comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare iratis ac furẽtibus libet.
Sed iũ puniũt de p̃hensos in sac̾¬
legio: ipsi de deorũ suorũ potes¬
tate diffidũt. Cur enĩ nõ ipõs
potissimũ reliquãt ultiscendi
se locũ: si eos posse aliqͥd arbi¬
trãtur. Qum etiã putãt illoꝵs
numme accidisse. ut p̃dones
rerũ sacrarũ cõpħensi teneat᷑
et seuiũt non tam ira qͣm metu.
ne si deorũ iniuriã nõ unidica¬
uerint ipõs expetant pene. ĩ¬
credibili scilicet uanitate. qͥ no¬
cauros sibi deos putãt ob alie¬
na scelera. qui ipĩs a qb̃us ui¬
olati spoliatiq sũt ꝑ seipsos
nichil facere potuerũt. Acem
seip̃i quoq in sacrilegos unidi¬
cauerũt. Potest id uel casu ac¬
cidisse. qd̾ aliqñdo nõ semꝑ. S
tamẽ paulo post quomõ id ac¬
ciderit ostendã. Nunc interĩ
quero cur illa tot ac tanta sacri¬
legia in dionisio nõ unidicaue¬
rint: qui nõ furtim sed palam
ludibrio deos habuit: Eur hũc

Expanded text:
tare iratis ac furentibus licet. tare iratis ac furentibus licet. sed cum puniunt deprehensos in saclegio, ipsi de deorum suorum potestate diffidunt. Cur enim illis potissimum non relinquant ulciscendi sui locum, si eos posse aliquid arbitrantur? Quin etiam putant illorum numine accidisse, ut praedones rerum sacrarum deprehensi tenerentur; et saeviunt non tam ira, quam metu, ne si deorum injuriam non vindicaverint, ipsos expetant poenae; incredibili scilicet vanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis, a quibus violati spoliatique sunt, per seipsos nihil nocere potuerunt. at enim saepe ipsi quoque in sacrilegos uindica.uerunt. potpst id uel casu accidisse, quod aliquando, non semper, sed tamen paulo post quomodo id acciderit ostendam. nunc interim quaero cur illi tot ac tanta sacrilegia in Dionysio non uindicauerint, qui non furtim, sed palam ludibrio deos habuit. cur hunc
Abbreviated transcription (Latin):
cularibus etiã dictis ꝓse q̃batur
¶lam cũ ioui olympio aureũ anu¬
lu detraxisset. lan eũ ussit im¬
pom dicens. estate esse graue au¬
rũ. hieme frigidũ. laneũ uẽo utri¬
q tꝑri aptũ. Idẽ aureã barbã
detrahẽs estulapio: incongruuõ
et iniquũ esse ait cũ appolło
pater eius imberbis adhuc eẽt
ac lemis priorẽ filiũ qͣm patrẽ
barbatũ uideri. Itẽ pateras et
illa nõ auferre dicebat. ꝑ quã
enĩ stustũ esse et ingratũ nolle
acciꝑe ab hiis ultro porrigẽtibꝰ
a quibus bona sibi honnẽs p̃ca¬
rẽtur. Hec ille fecit impune.
quia rex et uictor fuit: qu̾etiã
secuta est eũ solita felicitas.
Uixit enĩ usq ad senectutẽ: eg̾¬
nũq ꝑ manus filio tradidit. In
eo igit᷑ quia honñes sacrilegia
undicare nõ poterãt: oportuit
deos ipsos sui uidices esse. At
si humilis quid tale cõmiserit:
huic presto sũt flagella ignes
eculei. cruces: et quitqͥd excogi¬

Expanded text:
cularibus etiam dictis prosequebatur. cularibus etiam dictis prosequebatur. nam cum Ioui Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum iussit inponi dicens aestate graue esse aureum, hieme frigidum, laneum uero utrique tempori aptum. idem auream barbain detrahens Aesculapio incongruens et inicum esse ait, cum Apollo pater eius inberbis adhuc esset ac leuis, priorem filium quam patrem barbatum uideri. item pateras et illa, non auferre dicebat: perquam enim stultum esse et ingratum nolle accipere ab iis ultro porrigentibus, a quibus bona sibi homines precarentur. haec ille fecit inpune, quia rex et uictor fuit, quin etiam secuta est eum solita felicitas: uixit enim usque ad senectutem regnumque per manus filio tradidit. in eo igitur, quia homines sacrilegia uindicare non poterant, oportuit deos ipsos sui uindices esse. at si humilis quid tale commiserit, huic praesto sunt flagella ignes eculei cruces et quidquid excogi
Abbreviated transcription (Latin):
tasse contẽpserit. Nõ uidebat
eñ simulachra ip̃a et effiges
deorũ. policleti et eufranoris
et fidie manu ex auro et eboe
ꝑfectas. nichil allud esse. qmͣ
grandes pupas. nõ a u̾gmbꝰ
quarũ lusibus uenia dari p̃t
sed a barbaris hoibus conse¬
tratas. Merito igit᷑ etiã senũ
stulticiã seneca derisit. Non
inquit bis pueri simꝰ ut uolgo
dicit᷑ sed semꝑ. Derũ hoc mt̾¬
est. ꝙ nos mãiora nos ludmiꝰ.
Ergo hiis flcdicris et ornati
et grandibus pupis unguẽta
et thura et odores inferunt.
Hiis opimias et puigs hostias
ĩmolant. quibus est quidẽ os
sed carens officio denciũ. hiis
peplos et indionẽta p̃ciosa.
quibꝰ usus uelamĩs nullus ẽ.
hus aurũ et argẽtũ conseirãt
q̃ tam nõ habẽt qui accipuit.
q̃m qui illa donarẽt donarũt
Nec ĩmerito dnomsius sicilie
tyrãnus post uictoriã grecia poci¬
tus: deos tales cõtempsit. spoliauit
illusit. Si quidẽ sacrilegia sua io¬

Expanded text:
tasse contemserit. non uidebat tasse contemserit. non uidebat enim simulacra ipsa et effigies deorum Polycleti et Euphranoris et Phidiae manu ex auro atque ebore perfectas nihil aliut esse quam grandes pupas non a uirginibus, quaj-um lusibus uenia dari potest, sed a barbatis hominibus consecra.tas. merito igitur etiam Renum stultitiam Seneca deridet. non inquit bis pueri sumus ut uulgo dicitur, sed semper: uerum hoc interest, quod maiora nos ludimus. ergo his ludicris et ornatis et grandibus pupis unguenta et tura et odores inferunt, his opimas et pingues hostias immolant, quibus est quidem os, sed carens officio dentium, his peplos et indumenta pretiosa, quibus usus uelaminis nullus est, his aurum et argentum consecrant, quae tam non habent qui accipiunt quam qui illa dona-runt. nec inmerito Dionysius Siciliae tyrannus post uictoriam Graecia potitus deos tales contempsit spoliauit inlusit, siquidem sacrilegia sua io
Abbreviated transcription (Latin):
gile est. ab om̃i ratione morͣ¬
litatis alienũ est. Frustra ig̾
sonnes auro ebore. gẽmis de¬
os excolut. et euornãt: qͤsi
uero ex hus rebus ullã possit
caꝑe uoluptarẽ. Qui est p̃cioso¬
rũ munerũ. nichil sentiẽtibus:
din ille qui mortuus: Pari em̃
ratione defũctorũ corꝑa. od o̾iba
uoluta humi condũt. qͣ deos ho¬
norãt: qui neq cũ fierẽt sentie¬
bant. neq cũ cõlutur stiũt: nec
em̃ sensũ consecratione sũpserũt
Non placebat ꝑsio qd aurea
uasa templis inferãtur: ꝑ suꝑ¬
uacuũ putanti esse int̾ r̾ligioes
qd̾ nõ sanctitatis sed auaricie
sit instrumẽtũ. Illa enĩ sacus
est deo quẽ recte colas inferre
ꝓ mũere. Cõpositũ ius fasꝙ
ammo sanctosq recessus. mẽtis
et incoctũ generoso pectus ho¬
nesto. Egregie sapiẽterq sen¬
sit. uerũ illus ridicule subdi¬
dit. hoc esse aurũ in templis. qd
ueneri date donate a uirgie
pupe: quas ille ob minutiẽ for¬

Expanded text:
gile est, ab omni ratione immortgile est, ab omni ratione immortalitatis alienum est. frustra igitur homines auro ebore gemmis deos excolunt et exornant, quasi uero ex his rebus ullam possint capere uoluptatem. qui usus est pretiosorum munerum nihil sentientibus? an ille qui mortuis? pari enim ratione defunctorum corpora odoribus uoluta humi condunt qua deos honorant, qui neque cum fierent sentiebant neque cum coluntur sciunt; nec enim sensum consecratione sumpserunt. non placcbat Persio quod aurea. uasa templis inferantur, superuacuum putanti esse inter religiones quod non sanctitatis, sed auaritiae sit instrumentum. illa enim satius est deo, quem recte colas, inferre pro munere compositum ius fasque animo sanctosque recessus mentis et incoctum generoso pectus honesto. egregie sapienterque sensit. uerum illut ridicule subdidit, hoc esse aurum in templis, quod sint Veneri donatae a uirgine pupae; quas ille ob minutiem for
Abbreviated transcription (Latin):
sipuit. cũ in illis emẽsatissimuis
abris etiã fieri hoc iubet et cu¬
stos furũ atq auiũ cũ falce
sua hellespontiati seruet tutela
priapi. Adorat̃ igit᷑ mortalia.¬
ut a mortalibus facta. Frangi
eñ cremari perire possũt. Nã
et tectis uetustate labẽtibus se¬
pe cõminui solent: et cõsumpta
incendio dilabũtur in cinerẽ.
et plerũq nisi sua illis magni¬
tudo subuenerit. aut custodia
diligẽs sepserit. in predã fu¬
ribus cedũt. Que igit᷑ in sama
est ea tinere: ꝓ quibꝰ a̾ rume
aut ignes aut furta timẽãtur.
Que uanitas ab hus sperare sa¬
modo possũt: Que ꝑuersicas
ad eorũ p̃sidia decurrere: que
ipã cũ uiołatur. iulta sũt insi
a cołetibus unidicẽtur. ubi ig
ueritas est: Dbi nulla uis ad¬
hiberi pocest celigiom. ubi mih¬
il qd̾ uiolari possit appareat.
ubi sacrilegiũ fe fiẽi nõ pt̃.
Quicqͥs aut̃ oculis manibus¬
q subiectũ est: id uero q̃a fra¬

Expanded text:
sipit, cum in illis emendatissimis sipit, cum in illis emendatissimis libris etiam fieri hoc iubet: et custos furum atque auium cum falce saligna Hellespontiaci seruet tutela Priapi. adorant ergo mortalia aut a mortalibus facta: frangi enim cremari perire possunt. nam et tectis uetustate labentibus saepe comminui solent et consumpta incendio dilabuntur in cinerem et plerumque, nisi sua illis magnitudo subuenerit aut custodia diligens saepserit, in praedam furibus cedunt. quae igitur insania est ea timere, pro quibus aut ruinae aut ignes aut furta timeantur? quae uanitas ab iis aliquam spnon possunt? quae peruersitas ad eorum praesidia decurrere, quae ipsa cum uiolantur inulta sunt, nisi a colentibus uindicentur? ubi ergo ueritas est? ubi nulla uis adhiberi potest religioni, ubi nihil quod uiolari possit apparet, ubi sacrilegium fieri non potest. quidquid autem oculis manibusque subiectum est, id uero quia fra
Abbreviated transcription (Latin):
uires humane cõdiciõis excedat.
eius officii facultas nobis attri¬
buta est. quibus tradidit deus
scientiã ueritatis. Cui explicãde
gamus. Quid igit᷑ maiestatis
possũt habe̾ simulathra: que fu¬
erũt in homũculi potestate. uel
ut aliud fieñt. uł ut omĩno ne
fierẽt. Purto apud oratiũ pri¬
apus ita loqͥtur. Olim truncus
erã ficulnea mutile lignũ. cũ
faber incertus stamnũ facẽt ne.
priapũ malluit esse deũ. Deus
inde ego furũ auiũq mauima
formido. Quis non sit hoc tanto
custode securus: fures eni tam
stulti sũt ut priapi tentiginẽ
timeant: cũ aues ip̃e qͣs t̾rore
falcis aut inguimis abigi exi¬
stimiãt. simuilachris fabre factis
id est hom̃ plane silibus in
satirici carmĩs scriptor deri¬
sit hõmi uanitatẽ. Uerũ hn q̃
faciũt. seriã rẽ opmantur se
facere. Demq poeta maxinius
homo in ceteris prudẽs. in hoc
solo nõ poetice red amliter de¬

Expanded text:
uires humanae condicioiiis excedit, uires humanae condicioiiis excedit, eius officii facultas nobis adtributa est, quibus tradidit deus scientiam ueritatis. cui explicandaegamus. Quid igitur maiestatis possunt habere simulacra, quae fuerunt in homunculi potestate uel ut aliud fierent uel ut omnino ne fierent? idcirco aput Horatium Priapus ita loquitur: olim truncus eram ficulnus, inutile lignum cam faber incertus scamnum faceretne Priapum, maluit esse deum. deus inde ego, furum auiumque maxima formido. quis non sit hoc tanto custode securus? fures enim tam stulti sunt, ut Priapi tentiginem timeant, cum aues ipsae, quas terrore falcis aut inguinis abigi existimant, simulacris fabre factis id est hominum plane similibus inssatirici carminis scriptor derisit hominum uanitatem, uerum u qui faciunt, seriam rem facere se opinantur. demque poeta maximus, homo in cetens prudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter de
Abbreviated transcription (Latin):
quis stire aliquo pacto potest. Sũ¬
ma rei hec est. Imꝑiti et insipiẽ¬
tes falsas religiones ꝓ ueris ha¬
bent: quia neq uerã stuĩt neq fal¬
sam intelligũt. Prudẽtiores aũt
quia uera nescuĩt. aut in hiis qͣs
stultas esse intelligũt ꝑ seuerant.
ut aliqͥd tene uideãtur: aut õmo
nichil colunt ne incidãt in errorẽ
cũ ip̃m maxum sit erroĩs: uitam
pecudũ sub figura honi imitari.
falsũ uero intellige̾. est quidẽ sa¬
piẽtie: sed humane. Ultra hunc
gradũ. ꝓcedi ab homĩe nõ pt̃.¬
Itaq multi philosophorũ religi¬
ones ut docui sustulerũt. Uerũ
autẽ stire. diuine sapientie est.
homo aut̃ ꝑ seipm̃ ꝑuenire ad
hãc stiam̃ non potest: insi docea¬
tur a deo. Philosophi qd̾ sũmũ
suit humane sapiẽtie assecuti st̃.
ut intelligeñt quid nõ sit: illus
asse qui nequiuerũt ut dicerẽt
quid sit. ⁊ lota ciceronis uox est
Utinã tam facile uera muenire
possem qͣm falsa cõunce̾. Qd̾ q̃a

Expanded text:
quis scire nullo pacto potest. Summa rei haec est: imperiti et insipientes falsas religiones pro veris habent, quia neque veram sciunt, neque falsam intelligunt. Prudentiores vero, quia veram nesciunt, aut in iis, quas falsas esse intelligunt, perseverant, ut aliquid tenere videantur, aut omnino nihil colunt, ne incidant in errorem, cum id ipsum maximi sit erroris vitam pecudum sub figura hominis imitari. Falsum vero intelligere, est quidem sapientiae, sed humanae. Ultra hunc gradum itaque multi philosophorum religiones ut docui sustulerunt: uerum autem scire diuinae sapientiae est; homo autem per se ipsum peruenire ad hanc scientiam non potest, nisi doceatur a deo. ita philosophi quod summum fuit humauae sapicntiae adsecuti sunt, ut intellegerent quid non sit: illud adsequi nequiuerunt, ut dicerent quid sit. nota Ciceronis uox est: utinam tam facile uera inuenire possem quam falsa conuincere. quod quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Uerũ hec qm̃ extrema sũt¬
tractabimꝰ. nũc ea q̃ p̾ma sut
eoplicemꝰ. Mors itaq secuta ẽ
honiẽm scdm̃ dei sentẽtiã. quod
etiã sibilla docet in carmĩe suo

Expanded text:
. aerum haec quoniam extrema sutractabimus: nunc ea quae prima sunt explicemus. mors itaque secuta est hominem secundum dei sententiam, quod etiam S
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fecit ex nchilo. Nec audi¬
endi sũt poete qui auint chaos
in principio fuisse id est cõfusi¬
onẽ rerũ atq elemẽtor. postea
uero deũ diremisse omẽm illã
congeriẽ. singulisq rebus ex
confuso aceruo seꝑatis in ordinẽ¬
q destriptis instruxisse mundũ
pariter et ornasse. Quibꝰ faicile
est respondẽ potestatẽ dei non
intelligẽtibus. quẽ credãt nichil
efficere posse isi ex materia Ib¬
iacente ac parata: in quo errõe
philosophi fuerũt. ⁊lam cicero
de natura deorũ disputans ait
Sic pͥmũ igit᷑ nõ est ꝓbabile.
eam materiã rerũ unde omĩa
orta sũt esse diuina ꝓuedentia
effectã: sed et hab̾e et habusse
uini et naturã suã. Ut ig faber
cũ quid edificaturus est nõ ip̃e
fecit materiã. sed ucitur ea q̃ sit

Expanded text:
enim fecit ei nihilo. nec audienim fecit ei nihilo. nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est confusionem rerum atque elementorum, postea uero deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso aceruo separatis in ordinemque discriptis instruxisse mundum pariter et ornasse. quibus facile est respondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore etiam philosophi fuerunt. nam Cicero de natura deorum disputans ait sic: primum igitur non est proba-. bile eam materiam rerum unde omnia. orta. sunt esse diuina prouidentia effectam, sed et habere etha-buisse uim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est, non ipse fac
Abbreviated transcription (Latin):
in quo indoles diuine stupis non
ꝑmansit. Itaq suapte inudia tã¬
qmͣ ueneno infectus est: et ex
bono ad mãlu transtendit. suoq
arbitrio quod illi a deo liberũ fue¬
rat datũ contrariũ sibi nomẽ as¬
truit. unde apparet cũctorũ ma¬
lorũ fontẽ esse liuorẽ. Inuidit eñ
illi antecessori suo: qui deo patri
ꝑseuerãdo tũ ꝓbatus tũ etiã et¬
carus est. Hũc igit᷑ bonũ per se
pellant: nos criminatorẽ uoca¬
mus. qd crimĩa in q̃ illicit ip̃e ad
deũ de ferat. Exorsus igit̾ deus
fabricã mũdi. illũ p̾mũ et max¬
miũ filiũ p̃fecit oꝑi uiiuer so.
eoq simul et cõsiliatore usus ẽ
et artifice. in excogitãdis ornã¬
dis ꝑficiendisq rebus: qm̃ is
et ꝓuedentia et ratione et poces¬
tate ꝑfectus. De quo nũc ꝑtius
qd alio loco et uirtus eius et
nomen et racio enarrãda nõb
erit. Nemo querat ex quibus
materiis. tam magna. tam nn¬
rifica oꝑa deus fecerit: onna

Expanded text:
in quo indoles diuinae stirpis non in quo indoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri perseuerando cum probatus tum etiam carus est. hunc ergo ei bono per se pellant, nos criminatorem uocamus, quod crimina in quae ipse inlicit ad deum deferat. exorsus igitur deas fabricam mundi illum primum et maximum filium praefecit operi uniuerso eoque simul et consiliatore usus est et artifice in excogitandis ordinandis perficiendisque rebus, quoniam is et prouidentia et ratione et potestate perfectus est; de quo nunc parcius, quod alio loco et uirtus eius et nomen et ratio enarranda nobis erit. nemo quaerat ei quibus ista materiis tam magna, tam mirifica opera deus fecerit: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
istorũ rationẽ quo facilius res
difficiles et obsture intelligãt᷑.
et has omẽs simulaci numinis
p̃stigias reuelabo: quibus in¬
ducti homnẽs a ueritatis uia
longius recesserũt. Sed repe¬
ueri expers et ignarus acces¬
serit instruatur atq incelligat
qd̾ tandẽ sit caput horũ et cau¬
sa malorũ: et lumine accepto
suos ac tocius gnis humam ꝑ¬
spiciat errores. Aug̃. Sicut mat̾¬
sic meffabiliter pater genius
de patre qui aliqñ non defuit.
Hoc fides credat intelligentiã
nõ requirat. ne aut nõ inuẽtũ
putet incredibile aut reꝑtũ nõ
credat singulare. Cũ esset ad
excogitandũ ꝓuidentissimus.
ad faciendũ sollertissima añꝙͣ
ordiret᷑ hoc opus mundi qui
plem et cõsũmati bom fons in
ip̃o erat sicut est semꝑ. ut ab
eo bonus tamꝙ riuus oriret᷑
sui spiritũ: qui esset uiribus dei
patris p̃ditus. Quomõ autẽ id
uoluerit: in quarto libro docere
conabimur Dende fecit alterũ.

Expanded text:
istorum omnium rationem, quo facilius . res istorum omnium rationem, quo facilius . res difficiles et obscurae intellegantur, et has omnes simulati numinis praestrigias reuelabo, quibus inducti homines a ueritatis uia longius recesseruveri expers et ignarus accesserit, instruatur, atque intelligat, quod tandem sit Caput horum et causa malorum; et, lumine accepto, suos ac totius generis humani perspiciat errores. Cum esset Deusic ineffabiliter Pater genuissde Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim deicogitandum prouidentissimus, ad faciendum sollertissimus, antequam ordiretur hoc opus mundi, quoniam pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam riuus oreretur sui spiritum, qui esset uirtutibus patris dei praeditus. quomodo autem id uoluerit, in quarto libro docere conabimur. deinde fecit alterom,
Abbreviated transcription (Latin):
die filiũ ꝑdidisse. ip̃ẽ aũt gͣui
morbo esse correptus. Et cũ
rursus eandẽ ymaginẽ c̾nẽt
querẽtẽ satis ne penarũ pro
neglecto imperio ꝑpendisset.
lectica deportatus ad cõsules
et om̃i re in senatu exposita
recepisse corꝑis firmitatẽ. suis¬
q pedibus domũ redisse. Illud ꝙͦ
sompiiũ nõ minoris admiratoĩs
fuit: quo cesar augustus dicitur
esse seruatus. Nã cũ bello ciuli
brutiano implicitus gͣui morbo.
abstin̾e prelio statuisset. medico
eius artorio. minerue species ob¬
uersata est: monẽs ne ꝓpt̾ cor¬
ꝑis imbecillitatẽ castris se ce¬
sar contineret. Itaq in aciẽ lec¬
tita ꝑlatus est: et eodẽ die a
bruto castra capta sũt. multa p̃¬
terea possũt similia exẽpla ꝓfer¬
ri: sed uereor ne si fuero in ꝓpo¬
sicione rerũ contrariarũ diucius
nimoratus aut oblitus esse ꝓpo¬
siti uidear. aut crien loquaci¬
tatis incurrã. Exponã ig̃ om̃i

Expanded text:
die filium perdidisse, ipse autem graui die filium perdidisse, ipse autem graui morbo esse correptus; et cum rursus eandem imaginem cerneret quaerentem satisne poenarum pro neclecto imperio pependisset, lectica delatus ad consules et omni re m senatu exposita recepisse corporis firmitatem suisque pedibus domum redisse. illut quoque somnium non minoris admirationis fuit quo Caesar Augustus dicitur esse seruatus. nam cum bello ciuili Brutiano inplicitus graui morbo abstinere proelio statuisset, medico eius Artorio Mineruae species obuersata est monens, ne propter corporis inbecillitatem castris se Caesar contineret. itaque in aciem lectica perlatus est et eodem die a Bruto castra. capta sunt. multa practerea. possunt similia exempla proferri, sed uereor ne si fuero in propositione rerum contrariarum diutius inmoratus, aut oblitus esse propositi uidear aut crimen loquacitatis incurram. Exponam igitur
Abbreviated transcription (Latin):
chaos euerso estulapi luco classẽ
fecisset: eodẽ postea loco a miłi¬
tibus cesaris interfectus est. Hns
exempłis adiũgitur pirrus : q
sublata ex chesauro ꝓserpine
locrensis pecuma naufraguõ
fecit: ac uitinis dee lictoribus
illisus est ut nichil p̃ter eã pe¬
cumã incosime repperiret᷑. Ceres
quoq milesia multũ sibi apud
honnes honorationis adiecit.
Nam cũ ab alexandro capta
spollandã irrupirsẽt: oculos
oñn repente obiectus fulgur ig¬
nis extiuxit. Reperĩtur etiã
sompma. que uini de orũ uideã¬
tur ostende. Tyberio namq
atimo hom̃i plebeio ꝑ quietẽ
obuersatus esse iupiter dicit᷑.
et p̃ce pisse ut cõsulibus et se¬
natui nũciaret ludis circẽsibꝯ
ꝓxmuis p̃sulcorẽ sibi displitu¬
isse. qd̾ antroniꝰ maximꝰ q̃dã
uerberatũ seruũ sub furta me¬
dio circo ad suppliciũ duxerat.
ideoq ludos instaurai oport̾e.
Qd̾ cũ ille neglexisset. eodẽ

Expanded text:
Coos everso Aesculapii luco classem Coos everso Aesculapii luco classem fecisset, eodem postea loco a militibus Caesaris est interfectus. His exemplis adjungitur Pyrrhus, qui sublata ex thesauro Proserpinae Locrensis pecunia, naufragium fecit, ac vicinis deae littoribus illisus est, ut nihil, praeter eam pecuniam, incolume reperiretur. Ceres quoque Milesia multum sibi apud homines venerationis adjecit. Nam cum ab Alexandro capta spoliandam irrupissent, omnium oculos repente objectus fulgor ignis extinxit. Reperiuntur etiam somnia quae uim deorum uideantur ostendere. Tiberio namque Atinio homini plebeio per quietem obuersatus esse Iuppiter dicitur et praecepisse, ut consulibus et senatui nuntiaret ludis Circensibus proximis praesultorem sibi displicuisse, quod Autronius Maximus quidam uerberatum seruum sub furca medio circo ad supplicium duxerat, ideoque ludos instaurari oportere: quod cum ille neclexisset, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
esset habita ob mimos corporis
cultus deam submissis orasse: ut
si se castã uedicaret suũ cagulũ
sequeret᷑. ita nauẽ que ab omi
uuẽtute nõ ualuit cõmoue̾i al
una muliere esse cõmotã Illus
eque mirũ: qd lue seuiẽte estula¬
pus epidauro accitus urbe ro¬
mã duiturna pestiletia libeasse
ꝑhibetur. Sacrilegi quoq nume¬
rari possũt. quorũ pñtibus pe¬
nis ĩuiriã suã dii umidicasse cre¬
dũtur. Appius claudius censor
cũ aduerfus responsũ ad suos
publicos facra herculis transtu¬
lisset. lumĩbus orbatus est: et po¬
titiorũ gens que ꝓdidit intra uniꝰ
anm tempus extincta est. Item
censor fuluius cũ uinoins lacime
templo marmoreas tegulas ab¬
stulisset. quibus edem fortune
equestris quã rome fecerat te¬
geret. et mente captus est. et
amissis duobus filus in illirico
militãtibus sũmo amim merore
cirtũ septus est. P̃fectus etiã
marti anthoni curullius. cũ apd

Expanded text:
esset habita ob nimios corpoesset habita ob nimios corpocultus, deam submissis genibus orasse, ut si se castam iudicaret, suum cingulum sequeretur: ita nauem, quae ab omni iuuentute non ualuit commoueri, ab una muliere esse commotam. illut aeque mirum, quod !up saeuiente Aesculapius Epidauro accitus urbem Romam diuturna pestilentia. liberasse perhibetur. sacrilegi quoque numerari possunt, quorum praesentibus poenis iniuriam suam dii uindicasse creduntur. Appius Ccum adversus responsum ad servos publicos sacra Herculis transtulisset, luminibus orbatus est, et Potitiorum gens, quae prodidit, intra unius anni tempus extincta est. Item Censor Fulvius, cum ex Junonis Laciniae templo marmoreas tegulas abstulisset, quibus aedem Fortunae equestris, quam Romae fecerat, tegeret, et mente captus est, et amissis duobus filiis in Illyrico militantibus, summo animi moerore consumptus est. Praefectus etiam M. Antonii Turullius, cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
nouacula dissice. At ille incũctũ¬
ter accepit ac secuit. Dem̃ illud
qd̵ castor et pollux bello latmo
apud lacũ inturne uisi sũt eqrũ
sudorẽ abluẽtes: cũ edes eorũ
q̃ iĩcta fonti erat sua sponte potu¬
isset. Idẽ bello maceduico equis
albis insidentes publio uacieno
romã nocte uemienti se obtulisse
dicũtur: nũciantes eo die rege
ꝑse uictũ atq captũ. qd̾ paucis
post diebus lictere publui p̃sidis
uerũ fuisse docuerũt. Illud etia
mirabile: qd simulachrũ fortune
muliebre non semel locutũ eẽ
traditur. Itẽ uinonis monete
cũ captis uens uius ex militibo
ad trasferendã missur. iocabũdꝰ
ac ludens interrogauit utrũ¬
ne romã migrare uellet. uelle¬
respondit. Claudia quoqz ꝓpõi¬
tur in exempłu miraculi. ⁊ lã
cũ ex libris sibillimis idea mat̾
esset accita. et in uado tiberim
fluiis nauis qua uehobat᷑ he¬
lisset nec ulla cõmouetur. clau¬
diã ferũt que semꝑ impicdica

Expanded text:
nouacula dissice\'. at ille incunctannouacula dissice\'. at ille incunctanter accepit ac secuit. deinde illut, quod Castor et Pollux bello Latino aput lacum Iuturnae uisi sunt equorum sudorem abluentes, cum aedes eorum quae iuncta fonti erat sua sponte patuisset. idem bello Macedonico equis albis insidentes Publio Vatieno Romam nocte uenienti se obtulisse dicuntur nuntiantes eo die regem Persen uictum atque captum: quod paucis pverum fuisse docuerunt. Illud etiam mirabile, quod simulacrum Fortunae muliebre non semel locutum esse traditur; item Junonis Monetae, cum, captis Veiis, unus ex militibus ad eam transferendam missus, jocabundus ac ludens interrogavit, utrumne Romam migrare vellet, respondit velle. Claudia quoque proponitur in exemplum miraculi. Nam cum ex libris Sibyllinis Idaea mater esset accita, et in vado Tiberini fluminis navis qua vehebatur haesisset, nec ulla vi commoveretur, Claudiam ferunt, quae semper impudica
Abbreviated transcription (Latin):
nommnãtur. Quid igit᷑ impedit.
quin ab ipsis sumamus exẽpłu.
ut quomõ illi q̃ falsa iuen̾ant¬
s⁊ posteris tradiderũt. sic nos
qui uerũ ĩuenimꝰ posteis me¬
liora tradamus.⁊ Super est
ingens q̃stio. cuius disputatio
nõ ab ingemo sed a stiẽtia. ue¬
int. que pluribus explicanda
erit ne quid om̃ino dubiũ relm¬
qͣtur. Nam fortasse aliq̾s ad
illa consugiat. que a multis et
nõ dubiis tradũtur auctoĩbus.
eos ipõs quos dociumus deos
nõ esse maiestatẽ suã per sepe
ostendisse. et ꝓdigiis et soniis
et auguriis etꝰ oraculis. Et sa¬
ne multa enumeraĩ possũt dig¬
na nnratulo. in p̃mis illud qd̾
actus nauius sũmus augur cũ
tarqͥnũ priscũ moneret. ut inchil
noui facere inciꝑet: insi prius
essetͥ auguratus. eiq rex artis
eius eleuans fidẽ dicẽt ut cõsul¬
tis anibus renũciaret sibi utrũ¬
ne fieri posset id qd̾ ip̃e ãnno
concepisset affirmaretq nauius

Expanded text:
nominantur. quid ergo inpedit nominantur. quid ergo inpedit quin ab ipsis sumamus exemplum, ut quomodo illi quae falsa inuenerant posteris tradiderunt, sic nos qui uerum inuenimus posteris meliora tradamus? Superest ingens quaestio, cuius disputatio non ab ingenio, \' sed a scientia uenit: quae pluribus explicanda erit, ne quid omnino dubium relinquatur. nam fortasse aliquis ad illa confugiat, quae a multis et non dubiis traduntur auctoribus, eos ipsos quos docuimus deos non esse, maiestatem suam persaepe ostendisse et prodigiis et somniis et auguriis et oraculis. et sane mu!tA enumerari possunt digna miraculo, in primis illut, quod Attus Na-uius.summus augur cum Tarquinium Priscum moneret, ut nihil noui facere inciperet, nisi prius esset inauguratus, eique rex artis eius eleuans fidem diceret ut consultis auibus renuntiaret sibi, utrumne fieri posset id quod ipse animo concepisset, adfirmaretque Nauius
Abbreviated transcription (Latin):
nemo cũ uiueñt. neq sũmus
neq infirmus affinitate digͦs
uedicauit. Quare oportet ĩ ea
re maxime. in qua uite ratio uer¬
satur sibi quẽq confidere: suoq
udicio ac ꝓpriis sensibus inti ad
ĩuestiganda et ꝑpendendã ueri¬
tatẽ: quam credentẽ alienis erro¬
ribus decipi tanqm ip̃m rationis
expertẽ. Dedit omibus deus
ꝓ uirili portione sapientiã: ut
et inaudita ĩuestigare possent
et audita ꝑpendere. Nec quia
occupari ab antece dẽtibus non
potest. Illibabilis est tãꝙͣ lux
et claritas solis: quia ut sol ocu¬
lorũ. sic sapiẽtia lumẽ ẽ cordis
humami. Quare cũ saꝑe id est
ueritatẽ querẽ om̃ibus sit ĩna¬
tũ: sapientiã sibi admiit. qui
sine ullo iudicio inuenta maiorũ
ꝓbant et ab aliis petudũ mo¬
re ducũtur. Sed hoc fallit. qd
maiorũ nomĩe posito non pu¬
tant fieri posse. ut aut ip̃i plꝰ
sapiant qͥa minores uocãtur
aut illi de sipuerint qa maioẽs

Expanded text:
nemo cum uiuerent neque summus nemo cum uiuerent neque summus neque infimus adfinitate dignos udicauit. Quare oportet in ea re maxime in qua uitae ratio uersatur, sibi quemque confidere suoque iudicio ac propriis sensibus niti ad muestiga-ndam et perpendendam ueritatem, quam credentem alienis erroribus decipi tamquam ipsum rationis expertem. dedit ommbus deus pro uirili portione sapientiam, ut et inaudita inuestigare possent et audita perpendere. nec quia occupari ab antecedentibus non potest. iniibabUis est tamquam lux et claritas solis, quia ut sol oculorum sic sapientia lumen est cordis humani. quare cum sapere id est ueritatem quaerere omnibus sit innatum, sapientiam sibi adimunt qui sine ullo iudicio inuenta maiorum probant et ab aliis pecudum more ducuntur. sed hoc fallit, quod maiorum nomine posito non putant fiprt posse ut aut ipsi plus sapiant, quia minores uocantur, aut illi desipuerint, quia maiores
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. Cũq is numerꝰ condende
urbi parũ ydoneus uidẽtur cõ¬
stituit a syłu eo passim cõfugert
ex funtimuis locis pessum quiq
sme ullo condicons distrimine
Ita conflauit ex hiis om̃ibus
populu: legitq in senatũ qui
etate anteibant. et patres ap¬
pellauit. quorũ consilio geret
omĩa. De quo senatu ppetius
elegiarũ scriptor hec eloq̾t᷑
Hucina cogebat priscos ad ũ¬
ba quirites. Centũ illi in prato
sepe senatus erat. euria p̃tex¬
to nũc q̃ nitet alta fenatu. pel¬
sicos habuit eustica corda prẽs
h̾in sũt patres quorũ decretis
eruditi ac prudentes uiri deuo¬
tissime seruiant: idq uerũ atq
ĩmutabile om̃ĩs postei̾tas uidi¬
cet qd̾ centũ pelliti senes sta¬
tutũ esse uoluerũt. Quos tamẽ
ut in p̃molibro dictũ est pom¬
pilius illexit. ut uera esse cre¬
derẽt sacra q̃ iꝑse tradebat.
Est uero qd̾ illorũ auctoitas
tanti habeatur a posteis: qͦs

Expanded text:
cauit cumque is numerus condendae cauit cumque is numerus condendae urbi parum idoneus uideretur, constituit asylum. eo passim confugerunt ex finitimis locis pessimi quique sine ullo condicionis discrimine. ita conflauit ex his omnibus populum legitque in senatum eos qui aetate anteibant et patres appellauit, quorum consilio gereret omnia. de quo senatu Propertius elegiarum scriptor haec loquitur: bucina cogebat priscos ad uerba Quirites, centum illi in prato saepe senatus erat. curia, praetexto nunc quae nitet alta senatu, pellitos habuit, rustica corda, patres. hi sunt patres quorum decretis eruditi ac prudentes uiri deuotissime seruiant, idque uerum atque inmutabile omnis posteritas iudicet quod centum pelliti senes statutum esse uoluerunt: quos tamen, ut in primo libro dictum est, Pompilius inlexit, ut uera esse crederent sacra quae ipse tradebat. est uero quod illorum auctoritas tanti habeatur a posteris, quos
Abbreviated transcription (Latin):
efficere ne credas : Sin rationẽ
requiris et querẽdã putas: igͣ
nõ credis. Ideo enĩ queris: ut
eã sequare cũ ĩueneris. Docet
ecce te ratio: nõ esse ueras reli¬
giones deorũ. Quid facies.¬
⁊ Naiores ne potius an racioẽz
sequeris: que quidẽ tibi non ab
alio insmuata. sed a tripõ ĩuẽta
et elata est. cũ omẽs religiones
radicitus eriusti: Si rationẽ ma
uis. discedere te ncc̃e est ab insti¬
tutis et auctoritate maiorũ: qm̃
id solũ rectũ est. qd̾ ratio p̃scbit
Si autẽ pietas maiores sequi
suadet. fatere igit᷑ et illos stul¬
tos fuise. qui excogitatis cõtra
rationẽ religiõibus seruierut:
et te meptũ qui id colas. qd̾ fal¬
sũ esse cõuinteris. Sed tamẽ qm̃
nobis tantoꝑe maiorũ nom ẽ op¬
ponitur: uideamꝰ tamẽ qui fue¬
rint maiores illi. a quorũ auto¬
ritate distedi. nephas ducitur.
Romulus urbe conditurus pas¬
tores inter quos adoleueãt cõuo¬

Expanded text:
efficere ne credas? Si vero rationem efficere ne credas? Si vero rationem requiris, et quaerendam putas, ergo non credis. Ideo enim quaeris, ut eam sequaris, cum inveneris. Docet ecce te ratio non esse veras religiones deorum. Quid facies? majoresne potius, an rationem sequeris? quae quidem tibi non ab alio insinuata, sed a te ipso inventa et electa est, cum omnes religiones radicitus eruuis, discedere te necesse est ab institutis ct auctoritate maiorum, quoniam id solum rectum est quod ratio praescribit: si autem pietas maiores sequi suadet., fatere igitur et illos stultos fuisse, qui excogitatis contra rationem religionibus seruierunt, et te ineptum, qui id colas quod falsum esse conuiceris. sed tamen quoniam nobis tanto opere maiorum nomen opponitur, uideamus tandem qui fuerint. maiores illi, a quorum auctoritate discedi nefas ducitur. Romulus urbem conditurus pastores inter quos adoleuerat conuo
Abbreviated transcription (Latin):
insignes lapillis et coloribus ues-¬
tes ul distĩctas gẽmis fulgẽtibꝰ
pocula. in saciabili cõtemplatione
contrectẽt. et quãto fuerint or¬
natiora templa et pulchriora si¬
mulachra tanco plus maiestatis
habẽ credũtur. Adeo religio e¬
cupiditas humana miratur. Hee
sũt religiones. quas sibi a maio¬
ribus suis traditas ꝑtinacissime
tueri ac defendere ꝑseuerant .
nec considerant quales sint. sed
ex hoc ꝓbatas ac ueras esse cõ¬
fidũt. qd̾ eas ueteres tͣdiderũt.
tantaq est auctoritas uetustatis
ut in quire in eam scelus esse di¬
catur: itaq creditur ei passim
tanqͣm cognite ueritati. Demq
apud ciceronẽ sic dicit cocta lu¬
cilio. habes balber quid cocta.
quid põtifex senciat. fac nunc
ego intelligã quid tũ sentias: a
te emĩ philo sopho rationẽ reli¬
gionis acaꝑe debeo: maioĩbus
aũt nostris etiã nulla ratiõe red¬
dita. rationis est credẽ. Si cͤdis.

Expanded text:
insignes lapillis et coloribus vesinsignes lapillis et coloribus vestes, vel distincta gemmis fulgentibus pocula insatiabili contemplatione contrectent. Et quanto fuerint ornatiora templa, et pulchriora simulacra, tanto plus majestatis habere creduntur: adeo religio ecupiditas humana miratur. Hae sunt religiones, quas sibi a majoribus suis traditas pertinacissime tueri ac defendere perseverant: nec considerant quales sint; sed ex hoc probatas atque veras esse confidunt, quod eas veteres tradiderunt, tantaque est auctoritas vetustatis, ut inquirere in eam scelus esse dicatur. Itaque creditur ei passim, tamquam cognitae veritati. Denique apud Ciceronem sic dicit Cotta Lucilio: « Habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. Fac nunc ego intelligam, quid tu sentias; a te enim philosopho rationem religionis accipere debeo, majoribus autem nostris, etiam nulla ratione reddita, rationis est credere. » Si credis,
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginũ cupiditas tenet: ut
iã uiliora ducãtur ilła. q̃ uera
sũt. Auro stilic et gẽmis et e¬
bore delectãtur. Dorũ plthtu¬
do ac intor p̃stringit oculos nec
ulłã resigionẽ putãt ubi illa
nõ fulserint. Itaq sub obtentu
deorũ. auarictia et cupiditas co¬
litur. Credũt enĩ deos amare
q̾cquid ip̃i concupiscũt: q̃cquis
est ꝓpter qd̾ furta et hõĩtidia¬
et latrocima cotidie seuiũt: ꝓpt̾
qd bella ꝑ totũ orbẽ ppłos ur¬
besq subuertũt. Consecrãt igͣ
diis manubias et rapmas suas.
cupiditatibus. eur enĩ celestes e¬
os putemus. si desiderãt aliquid
de terra uł beatos si aliqua re
idigẽt: uł incorruptos si uolup¬
tati habẽt ea in quibus appeten¬
dis cupiditas nũc hominũ imeĩto
dampnat᷑.: Uemut igit᷑ ad eos
nõ tam religionis gratia. que uł
nulla potest esse in rebus male par
tis et corruptibilibus. qmͣ ut aurũ
oculis hauriãt. intorẽ lenigati mar¬
moris aut eboris aspiciant: ut

Expanded text:
imaginum cupiditas tenet, ut etiam viliora ducantur illa quae rara sunt, auro scilicet et gemmis et ebore delectantur, horum pulchritudo ac nitor perstringit oculos, nec ullam religionem putant, ubicunque illa non fulserunt. Itaque sub obtentu deorum avaritia et cupiditas colitur, credunt enim deos amare quidquid ipsi concupiscunt, quidquid est propter quod furta et homicidiaet latrocinia cottidie saeuiunt, propter quod bella per totum orbem populos urbesque subuertunt. consecrant ergo diis manubias et rapinas suas, cupiditatibus. cur enim caelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra, uel beatos, si aliqua re indigent., uel incorruptos, si uoluptati habent ea in quibus adpetendis cupiditas hominum non inmerito damnatur? ueniuut igitur ad deos non tam religionis gratia, quae nulla ptis et corruptibilibus, quam ut aurum oculis hauriant, nitorem levigati marmoris, aut eboris aspiciant; ut
Abbreviated transcription (Latin):
celestia cogitare. Impugnate sũt
igit᷑ a prudẽtioribus fale reli¬
giones. q̃a sentiebãt esse falsas:
sed nõ est inducta uera. qͥa qͣlis
aut ubi essenit ignorabãt. Itaq
sit habuerũt qͣsi nulla esset om̃i¬
no. q̾a uerã nõ potuerũt muei¬
re: et eodẽ modo maderũt in er¬
rorẽ multo maiorẽ qͣm illi qͥ fal

Expanded text:
caelestia cogitare. inpugnatae sunt caelestia cogitare. inpugnatae sunt ergo a prudentioribus falsae religiones, quia sentiebant esse falsas, sed non est inducta uera, quia qualis aut ubi esset ignorabant. itaque sic habuerunt tamquam nulla esset omnino, quia ueram non poterant inuenire, et eo modo inciderunt in errorem multo maiorem quam illi
Abbreviated transcription (Latin):
libus dediderũt. nec uidẽt plus
aliq̾s mente qͣm corꝑe. cũ sit an¬
i officiũ ea subtilius cern̾e. q̃
acies corꝑalis nõ potest intueri
Quos honnẽs idẽ ille philosophꝰ
ac poeta grauius accusat. tãꝙͣ
humiles et abiectos qui contra
nature sue rationẽ ad uenanda¬
se terrena ꝓsternãt. Ait enĩ. Et
faciũt ammos humiles formidiẽ
duũ: depressosq p̃mũt ad t̾rã
siliud quidẽ ille cũ hec dicet sẽ¬
tiebat nichil utiq colendũ esse
qm̃ dn humana non curent. Dẽ¬
q alio loco religiones et cultas
deorũ mane esse officiũ cõficetur.
Nec pietas ulla est uelatũ se¬
pe uideri uerte̾ se ad lapidẽ.
acq honiẽs accedere ad aras.
et ꝓcumbe humi ꝓstratũ. et pãde̾
palmas añ dñi delubir nec aras
sangume multo. sparge̾ q̃drupedũ.
nec uotis nectere uota. Que ꝓfcõ
si cassa sũt. nõ oportet iblimes et
excesios aĩmos auocari. et in
terrã premi. sednichil aliud qͣm

Expanded text:
libus dediderunt, nec vident plus libus dediderunt, nec vident plus aliquid mente quam corpore; cum sit animi officium ea subtilius cernere, quae acies corporalis non potest intueri. Quos homines idem ille philosophus ac poeta graviter accusat, tamquam humiles et abjectos, qui contra naturae suae rationem ad veneranda terrena se prosternant: ait enim : Et faciunt animos humiles formidine divum, Depressosque premunt ad terram. aliut quidem ille cum haec diceret, sentiebat, nihil utique colendum esse, quoniam dii humana non curent. denique alio loco religiones et cultus deorum inane esse officium confitetur: nec pietas ulla est uelatum saepe uideri uertere se ad lapidem atque omnis accedere ad aras et procumbere humi prostratum et pandere palmas ante deum delubra nec aras sanguine multo spargere quadrupedum nec uotis nectere uota. quae profecto si cassa sunt, non oportet sublimes et excelsos animos auocari atque in terram premi, sed nihil aliut quam
Abbreviated transcription (Latin):
nerari. Bana esse intelligis: et
tamẽ eadẽ facis q̃ facuitꝰ hii
quos ip̃e stultissimos cõfiteris. Qd
igit᷑ ꝓfuit uidisse te ueritatẽ.
quã nec defensurꝰ esses nec se¬
cuturus: Sed libenter errãt. etꝭ
hn qui errare se sentĩt. Quãto
magis uolgus indoctũ. qd̾ põpis
manbus gaudet. aĩmisq pueri¬
libus ppectat omĩa. oblectat᷑ fri¬
uolis. et specie simulachrorũ ca¬
pitur: nec ponderare secũ unã
qm̃q rem potest ut incelligat
nichil colendũ esse. qd̾ oculis mor¬
talibus cerint᷑ qa mortale sit
necesse est. Net mirãdũ erse si
deũ nõ uideat: cũ ip̃i ne hoiẽm
quidẽ uideant. quẽ uide̾ se cͦdũt
Moc emĩ qd ocilis subiectũ est
nõ homo sed homĩs receptacułũ
est. cuiꝯ qualitas et figura nõ ex
liamẽtis uastuli quo cõtmnet᷑. s
ex factis et moribus ꝑuidetur.
Qui igit᷑ colũt simulachra corꝑa
sũt homĩbus carẽtia. q̾a se corꝑa¬

Expanded text:
nerari: uana esse intellegis et nerari: uana esse intellegis et tamen eadem facis quae faciunt ii quos ipse stultissimos confiteris. quid igitur profuit uidisse te ueritatem, quam nec defensurus esses nec secuturus? sed libenter errant etiam ii qui errare se sentiunt: quanto magis uulgus indoctum, quod pompis inanibus gaudet animisque puerilibus spectat omnia, oblectatur friuolis et specie simulacrorum capitur nec ponderare secum unam quamque rem potest, ut intellegat nihil colendum esse quod oculis mortalibus cernitur, quia mortale sit necesse est! nec mirandum est si deum non uideat, cum ipsi ne hoquidem videant, quem videre se credunt. Hoc enim quod oculis subjectum est, non homo, sed hominis receptaculum est; cujus qualitas et figura, non ex lineamentis vasculi quo continetur, sed ex factis et moribus pervidetur. Qui ergo colunt simulacra, corpora sunt hominibus carentia, quia se corpora
Abbreviated transcription (Latin):
piẽtie sue bono. ut factis ĩpleat
qd̾ mente p̃cepit. sed prudens
et stiens pedẽ in laqueo inserit.
ut simĩł cũ ceteris qͦs liberare
ut sapiẽtior debuit. et ip̃e ca¬
piatur. Quin potius si qd tibi¬
o ciceo uirtutis est exꝑire. Po¬
pułu face̾ sapientẽ dignares
est: ubi omẽs eloquẽtie tue uires
exeras. Non em̃ uerendũ ẽ ne
te in tam bona causa deficiat ora¬
tio: qui sepe etiã malas copiose
ac fortiter defendisti. Sed mini¬
rũ socratis carcerẽ times: i deo¬
q patrocimũ ueritatis sustiꝑe
nõ audes. At mortẽ ut sapiẽs
cõtempn̾e de biuisti: et erat mł̃to
pulchrius. ut ob bñdicta potius
ꝙͣ ob̾ maledicta morereĩs. Nec
plus tibi laudes philippite affer¬
re potuerũt. qͣm distussus error
ad sanitatẽ tua disputatiõe r̾uo¬
care. Sed cõcedamꝰ tumditati.
q̃ in saꝑiente esse nõ debet. Quid
igit᷑ ip̃e in eodẽ uersaĩs errore:
drdeo te terrena et manufacta ue¬

Expanded text:
sapientiae suae bono, ut factis impleat, sapientiae suae bono, ut factis impleat, quod mente percepit, sed prudens et sciens pedem laqueo inserit, ut simul cum caeteris, quos liberare ut prudentior debuit, et ipse capiatur? Quin potius, si quid tibi, Cicero, virtutis est, experire populum facere sapientem: digna res est, ubi omnes eloquentiae tuae vires exerceas. Non enim verendum est ne te in tam bona causa deficiat oratio, qui saepe etiam malas copiose ac fortiter defendisti. Sed nimirum Socratis carcerem times, ideoque patrocinium veritatis suscipere non audes. At mortem ut sapiens contemnere debuisti. Et erat quidem multo pulchrius, ut ob bene dicta potius, quam ob maledicta morereris. Nec plus tibi laudes Philippicae afferre potuerunt, quam discussus error ad sanitatem tua disputatione revocatae. Sed concedamus timiditati, quae in sapiente esse non debet. Quid ergo ipse in eodem versaris errore? Video te terrena et manufacta ve
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptates corꝑis sꝑuere. qͥa ope
et corpus ip̃m cuiꝰ hosꝑicio uti¬
mur terra est. Uiuũ colite: ut
uiuatis. Moriat᷑ enĩ necesse ẽ
q̃ se suãq animã mortius adiu¬
dicauit. Sed quid ꝓdest ad uol¬
gus et ad honnẽs imꝑitos nuc
concionari: cũ uideamꝰ etiã doc¬
tos ac prudẽtes uiros. cũ religi¬
onũ intelligãt uanitatẽ: nchi¬
lonniꝰ tamẽ in hiis ip̃is q̃ damp¬
nãt colendis. nestio qͣ praiuitate
ꝑstare. Intellexit cicero falsa
esse que hoĩes adorarẽt. Aa cũ
multa dixisset. q̃ ad euersion ẽ
religionũ ualẽnt. ait tamẽ nõ
esse illa uolgo disputanda.: ne sus¬
ceptas publice religiones disputa¬
tio talis extinguat. Quid de eo
facias. qui cũ errare sentiat. ult ͦ
ipse in lapides impiguat. ut po¬
pulus offendat. ip̃e sibi oculos¬
eruat. ut omẽs ceci sunit. q̃ nec
de aliis bñ mereatur quos pati¬
tur errare. nec de seipõ. qͦ aliems
accessit erroribus nec utitur sa

Expanded text:
uoluptates corporis spernere, quia opes uoluptates corporis spernere, quia opes et corpus ipsum cuius hospitio utimur terra est. uiuum colite, ut uiuatis: moriatur enim necesse est qui se suamque animam mortuis adiudicauit. Sed quid prodest ad uulgus et ad homines inperitos hoc modo contionari, cum uideamus etiam doctos ac prudentes uiros, cum religionum intellegant uanitatem, nihilo minus tamen in iis ipsis quae damnant colendis nescio qua prauitate perstare? intellegebat Cicero falsa esse quae homines adorarent. nam cum multa dixisset quae ad euersionem religionum ualerent, ait tamen non esse illa uulgo disputanda, ne susceptas publice religiones disputatio talis extinguat. quid eo facias, qui cum errare se sentiat, ultro ipse in lapides inpingat, ut populus omnis offendat, iperuat, ut omnes caeci sint? qui nec de aliis bene mereatur, quos patitur errare; nec de se ipso, qui alienis accedit erroribus, nec utitur tandem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uos bene ficiis celestibus
orbatis. proni q in humũ uestra
sponte ꝓcũbitis: Humi enĩ misĩ
uolutamum. qiͣ cũ deorsũ quẽitis
qd̾ in sublim querẽ debiustis. Nã
ista mortaliũ digitorũ ludicra
et fragilia figmẽta ex quolibet
materie gn̾e formata: qd aluid
sũt insi terra. ex qua nata sũt
Quid igitur rebus infeĩoribus
subiacetis: quid capitibꝰ urĩs
terrã suꝑponitis. Cũ em uos
terre submnttitis. humilioes ꝙr
facitis. ip̃i uos ultra ad infã
mergitis. ad mortẽq damna¬
tis. quia nichil est inferius et
humilius terra insi mors et infi.
Que si effuge̾ uelletis. subiectã
pedibus uestris terrã cõtẽpnẽ¬
tis corꝑis statu saluo: qd idtirto
rectũ accepistis. quo oculos atq
mentẽ cũ eo qui fecit cõferre pos¬
setis. Contẽpne aut̃ et caltare
terrã nchil aliud est. qͣm simula¬
chra nõ adorare. qa de terra futa
sũt: item diuicias nõ concupiste̾.

Expanded text:
Quid vos beneficiis coelestibus Quid vos beneficiis coelestibus orbatis, pronique in humum vestra sponte procumbitis? Humi enim miseri uolutamini, cum deorsum quaeritis quod in sublimi quaerere debuistis. nam ista mortalium digitorum ludicra et fragilia figmenta ex quolibet materiae genere formata quid aliut sunt nisi terra ex qua nata sunt? quid ergo rebus inferioribus subiacetis? quid capitibus uestris terram superponitis? cum enim uos terrae submittitis humilioresque facitis, ipsi uos ultro ad inferos mergitis ad mortemque damnatis, quia nihil est inferius et humilius terra nisi mors et inferi. quae si effugere uelletis, subiectam pedibus uestris terram contemneretis corporis statu saluo, quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem cum eo qui fecit conferre possetis. contemnere autem et calcare terram nihil aliut est quam simulacra non adorare, quia de terra ficta sunt, item diuitias non concupiscere,