comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero dixit saluate sed resaluate. adposta¬
osillabȩ significat sacramentum. quia
quondam gustantes salutem et deea ꝓp¬
ter peocata postea corruentes ueneremus
saluare. animã suam. ut incipiat recuꝑ¬
are quod perdidit. secundum apłm pe¬
trum ista dicentem. Neportauimus finẽ
fidei salutem. Dequa salute exquisierunt
innobis ẽ fugere debabylone ẽ. et innã¬
est positum potestate. siuelius resusd¬
tare quod corruit. Tertium mandatũ
ẽ et neq proiciamini iniquitate cius.
Cum quis fugerit iniustitiam babylonis.
et non egerit penitentiã. tunc conseq̃ns
ẽ ut proitiatur. Obserua uero scripturã
quomodo licet ex hebrea linga. ingrecũ
sit trans lata nichilominus quantum re¬
cipere potest differentias uerborum
significanter expresserit dicit quip¬
pe in alio loco Clegi abiectus esse in
domo dñi. & non ait ꝓiectum in pre¬
sente autẽ non posuit. & ne abicia¬
mini in iusticia eiꝰ: sed ne ꝓiciamini

Expanded text:
vero dixit salvate, sed resalvate. Appositivero dixit salvate, sed resalvate. Appositio syllabae significat sacramentum. Quia quondam gustantes salutem, et de ea propter peccata postea corruentes, venerunt salvare animam suam, ut incipiat recuperare quod perdidit, secundum apostolum Petrum dicentem ita: Reportabimus finem fidei salutem, de qua salute exquisierunt in nobis est fugere de Babylone, et in nostra positum est potestate, si velimus resuscitare quod corruit. Tertium mandatum est: Et neque projiciamini in iniquitatem ejus. Cum quis fugerit injustitiam Babylonis, et non egerit poenitentiam, tunc consequens est ut projiciatur. Observa vero Scripturam, quomodo licet ex Hebraea lingua, in Graecam sit translata, nihilominus, quantum recipere potest differentias verborum, significanter expresserit. Dicit quippe in alio loco: Elegi abjectus esse in domo Domini , et non ait projectus. In praesenti autem non posuit, et ne abjiciamini in injustitiam ejus, sed, Ne projiciamini
Abbreviated transcription (Latin):
habere uacuum sapientia dĩ. Qui enim¬
michi homini precepit dicens. Non ap¬
parebis ante conspectu meo uacuus.
Multo plus ipse hoc ait. ne aliquid uacu¬
um loquar explenitudine eius accipien¬
tes prophetȩ ea quȩ erant deplenitudine
sumpta. cecinerunt. & ic circo sacra
uolumina sp̃m plenitudinis spirant nicħ¬
quod ẽ siue inprophetia. siue inlege.
siue ineuangelio. siue inapło. quodꝰ non
aplenitudine diuinȩ maiestatis desden¬
dat. Quam obrem spirant hodie quȩ
inscĩs scripturis plenitudinis uerba spiran
autem his qui habent et oculos aduden¬
da cęlestia. et aures adaudienda diui¬
na. & nares adea quȩ sunt plenitudinis
sentienda. Hȩc dixit. quia non sit sĩpli
citer positum. fugite demedio babylonis.
sed cum additamento necessario. Fugite
demedio babylonis. & resaluate unus¬
quisq animam suam. Trimum opor¬
tet fugere babylones. deinde singulos an¬
mas suas resaluare. cum fugerint neq

Expanded text:
habere vacuum sapientia Dei. Qui enihabere vacuum sapientia Dei. Qui enim homini praecipit, dicens. « Non apparebis ante conspectum meum vacuus , » multo plus hoc ipse agit, ne aliquid vacuum loquatur. Ex plenitudine ejus accipientes prophetae, ea quae erant de plenitudine sumpta cecinerunt: et idcirco semper sacra volumina spiritum plenitudinis spirant, nihilque est sive in prophetia, sive in lege, sive in Evangelio, sive in Apostolo, quod non a plenitudine divinae majestatis descendat. Quamobrem spirant hodie quae in sanctis Scripturis sunt plenitudinis verba. Spirat autem his qui habent oculos ad videnda coelestia, et aures ad audienda divina, et nares ad ea quae sunt plenitudinis sentienda. Haec dixi qciter positum: Fugite de Babylone, sed cum additamento necessario: Fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Primum oportet fugere de medio Babylonis, deinde singulos animas suas resalvare, cum fugerint. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
retur quod ammodo extra babylonem
esse uideatur. Aliud autem est inme¬
dietate babylonis consistere ut exomni
parte equale sit spatium. et ita ium
bitet. sicuti enim animalis medietas
cor ẽ. Et in euangelio secundum lucã
cor derrȩ medietas derrȩ nominatur.
sicut michi uidetur et inezechiele die¬
tum. incorde maris posita tẏrus. Et
nuc peccatores demedio babylonis. hoc
est decorde eius fugere debere. Fugite
ergo demedio bubylonis. ut medietatẽ
babylonis disserentes infinib eius incipi¬
atis eẽ non inmedio. Quod sicui uide¬
tur obscurum sic fatiet manifestius.
quia ualde dimersus inuitiis hic medi¬
us babylonis habitator ẽ. qui uero pau¬
latim relinquens malum et naturam
suam admeliora conuerdens. non tam
cȩperit uirtutes possidere quam cuꝑe.
Iste licet exmedio fugerit babylonis cam̃
necdum debubylone discessit. Secundũ
istius modi expositiones decet sacras lit¬
teras credere ne unum quidem apicem

Expanded text:
retur, quodammodo extra Babylonem retur, quodammodo extra Babylonem esse videatur. Aliud autem est in medietate Babylonis consistere, ut ex omni parte aequale sit spatium, et ita in ubitet. Sicuti enim animalis medietas cor est, et in Evangelio secundum Lucam: « Cor terrae , » medietas terrae nominatur. Sic mihi videtur, et in Ezechiele dictum: « In corde maris posita Tyrus , » et nunc peccatores de medio Babylonis, hoc est, de corde ejus fugere debere. Fugite ergo de medio Babylonis, ut in medietate Babylonis deserentes, in finibus ejus incipiatis esse, non in medio. Quod si cui videtur obscurum, sic fiet manifestius. Qui valde est dimersus in vitiis, hic medius Babylonis habitator est; qui vero paulatim relinquens malum, naturam suam ad meliora convertens, non tam coeperit virtutes possidere quam cupere: iste licet ex medio fugerit Babylonis, tamen necdum de Babylone discessit. Secundum istiusmodi expositiones docet sacras litteras credere, ne unum quidem apicem
Abbreviated transcription (Latin):
Ita mnegẏpto legens diospolim. bomas¬
ton. cafnan. menfim. somnem. pro in¬
tellectu rerum figurauit quis sapiens &
intelligit ista. aut quis intelligens et co¬
gnoscit ea. qui saltim inteniuori sensu
constitutus agnosere potenit uoluntatẽ.
quam scĩ sp̃s habet litterȩ. Uerum mine
aliud propositum ẽ. qui dehis inbabylo
dio babylonis. non gradatim. non pede¬
temptim. sed cum uelocitate cum cursu
fugite. hoc ẽ enim fugere. Fugite deme¬
dio babylonis. quicumq confusam ha
betis animã auariorum passione uitio¬
rum aduos sermo dirigitur. et michi
quoq ipsum iubeatur siquitlem adhuc
inconfusioni sunt mũti. et icdeo inbaby¬
lone sunt. Quid ergo precepit ds̃. nõ dic̃
exite demethio babylonis. hoc enĩ potest
fieri et gradatim sed fugere demadioba¬
bylonis. Ego et ineo quod dr̃ demedio
rationem quero sermonis. Potest quip¬
pe euenire. ut aliquis inbabylone sit.
sed cum mnextremis eius finib comino¬

Expanded text:
ita in Aegypto legens Dispolim, Bubasita in Aegypto legens Dispolim, Bubaston, Taphnan, Memphin, Syenem, pro intellectu rerum figurabit. Quis 761 sapiens et intelligit ista? aut quis intelligens et cognoscit ea? Quis saltem in tenuiori sensu constitutus cognoscere poterit voluntatem quam Spiritus sanctus habet litterae? Verum nunc aliud propositum est, quid his, qui in Babylondio Babylonis. Nec gradatim, non pedetentim, sed cum velocitate, cum cursu fugite; hoc est enim fugere: Fugite de medio Babbetis animam a variorum passione vitiorum, ad vos sermo dirigitur, et mihi quoque id ipsum jubetur. Siquidem adhuc in confusione sum mentis: et ideo in Babylone sum. Quid ergo praecepit Deus? Non dicit: exite de medio Babylonis, hoc enim potest fieri et gradatim, sed « fugite de medio Babylonis. » Ergo et in eo quod dicitur, « de medio, » rationem quaero sermonis. Potest quippe evenire, ut aliquis in Babylone sit, sed cum in extremis ejus finibus immo
Abbreviated transcription (Latin):
lerusalem. et ẽ omnium beatissima.
quȩ inmecha ierusalem urbe consistit.
qui uere peccator ẽ. et nimis scelerib
oppressus hic inbabylone ẽ. hoc mochico
minor. Et necdum usq summũ pecca¬
torum culmen ascendens iegypto. et
inpartib egẏpti commoratur. Et sic̃
qui inuidea sunt. non equalia cuncti
possident loca. alius quippe iierusa¬
lem ẽ. & alius indan. alius inneptalĩ.
alius finib gad. Sicut inegẏpto omnes
sint non equales egypti partes incoluis.
alius indan. alius inmenisisi. alius in
senne. alius inuomasti habitat. quȩ
loca propheta erechiel plena misterus
uoce testatur nomina quoq partium
egypti exponens dequib siqui lector fu¬
erit spualis deiudicans omnia. & ipse
anullo cdiuidicatus. non solum maiores
regiones allegorizauit. ueluti inuideã
et egẏptum. et babylonem. sed parti¬
culas quoq terrȩ. et quomodo iniuidea
lerusalem et bethlem. cȩterasq ciuitates.

Expanded text:
Jerusalem, et est omnium beatissima Jerusalem, et est omnium beatissima quae in media Jerusalem urbe consistit. Qui vero peccator est, et nimis sceleribus oppressus, hic in Babylone est: hoc modico minor, et nec dum usque ad summum peccatorum culmen ascendens, in Aegypto et in partibus Aegypti commoratur. Et sicut qui in Judaea sunt non aequalia cuncti possident loca, alius quippe in Jerusalem est, alius in Dan, alius in Nephthalim, alius in finibus Gad: sic cum in Aegypto omnes sint, non aequales Aegypti partes incolunt, alius in Taphni, alius in Memphi, alius in Syene, alius in Bubasti habitat: quae loca propheta Ezechiel plena mysteriis voce testatur, nomina quoque partium Aegypti exponens. De quibus si quis lector fuerit spiritalis dijudicans omnia, et ipse a nullo dijudicatus, non solum majores regiones allegorizabit, veluti Judaeam et Aegyptum, et Babylonem, sed particulas quoque terrae: et quomodo in Judaea, Jerusalem, et Bethlehem caeterasque ejus civitates:
Abbreviated transcription (Latin):
babylone constitutum dõ organis cane¬
re. Otiosa quippe ibi sunt organa hym¬
flumina babylonis illic sedimus et fleui¬
mus. donec recordaremur syon. Insilicib
inmedio eius suspendimus organa nr̃i.
Suspensa sunt organa nr̃a. quam dium
babylone sumus. insalicib fluminum
babylonis. Si autem uenerimus ibye¬
susilem. inlocum uisionis set pacis. orga¬
na quȩ ante otiosa pendebant. tuo
ad sumuntur inmanib. tunc iugitar
cithanzamus. et nonẽ dempus quando
non laudemus dm̃. perorgana quȩ ha¬
bemus inmanib. Igitur ut dicere cȩpe¬
ramus semper. anima mnaliquo cum nũ¬
cupatiuo terrȩ loco ẽ. et sicut peccato¬
res in babylone. sic econtrario iusti inui
dea. Uerum tamen uirta qualitatem
et fidei & iam impsa uidea locis inter
se uariis separatur. Si enim indan ẽ quȩ
extremȩ partes uideȩ sunt. siue insupe¬
norib paululum melioribq locis quan
am suie inmecliis finib uidee. siue cuca

