comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe tue ⁊ dulcedĩe gr̃e tue qua potẽs ẽ om̃is in¬
fimꝰ. quisͥ ꝑ ip̃am fit ꝯsciꝰ int̾mitatis sue ⁊ delec¬
tat bonos audire p̃t̾ita mala eoꝵ qui iam carẽt
sua. quo fructu q̃so eciã hoĩb coram te ꝯfiteor
ꝑ hac sict̃as. ad huc quis ego sim ñ quit fu̾im. Nã
illum fructũ uidi ⁊ comemoraui. s qͥs adhuc sim
ecce ĩip̃o temꝑc ꝯfessionũ meaꝵ. ⁊ mlti ħ nosse cu¬
piunt qui me nou̾nt. ⁊̃ nõ me nou̾nt qui de me
ut ex me aliq̃. audierũt. ẜ auris eoꝵ ñ ⁊ adcorme¬
um u egosum quic̃q sum uolũt ergo audire
aficentẽ me qͥ ip̃e intꝰ sum. quo nec ocłm nͨ aurẽ
nec m̃tem possũt intend̾e̾ credituri tñ uolũt.¬
Qud cognituri. dicit enĩ eis caritas qua boni
sunt. ñ m̃tiri me de me ꝯfitentẽ. ⁊ ip̃a ĩ eis credit
puĩt. cum audiert̃ qnͣtũ ad te accedam mun̾e
tuo. ⁊ orare ꝓ me cum audierĩt qnͣt retarder
ponde meo. iudicabo me calib. Non enĩ ꝑiuis ẽ.

Expanded text:
e et dulcedine gratiae tuae, qua potens est omnis infirmus, qui sibi per ipsam fit conscius infirmitatis suae. et delectat bonos audire praeterita mala eorum, qui iam carent sua, quo fructu, quaeso, etiam hominibus coram te confiteor per has litteras adhuc, quis ego\' sim, non quis fuerim? nam illum fructum uidi et conmemorauL sed quis adhuc sim ecce in ipso tempore confessionum mearum, et multi hoc nosse cupiunt, qui me nouerunt, - et non me nouerant, qui ex me uel de me aliquid audierunt, sed auris eorum non est ad cor meum, ubi ego sum quicumque sum. uolunt ergo audire confitente me, quid ipse intus sim, quo nec oculum nec aurem nec mentem possunt intendere; credituri tnumquid cognituri? Dicit enim eis charitas qua boni sunt non mentiri me de me confitentem, et ipsa in eis credit piunt cum audierint quantum ad te accedam munere tuo, et orare pro me cum audierint quantum retarder pondere meo? Indicabo me talibus. Non enim parvus est
Abbreviated transcription (Latin):
uite mee: hic sunt serui tui fis̃ mei qͦs filios tuos
uoluisti dños meos quib iussisti ut seruiã si uo¬
lo tecum uiu̾e detes ⁊ hoc mͥ u̾bũ tuũ ꝑumerat.
si loquendo p̃ciꝑet: nͥ ⁊ faciendo ꝑiret. Et ego ago
fc̃ĩe ⁊ dc̃ice id ago sub aiis tuis nimis cũ ĩgenti ꝑi
firmitas mea tͥ nota. ẽ. ꝑuulus sum s uiuit sꝑ
pat̾ meus ⁊ ydoneus ẽ michi tucor nĩs. idem ip̃e
idicabo gͦ talib qualib iubes ut seruiam ñ
quis fu̾im:. s quis iam sim ⁊ qͥs ad huc sim S neq
mẽ ipm diuidico. Sic itaq audiar. Tu enĩ dñe
diudicat me. qr ⁊ si nemo sit hoũim que sit hõis.¬

Expanded text:
uiae meae. hi sunt serui tui, fratres mei, quos filios tuos esse noluisti dominos meos, quibus iussisti ut seruiam, si uolo tecum de te uiuere. et hoc mihi uerbum tuum parum erat si loquendo praeciperet, nisi et faciendo praeiret. et ego id ago factis et dictis, id ago sub alis tuis nimis cum ingenti permea et infirmitas mea tibi nota est. paruulus sum, sed uiuit semper pater meus et idoneus est mihi tutor meus; idem ipse indicabo ergo talibus, qualibus iubes ut seruiam, non quis fuerim, sed quis iam sim et quis adhuc sim; sed neque me ipsum diiudico. sic itaque audiar. Tu enim, domine, diiudicas me, quia etsi nemo scit hominum, quae sunt homi
Abbreviated transcription (Latin):
admiratõ: stupor a pp̃hendit me. ⁊ eunt hoĩes
mirari alta monciũ. ⁊ ingentes fluctus maris.
⁊ latissimos lapsus fluminũ: ⁊ occeani am¬
bitum ⁊̃ gyros siderum ⁊ relinqũt seip̃os ne
mirant᷑ quod hec om̃ia cum dic̾em non ea ui¬
debam ocłis. nec tamen dic̾em nͥ monces ⁊̃ fluc¬
tus ⁊ flumĩa ⁊ syd̾a que uidi. ⁊ occeanũ quem
credidi intꝰ ĩ memoria mea uid̾em. spaciis tam̃
ingentib qͣͣ foris uid̾e̾m. nec mea cũ uidendo
absorbiu. qñ uidi ocsic ne ip̃a sunt apd̾ me: s
yͥmagines eoꝵ. Et noui quid ex quo sensu corpic
ĩp̃sum sit mͥ s uon ea sola gesta ĩm̃sa ista ca¬
pacitas memorie mee: hic sunt ⁊ illa om̃ia que
de doct̾nis lib̾alib ꝑcepta ñdũ excideĩt qi remo¬
quot  na gestionũ quicꝙͥ horum scio. sic ẽ ĩme¬
moria mea ut ñ retenta unagine rem foris re
auras uestigio quo recolito quasi sonaret cum

