comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minib reus: alterũ non facit innocentẽ ꝙ ñ ẽ d̾s.
Alioqͥn si ex innocentia baptizantis expectatur ut
fiat innocentia baptizati. tanto erit quisq in nocẽ¬
tior. qͣnto innocentiorẽ a quo baptizetur in uenerit.
Et tanto ipse minꝰ erit innocens: qͣnto et ille a quo
baptizatur. Et si forte cont̃ aliquẽ tenet odium qui
baptizat: hoc et illi qui baptizatur imputabit᷑
Ut quid gͦ miser currit ad baptismũ: At ei dimit¬
tantur peccata sua. An ut imponant᷑ aliena: Ansi¬
cut nauis mercatoris. alia ponat. aua suscipiat: Ar¬
borem aũt bonã et fructũ eius bonũ. et arborẽ ma¬
lam et fructũ eiꝰ malũ. homines solemꝰ intelligere
et oꝑa eoꝵ: sicut consequent̃ ostendit᷑ in uerbis quȩ
tu quoq cõmemorasti. Bonus hõ de bono thesauro
cordis sui ꝓfert bona: et malus hõ de malo thesau¬
ro cordis sui ꝓfert mala. Cum aut̃ uerbũ di p̃dicat.¬
đi sacram̃tum mninistrat: s: deputatur in eis de qͥb:

Expanded text:
minibus reus, alterum non facit innocentem, quia non est deus. alioquin si ex innocentia baptizantis expectatur ut fiat innocentia baptizati, tanto erit quisque innocentior, quanto innocentiorem a quo baptizetur inuenerit, et tanto ipse minus erit innocens, quanto et ille a quo baptizatur; et si forte contra aliquem tenet odium qui baptizat, hoc et illi qui baptizatur imputabitur. ut quid ergo miser currit ad baptismum? ut ei dimittantur peccata sua an ut imponantur aliena? an sicut nauis mercatoris alia ponat, alia suscipiat? arborem autem bonam et fructum eius bonum et arborem malam et fructum eius malum homines solemus intellegere et opera eorum, sicut consequenter ostenditur in uerbis quae tu quoque commemorasti: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala. cum autem dei uerbum praedicaticataut ministrat, sed deputabitur in eis de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ temere ista iactatis. os ur̃m uiꝑeũ ẽ. os ur̃m ma¬
ledictione et amaritudine plenum ẽ. Ostendite iã
si potestis: quẽ ꝓpħam. quẽ sapientẽ. quẽ scribam
occiderimꝰ. et crucifixerimꝰ et flagellauerimꝰ in syna¬
gogis nr̃is. Attendite qͣnto labore impenso nullomͦ
ꝓbaturi sitis. qd̃ donatus et marculus ꝓpħe fuerĩt
aut sapientes aut scribe quia non fuerunt.Qd̃ et¬
si possetis. qͥd faciatis ut ostendatis a nob̃ occisos. qͦs
nec nos ipsi nouimꝰ. qͣntominꝰ orbis trarũ cui ue¬
nenoso ore maledicitis: Aut unde potestis osten¬
dere auimũ nos habere consimilẽ int̾fectorib eoꝵ.¬

Expanded text:
cum temere ista iactatis, os uestrum uipereum est, os uestrum macum temere ista iactatis, os uestrum uipereum est, os uestrum maledictione et amaritudine plenum est. ostendite iam, si potestis, quem prophetam, quem sapientem, quem scribam occiderimus et crucifixerimus et flagellauerimus in synagogis nostris. attendite, quanto labore impenso nullo modo probaturi sitis, quod Donatus et Marculus prophetae fuerint aut sapientes aut scribae, quia non fuerunt. quod etsi possetis, quid faciatis, ut ostendatis a nobis occisos quos nec nos ipsi nouimus, quanto minus orbis terrarum cui uenenoso ore maledicitis? aut unde potestis ostendere animum nos habere consimilem interfectoribus eo
Abbreviated transcription (Latin):
nenũ aspidũ sub labiis eorũ. Et quia hoc passim a
quolibet in quẽlibet dici potest. quasi quereretur
quoꝵ: continuo subicit. Quoꝵ os maledictione et a¬
maritudine plenũ ẽ. Cum gͦ talia dicitis in hoĩes ꝑ
totũ mundũ disꝑsos qͦs omnino ignoratis. quorũ
etiã multi nec ceciliani. nec donati nom̃ audierunt.
nec auditis in silentio respondentes. ñ ad nos ꝑtinet
quicqͥd dicitis. non uidimꝰ. ñ fecimus. quid loqͣmini
penitꝰ ignoramꝰ. uos qͥ nichil aliud uultis quã dicere
qd̃ ꝓbare om̃ino ñ potestis: quid aliud quã os ur̃m
maledictione et amaritudine plenũ ẽ: Iam uide
utrũ uos possitis ostendere ñ ẽẽ iuꝑas. Nisi ostende¬
ritis om̃s xp̃ianos omniũ gentium traditores esse
et homicidas. et ñ ẽẽ xp̃ianos. immo uero etiã si po¬
testis singłorum hominũ ꝑ totũ orbẽ diffusorũ ui¬
tas et facta nosse et ostendere. tam̃ anteqͣm id faciatis

Expanded text:
nenum aspidum sub labiis eorum. et quia hoc passim a nenum aspidum sub labiis eorum. et quia hoc passim a quolibet in quemlibet dici potest, quasi quaereretur quorum, continuo subiecit: quorum os maledictione et amaritudine plenum est. cum ergo talia dicitis in homines per totum mundum dispersos quos omnino ignoratis, quorum etiam multi nec Caeciliani nec Donati nomen audierunt, nec auditis in silentio respondentes: \'non ad nos pertinet quidquid dicitis, non uidimus, non fecimus, quid loquamini penitus ignoramus: uos qui nihil aliud uultis quam dicere quod probare omnino non potestis, quid aliud quam os uestrum maledictione et amaritudine plenum est? iam uide utrum uos possitis ostendere non esse uiperas, nisi ostenderitis omnes christianos omnium gentium traditores esse et homicidas et non esse christianos. immo uero etiamsi potestis singulorum hominum per totum orbem diffusorum uitas et facta nosse et ostendere, tamen antequam id faciatis,
Abbreviated transcription (Latin):
mitto ad uos ꝓpħas et sapientes et scribas. et ex illisoc¬
cidetis et crucifigetis et flagellabitis in synagogis
ur̃is: donec ueniat suꝑ uos om̃is sanguis iustus quẽ
effudistis in terra. a sanguine abel iusti usq ad sangui¬
nẽ zacharie filii barachie. quẽ occidistis int̃ templum
et altare. Nunqͥd uere carnaliter filii sunt iuꝑarum.
ac ñ magis m̃te serpentes et trilingui malicia tactu¬
q: mortifero. et sp̃u ueneni flagra ntes. uere uiperȩ
facti sunt: qui insontib popłis mortes morsib uo
les uos estis: respondebitis. Proba. Qͥd enĩ tu ꝓbasti:
Aut si eo putas ꝓbari quia dicunt᷑: non opus ẽ eadem
repetere. Recita ula ipsa tibi: et a nobis in uos. Ecce et
ego ꝓbaui: si hoc ẽ ꝓbare. Et tamen disce qͥd sit ꝓbare.
sleq enĩ extͥnsecus quero docum̃ta: ut uos uꝑas ꝓbc̃.
foce idipsũ iuꝑeum. ñ habere in ore firmamentum
ueritatis. s uenenũ maledictionis sicut scriptũ ẽ: ue¬

Expanded text:
sapientes et scribas, et ex illis occidetis et crucifigetis et flagellabitis synagogis uestris, donec ueniat super nos omnis sanguis iustus, quem effudistis in terra a sanguine Abel iusti usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis inter teniplum et altare. numquid uere carnaliter filii sunt uiperarum ac non magis mente serpentes et trilingui malitia tactuque mortifero et spiritu ueneni flagellantes? uere uiperae facti sunt qui insontibus populis mortes morsibus uoales uos estis, respondebitis: \'proba.\' quid enim? tu probasti? aut si eo putas probari quia dicuntur, non opus est eadem repetere. recita illa ipsa tibi et a nobis in uos: ecce et ego probaui, si hoc est probare. et tamen disce quid sit probare. neque enim extrinsecus quaero documenta, ut uos uiperas probem. ecce id ipsum uipereum est non habere in ore firmamentum ueritatis, sed uenenum maledictionis, sicut scriptum est: ue
Abbreviated transcription (Latin):
etiã non caste annunciantes euangłium annuncia¬
re ꝑmittit: et in hoc gaudet. Quia et si ñ caste annũ¬
ciabant sua querentes ñ que iħu xp̃i. castũ tamen
erat qͦd annunciabant. Et dixerat d̃ñs de quibꝰdam
talib. Quȩ dicunt facite: que autẽ faciunt facere no¬
lite. Dicunt enĩ. et ñ faciunt. Si gͦ caste annunciatur
qͦd castũ est: etiam ipse annunciator qͥa uerbo conso¬
ciatur. credentẽ congenerat. Si aũt̃ ipse ñ regeneraret᷑
castũ tam̃ sit qd̾ aununciat: nascitur credens. ñ ex mi¬
nistri sterilitate. s ex ueritatis fecunditate. Petił dix̃¬

Expanded text:
etiam non caste annuntiantes euangelium annuntiaetiam non caste annuntiantes euangelium annuntiare permittit et in hoc gaudet, quia, etsi non caste annuntiabant sua quaerentes, non quae Iesu Christi, castum tamen erat quod annuntiabant. et dixerat dominus de quibusdam talibus: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. si ergo caste annuntiatur quod castum est, etiam ipse annuntiator, quia uerbo consociatur, credentem congenerat; si autem ipse non regeneretur, castum tamen sit quod annuntiat, nascitur credens non ex ministri sterilitate, sed ex ueritatis fecunditate. Petili
Abbreviated transcription (Latin):
entia gͦ xp̃i securi sumꝰ. Nam si quẽubet hominẽ po¬
nas. incerta erit accipientis mundatio: quia incerta
conscientia ẽ abluentis. Pet ił. dix̃. Nam qui fidem
a ꝑfido sumpserit: non fidem ꝑcipit s reatũ. Aũs. R.¬
Non ẽ ꝑfidus xp̃c: a quo fidelis homo fidem ꝑcipit
ñ reatũ. Credit quippe in eũ qui iustificat impium:
ut deputetur fides eiꝰ ad iusticiam. Petił. dix̃. Om̃is
res enim: origine et radice consistit. Et si caput nõ
ꝓ. xp̃o uis opponere. sub quo te non uis ponere: Iue
ẽ origo et radix caputq nascentis de qͦ ñ tumemꝰ sicut
de homine quolibet: ne forte sit fictus et pessimꝰ. et
de ongine pessuna ouamur. de pessima radice surga¬
mus. pessimo capiti conformem. Qͥs enim hõ de hoĩe
socurus sit. cũ scriptũ sit. maledictus om̃is qui spem
suã ponit in homine: Semen aut̃ quo regeneram᷑.
uerbũ dei est idest euangłium: unde apłs dicit. In
xp̃o enĩ ismu ꝑ euangłium ego uos genui. Qui tamen

Expanded text:
entia Christi ergo securi sumus. nam si quemlibet hominem ponas, incerta erit accipientis mundatio, quia incerta conscientia est abluentis. Petilianus dixit: Na-m qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. AuChristus, a quo fidelis homo fidem percipit, non reatum. credit quippe in eum qui iustificat impium, ut deputetur fides eius ad iustitiam. Petilianus dixit: Omnis res enim opro Christo uis opponere, sub quo te non uis ponere? ille est origo et radix caputque nascentis, de quo non timemus sicut da homine quolibet, ne forte sit fictus et pessimus et de origine pessima oriamur, de pessima radice surgamus, pessimo capiti conformemur. quis enim homo de homine securus sit, cum scriptum sit: maledictus omnis qu i spem suam ponit in homine? semen autem quo regeneramur uerbum dei est, id est euangelium, unde apostolus dicit: in Christo enim Iesu per euangelium ego uos genui. qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
gi. qͥd ꝓdest misero baptizato qͦd ignorat quam¬
malus sit malus sit baptizator eius: Ignorat enim
se malum habere caput: aut om̃ino se ẽẽ sine capite.
Tamen que spes est illi. cui siue scienti siue nescienti
caput pessimum aut nullum est: Nunqͥd ipsa ig¬
norantia fit ei caput. cui suus baptizator uł malũ
caput uel nullum est: At hoc quisquis putauerit.
uere sine capite est. Nos gͦ querimꝰ quia dixit iste
qui fidẽ a ꝑfido sumpserit. ñ fidem ꝑcipit sedrea¬
tum: statiq conexuit dicens. omnis enim resori¬
gine et radice consistit: et si caput non habet ali¬
quid nichil est. querimꝰ itaq nos. cum ille baptiza¬

Expanded text:
gi, quid prodest misero baptizato, quod ignorat quagi, quid prodest misero baptizato, quod ignorat quam malus sit baptizator eius ? ignorat enim se malum habere caput aut omnino se esse sine capite. tamen quae spes est illi, cui siue scienti siue nescienti caput pessimum aut nullum est? numquid ipsa ignorantia fit ei caput, cui suus baptizator uel malum caput uel nullum est? at hoc quisquis putauerit, uere sine capite est. Nos ergo quaerimus, quia dixit iste: qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum statimque conexuit dicens: omnis enim res origine et radice consistit, et si caput non habet aliquid, nihil est, quaerim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in nomine pauli baptiza¬
ti estis: Quaꝓpter si errabant illi. et nͥ corrigerent᷑¬
ꝑirent qui uolebant ẽẽ pauli: quȩ tande spes eoꝵ
est qui querunt ẽẽ donati: Id enim agunt isti. ut
origo. radix et caput baptizati. non nͥ ille sit a qͦ
baptizatur. Ita fit. ut qm̃ plerunq qualis sit bap¬
tizator incertum ẽ. incerta origine. incerta radice.
incerto capite: spes etiam om̃is incerta sit. Et cũ fie¬
ri possit. ita ẽẽ conscientiã dantis. ut scelerata atq
maculosa sit: et hoc ignoret accipiens: consequen¬
ter fit ut scelerata origine. scelerata radice. scelerato
capite: spes quoq baptizati uana et inanis existat.
Quippe cũ iste in epła sua ponat et dicat. om̃is enĩ¬
res origine et radice consistit. et si caput non habet
aliqͥd: nichil est. sumq originẽ et radicẽ et caput
baptizati. hominẽ a quo baptizatur uelit intelli¬

Expanded text:
pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizapro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estisirent, qui uolebant esse Pauli, quae tandem spes eorum est, qui quaerunt esse Donati? id enim agunt isti, ut origo, radix et caput baptizati non nisi ille sit a quo baptizatur. ita fit ut, quoniam plerumque qualis sit baptizator incertum est, incerta origine, incerta radice, incerto capite spes etiam omnis incerta sit. et cum fieri possit ita esse conscientiam dantis, ut scelerata atque maculosa sit et hoc ignoret accipiens, consequenter fit, ut scelerata origine, scelerata radice, scelerato capite spes quoque baptizati uana etinanis existat, quippe cum iste in epistula sua ponat et dicat: omnis res enim origine et radice consistit, et si caput non habet aliquid nihil est, cumque originem et radicem et caput baptizati hominem a quo baptizatur uelit intelle
Abbreviated transcription (Latin):
baptizauerunt. ñ eis potuerunt fidẽ tradere s rea¬
tum. si quisqͥs fidem a ꝑfido sumpserit: non fidem
ꝑcipit sed reatum. Ergo baptizentur abonis: ut poᷤ¬
sint fide ꝑcipere non reatũ. S quomͦ et de istis se¬
curi erunt. si conscientia dantis attendit᷑ quȩ la¬
tet ocłos accepturi: Ita scđm eoꝵ sententiam fit
salus illa sp̃ualis incerta. dum contͣ scripturas sc̃as.
que dicunt bonũ ẽ confidere indño. quã confidere
in homine: et maledictus omnis qui spem suãponit
in homine. spem baptizandoꝵ aufer̃t a dño do& ĩ hoĩe
ponendã ẽẽ ꝑsuadent. Unde fit om̃ino ut non in¬
certa. s ꝓrsus nulla sit salus: quia dñi ẽ salus. et ua¬
na salus hominis. Itaq quisqͥs in homine spẽ po¬
suerit. etiam quem iustum et innocentẽ nouit:
maledictus ẽ. Ande et apłs paulus eos qui dice¬
bant se pauli ẽẽ obuirgat et dicit. Nunquid paulꝰ

Expanded text:
baptizauerunt, non eis potuerunt fidem tradere sed reabaptizauerunt, non eis potuerunt fidem tradere sed reatum, si, quisquis fidem a perfido sumpserit, non fidem percipit sed reatum. ergo baptizentur a bonis, ut possint fidem percipere, non reatum. Sed quomodo et de istis securi erunt, si conscientia dantis attenditur quae latet oculos accepturi? ita secundum eorum sententiam fit salus illa spiritalis incerta, dum contra scripturas sanctas, quae dicunt: bonum est confidere in domino quam confidere in homine et: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine, spem baptizandorum auferunt a domino deo et in homine ponendam esse persuadent. unde fit omnino, ut non incerta, sed prorsus nulla sit salus, quia domini est salus et uana salus hominis. itaque quisquis in homine spem posuerit, etiam quem iustum et innocentem nouit, maledictus est. unde et apostolus Paulus eos, qui dicebant se Pauli esse, obiurgat et dicit: numquid Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
baptizaturus. At ille qui baptizandus ẽ ꝑfidiã
eius ignorat. Quid eum accepturum ẽẽ arbitrariˢ
utrum fidem an reatum: Si dixeris fidem. con¬
cedes posse fieri ut aꝑfido quisq fidem ꝑciprat
non reatum: et falsum erit illud quod dictum
ẽ. qui fidem a ꝑfido sumpserit. non fidem per¬
cipit sed reatum. Inuenimus enim fieri pos¬
se: ut etiam a ꝑfido fidem quisq ꝑcipiat. si ꝑ¬
fidiam dantis ignoret. Non enim ait quifidẽ
Apfido manifesto uł cognito sumpserit: s. qui
tidem inquit a ꝑfido sumpserit. ñ fidem ꝑ¬
cipit s reatum Quod utiq falsum ẽ quando
quisq a latente ꝑfido baptizatur. Si autẽ dixerit
etiam cũ baptizator ꝑfidus latet: non ab eofidẽ ꝑci¬
cipit s reatum. rebaptizent gͦ illos quos ab eis bap¬
tiztatos ẽẽ constiterit. qui dui apud ipsos cũ scelera¬
tis latuerunt. et postea proditi conuictiq damnati
sunt. Eo quippe tempore quo latebant. quoscunq

Expanded text:
s, at ille qui baptizandus est, perfidiam ejus ignorat: quid eum accepturum esse arbitraris? utrum fidem, an reatum? Si dixeris fidem; concedes posse fieri ut a perfido quisque fidem percipiat, non reatum; et falsum erit illud quod dictum est: qui fidem, a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. inuenimus enim fieri posse, ut etiam a perfido fidem quisque percipiat, si pel\'fidiam dantis ignoret. non enim ait: \'qui fidem a perfido manifesto uel cognito sumpserit\', sed qui fidem, inquit, a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum, quod utique falsum est, quando quisque a latente perfido baptizatur. si autem dixerit: \'etiam cum baptizator perfidus latet, non ab eo fidem percipit sed reatum\', rebaptizent ergo illos, quos ab eis baptizatos esse constiterit, qui diu apud ipsos conscelerati latuerunt et postea proditi conuictique damnati sunt. Eo quippe tempore quo latebant quoscumque
Abbreviated transcription (Latin):
uim ꝑsecutionis mee: redde mͥ rationẽ separationis
tue. S iterũ ac sepe dicturus es. Q̃ si ñ ꝓbas: ad ne¬
ostendisti: Et si ostendisses crimina nescio quoꝵ qͥd hoc
ad sem̃ abrahe in quo benedicunt᷑ om̃s g̃s̃: Etił dix̃.¬

Expanded text:
uim persecutionis meae, redde mihi rationem separationis uim persecutionis meae, redde mihi rationem separationis tuae. sed iterum ac saepe dicturus es, quae si non probas ad neostendisti? etsi ostendisses crimina nescio quorum, quid hoc ad semen Abrahae in quo benedicuntur omnes gentes?
Abbreviated transcription (Latin):
nerimꝰ traditi coheredẽ. ipsũ iudicemus traditoris he¬
redem. Ille ꝑtineat ad xp̃i uenditorẽ: qui xp̃m negat
orbis emptorẽ. Nempe quando se post resurrectionem
discipłis demonstrauit. et palpanda membra dubi¬
tantib p̃buit. hoc illis ait. qm̃ sic scriptũ ẽ. et sic opor¬
tebat. xp̃m pati et resurgere t̾cia die. et p̃dicari in no¬
mine eiꝰ penitentiã et remissionẽ peccatorũ ꝑ omnes
gentes. incipientib ab ierłm. Ecce aqua hereditate
uos alienatis: ecce cui heredi resistitis. Itane uͦ parce¬
ret. xp̃o in t̃ra ambulanti: qui contͣdicit in cęlo seden¬
ti: Adhuc non intelligitis qm̃ quicqͥd nob̾ obicitis.
sermoni eiꝰ obicitis: Promittitur xp̃ianus orbis: et
creditur. Impletur: et contͣdicitur. Cogitate obsecro.
qͥd pati ꝓ tanta impietate debuistis. Et tam̃ siqͥd passi
estis: nescio. Non uidi: ñ feci. Tu hodie qͥ non pateris

Expanded text:
nerimus traditi coheredem, ipsum iudicemus traditoris henerimus traditi coheredem, ipsum iudicemus traditoris heredem, ille pertineat ad Christi uenditorem, qui Christum negat orbis emptorem. nempe quando se post resurrectionem discipulis demonstrauit et palpanda membra dubitantibus praebuit, hoc illis ait: quoniam sic scriptum est et sic oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. ecce a qua hereditate uos alienatis, ecce cui heredi resistitis! itane uero parceret Christo in terra ambulanti qui contradicit in caelo sedenti? adhuc non intellegitis, quoniam quidquid nobis obicitis sermoni eius obicitis? promittitur christianus orbis et creditur, impletur et contradicitur. cogitate, obsecro, quid pati pro tanta impietate debuistis; et tamen si quid passi estis nescio, non uidi, non feci. tu hodie qui non pateris
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m ẽ si exaggerare uelim: tempꝰ me ciciꝰ quã uer¬
ba deficient. Et hoc tu si defendere uelis. Ca es ob¬
iecturus orbi terrarũ: quȩ si obicienda sunt. admones
unde ampliꝰ accuseris: si obicienda ñ sunt. ñ defende¬
ris. Ut quid gͦ inflaris adu̾sum me de tͣditione quȩ nec
mea ẽ nec tua: Si manet illud pactũ. nob̾ obiciamuᷤᷤ
aliena. Si autẽ non manet: tua potiꝰ ẽ quam mea
Quanquã et manente ilio pacto. arbitror me iustissi¬
me dicere. ut ille iudicetur socius eiꝰ qui tradidit xp̃m
qui cũ toto orbe ñ se tradidit xp̃o. Ergo inqͥt apłs abͣhȩ
semen estis: scdm ꝓmissionẽ heredes. Et iterũ dicit. He¬
redes quidẽ dei: coheredes autẽ xp̃i. Idemq sem̃ abra¬
he ad om̃s gentes ꝑtinere demonstrat: ex illo qd̃ abra¬
he dictũ ẽ. in semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Qua¬
ꝓpter puto iustũ ẽẽ qđ postulo. ut testam̃tum dĩ quod
iam olim aꝑtũ ẽ aliqͣntum adu̾tamꝰ. et quẽ ñ inue¬

Expanded text:
um est, si exaggerare uelim, tempus me citius quam uerba deficient. et hoc tu si defendere uelis, ea es obiecturus orbi terrarum, quae si obicienda sunt ammones unde amplius accuseris, si obicienda non sunt non defenderis? ut quid ergo inflaris aduersus me de traditione quae nec mea est nec tua, si manet illud pactum, ut nobis non obiciamus aliena, si autem non manet, tua potius est quam mea? quamquam et manente illo pacto arbitror me iustissime dicere, ut ille iudicetur socius eius qui tradidit Christum, qui cum toto orbe non se tradidit Christo. ergo, inquit apostolus, Abrahae semen estis, secundum promis sionem heredes, et iterum dicit: heredes quidem dei, coheredes autem Christi, idemque semen Abrahae ad omnes gentes pertinere demonstrat ex illo quod Abrahae dictum est: in semine tuo benedicentur omnes gentes. quapropter puto iustum esse quod postulo, ut testamentum dei, quod iam olim apertum est, aliquantum aduertamus et, quem non inue
Abbreviated transcription (Latin):
ent aromata. Exurge qui irruisti: qui subditis
incumbis. qui possessos p̃mis. Exurge ut a tuo pon¬
dere releuati erigantur: quorũ animas p̃mendo
curuasti. Et ueni auster inquit. sp̃m inuocans
gr̃e. flantem de meridie: uelut a parte feruida
&. luminosa: ut fluant aromata. Unde apls dĩ.
tur in quodam psalmo. Conuerte dñe captiuita¬
tem nr̃am: sicut torrens in austro. Captiuitatem
scilicet qua sub diabolo tanquam sub aquilone
tenebantur. ubi abundante iniquitate friguerãt
et quodam congelauerant. Hinc enim in euange¬
lio di

Expanded text:
ent aromata. exsurge, qui inruisti. qui subditis ent aromata. exsurge, qui inruisti. qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur, quorum animas premendo curuasti; et ueni, auster, inquit spiritum inuocans gratiae flantem de meridie uelut a parte feruida et luminosa, ut fluant aromata. unde apostolus tur in quodam psalmo: Oonuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro, captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim et euangelium di
Abbreviated transcription (Latin):
longe dissimilit̃. Qualis enim lux ẽ ipsa caritas:
Quis uerbis explicat: Quis earum rerum que sen¬
sib corporis adiacent ullo demonstrat exemplo:
An forte lux caritas ñ est: Audi apłm iohannem.
Ipse ẽ: qui p̃dixit qͦd modo cõmemoraui. qͦd ds̃ lux
ẽ: et tenebre in eo ñ sunt ulle. Qui rursus dicit. Ds̃
caritas ẽ. Ac ꝑ hoc si d̾s̃ lux est. et ds caritas ẽ: ꝓfecto
frẽm suum in tenebris ẽ: usq adhuc. Iste sunt tene¬
bre: in quas diabolus et angłi eius multum suꝑbi¬
endo ꝓgressi sunt. Caritas enim ñ emulatur: ñ in¬
flat᷑. Ideo ñ emulatur: quia ñ inflatur. Ubi enim
uore caritatis auersi. et nimis in suꝑbiã inuidiãq
ꝓgressi. uelut glaciali duricia torpuerunt: et ideo
ꝑ figuram tanquã in aquilone ponunt᷑. Unde
cum generi humano diabłs incubaret: uentura
gr̃a saluatoris dicitur in cantico canticorum. Exur¬
ge aquilo et ueni auster: & ꝑfia ortum meũ: et flu¬

Expanded text:
longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat? quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte lux caritas non est? audi apostolum Iohannem; ipse quippe dixit. quod modo commemoraui: Quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, qui rursus dicit: Deus caritas est. ac per hoc, si deus lux est et deus caritas est, profecto fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. istae sunt tenebrae, in quas diabolus et angeli eius multum superbiendo progressi sunt. caritas enim non aemulatur, non inflatur; ideo non aemulatur, quia non inflatur; ubi enim uore caritatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torpuerunt. et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde, cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: Exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum et flu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑentur. Ds̃ est enim. qui oꝑatur in eis et uelle et
oꝑari: ꝓ bona uoluntate: Hec ẽ. iusticia di. Hoc ẽ.
qͦd d̾s donat homini: cum iustificat impiũ. Hanc
di iusticiam ignorantes suꝑbi uidei. et suam uolen¬
tes constituere: iusticie di ñ sunt subiecti. Hac suꝑ¬
bi deiciuntur: ut humilis inseratur oleaster. Et illi
ibunt in tenebras exteriores. de quib int̾ alia reqͥ¬
sisti. uenientib ab oriente et occidente multis. qui
recumbant cũ abraham et ysaac et iacob in regno
celoꝵ. Sunt enĩ mͦ in exteris tenebris unde correc¬
tio desꝑanda ñ est. Quam si contempserint. ibũt
in tenebras exteriores ubi correctionis locus ñ erit:
qͣm d̾s lux est. et tenebre ñ sunt in eo ulle: s lux
cordis. ñ istorum qui incarne sunt oculoꝵ. Nec om¬
nino talis qualis huius uisibilis lucis fantasia co¬
gitatur. quanquã et ibi est uidere:s. longe aliter

Expanded text:
operentur; deus est enim, qui operatur in eis et uelle et operentur; deus est enim, qui operatur in eis et uelle et operari pro bona uoluntate. Haec est iustitia dei; hoc est, quod deus donat homini, cum iustificat impium; hanc dei iustitiam ignorantes superbi Iudaei et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; hac superbia deiciuntur, ut humilis inseratur oleaster. et illi ibunt in tenebras exteriores, de quibus inter alia requisisti, uenientibus ab oriente et occidente multis, qui recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est; quam si contempserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit, quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae sed lux cordis, non istorum, qui in carne sunt, oculorum, nec omnino talis, qualis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur; quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. s: asciscit. De illo quippe scriptum ẽ. Timor d̾ni
castus ꝑmanens in scłm scłi. Nequaquã istum dice¬
ret ꝑmanent̾ẽ: nisi sciens alium qui ñ ꝑmaneret. Et
bene istũ castum dix̃. hoc enim ñ caret amor qͦ ani¬
ma inheret do: quȩdicit in alio ꝑsalmo. ꝑdidisti
omnẽ qui fornicatur abs te: Michi autẽ adherere do
bonũ ẽ. Xam et coniunx que adulterũ animum
gerit: etiam si timore uiri ñ ꝑpetret adulteriũ. ta¬
men qͦd deest oꝑi inest uoluntati. Casta uͦ alit̃ timet.
Nam et ipsa timet uirũ:s: caste:Deniq timet illa
ne uir infestus adueniat: ista ne offensus abscedat.
Non amanti enim p̃sentia uiri molesta est: amanti
autem absentia. Tiore itaq casto ꝑmanente in
scłm scłi: timeat d̃m om̃e sem̃ isrł. Timeant qũe
diligunt. ñ alta sapiendo: s humilibus consenti¬
endo. Cũ cimore et tremore suam ipsorũ salutem

Expanded text:
tas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini tas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; et bene istum castum dixit, hoc enim non caret amor, quo anima inhaeret deo, quae dicit in alio psalmo: Perdidisti omnem, qui fornicatur abs te: mihi autem adhaerere deo bonum est. nam et coniunx, quae adulterinum animum gerit, etiamsi timore uiri non perpetret adulterium, tamen, quod deest operi. inest\' uoluntati; casta uero aliter timet, nam et ipsa timet uirum sed caste. denique timet illa, ne uir infestus adueniat, ista. ne offensus abscedat; non amanti enim praesentia uiri molesta est, amanti autem absentia. timore itaque casto, permanenti in saeculum saeculi timeat deum omne semen Israhel; timeant. quem diligunt, non alta sapiendo sed humilibus consentiendo; cum timore et tremore suam ipsorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Noli altum saꝑe: s. time:. Et timor iste p̾cipitur eti¬
am his qui ex fide uiuentes heredessũt noui testaĩnti.
atq in libertatem uocati. Altũ enim saꝑe: dictum ẽ.
suꝑbire: Eͦd in alio loco econtrario satis ostendit. ubi
ait. ñ alta sapientes. s: humilib consentientes. Ex hoc
qͦd ait. humilib consentientes: utiq aꝑuit nichil
aliudse dixisse alta sapientes. quam suꝑbien¬
tes.Timor ñ ẽ. in caritate: quia ꝑfecta caritas foras
mittit timorem. S. illum seruilem: illum quo cũ se
quisq ab oꝑe malo abstinet. pena t̾retur. ñ iusticia
delectatur. Hunc foras caritas mittit: quam ñ delec¬
tat iniquitas: etiam si ꝓponatur impunitas. Non
illũ quo timet anima ne amittat ipsam grãm. qua
in illa factum ẽ: ut eam ñ peccare delectet. quo ti¬
met ne ds eam deserat. etiam si nullis dolorũ crucia¬
tibus puniat. Hic timor castus ẽ. Non eum eicit cari¬

Expanded text:
est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiest: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit cari
Abbreviated transcription (Latin):
ati in xp̃o iħu in oꝑib bonis. quȩ p̃parauit d̾s ut in
illis ambulemus. In hoc itaq intellectu gr̃e in est
timor: de quo dicitur. Noli altum saꝑe: s: time. Ti¬
mor autem iste est alius: ñ est ille seruilis. quem ca¬
ritas foras mittit. Illo enim timetur ne incidatur in
tormentũ supplicu: isto autẽ ne amittatur gr̃a bene¬
ficu. Quappt̃ quamis fidelib ad nouum testamen¬
tum ꝑtinentib dicat apłs quod paulo ante comine
moraur: ñ enim accepistis sp̃m seruitutis iterum in
timore: s. accepistis sp̃m adoptionis filiorum in quo
clamamꝰ abba pat̾. id est ut fides in nobis sit que ꝑ
dilectionem oꝑatur: ñ tam timendo penam. quam
amando iusticiam: tam̃ quia ñ fit anima iusta nisi
participatione melioris qui iustificat impium. quid
enĩ habet quod ñ accepit. ñ debet sibi tribuendo qͦd
di ẽ. ita głari tanquam ñ acceꝑit. Ob hoc ei dictum

Expanded text:
ati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in ati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante cm seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mine abrahe: semen abrahȩ fieri noluerunt.ut es¬
sent filui ꝓmissionis: quia fidem noui testamenti ñ
receꝑunt ubi di iusticia commendat᷑. s suã constitue¬
re uolentes. id est tanquam de suis meritis et oꝑib
p̃fidentes. spreuerunt ẽẽ filui ꝓmissionis. hoc ẽ. fuli
gr̃e. filii miscdĩȩ: ut qui głatur in d̾no gletur. credens
in eum qui iustificat impiũ hoc ẽ. qui ex impio facit
pium. ut deputetur fides eius ad iusticiam: &. im¬
pleatur in eo ñ qd postulabat eiꝰ meritum. s quod
a dino ꝓmissum ẽ. beneficium. Cum his igitur apls
fracti sunt rami: ut ego inserar. Bene. Propt̃ in¬
credulitatem fracti sunt: tu autem fide stas. Noli
altum saꝑe: s time: Dĩ est beneficium: ñ meritũ
tuũ. Quod et alibi dicit. gr̃a salui facti estis ꝑ fidem.
Et hoc ñ ex uob̾. s. dĩdonum ẽ: ñ ex oꝑib: ne forte
quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum. cre

Expanded text:
mine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut esmine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promissionis, hoc est filii gratiae, filii misericordiae, ut, qui gloriatur, in domino glorietur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino promissum est beneficium.- Cum his igitur agens\'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt. tu autem fide sta, noli altum sapere, sed time. dei est enim beneficium, non meritum tuum; quod et alibi dicit: Gratia salui facti estis per fidem et hoc non ei uobis, sed dei donum est, non ex operibus, ne forte quis extoll
Abbreviated transcription (Latin):
additis radici abraham. ysaac et iacob. ut et ipse fie¬
rent isrł. idẽ: ꝑtinerent ad semen abrahe. Quam
miserationem oleastri amputatis ꝓpt̾ infidelitatis
suꝑbiam naturalibus ramis. etiam ipse dñs in eua¬
tantam fidem in isrł. Et adiunxit. Ideo dico uobis:
quia multi ab oriente et occidente uenient. et recũ¬
bent cum abraham et ysaac et iacob in regno celoꝵ:
filii autem regni ibunt intenebras exteriores. Illic
erit ploratio et stridor dentium. Ita significans in¬
seri oleastrum. ꝓpt̾ humilitatem. Dixerat quippe
ille centurio. Non sum dignꝰ ut sub tectum meum
intres: s tantum dic uerbo et sanabitur puer me¬
us. Confractionẽ autem ramoꝵ naturaliũ: ꝓpt̾ suꝑ¬
biam eoꝵ scilicet qui ignorantes di iusticiam. et suã
uolentes constituere: iusticie di ñ sunt subiecti. De
his quippe uana elatione tumentibus dictum ẽ. qͦd
ibunt in tenebras exteriores. qui iactantes se de se¬

Expanded text:
additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fieadditis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam insertionem oleastri amputatis propter infidelitatis superbiam naturalibus ramis etiam ipse dominus in etantam fidem in Israhel, et adiunxit: Ideo dico uobis, quia multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem — dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractionem autem ramorum naturalium propter superbiam eorum scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de se
Abbreviated transcription (Latin):
dno do nr̃o: quod ẽ.magnum sacramentum in sa¬
crificio noui testamenti. Quod ubi et quando. et quo
mͦ offeratur: cum fueris baptiratus inuenies. Dem¬
de sequitur et dicit. Tumeat eũ om̃e semen isrł. Quia
iacob et ipse isrł unus homo erat habens duo nomi¬
na ñ in paruo sacramento: s: uno libro ñ possumꝰ
dicere om̃ia. In quo iam multu ꝓgressi sumꝰ. et non¬
dum de alus trib questionib aliquid diximus. hoc
ẽ. de tenebris exteriorib. et latitudine. longitudine:
altitudine:. et ꝓfundo. et de quinq et quinq uir¬
ginib. Quod gͦ supradixit uniu̾sum semen iacob:
hoc consequent᷑ ait om̃e sem̃ isrł. S. quare suꝑiꝰ mag¬
nificate eum: & posterius timeat eum: Magnifica¬
tio laudi congruit: de qua dixerat. Qui timetis do¬
minũ. laudate eum. Unde iam multa disserui.
Ibi quippe amor uł caritas di: quȩ ꝑfecta foras
astro inserto in oliua tuorem p̃cipit. hoc ẽ. gentib

Expanded text:
domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sadomino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum fueris baptizatus, inuenies., Deinde sequitur et dicit: Timeat eum omne semeu Israhel. quia Iacob ipse et Israhel unus homo erat habens duo nomina, non in paruo sacramento — sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de aliis tribus quaestionibus aliquid diximus, hoc est de tenebris exterioribus et latitudine, longitudine, altitudine ac profundo et de quinque et quinque uirginibus —, quod ergo supra dixit \'uniuersum semen Iacob\', hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et posterius \'timeat eum? magnificatio laudi congruit, de qua dixerat: Qui timetis dominum, laudate eum, unde iam multa disserui. ibi quippe amor uel caritas dei, quae perfecta foras astro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui filii carnis hi sunt filii di: s filu ꝓmissionis de¬
putantur in semen. Smissionis enim uerbũ hoc ẽ:
ad hoc tempus ueniam: et erit sare filiꝰ. Multũ ẽ &.
nimis longum diligent̃ enucleare: cur filii ꝓmissio¬
nis ꝑtinentes ad ysaac noui testamenti gr̃e depu¬
tantur. breuit̾ tamen attingam. Unde tam fruc¬
tuosuis cogitabis: quantomagis pie cogitaueris.
Non om̃ia ds que p̃dicit ꝓmittit. Predicit enim
tiam illa que ñ ipse facit: quia ẽ om̃ium p̃scius
futuroꝵ. Predicit gͦ et peccata hominũ: que potu¬
i pscre ñ facere: ẜmittit autem que ipse facturꝰ
enec ea mala s bona. Quis ꝓmittat mala: Quan¬
uis itaq mala inferat malis. ñ peccata .s. suppli¬
beneficia pollicetur. filii gͦ ꝓmissionis: filii sunt be¬
neficii.Hec est gr̃a que gratis datur. ñ meritis ope¬
rantis .s. miseratione donantis. hinc gr̃as agimꝰ

Expanded text:
qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis dequi filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit Sarrae filius. I i I Multum est et nimis longum diligenter enucleare, cur filii promissionis pertinentes ad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tanto fructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplibeneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus
Abbreviated transcription (Latin):
illic uia ẽ: qua ostendam illi salutare meũ. Saluta¬
re di: xp̃c est. Qũẽ infantẽ symeon senex cum agno¬
uisset in sp̃u: eumq sumpsisset in manꝰ: nunc di¬
timetis dñm laudate eum: uniu̾sũ sem̃ iacob mag¬
nificate eum. Non uacat qͦd eiñ sufficit dicere sem̃
iacob. nisi diceret uniuersũ: ne in solis eis intelligere¬
tur qͥex israhelitis fuerant credituri. Semen enĩ
iacob. ipsum ẽ: semen abrahȩ:. Om̃ib autem in xp̃m
credentib. ñ solis qui ex isrł fideles erant: apłs dicit.
Ergo abrahe semen estis: scd̾m ꝓmissionem heredeᷤ.
Ibi nanq commemorauit p̃figuratione noui testa¬
menti: in eo qͦd scriptum ẽ. In ysaac uocabitur tibi
semen. ñ utiq in ismahel ancille filio. In quib duo¬
bus filus abrahe: seruo et libero. et duab mulierib
ancilla et libera. scribens adgalathas. duo testam̃¬
ta dicit. in allegoria p̃figurata. Unde dicit. Non hi

Expanded text:
illic uia est, qua ostendam illi salutare meum. salutaillic uia est, qua ostendam illi salutare meum. salutare dei Christus est, quem infantem Symeon senex cum agnouisset in spiritu eumque sumpsisset in manus: Nunc ditimetis dominum, laudate eum; uniuersum semen Iacob, magnificate eum. non uacat. quod ei non sufficit dicere \'semen Iacob\', nisi adderet\'uniuersum\'. ne in solis eis intellegeretur, qui ex Israhelitis fuerant credituri. semen enim Iacob ipsum est semen Abrahae; omnibus autem in Christum credentibus, non solis qui ex Israhel fideles erant, apostolus dicit: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem heredes. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi,
Abbreviated transcription (Latin):
aritate:¬
m: qua
tanquam domina ueniente. ut illa insidat
abscedit. Ergo qui timetis dñm laudate eum.
ut d̃m̃ ñ seruilit᷑. s libere colatis. Amare discite
quem timetis: & poteritis laudare qͦd amatis. Tum¬
tes enim dñm homines ueteris testam̃ti ꝓptͣ lit¬
teram t̾rentem et occidentem.ñdum habentes sꝑi¬
ritũ uiuificantem. currebant cum sacrificus ad
templũ. Et quanuis in figuram futuri sanguinis
quo redempti sumꝰ. tam̃ nescientes quid ꝑ eas p̾¬
figuraret᷑. cruentas uictimas immolabant. Qũc
uͦ in gr̃a testamenti noui. qui timetis dñm laudate
eum. Ipse quippe in alio psalmo mutanda illa p̃¬
nuncians. quȩ tunc in umbra futuri offerebantur.
ñ accipiam inquit de domo tua uitulos. neq de
gregibus tuis hyrcos. Et paulopost ut ostenderet
sacrificium noui testamenti. quando illa fuerant
cessatura. immola inqͥt dõ sacrificium laudis. et
redde altissimo uota tua. Et in fine eiusdem psal¬
mi. sacrificium inquit laudis glorificabit me: et

Expanded text:
aritatm, qua tamquam domina ueniente. ut illa insidat, abscedit. Ergo, qui timetis dominum, laudate eum. ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem currebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc uero in gratia testamenti noui qui timetis dominum. laudate eum. ipse quippe in alio psalmo mutanda illa praenuntians, quae tunc in umbra futuri offerebantur: Non accipiam, inquit, de manu tua uitulos neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, quando illa fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ talem remunerationem ñ sꝑaremꝰ quando ma¬
la temporalia paterem᷑: ñ ait sustinentiam & fiñe
iob audistis. s ait sustinentiã iob audistis. & finem
dn uidistis.Tanquam diceret. Mala temporalia sic̃
quȩ illi aucta redierunt. s ẽt̃na potius quȩ in dno
p̃cesserunt sꝑate: lob gͦ de illis patrib erat: qui exela¬
mauerunt et salui facti sunt. Cum enim dicit ego
autem: satis insinuat qua salute illos saluos ẽt
factos uelit intelligi. in qua ipse utiq derelictus
ẽ. Non quo illi a salute et̃na fuerint aliem: s in
occulto tunc erat quod in xp̃o fuerat reuelandũ
In uet

Expanded text:
ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando maut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut ona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in domino praecesserunt. Iob ergo de illis patribus erat, qui exclamauerunt et salui facti sunt. cum enim dicit: Ego autem, satis insinuat, qua salute illos saluos esse factos uelit intellegi, in qua ipse utique derelictus est, non quo illi a salute aeterna fuerint alieni, sed in occulto tunc erat, quod in Christo fuerat reuelandum. in uet
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis eoꝵ salute et̃na saluus fieri uellet. hoc de
illius mortui resurrectione crederet. quod hi qui ui¬
derunt signis contestantibus p̃dicauerunt. et ꝓ ea
p̃dicatione similia ꝑpeti ñ dubitauerunt. Quappt̃
etiam iacobus unus ex apłis eius. in epła sua. cum ex¬
hortaretur fideles qui post passionem & resurrecti¬
onem xp̃i adhuc in ista uita tenebantur. dispensat¬
onem testamenti ueteris nouiq distinguens. susti¬
nentiam inquit iob audistis. & finem dñi uidistis:
ne ideo sustinerent temporalia mala. ut sibi hoc re¬
stitueretur. qͦd recepisse iob legimus. Nam et ab illo
uulnere atq putredine saluus ẽ. factus. & ei cuncta
quȩ amiserat duplicia sunt restituta ubi etiã resur
plum s: totidem redditi. etiam illosquos amiserat
resurrecturos significarunt: si ipsi quoq illis pͥoribꝰ
iuncti.a resurrectione dupli ñ inuemirent᷑ alien.

Expanded text:
quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod hi, qui uiderunt, signis contestantibus praedicauerunt et pro ea praedicatione similia pet-peti non dubitauerunt. Quapropter etiam Iacobus, unus ex apostolis eius, in epistula 1 sua, cum exhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicata sunt restituta. ubi etiam commeplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni.
Abbreviated transcription (Latin):
luit aliems demonstrare s: sinis. Alienis dico non
natura s: uicio: quod semꝑ contra naturam ẽ. Mor¬
tuus ẽ.gͦ in conspectu hominum: resurrexit aut̃
in conspectu filiorum hominum: quia mors ad
hominem ꝑtinebat. resurrectio ad filium homins
Sicut enim inadam om̃s moriuntur: sic & in xp̃o
om̃s uiuificabuntur. Ut igitur exemplo suȩ carnoᷤ
ex hortaretur fideles suos temporalem ꝓ et̾na felici¬
tate contemnere: usq ad mortem ꝑtulit ꝑsequentes
atq seiuentes. et quasi uicto atq oppresso suꝑbe
illudentes. Quod autem carnem suam resuscitauit.
et discipłorum aspectibus atq contactib reddidit.
eisq uidentibus ascendit in celum. ipsos edificauit.
et quid expectare quid p̃dicare deberent. euidentis¬
sima ueritate monstrauit. Illos autem a quib tan¬
ta mala usq ad mortem ꝑtulerat. quasi de illo suꝑa¬
to et extincto glantes. in ea opinione dereliquit. ut

Expanded text:
luit alienis demonstrare sed suis; alienis dico non luit alienis demonstrare sed suis; alienis dico non natura sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in conspectu hominum, resurrexit autem in conspectu filiorum hominum, quia mors ad hominem pertinebat, resurrectio ad filium hominis; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. ut igitur exemplo suae carnis exhortaretur fideles suos temporalem pro aeterna felicitate contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saeuientes et quasi uicto et oppresso superbe inludentes. quod autem carnem suam resuscitauit et discipulorum aspectibus atque contactibus reddidit eisque uidentibus ascendit in caelum, ipsos aedificauit et, quid expectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem, a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut,