comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃co. non solũ malicia s etiã uirtꝰ fortasse non eẽt.
que nisi aliqua fuissent malicie semina. uł subsi¬
stere uel eminere non posset. Quid est pcc̃m nisi
priuaricatõ legis diuine. ⁊ celestium inobeoientia
minister aliuo lĩgua loquatur aliud corde medite¬
uidetur esse mandati. Simplȩx .n. io ⁊ pura man¬
dati forma seruanda est. uel testimonii series intimã¬

Expanded text:
malitia, sed etiam virtus fortasse non esset: quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere vel eminere non posset. Quid est enim peccatum, nisi praevaricatio legis divinae, et coelestium inobedientia minister aliud lingua loquatur, aliud corde meditevidetur esse mandati. Pura enim et simplex mandati forma servanda, vel testimonii series intiman
Abbreviated transcription (Latin):
picturam dei mulier. si uultũ materiali candore ob¬
linas. si acquisito rubore ꝑfundas. Talem deus hominẽ¬
fecit in quo caput suũ reclinaret. s postea qm̃ ĩ pectore
nr̃o nõ requies proximi cepit eẽ s fouea. postea qũa
alt̾ alteri nectere cepit insidias. quẽ iuuare deberet
caput suũ xp̃c au̾tit a nobis. Athleta es manib adu̾
sario propior esto qmͣ uultu ne oculũ tuũ feriat. Nul¬

Expanded text:
picturam, mulier, si uultum tuum materiali superiorum oblinas, si adquisito rubore perfundas. illa pifecit, in quo caput suum reclinaret. Sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fovea; posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem juvare deberet, caput suum Christus avertit a nobis: sario propior esto, quam vultu; ne oculum feriat tuu
Abbreviated transcription (Latin):
est largiendo etas atq debilitas. ñ nũqm etiã u̾eꝯdia
que ingenuos prodit natales. ut senib plus largiaris
qui sibi labore iam non queunt uictũ quer̾e. siłit̾
bere debemꝰ audiendis p̃cantiũ uocib s etiã oculos
consida̾ndis necessitatib. Plus clamat bono operlatori
debilitas qmͣ uox pauꝑis. neq u̾o fi̾ pot̃ ut ñ extorq̃at
ampliꝰ iiportunitas uociferantiũ s ñ semꝑ impudẽ¬
tie locus. Uidendus est ille qui te non uidet. requirẽdꝰ.
est qui a te erubescit uideri. Ille ⁊̃ clausus in carcere
occurrat tͥ. ille affectus egritudine mentẽ tuã ꝑsonet.¬

Expanded text:
 aetas atque debilitas, nonnumquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales; ut senibus plus largiaris, qui sibi labore jam non queunt victum quaerere. Similbere debemus audiendis precantium vocibus, sed etiam oculos considerandis necessitatibus. Plus clamat operatori bono debilitas, quam vox pauperis. Neque vero fieri potest ut non extorqueat amplius importunitas vociferantium: sed non semper impudentiae locus sit. Videndus est ille, qui te non videt: requirendus ille, qui erubescit videri. Ille etiam clausus in carcere occurrat tibi; ille affectus aegritudine mentem tuam personet
Abbreviated transcription (Latin):
ex tĩorẽ istũ facit sua uita uiuentẽ. ⁊ de fonte nature
sue animat irrigando. sic rirsus ext̾ior ꝑ corrupte.¬
lan mortifere mat̾ie sue. illũ si cupiditatib illicitis
illigarit occidit. Et cũ alter nature uideatur alti̾us.
tnsit in uictoris unꝰquisq sub̾am .i. ut aut anima

Expanded text:
exteriorem istum facit sua vita viventem, et de fonte naturae suae animat irrigando; sic rursum exterior per corruptelam mortiferae materiei suae, illum si cupiditatibus illicitis alligarit, occidit. Et cum alter naturae videatur alterius, transit in victoris unusquisque substantiam, ut aut ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditari. Ante non rerũ cause s rerũ creatoꝵ est iqui¬
rendus ꝑ qũe ad causas rerũ si ip̃m disceremꝰ intrabiꝰ.
cet̾m ilło omisso causas reꝵ qualit̾ conitas hr̃e pot̾imꝰ.
prsculo adhibui palpam̃ta quod si negligerẽ aĩ pbꝰ
ualeret. que tunc infirmat᷑ cũ extĩor baborat᷑. Idem¬
alibi super Ioel. Corda que plena sunt pẽc̃is. instar
utriũ nisi scissa fu̾nt sponte rũpent᷑ suꝑ ysaram:
Discite bñfacere. uirtꝰ discenda est. nec nature tantũ
bonũ sufficit ad iusticiam : isi quis erudiatur cõgru¬

Expanded text:
ium, dum non rerum causae, sed rerum creator inquirendus est, per quem ad causas rerum, si ipsum didicerimus, intrabimus. Caeterum illo omisso, causas rerum qualiter cognitas habere poterimus, pusculo adhibui palpamenta, quod si negligerem, anima plus valeret, quae tunc infirmatur, cum exterior roboratur. Sea, sed corda quae plena sunt peccatis, quae instar utrium, nisi scissa fuerint, sponte rumpentur. Cumque Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congru
Abbreviated transcription (Latin):
dic mori ceperũt. quo mortis legeni qua ĩ seniũ ueterascẽt
acceperũt. Nõ enĩ stat uel tẽporis pũcto. s sñ ĩtermissio.¬
ne labit᷑. qͥcqͥd cõtinua nutatõe sensim currit ĩ finẽ nõ
ꝑficientẽ. s cõsumẽtẽ. Sic itaqi ĩpletũ est qd̾ dixerat dc̃.
Qua dic ederitis morte moriemini. Quia ꝑuuli sue uite ꝓ
prie peccatis nullis ad huc tenent᷑ obnoxu: originalis ĩ eit
egritudo sanat᷑ ĩ eiꝰ gr̃a qͥ saluos facit ꝑ lauachrũ regenera.¬

Expanded text:
dic mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis puncto. sed sine intermissione labitur quicquid continua mutatione sensim currit in finem non perficientem, sed consumentem. sic itaque impletum est quod dixerat deus: qua die ederitis, mropriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerat
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ eiꝰ. ꝰ ĩ donis miscd̃iam concẽpserũt. Ita uolũtas
di sꝑ ĩuicta est. Uinceretur ã si ñ ĩueniret quid de cõ¬
tẽptorib faceret: aut ullo mͦ possent euadere. qd̾ de
talib ipẽ cõsticuit. Languores uetustatis. si perseuerã¬
te incẽtõe ꝓficimꝰ: de die in dien crescente nouitate
sanat᷑ ex fide. q̃ ꝑ dilectõnẽ oꝑatur. De qua fide q̃ri¬
t᷑ unde sit. Si natura. quare ũ oĩbus: cũ sit idẽ deus
oĩũ crcator: Si dono d̾i: etiã hoc quare ñ oĩb cũ ões
hoĩes uelit saluos fieri. ⁊ ĩ agnitõnẽ ueritatis ueni
neri tribuenda qͥa est ex libero arbitrio qd̃ nobis na¬
turalit̾ cõcrcatũ est: uerũ etiã qd̾ uisoꝵ suasionibus
agit d̾s ut uelimꝰ ⁊ut credamus. siue extrĩsecꝰ ꝑ euã¬
d̾s agit cũ aĩa rõnali ut ei credat: neq enĩ cred̾e po-¬
test quolibet libero arbitrio si nulla sit suasio uel
uocatio cui credat: ꝓfecto ⁊ ip̃m uelle credere d̾s oꝑa

Expanded text:
testatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. te intentione proficimus, de die in diem crescente nouitate sanantur ex fide, quae per dilectionem operatur. qui redimit nobis. si natura, quare non omnibus, cum sit idem deus omnium creator? si dono dei, etiam hoc quare non omnibus, cum omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenineri tribuendam, quia ex libero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, uerum etiam quod uisorum suasionibus agit deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euanDeus agit cum anima rationali, ut ei credat; neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio vel vocatio cui credat; profecto et ipsum velle credere Deus ope
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ᷑. Uude ⁊ ysopitales fabulas ad cũ finẽ relatas. nullus
tã ineruditꝰ fuit. qͥ putaret appellanda mendacia: s ĩ
literis quoqi sacris. ut ĩ libro iudicũ ligna sibi regem ĩ¬
quirũt. ⁊ loqu̾t᷑ ad oleam. ⁊ ad ficũ ⁊ a uitem ⁊ ad rubũ.¬
gitur. ut ad reni q̃ intendit᷑. ficta qͥdẽ narratõe. ñ menda¬
ci tñ sed ueraci significatõne ueniatur. ⁊ qd̾ placitũ est¬
la homiũ ⁊ bona. illa uitanda ista sectanda. ⁊ q̃dã ita po¬
sita ut de illis etiã sit ꝓbata sententia. q̃dã u tacito ibi iu¬
dicio nobis iudicanda ꝑmissa sũt. qm̃ ñ solũ nos nutriri
maĩfestis: uerũ ⁊ excerceri oportebat obscuris. Nichil iu
ditandus est dicere qui dicit aliqͣ iusta ẽe mendacia nisi

Expanded text:
tur; unde et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas nullus tur; unde et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas nullus tam ineruditus fuit, qui putaret appellanda mendacia. sed in litteris quoque sacris, sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et locuntur ad oleam et ad, ficum et ad uitem et ad robugitur, ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, non mendaci tamen, sed ueraci significatione ueniatur. haec dixi la hominum et bona, illa uitanda, ista sectanda, et quaedam ita posita, ut de illis etiam sit prolata sententia, quaedam uero tacito ibi iudicio nobis iudicanda permissa, quoniam non solum nos nutriri manifestis, uerum et exerceri oportebat obscuris. Cur aujudicandus est dicere, qui dicit aliqua justa esse mendacia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ uͦ qͥ eis se operuit ille significatꝰ est. qͥ ñ sua s ali¬
ena peccata portauit. Uerax gͦ significat̾o nullo mͦ
mendatiũ recte dici potest. Ut ã in fc̃o: ita ⁊ ĩ uer.¬
bo. Nã cũ ei pat̾ dixisset qͥs es tu fili: ille respõdit. ego
sũ esqu pͦgenitꝰ tuus. hoc si referat᷑ ad duos illos ge¬
ficãdũ ista gesta dicto cõscripta sc̃. ille est hic ĩcelli¬
gendis ĩ corpore suo qd̾ est eiꝰ eccła qͥ de hac re loꝗ̃s
oẽs lucrifacerẽ: cõpatiendo id fecit. ñ mẽtiendo. fit enĩ
qͥsq tãꝗͣ ille cui ułt subuenire: qñ tãca mised̾ia subue.¬
nit ꝗͣta sibi subueniri uellet. si eẽt ip̃e in eadẽ miseria
fallendi Non aput auctores tm̃ seculariũ luterarũ ut a¬
pud horatiũ mus loqͥt᷑ muri. ⁊ mustela ułpecule. ut per
narratõnẽ fictã ad id qd̾ agitur uerax significatio refera¬

Expanded text:
eum uero qui eis se operuit ille significatus est qui non sua, sed alieum uero qui eis se operuit ille significatus est qui non sua, sed aliena peccata portauit. uerax ergo significatio nullo modo mendacium recte dici potest. ut autem in facto, ita et in uerbo. nam cum eisum Esau primogenitus tuus . Hoc si referatur ad duos illos gequod significandum ista gesta dictaque conscripta sunt, ille est hic intelligendus in corpore suo, quod est ejus Ecclesia, qui de hac re loquens omnes lucri facerem, compatiendo id fecit, non mentiendo. fit enim quisque tamquam ille cui uult subuenire, quando tanta misericordia subuenit, quanta sibi subueniri uellet, si esset ipse in eadem miseria arent. nec aput auctores tantum saecularium litterarum, ut apud Horatium, mus loquitur muri et mustela uulpiculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur uerax significatio refera
Abbreviated transcription (Latin):
loeutus est frĩb. nͨ qd̾ dauid simulauit ĩ saniã. nͨ cete¬
ra hiꝰ mendacia iudicanda st̃: s loqutõnes acto̾es q pro¬
phetice: ad ea q̃ uera sc̃ ĩ telligenda referende. Que ꝓꝑte R¬
rea figuratis uelut amictib obtegũt᷑. ut sensũ pie
q̃rentis exerceant. Et ne nuda ac prõpta uilescãt. qũa¬
iis q̃ aliis locis aꝑte ac maĩfeste dc̃a didicimꝰ: eũ ea ip̃a
de abditis eruũt᷑. qͦdã mͦ ĩ nr̃a cognitõe renouãt᷑. et
renouata dulcescũt. nec ĩuident᷑ discẽtib qd̾ hiis
modis obscurãt᷑ s cõmendãt᷑ magis. ut qͣr subtracta¬
ea desiderent᷑ ardentiꝰ. ⁊ ĩueniant᷑ desiderata iocũdius.
Ediuis pellib iacob mẽbra cõtexit. Si cãm ꝓximã inqͥ¬
ramꝰ mentitũ putabimꝰ. hoc enĩ fecit ut putaretur
eẽ qͥ ñ erat. Si ã hoc fcm ad illd̾ ꝓpt̃ qd̾ significãdũ re
uera fc̃m est referatur: ꝑ edmas pelles. peccata. ꝑ

Expanded text:
locutus est fratribus nec quod Dauid simulauit insaniam nec cetera huius modi mendacia iudicanda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nuda ac prompta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum ea ipsa de abditis eruuntur, quodam modo in nostra cognitione renouantur et renouata dulcescunt. nec inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis, ut quasi subtracta desiderentur ardentius et inueniantur desiderata iucunde pellibus membra contexit. si causam proximam requiramus, mentitum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat. si autem hoc factum ad illud propter quod significandum re uera factum est referatur, per hedinas pelles peccata, per
Abbreviated transcription (Latin):
ris scis c̾ta ⁊ aꝑta testimonia possumꝰ ĩuenire. aut diffi¬
ñ ex traduce. gͦ q̃ ista iusticia est. ut recẽs creaca ⁊ ab
bilius etiã demoñ ĩcursus. in ꝑuulis sustinere cogatur:
Neq eñ aliqͥd hoꝵ carosic patitur: ut ñ ibi aĩa potius
q̃ uiuit ac sentit penas luat. hoc enĩ si iustũ ostendit᷑.
sic etiã ostẽdi potest. qr iusticia ĩ carne quoq pecc̃i sube¬
at orignnale pectatũ. batisii sacramento ⁊ gr̃e misera¬
cent quomodo p̃putiũ qd̾ ꝑ circũcisionẽ aufertur. ma¬
neat ĩ eis quos genuerũt circũcisi: Qͦ mͦ etiã palea que
humano oꝑe tanta diligentia separatur. maneat in
fructu: qui de putrgato tricico nascitur. Iputãdo ã dri¬

Expanded text:
ris sanctis certa et aperta testimonia possumus invenire, aut diffinon est ex traduce, ergo quae ista justitia est, ut recens creata et ab bilius, etiam daemonum incursus in parvulis sustinere cogatur? Neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius quae vivit ac sentit, poenas luat. Hoc enim si justum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua justitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum, Baptismatis sacramento et gratiae miseracarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegũ est. etiã cũ ꝑ illũ sacrelegi aliquid oꝑantur:
cxͣ eccłam fuerat. tũ xp̃i baptismate cõsecratus ad eccłam
uenerit: si est negandũ sacraniẽtũ ueritatis. quo ĩbu¬
tus est: s adicienda pietas uuitatis a qua separatꝰ est. ⁊
sũ qua illd̾ messe illi posset. ꝓdesse ñ posset. Qui enĩ dicit
destruendũ ẽẽ baptismũ xp̃i qñ illo heretici baptizant᷑.
conseq̃s est ut dicat negandũ ẽc̃ ip̃m xp̃m : qñ eũ demo¬
nes cõfitentur. O qmͣ detestandus est error hoĩm. qui
claroꝵ uiroꝵ q̃dam ñ recte fca laudabilit̾ se imita¬
riputãt: a quoꝵ uirtutib alieni sc̃. Sic enĩ ⁊ ñ nulli
petro apło cõparari se uolũt: si xp̃m negauerĩt. Re¬

Expanded text:
sacrilegum est, etiam cum per illum sacrilegi aliquid operantur? tismate consecratus, cum ad ecclesiam uenerit, non est negandum sacramentum ueritatis quo inbutus est, sed adicienda pietas unitatis a qua separatus est et sine qua illud inesse illi posset, prodesse non posset. hoc facidestruendum esse baptismum Christi, quando illo haeretici baptizant, consequens est ut dicat negandum esse etiam ipsum Christumeceperunt: o quam detestandus est error hominum, qui clarorum virorum quaedam non recte facta laudabiliter se imitari putant, a quorum virtutibus alieni sunt! Sic enim et nonnulli Petro apostolo comparari se volunt, si Christum negaverint:
Abbreviated transcription (Latin):
ebet palam redargui qd ĩ occulto nocet: qͥa ⁊ palã
defenditur. cũ suadetur ĩ occulto: noceat cũ ꝑficit᷑.¬
Corrigo ĩ te qd̾ tuũ est: agnosco qd̾ xp̃i est. hoc enĩ iustũ
est: ut cũ mala hõñ reꝓbamꝰ. q̃cũꝙ ĩ illis bona di re¬
perimꝰ approbemꝰ. hoc inquã iustũ est. ut etiã ĩ sacri¬
lego ñ uiolem qd̾ uerũ iuenio sacramentũ. ue sic emẽ¬
deni sacrilegium. ut in eo ꝑpetrem sacrilegiũ. Sacra¬
absit ut molemus. absit ut si seniel daca nouerimus
iteremꝰ: ne dũ uitia humana curamꝰ diuina medicamẽ¬
ta dampuemꝰ: aut q̃reudo sanare qd̾ uulueracũ est ho¬
minẽ saucis̃ ubi sanus est uulnereniꝰ. In ip̃is itaq qͥc¬

Expanded text:
enim palam redargui quod in occulto nocet, quia et palam defenditur cum suadetur, ut in occulto noceat cum perficitcorrigo in te quod tuum est, agnosco quod Christi est. hoc enim iustum est, ut, cum mala hominum reprobamus, quaecumque in illis bona dei repperimus approbemus. hoc, inquam, iustum est, ut etiam in sacrilego non uiolem quod uerum inuenio sacramentum, ne sic emendem sacrilegum, ut in eo absit ut uiolemus, absit ut si semel danda nouimus iteremus, ne, dum uitia humana curamus, diuina medicamenta damnemus aut quaerendo sanare quod uulneratum non est hominem saucitfm et ubi sanus est uulneremus. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣto laudabiliꝰ est ita credere: ut se speret hõ moritur᷑ sũ
fine uicturũ. Deuiq hoc qͥbusdã uisine largiet᷑ ut mor¬
tẽ istã repentina cõmutacõe ñ sentiant: s simul cũ re¬
surgentib rapiant᷑ ĩ nubib obuia xp̃o ĩ acra. ut sic sẽꝑ
cũ dño uiuãt. Et recte illis. qi ñ erũt iam posteri qͥ ꝓpt hoc
credant. s̃ sperãdo qd̾ ñ uident: s amãdo qd̾ uident. Nec¬

Expanded text:
quanto laudabilius, ita credere, ut se speret moriturus sine fine victurum? Denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino vivant . Et recte illis, quia non erunt jam posteri qui propter hoc credant, non sperando quod non vident, sed amando quod vident.
Abbreviated transcription (Latin):
cohibentur. S qr ĩ xp̃o erat siłitudo carns pecc̃i: muta¬
tõnes etatũ perpeti uoluit ab ip̃a ex orsus ĩfantia. ut ad
mortẽ etiã uideat᷑ senescendo illa caro ꝑuenire potuisse:
nͥ iuuenis fuisset occisus. Q̾ tñ mors ĩ carne pecc̃i nc̃ in¬
obedientie debita redditur: in siłitudine ã carnis pecc̃i
obedientie uolũtate suscepta est. Non p̃uaricatoris trãs
gressio plus nobis nocuit: ꝗͣ ĩcarnatio uel redẽptio ꝓfuit
tuũ est sũ pecc̃o: ut fuso sanguiue sũ culpa oĩuĩ culpa¬
rũ cyrographa delerent᷑. quib debitores qͥ ̃ eũ eredũt a di¬
abolo autea tenebantur. Unde dicit. hic est sãguis meꝰ qͥ pro
multis effũdet᷑ ĩ remissionẽ pecc̃oꝵ. Poterat ã eciã hoc d̾s¬
donare credentib: ut nec istiꝰ experirentur corporis mortem
S si hoc fecisset carni q̃dã felicitas add̾etur. ⁊ minueret᷑ fid̾i

Expanded text:
itur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debita redditur, in similitudine autem carnis peccati oboedientiae uoluntate suscepta est. ad eagressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit tuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ne nascendo caro fẽs est: ⁊ habitauit ĩ nobis. Qͥ peccatũ¬
tus. Qd̾ enĩ carnis in de suscepit: id ꝓfecto aut suscipien¬
dũ mũdauit: auo suscipiendo mũdauit. Id̾o uirginem
matrẽ ñ lege carnis pectati. id est ñ cõcupiscẽtie carnalis
niotu cõcipientẽ: s ip̃a fide scã germen ĩ se fieri ꝓmerẽ
rabili ignorantia p̃grauatur. Quã plane ignorantiã nul¬
lo mͦ crediderĩ fuisse ĩ ĩfante illo qͥ u̾bũ caro fc̃m est. Per

Expanded text:
ne nascendo caro factus est et habitauit in nobis. uerbuQuod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundavit, aut suscipiendo mundavit. Ideo Virginem matrem, non lege carnis peccati, id est, non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri rabili ignorantia praegrauatur. quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo uerbum caro factum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̾ respõdet᷑ ut qͥescãt ⁊ ad u̾sus dm̃ murmurare
desistãt. Recte ã fortasse q̃rerẽt᷑. si erroris ⁊ libidinis
nullus uictor existeret. Cũ etiã ubiq sit p̃sens qͥ mul¬
tis modis ꝑ crcaturã sibi dño seruientẽ: aduersũ uocet.
doceat credentẽ. cõsolet᷑ sperãtẽ. diligentẽ ad hortetur
conãtẽ aduuet. ex audiat dep̃cantẽ. Nõ t̾ deputat᷑ ad
culpã qd̃ ĩuitus ignoras. S qd̾ negligis q̃rere qd̾ igno¬
ras. Neꝙꝑ illd̾ qd uulnerata mẽbra ñ colligis. s quod
dũ frigidos ⁊ pigros xp̃ianos exhortatõib excitare ⁊
accendere: pͥmitꝰ ex hortenĩ ad fidẽ qua xp̃iani fiant. et
oꝵ laudib erigant᷑. Ita sane ut ũ solũ ad bonas acto̾es
uerũ etiã ad pias orõnes eos exhortari memintrimꝰ. Ut¬

Expanded text:
 respondetur, ut quiescant, et adversus Deum murmurare  respondetur, ut quiescant, et adversus Deum murmurare desistant. Recte enim fortasse quererentur, si erroris et libidinis nullus hominum victor existeret: cum vero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod  frigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere\', primitus exhortemur ad fidem, qua Christiani fiant et eorum laudibus erigantur. ita sane, ut non solum ad bonas actiones. uerum etiam ad pias orationes eos exhortari meminerimus at
Abbreviated transcription (Latin):
fugiet a uobis. Unde aĩadu̾tendũ est qͥd possit hiis noce¬
re quos fugit. uel quã uͥtutẽ hr̃e ĩcelligẽdũ sit. qͥ solis
lũ. ⁊ ut ñ accidat. ⁊ ut si acciderit cito sanet᷑. Ut ñ acci¬¬
dat caueamꝰ dicẽdo. ne nos ĩferas ĩ tẽptatõnẽ. ut cito sa¬
net᷑ cauenmꝰ dicendo. dimite nobis debita nr̃a. Hec pe
ignorãdo ñ ht̃ liberũ arbitriũ uolũtatis ad eligẽdum
qͥd recte faciat. Uel resistẽte carnali cõsuctudine. que
est enĩ peccari pena iustissima ut amutat qͥsꝙ qͦ bũ
uti noluit cũ sũ ulla posset difficultate si uellet. Idẽ
sũt reuera oĩ peccanti aĩe duo ista penalia. ignorãtia
⁊ difficultas. Ex iguorãtia dehonestat error. ex diffi¬
cultate cruciatꝰ affligit. S approbare falsa pro ueris ut
erret ĩuitꝰ. ⁊ resistẽte atq torq̃te dolore carnalis iuĩculi
ñ posse a libidinosis oꝑib tẽꝑare: ñ est natura ĩstituti

Expanded text:
f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his nocere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solislum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siueignorando non habet liberum arbitrium voluntatis ad eligendum quid recte faciat: vel resistente carnali consuetudine, quae est enim peccati poena justissima, ut amittat quisque quo bene uti noluit, cum sine ulla posset difficultate, si vellet: id est sunt revera omni peccanti animae duo ista poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sue facultatis. s diuini inuneris eẽ uel qd̾ scit uł qd̾ de.¬
lectatur: ac sic ab elatõis uanitate sanet̾ur. Tantomag̾
tabile bonũ: ⁊ auctor qualiũcũꝙ honoꝵ oĩum. Ut ã dili¬
gat᷑ d̾s caritas eiꝰ diffusa est ĩ cordib nr̃is: ñ ꝑ nos s ꝑ sp̃m¬
bitriũ aufere uideam᷑. Rursus ne liberũ arbitriũ fic as¬
nos auertumꝰ nr̃m est. ⁊ ħ est uolũtas mala: qd̾ uͦ ad deum
nos cõutimꝰ nͥ ip̃o excitante ⁊ adiuuãte ñ possumꝰ ⁊ ħ est

Expanded text:
non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod denon suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et tabile bonum et auctor qualiumcumque bonorum omnium. ut autem diligatur deus, caritas eius diffusa est in cordibus nostris non per nos, sed pbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asnos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est
Abbreviated transcription (Latin):
diuina sũ pec̃co in hac uita possit hõ esse. cur ñ sit. Possem
facillime ac ueracissime respondere. qͥa hoĩes nolũt. Nemo
sñ p̃uidicio diligentioris inqͥsitõis breuit̃ dicam. Nolũt
hoĩes facere qd̾ iustũ est. siue qi latet an uistũ sit. si¬
ue qi ñ delectat. Canto enĩ uehemẽtius uolumꝰ. q̃to cer¬
tius qͥm̃ bonũ sit nouimꝰ: eo ꝙ delectam̃ ardẽtius. Igno¬
rantia g ͥ ⁊ ĩfirmitas uitia st̃ q̃ ĩ pediũt uolũtatẽ Re
moueat᷑ ad faciendũ opus boñ: uel ab oꝑe malo abstrũe.¬
dũ. Ut ã inotescat qd̾ lacebat. ⁊ suaue fiat qd̾ ñ delecta¬
bat grã d̾i est. qua homiñ adiuuat uolũtates: qua
ut ñ adiuuent᷑ in ip̃is itidem cã est. ñ ĩ deo. Nullius¬
dam. talis miedicina celitꝰ uenit ad elacũ hoĩem ꝑ suꝑbiã:
dãs ip̃i hõi. Id̾o qͥsqͥs nr̃m boñ opꝰ suscipere. agere ĩplere. nc̃
scit. nc̃ nescit. ñc̃ delectat᷑. ñc ũ delectatur: ut nouerit

Expanded text:
diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siudam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adiuuat᷑ aluce ut ab eadẽ luce clausus auersus q disce-¬
dat. ut ã uideat adiuuat᷑ ad ea : n hoc oĩo nͥ illa adiuuerit
potest: Ita d̾s qͥ lux est hõis ĩterioris adiuuat nr̃e mentis ob¬
adiuuat: adu̾sos deserit. S ⁊̃ ut cõu̾tam᷑ ipẽ adiuuat: quod
ñ cõdidit. salutẽ nrãm d̾s oꝑat᷑ ĩ nobis. Si a me q̃rat᷑ utrũ
hõ possit ẽe sñ peccato ĩ hac uita: conficebor posse ꝑ d̾i gra¬
tiam. ⁊ liberũ eꝰ apbitriũ. ip̃m qͦꝙ liberũ arbitriũ ad d̾i
gram. hoc est ad d̾i doua ꝑtinere ñ ambigens: nͨ tũ ut sit.
uerũ etiã ut boñ sit .i. ad facienda mẽdata d̾i cõuertatur:
atꝙ ita di grã ñ solũ ostendat qͥd faciendũ sit. s etiã adu
uet. ut possit fieri qd̾ ostenderit. Quid enũ hñis qd̾ ñ acce

Expanded text:
non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obadjuvat, aversos deserit. Sed etiam ut convertamur, ipse adjuvat: quod non condidit, salutem nostram deus operatur in nobis. cur aita, confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertincre non ambigens, nec tantum ut sit, uerum etiam ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuertatur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderi
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Sola nr̃o uulneri mediciuã parere potuit: q̃ ñ ex pec¬
exaltauit ĩ deserto eneũ serpentẽ. ãmonuit q populũ ut il¬
lũ exaltatũ qͥsqͥs a scrpẽte morderet᷑ attenderet: hoc faci¬
entes cõtinuo sanabãt᷑. Quid est exaltatꝰ scrpẽs nͥ mors xp̃i.
eo significãdi modo quo ꝑ efficientẽ id qd̾ ꝑficit᷑ significa¬
tur: A serpente qͥppe mors uenit. qͥ pecc̃m qͦ mori merere.¬
F hõi ꝑsuasit. Dñs ã ĩcarnẽ suã ñ pecẽm trãstulit. tanqͣ
ueneñ serpẽtis: s tñ crãstulit mortẽ ut ẽẽt ĩ siłitudine car¬
iis pecc̃i pena sñ cuspa : unde ĩ carne pecc̃i ⁊ culpa solueret᷑
⁊ pena. Sic̃ gͦ tt̃ qͥ cõspiciebat exaltatũ serpentẽ ⁊ a uene.¬
no sanabat᷑. ⁊ a morce liberabatur: sic nc̃ qui cõformatur
siłitudini mortis xp̃i ꝑ fidẽ baptisinũ q eiꝰ. ⁊ a pecc̃o ꝑ usti¬

Expanded text:
pit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex pecpit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex pecexaltauit in deserto aeneum serpentem ammonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis a serpente morderetur adtenderet; hoc facientes continuo sanabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo significandi modo, quo per efficientem id quod efficitur significatur? a serpente quippe mors ucnit, qui peccatum, quo mori mereretur, homini persuasit. dominus autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam uenenum serpentis, sed tamen transtulit mortem, ut esset in similitudine carnis peccati poena sine culpa, unde in carne peccati et culpa solueretur et poena. sicut ergo tunc qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptismumque eius, et a peccato per iusti
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupiscẽtie. s qͥdẽ licitꝰ ⁊ honestꝰ illo feruore utendi
modus: ꝓpagande ꝓli. ñ explende libidini accõmoda
tus. Quod gͥ ĩ mebris corporis mortis hꝰ mobedient᷑ mo
cõquiescit: hoc est malũ pectati: ii qͦ nascit᷑ oĩs hõ. Cũ
ã ab illicitis corruptõib refrenat ᷑. ⁊ ad sola generis hu¬
mani supplemẽta ordinate propaganda pronitit᷑. hoc ÷
boñ cõiugii. ꝑ quod ordinata societate nascit᷑ hõ. S ne¬
mo renascit᷑ ĩ xp̃i corpore nͥ prius nascat᷑ ĩ pecc̃ĩ corpore.
Sic̃ ã bono male uti malũ est. sic malo bũ uti boũ est. ẜe.¬
ne utit᷑ bono : cõtinẽtiã deditãs d̾o. Maleutit᷑ bono: cõ¬
nẽtiã dedicãs idolo. Male utit᷑ malo: cõcupiscẽtiã relaxas
adulterio. Bene utit᷑ malo: cõcupiscentiã restrĩgẽs eo¬
tiubio. Solus sũ peccato natꝰ est: quẽ sñ uirili cõpleru
ñ cõcupiscentia carnis s obedientia mentis uirgo cõce¬

Expanded text:
concupiscentiae, sed quidam licitus et honestus illo feruore utendi modus propagandae proli, non explendae libidini accommodat. quod igitur in membris corporis mortis huius inoboedienter mouconquiescit, hoc est malum peccati, cum quo nascitur omnis homo. eunt autem ab inlicitis corruptionibus refrenatur et ad sola generis humani supplementa ordinate propaganda permittitur, hoc est bonum coniugii, per quod ordinata societate nascitur homo. sed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. uis bono continentiam dedicans Deo. Male utitur quis bono continentiam dedicans idolo. Male utitur quis malo concupiscentiam relaxans adulterio. Bene utitur malo concupiscentiam restringens coum. solus sine peccato natus est, quem sine uirili complexu non concupiscentia carnis, sed oboedientia mentis uirgo conce
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ suar̾̃ mira futuitate patiencissimꝰ. ĩiuiriã tñ nõis
xp̃i. uel in sc ip̃o religionis qua ĩbutꝰ erat sic ferre nõ
posset. ut blasphemãtes uidelicet cordatos a quibus h̾
ut ꝓuocaret᷑ audiebat. ĩ sectari lapidib ñ desisteret:
nec ĩ ea cã uel dñis parceret. In tenebris q̃utiq penales¬

Expanded text:
riarum suarum mira fatuitate patientissimus, iniuriam tamen nominis Christi uel in se ipso religionis. qua inbutus erat, sic ferre non posset, ut blasphemantes uidelicet cordatos, a quibus haec ut prouocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret nec in ea causa uel dominis parceret. tales ergo prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ stubpr ũ trasire cogatiir. et pat exaudit or ant̃c ut ualeat
sñ mẽdacio sb̾uenire. cui uult pat᷑ ip̃e cꝰ ĩscrutabilia sc̃
uidicia subueniri. Talis gͥ filiꝰ ita obseruat a mẽdacio ll¬
cut a ꝑ ẽco. ⁊ sã ⁊ aliqũ mendacii nonien ꝓ pecc̃i noĩe porui.¬
tur. Unde iisꝰ est. om̃is hõ mendax .i. pettãs ⁊lut gͦ cauẽ.
da mẽdatia recte agendo. aut cõfitenda sc̃ penitendo: nõ
a cũ habũdatent infelicit᷑ uiuendo. augenda st̃ ⁊⁊ docendo.
q eligat qui hoc putat uude subueniat ꝑiclitanti hõĩ ad
quã libet salutẽ qͣlacũꝙ mendacia. dũ tñ ⁊ apud tales ob.¬
tincamꝰ nulla cã nos ad peierandũ ⁊ blasphemãdũ oporte.¬
re ꝑ duci. Ista salce scelera uel apliora stupris. uel certe ñ

Expanded text:
per stuprum transire cogatur. et pater exaudit orantem, ut ualeat per stuprum transire cogatur. et pater exaudit orantem, ut ualeat sine mendacio subuenire, cui uult pater ipse, cuius inscrutabilia sunt iudicia, subueniri. talis igitur filius ita obseruat a mendacio, sicut a peccato. nam et aliquando mendacii nomen pro peccati nomine ponitur. unde illud est: oda mendacia recte agendo aut confitenda sunt paenitendo; non autem, cum abundent infeliciter uiuendo, augenda sunt et docendo. sed eligat qui hoc putat, unde subueniat periclitanti homini, ad quamlibet salutem qualiacumque mendacia, dum tamen et apud tales obtineamus nulla causa nos ad peierandum et blasphemandum oportere perduci. ista saltem scelera uel ampliora stupris uel certe non
Abbreviated transcription (Latin):
tas ut hõ baptiret᷑ eẽ mẽtiendũ. si ñ uibet castitas ut hõ
baptiret᷑ ec mechãdũ: Cur ã hoc ñ iubet castitas. uͥ qͥa
hoc ñ docet ueritas: Si gͦ nͥ qd̾ docet ueritas facere ñ de
bemꝰ. cũ ueritas doceat n ꝓpt̃ hoĩem baptizandũ facere qd̾
dũ soleni parũ firmi. ea tñ qua ea solc illustrãt᷑ libent᷑ in¬
tuent᷑  sic aie iam ualentes delectari pulchritudine casti¬
tatis. ñ tũ cõtuiuo ꝑ seip̃am cõsiderare ueritatẽ. unde
lucet castitas possũt: ut cũ uentũ fuerit ad aliqͥd facien.¬
dũ qd̾ adũsũ est ueritati ita refugiant ⁊ exhorreant. q̃ ad¬
modũ refugĩt ⁊ ex horrẽt. si faciendũ aliqͥo proponat᷑ qd̾
adusũ est casticati. Ille ã filiꝰ qͥ uerbũ suscipiens longe a¬
ꝑditõne longe aberit. ⁊ nichil falsi ex eiꝰ ore ꝓcedit tã sibi
clausũ deputat. si ad subueniendũ hõi ꝑ mẽdaciũ quã si

Expanded text:
tas, ut homo baptizetur, esse mentiendum, si non iubet castitas, ut homo tas, ut homo baptizetur, esse mentiendum, si non iubet castitas, ut homo baptizetur, esse moechandum? cur autem hoc non iubet castitas, nisi quia hoc non docet ueritas? si ergo nisi bemus; cum veritas doceat nec propter hominem baptizandum facere quod dum solem parum firmi, ea tamen quae a sole illustrantur, libenter intuentur; sic animae jam valentes delectari pulchritudine castitatis, non tamen continuo per se ipsam considerare veritatem unde lucet castitas possunt, ut cum ventum fuerit ad aliquid faciendum quod adversum est veritati, ita refugiant et exhorreant, quemadmodum refugiunt et exhorrent, si faciendum aliquid proponatur quod adversum est castitati. Ille autem filius qui verbum suscipiens a perditione longe aberit, et nihil falsi ex eius ore procedit, tam sibi clausum deputat, si ad subueniendum homini per mendacium quam si
Abbreviated transcription (Latin):
baptizandꝰ ĩ potestate sit ĩpioꝵ atq infideliũ cõstitut᷑.
ad quẽ ꝑueniri ñ possit. ut lauachro regeneratõis ablu¬
atur. uͥ deceptis mentiendo custodibus. Ad hoc ĩuidiͦssimo
clamore quo cogim᷑. ñ pro cuiꝰ ꝗͣ opib uel honorib ĩ hoc secło
trãscurrẽtib. ñ ꝓ ip̃a hꝰ temporis uita sed ꝓ et̾na hõis salute mẽ.¬
tiri: quo cõfugiam nͥ ad te ueritas: Et mͥ absce ꝓponit᷑ casti¬
tas. Cur enĩ si custodes isti ut nos ad baptirandũ hoĩem am¬
mittant. strupro illici possc̃. ñ faciamꝰ qͣria castitati. Et si mẽ¬
tiendo decipi posst̃ facimꝰ ꝯͣria ueritati. cũ ꝓculdubio nulli
eẽt fidelit̾ amabilis castitas si ñ eam perciperet ueritas:
prouide ut ꝑueniat᷑ ad hoĩem baptitandũ fallant᷑ mẽti¬
endo custodes. si. hoc iubet ueritas: sed qͦm̃ iubeat ueri¬

Expanded text:
baptizandus in potestate sit inpiorum atque infidelium constitutus, baptizandus in potestate sit inpiorum atque infidelium constitutus, ad quem perueniri non possit, ut lauacro regenerationis abluatur, nisi deceptis mentiendo custodibus. ab hoc inuidiosissimo clamore, quo cogimur non pro cuiusquam opibus uel honoribus in hoc saeculo transcurrentibus, non pro ipsa huius temporis uita, sed pro aeterna hominis salute mentiri, quo confugiam, nisi ad te, ueritas? et mihi abs te proponitur castitas. cur enim si custodes isti, ut nos ad baptizandum hominem admittant, stupro inlici possunt, non facimus contraria castitati et, si mendacio decipi possunt, facimus contraria ueritati? cum procul dubio nulli esset fideliter amabilis castitas, si non eam praeciperet ueritas. proinde ut perueniatur ad hominem baptizandum, fallantur mentiendo custodes, si hoc iubet ueritas. sed quomodo iubeat ueri
Abbreviated transcription (Latin):
ta enĩ scd̾m ueniam relaxant᷑ ĩ firmitati: ꝗͣuis sincerissi¬
me neqͣqmͣ placeant ueritati. Dicat gͦ hoc qͥsqͥs ñ meru
sus oportet obtendi. cur debeat pcierari: uel qd est exe¬
crabiliꝰ cur deus debeat blasphemari. Ideo ã peiꝰ est blas.¬
phemare ꝗͣ peierare: qm̃ peierãdo false rei adhibetur
testis deus. blasphemãdo ã de ip̃o falsa dicũtur do. Tan¬
to est ã qͥsꝙ ĩ excusabiliꝰ siue ꝑiurꝰ siue blasphemꝰ ꝙ̃o
magis ea q̃ pcierado uł blasphemãdo asserũt. fassa noue¬
rũt eẽ uel credũt. Quisqͥs itaq dicit ꝓ periclitantis hoĩs
salute tẽꝑali uel uita ẽẽ mentiendũ nimis ip̃e ab itiuere
ex orbitat et̃ne salutis ⁊ uite: si dicit in ea cã etiã iurã¬
ip̃ius qͦq salutis et̾ne ꝑiculũ apponit᷑. qd̾ nr̃o mendacio
si alit̾ nõ potest depellendũ eẽ clamatur: uelut si qͥsꝗͣ

Expanded text:
ta enim secundum ueniam relaxantur infirmitati, quamuis sincerissita enim secundum ueniam relaxantur infirmitati, quamuis sincerissimae nequaquam placeant ueritati. dicat hoc quisquis non metuisus oportet obtendi, cur debeat peierari uel, quod est execrabilius, cur deus debeat blasphemari. non enim quiaphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis deus, blasphemando autem de ipso falsa dicuntur deo. tanto est autem quisque inexcusabilior siue periurus siue blasphemus, quanto magis ea, quae peierando uel blasphemando asserunt, falsa nouerunt esse uel credunt. quisquis itasalute temporali vel vita esse mentiendum, nimis ipse ab itinere exorbitat aeternae salutis et vitae, si dicit in ea causa etiam juranipsius quoque salutis aeternae periculum opponitur, quod nostro mendacio, si aliter non potest, depellendum esse clamatur: uelut si quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
me audiat tͣba mortalitatis. turba ĩfirmicatis. responde¬
bo aliquid ꝓ negocio ueritatis: certe pia. uera. sc̃ã castitas.
ñ nͥ ex ueritate est: et quisqͥs adu̾sus eam facit. ꝓfecto ad.¬
uersꝰ ueritatẽ facit. Cur gͦ ⁊ si ũ possit alit̾ periclitanti¬
bus subueniri ñ cõmitto stuprũ. qd̾ id̾o est ꝯͣriũ ueri¬
tati. qͥa cõtrariũ est castitati: Et ut periclitãtibus
ib̾ueniat᷑ loquor mendaciũ. qd̾ ip̃i aꝑtissime est ꝯͣriũ
ueritati: Quid nobis tantũ ꝓmeruit castitas ⁊ offen.¬
dit ueritas. cũ õĩs ex ueritate sit castitas. et sit ñ cor¬
poris. sed mentis castitas ueritas. atq in mence habitet
serũt aliqñ eẽ mentiendũ. id asserendo ẽe ueraces. ne qd̾
Quale est enĩ ut eẽ ad ulterãdũ neno discat a castitate.
dm̃ offendendũ uenio discat a pietate. cuiꝗͣ nocendũ ne¬
mo discat a benignitate. et ẽẽ mentiendũ discamꝰ a

Expanded text:
me audiat turba mortalitatis, turba infirmitatis, respondeme audiat turba mortalitatis, turba infirmitatis, respondebo aliquid pro negotio ueritatis. certe pia, uera, sancta castitas nonnisi ex ueritate est: et quisquis aduersus eam facit, profecto aduersus ueritatem facit. cur ergo et, si non possit aliter periclitantibus subueniri, non committo stuprum, quod ideo. est contrarium ueritati, quia contrarium est castitati, et ut periclitantibus subueniatur, loquor mendacium, quod ipsi apertissime est contrarium ueritati? quid nos tantum promeruit castitas et offendit ueritas? cum omnis ex ueritate sit castitas et sit non corporis, sed mentis castitas ueritas atque in mente habitet serunt aliquando esse mentiendum, id asserendo esse ueraces, ne, quod quale est enim, ut esse adulterandum nemo discat a castitate, deum offendendum nemo discat a pietate, cuiquam nocendum nemo discat a benignitate et esse mentiendum discamus a
Abbreviated transcription (Latin):
cet. quis fasse studere uelit doctrine. ubi ⁊ fallit dicens
⁊ fallit᷑ discens: Si ã ut aliquẽ possit ĩuenire discipulũ.
docere se asserit uerũ. cũ doceat ẽẽ mentiendũ: qͦ ert
daciũ ñ est ex ueritate : Nõ ÷ gͥ uerũ aliqñ ẽẽ menti¬
endũ. Et qd̾ ñ est uerũ nemini est oĩo suadendũ. Sed
Cũ ꝓposuero añ qͣlescũꝙ oculos cordis mei ĩcelligibil ẽ illꝰ pulchritudinẽ
de cꝰ ore nichil falsi ꝓcedit. qͣuis ubi radians magis magisq clareseit ue¬
ritas. ibi palpitãs mea reuerberat᷑ ĩfirmitas: tñ sic amore tãti decoris
agit ꝑtes suas ĩfirmitas. ⁊ cãm uincibilẽ facientibus t᷑¬
bis se habere ꝓclamat. ubi contradicit. ⁊ dicit. Qmodo
apud hoĩes qui procul dubio si fallant᷑. auertũt᷑ a ꝑui¬
cie aliena uel sua. perielitãtib subuenit᷑ hoĩbus. si nos
humanꝰ ad mentiendũ ñ ĩclinet affectis: Si patient᷑

Expanded text:
cet, quis falsae uelit studere doctrinae, ubi et fallit docens cet, quis falsae uelit studere doctrinae, ubi et fallit docens et fallitur discens? si autem, ut aliquem possit inuenire discipulum, docere se asserit uerum, cum doceat esse mentiendum, quomododacium non est ex ueritate? non est igitur uerum aliquando esse mentiendum; et quod non est uerum, nemqualescumque oculos cordis mei intelligibilem illius pulchritudinem, de cujus ore falsi nihil procedit; quamvis ubi radians magis magisque clarescit veritas, ibi palpitans mea reverberatur infirmitas: tamen sic amore tanti decorisagit partes suas infirmitas et causam uincibilem fauentibus turbis se habere proclamat, ubi contradicit et dicit: quomodo apud homines, qui procul dubio, si fallantur, auertuntur a pernicie uel aliena uel sua, periclitantibus subuenitur hominibus, si nos humanus ad mentiendum non inclinet affectus? si patienter
Abbreviated transcription (Latin):
raab merecrite: ñ id̾o fcm̃ est qr mẽtite st̃: s qr ĩ hoĩet
d̾i misericordes fuerũt. Nõ est itaq m eis remunera¬
ta fallacia. s beniuolentia. benignitas mẽtis. ñ inqͥ¬
dacio. In sodomis ubi masculi ĩ masculos nefanda li¬
bidine accensi nec ostiũ domꝰ ĩ qͣ erãt qͦs q̃rebant ĩueni¬
it quos eẽ angelos nesciebat. ⁊ ũ morte peiorẽ ne pate.¬
rent᷑ timebat. Et certe poterat mentiendo respõdere.¬
Nam illi int̾rogãdo q̃sierũt. S hõ iustꝰ noluit ꝓ corꝑib
hospitũ. aiãm suã suo  meudacio maculari. pro qͥbus
uoluit corꝑa filiarũ aliene libidinis iniquitate uim
perpeti: Oubi estis s fontes lacrimarũ ⁊ quid facie
mus: Quo ibimꝰ. ubi nos occultabimꝰ ab ira ueritatis. si
ñ solũ negligimꝰ cauere mendacia. sed audemus insuꝑ
tem corꝑalem. Hoc scio qd̃ etian qͥ docet oportere men¬
tiri: uerũ docere se uult uideri. Nam si falsũ est qd̾ do¬

Expanded text:
a meretrice, non ideo factum est, quia mentitae sunt, sed quia in homines Dei misericordes fuerunt. Non est itaque in eis remunerata fallacia, sed benevolentia, benignitas mentis, non iniqudomis factum, ubi masculi in masculos nefanda libidine accensi, nec ostium domus in qua erant quos quaerebant, inveniit, quos esse angelos nesciebat et uim morte peiorem ne paterentur timebat. et certe poterat talia respondere illi interrogando quaesierunt. sed homo iustus noluit pro corporibus hospitum animam suam suo mendacio maculari, pro quibus uoluit corpora filiarum alienae libidinis iniquitate uim perpetmus? quo ibimus? ubi nos occultabimus ab ira veritatis, si non solum negligimus cavere mendacia, sed audemus insuper endum. hoc scio, quod etiam qui docet oportere mentiri, uerum docere se uult uideri. nam si falsum est quod do
Abbreviated transcription (Latin):
humanitas ĩ rebus humanis. puco nos iustiꝰ posse
rep̃hendi: si ignotos hoĩes quos criminãt᷑ inimici
nec eoꝵ crimen ulla testificatõe demõstrãt. nocẽtes
potius ꝗͣ ĩnocentes demõstrãt crediderimꝰ : quia si
forte alit̾ ueritas sc ht̃. ip̃i certe humauitati debi¬
tũ reddit᷑. cũ hõ de hoĩe nichil mnali suspicat᷑ teme¬
re suspicatur. nec ciuiꝗͣ cruuinãti facile credit: qñ¬
A malis ã cũ qͥb d̃i sacram̃ta cõicant etiã nc̃ ĩ area ñdũ ĩ horreo
iã tã boni discedũt. ⁊ separãtur moꝵ dissimilitudine ñ corpoꝵ
segregacõe alit̾ uiuedo. ñ ad alia cõuenticula ueniendo.

Expanded text:
humanitas in rebus humanis, puto nos iustius posse reprehendi, si ignotos homines, quos criminantur inimici nec eorum crimen ulla testificatione demonstrant, nocentes potius quam innocentes crediderimus, quia, si forte se aliter ueritas habet, ipsi certe humanitati debitum redditur, cum homo de homine nihil mali temere suspicatur nec cuiquam criminanti facile credit, qa malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo.
Abbreviated transcription (Latin):
alem qͣlitatẽ corporis cõmutatos. qͣlis ĩ resurrectõe ꝓuuit.¬
titui. q̃ ⁊̃ dño pͥma p̾cessit: nisi qi isti fortasse. nec hũs ci¬
bis egent. qui sui cõsũptõe reficiũt: s ex quo trallaci sẽ
ita uiu̾ũt ut similẽ habeant societatẽ illis qͣdragita die.¬
biis: quo hely̾as ex calice aque ⁊ ex collirida panis sñ tibo
uixit. aut si hũs sustẽtaculis opꝰ est. ita ĩ ꝑadiso fortasse
paseũtur: sic̃ adam pͥus ꝗͣ ꝓpt̾ peccatũ exinde exire meru¬
islet. Habebat enĩ qtũ existimo ⁊ de lignoꝵ feuctib re¬
fectõne cõtra defectõnẽ: ⁊ de ligno uite stabilitatẽ cõtra

Expanded text:
alem qualitatem corporis commutatos, qualis in resurrectione promittitur, quae in Domino prima praecessit, nisi quia isti fortasse nec his cibis egent, qui sui consumptione reficiunt. Sed ex quo translati sunt, ita vivunt, ut similem habeant societatem illis quadraginta diebus, quibus Elias ex calice aquae et ex collyride panis sine cibo vixit; aut si et his sustentaculis opus est, ita in paradiso fortasse pascuntur, sicut Adam, priusquam propter peccatum exinde exire meruisset. Habebat enim, quantum existimo, et de lignorum fructibus refectionem contra defectionem, et de ligno vi
Abbreviated transcription (Latin):
Neq septimo genere mentiendũ est. ñ enĩ iꝰꝗͣ cõmoditas
aut salus tẽꝑalis. ꝑficiende fidei p̃ferenda est: nec si qͥs.¬
qͣm ĩ recte fcĩs nr̃is tam male mouet᷑. ut fiat etiã aiõ
deterior. longe ꝙ: a pietate remorior: propterea recte fcã
deserenda st̃. cũ id nobis p̃cipuse teuẽdũ sit. ad quod uoca¬
re atꝙ ĩ uitare debeiꝰ qͦs sic̃ nos . disiginꝰ: forrissimo ꝙ aĩo

Expanded text:
neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. nec si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos si
Abbreviated transcription (Latin):
dacii. Non est menciendũ scd̾o genere: quia nulli faciẽ¬
da est ĩiuria. Non est menciendũ t̾tio genere: qͥa nul¬
li cũ alteriꝰ ĩuiria cõsulendũ est. Non est mẽciendum
quarto genere. ꝓꝑ mendacii libidinẽ q̃ ꝑ se ipsa uiciosa
est. Non est menciendũ qͥnto genere. quia nͨ ip̃a ueri¬
tas fine placendi hõib eñcianda est. ꝗͣtominꝰ mẽdaciũ:
qd̾ ꝑ sc ip̃m qͥa mendatiũ est: utiq tͦpe est. Non mẽti
endũ est sexto genere. n enĩ recte etiam testimonii
pit̾nã uͦ salutẽ nullus duce̾dus est opitulante mẽdacio
Nõ enĩ malis cõuertẽtiũ morib. ad bonos mores cõuertẽ¬
dus est. qͥa si erga illũ faciendũ est. debet etiã ip̃e cõu̾sꝰ
facere erga alios: atq ita ñ ad bonos s ad malos mores cõ¬
u̾tit᷑. cũ hoc ei p̃bet᷑ uitãdũ cõu̾so. qd̾ ei p̾sticũ est cõuertẽdo.

Expanded text:
dacii. Non est mentiendum secundo genere; quia nulli faciendacii. Non est mentiendum secundo genere; quia nulli facienda est injuria. Non est mentiendum tertio genere; quia nulli cum alterius injuria consulendum est. Non est mentiendum quarto genere, propter mendacii libidinem, quae per se ipsam vitiosa est. Non est mentiendum quinto genere; quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuntianda est: quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est! non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii piternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo.