comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinis÷. Cũ definisset apłico dogmate ꝑ dñm iħm nichil
cõmune aut inmundũ natura sui pucandũ. & dedisset
erga usus ciboꝵ fidelib qͥbq absolutissimã lib̾tatẽ. rur¬
sus ad edificationẽ frm amoris licentiã resecat lib̾tatis.
⁊ dic̃ ⁊̃ si conmune nichil÷. ⁊ usus om̃iũ ciboꝵ licenter
admittit᷑ : tam̃ tu si ꝓpt̃ cibũ quẽ licito putas sum̃dũ
fr̃em tuũ qͥ ñdũ scientie huiꝰ capar ÷ scandalizas. iã ñ
scđm caritatẽ ambulas: nec affectũ inte frm̃ amoris
ostendis. Qͥdenĩ lederis si ut frẽm tuũ ñ contristes. ecrã
a licitis abstineas: Tibi enĩ abstinere a licitis nullũ¬
minabilis usus⁊. Qui en ĩdiscernit si manducauerit.

Expanded text:
s. Cum diffinisset apostolico dogmate per Dominum Jesum nihil commune aut immundum natura sui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem, rursus ad aedificationem fraterni amoris licentiam resecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et usus omnium ciborum licenter admittitur, tu tamen, si propter cibum, quem licito putas sumendum, fratrem tuum, qui nondum conscientiae hujus capax est, scandalizas, jam non secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni amoris ostendis. Quid enim laederis, si ut fratrem tuum non contristes, etiam a licitis abstineas? Tibi enim abstinere a licitis minabilis usus est. Qui enim discernit, si manducaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ dei. Diximꝰ & in aliis qd̾ inscripturis scĩs uer¬
nacula quadã appellatione. qd̾ scm̃ ł mundum
ñ est. cõmune nominet᷑. Quȩ tam̃ appellatio
in nouo testam̃to frequentiꝰ inuenit᷑. in ueteri u̾
fornicationes. adulteria. furta. falsa testimonia:
⁊ ista st̃ q̃ cõmunicant hominẽ. H lotis autẽ
manib manducare. ñ cõmunicant hõiem: ꝗͣuis¬

Expanded text:
ximus et in aliis, quod in Scripturis sanctis vernacula quadam appellatione quod sanctum vel mundum non est, commune nominetur: quae tamen appellatio in novo Testamento frequentius invenitur, in veteri vero fornicationes, adulteria, furta, falsa testimonia, et ista sunt quae communicant hominem. Non lotis autem manibus manducare non communica
Abbreviated transcription (Latin):
neluscũ. ne uulsũ animal: diuino admoueret᷑
altari. Siegͦ ꝑ oĩa mẽbra discutit᷑ ⁊ ꝑtractat᷑
hostia uiuens. scã. dõ placens: quȩ rationabilit̃
offerenda ÷. Q: nolite conformari huic scło:. &

Expanded text:
ne luscum, ne surdum animal divino admoveretur ne luscum, ne surdum animal divino admoveretur altari. Sic ergo per omnia membra discutitur et pertractatur hostia vivens, sancta, Deo placens, quae rationabiliter offerenda est. Et nolite conforma
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse coniugia. ñ usq q̃q possumꝰ hoc desola uirgi¬
nitate sentire: qͥnuis in huiꝰ cemodi hostiis hab̾e pͥmũ
ordinẽ possit. sit̃ in lege alia erat hostia sacerdotis. alia
pͥncipis. alia simatoge: & alia uniꝰ animȩ. E qͥnius in
eccła pͥma post apłos hostia martyrũ. scd̾a uirginũ
uideat᷑. t̾cia continentiũ: puto tam̃ qd̾ neq hi qͥ in
coniugiis positi st̾.⁊ex consensu ad tẽpꝰ uacant oratio¬
ni. uelut nazareoꝵ uota soluentes sim cet̾is scẽ agant
⁊ iuste: negandi st̃ corpora sua erib̾e posse hostiam
uiuentẽ. scãm. placentẽ dõ. Nec rursũ corpa
mendacii inmundicia polluant᷑. hostiã scãm
⁊ placentẽ dõ putandi st̾ ex sola uirginitate cor¬
poris obtulisse. qr ⁊ in lege hostia cũ offerret᷑
inspiciebat᷑ a sacerdote diligentiꝰ. ñ solũ si exmii¬
dis ẽẽt animalib: s ne aut in oculo hab̾et ui¬
ciũ. aut maurib aut in pedib. Ne claudũ

Expanded text:
habuisse conjugia, non usquequaque possumus hoc de sola virginitate sentire, quamvis in hujuscemodi hostiis habere primum ordinem possit: sicut in lege alia erat hostia sacerdotis, alia principis, alia synagogae, et alia unius animae. Et quamvis in Ecclesia prima post apostolos hostia martyrum, secunda virginum videatur, tertia continentium: puto tamen quod neque hi qui in conjugiis positi sunt, et ex consensu ad tempus vacant orationi, vel ut Nazaraeorum vota solventes, si in caeteris sancte agant et juste, negandi sunt corpora sua exhibere posse « hostiam viventem, sanctam, placentem Deo: » nec rursum corpora mendacii immunditia polluantur, hostiam sanctam et Deo placentem putandi sunt ex sola virginitate corporis obtulisse: quia et in lege hostia cum offerretur, inspiciebatur a sacerdote diligentius, non solum si ex mundis esset animalibus, sed ne aut in oculo haberet vitium, aut in auribus, aut in pedibus, ne claudum,
Abbreviated transcription (Latin):
s ilh inqͥt qͥ existimat.⁊ qͥ putat aliqͥd cõmune¬
ẽẽ. ipsi cõmune ÷. E ne mireris qd cogitatio m̃tiseibũ
qͥ natura sui conmunis ł pollutꝰ ñ ÷ faciat pollutũ: cũ
e contrario eibũ uere pollutũ. uere enĩpollutꝰ ÷ qͥ idolis
inmolat᷑. simplicitas m̃tis ⁊ nulla cogitatione serupu¬
lositas iniecta. om̃i suspicione contaminationis ab sol¬
uat. E rursũ ⁊̃ si mundꝰ sit cib. suspicionẽ tam̃ aliqͥs
patiat᷑. qͥsi qd̾ idolis inmolatꝰ sit: pollui dr̃. ꝓ conscientiȩ

Expanded text:
imat et qui putat aliquid commune, ipsi commune est. Et ne mireris, quia cogitatio mentis cibum, qui natura sui communis vel pollutus non est, faciat pollutum, cum e contrario cibum vere pollutum vere enim pollutus est, qui idolis immolatur, simplicitas mentis, et nulla cogitationis scrupulositas injecta, omni suspicione contaminationis absolvat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiatur, quasi quod ido
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ: ⁊ gñalẽ om̃ĩb & unicuiq specialẽ.
heneralis õĩb aderit lux ⁊ dies. cũ futuri scłi tẽpus
aduenerit: ad cuiꝰ conparationẽ p̃sentis hꝰ mundi
spaciũ. tenebre appellant᷑. Qd̃ tẽpꝰ labescentib
cotidie dieb: apꝓpiat: & spacia q̃ p̃ceritis augent᷑.
futuris sine dubio minuunt᷑: & ideo ꝓpior ÷ nr̃a
salus ꝗͣ eũ credidimꝰ. ⁊ cotidie fit ꝓpior: sic̃ ⁊ dñs
cũ consũmationis scłi signa distigueret. dixit.¬

Expanded text:
alem omnibus, et unicuique specialem. Generalis omnibus aderit lux et dies, cum futuri saeculi tempus advenerit; ad cujus comparationem praesentis hujus mundi spatium tenebrae appellantur, quod tempus labescentibus quotidie diebus appropiat, et spatia, quae praeteritis augentur, futuris sine dubio minuuntur et ideo propior est nostra salus, quam cum credidimus, et quotidie fit propior, sicut et Dominus, cum co
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco: s ⁊ ad corinthios seribens tribunalis fac̃ nichi lo¬
minꝰ mentionẽ: ubi ait. Ppt̃ qd̾ studemꝰ siue p̃sentes siue
absentes: placere ei. Om̃senĩ manifestari oportet antetri¬
bunal xp̃i. ut recipiat unꝰ qͥsq ꝑ corpꝰ. ꝓut gessit. siue bo

Expanded text:
hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilohoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus mentionem, ubi ait: Propter quod studemus sive praesentes, sive absentes placere ei: omnes enim manifestari oportet ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque in corpore, prout gessit, sive bo
Abbreviated transcription (Latin):
trario aut̃ inꝑiti ⁊ indociles iudicare hoc ÷ accusare
⁊ condẽpaare eos qͥ altiora ⁊ ꝑfundiora ꝑqͥrt: quã
pã uolens ex utraq parte nascentẽ : illis qͥdẽ p̃ci¬
pit. ne inferiores sꝑirant atq despicrant: iisuͦ ne
suꝑiores se iudicent cũ ꝑitiã ñ habeant iudicandi.
inferiorẽ. ⁊ eũ qͥiudicat suꝑiorẽ ⁊ tam̃ ut ostenderet illũ
grauiꝰ iniudicando. ꝗͣ hc̃ insꝑnendo frẽm peccare. omis¬
⁊ ideo inconsequentib iungit. Om̃s enĩ stabimꝰ ance tri¬
inqͥb ñ recte uidicant. ii qͥ iudicant fr̃s: recci ⁊ iusti
introducit diuini iudicii formã: ⁊ ait. Om̃s nos stare
oportet: ante tribunal dĩ. Quascilicet nouerit isqui
iudicat frẽm. tantũ se crimen elationis incurrere. ut
tribunal di sibi uideat᷑ assumere: ⁊ unigeniti iudiciũ
p̃uenire. Nerũ qͥd sibi uelit hoc ipsũ qd̾ apłs tribunal dĩ
memorat: & qͦmͦ intelligendũ ⁊ uideamꝰ. N solũ enĩ in

Expanded text:
ti et indociles judicare, hoc est incusare et condemnare eos qui altiora et profundiora perquirunt, pam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque despiciant; his vero ne superiores se judicent, cum peritiam non habeant udicandi. eriorem, et eum qui judicat superiorem, tamen ut ostenderet illum gravius in judicando, quam hunc in spernendo fratrem peccare, omis ideo in consequentibus jungit: Omnes enim stabimus ante triin quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quid sibi velit hoc ipsum, quod Apostolus tribunal Dei memorat, et quomodo intelligendum sit videamus. Non solum enim in
Abbreviated transcription (Latin):
pats filiꝰ ñ uult rationabi les sp̃s ad obedientiã legis
suȩ uiolent̃ inflectere: s expectat ut sponte ue¬
mant. ut uoluntate ⁊ ñ necessitate bonũquerant.
socendo magis ꝗͣ imꝑando. inuitando potiꝰ ꝗͣ ex¬
torquendo ꝑsuadeat. Inde deniq ÷ qd̾usq admor¬
tẽ dignat᷑ accedere: ut erẽplũ obedientie ⁊ mori¬
endi formã uolentib peccatis ⁊ uitiis emori dere¬
linquat. E ꝓpt̃ hoc inp̃senti loco apłs seribit ic¬
etreo eũ mortuũ ẽe ⁊ uirisse. ut uiuoꝵs ⁊ mor¬
tuoꝵ dñet᷑. Uiuoꝵ ꝓfecto illoꝵ qͥ resurrectioniᷤ

Expanded text:
Patris Filius non vult rationabiles spiritus ad obedientiam legis suae violenter inflectere; sed exspectat ut sponte veniant, ut voluntate et non necessitate bonum quaerant, et docendo magis quam imperando, invitando potius quam extorquendo persuadeat. Inde denique est, quod usque ad mortem dignatur accedere, ut exemplum obedientiae et moriendi formam volentibus peccato et vitiis emori derelinquat; et propter hoc in praesenti loco Apostolus scribit idcirco eum mortuum esse, et vixisse, ut vivorum et mort
Abbreviated transcription (Latin):
leges: cum dicet᷑ ei adño. Euge serue bone & fideł.⁊
suꝑ pauca fuisti fideł: supramulta te constituã.
& ñ subditis : scelestis homicidis. contamina
timent legẽ. Qui autẽ facit bonũ. hoc ÷ qͥ non
metu legis s amore bon: facit qd̾ bonũ ÷: iste
iã ñ sub lege littere. s sub lege sp̃s uiuit. Ideo ne
cesse ÷ subditos esse ñ solũ ꝓpt̃ irã. s & ꝓpt̾ consei

Expanded text:
leges, cum dicetur ei a Domino: Euge, serve bone et fidelis, leges, cum dicetur ei a Domino: Euge, serve bone et fidelis, super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam et non subditis, scelestis, homicidis, contaminattiment legem. Qui autem facit bonum, hoc est, qui non metu legis, sed amore boni facit quod bonum est, iste jam non sub lege litterae, sed sub lege vivit spiritus. Ideoque necess
Abbreviated transcription (Latin):
tistites & pͥncipes eccłarũ. s ꝑmundi iudicẽ uoluit
uindicari. & hoc sciens paulus. recte eũ ministrũ dĩ
nominat: & iundicẽ in eũ qͥ qd malũ ÷ agit. E hoc qd̾
dic̃ de potestate.fac qd̾ bonum ÷ & habebis laudẽ ex ea:
altiꝰ reqͥrendũ nͥ idet᷑. Ni enĩ consuetudo ÷ potesta¬
tih hꝰ scłi. laudare hosqͥ ñ fuerint criminosi. Nã
peccantes qͥdẽ puniunt: ñ peccantes uͦ laudare eis
mos nullus ÷. S uideamꝰ ne forte paulus ⁊̃ cũ mora¬
lia uidet᷑ docere: inserere semꝑ ⁊̃ de mẏsteriis aliqͥd
ñobmutat. W enĩ sciens qd̾ om̃s cͥ in lege peceauert᷑
ꝑ legẽ iudicabunt᷑. unũ quẽq: aut̃ẽ in iudicio illa
lex sine dubio arguet. scam qđ uixit. Ostendimus
autẽ sp̃m scm in multis humanẽ legi locũ dedisse.
Certũ ÷ gͦ qr in die iudicii habebit etiã existis legib
laudẽ apuddm̃.is qͥ mehil contra statutas cõmiserit