Expanded text:
admiratadmiratadmirari alta montium, et ingentes fluctus maris, et latissimos lapsus fluminum, et Oceani ambitum, mirantur, quod haec omnia cum dicerem, non ea uidebam oculis, nec tamen dicerem, nisi montes et fluctus et flumina et sidera, quae uidi, et Oceanum, quem credidi, intus in memoria mea uiderem spatiis tam ingentibus, quasi foris uiderem. nec ea tamen uidendo absorbui, quando uidi oculis, nec ipsa sunt apud me, sed imagines eorum, et noui, quid ex quo sensu corporis inpressum sit mihi. Sed non ea sola gestat immensa ista capacitas memoriae meae. hic sunt et illa omnia, quae de doctrinis liberalibus percepta nondum exciderunt, quasi remoquot genera quaestionum, quidquid horum scio, sic est in memoria mea, ut non retenta imagine rem foris relressa per aures uestigio, quo recoleretur, quasi sonaret, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gustando nec ꝯtrectando. s reminiscẽdo ante¬
pono Intꝰ hecago. ĩ aula ĩgenti memorie mee.
que ĩ eis sentire potui pret᷑ illa que oblitꝰ sũ.
ex cadem copia ÷ sisitudines rer̃ ł exꝑtarum
iͭ exeis quas ex ꝑtus sum creditaꝵ alias atq alias
⁊ ip̃e ꝯtexo p̃teritis atq ex hic ⁊̃ futuras ac¬
meditor. faciã hoc aut illud dico apud me. ĩ ip̃o
ĩgenti sinu animi mei. pleno tot ⁊ tantaꝵ rer̃
imaginib ⁊̃ hoc aut illud sequit᷑ .o. si eẽt hoc
sũt imagiẽs oĩm que dico ex eodem thesauro
memorie. slec oĩmo aliqͥd eoꝵ dic̾em. si defuissẽt.
magna ista uis ÷ memorie. magna ni mis deus¬
mens penetrale amplũ ⁊ infinit̃. Quis ad fũ¬
dum euis ꝑuenit. Et uis ẽ hec animi mei : atq
aid icam naturam ꝑtinet. nec ego ip̃e capio
Ut ubi sit quod sui nõ capiat᷑. mĩqͥ exͣ ip̃m: an sĩ
t̃ ip̃o. Quõ gͦ ñ capit s ꝯulta mͥ suꝑ hoc oborit᷑

Expanded text:
gustando neque contractando, sed reminiscendo antegustando neque contractando, sed reminiscendo antepono. Intus haec ago, in aula ingenti memoriae meae. quae in eis sentire potui, praeter illa, quae oblitus sum. ex eadem copia etiam similitudines rerum uel expertarum uel ex eis, quas expertus sum, creditarum alias atque alias et ipse contexo praeteritis atque ex his etiam futuras acmeditor. "faciam hoc et illud" dico apud me in ipso ingenti sinu animi mei pleno tot et tantarum rerum imaginibus, et hoc aut illud sequitur. „o si esset hosunt imagines omnium quae dico ex eodem thesauro memoriae, nec omnino aliquid eorum dicerem, si defuissent. Magna ista uis est memoriae, magna nimis, deus, penetrale amplum et infinitum. quis ad fundum eius peruenit? et uis est haec animi mei atque ad meam naturam pertinet, nec ego ipse capio ut ubi sit quod sui non capit. numquid extra ipsum ac non in ipso? quomodo ergo non capit? multa mihi super hoc oboritur
Abbreviated transcription (Latin):
utasꝑum gͣue seu leue. siue extͥnsecꝰ sñ ĩtnse¬
ais corꝑi. hec om̃ia recipit recolendar: cum opus
it ⁊ retractanda gnͣdis memorie recessus ⁊ ne¬
sio qͥ secreti acq inestabiles simꝰ ei: que oĩa suis
i fotiant s rer̃ sensaiĩymagines aslic p̾sto sũt
cagitacõi rem iniscenti eas. Que qͦmꝰ fab̾ cate sũt
quis ditit cum appareat. quib seusib rapce sint
il iua recondite. Nam ⁊ ĩtenebs acq ĩ silenciõ
quin hĩto ĩ memoria mea ꝓfero siuolo colores.
ccrno int᷑ asbum ⁊ ingrũ. ⁊ it̾ qͦs alos uolo
am ⁊ ipõs posco si placet atq ad sunt subico
pescente lingna ac silente guture auito qͣm¬
tum uiolo rmaginet ille coloꝵ que nichsꝰ ibisc.
non se intͥponsit. s int̾rupunt. cũ thesaurꝰ aliꝰ
etitatur qui influxit ab aurib. ita cet̾a que
ꝑ sensus cec̃os ingesta atci ꝯgesta sunt recorior.
eut libet et anram libroꝵ discerno a uiolic nicħ
olfaciens ⁊ mel de fruto iene asꝑo: nicħ̾ tam̃

Expanded text:
aut asperum, graue seu leue sine extrinsecus sine intrinsecus corpori. haec omnia recipit recolenda, cum opus est, et retractanda grandis memoriae recessus et nescio qui secreti atque ineffabiles sinus eius: quae omnia suis intrant, sed rerum sensarum imagines illic praesto sunt cogitationi reminiscenti eas. Quae quomodo fabricatae sint quis dicit, cum appareat quibus sensibus raptae sint interiusque reconditae P nam et in tenebris atque in silentio dum habito, in memoria mea profero, si uolo, colores, et discerno inter album et nigrum et inter quos alios uolo, Nam et ipsos posco si placet, atque adsunt illico. Et quiescente lingua ac silente gutture canto quantum volo; imaginesque illae colorum quae nihilominus non se interponunt neque interrumpunt, cum thesaurus alius retractatur, qui influxit ab auribus. ita cetera, quae per sensus ceteros ingesta atque congesta sunt, recordor prout libet et auram liliorum discerno a uiolis nihil olfaciens et mei defrito, lene aspero, nihil tum
Abbreviated transcription (Latin):
abscondem mͥ ñ me tͥ. sunc aut̃ quod genitus
meus testis est. displic̾e me mͥ: tu resulges ⁊
places: ⁊ amaris ⁊ desidaris. ut erubescam de
me ⁊ abiciam me atq eligam te. ⁊ nec tibi
nec michi placeam. nͥ de ce. Tibi ergo dñe mai¬
Restus sumi. quicũq sim. ⁊ quo fructu tibi ꝯnce
auris tua. Cum enĩ malus sum: nich alus et

