comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret orationi: repente fu¬
gientium ⁊ insequentiũ
clamor audit᷑. Siqͥdẽ per
eundẽ locũ fugientẽ reg̃
ex̾citum: Rannulfus per-¬
seq̃bat᷑. Egressus itaq fra¬
ter quidã ex his qͥ cũ ab-¬
bate erarit. uni ex mili-¬
tib occurrit: ⁊ quid ac-¬
cidisset int̾rogabat. At
ille. siqͥdẽ literas noue-¬
rat: Bidi inquid impiũ
super exaltatũ ⁊ eleuatũ
sicut cedros libani: et
transiui ⁊ ecce ñ erat.
Necmora. cliꝑx ip̃e secutꝰ.
ut monachũ uidit. sic̃t
erat armatꝰ equo desi-¬
liit: ⁊ eiꝰ pedib aduolu¬
tus. gratias inqͥt ago
deo ⁊ fideli seruo eiꝰ. qͥa
non nostris uirib sed eiꝰ
fidel collata hec iuctoria
est: iterumq insiliens e¬
qͦ. hostes in sequebatur.
Nec tamen hac plaga oͥ
ꝓcella qm conglomeraue¬
rat praue mertis elatio:
s post fugam reu̾sis qui
euaserant siulans alacͥ¬
tatem regio se ornatu at¬
tollens. stipata militib
curia utramꝙ partẽ p̾cip
accersiri. Et instructo

Expanded text:
ret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant, simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo
Abbreviated transcription (Latin):
is ita patratis.
simul abbas ⁊ le¬
gatus ingrediunt᷑ aqͥtami¬
aui. Inter im Girardus
assensu comitis. burde¬
galenseni archiepãtum
occupauerat: ⁊ simul bͦ¬
degalensem ⁊ engolimen¬
sem decinebat eccłiam
s efsluentib pecuniis.
qͣs in assentatoꝵ mamis
iruecerat. ⁊ magis ac
magis cognita ueritate:
iam defluẽbant ab eo
subsidia pͥncipũ: ⁊ per¬
fidie eiꝰ timẽbant existe¬
re defensores. Moraba¬
tur itaq in Locis ilis.
in quib securiorẽ se pu¬
tabat: nec iam facile
publicis sese coruienti¬
bus presentabat. Ut e¬
nim prius gesta breui¬
ter repecamꝰ: ubi pͥmũ
cepit audiri. quid ad¬
u̾sus eccliam d̾i Girardꝰ
ille machinaret᷑. ab in

Expanded text:
is itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab In
Abbreviated transcription (Latin):
es ulla uecaret. Deniq
plures eo tempore xp̃c ꝑ
serui sui tactum ⁊ orati¬
onem. ex ip̃is etiã matrũ
uteris cecos uidere. clau¬
dos ãbulare. aridos con¬
ualescere: surdos fecit
audire ⁊ mutos loqui
mirabilius restituente
gr̃a. qd̾ minꝰ prestitum
fuerat a natura. Nec
tamen ex illa ꝓfectõe
orientalis eccłia lib̾ari:
sed celestis impleri me¬
ruit ⁊ letari. Q uod
si placuit deo tali occa¬
sione plurimoꝵ eripere.
si non orientaliũ corpora
a paganis. occidentalium
animas a peccatis: quis
fecisti sic: Qut qͥs recte
gis non doleat. qͥ ad pri-¬
ora uł peiora forte pͥori¬
b scelera redierunt: qm
b penitentie purgatas.
uariis tͥbulationib xp̃o
animas reddiderunt: A¬
lioquin qmlibet clicant
egyptii. dicant filii te¬
nebraꝵ. qͥ ueritatẽ nec
uidere ualeant nec ꝓfer¬
re. callide eduixit eoo.
ut interficeret ĩ deser
to. patienter tolerat
compensat. Meminit

Expanded text:
es ulla vacaret. Denique es ulla vacaret. Denique plures eo tempore Christus, per Servi sui tactum et orationem, ex ipsis etiam matrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis meruit impleri et laetari. Quod si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis fecisti sic? Aut quis recte gis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus scelera redierunt, 112bus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in deserto : patienter tolerat compensat. Meminit
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsisse. Cum eñi tułto¬
rum iam animos ꝑmo¬
uisset audita necessitas:
A rege francoꝵ senel ⁊
iterum ꝓpter hoc expeti¬
tus. apłicis etiã littio
monitus nec sic acquie
ueralẽ epłam iussus. ab
eo est danꝙͣ romane ec¬
clesie lingua. exponere
nitentiã ⁊ remissioriem
pcc̃oꝵ iter arripent: aut
liberaturi fr̃s. aut suas
ꝓ illis animas posituri.
Hec ⁊ huiꝰmodi super hoc
poterant ueraciter dici:
s dicendũ potius id quod
potius fuit. Euidenter
enim u̾bum hoc p̾dica¬
uit clño cooperante et
sermonẽ confirmante. se-¬
quentib signis. S quan¬
tis et qmͣ multiplicib
signis: Quanta uł nu¬
merare. nedum narra¬
re difficile foret. Nã
et eodem tẽꝑe scribi ce¬
perant. s ip̃a demum scͥp¬
torem numerositas scri¬
bendoꝵ. ⁊ materia supe¬
rauit auctorẽ. Nimirũ
cũ aliqͣndo una die uigin¬
ti seu etiã plures abin¬
cõmodis uariis sauarent᷑:
nec facile ab huꝰmodi di¬

Expanded text:
sumpsisse. Cum enim multosumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et iterum propter hoc expetitus, apostolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievneralem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere nitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Haec et hujusmodi super hoc poterant veraciter dici: sed dicendum potius id quod potius fuit. Evidenter enim verbum hoc praedicavit, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quantis, et quam multiplicibus signis? Quanta vel numerare, nedum narrare difficile foret. Nam et eodem tempore scribi coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmodi di
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Merito ꝓinde apd̾
deum ⁊ homines ob̾tinu¬
it grãm singłarem: qui
non modo sine sumptu tẽ¬
poralis facłtatis. uerum
etiam sine gradu eccłia¬
stice dignitatis. ñ autem
sine fructu fraterne sa¬
lutis. euungeliũ posuit.
et ppło dei semꝑ prodesse
studuit: nunꝙͣ p̾ẽe su¬
stinuit. Raro tamen nͥ
forte ad loca proxima uͭ
predicaret exiuit: sed
quotiens eum necessitas
aliqua traheret. semina¬
bat suꝑ omnes aquas.
publice ⁊ priuatim an-¬
nuntians uerbum dei.
Qd̃ tam̃ ip̃m ex manda¬
to sumini pontificis acti¬
tabat. Ad nutũ quoꝙ
adesse. Nimirũ quarto
magtius erat. humilians
se in omnib eo magis sa¬
cerdotib deferebat. quo
plenius intellex̾at que
ministris xp̃i reuerentia
deberetur. ii.¬
lerosolimitani. graue cõ¬
tra eum quordã homiñ
uł simplicitas uł malig¬
nitas scandalum sũpsit.
cum tristior sequeretur
effectus. Qid̃ tamen ̾¬
bum dicere possum̃. ab
eo quidem initiũ non

Expanded text:
vit. Merito proinde apud vit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoquadesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. Jerosolymitani grave contra eum quorumdam hominum vel simplicitas, vel malignitas scandalum sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non
Abbreviated transcription (Latin):
tus esse elegisset ĩ domo
dei. usberius tam̃ fructifi¬
caret in ea. qmͣ alii qͥli-¬
bet in sublime porrecti:
ret eccłiam. uelut de
submodio sue humilita¬
delabra constituti. Nimi¬
rum quo humilior. eo
utilior fuit ppło dei. ĩ
om̃i doctrina salutari:
in quo tamen noluit
Beatus plane. qui sicut
ip̃e de quodã scõꝵ ait.
legẽ clilexit: ⁊cathe¬
dram ñ affectauit. eͣ
felicius siquidẽ ĩ cathed ͭ
uͥtutũ sedere. meruit.
dum noluit presidere ĩ
cathedris dignitatũ. De¬
niq sicut iustꝰ ⁊ fortis
in predicatione enuͣngłi¬
ca laborauit: sicut pru¬
dens ⁊ tẽperans cauit oͥ
semꝑ ab eccliastica p̾latio¬
ne. Neq enim contuma¬
citer unquã renuit: sed
freꝙ̃ter ⁊ ad maximos
electus honores prudentꝰ
egit. diuina sibi coope¬
rante grã. ne aliqnͣdo co¬
geretur. Moyses quidẽ
rat impeditioris. Bernar¬
dũ nr̃m non ab opere
euangeliste necessitas
aliqua: s ab honore solo
sola humilitas reuoca¬

Expanded text:
tus esse elegisset in domo tus esse elegisset in domo Dei, uberius 1120 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; aret Ecclesiam velut de sub modio humilitadelabra constituti. Nimirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, in quo tamen nunquamctoris. Beatus plane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum cathedra sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris dignitatum: Denique sicut justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem rat impeditioris. Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revoca
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e quo uellet: aucto¬
quens. Quẽ nimirum
ut in medio eccłie ape¬
riret os eiꝰ. sic impleue¬
rat d̾s spũ sapientie
⁊ intellectꝰ. ut scd̃m qd̃
in libro iob legitur.
ꝓfunda qͦ fluuiorũ
scrutaret᷑: ⁊ abscondita
ꝓferret in lucem. Nam
et confessus est aliqnͣdo
sibi meditanti uł oranti.
sacrã omnẽ uelut sb̾
se positam et expositã¬
sͥ apparuisse scripturã.
Ceterum qm gratiõ
eurͣgeliz auit quis
digne predicet. qͥs digne
miretur: Minuis fore
credidit. nullas s̃ ab ab¬
ditorib transitorias pe-¬
tere facultates: nisi o¬
blatas sepius refutarz
eccliasticas dignitates.
Parum illi fuit. nulla
querere stipendia mili¬
tantẽ: ne insignia qͥdẽ
reciꝑe acqͥeuit. Deniq
uelut alter dauid ꝓ¬
cessurus ad bellũ. bel¬
lica arma sibi grauio¬
ra causatꝰ est. qͥb mul¬
tos p̾sertim suo tempore
cerneret p̾grauari: ⁊ in
simplicitate sua gloriosiꝰ
triumphabat. Tantã e¬
contulerat. ut licet abiec¬

Expanded text:
ipse quo vellet, auctoipse quo vellet, auctosequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejus, sic impleverat Deus spiritu sapientiae et intellectus, ut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus mulsuo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam econtulerat, ut licet abjec
Abbreviated transcription (Latin):
sitas grauis eccłie d̾i. ⁊̃
sũmi pontificis. atq om̃i¬
um abbatũ sui ordinis
iussio: qͥb ꝑ omnia tanꝙͣ
pr̃ib deferebat ip̃e omni¬
um pater. Ex quoꝵ etiã
mandato. nouissimis qͥ¬
dem annis p̾ter cucullã
et tunicã. laneo panno.
ĩ modũ clamidis decur¬
tate. ⁊ pilleo simili ute¬
batur: inter tantos lã¬
guores corporis.⁊ labores
nullis unꝙͣ uti pellib
acqͥescens. In uestib ei
pauꝑtas semꝑ placuit:
sordes nungͣ. Nimirum
animi fore indices aie¬
bat. Aut negligentis.¬
lingue homines nõ ua-¬
lebant. magis qmͣ ex pe-¬
ritissimi ciuͣlibet post
eum loquentis int̾pretis
intellecta locutione. edi¬
ficari illor deuotio uide-¬
batur: ⁊ uerboꝵ eiꝰ ma-¬
gis sentire uͥtutẽ. Cuius
rei certa probatio. tun-¬
sio pectoꝵ erat: ⁊ effu¬
sio lacrimaꝵ. Uidẽbatur
sane scripturis tam li-¬
bere cõmodeꝙ: ut non
tam sequi illas: qmͣ p̾-¬
cedere crederet᷑. ⁊ ducẽ

Expanded text:
sitas gravis Ecclesiae Dei, et sitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentislinguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere
Abbreviated transcription (Latin):
omnino nesciret. Neq
enim suũ erat animal
illud: sed a quodã mo¬
nacho cliuuacensi. auũ¬
culo suo. ⁊ in sua uici¬
nia demoranti. fuerat
cõmodatũ: ⁊ erat sicut
sibi sternere ille solebat.
Quod u̾bũ sepe clictꝰ pͥor
audieris. in eo potissimum
mirabat᷑. qd̃ sic ille dei fa-¬
mulus. foris oculos cͥcum¬
cidisset. intꝰ animũ occu¬
passet: ut qd̃ ip̃e pͥmo of¬
fenderat uisu. hoc ille
tanti itineris spacio nõ
Uxta lacũ ⁊̃ lausennensẽ
totꝰ deei itinere pergeris.
penitꝰ eum nõ uidit:
Aut se uid̾e nõ uidit. Cũ
enim uesꝑe facto. de eodẽ
lacu socii colloquerent᷑.
int̾rogabat eos ubi ille
lacus esset: ⁊ mirati st̃
uniu̾si. Desiderauerat
tamen abinitio omino
subtrahere se negotiis
et nusꝙͣ egredi: s ĩ mo¬
nasterio resid̾e. Quod ẽ
postmodũ ex defectu
corꝑis occasionẽ inuenis¬
se se reputans oportunã
aliquando statuit. et
aliqͣdiu tenuit. donec il¬
lum exire coegit neces¬

Expanded text:
omnino nesciret. Neque omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non xta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit neces
Abbreviated transcription (Latin):
sese in altero longe ampliꝰ
qmͣ fama uulgasset. in¬
uenisse gratulabatur .iiii.
arcusie quoq auiro
reuerentissimo Godo¬
ne priore ⁊ a cetis fr̃ĩb
eodem affectu ⁊ eadem
ueneratione susceptꝰ est
seruus xp̃i. exultantib
illis in gaudio. qͥa qͣlẽ
talem inuenerunt ⁊ pre¬
sentẽ. Ceterũ cũ in reli-¬
quis omnib edificaren-¬
tur: unum fuit qd̃ pre¬
dictũ priorẽ cartusien-¬
sem aliquatenꝰ mouit:
stramentũ udelicet
animalis cui idem uir
uenerabilis insidebat.
minꝰ negłectũ. minus
preferens pauꝑtatẽ. Nec
silentio pressit emulator
uirtutis. qd̃ iente con¬
cepit: s locutus uni e fr̃¬
ueri sese confessus est ⁊¬
mirari. Cumq ille ad
patrẽ sc̃m qd̃ audierat
retulisset: nõ minus
ip̃e mirat᷑. quale illud
esset stram̃tũ querebat.
qd̃ ita scilicet a clareual¬
le cartusiam usq ueniss:
ut nũꝙͣ illud uidisset.
nũꝙͣ considerasset: ⁊ us
in horã illã quale esset.

Expanded text:
sese in altero longe amplius, sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit; stramentum videlicet animalis, cui idem Vir veneraminus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fraveri sese confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset,
Abbreviated transcription (Latin):
uero placabilẽ ⁊ persu¬
asibilem. qmͣq eruditã
linguã dederit ei deus.
ut sciret quẽ ⁊ quando
deberet ꝓferre sermonẽ:
quib uidelicet consolatio
uel obsecratio. quib ex¬
hortatio congrueret aͥt
iucrepatio nosse poter̃t
aliqͣtenus. qui ipsius
legerint scripta: ⁊ si
longe minus ab eis. qͥ
U̾ba eiꝰ sepiꝰ audierunt.
Si quidẽ diffusa erat
gr̃a in labiis eiꝰ. ⁊ igni¬
tum eloquiũ ai uehem̃¬
ter: ut nõ posset ne ĩpi
quidẽ stilus licet eximiꝰ.
totã illã dulcedinẽ. to¬
tum retinere feruorem.
Mel ⁊ lac sub lingua eiꝰ.¬
⁊ iuchilominꝰ in ore eiꝰ
ignea lex: Iuxta illud
cantici canticoꝵ. Sicut
uita occinea labia tua:
et eloquiũ tuũ dulce.
Inde erat qd̾ g̾manicis
etiã populis loquens.
miro audiebat᷑ affectu
et ex sermone eiꝰ quẽ in¬
telligere. ui pote alterꝰ¬
unũ ⁊ aĩa una. ⁊ se in¬
uicẽ fruerent᷑ in xp̃o.
Sicut enĩ regina saba
de salomone testat᷑: ut̾q

Expanded text:
vero placabilem et persuvero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterunum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque
Abbreviated transcription (Latin):
ex utero matris sue. Ser¬
mo ei quotiens oportu¬
na inueniebat᷑ occasio:
ad quascumꝙ ꝑsonas de
edificatione animarũ:
ꝓut tam̃ singłoꝵ ĩtel¬
ligentiã. mores ⁊ studia
nouerat. quib q congru
ens auditorib erat Sic
rusticanis plebib loq̃¬
batur. acfi semꝑ ĩ rure
nutritus: sic ceteris qͥb¬
q generib hominũ ue¬
lut si omnẽ inuestigan¬
pendisset. Litterat᷑ꝰ apd̾
eruditos. apud simplices
simplex: Apud spũales
uiros. ꝑfectionis ⁊ sapi¬
entie affluens docuĩtis.
ominib se coaptabat
om̃es cupiens lucriface¬
re xp̃o. Cantꝰ erat ar-¬
tificiosissime obferua¬
re: qd̃ ad papain eu-¬
geniũ scribens. de sui
cordis plenitudine eruc-¬
tauit. Nuge si incidãt
int̾dum inquit ferende
fortassis. referende ñ¬
quam. Interueniendũ
caute ⁊ prudent̾ nuga¬
citati. Prorũpendũ sa¬
ne in serium quid. qd̃
non modo utiliter sed ⁊
libenter audiant: uͭ su¬
ꝑsedeant ociosis. Quam

Expanded text:
ex utero matris suae. Serex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia noverat, quibens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem investiganpendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. » 7. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑtem crudã reicere
stomachus. ne qua illi
foret in cibo uoluptas:
quẽ sumere ꝑiculum.
sũptũ tenere dolor rei¬
cere miseria. Sic nimit
fideli seruo iuxta deside¬
rium cordis sui dispensa¬
tio suꝑna ꝓuiderat. ut
aut inaniter apud seglo¬
riantis. Aut gloriolam
foris affectantis huma¬
nam. Incessus gͥ ⁊ habi¬
tus omnis. modestus et
disciplinatꝰ: preferens hr¬
nilitatẽ. redolens pieta¬
tem. exhibens grãm. exi¬
gens reuereritiã: solo ui¬
su lecificans ⁊ edificans
intuentes. De risu dici¬
mus. quod ex ore eiꝰ freꝙ̃¬
ter audiuimus. dum ca¬
chinnos religiosoꝵ hoĩ¬
num miraret᷑: ñ memi¬
uisse se a pͥmis annis cõ
uersionis sue aliquando
sic risisse. ut ñ potius
ad ridendũ. qmͣ ad repri¬
mendum sibi uim face̾
oporteret: ⁊ risui suo sti¬
mulũ magis adhibere ꝙͣ
do corꝑe ualidã satis in¬
telligibilem q contule¬
ratr qui in opus p̾dica¬
tionis segregau̾at illũ

Expanded text:
ejus partem crudam rejiciebat ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium cordis sui, dispensatio superna providerat, ut aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam do corpore validam satis intelligibilemque ei contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum
Abbreviated transcription (Latin):
uantie singularis. Ob hoc
deniq ⁊ ciliciũ qd̃ plurib
annis occulte gestau̾at
ponere maluit quã ut
ferre sciretur: minꝰ illũ
latere uelle contestans.
qͥ cũ ceteris eiusdẽ ꝓfessi¬
onis sibi cõmunia non
scectatur. In ip̃is tamen
cõmunib erat illi sin¬
gularis puritas: ⁊ deuo¬
tio non cõmunis. Nichil
negligens. ⁊ minima q̃¬
q cum studio ⁊ intentio¬
ne tractabat: ex ꝓpria
qͥdem exꝑientia diffini¬
re solicus. sapientẽ cui
q̃q res sapiunt. prout
sunt: A primis fere an¬
nis sic euasit illecebras
gule: ut ipãm quoq sa¬
poꝵ discretionẽ. ex mag¬
na ꝑte ꝑdiderit: Quoti¬
ens pia sibi ministran¬
tiũ fraude deceptus:
liquores ꝓ aliis alios
sumpsit: Nã ⁊ oleum
natũ bibit: et penitus
ignorauit. Nec prius
id cognitum. qmͣ super¬
ueniens quidã labia eiꝰ
miraretur inuncta. Q¬
bus eiꝰ buccella panis
in aqua calida penitꝰ e¬
molliti cũ exignis sorbi¬
ciunculis erat. Modicꝰ
ille quidẽ: s nõ modicã

