comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iet. ⁊ sitalem feciss quis dubitat
eum meliorem fuisse. Ex predictis
constat quod potest deus ⁊ aua fa¬
cere qͣm facit ⁊ que facit melora po̾¬
set ea facere quam facit urtum au
dum est utrum a modo possit¬
qͣm facit poslit ea facere q̃ facit
tacio sio. si modus operationis
ad sapientiam opificis referatur
nec auus nec meuor ẽẽ potest. nõ
enim potest facere aliquid alt̃
uei meiius quam facit.i. aua sa¬
prentia uel maiori sapientia. Ni¬
chu enim sapientius facere potest
quam facit. Si uero referatur mo¬
dus ad rem ip̃am qͣm facit deus
dicimus quia ⁊ aiuis ⁊ meuor po¬
test esse modus ⁊ secundum hoc
concedi potest quia ea que facit
potest facere merius ⁊ auter ꝙͣ fa
cit. quia pot̃ quibdam meuorẽ
modum existendi prestare ⁊ qui¬

Expanded text:
et si talem fecisset, quis dubitat et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Udum est utrum alio uam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec melior modus esse potest. Non enim potest facere aliquid aliter vel melius, quam facit, id est alia sapiencia vel maiori sapiencia. Nichil enim sapiencius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam, quam fdicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potecit, quia posset quibusdam meliorem modum existendi prestare et qui
Abbreviated transcription (Latin):
le generare non pogait Nichil
dus. Et quo conficitur equaiẽ
genuisse fuium. a simtu uolũt
dicere quod si potest deus rem me¬
liorem facere quam facit inuidͦ
est l non ualet huius simtictudi¬
nis inductio. quia faium genu¬
it de sur̃a sua Ideoq siposset gig¬
nere equaiem ⁊ non gigneret in¬
uidus esset. aua uero que non
diçant rem auquam siue
⁊̃ rerum uniu̾sitatem in qua maior
consũmatio expressa est non posse
boni perfectio ei desit. Siue ideo qui¬
a maius bonũ quod ei deest caꝑe ip̃a
non ualeat. Sed si ita sũme bona di¬
citur ut ulła ei ꝑfectõ boni desit iam
creatura creatori equatur si u̾o iõ
non potest melior esse quia bonũ
amplius quod ei deest capere ip̃a ñ
uaiet. Iam hoc ip̃m non posse defec¬
tionis est non consũmationis. ⁊ pot̃
ẽẽ melior si fia caꝑax melioris bo¬
ni quod ip̃e potest qui eam fecit: ꝓo¬
test ergo deus meliorem facere ꝙͣ fa
tisse qui non peccare posset nec uel

Expanded text:
e generare non potuit nihil dus. Ex quo confirmatur aequalem genuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posseboni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest ergo Deus meliorem rem facere qucisse, qui nec peccare posset, nec vellet;
Abbreviated transcription (Latin):
temporib loq̃ntes eiusgem temporiᷤ
ũbis ⁊ aduerbiis utam᷑ dicẽtes hodie
iste potest hodie legere. ⁊ dicentes
cras. iste potest hodie legere. non
idem set diuerla dicimus eum poᷤ¬
posse quicquid semel potuit .i.
cuius lemel huit. s non semper pos¬
se facere omne iuudͥ quod auqͣndo
potuit facere. potest quidem fat̾e
aut fecisle quod auqͣndo potuit. Si¬
.i. omnem qͣmhuit uollintatem et
uel fieri omne quod auquandouo

Expanded text:
temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes hodie: Iste potest legere hodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum poposse quidquid semel potuit, hoc quam semel habuit: non tamen semper posse fpotuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando potuit. Siid est, omnem quam habuit voluntatem, et . Omne quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
reddere rationem at uerbis apui¬
q secundum coniecturas cordis
sui inscrutabłem attitudinem
iuditioꝵ dei cogitare conantes
in fabulas in̾itatis abierunt dice᷑¬
tes. quia anime lursum in telo pet¬
tant ⁊ lecundum sua pectata ad
corpora prom̾itis diriguntur. ⁊ dig¬
nis sibi qͣi carcerib includuntur
Iert hiitaies post cogitationes su R¬
as ⁊ uolentes dilputare de deiꝓfun¬
do uersi sunt in profundum dicenteᷤ
animas in ceio ante conuerlatas. et
ibi aliquid uoni uei mau egisse. et
prom̾itus ad corpora terrena detru¬
sas esse. hoc autem respuit carhou¬
ca fides pp̾ euidentem apostou sen¬
tentiam quaait. cum nondũ naro
tiessent aut auquid boni aut ma¬
li egissent. ⁊ c̾. meuor est ergo fi¬
fideres fideies futuri erant s ut
fideles essent. eiꝰq gratiamdedit
quia fideus eram. datur quidem ⁊
fideu. s data est ⁊̃ prius ut esset
quosdam ut bonifierent ⁊ fide¬
les ita ⁊̃ concedi debeat reprobaᷤᷤ¬
se quosdam ut malieẽnt ⁊ infi¬

Expanded text:
reddere rationem, atque secundum conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait, Rom. 9: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent, etc. Melior est ergo fiuia fideles futuri erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit,Quia fidelis eram. Datur quidem et fideli, sed data est etiam prius ut esset quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infi
Abbreviated transcription (Latin):
rant crediturit̃c .s. in futo nõ latebit ꝙ
nũt latet nec utiq deus de ĩiuste
nouiit saluos fieri cumpossent sal¬
uiesse. siueniettunc in clarissima
ta cognitione uideatur. qͣm certa
⁊ ĩmuttabiis ⁊ efficacissima sit uo¬
luntas deque mutta possit ⁊ non

Expanded text:
rant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima ta cognitione videatur quam certa et immutabilis et efficacissima sit voluntas Dei: quae multa poss
Abbreviated transcription (Latin):
prom̾itis alios uou̾it eligere auos
reprobare ⁊ quod pro m̃ttis auiis ap¬
ponitur gratia iustificationis. auis
non unde obtunduntur. s quid in¬
pradiximus eum retraccasse. Nam
ibidem ⁊̃ quedam aua continue sb̃¬
retractat. quod utrumq legenti pa¬
tebit. unde u̾isimue est in premis¬
tamen ex eo sensu accipiunt fore
diccum non quia auquil p̾destine¬
tur prom̃itis uei iustificationũ gͣ¬
tiam meatur. s quia aliqui non a¬
deo mali sunt ut meantur sibi gra¬
tiã si imperciri. Nulus enim dei
gratiã mereri potest per quamiuᷤ¬
tificatur. potest tamen meteri ut
ita uiuunt ut ⁊ si non mereantur
gratiam iustificationis nontam̃
m̾entur omnino repetui ⁊ gratiaᷤ
sibi lubtͣhi. Ideoq dixit in quib dam¬
peccatorib precedere quo digni sunt
iustificatione. ⁊ in aui quo digni

Expanded text:
pro meritis alios voluerit eligere, alios reprobare; et quod pro meritis aliis apponitur gratia justificationis, aliis non, unde obtunduntur. Sed quid inpra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue subrte tractat; quod utrumque legenti patebit. Unde verisimile est in praemistamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit in quibusdapeccatoribus praecedere quo digni sint justificatione, et in aliis quo digni
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ ẽ quod uoluntadeiq̃ dã uidet᷑
citum eius cassari non potes a
non omnes saiui fiant l piures
dampnentur. uidetur utiq non fĩ
quod deus uult fieri humana . I uo
luntate impediente uoluntatem
dei. dominus quoq in euangeto
ĩpiam cuiitatem compeuens quo¬

Expanded text:
nitum, quod voluntas Dei, quae us vocatur, cassari non potest, non omnes salvi fiant, sed plures damnentur, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Dominus quoque in Evangelio impiam civitatem compellans
Abbreviated transcription (Latin):
quam .xii. legiones angeioꝵ. Et
quib uerbis patenter innuttur qͥ a
fuius poterat rogare quod non ro¬
gabat.⁊ pater extbere quod nonex¬
hibebat. uterq igitur poterat fa¬
cere quod non faciebat augustus¬
tas muita potest facere que nec uu¬
it nec facitꝰ potuit enim facere ut
.xii. legiones angeioꝵ pugnarent
contrã iuos qui xp̃m repetunt. It̾ ĩ¬

Expanded text:
quam duodecim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod non faciebat. Aug. etia multa potest facere quae non facit, nec vult. Potuit enim efficere ut XII legiones angelorum pugnarent contra eos qui eum ceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
est quia iꝑse p̾parat uoluntatem
⁊ utrumq nr̃m quia non fit nisi
uolentib nobis. ergo ⁊ in m̾itum
fidei de misericordia dei uenit. nõ
ergo p̃p̃fidem uel auqͣmerita e¬
iegit deus auquos ab eterno. ił
apposuit gratiam iustificationis
intempore s gratiua donitate sua
legegit s ut essemus taies per ly¬
sameieccionem sue gratie qua
gratificauit nol indriecto fiuo luoꝙ
nus uidetur cͣcͣrium ꝙ aubi ait aug̃¬
quia ⁊ ip̃i peccatores cum pp̃ genera¬
le peccatam unam maslam fecerint¬
non tamen nulla inter eos est du̾isi¬
tas. precedit ergo aliquid in peccato
tib quo qͣmius nondum sint iusti¬
ficati digni efficiantur iustificatio¬
catorib quo digni sunt obtusioneꝰ¬

Expanded text:
est, quia ipse praeparat voluntatem; et utrumque nostrum, quia non fit nisi volentibus nobis, ergo et meritum fidei de misericordia Dei venit. Non ergo propter fidem vel aliqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. 3. His videtur contrarium quod alibi ait Augquia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerunt, tamen nonnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo alribus, quo, quamvis nondum sint justificati, digni efficiuntur justificatioaliis, quo digni sint obtusione
Abbreviated transcription (Latin):
auccoritatis. Illud autem interu¬
gendum est ita. id solum non po
autem maior sideip̃s te ip̃o tu
ip̃e maior esses. Ex hoc uidetur
quod deus non possit putra quã
uutt. Sicut non iunit ꝑiura quã
potest. Sicut enim uinit uoum¬
tas non est maior potentia ita
nec potentia maior est uolunta¬
te. Ideoq sicut plura non uiit
qͣm potest. ita eum non pła pos¬
se quam uetie dicunt Quo Set
ad hoc dicimus quia net uoiuntaᷤᷤ
potentia nec potentia uoluntate

Expanded text:
acit. Illud autem ita intelligendum est: Id solum non potautem major, si teipso tu ipse major esses. Ex hoc videtur quod Deus non possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam velle dicunt. Sed ad hoc dicimus quia nec voluntas potentia, nec potentia volun
Abbreviated transcription (Latin):
tumq p̾cepit uel non fieri quod
prohibuit. precepit enim abrane
ĩmoiare ftuum nectamen uoui¬
it nec ideo precepit ut id fieret set
ut abrahe probaretur fides ⁊ ine¬
uangelio p̾cepit sanato ne cuidi¬
ceret. Ille autem predicauit ubiqs
inteugens deum non ideo proyi¬
buissẽ quin uellet opus suum ꝑ̾¬
dicari. s ut daret formam homini
quid nisi omnipotens fien uoiens
uent uei sinendo ut fiat uel ip̃e fa¬
tiendo.nec dubitandum est deum
facere bene ⁊̃ siuendo fieri quetũq
fiunt maie. non enim hec nili ius¬
to iuditio sinit ⁊ profecto bonum ẽ
omne quod iustum est. Ecte ma
nifeste hic ħes dei uouutatem ap¬
pellari ip̃ius operationem uel per¬
missionem cum dicit non fieri au¬
quid nisi fieri ommipotens uent
ubi includit ⁊ bona ⁊ maia omni¬
a que fiunt. Ideoq aperte distinguit
adem ratio mtesligeretur uellero¬
na ⁊ mala subdens. uel sinendo ũ
fiat huc qͣntum ad maia dicit. ite
ip̃e faciendo. ħ qͣntum ad bona. ma¬

