comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem anudadum taxat solone de¬
biti incipere. Nec si pignus acceꝑit.
it. argentarius edere debebit uait¬
si ex hoc exargentariauenit. ¶Ex
hoc edicto in id ꝙ inf̾fuit actio com¬
petit. undeapparet ita demũ ten̾ih
edicto si ad eũ pertineat Ptin̾e aut̃
uidr̃ ad mer̃õ. si modo eã tractau̾is
me mandante. s siꝓcurator m̃s me
absente mandau̾it. an michi eden¬
dasit qiͣ ad me pertineat et magis
est ut edatur. ¶ Pcuratori quo
meo edendam rõem quam mecũ
ht̃ ñ dubito qiͣ ad eum pertineat¬
⁊ cauturum de rato si mandatũ
em̃sit. ¶ Si mitiũ tabularũ ht
diem in quib ticii ratioscripta
edendus est dies ⁊ consul. ¶Coĩs .n.
om̃is rõnis est p̾positio diei ⁊ consu¬
lis. ¶Cdere autem est perdictare uł
trade libellũ uł codicem ꝓ ferre¶ ꝑ¬
tor ait argentario eidem uequi al¬
iterũ edi postulau̾it causa cognitae
nis et absurdum est cum ip̃e in ea
causa sit. ut ed̾e debeat ip̃m petere
ut edatur ei an ne heredi argenta¬

Expanded text:
nem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperitit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit. Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, edendus est dies et consul: communis enim omnis rationis est praepositio diei et consulis. Edi autem est uel dictare uel tradere libellum uel codicem proferre. Praetor ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita nis: et absurdum est, cum ipse in ea sit causa, ut edere debeat, ipsum petere ut edatur ei. an nec heredi argenta
Abbreviated transcription (Latin):
in alia ꝓiuncia hãt in alia ad mĩstꝰ¬
u̾it ibi puto cogend̃ ede ubi argenta¬
riã exercuit. hoc .n. primũ deliuciuit
ꝙ alio instrͣm transtulit ꝙ si in alio
loco argentariam exerceat. alibi aut̃
ad edictionem compellatur minime
ħfac̾e cogitur nisi rescriptũ uelit ubi

Expanded text:
in alia prouincia habeat, in alia administrauerit, ibi puto cogendum edere, ubi argent‹a›riam exercuit: hoc enim primum deliquit, quod alio instrumentum transtulit. quod si in alio loco argentariam exercet, alibi autem ad editionem compelletur, minime hoc facere cogitur: nisi descriptum uelis ubi
Abbreviated transcription (Latin):
edicto die et consicle ⁊ p̾lato die fiat.
solutio concepta est. Nam dies solu¬
tionis sicuti sũma pars est stipłonis¬
¶ Ratões tũ cum die et consule edide¬
bent qmaccepta ⁊ data ñ alias possũt
apparere: nisi dies ⁊ consul finit editusi
Edenda autem sunt omiaciue quis
quib quis usurus ñzcompellature¬
dere. ¶Edere nonuidetur quis stipło¬
nem totam ñ edidit. ¶Eis auiobe¬
tatem ⁊ rusticitatẽ ⁊ obsexum lapsi
n edider̃t uł ex alia iusta causaut agere

Expanded text:
edito die, vel consule et prolato die fiat. non in quam solutio concepta est. Nam dies solutionis, sicuti summa pars est stipulationis. Rationes enim cum die et consule edi debent, quoniam accepta et data non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia que quisbus quis usurus est compellatur edere. Edere non videtur, qui stipulationem totam non edidit. Eis qui ob etatem vel rusticitatem vel ob sexum lapsi non ediderunt, ex alia iusta causa subve
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ misit si is perut Et cun seruũ
a se petitũ marena eẽ ocessit ⁊ ismortuꝰ
fit S ⁊ ciui fugitiuũ a sepetitũ ñ cu¬
stodit si is fugit. Et qui a se peti¬
tam nauẽ ad uiso tp̃r nauigantũm
misit siea naufragio perempta est.

Expanded text:
 et qui seruum a se petitum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitiuum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui nauem a se petitam aduerso tempore nauigatum misit, si ea naufragio perempta est.
Abbreviated transcription (Latin):
nis petcuniam alt̾utrius eoꝵ credi¬
tam stipulatus fu̾it actionidari mi
gari potest si adutilitatem eius pec¬
cunieuerse sunt alioquĩ ip̃i solicon¬
traxerunt non ciitas tenebitur

Expanded text:
nis pecuniam alterutrius eorum creditam stipulatus fuerit, actionem dari milgari potest, si ad utilitatem eius pecuniae uersae sunt: alioquin ipsi soli qui contraxerunt, non ciuitas tenebuntur
Abbreviated transcription (Latin):
stant uenditare eos dñs pot.: S acti-¬
one de peccłio tenetur uenditorint
rem ex empto ten̾ ꝙͣ si ei precium
soluiss ⁊ quecunq si cumlibo hoĩe

Expanded text:
nt, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut rem ex empto teneri, quam si ei pretium solidum et quaecumque, si cum libe
Abbreviated transcription (Latin):
ci anex solopr̃imoĩo uidend̾ erit. ⁊ uins
est ut ex suo solo pr̃imonio decedant ea
ditiũ hedicati non fiat inter actorem
⁊ eum qui uensidedit qr non uidet
eum qui distraxit ⁊putoposse res
uendicare nisi emptores ab̃ bone fidei
regressũ ad bone fidei possõrẽ hñt.
cruid tñ si isqui uendidit paratus sit
ita defend̾e heditatẽ ut perinde att
sipossidet ꝯueniatur incipit exceptõ
actor sit ꝯsecutus mrtomagis pot̾it
diciexceptõe cum submou̾i nam ⁊ sud
ca debitorib exegit possõr petitorihe¬
ditatissoluit lib̾ari debitores. iuł. łiiii.¬
dig̾ scribit Sine bone fidei possor sũ p̃¬
do fuit qui debitũ ab hus exegit ⁊ ip̃o
iure eos libarĩ.  etitio ħeditatis ⁊ si

Expanded text:
ci an ex solo patrimonio, videndum erit: et verius est, ut ex suo patrimonio decedant ea dicium hereditati non fiat inter actorem et eum qui venum dedit", quia non videtur eum qui distraxit ? et puto posse res vindicari, nregressum ad bonae fidei possessorem habent. quid tamen si is qui uendidit paratus sit ita defendere hereditatem, ut perinde atque si possideret conueniatur? incipit exceptio actor sit consecutus, multo magis poterit dici exception‹e› eum summoueri. nam et si id quod a debitoribus exegit possessor petitori hereditatis soluit, liberari debitores Iu scribit, sive bonae fidei possessor sive praedo fuit qui debitum ab his exegerat, et ipso iure eos liberari. Petitio hereditatis, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ignoraret fideiussor mutiłr se obliga¬
tũ solu̾it an mandati actõem hũt ⁊
si qiuidem fẽm ignorauit recipug¬
norantia eiꝰ pot̾ ut agat siu̾oiꝰ ali¬
ud dicid ¶Si cũ debitor soluiss

Expanded text:
ignoraret fideiussor inutiliter se obligatum, soluerit, an mandati actionem habeat. et si quidem factum ignorauit, recipi ignorantia eius potest, si uero ius, aliud dici debet. Si, cum debitor soluiss
Abbreviated transcription (Latin):
tampectiñamaccep̃. ul nu̾atã Itmac¬
auctoritatẽ rei iudicate repeto qͥdem
cessat. Ip̃e autẽ stellionatꝰ crimũe pp̃ suã
salliditatẽ plectetur. ¶Fide uissor
sisolus temꝑelib̾at᷑ añ solu̾it creditori
recte mandati hebit actõem adu̾sus reũ
q̃mꝙͣ .n. iam lib̾at᷑ soluit tñ fidẽ imp¬
pleut ⁊ debitorẽ lb̾auit sigͥ ꝑatus¬

Expanded text:
tam pecuniam accipit uel numeratam iterum acauctoritatem rei iudicatae repetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calli‹di›tatem plectetur. Fideiussor, si solus tempore liberatus tamen soluerit creditori, recte mandati habebit actionem aduersus reum: quamquam enim iam liberatus soluit, tamen fidem impleuit et debitorem l
Abbreviated transcription (Latin):
pignꝰ uidetur lib̾asse qui u̾o ñ solue s sa¬
tiffac̾e paratusest in diu̾sa cã est gͦ sa¬
tiffecisse ꝓdesse qr sibi imputare d cre¬
ditor qui satisfationẽ admisit uice so¬
lutonis at qui ñ amittit satiffafdem¬

Expanded text:
 soluere, sed satisfacere paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditor, qui satisfactionem admisit uice solutionis: at qui non admittit satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
te alius ypothecã possidebat. S cũ pact̃
ꝯuentũ exceptõem ꝑpetuã pariat cadẽ
⁊ ħ casu possunt dicuit ab ypothecadiᷤᷤ¬
cedatur. ¶Si paciscat᷑ creditorneit᷑
annũ pectuĩam petat intłłr de ypoche¬
ta quo idem pactus cẽ. Si ꝯuen̾it ut ꝓ
ypotheca fideuissor daret᷑ ⁊ datus sit sa¬
tifc̃m uidebit᷑ ut ypotheca lib̾et᷑ aliud
est. Si ius obligatonis uendid̾it credor¬
ditor ⁊ pecciũam acceꝑit tũc enĩ manẽt
om̃s obligatões integre qr p̾cii loco id
accipit᷑ ñ sołonis noĩe satiffc̃m ẽẽ credi¬
tori intelłr ⁊ si uisiurand̾ delatũ datũ
est ypothece ñẽe rẽ obligatã.

Expanded text:
debit? sed cum pactum conuentum exceptionem perpetuam pariat, eadem et in hoc casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intellegitur de hypotheca quoque idem pactus esse. Si conuenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum uidebitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis uendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiurandum delatum datum est hypothecae non esse rem obligatam.
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit res obligata dicend̾ cst id debito¬
riper doli exceptdem ꝓdẽe Cũ autẽcum
seruo ei couen̾it per ip̃am ꝑacti excep¬
tõem conuenti deb̾et. ¶ Sic cõuenit
de parte pro indiuiso alienanda si c̾ta
res est q̃uenit pot̾ dici de reliqͣ parte ab
iuitio agi oport̾e nec obstat exceptio.
¶Itud tenend̾ est si cnus coĩs rei partem
ꝓmdiuiso ded̾it ypothece diuisione ft̃ã
cũ sotio n utiq eam ꝑtẽ creditori obliga¬
tamce que ei obtingit ꝙ pignoris de¬
dit s utruisq pars ꝓ indiuiso ꝓ parte
dimidia manebit obligata
sufructu extincto pignus ypotheca ue
ꝑit.¶Creditor ne perit pignori ypothe¬
ceue sit res paciscipot̾ ⁊ iõ si h̾edi pact᷑
fu̾it ei qͦ ꝓd̾it pactũ qui restitui hedi
tatẽ ex senat᷑ consulto trebelliano
Si ꝓcurator debitoris ĩ rem suã sit pu¬
to dubitari deb̾e quĩ pactu noceat credi¬
tori. Item si a parte creditoris ꝓcͣator ĩ¬
in rem suã extit̾it paciscendo ĩutilem

Expanded text:
ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum servo eius convenerit, per ipsam pacti exceptionem conventi debet. Si convenit de parte pro indiviso alienanda, si certa res est quae uenit, potest dici de reliqua parte ab initio agi oportere nec obstat exceptio. Illud tenendum est, si quis communis rei partem pro indiuiso dederit hypothecae, diuisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiuiso pro parte dimidia manebit obligata.usu fructu exstincto pignus hypothecaue perit. Creditor, ne pignori hypothecaeue sit res, pacisci potest: et ideo si heredi pactus futatem ex senatus consulto Trebelliano. Si procurator debitoris in rem suam sit, non puto dubitari debere, quin pactum noceat creditori. itemque si a parte creditoris procurator in rem suam exstiterit, paciscendo inutilem
Abbreviated transcription (Latin):
creditor sic tm̃ uenditõem fecit nedis¬
ced̾et a pignore nͥ ei satiffiat dicend̃
erit exceptõemein noc̾e. S ⁊ si nõ cesse¬
rat pigni uenũdari s ratũ hũit uendi¬
tionẽidem erit ꝓband̾uelle. ¶Que¬
ritur si forte uenditio rei sp̃ałr obliga¬
teñ ualeat. an noce heres creditori de¬
beat ꝙͣ consensit ut puta si qũa rõ iu¬
ris uenditione impediat dñdũ est pi

Expanded text:
creditor, sic tamen venditionem fecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus venumdari, sed ratam habuit venditionem, idem erit probandum. Belle quaeritur, si forte venditio rei specialiter obligatae non valeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris venditionem impediat? dicendum est pi
Abbreviated transcription (Latin):
duxit et itacepit seuatus se int̾po¬
nere ⁊ cuucquid constituiss conserua¬
batur id qd̃ ius appłłatur senatus
consultũ Eodem temꝑe et magr̃at᷑
iura reddebant ⁊ ut scirent ciuies
qd̾ ius de quacimq re quisq dictur̾
esset seq premunirent. Edictaꝓpone¬
bant que eclicta pretorium ius hono¬
rarium constituerunt honorarium
dr̃ qd̃ ab honore pretoris uen̾at. ¶ No¬
uissime sicut ad pautiores uiris cõ-¬
stituendi uia transisse ip̃is reb di¬
ctantib uidebatur per partes eue¬
nit ut necc̃e ẽẽt rei publice ꝑ unum
consuli sam senatus non ꝓinde ões
ꝓuncias proteg̾e pot̾at. igit᷑ cõsti¬
tuto principe datum est ei ius ut qd̃
constituiss ratum ẽẽt. Ita in cuu¬
tate nr̃a aut iure .i. lege constitu¬
itur aut est ꝓpriũius ciuile qd̃ sñscͥp¬
to insola prudentum interpretatõe
consistit. aut sunt legis actõnes q̃
formamagendi continent aut ple¬
biscitũ qd̃ sine auctoritate patrum

Expanded text:
duxit: ita coepit senatus se interponere et quidquid constituisset obseruabatur, idque ius appellabatur senatus consultum. Eodem tempore et magistratus iura reddebant et ut scirent ciues, quod ius de quaque re quisque dicturus esset seque praemuniret, edicta proponebant. quae edicta praetorum ius honorarium constituerunt: honorarium dicitur, quod ab honore praetoris uenerat. Nouissime sicut ad pauciores iuris constituendi uias transisse ipsis rebus dictantibus uidebatur per ‹pa›rtes, euenit, ut necesse ‹esse›t rei publicae per unum consuli nam senatus non perinde omnes prouincias probe gerere poterant: igitur constituto principe datum est ei ius, ut quod constituisset, ratum esset. Ita in ciuitate nostra aut iure, id est lege, constituitur, aut est proprium ius ciuile, quod sine scripto in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ testari quẽ quo aĩo fim̾at ne pꝰea
patiatur q̃oem Pleriq ꝑfilii cũ
parentes suos fuu̾ant uł alii qui bedes
saussese necessarii uel cet̾iꝓħede ge¬
ssisse uideant̃ solent testaripi
dent ne miscuisse se credant᷑ ad illdut
ñ suptũ cõseqnͣt Quippe ꝓtestantur
pietatis gr̃a id se fac̾e pleniꝰ gͥ eoste¬
stari ozut ⁊ sũptus possint seruare
ortassis quis possit dic̾e int̾d̾ ꝑtẽ sũptꝰ
fcĩ posse recuꝑari ut si quisꝓ ꝑte cnͣ¬

Expanded text:
 testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem. Plerique filii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes scuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro
Abbreviated transcription (Latin):
meꝙͣ adu̾sus emptorẽ ex hiis cãis q̃ añ
alienatc̃em incidint dandã actd̃emad¬
u̾sus me ex reliquis ad u̾sus ẽptorẽ solũ
tas ut noc ab inicio possim̃ paciscisiħbs

Expanded text:
m aduersus emptorem ex his causis quae ante alienationem inciderunt dandam actionem, ex reliquis aduersus emptorem solum.tas, ut nec ab initio pacisci pos
Abbreviated transcription (Latin):
stolam cornelii felicis Cũ tres eqͦs hr̃es
⁊ ego unũ sccietatẽ chonnꝰut acceptoe¬
ꝑtes hr̃es ego cĩrta ñ dubito adhucqͥn
sochsimꝰ. Item celsus t̾ctat si pecc̃ĩnã
ꝯtulissem᷑ ad m̾cẽ emẽdã ⁊ mea pecc̃iua

Expanded text:
stulam Cornelii Felicis: cum tres equos haberes et ego unum, societatem coimus, ut accepto epartes haberes, ego quartam, non dubie adhuc socii sumus. Item Celsus tractat, si pecuniam contulissemus ad mercem emendam et mea pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmitt̾etur eundemq pollidiũ fundũ
retine iussiss prefectis p̾turiosuasi ftu¬
aus cimbona fide a pollicidio ex bonis
defuncte ꝑcepti cẽnt restitui deb̾e siue
qd̾ fundũ ei tantũ prelegau̾at siuecꝑ
lubrico tutele fidei ꝯmissi remediũ mr̃
p̾tułat. ¶ Si auroł argento fco ꝑfidĩ¬
ꝯmissũ relicto mora int̾uem̃t an usuri¬
rũ estimatio facienda sit tractari solet
planc si mat̾iam istã iõ relunquit ut
ea distracta pectuĩa q refecta fidei ꝯ¬
ꝯmissa solu̾et᷑ aut alim̃ta pr̃arent nõ
oport̾e frustuatdem impugnita eẽ en¬

Expanded text:
committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae percepti essent, restitui debere, siue quod fundum ei tantum praelegauerat siue quod lubrico tutelae fideicommissi remedium mater praetulerat.Si auro uel argento facto per fideicommissum relicto mora interuenerit, an usurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa soluerentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam e
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊̃ esi qui post mortẽ prĩs senatoris
natus sit aiͣ senatoris filiũ ẽẽ s eũ ꝙpͣ
postea qm̃ pr̃ eiꝰ de senatu motꝰ est cõ¬
cipit᷑ et nascitur ꝓtul ꝰ et pegasus
amissã dignitatẽ mag̾ ẽũ qĩ sena s¬
toris filiꝰ inflłigat᷑ eempꝰ .n. ⁊ ceptoi¬

Expanded text:
 qui post mortem patris senatoris natus sit, quasi senatoris filium esse. sed eum, qui posteaquam pater eius de senatu motus est, concipitur et nascitur, Proculus et Pegasus amissam dignitatem, magis est ut quasi senatoris filius intellegatur: tempus enim c
Abbreviated transcription (Latin):
ud̾ sacrariũ sac̾ locus est locꝰ consecrat᷑
dacrariũ est locus in quo sacra repoñt̾
ciui lib̾are eũ locũ religione nolunt
sacra inde euocare. ¶Propriescã
danctõe .ii. qͣdã sũt sub nixe qd̾. enĩ
sanctõe qͣdã subnxũ est id sc̃m̃ ẽ ⁊ si dõ

Expanded text:
ud sacrarium. sacer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntuqui liberare eum locum religione uolunt, sacra inde euocare. Proprie dicimsanctione enim quadam sunt subnixae. quod enim sanctione quadam subnixum est, id sanctum est, etsi d
Abbreviated transcription (Latin):
id qd ⁊ in mari edificatũ sit fĩet pri¬
uatũ ita qd̃ in ari occupatũ sit fi̾et
csui tñscendũt scalis admotis ł alia
qualibet rõe. Nam ciues rõanos ali¬
iber .xl. onsulan femine
utic ꝯsularẽ uir̃ p̾ferend̾nẽo
ambigit s uir
p̾fectorĩan cõsulari femine p̾¬
feratur uidend̾ ẽ ⁊ puto p̾ferriqr ma¬
iordignitas ẽ in sexu uirili ¶Cõsu¬
lares aut feminas dicimꝰcõsulariũ
uxores adicit saturninꝰ ⁊̃ mr̃es qd̃ nͨ¬

Expanded text:
id, quod in mare aedificatum sit, fieret privatum, ita quod mari occupatum sit, fieriquis transcendet scalis admotis vel alia qualibet ratione. nam cives Romanos ali. Consulari feminae utique consularem uirum praeferendum nemo ambigit. sed uir praefectorius an consulari feminae praeferatur, uidendum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu uirili. Consulares autem feminas dicimus consularium uxores: adicit Saturninus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ris filiꝰ ẽ et is q̃m ĩ adoptõem accepit
cuͣ dui tñ in familia eiꝰ manet.
Emancipatꝰ uero nom̃ filii emanci¬
patõe amitrit. ¶ Asenatore ĩ adop¬
tõe filiꝰ datꝰei qui ĩ fi̾oris dignit᷑atis
natoria dignitas adoptõe ĩ fĩoris dig

Expanded text:
is filius est et is, quem in adoptionem accepit, quamdiu tamen in familia eius manet: emancipatus uero nomen filii emancipatione amittit. A senatore in adoptionem filius datus ei qui inferioris dignitatis n
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ solutis legatis ⁊ si noua ⁊ inopi¬
nata cã heditatem substulit uelutu
natopostumo q̃m hes in ut̾o fuisseig¬
norabat. uelud ⁊̃ ab hostib reu̾so filio
ciuem pr̃ obfinsse fło p̾sumpserit
Nam utiles actt̃es postumour filio
qui heditatem euicat dari oport̾e ĩ eos
qui legatũ pecceꝑunt imp̃r titꝰ ⁊ anto¬

Expanded text:
et si solutis legatis noua et inopinata causa hereditatem abstulit, ueluti nato postumo, quem heres in utero fuisse ignorabat, uel etiam ab hostibus reuerso filio, quem pater obisse falso praesumpserat: nam utiles actiones postumo uel filio, qui hereditatem euicerat, dari oportere in eos, qui legatum perceperunt, imperator Titus Anto
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s ppłi qui legib et morib re¬
guntur partim suoꝓprio partime
coĩ omniũ hoĩnũ iure utuntur Nam
qd̾ auisd ppłs ip̃e sibi ius constitu¬
it idius ipsius ꝓprium ciuitatis est
hoĩes constituit id qd̃ om̃s gm̃s ꝑe¬
qiue custoditur. uocaturq ius gẽ¬
luritas iussuum unicuiq tribu¬
ens. ¶ Iuris precepta sunt ħ hone¬
ste uiuere alterum ñ led̾e suũ ciiq
tribuere. ¶Iuris prudentia est
diuinarum atq humanarũ rer̃¬

Expanded text:
populi, qui legibus et moribus reguntur, partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utuntur. nam quod quisque populus ipse sibi ius constituit, id ipsius proprium ciuitatis est homines constituit, id apud omnes peraeque custoditur uocaturque ius genluntas ius suum cuique tribuendi. Iuris praecepta sunt haec: honeste uiuere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. Iuris prudenti‹a› est diuinarum atque humanarum rer
Abbreviated transcription (Latin):
lex qnͣti is hõ ii eo anno płimi fui¬
sset qua clausula existimatõne ht
dampni quid datũ est annꝰ autẽ retͦ᷑r¬
sus computatur ex quoquis occitꝰ
nũ num̃abimꝰ scd̃m ulianũ ex quo
uulneratus est licet celsus contͣ scͥ¬
bit ¶ S utrum corpꝰ es solũ extima¬
an potsꝰ qnͣti int̾fuit ur̃a eẽ occisũ ĩ ħ
auil. Proinde siseruũ Ctio¬
occidisti quem sub pena tradendũ ꝓ¬
misi utilitas uenit in ħ iuditium¬
¶Item cause corpori coherentes ex¬
istimantur. Si ciuis ex cõmodis
simphoniacis aut gemellis aut
quadrigis aut ex parimissax mu¬
llarũ unũuł unam occidit ñ solũ
.ii. perempti corporisestunatõ faci¬

Expanded text:
lex: 'quanti is homo in eo anno plurimi fuisset'. quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est.Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus num numerabimus secundum Iulianum, ex quo uulnerat‹u›s est, licet Celsus contra scribit.Sed utrum corpus eius solum aestimaan potius quanti tum.Proinde si seruum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium.Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti corporis aestimatio faci
Abbreviated transcription (Latin):
auilꝰ Aliena res pignori dari uolũtate
hũit pignus ualebit. Si plurib r
res simul pignori detur eqͣns
oĩum cã. S iper creditorẽ stetit qͦminꝰ
ei soluat᷑ recteagitur pignoraticia. n¬
terdum ⁊ si soluta sit pecciuũa tñpigno
ipł. Sipigno:. quitur edifitium.
re subrepto furti eg̾it creditor totum
quicquid perceꝑit debito esi imputa¬
ctimisit culpa creditoris młtomagis¬

Expanded text:
um. Aliena res pignori dari uoluntate habuerit, pignus ualebit. Si pluribus res simul pignori detur, aequalis omnium causa est. Si per creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia. Interdum ius soli sequetur aedificium. re subrepto furti egerit creditor, totum, quidquid percepit, debito eum imputaetiamsi culpa creditoris furtum
Abbreviated transcription (Latin):
ritate eius respond̾ent ⁊ exillo
tꝑe peti hoc bñfc̃m ceꝑit et idõ
optimus princeps adrianus
cũ ab eo iirip̾torii pet̾ent u̾sibi
lic̾e̾t respondẽ rescripsit eis. hoc
non peti. s prari sołe ⁊ id̾o si ꝗis
fiduciam sui hr̃et delectarise po¬
pulo ad respondend̾ sepius par¬
Igitur sabino conceisumi est a ti¬
berio cesare ut ppło respond̾et
qui m eq̃stri ordine iam gran¬
dis natu. et fere annoꝵ .l. recep¬

Expanded text:
ritate eius responderent: et ex illo ritate eius responderent: et ex illo tempore peti hoc pro beneficio coepit. et ideo optimus princeps Hadrianus, cum ab eo uiri praetorii peterent, ut sibi liceret respondere, rescripsit eis hoc non peti, sed praestari solere et ideo, si quis fiduciam sui haberet, delectari se populo ad respondendum se praepararet. Ergo Sabino concessum est a Tiberio Caesare, ut populo responderet: qui in equestri ordine iam grandis natu et fere annor
Abbreviated transcription (Latin):
na ex quib płima inter manꝰ uer¬
santur hu duo primum diuersas¬
ueluti sectas fecerunt nã atteuis
capito in hiis que eis tradita fu¬
erant perseuerabat labeo inge¬
nii qualitate fiducia doctrineqr
et ceteris operis sapuencie opã
dederat płima innouare insti¬
tuit et ita a teio capitoni massu¬
rius sabinus successit labeo ĩer¬
ua quuiadhuc eas dissensiones
auxerunt hic nerua ⁊̃ cesari fa¬
miliarissimus fuit massurius
sabiuus ieq̃stri ordine fuit et pu-¬
blice primus conscripsit posteaq
hoc cepit bñficiũ dati a tib̾io cesa¬
re. hoc tñ illi concessum erat. et u
ob iter sciamus añtemꝑa aug̾
publice respondendi ius ñ apͥn¬
cipib dabatur. s auifiduciam
studioꝵ suorum habebant cõ¬
sulentib respondebant n res¬
ponsa utiq signata dabant s
płmq iudicib ip̃is scribebant
aut testabantur qui illos con¬
sulebant ¶ Primus diuus
augustus ut maior nũs auctãs
hr̃etur constituit utex auct̃o¬

Expanded text:
na, ex quibus plurima inter manus versantur. hi duo primum veluti diversas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradita fuerant, perseverabat, Labeo ingenii qualitate et fiducia doctrinae, qui et ceteris operis sapientiae operam dederat, plurima innovare instituit. Et ita Ateio Capitoni Massurius Sabinus successit, Labeoni Nerva, qui adhuc eas dissensiones auxerunt. hic etiam Nerva Caesari familiarissimus fuit. Massurius Sabinus in equestri ordine fuit et publice primus respondit: posteaque hoc coepit beneficium dari, a Tiberio Caesare hoc tamen illi concessum erat. Et, ut obiter sciamus, ante tempora Augusti publice respondendi ius non a principibus dabatur, sed qui fiduciam studiorum suorum habebant, consulentibus respondebant: neque responsa utique signata dabant, sed plerumque iudicibus ipsi scribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus diuus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex aucto
Abbreviated transcription (Latin):
torib sustentatus est hunic suc¬
cessit Gaius tassius longinus
natus ex filia tubonis que fuit
neptis ẜiiii stulpicii et io ꝓauũ

Expanded text:
toribus sustentatus est. Huic successit Gaius Cassius Longinus natus ex filia Tuberonis, quae fuit neptis Seruii Sulpicii: et ideo proauu
Abbreviated transcription (Latin):
uult ueluti int̾dictũ uñ ui ⁊̃ fructus
restituendi. ¶ Item si ui metusue
causa rem tradam ñ ałr mͥ restituisse
uidetur qmͣ si fructus mͥ restituat. nec
iora mea mͥ aliquid aufert. ¶ Si adi¬
onem hẽant ad id consequend̃ ꝙ meũ
ñ suit ueluti ex stipłatu fructunõ scqͣr¬
sabiiꝰ ⁊ cassius ex equitate fructꝰ quo
post acceptũ iuditiũ pr̃andos putant
ut causa restituant᷑ qd̃ puto recte dici
Excã ⁊ emptõnis frnctus restituendi
sunt̾ is in societatib fructus coĩcandi
sint. ¶ Si possõem naturalẽ te noc̾e¬

Expanded text:
uult, ueluti in interdicto unde ui, etiam fructus uult, ueluti in interdicto unde ui, etiam fructus sunt restituendi. Item si ui metusue causa rem tradam, non aliter mihi restituisse uidetur, quam si fructus mihi restituat: nec mora mea mihi aliquid aufert. Si actionem habeam ad id consequendum quod meum non fuit, ueluti ex stipulatu, fructus non cSabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dici. Ex causa etiam emptionis fructus restituendi sunt. Sed in societatibus fructus communicandi sunt. Si posse
Abbreviated transcription (Latin):
que est ⁊ in ꝑͣm ⁊̃ fructus ueniant ⁊
quidẽ si fundꝰ obrem dat᷑ sit ueluti do¬
tis cã ⁊ reñciata sit affinitas fructꝰ qͦ
restituendi sunt utiq idcid̃ perceptist̃
co temꝑe quosperabat᷑ affinitas s ⁊ po¬
st̾iorem si ĩ rem mora fu̾it ab illo qd̾r
redd̾e debeat omĩ modo restituendi sũt.
s ⁊ si per młrem stetit quominꝰ imptie
contrahant᷑ mag̾ est ut debeat fructꝰ
ꝯueniebat᷑ restitũe fructus licuerat
ei neglige̾ fundũ. ¶Item si indebitũ
fundũ soluit ⁊ repeto fructus quoq
repetẽ debeo ᷤ. Ioemq si mortis eĩ fund̾¬
ue sit donatus ⁊ reuelau̾it qd̾ dona¬
uit atq ita condictio nascat᷑. ¶Infͤa¬
uiana quo actõe ⁊ paulliana perquã
cunq in fraudẽ creditoꝵ alienata sũtͥ
reuocantur fructus q restituunt᷑ Nam̾
p̾tor cõ eo agit ut ꝑinde sint oĩa atq si
dixit plenã ht sigͥficatõem. ut fructꝰ
quio restituant᷑ ⁊ ĩo cum restitin p̾tor

Expanded text:
 etiam fructus ueniant. Et quidem si fundus ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posteriores, si in re mora fuit, ut ab illoeddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat fructusconueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt reuocantur, fructus quoque restituuntur: nam praetor id agit, ut perinde sint omnia, atque si dixit, plenam habet significationem, ut fructus quoque restituantur. Et ideo cum restitui praetor
Abbreviated transcription (Latin):
citra tuam fraudem abegisse ꝓbari pot̾
iuditio locati casũ pr̃are ñ cog̾is atq tẽ¬
poris ꝙ insequutũ est m̾cedes ut indebi¬
dum quid polliendũ ue condux̾it cul
culpami c̃ẽ quippe ut artifex inquit
conduxit. ¶Si alienã domũ mͥ loca¬
i̾us eaq mͥ legata uł donata sit non
ten̾i me tͥ ex locataᷤ ob pensionem s de
temꝑe p̾t̾ito uideam siquid añ lega¬
ti diem pensionis deb̾et puto soluendũ
uł mhoc ut meliberes

Expanded text:
citra tuam fraudem abegisse probari potest iudicio locati, casum praestare non cogeris atque temporis quod insecutum est mercedes ut indebidum quid poliendumue conduxit, culpculpam esse: quippe ut artifex, inquit, conduxit. Si alienam domum mihi locaueris eaque mihi legata uel donata sit, non teneri me tibi ex locato ob pensionem: sed de tempore praeterito uideamus, si quid ante legati diem pensionis debetur: et puto soluendum:uel in hoc, ut me liberes
Abbreviated transcription (Latin):
ceptio rei uendite ⁊ tradite ñ tm̃ ei cui
res tradita est s ⁊ successorib eiꝰ ⁊ eni
derit interest enĩẽptoris primi scdo
rem non eiuĩci parirõne uendictionis
⁊̃ successorib nocebis siue in uniu̾sũ
ius fiue in eam dũ taxat rem successer̃t.

Expanded text:
ceptio rei uenditae et traditae non tantum ei cui res tradita est, sed successoribus etiam eiuderit: interest enim emptoris primi secundo rem non euinci.Pari ratione uenditoris etiam successoribus nocebit, siue in uniuersum ius siue in eam dumtaxat rem successerint.
Abbreviated transcription (Latin):
cet negom uł ñ facet in ip̃m iuditi¬
um dabit᷑. Et si alius noĩe meo ei de¬
d̾it ne fiat tunc et ip̃m repete et me
in quadruplũ agẽposse Cumpu¬
blicanus mancipia retinet datac el
peccunia eẽt quie ñ deb̾et᷑ et ip̃e ex hac ꝑͥ¬
censfuit sub sp̃ealiciuꝰ crimĩs qd ĩ eo¬
ꝓbatum ñ est etloctus fuit id cid illi¬
citeextortũ est scd̃m edicti formam
qd̾ de hiis est qui pͥmut negom fa¬
cerent aut ñ facerent accepisse do¬
cerentur restitiu iubeat ⁊ eicimi id⁊
misit. ꝓ modo delicti penam ir roget.
soluto induplũ p̾ciũ dño accusator

Expanded text:
ceret negotium uel non faceret, in ipsum iudicium dabitur: et si alius non meo mandatu ei dederit ne fiat, tunc etiam ipsum repetere et me in quadruplum agere posse. Cum publicanus mancipia retineret dataque ei pecunia esset quae non deberetur, et ipse ex hac pacens fuit, sub specie criminis re notio est edoctus fuerit: id quod illicite extortum est secundum edicti formam, quod de his est, qui pecuniam ut negotium facerent aut non facerent accepisse dicerentur, restitui iubeat et ei, qui id commisit, pro modo delicti poenam irroget. 9soluto in duplum pretium accusator
Abbreviated transcription (Latin):
stram̃tis ⁊̃ ad usurũ s n foliis noleo
n frumenton frugib usurs̃ s sabinꝰ
⁊ tassuis ⁊ labeo ⁊ ꝓtulus ħ amplius
⁊̃ ex hiis que in fundo nascuntur qd̃
ad uictũ sibi suiscq sufficiat sumptoꝵ
⁊ ex hiis sibi siusq nerua negauit Iu¬
utiq siũa mͥ uera uidetur aliqd̃ enĩ
largius cum usurarioagendũ÷ pro
dignitate eius cui relictus est usus se¬
dum utrũ eodem locoutatur d̾ taxat
an ⁊̃ in opidũ eadem fi possint s meliꝰ
est acciꝑe ⁊ in opidum deferenda neq
giaue honus est hoꝵ si habundent

Expanded text:
oleo neque frumento neque frugibus usurum. sed Sabinus et Cassius et Labeo et Proculus hoc amplius etiam ex his quae in fundo nascuntur, quod ad uictum sibi suis‹que› sufficiat sumpturum et ex his quae Nerua negauit: Iutia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sedum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui prouincie p̾est adire potis
urcum hac adiectionis existimabit.
cuidsit partiũ suarũ imponiti ¶ Ile¬
ccessitas proconsuli uł legato susci¬
piende cognitionis qͣ mius ñ sitad¬
iectum is existimabit quid sit ꝑti

Expanded text:
inciae praeest adire poteris' uel cum hac adiectione 'is aestimabit, quid sit partium suarum', non imponitur necessitas proconsuli uel legato suscipiendae cognitionis, quamuis non sit adiectum 'is aestimabit quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽcelau sicuti qui fundũ tradidit ⁊
ctum sciat certam suitutẽ deb̾i ꝑfusio¬
ne dix̾it itinera actus quib sunt utiꝰ¬
q sint recte recipit᷑ euictionis qdẽ
noĩe se lib̾at s qr decipere emptorem
empti uendictio tenetur ¶Infũdo
uendito cum modꝰ ꝓnũciatꝰ deest
sumit᷑ portio ex p̾cio qd̃ totũcolligẽ¬
dum ẽ ex om̃ĩb iugerib dictis
Parte. Quictare ex empto actio
ñ ad p̾ciũ dũ taxat recipiend ͤ ͫ s ad
id ꝙ int̾est ꝯpetit. gͦ ⁊ si minor ẽẽ ceꝑit
dampnum emptoris erit.

Expanded text:
sicuti qui fundum tradit et, cum sciat certam seruitutem deberi, perfusorie dixerit: 'itinera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur', euictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptorem, empti iudicio tenetur.In fundo uendito cum modus pronuntiatus deest, sumitur portio ex pretio, quod totum colligendum est ex omnibus iugeribus dictis.Euicta re ex empto actio non ad preti‹um› dumtaxat recipiendum, sed ad id quod interest competit: ergo et, si minor esse coepit, damnum emptoris erit.
Abbreviated transcription (Latin):
dare iussũ ⁊ dc̃dem excepisse cieẽt in dãdo.¬
Suus ronb redditis lib̾ ce iussus hũc
heres tradidit ⁊ dixit centũ dare uissũ
si issla reliqͣ sunt q̃ s̃ uus dare debeat ⁊ ꝑ
hoc adita h̾editate ub̃ sts est obligatio
intlłr sũmã pectiũe q̃ ex reliquis colli¬
niam dedit ad lib̾tatẽ ꝑuem̃it de re¬
statu lib̾m perfusione dix̾it doicfc̃ẽ
autẽ lib̾tatis celau̾it ẽpti uiditio te¬
nebitur si id nescierit eptor ħ .n. expͣ¬
mit᷑ eũ ꝙ dix̾it statu lib̾m ⁊ nullam

Expanded text:
dare iussum, condicionem excepisse, quae esset in dando.Seruus rationibus redditis liber esse iussus est: hunc heres tradidit et dixit centum dare iussum. si nulla reliqua sunt quae seruus dare debeat et per hoc adita hereditate liber factus est, obligatio intellegitur summam pecuniae quae ex reliquis colliniam dederit, ad libertatem peruenerit, de restatuliberum perfusorie dixerit, condicionem autem libertatis celauerit, empti iudicio tenebitur, si id nescierit emptor: hic enim exprimitur eum, qui dixerit statuliberum et nullam
Abbreviated transcription (Latin):
q liu̾au̾it ꝯtinuo aget mandati qͣtenꝰ nͥl
int̾sit utrũ nũmos solu̾it debitori an eũ
lib̾au̾t. ¶ Pret̾ea sciend̾ est ñ plus fide
eaꝓcuratoris creditoris solui suierꝰ
putabit ueluti ꝙ sispoliat᷑ sit alatro¬
nib aut naufragio resãmiserit uł lã
imputari o ¶ Sicum seruꝰ quẽ man¬
dato meo emeras furtũ t̾ feciss neratiꝰ¬
ait te consetutũ ut seruust̾ noxe dedat᷑
nec tñ sñ culpatua id accid̾it q sicgo
enut seruũ .x. ⁊ fabricã docuit dem̃ uẽ¬
didit eũ .xx. qͦs mandati iuditio coitꝰ
est solu̾e mox qr hõ ñ erat sanꝰ emptori

Expanded text:
 mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creditori an eum liberaverit. Praeterea sciendum est non plus fideiet procuratori creditoris solvi: si verus putabit, veluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit vel lanimputari oportet. Sed cum servus, quem mandatu meo emeras, furtum tibi fecisset, Neratiseruus tibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego emit seruum decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est s
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃ querit. si tͥ mandauout rem
ab aliquo meo noĩe receptã custodi¬
as id q fec̾is mandatian depoĩti te¬
nearis ⁊ magis ꝓbat mandati ce a

Expanded text:
ponius quaerit, si tibi mandauero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probat mandati e
Abbreviated transcription (Latin):
fecta est. ¶Sigͥ egomie fundũ cme
putarẽ corneliamr̃tu mͥ te uende̾
chũ tu pamphylũ absentẽ uend̾e
putasti. Nã tũ ĩ corꝑe dissenciat᷑ appa¬
ret nlłam ẽẽ emptõem plane sũ no¬
mine dissenciamꝰ ĩuu̾is de corꝑe ꝯstet
ulła dubitatõ est qiuĩ ualcat ẽptõ
⁊ uendicio Nichil .n. facit error nõd
acceptũ ꝓuino ueneat ⁊ es ꝓ auro
r plũbũ ꝓ argento ur quid aliud
argento siłe. anẽptio ⁊ uendicio sit¬
sensũ est ⁊ si in mat̾ia sit erratũ ego
est si mͦ tu unum ai cet̾m si uinũ
ñ acuit. sz ab initio accetũ fuit ut
emebant aliud ꝓ alio uenisse iide¬
atur. ĩcet̾is .n. mlłamẽe uenditõem¬
ẽẽ puto quotiens ĩ mat̾iaerratu᷑.
autr. Alit̾ atq si aurũ quidẽ fu̾it
det̾ius aut qͣm emptor existimar.
tunc enim emptio ualet.
emptor fu̾it uł si ĩ mat̾ia erretur
uł ĩ minꝰ perito disc̾nendaꝵ ma¬
t̾iaꝵ incorpꝰ eosꝯsensisse dicemꝰ
sexu .n. ñ est erratũ. Cet̾m si ego

Expanded text:
ecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te uendere chum, tu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem.Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facit error nominacetum pro uino ueneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio et uenditio sitratum. ego est, si modo uinum acuit: ceterum si uinum non acuit, sed ab initio acetum fuit, ut embamma, aliud pro alio uenisse uidetur. in ceteris autem nullam esse uenditionem puto, quotiens in materia erratur.um.Aliter atque si aurum quidem fuerit, deterius autem quam emptor existimaret: tunc enim emptio ualet. emptor fuit uel si in materia erratur uel in minus perito discernendarum materiarum? in corpus eos consensisse dicemus? sexu enim non est erratum. ceterum si ego
Abbreviated transcription (Latin):
si in mat᷑ia ⁊ inqͣlitateambo errãt¬
u ut puta si ego me uend̾e̾ aurũpn¬
tarem ⁊ tuem̾e cũ es tuprũẽet ut pu¬
ta coh̾edes auriolã que aurea dicebat᷑
p̾cio exquisito umi hedi uendidiss
ea q̃ inuenta eẽt magna ex parte
enea uenditõem ẽẽ constat iõ qr au¬
rialiquid hu̾it. ¶ Namsi auratũ
aliquid silicet ego aureu putẽ ualz
uenditiosi autẽ es ꝓ auro ueneat¬

Expanded text:
si in ma teria et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me uendere aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes uiriolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi uendidissent eaque inuenta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inauratum aliquid sit, licet ego aureum putem, ualet uenditio: si autem aes pro auro ueneat
Abbreviated transcription (Latin):
bent non eoꝵ quib acqͥrit᷑ ex eo
ꝯtͣstuactio nã siseruus m̃s ur filiꝰ
qui ĩ mea potãte est me p̾sente suo
noĩe emat ñ est querend̾̃ quid ego
existimem s quid ille contrahit.

Expanded text:
bent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui contrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
acquilia lege ten̾i extimati sũt ñ solũ
qͥ ita uuln̾ass ut confestĩ uita pͥuarẽt
s ⁊̃ hii quoꝵ ex uuln̾e certũ eẽt aliq̃m
iutã excessurũ gͥ siquis fuuomortife¬
rũ uulnꝰ infix̾it. eũ dũ qui aliꝰ ex int̾uallo
ita ꝑcussit ut maturiꝰ int̾sic̾ent qͣ expͥo¬
re uuln̾e moritur̾ fu̾at. ĩtatuend̾ est
utrũq eoꝵ lege acquilia tem̃ id est cõ¬
sequens auctoritati uet̾m qui cũ apłib
idem s̾uus ita uuln̾at᷑ eẽt u ñ appareat
cuiꝰ ictu periss om̃s lege acquilia ten̾i
iudicaiiunt ẽstimatõ autemꝑempti
bitur qnͣti eo anno hõpłui uenire
potu̾it ĩ anno ꝓxĩo quo uta excessit
in quo p̾ciũ quisquis ħeditatis erit. sis¬
dem gͦ serui octissi noĩe aliꝰ maiorẽ aliꝰ
minorẽ existimatoem pr̃abit nec mirũ
cũ ut̾q eoꝵ ex diu̾sa cã ⁊ diu̾sis tẽꝑib
occidisse hoĩem intelligat᷑ ꝙ si quis
ab surde a nobis ħ constitui putau̾it

Expanded text:
n solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficerere uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eorum lege Aquilia teneri.Idque est consequens auctoritati ueterum, qui, cum a pluribus idem seruus ita uulneratus esset, ut non appareret cuius ictu perisset, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt.Aestimatio autem perempti bitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimatcum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
acciuilia ¶Gum stramenta aroentia
tnͣsilirent duo occurrerũ ⁊ ambo ceri¬
derunt ⁊ alter flãma cõsũptꝰ est nich
eo noĩe pot̃ agi siñ intelłr uter ab ul¬
tro eu̾sus sit. ¶ Qui cũ ałr tueriseñ
possent dampniculpam dederint
om̃s leges oĩaq iura permittũt ¶ S
si defendendi mei cã c lapidem ĩ adũ¬
sariũ misero s ñ cũ set p̾t̾ eum p̾ter¬
inittere percussero tenebor lege acqͥ¬
lia illũ .n. solũ qui ueri infert ferre
actum sit postea mortuo ex eo uuln̾e
lege acquilia agi nicħo ᷤ potest.
ulł. Sedsi pͥmo iudicio estimatdne
fc̃a postea mortuo seruo de octissoag̾e
dñs institu̾it exceptõe doli mali oppoĩ¬
ta compellet᷑ ut ex utroq iudicio ni¬
chilampliꝰ conseqͣtur ꝙͣ consequide¬
beret si initio de occisso hoĩe egisset.

Expanded text:
is.Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt amboque ceciderunt et alter flamma consumptus est: nihil eo nomine potest agi, si non intellegitur, uter ab utro euersus sit.Qui, cum aliter tueri se non possent, damni culpam dederint, omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersarium misero, sed non eum, sed praetereuntem percussero, tenebor lege Aquilia: illum enim solum qui uim infert ferire actum sit, postea mortuo ex eo uulnere agi lege Aquilia nihilo minus potest.um.Sed si priore iudicio aestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso homine egisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tuas p̾stitisse uid̾et᷑ qͣm occidisse ⁊ ĩo
in fcm actõe tenebitur. ¶Qd̾ dr̃ dãp¬
nũ iniuria datũ acquilia persequi sic
erit accipiendũ ut uideat᷑ dãpnũ ĩ iu¬
ria datũ quidem cum dampno iniu¬
riam attułit insi magnã cogente
fu̾it fcm̃ ut celsus sc̾bit cirta eũ ꝙi
iñcendii arcendi gr̃a uicinas ecles:
int̾cidit. ¶Namhic scͥoit cessare le¬
gis acquilie actõem. Iusto enĩ metu
ductus ne ad se ignis perueniret ui¬
cinasedes int̾cidit ⁊ si ñ peruenit ig¬
nis su autem extinctꝰ est existimat

Expanded text:
s praestitisse uidetur quam occidisse, et ideo in factum actione tenebitur.Quod dicitur damnum iniuria datum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut uideatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna ui cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arcendi gratia uicinas aedes intercidit: nam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto enim metu ductus, ne ad se ignis perueniret, uicinas aedes intercidit: et siue peruenit ignis siue ante extinctus est, existimat
Abbreviated transcription (Latin):
estimant᷑ qͣis subtili rõne dici possit
Neminẽ eoꝵ ten̾i qr neminẽ eorũ¬
uerum sit eam substulisse.
tia accidiss recte de ĩiuri a occissio agi¬
tur. ¶Tabernariꝰ iñ semita noctu
suꝑ lapidem luc̾nam posu̾at qͥdam
p̃teriens eam sustulit taberuariꝰ eũ
secutus luc̾nam reposcelut et
erat u̾b̾are tabernariũ ceꝑat ut sedi
iittet ⁊et eo maiore cirxatã tabua¬
rius eiqiluc̾nã sustułat ocłm effode¬
rat consulebat᷑ unde dãpnũ inuirra
ñ uid̾etur dedisse qm̃ pͥor flagello
esfodiss ocłm ñ uid̾i dãpnũ inuria
fecisseculpan .n. penes eũ qui pͥor
flageslo percussus sit resid̾e. s si ab
duo planstra honesta muse ducebũt
priores plaustri muliones cõmissũ
plaustrũ subleuabant quo facille
mule dic̾ent int̾ea suꝑius plau¬
strũ om̃s in irecepit ⁊ cũ muliones
ciuie mnt̾ duo plaustra fuant de me¬
dio exissent postius plaustrũ a pͥore
percussũ retro redierat ⁊ pu̾m cuiꝰdĩ

Expanded text:
stimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem uerum sit eam sustulisse. 5domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et erat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello n uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam
Abbreviated transcription (Latin):
dem dicemꝰ ⁊ de arborib codem tẽpe
furti cesis puto eadem diciposse ⁊̃ de
actõne quidẽ q. uiaut clam. Si modo
quisꝓbibitũ fecit aut apparuerit eũ
intellig̾e debuisse ab eisadquos ea
heditas pertin̾et si recessissent ꝓhibi
tiens sciente dño seruus uuln̾at uel
occidit acquilia dñm tem̃ dubiũ ñ.¬
Ianti. S cientiã hec ꝓpacientia ac¬
cipimꝰ ut quiꝓhid̾e potuit teneat᷑
si non fec̾i iege acquilia agi potest
⁊ sanato uuln̾ato seruo¶Simenm
serusi tͥ liberum putares occid̾is lege

Expanded text:
dem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos e‹a› hereditas pertineret, si rescissent, tiens sciente domino seruus uulnerat uel occidit, Aquilia dominum teneri dubium ninum Scientiam hic pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo. Si meum servum, cum liberum putares, occideris, lege
Abbreviated transcription (Latin):
faciende causa iecreta iudicioꝵ pũ¬
blicauit ¶Interd̾ euenire pomp̃ele¬
gant̾ ait. ut quus tabulas delendos᷑¬
ti non teneatur s tantũ dampni in¬
iuria. ut puta si nõ aĩo furti faciendi
s tiñ dampni deleuit. Namfurtiñ te¬
testam̃ti depoĩtas aut alt̾uis rei instͥ¬
mentũ ita deleuit ut legi nõ possit de¬
poĩti actõne ⁊ ad exhibendũ tenetur qi
corruptam rem restitu̾it aut exhibu¬
erit legis crusquis acquilie actõ ⁊ ex
eademca ꝯpetit. corrupisse .n. tabulas
recte dr̃ ⁊ quieas int̾leu̾it.

Expanded text:
faciendae causa secreta iudiciorum publicavit. Interdum evenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dtestamenti depositas aut alicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uoque Aquiliae actio ex eadem causa competit: corrupisse enim tabulas recte dicitur et qui eas interleuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ hẽs  post mortem eiꝰ cui heres
acciderit. dñm .n. lex acqͥlia appłłat
non utiq eũ c tũc fu̾it cũ dampnũ
daretur. Nam isto mͦ ne ab eo qiuidem
cuih̾es quis erit transire ad eũ actõ

Expanded text:
mortem eius, cui heres sis, acciderit: dominum enim lex Aquilia appellat non utique eum, qui tunc fuerit, cum damnum daretur: nam isto modo ne ab eo quidem, cui heres quis erit, transire ad eum ea actio