comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culus de qͦ fel effundit᷑. Uñ colericꝰ .a. ũ
Coleriço ẽ ille in qͦ mag̾ dñat  colera. ⁊ ꝑ
cõposicõnẽ ħ melã colia .e. a melan qd̾ ẽ
nigrũ.⁊ colera. a nigro felle. qi nigra
colera. Uñ melaneolico.a.ii. ĩ qͦ melan¬
colia mag̾ dominat᷑. It̾ a colus colo. as .i.
purgare. foias enitt̾e. liq̾face.eliqͣne .x.
Unde ħ cloaca .ce. qr̃ ibi colat᷑ q̃ emitũt᷑.¬
Unͦ ħͥ cleacariꝰ.rii. qͥ eã fac̃.ł aͥ p᷑gat. ⁊
dr᷑ cloaea q̃lib fossa. ad ꝙͣ sordes defͥliuit᷑.
postea dicctur. It a colo. as. ħ qͣlus .li .i.

Expanded text:
funditur; unde colericus -a -um: colericus est ille in quo magis dominatur colera; et per compositionem hec melancolia -e, a melan quod est nigrum et colera, a nigro felle, quasi nigra colera; unde melancolicus -a -um, in quo melancolia magis dominatur. Item a colus colo -as, idest purgare, foras emittere, liquefacere, eliquare; unde hec cloaca -e quia ibi colantur que emittur cloaca quelibet fossa ad quam sordes defluunt. Itpostea dicemus. Item a colo -as hic qu
Abbreviated transcription (Latin):
ooꝵ .s. t̾ q̃ cibaria cofert. s meliꝰ poste¬
cibare ł cibũ auferre. ex cibo. bas .i. ꝑ fecte
cibare. ꝑcibo. bas. in ecd̃ sensu. recibo.
bas. iterũ cibare. succilo. bas .i. lat̾ent᷑. ł
fer. ꝓlacidꝰ. mansuetꝰ. Uñ cicuro.ras.i.
prudent᷑ .ł mansuete se cõtin̾e. militare.

Expanded text:
 terra, que cibaria confert, sed melius postecibare vel cibum auferre, excibo -as idest perfecte cibare, percibo -as in eodem sensu, recibo -as idest iterum cibare, succibo -as idest latenter vel fer, placidus, mansuetus, unde cicuro -ras idest prudenter vel mansuete se continere vel militare,
Abbreviated transcription (Latin):
autiq̾s. ⁊ in eod̾ sensu. ⁊ ab utioq istoꝵ
descendit u̾bũ desid̾atiuũ. ĩ so. Ab arcio
accesso. sis. s qr ab accedo. dis. descendit si¬
milit̾ accesso : cã diffit᷑ in eo qd uenit ab
sis. Inuenit᷑ gͦ arcesso ab artio. arcesso ab ar¬
ceo. acçerso. ab accio. accesso ab accedo. Iu¬
uenitꝰ ad huc aliud u̾bũ d̾uatũ ab accerso
sis. Uñ ĩ duuna pagina. Uade ⁊ accarsi si¬
iugationis. ⁊ hñt p̃t̾ita ⁊ suppina ad mod̾
qͣrte. Mͥlib gͦ caue̾at ĩ cõuigatione ⁊ decli¬

Expanded text:
antiquos et in eodem sensu. Et ab utroque istorum descendit verbum desiderativum in -so; ab arcio accesso -sis, sed quia ab accedo -dis accessi descendit similiter accesso, causa differentie, in eo quod venit ab -sis. Inveniuntur ergo arcerso ab arcio, arcesso ab arceo, accerso ab accio, accesso ab accedo. Invenitur adhuc aliud verbum derivatum ab accerso -sis; unde in divina pagina ‘vade et accersi Syiugationis et habent preterita et supina ad modum quarte: quilibet ergo caveat in coni
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ocore ꝑcep̃. ł ocoiẽ aliũte accep̃. Ut ocoratꝰ est
oñs odorẽ suauitatis. ⁊ ocerisseqũ qd̃ ocorem
seqͥt᷑ ut canis. confũdunt᷑. tñ ap̃ auctores. pro
se p̾osita in uicẽ in ueniũt᷑.

Expanded text:
 odorem aliunde recepit; unde ‘odoratus est Dominus odorem suavitatis’; et odorisequum quod odorem sequitur, ut canis: confunduntur tamen apud auctores et pro se posita invicem inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
lũ totus co̾flictus. It bellũ d̾r uniũsũ.
ut punicũ. qiͣ totũ tp̃s guerre: dr᷑ bellũ¬
dr ⁊ bellũ cuiꝰ partes st̃ pugne. ut cãn
extrema acie g̾it᷑. Bellũ gͥ totũ ẽ. pug¬
na uuꝰ dei. p̾liũ: pars pugne ẽ. It bel¬
lũ ⁊ tumłtꝰ differt̃. qr bellũ ẽ cõtra ho¬
stes. tumultꝰ qd̾ ciuili seditione cõcita¬
tꝯ. Nã seditio ẽ dissensio cuuũ dicta. qr
seorsũ alii ad alios eãt. alii dicũt duse¬
sionẽ animoꝵ seditionẽ uocari. ꝙͣ greci
distasĩ uocãt. It̾ bellũ potest eẽ ut tumu
Qͥd ẽ ip aliud tumultꝰ. nͥ ꝑturbato tãta

Expanded text:
tus. Item bellum dicitur universum, ut punicum, quia totum tempus guerre dicitur bellum. Huius partes sunt pugne, ut canneextrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus differunt, quia bellum est contra hostes, tumultus qui civili seditione concitatur. Nam seditio est discessio civium, dicta quia seorsum alii ad alios eant. Alii dicunt discessionem animorum seditionem vocari, quam Greci diastasin vocant. Item bellum potestQuid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta
Abbreviated transcription (Latin):
epulor. aris. epulis uti.⁊ hĩc u̾balia.⁊
ħ epulatoriũ.i. locꝯ epulationis.⁊ epula¬
ñ augustuiꝰ in sexto de cuutate dĩ.¬
Epulones ⁊̃ deos. iouis parasitos ẽẽ dixe¬
rc̃. Epulor cõpo  coepulor. aris. It̾ epu¬

Expanded text:
pulor -aris, epulis uti, et hinc verbalia; et hoc epulatorium, idest locus epulationis, et epulaunde Augustinus in XVI De civitate Dei ‘epulones etiam deos Iovis parasitos esse dixerunt’. Epulor componitur coepulor -aris. Item epu
Abbreviated transcription (Latin):
quus.a ũ. ⁊ differt a iusto. qr uis
tus ex lege ẽ. qiͣ uis custodiens.
equs ex nat᷑a. ⁊ ẽ scͥbend̾ per ae
dipcongũ. s equs ꝓ am̾ali : ꝑ .e. solam.
⁊ equis coꝑatur. Uñ eque equiꝯ. sime.

Expanded text:
QUUS -a -um; et differt a iusto quia iustus est ex lege, quasi ius custodiens, equus ex natura; et est scribendum per ae diptongum, sed equus pro animali per e solam. Et equus comparatur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
pacta. te. a. adiectõ. Cõpotiste
ͥd̾ ad cognoscend̾ qta sit luna
in qualib feria: cõposuert duo
genera num̾oꝵ. quoꝵ unũ regulares
lunares. aliud uͦ epactas uocauer̃t .i.
ẽ positõ. qr regłarib adiciunt᷑ ad cõꝑi¬
end̾ etatẽ lune. ad̾ nicħ aliud ẽ nͥ scire
qͦtus sit dies ex quo liuia recessit a so¬
le. qd̾ siqͥs cupit scire aꝑde: cosulat co̾poti¬
stas. si ix breuitas ꝑmitt̾et : ũn epacte
uenirẽt.⁊ qͦusq durarẽt.⁊ qͥs earũ eẽt
ciclus.⁊ qͣliter regłarib adicerẽtur  dili

Expanded text:
PACTA -e, idest adiectio; compotiste enim, ad cognoscendum quota sit luna in qualibet feria, composuerunt duo genera numerorum, quorum unum regulares lunares, aliud vero epactas vocaverunt, idest est positio, quia regularibus adiciuntur ad comperiendum etatem lune, quod nichil aliud est nisi scire quotus dies sit ex quo luna recessit a sole; quod si quis cupit scire aperte, consulet compotistas; si enim brevitas permitteret, unde epacte provenirent, quousque durarent et quis earum esset ciclus et qualiter r
Abbreviated transcription (Latin):
heros qi ethereꝯ. qr ꝓ fortitudine ⁊
sapĩa celo dignus ẽ. ꝓ pͥe qͥd̾ heroes
dur qͥ olim post mortem credebant᷑
dificari ob sua m̃ita ut hercules. e¬
neas. ⁊ cõsimiles. ⁊ ẽ ħ nom̃ tractũ a
uinone. Grece ix uino dicta ẽ hera.
ñ qͥdã eiꝰ filiꝯ heros dictꝰ ẽ. S ħ
deputabatur. ubi uolut heroes habi¬
tare. qͦ noĩe appellãt alicuiꝰ m̃iti aĩas
defũctoꝵ. qi iuros ethereos ł aerios.
⁊ çelo dignos. ꝑp sapientiã ⁊ fortitudi¬
nẽ. ab her gͦ. iͥ hemꝰ. ł hera: derua¬
tur heros ⁊ qd̾ dr̃ heros qiͣ ethereꝯ.¬

Expanded text:
heros quasi ethereus, quia fortitudine et sapientia celo dignus est. Proprie quidem heroes dicuntur qui olim post mortem credebantur deificari ob sua merita, ut Hercules, Eneas et consimiles. Et est hoc nomen tractum a Iunone: grece enim Iuno dicta est Hera, unde quidam eius filius Herdeputatur, ubi voluit heroas habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum, quasi viros ethereos vel aereos et celo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Ab her ergo vel herus vel Hera derivatur heros; et quod dicitur heros q
Abbreviated transcription (Latin):
decrepita etate. siue senectute. s ꝑꝑ ho¬
norẽ ⁊ dignitatẽ qͣm accipit p̃sb̾r uoca¬
tur. ł ide. qr ã illo utitur ofłitio: ⁊ si
nõ ecate. tñ sensu ⁊ discretõne semor
deb eẽ. Id̾o at̾ p̾sbit̾i sac̃dotes uocant᷑.¬

Expanded text:
decrepita etate sive senectute, sed propter honorem et dignitatem quam accepit presbiter vocatur, vel ideo quia illo utitur officio et, si non etate, tamen sensu et discretione senior debet esse. Ideo presbiteri sacerdotes vocant
Abbreviated transcription (Latin):
es. ⁊ hic grumulꝰ. li. i eod̾ sensu. Nñ
ħ gruma .e. crustra que fit in laterib do¬
ꝑatur.Uñ ł grumosicas. H ec grunda
e. inferior pars tecti cãpanẽ. a qͥ distillat
aqͣ Uñ grundula .le. diminituũ. ⁊
grundo.as. grundã fac̾e. ł a grũda guttas
aque fund̾e. ł a grunda cad̾e gutatĩ. ⁊
hĩc ħ grundatoriũ. id̾ qd̾ grunda. ł qd̾
stillat a grũda. ł suꝑ qd̾ sullat. ł per
qd̾ stillat.⁊ ꝑ cõpositõnẽ. ħ suggrunda
ẽ. int̾ tectũ ⁊ parietẽ.ł sub iꝑã grũta

Expanded text:
nc hic grumulus -li, in eodem sensu, unde hec gruma -e crusta que fit in lateribus doparatur, unde hec grumositas. G 99 Hec GRUNDA -e, inferior pars tecti campane, a qua distillat aqua, unde grundula -le diminutivum et grundo -as, grundam facere, vel a grunda guttas aque fundere, vel a grunda cadere guttatim. Et hinc hoc grundatorium, idem quod grunda, vel quod distillat a grunda, vel super quod stillat, vel per quod stillat; et per compositionem hec suggrunda -e, inter tectum et parietem vel sub ipsa grunda
Abbreviated transcription (Latin):
ł herediũ. heredo. as. hereoe̾ facere. ł
heredicatẽ dare ⁊ heredito. as. frequen¬
ta tm̃. ł pot̾ deriuari ab hereditas. tis.
⁊ utrũa cõpo  coheredo. as.⁊ cohereditas
⁊ ex heredo. as. ⁊ exheredito .i. extͣ
here dicatẽ pon̾e. hereditacẽ auferre
⁊ st̃ actã cũ oĩbꝰ sius cõpositis. It̃ ab
hereditate ⁊ scuido ł cedo cõ po᷑ hercis¬
ciscunde indecdinabłe. inuenit᷑ in le¬
gib.i. diuisio hereditatis inter ħ̾ edes.
It᷑ h̾ediũ ł ħereditas cõpꝰ hic ⁊ ħ he¬

Expanded text:
vel heredium heredo -as, heredem facere vel hereditatem dare, et hinc heredito -as frequentativum; vel potest derivari ab hereditas -tis, et utrumque componitur coheredo -as et coheredito -as, et exheredo -as et exheredito -as, idest extra hereditatem ponere, hereditatem auferre; et sunt activa cum omnibus suis compositis. Item ab hereditate et scindo vel cedo componitur hercisciscunde indeclinabile invenitur in legibus, idest divisio hereditatis inter heredes. Item heredium vel hereditas componitur h
Abbreviated transcription (Latin):
mologia mistica ẽ. qr ab eiꝯ stirꝑe tͣnsi¬
ret ds̃. nec ꝑ seueraret ĩ eis. tͣnslata ad
gentes gra. Ex ip̃o is orti st̃ hebrei.⁊ dic¬
ti ab heber hebreꝰ. a.ñ. qd int̾p̾tatꝰ tͣn¬
illa gente tͣnsiret ⁊ reced̾et. Wł ħ noĩe
uidei uocati st̃ ex qͦ mare rubrũ tͣnsiert.
ñ hebrei dicti st̃ qͥdã heretici qi tͣnsi¬
tores. qͦ noie admonentur ut de peiori¬
b: ad meliora tnseat.⁊ pͥstinos errores re
Uñ ħ hebenũ. illiꝯ lignũ. qd̾ durescit

Expanded text:
mologia est mistica, quia ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, translata ad gentes gratia; ex ipso enim orti sunt Hebrei et dicti. Ab Heber hebreus -a -um, quod interpretatur tranilla gente transiret et recederet; vel hoc nomine Iudei vocati sunt ex quo Mare Rubrum transierunt; unde Hebrei dicti sunt quidam heretici quasi transitores, quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant et pristinos errores relunde hoc hebenum, illius lignum, quod durescit
Abbreviated transcription (Latin):
ũtꝰ fere. ł que leuat rete cũ quo ca¬
puĩtꝰ᷑ aues. Qm̃ oratiꝰ in odis. aut
hamite leu. parua cendit retia. cer¬
lane. Marfaxath int̾rrecat᷑ sanãs
depplaconẽ. H arfecon qͥdã gigas.¬

Expanded text:
untur fere vel que levat rete cum quo capiuntur aves, unde Oratius in Odis ‘aut amite levi parva tendit retia cerlane. H 7 HARFAXAT interpretatur sanans depopulationem . H 8 HARFETON, q
Abbreviated transcription (Latin):
ł uͦ haurit᷑. ⁊ instruũtũ hauriendi. It
ridie. dicto sic ab hauriendo aquas. qr
le. ⁊ austrinꝰ. a. iĩ. ꝓ eod̾. australis
plaga q̃ ẽ austro. ⁊ nͥ custralis. lis
qͦdã paralello. qͥ ⁊ brumallidicit᷑. ⁊ auͣs¬
tro. as. humectare. u̾bũ actm̃. It ab aus

Expanded text:
et ubi hauritur, vel instrumentum hauriendi. Item ridie, dictus est sic ab hauriendo aquas, qui-le et austrinus -a -um, pro eodem: australis plaga, que est ab austro, et hic australis pro quodam parallelo qui et brumalis dicitur; et austro -as, humectare,
Abbreviated transcription (Latin):
fatuitas. obtusio. tarditas.⁊ hebeto. as. a¬
ui. sustocare. obscurare. ob cecare. obtũd̾e
habetẽ fac̾e.⁊ hĩc hebeteo .es. id qd̾ hebe¬
ie .s. ẽẽ ł fieri hebetẽ. Uñ hebetesco.
aciẽ. hebeo ẽ oĩb suis cõpositis siqͣ ht̃:
ẽ neutr. ⁊ caret suppinis. hebeto. as. ac

Expanded text:
fatuitas, obtusio, tarditas, et hebeto -as -avi, suffocare, obscurare, obcecare, obtundere, hebetem facere, et hinc hebeteo -es, idem quod hebere, idest esse vel fieri hebetem, unde hebetesco -aciem. Hebeo -es cum omnibus suis compositis, si qua habet, est neutrum et caret supino. Hebeto -as ac
Abbreviated transcription (Latin):
to ᷑ qr sit ĩter eutũ ⁊ ansrũ. hic austro¬
alt̃ricꝰ .ci. alio uentꝰ. collac̾alis similit̾
austro. ex auia parte. sic dicto: qr sit int̾
austrũ ⁊ affricñ. It̾ ab baurio: ħr haus¬
tra.e. ad ⁊ ħ haustrũ inuenitur .i. ro¬

Expanded text:
tus quia sit inter eurum et austrum; hic austroaffricus -ci, alius ventus collateralis vel similis austro ex alia parte, sic dictus quia sit inter austrum et affricum. Item ab haurio hec haustra -e, quod et hoc haustrum invenitur, idest ro
Abbreviated transcription (Latin):
gruitas. disgruo.is.i. discõuenire
ꝙͣ contͣ cõgrũ et bonũ ẽ. qd̾ ĩpendet.
.ł. contra ꝯgrutatẽ uenit. Gruo neu
tõ.ñ guadiare guadiã constituere.
łguadiã firmare. ⁊ cõpo᷑ deguadio .as.
guadiã frange. ĩguadio. as. ualde gua¬
diare. ħ guadarfida cõsuetudo antiqͣ.
bendũ como¬
oportunꝯ. cõ¬
tõnẽ adueniens. difficile mobilis. ⁊ ha¬
bitꝰ.i. uestim̃tũ. ut iste monacħꝯ habi¬
tũ gcerit monachalẽ ⁊ habieꝰ .i. stato ĩ
uolũtas. ł appetito. ł acto. siue passio ha¬
bendi. It̃. ab habes habitꝰ .a.ũ. i. pinguis

Expanded text:
gruitas; disgruo, idest disconvenire,quia contra congruum et bonum est quod impendet, idest contra congruitatem venit. Gruo neuttio, unde guadiare guadiam constituere vel guadia firmare; et componitur deguadio -as, guadiam frangere; inguadio -as, valde guadiare. G 104 Hec GUADARFIDA, consuetudo antiqua. bendum comoopportunus, contionem adveniens, difficile mobilis, et habitus idest vestimentum, ut ‘iste monacus habitum gerit monacalem’, et habitus idest status vel voluntas vel appetitus vel actus sive passio hab
Abbreviated transcription (Latin):
bendi. ł cõuemencia. Uñ habitudinario.
ꝑtinet ad habitudinẽ. It̃ ab habeo ħ ha¬
bena .i. loꝵ. retinacłm freni. qr ea habe¬
mꝯ.i. retinemꝯ equos. Uñ ħ habeni¬
benã hñs. ł habena ornato.⁊ habeno.
as.i. habena recer ł habena ĩpararr ⁊
habito. as. ĩcolere. intꝰ habicare. habi¬
to ⁊ eiꝯ cõposita: oia st̃ neut᷑. Licet i
habito sit freqͣntatm̃ : tam̃ qr mutau̾¬
bitat locũ aliquẽ : freq̃nt̾ illũ ht̃. ñ
cũ hõ ẽ in expedicõne : ñ dr᷑ habitare
loca in qͥb man ad tp̃s. qr ñ freq̃nt̃ illa
g̃r. appon̾e. dare. cohibeo.bes.i. coher¬
cere. refeenare. constring̾e. Uñ ħ cohũ
cohi.i. corrigia. qͣ uigũ ad temonẽ reli¬
gat᷑. Cohibeo cõponitꝰ cũ hib̾na ⁊ dr̃ gu

Expanded text:
bendi vel convenientia, unde habitudinarius d vel quod pertinet ad habitudinem. Item ab habeo hec habena, idest lorum, retinaculum freni, quia ea habemus et retinemus equos, unde hbens vel habena ornatus, et habeno -as, idest habena regere vel habena preparare et habito -as, incolere, intus habitare. Habito et eius composita omnia sunt neutra; licet enim habito sit frequentativum, tamen, quiabitat locum aliquem, frequenter illum habet, unde, cum homo est in expeditione, non dicitur habitare loca in quibus manet ad tempus, quia non frequenter illa gere, apponere, dare; cohibeo -es, idest cohercere, refrenare, constringere, unde hoc cohum -hi, idest corrigia, qua iugum ad temonem religatur. Cohibeo componitur cum hyberna
Abbreviated transcription (Latin):
in gremio. acciꝑe ł locare ⁊ cõpoi̾t᷑ ag¬
gremio .i. ingramiũ arriꝑe. cõgremio.
as. degremio. as. gremiũ destruere. ł a
gramio ꝓicere. ĩgremio.as.s gremio ac¬
ciꝑe. ł in gremio ĩmit̾e. suggremio. as.
sursũ gremĩ faciendo: pãnos eleuare.
succĩgere.⁊ est act̾ gremio. as. cũ om̃ibꝰ
sus cõpositis. ic grillꝰ. li. nom̃ ht᷑
a sono uocis. hic recit ambulat. t̾rã te¬
rebrat. stridet noctib. uenat᷑ eũ formi

Expanded text:
in gremio accipere vel locare. Componitur aggremio -as, idest gremio arripere; congremio -as; degremio -as, gremium destruere vel a gremio proicere; ingremio -as, in gremio accipere vel in gremio mittere; suggremio -as, sursum, gremium faciendo, pannos elevare et succingere; et est activum gremio -as cum omnibus suis compositis. G 92 Hic GRILLUS -li nomen habet a sono vocis; hic retro ambulat, terram terebra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ħ ⁊ ħ semicors. dis. diuudiũ cor hũs.
semirutꝰ. a .iĩ. qd ex parte cortuit. ⁊
ħ semiplagiũ .s. minꝰ recte dr̃. ł adiuĩc¬
te recib linee restes plage dñr ⁊ ħ ⁊ s
semilimiũ.i. dimidia luna.⁊ ħ semiso¬
niũ .i. dimidiꝯ sonꝰ. ł dimidia cena. ⁊
ħ semispatiũ. minor spata .s. minꝯ lata
spata. spate longitudine sic dictũ. ñ
ut quidã dñt sñ sꝑatio. It̃ semis copo
ũ .L. ĩ in edia parte fera. ut cẽtaumꝰ.
ista duo posst̃ ẽẽ cõposita a semis. qrͣ di¬
ut̃ hemiteꝯ.ł posst̃ eẽ cõposita a semꝰ¬

Expanded text:
t hec semicors -dis, dimidium cor habens, semirutus -a -um, quod ex parte corruit, et hoc semiplagium minus rete dicitur, vel adiuncte retibus linee restes plage dicuntur, et semilunium, idest dimidia luna, et hoc semisonium, idest dimidius sonus vel dimidia cena, et hoc semispatium, minor spata, scilicet minus lata spata: spate longitudine sic dictum, non, ut quidam dicunt, sine spatio. Item semis componitur -um, in media parte fera, ut centaurus,Ista duo possunt esse composita a semis: quasi diut hemiteus; vel possunt esse composita a sem
Abbreviated transcription (Latin):
sꝯ. qͥ plus uniciuia: quã m̃et᷑ tͥbuit.
ħ grecia .e. ⁊ hic grecꝯ .a .ũ.
Uñ greculus .a. iĩ. ⁊ grecor.
cisso. siue grecusor. aris. ĩ deponenti gn̾e.
similit̾ a graio rege dicti st̃ greci grai.
amar: a danco rece. Argi ł argiui: ab
argo rege ł cuuitate. achei ł achiui: ab
acheo filio iouis ⁊ pelasgi. a pelasgo re¬
ge. ł a pelago. qr mnare priꝯ transiert̃.
It̃ greci diuisi st̃ in quinq partes. Qͥdã
dñr artici. qͥdã boetes. qͥdã eoles. qͥdaͬ do¬
grecoꝵ .s. attica. boetica. eolica. dorica. ẏa
arm̃tũ maioꝵ ẽ. ut equoꝵ. boũ. grex
minoꝵ. ut capraꝵ.⁊ ouiñ. Uñ gregariꝰ.

Expanded text:
s, qui plus unicuique quam meretur tribuit; hec Grecia -e et hinc grecus -a -um; unde greculus -a -um et grecor -cisso -as sive grecissor, in deponenti genere. Similiter, a Graio dicti sunt Greci Grai, Danai a Danao rege, Argi vel Argivi ab Argo rege vel civitate, Achei vel Achivi ab Acheo filio Iovis, et Pelasgi a Pelasgo rege, vel a pelago, quia mare prius transierunt. Item Greci divisi sunt in V partes: quidam dicuntur Attici, quidam Boetes, quidam Eoles, quidam Dogrecorum, scilicet attica, boetica, eolica, dorica, yadiarmentum est maiorum, ut equorum, bovum, grex minorum, ut caprarum et ovium; unde gregarius
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sigͣnter tͣns fert᷑ mortuꝯ ẽ. ut ostendet᷑ eñ
nõ iuixisse po diluuiũ. s ĩ eod̾ cataelismo fu¬
isse defũctũ. Sgli t octo hõies in archa dilii¬
uiũ euasert. ¶ Pacheꝯ ĩ hebreo donatꝰ expͥ¬
ut subaudiat᷑ ꝓ uida. iste i in locũ eiꝯ e¬
ctus ẽ ab apłis.cũ ꝓ duob sors mitteret᷑.
afflati : spẽm atri coloris attͣhunt.⁊ iñ ħ
mauritania.e. t̾ra qͣm possedert. ⁊ ĩ mau¬
illa. siue sit nig̾. siue nõ. Prima ꝓuincia
mauritanie : mauritaniã sitifensis ẽ q̃ sidi¬
si hũit opidũ. a qͦ ⁊ nom̃ tͣxisse regio ꝑhibet᷑
mauritania uͦ cesariensis: colonie cesarie
ciuitas fuit. ⁊ nom̃ ꝓuincie sibi uĩcte ex ea
datũ. Maͣritania tingintania. a tingi metro¬
politana huiꝯ ꝓuincie ciuitate uocata ẽ uł
fricã tͣnsfretauert̃. ⁊ mixti st̃ cũ libiis. qͦꝵ¬

Expanded text:
 signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur eum non vixisse post diluvium sed in eodem cataclismo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in archa post diluvium evaserunt. M 58 MATHEUS in hebreo donatus exprut subaudiatur pro Iuda: iste enim in locum eius electus est ab apostolis cum pro duobus sors mitteretur.afflati speciem atri coloris trahunt; et inde hec Mauritania, terra quam possederunt, et hinc mauilla sive sit niger sive non. Prima provincia Mauritanie Mauritania Sitifensis est, que Sitifi habuit oppidum a quo et nomen traxisse regio perhibetur; Mauritania vero Cesariensis: Colonie Cesarie civitas fuit et nomen provincie sibi iuncte ex ea datum; Mauritania Tingitania a Tingi, metropolitana huius provincie civitate, vocata est. Vel fricam transfretaver
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ in familiã tͣnsuit mariti. T̃abule n ma¬
tͥmoniales: instrum̃ta st̃ sue optionis. Wł
ma t̾familiat ẽ illa : que plures enxa ẽ. qr
familia ex duobus incipit ẽẽ.
athe grece: addisco ł doceo. Uñ ħ ma¬
tħesis. sis. penultua ꝓducta. ⁊ sñ as¬

Expanded text:
nitatem in familiam transit mariti: tabule enim matrimoniales instrumenta sunt sue emptionis; vel materfamilias est illa que plures enixa est, quia familia ex duobus esse incipit. M 56 MATHO grece, idest disco vel doceo, unde hec matesis -sis, penultima producta et sine as
Abbreviated transcription (Latin):
e.i. sciencia humanoꝵ oꝑũ. necessitati corporis
oseq̃nciũ. It a mechꝯ. ħ mechia.e.i. adult̾iũ.
cris.cre. cui modicũ qͥd sufficit. qi qͥ ex¬
ced̾ nõ uislt̃ uult ult᷑. ł cit᷑. s in medio
c ato. Pauculos hoĩes mediocͥtulũ ex̾atũ obuã
iri. It̃ a medio ħ medulla.e. qr in medio sit. Qd̾¬

Expanded text:
operum necessitati corporis obsequentium. Item a mechus hec mechia -e, idest adulterium. cris -e, cui modicum quid sufficit, quasi qui excedere non vult ultra vel citra sed in medio, Cato ‘pauculos homines, mediocriculum exercitum obviam iri ’. Item a medius medianus -a
Abbreviated transcription (Latin):
as. eneruare. debilitare. ł castrare. It̾ cõ ꝑoͦ
cõmasculꝰ.a. ũ. Macrobiꝯ de sacurnalib
Cõmascula fronte. ⁊ sequestra uerecundia.
It̃ a mas. ħ marisca. ce. ꝓpͥe ẽ uesica. ã circa
iodicẽ mariũ ex ninuo frictu. ⁊ ex̃cendi opꝰ
so tomicicũ: sol cructuare. Uñ iuuenaus.
S podice leui. scindunt᷑ cumide. medico ridẽ¬
q̃ ex assiduo carnis frictu nascit᷑. It̾ a mas: nͥ
gendo marito: qͣtuoi expectari solent. uͥtꝰ. ge¬
nꝯ. pislcͥtudo. sapiencia. Ex his sapiencia ꝑo¬
tencior ad amoris effectũ. Similit̾ ĩ eligenda
uxore: mi. res ĩpelũt nõiẽ ad amorẽ. puicͥ¬
tudo. ganꝯ. diuicie. mores. Meliꝯ tñ si ĩa

Expanded text:
as, enervare, debilitare vel castrare. Item componitur commasculus -a -um; Macrobius De Saturnalibus ‘commascula fronte et sequestra verecondia’. Item a mas hec marisca -e proprie est vescica que circa podicem marium ex nisodomiticum solet eructare; unde Iuvenalis ‘sed podice levi scinduntur tumide medico ridenibet vescica que ex assiduo carnis frictu nascitur. Item a mas hic gendo marito quatuor exspectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est. Ad amoris effectum refert uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores. Melius tamen si in ea
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ lic tͥa sit̃ gña cõsuetudinũ pugnãdi. sic̃
scitaꝵ. ubi ⁊ femme ⁊ uiri ĩ pugnã ouit.
amo gonũ. uͭ sole femine. Romanoꝵ alia¬
rũq genciũ: uͥ soli mares. Uñ marcio .a.
ũ. ad marte̾ ꝑtinẽs ł uellicosꝰ ⁊ ħ martiꝯ.

Expanded text:
tria genera consuetudinum pugnandi, sicut Scitarum, ubi et femine et viri in pugnam eunt, Amazonum, ubi sole femine, Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Unde martius -a -um, ad Martem pertinens vel bellicosus, et hic Martius
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ.⁊ dicit᷑ ħ incromãcia. diuinatio q̃ fit ꝑ mortu¬
ũ. qr qͥbuscã inconcationib uident᷑ mortu resus¬
citati diuinare.⁊ ad int̾rogata res pond̾e. ad qͦs
suscitandos humani cadaũis sanguis addit᷑. nã
cia fit : cruor aque miscet᷑. ut colore sanguinis:
diuinatio q̃ fit ĩ igne. ut in astris.ł in scintilla¬
tionib ignis. Sñ pirrmantꝰ .a. ñ ⁊ piroman¬
diuinatio q̃ fit ĩ aere. ħ ỹdromancia. diuinatio
q̃ fit in aqua. ħ geomãcia q̃ fit ĩ t̾ra. ħ ciromau¬
cia q̃ fit in manu. ħ ornixomancia. q̃ fit ĩ pec¬
tore. ł ortu. ł gustu pulloꝵ. Ornix int̾p̃tatur
gallina siluestris. ħ armomiancia. q̃ fit in ar¬
ce. latine dr̃testis. n ⁊ testimonia greçe ma¬

Expanded text:
 dicitur hec nigromantia -e, divinatio que fit per mortuum, quia quibusdam incantationibus videntur mortui resuscitati divinare et ad interrogata respondere, ad quos suscitandos humani cadaveris sanguis additur: namigromantia fit, cruor aque miscetur ut colore sanguinis fdivinatio que fit in igne, ut in astris, vel in scintillationibus ignis; unde piromantius -a -um et piromandiomantia, que fit in terra; hec ciromantia, que fit in manu; hec ornixomantia, que fit in pectore vel ortu vel gustu pullorum: ornix interpretatur gallina silvestris; hec armomantia, que fit in arce, latine dicitur testis, unde et testimonia grece ma
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝯ tacita p̾ce ruca patebas. It̃ mediastinꝰ dr̃bal¬
neator. Idẽ ⁊ mediustinꝯ. qi ĩ media ustione posi¬
tus. It̃ cõponit᷑ cũ lana.⁊ dr̃ ħ̃ mediolanũ. qr sus
media lanea fuit ibi uiuenta ĩ eiꝯ hedificatõne
⁊ fuit factũ mediolanũ a gallis olim illuc ueni¬
entib. expulsis indigenis. ñ mediolanensis.
se. It̃ mediꝰ cõponitꝰ cũ tollo.lis.⁊ dr᷑ ħ meditul¬

Expanded text:
tinus tacita prece rura petebas’. Item mediastinus dicitur balneator, idem et mediustinus, quasi in media ustione positus. Item componitur cum lana et dicitur hoc Mediolanum, quia sus medio lanea fuit ibi inventa in eius edificatione, et fuit factum Mediolanum a Gallis olim illuc venientibus expulsis indigenis; unde mediolanensis -e. Item medius componitur cum tollo -is et dic
Abbreviated transcription (Latin):
medicaminis. a succo more dictũ. ex qͦ cõfi¬
cit᷑ sic̃ diacodion. qr ex codia .i. ex papaũe sit
⁊ sic̃ diosparmaton. qr ex seminib cõponit᷑. It̃
a manron ł maura. ħ mnaurusia .e. eadẽ t̾ra
masoleus rex fuit egiꝑtioꝵ. cui mirũ fuit
constructũ sepulerũ ⁊ iõ ab eiꝯ noĩe ħ mau¬
seolũ dictũ ẽ sepulcrũ ł moniuñtũ. ⁊ ꝓpͥe regiũ.¬

Expanded text:
medicaminis a suco mori dictum ex quo conficitur, sicut diacodion quia ex codia, idest papavere, fiat, et sicut diasparmaton, quia ex seminibus componitur. Item a mauron vel maurus hec Maurusia -e, eadem terram. M 62 Hic MAUSOLEUS rex fuit Egiptiorum cui mirum fuit constructum sepulcrum et ideo ab eius nomine hoc mausoleum dictum est sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
si dicti st̃ qͣi martẽ sicientes. qr bellicosi st̃.
marsos greci tuscos uocãt. qͣi. ocpłrls. qr ser¬
pentes hant. ⁊ o ꝙhic. serpens dr̃. ⁊ inhabitãt
hi plagã apenuii montis. simł cũ umbris. ⁊
qr marsi multũ ualẽt ĩ incãtacionẽ serpen¬
in atfrica. saxa ger¶areotis q̃dã regio ẽ in
egipto.Uñ qd̾dã gen̾ꝰ uiciũ dictũ ẽ ħ mare
otis. dic ¶arusia apressoꝵ cacumina. ¶ar
rma potio diuina. q̃ grece nectar dr̃ ¶Par
greco ꝙ̃ greci sic uocant. Marisan octa¬
uo m̃sis.

Expanded text:
si dicti sunt quasi Martem scientes, quia bellicosi sunt. Marsos Greci Tuscos vocant, quasi ofkic quia serpentes habeant, et ofkic serpens dicitur; et inhabitant hii plagam Appennini montis simul cum Umbris, et quia Marsi multum valent in incantatione serpenin Affrica saxa gerit. M 41 MAREOTIS quedam regio est in Egipto; unde quoddam genus vitium dictum est hec mare 42 MARUSIA, cipressorum cacumina. M 43 MARINA, potio divina que grece nectar dicitur. greco quem Greci sic vocant. M 47 MARISAN, octavus mensis.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tat᷑ illuminans. Uñ dicti olim titanes st̃.
qͥdam fortissimi uui. qͥa illuminatores mũdi .s.¬
sua ꝓbitate. uł scdm fabulas abirata ꝯtra deos
t̾ra ad eiꝯ utilitatẽ c̃ati st̃. Uñ ⁊ dicanes dictĩ
mat̾s t̾re causa ĩ deos armati existerat. ⁊ h¬

Expanded text:
interpretatur illuminans, unde dicti olim Titanes sunt quidam fortissimi viri quasi illuminatores mundi, stra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti matris Terrae causa in deos armati existerent,
Abbreviated transcription (Latin):
cometat. ⁊ ferẽti pascat᷑ fimo. auis spurtissima cͥstis ex¬
tensis galeata ĩ spuleris ⁊ humano stercore ꝯmorans.

Expanded text:
comedat et fetenti pascatur fimo, avis spurcissima, cristis extensis galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scruposꝰ ꝯꝑat᷑. Uñ scruposyas. plautꝰ ĩ captiuis.
nec m̃s scruposã uictꝰ comeat uia. It ascrupulꝰ: ccru¬
pulo. as.i. solicitare. molestare ⁊ scrupulolꝰ.a.ii.
tificultas. ⁊ cet̾a. scrutor. ꝯpoi̾t᷑ ꝑscrutor. aris. ꝑfec¬
te scrutari.⁊ eͥ depones cũ suis ꝯpositis. ⁊ ꝓduc̃ hanc

Expanded text:
ur; unde hec scrupositas; Plautus in Captivis ‘nec meus scruposam victus commeat viam’. Item a scrupulus scrupulo -as, idest sollicitare, molestare, et scrupulosus -a -um, difficultas et cetera. Scrutor componitur perscrutor -ris, perfecte scrutari, et est deponens cum sui
Abbreviated transcription (Latin):
ponde ꝯstatis. ħ ap̃ grecos grama uocat᷑. sic dictꝰ ꝑ
diminuconẽ. alapillo brrm. qui scrupꝰ uocat᷑. ⁊
ꝑsimilitudine̾ scrupꝰ. ł scrupulꝯ dĩ molestia. soli¬
citudo. ⁊ anxietas.⁊ pubietas animi. disficultas. sub¬
tił qͥstio. sic̃ ẽĩ scrupulꝰ paruus e: sie subtił ãstio par¬

Expanded text:
constans, hic apud Grecos gramma vocatur, dictus sic per diminutionem a lapillo brevi, qui scrupus vocatur. Et per similitudinem scrupus vel scrupulus dicitur molestia, sollicitudo, anxietas et dubietas animi, difficultas, subtilis questio: sicut enim scrupus parvus est, sic subtilis questio par
Abbreviated transcription (Latin):
no.a. ũ. ad testas ꝑtinẽs. uł testas faciens. Tor¬
reo cũ suis ꝯpoitis siqͥͣ habet: actã sũt. ⁊ faciuĩt ꝑͥt̾itũ
ĩ riii. ⁊ supinum ĩ tostũ. ¶uatĩ aduerbiũ. qͣlta¬
fortuna. ut qͥdã dictꝯ ẽ tuchidides. qłi fortunata.

Expanded text:
rius -a -um, ad testas pertinens vel testas faciens. Torrius -a -um, ad testas pertinens vel testas faciens. Torreo cum suis compositis, si qua habet, activa sunt et faciunt preteritum in -ui et supinum in tostum. T 144 TUATIM, adverbium qualitafortuna, unde quidam dictus est Thuchidides, quasi fortunat
Abbreviated transcription (Latin):
ne᷑ extorris exul. cui int̾dictꝰ ẽ ignis int̾e. Itẽ
rentis. Eluuiꝯ uł aqua ueniens c̃ ĩpetu. Uin¬
bribꝯ repetina magnũ habens ĩcrementũ. s ad
ueniente estate: calore sous torrescit .i. aresc̃.
⁊ desicetͣ Uñ ⁊ sic dictꝰ ẽ. qr pluuua c̾scit.
dccrũt. nos ab estate. ili a tẽpore quo ẽsat. nos
ħ destula dimitm. ⁊ n testu ĩ de clinauile. id dẽ
qd̾ testa. ⁊ ħ testaciũ mł̃te teste. ⁊ ħ testudo. di¬
nis. ad̃dã aĩal. qr tegmine teste sit adoꝵata.
⁊ sũt qͥͣtor geña. terrestes. maritime. lucarie.
.i. ĩ ceno ⁊ paludibꝰ uiuẽtes. fluiuales. q̃ ĩ dul¬
ti aqua uiunt. tradũt qͥdam tardiꝯ ur nauigia
testudinis pedem dextrũ erentia. Un testudo dr̃
camera tẽpli obliqua ⁊ curua. qr ĩ modũ testu¬
dim s ne t̾es tẽplor teicta faciebant. ideo ut celi
causam. ⁊ etiã testudo dr᷑ scutũ. qr ĩ modũ testu¬
locꝯ ubi testudines habuudant. Itẽ a testa. desta¬

Expanded text:
nem extorris, exul cui interdictus est ignis patrie. Item -tis, fluvius vel aqua veniens cum impetu imbribus repentina, magnum habenate calore solis torrescit, idest arescit et desiccatur, unde et sic dictus est quia pluvia crescit, dederunt, nos ab estate, illi a tempore quo crescit, nos indeclinabile, idem quod testa, et hoc testacium, multe teste. Et hec testudo -nis, quoddam animal, quia tegmine teste sit adoperta; et sunt IIII genera: terrestres, maritime, lutarie, idest in ceno et paludibus manentes, fluviales, que in dulci aqua vivunt; tradunt quidam tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Unde testudo dicitur camera templi obliqua et curva, quia in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant ideo ut celi causam. Et etiam testudo dicitur scutum quia in modum testulocus ubi testudines abundant. Item a testa testa
Abbreviated transcription (Latin):
opatiꝯ ui topation ge̾ma ẽ. ex uenti gen̾e. om̃i¬
qr colore resplendens. ĩuenta pͥmi ĩ arbie in¬
sula. ĩ qua trogodite ytones fame ⁊ tẽpestate feisi.
cũ radices ħ bar esfod̾ent eam ĩuenerũt. que isula
poea nebulis cooꝑta. tandem a nauigantibꝰ ẽ ĩuen

Expanded text:
OPATIUS vel topation gemma est ex virenti genere omnique colore resplendens, inventa prius in Arabie insula, in qua Trogodite predones fame et tempestate fessi, cum radices herbarum effoderent, eam effoderunt; que insula postea nebulis
Abbreviated transcription (Latin):
deuic̾. ⁊ ei torquẽ aureum abstulit. Itẽ atorqueo
hͥ tornꝯ .ni. ꝗd̾dã ĩttuuẽtũ. Uñ torno. as. torno ap¬
tare. ĩ girũ mitde. nł uoluere. Uñ tornaci. le.
⁊  toreuma. atis. tornat᷑a. uł uas tornatũ. uł
.qͥcqͥd celat᷑ et tornat᷑. siue uas. siue lectꝰ. isł aliud.
Itẽ a toraueo ħ torcular. uł torculare. aris. calcato¬
calcate expͥmũt᷑. Itẽ a torqueo toruꝰ. a. ũ. crude¬

Expanded text:
et ei torquem aureum abstulit. Item a torqueo hic tornus -ni, quoddam instrumentum, unde torno -as, torno aptare, in girum mittere vel volvere, unde tornatilis -le; et hoc toreuma -tis, tornatura vel vas tornatum vel quicquid celatur et tornatur, sive vas sive lectus vel aliud. Item a torqueo hoc torcular vel torculare -ris, calcatocalcate exprimuntur. Item a torqueo torvus -a -um, crude
Abbreviated transcription (Latin):
rꝰ.a. ũ. ⁊ ħ p̃torũ. locꝯ ubi p̾tor residet addiscu¬
tiend̾. Un̾ p̃toriolũ dimitĩm. uł parua domꝰ ĩ
nau. Torqueo ꝯponit᷑ abstorqueo. distorques.de¬
torques extorqueo. ĩtorqueo. p̃ torqueo. obtor¬
nũ semuistũ ciͣtum a foco. ⁊ extĩctũ. idẽ ⁊ ticio
amiut a torreo. qͣli torrio. Unde ticionario.a.
stħ tĩcionariũ. Iocꝯ ignis. ubi titiones moran¬
tĩa ĩsrumẽtũ ĩmictendi titiones ĩ ignem.

Expanded text:
 et hoc pretorium, locus ubi pretor residet ad discutiendum, unde pretoriolum diminutivum, vel parva domus in navi. Torqueo componitur abstorqueo, contorqueo, distorqueo, detorqueo, extorqueo, intorqueo, pretorqueo, obtorlignum semiustum, tractum a foco et extinctum, idem et titio  a torreo, quasi torrio, unde titionarius et hoc titionarium, locus ignis ubi titiones morantur vel instrumentum immittendi titiones in ignem;
Abbreviated transcription (Latin):
cas. ⁊ ħ torpiditas. Itẽ a torpeo. torpesco. ĩchoatĩm.⁊ ħ
torpato. dinis .i. torpor. torpedo etiã geno piscis. dicta
qr corpo torꝑe faciat. siqͥs eã uiuentẽ tangat. tanta
⁊ uis eio. ut etiã aum su corporis afficiat mẽbra. Itẽ
a terpeo. turꝑis. pe. ĩfamis. qr torpeat. ⁊ ꝯparat᷑. uñ
ħ curpicudo. dinis. ⁊ turpo. as. ĩ qͥnanare. turpem fac̾e.
Uñ curpro. es.piii.i. ẽe uł fieri turpem. ⁊ hinc tͣres¬
co. ĩchoatĩm. curro ꝯponit᷑ deturpo. as. ⁊ ẽ acc̃n cum
cus ꝯpoitis. Itẽ turpis ꝯponit᷑ turpiluciꝰ .a.ĩi. turꝑi¬

Expanded text:
c torpiditas -tis. Item a torpeo torpesco inchoativum, et hec torpedo -nis, idest torpor; torpedo etiam genus piscis dicta quia corpus torpescere faciat: si quis eam viventem tangat, tanta est vis eius ut etiam aura sui corporis afficiat membra. Item a torpeo turpis -pe, informis quia torpeat, et comparatur, unde hec turpitudo -nis; et turpo -as, inquinare, turpem facere, unde turpeo -es -ui, idest esse vel fieri turpem, et hinc turpesco inchoativum. Turpo componitur deturpo -as, et est activum cum suis compositis. Item turpis componitur turpilucrus -a -um, turpi
Abbreviated transcription (Latin):
& uota ꝗd elamo istũ .i. clamore uoco istir. it¬
⁊ͥ calamo ħ calanutes.tis. genꝯ mne. qr more¬
tꝰ in calamis. It a caleo ħͥ calamac.ci. q ddã.
genꝯ stricte mitre.⁊ dr̃ calamacꝯ qͣi calorem
machinãs. Ẽ qd̾ stͥcta sit. ⁊ capiti ĩpiessa. Uñ

Expanded text:
 ut ‘clamo istum’, idest clamore voco. Item a calamo hec calamites -tis, genus rane, quia moretur in calamis. Item a caleo hic calamacus -ci, quoddam genus stricte mitre, et dicitur calamacus quasi calorem machinans eo quod stricta sit et capiti impressa, unde
Abbreviated transcription (Latin):
di .ł dñr a callis. qr ꝑ uias ordinales eant.
qͣi ꝑ calles. s calculoꝵ partĩ ordine moue̾¬
tur. Uñ ⁊ ordinarii dn̾r partĩ uage. Uñ ⁊
uagi dñr. at qͥ mou̾i om̃ino ñ posst̃: inci¬
ti dũr. Uñ ⁊ egentes hoĩes incit uocãt᷑ qͥbꝰ
spes ultra ꝓcedendi nlła restat. It̾ a calculo
lebant num̾ũ cõputare. Uñ calculo. las ũ¬

Expanded text:
di, vel dicuntur a calle quia per vias ordinales eant di, vel dicuntur a calle quia per vias ordinales eant quasi per calles. Sed calculorum partim ordine moventur, unde et ordinarii dicuntur, partim vage, unde et vagi dti dicuntur; unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. Item a calculo lebant numerum computare, unde calculo -as ve
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ł calcat. Uñ plautꝰ ĩ asinaria. Clam¬
at siquẽ uidet ur ad se calcitronẽ. It a cal¬
& calcio. ac. qd̾ exigit calciam̃tũ ł calceo
as. qd exigit hic calceꝰ. cei. Uñ ħ caliga.
ge. calciam̃tũ crurũ. siue sit de paño. siue
de ferro . u ł a colligo. gas. qr calige ligant᷑
Itima correpta u̾bũ actiuũ .i. caligis indue¬
tes calugati dũr a qͥbusdã caligis ferreis. qͣs
solet hĩr. Uñ uiuenał. cũ duo crura hãs offẽ¬
d̾e tot caligatos. Uñ qͥdã neronũ. dictꝰ ẽ cali¬
gula.qi apuericia ĩter milites sit cõuersatꝰ.¬
ẽ aligula tam̃ potest dici parua caliga. C alcio
cõpo discalçio.⁊ excalçio. ⁊ recalçio. ⁊ st̃ actã.
It̾ a calco hͥ calculꝰ. li. lapie leuis paruꝯ. rotũ¬
do.⁊ durissimꝯ. dictꝰ sic qi breuitate sui sine
molestia calcet᷑. cui cõtrariꝯ ẽ serupulꝰ. lapi¬
ulosa saxa .i. aspera.⁊ a calculꝰ ꝓpt̾ simili¬
tudinẽ dñr calculi scaci. qr leues sint ⁊ rotũ¬

Expanded text:
vel calcitrat, unde Plautus in Asinaria ‘clamat si quem videt ire ad se calcitronem’. Item a calce calcio -as, quod exigit calciamentum, vel calceo -as, quod exigit hic calceus -ei, unde hec caliga -ge, calciamentum crurum sive sit de panno, sive de ferro, vel a colligo -gas, quia calige liganturultima correpta, verbum activum, idest caligis induetes caligati dicuntur a quibusdam caligis ferreis quas solent habere, unde Iuvenalis ‘cum duo crura habeas offendere tot caligatos’, unde et quidam Neronum dictus est Caligula, quia a pueritia sit inter milites conversatus; caligula tamen potest dici parva caliga. Calcio componitur discalcio et excalcio et recalcio, et sunt activa. Item a calco hic calculus -li, lapis levis, parvus, rotundus et durissimus, dictus sic quia brevitate sui sine molestia calcetur, cui contrarius est scrupulus, lapiulosa saxa, idest aspera; et a calculus propter similitudinem dicuntur calculi scaci, quia leves sunt et rotun
Abbreviated transcription (Latin):
grecũ sine nochũ nom̃ ẽ uł lealende dñr qͣiͣ co¬
iẽde. qr solebat coli apud uet̾es. Uñ ħ calenda¬
sciens. ut calodemones dũr boni angu̾. sic̃ ca¬
codemones mali angli. ħ calliope. pes. una
de nouẽ musis. qi calonphone .i. hona sonori¬
tas. It cala grece: latine laxa. iñ calo.as .i. la¬
ibiniꝰ. qi licorẽ ponat. s calamꝰ arboris ẽ. pẽ¬

Expanded text:
e nothum nomen est. Kalende dicuntur quasi colende, quia solebant coli apud veteres; unde hoc kalendasciens, ut calodemones boni angeli sicut cacodemones mali angeli, et hec Calliope - pes idest una de novem Musis quasi calophone, idest bona sonoritas. Item cala grece, latine laxa, inde calo -as idest laibimus, quia liquorem ponat, sed calamus arboris est, pen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ erat testam̃tũ aliꝰ mortui extͣ cuuta¬
tẽ ł ĩ ꝑegͥnatione.q̃ postea mittebat᷑
ad roman̾os. It̾ a cado ħ cadurdũ m̃brũ
uirile.ł potio fenune. nã ꝓpͥe cadurda
dicũtꝰ siuuitates nature femine.sic̾ uir¬
carne cũ assat᷑. ł ⁊ ex cereo. ⁊ ħ caduceũ
uirga mercurii. q̃ discoridiã. pace. sõpnũ
cad̾e faciebat. Uñ caducifer.a.ũ.i. ferẽs cadu¬

Expanded text:
tum erat testamentum alicuius mortui extra civitatem vel in peregrinatione, que postea mittebatur ad Romanos. Item a cado hoc cadurcum, membrum virile vel potius femine; nam proprie cadurca dicuntur summitates nature femine sicut vircarne cum assatur vel etiam ex cereo, et hoc caduceum virga Mercurii que discordiam in pacem et somnum cadere faciebat. Unde caducifer -a -um, idest ferens cadu
Abbreviated transcription (Latin):
blicã instituss. romanos ĩ duas partes disi¬
t.s. ĩ nobiles ⁊ ignobiles. ⁊ utͣmq parte̾ el a¬
ssẽ appellauit. a qͥbusdã classicis. qr tã isti ꝙͣ
illi suũ classicũ .i. suũ signũ habebãt. s illi .s.
nobiles dicebant᷑ pͥma clissis. ignobiles ẜa cla¬
ssis. serui de nentͣ classe dicebant᷑ ẽe. postea
romani diuisi st̃ ĩ qͣtuor partes. ⁊ q̃lib dicta
ẽ classis. Dictatores iy ⁊ qͥ sumos habebant ho¬
nores de pͥma classe dicebant᷑. De scd̃̾a tͥbuni
⁊ qͥ paruas habebãt digontates. de t̃cia. qͥ mi¬
llos habebãt honores. Re qͣita q̃ erat extrema

Expanded text:
s in duas partes divisit, scilicet nobiles et ignobiles et utramque partem classem appellavit a quibusdam classicis, quia tam isti quam illi suum classicum, idest suum signum habebant, sed illi scilicet nobiles dicebantur prima classis, ignobiles secunda classis, servi de neutra classe dicebantur esse; postea Romani divisi sunt in quatuor partes, et quelibet dicta est classis: dictatores enim et qui summos habebant honores de prima classe dicebantur, de secunda tribuni et qui parvas habebant dignitates, de tertia qui nullos habe
Abbreviated transcription (Latin):
hͥ calator. uocator.ł minist̾ sacrarũ. It a calo
ea die solebat põtifer ascende turrĩ de cõsuetu¬
dine romana.⁊ uolens nũciare quota eẽt luna
ea die.ł pͥncipiũ m̃sis. dicebat pluries calo. calo
piũ ir̃sis. ⁊ ido̾ dies ille dictꝰ ẽ lealende. qͣi nocato¬
nes. Uł alit̾ de cõsuetudine romanoꝵ enit. qs
ĩ pͥncipio cuiꝯ libet m̃sis celebraret nũdinas.⁊¬

Expanded text:
idest vocator vel minister sacrorum. Item a calo, eo die solebat pontifex ascendere turrim de consuetudine romana et volens nuntiare quota esset luna ea die vel principium mensis, dicebat pluries ‘calo, calopium mensis’, et ideo dies ille dictus est kalende quasi vocationes. Vel aliter: de consuetudine Romanorum erat quod in principio cuiuslibet m
Abbreviated transcription (Latin):
esĩ.⁊ cũ ob.⁊ dr̃ occido.dis .i. cõtra ł circũ cade̾
uꝯ.a.ũ.i. iterũ ł retro cadẽs. Recido copoᷤᷤ cũ¬
sum reparatꝰ. qd̾ ñ pot̾ ẽẽ nͥ p̃cesserit casꝰ. ł
mors. Uñ recidiua arboꝵ sũt q̃ aliis sectis re¬
pullulãt. Cad̾ dñr rediuiua. qr redeut ad
id qd̾ fuert̃. qͣi denuo uiua. X a reciduiꝰ: re¬
cidiuo. as. recidiuare. u̾bũ actiuũ .i. renoua¬

Expanded text:
et cum ob et dicitur occido -dis, idest contra vel circum cadere, us -a -um idest iterum vel retro cadens; recido componitusum reparatus, quod non potest esse nisi precesserit casus vel mors, unde recidiva arborum sunt que aliis sectis repullulant; eadem dicuntur rediviva, quia redeunt ad id quod fuerunt, quasi denuo viva; et a recidivus recidivo -as
Abbreviated transcription (Latin):
dex dr᷑ hͥcodex lib̾ qͥdã ĩ qͦ cõtinẽt᷑ diũsa p̃¬
cepta iusticie. sic̾ ĩ codice trũco cõtinẽtꝰ
duĩsi rami.⁊ appellatio ista mͦ ampliata
ẽ. ut ⁊̃ qͥlib liber dicat᷑ codex. differt̃ ta¬
iñ codex ⁊ liber. qr codeꝵ ꝓpͥe ẽ multoꝵ li¬
broꝵ. qr tãꝙͣ rainos contineat ĩ se multoᷤᷤ

Expanded text:
dam in quo continentur diversa precepta iustitie, sicut in codice trunco continentur diversi rami, et appellatio ista modo ampliata est ut etiam quilibet liber dicatur codex; differunt tamen codex et liber, quia codex proprie est multorum librorum, quia tamquam ramos contineat
Abbreviated transcription (Latin):
ita deriuatũ nom̃. qd̾ ẽ caman: possessio fa¬
cit eoꝵ. E a cam caiani dicti st̃ qͥdã hereti¬
ci. qr cam adorant. ¶aiphas suestigato
ł sagał. ł uomẽs ore int̾pietat᷑. Iniq ii

Expanded text:
ita derivatum nomen quod est Cainam possessio facit eorum; et a Cain Caiani dicti sunt quidam heretici, quia Cain adorant. C 23 CAYPHAS investigator vel sagax vel vomens ore interpretatur; iniq
Abbreviated transcription (Latin):
claudꝯ. qͥ sepe cabit. Itͥ a cado ħ cassia .e. q̃ dã
herba. ciuꝯ flos cito cadit. Un̾ ħ casia fios
pto casiã dissoluit oliuo. ⁊ hic cad.di. ꝓ
uase. qd uulgo dr barile. ⁊ ut dicunt con¬
tinet tres urnas.⁊ alio noĩe dr̃ situla ⁊ in
hͥ cadulꝰ. li. ⁊ cadiolus. li. ambo diminuti¬
star parue case totũ hõiẽ regit. It̾ a cado

Expanded text:
claudus, qui sepe cadit. Item a cado hec cassia -e, herba quedam cuius flos cito cadit, unde hec cassia flos pto cassiam dissolvit olivo’; et hic cadus -di pro vase quod vulgo dicitur barile et, ut dicunt, continet tres urnas et alio nomine dicitur situla, et inde hic cadulus -li et cadiolus -li ambo diminutistar parve case totum hominem tegit. Item a cado
Abbreviated transcription (Latin):
tosis stipiit. Cũ i calami secetũ frangunt
⁊ iñ oritꝰ fanies ⁊ miseria. tũc c̃ Slamitar
Uñ ⁊ qͥdã dict᷑ qd̾ calamitas dr᷑ qͥl cadamitas. a
cado .⁊. nuitata ⁊ .i. qn ita calami cad̾t ⁊ frã¬
gunt᷑. s credo ẽẽ ethimologciã nõ cõpositone
Uũ calamitosꝰ.a. ũ .i. miser. ⁊ calamitate ple¬
nꝯ. ⁊ calamito. as. u̾bũ actiuũ .i. mestificare.
ĩfelicare. calamitosũ fac̾e. It a calamꝰ. ħ cala¬
nustrũ .i. acus ferrea. ł alt̾iꝯ metalli in sunt¬
utudinẽ calami facta. ĩ qͣ crines obtorq̃nt᷑. ut eͥs

Expanded text:
is: cum enim calami segetum franguntur et inde oritur fames et miseria, tunc est calamitas, unde et quidam dicunt quod calamitas dicitur quasi cadamitas a cado, d mutata in l, quando ita calami cadunt et franguntur; sed credo esse ethimologiam et non compositionem; unde calamitosus -a -um idest miser et calamitate plenus, et calamito -as verbum activum, idest mestificare, infelicitare, calamitosum facere. Item a calamus hoc calamistrum idest acus ferrea vel alterius metalli in similitudinem calami facta, in qua crines obtorquentur ut cri
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ p̃positiones addite designat᷑ qͣidã circũstã¬
cias sic̾ distictũ. ẽ. It̾ oĩa cõposita a cado ca¬
ut᷑ suppinis. excepto ocaido qd̾ facit occasũ.⁊
oĩa mutãt.a.ĩ.i. ⁊ oĩa faciũt presẽs in cido
⁊ p̃titũ ĩ cidi. penultuna correpta. tã ĩ prese¬
nti ꝙͥͣ ĩ p̃tito.
Aon grece: lignũ iatine. In ħͥ calo.
onis .i. ille qͥ fert ligna. Uñ oratio.
hunc puuxere calones. Calones ⁊ di¬
eũt᷑ galee militũ. Uñ calero. as. ũbũ neutrũ¬
no. ł a calo. as. qd̾ ẽ pono.nis. qr ibi ponãt᷑ pẽ¬
sa.ł aliud ⁊ ẽ calatꝰ canistrũ ⁊ qddã genꝮ po¬

Expanded text:
 prepositiones addite designant quasdam circumstantias, sicut distinctum est. Item omnia composita a cado carent supino, excepto occido quod facit occasum, et omnia mutant a in i, et omnia faciunt presens in -cido et preteritum in -cidi, penultima correpta tam in presenti quam in preterito. 6 CALON grece, lignum latine, inde hic calo -nis ille qui fert ligna, unde Oratius ‘hunc perminxere calones’; calones etiam dicuntur galee militum; unde calero -as verbum neutruno, vel a calo -as quod est pono, quia ibi ponantur pensa vel aliud, et est calathus canistrum et quoddam gen
Abbreviated transcription (Latin):
tis herede. Uñ hͥ caducariꝰ.⁊ ħ caducaria
cũ. Caduca ⁊ dicũt᷑ folia maloꝵ. flores.
quos greci qͥcinas dicũt.⁊ ħ cadurcũ a ca¬
do .i. tetoriũ qd̾ facile cadat. qd ⁊ cadut¬
casũ dãs. Uñ teranciꝰ. In me qd̾uis hoꝵ

Expanded text:
tis herede, unde hic caducarius et hec caducaria,cum; caduca etiam dicuntur malorum flores quos Greci quitinas dicunt; et hoc cadurcum a cado, idest tentorium, quia facile cadat, quod et cadurcasum dans, unde Terentius ‘in me quod vis ho
Abbreviated transcription (Latin):
uꝯ artꝰ. ut digitꝰ. Uñ articulo.as .i. cop¬
ło. as. It̃ articłs dr̾ q̃dã pars oiõnis apud
gͥcos. solã relatone̾ significãs. Uñ ħ ⁊ ħ¬
rtuũ morbꝯ. Uñ puidenciꝯ ĩ libꝰ ymnoꝵ.
slodosa quos podagra distoquet.⁊ artesis
uñ arcetieꝰ.a.ũ. ille qͥ ht infirmitatẽ ĩ
artubꝰ ex cõsuetudine. Uł ut medici uo¬
turis. ⁊ ĩ eod̾ sensu d̾r artericus. a. nͭ. ab
artꝰ. artuo. as. qd̾ nõ ẽ in usu. s cõpo exa
a. uñ planto in captiuis. Ego crũpnatꝯ
⁊ de artꝯ sũ miser. It̃ inuenit᷑ ħ artꝯ .ti.
⁊ int̾̃pretat᷑ artꝯ ursa latine. Uñ articꝰ
dr̃ tã plus uxta artũ qͣm circł̾s ĩcludẽs il¬
cꝯ dr̃ tã polus oppositꝰ. qͣm circłs opposita
⁊ cõpꝰo artos cũ philax qd̾ ẽ seruare. ł fi¬
los qd̾ ẽ amor. ⁊ fit ħ artofilax qͣi seruãs.

Expanded text:
vus artus ut digitus, unde articulo -as, idest copulo -as. Item articulus dicitur quedam pars orationis apud Grecos, solam relationem significans, unde artuum morbus, unde Prudentius in libro Ymnorum ‘nodosa quos podagra distorquet et artesis’, unde arteticus ille qui habet infirmitatem in artubus ex consuetudine vel, ut medici voturis, et in eodem sensu dicitur arteticus -a -um. Ab artus artuo -as, quod non est in usu, sed componitur exara, unde Plautus in Captivis ‘ego erumpnatus et deartuatus sum miser’. Invenitur hec Artus -ti, et interpretatur artus, ursa latine, unde articus dicitur tam polus iuxta Artum quam circulus includens ilpositus quam circulus oppositus. Et componitur artos cum philaxe, quod est servare, vel filos, quod est amor, et fit Artofilax, quasi servans