comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mittẽdoꝵ it comitatimertes
duxint omutãdãs quibphu¬
manitatis ⁊ legatiomis intu¬
itu extrap̃fimta ⁊̃ loca m̃cãdi
copiam nõ negamus nisisb̃
sp̃e legatõis  diucius  in q̃lz
ꝓuincia residẽtes nec legati
redditũ ad ꝓpriam cõmittat᷑
hos emm mercature insisten¬
tes nõminto una cum hus
cum quib ceͣxerit cum resede¬

Expanded text:
mittendorum iter comitati merces duxerint commutandas, quibus humanitatis et legationis intuitu extra praefinita etiam loca mercandi copiam non negamus, nisi sub specie legationis diutius in qualibet provincia residentes nec legati reditum ad propria comitentur. hos enim mercaturae insistentes non immerito una cum his, cum quibus c
Abbreviated transcription (Latin):
de disti ⁊ expedicione occupa¬
tus ea otinuatum bnficiũ
restomis p u su capionemli¬
cetantr militiam supletasit
non patiturte dispendio re
femilians:.affligi.

Expanded text:
dedisti et expeditione occupatus es, continuatum beneficium restitutionis per usucapionem, licet ante militiam suppleta sit, non patitur te dispendio rei familiaris adfligi.
Abbreviated transcription (Latin):
uertat ul cctabulas bonoꝵ pos¬
sessõneistare ħ nõ paclatur̃
Si qr ⁊ aliud uicium fuerat sb̾
optentu diffre introdugtumi
alia iura exh̃rdacio in poͬstum¬

Expanded text:
ra tabulas bonorum possessionem stare hoc non patiatur. Sed quia et aliud vitium fuerat sub obtentu differentiae introductum et alia iura exheredationis in postum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rela põctumest.⁊ uemio ex. al¬
ioortus p̃idio aoha c decire
possit. inuenta fũat filia p̾tita
minus hñs qm filia exħrdata
cum enim ꝑcc̃tabulas bonoꝵ¬

Expanded text:
rella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. cum enim per contra tabulas bono
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. iqm imuriadignam
p̃r existim. abat ãplius hebat
ea qitacitumnitate in instõne
drantis pouimus repletio fu¬
erat introducta siłi mõ ex h̃rda¬
te in qͣrtam repletio. iccedebat
⁊ itauicͥnꝑmansit ut nec ex ĩ.¬

Expanded text:
bebat, et quam iniuria dignam pater existimabat, amplius habebat ea, quam taciturnitate in institutiadrantis posuimus, repletio fuerat introducta, simili modo exheredatae in quarta repletio accedebat et ita vitium permansit, ut nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
tuit.S si obligone ũboꝵ rite
intçedente dotis peticõem h̃re
potiũsti: maxime si ad huciũ

Expanded text:
tuit. sed si obligatione verborum rite intercedente dotis petitionem habere potuisti, maxime si ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem e Tere uirprudent¬
issimipapimnam responso
tcterorumq qͥuor ump̃cibꝰ
fitisti mentionem sententi¬
is ac doumali excepcionem
oppone pretium obeoru
debitum solutum probans.
si sortem cum usus que fi¬
sco delentur pupilli offe̾n¬
teᷤ fũdos ꝓm̃ciales citra detre¬
tum presidis uenundatos.
cum fructibo petant.

Expanded text:
 Utere viri prudentissimi papiniani responso ceterorumque, quorum precibus fecisti mentionem, sententiis ac doli mali exceptionem oppone, pretium ob eorum debitum solutum probans, si sortem cum usuris, quae fisco deberentur, pupilli non offerentes fundos provinciales citra decretum praesidis venumdatos cum fructibus petant.
Abbreviated transcription (Latin):
tor. autem si probãre potũir
exceteris fitultatib obedur
potiusse. i dutilitatis p̃tea
tuas cessisse petumãs qm

Expanded text:
tor autem si probare potuerit ex ceteris facultatibus oboedire potuisse, ad utilitates praeterea tuas cessisse pecuniam, q
Abbreviated transcription (Latin):
uł suburginum. ꝙ ab urb¬
ans non loto s qualitatese¬
cemitur. inpupillarietatte
constituta tutore. auctore.
uł. adulta sine decreto pre¬
sroisꝓuincie inqua situ

Expanded text:
vel suburbanum, quod ab urbanis non loco, sed qualitate secernitur, in pupillari aetate constituta tutore auctore vel adulta sine decreto praesidis provinciae in qua situm
Abbreviated transcription (Latin):
¶stitũstiõ siuleonis annuptias
donacionem. ⁊ filio ꝯfem. rosili¬
pote dederit. nõ tm̃ cantẽ dotez
uł donationem conferri: Ueru
eciam in quartam ꝑtem. ⁊dexclu¬
dend. amin offõsi q̾relam tam ĩ¬
dotem datam qͣm añ nuptias ̃¬
donacionẽp̃fito mouolumus

Expanded text:
nstitutio divi Leonis ante nuptias donationem a filio conferri ad similipote dederit, non tantum eandem dotem vel donationem conferri, verum etiam in quartam partem ad excludendam inofficiosi querellam tam dotem datam quam ante nuptias donationem praefato mo
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃i Hlignorante uł ĩuito
te debitortuus quiumũsa bõa
sua obpecumam debitam tibi
obligauerat ⁊ sicum repulilica
postea ccͣxit ius tuumnõlesit.
catumꝓponas cam rem que alu
pignorata eẽt. sisciente eo acpi¬
gnus suum remittente eãm̃catꝰ
es cum cius consensunexus pi¬
gnoris euanuit sinon nouau
oluntas intcercessit. que denu¬
o obligõnem pignoris ꝯstitu¬
eretur ea res uelud obstrictañ
ilit factam remisistrĩ nũc pet̾ẽ ĩ
nõ uetaberis. iusitato morẽpi¬
Ignora uendicare.

Expanded text:
i ignorante vel invito te debitor tuus, qui universa bona sua ob pecuniam debitam tibi obligaverat, etsi cum re publica, postea contraxit, ius tuum non laesit. catum proponas eam rem, quae alii pignerata erat, si sciente eo ac pignus suum remittente eam mercatus es, cum eius consensu nexus pignoris evanuerit, si non nova voluntas intercessit, quae denuo obligationem pignoris constitueret, ea res veluti obstricta noiliter factam remisisti, etiam nunc petere non vetaris et usitato more pignora vindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
missum ⁊ inlib̾tatem ⁊̃¬
moratum sciente ea cui
pignoris nomme oblig¬
atus dicens p̃ sidiꝓ bau¬
eris ex consensucredittis
remissampignoris oblig¬
lacionem apparebit.⁊ ꝑ hoc
iire temanumissum. nec ab
h̾rde dc bitritis in ꝑuitutempe¬
tiposse certum est.

Expanded text:
missum et in libertate moratum sciente ea, cui pignoris nomine obligatus diceris, praesidi probaveris, ex consensu creditricis remissam pignoris obligationem apparebit, et per hoc iure te manumissum nec ab herede debitricis in servitutem peti posse certum est.
Abbreviated transcription (Latin):
emo ex cõ¬
paracione uctens uolumis
qͣiͣ uitiogam scripturamarg¬
uere audeat. ¶Cum emmle¬
ge antiqua que regia nũcu¬
pabatur omneius omnis¬
q pot̾tas ppłi romani inim¬
peratoriam translat᷑ã sunt ⁊̃¬
poftatem. nos uero sc̃ionẽ
onmnemnõ diuisimus iria¬
uas ⁊aliasoditorum ꝑtes
nequid possitantiquitas
nr̃is legibr obrcgare. ⁊ in
tm uolumus eadem om̃ia
cum repõita sunt optinere
mb pclicticodicis mbras
antinonna.sicenim ad ĩ¬
uetustatem girco uocablo
nuncupaturaliquemuẽ
dicet sibilecum. s sit una cõ¬
cordia. unagequencia ao¬
uersario nemineꝯstituto.

Expanded text:
emo ex comparatione veteris voluminis quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae regia nuncupabatur, omne ius omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem omnem non dividimus in alias et alias conditorum partes, , quid possit antiquitas nostris legibus abrogare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere,mnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversario nemine constituto.
Abbreviated transcription (Latin):
ullo dispendio predc̃a ges¬
taz ficiantur. ⁊ ne human¬
itatis obtentu relicte petũie.
iudicõrum dispendus ero

Expanded text:
ullo dispendio praedicta gesta conficiant, ne humanitatis obtentu relictae pecuniae iudiciorum dispendiis ero
Abbreviated transcription (Latin):
memoratos inciuusl fuint ĩ
dingenda dispendium sĩnap
feratur. nec putent fc̃m facile
ẽe. ut aut pcipiti ꝑfu.asionecõ¬
dempnent qm culpa nõ ingra¬
uat. aut eru beccenda uarietate

Expanded text:
memoratos, in cuiuslibet fuerit dirigenda dispendium, sententia proferatur. Nec putent factu facile esse, ut aut praecipiti persuasione condemnent quem culpa non ingravat, aut erubescenda varietate
Abbreviated transcription (Latin):
non subiti. sitnꝓprioris grad
liberos ꝑquos id priuisegiũ
adulfiorem gradum tramo¬
reditur. nulla uiolati macula
pudoris aspergit In decuron¬
bus aũt ⁊ filus eorum heoc ob¬
seruariur prudentissimus
domicis ulpiamis in pb̃litarũ
disputaconum lileris ad per¬
oriam refert.
sit de se ip̃a ẽe cum tormentis ĩ¬
auctoritates probant
reditate quertur h̾rditarios
seruos interrogai tibiopitula¬
rinon potest. ubiem indumde
dominio incertum est ad quem
ex hrditate ꝑtineat merito ꝑin
terregationem h̃rditaru serui
adueritatis indaginem ꝑuen¬
iatur. tuaũt asseuerando sez¬

Expanded text:
non subici, si tamen propioris gradus liberos, per quos id privilegium ad ulteriorem gradum transgreditur, nulla violati pudoris macula adspergit. In decurionibus autem et filiis eorum hoc observari vir prudentissimus Domitius Ulpianus in publicarum disputationum libris ad peroriam refert Psit, de se ipsa esse cum tormentis inauctores probantreditate quaeratur, hereditarios servos interrogari, tibi opitulari non potest. ibi enim, dum de dominio incertum est, ad quem ex hereditate pertineat, merito per interrogationem hereditarii servi ad veritatis indaginem perveniatur. tu autem adseverando se
Abbreviated transcription (Latin):
oꝯpr. Ec simorshendi
testatoris uindicanda est q̃o¬
ni indiscrete sb̃iciuntur hu
qui lib̾tatem supremouidi¬
cio acceperunt.
mestica seruorum seruoꝵ seu¬
ubertorum ꝓpriorum seuma¬
ternorum interrogatione ini
causis ad dominos uł pro¬
abstinendumẽe ut neq pro
hus neq adũersus eos inca
fuent deductum.

Expanded text:
o. Nec si mors testatoris vindicanda est, quaestioni indiscrete subiciuntur hi, qui libertatem supremo iudicio acceperunt. mestica servorum seu libertorum propriorum vel maternorum interrogatione in causis ad dominos vel patroabstinendum esse, ut neque pro his neque adversus eos in cafuerit deductum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uem utes neq tormen¬
tis neq ꝑlebeiorum pemis in
causis criminum subuingi
concedimus etiam sinõ eme¬
ritis scipendus uideãtur esse
dimissi exceptis iudelicet hi¬
hus quiignominie causast
soluti ꝙ⁊ in filus militum⁊
uetanorum ẜuabitur. ¶O¬
portet aũt iudites necin hu
omnnib quepublicorumã
iuditiorum sunt. inuestiga¬
a tormentis micium sum̃e
s argumentis primum ueri¬
similib ꝓbabilibq uti. Et
sihus ueluti certis iudicus
dutti inuestigande ueriratis
gr̃a ducti ad tormenta puta¬
uerint ẽẽ uemiendum.tunci¬
codemum facere debebunt si
psonarum condittio patereł¬

Expanded text:
Milites neque tormentis neque plebeiorum poenis in causis criminum subiungi concedimus, etiamsi non emeritis stipendiis videantur esse dimissi, exceptis scilicet his, qui ignominiose sunt soluti. quod et in filiis militum et veteranorum servabitur. Oportet autem iudices nec in his criminibus, quae publicorum iudiciorum sunt, in investigaa tormentis initium sumere, sed argumentis primum verisimilibus probabilibusque uti. Et si his veluti certis indiciis ducti investigandae veritatis gratia ad tormenta putaverint esse veniendum, tunc id demum facere debebunt, si personarum condicio patere
Abbreviated transcription (Latin):
currendum est.ne alienefortei
sordide stripes splendidising¬
emus natalib audeant subr¬
ogariuł ꝓpria ac debita ꝑ com¬
positamꝑsonã q̃onem quib
ꝗcompetit successio denegetur
Dem ¶ Um testamentum fa¬
isum ẽe ꝓponas ⁊dilluminan¬
dam ueritatrm suos h̾rditar¬
ios I libertas eis ab eo qui sel
ꝑtormenta interrogari consti¬
tuciomb principum est ꝑmi¬

Expanded text:
currendum est, ne alieni forte sordidae stirpis splendidis et ingenuis natalibus audeant subrogari, vel propria ac debita per compositam quaestionem quibus competit successio denegetur Cum testamentum falsum esse proponas, ad illuminandam veritatem servos hereditarios, etsi libertas eis ab eo qui se h etiam per tormenta interrogari constitutionibus principum est
Abbreviated transcription (Latin):
mida ꝓprietas ap̃ filiumin¬
ueniatur ex qua sub̃a possib¬
ile est eum sũptus litis depẽ¬
dere. ¶Sin aũt es alieminer
dit. cum eciam ap̃ uetes ħ ẽe

Expanded text:
da proprietas apud filium invenitur, ex qua substantia possibile est eum sumptus litis dependere? Sin autem aes alienum ex dit, cum etiam apud veteres hae
Abbreviated transcription (Latin):
templonequas ad.Mĩstoni
denianda tibi petuma ⁊de¬
derat recepisse tes cripcisti de¬
bitum. ab. iristone mandato
nõ impletõ cum petitio debi¬
ti manet in tegranichꝰ legitti¬
nã eractõnẽ impedirt̃ potest

Expanded text:
as ad Aristonem de numeranda tibi pecunia dederat, recepisse scripsisti debitum ab Aristone, mandato non impleto, cum petitio debiti manet integra, nihil legitimam exactionem impedire potest
Abbreviated transcription (Latin):
tibi rescripciposse ap̃łoibꝰ.
iudicem queri.in sollẽp̃n¬
ib ũbis tutoris aũttate
int̾uemente soror tua acce¬
qͣm exẽoluit diũsapars ꝑe¬
euer nit uteris defensiom̃¬
b competentibus.

Expanded text:
tibi rescripsi posse apud iudicem quaeri, an sollemnibus verbis tutoris auctoritate interveniente soror tua accequam exsolvit, diversa pars perseveraverit, uteris defensionibus competentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes adũsus coh̾rdes tuos ĩ¬
ex causastipitlonis ꝯsistere
obeuictõnem eoꝵ pliorum
ꝓporcionescilicet hrditaria
nudo aũt pacto mtuere¬

Expanded text:
tes adversus coheredes tuos ex causa stipulationis consistere ob evictionem praediorum, pro portione scilicet hereditaria. nudo autem pacto inter
Abbreviated transcription (Latin):
a debiͦtorib tius minoris
uquas accepisse qnͣtitates
ne tñtegensum cõmodas¬
se significos: nullum tibrĩ
potuit p̃uidicium fieri nisifa¬
ctam solom post maiorem
etatem ꝑatam feteris.
te creditore qui soliitalii
nõse liberat obligõn̾e.s
hñte eo fet̾it nõ minus li¬
berationem ꝯsequiturqͣmͣ
Isi erdem treditori soluisset.
Den obligatum excã
nouatione post acceptisor
liberasti. s finreceptam exe¬
ademcausa debitam qnͣtita¬
tem falsoscripisti figmẽto
itatis extinguinõ potuit.¬

Expanded text:
a debitoribus tuis minoris liquas accepisse quantitates nec tamen te consensum commodasse significes, nullum tibi potuit praeiudicium fieri, nisi factam solutionem post maiorem aetatem ratam feceris.te creditore qui solvit alii, non se liberat obligatione. quod habente eo fecerit, non minus liberationem consequitur, quam si eidem  obligatum ex causa novatione, post acceptilatione liberasti, sed tantum receptam ex eadem causa debitam quantitatem falso scripsisti, figmento veritatis extingui non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
pus expeditioms longi
si q̃ competisse iuste oris¬
ꝓbaripossunt p̃scrippͣta¬
cionemnon parit. ꝑcio¬
amtam eos de quibr
querens in res iuns tuur
dendi curam acomitatum̃e
discedere nõ posse palam sit
p̃fectus p̃torio nracccrsitis
Uns quos causastingitin¬
ter uos cognoscet. nõ nctrio. i.
petĩs ex longi tp̃ris diutum¬
tatt p̃ctriptionem tibi nõ oppo¬
atis publice obsequiumab
hiꝰ preuidinio te defendat

Expanded text:
pus expeditionis si quae competisse iuste probari possunt, praescriptionem non parit. iam tuam eos, de quibus quereris, in res iuris tui dendi curam comitatu nostro discedere non posse palam sit, praefectus praetorio nostro accitis his quos causa continter vos cognoscet. Non necessario autem petis ex longi temporis diurnitate praescriptionem tibi non oppoatis publicae obsequium ab huiusmodi praeiudicio te defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
quam ualere decermmus.
Uem ¶ Eq mutuinez
comm̃o dati aut aut depõiti
seu legatiuł fideicõmissił
tutele seu alii cuilibet pgon¬
ali actiõm. longi tp̃ris pre¬

Expanded text:
aquam valere decernimus.us . Neque mutui neque commodati aut depositi seu legati vel fideicommissi vel tutelae seu alii cuilibet personali actioni longi temporis pr
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶ Ereditatem quid̃
petentib longi tp̃ris p̃rcrip¬
donatosen alio titulo resq
hrditarie sunt uł fuerum
possident. cum Abhus suc¬
sessio ũndicari nõ possitin¬
ucto hitum. s ab hostibuu
Ineratum sumptib tuis si¬
cut asseueras libumᷤ existi¬
mans curastilongi tempori
pcriptione quominus dñs
eius offerens eregata recie uẽ¬
dicet defendi nõ potes. quib¬

Expanded text:
 Hereditatem quidem petentibus longi temporis praescripdonato seu alio titulo res quae hereditariae sunt vel fuerunt possident, cum ab his successio vindicari non possit, nlicto habitum, sed ab hostibus vulneratum sumptibus tuis, sicut adseveras, liberum existimans curasti longi temporis praescriptione, quominus dominus eius offerens erogata recte vindicet, defendi non potes. DI
Abbreviated transcription (Latin):
pletamꝙ in legatis ⁊ fideicõ¬
missis in lib̾tatib oꝑtinenõ
ec̃ censemus.ne dum mimau¬
timur cirea hiꝰ sensũ sb̾tilita¬
Ite. iuditiatestãtium defrautẽt.¬

Expanded text:
et in legatis et in fideicommissis et in libertatibus obtinendum esse censemus, ne, dum nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudent
Abbreviated transcription (Latin):
ictionepatisci pximis põis
suadendo p̾cesispuntie ũbo¬
rum obligõnem qm̃certoi
iure tolli tm̃licet extinguere
nõ potest. nec uoxomnis iu¬
dicis iudicati continetauto¬
ritatẽtum potestatem siñe ce
itis finb ꝯcludi sepe sit cõ¬
ci suadentis p̃gidis actionẽ
tuam pimere si quã hĩnsti
mmume potuit.
Dem. Ibẽm quidẽ theo¬
dota qm exemptionis cau¬
sa uł insolutum creditori
t̃ditamꝓponis ꝓnuntiata
citra puccacionis auxiliiz
sm̃a rescindi nõ pot̃. uerum
cione eiqui auctor huius
muliens fuit iudican
siemisti. uł obdebitum
reddendura. sunsolutur
datac̃ repet̾e ñ ꝓ hiberis.
u bo certis ꝯcluditur.abeo
successore de q̃one que iam
decisa est stãtutiriiudica¬
te non optinent auctoritatt̃
ciata ꝓprictatiullum p̃ud¬
icium afferunt. nec int̾icai¬
ciones ullam cam pleriun¬
q perimur.¬

Expanded text:
actione pacisci proximis personis suadendo praeses provinciae verborum obligationem, quam certo iure tolli tantum licet, extinguere non potest, nec vox omnis iudicis iudicati continet auctoritatem, cum potestatem sententiae certis finibus concludi saepe sit conci suadentis praesidis actionem tuam perimere, si quam habuisti, minime potuit.. Libera quidem theodota, quam ex emptionis causa vel in solutum creditori traditam proponis, pronuntiata citra provocationis auxilium sententia rescindi non potest. Verum ione ei, qui auctor huius mulieris fuit, iudicatum si emisti, vel ob debitum reddendum, si in solutum data est, repetere non prohiberis.nibus certis concluditur, ab eo successore de quaestione, quae iam decisa est, statuta rei iudicatae non obtinent auctoritatem: tiata proprietati ullum praeiudicium adferunt nec interlocutiones ullam causam plerumque perimu
Abbreviated transcription (Latin):
ccessor eius facere curbit
a quo ter citatus si ꝯtum¬
aciap̃genciam suifatere ⁊̃¬
neglexit nõ ab src erit uł
ad cogendum eumut sere¬
p̃sentaret possõnem bono¬
rum cuiincimibit ad tetͣn¬
sferr̃c ⁊ adũsarium petito¬
remꝯstituere uł auditis
defensiombtius id qdi¬

