comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defectu mens figit᷑: a contemplatiua autẽ
infirmitatis sue pondere uicta lassatur.
Illa qͥppe tanto firmius durat. qͣntõ ad ur¬
cina se erga utilitatẽ ꝓximi dilatat. hȩc
tanto celerius labitur. qͣnto & carnis clau¬
stra transgrediens suꝑ semae ipsã ire conat᷑.
Illa ꝑ plana se dirigit: & idcirco pedẽ oꝑis
robustius figit. Hȩc autem quo suꝑ se alta
appetit: ad se cicius fessa descendit. Quod
bene ac breuit̃ hierechiel insinuat: cum
eoꝵ quȩ uiderat motus animalium narrat
dicens. Non reuertebantur. cum incederenł.¬
 Ac paulo post subicit adiungens. & anima¬
lia ibant. & reuertelant᷑. Scã qͥppe an imalia
aliquando uadunt & minime redeunt: ali¬
qͣndo uadunt. & ꝓtinus reuertunt᷑: Quia
electoꝵ m̃tes cumꝑ collatã sibi actiuȩ
uitȩ gr̾am erroris uias deserunt: redire
ad mala mundi nesciuint quȩ reliquerunt.
Cũ uͦ ꝑ contẽplationis aciem & ab hac se

Expanded text:
defectu mens figitur, a contemplativa autem defectu mens figitur, a contemplativa autem infirmitatis suae pondere victa lassatur. Illa quippe tanto firmius durat, quanto ad vicina se erga utilitatem proximi dilatat; haec tanto celerius labitur, quanto et carnis claustra transgrediens, super semetipsam ire conatur. Illa per plana se dirigit, et idcirco pedem operis robustius figit; haec autem quo super se alta appetit, ad se citius fessa descendit. Quod bene ac breviter Ezechiel insinuat, cum eorum quae viderat motus animalium narrat, dicens: Non revertebantur cum incederent. Et paulo post subjicit, adjungens: Et animalia ibant, et raliquando vadunt, et minime redeunt, aliquando vadunt et protinus revertuntur, quia electorum mentes cum per collatam sibi activae vitae gratiam erroris vias deserunt, redire ad mala mundi nesciunt quae reliquerunt; cum vero per contemplationis aciem ab hac se
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis dicens. Dimit te nobis debita nr̃a.
sicut & nos dimittimꝰ debitorib nr̾is: Ut
ꝓfecto bonũ quod a dõ compuncti petimꝰ.
Hoc pͥmũ cũ ꝓximo conuersi faciamus. Tc̃
gͦ uere sine macula faciem leuamus: cum
nec nos ꝓhibita mala cõmittimꝰ. nec ea quȩ
in nobis cõmissa sunt. ex ꝓpͥo zelo retinemꝰ
Graui nãq mens nr̃a orationis suȩ tẽpore
confusione de pͥmit᷑: si hanc aut sua adhuc
oꝑatio inquinat. aut alienȩ nequitiȩ ser¬
uatus dolor accusat. Quȩ duo qͥsq dum
terserit: ad ea quȩ subnexa sunt. ꝓtinꝰ liber
exsurgit. Et eris stabilis. & non timebis
Quia nimirũ tantõ minus ad iudicẽ tre¬
pidat. qͣnto in bonis actibꝰ solidius stat
Timorẽ qͥppe superat. qͥ stabilitatẽ seruat:
Quia dũ sollicitus stud& ꝑ agere qͦd man¬
suete conditor imperat. securꝰ cogitat & iã
quod terribiliter inten łat. Sciendum
quȩ indefessi ꝑsistimꝰ: & rursũ non nulla
sunt a quib continue deficientes labimur:

Expanded text:
ns: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; ut profecto bonum quod a Deo compuncti petimus, hoc primum cum proximo conversi faciamus. Tunc igitur vere sine macula faciem levamus, cum nec nos prohibita mala committimus, nec ea quae in nos commissa sunt ex proprio zelo retinemus. Gravi namque mens nostra orationis suae tempore confusione deprimitur, si hanc aut sua adhuc operatio inquinat, aut alienae malitiae servatus dolor accusat. Quae duo quisque dum terserit, ad ea quae subnexa sunt protinus liber exsurgit. Et eris stabilis, et non timebis; quia nimirum tanto minus judicem trepidat, quanto in bonis actibus solidius stat. Timorem quippe superat, qui stabilitatem servat, quia dum sollicitus studet peragere quod mansuete conditor imperat, securus etiam cogitat quod terribiliter intentat. 31. quae indefessi persistimus, et rursum nonnulla sunt a quibus continue deficientes labimur,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur nunc ꝑ tribulationẽ seritur. ut
post gaudiĩ fructꝰ metat᷑. tantõ maiori
fiducia mens roboratur. qͣntõ hanc for
tior ꝓ ueritate afflictio angustat. Ubi¬
SECURUS Doronts. Sicut enĩ malis
p̃sens securitas. laborem: ita bonis. p̃senᷤ
labor ꝑ petuam securitatẽ parit. Unde¬
& defossũ se securũ dormire posse iam
nouerat. qui dicebat. Ego enĩ iã delbor:

Expanded text:
igitur nunc per tribulationem seritur, ut post gaudii fructus metatur, tanto major fiducia mentem roborat,seritur, ut tior pro veritate afflictio angustat. securus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse jam noverat, qui dicebat: « Ego enim jam delibor
Abbreviated transcription (Latin):
Iam nãq de se conditor ꝑ quod ametur osten¬
dit: sed uisionis sue speciem. amantib subtra¬
hit. Sola gͦ eius uestigia conspicientes gradimͣ:
qͥ hunc ꝑ donoꝵ suoꝵ signa sequimur. quẽ
comp̃hendi nequeunt: quia unde. ubi. qͥb¬
ue modis ueniant eius sp̃s dona nesciuntur:
ueritate ad testante quȩ ait. Sp̃s ubi uult
spirat. & uocẽ eius audis: & nescis unde ue¬
niat aut quo uadat. In retributionis autem
culmine repperiri om̃ps ꝑ contemplationis
speciem potest. sed tamen ad ꝑfec tum non
potest: qͥa & si hunc inclaritate sua qͣndoq
conspicimus. non tamen eius essentiã plene
contuemur. Angłica & enim uel humana
mens. cum adincir cũ scriptũ lumen inhiat:
eo ipso se quo est ereatura coangustat. Et
suꝑ se quidem ꝑ ꝓuec tum tenditur. sed tam̃
eius fulgorem comp̃hendere nec dilatata
sufficit: qui & transcendendo & portando
om̃ia & implendo concludit. Unde & adhuc

Expanded text:
Jam namque de se conditor per quod ametur ostenJam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per donorum suorum signa sequimur, quem comprehendi nequeunt, quia unde, ubi, quibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat . In retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑuestigia sui amoris indagemus. quatinꝰ
usq ad contemplationis speciem quandoq
mens inueniat: quẽ nunc quasi a tergo sub¬
sequens. ꝑ sc̃a desideria explorat. Hȩc psalmis¬
ta auctoris nri uestigia. bene sequi nouerat:
cũ dicebat. Adhesit anima mea post te. Quẽ
repperire quoq usq aduisionẽ suȩ celsitudi
nis satagebat dicens. Sitiuit anima mea
ditus corruptione calcata: ab assumptis no¬
bis indiuunitatis suę claritate conspicitur.
Nunc autem a carnali cogitatione animum
infusis sp̃s grã subleuat. & in contemptu rerũ
p̃tereuntium exaltat: totũq mens quod
appetebat in infimis despicit. atq ad suꝑna
desideria ignescit. Et contemplationis suae
ui extra carnem tollitur: quȩ corruptionis
sue pondere adhuc incarne retinetur. In¬
circum scripti luminis iubar intuere̾ conat᷑.
&. ñ. ual&. Qͦd infirmitate pressus animꝰ.
& nequaquã penetrat. & tam̃ repulsus amãt.

Expanded text:
ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea ditus corruptione calcata, ab assumptis nobis in divinitatis suae claritate conspicitur. Nunc autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat.
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾e sub eius uenia spes. fides. & caritas abscon¬
dit. Cicius gͦ culpa dimittit᷑: quȩ nequaquã
maliciȩ studio ꝑpetratur. Unde & sophar
iniquũ uocat. quem sententia suꝑna laudaue¬
rat: nec tamen auenia reꝓbatus excluditur.
qͥa ad uerba contumeliȩ diuini amoris zelo
ꝑ mouetur. Qui ꝓ eo quod beati iob merita
non agnoscit: ex imperita adhuc inrisione
tigia nisi benign. as illius uisitationes uocat:
Quib nimirũ ꝓgredi ad suꝑna ꝓuocamur.
cũ eius sp̃s afflatu tangim̾: & extra carnis
angustias subleuati. ꝑ amorẽ cognoscimue
auc toris nr̃i contemplandã speciem. quã seqͥm̃.
Nã cũ mentẽ nram̃ sp̃ualis patriȩ amor ĩ¬
flãmat: quasi sequentib iter insinuat. Et
subtrato cordi uelud quoddã uestigiũ dei
gradientis inprimitur : ut ab eo rectis cogi¬
tationũ gressibus uia uitȩ teneatur. Quem
enĩ nec dum cernimus: restat necesse est.

Expanded text:
quem sub ejus venia spes, fides et charitas absconquem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione tigia nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur cum ejus Spiritus afflatu tangimur, et, extra carnis angustias sublevati, per amorem agnoscimus auctoris nostri contemplandam speciem, quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Ad siluã qͥppe cũ amico imus: quotiens
cũ quolib& proximo ad intuenda delicta
conuertimur. Et simplicit̾ liga suc¬
cidimus: cũ delinquentium uicia pia in¬
tentione resecamꝰ. Sed securis manu fugit:¬
s. cũ se se increpatio plusquã necesse est in
asperitatẽ ꝑtrahit. Ferrũq de manubrio
p̃silit: cũ de correptione sermo durior ex¬
cedit. Et amicum ꝑcutiens occidit: quia
repente ad odium ꝓruit: si hanc inmode¬
rata increpatio plusquã debuit addĩcit.
Sed is qͥ in caute ligna ꝑcutit. & ꝓximũ ex¬
tinguit: ad tres necesse est urbes fugiat. ut
inuna earum defensus uiuat: Quia si ad pe¬
nitentiȩ lam̃ta conuersus inunitate sacram̃¬
ti. sub spe. fide. & caritate. absconditur. reuᷤ
ꝑpetrati homicidisnon tenetur. Cumq ex-¬
tincti ꝓximus & cum inuenerit non occidit:
quia cũ districtus iudex uenerit. qui sese no¬
bis ꝑ naturȩ nr̃ę consortium iuneit: ab eo pro¬
cul dubio uindictã de culpȩ reatu non expetit.

Expanded text:
Ad silvam cum amico imus, quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit. Ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excidit, et amicum percutiens, occidit, quia repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ celo excelsior. inferno ꝓfundior. ter re
longior. mariq latior esse describitur. t̾anto
spualiter deb& intelligi. qͣnto de eo quicqũã
nefas est iuxta corporea lin samenta sentiri.
Sed cȩlo est excelsior: quia incircum scriptio¬
ne sui sps̃. cuncta transcendit. Inferno ꝓfun¬
dior: quia transcendendo subuehit. Ter ra
longior: quia creature modum ꝑhennitate
suȩ et̾nitatis excedit. Mari latior: quia
rerum temporalium fluctus sic regens pos¬
sid&. ut hos sub om̃imoda potentiȩ suae
p̾sentia. coangustando circumd&. Qũãuis
possint. & cęli appellatione angłi. & inferni
uocabulo demonia designari. Per terrã uͦ
iusti homines. ꝑ mare autem peccatores in¬
telligi. Excelsior itaq cȩlo est: quia ipsi
quoq electi sp̃s uisionem tantȩ celsitudinᷤ
ꝑfecte non penetrant. Profundior inferno
est : quia malignoꝵ spũũ astutias longe
subtilius quam ipsi putauerant iudican:
dãpnat. Terr longior: qͥa longanimitatẽ

Expanded text:
 coelo excelsior, inferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rtat. Quisqͥs p̃sentẽ głam quęrit: ꝓfecto
despectum metuit. Qui semꝑ adlucra in¬
hiat : semꝑ uidelic& dampna formidat.
Cuiꝰ enĩ ꝑceptione reficitur: eius rei ꝓcul
dubio & ã missione sauciat᷑. Et qͦ obligatꝰ
mutabilib ac perituris in her&. eõ longe
ininfimis ab arce securitatis iac&. At contͣ
qͥsqͥs insolo aet̾nitatis desiderio figitur. nec
ꝓsperitate attollitur. nec aduersitate quas¬
satur. dũ nil hab& inmundo qd appetat.
nil est qđ de mundo ꝑtimescat. Hinc &.¬
enĩ salomon ait. Non contristabit iustũ:
quicquid ei acciderit. Hinc iterũ dicit.
lustus qͣsi leo confidens: absq terrore erit.
Bene itaq nunc dicit᷑. requiesces & non erit
qui te exterreat. Quia tantõ qͥsq a se
plenius pauorẽ qui exmundo est abicit.
qͣntõ insem& ipso uerius mundi concupis¬
centiam uincit. Annon absq terrore pau¬
lus incorde requieuerat: qͥ dicebat: Certꝰ
sũ enĩ: qͥa neq mors. neq uita. neq angłi

Expanded text:
o despectum metuit. Qui semper ad lucra inhiat, semper videlicet damna formidat. enim perceptione reficitur, ejus rei procul dubio et amissione sauciatur; et quo obligatus mutabilibus ac perituris inhaeret, eo longe in infimis ab arce securitatis jacet. At contra quisquis in solo aeternitatis desiderio figitur, nec prosperitate attollitur, nec adversitate quassatur; dum nil habet in mundo quod appetat, nihil est quod de mundo pertimescat. Hinc etenim Salomon ait: Non contristabit justum quidquid ei acciderit . Hinc iterum dicit: Justus quasi leo confidens absque terrore erit . Bene itaque nunc dicitur: Requiesces, et non erit qui te exterreat , quia tanto quisque a se plenius pavorem qui ex mundo est abjicit, quanto in semetipso verius mundi concupiscentiam vincit. An non 357 absque terrore Paulus in corde requieverat, qui dicebat: Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
onis adiutoriũ uitȩ suȩ patrociniũ deputag:
ꝑ qd dũ p̾sentis uits culpa corripitur. uen¬
turi iudicis ira tẽperatur. Isti cum se impeti
redargutione conspiciunt. gladium ꝑcussio¬
nis credunt. Quia dũ ꝑ correptionis uocẽ
culpa de tegitur. p̾sentis głȩ opinio fȩdatur.
Hinc qͥppe in laudes iusti: ꝑ salomonẽ ueri.¬
tas dicit. Doce iustũ : & festinabit accipere.
Ninc prauoꝵ contumatiã despicit dicens.
Qui erudit derisorẽ. ipse sibi facit ĩuriam.
Nã sit plerũq ut cũ correpta inse mala
defendere nequeunt ex uerecundia peiores
fiant: ac sic in sua defensione suꝑbiant. ut
quȩdã uitia contra uitã corripientis exqͥrad.
Et quo se criminosos non ęstimant. ipsi
crimina & aliis imponant. Quȩ cũ uera ĩ¬
uenire nequeunt fingunt: ut ip̃si quoq ha-¬
beant quod non impari iusticia increpare
uideantur. Unde & sophar qͥa qͦsi irridi se

Expanded text:
onis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, onis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se
Abbreviated transcription (Latin):
ut dirimꝰ. ueritatis sententias grauiter to¬
lerat: & silentiũ pęnã putat. atq omẽ
qͦd rectũ dicitur. dẽdecus suȩ inrisionis
arbitrat᷑. Quia cũ uera uax prauoꝵ se
aurib A moue. memoriã culpa mord&.¬
Et in redargutione uitioꝵ quo intꝰ cogni¬
tione mens tangit᷑: foris ad studiũ contra¬
dictionis excitatur. Ferre uocem . ñ. ual&
qͥa tacta inuulnere sui reatꝰ dol&. Et per
hoc quod generaliter contra ꝑuersos dicit᷑.
se impeti specialiter suspicatur. Qđ enĩ
intus egisse se meminit. audire foris erubes¬
cit. Unde mox se ad defensionẽ p̃parat: ut
reatus sui uerecundiã ꝑ uerba prauę refu¬
tationis tegat. Sicut enĩ recti de quibꝰdã
quȩ ab eis non recte gesta sunt. correp¬
tionis uocẽ ministeriũ caritatis ȩstimant.
sic ꝑuersi contumeliã derisionis putant Illi
sẽ ꝓtinꝰ ad obedientiam sternunt: isti ad in¬
saniã suȩ defensionis erigunt᷑. Illi correpti¬

Expanded text:
ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correpti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ & absq muroꝵ ambitu ita uir qͥ non po-¬
⁊ test in loquendo cohibere spm̃ suũ. hinc
rursũ dicit. In multiloquio: peccatũ . ñ.¬
⁊ deerit. Hinc psalmista testatur dicens.
Uir uerbosus. non dirigetur suꝑ t̾ram.
Sed uirtꝰ uere sententię ꝑdit᷑: quȩ sub
discretionis custodia non ꝓfertur. Certũ
itaq est. quod uerbosus ustificari uir
nequeat: sed bonum bene non dicitur. qͥa
non intendit᷑ cui dicatur. Uera qͥppe
contͣ malos sententia. si bonoꝵ rectitudi.¬
nẽ impetit. suã ꝑdit. Et eo retunsa dis¬
& cũ uitȩ emĩdationẽ negligunt. ad uerba
se responsionis accingunt: aꝑte sophar ĩ¬

Expanded text:
et absque murorum ambitu, ita vir qui non poet absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa reet cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar in
Abbreviated transcription (Latin):
Mos esse ꝓcatiũ sol&. ut recte dictis
sẽꝑ ediuerso respondeant: ne si ad plata
consentiunt. inferiores esse uideantur.
Quib iustoꝵ uerba quãlib& pauca sonue¬
rint multa sunt. qͥa eoꝵ uitia resecant.
auditũ grauant. Unde & ad crimen tra¬
hit᷑. hoc qͦd recta p̃dicatio contͣ crimina
ꝓfertur. Ipsum qͥppe qui ex ueritate for-¬
tes sententias dixerat. sophar redarguens
uerbosũ uocat. Quia cum ab ore ustoꝵ
sapientia culpas increpat. stultoꝵ aurib
suꝑfluitas loquacitatis sonat. Praui nãq
nil rectũ. nisi qͦd ipsi senserint putant.
& iustoꝵ uerba eo otiosa ȩstimant. quo
suis hȩc sensib inuenunt diuersa. Nec
fallacẽ quidẽ sophar sententiã ꝓtulit.
qͦd uir uerbosus iustificari nequ̾aquã pos-¬
sit. qͥa dũ quisq ꝑ uerba diffluit. ꝑdita
grauitate silentũ m̃tis custodiam amittit.
Hinc qͥppe scriptũ est. Cultꝰ iusticiȩ silen¬
2 tiũ. Hinc salomon ait. Sicut urbs patenꝰ

Expanded text:
Mos esse procacium solet ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens
Abbreviated transcription (Latin):
Fontis athleta
Desctideuit
hi qui imparis
uirtutis existunt.
incissim se eius
expugnationi subiciunt.¬
Et uno uicto contra hunc ꝓtinus
alter erigitur. atq hoc subacto. alius sub¬
rogatur: ut luc tantis uires quandoq mol¬
liores inueniant. quas ipsa sua crebrescens
uictoria fatigat. qͥuatinꝰ cũ nouus quisq
congreditur. is qui uinci uiriũ qualitate
non ual&. ꝑsonarũ saltẽ mutatione superet᷑.
Sic sie in hoc hominũ angłoꝵq spec tacu¬
lo. beatus iob fortis athleta ꝑdiit: qͣntũq
contra mutationẽ ad uersantiũ ualeat. con-¬
tinuatione indefessi roboris ostendit. Cui
pͥmus se eliphat. secundus autẽ baldad
obicit. atq ad extremũ se sophar in eius
expugnatione supponit. Qui ad inferendoᷤ
ictus totis se conatib er̃igunt. sed tamen
ad feriendã altitudinẽ robusti pectoris
non ꝑtingunt. Ipsa qͥppe eoꝵ uerba patent̃
in sinuant. qͦd ictus in auras iactant. qͥa
cũ scm̃ uirũ non recte redarguunt. ex¬

Expanded text:
fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciuntet uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia cum sanctum virum non recte redarguunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatione ad sũma ꝓuehi. uel occultiᷤᷤ
motibus resistens temptationũ cȩperit in-¬
portunitate turbari. Unde & beato iob
dicitur. Excelsior cęlo est: & quid facis.
Profundior inferno: & unde cognosces:
Ac si ei aꝑto despectu diceretur. Profun¬
ditatẽ eius atq excellentiam qͣndo tu cog¬
noscere sufficis: qui uel uirtute ad sũma
euehi. uel tem& ipsum rep̃hendere intẽpta¬
tionib nescis Sequitur. SI SUBUERIE¬

Expanded text:
contemplatione ad summa provehi, vel, occultis contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
narrat. Ut possitis comp̃hendere cum om̃i¬
b scĩs: quȩ sit latitudo. longitudo. sublr¬
mitas. & ꝓfundũ. Hab& qͥppe ds latitudi :
nẽ : qͥa dilectionẽ suã usq ad collectionẽ
ꝑsequentiũ tendit. Hab& longitudinem:
quia ad uitę patriam nos longanimiter
tolerando ꝑducit. Hab& sublimitatem .
quia ipsoꝵ quoq intellegentiã qͥ recepti
in suꝑna fuerint. congregatione transcen¬
dit. Hab& ꝓfundũ: quia dampnatis in-¬
feris districtionis suȩ iudicium in com¬
p̃hensibilit̃ exerit. Quȩ scilic& quat tuor.
nobis in hac uita positis singulis exerc&
Quia & latitudinẽ amando. & longitudi.¬
nẽ tolerando. & celsitudinẽ non solum
nrãm intellegentiã. sed &iam uota supando:
& ꝓfunditatẽ suã exhib&. occultos & inli¬
citos cogitationũ motus districte iudican.¬
do. Sed eiꝰ celsitudo & ꝓfunditas quã sit
inuestigabilis nullus agnoscit: nisi qui uel

Expanded text:
narrat: Ut possitis comprehendere cum omninarrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet qnem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam, qui recepti fuerint in supernam congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exercet. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet: quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando et celsitudinem, non solum nostram intelligentprofunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ȩstimauerat cȩperit. angustam se fu
igitur cęlo fit: cum ipsa in eum nr̃a con-¬
tẽplatio deficit. Unde & cor psalmista
in alto posuerat: sed nec dũ se eũ contigis.¬
se sentiebat dicens. Mirabilis facta est sei¬
entia tua ex me: confortata est & non po-¬
rat: qͥ semaeipsum discutiens. sed eius sub-¬
tiliora iudicia ꝑ timescens dicebat. Dichil
mͥ conscius sũ : sed non in hoc iustificatus
fum. Qui autem iudicat me: dñs est. Lon¬
giorẽ terra uiderat: cũ minora ei esse
humanȩ mentis uota pensabat dicens.
Qui potest omĩa facere suꝑ habundant̃
quã petimus. aut intelligimus. Latiorẽ
mari conspererat : qui timendo pensabat.
quia nequaquã mens humana inmensita¬
tẽ districtionis eius agnoscer&: quantũ¬
lib& inquirendo fluctuar& dicens. Quis
nouit potestatem irȩ tuȩ : aut p̾timore
iram tuã dinumerare: Cuiꝰ bene potenciã
egregius nobis doctor insinuat : cũ breuit̃

Expanded text:
quae aestimaverat coeperit, angustam se fuiquae aestimaverat coeperit, angustam se fuiigitur coelo fit cum ipsa in eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec porat, qui semetipsum discutiens, sed ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter
Abbreviated transcription (Latin):
uer sos ad p̃mia remunerationis exspectat.
Mari latior. quia ubiq facta peccantium
retributionis suȩ p̾sentia occupat. Ut & eũ
non p̃sens ꝑ speciem cernitur. p̃sens ꝑ iudi¬
cium sentiatur. Cuncta tamen: ad solum¬
referri hominem possunt. Ut ipse sit cębũ.
cum iam ꝑ desiderium sũmis in her&. Ipse
infernus. cum tẽptationũ suarũ caliginȩ
ꝑ turbatus in infimis iac& Ipse terra qͥa
in bono oꝑe sixe spei ubertate fructificat.
Ipse mare: quia in quibusdã trepidus quã¬
ntur. & aura suȩ mutabilitatis agitatur
Sed cȩlo est excelsior ds̃: quia potentiȩ
cius magnitudine uincimur. &iam cũ
suꝑ nosma ipsos eleuamur. Inferno ꝓfun¬
dior: quia nimirũ plus iudicat. quã ipse se
humanus animꝰ intẽptationib inuestigat.
Terrȩ longior: quia fructus uitȩ quos
infine retribuit. nequaquã nunc uel spes
nr̃a comp̃hendit. Mari latior: quia huma¬
na mens fluctuans. multa de his quȩ uen¬
tura sunt conicit: sed cum iam cernere

Expanded text:
os ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judicium sentiatur. referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere
Abbreviated transcription (Latin):
Qui beati iob dictoꝵ meminit: quã falso
hd̃c uoci illius impingatur agnoscit. Quomͦ
enĩ mundũ se dicere potuit. qui ait: si ius¬
S tificare me uoluero: os meũ condempnabit¬
s me.  Sed hab& hoc prauoꝵ malicia: ut cũ
uere in se flere mala rennuit. fingat alie¬
na. Nã quasi solatio facinoris utitur: si
falsis uocibꝰ & uita corripientis inquinet᷑.
botenus bona optant. ut mala esse quae
inp̾sentib habentur ostendant: Et quasi fa¬
uentes ꝓsp̾a expetunt. ut benigni uideant᷑:
uinde & sophar ꝓtinus subicit dicens.¬

Expanded text:
Qui beati Job dictorum meminit, quam falso hoc voci illius impingatur agnoscit. Quomodo enim mundum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquinetur.botenus bona optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus flagelli temperatur. cũ culpa
cognoscitur: qͥa & tanto qͥsq pacientius fer-¬
ramentũ medici tolerat. qͣnto putridũ cor¬
spicit esse quod secat. Qui igitur multi¬
plicitatem legis intelligit. cuncta quae
patitur quam sint minora ꝑpendit: Quia
ꝑ hoc quod culpe pondus agnoscit᷑. afflicti¬
endum est: quia sine magna iniquitate
non fuerit. quod sophar uirũ iustum
usq ad obiectionem iniquitatis increpa¬
uit. Unde & eoꝵ audaciam ueritas iuste
redarguit. sed benigne ad gram reducit.
qͥa apud misericordẽ udicem nequaqũa¬
.s. sine uenia culpa relinquitur. cum ꝑ feruo¬
rem teli ex eius amore peccatur. Sepe nãq
magnis hoc doc toribus mirandisq contin.¬
git. ut quo alta caritate feruent. modum
correptionis exaggerent: & lingua aliquid
quod non deb& dicat. quia mentẽ dilectio
qͣntum deb& inflãmat. sed uerbo ꝓlatȩ con¬
tumeliȩ tanto cicius parcitur. quantõ &

