comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruationes uł geneses uł ce¬
tera suꝑsticiosa q̃ se ad cognitõ¬
neni syderum ꝯungũt. id ad
noticiam fatorum q̃ fidei nr̃e
sine dubitatione ꝯtͣria st̃. sic
ignorari debent a xͥmis. ut nͦ
siderum pulchritudine ⁊ clari¬
tate pellecti. in lapsus stellaꝵ
cecatis m̃tib corruerũt: ita ut
ꝑ supputationes noxias q̃ mã¬
thesis dr̃ euentꝰ rerũ p̾scire pꝰ¬
se conent᷑. Qs ñ solum xp̃ia¬
ne religionis doctores s etiã
gentiliũ plato aristotilesq
atq alii rerum uarietate cõ¬
moti ꝯcordi snĩa dampnaue¬
rũt dicentes. ꝯfusionem rer̃
potuis de tali ꝑsuasione gen̾a¬
ri. Nam si genus humanum
ad uarios actus nascendi neces¬
sitate p̾meret᷑. cur aut laudem
mereant᷑ uoni. aut legum ma¬
li ꝑcipiant ultionem: Et ꝙ̃¬
ius ip̃i non fu̾int celesti sapĩ¬
entie dediti: u̾itatis tñ testimo¬
nio errores eoꝵ m̾ito ꝑculert̃.
Ordo aũt iste septem seculariũ

Expanded text:
geneses, vetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, seilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium
Abbreviated transcription (Latin):
lio instellis septemtͥonalibꝰ
transtulit eamq arctum. fi¬
lium aũ euis arcto filax. appel¬
lauit. Sic lỹra ꝓ m̾curio
in celum locata. Sic centaur᷑
chiron ꝓpt̾ qd̾ nutͥerit scola¬
pium ⁊ achillem int̾ astradi¬

Expanded text:
lio in stellis Septentrionalibus lio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra di
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. maiores pluine ꝓfundũt᷑.
Et miranda gentiliuĩ demen¬
ciai qui ñ solum pisces s etiã
arietes. ⁊ hyrcos ⁊ tauros. ur
sas ⁊ canes. ⁊ cancros. ⁊ scorpio¬
nesm celũ tnͣstulerũt. Nam
et aquilam ⁊ cignũ ꝓpt iouis
fabulas int̃ celi astra eiꝰ me¬
morie causa conocauerũt. A¬
seum quo ⁊ uxorem eiis an¬
dromedam. post ea qmͣ st̾ mor¬
tui in celum receptos ẽẽ credi¬
derunt: ita ut ymagnies eoꝵ
stellis designarent: eoꝵp no
Aurigam etiam erictoniũ in ce¬
li astra collocauerũt: ꝓpt̾ qd̾ ui¬
dissent eum pͥmũ qͣorigam iũ¬
xisse. Mirati sunt enĩ ingeni¬
ũ eius ad mutationẽ solis ac¬
cessisse: ⁊ ꝓpt̾ hoc nom̃ eius pꝰ
mortem mt̾ sidera posuerunt.
Sic calistolicaonis regis filia
dum a ioue comp̾ssa ⁊ fabulo¬
se ab unione in urse fuisset
spem uersa. que grece arctos
appellatꝰ: post int̾fectionem
ip̃ius nom̃ eius iouis cum fi¬

Expanded text:
vehitur, maiores pluviae profunvehitur, maiores pluviae profunEt miranda gentilium dementia, qui non solum pisces, sed etiam arietes, et hircos, sas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumqueAurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
Uirginis etiam signũ idc̾to ĩ¬
ter astra colloauerũt: ꝓpt̾ qd̾
eisdem dieb in quib ꝑ eũ sol
decurrit. t̾ra exusta solis anore
nichil pariat. Est enĩ hoc tem¬
pus caniculariũ dierũ. Librã
aũ uocauerũt ab eqͣntate men¬
sis ipũis aͦd octauo bł. octobris
sol ꝑ illud signũ currens equi¬
noctium. Unde ⁊ lucanꝰ. Aduste
pondera libre. Scorpiũ quo¬
⁊ sagutariũ ꝓpt̃ fulgura m̃sis
ip̃ius appellauerũt. Sagita¬
rius uir eqͥnis crurib defor¬
matur cui sagittam ⁊ arcum
adiungunt. ut ex eo m̃sis ip̃iꝰ
fulmina demonstrent᷑. Unde
⁊̃ sagitaruis est uocatꝰ. Capri¬
corni figuram iõ int̾ sidera fin¬
xerunt ꝓpt̾ capream ioiuis iuit¬
t̾ͥcem cuiꝰ post̾iorem ꝑtem cor¬
poris in effigiem piscis idõ for¬
mauerũt. ut pliuuas euisdẽ
temꝑis designarent. qͣs solet
idem m̃sis plerũq in extremiꝰ
hr̃e. Porro aquariũ ⁊ piscẽ ab
hyeme qñ sol i his signis ũ

Expanded text:
irginis etiam signum idcirco intra astra collocaverunt, propter quod eisdem diebus in quibus sol per illud decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat, est enim hoc tempus canicularium dierum. 29. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia octavo Kal. Octobris sol per illud signum currens aequinoctium facit. Unde et Lucanus: Ad juxtae pondera Librae. 30. Scorpium quopter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab hieme, quando in his signis sol
Abbreviated transcription (Latin):
tissima sidera ꝯstituerũt: qd̾
signũ geminoꝵ dicũt. Caner̃
quo inde dixͥunt. eo qd̾ cum
ad illud signũ mense iunio
sol uen̾it: retrogͣdit᷑ in modũ
cancri. breuioresq dies facit.
Hoc enĩ aĩal inc̾tam ht̃ pͥmã
tem gressum durigit: ita ut
pͥor ꝑs sit post̾ior. ⁊ post̾ior pͥ¬
or Leonẽ in grã ingentem
hercules occidit. ⁊ apt̾ iurtu¬
tem suã hũc int̾ duodecĩ sig¬
na constituit. Hoc signũ sol
cũ aitig̾it nimiũ calorẽ m̃do
reddit. ⁊ annuos flatꝰ ⁊ estꝰ fac̃¬

Expanded text:
tissima sidera constituere: quod tissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam tem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias fac
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uen̾is. atq m̾turii satͣlie¬
runt. Decepti enĩ ⁊ decipe no¬
tissent. sidera ostendebant ĩ ce¬
lo dicentes. qd̾ iouis eẽt ulud
sydus. ⁊ illud m̾curii. ⁊ con¬
cepta est opmio uanitatis. Hãc
opinionem erroris diabolus
u̾o illa que ab ipis gentaio
signa dicit᷑. in quib ⁊ ani¬
mantiũ ymago de stellis for
runt ĩnumerum stellaꝵ spẽm
corꝑis suꝑsticiosa uanite ꝑmo¬
ti fix̾unt. ex causis quib dam
conformantes. Nam arietem
pͥmũt signũ cui ut libre medi¬
am mũdi lineam tradũt ꝓpt̃
am̃onẽ iouem: iõ uocauerũt.
In cuiꝰ capite qui simulchͣ fa¬
diunt. arietis cornua fingũt.
Qd̃ signum gentiles sõ inter
signa pͥmũ constituerũt qͥa
in m̃se martio qui est anni
pͥncipiũ solem in eo signo cur¬
sum suũ ag̾e dñt. S ⁊ taurũ
uit᷑ sydera collocant: ⁊ ipm̃ mñ
honore iouis eo qd̃ in bouem
sit fabulose ꝯu̾sus. qñ euro¬
pam tͣnsuexit. Castorem quo
⁊ pollucẽ post mortẽs int̾ no¬

Expanded text:
tis, Veneris atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim, et decipere vom saeculi praestitissent, sidera ostendebant in coelo, dicentes quod Jovis esset illud sidus, et illud Mercurii, et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formrunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter no
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Nesꝑus stena est aiden¬
talis: qm̃ cognominatam ꝑ¬
hibent ab pespero hospanie
rege. Eat aũt ł ip̃a exqͥnop
stelus planetis: nocter ducẽs
⁊ solem sequens fert aũt qd
hec stella oriens luciferũ aci¬
dens uesꝑum facit Deaͥ stauł¬
Et alt̾no dependit᷑ uisꝰ mortu
in celo: ut pelique: s maere
ferunt᷑. Dicte aũt̃ planete
septemtͥonem. plerumq ꝯtͣ
mundũ ñ nũqmͣ cum m̃do fe¬

Expanded text:
a est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens Luciferum, occidens vesperum facit. De quo Statius: Alterno dependitur unus in ortu. ae, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae septentrionem, plerumque contra mundum, nonnunquam cum mundo fe
Abbreviated transcription (Latin):
in noiẽ tẏherii cesaris ꝯdidit. Ti¬
rus urbs fenicũ ꝯdita a femei¬
b fuit. Hec ÷ cuutas ex qͣ au¬
rũ regi salomoni deferebatur
in qͣ optima purpura tingui¬
tur. Uͥnde ⁊ tyria dr᷑ nobił pur¬
pura. Cences a rubro ꝓfecti ma¬
ri sydonem urbem opulentissi¬
mani ꝯdiderũt ꝙͣ aspitiũ copia
sydon appellauerũt. Nam pis¬
cem fenices sydon uocant. Ipsi
etiam tyrũ in syria ip̃i uthecam
ut africa. Ypponem. Leptũ. ali¬
asq urbes in hora maritima ꝯ¬
diderũt. Ip̃ĩ thebas in boetia
duce cathino. ipĩ postremo in

Expanded text:
Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in
Abbreviated transcription (Latin):
ficata ẽ urbs ꝙ hodie us ꝑma¬
uet. Sichem samarie ubem qͤ
latine ⁊ grete sichima uotat᷑ edifi¬
cauit emor appellauitq eã noĩe
sichem filii sui. Ipã ẽ nc̃ neapo¬
lis ciuitas samaritanoꝵ. Dethel
urbem samarie condiderũt iebu¬
sei ctͦ pͥus uocabat᷑ lura. S post¬
ꝙͣ dormiens ibi iacob uidit sca¬
lam mintẽtem celo. ⁊ dix̃ u̾e ħ
domꝰ dei ẽ ⁊ porta cen: hac ex cã
nom̃ locus accepit. bethel .i. domꝰ
dei. Qnͣdo aũ ibi ab sheroboam
intuli aurei fabricati st̃. uocata
ẽ bethauen .i. domꝰ idoli qͤ antea
uocabat᷑ domꝰ dĩ. Sethlem uida
ciuidas dauid q m̃di genuit sal¬
iacob pecora sua pauit eidẽ loco
bethleem nom̃ qͦdam uaticinio futi᷑
ĩposuit qd̾ domꝰ panis int̾p̾atit᷑.
ꝓpt᷑ eũ panẽ qͥ ibi de celo descẽd

Expanded text:
ficata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitedomus Dei est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salIacob pecora sua pavit, eidem Bethleem quodam vaticinio futuri nomen imposuit, quod domus panis interpretatur propter eum panem, qui ibi de celo descend
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾arche sepulti st̃ : ⁊ qrͣtus adã
Ipã est ⁊ mamibre uocata ex u¬
no amico abrahe. Samariam a¬
qͣ oĩs regio ctͤ cirta eam fuit no¬
inẽ accepit. Sennacherib rex
stituit. Hanc obsidione captã.
antiochꝰ solo coeqͣuit. qmͣ pꝰea
herodes a fundam̃tis instaurãᷤ
in honorem augusti. augustã
.i. sebastiam greco sermone uo¬
cauit. Ibi sui st̃ heliseus ⁊ abdi¬
as ꝓph̃e & quo maior int̾ natoᷤ

