comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iectatur. et p̃p ħ creauit potentiam intellectiuam uolitinã
et recolitiuam in augelo et in anima rationali. et ꝑ ꝯñs
ornes suas conditiones ꝑtinentes eis. ut ꝑfecte deo possẽt
frui et bonũ meritium acquirere ¶ Et i isto passu cogno¬
scit melłs humanus primam intentionem quam deus ha¬
buit ad creandum bonas creatuus De deo ꝑ ma
infintium sue quo nõ posset ht̃e maguitud iuem infuitũ
neq eciaui eius actum inf̾iutum. et quia magnitudo est
id racione cuius sua bonitas et et̾uitas sunt mogne: ideoi¬
ste diguitates cum suis actibus ꝯcurrunt ad pr̃oducendũ
magniticatum infinitum ut sit bonificatus et et̾natus et ꝯᷤᷤ
et adhuc ut quelibet dignitas habeat suũ actuui infnutuni¬
magnum et ħ in tanto ꝙ ꝓduceret end̃ creatuni infiuitum
si creatum esset capax ad recipiendum maguitudinem in fĩ¬
nitami. sicut iguis qui sihr̃et copiam lignoꝵ magnificaret

Expanded text:
iectatur. Et propter hoc creauit potentiam intellectiuam, uolitiuam iectatur. Et propter hoc creauit potentiam intellectiuam, uolitiuam et recolitiuam in angelo et in anima rationali; et per consequens omnes suas condiciones pertinentes eis, ut perfecte Deo possent frui et bonum meritum acquirere. Et | in isto passu cognoscit intellectus humanus primam intentionem, quam Deus habuit ad creandum bonas creaturas. 2. De Deo,infinitum; sine quo non posset habere magnitudinem infinitam, | nec etiam eius actum infinitum. Et quia magnitudo est id, ratione cuius sua bonitas et aeternitas sunt magnae, ideo istae dignitates cum suis actibus concurrunt ad producendum magnificatum infinitum, ut sit bonificatus et aeternatus, et cetera. Et adhuc, ut quaelibet dignitas habeat suum actum infinimagnum; et hoc in tanto, quod produceret ens creatum infinitum, si creatum esset capax ad recipiendum magnitudinem infinitam. Sicut ignis, qui si haberet copiam lignorum, magnificaret
Abbreviated transcription (Latin):
Nisto capitulo discurremus deũ a deducto ⁊ ⁊ ⁊¬
ꝑ principia duob modis. ¶ Prmius erit. intrinsecus
et quo ad suam naturam ¶ Sed̾s uero erit extrinsetꝰ
et auluutuosus quo ad seip̃m erga creatias. ¶ Et in qͦ¬
libet capitulo ꝑ istos duos modos deuin discurremus. et i¬
deo ꝑ talem modim deo tamen adiuuante intłss humanus
de essentia dei et de sua iutrinseca opatione et etian de mo¬
bouicas est ei ratio ꝙ producat bonũ uectu ¶ Ratio huiꝰ
est quia bonitas et deus ꝯu̾tuntur in uintate nature. et h
patet ꝑ diffmitionei bomtatis. sicut in plauta in qua re¬
getatiua est ei ratio ꝙ producat segetatum neccessariũ
planta tamen habente suas conditiones ad uegetandum si¬
cut deus habet suas ad ꝑducendum bonificatum. gͦ pducit
deus bonificatum intrusecum et ħ cnui suo bonisicare infi¬
et recolatur et laudetur ꝓ ip̃m sua bomficatio iutrinseca.
et ut deus bonficet illas potentias quaudo ab ip̃is beue ob¬

Expanded text:
n isto capitulo discurremus Deum per principia duobus modis: Primus erit | intrinsecus et quo ad suam naturam. Secundus uero erit extrinsecus et uoluntuosus quo ad se ipsum erga creaturas. Et in quolibet capitulo per istos duos modos Deum discurremus. Et ideo per talem modum, Deo tamen adiuuante, intellectus humanus de essentia Dei et de sua intrinseca operatione, et etiam de mobonitas est ei ratioe. Et hoc patet per definitionem bonitatis. Sicut in planta, in qua uegetatiua est ei ratio, quod producat uegetatum necessarium, planta tamen habente suas condiciones ad uegetandum, sicut Deus habet suas ad producendum bonificatum ; ergo producit Deus bonificatum intrinsecum, et hoc cum suo bonificare infiet recolatur, et laudetur per ipsum sua bonificatio intrinseca; et ut Deus bonificet illas potentias, quando ab ipsis bene ob
Abbreviated transcription (Latin):
hunis est e quia cum sua essentia agit et nõ cuni orgauo.
angelus est et quomoto agit. Et respondendum est ꝙ an¬
gesus habet modum essendi ꝑ compositionem suoꝵ princi᷑
niodum agendi cum suis principiis cum quibus causat ac¬
tus exteriores sicut cum sua bonicate bonificatum et cum¬

Expanded text:
huius est, eo quia cum sua essentia agit, et non cum organo. huius est, eo quia cum sua essentia agit, et non cum organo. modo est et quo modo agit? Et respondendum est, quod angelus habet modum essendi per compositionem suorum princimodum agendi cum suis principiis, cum quibus causat actus exteriores; sicut cum sua bonitate possitum; et
Abbreviated transcription (Latin):
isset ratio hinꝰ est quiã ħ ꝙ est et nõ erat sine tempore. nõ potest¬
esse. est ad huc angelus in tempore quantum ad suami coeuiter¬
uitatem s est siue successione et siue motu sed quaudo agit exͣ
agit de uno nunc in aliud sicut quando agit in dic dominica
ħ ꝙ nõ agebat m̃ die sabbati et est in cono tempore quando
est in roma de die et est iũ alio tempore quando est de noc¬
te parisius. uerumptamen quando recedit a roma et est pa¬
risius sius. recessus nõ est cum motu nec cui successioue.
qm̃i sicut nõ indiget occulis ad uidendum colorem sic aiõ in¬
diget motu neq successione in recessu sed est ubi uult.
est ꝙ angelus est nn loco eo quia in loco creatus est. sed nõ:
in loro occupaus locum quia locus nõ potest esse occupatus
sine linea angulo et figura a quib est omus angelus sepa
in quo agit in qno agere nõ potest sine presentia sua. racio