Expanded text:
cumque praecipit, vel non fieri quod prohibuit. Praecepit enim Abrahae immolare, filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini quid nisi Omnipotens fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male; non enim haec nisi justo judicio Dei sinit, et profecto bonum est omne quod justum est. Ecce hic manifeste habemus Dei voluntatem appellari ipsius operationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte disteadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam coartare sub mensura cona
ti sunt. Cum enim dicunt huc uso
pot̾ deus ⁊ non amplius quid ea hoc
auud qͣmeius potentiãq ĩfinita est
conchludere ⁊ restringere ad men¬
suram. auint enim non pot̃ deus a¬
liud facere qͣm facit. nec melius fa¬
cere id quod fecit. nec alquid p̾et̾m¬
tere de hiis que facit Itam q suam¬

Expanded text:
tentiam sub mensura coarctare conati sunt. Cum enim dicunt: Hucusque potest Deus, et non amplius, quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamqu
Abbreviated transcription (Latin):
lium cum sĩt tria dicitur tam̃ tates
unum. qd̃q eoꝵ dei uoluntas quia
ista signa lunt diuine uoluntatũ.
ꝙ̃admodum ⁊̃ signa ire dicuntur
ira ⁊̃ duectionis signa driectio appel
est ira in eo auqua. s Signa tantũ
que foris fiunt quib iratus osten¬
ditur ira ip̃ius nominantur ⁊ est
frgura dicendi secundum ꝙͣ non ẽ¬

Expanded text:
lium, cum sint tria, dicitur tamen unumquodque eorum Dei voluntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellest ira in eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non e
Abbreviated transcription (Latin):
a nec auquid est quod ei ad patien¬
dum corruptionem inferre uaieat
nec auquid ad faciendum impedi¬
mentum afferre. Manifestum est
itaq deum õnino nicha posse ꝑati ⁊
oĩa fac̾e posse. p̃terea soia quib eiꝰ
dignitas led̾etur eiusq excetientie
ergo deum impotentem in auquo
dicere presumat qui omnia potest
que posse potentie est. ⁊ inde uere
dicitur omnipotens quib auctori¬
tens nisi qm̃ quicquid uint potest
nec uoiuntate cͦpiam creature uo¬
luntatis ommipotentis impeditur
effectus. Idem ĩ .ili. de spiritu ⁊ ut¬
t̃a. Non pot̃ deus facere iniusta. qͥ
sit omnia facere s quia pot̃ effice¬
re quicquid uint ira ut ntiuaie
it. omnipotens diectur quia posse
iuus non pot̾ inuenire non possẽ
dicente ꝓpha omnia quetumq no¬
luit fecit. ip̃e est ergo omnipotent̾
ut totum quodiurit possit. unde¬
ostendi quod deus ex eo tantum

Expanded text:
a nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum est itaque Deum omnino nihil posse pati, et omnia facere posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; et inde vere dicitur omnipotens. 6. Quibusdam auctoritens, nisi quoniam quicquid vult potest, nec voluntate cujuspiam creaturae voluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem, in lib. de Spiritu et Littera: Non potest Deus facere injusta quiasit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil » Omnipotens dicitur, quia posse illius non potest inveniri non posse, dicente Propheta: « Omnia quaecunque voluit fecit . » Ipse est ergo omnipotentia, ut totum quodtatibus videtur ostendi quod Deus ex eo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tit ommpotes ñ dicit᷑ tum aue¬
quidem omnia possit ⁊c̾. tamã orita¬
ple ⁊ gñalit̾ accepit omnia ut ⁊̃ tũ.
maia includ̾et quedens nec uintt nec
pot̃. Non ergo negauit eum posse õi¬
a que conuenit ei polle. Simiter̾ cũ
dicit. Non ob aiuito u̾aciter dicit᷑
omnipotens nisi qm̃ quitquid uirit
pot̾. non negat eum posse ⁊̃ ea que
non uult. s adu̾sumirios quidice¬
bantꝰ eum multa uetie que non po¬
terat affirmat eum posse quicquid
nuit ⁊ ex eo uepe dici omnipotentem
non ob aiudͥ quia pot̾ quicquid u¬
uit s cane quomodo intelirgend̾
uit pot quicquid uult. Set caue in

Expanded text:
t: Omnipotens non dicitur quod omnia possit, etc., tam ample et generaliter accepit omnia, ut etiam mala includeret, quae Deus non potest, nec vult; non ergo negavit eum posse omnia quae convenit ei posse. Similiter cum dicit - Non ob aliud veraciter dicitur omnipotens, nisi quoniam quicquid vult potest; non negat eum posse etiam ea quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotentem, non ob aliud, quam quia potest quicquid vult. Sed cave quomodo intelligas: potest quicquid vult se posse, an
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod dicimus quiaricet idem
penitus sit deo uelle quod esse
non tamen pot̾ dici esse omnia q̃
iuntt Sicut idem est deo esse quod
scire nec tamen sicut dicitur s¬
cire omnia ita quoq potest dici
sse omnia quil sit ienlus noꝵ¬

