comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendimiꝰ semꝑ nobis inuicem
presentes suus. sed in deo in
quo nos diliginus
psallendũ in ecclesiam
intraueris. fluctuanciũ cogita¬
cionũ tumultũ exterius rełin¬
que curamꝰ exteriorũ õim peni¬
tus obluuscere: ut soli deo pos¬
sis uacare. Fieri enĩ nõ potest ut
eciam cũ toto mũdo tacens fa¬
bulatur. Intende ergo illi qui ĩ¬
tendit tibi: audi illũ loquentẽ
tibi. ut ip̃e exaudiat te loquentẽ
sibi. Ita fiet si diuinis laudib
soluendis. Debita reuerencia. et
sollicitudine assistas: si singu¬
la berba diuine scripture diligẽ¬
ter intendas. Non ꝙ ego ista
faciam dico s qd̾ facere uellẽ:
et nõ fecisse penitet. et nõ face
piget. Tu uero cui maior gr̃a
ꝯcessa est. uotis ⁊ deuotis p᷑cib
pias aures dñi ad te flecte.
lacrimis et suspiriis pro tuis
excessibus illum clementer ex¬
ora atq canticis spũ alibus
ĩn omnib operib suis illum
lauda et glorifica. Nil eĩ ma¬

Expanded text:
tendimus, semper invicem tendimus, semper invicem praesentes sumus, sed in Deo in quo nos diligimus.psallendum ecclesiam intraveris, fluctuantium cogitationum tumultus exterius relinque, curamque exteriorum penitus obliviscere, ut soli Deo possis vacare. Fieri enim non potest ut i cum toto mundo etiam tacens fabulatur. Intende ergo illi qui intendit tibi; audi illum loquentem tibi, ut ipse exaudiat te loquentem sibi. Ita fiet, si divinis laudibus solvendis debita reverentia et sollicitudine assistas, super singula verba divinae Scripturae diligenter intendas. Non quod ego ista faciam dico, sed quod facere vellem, et non fecisse poenitet, et non facere piget. Tu vero cui major gratia concessa est, votis et devotis precibus pias aures Domini ad te flecte, lacrymis et suspiriis pro tuis excessibus illum clementer exora, atque canticis spiritualibus in omnibus operibus suis illum lauda et glorifica. Nihil enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
offendisti. Indica ei miẜias tua s.
oftende maliciã aduersarioꝵ tu¬
orũ. Cumq toram eo te ĩsacri¬
mis mactaueris: precor te ut
memor sis mei. Ego enĩ ex quo
cognoui te in xp̃o disigo te. et
issuc mencionẽ tui defero: ubi
⁊ illicita cogitatio suppliciũ et
honesta promeretur premiũ.
Ad astare namq dm̃ cũ pcc̃or
sto. s sacerdos: tua me comita¬
tur memoria. Tu uero mͥ uicẽ
reddes. si me amaueris: et oici¬
onũ tuaꝵ participem feceris.
Ibi si quidẽ recordatione tecum
presens esse desidero: ubi prote
et tuis familiaribus deuotas p̃¬
ces coram deo fundis. Nec mi
tibi. Quiquid enĩ tu es substã¬
cialr̃: hoc egosum. Ymago enĩ
dei est. omĩs aĩa racionalis. ꝙ¬
uide qui ĩse ymaginẽ dei q̃rit.
tam prox imũ ꝙͣ se querit. et
te uides me uides. qui nichil a¬
luid sum qͣm tu. Et si deum di¬
ligis me ymaginẽ dei diligis:
et ego diligendo deũ diligo te.
et ita dum unũ querimꝰ ad unũ

Expanded text:
offendisti: indica ei miserias tuas, offendisti: indica ei miserias tuas, ostende illi malitiam adversariorum tuorum. Cumque coram eo in lacrymis te maceraveris, precor te ut memor sis mei. 15. Ego enim ex quo cognovi te, in Christo diligo te; et illuc mentionem tui defero, ubi et illicita cogitatio supplicium, et honesta promeretur praemium. Ad altare namque Dei cum peccator sto, sed sacerdos, tui me comitatur memoria. Tu vero mihi vicem reddes, si me amaveris, et orationum tuarum participem feceris. Ibi recordatione tecum esse praesens desidero, ubi pro te et tuis familiaribus devotas preces coram Deo fundis. Nec mirtibi. Quidquid enim tu es substantialiter, hoc ego sum. Imago enim Dei est omnis anima rationalis. Proinde qui in se imaginem Dei quaerit, tam proximum quam se quaerit: et te uides, illum uides qui nihil liud sum quam tu. Et si Deum diligis, me imaginem Dei diligis: et ego Deum diligendo, diligo te. Et ita dum unum quaerimus, et ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
signaculũ pone. Cum eĩ xp̃us
hostiũ cordis custodit et est
cordis hostiarius. ut per illũ
ingrediantur et egrediãtur
uniuerse familie cordis conse¬
quenter assunt milia miliũ
angeloꝵ adfores exteriorũ
sensuũ excubanciũ. nec audet
curiosus explorator ui¬
tam tuã cotidiana discussiõe
ex amina: attende diligenter
quantũ proficis. uel quantũ
defficis: qualis sis ĩ moribus
s morũ affectibus. Stude cog¬
nostere te quia multo melior
et laudabilior es si te cognostis:
ꝙͣ si te neglecto cognosteres cur¬
sus syderum uires herbaꝵ. com¬
plexiones hominũ naturas a¬
mmaliũ et hr̃es ommiũ celestiũ
et terrestriũ scienciã. Redde gͦ
te tibi et si nõ semper aut sepe.
saltem interdũ. Rege tuos affec¬
tus. Dirige actus. corrige excesso
nichil inte remaneat ĩ discipli¬
natũ. Pone omnes transgressio¬
nes tuas ante oculos tuos: sta¬
temet ip̃m plange. Plora mi¬
quitates et pcc̃a: quibus deũ

Expanded text:
signaculum pone. Cum enim Christus signaculum pone. Cum enim Christus cordis ostium custodit, et est cordis ostiarius, ut per illum ingrediantur et egrediantur omnes familiae cordis, consequenter adsunt millia millium Angelorum ad fores exteriorum sensuum excubantium, nec audet curiosus explorator vitam tuam in quotidiana discussione examina. Attende diligenter quantum proficias, vel quantum deficias qualis sis in moribus,sed morum affectibus. Stude cognoscere te: quam multo melior et laudabilior es, si te cognoscis, quam si te neglecto cognosceres cursum siderum, vires herbarum, complexiones hominum, naturas animalium, et haberes omnium coelestium et terrestrium scientiam. Redde ergo te tibi, et si non semper, vel saepe; saltem interdum. Rege tuos affectus, dirige actus, corrige gressus, In te nihil remaneat indisciplinatum. Pone omnes transgressiones tuas ante oculos tuos. Statemetipsum plange. Plora iniquitates et peccata, quibus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
idesis seruus est ĩ con¬
templacione dei: et cu¬
stodia sui. Custodie ergo tue
prius ommẽ adhibe diligen¬
ciam. Deinde intessigens nũ¬
ꝙͣ posse sufficere ad te custo.¬
Siendũ tuã industriam. diui¬
nã implora clemenciã. Itẽq
ad compsendam inte creato¬
ris tui uoluntatẽ bonã ⁊ bene¬
placentẽ atq ꝑfectã: ange¬
licam exora tutelam. patro¬
regnanciũ. super te roga
Curre per singulos. supplic a si¬
gulis et smmul om̃ibus clama
et dic miserere mei. miẜemini
mei saltem uos amiti mei. reci¬
pite fugitiuũ ur̃m. s fratrue¬
lem.s consanguineũ in sang̾¬
ne redemptoris. En pauper
stat ad hostiũ clamat et pul¬
sat. aperite pussanti ⁊ ꝯducite
usqr ad regem: ut prostratus
coram eo indicem ei omnes mi¬
serias et neccessi tates quas pa¬
cior. Ad extremũ uero pͥlato
tuo cor tuũ cum omni ꝓgene
reconsigna: nulsũ in eo rema¬
neat pcc̃m. quod non pura
confessione de leatur. Ihesum
xp̃m eciam super cor tuũ sicut

Expanded text:
idelis servus est in contemplatione Dei, et custodia sui. Custodiae ergo tuae adhibe prius omnem diligentiam. Deinde intelligens te nunquam posse sufficere ad te custodiendum tua industria, divinam implora elementiam. Itemque ad contemplandam in te Creatoris tui voluntatem bonam et beneplacentem atque perfectam, angelicam exora tutelam, patroregnantium super te roga. Curre per singulos, supplica singulis, et simul omnibus clama et dic: Miseremini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei . Recipite fugitivum vestrum, sed fratruelem, sed consanguineum in sanguine Redemptoris. En pauper stat ad ostium, clamat et pulsat. Aperite pulsanti, et conducite eum usque ad Regem ut prostratus coram eo indicem 326 ei omnes miserias et omnes necessitates quas patior. Ad extremum vero praelato tuo cor tuum cum omni progenie reconsigna. Nullum in eo remaneat peccatum, quod non pura confessione deleatur. Jesum Christum etiam super cor tuum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tamen morientur ut semper
uiuant: et sic uiuent ut sẽper
moriantur.Ita aĩa pcc̃oris
aut ĩ inferno pro pcas cruci¬
atur: aut in paradiso ꝓ bonis
meritis cossocatur. Nunc gͦ
alterũ e duobus eligamus:
aut semper cruciari cũ impiis.
aut perpetualiter letari cum
sanctis. Bonũ siquidem ⁊ ma-¬
posita: ut ad quod uosuerimꝰ
manũ extendamus. Si tormẽ

Expanded text:
tamen morientur, ut semper tamen morientur, ut semper vivant; et sic vivent, ut semper moriantur. Ita anima peccatoris aut in inferno pro peccatis cruciatur, aut in paradiso pro bonis meritis collocatur. Nunc ergo alterum e duobus eligamus: aut semper cruciari cum impiis, aut perpetualiter laetari cum sanctis. Bonum siquidem et maposita, ut ad quod voluerimus manum extendamus.. Si torme
Abbreviated transcription (Latin):
lucem uisuri. numꝙͣ refrige¬
riũ adepturi: s ꝑ milia miliũ
annoꝵ ĩinferno cruciandi. N
inde umꝙͣ liberandi. ubi nͨ qui
torquet aliqñ fatigatur. nec
qui torquetur aliquando mori-¬
tur. Sic enĩ ignis ibi ꝯsumit
ut semper reseruet sic tormẽ¬
ta agũtur. ut semper renouẽ¬
tur. Iuxta uero qualitatẽ cus¬
pe. penã sustinebit unusqͥsq
gehenne: et similis culpe rei
suis similibus iungentur cru¬
ciandi. Nichil ałiud ibi audi¬
tur nisi fletus et planctus.
gemitus et ululatus merores
atq stridores denciũ. nichilqr
uidebitur nisi bermes et larna¬
les facies tortoꝵ. atq teterri¬
ma moustra demonioꝵ. uines
crudeles mordebunt intima
cordis. hinc dolor in de pauor.
gemitus. stupor et timor hor¬
rens. Ardebuntq miseri ĩ ig¬
ne eterno: meternũ et ułtra.
In carne cruciabũtur. ꝑ ignẽ
inspiritu per consciencie uermẽ.
tor ĩ comparabilis. timor horri¬
spe uenie et misericordie. Sic

Expanded text:
lucem visuri, nunquam refrigelucem visuri, nunquam refrigerium adepturi; sed per millia millium annorum in inferno cruciandi; nec inde unquam liberandi, ubi nec qui torquet, aliquando fatigatur; nec qui torquetur, aliquando moritur. Sic enim ignis ibi consumit, ut semper reservet; sic tormenta aguntur, ut semper renoventur. Juxta vero qualitatem culpae poenam sustinebit unusquisque gehennae, et similis culpae rei suis similibus jungentur cruciandi. Nihil aliud ibi audietur nisi fletus et planctus, gemitus et ululatus, moerores atque stridores dentium: nihilque ibi videbitur, nisi vermes, et larvales facies tortorum, atque teterrima monstra daemonum. Vermes crudeles mordebunt intima cordis: Hinc dolor, inde pavor, gemitus, stupor, et timor horrens. Ardebuntque miseri in igne aeterno in aeternum et ultra. In carne cruciabuntur per ignem, in spiritu per conscientiae vermem. tor incomparabilis, mors aspe veniae et misericordiae. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tacõne ceciderunt ĩ magnã
ta. Quicquid illis accidit tͥ
accidere potest. quia homo es
homo dehumo: linus de limo.
est: quia morieris. S ĩcertũ
qñ aut quomodo uel ubi qm̃
mors te ubiq expectat: tu
quoqz si sapiens fueris ubiqz
cam expectabis. Si carnem
sequeris: pumeris in carne.
si in carne delectaris: cruciabe¬
ris in carne. Si curiosas uestes
requiris. pro ornatu uestiũ
subter te sternetur tinea et
operimentũ tuũ erunt bermes.
Iusticia enĩ dei aliud iudicare
nõ potest: nisi quos merentͤ
opera nr̃a. Qui em̃ plus di¬
claustrũ. gulam ꝙͣ abstinenciã
luxuriã ꝙͣ castitatẽ: sequitui
dyabolum. et ibit cum eo ĩ sup¬
psiciũ eternũ. Quis putas
tunc meror erit. qui luctus. que
tristicia: cũ seꝑabuntur impn
a consorcio sanctoꝵ et a uisiõe
dei. et traditi ĩ potestatem de¬
monũ ibunt cum ip̃is ĩ ignẽ
etermũ. ibiqz semper erunt.
sine fine ĩluctu et gemitu.
Procul quippe exulati a beata

Expanded text:
tatione ceciderunt in magnam tatione ceciderunt in magnam 10. Quidquid illis accidit, tibi accidere potest, quia homo es: homo de humo, limus de limo. est quia morieris; sed incertum quando, aut quomodo, vel ubi Quoniam mors ubique te exspectat, tu quoque, si sapiens fueris, ubique eam exspectabis. Si carnem sequeris, punieris in carne; si in carne delectaris, cruciaberis in carne. Si curiosas vestes requiris, pro ornatu vestium subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes . Justitia enim Dei aliud judicare non potest, nisi quod merentur opera nclaustrum, gulam quam abstinentiam, luxuriam quam castitatem, sequitur diabolum, et ibit cum eo in supplicium 324 aeternum. Quis, putas, tunc moeror erit, quis luctus, quae tristitia, cum separabuntur impii a consortio sanctorum, et a visione Dei: et traditi in potestatem daemonum, ibunt cum ipsis in ignem aeternum, ibique semper erunt sine fine in luctu et gemitu! Procul quippe a beata
Abbreviated transcription (Latin):
sordidũ. Si uero dicis durus est hic
sermo. nõ possum mundũsꝑne¬
re. et carnẽ meã odio hr̃e: dic
michi ubi sunt amatores mũ¬
di qui ante pauca tẽpora no¬
biscũ erant: Nichil ex eis re¬
mansit. insi cineres. et uermes.
Attende diligenter quid sunt
uel quid fuerunt. hoĩes fuerũt
sicut tu. comederunt. biberũt.
riserunt: duxerunt ĩ bonis di¬
es suos. et in puncto ad infer-¬
na descenderunt. Hic caro eoꝵ
uermibus: et ilsic aĩa ignib
deputatur: Donec rursus ĩfe¬
sici collegio cosligati sẽpit̾ms
iuoluantur incendris qui so¬
cii fuerunt: ĩ uiciis. Una nãq
pena implicat:. quos unus a¬
mor ĩcrimine ligat. Quid
profuit illis manis gli̾a. bre¬
uis leticia. mũdi potencia. car¬
nis uoluptas. false diuicie mag¬
na familia. et mala concupi¬
scencia: Ubi risus. ubi iocus.
ubi iactancia. ubi a rogancia.
De tanta leticia qͣnta tͥsticia
post tantã uoluptatem tam
grauis miseria. De illa exul

Expanded text:
sordidum. Si vero dicis, Durus est hic sordidum. Si vero dicis, Durus est hic sermo; non possum mundum spernere, et carnem meam odio habere: dic mihi, ubi sunt amatores mundi, qui ante pauca tempora nobiscum erant? Nihil ex eis remansit, nisi cineres et vermes. Attende diligenter quid sunt, vel quid fuerunt. Homines fuerunt sicut tu: comederunt, biberunt, riserunt, duxerunt in bonis dies suos; et in puncto ad inferna descenderunt . Hic caro eorum vermibus, et illic anima ignibus deputatur, donec rursus infelici collegio colligati, sempiternis involvantur incendiis, qui socii fuerunt in vitiis. Una namque poena implicat, quos unus amor in crimine ligat. Quid profuit illis inanis gloria, brevis laetitia, mundi potentia, carnis voluptas, falsae divitiae, magna familia, et mala concupiscentia? Ubi risus, ubi jocus ubi jactantia, ubi arrogantia? De tanta laetitia, quanta tristitia! post tantillam voluptatem, quam gravis miseria! De illa exsul
Abbreviated transcription (Latin):
irrecitam. iamianiq demo¬
mbus tradendam. ut morte
ꝑpetua dampnaretur . fleuit
super illain que se flere nescie¬
bat. Nec solum fleuit s etiã¬
se occidi permisit: ut pͬcioso
sanguimis sui precio eam re¬
dimeret. Aspice mortalis. ꝓ
quo datur hostra talis. Agnoste
homo ꝙͣ nobilis est aĩa tua:
runt pro quibus neccesse fuit
xp̃m dñm uulnerari. Si nõ
essent hec admortẽ et mortẽ
sempiternã mĩquã pro eoꝵ
remedio dei filius moreretur.
Noli gͦ uilipendere aĩe tue
passionem: cui a tanta maie¬
state tantam uides ex hiberi
compassionem. Fudit ip̃e la¬
crimas pro te:saua et tu ꝑ
singulas noctes lectũ tuum
cordis compunctione ⁊ sacͥ¬
maꝵ assiduitate. Fudit ip̃e
sanguinẽ suũ. funde et tu
tuũ cotidiana corporis afflic
tiori quodã s longiori mar¬
tirio pone. Nosi attendere
quid caro uelit. s quid spiritꝰ
possit. Tunc eni gloriosus
erit cũ ad deum suũ redierit.

Expanded text:
irretitam, jamjamque daemoirretitam, jamjamque daemonibus tradendam, ut morte perpetua damnaretur, flevit super illam, quae flere se nesciebat: nec solum flevit, sed etiam occidi se permisit, ut pretioso sanguinis sui pretio eam redimeret. Aspice, mortalis, pro te datur hostia talis. 9. Agnosce, homo, quam nobilis est anima tua, ra, pro quibus necesse fuit Christum Dominum vulnerari. Si non essent haec ad mortem, et mortem sempiternam, nunquam pro eorum remedio Dei Filius moreretur. Noli ergo vilipendere animae tuae passionem, cui a tanta majestate tantam vides exhiberi compassionem. Fudit ipse lacrymas pro te: lava et tu per singulas noctes lectum tuum cordis compunctione, et lacrymarum assiduitate. Fudit ipse sanguinem suum funde et tu tuum quotidiana corporis afflicttiori quodam, sed longiori martyrio pone. Noli attendere quid caro velit, sed quid spiritus poscit. Tunc enim gloriosus erit, cum ad Deum suum redierit,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus culpa nasci miseria.
uiuere pena mori angustia:
Unde suꝑbis homo: cuius con-¬
cepcio culpa. nasci pena. labor
uita. neccesse mori: Cur car¬
nem tuam preciosis reb im¬
piniguas ⁊ adornas. quã post
paucos dies uermes deuoratu¬
risunt insepulchro: aĩam bero
tuã non ornas bonis operibus.
que deo et angelis eius presen¬
tanda est in celis. Quare a¬
nimã tuam uilipendis ⁊ ei car¬
nẽ preponis: Oñam ancillari.
et ancillam dñari: magna a¬
busio est. Totus siquidẽ iste
mundus ad unius aĩe preciũ
estimari nõ potest. Non enĩ
pro toto mundo deus aĩamsu-¬
am dare uoluit. qm pro a ĩa
humana dedit. Sublimiꝰ
est gͦ aĩe preciũ: que nõ nisi
sanguine xp̃i redimi potuit
Quam ergo ꝯmutacionem
dabis pro aĩa tua: qui pro ni¬
chilo das illain: Nonne dei
filius cũ esset in sinu patris
a regalibus sedibus pro ea de¬
scendit. ut eam liberaret a po¬
testate dyaboli: Quam cum
uidisset peccatoꝵ fumbus

Expanded text:
ceptus culpa, nasci miseria, ceptus culpa, nasci miseria, vivere poena, mori angustia? Unde superbit homo, cujus conceptio culpa, Nasci poena, labor vita, necesse mori? Cur carnem tuam pretiosis rebus impinguas et adornas, quam post paucos dies vermes devoraturi sunt in sepulcro; animam vero tuam non adornas bonis operibus, quae Deo et Angelis ejus praesentanda est in coelis? Quare animam tuam vilipendis, et ei carnem praeponis? Dominam ancillari, et ancillam dominari, magna abusio est. Totus quidem iste mundus ad unius animae pretium aestimari non potest. Non enim pro toto mundo Deus animam suam dare voluit, quam pro anima humana dedit. Sublimius ergo est animae pretium, quae non nisi sanguine Christi redimi potuit. Quam ergo commutationem dabis pro anima tua, qui pro nihilo das illam? Nonne Dei Filius cum esset in sinu Patris, a regalibus sedibus pro ea descendit, ut eam liberaret a potestate diaboli? Quam cum vidisset peccatorum funibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ traxit. quo captuꝰ tene¬
tur ⁊ incuruatur. ut diligat
uanitatem ⁊ inquitatẽ oꝑe¬
tur. Attende homo quid fiusti
ante ortuni. et quid es abor¬
tu usq ad occasum atq quid
eris post hanc uitamn. Profec¬
to fuit quod nõ eras. postea
de uili materia factus. ĩ uilissi¬
mo panno ĩuosutus. mẽstru¬
ali sangume in utero materno
fiusti nutritus. Tunica tua
nec memores qͣm sit uilis ori¬
go tui. forma. fauor populi fer¬
uor iuiuemilis opesqz subripue¬
re. tibi noscere quid sit honio.
Nichil enim aliud est homo.
ꝙͣ sperma fetidum. saccus ster¬
corũ. cibus uermiũ. Post hoĩem
uermis. Post uermem fetor et
horror. Sic ĩ non hommem
uertitur omnie homo. Cur gͦ
superbis homo. attendens qd̾
fiusti uile semen. et sanguis co¬
agulatus in utero: Deide mi¬
seriis huius uite expositus et
pcc̃o. postea uermnis et cib uer¬
miũ futurus ĩ tumulo. Quid
superbis pulius ⁊ cims. cuiꝰ cõ¬

Expanded text:
tiae traxit, quo captivus tenetiae traxit, quo captivus tenetur et incurvatur, ut diligat vanitatem, et iniquitatem operetur. 8. Attende, homo, quid fuisti ante ortum, et quid es ab ortu usque ad occasum, atque quid eris post hanc vitam. Profecto fuit quando non eras: postea de vili materia factus, et vilissimo panno involutus, menstruali sanguine in utero materno fuisti nutritus, et tunica tua Nec memor es quam sit vilis origo tui. Forma, favor populi, fervor juvenilis, opesque Subripuere tibi noscere quid sit homo. Nihil aliud est homo quam sperma fetidum, saccus stercorum, cibus vermium. Post hominem vermis, post vermem fetor et horror. Sic in non hominem vertitur omnis homo. 323 Cur ergo superbis, homo, attendens quod fuisti vile semen, et sanguis coagulatus in utero; deinde miseriis hujus vitae expositus et peccato, postea vermis et cibus vermium futurus in tumulo? Quid superbis, pulvis et cinis, cujus con
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis. heres bonitatis
racionis particeps: quid tibi
cũ carne unde ista pateris:
Propter carnẽ aliena pc̃ca
tibi imputantur. et tue iusti¬
cie qͣiͣ pannus mestruate re¬
putantur. atq tu ip̃a ad in¬
chilũ es redacta et qiͣ nichilũ
⁊ mane reputata. Nichil a
siud est caro. cum qua tibi tan¬
ta est societas. nnsi spuma ca¬
ro facta. fragili uestita decore:
s erit quando erit cadauer mi¬
serum et putridum ⁊ cib uer¬
miũ. Nam quantũcumq
ex tollatur. semper caro est. Si
diligenter consideres. quid ꝑ
O ⁊nares ceteros corporis
meatus egrediatur. uilius st¬
quillimũ numquã uidisti. Si
singulas eius miserias enu¬
merare uelis. qm sit onerata
pcc̃is urecita uiciis. pruriens
concupiscencns occupata pas¬
sionibus. polluta illusiombz
prona semꝑ ĩ malũ ⁊ ĩ om̃e
uiciũ procsinis plenam cum
confusione ⁊ ignomima ĩue¬
mes. Propter carnem homo
uanitati similis factus est.
quia ex illa concupiscencie¬

Expanded text:
beatitudinis, haeres bonitatis, beatitudinis, haeres bonitatis, rationis particeps, quid tibi cum carne unde ista pateris? Propter carnem aliena peccata tibi imputantur, et tuae justitiae quasi pannus menstruatae reputantur , atque tu ipsa ad nihilum es redacta, et quasi nihilum et inane reputata. Nihil enim aliud est caro, cum qua tanta est tibi societas, nisi spuma caro facta, fragili vestita decore: sed erit, quando erit cadaver miserum et putridum, et cibus vermium. Nam quantumcunque excolatur, semper caro est. Si diligenter consideres, quid per os et nares caeterosque corporis meatus egrediatur, vilius sterquilinium nunquam vidisti. Si singulas ejus miserias enumerare velis, quam sit onerata peccatis, irretita vitiis, pruriens concupiscentiis, occupata passionibus, polluta illusionibus, prona semper in malum, et in omne vitium proclivis, plenam omni confusione et ignominia invenies. Propter carnem homo vanitati similis factus est , quia ex illa vitium concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
biliter uixit sine aliquo reatu
est si remota pietate iudicet᷑.
Quis em̃ considerare ualeat
quanta masa ꝑ monienta tẽ¬
porũ ꝑpetramus: et quanta
bona facere negligimꝰ:. Si¬
cut enĩ pcc̃m est ꝑpetracio ma¬
li: sic delictum est desercio lom.
Grauis si quidem iactura est.
cũ nec bona facimus nec bona
cogitamus. s cor nostrũ per
uana ⁊ ĩutilia sminiꝰ uagari.
Nums tamen difficile est.
cor tenere:et ab issicita cogi¬
tacione obseruare. Niis eciã
diffile est: terrenas occupa¬
ciones absq pccis ministrare¬
semet ip̃m diuidicare
et comprehendere ꝑfecte p̃t
s multis cogitacionib occu¬
patus. sibimet ip̃i aliquomͦ
manet ĩcognitus. ut omĩno
quod tolerãt nesciat. Prop¬
terea urgente exitu subtiliori
terretur metu. quia ⁊ si illa
que scuut numꝙͣ se pret̾misisse
menunit. formidat tamen ea
gine decorata. similitu¬
dine. desponsata fide dotata
spiritu. redempta sanguine
deputata cũ angelis. capax

Expanded text:
biliter vixit, sine aliquo reatu biliter vixit, sine aliquo reatu est, si remota pietate judicetur. Quis enim considerare valeat, quanta mala per momenta temporum perpetramus, et quanta bona facere negligimus? Sicut enim peccatum est perpetratio mali, sic delictum est desertio boni. Gravis siquidem jactura est, cum nec bona facimus, nec bona cogitamus, sed cor nostrum per vana et inutilia sinimus vagari. Nimis tamen difficile est cor tenere, et ab illicita cogitatione servare. Nimis etiam difficile est terrenas occupationes absque peccatis ministraresemetipsum dijudicare et comprehendere perfecte potest; sed multis cogitationibus occupatus, sibimetipsi aliquo modo manet incognitus, ut omnino quod tolerat nesciat. Propterea urgente exitu, subtiliori terretur metu: quia etsi illa quae scivit, nunquam se praetermisisse meminit, formidat tamen ea gine, decorata similitudine, desponsata fide, dotata spiritu, redempta sanguine, deputata cum Angelis, capax
Abbreviated transcription (Latin):
de reliquetur adeo misera ĩhora
tante neccessitatis atq demo¬
nibus tradetur ĩ inferno cruci¬
anda. Sic aĩa peccatoris in
die qua ignorat. ⁊ hora qua
nescit rapitur a morte ⁊ segre¬
gatur a corpore. ꝑgitqz miẜnis
plena tremens et dolens. et
cũ nuillam excusacionẽ habeat
quã pro pcc̃is suis possit ob¬
tendere: contabescit et ꝑtime¬
scit ante deum apparere. Ingen¬
ti horrore concutitur et musti¬
plicibus cogitacionũ escibus
agitatur cũ urgente solucõe
carnis ⁊ subductis e medio oĩ¬
bus se ⁊ illum tantli conside¬
rat cui appropĩnquat et post
paululum hoc ĩuenit quod in
tatẽ tante iusticie quas rõnes
uite sue ponat. Si enĩ cuncta
opera que intessigere potuit de¬
uitauit. uentura tamẽ coram
districto iudice illa magis q̃
in semet ip̃a nõ intelligit ꝑti¬
mescit. Crescit pauor cum co¬
gitat ꝙ uiam uite huius ne¬
quaꝙͣ sine culpa transire po¬
tuit: nec hoc quidem ꝙ lauda¬

Expanded text:
derelinquetur a Deo misera in hora derelinquetur a Deo misera in hora tantae necessitatis, atque daemonibus tradetur in inferno crucianda. 8. Sic anima peccatoris in die qua ignorat, et hora qua nescit, rapitur a morte, et segregatur a corpore, pergitque miseriis plena, tremens et dolens: et cum nullam excusationem habeat, quam pro peccatis suis possit obtendere, contabescit et pertimescit ante Deum apparere. Ingenti horrore concutitur, et multiplicibus cogitationum aestibus agitatur, cum urgente solutione carnis, et subductis e medio omnibus, se et illum terminum considerat cui appropinquat, et post paululum hoc invenit quod in tatem tantae justitiae, quas rationes vitae suae ponat. Si enim cuncta opera quae intelligere potuit, devitavit; ventura tamen coram districto Judice illa, magis quae in semetipsa non intelligit, pertimescit. Crescit pavor, cum cogitat quod viam vitae hujus nequaquam sine culpa transire potuit: nec hoc quidem quod lauda
Abbreviated transcription (Latin):
illa fugere induciasqz petere
dicens. Date michi uel umus
hore spacium. Tunc quasi loquẽ¬
cia simul opera dicent. Tu nos
egisti. opera tua sumus. nõ te
deseremus. sed tecum semper eri¬
mus: tecum ꝑgemiꝰ ad iudiciũ
Uicia quoq multis et multipli¬
cibus criminibus eam accusa¬
bunt. multaqz falsa testimo¬
nia aduersus illam ĩuenient
⁊ ꝙͣ qͣm uera ad dampnacionem
eius satis possent suffic̾e. De¬
mones uero terribili uustu. et
horribili aspectu eam t̾rebunt
Ingenti eam furore persequen¬
tur et comprehendent. tam t̾ri¬
biliter ꝙͣ horribiliter uolentes
retinere et possidere. insi sit qͥ
eripiat. Tunc aĩa muenieris
oculos clausos et os. alios qz
corporis sensus per quos sole¬
bat egredi delectari ĩ hus exti¬
oribus reuortetur ad se. et uidẽs
se solam et nudam. ingenti hor¬
rore concussa. desperacione defi¬
ciet in se et cadet subse et quia
amore mũdi et carnis uolupta¬
te dei amorem derelinquerat.

Expanded text:
illa fugere, induciasque petere, illa fugere, induciasque petere, dicens: Date mihi vel unius horae spatium. Tunc quasi loquentia simul opera, dicent: Tu nos egisti; opera tua sumus: non te deseremus, sed tecum semper erimus, tecum pergemus ad judicium. Vitia quoque multis et multiplicibus criminibus eam accusabunt, multaque falsa testimonia adversus illam invenient, quanquam vera ad damnationem ejus satis possent sufficere. Daemones vero terribili vultu et horribili aspectu eam terrebunt: ingenti furore eam persequentur et comprehendent, tam terribiliter quam horribiliter volentes retinere et possidere, nisi sit qui eripiat. Tunc anima inveniens oculos clausos et os, aliosque corporis sensus per quos solebat egredi, et delectari in his exoribus, revertetur ad se; et videns se solam et nudam, ingenti horrore concussa, desperatione deficiet in se, et cadet sub se: et quia amore mundi, et carnis 322 voluptate, Dei amorem dereliquerat,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝑe uitam istam de sideranuis
in qua quanto amplius uiuimꝰ
tanto plus peccanius: Quãto
est uita longior: tanto culpa
numerosior. Cotidie namq
trescunt mala: et subtrahũ¬
tur bona. assidue uariatur hõ
per prospera et aduersa. et ig¬
norat quando moriatur. Si¬
cut enĩ in celo choruscans uelo¬
citer currit: et repente deficit.
et sicut sintilla ignis subito ex¬
tinguitur. et ĩcinerem redigi¬
tur. sic cito finitam datur istã
cernere uitam. Dum enĩ liben¬
ter/ ac iocundissime moratur
homo ĩmundo. duiq se uicturũ
arbitrabatur ac multa ĩlonga¬
tpr̃a disponit agenda subito ra-¬
pitur ĩ morte. et ex ĩ prouiso au¬
fertur a corpore. Uerumptamen
cũ magno metu magnisq do¬
loribus separatur anma a cor¬
pore. Ueniunt enĩ angeli assu¬
mere illain ut ꝑducant eam
ante tribunas iudicis metuen¬
di. et tunc illa memorans oꝑa
sua mala et pessima que die noc¬
tuqz gessit. contremiscit. ⁊ q̃rit

Expanded text:
topere vitam istam desideramus, topere vitam istam desideramus, in qua quanto amplius vivimus, tanto plus peccamus? Quanto est vita longior, tanto culpa numerosior. Quotidie namque crescunt mala, et subtrahuntur bona: assidue variatur homo per prospera et adversa, et ignorat quando moriatur. Sicut enim in coelo stella coruscans velociter currit, et repente deficit; et sicut scintilla ignis subito exstinguitur, et in cinerem redigitur: Sic cito finitam datur istam cernere vitam. Dum enim libenter ac jucundissime moratur homo in mundo, diuque se victurum arbitratur, Ac multa in longum disponit tempus agenda; subito rapitur in mortem, et ex improviso anima aufertur a corpore. Verumtamen cum magno metu magnisque doloribus anima separatur a corpore. Veniunt enim Angeli assumere illam, ut perducant eam ante tribunal Judicis metuendi: et tunc illa memorans opera sua mala et pessima, quae die noctuque gessit, contremiscit, et quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
conatꝰ et cogitaciones dommo p̾sentãde¬
presente recitabuntur. Tunc
demisso capite pre confusione
male consciencie in iuidicio corã
domino stabo: trepidus. ranxiꝰ.
ut pote ꝯmemorans sceleꝵ cõ¬
missa meoꝵ. Et cum dicetur
de me. ecce homo et opera eius.
reducam ante oculos omia delic.¬
ta et pic̃a mea. Quadã namq
ui diuina fiet. ut cuiqz sua oꝑa
riam reuocentur. et mentis ĩ¬
tuitu mira ceseritate cernan¬
tur. ut accuset uel excuset scĩa
conscientiam. atq ita simul
⁊ singuli ⁊ om̃es iudicentur.
Iudiciũ faciet gestoꝵ quisq
suoꝵ. Cunctaq cunctoꝵ cunc¬
tis archana patebunt. Quos
enim nũc ꝯfiteri erubescimus.
tunc omnib manifestabitur.
et quicquio hic dissimulando
palpanius: totũ illic uindex
flamma comburet. Ignis ubi¬
q ferox ruptis regnabit habe¬
nis. Quantoqz ducius deus
nos expectat ut emendemus:
tanto districtius iudicabit si
neglexerimius. Cur ergo tan¬

Expanded text:
actus et cogitationes Domino praesentandactus et cogitationes Domino praesentandae recitabuntur! Tunc demisso capite prae confusione malae conscientiae, in judicio coram Domino stabo trepidus et anxius, utpote commemorans scelerum commissa meorum. Et cum dicetur de me, Ecce homo et opera ejus; reducam ante oculos omnia delicta et peccata mea. Quadam namque vi divina fiet ut cuique sua opera riam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; ut accuset, vel excuset scientia conscientiam, atque ita simul et singuli, et omnes judicentur. Judicium faciet gestorum quisque suorum, Cunctaque cunctorum cunctis arcana patebunt. Quod enim nunc confiteri erubescimus, tunc omnibus manifestabitur: et quidquid hic dissimulando palpamus, totum illic vindex flamma comburet. Ignis ubique ferox ruptis regnabit habenis. Quantoque diutius Deus nos exspectat, ut emendemus tanto districtius judicabit, si neglexerimus. 5. Cur ergo tan
Abbreviated transcription (Latin):
secundum exteriorem ho¬
minem de parentibus
illis uenio: qui me ante fecerũt
dampnatũ ꝙͣ natum Pccõres
pccõrem in pcc̃o suo genuerũt
et de pcc̃o nutrierũt Miseri mi¬
serum in hanc lucis miseriam ĩ¬
duxerunt. nichil ex eis habeo inisi
miseriam et peccatũ: et corrup¬
tibile hoc corpus quod gesto. ad
exierunt. Cum eorũ sepuchra
respicio: non ĩuenio in eis nisi
cinerẽ et uermẽ fetorem et horro¬
ren.C.uod egosum. ip̃i fuerũt.
et quod ipi sunt ego ero. Quid
sum ego: homo de humore liqui¬
do. fui enim ĩ moneta ꝯcepcõis.
de humano semine conceptus.
Deinde spuma illa cata modicũ
crescendo caro facta est. Postea
plorans eiulans traditus sũ
huius mundi exisio et ecce iam
morior plenus imquitatibus
et ahommacõibus. Iam iam p᷑¬
sentabor ante districtũ iudicẽ.
de operibus meis racionẽ reddi¬
turus. Ue michi misero cũ uene¬
rit dies illa iudicii: et aperti fuerĩt¬
fũt libri in quibus omnes mei

Expanded text:
Secundum exteriorem hominem de parentibus illis venio, qui me ante fecerunt damnatum, quam natum. Peccatores peccatorem in peccato suo genuerunt, et de peccato nutriverunt. Miseri miserum in hanc lucis miseriam induxerunt. Nil ex eis habeo, nisi miseriam et peccatum, et corruptibile hoc corpus quod gesto. Ad exierunt. Cum eorum sepulcra respicio, non invenio in eis nisi cinerem et vermem, fetorem et horrorem. Quod ego sum, ipsi fuerunt; et quod ipsi sunt, ego ero. Quid sum ego? Homo de humore liquido. Fui enim in momento conceptionis de humano semine conceptus; deinde spuma illa coagulata modicum crescendo caro facta est. Postea plorans et ejulans traditus sum hujus mundi exsilio; et ecce jam morior plenus iniquitatibus et abominationibus. Jam jam praesentabor ante districtum Judicem, de operibus meis rationem redditurus. Vae mihi misero, cum venerit dies illa judicii, et aperti fuerint libri in quibus omnes mei
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ uite seculariũ et religi¬
osoꝵ qui muniti et quasi sta¬
biles cernũtur. uita reprobat᷑
Noliuisti inquit erubestere.
Erubestere noluit. qui penit̾e
recusauit. Rubor igitur fron¬
tis est pudor penitentis. Si
quis igẽ ab hac infirmitate cu¬
rari desiderat. neccesse est ut
emplastrũ uerecundie fronti
superponat. Explicit liber de

Expanded text:
tionem vitae saecularium, religitionem vitae saecularium, religiosorum, qui muniti, et quasi stabiles cernuntur, vita reprobatur. Noluisti, inquit, erubescere. Erubescere noluit, qui poenitere recusavit. Rubor igitur frontis est pudor poenitentis. Si quis igitur ab hac infirmitate curari desiderat, necesse est ut emplastrum verecundiae fronti superponat. Finis libelli De
Abbreviated transcription (Latin):
cis facta est tibi nolu¬
isti erubescere. De aduersatu¬
ce muliere ꝓpheta loquitur
ut de ea quasi dolens coqueri
uideatur. Per eam si quidem
aminã sermo diumus ĩtelli¬
gitur que deũ uidere desiderãt
frontem pudicicie simplicita¬
tis uolamine regere consue¬
uit. Si autem pcci morbus
eidem aduenerit per impu¬
denciam frontẽ distooptã
gerit et que prius iuste ui¬
uerat ab iecto smplicitatis
uelamine pcr̃m predicare
non cessat. Quod si ĩ religione
a sicui ꝯtingat grauloris culpe
secularibus nnicitamentũ pre¬
stat. Quanto enĩ gradus al¬
cior. tanto casus grauior. Unde
per ysaiam dr᷑. Erubeste sydon
ait mare. Unde gregoꝰ. plerũ¬
qz inquit ex actione sclãrium
ꝯfunditur. actio religiosorum.
dum illi ultra habitum assu¬
nt opera. et isti iuxta ordinẽ
ꝓpriũ nõ excitat corda. In sydo¬
ne quippe figuratur. stabilitas
resigiosor: ĩ maribero uita se¬
culariũ. Quasi ergo ꝑ uocem
maris ad uerecundiam sydon
adducitur quando ꝑ compara¬

Expanded text:
cis facta est tibi, voluisti erubescere . De adultera muliere propheta loquitur, ut de ea quasi dolens conqueri videatur. Per eam siquidem animam sermo divinus intelligit, quae Deum videre desiderans frontem pudicitiae simplicitatis velamine tegere consuevit. Si autem peccati morbus eidem advenerit, per impudicitiam frontem discoopertam gerit, et quae prius juste vixerat, abjecto simplicitatis velamine peccatum praedicare non cessat. Quod si in religione alicui contingat gravioris culpae, saecularibus incitamentum praestat. Quanto enim gradus altior, tanto casus gravior. Unde per Isaiam dicitur: Erubesce, Sidon, ait, mare . Unde Gregorius: « Plerumque, inquit, ex actione saecularium confunditur actio religiosorum, dum illi ultra habitum assumunt opera, et isti juxta ordinem proprium non excitant corda. » In Sidone quippe figuratur stabilitas religiosorum, in mari vero vita saecularium. Quasi ergo per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per compara
Abbreviated transcription (Latin):
zarũ .i. aĩam prius mortuã.
ĩ peccatis. Cũ itaq sex sint cu¬
cũstancie que dicũtur signifi¬
care:quecũq earũ significet
aut factũ significat factũ. et
est allegoria. aut factũ facien¬
dũ significat. et est moralitas.
inhus duob ad cogcionẽ bita¬
tis .i. integritatẽ fidei. et ad
amorẽbonitatis .i. ad ꝑfectio¬
nẽ bonoꝵ operũ instruimur
Propter que duo legenda est
diuinascriptura scil ut cre da¬
mus sincere et bene oꝑeniur.

Expanded text:
zarum, id est animam prius mortuam zarum, id est animam prius mortuam in peccatis. Cum itaque sex sint circumstantiae, quae dicuntur significare, quaecunque earum significet, aut factum significat factum et est allegoria; aut factum faciendum significat, et est moralitas. In his duobus ad cognitionem veritatis, id est integritatem fidei, et ad amorem bonitatis, id est ad perfectionem bonorum operum, instruimur. Propter quae duo legenda est divina Scriptura, scilicet ut credamus sincere, et bene operemur.
Abbreviated transcription (Latin):
ritas est cũ nunquã pars illa
sose ꝯtinguatur. Per assirios
igitur idẽ babisomos demones
competenter designantur qui
ad aquilonẽ sedem sibi eleg̾ũt
ut pote frigore ĩfidelitatis tor¬
pentes. et ui̾tatis luce pͥuati.
prius egipcii oppriuiũt israel
deinde assirn nõ enĩ in nobis
pt̃ quitꝙͣ dyabolus nõ prius
trahanur aꝓpris cõcupistẽ¬
ciis. unde ne tradas me dñe
a desiderio meo pcc̃ori .i. dya
boso. Tempora significant. exẽ¬
pli causa. Ihesus ibat ĩporticu
salomonis. et hyems erat. Ideo
de hyeme habita est mencio ut
per qualitatẽ temporũ desig¬
naretur qualitas aĩoꝵ idest
torpor ⁊ infidelitas iudeorum
Gestum significat ut ĩeuuan¬
gelio patet. uenit ihesus in be¬
thaniã. et suscitauit lazarũ.
Deinde ꝑ montẽ oliueti uenit
ĩ uallem iosaphat et misit
discipulos in ciuitatẽ ꝓpt̾ a¬
smã rcͣ. Bethama domus obe¬
diencie. Ad obedientẽ tantum
uenit xp̃us ut resustitaret la¬

Expanded text:
ritas est, cum nunquam pars illa a ritas est, cum nunquam pars illa a sole contingatur. Per Assyrios igitur, id est Babylonios, daemones competenter designantur, qui ad aquilonem sedem sibi elegerunt, utpote frigore infidelitatis torpentes, et veritatis luce privati. Prius Aegyptii opprimunt Israel, deinde Assyrii, non enim in nobis potest quidquam diabolus, nisi prius trahamur a propriis concupiscentiis. Unde: Ne tradas me Domine a desiderio meo peccatori, id est diabolo . Tempora significant. Exempli causa, Jesus erat in porticu Salomonis, et hiems erat. Ideo de hieme habita est mentio, ut per qualitatem temporum designaretur qualitas animorum, id est torpor et infidelitas Judaeorum. Gestum significat, ut in Evangelio patet. Venit Jesus in Bethaniam, et suscitavit Lazarum; deinde per montem Oliveti venit in vallem Josaphat, et misit discipulos in civitatem propter asinam, etc. Bethania domus obedientiae. Ad obedientem tantum venit Christus, ut resuscitaret La
Abbreviated transcription (Latin):
De locis misticis facre scripture.
ec de numeris ꝓpter m̃l¬
tiplicem significacionẽ
coꝵ paulo ꝓlixius ꝓsecuti su¬
mus.¶ Lunc autem ad qͣrtã
sermionẽ. Loca significant. un¬
de dñs ĩcertis et determinatis
locis certa negocia geri uoluit.
ꝓpter significacionẽ. ut uerbi
gr̃a. filii isiael descendentes
iegiptũ cogente fame. op¬
pressi sunt graui seruitute
Inde uero educti adño per de¬
sertũ .xl. annis iter agentes
uenerũt in terrã ꝓmissionis
que locata est ĩter babylonem
et egiptum. Et utraqz gens
.regipcii et assirii captiuaue¬
uiit eos. s prius egipcii. Ista
omi asignificaciomi aptasũt.
Egiptus que est t̾ra uoluptuo¬
sa et delicus affluens mundũ
significat. nõ machinã istam.
d uoluptates mũdi ⁊ sclãria
desideria. Desertũ significat
uitã religiosam. ꝑ quã quasi
repatriantes ieumanius a ui¬
cus et concupiscẽcus huiꝰ seli.
Babilon ad aquilonẽ posita
est. ubi frigus ꝓpetuũ et obstu¬

Expanded text:
estis mysticis sacrae Scripturae. Haec de numeris, propter multiplicem significationem eorum, paulo prolixius prosecuti sumus. Nunc autem ad quartam sermonem. Loca significant, unde Dominus in certis et determinatis locis certa negotia geri voluit, propter significationem: ut verbi gratia, filii Israel descendentes in Aegyptum, cogente fame, oppressi sunt gravi servitute; inde vero educti a Domino per desertum quadraginta annis iter agentes, venerunt in terram promissionis, quae sita est inter Babylonem et Aegyptum. Et utraque gensrii captivaverunt eos; sed prius Aegyptii: ista omnia significationi apta sunt. Aegyptus, quae est terra voluptuosa et deliciis affluens, mundum significat, non machinam istam, sed voluptates mundi et secularia desideria. Desertum significat vitam religiosam, per quam quasi repatriantes jejunamus a vitiis et concupiscentiis hujus saeculi. Babylon ad aquilonem posita est, ubi frigus perpetuum et obscu
Abbreviated transcription (Latin):
stingũtur. Quinarius qͥnq
sensus. Septenarius pñs sclm̃
cũ quadã exaggeracione hne
que premissa sunt respondeu.
quale est illud in leuitico. As
adamcorrepciones nras sep¬
aliud ꝙͣ multiplicitas pene
signatur expressa ꝑ septena¬
riũ. Ex paucis multa sapiens
ꝑpendere discat. Quot modis¬

Expanded text:
stinguuntur. Quinarius, quinque stinguuntur. Quinarius, quinque senius. Septenarius praesens sacum quadam exaggeratione iis, quae praemissa sunt, responderi, quale est illud in Levitico: Ad Adam correptiones vestras sepaliud quam multiplicitas poenae signatur, expressa per septenarium. Ex paucis multa sapiens perpendere discat. CAP. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ caritatis. Misenarius qͥ
ĩ astũ leuatur alcitudinem
spe designat. Roctitudinẽ id se.
latitudinẽ ad proxiiũ. Altitu¬
dinẽ ad deũ. Prmie igitur ⁊ pͥn¬
cipali unitati ex hus tribus nu¬
meris ordine posicoĩs denariꝰ
ꝓximiꝰ est. Millenarius forma
disposicionis. Ille loco uicimor
Iste ꝑfectione similior. Scdm̃ nu¬
meri cõputacionẽ ut denariꝰ
ꝑfectionẽ significat. quia ĩeo
porrectio computacionis finẽ
facit. Scdm multiplicacionẽ
numerisignificant: ut duo
t̾narius spuitaliũ forma est.
Scdm̃ parciũ aggregationẽ
numerisignificant: ut senariͦ
forma est ꝑfectionis ꝓpterea
ꝙ ꝑtes eius t̾narius. binariꝰ
unitas aggreta simul totũ
compsent᷑. et nec ułtra exu¬
berant nec infra subsistunt
quod ꝑfectioni ꝯuenit ĩ qua
nec plus iusto. nec minus
esse debet Scdm̃ multitudi¬
nẽ ꝑciũ numeri significant
ut binarius ꝓpter duas un¬
tates caritatẽ dei ⁊ ꝓximi

Expanded text:
nem charitatis. Millenarius qui nem charitatis. Millenarius qui in altum levatur, altitudinem spei designat. Rectitudinem ad se, latitudinem ad proximum, altitudinem ad Deum. Primae igitur et principali unitati ex his tribus membris ordine positionis, denarius proximus est; millenarius forma dispositionis. Ille loco vicinior, iste perfectione similior. Secundum numeri computationem ut denarius perfectionem significat, quia in eo porrectio computationis finem facit. Secundum multiplicationem numeri significant, ut duodternarius spiritualium forma est. Secundum partium aggregationem numeri significant, ut senarius forma est perfectionis, propterea quod partes ejus ternarius, binarius, unitas, aggregatae simul totum complent; et nec ultra exuberant, nec infra subsistunt, quod perfectioni convenit, in qua nec plus justo nec minus esse debet. Secundum multitudinem partium numeri significant, ut binarius propter duas unitates charitatem Dei et proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽsscdm̃ ordinẽ posicionis
ut unitas. qr pͥma est ĩmͣus
rerũ omniũ principiũ signi¬
ficat. Binarius qr scdũs est.
et pͥmꝰ ab unitate recedit. pͭ¬
catũ significat. quo a pͥmo
bono deuiatũ est. Scdm̃. qua¬
litatẽ ꝯposicõis numeri signi¬
ficant ut idem binarius qui
sectionẽ recipit ⁊ iduo diuidi
pt̃: corruptibilia ⁊ trãsitoria
significat. Ternarius uõ. quia
unitate media interueniente
sexcionẽ nõ recipit. Ut ĩ duo
equa diuidatur. idisso lubilia
et ĩcorruptibilia designat.
Scdm̃ modũ porrectionis nu¬
meri significant. ut septena¬
rius ultra senauũ. requiem
post oꝑationẽ. Octoͣrius ultͣ
septenanũ et̾nitatẽ post nu¬
tabilitatẽ. Nouenarius añ
denariũ. deffectũ intra ꝑfectõ¬
uen. undenarius ultra dena¬
riũ extra mensurã transgres¬
sionẽ. Scdm̃ formã disposicõn
ut derius qui in longũ ten¬
ditur rectitudinẽ fidei signi¬
ficat. Centenarius quia ĩ
satũ expanditur. amplitudi¬

Expanded text:
cundum ordinem positionis, ut unitas, qui prima est in numeris, rerum omnium principium significat. Binarius, quia secundus est, et primus ab unitate recedit, pecatum significat quo a primo bono deviatum est. Secundum qualitatem compositionis numeri significant, ut idem binarius qui sectionem recipit, et in duo dividi potest, corruptibilia et transitoria significat. Ternarius vero, quia unitate media interveniente sectionem non recipit, ut in duo aequa dividatur, indissolubilia et incorruptibilia designat. Secundum modum porrectionis numeri significant, ut septenarius ultra senarium requiem post operationem. Octonarius ultra septenarium, aeternitatem post mutabilitatem. Novenarius ante denarium, defectum intra perfectionem. Undenarius ultra denarium, extra mensuram transgressionem. Secundum formam dispositionis, ut denarius, qui in longum tenditur, rectitudinem fidei significat. Centenarius, quia in latum expanditur, amplitudi
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ siue terrestriũ constitutas
ut sunt lapides ligna herbe et
cetͬa huius modi que ĩelemen¬
tis. uel ex elementis sunt. Oĩs
autẽ res q̃ ad significandum
ꝓponitur ĩscriptura sacra. aut
scdm exteriorẽ formã. aut scdm̃
interiorẽ naturã significat
Rem autẽ sarge hic accipimꝰ
supͣ dicta .ui. ꝯtinentẽ sub qua
cũdũ interiorẽ naturã. aut
scdm̃ ext̾ĩorem formã sigͥficat
Sub extĩori forma figure reꝵ
et cosores ꝯtinentur. que ui¬
sui ꝑcipinius. Ad int̾iorẽ natu¬
ram ꝑtinent asie reꝵ ꝓpͥeta¬
tes quãcetis sensib compreu¬
dinius ut est dulcedo ĩsapore
quã percipimꝰ gustu. fragrã
cũstancia .i. res que ĩhoc loco
stricte accipitur dupliciter
significat. uerbi gr̃a. Nix ĩt̾io¬
ditate n natura scil frigitate extĩc¬
cionẽ feruoris libidiũ ⁊ ext̾io

Expanded text:
stium sive terrestrium, constitutas: stium sive terrestrium, constitutas: ut sunt lapides, ligna, herbae, et caetera hujusmodi, quae in elementis vel ex elementis sunt. Omnis autem res quae ad significandum proponitur in Scriptura sacra, aut secundum exteriorem formam, aut secundum interiorem naturam significat. Rem autem large hic accipimus supradicta sex continentem, sub qua cundum interiorem naturam, aut secundum exteriorem formam significat. Sub exteriori forma figurae rerum et colores continentur; quae visu percipimus. Ad interiorem naturam pertinent aliae rerum proprietates, quas caeteris sensibus comprehendimus, ut est dulcedo in sapore, quam percipimus gustu; fragrantrcumstantia, id est res, quae in hoc loco stricte accipitur, dupliciter significat; verbi gratia. Nix interiori natura, scilicet frigiditate, exstinctionem fervoris libidinum; et
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ nouit significacionẽ s
ĩ sacra pagnia excellencior.
ualde est reꝵ significacio qͣm
uocũ. qz hanc usus instituit.
illã natura dictauit. Hec ho¬
minũ uox est. illa dei ad hoĩes
Significacio uocũ est ex placi¬
to hominũ. significacio rerum
naturalis est. et ex oꝑacione
creatoris uolentis quasdam
res ꝑ alias significari. Est eciã
ualde multiplicior significacõ
rerũ ꝙͣ bocũ. Nam pance uoces
plusꝙͣ duas auttres signifi¬
caciones heñt. res autẽ quel
tam multiplex pt̃ esse in sig¬
inficacione aliaꝵ rerũ quot
ĩ se ꝓprietates uisibiles aut
ĩuisibiles hẽt cõnunes alus¬
rebus. hee autẽ res pͥme per
uoces significate. et res sedãs
significantes .ui. curcũstancis
discrete ꝯsiderantur. que sũt
hee uidelicet. Res ꝑsona. nume¬
rus. locus tẽpus gestum. Inhus
enĩ sex significatio rerũ pͥmaꝵ
ad sedãs ꝯsideratur. Res autem
ĩ hot soco ĩtessigimꝰ ĩ materia
quatũqr uel subã in aĩata cele¬

Expanded text:
cum novit significationem; sed in sacra pagina excellentior valde est rerum significatio quam vocum: quia hanc usus instituit, illam natura dictavit. Haec hominum vox est, illa Dei ad homines. Significatio vocum est ex placito hominum: significatio rerum naturalis est, et ex operatione Creatoris volentis quasdam res per alias significari. Est etiam longe multiplicior significatio rerum quam vocum. Nam paucae voces plusquam duas aut tres significationes habent; res autem quaelibet tam multiplex potest esse in significatione aliarum rerum, quot in se proprietates visibiles aut invisibiles habet communes aliirebus. Hae autem res primae per voces significatae, et res secundas significantes, sex circumstantiis discretae considerantur: quae sunt hae, videlicet res, persona, numerus, locus, tempus, gestum. In his enim significatio rerum primarum ad secundas consideratur. Res autem in hoc loco intelligimus in materia quacunque, vel substantia inanimata coele