comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tõis cã ad aliquem pertineat necrecte
hac actde agi potit añqmͣ traditus sitagͥ
tuncqz possõ admissa sit. S ed hes de eo
ꝙ heditati obuen̾it recto agit ⁊̃ si possõ¬
iuditũ datũsit culpa quoꝵ ⁊ dolꝰ malus
h̾edis in hoc iuditiumuenit.

Expanded text:
onis causa ad aliquem pertineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sit. Sed heres de eo quod hereditati obvenerit recte aget, etiamsi possiudicium datum sit, culpa quoque et dolus malus heredis in hoc iudicium venit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcreditoreagr. Eitius mutuã peccu
namaccepit a gaioseio sub pignore
culleoꝵ istos culleos cumscius ĩ hortro
hr̃et missus ex offõ. ãnone cent̾io culle¬
os ad ãnonam substulit ac postea ĩstĩ¬
tiagaii seii creditoris recuꝑaiti sunt᷑ qͣ¬
titius debitor an seiis creditor agnosc̃̾e

Expanded text:
creditore agi.Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quTitius debitor an Se‹ius› creditor adgno
Abbreviated transcription (Latin):
ctlictum est doceat uł minus plene
eclictum ul easrões quas casu ma¬
iors ñ uero negligencia perdiderit
Nam ⁊ si eo casu amiserit quugnos¬
ci debeat ex integro edi iubebit Hoc
lox it̾m duas res significat alt̾a

Expanded text:
itum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit. Haec uox iterum duas res significat: alt
Abbreviated transcription (Latin):
eum disfinimus qui ex iuro ⁊ uxore
eius nascitur s si fingamus ab fui¬
sse maritũ. uerbigr̃a per decẽniũ re¬
uersũ annutl aminicłm inuenisse
in domo sua placet nobis iulia

Expanded text:
eum definimus, qui ex uiro et uxore eius nascitur. sed si fingamus afuisse maritum uerbi gratia per decennium, reuersum anniculum inuenisse in domo sua, placet nobis Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
cuisle in caĩs huiꝰ modi fidẽ frange̾.¬
¶Ꝙ depoĩtis reb accedũt ñ sũt depoĩta
ut puta si hõ uestit᷑ deponatur uestis
.n. sĩ ÷ depoĩta. nec siequs cũ capistronã
solus etꝰ depoĩtꝰ est ¶ Si ꝯueĩat᷑ ut ĩ¬

Expanded text:
nutile in causis huiusmodi fidem frangere.Quae depositis rebus accedunt, non sunt deposita, ut puta si homo uestitus deponatur, uestis enim non est deposita: nec si equus cum capistro, nam solus equus depositus est.Si conuenit, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ filios non diuisit post datas acti¬
ones uice diuisionis ad singłos ꝓ h̾edi¬
taria portõe pertinent mͦ ⁊ cet̾a q̃ non

Expanded text:
inter filios non diuisit post datas actiones uice diuisionis, ad singulos pro hereditaria portione pertinent, modo si cetera, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
si possideam idem ⁊ si marmariouel¬
in nauitabulã meã uł ausam sipho
mux̾is uł emblematha phtale uel
purpurã uestimento intexueris
aut brathiũ statue qluo adiunau̾is¬
tunc imnncipes ad exhibend̾ ꝯueni¬
ri possunt qiia fatultas est restitu¬
endi nã posside ⁊ usucaꝑe eosposse
ꝯstat. Idem⁊ in collegiis cet̾isq cor¬
porib dicend̃ erit. ¶ Si quis ñ possi¬
deat litis ꝯtestate temꝑe pꝰea añ suĩam

Expanded text:
 possideas.Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris.Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit.Si quis non possideat litis contestatae tempore, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ p̾fectũ urbis missa declarãt ¶S
iuos qiuui ad statuas cõfug̾int ł sua
poccuĩa emptos ũ manumittant dũ
om̃s q̃rentes audiet sz et pronos e¬
gentes desius lib̾tis qͥrentes audi¬
et maxĩe si egros se ẽẽ dicant deside¬
rentq a lib̾tis sius ex hib̾i ¶ Rele¬
gandi deportandiq mn insulã qmͣ
cio eiuid̃ epłe ĩ scriptũ ẽ Cũ urbem

Expanded text:
sa declaratur. Seruos qui ad statuas confugerint, uel sua pecunia emptos ut manumittantur, de dominis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique ‹in› insulam, quam io eiusdem epistulae ita scriptum est: 'cum urbem
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dictis qd̾ ui aũ clam aũ int̾di¬
cto uñ ui audire pot̾ ¶It̾m solẽt
ad p̾fecturã urbis remitti ⁊̃ tutores
sũ curatores qui male ĩ tutela sũ
cura u̾sati gͣuiore aĩadu̾sione ĩdi¬
gent qmͣ ut susficiat eis suspectoꝵ
infamia ꝗos ꝓbau pot̾it ł nũmis
datis tutelã occupasse łaccepto p̾¬

Expanded text:
lam aut interdicto unde ui audire potest. Solent ad praefecturam urbis remitti etiam tutores siue curatores, qui male in tutela siue cura uersati grauiore animaduersione indigent, quam ut sufficiat eis suspectorum infamia: quos probari poterit uel nummis datis tutelam occupasse, uel p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiatũ erat cau̾at id se accepi¬
sse ⁊ cautõem eidem debitor qĩ cre¬
dice pectunie fecerat inintegr̃ resti¬
tui pot̃. quia paratã ex cã iudicati
per integrũ restitutõem reuocan¬
da res est usuris peccunie ꝙ̃ constite¬
rit ex tutela deberi reputatis et cũ
centiuissit fundum resti tiieum¬
q p̾cium emptori redd̾e ⁊ hic no¬
lit uti hac in integrũ restitutõne
penĩa acta exceptõem utilem¬
̃ adu̾sus petentem p̾ciũqi ex cã
iudicatiadolescens hr̃e pot̾it qr u

Expanded text:
pronuntiatum erat, cauerat id se accepisse et cautionem eidem debitor quasi creditae pecuniae fecerat. in integrum restitui potest, quia partam ex causa iudicat‹i› per in integrum restitutionem reuocanda res est, usuris pecuniae, quam constiterit, ex tutela deberi, reputatis et cum centi iussit fundum restitui eumque pretium emptori reddere, et hic nolit ‹uti› hac in integrum restitutione paenitentia acta, exceptionem utilem aduersus petentem pretium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cogatur iuamp̾stare inutilit᷑ hocadie¬
ctum iudeatur. Item si usufruatule¬
gato iterademptum sit Inutił est ad¬
emptõ quia semꝑ secuutur usũ fru¬
ctum. s si ususfructus sit legatus ad
qiuem aditur ñ est ꝑħ̾editariũ fũd̾
ex testõ utiq agendo fructuariꝰ cõse¬
quetur ut cum aditu sibi prestetur
ususfructus utrum autem aditus tm̃
ziter aut uero ⁊ uia debeatur fructu¬
ario legato ei usufructu pomp̾ łu.¬
dubitat ⁊ recteputat ꝓut ususfructꝰ
an ueronon ei puto eas solas pr̃areꝯ
petitus sit qui arbores decedssisset aut
edifitiũ demollitus ẽẽ aut aliquo
modo def̾iorem us ũfructũ fociss aut
seruitutes imponendo aut iucinoꝵ
p̾dia libando ad iudicis religionem
pertinet ut inspitiat quar añ iudi¬
tiumacceptũ fundꝰ fu̾it ut usuftu¬
duario hoc qd̾ interest ab coscruet᷑.

Expanded text:
cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est ademptio, quia semper sequitur usum fructum.Sed si usus fructus sit legatus, ad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus.Utruet iter an vero et via debeatur fructuario legato ei usu fructu, Pomponiudubitat: et recte putat, prout usus fructus an uero non? et puto eas solas praestardeiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod interest ab eo seruetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur crescit decrescit ⁊ morit᷑ ⁊ ĩo
elegant̾ pap̾ fronto dicebat peccłium
quesitum est et ita uet̾es distingunt᷑
sud acquisiuit scruus ꝙ dñs necc̃e ñ
ht̃ pr̃are ei id ẽẽ peccłiũ si u̾otunicas
cit cum seru uicarii moruntur resĩt̾¬
cidunt moritur ⁊ cum adeptũ sit.

Expanded text:
nascitur crescit decrescit moritur, et ideo eleganter Papirius Fronto dicebat peculium quaesitum est. et ita ueteres distingu‹u›nt, si id adquisiit seruus quod dominus necesse non tare, id esse peculium, si vero tunicas cit, cum servi vicarii moriuntur, res intercidunt: moritur, cum ademptum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
surũ ut pat̾etur si ciuilz alii seruuoꝵ
suoꝵ peccłium ñ hñti tradidiss d
q ĩ se hr̃e euidentiꝰ appitũ ait si sticho
peccłiũ legatũ ẽẽ ꝓponat᷑ qui c̾te si ex
testõ agat᷑ cogendus ñ eius qd̾ uica¬
deductõem patidaliocuũ fuͣtũ ut sitã¬
tulio hr̃e intelligatur qd̾ terte ⁊ abiͨdsi¬
niam tradidi q̃sitũ est an ita miure
actõ de peccłio dari debeat ut deducat᷑
id cꝓ apo me ex eoremanserit ꝙ qͥ dem¬

Expanded text:
ateretur, si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum esse proponatur: qui certe si ex testamento agat, cogendus non est eius, quod uicadeductionem pati: alioquin futurum, ut, si tanulio habere intellegatur, quod certe est absuniam credidi: quaesitum est, an ita mihi in te actio de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex eo remanserit. quod
Abbreviated transcription (Latin):
peccliũ sit hanc .i. pecciũam ꝯmea
te depeccł̾io nĩme dubitand̃ ait ꝯpu¬
tari non oport̾e itacad exhibend̾ag̾e
me ⁊ exibitam uendicare deb̾e Siue
nuptura filiof dotis noĩe certã peccu-

Expanded text:
peculium sit: hanc enim pecuniam, cum mea te de peculio minime dubitandum ait computari non oportere. itaque ad exhibendum agere me et exhibitam uindicare debere.Si nuptura filio familias dotis nomine certam
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et per quã sid qd̃ p̾stitiss consequi
possit s sicum titio post annũ qͦ uel¬
hoĩe pmittend̾ ddc̃oem ⁊ cumuendi¬
tore et cum ẽptore ag̾e Siautem
sit de peccł̃io cumeo qui ulũfructũ
tor ñ ẽeiniciũ ñ ex uniũso peccł̃io

Expanded text:
haberet, per quam id quod praestitisset consequi posset. sed et si cum Titio post annum quam uenhomine permittendum creditori et cum uenditore et cum emptore agere.Si actum sit de peculio cum eo qui usum fructum t
Abbreviated transcription (Latin):
demł. In arrogatorem de peccłio
actõem daudam quidam recte putãt
qͣis sabinus ⁊ cassius ex añ gesto depe¬
egi añ remiudicatam serus̃ uendi¬
deris. labeo ait ⁊̃ eiuspeccłiinoĩe cid̾ ap̃
emptorem quesierunt dãpnare te debe
nec succurrendũ t. culpa .n. tua id acci¬
disse qd̃ seruum uendidisses.

Expanded text:
m In adrogatorem de peculio actionem dandam quidam recte putant, quamvis Sabinus et Cassius ex ante gesto de peegi, ante rem iudicatam servum vendideris, Labeo ait etiam eius peculii nomine, quod apud emptorem quaesierit, damnari te debere nec succurrendum tibi: culpa enim tua id accidisse, qui servum vendidisses.
Abbreviated transcription (Latin):
abo ꝑ istuias emptori accessuras
in lege dem erat querebat᷑ an castel¬
licet scripła indecontin̾et᷑. ¶ Fum¬
dum ab eo emisti cuiꝰ filii posteatu:¬
telam administras nec accepisti pos¬
mina eiꝰ decedat de fundo tũc dem̃tu
ingrediaris in possõem E Ttund̾¬
qui ea lege em̾at ut soluta pectiuia tͣ¬
d̾etur ei possõ duob hedib relictis de¬
cessit. Si unusor̃em pecciũam sol¬
nec si partẽ soluat. ex emptocũ uen¬
ditore aget qm̃ ita contractũ es ali¬
enũ diuidi ñ potuit. ¶ frumenta
q̃ mħ̾bis erant cum uendidiss dixi¬
sti te siquid n autẽ temꝑestate fa¬
atum eẽt pr̃atutũ ea frum̃ta uine¬
e corruperũt si immodate fu̾ant

Expanded text:
 Fistulas emptori accessuras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellicet scriptura non continetur. Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tutelam administras, nec vacuam accepisti posmilia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem. Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pecunia traderetur ei possessio, duobus heredibus relictis decessit. si unus omnem pecuniam solnec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit. Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immoderatae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
aboi᷑ LAlege fundiuendendi la¬
spiditine meo fundo uͥcq eẽnt exem¬
ꝑte erant ⁊ post mltu temꝑis in eo¬
⁊ fundo reperte erant lapidicine eas
ferre quid astũ st si n appareat non
uid̾i eas lapidicinas ẽẽ exemptas ne¬
s nunem .n. nec fund̾e nec exciꝑe ꝙ ñ sit
⁊ lapidicinas uibas ẽẽ nͥ cue apparẽt

Expanded text:
In lege fundi vendundi lapidicinae in eo fundo ubique essent exceptae erant, et post multum temporis in eo fundo repertae erant lapidicinae. eaferre quid actum sit: si non appareat, non videri eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec vendere nec excipere quod non sit, et lapidicinas nullas esse, nisi quae app
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃iz quomiñ arbitretur pena ꝯmit¬
tetur. P romde siña quidem dc̃a nõ
coram litigatorib sĩ ualebit nisi in
per eum fr̃m est quominus arbitret᷑¬
Coram autem dr̃e sisiam uidetur
qui eam sapientib dicit. Cet̾m corã
surioso uł demente ñ uidetur dici.
tem coram pupillo non uideri fen¬
tentiã dc̃am nisi tutor p̾sens fi̾nt ⁊
na non fuisszadiecta compmissos sł
ti aduersus eum foret actio.
ta an incerta sũma comꝓmissasit.
ut puta qnͣti ea res erit.¬

Expanded text:
st, quo minus arbitretur, poena committetur. proinde sententia quidem dicta non coram litigatoribus non ualebit, nisi inper eum factum est quo minus arbitretur.Coram autem dicere sententiam uidetur, qui sapientibus dicit: ceterum coram furioso uel demente non uidetur dici: item coram pupillo non uideri sententiam di‹c›am, nisi tutor praesens fuit: na non fuisset adiecta compromisso, seti aduersus eum foret actio. ta an incerta summa compromissa sit, ut puta 'quanti ea res erit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabilem sñam equuo aĩo ꝓ ferre
debeant. Si płes arbitri fuerint ⁊
diuersas sũias dix̾int licebit si ueco
rũ ñ stari. s si maior pars consenti¬
at ei stabitur alio quin pena ꝯmit¬
tetur Indem queritur ap̃iuliansi.
iextrib arbitris unus .xu. alius .x.¬

Expanded text:
babilem sententiam aequo animo ferre debet". Si plures arbitri fuerint et diversas sententias dixerint, licebit sententia eorum non stari: sed si maior pars consentiat, ea stabitur, alioquin poena committetur. inde quaeritur apud Iulianum, si ex tribus arbitris unus qui
Abbreviated transcription (Latin):
aur Omne osficiũ assessoꝵ
quouiri studiosi partiors
sus funguntur in hiis fere casib
licet ñ ꝓhibeantur legib assid̾e̾ aut¬
tñ arbitror ut auquo quo decreto
principali refertur constitutũ nõ
sub duob p̾sidib constituta est ue¬
lut germania misia ex alt̾a ortus
ꝓuincia in alia assidebit nec uide¬
tur in sua prouincia in assedisse.

Expanded text:
um.Omne officium adsessoris, quo iuris studiosi partibus suis funguntur, in his fere causis licet non prohibeantur legibus adsidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto principali refertur constitutum, nonsub duobus praesidibus constituta est, uelut Germania, Mysia, ex altera ortus in altera adsidebit nec uidetur in sua prouincia adsedisse.
Abbreviated transcription (Latin):
filius putabat siuen ceat ab¬
didiss mͥ filius familias rẽ peccłiarẽ
⁊̃ siconueniat ut abeatur ab ea uendi¬
tione int̾ pr̃em ⁊ filiũ ⁊ me ꝯuenire
deb̾e ne si tũ pr̃e solo pactus sim filiuᷤ
non possit lib̾ari ⁊ querat᷑ utrũue ni¬
chilagatur ea pactõe an u̾o ego quiẽ¬
dem lib̾er filius maneat obligatus
sicuti si pupillꝰ sñ tutoris anctorita¬
eo pactusest namꝙ aristo dixit posse
ita pacisciut uñ maneat obligat᷑
ñ uałe esmodi pactõe. ẜ dicendũ
est patre pastiscente ⁊ lib̾ato adu̾sa
dem remrursus ate pluris minoris¬
ue em̾o discessimꝰ apriore emptõne
potest enĩ dum res integra est ꝯuen¬
tione ur̃a infectafĩ emptio atꝙ ita
ꝯsistit post̾i̾or emptio qĩ nłla p̾cesse¬
rit s uõ pot̾imꝰeadem rõne uti post
tionem fatere non possumꝰ.
Iauł Emptio ⁊ uenditio sic̃ ꝯsensu
ꝯtrahitur ita contͣrio consensu re¬
soluit añ qmͣ fu̾it ressequnta ideo

Expanded text:
filius putabat, si uendidisset mihi filius familias rem peculiarem, etiam, si conueniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritaqui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posse ita pacisci, ut unus maneat obligatus, n ualere eiusmodi pactionem. sed dicendum est patre paciscente et liberato aduersardem rursus a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› emptio, quasi nulla praecesserit. sed non poterimus eadem ratione uti post tionum.Emptio et uenditio sicut consensu contrahitur, ita contrario consensu resoluitur, antequam fuerit res secuta: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
inthereditas deinde euis fundinoĩe
uendito aliquid ad quisiuit d id pr̃a¬
reemptori ħeditatis pauł ĩmo semper
ciuerit᷑ mea re quid actũ fu̾it si autẽ
id ñ apparebit pr̃are eam rem debebit¬
emptori uenditor nãidip̃m exea ħx¬
ditate ad eũ peruenisse uidebit᷑ ñ secꝰ
ac si eum fundũ in heditate nudata
non excepisset. R̾ De rescidendauẽ¬

Expanded text:
niit hereditas, deinde eius fundi nomine uenditor aliquid adquisit, debet id praestare emptori hereditatis.Paulus: immo semper quaeritur in ea re, quid actum fuerit: si autem id non apparebit, premptori uenditor, nam id ipsum ex ea hereditate ad eum peruenisse uidebitur non secus ac si eum fundum in hereditate uendenda non excepisset. DE RESCINDENDA UE
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are debeat nã bis utiq ñ ꝯmittat᷑
stipulatio ut rem ⁊ p̾ciũ debear ⁊ ꝗdẽ
si postea quam rem uendid̾it heres
int̾cesserit stipło credimꝰ p̾ciũ insti¬
pułone uenisse ꝙ si antecessit stip
⁊ si decesserit an p̾ciũ euis dem debe¬
at n enĩ deb̾ent stichi ꝓmissor si eũ
uendidissz mortuo. Si nulla mora.
p̾cessiss s uͥ heoitatẽ uendidi postea
rem ⁊ ex ea uendidi pot̾ uid̾i ut ne¬
gotiũ eiꝰ agam tanquam ħeditatis¬
¶ S hoc iuire singłari ñ pot̾ credi nã
n eundem hoĩem tͥ buendid̾o ⁊ nec

Expanded text:
stare debeat: nam bis utique non committitur stipulatio, ut et rem et pretium debeat. et quidem si, posteaquam rem uendidit heres, intercessit stipulatio, credimus pretium in stipulationem uenisse: quod si antecessit stipuet is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum uendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem uendidi et postea rem ex ea uendidi, potest uideri, ut negotium eius agam quam hereditatis. sed hoc in re singulari non potest credi: nam si eundem hominem tibi uendid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fit cnͣ alii non uendidissem ł enĩrẽ
debebam ñ actõem aut cũ heditas ue¬
heres feti id pͥst emptori qͣilliꝰ negom
agam q̃mad̾m fundi uenditor fruct᷑ꝰ
prestet bone fideirte qmͣius si neglexi¬
ss ut alienũ nicħ ei imputare possit
nisi siculpa eius argueret᷑ ¶ Qd̃ sirẽ
quam uendidi alio possidente petii
⁊ littis estimatõem accepi utril illi pͥ
cium debeo an remutiq tem ñ .N. ac¬
tiones ei s rem pr̃are debeo s si ui de¬
iectus uł pp̃ furti actõem dupplũ ab¬
stulero nichil hoc ad emptorem ꝑtine¬
bit nã ⁊ si sñ culpa desut posside uen¬
ditor actões suas pr̃are debebit si rem
⁊ sic estunatõem qͦ nã ⁊ aream debet
ꝓte accepit reliquũ emptore ñ soluente
q̃sitũ est an corꝑa heditaria pignoris
noĩe teneantur respondi nicħꝓponit᷑
pretiũ q acceꝑo mortuo eo uideamꝰne
nichil t̾ debeam exempto cim̃moraĩ
tradendo ñ feti p̾ciũ .n. hoĩs uenditi

Expanded text:
i alii non uendidissem: tibi enim rem debebam, non actionem. at cum hereditas ueheres feci, id praestem emptori, quasi illius negotium agam: quemadmodum fundi uenditor fructus praestet bonsset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem praestare debeo: et si ui deiectus uel propter furti actionem duplum abst‹ul›er‹o›, nihil hoc ad emptorem pertinebit. nam si sine culpa desiit detinere uenditor, actiones suas praestare debebit, non rem, et sic aeste accepit reliquum emptore non solvente: quaesitum est, an corpora hereditaria pignoris nomine teneantur. respondi nihil pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis uenditi
Abbreviated transcription (Latin):
ditor accepit nã bñficiũ uenditoris¬
dem Cum ¶ꝓdest emptori.
emitur ut in uenditione ⁊ in siłib s
resque siñ est ñ ꝯtͥhit᷑ emptio ⁊ io
p̾ciũ dicet᷑. Iabolenꝰ̃ ꝙ sinlła
h̾editas aduenditorem ꝑtinuit qnͣ¬
tum emptori prare debeat ita dissĩ¬
gui oportebit ut si est quidẽ aliquã

Expanded text:
ditor accepit: nam beneficium venditoris prodest emptori. emitur, ut in venatione et similibus, sed res: quae si non est, non contrahitur emptio et ideo peditas ad uenditorem pertinuit, quantum emptori praestare debuit, ita distingui oportebit, ut, si est quidem aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
mũi uidetur emptorẽ heditatiłiucem
sxredis optin̾e ⁊ idcirco ten̾iuendito
riseditatis sũ cũ qd̃ moriat᷑ testator
debuit qͣmͣus post mortẽ deb̾e desiit
adita auenditore heditate siue quid
in diem debeatur sine sub acõne pea¬
heredẽ actio ẽe pot̾at ne forte ⁊̃ in huᷤ
causis ex quib cum hede astio nõ
est cũ emptore agat᷑ ⁊ siseruitutes
amisit here institut᷑ adita ħeditate
ex uendito. pot̾ĩt exꝑiri adu̾sus em¬
ptorẽ ut seruitutes ei resti tuant᷑ sed
siquid̃ uenditor nũd̃ p̾stit̾it s quoꝵꝰ
noĩe obligat sit ꝓpt̾ ħeditatẽ incħoꝰ¬

Expanded text:
emptorem hereditatis uicem heredis optinere et idcirco teneri uenditori hereditatis, siue cum moritur testator debuit quamuis post mortem debere desiit adita a uenditore hereditate siue quid in diem debeatur siue sub conheredem actio esse poterat, ne forte etiam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur. Et si servitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex vendito poterit experiri adversus emptorem, ut servitutes ei restituantur. Sed et si quid venditor nondum praestiterit, sed quoquo nomine obligatus sit propter hereditatem, n
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliq̃ obligatio ueneat aui cũ ip̃a
obligatio sub ꝯdc̃one sit pure uenui¬
at priore casu deficiente ꝯcõne uł
ab ste nomenei emã ꝯfestĩ ex emp¬
to ⁊ uendito ag̾e pot̾o ut uł accep¬

Expanded text:
ne aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicioneabs te nomen eius emam, confestim ex empto uendito agere potero, ‹ut› accep
Abbreviated transcription (Latin):
adolescẽtẽ ad petendos sibi curato¬
res. Qui tñ si p̃tor decernat soluen¬
pon ł xxuiii. scribit ne uel debitor

Expanded text:
adulescentem ad petendos sibi curatores. quid tamen: si praetor decernat soluenoctauo scribit, ne uel debitor
Abbreviated transcription (Latin):
tor dolo ticii ⁊ ꝓmissor dolo meuii im¬
peclitus fu̾it quominus in iudicio si¬
stat uterq aduersus eũ cuiusdolo im¬
peditus fu̾it. actione in fc̃m exꝑietui s¬
⁊ si stipulator doloꝓmiscrit et ꝓmis¬
sor dolostipłatoris impeditus fu̾it
quominus ad iudiciũ ueniret neu¬
tri eoꝵ pretor succurrere debebit abi
utraq parte dolo compensando. Si
dicium reus ueniat .C. a sempronio
consequar tanti enĩ in ea int̾fuisse
uidetur qr si ueniss in iuditiũ actio
michi .C. aduersus reum uł adu̾sus

Expanded text:
tor dolo Titii et promissor dolo Maeui impeditus fuerit, quo minus in iudicio sistatur: uterque aduersus eum, cuius dolo impeditus fuerit, actione in factum experietur.Si et stipulator dolo promissoris et promissor dolo stipulatoris impeditus fuerit quo minus ad iudicium ueniret: neutri eorum praetor succurrere debebit, ad utraque parte dolo compensando.Si adicium reus ueniat: centum a Sempronio consequar. tanti enim mea interfuisse uidetur, quia, si uenisset in iudicium, actio mihi centum aduersus reum uel aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
in singulos dies dinumerari p̃tor iubet
id negõm tñsactum fu̾it. qm̃ sistiopor¬
teret. ¶Cet̾m sipostea tnͣsactum est. ex¬
ceptiodoli opponid quis .N. de pena pro¬
missa laborat. post negõm tnͣsactũ Cũ
ĩ transacti negotii exceptõem putau̾it
quis noce. quasi ⁊ de pena tnͣsactũ sit
iussi cognitariũ sp̃ałr partib placu̾it.¬
Siciuis municipalis mun̾is causa
siue dolo malo suo impeditus iuditio
scłnisuampromisionẽ ñstetit ecuus

Expanded text:
in singulos dies dinumerari praetor iubet id negotium transactum sit, quam sisti oporteret. ceterum si postea transactum est, exceptio doli op‹p›oni debet: quis enim de poena promissa laborat post negotium transactum? cum etiam transacti negotii exceptionem putauerit quis nocere, quasi etiam de poena transactum sit, nisi contrarium specialiter partibus placuerit.Si quis municipalis muneris causa sine suo dolo malo impeditus in iudicio secundum suam promissionem non stetit, aequis
Abbreviated transcription (Latin):
possũt R̾Si ĩ dẽ creditores ẽent qi
tñsactõem fecissent. id obseruand̾
de here ⁊ alieno qd̃ int̾ cos ue¬
niss si alii creditores ẽẽnt pp̃ nc̾tum
successionis pro ꝑteheditatis quam
liana quid̾ stipło subici sols cõsul

Expanded text:
pondit, si idem creditores essent, qui transactionem fecissent, ‹id obseruandum de aere alieno, quod inter eos conuenisset›: si alii creditores essent, propter incertum successionis pro parte hereditatis, quam liana quidem stipulatio subici solet. sed con
Abbreviated transcription (Latin):
tori mandatis actõib cũ debitore
heditario qui ignorabat uenditã
ẽẽ ħ̾reditatẽ tñsegit. si emptor ħedita¬
tis hoc debitũ ab eo exige uelit excep¬
tio tñsacti negocii debitori pp̃ igno

Expanded text:
tori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter igno
Abbreviated transcription (Latin):
lebifito continetur ut nequis p̃sid̾¬
dummunus donũ ue caꝑet nisi escu¬
lentũ potulentũ ne qd̃ intra dies pro¬
ximos prooigatur. Calistratus.
bseruandum est ius reddentuit inade¬
undo quidem facilem se p̾beat s fotẽp¬
ni se non paciatur uñ mandatis adi¬
titur nepresides ꝓuinciaꝵ in ult̾iore
familiaritatem ꝓuinciales dimittãt¬
Namex conu̾satione eq̃ li contentio d¬
dignitatis nascitur s in cognoscendo
n excandesc̾e adu̾sus eos quos malos
eti iudicis cuius aĩ uotũ uultus dete¬
git ⁊ sũmafi ita ius redoid ut aucto¬
ritatẽ dignitatis ingenio suo auge
reses cum agnoscat de scruo corrup¬
touł ancilla de uirginitate uł sei¬
ostupiato si auctor rerumagentis
corruptus ẽẽ dicatur ux eiꝰ modi hõ
ut non solũ iactura adu̾sus suꝑbiã
s ad totius domus eĩsionẽ ꝑtĩneat

Expanded text:
lebiscito continetur, ne quis praesidum munus donumve caperet, nisi esculentumve, et id quidem intra dies proximos prodigatur. Quod bservandum est ius reddenti, ut in adeundo facilem se prebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adiicitur, ne presides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittanam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur.Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos cti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeaeses cum cognoscat de seruo corrupto uel ancilla deuirginata uel seruo stuprato, si actor rerum agentis corruptus esse dicetur uel eiusmodi homo, ut non ‹ad› solam iacturam aduersus substantiam, sed ad totius domus euersionem pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si satis ñ ded̾it s reꝓmittendiei cͥdi¬
tũ est. id̾ statuend̾ est. ¶ Qͥita de pu¬
bblico. agunt et ut priuatũ ⁊modũ¬
defendant cã cognita ꝑmittuntur¬
ꝓcuratorẽ dare et postea aliis agẽs
exceptõe repellitur. ¶ Siꝑcuratorio¬
pus nouũ nũciatũ sit. isq int̾dicto

Expanded text:
 dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est.Qui ita de pblico agunt, ut priuatum codefendant, causa cognita permittunturcuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur.Si procuratori opus nouum nuntiatum sit isque interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
mutius accipiendis pecc̃ĩuis ꝓcuratorem
p̃posuit utił ad exemplũ institorie dabit᷑
actõ oꝵ eq̃ faciend̾ erit ⁊ si ꝓcurator soluẽ¬
do sit qui stipłantipecciũam ꝓmisit Si
dñs qui s̾uũ institorem ap̃ mensã peccu¬
niis accipiendis hũit post lib̾tatẽ qͦ datã
idem per lib̾tũ negõm ex̾tuit uarietate
tus apr̃e filiꝰ m̾ciũ ca mutuam peccũiã

Expanded text:
ratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit.Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate tus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
Ad fructuariũ ꝑtinẽt ⁊̃ aũ reisoli aũ
rei mobił uiuffructus legat᷑. Sei soli
ut puta ecdiũ usufructu legato qui¬
cunq redditus est ad ussifructuarium
ex areis ⁊ cet̾is quec̃q ediũsunt. Unde
⁊̃ nuiti eũ in possõem uicinaꝵ ediũ
caͣ dãpni infectiplacuit ⁊ iure dñii pa¬
ssessurũ easedes si perseueraretur nõ
taui. nec quicqmͣ amitre finito usu
fructu. Hac rõne labeo scribit nec edi¬
fitiũlice dño te inuito altĩtolle sic̃ nec
aree usufructu legato pot marea edifi¬

Expanded text:
ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem uicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
rem agebatur inquit si possõem cessit
non tenebitur. S iliuis aut ualitudi¬
nem uel etatem aut aut occupatõnes
necc̃s litem in aliuĩ tnstulit inea cã ñ:¬
ut hoc edicto teneatur. Cum in hoce¬
dicto doli malifiat mentio Cet̾merit
A diura ⁊ prediorũ hoc elictum ꝑti¬
tinet modo si dolo malo fiat alienatõ¬
Hec autem actio in id ꝙ int̾est.pet¬
tit ꝓindesires non fuit pecitoris aut
si is qui alienatus est sñ culpa decesse¬
rit cessat iuditium nisi quid actoris
nalis s rei persequutdem arbitrio iu¬
dicis continet. cre h̾edi dabitur in ħx¬

Expanded text:
rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. ceterum eAd iura etiam praediorum hoc edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio.Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris nalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor cogat arbitriũ reciꝑe qm̃ħ res
lib̾a ⁊ ab soluta est ⁊ exͣ necc̃itatẽ iuris¬
dictois poĩta at tñubi quis semel in
se recepit arbitrium ad curam ⁊ sol¬
licitudinem suam hanc tem pettiue
pretor putat non tm̃ ꝙ studet lites

Expanded text:
s libera et soluta est et extra necessitatem iurisdictionis posita, attamen ubi semel quis in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat: non tantum quod studeret lites
Abbreviated transcription (Latin):
finiri. umqm̃ non deberent decipi qͥ
eum qĩ iuirũ bonũ disceptatorem ĩt̾
seelegerunt finge .n. post cam iãsen¬
mel atq it̾m tractatã post nudata

Expanded text:
niam ‹non› debere‹n›t decipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitriũ tale pr̃etur qͣle iurobono ꝯue¬
niat. Ioemq ad arbitriũ ad qualitatẽ o¬
peris si ad ꝓrogand̾ tempꝰ ꝙ lege finitum
at pertinet mͥ id ip̃m lege cõprebensiĩ sit.
Quibz consequens est ut irrata sit ad ꝓ¬
batio dolo conductõis fc̃a ut ex locato ag
possit. ¶ Si colonus locau̾it fundũ res

Expanded text:
le praestetur, quale viro bono convenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locaverit fundum, res
Abbreviated transcription (Latin):
m̾colon̾ꝰ eos percepiss ¶ Si dom̃ uelfũ¬
dus ĩ quĩquẽniũ pensionib locat᷑ sit pot̾ do¬
dñs si descruit hĩtatdem uł fundi culturã
colonus uł inquilinus cum eisstafiage̾
s ⁊ de hiis que p̾senti die prare debuerĩt
nus siei frui filiceat tocius quĩquen¬

Expanded text:
set. Si domus uel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam ‹o›nus uel inquilinus, cum eis statim agere. Sed et de his, quae praesenti die praestare debuerunt, nus, si ei frui non liceat, totius quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
tur fundo frui. ¶Nã ⁊ cuui expulsus
hac conductõne ĩ aliã se colo mam con¬
tulit non susfecturꝰ duab n ip̃epen¬
sionũ noĩe obligat᷑ erit ⁊ qiuantũ ꝑ sin¬
gulos annos compendiifcur erat cõse¬
quitur. ¶Sera est em̃pacientia frueu¬
di queeo offertur temꝑꝰ quo finii colonꝰ
alii reb obligatus non pot̾. Q si paucis
dieb ꝓhibuit deinde pnĩam agit oĩa¬
q̃ colono integra sunt nicħ ex obligatõe
beatur frui a dño ł ab extͣneo quẽ dñs
prohiłe̾ potest. ¶ Qd̾ ĩ płes annos
fundũ locau̾at testam̃to suo dampnaũ
ħedem ut cõductorẽ liłures si non paciat᷑

Expanded text:
tur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione beatur frui a domino uel ab extraneo quem dominus prohibere potest. Qui in plures annos fundum locauerat, testamento suo damnauit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiat
Abbreviated transcription (Latin):
possidendi. S̾ edet fructus inciuit ñ
senatus qui ab initio mente p̾donis
res heditarias app̾hendat Od̃si ab:
initio quidem iustam cam huit adis¬
picende possõnis postea uero conscius
ad se nicħ heditatẽ ꝑtin̾e predonis ho
loqquitur puto tñ ⁊ ad eũ m̃tem senat᷑
consulti pertin̾e ꝑui ⁊ .a. refertab ũ¬
tio quis dolose ĩ heditatẽ il satus sitan
postea hoc fac̾e̾ cepit. Sciread se ñ ꝑti

Expanded text:
possidendi. Sed et fructus non senatus, qui ab initio mente praedonis res hereditarias adprehendit. quod si ab initio quidem iustam causam habuit adipiscendae possessionis, postea uero conscius ad se nihil hereditatem pertinere praedonio loqui uidetur: puto tamen et ad eum mentem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pe
Abbreviated transcription (Latin):
staturũ. Itemsi rem diffx̃it ⁊ exp̾¬
cio aliã rem comparauit ueniet pre¬
cium inpefone heditatis nonres qͣs
inpr̃imoniũ suũ ꝯu̾tit s ⁊ si res mi¬
noris ualz qͣm comꝑata hactenus.
locupletior factus uidebitur q̃tenus
res ual q̃mad̾m si consũpsiss ĩ tm̃lo¬

Expanded text:
staturum. Item si rem distraxit et ex pretio aliam rem comparauit, ueniet pretium in petitionem hereditatis, non res quam in patrimonium suum conuertit. sed si res minoris ualet quam comparata est, hactenus locupletior factus uidebitur, quatenus res ualet: quemadmodum si consumpsiss
Abbreviated transcription (Latin):
iutlłigend̾ est ut ⁊ si dolus p̾titus ĩ
pefdem h̾editatis deducetur s ⁊ culpa
⁊ io ab eo qui ab alio ñ exegit uł a se¬
met ip̃o si temꝑe ẽẽt libatus petihedita¬
tem posse hoc utiq si exig̾e potuit. d̾
aĩtͥlenatus eos qui bona inuasissent
loquitur de predonib .i. de hus cluro¬

Expanded text:
intellegendum est, ut et dolus praeteritus in petitionem hereditatis deduceretur: sed et culpa. et ideo ab eo qui ab alio non exegit uel a semet ipso, si tempore esset liberatus, peti hereditatem posse: hoc utique si exigere potuit. Quod autem ait senatus 'eos qui bona inuasissent', loquitur de praedonibus, id est de his qu
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł ł xiii.d̾. scriptũ eum qiui rẽ depo¬
suit statĩdepoĩti posse actõne agere
ħ .ii. ip̃o dolo fac̾e cum qui suscepit
ꝙ reposcenti rem non reddat mͣrͣcelł
autemait non semꝑ uid̾i dolo possefa¬
t̾e eum qui rem poscenti ñ redoat qͥd
.li.si in ꝓuncia res sit uł in horrois qͦꝵ

Expanded text:
imo digestorum scriptum eum qui rem deposuit statim posse depositi actione agere: hoc enim ipso dolo facere eum qui suscepit, quod reposcenti rem non reddat. Marcellus autem ait non semper videri posse dolo facere eum, qui reposcenti non reddat: quid enim si in provincia res sit vel in horreis
Abbreviated transcription (Latin):
fide mͥ seruit equissimũeet mdari a
deposuit ex eopeccłio fuit qid̾ ad me ꝑ¬
tinebat uł res mea fuit eadẽ actõe pot̾o
ag̾e Itemsi seruus hxditariꝰ deposuit he¬
di postea adeunti ꝯpetitactõ ¶ Siser¬
uus deposuit sũ uiuat siue decesseriti
utiłr dñs hac actõe exꝑietur ip̃e autẽ

Expanded text:
deposuerit, aequissimum erit dari mihi deposuit ex eo peculio fuit quod ad me pertinebat vel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si servus hereditarius deposuerit, heredi postea adeunti competit actio. Si servus deposuit, sive vivat sive decesserit, utiliter dominus hac actione experietur. ipse au
Abbreviated transcription (Latin):
liceat hr̃e deq ca re exempto agi¬
Ilua cedua inq̃ninqnnũ uenierat
q̃ rebant᷑ cum glans decidiss utri eẽt
scio seiũ fendisse pͥmũ sequend̾ ẽe qd
quaꝵ in arborib finss eo temꝑe cum
hoc ced̾et᷑ emptoris ẽẽ. Nemo pot̾ uid̾i
eamrem uendidisse de ciuiꝰdm̃o idagi¬
tur ne ademptorem tnͣseat s hoc aut
locatio est ant alud genus contͣctus.
peret aureos tot sub usuris de dit pi¬
gnori sũ ypothece p̾dia ⁊ si deuissorem
lutium cui ꝓmisit intratriennum
ꝓximũ seeum lib̾aturũ ꝙ si idñ tece¬

Expanded text:
liceat', deque ea re ex empto agi.Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum sequendum esse quod quae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris.Nemo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut alperet tot aureos sub usuris, dedit pignori sive hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit intra triennium proximum se eum liberaturum: quod si id non fece
Abbreviated transcription (Latin):
tam peccĩam abi fideiussiss ⁊ reus ĩ
iuditio uentus ꝯrecusari uellz sub i¬
suris debitam ẽẽ peccisiam ⁊ fidenissor
soluendo usuras pofatem retusandie¬
as reo substuliss eã peccuĩam a reo ñ pe¬
tit᷑u s si reus fideiussori denũciass nt
recusaret sub usuris debitam eẽ necu
pp̃ suam existimatõem retusare uolu¬
iss cy ĩ solu̾it a reo petitũ hochũ censuit
sceuola parũn. fidełr facit fi deiussor

Expanded text:
fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ ad tuã rempertineat ⁊ m̾ito
tunc .n. lib̾atur is clui debitorem delegat
si nom̃ euis creditor secutus est ñ ⁊ ꝑicł̃o
debitoris ab eo stipłatus. Idẽ iurissi mã¬
dato fi deuissoris cũ reo egissẽ qr seq̃nti

Expanded text:
mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur. Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ut m̾etrici pectiũam credas ñ obligae¬
bitur mandati qr adu̾sus boãm fidẽ mãda¬
tũ sit ¶ Eum cuudãtalẽ epłam scripsiss
amito suo rogo te ut ꝯm̃datũ bẽas sex¬
tiliũ credentẽ amicũ meũ nõ obligabi¬
tur mandati q om̃dandi magis boĩs
ꝙͣ m̃candi cã script᷑a est ¶ Sicnus mã¬
dau̾it filiof̾ credendã pecciũam ñ ꝯtͣ. se.¬
uł de ĩ rem u̾so uł qd̃ iussu pr̃ ten̾etur
erit licitũ mandatũ hoc ampliꝰ dico
dato ⁊ mandati cũ ten̾i. ¶Sipost credi¬
tam petcuĩam mandau̾o creditori meo¬
credendam nlłm mandatũ rectissĩe põp̾
ait. plane suit expͤtares nec urg̾es de¬
bitorem ad sołoem mandau̾o tͥut ei
des int̾uallũ pericło ꝙ meo peccuĩam
tor mandat suscipi uł ꝓbari nomen
pupilio suo uł curatorieius ¶ Si mã¬
dau̾o exigendam pectuĩam dem̃ uolũ¬
tatem mutau̾o ansit mandati actõ
dati actõem q extinctũ est mandatũ
funita uolũtate Q si mandaiu̾s exigẽ¬

Expanded text:
 obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum quidam talem epistulam scripsisset amico suo: 'rogo te, commendatum habeas Sextilium Crescentem amicum meum', non obligabitur mandati, quia commendandi magis hominis quam mandandi causa scripta est. Si quis mandauerit filio familias credendam pecuniam non contra seuel de in rem uerso uel quod iussu pater teneretur, erit licitum mandatum. hoc amplius dico, dato et mandati eum teneri. Si post creditam pecuniam mandauero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec urgueres debitorem ad solutionem, mandauero tibi, ut ei des interuallum, periculoque meo pecuniam tor mandet suscipi uel probari nomen pupillo suo uel curatori eius. Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio dati actionem, quia extinctum est mandatum finita uoluntate. quod si mandaueris exigen
Abbreviated transcription (Latin):
tia si iam de mosfõso iuditium ꝯtesta¬
tum est. Cet̾m si non contestetur nõ
expectantur libalia iuditia ⁊ ita diuꝰ
pius rescripsit. Nam ꝯ quidam litini¬
anus de statu suocsonem paciebatur
⁊ ne maturius ꝓnuntiaretur de ꝯdc̃o¬
ne sua nolebat ad liberale iuditium
ire. dicens se suscepturũ de inosfõso te¬
stamento iuditium ⁊ petiturũ hedita¬
tem qr et libertatem ⁊ heditatẽ ex testõ

Expanded text:
ia, si iam de inofficioso iudicium contestatum est: ceterum si non contestetur, non exspectantur liberalia iudicia: et ita diuus Pius rescripsit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se de inofficioso testamento iudicium et petiturum hereditatem, quia libertatem et heredit
Abbreviated transcription (Latin):
diend̾ qm̃ eet heditatis noĩe iuditium
suscepturꝰ ⁊ erat in arbitrio eius qui
sedñm ẽẽ dicit. age̾ de inoffõso testõ iu¬
ditium non uero sub obtentu iuditii
de inosfõso testõ ab ip̃olitiniano ñ sus¬
cepti per quinqͣnnuiũ deb̾e morã fi̾ ser¬
uituti:. plane sumatĩ existimand̃ iu¬
dici ꝯcessit si forte bona fide imploret᷑
derit prand̃ restituend̃ moditum tẽ¬
pus intraꝙ si non fu̾it ꝯtestatũ iu¬
beat iudicem lib̾tatis partib aus
fungi uotiens autem quis patit᷑
ꝯtrouersiã libertatis ⁊ heditatis s se
non ex testõ lib̃m dicit. s alias uł aui¬
uõ testatore manumissũ ñ deb̾e im
adiecit sane in rescripto dummodo

Expanded text:
iam esset hereditatis nomine iudicium suscepturus et erat in arbitrio eius, qui se dominum esse dicit, agere de inofficioso testamento iudicium. nunc vero sub obtentu iudicii de inofficioso testamento ab ipso Licinniano non suscepti per quinquennium non debere moram fieri servituti. plane summatim aestimandum iudici concessit, an forte derit, praestituendum modicum tempus, intra quod si non fuerit contestatum, iubeat iudicem libertatis partibus suis fungi.Quotiens autem quis patitur controuersiam libertatis et hereditatis, sed se non ex testamento liberum dicit, sed alias uel a uiuo testatore manumissum, non debere impadiecit plane in rescripto, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
cum ñ conuen̾it maxĩe siex nect̾̃itate nõ
ex uoluntate dotem ꝓmuserit Nam si
donauit ut cumq parcendũ mari¬
toꝙ non eũ p̾cipitauit ad sołoem qd̃
donau̾it quẽq nouo qd̃ faceposset si

Expanded text:
um non conuenerit, maxime si ex necessitate, non ex uoluntate dotem promiserat: nam si donauit, utcumque parcendum marito, qui eum non praecipitauit ad solutionem qui donauerat quemque in id quod facere posset, si
Abbreviated transcription (Latin):
debetur legatũ filie ⁊ si quẽ ħ aĩo testa¬
torẽ eẽ filia ostendit ut dupplicaret ei
legatũ habebit utrũq dotẽ quã marit᷑¬
tis ꝙ̃ si altutrũ uolu̾t habet᷑ Si mulierle¬
gatũ petat oppoĩta doli exceptõne ñ ali¬
as cogetur ei heres legatũ solu̾e qm si
caint indempnẽ hoc noĩe hedem futu¬
rum adususꝰ maritũ exꝓmissione agen¬
tem. S simaritus agat nicħ de indẽp¬
nitate eumcau̾e oportebit u̾m młr post
eum agens exteptẽe repelletur qd̾ semel
dos prestita est.

Expanded text:
debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei legatum, habebit utrumque, dotem quam maritti. quod si alterutrum uoluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de indemnitate eum cauere oportebit, uerum mulier post eum agens exceptione repelletur, quia semel dos praestita est.
Abbreviated transcription (Latin):
demr Qd̾sinon diuortiũ s iurgiũ
iei fundilapides uł arbores que fruef
non ẽent siue per superficiem edifi¬
tii dotalis uoluntate mulieris uen¬
did̾it numex ea uenditione recepti st̃¬

Expanded text:
d si non diuortium, sed iurgium lis fundi lapidem uel arbores, quae fructus non essent, siue superficium aedificii dotalis uoluntate mulieris uendiderit, nummi ex ea uenditione recepti s
Abbreviated transcription (Latin):
inter se hoĩes disceptarent quas acti¬
oues ne ppłs prout uellz institu̾et
certas sollempnesq esse uoluerurt
⁊ applłatur hec pars iuris legͥ actões
.i. sime actiones ⁊ ita eodem pene feꝑe
tria hec iura nata sunt leges .xii. ta¬
bularũ ex hiis fluere cepit uis ciuile
ex eisdem legis acfoes compoĩte sũt
Omnũ autem harũ ⁊ interp̾tandi
scĩa ⁊ actões apd̾ collegium pontifi¬
cum erant ex aub constituebat᷑ ꝙis
quogo anno preẽt priuatis ⁊ fere
ppłs annuis ꝓpe centũ hac cõsuetudi
ne usus est. ¶Postea autẽ cũ apĩ
clautlius ꝓposiuss ⁊ ad formã rede¬
gissz has actoes gͣueus flauius scri¬
ba eius libertini filius subreptũ li¬
brum ppło tradit ał tulit et a deo
gratum fuit id munus ppło ut tri¬
bunus plebis fi̾et et senator et edi¬
lis curulus hic liber qui actões con
num nam nec gadus flauius de
suo quicqͣm adiecit libro ¶Ange
brum ppłd dedit qui applłatur ius

Expanded text:
inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout vellet institueret certas sollemnesque esse voluerunt: et appellatur haec pars iuris legis actionesitimae actiones. et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius civile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset privatis. et fere populus annis prope centum hac consuetne usus est.Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones contnum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augesbrum populo dedit, qui appellatur ius