comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contulit cuialta per contantinũ quam satis facere potui. seuꝓp¬
ter obscuritatemrerum: seu propter temporum angustia sere¬
brarum autem ille procrastinationum usqueadeo fuitͥmpec¬
tiens ut mequo diligentius & copiosius respondere cogerer
&iam carmine prouocar& & bono carmine undeillum ma¬
gis ames: sed neque tunctibi legipotuit abistarum rermstu¬
dio remotissimo. nequenunc potest: namprofectio eius tam
repentinco & pesturbata fuit tumultu illo ut nihilistorum
uenire nobis inmentem potuerit. Namidrelinquere mihi
responsuro statuerat & multa concurrunt curei sermo iste
mittatur: primumest quicdeb&ur de inde quic cuius modi
nunc uitam ducamus &iam sic indicari eius innos beni uo¬
lentiae dec& postremo quod ingaudio despetuco nem nicedi
nam &cum praesens ess& profcemiliaritate patristui uel po¬
tius omnium nostrum multum sollicituserat nemngeniitui

Expanded text:
contulit, cui alta percontanti numquam satisfacere potui seu pcontulit, cui alta percontanti numquam satisfacere potui seu propter obscuritatem rerum seu propter temporum angustias. crebrarum autem ille procrastinationum usque adeo fuit inpatiens, ut me, quo diligentius et copiosius respondere cogerer, etiam carmine prouocaret, et bono carmine, unde illum magis ames. sed neque tunc tibi legi potuit ab istarum rerum studio remotissimo neque nunc potest. nam profectio eius tam repentina et perturbata fuit tumultu illo, ut nihil istorum uenire nobis in mentem potuerit; nam id relinquere mihi responsuro statuerat et multa concurrunt, cur ei sermo iste mittatur. primum est, quia debetur, deinde, quia, cuius modi nunc uitam ducamus, etiam sic indicari eius in nos beniuolentiae decet, postremo, quod in gaudio de spe tua nemini cedit. nam et cum praesens esset, pro familiaritate patris tui uel potius omnium nostrum multum sollicitus erat, ne ingenii tui
Abbreviated transcription (Latin):
pondes ciuegonoua nuncreligio istȩcinte incessit cedomquam
sed quoduidebitur perdiem respondebo: quimihiiam uid&ur
redirenisilunȩ estille qui fenestris fulgor induitur simulcẽta caĩ¬
dum est n& anta bona tualicenti absorbeat obliuio quando
enim nostralit terae non sibi hȩc mandariflacgitent dicoem
plane tibi quodsentio disputabo aduersuste quantum possum.
Nonenim milii simeuiceris maior triumphus daripotest si
autem uel calliditati uelacuto cuidamerrori hominum quorũ
pastes suscipere temptabocesserit in becillitastucc quȩ minur
pastac eruditione disciplinarum tantum dmfostasse sustinere
non poterit seste ipscom monebit quanta & ibiuires ut ieum fir¬
mior redeas parandȩ sint . simul quicc& istoci disputationem
nostram elimcctius uolo prouenire : Nonenim grossis aurib: cam
debeo nam zenobius noster multamecum sepedererum ordine

Expanded text:
pondes? Cui ego: Noua nunc religio istaec in te incessit, cedo, inquam. pondes? Cui ego: Noua nunc religio istaec in te incessit, cedo, inquam. sed quod uidebitur, per diem respondebo, qui mihi iam uidetur redire, nisi lunae est ille qui fenestris fulgor induitur. simul et tacendum est, ne tanta bona tua, Licenti, absorbeat obliuio. quando enim nostrae litterae non sibi haec mandari flagitent? dicam plane tibi quod sentio. disputabo aduersus te, quantum possum; non enim mihi, si me uiceris, maior triumphus dari potest. si autem uel calliditati uel acuto cuidam errori hominum, quorum partes suscipere temptabo, cesserit inbecillitas tua, quae minus pasta eruditione disciplinarum tantum deum fortasse sustinere non poterit, res te ipsa commonebit, quantae tibi uires, ut in eum firmior redeas, parandae sint, simul quia et istam disputationem nostram elimatius uolo prouenire; non enim grossis auribus eam debeo. nam Zenobius noster multa mecum saepe de rerum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
te seseerigens quatrrg&ius lectum habebat: Ncc̃ quȩ roex
te quaeso inquit iustus nesit dr: tacebat illenimis ut posteco
reuilit ammirans & horens subito condiscipuli & familico¬
ris suicefflcctum nouec inspiratione sermonem quotacente
ille itccsequ̾utus est: Si enimdm̃ iustum nones se responderis
tuuideris quid ecgas : qui medudum impi&cctis arguebas: siaut̃
ut nobis traeditur nos que ipsius ordinis necessitate sentimus
iustus est ds̃ succcuique distribuendo utique iustus est quȩ autem
distributio dicipotest ubi distintio nullccest Aut que distinctiosi
bonc sunt omnic quidue pra&erordiem re periripotest sidi
iustiticbonorũ malorum que meritis succcuique redduntur ius¬
tum autem dm̃ omnes fatemur : totum igitur ordine induditur:
quibus dictis relisit sestrato &iam lenioruoce cum e i uerbum ne¬
mofacer& Nibil nemihi inquit ueltu quicõ pulisti cdistccres¬

Expanded text:
te sese erigens, qua Trygetius lectum habebat: Nam quaero ex te sese erigens, qua Trygetius lectum habebat: Nam quaero ex te, quaeso, inquit, iustusne sit deus. — Tacebat ille nimis, ut postea retulit, ammirans et horrens subito condiscipuli et familiaris sui afflatum noua inspiratione sermonem. quo tacente ille ita secutus est: Si enim deum iustum non esse responderis, tu uideris quid agas, qui me dudum impietatis arguebas. si autem, ut nobis traditur nosque ipsius ordinis necessitate sentimus, iustus est deus, sua cuique distribuendo utique iustus est. quae autem distributio dici potest, ubi distinctio nulla est? aut quae distinctio, si bona sunt omnia? quidue praeter ordinem reperiri potest, si dei iustitia bonorum malorumque meritis sua cuique redduntur? iustum autem deum omnes fatemur: totum igitur ordine includitur. — Quibus dictis relisit se strato et iam lenior uoce, cum ei uerbum nemo faceret: Nihilne mihi, inquit, uel tu, qui conpulisti ad ista, res
Abbreviated transcription (Latin):
quidres ponder& sedquem codmodum quodrespondendũ erat
promer&: Non diligit dĩ medac inquit Necobccliud nisi quico
ordinis non est ut & dr meda diligat: & ordinem. Ideo multũ
diligit quiccper eum non diligit mela : at uerd i psa mcla qui
possunt nonerse in ordine cum di illa nondiligat: Nã iste ip¬
seest malorum ordo ut nondiligantur adõ anparuus rerum
ordo tibiuid&ur. ut & boncc ds̃ diligat & non diligał icelae
ita nec pra&er ordinem sunt meda quȩ non diligit dr̃ & ipsũ
tamen ordinem diligit̾hoc ipsum enim diligit diligerebonce¬
& non diligeremeda : quod est magnior dinis & diuinȩ dispo¬
sitionis: quiordo atque dispositio quiccuniuersitatis congru¬
entiam ipscc distinctione custodit fit ut mala &iam es seneces¬
sesit itccquasi exantith&is quodammodo quod nobis &iam in
oratione idcundumest ex contrariis omnium simul rerum
pulchritudo figuratur: post hocinter siluit modice & repen¬

Expanded text:
quid responderet, sed quem ad modum quod respondendum erat quid responderet, sed quem ad modum quod respondendum erat promeret: Non diligit deus mala, inquit, nec ob aliud, nisi quia ordinis non est, ut et deus mala diligat; et ordinem ideo multum diligit, quia per eum non diligit mala. at uero ipsa mala qui possunt non esse in ordine, cum deus illa non diligat ? nam iste ipse est malorum ordo, ut non diligantur a deo. an paruus rerum ordo tibi uidetur, ut et bona deus diligat et non diligat mala? ita nec praeter ordinem sunt mala, quae non diligit deus, et ipsum tamen ordinem diligit; hoc ipsum enim diligit, diligere bona et non diligere mala, quod est magni ordinis et diuinae dispositionis. qui ordo atque dispositio quia uniuersitatis congruentiam ipsa distinctione custodit, fit, ut mala etiam esse necesse sit. ita quasi ex antithetis quodam modo, quod nobis etiam in oratione iucundum est, ex contrariis, omnium simul rerum pulchritudo figuratur. Post hoc intersiluit modice et repen
Abbreviated transcription (Latin):
digestac ebri&ate affabilem factum redditum que conloquio
quoduis aitille Nonenim m&io nem eauferrs ab eo quoduideo
ac pȩneteneo : Ytinam inquit ab eoquem defendis ordine deui¬
us nonsis Non tanta in dm̃ feraris utmitius loquar incuriec
quidenim potuit dicimcogis impium quam &iam malacor dine con¬
tineri ceste enim drcemat ordinem uero amat atille ab ipso ma¬
nat: cum ipsoest & siquid potestdere tantum cdta conuenienti¬
us dicicogita quȩso iprececum: Necenim sum idoncus quite ista
nunc doceam : quid cogitem inquit trsg&ius accipio prorsus
quod dicis fatis que mibuest in eo quod intellego: cesteenim &
mede dixisti ordinc contineri &ipłm ordinem manare asũ¬
modõ at quecbeo diligi ex quosequitur ut & moda sint a summo
dõ & modads̃ diligat : in qua condusione timui licentio: at ille
ingemescens difficultate uerborum nccomnino quȩ rens

Expanded text:
digesta ebrietate affabilem factum redditumque conloquio: digesta ebrietate affabilem factum redditumque conloquio: quod uis, ait ille; non enim metuo, ne me auferas ab eo, quod uideo ac paene teneo. — Utinam, inquit, ab eo quem defendis ordine deuius non sis! non tanta in deum feraris, ut mitius loquar, incuria. quid enim potuit dici magis impium quam etiam mala ordine contineri ? certe enim deus amat ordinem. —Uero amat, ait ille; ab ipso manat, cum ipso est, et si quid potest de re tantum alta conuenientius dici, cogita quaeso ipse tecum. nec enim sum idoneus, qui te ista nunc doceam. — Quid cogitem ? inquit Trygetius; accipio prorsus quod dicis satisque mihi est in eo, quod intellego. certe enim et mala dixisti ordine contineri et ipsum ordinem manare a summo deo atque ab eo diligi. ex quo sequitur, ut et mala sint a summo deo et mala deus diligat. In qua conclusione timui Licentio. at ille ingemescens difficultate uerborum nec omnino quaerens,
Abbreviated transcription (Latin):
deo errare sine causcocausarum autem series ordineindudi¬
tur &error ipse non solum gignitur causeo sed&iam gignit
cliquid cuiecauscosit: quã obrem quo extra ordinẽ non est eo
non potest ordinies se contrarius: & cumtacuis s& treg&ius
egoque meipsum non caperem gaudio quod uidebam cdu¬
lescentem caris simi amicifilium &iam meum fieri nec solũ.
uerum inamicum quoque iam mihi surgere atquegran¬
descere & cuius studium uel in mediocres litteras despe¬
srueram quasi respecta possessione succ toto imp& u
in mediam uenire philo sophiam : quoddum. tacitus mi¬
ror & exaestuo in gratulatione subito illequasi mente qua÷¬
dimcorreptus exdecmat: õsiporsemdcere quo duolar ogo
ubiestis uerbec succurrite & bona& medec moidine sunt ere¬
dite siuultir. Nam quomodo idexplicem nescio egomirabar &
tacebam tregeius aute mubiuidit hominem paululum quasi

Expanded text:
deo errare sine causa; causarum autem series ordine includideo errare sine causa; causarum autem series ordine includitur et error ipse non solum gignitur causa sed etiam gignit aliquid, cui e causa fit. quam ob rem quo extra ordinem non est, eo non potest ordini esse contrarius. Et cum tacuisset Trygetius egoque me ipsum non caperem gaudio, quod uidebam adulescentem, carissimi amici filium, etiam meum fieri, nec solum, uerum in amicum quoque iam mihi surgere atque grandescere et, cuius studium uel in mediocres litteras desperaueram, quasi respecta possessione sua toto impetu in mediam uenire philosophiam — quod dum tacitus mror et exaestuo in gratulatione, subito ille quasi mente quadam correptus exclamat:s o si possem dicere quod uolo! rogo, ubiubi estis, uerba, succurrite. et bona et mala in ordine sunt. credite, si uultis; nam quomodo id explicem nescio. Ego mirabar et tacebam. Trygetius autem ubi uidit hominem paululum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nibilgigni quod non aliquoc causa genuerit ac mouerit: Appar&
temquam nescire adulescens quã multa &ccqualib: uiris con¬
tradiuinationem dicta sint : sed respondenunc nonutrum fiat
aliquid sine causa: Namidiam uideo tenolle respondere : sedor¬
do iste susceptustuus bonum nequicquam animedu m tibies se
uideatur : & ille sub morans non inquit sic rogasti ut unu̾de
duobus queam respondere. uideo hicenim quandam medi¬
&atem: Namor do mihi necbonum nec inclũ uid&ur: quid
saltem censes inquam ordinies se contrarium ni hil aitille :
nam quomodo essequicquam contrariũ potest eirei quȩ to¬
um occupauit: totum obtinuit quodenimerit ordini con¬
trarium necesseeritesse praxer ordinem: nihilccutem
esse praxer ordinem uideo pihiligitur ordinio post& p̃u¬
tare es secontrarium: ergoneait treg&ius contrarius or¬
dimerror non est: Nullomodo inquit nam neminem ui¬

Expanded text:
nihil gigni, quod non aliqua causa genuerit ac mouerit. Apparet nihil gigni, quod non aliqua causa genuerit ac mouerit. Apparet te, inquam, nescire, adulescens, quam multa et a qualibus uiris contra diuinationem dicta sint. sed responde nunc, non utrum fiat aliquid sine causa — nam id iam uideo te nolle respondere — sed ordo iste susceptus tuus bonumne quicquam an malum tibi esse uideatur. — Et ille submorans: Non, inquit, sic rogasti, ut unum de duobus queam respondere. uideo hic enim quandam medietatem. nam ordo mihi nec bonum nec malum uidetur. — Quid saltem censes, inquam, ordini esse contrarium ? — Nihil, ait ille; nam quomodo esse quicquam contrarium potest ei rei, quae totum occupauit, totum obtinuit? quod enim erit ordini contrarium, necesse erit esse praeter ordinem; nihil autem esse praeter ordinem uideo: nihil igitur ordini oportet putare esse contrarium. — Ergone, ait Trygetius, contrarius ordini error non est? — Nullo modo, inquit; nam neminem ui
Abbreviated transcription (Latin):
ut deillec consultus aliquiuates magnus autchaldeur respon¬
deredebuerit multo antequã euenit : quodnires pondirsa ita
diuinus dicer&ur: itae fer&ur lccudib om̃nium ut tamen
ex eo nemoquaerer& curfolium ex arborec eaderit aut
utrum mus obesstens iacenti homini molestus. fuerit. nũ¬
quid nam enimtalia futura quis quã illorum aut perse
dixit aliquando aut con sultore coactus est dicere at quisi
futurum quendam librum nonignobilemdicere & id ne¬
cessario euenturum uider&. non enimpors& aliter diuina¬
re profecto quicquid uoli tatio foliorum inagro quicquid
uilis simebestiola indomofacit: tam sunt inrerum ordine
neces saria quã ille litterae hisenim uerbir fiunt : qua si ne
illis pracedentib uilissimis rebus nec inmentem uenire
possent nec ore procedere posteris que mandari quareiam
nogo ne mo ex mequȩrat curquidque fiat ratis est nihil fieri

Expanded text:
ut de illa consultus aliqui uates magnus aut Chaldeus responut de illa consultus aliqui uates magnus aut Chaldeus respondere debuerit, multo antequam euenit ? quodsi respondisset, ita diuinus diceretur, ita efferretur laudibus omnium, ut tamen ex eo nemo quaereret, cur folium ex arbore ceciderit aut utrum mus oberrans iacenti homini molestus fuerit. numquidnam enim talia futura quisquam illorum aut per se dixit aliquando aut a consultore coactus est dicere ? atqui si futurum quendam librum non ignobilem diceret et id necessario euenturum uideret — non enim posset aliter diuinare — profecto quidquid uolutatio foliorum in agro, quidquid uilissima bestiola in domo facit, tam sunt in rerum ordine necessaria quam illae litterae. his enim uerbis fiunt, quae sine illis praecedentibus uilissimis rebus nec in mentem uenire possent nec ore procedere posterisque mandari. quare iam, rogo, nemo ex me quaerat, cur quidque fiat. satis est nihil fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃monere si tamen hoc quod abstedefenditur uerumest Hic ille
lecto &iamexiliens praelaiticc: quis neg& ds̃ mcogneinquit te
cunctec ordme codministrare: quam seom niecten&i qua ratis
successionib inodos suos urgentur: quantec & q̃uam multes
facta sunt ut hȩc loqueremur: quanta fiunt ut temueniamur
unde enim hoc ipsum nisi exrerum ordine manat & ducitur
quod euigilccuimus quod illũ sonum coduestisti quod quȩ sistitecũ
causam quod tucauscem tantillȩrei non inuenisti sorexaiam
prodit ut ego uigilcens prodar postremo tuus&iam ipse sermo
ne tefostes se id noncegente non enim cuiquam in potestate est
quidueniat inmentem sic nescio quomodocir cumcegitur : ut me
ipsedoceat quid tibi debeam respondere: Namq orote si hȩc
quȩ a nobis dieta sunt lit teris ut instituistimandata peruecgen¬
tur paulo latius codhominũ famã non neitares incegna uid&

Expanded text:
commonere, si tamen hoc, quod abs te defenditur, uerum est ? Hic ille commonere, si tamen hoc, quod abs te defenditur, uerum est ? Hic ille lecto etiam exiliens prae laetitia: Quis neget, deus magne, inquit, te cuncta ordine administrare ? quam se omnia tenent! quam ratis successionibus in nodos suos urgentur! quanta et quam multa facta sunt, ut haec loqueremur! quanta fiunt, ut te inueniamus! unde enim hoc ipsum nisi ex rerum ordine manat et ducitur, quod euigilauimus, quod illum sonum aduertisti, quod quaesisti tecum causam, quod tu causam tantillae rei non inuenisti ? sorex etiam prodit, ut ego uigilans prodar. postremo tuus etiam ipse sermo te fortasse id non agente — non enim cuiquam in potestate est, quid ueniat in mentem — sic nescio quo modo circumagitur, ut me ipse doceat, quid tibi debeam respondere. namque oro te, si haec, quae a nobis dicta sunt, litteris, ut instituisti, mandata peruagentur paulo latius ad hominum famam, nonne ita res magna uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
quomemit tis inquam an quiate leuius sequor quã illac foliccuen¬
tos quibus in prosluentem iaciuntur ut eiscadere parum sit.
nisi&iam trahantur nam quidediuderit cumlicentius & ccugus¬
tinum &eacquȩ sunt in medicphilosophicc doc& noli obsecrom
quam autte tantum cbicere aut incextollere nam& ego mpin
losophic puersum & nonnimis curocum in terrogo perquem mi¬
hulle respondeat qui me cotidiequerulum accipit c̃uius tequidẽ
credo quandoque uatem futurum: Neque hoc quando quȩ for¬
sitan longum est sed ta menodii quoque multũ sepositi abhuius
modi studiis docere cdiquid possunt cum disserentiũ soci& c̃cti
quasi uiculis intessogactionum coastantur : Idem autemecliq̃to
non est nihil annonuides: tuo enimsimili utarlibentius illccip¬
scc folic quȩ seruntur uentis quȩ undis innatant resistere ali¬
quantum prȩcipitanti seflumini & dercrum ordine homines

Expanded text:
Quo me mittis? inquit; an quia te leuius sequor quam illa folia uenQuo me mittis? inquit; an quia te leuius sequor quam illa folia uentos, quibus in profluentem iaciuntur, ut eis cadere parum sit, nisi etiam trahantur? nam quid aliud erit, cum Licentius et Augustinum et ea quae sunt in media philosophia docet? — Noli obsecro, inquam, aut te tantum abicere aut me extollere. nam et ego in philosophia puer sum et non nimis curo, cum interrogo, per quem mihi ille respondeat, qui me cotidie querulum accipit, cuius quidem credo quandoque uatem futurum; neque hoc \'quandoque\' 15 forsitan longum est. sed tamen alii quoque multum sepositi ab huius modi studiis docere aliquid possunt, cum disserentium societati quasi uinculis interrogationum coartantur. idem autem aliquid non est nihil. an non uides — tuo enim simili utar libentius — illa ipsa folia, quae feruntur uentis, quae undis innatant, resistere aliquantum praecipitanti se flumini et de rerum ordine homines
Abbreviated transcription (Latin):
natam cuibo no ut dec&eris reb: innumerebilibur taceam istas
ipras arbores quȩ fructus non afferunt procreauit: aitillo
cogitante quid dicer& ait tregetius: num quidnam usurar¬
bustorum insolis fructibus praeb&ur hominib quanta sunt
alic quȩ umbra lignis quamuis postremo quȩ ipsis frondibus
scu folus fiant : Noli obsecro in quitille interrogationib cius
hȩc reddere : inumerabiliasunt enim quȩ proferripos¬
sunt ex quib: nullccest hominib: utilitas autcerte italat&
uelmbecillaest ut ab hominib prasestim nobiserui defendi¬
ue nom possit ipse potius nosdoceat quo modo aliquid fiat quod
non causa praecesserit: post in quacm istaui debimus noneni
iam menecesseest essed octorem cũtuquiiam tantereitecer¬
tumes se profes suses adhucmenibil docueris minimũ dis¬
cere cupientem & propter hoc solum dies noctes queiugilanẽ:

Expanded text:
natam, cui bono - ut de ceteris rebus innumerabilibus taceam- istas natam, cui bono - ut de ceteris rebus innumerabilibus taceam- istas ipsas arbores, quae fructus non afferunt, procreauit? — At illo cogitante, quid diceret, ait Trygetius: Numquidnam usus arbustorum in solis fructibus praebetur hominibus? quanta sunt alia, quae umbra, lignis, quamuis postremo, quae ipsis frondibus seu foliis fiant? — Noli obsecro, inquit ille, interrogationibus eius haec reddere. innumerabilia sunt enim, quae proferri possunt, ex quibus nulla est hominibus utilitas aut certe ita latet uel inbecilla est, ut ab hominibus, praesertim nobis, erui defendiue non possit. ipse potius nos doceat, quomodo aliquid fiat, quod non causa praecesserit. — Post, inquam, ista uidebimus. non enim iam me necesse est esse doctorem, cum tu, qui iam tantae rei te certum esse professus es, adhuc me nihil docueris nimium discere cupientem et propter hoc solum dies noctesque uigilantem.
Abbreviated transcription (Latin):
rios que lapsus proafectione cali proonerẽ profiguris suisce¬
teris que mnumerabilib at que obscuriorib causis quidmeatti¬
n& quȩ rere latentista sensus nostros penitus latent: illudta¬
men quod adgresse quȩstionisatis est nescio quomodo animum
non lat& nihilfierinecausa, potestenimodiosus percontator
pergere quȩrere quȩ causaerat ut ibi arbores ponerentur
respondebo secutosesse homines ubrr terrae quidsi fructuosȩ
arbores non sunt actemere natȩ sunt & hic respondebo nor
parumuidere: Namtemerariac quȩ illes genuit nequa quames¬
se naturam: quid plura autaliquid sinecausec fieridocear aut ni¬
hil fierinisicesto causarum ordine credite: cuiegolic& inquam
meotiosum per contatorem uoces tuxenim possum nonesse
qui expugnacui necumpi. ramo & thisbe conloquereris: per¬
gam tamen quȩ rere abstenatura istac quamuis uideri ordi¬

Expanded text:
riosque lapsus pro affectione caeli pro onere pro figuris suis ceriosque lapsus pro affectione caeli pro onere pro figuris suis ceterisque innumerabilibus atque obscurioribus causis quid me attinet quaerere? latent ista sensus nostros, penitus latent; illud tamen, quod adgressae quaestioni satis est, nescio quo modo animum non latet, nihil fieri sine causa. potest enim odiosus percontator pergere quaerere: quae causa erat, ut ibi arbores ponerentur? respondebo secutos esse homines uber terrae. quid, si fructuosae arbores non sunt ac temere natae sunt? et hic respondebo nos parum uidere; nam temerariam quae illas genuit nequaquam esse naturam. quid plura? aut aliquid sine causa fieri docear aut nihil fieri nisi certo causarum ordine credite. Cui ego: Licet, inquam, me odiosum percontatorem uoces — uix enim possum non esse, qui expugnaui, ne cum Pyramo et Thisbe conloquereris — pergam tamen quaerere abs te. natura ista, quam uis uideri ordi
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ hoctantõ nescio quid explicare & uerbis & mcis hoc ipsũ
inquam mihiresponde : primo unde tibi uidecctur a¬
qua cista non temere sic sed ordine influere :
Nccm quod ligneolis cancdibus super labitur &ducitur us que in
usur nostros potest cedordinẽ pestinere: factumest enim ceb
hominibus sactione utentibus ut uno eius itinere simul & bibe¬
rent & lccuasent : Et prolocorum opostunitatibꝰ consequens
eratꝰ utita fier& : quoduero illac ut dicis folic sic inciderunt ut
hoc quod cm miratisumus euenir& quotandem rerumordi¬
ne ac noncasu potius factum putauimus: quasi uero inquitil¬
le aliter at quececiderunt debuisse aut potuisse caderecui¬
quam uideri potest serenissime intuentinihil posse fieris ine
cccusec: Quidiam us persequar situs arborum atqueramorum
ipsum que pondus quantum natura foli smposuit quidaeris uel
mobilitatem quauolitant uel mollitiam quadescendunt uec¬

