comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q et̾ni anulo decent̾ inseruimꝰ:
oꝑep̾ciũ uidet᷑ ut carbunculus
ab ip̃o exoriens sedãm seͥcuti
innoĩe ita in p̾clarissime inge¬
nuitatis eulogio absidã tene¬
at ricardus enis siqͥdẽ filiꝰ. mi¬
litarib tͥhũphis oppido conspi¬
cuus ⁊ nõ minorilaudũ łͥpudio
excolendꝰ. Qui sui fulgoris ra¬
dios ꝑ diu̾sos orbis c ardinis glo¬
rioso nomine spargens. intra
sui ducatus limites plurmuᷤᷤ
pene patriã imã xp̃i insigniuit
ecdłiam. hic in armis ad modũ
strenuus ubiq armatas militũ
legiones nobilit̾ rexit. de im¬
micis uictoriã caꝑe semꝑ assuetꝰ.
⁊ quãuis seculari actui foret
deditus: totꝰ tñ fuit fide catho¬
licꝰ ⁊ erga di cultores beniuolꝰ
ac deuotus. Sub cuiꝰ mod̾amĩe
plirima mon achorũ adolepe
ouilia. qui uelud apos ex mul¬
tis scorũ actuũ canstris erũ¬
pentes. lucidissima in celesteᷤᷤ
thesauros intulerũt mella
uingͥ tante ꝓbitatis exe¬
uberaret copus ĩinitio

Expanded text:
 annulo decenter inseruimus; operae pretium videtur ut carbunculus ab ipso exoriens secundam, sicuti in nomine, ita in praeclarissimae ingenuitatis eulogio absidam teneat Richardus ejus siquidem filius, militaribus triumphis oppido conspicuus, et non minori laudum tripudio excolendus. Qui sui fulgoris radios per diversos orbis cardines glorioso nomine spargens, intra sui ducatus limites plurimis pene patriam unam Christi insignivit Ecclesiam. Hic in armis admodum strenuus, ubique armatas militum legiones nobiliter rexit, de inimicis victoriam semper capere assuetus. Et quamvis saeculari actui foret deditus, totus tamen fuit fide catholicus et erga Dei cultores benevolus ac devotus. Sub cujus moderamine plurima monachorum adolevere ovilia, qui velut apes ex multis sanctorum actuum canistris erumpentes, lucidissima in coelestes thesauros intulerunt mellaur tantae probitatis exuberaret copiis, in initio
Abbreviated transcription (Latin):
Iminente uͦ die p̾funti collocͥ
dux nr apd̾ gioldi fossam inpa¬
ganorũ castris scenã mire mag¬
nitudinis constccii inssit. inqͣ
rex lothariꝰ cũ sins optimatib di¬
uertens illi satiffecit federibus
pactis niratisq sacramentis. his
ita dux salubrit̾ expletis pagano¬
ru plurimos ad xp̃ifidem saeris
monitis conũtit. alios in paga¬
nismo ꝑmanere disponentes. ad
hispamas tͣns misit. ubi plurima
bella ꝑpetͣntes. decẽ ⁊ octo dirue¬
runt urbes. Capitulũ ꝓ ui¬
nomine guimor ex nobilissima
danoru᷑ ꝓsapia ortã sibi ĩ matri¬
moniuꝰ xpĩano more desponsamt.
ex qͣ filios gemut ricardũ uide¬
licet ⁊ rob̾tu. atq maigeriũ ⁊¬
duos alios nec nõ filias tres. Quar̃
una noĩe emia edelredo regi an¬
glorũ imipsit: de quaidẽ rex et¬
godumi comitis longo post dolis
uocata: goiffredo britannoruꝰ
duces ꝓgenuit. ⁊̾cia quidẽꝰ comi¬

Expanded text:
Imminente vero die praefiniti colloquii, Imminente vero die praefiniti colloquii, dux apud Givoldi fossam in paganorum castris scenam mirae magnitudinis construi jussit, in qua Lotharius cum suis optimatibus divertens illi satisfecit, foederibus pactis, juratisque sacramentis. His itaque salubriter dux expletis, paganorum plurimos ad fidem Christi sacris monitis convertit, alios in paganismo permanere disponentes ad Hispanias transmisit. Ubi, plurima bella || perpetrantes, decem et octo diruerunt urbes. CAPUT XVIInomine Gunnor, ex nobilissima Danorum prosapia ortam sibi in matrimonium christiano more desponsavit. Ex qua filios genuit, Richardum videlicet et Robertum atque Malgerium, aliosque duos atque filias tres. Quarum una nomine Emma, Edelrodo regi Anglorum nupsit, de qua idem rex EGodwini longo post dolis vocata Goiffredo Britannorum duces progenuit. Tertia quidem Mathi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianꝰ popłs hiis cladib affugat᷑.
Mittentes demq quenda̾ carno¬
tensẽ p̾sulẽ duci. soiscitant᷑ ab eo
cuiꝰ rei causa tamexeeranda a
xp̃ianissimo pissimoq uiro ꝑ¬
cesserit seueritas. Aqͦ cũ regis
fraudes. ⁊ terbaldi urbis ebroice
subreptionẽ pontifex didicesset.
confestĩ a paganicis irruptid̃ib
inducias petit. ⁊ adipiscit᷑. in qͥb
p̃sules adducant. loco opor¬
tuno regẽ lotha¬
riũ de om̃ib be niuole¬
animo illi satiffacturũ.
Igit᷑ audiens tetbaldus abłq suo
ꝯsulto rege̾ pacẽ q̃̾rere. Formidãs
ne totũ seditionis pondꝰ suꝑ eũ
in cũbat. quenidã monacũ duei
eũ festinatõne untrit. mandans
se in qͥbus illũ offend̾at: toto co¬
namine penttere. ⁊ ad cursam
eiꝰ ire ebroicamq urbem illi red
am illi indulget ad se ueniendi.
Qui eũ familiarib ad eũ ueniẽs.
noͦ solũ urbem illi reddidit: uerũ
etiã firmatis amicicus ẽ multil
donariis ab eo gaudens discessit.

Expanded text:
s his cladibus affligatur. Mittentes denique Carnotensem praesulem duci sciscitantur ab eo cujus rei causa tam exsecranda a christianissimo piissimoque viro processerit severitas. A quo cum regis fraudes et Thebaldi urbis Ebroicae surreptionem pontifex didicisset, confestim a paganicis irruptionibus inducias petit, ac adipiscitur, in quibus praesules adducant loco opportuno regem Lotharium, de omnibus benevolanimo illi satisfacturum. Igitur audiens Thebaldus regem absque suo consilio pacem quaerere, formidans ne totum seditionis pondus super eum incumbat, quemdam monachum duci cum festinatione mittit, mandans se in quibus illum offenderat, toto conamine poenitere, ac ad curiam ejus ire, Ebroicamque urbem illi reddam illi indulget ad se veniendi. Qui cum familiaribus ad eum veniens, non solum urbem illi reddidit; verum etiam firmatis amicitiis, cum multis denariis ab eo gaudens discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Quib uerbis dux subdole
deceptꝰ. Quo letisma spes uo¬
canit. it̾ instituit ẜ estinꝰ. Cui
patͥam custos ouiũ: hus dic¬
tis conticuit. Cui dux. Cuiꝰ
dux u̾ba delatoꝵ sibi ad cõ¬
sislendũ ac necessario ꝓui¬
denduͦ dirigi illos quidẽ digna¬
celerrime gressũ retorqũs ro
delusus: regressiis ẽ. detectis sue.¬

Expanded text:
ti. Quibus verbis dux subdole ti. Quibus verbis dux subdole deceptus, quo laetissima spes vocavit, iter instituit festinus. Cui patriam custos ovium? » His dictis, conticuit. Cui dux ait: « dux verba delatorum sibi ad consulendum ac necessario providendum dirigi, illis quidem honcelerrime gressum retorsit, saldelusus regressus est, detectis nequit
Abbreviated transcription (Latin):
Nnterea tebaldus carnotensis
comes qͥbdam simultatib exor¬
tis duei ricardo cepit adu̾sari.
eiꝰ t̾ram demoliendo rapinis. suꝰ
temerarios anͣsus ut comꝑit
fortitudine tanto digna iuro
strenue comp̾ssit. Tetbaldꝰ aut̃
suuꝰ inceptuᷤ spe minꝰ ualere cõ¬
siderans. gerberge regine de
ricardo duce malmola uba cep̾
suggerere. suadens eo uiuente
lothariũ regẽ filiũ equidẽ su¬
ũ francoꝵ regnũ nũqua pẽcca¬
tũ tenere qua de re si̾e ne¬
cessariuꝰ fore. toto annisi eã
satagere qualit̾ tantũ hoste̾
de terra ext̾minet. Quib u̾b̃
regina credula con. festĩbͥ¬
noni archip̾suli coloniensi⁊
duci fuo uidelicet fr̃ĩ legatũ
mttit. mandans quatmꝰ suo
nepoti subuemat. ricardũ ĩ¬
festissimũ eiꝰ regni adu̾sari¬
ũ capere si quauia succe¬
dat anitẽs. Continuo a bru¬
none qͥdã ep̃c duci destinat᷑.
qͥ ei suadeat. quo apd̾ ambi
ante illi francorũ ꝙ regnũ
sue tuitioni subdere cumẽ¬

Expanded text:
Interea Thebaldus Carnotensis comes, quibusdam simultatibus exortis, duci Richardo coepit adversari, ejus terras demoliendo rapinis. Cujus temerarios ausus ut comperit, fortitudine tanto digna viro strenue compressit. Thebaldus autem suum incoeptum spe minus valere considerans, Gerbergae reginae de Richardo duce malivola verba coepit suggerere, suadens eo vivente Lotharium regem, filium equidem suum, Francorum regnum nunquam pacatum tenere. Qua de re, summe necessarium fore toto annisu eam satagere qualiter tantum hostem de terra exterminet. Quibus verbis regina credula, confestim Brunoni archipraesuli Coloniensi et duci, suo videlicet fratri, legatum mittit, mandans quatenus nepoti suo subveniat, Richardum infestissimum regni ejus adversarium capere, si qua via succedat, annitens. Continuo a Brunone quidam episcopus duci destinatur, qui ei suadeat quod apud Ambiaare illi, Francorumque regnum suae ditioni subdere cupien
Abbreviated transcription (Latin):
uiã umniu̾se carnis. ult̾ius ha¬
bere non potestis. Deposito on̾e
uite in corruptibilis. hiis ab
eo ligubre ꝓlatis ꝓtinꝰ tota
domus concutit᷑ gemitib et
lacrimis. Tandem fletib sopi¬
tati. ricarduꝰ adolescentẽ pac¬
ta ei fidelitate. eqͣnmit̾ collau¬
danteᷤ pͥncipem. Uehinc lango¬
⁊ libratis sursũ oculis int̾ u̾ba
orationis plenꝰ dierũ spm effla¬
uit. hucusq digesta ꝓut a ro¬
dulfo comite huiꝰ ducis fre̾ ma¬
gno ⁊ honesto uiro narrata sũt
collegi. q̃ scolastico dictamine
conscͥpta relinquo posteris. Obi¬
it autẽ apud fiscannũ ricardꝰ
dux pͥmus flentib popłis gau¬
dentib angelis nongentesimo
nonagesimo anno sexto ab mear¬

Expanded text:
viam universae carnis ulterius habere non potestis, deposito onere vitae corruptibilis. » His ab eo lugubre prolatis, protinus tota domus concutitur gemitibus et lacrymis. Tandem fletibus sopiducis, Richardum adolescentem, pacta ei fidelitate, aequanimiter collaudantes principem. Dehinc languo libratis sursum oculis, inter verba orationis plenus dierum spiritum efflavit. Hucusque digesta, prout a Rodulpho comite hujus ducis fratre, magno et honesto viro, narrata sunt collegi; quae scholasti dictamine scripta relinquo posteris. Obiit autem apud Fiscannum Richardus dux primus, flentibus populis, gaudentibus angelis, nongentesimo nonagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
sistentib aliis. equorũ strepitu
abemitiũ territis. Otho uͦ atq
ludouieꝰ diluculo consurgentes
ut didicerunt armilfũ fugisse
ilico quo uenerat᷑ itin̾e gressus
retorqu ent dimissa obsidio¬
ne. Q uos maturiꝰ decedentes
normanni adeo sũt ꝑsecuti gla¬
dus ꝑimentes: ut ꝑ diu̾sa irmera
repꝑirent᷑ ꝓstͣti qͣi bidendes. płimi
autẽ illoꝵ dũ ꝑ dema siluarũ omor¬

Expanded text:
ersistentibus aliis, equorum strepitu ersistentibus aliis, equorum strepitu abeuntium territis. Otho vero atque Ludovicus diluculo consurgentes, ut didicerunt Arnulphum fugisse, illico quo venerant itinere gressus retorquent, dimissa obsidione. Quos maturius discedentes. Northmanni adeo sunt persecuti, gladiis perimentes, ut per diversa itinera reperirentur prostrati quasi bidentes. Plurimi autem illorum, dum per devia sil
Abbreviated transcription (Latin):
suũ nepotẽ ad t̾rendã rotomagẽ¬
cẽ urbẽ. Qua cuͦ aggressꝰ finsses
normanios intͣ muros repperienᷤ
delitescentes: suspicatꝰ ẽ om̃s fo¬
re ĩmbecilles. Itaq mulitib con¬
citatis. uehement̾ portas expug¬
nare cepit. Hormanni uͦ portis
repentino impetu patefactis. ꝓ¬
ruentĩs aninus efferatis tanto
pote regis uix elaberentꝰ ec̾ta¬
rege ludouico atq flandiensi
arnulfo lento gradu subsecutuᷤ
dispositis militu᷑ legionib cuͦ ac¬
cessisset ad obsidendã uͦbẽ. ꝑspex
morte sui nepotis. de distrahẽdo
arnulfo normannis cuͦ suis cdã
cepit consultare intͣ eccłam sc̃i
petri almiq audoeni. q̃ sita e̾
in suburbio ciuitatis. de regres¬
su qͦq in crastmo: paiido inibi
disponit consilio. Ueruꝰ armilfꝰ
eo tͥditionis dep̾henso laqueo¬
papilionib tentoriisq cõplicitiᷤᷤ
ac saginariis oneratis in conti¬
cinio noctis cũ suo ex̾citu festinꝰ
anfugit. in maximo tͤmore ꝑ¬

Expanded text:
potem ad terrendam Rothomagensem urbem. Quam cum aggressus fuisset, Northmannos intra muros reperiens delitescentes, suspicatus est omnes fore imbelles. Itaque militibus concitatis vehementer portas expugnare coepit. Northmanni vero, portis repentino impetu patefactis, proruentes animis efferatis, tantopote regis, vix elaberentur ex certarege Ludovico atque Flandrensi Arnulpho lento gradu subsecutus, dispositis militum legionibus, cum accessisset ad obsidendam urbem, eamquemorte sui nepotis, de distrahendo Arnulpho Northmannis cum suis clam coepit consultare intra ecclesiam Sancti Petri almique Audoeni, quae in suburbio sita est civitatis. De regressu quoque in crastino pavido inibi disponit consilio. Verum Arnulphus eo traditionis laqueo deprehenso, papilionibus tentoriisque complicitis et sagmariis oneratis, in conticinio noctis cum suo exercitu festinus aufugit, in maximo tremore p
Abbreviated transcription (Latin):
coniugali. Que res ludouicũ regẽ
plurimosq francoꝵ ꝓceres ualde
ꝑterruit. sed maxime arnulfu
flandrensẽ. tociꝰ fraudis incento¬
rem. ludouicꝰ siquide̾ ut hos ma¬
gnarũ iuriuꝰ duces amoris uin¬
culo cõnexos ẽẽ didic̾. timens ne
eoꝵ conatu depon̾et᷑ a culmine
ne̾ magnũ omino contereret. nor¬
ma̾mcãq t̾rã suo dominio subige¬
ret: ꝓcul dubio lotariense regnũ
illi contͣderet. Qui gainisus. au¬
dito ꝙ diu optauerat. p̃paratis
omib que tantuꝰ ad negotia con¬
grua etant. ac necessaria uelud
tempestas. ualida a regno suo e¬
gressus adiumctis sibi sudouici re¬
gis at armulfi flandrensis ex̃ci

Expanded text:
conjugali. Quae res Ludovicum regem conjugali. Quae res Ludovicum regem plurimosque Francorum proceres valde perterruit, sed maxime Arnulphum Flandrensem totius fraudis incentorem. Ludovicus siquidem ut hos magnarum virium duces amoris vinculo connexos esse didicit, timens ne eorum conatu deponeretur a culmine nem Magnum omnino contereret, et Northmannicam terram suo dominio subigeret, procul dubio Lothariense regnum illi contraderet, quod padito quod diu optaverat, praeparatis omnibus quae tantum ad negotium congrua erant ac necessaria, velut tempestas valida a regno suo egressus, adjunctis sibi Ludovici regis et Arnulphi Flan
Abbreviated transcription (Latin):
ost hoc aute normanni mit¬
tentes ad siluanectensẽ
bernardũ reuocauerut᷑ inde
cuͦ excitu magno ricardũ seni¬
orem suuͦ. Tempore uͭ p̾fmito
ascita militari manu cũ p̾sulib
francie. uenit rex suꝑ fluuiũ ep¬
nis occurrentib alt̾a in parte
fluminis cũ puero ricardo. dis
dunt᷑. mortuo filio regis apd̾ ro¬
tomagũ. hiis rite expletis: rex
torta urbis p̾fectus male ilico
cepit tͣctare. ⁊ domesticos eiꝰ pe¬
nuria famis aEflig̾e nolens ad
cotidianũ uictũ illis p̾t̾ .xii. nũ¬
mos p̾bere. Quamobrẽ dux ue¬
hement᷑ fimore succensus ab uͦ
be festinant᷑ pepulit parisiũ q
ire coegit. Quib ita ꝑactis nor¬
ma̾nica tellus siluit a facie du¬
cis. heroldus uero rex no᷑ mrulto
post regredit᷑ in danamarcã sibi
puerũ rieardũ urib cõuales¬
cere. cons ultu bernardi siluanet¬
tensis sacͣmentis abutͣq parte aͥ ͥ ͫ¬
tis filiam suam nomine emmaᷤ
illi despondit. ut pubescens flore
iuuentutis iingeret eã sibi lege

Expanded text:
ost hoc autem Northmanni mittentes ad Silvanectensem Bernardum revocaverunt inde cum exercitu magno Richardum seniorem suum. Tempore vero praefinito, ascita militari manu, cum praesulibus Franciae venit rex super fluvium Epnis occurrentibus in altera parte fluminis cum puero Richardo. Discduntur; mortuo filio regis apud Rothomagum. His autem rite expletis, rex Torta urbis praefectus male illico coepit tractare, et domesticos ejus penuria famis affligere, nolens ad quotidianum victum illis praeter XII nummos praebere. Quamobrem dux vehementer furore succensus ab urbe um festinanter pepulit, Parisiumque ire coegit. Quibus ita peractis, Northmannica tellus siluit a facie ducis. Heroldus vero rex non multo post regreditur in Danamarcham, puerum Richardum viribus convalescere, consensu Bernardi Silvanectensis, sacramentis ab utraque parte juratis, filiam suam nomine Emma illi despondit, ut pubescens flore juventutis jungeret eam sibi lege
Abbreviated transcription (Latin):
leriq naniu̾ cursu ꝑmenso ma¬
ri ad sequanica de uoluunt᷑ ho¬
ra. Quoꝵ aduentu dur cogni¬
to. uehement̾ gauisus.
illis obinã ꝑcessit. atq eo pre¬
eunte sulcantes remigio alue¬
ũ sequane ad giuoldi fossam
deuehernt᷑ expedite ibiq fix¬
is anchoris de subu̾sione cõsu¬
lunt franoie. Et ecce repenti¬
no tumultu e nauib ꝓriuit.
totamq incircuitu patriam
exicialit̃ comburt᷑. Dehinc distͣ¬
hunt᷑ uiri cu᷑ mulierib concate
ubi uͦ illa deficiũt: regalia
iira continuo inuadiãt. Que
autẽ francis subtͣhit: normãniꝰ
possidenda iuli p̾cio conducunt.
Manet libera a paganorũ rapi¬
nis tellus normannica. francia
nullo obsistente distͣhit᷑ captuia.

Expanded text:
lerique navium cursu permenso mari ad Sequanica devolvuntur ora. Quorum adventu dux cognito vehementer gavisus, illis obviam processit, atque eo praeeunte sulcantes remigio alveum Sequanae, ad Givoldi fossam devehuntur expedite, ibique fixis anchoris, de subversione consulunt Franciae. Et ecce repentino tumultu e navibus proruunt, totamque in circuitu patriam exitialiter comburunt. Dehinc viri cum mulieribus concatenUbi vero illa deficiunt, regalia jura continuo invadunt. Quae autem Francis subtrahunt, Northmannis possidenda vili pretio conducunt. Libera manet a paganorum rapinis tellus Northmannica, Francia vero nullo obsistente distrahitur captiva.
Abbreviated transcription (Latin):
tes uamit̾ contra se seuire.
heraldo danorũ regi legatos di¬
rigit. mandans ut illi ocius suc¬
currat: paganorũq multitudi¬
ne francorũ rabiẽ solotenꝰ ꝯpͥmat.
missurũ celerrime illi inuanien
spopondit. Quid plura: Iussu
regio naues ad mare ꝓpellunt᷑
ad tante expeditionis negotiu
nitur clipeis. loricis ac galeis¬

Expanded text:
saevire, Heraldo Danorum regi legatos dirigit, et mandat ut ocius illi succurrat, et paganorum multitudine Francorum rabiem solo tenus comprimat. missurum celerrime illi juvamen spopondit. Quid plura? Jussu regio naves ad mare propelluntur. Ad tantae expeditionis negotium ratur, clypeis
Abbreviated transcription (Latin):
tetbaldꝰ tͣpit̾ fugiens cu̾
paueis latitando ꝑ deuia
saltꝰ carnotuꝰ uenit ꝯfusus. Ad
cuiꝰ fuge suffragiũ xpͣo illi red¬
dente uicẽ. filiꝰ eiꝰ ip̃a die morit᷑.
totaq carnotena urbs ĩcendio
ens. miscd̾a motꝰ sepeliri eos ius
deferri ibiq a medicis curari
sanatosq tetbaldo remtti. Cap̃ xii

Expanded text:
Thebaldus turpiter fugiens cum paucis, latitando per devia saltus, Carnotum venit confusus. Ad ejus fugae suffragium, Christo illi reddente vicem, filius ejus ipsa die moritur, totaque Carnotena urbs incendio et misericordia motus sepeliri eos jussmagum leviter deferri, ibique a medicis curari, sanatos quoque Thebaldo remitti. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ea tres filios karolũ uide¬
licet pipinũ ⁊ ludouicũ. ha¬
buit ⁊ tres filias. Rotrudẽ. Bergã.
⁊gislam. habuit alias duas
filias de fastrada sua uxore.
fastrada uero defuncta. leoth¬
gardam alamannã duxit uro¬
rem. Et ea mortua habuit eti¬
am itm̃ duas concubinas gre¬
suidam saxonici generis deqͣ¬
ei nata est filia nomine ad al¬
trich ⁊ regniam que genuit
ei drogonẽ ⁊ hugonẽ. Pret̾ea
mater eius bertrada in magno
apud eum honore consenuit.
liberos quoq suos ita censuit in

Expanded text:
preterea tres filios, Karolum videpreterea tres filios, Karolum videlicet, Pipinum et Ludovicum. Habuit et tres filias, Rothrudem, Bergam et Gislam. Habuit etiam alias duas filias de Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, Leothgardam Alamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, de qua nata est ei filia nomine Adaltruth, et Reginam, quae genuit ei Drogonem et Hugonem. Preterea mater ejus Bertrada in magno apud eum honore consenuit. Ib. c. 19. Liberos quoque suos ita censuit in
Abbreviated transcription (Latin):
marinoꝵ regũ amicitias expete¬
bat. ut sub eis degentib xp̃ianis
corpore fuit amplo atq robusto sta¬
tura eminenti ⁊ apice capitis
rotundo. uaso paululũ mediocri¬
tatem excedente. oculis pulcris.
ana quaternis tantũ ferculis p̃¬
bebatur p̾ter assam carnẽ quã ue¬
natores uerub inferre solebant.
quaille libentius quã ullo alio
abo uescebatur. Inter cenandum
autẽ aliquod acroania aut lec¬
torẽ audiebat. Legebantur ei hi¬
sorie autiquoꝵ ⁊ res geste delec¬
abatur ⁊ libris sancri augustini¬
precipueq his qui de cuutate
dei p̃titulati sunt. uun uero ⁊ oĩs
potus adeo parcus in bibendo
erat ut suꝑ cenã raro plusquã
ter biberet. Estate post cibũ me¬
ridianũ. pomoꝵ aliqͥd sumens
ac semel bibens depositis uesti¬
b ⁊ calciam̃tis uelut noctu soli¬
tus erat duab aut trib horis
quiescere. Noctib sic dormiebat
ut somnũ quater aut qͥnqͥes
non solũ exꝑgiscendo set ⁊̃ sur¬

Expanded text:
marinorum regum amicitias expetemarinorum regum amicitias expetebat, ut sub eis degentibus christiacorpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, ana quaternis tantum ferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae; delectabatur et libris sancti Augustiniprecipueque his qui de civitate Dei pretitulati sunt. Vini vero et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super coenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat duabus aut tribus horis quiescere. Noctibus sic dormiebat, ut somnum quater aut quinquies non solum expergiscendo sed etiam sur
Abbreviated transcription (Latin):
Dorro hec sunt nomina metro¬
poleoꝵ qui subeuis dictione
manebant. Roma. Rauẽna
Mediolanũ forouilium.
Gradus. Coloma. Magon tia¬
cus luuauũ. Et salbur g.
Treueris. denonis. ue siui¬
tium. logdiũ Rotho magꝰ
nerib eycolebat. S pre¬
pue romanam intereas eceli¬
am ⁊ fideliter defensabat. Et sue
mone erat contemptus ser :
inperegrinis linguis ediscen¬
dis operani impendit. Mores
poterat intelligere qͣm ꝓmu¬
tiare. Indiscenda deniq gra¬
matica. petrũ pisanũ habur
auctorem ⁊ inceteris discipli¬
nis albinum cognom̃to alem¬
nũ. Temptabat etiam scribere
tabulasq ferebat ut cũ nacuñ
tempus esset. manũ litt̃is effig¬
endis assuesceret. d parũ pro¬
fuit labor p̃posterus. ac serom
it ⁊ eccłiam mane ⁊ uesꝑe necli
⁊ nocturnis ⁊ sacrificii tẽpore
impigre frequentauit. Pirca
s̾riam ⁊ egiptum ⁊ affricã ⁊ ihe¬
rosolimis ⁊alexandrie atq carta
gini peccunias multas mutere
satagebat. Ob hoc etã maxime tͦñ¬

Expanded text:
orro haec sunt nomina metropoleorum quae sub ejus ditione manebant: Roma, Ravenna, Mediolanum, Forojulium, Gradus, Colonia, Magontiacus, Juvavum et Saltburg, Treveris, Senonis, Vesontium, Lugdunum, Rothomagus, neribus excolebat; sed precipue Romanam inter eas ecclesiam et fideliter defensabat et suis mone erat contentus, sed etiam in peregrinis linguis ediscendis operam impendit. Verum poterat intelligere quam pronuntiare. In discenda denique grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum. Temptabat etiam scribere, tabulasque ferebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effigiendis assuesceret; sed parum profuit labor preposterus ac sero init, et ecclesiam mane et vespere necnon et nocturnis horis et sacrificii tempore impigre frequentavit. Ib. cSyriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Cgini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime trans
Abbreviated transcription (Latin):
sã hyrenẽ ⁊ filiũ eiꝰ ĩꝑatorẽ.
⁊ sepsit eũ custodia. ĩꝑauitq¬
sola annis qͥnq. Qͥb exple¬
ubi resũpsit. mox staura¬
tiũ patriciũ ⁊ heciũ ꝓtho¬
splatariũ matris suȩ ami¬
cos om̃sq simul spadone̾.
eiꝰ domesticos in exiliũ tru¬
sit. Ipsã tam̃ locauit cũ ab¬
fluentia copiosa in palatio
eleutherii qͦd ipsa edifica¬
uerat.⁊ in qͦ pecunias mul¬
tas absconderat. Pmo¬
sus bulgares. s uictꝰ ab
eis rediit in urbẽ multiᷤᷤ
anussis. Qua de re qͥdam
pͥncipũ contͣ eũ indigna¬
ti nycephorũ filiũ aui sui
constantini ꝑabant ĩꝑa¬
torẽ fac̾e. Quod ut cõꝑit
constantinꝰ. eundẽ statun

Expanded text:
sam Irenem et filium ejus imperatorem, et sepsit eum custodia, imperavitque annis quinque. Quibus expleubi resumpsit, mox Stauratium patricium, et Heticium protospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmoadversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem statim
Abbreviated transcription (Latin):
atq danubiũ positȩ sunt.
lingua qͥdẽ pene similes.
ħ habitu uł morib ualde
dissimiles. ita ꝑdomuit.
ut eas sibi tributarias fa
Adeo nãq andesonsũ gal¬
liciȩ atq asturice regẽ
sibi in societatẽ deuinx̃.
ut is cũ ad eũ uł litteras
uł legatos mitt̾ et. ñ alit̾
se apud illũ ꝗͣ ꝓpriũ suũ
appellari iuberet. Scoto¬
rũ qͦq reges sic habuit
ad suã uoluntatẽ ꝑ muni¬
ficentiã incluatos: ut eũ
nũquã alit̾ nisi dnm̃. seq¬
ei subditos ⁊ seruos eiꝰ ꝓ

Expanded text:
atque Danubium positae sunt, atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde dissimiles, ita perdomuit, ut eas sibi tributarias facAdeo namque Andefossum Galliciae atque Asturicae regem sibi in societatem devinxit, ut his cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari iuberet. Scotorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum, seque subditos et servos
Abbreviated transcription (Latin):
rhenũ & ligerim occeanũq
ac mare balearicũ iacet::
pars germanie quȩ int̾ sax¬
oniã o danubiũ rhenũq
ac salã fluuiũ qͥ coringos⁊
sorabos diuidit. ⁊ afrancis qͥ
orientales dũr incolit᷑. ⁊ p̃ta
hec alamanni atq baioa¬
rii ad regni francoꝵ podes¬
tatẽ ꝑtin̾ent. ipse ꝑ bella
niemorata pͥmo aquitaniã
iuuasconiã. totũq pyrenei
montis uigũ usq adhibe¬
rũ amnẽ. qͥ apd̃ nacarios
uit᷑. & fertilissimos hispa¬
niȩ agros secans sub torto¬
se ciuitatis menia balea¬
rico mari miscet᷑. & italiã
totã q̃ ab augͥta p̃toria usq
in calabriã inferiorẽ. in qͣ
grecoꝵ ac beneuentanoꝵ
constat ẽẽ confinia. totã p̃t̾¬
ea saxoniã quȩ qͥdẽ germa¬
nie pars ñ modica. ẽ. &̾ u¬
tramq pannoniã. &e in al¬
tera danubii ripa apposi¬
tã datiã. om̃sq p̾t̾ea bar¬
baras nationes q̃ int̾ rhenũ
ac uiserã flunos. occeanũq

Expanded text:
Rhenum ac Ligerim oceanumque Rhenum ac Ligerim oceanumque ac mare Balearicum jacet, et pars Germaniae quae intra Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Toringos ac Sorabos dividit, et Francis qui orientales dicuntur incolitur, et praeter haec Alamanni atque Bajoarii ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Grecorum ac Beneventanorum constat esse confinia, totam preterea Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est, et utramque Pannoniam et in altera Danubii ripa appositam Daciam, omnesque preterea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculariã suã coronaũ.
augtã. Int̾ea uͦ hyrene
mumerib ⁊ possessionib
ces ⁊ principes regni. ita
ut asuis domesticis augͦtꝰ
scdo cõp̃hend̾et᷑. sonsilia¬
rii uãq matris eiꝰ eum
ut statim᷑ cruciatũ
mors seq̃ret᷑. sicq scd̾o ĩ¬
ꝑauit hyrene uno fere
qͥnquennio. Codẽ ȩtiam
anno romȩ obeunte be¬
atȩ mnemoriȩ adriano
papa consecͣtur in ea dẽ
sede leo uir ꝑ omĩa uene¬
randꝰ. Et ipso iterũ anno.
p̃fati adriani papȩ cog¬
nati rome cõmou̾entes
popłm contͣ leonẽ papã
denuerẽ eũ ⁊ excecauer̃t.
guere potuert̃. At ille
confugit ad karolũ re¬
gem francoꝵ qͥ ultꝰ.ẽ. eũ
⁊ restituit in sede sua. leo uͦ
ĩꝑatoria ueste. Tẽ sibi adcla
magnꝰ rex francoꝵ reg¬
nũ qͦd pꝰ patrẽ
Suum pipinũ forte quidẽ
iã : magnũq susceꝑat. ita
nobilit̾ ampliauit. atq di¬
latauit. ut duplũ ei adiece¬
rit. Nã cũ pͥus ñ ãplius ꝗͣ
illa pars galliȩ quȩ intra

Expanded text:
cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus ces, et principes regni, ita ut a suis domesticis Augustus secundo comprehenderetur. Consiliarii namque matris ejus cum ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imperavit Irene, uno fere quinquennio. Eodem etiam anno Romae obeunte beatae memoriae Adriano papa, consecratur in eadem sede Leo, vir per omnia reverendus. Et ipso iterum  anno prefati Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaverunt; guere potuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Francorum; qui ultus est eum et restituit in sede sua. ADO. imperatoria veste. Tunc sibi adclammagnus rex Francorum regnum, quod post patrem suum Pipinum forte quidem jam magnumque susceperat, ita nobiliter ampliavit atque dilatavit, ut duplum ei adjecerit. Nam cum prius non amplius quam illa pars Galliae quae intra
Abbreviated transcription (Latin):
custodie mancipatam si¬
mulans ut er moris erat fal
cesserit nec hunc inquam
desiderauerit.Maledicebat
etiam his qui se ꝓuexerant

Expanded text:
custodiae mancipatam, simulans, ut ei moris erat, falscenderit, nec hunc unquam desideraverit. Maledicebat autem his qui se provexerant,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾is p̃liũ cõmisert̃. ꝙ amissis
deib milib suoꝵ in corsicã
directo cursu ꝑuenerũt.
ibiq cũ el asse cui bulgariꝰ
comes p̾erat decertante̾. iuc¬
n. fugati. atq ꝑempti sunt.
is. Int̾ea etiã sepe noĩati ĩꝑa¬
toris karoli filiꝰ ludorucus
ciloniã q̃ contͣ patrẽ rebel¬
lauerat: iterũ sibi subiuga¬
uit. Porro Rarolus magnus
cũ ẽẽt rex francoꝵ imꝑatoriꝰ
romani rome suscepit insignia.

Expanded text:
dis prelium commiserunt, et amissis tribus milibus suorum, in Corsicam directo cursu pervenerunt, ibique cum classe cui Bulgarius comes preerat decertantes, victi, fugati atque perempti sunt, is. Interea etiam sepe nominati imperatoris Karoli filius Ludovicus ciloniam, quae contra patrem rebellaverat, iterum sibi subjugavit.-- Porro  Karolus magnus, cum esset rex Francorum, imperatoris Romani Romae suscepit insignia
Abbreviated transcription (Latin):
nastĩa set precipue hec. Mona¬
st̾ium scĩ philib̾ti. Monast̾ũmi
sancti florentii. Monasteriũ
caroffi. Monast̾ium concas. Mo¬
nasteriũ sancti maxentii. Moua¬
st̃ium menate. Monasteriũ ma¬
gni loci. Mona st̾inm nuisiacum.
of ridi. Monasteriũ sc̃i pascen¬
tii. Monastĩũ dorosa. Monast̃
Monasteriũ de ut̾a in
qd̾ dicitur in rubine. Monastĩ¬
um caunas ⁊ cetera płima qͥb
ueluti quibdam lihnis totũ
decoratur aqͥtane regnũ. Que
omnia ip̃e piissimus imꝑator
karolus magnus auri ⁊argen¬
ti pond̾ib gẽmatũ.q p̃ciosarũ
exornauit muñib amplissums
etiã honorib ditauit. Et insu

Expanded text:
nasteria, sed precipue haec: monanasteria, sed precipue haec: monasterium sancti Philiberti, monasterium sancti Florentii, monasterium Caroffi, monasterium Concas, monasterium sancti Maxentii, monasterium Menate, monasterium Magniloci, monasterium Musiacum, ofridi, monasterium sancti Pascentii, monasterium Dorosa, monastermonasterium Deutera in uod dicitur in Rubine, monasterium Caunas, et cetera plurima, quibus veluti quibusdam lichnis totum decoratur Aquitaniae regnum. Quae omnia ipse piissimus imperator Karolus Magnus auri et argenti ponderibus gemmarumque preciosarum exornavit muneribus, amplissimis etiam honoribus ditavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ⁊ defuncta est.
arolus igit᷑ magnus ex regi
francoꝵ factus imperator ro
sicut suꝑius dictum est. ⁊ ordina¬
precipua basilica sc̃e dei ge¬
intricis aqͥsgrani opere mira¬
bili constructa ⁊ pons apud
magontiacũ. in rheno quin¬
gentoꝵ passu. ũ. longitudiniᷤ
nã tanta est ibi fluminis la¬
nitudo. Qui tamen uno ante¬
qͣm decederet anno incendio
conflagͣuit. nec refici potuit
ꝓpter festinatini illius deces¬
sum. qͣmqͣm mea meditacio¬
ne esset ut ꝓ ligneo lapideũ
restrtueret. Iucoauit ⁊ pala¬
tia operis egregii unũ haut
longe a magontiaca ciuitate
uixta uillam cui uocabulũ
est ingelebem. ⁊ alterĩr no¬
iuomagi super uahalem
fluuũ. qui bathauoꝵ ĩsulã
in parte meridiana preter¬
fluit precipue tamen edes
sacras ubicũq in toto regno
sio uettate collapsa cõꝑit põ¬
tificib ⁊ patrib ad quoꝵ curã
ꝑtinebant ut restaurarent ĩꝑa¬
uit. ad hibens curã ꝑ legatos ut
ĩmo a fundam̃tis edificata mo¬

Expanded text:
ubi et defuncta est. Karolus  igitur Magnus ex rege Francorum factus imperator Romsicut superius dictum est, et ordinaprecipua basilica sanctae Dei genitricis Aquisgrani opere mirabili constructa, et pons apud Magontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est Ingelebem, et alterum Noviomagi super Vahalem fluvium qui Batavorum insulam in parte meridiana preterfluit. Precipue tamen edes sacras ubicumque in toto regno suo vetustate collapsas comperit, pontificibus et patribus, ad quorum curam pertinebant, ut restaurarentur imperavit, adhibens curam per legatos ut immo a fundamentis aedificata mo
Abbreviated transcription (Latin):
philippicꝰ constantinopolĩ ue
niens iꝰtinianũ augͥtũ cr ty¬
beriũ filiũ eiꝰ parit̾ int̾fecit.¬
ꝑidẽ p̾t̾ea tempꝰ hunalid p̃
erat arabbib. floruit etiã

Expanded text:
alium stolum mense Octobri, praecipiens ut omnes pueri, qui reservati fuerant, morti traderentur. Sed ille stolus pene totus in pelago est demersus, et perierunt i
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ioħm. Ipse ȩtiã philip¬
picꝰ rome constantino pape¬
litt̾as praui dogmatis desti¬
nauit. Quas uir sc̃s consilio
romani popłi respuit. & p̃¬
cepit ne eiꝰ nom̃ in cartis
pon̾et᷑. aut ꝑcussura solido
sollẽpia recitaret᷑. Et dũ
ĩꝑass philippicꝰ uno an¬
no &e dimidio. insurrexit
contͣ eũ anastasius. qͥ ⁊ illũ

Expanded text:
e etiam Philippicus Romam Constantino papae pravi dogmatis litteras destinavit, quas vir sanctus consilio Romani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis poneretur, aut percussura solidorsolemnia recitaretur. Et cum imperasset Philippicus uno anno, et dimidio anni, insurrexit contra eum Anas
Abbreviated transcription (Latin):
taginẽ ꝑueniss. arabbes ĩ
fugã conũtit. ⁊ ibidẽ hiemra¬
uit. Demũ uͦ ad ĩꝑatorẽ re¬
gressus. uolens ab eo maio¬
adsente ioh̾e patricio elegit
qͣndã apsimarũ quẽ ⁊ nomi¬
ĩꝑatorem. Apsimarꝰ autẽ
sũpto stolo qͥ secũ erat na

Expanded text:
bes in fugam convertit, et ibidem hiemavit. Demum ad imperatorem regressus est, volens ab eoabsente Joanne patricio, elegit quemdam Absimarum, quem et nomiperatorem. Absimarus autem, sumpto stolo
Abbreviated transcription (Latin):
hilippicus gͦ qͥm ⁊ bar¬
danius noĩat᷑ ereatꝰ
apud cersonã imꝑator. an¬
no diuine incarnationis. dec.
xxii. imꝑauit anno uno. et

Expanded text:
hilippicus ergo, qui et Bardanicus nominatur, creatus apud Chersonam imperator, anno divinae incarnationis 704, imperavit anno uno et
Abbreviated transcription (Latin):
bant eũ qͣsi regis insidiatorẽ
int̾fic̾e. uł cõp̾hensũ ad eũ
dixig̾e.S cũ hoc idẽ iꝰtinia.¬
nꝰ sonsisset. fugit. ⁊ tur coꝵ
chagano se p̃sentaũ. s ha¬
ganꝰ aũt illũ cũ honore sꝰ¬
cepit. ⁊ tͣdidit ei ux orẽ ger¬
manã suã. Inde ętiã naui¬
gauit ad .⁊ therebellũ
uulgarie regẽ qͥ ⁊ ipsi
auxiliũ tulit. & suo eũ ĩꝑio

Expanded text:
bant eum quasi regis insidiatorem interficere, vel comprehensum ad eum dirigere. Sed cum hoc idem Justinianus sensisset, fugit; et Turcorum chagano se praesentavit. Chaganus autem illum cum honore suscepit, et tradidit ei uxorem germanam suam. Indeque navigavit ad Terebellum Bulgariae regem, qui et ipse ei auxilium tuli
Abbreviated transcription (Latin):
Innumerabilẽ deniq enui¬
ũ multitudinẽ int̾feẽ. Sta¬
deguerat eu̾tere. & colli¬
gens om̃s naues qͣs hab̾e
potuit dromones scilicet
trieres. scaphas. chimeras.
ce lintres usq ad chelandri¬
a eo destinauit. p̃eipiens
om̃s ibi inhabitantes om̃s¬
int̾fici. aminore usq ad max¬
imũ. Qͦ cũ ꝑuenissent mau

Expanded text:
lem denique civium multitudinem interfecit. Stadegerat subvertere, et colligens omnes naves quas habere potuit, dromones, scilicet trieres, scaphas, chimaeras, et linthres usque ad Chelandriam eas destinavit, praecipiens omnes ibidem habitantes interfici a minimo usque ad maximum. Quo cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
apud urbẽ regiã constan¬
tino ortodoxo augͦto. filiuᷤᷤ
eiꝰ iustinianꝰ imꝑii modera
succedens in regno anno ĩ¬
ĩꝑauit annis.x ͤ. hic cũ eẽt qͣsi
annoꝵ .xui puerili usus te¬
meritate pacẽ ꝗͣ pat̾ eiꝰ cũ a¬
bimalech arabbũ pͥncipe fix¬
erat soluit. & pacẽ cũ bulga¬
rib nexã ꝑtͦbans ea qͦ apatre
suo ordinabilit̃ fuerant facda
tarũ exercitũ qͦd imꝑiũ eiꝰ
ab ĩpetu arabbũ tuebat᷑. Qbi

Expanded text:
apud urbem regiam Constantino orthodoxo Augusto, filius ejus Justinianus imperii moderamsuccedens in regno, anno Inperavit annis decem. Hic cum esset quasi annorum sexdecim puerili usus temeritate, pacem quam pater ejus cum Abimelech Arabum principe fixerat, solvit, pacem cum Bulgaribus perturbans et ea quae a patre suo ordinabiliter fuerant facta. tarum exercitum, quo imperium suum ab impetu Arabum tuebat
Abbreviated transcription (Latin):
licꝰ ⁊ modestꝰ. Sapienti qͦq u¬
sus consilio. cũ arabbib qͥ da¬
mascũ in habitabant.⁊ cũ bul¬
garib pacẽ firmissimã fixit.
Rest aurauit ȩtiã eccłas que
fuerant dirute atꝑrib hera¬
clii ꝑain sui. Insurrex̃ p̃t̾ea
contͣ monothelitas satagens
eoꝵ opimones subu̾te. qͥ unã

Expanded text:
nti quoque usus consilio, cum Arabibus qui Damascum inhabitabant, et cum Bulgaribus pacem firmissimam fixit; restauravit etiam ecclesias, quae fuerant dirutae a temporibus Heraclii proavi sui. Insurrexit praeterea contra Monothelitas, satagens eorum opiniones subvertere, qui unam
Abbreviated transcription (Latin):
pinatꝰ. ẽ. anou̾ca sua marti¬
na. Sicq eo defuncto: ĩꝑauit
bũ amiras missus ab hunma¬
ro cȩp̃ cȩsar eã palestinȩ. et
occidit in ea .uii. milia homi¬
mi. et eodẽ anno repulit sena¬
tꝰ heraclonã cũ matre sua mͣr¬
tina. & lingua martinȩ reci¬
sa. & heraclone naso reciso ꝓ¬
uex̃ ad imꝑiũ constantẽ filiũ
heraclii constantini: nepotẽ

Expanded text:
pinato a noverca sua Martina. Sicque eo defuncto imperavit bum admiraldus missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem anno repulit senatus Heraclonam cum matre sua Martina, et lingua Martinae rescisa, et Heraclonae naso resciso provexit ad imperium Constantem filium Heraclii Constantini, nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
utt. S dũ inde reu̾teretur p¬
peditiꝰ abulgarib in arto
clausure. cũ ꝓprii popłi ced
⁊ uulneratione iux p̃ualuit
remeare. Constituit p̃terea
stephanũ ꝑsã sacellariũ suũ
uirũ crudelẽ ac pessimũ. qui
plures rei publice pͥncipes gͣ¬
uiter affligebat. qͥq matrem
ipsiꝰ augꝰti anastasiã absente
eo p̃sũpsitꝰ abenis more pueri
flagellare. Quȩ res maxime
fecit eũ exosũ cunctis pͥncipi¬
b ⁊ domesticis suis. Insurrex̃
gͦ adu̾sus euꝰ leontiꝰ patritiꝰ
conspirante secũ gallini co
patriarcha. & carcerib rese¬
ratis.. solutisq multis re
inforũ. morq iustinianũ na¬
rib amputatis apud cers o¬
nã exilio relegauit. Deund p̃

Expanded text:
 inde reverteretur praepeditus a Bulgaribus in arcto clausurae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeterea Stephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallinico patriacha, et carceribus reseratis, solutisque multis retin forum, moxque Justinianum naribus amputatis ad Cersonam exsilio relegavit; dein
Abbreviated transcription (Latin):
ebrouiꝰ. defuncto uͦ ebrouo
pipinꝰ filiꝰ ansegisili dñari
sub regib cepit in austria.
Porro iste ansegisilus anchises
de noĩe anchise qͦndã troiani
tꝰ filiꝰ pipunꝰ ex uxore plectry¬
de duos filios habuit. drogũ
⁊ grimoldũ. S ex concubina
genuit karolũ tuditẽ. Mor¬

Expanded text:
. Defuncto vero Ebroino, Pipinus, filius Ansegiseli, dominari sub regibus coepit in Austria. Porro iste Ansegiselus Anchises de nomine Anchisae quondam Trojani tus filius Pipinus ex uxore Plectrude duos filios habuit, Drogum et Grismoldum; sed ex concubina genuit Karolum Tuditem.
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ elotariꝰ pꝰ aunos tres as¬
sũpti pͥncipatꝰ regnũ cũ utta
ꝑdidit. Qͦ uita pͥuato: successit
ei fr̃ eiꝰ theodericꝰ. Uerũ hunc
pꝰ modicũ tẽpus franci d̾ reg¬
no ꝓpellunt. & ebroinũ regiȩ
aulȩ p̃positũ luxouio monast̾i̾o
trudũt. cũ eiꝰ ultͣ neqͥtias tole¬

Expanded text:
Quorum Clotarius post annos tres assumpti principatus regnum cum vita perdidit. Quo vita privato successit ei frater ejus Theodericus. Verum hunc post modicum tempus Franci de regno depellunt, et Ebroinum regiae aulae praepositum Luponio monasterio intrudunt, cum ejus neq
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Post hȩc autẽ mauritiꝰ
augustꝰ in hostili t̾ra positus.
cũ milites suos ferro et rapiniꝰ
abstinero cõpelleret. nͨ tam̃ eis
consueta stipendia largiret᷑.:
phocatẽ rogare cepert̃. ut im¬
perii regim̃ suꝑ eos acciꝑet. Qͥ¬
b sope noĩatus phocas obaudi¬
ens. regalẽ purpurã sumpsit.
Qͦd audiens mauriciꝰ animo dis¬
solutꝰ reb adu̾sũ se fluentib
cessit. & in qͣndã siluã mari cõ¬
tiguã fugit. In qͣ cũ uxore et

Expanded text:
e. Post haec autem Mauritius Augustus, in hostili terra positus, cum milites suos ferro et rapinis abstinere compelleret, nec tamen eis consueta stipendia largiretur, Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritius animo dissolutus, rebus adversum se fluctuantibus cessit, et in quamdam silvam mari contiguam fugit; in qua cum uxore et
Abbreviated transcription (Latin):
ruert. Porro mauritiꝰ augꝰtus
dũ e̾ẽt uir dm̃ timens malebat
in hoc scło facinoꝵ suoꝵ corpo¬
rali supplicio uindictã ꝑsol¬
uere. qͣm torm̃tis gehennali¬
b cruciari. Qd̃ eũ ragi¬
ter insuis orationib domiñ e
p̃caret᷑ meruit exaudiri. Qdã
itaq nocte dũ in stratu suo qͥ¬
esceret. uidit ꝑ sompniũ aute
aeneã se adstare saluatoris effi¬
giem. q̃ erat aute palatii por¬
tam. Ex qͣ emissa. ẽ. uox ad
eũ dicens. Date mauritiũ. Et
tenentes eũ qͥdam uidiciariz
ministri ex ibuert̾ ei. Tũc ait
ad eũ saluatoris imago. Ubi uiꝰ
reddã ⁊ͥ mala q̃ meriusti.hic
an infuturo scło: Et ille. Oa¬
mator hominũ dñe. hic po¬
tiꝰ ꝙͣ in illo. Tẽ iussit duuna
uox tradi eũ. & constantiã eiꝰ
uxorẽ. & omẽm eoꝵ cognati¬
onẽ phoce militi. Exꝑge uͦ fac¬
tus. misit ad accersiendũ phi¬
lippicũ generũ suũ. Cui sibi
adsistenti dix̃ mauriciꝰ. Scis in¬
ter agmina nr̃a aliꝗͤ militem

Expanded text:
t. Porro Mauritius Augustus dum esset vir Deum timens, malebat in hoc saeculo facinorum suorum corporali supplicio vindictam persolvere, quam tormentis gehennalibus cruciari: quod cum jugiter in suis orationibus Dominum precaretur meruit exaudiri. Quadam itaque nocte cum in stratu suo quiesceret, vidit per somnum ante aeneam se astare Salvatoris effigiem, quae erat ante palatii portam, ex qua emissa est vox ad eum dicens: Date Mauritium, et tenentes quidam judiciarii ministri exhibuerunt ei. Tunc ait ad eum Salvatoris imago: Ubi vis reddam tibi mala quae meruisti? hic an in futuro saeculo? Et ille: O amator hominum, Domine, hic potius quam in illo. Tunc jussit divina vox tradi illum, et Constantiam ejus uxorem, et omnem eorum cognationem Phocae militi. Expergefactus vero misit ad accersendum Philippicum generum suum. Cui sibi assistenti dixit Mauritius: Scis inter agmina nostra aliquem militem,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ in tyberĩ uex̃ ut ea cõstã¬
tinopolĩ ferret. Int̾ quȩ ba¬
silicã scẽ dĩ genitricis mariȩ
& om̃iũ martyrũ. quȩ pan¬
theon antiqͥtꝰ uocabat᷑. aeris
regulis discooꝑuit. Qͥb patͥt.
statit remeare retrorsũ.
Igit᷑ aroma digressus ad sy¬
ciliã naingauit. Qͦ cũ qͣdam
die secretiꝰ in balneũ lauare¬
t᷑ a suis int̾ficit᷑. pꝰ cunꝰ dcessũ
milites assumentes mex enti¬
ũ quẽdã armeniũ sibi crea¬
dies constantinus constantiᷤᷤ
augꝰti defuncti filiꝰ cũ nił¬
to ibidẽ ueniens nauigio
⁊ imꝑialẽ purpurã sũpsit:

Expanded text:
t ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creadies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sump
Abbreviated transcription (Latin):
rois rex ꝑsarũ diem clausiss
extremũ. & adhesir eiꝰ filius ei
in regni regimine successiss.
nopoleos patriarcha. mono¬
helitarũ heresim p̃dicabant.
qͥb depͣuatꝰ heraclius augꝰtus¬
d catholica fide. Uñ diuino
uidicio aggareni qͥ ⁊ sarrace¬
ni dicunt᷑. hunmaro duce eiꝰ¬
imꝑiũ gͣuit̾ ceper̃ lacerare. Nã

Expanded text:
roes rex Persarum diem clausisset extremum, et Adhesyr hujus filius ei in regni regimine successisset. nopoleos patriarcha Monothelitarum haeresim praedicabant. A quibus depravatus Heraclius Augusa catholica fide. Unde divino judicio Agareni, qui et Sarraceni dicuntur, Hummaro duce imperium ejus coeperunt lacerare.
Abbreviated transcription (French):
a tẽpestate sarraceni qͥ ⁊ turci
dñr muhamet pseudo ꝓph̾a¬
eis ducatũ p̃bente asuis sedib
uastar e cȩper̃t. Porro iste mu
hamet sarracenoꝵ et arabũ

Expanded text:
a tempestate Sarraceni, qui et Turci dicuntur, Mahumet pseudopropheta ducatum eis praebente, a suis sedibus vastare coeperunt. Porro Mahumet iste Sarracenorum et Arabu
Abbreviated transcription (Latin):
b iexiliis cõdẽpnauit. eo qͦd
heresi suȩ nullatenꝰ adqͥ escere
uellent. ꝓpt̾ qͦd cũ ap̃ bizantiũ
pene omnib esset exosus ad ita¬
liã nauigauit. uolens illã ⁊apo¬
destate longobar doꝵ eruere.
& ibi aliquandu manere. E¬
gressus gͦ de regia urbe. ue¬
longobardos ꝓficeret romã
ꝑrexit. Cui sexto ab urbe mili¬
ario uilitanꝰ papa reuerent̾ oc¬
currit.⁊ eũ ad beati petri luni¬
na cũ magna popłi ꝑdux̃ fre¬
quentia. Quo cũ ꝑuenisset. ob¬
tulit scõ petro palliũ optimũ
auro te xtũ. Et cũ in urbe iã
ꝑ dͥto decĩ dies resediss. mag¬
na tactꝰ cupiditate uaria

Expanded text:
demnavit, eo quod haeresi suae nullatenus acquiescere vellent. Propter quod cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate Longobardorum eruere, et ibi aliquantulum manere. Egressus igitur de regia urbe veLongobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textum. Et cum in urbe jam per duodecim dies recedisset, magna tactus cupiditate var
Abbreviated transcription (Latin):
gͣui calamitate.Septiformis
autẽ letania id̾o dicta. ẽ. quia
scd̃o om̃s abbates cũ monachis su¬
is. In t̾cio: om̃s abbatissȩ cũ con¬
g̾gationib sins. In qͣrto: omnes
infantes. In qͥnto: om̃s laici. Isex¬
to: imiu̾sȩ uiduȩ. In septimo: õs

Expanded text:
um exalarunt. Septiformis autem letania ideo dicta est, quia secundo omnes abbates cum monachis suis, in tertio omnes abbatisse cum congregationibus suis, in quarto omnes infantes, in quinto omnes laici, in sexto universe vidue, in septimo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabił papa g̾goriꝰ ex hac
luce migͣuit. Cuiꝰ in locũ ad a¬
Et sabino : subrogatꝰ.ẽ. bone¬
fatius t̾eius. Et bonefatio t̾cio:
bonefatiꝰ qͣrtꝰ. Qͦrogante: sta¬
i tuit memoratꝰ augͥtꝰ sedẽ
romanȩ et apłicȩ eccłȩ caput
eẽ omĩũ eccłarũ. Nã antea ec¬
cła constantinoꝑolitana pri¬
mã se omĩũ scribebat eccłaꝵ
Impetͣuit qͦq ip̃e ppͣ bonefatiꝰ
a p̃fato pͥncipe dari ȩccłe. xp̃i
templũ romȩ qͦdabantiqͥs pan¬

Expanded text:
venerabilis papa Gregorius ex hac luce migravit. Cujus in locum ad aet Sabino subrogatus est Bonifacius tertius, et Bonifacio tertio Bonifacius quartus. Quo rogante statuit memoratus Augustus sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae caput esse omnium Ecclesiarum. Nam antea Ecclesia Constantinopolitana primam se omnium scribebat Ecclesiarum. Impetravit quoque ipse papa Bonifacius a praefato principe dari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pan