Expanded text:
ut diximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictiendum est quia sine magna iniquitate non fuerit quod Sophar virum justum usque ad objectionem iniquitatis increpavit. Unde et eorum audaciam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã laodiciȩ ęccłȩ ab angło diceretur.
Suadeo tibi emere a me aurũ ignitũ. Au¬
rũ qͥppe emimꝰ. cũ accepturi sapientiã. pͥus
obedientiã p̃bemꝰ. Ad quẽ uidelic&e nos con-¬
tractũ. bene quidã sapiens excitat dicens. Con¬
cupisti sapienciã: serua mandata. & dñs pre-¬
bebit illam tibi. Quid autẽ ꝑ domos: nisi
conscientiȩ designant᷑  Unde sanato cuidã
dicit᷑. Uade indomũ tuã. Ac si aꝑte audi¬
at: post exterius miraculũ ad conscienciam

Expanded text:
quaquam Laodiceae Ecclesiae ab angelo diceretur: quaquam Laodiceae Ecclesiae ab angelo diceretur: Suadeo tibi emere a me aurum ignitum . Aurum quippe emimus, cum accepturi sapientiam, prius obedientiam praebemus. Ad quem videlicet nos contractum bene quidam sapiens excitat, dicens: Concupisti sapientiam? Serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi . Quid autem per domos, nisi conscientiae designantur? Unde sanato cuidam dicitur: Vade in domum tuam . Ac si aperte audiat: Post exteri
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃na supplicia formido. Bene gͦ de regibus
atq consulibꝰ dicit᷑. qui ȩdificant sibi solitudi¬
nes : Quia hi qui & se bene regere. & con¬
sulere aliis sciunt. qm̃ p̃sentari interĩ illi
intimȩ quieti non possunt: hanc apud sem&¬
ipsos ꝑstudiũ tranquillȩ mentis imitant᷑.
principes. nisi scẽ ȩccłȩ rectores uocat: quos
indesinent̃ in loco p̃dicatoꝵ p̃cedentiũ diui-¬
na dispensatio subrogat.De quibꝰ eidẽ ȩcłȩ
psalmista ait. Pro patribꝰ tuis nati st̃ tibi filis
constitues eos principes suꝑ omnẽ terram.
Qͥd uͦ aurũ. nisi sapienciã appellat. De qͣ¬
ꝑ salomonẽ dicit᷑. Thesaurus desiderabilis.¬
requiescit in ore sapientis. Aurũ nempe
sapientiã uidit. quã thesaurũ uocauit: quȩ
& recte auri appellatione signat᷑: quia sic̃
auro tẽporalia. ita sapientia. bona ȩterna
mercantur. Si aurũ sapientia non ess&: ne-¬

Expanded text:
aeterna supplicia formido. Bene ergo de regibus aeterna supplicia formido. Bene ergo de regibus atque consulibus dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Quia ii qui et se bene regere, et consulere aliis sciunt, quoniam praesentari interim illi intimae quieti non possunt, hanc apud semetipsos per studium tranquillae mentis imitantur principes, nisi sanctae Ecclesiae rectores vocat, quos indesinenter in loco praedicatorum praecedentium divina dispensatio subrogat? De quibus eidem Ecclesiae Psalmista ait: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram . Quid vero aurum, nisi sapienper Salomonem dicitur: Thesaurus desiderabilisequiescit in ore sapientis . Aurum nempe sapientiam vidit, quam thesaurum vocavit. Quae et recte auri appellatione signatur; quia sicut auro temporalia, ita sapientia bona aeterna mercantur. Si aurum sapientia non esset, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ solus sedebam. q̃m̃ cõminatione replesti
me. Facies qͥppe manus di est. illa ꝑcussio
iusta iudicĩs: qua suꝑbientẽ hominẽ apara¬
dyso reppulit. & in hanc cȩcitatẽ presentis
erilũ exclusit. Cõminatio uͦ eius est. terror
adhuc supplici ĩ sequentis. Post faciem igit᷑
manꝰ adhuc nos minȩ terrificant. quia ꝑ ex¬
perimentũ iudicii. iam nos & pęna p̃sentis
exiliĩ ꝑculit. & si peccare non desistimꝰ ȩt̃nis
sc̃s ꝓiectus huc unde homo ceciderit: atq
hunc post ista peccantẽ quo adhuc iusticia
iudicantis rapit: & cunctas a se desiderioꝵ
tẽporaliũ turbas eiciat. seq inmagna m̃tis
solitudine abscondat dicens. A facie manꝰ tuȩ
solus sedebam: qm̃ cõminatione replesti me
Ac si aꝑte dicat. Dũ con sidero qͥd ĩã
ꝑ iudicii experimentũ patior. atumultu de¬
siderioꝵ tẽporaliũ trepidus mentis secessũ
peto : quia & adhuc acrius illa quȩ minariꝰ

Expanded text:
tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me . Facies quippe manus Dei, est illa percussio justi judicii, qua superbientem hominem a paradiso repulit, et in hac caecitate praesentis exsilii exclusit. Comminatio vero ejus, est terror adhuc supplicii sequentis. Post faciem igitur manus adhuc nos minae terrificant, quia per experimentum judicii jam nos et poena praesentis exsilii perculit, et si peccare non desistimus, aeternis r sanctus, projectus huc, unde homo ceciderit, atque hunc post ista peccantem, quo adhuc justitia judicantis rapit; et cunctas a se desideriorum temporalium turbas ejiciat, seque in magna mentis 131 solitudine abscondat, dicens: A facie manus tuae solus sedebam, quoniam comminatione replesti me. Ac si aperte dicat: Dum considero quid jam per judicii experimentum patior, a tumultu desideriorum temporalium trepidus mentis secessum peto, quia et adhuc acrius illa quae minaris,
Abbreviated transcription (Latin):
mendã. secreta cordis sui indicat dicens. Dñe
non est exaltatũ cor meũ: neq elati st̃ oculi
mei. Ad imitandã zeli rectitudinẽ: exemplo
suo nos excitat dicens. Nonne qͥ te oderant
ds̃ oderam eos: & suꝑ inimicos tuos tabescebã
Perfecto odio oderam illos: in imici facti st̃
michi. Ad et̾nȩ patriȩ nobis desideriũ succen¬
dendũ :uitȩ presentis longitudiñe deplorat
dicens. Heu me qͦd incolatus meus ꝓlongatꝰ
est. Largitate nimirũ consolatus emieuit: qͥ
eremplo consolationis ꝓpriȩ. tot nobis uirtu¬
tum calculos spargit. Sed iste consul. ubi
&eiam solitudinẽ edific&. narr&e. Ait enim
Ecce elongaui fugiens: & mansi insolitudine.
Fugiens elongat: quia aturba desiderioꝵ
temporalium. in alta di contemplatione se
subleuat. Manae uͦ in solitudine: quia ꝑseue¬
rat in remota mentis intentione. De qua bene
solitudine : dño hieremias ait. A facie manꝰ

Expanded text:
imendam, secreta cordis sui indicat, dicens: Domine, imendam, secreta cordis sui indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Ad imitandam zeli rectitudinem exemplo suo nos excitat, dicens: Nonne qui te oderunt, Deus, oderam eos, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . Ad aeternae nobis patriae desiderium succendendum, vitae praesentis longitudinem deplorat, dicens: Heu mihi! quod incolatus meus prolongatus est . Largitate nimirum consulatus emicuit, qui exemplo conversationis propriae, tot nobis virtutum calculos spargit.  Vet. XXXV.  60. Sed iste consul an sibi etiam solitudinem aedificet, narret. Ait enim: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . Fugiens elongat, quia a turba desideriorum temporalium in alta Dei contemplatione se sublevat. Manet vero in solitudine, quia perseverat in remota mentis intentione. De qua bene solitudine Domino Jeremias ait: A facie manus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unã peciĩ a dño banc requirã. ut in habitẽ
indomo dñi: A frequentia qͥppe terrenoꝵ
multu rerum temporaliũ magnũ quoddam
secessum pecierat quietam mentẽ: in qua tan¬
to purius dm̃ cerner&. qͣnto hunc cum se solo
solum inueniret. Bene autem hi qui sibi¬
solitudines construunt. &iam consules uocant᷑:
qͥa sic inse solitudinẽ mentis edificant. ut tam̃
in quo preualent aliis ꝑ caritatẽ consulere
minime desistant. Hunc gͦ quẽ mͦ prȩtulimꝰ
consulem paulo subtilius ꝓpendamus. quomͦ
ad p̃benda uitȩ sublimioris exempla. subiectĩ
populoꝵ cuneis uirtutũ calculos spargat.
Ecce ad insinuandã retributionẽ boni ꝓmalo:
de semae ipso fatetur dicens. Si reddidi retri¬
buentibꝰ mͥ mala: decidam merito ab inimi¬
cis meis inanis. Addilectionẽ conditoris ex-¬
citandã insinuat dicens: michi autẽ adherere
dõ bonũ est. Ad formã sc̃ẽ humilitatis inpͥ¬

Expanded text:
 Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem  Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini? A frequentia quippe terrenorum multu rerum temporalium magnum quemdam secessum petierat quietam mentem, in qua tanto purius Deum cerneret, quanto hunc cum se solo solum inveniret. solitudines construunt, etiam consules vocantur, quia sic in se solitudinem mentis aedificant, ut tamen in quo praevalent, aliis per charitatem consulere minime desistant. Hunc ergo, quem modo praetulimus consulem, paulo subtilius perpendamus, quomodo ad praebenda vitae sublimioris exempla, subjectis populorum cuneis, virtutum calculos spargat. Ecce ad insinuandam retributionem boni pro malo, de semetipso fatetur, dicens: Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis . Ad dilectionem conditoris excitandam insinuat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Ad formam sanctae humilitatis impr
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnat. Is dum sollicite cogitat. quid patro¬
nis debeat. quid subiectis. quid sibi augeat.
quid affectib prosit: quasi tanta frequencia
turbarũ premitur. qͣnta curarũ inportunita¬
Nte laceratur. At contra sc̃i uiri quianichil
huius mundi appetunt. nullis procul du-¬
bio in corde tumultibꝰ premunt᷑: om̃s qͥppe
in ordinatos desiderioꝵ motus acubili cordis.
manu sc̃ẽ considerationis eiciunt. Et quia
transitoria cuncta despieiunt: ex his nascen¬
tes cogitationũ insolencias non paciuntur.
Solam nãq ȩternam patriã appetunt: & qͥa
nulla huius mundi diligunt. magna mentiͤ
tranquillitate ꝑfriunt᷑. Unde recte dicitur
ȩdificant sibi solitudines. Solitudines qͥppe
edificare est: a secreto cordis terrenoꝵ desi¬
derioꝵ tumultus expellere: & una inten¬
tione ȩtͣnȩ patriȩ in amorem intimȩ qui¬
etis an̾elare. An non cunctos a se cogita
tionũ tumultus expulerat. qui dicebat:¬

Expanded text:
damnat. Is, dum sollicite cogitat quid patrodamnat. Is, dum sollicite cogitat quid patronis debeat, quid subjectis; quid sibi augeat, quid affectibus prosit; quasi tanta frequentia turbarum premitur, quanta curarum importunitate laceratur. At contra sancti viri, qui nihilhujus mundi appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur. Omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis manu sanctae considerationis ejiciunt; et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt, et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquillitate perfruuntur. Unde et recte dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Solitudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. tionum tumultus expulerat, qui dicebat:
Abbreviated transcription (Latin):
odiis. iã de subleuatis recipit fauores. Qui
igit᷑ tot fantasmata cordi inprimit: quid ẽste
aliud quã somnium uigilans uid&. & Quia¬
gͦ tot rerũ causas quas fingit tolerat: nimi¬
rũ intrinsecus natas ex desideriis turbas por¬
tat. Alius iam inlicita refugit: sed tamen bo¬
nis mundi carere ꝑtimescit. Concessa tenere
appetit: uideri inter homines minor erubes¬
cit. Et curat sumoꝑe ne in ops in domo sit
ne despectus inpublico. Exquirit quid sibi
sufficiat. quid necessitas subiectoꝵ petat: atq
ut sufficient̃ uira patronatus subditis exple¬
at. patronos quȩrit quibꝰ ipse famuletirr
Sed his dũ familiariter iungit᷑: eoꝵ procul¬
dubio causis implicatur. Quibꝰ sȩpe consen¬
tit in inlicitis: & mala quȩ ꝓpt̃ sema ipsum
non appetit. cõmittit ppter alia que non
dereliquit. Nam sepe dũ honorẽ suũ in hoc
mundo inminui trepidat. ea apud maiores
ꝑsonas ad probat. quȩ iã ꝑpropriũ iudiciũ

Expanded text:
odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui odiis, jam de sublevatis recipit favores. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud quam quasi somnium vigilans videt. Dumque tot rerum causas quas fingit tolerat, nimirum intrinsecus natas ex desideriis turbas portat. Alius jam illicita refugit, sed tamen bonis mundi carere pertimescit. Concessa tenere appetit, videri inter homines minor erubescit, et curat summopere ne inops in domo sit, ne despectus in publico. Exquirit quid sibi suffut sufficienter jura patronatus subditis expleat, patronos quaerit quibus ipse famuletur. Sed his dum familiariter jungitur, eorum proculdubio causis implicatur. Quibus saepe consentit in illicitis; et mala, quae pro semetipso non appetit, committit propter aliena, quae non derelinquit. Nam saepe dum honorem suum in hoc mundo imminui trepidat, ea apud majores personas approbat, quae jam per proprium judicium
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondeat. Et cũ rem nullã teneat:
iã indefensione rei quã appetit. uacuus
ligator elaborat. Quã uis gͦ nil de concu¬
pita receperit: hab& tam̃ in corde iam fruc¬
tũ concupiscenciȩ. Iaborẽ rixe. Graui itaq
populo premitur : qui instigantis auari¬
ciȩ tumultu uastatur. Alius se tyrannidi
suꝑbiȩ subicit: & cor miserũ dũ contͣ homi¬
nes erigit. uitio substernit: honoꝵ sublimi¬
ũ infulas appetit. exaltari successibꝰ exqͥrit.
totũq qͦd esse desiderat sibͥ apud semceipsũ
incogitationibꝰ depingit. Iam qͥsi tribunal p̃si¬
d& & iam sibi parere obsequia subiectoꝵ
uid&: iã cȩteris emi&. iam aliis mala ĩrogat.
aliis qͥa inrogauerint recõpensat: iã apud
sem& ipsũ stipatus cuneis ad publicũ ꝓcedit.
ĩa quib obsequiis fulciat᷑ conspicit. qui tam̃
hec cogitans solus repit. Iam alia conculcat.
alia subleuat: iam de conculcatis satis facit

Expanded text:
quid respondeat. Et cum rem nullam teneat, quid respondeat. Et cum rem nullam teneat, jam in defensione rei, quam appetit, vacuus litigator elaborat. Quamvis ergo nil de concupita receperit, habet tamen in corde jam fructum concupiscentiae, et laborem rixae. Gravi itaque populo premitur, qui instigantis avaritiae tumultu vastatur. Alius se tyrannidi superbiae subjicit, et cor miserum dum contra homines erigit, vitio substernit, honorum sublimium infulas appetit, exaltari successibus exquirit totumque, quod esse desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit. Iam quasi tribunal praesidet, iam sibi parere obsequia subiectorum videt, iam ceteris eminet, iam aliis mala inrogat, aliis, quia inrogaverint, recompensat, iam apud semetipsum/ stipatus cuneis ad publicum procedit, iam, quibus obsequiis fulciatur, conspicit. Qui tamen hęc cogitans solus repit, iam alia sublevat. Jam de conculcatis satisfacit