comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
msi p̾ destinatione et p̃seĩa oues et hyrcos ille so¬
us: qͥ pdestinare potuit. qui p̾scire. Modo qr
om̃s ib̾ signo xp̃i sinit: et om̃s ad gram̃ dei acce.¬
dunt. ouem te putas hyrcsi te forte d̾s nouit.
sed tanqũa ouis audi quod audis. Ecce ogo ui-¬
dico inter ouem fortem et int̾ imbecillam. qͦ¬
miam laterib et humeris ur̃is repellebatis et
bornib mĩs ꝑcuciebatis. et omne quod defia¬
ebat ꝯprimebatis. quo adusq disꝑgeretis eas
toras: Quis hoo non intelligat: Quis non exhor¬
resdat. Si nulle oues foris sunt. nõ est fom̃. Si a̾
muttas oues foras errare plangimꝰ uhe quoꝵ
sloriantes: Non diuisorunt oues. non foras mi¬
serunt nisi qui seiustos õe dixerunt. humeris⁊
lidates ad ĩpellendum qi no portant sarcinã
del latera mala. conspirantes amici. societas ꝑ¬
tinacie cornua erecta. elata superbia. Impelle
laterib et humeris uentila cornib. mitte foras

Expanded text:
nisi praedestinatione et praescientia oves et hircos, ille sonisi praedestinatione et praescientia oves et hircos, ille solus, qui praedestinare potuit, quia praescire. Modo qui omnes sub signo Christi sunt, et omnes ad gratiam Dei accedunt, ovem te putas, hircum te forte Deus novit: sed tanquam ovis audi quod audis, Ecce ego judico inter ovem fortem, et inter ovem imbecillam.  Lateribus et humeris vestris impellebatis, et cornibus vestris percutiebatis, et omne quod deficiebat comprimebatis, quousque dispergeretis eas foras. Quis hoc non intelligat? quis non exhorrescat? Si nullae oves foris sunt, non est factum. Si autem multas oves foras errare plangimus, vae quorum s? De sua justitia gloriantes. Non diviserunt oves, non foras miserunt, nisi qui se justos esse dixerunt: humeri audaces ad impellendum, quia non portant sarcinam Dei: latera mala, conspirantes amici, societas pertinaciae: cornua erecta, elata superbia: impelle lateribus et humeris, ventila cornibus, mitte foras
Abbreviated transcription (Latin):
onstĩam. sed qnͣtum potest nr̃a infrimitas. ꝙͣ
iguancia fragilitatis humane: curemꝰ nchꝰ
iam facere quod ueniat in malam suspicio¬
iem infirmo frĩ. ne forte puras herbas man¬
dñdo et puras aquas bibendo conculcemus
Uascua dei et oues infirme conculcatum mã¬
Sucent et curbatum bibant. Et ne pp̃ istum
ui dicit. ego iudico int̾ ouem et ouem ꝓ istis.
ꝯdicit dñs deus ad eos. Ecce udico ego inter
uem fortem et int̾ ouem inbecillam. aliud
niquid dicat. Iam audiuimꝰ de hiis qui con¬
ulcant herbas et conturbant aquas. Audia¬
nus aliuid genus mali et magnũ genuis mali.
ostca de hyrcis nullam facit mẽcionem. Semił
illos nominauit ut sciremus ẽẽ. Ip̃e .n. illos be¬
ne nouit. Postea sic loquitur tanqua momnes
bues snt. Primo quõ ip̃e uidet postea uero quõ
nos uidemis. loquutus est. Hyrei enĩ qr in sũt
et qr in fine separabũtur. notum sit om̃ib. Mo¬
do tanqua int̾ ouem et ouem dist̾no. Non sit

Expanded text:
m, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem infirmo fratri: ne forte puras herbas mandendo, et puras aquas bibendo conculcemus pascua Dei, et oves infirmae conculcatum manducent, et turbatum bibant. Et vae, propter istum qui dicit, Ego judico inter ovem et ovem. CAPUT X.dicit Dominus Deus ad eos: Ecce ego judico inter ovem fortem, et inter ovem imbecillam. Aliud aliquid dicat. Jam audivimus de his qui conculcant herbas, et perturbant aquas: audiamus aliud genus mali, et magnum genus mali. Postea de hircis nullam facit mentionem: semel illos nominavit, ut sciremus esse. Ipse enim illos bene novit. Postea sic loquitur, tanquam omnes oves sint. Primo quomodo ipse videt, postea vero quomodo nos videmus, locutus est. Hirci enim quia insunt, et quia in fine separabuntur, notum sit ovibus: modo tanquam inter ovem et ovem discerno. Non scit
Abbreviated transcription (Latin):
o pitanit abucendũ. Iͥta .n. nec illud caue
aqs est in doctrina pieratis et religionis. Quo
erdus quid facile inuenias nõ int̾ om̃ia men¬
uasedintͥ omĩa peccataꝰ uel ancui mẽdacio
us facii quãnis imnoxio muitũ accõmodauis¬

Expanded text:
dacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, dacio putauerit abutendum — ita enim nec illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: quo sceleratius quid facile inuenias non inter omnia mendacia, sed inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili, quamuis innoxio, nutum uo
Abbreviated transcription (Latin):
sed nolli uelle m̃tiri õe m̃dacim̃ ut nõ sola̾mẽ¬
tiri sed uec uelle m̃tiri quitq audeat ulls md¬
dacio. Dicit alius. ĩmo qd̃ ai nolliuellem̃tis
om̃e m̃daciũ deore cordis ext̾minandũ ati
auenandñ ẽẽ m̃daciũ uoluit ut a quibida
m̃daciis ore corporis abstinendũ sia. sicu
auro maxime q̃ ꝑrinent ad doct᷑uam telio¬
ms: a quibdã uero nõ sit ore corporis abit¬
dum: si maioris malleuitandi causa exig
aũ cordis ab om̃ĩ ĩndacio penitus ab st ia d
beamus ubi oportes intelligi quod dit̾iaᷤ
nosli uelle. Uolunras quippe ipsa quas osa
dis accipitur: ut uo pertineat ad os cordis. i
manis marũ cauentes mentituit mntr s
et cerriꝰ intellestus quo ne accipias. nolol
ut exceptis alieuib m̃daciis m̃turi ce anał
tanqs̃ si d iccrete nolli uelie credete om̃l̃¬
q ño ut miłli cred̾etut moueres sedut non
unsuerudinc ate amore mẽciendi ꝓhibere ui¬
onsle quo ꝓfecto delabatur quisa̾t᷑ uł onñ mẽ¬

Expanded text:
sed: noli uelle mentiri omne mendacium, ut non solum mentiri, sed nec uelle mentiri quisque audeat ullo mendacio, dicit alius: immo quod ait: noli uelle mentiri omne mendacium, de ore cordis exterminandum atque alienandum esse mendacium uoluit, ut a quibusdam mendaciis ore corporis abstinendum sit, sicut illa sunt maxime, quae pertinent ad doctrinam religionis, a quibusdam uero non sit ore corporis abstinendum, si maioris mali euitandi causa exigit, ore autem cordis ab omni mendacio penitus abstinere debeamus. ubi oportet intellegi quod dictum est: noli uelle; uoluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut non pertineat ad os cordis, cum maius malum cauentes mentimur inuiti. est et tertius intellectus, quo sic accipias: noli omne, ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. tamquam si diceret: noli uelle credere omque ut nulli crederetur, moneret, sed ut non est a consuetudine atque amore mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis uel omni men
Abbreviated transcription (Latin):
per manus sanctiangeli tui in sblime altareã¬
um nconspectu diuine maiestatis tue ue quls
ꝓfe̾nda illuc ẽẽ ea deposcit. nisi ud intellgatib
ułtas ñõ desit in sacramento. et ridiculũ nu llũ
siat paganis quod cruorem occisi hom̃is bibamꝰ.
Si .n. discipuli pacient ferre nequuerũt qd̾ do¬
minꝰ dixerati qui nõ manducat carnem meã et c̾.
Sed dixerunt durus est. Hic sermo quõ ista fer¬
cent increduli. credendũ est quid in uerb̾ xp̃isa
cram̃ta conficiantur. Cuiꝰ .n. sacram̃ta pocenci¬
a creantur. Prius est utiq uerbo ad melius re-¬
creantur. Reliqua omĩa q̃ sacerdos aut clerꝰ
canit nicħ aluid quã laudes et grãꝵ actiones
sunt. Aut certe obsecrationes fideliũ petitio¬

Expanded text:
ncti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intelligatur, veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, etc., sed dixerunt: durus est hic sermo , quomodo ista ferrent increduli? Credendum namque est quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius recreantur. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit aut clerus canit, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes, fidelium petitio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe peccata: nͥ cciam ĩ quibdam pccm dicant
ẽẽ. si m̃dacium recusemus. eo q ꝑducti sunt
defendendo m̃daciũ. ut eciã primo illo gen̾e
ꝙ est om̃i sceleratissimum dicant usimmi fu¬
isse apłm paulum. Nam iepsa ad galathas
q̃ ittiq sicut cetere ad doctrmã religionis pie¬
tatisq conscͥpta eil: illo loco dñt ẽe eum mẽti¬
tũ ubiatt de petio et barnaba. Cũ iudissem
qr non recte ingrediebant᷑ ad ueritatẽ e uuͦsis
Cum .i. uolunt petrũ ab bortere. ates ab ila¬
sain qua cecciderat uie prauitate defendere. qiͥ
religionis mã inqua salus est omib confraba
et comnutata: ccͥpturap auctoritate conanturs
u̾tere. In quo ñ uident nõ solum mendatsse
men sed eciam peruirii ce obicere apło in iona
doctna pietatis hoc est in epła ĩ qua p̾diatur
eusigelium. Ibi quippe ait. prius ꝙͦͤ ista natea
Que autẽ scribo: ecte coram d̾o non mentior s

Expanded text:
esse peccata, nisi etiam in quibusdam peccatum dicant esse peccata, nisi etiam in quibusdam peccatum dicant esse, si mendacium recusemus, eoque perducti sunt defendendo mendacium, ut etiam primo illo genere, quod est omnium sceleratissimum, dicant usum fuisse apostolum Paulum. nam in epistula ad Galatas, quae utique sicut ceterae ad doctrinam religionis pietatisque conscripta est, illo loco dicunt eum esse mentitum, ubi ait de Petro\' et Barnaba: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii. cum enim uolunt Petrum ab errore atque ab illa, in quam inciderat, uiae prauitate defendere, ipsam religionis uiam, in qua salus est omnibus, confracta et comminuta scripturarum auctoritate conantur euertere. in quo non uident non solum mendacii crimen, sed etiam periurii se obicere apostolo in ipsa doctrina pietatis, hoc est in epistula, in qua praedicat euangelium; ibi quippe ait, priusquam ista narraret: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior. sed
Abbreviated transcription (Latin):
renda est. Nec si quis quã ĩ recte factis nr̃is tã
male mouetur ut fiat eciã aĩo det̾ior longeq
a pietate remotior ip̃ea recte facta deserenda sł.
cũ id nobis p̃cipue tenendũ sit. quo uocare atq¬
imitare debemus: quos sicut nosmetipõs diligi¬
mꝰ. fortissimoꝙ animo bibenda est illa apłicasẽ¬
tencia. aliis quid̃ sumꝰ odor uite ĩ uitã. aliis odor
mortis ĩ mortẽ. et ad hoc quis ydoncus: .uiii.¬
ec octauo gn̾e mẽciendũ est qr et ĩ bonis ca¬
fieri sinimꝰ mauis est. In hiis aũ octo gnĩbus
tanto quisq minus pectat cã mẽtitur: qnͣtoe¬
ĩgit ad octauũ. tanto ampliꝰ qnͣto mergit ad
pͥmum. Quĩqͥs aũ ẽe an quod genus mẽdacii
qd̾ pecratum ũ sit purauerit: decipiet seip̃m
turpiter. cum honestum se deceptorẽ arbitrat᷑
alioꝵ. Tanta porro cecitas aĩas hoĩm occupau̾
ut eis parum sit si dicamus q̃dam m̃dacia ũo

Expanded text:
renda est, nec, si quisquam in recte factis nostris tam renda est, nec, si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis pinvitare debemus quos sicut nosmetipsos diligimus; fortissimoque animo bibenda est illa apostolica sententia: « Aliis quidem sumus odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem . » Et ad hoc quis idoneusec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis cafieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octauum, tanto amplius, quanto deuergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putauerit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur aliorum. Tanta porro caecitas hominum animos occupauit, ut eis parum sit, si dicamus quaedam mendacia non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Non est menciendũ quarto genere. pp̃ mẽda¬
cii libidinem: q̃ per seip̃am uiciosa est..U
Non est mõciendum quinto genere: quia nec
ip̃a ueritas fine placendi hominib eñciãda ẽ.
Quͣtominus m̃daciũ quod per se ipm̃n qr mẽda¬
cimest utiq turpe est:. ui¬
Don est menciendũ sexto gn̾e. Neq .n. recte
etiam testimonii neritas pro cuiꝰꝙͣ tẽporali cõ¬
modo ac salute corrumpitur. Ad sẽpit̾nã uero
salutem nullus ducendus est opitulante m̃da¬
cio. Non .ii. malius ꝯu̾tentiũ morib ad bonos
mores ꝯu̾tendus est: qr sierga illũ faciendũ est
Debet eciã ip̃e ꝯu̾sus fac̾e erga alios. atq ita
ño ad bonos sed ad malos mores ꝯu̾titur. cum
hoc ei p̾bet imitandũ ꝯu̾so: quod ei prestitũ
est conuertendo..uii
Neq septimo mẽciendũ est. ñõ .n. cuiꝰꝙͣ cõmo¬
ditas. aut saius temporał petficiendo fideip̾fe¬