Expanded text:
absconderem, non me tibi. Nunc autem quod gemitus meus testis est displicere me mihi, tu refulges et places, et amaris et desideraris; ut erubescam de me, et abjiciam me atque eligam te, et nec tibi nec mihi placeam nisi de te. Tibi ergo, Domine, manifestus sum quicumque sim; et quo fructu tibi confiauris tua. Cum enim malus sum, nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
amo cũ amo deum meũ : ⁊ tñ amo qnͣdam lu¬
cem ⁊ qnͣdã uocem ⁊ qñdam odorẽ. ⁊ qñdam
cibũ ⁊ qñdam amplexũ. Cum amo deũ meũ
lucem. uocem. odorem. cibũ. amplexũ. int̾ioris
homĩc mei: ubi fulget aĩe mee ꝙ nõ capit
locus. ⁊ ubi sonat q nõ capit tempꝰ.⁊ ubi olet
ꝙ nõ spargͭ flatꝰ. ⁊ ubi sapit ꝙ ñ minuit eda
citas. ⁊ ubi heret ꝙ ñ diuellit sacietas. hoc est
ꝙ amo. cum deũ meum amo. ⁊ quid ẽ hoc i¬

Expanded text:
amo cum amo Deum meum, et tamen amo quamdam luamo cum amo Deum meum, et tamen amo quamdam lucem et quandam uocem et quendam odorem et quendam cibum et quendam amplexum, cum amo deum meum, lucem, uocem, odorem, cibum, amplexum interioris hominis mei, ubi fulget animae meae quod non capit locus et ubi sonat quod non rapit tempus et ubi olet quod non spargit flatus et ubi sapicitas, et ubi haeret quod non divellit satietas, hoc est quod amo cum Deum meum amo. Amo quamdam luc
Abbreviated transcription (Latin):
sũt dicenciũ. Nõ sumꝰ deus ⁊ ip̃e fecit nos: ho¬
mo int̾ior cognouit ħ ꝑ ext̃i oris mini st̾ium
pondit mͥ. Non ego sum: s ip̃e me fecit sõne:
om̃ib eadem ioquit᷑. animalia pusilla ⁊ mas

Expanded text:
sunt dicentium: non sumus deus, et: ipse fecit nos. hosunt dicentium: non sumus deus, et: ipse fecit nos. homo interior cognouit haec per exterioris ministerium: pondit mihi: non ego sum, sed ipse me fecit. nonne omnibus eadem loquitur? a
Abbreviated transcription (Latin):
sunt idem ꝯfessa sunt. st̾rogaui mare ⁊ abys¬
sos ⁊ reptilia aĩaꝵ uiuaꝵ: ⁊ respond̾unt. Non
sumꝰ deus tuus : q̃re suꝑ nos. In terogaui auras
flabiles ⁊ inqͥt unulsus aer cum ĩ colis suis. fa¬
llit᷑ auximenes nõ sum deus. Int̾rogaui celũ.
solem. lunã. ⁊ stellas neqr nos sumꝰ dens quẽ
queris inqͥunt Et dixi om̃ib hiic que cͥꝯstãt
fores carnis meͤ. Dixisti mͥ dedeo meo ꝙ uos
nõ estis. dicite mͥ de illo aliqͥ.. Et exclaiuert̃
uoce magna. Ip̃e fecit nos. In t̃rogatõ niea
intentõ mea. ⁊ responsio eoꝵ spẽs coꝵ. Et dire¬
xi me ad me: ⁊ dixi mͥ. Tu qͥs es:⁊̃ respondi
homo. ⁊ ecce corpꝰ ⁊ anima ĩ me mͥ p̃stosinit.
unũ exteriꝰ ⁊ alt̾m infiuc. Quid hoꝵ ẽ unde q̃re
debui deum meũ. ꝙ̃ iam q̃sieram ꝑ corpꝰ a t̾ra
usq ad celũ. quousq potui pon̾e inimicos ra
renũciabant om̃s nũcii corꝑales psidenci ⁊ iudi¬
canti de respõsionib celi ⁊ t̃re. ⁊ oĩm que ĩeis

Expanded text:
mare et abyssos, et reptilia animarum vivarum, et responderunt: Non sumus Deus tuus; quaere super nos. Interrogavi auras flabiles, et inquit universus aer cum incolis suis: Fallitur Anaximenes; non sum Deus. Interrogavi coelum, solem, lunam, stellas; neque nos sumus Deus quem quaeris, inquiunt. Et dixi omnibus iis quae circumstant fores carnis meae: Dixistis mihi de Deo meo quod vos non estis, dicite mihi de illo aliquid. Et exclamaverunt voce magna: Ipse fecit nos . Interrogatio mea, intentio mea; et responsio eorum, species eorum. Et direxi me ad me, et dixi mihi, Tu quis es? Et respondi, homo. et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt, unum exterius et alterum interius; quid horum est unde quaerere debui deum meum, quem iam quaesiueram per corpus a terra usque ad caelum, quousque potui mittere nuntios radrenuntiabant omnes nuntii corporales praesidenti et iudicanti de responsionibus caeli et terrae et omnium quae in eis
Abbreviated transcription (Latin):
e quus ⁊ nullus quib nõ est intellc̃s. ⁊ ẽ cad
uis qua uiuũt eciam corꝑa eoꝵ. Est alia uis nõ
solum qua uiuifico. s ⁊̃ qua sensifico carnẽ
mcã. qmͣ mͥ fab̾cauit dsꝰ iubẽs ocło ut nõ audi¬
at. ⁊ auri ut nõ uideat. s illi ꝑ quẽ uideã huic¬

