comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
molestia causam eẽ ꝑegͥnationis. Corpꝰ
quippe qd̃ corrũpit᷑. aggͣuat animã.
Non corpus simpliciter. sed corpꝰ quod
corrũpitur. ut corruptio corꝑis oneri
sit non natura. Uñ & qui intra se¬
metipsos ingemiscunt: redẽptionẽ
expectant corꝑis sui ñ amissionem.
Merito ꝓinde grauati corꝑis necessi¬
tate non societate.cupimus dissolui
parte adhuc exilium finiat᷑. ⁊ quȩ ex
parte iam cepit celestis habitatio ꝑ¬
ficiatur. Aut certe conu̾satio nr̃a in
celis ẽ quomͦ idem dic̃ apłs. Spe enĩ
salui facti sumꝰ. Spe itaq iam in ce¬
lestib habitamꝰ: cum adhuc re ipsa
interris ꝑegrinem᷑ & in corꝑe. Uel
ficando: illum credendo & diligendo.
Neq enim p̃sentior sp̃c n̾r est ubi
animat qͣm ubi amat. nͥ forte magiᷤᷤ
denetur. qͣm quo sponte & alacͥ fert᷑
uoluntate. Deniq ubi ÷ thesaurꝰ tuuᷤˢ:
ibi ÷ & cor tuũ. Idem. Si dm̃ amais
amina ex ipso uiuit uti corpꝰ ex ipsa:
quo pacto queso p̃sentior eẽ contendit᷑

Expanded text:
molestias esse causam peregrinationis. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde gravati corporis necessitate, non societate, cupimus dissolvi,parte adhuc, exsilium finiatur; et quae ex parte jam coepit, coelestis habitatio perficiatur. 60. Aut certe ccoelis est, quomodo dicit apostolus: spe enim salvi facti sumus . Spe itaque jam in coelestibus habitamus, cum adhuc re ipsa in terris peregrinemur et in corpore. Vel ficando, illum credendo et diligendo. Neque enim praesentior spiritus noster est ubi animat, quam ubi amat: nisi forte putetur tenetur, quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . Item si Deum amans anima ex ipso vivit, uti corpus ex ipsa; quo pacto, quaeso, praesentior esse contenditur
Abbreviated transcription (Latin):
tempore possit & incorꝑe ꝑegrinari
a dño & in celis simul ẽẽ cum dño. ip̃e
soluit apłs cum alibi dicit. Exparte
cognoscimus: & ex parte ꝓpb̃amus.
Inqͣntum quippe cognoscimꝰ: tanqͣm
p̃sentia contemplantes iam cũ dño sumꝰ.
Inqͣntum adhuc tanquã de futuris
ꝓpħamus. credentes que ñ intelligimꝰ.
sꝑantes que non uidemus: a dño ꝑegri¬
tingit hec quȩ ad huc ex parte mance
nr̃a in corpore ꝑegrinatio. Hoc ÷ qd̾
in se mirabiliter ingemiscens plãgit¬
& ait. In felix ego homo. quis me lib̾a¬
bit de corꝑe mortis huiꝰ: Non querit᷑
de corpore tantum.s de corꝑe mortis¬

Expanded text:
tempore possit, et in corpore peregrinari a Domino, et in coelis simul esse cum Domino; ipse solvit Apostolus, cum alibi dicit, Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. In quantum quippe cognoscimus, tanquam praesentia contemplantes, jam cum Domino sumus. In quantum adhuc tanquam de futuris prophetamus, credentes quae non intelligimus, sperantes quae non videmus; a Deo peregritingit haec, quae adhuc ex parte manet, nostra in corpore peregrinatio. Hoc est quod in se miserabiliter, ingemiscens plangit, et ait: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Non queritur de corpore tantum, sed cor
Abbreviated transcription (Latin):
tate durantes. aura leuitatis impulsi.
uagi & instabiles hac illacq uelut ebrii
nutant. mũtantq ꝓ exꝑimento iudiciũ
immo sine iudicio fluctuantes ⁊ tumul¬
tuantes tot de se consilia p̃sumunt qͦt
loca reuisunt: semꝑ qd̃ non habent
cupientes. ⁊ qd̾ habent fastidientes. &
quom ego ait aliquis ꝓfessum regłam
non scd̃m regłam cum bona queam de¬
gere conscientia: Siqͥdem uouens & ñ
soluens. quid nisi peiero: Quasi ñ mul¬
to magis habeas unde conqueri alibi
qͦ cum ceꝑis pure iuxta regłam conũ¬
sari. Profecto etiam tunc ⁊ qua nam
inquies conscientia habitare sustineam
extra donũ meã priorẽ que me de sclło
fugientẽ excepit. iniciauit ad bonum.
signauit in salutẽ. molestus fr̾ib in¬
obediens seniori. stabilitatis insuper
p̃uaricans pactum. ⁊ pͥmam irritam
faciens fidem: Ueruntam̃ neutra iu¬
sta querimonia ẽ.Nam qui se ideo
ꝑiurũ putat qd̾ ad purum regłam ñ¬

Expanded text:
tate durantes, aura levitatis impulsi, tate durantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant; mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultuantes, tot de se consilia praesumunt, quot loca revisunt: semper quod non habent cupientes, et quod habent fastidientes. 47. Et quomodo ego, ait aliquis, professus Regulam, non secundum Regulam cum bona queam degere conscientia? siquidem vovens, et non solvens, quid nisi pejero? Quasi non multo magis habeas inde conqueri alibi quoque, cum coeperis pure juxta Regulam conversari. Profecto etiam tunc: Et quanam, inquies, conscientia habitare sustineam extra domum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis insuper praevaricans pactum, et primam irritam faciens fidem? Verumtamen neutra justa querimonia est. Nam qui se ideo perjurum putat, quod ad purum
Abbreviated transcription (Latin):
ora iam uel remissiora me consulence
nequaqͣm apostatabit: si ñ tam̃ loci
pͥoris uicinia reuocet᷑ qr de noto mo¬
nasterio nec retineri quis regłariter
potest. nec recipi sine consensu abb̃is
huiꝰ sententie rationẽ. forte uult aliqͥᷤ
de cluniacensib institutis ad cifterci¬
ensium sese stringere pauꝑtatẽ eligẽs
p̃ ilł nimirũ consuetudinib magis re¬
gule puritatẽ. Si me consulit ñ consu¬
lo: si non sane id alb̃is sui usurparit
assensu. Quã obrem: Primo ꝓpt̾ scan¬
dalum ipsoꝵ quos deserit: deinde qr
certa ꝓdubiis relinquere tutũ non ẽ.
forsan enim hoc tenere potest: illd̾ ñ
pot̾i̾t. Tercio suspectam habeo leuitatẽ.
quia id sepe qd̾ facile uolumꝰ anteqͣ.
ꝓbemꝰ exꝑti iam nolumꝰ: uno prope
mom̃to idip̃m ⁊ cupientes & respuen¬
tes tam leuit̾ quã ⁊ rationabiliter.
Quales utiq ñ paucos frequent̾ exꝑi¬
mur.qui una uix ora in una uolun¬

Expanded text:
ora jam vel remissiora, me consulente, ora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, nec recipi sine consensu abbatishujus sententiae rationem. 46. Forte vult aliquis de Cluniacensibus institutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere tutum non est; forsitan enim haec tenere potest, illud non poterit. Tertio suspectam habeo levitatem, qua id saepe quod facile volumus antequam probemus, experti jam nolumus, uno prope momento idipsum et cupientes, et respuentes, tam leviter quam et irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur, quia una vix hora in una volun
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio. Nemo mittens manum ad
aratrum ⁊ respiciens retro: aptus ẽ
regno dei. Prescribat ꝓude stabilita¬
tis pactum om̃i deinceps remisso des
deniq inconstantiȩ leuitati: ñ tamen
his quȩ in ꝓfessionis serie secuntur
dem ꝓ imꝓbitate nimirũ acq in re¬
ligiositate cohabitantiũ obtineri for
sire indubitant̾ suadeo ad aliũ locũ
ubi non impediat᷑ homo reddere deo
uota sua que distinxerunt labia sua. E
quidem cum sc̃o scs̾ eris: ⁊ cum ꝑu̾so¬
dinatis monasteriis nullꝰ ꝓfessoꝵ meo
consilio ne arcioris qͥdem desidĩo uite
sine licentia sui semoris egredit᷑. Egressꝰ
t̾n si meliꝰ euenerit ⁊ elegerit meo nichi¬
lominꝰ iam consilio ñ egredit᷑ ad infe¬
rius bonum qd̾ reliquerat ⁊ contẽp¬
serat ꝑ meliori: p̃sertim si illd̾ meluᷤ
tale fuerit qd̾ eius pͥme ꝓfessioni con¬
gruere uideatur. Ipse nempe uidit
qua ratione qua ue intentione altiora
seu artiora p̾sumꝑserit. nã ad inferi¬

Expanded text:
ngelio: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Praescribat proinde stabilitatis pactum omni deinceps remisso descdenique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis serie sequuntur, dem pro improbitate nimirum atque irreligiositate cohabitantium obtineri fortsire indubitanter suadeo ad locum alium, ubi non impediatur homo reddere Deo vota sua, quae distinxerunt labia sua. Et quidem cum sancto sanctus eris, et cum dinatis monasteriis nullus professorum meo consilio, ne arctioris quidem vitae desiderio, sine licentia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegerit, meo nihilominus jam consilio non regrediatur ad inferius bonum, quod reliquerat et contempserat prae meliori: praesertim si illud melius tale fuerit, quod ejus primae professioni congruere videatur. Ipse nempe viderit, qua ratione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferi
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ adipisci desiderant: ceteros
sibi ꝑ amorẽ acquirant. Cum uͦ ad¬
epti fuerint: elati potestate eos ip¬
prius pͥuati ñ t̾rorẽ s amorẽ exhibu¬
erant. Isti ponunt pͥmum bonũ
sus nr̃. Semꝑ enim seruat ad ultimum
bonum uinum. qd̃ uͦ in eiꝰ comꝑatione
det̾ius ẽ. pͥmũ ꝓpinat dicens. fili accedeis
ad seruitutẽ dei sta in timore. Si ex timo¬
re te feceris ipsius seruũ. faciet ille ex ca¬
ritate amicum suum. et sic aqua timo¬
ris cominutabit᷑ in uinũ dilectionis. ad
hoc enim purificaris in illis .ui. ydriis
aquis timoris. ad hoc in timore accedis
ad ipsum tanqͣm seruus ad dñm. ut ex

Expanded text:
honorem adipisci desiderant, caeteros honorem adipisci desiderant, caeteros sibi prius per amorem acquirant. Cum vero adepti fuerint, elati potestate, eos ipprius privati non terrorem, sed amorem exhibuerant. Isti ponunt primum bonumsus noster. Semper enim servat ad ultimum bonum vinum: quod vero in ejus comparatione deterius est ante propinat, dicens: Fili, accedens ad servitutem Dei sta in timore . Si ex timore te feceris ipsius servum, faciet te ex charitate amicum suum. Et sic aqua timoris commutabitur in vinum dilectionis. Ad hoc enim purificaris in illis sex hydriis aquis timoris, ad hoc in timore accedis ad ipsum, tanquam servus ad dominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
da de t̾rore supplicii. fit summus audi
uł isto plectant᷑. et ita capiunt ydrie
metretas binas. Qͥd ẽ autẽ uel t̾nas :
Ad datur illis duob t̾eius timoret ca¬
pient ydrie metretas t̾nas. Et illi qͥ¬
dem duo p̾dicti timores de futuro
sunt ualde utiles. s ẽ alius timor de
p̾senti multo ꝓbabilior qͦ timet hõ
et semꝑ ẽ pauidus. ne int̾na gr̃a de¬
seratur. Quisquis gͥ hoc timore re¬
pletus fuerit ꝓfecto binis metretas
t̾nas addidit. N otandum autẽ quod
cũ ydrie plene facte sunt usq ad
summum tunc aqua u̾sa ẽ in ui¬
num bonum. quia nimirũ ordo
orationis exigit. ut si timor ẽ initiũ
caritatis. ꝑfecł ũ subsequat᷑ etiam
plenitudo dilectionis. Unde etiã
architͥlinus dic̃ ad sponsum. Oĩs
hõ pͥmum bonum uinũ ponit. et
cum in ebriati fuerint: tunc id q
det̾ius e̾. Tu aut̃ seruasti bonũ uiñ
usq adhuc. Consuetudinis ẽ scła¬
rium hominũ. ut cum aliqueni

Expanded text:
da de terrore supplicii; fit summus auditda de terrore supplicii; fit summus auditvel isto plectantur; et ita capiunt hydriae metretas binas. Quid est autem vel ternas? Addatur illis duobus tertius timor, et capiunt hydriae metretas ternas. Et illi quidem duo praedicti timores de futuro, sunt valde utiles; sed est alius timor de praesenti multo probabilior, quo timet homo, et semper est pavidus, ne interna gratia deseratur. Quisquis igitur hoc timore repletus fuerit, profecto binis metretas ternas addidit. 2. Notandum autem, quod cum hydriae plenae factae sunt usque ad summum, tunc aqua versa est in vinum bonum; quia nimirum ordo rationis est, ut si timor est initium charitatis, perfectum sequatur etiam plenitudo dilectionis. Unde etiam architriclinus num bonum ponit; et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est: tu autem servasti vinum bonum usque adhuc . Consuetudinis est saecularium hominum, ut cum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
snt uacue: aliquando plene. Ple¬
ne aut̃ aliq̃n ueneno. aliqñ aqua:
int̾dum etiam uiuo. Uacue quippe
Olene ueneno sunt: si cum murmu¬
re ⁊ animi rancore gerantur. Aqua
Unde ⁊ apd̾ salomonẽ legitur. ł imor
mortis. Uino autẽ plene sunt. cum
timor u̾titur in amorẽ. cum carita
exludit timorẽ. cũ ea que prius
obseruabantur timore pene. iam
exercentur delectatione ⁊ amore
iusticie. Ut uacue uł ueneno in¬
aqua impleantur: hoc iubet dñs
Ut uͦ aqͣ inunium uertatur: hoc
quos etiam constituit suꝑ famali¬
am suam. ut dent illis in temꝑe
tritici mensuram. Quib tamen
maria pͥmũ suggesserit dicens. qd̾¬
cunq dixent. uobis facite. Quo ex¬
emplo inniitur qd̾ officiũ p̾di¬
cationis ñ debent usurpare ÷ͥ ni¬
si quos maria .i. mat̾ gr̾ã prius
instruxerit. alioquin dicetur eiꝰ.
Regnauerunt et ñ ex me: pͥnci¬
pes extiterunt et ego ignoraui. Implent
gͦ ministri ydrias aqua: p̾dicant mira
de dulcedine regni. intentant horren¬

Expanded text:
acuae, aliquando sunt plenae. Plenae autem aliquando veneno, aliquando aqua, interdum etiam vino. Vacuae quippe Plenae veneno sunt, si cum murmure et animi rancore gerantur. Aqua Unde et apud Salomonem legitur: Timor . Vino autem plenae sunt, cum timor vertitur in amorem; cum charitas excludit timorem; cum ea quae prius observabantur timore poenae, jam exercentur delectatione et amore justitiae. Ut vacuae vel veneno in impleantur aqua jubet Dominus; ut autem aqua in vinum vertatur, hoc quos et constituit super familiam suam, ut dent illi in tempore tritici mensuram: quibus, tamen Maria primum suggesserit, dicens: Quodcunque dixerit vobis, facite. Quo exemplo innuitur, quod officium praedicationis non debent usurpare sibi, nisi quos Maria, id est mater gratia, prius instruxerit. Alioquin dicetur eis: Regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego ignoravi . Implent ergo ministri hydrias aqua; praedicant mira de dulcedine regni, intentant horren
Abbreviated transcription (Latin):
sime cernimꝰ. sic alioꝵ conscientias cla¬
rissime uideamꝰ. Quid si ⁊ nicħ defu¬
erit. ⁊ nicħ latuerit. maneat aũt tunce
⁊ anxietas amittendi: Ideo nicħ t̾ret.
Elcce potentia qua humana ĩfirmitas
roboret᷑. Qui posuit inqͥt fines tuos .p.
⁊ confortauit seras portarũ .t. ita ut
nullꝰ inimicꝰ intret. nullꝰ exire possit
amicꝰ. Ubi gͦ sũma habundantia sum¬
ma sapientia. sũma potentia ẽ: puto
qd̾ nichil de sit plenitudini beatitu¬
dinis. qͣntũ spectat adsũmã felicitatiᷤ
bona humanitatis. bona uirtutis. bona
et̾nitatis. hȩc cogitemꝰ. hȩc ruminemꝰ
frs: & iuxta p̃cepta legis. reuocemꝰ ru

Expanded text:
sime cernimus, sic aliorum conscientias clasime cernimus, sic aliorum conscientias clarissime videamus. Quid si et nihil defuerit, et nihil latuerit; maneat autem timor et anxietas amittendi? Ideo nihil terret; et ecce potentia, qua humana infirmitas roboretur. Qui posuit, inquit, fines tuos pacem, et confortavit seras portarum tuarum : ita ut nullus inimicus intret, nullus exire possit amicus. Ubi ergo summa abundantia, summa sapientia, summa potentia est; puto quod nihil desit plenitudini beatitudinis, quantum spectat ad summam felicitatis bona humanitatis, bona virtutis, bona aeternitatis. Haec cogitemus, haec ruminemus, fratres, et juxta praeceptum legis revo
Abbreviated transcription (Latin):
menta. sic̃ ad ornam̃ta: ad penas. tan¬
qͣm ad delicias ꝓperabat. Porro et̾na
illa bona. bona sunt. que nec ocłs uidic.
nec autis audiuit. ⁊ quȩ nunꝗͣ exeurs
ab illa patria que nescit nͥ gaudium
⁊ ubilationẽ. Ibi nicħ de ẽ. Elcce habũ¬
dantia qua implorat᷑ humana cupi¬
ditas. Quȩ ÷ ista copia. uͥ nicħ quod
nolis sit. totũ sit qͦd uelis: fiat pax
edificabuntur: ubi adipe frum̃ti. ñ
cortice sacram̃ti satiabit nos ds̃. Qd̃
si nichil deerit nob̾. aliqͥd autẽ nos
latuerit. nunqͥd erit gła consummata:
Ideo nichil latebit nos. & ecce sapientia
qua curiosatas hominis saciet᷑. Osapi¬
entia qua tunc oĩa quȩ incelo ⁊ q̃ int̾ra
sunt ꝑfectissime cognoscemꝰ. in ipso fõte
sapientie rerũ om̃ium cognitionẽ biben¬
des: ñ metuã suspiciões ñ timebo ꝯsilia.
quia ciuitas illa iuxta ioħm purissimo
uitro simił erit: ut sic̃ ꝑ uitrũ lucidis¬

Expanded text:
menta sicut ad ornamenta, ad poenas simenta sicut ad ornamenta, ad poenas sicut ad delicias properabat. 7. Porro aeterna illa bona, bona sunt, quae nec oculus vidit, nec auris audivit, et quae nunquam exeunt ab illa patria, quae nescit nisi gaudium et jubilationem. Ibi nihil deest; ecce abundantia, qua impleatur humana cupiditas. Quae est ista copia, ubi nihil quod nolis sit, totum sit quod velis? Fiat pax,aedificabuntur, ubi adipe frumenti, non cortice sacramenti satiabit nos Deus. Quod si nihil deerit nobis, aliquid autem nobis latuerit, nunquid erit gloria consummata? Ideo nihil latebit nos; et ecce sapientia, qua curiositas hominis satietur. O sapientia, qua tunc omnia quae in coelo et quae in terra sunt perfectissime cognoscemus, in ipso fonte sapientiae rerum omnium cognitionem bibentes? Non metuam suspiciones, non timebo consilia; quia civitas illa, juxta Joannem, purissimo vitro similis erit ut, sicut per vitrum lucidis
Abbreviated transcription (Latin):
ille colũpne celi quȩ sustinent orbem
t̾rarũ. inquib rutilat & relucet. tm̃
& tam excellens diuinitatis ĩ signe.
In dño aũt deo. ñ solum pietas quȩ
genda: ut diligamꝰ nos ꝓpt̾ ipsum.
& sufpiciamꝰ que sit illa maiestas.
que cuncta faciat. cuncta contineat.
& in quẽ desiddant rationales creature
ꝓspicere. hee sunt semite sp̃alis exerci¬
tii. in quib religiosa mens: ⁊ dilatat᷑. &
delectatur. unum eoꝵ quȩ retro sunt¬
oblita:⁊ ad ant̾iora idr et̾na bona se ex¬
tendens. sequit᷑ ad palmã suꝑne uoca¬
tionis. Hunquid ñ supͣ nat᷑am beatꝰ iste
diu desicdata.:⁊ iam concupiscenti aĩo
p̃parata. securꝰ & gaudens uenio adte.
Alterati hoĩs ⁊ ista uox & qui de bomᷤᷤ
nat᷑ẽ ad gr̃ȩ bona surrexerat. ut ñ so¬
lum gloriaret᷑ in spe. s ⁊ in tͥbulatiõe
& gaudens iret a conspectu concilii.
qͦd dignus eẽt ꝓ nomine iħu con¬
dumeliam pati. Hon mͦ ñ patient̾.
s & libent̾. uerũ & ardenter ad dor¬

Expanded text:
orbem terrarum, in quibus rutilat et relucet tantum et tam excellens divinitatis insigne. A Domino autem non solum pietas quaergenda, ut diligamus nos propter ipsum, et suspiciamus quae sit illa majestas quae cuncta faciat, cuncta contineat, et in quam desiderant rationabiles creaturae prospicere. 6. Hae sunt semitae spiritualis exercitii, in quibus religiosa mens et dilatatur et delectatur, unde eorum quae sunt retro oblita, et ad anteriora, id est aeterna bona, se extendens, sequitur ad palmam supernae vocationis. Nunquid non supra naturam beatus iste diu desiderata, et jam concupiscenti animo praeparata! securus et gaudens venio ad te. » Alterati hominis est ista vox, et qui de bonis naturae ad gratiae bona surrexerat: ut non solum gloriaretur in spe, sed et in tribulationibus, et gaudens iret a conspectu concilii, quod dignus esset pro nomine Jesu contumeliam pati. Non modo enim patienter, sed et libenter, verum et ardenter ad tor
Abbreviated transcription (Latin):
sciat unusquisq ur̃m suũ uas posside¬
dere. in scĩficatione et honore. Qͦd aut̃
ille ydrie lapidee dicuntur sigr̃at qd̃
sine aliqua difficultate obseruari ñ
possunt: ⁊ qd̾ dura ⁊ asꝑa ẽ uia que
ducit ad uitam. Uel certe lapidce dñr
aut dissoluantur. et effundatur liqͦr
int̾rne gr̾e qͥ in eis continetur. qd̾ uti¬
ꝙ cito continge̾ posset. si uł fictiles es¬
sent uł lignee. seu cuĩlibet alt̾ius fra¬

Expanded text:
sciat unusquisque vestrum suum vas possisciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore . Quod autem illae hydriae lapideae dicuntur, significat quod sine aliqua difficultate observari non possunt, et quod dura et aspera est via quae ducit ad vitam. Vel certe lapideae dicuaut dissolvantur, et effundatur liquor gratiae qui in eis continetur: quod utique cito contingere posset, si vel fictiles essent, vel ligneae, seu cujuslibet alterius fra
Abbreviated transcription (Latin):
manducent. Uides quã sollicite ob¬
seruandum p̾cepit doctor genti¬
um opꝰ manuum : Cur hoc tan¬
tooꝑe curauit ⁊ nͥ quia sic̃ bonus
ac diligens pastor hoc ouiũ saluti
plurimũ expedire ꝓuidit. Restat
In hac sit purificatio ab illa quinq¬
ꝑtita corꝑis illecebra. iusus. auditꝰ odo¬
ratus. gustus.⁊ tactus. Et cetera qui¬
dem p̾dicta .i. silentium. psalmodia.
uigilie. ieiuiuniũ. opꝰ manuum. exerce¬
ri sine ista possunt: ꝓdesse uͦ quioqͣm¬
.i. si desit carnis munditia lucerne ar¬
dentes quid ꝓderunt: Hinc gͦ colligẽ¬
dum ẽ quam sit necessaria huiꝰ sexte¬
ydrie purificatio. que sola omĩb supͣ¬
dictis equipollentem optinet uim salu
lios. i eiunium. debet quisq exercere ꝓpt̃
seipsum. hoc ẽ. ꝓpt̾ suã disciplinam⁊ opꝰ
mundiciam ꝓpt̾ d̾m. ut illi placeat. et
eiꝰ uoluntatem faciat. Unde scͥptum ẽ
hec ẽ enim uoluntas dĩ sci̾ficatio ur̃a:
ut abstineatis uos a fornicatione ut

Expanded text:
manducet . Vides quam sollicite observandum praecepit Doctor gentium opus manuum? Cur hoc tantopere curavit, nisi quia, sicut bonus et diligens pastor, hoc ovium saluti plurimum expedire providit? 4. Restat In hac fit purificatio ab illa quinquepartita corporis illecebra, visus, auditus, gustus, odoratus, tactus. Et caetera quidem praedicta, id est silentium, psalmodia, vigiliae, jejunium, opus manuum, exerceri sine ista possunt; sed si lum si desit carnis munditia, lucernae ardentes quid proderunt? Hinc ergo colligendum est, quod sit necessaria hujus hydriae purificatio, quae sola omnibus supradictis aequipollentem obtinet vim salutlias, jejunium debet quisque exercere propter se ipsum, hoc est propter suam disciplinam: opusmunditiam propter Deum, ut illi placeat, et ejus voluntatem faciat. Unde scriptum est: Haec est enim voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tat nͥ ut ꝑ continentiã reparem᷑¬
cii fit ꝑ ieiunium purificatio: insu
ꝑ iurras ad expellendos demones
comꝑatur dicente dño. Hoc genꝰ
in nullo pot̾ exire. nͥ in oratione
et ieiunio. Sequitur quinta ydria
que dr̃ opꝰ manuum. in quo si que¬
ratur an sit aliqua purisicatio: fa¬
cile potest inueniri ꝑ multa. Nam ut
dio. hoc solum quanti sit p̾conii qͣn¬
teue grẽ. quis digne estimet suo se qͤm¬
q labore transigere. ac nulliꝰ aliquid
desiderare: Ac ne me quisquam putet
hec magis declamatorie qͣm ex ueritate
ꝓferre: audiat ipsum doctorem nr̃m¬

Expanded text:
tat nisi ut per abstinentiam reparemtii fit per jejunium purificatio; insuper et virtus ad expellendos daemones comparatur, dicente Domino: Hoc genus in nullo potest exire, nisi in oratione et jejunio . 3. Sequitur quinta hydria, quae dicitur opus manuum: in quo si quaeratur an sit aliqua purificatio, facile potest inveniri per multa. Nam ut m, hoc solum quanti sit praeconii, quantae gratiae, quis digne aestimet, suo se quemque labore transigere, ac nullius aliquid desiderare? Ac ne me quisquam putet haec magis declamatorie, quam ex veritate proferre, audiat ipsum doctorem n
Abbreviated transcription (Latin):
sex ydrie. scđm purificationẽ
uideor. Intelligamꝰ has sex hidrias
positas. eẽ .u. obseruantias seruis dei
ꝓpositas. in quib tanqͣm ueri iudci
purificari debeant. Sunt aut̃ iste.
Silentium. psalmodia. uigilie. iciui¬
nium. opꝰ manuũ. carnis mundicia.
In ydria silentii purificamur a pec¬
catis que u̾bositate contrarimut᷑
Cuiꝰ uicii sunt octo specits. E st enim
uerbũ stultũ. uanum. mendax oti¬
osum. dolosum. maledictum. im¬
pudicum. excusatorium. Que n¬
mirum pestis de loquacite nascit᷑.
ꝑ silentii censuram aut au̾titur
funditus. aut certe ne multum no¬
ceat repͥmitur. In psalmodia fit du¬
plex confessio. uͥ et peccator de cui¬
pis conpungitur. ⁊ idõ laudes suꝑ
iudicia iusticie sue dicuntur. In hac
yaria iudeus quisq qui scilicet re¬
cte confitetur purificatur ab im¬
mundo spũ blasphemie. cui ante
conu̾sionẽ subiacebat. dum enim
seipsum laudaret. ⁊ dm̃ accusaret:
aqͥd aliud ꝗͣ blasphemꝰ erat : anñ st̃

Expanded text:
m purificationem Judaeorum . Intelligamus has sex hydrias ibi positas, esse sex observantias servis Dei propositas, in quibus tanquam Judaei purificari debeant. Sunt autem istae, silentium, psalmodia, vigiliae, jejunium, opus manuum, carnis munditia. In hydria silentii purificamur a peccatis, quae verbositate contrahimus. Cujus vitii sunt octo species. Est enim verbum stultum, 1188 vanum, mendax, otiosum, dolosum, maledicum, impudicum, excusatorium. Quae nimirum pestis de loquacitate nascitur, et per silentii censuram aut evertitur funditus, aut certe ne multum noceat, reprimitur. In psalmodia fit duplex confessio, ubi et peccator de culpis compungitur, et Deo laudes super judicia justitiae suae dicuntur. In hac ergo hydria Judaeus quisque, qui scilicet recte confitetur, purificatur ab immundo spiritu blasphemiae, cui ante conversionem subjacebat. Dum enim se ipsum laudaret, ac Deum accusaret, quid aliud quam blasphemus erat? An non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa bona corꝑis. ⁊ qd̾ ei solumm᷑ debeamꝰ
sanitas. Nichil autẽ ultra ei uel dandũ÷
uel querendum: s hoc t̾mino ligandũ
⁊ frenandũ est: cum fructꝰ eiꝰ nullꝰ sit.¬
& mors sit finis illiꝰ. S hic fouea ẽ: quȩ
nolo uos lateat. In sidiat᷑ enĩ uoluptas
sanitati: & tã subtili malignitate ꝓse¬
quit᷑ ut uix eam uel possic cauere uel
nou̾it. Qd̃ si uoluptati seruit᷑ ñ sanita¬
ti. hoc iam de natura ñ est. s subnat᷑a:¬
que morti manꝰ dat cũ magistrã consti¬
tuit uoluptatẽ. Inde etiã ÷ qd̾ multi
uoluptent᷑. quȩ sciunt difficiles ⁊ acu¬
tissimas subsequi passiones.Sicut aũt
corꝑis natura est sanitas. ita cord̃ nat᷑a :
puritas: qr turbato ocło ñ uidebit᷑ d̾s:
& cor humanũ adhoc factum ÷ ut suũ
uideat creatorẽ. Si uͦ sanitati corꝑis sol¬
licita ẽ ꝓuidenda custodia. puritati cord̃
tanto ⁊ sollicitior impendenda. qͣndo
pars ista dignior illa ẽẽ conuincit᷑. hic

Expanded text:
oris, et quae ei solummodo debeamus, sanitas. Nihil autem ei ultra dandum est vel quaerendum, sed hoc termino ligandum et frenandum est, cum fructus ejus nullus sit, et mors sit finis illius. Sed hic fovea est, quae nolo vos lateat. Insidiatur enim voluptas sanitati, et tam subtili malignitate prosequitur, ut vix eam quis vel possit cavere, vel noverit. Quod si voluptati servitur, non sanitati, hoc quae morti manus dat, cum magistram constituit voluptatem. Inde etiam est quod multi volutentur quae sciunt difficiles et acutissimas subsequi passiones. Sicut autem corporis natura est sanitas, ita cordis natura est puritas: quia turbato oculo non videbitur Deus; et cor humanum ad hoc factum est ut suum videat Creatorem. Si vero sanitati corporis sollicita est providenda custodia, puritati cordis tanto sollicitior est impendenda, quanto pars ista dignior illa esse convincitur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
inquit fr̃s ut habundatꝰ magis. et oꝑam
detis ut quieti sitis. ⁊ ut ur̃m negotiũ
agatis. ⁊ oꝑemini manib ur̃ĩs sic̃ p̾cepi¬
mus uobis :⁊ ut honeste ambulets ad
eos qui foris sunt: et nulliꝰ aliquid de¬

Expanded text:
gis et operam detis, ut quieti sitis et ut uestrum negotium agatis et operemini manibus uestris, sicut praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt et nullius aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
et confessus canticisq diuinis instru¬
ctus. correcta uita. corrigit. ⁊ uerba.
seq ipsum accusans mala sua sibi.
reputat. dm̃ autẽ laudans. bonum
qd̾ in se uidet ñ sibi s illi applicat.
et hoc totum agitur in psalmodia.
Per psalmodiã accipe quicquid deo
psallitur cum mentis melodia. siue
sint psalmi. siue ymni. seu etiam
quecumq cantica. Terciam ydriã
posui suꝑiꝰ uigilias. has semꝑ debet
comitari orationum instantia. Un¬
de ⁊ dñs in eu̾głio legitur in orati¬
one ꝑ noctasse. ⁊ discipłos suos ex¬
hortans utrunq simul coniunxit
dicens. Uigilate et orate: ut non
intretis in temptationẽ. Tales iugi¬
one quadam resoluti a uia salutiͦ
intepiumꝰ ac torpiumꝰ. Quarta
ydria ẽ itiuniũ. de quo quis du

Expanded text:
et confessus, canticisque divinis instructus, correcta vita corrigit et verba; seque ipsum accusans, mala sibi computat; Deum autem laudans, bonum quod in se videt, non sibi, sed illi applicat: et hoc totum agitur in psalmodia. Per psalmodiam accipe quidquid Deo agitur cum mentis melodia, sive sint psalmi, sive hymni, sive etiam quaecunque cantica. 2. Tertiam hydriam posui superius vigilias. Has semper debet comitari orationum instantia. Unde et Dominus in Evangelio legitur in oratione pernoctasse ; et discipulos suos exhortans, utrumque simul conjunxit, dicens: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem . Tales vigiione quadam a via salutis intepuimus ac torpuimus. Quarta hydria est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ p̾cepit nob̃ t̾ribilis in consiliis suꝑ
filios hominũ. Ita gͦ sanitatẽ corpori.
puritatẽ cordi. pacem fr̃i. imitationẽ
scĩs. cõꝑassionẽ mortuis. auxilium ab
bonoꝵ hab̃e debemꝰ & querere: ut sci¬
amus quia cum hec quȩ mandata st̃.¬
& data nature fecerimꝰ. serui in utiles
sumꝰ. quȩ debuimꝰ fac̾e. fecimꝰ. Aut uix
aut nunqͣm inuenit᷑ aliqd̾ preceptum

Expanded text:
ecellit nobis, terribilis in consiliis super filios hominum. Ita ergo et sanitatem corpori, puritatem cordi, pacem fratri, imitationem sanctis, compassionem mortuis debemus; auxilium ab bonorum habere debemus et quaerere: ut sciamus quia, cum haec quae mandata sunt et data naturae fecerimus, servi inutiles sumus; quae debuimus facere, fecimus. Aut vix enim, aut nunquam invenitur aliq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsis qui circa nos. ⁊ eis qui supͣ nos
sunt. debitum rerũ ordinem exhibemꝰ.
Et hec qͥdem ꝓbonis naturalib. Spu¬
alia autem bona inquib exercemur.
ut ad et̾na tendamꝰ. ipsa eadem sunt. s
alia quia alio intuitu consid̾ata. cum
plurimis t̾n aliis que longum ẽ enu¬
merare. Illa enim iuxta naturã: hec
suꝑ naturam ẽẽ noscunt᷑. Ham ⁊ in
spiritali exercitio. ñ sanitatẽ debemꝰ
corꝑi. s seruitutẽ. s afflictionẽ. sed la¬
spiritał hominis qui dicebat. Castigo

Expanded text:
s, et his qui circa nos sunt, et eis qui supra nos sunt, debitum rerum ordinem exhibemus. Et haec quidem pro bonis naturalibus. 5. Spiritualia autem bona, in quibus exercemur, ut ad aeterna tendamus, ipsa eadem sunt; sed alia, quia alio intuitu considerata, cum plurimis tamen aliis, quae longum est enumerare. Illa enim juxta naturam, haec supra naturam esse noscuntur. Nam et in spirituali exercitio non sanitatem debemus corpori, sed servitutem, sed afflictionem, sed lasp
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑuenisse monstrant᷑ ꝓpt̾ uulnus
in flictum. cũ t̾n nos illa in nob̃ & cͥca
nos eẽ tam rõnib qͣm affectionib ple¬
rumq sentiamꝰ. & quia nos ex anima
& corꝑe subsistimꝰ. iuxta uocem apłi ab
animali parte. id: a bonis corꝑis incipiamꝰ:
ut ñ sit priꝰ qd̃ sp̃uale ẽ. s qͦd animale. St̾
autẽ omnia bona corꝑis incipiamꝰ: ut ñ¬

Expanded text:
num pervenisse monstrantur propter vulnus num pervenisse monstrantur propter vulnus inflictum, cum tamen nos illa in nobis et circa nos esse tam rationibus quam affectionibus plerumque sentiamus. Et quia nos ex anima et corpore consistimus, juxta vocem Apostoli, ab animali parte, id est a bonis corporis, incipiamus, ut non sit prius quod spirituale est, sed quod animale . 2. Sunt autem omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
siue in spũalia. seu etiã in et̾na. & qͥdem
naturalia bona. magna. spũalia maiora:
s maxima st̾ et̾na. In pͥmis reꝑam᷑. ĩ scd̾is
ocłm medicatiõis in illam sullimitatem
et̾naliũ. bonoꝵ in fig̾e quȩ stancia sunt
& omnẽ sensum exuꝑant. in bonis gr̃e
quȩ sunt in exercitio uirtutũ. uisum re¬
flecte: ut uideas qͣm pure conscientiae.
qͣm lib̾e frontis sit uersari ⁊ conu̾sari
in castitade & caritate. in patientia ⁊ humi¬
litade. cet̾isq uirtutib quȩ amabilẽ deo
placabilem ⁊ imitabilem hõib reddunt.
Qd̾ si & hec nimis sullimia sunt & trans¬
gredientia infirmitatẽ tuã: dimitte ocłoᷤᷤ
inbona nat᷑e. que tͥ tam familiaria esse
debent. qͣntum tu familiaris es tibi.
Hec sic dicimꝰ bona nat᷑e quasi gr̃e ñ
sint. s ideo qd̃ ipsi nat᷑e quodammͦ in¬
genita ⁊ cõplantata fuert̾ anteqͣ. fieret
pecẽm illd̃. qd̃ ñ solum ꝑsonam infecit
s ⁊ naturam. & tunc ñ ita nob̃ ad ma¬

Expanded text:
sive in spiritualia, seu etiam in aeterna. Et quidem naturalia bona magna, spiritualia majora, sed maxima sunt aeterna. In primis reparamur, in secundis oculum meditationis in illam sublimitatem aeternalium bonorum infigere, quia distantia sunt, et omnem sensum exsuperant: in bonis gratiae, quae sunt in exercitio virtutum, visum reflecte, ut videas quam purae conscientiae, quam liberae frontis sit versari et conversari in castitate et charitate, in patientia et humilitate, caeterisque virtutibus, quae amabilem Deo, placabilem et imitabilem hominibus reddunt. Quod si et haec nimis sublimia sunt, et transgredientia infirmitatem tuam, demitte oculos tuos in bona naturae, quae tibi tam familiaria esse debent, quantum tu familiaris es tibi. Nec sic dicimus bona naturae, quasi gratiae non sint; sed ideo quod ipsi naturae quodam modo ingenita et complantata fuerint, antequam fieret peccatum illud, quod non solum personam infecit, sed etiam naturam. Extunc non ita nobis ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ncordiũ puritatẽ debemꝰ. ut pure &
humilit̾ ꝯficeamͣ pecc̾a nr̃a: s ut inten¬
tione. cogitatioẽ & oꝑe. hanc circũ spec¬
dionem exhibeamꝰ. ut & uita nr̃a sit
fructuosa. ⁊ fama gloriosa. ñ quȩ fru¬
Ctificet sͥ. s deo. ñ que głificet se. s pa¬
trem suum qui ẽ in celis. Pacem qͦ
ñ solum fr̃ib exhibendam dicimꝰ in
uia ista: s cum his qui odert̾ pacẽ
ẽẽ pacificum. portare om̃s ⁊ a nemine
uelle portari. Confiteam᷑ &̃ ñ mͦ com¬

Expanded text:
rdi puritatem debemus, ut pure et humiliter confiteamur peccata nostra; sed ut in intentione, cogitatione et opere hanc circumspectionem exhibeamus, ut et vita nostra sit fructuosa, et fama gloriosa: non quae fructificet sibi, sed Deo; non quae glorificet se, sed Patrem suum qui in coelis est. Pacem quoque non solum fratribus exhibendam dicimus in via ista; sed cum his qui oderunt pacem, esse pacificum, portare omnes, et a nemine velle portari. Confitemur etiam non modo com
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia sociale animal sumꝰ ex his que
innobis sunt. ad hȩc quȩ circa nos transe¬
amus: ut si fieri potest qd̾ ex nob̃ ẽ. pacẽ
habeamꝰ cum om̃ib hominib. Hec enim
ẽ lex naturalis. societatis. ut om̃ia qͥcũq
nob̾ fieri nolumꝰ. aliis ne faciamꝰ ⁊ que
Sicut gͦ debemꝰ sanitatẽ corꝑi. puritatẽ
cordi: sic pacẽ fr̾i. Iam hinc transeundũ
ẽ adscõꝵ animas: que de huiꝰ mortalita¬
tis carcere. ad celoꝵ gaudia uolauerunt.
his ꝓfecto debemꝰ imitationẽ: quia si¬
miles nob̾ fuere passibiles. & notas
nob̾ fecerunt uias uite. qͣs tam in fa

Expanded text:
Et quia sociale animal sumus, ex his quae in nobis 1116 sunt, ad ea quae circa nos sunt transeamus; ut, si fieri potest, quod ex nobis est, pacem habeamus cum omnibus hominibus. Haec enim est lex naturalis societatis, ut omnia quaecunque nobis fieri nolumus, aliis non faciamus: et quae Sicut ergo debemus sanitatem corpori, puritatem cordi; sic et fratri pacem. Jam hinc transeundum est ad sanctorum animas, quae de hujus mortalitatis carcere ad coelorum gaudia volaverunt. His profecto debemus imitationem; quia similes fuere nobis, passibiles, et notas nobis fecerunt vias vitae, quas tam infa
Abbreviated transcription (Latin):
tauri cũ taurũ mortuũ inuen̾int plo¬
rant. mugiunt. ⁊ qͣsi quibdã debitis
humanitatis obsequiis frat̾na ꝓpsecur̃.
docet ⁊ trahit affectio: Sicut gͦ scĩs
animaby imitationẽ. sic nimirũ scĩt
cõpassionẽ debemꝰ: illĩc exemplum.
hinc gemitũ haurientes. Ascĩs uero
angłis auxiliũ ÷ querendũ. ⁊ occultis
suspiriis ⁊ frequentia lacͥmarũ: ut illi
suꝑeminenti maiestati p̃ces nr̃as offẽ¬
om̃ium dño pietas querenda ẽ: ut
ille cuiꝰ natura bonitas. cui ꝓpͥum ẽ
misereri semꝑ ⁊ parcere. ñ respiciat
multicudinem iniquitatũ nr̃arum. s
scdm multitudinẽ miserationũ suarũ.
misereat᷑ nr̃i. Ipsi enĩ nos ⁊ amorẽ de

Expanded text:
tauri, cum taurum mortuum invenerint, plorant, mugiunt, et quasi quibusdam debitis humanitatis obsequiis fraterna funera prdocet et trahit affectio? Sicut ergo sanctis animabus imitationem, sic minus sanctis compassionem debemus, illinc exemplum, hinc gemitum haurientes. 4. A sanctis vero angelis auxilium quaerendum est, et occultis suspiriis, et frequentia lacrymarum: ut illi supereminenti majestati preces nostras offeomnium Domino pietas quaerenda est, ut ille cujus natura bonitas, cui proprium est misereri semper et parcere, non respiciat multitudinem iniquitatum nostrarum; sed secundum multitudinem miserationum suarum misereatur nostri. Ipsi enim n
Abbreviated transcription (Latin):
ropensius studiũ ⁊ cura uigilanti¬
or nr̃is eẽt cogitatioĩb adhibenda
fis mer: nr̃is inqͣm quib tam sc̃arũ me¬
cene cogitationes. que nc̃ immundicia
⁊ elatione. ñc suꝑbia ⁊ ambitioe. cet̾isq
passionib contorquent nos. ut uyx aliq̃n

Expanded text:
igilantior nostris esset cogitationibus adhibenda, fratres mei: nostris, inquam, quibus tam sanctarum mecenae cogitationes, quae nunc immunditia et elevatione, nunc superbia et ambitione caeterisque passionibus contor
Abbreviated transcription (Latin):
eit᷑. ⁊ si ñ penitꝰ immutabile. tam̃ uix
mutabile ẽẽ constat: dum solis illud
liceat mutare p̃latis. ⁊ hoc non nisi
fideli ⁊ ꝓuida dispensatione. Qduͦ fit
ex sequentiquȩ ⁊ maior ista est: pene
iam incomutabile soli quippe deo ẽẽ
mutabile superiꝰ demonstratum est
Porro qd̵ de nouissima fit tanqͣm oium
maxima om̃ino incõmutabile ẽ: utpote
quod ne ipsi qͥdem deo mutare lib̾umẽ.
re prelatis. dici uix mutabile congrue
pocest: qd̾ sibi soli constat licere deo di¬
catur pene immutabile. qd̾ ne ip̃i qͥdẽ.
penitꝰ in cõmutabile nominet᷑.

Expanded text:
citur, etsi non penitus immutabile, tamen vix citur, etsi non penitus immutabile, tamen vix mutabile esse constat: dum solis illud liceat mutare praelatis, et hoc nonnisi fideli et provida dispensatione. Quod vero fit ex sequenti, quae et major ista, est pene jam incommutabile. Soli quippe Deo esse mutabile superius demonstratum est. Porro quod de novissima fit, tanquam omnium maxima, omnino incommutabile est, utpote quod ne ipsi quidem Deo mutare liberum es solis mutare praelatis, dici vix mutabile congrue potest: quod soli constat licere Deo, dicatur pene immutabile: quod ne ipsi quidem, penitus immutabile nominet
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse consilium indubitant̾ credendꝰ ẽ¬
licet de scriptura hoc ñ habeamꝰ.
am uͦ necessarium in cõmutabile qͥd acci
pi uelim: E quidem nil congruentius
qͣm qͦd diuina ita constat ⁊ ȩt̾na rone
firmatum: ut nulla ex causa possit uł
ab ipso deo aliquatenꝰ immutari. Sub
hoc genere ẽ om̃is illa sermonis dñici
inmonte habiti spũalis tradicio: ⁊ qͥcqͥd
de dilectione humilitate mansuetudine
cet̾isq uirtutib tam in nouo qͣm in ue¬
deri testam̃to spiritalit̾ obseruandum
contradit᷑. Hȩc quippe talia sunt: quȩ
nec liceat. nec expediat aliq̃n ñ haberi.
Nosiqͥdem immobilit̾ quo ⁊ nat᷑alit̾
bona. nunqͣm nͥ innocenter aut salubrit̾.
tempta.enstodita salutẽ oꝑant᷑. Pri¬
ꝓmittendo uoluntas. scdam p̃cipientis
auctoritas. terciã precepti dignitas. Dif¬
ferunt autẽ ut iam dictum ẽ quibdã
a se inuicẽ gradib tres iste necessitates:
nec unaom̃s sequit᷑ immutabilitatis
firmitas. Nam ex prima qͥdem qd̾ effi¬

Expanded text:
habuisse consilium indubitanter credendus est, etsi de Scriptura hoc non habemus . 7. Jam vero necessarium Incommutabile quid accipi 503 velim? Equidem nil congruentius, quam quod divina ita constat et aeterna ratione firmatum, ut nulla ex causa possit, vel ab ipso Deo, aliquatenus immutari. Sub hoc genere est omnis illa Sermonis dominici in monte habiti spiritualis traditio, et quidquid de dilectione, humilitate, mansuetudine, caeterisque virtutibus, tam in Novo, quam in Veteri Testamento spiritualiter observandum contraditur. Haec quippe talia sunt, quae nec liceat, nec expediat aliquando non haberi. Eo siquidem immobiliter, quo et naturaliter bona, nunquam nisi innocenter, nunquam salutem operantur. Pripromittendo voluntas; secundam, praecipientis auctoritas; tertiam, praecepti dignitas. 8. Differunt autem, ut jam dictum est, quibusdam a se invicem gradibus tres istae necessitates, nec una omnes sequitur immutabilitatis firmitas. Nam ex prima quidem quod effi
Abbreviated transcription (Latin):
do. S ñ confitendo foras ereant et
amare fleant: ñ intrant in eccłiã
xp̃i. Amaritudo fletuũ. uelamen
diluit ocłoꝵ. In domo gͦ caiphe co¬
phizatus ẽ petru. Et qd̾ petrus a
stris sathane foris ꝑtulit. Attende

Expanded text:
do. Sed nisi confitendo foras exeant, et do. Sed nisi confitendo foras exeant, et amare fleant, non intrant in Ecclesiam Christi. Amaritudo fletuum velamen diluit oculorum. In domo ergo Caiphae cophizatur Petrus, et quod Petrus a stris Satanae foris pertulit. Attende
Abbreviated transcription (Latin):
roga ꝓ te: ut ñ deficiat fides tua. In¬
de respexit eũ xpc̃. et egressus foras
fleuit amare. Tandiu faciẽ habuit¬
uelatam petrus. donec respexit eũ
xp̃c. S nunquid ñ etiã priꝰ negan¬
tem respiciebat: Etiam. s petrus res¬
picientẽ se. xp̃m ñ respiciebat: qr
uelatã faciem habebat. Unde be¬
ne aliꝰ euangłista. et recordatus ẽ
inquit petrus. Recordatio petri.
respectus funit xp̃i. E rgo cũ pecca¬
tum flendo recordaris. a xp̃o uide¬
ris. immo sublato uelamine xp̃m
uides. Et egressus foras. Propterea
negabat. quia intus cẽ uolebat. Et
tamen qñ negauit: foras egressus
ẽ. Unde foras: De domo xp̃i. de do¬
mo fidelium. At uͥ de domo caiphe
foras egressus ẽ: in domum. xp̃i in¬
tromissus ẽ. Quanti sunt hodie qui
dicunt. nos sumꝰ de domo xp̃i. nos
sumꝰ de domo eccłe: et sunt de domo
caiphe. hoc ẽ hẏpocrisis. Qd̃ petrꝰ
negando. hoc isti faciunt affirmã¬

Expanded text:
rogavi pro te, ut non deficeret fides tua: unrogavi pro te, ut non deficeret fides tua: unde respexit eum Christus, et egressus foras, flevit amare. Tandiu velatam faciem habuit Petrus, donec respexit eum Christus. Sed nunquid non etiam prius negantem non aspiciebat? etiam. Sed Petrus respicientem se Christum non respiciebat, quia velatam faciem habebat, unde bene alius evangelista: Et recordatus est, inquit, Petrus. Recordatio Petri respectus fuit Christi; ergo, cum peccatum flendo recordaris, a Christo videris, imo sublato velamine Christum vides. Et egressus foras propterea negabat, quia intus esse volebat, et tamen, quando negavit, foras egressus est. Unde foras? de domo Christi, de domo fidelium? At ubi de domo Caiphae foras egressus est, in domum Christi intromissus est. Quanti sunt hodie qui dicunt: Nos sumus de domo Christi, nos sumus de domo Ecclesiae; et sunt de domo Caiphae, hoc est hypocrisis? Quod Petrus negando, hoc ipsi faciunt affirman
Abbreviated transcription (Latin):
mo conscientie cccata mente cola¬
lico ego patior in occulto. et qd̾ ille foris a
ministris caiphe ego intus a nequitiis
sathane: quia supra dorsum meũ
fabricauerunt peccatores. Faciẽ mi¬
chi uelaueruerunt. faciem meã int̾ra
defixerunt. et dorsum meum fabricaue
contineor: uͥ puella et moritur et sus¬
citatur. Nam et ibidem petrus ne¬
gauit. O hõ ñ sum. Hominem atten¬
do ñ dm̃. s hominẽ timeo ñ dm̃: ciuiuꝰ
ueritatem nego. Nonne tͥ petrus in
his uerbis uelatam habuisse faciem
uidetur: Unde et tercio colaphiza¬
tuꝰ ẽ: quia t̾cio negauit. Et paulus
t̾cio rogauit dñm ut auferret a sean¬
głm sathane. qui eũ colaphizabat.
Uterq gͦ apłs colaphizatꝰ ẽ: ut̾q ter
naufragium passus ẽ: ille intꝰ iste fori
Uoluisset qͥđ sathanas si tñ licuisset
ei tandiu petrũ colaphirando cribrare
sic̃ triticũ: donec omnẽ ab eo fidei me¬
dullam excussisset.S ego inquit petͤ

Expanded text:
mo conscientiae caecata mente colomo conscientiae caecata mente cololico, ego patior in occulto; quod ille foris a ministris Caiphsatanae: quia supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, faciem mihi velaverunt, faciem meam in terra defixerunt, et dorsum meum incudem sucontineor, ubi puella et moritur, et suscitatur. Nam et ibidem Petrus negavit. O homo non sum . Hominem attendo, non Deum; hominem timeo, non Deum, cujus veritatem nego. Nonne tibi Petrus in his verbis velatam faciem habuisse videtur? unde et tertio colaphizatus est, quia tertio negavit. Et Paulus tertio rogavit Deum, ut auferret a se angelum satanae, qui eum colaphizabat colaphizatus est: uterque ter naufragium passus est, ille intus, iste foris. Voluisset quidem Satanas; at, si tam licuisset ei tandiu Petrum colaphizando cribrare sicut triticum; donec ab eo omnem fidei medullam excussisset. Sed ego inquit, Petre,
Abbreviated transcription (Latin):
fiere suꝑ me s suꝑ uos ipsas flete filie iersim
Nester ille dolor quẽ transitis et ñ
attenditis. magis ẽ flendus quã dolor
meus. Propt̾ scelus enim ur̃m ꝑcus¬
sus sum. Hec nob̾ de cruce tua cla
de corꝑe tuo specłi anime mee. Hes¬
ciebam contumelias et t̾rores et cola¬
phitantẽ me incessant̾ sathanam:
huic calamitatẽ tuã: illinc iniqͥ¬
tatem meam. Dedisti corpus tuũ
ꝑcutientib et genas tuas uellenti¬
b. faciẽ tuã ñ au̾tisti a conspuen¬
tib inte: ut alape tue meas alapas
remoueant. et flagella flagellis ex¬
pientur. et obꝓbria ex ꝓbrantium
que ceciderunt suꝑ te auferant a me
obꝓbrium sempit̾num. Hec sunt lin¬
teamina mundissima carnis tue. qͥ
b uuln̾a mea alligasti o samarita¬
uere languores nrõs ipse tulisti. et
dolores nros ipse portasti cuiꝰ liuore
sanati sumus:
N domo gͦ pͥncipis sacerdotũ uelata
facie colaphizatur. xp̃ec. quia in de¬

Expanded text:
flere super me, sed super vos ipsas flete, filiae Jerusalem flere super me, sed super vos ipsas flete, filiae Jerusalem . Vester ille dolor quem transitis, et non attenditis, magis est flendus quam dolor meus. Propter scelus enim vestrum percussus sum. Haec nobis de cruce tua clamde corpore tuo speculum animae meae. Nesciebam contumelias, et terrores, et colaphizantem me incessanter satanam, hinc calamitatem tuam, illinc iniquitatem meam. Dedisti corpus tuum percutientibus, et genas tuas vellentibus; faciem tuam non avertisti a conspuentibus in te, ut alapae tuae alapas meas removeant, et flagella flagellis expientur, et opprobria exprobrantium quae ceciderunt super te, auferant a me opprobrium sempiternum. Haec sunt linteamina mundiibus vulnera mea alligasti, o Samaritavere languores nostros ipse tulisti, et dolores nostros ipse portasti, cujus livore sanati sumus . In domo ergo principis sacerdotum, velata facie colaphizatur Christus, quia in do
Abbreviated transcription (Latin):
ture nob̾cũ parit̾ ambularet. Sed
quia ꝑ paludes et saxa pedib eun¬
tes offendimus: uix rote nos se¬
quntur. Dassio dñi celebratur et
nos uoluptati oꝑam damꝰ: Clamat
nobis de cruce. o uos õs qͥ transitis
ꝑ uiã attendite et uidete si ẽ dolor
simił sic̃ dolor meus. et nemo est
qui audiat. nemo qui consoletur.
nemo qͥ respondeat. Sitio inquit.
dnẽ qͥd sitis: Ergo ne te plus cru¬
ciat sitis qͣm crux: de cruce siles.
et de siti clamas: Sitio. Qd: Nrãm
fidẽ ur̃am salutẽ. ur̃m gaudium.
Plus animarũ ur̃arũ quã corꝑis
mei. cruciatꝰ me tenet. O uos om̃s
qui transitis. attendite et uidete
si ẽ dolor simił sic̃ dolor mõ. Adten¬
dite dolorem meũ. ut in dolore meo
uideatis dolorẽ ur̃m. dolor meus
imago urĩ doloris ẽ. Qͦd attendistĩ
in corpore meo. attendite et uide
te similis dolor ñ ẽ in corde ur̃o.
Transitis a uobis me: retransite a
me in uos: et uidete si non ẽ similis
dolor in uobis sic̃ dolor meus. Nolite

Expanded text:
turae nobiscum pariter ambularet: sed quia per paludes et saxa pedibus euntes offendimus, vix rotae nos sequuntur. Passio Domini celebratur, et nos voluptati operam damus. Clamat nobis de cruce: O vos omnes qui transitis per viam, attendite, et videte si est dolor sicut dolor meus ; et nemo est qui audiat, nemo qui consoletur, nemo qui respondeat. Sitio, inquit , Domine, quid sitis? Ergone te plus cruciat sitis, quam crux? De cruce siles, et de siti clamas. Sitio. Quid? Vestram fidem, vestram salutem, vestrum gaudium; plus animarum vestrarum, quam corporis mei cruciatus me tenet. O vos omnes qui transitis, attendite, et videte si est dolor sicut dolor meus. Attendite dolorem meum, ut in dolore meo videatis dolorem vestrum. Dolor meus imago vestri doloris est. Quod attenditis in corpore meo, attendite et videte si similis dolor non est in corde vestro. Transitis a vobis ad me: retransite a me in vos, et videte si non est similis dolor in vobis, sicut dolor meus. Nolite