comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinas. q̃ sunt singłe uircutes:⁊ ñ subripiant in ħ qd̾ dicunt qr is
d̃s qui unicuiq scd̃m mi̾tũ retͥbuit. odio maloꝵ recribuit mał
mala: i ñ ꝓ eo qd̾ austĩorib curari indigent medicam̃tis i qͥ
deliquerunt. ⁊ ꝓpterea his adhibet ea q̃ em̃dationis ꝓspectu ad pre¬
sens uident᷑. sensum doloris inferre: ⁊ ñ legunt qͥd scͥptum sit des
spe illoꝵ qui in diluuio ꝑempti sunt: de qua spe petrus mepła sua
gens p̃dicauit his spiritib qui in carcẽ tenebant᷑: qui increduli fu¬
ert̃ aliq̃n cũ expectarẽt d̾i patientiã. in dib noe cũ fabricaret᷑ archa
in qͣ pauci .i. octo aĩe salue fcẽ sunt ꝑ aqͣm. qd̾ ⁊ uos simili forma nc̃
baptisma saluos facit. De sodoma aũt ⁊gomorra dicant nob sicre¬
dunt creatoris d̾i eẽ ꝓpħicas uoces. eius .s. qui refeit᷑ suꝑ eos. ignis ⁊ sul¬

Expanded text:
vinas quæ sunt singulæ virtutes, et non surripiant in hoc quod dicunt, quia is vinas quæ sunt singulæ virtutes, et non surripiant in hoc quod dicunt, quia is Deus qui unicuique secundum meritum retribuit, odio malorum retribuit malis mala, et non pro eo quod austerioribus curari indigent medicamentis hi qui deliquerunt, et propterea his adhibet ea quæ emendationis prospectu ad præsens videntur sensum doloris inferre. Non legunt quid scriptum sit de spe illorum qui in diluvio perempti sunt, de qua spe Petrus ipse in prima Epistola sua itu: in quo pergens prædicavit his spiritibus qui in carcere tenebantur, qui increduli fuerant» aliquando cum expectarent Dei patientiam in diebus Noë» cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animæ salvæ factæ sunt per aquam, quod et vos simili forma nunc baptisma salvos facit.» De Sodoma autem et Gomorra dicant nobis si credunt creatoris Dei esse propheticas voces, ejus scilicet qui refertur super eos ignis et sul
Abbreviated transcription (Latin):
ticia: Nunqͣm profecto ut michi uid̾r ita desipient: ut iusticiã
negent eẽ uirtutẽ. Ergo sibonũ untꝰ. ⁊ iusticia unrtꝰ ẽ. sine dubio
iusticia bonitas ẽ. siu̾o dix̾int. ñ eẽ bonum iusticiã. suꝑ ẽ. ut aũ
malũ sit aut indifferens. Et quidẽ dicentib malũ eẽ iusticiã
respondere ineptũ puto. uidebor .it. uł insani̾sermonib uł m̃te
motis hominib respond̾e. Malum . it. quomͦ uidebit᷑ id qd̾ bonis
bona reͥbuere potest. sic̃ ⁊̃ ip̃i fatent᷑: Siu̾o indifferẽs dix̾int: cõ¬
seq̃ns ẽ ut cum iusticia indifferens sit :⁊ sobrietas ⁊ prudentia ⁊ õs
reliq̃ iuitutes in differentes habeant᷑. Et qͥd respondebimus pau¬
lo dicenti. si qua uirtꝰ. si qualaus. ħ cogitate q̃ ⁊ didicistis ⁊ accepi¬
stis. ⁊ audistis. ⁊ uidistis in me. Dicant gͦ ꝑscrutantes scͥpturas di

Expanded text:
stitia? Nunquam profecto, ut mihi videtur, ita desipient, ut justitiam stitia? Nunquam profecto, ut mihi videtur, ita desipient, ut justitiam negent esse virtutem. Ergo si bonum virtus et justitia virtus est, sine dubio justitia bonitas est. Si vero dixerint, non esse bonum justitiam, superest ut aut malum sit, aut indifferens. Et quidem dicentibus malum esse justitiam respondere ineptum puto. Videbor enim vel insanis sermonibus, vel mente motis hominibus respondere. Malum enim quomodo videbitur id quod bonis bona retribuere potest, sicut etiam ipsi fatentur? Si vero indifferens dixerint, consequens est ut cum justitia indifferens sit, et sobrietas et prudentia et omnes reliquæ virtutes indifferentes habeantur. Et quid respondebimus Paulo dicenti: «Si qua virtus, si qua laus, hæc cogitate quæ didicistis, et accepistis, et audistis, et vidistis.» in me?» Discan
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ ut isti dicunt. ⁊ ꝓ mitis iecbuentis. s erga om̃s in discrete beni¬
qd̃ in do̾ legis criminant᷑. quale ẽ ut eum qui ab hisseruis quos ip̃e¬
miserat uocare bonos ⁊ malos fuerat inuitatꝰ. iuberet eũ pro sordi¬
diorib induñtis iunctũ manib pedibq inext̾iores tenebras p̃cipi¬
tari: & hec quidẽ suffic̾e̾ debent que ex auctoritate assumpsimus scͥp¬
turarum. ad refellenda ea que h̾ecici obtend̾e solent. Nontam̃ ĩ¬
decens uidebitur si ⁊̃ ex ratioẽ ipsius conseq̃nti paucis agamus cũ eis
Int̾rogemus gͦ eossinorunt q̃ ratio aput homines uirtutis ac mali¬
cic habeat᷑ ⁊ siuid̾r eẽ conseq̃ns ut uirtutes dicamus indo᷑ ut ip̃is
uid̾r induob istis diis respondeant. ħ quoq si uid̾r eis bonitas uͥtꝰ
eẽ aliqua. qd̃ puto quia sine dubio fatebunt᷑. quid ĩ dicent de iꝰ¬

Expanded text:
alicujus, ut isti dicunt, et pro meritis retribuentis, sed erga omnes indiscretæ benialicujus, ut isti dicunt, et pro meritis retribuentis, sed erga omnes indiscretæ beniquod in Deo Legis criminantur, quale est ut eum qui ab his servis quos miserat vocare bonos et malos, fuerat invitatus, juberet pro sordidioribus indumentis vinctum manibus pedibusque in exteriores tenebras præcipitari? III. Et hæc quidem sufficere debent quæ ex auctoritate assumpsimus Scripturarum ad refellenda ea quæ hæretici obtendere solent. Non tamen indecens videbitur, si etiam ex ratione ipsius consequentiæ paucis agamus cum eis. Interrogamus ergo eos si norunt quæ ratio apud homines virtutis ac malitiæ habeatur, et si videtur consequens esse, ut virtutes dicamus in Deo, vel, ut ipsis videtur, in duobus istis diis. Respondeant hoc quoque si videtur eis bonitas virtus esse aliqua, quod puto sine dubio fatebuntur, quid etiam dicent de ju
Abbreviated transcription (Latin):
ximus utiq ip̃is urbib accessiss. ac fines earum fuissent ing̾ssus.
cͣ queso declinat ciuitates ip̃as in gredi. ⁊ p̾stare eis signoꝵ copiã.
sieas his gestis in saco ⁊ cinere cerce erat acturas eẽ pententiam:
Qd̾̃ utiq cum ñ facit sine dubio ꝑditionieas relmquit. qͣs ma
se penitere designat. s ⁊ inquadam euangłi nichilominus ꝑabo¬
la ingrediens rex uidere discum bentes qui fuerant inuitati: uid̃
q̃ndam ñ uestitũ nuptialib indum̃tis ⁊ ait ei. amice quomͦ huc
intrasti ñ habens uestem nuptialẽ. Tunc ait ministris. Ligan¬
tes ei pedes ⁊ manus. mittite eũ foras in tenebras ext̾iores. ibi erit
flctus ⁊ stridor dentiũ. Dicant nob̃ quis ẽ iste rex quiingressus ẽ ui¬
dere discumbentes: ⁊ inueniens int̾ eos q̃ndam sordidis indum̃tis
inuitari. nec m̾ita aministris sciscitari p̾ceꝑat. ꝑ quod utiq ñ iusti

Expanded text:
oximus utique ipsis urbibus accessisset, ac fines earum fuisset ingressus, oximus utique ipsis urbibus accessisset, ac fines earum fuisset ingressus, cur, quæso, declinat civitates istas ingredi, et præstare eis signorum et prodigiorum copiam, si eas his gestis in sacco et cinere certum erat acturas esse pœnitentiam? Quod utique cum non facit, sine dubio perditioni eas relinquit, quas malæ se pœnitere designat. Sed et in quadam Evangelii nihilominus parabola ingrediens rex videre discumbentes qui fuerant invitati, vidit quemdam non indutum nuptialibus indumentis, et ait ei: «Amice, quomodo huc intrasti non» habens indumentum nuptiale? Tunc ait ministris: Ligantes ei manus et pedes, mittite eum foras in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium.» Dicant nobis quis est iste rex qui ingressus est videre discumbentes, et inveniens inter eos quemdam sordidis indumentisinvitari, nec merita a ministris sciscitari præceperat? Per quod utique non justi
Abbreviated transcription (Latin):
guebat. S ħ ita sentiunt qm̃ nichil audire ultra lit̾am norunt.
alioqͥn ostendant quomͦ iustum ẽ scd̃m lit̾am int̾ciam ⁊ qͣrtam
ez echechiel docuit ꝑabolã eam dicens. requirimus quid introrsuˢ
sit. ⁊ prom̃itis unicuiq retͥbuens ut quid punit t̾renos ⁊ diabolũ.
c̃ nichil dignum pena cõmiserit: Nõ .N. poterat si scd̾m istos nat᷑e
male ⁊ ꝑdite erãt. aliquid bomi agere. Nam ⁊ qd̾ iudicẽ eũ dicũt:
ñ tam gestoꝵ qmͣ nat᷑arũ iudex uid̾r. Quippe si nat᷑a mala b̃n fa¬
cere ñ potest: nec bona male. Tunc deinde eum ꝗ̃ bonũdicunt. si
eius. Et quomͦ istud opus tam penale qm tͥste. scd̾m sensum isto¬
rũ boni di uidebit᷑: S ⁊ ipse saluator bom dĩ filius in euangeliis
ꝓtestat᷑ ⁊ dicit. Quia si signa ⁊ prodigia facta fuissent intyro ⁊ sy¬
done olim ⁊ in saco ⁊ cinere sedentes penitentiã agerẽt. Et cum ꝓx¬

Expanded text:
guebat? Sed hæc ita sentiunt, quia nihil audire ultra litteram norunt: guebat? Sed hæc ita sentiunt, quia nihil audire ultra litteram norunt: alioquin ostendant quomodo justum est secundum litteram, in tertiam et quartam Ezechiel docuit parabolam eam dicens, requirimus quid significetsit, et pro meritis unicuique retribuens, qui punit terrenos et diabolum, cum nihil dignum pœna commiserint. Non enim poterant siditæ erant aliquid boni agere. Nam et quod judicem eum dicunt, non tam gestorum quam naturarum judex videtur: quippe si natura mala benefacere non potest, nec bona male. Tum deinde eum quem bonum dicunt, si ejus. Et quomodo istud opus tam pœnale quam triste, secundum sensum istorum, boni Dei videbitur? Sed et ipse Salvator boni Dei Filius in Evangeliis protestatur et dicit, «quia si signa et prodigia facta fuissent in Tyro et Sidone, olim in sacco et cinere sedentes pœnitentiam egissent.» Et cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
egipto fuerant ꝓfecti. inueniatur t̾ram reꝓmissionis intrare p̃t̾
iħm ⁊ caleb. De nouo aut̃ testam̃to miscd̾ie ac pietatis congregãt
pͥmũ illud exigendũ puto. si scd̃m suam definitionẽ iustum poꝰ¬
sũt ostend̾e conditorẽ. punientẽ ꝓ m̃ĩtis uł eos qui dilumi tẽpo¬
re petͥiert᷑. uł sodomitas. uł eos qui ex egipto ꝓfecti fuerãt. cum
uideamus int̾dum multo nequiora ⁊ celestiora cõmitti flagitia
ꝗͣ fuerant illa pro quib hi quos supradiximus int̾empti sũt.
ñ dũ tam̃ uidemus unuĩq̃q peccantiũ penam luere mitoꝵ. nũ¬
quid nam bonũ dicent affectum eũ qui aliqndo iustus erat: An
pocius illud putabunt. qd̃ iustus quidẽ ẽ nũc. s patient̾ fert
humana delicta tc̃ uero ne iustus quidẽ erat. qui innocentes par¬
uulos ⁊ lactantes simul cũ in manib et impiis gigantib extin¬

Expanded text:
Ægypto fuerant profecti, inveniatur terram repromissionis intrare præter Ægypto fuerant profecti, inveniatur terram repromissionis intrare præter Jesum et Caleb. De novo autem Testamento misericordiæ ac pietatis congregant primo illud exigendum puto, si secundum suam definitionem justum possunt ostendere Conditorem punientem pro meritis vel eos qui diluvii tempore perierunt, vel Sodomitas, vel eos qui ex Ægypto profecti fuerant, cum videamus interdum multo nequiora et scelestiora committi flagitia quam fuerint illa pro quibus hi quos supra diximus interempti sunt, nondum tamen videmus unumquemque peccantium pœnam luere meritorum; numquidnam bonum dicent effectum eum qui aliquando justus erat? an potius illud putabunt, quod justus quidem est nunc, sed patienter fert humana delicta, tunc vero nec justus quidem erat qui innocentes parvulos et lactentes simul cum immanibus et impiis gigantibus extin
Abbreviated transcription (Latin):
phecaꝵ dm̃. nec tam̃ bonũ. cuiq q̃stiomi respondere qͣm pot̾o̾ bre¬
uit̾ necessariũ puto. Estimant gͥ bonitatẽ affectum talẽ q̃ndam
eẽ qd̾ bone fieri om̃ib debeat ⁊̃ si indignus sit is cui bnficiũ dat᷑.
nec bn consequi me̾atur. S ut mͥ uidecur ñ recte tali usi sunt defini¬
tione. putantes ñ fieri b̃n huic cui aust̾um uł t̾ste aliquid infert᷑:
iusticiam u̾o putart̃ affectũ eẽ talem. qui unicuiq ꝓut meret᷑ re¬
tͥbuat. S ĩ hoc rursũ diffinitionis sue sensum. ñ recte int̾pretãt̃.
Putant .Nt. quia qui iustus ẽ qd̾ iustum ẽ malis mala faciat. bo
s uelut odio quodã ferri aduersum eos Et colligunt situbi for¬
te inscͥpturis uet̾is testam̃ti inueniunt ystoriam referentẽ u̾bi
causa dediluuii penis ⁊m eo extincti referuntur. uł cum sodoma
⁊gomorra ignei sulfureiq imbris uastatioe populantur. uł cũ ĩ
deserto pro peccatis suis om̃s decidunt. ita ut nullus ex his qui de

Expanded text:
tamen bonum huic quæstioni respondere quam potuero breviter necessarium puto. Existimant igitur bonitatem affectum talem quemdam esse, quod bene fieri omnibus debeat etiamsi indignus sit is cui beneficium datur, nec bene consequi mereatur: sed, ut mihi videtur, non recte usi sunt tali definitione, putantes non fieri bene huic cui austerum vel triste aliquid infertur. Justitiam vero putarunt affectum esse talem qui unicuique prout meretur retribuat. Sed et in hoc rursum definitionis suæ sensum non recte interpretantur. Putant enim quia quod justum est malis mala faciat, bon bene velle, sed velut odio quodam ferri adversus eos: et colligunt sicubi forte in Scripturis veteris Testamenti inveniunt historiam referentem, verbi gratia de diluvii pœnis, et Gomorra ignei sulphureique imbris vastatione depopulantur, vel cum in deserto pro peccatis suis omnes decidunt, ita ut nullus ex his qui de
Abbreviated transcription (Latin):
mens q̃ d̾i capaxẽ. sub̾alẽ recipiat int̾itũ. tanquã ħ ip̃m qd̾ intelligere
dm̃ potest. ⁊ sentire. ñ ei suffice̾ possit ad ꝑpetuitatẽ: maxime cũ ⁊̃ si ꝑ
negligentiã decidat mens. ne pure ⁊ integre inse recipiat dñi. semꝑ ta¬
nĩ h̾at inse u semina q̃dam reparandi ac reuocandi melioris intellec¬
tus. c̃ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ di quicreauit eum int̾ior homo quri
rationabił dicit᷑. renouat᷑ ꝓpt̾ qd̾ ⁊ ꝓpha dicit. femmiscent᷑:

Expanded text:
igere Deum potest et sentire, non ei sufficere possit ad perpetuitatem, maxime cum, etiamsi per negligentiam decidat mens ne pure et integre in se recipiat Deum, semper tamen habeat in se velut semina quædam reparandi ac renovandi melioris intellectus, cum ad imaginem et similitudinem Dei qui creavit eum, interior homo, qui et rationalis dici
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o pͥus complens quod ab alus uolebat impleri. id ciroo ñ solum usq
ad mortẽ crucis. patͥ obediens factus ẽ: u̾m ⁊̃ in consũmationẽ scłim
seret ip̃o complectens om̃s quossubicit patͥ. dum omnia in ipso cõ¬

Expanded text:
ipso prius complens quod ab aliis volebat impleri, idcirco non solum usque ipso prius complens quod ab aliis volebat impleri, idcirco non solum usque ad mortem crucis Patri obediens factus est, verum etiam in consummatione sæculi in semet
Abbreviated transcription (Latin):
xilio nec similib suis indiguit defensorib s auctoris ipsius ⁊ crea¬
toris su opem poposcit. qui ⁊ his obediendr ⁊ ilł regendi corruptã ꝓ¬
phanamq restituit disciplinam. Unde unigenitus filius dei ꝗ
erat u̾bum ⁊⁊sap̃ia pr̃is. cum eẽt in ea gła apud patrẽ quã hũit
ante quam mundus eẽt: ex inaniuit se ip̃m ⁊ formã serui accipi¬
ens efficit᷑ obediens usq ad mortẽ: ut obedientiam doceret eos ꝗ
ñ alit̾ nisi ꝑ obedientiam salutẽ consequi pot̾ant. Regendi quoq¬
uł regnandis corruptas restitint leges. dum om̃s mminicos subiecit
pedib suis : ꝑ hoc qd̃ necesse ẽ eum regnare donec ponat inimicossuo ᷤᷤ
sub pedib suis.⁊ nouissimũ inimicũ destruat mortẽ: rectores ipsos
regendi doceat mod̾amna. Quia gͦ non solum regendi uł regnandi ue¬
rum ⁊̃ obediendi ut dixinus reparare uenerat disciplinam: insemet¬

Expanded text:
xilio, nec similibus suis indiguit defensoribus, sed auctoris ipsius et creaxilio, nec similibus suis indiguit defensoribus, sed auctoris ipsius et creatoris sui opem depoposcit, qui et his obediendi et illis regendi corruptam profanamque restitueret disciplinam. Unde unigenitus Filius Dei, qui erat verbum et sapientia Patris, cum esset in ea gloria apud Patrem quam habuit ante quam mundus esset, exinanivit semetipsum, et formam servi accipiens efficitur obediens usque ad mortem, ut obedientiam doceret eos qui non aliter nisi per obedientiam salutem consequi poterant: regendi quoque regnandique corruptas restituit Leges, dum omnes inimicos subjecit pedibus suis, ut per hoc quod necesse est eum regnare donec ponat inimicos suos sub pedibus et novissimum inimicum destruat mortem, rectores ipsos regendi doceat moderamina. Quia ergo non solum regendi vel regnandi, verum etiam obediendi, ut diximus, venerat reparare disciplinam, in semet
Abbreviated transcription (Latin):
corpora merebant᷑. uł coꝵ qui uifibiliũ cupiditate raptabant᷑. s ⁊ illoꝵ
quiuł uolentes uł inuiti p̾stare officia q̃dam his qui in hunc statumi
decid̾ant: compellebantur ab eo qui inspe subiciebat. Non intelligen¬
teᷤ quidã noc adu̾tentes qd̾ exprecedentib lib̾iarbitͥi causis instituta fu¬
iss ad̾o dispositionis istauarietas: arbit᷑ti sunt ua fortuitis motibus
uł fatali necessitate agi om̃ia q̃ in ħ mundo fiunt. nec eẽ aliquid ĩ no¬
stro arbitͥo. Uñ. nec dei ꝓuidentiam inculpabilẽ assignare potuert̃.
erunt anime om̃s que in ħ mundo u̾sate sunt: ita in nouissimis tẽpo¬
rib cum iam finis mundo ꝓximus ĩmineret.⁊ iultimã ꝑditionẽ oẽ
humanũ u̾geret genus. infirmatis ñ solum his que g̾ebant᷑. uerũ
etiam ilł quib regendi fuerat sollicitudo cominissa: ñ iamtali au¬

Expanded text:
corpora merebantur, vel eorum qui visibilium cupiditate raptabantur, sed et illorum corpora merebantur, vel eorum qui visibilium cupiditate raptabantur, sed et illorum qui vel volentes vel inviti præstare officia quædam his qui in hunc statum deciderant compellebantur, ab eo qui in spe subjiciebat, non intelligentes quidam, nec advertentes quod ex præcedentibus liberi arbitrii causis instituta fuisset a Deo dispositionis ista varietas, arbitrati sunt vel fortuitis motibus vel fatali necessitate agi omnia quæ in hoc modo fiunt, nec esse aliquid in nostro arbitrio. Unde nec Dei providentiam inculpabilem assignare potuerunt.erunt animæ omnes quæ in hoc mundo versatæ sunt: ita in novissimis temporibus cum jam finis mundo proximus immineret, et in ultimam perditionem omne humanum vergeret genus, infirmatis non solum his qui regebantur, verum etiam illis quibus regendi fuerat sollicitudo commissa, non jam tali au
Abbreviated transcription (Latin):
asuꝑiorib ad inferiora uid̾r indicari deductio. Spem sane lib̾tatis un¬
u̾sa creatura geritura a seruitutis corruptioẽ libabitur. cum filii dei qͥ
uł prolapsi uł disꝑsi sunt inunum fiãnt congregati. uł cum cet̾a offi¬
cia expleu̾int in ħ mundo q̃solus cognoscit omniũ artifex deus. Talẽ
uͦ ac tantum factum eẽ putandũ ẽ mundũ. qui uł om̃s eas animas
q̃ in ħ mundo statute sunt. exerceri cupet. uł om̃s eas uirtutes que
ad cẽ eis & dispensare eas ac iuuare ꝑate sunt. Unius namq nature eẽ
om̃s rationabiles cieaturas ex multis assertionib comprobatur: ꝑ quod
solum d̾i iusticiam omnib eaꝵ dispensationib defendi potest. dum
unaqueq insemet ip̃a habet causas qd in nullo uł i illo uite ordine
posita ẽ. hanc gͦ dispositionẽ di qͣm postea ordinauit. iam tt̃ ab origi¬
ne mundi racionabił. causis ꝓspectis eoꝵ qui uł ꝑ defectu m̃tis uenire ĩ

Expanded text:
ioribus ad inferiora videtur indicari deductio. Spem sane libertatis universa creatura gerit ut a servitutis corruptione liberetur cum filii Dei qui vel prolapsi, vel dispersi sunt, in unum fuerint congregati, vel cum cætera officia expleverint in hoc mundo quæ solus cognoscit omnium artifex Deus. Talem vero ac tantum putandum est factum esse mundum, qui vel omnes eas animas quæ in hoc mundo statutæ sunt exerceri caperet, vel omnes eas virtutes quæ adesse eis, et dispensare eas, ac juvare paratæ sunt. Unius namque naturæ esse omnes rationabiles creaturas, ex multis assertionibus comprobatur: per quod solum Dei justitia in omnibus earum dispensationibus defendi potest, dum unaquæque in semetipsa habet causas quod in illo vel in illo vitæ ordine posita sit. V. Hanc ergo dispositionem Dei quam postea ordinavit, jam tunc ab origine mundi rationibus causisque perspectis eorum qui vel pro defectu mentis venire in
Abbreviated transcription (Latin):
latio declaratur. quam in his que pͥmo scͥpta sunt: ita & ab eo aduentu sal¬
uatoris quẽ inhumilitate cõpleuit. cũ formã serui suscepit. elarior ille. &

Expanded text:
latio declaratur quam in his quæ primo scripta sunt, ita et ab eo adventu Sallatio declaratur quam in his quæ primo scripta sunt, ita et ab eo adventu Salvatoris quem in humilitate complevit, cum for
Abbreviated transcription (Latin):
S ne illud quidẽ sacram̃to aliquo uacuũ puto: qd̃ quidã multa peccora ⁊ mlt̾a
aĩalia hñtes ꝑueniut̃. ⁊ p̃ eripiunt locũ aptũ pastib ⁊ nutͥm̃tis peccoꝵ. quẽ
pͥmũ om̃iũ isrłitici belli dext̾a defend̾at. quẽ locum amoyse deposcentes. ultͣ
iordans fluenta seꝑant᷑. atq at̾re sc̃ẽ possessioẽ se cernunt᷑: qui iordanis uideri
potest scd̾i celestiũ formã rigare ⁊ in uiidare aĩas sentientes ⁊⁊ sensus ad iacẽ¬
tes sͥ. uͥ ne illud quidẽ ociosum uid̾r. qd̾ moyses quidẽ audit ado ea que in
leuitici lege descͥpta sũt: ppłs u̾o indeut̾onomio auditor moyseos efficitur.
ẏsen data ẽ: uideat᷑ scd̃a legislatio deformari: que specialit̾ amoysetradit᷑.
iħu ẜ iccessori eius. qui utiq formã seruare credit᷑. saluatoris nr̃i. cuiꝰ scd̾alege.i.
slud indicare uideatur qd̾ sic̃ in deuto nomio eiudentior⁊ manifestior lage¬

Expanded text:
uidem sacramento aliquo vacuum puto, quod quidam multa pecora et multa animalia habentes præveniunt et præripiunt locum aptum pastibus et nutrimentis pecorum, quem primum omnium Israëlitici belli dextra defenderat. Quem locum a Moyse deposcentes, ultra Jordanis fluenta separantur, atque a terræ Sanctæ possessione secernuntur. Qui Jordanis videri potest secundum cœlestium formates sibi. Ubi ne illud quidem otiosum videtur, quod Moyses quidem audit a Deo quæ in Levitici lege descripta sunt, populus vero in Deuteronomio auditor Moysis efficitur, ysen data est, videatur secunda legislatio deformari, quæ specialiter a Moyse traditur Jesu successori ejus: qui utique formam servare creditur Salvatoris nostri, cujus secunda Lege, illud indicare videatur, quod sicut in Deuteronomio evidentior et manifestior legis
Abbreviated transcription (Latin):
tabit. qd similit̾ erat in petro:⁊ in iohe. ⁊ insingłis quib q scoꝵ. ⁊ ñ solũ ĩ his qͥĩ
t̾rissũt. uerũ ⁊ in his qui ĩ ceł sũt : ab surdũ nãq ẽ drẽ. qi in petro quidẽ. ⁊ ĩpau¬
lo erat xͦ: ĩ michahele uͦ archangło ⁊ ingab̾ele ñ erat. Ex quo manifeste dep̃¬
hendit᷑. quia diuinitas filii dĩ. ñ in loco aliquo cõcludebat᷑. alio qͥn in ip̃o tant̃
fuiss ⁊ in alt̾o ñ fuiss. s scd̾ m incorporee nat᷑e maiestatẽ. c̃ anullo loco ꝯcludatur:
ĩnullo rursũ de eẽ intelligitur. Uerũ illa sola differentia ĩtelligenda ẽ qd̃ ⁊̃ si sit
ĩdiu̾sis sic̃ diximus. inpetro. uiꝰ paulo. uł michaelo. uł gabͥelo: ñ tam̃ similit̾ ẽ
in uniu̾sis. plemꝰ.it. ⁊ cłarius.⁊ ut ita dix̾im aꝑtius. ẽ in archangłis quã ĩaliis
scĩs uiris. Qd̾ ex eo manifestũ ẽ. qr cũ ad sũmã ꝑfectionẽ uen̾ut scĩ quiq: dñr si¬

Expanded text:
on solum in his qui in terris sunt, verum et in his qui in cœlis sunt? Absurdum namque est dicere, quia in Petro quidem et in Paulo erat Christus, in Michaële vero archangelo et in Gabriele non erat. Ex quo manifeste deprehenditur, quia divinitas Filii Dei non in loco aliquo concludebatur; alioquin in ipso tantum fuisset, et in alio non fuisset sed secundum incorporeæ naturæ majestatem cum a nullo loco concludatur, in nullo rursum deesse intelligitur. Verum illa sola differentia intelligenda est, quod etiamsi sit in diversis, sicut diximus, in Petro, vel Paulo, vel Michaële, vel Guam in aliis sanctis viris. Quod ex eo manifestum est, quia cum ad summam perfectionem venerint sancti quique, dicuntur si
Abbreviated transcription (Latin):
lio subicit pat̾. ut destruat omnẽ pͥncipatũ ac potestatẽ. ut ꝑ hos militũ suoꝵ
nũos qui d̾o militantes ñ se simplicant negotiis scłaribꝰ adu̾sarii regna subuer¬
tat: a quib scuta fid̾i cnrũferant᷑: ⁊ sap̃ie tela uibrent᷑ ⁊ in quib spei ⁊ salutis gale¬
a coruscet. ac lorica caritatis d̾o plenũ. muniat pectus. Tales quidẽ mͥ uident᷑
milites indicari ⁊⁊ ad huiꝰmodibella p̾parari: hisquim diuinis libͥs ꝑd̾i p̾cep¬
corpora cecidert̃ in deserto: similitudinẽ uident᷑ hrẽ eoꝵ qui ꝓfecerat̃ quidẽ ñ paꝵ.
s ad finẽ ꝑfectioĩs ꝑuenire minime potuert̃. diu̾sis ex causis qd̾ uł murmuraᷤ¬

Expanded text:
lio subjicit Pater, ut destruat omnem principatum ac potestatem: ut per hos militum suorum lio subjicit Pater, ut destruat omnem principatum ac potestatem: ut per hos militum suorum numeros qui Deo militantes non se implicant negotiis sæcularibus, adversarii regna subvertat; a quibus scuta fidei circumferantur, et sapientiæ tela vibrentur, etiam in quibus spei et salutis galea coruscet, ac lorica claritatis Deo plenum muniat pectus. Tales quidem mihi videntur milites indicari, et ad Dei hujuscemodi bella præparari, hi qui in divinis libris per præcepcorpora ceciderunt in deserto, similitudinem videntur habere eorum qui profecerant quidem non parum, sed ad finem perfectionis pervenire minime potuer
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sit. d̃ ⁊ cominatioes posite sũt his qui p̾uaricati fumnt logem. Nec ñ ihi
qui p̾ificatione indigebãt. diu̾sa pͣificationũ genã. uelud qui fraq̃utus es¬
sent poluend i tͣauntur ut ꝑ ħ̾tandẽ ad illam unã pͥifieationẽ ueniat᷑.¬
post quam pollui ultra ñ licet. d ad numer̃ popłs ip̃e dedicitur. licet nõ
om̃s. Pueriles namq amme ñ dũ tp̃s hñt ex diuino p̃cepto numerari:
s ne ille quidẽ aĩe q̃ ñ possunt fieri alt̾ius caput. s ipse subiecte sũt aliis.
uelut capiti. qͣs mulieres nominauit: q̃utiq ñ adducunt᷑ in nũm illũ
qui a d̾o p̾cipit᷑. s illisolinumerant᷑. qui uiri appellant᷑. quo .s. ostende¬
ret᷑ ñ eas posse extͥnsecꝰ nũari: s in his qͥ uiri appellant᷑: ⁊̃ ip̃as cõp̃hendi.
p̃cipuetam̃ ad scm̃ nũm ueniunt hi qui ꝑati sũt ad isrłiticabella ꝓce¬
d̾e. qui possũt ad u̾sũ illos hostes mnimicosq bellare: quossedenti addextͥs suis fi¬

Expanded text:
i fuerint Legem: necnon et his qui purificatione indigebant, diversa purificationum genera, velut qui frequentius essent polluendi, traduntur, ut per hæc tandem ad illam unam purificationem veniapost quam pollui ultra non licet. Sed et ad numerum populus ipse deducitur, licet non omnes: pueriles namque animæ nondum tempus habent ex divino præcepto numerari: sed ne illæ quidem animæ quæ non possunt fieri alterius caput, sed ipsæ subditæ sunt aliis velut capiti; quas mulieres nominavit, quæ utique non adducuntur in numerum illum qui a Deo præcipitur: sed illi soli numerantur qui viri appellantur, quo scilicet ostenderetur non eas posse extrinsecus numerari, sed in his qui viri appellantur etiam eas comprehendi. Præcipue tamen ad sanctum numerum veniunt hi qui parati sunt ad Israëlitica bella procedere, qui possunt adversus illos hostes inimicosque bellare quos sedenti a dextris suis Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ille semꝑ ⁊ ante ꝗͣ sciret oĩno malũ elegit bonũ: ⁊dilexit iusticiã. atq odio ha¬
buit ñquitatẽ. ⁊ ꝓpt̾ea unxit eũ deus oleo leticie: ita iunusquisq uł post las¬
sũ uł post errorem expurget se amacuł ⁊ exemplo ꝓposito hñs itineris du¬
cẽ. arduã uiã uiã untutis incedat: ut si forte ꝑ ħ in qͣntũ fieri potest ꝑ umi¬
tationẽ ei parciceps efficiatur. diuine nate sic scͥptum ẽ. qr quidicit se in xͦ¬

Expanded text:
odio habuit iniquitatem, et propterea unxit eum Deus oleo laetitiae; ita et unusquisque vel post lapsum vel post errorem expurget se a maculis, exemplo proposito, et habens itineris ducem, arduam viam virtutis incedat: ut si forte per hoc in quantum fieri potest, per imitationem ejus particeps efficiatur divinae naturae, sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝙͣ fuit q̃n ñ fuit: cũ uenia audiendũ ẽ. Nam ⁊ ħ ip̃a nomina tempo¬
ralis uocabuli significantiã gerunt .i. qͣndo. uł nunꝗͣ Supra omne autẽ
tẽpus ⁊ supra omnia scła ⁊ supra omnẽ et̾nitatẽ intelligenda sũt ea quede
ñ solum tp̃ał: u̾m ⁊̃ et̾nalis excedit. Cet̾a uͦ que sunt extͣtͥnitatẽ: in scłis ⁊ ĩ
temporib metienda sunt. hunc gͥ filiũ d̾i scd̃m ħ qd̾ u̾bum d̾s erat ĩpͥncipio

Expanded text:
uam fuit quando non fuit, cum venia audiendum est. Nam et hæc ipsa nomina temporalis vocabuli significantiam gerunt, id est, quando vel nunquam; supra omne autem tempus, et supra omnia sæcula, et supra omnem æternitatem intelligenda sunt ea quæ de  verum etiam æternalis excedit. Cætera vero quæ sunt extra Trinitatem, in sæculis et in temporibus metienda sunt. Hunc igitur Filium Dei, secundum quod Verbum est Deus quo
Abbreviated transcription (Latin):
post modum. Nontam̃ putandũ ẽ plures mundos simul eẽ: s post
teuac mtim auum futurũ de quib nunc ñ ẽ necessariũ ꝑ singła repe¬
tere. cum id iam insupiorib sterinus. Ilud sane ociose pneteundũ ẽ¬
ñ arbitror. quod scͥpture scẽ conditionẽ mundi. nouo quodam ⁊
ꝓpͥo nomine nuncupart̃ dicentes. catabolen mundi qd̾ latine sa¬

Expanded text:
postmodum. Non tamen putandum est plures mundos simul esse, sed post postmodum. Non tamen putandum est plures mundos simul esse, sed post hunc initium aliorum futurum: de quibus nunc non est necessarium per singula repetere, cum jam id in superioribus fecerimus. IV. Illud sane otiose prætereundum non arbitror, quod Scripturæ sanctæ conditionem mundi novo quodam et proprio nomine nuncupaverunt, dicentes καταβολὴν mundi, q
Abbreviated transcription (Latin):
suidum. uł putare qd̾ bonitas aliqͣndo b̾n ñ fecerit. & om̃ipotentia a¬
liqͣndo ñ eg̾it potentatum: nob iterũ obicẽ solent dicentib mundũ
hunc ex certo tempore cepisse. ⁊ scd̾m scͥpture fidem annos quoq eta¬
tis ipsius numierantib ad quas ꝓpositiones ñ arbitior aliqũẽ hecicoꝵ
sedi rationẽ dogmatis su posse facile respondẽ. Nosuo conseqnter
respondebimus obseruantes rogłam pietatis ⁊ dicentes. qm̃ ñ tune pͥ¬
mrĩ cum uisibilem istum mundum fecit deus cepit oꝑari. set sicut p̾
corruptionẽ huiꝰerit alius mundus: ita ⁊ ante qũa hic eẽt fuisse aliõ
qderit post hunc alius mundus. esaias docet dicens. Enit celum no¬
num. t̾ra noua. q̃ ego faciam ꝑmanere in conspectumeo dicit dñi.
Qũ aũt ante hunc mundũ fum̃t etiam alii: ecłastes ostendit dicẽs.
Quidẽ quod factumẽ. hoc ip̃m qd̾ futurũ e. Et quid ẽ quod creatũ
testimonis utrũq simul probatur. qd̾ ⁊ ante fum̃t scła ⁊ futura sit᷑

Expanded text:
n fecerit, et omnipotentia aliquando non egerit potentatum. Hoc nobis objicere solent dicentibus mundum hunc ex certo tempore cœpisse, et secundum Scripturæ fidem annos quoque ætatis ipsius numerantibus. Ad quas propositiones non arbitror aliquem hæreticorum secundum rationem dogmatis sui posse facile respondere. Nos vero consequenter respondebimus observantes regulam pietatis, et dicentes, quoniam non tunc primum cum visibilem istum mundum fecit Deus, cœpit operari, sed sicut post corruptionem hujus erit alius mundus, ita et antequam hic esset fuisse alios cNam quod erit post hunc alius mundus, Esaias docet, dicens: «Erit cœlum» novum et terra nova, quæ ego faciam permanere in conspectu meo, dicit Dominus.» Quod autem ante hunc mundum fuerint etiam alii, Ecclesiastes ostendit dicens: «Quid est quod factum est? Id ipsum quod futurum est.» Et quid est quod creatum testimoniis utrumque simul probatur, quod et ante fuerint sæcula, et futura sint
Abbreviated transcription (Latin):
neq finis inuemiri potest: ait. Priora que fuiñt dicite⁊ sciemus quia dii estis uł
nouissina que sunt ad nunciate & tũc uidebunus dͥa di estis Namr⁊ hebreis¬
doctor ita tindebat. pro eo qd̾ miciũ omniũ uł finis ñ poss ab ullo comprehẽdi.¬
nͥtantũmͦ adño iħu xꝑo. & ab sp̃u scõ: aiebat ꝑfigurã uisionis ysaiã dixisse.ͦs.
seraphin solos eẽ qui duab quidẽ alis oꝑiunt faciem d̾i. duab uͦ pedes:⁊ duab
uniu̾sa t̾ra gła tua. Qd̃ gͦ sola seraphinutͣsq alassuas hñt infacied̾r⁊mpedib

Expanded text:
ia dii estis: vel novissima quæ» sunt annuntiate, et tunc videbimus quia dii estis.» Nam et Hebræusdoctor ita tradebat: pro eo quod initium omnium vel finis non possit ab ullo comprehendiiam dixisse duos Seraphim solos esse qui duabus quidem alis operiunt faciem Dei, duabus vero pedes, et duabus universa terra gloria tua.» Quod ergo sola Seraphim utrasque alas suas habent in facie Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tea putet᷑ oꝑata. s int̾utrũq cauta pietatis debet eẽ confessio. ut neq aliqͥd
d̾itatis in xͦ defuisse credat᷑. ⁊ nulla penitꝰ a pat̾na substantia q̃ ubiq ẽ. facta
putet᷑ eẽ diuulsio. Tale nãq aliquid baptista ioħs indicat. cũ corporalit̾ ab sẽ¬
te iħu dicebat ad turbas. Medius uestrũ stat que uos nescitis. qͥ post me ueñ
cuiꝰ ñ sũ dignus solẽe corrigiã calciam̃toꝵ. Qd̾ utiq dici ñ pot̾at de eo qui absẽs

Expanded text:
io, ut neque aliquid deitatis in Christo defuisse credatur, et nulla penitus a paterna substantia, quae ubique est, facta putetur divisio. Tale namque aliquid etiam Baptista Joannes indicat, cum corporaliter absente Jesu dicebat ad turbas, Medius vestrum stat quem vos nescitis, qui post me venit, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamento
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. Quam inscrutabilia sũt iudicia d̾i.⁊ quã ĩuestigabiles uie eius. Non .Ri.
dixit difficile posse scrutari iudiciad̾i: s omnino ñ posse. Nec dix̃ dixit difficile ĩ¬
uestigariposse uiaseins. s ñposse ĩuestigari. Qnͣtũcũq quis inscrutando ꝓmo¬
ueat᷑.: ⁊ studio intentiore ꝓficiat: gratia qͦ d̾̃i adiutus: sensuq illuminat᷑. ad ꝑfe¬
ctum finẽ eoꝵ qui requirunt᷑ ꝑuenire ñ pot̾it. necom̃is mens que cueata ẽ po ᷤ¬

Expanded text:
a Dei, et quam investigabiles viæ ejus!» Non enim dixit, difficile posse scrutari judicia Dei, sed omnino non posse: nec dixit difficile investigari posse vias ejus, sed non posse investigari. Quantumcumque enim quis in scrutando promoveat, et studio intentiore proficiat, gratia quoque Dei adjutus, sensuque illuminatus, ad perfectum finem eorum quæ requiruntur pervenire non poterit; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fuĩt aliqͣndo. aliq̃n ñ fuit: s absciso om̃isensu corporeo ex inuasibili ⁊ incorpo¬
reo d̾o u̾bũ ⁊ sapĩam genitã dm̃s. absq ulla corporali passioẽ uelut si uolun¬
tas procedat em̃te. Nec absurdũ iudebit᷑. cũ dicatur filius caritatis. si ħ mͦ ⁊̃
uoluntatis putet᷑. S ⁊ roħs indicat quia d̾s lux ẽ.⁊ paulꝰ designat quia filiꝰ
splendo lucis et̾ne sit. Sic̃ gͦ nũqua lux sine splendore eẽ potuit: ita nec filiꝰ
quidẽ sine pr̃e intelligi potest: qui ⁊ figura exp̾ssa substantie eius ⁊ u̾bũ sapi¬

Expanded text:
ut fuerit aliquando quando non fuerit; sed abscisso omni sensu corporeo ex invisibili et incorporeo, Verbum et Sapientiam genitam dicimus absque ulla corporali passione, velut si voluntas procedat e mente. Nec absurdum videbitur, cum dicatur Filius charitatis, si hoc modo etiam voluntatis putetur. Sed et Joannes indicat quia Deus lux est, et Paulus designat quia Filius splendor lucis æternæ sit. Sicut ergo lux nunquam sine splendore esse potuit, ita nec Filius quidem sine Patre intelligi potest, qui et figura expressa substantiæ ejus, et Verbum et Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
q spe creat᷑a subiecta ẽ non uolens s ꝓpt̾ eum qui subiecit inspe. quod
uł soluł luna uł stelle uł angłi d̾i expłent obsequium mundo:⁊ his a¬
miab que ob minios defectus m̃tis sue crassiorib estis ⁊ solidiorib indi¬
guere corporib: ⁊ ꝓpt̾ eos quib ħ erat necessariũ. mundꝰ iste uisibił ĩsti

Expanded text:
ta est non volens, sed» propter eum qui subjecit in spe,» qua ta est non volens, sed» propter eum qui subjecit in spe,» qua vel sol, vel luna, vel stellæ, vel Angeli explerent obsequium mundo, et his animabus quæ ob nimios defectus mentis, crassioribus istis et solidioribus indiguere corporibus, et propter eos quibus hoc erat necessarium, mundus iste etiam visi
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus constitutionẽ mundi int̾pretati sunt. sic̃ in euangłio
scd̾m ioħm cum dicit saluator. Et erit tͥbulatio in ilł dieb quale
mundi. ⁊ hic constitutionẽ mundi catabolem dixit. eodem sensu qͦ
suꝑius int̾pretatisumus intelligendam. Dignum gͥ uid̾r in quire
quid ẽ quod ħ nouo nomine indicetur. Et arbitror qm̃ quidẽ finis
⁊ consũmatio scõꝵ erit in his que uidentur. ⁊ et̾na sunt. ex ipsius fi¬
nis contẽplatione.: sicut in suꝑiorib freq̃nt̾ ostendimus. Simile etiã
iicium rationabiles creatura hũisse censendum ẽ ⁊ sitale initiũ ha¬
buert̃. qualem finẽ sꝑant: fuert̃ sine dubio iam ab inicio in his qͣ
ñ uidentur & et̾na sunt. Qd̾ si de suꝑiorib adinferiora decensumẽ.
non solum ab his auimab q̃ id mortuum suoꝵ uarietate meruerunt
ũm ⁊ abhis qui ad totius mundi minist̾ium ex ilł suꝑiorib & inuisibi¬
lib ad hec inferiora et insibilia deducta sunt: licet ñ uolentes uanitati

Expanded text:
ut diximus, constitutionem mundi interpretati sunt, sicut in Evangelio secundum Joannem cum dicit Salvator: «Et erit tribulatio» in illis diebus qualis m,» et hic constitutionem mundi καταβολὴ dixit, eodem sensu quo superius interpretati sumus intelligendam. Dignum igitur videtur inquirere quid est quod hoc novo nomine indicetur: et arbitror, quoniam quidem finis et consummatio sanctorum erit in his quæ non videntur et æterna sunt, ex ipsius finis contemplatione, sicut in superioribus frequenter ostendimus; simile etiam initium rationabiles creaturas habuisse censendum est. Et si tale initium habuerint qualem finem sperant, fuerunt sine dubio jam ab initio in his quæ non videntur et æterna sunt. Quod si est, de superioribus ad inferiora descensum est non solum ab his animabus quæ id motuum suorum varietate meruerunt, verum et ab his quæ ad totius mundi ministerium ex illis superioribus et invisibilibus ad hæc inferiora et visibilia deductæ sunt, licet non volentes
Abbreviated transcription (Latin):
In qua t̾ra puto eẽ ueras illas ⁊ uiuas formas illius obseruantie. qũa
moyses ꝑ legis umbram tradebat. De ꝗb dictũ ẽ: qr exẽplario e ũ¬
bre deseruiunt celestium: hi .s. qui seruiebant in lege. S ⁊ad ip̃m
moysen dictum ẽ. Uide ut facias om̃ia scd̾m formã ⁊ fimilitudinẽ:
q̃ t ostensa ẽ inmonte. Uñ mͥ uid̾r. qd̾ sic in hac t̾ra lex pedagogus qͥ¬
dam fuit eoꝵ qui ad xp̃m ab ip̃a ꝑduci deberent. eruditi ab ea. ⁊ ĩsti¬
tuti. ut facilius possent post institutionẽ legis ꝑfectiora quoq xp̃i ĩsti

Expanded text:
In qua terra puto esse veras illas et vivas formas illius observantiæ quam Moyses per Legis umbram tradebat. De quibus dictum est, quia «exemplari et umbræ deserviunt cœlestium,» hi scilicet qui serviebant in Lege. Sed et ad ipsum Moysen dictum est: «Vide ut facias omnia secundum formam et similitudinem quæ tibi ostensa est in monte.» Unde mihi videtur quod sicut in hac terra Lex pædagogus quidam fuit eorum qui ad Christum ab ipsa perduci deberent, eruditi ab ea et instituti ut facilius possent post institutionem Legis perfectiora quæque insti
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑare dicatur. Si quis g̃ e. qui ad u̾secur ihac parte uł auctoritati scͥpt̾e
nre uã fid̾i: in quuenus ab eo utrũ dicat dm̃ comp̃hend̾e posse omnia.
anñ posse:. et dicẽ quidẽ ñ posse: manifeste impium ẽ. Si uo ꝗd̾ nacese
ẽ dixͥit. quia omnia comp̃hendit. suꝑ ẽ ut eo ip̃o quod compiehendi pos¬
sunt.⁊ inicium habere intelligantur et finẽ. Nam qd̾ penitꝰ sine ulio ñ
tio ẽ. comp̾hẽial di omnino non potest. In qͣntumcumq seenim in
telletus o̾stendit: intantũ comprehendendi facultas fine fine subdici¬
tur. & differt᷑ ubimicium ñ habetur. S solent nob obicere dicentes. Si cep̃
mundus ex tempore. quid ante faciebat deus pͥusquam mundusi

Expanded text:
are dicitur. II. Si quis ergo est qui adversetur in hac parte vel auctoritati Scripturæ nostræ, vel fidei, inquiremus ab eo utrum dicat Deum comprehendere posse omnia, an non posse? Et dicere quidem non posse, manifeste impium est. Si vero, quod necesse est, dixerit quia omnia comprehendit, superest ut eo ipso quo comprehendi possunt, et initium habere intelligantur et finem. Nam quod penitus sine initio ullo est, comprehendi omnino non potest. In quantumcumque enim se intellectus extenderit, in tantum comprehendendi facultas sine fine subducitur et differtur, ubi initium non habetur. III. Sed solent nobis objicere dicentes: Si cœpit mundus ex tempor
Abbreviated transcription (Latin):
subiciat. qui sibi subdit om̃ia .i. ut cum capaces di effecti fui̾nt. sit eis deus
omia ĩ om̃ib. Tũc gͦ conseq̃nt̾ ⁊̃ nat᷑a corporea illũ sũmũ ⁊ cui addinich
possit. recipiet statum. hactenus nob̾ ⁊̃ corporee nate uł spiritat corporis
ratioe discussa: arbitͥo logentis relinquimus. ex utroq quod meliꝰ indica¬
uerit eligendũ. Nosũo in his finẽ libͥ t̾cii faciamꝰ.¬

Expanded text:
Patri subjiciat qui sibi subdidit omnia, id est ut cum capaces Dei effecti fuerint, sit eis Deus omnia in omnibus. Tunc ergo consequenter etiam natura corporea illum summum, et cui addi jam nihil possit, recipiet statum. Hactenus nobis etiam corporeæ naturæ vel spiritualis corporis ratione discussa, arbitrio legentis relinquimus, ex utroque quod melius judicaverit eligendum. Nos vero in his finem libri tertii faciam
Abbreviated transcription (Latin):
dochei arthaxerses ñ meminiss:⁊ nocturnis uigilis fatigatus. adeo
ĩmemoriam iecepiss ierum gestarũ. monim̃ta cartis mandata reqͥre¬
re. In quib debeneficiis madochei. ammonitꝰ. iramicũ quidẽ eius a¬
man suspẽdi deberet. ip̃i aũt honores magnificos. uniu̾se uͦ scõꝵ gẽti¬

Expanded text:
dochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo dochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo in memoriam recepisset rerum gestarum monimenta chartis mandata requirere; in quibus de beneficiis Mardochæi admonitus inimicum quidem ejus Aman suspendi juberet, ipsi vero honores magnificos, universæ aut
Abbreviated transcription (Latin):
boni angłi singłos quosq hominũ committent᷑. & si qͣñdo bone co¬
gitationes cor nr̃m ascend̾int: ab ono angło suggeri dicit. Siqͣndo u̾o¬
contͣrie mali angli eẽ dicit instinctũ. Cadem quoq etiã barnabas ĩ epi¬
stola sua declarat. c̃ duas uias cẽ dicit. unam lucis. alt̾am tenebrarũ: qui¬
b ñ pre cẽ ceitos quosq angłos dicit. uie lucis quidẽ angłos d̾i: tenebra¬
rum aũt uie angłos sathane. Nichiltam̃ aliud putandum ẽ accidere
nob ex his que cordi nr̃o suggeruntur bonis uł mał. nisi commonitio¬
nẽ solam ⁊ incitam̃tũ. ꝓuocans nos uł adbona uł ad mala. Possibile aũt
bilit̾ gerere. Et rursum possibile ẽ ut cum nos diuina iurtus ad melio¬
ra ꝓuocau̾it. ñ sequamur lib̾i arbitrii pͣuam facultatẽ: potestate nob̾¬
t̾rias. sicut ostenditur in libro hester cum beneficia iustissum uirim&¬

Expanded text:
bini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cobini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cogitationes cor nostrum ascenderint, a bono Angelo suggeri dicit; si vero contrariæ, mali Angeli dicit esse instinctum. Eadem quoque Barnabas in Epistola sua declarat, cum duas vias esse dicit, unam lucis, alteram tenebrarum, quibus et præesse certos quosque Angelos dicit: viæ quidem lucis Angelos Dei; tenebrarum autem viæ, Angelos Satanæ. Nihil tamen aliud putandum est accidere nobis ex ipsis quæ cordi nostro suggeruntur bonis vel malis, nisi commotionem solam et incitamentum provocans nos vel ad bona vel ad mala. Possibile autembiliter gerere. Et rursum possibile est ut cum nos divina virtus ad meliora provocaverit, non sequamur, liberi arbitrii potestate in utraque nobiam, sive per virtutes contrarias: sicut ostenditur in libro Esther, cum beneficia justissimi Mar
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Uerũ ħ ita eẽ fabulosum fortasse uidebit᷑. nisi scͥpture diuine te¬
stimoniis fuĩt comꝑbatũ. Qd̃ gͦ cogitatio oriat᷑ ex nob: dauidtestat᷑
in psalmis dicens. quia cogitatio hominis confitebit᷑ tͥ. ⁊ reliquie
cogitationũ diem festum agent tͥ. Qd̾ aũt ⁊ a contrariis iurtutib
fieri soleat: salomon inecłiaste testatur dicens. ħ modo. Si sp̃c potes¬
tatẽ hñtis ascend̾it suꝑ te locum tuum non relinqͣs. qm̃ sanitas cõ¬
pescit peccata multa. Et paulus apłc de his hisdem testimoniũ dabit
dicens. Cogitatioẽs destruentes & omnẽ elationẽ que se extollit ad¬
u̾sum scientiã xp̃i. Ex d̾o aũt qd̾ fiat: dauid nichilominus testatur.¬
uł bonos uł malos aliqua humanis cordib suggerantur: designat
uł tobiam ãgłs comitat᷑. uł ꝓpħe sermo dicentis. Et respond̾ angłs
qui loquebatur ĩme. S ⁊ pastoris liber h̾ eadẽ declarat. docens quod

Expanded text:
tantur. Verum hæc ita esse fabulosum fortasse videbitur, nisi Scripturæ divinæ testimoniis fuerit comprobatum. Quod ergo cogitatio oriatur ex nobis, David testatur in Psalmis dicens: «Quia cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiæ cogitationis diem festum agent tibi.» Quod autem et a contraric modo: «Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimittas: quoniam sanitas compescit peccata multa.» Et Paulus Apostolus de iisdem testimonium dabit, dicens: «Cogitationes destruentes, et omnem elationem quæ se extollit adversus scientiam» Christi.» Ex Deo autvel bonos vel malos, aliqua humanis cordibus suggerantur, designat vel Tobiam Angelus comitatus, vel Prophetæ sermo dicentis: «Et respondit Angelus qui loquebatur in me.» Sed et Pastoris liber hæc eadem declarat dicens quod
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓpͥe carnis ẽ aĩa. S ⁊ ex his student nichilominus confirmare ħ
que in leuitico ita scͥpta sunt. Annna om̃is carnis sanguis ipsius.
Ex eo .it. qd̃ ꝑtotam carnẽ sanguis diffusus uitam p̾stat carm. ĩ sã¬
gume ineẽ aiunt hanc animam.q̃ d̾r totius carnis eẽ amnia. hoc au
subiectus ñ ẽ. s nec potest eẽ subiectus: o.na uoluntates ht̃ t̾renas: Ide¬
sid̾ia corporalia de hoc putant apłm dixisse illud qd̾ ait. Uideo autẽ

Expanded text:
quæ proprie carnis est anima. Sed et ex his student nihilominus confirmare hæc quæ proprie carnis est anima. Sed et ex his student nihilominus confirmare hæc quæ in Levitico ita scripta sunt: «Anima omnis carnis, sanguis ipsius.» Ex eo enim quod per totam carnem sanguis diffusus vitam præstat carni, in sanguine inesse aiunt hanc animam quæ dicitur totius carnis esse anima. Hoc ausubjectus non est, sed nec potest esse subjectus, quia voluntates habet terrenas et desideria corporal
Abbreviated transcription (Latin):
rationabił: et ea quidẽ pars qͣm irrationabilẽ dicunt. in duos rursũ
diuidat᷑ affectus cupiditatis ⁊ iracundie. has gͦ tres qͣs supͣdiximus
de aĩa oppiniones. Añ nulł haberi iuenimus. Ex quib illud r̃t̾im
qd̃ quibdam grecoꝵ philosophis uisũ diximus. qr tͥꝑtita fit amma
ñ ualde confirmari ex diuine scͥpture auctoritate ꝑ iudeo. Ad alia u̾o
duo q̃ reliqͣ sunt inueniri possunt aliqͣnta q̃ ex diuinis lit̾is aptari
posse uideantur. E quib pͥmo illud discutiamus qd̃ astruere solet̃
t̾rena:⁊ quod ea quidẽ que melior ẽ celitus inserat᷑. quał ẽ illa q̃ & iacob
adu̾sum esau ad huc inut̾o posito palmã uictorie supplantanti p̾stitit
frĩ.⁊ q̃ in iheremia scificat᷑ ex uulua ⁊⁊ sp̃u scõ replecur ex ut̾o in iohe. Il¬
lam u̾o inferiorẽ qͣm dicunt: ex corporali eam semine simul adserc̃ cũ
corpore seminari. Uñ ⁊ pret̾ corpus uiu̾e eam uł subsistere negant poᷤ¬

Expanded text:
et ea quidem pars quam irrationabilem dicunt in duos rursum dividatur affectus cupiditatis et iracundiæ. Has ergo tres quas supra diximus de anima opiniones a nonnullis haberi invenimus. Ex quibus illud interim quod quibusdam Græcorum philosophis visum diximus, quia tripartita sit anima, non valde confiduo quæ reliqua sunt, inveniri possunt aliquanta quæ ex divinis litteris aptari posse videantur. II. Ex quibus primo illud discutiamus quod astruere solent or et terrestris; et quod ea quidem quæ melior est, cœlitus inseratur, qualis est illa quæ et Jacob adversus Esau adhuc in utero posito palmam victoriæ supplantati præstitit fratris, et quæ in Hieremia sanctificatur ex vulva, et Spiritu sancto repletur ex utero in Joanne. Illam vero inferiorem quam dicunt, ex corporali eam semine simul asserunt cum corpore seminari, unde et præter corpus vivere eam vel subsistere negant pos
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dicimus uelle ñ ꝓpͥe. s abusuie proferemus. uelat si dicamuis
it̃m quia domus iecomponi uult ⁊ alia multa. his sumlia. ita et
sapientia carnis accipienda ẽ. uł qd̾ dictum ẽ. quia caro concupis¬
cit adu̾sum sp̃m: adicere solent etiam illud qd̾ dictum ẽ. uorsã¬
gumis frĩs tiu quiclamat ad me det̾ra qd̾ enim clamat ad do¬
um. ñ ẽ ꝓprie sanguinis ille quiesfusus ẽ s abusiue sangiuis clamare
d̾r. dum eius qui sanguinẽ effudit umndicta deposcitur. S ⁊illud ꝙ¬

Expanded text:
 dicimus velle, non proprie, sed abusive proferimus, velut si dicamus iterum quia domus recomponi vult, et alia multa his similia: ita et sapientia carnis accipienda est, vel quod dictum est quia «caro concupiscit adversus spiritum.» Adjicere solent etiam illud quod dictum est: «Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra.» Quod enim clamat ad Dominum, non est proprie sanguis ille qui effusus est; sed abusive sanguis clamare dicitur, dum ejus qui sanguinem effudit vindicta deposcitur. Sed et illud
Abbreviated transcription (Latin):
nus inuẽti ĩappetendo uͦ coitu uł nat᷑alib disid̾iis temꝑandis puitã¬
dimie qd̃ nossimile aliquid pat̾e̾miur: Arbit᷑r aũt qd̾ eadẽ ratiois
conseqntia etiam in cet̾is naturalib motib possit intelligi cupidi¬

Expanded text:
mus inventi: in appetendo vero coïtu, vel naturalibus desideriis temperandis, putanmus inventi: in appetendo vero coïtu, vel naturalibus desideriis temperandis, putandum est quod non simile aliquid pateremur? Arbitror autem quod eadem rationis consequentia etiam in cœ- teris naturalibus motibus possit intelligi cupidi