Expanded text:
et equus et mulus, quibus non est intellectus, et est eadem et equus et mulus, quibus non est intellectus, et est eadem uis, qua uiuunt etiam eorum corpora. est alia uis, non solum qua uiuifico sed etiam qua sensifico carnem meam, quam mihi fabricauit dominus, iubens oculo, ut non audiat, et auri, ut non uideat, sed illi, per quem uidea
Abbreviated transcription (Latin):
que fcã st̃: inteslc̾a ꝯspiciant. s amore subort
eis. ⁊ subditi uidicare nõ post̃.nec respõdent
ista int̾rogantib u iudicantib. nec uocẽ suã
mutãt .i. spẽm suam. si alius cm̃ uideat. aliue
aut̃ uidens int̾roget. ut alit̾ illi aꝑꝑeat. Aliter
huic. s codem modo utͥsq aꝑꝑens. illi muta ẽ. ĩ
loquit᷑. Immo uͦ om̃ib loquitur. s illi incelligc̃
qui euis uocem acceptam foris intꝰ cũ u̾itute
ꝯferunt. U̾itas enĩ dic mͥ ñ ẽ u̾itt deus tuus tia
⁊ celũ.neq om̃e corpꝰ. hoc dicit eoꝵ nat᷑a uidẽti.
oioles mĩor ẽ inꝑce qmͣ ĩ toto. iam tu melior es
tibi dicc aĩa: qm̃ tu uegetas molem corꝑis tui
p̃bentis ei uitam. ꝙ nullũ corpꝰ pr̃at corꝑi. d
aut̃ tuus: ⁊̃ tibi uite uita est Quid ergo amo
cum deum meũ amo. Quio ẽ ille suꝑ capuo:
anime mee. ꝑ ip̃am aĩam meamascendã ad illĩ
tͣnͣsibo uim meam qua heo corꝑi. ⁊ uitałir ꝯpaas¬

Expanded text:
quae facta sunt intellecta conspiciant; sed amore subduntur eis, et subditi judicare non possunt; nec respondent ista interrogantibus nisi judicantibus, nec vocem suam mutant, id est speciem suam, si alius tantum videat, alius autem videns interroget, ut aliter illi appareat, aliter huic: sed eodem modo utrique apparens, illi muta est, huic loquitur; imo vero omnibus loquitur, sed illi intelligunt qui ejus vocem acceptam foris, intus cum veritate conferunt. Veritas enim dicit mihi, Non est Deus tuus terra  neque omne corpus". hoc dicit eorum natura. uident: moles est, minor in parte quam in toto. iam tu melior es, tibi dico, anima, quoniam tu uegetas molem corporis tui praebens ei uitam, quod nullum corpus praestat corpori. deus autem tuus etiam tibi uitae uita est. Qcum Deum meum amo? Quis est ille super caput animae meae? Per ipsam animam meam ascendam ad illum. Transibo vim meam, qua haereo corpori, et vitalit
Abbreviated transcription (Latin):
ab istis profertur merordio nam ita se habet. ¶ũ
in unum cartagiñt conuenissent. kalendis sep¬
psente etiam plebis marima parte. et lecte
essent litere uibanani. ad cyprianum facte.
item cypriani ad ibaianũrescripte de hereticis
baptuandis. quid q post modum. cyprianon
ubaianꝰ idem rescripserit consulens. cyprianꝰ
dixit audistis college dilectissim. quod michn
uilaianus cortep̃s noster scripserit consulens
mediocritatem nostram. de illitico. ⁊ profmo.
hereticoꝵ baptismo. quod ego ei rescripserim
censens. scilicet quod semel: atq iterũ ⁊ sepe sẽ¬
siuimus. hereticos ad eccłam uenientes. Ec¬
cłe baptismo baptzari. ⁊ scĩficari oportere .i.¬
tem lecte sunt nõbis ⁊ alie iubaiani lit̾e qui

Expanded text:
ab istis profertur exordio. nam ita se habet. Cum ab istis profertur exordio. nam ita se habet. Cum in unum Cartaginem conuenissent kalendis Sep, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae qui
Abbreviated transcription (Latin):
precedunt. corda confitemiũ ac prouera fide.
munitate caritatis morientium dñs nouerit.
cuius occulta ⁊ mirabili dispensatõne gr̃arũ
latro in cruce pendens ter eum negat tacoro
na differtur. nobis hinc uidicare. temeranũ
Iest. ueriuntamen si quis quam nunc cogat
circiuncidi aliquem more iudaico ⁊ sic bapti¬
rarimulto ampluis detestatur hoc genus hu¬
manum quam si aliquis cogatur rebaptr¬
dan. Qua proptet cum petrus. illud faciens.
apaulo posteriore corrigitur. ⁊ pacis atq uni¬
tatis unculo custoditꝰ. ad martinum proueitui
quanto facilius ⁊ forcuis quod ꝑ uniuerse eccse
statuta frrmatum est. uel uius ep̃i auctoritati
uel unius pro uincie concilio preferendum est.
cum idem ipse cyprianus ita dixent quid ei ui¬
deretur ut in pace unitatis ẽẽ uoluerit etiam
cum eis: quide hacre diuersa sentirent. quodĩ.¬
dicat ip̃ius primus sermo ĩn eedem cõciluiquod

Expanded text:
praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendna differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad martyrium promouetur, quanto facilius et fortius, quod per uniuersae ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo in eiusdem concilii quod
Abbreviated transcription (Latin):
non mencior ⁊ post haneta sc̃am atq terribi¬
cem ad cestatõnem dei narrauit hec omĩa ĩ
quib dixit. Q um iudissem quia non recte
ingd̾iuntur ad ueritatem euangłi dirit
petro coram omnibus. sicu cumsis uideus
gentiliter ⁊ nõ udarce uuus quem ad modum
centes cogis udazare. si potuit mauam pe¬
trus cõtraregulam uentatis. quam post ea
ecela tenuit cogere gentes uidaitare cur ñẽ
potuit cyprianus. cͥc regulam ueritatis qũi
cost ea teta eccła tenuit cegere herecicos uel
sasmaticos denuo baptitari. puto quod sine
illa sui comtumẽlia cyprianus ep̃s. petro u¬
apło comparatur quantum adtineret ad mar¬
tiri coronam. eterum magis ueteri debe¬
q ne̾ in petrum contumeliosius eristam. qui
enim nescit. illum. apostaolatus principatũ
cuilibet ep̃t ep̃atu preferendum. s et etiam¬
si distat cachedraruni gr̃a uauna est tamenm
mt᷑tyrũ gła. et siforte se muicem in aliquo

Expanded text:
non mentior et post hanc tam sanctam adque terribinon mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo conparatur, quantum adtinet ad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inuicem in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
cum paulus de circumcisione post modum
disceptaret umidicant᷑ sibi aliquod in solent.
aut arroganter assũpsit ut diceret seprima¬
tum tenere ⁊ obtemperan anonellis ⁊ poste
it quod eccłe prius persecutor fuisset. sec
consilium uentatis immisit etracõni legit¬
me. quam paulus uindicabat. facile cõsensit.
odocumentum scilicet nobis ⁊ cõcordie ⁊ pati¬
encie tribuens: ut non pertinaciter nr̃a ame
legitima. ipsa pecius nr̃a dicamus. ex cre ubi
conmemorar cyprianus qui etiam nomuns
scripturis sc̃ĩs didicimus. apłm petrum. ĩ quo
primatus apłoꝵ tam excellenti gracia pͥmi¬
net aliter quam ueritas postulabat. de cuto¬
cisione agere solicum apostenore apło pau¬
lo ẽẽ correctum. si ergo pocuit petrus maliqͦ
non recte ingredi ao ueritatem euangl̃i iͥnt gẽ
cgeret uidai ⁊ are quod paulus in ea scnbit
ep̃ła in qua dm̃ cestatꝰ est. non se mentur ait
enim. Que aut scribo uobis ecce coram deoq

Expanded text:
cum Paulus de circumcisione postmodum cum Paulus de circumcisione postmodum disceptaret, vindicavit sibi aliquid insolenter, aut arroganter assutum tenere et obtemperari a novellis et poster quod Ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium veritatis admisit, et rationi legitimae quam Paulus vindicabat facile consensit ; documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemulegitima, ipsa potius ncommemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia
Abbreviated transcription (Latin):
rare conpulerit. ignoscant scientes ne ꝯffẽ¬
dantur nescientes. sacius est enum offerre
habenti. quam differe non habentem. Quid
ergo isti dicunt cum ueritatis uirib pͥfcc̃at.
cui cumsentire uolunt. E yprianus inqui¬
unt cuius tantũ meritum nouimus tan¬
tamq doctrinam. cum multis cepĩs siuis sen¬
tencias proprias conferentib in concilio
stacuit. hereticos uel scismaticos. Id est
om̃s qͥ extͣ uiuus eccłe conmunionem st̃
baptismum non habere. es t ideo quis quos
abeo baptitat ad eccłam uenent. esse meccła m¬
baptitandũs. Non meterret auctoritas cipri¬
ani. ep̃i ⁊ martiris. qr reficit humilitas cypri¬
ani. Magnum quidem nouimus meritum
cypriani ep̃i ⁊ marciris.set nunquid maus̃
quam petri apłi et martiris: dequo idem cypri¬
anus inepła ad quantum ita loquitur. N am
nec petrus in quit quem primũ dñs elegit. ⁊
super quem edificauit eccłam suam. cum se¬

Expanded text:
rare conpulerit, ignoscant scientes, ne offenrare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habentem. Quid ergo isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cui consentire nolunt? \'Cyprianus\', inquiunt, \'cuius tantum meritum nouimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias proprias conferentibus in concilio statuit haereticos uel schismaticos, id est omnes qui extra unius ecclesiae communionem sunt, baptismum non habere, et ideo quisquis ab eis baptizatbaptizandum. Non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. Magnum quidem meritum novimus Cypriani episcopi et martyris; sed numquid majus quam Petri apostoli et martyris? De quo idem Cyprianus in epistola ad Quintum ita loquitur: Nam nec Petrus, inquit, quem primum Dominus elegit, et super quem aedificavit Ecclesiam suam , cum se
Abbreviated transcription (Latin):
ce donati proferunt᷑. ⁊ quantum sint aduer¬
sus eo a quib proferuntur ad uiuante dño
demonstrare proposui.Siqua ergo me res¬
pondendi necessitas ea q̃ iã ĩ aliis libris po¬
sui ruisus conmemorare coegent. quãquã
id modice faciam his qui iam illam legerũt
⁊cenent honerosum ẽẽ non debet. Quia et
eaque instructõni sunt necessaria. sepus
oportet infimiari tardiorib. et cum eadẽ
multipliciter uarieq uersantur atq tra¬
ctantur. I põs quoq capatõre in telligen¬
cia predieatos aduiuant. ⁊ ad facilitatem
sciendi. ⁊ ao copiam dis cerendi. il ouieti
am quemadinodum soleat contristarilector̃ẽ
.cum ab eo loco queni gerit inmanibus qĩ
inaliquem. nodum questionis incident. in
alium mittitur ubi eius solutõnem requi¬
rat quem forte non habet. Qua ꝓpterque¬
cumq malus libris iam diximus si neces¬
sitas presencium questionum breuiter ite¬

Expanded text:
te Donati proferuntur, et quantum sint aduerte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus eos a quibus proferuntur, adiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui am quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. quapropter quaecumque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter ite
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝓpͥter ea non obfuit quia in ea pace uñ is¬
ti aberrarent. qui uiam pacis non cognoue¬
runt. per seuerantissimis usq infinem gͤe¬
sib ambulauit. es st quidem quod xp̃i bap¬
tisia ubiq scm̃ est. ⁊ quanius apud hereᷤ¬
ticos uel scismaticor ipsius tamen heresi
uel scismatis non est. et ideo tamen ad
ip̃a catholicã ĩde uenientes oportet demmi¬
o baptuari. set tamen hoc aluid est. ali¬
ud acatholiea pace demante ᷤ ⁊ ĩnenfanã
precisionis foueam precipitatos rebapti¬
zandos in sr̃ iudicare. N am illum neciũ
in candore. sc̃e anune caritatis ubera cõ¬
te gẽbant. hanc aũt fuliginem. in isto¬
rum tartarea feditate uultus impacat᷑
ostentat. s et ea que de inceps quod adi
beati cypriani auctoritatem adcinet trac¬
taturi sumus ab alio sumemus exordio.¬
Gantum pro nobis hoc est pro pace
catholica faciãt ea que tanquam ex
auctoritate beaticiprian aduersus nos apar¬

Expanded text:
li propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isli propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gressibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus exordio.Quantum pro nobis hoc est pro pace catholica faciant ea quae tamquam ex auctoritate beati Cypriani aduersus nos a par
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem fructum afferant. nisi quia ⁊ ipsi
qui fructum preualent cantatis. possunt ta¬
men. aliquid habere purgandum. quid in¬
cultum agricola non relinquid. Quud ergo
isle uir sc̃s debaptismo alit̾em senciens.
quam se res habeat que post ea pertractata
⁊ diligentissima consideratõne firmata ẽ.
in catholica uintate pormansit. et eancatᷤᷤ
ubertate conpensatum est. ⁊ passĩdĩs falce
purgatum. s et ne uidear deuitande proba¬
tõnis causa ista in laude beatissimi martiris
dicere. que quidem nõ eius set illiuis est. cuiꝰ
gracia talis extitit. I am de literis eius docu¬
menta proferamus. quib maxime do-¬
natistarum ora claudantur. huius enim
auctoritatẽ imperitis obiciunt. ut se quasi
recte facere ostendant. ꝙ ad se uenientes. fi¬
deles denuo baptirant. nunium miserr. et
nͥ secorrigant a semet ip̃is omino dampna¬
tr qui hoc intanto uiro eligt̃ mutari ꝙ fril¬

Expanded text:
maiorem fructum adferant, nisi quia et ipsi, maiorem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent caritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sanctus de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae postea pertractata et diligentissima consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passionis falce purgatum. XVIIII. 29. Sed ne uidear deuitandae probationis causa ista in laudem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod il
Abbreviated transcription (Latin):
timuẽs Muius ergo ille penetrarũ. ut cer¬
neret secretũ abdictum sacramenti. S et
si scirẽs eminia sacramenta. cartatem aũt
non haberet nichil esset. cum aũt minus il¬
lud perspͥeciẽs hanc tamen humiliter ⁊ fidelr
fortit tustodunt. ad martiru coronam menu¬
it peruenire. ut siquia in eus lucidam mẽ¬
tem. ⁊ ea humana conditẽne nebula irrexe¬
rat gloriosa serenitate fulgentis sanguinis
uite sarmenta. precidi dixit eos ⁊ deuite au¬
fern. tanquam mnutilia sarm̃ta que fructũ
non darẽt. Quis aũt fructus. nisi nouus ille
fetus. de quo item dixit. M andatum no¬
uum do uobis. ut nos inuicem diligatis
i p̃a est illa carita s sine qua ceter nichil ꝓ¬
tas. gaudium. pax. langanimitas:. beni¬
gnitas. bonitas. fides mansuetudo. conci¬
nencia: que omnia incipiunt a canitate.⁊
perceteram uincturam. quasi botrũ mira¬
bilem faciunt. N ec tamen frustra idem
dominus addidit. que aũt sarmẽta inme
dant fructum. purgat illa pater meus ut

Expanded text:
t. minus ergo ille penetrauit, ut cerneret secretum abditum sacramenti; sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis uite sarmenta, praecidi dixit eos et de uite auferri tamquam inutilia sarmenta, quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nonus ille fetus, de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine qua cetera nihil itas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut
Abbreviated transcription (Latin):
te separatis. per hoc quod meis suum habet.
ip̃a utiq generat. nõ illi. Neri enun sepa¬
racio earum generat. sec quod secum de is
tur. uñ poscit tale aliquid ubicumq gene¬
rari. quanius nõ homines quos generat ad e¬
uis pertineant unitatem que usq infinem
perseuerantes saluabit. N eq enim hiiseli
ad eam non pertinent qui separatẽnis aꝑto
sacrilegio manifesti sunt.set etiam illi qui
in eius unitatem corporalit ꝑinixti peruitã
pessima separantur. Et enim̃ simonem ma¬
gũ perbaptisma ip̃a pepererat cuitamẽ dic¬
tum est. quod non haberet partem in here¬
ditatẽ xp̃i. m um qͥd ei baptismus. nũquid
eugłm. numquid sacramenta defuerunt. s
quia ei caritas defuit frustra nat est. ⁊ ei ex¬
pediebat fortasse non nasci. Annquid non
erant nati quibi apls dicit.Tam quam par¬
uulis in xp̃o lac uobis potum dedi non esc̃a.
eos tamen asacrilegio scismatis reuocat. n¬
Inꝙ iõ ẽ inruebant. qr camaleserãt. Quã¬

Expanded text:
te separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique generat, non illae. neque enim separatio earum generat sed quod secum de isttur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo inruebant, quia carnales erant: qua
Abbreviated transcription (Latin):
Quoniam modo panis esficiat᷑ caro uinsĩq
conu̾tatur ĩ sanguinem utͥusq eeͣncrafr
mutata natura uł trim ĩ secessum
uadant. more ciborũ comuniũ ustꝰ qͥ
ex fide uiuit scͥtari argum̃tis ⁊ ꝯcipere
rõne non querit. Mauult enĩ celestib my
steriis nunc fidem adhibere ut ad ad̾i
rare sciens scͥptum ẽẽ altiora te ne q̃si¬
eris ⁊ fortiora te ne scrutatꝰ sui̾s set que
p̃cepit tibi deus illa cogita semꝑ ⁊ s̃ płi

Expanded text:
Quonam modo panis efficiatur caro, vinumque convertatur in sanguinem, utriusque essentialiter mutata natura, vel utrum in secessum vadant more ciborum communium, justus qui ex fratione non querit. Mauult enim celestibus msteriis nunc fidem adhibere, ut ad fiderare, sciens scriptum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutalus fueris, sed quae praecepit tibi Deus, illa cogita semper, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tos adhuc camen dicit animales nõ posse
percipere que sunt sp̃s der s̾ icut enim in
sacramentis ueteris testamenti. uiuebant
quiddam sp̃ales. ad nouum scilicet testam̃¬
tum quod tunc occultabatur. occulte perti¬
nentes. . sic nũc insacramento noui testa¬
mẽtuum qued iam reuelatũ est ꝓleriq u¬
uunt animales. qui proficere si nolunt. ad
percipienda que sunt sp̃s dei. O uo eosi
ortatur sermo apłicus ad uetus testam̃¬
tum pertinebunt. S̾ i aũt proficiunt. et
añ quam capiant ip̃o profecto ⁊ accessu. ad
nouum pertinent. &t si priusquam sp̃a¬
les fiant. ex hac uita rapiuntur. custedi¬
ti persacramenti. sc̃itatem in terra uiuenci¬
um cõputantur. ubi est spes nr̃a ⁊ porcio
dñs N et inuenio quod uerus intelligat᷑
inco quod scriptum est. Impetfectum n¬
meum uiderunt ccisli mei tui. quando qͥ

Expanded text:
tos adhuc tamen dicit animales non posse tos adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum
Abbreviated transcription (Latin):
lis homo non percipit que sunt sp̃s der u ͦ¬
cunq ergo tempore tales homines esse cepe¬
nunt in hac uita ut iam diuinis proscłoꝵ
distributõne sacramentis imbuti si ad g
tam̃ carnaliter sapiant. ⁊ camalia dẽdo
siue in hac uita siie post hanc uitam spe¬
rent atq desiderent. animales suntn
eP ccła uero que st spiritus dei eciam in
istius uice peregrinatione antiqua res est.
I.in aliis hominib habens animalẽ por¬
cionem: mnaliis aũt sp̃alem. ad animales
pertinet uetus testamẽtum. ad sp̃ales no¬
uum. S et pͥmis temporib utrumq occu¬
latum fuit. ab adam usq ad moysem. a mo¬
yse aũt manifestatum est uetus. ⁊ in eo ip̃o
ocultabatur nouum. quia occulte significa¬
batur. P ost eauero quam incarne dñs
uenit reuelatum est nouum. uecereis aũt
sacramenta cesart̃. set concupiscencie tales
non cessauerunt. In illis enimsunt. quos
apłs per sacramentum noui testamenti na¬

Expanded text:
lis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quolis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti na
Abbreviated transcription (Latin):
uireꝙ est. in baptismo nascuntur quicunq
nascuntur. set si concordent infr̃ibus ꝑ u
nitatem pacis adt̾ram uenient promissio¬
nis ñde ꝓrno ut̃o rursus eiciendi. set inpat̾¬
no semine cognoscendi. siaũt indiscordia
perseuerent ad ismahelis fumiculum per¬
tinebunt. P noraũt fuit ismabel. ⁊ post¬
ea. ysaac. et prior esau post̾ĩoꝵ aũt iacob:
Non quia prior peperit heresis. quã eccła
aut ip̃a eccła prius carnales. uel animale
⁊ post ea sp̃ales s et quia in ip̃a sorte mor¬
talitatis nr̃e. ex quade adam nascimurñ
est prius quod sp̃ale est. set quod animale.
post ea sp̃ale. & x ip̃o aũt animali sensu
qr homo animalis non percipit que sunt
sp̃us dei. om̃s disscetõnes ⁊ scismata gene¬
rantur. in quo sensu perseuerantes aplłs di¬
cit adnectis testam̃tũ pertinere. id est ad
terrenoꝵ promissorum cupiditatem inqui¬
bus quidem sp̃alia figurantur. Set anima¬

Expanded text:
iure quod est in baptismo nascuntur quicumque iure quod est in baptismo nascuntur quicumque nascuntur, sed si concordent cum fratribus, per unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad uetus testamentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed anima
Abbreviated transcription (Latin):
habetis. quod minus habes qui caritatem ñ
habet. I am quid opus est ut nos recexamꝰ.
uos ip̃i in apło prospicite. quanitum sit
ꝙ minus habetis. Quid aũt incerest qui ca¬
ritatem non habet utrum foras auolet a¬
lico uento tẽptatõnis ablatus. an intus
demesse dominica nõ recedat inutima uen-¬
tilatõne separandus. et tamen etiam tales si
iam semel per baptismum nati sunt. iterũ
eos nasci non oportet. E ccła quippe om̃s ꝑ
baptismum parit. siue apudse. id est exũ¬
tero suo. siue extrase de semine uiri sui. n¬
S ⁊̃ esau de uxore tatus natus ꝓpter frat᷑¬
nam discordiam separatus est apło dei. et
Uude ⁊ ismaeli ut separatetur appło de iñ
lobfuit mater ancilla. set obfuit fr̃na dis¬
cordia. ⁊ nõ profuit potestas uru uroris. cu¬
ius magis filius erat quia per ip̃ius uira
conuigalia ex ancilla seminatus erat ⁊ ex
ancilla susceptus. sicut apud ip̃os ecełe o

Expanded text:
habetis, quod minus habet qui caritatem non habetis, quod minus habet qui caritatem non habet. iam quid opus est ut nos retexamus? uos ipsi in apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. quid autem interest, qui caritatem non habet utrum foras auolet aliquo uento temptationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet. Ecclesia quippe omnes per baptismum parit siue aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam sepa. ratus est a populo dei, et unde et Ismaheli ut separaretur a populo dei non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia et non profuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus, sicut aput istos ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
bebant. set ut eis etiam illud prodesseinci¬
piat quod habebant. frustra ergo nobis
dicunt. sibaptismum nostrum acceptatis.
quid muius habemus ut nobis deur̃a con-¬
munione consulendum putetis. Respon¬
demus enim. nonbaptismũ utm̃ acceptamꝰ
qr nõ ẽ bap̃s ille scismaticoꝵ uel heticoꝵ s dei
eccłe ubicumq fuerit inuentus uł quocũz
translatus. Urm̃ aũt nõ est nͥ quod praue
sencitis et sacnlege agitis. et impie separa¬
mini. Nam si cetã omnia uera uel habea¬
tis. uel senciatis. ⁊ in eadem tam̃ separatõne
duretis ad uersus iunculum fĩne ꝑacis. in¬
oA duersus unitatem om̃ium fr̃m. qui to¬
to terrarũ orbe sicut promissi sunt. ita ex¬
ibiti. quoꝵ om̃ium eausas ⁊ corda nullo mͦ ũ¬
quam nosse ac discut̾em potustis: ut meri¬
to dampuaretis. qui nõ possunt ꝓpt̾ea rei
esse quia indicibus eccl̃asticis pocius quam
litigatoribus crediderunt. hoc solum minꝰ

Expanded text:
bebant, sed ut eis etiam illud prodesse incibebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant. Frustra ergo nobis dicunt: \'si baptismum nostrum acceptatis, quid minus habemus, ut nobis de uestra communione consulendum putetis?\' respondemus enim: non baptismum uestrum acceptamus, quia non est baptismus ille schismaticorum uelsiae, ubicumque fuerit inuentum et quocumque translatum. uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agitis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum fraternae pacis, aduersus unitatem omnium fratrum qui toto terrarum orbe sicut promissi sunt ita exhibiti, quorum omnium causas . et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis ut merito damnaretis, qui non possunt propterea rei esse, quia iudicibus ecclesiasticis potius quam litigatoribus crediderunt, hoc solum minus
Abbreviated transcription (Latin):
nuo reddeunt. Dnigłm loquitur ueritas in¬
clamat.  iue ergo dimictantur siue non
dimittantur. necessaria est post ea medicura¬
is ec tamen si uxerit. atr id corrigendum
ẽẽ dixerit. atq correxent. denuo baptiratur
.siue apud illos siue apud nos. sicut igitur¬
ficti ueracit᷑ conuersi recipiuntur. nec tamẽ
coꝵ baptisma reprobatur. Sic ⁊ illa quescis¬
matici uel heretici non alicer habent. nec
aliter agant. quam uera eccła. cum ad nos
ueniunt. non emendamus. set pocius ap¬
bamus. In quib enim non dicenciunt a no¬
bis. meis non disiunguncur a nobis s et
tamen quia nichil eis prosunt. qui quã¬
du scismatici. uel heretici sunt. ꝓpter a¬
lia in quib aueritate dissenciunt. ⁊ ꝓꝑter
ip̃m separatõnis in manissimum sc̃ elusi¬
ue permanserint meis peccata. siue conci¬
nuo dimissa redierint. ut ad salutem pa¬
cis. acq caritatis ueniant ad ortamur nõ
solum ut aliquid habeant quod non ha¬

Expanded text:
nuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas nuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic etficti veraciter conversi recipiuntur, nec tamen eorum baptisma reprobatur, sic et illa, quae scismatici vel heretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt non emendamus, sed potius adprobamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiunguntur a nobis. sed tamen quia nibil eis prosunt, quamdiu schismatici uel haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis inmanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue continuo dimissa redierint, ut ad salutem pacis adque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
Soluitur enim hesterus dies. ⁊ quidquid
supͣemus est soluitur. eciam ip̃aora momĩẽ¬
tĩlq e aũt baptismum. ⁊ in baptismo. de in¬
ceps aũt continuo reus esse incipit. nõ so¬
lum consequencium. set etiam precentor¬
dierum horarum momẽtoꝵ. redeuntib emui¬
b que dimissa st poc̃s ⁊ sepẽ ista contingunt
in eccła. N am pleriuq fit ut homo habe¬
at inimicum quem ñeruissime oderit. quã¬
quam etiam iniquos inimicos diligere ui¬
leamꝰ ⁊ orare pro eis. Subito aũt penculo
mortis incipit ꝑcurbari. ⁊ poscit baptismũ
queni tanta festinatõne accipit. ut neces
sariam interrogatõnem paucorum uerboꝵ
uir periculi tep̾us admictat quanto minus
sermonẽ longissimum. ut illud odium u¬
corde pellatur ẽt ip̃t si baptiranti sit cogui¬
tum. Terte ista non solum apud nos. set
etiam apud illes euenire non cessant. ͥ d
uolunt eligant. Si enim dimitcuntur cõci¬

Expanded text:
soluitur enim hesternus dies et quidquid soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo. deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam praetdierum horarum momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. et saepe ista contingunt in ecclesia. Nam plerumque fit ut homo habeat inimicum quem iniquissime oderit, quamquam etiam iniquos inimicos diligere iubeamur et orare pro eis. subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necesariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiam si baptizanti sit cognitum. certe ista non solum apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid uolunt eligant. si enim dimittuntur, conti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊omia reddam tibi Alioqum diceret. tam
michi hoc dimiseras. Eur iterum repetishoc
⁊ ip̃ius dñi uerba manifestius aperiunt ⁊ it
enii.  gressus aut seruus ille. inuenit un
de conseruis sius qui debebat ei centum dena¬
nos. N on dixit cui debitum iam tentum de¬
narie duiserat. s i enim dimiserat. nõ ei
debebat. Quia ergo dixit debebat ei manifes¬
tum est. ꝙ non dimiserat. ⁊ melius quidem
fuerat. acq hoc pocius congruebat tanto de¬
bitori reddituro racõnem. ⁊ expectarti mĩam
dñi sui. ut prior ip̃e conseruo dunitceret. ꝙ
men illud quod nundum conseruo dimisera
impedunt dominũ eus. quo minus millo
tp̃reaccipiende ratõnis dumitteret ei omma
que debebat. s et quid profuit quandoqͦ¬
de ĩcap̃ eiꝰ ꝓpter odioꝵ perseueranciam rur¬
sus omĩa continuo replicata sunt. Sic nõ
impeditur baptismi gracia qͥuo minus õ¬
nia peccata dimitat. ⁊ si edium fraternũ
ieus cui dimittuntur animo perseuerat.

Expanded text:
, et reddam tibi; alioquin diceret, jam , et reddam tibi; alioquin diceret, jam mihi hoc dimiseras, cur iterum repetis? Hoc et ipsius Domini verba manifestius aperiunt; ait enim: egressus autem seruus ille inuenit unum de conseruis suis, qui debebat ei centum denarios. non dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori cordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quomen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia quae debebat. sed quid profuit, quandoquidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia quominus omnia peccata dimittat, etiamsi odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat.