comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuit. quando dñs pluit sulphu
Et heretici pluunt malam doctͥnã.
& sicut una pluiia irrigat t̾rã fe¬
cundam et aridam. sic et una p̃di¬
catio ẽ adeo quȩ infundit t̾rã bonã
id ẽ scõs. & t̾ram malam peccatorel.
cupiditas. sulphur. putredo pecca
Sp̃c ꝓcellarum. penã ȩt̃ni iuidicii
& uerbera indicat peccatoꝵ Quos ig¬
nis exurit. tempestas examinat. Et
ꝓpħa dicit. Incircuitu eiꝰ tẽpestas uali¬
du Pars calicis eorũ. Quare dix̃ partẽ:
Quia imusqͥsq ꝓparte sua quasi de
calice id ẽ iustam uindictam recipiet.
ꝓut gessit miseria sua̾ ut ait ꝓpheta.
Readet ds̃ unicuiq sedm̃ oꝑa sua. Qm̃¬

Expanded text:
tum fuit: quando Dominus pluit sulphur tum fuit: quando Dominus pluit sulphur et haeretici pluunt mala doctrina. Et sicut una pluvia irrigat terram fecundam et aridam: sic et una praedicatio est a Deo, quae infundit terram bonam, id est, sanctos: et terram malam, peccatores, cupiditas, sulphur, putredo peccatSpiritus procellarum, poenam aeterni judicii, et verbera indicat peccatorum, quos ignis exurit, tempestas exanimat. Et prophetam dicit: In circuitu ejus tempestas valida. Pars calicis eorum : Quare dixit partem? Quia unicuique pro parte sua, quasi de calice, id est, justam vindictam recipiet prout gessit miseriam suam: ut ait propheta: Reddet Deus unicuique secundum opera sua . Q
Abbreviated transcription (Latin):
a meditat᷑. Oculi eius in pauꝑem re¬
spiciunt. Oculi xꝑi aspectus diuini¬
tatis ad populum xꝑianũ respicit.
Ad quid respiciunt: Hoc ẽ ad adiu¬
uandum. Palpebre qus in terrogant
filios hominũ. Subtilitas diuinita¬
tis idẽ iudicia dei occulta in quib
nos int̾rogat. qͥa ꝑ hoc cognoscit qͥd
habet unusquis& quia iudicia dei
occulta sunt. sicut script᷑a aliqͣndo
obscurat᷑ ut nos in firmitatẽ nr̃am
cognoscamus. iterum alleuamͣ. ne de¬
speremus. Et alio modo. Per ꝓsꝑa ⁊
aduersa in t̾rogat. quia ꝑ hoc ꝓbat
deus qualis quisq fuerit. Alio modo
mus ꝓ qua causa flagellat᷑. hic ma¬
nifesta iudicia sunt: & alio mͦ uide¬
mus flagellari et nescimꝰ ꝓ qua cau¬
sa. et hic occulta udicia ꝑ hec suꝑ¬
ius comp̃hensa. Iustũ et impiũ int̾¬
rogat dñs. id ẽ ꝓbat. Qͥ autẽ diligit
iniquitatẽ. odit animã suã. hoc est
ꝑdit illam. Pluit suꝑ peccatores la¬
queos ignis. Hoc scdm̃ historiã fac¬

Expanded text:
a meditatur. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Oculi Christi aspectu divinitatis ad populum christianum respiciunt. Ad quid respiciunt? Hoc est, ad adjuvandum. Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Subtilitas divinitatis, id est, judicia Dei occulta, in quibus nos interrogat: quia per hoc cognoscit quid habet unusquisque, quia judicia Dei occulta sunt. Sicut Scriptura aliquando obscuratur, ut nos infirmitatem nostram cognoscamus: iterum allevamur, ne desperemus. Et alio modo: Per prospera et adversa interrogat: quia per hoc probat Deus qualis quisque fuerit. Alio modo:imus pro qua causa flagellatur: hic manifesta judicia sunt. Et alio modo: Videmus flagellari, et nescimus pro qua causa, et hic occulta judicia, per haec superius comprehensa. Justum et impium interrogat Dominus. Id est, probat. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam. Hoc est, perdit illam. Pluet super peccatores laqueos: ignis, etc. Hoc secundum historiam fac
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ. iudei occiderunt. Iustus autem
qͥd fecit. Cum calumpniant᷑ heretici
&. discordant inter se hoc respondet
ꝓphã in ꝑsona ecclẽ. Inter uos discor¬
damini. sed de hoc xp̃c uobis ñ tacet.
quia dix̃ pacẽ do uobis pacem meã re¬
linquo uobis. Et alit̃. Quid fecit iustͦ:
hoc ẽ redemit mundũ. & se ipsũ dedit
ꝓmundo. Dñs in templo scõ suo. Ac si
dicat ꝓphã. Quamuis uos heretici ad¬
scõ suo sedet. & in templo erit hoc ẽ in
ecclã. Dicit apls. Uos estis templum
dei uiui. Dñs in tẽplo sco suo. Ineccłã
quã sibi exhibuit scãm. Dñs in celo

Expanded text:
ceptum, Judaei occiderunt. Justus autem quid fecit? Cum calumniantur haeretici, et discordant inter se, hoc respondet Ecclesia in persona Ecclesiae. Inter vos discordamini, sed de vobis Christus non tacet: quia dixit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et aliter: Quid fecit justus? Hoc est, redemit mundum, et seipsum dedit pro mundo. Dominus in templo sancto suo. Ac si dicat propheta: Quamvis, vos haeretici, avDominus in templo erit, hoc est, in Ecclesia. Dicit Apostolus: Vos estis templum Dei vivi . Dominus in templo sancto suo: In Ecclesia quam sibi e
Abbreviated transcription (Latin):
ro rectos corde. Nunquam enim in lu¬
ce pugnant sed semꝑ in tenebris. Qua ꝓp¬
ter iustus aiebat. Qucerna pedib meis u̾¬
bum tuũ dñe. Ut sagitrent in obscuro
rectos corde. ut cũ uderint in ecclã imꝑ¬
itos quoscumq uel simplices. laqueis
dolosis ac occultis illicient. Qm̃ que tu
ꝑfecisti destruxerunt. Qͥd ẽ qͦd fecisti:
Ecclãm tuã inunitate. Unde dicit᷑. Ex
ore infantium & laccentiũ ꝑfecisti lau

Expanded text:
ro rectos corde. Numquam enim in luro rectos corde. Numquam enim in luce pugnant, sed semper in tenebris. Quapropter justus aiebat: Lucerna pedibus meis, verbum tuum, Domine. Ut sagittent in obscuro rectos corde . Ut cum viderint in Ecclesia imperitos quosque, vel simplices, laqueis dolosis ac occultis illiciant. Quoniam quae tu perfecisti destruxerunt. Quid est quod fecisti? Ecclesiam tuam in unitate. Unde dicit: Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau
Abbreviated transcription (Latin):
reDoMN0
Confido. Uox eccłẽ contra hereticos.
siue xꝑi contra demones. Trans migͣ
in montẽ sic̃ passer. Nult uistũ ad
deserta migrare. ut ibi eum facilius
elidat. Uel quia heretici dolosi sunt. de
quibus ait ꝓphã. Uȩ his qui dicunt
dulce amarum. & amarum dulce. idõ
uolunt ad se seducere iustum dicen¬
tes. ad nos trans migra. Qui respondet
eis. In dño ẽ spes mea: quomodo ad ue¬
stros montes hoc ẽ ad ur̃am suꝑbiam
trans inigrabo. Qd autẽ ait sic̃ passer:
sepe ͥ passerem loco prudentiȩ poni
legimus Ideo isti dicunt: transmigra
ad nos sic̃ prudens. cum eoꝵ. prudenti¬
a sit stulta. Qm̃ ecce peccatores in ten¬
derunt arcũ.Idẽ heretici ora illorũ
contra ecclãm Intendert̃ arcũ: poten¬
tiam uerbositatis sue. Parauerunt sa¬
gittas suas. hoc ẽ uerba. Inpharetra. in
semetipsis. quia ipsi sunt p̾haretre u¬
bi uerba in ania & sententias ueneno¬
sas quas de scripturis conficientes oc¬
cultas retinent. Ut sagntent in obscu¬

