comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nue accationis incess ⁊ nlli
finitatemporib huiscomõi
quamius pretita intdicta su¬
ficiant tamenctiam illudite¬
ramus ne postquama fide de¬
iuaiunt. testandi aut donãdi
quippiam bant facultatem
¶sz necuenditõis spẽfacere
legi fraudes sinãtur cotumq
abintestato xp̃ianitatẽ sectã¬
tib ꝓpinquis potissimũ dfe

Expanded text:
nis incesset et nullis finita temporibus huiuscemodi quamvis praeterita interdicta sufficiant, tamen etiam illud iteramus, ne, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem. sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur, totumque ab intestato Christianitatem sectantibus propinquis potissimum de
Abbreviated transcription (Latin):
scriptahores et tibi rogata resti¬
tucre calliditate actraudere¬
pndiant utad alium nepotẽ
cundemq cohordom deuolua¬
turcius portio aquo tibinot¬
natimnontiũtfidci cõmissu
relictum etcoacta suspectam

Expanded text:
scripta heres et tibi rogata restituere calliditate ac fraude repudiavit, ut ad alium nepotem eundemque coheredem devolvatur portio, a quo tibi nominatim non fuerat fideicommissum relictum, et coacta suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
dem. erͣuum comunem
non consentientib coheredib̾
s percrroremadcum quipossi¬
det ꝑtincre credentib tenens
cumomins nerus titulus de¬
fitiat suum non facit s inco põ¬
tiones  henditaras assignata
penes singulos succores ꝑma¬
ncre manifestum est.

Expanded text:
. Servum communem non consentientibus coheredibus, sed per errorem ad eum qui possidet pertinere credentibus tenens, cum omnis verus titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penes singulos successores remanere manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
inqua defec̃ prminorererit in
qua maiorum ymagincs aut
indẽ fixas aut itrulsas ñindẽ
satis c̃lugubẽ. erg̃o ⁊ domus ⁊
ceta om̃amobiliamprĩmo¬
no minorum pmaneant nui¬
lumqzedifitugenus qd integr
hrditas dabitcm lapsumtuto
reliquerit deformatũ edifitum
tutor testĩficatõc oꝑers ip̃iusꝰ

Expanded text:
in qua defecit pater, minor crevit, in qua majorum imagines aut non videre fixas aut revulsas videre satis est lugubre. Ergoa immobilia in patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum hereditas dabit, collapsum tutoreliquerit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tem dare in pret̾itum licebat.sꝑ
nonsit. ¶Anomugitururba¬
na mãçipia qr tocius suppelletił
notitiãgorunt sc̃pinbrditate⁊
indomo retincant nã boiserin
fraudem ficriphibeb̾t malisire
cregerit sb̃questi õe poĩtipotenĩt
pdere u̾itatem atqzita om̃a ob

Expanded text:
tem dare in praeteritum licebat, scnon sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quia totius suppellectilis notitiam gerunt, semper in hereditate et in domo retineant: nam boni servi fraudem fieri prohibebunt, mali, si res exegerit, sub, quaestione positi poterunt prodere veritat
Abbreviated transcription (Latin):
mio potentissimar̃ domoꝵ
libiomes eruatum ducentes
fugiant.sienimdecunoclam
actorib ⁊ pcuratoribo nesciẽ¬
tibꝰ alienc̾ fuĩt serucconiunc¬
tus ⁊ mulieron inmetallum
detrudipsmñam iudicis iubem
⁊ ip̃m decunonem minsulam
deportanomibo moiscius ci¬
uitaticnius curialis fueratn

Expanded text:
mia potentissimarum domorum libidine servarum ducente confugiant. si enim decurio clam actoribus atque procuratoribus nescientibus alienae fuerit servae coniunctus, et mulierem in metallum trudi per sententiam iudicis iubemus et ipsum decurionem in insulam deportari, omnibus bonis eius civitati, cuius curialis fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sepcquidam suos cb¬
noxios ininditiu uocantes
ct iuditianis certaminb uc̃¬
tilatisnonad cortum fincm
lites  ꝓducebant sz taciturnita¬
temiediotompore adhibita

Expanded text:
e quidam suos obnoxios in iudicium vocantes et iudiciariis certaminibus ventilatis non ad certum finem lites producebant, sed taciturnitate in medio tempore adhibita
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Inoffitiales prefector
cursum publicum laniantes l
praua otrantuitatti puolca
molientes uindicandi tibi de¬
dimus ꝑtatem itaut prefcos
decorum culpa facias ctiores
mpr. P ocioris gradus iud¬
cib abinferorib ꝯpetens reu¬
Tentiatribuatur s ubi publica tẽ¬
taturucilitas ⁊ si minoruidex
maioriunrogatur miuria. sanc
quinsigniadignitatisad hoc

Expanded text:
dem. In officiales Praefectorum cursum publicum laniantes, vel prava contra utilitatem publicam molientes, vindicandi tibi dedimus potestatem, ita ut Praefectos de eorum culpa facias certiores. Potioris gradus iudicibus ab inferioribus competens reverentia tribuatur. Sed ubi publica tractatur utilitas, etsi minor iudex maiori inrogatur iniuria. Sane qui insign
Abbreviated transcription (Latin):
tissim os udices publicis adcla¬
mationibꝰ collaudandi damri
rclanim uocibꝰ accandi damri
os assumat.nam siucre uoces ẽ
nccadlibidincm ꝑclientelas
offusediligenter inuestigabu
prefcis prctorio presidibz ⁊ co¬
mitib quipprouintias ꝯstitr¬

Expanded text:
tissimos iudices publicis adclamationibus collaudandi damus erellarum vocibus accusandi, os absumat. Nam si verae voces sunt nec ad libidinem per clientelas effusae, diligenter investigabimus: praefectis praetorio et comitibus, qui per provincias
Abbreviated transcription (Latin):
Icgis amplexus ꝯtralegis
nitituruoluntatem necpe¬
crum pactum nullamqꝯ¬
uentoem nullum cc̃tum ĩt
ees uidenuolumus subsecu
ramus ut legis latoriqdfĩ
ficiat ectaq quasicepressa
exlegisliceãt uolũtate col¬
ligere hocẽ uteaq̃lege ficrip¬

Expanded text:
legis amplexus contra legis nititur voluntatem: nec poeenim pactum, nullam conventionem, nullum contractum inter eos videri volumus subsecutramus, ut legis latori, quodficiat, cetera quasi expressa ex legis liceat voluntate colligere: hoc est ut ea quae lege fieri
Abbreviated transcription (Latin):
scđo creditorelocum non hab
necenim necessitas cumpoit
crrographanum etiam debitỹ
priorie editoriofferre. dedist