Expanded text:
sim hoc tantum nescio quid explicare et uerbis et meis. — Hoc ipsum, sim hoc tantum nescio quid explicare et uerbis et meis. — Hoc ipsum, inquam, mihi responde, primo unde tibi uideatur aqua ista non temere sic sed ordine influere. nam quod ligneolis canalibus superlabitur et ducitur usque in usus nostros, potest ad ordinem pertinere. factum est enim ab hominibus ratione utentibus, ut uno eius itinere simul et biberent et lauarent, et pro locorum oportunitatibus consequens erat, ut ita fieret, quod uero illa, ut dicis, folia sic inciderunt, ut hoc, quod ammirati sumus, eueniret, quo tandem rerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi uero, inquit ille, aliter, atque ceciderunt, debuisse aut potuisse cadere cuiquam uideri potest serenissime intuenti nihil posse fieri sine causa. quid? iam uis persequar situs arborum atque ramorum Ipsumque pondus, quantum natura foliis imposuit? quid? aeris uel mobilitatem, qua uolitant, uel mollitiam, qua descendunt, ua
Abbreviated transcription (Latin):
re solebat: hec modo inquit omitte quȩ soneme hocuc frum
quid deem & captatorium a nescio quacdiuina requȩnuhi seos¬
tentare coepit &cuime in hiantem sispendo d&orqueat at¬
que disrumpat: hic ego multo uberius cernen rabundcere
lauitias mecer quã uel optare aliqu ando ausursũ uersum is¬
tum gestiens effudi sic pater illẽ dr̃ faciat perduc& enim ip¬
sesisequimur quonos ir eiub& atq ubi ponere s edem quio
cedmodo auguriu nostrisq: in lebitur animis nec enimcdtus
apollo est quiinspeluncis in montib: innemoribus nidore
turis pecudum que calamitate concitatus inpl& insanos. sed ali¬
us profecto est alius illecdtus ueridicus atqu ipsec quidenim
uerbis ambiam ueritas cuius uates sunt quicumque pos sunt
essesccpienter: ergo cad grediemur licenti froui pi&ccte culto¬
res uestigiis uestris ignem perniciosum fumosccrum cupi¬
ditatum opprimcemus: Iaminquit interrogec oro tesipos¬

Expanded text:
re solebat. — Haec modo, inquit, omitte quaeso, 110 mo hoc uafrum re solebat. — Haec modo, inquit, omitte quaeso, 110 mo hoc uafrum quiddam et captatorium a nescio qua diuina ro, quae mihi so ostentare coepit et cui mo inhiantem suspendo, detorqueat atque disrumpat. — Hic ego multo uberius cernens abundare laetitias meas, quam uel optare aliquando ausus sum, uersum Istum gestiens effudi: sic pater ille deus faciat ! perducet enim ipse, si sequimur, quo nos ire iubet atque ubi ponere sedem, qui dat modo ang-urium nostrisque inlabitur animis. nec enim altus Apollo est, qui in speluncis in montibus in nemoribus nidore turis pecudumque calamitate concitatus inplet insanos, sed alius profecto est, alius ille altus ueridicus atque ipsa — quid enim uerbis ambiam? — ueritas, cuius uates sunt, quicumque possunt esse sapirntl\'s. ergo adgrediemur, Licenti; freti pietate cultores uestigiis nostris ignem perniciosum fumosarum cupiditatum opprimamus. Iam, inquit, interroga, oro to, si pos
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem fieriposse asscram: tantum enim eum animoim¬
bibi atq hausi ut &iamsimequis quam ihacdisputatione su¬
perarit &iam hoc nullitemeritati sed rerum ordini tribuã
ne queenim res ipscc sedlicentius superabitur egorur sum
gaudens eis me restituitum tri getio quidinquam tibiui¬
deur faueo quidemin quit ordiniplurimum sed incestus
sum tamen &rem tantam dilgentir sime discuticupio fauorem
inquamtuum illecergo pars habeat : nam quod incestuses & iã
cumlicentio ac meipso tibiputoesse communem prorsus aidi¬
centius egohuius sententiȩ certus sum: quidenim dubitem pa¬
ri&em cuiusmentionem fecisti anaequam plane seerexit di¬
ruere : Nonenim uere po&icatantum mea uestere aphiloso¬
phic potest quantum inueniendi ueri diffidentic tumtry¬
g&ius gaudentib: uerbis hebemus inquitiam quoplus estli¬
centium noncchademicum: eos enim illestudiosis sime defende¬

Expanded text:
ordinem fieri posse asseram. tantum enim eum animo imordinem fieri posse asseram. tantum enim eum animo imbibi atque hausi, ut, etiamsi me quisquam in hac disputatione superarit, etiam hoc nulli temeritati sed rerum ordini tribuam. neque enim res ipsa, sed Licentius superabitur. Ego rursum gaudens eis me restitui. tum Trygetio: Quid, inquam, tibi uidetur? — Faueo quidem, inquit, ordini plurimum, sed incertus sum tamen et rem tantam diligentissime discuti cupio. - Fauorem, inquam, tuum illa ergo pars habeat; nam quod incertus es, etiam cum Licentio ac me ipso tibi puto esse commune. — Prorsus, ait Licentius, ego huius sententiae certus sum. quid enim dubitem parietem, cuius mentionem fecisti, antequam plane se erexit, diruere? non enim uere poetica tantum me auertere a pliilosophi;i potest, quantum inueniendi ueri diffidentia. — Tum Trygetius gaudentibus uerbis: Habemus, inquit, iam. quod plus est, Licentium non Academicum. eos enim ille studiosissime defende
Abbreviated transcription (Latin):
dixissem subticuit aliquantũ : & egoiam reliqueram coeptã
& cedmeredieram nefrus tra occupare prȩoccupatum atq
mepte uellem : tum ille ego m& meo indicio quasi sorex inquit
nondictũ est commodius ccpud terentium: quã nunc diciame
demepotest sed sane illudultimũ fostasse in contrariũ uer¬
taur: quꝯdenim aitillẽ hodie pernego foste hodie inuenias :
Nã si non contem nitis quod super stitiosi solent &iam demu¬
rib: augurcrĩ siego illum murem uel soricem: quime tibi
uigilantem d&ulit strepitum eo commonuĩ siquid sapit re¬
dire incubilesuum secumque conquiescere curnonego ip
se strepitu uocistuȩ commonear philosopherĩ potius quam
cantare : Namillccest ut tibi cotidie probanti iamcoepicrede¬
re uera & in concus sec nostrahebitatio quaresitibi molestũ
non est atque id fieri debere arbitraris rogaquoduis desen¬
dam quantũ possm ordinem rerum nihilque pr&er