Expanded text:
em penitus sit Deo velle quod esse, non tamen potest dici omnia quae vult; sicut idem est Deo esse quod scire, nec tamen sicut scire omnia, ita quoque potest dici esse omnia. 3. Quis sit sensus ho
Abbreviated transcription (Latin):
semei leruit ⁊ nult ita ⁊ sempet por
uoiuit nec unꝙͣ scientiam amittit
uel uouitatem mutat quã ħuit
ita omnia semper potest que auqũ
potuit nec unqͣm aliqua potentia
sua priuatur.¶ non ergo priuatur
potentia ĩcarnandi. uei resurgen¬
stratur. ut enim oum scuiit se resur¬
recturum ⁊ modo scit se resurrexisse
nec est aua scientia ituid olim iciuiꝰ¬
se ⁊ hoc modo scire. s eadem omni¬
no. ⁊ sicut uoluit oum resurgere ⁊
modo resurrexisse. in quo unius rei
uoluntas exprimitur ita potuito
natus fuisse ⁊ resurrexisse. ⁊ est eiꝰ¬
demrei potentia. Si enim posset mͦ
nasci ⁊ resurgere non esset idemuᷤ¬
se. u̾ba enim diu̾soꝵ tempoꝵ diu̾sis
iste potest legere hodie tras autem
deicemus iste potest legisse uei po¬
tuit legere heri. ub iunius rei mon¬
ettatur᷑ potentia. Si autem diu̾sis

Expanded text:
semper aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgenstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit onatus fuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum diversis Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis
Abbreviated transcription (Latin):
e scientia aut̃ deum lempet¬
nim deus semper om mels
hunc hominem nasciturum qui
modo non site. Item iciuit mund̃
esse creandum modo non scit eũ
esse creandum/ auquid ergo sciũ
quod modo nonscit. ⁊ aua ħ mͦi ĩ¬
finita ĩ duci possunt. soso S etad
hoc dicimus quia idem de natiui

Expanded text:
e scientia autem alitnim Deus semper omnia hunc hominem nasciturum qui modo non scit. Item: Scivit mundum esse creandum, modo non scit eum esse creandum, aliquid ergo scivit quod modo non scit; et alia hujusmodi infinita dici possunt. Sed ad hoc dicimus quod idem de
Abbreviated transcription (Latin):
lciit. De prescientia primo Redemu̾
dicentes multa eum prescisle q̃ mͦ
non p̾scit Cum enim eius prescien¬
tia nonsit nisi de futuris ex quo il¬
la que futura erant presentia fi¬
unt uel p̾tereunt lub dei prescien¬
tia essedesinunt. sub scientia uero
semper sunt presciuit ergo semꝑ.¬
deus omnia ab eterno que futura
erant neq p̾scire desinit nisi cum
futura esse desinũt n cum p̾scire de¬
sinit auqua que ante presciebat.¬
Non enm minus ea noscit qͣmã¬

Expanded text:
scit. De praescientia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia vero semper sunt. Praescivit ergo Deus omnia ab aeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit qua
Abbreviated transcription (Latin):
quam facit. ut tamenmodus refera¬
tur ad quautatem creature non ad¬
lemper possit omne oum potu¬
quod olim potuit. quod quibt¬
dam non uidetur dicentib potuit
deus incartiari ⁊ potuit mori ⁊ res¬
gere. ⁊ aua huiusmodi q̃ modonon
potest. potuit ergo que modo non
pot̾ ⁊ tta ħuit potentiam quã mo¬
donon ħt. unde uidetur eius potenti

Expanded text:
quam facit; ut tamen modus referatur ad qualitatem operis, idemper possit omne quod olim potuit. Quod quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus incarnari, et potuit mori, et resurgere, et alia hujusmodi, quae modo non potest. Potuit ergo quae modo non potest, et ita habuit potentiam quam modo non habet, unde videtur potenti
Abbreviated transcription (Latin):
guas esse ⁊ toeo determinandaᷤᷤ
si enim cum dicttur non potest
facere nisi quod ratio est eum
facere intetligas eum non poᷤᷤ¬
le facere nisi ea que rationa¬
biua st̃ ⁊ ea que li fierent rati¬
onabiua essent uerus est sen¬
sus. si autem intetirgas eum ñ
posse facere aua rationabiua
⁊ bona nisi ea que uult ⁊ facit
falsus est intetiectus aua iuoꝵr¬
tem aliud ad iuirgunt di ratio¬
qͣm facit. pot̾ igitur facere qd̃
non p̾iciuit ⁊ si pot̃ facere quod
non presciuit potes sine p̾scĩa
operari. quia omne quod factur̃
se presciuit facit. nec facit auqͥd
ri potest per ea que superius dicca

Expanded text:
guas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt diquam facit, potest ergo facere quod non praescivit; et si potest facere quod non praescivit, potest sine praescientia operari, quia omne quod facturum se praescivit facit, nec facit aliquid ri potest per
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliquid facere uel dimittere
Illa ergo manente non potest qd̃
facit dimitt̾e nec quod dimitcit fa¬
tere ⁊ ita non potest facere nisi qd̃
facit R̾lio ⁊̃ ad hoc Rdemus am¬
biguitatem locutionis det̾minan
cit cuncta que facit dimittit ea q̃
facere potest. Nec utiq contra eam
faceret nec p̾ter eam si que facit di¬
miteret uel que dimitit it faceret
let eadem manente ratione ⁊ ca
aua potuit facere ⁊ ista dimittere
Licet ergo ratio sit penes eum qͣa
ua facit alia dimitcit. pot̾ tamen
secundum eandem rationem ⁊ di¬
mitt̾e que facit ⁊ facere que dimiͭ¬

Expanded text:
potest aliquid facere vel dimittere. potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinancit cuncta quae facit, et dimittit ea quafacere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimit
Abbreviated transcription (Latin):
Si non deb. non recce dimittit. Si
nec oportet eum facere ⁊ si ñ dec ñ¬
tacit. nec potest iriud dimitterep
facit quin faciat quia debet sud̃
facere ⁊ quod debet cand facere ñ
potes iaud dimittere Quo. s
ut michi uidetur hoc ĩrbum deb
uenenum ħt. Muctipucem enim
⁊ inuolittam tenet intetugenti¬
am. necdeo ꝓprie conpetit qui
non est debitor nobis nisi fortẽ ex
promisso. Noluero ei debitoreres
sensus. non potest deus facere nisi
quod debet .i. nisi quod nuit fai¬
sum est.. Sic enim potest dici debe¬
re aliquid ip̃e quia uinit ituid si
autem dicatur. non potest nisi ꝙ¬
debet .i. non potest uisi triud quos
si faceret ei bene conueniret ũm
dimittit nisi optima ⁊ rationabi¬
li causa licet nobis occutta sit se¬
cundum qͣm eum oportet facere
⁊ dimittere q̃ facit uel dimittit
Batio enim penes eumẽ qͣila facit
⁊ illa dimiccit que ratio eterna est
d semper̾ manens. p̾ter quam non

Expanded text:
si non debet, non recte dimittit; si si non debet, non recte dimittit; si nec oportet eum facere, ergo non pacit, nec potest illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere: et quod debet facere, non potest illud dimittere. Sed ut mihi videtur, hoc verbum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores susensum: Non potest Deus facere nisi quod debet, id est, nisi quod vult, falsum est, sic enim potest ipse dici debere aliquid, quia vult illud. Si autem dicatur, non potest ipse est, non potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non
Abbreviated transcription (Latin):
dei ip̃ius equissima uoiuntas acci¬
potentiam l non poterat pet lusti¬
ciam. qͣi poterat quidem s nonuo¬
lebat ⁊ itia uoluntas iusta erat. Si
u̾o per ħ u̾tba intesligas eum non
posse facere nisi mud quod si fier
iusticie eiuis conueniret u̾m dicis¬
Similiter distingne itlud nou pot̾
fac̾e quod iusticia sua exigit ut ñ
faciat .i. non pot̾ facere id q̃tiodip̾e
qui est sũma iusticia nonuint fa¬
cere faisum est. Si autem intelligaᷤᷤ
hiis u̾bis eum non posse fatere id
quod iusticie sue eius conuenire ñ
potest. uerum dicis. tertia illoꝵ ta
dicentes non potest deus
facere nisi quod deb fac̾e
non autem debet facere nisi quod fa¬
cit. Si enim debet aua facere non gͦ
facit omne quod debet. Siuero fa¬
tit omne quod debet non potest face
nisi quod debet. non ergo potest fa¬
cere nisi quod facit. Item non pot̃¬
dimtit̾e aut debet dimittere quos
dimiitit ne faciat lit non deret

Expanded text:
 ipsius Dei aequissima voluntas acci ipsius Dei aequissima voluntas accipotentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per haec verba intelligis eum non posse facere nisi illud quod si fieret, justitiae ejus conveniret, verum dicisimiliter distingue illud: Non potest facere quod sua justitia exigit ut non faciat, id est, non potest facere id quod ipse, qui est summa justitia, non vult facere, falsum est. Si autem his verbis intelligas eum non posse facere id quod justitiae ejus convenire non potest, verum dicis. 4. Tertia illorum ratio. dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet:
Abbreviated transcription (Latin):
non potest facere nisi quod iustitia
lua exigit. S non exigit eius iusti
q iusticia exigit ut id non faciatq̃
non facit. Non autem potest fatere
contra iusticiam suam. Non igitur
potest aliqͥd eoꝵ facere que dimit¬
plicem u̾boꝵ inteiligenti¬
am aperientes ⁊̃ ab eis inuouita e¬
uoiuentes sic. non potest deus face
re nisi quod bonum est ⁊ iustum ẽ
.I. non potest facere nisi fuud quod
li faceret bonum esset ⁊ iust eẽt ne¬
rum est. Sed muita pot̾ facere q̃ n
bona sunt nec iusta. quia nec sunt
nec ecunt nec bene fiunt uel fient
quia nũsqͣm fient. Item quod secun¬
doꝓpositum fuit non potest fatere
nisi quod iustitia sua exigit ⁊ nõ
potest id facere quod iusticia sua
extg̾ut non fiat. Sicimus quia
exaccionis u̾bum de deo congrue
non dicitur nec ꝓprie accipitur et
inttiis locutionio duplex est sen¬
lus. Si enim inteilgas nõ potest
facerẽ nisi quod iustitia sua exigit¬
luntaᷤᷤ uinlt fl̾m dicis. Iusticia enim¬

Expanded text:
Non potest facere, nisi quod justitia ejus exigit. At non exigit ejus justitque justitia exigit, ut id non faciat, quod non facit: Non autem potest facere contra justitiam suam. Non igitur eorum aliquid potest facere quae dimitplicem verborum intelligentiam aperientes, et ab eis involuta evolventes sic: Non potest facere Deus nisi quod bonum est et justum, id est, non potest facere nisi illud quod si faceret bonum et justum esset, verum est; sed multa potest facere quae non bona sunt nec justa, quia nec sunt, nec erunt, nec bene fiunt, nec fient quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justitia sua exigit ut non fiat. Dicimus quia exactionis verbum de Deo congrue non dicitur, nec proprie accipitur, et in illis locutionibus duplex est sensus; si enim intelligas: Non potest facere nisi quod sua justitia exigitustitia enim
Abbreviated transcription (Latin):
deui omnia semperui per simiti
are itiud quodait ieRe in exponiã¬
sitione abacuc absurdum est inqͥt
qͣsta pulicum ⁊ muscaꝵ sit mutictu¬
do. quot ue ꝑices natent in aquis
⁊ imitua. Non limustam fatu ad