Expanded text:
non est mentiendum quarto genere propter mendanon est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae per se ipsam uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est! non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios, atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praefe
Abbreviated transcription (Latin):
at cum uideat quid cui sit ĩponendũ animꝰ corꝑi.
an corpus animo. amini castitas pudicitie cor¬
poris. an pudicitia corporis aĩ castitati: Et quid
magis ĩ peccatis cauendũ ꝑmissio facti alien:
an cõmissio fã tui. Elucet itaq discursis omi¬
b nicħ aliud illa testimonia scͥpturaꝵ mouere
ulla exempla mẽdacioꝵ imitatione digna in
morib fcĩsq scõrum inueniantur. quod ad
cas atrmnet scͥpturas q̃ ad millam figuratam
significationem referuntur. sicuti sunt gesta
endo fecisse recte intelligitur ut tanta castitate
cñ eis lib̾andis ageret ac s ip̃e in eomalo esser:
Don est ignur mẽciendũ ĩ docfna pietatis .i.
Magnũ .i. scelis est et primũ genus detesta
bilis mendachi . .i¬
Lon est menciendũ secundo genere: quia nu¬
lli facienda est iniuria. .iii.
⁊Non est menciendum tercio genere. qr nulli
cam alterius inuiria consulendũ est .iiii.

Expanded text:
at? cum uideat, quid cui sit praeponendum, animus corpori at? cum uideat, quid cui sit praeponendum, animus corpori an corpus animo, animi castitas pudicitiae corporis, an pudicitia corporis castitati animi, et quid magis in peccatis cauendum, permissio facti alieni. an commissio facti tui. Elucet itaque discussis omnibus nihil aliud illa testimonia scripturarum monere ulla exempla mendaciorum imitatione digna in moribus factisque sanctorum inueniantur, quod ad eas adtinet scripturas, quae ad nullam figuratam significationem referuntur, sicuti sunt res geendo fecisse recte intellegitur, ut tanta caritate cum eis liberandis ageret, ac si ipse in eo malo esset, n est igitur mentiendum in doctrina pietatis; magnum enim scelus est et primum genus detestbilis mendacii. m in secundo genere, quia nulli facienda injuria est. Non est mentiendum in tertio genere, quia nulli cum alterius iniuria consulendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
atq inia inuictissima est ueritate: eciam pu¬
dicitie corporis. ꝑfectã fidem antepon̾e. Est .n.
animi castitas amor castitatis: nõ sb̾dens maio¬
ra minorib. Minis aũ est quicquid ĩ corpore
ꝙͣ quicquid ĩ animo uolari. Certe .n. cum pro
pudicitia corporali quisq m̃titur. uidet qͥdẽ
corrũpendi corpori suo nõ suam s alienã ĩmi¬
nere libidinem: cauet tũ ne saitẽ ꝑmitten do
sit ꝑticeps. ꝑ misso uero illa uͥ insim aĩo est eciã
corporalis. ergo pudicitia corrumpi insi in aĩo
ñ potest. Quo nõ consentiente n ꝑmittẽte nul¬
lo mõ recte niolari dicitur pudiatia corporał
quicquid ĩ corpore fu̾it alienalibidine. uñ
ẽẽ in animo: in quo tutela est pudicitie corpora¬
lis. Qmobrem quod ĩ nob̾ est utrumq sanc̾tis
morib et conu̾satione muiendũ ẽ atq sepien¬
ũ põt: quid ꝓ quo sit contẽpnẽdũ quis nõ uide¬

Expanded text:
atque una inuictissima est ueritate etiam puatque una inuictissima est ueritate etiam pudicitiae corporis perfectam fidem anteponere. est enim animi castitas amor ordinatus non subdens maiora minoribus. minus est autem, quidquid in corpore quam quidquid in animo uiolari potest. certe enim cum pro pudicitia corporali quisque mentitur, uidet quidem corrumpendo corpori suo non suam, sed alienam inminere libidinem, cauet tamen, ne saltem permittendo sit particeps. permissio uero illa ubi nisi in animo est? etiam corporalis ergo pudicitia corrumpi nisi in animo non potest: quo non consentiente neque permittente nullo modo recte dicitur uiolari pudicitia corporalis, quidquid in corpore fuerit aliena libidine perpesse in animo, in quo tutela est pudicitiae corporalis. quamobrem quod in nobis est, utrumque sanctis moribus et conuersatione muniendum est atq potest, quid pro quo sit contemnendum quis non uide
Abbreviated transcription (Latin):
cepta atq conspecta est. ut fidei uendicã pulchri-¬
tudinẽ ñ solũ auro et argento. et gẽmis et amenis
dic̾etur. et si hoo suis om̃ib talib reb recte añf̾r̾
Nlurisq penderer. recte etiã tẽporalib reb alioꝵ
aliorũ hominũ quos mocentia beniuolentia¬
q sua seruare atq ad uiuare deberet. amared.ii.
perfestam fidem nõ solum bene credendiea q̃ gͥ
excellenterac fide digna auctorttate dicerentur.
sed eciam fi deliter enũciandi q̃ ip̃e dicenda iui¬
dicaret ac diceret. fides appellata est in latinalĩ¬
gua ex eo qr fit qd̃ dicitur. qmͣ manifestum est
ũ exibere mentientẽ. Q̾ et si minꝰ uiolatur cũ ita
quisq mentitur ut nullo el incõmodo nulla
q ꝑnicie credatur. ad dita eciam intentione uel
salutis tuende. uel pudicitie corporał: iuolatur
tũ et res uiolatur in animi castitate atq cc̃ita¬
te seruanda. Uñ cogim᷑ ñ opinione hominum

Expanded text:
cepta atque conspecta est; ut fidei veridicam pulchricepta atque conspecta est; ut fidei veridicam pulchritudinem non solum auro, et argento, et gemmis, et amoenidiceretur. Et si hoc suis omnibus talibus rebus recte anteferret, plurisque penderet. recte etiam temporalibus rebus aliorum hominum, quos innocentia beniuolentiaque sua seruare atque adiuuare deberet. amaret enim perfectam fidem non solum bene credendi ea. quae sibi excellenti et fide digna auctoritate dicerentur, sed etiam fideliter enuntiandi, quae ipse dicenda iudicaret ac diceret. fides enim appellata est in latina lingua ex eo, quia fit quod dicitur: quam manifestum est non exhibere mentientem. quae etsi minus uiolatur, cum ita quisque mentitur, ut ei nullo incommodo nullaque pernicie credatur addita etiam intentione uel salutis tuendae uel pudicitiae corporalis, uiolatur tamen, et res uiolatur in animi castitate atque sanctitate seruanda. unde cogimur non opinione hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
manere eiq penitus inherere nõ licebit. nisi cũ cor¬
ruptibile hoc induerit incorruptionẽ et mortale
hoc induerit ĩ mortalitatẽ. Sed qr om̃is in hac ui¬
ta pietas excitatio est qr in illam tenditur. cui ex̾¬
citationiducatũ prebet ista doct᷑na: q̃ humanis
u̾bis et corporeoꝵ sacram̃toꝵ signacus ip̃am insi¬
nuat atq intimat ueritatẽ ip̃ca et hec ã per m̃¬
dacium corrũpi potest. maxine incorrupta ẜũa¬
da est. ut si quid ĩ illa castitate aĩ fuit uiolatum
habeat unde reperetur. Corrupta . n. auctoritatei
dostrme: nullus aut cursus aut retursus ẽe ad casti¬
tatem animi potest Conficitur gͦ ex hiis om̃ĩbus
ħ sm̃a: ut m̃ẽdatiũ quod ño molat dostͥnampie¬
tatis atq ipam̃ pietatẽ. neq m̃ocenciã. neq beni¬
uolentiam pro pudicitia corporis admitcendum
quod in suo quoq rerum gñe uerũ est. et ño aliter

Expanded text:
manere eique penitus inhaerere non licebit, nisi cum cormanere eique penitus inhaerere non licebit, nisi cum corruptibile hoc induerit incorruptio nem et mortale hoc induerit inmortalitatem. sed quia omnis in hac uita pietas exercitatio est, qua in illam tenditur, cui exercitationi ducatum praebet ista doctrina, quae humanis uerbis et corporeorum sacramentorum signaculis ipsam insinuat atque intimat ueritatem, propterea et haec, quae per mendacium corrumpi potest, maxime incorrupta seruanda est, ut, si quid in illa castitate animi fuerit uiolatum, habeat unde reparetur. corrupta enim auctoritate doctrinae nullus aut cursus aut recursus esse ad castitatem animi potest. Conficitur ergo ex his omnibusut mendacium quod non violat doctrinam pietatis, neque ipsam pietatem, neque innocentiam, neque benevolentiam, pro pudicitia corporis admittendum quod in suo quoque rerum genere verum est; et non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
uo sane ad ĩpudicitiã corporalem. eciam castita¬
tem animi iuolat. Qn quupe quod castitas ẽ ĩ
uona uoluntate et sincera dilectione q̃ ñ corrãpi¬
tur. nisicumamamus atqn appetimus quod ñ¬
aiandũ att appeterendum ẽe ueritas docet. cꝰ¬
codienda est gͦ sinceritas dilectionis dei et ꝓxiiui
In has .n. castitas anini sig̃catur: et agendum
uolanda appetitur pudicitia corporis nr̃i. nei
ise amine sensus extremus qui carm ĩplicat᷑ ẽ
aliqua delectatione tangatur. Si aũ hoc non põt
uas mentis in nõ consenciendo castitas conẜuetur
Custodienda est aũ in aniui castitate qd̃ ad dilec¬
dionẽ ꝓximi ꝑtinet innocentia et benuiolentia
Quod autẽ ad der pietas. Innocencia est qͣ milli
colimꝰdm̃. ueritas aũ doct᷑ne religionis atq pie¬
tatis nõ nisi m̃dacio molatur cũ ip̃a sũma atq
intima ueritas cuiꝰ est ista doctrina. nullo modo
possit iuolari. Ad qmͣi ꝑ uenire atq ĩ ilła om̃im̃o

Expanded text:
pudicitiam corporalem, etiam castitatem animi violat. Animi quippe castitas est in bona voluntate et sincera dilectione, quae non corrumpitur, nisi cum amamus atque appetimus quod amandum atque appetendum non esse veritas docet. Custodienda est ergo sinceritas dilectionis Dei et proximi; in hac enim castitas animi sanctificatur: et agendum violanda appetitur pudicitia corporis nostri, nec ipse animae sensus extremus, qui carni implicatus est, aliqua delectatione tangatur; si autem hoc non potest, vel mentis in non consentiendo castitas conservetur. Custodienda est autem in animi castitate, quod ad dilectionem proximi pertinet, innocentia et benevolentia: quod autem ad Dei, pietas. Innocentia est, qua nulli colimus deum. ueritas autem doctrinae, religionis atque pietatis nonnisi mendacio uiolatur, cum ipsa summa atque intima ueritas, cuius est ista doctrina, nullo modo possit uiolari: ad quam peruenire atque in illa omni modo
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ ħitus corporis senectitte confectus. ad inteni¬
tũ ꝓperat dum ocisli caligant. aut auris grani¬
ter audit. capilli fluunt. facies ĩ pallorẽ mu¬
tatur dentes lapsi nu̾o mintiuntur. cutis ares¬
cit. flatus nõ suauiter olet. pectus sufocatur
tussis cachimiat. genua trepidant.talos et ie¬
des tumor inflat et homo int̾ior qͥ ñõ senescio.
poris cus ꝓnũciant. Quid gͦ suꝑest insint dñ
ticule q̃ ĩ illius carne ñ neterascunt et totum
desit. lingua impinge loquitur qd̾ cũq corma¬
chinari sensent. Caueat ergo senił etas ne iste¬
iuenescentes ꝑticłe totã sui armoniã decipiãt
et ꝑ res ĩ eptas relinqui corporis grantatẽ ne¬
illudant. Unicuiq namq considerandumẽ
ꝙꝑ etati eminenti dignũ sit et hoc agat oꝑ nec
uttã nec eratem. nec m̾ist̾iũ uilescat. ẽ ercius¬

Expanded text:
totius corporis habitus senectute confectus ad interitotius corporis habitus senectute confectus ad interitum properat? Dum oculi caligant, auris graviter audit, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntur, cutis arescit, flatus insuaviter odorat, pectus suffocatur, tussis cachinnat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat, et homo interior qui non senescit, poris cito praenuntiant. Quid ergo superest, nisi ut dum ticulae, quae in illius carne non veterascunt, et totum desinit, lingua impigre loquitur quodcumque cor machinari senseiuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
sui merito p̃stitit. Quib ergo comntuntur
multa inaiora perdunt si ño reste dispensarũt
rectoris sui mimera que perceperũt. Cui .n. plꝰ¬
ꝯmittitur plus ab eo exigitur. et seruis qͥ do¬
mini sui uoluntatem intllũs nõ facit actorib
et gramiorib flagellis iundc̃e uapulabit.
õ gradus abusionis ẽ. Si sine religiõe
senex ẽẽ iudeatur. Qui om̃ia m̃bra
extioris hom̃is neterascunt inres aĩ .i. int̾ioris
homĩs m̃bra inc̾m̃ta roboris nõ capiunt. plꝰ
.n. om̃ib religionis operam dare semb ꝯpe¬
tit. quos p̃sentis seculi forida etas tnsasta de¬
serit. Sict namq ĩ lignis ip̃a reproba arbor¬
ꝯparet q̃ pꝰlu̾s flores fructus optimos cultori
suo ũ exibet. sic et in homĩb ipẽ reꝑbꝰ est quẽ
flos iuuentutis deserit et tñ in sui corporis sene¬
uectute bonoꝵ operũ maturos fructus ꝑferre
paruipendiuit. Quid enĩ stolidiꝰ põt fieri. si

Expanded text:
suo demerito prestitit. Quibus ergo committuntur suo demerito prestitit. Quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensaverint rectoris sui munera, que perceperunt. Cui / committitur, plus ab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acrioribus et grauioribus flagris uindictae uapulabit. Secundus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuentutis deserit et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre paruipendit. quid enim stolidius fieri potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
bonis sapiens et p̾dicator ocooo¬
fu̾it. qr qd̾ ẜmone docet actib
explere negligit. auditores doo
tͥne dicta facere contẽpnunt
cũ p̾dicatoris opera a p̾dicatõ¬
ns u̾b dis crepare cõspicrunt.
Nũꝙͣ fit efficax constituentis
luicforitas. nͥ eam effrũ operis cordi affixerit audi¬
atis. p̾sertim cum et ip̃e doctor si i uicioꝵ amo¬
ren dilapsus fi̾ altus doctoris medicamẽtsũ
lus nuluerib adhibere pariupendit. uñ et ille
ãmonebat dicens. qd̾ a saleuaniñt in quo sa¬
lierim hoc est si doctoretrau̾it a quo it̾m doctore
eĩidabitur et si lum̃ quod ĩte est tenebre sunt
pe tenebre qͣnte ecunt. S namipocutus a ui¬
deudi offo̾ desierit quis a manu et pede uł a teli¬
quo corpe illud mifiũ erigit. Qilap lectores¬
cogitent ne ampliori uindicte sbia ceant si plimiᷤ¬
ꝑditionis occõnem hũndantiꝰ p̃stant. Namet
salomon multe sapĩe tnͣsgressionem maurt̃
tocius israelitice plebis requi diꝑsionem soliꝰ

Expanded text:
bus sapiens et praedicator fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Auditores enim doctrinae, dicta facere contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis verbis discrepare conspiciunt. Numquam enim fit efficax constituentis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi affixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in vitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis vulneribus adhibere parvipendit. Unde et ipseadmonebat, dicens: Quod si sal evanuerit, in quo salietur ? Hoc est, si doctor erraverit, a quo iterum doctore emendabitur? Et si lumen, quod in te est, tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt ? Si namque oculus a videndi officio desierit, quis a manu, vel a pede, vel a reliquo corpore illud ministerium exiget? Quapropter dcogitent, ne ampliori vindictae sperdicionis occasionem habundancius prestent. Nam et Salomon dum multe sapiencie transgressionem incurrit, tocius Israhelitice plebis regni dispersionem solo
Abbreviated transcription (Latin):
lestentib obcequiũ et ib̾iectio et obed̾ia rite de¬
betut. Qua pp̃ et in mandauis legis. Primũ ĩ¬
hiis q̃ ad homines ꝑtinent patris et matris ho¬
nor iiꝑatur. qr quauis carualis pr nõ suꝑitixe¬
rio aut indignus fuit. alicui tũ parce digno ⁊¬
uiuenti pr̃mis honor usq ad dignã etatem.
a filiis p̾bendus ẽẽ ostenditur. Quatuoret¬
em̃ modis. per scͥpturas duiinas prẽs uocãtur
h̾est uera gente ãmonitione. etate. de patre.
namq naturaliter. Iacob ad abraham loqͥtur
nisi timor prĩs mei ysaac affuisset. tulisset õĩa
q̃ mea sunt Gente n̾o pr̃ dicitur. qñ dñs de ru¬
bo ad moysen loq̃batur. Ego sum inquiens
co dentronomii dioquitur. Int̾roga prẽm tuñ¬

Expanded text:
lescentibus obsequium, et subjectio, atque obedientia rite debetur. Quapropter et in mandatis legis primum horum quae ad homines pertinent. patris et matris honor imperatur ; quia, quamvis carnalis pater non supervixerit, aut indignus fuerit, alicui tamen viventi, paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. Quatuor etenim modis per Scripturas divinas patres vocantur; hoc est, natura, gente, admonitione, et aetate. De patre namque naturali Jacob ad Laban loquitur: Nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt . Gente vero pater dicitur, quando Dominus de rubo ad Moysen loquebatur: Ego sum, inquiens, co Deuteronomii loquitur: Interroga patrem tu
Abbreviated transcription (Latin):
turab mintiosis illi soli peccant et a uita etem
impediuntur qui ea facuit: non hii quib fa¬
unt. Itaq si eciam ea ui auferri quisq consentias
uel ne anquid faciat man uel ne in hiis ipis ini¬
is aliquid inconmodi paciatur. ũo solmnilis

Expanded text:
untur ab iniuriosis, illi soli peccant et a uita aeterna untur ab iniuriosis, illi soli peccant et a uita aeterna inpediuntur, qui ea faciunt, non hi, quibus faciunt. itaque etiamsi ea sibi auferri quisque consentiat, uel ne faciat aliquid mali uel ne in his ipsis maius aliquid incommodi patiatur, non so
Abbreviated transcription (Latin):
s in suam magnã perniciẽ cũ donaeus m
corrumpunt eciã tẽporalia. ate ipĩs dor mne¬
onib adu̾santur eterna maxime si ianteon
apłs ira dicit. Nescitis qr tẽplum dei estis. en
spiritus dei ħ̾itat ĩ uob̾: Quisquis tẽplũ deioi¬
ruꝑit: corrumpet illun dens. Templũ .i. de
sc̃m est: q uod estis uos. Et omĩa quid̾ ita prꝰ
sine quib inuria fro hom̃ib ĩ ipĩs inte hui
ꝯmodis sine quibꝰ se ipĩ honñes corrumpm
et uulli minto nocent Omĩa ergo ista perr¬
ta eciam si huic tẽporali uite ad aliꝙͣ deletm¬
onem uel utilitatem uidetur consulere. Nã
nullus aniquid horum aro ꝓpdito ac fmech¬
mittit: tñ ad illam uitam q̃ sempit̾na es mn¬
plicatos omĩb modis impediñt. horũ aute
aua sunt q̃ solos facientes ĩpediũt aliaquꝰ
eos eciam in quib fuit. Aam illa que utilitatse
hanc uuam ꝑtinentis grã seruantur cumausã¬

Expanded text:
uam magnam perniciem, cum dona eius in se uam magnam perniciem, cum dona eius in se corrumpunt, etiam temporalia, atque ipsis corruptionibus auersantur aeterna, maxime si iam tempibus apostolus ita dicit: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? quisquis templum dei corruperit, corrumpet illum deus; templum enim dei sanctum est, quod estis uos. Et omnia quidem ista peccata, siue quibus iniuria fit hominibus in ipsis uitae huius commodis siue quibus se ipsi homines corrumpunt et nulli inuito nocent, omnia ergo ista peccata, etiamsi huic temporali uitae ad aliquam delectationem uel utilitatem uidentur consulere — nam nullus aliquid horum alio proposito ac fine committit - tamen ad illam uitam, quae sempiterna est, inplicatos omnibus modis inpediunt. horum autem alia sunt, quae solos facientes inpediunt, alia, quae eos etiam, in quibus fiunt. nam illa, quae utilitatis ad hanc uitam pertinentis gratia seruantur, cum aufer
Abbreviated transcription (Latin):
.ni. concesseris ad mittendũ eẽ aliꝙ̃ malũ: ne
aliuid grauiuis admittatur: ño ex regula ne¬
ritatis s ex sua quisq cupiditate atq consuemi¬
dine metitur malum: et id purat grauiꝰ qd̾
ip̃e amplius exhorrescit. nõ quod amplius re¬
uera fugiendũ est. hoc totum ab amoris per¬
u̾suare gignitur uiciũ. Cum .n. due ant uite
tp̃ãus in qua nunc sum: cum quisq istã tp̃alẽ
amplius diligere ceperit qmͣ illã sempit̾nam
ip̃ hano qmͣ diligit putat ẽẽ omĩa facienda.
Nec ulla estimat grauora ẽẽ pcc̃a qmͣ que
huic uite faciunt iniutiam. et uel eiꝰ ꝯmo¬
ditati aliqud inique et illicite aufetintia¬
illata penitus morte adimunt. Itaq fuao
raptores. et contumeliosos et tortores oa e
fec̾tores mag̾ oderunt: qu̾a lasciuos. ebroras
xuriosos si nulli molesti sint. Non iinda¬
gunt aut omĩo curant quod isti d̾o fanauu
uĩnam. nõ quid̃ in illuis aliquod ꝯmodrimn

Expanded text:
enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne aliud grauius admittatur, non ex regula ueritatis, sed ex sua quisque cupiditate atque consuetudine metitur malum et id putat grauius, quod ipse amplius exhorrescit, non quod amplius reuera fugiendum est. hoc totum ab amoris peruersitate gignitur uitium. cum enim duae sint uitae temporalis, in qua nunc sumus, cum quisque istam temporalem amplius diligere coeperit quam illam sempiternam, propter hanc, quam diligit. putat esse omnia facienda nec ulla aestimat grauiora peccata, quam quae huic uitae faciunt iniuriam et uel ei ditatis aliquid inique et inlicite auferunt aut eam penitus inlata morte adimunt. itaque fures et raptores et contumeliosos et tortores atque interfectores magis oderunt quam lasciuos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti sunt. non enim intellegunt aut omnino curant, quod isti deo faciant iniuriam non quidem in illius aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
onis ad eam ꝯtemplandam perduc̾e untitur.
potest uideri ad hoc ẽẽ dictum. et ncħ de ore
ip̃ius ꝓcedit: ut ncħ faisi quod ad doctiam ꝑtin
dicat. Quod m̃dacii genus nulla omĩo compẽ¬
satione sẜ̾eudũ. penitusq ac p̾cipue deuitã¬
dum est: ut sicut qd̃ dictum ẽ inch̾ faisi ab sur¬
de accipitur a ño ad omĩe m̃daciũ referat᷑ sic
tat ẽẽ m̃ciendũ.¶ H certe om̃is disputatio qmͣuis
an̾net aliis anerentib nũquã cẽ m̃ciendum.
et ad hoc diuina testimonia recirantib. aliis ꝯͣ¬
dicentib es int̾ ip̃a uerba diuinoꝵ testimoniõ¬
iũ m̃dacio locum q̃rẽtib. nemo tñ põt dicere
hoc se aut ĩ exẽplo aut ĩ uerbo aͥpturaꝵ ĩuenire
nt diligendũ. uł non odio hñdum nullũ men¬
daciũ indeatur. S mt̾dũ mẽciendo faciendũ
amplius detestandum est deuitetur. S ĩ hoc er¬
rant homĩes: qd̾ w̃dunt p̾ciosa iuliorib. Cũ

Expanded text:
onis ad eam contemplandam perducere nititur, onis ad eam contemplandam perducere nititur, potest uideri ad hoc esse dictum: et nihil falsi de ore ipsius procedit, ut nihil falsi, quod ad doctrinam pertinet, dicat. quod mendacii genus nulla omnino conpensatione subeundum penitusque ac praecipue deuitandum est. aut si quod dictum est \'nihil falsi\', absurde accipitur, si non ad omne mendacium referatur, tat esse mentiendum. Haec certe omnia disputatio quamuis alternet aliis asserentibus numquam esse mentiendum et ad hoc diuina testimonia recitantibus, aliis contradicentibus et inter ipsa uerba diuinorum testimoniorum mendacio locum quaerentibus, nemo tamen potest dicere hoc se aut in exemplo aut in uerbo scripturarum inuenire, ut diligendum uel non odio habendum ullum mendacium uideatur, sed interdum mentiendo faciendum amplius detestandum est deuitetur. sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa uilioribus. cum
Abbreviated transcription (Latin):
neħ fłm deore ip̃iꝰ ꝓcedit. qr et cũ placet hõi¬
b mendacium nõ mentitur ille qui ueritatẽ
ñ dequa illis sed de quadeo placeret excoẜs̾
lo quũtur mendaciũ sod ñ om̃e mendaciũ: qũ
uniu̾salit̾ om̃ia mendacia circuncita sint ĩ eo
qd̃ dictum ẽ. et incħ faisi de ore ip̃ius ꝓcedit. s
dicit auus ita ẽẽ accipiendũ sicut accẽpit apłs
paulus qd̾ ait dñs. ego aũt dico uob̾ nõ uirare
omio. Nam et hic omĩs uiratio circuncisa est.
c uolinitatis approbatione fieret. sed necessita¬
te infirmitatis alt̾uis .i. a maio alt̾iꝰ. cui non
anter indetur ꝑsuaden posse quod dicitur ñ¬
si uirando fides fiat. ant ab illo maio nr̃o quod
huiꝰ mortautatis ad huc pellib inuoluti cor
nrm̃ ñ uaiemus ostẽd̾e. quod utiq si ualere¬
uita sm̃a sicur dictum est custodiens uerbũ
fanus a ꝑditione longe ab erit de ip̃a dictũ ẽ
ueritate per quã facta sunt omia. que ĩcon¬
mutabilis semper manet. qm̃ doctla religi¬

Expanded text:
m de ore ipsius procedit, quia etiam cum placet hominibus mendacium, non mentitur ille, qui ueritatem, non de qua illis, sed de qua deo placeret, excepitloquuntur mendacium, sed non omne mendacium, quando uniuersaliter omnia mendacia circumcisa sunt in eo, quod dictum est: et nihil falsi de ore ipsius procedit. sed dicit alius ita esse accipiendum, sicut accepit apostolus Paulus, quod ait dominus: ego autem dico uobis, non iurare omnino. nam et hic omnis iuratio circumcisa est, uoluntatis adprobatione fieret, sed necessitate infirmitatis alterius, id est a malo alterius, cui non aliter uidetur persuaderi posse quod dicitur, nisi iurando fides fiat; aut ab illo malo nostro, quod huius mortalitatis adhuc pellibus inuoluti cor nostrum non ualemus ostendere: quod utique si ualeretota sfilius a perditione longe aberit, de ipsa dictum est ueritate, per quam facta sunt omnia, quae incommutabilis semper manet, quoniam doctrina religi
Abbreviated transcription (Latin):
noratus apparebit qui discipline laborẽ in
adolescentia no sustinũit. Quodcũq et enĩ
homo laboratũt hoc et metet. Omĩs namq dis¬
ciplina in p̃senti. nõ uidetur ẽe gaudii et me¬
roris. Postea aũ fructũ peccatissimũ excitatis
per eam reddet ustĩe. Sicut gͦ fructus ño in¬
uenitur ĩ arbore in qua paupiꝰ uł flos prius
nõ app aru̾st. sic et in senestute houorens legi¬

Expanded text:
 apparebit, qui disciplinae laborem in adolescentia non sustinuerit? Quodcunque etenim homo laboraverit, hoc et metet . Omnis namque disciplina in praesenti non videtur esse gaudii, sed moeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatis per eam reddet justitiae . Sicut ergo fructus non invenitur in arbore, in qua pampinus aut flos prius non apparuerit; sic et in senectute honorem legi
Abbreviated transcription (Latin):
q cã seruantur. cum hec molare minriosiułi¬
si conditio ꝓponitur et facultas datur redimoꝰ¬
da sunt. Et tunc iam illa desinũt ẽẽ pecoarb̃a
reb utilib uelut in pecuniario ano ue alaiꝰ
cõmodo corporali non uocatur dampnũ qd̾i
pp̃ manis lucrum amittitur. sic et in rebis
quod anquis perdit. ne amplius ꝑdat: noroꝰ
et hoc pocm̃. dũ tñ suscipiendũ esse ut an
uitetur. ita nemo dubitet sicut nemo dub
umus est. Ista sunt autẽ que scĩtatis causais¬
uanda sunt: pudicitia corporis. castitasaĩs e
ueritas doctrine. pudicitiam corporis nõ o¬
sentiente ao ꝑmettente anima. nemo ius l̃
Quiequid .n. nob̾ inuitis nullãꝙ tribuentibus
astestatẽ maiore ui contingit in nr̃o corpore nul¬
lamppudicitia est. Sed ꝑmittẽdi põt ẽẽ aliqratõ.
onsenciendiaũ nulla. Tunc .n. consentimꝰ cũ ap¬
gam et uolumꝰ. ꝑmittimꝰ aũ eciã ño uolentes e¬

Expanded text:
ntur, cum haec uiolare iniuriosi uolsi condicio proponitur et facultas datur, redimenda sunt. et tunc iam illa desinunt esse peccata, qrebus utilibus, uelut in pecunia alioue aliquo commodo corporali, non uocatur damnum, quod propter maius lucrum amittitur, sic et in rebus quod aliquis perdit, ne amplius perdat, uocetur et hoc peccatum, dum tamen suscipiendum esse, ut amplius euitetur, ita nemo dubitet, sicut nemo dubitat e quod minus est. Ista sunt autem, quae sanctitatis causa seruanda sunt: pudicitia corporis et castitas animae et ueritas doctrinae. pudicitiam corporis non consentiente ac permittente anima nemo uiolat. quidquid enim nobis inuitis nullamque tribuentibus potestatem maiore ui contingit in nostro corpore, nulla inpudicitia est. sed permittendi potest esse aliqua ratio, consentiendi autem nulla. tunc enim consentimus, cum adprobamus et uolum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incorde ueritas loquenda est. nõ au̾t sẽpet
more corꝑis: si auqua cansa cauendi ma ioris e¬
man auud qmͣ in animo est uoce proferri exi¬
gat. et ẽẽ quid̃ os cordis ex hoc iam intelligipͣ:
qd̾ ubi locutio est. ibi os nõ ab surde intelligi¬
tur. Nec recte dic̾etur. qui loquitur ĩ corde
suo nisi et os ĩ corde recte intellig̾etur qmͣꝙͣ
et eo ip̃o loco uͥ scͥtũ est: os ant qd̾ mẽtitur
occidit animã. si circũ stancia lectionis consid̾e¬
tur nõ accipiatur fortasse aliud qsn os cordis.
Obscurũ tespõsum ibi est. ubi hoĩes lacer: qͥ
os cordis nisi os corporis consonet audite non
guam cõmemores ĩ eo loco: nec tñ om̃ia si¬
nit intellectus nisi de corde accipi: qi dnĩndͤ
illuis testis est deus et cordis eius scrutator est
uerus. et lingne illiis auditor qm̃ spiritus¬

Expanded text:
semper in corde ueritas loquenda est; non autem semper semper in corde ueritas loquenda est; non autem semper in ore corporis, si aliqua causa cauendi maioris mali aliud, quam in animo est, uoce proferri exigat. et esse quidem os cordis ex hoc iam intellegi potest, quod ubi locutio est, ibi os non absurde intellegitur. non recte diceretur: qui loquitur in corde suo, nisi et os in corde recte intellegeretur. quamquam et eo ipso loco, ubi scriptum est: os autem. quod mentitur, occidit animam, si circumstantia lectionis consideretur, non accipitur fortasse aliud quam os cordis. obscurum enim responsum ibi est, ubi homines latet, qui os cordis, nisi os corporis consonet, audire nonguam commemoret in eo loco nec tamen omnia sinat intellectus nisi de corde accipi, quia dominuillius testis est deus, et cordis illius scrutator est uerus et linguae illius auditor.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ p̾dicatur ostenderet: sedtũ ego inquit
non sum nsus hac potestate. potestatem ergo
dedit dñs cum ista diceret: nõ imꝑio constriỹ
Iraq pleraq ĩ uerbis intelligere non uaictes:
in fcĩs scdrũ colligimꝰ quẽadmodũ oporteat ac¬
cipi qd̃ facile in auam partem duceretur: nisi
exẽplo renocaretur. Sic gͦ qd̃ scͥptũ ẽ. os aũt
qd̾ m̃titur occidit aĩam. de quo ore dixermo q̃¬
ritur. plerumq .n. scͥptuta cumos dicit cõcep¬
taculum ipm̃ cordis sig̃cat: ubi placet et dec̃¬
intur quioquid eciã per uocem cũ uerum lo¬
quimur remintiatur: ut corde m̃ciatur cui
placet mendacuni. possit autẽ ñ corde m̃tiri¬
qui per uocem aliud qña est manimo ira profert
io maioris mau euitandi causa malũ admittere
nouerit. cũ tñ utrumq displiceat et qui hoc as¬
serunt ita dicunt eciã illud intelligendũ qd̃ scͥp¬
tum est. Qui loquitur ueritatem in corde suoͬ qr

Expanded text:
verbum praedicaret, ostenderet: Sed tamen ego, inquit, verbum praedicaret, ostenderet: Sed tamen ego, inquit, non sum usus hac potestate . Potestatem ergo dedit Dominus, cum ista diceret, non imperio constrinxit. ita pleraque in uerbis intellegere non ualentes in factis sanctorum colligimus quemadmodum oporteat accipi, quod facile in aliam partem duceretur, nisi exemplo reuocaretur. Sic ergo quod scriptum eat: os autem, quod mentitur, occidit animam, de quo ore dixerit, quaeritur. plerumque enim scriptura cum os dicit, conceptaculum ipsum cordis significat, ubi placet et decernitur quidquid etiam per uocem, cum uerum loquimur, enuntiatur, ut corde mentiatur. cui placet mendacium, possit autem non corde mentirqui per uocem aliud quam est in animo ita profert, ut maioris mali euitandi causa malum se admittere nouerit, cui tamen utrumque displiceat. et qui hoc asserunt, ita dicunt etiam illud intellegendum, quod scriptum est: qui loquitur ueritatem in corde suo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lum ĩ crastinum s eciã ĩ ꝓlixus tp̃s ĩpendẽtis
fanus sicut ĩn astib apłoꝵ legimꝰ catis elucer
illa p̃cepra sic intelligenda ut nicħ operis ñĩ
tp̃anum adipiscendorũ amore uł timore ege̾¬
statis canqsm ex necessitate facianus. Item
dic̃tum est apłis ut nich secũ portantes ĩ ia᷑
ex enũagelio uiuerent. Et quodã loco eciam
ip̃e dñs sig̾cauit. cur hoc dix̾it: cũ addidit. dig¬
niis est .n. oꝑaruis m̃cede sua. ubi satis ostẽdit
ꝑmissum hoc ẽẽ non iussum ne forte qui hoc
faceret ud in opere p̾dicationis u̾bi aliquid ab
eis quib p̾dicaret ĩ huiꝰ inte usus sumeret: illi¬
citũ anquid se facere arbitraretur: possetam̃
laudabilius nõ ficri ĩ apło paulo satis demõstra¬
tum est. Qui cũ diceret. Comnunicer añ quica¬
therzatur ubo ei qui se cathenzat ĩ omĩbus
bonis et multis locts id salubrit̾ fien ab eis qͥbꝰ

Expanded text:
lum in crastinum, sed etiam in prolixius tempus inpendentis lum in crastinum, sed etiam in prolixius tempus inpendentis famis, sicut in Actiilla praecepta sic intellegenda, ut nihil operis nostri temporalium adipiscendorum amore uel timore egestatis tamquam ex necessitate faciamus. Item dictum est apostolis, ut nihil secum portantes in uia ex euangelio uiuerent. et quodam loco etiam ipse dominus significauit, cur hoc dixerit, cum addidit: dignus est enim operarius mercede sua. ubi satis ostendit permissum hoc esse, non iussum, ne forte qui hoc faceret, ut in opere praedicationis uerbi aliquid ab eis, quibus praedicaret, in usus uitae huius sumeret, inlicitum aliquid se facere arbitraretur. posse tamen laudabilius non fieri in apostolo Paulo satis demonstratum est. qui cum diceret: communicet autem qui catechizatur uerbum ei, qui se catechizat in omnibbonis ; et multis locis id salubriter fieri ab eis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾atio cautiornõ ht̃ linguami p̃cipitẽ. Et
hoc utiq a maio sicut distum est. Quod aũ est
amplius a maio est. nõ tñ suo sed eoꝵ infiͥmta¬
tis. quib eciam sic fidem facere conabatur. Nã
qd loquens nrasset dũ non scriberet nescio
id liceret scubentib. Sed qi p̾cepti molati re¬
umpaulum p̾sertim in epłis conscͥptis ateꝵ
editis ad spiritalem uitã salutẽq populorũ
nefas est dicere: ĩ telligendũ est illud qd̾ poĩ¬
tum est om̃io. ad hoc poĩtum ut qnͣtum in te
est nõ affectes. non ames. nõ quasi ꝓ bono c̃
aliqua dilectione apperas iusiurandũ. sicitt
illud. nolite cogitare de crastino. Et nolite cogi¬
tare quid manducetis et quid bibatis et quidĩ¬
duamini. Cumaũ nidemꝰ et ipm̃ dnm̃ hũsse
loculos. quo ea q̃ dabantur murebantur. ut ser¬
uari possent ad usus pro tp̃e necessanios et ip̃os
apłos ꝑcurasse multa fratrum ĩdigẽtie. ño so¬

Expanded text:
consideratio cautior non habet linguam praecipitem. et consideratio cautior non habet linguam praecipitem. et hoc utique a malo, sicut dictum est: quod autem amplius est, a malo est, non tamen suo, sed eorum infirmitatis, quibus etiam sic fidem facere conabatur. nam quod loquens iurasset, dum non scriberet, nescio id liceret scribentibus. sed quia praecepti uiolati reum Paulum, praesertim in epistulis conscriptis atque editis ad spiritalem uitam salutemque populorum nefas est dicere, intellegendum est illud, quod positum est \'omnino\', ad hoc positum, ut, quantum in te est, non affectes, non ames, non quasi pro bono cum aliqua delectatione adpetas iusiurandum. Sicut illud: nolite cogitare de crastino, et: nolite itaque cogitare quid manducetis et quid bibatis et quid induamini. cum autem uidemus et ipsum dominum habuisse loculos, quo ea quae dabantur mittebantur, ut seruari possent ad usus pro tempore necessarios, et ipsos apostolos procurasse multa fratrum indulgentiae non so