Expanded text:
dixissem, subticuit aliquantum. et ego iam reliqueram coeptam dixissem, subticuit aliquantum. et ego iam reliqueram coeptam et ad me redieram, ne frustra occupare praeoccupatum atque inepte uellem; tum ille: Egomet meo indicio quasi sorex, inquit, non dictum est commodius apud Terentium quam nunc dici a me de me potest; sed sane illud ultimum fortasse in contrarium uertetur; quod enim ait ille: hodie perii, ego forte hodie inueniar. nam si non contemnitis, quod superstitiosi solent, etiam de muribus augurari, si ego illum murem uel soricem, qui me tibi uigilantem detulit, strepitu meo commonui, si quid sapit, redire in cubile suum secumque conquiescere, cur non ego ipse isto strepitu uocis tuae commonear philosophari potius quam cantare? nam illa est, ut tibi cotidie probanti iam coepi credere, uera et inconcussa nostra habitatio. quare, si tibi molestum non est atque id fieri debere arbitraris, roga quod uis; defendam, quantum possum, ordinem rerum nihilque praeter
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid abhis requiro quod remtantam & tam subito heri
paenea distoc conuersus adulescentis animus concepisse:
nullac in quam dehis rebus internos antec quȩstione
agitata benem quam bene sed prorsus bene multum sen¬
sistimultum aususes: hoc mihi crede longo inter ucllotran¬
cendit helicone ad cuius uesticem tam quam adcelum perueni¬
reconaris sed peruellem ades ses huicsententiae: Nam eam loc¬
besactare temptabo sineinquit modo memihi quȩ sote : Nam
ued de incdiud intendianimũ incego non nihil mauens nestu¬
diopo&icȩ penitus prouolutus aphilo sophicc longera per&ur:
inritor in quam absteuersus istostuos omnim&rorum gene¬
recantando & ululando insectari : quim teste at queucritatem
inncniorem muru quam interram tuosconantur eligere:
nam in se illiuel molitari mulccre spirabant prramueni mille
tum canere instituerat quodcum seueriore qucc̾putabat uoce

Expanded text:
aliquid ab his requiro, quod rem tantam et tam subito heri aliquid ab his requiro, quod rem tantam et tam subito heri paene ad ista conuersus adulescentis animus concepisset nulla umquam de his rebus inter nos antea quaestione agitata: Bene, inquam, bene; sed prorsus bene multum sensisti, multum ausus es. hoc, mihi crede, longo interuallo transcendit Heliconem, ad cuius uerticem tamquam ad caelum peruenire conaris. sed peruellem adesses huic sententiae; nam eam labefactare temptabo. — Sine, inquit, modo me mihi, quaeso te; nam ualde in aliud intendi animum. — Hic ego nonnihil metuens, ne studio poeticae penitus prouolutus a philosophia longe raperetur: Inritor, inquam , abs te uersus istos tuos omni metrorum genere cantando et ululando insectari, qui inter te atque ueritatem inmaniorem murum quam inter amantes tuos conantur erigere; nam in se illi uel inolita rimula respirabant. Pyramum enim ille tum canere instituerat. Quod cum seueriore quam putabat uoce
Abbreviated transcription (Latin):
ali quando a quecedere: ubiauten undaquȩ urgebat pestransi¬
eritꝰ rur sum colligi at questipari aut aliquid aliuduario casu fo¬
liorum natantium fieri quod adillum fluxum nuncrefre¬
nandum nuncemittendi similiter ualeat: uisum est mihi pro¬
babile coliud non habenti confessus que sum Iccudans ingeni¬
umeius: nihil meinuenisse cumdiu quȩ sissem curita es soccũ
interposito modico silentio merito inquamtunibil mirabec¬
ris &cpud callio pante intus tenebyas: merito in quit ille sed
modo plane de distimihi magnum mirari: Quidnã hocest i¬
quam quod tuinquit ista miratus es: undecnim sol& inquã
oboriri cdmiratio autquȩ huius uitii mater est nisi rer in soli¬
ta praxer manifestum causarum ordinem : &ille praerma
nifestum inquit accipio: Nampraner ordinem nihil mihi fieri
uid&ur : hicergo erectior specclacriore quan soleo essecũ

Expanded text:
aliquando atque cedere, ubi autem unda, quae urgebat, pertransialiquando atque cedere, ubi autem unda, quae urgebat, pertransierit, rursum colligi atque stipari aut aliquid aliud uario casu foliorum natantium fieri, quod ad illum fluxum nunc refrenandum nunc emittendum similiter ualeat? — Uisum est mihi probabile aliud non habenti confessusque sum laudans ingenium eius nihil me inuenisse, cum diu quaesissem, cur ita esset. Tum interposito modico silentio: Merito, inquam, tu nihil mirabaris et apud Calliopam te intus tenebas. — Merito, inquit ille, sed modo plane dedisti mihi magnum mirari. — Quidnam hoc est? inquam. — Quod tu, inquit, ista miratus es. — Unde enim solet, inquam, oboriri admiratio aut quae huius uitii mater est nisi res insolita praeter manifestum causarum ordinem ? - Et ille: \'Praeter manifestum\' inquit, accipio; nam praeter ordinem nihil mihi fieri uidetur. — Hic ego erectior spe alacriore, quam soleo esse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
canalis iste in constanter son&: iam inquidmibi hoc non est
nouum: Nam desiderio serenitatiscum ex ꝑgesactus aliquando
aurem ad mouis sem neimber in gruer&: hoc a gebat aqua ir¬
ta quod nunc approbacuit trigetius: nam&ipse incodem con¬
decuilecto suo cubans uigilabat nobis nescientib: erant enimte¬
nebrae quodmitedia &iam pecuniosis propeneces seest ergo
ubiuidiscolam nostram quanta cumque aderat: Nam & alr.pi¬
us & nauigius murbemierant &iam illis horis non sopitam.
& mecursus ille aquarum aliquid desedicere ad monebat: quid¬
nam uobis inquam uid&ur essecausae quodsic̃ alternat hic so¬
nus : Nonenim quemquam putamus his horis uel transitu uelre
aliqua lauanda totiens illum meatum interpellacre: quidputas
inquit licentius nisialicubi folico cuiuscemodi quȩ autum noper¬
p&uaccopioseque decidunt Angustiis canalis inter truscciunci

Expanded text:
canalis iste inconstanter sonet ? — Iam, inquit, mihi hoc non est canalis iste inconstanter sonet ? — Iam, inquit, mihi hoc non est nouum. nam desiderio serenitatis cum expergefactus aliquando aurem admouissem, ne imber ingrueret, hoc agebat aqua ista, quod nunc. — Approbauit Trygetius. nam et ipse in eodem conclaui lecto suo cubans uigilabat nobis nescientibus — erant enim tenebrae — quod in Italia etiam pecuniosis prope necesse est. Ergo ubi uidi scholam nostram, quantacumque aderat — nam et Alypius et Nauigius in urbem ierant — etiam illis horis non sopitam, et me cursus ille aquarum aliquid de se dicere admonebat: Quidnam nobis, inquam, uidetur esse causae, quod sic alternat hic sonus? non enim quemquam putamus his horis uel transitu uel re aliqua lauanda totiens illum meatum interpellare. — Quid putas, inquit Licentius, nisi alicubi folia cuiuscemodi, quae autumno perpetua copioseque decidunt, angustiis canalis intertrusa uinci
Abbreviated transcription (Latin):
peruigil quodcum que cogitarem: Nec me patiebar adu¬
lescentium lucubrationib: ameipso ccuocare: quicc& illi ꝑ
totum diem tantumccgebant ut nimium mihi uider &ur
sialiquid&iam noctium instudiorum leborem usurparent
&ida me ipsi quoque prȩceptum hecbebant ut aliquid& pre¬
ter codices secumagerent & sese hebitare t consuesace¬
rent animum : ergo ut dixiugilcbam cumecceaquȩ sonus
ponebalneas quȩ praer fluebat eduxit me maures &anĩ¬
cduersus est solito adtentius mirum cdmodum mihi
uidebatur quod nuncdcrius nuneprxrsius cade maqua
strepebat silicib: inruens coepia mequȩrerequȩnam causec
es s& fateor nihi loccurrebat cumlicentius lectosuompor tunos
pertus so uxtedigno sõces terruit seseque iugilaentem hoc modo
indicauit : cuie: gõanima duestis inquamlicentinam uideoti¬
bimusantuam iumen adlucubrandum accendisse q̃uomodo

Expanded text:
peruigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar aduperuigil quodcumque cogitarem, nec me patiebar adulescentium lucubrationibus a mo ipso auocari, quia et illi per totum diem tantum agebant, ut nimium mihi uideretur, si aliquid etiam noctium in studiorum laborem usurparent, et id a me ipsi quoque praeceptum habebant, ut aliquid et praeter codices secum agerent et sese habitare consuefacerent animum — ergo, ut dixi, uigilabam, cum ecce aquae sonus pone balneas, quae praeterfha-bilt, eduxit me in aures et animaduersus est solito adtentius. mirum admodum mihi uidebatur, quod nunc clarius nunc pressius eadem aqua strepebat silicibus inruens. coepi a me quaerere, quaenam causa esset. fateor, nihil occurrebat, cum Licentius lecto suo inportunos percusso iuxta ligno sorices terruit seseque uigilantem hoc modo indicauit. cui ego: Animaduertis, inquam, Licenti — nam uideo tibi Musam tuam lumen ad lucubrandum accendisse — quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tum uero mnor beniuolenticm singulccrem ibi disserebec¬
mus internos quȩ cum que uidebantur utiliccadhibitosane
stilo quo cuncta exciperentur quoduidebam conducere ua¬
l&udini meae : cumenim non nulla loquendicura d&inefer
nullec inter disputandum inrepebat immoderata conten¬
tio simul &iam ut siquid nostrũ litteris mandare placuis¬
s& nec aliter dicendi necessitas nec lebor recor dationis
ess&: Agebant autemista mecum celi ppius & nauigius fra¬
ter meus & licentius repente admirabiliter po&iȩ deditus.
tri. getium item nobis militia reddiderat quitam quam
u&eranus ad amauit hustoriam &iam inlibris non nihilha¬
bebamus sed nocte quadam cum euigilassem demore
mecum que ipse tacitus agitarem quȩ inmentem nescio
unde ueniebant: Nã idmihiamore inueniendi ueriiam
in consu&udinem uesterat: ut aut primam sitalescura me¬
erant autceste ultimam dimidiam tamensere noctis pastẽ

Expanded text:
tum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebatum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebamus inter nos, quaecumque uidebantur utilia adhibito sane stilo, quo cuncta exciperentur, quod uidebam conducere ualetudini meae. cum enim nonnulla loquendi cura detinerer, nulla inter disputandum inrepebat immoderata contentio; simul etiam, ut, si quid nostrum litteris mandare placuisset, nec aliter dicendi necessitas nec labor recordationis esset. agebant autem ista mecum Alypius et Nauigius, frater meus, et Licentius repente admirabiliter poeticae deditus; Trygetium item nobis militia reddiderat, qui tamquam ueteranus adamauit historiam; etiam in libris nonnihil habebamus. Sed nocte quadam, cum euigilassem de more mecumque ipse tacitus agitarem, quae in mentem nescio unde ueniebant — nam id mihi amore inueniendi ueri iam in consuetudinem uerterat, ut aut primam, si tales curae inerant, aut certe ultimam, dimidiam tamen fere noctis partem
Abbreviated transcription (Latin):
prȩscribit n&uam cauram deseras falsis uoluptatib: inlectus
qua prȩuaricatione nihilturpius & periculosius inueniri potest :
as sequeris ergo is tacmihi crede cumeruditione operam dede¬
ris quapurgatur & excolitur animus nullo modo anteidone¬
us cuidiunce seminec committantur : quod totum cuius modi
sit & quem flcgit& ordinem : quidue studiosis & bonis ratio
promittit qualemq uitam nos uiuamus caris simitui & quẽ
fructum deliberaliotio carpamus hite librisatis ut opinor e¬
docebunt nomin&uo nobis quam nostra e lchoratione dulci¬
ores : praesertim site in ipsum ordinem dequo ad tescribo
meliora eligens inserere at quecoapta re uolueris : Namcũ
stomachi dolor scolam medeserereco egis s& quiiam ut scis &iam
sineullac talinecersitate inphilosophiam confugere moliebar
statim mecontulit aduillam familiaris simi nostriuerecun¬
di: quid dicam colibente nostioptime hominis cum i nomnes.

Expanded text:
praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, qua praeuaricatione nihil turpius et periculosius inueniri potest — assequeris ergo ista, mihi crede, cum eruditioni operam dederis, qua purgatur et excolitur animus nullo modo ante idoneus, cui diuina semina committantur. quod totum cuius modi sit et quem flagitet ordinem quidue studiosis et bonis ratio promittat qualemque uitam nos uiuamus, carissimi tui, et quem fructum de liberali otio carpamus, hi te libri satis, ut opinor, edocebunt nomine tuo nobis quam nostra elaboratione dulciores, praesertim si te in ipsum ordinem, de quo ad te scribo, meliora eligens inserere atque coaptare uolueris. Nam cum stomachi dolor scholam me deserere coegisset, qui iam, ut scis, etiam sine ulla tali necessitate in philosophiam confugere moliebar, statim me contuli ad uillam familiarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis cum in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dium quo cuncta conuergunt:  udantron geo metrȩuo¬
cant : & quamuis totius ambitur pastes innumerabiliter se¬
cariqueant : Ni hilta menest pra&er illud unum quoc& era
pariliter dim&iantur & quod omnib: quasi quodamaͣa¬
litatis iuredomin&ur : Hincuero in quã lib& pastẽ sicgre¬
diuelis eo amittuntur omnia quomplurima pergitur sic.
animus ascipse fusus inmensitate quadam diuerberatur
Et uera mendicitate conteritur: cumcu natura sua cogit. u¬
biq unũquȩ rere& multitudo inuenire non sinit: Sed&
hȩc quȩ dixi quedia sint quȩcccusa ex terroris animarum quoq
modo & mnunũ congruant at que perfecta sint cuncta & tamen
peccata fugiendac sint assequeris profecto mize nobi sicenim
mihi notũ est ingeniumtuum & pulchritudinis omnimodȩ a¬
mator animus sine libidine in moderatione atq: sordib: quo d
signũ inte futurae sapientiae perniciosis cupiditatib: diuino iure

Expanded text:
dium, quo cuncta conuergunt, quod xsvvoov geometrae uodium, quo cuncta conuergunt, quod xsvvoov geometrae uocant, et quamuis totius ambitus partes innumerabiliter secari queant, nihil tamen est praeter illud unum, quo cetera pariliter dimetiantur et quod omnibus quasi quodam aequalitatis iure dominetur, hinc uero in quamlibet partem si egredi uelis, eo amittuntur omnia, quo in plurima pergitur, sic animus a se ipse fusus inmensitate quadam diuerberatur et uera mendicitate conteritur, cum eum natura sua cogit ubique unum quaerere et multitudo inuenire non sinit. Sed et haec, quae dixi, qualia sint et quae causa extet erroris animarum quoque modo et in unum congruant atque perfecta sint cuncta et tamen peccata fugienda sint, assequeris profecto, mi Zenobi — sic enim mihi notum est ingenium tuum et pulchritudinis omnimodae amator animus sine libidinis inmoderatione atque sordibus, quod signum in te futurae sapientiae perniciosis cupiditatibus diuino iure
Abbreviated transcription (Latin):
magnumest : Magnam reb: putant inhȩrere foeditatem
cuius erroris maxima causa est quod homo sibi ipse est in cog¬
nitus quitameñ ut senoscat mccgnaopus hab& consu&ũdi¬
ne recedendi ã sensib: & animum inseipsuĩ colligendiatq
in se ipso r&inendi quod hitantum cedecuntur quiplcgas quas¬
dam opinionum quas uitȩ cotidianaecursus infligit aut solitu¬
dine inurunt : ut libera libur medicant disciplinis : Ita enim
sibianimus redditus quȩ sit pulchritudo uniuersitatis in¬
tellegit quȩ profecto cobuno cognominata est Idarcoque
illcc̃ uidere non lic& animȩ quȩ in multa procedit secta¬
turque auiditate pauperiem quamnescit solac segregatio¬
ne multitudinis posseuitacri: Multitudinem autem non
hominum dico sedomnium quȩ sensus attingit: Noc mirere
quodeo egestatem patitur incogir quo mcogis app&it plurec
conplecti ut enim in circulo quantũ uis amplo unum est me¬

Expanded text:
magnum est, magnam rebus putant inhaerere foeditatem. magnum est, magnam rebus putant inhaerere foeditatem. Cuius erroris maxima causa est, quod homo sibi ipse est incognitus. qui tamen ut se noscat, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus et animum in se ipsum colligendi atque in se ipso retinendi. quod hi tantum adsecuntur, qui plagas quasdam opinionum, quas uitae cotidianae cursus infligit, aut solitudine inurunt aut liberalibus medicant disciplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura conplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est me
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerscm naturam quod insingulis quibus que rebus ni¬
hilcste humcena satagente ordinatũ miramur alienare
asecr&issimo mcciestatis arbitrio ullis nugis uanȩ opinionis
audebimus : atenim hocipsu est plenius questionũꝰ quod mem¬
brxpulicis dispositam ire atque distinctȩ sunt cuminter ecc
humana uita in numerabilium ꝑturbationũ in constantia
uers&ur & fluctu& : sed hoc pacto siquis tamminutum cer¬
ner& ut inuermiculccto pauimento nihilultra unius tes¬
sellȩ modulum aciescius ualer& ambire uituperar& ar¬
tificem uelut ordinationis & compositionisignarũ eoquod
uari&cctem iccpillorum pesturbatam puttr& a quo illccem¬
blemata inunius pulchritudinis faciem congruentiam simul
cerni ẽ iustrarique non possent : nihilenim aliud minus
eruditis hominib: accidit quiuniuersam rerum coaptatio¬
nem atque conceptus in becilla mente conplecti & considera¬
re non uedentes si quideos offenderit quia suȩ cogitationi

Expanded text:
uniuersam naturam, quod in singulis quibusque rebus niuniuersam naturam, quod in singulis quibusque rebus nihil arte humana satagente ordinatum miramur, alienare a secretissimo maiestatis arbitrio ullis nugis uanae opinionis audebimus. at enim hoc ipsum est plenius quaestionum, quod membra pulicis disposita mire atque distincte sunt, cum interea humana uita innumerabilium perturbationum inconstantia uersetur et fluctuet. sed hoc pacto, si quis tam minutum cerneret, ut in uermiculato pauimento nihil ultra unius tessellae modulum acies eius ualeret ambire, uituperaret artificem uelut ordinationis et compositionis ignarum eo, quod uarietatem lapillorum perturbatam putaret, a quo illa emblemata in unius pulchritudinis faciem congruentia simul cerni conlustrarique non possent. nihil enim aliud minus eruditis hominibus accidit, qui uniuersam rerum coaptationem atque conceptum inbecilla mente conplecti et considerare non ualentes, si quid eos offenderit, quia suae cogitationi
Abbreviated transcription (Latin):
mitti : utrum que impium sed magis posterius quã quam enĩ
desestum dõ quidquam credere cumimperitis simum tum &i¬
am periculo sissimum animosit tacmen in ipsis hominib: Nemo
quem quac̃ non potuisse aliquid criminatur est Neglegentiȩ
uero uitupesatio multo est quã malitiȩ crudelitatis que pur ge¬
tior : ⁊tcque uelut conpellitur ratiotenere non in memor
pi&cctis autista terrenc non porse a diuinis amminis trari
aut neglegiat que contemni potius quam itac guber nari ut
omnis dedõsit mitis atque inculpandc conquestio ged quis ta¬
catus est mente : ut quicquam inmouendis corporibus ratio¬
nis quod pra&er humaenam dispositionem acuoluntatem
est diuinȩ potentiȩ moderationique daredubit&. nisi foste
aut casib tamrata subtilique dimensione uel minutis simorũ
quorũ que animclium membra figurantur : aut quod casu
quis negct possit nisiratione factum fateri aut uero per

Expanded text:
mitti, utrumque impium, sed magis posterius. quamquam enim mitti, utrumque impium, sed magis posterius. quamquam enim desertum deo quicquam credere cum imperitissimum tum etiam periculosissimum animo sit, tamen in ipsis hominibus nemo quemquam non potuisse aliquid criminatus est. neglegentiae uero uituperatio multo est quam malitiae crudelitatisque purgatior. itaque uelut conpellitur ratio tenere non inmemor pietatis aut ista terrena non posse a diuinis amministrari aut neglegi atque contemni potius quam ita gubernari, ut omnis de deo sit mitis atque inculpanda conquestio. Sed quis tacus est mente, ut quicquam in mouendis corporibus rationis quod praeter humanam dispositionem ac uoluntatem est, diuinae potentiae moderationique dare dubitet ? nisi forte aut casibus tam rata subtilique dimensione uel minutissimorum quorumque animalium membra figurantur aut, quod casu quis negat, possit nisi ratione factum fateri aut uero per