Expanded text:
Deus omnia semper videt are quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquiquota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui ad
Abbreviated transcription (Latin):
quod li pp̃ futura m̃ita etiectus ẽẽt̾
ĩa nõ ex gratia esset eiectio. Nõ
ergo ideo eiectus est est a deo qui¬
ataus futurus erat. s ex eiectione
taui est faccurus ita dicens. dispu¬

Expanded text:
quod si propter futura merita electus esset, jam non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est a Deo, quia talis futurus erat, sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Dispu
Abbreviated transcription (Latin):
Nondum diligentius queliueram
nec ad huc ĩueneram quaus sit e¬
lectio gratie de qua dicit apostolui.
reliquie per electionem gratie sal¬
ue fient. que utiq non est gratia.
si ex meritis procedit / ut iam quod
datur non secundum grãm s secũ¬
dum debitum reddatur potius m̃itiᷤᷤ
tinuo dixi dicit idem apostolus. iden
dens qui operatur omnia in omni¬
b. Nusqͣm autem dictum est deus
credidit omnia in omntb. ac dem̃¬
sirbuixi Quod ergo credimus noᷤ¬
trũ est quod uero bonum operam᷑.
ituus est qui credentib dat spiri¬
tum sanctum aug̃ profecto non di¬
⁊̃ ip̃am fidem inter dei munera repe or¬
tiri que dantur in eodem spirituu
trunq ergo nr̃m est propter arbi
trium uouintatis. ⁊ utrumq dat
est per spiritũ fidei ⁊ caritatis ⁊
quod pauio post dixi. Nr̃m ẽ eni̾

Expanded text:
nondum diligentius quaesiueram nec adhuc inueneram, qualis sit electio gratiae, de qua idem dicit apostolus: reliquiae per electionem gratiae factae sunt; quae utique non est gratia, si eam merita ulla praecedunt, ne iam quod datur non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis tinuo dixi: dicit enim idem apostolus: idem deus, qui operatur omnia in omnus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus: ac desubjunxi, Quod ergo credimus, nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum ; profecto non dietiam ipsam fidem inter Dei munera reper; quae dantur in eodem Spiritu. Utrumque ergo nostrum est trium voluntatis, et utrumque datum est per Spiritum fidei et charitatis. Et quod paulo post dixi: Nostrum enim
Abbreviated transcription (Latin):
eiegerit deus in nondum uato cu¬
idicit seruiturum esse maiorem ⁊
quid in eodem maiore simtuter ñ¬
dum nato reprobaũit ad hoc per¬
duxi ratiocinationem ut dicer&
Nongͥ elegit deus oꝑa cuiꝰqmͣ in p̃scĩa

Expanded text:
elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, duxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in pra
Abbreviated transcription (Latin):
cuetur. sinon gratis datur q m̾̃itis
gratiam que gratis datur. obdu¬
rat autem secuitoum iudłtium q
m̾itis cedditur. undedatur inter¬
ugi ut sicut reprobatio dei est nol¬
le misereri. tta obduratio dei sit ñ
misereri ut non abitio irrogetur
ditur quid mĩam quid obdurati¬
onem intetiexerit apostolus ⁊ qr

Expanded text:
cuetur si non gratis donetur, sed meritis gratiam, quae gratis datur. Obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur ricordiam, quid per obduration
Abbreviated transcription (Latin):
licut predestinationis effectũt ẽ
gratie appositio ita reprobationiᷤ
et̾ne quodam modo effectus esse
uidetur obduratio. quomodo di¬
mittendo mauciam s non ĩpciendo gͣ¬
tiam licut nec digni sunt quib eñ
non ĩꝑtitur nec digni lunt nec mẽ¬
rent᷑ ł potius ut non imptiaturs
digni sunt ħ merentur. unde apo¬
touus ait. cuius uutt miseretur deꝰ
⁊ q̃m uirit indurat: mĩam appetianᷤ¬
p̃destinationem. ⁊ precipue predes¬
tinationis effectum .i. gratie appo¬
litionem. obdurationem uero gra
est quod deus ita induret quauiqͣt
durare dictrur quia non eoꝵ mise¬
retur. non quia impetia᷑ ut peccent

Expanded text:
sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis eternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdupartiendo malitiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt. Quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni sunt, hoc merentur. Unde Apostolus ait, Rom. 9: Cujus vult miseretur Deus, et quem vult induratpraedestinationem, et praecipue praedestinationis effectum, id est, gratiae appositionem; obdurationem vero, graest quod Deus ita induret, quasi durare dicitur, quia eorum non miseretur, non quia impellit ut peccent
Abbreviated transcription (Latin):
prelciuit Set quia iuiuis p̃scien¬
tia fatu nõ pot̃ sine dubio ñ aiu
s ipipeccant quods deus peccaturo
elle presciuit. ⁊ ideo sinon malum
s bonum facere uoluissent non
malum facturi p̾uiderentur ab eo
qui nouit quio sit quisq facturuᷤ.
huis u̾bis aperte ostenditur sidi¬
ugentur intendamus prescientiã
dei non esse cauiam maior q̃ pres¬
cit qr nõ ea p̃scit tãꝙͣ facts nͨ tamꝙ̃ su¬
a hitioꝵ quilunt ea facniri uethi¬
turi. p̾iciuit ergo itia sola notitia
non beneplacito auitoritatis. Unde
datur intetugi quod deus ecõuso
prescit bona tanqͣm sua tanqͣm
ea q̃ factura lunt est urinitia pͥs¬
tiendo simiti sint ip̃ius notitia¬
⁊ aucroritatis beneplacitum cont

Expanded text:
illius praescientia falli non potest, sine dubio, non alius, sed ipsi peccant quos Deus peccatores esse praescivit, et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit quisque facturus. His verbis aperte ostenditur, si diligenter attendamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam fact illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datur intelligi quod Deus, e converso, praescit bona tanquam sua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitiat auctoritatis beneplacitum.
Abbreviated transcription (Latin):
se .ẜ ut dampnetur quod siest gͦ
non potest esse ut non sauetur
q̃onis souitionem mai̾em̃ auos
audire qͣm docere. dicimus taraen
mus rrsionem dicentes. det̾minã¬
dum forre cuud cui ĩntittur tota
.lquin iste modo lit p̃destinatuł. ab
et̾no enim iste predestinatus est. di¬
stinguendum est enim cam ait. is¬
te non potest modo non esse predesti¬
natus. uel non potestͣ eẽ quin sit p̃¬

Expanded text:
scilicet ut damnetur. Quod si ergo, non potest esse ut non salvetur. onis solutione mallem alios audire quam docere. Dicimus tamen dmus responsionem, dicentes determinandum fore illud cui innititur totaquin iste modo sit praedestinatus; ab aeterno enim iste praedestinatus est. Distinguendum enim est cum ait: Iste non potest modo non esse praedestinatus; vel: Non potest eo modo esse
Abbreviated transcription (Latin):
regula inconcutsa tenenda est pec¬
catores in peccatis prescitos esseno
p̃paratos. penam autem ẽẽ p̃paratã¬
p̃parauit enim deus nͭ ait agꝰ in lide
rono perseuerantie ⁊̃ pscientia sua
quib uouit bona sua ⁊ quibe̾¬
q donat protitidubio ledonatu¬
parauit ⁊̃ deus ut ait fulgentius
maus ignem eternum ccus utiq¬
quos iuste quos iuste p̃pacauit ad
luenda supplitia nectamen p̃para¬
uit eos ad facienda peccara. Ore¬
parauit enim deus quod diumna e¬
quitas redderet non quod humana
iniquitas adiiiteret. Non enim
sicut p̃parauit sanctos ad iustitiã¬
parauit in quos adiusticiam a¬
mittendam. quira prauitatu p̃pa¬

Expanded text:
regula inconcusse tenenda est peccatores in peccatis prescitos esse non preparatos, penam autem esse preparataaeparavit enim Deus, ut ait Aug., in lib. de Bono perseverantiae, in praescientia sua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donatuparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad facienda peccata. Praeparavit enim Deus quod divina aequitas redderet, non quod humana iniquitas amitteret. Non enim sicut praeparavit sanctos ad justitparavit iniquos ad justitiam amittendam, quia pravitatis praepa
Abbreviated transcription (Latin):
non est tura de bobr deo. prouide
tamen omnib ⁊ curat .i. gubernaͭ¬
omnia. qui omnib solem suum
oriri facit ⁊ pluuiam dat. scit ita¬
q deus qͣnta sit muttitudo piruc̃
culicum ⁊ muscaꝵ. ac ꝑiscium et
quodt nascantur quot ue mori¬
antur. s non seit hoc per moiẽ¬
ta singula ĩmo simiti ⁊ semper
omnia. Neq tra scit ut eandem he¬
⁊ precepta dedit. ⁊ angeios ad cuᷤᷤ¬
todiam delegauit.beeuis sũma¬

Expanded text:
bobus; providet tamen omnibus et curat, id est, gubernat, omnibus solem suum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdem habet praecepta dedit, et angelos ad custodiam delegavit.
Abbreviated transcription (Latin):
eruntamen adh ad huc ĩstãt¬
coniunctionem argum̃tando
ita procedunt. Non inquiunt pot̃¬
esse esse ut auquuĩ predestinatut
sit ⁊ dampnetur. utrumq istoꝵ

Expanded text:
erumtamen adhuc instantconjunctionem argumentando ita procedunt: Non enim, inquiunt, potest esse ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Utrumque istorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ modo non lit predestinatus nͥ
potest simiti esse ut sit predestina¬
tus ⁊ non sit predestinatus. s tam̃
potuit esse ab eterno quod non
eslet predestinatus ⁊ potuit ab
eterno non esse predestinatus ⁊ sit̃
ab eterno deus potuit eum non p̃¬
quod ⁊ modo potest deus enm non p̃¬
destialle. ab eteruo ergo potest de
non predectinasse eum. ergo potest
iste non fuisse predestinatus. Su̾io
non fuisl predestinatus nec modo
esset p̾destinatus. ergo pot̃ mͦ non
elle predestinatus. ita ⁊ de prescĩa¬
tionib uei operationib dei ⁊ hoꝰ¬
minum nutiatenus concedu
Ex quo enim auquid factum est
uei dictum non concedunt quod
posut non esle uei non fuisle. im¬
mo ĩpossibtie est non esse uer nõ
fuisse quod factum est uei dictũ
referentes possibtutatem uei in¬
possibctatem ad naturam rei
existentis. tum uero de prescĩa its
predestinatione dei agitut possibi¬
am dei refertur que lemper eadem
fuit ⁊ est. quia predestinatio pscĩa

Expanded text:
non sit praedestinatus; nec potest esse ut sit praedestinatus, et non sit praedestinatus: sed tamen potuit esse ab aeterno quod non esset praedestinatus, et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non pquod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praedestinatus, nec modo esset praedestinatus; ergo modo potest non esse praedestinatus. Ita et de praescitionibus vel in operationibus Dei et hominum nullatenus concedunt. Ex quo enim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientia vel praedestinatione Dei agitur, possibam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia,
Abbreviated transcription (Latin):
redestinatio predestinatio
ratio que sine prescientia essenon
postest. potest autem sine predestina¬
tione esse prescientia. predestinatio¬
ne quippe deus ea p̾sciuit que fu̾at
ip̃e facturus. s p̃sciuit deus ⁊̃ que
non est ip̃e faccurus .i. omnia mala
predestinauit eos quos eiegit. rel¬

Expanded text:
ENTIA. 1. Praedestinatio ratio, quae sine praescientia esse non potest. Potest autem sine praedestinatione esse praescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit, quae fuerat ipse facturus; sed praescivit Deus etiam quae non ipse facturus, id est, omnia mala. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatus. nel ut auquis predesti¬
natus lit ⁊ damꝑnetur. Interugenti¬
a erim conditionis impueite u̾cca¬
tem facit indicto. ⁊ impossibatatẽ
inuͦ. Siuͦ simpleiter intelligatur
impossibactas nõ admiicitur. Ut
cum dicctur p̾destinatus pot̃. uel ñ
potest damꝑnari. ⁊ reprob pot̃ salua¬
ri. In hiis enim ⁊ h̾i iocutionib ex
ratione dicti diudicanda est sentẽ¬
tia blctionis. aua nãq fit intetu¬
tionem ħ accipiantur dicta. atq a
non pot̃ dampnari intetugas tra . t
non pot̾ esse ut p̃destinatus ut ⁊ dã¬
pnetur. u̾indicis quia coniunctim

Expanded text:
natus, vel ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intellitionem haec accipiantur dicta, atque snon potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conju
Abbreviated transcription (Latin):
quid nec ituid tamen p̾scitum est
uei futurum u̾m est non pot̾̃ ergͦ
nouiter uel extempore scire ueĩ p¬
lcire auquid. sicut nec potest no¬
uiter uei extempore uerie auqͥd
⁊ tamen potest uenie quod nunꝙͣ
nouiit Utrum deus possit scire pta
tacere q̃ nũꝙͣ erunt ⁊ itia potest s¬
tire. Non enim auqͣ incognita facere
potest. siuero omnia essent que mo¬
do sunt ⁊ aua quedam faceret qͥ ñ
sunt nec erunt ⁊ illa omnia sciret
pro certo plura sciret qͣm modo sci¬
ret nõ tamen eius scĩa augeci po¬
test. quian oc totum fieri posset si¬
ne mutabilitate scientie. constat
ergo dei scientiam omnino esse im¬
mutabtiem nec augeri posse uei
minui s eius subiecta. quod uidet᷑¬

Expanded text:
d praescitum est vel futurum, verum est. Non potest ergo noviter vel ex tempore scire vel praescire aliquid; sicut non potest noviter vel ex tempore velle aliquid, et tamen potest velle quod nunquam voluit. 3. Utrum Deus possit scire plurfacere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta. 4. Quod videt
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ierx. Ex tau itaq sensu il¬
lud dictum esse nou̾imus ut deuum
iua art̃natim ueil ꝑticulatim scire
neget neq per diu̾sa tempoꝵ mom̃¬
ta sic illa cognouit sicut per uaria
momenta iloꝵ quidam deficiunt
non est tura deo de bob ita nec de a¬
liis irrationabiub. dicit tamens
l criptura quia ip̃i est cura de omni¬
b. prouidentiam ergo ⁊ curam u¬
mu̾sauter de cunctis que condidit

Expanded text:
emper. Ex tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illorum quaedam deficiunt, non est cura Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. Dicit tamen , Sap. 12; quia ipsi est cura de omnibus. Providentiam ergo et curam universaliter de cun
Abbreviated transcription (Latin):
illatores dei ut dum prouidentiam eiꝰ
⁊̃ ad ima reccudimus in nos ip̃os ĩui¬
tiolisimus. eandem itrõnabuum
⁊ rationabiium prouidentiam ẽẽ
dicentes. hic uidetur dicere ierx qd̃

Expanded text:
dulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hic videtur di
Abbreviated transcription (Latin):
utiq scire uei prescire quod nunꝙͣ¬
enec erit nͦ itiud scitum uł p̾scitum
est ab eternio nontam̃ pot̃ incipere s¬
tire uei prescire itiuid. q ita potest
modo scire uei prescire sicut potest
scruisse nei p̾sciuisse ab eterno. Si
enim dicas eum ꝑosse scire uei p̾s¬
tire quod abeterno non sciuit ite
pͥscit. tta quod ab eterno non sci

Expanded text:
utique scire vel praescire quod nunnec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse scire vel praescire quod ab aeterno non scivit vel praescivit, ita quod ab aeterno non
Abbreviated transcription (Latin):
bum quod nascitur de nr̃a scientia
dissintie est illi u̾bo quodiatum est
de patre scientia. Ex hac auccoritate
clare ostenditur dei scientiam om̃i¬
no inuariabriem ẽẽ sicut ip̃a eẽntia
dei omnino inuariabius est ⁊ quod
pater ⁊ fuius cum sp̃u sc̃o simui oĩa
sciunt ⁊ uident. Sicut ergo non pot̃
augeri uel minui diuina essentia
ita nec diuina scĩa. ⁊ tñ conceditur
posse scire quod non seit ⁊ posse nõ
scire quod scit. quia posset auquod
esse sirbiectum eius scientie quod
aliquid quod est sine permutano¬
ne ip̃ius scientie. opp̃o an deus pos¬

Expanded text:
rbum quod nascitur de scientia nostra, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid esse subjectum ejus scientiae, quodaliquid quod est, sine permutatione ipsius scientiae. 2. Oppositio, an Deus pos