comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem & morũ ꝓbitatẽ breuiter nar¬
rare: Traxit aut̃ genus ab alto san¬
guine regum: Cuius auis chlodo¬
ueus regnum francorũ nobiliter
regens pulchre disponens & qłmans.
cum parisius cursu uitę suȩ ex¬
pl&o finem uiuendi feciss&. reliquit
in regno suo comuge̾ uocabulo chlot¬
hildam. cum trib filus chlothario.
uidelic& chil debto. atq clodome¬
ro. Quib dispositis portionib gliui¬
sit monarchiam sui principatꝰ. Sed
aldi cui sorte cesserat burgondia.
noninul post defunctus. & ipse tres
r.i. quit filios: Quoꝵ unꝰ uocabat᷑
teoldaldus. alter guntharius. tͣcius
uero iscdem chlodo aldus Quos re¬
gio more & cultu nutriebat & insti¬
tuebat ecdũ auia iam dicta regina
cupiens eos loco filu infastigio sub¬
limare regni: Sed spes sua frustra¬
tata est fraude filiorũ de innocentũ
cede tractancium: Deniq cum
childebtus resider& parisius. suasu
antiqui serpentis instigatus. ut reg

Expanded text:
tatem et morum probitatem nartatem et morum probitatem narrare. Traxit autem genus ab alto sanguine regum. Cujus avus Clodoveus regnum Francorum nobiliter regens, pulchre disponens et ordinans, cum Parisius cursu vitae suae expleto finem vivendi fecisset, reliquit in regno conjugem vocabulo Clotildem, cum tribus filiis Clothario videlicet, Childeberto, atque Clodomero, quibus dispositis portionibus divisit monarchiam sui principatus. Sed aldi, cui snon multo post defunctus, et ipse tres reliquit filios; quorum unus vocabatur Theodaldus, alter Guntharius, tertius vero isdem Chlodoaldus. Quos regio more et cultu nutriebat et instituebat eorum avia iam dicta regina, cupiens eos loco filii in fastigio sublimare regni. Sed spe sua frustrata est fraude filiorum de innocentum caede tractantium. Denique cum Childebertus resideret Parisius, suasu antiqui serpentis instigatus, ut regn
Abbreviated transcription (Latin):
ni & non in uob Maledictus aut̃
om̃i qui confidit in homine & adño
recedit cor eius. Benedictus autẽ
uir qui confidit in dño. & erit dñs
fĩducia eius Quia melius est con¬
fidere in dño quam confidere in¬
hominẽ. Quid uero adhuc pecca¬
tore̾m dãpnabiliũ remoramini
delectatione: Ad p̃hendite disci¬
mere de uobis: nec uelitis głari:
quasi de oꝑib ur̃is. sed qui głatur.
non in se glori&̾ sed in dño. qui de¬
dit uobis & uelle & posse: Can di¬
cimus cum ꝓph&a. Omnia oꝑa nr̃a
oꝑatus es in nobis: Eit idõ in nul¬
io est gloriandum. quando nrͣm ni¬
hil est : quia non est in potestate
nr̃a cor nrͣm. & nrͣȩ cͣgregationis.
sed a dño gressus nr̃i diriguntur.
ut uiam eius uelimus Hoc credi¬
& uerbis docuit. & usq ad sine̾ sui
oꝑib seruauit: Neq enim altͣ poss&
generis. quãuis bene nota sit omnib
uobis. huius pagine duxi inserere.
& ab ipsa eius puericia insignem pie¬

Expanded text:
ni et non in vobis. Maledictus enim ni et non in vobis. Maledictus enim omnis, qui confidit in homine, et a Domino recedit cor eius. Benedictus autem vir, qui confidit in Domino, et erit Dominus fiducia eius, quia bonum est confidere in DDomino. Quid vero adhuc in peccatorum damnabilium remoramini delectatione? apprehendite smere de vobis, nec velitis gloriari quasi de operibus vestris; sed qui gloriatur, non in se glorietur, sed in Domino qui dedit vobis et velle et posse. Cui dicimus cum propheta: Omnia opera nostra operatus est in nobis . Et ideo in nullo est gloriandum quando nostrum nihil est, quia non est in potestate nostra cor nostrum et nostrae congregationis, sed a Domino gressus nostri diriguntur, ut viam ejus velimus. Hoc crediet verbis docuit, et usque ad finem suis operibus servavit. Neque enim aliter posset generis, quamvis bene nota sit omnibus, vobis huic paginae duxi inserere et ab ipsa ejus pueritia insignem pie
Abbreviated transcription (Latin):
dis beneficus inse. delicͥtis ab alus
cõmissis quamprimũ a sem& ipso de¬
b& omnis incipꝑere: Scriptũ est
enim Miserere animę tuę placens
dõ: In ieiunio uero insinuans omnẽ
fit maxime in cunctis passionib ani¬
mȩ cõprimͣdis. Adtendite quasi inp̃¬
senti posito patronẽ urm monentẽ
uos: & ad ꝑcipienda exor antẽ ꝓp&ua
pͣmia. Eistote sicut & ego Holite cau¬
sari. cde fortitudine unde ego potui. &
uos si uultis potestis Meq enĩ a me
ego quicquã. potui Ibsse uero meũ
ab illo fuit. qui dyxit: Sine me nihil
potestis facere: Siquid ergo estis qui
ad ꝑfectionem tenditis ꝑseuerant iam
in bonis oꝑib a patre luminũ. coti¬
diams pͣcib poscite atq hoc agen¬
do confictite non uos esse alienos ab
elect ione elecłorũ quos elegit ante
mundi constitutionẽ. ut essent sci
& in maci ati in conspectu eius. Absit
aut̃ a uobis idõ despare de uob quia
spem ur̃am in illo habere iubemi¬

Expanded text:
dis in se delictis ab aliis dis in se delictis ab aliis commissis, quam primum a semet ipso debet omnis accipere, – scriptum est enim: Miserere animae tuae placens Deo; – in ieiunio vero insinuans omnem fit maxime in cunctis passionibus anime comprimendis. Adtendite quasi in presenti posito patronem vestrum monentem vos et ad percipienda exortantem perpetua premia: 'Estote sicut et ego; nolite causari de fortitudine. Unde ego potui, et vos, si vultis, potestis. Neque enim a me ego quicquam potui; posse vero meum ab illo fuit, qui dixit: Sine me nichil potestis facere. Si qui ergo estis, qui ad perfectionem tenditis, perseverentiam in bonis operibus a Patre luminum cotidianis precibus poscite atque hoc agendo confidite, non vos esse alienos ab electione electorum, quos elegit ante mundi constitutionem, ut essent sancti et inmaculati in conspectu eius. Absit autem a vobis ideo desperare de vobis, quia spem vestram in illo habere iubemi
Abbreviated transcription (Latin):
nes. fed non ficut lex aĩ quȩ dicit:
Holite iligere muncdum. neq ca qͣ
in mundo sunt. Quia om̃e quod
in mundo est. concupiscentia ocu¬
lorũ & suꝑbia uitę. Continete er¬
go uos ab immani feritate suꝑbię
& ab merti uoluptate luxuriae.
& a curiositate falsi nominis scientię:
Uidoee ne decipiamini nec fallamiNi
Optimum est enim stabiliri cor gracia
non escis. quȩ non ꝓfuerunt ambu¬
lantib incis Holite uobis mnaniter
promittere. duturnt atẽ uitȩ: Que
est enĩ gła ut̃a. Uapor est ac mo¬
dicum parens deinceps ext̃minabit᷑.
nhac uia ambulantes: tenete iusti¬
ciam: Quam cum nobis ꝓposuisso
saluator. seruandam. tria tantũ mo¬
do in excutione eius ꝓsecutus est ora¬
tionem scilic& elemosinã & ic iuniũ.
n oratione monstrans om̃s regulas sc̃i
defiderii Cota enim uita ueri xp̃iani
scm est desideriũ: In elemosina omnẽ
benignitatem & beneficientiam osten¬
dens in dandis beneficus & cognoscen¬

Expanded text:
nes, sed non, sicut lex Dei, quae dicit: nes, sed non, sicut lex Dei, quae dicit: Nolite diligere mundum neque ea quae in mundo sunt, quia omne quod in mundo est concupiscentia oculorum et superbia vitae. Continete ergo vos ab immani feritate superbiae et ab inerti voluptate luxuriae et a curiositate falsi nominis scientiae. Videte, ne decipiamini nec fallamini. Optimum est enim gratia stabiliri cor, non ęscis, quae non profuerunt ambulantibus in eis. Nolite vobis inaniter promittere diuturnitatem vitae. Quae est enim gloria vestra? Vapor est ac modicum parens, deinceps exterminabitur. 4. In hac via ambulantes, tenete iusticiam. Quam cum nobis proposuisset Salvator servandam, tria tantummodo in executione eius prosecutus est, orationem scilicet, aelemosinam et ieiunium: in oratione monstrans omnes regulas sancti desiderii, – tota enim vita veri christiani sanctum est desiderium; – in elemosina omnem benignitatem et beneficentiam ostendens in dandis beneficiis et ignoscen
Abbreviated transcription (Latin):
toril eisdem sacrę milicie angłis
sat hanç quib ds̃ peccatorib non pe¬
ꝑcit . ut ait p&rus. fed rudentibus
iistm detractos in tartarũ: in iu¬
dicio mag̾ni lĩ crut iandos reser¬
uauit. Quod sicut leo rugiens cir¬
cumeunt quȩrentes quem deuoaent
ut aiuia ueritat is abstrabant: Contra
quos in exorabile nobis est agendum¬
bellum. quia non est nobis cͣlucta¬
tio aduersus carnẽ & sanguinem
sed aduersus mundi recłores cene
brarum harum. contra spiritalia
ciamus in eorum conflictu. & capi¬
amur corũ laqueis parat᷑ nobis
habens delectamͣtum & suauitatẽ
omnis saporis. Sed pͣsinita & pͣscripta
est lex omnib accũbentib: Admͣsã
magnam inquit sedicti considera
quȩ apponunt᷑ tibi sciens qm̃ talia
te opport& pparare. Ecce autẽ¬
plurimȩ latent᷑ insurgunt uanita¬
tes & mortiferę suauitates & de¬
lectationes. Sea quid dicit psal inus:
Harrauerunt mimi inqui fabulatio¬

Expanded text:
toribus eiusdem sacre militiae, angelis toribus eiusdem sacre militiae, angelis Sathanae, quibus Deus peccantibus non pepercit, ut ait Petrus, sed rudentibus inferni detractos in tartarum, in iudicio magni Dei cruciandos reservavit. Quod, sicut leo rugiens, circumeunt, querentes, quem devorent, ut a via veritatis abstrahant. Contra quos bellum inexorabile nobis est agendum, quia non est nobis conluctacio adversus carnem et sanguinem, sed adversus mundi rectoresbrarum harum, contra spiritalia ciamus in eorum conflictu, et capiamur eorum laqueis, paratur nobis habens delectamentum et suavitatem omnis saporis. Sed praefinita et praescripta est lex omnibus accumbentibus. Ad mensam magnam, inquit, sedisti , considera quae apponuntur tibi, sciens quoniam talia te oportet praeparare. Ecce auplurimae latenter insurgunt vanitates et mortiferae suavitates et delectationes. Sed quid dicit Psalmus? Narraverunt mihi iniqui fabulatio
Abbreviated transcription (Latin):
qui &iam despoliauer te: & plagis
impositis abierunt. se miuiuũ te re¬
linquentes Sed non reliquit mi¬
seriam tuam. miscđa samaritani
illius. qui factus est nobis sapien¬
tia adõ. & iustificatio. & redẽptio.
qui peccata nr̃a ꝓtulit in corpore
suo suꝑ lignum. ut peccatis mortui
iusticiȩ uiuamus Qui dicit nobis:
Currite. & ego ꝑducã uos Inqua
iusticia uiuentes. positi sumus in
uia ad patriã redeuntes. & ad
ibrlm cęlestẽ quȩ adificatur ut
ciuitas remeantes. cuius participa¬
cio est in idipsũ. Quam denunci¬
at apłs liberam & matrẽ omniu̾
nr̃m cuius ciuitatis conditor. et
arcistx ds. Quȩ ut in apocalrpsi le¬
gitut. non eg& lumine iolis. sed dñs
illummnat eam & Tucerna eiꝰ c̃ agnus
Cui fuspiramus nolentes exposiari.
sẽd suꝑuestiri ut absorbeatur quod
mortale est a uita Sed in hac iusti¬
cię uia qua imus plurimę insidiae
& laquei ingeruntur nobif a deser¬

Expanded text:
qui etiam despoliaverunt te et, plagis qui etiam despoliaverunt te et, plagis impositis, abierunt, semivivum te relinquentes. Sed non reliquid miseriam tu am misericordia Samaritani illius, qui factus est nobis sapientia a Deo et iustificatio et redemptio, qui peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui, iusticie vivamus. Qui dicit nobis: Currite, et ego perducam. In qua iusticia viventes, positi sumus in via, ad patriam redeuntes et ad Hierusalem caelestem, quae edificatur, ut civitas, remeantes, cuius participatio est in id ipsum. Quam denuntiat apostolus liberam et matrem omnium nostrum, cuius civitatis conditor et artifex Deus. Quae, ut in Apocalipsi legitur, non eget lumine solis, sed dominus Deus inluminat eam, et lucerna eius est Agnus. Cui suspiramus, nolentes expoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita'. 3. Sed in hac iusticiae via, qua imus, plurime insidiae et laquei ingeruntur nobis a deser
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ ducit ad impia tartara. Re¬
dite pͣuaricatores ad cor relinquite
uias erroris & uiuois Quid extra
queritis obtu si cecitate mentis
ĩtra uos positam. ꝑp&uitatẽ beati¬
tudinis.E Si bene querere uultis.
intra uos querite ibi inueni& is. ubi
inuenit qui dixit Hȩc rccorctatus
sum & effudi in me animam meã
qmͣ transibo in locum ad mirabilis
usq ad domũ dĩ. in uoce exultatio¬
nis & confessionis Ubi est uera
lux luminis. quã non possunt
fuscare tenebrę crroris: Hanc qui¬
cũq uidere meruerit. candidos
solis : radios negabit. Ibi inueni&is
& aucliceis xpͣm dicentẽ: Ego sum
lux. ego sum uia: Sed si aurem
cordis urͣi apposueritis. ꝓph&am
alonge nouę grͣȩ tempora pͣconam¬
tem. & post tergum monentem:
Nec uia ambulate in ea neq adde¬
xteram neq ad sinistram declinan¬
tes Hȩc uia de qua ꝓcul ab errasti
& factus es tibi ipsi regio egestatis
quancdo dissipasti patrimoniũ ꝗd

Expanded text:
sed quae ducit ad impia tartara. Resed quae ducit ad impia tartara. Redite, praevaricatores, ad cor, relinquite vias erroris, et vivetis. Quid extra queritis, obtunsi caecitate mentis, intra vos positam perpetuitatem beatitudinis? Si bene quaerere vultis, intra vos querite, ibi invenietis, ubi invenit qui dixit: Haec recordatus sum et effudi in me animam meam, quoniam transibo in lusque ad domum Dei, in voce exultationis et confessionis, ubi est vera lux luminis, quam non possunt fuscare tenebrae erroris. Hanc quicumque videre meruerit, candidos solis radios negabit. Ibi invenietis et audietis Christum dicentem: Ego sum lux, ego sum via; sed si aurem cordis apposueritis, prophetam a longe novae gratiae tempora praeconantem et post tergum monentem: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram neque ad sinistram declinantes. Haec via, de qua procul aberrasti, et factus es tibi ipsi regio egestatis, quando dissipasti patrimonium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris me ꝓlatam. Euge serue
bone & fidelis. quia suꝑ pauca fu¬
isti ficdelis. supra multa te c̃stituã
intra in gaudiũ dm̃ tur cceptũ
enim talentum roulit geminatũ:
speculatur trans formatus in eãdẽ
imaginẽ: Iam enim hieps p̃ssurarũ
transit. & imb tribulationũ reces¬
sit. lam indissociabilit̾ ȩterno fonti
inherens Inebriatur abubtate do¬
mus dĩ. & torrente uoluptatis suę
potat eum dñs. & bibit phennem
iocumditatẽ. iuxta sui capacitat eͣ
Nec nr̃arũ obliuiscit̾ miscriarum. cũ
semp claro intueat᷑ lumine omnia
uidentem & &quo iure disponentẽ
lic moderantem: osũmo usq imum
statum creaturarũ. atq ex alta ar
respiciens ima terrarũ. reges tre¬
mendos. quos innumeri populi m&u¬
unt cercit uelut exules trrannos
Miseratusq errores humanos. clamat
dpatientis affectu miserantis O infe¬
lices. & miscri ciues. quaitas Non
est hęc uita quę ducit aed patriam

Expanded text:
Salvatoris ore prolatam: Euge, serve Salvatoris ore prolatam: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui. Acceptum enim talentum retulit geminatum. speculatur transformatus in eandem imaginem. Iam enim hyemps pressurarum transiit, et hymber tribulationum recessit; iam indissociabiliter aeterno fonti inherens, inebriatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis suae potat eum Dominus, et bibit perhennem iocunditatem iuxta sui capacitatem. Nec nostrarum obliviscitur miseriarum, eum semper claro intueatur lumine omnia videntem et aequo iure disponentem ac moderantem a summo usque imum statum creaturarum; atque ex alta arce respitiens ima terrarum, reges tremendos, quos innumeri populi metuunt, cernit velud exules tyrannos. Miseratusque errores humanos, clamat conpacientis affectu miserantis: 'O infelices et miseri cives, qua itis? Non est haec via, quae ducit ad patriam,
Abbreviated transcription (Latin):
Non est enim sibi contraria scripcura.
quȩ dicit in alio ioco: Non laudes
hominem in uita sua: Quȩ aut̃ ant
mortem ꝓpt̾ incertos casus caducis
uicȩ̨ ꝓhib&. post mortem iul & lau¬
dare. Oado securi luudib excollam
excellentiam eius scͣitatis: quando
nec adulatio notat laucdem. nec ela¬
tio temptat laudatum: Laudemus
post emensum ꝑiculum iam securũ
laudemus uictorẽ. seel postquã uenit
ad triumphum Operum eius me¬
rita iam intuto posita. securi mag¬
nificemus. qui galea sp̃ei & scuto
ficdei. & gladio uerbi dĩ tamdiu infa¬
tigabilit᷑ contra antiqͥum hostẽ ar¬
matus incessit: quo usq eo deuicto
ciusq pedib ꝓstrato. meruiss& acci¬
pere pal mam atͣnę remunerationis:
Iilius ergo quantum possumus om̃i
instantia uestigus insistamus quib
partam uiam. ad cȩ̨li latitudinem
fẽstinans qua cum seque rem᷑ osten¬
dit. Hodic optatam uocẽ. laudib
oꝑib adquisitam aucdire meruit

Expanded text:
Non est enim contraria sibi Scriptura, Non est enim contraria sibi Scriptura, quae dicit alio loco: Non laudes hominem in vita sua. Quae autem ante mortem propter incertos casus caducis vitae prohibet, post mortem iubet laudare. Modo securi laudibus extollamur eius excellentiam sanctitatis, quando nec adulatio notat laudem , nec elatio temptat laudatum. Laudemus post emensum periculum iam securum, laudemus victorem, sed postquam venit ad triumphum. Operum eius merita iam in tuto posita securi magnificemus, qui galea spei et scuto fidei et gladio verbi Dei tam diu infatigabiliter contra antiquum hostem armatus incessit, quousque, eo devicto eiusque pedibus prostrato, meruisset accipere palmam aeterne remunerationis. 2. Illius ergo, quantum possumus, omni instantia vestigiis insistamus, quibus per artam viam ad caeli latitudinem festinans, qua eum sequeremur, ostendit. Hodie optatam vocem, laudabilibus operibus adquisitam audire meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
UITA
SANCTI CLO¬
au ad est p̾cipue urͣę
urbi. summa deuotio¬
ne celebranda: qua
uenerandus xp̃i con¬
fessor clocdoaldus
uincuiis corpores̨
fragilitatis exutus.
adire meruit gaudi¬
um aet̾nę beatitudinis anglicis spiriti¬
b. sotiatus. ut quoꝵ mundiciam tempo¬
re suȩ mortalitatis studuit habere
in terris eorum consoruo sine. sine fru¬
itur in celis: Cui pͣstante gracia
saluatoris hodie factus est de morte
natalis Cui miciũ uiuendi: dedit
finis uitę: Cui ut ait paulus uiue¬
re xp̃s fuit. cui sine xp̃o uita non
fuit: Meruo ergo saciat᷑ in bonis
de siderium cius. quia dum in hac
carne uiuer&. mundatũ est ab om̃i
iniquitate & malicia cor eius: Digne
iam uersat eius uita mirabilis inme¬
moria hominum. qui merito scitatis
transiit ad gaudium anglorũ: Meri¬
TO & laudem scorũ uirorũ mandat
nobis habere scriptura diuinitus
inspirata dicens Laudemus uirosi
głosos. qui uiccrunt regna mundi
qui uicerunt non qui uicti sunt:

Expanded text:
Vita Sancti Chloadest precipue vestrae urbi summa devotione celebranda, qua venerandus Christi confessor Clodoaldus vinculis corporeae fragilitatis exutus, adire meruit gaudium aeternae beatitudinis, angelicis spiritibus sociatus, ut quorum mundiciam tempore suae mortalitatis studuit habere in terris, eorum consortio sine fine frueretur in caelis. Cui, praestante gratia Salvatoris, hodie factus est de morte natalis, cui initium vivendi dedit finis vitae, cui, ut ait Paulus, vivere Christus fuit, cui sine Christo vita non fuit. Merito ergo saciatur in bonis desiderium eius, quia, dum in hac carne viveret, mundatum est ab omni iniquitate et malitia cor eius. Digne iam versatur eius vita mirabilis in memoria hominum, qui merito sanctitatis transiit ad gaudium angelorum. Merito et laudem sanctorum virorum mandat nobis habere Scriptura divinitus inspirata, dicens: Laudemus viros gloriosos, qui vicerunt regna mundi; qui vicerunt, non qui victi fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dispositũ arripuit iter Ouansq pe¬
grediens ad bobiense coenobiũ ueluti
reuelatione didicerat accedit: Quod be¬
atus pat̾ colũbanꝰ scottici generis lau
rico galiia expulsus ess&e. atq ab
agiulfo langobardoꝵ rege italia

Expanded text:
sque pegreditur atque ad Bobiense coenobium, sicuti revelatione didicerat, accedit. Quod beatus pater Columbanus Scottici generis,  Gallia expulsus atque ab Agilulfo Lan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ds m̃s. qui magistro meo p&ro
apło tuo dedisti locũ inpetrandia¬
pud te quę desiderat: tu resuscita
hanc puellã quia tua est creatura.
& non est alius ads p̃terte Et res¬

Expanded text:
eus meus, qui magistro meo apostolo tuo Petro dedisti locum impetrandi apud te, quae desiderat. Tu suscita hanc puellam, quae tua est creatura, et non est alius Deus praeter te
Abbreviated transcription (Latin):
rã dõ penitentiã obtuleris. uerã
eius in clulgenciã consequeris dicit
dõ penitentiã offero: ut om̃s co¬
dices meos. in quib erat inlicita
p̃sũptio abiecerim : & om̃ib simui
renunciauers artib inimici Dicit

Expanded text:
ram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit  penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis, et
Abbreviated transcription (Latin):
srum̃to nauib ꝓuenerandi uiri
paulini: satisfactione : in eius comi¬
catu l&atist̃: Post non multos cer¬
quise inseruitio slũ traderat cũ
multis a sercncioꝰ libertatẽ redir&
Illũ uidelic& ÷ mitatꝰ. qui formam
serui accepit: ne nos essemus serui
peccati Cuius sequens uestigia pau¬
unus. ad tẽpus uoluntate seruus facꝰ¬
tus ẽ solus ut eet postmodũ lib cũ multis:

Expanded text:
frumento navibus pro venerandi viri frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos vericeret, et qui se in servi tio solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret; illum videlicet imitatus, qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cuius sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum
Abbreviated transcription (Latin):
absconderat indicauit dicens Uerũ ÷
quod auclisti Nam nocte hac in sõnio
seclentes intribunalib contra me
iudices uidi int̾quos iste & iãsimul
sedebat. Et flagellũ quod aliquan¬
do acceperã: eo& mihi iudicio tol¬
lebatꝰ : Sed ꝑcunctare qͥs nam sit
Nam ego hunc tanti merta uirũ. po¬
pularẽ ut conspicit᷑ eͥe. ñ suspic&:
Tunc lñs eius secr&o paulinũ tulit.
Quis nã eet in quisiuit: Cui uir dñi res¬
pondit dicens. Cũq instant᷑ ille re¬
sua fuiss& indicar&. atq hoc abeo ite¬
rata ratione. frequenti inquisicione
exigeritꝰ. uir dñi constrictus magnis
coniurationib iam ñ uolens negare
quied ẽet. ep̃m se fuisse testatꝰ est:
Qđ possessor eius audiens: ualde ꝑ¬
timuit. atq humilit᷑ Ebtulit dicens
P &e quod uis. quatinꝰ ad terrã tuam
poces ut om̃s ciuitatis meȩ captiuos
relaxes: Quicuncti ꝓtinꝰ in affri¬
cana regione requisiti: cũ onustis

Expanded text:
absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnati'. Cumque instanter ille reterra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes'. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis
Abbreviated transcription (Latin):
atq eius sermonib delectari Cui pau¬
linus cotidie adm̃sã odoees uirentesq
herbas differre consueuerat. & accep¬
to pane al curã hocti remeare: Cũq
hoc cliucius ager& : qualam die suo
dño secũ secr&ius loquenti: ait Ulide
quiclagas: & uuandaloꝵ regnũ qua¬
lit̾ disponi debeat ꝓ uide: quia rex
cicius. & sub om̃i celeritate ẽ mori¬
turꝰ. Quod ille audiens. quia ab
eodẽ rege p̃c&eris diligebat̾: ei mi¬
nime tacuit. sed quid a suo horto¬
lano sapienti scilic& uiro agnouiss&
inlicauit Quod dũ rex audisset.
ilico respandit Ego uel t̃hunc de
quo loqueris hominẽ uidere Cuiꝰ
gener eius uenerabil is paulini tẽpo¬
ralis dñs respondit dicens Uirentes
herbas inihi ad prandiũ deferre con¬
sueuit: Hasitaq huc ad m̃sã eũ de¬
pcetare facia̾. ut quĩsit qui hȩc mihi
est locutꝰ agnoscas Factũq ẽ ut cũ
rex ad prandendũ discubuit. paulinꝰ

Expanded text:
atque eius sermonibus delectari. Cui Pauatque eius sermonibus delectari. Cui Paulinus cottidie ad mensam odoras virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane, ad cura horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem videre'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus
Abbreviated transcription (Latin):
uir barbarꝰ trpo suꝑbiȩ turgidus.
gaudio transitur & ꝓsperatis infla¬
tus : non solũ facerę sed audire des¬
pexit Uidua subiunexit dicens:
Ecce hc̃ hominẽ ꝓeo uicariũ p̃beo¬
hanc& solũ modo pi&atẽ in me exhibe.
mihiq unicũ filiũ redde Cũq ille
uenusti uultꝰ hꝯminẽ conspexiss&:
quã artẽ noss&e inquisiuit Cuiuir
dĩ paulinꝰ respondit dicens Artẽ
quidẽ aliquã nescio. sed oetũ bene
excolere scio Quod uirgentilis ual¬
de libent̃ accepit. cũ in nutriendis
holerib quia peritꝰ eet audiuit:
Suscepit itaq seruũ: &e roganti uiduȩ
reddidit filiũ Quo accepto uidua
ab affricana regione dis cessit:
Paulinus uero: excolendi horti
suscepit curã: Cũq isdẽ regisge¬
ner crebro ingreder& hoetũ
suũq hoeto lanũ quedã requirer&
&sapientẽ ualcle e̾e hominẽ uideret :
amicꝰs cepit familia res de serere:
& sepius cũ suo hactolano conloqui:

Expanded text:
vir barbarus typo superbiae turgidus; vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisivit. Cui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingrederetur hortum suumque hortolanum quaedam requireret, sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit familiares deserere et saepius cum suo hortolano conloqui
Abbreviated transcription (Latin):
tentib dare potuiss&. quoda die
quȩdã uidua aduenit: quȩ aregis
uuandalor generosuũ filiũ in cap¬
nuitatẽ fuisse ductũ ꝑhibuit atq
foete illius ddñs hoc dignaretur
accipe & hc̃ conceder& ad propria
remeare: Sed uir dĩ magnoperepe¬
tenti feminȩ. quid dare potuiss& in
quirens. nihil apud se nisi se inuenit
petentiq feminȩ respondit dicens
M ulier quid possim clare non habeo.
sed me m&ipsũ tolle me seruum iuris
tui ee ꝑsitere Atq ut filium recipi¬
as: me uico illius in seruiciũ tradas
Quod illa exoee tanti uiri audiens: ir¬
risionẽ pocius credidit qͣm cͣpassionẽ:
At ille ut erat uir eloquentissimꝰ atq
Aprimȩ exteriorib quoq studiis eru¬
ditꝰ dubanti feminȩ cicius ꝑsuasit.
ut audita creder& & ꝓ recepcione
filii se inseruiciũ. ep̃m tradere ñ
clubitar& Perrexer̾ igit̾ utriq ad
affricam Procedente aut̃ regis gene¬
ro qui eius filiũ habebat: uidua ro¬
gatura se obtulit. ac prius p&it ut ei e¬

Expanded text:
potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Vandalorum genero suum filium in captivitatem fuisse ductum perhibuit, atque forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset iquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
tulatus ẽ: quia quod optabat. peero
sub occasione inuenit In ipsis autẽ
adp̃hensa clem̃tis manu repente
consurgens: in aurib totius ecclesiȩ
hec ꝓtulit uerba Audite me fr̃s et
conserui mei. quia sicut edoctus sũ
ab eo qui misit me dño & magistro
meo iħu xp̃o. dies mortis meę instat:
Ciem̃tẽ hunc epm̃ uobis ordino. cui
soli meç pͣdicationis meeq doctrinȩ
cathedrã credo: qui mihi ab micio
usq infinẽ comes in om̃ib fuit. & ꝑ
hoc ueritatẽ totius meȩ̨ pͣdicationis
agnouit. qui om̃ib tẽptationib meis
socius extitit fidelit̾ ꝑseuerans. quẽ
p̃c&eris exꝑtus sum dñm colentem.
homines diligentẽ. castũ discendistu¬
diis editũ. sobriũ. benignũ iustũ. pa¬
cientẽ scientẽ ferre non nulto uia
&iã ex his qui uerbo dĩ instruunti
in iurias : Propt quod ipsi trado adño
mihi clatã potestatẽ ligandi & soluen¬
di. ut de om̃ib de quib cũq decreue¬
rit int̾ris. hoc decr&ũ sit & incȩlis

Expanded text:
uisus est, quia quod optabat Petro sub occasione inuenit. Post hec apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me, Domino et magistro meo Jesu Christo, dies mortis meae instat, Clementem hunc episcopum vobis ordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado: qui mihi ab initio usque in finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit; qsocius exstitit fideliter perseverans. Quem prae caeteris expertus sum Dominum colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, scientem ferre nonnullorum, etiam ex his qui in verbo Domini instituuntur, injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi, ut de omnibus quibuscumque decreverit in terris hoc decretum sit et in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
noctu ueniens collegit corpus sancta¬
effuderat in codẽ loco. cum suo uela¬
mine det̾sit: & posuit in capsã argen¬
teã in palatio suo: ubi die noctuꝙ
furtiuis orationib Mare non cessabat.
Ccopus aut̃ sc̃ę susannę. ipsa manibus
suis ornauit cum lint̾caminib & cum
aromatib & posuit uixta corpora sc̃oꝵ
in crmitcrio alexandri: in arenario¬

Expanded text:
na Augusta collegit corpus sanctfuderat in eodem loco cum suo velamine tersit, et posuit in capsam argenteam in palatio suo. Ubi diu noctuque furtivis vicibus orare non cessabat, corpus autem sanctae Susannae ipsa manibus suis ornavit cum linteaminibus et aromatibus, et posuit juxta corpora sanctorum in coemeterio Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
uincia ipsa & castrum memoratũ.
ad pontificem treueris ciuitatis ad
doctrinam xp̃i aspicere uideret:
contigit iuxta canonũ statuta. ut
pontifex nomine magnericus sol¬
licitudine pastorali ipsam parto¬
echiam circumir&. ut quȩ ibidẽ
in dĩ oꝑe cognoscer&. oportune om¬
nimodis ordinar&: Uemens ergo
sacerdotem cui sollicitudinẽ de ipso
castro cõmiserat. quos haber& p̾
paratos Ille ita respondens ait
abemus dñe pontisex officiales. mt̃
quos. quidam puer nomme gau¬
gericus. adhuc in scolis ad minis¬
Terium cruditionis commendatus.
multum sc diuinis eloquus noscit᷑
enutrire. Audiens signum ad ecctam
aclhuc in habitu seculari maturius
urimus accurrit: & compares sui
qui cum P̾IO ad studium utcera¬
rum noscunt᷑ ẽe. sociati erbum¬

Expanded text:
ia ipsa et caster memoratus a pontifice Treveris civitate ad doctrinam Christi aspicere videretur, contigit, iuxta canonum statuta ipse pontifex nomen Magnericus sollicitudine pastorale ipse parrotia circuiret, ut, quicquid ibidem pro Dei opus cognosceret oportere, omnimodis ordinaret. Veniens sacerdotem, cuius sollicitudinem de ipso castro conmiserat, quos haberet ad officium praeparatos, illi ita respondens, ait: 'Abemus, domine pontifex, officialibus, inter quos quidam puerolus nomine Gaugericus, adhuc in scolis ad magisterium eruditionibus conmendatos, multum se divinis eloquiis noscetur enutrire. Andiens signum, ad eclesiam adhuc in habitu saeculare maturius primus adcurrit, et cum paris sni, qui cum ipso ad studium litterarum noscuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. & thesauros tibi osten¬
icit ei ypolitus: Si dicta factis cõ¬
penses faciam que otaris: Dicit
ci beatus laurentius. Audi me.
solito cathetizauit eum. & accep¬
tuaqua. benedixit: & baptizauit
ciun: & extersus ex aqua cepit
dicere. rpolitus Uidi animas in¬
nocentium l&as gaudere. Q di¬
xit ad beatum laurentiũ cum
baptir&ur. Et baptizati sunt ꝓ¬
miscui sexus in domo rpoliti nu¬
Dixit aut̃ ypolitus ad beatũ laur en¬
tium: Valcrianus exp̃cepto decii
t cum uenissent ambo simul. ante
conspectũ ualeriani: ualerianus
dyxit ad beatum laurentium: lam
depone ꝑtinatiam. & da thesauros.
quos apud te cognouimus esse re¬
conditos Beatus lautentius dixit
Ia mili inducias biduo aut triduo.¬
& ꝓferam tibi thesauros Respon¬
dit ualerianus. & dixit ad ypolitũ:
n tua pollicitatione. habeat triduo
inducias. Ab eadem die coliegit

Expanded text:
m . et thesauros tibi ostenDixit ei ypolitus; Si dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi me solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum babti| zetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoliti nuDixit itaque ypolitus ad| beatum laurentium; Valerianus ex praecepto decii Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertinaciam . quos apud te cognovimus esse reconditos. Cui sanctus Laurentius: Da mihi inducias biduo aut triduoferam tibi thesauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacione abeat triduo inducias;| Ab eodem die collegit
Abbreviated transcription (Latin):
beatum laurentiũ uinctũ cathenis
cducs in palatiũ trberii. & ibi eũ
gesta audire & iussit sibi tribunal¬
sibi beatum laurentium offerri: Cui
fica cliis. & noli confidere in chesauris.¬
liberari aut redemi a torm̃tis Be¬
atus laurentius dixit: Ego famulꝰ
xp̃i. securus sum: de thesauris ce¬
nus: iussit eum nudum fustib Cedi
de thesauris xp̃i. & non sentio tor¬
m̃ta tua: Decius cesar dixit Fus¬
tes al augete: & date ad latera crꝰ
lãmsas ferreas ardentes Beatus
gaui. int̾rogatus : te dñm ihm xp̃m
cum leuari a terra: & dicit ei:
U ideo in te artẽ. magicam: immo
magis sacrifica. scio quia ł artem

Expanded text:
beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunalsibi beatum lauren| tium offerri; Cui fica diis . et noli confidere| in liberari au\t/ redimi de tormentis?| Beatus laurentius dixit; Ego famulus christi securus sum de the| sauris cęnus . iussit eum nudum| fustibus cedi; de thesauro christi . et non sentio tormenta tua;| Decius cesar dixit; Fustes augete et date ad latera eius . lami| nas ferreas ardentes; Beatus gaui . interrogatus . te dominum eum leuare a terram . et dicit ei; Video in te artem magicam;| Immo magis sacrifica . scio . quia torm
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc fano marcinse territurio
beatiis pontifex consistens. audiuit¬
quia quidam negotiator aliquos
pueros ligatis manib in it inere
atus pontifex humili p̃ce ut eos
absoluer & suplicans. nihil obtinuit:¬
uersorium somno fuiss& dõ uolen¬
te opp̃sius: surgentes a somno.
qui in uinculis tenebant᷑. beati

Expanded text:
Post haec cum Fano-Martinse terreturium beatus pontifex consisterit, et quidam negotians aliquos puerus, ligatis manibus, in itinere atus pontifex humili prece, ut eos absolverit, supplicasset, nihil obtinuit:versorium somno fuit, Deo volente, obpressos, surgentes a somno qui in vinculis tenebantur, beati
Abbreviated transcription (Latin):
ut clerus . & uniuersa pleps una
uoce clamarent: gaugericum epis¬
copatu esse dignissimũ: Felicem
eccłam. quȩ talem meruit habe
rata ciuitate fuiss& cum multo
honore ut decuit intronizatus:
dumante hostium Carceris ubi
duodecim uincti tenebantur p̾te¬
rir &: postulant loci illius comi¬
tem nomine uuladonem. ut ipsos
iuber& de uinculo carcheris re¬
laxare: Dum ergo nullatenus pe¬
ticio pontificis a comite fuiss&& im¬
pl&ea: dñm ante ostiũ carceris
dep̃cans: ut qui seuitia comitis uinc¬
ti tenebant᷑ in carcere iuber& sua
pioeate expectante populo deum¬
culo relaxatos. in eccłam adduce¬
re absolutos Cumq matio pon¬
tificis apud dñm obtinuissoꝵ estec¬
tum: statim ostium Carceris &
cathene. qua uincti tenebantur:¬
sunt confracta. eccłamq qua be¬
atus pontifex ducebat᷑ angło dñi

Expanded text:
vel clerici et universa pleps una voce clamarent, Gaugericum episcopatu esse dignissimum; felicem eclesiae, qui talem meruit reciprata civitate fuisset cum multis honoribus, ut decuit, introductus, dum ante ostium carceris, ubi XII vincti tenebantur, praeteriret, postulans comitem loci illius nomen Wadone, ut ipsius iuberet de vinculum carceris relaxare, dum nullatenus petitio pontifice a comite fuisset impleta, Dominum ante ostium carceris deprecans, ut, qui sevitiam comitis vincti tenebantur in carcere, iuberet sua pietas, expectante populo, de vinculo relaxatus, in eclesiam adducere absolutos, cumque oratio pontifices apud Dominum obtenuisset effectum, statim ostium carceris et catene, qua vincti tenebantur, confracte, eclesiam, qua beatus pontifex ducebatur, angelum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
iiII. idus augustas. auxiliante dño
in pace: & sepultus est in basilica
sc̃i medardi. quã ipse uiuus ȩdifica¬
re iussit. unde idola destruere. ꝓ¬
curauit. quȩ est in oppido camara¬
cinsȩ ciuitatis: Post cius quoq glo¬
riosum discessum. uir apłicas ber¬
toal dus ex francoꝵ natione suc¬
cessit epͣs Et dum in lectulum
ubi beatus pontifex iacuerat. cũ
digno honore basilica scĩ medar¬
di confefsoris constabiliss& lectu¬
lum suum ip̃se successor in ip̃so
cubiculo constabilunt: Cumq ibi¬
dem paucas noctes quieuiss&. qͣ¬
cdam nocte apparuit ei beatus
meum de loco suo educer&s. et
lectulum tuum in ipsum cubicu¬
lo constabilires. Quod si meam
disponis ante dñm in futur ũ ha¬
bere ciuitatẽ ꝑduc lectulum
meum in locum suum. & lectu¬
lum tuum p̾cipe exinde de por¬
tare: Cumq uidiss& uisionẽ gaudio
sepl&us beati pontificis lectum
cum digno honore in locum suum
reduxit. & in ipso cubiculo. alta¬
re constabilunt: Et reliquiis po¬

Expanded text:
III. Id. Aug., auxiliante Domino, in pace et sepultus est in basilica sancti Medardi, quem ipse vivens edificare iussit in loco, unde idola distruere procuravit, quae est in oppido Camaracinse civitate. 14. Post eius quoque glorioso discessu vir apostolicus Bertoaldus ex Francorum natione successit episcopus. Et dum lectulo suo, ubi beatus pontifex obierat, cum digno silentio basilice sancti Medardi confessoris cumstabilisset, lectulo suo ipsi successor in ipso cubiculo constabilivit. Cumque ibidem paucas noctes quievisset, quadam vero nocte apparuit ei beatus meum de locum suum educeris et lectulum tuum in ipso cubiculo constabiliris. Quod si meam disponis ante Dominum in futurum habere caritatem, reduc lectulum meum in locum suum et lectulum tuum exinde praecipe deportare'. Cumque vidisset hanc visionem, gaudio repletus, beati pontificis lectulum cum digno psallentio in locum suum reduxit et in ipso cubiculo altarium constabilivit, et reliquiis po
Abbreviated transcription (Latin):
O magnam & mirabilem dĩ om̃ipoten¬
natus est suo confessori
dere. ut ad eius sepulchrũ coti¬
die mereatur cecitas recipere
uisum. debilitas gressum. surdus
auditum. mutus eloquiũ. uł qua¬
ub& quecũq infirmitate oppressus.
pristinam recipi& sanitatẽ. p̃stan

Expanded text:
O magna et inenarrabilis Dei omnipotennatur beato confessori dere, ut ad eius sepulchrum cotidie mereatur caecitas recipere visum, debilitas gressum, surdus auditum, mutus eloquium, vel qualibet infirmitate oppressus apristinam recipit sanitatem, prestan
Abbreviated transcription (Latin):
sanitate. plures postea uixit annos¬
ut curtes quas eccla sua subdi¬
tas in t̾ritorio perogorico habebat.
pul chrum beati frontis confẽsio¬
ris deuotissime ad orationẽ uenis¬
sce : ingressus ecclam. baculum qm
in manu assidue portabat. ministris
extensa r&rorsum manũ porrex̃.
Et dum ministri ad ipsum recipien¬
clum tardassent: & beatus ponti¬
fex credidiss& ab ipsis ministris ba¬
culum fuisse receptũ. cũ orationi¬

Expanded text:
sanitate pluris postea vixit annisut curtis, quas eclesia sua in terraturium Petracorico habebat, pulchrum beati Frontis confessoris devotissime ad oratione venisset, ingressus eclesia, baculum quem in manu adsidue deportabat ministris, extensa retrorsum manum, porrexit. Et dum ministri ad ipsum recipiendum tardassent, et beatus pontifex credidisset, ad ipsis ministris baculum fuisse receptum, et oration
Abbreviated transcription (Latin):
plorando amissis oculis cęcus fact
& dixit. Ego semꝑ desideraui bap
cum floeu: dicens Ego credo in
puo: Ipolitus pacient̾ auscutabat
uerba eoꝵ: Tunc beatus lauren¬
tius cathetizauit lucillũ. & accep¬
nedixit aquam: Et cum expoliass&

Expanded text:
plorando amissis oculis . cecus faet dixit; Ego semper desideraui babtcum fletu dicens; Ego credo| dpuo; Ipolitus pacienter expec| tabat uerba eorum; Tunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepnedixit aquam;| Et cum expoliasset
Abbreviated transcription (Latin):
pueros auiro in lustri lancderico.
tunc tempođis maiore domds p̾fa¬
t principis uinctos. quib uita
terminum continuo more gl adu¬
clisponebat imponere: ibidem ror¬
tifex ut eis uitam conceder&: & de
uinculis quibus tenebantur absol¬
uer&: Et cum nullatenus pori¬
cio pontificis obtinuiss&ꝵ effectum.
tota nocte cum ministris in eccta
dñm dep̾cans. maturius in p̾senti¬
am pontificis adiuuante domino¬
mane in ipsa eccła inuenti sunt
absoluti Et cum ipse uir illustris
lancdericus. solita consu&udine ad
orationem maturius adueniss&ꝵ
inuenit in p̃sentiam pontificis ab¬
solutos Quodam itaq tempo
re clum ad sepulchrum beati
martrni & confessoris amemora¬
to pilsimo chlothario rege cũ
multis munerib in dispensationẽ
paupum erogandis turonis fuis¬
s& directus: & t̃ritorium turoni¬
cum p̃terir& inuenit in itinere
cecum triginta annoꝵ spatio¬

Expanded text:
ueros ad virum inlustrem Landericum tunc tempore maiorem domus praefati principis vinctos, quos vitae terminum continuo disponebat inponere, ibidem rettifex, ut eis vitam concederit et de vinculis qua tenebantur absolverit, et cum nullatenus petitio pontificis obtenuisset effectum, tota nocte cum ministris in eclesia Domino deprecans, maturius in praesentia pontificis, adiuvante Dominum , in ipsa eclesia fuerunt absoluti. Et cum ipsi inluster vir Landericus solida consuetudine ad oratione maturius advenisset, invenit in praesentia pontificis absolutos, re, dum ad sepulchrum beati Martini confessoris a memorato piissimo Chlodhario rege cum multis muneribus in dispensatione pauperum erogandum Toronis fuisset directus et terreturium Toronicum praeteriret, invenit in itinere caecum iam triginta annorum spati
Abbreviated transcription (Latin):
batuli cum pruitis. & miserunt
sub cratem ferream. & cũ fur¬
cis ferreis. coartari fecit beatti
laurentium: Et dixit decius cęsar
ad beatum laurentium sacrifica
chiis: Respondit beatus lauren¬
tius: Ego me obtuli sacrificium
dõ. in odorẽ suauitatis: quia sa¬
crificium dõ est sp̃s contribulatꝰ¬
Carnifices tam̃ urgentes ministra¬
bant carbones. mittentes sub gra¬
tem. & desuꝑ comprimentes cum¬
furcis ferreis Beatus laurentius dyc̃:
Disce miser ualeriane. quanta est¬
uirtus dñi dĩ mei. nam carbones
cui: mihi refrigerium praestant.
tibi enim aet̃num supliciũ: quia ip̃¬
se dñs nouit. quia accusatus non
negaui: int̾rogatus xp̃m c̃fessus sũ
assatus gr̃as ago Ualerianꝰ p̾fectꝰ
dix̃ Vbi st̃ ignes. quos dus pro¬
mittebas : In ipsa hora: dicebat be¬
atus laurentius O insania ur̃a. in¬
felices. ñ cognoscitis. quia carbones ur̃i
uultu pulcherrimo dicebat Grãs ł¬
natus es eleuans oculos suos contra

Expanded text:
batuli cum| prinis . et miserunt sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad beatum ladiis. Respondit beatus laurentius| ego me obtulli sacrificium deo . in odorem suauitatis. Quia| sacrificium deo est spiritus contribulatCarnifices tamen urgenter ministrabant carbones, mittentes sub cratem, et desuper eum comprimentes furcis ferreis. Sanctus Laurentius dixit: « Disce, miser, quavirtus domini Dei mei; nam carbones tui mihi refrigirium prestant; tibi enim aeternum supplicium, quia ipse Dominus novit, quia accusatus non negavi, interrogatus Christum confessus sum, assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestem pulcerrimo uultu dicebat. Gra| naris. Et ele| uans oculos contra
Abbreviated transcription (Latin):
clero. & popto dyxerunt: Nos su¬
mus scissime pat̾. qui ante pau¬
lulum deuinculo carceris mati¬
onb tuis opitulante dño suimus
selaxati Beatus pontifex coram
miti: Nnior fuit dñi pi&as. quȩ̨
clignata est absoluere uinctos.
rogationes quas cunctus excolit
populus ueneratione plenissima:
colere diligentissime: dum basiti¬
cas cum suo clero psallendo ge¬

Expanded text:
clero et populo, suggerentis: 'Nos sumus, sanctissime pater, qui ante paulolum de vinculum carceris orationibus tuis, opitulante Dominum, fuimus relaxati'. Beatus pontifex coram xit: 'Pior fuit Domini pietas, qui dignata est absolvere vinctos, rogationis, quas cunctos excolit populus veneratione plenissima, colere diligentissime, et dum basilicas cum suum clerum psallentis, de
Abbreviated transcription (Latin):
in quib confidis Beatus lauren¬
tius dixit: Quare uos coharcat
diabolus. xp̃ianis ut dicatis. sacri¬
ficare demoniis.ͤ Si iustum est ut
demonib inclinemus. magis quata
ddño creatgri uisibiliũ & inuisibilium.
uosipsi iudicate quidd hab& adorari.
qui factus est anqui fecit. Decius
cesar dixit: &uiss factus est ut qui¬

Expanded text:
ifica diis; Beatus laurentius dixit;| Quare uos coartat diabolus ut christianis dicatis sacrificate| demonibus Si iustum est ut demonibus inclinemur magis quam deo| creatori omnium uisibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit? Decius cesar dixit; Quis factus est .| u
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. credo Tui passus est sub
runtio pilato At ille respondit.
At ille respondit. credo Et ascendit
nem: ipsẽ te corpore & anima ii.¬
luminet: at ille respondit cum
sunt oculi eius. & cepit clama¬
re dicens: Benedictus dñs ins¬
xp̃s ds aet̾nus. qui me illuminauit
cecus fui: & modo uideo Tunc au¬
dientes multi ceci. ueniebant ad
beatum laurentium cum Lacrimis.
& beatus laurentius in custodia
ypoliti positus : ponebat manum¬

Expanded text:
xit;| Credo; Qui passus est sub pontio pilato? At ille respondit;| At ille respondit; Credo; Ascendit nem? Ipse te in| corpore et in anima inluminet; Lucillus respondit cum sunt oculi eius . et coepit clamare dicens; Benedictus domis eternus| qui me inluminauit cecus fui et modo uideo; Tunc| audientes multi ceci . ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatus laurentius in custodia positus ypoliti . ponebat man
Abbreviated transcription (Latin):
allocutione alloquer&e & in ipst¬
us uultu hilari. in fatie formosa.¬
officio. dño seriuendũ continuo
coronauit: Interiogatusq ab ipso
pontifice. quam lectionẽ uidebat᷑¬
habere in ordinẽ. talit̃ respondens
ait. Dñe sc̃ĩssimȩ pat̾ episcope. hoc
ctericatus officium quod mihi im¬
ponere dignatus es: gaudens su¬
scepi Cam̃ capitulus lectionis me¬
& : hoc hab& in oreline. dauitica
sententia nuntiante. quȩ in psal¬
mo noscit̾ r&mere: Postula a
me & dabo tibi gentes Et cum¬

Expanded text:
discussione adloqueretur et in ipso vultu ilari, facie formonsa,officium Dominum serviendum continuo coronavit. Interrogatus ad ipso pontifice, qualem lectionem deacere deberit, ei taliter respondens, ait: 'Domine sanctissime, pater episcope, hoc clericati officium, quem mihi inponere dignatus es, gavisus suscepi. Tamen capitulus lectionis mei hec habetur in ordine, Davitica sententia nuntiante, quae in secundo psalmo noscetur retenire: Postula a me, et dabo tibi gentes'.