Expanded text:
tistites et principes Ecclesiarum, sed per mundi judicem voluit tistites et principes Ecclesiarum, sed per mundi judicem voluit vindicari; et hoc sciens Paulus, recte eum ministrum Dei nominat, et vindicem in eum qui quod malum est agit. Quod autem dicit de potestate, fac quod bonum est et habebis laudem ex ea, altius requirendum mihi videtur. Non enim consuetudo est potestatibus saeculi hos qui non fuerint criminosi laudare. Nam peccantes quidem puniunt. Non peccantes vero laudare eis mos nullus est. Sed videamus, ne forte Paulus etiam cum moralia videtur docere, inserere semper etiam de mysteriis aliquid non omittat: etenim sciens quod « omnes qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur, » unumquemque autem in judicio illa lex sine dubio arguet secundum quod vixit ostendimus autem Spiritum sanctum in multis humanae legi locum dedisse, certum est ergo, quia in die judicii habebit etiam ex istis legibus laudem apud Deum is qui nihil contra statutas commiserit
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃: ut abstineatis uos ab his que idolis immolant᷑.
& sanguine & suffocatis.⁊ fornicatione ⁊ a qͥb
custodientes uosmet ipsos. bene agentes ualete.
nhisgͦ p̃ceptis inqͥb dic̃ nichil ampliꝰ imponen¬
dũ esse oneris. his qͥ ex gentib credunt. nisi ut
abstineant se abhis quȩ idolis immolant᷑. & san¬
guine suffocatis & fornieatione ÷ neq homicidiũ
phibet᷑. noq adulteriũ. neq furtũ. neq masculoꝵs
con ubitꝰ: neq cetera crimina q̃ diuinis & humanis
legib: puniunt᷑. Qđsi illa sola que supͣ memorauit
obseruanda dic̃ ẽẽ xpĩanis ÷ uidebit᷑ eis de ceteris de¬
crimina scł̃i legib uindicant᷑: & suꝑfluũ udebat᷑
ea nc̃ diuina lege ꝓhiberi. q̃ sufficient̃ humana lege
plectunt᷑: illa sola de qͥb nichil humana lex chixerat :
& religioni uidebant᷑ conuenire deternit. Ex quo
apparet iudices mundi. partẽ maximã dĩ legis im¬
plere.Omĩa enĩ crimina q̃ uindicari uult ds̃. ñ ꝑ an¬

Expanded text:
tis vos ab his quae idolis immolantur, et sanguine, et suffocatis, et fornicatione: a quibus custodientes vosmetipsos bene agetis; valete . In his ergo praeceptis, in quibus dicit, nihil amplius imponendum esse oneris his qui ex gentibus credunt, nisi ut abstineant se ab his quae idolis immolantur, et sanguine et suffocatis, et fornicatione, neque homicidium prohibetur, neque adulterium, neque furtum, neque masculorum concubitus, neque caetera crimina, quae divinis et humanis legibus puniuntur; quod si illa sola quae supra memoravit observanda dicit esse Christianis, videbitur eis de caeteris decrimina saeculi legibus vindicantur, et superfluum videbatur ea nunc divina lege prohiberi, quae sufficienter humana lege plectuntur, illa sola de quibus nihil humana lex dixerat, et quae religioni videbantur convenire, decernit, ex quo apparet judicem mundi, partem maximam Dei legis implere; omnia enim crimina, quae vindicari vult Deus, non per an
Abbreviated transcription (Latin):
paulus eccłiam dei. ut nichil adu̾si pͥncipib & po¬
testꝗtib scłi gerens: ꝑ quietẽ ⁊ tranqͥllitatẽ iuce
opꝰ iusticie & pietatis ererceat. Si enĩ ponamꝰ u̾bi
grã credentes xp̃o potestatib scłi ñ ec. subiectos. tri¬
buta ñ reddere. nec uectigalia pensitare. nulli timo¬
rem nulli honorẽ deferre: nonne ꝑ hec rectoꝵ
⁊ pͥncipũ: mepico in semetipsos arma conũterent:
& ꝑsecutores qͥdẽ suos ex eusabiles. semetipsos uͦ cul¬
pabiles facerent: Non enĩ iã fidei s contumatie
causa impugnari uiderent᷑ ⁊ &e ẽẽt eis causa qͥdem

Expanded text:
si principibus et potestatibus saeculi gerens, per quietem et tranquillitatem vitae, opus justitiae et pietatis exerceat. Si enim ponamus, verbi gratia, credentes Christo potestatibus saeculi non esse subjectos, tributa non reddere, nec vectigalia pensitare, nulli timorem, nulli honorem deferre; nonne per haec rectorum et principum merito in semetipsos arma converterent, et persecutores quidem suos excusabiles, semetipsos vero culpabiles facerent? Non enim jam fidei, sed contumaciae causa impugnari viderentur, et esset eis causa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cies milies dena milia assistebant ei. Iudiciũ consticuit:
&e libriaꝑti st̃. In duodecimo qͦq ꝓpħarũ libro. sub myste¬
rio dr̃. qr in ualle iosaphat dñs iudicet popłmfuũ. Ipsã
aut̃ uallẽ iosaphat: paulopost. uallẽ iudicii nominat.
S dehis nc̃ singulis q̃ similicudins causa ꝓculimꝰ. disserere
longñ uidet᷑ Ea tam̃q̃ ad corinthios scripsisse apłm diximꝰ
conferentes cũ p̃senti loco łceteris q̃ apud ꝓpħam scripta
memorauimꝰ : declarari uidemꝰ er omĩb. cercissime fu¬
Quo scilicet nosceremꝰ. qͥa sic̃ iuder iste t̾renꝰ celsior ẽ quẽdã
locũ qd̾ tribunal appellat᷑ ascendit ut ex eoaltior &
eminentior cȩteris qͥ iudicandi st̃ fiat: ne conspectũ eiꝰ
lateant ł reoꝵ supplicia ł alligationes innocentũ. ita
intelligamꝰ : iudicem omĩũ xp̃m. natura ⁊ maiestate

Expanded text:
millies dena millia assistebant ante eum: judicium constituit et libri aperti sunt . In duodecim quoque prophetarum libro sub mysterio dicitur quia in valle Josaphat Dominus judicet populum suum: ipsam autem vallem Josaphat Paulus propterea vallem judicii nominat. Sed de his nunc singulis, quae similitudinis causa protulimus, disserere longum videtur. Ea tamen quae ad Corinthintes cum praesenti loco vel caeteris, quae apud prophetas scripta memoravimus, declarari videmus ex omnibus certissime fuquo scilicet nosceremus, quia sicut judex iste terrenus celsiorem quemdam locum, quod tribunal appellatur, ascendit, ut ex eo altior et eminentior caeteris qui judicandi sunt fiat, ne conspectum ejus lateant vel reorum supplicia, vel allegationes innocentium: ita intelligamus et judicem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Noli uinci a malo: s uince in bono malũ. Umeit᷑
a malo: qͥ malis ꝓuocatꝰ reddit malũ. Inbono autẽ
uincit malũ qͥ acceptis malis restituit bona. Cer¬
tũ ÷ enĩ hanc ẽẽ. mal naturã. ut exsimilib sui
augeat᷑ ⁊ crescat: sic̃ ignis si ignẽ iungas: sicut
noctis tenebre. si aeris nubilũ societ᷑. Bonũ uͦsi
ad hibeas: ext̾minat᷑ malũ. Gontraria nãq con¬
trariis ꝑimunt᷑. si ẽ ꝑ aquã ignis extinguit᷑. ce¬
ꝑ lucẽ tenebre fugantur s fortasse dicat aliqͥs
paulũ ꝑ imꝑiciã sermonis. aꝓposito decidisse. ꝓpo¬
suit enĩ loqui debonis grãrũ: q̃ ꝑ sp̃m sc̃mdant᷑.¬
& qͥdẽ qd̾ait. siue ꝓpħia siue ministeriũ siue doctͥna
siue exhortatio: posst᷑ hec ad dona spũalia ꝑtine¬
re. Fortassis ⁊ hoc qd̾seqͥt᷑. qͥtribuit in simplicitate
qͥ p̃÷ in sollicitudine qͥ miseret᷑ in hilaritate:¬

Expanded text:
 vince in bono matum. Vincitur a malo, qui a malis provocatus reddit malum. Bono autem vincit malum, qui acceptis malis restituit bona. Certum est enim hanc esse mali naturam, ut ex similibus sui augeatur et crescat, sicut ignis, si ei ignem jungas; sicut noctis tenebris si aeris nubilum sociatur. Bonum vero si adhibeas, exterminatur malum. Contraria namque contrariis perimuntur, sicut per aquam ignis exstinguitur, per lucem tePaulum per imperitiam sermonis a proposito decidisse, proposuit enim loqui de donis gratiarum, quae per Spirit quidem quod ait, sive prophetia, sive ministerium, sive doctrina, sive exhortatio, possunt haec ad dona spiritualia pertinere: fortassis et hoc quod sequitur, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate
Abbreviated transcription (Latin):
cipart̃. Comessationes enĩ hoc ÷ inhonesta aclu¬
xuriosa conuiuia: qͥb necessario comes ÷ turpis¬
sima temulentia. quid aliud subsequet᷑: nͥ cubilia
⁊ inpudicitiȩ ͦ Afedis cubitationib. cubilia ap
feris acbeluis conuenire. Ki incontentione : &

Expanded text:
r. Comessationes enim sunt inhonesta et luxuriosa convivia, quibus necessaria comes est turpissima temulentia. Et quid aliud subsequitur, nisi cubilia et impudicitiae? A foedis cubitationibus cubilia sunt feris et belluis conveniunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
lem locũ tractare instituit. & ñ solũ infide ueri¬
tatis stabilẽ. uerũ. ⁊ inmobilẽ. in morib ornatũ
facere xp̃ianũ ideo admunera grãrũ ⁊̃ moralia
p̃cepta coniungat: ut ostendat xp̃ianis ⁊̃ hec ꝑ
sitis morib ⁊ honeste institutis: qͥ tam̃ hoc ipsũ qd̾
habent ñ addm̃ refert. nec ab ipso sibi datã gr̃am
consitent᷑: s aut ꝓpͥe industriȩ ascribunt. aut
suꝑ magistris institutorib głant᷑. Nob̃ autẽ

Expanded text:
ituit, et non solum in fide veritatis stabilem et immobilem, verum in moribus ornatum facere Christianum, ideo ad munera gratiarum etiam moralia praecepta conjungat, ut ostendat Christianis etiam sitis moribus et honeste institutis, qui tamen hoc ipsum, quod habent, non ad Deum referunt, nec ab ipso sibi datam gratiam confitentur, sed aut propriae industriae ascribunt, aut super magistris et institutoribus gloriantur. Nobis autem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pedes : que singła ñ tam mẽbra corporalia inẽe ei
quã uirtutes. qͥb ad unũ qͦq mouet᷑ ⁊ incitat᷑ repu¬
tande st̃: accidit sine dubio ei scđ̾m ocłos suos etiã
somnꝰ. Sienĩ ñagat tẽpore oportuno q̃ dĩ st̃. sed de¬
sidia torpescat: merito dormire dr̃. Iccirco gͥ pau¬
sitũ annunciat adesse iã lucẽ & tẽpꝰ ẽẽ ut surgat
esomno. noctẽq hoc ⁊ tẽpꝰ ilbad quo ignorantia
hoĩb dominata ÷ p̃cessisse. & ꝑximante iusticie
solis aduentu. rarescentib tenebris imminere rã
agnitionis diẽ. Atq ideo clamat exꝑgiscendũ ẽẽ

Expanded text:
 pedes quae singula non tam membra corporalia inesse ei, quam virtutes quibus ad unumquodque movetur et incitatur reputandae sunt, accidit sine dubio ei secundum oculos suos etiam somnus: si enim non agat tempore opportuno, quae Dei sunt, sed desidia torpescat, merito dormire dicetur. Tempsitum, annuntiat adesse jam lucem, et tempus esse, ut surgatur e somno, noctemque, hoc est, tempus illud, quo ignorantia hominibus dominata est, praecessisse, et proximante justitiae solis adventura, recedentibus tenebris, imminere jam agnitionis diem, atque ideo clamat expergiscendum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑. W ideo plenicudo legis: est dilectio. Pone enĩ
ꝑsingula mandata legis dilectionẽ: & uide quã facile
cuncta conplent᷑. Nunqͥd qͥ diligit ꝓximũ occidere
potest eũ: Certũ ⁊. qr nemo quẽ diligit int̾ficiat

Expanded text:
operatur. Et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim operatur. Et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quia facile cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? certum est quia nemo quem diligit interficia
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ẽẽ: in multis & frequent̃ ostendimꝰ. Uult gͦ
paulus peccati qͥdem om̃e debitũ solu. nec remane¬
re omĩno apud nos debitam peccati: ꝑmanere tam̃
& nunꝗͣ cessare a nob̃ debitũ caritatis. Hoc enĩ &
cotidie soluere. ⁊ cotidie debere: expedit nob̃. Deniq
quante uirtutis sit caritas. in consequentib ponit.
enĩ inqͥt diligit ꝑrimũ. legẽ impleuit. Nã ñ adult̾abi ᷤ.
ñ oceides. ñ furtũ factes. ñ falsũ destimoniũ dices. ñ
restaurat᷑. diliges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ te ipfũ. E
ad ultimũ rationẽ canti huiꝰ p̃cepti breuit̃ colligens.
ait. Silectio ꝓximi: malũ noꝑat᷑. Plenitudogͦ
legis: dilectio ÷. Supͣdirerat qr qͥdiligit ꝓximũ
legẽ impleuit: & qr difficile uidebat᷑ qͦmͦ possit
qͥsomẽm legẽ inuno complere sermone: plenissi¬
nrã reddit rationẽ dicens. dilectio ꝓximi mabũ ñ

Expanded text:
catum esse, in multis, et frequenter ostendimus. Vult ergo catum esse, in multis, et frequenter ostendimus. Vult ergo Paulus peccati quidem omne debitum solvi nec remanere omnino apud nos debitum peccati. Permanere tamen et nunquam cessare a nobis debitum charitatis, hoc enim, et quotidie solvere, et semper debere expedit nobis. Denique quantae virtutis sit charitas, in consequentibus exponit. Qui enim, inquit, diligit proximum legem implevit. Nam non adulterabis. Non occides. Non furtinstauratur: diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Et ad ultimum rationem tanti hujus boni breviter colligens, ait: Dilectio proximi malum non operatur: plenitudo legis est dilectio . Supra dixerat, quia qui diligit proximum, legem implevit; et quia difficile videbatur quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissimam reddit rationem dicens, dilectio proximi malum non
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ diuisũ mͥ uidet᷑ & ad eos qͥdẽ qͦs supͣdiximꝰ ministros.
ꝑtinere tͥbuta ⁊ uectigalia. Eacigunt enĩ nos tributa
terrȩ nr̃e: & uectigalia negotiationis nr̃e. E qͥddico
seandalizet eos. Qd̾si ille qͥ nichil habebat in se cesaris.¬
& in qͦ pͥnceps hꝰ mundi ueniens ñ inuenit qͥcqͣm de
suis. cũ liber e̾ẽt. soluit tam̃ tͥbutũ. uenit enĩ & in
mortẽ. ut ẽẽt. ⁊ int̾ mortuos liberͥ qͣnto magis nos
necesse ÷ ista tributa carnis expendere. & negotiati¬
onis nr̃e si tam̃ negotiam᷑ margaritas regni cȩlors.
ꝑdiu̾sas tẽptationes. erigentib nos spiritib uectiga¬
lia pensitare: Timorẽ uͦ ⁊ honorẽ ad illũ potiꝰ referre
tisme: & si dñs sũ ego ⁊ ubi ⁊ timor m̃sͦ Ꝙ si pat̃
sũ.ubi ÷ honor m̃s Posteriora sane qͣ addidit ut
nemini qͥoquã debeamꝰ. certũ ÷ ad ministros referri:
qͥb debitor qͥs efficit᷑ cũ peccauerit. Pebs tũ enĩ pec¬

Expanded text:
sum mihi videtur, et ad eos quidem quos supra diximus ministros, pertinere tributa et vectigalia; exigunt enim de nobis tributa terrae nostrae et vectigalia negotiationis nostrae. Et quid dicoscandalizet eos . Quod si ille qui nihil habebat in se Caesaris, in quo princeps hujus mundi veniens non invenit quidquam de suis, cum liber esset, solvit tributum venit enim et in mortem, ut esset et « inter mortuos liber, » quanto magis nos necesse est ista tributa carnis expendere et negotiationis nostrae, si tamen negotiamur margaritas regni coelorum, per diversas tentationes exigentibus nos spiritibus vectigalia pensitare! Timorem vero et honorem ad illum potius referre tis me? Et si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Et si Pater sum, ubi est honor meus? Posteriora sane quae addit, « ut nemini quidquam debeamus, » certum est ad ministros referri, quibus debitor quis efficitur cum peccaverit; debitum enim pec
Abbreviated transcription (Latin):
ii qͥse ipsos ñuindieant qͥmͦ irȩ locũ dent̃. duplicit̾ mͥ ui¬
detur intelligi. Nã ⁊ hoc ipso qͦ u̾bi causa manũ manui
ñ refer̃t. aut conuitio conuiciũ ñ reddunt: ire ilhꝰ qͥfeẽ
enĩ ita rabidꝰ inueniet᷑. qͥ illata iniuria siuicẽ ñ recipiat.
iterũ seutat. s qͥsi effuso ac digesto furore necessario
mitescit. Est gͦ & grande lucrũ ubi & peccantis multi¬
tudo conpescit᷑ peccatoꝵ: & imuriarũ passio pacientia
ꝓbabilis fit apud dm̃. Est autẽ ⁊ hoc modo irȩ locũ dare.¬

Expanded text:
i seipsos non vindicant, quomodo irae locum dent, dupliciter mihi videtur intelligi. Nam et hoc ipso, quod verbi causa manum manu non referunt, aut convicio convicium non reddunt, irae illius qui fecit enim ita rabidus invenietur qui, illata injuria, si invicem non recipiat, iterum saeviat, sed quasi effuso ac digesto furore necessario mitescat. Est ergo grande lucrum, ubi et multitudo compescitur peccatorum, et injuriam passi patientia probabilis apud D
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ꝓfundiore magis sensu elocutꝰ. Neq enĩ ercir¬
cuncisione uenientib. deedendis holerib ler aliqͥd man¬
dauerat. ut ipsis conuenire uideat᷑. qd̾ait. Quitẽ in¬
firmꝰ ÷: holera manducet. Unde constat eũ de cibo ũbi
ista tractare & infirmũ dicere ẽẽ infide eũ qͥ ñ ita ꝑ¬
fectꝰ : sensib. ut possit omẽm cibũ u̾bidĩ sumere: sicut
⁊ipse apłs in aliisdic̃. ꝑfectoꝵ aut̃ ÷ cibꝰ solidꝰ: eoꝵ qͥ pro
possibilitate sumendi erercitatos habent sensus ad discre¬
tionẽ boni &e mali. W̾iterũ ad alios dic̃. Lac uob̃ potũ
dedi. ñ escã. Nondũ enĩpoteratis. E ñqͥd ita inepti erimꝰ

Expanded text:
Paulus profundiore magis sensu elocutus, neque enim ex circumcisione venientibus de edendis oleribus lex aliquid mandaverat, ut ipsis convenire videatur quod ait, qui autem infirmus est, olera manducet. Unde constat eum de cibo verbi ista tractare, et infirmum dicere esse in fide eum, qui non ita perfectus est sensibus, ut possit omnem cibum verbi Dei sin aliis dicit: Perfectorum autem est cibus solidus, eorum qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Et iterum ad alios dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . Et nunquid ita inepti erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
digniꝰ aliqͥd mandati huiꝰ contineat intellectꝰ. Hic̃ enĩ
⁊ ieremias ꝓpħa adpeccatͥtẽ filiã babilonis. Habes car¬
bones ignis: sede suꝑ eos. ii er̃t tͥ inadiutoriũ. Fortas¬
sis gͦ ⁊ hic isti carbones ignis qͥ congregant᷑ suꝑ caput
inimici. ad adiutoriũ ipstꝰ congregant᷑. Potest enĩfieri.
ut animꝰ ferꝰ ac barbarus inum̾ici. si sentiat beneficrũ
nr̃m. si humanitetẽ. si affectũ. si pietatẽ uideat. con¬
punctionẽ cordis capiat. cõmissi penitudinẽ gerat: oe
hoc ignis in eo qͥdã succendat᷑. qͥ eũ ꝓ cõmissis conscientie
torqueat ⁊ adurat. W isti er̃t carbones ignis: qͥsuper¬

Expanded text:
dignius aliquid mandati hujus contineat intellectus. Dicit enim Hieremias ad peccatricem filiam Babylonis: Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorium. Fortassis ergo, et isti carbones ignis qui congregantur super caput inimici, ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, q
Abbreviated transcription (Latin):
apppiat redẽptio urã. Fit aut̃ & ꝑsingłos diei
huiꝰ aduentꝰ: ⁊ nob̾ enĩ si xp̃c in corde sit. diem
nob̃ facit. Si ignorantias nr̃as scientiȩ ratio fu¬
get. ⁊ indignos actꝰ declinantes. pia q̃q ⁊ honesta
sectem᷑ in luce sumꝰ positi: ⁊ qͣsi in die boneste am¬
bulãmꝰ. Que sint autẽ oꝑa tenebrarũ q̃ abicien¬
dast̃ consequent̃ enumerat: & dic̃. Ri in comessa¬
tionib ⁊ebrietatib: ñ incubilib & inpudiertus.

Expanded text:
appropiat redemptio vestra . Fit autem per singulos diei hujus adventus, et nobis enim si Christus in corde sit, diem nobis facit; si ignorantias nostras scientiae ratio fuget, et indignos actus declinantes pia quaeque et honesta sectemur, in luce sumus positi, et quasi in die honeste ambulamus. Quae sint autem opera tenebrarum, quae abjicienda sunt, consequenter enumerat et dicit: Non in comessatio
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ⁊ doctͥnã u̾bi adhibet : & in meditatione legisdrume
die ac nocte ꝑsistit: & est magni hꝰ corporis oculus. Alius¬
ut supͣdiximꝰ gͣ ministeriũ fr̃m ⁊ indigentiũ curã: ⁊. ẽ.
scĩ huiꝰ corporis manꝰ. Aliꝰ studiosus auditor ÷ u̾bi dei:
⁊ auris ⁊ corporis. Aliꝰ ad uisendos decũbentes ⁊ reqͥrendoᷤᷤ
tribulantes. ⁊ positos in necessitatib er udiend.
ẽ inpiger: qͥpes sinedubio eccłastiq corpori

Expanded text:
Dei et doctrinam verbi adhibet, et in meditatione legis divinae Dei et doctrinam verbi adhibet, et in meditatione legis divinae die ac nocte persistit, et est magni hujus corporis oculus; alius erga ministerium fratrum et indigentium curam et est sancti corporis ejus manus; alius studiosus auditor est verbi, et auris est corporis: alius ad videndos decumbentes et requirendos tribulantes, et positos in necessitanbus eruendos est impiger, qui pes sine dubio ecclesiastici
Abbreviated transcription (Latin):
m̃surã fidei. Hoc ÷ ut sciat unꝰ qͥsq ⁊ intelligat q̃ in eo
sit mensura grẽ dĩ: ꝗͣ conseqͥ meruit ꝑfidẽ. Int̃dũ enĩ
accipit qͥs a dõ. ut sapiat in oꝑe caritatis. aut ut sapiat
talitatis sollicitudinẽ. Hec gͦ singła diuisit unicuiq ds̃:
scd̃m m̃surã fidei. S si is qͥ accipit grãm. ut de uno aliqͦ
tie ratione. in qͥ grãm ñ accepit: & ñ diseere tam uelit
ꝗͣ docere q̃ nescit: iste cũ minꝰ sapiat plus uult saꝑe ꝗͣ opor¬
ret. Non enĩ sapit ad tẽꝑantiã: ut eustodiat unicuiq
sic̃ ds̃ diuisit mensurã fidei. Uerũ ut euictentiꝰ adhucde
his apłs assignaret: introduc̃ exẽplũ. ⁊ dic̃. Sic̃ enĩ in uno
rdinatissime ꝑ hec cõponens om̃e corpꝰ eccłȩ. ut sic̃ m̃bra
corporis singła queq ꝓpͥos habent actus. ⁊ officiis fuis
unũ qͦdq deseruit: nec tam̃ possibile ÷ ut ñ consensu mutuo
singłi habemꝰ actꝰ. Uerbi grã. Aliꝰ om̃e studiũ gͦ sapientiã

Expanded text:
mensuram fidei, hoc est, ut sciat unusquisque et intelligat quae in eo sit mensura gratiae Dei, quam consequi meruit per fidem. Interdum enim accepit quis a Deo ut sapiat in opere charitatis, aut ut sapiat tsecundum mensuram fidei. Sed si is qui accepit gratiam ut de uno aliquotiae ratione, in quo gratiam non accepit, et non tam discere velit, quam docere quae nescit, iste cum minus sapiat, plus vult sapere quam oportet. Non enim sapit ad temperantiam, ut custodiat unicuique sicut divisit Deus mensuram fidei. » Verum ut evidentius adhuc de his Apostolus assignaret, introducit exemplum, et dicit: Sicut enim in uno Per haec componens omne corpus Ecclesiae, ut sicut membra corporis singula quaeque proprios habent actus, et officiis suis unumquodque deservit, nec tamen possibile est ut non consensu mutuo studium erga sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
patientia ꝓbationẽ. ꝓbatio uͦ sp̃e: sitam̃sermonẽ qui
sul seqͥt᷑ impleamꝰ. id ⁊ orationi instances. In qͦ enĩ ñsuffi¬
exẽplarib magis hab̾i : memorus scõꝵ cõmunican¬
tes. Uerũ nos nec consu etudinẽ turbamꝰ: nec ueritati
p̃uidicamꝰ: marime eũ utrũq conueniat edificati

Expanded text:
batio spem , si tamen sermonem, qui subsequitur, impleamus, id est, « orationi instantes; » in quo enim non suffiexemplaribus magis haberi: memoriis sanctorum communicantes, verum nos nec consuetudine turbamur, nec veritati praejudicamus, maxime cum utrumque conveniat aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
ledicere. qͣsi cũ ꝓuocam᷑ ab inimicis. ułcũ instigam᷑
mniuriis. monet ne ꝓmaledictis maledicta reddamꝰ
s faciamꝰ qd̾ ipse desemet ipso scribit. ubi diẽ. Male¬
dicim᷑. ⁊ benedicimꝰ. Gaudere eũ gaudentib: flere
distinctio. Ni enĩ qͥb: cunq gaudiis. rp̃ianoꝵ gau¬
dia socianda st᷑: nec qͥb cũq fletib lacrimȩ nr̃e
iungende st̃. Neq enĩ si uid eã aliquẽ gaudere suꝑ
questu pecunie. aut possessionũ latitudine. aut
sełaris honoris eminentia. congratular⁊ debeo talibꝰ:
qͥsciã qd̵ huiꝰmodi gaudia luctꝰ sequant᷑ & lacrime.
ntantũ ⁊ enĩ ñ ÷ gaudendũ de talib ut dñs discipłis
suis neande qͥdẽ gaudere concesserit. qd̾ demonia¬

Expanded text:
ledicere, quasi cum provocamur ab inimicis, vel cum instigamur ledicere, quasi cum provocamur ab inimicis, vel cum instigamur injuriis, monet, ne pro his maledicta reddamus, sed faciamus quod ipse de semetipso scribit , ubi dicit: maledicimur et benedicimus Gaudere cum gaudentibus, flere distinctio. Non enim quibuscunque gaudiis Christianorum gaudia socianda sunt, nec quibuscunque fletibus lacrymae nostrae jungendae sunt. Neque enim si videam gaudere aliquem super quaestu pecuniae, aut possessionum latitudine, aut saecularis honoris eminentia, congratulari debeo talibus, qui sciam quod hujusmodi gaudia luctus sequantur et lacrymae: in tantum etenim non est gaudendum de talibus, ut Dominus discipulis suis ne inde quide
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃hendit. Dicens enĩ sectandã ẽẽ hospitalitatẽ
ñ illud solũ ostendit ut uenientẽ ad nos hospitẽ susci¬
piamꝰ s ⁊ reqͥramꝰ ⁊ solliciti simꝰ. ⁊ sectem᷑ ac ꝑqͥramꝰ
ubiq hospites nec ubi forte inplateis sedeant. nec
extra tectũ iaceant. Necordare loch: & inuenies
qd̵ ñ illũ hospites. s ille quesierit hospites.W. hoc
erat hospitalitatẽ sectari. Benedicite: & nolite ma
ꝓpositũ. osqͦq ipsũ discipłoꝵ⁊ linguãqr conponit̾.
Quult credentes xp̃odeore suo ꝑferre maledictũ.
s: bene loqͥ. benedicere. bene p̃eari : ut ex hoc ⁊ boni
dñi serui. ⁊ boni magistri credant᷑ ẽẽ discipłi. Sei¬
endũ tam̃ ⁊ qd̾ sermo hic benedictionis inseripturis
diu̾se positꝰ inuenit᷑. Nã ⁊ ds̃ benedicere ł homines
creature dm̃ benedicere iubent᷑. S dĩ qͥdẽ benedic¬
tio aliud muneris sẽꝑ his qͥ ab eo benedicunt᷑ inꝑtit:
homines uͦ dm̃ benedicere ꝓ eo qd̾ ÷ laudare & grãsre¬

Expanded text:
ctantes. Dicens enim sectandam esse hospitalitatem, non illud solum ostendit, ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed requiramus, et solliciti simus, et sectemur, ac perquiramus ubique hospites. Necubi forte in plateis sedeant, ne extra tectum jaceant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites , et hoc erat hospitalitatem sectari. Benedicite persequentibupropositum, os quoque ipsum discipulorum, linguamque componit. Non vult credentes Christo de ore suo proferre maledictum, sed bene loqui, bene dicere, bene precari, ut ex hoc et boni domini servi, et boni magistri credantur esse discipuli. Sciendum tamen est quod sermo hic benedictionis in Scripturis diverse positus invenitur. Nam et Deus benedicere vel homines, creaturae Deum benedicere jubentur: sed Dei quidem benedictio aliquid muneris semper his qui ab eo benedicuntur impertit. Homines vero Deum benedicere, pro eo quod est laudare et gratias re
Abbreviated transcription (Latin):
& sensus. Cũ gͦ hect adõsint: inpotestate cam̃
nrã ÷ utiuisu ł adbona ł admala: similit̃ &e au¬
nos dedit. nos abutamͦ adimpia & iniqͥ ministe¬
ria. Itag̾ & potestas õĩsadõdata ÷: & aduindic¬
sequentib dic̃. Erit autẽ iustũ iudiciũ dei erga
eosqͥ acceptã potestatẽ scđ̾m impietates. ⁊ ñ scđm
diuinas tẽperant leges: & ideo dic̃. Itaq: qͥ resistit
potestati: dĩ ordination. resiftit: Non hicde illis
potestatib dic̃: que ꝑsecũtiones infer̃t fidei. Ibi
enĩ dicendũ t. Peo obtẽꝑare oporcet. magisquã
hõib: s de istis cõmunib diẽ. quȩ ñ st̃ timori
boni oꝑis.s mali. Quib utiq qͥ resistit: ipse sibi
dãpnationẽ ꝓgestoꝵ suoꝵ qualitate conqͥrit.

Expanded text:
et sensus; cum ergo haec a Deo sunt, in potestate tamen et sensus; cum ergo haec a Deo sunt, in potestate tamen nostra est uti visu vel ad bona, vel ad mala, similiter et aunos dedit, nos abutimur ad impia et iniqua ministeria: ita ergo et potestas omnis a Deo data est « ad vindicsequentibus dicit. Erit autem justum judicium Dei erga eos qui acceptam potestatem secundum suas impietates et non secundum divinas temperant leges, et ideo dicit: Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Non hic de illis potestatibus dicit quae persecutiones inferunt fidei, ibi enim est dicendum, « Deo obtemperare oportet magis quam hominibus, » sed de istis communibus dicit, quae « non sunt timori boni operis, sed mali, » quibus utique qui resistit, ipse sibi damnationem pro gestorum suorum qualitate conquirit.
Abbreviated transcription (Latin):
etem quantũ in nob̾ ÷ p̃sentis uitȩ. pacẽq serua¬
re. E si qͥdẽ tales simꝰ qui conurncti dno. unꝰ cũ eo
sp̃s simꝰ: dnõ dicim᷑ ẽẽ. subiecti. Si uͦ ñdũ tales su¬
mus. s cõmunis adhuc aĩa ÷ in nob̾. quȩ habeat
aliqͥd huiꝰ mundi. quȩsit in aliqs alligata negocus:
hnuic p̃cepta apłs ponit & dic̃. ut subierta sit po¬
testatib mundi: qr & dñs dix̃ ut hi qͥ habent in
se suꝑseriptionẽ cesaris. reddant cesari q̃ st̃ cesa¬
ris. Petrus ⁊ ioħs: nichil habebant qd̾ cesari
habeo. Qui hoc ñ ht̃. nec cesari habet qd reddat:
nec unde sublimiorib subiaceat potestatib
Qui uͦ ht̃ aut pecuniã. aut possessiones. aut aliqͥd
rib subiaceat. Non ⁊ enĩ inqͥt potestas: nͥadeo
icet fortasse aliqͥs. Qͥdgͦ & illa potestas q̃ ser¬
uosdei ꝑseqͥt᷑. fidẽ inpugnat religionẽ subũtit.
adõ ÷: Ad hoc breuit̃ respondebimus. Nemo est
qͥnesciat: qd̾ ⁊ uisius nob̾ adõdonatꝰ÷.⁊ auditus

Expanded text:
etem, quantum in nobis est, praesentis vitae pacemque servare, et si quidem tales sumus, qui conjuncti Domino unus cum eo spiritus simus, Domino dicimur esse subjecti: si vero nondum tales sumus, sed communis adhuc anima est in nobis, quae habeat aliquid hujus mundi, quae sit ei aliquo alligata negotio, huic praecepta Apostolus ponit et dicit ut subjecta sit potestatibus mundi, quia et Dominus dixit, ut hi, qui habent in se superscriptionem Caesaris reddant Caesari quae sunt Caesaris. Petrus et Joannes nihil habebant quod Caesari habeo ; » qui hoc non habet, nec Caesari habet quod reddat, nec unde sublimioribus subjaceat potestatibus; qui vero habet aut pecuniam, aut possessiones, aut aliquid  inquit, potestas nisi a Deo. Dicit fortasse aliquis, Quid ergo, et illa potestas, quae servos Dei persequitur, fidem impugnat, religionem subvertit, a Deo est? Ad hoc breviter respondebimus: Nemo est, qui nesciat, quod et visus nobis a Deo donatus
Abbreviated transcription (Latin):
no.sine dubio ut contingat nob̾ unũ ẽẽ. eũ bono.
Caritatẽ fr̃nitatis: inuicẽ diligentes. Hoc mandatũ
ut diligamꝰ inuicẽ. sic̃ ⁊ ds̃ dilex̃ nos. cũ sit pͥm ũ post
pͥmũ ÷ ut inuicẽ hoc diligamꝰ: nescio qͦmͦ qͣͥsi ultimũ
⁊ minꝰ necessariũ int̾ hoĩes sꝑnit᷑. ⁊ odiũ qd̾ ꝓ nobis
insitũ ẽẽ. diximꝰ. adhoc ut mala odio habeamꝰ. p̃poste¬
ro ordine exercemꝰ in nob̾: & uicia carnis ac peccata
diligentes. frẽm odio habemꝰ. Nec alit̃ accidit odisse
nos q̃ ñ oportet: nͥqͥa diligimꝰ q̃ ñ oporcet. Fr̃s gͦ iu¬
bemur diligere: ñ iudicare. Si enĩ putas aliquẽ im¬
piũ ẽẽ ⁊ ideo eũ ñ iudicas diligendũ: audi qd xp̃c ꝓ
magisdilectione dignꝰ ÷. Dñs enĩ: diligit iustos.
Honore inuicẽ p̃uenientes. Hoc ÷ qd̾ ⁊ dñs docuit cũ
notaret seribas ⁊ phariseos. pͥma sibi loca in conui¬
uiis uendicantes: ⁊ docet ut cũ uocatꝰ fueris tuad

Expanded text:
no, sine dubio ut contingat nobis unum esse cum bono. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Hoc mandatum ut diligamus invicem, sicut et Deus dilexit nos, cum sit primum post  quasi ultimum et minus necessarium inter homines spernitur, et odium quod nobis insitum esse diximus, ad hoc ut mala odio habeamus, praepostero ordine exercemus in bonis, et vitia carnis ac peccata diligentes, fratres odio habemus. Nec aliter accidit odisse nos, quae non oportet, nisi quia diligimus, quae non oportet. Fratres ergo jubemur diligere, non judicare: si enim putas aliquem impium esse, et ideo eum non judicas diligendum, audi quod « Chrmagis dilectione dignus est: Dominus enim diligit justos . Honore invicem praevenientes. Hoc est quod et Dominus docuit, cum notaret scribas et Pharisaeos prima sibi loca in conviviis vindicantes, et doceret, ut cum vocatus fueris tu ad
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ enĩ p̾rogat pecuniã suã. si infideł sit. ⁊ recepturũ se desꝑet:
necessario tanꝗͣ qͥ eã ꝑdid̾it contͥstat᷑. Qui uͦ cũ fide ⁊ spe
hoc agit. in hilarite ⁊ letieia hocagit: certꝰ qd̾ parua
hec q̃ ꝓmandato dĩ expendit indigentib: sibi opes cȩlestiũ
diuitiarũ. insuꝑ autẽ ⁊ et̾nã conferant uitã. Caritas
simulata sit. & uera ñsit. E enĩ creacor anumȩ ds̃ iccir¬
coei cũ cet̾is uirtutib ⁊̃ affectũ caritatis inseruit: ut
diligat dm̃. ⁊ ea q̃ uult ds̃. Cũ gͦ hoc opꝰ aĩa dederit cari¬
tati: qͥcũq: aliud aliqͥd dilexerit quã dm̃ ⁊ q̃ dõ placent.
caritas in eo ficta ⁊ simulata dicenda ⁊. S si qͥ ꝓrimũ
rigat: simulata caritas ista dicenda ÷. &ideo nichil ha¬
bere adulatoriũ. nichil fuscatũ caritas debet: sic̃ ⁊ ali¬
bi idẽ apłs dic̃. Caritas de corde puro ⁊ conscientiabona:

Expanded text:
qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tanquam qui eam perdiderit contristatur: qui vero cum fide et spe haec agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec, quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper et aeternam conferant vitam. Dilectio simulata sit et vera non sit: etenim creator animae Deus, idcirco ei cum caeteris virtutibus etiam affectum charitatis insCum ergo hoc opus in anima dederit, charitate quicunque aliud dilexerit quam Deum et quae Deo placent, charitas in eo ficta et simulata dicenda est; sed et si quisrigat, simulata charitas ista dicenda est: et ideo nihil habere adulatorium, nihil fucatum charitas debet, sicut et alibi idem Apostolus dicit : Charitas de corde puro et co
Abbreviated transcription (Latin):
in hilaritate. Qͥ tribuit ⁊ p̃stat indigentib. oporcet in qͥt
ut insimplicitate cordis hoc faciat. hoc ÷ ne uideat᷑ qͥdẽ be¬
ñ humanarũ eausarũ nec scłarĩ rerũ. Hec enĩ sollicitudo
dinẽ qualẽ apłs dic̃. Concursus in me cotidianꝰ. sollic itudo
omĩũ eccłarũ. Qsinfirmat᷑ a ego ñ infirmor: Qͥs scanda¬

Expanded text:
indigebit. » Qui tribuit et praestat indigentibus, oportet, inquit, ut in simplicitate cordis hoc faciat, hoc est, ne videatur quidem benon humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollicitudo dinem, qualem Apostolus dicit. Concursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Quis infirmat
Abbreviated transcription (Latin):
inõib q̃ emimerata st̃ ⁊ quedã ꝑfectio int̾ filios hominũ
ꝗͣ. labore ⁊ studiis ꝓpͥis assecunt᷑. siue insapientia siue in
doctͥna. siue in aliis officiis. Que tam̃ si ñ habeant a deo
grãm datã. nichil er̃t. qr sidesit eis grã sp̃s. nec m̃bra xp̃i ẽẽ
corporis posst̃. S in his querit᷑ si pot̾ aliqͥ ẽẽ. in nob̃ uł
ex nob̾ ꝓpniȩ species. q̃ ñ totũ habeat ex dõ. s aliquantulũ

Expanded text:
ctio inter filios hominum quam labore et studiis propriis assequuntur, sive in sapientia, sive in doctrina, sive in aliis officiis, quae tamen si non habeant a Deo gratiam datam, nihil erunt, quia si desit eis gratia Spiritus, nec membra esse Christi corporis possunt. Sed in his quaeritur si potest esse aliqua in nobis vel ex n
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ unꝰ atq idẽ sp̃s: diuidens singulis ꝓut uult.
Uñde mͥ uidet᷑ tã ad romanos ꝗͣ ad corinthios scribens.
tres capiende grẽ modos docere: ut ex nob̃ in eo agi
aliqͥd ostendat: plurimũ tam̃ in dĩ largitione consiste
detur qđ expedit. ⁊ utile sit accipienti. dĩ iudiciũ ÷:
uł amĩno sidari uelit. in ipso ÷. Ideo ⁊ in aliis idẽ apłs

Expanded text:
 unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Unde mihi videtur, tam ad Romanos quam ad Corinthios scribens, tres capiendae gratiae modos docere, ut ex nobis in eo agi aliquid ostendat, plurimum tamen in Dei largitione consisterdetur quod expedit, et utile sit accipienti, Dei judicium est, vel omnino si dari velit, in ipso est; ideo et in aliis idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
formã tͥ scłi p̾sentis imponant. Si uͦ e contrario
mansuetudo. patientia. lenitas. continentia.
fides. ueritas. cet̾ẽq uirtutes habitent insen¬
su tuo. conformẽ te futuri scł faciunt: ꝙ ita
pulchrã aĩe tue speciẽ reddent. ut u̾bũ dĩ qd̵
despondit eã sibi in miscd̾ia ⁊ fide: dicat adeã.
ota esformosa ꝑrima mea: ⁊ macula ñ ÷ ince.
Intende aut̃ diligentiꝰ. qd̾ ait. s reformamini¬
renouatione in nouitate sensus urĩ: ut osten¬
dat qr formã qͥdẽ culpabilẽ priꝰ formã malicie
habuit õĩs aiã. s adhortat᷑ ex hoc sermo apłicus
ut illa ab iecta adsingulariũ uirtutũ speciẽ
reformem̃: & ita demũ possimꝰ renouato uultu
cordis głam dñi speculari: ab hꝰcemodi imagi¬
ne transformati. Quomͦ aut̃ in hec transforme¬
m: ipse edocet dicens. Renouatione sensus ur̃i.
De nouat᷑ aut̃ sensus nr̃ ꝑexercitia sapientiȩ &
meditationẽ uerbidĩ: & legis eiꝰ intelligentiã

Expanded text:
formam tibi saeculi praesentis imponant. Si vero e contrario mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in sensu tuo conformem te futuri saeculi facient, et ita pulchram animae tuae speciem reddent, ut verbum Dei quod despondit eam sibi in misericordia et fide, dicat ad eam: Tota es formosa, proxima mea, et macula non est in te . Intende autem diligentius quod ait: Sed reformamini in novitate sensus vestri, ut ostendat formam quidem culpabilem: prius enim formam malitiae habuit omnis anima. Sed adhortatur ex hoc sermo Apostolicus, ut illa abjecta ad singularum virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini speculari ab hujusmodi imagine transformati. Quomodo autem in haec transformemur ipse edocet dicens, renovatione sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae, et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
osiissensus in hoc possit renouari: ut agnitione
suntiȩ dilatet᷑. Potest enĩ renouari sensus ad iticiã.
pot̃ renouari ad continentiã. ad miscdiam. fidem.
oatientiã. S uide qͥd insequentib huic renoua¬
tionisensus ad iungat apłs. Ut ꝓbetis inqͥt q̃ sit

Expanded text:
omnis sensus in hoc possit renovari, ut agnitione scientiae dilatetur. Potest enim renovari sensus ad justitiam, potest renovari ad continentiam, et misericordiam, fidem, patientiam. Sed vide quid in sequentibus huic renovationi sensus adjungat
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. Sciens apł̃s pacẽ int̃ qͦs pax habet᷑ ñexuna par¬
tes ex utraq constare. ne nos alteriꝰ animꝰ si forte inpa¬
catꝰ euenerit. a bono pacis impedire uid̾et᷑. mod̾atissimũ
dedit p̃ceptũ. ut int̾ inimicos nr̃animꝰ semꝑ sit paratꝰ
ad pacẽ. &e discordiȩ culpa ñ penes nos. s penes alterũ constet
S fortasse dicat aliqͥs. Quomͦ potest fieri ut pacẽ cũ om̃ib
hõib habeamꝰ  E qͥd faciemꝰ descriptura q̃ dic̃. furẽ
uidebas & currebas cũ illo: & cũ adulteris portionẽ tuã¬

Expanded text:
at. Sciens Apostolus pacem inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes alterum constet. Sed fortasse dicat aliquis, quomodo potest fieri ut pacem cum omnibus hominibus habeamus? et quid faciemus de Scriptura, quae dicit: Furem videbas, et currebas cum illo