Expanded text:
isset. Ratio huius est, quia hoc, quod est, et non erat, sine tempore esse non potestisset. Ratio huius est, quia hoc, quod est, et non erat, sine tempore esse non potest. Est adhuc angelus in tempore quantum ad suam coaeuiternitatem; sed hoc est sine successione et sine motu. Sed quanto | agit extra, agit de uno nunc in aliud; sicut quando agit in die Dominica hoc, quod non agebat in die Sabbati. Et est in uno tempore, quando est Romae de die; et est in alio tempore, quando est de nocte Parisius. Verumtamen quando recedit Roma, et est Parisius, suus recessus non est cum motu nec successione. Quoniam sicut non indiget oculis ad uidendum colorem, sic non indiget motu neque successione in recessu; sed uult, et est,od angelus est in loco, eo quia in loco creatus est. Sed non est in loco, occupans locum, quia locus non potest esse occupatus sine linea, angulo et figura, a quibus est omnis angelus separin quo agit; in quo loco agere non potest sine praesentia sua. Ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uersimi ut supius probatun est. De angelo ꝑ regulau
quantus est. Et respondendim est ꝙ angelus est cautꝰ
ũtum est eẽ sue essentie quod esse habet quantitatem ꝯciuu¬
am in quantum est una substantia et habet quantitates discre¬
tas eo quia ex plarib principiis est compositus. et ꝙ hoc sit ue¬
rum figuratun est ⁊a sed̾a spẽ regule de .d. ubi queritur de quo¬
Et regulam de .g. queritui augelus qualis est. Et res¬
poutendiumi est ꝙ augelus est duobus modis qualis.
udelicet per qualitates inuatas et ꝓpria et ꝑ qualitates aꝑpeo¬
pnatas nõ sibdi naturales. uocamus antem pprias suami nat̾ura
iem̃ bonitatem. maguicudinem et cꝰ. ex quibus est constitutus
uocanius autem appriatas suam bonitntem acquisitam magni¬
tudinem iusticiam et c. et in angelo maligno uocanius appriata
opore sangeli. Et dicius ꝙ angelus est in ꝑ i lam .h.¬
empore eo quia est inceptus in tentpe sine quo inceptus nõ fu¬

Expanded text:
uersum, ut superius probatum est. Per regulam uersum, ut superius probatum est. Per regulam quantus est? Et respondendum est, quod angelus est tantus, quantum est esse suae essentiae. Quod esse habet quantitatem continuam, in quantum est una substantia. Et habet quantitates discretas, eo quia ex pluribus principiis est compositus. Et quod hoc sit uerum, significatum est in secunda specie regulae D, ubi quaeritur: De quoregulam G quaeritur: Angelus qualis est? Et respondendum est, quod angelus est duobus modis qualis, uidelicet per qualitates innatas et proprias, et per qualitates appropriatas, non sibi naturales. Vocamusem bonitatem, magnitudinem, et cetera, ex quibus est constitutus. Vocamus autem appropriatas suam bonitatem acquisitam, magnitudinem, iustitiam, et cetera. Et in angelo maligno uocamus appropriatapore angeli. Et dicimus, quod angelus est in tempore, eo quia est inceptus in tempore; sine quo inceptus non fu
Abbreviated transcription (Latin):
est coustitutus dius actus in ꝯmum cum qua causat actus nex¬
criusecos. ut de onimb suprad ictis tribus sit sua substantia com¬
posita et unita et specialiter ab omui materia corporali dispata.
Pet terciam speciem regule d queritur angelus cuus est et
respondendiu est ꝙ est dei. eo quia sua cieatura est. sez angelus
bonus est dei cum benedictione gloria et glorificatione. sed ange¬
lue malignus est dei cum concradictioue maledictione pena et
et respondendum est ꝙ. angelus est ex suis principiis na
comruini de neccessitate cdinpositum sicut dicitur ꝙ coniucta
amima cum corpore sequitur homo de nectessicate et iuucta ele¬
mentatiua cunu uegetatiua sequitur regetatiuun elementatũ
pondendimi est r espectu fius ꝙ angelus est ut deur intelligat
diligat et recolat et ei honorem faciat et recolait et nupleas
umuer siu quia si nõ esset angelus in parte esset uacuiun uni¬

Expanded text:
est constitutus unus actus in communi ; cum quo causat actus inest constitutus unus actus in communi ; cum quo causat actus intrinsecos, ut de omnibus supra dictis tribus sit sua substantia composita et unita, et spiritualiter ab omni materia corporali disparata. Per tertiam speciem regulae D quaeritur: Angelus cuius est? Et respondendum est, quod est Dei, eo quia sua creatura est. Sed angelus bonus est Dei cum benedictione, gloria et glorificatione ; sed angelus malignus est Dei cum contradictione, poena et pondendum est, quod angelus est ex suis principiis nat| communi, de necessitate compositum. Sicut dicitur, quod iuncta anima cum corpore sequitur homo de necessitate; et coniuncta elementatiua cum uegetatiua sequitur uegetatum et elementatumpondendum est, respectu finis, quod | angelus est, ut Deum intelligat, diligat et recolat, et ei honorem faciat, et impleat uniuersum; quia si non esset angelus, in parte esset uacuum uni
Abbreviated transcription (Latin):
de se ip̃o eo quia nõ est detmatus de aliquo alio. ratio biu̾ to ẜ dist̃
est ut sua innata bonitas. magnitudo et cͥ sint ei principia nnata
primitiua indiuuibilia et nicorptibilia ut sua essentia posset eẽ
ꝑraanens et iucoruptibilis tamen dicimnus ꝙ a deo est creatus
Der scd̾ami spẽm regule . d. queritur de quo est angelus. et res
tr ipliciter. sic uero bonitus ꝑ bonifĩcatiuum bonificabile et boni¬
ficaite et magnitudo per quagnificatiuum magnificabile et mag¬
nificare et c. et quia ista principia diferunt essentialiter ange¬
lus est compositꝰ de sua bonitate magnitudine et c̾ et de dunu¬
bus suis tuuo est in ip̃o constituta una foriua in commum cum
qua est actius et de oniubus suis bilib uidelilicet conificabili
magiuficabili et cꝰ. est consfituta una tuateria. in ꝯnuiui cura qua¬
passinus est. et de ominb suis are .s. bonificare. magnificare et cͥ

Expanded text:
de se ipso, eo quia non est deriuatus de aliquo alio. Ratio huius de se ipso, eo quia non est deriuatus de aliquo alio. Ratio huius est, ut sua innata bonitas, magnitudo, et cetera, sint ei principia innata, primitiua, indiuisibilia et incorruptibilia, ut sua essentia posset esse permanens et incorruptibilis, cum dicimus, quod a Deo est creatus. Per secundam speciem regulae D quaeritur: De quo est angelus? Et resptripliciter, sicut bonitas per bonificatiuum, bonificabile et bonificare, et magnitudo per magnificatiuum, magnificabile et magnificare, et cetera, et quia ista principia differunt essentialiter, angelus est compositus de sua bonitate, magnitudine, et ceteris. Et de omnibus suis -tiuis est in ipso constituta una forma in communi, cum qua est actiuus. Et de omnibus suis -bilibus, uidelicet bonificabili, magnificabiliet bonificare, magnificare, et ceteris,
Abbreviated transcription (Latin):
alio. et respondendum est ꝙ est agens et patiens ageus sicut
in tuferiorib in quib agit intelligendo diligendo et c̃. et suq
et de sua memoria recolit et ẜ sme suctessione et fantasmate¬
taendo et ista passio est sibi salus et ꝑfectio augelus uero ma¬
lignus recipit ab extra passiones quando nõ potest peccata ĩ¬
pettare: et habet passiones quia deus abest ei ꝑ gratiani et
euacuatus est a suo fiue
Der quartam spẽn regule .c queritui quid ht̃ angelus in
alio. Et respondendum est ꝙ augelus habet i inferiorib pote¬
statem eo quia agit sine tactu siue uisu. auditu et ymagiati¬
oue. et istam potestatem batet per presentiam sic in qua est sicut
amina couiuncta que habet potestatem in potentiis inferioribus
et in aliis angelus penam s hoc esset longum narrare. De ange
Et primami speciem regule .d. queritur de quo lo ꝑ rsaz¬
angelus est. et respondendum est ꝙ angelus: d. deduc

Expanded text:
alio? Et respondendum est, quod est agens et patiens. Agens, sicut alio? Et respondendum est, quod est agens et patiens. Agens, sicut in inferioribus, in quibus agit intelligendo, diligendo, et cetera. Et tiendo. Et ista salus est sibi salus et perfectio. Angelus uero malignus recipit ab extra passiones, quando non potest peccata impetrare; et habet passiones, quia Deus abest ei per gratiam, et euacuatus est suo fine. Per quartam speciem regulae C quaeritur: Quid habet | angelus in alio? Et respondendum est, quod angelus habet in inferioribus potestatem, eo quia agit sine tactu, auditu et imaginatione. Et istam potestatem habet per praesentiam Dei sic, in qua est, sicut anima coniuncta, quae habet potestatem in potentiis inferioribusnam; sed hoc esset longum enarrare. Per | primam speciem regulae D quaeritur: De quo angelus est? Et | respondendum est, quod angelus est
Abbreviated transcription (Latin):
de .c. queritur quid est angelus. Et respondendũ est
ꝑ istam priman spem ꝙ angelus est illa creatura que magi
lluulis est deo eo quia est spiritus nõ conunctus et agit de
infer ioribus sine orgauo corporali et hiaus et qͥgit e¬
Per scd̾um sp̃ẽm regule de .c. queritur quid est angelus in se
libi coessentiale et naturale. et respondendum est ꝙ habet
suas ꝓtes ninatas ex quib est constitutus sicuc siit sua ĩ¬
nata bonicas magniudo etͥ cͥ exepta ꝯttarietute quie uõ est
sibi qualitas tinata et quia habet suam donicatem anna¬
tam cum natura bonificatiuitatis bonficantis et bonifi¬
care. et sic de magnitudine et aliis habet in se suas iuataᷤ¬
actiones et passiones et cum suis actiombus agit̃ intus et
extra et siuo passionib ninatis ⁊ ecipit intra ꝙ uenit ab extra
sicut cuni sua inteligibilitate tecipit intelligibilitates ꝓ egͥ
Der terciam speciem regule. de .c. queritur quid est angelus in

Expanded text:
e C quaeritur: Quid est angelus? Et respondendum est per istam primam speciem, quod angelus est illa creatura, quae magis similis est Deo, eo quia est spiritus non coniunctus, et agit de inferioribus sine organo corporali, et huiusmodi. Per secundam speciem regulae C quaeritur: Quid habet angelus in se sibi coessentiale et naturale? Et respondendum est, quod habet suas partes innatas, ex quibus est constitutus. Sicut sunt sua innata bonitas, magnitudo, et cetera, excepta contrarietate, quae non est | sibi qualitas innata. Et quia habet suam bonitatem innatam cum natura bonificantis, bonificabilis et bonificare, et sic de magnitudine, et aliis, habet in se suas | innatas actiones; et cum suis actionibus agit intus et extra, et in suis passionibus innatis recipit intra, quod uenit ab extra, sicut cum sua intelligibilitate recipit intelligibilitates peregrinas. Per tertiam speciem regulae C quaeritur: Quid est angelus in
Abbreviated transcription (Latin):
inferiora. sicut bonificare celeste causat bonificare t̾renuni¬
Ce luiu habet medium ut supra dictuui est ꝑ quod et cum qͦ
quoniam suus fis non potest eẽ in altiori gradu. sed sub isto
maiori fine est suus funs maioz .s. mouere sicut maior faus
uegecatiue est uegecare et maior fuus sensitiue est sentire.
Dictum est de maioritate celi et sua maior equalitas est eqͣli¬
cas suo ꝵ principior sibi coessentialium equalitas eniui ꝓtici¬
pat cum ntmoritate respectu eo quiã nõ habet inemoriam m

Expanded text:
inferiora, sicut bonificare caeleste causat bonificare inferiora, sicut bonificare caeleste causat bonificare 15. Caelum habet medium, ut supra dictum est. Per quod et cum quoQuoniam suus finis non potest esse in altiori gradu, sed sub isto maiori fine est suus finis maior, scilicet mouere; sicut maior finis vegetatiuae est uegetare, et maior finis sensitiuae est sentire. Dictum est de maioritate caeli. Et sua maior aequalitas est aequalitas suorum principiorum sibi coessentialium. 18. Aequalitas caeli | participat cum m
Abbreviated transcription (Latin):
et frigidum sicciu et humdum ꝑ diutui ntatem et noctur¬
uitateni et smodi cumi quibus causat mdstrositates fulgui
cordantia est sim̃ principium ut dictum est et sic celum ma¬
gis agit in inferioribus concordando quam ꝯtrar iando ratõ¬
ne cuius sunt plures sanitates quani nfir untatos plura en¬
fortuna quam infortunia. et freqnentius oritur houio cuni
duobus occulis ꝙͣ cum uno et sic de aliis
Celum habet sua principia innata ut dictum est cum quib
principiat inferiora effectiue mediantibus eutib naturuli¬
bus inferioribus sicut sunt elementa qualitates ppriecates
cor et sic de elementatis sicut de mecallis et uegetatis et sensa¬
tis.et ad ħ concurrit maguitudo celi qua magnificat potesta.¬
liam et ħ ꝯtinue et ratio huiꝰ est quia celum seutꝑ est iu con¬
tuiuo motu
In celo est mediui sibi coessentiale cum quo causat media

Expanded text:
et frigidum, siccum et humidum, per diuturnitatem et nocturet frigidum, siccum et humidum, per diuturnitatem et nocturnitatem, et huiusmodi, cum quibus causat monstruositates, fulgurcordantia est suum principium, | ut dictum est. Et sic caelum magis agit in inferioribus concordando, quam contrariando. Ratione cuius sunt plures sanitates, quam infirmitates, plura eufortunia, quam infortunia, et frequentius | oritur homo cum duobus oculis, quam cum uno; et sic de aliis. 13. Caelum habet sua principia innata, ut dictum est. Cum quibus principiat inferiora effectiue, mediantibus entibus naturalibus inferioribus, sicut sunt elementa, qualitates et proprietates eorum ; et sic de elementis, sicut de metallis, et vegetatis et sensatis. Et adhuc concordat magnitudo caeli, quae magnificat potestalunam; et hoc continue. Et ratio huius est, quia caelum semper est in continuo motu. 14. In caelo est medium sibi coessentiale. Cum quo causat media
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓ ueritatem innatani ꝑ quam ueritatem pouit in cero
appetibilia et ad ħ concurr uut potestas instinctus et c̾.
ta in uegetando habet aliquam delectationem naturilem sic
celum in mouendo seip̃m et inferiora. et sicut delectatio uege
Celum habet delectationem uo dictum est et sua delectatio
est inconfusa per differentiam que est sibi principium innatũ
in quo agit et causat multas differentias delectanto. ip̃a uero
differentia est insensibilis eo quia est principium gn̾ale:
¶eluiu est ex pluribus differentiis sicut totum ex plurib
ꝑtibus suis et concordantia est unum principium sibi coessen¬
tiale cum quo causat multas concordias et sic est nua sub̾a¬
Celum habet concordiam ut dcm est et habet contrarieca¬
tem ꝑegriam nõ sibi essentialem ut uoͣ sit coruptibile sed ÷
nstr umentum quo contradicit inferioribus sicut ꝑ caliduiu

Expanded text:
rum per ueritatem innatam; per quam ueritatem ponit in uero rum per ueritatem innatam; per quam ueritatem ponit in uero | appetibilia. Et ad hoc conueniunt potestas, instinctus, et cetta in uegetando habet aliquam delectationem naturalem, sic caelum in mouendo se ipsum et inferiora. Et sicut delectatio ueget hoc attingit. 9. Caelum habet delectationem, ut dictum est. Et sua delectatio est inconfusa per differentiam; quae est sibi principium innatum, in quo agit et causat multas differentias delectando. Ipsa uero differentia est insensibilis, eo quia est principium generale. 10. Caelum est ex pluribus differentiis, sicut totum ex pluribus partibus suis. Et concordantia est unum principium sibi coessentiale, cum quo causat multas concordantias; et sic est una subelum habet in se concordantiam, ut dictum est. Et habet contrarietatem peregrinam, non sibi coessentialem, ut non sit corruptibile; sed est instrumentum, quo contradicit inferioribus. Sicut per calidum
Abbreviated transcription (Latin):
hatet unumi instiuetnu ꝑ calidum et siccum et siccui et fai¬
gidnmi et p uoctui itatem masculimitaten et diuturucatã
maliciam plumbitatem et dẏasabraptatem. Aliuui uero cũ ione
pes bountatem et stagneitatem et dyaioneitateui. et sic de aligpo
¶eluni habet instinatum ut supradictum est et habet apperi¬
tui qd cum appetitu suo nouet se et inferiora ut habeaut ape¬
titum ad ip̃m et habet unũ appetitum cum uno planeta et alt¬
uu cum alio ut supra dictum est ꝑ nistinctũ egemꝑ lificatũ est
Q elut halit appetitum et habet uirtuteni et sicut suns ap¬
petitus est sibi natialis et coessentialis sic sua cuirtus et sicut
est botuis suns appetitus per suam bomcatem magnus ꝑ suã
magnitudinem sit sua nũ tus et sicut habet unũ appeticum le¬
oue aluini cuin soirgine alium cum satur. uo alum cum ioue
quoniam sicut est ui tuosum ꝓ mrtutem innatam sic est ue¬

Expanded text:
habet unum instinctum per calidum et siccum, | et siccum et frihabet unum instinctum per calidum et siccum, | et siccum et frigidum, et nocturnitatem, masculinitatem et diuturnitatem, malitiam, plumbitatem et diaphanibilitatem; alium uero cum Ioue per bonitatem et stagneitatem et diaiouitatem; et sic de aliis. 5. Caelum habet instinctum, ut supra dictum est. Et habet appetitum, quia cum appetitu suo mouet se et inferiora, ut habeant appetitum ad ipsum; et habet unum appetitum cum una planeta, et alium cum alia, sicut supra per instinctum exemplificatum est. 6. Caelum habet appetitum, et habet uirtutem. Et sicut suus appetitus est sibi naturalis et coessentialis, sic sua uirtus. Et sicut est bonus suus appetitus per suam bonitatem, et magnus per suam magnitudinem, sic sua uirtus. Et sicut habet unum appetitum cum leone, alium cum Virgine, alium cum Saturno, alium cum Ioue,| Quoniam sicut est uirtuosum per uirtutem innatam, sic est ue
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpter cd̃ntiarietates elementor iatione quoꝵ saturuus¬
quandoꝙ cansat monstrosicates in inferiorib ꝑ minuam sie¬
catateui et frigiditatem.
si est niagiun et durabile. magnura quo adesser¬
tiãm et agentiamu et est dur abile eo quia est incorruptibse
et in alt̾abile et nõ est aliꝙ eus excepto deo ꝙ possit illud co¬
gere neq suũ motũ imipedire.
Sse lui est diutabile ꝙ se eo quia duratio est ei qualit̃as
auam est ꝑ se potens eo quia sua potestas est qualitas sbi
ninata. et sicut sua duratio est boua et magna sic sua porestas
est magna et boua. E Et mn isto passu apparet ꝙ celum po¬
test se ip̃m mouere ut sua bonitas magnitudo et duratio nõ
deficiant potestati neq potãs ip̃is.
Tseliui sicut halet roubilitatem naturalem sibi coessentiale
sic habet. mnstinctum naturalem et sibi coessentialem cuuu quo
gubernat suũ ordinen et suum motum et actus suoꝵ princiᷤ
Ane quo instinctu h non posset facere. sicut leo qui cum saturue

Expanded text:
pter contrarietates elementorum. Ratione quarum Saturnusquandoque monstruositates in inferioribus per nimiam siccitatem et frigiditatem. 2. Caelum est magnum et durabile. Magnum quo ad essentiam et agentiam; et est durabile, eo quia est incorruptibile et inalterabile. Et non est aliquod ens, excepto Deo, quod possit illud cogere, nec suum motum impedire. Caelum est durabile per se, eo quia duratio est ei qualitas Caelum est per se potens, eo quia sua potestas est qualitas sibi innata. Et sicut sua duratio | est magna et bona, sic sua potestas est bona et magna. Et in isto passu apparet, quod caelum potest se ipsum mouere, ut sua bonitas, magnitudo, duratio non deficiant potestati, neque potestas eis. 4. Caelum sicut habet uolubilitatem naturalem sibi coessentialem, sic habet instinctum naturalem et sibi coessentialem, cum quo gubernat suum ordinem et suum motum et actus suorum principiorum. Sine quo instinctu hoc non potest facere; sicut leo, qui cum Saturno
Abbreviated transcription (Latin):
¶ dĩo udais quam habet angelus quo ad suam speciem est ma¬
ior ꝙͣ maioritas honiimis quo ad suam spẽm et ideo sicut ad¬
auias attrahit ferrum ꝑ spẽm sic angelus ꝑ maioritatem
sue speciei habet scĩam de inferioribus absq orgauo. atq po¬
testatem in ip̃is sine organo ¶Sed ninatur intellectus per
quem modum ħ esse potest. donec recordatur ꝙ ille modus
ast ei difficilis ad cognoscendimm nõ aucem angelo ad agendũ
Augelus namiq maiorem maioritatem habet quo ad suam spe¬
ciem quam homo quo ad suam.

Expanded text:
16. Maioritas, quam habet angelus quo ad suam speciem, est m16. Maioritas, quam habet angelus quo ad suam speciem, est m maioritas hominis quo ad suam speciem. Et ideo, sicut adamas attrahit ferrum per speciem, sic angelus per maioritatem suae speciei habet scientiam de inferioribus | absque organo, et etiam potestatem in ipsis sine organo. Sed miratur intellectus: Per quem modum hoc esse potest? Donec recordatur, quod ille modus est ei difficilis ad cognoscendum, non autem angelo ad agendum. Angelus namque maiorem maioritatem habet quo ad suam speciem, quam homo quo ad suam.
Abbreviated transcription (Latin):
cuni angelus nõ habeat quancitatem cum linea ꝑ queui moͣ
potest habere mensuuitõnes. aut si posset esse compositus ex
plarib principiis donec recordatur quantitatemo spũalemes¬
tra lineam et punctos sustentatam in subiecto sine qua unus
angelus nõ posset habere maiores essentiam et actum quan
aliũs. cumq etiam uitus angelus posset recipe a deo maiorẽ
autem naturalis fiuis est alle qui est ex ꝑte siu obiecti suppre¬
mi ꝙ sinne est intelligibile amabile et honorabile. et quia ꝑ
angelimo deus intelligitur amatur et recolitur nõ autem ꝑ
augeharu bonus et maguus fit et c̾: sunt in essentia augeli
intellectus et uolintas et memoria in altiori fine quani sua
alia prinçipia. ¶Sed miratur intellectus de ista maiorita¬
te et nimoritate existentibus in eo cum in sua essentia oĩa
sua principia sint equalia donec recordatur illud ꝙ dictum
est de suo obito suꝑius.

Expanded text:
Cum angelus non habeat quantitatem cum linea, per quem modum Cum angelus non habeat quantitatem cum linea, per quem modum potest habere mensurationes, aut si posset esse compositus ex pluribus principiis? Donec recordatur quantitatem spiritualem extra lineam et punctos sustentatam in subiecto; sine qua unus angelus non posset habere maiorem essentiam et actum, quam alius. Nec etiam unus angelus posset recipere a Deo maiorem autem naturalis finis est ille, qui est ex parte sui obiecti supremi, quod summe est intelligibile, amabile et honorabile. Et quia Deus per angelum intelligitur, amatur et recolitur, non autem per angelum bonus et magnus fit, etc., sunt in essentia angeli intellectus et uoluntas et memoria in altiori fine, quam extra sua alia principia. Sed miratur intellectus de ista maioritate et minoritate, existentibus in eo, cum in sua essentia omnia sua principia sint aequalia, donec recordatur illud, quod dictum est de suo obiecto superius.
Abbreviated transcription (Latin):
bonificatiuo magnificatiuo et cꝰ. et sua materia est constituta
te sus bomficabili magnificabili et cꝰ. sie qua nõ esset recepti¬
bilis suus furs maturalis ut sit ħ ꝙ est sine alia essentia sibi ꝯ¬
uincta. S est unus alius fis suppremus. uidelicet deus ben¬
ticus in quo quiescit intelligendo amando et recolendo suũ
intelligere et amare et recosere bomficando maguificando ⁊¬
c. ¶Bed miratur incellectus per quem modum angelus
habet materiam cum sua essentia non sit diiisibilis neque al¬
terabilis. sed recordatur solem esse indiuisibilem et in alter¬
bilem eo quia a motu et successione est remota.
Nugelus est medium siue subiectur in quo suus finis in¬
fauit suis principiis. et principia refluumt fini quolibet princi¬
Dio mensurante seip̃ta cun alio tantum qͣntum ip̃m est ut ex
eis sit una substantiã completa ¶Eed miratui intellectus

Expanded text:
bonificatiuo, magnificatiuo, et ceteris. Et sua materia est constituta bonificatiuo, magnificatiuo, et ceteris. Et sua materia est constituta de suo bonificabili, magnificabili, et ceteris. Sine qua non esset receptibilis suus finis naturalis, ut sit hoc, quod est sine alia essentia, sibi coniuncta. Sed est unus alius finis supremus, uidelicet Deus benedictus, in quo quiescit intelligendo, amando et recolendo suum intelligere, amare et recolere, bonificando, magnificando, etc. Sed miratur intellectus: Per quem modum angelus habet materiam, cum sua essentia non sit diuisibilis nec alterabilis? | Sed recordatur solem esse indiuisibilem et inalterabilem, eo quia a motu et successione est remotus. 14. Angelus est medium siue subiectum, in | quo suus finis influit suis principiis, et principia | refluunt fini, quolibet principio mensurante se ipsum cum alio tantum, quantum ipsum est, ut ex eis sit una substantia completa. Sed miratur intellectus:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt niulta ꝯueniunt in una substantia bona ꝑ bonitatem
et mnagna p̾ magnitudinem ¶ S mixatur de hoc intellͤ¬
tus quousq recortatur elenientatiuu in quo multa elemen¬
ta ꝯuemunt in uno composito ꝑ ignem ignitiu et cale¬
fatam ꝑ aerem aerificatum et humefactum. et ꝑ aquam
aqueificatum et frigefactum. et per terram terreificatum
et desictatum
Eteelus nõ est ex ꝯtrariis compositus. nam sic est extra
elementa per natrram sicut est extra punctos muniero figu¬
tas et hinusmõi ¶ Sed miratur intellectus cum angeli
boni et mali nõ sint ex contrariis compositi quid ergo est
cansa quare ip̃i adinuicem sinit contrarii. donec recorda¬
tus est ꝙ angelus bonus est habituatus de fine primo auge¬
lus antem malus enacuatus est illo. et masto passu cogno¬
scit incellectus ꝙ illa contrarietas est ualde adiuit abilis ĩ
forma est de suis tuus constituca. uitelicet de suo coessentiali

Expanded text:
sunt multa, conueniunt in una substantia, | bona per bonitatem, sunt multa, conueniunt in una substantia, | bona per bonitatem, et magna per magnitudinem, etc. Sed miratur de hoc intellectus, quousque recordatur elementatum, in quo multa elementa conueniunt in uno composito, per ignem ignitum et calefactum, per aerem aerificatum et humefactum, per aquam aqueificatum et frigefactum, et per terram terreificatum et desiccatum. 12. Angelus non est ex contrariis compositus. Nam sic est extra elementa per naturam, sicut est extra punctos, numeros, figuras, et huiusmodi. Sed miratur intellectus; Cum angeli boni et mali non sint ex contrariis compositi, quid est ergo causa, quare ipsi ad inuicem sunt contrarii? Donec recordatus est, quod angelus bonus est habituatus fine primo, angelus autem malus euacuatus est illo. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod illa contrarietas est ualde admirabilis in ae effectiue, et sua | forma est de suis -tiuis constituta, uidelicet de suo coessentiali
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ erat et absq honore.¬
In angelo sua gna est ei quasi instrumentum enuiquo est
głoriosus sicut sua poluntas est ei quasi instrumentum cuiu qͣ
diligit se. et sua bonitas cum qua est bonus ¶Sed hic mir¬
tur intellectus querendo que est causa quare angelus est gli¬
osus postquam nõ habet delectationem per sensum et ytuagi¬
nationem. donec recordatur homineu habentem maiorem de¬
lectatonem et głam obiectando sũmũ obiecttun intelligendo
amando et recolendo qͣm obiectando entia inferiora sensien¬
Ia angelo sua diferentia coessentialis est ratio ei ꝙ sit ex
plutibus principis diffetentibus uiero ¶ Ed miratur i¬
tellestus que est causa ilius differentie cura in angelo sua pͥn¬
cipia nõ d ifferant ꝑ colores sapores et figuras et huiusmodi
tonec recordatus est ꝙ sonus nõ est obͣm uisus neq color obiͨ¬
tum audicus
cum amorelo sua concordantia est causa quare sua principia que

Expanded text:
pauper erat et absque honore.pauper erat et absque honore.In angelo sua gloria est ei quasi instrumentum, cum quo est gloriosus. Sicut sua uoluntas est ei quasi instrumentum, cum qua | diligit se; et sua bonitas, cum qua est bonus. Sed hic miratur intellectus, quaerendo: Quae est causa, quare angelus est gloriosus, postquam non habet delectationem per sensum et imaginationem? Donec recordatur hominem, habentem maiorem delectationem et gloriam, obiectando summum obiectum, intelligendo, amando et recolendo, quam obiectando entia inferiora, sentienIn angelo sua differentia coessentialis est ratio ei, quod sit ex pluribus principiis, differentibus numero. Sed miratur intellectus: Quae est causa illius differentiae, cum in angelo sua principia non differant per colores, sapores et figuras, et huiusmodi? Donec recordatus est, quod sonus non est obiectum uisus, neque color obiectum auditus angelo sua concordantia est causa, quare sua principia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem magnos. et cͥ ¶ Sed miratur intellectus ꝑ quem
modum angelus acquirit uirtutes accidentales. usqueqͦ re¬
cordatur angelum habere uirtuosos habitus obiectando obiecta
ꝑ ui tuosum intelligere et amare et etiam ꝑ iustum et pru¬
tentem et caritatuum agere ip̃is adiunantibus nos contͣ
peccata et malos angelos nob denũtiationes faciendo a sup¬
premo prmcipio et. nostras orationes ad euia xeportando et
pro nob rogando.
E ngelus per suam ueritatem est crerus inteligeus amans
et recolens sicut homo et multo melius qui per suam aumuaui
uere intelligit diligit et recolit et per suam ymagnationem
uere ymagiuatur et per suum sensum uere sentit ¶In isto
autem passu miratur intellectus quare angelus uere intel¬
ligit hominemi coloratum iustum aut iiustuu cum nõ habe¬
at᷑ occulos quousq recor dutur quenidam rusticum qui nura¬
batur quare rex habebat duutias et honores posꝙ̃ ip̃e rusticus

Expanded text:
tudinem magnos, et cetera. Sed miratur intellectus: Per quem tudinem magnos, et cetera. Sed miratur intellectus: Per quem modum angelus acquirit uirtutes accidentales? Vsquequo recordatur angelum habere uirtuosos habitus, obiectando obiecta per uirtuosum intelligere et amare. Et etiam per iustum, prudentem et caritatiuum agere, ipsis adiuuantibus nobis contra peccata, et contra malos angelos, nobis | denuntiationes faciendo a supremo principio, et nostras orationes ad eum reportando, et pro nobis rogando. 8. Angelus per suam ueritatem est uerus, intelligens, amans et recolens. Sicut homo, et multo melius, qui per suam animam uere intelligit, diligit et recolit, et per suam imaginationem uere imaginatur, et per suum sensum uere sentit. In isto autem passu miratur intellectus: Quare angelus uere intelligit hominem coloratum, iustum aut iniustum, cum non habeat oculos? Quousque recordatur quendam rusticum, qui mirabatur, quare rex habebat diuitias et honores, postquam ipse rusticus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑ modum instrumenti ad intelligendum licet sit
to magis eo quia nõ potest uelle sme organo corporali
augelus autem qui altior creatura est ꝙͣ homo p̃t intlłre
Angelus otitui. sua uoluntate tanꝙͣ instrumento qͣuuus
uere nõ sit insti unentum. uoluntas quidem naturalis
est angelo ad uolendum ut cum ip̃a uoluntate agat di¬
ligibilitatem ei signatam ꝑ ordiuationes supͥmũ. ¶ S
iuiutur inclłs que est causa quare uoluntas angeli potest
diligere illa que nõ sunt in sensu n ͨ in ymaginatione. sed
recordatur suam grossitatem et rudicatem quam habet
eo quia cum seussi et ymaginatõne ꝯuuctus. uoluntas a
sq sensu et ymaginatione sicut planta ad apetitũ sñ sensu
et ymaginatiõne.
E a gesiss halet sii tutema cum qua naturaliter agit in su¬
is principiis inqͣncrm per ip̃am uirtutem sunt iytuosa
et habent actus uu tuosos et ꝑ boraitatem bonos et ꝑ magni¬

Expanded text:
quasi per modum instrumenti ad intelligendum, licet sitquasi per modum instrumenti ad intelligendum, licet sitto magis, eo quia non potest uelle sine organo corporali. Angelus autem, qui altior creatura est quam homo, potest intelligere Angelus utitur sua uoluntate tamquam instrumento, quamuis uere non sit instrumentum. Voluntas quidem naturalis est angelo ad uolendum, ut cum ipsa uoluntate agat diligibilitatem, ei significatam per ordinem supremum. Sed miratur intellectus: Quae est causa, quare uoluntas angeli potest diligere illa, quae non sunt in sensu, neque in imaginatione? Sed recordatur suam grossitatem et ruditatem, quam habet, eo quia cum sensu et imaginatione est coniunctus. Voluntas asque sensu et imaginatione, sicut planta ad appetitum sine sensu | et imaginatione. 7. Angelus habet uirtutem. Cum qua naturaliter agit in suis principiis, in quantum | per ipsam uirtutem sunt uirtuosa. Et habent actus uirtuosos, et per bonitatem bonos, et per magni
Abbreviated transcription (Latin):
est instruũitum cum quo ignis potest agere calefaciendo.
sic et multo melius augesus ꝑ correlatiuos sue potestatis
potest existere et agere. ip̃i enim correlatiui substantiales
substantialia angeloꝵ sunc eis quasi ꝑ modina instrumen¬
toꝵ ¶ Et in isto passu coguoscit intellectus que ẽ ratõ qͣre
angłs ẽ in altiori gͣdu ꝙͣ entia inferiora
Iutellectus angeli est ei ratio qua ip̃e intelligit euta su¬
is correlatiuis. nan cum suo intellectiuo est incelligeus
iudelicet est actiuus in intelligendo in suo incelligibili in
quo alia eutia antelligit. quid mirum si ħ facit iguis nã¬
que qui nõ habet qui nõ habet ita altam uirtutem sicut au¬
gelus in suo ignibili alia elementa calefacio. ¶ Adhuc quidẽ
riratui aintelłs noster ꝑ queni modum ntłłs augeli cũ
nõ faciat species ꝑ seusum neq ꝑ ymagiatiõnem quoiͦ
intllit ip̃as. sed recordatus est intlłui angelicum qui est

Expanded text:
est instrumentum, cum quo ignis potest agere calefaciendo, est instrumentum, cum quo ignis potest agere calefaciendo, sic et multo potius angelus per correlatiuos suae potestatis potest existere et agere. Ipsi enim correlatiui substantiales ia consubstantialia angelorum sunt eis quasi per modum instrumentorum. Et in isto passu cognoscit intellectus, quae est ratio, quare angelus est in altiori gradu, quam entia inferiora. 5. Intellectus angeli est ei ratio, qua ipse intelligit cum suis correlatiuis. Nam cum suo intellectiuo est intelligens, uidelicet est actiuus in intelligendo in suo intelligibili, in quo alia entia intelligit. Quid mirum, si hoc facit. Ignis namque, qui non habet ita altam uirtutem, sicut angelus, in suo ignibili alia elementa calefacit. | Adhuc quidem miratur intellectus noster: Per quem modum intellectus angeli, cum non faciat | species per sensum neque per imaginationem, quo modo intelligit ipsas? Sed recordatus est intellectus angelicam, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
uõ generat alium angelum. donec recordatur actum alio¬
ꝵ principioꝵ bonificatoꝵ in suo pprio bonificubili sicuo iutelłs
qui in suo ꝓprio intelligibili ałia principia ncelligibilia si¬
ue intellecta facit
Duratio augeli est ei ratio qua ip̃e dinat et etiam durãt
S imiuitur inelłs que est causa sue sustentationis cui nõ
recipiat nutrimentum ab extu atq auginentum. quousq
recordatus est angelicara natuir am que quidem nõ est com¬
posita ex ꝯtrarns. et si sol qui est eus corporeun durat sie
nutrmiento. et multo magis angłs qui est spiritus a suꝑ¬
ficie deuudatus
ꝑ otestas angeli est ei nacio ut pp̃e possit existere et a¬
gere ¶ Red miratur iuelłs cum ip̃e nõ habeat organa q̃
suit sua instrumenta agendi. et tunc temporis ⁊ ecordatux
correlatiuos sue potestatis ctu quib agit quasi ꝑ modũ in¬
sti uũtoꝵ possificando. nam sicut caliditus que est accidens

Expanded text:
non generat alium angelum, donec recordatur actus alionon generat alium angelum, donec recordatur actus aliorum principiorum bonificatorum in suo proprio bonificabili; sicut intellectus, qui in suo proprio intelligibili | alia principia intelligibilia siue intellecta facit. 3. Duratio angeli est ei ratio, qua ipse durat; et etiam durant miratur intellectus, quae est causa suae sustentationis, cum non recipiat nutrimentum ab extra atque augmentum, quousque recordatus est angelicam naturam; quae quidem non est composita ex contrariis. Et si sol, qui est ens corporeum, durat sine nutrimento, multo magis angelus, qui est spiritus, a superficie denudatus. 4. Potestas angeli est ei ratio, ut ipse possit existere et agere. Sed miratur intellectus: Cum ipse non habeat organa, quae sunt sua instrumenta agendi? Et tunc temporis recordatur correlatiuos suae potestatis, cum quibus agit quasi per modum instrumentorum possificando. Nam sicut caliditas, quae est accidens,
Abbreviated transcription (Latin):
boninu. et inquantum est durabilis est ei tatio ducto us¬
ꝙ agat bonum durabile et cͥ. Uerumptenuen nõ dico ꝙ ã
gelus producat sine generet alium angelu: quia si sic
esset iam euacuaret se ip̃m ratione sue fiuitatis. nouita¬
tis. indiuisibilitatis quas habet a longitudiue et latitudi¬
ue remotas. Iud quidem ꝙ angelus habet in se est bonũ
ntlłre et amare et recolere et principia naturalia. Qdhs
nuus angelus cum alio habet bona uerba. ¶S niiiatur
inclłs cluu nõ habraut liuguas et organa et huuodi
quonuodo hec loquutio potest esse: quosbsq recordatu
ꝙ loquutio eoꝵ nichil aliud est quam bonum inclłie aina¬
re et recolere ad inuicem. nani ꝑ eoꝵ lonitntemi cotuuui
hoc est bonum
MAguitudo angeli est ratio ꝙ bonitas et duratio illius
sint magne unde sequitur ꝙ bonicas sic magua ꝑ suos cor¬
relarinos sine quib nõ esset magna. ¶Sed hic miratur
intlłs quid bouificat augelum postqͣm ip̃e nõ producit siue

Expanded text:
tum est durabilis, est ei ratio, quod agat bonum durabile; et cetera. 1. Verumtamen non dico, quod angelus producat siue generet alium angelum. Quod si sic esset, iam euacuaret seipsum ratione suae | finitatis, nouitatis, indiuisibilitatis, quas habet, a longitudine et latitudine remotas. Illud quidem, quod angelus habet in se, est bonum intelligere, | amare et recolere, et principia naturalia. Adhuc: Vnus angelus cum alio habet bona uerba. Sed miratur intellectus, cum non habeant linguas et organa, et huiusmodi, quomodo haec locutio potest fieri, quousque recordatur, quod locutio eorum nihil aliud est, quam bonum intelligere, amare et recolere ad inuicem. Nam per eorum bonitatem totum | hoc est bonum. 2. Magnitudo angeli est ratio, quod bonitas et duratio illius sint magnae. Vnde sequitur, quod bonitas sit magna per suos correlatiuos, sine quibus non esset magna. Sed hic miratur intellectus, quid bonificat angelus, postquam ipse non producit siue
Abbreviated transcription (Latin):
nem respectu capre et habet maioritatem mobiectando magnuir
hominem aut maiorem illor aut maxunũ illor.
¶ ymaginatio habet equalitatem in suis correlatiuis ꝓ sedum spe¬
ciem regule.c. designatis msi enun essent equales ꝑ essentiam ũ
equaliter nõ se possent kr̃e ad obm ꝙ est mpol

Expanded text:
nem respectu caprae; et habet maioritatem in obiectando magnum nem respectu caprae; et habet maioritatem in obiectando magnum hominem aut maiorem illo, aut maximum illorum. 17. Imaginatio habet aequalitatem in suis correlatiuis, per secundam speciem regulae C designatis. Nisi enim essent aequales per essentiam, iam aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sibiles cum sua forma. uidelicet cum suo ymaguiatiuo ꝙ est forma
illins ut rutione fuuo in obiecto quiesc̾e possit.
¶ymagniatio est medumi in homine exuteus inter potentiam
rere spes sensioiles et ymagmabiles. et misto passu cognoscit an¬
cellectus ꝙ spẽs quas acquirit de sensicuno i. demde ab ymagi
natione illas haurit siue abstrabit extra sensum aut absq sensu.
¶ymagmatio uero nõ est mediu i bruto sed est sua supprema
extreittas siue ferma cum qua sua uita est habituata atqi coiple¬
ta sicut est amia ratioualis in corpe humano.
¶ ꝓmaginatio habet naturum cur qua ꝗnẽscit in suo fine qui est
obiectum ymaginatiuni. alioquin suũ pͥmagnuari non esset ei actrs
proprius
¶ ymagnatio habęt maioritatem nam maior est sua bonitus sub¬
stantialis quam accͣntalis uel maior est snus actus nitt iisecus
quam extrisecus. adhuc habet mnaioritatem ni obiectando leo¬

Expanded text:
sibiles cum sua forma, uidelicet cum suo imaginatiuo; qui est forma sibiles cum sua forma, uidelicet cum suo imaginatiuo; qui est forma illius, ut ratione finis in obiecto quiescere possit. 14. Imaginatio est medium in homine, existens inter potentiam irere species sensibiles et imaginatas. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod species, quas acquirit de sensitiuis, deinde ab imaginatione illas intellectus haurit siue abstrahit extra sensum aut absque sensu. Imaginatio uero non est medium in bruto, sed est sua suprema extremitas siue forma, cum qua sua uita est habituata atque completa, sicut est anima rationalis in corpore humano. 15. Imaginatio habet naturam, cum qua quiescit in suo fine, qui est obiectum imaginatum; alioquin suum imaginari non esset ei actus proprius. 16. Imaginatio habet maioritatem. Nam maior est sua bonitas substantialis, quam accidentalis; et maior est suus actus | intrinsecus, quam extrinsecus. Adhuc habet maioritatem in obiectando leo
Abbreviated transcription (Latin):
ut suũ actũ exͣce possit et obm̃ attingere
¶ymagiũatio habet urtuteni cuui qua atrabit speciẽs a sensi¬
bilib ponendo isuo ymagiuabili ni quo illas earatherizat et ꝑ¬
¶Deratas est mstr umentum ymagniationis ut cum ip̃a x̾e
attiugere possit ob̾m uerum tamen quautoq defict sicut a¬
geuo qui deficit in agibili deficiente ei tastrumento ant quia
uescit opari cum illo.
¶ ymagnatio causat delc̃om aut tristiciani in subiecto in qͦ
¶ꝓ magtatio hatet difsentiam cur qua et ꝑ quam diuersimo¬
¶ y maginatio concordat obiectum cum subiecto in quo est. sicut
mater que ymaginatur filium suum gaudendo eum filii ymagiue
co in quo est obiectando obm̃ odibile siue mappetibile sicut est ma¬
ter ymagnians filiuu sĩ mortuũ cam tristicia.
¶ymagiatio est prinçipium efficiens nichilextra se transinittẽs
et de sensituus materiam fuçiens abstrabendo ab ip̃is species sen¬

Expanded text:
ut suum actum exercere possit, et obiectum attingere. ut suum actum exercere possit, et obiectum attingere. 7. Imaginatio habet uirtutem. Cum qua attrahit species a sensibilibus, ponendo in suo imaginabili, in quo illas caracterizat et i8. Veritas est instruattingere possit obiectum. Verumtamen quandoque deficit; sicut agens, qui deficit in agibili, deficiente ei instrumento, | aut quia | nescit operari cum illo. 9. Imaginatio | causat delectationem aut tristitiam in subiecto, in quo maginatio habet differentiam. Cum qua et per quam diuersimoes recipit. 11. Imaginatio concordat obiectum cum subiecto, in quo est; sicut mater, quae imaginatur filium suum, gaudens cum filii imagine cto, in quo est, obiectando obiectum odibile siue | inappetibile; sicut mater, imaginans filium suum mortuum cum tristitia. 13. Imaginatio est principium efficiens, nihil extra se transmittens, et de sensitiuis materiam faciens, abstrahendo ab ipsis species sen
Abbreviated transcription (Latin):
aut simulitudines eoꝵ que fuerunt presensata sensin aut
simulia illis
¶ umagniatio einui bona bonuni effectum deducit. quia nisi es¬
setͥ ymagiuatio iam nõ esset scientia de rebus preteritis neque
aninal reuerti sciret ad fonteni et sic de aliis.
¶ymagniatio habet magnitudiuem cun qua magnificat sua
alia principia. et istud appt mħ quia ẏmagniatuo ad placicũ
¶ymagniatio est durabilis nar sua obiecta durant dum ab
r̃magiuatione obiectantur. nam sicut duuant in aiumali uiti¬
onali obiecta spiritualia ꝑ memoriam extra ymagnationem
tias inferiore
¶ymagniatio habet posse in seusiciua. potentia quidem ymagi¬
nationis descendit ad posse inferus ut cum ip̃o possit agete in
tale ut cuui ip̃o iuuere possit
¶ymagnatio habet instiuctum natnuilem ut patet in brutiẽ q̃
quidem ꝑ ymagnationem habent industriam ad uiuendum.
et ad malnu euadendura sicut capͣ ad lupũ.
¶ymagiatio habet appetituuu cum quo appetit ymagmatum. ⁊

Expanded text:
litudines eorum, quae fuerunt praesentata sensui aut similia illis. 1. Imaginatio est bona; bonum enim effectum deducit. Quia si nihil esset imaginatio, iam non esset scientia de rebus praeteritis, neque animal reuerti sciret ad fontem; et sic de aliis. 2. Imaginatio habet magnitudinem. Cum qua | magnificat sua alia principia; et istud apparet in hoc, quia imaginatur ad placitum. 3. Imaginatio est durabilis; nam sua obiecta durant, dum ab imaginatione obiectantur. Nam sicut durant in animali rationali obiecta spiritualia per memoriam extra imaginationem, tias inferiores. 4. Imaginatio habet posse in sensitiua. Potentia quidem imaginationis descendit ad posse inferius, ut cum ipso possit agere intale, ut cum illo uiuere possit. 5. Imaginatio habet instinctum naturalem, ut patet in brutis; quae quidem per imaginationem habent industriam ad uiuendum, et ad malum euadendum, sicut capra ad lupum. 6. Imaginatio habet appetitum, cum quo appetit imaginatum. E