Expanded text:
patriarche sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa et Mambre, sic dicta ex uno amico Abrahe. E qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex stituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans, in honorem Augusti, Augustam, id est, Sebastiam Graeco sermone vocavit. Ibi siti sunt Elisaeus et Abdias prophetae, et quo major inter nato
Abbreviated transcription (Latin):
fuse sint atqz ꝯmixte lingͤ edi¬
ficantiũ turrim. Iudei asserũt
sem filiũ noe quẽ dicũt melchi¬
sedech. Primũ pꝰ diluuũ in sỹ¬
ria condidisse urbem salẽ ĩ qͣ
regnũ fuit eiꝰdem melchisedech
Hanc postea tenuerũt sebedei¬
iebuzei ex quib ⁊ sortita ẽ uoca¬
bulum ieb: sicq duob noĩbꝰ
dicta ẽ. Hec ⁊ corrupte a poetis
soluna nũcupata. ⁊ pꝰmodũ ab
elio adriano helia uocitata est.
In ipã ẽ ⁊ syon qͤ hebraice int̾¬
fica in nr̃o sermone tͣłfft᷑us.
Oppida aũ nobilia qͥ uł qͤ ꝯ̃sti¬
tuerũt. Dyonisiꝰ qui ⁊ lib̾ pr̃
cũ indiam uictor ꝑambulass.
nisam urbem ex suo noĩe iux¬
ta indum fluiuũ ꝯdidit. ⁊ qͥn¬
Medꝰ aũ egei filius mediã cõ¬
struxit: unde ⁊ regio eiꝰ medie
nom̃ sortita ẽ. Persepolim ur¬
bem cap̃ ꝑsici regni. ꝑseus adie
filiꝰ condidit famosissimã con¬
fertissimãq opib: a qͦ ⁊ ꝑsida

Expanded text:
fusae sint atque permixtae linguae aedifusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice intefica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinMedus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida
Abbreviated transcription (Latin):
e auctorib ꝯdita¬
rũ urbiũ plerũq
dissensio inueni¬
tur ad eo ut nec
urbis quid̃ rome
drigo possit di¬
ligent̾ agnosci.
sicuti ego accepi cond̾e atq habi¬
tare inmitio troiani ⁊ cũ his ha¬
ditor arcis. Alii a romulo. ut en.
ma. Si gͥ tante cuutatis cta rõ
ñ apparet. ñ mirũ si in aliaꝵ opi¬
mone dubitat᷑. Unde nͦ histori¬
cos nͨ ꝯmentatores uaria dicen¬
tes imꝑite ꝯdempnare debensꝰ
qr antiquitas ipã creauit errorẽ
Sane qͣsdam de quibz aut sancte
scͥpture aut historie gentiũ cer¬
tam orignnem referunt. paucis
ad modũ u̾bis retexͥe oportet. pͥ¬
mus ante diluiiũ cami ciuita¬
tem enoch ex noĩe filii sui ĩ in¬
dia condidit. qmͣ urbem sola mł¬
titudine sue post̾itatis ĩpleuit.
Primus post diluiuũ nembroch
gygas babilone urbem mesopo¬
tamie fundauit. Henc semi¬
ramis regina assirioꝵ amplia¬
uit. Murũq urbis bitumine
⁊ cocto lat̾e fecit. Nocabulũ aũ
sumpsit a ꝯfusionẽ eo qd̾ ibi ꝯ¬

Expanded text:
De auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. em Romam, sicuti ego accepi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aae conditor arcis. Alii a Romulo, utVirg.ma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ex ea fundant᷑ lapides.
i. emutant᷑. Balista genꝰ torm̃ti
ab emittendo iacula dicta. Bali
enuĩ grete mitt̾e dr̃. Torq̃tur enĩ
uerbere neruoꝵ ⁊ magna ui ia¬
cit aut hastas aut saxa: Iude ⁊
fundibalꝰ qiͣ fundẽs ⁊ eniittens¬
dr̃. Contͣ balistam testudo ualet.
Series enĩ fit armoꝵ umbonibꝰ
it̾ se colligatis. De ARiete.
Rieti nom̃ spẽs dedit. eo qd̾
cũ impetu impingit mu¬
rũ ĩ modũ arietũ pugnãtium.
Ualide euĩ ac nodose arboris cap̃
fro uestitur eaq suspensa funi¬
b multoꝵ manu ad murũ mi¬
peslit᷑ deinde retrorsũ ducta ma¬
iore impetu destinat᷑. sicq cͦbͥs
ittib concussũ muri latꝰ cedit.
Cauatumq irrũpit. ac fenestm
fat̾. font᷑ ĩpulsũ arietis reme¬
diũ ẽ sacꝰ paseis psenꝰ. ⁊ ineũ lo¬
cũ dimissus qͦ aries ꝑcutit. Laxo
enĩ saccoꝵ smu ictus arietis illi¬
sus mollit᷑. Duriora enĩ molliori¬
b faciluis cedunt. Plutei st̃ crates

Expanded text:
d ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iacula dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. De ariete . Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates
Abbreviated transcription (Latin):
En tͥ sic̃ pollicitꝰ sum mi¬
si opus de origine qͣrumdã rer̃
ex uet̾is lectionis recordatione
collectũ. atq ita in quib lociᷤ
annotatum sic̃ extat ꝯscͥptũ
stilo maiors.

Expanded text:
En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de Origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum stylo majorum.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam ⁊ spẽs in fauillis ⁊ arbori¬
b ipĩs etiam adhuc iudet᷑. NIas¬
cunt᷑ eiũ ibi poma uirentia sb̃
tanta spẽ maturitatis. ut edendi
desideriũ gignant. si carpas fa¬
tiscũt ac resoluũt᷑ in ein̾em fu¬
mũq exhalant qiͣ adhuc arde¬
ant. Nabathea regio a nabath
filio ysiahel nũcupata. Iacet
aũt int̾ uideam ⁊ arabiam ⁊ sur¬
gens ab eufrate in mare rubrũ
porrigit᷑. ⁊ est ꝑs arabie. Aegyp¬
tus q̃ pͥus aeria dicebat᷑. Ab e¬
egỹpto danai frẽ postea ibi reg¬
nante nom̃ accepit. Hec ab ori¬
ente syrie as rubro mari ꝯuĩc¬
ta. Ab occasu libiam ht̃. a septẽ¬
tone mare Magnũ a meridie
u̾o introrsus recedit ꝑtendeus
usq ad ethiopas regͥio celi ĩbri¬
b insueta ⁊ pluiaꝵ ignara.
Nilus solus eam cͥcuanfluens irri¬
gat. ⁊ inundatione fecundat. Un¬
de ⁊ ferax frugib młtam ꝑtem
t̾raꝵo frum̃to alit. cet̾oꝵ quoc
negocioꝵ adeo copiosa ut ĩpleat

Expanded text:
quaedam et species in favillis et arboriquaedam et species in favillis et arboribus ipsis etiam adhuc videtur. Nascuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant; si carpas fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant quasi adhuc ardeant. Nabathea regio a Nabeth filio Ismael nuncupata. Iacet autem inter Iudaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabiae. Aegyptus, qui prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari coniuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopas; regio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat
Abbreviated transcription (Latin):
patͥb t̾ram fluentem mel ⁊
regio palestine ab oppido qͦ¬
dm nom̃ accepit. qd̃ uocaba¬
uir samaria ciuitas qͦndã rei¬
galis in isrł q̃ nũc ab augꝰti
noĩe sebastia nũcupat᷑. B
regio int̾ uideam ⁊ galileam
media iacet mcrpiens a iuco
cui nom̃ ÷ eleas deficiens in
t̾ra acrabatho. Sitꝰ eiꝰ nat᷑a
ꝯfiłi nec ullo disfens a iudea.
Galilea regio palestine. uoca¬
ta qd̃ gignat candidiores ho¬
rimes ꝙͣ palestina. Hec aũ
duplx ⁊ suꝑior ⁊ inf̾ior sibi
tũ conexe syrie ⁊ fenicie ad¬
herentes. Terra eoꝵ opima
ł ferax. ⁊ fructib satis fecun¬
da. Pentapolis regio ĩ ꝯfinio
arabie ⁊ palestine sita: dicta a
qͥnq cuuitatib ĩpioꝵ q̃ celesti
igne ꝯsumpte st̃. t̾ra ampliꝰ ab
sherosolimis olii ubrina. nc̃
aũ deserta atos exusta. Nam ꝓ
scelere incolars de celo descen¬
dit ignis qͥ regionem illam in
cin̾es et̾nos dissoluit. Cuiꝰ umbͤ

Expanded text:
patribus terram fluentem mel etpatribus terram fluentem mel etregio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius umbra
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ex suo noĩe femctam
appeslauit. Ipã ÷ ubi ẽ tyrꝰ
ad qmͣ ysaias loquit᷑. Hibet
aũ ab oriente y arabiam a
mere rubrũ. Palestina pro¬
ascalon ex qͣ cuutate oĩs cͥca
eam regio. palestina nũcu¬
pata. Huiꝰ ab oriente mare
rubrũ occurrit. a m̾idiano
lat̾e uidea excipit᷑ a septem¬
t̾onali plaga tyrioꝵ finib
clauditur ab occasu egyptõ
limite t̾minat᷑. Indea regio
palestine ex nõre uide appes¬
lata ẽ ex cuiꝰ tribu reges
buit. Hec pͥus chanaan du¬
ta ẽ a filio cham siue ade¬
cem chmnaneoꝵ gentibꝰ qͥs
expulsis eandẽ t̾ram udei pꝰ¬
sederunt. Initiũ longitudi¬
iis es a uico arfa usq ad ui
cum uiliadẽ porrigitur. In qͦ
a monte libani us ad gybe¬
riadis lacum extendit᷑. In me¬
dio aũ uidee ciuitas iheroso¬
inna est qͣ umbilicus regio¬
nis tocuis t̾re. uariarũ opum
diues. frugib fc̾ilis aqͥs illu¬
stris. opina balsamis. unde
scd̾m elem̃torũ grãm existi¬
nauerũt uidei eam ꝓmissã

Expanded text:
m ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est ubi est Tyrus, ad quem Esaias 23 loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestina proAscalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quoa monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis inlustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Iudaei eam promissam
Abbreviated transcription (Latin):
ani augusti appellata. Scd̾a
libiana ob honorem libie pro-¬
uintie. Tercia iheretica. dictͥa
qd ad sacros ubros eligebant᷑.
Smmulis augustee s subcolo¬
rata. Quarta neonotica. aloco
alexandrie que ita uocat᷑ fie¬
bat. Enta saltica ab opꝑrdo sa¬
lo. Sexta corneliana. a cornelio
gallo p̾fecto egipti pͥmũ ꝯfec¬
ta. Septima emporitica qd̃ ea
mces inuoluũtur cum sit sc̃p¬
turis minus ydonea. De ꝑga
pͥmi excogitauerunt. Unde ⁊
ꝑgamenarum nom̃. Huscus¬
q tradente sͥ postitate serua¬
tum ẽ. Hec ⁊ membrana di¬
cunt᷑ qr ex menib̾s pecudum
detrahunt᷑. Fiebant aũt pͥm̃
coloris lutei .i. crocer. Postea uͦ
rome candida mẽbrana reꝑta
st̃. qd̃ apparuit in habile ẽẽ qd̃
⁊ facile sordescant. aciemq le¬
gentium legentium ledant.
cũ ꝑ iiores architecti neq
aurea lacunaria ponenda in
biblothecis putent. neq pa¬
iumenta alia qmͣ eucharistio
marmore qd̾ auri fulgor hrẽt.

Expanded text:
ani Augusti appellata. Secunda ani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. De pergembrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat
Abbreviated transcription (Latin):
missa uł missio. Antecarte¬
⁊mbrarum usum indesolati¬
ex ligno codicellis. eplarum
aloquia scribebant. Unde ⁊¬
portitores earum tabellarios
uocauerunt. Deceres.
nigeniũ piu̾s. primordia sens.
qͣrim studium pͥmi greci tra¬
didisse ꝓdiuit᷑. greti aũ ⁊ tusti
pͥmũ ferro in ceris scͥpserunt.
Dostea romani uisserunt ne
graphiũ fr̾eum quis hr̃et. U
⁊ apud scribas dicebatur cerã
ferro ne cedito. Postea nistitu¬
tum est ut in cera ossib scri¬
berent. sic indicat acta in satu¬
ra dicens. Uertamꝰ uomerem
in ceram. mutroneq aremus
tus munistͣuit ceptum a¬
pud memphicam urbem. ẽ¬
phis enĩ cuuitas egiptioꝵ ẽ. uͭ
carte usus muentꝰ ẽ p̾m̃. sic̃
memphitis carta papiro. Bi¬
bulam aũ papirum dix̃ qd̃
humorem bibat. Carta aut̃
dicta. qd̾ carptim papiri teg¬
men decerptum ẽ glutinat᷑.
Cuiꝰ gen̾a qmͣ plura st̃. Pma
⁊ p̃cipua augustea regia ⁊ ma¬
ioris forme in honorem octoui¬

Expanded text:
missa vel missi. Antemissa vel missi. Antembranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt. Codex ingenium pueris, primordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens 12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus tus ministravit, coeptum apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Aegyptiorum, ubi cartae usus inventus est primum, sicut Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octavi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uocabulum ap̃ nos int̾p¬
tatum p̾fatio d nũcupat᷑. qͣsi
p̾locutio. Precepta st̃ que aut
quid faciendum aut quid nõ
faciendum sit. docent. Qͥd fa¬
ciendum: ut diliges dmñ de¬
um tuum. ⁊ honora patrem
tuũ ⁊ matrem tuã. Qͥd non
faciendum ut ñ mechaberis
ñ furtum facdes. Simisit᷑
⁊ gentilium p̾cepta. uł iubẽt
uł uetant. Iubent faciendum.
ut nudꝰ ara sere nudꝰ. Uetãt
ut neue int̾ uites corilũ se¬
re. neue flagella sũma pete.
Ex quib est illud. Postremꝰ
suis indicant. altuis se ꝑ scru¬
tari oportere. Parabola qͥppe
alicuiꝰ rei similitudmẽ ꝑ se
gerit. Qͦd licet sit uocabłim
grecum. iam tam̃ ꝓ latmo .u.¬
surpatur. Et notum ẽ qd̃ in
parabolis que dicunt᷑ rerum
latine appeslant᷑ ꝓpositiones
qõ nes st̃. hñtes aliquid quod
disputatione soluendũ sit.
.an sit. quid sit. qͣle sit. Argu¬
qd̾ sit argute inuentũ. ad cõ¬
ꝓbandas res. Epłam ꝓprie gͥ¬
ci uocant qd̾ intp̾tatur latiꝰ¬

Expanded text:
autem vocabulum apud nos inttatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid faciendum, ut: Dilige Deum tuum, et honora patrem tuum, et matrem tuam. Quid non faciendumnon furtum facies . Similiter et gentilium praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. ex quibus est illud: Postremussuis indicant altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicuius rei similitudinem prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro Latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis quae dicuntur rerum Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. an sit, quid sit, quale sit. Arguquod sit argute inventum ad conprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quod interpretatur Lati
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: unde ⁊ eũ nulgus fr̾ũ ui¬
uũ appesiat. Liqͦrem quo ui¬
tri ut f̾rũ trah̾e credit᷑. Quiꝰ
tanta uis ẽ. ut refert beatissi
argenteo. Frũq suꝑ argẽtũ
urposu̾it. Demde subt mo¬
uente manu cũ lapide. frũ
cursu desuꝑ mouebat᷑. Unde
fcm̃ ẽ ut in qidam tẽplo sraiła¬
tchrũ fr̾o pend̾e in aere uid̾et᷑.
Est quiꝑpe ⁊ aluis ĩ ethiopia ⁊¬
magnes qͥ frum ñ ambit res¬
puitq. Om̃is aut̃ magnes tã¬
to melior ẽ qnͣto magis ceru¬
leus ẽ. Gagates lapis pͥmũ
ĩuentꝰ ẽ insicilia. Gagatis flu¬
miis fluore reiectus. Unde
⁊ noĩatꝰ. licet in britannia sit
ardens. Igni admotꝰ fictilia
ic eo scͥpta ñ delent᷑. Incensꝰ
serpentes fugat. demoniacos
ꝓdis. uirginitatẽ dep̾hendit.
Mirũ qr accendr᷑ aqͦ oleo res¬
tinguit᷑. Abeston archadie
lapis frer coloris ab igne no¬
men sortitus ẽ. eo qd̃ accensus
semel nũqmͣ extinguit᷑. De qͦ
lapide methanicũ aliqͥd ars

Expanded text:
 cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimargenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ent. De libris medicmalibꝰ.
forismꝰ est sermobreuis:
integrum sensum ꝓposi¬
te rei scͥbens. Prognostica p̃¬
usio egritudinũ. uocata a p̾¬
noscendo. Oꝑtet enĩ medi¬
cum ⁊ p̾t̾ita agnosc̾e ⁊ p̾sen.¬
tia scire ⁊ futura p̾uide. Di¬
namedia potestas ħbarum.
idẽ uis ⁊ possibilitas. Nam
in herbaꝵ cura uis ip̃a dina
nũcuꝑatur ubi earũ medi

Expanded text:
liberent. De libris medicinalibus . Aforismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις nuncupatur, ubi eorum medi
Abbreviated transcription (Latin):
ris in cotidiano sermone tib̾s
in u̾su dr̃. Danubiꝰ g̾manie flu¬
uiꝰ uocari ftur a nuuũ copia qͥbꝰ
mag̃ augetꝰ. Iste ẽ q̃ in europa
ster. qͥa dũ ꝑ muumeras uadit
gentes mutat nom̃. ⁊ maioreᷤ
sibi ambiendo colligit iures.
Orit᷑ a g̾manicis iugis occiden
iuos recipit. septẽ hostiis ĩ pon¬
tum influit. Rodanꝰ gallie
fluuiꝰ ab oppido rhodo cognoĩa¬
tus qm coloni chrodioꝵs uoca¬
uerũt: qͥ rapido ꝯcitꝰ cursu tir¬
reni eqͦris freta scindens ñ mo¬
dicũ sepe nauigantiũ fac̃ ꝑicu¬
lũ. dũ int̾ se maris fluctꝰ ⁊ am¬
nis fluenta dectant. Rhenꝰ a
rodam societate ft̾ur uocatꝰ qm̃
cũ eodem ex una ꝓuintia orit᷑.
Est aũ g̾manie fiuuuꝰ int̾ tres
europe maximos fluiuos ꝯpu¬
tatꝰ. q a uigo alpiũ us ĩ occea¬
ni ꝓtunda cursus suos dirigit.
Ihercꝰ aminis q̃ qͣndã teciꝰ hyspa¬
nie nom̃ dedit. Mmeus fluiuꝰ
galicie nom̃ a colore pigm̃et
sũpsit qͥ meo plurimꝰ ĩuen¬

Expanded text:
 Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa ster, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus inven
Abbreviated transcription (Latin):
situs sit numerꝰ cui sb̃iecta
est acaera. Werbi grã. Si ẽ
aera una in pͥmo canone. Si
liquoꝵ euuͣgłistaꝵ sirilia
dixerunt. adsumes adiacen¬
tem numeꝵ capitłi. ⁊ reqͥres
ip̃m numerũ i suo canone
quẽ uidicat ibiq ĩuenies qͦd ⁊
qui dixͥunt: ⁊ iͣ demũ in corꝑe
inquisita loca q̃ ex ipĩs nume¬
ris uidicant᷑ ꝑ singula euu¬
gelia de eisdem dixisse ĩueĩes.¬
anon De canonibz conçi

Expanded text:
situs sit numerus cui subjecta situs sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canone; si liquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus conci
Abbreviated transcription (Latin):
dicti. eo qd̾ ex ip̃is putatione ue¬
t̾es i arborib utebant᷑. ⁊ uite pͥ¬
us falces eẽnt reꝑte. Falcis ẽ q
arbores putant᷑ ⁊ iites. Dute
aut falces qd̃ his pͥm̃ milites ħ¬
bam siigem solebant abscid̾e. Uñ
curuauit ĩ usus. Agͥcole nc̃ sũ mi¬
litis añ sui. Falcastrũ a siłitud̾ie
faltcis uocatum. Est aũ fram̃tum
curuũ cũ manubo longo ad den¬
sitatem uepͥum succidendã. Hii
⁊ runcones duti quib uepres
secantur. a runcando dicti. Serru¬
la ẽ p̾tenuis lamina fri dentiũ
mordacitate resecans arbores seu
ramos. Rstra quo aut a radẽ¬
do t̾ram aut a raritate dentiũ dcã
Ligones qd̾ t̾ra leuent. qiͣ leuo¬
nes. Scudicia dicta eo qd̾ cͥca co
ex codice retmet. Hanc alii ge¬
u̾alit̾ fossoriam uocãt qd̾ foneã
faciat qͣ fouessoriam. Sarculi st̃¬
aũt uł simplices uł bicornes.
Pastiacũ uocant agͥtole f̾ramẽ¬
tũ bifurtũ tͦ semĩa pangunt᷑.
Inde etiam repastmnarie dicte st̃

Expanded text:
d ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Undcurvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codex codice retinet, hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessoriam. Sarculusautem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tro recluso intꝰ liũe ut uenti
flatꝰ adire sĩ possint. ⁊ ad p̾bend̾
lum̃ facile u̾cũq cͥcũfat᷑. Lucu¬
brũ uocatũ qd̾ luceat ĩ umbra.
Est enĩ modicꝰ ignis qui solet
ex tenui stuppa ceraq formari.
Dira ẽ q ͤ ĩ mod̾ are ex lignis
ꝯstrui solet ut ardeat. Pmo enĩ
iguis dr̃. S pira ẽ ip̃a lignoꝵ
ardere ceꝑit. Bustũ uͦ iã exus

Expanded text:
tro, recluso intus lumine ut venti tro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat; πῦρ enim ignis dicitur. Sed pyra est ipsa lignorum ardere
Abbreviated transcription (Latin):
nomuere lucͥnam. Si enĩ a luce
dic̾etur ñ staret u̾sus. Litimiꝰ aũ
qiͣ lucnił. Est enĩ cicendila can¬
dele. Caudelabrũ a candelis dcm̃
qͣiͣ cadelafoꝵ. qd̾ candelã fa̾t. Ce¬
reus ꝑ diriuatõem a cera nomẽ
Subducta luce alt̾a lux tͥ sũ. La¬
nalia dicunt᷑ q᷑ intͣ cerã st̾. dcã
a funib eͦs ante usum papiri
cera cͥcundatos habuere maioreᷤ.
Unde ⁊ fun̾a dicũt᷑. Funalia aũ
greci scolares dicũt qd̾ sint scol
ticie u mortis. Hos romani fu¬
nes ⁊ funalia noĩabant. funa¬
lia candelabͣ ap̃ uet̾es extantes
stimulos hũerũt abiuicos. qͥb
funiculi cera uł sꝰcemoĩ almmĩto
lĩs obliti fungebant᷑. Idẽ ita
⁊ stimuli p̾acuti funalia dicebã¬
tur. Lampas flãma ẽ ĩ u̾tice lu¬
ceus. Dicta qd̃ lambentis motũ
ostend̾e̾ uideant᷑. Fax dicta ꝙ fo¬
cos faciat. cuiꝰ diminutm̃ facu¬
la. Lat̾na inde uocata qd̾ lucẽ ĩ¬
t̾uis hẽat clausã. Fit enĩ ex ui¬

Expanded text:
 a luce diceretur, non staret versus. Licinius autem quasi lucinius; est enim cicindela lucernae. Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereus per derivationem a cera nomen subducta luce altera lux tibi sum. Lanalia dicuntur quae intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vi
Abbreviated transcription (Latin):
dici eo qd̃ pexos capillos faciat
atq ꝯpositos. Calamistrũ acus
ẽ qͤ calefacta ⁊ adhibita calefac̃
⁊ ĩtorqt capillos. Ande ⁊ calami¬
strati appellant᷑ qͥ comam torqnͣt.
Clauis dicta qd̾ claudat ⁊ aꝑiat.
Cathenatũ qd̾ capiendo teneat. Ho¬
uologia qd̃ ĩ horas legamꝰ .i. colli¬
gamꝰ. Est enĩ in solariis positũ.
uͥ a clauo ꝑ lineas currat umbs
ut qͣcũq diei horam ostendat.
Nncꝰ aratͥ freus occulto decrescit.
uomer ĩ arius sumitq ꝑ detͥm̃¬
ta fulgorem. Aratrũ ab arando tͥ¬
ram uecatũ qiͣ arateriũ. Buris ẽ

Expanded text:
dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcumque diei horam ostendat. ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est
Abbreviated transcription (Latin):
dicta qd̃ qiͣ ruat. Est Rum.¬
enĩ machina qͣ ex fluĩe aqͣ extra¬
hit᷑. lucretiꝰ. In fluuio u̾sare ro
Girgillus cd̾ in giro u̾tatur. Et
enĩ lignũ in tͣnsu̾sa ꝑtica mo:
ex q  funis c̃ situla ł utͤm puteũ
lani uo¬
cant lignũ longũ aiꝰ hauriũt a¬
qͣs. Et dictum telone alongitu¬
gũ est. Unde ⁊ mustela dicta .i.
mꝰ longꝰ. Hoc instrum̃tũ hispa¬
ac deponenti rostrũ dũ tlangit.
Ama. lupꝰ. qui ⁊ camcula fbeus
arpax. qͦd si qͥd ĩ puteũ decidit

Expanded text:
dicta quod quasi ruat: est enim machina de qua e flumine aqua extrahitur. Lucretius5, 517: In fluvio versare rotGirgillus, quod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum lani vocant lignum longum quo hauriunt aquas; et dictus telo a longitugum est; unde et mustelam vocant quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispavantes aqua ac deponentes rostrum, dum clangit. Ama. Lupus, qui et canicula, ferreus arpax, quia, si quid in puteum decidit
Abbreviated transcription (Latin):
racutiũ uehicłm altissimaꝵ rota¬
rũ. q. carrũ acutũ. Capsus carru
cula quib matͦne olim utebant᷑.
pascendi deducendi p̾toria. Erãt
aũ antea pilenta ueneti coloris ñ
ut nc̃ st̃ rosati: quib nͥ caste ma¬
tͦne nti ñ pot̾ant. sic̃ is uittis. Ba¬

Expanded text:
racutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruccula, quibus matronae olim utebantur.pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Ba
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt focũ. Fos enĩ grete latine
quodã cuncta ꝓcreant. Et reu̾a
sine calore nicħ nascit᷑ adeo ut
dutos qd̃ toueant ignes. Nã igͥs
focꝰ uocatur. seu ara sit. siue aliud
qd ĩ at̃ ignis fouet᷑. Lucͥna alici¬

Expanded text:
focum: φῶς enim Graece, Latine quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo ut dictos quod foveant ignes; nam ignis focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. Lucerna a lych
Abbreviated transcription (Latin):
fodia int̾pr̃. Archa dicta qd̾ arceat
iusum atq ꝓhibeat. Hinc ⁊ ar
nos arcam diciiꝰ. Locuiꝰ ad aliqͥd
ponendũ int̾ra fcũs locus. seu ad
uestes uł pecuniã custodiendam
Unde ⁊ ꝑ diminutõem dẽ. Mori¬
tia qͣi modicia. Unde ⁊ modium
⁊ ꝓ .d. sic̃ solent itali dic̾e horie¬
seruant᷑ liori uł thesauri Ande

Expanded text:
todia interpretatur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat. Hinc et arnos arcam dicimus. Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem dicitur. Mozicia, quasi modicia, unde et modicum; Z pro D, sicut solent Itali dicere ozieservantur libri vel thesauri. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bula genꝰ uehiculi unde terũt᷑
frum̃ta. ⁊ ob ħ̃ ita uocatum
Pala es uentilabrũ uulgo dr̃ a
uentilandis paleis uõĩata. sor¬
celle dicte eo qd̾ his frum̃ta cel¬
la dicta. ab eo qd̃ cutant᷑ hoc est
moueantͣ ora. Nam cillere est
mou̾e. Tessere st̃ qͥuib frimĩtoꝵ
mimerꝰ designat᷑. Trapedũ mo
la oliuaria. Prelũ trabes qͣ uua

Expanded text:
bula genus vehiculi, unde teruntur frumenta et ob hoc ita vocatur. Pala que ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcille dicte eo, quod his frumenta cilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabe
Abbreviated transcription (Latin):
ippopodion dix̾unt latini scabel¬
lũ. Nam ⁊ alii dix̾ũt suppeda¬
neũ qd̾ sub pedib sit. Scansi¬
lia gͣdris st̃ uͥ honorati ĩ sedib
sedent. Sedes dicte qm̃ ap̃ uete¬
tes pomanos ñ erat usus accun¬
bendi. Nnde ⁊ ꝯsed̾e dicebant᷑.
Post ea ut ait uarro de uita po¬
puli romani uri discũb̾e cepe¬
rũt mulieres sed̾e. qr tpis iutꝰ
ẽ ĩ mulierib accubitꝰ. Sedes
singłari nu̾o ꝓp̾e regni ẽ cͤ gci

Expanded text:
ὑποπόδιον, dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia gradus sunt ubi honorati in sedibus sedent. Sedes dictae quoniam apud veteres Romanos non erat usus adcumbendi; unde et considere dicebantur. Postea, ut ait Varro de Vita populi Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere adcubitus. Sedis singular
Abbreviated transcription (Latin):
soforos appellatꝰ. De lecticis ⁊ sel
ectice alettis ħbis uoca lis¬
te. Stratꝰ ab st̾nendo dc̾̃s qͣs
storiat᷑. In his solis antiqͥ ad dor¬
imend̾ accusabãt. ñdũ laneis st¬
mẽtis reꝑtis. Storia qd̾ sit fra stͣ¬
ta. Cama ẽ bͤuis ⁊ cͥca t̾rã. Greci
di locus. Grabatũ gͤcũ nomĩ est.
Saianola ẽ lectꝰ qͥ ĩ itm̾e bauila¬
tur. a bauilando .i. deportando.
dicimꝰ. Punicani lecti ꝑui ⁊ hu¬
miles. pͥm̃ a cartagnie ad uecti
⁊ inde noĩati. Lectice suie plutei
lecti: de qͥb salustiꝰ. rufꝰ de uita
ĩꝑatoꝵ ipẽ lecticis ꝓ lectis utebã¬
tur. Sponda aũ ext̾ior ꝑs lecti plu¬
teus int̾ior. Geniales lecti ꝓpͥe st̃
qͥ st̾aũt᷑ puellis nubentib. Dicti
aũ gemiales a gen̾andis lib̾is. Cu¬
na buia se lecti in quib infanteᷤᷤ

Expanded text:
pellatur. § 11 De lecticis et sellis. Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci di locus. Grabatum Graecum est. Bajunola est lectus qui in itinere bajulatur, a bajulando, id est deportando. dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de vita ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes
Abbreviated transcription (Latin):
latis uirgis contexunt᷑ Sportat
qd a spͥnto fĩ solet: uł qd̃ exports
aliquid. Sparta ab sparto dicta: ñ
ausportando. sͨ quidã uolũt. Puꝰ
enĩ ab sparto fieri solebant. De

Expanded text:
vatis virgis contexuntur. Sporta, vel quod ex sparto fieri solet, vel quod exportet aliquid.  Sporta a sparto dicta, non ab exportando sicut quidam volunt. Prius enim de sparto fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
b feriunt᷑. Nectes dicti qd̾ mani¬
b uectent᷑. iunde ostia saxaq euel¬
sartoꝵ: si a pilo .p. ut forpices
qͤ st̃ tonsoꝵ. Si ab accipiendo .c.
ut forcipes. eo qd̃ formũ capiãt
qrͤ st̃ fabroꝵ. Formũ enĩ dixert
antiqͥ calidũ. Unde ⁊ formosus
Nouacula ẽ in qͣdam sb̃tilitate
tensũ latus fr̾ũ radendis pilis
acutissimũ p̾paratũ. qd̾ licet bar¬
be segetem metat ĩp̃ssũ corpori

Expanded text:
 festinantes . Vectes dicti, quod manibus vectentur, unde ostia saxaque evelsartorum: si a pilo, p ut forpices, quae sunt tonsorum, si ab accipiendo, c ut forcipes, eo quod formum capiunt, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum: unde et formosus. Novacula est in quadam subtilitate tensum latius ferrum radendis pilis acutissimum praeparatum, quod licet barbae segetem metat impressum, corpori
Abbreviated transcription (Latin):
crũ dictũ qͦd aliqͥd inseteneat ĩ¬
uolutũ Fisdus saccuiꝰ d̃ pudlicꝰ.
unde ⁊ fudelle ⁊ fiscine dicũtur.
Nũt hñt exactores ⁊ meo m̾tũt
debitum pudlicũ qd̾ reddit ᷑ regi¬
b. fiscusaũ pͥme positionisẽ di¬
riuatuuĩ fuscia diminutrã fic̃¬
cella. Camstrũ fiscis camus con

Expanded text:
crum dictum, quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscelle et fiscine dicuntur: hunc habent exactores et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem prime positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella