comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creaturarum qui pertinet ad formam qmͣ in¬
mensitas creaturarũ que ad solam spectat es¬
senciam. Item decor creaturarũ pp̃ formamna¬
curalem ꝑtinz ad hĩcum. utilitas u̾o ad actũ.
qr in hoc creature uciles sunt. quod sb̾iecte¬
hõĩ seruiũt. ⁊ obsequiũ reddũt Quod autẽ
ad hĩcum pertinet magis ꝓpͥũ ÷ ⁊ magis certũ
qmͣ id qd̃ ꝑtinet ad actum. qr hĩtũ natura
indidit. actũ uo institutõ adiupeit. Sĩmła¬
chrum ergo decoris ĩmensitatem pariter et
utilitatem in cognitione precedit. ꝙ ꝓpterea
iñ cognitõne prius est. qr in mauifestatõne
est eudencius. In hoc gͥ simulacoro prim̃ uesti¬
gium contempłonis pon̾e debemus. ut dum
prim̃ inquisicionis ingressum recte tenum᷑
ipõ quem querimus duce in offenso pede ad is¬
liqua procedamus. Pulchre autem in q̃renda
sapĩa ab ipo sapiencie simulacro inquisitõis
exordiũ sumitur. qr per sapĩam suam pat᷑

Expanded text:
creaturarum, quod pertinet ad formam; quam imcreaturarum, quod pertinet ad formam; quam immensitas earum, quae ad solam spectat essentiam. 36. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum, quia in hoc creaturae utiles sunt, quod homini subjectae serviunt, et obsequium reddunt. Quod autem ad habitum pertinet, magis proprium est et magis certum quam id quod pertinet ad actum, quia habitum natura indidit, actum vero institutis adjunxit. Simulacrum ergo decoris immeutilitatem in cognitione praecedit, et propterea in cognitione prius est, quia in manifestatione est evidentius. In hoc igitur simulacro primum vestigium contemplationis ponere debemus, ut, dum primum inquisitionis ingressum recte tenuerimus, ipso quem quaerimus duce pede inoffenso ad reliqua procedamus. Pulchre autem in inquirenda sapientia ab ipso sapientiae simulacro inquisitionis exordium sumitur, quia per sapientiam suam Pater
Abbreviated transcription (Latin):
plantib in agnicõne occurrat. ꝙ credo quod
illud ĩnuisibile prius in contemplatõne comp̃¬
henditur. qd̾ in suo uisibili simłacro exp̃ssius et
manifestius declaratur. Simulacra autem inui¬
sibilium ip̃a uisibilia dicuntur. ut pote inuisibił
bilis benignitatis simulacrũ ÷ creaturarũ ucilica.
Omũs autem creatura qnͣto uicinius siłitudĩni
creacoris appinquat. tanto uicimus creatorem
suũ declarat Illud gͦ uisibile simulaccũ inuisibile
exemplar pͥus ostende debet quod diuine simili¬
tudinis ymaginem ꝑfectius in se exp̃ssam retin.
Iumensitas aucem creaturarũ magis ad essenciam
decor u̾o creaturarũ magis ꝑcinet ad formam.
Essencia uero absq forma considerata informi¬
tas ẽ. Quod autem ĩforme ⁊ in hoc qͥdem qd̃ ẽ
deo simile ẽ. a in hoc qd̾ forma caret. adeo
dissidet. Quod ergo formatũ est magis deo
simule ÷ qm̃ id qd̃ formam non ht̃. Undẽ con¬
stat quod plus euidens simulachrum ÷ decor

Expanded text:
plantibus in agnitione occurrat. Et credo quod illud invisibile prius in contemplatione comprehenditur, quod in suo visibili simulacro expressius et manifestius declaratur. Simulacra autem invisibilium ipsa visibilia dicuntur, utpote invisibilisbilis benignitatis simulacrum est, creaturarum utilitas. Omnis autem creatura quanto vicinius similitudini Creatoris appropinquat, tanto evidentius Creatorem suum declarat. Illud ergo visibile simulacrum, invisibile exemplar prius ostendere debet, quod divinae similitudinis imaginem perfectius in se expressam retinet. Immensitas autem creaturarum magis ad essentiam; decor vero creaturarum magis pertinet ad formam. Essentia vero absque forma considerata, informitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est; sed in hoc quod forma caret, a Deo dissidet. Quod ergo formatum est, magis Deo simile est, quam id quod formam non habet. Unde constat quod plus evidens simulacrum est decor
Abbreviated transcription (Latin):
dam occulto nature sim inapercũ germi¬
nantia educit rursumq eadem marcentia
illuc unde uen̾ant reuerti facit: Satis H̾
diligent̾ incuentib mirabilia apparebũt¬
⁊ Seinde sequitur motus aĩał qui est in
sensib ⁊ appetitib. Cogita gͦ quał eẽ possic
qui sensus omiũ uiuentiũ fabricat appeti¬
tus creat. ꝙ in singłis quibq animantĩb
quid appetẽ ⁊ quantũ appet̾e debeant ordi¬
nat. ⁊eniq motus rõnał qui est ĩ factis

Expanded text:
dam occulto naturae sinu in apertum germidam occulto naturae sinu in apertum germinantia educit, rursumque eadem marcentia illuc unde venerant reverti facit? Satis haec diligenter intuentibus mirabilia apparebunt. Deinde sequitur motus animalis, qui est in sensibus et appetitibus. Cogita ergo qualis esse possit, qui sensus omnium viventium fabricat, appetitus creat, et in singulis quibusque animantibus quid appetere et quantum appetere debeant, ordinat. Denique motus r
Abbreviated transcription (Latin):
carens concidat. uel extͥnsecus munimentũ nõ
hũs fatiscat. Quod aut̃ in uno exemplificatũ
est in cunctis gen̾ib rerũ inueniri pot᷑. Sio eĩ
cortex nuuit arbores. sic penne zrostra uolucs
instituit. Huc usq de sicu locuti sumꝰ nũc ad
animał. tõnał. De quib qr per singła
multa dr̃e nõ possumus. breuiter singła per¬
stringamus. Uide quõ in motu locali sapĩa
condicoris apparcat. Cogita nũc unde deflu¬
entib semꝑ aquis indeficiens semꝑ uena mi¬
uistratur. unde motus uentoꝵ educit᷑. quis
infatigabilem astrorũ cursum moderatur. qͥs
solem ꝑ hiberua descend̾e signa precipit. quis
rursum ꝑ estiua eum signa ascend̾e facit. qͥs
eum ab oriente in ocadentem ducit. ꝙ iterũ
ab occidente ad orientem reuehit. Hec cũcta
mirabilia. ⁊̃ soli deo possibilia sũt. Quid ⁊̃
do motu uali dicam: ¶uis putas nascentib
cunctis increm̃tum tribuit. & quasi de quo¬

Expanded text:
carens concidat, vel extrinsecus munimentum non carens concidat, vel extrinsecus munimentum non habens fatiscat. Quod autem in uno exemplificatum est, in cunctis generibus rerum inveniri potest. Sic enim cortex munit arborem, sic pennae et rostra volucres, instituit. Hucusque de situ locuti sumus nunc adanimalis, rationalis. De quibus quia per singula multa dicere non possumus, breviter singula perstringamus. Vide quomodo in motu locali sapientia Conditoris appareat. Cogita nunc unde defluentibus semper aquis indeficiens semper vena ministratur, unde motus ventorum educitur, quis infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem per hiberna descendere signa praecipit, quis rursum per aestiva eum signa ascendere facit, quis eum ab oriente in occidentem ducit, et iterum ab occidente ad orientem revehit. Haec cuncta mirabilia, et soli Deo posibilia sunt. Qui motu dicam? Quis putas nascentibus cunctis incrementum tribuit, et quasi de quo
Abbreviated transcription (Latin):
que cet̾is sensib semꝑ uentura sunt ante pen¬
culũ preuidere possic Post hunc auditus ⁊ ioco
⁊ mobilitate scd̃s ẽ. deinde olfactus. Gũstus autẽ
qui nil sentire pot nͥid quod tangit nũto tar¬
dior cet̾is sensib in imo resedit. Cãctus spãlem
sedem nõ ht̃. quu deo uniũsał est qr cunctis coo¬
peratur sensib. Unde ⁊ in digitis pollex qͥ tactũ
significat cradunatis in unũ digitis solus oĩb
respond. qr sine tactu nullus sensuũ ẽẽ pot̃. Ar¬
dete ⁊ quõ in hũano corpore ossa intͥuserus col¬
locata sũt. quatinus robur eorũ corpus sustĩeat
deinde caro ossa uestit. ut diuicia eorũ mollit̾
cactũ excipiat. ad ultimũ pellis carnem ĩduit.
ut sua quodam modo tenacitate ab incõmodiꝰ
foris accidentib corpus inuniat. Accendite qͣ¬
modo illud qd̾ molle ÷ ⁊ ĩfirmũ in medio qi m
loco tutiore ponit᷑ neuel intͥnsecus fulcimẽto

Expanded text:
quae caeteris sensibus superventura sunt, ante perquae caeteris sensibus superventura sunt, ante periculum praevidere possit. Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. Attendite quomodo illud quod molle est et infirmum, in medio quasi in loco tutiore ponitur; ne vel intrinsecus fulcimento
Abbreviated transcription (Latin):
dib de una planta prodeunt. qr de una sensuali¬
tate qͥnq sensus exeũt. in quib trina distĩctõne
pͥmũ sensus. deinde sentire. post mod̾ sensibile in¬
uenitur. Postremo in singuł digitis extremoꝵ
articłorum capita suꝑpositis uuguib qͣi galeata
cernũtur ut quotũq siue manus excenta siue
pes promotus offendicłm inuen̾int. ipõ suo mu¬
uimine ꝓtecti: illesi ꝑmonere possint. Siliter
terrena ista ad siłicudĩem unguiũ foris sensib
inħencia qͣͣ in necĩtate nos munũt s qnͣtũ nõ
ꝑtinent ad necĩtatem qiͣ extra carnem sinesẽ¬
su p̃cidi possunt. Ecce in humana facis qm rõ¬
nali distinctõne instrum̃ta sensuũ collocata st̾.
Sup̃mũ locũ optinet in ocłis uisus. deinde au¬
ditus in aurib. post hunc in narib olfactus
atq post hunc in ore gustus. Scimus aucem
minentiorem cunctis cunctis locũ obcuiuit. ut

Expanded text:
ibus, in pedibus de una planta prodeunt; quia de una sensualiibus, in pedibus de una planta prodeunt; quia de una sensualitate quinque sensus exeunt, in quibus prima distinctione primum sensus, deinde sentire, postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie quam rationabili distinctione instrumenta sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in auribus; post hunc in naribus olfactus, atque post hunc in ore gustus. Scimus autem peculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et de dispõne tempoꝵ exempli causa dc̃a
sufficiant. Neunc illum ordinem ꝓsequam̾
minus miranda ÷ diuine sapĩe efficatia. q̃ ita
ꝯgtue in uniu̾sitate singła distribuit ut nusꝙͣ
oĩo iuuctura partiũ gen̾e̾t repugnanciam
qualitatũ. Ecce ut exempli cã de multis pauca
ponamus. in compõne humani corporis qñta
elucet sapĩa creatoris: Sursum est homo uni¬
forinis. deorsũ bifariam diuisus. qr ⁊ uniforme
gemina z amiime qualicas ira ⁊̃ concupĩa que
deorsum ad terrena descendit Item brachiis in
latum excendit᷑. tibiis deorsum figit᷑ stacura
hũani corporis. qr ⁊ intentio oꝑationis anim̃
extendit. ⁊affectus desiderioꝵ sigit. Item scdm
ꝑ digitos pedum in quinq finitur humani
corporis procensio. qr siue in latum tendatur
amiius ꝑ iutentõnem oꝑifsiue deorsũ figatur
ꝑ desid̾ium affectionis qͥuq sensus sũt ꝑ quod
foris exit. Item digici ternis articłoꝵ inc̾uallis
distingunt᷑ qui in manib de una palma in pe

Expanded text:
ec de dispositione temporum exempli causa dicta sufficiant. Nunc illum ordinem prosequamminus miranda est sapientiae efficacia, quae ita congrue in universitate singula distribuit ut nusquam omnino junctura partium generet repugnantiam qualitatum. Ecce, ut exempli causa de multis pauca ponamus, in compositione humani corporis, quanta elucet sapientia Creatoris? Sursum est homo uniformis, deorsum bifariam divisus; quia et uniforme gemina est animae qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporis; quia et intentio operationis animum extendit, et affectus desideriorum figit. Item secundum  digitos pedum in quinque finitur humani corporis protensio; quia sive in latum tendatur animus per intentionem operis, sive deorsum figatur per desiderium affectionis, quinque sensus sunt per quos foris exit. Item digiti ternis articulorum intervallis distinguuntur, qui de una palma in man
Abbreviated transcription (Latin):
ris magnitudinem. hic miraris puitatem
corpus puũ magna sapĩa conditum. Mag¬
na sapiencia cui nulla subrepit negligen¬
cia illis dedit ocłos quos urx comprehend̾e
potest ocłs. ⁊ uitam exiguis corporib. Sic
omifariam limamentã nacure sue ꝯ̃grua
plenissine discribuit ut nich uideas de esse
in minimis eorũ omiũ que natura forma¬
uit in magnis.

Expanded text:
ris magnitudinem, hic miraris parvitatem; ris magnitudinem, hic miraris parvitatem; corpus parvum magna sapientia conditum. Magna sapientia cui nulla subrepit negligentia. Illis dedit oculos, quos vix comprehendere potest oculus; et in tam exiguis corporibus sic omnifariam lineamenta naturae suae congrua plenissime distribuit, ut nihil videas deesse in minimis eorum omnium quae natura formavit in magnis.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cogitacõnes cordiũ ita ad sue uolun¬
tatis arbitriũ incorquet ita temꝑat ⁊ mo¬
deratur ut nich in uniu̾sitate possit fieri
qd̾ nõ ip̃a ad decorem oꝑũ suorũ aut pre¬
cipiendo aut ꝑmittendo fi̾ uelit.
deinde sequitur speł. Spẽs ⁊ forma ui¬
sibił que contin duo figuras ⁊ colores. fi¬
gure autem rerum młtis modis apparẽt
quenienter inepte. alñ qr in młtis una. ali¬
qñ qr in uno diuersa. Singła ordine suo
prosequamur sigura scd̃m magnitudĩẽ
accenditur. qñ res quelib sui gen̾is modũ
in quantitate excedit. Sic miramͣ᷑ gigantẽ
intet hoĩes. cetum int̾ pisces. grifen inter
uolucres. elefantem inter quadrupedes. dra
corporis exiguitate dispares sũt. Uide ergo
quid mag̃ mireris dentes apri ułcinee. alaͥ
grifis uel cinifis. caput equi uel locuste. cͣ¬
ra elefantis uł culicis rostrũ suis uł succrio¬
nis. aquilam uł formicam. leonem uł pu¬
licem. Cygridem uel testudinem. Ibi mira¬

Expanded text:
 cogitationes cordium; ita ad suae voluntatis arbitrium intorquet, ita imperat et moderatur ut nihil in universitate possit fieri quod non ipsa ad decorem operum suorum aut praecipiendo, aut permittendo fieri velit. Deinde sequitur species. Species est forma visibilis, quae continet duo, figuras et colores. Figurae autem rerum multis modis apparent convenienter ineptae, aliquando quia in multis una, aliquando quia in uno diversa, singula ordine suo prosequamur. Figura secundum magnitudinem attenditur, quando res quaelibet sui generis modum in quantitate excedit; sic miramur gigantem inter homines, cetum inter pisces, gryphonem inter volucres, elephantem inter quadrupedes, draccorporis exiguitate dispares sunt. Vide ergo quid magis mireris, dentes apri, an tineae, alas gryphis an sciniphis? caput equi an locustae? crura elephantis an culicis? rostrum suis an succerionis? aquilam an formicam? leonem an pulicem? tigridem an testudinem? Ibi mira
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ concupĩam. nec egrediaris ꝑ inꝑacĩam. Sta
in bostio spelunce tue. ⁊ ecce pertransibit do᷑
Quõ homo per concupĩam carminherens
deum uidere poterit. cum ille ⁊̃ qui toto desi¬
derio ad exitum carnis inhiat in hac corrup¬
tione adhuc positus non nisi tñseuntem uidẽ
queat: In hac gͥ mortalitatis caligine ad¬
uentus dei ad animam in transitu fit. q qd
hic de ip̃ius dulcedine mutabiliter iuen¬
tib ostendit᷑. ab ipõ animo qm̃uis illiũato
ad sue corrupcionis tenebras rursum rela¬
bente nequaqmͣ diu recinetur. Ecce ꝑtransi¬
bit dominus. Sp̃c grandis ⁊ fortis subu̾tens
Per sp̃m cõmotio. non in cõmotione dñs.
post ꝯmotionem ignis. Non in igne dominus
post ignem: sibilus aute lenis. Ecce p̃ ambu¬

Expanded text:
per concupiscentiam, nec egrediaris per impatientiam. Sta per concupiscentiam, nec egrediaris per impatientiam. Sta in ostio speluncae tuae, et ecce pertransibit Dominus. Quomodo homo per concupiscentiam carni inhaerens Deum videre poterit, cum ille etiam qui toto desiderio ad exitum carnis inhiat, in hac corruptione adhuc positus non nisi transeuntem videre queat? In hac ergo mortalitatis caligine adventus Dei ad animam in transitu fit, quia quod hic de ipsius dulcedine mutabiliter viventibus ostenditur, ab ipso animo, quamvis illuminato, ad suae corruptionis tenebras rursum relabente nequaquam diu retinetur. Ecce pertransibit Dominus. Spiritus grandis et fortis subvertens spiritum commotio, non in commotione Dominus; et post commotionem ignis, non in igne Dominus; et post ignem sibilus aurae tenuis, et ib
Abbreviated transcription (Latin):
gerit: ⁊ montes suꝑbie deicit. ⁊ petras duri¬
cie dissoluti. S hic nequaqm deus ẽẽ dicitur
qr anima quam adhuc tamor ꝑdicionis
afficit nondum ꝑfecte caritatis dulcedinẽ
sentit. Post sp̃m commnotõ sequit ᷑ qr certore
ĩudicii concussa mens. moxa sua stabłitate
mouerur. Post cõmotionem u̾o ignis seq̃
qr post anxiecatem futuri scti aduersũ sẽ
seuiens amimus ardore compunctionis in¬
flãmatur. Postremo igni sibilus aure lenis
succedit qr post longa compunctõis incẽ¬
dia purgata mens affata spũ consolatio¬
nis refugeriũ sentit ubi notand̃ qd̾ cum
ĩ precedẽntib non esse dominus dr: ĩ sibile
aurelenis nequa qͣm ẽẽ negatur qr uimirũ
illa solũ mens eĩus dulcedinem percipit que

Expanded text:
it, et petras duritiae dissolvit. Sed hic nequaquam Deus esse dicitur, quia anima quam adhuc timor perditionis afficit, nondum perfectae charitatis dulcedinem sentit. Post spiritum commotio sequitur, quia terrore judicii concussa mens mox a sua stabilitate movetur. Post commotionem vero ignis sequitur, quia post anxietatem futuri saeculi adversum se saeviens animus ardore compunctionis inflammatur. Postremo igni sibilus aurae lenis succedit, quia post longa compunctionis incendia purgata mens, afflata spiritu, consolationis refrigerium sentit. Ubi notandum quod cum in praecedentibus non esse Dominus dicitur, sibilo aurae lenis nequaquam esse negatur; quia nimirum illa solum mens ejus dulcedinem percipit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
primũ inundarentur ne infusũ pollueret
postea ligarentur ne effusum amitceret:
Mundarentur a gaudio iniquitatis. L¬
garentur contra gaudium uanitatis.sõ
enĩ honũ gaudium uenire pocuit uisi pͥu
recedet malũ. Malũ gaudium est gaudiũ
iniquitatis.⁊ malum gaudiũ ÷ gandium
uanitatis. Gaudiũ iniquitatis polluit gau¬
dium uanitatis effundit. Gaudiũ iniquita¬
tis reddit uas sordidum: gaudium uanitati
facit uas rimosum. Gaudiũ iniquitatis ⁊ qñ
pcc̃m diligitur. gaudiũ uanitatis qñ tran¬
sicoria a mantur. Eice gͦ qd̾ malũ est. ut qõ
bonũ perciꝑe possis. Effunde amaritudĩem
ut dulcedine implearis. Sp̃c sanctus gaudi
boli oꝑatur gaudiũ iniquitatis: ⁊ sp̃c mũdi
oꝑatur gaudiũ uanitatis. ꝙ sunc mala gau

Expanded text:
primum mundarentur, ne infusum pollueretur; postea ligarentur, ne effusum amitteretur. Mundarentur a gaudio iniquitatis, ligarentur contra gaudium vanitatis. Non enim bonum gaudium venire potuit, nisi prius recederet malum. Malum gaudium est gaudium iniquitatis, et malum gaudium est gaudium vanitatis. Gaudium iniquitatis polluit; gaudium vanitatis effundit. Gaudium iniquitatis reddit vas sordidum; gaudium vanitatis reddit vas rimosum. Gaudium iniquitatis, quando peccatum diligitur; gaudium vanitatis, quando transitoria amantur. Ejice ergo quod malum est, ut quod bonum est percipere possis. Effunde amaritudinem, ut dulcedine implearis. Spiritus sanctus gaudiuboli operatur gaudium iniquitatis, et spiritus mundi operatur gaudium vanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sequeris. Demnde sequitur dilig̾e m̃am. sõ¬
solum fac̾e s dilig̾e. qr mag̾ facit qͥ affectu
pietatis compatitur: qm qui ex debito pre¬
ceptionis miseretur. Oportet ergo te prim̃
face iudicium ut quod recte dĩscernus ope
mo sollicitum incede ne uei bonũ qd̃ necdũ
habes nõ merearis acciꝑe. uł bonũ qd̾ habes
amictas. Porto in his trib crinitati uite ꝯ¬
peranti cooꝑaris. Sapĩa enim to ad agnitio¬
nem u̾itatis illum̃at caritas te ad dẽsideriũ
bonitatis inflamnat pat̾nitas intecusto¬
dit quod creauit ne pereat. Per illuminan.¬
tem gͦ sapĩam ⁊ cũ lucente rectũ discernis
ꝑ ĩflãmantem caritatem ⁊ cũ ardente mi¬
sereris. ꝑ ꝓuidentem u̾o paternitatem ⁊ cũ
tuente t̾em ip̃m custodis. ꝑ trinitatẽ icaq¬

Expanded text:
sequeris. Deinde sequitur diligere missequeris. Deinde sequitur diligere missed etiam diligere, quia magis facit qui affectu pietatis compatitur, quam qui ex debito praeceptionis miseretur. Oportet ergo te primum facere judicium ut quod recte discernis, opere mo, sollicitum incedere, ne vel bonum quod necdum habes non merearis accipere, vel bonum quod habes amittas. Porro in his tribus Trinitati in te operanti cooperaris. Sapientia enim te ad agnitionem veritatis illuminat; charitas te ad desiderium bonitatis inflammat; paternitas in te custodit quod creavit, ne pereat. Per illuminantem ergo sapientiam et cum lucente rectum discernis; per inflammantem charitatem et cum ardente misereris; per providentem vero paternitatem, et cum tuente temetipsum custodis; per Trinitatem co
Abbreviated transcription (Latin):
facis ⁊ qd̾ non debes. aut qd non facis ⁊ quod
debes cime. Int̾ te ⁊ proximũ tuũ ħ mͦ uidi¬
care debes. Uide quod facis proximo tuo ⁊
quid tibi faciat ꝓximus tuus. Si ille tͥ bonũ
facit ⁊ tu illi bonum reddis: malus non es. Si
ille tibi malum facit ⁊ tu ilłi malum reddis:
bonus non es. Si ille tibi bonũ facit ⁊ tu illi
malum reddis: malus es. Si ille tibi malum
facit ⁊ tuilli bonũ reddis: honus es. De ꝑxĩc
tuo ħ modo iudicare debes Uide quid ñ fac̃¬
bi certũ bonũ. Si dubiũ bonũ. Sicercũ malũ.
Si dubiũ malum. Si certũ bonũ ⁊ paruum:
magnũ. magnũ: maius gxistima. Si dubiũ
bonũ ÷ uerum puta. Si certũ malũ ÷ magñ
ꝑuũ. parnũ minus iudica. Si dubium ma¬
lum ÷ bonũ puta. hoc ÷ iudiciũ uerum iu¬
dicium bonum. iudicium deo placitũ. Qd̾
situ illi ñ solũ discernendo. s ⁊faciendo ĩ sa¬
crificiũ obtuleris placabis iram ⁊ grãm cõ¬

Expanded text:
facis et quod non debes, aut quod non facis et facis et quod non debes, aut quod non facis et debes, time. Inter te et proximum tuum hoc modo judicare debes. Vide quid facis proximo tuo, et quid tibi facit proximus tuus. Si ille tibi bonum facit, et tu illi bonum reddis, malus non es. Si ille tibi malum facit, et tu illi malum reddis, bonus non es. Si ille tibi bonum facit, et tu illi malum reddis, malus es. Si ille tibi malum facit, et tu illi bonum reddis, bonus es. De proximo tuo hoc modo judicare debes. Vide quid an certum bonum, an dubium bonum, an certum malum, an dubium malum. Si certum bonum est, parvum magnum, magnum majus existimes. Si dubium bonum est, verum puta. Si certum malum est, magnum parvum, parvum minus judica. Si dubium malum est, bonum puta. Hoc est judicium verum, judicium bonum, judicium Deo placitum. Quod si tu illi non solum discernendo, sed etiam faciendo in sacrificium obtuleris, placabis iram, et gratiam con
Abbreviated transcription (Latin):
Si iuste iudicas: iustũ iudicem honoras.
Simĩam diligis: eũ qui pius ⁊ acceptabłi
sacrificio ueneraris. Si sollicitus in timore
dei semꝑ ambulas: placas tibi celestem pa¬
trem. quem pro peccatis tuis offensum ha¬
bebas. Nunc gͦ asculta quale sit iudicium
qd face̾re uberis. Primum ⁊ tͥ iudiciũ faci¬
endum de te ipõ. deinde inter te ⁊ proximũ
tuũ. postremo de proximo tuo. In eo iudĩo
quo iudicas tem ip̃m ẽẽ debes destrictus.
In eo iudicio quo iudicas int̾ ce ⁊ pximũ
tuũ debes ẽẽ iustus. In eo iudicio quo iudi¬
cas proximũ tuũ debes esse ꝑius. Te ipm iu¬
dicare debes ħ modo. Considera diligent᷑ qͥd̃
facis ⁊ quid non facis. quid face debes ⁊ quid
fac̾e̾ nõ debes. postea ħad inuicem confendo
ꝓpende si idem ÷ qd̾ facis ⁊ qd̾ debes. ⁊ si idem ÷¬
quod nõ facis ⁊ qd̾ non debes. Quod si ita in¬
uenĩs gaude. Si aut̃idem ẽẽ perspexeris qd̃

Expanded text:
Si juste judicas, justum judicem honoras. Si juste judicas, justum judicem honoras. Si misericordiam diligis, eum qui pius est acceptabili sacrificio veneraris. Si sollicitus in timore Dei semper ambulas, placas tibi coelestem Patrem, quem pro peccatis tuis offensum tebebas. Nunc ergo asculta quale sit judicium quod facere juberis. Primum est tibi judicium faciendum de teipso, deinde inter te et proximum tuum, postremo de proximo tuo. In eo judicio quo judicas temetipsum, esse debes districtus. In eo judicio quo judicas inter te et proximum tuum, debes esse justus. In eo judicio quo judicas proximum tuum, debes esse pius. Teipsum judicare debes hoc modo. Considera diligenter quid facis et quid non facis; quid facere debes, quid facere non perpende si idem est quod facis et quod debes, quod non facis et quod non debes. Quod si ita inveneris, gaude. Si autem idem perspexeris quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum meũ ꝓ scełe meo fructum uent̾ris mei
pro pectato mes anime mee. hec camĩ eetͣ
me sunt qͣmuis ex me processerunt ⁊ qͥ me¬
ip̃m abstuli: etiam si totum precer me dede¬
ro nondum plene debitum restauraui. Q
gͦfaciam. quid dabo. quid reddam: Quidre¬
tribuam domino pro omĩb que retribuit
michi: Indicabo tibihõ quid sit bonũ ⁊ qͥd
deus querat ate. Utiq fac̾e iudicium dilig
mĩam. ⁊ sollicitum ambulare cum deo cũo
Eria h sunt que offerre debes. qr ⁊ deus qui
trinitas ⁊ non nisi triuo sacrificio digne d¬
placari potest. Offer ergo iudicium filio ũ¬
sollicitudinem paternitati. Ad sapĩam per¬
tinet discrecõ. ad caritatem pietas. Ad pa¬
ternitatem sollicitudo. Sic tamen offer ũ
neq in discretione munerũ unitatem tri¬
nitatis diuidas. neq in participatione do¬
norum triuitatem unitatis confinidass.
s singłis sua ⁊ simul uni singula exhibeaᷤ

Expanded text:
tum meum pro scelere meo, fructum ventris mei tum meum pro scelere meo, fructum ventris mei pro peccato animae meae. Haec tamen extra me sunt, quamvis ex me processerunt, et qui meipsum abstuli etiam si totum praeter me dedero, nondum plene debitum restitui. Quid ergo faciam? quid dabo? quid reddam? quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Indicabo tibi, homo, quid sit bonum, et quid Deus quaerat a te. Utique facere judicium, diligiam, et sollicitum ambulare cum Deo tuo. Tria haec sunt quae offerre debes; quia et Deus, qui trinitas est, nonnisi trino in sacrificio placari potest. Offer ergo judicium Filio jusollicitudinem paternitati. Ad sapientiam pertinet discretio; ad charitatem, pietas; ad paternitatem, sollicitudo. Sic tamen offer, ut neque in discretione munerum unitatem Trinitatis dividas, neque in participatione donorum Trinitatem unitatis confundas; sed singulis sua, et simul uni singula exhibeas.
Abbreviated transcription (Latin):
non posse profic̾e. ⁊ ip̃a eorum malignitas
sequitur. ut cognosc̾es iusticiam siue mĩam
agnosces periłm. Ideo phibiti sunt: ut intel¬
ligeres unde ess tͥ p̃sidium. Tntis gͦ bñficiis
acceptis quid tibi iam restat nisi ut gracias
agas ⁊ saluatorituo atq protectori recom¬
pensatione digna respond. ¶: Nam si ppłs
uanus suo regi ꝑditionem bonorum machi¬
nanti respondet. quid ppłs fiteł atꝙ electus
Nõ ne multomagis suo regi bonos liberanti
atq saluanti obediendo ⁊ seruiendo respondẽ
debet: S dices fortassis. Quid dignũ offeramn
dommo: Curuabo genu deo excelso: Numquid
offeram ei holocaustomata. ⁊ uitulos anmcu¬
los: Nũquid placari potat deus in milib ariẽ¬
tum aut in multis nilib hircorum pĩgniũ
Hec enĩ omĩa a me aliena sunt. ⁊ ideo ꝑmei
salute digna recompensatõ esse nõ possunt.
S fortasse satisfaciam si detero primogeni¬

Expanded text:
non posse proficere, et ipsa eorum malignitas non posse proficere, et ipsa eorum malignitas sequitur, ut cognoceres justitiam sive miseriagnosceres periculum; ideo prohibiti sunt, ut intelligeres unde esset tibi praesidium. Tantis ergo beneficiis acceptis quid tibi jam restat, nisi ut gratias agas et Salvatori tuo atque protectori recompensatione digna respondeas? Nam si populus vanus suo regi perditionem bonorum machinanti respondet, quid populus fidelis atque electus? Nonne multo magis suo regi bonos liberanti atque salvanti obediendo et serviendo respondere debet? Sed dices fortassis: Quid dignum offeram Domino? Curvabo genu Deo excelso? Nunquid offeram ei holocautomata et vitulos anniculos? Nunquid placari potest Deus in millibus arietum, aut in multis millibus hircorum pinguium? Haec enim omnia a me aliena sunt, et ideo pro mea salute digna recompensatio esse non possunt. Sed fortasse satisfaciam, si dedero primogeni
Abbreviated transcription (Latin):
le habitat hoc in corde carnali qr in eis tm̃¬
mͦ requiem inuenit quos concupĩe carnalt̾
affectus a constancia atq rigore u̾tutum re¬
soluens per turpia desideria emollit. Ubiaut
balaam filius beor in quo balach de nr̃a ꝑdi¬
tione cogitanti respondeat ostenditur cur ss¬
ĩtertur. De sechim usq galgalim subaudit᷑
girans ⁊ circum iens ⁊ locuni maledictionis ex¬
quirens. Sechim interpretatur spina. Galgali
uolutabrum dicitur. Hec est ergo uia popł
mundi transitoria adipiscenda desudat. uolup¬
tas u̾o ꝑ quam adquisitis ĩmoderate atq illicite
utendo se macłat. De sechim ergo usq galga¬
lim uanus ppłs maligno regi respondendo fide¬
les ꝑsequitur qr om̃s iniqui ⁊ ꝑ auariciam bo¬
na temporalia adquirendi. ⁊ ꝑ incontinẽciã
adquisitis utendi diabolo sermientes in ꝑsecu¬
tionem bonoꝵ eecitantur. Ideo aut̃ permitiũ¬
tur mali contra bonos seuire ut ostendantur

Expanded text:
le habitat, hoc est in corde carnali, quia in eis tanle habitat, hoc est in corde carnali, quia in eis tantummodo requiem invenit quos concupiscentiae carnalis affectus a constantia atque rigore virtutum resolvens, per turpia desideria emollit. Ubi autem Balaam filius Beor in qua Balac de nostra perditione cogitanti respondeat ostenditur, cum subinfertur. De Setim usque ad Galgalam, subauditur gyrans et circumveniens, et locum maledictionis exquirens. Setim interpretatur spina. Galgalam volutabrum dicitur. Haee est ergo via populi mundi transitoria adipiscenda desudat, voluptas vero per quam acquisitis immoderate atque illicite utendo se maculat. De Setim ergo usque Galgalam, vanus populus maligno regi respondendo fideles persequitur, quia omnes iniqui et per avaritiam bona temporalia acquirendo, et per incontinentiam acquisitis utendo, diabolo servientes, in persecutionem bonorum excitantur. Ideo autem permittuntur mali contra bonos saevire, ut ostendantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̃am ⁊ auarũ ad te maledicendum ꝓposita
mercede inuitat. Balach namq qui interpre¬
catur elidens. ip̃e sathanas aduersarius noster
⁊ bostis pessimus a quo ꝓstatos atq elisos ille
sanat ⁊ erigit de quo in ꝓsalmo cauit. Dñs
erigit elisos dñs diligit ĩ. Iste balach rex est
moab qd̃ interp̃tatur et patre illoꝵ .s. quib
dñs in ewͦ dicit. Uos ꝑx patre diabolo estił. ħ
contra nos malignum cogitat sicut de ipsõ
apłs paulus ad quostam discipłos suos loqui¬
a sathana. Non enĩ ignoramus cogitationes
eius. huic autẽ cogitanti contͣ nos ⁊ consiliũ
subu̾sionis querenti respondet halaam qui in¬
terpretatur populus uanus. uidelz iniquorũ
omiũ. respondet scil eius uoluntati obtempe¬
rans. ꝙ in nr̃a subuersione atq ruina unani
subaudiatur habitantis .i. eiusdem dyaboli
ꝑ imitatõm filius nos cum eo oppͥraendo et
odio iniquo ꝑsequendo. Qui diabolus ĩ pel¬

Expanded text:
prophetam et avarum ad te maledicendum proposita prophetam et avarum ad te maledicendum proposita mercede invitat. Balac namque qui interpretatur elidens, ipse est Satanas adversarius noster, et hostis pessimus, a quo prostratos atque elisos ille sanat et erigit; de quo in psalmo canitur: Dominus erigit elisos, Dominus diligit justos . Iste Balac rex et Moab; quod interpretatur ex pngelio dicit: Vos ex patre diabolo estis . Hic contra nos malignum cogitat, sicut de ipso apostolus Paulus ad quosdam discipulos suos loquia Satana . Non enim ignoramus cogitationes ejus. Huic autem cogitanti contra nos et consilium subversionis quaerenti, respondet Balaam, qui interpretatur populus vanus, videlicet iniquorum omnium, respondet scilicet ejus voluntati obtemperans, et in nostra subversione atque ruina unanimsubaudiatur habitantis, id est ejusdem diaboli per imitationem filius, nos cum eo opprimendo, et odio iniquo persequendo. Qui diabolus in pel
Abbreviated transcription (Latin):
laam filius beor de sechim usq galgalim ũ cog
numqͣm obliuisci debueras qd̃ tantũ dilect᷑
es a deo ut tibi maledictionem inimicoꝵtuoꝵ¬
non tñmͦ nocere nõ ꝑmitt̾et: S eam qͦ tibi ĩ
benedictionem ꝯmutaret. Uerũnũc cum ip̃e
bonorũ largitor te hoꝵ reminisci rogat. quid
aliud qmͣ te post tanta beneficia accept a ĩgra¬
tum adhuc atq ĩmemorem ꝑmansisse demõs¬
trat: Quod si uideus ingratus bñsicioꝵ dei re¬
minisci noluit caue saltem tu xp̃iane ne um¬
qͣmeorum que tibi impensa sunt bonorũ obli¬
uiscaris. Caue inqmͣ. ⁊ tanto mag̃ caue. qnͣto
deterius ÷ si tu ingratus perstiteris. qͥ maiora
illo beneficia a deo accepisse compbaris habes
enĩ ⁊ tu balach hostem tuum qui te indesmẽt᷑
ꝑsequitur. ⁊ contra te omi tempore cõsilia ma¬
ligna meditatur. Qui ⁊ metuens ne forte suis
uirib ad subu̾sionem tuam non sufficiat. iniqͣ

Expanded text:
laam filius Beor de Settim usque ad Galgalam . Pro laam filius Beor de Settim usque ad Galgalam . Pro nunquam oblivisci debueras quod tantum dilectus es a Deo, ut tibi maledictionem inimicoruo nocere non permitteret, sed eam quoque tibi in benedictionem commutaret: verum nunc cum ipse bonorum largitor te horum reminisci rogat, quid aliud quam te post tanta beneficia accepta ingratum adhuc atque immemorem permansisse demonstrat? Quod si Judaeus ingratus beneficiorum Dei reminisci noluit, cave saltem, tu Christiane, ne unquam eorum quae tibi impensa sunt bonorum obliviscaris. Cave, inquam, et tanto magis cave, quanto deterius est si tu ingratus perstiteris, qui majora illo beneficia a Deo accepisse comprobaris. Habes enim et tu Balac hostem tuum, qui te indesinenter persequitur: et contra te omni tempore consilia maligna meditatur. Qui etiam metuens ne forte suis viribus ad subversionem tui non sufficiat, iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
quid cogitau̾it balach rex mo¬
ab. & quid responderit ei balaam
filius beor de secim usq galgali.
ut cognosc̾es iustĩam domini.
Balach rex moab mercede condipeit. ¶laam
ariolum ut maledic̾et filiis istł. S ille non ⁊
ꝑmissus a domino maledic̾e ppło cui bñdictõ
in h̾editate fuerat repromina. ꝙ qmͣuis ho¬
minis maledictio nodere non poss illicui dñ¬
dixerat deus. cũ tam̃ ꝓphe maledictõ in bene¬
dictionem uertit᷑ quid nunc sp̃aliter deigrã
in electis suis agat manifeste monstratur.
Dicit namq apłs. Scimus .n. qm̃ diligẽtib
deum omĩa cooꝑantur in bonũ hiis .ꝙ.s.ꝑ .u.¬
ppło dei ad benes icẽndum l inuitus compelli¬
tur. qr mala que reprodi bonis inferũt illoꝵ
saluti domino disponente cooꝑantur. Log̃
gͦ de ppłõ suo nũc per ꝓpham dominus. ⁊ pͥor
beneficia ei ad memoriam reuocat dicens.
Popule meus memento queso quid cogitaue¬
rit balach rex moab. ⁊ quid respondent e ba¬

Expanded text:
Balac rex Moab, et quid responderit ei Balaam filius Beor de Setim usque Galgalam, ut cognosceres justitiam Domini . Balac rex Moab mercede conduxit Balaam hariolum, ut malediceret filiis Israel. Sed ille non est permissus a Domino maledicere populo suo, cui benedictio in haereditatem fuerat repromissa. Et quamvis hominis maledictio nocere non posset illi cui benedixerat Deus, cum tamen prophetae maledictio in benedictionem vertitur, quid nunc spiritualiter Dei gratia in electis suis agat, manifeste monstratur. Dicit namque Apostolus: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui sepopulo Dei ad benedicendum licet invitus compellitur, quia mala quae reprobi bonis inferunt, illorum saluti Domino disponente cooperantur. Loquitur ergo de populo suo nunc per prophetam Dominus, et priora beneficia ei ad memoriam revocaPopulus meus, memento, quaeso, quid cogitaverit Balach, rex Moab, et quid responderit Ba
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ dicat. Domine iħu ĩuitiam michi fac̾
uideris. cum ego te plus diligam. tu uomits
me diligis. Numquid nõ recte domutꝰ ista en¬
cẽti respondere poss ⁊ dice. Amice nõ facio tĩbi
ĩsuriam. tantum diligeris qnͣtũ diligis. caui
dilig̾is qnͣtũ mereris: Tolle qd cuũ et uadeͣ
uolo ⁊ hiic fac̾e plus qͣm tͥ. sũquid nõ licet m

Expanded text:
tur, et dicat: Domine Jesus, injuriam mihi facere videris, cum ego te plus diligam, tu vero minus me diligis. Nunquid non recte Dominus ista dicenti respondere posset et dicere? Amice, non facio tibi injuriam , tantum diligeris, quantum diligis; tantum diligeris, quantum mereris. Tolle quod tuum est, et vade. Volo huic facere plus quam tibi. Nunquid non licet m
Abbreviated transcription (Latin):
riam passus ÷ si tñ tantũ dilectus ÷ quantum
meruit: Nõneista ÷ querela ĩllorum qui ĩ eis
contra patremfamilas murmurabant dicen¬
tes. hii nouissimi una hora fecerũt ⁊ pares eo
nobis fecisti. qui portauimus pondus dieĩ ⁊

Expanded text:
riam passus est, si tamen tantum dilectus est, quantum riam passus est, si tamen tantum dilectus est, quantum meruit? Nonne ista est querel a illorum qui in Evangelio contra patremfamilias murmurabant, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares eos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit minus a xp̃o dilectus sit ⁊ ichãnes plus
dilectus sit. qui minus dilexit. Ego autem aĩ
eerangłm unde fons huł questionisꝰ manare
uideturiuspicem. non inuens quidem uel quod
petrus amplius dilexerit uel qd̃ ioħs amplũ
dilectus sit Nam qd̾ dñs post resurrectõm suã
petrũ an se amaret interrogans ait Simon
ioħis diligis me plus hiis. nõ affirmando s ĩn¬
terrogando hoc dyeit N neq ip̃e petrus dice
ausus fuit cum interrogaretur. ⁊omine tu
scis qr amo ce plus hiis. sait. Domine tu scis
Hic ÷ discipłs ĩlle quem diligebat iħs ⁊ ñ drẽ
quem plus aliis diligebat iħc s quem dilige¬
bat ihs. Neq igitur petrus se amplius amasse
alter se non pre ceteriss cũ cet̾isamasse ⁊alt̾
nõ prececeris s cum ceteris amatum ẽẽ deserũ
asseruit. S esto ut petrus plus dilex̾it ⁊ tam̃
minus dilectus sit. nũquid idarcõ ullam ĩii¬

Expanded text:
delexit, minus a Christo dilectus sit, et Joannes plus delexit, minus a Christo dilectus sit, et Joannes plus dilectus sit, qui minus dilexit. Ego autem cum Evangelium, unde fons hujus quaestionis manare videtur, inspicerem, non inveni quidem, vel quod Petrus amplius dilexerit, vel quod Joannes amplius dilectus sit. Nam quod Dominus, post resurrectionem suam Petrum an se amaret interrogans, ait: Simon Joannis, diligis me plus his ? non affirmando, sed interrogando hoc dixit. Sed neque ipse Petrus dicere ausus fuit, cum interrogaretur: Domine, tu scis quia amo te plus his: Sed ait: Domine, tu scisHic est discipulus ille quem diligebat Jesus ibid. quem plus aliis diligebat Jesus, sed quem diligebat Jesus. Neque igitur Petrus se amasse amplius,alter se non prae caeteris, sed cum caeteris amasse, et alter non prae caeteris, sed cum caeteris amatum esse asseruit. Sed esto, ut Petrus plus dilexerit, et tamen minus dilectus sit, nunquid idcirco ullam inju
Abbreviated transcription (Latin):
ex qualitate actionũ. s ⁊̃ ge discretione ꝑsõar̃
colłigendam eẽ nec ħ qͥdem ego refutandũ uuddi¬
co. qr sat̃ ꝯuenient̃ alacritas ⁊ feruor amoris ꝑ
ioħem iuniorem expͥmitur grauitas autẽ et̾
mora consilii per petrũsenem ⁊ tardũ figurat᷑¬
Illud autem quod dicis petrũ amplius amasse.
⁊ id̾o iustũ tibi iuuderi ut ꝑ illũ potius desideriũ
siue amor significari debuiss ad p̾sentẽ cam
nilattinz. qr in p̃senti tractatione nõ agitur
quał petrus in mente fu̾it. S quam nobͣ eete¬
inmanifesto quer̾e debeamus. Signũ .n. occł¬
tum eẽ non d s manifestũ. qr quõd per se ocał¬
tũ ÷. occulta pandere nõ pot̃. Ociosum me ut
cernis inuenerũt tabuletue. qui nemine la¬
bescente mecũ litigo. Sqͣiͣ qui hostem non ha
estimant oꝑa sanieẽ eo qd̃ iniusta recom¬
pensatio uideatur. ut petrus qui amplius xp̃m

Expanded text:
ex qualitate actionum, sed etiam ex discretione personarum ex qualitate actionum, sed etiam ex discretione personarum colligendam esse, nec hoc quidem ego refutandum judico, quia satis convenienter alacritas et fervor amoris per Joannem juniorem exprimitur; gravitas autem et mora consilii per Petrum senem et tardum figuratur. Istud quod dicis Petrum amplius amasse, et ideo justum tibi videri ut per illum potius desiderium sive amor significari debuisset, ad praesentem causam nihil attinet, quia in praesenti tractatione non agitur qualis Petrus in mente fuerit, sed quam nobis extein manifesto quaerere debeamus. Signum enim occultum esse non debet, sed manifestum, quia quod per se occultum est, occulta pandere non potest. Otiosum me, ut cernis, invenerunt tabulae tuae, qui nemine lacessente mecum litigo, et quasi qui hostem non habexistimant, operosam esse, eo quod injusta recompensatio videatur, ut Petrus, qui amplius Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonet utrosq docet. In pͥmis me ne dicẽta
precertam ut ẽẽ studeam inscribendo follicitis
dem̃ etiam te ne minus dicta intelligas ut sis
maudiendo attentus. Ne tam̃ querela tua p¬
sus sͥ iustauideatur. ostendam ubi quõ ipsam
quam queris cãm ibidem ubi significatio eius
explicata ẽ poteras inuenisse. Nam cũ dictũ sit
ibi ꝑ ioħ̾em qui precurtens prior ad monumẽ¬
tum uenit significari desiderium animi. pere
petrũ qui posterius uenit consiliũ. nõne ex ip̃a
eorũ actione manifesta causa colligitur cur
ĩillo desideriũ. in isto consiliũ significet᷑. Si.n
queras cur iohes desideriũ significet causa manĩ¬
festa qr p̃cessit. ⁊ si intertoges cur petrus cons¬
liũ. ⁊ ħpacet qr posterius ue̾uit. Ex diu̾sitace gͣ
actionis manifeste ostenditur que significõis
diu̾sitas in ꝑsonarũ discretione teneatur. Qd̃
si fortassis existimas uim significatõis nõ solũ

Expanded text:
admonet, utrosque docet: in primis me, ne dicenda admonet, utrosque docet: in primis me, ne dicenda praeteream, ut esse studeam in scribendo sollicitus; deinde etiam te, ne minus dicta intelligas, ut sis in audiendo attentus. Ne tamen querela tua prorsus sibi justa videatur, ostendam tibi quomodo ipsam, quam quaeris, causam ibidem ubi significatio ejus explicata est, poteras invenisse. Nam cum, dictum sit ibi per Joannem, qui praecurrens prior ad monumentum venit, significari desiderium animi; per Petrum, qui posterius venit, consilium, nonne ex ipsa eorum actione manifesta causa colligitur, cur in illo desiderium, in isto consilium significetur? Si enim quaeras cur Joannes desiderium significet, causa manifesta est, quia praecessit. Et si interroges cur Petrus consilium, et hoc patet, quia posterius venit. Ex diversitate igitur actionis manifeste ostenditur quae significationis diversitas in personarum discretione teneatur. Quod si fortassis existimas vim significationis non solum
Abbreviated transcription (Latin):
i tu frater negligentem scriptorem hr̃e
nõ uis. equũ tibi uidet᷑ ut ego diligam
cepidũ lectorem: festiuitatẽ mͦ celebrãmus
libet parumper suspensis int̾m seris cibuocũ¬
diori sermone collud̾e. ⁊ simul ut euigiles pul¬
sare. Causaris ergo quod ego cũ de duob dis¬
cipulis ad monumentũ currentib iohanne
uidel ⁊ petro sermonem fac̾em. & quid ĩ illoꝵ
facto nobis faciendum ostenderetur tue peci¬
tioni satisfac̾e uolens explanarem. Silsum
quidem qui ad monumentum prius uenit
postius intiauit nͣ  iohanem: desideriũ. ꝓ per
illũ qui posterius uenit. S prius monumentũ
intrauit. hoc ÷ petrũ consiliũ mentis significa¬
riasserui. ⁊tamen causam uelille potius qmͣ
iste desidersum. uel iste potius qm ille cõsiliũ
significaretut asseris non ostendi. Hoc igitur
est quod cum significationẽ expon̾em. causam¬
quo significationis tacere non debuissem. L¬
bens accipio qd̾ hec tua causatõ dum mnium

Expanded text:
i tu, frater, negligentem scriptorem habere non vis, aequum tibi videtur ut ego diligam timidum lectorem? Festivitatem modo celebramus; libet parumper, suspensis interim seriis, tibi jucundari, sermone colludere, et simul te ut evigiles expulsare. Causaris ergo quod ego, cum de duobus discipulis ad monumentum currentibus, Joanne videlicet et Petro sermonem facerem, et quid in illorum facto nobis faciendum ostenderetur, tuae petitioni satisfacere volens explanarem, per illum quidem, qui ad monumentum prius venit, et posterius intravit, hoc est Joannem, desiderium; et per illum, qui posterius venit, sed prius monumentum intravit, hoc est Petrum, consilium mentis significari asserui; et tamen causam, cur vel ille potius quam iste desiderium, vel iste potius quam ille consilium significaret, ut asseris, non ostendi. Hoc igitur est quod, cum significationem exponerem, causam significationis tacere non debuissem. Libens accipio quod haec tua causatio, dum unum
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc bonũ suũ reciꝑet homo ad qd̾ cõdit
fuerat. sine quo nichil profuit. cum quon
nicħ defuit. Q ꝓpterea in ħ consũmatastͣ
omĩa que p̃p̃ hoc fcã sunt omĩa. Uotrus eĩ
carnis portatus fuerat ad torcular crucis. ⁊

Expanded text:
ut hoc bonum suum reciperet homo, ad quod conditus fuerat, sine quo nihil profuit, cum quo nihil defuit. Et propterea in hoc consummata sunt omnia quae propter hoc facta sunt omnia. Botrus enim carnis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi quadam corporali presencia consolatur
quorũ usum dum aliqñ dispensacorie sub¬
trahit qs quamdam humanitatem suam
ab ocłis intuentiũ subducit ut sp̃ał amoriᷤ
dulcedinem tanto purius ꝑcipiant. quo
mentem suam per intentionem effũdãt.
corda hominũ. qui implet ordem t̃tarũ:¬

Expanded text:
quasi quadam corporali praesentia consolatur: quasi quadam corporali praesentia consolatur: quorum usum dum aliquando dispensatione subtrahit, quasi quamdam humanitatem suam ab oculis intuentium subducit, ut spiritualis amoris dulcedinem tanto purius percipiant, qumentem suam per intentionem effundant. co
Abbreviated transcription (Latin):
cennarii custodiunt in ꝓsꝑitates non de¬
fendunt in aduersitate suꝑi non custodi.¬
unt in prosperitate ⁊ occidunt in aduersi¬
tate. Pastores defendunt salucem querũt.
mercennarii lũcrum ap̃petunt. Lupi pccĩ
materiam uł licenciam ouib dantes occi¬
dunt. Primi sunt diligentes. scd̃i negligen¬
tes.ceccii pestilentes.
isi ego abiero paraclitus nõ ueniet..
xp̃c discipłis corporalem p̃senciam sub-¬
traxit ut eum spũaliter amare disc̾ent. frat
quippe ⁊ ip̃e prius smn eamdem corporalem
presenciam paraclicus id  consolator. s ħ
consolatio quasi lac erat de carne manans
paruuł. Propterea subtractũ ÷ lac ut ad per¬
fectionem spũał amoris conualesc̾ent. Ascẽ¬
dit in celum ut corda post se traħet. ⁊dilectõ
perg̾et post dilectum. Usq hodie xp̃cami¬
cos suos in scriptura sacra ⁊ sacramentis
eccłie atq aliis inisibilib uircutũ exerciciis

Expanded text:
rcenarii custodiunt in prosperitate, sed non dercenarii custodiunt in prosperitate, sed non defendunt in adversitate. Lupi non custodiunt in prosperitate, et occidunt in adversitate. Pastores salutem quaerunt, mercenarii lucrum appetunt. Lupi, peccati materiam vel licentiam ovibus dantes, occidunt. Primi sunt diligentes, secundi negligentes, tertii pestilentes.isi ego abiero Paracletus non veniet . Christus discipulis corporalem praesentiam subtraxit, ut eum spiritualiter amare discerent. Erat quippe et ipse prius secundum eamdem corporalem praesentiam paracletus, id est consolator, et haec consolatio quasi lac erat de carne manans parvulis. Propterea subtractum est lac, ut ad perfectionem spiritalis amoris convalescerent. Ascendit in coelum ut corda post se traheret, et dilectio pergeret post dilectum. Usque hodie Christus amicos suos in Scriptura sacra et sacramentis Ecclesiae atque aliis visibilibus virtutum exercitiis