Expanded text:
o creditore locum non habet: nec enim necessitas ei imponitur chirographarium etiam debitum priori creditori offerre.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r Qũi filios ur̃os uł libe¬
ros hoics pr̃opecuniaq̃ nobic
c̃debut pignoris tirulo accepit
dissimulatõcuinis se cucumre¬
nitcum sit manifestum obli¬
gatõempignoris ñosistere ñ
mbis quequis deboĩs suisi
facobuoxia

Expanded text:
 Qui filios vestros vel liberos homines pro pecunia quam vobis credebat pignoris titulo accepit, dissimulatione iuris se circumvenit, cum sit manifestum obligationem pignoris non consistere nisi in his, quae quis de bonis suis facit obnoxia
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr̃. P ater tuus si
maior est anms septuͣ¬
agĩta ad tutelamulcuã
deuocatus excusareseso¬
ptus ant surdus aut
mntus antfiniosus.
aut ppetua ualitudine
tentus tutele sccuratõi

Expanded text:
. Pater tuus si maior est annis septuaginta, ad tutelam seu curam devocatus excusare se soptus aut surdus aut mutus aut furiosus aut perpetua valitudine tentus tutelae seu curationis
Abbreviated transcription (Latin):
tres cucclas nlcuras
codem tp̃e nõ defumncro¬
ne susceptas admĩstra
onerequarte tutele ⁊ cuã¬
toris pupillorum scuad¬
non grauabens.finito autez
offõ p̾ubertate pupillorumꝰ
ułctate. ⁊dolescentium aliesb̃

Expanded text:
tres tutelas vel curas eodem tempore non defunctorie susceptas administras, onere quartae tutelae vel curationis pupillorum seu adnon gravaberis. Finito autem officio pubertate pupillorum vel aetate adulescentium ali
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros aũt modos cligere exqb̃
ana quib latina ꝯpetebat liber¬
tas inpresenti aũt romanade¬
fertur conditiouthiis prescn¬
ti lege onumcratis et cimbꝰro¬
manis nascentibceterom̃s
modiperquos latinorum no¬
meninducebatur penitus cõ¬
quiescant er nonlatinos part¬
tem exqua inipo tempore mor¬
tis ineandem personam simul
et libertas et serintus cõncurat
etquiquasilibermoratur erip
suum inlibertatem producere
maluentliccre ci hoc faccreqri¬
q testibꝰadhibitis quipost mõ¬
tis cus lictexas siucisubscri¬
ptĩc poitas siueꝑtotum cextũ
effusas suas licteras suppoeritẽ
fidem ꝑpetuam possint cartule
prebereet si hoc recent sineperse
scribendo sineptabulanum
libert.is seruo competatquasi
ex mutaniõe codicilli delata ita
tamenuret ip̃o patrono uinẽ¬
te etlibertatem etciuitatemda¬
nam. ¶S etsiquis int ami¬
cos libertatemdare seruo suon
maluent licebit eisimiliter qn¬

Expanded text:
certos autem modus eligere, ex quibus antea quidem Latina competebat libertas, in praesenti autem Romana defertur condicio, ut his praesenti lege enumeratis et cives Romanos nascentibus ceteri omnes modi, per quos Latinorum nomen inducebatur, penitus conquiescant et non Latinos paritem, ex qua in ipso tempore mortis in eandem personam simul et libertas et servitium concurrunt et, qui quasi liber moratus est, suum in libertatem producere maluerit, licere ei hoc facere quinque testibus adhibitis, qui post eius litteras sive in subscriptione positas sive per totum textum effusas suas litteras supponentes fidem perpetuam possint chartulae praebere. Et si hoc fecerit, sive per scribendo sive per tabularium, libertas servo competat quasi ex imitatione codicilli delata, ita tamen, ut et ipso patrono vivente et libertatem et civitatemnam. Sed et si quis inter amicos libertatem dare suo servo maluerit, licebit ei quinque
Abbreviated transcription (Latin):
dedititulibortuam sbͣ¬
latisunt. quare ppterin¬
ꝑfectalatinorum libor¬
tis incercis uestigus titr¬
ctaadbuciemanetet non
mutilis quidemps ciusoi¬
le esthoc inius ꝑfectum deduci¬
tur.cumcum ltinilibortiad
similitudin omantiq latimt¬
tis queincolonus missa esty
dentur cc̃ introducti exquanẽ
aliud reipi. nisibellum accessit
cuilesaris absurduip est ipsa
originie iti sublata ymagine
cius derclinqui. ¶cumigit
multis mois et pencinnunx¬
rabilibꝰ lacinorum in troduc¬
taestconditioctleges  diuerse
et senatus consultain troduct
sunt etexhiis difficultates ma¬
ximcomergebant tam exlege
uilia quamexlargiano senat
consulco nccnonexcoco diui
traianiquorum plonequidez
fuerant nic leges nonanteni
inreb fuerant eorum experur¬
tum studiosissimum nobis
uisum est.hecquidemominia
ct latinam libertatem resecare

Expanded text:
dediticii liberti iam sublati sunt, quapropter imperfecta Latinorum libertas incertis vestigiis titucta adhuc remanet et non inutilis quidem pars eius dle est, hoc in ius perfectum deducitur? Cum enim Latini liberti ad similitudinem antiquae Latinitatis, quae in coloniis missa est, videntur esse inaliud rei publicae nisi bellum accessit civile, satis absurdum est ipsa origine rei sublata imaginem eius derelinqui. Cum igitur multis modis et paene innumerabilibus Latinorum introducta est condicio et leges diversae et senatus consulta introducta sunt et ex his difficultates maximae emergebant tam ex lege Iunia quam ex Largiano senatus consulto nec non ex edicto divi Traiani, quorum plenae quidem fuerant nostrae leges, non autem in rebus fuerat eorum experimentum: studiosissimum nobis visum est haec quidem omnia et Latinam libertatem resecare
Abbreviated transcription (Latin):
nare uoluntatem et qd̃ liberu
eum c̃ẽ uoluent diccre et hoc si¬
ueiteracca fiĩt testificatus
siuerestuimuoces adtestifica¬
trem sunt amplexe etlicteras
tampublicarum ꝑsõan q̃
testiumbant. ¶ siulimo
seruiad cuta tem romanam
producantur quasi excodicill
similicer libertatem adipiscẽ¬
tes. ¶S scius euam hoceẽ
inantiqua  latrnitate exedicto
diu claudii introductũ qdsi
quis seruum suum egritirdi

Expanded text:
berum eum esse voluit dicere: et hoc sive inter acta fuerit testificatus sive testium voces attestationem sunt amplexae et litteras tam publicarum personarum quam testium habeant, simili modo servi ad civitatem producantur Romanam quasi ex codicillis similiter libertatem adipiscentes. Sed scimus etiam hoc esse in antiqua Latinitate ex edicto divi Claudii introductum, quod, si quis servum suum aegritudi
Abbreviated transcription (Latin):
passisumus. quẽadm posti¬
tatis admictatur nanadiscõ¬
diasiquidaut tale facere au¬
sifuerint ip̃iquidem falsicatĩ
reiconstituantur uolumina
autemcorum omnimo cory¬
pantur. ¶siquid uero ut su¬
pradictum est ambiguum
fuent uisum hoc adimpiale

Expanded text:
sumus, quemadmodum posteritatis admittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem falsitatis rei constituantur, volumina autem eorum omnimodo corrumpentur. si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale
Abbreviated transcription (Latin):
culm̃ pidices referatur ⁊ er
anc̃te angusta manifestetur ẽ
idc̃m ⁊ nomina prudcritim
⁊ titulos ⁊ librorum numcroc
posequentias litterarum uo¬
lumus nonꝑsigna manifest̃¬
ritantqui talomlibrum sibi
paraiũt inquo signa posita st̃
inq̃lemcũq poĩtum locũ libri
ul̃ noluminissciatmucilis se
inquacumq suapitsignoꝵ¬
ht malitiam p̃e autlibrarius
reddat. si⁊ ip̃e dominus igro

Expanded text:
culmen per iudices referatur et ex auctoritate augusta manifestetur, cuid est et nomina prudentium et titulos et librorum numeros, per consequentias litterarum volumus, non per sigla manifestari, ita ut, qui talem librum sibi paraverit, in quo sigla posita sunt in qualemcumque locum libri vel voluminis, sciat inutilis se in quacumque sua parte siglot malitiam. Ipse autem librarius, reddat, si et ipse dominus ignor
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Olcoquidemulquib¬
cumq fructib mutuodatis ĩ¬
certipretu rõaditam̃tau suraꝵ
ciusdem matic matie suasitad¬
mitti.

Expanded text:
us . Oleo quidem vel quibuscumque fructibus mutuo datis incerti pretii ratio additamenta usurarum eiusdem materiae suasit admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
dispõita fucrit siuem multas
duuditur personas prefacele¬
gis immutilatum baberebn¬
titium. sicnimcum mortis cã
donatio procedat et hec modũ
legis falcroiecocedat heres pt
aditcem reperiteam pecunia
que ultra modum falcidiecõ¬
poraliter quidemdata est. lege
aut inpatrimonio testõris ꝑ¬
mansit. quare noninpresen¬
ticauetuuentibo et morien¬
tib prouidemus eteorum
ultimaelogia conseruantes⁊
cõmodum bortditanumnor
nunuentes.

Expanded text:
disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae legis immutilatum habere beneficium. Si enim, cum mortis causa donatio procedat et haec modum legis Falcidiae excedat, heres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in patrimonio testatoris permansit, quare non in praesenti casu et viventibus et morientibus providemus, et eorum ultima elogia conservantes et commodum hereditarium non minuentes
Abbreviated transcription (Latin):
patrispupillorum tuorumhe¬
sedem extitisse ꝓpõas quamiu
ut fidcicomimusgnam beredi¬
tatem his cummoreretur Re

Expanded text:
patri pupillorum tuorum heredem extitisse proponas, quamvis, ut fideicommissam hereditatem his cum moreretur re
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ris herꝑdes cius hant. s ⁊̃ alio
quatuor meses. ¶Sinautadḋ¬
libatõem hrditatis cortum ip̃s
iiidulgetur postelapsum cius
nuabituincignorantes nego¬
cium uletiam supadcundahe¬
reditate dubitates priusꝙͣ ali¬
qd cõmodumsentiant damꝑ¬
nis  afficicompellantur.dhic¬

Expanded text:
ris heredes eius habent, sed etiam alios quattuor menses. sin autem ad deliberationem hereditatis certum tempus indulgetur, post elapsum eius numerabitur, ne ignorantes negotium vel etiam super adeunda hereditate dubitantes, priusquam aliquod commodum sentiant, damnis adfici compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Q ũãmius ancilla de
cuius  dominio disceptabat
et auctore proumtiecontra te
insdictatum fuerat infatum
concesserit tn cumappellatõe
supcaintpoitam fuisse et innõ
cognitionum pendere ꝓponaᷤ
cipronocatio suo ordineppt
peculum ancille audiri debet

Expanded text:
. Quamvis ancilla, de cuius dominio disceptabatur et a rectore provinciae contra te iudicatum fuerat, in fatum concesserit, tamen cum appellationem super ea interpositam fuisse et in numero cognitionum pendere proponas, ea provocatio suo ordine propter peculium ancillae audiri debet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑastutias fatalis reiterminũ
saut statim postquam appel¬
latumsit.aut nominusquar
antedimidiam partem tpris
gustias contingittprum tar¬
dusappellatõisfintorsuo di

Expanded text:
astutias fatalis rei terminus, sed aut statim, postquam appellatum sit, aut non minus quam ante dimidiam partem temporis d per angustias contingit temporum, tardus appellationis fautor suo di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃umpeniptibꝰ siune asiane
siueponticesietratie dyocese¬
olis prouocatoe suspensam
hancregiam urbem peruenia
prosemestrispatio trium tmm
gerialus gium m̃sium spatũ
sequentibꝰ siuicsemestre tp̃si

Expanded text:
tibus sive Asianae sive Ponticae sive Thraciae dioeceseos lis provocatione suspensa in hanc regiam urbem perveniat, pro semestri spatio trium tantgeri: aliis trium mensum spatiis, sequentibus sive semestre tempus
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P er bancduunã sanc¬
tioem  decornimus utlinaqui¬
dem pateat inexcendis consul¬
tatõibtam appellatoriquam
aduerseptinoiusctiam asser¬
quenõ ad nouum capitulum
pͥtinẽt. sexillis oriuntur ⁊ illi
conuinctesunt.queapudan¬
tiorem iudicem noscuntur
ppoite fetsiquadictaquidem
allegatio monstrabiturulir
ones tillo quidem defuerũt
tprumapud sacros cognitore
sine pro crastinatr̃e preberipote¬
nint io quoqz eos admittere
quo excitatis  iam negocusp
plemore sub ueniaturiutatis
mp̃r. ¶umantiorib legi¬
brexomĩprouintia ad hucio¬
strum sacrum comtatũsimi¬
lis cursus adappellatões exer¬
cendas imꝑtitus est necuim
nobis uisum est huiusmõi
espatus iustum impoere libra¬
mentum. ¶Sc̃imus itaq
siquidem abegyptiaco uł libi¬
colimite ulorientalitractu
usqz adutrasq cilitias nuan

Expanded text:
m. Per hanc divinam sanctionem decernimus, ut licentia quidem pateat in exercendis consultationibus tam appellatori quam adversae parti novis etiam adserquae non ad novum capitulum pertinent, sed ex illis oriuntur et illis coniunctae sunt, quae apud anteriorem iudicem noscuntur propositae. Sed et si qua dicta quidem adlegatio monstrabitur vel ones tamen illo quidem defuerunt tempore, verum apud sacros cognitores sine procrastinatione praeberi poterunt, id quoque eos admittere, quo exercitatis iam negotiis pleniore subveniatur veritatis . Cum anterioribus legibus ex omni provincia ad hunc nostrum sacratissimum comitatum similis cursus ad appellationes exercendas impertitus est, necessarium nobis visum est huiusmodi spatiis iustum imponere libramentum. Sancimus itaque, si quidem ab Aegyptiaco vel Libyco limite vel orientali tractu usque ad utrasque Cilicias
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P recib quidemtuis ꝓ¬
poita rescripta cos parentes de¬
notant qui cum testõ fcõ uiu
patrimonium suum mm̃sis.
doationibꝰ exinanissent. ⁊ in a¬
ne nomen herdum liberis reli¬
quissent sz adintestatos quoq
cadem rõ cquitatis ortenditur
mp̃r. Nifilius cuus mimo¬
derate libalitatis effusiõe effusi¬
Conc primonium suum exausit
presidis prouuntie  auxilioutis
normitatem animadũtent. ĩ
remouendis biis quepperaz

Expanded text:
. Precibus quidem tuis proposita rescripta eos parentes denotant, qui, cum testamento facto vivi patrimonium suum immensis donationibus exinanissent, inane nomen heredum liberis reliquissent. sed ad intestatos quoque eadem ratio aequitatis extenditur. Si filius tuus immoderatae liberalitatis effusione patrimonium suum exhausit, praesidis provinciae auxilio uteris, normitatem animadverterit, in removendis his quae perperam
Abbreviated transcription (Latin):
opr. Patersiom̃e patrimo¬
sit et arbitri familic hrciscnde
offitio congriitut tibiquartã
debite abintestato portionis:
prestet in columemant sicmã¬
cipatus  fiñt quiadonationõ
indiget alicro a mlinculo set
suis uurb mtituruixta consti¬
tutionesisquiprouintiam
regit adsimlicudinem inoffi¬
tiosi querele auxiliumtibieꝗt¬

Expanded text:
. Pater si omne patrimosit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumem, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis viribus nititur, iuxta constitutiones is qui provinciam regit ad similitudinem inofficiosi querellae auxilium tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Uchis quemifrandem xi¬
ministratois atutoregesta ułre¬
gligentactiacuratorib coru
quib successisti allegas ageredo
plestineqz emmignoras noml¬
tum patrociari secunditatomli¬
borum feminis adrqum suarũ
administra tõcm suntractatem
na scudepoĩtareposcentes ãosat¬
datõcmcompelunon possemaĩ¬
festum est.

Expanded text:
his, quae in fraudem administrationis a tutore gesta vel neglegenter acta a curatoribus eorum quibus successisti adlegas, agere dplesti. neque enim ignoras non multum patrocinari fecunditatem liberorum feminis ad rerum suarum administrationem, si intra aetatem ria seu deposita reposcentes ad satisdationem compelli non posse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suacaducorumobseruatio
isa est ut et substitutioes int¬
ducerent nefiantcaduca et si
fcãsint apudccrtas ꝑsõas recũ¬
rere disponeretuas recludẽtes
quas lexc papia posuit incadu

Expanded text:
caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in cadu
Abbreviated transcription (Latin):
muno et postquam hoc fuit sub¬
sccutum fĩt pictatis intuitu hã¬
at debitorintrabicnnu tp̃s insi¬
amrem huanumituersum ex
diesacnoraculinũandum. et li¬
ccat cicreditoriquiamdomin
fẽs c̃offerre debitum cumusurlꝰ
et dampnisuitio cius credito
illatis quorum quantitatem c¬
ditordebet suo iliramto mani¬
festare et suum pignus recupa¬

Expanded text:
minio. 3b . Et postquam hoc fuerit subminio. 3b . Et postquam hoc fuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo iuramento manifestare, et suum pignus recup
Abbreviated transcription (Latin):
fiacc̃ditoris altem sibi cam urcdo¬
minu possidore. in huuismoĩcai¬
b cãmc̃ẽobseruandam censent
ut sinepresens sit debitor denu¬
tiatio eiscilz post bienmũ mitto¬
tursiie  ab fucrit prouintiale rit¬
bunal creditor petat et iudicem
petatcciorare festinctquatinus
illecum requisi eritcto tpr super
hoc abeo statuendont fiat debite¬
n manifestum pap a Ntõem udi¬
cis qd̾ ac̾ditore pctitum ẽ ⁊ c̾tum
tp̃s statuaturintra qd̃ et sifuĩtmn¬
uentus. debet qui pecunas c̃dita
accepit debitũofferre ⁊ pignus
recuꝑare. ¶Gisaũt nullaten
fuerit inuentu s iudex certum tp̃e
defimat intraqd lñia eidabitur
sesemanifestare ⁊ offent  pecuia
et pignus a pignoratõeliberaẽ¬
sinatintprstatuto mimime fu¬
erit inuentus ułcreditam pecrui¬
amtotamofferre nolucrittune
c̃ditor adeatculculm principale
⁊ p̾cib porrectis iuixxominu ha¬
berecandem rem expe̾ctat batq
exduuno oraculocaminsuo do¬

Expanded text:
fiat creditori saltem sibi eam iure dominii possidere, in huiusmodi casibus causam esse observandam censemus, ut, sive praesens sit debitor, denuntiatio ei scilicet post biennium mittatur, sive afuerit, provinciale tribunale creditor petat et iudicem certiorare festinet, quatenus ille eum requisierit, certo tempore super hoc ab eo statuendo, ut fiat debitori manifestum per apparationem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statuatur, intra quod et, si fuerit inventus, debet qui pecunias creditas accepit debitum offerre et pignus recuperare. Sin autem nullatenus fuerit inventus, iudex certum tempus definiat, intra quod licentia ei dabitur sese manifestare et offerre pecunias et pignus ab oppigneratione liberain tempore statuto vel minime fuerit inventus vel creditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus porrectis iure dominii habere eandem rem expetat habeatque ex divino oraculo eam in suo do
Abbreviated transcription (Latin):
titate hereditatis ꝑsuadẽpeem¬
ptore quasi exignam qntłtatez
camuendidit bõc fidciuditio
comucimrnt res tradat ulacto¬
nes mandet nõ ꝯpellitirrsuoqͥ¬

Expanded text:
titate hereditatis, persuadente emptore quasi exiguam quantitatem, eam vendidit, bonae fidei iudicio conveniri, ut res tradat vel actiones mandet, non compellitur suoq
Abbreviated transcription (Latin):
psoani qualitatem sinc sub
ipoindicc prestano porcet uiã¬
mentum suic in domib siuc
sacris scripturis tactis sincin
sacro scis oraculissimiliq mo
insuafirmitate mancre quede
calumpnic unciurando ulre¬
lato sacramento legib cauta
sunt. ulanobis et arctro dum
principib introductimoncĩ

Expanded text:
sonarum qualitatem, sive sub ipso iudice praestari oportet iuramentum sive in domibus, sive sacris scripturis tactis sive in sacrosanctis oratoriis. Similique modo in sua firmitate manere, quae de calumniae iureiurando vel relato sacramento legibus cauta sunt vel a nobis vel a retro divis principibus inducta. Non
Abbreviated transcription (Latin):
mini suas meliorationes aliis
uendere ułius ẽphiteoticum ty¬
ferre. s neacocc̃oe acceptadnum
nimecõcedantemphitrotas su¬
os accipere p̾ciameliorationum
queinuenerint s eos deludant

Expanded text:
ini suas meliorationes aliis vendere vel ius emphyteuticum transferre. Sed ne hac occasione accepta domini minime concedant emphyteutas suos accipere pretia meliorationum quae invenerint, sed eos deludant
Abbreviated transcription (Latin):
dimus attestatõe premissapec¬
mas offerreusq obsignatis et
ẜmlegem depoitis minimedric¬
ctionis timȩre periculum.
edem. ¶uindubitabaturutrỹ
emphyteota debeat cumdñino
luntatesuas melioratões queq̾¬
couocabulo emponcmatadicu¬
turalienareułius emphiteticu
maliumtnsferre  ancius spectaẽ
assensu.scimus siquidem ẽphi¬

Expanded text:
dimus attestatione praemissa pecunias offere hisque obsignatis et secundum legem depositis minime deiectionis timere periculum.. Cum dubitabatur, utrum emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes, quae Graeco vocabulo emponemata dicuntur, alienare vel ius emphyteuticum in alium transferre, an eius expectare consensum, sancimus, si quidem e
Abbreviated transcription (Latin):
filus de paterna successiore
ac stituctiam nunccontra
fidem sangirnis. item̃q p
placitorum questionem ĩ¬
fnte pirumprobepostulac.
nullus etemmerit licium
finis si atransactoibo boafi¬

Expanded text:
filiis de paterna successione ac statu etiam nunc contra fidem sanguinis itemque placitorum quaestionem inferre parum Probe postulas. Nullus etenim erit litium finis, si a transactionibus bona fi
Abbreviated transcription (Latin):
et postea cundem seruum alu
legaruit uelpost institutionem
hercois seruum plegatum alui
assignauit et tuncheredem cuz
sineubcitate institut erdubit¬
batur sihuiuismodi legatum ł
institutio aliquas iures põt
hre et cui acquirtur legatum ł
institutio dubitationis aute
materiaeratqd̃ ad hucsermm¬

Expanded text:
et postea eundem servum alii legavit, vel post institutionem heredis servum per legatum alii adsignavit et tunc heredem eum sine libertate instituit: et dubitabatur, si huiusmodi legatum vel institutio aliquas vires potest habere et cui adquiritur legatum vel institutio. Dubitationis autem materia erat, quod adhuc servu
Abbreviated transcription (Latin):
des scripticctis cascriptura be¬
nigna in terprctatione proint̾
rhenda est. ac siuber et heredes in¬
stituti finssctis qd in leg̾ato lo¬
cum nonħt.

Expanded text:
des scripti essetis, ea scriptura benigna interpretatione perinde habenda est, ac si liberi et heredes instituti fuissetis. quod in legato locum non
Abbreviated transcription (Latin):
sactionis uł stipulatõis uel
cruuscũq alterius ꝯtractus
obligationis confectum in¬
str̃m metu mortis ul cruqatr
corporis extortum ułcapͥita¬
les minas ꝑtimescendo adi¬
topreside prouintic probare
poteris hocratumbris m edc̃i

Expanded text:
sactionis vel stipulationis vel cuiuscumque alterius contractus obligationis confectum instrumentum metu mortis vel cruciatus corporis extortum vel capitales minas pertimescendo adito praeside provinciae probare poteris, hoc ratum haberi
Abbreviated transcription (Latin):
tur arbitiumtanquam patũ¬
moĩum suumadnos deficiens
maluerit ꝑtinere. om̃ibꝰ et emz
priuatis et militãtib intilicim
na et falsicriminis reos tencri
p̃cipimus sicumscripte iurex
sollempniter deficientam exti¬
terint uoluntates nonsa p̾tũ

Expanded text:
tur arbitrium, tamquam patrimonium suum ad nos deficiens maluerit pertinere. Omnibus enim privatis et militantibus interdicint testimonia, et falsi criminis reos teneri praecipimus, si, cum scriptae iure ac sollemniter deficientium extiterint voluntates, non scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
liuenro noĩe pfulgente coad¬
unato cum expaucis ⁊ teniro¬
nbr iclcuati adsumma ⁊ ple¬
nissimauiremendatõem per¬
dare ⁊ tot auctorum dispsaro

Expanded text:
ro nomine praefulgente coadunato, cum ex paucis et tenuioribus relevati ad summam et plenissimam iuris emendationem perdare et tot
Abbreviated transcription (Latin):
fecent. cumipus  uitium ⁊ hu¬
iusmoi altcatiomiprebuit oc¬
casioem. undesitalis qo emer¬
serit.nullum quide uidicem
ita cẽ stulcum pũcamnus uthiͦ
proferat condempnatoem.s si
legatanius inmineat quate¬
nus ciseruus restituatur et pt
litem conte. duorum mensuĩ
spatium effluxit. censemus ili¬
coad libertatem eripiseruum ⁊
illum quidem liberum ẽe. heredẽ
aut prosuaindenccioe inoes

Expanded text:
fecerat, cum ipsius vitium etiam hufecerat, cum ipsius vitium etiam huiusmodi altercationi praebuit occasionem. Vnde si talis quaestio emerserit, nullum quidem iudicem ita esse stultum putamus, ut huiusmodi proferat condemnationem, sed si legatarius immineat, quatenus ei servus restituatur, et post litem contestatam duorum mensum spatium effluxerit, censemus ilico ad libertatem eripi servum, et illum quidem liberum esse, heredem autem pro sua indevotione omnes
Abbreviated transcription (Latin):
bio exsmatestoris õs adlib̾tare
ꝑuemunt. similẽq cẽ diffiniti¬
dẽmcẽsemus et sinoabherede
sz alegatanoul fideicommis¬
sanotestõrrogaint libertatem
impoi sicctenim iustotunore
heredesullegataniul fideicom¬
missani ꝑt̾itietuo luntatem:
testõris adimplere pcurẽc et si¬
bino exomium libertatequan¬
damafferripacianto acturam
qd̃succlamauennt sibitaledi¬
spenduumputent non exnr̃a
legesz exsua iugentesmstatia
suumitalegauert ut legataĩ¬
us libertatecum ponatethrs
ab huiusmoi legatumimꝓbe
u̾satus seruumdarelegatario
dedignatus est utetiam litepł
staculum liberta tiex haccaꝓce
ncabherede analegatanio et si
hrs impoatlibertatem anlega¬
tarius qd̃ expecuniana conde¬
pnarõc accepit firmiterdetinet
siuetotum niucexpte siuceriaz
nichil. ¶talcmitaq alterca¬
trem resecantes miramir qua¬
reuidexquip̾poĩtus est in pdi
inseruum s inextimatoemeiu

Expanded text:
ia testatoris omnes ad libertatem perveniunt. Similemque esse definitionem censemus, et si non ab herede, sed a legatario vel fideicommissario testator rogaverit libertatem imponi. Sic etenim iusto timore heredes vel legatarii vel fideicommissarii perterriti et voluntatem testatoris adimplere procurent et sibi non ex omnium libertate quandam adferri patiantur iacturam. quod si reclamaverint, sibi tale dispendium imputent, non ex nostra lege, sed ex sua lugentes instantia. suum ita legavit, ut legatarius libertatem ei imponat, et heres ad huiusmodi legatum improbe versatus servum dare legatario dedignatus est, ut etiam lite pustaculum libertati ex hac causaumne ab herede an a legatario, et si heres imponat libertatem, an legatarius, quod ex pecuniaria condemnatione accepit, firmiter detinet sive totum sive ex parte sive etiam nihil. Talem itaque altercationem resecantes miramur, quare iudex, qui praepositus est in praedicta in servum, sed in aestimationem eius
Abbreviated transcription (Latin):
gaiut snumheredem oclibens
ancillesucquamnominaint
unumquemclegent ad liberta¬
tem pucereet cumancillauirũ
uelplures enixaest heres neq
dum supestan libertatem aliꝙ̃
deduxerit uelcum deliberatqui
adlibertatem pducendus estab
hacluce frũt subtractus dubita¬
baturabantiquis utrum neos
anquidam autnemo cxhiis
ad libertatem perueniat. s uetis
quidem uins altertatio multa
sibisuphuus moicalbꝰ resona¬
uit nos aũtheredis malignita¬
temcohercctes sinonuolunta¬
tem testõris adimplcit⁊ mox
cumpotĩt non clegerit unuz
cxreb liberis ancillectcum liber¬
tate donauutscumis compelli.
nõsolumeums cuamhereoes
ur succores cuis omnes ancille
liberos inlibertatem producere
cxhis liberum ec̃disposuita nõ
adccumcorpꝰ s adõs respexit. sir
pareaturcius nolitatisindu

Expanded text:
it suum heredem ex liberis ancillae suae quam nominaverit unum quem elegerit ad libertatem perducere et, cum ancilla unum vel plures enixa est, heres neque dum superest in libertatem aliquem adduxerit vel, cum deliberat, quis ad libertatem producendus est, ab hac luce fuerit subtractus: dubitabatur ab antiquis, utrumne omnes an quidam aut nemo ex his ad libertatem perveniant. sed veteris quidem iuris altercatio multa sibi super huiusmodi casibus resonavit. Nos autem heredis malignitatem coercentes, si non voluntatem testatoris adimpleverit et mox, cum potuerit, non elegerit unum ex liberis ancillae et eum libertate donaverit, sancimus compelli non solum eum, sed etiam heredes vel successores eius omnes ancillae liberos in libertatem producere.ex his liberum esse disposuit et non ad certum corpus, sed ad omnes respexit, si non paretur eius voluntati, sine
Abbreviated transcription (Latin):
uõd ficrnon debet nisi actor
itisdederit cortam ꝓmittens
temnoncrcquatur ant
excquens nonuincatca¬
usamsiergo post tompu
ascconsticutum intrax.
diesrco  presente non cco¬

Expanded text:
uod fieri non debet, nisi actor satis dederit, certam promittens tem non exsequatur, aut exsequens non vincat causam. Si igitur post tempus a se constitutum intra decem dies reo praesent
Abbreviated transcription (Latin):
ne pacisci proximis personis
suadendo preses prouintieuor¬
horum obligatoem quamcer
certo iuretollitantum licet ex
cdritatemcum potestatem
sincccrtis fiitibꝰ concludiscpe
sit constitutum quapptersini¬
chilcausa cognita secundum
uiris roem pronuntiatum est
uox paciscisnadẽtis p̃sidis actõe
tuam perimere si quam hũisti
minimepotgit.

Expanded text:
ne pacisci proximis personis suadendo praeses provinciae verborum obligationem, quam certo iure tolli tantum licet, exctoritatem, cum potestatem sententiae certis finibus concludi saepe sit constitutum. Quapropter si nihil causa cognita secundum iuris rationem pronuntiatum est, vox pacisci suadentis praesidis actionem tuam perimere, si quam habuisti, minime potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
seruum matris da.R
tucctstruproiuolasse
dominam suamettur¬
pis conunictionis mar¬
lam exeogitande ingenu¬
itatis collusioe acfalie cap¬
tuutatis uclam̃to apuoo¬
petentem iudicemobtegere
uoliusse ꝓpoas neclibertate
cimatreintuam dedisse s so¬
lam ingenuitatem cuznude
uo luntatis mendatio pducẽ
eruxamasseues seruumnesse
palamest qñetiam duupiire¬
scriptum supcaptiuitatem
em̃ssum quamnonin tcessit¬
sesignificas ingenuum fecis¬
senomideatirnce asseũatio
consensus cuungenuitatis
ius tribuore potiut.

Expanded text:
um matris tuae et stupro violasse dominam suam et turpis coniunctionis maculam excogitandae ingenuitatis collusione ac falsae captivitatis velamento apud competentem iudicem obtegere voluisse proponas nec libertatem ei matrem tuam dedisse, sed in solam ingenuitatem eum nudae voluntatis mendacio producere enisam adseveres, servum esse palam est, quando etiam divi Pii rescriptum super captivitate emissum, quam non intercessisse significas, ingenuum fecisse non videatur, nec adseveratio consensus tui ingenuitatis ius tribuere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas cmergattam debitiq̃
niũ creditorum tũccos antepo¬
inquiad humaniorem decliãt
sñiamnõ cessicomexigentes s
indutias nullaquidemdiffra
int̾ ypothecanos et alios credi¬
tores quantumad haincelecti¬
oncmobseruandam mrebus
aũcoffõ uidicis pcicndis suaz
ium singulis creditorib habẽ

Expanded text:
qualitas emergat tam debiti quam numeri creditorum, tunc eos anteponi, qui ad humaniorem declinant sententiam non cessionem exigentes, sed indutias. Nulla quidem differentia inter hypothecarios et alios creditores quantum ad hanc electionem observanda: in rebus autem officio iudicis partiendis suam vim singulis
Abbreviated transcription (Latin):
debebunt uemiet. s culpasolum
abstentum extimatur tui ꝯscqͣ
est ut siꝓpteream cam transegi¬
la adusus tecreditorib patris
tui petitio ꝯpetit.

Expanded text:
debebunt veniet, sed culpa solum abstentum aestimatur. Cui consequens est, ut, si propter eam causam transegilla adversus te creditoribus patris tui petitio competat.
Abbreviated transcription (Latin):
rat depõita pdiumsibi ꝯꝑauit
eugeutrum malis inemptõem
tibinegocium cuñ gͣesisse. anqr
mnusus suõs conũse pecunie st̃
limas usuras ab co accipe.ẜmq̃

Expanded text:
rat deposita, praedium sibi comparavit, elige, utrum malis in emptione tibi negotium eum gessisse, an, quia in usus suos conversae pecuniae sunt, legitimas usuras ab eo accipere: se
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iestõiure fc̃o multis
insticutis beredibo et in incem
ubstitutis adcuntibꝰ suampõ¬
tionem coh̾rdumetiam ininti
repudiantium adcrescit portio

Expanded text:
mento iure facto multis institutis heredibus et invicem substitutis, adeuntibus suam portionem coheredum etiam invitis repudiantium adcrescit portio
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. A gecumgeminiano
qdpatercius curatortibidat᷑
negocia tua gesserit.et siapud
udicem negabit se actioctñe
ꝯtemplatoc iuditu qd est boc
fidci queret de quanta pecuia
nõminacun transactum sit
et siappanicrit deminorctrar¬
sactum quantã pccumam re¬
liquamexadministratoc cuc
deberi probatum fucrit soluc
re tmn deductum est quantierit
quatitas pecume que debebat

Expanded text:
. Age cum Geminiano, quod pater eius curator tibi datus negotia tua gesserit, et si apud iudicem negabit se actione tencontemplatione iudicii quod est bonae fidei quaeret, de quanta pecunia nominatim transactum sit: et si apparuerit de minore transactum, quantam pecuniam reliquam ex administratione curae deberi probatum fuerit, solverae tantum deductum est, quanti erat quantitas pecuniae quae debebat
Abbreviated transcription (Latin):
largitate ⁊ munificentia pre¬
stitimus principalitogatis
pordinem cmminentissimcp̃¬
fecturc rencrentia studioru
id sibi presentisanctior pre¬
stitum esse cognosepit. patro¬
ni carum illustris uubicanc
p̾fecture.

Expanded text:
largitate et munificentia praestitimus principali togatis per Orientem eminentissimae praefecturae reverentia studiorum, id sibi praesenti sanctione praestitum esse cognoscant patroni causarum illustris urbicariae praefecturae.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. us contra quemp̃¬
ces fundis scicns prudensq
solipartemad tepertincre nor
quasisocuis ulcollegaconuu¬
nis oporis sollicitudinesoli¬
dam balncorum extructoom
camenteut sumptus propor¬
tõc tuarccipetetadgressus est.
s tocius locidominiumusur¬
pareretcollapsum balncum
refabricarecnisusest.cumedi

Expanded text:
 is, contra quem precem fundis, sciens prudensque soli partem ad te petinere, non quasi socius vel collega communis operis sollicitudine solidam balneorum extructionem ea mente, ut sumptus pro portione tua reciperet, adgressus est, sed totius loci dominium usurpare et collapsum balneum refabricare enisus est, cum aedi
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm capitis diminutõcm huĩ¬
pacimur subicctis. quare eniz
ht forteexcastrensi pcculio nbi
necususfr. patri acquinturcĩ
possessumꝑomancipatoem cũ
admiitat.s scd̾m qd̃ definitu
est.tunccum tm̃mõ desincre ẽ

Expanded text:
em capitis deminutionem huiupatimur subiectis. quare enim,  fructum habet, forte ex castrensi peculio, ubi nec usus fructus adquiritur ei, possessum, per emancipationem eum amittat? sed secundum quod definitum est tunc eum tantummodo desinere
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Insolitum est. ⁊g̃ue
cxemplo. iudiriseruos adus
tutores uł matremdominor
suorum msigutele agatur.
fuint extintoscelere argum
egre ferret si torqueaturquere
nens siis iuscera  hominis
cxtiixit.

Expanded text:
. Insolitum est et grave exemplo audiri servos adversus tutores vel matrem dominorum suorum, nisi tutelae agatur. fuerint ex tanto scelere argumeaegre feret, si torqueatur, quae venenis viscera hominis extinxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ininc̾to sitsiquid resipue¬
rit filius uel alius pro quo hoc
dẽm est uł coditio extitcritusũ
fructum finin. ¶Imaũtad¬
hucin furore cõstitutus I¶ d̾ces¬
scrititunc quasumusufructua¬
n uitam corclicto manere uisy
fructumapud cum cumonum
possibileeratusq ad om̃eiute
tempus usnfructuar non ad
suammentomuonire furẽtem
simumestadintam cormiuisy
fructum extendi quemadmod̾
ctonim si decesserit usufructuai¬
us anteimpletamcondcõcm l
furorem finitum excingintur
ususfructus itahumanum est
extendicum mufractuar uuta
et siantea decessent furosusl
alia condẽio defecerit.

Expanded text:
tus in incerto sit, si quidem resipuerit filius vel alius, pro quo hoc dictum est, vel condicio extiterit, usum fructum finiri: sin autem adhuc in furore is constitutus decesserit, tunc quasi in usufructuarii vitam eo relicto manere usum fructum apud eum. Cum enim possibile erat usque ad omne vitae tempus usufructuarii non ad suam mentem venire furentem simum est ad vitam eorum usum fructum extendi. Quemadmodum etenim, si decesserit usufructuarius ante completam condicionem vel furorem finitum, extinguitur usus fructus, ita humanum est extendi eum in usufructuarii vitam, etsi antea decesserit furiosus vel alia co ndicio defeceri
Abbreviated transcription (Latin):
sanituisiquid mns hes utico
potes. ignorare aut ñdebes nõ
tur cum ant expcedentica debi
tuncyrographunquantitas
redigiturnon requintur an
tunccumcanebatur numera¬
tasit s anuistacausa debitipce
stituans tedebitore

Expanded text:
sarii si quid iuris habes, uti eo potes. Ignorare autem non debes tur, cum autem ex praecedenti causa debiti in chirographum quantitas redigitur, non requiri, an tunc cum cavebatur numerata sit, sed an iusta causa debiti prastitueris te debitore
Abbreviated transcription (Latin):
camçonus atocmant religioni
ul sccͤtediusitatem ixcus aucrit
ulco qḋquasi uircoitũerquoi
spes sobolis oritur faccre nõ po¬
tucrit ułobaliam iustamexcu¬
satois cãm siquidem probatũ
fũt antedatas casdemarras
sponsalitias hocidem mulicrẽ
ul parentes cius sibidebeantco

Expanded text:
cam conversationem aut religionis vel sectae diversitatem recusaverit vel eo, quod quasi vir coitum, ex quo spes subolis oritur, facere non potuerit, vel ob aliam iustam excusationis causam, si quidem probatum fuerit ante datas easdem arras sponsalicias hoc idem mulierem vel parentes
Abbreviated transcription (Latin):
canmquantitas imputabat
cessantenisispaliter auud excq̃
consensu interçẽbentes decad¬
dequadrupli rceplaciũt extra
destinatocm buius legis sicar¬
tio penastipłonis ꝯtinens su¬
erit intpoĩta cxutraq ꝑtẽ nlła
uires hebit ciminẽchendis nr¬

Expanded text:
quantitas imputabatur, cessante, nisi specialiter aliud ex communi consensu inter contrahentes de eadem quadrupli ratione placuit. Extra definitionem autem huius legis si cautio poenam stipulationis continens fuerit interposita, ex utraque parte nullas vires habebit, cum in contrahendis n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙpr. ¶ emopost depoĩtũ
cingulũ priuate interedditus
obncgocium qd̃ militie c̃a est
ciexortum prestandi rõcing
tiacius numerunquo milita¬
pulsatus fõriprescriptiombo
scassentur inmilitanoportet
iuditio respondere in quo et
instructio sufficiens et nota

Expanded text:
. Nemo post depositum cingulum privatae vitae redditus ob negotium, quod militiae causa est ei exortum praestandi ratiocinii gratia eius numeri, in quo militapulsatus fori praescriptionibus se adseritur, in militari oportet iudicio respondere, in quo et instructio sufficiens et nota
Abbreviated transcription (Latin):
obicctalima prescnptõe potuc¬
ntexdudere cum sibi amissin
mancipudampnadebeat im¬
putartis quimpernticm suã
gestataciturnitate firmauit.

Expanded text:
legitima praescriptione potuerit excludere, cum sibi amissi mancipii damna debeat inputare, qui in perniciem suam gesta taciturnitate firmaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
situm habuissz inoffõsum frigͦ
testin dicereteherede relicto ḋ¬
cessitcausamceptamulquocũ¬
qz modo illiplacitam excquiñ
prohiberis.

Expanded text:
situm habuisset inofficiosum fratris testamentum dicere te herede relicto decessit, causam coeptam vel quocumque modo illi placitam exsequi non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃r. iquis defunctum
religionis acc̃at cumq uel
ad iacrilegia templorum uł
ad ritus iudaicos transisses
tendit. eaq gratestan mini¬
me potusse ꝯfirmat. intra
quinquenium iuge qd̃ de ĩ¬
offitiosis actionibꝰ ꝯstitut

Expanded text:
p. Si quis defunctum religionis accusat eumque in sacrilegia templorum vel in ritus Iudaicos transisse contendit eaque gratia testari minime potuisse confirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitut
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. E orumdemu
bonafiscouendicantur
qui ꝯscientia delatiadmi¬
sinullo delaco crimine dolore a¬
liquo aliquo corporcoaut redi¬
o uiteant furore autinsaĩaant
aliquo cau suspendio uitam fu¬
nisse cõ stiterit bona corum tam
extestõ quamnabintestito adinc¬
cessores ꝑtinebunt.

Expanded text:
. Eorum demum bona fisco vindicantur, qui conscientia delati admisi nullo delato crimine, dolore aliquo corporis aut taedio vitae aut furore aut insania aut aliquo casu suspendio vitam finisse constiterit, bona eorum tam ex testamento quam ab intestato ad successores pertinebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaturos. aliquid nec probai
criminib nisi prius ad nr̃amp¬
ctatem retulcrit possestatucre.¬
¶ quociens añt inllustres
prouincus constitutinon huti

Expanded text:
iudicaturos aliquid nec probatis criminibus, nisi prius ad nostram pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri illustres in provinciis constituti  non hi
Abbreviated transcription (Latin):
cepistiet peculiumcuis more̾m¬
ditiorumpsequietcum manu¬
missis ordinata lite  secunduz
forma coci experin non phibenᷤ¬
mnpr. Quod est cõstitutum
postquinquennium destatud¬
funcrorum qcem incipere non
posse adspem emancipacionis

Expanded text:
episti, et peculium eius more iudiciorum persequi et cum manumissis ordinata lite secundum formam edicti experiri non prohibe. Quod est constitutum post quinquennium de statu defunctorum quaestionem incipere non posse, ad speciem emancipationis
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Eipro co quincrimẽ
subscripsitcifidem tuamastrin¬
xistusq desticit ⁊ comipissa sti¬
pulatio est nõ ultra ꝙͣtitatema
quaspopondistiobligatꝰes co
quidesistit in famia nichomir
notando ⁊ extraordinemẜmi¬
mpr. Quamuis cumordi¬
nem scriptura ꝯtincatut p̾mo
abolitio criminis posccrcturrt
dcõibtunc placitis obtẽparet̃
pactorunfideminstanrare ac¬
çusarc̃oꝑ minime potes aqua
spedestifisti

Expanded text:
. Si pro eo, qui in crimen subscripsit, fidem tuam adstrinxisti isque destitit et commissa stipulatio est, non ultra quantitatem quam spopondisti obligatus es: eo qui destitit infamia nihilo minus notando et extra ordinem se. Quamvis eum ordinem scriptura contineat, ut primo abolitio criminis posceretur, tunc de omnibus placitis obtemperaretur, pactorum fidem instaurare accusationem minime potes, a qua ipse destitisti.
Abbreviated transcription (French):
detinĩ nich̾ codem dic sibiuen¬
dicet scena theatralis ant curcs¬
seccrtamenaut ferarum lacri¬
mosaspectaculactiam sunno¬
strumortumant natalem cele

Expanded text:
detineri. Nihil eodem die sibi vindicet scaena theatralis aut circense certamen aut ferarum lacrimosa spectacula: etiam si in nostrum ortum aut natalem cele
Abbreviated transcription (Latin):
tutoem ulexqulacumq alia
mintegrum postulantur sinc
tantummodo apiroidicem
cuialiqua aliqua uirisdcio est¬
cxamnanicas oportet.suic q̃
apudpcdancos iudiccs .siucc
as minores uormnis peticrĩt
oribꝰsanctioniboul ncteris u¬
nsulmis  dechratum estsan¬
cimus nõsolũ apd̾uidices pro¬
tribunalihuiusmõi causeco

Expanded text:
tutionem vel quamcumque aliam in integrum postulantur, sive tantummodo apud iudicem, cui aliqua iurisdictio estexaminari eas oportet, sive et apud pedaneos iudices, sive as oribus sanctionibus vel veteris nostris declaratum est: sancimus non solum apud iudices protribunali huiusmodi causae