Expanded text:
Domino confido. Vox Ecclesiae, contra haereticos, sive Christi contra daemones. Transmigra in montem sicut passer. Vult justum ad deserta migrare, ut ibi eum facilius elidat. Vel quia haeretici dolosi sunt, de quibus ait propheta: Vae his qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce : ideo volunt ad se seducere justum, dicentes: Ad nos transmigra. Qui respondit eis: In Domino est spes mea. Quomodo, inquit, ad vestros montes, hoc est, ad vestram superbiam transmigrabo? Quod autem ait, sicut passer: saepe passerem loco prudentia poni legimus. Ideo isti dicunt: Transi ad nos sicut prudens, cum eorum prudentia sit stulta. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum. Id est, haeretici ora illorum contra Ecclesiam intenderunt arcum, potentiam verbositatis suae. Paraverunt sagittas suas: hoc est, verba. In pharetra, in semetipsis. Quia ipsi sunt pharetrae: ubi verba inania, et sententias venenosas quas de Scripturis sanctis conficiunt, occultas retinent. Ut sagittent in obscu
Abbreviated transcription (Latin):
bi pͥmũ noceat̃. Oculi eiꝰ. idẽ oculi antixͥ
in pauꝑem respiciunt. hoc ẽ in excłãm
que ẽ corpus xꝑi. Ad nocendum respi¬
cit. & ñ adiuuandum. In sidiat᷑ in occul¬
to sic̃ leo incubili surT iabolus. et leo. et
draco dr̃. Potest dici draco quando oc¬
culte nocet. & leo qͣndo aꝑte ꝑseqͥt᷑. It
rapiat pauꝑem. id ẽ xꝑianũ. Rapere
pauꝑem dum attrahit eum. In laqueo
suo humiliabit eũ. inclinabit se. & ca¬
det. Hidet᷑ inclinare quasi adhumilita¬
tem ut uideat᷑ quasi mitis et sc̃s. &. cũ
se inclinauerit. tunc casurus ẽ. qͥa dũ
sꝑat longe esse amorte: tunc repenti¬
nus ei suꝑueniet interitus. Dĩx enim
dicat. Mea sunt om̃a quã du sclm̃ fue¬
rit. et in obluone tradidit illa ds̃. &
numq̃: ãpliꝰ usurꝰ est ill ys mea sunt qͥa
ego deus sum Ex urge dñe hoc ẽ adiu¬
dicium: eccła dic̃ contra ancixꝑm. Fx
altet᷑ manꝰ tua id ẽ potentia tua. dum

Expanded text:
bi primum noceat. Oculi ejus. Id est, oculi Antichristi. bi primum noceat. Oculi ejus. Id est, oculi Antichristi. In pauperem respiciunt. Hoc est, in Ecclesiam, quae est corpus Christi: ad nocendum respicit, et non ad adjuvandum. Insidiatur in occulto, sicut leo in cubili suo. Diabolus, et leo, et draco potest dici. Draco, quando occulte nocet: et leo, quando aperte persequitur. Ut rapiat pauperem. Id est, Christianum. Rapere pauperem, dum attrahit eum. In laqueo suo humiliabit eum: inclinabit se, et cadet, etc. Videtur inclinare se quasi ad humilitatem, ut videatur quasi mitis et sanctus, et cum se inclinaverit, tunc casurus est: quia dum sperat longe se esse a morte, tunc repentinus ei superveniet interitus. Dixit enimdicat: Mea sunt omnia quamdiu saeculum fuerit, et in oblivione tradidit illa Deus: numquam usus est illis: sed mea sunt, quia ego Deus sum. Exsurge, Domine. Hoc est, ad judicium. Ecclesia dicit contra Antichristum. Et exaltetur manus tua. Id est, potentia tua: dum
Abbreviated transcription (Latin):
cñi seducam homines. ut in malis ꝑseue¬
rantes uoluntati dĩ resistant. Dix̃ enĩ hoc
est antia᷑. Quid dix̃: Non mouebor age¬
neratione ingenerationẽ sine malo. idẽ.
tanta mala faciam in una gente. ut an¬
te quam ueniam ad alteram gentem an¬
tea meam famã timeant. Aliter. Non mo¬
uebor. quia ageneratione carnali inge¬
nerationẽ spiratalem. id ẽ de t̾ra cũ corꝑ
e celum conscendam. Sine malo. ac si
dicat sine ulla in uiria. Cum uero uolue¬
rit ascendere ad montẽ oliueti. dñs eũ
in terficiet sp̃u oris sui. Holuit unus
de membris suis simon magis celum cõ¬
scendere. s in teriit. Cuius os maledic¬
tione & amaritudine plenũ ẽ. Ac si di¬
cat. Qui se sua iusticia iactat ut sit ds̃.
apud dm̃ maledictus ẽ. Sub linguia eiꝰ
sub corde eius labor et dolor laborcũ¬
diis cũ diuitib idẽ diabolus insidiat᷑ ꝑ
membra sua quibus p̃sidet. et aliis
nocet. Ut in terficiat in nocentẽ. idẽ.
ut de in nocentib faciat nocentes: et si¬

Expanded text:
seducam homines, ut in malis perseverantes, voluntati Dei resistant. Dixit enim, hoc est, Antichristus: quid dixit? Non movebor a generatione in generationem sine malo: id est, tanta mala faciam in una gente, ut antequam veniam ad alteram gentem, antea meam famam audiant et timeant. Aliter: Non movebor a generatione carnali in generationem spiritualem: id est, de terra cum corpore in coelum conscendam: sine malo, ac si dicat, sine ulla injuria. Cum voluerit ascendere ad montem Oliveti, Dominus eum interficiet spiritu oris sui. Voluit unus de membris suis Simon Magus coelum conscendere, sed interiit. Cujus os maledictione et amaritudine plenum est. Ac si dicat: Qui se sua justitia jactat ut sit Deus, apud Deum maledictus est. Sub lingua ejus. Sub corde ejus. Labor et dolor. Dolor sidiis cum divitibus. Id est, diabolus insidiatur per membra sua in quibus praesidet, et aliis nocet. Ut interficiat innocentem. Id est, ut de innocentibus faciat nocentes, et si
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus ẽ eccłẽ ut adiuuet. et ñ statim
occurrit illi n tribulatione carnali.
luntatem. quia quanto magis differt.
tanto magis eccłã dilatat᷑ in desiderio
suo. Dum suꝑbit impus. incenditur.¬
ꝑbia ipsius antixoꝑi. Conp̃hendunt᷑
in consilus quibus cogitant. Ab ipsis eñĩ
cogitationib suis alligant᷑. qm̃ contra¬
dm̃ sunt. Quõ laudat᷑ peccator in desi¬
Ab adulatorib et ñ aiustis laudat᷑ pec¬
cator. Tunc quando peccator peccato¬
rem laudat. alius alium. dum in se inui¬
cem laudant. se occidunt. Eoc acerbauit
tionis ñ accipiet. Non queret subaudis

Expanded text:
tempus est Ecclesiae ut adjuvet, et non statim tempus est Ecclesiae ut adjuvet, et non statim occurrit illi in tribulatione. Quare? luntatem: quia quanto magis differt, tanto magis Ecclesia dilatatur in desiderio suo. Dum superbit impius, etperbia ipsius Antichristi. Comprehenduntur in consiliis, etc. Ab ipsis enim cogitationibus suis alligantur, qnt. Quoniam laudatur peccator in desiadulatoribus, et non a justis laudatur peccator, tunc quando peccator peccatorem laudat, alius alium, dum se invicem laudant, occidunt. Exacerbavit tionis non accepit. Non quaeret. Ut s
Abbreviated transcription (Latin):
uerum qͦd ds̃ obliuiscat᷑ creaturas suas.
Dum dicit quia non in finem obliuio¬
suũ auxilium ascĩs suis. Etx urge dñe
ñ p̃ualeat homo. Uax eccłe sonat contͣ
seat homo: idẽ homo peccator antix.
Iudicent᷑ gentes in conspectu tuo. Duobꝰ
iudicati sunt. Quare:. Quia ad ecclãm
ñꝑtinent s ad antixp̃m. quia dictũ ẽ.
qui autẽ ñ credit iam uidicatꝰ ẽ. Con¬
stitue dñe legis latorẽ suꝑ eos. id est
antixꝑm. quisator legis male doctri¬
ne ẽ ut ait scriptura. noluerunt re¬
eiꝑe ueritatẽ. s consenserunt iniqͥta¬
ti. Sciant gentes qm̃ homines sunt.
Cum condempnate fuerint. tẽ cogno¬
scant quia spem in homine posuert̃.
Ut quid dñe recessisti longe. Despicis¬
Quare elongas salutare tuum. cũ nos
in flammati sumus ab ex pectatione
aduentus tui. Unde dñs dix̃ in eugło
Nisi breuiati fuissent dies illi. ñ fie¬
ret salua omnis caro. Despicis in opor.¬
detur despicere quando oportunũ

Expanded text:
aturas suas; quia dicit: Quoniam non in finem obliviosuum auxilium a sanctis suis. Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Vox Ecclesiae sonat contra leat homo: id est, homo peccator Antichristus. Judicentur gentes in conspectu tuo. Duobus judicati sunt. Quare? Quia ad Ecclesiam non pertinent, sed ad Antichristum: quia dictum est: Qui autem non credit, jam judicatus est . Constitue, Domine, legislatorem super eos. Id est, Antichristum, qui lator legis malae doctrinae est, ut ait Paulus: Noluerunt recipere veritatem, sed consenserunt iniquitati . Sciant gentes quoniam homines sunt. Cum condemnatae fuerint, tunc cognoscent quia spem in homine posuerunt,Ut quid, Domine, recessisti longQuare elongas salutare tuum cum nos inflammati sumus ab exspectatione adventus tui? Unde Dominus dixit in Evangelio: Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro . Despicis in oppordentur despicere, quando opportunum
Abbreviated transcription (Latin):
portat et funes & uincula. & torm̃ta
unde sustineat mala. nã ab alu̾s ñ est
necesse p̃parari unde torqueant᷑. cum
ipsi sibi p̃parent quȩ ad penã ꝑtinent.
Conuertant᷑ peccatores in infernũ. idẽ
qui ultia finẽ scli uiuere uolunt. con¬

Expanded text:
portat et funes, et vincula, et tormenta, portat et funes, et vincula, et tormenta, unde sustineat mala. Nam ab aliis non est necesse praeparari unde torqueatur, cum ipse sibi praeparet quae ad poenam pertinent: Convertantur peccatores in infernum. Id est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
meis: qui exaltas me de portis mortis.
Porte mortis sunt studia parentũ. qui
colebant diuersos deos demoniorum.
Ipsi erant porte mortis. quoꝵ doctrina
ad mortẽ ducebat. Aliter. Portȩ mortis
hereticorũ doctrinȩ. de quibus portis
exaltata ẽ ecclã. & missa ẽ in portis filic
syon. quȩ sunt porte uite. Sicut ꝑ ma¬
las doctrinas quasi portas mortis ma¬
ritum ducunt. ita et portas uite in tel¬
ligimus bonos p̃dicatores qui nos ꝑsuã
doctrinã aduitam ȩt̃nã ducunt. Eoc ul¬
tabo insalutari tuo. E xcultabo. id ẽ gau¬
debo. In salutari. tuo. inxꝑo tuo. Infi¬
xre sunt gentes in interitu quẽ fecert̃.
hoc ẽ inmalis oꝑib quẽ fecerunt ibi in¬
fire sunt. de quib udicands sunt. In la¬
queo isto quẽ occultauert̃. Quia unꝰqͥse
laqueum quẽ alteri parat ad cadendũ.
ipse pͥmus in eo cadit. conp̃hensus est¬
nuum suarũ conp̃hensus ẽ peccator
Quia unusquisq peccator ipse sibi secũ

Expanded text:
meis: qui exaltas me de portis mortis, etc. meis: qui exaltas me de portis mortis, etc. Portae mortis sunt studia parentum, qui colebant diversos deos daemoniorum. Ipsi erant portae mortis, quorum doctrina ad mortem ducebat. Aliter: Portae mortis, haereticorum doctrina, de quibus portis exaltata est Ecclesia: et missa est in portas filiae Sion, quae sunt portae vitae. Sicut per malam doctrinam quasi portas mortiritum ducunt: ita et portas vitae intelligimus bonos praedicatores, qui nos per suam doctrinam ad vitam aeternam ducunt. Exsultabo in salutari tuo. Exsultaboalutari tuo, in Christo tuo. Infixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Hoc est, in malis operibus quae fecerunt, ibi infixae sunt, de quibus judicandae sunt. In laqueo isto quem absconderunt, etc. Quia unusquisque laqueum quem alteri parat ad cadendum, ipse prius in eo cadet. Cognoscetnuum suarum comprehensus est peccator. Quia unusquisque peccator ipse sibi secum
Abbreviated transcription (Latin):
occidere tamen ꝑmittit illos temptari.
pacis. Modo eccłã hic speculatio. qͥa spe¬
culatur de futuro iudicio dei. s cũ ue¬
nerit adierłm celestem. ñ erit specula¬
tio tunc. sed uisio. Unde dicit paulus.
Uidemus nunc ꝑspeculum in enigmate.
tc̃ aut̃ facie ad faciem. Adnunt᷑iate in¬
ter gentes studia eiꝰ. Uox ꝓphẽ. ad mo¬
net p̃dicatores. ut p̃dicent. Ad nuncia¬
te studia eius. hoc ẽ p̃dicate mandata eiꝰ.
Forsitan illi dicerent. Noriemur. si ad
gentes ambulauerimuis. S adiungit ꝓ¬
pheta. qm̃ requirens sanguinẽ eorum
Et dñs. Nolite timere eos. quia si occidt̃
corpus. animã ñ possunt occidere. Me¬
moratus ẽ dñs. et ñ ẽ oblitus clamorem
pauꝑis. Ac si dicat ꝓpħa. Non ẽ oblitus
undicare sanguint ur̃m. Unde ipse do¬
minus ds̃. Ds̃ autẽ ñ faciet uindictã elecꝰ¬
torũ suorũ clamantiũ ad se die ac nocte :
clesie. Nide humilitatẽ meã de inimicis

