẜit. licct
tp̃r quo fũat datim necduz
te natum ꝓbetur uxorẽ pat¬
riuqm otendis patri tuo ro¬
gatum fiusse sisme liberis
decesẜit ab. auo relicta resti¬
tuere si ei succesẜit de fideico¬
missoꝯ uemre debes Nam

Expanded text:
cui te successisse proponis, fideicommissi dies utiliter cessit, licet tempore quo fuerat datum necdum te natum probetur, uxorem patrui, quem contendis patri tuo rogatum, si sine liberis decesserit, ab avo relicta restituere, si ei successit, de fideicommisso convenire debes. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tamento fr̃o nõ nullos ciuo¬
luerit sõstitutos ncħphibi
fideiꝯmissum peti. uł ab hr¬
testati tenẽt ¶Tunclgum
siex testõ nõ adcatur h̃rdi¬
tas nõ ualere cum ubis re¬
licta dirẽctis adiri potit hr¬
ditas. nõ cumilla ip̃a sic est
ssorib postulanda. ꝙ rescci¬
ꝑsimus seqntes asseũacion¬
em tuam qĩ scrip̃ta hr̃s non
fu̾it iure adoptata. a licquin
sun familia relicta hrs fac¬

Expanded text:
nonnullos ei voluerit substitutos, nihil prohibet fideicommissum peti vel ab ipintestati tenent. Tunc enimsi ex testamento non adeatur hereditas, non valere, cum verbis relicta directis adiri potuit hereditas, non cum illa ipsa sic data ssoribus postulanda. Quod rescripsimus sequentes adseverationem tuam, quasi scripta heres non fuerit iure adoptata. alioquin si in familia relicta heres fac
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶Isouempnib stipẽ¬
dus honeste satram̃to solu
ut dicis facta pdita sint. tñsi
alnis euidentib ꝓ honibue
ritas ostendi potest.uetamo¬
norum pruulegia ⁊̃ te usur¬
pare posse dubium non est

Expanded text:
e. Si sollemnibus stipendiis honeste sacramento solutut dicis, facta perdita sunt, tamen, si aliis evidentibus probationibus veritas ostendi potest, veteranorum privilegia etiam te usurpare posse dubium non est
Abbreviated transcription (Latin):
Qdp̃rEgatoꝵ seu fi¬
deimissoꝵ usuras exeo
tp̃r quolis contestata est
exigiposse mamfestumẽ.
s i fructus rerumr ⁊ merted¬
sub optentu legis falti¬
die legatumorantuiioti¬
ssimum est uir auxilium.
em licet accipere. is uidexqͥ¬
de fideicõmissis ius dicitso
sius fungetur. ¶Et si con¬
stifit legifaltidie  locumnõ
ẽẽ ⁊ usuras ⁊ fructꝰ post litẽ
contestatam percrpietis.
ꝑ fideitomissum tibi relicti
fiunt. post morã. ꝑiculo deb¬
itoris fideicommissifumt.¬

Expanded text:
egatorum seu fideicommissorum usuras ex eo tempore, quo lis contestata est, exigi posse manifestum est. sed et fructus rerum et mercedsub obtentu legis Falcidiae legata morantur, notissimum est iuris auxilium. em licet acceperitis, iudex qui fideicommissis ius dicit sosuis fungetur. et si constiterit legi Falcidiae locum non esse, et usuras et fructus post litem contestatam percipietis. per fideicommissum tibi relicti fuerunt, post moram periculo debitoris fideicommissi fu
Abbreviated transcription (Latin):
legittis z amminicłis camĩ
appbatam nullius ẽe mom̃¬
p̃r ¶ Os testes. to ũitatẽ
uiuãdam ad hiberi oportet.
qui omingr̃e ⁊ potentatuifi¬

Expanded text:
legitimis adminiculis causam approbatam nullius esse mome33. Eos testes ad veritatem adjuvandam adhiberi oportet, qui omni gratiae et potentatui fi
Abbreviated transcription (Latin):
glicoms matremeius ac fr̃ez
Suilia fecisse ministia nõ suf¬
ficit. Cum n ingenuor omu¬
enciaꝯ iunctis ncc̃itudine p̃¬
uidicet. n de ẜuis ex cadem
matrenatis unus lib̾tatem
dipisci prohibeatuꝵ.

Expanded text:
Glyconis matrem eius ac fratrem servilia fecisse ministeria non sufficit, cum neque ingenuorum coniventia coniunctis necessitudine praeiudicet neque de servis ex eadem matre natis unus libertatem adipisci prohibeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
um ad ttostende ptinere. Nã
res undicantẽ abc̃ptore su¬
os num̃atos nummos asse¬
uerantemergaꝑ boem labora¬
re non conuemit. Cum si qder¬

Expanded text:
um ad te ostende pertinere. nam res vindicantem ab emptore suos numeratos nummos adseverantem erga probationem laborare non convenit, si q
Abbreviated transcription (Latin):
tularipot. ⁊ cump̃tiennt diesis¬
tiutiles maritꝰ quo iure ex̃nͣei
age potest. ⁊ ꝙͣ dfidit᷑ acc̾acionri
calũpme notamtimen õ debet.
Namao plcem scelens diui parẽ¬
uirgine aduitã ꝗ p̾ea maritꝰ ẽete¬
pitactusatoriustus nõ ẽ. noĩe ĩ
mariti crm̃ ex̃cere ñ pot̾. nsi pue¬
llauiolata sponsa ei fũat.sisũ
ip̃a miuiias sus issistentibꝰtu¬
intorib ꝑ quos ĩ negiti a eius

Expanded text:
test. et cum praeterierint dies isti utiles, maritus quoque iure extranei agere potest. Et qui confidit accusationi, calumniae notam timere non debet: nam ad probationem sceleris divi parenvirginem adultam qui postea maritus esse coepit accusator iustus non est et ideo iure mariti crimen exercere non potest, nisi puella violata sponsa eius fuerit. Sed si ipsa iniurias suas adsistentibus curatoribus, per quos etiam negotia eius
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃oꝵ meoꝵꝯuenit lege uiuade
puoiticia dãpn. ifa inpenis legi¬
rudãpnatam. si quoꝯ mõ penã
capitalem euꝰsent sciensduxit.
uxorẽ uł reduxit eadẽ cã lege
ex carsa lenccimipumiẽtur.

Expanded text:
 convenit lege Iulia de pudicitia damnatam in poenis legirii damnatam, si quocumque modo poenam capitalem evaserit, sciens duxit uxorem vel reduxit, eadem lege ex causa lenocinii punietur.
Abbreviated transcription (Latin):
erit. eadẽ enim seũitate uo¬
luntatẽ scełis q̃ effectũpun¬
iri urauolũnt.ip̃e qd̃ ut po¬
temaiestatis reus gladio fe¬
riatur boms ciõibꝰ fisco ⁊̃¬
uitã ĩꝑatoria sp̃alit̃ leuita¬
te ꝯcedimiꝰ. prħoͣ n debẽt pire¬

Expanded text:
rit, eadem enim severitate voluntatem sceleris qua effectum puniri iura voluerunt: ipse quidem utpote maiestatis reus gladio feriatur bonis eius omnibus fisco novitam imperatoria specialiter lenitate concedim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdesatellitiboo sciis acmimis¬
tris filus q̃ eoꝵ si łi seũitatecẽ¬
semus. sanesiꝗs ex hus i
exordĩo miteft̃ionis studio
re donabitur. Is ũo ꝗusꝰ fũi

Expanded text:
de satellitibus consciis ac ministris filiisque eorum simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis studio re donabitur. Is vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ablatas st̃. In ħ itẽ crimine
mo depb̾litis uiditus titło
ad legẽ uiliam marestatis¬
post diuimarci ꝯstõem hoc ui¬
reuti cepimꝰ ut ⁊̃ pꝰ mortem¬

Expanded text:
ablata sunt. In hoc item crimine, mo de publicis iudiciis tit. ad legem Iuliam. maiestatiPost divi Marci constitutionem hoc iure uti c
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃r Tllus oĩo cuuncon¬
sultis acnescientibꝰ nob̾ fide
f ditulaꝵtorm̃ta offe̾ntur mili¬
cie uł gñis aut dignitatis de¬
fensione utiphibeatpr excep¬

Expanded text:
pu. Nullus omnino, cui inconsultis ac nescientibus nobis fidicularum tormenta offerentur, militiae vel generis aut dignitatis defensione uti prohibeatur, excep
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres. ⁊dultii ad accusa¬
cionem qͣmuis demrĩoniosu¬
ouiolato querere uelint lex
uilia declarat. q̃ cum mascul
uur mariti facltatem accus¬
indidetulisset: nõ idẽfemi¬
is priui legium detulit.

Expanded text:
mulieres adulterii accusationem, quamvis de matrimonio suo violato queri velint, lex Iulia declarat, quae, cum masculis iure mariti facultatem accusandi detulisset, non idem feminis privilegium detulit.
Abbreviated transcription (Latin):
patõ q̃. ⁊ p̾lictis sũ infilios pot
legẽ dum taxat latam suem
filios fũit collata ñ ualcãt
mo rey. alienacc̃es q̃sexeo
ꝯstitit quo primũmemora¬
tide meũda ft̃ione ac societa d¬
te cogitaĩuntullio statumᷤ
eẽ momĩti ¶Txores sane p̃¬
dictoꝵ recupatas dotes sun
se relifraiuis ẽe cognosãt que
iuxͣlegẽ filus debeãtur. falci¬
dia ⁊̃ ex hus reb filiabtinñ¬

Expanded text:
patio, quae a praedictis sive in filios, post legem dumtaxat latam, sive in filias fuerit collata, non valeat. mo rerum alienationes, quas ex eo constiterit, quo primum memorati de ineunda factione ac societate cogitaverint, nullius statuimus esse momenti. Vxores sane praedictorum recuperatas dotes, si se relicturas esse cognoscant, quae iuxta legem filiis debebantur: Falcidia etiam ex his rebus filiab
Abbreviated transcription (Latin):
noc̃ntium hoc crim̃ in chorri possit
ut cõuncto mortuo memoria
enpiant᷑. Nam ex quo scelerati¬
ssimumqs ꝯsilũi cepit exĩn quo¬
damm̃o suam̃te punit e¶ Sic
⁊ diuus seuerus ⁊ antonmnꝰixp¬

Expanded text:
nocentium hoc crimen inchoari possit, ut convicto mortuo memoria eripiantur: nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, exinde quodammodo sua mente punitus est. Sic et divus Severus et Antoninu
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃r. Beo quinez legat.
neq fidciomissum. n hrdita¬
temuł mortis causa donaci¬
onem accĩp̃it ncb̾ ꝑ fidciocõ¬
Missum relinqui potest.
sit.tamen quia additis ꝑfe¬
ctum sensum facit ꝓadiecto
habendum est.

Expanded text:
gatum neque fideicommissum neque hereditatem vel mortis causa donationem accepit, nihil per fideicommissum relinqui potest. sit, tamen quia additum perfectum sensum facit, pro adiecto habendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
liberos fundos extra famili¬
am undere uł pignori dait
ctus sine liberis decessit ex ĩ¬
pupillari substõne tibi hro¬
itas eius delatanõ est.S si
ũbis ficei commissialiq̃par¬
te testĩ coͣnͣfimata est. fideico¬
missum ib hrdib pet̃e non

Expanded text:
liberos fundos extra familiam vendere vel pignori dare  sine liberis decessit, ex pupillari substitutione tibi hereditas eius delata non est. sed si verbis fideicommissi aliqua parte testamenti confirmata est, fideicommissum ab heredibus petere non
Abbreviated transcription (Latin):
cuirelicta. abinicio sunt. uł
liquid alus ab eodan. si ĩ¬
gatariꝰ uł lib̾tate donatus.
sus aliquis eoꝵ fũit. tuncfi¬
ne ullo dãpno ⁊̃ neglectote¬
statoris p̃cepto ẜuẽtur. defi
petissẽdemre hrdeq sua.
ut tibi alim̃ta menstrua
mo ea p̃stitisse. ut in futu¬
in p̃titum p̃stitanõ sunt. ĩ¬
ut exsoluantur im̃peibis.
Dem E Osimũtilit fideicõ¬
missum xelictum sit tñ si he¬
redes com̃ꝑta uo luntate de¬
fucti pclia ex ea fideicõmisfi
iuiotuo p̃stifirt. frustra abhe¬
mouetur: cum nõ ex ea sola
striptura. si exꝯscĩa relicti fide¬
comissi defuncti uoluntatei¬
satis factum ẽẽ udeatu.¬

Expanded text:
licta ab initio sunt, vel aliquid aliis ab eo dari, si mgatarius vel libertate donatus psus aliquis eorum fuerit, tunc sine ullo damno etiam neglecto testatoris praecepto servabitur. D. petisse de matre heredeque sua, ut tibi alimenta menstrua nio, ea praestitisse: ut in futuin praeteritum praestita non sunt, exsolvantur, impetrabis.Etsi inutiliter fideicommissum relictum est, tamen si heredes comperta voluntate defuncti praedia ex causa fideicommissi avo tuo praestiterunt, frustra ab hemovetur, cum non ex ea sola scriptura, sed ex conscientia relicti fideicommissi satis defuncti voluntati factum esse videatu
Abbreviated transcription (Latin):
Itestatorẽ fideicõmissũb
tralliams abeo q̃tupro
parte h̃rdem instituerat
ita reliquisse ꝓponas sisi¬
ne lib̾is institutus diem
ex filia suscepat hrdemm
stituerat ꝯt̃oem ascriptam
fidermisso defecisscmam¬
festum est. nisralia defuncti

Expanded text:
testatorem fideicommissum Trallianis ab eo, quem pro parte heredem instituerat, ita reliquisse proponas, si sine liberis institutus diem ex filia susceperat, heredem instituerat, condicionem adscriptam fideicommisso defecisse manifestum est, nisi alia defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
ut afseũas munitꝰes q b¬
se recepisse  dotẽ umũsam
quondã socertuus siginfi¬
sollicite igerenõ debes cum
aut soluta debrra dotenlla
dita. adusus petentem iuxͣ
defunctiuo luntatẽ ꝑatasu¬
git dotem redclimaritus ti¬
di. anqueinstro dotali cõ¬
scripta sunt. legati scu p̃ca¬
nis ũbis statuit quippeĩ¬
fr̃iore quidẽcãu datum pb¬
anti repeti tm̃. post̾iore uom
chil nocente falsademonst¬
racione sigpificatũ in str̃o.
postulari possit. de hiisq̃so¬

Expanded text:
ut adseveras, munitus es, quibus recepisse dotem universam quondam socer tuus signifisollicite agere non debes, cum aut soluta dote nulla ddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem par, dotem reddi maritus tibi, an quae instrumento dotali conscripta sunt, legati seu precariis verbis statuit, quippe superiore quidem casu datum probanti repeti tantum, posteriore vero nihil nocente falsa demonstratione significatum instrumento postulari possit. S. XII
Abbreviated transcription (Latin):
dei comimissi nomineꝙ indi¬
em certum reliquit ita caue
p̃cepisse ꝓponas si amarito
nõ diũtisses. iunsdictionis
fuisset. nec exẽplũm legati
uł h̃rditatib in quibꝰcõ¬
dicio diuortu nõnimqm
remitti solet huic rei cõꝑ¬
dim est. cum algurctum ĩ¬
sit ĩo ppetu ẽda negligifq¬
mam quia pr̃is suiꝰuolun¬
tati non obtempatim.

Expanded text:
deicommissi nomine, quod in diem certam reliquit, ita cavere praecepisse proponas, si a marito non divertisset, iurisdictionis re scriptum fuisset. Nec exemplum legati vel hereditatis, in quibus condicio divortii nonnumquam remitti solet, huic rei comparandum est, cum absurdum sit ideo perpetui edicti neglegi formam, quia patris sui voluntati non obte
Abbreviated transcription (Latin):
Demi. ¶l nõ designata ẽ¬
ta qntitate dotem tibi leg¬
auit maritus. s ꝙcumq
ad cum dotis nomĩe pue
titatẽ exp̃sserit debetur. ⁊ĩ
si in dotem datum ñ est qͣi
aliud legatum nõ couire
quo dos fungitui.

Expanded text:
e. Si non designata certa quantitate dotem tibi legavit maritus, sed quodcumque ad eum dotis nomine pervtitatem expressit, debetur et si in dotem datum non est, quasi aliud legatum, non eo iure, quo dos fungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
scionb illud statumus ut sigł
minus legittima porcõne eis de¬
lictum sit qui exantiquis legib
de in offõco testõacc̃onem mone
pot̾ant h repleatur ne ccc̃onemi¬
noris qnͣtitatis testam̃tum resci¬
datur. h̃mp̃genti.addend̃ ẽe cense¬
mus.ut sicondõnib quibodaz
moramuł mod̾ uł aliud graua¬
men introducente eoꝵ uira quiat
memoratã acc̃onem uocabãtur
minuta ẽẽ uideantur. Ip̃azdiciol
dilacio ułalia dispõ moram uł
ꝙ cumq honus introducẽs tõlla¬

Expanded text:
sanctionibus illud statuimus, ut, si quid minus legitima portione his derelictum sit, qui ex antiquis legibus de inofficioso testamento actionem movere poterant, hoc repleatur nec occasione minoris quantitatis testamentum rescindatur, hoc in praesenti addendum esse censemus, ut, si condicionibus quibusdam moram vel modum vel aliud gravamen introducente eorum iura, memoratam actionem vocabantur, minuta esse videantur, ipsa condicio vel dilatio vel alia dispositio moram vel quodcumque onus introducens tolla
Abbreviated transcription (Latin):
tamilicia aparentib eorum datiᷤᷤ
nem legitimamporconem eisi
cõputenturratam ẽe p̃cipimus
Inceteris ũoꝑgonis p̃dictamob¬
seruaconem tenere uolumus.
bfuatdanecfacileretͣtanda san¬
ximiuis ut rõne falcioie minime
illis pomis derelicta q̃ ad in offõ¬
si testamentiq̃relam exprioribꝰ
uccabantur legibo nõ ꝑiclitẽtur
testamenta. s ꝙ deẽe legitimei
porcõm. id est quartepartis. abĩ¬
testato successioms tantũ reple

Expanded text:
ta militia a parentibus eorum datis, ne in legitimam portionem eis computentur, rata esse praecipimus: in ceteris vero personis praedictam observationem tenere volumus. conservanda nec facile retractanda sanximus, ut ratione Falcidiae minime illis personis derelicta, quae ad inofficiosi testamenti querellam ex prioribus vocabantur legibus, non periclitentur testamenta, sed quod deest legitimae portioni, id est quartae parti ab intestato su
Abbreviated transcription (Latin):
cum oportuerat ea quede
codem pene locuntur incõ¬
lius itaq liberpost duosi
primos. nobis excogitatꝰ
⁊ tres singulares libri iuxͣ
ꝯppõnemꝰ dereb põiti sunt.
post l siqua desponsa lib¬

Expanded text:
cum oportuerat ea quae de eodem paene loquuntur in conlius itaque liber post duo primos nobis excogitatus  tres singulares libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. Post hos si qua de sponsalib
Abbreviated transcription (French):
orm ses mod̾atoribꝰ asseditad¬
uersus leges.intiquas ⁊ diuo¬
num retroprincipumscita pro¬
scriptio bonorum iaccusacio ĩ¬
publicicrimims immmneat. ñ¬
nisi ꝑ celeste oraculumuł.am¬
plissimetue sedis p̃ceptionem
sese defendat.

Expanded text:
or menses moderatoribus adsederit adversus leges antiquas et divorum retro principum scita, proscriptio bonorum et accusatio publici criminis immineat, nisi per caeleste oraculum vel amplissimae tuae sedis praeceptionem sese defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
fideuissorscumandatorint̃
bona ȩam dilapidare post¬
ea cep̃isse compbari possit.
ut iustam metuẽdi cãmͣ pr¬
ebeat. n abimcioitate ob¬
ugonem suscẽpisse. ut eam
possis ⁊ ante solonemoue¬
satis creditoriꝓ ca fecĩs cam
ad solonem irgeri certum
est .n. fideiussore ũo urmã¬
datorẽ excepece munitũ.⁊ in¬
usum. nõ posse mandatia¬
gtre manifestum est.

Expanded text:
fideiussor seu mandator inte es neque bona eam dilapidare postea coepisse comprobare possis, ut iustam metuendi causam praebeat, neque ab initio ita te obligationem suscepisse, ut eam possis et ante solutionem convesatis creditori pro ea feceris, eam ad solutionem urgueri certum est. fideiussorem vero seu mandatorem exceptione munitum et inusum non posse mandati agere manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽportaunt qui tead ex̃tend¬
as cãs appelsoms ꝓcurato¬
rem ostituerunt. Si tñnichcł
pa tua factum est. sumptus
quos in liteꝓbabili ronei
fec̃as cc̃ria mandati accõne
peterc ꝑefe potes.

Expanded text:
reportaverunt, qui te ad exercendas causas appellationis procuratorem constituerunt, si tamen nihil culpa tua factum est, sumptus, quos in lite probabili ratione feceras, contraria mandati actione petere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ¶O recogños cẽdos
singulos noĩa compata
publico xensu obcelãdos
natales ingenii simutẽ¬
tur minime necẽt. natos¬
nullꝰ p̃cessit titulꝰ s inge¬
niuꝯstitii opas m̃cede pl¬
atita locastis. nec statuiq¬
cquam ur̃o derogatum est

Expanded text:
e. Ad recognoscendos singulos nomina comparata publico consensu, ob celandos natales ingenuis si mutentur, minime nocet, natosnullus praecessit titulus, sed ingenui constituti operas mercede placita locastis, nec statui quicquam vestro derogatum est
Abbreviated transcription (Latin):
uusuet nominatim p̃genti sc̃¬
simumfiscum litere sibinri
quib actionib pulsare cog¬
nogcant ¶Ad hfiscalium re¬
b rerum emptorib cum rõe
iustitieꝯsulentes iubemusĩ
quot̃. competẽs scrimĩumge¬
stis intuementib distctaꝵĩ

Expanded text:
et nominatim praesenti sanctsimum fiscum licere sibimet quibuslibet actionibus pulsare cognoscant. Ad haec fiscalium rerum emptoribus cum ratione iustitiae consulentes iubemus, quotiens competens scrinium gestis interven
Abbreviated transcription (Latin):
ssiom intumbant᷑. ubi aũt
creditori apossore longitẽ¬
poris pgiripcio obititur pco¬
nalis actio. ⁊Dũsus debito¬
rem salua e i competit.
Odp̃r ¶L debitori hrs non
extitisti. s iucta .xx. annorũ
possõne collata inte donacõ
roborata est. n pgonali acti¬
one quia debitorinõ succes¬
sisti conurmire teuris rõne
pmittitur. nec datapignori
predia post int̾uallum longi

Expanded text:
ssioni incumbant. ubi autem creditori a possessore longi temporis praescriptio obicitur, personalis actio adversus debitorem salva ei competit. Si debitori heres non extitisti, sed iusta viginti annorum possessione collata in te donatio roborata est, neque personali actione, quia debitori non successisti, conveniri te iuris ratio permittit nec data pignori praedia post intervallum longi
Abbreviated transcription (Latin):
xecuti sunt. ita ut cẽ illos qdẽ
nulla moueaturactio. Intra
acc̃ones suꝑ husdẽ rebz mou¬
eresciturs ꝙ p̃fato qͣdrienmo
futo n adũsus nr̃as domos
¶Cum em̃i mita pruulegia ĩ¬
augusta ⁊ fortuna meruit am̃
donacõib siue insinuatõne
gestoꝵ omnẽ fiitate hnti¬

Expanded text:
ecuti sunt, ita ut contra illos quidem nulla moveatur actio, intra actiones super isdem rebus movere, scituris, quod praefato quadriennio finito neque adversus nostras domos Cum enim multa privilegia Augusta fortuna meruit et in donationibus sine insinuatione gestorum omnem firmitatem h
Abbreviated transcription (Latin):
qĩnumeratis pecumus mole¬
stari uł nc̃citatem husdem c̃p¬
torbo iiponi. licet nõsolẽ¬
temsoluta fuisse p̃ciaꝓbare.
scum sit in arbĩtrio suscipi¬
entis minime depoñe seseq
non acceperit suscepisseita
ducint nec emptores plem
tum est ult̾ius ꝓbon s gͣua¬
men peritus formidarc.

Expanded text:
quasi non numeratis pecuniis molestari vel necessitatem isdem emptoribus imponi, licet non sollemtem, soluta fuisse pretia probare. sed cum sit in arbitrio pretia suscipientis minime deponere sese quod non accepit suscepisse, ita convenit nec emptores plenitum est ulterius probatione gravamen penitus formidare.