Expanded text:
Babylone constitutos Deo organis caneBabylone constitutos Deo organis canere, otiosa quippe ibi sunt organa hymsedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sion: in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra. Suspensa sunt organa nostra, quamdiu in Babylone sumus in salicibus fluminum Babylonum. Si autem venerimus in Jerusalem, in locum visionis et pacis, organa, quae ante otiosa pendebant, tunc assumuntur in manibus, tunc jugiter citharizamus, et non est tempus, quando 760 non laudemus Deum per organa, quae habemus in manibus. Igitur ut dicere coeperamus, semper anima in aliquo nuncupativo terrae loco est: et sicut peccatores in Best. Verumtamen juxta qualitatem vitae et fidei, etiam in ipsa Judaea, locis inter se variis separatur. Sive enim in Dan est, quae extremae partes Judaeae sunt, sive in superioribus paululum melioribusque locis quam Dan, sive in mediis finibus Judaeae, sive circa
Abbreviated transcription (Latin):
uoorodo corpus nr̃m maliquo
derrȩ loco consistit eodem modo
&iam anima secundum
re ẽ quod dico. sic fiet manifestius corpꝰ
nr̃m. aut megypto ẽ. aut inbabilo¬
ne. aut inpalestina. aut insyria. aut
certe ubicumq simili. Similiteretant¬
ma maliqua eiusdem cum derra no¬
minis locoẽ. alia inbabilone. alia me¬
gẏpto. alia mammanitum regione. et
sacratim secundum sententiã seripturi¬
rum proqualitate uite locorum diuer¬
sitate distinguitur. Inbabilone ẽ quando
confunditur. quando turbatur: quan¬
do pace descrta bella sustinet passionũ.
quando tumultus malitiȩ cura eamfre¬
mit. tunc ut chximus ilubylone est.
& adistam animam prophetalis sermo
aingitur dicens. Fugite demedio haby¬
ionis. & reseruate unus quisq animam
suam. donec enim quis inbabylone sal
uari non potest. qui &im recordatus
ibi fuerit ierusalem ingemiscit et dicit.
Quomodo cantauimus canticum dñi
interra aliena. et quia impossibile ẽ. in

Expanded text:
uomodo corpus nostrum in aliquo terrae loco consistit, eodem modo etiam anima secundum errae loco est. Quod dico sic fiet manifestius: corpus nostrum aut in Aegypto est, aut in Babylone, aut in Palaestina, aut in Syria, aut certe ubicunque. Similiter et anima in aliquo ejusdem cum terra nominis loco est, alia in Babylone, alia in Aegypto, alia in Ammanitarum regione: et sic sacrata secundum intelligentiam Scripturarum pro qualitate vitae locorum diversitate distinguitur. In Babylone est quando confunditur, quando turbatur, quando pace deserta bella sustinet passionum, quando tumultus malitiae circa eam fremit: tunc, ut diximus, in Babylone est, t ad istam animam prophetalis sermo dirigitur, dicens: Fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Donec enim quis in Babylone est, salvari non potest. Quod etsi recordatus ibi fuerit Jerusalem, ingemiscit et dicit: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Et quia impossibile est in
Abbreviated transcription (Latin):
motib aut exfati necessitate pendere seo
Scii habrahã ꝓmouens ad meliora dixit ei
Ego sum qui t̾e educo de t̾ra chaldeorũ. Po¬
tens est enĩ as qui &iam nobis tribuat ut
egrediamur de t̾ra chaldeoꝵ & nullũ alium
absq eo e̾ẽ credamus qui dispensans uniu̾¬
sa & regens uitam nrãm ꝓqualitatib me.¬
ritorũ accidentiũ diuersa moderet᷑ neq enĩ
migrans aliquod sidus uł fontes ut aiunt
uł corrupti cata nietis stella nr̃a causã
continet negotioꝵ & uixta unũ quidem
argumentũ int̾ra chadeoꝵ ẽ. qui supra dic̃¬
tis in rationabilib credidit. Iuxta aliud uͦ¬

Expanded text:
motibus, aut ex fati necessitate pendere. Sed motibus, aut ex fati necessitate pendere. Sed Deus Abraham promovens ad meliora dixit ei: « Ego qui te educo de terra Chaldaeorum ; » potens est enim Deus qui etiam nobis tribuat, ut egrediamur de terra Chaldaeorum. Et nullum alium absque eo esse credamus, qui dispensans universa, et regens vitam nostram pro qualitatibus meritorum accedentium, diversa moderetur. Neque enim micans aliquod sidus, vel Phaetontis, ut aiunt, aut corrupti Ganymedis stella, nostrorum causas continet negotiorum. Et juxta unum quidem argumentum in terra Chaldaeorum est, qui supradictis rationibus credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
per confusa sunt uitiis. Egiptũ similiter
adfligentia chaldeoꝵ uero t̾ra obid quia
plurima quȩ gerunt᷑ in t̾ris stellis conse¬
crent necpeccatorũ nostroꝵ siue uirtu¬
tum eorũ quȩ accedunt nobis exearũ nu¬
tib adserant fieri eos ee̾ diximꝰ qui talib
supersuasionẽ dedicauert᷑. Omĩs igitur
quihis credit int̾ra chaldeorũ est. Siqus
ur̃m mathematicoꝵ deliramenta sectat᷑
stelle talit̾ & talit̾ figuratim faciunt homi¬
nes luxuriosos. adulteros. castos. aut certe
quodcũq eoꝵ. iste iiterra c̾aldeoꝵ est Iã
quidã estimant xp̃ianos exastrorum cursi¬
bus fieri quot qͦt aut̃ ista sapitis qͦtqt dicᷤ¬
ti̾istis crediditis in terra cͥaldeoriun estis:¬
Cõminans ergo ds̃ his qui uit̾ra chaldeorũ st̃
his sꝑitaliter cõminat᷑ quise ipsos genealo¬
giis & facto conserrauerint adserentes cuncꝰ¬
ta quȩ inter mortales fiuint aut exastroꝵ

Expanded text:
per confusa sunt vitiis. Aegyptum similiter per confusa sunt vitiis. Aegyptum similiter affligentia. Chaldaeorum vero terram, ob id quia plurimi ea quae geruntur in terris, stellis consecrent, et sive peccatorum nostrorum, sive virtutum eorum, quaeque accidunt nobis ex earum nutibus asserant fieri, eos esse diximus, qui talibus se persuasionibus dedicaverunt. Omnis igitur qui his credit, in terra Chaldaeorum est. Si quis vestrum mathematicorum deliramenta sectatur, stellae taliter et taliter figuratae faciunt homines luxuriosos, adulteros, castos, aut certe quodcunque eorum, iste in terra Chaldaeorum est. Jam quidam aestimant Christianos ex astrorum cursibus fieri. Quotquot autem ista sapitis, quotquot dictis istis creditis, in terra Chaldaeorum estisComminans ergo Deus his qui in terra Chaldaeorum sunt, his spiritaliter comminatur, qui se ipsos genealogiis et fato consecraverunt, asserentes cuncta quae inter mortales fiunt, aut ex astrorum
Abbreviated transcription (Latin):
dico sic fi& manifestius cũ exemplũ quod
asaluatore ad sũpsi edisserens ad ea quȩ sunt
subiecta erplananda transcendero. Unũ subia¬
cens est dño meo iħu saluatori hoc uno subcen¬
te alio intellectu medicus. ẽ. iuxta qđ scrib̾em.
bentes. Alio intellecti pastore & scam qd̾ in¬
rationabilibus p̾est. alio itellectu rex scđm
quod rationabilib principatꝰ. alio intellec¬
uberrumoᷤᷤ adferunt fructꝰ & excoliti apatre
agricola pinguidinẽ uitis uere exunius ra-¬
dicis consortio ad sumunt. iuxta aliũ intel¬
lectũ sapientia est. uixta aliũ ueritas. iurta
aliũ iusticia. Uerũtam̃ subiacens unum est.
Quomodo ergo insaluatore uno subiacenteᷤ
plurim intellectꝰ sunt. Diuersorũ eius
nominũ. sic & terrana negotia uixta subia-¬
cens quidẽ unũ st̃ iuxta intellectũ autem
plurima frequentes allegorizantes. baby¬
lonẽ diximus negotia esse t̾rena quȩ sem

Expanded text:
dico sic fiet manifestius, cum exemplum quod dico sic fiet manifestius, cum exemplum quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea quae sunt subjecta explanando transcendero. Unum subjacens est Domino meo Jesu Salvatori. Hoc uno subjacente, alio intellectu medicus est, juxta quod scriptumale habentes . » Alio intellectu pastor est, secundum quod irrationabilibus praeest; alio intellectu rex, secundum quod in rationabilibus principatur. Alio intellecuberrimos afferunt fructus, et exculti a patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis consortio assumunt. Juxta alium intellectum sapientia, juxta alium veritas, juxta alium justitia. Verumtamen subjacens unum est. Quomodo ergo in Salvatore, uno subjacente, plurimi intellectus sunt diversorum ejus nominum: sic et terrena negotia, juxta subjacens quidem unum sunt, juxta autem intellectum plurima. Frequenter allegorizantes Babylonem diximus negotia esse terrena, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ ẽ. Longe factꝰ fuerit ame. ne uixta ignẽ
fut talis. quia longe futurꝰ est & a regno. Et
quomꝰ athleta qui non ẽ. in agone conscriptꝰ
neq flagella metuit. neq expextat coronã.
Quiautẽ semel nom̃ ꝓfessus est. siuictꝰ fue¬
cumine ausculta qui acessit adsermonẽ dei
nichil aliud quã conscriptꝰ est incertamine pi-¬
etatis. & conscriptꝰ si ñ legitie certauerit
ceditur flagellis. quibꝰ non uerbarant᷑ hii
qui ne inpruncio conscripti sunt. Si autem
contenderit fortiter. ad fugienda uerba
& contumclias ñ solum iniuria liberabit᷑ sed¬
& incorruptã głȩ accipi& coronam. Opus
dnõ uirtutũ int̾ra caldeoꝵ uxta diuersos
in tellectꝰ terrenꝰ locꝰ multipliciter nomina
tur. & quomodo differenti inter se natione
saluator plura hab& uocabula cum unus &¬
insubiacenti sit uariꝰ autẽ inuirtutib. Si
propter maliciã generi humani terrena
negotia cũ unũ sint insubiacenti intellecᷤ¬
tus diuersitate st̃ plurima. Quod autem

Expanded text:
ignem est, longe factus fuerit a me, ne juxta ignem sit, talis quidem longe futurus est et a regno. Et quomodo athleta, qui non est in agone conscriptus, neque flagella metuit, neque exspectat coronam, qui autem semel nomen professus est, si victus fuehumene, ausculta; qui accessit ad sermonem Dei, nihil aliud quam conscriptus est in certamine pietatis, et conscriptus si non legitime certaverit, caeditur flagellis, quibus non verberantur ii, qui non in principio conscripti sunt. Si autem contenderit fortiter ad fugienda verbera, et contumelias, non solum injuria liberabitur, sed incorruptam gloriae accipiet coronam. Opus Domino virtutum in terra Chaldaeorum. Juxta diversos intellectus terrenus locus multiptur, et quomodo differenti inter se notione Salvator plura habet vocabula, cum unus in subjacenti sit, varius autem in virtutibus: sic et propter malitiam generis humani terrena negotia cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
cate om̃s fructꝰ eius & discedant inocea¬
sionẽ. Ue eis qm̃ uenit dies eorũ tempꝰ
uindicte eorum. Uolens intelligere hoc
qd dictũ est aperuit thesaurum suum
& ꝓtulit uasa ire suc. Quęro dealia scrip.¬
tura uasa irȩ dĩ. & uenio ad pleniorẽ conpa¬
rationẽ is tres scripturę scriturã aposto¬
licã ibiq inuenio apłm michi subicientẽ.¬

Expanded text:
ructus ejus, et descendat in occisionem. Vae eis, quoniam venit dies eorum, tempus vindictae eorum . Volens intelligere hoc quod dictum est: Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit 776 vasa irae suae, quaero de alia Scriptura vasa irae Dei, et invenio ad pleniorem comparationem istius Scripturae Scripturam Apostolicam, ibique invenio Apostolum mihi subjiciente
Abbreviated transcription (Latin):
non contriuerit iħc malleũ uniu̾sȩ
t̾re. sed tantũ confregit eũ cũ uero
post ea uenit instantȩ. Tunc contr¬
tus. ẽ. non solũ confractꝰ ut primum¬
in alleus uniu̾se t̾rȩ. & qͥa contritꝰ. ẽ.
qui fuerat ante confractꝰ malleus
uniu̾se t̾rȩ. Id circo & ꝓ unũ quẽq
nr̃m confringet᷑ qͥdẽ quando intro¬
ducimur in eccłia & ꝓficimꝰ ad fidẽ

Expanded text:
 contriverit Jesus malleum universae terrae, sed tantum confregit eum. Cum vero postea venit instante, tunc contritus est, non solum confractus ut primum, malleus universae terrae. Et quia contritus est, qui fuerat ante confractus, malleus universae terrae, idcirco per unumquemque nostrum confringitur quidem quando introducimur in Ecclesiam, et proficimus ad  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
Sarã: Si gͦ caro cuiꝰ ꝑsonã gerit ismahel
qͥ scd̾m carnẽ nascitur. sp̃ui blandiatur
qͥ ẽ isaac. & illecebrosis cũ eo deceptio¬
nib agat. si delectationib illiciat uo¬
luptatib molliat. huiusmodi ludus car.¬
nis cũ sp̃u. saram maxxime quȩ ẽ uirtus
offendit. & huiꝰcemodi blandim̃ta acer¬
bissimã ꝑsecutionẽ indicat paulus:
onem putes. quando furore gentiliũ
ad immolandũ idolis cogeris. s si forte
uoluptas carnis illiciat. si tibi libidinis
alludat illecebra. hec. si uirtutis es filiꝰ
nã potentis accipiens & gr̃a eiꝰ flexus.
non rectũ uidiciũ feras: intelligere
debes quia sub specie ludi blandam ꝑ
secutionẽ sp̃s ducito: qr in his om̃ib uir
tus offenditur. Duo sunt gͦ filii abraħ̾a:

Expanded text:
ati. Si ergo caro, cujus personam gerit Ismael, qui secundum carnem natus est, spiritui blandiatur, qui est Isaac, et illecebrosis cum eo deceptionibus agat, si delectationibus illiciat, voluptatibus molliat, hujuscemodi ludis carnis spiritum, Saram maxime, quae est virtus, offendit; et hujusmodi blandimenta acerbissimam persecutionem judicat Paulus. onem putes, quando furore gentilium ad immolandum idolis cogeris; sed si forte voluptas carnis te illiciat, si tibi libidinis illudat illecebra, haec, si virtutis es filiusnam potentis accipias, et gratia ejus flexus non recte judicium feras, intelligere debes quia sub specie ludi blandam peersecutionum spectus offendit. Duo autem filii Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e ñ audistis: Scriptũ ẽ enĩ. qr abra¬
ħa duos filios habuit: Unũ de ancil¬
la. & unũ de libera. S is quide qui
de ancilla. scd̾m carnẽ natus est.
Qui uͦ ex libera ꝑ repmissionẽ: Quȩ sũt

Expanded text:
gem non audistis? Scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: sed ille qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem: quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd hic abimelech formã teneat studi¬
osorũ & sapientiũ scłi. qui philosophiȩ
operã dantes: licet non integr̃a & ꝑfe¬
ta regusa piȩtatis attigerint. tamen¬
senserint dm patr̃e & rege ẽe om̃ium.
philosophiam expectat etiã purita¬
ti cordis operã dedisse. aliquatenus¬

Expanded text:
ihi Abimelech iste formam teneat studiosorum et sapientium mundi, qui philosophiae operam dantes, licet non integram et perfectam regulam pietatis attigerint, senserunt tamen Deum et regem omnium. philosophiam spectat, etiam purificati cordis operam dedisse com
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ ꝓtendit᷑. ut ꝑ totũ triduũ recur¬
santib curis. pat̾na uiscera crucient᷑.
ut omĩ hoc spacio tã ꝓlixo. intueret᷑
filiũ pat̾̃. cybũ cũ eo sumerae. dot noc¬
tib puer penderae in amplexxib pa¬
tͥs. inhereret pectori. cubitaret in

Expanded text:
iter protenditur, et per totum triduum crescentibus curis paterna viscera cruciantur, ut omni hoc spatio tam prolixo intueretur filium pater, cibum cum eo sumeret, tot noctibus puer penderet in amplexibus patris, inhaereret pectori, cubitaret in
Abbreviated transcription (Latin):
& ualet suꝑ nos Sed & hoc quod dicit
ne forte accqͥdat nobis bellum. & con¬
sentiant hĩ cũ aduersarus nr̃is: ex pro¬
bellũ. & derelinquendũ se afilus isrł.
& quia consentient aduersario eius: &

Expanded text:
 soli servies . Sed et hoc quod dicit, Ne forte accidat nobis bellum, et consentiant hi cum adversariis nostris, ex probellum, et derelinquendum se a filiis Israel, et quod consentiant
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi uero signum belli tuba predicati¬
om̃is tribulationum pugna consurgit.
Ex quo ergo loqui cepit moy ses craa¬
ron ad pharaionẽ: affligitur populus
dĩ Ex quo in animam tuã sermo dĩ
pralatus ÷: necessario certamina int᷑
te uirtutib aduersum uitia suscitant᷑.
Prius uero quã ueniret sermo qui ar¬
gueret: uicia intra te in pace dura-¬
bant: Sed ubi sermo dĩ facere cȩꝑit
unius cuiusq discrim̃: tunc ꝑturbatio
magna consurgit. & sine fine nascit᷑

Expanded text:
ubi signum belli tuba praedicatitribulationum pugna consurgit. Ex quo ergo loqui coepit Moses et Aaron ad Pharaonem, affligitur populus Dei. Ex quo in animam tuam sermo Dei perlatus est, necessario certamen intra te virtutibus contra vitia suscitatur. Prius vero quam veniret sermo qui argueret, vitia intra te in pace durabant, sed ubi sermo Domini facere ceperit uniuscuiusque discrimen, tunc perturbatio magna consurgit, et sine federe nasc
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & penitentiã simulabit. & de p̃cabitꝰ
nos discedere quidem sed non longe dis¬
cedere Uult nos ee̾ sibi aliqua exparte
uicinos. uult nos asiuis finib non longe
discedere: Sed uos nisi abeo longuis rece¬
damꝰ. & transeamꝰ mare. & dicamꝰ quantũ.
int̾ iacet ertus aboccasu elongsbit a uob̃
miquitates mĩis: salui ẽẽ non possumus:¬
&e nos eripiat detra ȩgypti. de potestate
tenebrarum. & pharaonẽ cũ exercitu suo
tamquam plumbum demergat inaquã
ualidissimam Nos aut̃ liberati. cũ gaudio
&e exultatione hymnũ cantemꝰ dño. Glo¬

Expanded text:
Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, salvi esse non possumuset nos eripiat de terra Aegypti, de potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
sario. & occurrendũ ad aquas suas Aquę
enĩ suȩ sunt: auctores gentilium philo¬
soforũ. Ibi ergo nob̃ primo disputare
uolentib occurrendum ÷: ut ipsos ar-¬
quamꝰ & ipsos errasse doceamꝰ. Post hoc
iam ingrediendũ nob̃ ẽ: & ad interiora
certaminis Dicit enĩ & clñs Nisi quis
prius alligauerit fortem: non potest
introire indomũ eiꝰ. & uasa eius dirr¬
pere Prius ergo nobis alligandꝰ ⁊ fortis.
a questionis uinculis constringendus :
& ita introeumdũ addiripienda uiasa
eius. & liberandas animas quas deceptio¬
nis fraude possederat Quod cũ sepitis
fecerimꝰ & steteri nꝰ contra ipsum: stemꝰq
succincti lumbos urõs inueritate. & iterũ
State in dño & urilit̾ agite Cũ ergo hoc
modo steterimꝰ aduersum ipsum: ille
artifex antiquus & callidꝰ. ętiam iunci
se simulabit &e discedere. si forte ꝑ hoc
neglegentiores nos efficiat ad certamen

Expanded text:
sario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae sario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos nde ingrediendum ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaveintroire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimsuccincti lumbos vestros in veritate ; et iterum: State in Domino et viriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte per hoc negligentiores nos efficiat ad certamen.
Abbreviated transcription (Latin):
sum dñm mynistrata. intelligi eadenus
possunt : ut agnoscamꝰ. in quib dam
ꝑ sacrificia sacerdotum. & obsecraationes
pontificum. nos ee̾ purgandos. quod
aaron ꝑsona de signat: in quib dam
uero ꝑscientiam diuine legis einendandos.
ut moysi de signat officiũ: uialũs aut̃
sine dubio quę difficiliora sunt ipsius
dĩi egere uirtudem Sed ne illud qͥdẽ
putandum ẽ. nob̃ in anit̃ obseruandum.
quod pͥmo quidẽ moyses non intrat ad
pharaonẽ: sed occurrit ei exeunti ad aquas
Post modũ uero: intrat ad eũ: Post hoc intrat.¬
sed accersitus accedit Et in hoc ita arbi¬
tror intelligi posse. quod siue nobis in
uerbo dĩ &e resigionis assertione certam̃
ẽ. aduersum p̾harionẽ. siue ętiam obse¬
ssas abeo. animas. de potestate eius co¬
namur eriꝑe. & ẽ nobis indisputatio¬
ne luctam̃: non statim p̾ma fronte ur¬
gredi cdebemus adultima quȩstionum
loca: sed occurrendum nobis ẽ. aduer¬

Expanded text:
sum Dominum ministrata, intelligi eatenus sum Dominum ministrata, intelligi eatenus possunt ut agnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illuputandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat,sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adver
Abbreviated transcription (Latin):
de semet ipso loquens: dicebat Delicta
iuuentutis meȩ. & ignorantiȩ ne menu¬
neris Quia ergo pͥmi isti animȩ motus
scdm carnem prolati in peccatũ ruunt.
merito inmor ali loco egyptioꝵ pͥmtiua
ponunt᷑. que eadenus extingunt᷑: si reliquȩ
uitȩ conuersio emendatiorẽ dirigat cur¬
sum: Sic ertpo inanima quã lex diuina
aberrorib susceptam castigat & corrigit.
ȩtiam pͥmogenita ȩgyptiorum intelli¬
guntur eẽ. deleta nisi post hȩc omĩa in-
infidelitate ꝑduret. & nolit uingi isrłiticȩ
plebi. ut exeat de profundo & euadat
incoldinis: sed uimiquitate ꝑ maneat. &
descendat tamquã plũbum in aquam
ualidissimam: Iniquitas enĩ: scđm racha¬
riȩ prophȩ uisũ supͣ talentum plumbi
sedet Idõ qui ꝑmanet in iniquitate.
tamquã plumbum dimergi dicit᷑ in
profundum: Sane quod insuꝑiorib
obseruauimꝰ quedam prodigia ꝑ aaron
quedam ꝑmorsei. quędam uero ꝑ ip¬

Expanded text:
de semetipso loquens, dicebat: Delicta de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum intelliguntur esse deleta; nisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissimam. Iniquitas enim, secundum Zachariae prophetae visum, super talentum plumbi sedet : et ideo qui permanet in iniquitate, tanquam plumbum demergi dicitur in profundum. Sane quod in superioribus observavimus quaedam prodigia per Aaron, quaedam per Moysem, quaedam vero per ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmorib & proemendatioris uitȩ correp¬
tione coercita. cũ auctorem uerberum
senserit. & conficeri iam cęperit quia
digitus di ÷ parũ quid agnitionis acce¬
perit: tunc precipue gestorum suoꝵ
tenebirs uidet. tunc errorum suoꝵ.
caliginẽ sentit: Cumq in hoc uenerit.
tunc merebit᷑. ut ex tuiguant᷑ inea pͥmo¬
genita egypti In quo tale aliquid in¬
telligi posse arbitror: Omĩs anima cum
ad supplementum etatis aduenerit.
& uelut naturał inea quȩdam lex cę¬
ꝑit sua uira defendere: primos sine du¬
bio motus scđm desiderium carnis ꝓ¬
ducit. quos exconcupiscentie uel irȩ
fomite uis incentiua conmouet: Unde
quasi p̃cipuum & quod non sit cõmune
cũ cȩteris homunib: de solo xp̃o ꝓpħa
dicit Butyrum & mel manducabit.
priusquã faciat aut proferat maligna:
eliget bonum. qũ priusquã sciat puer
bon̾ũ aut malũ. resistet maliciȩ ut eligat
quod bonum ÷: Alius aut̃ propħa tanquã

Expanded text:
pro moribus et pro emendatioris vitae correcpro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus Dei est, et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue gestorum suorum tenebras videt; tunc errorum suorum caliginem sentit. Cumque in hoc venerit, tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desiderium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Unde quasi praecipuum et quod non sit commune cum caeteris hominibus, de solo Christo Propheta dicit: Butyrum et mel manducabit . Priusquam faciat aut proferat maligna, eliget bonum: quam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
&e scẏnifum mordacitati similes calliditatis
aculcos discutit. Libidinũ quoq morsus
cynonue spiculis similes. depellit: stulti¬
ciamq inea & intellectum pecudib similẽ
delet. ꝑquẽ homo cũ inhonore ee̾t non u¬
tellexit. sed comparatus ÷ iumentis in¬
sipientib & simił factus ÷ eis Arguit eiꝰ
& ulcera peccatorum atq arrogantię cu¬
morẽ. feruorẽq inea furoris cxtinguit:
A dhibet post hȩc ętiam uoces filiorum
tonitrui. id ÷ euangelicas apostolicasq
doctrinas Sed & castigationẽ grandinis
admouet: ut luxuriam uoluptatesq
coerceat: Adhibet simul &e ignẽ peniten¬
tiȩ ut &e ipsa dicat Nonnẽ cor nr̃m
erat ardens iutra nos: Nec locustarum
abea subdicit erempla: quib mordeant᷑¬
& de pascant᷑ om̃s inquieti motus eius
& turbidi. quod & ipsa discat quod apos¬
tolus docet. ut omĩa sua scdm ordinem
fiant Ubi uero sufficient̃ fuerit castigata

Expanded text:
et sciniphum mordacitati similes, calliditatis et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exstinguit. Adhibet post haec etiam voces filiorum tonitrui, id est, evangelicas apostolicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut luxuriam voluptatesque coerceat. Adhibet simul et ignem poenitentiae, tentiae, ut ipse dicat: Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata
Abbreviated transcription (Latin):
quod cõmissum abęgyptuis uindicatur
in ȩccłiam primitiũoꝵ quę ascripta in
cęlis Unde & ex terminator angelus ad
huits oe modi ministeriũ mictit᷑. qui par¬
cat illis tantum qui utrosq postes agni
tos Dele ta primogenita egiptior. siue
eos principitꝰ & potestate s̃ & mundi huiꝰ
rectores tenebrarum dicamꝰ. quos in ad¬
captiuos duxisse &e triumphasse inligto
rum quȩ in hoc mundo fuerunt religionũ¬
dicamꝰ quas xp̃i ueritas cũ sus ertiã¬
moralis nob sigura tractanda ÷ dicimꝰ
quod una quęq anima in hoc mundo dũ
inerrorib uiuit & in ignorantia uerita¬
tis: incgypto posita ẽ Huic si appropiare
cęperit̾ lex dĩ: aqtias ei uertit insanguirẽ.
id ÷ fluidam & lubricam uiuentutis uitam.
conuertit ad sanguiẽ ueteris uel noui tes¬
tamenti: Tum deinde educit exca uanã
&e manem loquacitatẽ aduersum dĩ pro¬
uidentiam: ranarũ sunilem querele Pur¬
gat ȩtiam malignas cogitationes eius:

Expanded text:
quod commissum ab Aegyptiis videatur in Ecclesiam primitivorum, quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni tur iterum primogenita Aegyptiorum: sive eos principatus et potestates, et mundi hujus rectores tenebrarum dicamus, quos adcaptivos duxisse, et triumphasse in lignorum quae in hoc mundo sunt religionum, quas Christi veritas cum suis exstimoralis nobis figura tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ita meruditus diuinȩ sit discipline.
ut flagella diuina ꝑniciem putet.¬
ritum: Ecce ętiam pharao durissimꝰ lita¬
tamen pro ficit uerberatus Ante uer
bera dnm nescit: uerberatus suppli¬

Expanded text:
ergo ita ineruditus sit divinae disciplinae, ut flagella divina perniciem puteritum. Ecce etiam Pharao durissimus proficit verberatus: ante enim verbera Dominum nescit, verberatusqu
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq uidebis eũ paulo post quantũ
proficit inflagellis. quantũ melior
reuerberatus efficitur iste: qui modo
rit uerborum dicturus ÷ orate pro
me dnm̃. & non solum hoc: sed etiam¬

Expanded text:
ia; videbitis paulo post quantum proficit in flagellis: quantum melior verberatus efficitur; qui modo rberatus dicturus est: Orate pro me D
Abbreviated transcription (Latin):
possit culpam suã castigatꝰ agnoscere: Dat
ae grandinẽ. ꝑ quã tenera adhuc uastent᷑
nascentia iuicioꝵ: Dat ae ignẽ. sciens esse
spinas & tribulos quos debeat ignis ille
depasci: de quo dicit dñs Ignẽ ueni mit.¬
tere int̾ram: P hunc enĩ: incentiua uolup¬
tatis ae libidinis consumunt᷑. Quod autẽ
locustarum octauo in loco fit mentio:
a se & discordantis humani generis incons.
tantiam confutari Locusta enĩ cũ regem
non habeat sicut scriptura dicit: una
acie ordinatũ ducit exercitum. Homines
uero cũ rationabiles adõ facti suit: neq
semet ipsos ordinate regere potuerunt.
neq dĩ regis patient̃ moderamina ꝑ tu¬
lere:. Nona plaga teuebre sunt: siue ut
mentis eoꝵ cȩcitas arguat᷑. siue ut intel¬
ligant diuinȩ dispensationis &e proui¬
dentiȩ obscurissimas cẽ. rationes Posuit
alia exaliis asserentes: in crassas e pal¬
babiles erroꝵ tenebras de uoluti sunt:¬

Expanded text:
possit culpam suam mundus castigatus agnoscere: dat possit culpam suam mundus castigatus agnoscere: dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum: dat et ignem, sciens esse spinas etdepasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim ignem incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. 14. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, a se et discordantis humani getantiam designari. Locusta enim cum regem non habeat, sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles errorum devoluti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
egyptus uerberat᷑. uecordia ui hoc ar¬
guit̾ stulticiaq mortalium: qui tamꝗͣ
irrationabilia peccora. cultũ & uoca¬
bulum dĩ imposuerint figuris non solũ
hominũ sed & pecudum. ligno &e lapi¬
dib inp̃ssis ammonẽ iouem iariete ue¬
nerantes. & anubem in cane. apeni qͦq
deoꝵ portenta miratur: ut in quib cultũ
credebant in esse diuinum. in his uiderent
miranda supplicia. Ulcera post hȩc & uesicȩ
cũ feruore: sexto inuerbere producunt᷑. Et
uidet᷑ mͥ. quod inulcerib arguatur dolosa
&e flidulenta malicia. inuesicis. tumens & in¬
flata suꝑbia: inferuore. ire ac furoris in sania
Huc usq ꝑ errorum suoꝵ figuras mundo
supplicia temꝑant᷑. Post hȩc uero uerbera
ueniunt. de suꝑnis. uoces inquit tomtrui¬
sine dubio &e grando &e ĩgnis discurrens in
grandine: Uide temꝑamentũ diuine cor¬
reptionis: Non cͥ insilentio uerberat. sed
dat uoces &e doctrinã cęlitꝰ mittit. ꝑ quã

Expanded text:
Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arAegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem in cane, Apin quoque deorum suorum portenta miratur; et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderent miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae cum fervore, sexto in verbere producuntur: et videtur mihi, quod in ulceribus arguatur dolosa et prurulenta malitia, in vesicis tumens et inflata superbia, in fervore irae ac furoris insania. Huc usque per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces et tonitrua, et grando, et ignis discurrens in grandine. Videte temperamentum divinae correptionis. Non cum silentio verberat; sed dat voces, et doctrinam coelitus mittit, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicari figuralit̾ arbitror carmina poe¬
tarum: qui in aui quadam & inflata
modulatione. uelut ranarum sonis &e cantib.
mundo huic deceptionis fabulas intuler̃:
A d nichil enĩ aliud animal illud utile ẽ
nisi quod sonum uocis im̃probis & impor.¬
tunis clamorib reddlit: Post hoc scinifes
ꝓducunt᷑: hoc anmal pennis quidem
suspendit᷑ ꝑ aera uollms: sed itti subtile ÷
&e muutũ. ut oculi uisum nisi acute cer-¬
nentis effugiat: corpus tam̃ cui insederit
acerbissimo terebrat stimulo: ita ut quẽ
uolantẽ uidere quis non ualet. sentiat
stimulantẽ: Hoc gͦ animalis genus dignissi¬
terebrat.: & tanta calliditate circũ uenit.
ut deceptus nec uideat nec int elligat
unde decipit᷑: Quarto quoq in loco cyno
adreliquas deceptionis suȩ im probita.
prius deceptus ÷ mundꝰ: adueniens sermo
ae lex dĩ. huiꝰcemodi eum correꝑtionib
arguit: ut exqualitate penarum. quali¬
tãtes proprii agnoscat erroris: Cum uͦ
quinto in loco animaliũ nece uel pecudũ

Expanded text:
dicari figuraliter arbitror carmina poetarum; qui inani quadam et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Ad nihil enim animal illud utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post hoc sciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans; sed adeo subtile est et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, eludat: corpus tamen cui insederit, acerbissimo terebrat stimulo; ita ut quem volantem videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis genus dignissiterebrat, et tanta calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat unde deceptus sit. Quarto quoque in loco cynomad reliquas deceptionis suae improbitateprius deceptus est mundus, adveniens sermo et Lex Dei hujuscemodi eum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum qualitates proprii agnoscat erroris. Quinto quinto in loco animalium nece, vel pecudum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fortit̃ stemus. consequit᷑ & illud qͦd
orat paulus pro discipłis dicens. quia¬
ds̃ conteret satanam sub pedib ur̃is ue¬
locit̾ Quanto enĩ nos constant᷑ & fortic̃
stabimus: tanto infirmꝰ & uiualidꝰ erit
pharao Si aut̃ nos uel insirmi cȩperimꝰ
ẽẽ. uel dubii. ille aduersum nos ualidior
&e constantior fiet Et uere illud implebit᷑
innobis: in quo moyses dedit figuram:
Si uero uelut lassas eas deiceret &e bra¬
chia infirmii deponeret : inualescebat
amalech Ita ergo etiam nos inturcute
crucis xp̃i extollamꝰ brachia. & leuemꝰ
in oratione scãs manꝰ inomĩ loco sine
ira &e disceptationẽ. ut dĩ mereamur
auxiliũ: Hoc idem namq ce iacobꝰ a¬
postolus cohortat᷑ dicens Resistite aut̃¬
⁊ abulo. & fugiet auobis: Agamus ergo
omĩ fide ut non solum fugiat anobis.
sed & conteratur satanas sub pedib nr̃is.
sicut & pharao demersus ẽ. in mare &
in profundum abyia extynctus:. Nos
aut̃ si recedamꝰ de egypto uitiorum.

Expanded text:
enim fortiter steterimus, consequenter illud quod orat Paulus pro discipulis, dicens: «Deus conteret Satan sub pedibus vestris» velociter, quanto enim nos constanter et fortiter steterimus, tanto infirmior et invalidior erit diabolus. Si autem nos vel infirmi ceperimus esse et diabolus ille adversus nos validior et constantior fit et vere illud impletur in nobis, quo Moyses dedit figuram. alech, si vero velut lassas eas deiceret et brachia infirma deponeret, invalescebat Amalech. Ita ergo etiam nos in virtute crucis Christi extollamus brachia et elevemus in oratione sanctas manus in omni loco sine ira et disceptatione, ut Domini mereamur auxilium. Hoc namque Iacobus apostolus hortatur nos dicens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis». Agamus ergo omni fide et non solum fugiet a nobis, sed et conteretur Sathanas sub pedibus nostris sicut Pharao dimersus est in mare et in profundo abissi extinctus est. Nos autem, si recedamus de Ægypto vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eodem sp̃u quo gesta sunt disse-¬
quod sp̃s propharum prophetis sub¬
iectus sit Non ergo quib cũq adex-¬
planandum dicta propħarum: sed
prophetis dicit̾ cẽ. subiectus Uerũ¬

Expanded text:
nisi eodem spiritu quo gesta suspiritus prophetarum prophetis subjectus est; non ergo quibuscunque ad explanandum dicta prophetarum, sed prophetis dicuntur esse subjecta. VER
Abbreviated transcription (Latin):
prudentes sicut serpentes & alibi Ser¬
pens erat prudentior omĩb animalib¬
xp̃i ẽ. cuiꝰ p̃dicatio stulticia uidebat᷑:
quã moyses id ÷ lex continet. sicut dñs¬
dixit Deme enĩ ille scripsit hȩc inquã¬

Expanded text:
prudentes sicut serpentes . » Et alibi: « Serpens erat prudentior  VulChristi, cujus praedicatio stulta videbatur, quam Moyses, id est lex continet, secundum illud: « De me enim ille scripsit » conv
Abbreviated transcription (Latin):
quinto ubĩ nece. pecudum cȩditur.¬
non solũ ñ cedit: sed amplius induratur:
Similit̾ & inserto suꝑ plaga ulcerũ facit.
Inseptimo uero: cũ grandine urget᷑ & ignib:¬
a aron: &e dix̃ ilł Peccaui & nunc: dñs iustꝰ

Expanded text:
quinto, ubi neces pecudum esse dicuntur, non cedit, sed amplius induravit. Similiter in sexto super plaga ulcerum. In septimo vero, cum grandine vastatur et ignibAar
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum inseptima cũ grando & ignis
cor quidẽ pharaonis. sed non adno In
octaua uero ubi locusta producit᷑.
dñs dicitur indurasse cor pharaonis:
Sed & uinona cũ tenebre palpabiles

Expanded text:
Rursus in septima cum grando et ignis ur quidem cor Pharaonis, sed non a Domino. In octava vero, ubi locusta producitur, dicitur Dominus indurare cor Pharaonis. Et in nona cum tenebrae palpabiles