Expanded text:
antiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus illum latere velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi ministrantium fraude deceptus, liquores pro aliis alios sumpsit? Nam et oleum natum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam
Abbreviated transcription (Latin):
tau̾at ultio: ⁊ preuenãt
tanti sceleris machinam̃¬
tũ. Parato namq ad bel-¬
lum innumerabili exer¬
citu adu̾sus rannulfũ
ducẽ. idem rex in cam¬
pum armatas ꝓdic̾at
acies: cũ uiso duce au-¬
daccter obuiã ꝓcedente
territꝰ fugit: effusũ q
ex̾citũ prede ⁊ cedib ex¬
posuit: ⁊ plurimis mili¬
tum captis ⁊ interfectis.
inuitus clucẽ ditauit

Expanded text:
taverat ultio, et praevenerat taverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem d
Abbreviated transcription (Latin):
conuiua: delicie ĩ plebe¬
la cibaria cõmutate: cl̾¬
tus obsequentiũ uetu¬
et tota domꝰ effigies pal¬
lida dissolutionem ꝓxi-¬
mam indicabat .xxiii.
⁊ terea rex ficilie Roge¬
rus qui solus iam ex pͥn¬
cipib obedire pape inno¬
centio decractabat. ad
eum intit. Petens ut
haimericũ cancellarum
suũ ⁊ abbatẽ clareuallẽ¬
sem ad se miteret nich̾o¬
minꝰ a petro leonis idem
pedens. ut petens sͥ pisa¬
num a suo latere delega¬
ret. Aiebat autẽ se dis
originẽ: ⁊ cognita uerita¬
te. aut corrigere errorẽ.
a ut sancire sententiam.
Mittẽbat autẽ in dolo.
pisanũ. eloquentissimũ
ẽẽ. et in legum et cano¬
num scientia nulli se¬
cuncdũ: ⁊ putabat si e¬
loquentie eiꝰ in publico
consistorio audientia
preberesdeclauacionb
rethoricis. simplicitatem
abbatis posse obrui: ⁊ si¬
lentium ei in u̾boꝵ ⁊ pon¬
dere rationum imponi.
Ne diu morer: uenit ꝑs
utraq salernũ. S mili¬

Expanded text:
conviva, deliciae in plebeconviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetuet tota domus effigies pallida, dissolutionem proximam indicabat. 43. Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissoriginem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed mili
Abbreviated transcription (Latin):
et eum reliuquerent. qͥ
cognationis sue caput es¬
set ⁊ cl̃ns. Ceteri iuram̃¬
to fidelitatis excusabant
ꝑfidiã: nec aliquis ex
sana conscientia parti
illi conferebat suffra¬
gia. Nenuntiabat itaq
eis abbas colligationes
impietatis ẽẽ sacrilegas
et ꝓphanas. conspiratões
legib ⁊ canonib condẽp¬
natas. iuramento non
posse muniri: nec debere
datio suffragari. Insa¬
nire autẽ eos qui rem
illicitã sacramenti pa¬
trocinio constare existi¬
mant: cũ oporteat extͣ¬
ordinarias pactiones.
quoꝯq religionis ob¬
in irritum: ⁊ auctoritate
cliuina dissolui. Quditis᷑
his aliioq uiri dei sermo¬
nib defluẽbant a petro:
et cotidie partis illius
dissociatis agminibus.
uincula rumpebantur:
ip̃ius qͦ petri animꝰ ta¬
bescebat. qͥa se cotidie
minui: innocentiũ uero
crescere minime dubi¬
tabat. Defecerant pecu-¬
nie. contabuerat curie
amplitudo: aruerant
ministeria domꝰ. rarus
mensã eiꝰ frequentãbat

Expanded text:
et eum relinquerent, qui et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, dacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obin irritum, et auctoritate divina dissolvi. Auditis his aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat
Abbreviated transcription (Latin):
mendamꝰ. Hec dicens et
benedicens. flentib unuiu̾¬
sis cliscessit: ⁊ cum multa
reuerentia ubiq receptꝰ.
demũ romam ꝑuenit. In
cuiꝰ aduentu: tam cdñs
papa qmͣ fr̃s letati sunt.
Et cõmunicatis cum eo
consiliis scd̃m reꝵ ꝓuen¬
tus. ⁊ statum causarum.
abbas alia uia opꝰ aggre¬
ditur: nec in currib nec
un equis spem ponens. s
coloqͥa quoꝵdã suscipiẽo.
sciscitatur que sit eoꝵ fa¬
cultas. qui fautoꝵ ani¬
mi: utrum errore an
malitia seducti. tantum
scelus ꝓtrahant ⁊ prote¬
lent. Intelligit ex secre¬
tis clerum qui cũ petro
erat. de statu suo sollici¬
tum: scire quidẽ peccatũ.
s ñ audere reuerti ne ꝑ¬
petua notatꝰ infamia. ui¬
lis inter ceteros haberet᷑:¬
⁊ malle sub umbra ho¬
nestatis interim sic eẽ.
ꝙͣ expelli a sedib suio.
⁊ publice mendicitati ex¬
poni. Coꝵ qui de petri
prosapia erant. hec erat
responsio. qͥa lam credi
eis a nemine posset. si
de membrarent genꝰ suũ:

Expanded text:
» 42. Haec dicens, et benedicens, flentibus universis, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum,
Abbreviated transcription (Latin):
rat inuentũ in lectulo
suo examine ⁊ enormiter
timridũ: in basilica qͣdã
humatũ est. S post ea
a Gaufrido carnotensi
ep̃o. sedis apłice legato.
inde extractũ est: alias
ꝙ ꝓiectũ. Nepotes quoq
eiꝰ ab eadẽ eccłia postea e¬
liminati st̃: ⁊ omnis pro¬
genies et plantatio a ra¬
dice auulsa. Pextera reg¬
na tanti iudicii cirofe¬
rens q̃rimonias exulauͣ.
anto gͥ malo .xxi.¬
obruto ⁊ scismate
Girardi redacto in ciñes:
uir dei cum gaudiomag¬
no clarãualłem reu̾tit᷑.
Assurit frẽs cͥcũfusi pe¬
dib eĩ: grãs agunt d̾o.
qui borus initiis felici¬
ores ꝓuentꝰ accumulat.
⁊ serui sui humilitatẽ
uͥq glorificat ⁊ exaltat.
quietis tempꝰ. aliis se
negotiis occupauit: ⁊¬
secedens in casulã. pi¬
care disponit ⁊ repente
occurrunt ei in cliu̾so¬
rio illo. qͣi ad p̾sepe do¬
mini consistenti. ama¬
toria cantica: ⁊ spũa-¬
lium fercula nuꝑtia¬
rum. Consid̾at ⁊ expa-¬

Expanded text:
rat, inventum in lectulo rat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ecclesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. anto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam picare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nuptiarum. Considerat et expa
Abbreviated transcription (Latin):
gito federa. Subdere in¬
nocentio pape ⁊ sicut ei
omnio obedit eccłia. tu
qͦs electo a deo tanto pa-¬
re pontifici. Audiens hec
comes. auctoritate sp̃c
bat respondere nec po¬
terat. s statim occͤrit.¬
⁊ in pacis osculo recepit
epm̃. et eadem qua eũ
abiurauerat manu
cum totiꝰ exultatione
ciuitatis ad propriã
sedem reduxit. S et
deinceps ałbas cũ co¬
mite iam familiariꝰ
⁊ suauius loquens: pa-¬
terne eũ monuit. ne
ad tam impios temera-
geret: ne dei patientiam
intantis irritaret flagi¬
ciis. ne pacẽ factã in ali¬
quo uiolaret. Pace ita¬
ꝙ om̃i aquitanice eccłie
reddita. solus b̾irardus
ꝓseuerat ĩ malis. s non
multo post adueniente
die ire. in domo sua mise¬
rabiliter extinctꝰ est.
Et cum dicat script᷑a.
est peccatum ad mortẽ.
ꝓ eo non dico ut roget
tico de corꝑe egredientẽ
spm̃ ei reddidit cuiꝰ mi¬
nister usq in finẽ extite¬
rat. Corpus eiꝰ a nepoti¬
b suis quos in eccłia il¬
la honorib sublimaue¬

Expanded text:
itatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Comes, auctoritate Spiribat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam geret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget tico, de corpore egredientem spiritum ei reddidit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimave
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiã. qmͣ de hoste
uictoriã. Nobis gͥ pug¬
nantib. uos ferte p̾sidi¬
um: ⁊ auxilium de celo
supplicib animis implo¬
rante. Agite que agitis.
⁊ state in gradu qͦstatis:
⁊ licet nichil uobis cõ-¬
scii sitis. iudicio tamen
ur̃o nõ estimetis uos iu¬
stos. quia solus deus qͦs
iustificat iudicat: et
ꝑfectissimꝰ quisq iudicii
diuini districtũ examẽ
ignorat. Iudicari aũt
ab humario die ñ mul¬
tum curetis: neq ur̃a
approbanteo sub timore di
sic state. uͭ nec uos quẽ piã
iudicantes. aliqñ extolla¬
mini: nec alioꝵ curantes
iudicia. excidatis ĩ mugas
singula uero ꝓsequentes.
uos seruos inutiles repu¬
tetis. Eundũ est autem.
quo nos obedientia tͣhit:
et huiꝰ dom pat̾nitatem

Expanded text:
obedientiam, quam de hosteobedientiam, quam de hosteictoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justificat judicat, et perfectissimus quisque judicii 1109 divini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, neque vestapprobantes; sub timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia vocat, et hujus domus fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
grẽs: in ꝙͣtis tribulatõib
laboret eccłia. Pars qͥdẽ
petri ⁊ in italia ⁊ ĩ aqͥta¬
nia auctore deo elisa: iã
non ꝑturit s abortit.
Enasati st̃ in his regio¬
nib scismatis defensores.
Rome magria pars nõbi¬
lium ĩnocentiũ sequitur.
⁊ fauent ei multi fideliũ:
qui tam̃ temerarie mul¬
ticudinis impetũ formidã¬
tes. ñ audent publice cõ¬
fiteri. quẽ innocentio fir¬
mauere consensum. Con¬
iuratos habet petrus ho¬
mines ꝑditos. quos cor¬
rupit pecunia: ⁊ muni¬
tionib eoꝵ occupatis. ñ
symonis petri fidem. s si¬
monis magi rep̾sentat
p̾stigia. Contra unam
gentẽ occidente e domito.
suꝑest lucta. Orantibus
uobis ⁊ iubilantib. ie¬
rico ruet: et cum exten¬
deritis ad d̾m cũ moyse
manus. amalech uictus
aufugiet. Iosue pugnat:
et ut ad consummationẽ
uictorie dies sufficiat ꝓ¬
celata. soli ut stet non
tam orat ꝙͣ imperat: et
meretur fides tam solis

Expanded text:
fratres, in quantis tribulationibus fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia. Pars quidem Petri, et in Italia, et in Aquitania, auctore Deo elisa, jam non parturit, sed abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, et favent ei multi fidelium: qui tamen temerariae multitudinis impetum formidantes, non audent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus, Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis
Abbreviated transcription (Latin):
ad amauerit sponsam
⁊ decoloratã a sole. tan¬
to excollat preconio.
ut clicat eam totã for-¬
mosã nec ullã in ea ma¬
sam dilectione langue
lat. Cumq sponsus ml¬
tis laudib sponsã attol¬
lat: nõ tam̃ in omnib
plenã ei sui copiã pre¬
beat: nec usq ad pleni¬
tudinẽ satietatio se spõ¬
se desid̾ãti concedat. Que¬
situs aliquando non ĩue¬
niat᷑: ⁊ post longos cir
multipliciter hec expo-¬
qui cotidie in illis epu-¬
labatur deliciis: qͣntum
nobis ꝓfuerit. quib eiꝰ¬
dem beuedictionis resiqͥas
in scriptura seruauit:
manifestũ est legentib
rum dei uocant: ⁊ ut
assit laborãti eccłie sup¬
plicant cardinales. Int̾¬
miitunt᷑ studia: et que
modo continua erant. in¬
terpolatis cliscursib re¬
sumunt᷑. Nulla uacatio
suꝑest. seruus dei aut
orat aut meditatur. aͥrͣ
legit. aut concionatur.
Uideus gͥ excusationes fͥ¬
catos a multis ꝑtib fra-¬
tres. fliu ꝓfundeq suspi¬
rans affatur. Uidetis

Expanded text:
adamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea masam dilectione languerlat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post longos circmultipliciter haec expoqui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum nobis profuerit, quibus ejusdem benedictionis reliquias in scriptura servavit, manifestum est legentibusrum Dei vocant, et ut adsit laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, interpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frucatos a multis partibus fratres, diu profundeque suspirans, affatur: « Videtis,
Abbreviated transcription (Latin):
Que quidẽ ei iuxta u̾-¬
bum uiri dei omĩa cõ-¬
tigerũt. Cum eĩ pͥmꝰ
eoꝵ qui uocati fuerant
albas oc̃s adueniens re¬
gem in castris positum
inuenisset: per multos
lies uicinas acies ne cõ¬
miiterent impecliuit: de¬
nuntians regi. quia si
plurimũ creuisset exc̾¬
citus: ignorans qd̃ ñ in
młtitudine foret euentꝰ
belli. uirum sc̃m q̃ren¬
tem ea que pacis erant .
ulterius audire contẽp¬
sit. At ille clucẽ Rari¬
nulfum. ⁊ catholicorũ a-¬
ciem u̾bis potentib ad¬
hortatus: sicut regi fu¬
gam. sic illis uictoriã
pollicitꝰ est ⁊ tͥumphũ.
Cumq ad proximã ul¬
lulam declinasset ⁊ insta

Expanded text:
em ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia splurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam vlulam declinasset, et insta
Abbreviated transcription (Latin):
cid̃ gratis acceperat gͣ¬
tioledit.
ed ⁊ matronã alte¬
ram in beati petri
basilica oblatã in lectu¬
lo idem xp̃i seruus e¬
rexit ꝓtims : ⁊ incolu¬
men suis pedib abire
p̾cepit. Hiuiꝰ ex multo
tempore nerui femoꝵ fu¬
erant sic retracti. ut nec
erigi ullatenꝰ posset. nͨ ꝯ¬
sistere pedib suis. liiii.¬
am ex ꝑsonis aliis
ꝓhibebant qͥ stu¬
diosius obseruarũt. Ad
eiꝰdẽ uiri sc̃i orationem
tate p̾dicta infra tri-¬
duum qd̃ ibi fecit. duo¬
decim claudos: mancos
duos sanatos: quinq
cecos illuminatos: loq̃¬
lam redditã mutis tͥb
⁊̃ decem surdis auditũ.
sede regia cłum
m illa famosissima to¬
ta romanoꝵ orbe capel¬
la. uir beatus missaꝵ
sollempnia celebraret.
claudo homini gͤssũ.

Expanded text:
quod gratis acceperat, grquod gratis acceperat, gratis dedit. Sed et matronam alteram in beati Petri basilica oblatam in lectulo, idem Christi servus erexit protinus, et incolumem suis pedibus abire praecepit. Hujus ex multo tempore nervi femorum fuerant sic retracti, ut nec erigi ullatenus posset, nec consistere pedibus suis. Nam ex personis aliis perhibebant, qui studiosius observarunt, ad ejusdem Viri sancti orationem itate praedicta, intra triduum quod ibi fecit, duodecim claudos erectos, mancos duos sanatos, quinque caecos illuminatos, loquelam redditam mutis tribus, et decem surdis auditum. sede regia, dum in illa famosissima toto Romanorum orbe capella Vir beatus Missarum solemnia celebraret, claudo homini gressum,
Abbreviated transcription (Latin):
nobilem. germani sui
olim uxorẽ. cum post
obitum uiri sui. pre
dolore frenesim incur¬
risset. ⁊ multo tempore
lic se habens. in uinclis
teneretur: eidem patri
oc̃õ in p̾fata urbe obla-¬
tam. ⁊ uix tenuit̾ in
turba cͥꝯstrepente sig¬
natã. dum ex more li¬
gata reuehit᷑: mentẽ
pristinã atq integrã
recepisse salutem.li.
Neadẽ etiã ciuitate
filiam surdã eidẽ pri
sc̃õ parentes nobiles
obtulerunt. Hanc aie¬
bant a pueritia tͣditã
scĩmonialiũ monasti̾o
feminaꝵ ibidem ami¬
sisse prorsus auditum:
⁊ annos plures in eodẽ
incõmodo ꝓegisse. Cuiꝰ
aures. signo crucis edi¬
to. pater oc̃s accrectans:
ꝓtinꝰ ⁊ auditũ ei. et pa¬
rentib eam reddidit au¬
dientem. lii.¬
ccedens inter hec.
mulier honorata
coloniensis itidẽ ciuis.
que alteriꝰ oculi lumen
amiserat: plurima iã
ꝑ qͥnquenniũ inutilit̾
sese in medicos expendis¬
se dicebat. Et ipãm ꝙͦ
continuo ꝑ signũ crucis
illuminans uir beatus:

Expanded text:
nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex more ligata 1143 revehitur, mentem pristinam atque integram recepisse salutem. In eadem etiam civitate filiam surdam eidem Patri sancto parentes nobiles obtulerunt. Hanc aiebant a pueritia traditam sanctimonialium monasterio feminarum, ibidem amisisse prorsus auditum, et annos plures in eodem incommodo peregisse. Cujus aures signo crucis edito Pater sanctus attrectans, protinus et auditum ei, et parentibus eam reddidit audientem. ccedens inter haec mulier honorata, Coloniensis itidem civis, quae alterius oculi lumen amiserat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque continuo per signum crucis illuminans Vir beatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ens hec uenerabilis co¬
mes. magnifice anima¬
tus. duo ĩmelisi pondi̾s
⁊ miri oꝑis uasa aurea.
sa coram se Hab̾e consue¬
uerat. sub omni celeri¬
tate ꝓferri iussit in me¬
dium: et a corde suo delec¬
tationes huiꝰmodi auellõs.
gẽmas a retinaculis sui
confrigi precepit ut uen¬
derentur: ⁊ de p̾cio eoꝵ di¬
lecta dño suꝑ aurũ ⁊ topa¬
zion tabernacula funda¬
rentur. Nec desistebat
amalech ab in festinatõe
israel: s moyses eleua¬
tis in celum manib. poti¬
tus est uictoria: ⁊ retra¬
hentib se hostib. albas oc̃s
sequester sollicitꝰ. clamã¬
tib ad deum ⁊ domi plo¬
rantib fr̃ib. irrupit in
acies : ⁊ in tempore iracũ¬
die factus est reconcilia-¬
tio: ⁊ allegationib diui¬
nis interturrentib / detu¬

Expanded text:
ens haec venerabilis Coens haec venerabilis Comes, magnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea sa coram se habere consueverat sub 1116 omni celeritate proferre jussit in medium; et a corde suo delectationem hujusmodi avellens, gemmas a retinaculis suis jussit confringi praecepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus se hostibus Abbas sanctus sequester sollicitus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus divinis intercurrentib
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt nesciret: ⁊ tam de
ꝑfidia refugaꝵ qmͣ de
duplicitate suoꝵ. ꝓrsus
diffideret. Inter hao
angustias conu̾sus ad
dñm de celo quesiuit
auxilium: ⁊ accito iiro
dei cuiꝰ consilio maxime
ritebatur. nec disperãs
de clementia dei. Hoc exe
eius responso accepit. ut
intelligeret quia flagel¬
lat deus omẽm filium
quẽ recipit. ⁊ huiusmo¬
di correctiones uł p᷑gant
uł probant aiãm: et
gloriosiorẽ fuisse iob i cũ
sederet in sterqͥlinio: ꝙͣ
fuisset. cũ cͥcũstante ex¬
cercitu sedisset illesus
in solio. Ostendit ei
uir sc̃s salomonẽ pec¬
casse in ocio: ⁊ abusum
bono pacis defluxisse
in uicia: cũ dauid pat̾
eius absalon filio ꝑseꝙ̃te.
et uniu̾so israele adu̾fus
eum animato. ꝑmansiss
in grã. Intimauit etiã
quomodo ip̃m colaphiza¬
qua tribulatione ĩmobi¬
liter ꝑseuerans. illud me¬
ruit audire. qͥa uͥtꝰ ĩ in¬
firmitate ꝑfictair: ⁊ qͥa
in p̾senti uita segniores

Expanded text:
essent, nesciret; et tam de essent, nesciret; et tam de perfidia refugarum, quam de duplicitate suorum prorsus diffideret. Inter has autem augustias conversus ad Dominum, et de coelo quaesivit auxilium: et accito Viro Dei, cujus consilio maxime utebatur, nec desperans de misericordia Dei, hoc ex ejus responsione accepit, « ut intelligeret quia flagellat Deus omnem filium quem recipit; et hujusmodi correptiones vel purgant, vel probant animam ; et gloriosiorem fuisse Job cum sederet in sterquilinio, quam fuisset, cum circumstante exercitu sedisset illaesus in solio . Ostendit ei Vir sanctus Salomonem peccasse 1115 in otio, et abusum bono pacis defluxisse in vitia: cum David pater ejus, Absalon filio persequente, et universo Israel adversus eum armato, permansisset in gratia. Intimavit etiam quomodo ipsum satanas colaphizaqua tribulatione immobiliter perseverans illud meruit audire, quia virtus in infirmitate perficitur , et quia in praesenti vita segniores