comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. quid opus erat ut ꝑuirum eĩ
ei loqueretur: Numquid ꝑuirum suum
loquebatur marie sedenti ad pedes suoc
et excipienti uerbum suum quando mar¬
tha cuta multum tempus ministeriũ ex¬
cipiens. etiam de sororis sue felicitate occu¬
patissima murmurauit: Ergo fr̃s meiau¬
diamus et intelligamus quod ait dncs.¬
uade uoca uirum tuum mulieri i forte
enĩ et anime nr̃e dicit: uoca uirum tuũ.
Queramus et de uiro anime cur iam
non ipse ihc uir anime uerus est: adsit
intellectus: qm̃ quod dicturi sumus
uix capit᷑ nisi ab intentis. Adsit crgo mt¬
lectus ut capiatur. Et ipse intellectusi
fortasse uir anime. Uidens ergo ihe qua
mulier non intelligebat. et uolens eni
deo enim nescis quod dico: quia intelte
culos. nec ad olfatum. nec ad gustum s
ad tactum. Mente sola capiunt᷑ solo hre¬
lectu hauriuntur. Ille intellectus noi
adest. Quomodo capis quod dico: uoc
rum tuum : Presenta intellectum ti
Quid est enim animam habere: Nons

Expanded text:
loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima murmurabat? . Ergo, fratres mei, audiamus et intelligamus quod ait Dominus, Voca virum tuum, mulieri. Forte enim et animae nostrae dicit, Voca virum tuum. Quaeramus et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam deo enim nescis quod dico, quia intellectus oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ uocem sponsi. Intelligat ergo homo nõ
se gaudere debere: de sapientia sua: s de
sapientia quam accepit a deo. Nichil plus
querat: et non amitait quod inuenit. Mul¬
ti enim ideo facti sunt insipientes: quia
dixerunt se cẽ sapientes. arguit ilsos apłs
et dicit de ipsis: quia quod notum est deiait
manifestum est illis. deusenim ilt mani¬
festauit. De quibusdam ingratis impiisau¬
dide quid dicat. Deus enim ilł manifestaũ.
Inuisibilia enim eius a creatura mundi ꝑ
ea que facta sunt intellecta conspiciunt᷑

Expanded text:
propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit illos Apostolus, et dicit de ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ingratis, impiis, audite quid dicat: « Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciu
Abbreviated transcription (Latin):
generationes dnĩ inusitate sunt: et diui¬
na et humana. diuina non habet matrẽ:
Sumana non habet patrem. Ergo unus
de ceteris ioħs sed tamen maioris gr̃e ita
ut in natis mulierum nemo exsurgeret.
maior illo. Tantam destificationẽ tribuit
sum. se amicum sponsi: non dignum tam̃
soluere corrigiam calciamenti ipsius. Hinc
audiuit iam multa caritas km̃i urã. qͦd
sequitur uideamus. Aliquantũ enim spis¬
sum est ad intelligendum. S qm̃ di cit ip¬
se ioħs quia non podest homo acciꝑe quic¬
quam. nisi datũ illi fuerit de celo: quic¬
quid non intellexerimus rogemus cum qͥ
dat de celo. quia homines sumus et non
possumus acciꝑe quicquã nisi ille dede¬
rit qui homo non est. Hoc ergo sequidur.
et dicit ioħs. Hoc ergo gaudium meũ
impletum est. Quod est gaudium ipsi
Ut gaudeat ad uocem sponsi. Impletum
est in me. Habeo grãm meam: plus non ⁊
michi assumo. ne et quod accepi amittam.
Quod est hoc gaudium: Baudio gaudet

Expanded text:
generationes Domini inusitatae sunt, et divigenerationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuit sum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Sed quoniam dicit ipse Joannes, quia non potest homo accipere quidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
si qui stat et audit cum: gaudio gaudet
ꝓpter uocem sponsi. Non sibi gaudium fe¬
cit de se. Qui enim uult gaudere de se:
tristis erit. Qui autem de deo uult gaude
re: semꝑ gaudebit: quia deus sempiter¬
nus est. Wis habere gaudiũ sempit̾num:
Inhere illi qui sempiternus est. Talem se
dixit ioħs. ꝓpter uocem sponsi gaudet
amicꝰ sponsiait: nõ ꝓpter uocem suam. et sta
et audit cum. Si ergo cadit: non audit e¬
est: et in ueritate non stetit. de diabolo
dictum est: ergo stare debet amicus spõ¬
sret audire: quid est stare: ꝑmanere in
unde gaudebat. Non sibi arrogabat quod
illuminatorem. erat aũ lumen uerum ait
euangłista: quod illuminat omẽm ho-¬
minein uenientem in hunc mundum. Si
hominib etenim quãuis nemo exsurre¬
tit maior ioħe baptista in natis mulier̃:
anus tamen et ipse ex his qui nati sunt
ex mulierib Numquid cõparandus est
ei qui quia uoluit natus est: et ideo no¬
uo partu: quia nouus natus. Ambe enim

Expanded text:
si, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi, non sibi gaudium facit de se; qui enim vult gaudere de se tristis erit; qre, semper gaudebit, quia Deus sempiternus est. Vis ergo habere gaudium sempiternum? inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam; et stat et audit eum: si ergo cadit, non audit eest: Et in veritate non stetit . De diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi, et audire. Quid est stare? Permanere in unde gaudebat. Non sibi arrogabat, quodillumEvangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sihominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim
Abbreviated transcription (Latin):
Qui seminant in lacrimis: in gaudio me:¬
eent: Ad istam ergo messem: non apłi .s
angeli mittentur. Messores inquitan¬
eli sunt. Ista gͦ messis crescit inter
uero messis iam matura erat. quo prius
missi sunt discipuli: ubi ꝓpħe laboraue¬
runt. s tamen fr̃s uidete quid dictũ
sit: simul gaudeat et qui seminat et qͥ
metit. disparis temporis labores ha:
mercedem simul accepturi sunt. uitã

Expanded text:
Qui seminant in lacrymis, in gaudio metQui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non apostoli, sed angeli mittuntur  Ms., mittentur. Messores, inquit, angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter ergo messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis tempor perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam
Abbreviated transcription (Latin):
gtaures uo uos non laborastis alli labora¬
ucri Nuo tgo: mesores nusit nonser¬
min atmios : qͥuo messoresi. Sbi ali iam
ibor uerunt. Nam ubualaboratũerar¬
tat᷑ iam maturum factum erat: falcẽ:
¶ trituram desiderabat. Quo ergo erat̃
rant: Ipsi enim seminatores: Nam si ipsi
Iam ista mulier fructus maturus erat:
et erant albe messes. et falcem quere¬
bant. Misi uos. Quo: Mletere quod nõ
seminastis. Alii seminauerunt: & uos in
labores coꝵ introistis. Qui laborauert̃:
Ipse abraham. ysaac et iacob Legite la¬
bores illoꝵ. In omnib eoꝵ laborib pro¬
phetia xp̃i: et ideo seminatores: moyses.
minabant: ergo iam iniudea messis
parata erat. Merito ibi tamquã matu¬
ia seges fuit. quando tot milia hominũ
precia rerun suarum.. afferebant :
et ad pedes apłoꝵ ponentes. expeditis
uide factum est: de ipsa messe eiecta st̃
pauca grana. & seminauerunt orbem
terrarum: et surgit alia messis que in
fine scłi metenda est. De ista messe dicit̾:

Expanded text:
astis. Alii laboratis. Quid ergo messores misit, non seminatores? Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratuerat, jam maturum factum, falcem et trituram desidaedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi sias venit? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legite labores illorum: in omnibus eorum laboribus est prophetia Christi; et ideo seminatores. Moyses minabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ipsa  Aug., ista messe dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
haurue. ad laborem indigentia cogebat.
et laborem infirmitas recusabat. Utinã
audiret uenite ad me om̃s qui laboratis
et honcratisestis: & ego reficiam uos. hoc
enim ci dicebat ihc. ut iam non laboraret.
s illa nondum intelligebat. Deniq uolens
ut intelligeret: dicit ci iħs. Uade uoca ui¬
rum tuum: & uenihuc. Quid est uoca uirũ
tuum: ꝑ uirum suum uolebat illam aquã
dare crr Anqrilla nõ intelligebat ꝑ uirũ
suũeã. uolebat docere. Forte quomodoait

Expanded text:
haurire. Ad laborem indigentia cogebat, haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suu
Abbreviated transcription (Latin):
Cupiditate quippe proni. submittuntur
ut ad uoluptatem haustam de ꝓfundo ꝑ¬
ueniant: et fruuntur uoluptate p̃cedente
et premissa cupiditate. Nam qui non p̃mi¬
serit cupiditatem: ꝑuenire non potest ad
uoluptatem. Pone ergo hydriam cupidi¬
tatem: et hauries aquam de ꝓfundo uo¬
luptatem. cum ꝑuenerit quisq ad uolup¬
tatem seli huius cibus est. potus est. laua¬
chrum est. spectaculum ẽ: concubitus est.
Numquid non iterum siciet: Ergo de hac
aqua qui biberit: iterum siciet inquit:
si autem acceꝑit a me aquã. non siciet in et̃¬
num. Saciabimur inqͥtin bonis domus
tuc. De qua ergo aqua daturus est. nisi de
illa de qua dictum est. apud te est fons uite:
Nam quomodo sicient. qui mebriabuntur
ab ubcitate domus tue: ẜmittebat ergo
saginam quandã. et sacietatem spc̃ sc̃ĩ. et
illa non dum intelligebat: et non intelli¬
gens qͥd dicebat: dicit ad eũ mulier. dnẽ damͥ
hãcaquã: ut nõ siciam neq ueniam huc

Expanded text:
Cupiditatem quippe proni submittunt, Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptatem saeculi hujus, cibus est, potus est, lavacrum est, spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus tuae ? 17. Promittebat ergo saginam quamdam et satietatem Spiritus sancti: et illa nondum intelligebat; et non intelligens, quid respondebat? Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc
Abbreviated transcription (Latin):
sum sibi ẽẽ a dr̃io. Quod quidem fiet s in
resurrectione mortuoꝵ. Iam hoc uolebat
illa. Dederat enim deus aliquando seruo
suo helie: ut ꝑ quadraginta dies non esuri¬
ret nec sitiret. Qui hoc potuit dare ꝑ qua¬
draginta dies. non potuit dare semꝑ: sus¬
pirabat tamen illa nolens indigere. nolẽs
laborare. assidue uenire ad fontem illum
oncrari pondere. quo indigentia suppleret᷑.
et finito quoᷤ hauserat rursus redire coge¬
batur. & cotidianus ei fuit iste labor: quia
indigentia illa reficiebat̃ non extinguebat᷑.
delectata ergo tali munere: rogat ut ei a¬
quam uiuam daret. Uerumptamen nõ
p̃tereamus: qm̃ dñs spiritaliter aliquid
ꝓmitat quid est qui biberit de aqua hac
Siciet iterum: et uerum est scđm hanc a¬
quam: et uerum est scđin quod significabat
aqua illa: & enim aqua in puteo. uolup¬
tas scli est: in ꝓfunditate tenebrosa. hic cã
hauriunt homines: hẏdria cupiditatum.

Expanded text:
sum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in sum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquando servo suo Eliae, ut per quadraginta dies nec esuriret, nec sitiret . Qui hoc potuit dare per quadraginta dies, non potuit dare semper? Suspirabat tamen illa, nolens indigere, nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, quoniam Dominus spirituale aliquid promittebat. Quid est, Qui biberit de aqua hac, sitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iacob. qui dedit nobis puteum et ipse
ex co bibit. et filii eius et domus cius & pe¬
cora eius: de hac aqua uiua dare michi
non potes: qm̃ hauritorium non habes.
forte alium fontem ꝓmittis. Patre nr̃o me¬
lior potes eẽ. qui hunc puteum fodit: et
ipse cum suis usus est eo: dominus ergo
dicat quid dixerit aquam uiuam. Respõ¬
dit iħc et dixit ei. omnis qui biberit ex a¬
qua hac: siciet iterum. Qui autem biberit
ex aqua quam dabo ei: non siciet in eternũ
s aqua quam ei dabo. fiet in eo fons aque
salientis in uitam eternam. Aꝑtius loqͥu¬
tus est dñs: fiet in eo fons aque salientis.
in uitam eternam. Qui biberit de aqua ista:
non siciet in eternũ. Quid euidentius quia
non aquam uisibilem s inuisibilem ꝓmit¬
tebat: quid euidentius quia non carnalit̃
s spiritaliter loquebatur: adhuc tamen
illa mulier: carnem sapit. delectata ẽ non
sitire: et putabat hoc scd̾m carnem ꝓmis¬

Expanded text:
nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnem promis
Abbreviated transcription (Latin):
usq uasuotonte erit. Iua cnum que colligit̃
plaua li lacinas aut di cibittas ancqua
piuui a on datia. Et si de fonte manaie¬
antuet molo co aliquo collecta steteri i esad
se illud unse manabat admiserit i mrup¬
to ha tir ainquam a fontis tramite sepa¬
Eeca non fucrit. non dicitur aqua uiuas ex¬
hec ila aqua uiua ddicitur: que manansex¬
apitus: T alis aqua erat in illo fonte. Quid
trgo ꝓmittebat quod petebat: Tamen mu¬
dier supensa ait. dnẽ neq in quo haurias
habea : et puteus altus est. Uidete quomͦ
Itellexerit aquam uiuam: aquam scilie
que erat in illo fonte. Tumichiuis dare.
aquam uiuam: et ego fero unde hauriam.
ee tu nonfers. Aqua uiua hic est quomͦ¬
tumichi claturus es: Aliud intelligens et car¬
naliter sapiens. quodãmodo pulsat: ut ap¬
periat magister quod clausum est. Pulsa¬
bat ignorantia non studio: adhuc miseran¬
da non dum instruendã. dicit aliquid eui¬
dentius dñs: de illa aqua uiua: dixerat e¬
nim mulier. Numquid tu maior es patre

Expanded text:
 fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu major es patre
Abbreviated transcription (Latin):
minem hominem. et hominẽ
deum quia homo deus. dns
in nr̃o scło. deus de patre. homo de uirgi¬
luminatus ab illo qui lumen est. de ioħe
enim dictum est. Non erat ille lumenses
ut testimoniũ ꝑhiberet de lumine. Pt
quidem dici lumen. & bene dicitur et u¬
se lumen: s illuminatũ non illuminano:
Aliud est enim lumen quod illuminat.
liud lumen quod illuminat᷑. Nam et ocui
li nr̃i lumina dicuntur. et tamen in ten¬
bris patent et non uident. Lumen aut̃
illuminans a se ipsolumen est. et sibiliꝰ
est. Hon indiget alio lumine ut lucen.
possit: s ipso indigent cetera ut luceai
Confessus est ergo ioħs sicut audistis. qui
cum discipulos multos faceret iħc. et
ferretur ad eum ueluti mstigaret᷑. quasim
uido narrauerunt. ecce ille facit plures di¬
cipulos quã tu. ille confessus est quid eẽt.¬
& inde meruit ad ipsum ꝑtinere: quia nuꝰ
est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergodi¬
xit ioħs. Non potest homo acciꝑe quicꝙͣ

Expanded text:
minem hominem, et hominem Deum. Quia homo Deus Dominin nostro saeculo: Deus de Patre, homo de Virgiluminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, « Non potest homo accipere quidquam,
Abbreviated transcription (Latin):
terum: deinde ut tercia negatio com¬
pleatur. dicit ei unus ex seruis ponti¬
ficis cognatus eius. cuius abscidit petrꝰ
auriculam. Nonne ego te uidi morto
cum illo: Iterum ergo negauit petrꝰ
et statim gallus cantauit. Eoce medici
est completa p̃dicatio: egroti conuicta
p̃sumptio Non enim fãctum ẽ quod
iste dixerat. animam meã ꝓte ponã:
s factum ẽ quod ille p̃dixerat. ter me

Expanded text:
terum. Deinde ut tertia negatio comterum. Deinde ut tertia negatio compleretur: Dicit ei unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? et statim gallus cantavit. » Ecce medici est completa praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat: « Animam meam pro te ponam, » sed factum est quod ille praedixerat: « Ter me
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant illo temꝑe annas et cayphas.
Quos et lucas euangelista cõmemorat.
narrans quo temꝑẽ cepit deus. p̃cur¬
sore iohe p̃dicare regnum celorum.
congregare discipulos. Sic enim dicit.
Sub principib sacerdotum anna et
caypha. factum est uerbum dni suꝑ
iohannẽ ⁊ acharie filium in deserto. et
cetera. proinde isti ambo pontificec
uicissim suos annos agebant. et erat
scđmn iohannẽ uenerunt. cum illo ñ
quia collega s quia socer eniserat. Et
credendum ẽ scđm uoluntatem cayphe
id eẽ factum. uel etiam domos eorum
ita fuisse positas. ut non deberet annas
a transeuntib p̃teriri. s cum dixis¬
set euangelista. quod eum ligatum
miserit annas ad cayphan. reuersus
ẽ ad locum narrationis ubi reliquerat
petrũs ut explicaret quod in domo an¬
ne de trina eius nagatione contigerat.
Erat autem inquit symon petrus stans.
et calefaciens se. Hoc recapitulat: quod
ante iam direrat : deinde que sequuta

Expanded text:
qui erant illo tempore Annas et Caiphas, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Domini praecursor Joannes praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto etc. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agebant, et erat secundum Joannem venerunt cum illo, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam domos eorum ita fuisse positas, ut non deberet Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno: & hinc potius demonstrauit
quod demonstrandum fuit. sua scilic
magna illa p̾cepta patientie. non osten¬
tatione corꝑis s cordis p̃ꝑatione facien¬
da. Fieri enim potest. ut alteram ma¬
xillam uisibiliter homo p̾beat et iratꝰ.
Quanto ergo melius et respondet ue¬
ra placatus. et ad ꝑferenda grauiora
tranquillo animo fit ꝑatus: Beatus
ẽ enim qui in omnib que iniusta ꝓ
iusticia patitur. potest ueracit̃ dicere.
ꝑatum cor meum deus. ꝑatum cor me-¬
um. hinc fit quippe quod sequitur.
cantabo &ps allam. Quod paulus et
barnabas etiam in uinculis durissi¬
mis facere potuerunt: s ad narratio¬
nis euangelice sequentia redeamus.
Et misit eumannas ligatum ad cay¬
phan pontificem. Ad illum enim sicut
matheus dicit. ab initio ducebatur.
quoniam epse erat illius anni prineps
sacerdotum. Alternos quippe intel¬
ligendi sunt agere solere annos. ãbo
pontifices: id est principes sacerdotũ

Expanded text:
in ligno? Et hinc potius demonstravit, in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter praebeat homo et iratus. Quanto ergo melius et respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
iħu dicens. Sic respondes pontifici:
Respondit ei iħc. Si male loquutus
sum. testimonium ꝑhibe de malo. Si
autem bene: quid me cedis: Quid ista
responsione uerius. mansuetius iustiꝰ:
ẜius enim ẽ de quo ꝓpħica uox p̃cesse-¬
rat. intende et prosꝑe. ꝓcede et regna.
ꝓpt̃ ueritatem et mansuetudinẽ et
iusticiam. Si cogitemus quis accepit
alapam. nonne uellemus eum qui ꝑ¬
cussit aut celesti igne consumi. aut ter¬
ra dehiscente sorberi. aut correptum
demonio uolutari. aut aliqua huius¬
modi qualibet pena. uel etiam grauio¬
repuniri: Quid enim horum ꝑ poden¬
ciam iubere non potuisset ꝑquem fac¬
tus est mundus. nisi patientiam nos
docere maluisset. qua uincitur mund̾:
hic dicet aliquis:cur non fecit quod ip¬
se p̃cepit : ꝑcutienti enim nõ sic debu¬
it respondere. s maxillam debuit al¬
teram p̃ꝑare. Quid. quod et ueraciter
mansuete iusteq respondit. et non
solum alteram maxillam iter̃ ꝑcussu¬
ro. s totum corpus figendum p̃ꝑauit

Expanded text:
ntifici? Respondit ei Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? Quid ista responsione verius, mansuetius, justius? Ejus est enim de quo prophetica vox praecesserat, Intende, et prospere procede, et regna; propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
sermone. quem post cenã
dominus fundendo ꝓ nol
ꝓrimus sanguini. ad dis¬
cipulos habuit. qui cum illo tunc eraĩ
adiuncta oratione. quam dixit ad pa¬
trem:. deincepseiꝰ passionem ioħs euange¬
lista sic orsus ẽ. hec cum dixisset iħc e
gressus est cum discipulis suis trans
torrentem cedron. ubi erat ortus. in qui¬

Expanded text:
sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus
Abbreviated transcription (Latin):
qonsiltiũ dedit uicdis quia ex pedit unum
hominem mori ꝑpopulo. Merito&ma
theuscum id breuius narrare uoluis¬
set. eum ad cayphan ductum fuisse cõ-¬
memorat: quia et ad annam ductus
est prius. ideo quod socer eius fuerit.
Ubi intelligendum ẽ hoc eundem cay¬
phan fieri uoluisse. Sequebatur autẽ
inquit iħm symon petrus et alius dis-¬
cipulus. Quisnam sit iste discipulus.
non temere affirmandum ẽ quia ta¬
cetur. Solet autem se idem ioħs ita
significare. et addere quem diligebat
iħc. Fortassis ergo. et hic ipse est. Quis¬
quis tamen sit. sequentia uideamus
discipulus autem inquit ille erat no¬

Expanded text:
qui consilium qui consilium hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est. Quisquis tamen sit, sequentia videamus. Discipulus autem ille, inquit, erat no
Abbreviated transcription (Latin):
nanib occidendum. s recipiendum cor¬
de comp̃henderent. Nunc autem quan¬
docum illo modo comp̃henderunt tuc̃
ab eo longius recesserunt. et ligauerut̃
cum a quo potius solui uelle debuert̃ Et
erant fortassis in eis qui tunc imposue¬
runt xp̃o uincula sua. atq ab eo pꝰea
liberati dixerunt. dirupisti uincula
mea. hec hodie satis sunt: tractabunt᷑
deo uolente sermone alio que sequnt᷑:
iterum ergo negauit pe¬
trus. et statim gallus canta
tores tradente iuida. con¬
p̃hensum dnm̃ ligauer̃t.
qui nos dilexit. et tradidit semet ip¬
sum ꝓ nobis. et cui pater non peꝑ¬
cit s: ꝓnobis omnib tradidit eum:
ut intelligatur iidas. non lauda¬
bilis utilitate traditionis huius.
s sceleris uoluntate dampnabilis. addu¬
xerunt eum ad sicut ioh̃s euangelista
narrat ad annã primũ: Nec tacet causam
cur ita factũ sit. ẜratenũnqͥt socercay phȩ
qͥerat pontifex annuilliꝰ Erat aũ inqͥt caypͥas

Expanded text:
manibus occidendum, sed recipiendum cormanibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuererant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt, Disrupisti vincula mea . Haec hodie satis sint; tractabuntur. Deo volente, sermone alio quae sequuntuIterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantatores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas
Abbreviated transcription (Latin):
tinet uetustatem que in seruitutem
generat. quod est agar.s: cum acces¬
sit sanitas. figuratã ẽ et libertas. fac¬
tum tamen petri dominus imꝓbrauit
et ꝓgredi ultra ꝓhibuit dicens. Mit¬
te gladium tuuni in uaginam. Calicẽ
quem dedit michi pater non uis ut
bibam illum: In suo quippe facto.
ille discipulus. magistrum defende
uoluit: non quod significatum ẽ cogi¬
tauit. Et ille gͥ ad pãtientiam cõmõnẽ¬
dus fuit. et hoc ad intelligentiam cõ¬
scribendum. Quod autem̃ a patre sibi
dicit datum calicem passionis. ꝓfecto
illud ẽ quod ait apłs. Si deus ꝓ nob̾
quis contra nos: Qui filio ꝓprio non
peꝑcit: s ꝓ nobis omnibus tradidit
eum. Uerum auctor calicis huius est
ettr ibunus. &ͥ ministri iudeorum
comphenderunt iħm et ligauerunt
cumꝰ somphenderunt. ad quem non
acceserunt: quoniam quoniam dies
e ii uero tenebre ꝑmanserunt. Nec
audierunt. accedite ad eum. et illumina
qurs ienimsic accederent: non eum

Expanded text:
ertinet vetustatem, quae in servitutem ertinet vetustatem, quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: Mitte gladium tuum in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significatum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod Apostolus ait: Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit iħc. Dixi uobis quia ego
sum. Si gͦ me qurritis: sinite hosabire.
Ut impleretur sermo quem dixit.
quia quos declisti michi non ꝑdidi ex
eis quemquam.Si me inquit queri¬
tis. sinite hos abire. Inimicos uidet: et
hoc faciunt quod iubet. Sinunie
abire: quosnon uult ꝑire. Numo
autem nõerãt hii postea mortures
gͦ si tunc morerentur ꝑderes. colinsi
quia nondum in eum sic credeban
quomodo credunt quicumq nonre¬
untꝰ Symongͦ petrus habens ouus
eduxit eum: et ꝑcussit prinaris lep¬
uum. et abscidit. auricullameies
dextram. Erat autem nomen serus
malchus. Solus hic euangelstauã
nomen serui huius exp̾ssit: scut luas
solus. quod eius auriculã dñs tetcuraes
et sanauerit eum. Malchus autem
int̾pretatur regnaturus. Quoerto
auris ꝓ domino amputata. et a domi¬
no sanata significat. nisi auditum ꝙ̃¬
putata uetustate renouatum uisa
in nouitate spc̃. et non in uetustate lit.¬
tere: Quod cui cũ p̃stitum fuerrarp̃o

Expanded text:
Respondit Jesus: Dixi vobRespondit Jesus: Dixi vobritis, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit principis servum, et abscidit auriculam ejus dextram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanavit eum . Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et a Domino sanata significat, nisi auditum amputatum vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae? Quod cum p
Abbreviated transcription (Latin):
rus faciet qui iudicandus hoc fecit:
Quid regnaturus poterit. qui mor¬
turus hõc potuit: Et nunc ubiq ꝑ
euangelium ego sum dicit ꝓpc̃. et a
iudeis expectatur antixpẽ. ut retro
redeant et in terram cadant: qnĩ de¬
serentes celestia. terrena desiderant:
Certe ad comp̃hendendum iħm ꝑse¬
quudores cum traditore uenerunt.
quẽ querebãt inuenert: Audiert̃ ego sum:¬
runt s abierunt retro. et ceciderunt.
nisi quia hoc uoluit qui potuit quic¬
quid uoluit: Uerum si numquã se
ab eis ꝑmitteret app̃hendi. non quid
illi facerent ꝓpter quod uenerant:
s: nec ipse faceret ꝓpt̃ quod uenerat.
Fum quippe illi querebant occidendũ.
querebant seuiendo. s querebat noc
et ipse moriendo. ꝓ indeqr tenere uo
lentib nec ualentib ostendit potestatem
suam: iam teneant eum. ut faciat
de nescientib uoluntatem suam. Iter̃
gͦ eos interrogauit. Quid queritis:
Illi autem dixerunt. Iħm nazarenũ.

Expanded text:
rus faciet, qui judicandus hoc fecit? rus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubique per Evangelium Ego sum dicit Christus, et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt: quem quaerebant invenerunt. Audierunt Ego sumrunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos etlentibus nec valentibus ostendit potestatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos interrogavit: Quid quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum.
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam .xpm̃ defendere auderet.
Ita quippe eius abscondebatur potes¬
tas. et ostendebatur infirmitas ut
hec inimicis necessaria uiderentur. ad¬
uersus eum in quem nichil ualuissẽt
nisi qđ ille uoluisset. bene utens bonꝰ
malis. & faciens bona de malis. ad faci¬
uentura erant suꝑ eum: ꝓcessit et di¬
cit eis. Quem queritis: N esponderunt ei:
Iħm nazarenum. dicit eis iħc. Egosum.
Stabat aũ et iudas qui tradebat eũ
cum ipsis. Ut ergo dixit eis egosum.
abierunt retrorsum et ceciderunt in
terram. Ubi nunc militum cohors.
et ministri principum ac phariseorũ:
Ubi terror et munimen armorum: ne¬
pe una uox dicentis ego sum. tantam
turbam odiis ferocem armisq terribi¬
lem. sine telo ullo ꝑcussit reppulit stra¬
uic. Deus enim latebat in carne. et sem¬
piternus dies ita membris occultaba¬
turhumanis. ut laternis et facib que¬
reretur occidendus a tenebris. ẜgo sũ
dicit. et impios deiȩcit: quid iudicatu¬

Expanded text:
quisquam Christum defendere auderet. quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum, in quem nihil valuisset nisi quod ipse voluisset; bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciventura erant super eum, processit, et dicit eis: Quem quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazare et Judas qui tradebat eum cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. Ubi nunc militum cohors et ministri principum ac Pharisaeorum? Ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis Ego sum tantam turbam odiis ferocem, armisque terribilem, sine telo ullo perculit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne, et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur. Occidendus a tenebris, Ego sum dicit, et impios dejecit. Quid judicatu
Abbreviated transcription (Latin):
continuo post illa uerbam illum ortũ
fuerit ingressus: s ad hoc ualeat qđ
dictum ẽ. hec cum dixisset iħe: ut nõ
eum ante opinemur in gressum quam
illa uerba finiret. Sciebat autem in¬
quit et iudas. qui tradebat eum: locũ
Ordo uerborũ est. sciebat locum qui
tradebat eum: quia frequenter inqͥt
iħc conuenerat illuc cum discipulis
suis. Ibi ergolupus ouina pelle contec¬
tus. et inter oues alto patris familias
consilio. toleratus. didicit ubi ad tem¬
pus exiguum disꝑgeret gregem: in¬
sidiis ap̃petendo pastorem. Iudas
ergo inquit cum accepisset cohortem.
et a princib et phariseis ministros:
uenit illuc cum laternis et facibus¬
et armis. Cohors non iudeorum. s mi-¬
litum fuit .A. p̃side itaq intelligatur
accepta. tamquam ad tenendum reũ.
seruato ordine legitime potestatis: ut
nullus tenentib auderet obsistere.
quãquã et manus tanta fuerat con¬
gregata. et sic armata ueniebat. ut
uel terreret uel etiam repugnaret. si

Expanded text:
la verba in illum hortum fuerit ingressus, sed ad hoc valeat quod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum quam illa verba finiret. Sciebat autem, inquit, et Judas qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est: Sciebat locum, qui tradebat eum, quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem . Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laterniset armis. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere: quanquam et manus tanta fuerat congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret vel etiam repugnaret, si
Abbreviated transcription (Latin):
quemquam. Itiq enim petrus. si ne¬
gato xp̃o hinc iret quid aliud quam
piret: Stabant autem serui et minis-¬
tri ad prunas quia friguserat: et cale¬
faciebant se. Non hiemps erat s tamen
frigus erat: quale solet etiam equinoc¬
tio uerno aliquando contingere. Frat
autem cum eis ͤpͣetrus. stans: et calefa¬
ciens se. Pontifex ergo interrogauit

Expanded text:
quemquam. Utique enim Petrus, si nequemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
mum ceꝑunt appellari discipuli ꝓpĩa¬
ni:iam tamen erat res ipsa illo p̾ea
uocabulo nuncupanda. Iam erant dis¬
cipuli qui postea appellati sunt xpĩa¬
ni. et hoc comune nomen. sicut cõmu¬
nem fidem etiam ad posteros transmi¬
serunt. Qui ergo se xp̃i negauit eẽ dis¬
cipulum. ipsam rem negauit cuius
nomen ẽ uocari xp̃ianum: quã mul¬
ti postea non dico senes et anus. in
quibus huius uite sacietas. facilius
potuit mortem ꝓxp̃i confessione con¬
dempnere. nec solum iuuentus utriꝰq
sexus. de qua ȩtate conuenienter exi¬
gi uidetur fortitudo: s etiam pueri
puelle q potuerunt. et innumerabi¬
lis societas scõrum martirum. in reg¬
num celorum fortiter et iiolent̃ intͣ¬
uit. quod tunc iste non potuit qui cla¬
ues regni eius accepit. Ecce unde dictũ
ẽ sinite hos abire. quando se ꝓ nobis
tradidit. qui suo sanguine nos redemit.
ut impleretur sermõ quem dixit: quia
quos dedisti michi non ꝑdidiex eis

Expanded text:
imum coeperunt appellari discipuli Christiaimum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
dixit hostiarie. et introduxit petrum.
Dicit gͦ petro ancilla hostiaria. Nũqͥd
et tu ex discipulis es hominis istius:
dicit ille. Non sum Ecceubiẽ. illa ꝑmit¬
tentis audatia. et de se plurimum p̃¬
fidentis. Ubi sunt uerba illa quando
ait.quare non possum sequi te modo.
animam meam ꝓte ponam: hoccine
est sequi magistrum se negare disci¬
pulum: Siccine ꝓ domino anima po¬
nitur. ut hoc ne fiat. uoxancillule for¬
midetur: s quid mirum si deuc
uera p̃dixit. homo autem falsa p̾sũp¬
sit: Sane in ista que iam cepta est¬
negatione apłi petri. debemus aduer¬
tere non solum ab eo negari xpm̃. qui
qui cum sit. negat se eẽ xpĩanum.
dns enim non ait petro discipulũ
meum te negabis. s me negabis. Ne¬
gauit gͦ ipsum: cum se negauit eius
ẽẽ discipulum. Quid autem aliud isto
modo. quam se negauit eẽ xp̃ianum:
Quamuis enim discipuli xp̃i nondũ¬
abes appellarentur hoc nomine. p̾
ascensionem nãq eius. in antiochia pͥ¬

Expanded text:
uxit Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia pr
Abbreviated transcription (Latin):
mul et non in occulto: quomodo dictũ
st. ut uidentes uideant & non uideat̃.
Quomodo enim uideant: nisi quia pa¬
lam non in occulto: Et quomodo rur¬
sus idem idem ipsi non uideant. nisi
quia non palam s in occulto: Et tam̃
ipsa que audierant. et non intellȩ xe¬
rant. talia erant: ut non possent iuste
ac ueraciter criminari. Et quocienscũq
interrogando temptauerunt. ut in¬
uenirent unde accusarent eum. sic ciꝰ
respondit: ut omnes corum recunde¬
rentur doli. et calumpnie frustrarẽt᷑.
deo dicebat: quid me interrogas: Int̾¬
roga eos qui audierunt: quid loquutꝰ
sum ipsis. Ecce hii sciunt que dixerĩ
ego. hec autem cum dixisset:. unus

Expanded text:
mul et non in occulto, quomodo dictum mul et non in occulto, quomodo dictum est ut videntes videant, et non videant ? Quomodo enim videant, nisi quia palam, non in occulto? et quomodo rur idem ipsi rursus non videant, nisi quia non palam, sed in occulto? Ea tamen ipsa quae audierant et non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari: et quotiescumque interrogando tentarunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae frustrarentur. Ideo dicebat, Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis: ecce hi sciunt quae dixerim ego.
Abbreviated transcription (Latin):
loquutussum mundo: ac si dixisset.
multi me audierunt. Ipsum autem
palam. modo quodam erat palam. mͦ
autem quodam. non erat palam. Palã
quippe erat: quia multi audiebant:
et rursus non erat palam: quia non
intelligebant. Et quod seorsum disci¬
pulis loquebatur. non in occultoloq̃
batur. Quis namq in occulto loquit᷑ qui
coram tot hominib loquitur cum
scriptum sit in ore duorum uel trium
testium stibit omne uerbum: Presertĩ
sshocio quitur paucis. quod ꝑeos uelit
motesere et multis. sicut ipse dñs ait
Misquos adhuc paucos habebattuod
ddo uobis in tenebris. dicite in lumine.
et qł m aure auditis p̃dicate suꝑ tecta.
frgo et hoc ipsum quod ab eo dici uide¬
hutur occulte. quodam modo non dice¬
batur in occulto. quia non ita dicebat᷑.¬
i abeis quib dictum fuerat taceretur.
s ita potius ut usq̃quaq p̃dicaretur.
sie ergo dici potest. aliquid. et palam
simul et non palam. uel in occulto si¬

Expanded text:
locutus sum mundo, ac si dixisset: locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur? cum scriptum sit: In ore duorum vel trium testium, stabit omne verbum , praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quod adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in ore auditis, praedicate super tecta . Ergo et hoc ipsum quod ab eo dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto, quia non ita dicebatur eis quibus dictum fuerat, ut taceretur, sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Si ergo dici potest aliquid et palam simul et non palam, vel in occulto si