Expanded text:
eius facere curabit. A quo ter citatus si contumaciter praesentiam sui facere neglexerit, non abs re erit vel ad cogendum eum, ut se repraesentaret, possessionem bonorum cui incumbit ad te transferre et adversarium petitorem constituere, vel auditis defensionibus tuis id q
Abbreviated transcription (Latin):
Dem ¶ Um p̃gentib parti¬
bz litem inchoatam ꝓponꝗs.
sipostea qͣm ccͣte licetabzen¬
temꝓnunciatum est intra
p̃finitum diem non appella¬
strlatam sm̃am rescindi pos¬
nulla sm̃a est. qmcitad
scriptura edidit litigas¬
torib non ip̃erecitauit.
Siigitur nich fł̃a falli oi¬
issapuccationis mõra
exintegro iudicarum̃pe¬

Expanded text:
 Cum praesentibus partibus litem inchoatam proponas, si, posteaquam contra te licet absentem pronuntiatum est, intra praefinitum diem non appellasti, latam sententiam rescindi posnulla sententia est, quam scriptam edidit litigatoribus, non ipse recitavit. Si igitur nihil fallis, omissa provocationis mora ex integro iudicari impe
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ex alio quimortis eius
tp̃re reb humanis nõ mnuẽi¬
tur manentes in sacris parit
succed ant euident lege .xii. ta¬
bularum cauc̃turq⁊ honora
Dem. Ntestato defuncto
postumũ suum h̃rdem qua
sororem ucet ganguineam
hr̃i pociorem ordo successior¬
nniiis eutoenf demõstrat.
Dem. Niteparens in cuius
fiusti pottate sollẽpint inad¬
opcionem dedit. cum filus ⁊̃
naturalib adoptiui prĩs ãn
uł port q̃sitis defuincto intesta¬
uelud spurrius hxtur. necut
decunoms filius qmius pr
eiꝰ naturalis manumissus⁊
natalib sis restitutꝰ hunc
fuit adeptus honorẽ defẽdi

Expanded text:
nepos ex alio, qui mortis eius tempore in rebus humanis non invenitur, manentes in sacris pariter succedant, evidenter lege duodecim tabularum cavetur. Quod . Intestato defuncto postumum suum heredem quam sororem licet consanguineam haberi potiorem ordo successionimis evidenter demonstrat.. Si te parens, in cuius fuisti potestate, sollemniter in adoptionem dedit, cum filiis naturalibus adoptivi patris ante vel post quaesitis defuncto intestavelut spurius habetur nec ut decurionis filius, quamvis pater eius naturalis manumissus et natalibus suis restitutus hunc fuit adeptus honorem, defendi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuos nascriptine ad hrdesic
dñni. ¶Hus enm demũ suitu¬
rsum est qui post moram pr̃a¬
missaria lib̾tas relicta fuit¬
ad ioptinẽtes cuius romana
facta ingenuum pepit.s si
nunqͣm ab ea lib̾tas petitaiẽ
sibimet imputare debet. cum
is relinq̃re pot̃. nisi hus quo

Expanded text:
 pertinere ad heredes iure dominii? his enim demum succursum est, qui post moram praestaommissaria libertas debita fueritad id pertinentes civis Romana facta ingenuos peperit. Sed si numquam ab ea libertas petita est, sibimet imputare debet, cum is relinquere potest nisi his, quo
Abbreviated transcription (Latin):
oms interutrasq partes cõ¬
fligentium lem̃or exanima
tanecessitas intdicatur s inter¬
s utramq ꝑconam sit uidex m̃e¬
dius nec ulla inrerlecutioneĩ
diiudicet que sentiat. s tanꝙͣ
adimimation emrelacionis
que solum audiendi mãdat
urusꝰ ultimum.aũt finem ste¬
epitus trimiñalis compen¬
actionis.apd̃urditem com¬
petentem. capitali post pro¬
bationem supplitio. siider¬
igat magnitudo cominissi
uirgantibꝰ si apdiuditem
ꝓferatur scriptura de qua ori¬
turaliqua disputatio utm̃
de falso crimina literstatuat
qui dubitet de instrumenti
fide experm antimiliter. Od̃
si expetens uindictam faisi
crimen intenderunt ninc q̃o
criminis fiat indago. ut si
quis tabulas testamenticy¬
rographa testationes qz nec
noneciam raciones priuat¬
ones uendiciones ne. ułsidi
ꝓlatumaliud instituere cona¬
bitur habeat accusandi facult¬
atem. Cunlis aũtinquisiti
ut cunlitersiue trimmaliter
utactoreleg̾ent suꝑꝓlatis co¬
dicills ułalus instrumentis

Expanded text:
s inter utrasque partes confligentium lenior examinatta necessitas indicatur, sed inter utramque personam sit iudex medius nec ulla interlocutione divulget quae sentiat, sed tamquam ad imitationem relationis, quae solum audiendi mandat urus. Vltimum autem finem strepitus criminalis compenactionis apud iudicem competentem: capitali post probationem supplicio, si id exigat magnitudo commissiigantibus, si apud iudicem proferatur scriptura, de qua oritur aliqua disputatio, utrum de falso criminaliter statuat, qui dubitet de instrumenti fide, experiri an civiliter. Quod si expetens vindictam falsi crimen intenderit, tunc quaecriminis fiat indago, ut, si quis tabulas testamenti chirographa testationesque nec non etiam rationes privatones venditiones, vel si quid prolatum aliud instituere conabitur, habeat accusandi facultatem. Civilis autem inquisitiut civiliter sive criminaliter, ut actor elegerit, super prolatis codicillis vel aliis instrumentis
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃z Iquis decuno testamẽ¬
tunmt coditillos autaliquam
deficientis scripent uolu̾ntater
uł conscribendi publicis priua¬
tisq instrumentis prebuerit of¬
ficium. si faisiq̃omoueatur detu¬
nonatus honore sepõito qõm
s non statim desunt ẽẽ decun o ĩ
pertinet necessitates decimo per¬
manet quantum adrem gestã
iuentatem referandamuti decu¬
nonatus honor enon potent.⁊
nec uerois qui. inte fũit tabelłi¬
o addeludendam q̃onem super
hus que ante conscupserit factꝰ
decuno defendi hac potit dignit¬
ate. qm scriptureuentas sires ĩ¬
popetent ꝑip̃m debet pro banĩ¬

Expanded text:
 quis decurio testamentum vel codicillos aut aliquam deficientis scripserit voluntatem, vel conscribendis publicis privatisque instrumentis praebuerit officium, si falsi quaestio moveatur, decurionatus honore seposito, quaeSed non statim desinit esse decurio, pertinet necessitates, decurio permanet; quantum ad rem gestam et veritatem reserandam, uti decurionatus honore non poterit. § 1. Nec vero is qui ante fuerit tabellio, ad eludendam quaestionem super his quae ante conscripsit, factus decurio defendi hac poterit dignitate, quoniam scripturae veritas, si res poposcerit, per ipsum debet probari
Abbreviated transcription (Latin):
cũẜuo suo oc̃culte remha¬
bere detegaturcapitalisẽ¬
tentie sbuĩgetur tradẽdo
facłtas crimenpublicum
arguẽdisit offitio copia ⁊̃¬
defẽñdicui ꝓbatocrimmne:
lib̾tas dãbiti . filueciar
quos dom ex hac cõuinitione
hũit exutiom̃b dĩgnita¬
tis insignibo innudama
quro ex fatultatib mulieriᷤ
fuccessio aũt mulus abĩtest¬
primis cognatis defa̾tur.uł

Expanded text:
o suo occulte rem habere detegitur, capitali sententiae subjugetur, tradendo facultas crimen publicum arguendi, sit officio copia deferendi, cui probato crimine libertas dabitur. Filii etiam, quos ex hac coniunctione habuit, exuti omnibus dignitatis insignibus in nuda maquid ex facultatibus mulieris. Successio autem mulieris ab intestproximis cognatisque deferatur vel
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. ¶ Es uxoris que uł suc¬
cessiomes qual urẽptione uel
⁊̃ largitõisne uin meã antere¬
rsum urepuenerant dampna¬
to aciortuo ex pena maritouł
inẜuilem condicc̃em ex peneqͣ¬
litate declũcto illiabatas ẽẽp̃ci¬
pionec aliem criminis in fort¬
umo:.⁊d strmgiuxorem. cũ p̃r¬
frui eam. integro legum statu
religõsũsit ⁊donatiomaritalis
añ tp̃c criminis. acreatus col¬
latam uxorem quia pudicitie
tatio illata nõ tñmors ex pc̃a
sb̃secutadonaciones auiro m
uxorẽ collate adhucim̃pend
as nõ reuocauent ex morte ciꝰ
ꝯfurmentur fisto nr̃o. ad easder
res nullã inposteꝵ õionẽ hito
Mp̃i ¶Onaciones q̃s pentrs
inliberos cuuis ꝙsexus in pote¬
statesuaꝯstitutos ꝯferut. uł
uxor in suũ maritum. uł mari
silentium donatoris urdona¬
tritis stĩmus. sius ad qͣntita¬
tem legittimã uł eam excedẽteᷤᷤ
actis fuerint intimate. Namã¬
plioris qntitatis donacione
mimmeintim̃atã nec ꝑsilẽ

Expanded text:
Res uxoris, quae vel successione qualibet vel emptione vel etiam largitione viri in eam ante reatum iure pervenerant, damnato ac mortuo ex poena marito vel in servilem condicionem ex poenae qualitate deducto, illibatas esse praecipio nec alieni criminis infortunio stringi uxorem, cum paterfrui eam integro legum statu religiosum sit. Et donatio maritalis ante tempus criminis ac reatus collata in uxorem, quia pudicitiae tatio illata, non tamen mors ex poena subsecuta, donationes a viro in uxorem collatae adhuc in pendeas non revocaverit, ex morte eius confirmentur: fisco nostro ad easdem res nullam in posterum communio Donationes, quae parentes in liberos cuiuscumque sexus in potestate constitutos conferunt vel uxor in suum maritum vel maritsilentium donatoris vel donatricis sancimus, si usque ad quantitatem legitimam vel eam excedentes actis fuerint intimatae. Nam amplioris quantitatis donationem minime intima
Abbreviated transcription (Latin):
uum dñs affuxer̃t aut custo¬
clierum listinttione siue int̃¬
pretatione dep̃ulsa nullum
cumimis metum mortuoẜuo
sustinẽat.Necuero immoda¬
te suoireutatur. s tuncreusho¬
micidusit siuoluntatecumĩ
ictu fustis. aut laptois ecciderit
ur certe telousus letale uulnus
inflixerit. aut suspendi laqueop̃
infuderit ur dilaĩau̾t penis pb¬
licis corpus ferarum unguibus
latempsecando us exurendo ob¬
latis ignib membra. aut tabes¬
cẽpes ncus atrosangume ꝑmx¬
ta sanec defluentes ꝓpe imp̃is
adegent cruciatib uitam reli¬
quere seu̾itia mmanum bar¬
barorum. E emendatione ꝓ
gendis minorib ꝓ qualit¬
Ate delc̃. semorib ꝓpiquis
tribuimus pot̾tatem. ut qͦss
aduite decor.i domestice lau¬
dis exemplanõ ꝓuccint. sa¬
ltem correctõnis medicina.
compellat. neq uos in puni¬
endis minoꝵ uicus pot̾tatẽ
mimmensum extendi uolu¬
mus s iuure patno auttas cor¬
rigat ꝓpinqui uiuenis reatũ

Expanded text:
dominus adflixerit aut custodierum distinctione sive interpretatione depulsa nullum criminis metum mortuo servo sustineat. Nec vero inmoderate suo iure utatur, sed tunc reus homicidii sit, si voluntate eum vel ictu fustis aut lapidis occiderit vel certe telo usus letale vulnus inflixerit aut suspendi laqueo prinfuderit vel dilaniaverit poenis publicis corpus, ferarum vestigiis latera persecando vel exurendo admotis ignibus membra aut tabescentes artus atro sanguine permixta sanie defluentes prope in ipsis adegerit cruciatibus vitam linquere saevitia immanium barbarorgendis minoribus pro qualitate delicti senioribus propinquis tribuimus potestatem, ut, quos ad vitae decora domesticae laudis exempla non provocant, saltem correctionis medicina compellat. Neque nos in puniendis morum vitiis potestatem in immensum extendi volumus, sed iure patrio auctoritas corriga
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicumqz uxorem ducere uo¬
luent. siue ingenam siue lib̾tin¬
am sccłm nrãs leges i antiquam
ꝯsuctudinemparentes uł alios
quos decet pectat. ⁊ cum eorum uo¬
luntate fiat legitimumꝯ iugiũ
penas. aũt quas pdiximus. idest¬
contraeos qui hos com̃itatump
sa inuasione⁊ rapina fũint con¬
stitumus. cettros aũt omnesq

Expanded text:
ut, quicumque uxorem ducere voluerit sive ingenuam sive libertinam, secundum nostras leges et antiquam consuetudinem parentes vel alios quos decet petat et cum eorum voluntate fiat legitimum coniugium. Poenas autem quas pcontra eos qui hos comitati in ipsa invasione et rapina fuerint. Caeteros autem omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
nolẽti pecandi locus relin quetun
quia h ip̃m uelle mulierem ab in¬
sidus nequissmi hominisquri
meditaturmpinaminducitur.
iosis atib cutumuenent nõ fa¬
cit eam uelle intĩn dedecus sesçꝓ¬
dere parentib quoꝵ maxime uĩ¬
dicta inferat. si pacientiam p̃bu¬
erint ac dolorem remiserint depo¬
rtatione plectendis. Et siquis het¬
int̾ hec ministena seruilis condi¬
cioms fũit dep̃hensus citra sexus
discretionemieum contiremarri
uibemus. Eum hoc ĩ ꝯstantima¬
na lege rectefũat ꝓspectum.¶om¬
mb leg̃ uilie capitulis que dex.p¬
monaalium siue antiquis legũ
libris siuem sacrisꝯstitutiomb
põita sunt decettro. ibolitis ut h
tĩm̃o lex in ħ capite ꝓ omnibsu
ffitiat qm de sc̃imonialib uirgn¬

Expanded text:
nolenti peccandi locus relinquetur, quia hoc ipsum velle mulieri ab insidiis nequissimi hominis qui meditatur rapinam inducitur. iosis artibus circumvenerit, non facit eam velle in tantum dedecus sese prodere. Parentibus, quorum maxime vindicta intererat, si patientiam praebuerint ac dolorem remiserint, deportatione plectendis. Et si quis inter haec ministeria servilis condicionis fuerit deprehensus, citra sexus discretionem eum concremari iubemus, cum hoc etiam Constantiniana lege recte fuerat prospectum. Omnibus legis Iuliae capitulis, quae de rapmonialium sive antiquis legum libris sive in sacris constitutionibus posita sunt, de cetero abolitis, ut haec tantummodo lex in hoc capite pro omnibus sufficiat. Quae de sanctimonialibu
Abbreviated transcription (Latin):
Ueni. ¶Icut falsi testamentiur
odicillorum scptura temporis
interuallo fimlari non potestał
ita ueraque iure sb̃sistit none¬
umescit. Sritaq defide delictri
paccusationemuł ppriuatum
iudicium querens rector ꝓuin¬
cie tunc demum eos exhiberide
quib int̾rogatio fieripot̃. iube¬
bit. si prius deceteris uroitus ĩ
fuerit commõtus.
si iusta possessionon paratur.
unde contraeos quos dedṁo
fundi tecum contendere ꝓponis
Iaccusacioneminstruere potes.
Dem. ¶Osi adͬtenegocium per
debueras nemimp̾bam instit¬
ueres. iccusationem ħ instrum¬
entum falsum in quo subscrip¬
seis.nguere contendas. atcũ
falsinon concessum actusare.
tuantem headem p̃dia tep̃diate
prius alirdonasse ꝓponas fieri
tibi facultatem ⁊c̾cus. andi cont̃¬

Expanded text:
. Sicut falsi testamenti vel codicillorum scriptura temporis intervallo firmari non potest, ita vera quae iure subsistit non evanescit. Si itaque de fide delicti vel per accusationem vel per privatum iudicium quereris, rector provinciae tunc demum eos exhiberi de quibus interrogatio fieri potest iubebit, si prius ceteris indiciis fuerit commotus S.si iusta possessio non paratur. unde contra eos, quos de dominio fundi tecum contendere proponis, accusationem instituere potes. . Etsi ad te negotium pertdebueras, ne improbam institueres accusationem, hoc instrumentum falsum in quo subscripseras arguere contendens. At cum falsi non sit concessum accusare, tu autem haec eadem praedia te prius alii donasse proponas, fieri tibi facultatem accusandi cont
Abbreviated transcription (Latin):
potes nõ est tñ ab re ut in hoc
cãu detiores ẽẽ nepotib filu
nõ sinãturꝰ. Hat igitur auus
uemcns cumnepotib in po¬
testate durantib usum fru¬
ctum bonoꝵ õium que ex de¬
functe auie successione dela
lib̾tatem emancipatione lar¬
gitur similit ⁊ ab ip̃is sicut de
filus ꝯstitutum est ⁊ p̃mnum
manumissionis accip᷑iãt ¶T
si ex pluribo al tos emantip¬

Expanded text:
tes, non est tamen ab re, ut in hoc casu deteriores esse nepotibus filii non sinantur. 2b . Habeat igitur avus veniens cum nepotibus in potestate durantibus usum fructum bonorum omnium, quae ex defunctae aviae successione delatis quoque libertatem emancipatione largitur, similiter et ab ipsis, sicut de filiis constitutum est, praemium manumissionis accipiat, vel si ex pluribus al
Abbreviated transcription (Latin):
sit. usufructu dum taxat.ad
ip̃e suꝑ hus licentiã totius ĩ¬
postatis mnttat defuñctoe
habũit inplum ep̃o restitu. it quibus u̾sum fu rs¬
signatum assignandum. non obstantestatuto
quo aut consuetudine seuetiam priregioa aus
ctenus contraruminducebant. ¶Siqu oqnelqt
contra presumꝑserint eis de reb suis testandi me¬
eo filio filieue p̾cipua com¬
putentur. nec ⁊billis qui ex
pͣtenati sunt coh̃rdes undicẽt.¬
Opꝵuiua matre emant¬
ipati sunt filir ipostea mat̾
decesẜit. qm omin cominodo
destituntur p̃r nec retinet usũ
fructumumles eunt filios
siue unus seuplures sunt u¬
ones ¶Siũo mulier mori¬
ens aliis alios ex filus emã¬
cipatos apr̃e alios in priai
pot̾tate dimmiẜit in hoc casu
dispͣ ai utetur maritus defũ¬
cte bñficio. quo cãuutriq p̃¬
porcõem quos adhuc in sacri
retinet usumfructũ ex legum
maritus qui uxͣoremortuañ
extantib filiis cum solis ne¬
potib uł neptib ex hac lege

Expanded text:
sit usu fructu dumtaxat ad sit usu fructu dumtaxat ad ipse super his licentiam totius potestatis amittit, defuncto habuerit, triplum Episcopo restituat, quibus visum fuerit assignandum non obstante Statuto aliquo aut Consuetudine, seu etiam privilegio, que hactenus contrarium inducebant. Si qui autem contra presumpserint, eis de rebus suis testandi eo filio filiaeve praecipua computentur nec ab illis, qui ex patre sunt coheredes, vindicentiva matre emancipati sunt filii et postea mater decesserit, quoniam omni commodo destituitur pater nec retinet usum fructum, viriles ei inter filios, sive unus seu plures sunt, uonis. Si vero mulier moriens alios ex filiis emancipatos a patre, alios in patria potestate dimiserit, in casu dispari utitur maritus defunctae beneficio, quod casui utrique prportionem, quos adhuc in sacris retinet, usumfructum ex legum maritus, qui uxore mortua non extantibus filiis, cum solis nepotibus vel neptibus ex hac lege
Abbreviated transcription (Latin):
deuolute. ita sint in parẽix¬
tumpoftate ut fruendi dũ¬
taxat hant facultatemdo¬
ad liberos ꝑtinente. ¶Parẽtes
aũt penes quos m̃rnarumre¬
rum utendi fruendiq tmpo¬
testas est. omnẽ debent tuẽde
reidiligenciam adhibere. et
ꝙ uire fuus debetur in exami
⁊ sumptus ex fructibrimpigr¬
re facere ⁊ liteminfentib res¬
istere. atqzitaomĩa agẽtanqͣ
solidumꝑfectumq dm̃nume
sonamgerant legittimamit
a ut siqnrem alienare uolue¬
rint emptorur is cuires dona¬
tur obsuet neumqͣm ꝑtem ea¬
rum rerum quas alienariꝓh¬
ignorans ¶Oocere enim p̃r
qͣm d̾onat aut distrahit. ⁊ẽp
bit accipe. quia nullã potent
p̃scripcionem oppoñe filiis ĩ¬
qñ rem suamuendicãtibus
Lia ꝑauus ꝑauia ex m̃rna lin¬
ato donatione uł alio quo¬
lib titulo largiciomis ur etrã
intestati successione dtułint:
p̃r filio filie ue. integrailliba¬
ta q custodiat. ut undere don¬
are relinquere. alteri obliga¬
re sicut nec m̃ra bona nõpos¬

Expanded text:
devolutae, ita sint in parentum potestate, ut fruendi dumtaxat habeant facultatem, doad liberos pertinente. Parentes autem, penes quos maternarum rerum utendi fruendique tantum potestas est, omnem debent tuendae rei diligentiam adhibere et quod iure filiis debetur in examinoscere et sumptus ex fructibus impigre facere et litem inferentibus resistere atque ita omnia agere, tamquam solidum perfectumque sonam gerant legita ut, si quando rem alienare voluerint, emptor vel is, cui res donatur, observet, ne quam partem earum rerum, quas alienari prohignorans. Docere enim patequam donat aut distrahit; et embit accipere, quia nullam poterit praescriptionem opponere filiis quandoque rem suam vindicantibusvia, proavus proavia ex materna linato donatione vel alio quolibet titulo largitionis vel etiam intestati successione contulerint, pater filio filiaeve integra illibataque custodiat, ut vendere donare relinquere alteri obligare, sicut nec materna bona, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
umũsa q̃ dstifitab lataita
rẽ futum̃ ꝑ ydoneos fideius¬
sequestari in eum diem in
quodtroũsia sopietur. ita
ut ex husdem si aliq̃ facul¬
tibꝰialĩonie hominis sb̃mi¬
instretur. qnͣtum mod̾ato
iudicis arbitrio funit extima¬
tum. ¶Cumaũtnec dũ li¬
ne sĩe huc satisfieret dest¬
atuꝯ tron̾siam mouit. nc̃cit¬
atem ħebit ⁊ sñ sat̃dacc̃e ea¬
sdem res redcere ⁊ tc cãm libe¬
ralem ẜmiuris ordinẽ exc¬

Expanded text:
uae constiterit ablata, ita rem futuram per idoneos fidejussequestrari in eum diem, in quo controversia sopiatur, ita ut ex iisdem si aliqua alia facultibus et alimoniae hominis subministretur, quantum moderato iudicis arbitrio fuerit aestimatum. Cum autem necdum line sententiae satisfieret, de statu controversiam movit, necessitatem habebit et sine satisdatione easdem res reddere et tunc causam liberalem secundum iuris ordinem ex
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis acquirantur. ¶Pred¬
ia aũt ⁊ in hus ommaꝯ stituta
tauł uenditateneanturquiae¬
a que contra leges fiunt ꝓ infe¬
ctis habend̃asunt ¶ Yconomrꝰ
aũt qui ħ fecerit mimo fieripa¬
ssus fuerit. uł in quacumq pro¬
rsus huusmodi uendicione ⁊¬
seu donacione uł cõmitacõme
insi ea que presenti legexedsmꝰ.
postremo in quacumqz aliena¬
cione consenserit commissas¬
ex intde in commodum ecce con¬
tigerit reformeturħrdesq eius
⁊ successores. ac posteri sup hoc
hec factosine consensu compet

Expanded text:
commodis adquirantur. Praedia autem et in his omnia constituta ta vel vendita teneantur, quia ea, quae contra leges fiunt, pro infectis habenda sunt. Oeconomus autem, qui hoc fecerit, immo fieri passus fuerit vel in quacumque prorsus huiusmodi venditione seu donatione vel commutatione nisi ea quam praesenti lege concedimus, postremo in quacumque alienatione consenserit, commissaexinde incommodum ecclesiae contigerit reformetur heredesque eius et successores ac posteri super hoc facto sive consensu compet
Abbreviated transcription (Latin):
OSp Mos quipriores fo
ntuc sedis inuenuntur.d ĩ
patronatum fiscisingulis qb
Mannis accedere partib dig¬
nitatibarprin legior insign¬
ibs. mibiencois precipimis
quib. int hacutebaturis qui
solus fiscicitatur patronus.
Nliqͣm sub. isiendendi colore
sibi eminentissim ap̃fcitur ĩ
consilium.assumpserit.igo¬
regare nõ.iliter ueros sorcioi
aduocatorumtue sedis. aliq̃
socictur: nisiprius in cramine
iunclarissimi rectoris ꝓuĩcie
exqua oriundus estp̃̾centib
coartalib gestaꝯficiat quibꝰ
aptepattat coartalistatinac
fortunc cundẽmimime subia¬
cere. si p̃gens uirclarissimus
rectorpiuncie fu̾it in eius ex¬
amine ¶Uiuero. ab fu̾it.ap̃
defensorensuiopidigestas
ficiatꝰ. iuris Peiitus ĩ dectores
eorum. Iubemus iuratos sub
gestorum testificatione dȩꝓ¬

Expanded text:
os, qui priores fori tuae sedis inveniuntur, ad patronatum fisci singulis quibusque annis accedere paribus dignitatis et privilegiorum insignibus ambiendos praecipimus, quibus antehac utebatur is, qui solus creabatur fisci patronus. aliquem sub adsidendi colore sibi eminentissima praefectura in consilium adsumpserit, adgregare. Non aliter vero consortio advocatorum tuae sedis aliquis societur, nisi prius in examine viri clarissimi rectoris provinciae, ex qua oriundus est, praesentibus cohortalibus gesta conficiat, quibus aperte pateat cohortali statui ac fortunae eundem minime subiacere, si praesens vir clarissimus rector provinciae fuerit in eius examine: si vero afuerit, apud defensorem sui oppidi gesta conficiat. Iuris peritos etiam doctores eorum iubemus iuratos sub gestorum testificatione de
Abbreviated transcription (Latin):
Qni INouidendumest ne
bn quos in foroaut m̃itimĩ
nobilissim̾os fec̾itaut uetus¬
tas inuna parteꝯ sistant. aliã
cesse sit sustinen. atqĩosim
uno auditorio duo tmp̃cete¬
ris fũint. uł plures quorum
fuma sit hillanorin urdican¬
icorum distribuciofiat. ⁊ exe¬
quaturꝑtib auxilium sing¬
ulorum:⁊ cqua diuisi opceda
Siquis uero monitus. auro¬
ice ea excusacione que neq̃at
compbari cuicumq partipa¬
trocimum denegaũit careat fo¬
ro. sciat eciam muñcqͣm sibi
adagendum sibi copiamp̾¬
se restitui ¶Giquis añt exli¬
tigatori bꝯdetectus fu̾it seꝑa¬
tin tractasse cum plunmis.
⁊ adũsario suo tali fraudesb̃¬
traxisse paris  defensionis co¬
piamostendet ꝓcuidubioĩi¬

Expanded text:
 Providendum est, ne hi, quos in foro aut meritum nobilissimos fecerit aut vetustas, in una parte consistant, aliam us necesse sit sustineri. Atque ideo si in uno auditorio duo tantum prae ceteris fuerint vel plures, quorum fama sit hilarior, in iudicanicorum distributio fiat et exaequetur partibus auxilium singulorum et aequa divisio procedat. Si quis vero monitus a iudice ea excusatione, quae nequeat comprobari, cuicumque parti patrocinium denegaverit, careat foro, sciat etiam numquam sibi ad agendum copiam posse restitui. Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tractasse cum pluribus et adversario suo tali fraude subtraxisse paris defensionis copiam, ostendet procul dubio ini
Abbreviated transcription (Latin):
rit. uł sipristims dñs manus
imectionẽ intali a lienacẽe sibi
reẜuaũit ⁊ cum ad eum fũit re¬
uersa ip̃e ancillam ꝓstitũit. u¬
am erpiatur. et qui eam ꝓsti¬
tũit ab õnure pr̃onatus repe¬
llatur. Qui emmita demmi de¬
gener ⁊ ip̃ius astitutus est ut
talem exceret mtationem qũo
dignus estuł antillam uel
⁊ qui dñ fumis pillẽatiãn

Expanded text:
rit, vel si pristinus dominus manus iniectionem in tali alienatione sibi servaverit et, cum ad eum fuerit reversa, ipse ancillam prostituerit, iam eripiatur et, qui eam prostituerit, ab omni patronatus iure repellatur. Qui enim ita degener et impius constitutus est, ut talem exerceret mercationem, quomodo dignus est vel ancillam vel et qui domini funus pile
Abbreviated transcription (Latin):
ut ppłs quidẽ eum qͣiͣ hmm¬
num respiciat młtos pillca¬
tos in fimus ꝓcecentes aspui¬
ens oĩbo.aũt deceptis mane¬
ant illim pristina ẜutute po¬
lico testimomo defraudati: fi
in testõ suie uindicta ꝙ̃dã
manumiẜit. licet ħ dixit
ẽc latinum suꝑuacua adie¬
ctio latimtatis aboleatur¬
⁊ ita fiat cuus romãnus i
ne m ocli qui abantiq̃ ob¬
ẜuatione in trurtatẽ roma¬
nam homines ꝓclucebãt
ꝑ priuatoꝵ uolũtatesdi¬
minui uideantur. ¶Si⁊ sisb
ꝯdicione quidam lib̾tate
pendẽte odicione ex̃neus i¬
h̾rs lib̾tatem eumposũit

Expanded text:
ut populus quidem eum quasi humanum respiciat multos pileatos in funus procedentes adspiciens, omnibus autem deceptis maneant illi in pristina servitute publico testimonio defraudati: fiain testamento sive vindicta quendam manumiserit, licet hoc dixerit e Latinum, supervacua adiectio Latinitatis aboleatur et fiat civis Romanus, ne modi, qui ab antiqua observatione in civitatem Romanam homines producebant, per privatorum voluntates deminui videantur. Sed et si sub condicione quidam libertatem pendente condicione extraneus heres libertatem ei imposuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tum manifestm̃das eoꝵ qui
ta satis eis fieri explorati uuir̃
est. ¶Post cõpletum aũt me¬
moratumtp̃ nullã eis ẽe licẽ¬
ciam eos qui possõnem adep¬
tisũt molestare ułqbdaz
dampms affitere acc̃ones
aũtquas ex legib sibi cõ¬
petere putau̾nt ccͣ suos ex̃te

Expanded text:
tum manifestandas eorum, qui ta satis eis fieri explorati iuris est. 1a . Post completum autem memoratum tempus nullam eis esse licentiam eos qui possessionem adepti sunt molestare vel quibusdam damnis adficere: actiones autem, quas ex legibus sibi competer
Abbreviated transcription (Latin):
induxit in uãtuã possõem
p̃dn. iusomne penes secu
retinuisse c̃tum est ¶Neq
enimuelud t̃dicõis itr uectig¬
al exsolutũ. si si łatum ft̃mit᷑¬
cessit. ũtatem mutare nõpõ¬

Expanded text:
induxit in vacuam possessionem praedii, ius omne penes se eum retinuisse certum est. Neque enim velut traditionis factae vectigal exsolutum, si simulatum factum intercessit, veritatem mutare po
Abbreviated transcription (Latin):
Op̃¶ Gm̃i sit adiecta pre¬
oris sententia generalem cu¬
ratori administracionemi
quitur dẽcretum paritersitã
compõitum. mamfestume
non curatõris dacionem fu¬
isse mnualid. am. set mextm¬
enda adulte substantia scri¬
teuitium quitanquani nõ

Expanded text:
p. Cum sit adiecta praetoris sententia generalem curatori administrationem m more sequitur, decretum pariter sit compositum, manifestum est non curatoris dationem fuisse invalidam, sed in aestimanda adultae substantia scribae vitium, qui, tamquam non
Abbreviated transcription (Latin):
dei possõr inꝑtecerta tp̃ris ⁊ ha¬
beat acc̃onem⁊ nõ tencatur: et
ip̃e dñs in alotp̃r⁊ nõ teneat᷑
acc̃one. ⁊ inaliosubac̃cones
stituatur¶ De eo. añt quiliber..¬
ꝯstitutus abalio bona fidete¬
netur si furtum cõmifitrecte
⁊sinealiquadubitacone dr̃
posse cum quilib̾ est cognitus.
⁊abipo qui bona fide eum de
regula de ẜuoꝓlata est. ⁊ pͦeoq

Expanded text:
te certa temporis et habeat actionem et non teneatur, et ipse dominus in alio tempore non teneatur actione et in alio sub actione constituatur. De eo autem, qui liber constitutus ab alio bona fide tenetur, si furtum commiserit, recte et sine aliqua dubitatione dicitur posse eum, qui liber est cognitus, et ab ipso qui bona fidregula de servo prolata est, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
cedenteres eius adimquum
hiꝰ suasiomis auctorẽ ꝑtule¬
rit. ⁊ ip̃e mũntus fũitrẽ detinere
qͣli teneturaccõe is quirẽsus¬
cepit.Utrumnec ꝓ occ̃õne fur¬

Expanded text:
cedente res eius ad iniquum huiusmodi suasionis auctorem pertulerit, et ipse inventus fuerit rem detinere, quali tenetur actione is qui res suscepit, utrumne pro occasione fur
Abbreviated transcription (Latin):
atem res eius cctat. ip̃e autẽ
furti accõe ꝓꝑt̾ dolum suum
tenetur:Ita ⁊ ẜui corrupticͣt
eum actio pp̃suum utium:
nõ absre extẽdãtur ut sit
ei penalis acc̃õ impõita. tan¬
qm re ip̃a: fuisset ẜuus cor¬
ruptus. neex hiꝰ ĩpunitate
⁊in aliũ ẜuum qui possit fa¬
cilecorrũpr h fac̃e ꝑtẽptet
Dem .Pud intiquos q̃re¬
Btur si ẜuus qm̃ aliquis
bonafide possi debatfurtũ
qui eum bona fide detinet:
eo qui furtumpassus estp̃
Cumq geñalis regłaaban¬
tiqͣ prudencia expoĩta ẽ¶H¬

Expanded text:
atem res eius contractat, ipse autem furti actione propter dolum suum tenetur, ita et servi corrupti contra eum actio propter suum vitium non ab re extendatur, ut sit ei poenalis actio imposita, tamquam re ipsa fuisset servus corruptus, ne ex huiusmodi impunitate et in alium servum, qui possit corrumpi, hoc facere pertemptet Apud antiquos quaerebatur, si servus, quem aliquis bona fide possidebat, furtuqui bona fide eum detinet neo qui furtum passus est Cumque generalis regula ab antiqua prudentia exposita e