Expanded text:
occidere. Tamen permittit illos tentari, soccidere. Tamen permittit illos tentari, spacis: modo Ecclesia hic speculatio: quia speculatur de futuro judicio Dei. Sed cum venerit ad Jerusalem coelestem, non erit tunc speculatio, sed visio. Unde dicit Paulus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Annuntiate inter gentes studia ejus. Vox prophetae admonet praedicatores ut praedicent. Annuntiate studia ejus: hoc est, praedicate mandata ejus. Forsitan illi dicent: Moriemur si ad gentes ambulaverimus: sed adjungit propheta: Quoniam requirens sanguinem eorum. Et Dominus: Nolite timere: quia si occidunt corpus, animam non possunt occidere . Memoratus est Dominus: et non est oblitus orationem pauperis. Ac si dicat propheta: Non est oblitus vindicare sanguinem vestrum. Unde ipse Dominus dixit: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se die ac nocte . clesiae: Vide humilitatem meam de inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
mergent᷑. factus ẽ dñs refugiũ pauꝑi.
Inter pauꝑem et aduersarium hoc est
diabolum udex erit xꝑc. qui udicabit
inter ȩccłam et aduersarium hoc ẽ dia¬
bolum: unde et in apocalipsi dr̃. qui est
accusator fr̃m nr̃oꝵ. Uel illi pauꝑes qͥ
propt̃ eum pauꝑes facti diuitias suas
in cibos distribuunt pauꝑum. Adu¬
tor in oportunitatib Adiitor ẽ ȩcclẽ
sue in tribulatione: quando oportu¬
num ẽ. ut ait apls̃. fidelis ds̃ qui ñ pa¬
tiet᷑ uos temptari suꝑ id qͦd potestis. s
faciet cum temptatione etiam ꝓuentũ
ut possitis sustinere. ne cum peccato¬
ribus in supplicio dampnemini ȩt̃no.
Sꝑent in te: id ẽ ñ in se. s inte. & ñ in cõ¬
cupiscentus seculi. Qui nouerunt nom̃
tuũ. Siue potentiã. siue magnificentiã
tuã. Nel nom̃ tuũ. id ẽ filium tuũ. Quare.
Propt̃ hoc qͦd sequit᷑. quia ñ derelinquis
querentes te dñe. Ideo sꝑent inte. ut illd
si corpus occidunt. animã autẽ ñ posst̃

Expanded text:
factus est Dominus refugium pauperi. Inter pauperem et adversarium, hoc est, diabolum, judex erit Christus: qui judicabit inter Ecclesiam et adversarium, hoc est, diabolum. Unde et in Apocalypsi dicitur: Qui est accusator fratrum nostrorum. Vel illi pauperes, qui propter eum pauperes facti, divitias suas in cibos distribuunt pauperum. Adjutor in opportunitatibus. Adjutor est Ecclesiae suae. In tribulatione. Quando opportunum est, ut ait Apostolus. Fidelis Deus qui non patietur vos tentari supra id quod potestis: sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis sustinere: ne cum peccatoribus in supplicio damnemur aeterno . Sperent in te. Id est, non in se, sed in te, et non in concupiscentiis saeculi. Qui noverant nomen tuum. Sive potentiam, si id est, Filium tuum. Quare propter hoc quod sequitur: Quoniam non dereliquisti quaerentes te, Domine. Ideo sperant in te: ut illud: Si corpus occidunt, animam autem non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Inimici defecerunt framea: quasi
dicat de framea qͦd ẽ uerbum dei. infu¬
turo iudicio deficient.: quando ꝑ ipsũ
uerbum uidicandi erunt. Ciuitates
eorũ destruxisti. idẽ peccatores. Quot
sunt uicia peccatoꝵ. tantȩ sunt et ciui¬
tates hoc ẽ munitiones. in quibꝰ diabolꝰ
regnabat. Ac si dicat: defecert̃ ꝑ tuos p̃¬
dicatores. Perut memoria eoꝵ. cũ soni¬
tu.Sonus. doctrine illoꝵ hereticoꝵ. ma¬
le cum ipsis ꝑut. Nel cũ sonitu. idẽ ap̃¬
& sui. cũ tumultu actionis sue ꝑibunt
idẽ ecclãm. de qua ipse iudicabit orbẽ
t̃re: id ẽ omnes gentes. In equitate ui¬
dicabit populos cũ iusticia. Qd ẽ eqͥtaᷤᷤ.¬

Expanded text:
Inimici defecerunt framea, quasi Inimici defecerunt framea, quasi dicat, de framea, quod est verbum Dei, in futuro judicio deficient, quando per ipsum verbum judicandi erunt. Et civitates eorum destruxisti. Id est peccatores. Quot sunt vitia peccatorum, tantae et civitates, hoc est, munitiones, in quibus diabolus regnabat: ac si dicat: Defecerunt per tuos praedicatores. Periit memoria eorum cum sonitu. Sonus doctrinae illorum, vel haereticorum mala cum ipsis periit. Vel cum sonitu, id est, a prncti cum tumultuatione sua peribunt, id est, Ecclesiam: de qua ipse judicabit orbem terrae, quod sunt omnes gentes. In aequitate judicabit populos
Abbreviated transcription (Latin):
sam meã bonã. Sedisti suꝑ thronum.
Thronus grece. latine sedes dĩ. qͥa u¬
nusquisq sc̃s sedes dĩ ẽ. ut ipse ait.
Cȩlum michi sedes ẽ. Et alibi. Anima
iusti. sedes sapientiȩ. Dicit unus thro¬
nus ex ipsis id ẽ paulus. An exꝑim̃tũ
eius queritis qui in me loquit᷑ rꝑc᷑
Qui iudicas equitatẽ. hoc ẽ iusticiam.
Iudicasti iuste tu pat̃ causam meam.
ut me resuscitares: quia in iuste me
tradiderunt morti. Increpasti gen¬
tes ꝑpredicatores.qui ẏdola adora¬
bant ligna et lapides. Et ꝑu̾t im¬
pius. diabolus qui in ipsis lignis uel
lapidibus adorabat᷑. Uel ꝑ predica¬
tionem apłicam increpasti gentes:
et ab impio factus ẽ pius. Nomen eoꝵ.
delesti in et̃num. Id est memoriam
eorũ. ñ memorabit᷑ in his ultra nom̃
impietatis: quia credentes in te acce
dicat. Arma diaboli quȩ erant peccato¬
res. et membra sua. ꝑ quos diabolus a¬
lios ꝑsequebat᷑. defecerunt. Uel aliter:

Expanded text:
sam meam bonam. Sedisti super thronum. sam meam bonam. Sedisti super thronum. Thronus Graecum est, Latine sedes: quia unusquisque sanctus sedes Dei est: ut ipse ait. Coelum mihi sedes est . Et alibi: Anima justi sedes est sapientiae . Dicit unus thronus ex ipsis, id est, Paulus: An experimentum ejus quaeritis, qui in me loquitur Christus ? Qui judicas aequitatem. Hoc est, justitiam: judicasti juste tu Pater, causam meam, ut me resuscitares: quia injuste me tradiderunt morti. Increpasti gentes. Per praedicatores, qui idola adorabant, ligna et lapides. Et periit impius. Diabolus qui in ipsis lignis vel lapidibus adoratur: vel per praedicationem Apostolicam increpatae sunt gentes, et ab impio factus est prius. Nomen eorum delesti in aeternum. Id est, memoriam eorum. Non memorabitur in his ultra nomen impietatis: quia credentes in te accepdicat: arma diaboli, quae erant peccatoribus membra sua, per quos diabolus alios persequebatur, defecerunt. Vel aliter:
Abbreviated transcription (Latin):
de retro satanas. Ante aduentũ xꝑi.
diabolus. dux itineris fuit mortis.
s postea retro excłãm sequens canis.
quasi. Inde alibi dicit. Tu conteres
caput illius. et ill ł calcaneum tuum
Mulier. ecclã. Serpens. diabolus. Infir¬
mabunt᷑ & ꝑ ibunt a facie tua. Im¬
pũ utiq ab impietate sua ꝑibunt:
uel sicut suꝑiꝰ dĩx̃ singularit᷑. et hic
pluralit. id est om̃s satellites suos si¬
mul cõp̃hendit. qui ꝑituri sunt in
dic iudicii. Quare infirmabunt᷑ :
Quia prius fortes erant ꝓpt̾ peccata
nr̃a. s modo infirmitas dei nos fecit
fortes. et illos in firmos. ut dic̃ apłs.
Qͦd infirmũ ẽ dĩ. fortiꝰ ẽ hominibus.
Qm̃ fecisti iudicium meũ. Nox ecclẽ.
Ac si dicat aꝑte: sentes elegisti. s iu¬
deos re probasti Quando dicit iudici¬
um meũ. apparet qͦd eccła exgentib
uenit. Et causam meã. Ac si dicat ec¬
clesia. Causasti ꝓ me contra aduersa¬
rios. et uindicasti me. et fecisti cau¬

Expanded text:
deretro, Satana . Ante adventum Christi deretro, Satana . Ante adventum Christi diabolus dux itineris mortis fuit: sed postea retro Ecclesiam sequens, est quasi canis. Unde alibi dicit: Tu conteres caput illius, et ille calcaneum tuum usque. Mulier Ecclesia, serpens diabolus. Infirmabuntur et peribunt a facie tua. Impii utique ab impietate sua peribunt. Vel sicut superius dixit singulariter, ita et hic pluraliter, id est, omnes satellites suos insimul comprehendit, qui perituri sunt in die judicii. Quare infirmabuntur? quia prius fortes erant propter peccata nostra: sed modo infirmitas Dei nos fecit fortes, et illos infirmos: ut dicit Apostolus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Quoniam fecisti judicium meum. Vox Ecclesiae, ac si dicat: Aperte gentes elegisti, et Judaeos reprobasti. Quando dicit, judicium meum: hic apparet quod Ecclesia ex gentibus venit. Et causam meam. Ac si dicat Ecclesia. Causasti pro me contra adversarios, et vindicasti me; et fecisti cau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ urm̃ nosse temꝑa uel mom̃ta quȩ
pat̾ posuit in sua potestate. S in
hoc soluit᷑ hec questio cum adiunxit
omnia iudicia. postea dix̃ oris tui. Ac
si dicat ꝓphã uel unusquisq sanctus.
Quantũ me dociusti tantũ narrabo. qͥa
si tantum narras quantũ in telligis:
omnia mirabilia dei narras. quam uis
in semetipsa plura sint. Uel narrabo
omnia mirabilia tua ñ illa tantũ qͦd
mortui resuscitant᷑. ceci illuminant᷑.
uel cetera. s et qͦd ꝑte anime ꝑdite sa¬
luti in sꝑate reddunt᷑. Letabor. et ex¬
ultabo inte. Lȩtabor in spe. et exul¬
tabo inre. uirta ilłd aplĩ: qui głãt᷑. in
dño glẽt᷑. Et psallam nomini tuo al¬
tissime. Psallam᷑: oꝑe compleam. No¬
mini tuo. Nom̃ patris. filius ẽ. Altissi¬
mus. ipse ẽ ds̃. Nel psallam nomini tuo.
hic lauscum oꝑe. Inconuertendo in¬
imicũ mcũ retrorsum. Qualem inimi¬
cum: Idẽ diabolum: Quia dñs dix̃. ua¬

Expanded text:
um nosse tempora vel momenta, quae um nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate ? Sed in hoc solvitur haec quaestio, cum subjunxit, omnia judicia: postea dicit, oris tui: ac si dicat propheta vel unusquisque sanctus: Quantum me docuisti, tantum narrabo: quia si tantum narras quantum intelligis, omnia mirabilia Dei narras, quamvis in semetipsa plura sint. Vel narrabo omnia mirabilia tua, non illa tantum quod mortui resuscitantur, caeci illuminantur, vel caetera; sed et quod per te animae perditae, saluti insperatae redduntur. Laetabor et exsultabo in te. Laetabor, in spe, et exsultabo, in re: juxta illud Apostoli: Qui gloriatur, in Domino glorietur , Et psallam nomini tuo, Altissime. Psallam, opere compleam, nomini tuo. Nomen Patris Filius est, Altissimus ipse est Deus. Vel, psallam nomini tuo: hic laus cum opere. In convertendo inimicum meum retrorsum. Qualem inimicum, id est, diabolum: quia Dominus dixit: Va
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓꝓbatione. aut ꝓ emendatione: ut
ad melius crescat eoꝵ. głã. Uidemus
alios tribulari quoꝵ. pena hic incipit
& in futuro cum ipsis ꝑmanet. Uidemꝰ a¬
lios nec tribulari nec inuiriam pati. s sa¬
nos corꝑe. leticia temꝑali omnibus ha¬
buncdare. Isti tales ꝑiculosi sunt. quia
credimus qͦd ipsos ds̃ ñ uisitat. qͥa ñ st̃
digni uisitari. ut postinodũ sine fine
puniant᷑. Iste psalmus totus in ꝑsona
fessio hic sonãt. id ẽ pcc̃toꝵ.
martyrum. confessorũ. Gr̃aꝵ.
act̾io siue laus. ut in euglĩo. confiteor
tibi pat̾. dñe celi et t̾re. Et hic trina
dilectio in telligit᷑. id ẽ diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo. et ex tota
anima tua. & ex totis uiribus tuis.
Narrabo omnia mirabilia tua Quomͦ
dicit omnia mirabilia dei narrare: qͥa
nullus homo nec uidere potest nec con¬
p̃hendere dm̃. Nam omnia mirabilia
iudicia. Nec ipsum potest facere hõ.

Expanded text:
an pro probatione, an pro emendatione, ut an pro probatione, an pro emendatione, ut ad melius crescat eorum gloria. Videmus alios tribulari, quorum poena hic incipit, et in futuro cum ipsis permanet. Videmus alios nec tribulari, nec injuriam pati: sed sanos corpore, laetitia temporali omnibus abundare. Isti tales periculosi sunt: quia credimus quod ipsos Deus non visitat, quia non sunt digni visitari, ut postmodum sine fine puniantur. Iste psalmus totus in persona fessio hic sonat: id est, peccatorum, martyrum, confessorum: gratiarum actio, sive laus, ut in Evangelio: Confiteor tibi, Pater Domine coeli et terrae , et hic trina dilectio intelligitur: id est, diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo: et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis . Narrabo omnia mirabilia tua. Quomodo dicit, se omnia mirabilia Dei narrare: quia nullus homo potest nec videre, nec comprehendere Deum? Nam omnia mirabilia nuntiabo omnia judicia . Nec ipsum potest facere homo.
Abbreviated transcription (Latin):
icet. LaxILa. PROABSCON¬
ditis filii adolescentiam filii posu¬
erit. tam̃ sciendũ in hebreo haberi ꝓmor.¬
te filii. Deniq et simachus in hunc mo¬
dũ transtulit. ꝓuictoria de morte filii.
mundo fuit. ꝑuerbum absconsionis ce¬
lare uoluerunt: ne a gentib illo tẽꝑe
facile nosceret᷑. Hic de isto filio de quo
suꝑius dix̃. ñ de illo filio secundũ histo¬
riam dauid idẽ absalon dicit. cuiꝰ oꝑa
ñ occulta sed manifesta et mala fuer̃t
in patrẽ. s hic de unigenito filio dei pa¬
tris intelligit᷑. Scimis duos aduentus.
primũ et scdm. In primo aduentu. et
manifestus et occultus uenit: manife¬
stus carne. occultus diuinitate. Et in
secundo aduentu. et occultus et mani¬
festus ueniet. Occultus. quia nescimus
diẽ neq horam. Manifestus. qͥa uidebit
eũ omnis oculus. Et alio mͦ occultꝰ. quia
scimus occultum iudicium dĩ. hoc ẽ qͥa
reꝓbati sunt iudei. et electȩ st̃ gentes.
Aliter. Uidemꝰ scõs tribulari. ⁊ nescimꝰ.

Expanded text:
icet Aquila pro absconditis filii, adolescentiam filii posuerit: tamen sciendum in Hebraeo haberi, pro morte filii. Denique et Symmachus in hunc modum transtulit, pro victoria de morte filii. mundo fuit, per verbum absconsionis celare voluerunt, ne a gentibus illo tempore facile nosceretur. Hic de isto filio quod superius dixit, non de illo filio secundum historiam David, id est Abessalon dicit: cujus opera non occulta, sed manifesta et mala fuerunt contra patrem: sed hoc de Unigenito Dei patris intelligitur. Scimus duos adventus, primum et secundum. In primo adventu, et manifestus et occultus venit. Manifestus carne, et occultus divinitate. Et in secundo adventu, et occultus et manifestus veniet. Occultus, quia nescimus diem neque horam. Manifestus, quia videbit eum omnis oculus. Et alio modo occultus, quia nescimus occultum judicium Dei: hoc est, quia repudiati sunt Judaei, electae sunt gentes. Aliter: Videmus sanctos tribulari, et nescimus
Abbreviated transcription (Latin):
nat eccłam. defendere eam tam̃ assimu¬
laiit. Qm̃ uidebo cęlos oꝑa digitorum
tuoꝵ. Celos scripturas intelligimꝰ sc̃as.
nec dum̃ in p̃senti uidet.. Uidebo in qͥt
tunc eñ etiam rationem oꝑis eiꝰ cursũo
cognoscamꝰ qͥa aliter uidet guberna¬
tor nauem. alit̾ medicus egrotantem.
aliter picturam pietor quam imꝑitoꝵ
rudes oculi. Lunã et stellas quȩ tu
fundasti. E ccłam uel doctores eius.
Quid ẽ homo quod memor es eiꝰ. Qua¬
le meritũ stat hominis ut memor tu
factus eius. ꝓ eius redemptione suscipi¬
as carnem: Aut filius hominis q̃m iu
sitas eum: Filius dei factus est filius
hominis id ẽ filius uirginis marie. qͥ
uisitauit corpus humilitatis nre. qͦd
assumere dignatus ẽ. Mmorasti eum
paulominus ab angelis. In hebreo ꝑro
eo qͦd ẽ ab angelis qui dicunt᷑ mala¬
chim. dm̃ habet. hoc ẽ eloym. Hunc lo
eum. G̃loria. cum in eius descensu claru
tus scõꝵ choro. triumphans rediit ex

Expanded text:
nat Ecclesiam, defendere eam tamen assimunat Ecclesiam, defendere eam tamen assimulat. Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum. Coelos Scripturas intelligimus sanctas: necdum praesentem videt. Videbo, inquit. Tunc enim etiam rationem operis ejus cursumque cognoscam. Aliter videt gubernator navim: aliter medicus aegrotantem, aliter picturam pictor, quam imperitorum rudes oculi. Lunam et stellas quae tu fundasti: Ecclesiam, vel doctores ejus. Quid est homo quod memor es ejus? Quale meritum stat hominis, ut memor ejus factus, pro ejus redemptione suscipias carnem. Aut Filius hominis, quoniam visitas eum. Filius Dei, factus est Filius hominis: id est, Filius virginis Mariae: qui visitatavit corpus humilitatis nostrae, quod assumere est dignatus. Minorasti eum paulo minus ab angelis. In Hebraeo pro eo quod est, ab angelis, qui dicuntur MALACHIM, Deum habet, hoc est ELOHIM. Hunc loceum. Gloria cum in ejus descensu inferi tus sanctorum choro, triumphans rediit ex
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet sempit̾na. Confitebor dño scdm
iusticiam eiͦ Qui ñ ꝑmisit timentes se
disꝑdi. Ipsallam nomini domini altis¬
simi. Qui nos abelem̃tis tristicie. ingau
a zar. filioꝵ. chore. Et quia ad misteriũ
rum et octogesimum tenent. Qͦd aũt
octogesimus t̾ciꝰ extremus ẽ psalmus.
qui ꝓ torcularibꝰ p̃notat᷑. hoc ostendit.
quod ꝓpͥe dei uocabulum sonat. et lt¬
est in effabile opinant᷑. Scdm̃ rͦ ado¬
nai omniũ cõmune ẽ. qͦd sepe et in ho¬
rabile ẽ nom̃ tuũ inuniuersa t̾ra. Qa
ꝓ nobis homo factus es. qͦd mortuus. qͣ
resurrexisti. incunctis gentib ẽ uulga¬
tum. Qm̃ eleuata ẽ magnificentia tua
suꝑ celos. qͦd post resurrectionẽ. celos
cum triumpho głe conscendisti. Eceo¬
re infantium & lactentiũ ꝑfecisti lau
tum ipse dñs esse declarat. clamantibꝰ
pueris o sanna filio dauid. P ropt̃ ini¬
micos tuos. Ad confissionẽ iudeorum.
It destruas inimicũ et ultorem. Hlere¬
ticum qui cum nequitia sua impug¬

Expanded text:
endet. Confitebor Domino secundum justitiam ejus. Qui non permisit timentes se disperdi. Et psallam nomini Domini altissimi. Qui nos a lamentis tristitiae, in gauAsaph, filiorum Chore, et qui ad mysterium um et octogesimum numerum tenent. Quod autem octogesimus, tertius extremus est psalmus, qui pro torcularibus praenotatur, hoc ostendit iquod proprie Dei vocabulum sonat: et leest, ineffabile opinantur. Secundum vero ADONAI, omnium commune est, quod saepe et in horabile est nomen tuum in universa terra. Quod pro nobis homo factus es, quod mortuus, quod resurrexisti, in cunctis gentibus est vulgatum. Quoniam elevata est magnificentia tua super coelos. Quod post resurrectionem coelos cum triumpho gloriae conscendisti. Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudtum ipse Dominus esse declarat, clamantibus pueris: Osanna filio David . Propter inimicos tuos. Ad confusionem Judaeorum. Ut destruas inimicum et ultorem, Haereticum, qui cum nequitia sua impug
Abbreviated transcription (Latin):
scãs. fructũ in nocentie oꝑantes. In su¬
ꝑ et pecora cãpi. inferiores merito ho¬
mines. Uolucres cęli. qui ꝑ suꝑbiam
iniquitatẽ in excelso locunt᷑. Et pi¬
sces maris. qui ꝑ ambulant semitas ma¬
ris. Qui ꝑ nimiam curiositatẽ ñ cõtem¬
plantes celestia. in ter huius sclĩ fluc¬
tus. putant esse uitã et̃nam. Dñe do¬
minus nr̃. quã admirabile ẽ nom̃ tuũ
inuniuersa t̾ra. De beatitudine inci¬
pit hoc est de laude. et in laude t̃minat᷑
Hloc ammiratur ecclesia :
untur. uel qͦmͦ sumus om̃s acreatore

Expanded text:
innocentiae operantes. Insuper et pecora campi. Inferioris meriti homines. Volucres coeli. Qui per superbiam, iniquitatem in excelso loquuntur. Et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Qui per nimiam curiositatem non contemplantes coelestia: inter hujus saeculi fluctus putant esse vitam aeternam. Domine Dominus noster, quam admirabile est, etc. De beatitudine incipit, vel de laude et in laudem terminatur. Hoc admiratur Ecclesia, untur, vel quomodo sumus omnes a Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis sursum habent. Ceterũ diabole
hoc ẽ serpens et coluber antiquiis sedm̃
isayam totus in t̾ra & caput et reliquũ
corpus equale habet. Reuertet᷑ dolor
eiꝰ icaput eius. et iuerticem ipsius ini¬
quitas eiꝰ descendet. Uidete quid dicat.
Et incaput eiꝰ et inuerticem capitis. Cũ
autẽ iniqͥtas caput p̃mit. et uerticem p̃¬
mit. ubi ẽ petͥentia diaboli Iste finis
diaboli reuertit᷑ dolor eiꝰ incaput eiꝰ. et
inuerticem ipsius iniqͥtas ciꝰ descendet

Expanded text:
corporis sursum habent. Caeterum diabolus, corporis sursum habent. Caeterum diabolus, hoc est, serpens et coluber antiquus, secundum Isaiam totus in terra est : et caput et reliquum corpus aequale habet. Revertetur dolor ejus in caput ejus et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Vide quid dicat: et in caput ejus, et in verticem capitis. Cum autem iniquitas caput premit, et verticem premit, ubi est potentia diaboli? Iste finis diaboli. Revertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet
Abbreviated transcription (Latin):
de. Nunqͥd irascit᷑ ꝑ singulos dies. Ne¬
lius ꝑ hoc in hebreo habet᷑. cõminat᷑ in
ommi die: qͦd aquila qͦ tͣranstulit. Et
pulchre cõminans et infrendens in om¬
ni die. Qui enĩ ꝓpt̾ patientiã suã ita de¬
licta sua ñ punit quasi iratus. et cõmina¬
tus diem ultionis expectat. ut metu cor¬
rigat delinquentẽ: ex equam᷑ ordinem:
conuertet᷑ dolor eus in caput eiꝰ. et in¬
Quomͦ si aliqͥs mittat in altum lapidem
et ñ sit cautus. & lapis uenerit in caput
eiꝰ. suo uulnere uulnerat᷑. sic et diabolus
occidit᷑. sua suꝑbia exaltat᷑ & corruit.
Modo ex altare̾ uult caput et ñ potest
qm̃ conuertit᷑ dolor eius in caput eius.
et deprimit illum. Diabolus secundũ re¬
gulam scriptuarum lectus ẽ in genesi.
ipse esst coluber. ipse serpens qui loque¬
bat᷑ ad euam. qm̃ totus t̃re heret. Cetera
animalia licet ambulent in t̾ra. tam̃ ñ
omne corpus in t̾ra iacens habent. licet
pedes habeant in t̾ra. tam̃ aliam partem

Expanded text:
rascetur per singulos dies? Melius pro hoc in Hebraeo habetur: Comminatur in omni die, quod Aquila quoque transtulit. Et pulchre ait: Comminans et infrindens in omni die. Qui enim propter patientiam suam ita delicta non punit: quasi iratus et comminatus, diem ultionis exspectat, ut metu corrigat delinquentem. Exsequamur ordinem. Convertetur dolor ejus in caput ejus, o si aliquis mittat in altum lapidem, et non sit cautus, et lapis venerit in caput ejus, suo vulnere vulneratur: sic et diabolus occiditur sua superbia, exaltatur, et corruit. Modo exaltare vult caput, et non potest: quoniam convertetur dolor ejus in caput ejus, et deprimet illum. Diabolus secundum regulam Scripturarum lectus est in Genesi; ipse est coluber, ipse serpens, qui loquebatur ad Evam: quoniam totus terrae haeret. Caetera animalia licet ambulent in terra , tamen non omne corpus in terra jacens habent: licet habeant pedes in terra, tamen aliam partem
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃cepto qͦd mandasti. Hoc nos dicimꝰ.
Pro nobis passus es. crucifirus es. erur¬
ge et salua nos. Propt̾ta exurge. ut cre¬
dat inte plurima multitudo. Cum enĩ
exurrexeris. qͥd aliud dep̃camͣ nisi re¬
uertere ad patrẽ: Et ꝓpt̾ hanc in altũ
regredere. Pro qua. Sinagoga poplõꝵ
Quod mortuus es. ꝓ nobis mortuus es.
qͦd resurrexisti. nobis resurreristi. qͥ
ascendisti ad patrẽ. nobis ascendisti. &
ꝓpt̾ hanc maltũ regredere. Nemo as¬
cendit incȩlum nͥ qui de cęlo descen¬
dit. filius hominis qui est incelis. lu¬
dica me dñe secundum usticiã meã.

Expanded text:
cepto quod mandasti: hoc nos dicimus, pro nobis passus es, crucifixus es; exsurge, et salva nos. Propterea exsurge, ut credat in te plurima multitudo. Cum ergo exsurrexeris, quid aliud deprecamur, nisi revertere ad patrem? Et propter hanc in altum regredere. Pro qua? pro synagoga populorum. Quod mortuus es, pro nobis mortuus es: quod resurrexisti, nobis resurrexisti, quod ascendisti ad Patrem, nobis ascendisti. Et propter hanc in altum regredere. Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, filius hominis, qui est in coelis. Judica me, Domine, secund
Abbreviated transcription (Latin):
fodit eũ. quo eos ꝑderet. Iincidit in fo¬
ueam quã fecit. In fouea eñi mortis ꝗͣ
patefecerat. ipse prior ꝑut. sicut de ar¬
rio scriptũ ẽ. Hoc ẽ nisi conuersi fueri¬
tis. nisi egeritis penitentiam᷑. Semꝑ di¬
abolus paratũ habet arcũ. emittit sa¬
gittas quib uos ꝑcutiat: qͦ  eñĩ corda
ardent libine. uiciis et passionibꝰ. isti
uineti sunt adiabolo. Sagitas suas ar¬
dentibus effecit. Pulchre dixit. ardentibꝰ.
dix̃ arsuris. hoe ẽ qͥa arsuri sunt sa
illos ꝑcutit. Dicit enĩ apłs ardentes
habere diabolum sagittas. Ecce partu¬
riit inusticiã. et concepit dolorem. &.
peꝑit iniqͥtatẽ. Diabolus sic concipit.
sic parturit. sic nutrit. sic se exaltat. La¬
cum aꝑuit et effodit eũ. et incidit in fo¬
ueam quã fecit. Diabolus ipse ẽ lacus.
qui et fouea. Lacum aꝑuit. s qm̃ ñ pot̃
a quã continere scdm̃ ieremiam. ꝓpt̃ea
lacus illius uersus ẽ in foueam. Omnia ẽ¬
ciliabula hereticoꝵ. fouee diaboli sunt.

Expanded text:
it, etc. Quo eos perderet. Et incidit in foveam quam fecit. In fovea enim mortis quam patefecerat, ipse prior periit: sicut de Ario scriptum est: hoc est, nisi conversi fueritis, nisi egeritis poenitentiam, semper diabolus paratum habet arcum, emittit sagittas, quibus nos percutiat. Quorum enim corda ardent libidine, vitiis, et passionibus: isti victi sunt a diabolo. Sagittas suas ardentibus effecit. Pulchre dixit, ardentibus: non dixit, arsuris: hoc est, qui arsuri sunt sagillos percutit. Dicit enim Apostolus ardentes habere diabolum sagittas . Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Diabolus sic concipit, sic parturit, sic nutrit, sic exaltat. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Diabolus ipse est lacus, ipse est fovea. Lacaquam continere secundum Jeremiam: propterea lacus illius versus est in foveam. Omnia conciliabula haereticorum, foveae diaboli sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd cecinit dño ꝓ uerbis chusi filii ienit¬
mini flec om̃a latius executus sum. qͥa
eruditissimi uiri putauert᷑ hunc psal¬
mũ. ñ contra saul s contra absalon es
ui in uirtuit mea. sed sꝑaui in
auxilio tuo. Ne quando rapiat
ut leo animã meã. Hoc conuenit sauli.
ab saloni ñ conuenit. Quomͦ eñ poterat
absalon leonem uocare. de quo dicit.
p̾arcite puero meo absalon: Si ibi pu¬
erum illũ uocat. et quasi in fantulum.
& ignorantẽ. qͦmͦ hic leonẽ uocat: Hoc
in terim scdm̃ hẏstoriam: et multa st̃ ꝗͦ
dicant᷑. et totus psalmꝰ in ꝑsona saul in¬
t̃p̃tari potest. Ceterũ quia nobis cure ẽ
ñ solum scdm̃ historiã sed et scdm sp̃a¬
lem in telligentiam in terp̃tari. chusi
istum ethiopem ñ aliũ nisi diabolũ ui¬
tp̃tari querit᷑ istt chusi qͦmͦ filius sit iemini.
quomͦ diabolus et hiops filius sit dex¬
ẽ: quod filius dextere ẽ. creatꝰ adeo.
Recte de isto dicit᷑. Ne quando rapi¬

Expanded text:
husi filii Jemini. Haec omnia latius exsecutus sum, quia eruditissimi viri putaverunt hunc psalmum non contra Saul, sed contra Abessalon essvi in virtute mea; sed speravi in auxilio tuo. Ne quando rapiat ut leo animam meam, etc. Hoc convenit Sauli, Abessalon non convenit. Quomodo enim poterat Abessalon leonem vocare, de quo dicit: Parcite puero meo Abessalon? Si ibi illum puerum vocat, et quasi infantulum et ignorantem: quomodo hic leonem vocat? Hoc interim secundum historiam, et multa sunt quae dicantur, et totus psalmus in persona Saul interpretari potest. Caeterum quia nobis curae est, non solum secundum historiam, sed et secundum spiritualem intelligentiam interpretari: Chusi istum Aethiopem non alium, nisi diabolum interpretamur. Quaeritur, iste Chusi quomodo filius sit Jemini: quomodo diabolus Aethiops filius est dexest: quod filius dextrae est, creatus a Deo: recte de isto dicitur: Ne quando rapi
Abbreviated transcription (Latin):
culcari. Et gloriam meã inpuluerẽ
deducat. Si inquit inimicis meis ma¬
la reddidi ꝓ malis. ñ resurgam. Exur¬
beneficia: sentiant ꝑ iracundiam.
Exaltare infinib iniicoꝵ. meoꝵ. Pro
inimicis rogat. ut inimicorũ finib ex¬
altet᷑. cũ eñi inimici esse cessauerint.
tunc tu dñe exaltaberis in eis. Exur¬

Expanded text:
dicta. Et gloriam meam in pulverem deducat. Si, inquit, inimicis meis mala reddidi pro malis, non resurgam. Exsurbeneficia, sentiant per iracundiam. Et exaltare in finibus inimicorum meorum. Pro inimicis rogat, ut in inimicorum finibus exaltetur. Cum inimici esse cessaverint, tunc tu, Domine, exaltaberis in eis. E
Abbreviated transcription (Latin):
de : nisi conuersi fueritis gladiũ suũ ubra¬
uit. hoc ẽ. nisi egeritis penitentiã. dñs
uos gladio suo ꝑcutiet.S uideamꝰ si se¬
sequentia aptari possunt ꝑsone dñi.
Noc potest dici de deo Et in eo parauit
uasa mortis. Hoc difficile est: dñs eni
ñ habet uasa mortis. s uasa uite s et

Expanded text:
 Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit: hoc est, nisi egeritis poenitentiam, Dominus vos gladio suo percutiet. Sed videamus si consequentia aptari possint personae Domini. Hoc potest dici de Deo. Et in illum paravit vasa mortis. Hoc difficile est: Dominus enim non habet vasa mortis, sed vasa vitae. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
daiud dicere ñ pot̃. hoc ꝓprie saluato¬
ri conuenit. qui ñ peccauit. Consumet᷑
nequitia peccatoꝵ et diriges iustum.
Non potest mea iusticia dirigi. nͥ illoꝵ.
iniquitas impleta fuerit. uidelicet iu¬
deorũ. Disi conuersi fueritis. gladium
suũ iubrauit. Iste locus duplicem ha¬

Expanded text:
re non potest: hoc proprie Salvatori convenit, qui non peccavit. Consumetur nequitia peccatorum, et diriges justum. Non potest mea justitia dirigi, nisi illorum iniquitas impleta fuerit, videlicet Judaeorum. Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit. Iste locum duplicem
Abbreviated transcription (Latin):
me inuenit nichil. Si ẽ iniqͥtas in ma¬
nibus meis. Qui peccatũ ñ fecit. nec
dolus inuentꝰ ẽ more eiꝰ. Si reddidi re¬
tribuentibusmͥ mala.Saul bis in ma¬
nus eius traditꝰ ẽ. quẽ noluit int̾ficere.
dicens. Non tangam xp̃m dñi. Hoc ẽ
gͦ ñ ñ restituere eisꝑmalis mala: Qui sͥ
soꝓbonis mala restituerant: decidã me¬

Expanded text:
n manibus meis. Quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Saul bis in manus ejus traditus est, quem noluit interficere, dicens: Non tangam Christum Domini . Hoc est ergo non restituere ei pro malis mala: qui sibi pro bonis mala restituebat. Si, inq
Abbreviated transcription (Latin):
multitudies. a qͥb teplũ sub salo¬
mone constructũ ẽ. S qͥd hoc ad
p̾sentẽ locũ eui sufficit simplex &
pura ex planatio. que nõ doctrine
głam in mulaiplicatione sermonũ
s legentis debet intelligentiã que¬
rere: Qm̃ transiuimꝰ cito. & auolauimꝰ.¬

Expanded text:
multitudines, a quibus templum sub Salomultitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus cito et auolauim
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocẽ auis. S humiliant᷑ filiȩ can¬
tiei. & quidẽ ab alto aspicient. &. p auor
inuia. &. florebit amiglalũ. ⁊ incras¬
sabitur locusta. & scindetur capparis.
qm̃ abiit hõ indomo ęt̾nitatis suȩ
s girabunt inforo qui plangunt qͦ¬
adusq non pulset᷑ fumiculus argen¬
ti. et conterat᷑ ornamentũ auri. & con¬
fringat᷑ hidria ad fontẽ. ⁊ impediat᷑
rota in lacu. ⁊⁊ conu̾tat᷑ puluis in t̾ra
sic̾ fuit. ⁊ sp̃c̃ reu̾tat᷑ ad dm̃ qͥdedit
eum. Wanitas uanitatũ dixit eccłi
astes. omia uanitas. Que omia hu¬
mane uite et maxime senectutis
miserias conp̃hendunt. ẜ qu̾e sen¬
sum habeant. in suo loco disseru¬
imus. Sunt qͥ istũ locũ allegorie
int̾p̃tantes ad sabbati circu̾cisiomsq
mysteriũ refert᷑. qͦd pͥmũ reqͥesca¬
m᷑ in lege. ⁊ pꝰtea uere circũcisio¬
nis in euuangłio sacram̃ta nos te¬
neant. ãmonentes et illud. da
inilia. atq lxxx. milia hoium

Expanded text:
ad uocem auis et humiliantur omnes filiae canad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non pulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, disa vanitas. Quae omnia humanae vitae et maxime senectutis miserias comprehendunt: et quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. Sunt qui istum locum allegorice interpretantes, ad sabbati circumcisionisque mysterium referunt: quod primum requiescamus in Lege, et postea verae circumcisionis in Evangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: Da milia atque octoginta milia hominum