comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quib ipse petrus se tenuit coram nobis integre
pro pagato. fide prestita promittens. quod in dicta do¬
mo per se uel per alium nichil de tetero recdamabit.
nec fatiet reclamari. immo dictam uenditionem pre¬
fatis decano et capitulo ad usus et consuetudines au¬
relianeñ legitime garentiet contra omnes. de qua

Expanded text:
 uxor ejus se tenuerunt coram nobis integre pro pagatis, fide prestita promittentes quod in dictis pratis per se vel per alios nichil decetero reclamabunt nec facient reclamari, immo dictam vendicionem predictis decano et capitulo ad usus et consuetudines Aurelianenses legitime garentient
Abbreviated transcription (French):
heirs. sauf lõmage de ses freres se
de poitiers li Roys de france ou ses
ge ꝯtre la riuiere de la cherence en fiex
⁊ en demaines se ele li eschaoit ou a¬
ses heirs. ⁊ se ele ne li eschaoit. il pour¬
chaiceroit en bone maniere par eschan¬
ge ou autrem̃t q̃ nous ou nos hers la

Expanded text:
hoirs , /, sauf l ’ omage de ses freres , se decés le conte de Poitiers , /, li rois de France ou ses , /, outre la rivere de la Charente , /, en fiez e an demaines ses hoirs et se elle ne li eschaoit il porchaceroit en bone manière ou autrement que nous ou noz hoirs l
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. ⁊̃ aĩaꝵ inclite recordatõis regis
lud̾ genitoris nr̃i. ⁊ regine blanche
genitricis nr̃e. ac alioꝵ p̾decessorũ¬
cimas ꝑcipientes ab aluis in terra
nr̃a ⁊ in feodis nĩs mouentib me¬
diate uł ĩediate nob qͣs eccłie ꝑci¬
pent si cas laici nõ hẽrent possint ea
relinq̾re dato uł alio quotũq usto
nus se oppon̾e ualeant. aut hiꝰ con¬
cessionem nr̃am deinceps aliqͣtenꝰ
impedire. Quod ut ratum ⁊ stabile

Expanded text:
arum inclite recordationis regis Ludovici, genitoris nostri, regine Blanche, genitricis nostre, ac aliorum antecessorura et in feodis nostris moventibus mediate vel immediate, quas ecclesie perciperent si eas laici non haberent, possint eas relinquere, dare et alio quocumque justo nus se opponere valeant aut hujusmodi concessionem nostram deinceps aliquatenus impedire. Quod ut ratum, e
Abbreviated transcription (French):
due la t̾re: il seroit quite de la ferme.
⁊ se ele uenoit a autres q̃ au roy de
le fieu dagenois ouec la ferme deuãt
dite. Et se ele uenoit en demaine a
tenu a rendre cele ferme. Et sil estoit
regarde par la court le roy de france
reson de gagerie. ⁊ li roys de france rẽ¬
droit ces deniers. ou nous tendrions
⁊aurions la ferme tant q̃ nous eus¬
son eu ce q̃ nous aurion mis pour
esleuz se la t̾re q̃ li quens de poitier̾
tient en caoursin de par sa fame¬
fut du roys denglet̾re dounee ou bail¬
lie ouec la t̾re dagenois par maria¬
ge ou par gagerie. ou toute ou ꝑti
e a sa suer qui fu niece le cõte Remõ
de tholouse derrainem̃t mort. ⁊ sil
estoit issi trouue qͥl eust issi este. ⁊ ce

Expanded text:
due la terre il seroit quite de la ferme ; due la terre il seroit quite de la ferme ; et se ele venoit à autres que au roi de le fié d ’ Agenois aveques la ferme devant dite . /. E s ’ ele venoit en demaine auas tenu à rendre cele ferme . /. E s ’ il estoit esgardé par nostre cort de France raison de gagiere, li rois de France rendroit ces deniers, ou nouz tendrions et aurions la ferme tant que nos eussiens eu ce que nous aurions mis pour elleuz, se la terre que li cuens de Poitiers tient en Cao, fu del roi d ’ Angleterre donee ou bailliee aveques la terre d ’ Agenois par mariage ou par gagiere , ou toute ou partie , à sa suer qui fu mere le conte Remond de Tholose darreienement mort . /. E s ’ il estoit tro
Abbreviated transcription (French):
lande ⁊ tuix daqͥtaine Nons faison
assauoir a touz cels qͥ sũt ⁊ qͥ auenir¬
sũt se̾ nous par la uolente de dieu o
cessours toute la droiture q̃ il auoit
reguers. en fieux ⁊ en demaines. sa
sant lõmage de ses freres se il aucu¬
ne chose itienent donc il soiẽt ses hõ
mes. ⁊ sauues les choses q̃ il ne puet
on de ses ancesours. des q̃les choses
il doit pourchacier en bone foi uers
cels quices choses tienent q̃ nous
les. aions dedenz de la touz sainz en
u an on faire nous esthange couue¬
nable a lesgart de ꝓdes hõmes qͥ soi¬
ent nõmez due ꝑt ⁊ dalutre le plus
des .ii. ꝑties. ¶Et oncore le deuãt
dit roy de france nous doura la ua¬
lue de la t̾re dagenois en deniers chas¬
ciman selonc ce q̃ ele sera p̾siee a diͦ¬
qͥnzaine de lascension la moitie. ⁊ a
la qͥnzaine de la touz sainz lautre.
Et se il auenoit q̃ cole t̾re eschaist de
la cõtesse iehane de poitiers au roy de
france ou a ses heirs: il seroit tenuz

Expanded text:
Nos faisons à - savoir à touz cels qui sont e qui seront que nos , par la volenté de Deu , cesseurs toute la droiture que nos avieregort /. , en fiez /. e en demainnes /. , sauf l ’ omage de nos freres /. , se il aucune chose i tiennent , dont il soient nostre home , /. e sauves les choses que nos ne poons ou de ses ancessors, lesqueles choses il doit porchacier en bone foi vers ceus qui ces choses tiennent que nous les aions dedenz la Touz Sainz en un an, ou faire nous eschange couvenable à l’esgart de prodes homes, qui soient nonmez d’une part et d’autre, le plus des deus parties. Et encore li devant diz rois de France nous dorra la value de la terre d ’ Agenois en deniers chascun an , selonc ce qu ’ ele sera prise à droquinzaine de l ’ Ascension , la moitié , /, e à la quinzaine de la Touz_sainet s’il avenoit que celle terre eschaist de la contesse Jehane de Poitiers au roi de France ou à ses hoirs, il seroit tenuz
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ militare: nos ñ hẽbimꝰ custo¬
diam hedis nec t̾re sue q̃ est de fecido
alt̾ius occõne illius feodi firme uł
ma debeat seruiciũ militare. ¶Nos
nõ he̾bimꝰ custodia ħedis uł terre
alicuiꝰ qͣm tenet de alio ꝑ seruitiũ
militare occ̃one alicuiꝰ parue seriã¬
terie qͣm tenet de nob̾ ꝑ seruitiũ
¶ullus balluuuis ponat decet̾o aliꝙ̃¬
simplici loq̃la sua sine testib fideli¬
b ad hoc inductis. ¶ Nullꝰ lib̾ homo
capiat᷑ uł impͥsionet᷑ aut dissaisia

Expanded text:
vicium militare nos non habebimus custodiam heredis nec terre sue que est de feodo alterius occasione illius feodifirme vel ma debeat servicium militare Nos non habebimus custodiam heredis vel terre alicujus quam tenet de alio per servicium militare occasione alicujus parve serjanterie quam tenet de nobis per servicium Nullus ballivus ponat decetero alisimplici loquela sua sine testibus fidelibus ad hoc inductis Nullus liber homo capiatur vel imprisonetur aut disseisia
Abbreviated transcription (Latin):
balliui nrĩ capiemꝰ alienũ boscũ ad
deceto deponant᷑ penitus ꝑ tamesiã
⁊ medeuiam. ⁊ ꝑ totã angliam nisi
ꝑ costi̾am maris. ¶ Breue quod
uocat᷑. p̾cipe. decet̾o nõ fiat alicui de
aliquo tenem̃to unde liber hõ ꝑdat
curiam sua̾. ¶Una m̃sura uini sit
ꝑ totũ regnũ nr̃m. ⁊ una m̃sura ter¬
uesie. ⁊ una m̃sura bladi. scil. qrͣteriꝰ
londoneñ. ¶Una sit latitudo pãnoꝵ
tinctoꝵ ⁊ roussetoꝵ ⁊ haub̾getoꝵ. sci¬
licet due ulne infra listas. ¶De põ¬
derib u̾o sit sicut dcm̃ ẽ de m̃suris.
ta ⁊ m̃bris. s gratis ꝯcedatur. ⁊ alicͥ¬

Expanded text:
ballivi nostri capiemus alienum boscum ad de cetero deponantur penitus de Tamisia et de Medewaye et per totam Angliam nisi per costeram maris Breve quod vocatur precipe de cetero non fiat alicui de aliquo tenemento unde liber homo amittere possit curiam suam Una mensura vini sit per totum regnum nostrum et una mensura cervisie et una mensura bladi scilicet quarterium Londoniense et una latitudo pannorum tinctorum et russetorum et halbergettorum scilicet due ulne infra listas de ponderibus autem sit ut de mensuris ta vel membris set gratis c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ullus uicecomes uł estabulariꝰ
coronatores uł alii balliui nr̃i tene¬
tenens de nob̾ laicũ feodũ moriat᷑ ⁊
uicecomes uł aliꝰ balliuus nr̃ osten¬
dat lict̾as nras patẽtes de sbmonitõe
nr̃a de debito quod defũctꝰ debuit nob̾
liceat uicecõiti uł balliuo nr̃o atachi¬
are ⁊ abreuiare catalla defuncti ĩuẽ¬
ta ĩ laico feodo ad ualenciam illiꝰ debi¬
tñ ꝙ nichil inde amoueatur donec
ꝑsoluatur nob̾ debitũ quod clarũ fu̾it

Expanded text:
ullus vicecomes constabularius coronatores vel alii ballivi nostri tenetenens de nobis laicum feodum moriatur et vicecomes vel ballivus noster ostendat litteras nostras patentes de summonicione nostra de debito quod defunctus nobis debuit liceat vicecomiti vel ballivo nostro attachiare et inbreviare catalla defuncti inventa in laico feodo ad valenciam illius debiquod nichil inde amoveatur donec persolvatur nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
struatur. nec suꝑ eũ ibimꝰ nͨ suꝑ eũ
mittemꝰ isi ꝑ legale iuditiũ parũ
applutam. ¶Nulli uendemꝰ nulli
negabimꝰ aũ differemꝰ rectũ au ius¬
erunt hãnt saluũ ⁊ securũ exire de
anglia ⁊ uenire in anglia. ⁊ morari.
⁊ ire ꝑ angliam. tã ꝑ t̾ram ꝙͣ ꝑ aqͣm

Expanded text:
um mittemus nisi per legale judicium parium rre Nulli vendemus nulli negabimus aut differemus rectum aut juseant salvum et securum exire de Anglia et venire in Angliam et morari et ire per Angliam tam per terram quam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nullus ꝯstabulariꝰ distringat ali¬
quẽ militẽ ad dand̾ denar̾ ꝓ custodi¬
ꝑsona. uł ꝑ alium ꝓbum hoĩem si
ip̃e eam fac̾e nõ possit ꝓpt̾ ronabłe̾m
causa̾. ⁊ si nos dux̾imus eũ uł mise¬
rimꝰ in ex̾citum: erit quietꝰ de custo¬
dia scd̾m ꝙͣtitatẽ tẽporis qͦ ꝑ nos fu

Expanded text:
Nullus constabularius distringat aliquem militem ad dandum denarios pro custodihominem si ipse eam facere non possit propter racionabilem causam et si nos duxerimus vel miserimus eum in exercitum erit quietus de custodia secundum quantitatem temporis quo per nos fue
Abbreviated transcription (Latin):
dua aut̃ post mort̾e mariti sui statĩ
sine difficultate hat maritagiuĩ suũ
⁊ heditatẽ suaꝰ. nec aliquid det ꝓ dote
sua uł ꝓ maritagio suo uł ꝓ heditate
sua. Qm̃ h̾editatẽ maritꝰ suus ⁊ ip̃a te¬
nuerũt die obitꝰ mariti sui. ⁊ maneat¬

Expanded text:
dua post mortem mariti sui statim et sine difficultate habeat maritagium et hereditatem suam nec aliquid det pro dote sua vel pro maritagio suo vel hereditate sua quam hereditatem maritus suus et ipsa tenuerint die obitus ipsius mariti et maneat
Abbreviated transcription (Latin):
face ꝯpetent᷑. ¶Nec plegii ⁊̃ debitoris
distringant᷑ ꝙͣdui capitalis debitor
suffitiat ad solutõnem debiti ꝑsoluẽ¬
dam. ⁊ si capitał debitor defec̾it de so¬
lutc̃õ debiti ñ hñs unde reddat. aut¬

Expanded text:
eddendum nec plegii ipsius debitoris distringantur quamdiu ipse capitalis debitor sufficit ad solucionem debiti et si capitalis debitor defecerit in solucione debiti non habens unde solvat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sex m̃ses.
iure patro¬
natus ei qͥ
patronum
obtinuerit.
Archiep̃t
posset se ex
omare n
fide fidelio¬
rem ⁊ lega¬
liorem qͥm
posset ĩueĩ¬
re ad idfa¬
ciendum.
Ualete m¬

Expanded text:
 sex menses, jure patronatus ei qui patronatum obtinuerit. Archiepiscposset se exoniare nifide fideliorem et legaliorem quem posset invenire ad id faciendum. Valete
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipientes ab aliis ĩ t̾ra
ña ⁊ in feodis nrĩs mo¬
uentib mediate uł im¬
mediate nob̃ qͣs eccłie
ꝑcipent si eas laici nõ
herent possint eas relĩ

Expanded text:
pientes ab aliis in terra nostra et in feodis nostris moventibus mediate vel immediate, quas ecclesie perciperent si eas laici non haberent, possint eas relinq
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minetur. ¶ Si plana lex facienda
pas inciderit: si sponte ad penitẽtiã
¶ Si laicus raptum ĩ atrio fec̾it: ep̃o
emendabit. Si u̾o alibi fec̾it qͦcunq
modo fcm fuĩt: ep̃c nichil ħebit. ¶ Ha¬

Expanded text:
terminetur. Si plana lex facienda pas inciderit, si sponte ad poenitentiam Si laicus raptum in atrio fecerit, episcopo emendabit. Si vero alibi fecerit, quocunque modo faciat, episcopus nihil habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex . O. dux britannie. herueꝰ
cõmes niu̾neñ. Reñ comes bolonie.
.G. comes sc̃i pauli .G. de dompna petͣ.
⁊ plures alii magnates de regno fuͣ¬
cie uanimit̾ ⁊uen̾unt ⁊ assensu
publico firmau̾unt. ut a pͥmo die
maii imposteꝵ ita sit de feodalib te¬
de dño ligie uł alio modo si ꝯting̾i̾t
ꝑ successionẽ heredit̃ uł quotũq alio
modo diuisionẽ inde fieri qͦtunq mo¬
do fiat om̃s qui de illo feodo tenebt̃:
de dño feodi pͥncipalit̾ ⁊ nlło medio
tenebunt. sicut unus antea tene
odo tenebit. seruitiũ tenebit᷑ exhibere.
⁊ illi dño deseruire. ⁊ reddere rachatũ
⁊ om̃em iusticiã. Qincqͥd at antea
scm̃ ẽ ⁊ usitatũ usq ad pͥma̾ diem
maii maneat sicut fcm̃ est. s decet̾o
fiat sicut est supͣscriptũ. Quod ne
possit obliuione deleri ⁊ ĩposterũ
srritari: pͥsens scriptũ siglłoꝵ suoꝵ¬

Expanded text:
rex, Odo dux Burgundie, Herueus comes Niuernensis, Renaudus comes Bolonie, Guido comes Sancti Pauli, Guido de Donna Petra et plures alii magnates de regno Francie unanimiter conuenerunt et assensu publico firmauerunt ut, a primo die maii in posterum, ita sit de feodalibus tede domino ligie uel alio modo, si contigerit per successionem heredum uel quocumque alio modo diuisionem inde fieri, quocumque modo fiat, omnes qui de illo feodo tenebunt, de domino feodi principaliter et nullo medio tenebunt, sicut unus antea teneb feodo illo tenebit seruicium tenebitur exibere et illi domino deseruire et reddere rachatum et omnem iusticiam. Quicquid autem antea factum est et usitatum usque ad primum diem maii, maneat sicut est factum; sed de cetero fiat sicut est supradictum. Quod ne possit obliuione deleri et in posterum irritari, presens scriptum sigilloru
Abbreviated transcription (Latin):
re possint se hũisse tp̃r Robti cõĩtis
uł Guilli regis eius ꝯcessione rex eis
ñ tollit quin bñ kãnt tm̃modo illud
s nlłatenꝰ saisiant donͨ ĩcuria ei
monstrent ꝙ hr̃e debeant. ¶ Si miłr

Expanded text:
re possunt se habuisse tempore Rodberti comitis vel Guillelmi regis, ejus concessione, rex eis non tollit quin habeant; tantummodo illud nullatenus saisiscant, donec in curia ejus monstrent quod habere debeant. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
iuste sit subditꝰ: ⁊ ep̃ales redditꝰ ꝑsoluͣt.
Quod uͦ suphñdat: in usu mõĩsterii su¬
i albis hẽat. hoc idem in eccłiis mõacho¬
ꝑ obseruetur. ¶ Uiolatõ ecc̃e sicut sr̃¬
ius det̾minatũ est ꝯmissa ꝓ quib di¬
milit̾. ¶ Si qͥs iratus ꝑsequit᷑ aliꝙ̃ ĩ
rit. uł uuln̾au̾it. uł occid̾it. ¶ Si duel¬
pastꝰ eiꝰ. aut hĩtator atrii. similit̾.
cus adult̾ium fec̾it uł incestũ simiłi.

Expanded text:
uste sit subditus, et episcopales reditus persolvat. Quae vero superabundant, in usus monasterii sui abbas habeat. Hoc idem in ecclesiis canonicorum observetur. XIII. Violatio ecclesiae ius determinatum est, et commissa pro quibus dimiliter. Si quis iratus persequitur alium in rit, aut vulneraverit, aut occiderit; si duelpastus ejus, aut habitator atrii, similiter cus adulterium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si se purgare uolu̾it ĩ eadẽ proch
cui seruit p̾sentib ꝑrochianis płib
ante ep̃i ininistres eoꝵ uiditõ se pur¬
gabit. Si u̾o se purgare nõ potuit:
eccͣam pdet irrecuꝑibilit̾. Hoc autẽ¬
p̾dc̾s rex statuit nõ ꝑ hẽpͥnitꝰ ep̃is su

Expanded text:
rgare voluerit, in eadem parochia cui servit, praesentibus parochianis pluribus, ante episcopi ministros et eorum judicio se purgabit. Si vero purgare se non potuerit, Ecclesiam perdet irrecuperabiliter. Hoc praedictus rex statuit, non perenniter episcopis sui
Abbreviated transcription (Latin):
qr quidam de baronib norm̃ p̾sẽtes
nõ erant: decreuimꝰ int̾ nos ꝙ nos
ad aliam diẽ ⁊ueniremꝰ ⁊ barones
absentes ⁊uocaremꝰ si dño regi pla¬
c̾et. ⁊ tunc iura dñi regis ⁊ nr̃a q̃ hic
scripta nõ sunt ꝑ sacͤmentũ ñm scri¬
beremꝰ. Hinc at scripto sigilla nr̃a¬

Expanded text:
 quidam de baronibus Normannie presentes non erant, decrevimus inter nos quod ad aliam diem conveniremus et barones absentes advocaremus, si domino regi placeret, et tunc jura domini regis et nostra, que hic scripta non sunt, per sacramentum nostrum scriberemus. Huic autem scripto sigilla n
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o a die salbati sero usq ad diẽ lue
mane. ¶t dicimꝰ ꝙ si clĩcus capia
t̾ram. nece aliter ꝓ delicto suo pũiet᷑.
nec pot̾it postea intͣre t̾ram sñ licẽcia
dñi regis. quin de eo fiat iusticia. Si
uͭ postea aliquid forefecit: dñs rex fa
ciet de eouisticiam sicut de laico.
regis ⁊ nr̃a q̃ nob̃ menorie accur¬
rebant sicut udimꝰ tp̃r . h. ⁊̃ .R. regũ¬

Expanded text:
 a die mercurii sero usque ad diem lune mane. Item diximus quod, si clericus capiatterram, nec aliter pro delicto illo punietur, nec poterit postea intrare terram sine licencia domini regis quin de ea fiat justicia. Si vero postea aliquid forisfecerit, dominus rex de illo faciet justiciam sicut de laico. regis et nostra, que nobis memorie occurebant, sicut vidimus tempore H
Abbreviated transcription (Latin):
b usurarii. ꝙ qͣnͣdui u̾surariꝰ ẽ ĩ lec¬
to egritudinis si distribuat res su¬
as ꝓpria manu sua stabile est. post
mortẽ uͦ usurarii om̃s res sue dñi
si iacuerit in lecto egritudinis ꝑ tres
t̾ra est. ⁊ sic est de illo qui se int̾ficit

Expanded text:
bus usurarii, quod, quamdiu usurarius est in lecto egritudinis, si distribuat res suas propria manu sua, stabile est ; post mortem vero usurarii, omnes res sue domini si jacuerit in lecto egritudinis per tres terra est ; et sic est de illo qui se interficit
Abbreviated transcription (Latin):
ers ꝙ Rac̃ qͦnda̾ rex angł fecit ei exca¬
bium. ⁊ inde dedit ei cartam suam.
ꝙ dñs rex faciet ei usticiã scd̃m te¬
norem carte sue si ei placuerit. ¶t
ꝙ si clĩcus ĩuiriosus existit dño a qͦ
re omĩa catalla clĩci q̃ inuen̾it suꝑ
feodũ de quocũq loco uen̾int. donec
milit᷑ si laicus teneat rem qͣm cłieꝰ
dicat ee sua̾ noĩe ełe. recognoscet᷑ ĩ¬

Expanded text:
Ricardus quondam rex Anglie fecit ei excambium, et inde dedit ei cartam suam ; et dominus rex faciet ei justiciam secundum tenorem carte sue, si ei placuerit. Itequod si clericus injuriosus existit domino a quo re omnia catalla clerici que invenerit super feodum, de quocumque loco venerint, donec militer si laicus tenet rem quam clericus dicat esse suam nomine elemosine, recognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
stica ꝑsona d aliꝙ̾ trahe in causam
ꝓ fide uł sacram̃to quod fiat de laico
feodu. uł catallo hoĩs laici. s si fides
data fui̾t de catallo maritagii ul de
legato mortui. uł de catalło clĩci uł
crucessignati: de c̾a illa bñ pot̃ iudi¬
care. ¶It̾ dicimꝰ ꝑ sac̃mentũ nr̃m¬

Expanded text:
stica persona debet aliquem trahere in causam pro fide vel pro sacramento quod fiat de feodo laico vel catallo hominis laici ; sed, si fides data fuerit de catallo maritagii vel de legato mortui, vel de catallo clerici vel crucesignati, de causa illa bene possunt judicare. Item diximus, per sacramentum n
Abbreviated transcription (Latin):
requisito. Ita ⁊̃ ꝙ ꝯtra:
hedes uł successores nr̃
nllatenus se opponere
Quod ut ratũ ⁊ stable
ꝑmaneat in futurũ:
p̾sentib litt̾is nis no¬
strũ fecimus apponi si¬
gillum. Actum parisꝰ

Expanded text:
requisito, ita quod contra hoc heredes seu successores nostri nullatenus se opponere Quod ut ratum et stabile permaneat in futurum, presentibus litteris nostrum fecimus apponi sigillum. Actum
Abbreviated transcription (Latin):
alqs icentus negoris ad eĩ non potiar Regina
macildis libeus affusset iusi Regus detenta
occupato dubus fuis set Affuni touicm per conder̃tomn
bemsinene suc larpicionem Noluit Rex suꝑui oꝑi¬
pre̾ sũe Rege terram̃ sipõmã manũ. Ncponle
sedia auos solis poceiperu appensis complemt
monasteriũ cum onãbus offecinis opus pultium
et macsimẽ d ffueriant ⁊ Rogio firaane. clarissim
ꝯfules et ex aliis Rogia eursdm primatibus
ꝓmuciis Iluỹ to uero temporors post dedicacoonem
parto ueneradus pater he luca om̃i mẽbroꝵ
offino destru peratus cepit ⁊ lorge caite dici

Expanded text:
aliis intentus negotiis adesse non potuit. Regina Mathildis libens affuisset, nisi regiis detenta occupationibus fuisset. Affuit tamen per condecentem beneficentiae suae largitionem. Noluit rex sumam manum imponere, sedecim annos solis pauperum expensis complevit monasterium cum omnibus officinis, opus pulchrum et maximum. Affuerunt et regni Franciae clarissimi consules et ex aliis regni ejusdem primatibus provinciis. Aliquanto vero temporis post dedicationem exacto, venerandus Pater Herluinus omni membrorum officio destitui penitus coepit, et longe ante diei
Abbreviated transcription (Latin):
tcne tur ebuliut faigins aꝑietibus eccłit ⁊ clirastra
Indespaadc̃onm diurnã mamfestaus scelerator Cero
apt̾em deũciaus Alaul phus uero filiusꝰ al
qm post morten prds eccliam̃ in castella Retinebar ⁊
captus est repltatae porunceps enteny militr̃
ab equo corrutus effuso cebro es piroacur princepos
peditm Ramecius solius ecclids fuarge et iuuadei dec¬

Expanded text:
teneretur, ebullivit sanguis a parietibus ecclesie et claustri, indignationem divinam manifestans, sceleratorum veroem denuntians. Arnulfus vero filius consulis, qui post mortem patris ecclesiam in castella retinebat, captus est et exulatus. Princeps autem militum ab equo corruens effuso cerebro expiravit. Princeps peditum Rainerius, solitus ecclesias frangere et incende
Abbreviated transcription (Latin):
Dioro filius tanciedi de alta uilla princops noruduoꝵ
in apulia factus est. ħuc ꝓp̃ramor Religiona
mlitori ppobitatt᷑ landabibis eptitit Quẽ̾ ubarso
neapolit amus comes cnmpatli euos dem dongao¬
uigilias in eccłia beati laucoruicii iiiᵗ y das augast
ag̾cient coram altari deum ⁊ fanctioy lauriꝰcũ
nnociũtem contidamt i otro unfondas frater ecat in.

Expanded text:
Drogo filius Tancredi de Altavilla princeps Northmannorum in Apulia factus est. Hic Christiana religione et militari probitate laudabilis exstitit. Quem Wazo Neapolitanus comes compater ejus dum vigilias in ecclesia Beati Laurentii IV Idus Augusti agerent, coram altari Deum et sanctum Laurentium invocantem trucidavit. Porro Umfridus frater ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
Der post unndenos ne trres ⁊ quatuer cuuos
Oramatua nestierat post iue peritas obit
Euetuor undeces tomsegie ce nobi alis
A nuos Rete suos didiando dacis
Cirm phebue nomu fubi uirgant ꝓrotulit in ta
Cõm̾igorndo diem clasit ⁊ eddomuadam
her lius epat sl quis de nomace querat
Cu cm sanctis deu gmi gaa eis deus est
Cum gnatero huc denos em ueuuisset o anuos
Dai facronat secli sprecut amore dei
Mutars h hices de m̾di nalite nales
fet xp̃o subito monachus ex larco
hine sis more patrẽ socians colligia fratiã¬
s dura qua decut Repir ecos aa luar
Non tam diniciis sp̃ seder meritis
Quas puer hauid didistui striptunrat post ita stunt
doctas ut in doctam uox sequerre luor ercũ
Flercibus ant nobis tulu in clemt̾na mortis
Sextilis ꝙmia bis q die demna
herilane pateo sit celica stãdis onãter
Credere na̾q tuis hoc luet epnãtis

Expanded text:
ndenos, ac tres, et quatuor annos Grammata nescierat, postque peritus obit. Quatuor undecies, transegit coenobialis Annos, rite suos dimidiando dies. Cum Phoebus novum sub virgine protulit ortum, Commigrando diem clausit, et hebdomadem. Herluinus erat, si quis de nomine quaerat, Cui cum sanctis det quidquid eis Deus est.Cum quater hic denos aevi venisset ad annos, Quae fuerant secli sprevit amore Dei. Mutans ergo vices de mundi milite, miles Fit Christi, subito monachus ex laico. Hinc sibi more patrum socians collegia fratrum, Cura qua decuit, rexit eos, aluit. Non tam divitiis, quam fidei meritisuras postea scivit, Doctus ut indoctum vix sequeretur eum. Flentibus hunc nobis tulit inclementia mortis, Sextilis quina bisque die decima. Herluine Pater, sic coelica scandis ovanter, Credere namque tuis hoc licet ex meritis.
Abbreviated transcription (Latin):
epaitatire usus magnus di/ mn plebe tumltus
sacotuito cat folito fdei pat̾cio Rolloni dita scamm
et nabnia et honoren torms Reguaoy supes
toriam dmnonmatã qnatuus Ipsam texram tege
et possid  herddib  tradderet et ꝑ cucouclã
tunctorum auorum succes sro nepotum haberei

Expanded text:
excitatur risus, magnusque in plebe tumultus. sacramento catholicae fidei patricio Rolloni vitam suam et membra et honorem totius regni; super terram denominatam, quatenus ipsam teneret etcunctorum annorum successio nepotum haberet et
Abbreviated transcription (Latin):
artinto pargunoꝵ Repẽtino aduc̃tu. c̃ ualida
ept̾atua̾ uirtate saptr arthunt fliũ eis obu
processit hastugũ qm ad hnc Incarnotena unbe
moria uatus ob ꝑiciõ liugne c̃ abiis legatis premotẽs
uemens Itaꝙ hastargus duxta ceque decursum
talibus Illos adorsus est uerbis. hois Inguir
Robustes sun mailites quibus eb onis huc aduecti estis

Expanded text:
agnito paganorum repentino adventu, cum valida exercituum virtute super Authurae fluvium eis obvius processit; Hastingum qui adhuc in Carnotena urbe morabatur, ob peritiam linguae cum aliis legatis praemittens. Veniens itaque Hastingus juxta aquae decursum, talibus illos adorsus est verbis: « Heu! inquit, robustissimi milites, quibus ab oris huc advecti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
ob diu̾tnoos paganoꝵ excursus siliuis ubig
adultis acultro Et boinere. torpebar dualta
flandrẽ sem uero prom̾ciam uot ex ta uinet
Ampe̾dicione Recipere / Rollom tiatem pedem Regis
cum ab eõ ducatum Normãine sastperet nõlẽto
obstulari dixerrunt exĩ qui tales doĩa Reapire
ossulo dobet Repete exppitẽ pe̾dem Regis ex Iele

Expanded text:
ob diurnos paganorum excursus, silvis undique adultis, a cultro et vomere torpebat inculta. Flandrensem vero provinciam, ut ex ea viveret, impeditione recipere. Rolloni autem pedem regis, cum ab eo ducatum Northmanniae susciperet, nolenti osculari, dixerunt episcopi: « Qui tale donum recipit, osculo debet expetere pedem regis. » Et ille
Abbreviated transcription (Latin):
Anomodo guidꝰ norma̾nios dace Rehulrho quod̃ ꝓfido
nolentes eũ fdditus a Regno excrnde̾ dũ obside̾m
sabirrliana Rothonageñ uobis ab eo cum parina
mane nulirũ sunat demcti in loco qui hactenus
dicitar pratum pratã belli et ꝙ dũ abee lo
uutor Reddinet cognont sibi epspouota nobilis suna
paobl filrã natm ⁊ptũ festaiũ quẽ Rcardum

Expanded text:
Quomodo quidam Northmannorum duce Riulfo quodam perfido, volentes eum funditus a regno extrudere, dum obsiderent suburbana Rothomagensis urbis, ab eo cum parva manu militum sunt devicti in loco qui hactenus dicitur Pratum belli; et quod, dum a bello victor rediret, cognovit sibi ex Sprota nobilissima puella filium natum apud Fiscannum, quem Richardum
Abbreviated transcription (Latin):
de Illo quors Nonũ br̃unter hic Intrnabo Dum
post ueniatonm in scluao que uicinet alueo serane
mrta Rothomagam scipatus obseꝗut̾cum tirobis
oothidiano loquidi / marã uotamus aruullas etas
in guercie peipendit que per tres amnos oẜ̾tiorem
indo intacte Ibidem fueruent Et quia Iuxta
mard. Illad fuctũ memorabile fecit Per ipser
seuad usq in hodierñ diem Rollons mara uocat
hre et hmoi Rollo dux terroribus pp̃łu frcadds
tud ob anoremn Instine quc̃ dimius debint
legib cũ pro sabditore cemordiet quieta
uita m̃ proo sin honoris tutaas qͥmablo statio dacatum
sib adto ⁊torbatã tempore longtuo pati fice
gubernabat
fecit qu ebat socer Rollonus quodã tecapone in sir
Duos milites gis le filie sue qnos Illa acxcũ
se octuete Due moraoi fecit Noleus eos madfe tare
Wollon qd̵ cam Ille coynouisset wratus ⁊ Roputado
eos epploratores inssit Illos edua ⁊ e dutos
in fors uenaliũ Rerim igulari Audius actam
Uobertus Dux framoꝵ patumꝰ Rollons ꝓ putiẽ¬

Expanded text:
de eo, quorum unum breviter hic intimabo. Dum post venationem in silvam, quae imminet alveo Sequanae juxta Rothomagum, stipatus obsequentium turbis quotidiano loquendi Maram vocamus, armillas aureas in quercu pependit. Quae per tres annos ob timorem ipsius intactae ibidem fuerunt. Et quia juxta Maram illud factum memorabile fecit, ideo ipsa silva usque in hodiernum diem Rollonis Mara vocatur. His et hujusmodi Rollo dux terroribus populum frenans, tum ob amorem justitiae, quem divinis debuit legibus, tum pro subditorum concordi et quieta vita, tum pro sui honoris tranquillo statu, ducatum sibi a Deo attributum tempore longaevo pacifice gubernabat.fecit erat socer Rollonis; quodam tempore misit duos milites Gislae filiae suae. Quos illa apud se occulte diu morari fecit, nolens eos manifestare Rolloni. Quod cum ille cognovisset, iratus et reputans eos exploratores, jussit illos educi, et eductos in foro rerum venalium jugulari. Audiens autem Robertus dux Francorum, patrinus Rollonis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
muq deni st auza. Infula mestris moraretur
folliita q coatorque̾tie coumositatis cogitatione
eftuaus moluetar ut uno̾uaret se de Inmias
sns plłi pli̾miꝙ quot figarat de dacia
omenitas ad eum Reuertotu fessis la bore artube
sopporessis uox dinina Illi sommt dicent Rello
uelonter surge portã fes tuetiatco naugto
sospes Reuerleris ꝑpetuaꝙ pace in ea sao

Expanded text:
ue diu Scanza insula moestus moraretur, sollicitaque contorquentis animositatis cogitatione aestuans, moliretur ut vindicaret se de inimicis suis, plurimique quos fugarat de Dacia regalis immanitas, ad eum reverterentur, fessis labore artubus, sopore oppresus, vox divina illi sonuit, dicens: « Rollo, velociter surge, pontum festinanter navigio sospes reverteris
Abbreviated transcription (Latin):
opportumnũ ad decipitidum hastiugã talib utobis
fallse appetit Illũ Cut Inquit dusigras sunc uix
ignaria torpes ignora Regem harolum te uelle
morte oppetẽ ob xp̃rauorum sangnnẽ ate olim
fesã Inaste Reminiscitur cum maloꝵ que Illi tunt
dprche sorsisti et ideo te de terra ex timinat e
doc̾uit manus ecram tua ut ipse mt cum Rollono
pagno ad deliuẽdos francos sentit Qua de re
in proxiino pessume de lt ueris ab eio ꝯsule autem tibi
ut in confultus ꝓi̾aris Quibus uerbis hastingus
territus ꝯfestim caruolenã uobem theboldo uendidit
et distructi our̃bus ꝑcipxe ꝓfectus disparuit
capiᵒ xii.

Expanded text:
unum ad decipiendum Hastingum, talibus verbis falso appetit illum: « Cur, inquit, insignissime vir, ignavia torpes? Ignoras regem Carolum te velle morte appetere, ob Christianorum sanguinem a te olim fusum injuste? Reminiscitur enim malorum quae illi tunc improbe intorsisti, et ideo de terra te exterminare decernit. Manus etiam tua, ut ipse ait, cum Rollone pagano ad delendos Francos sentit. Qua de re in proximo pessime deleberis ab eis. Consule autem tibi, ne inconsultus puniaris. » Quibus verbis Hastingus territus, confestim Carnotenam urbem Tetboldi vendidit, et distractis omnibus peregre profectus disparuit. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt Inmmueralten q mauũ ad naues dm̃erũt
frifiones g. Residue diffidentes sur exhint tibatarii
effecti sunt Rollonus p̃reytis per om̃ia obediertes
in altum carbate nambus data uertir q ꝓras
ad Rameni prolige R proliyi riguli terras ulasti
se capiẽtes de ipso ꝙa affiui ubalgois cum
foisionb dã ꝓsteatis in proelio ꝑc trate port
Intoat scaldi abueum et eis citraꝙ teriram de ppłans
suꝑ lonegi colle Rameriũ uenit ad quẽ d̾ abbatiam
dictam nomine condatã / Ramernus uero multa
mala ppessa prcualũt fames eporitur quia
erra apatio non scunditmo. unlgas ptumoia affligit
soune bellibq acceritur diffĩdĩt unt̾ tncti
Ranerio loro Insidiarum clõ bommorante suꝑ
dacos capte coruere / Duci eum huic Iude
congres so uallauerunt en̾ꝙ inimũ debellnten

Expanded text:
ceperunt, innumerabilemque manum ad naves duxerunt. Frisones igitur residui diffidentes sui, exhinc tributarii effecti sunt, Rollonis praeceptis per omnia obedientes. in altum carbasa navibus data, vertitque proras ad Rainerii Prolixi Juguli terras; ulcisci se cupiens de ipso, qui adfuit Walgris cum Frisonibus jam prostratis in praelio: Pererrato pontintrat Scaldi alveum et cis citraque terram depopulans super Longi Colli Rainerium, venit ad quamdam abbatiam dictam nomine Condatum. Rainerius vero multa mala perpessa. Praevalida fames exoritur, quia terra aratro non scinditur. Vulgus penuria affligitur, fame bellisque atteritur. Diffidunt vivere cuncti, nero loco insidiarum clam commorante, super Dacos cupiente irruere, Dacicum hinc inde congressi vallaverunt, eumque nimium debe
Abbreviated transcription (Latin):
ad bapti su̾ oomolant dum hunic Rbertus fra̾iori
dux Rebus puo qcbus uecierat competater gestis
franc̾iam Repetir hilaris Porro Robertus
magno aꝑꝑatu suxnanominatam tamr Reg
filiam in ꝯ sorcẽ su thore xp̃iono moue dupi
BSeciantatem onobus gentibus in sua temra
mauee̾ cupit̃ tob fent Illam terram fuis fidelibus

Expanded text:
ad baptismum convolant. Dehinc Robertus Francorum dux, rebus, pro quibus venerat, competenter gestis, Franciam repetit hilaris. Porro Robertus magno apparatu, supra nominatam tanti regis filiam in consortium sui tori Christiano more duxit. Securitatem omnibus gentibus in sua terra manere cupientibus fecit. Illam terram sui fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
ost hr Iater normentos lagtes legem stutun ut
milluss assensu sur preberet qd se de ppoehender et
ainbo partib appgudẽtur. Dontigit nõ multo post
campo cũ cultro et uemeit. gue tam in felix
tp̃ uexina upxor Illuꝰ clã cuncta sustalit esprri
uolens editã ducis Rastuns uero eu. ampum
Regiressus Rebus non ducentis uporem an eas habet
i̾quiriat. qua negiute ducem aqgreditar petens
ut sibi utenfiliaᵉ Roddentur : qie motas Illico
pietate dppnũ uiri dates g̾uinq solidis Rlenane
et pp̃łm per circartam ad exaen calibis c̃cta
inssu comꝑelbẽ Quo deo indica̾te libało unior
Rastici a m̾stuis aotatur ͦne cocita uenberibus

Expanded text:
 ut nullus assensum furi praeberet. Quod si deprehenderetur, ambo patibulis appenderentur. Contigit autem non multo post campo cum cultro et vomere. Quae tam infelix quam vesana uxor ipsius clam cuncta sustulit, experiri volens edictum ducis. Rusticus vero ad campum regressus, rebus non inventis, uxorem an eas haberet inquirit. Qua negante, ducem aggreditur petens ut sua sibi utensilia reddantur. Qui motus illico pietate, damnum viri datis quinque solidis relevare et populum per circuitum ad examen calibis cunctum jussit compellere. Quo Deo judicante liberato, uxor rustici a ministris arctatur. Quae coacta verberibu
Abbreviated transcription (Latin):
ollo antem dux gui et Robertus post fpͣ. uyer eus
morte proentuta absa liberis mortua esp. Repudiata
opom ex qua filiũ nomine Wuilelinũ Iam adultum
gtimtrat Iterum Repetens sibi copulau̾t uerũ fractꝰ
dam uiribut laboribus ⁊ preliis in gubas omne
Iuint̾lutis Robicro consapserat deduecitus sice dispom
appr se toto conanue cua uel gualũ Illũ Relinqutret

Expanded text:
autem dux, qui et Robertus, postquam uxor ejus morte praeventa absque liberis mortua est, repudiatam Popam, ex qua filium nomine Willelmum jam adultum genuerat, iterum repetens sibi copulavit. Verum fractus jam viribus, laboribus et praeliis, in quibus omne juventutis robur consumpserat, de ducatus sui dispositione apud se toto conamine, cui vel qualiter illum relinqueret,
Abbreviated transcription (Latin):
frandulẽtem ꝑfidiam dacie Regis nobis Retu lexun
plrmi Ne mo semore in factis nõo iustioꝵr neno maio
in armus huus negocii curoas se clũdite. armorum
lictat uobis ubicũq teroraꝵꝭ nõt dicionis uendere
Et emeroo : nr̃m semorem preramiue dogite uot urẽ
fide Integritate diguctur ad nos ueure quia
tum desiders Intuer suꝑq malit suis solari abrũtes
aut̾ missi q̃cmq audicrant Reudciauerunt Rollomi
E pemplo Rllo audacter ⁊ i̾cuctanter ꝑrexit ad
Regem / contra se uenẽtem qua mutuo ampplexati et
ostula libaꝵ ce demtib utrisꝙ exc̾citus turiis
sederunt seposit Tunc Rx alstemus prior est allocat᷑
pposopia pollens. gestoꝵ lammẽ fulgens moraib
et mexitis precelsior oñb at fedtre ꝯplaai
fida nectanuui in uno Ees peto pars aume semper qr
mee comes at fircb in nrds tenut de posto morari secqr
salutiferro bapti sinate for̃de prari En qui gestis habe¬

Expanded text:
fraudulentam perfidiam Daciae regis nobis retulerunt fraudulentam perfidiam Daciae regis nobis retulerunt plurimi. Nemo seniore in factis justior vestro, nemo major in armis. Hujus negotii curas secludLiceat vobis ubicunque terrarum nostrae ditionis vendere et emere. Vestrum seniorem, precamur, cogite, ut nostrae fidei integritate dignetur ad nos venire, quia eum desidero intueri, superque malis suis solari. » Abeuntes autem missi, quaecunque audierant renuntiaverunt Rolloni. Extemplo Rollo audacter et incunctanter perrexit ad regem contra se venientem. Qui mutuo amplexati et oscula libati, cedentibus utriusque exercitus turmis sederunt sepositi. Tunc rex Alstemus prior est allocutus: Prosapia pollens, gestorum lumine fulgens. Moribus et meritis praecelsior omnibus, atque Foedere complacito fidei nectamur in uno. Sis peto pars animae semperque meae comes, atque Finibus in nostris temet deposco morari. Sicque salutifero baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
nobis penitus itut̾ scẽ nũ qz procellaꝵ. elacconib
prinalos Cum gat conarem datit̾ Repetere et nos
de Inuuicis nod̃s uindicare obstitir et Iulclusa nos
glacialis hies gela ꝙ crustõte terram ⁊ afflyet
flepiles herobaꝵ ⁊ arborrm cornas deufa glaniałiu
mole Refrenata troustarim struperount nobis churũ
flunu nec proebant nobis ꝓspũ iter unda dlu̾ĩ̾tes
quudam milites in confiniont̃ adutntus oominor antes
p̃maxiãm attui qͣ nos stax trunt nos qz luccessentes
Innaseount Nos utuo nec sublacitin nec supoͣ nangare
ualentes Illoꝵ audone Restitim I. multos ꝙr Illoꝵ fplro
exarinatos cepanꝰꝰon autem Regnũ tui
A populabimꝰ Nec proedas usꝙ Raptas ad Nanes
uertemus ueudend at emendi sequiftrã pacem
petim Igr aminentis ueris tpre ad frantiam ꝓficisten
Rus autem hilarẽ uultũ scinis sus his audit p̃fatuo
nilla tellus effert biros magis ꝙ dacia precpues
aiomus q strenue edoctos part̾tellã diffuse ꝯtuirositatis

Expanded text:
elationibus privatos. Cum autem conaremur Daciam repetere et nos de inimicis nostris vindicare, obstitit et interclusit nos glacialis hiems, geluque crustante terram et affligente flexiles herbarum et arborum comas, densa glacialium mole refrenata crustarum, struxerunt nobis murum flumina, nec praebuit nobis prosperum iter unda. Audientes quidam mim contra nos struxerunt, nosque lacescentes invaserunt. Nos vero nec sub glaciem, nec supra navigare valentes, illorum audaciae restitimus, multosque illorum praelio exarmatos cepimus. Non autem regnum tuum depopulabimus, nec praedas usquam raptas ad naves vertemus. Vendendi atque emendi sequestram pacem petimus, quia imminentis veris tempore ad Franciam proficiscemur. » Rex autem hilarem vultum submissus, his auditis profatur: « Nulla tellus effert viros magis quam Dacia praecipuos, armisque strenue edoctos. Parentelam diffusae generositatis
Abbreviated transcription (Latin):
coppiosa maie ꝯgrnt̾ti q poubertate flor t̾ram
aingregata q multitudine medie etatis. scuũ
at ad exa̾muandum destriptoꝵ elatis dextris
maudaut si lencrum
iuultũatis ppłi miriimare peritus sedato sedis ꝓ
dicentis suggestu fubliuter Rollont suffecto ⁊ ẽfa ĩ quit
ore melliffluo. uos quibas ĩtalestit ꝯmieclis ardor.
qiqr uero flore preslancioris estis uirtutes
alloquor sollerti ꝓporto Rent̾udos prd̾d auot qr
et porounos inu laminrẽte conualest ce uoiriliter
et confortaminsꝵ it nt egmperis uicibus Illis
ualtatis congruc̾ter comieiure: de dignaminpꝭ Rex
si quidd hunis Regai mobit᷑ nos suꝑgredi moẽ q moiͣchiã
e ditacriam nr̃e Duotione teruam maupare sie
Regiiuis terram anticipando preoccupenuus lyostrlit
Resestendo adue̾tui eius cha/ Illico om̃e his dictro
ephilarati Regios terrã conglobans appitibpnaserũt
lotãq semeti uulcano d popularerount. hec antem

Expanded text:
copiosa manu, congruentique pubertate florentium, copiosa manu, congruentique pubertate florentium, congregataque multitudine mediae aetatis, senum, atque ad exterminandum descriptorum, elatis dextris, mandant silentiumultuantes populi, murmure penitus sedato, sedisque decentis suggestu sublimiter Rollone suffecto, infit ore mellifluo: « Vos, quibus incalescit juvenilis ardor, quique flore praestantiores estis virtutis alloquor. Solerti proposito reverendos patres avosque et proavos imitaminor. Convalescite viriliter et confortaminor, et ne aequiperis vicibus illis valeatis congruenter convenire dedignaminor. Rex siquidem hujus regni molitur nos supergredi, nostraeque monarchiam editariam nostrae dominationis terram mancipet, sui regiminis terram anticipando praeoccupemus, hostiliter resistendo adventui ejus. » Illico omnes his dictis exhilarati regiam terram conglobatis exercitibus invaserunt, totamque saeviente Vulcano depopularunt. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
atz Res por̃ ure pporblans facremus qugte¬
tenere Ibli eutem he andic̃q Rollouns et Enomi
ostulo expectinerunt pedes at Illiro suꝑ Dictas
principum Reminerunt gratulãtes Interea uede fre¬
ma leꝵꝭ que sibi Ible dux Intulit Remĩstens cunctis
si Iupii ciccessitis principib Inquit uos non later
patroem Rollons et eurini esse deffanctum alggrediar
ꝯͦ fines Illorum et capiaus urbes Et castria
at munuissima loca ulcstar q facta prods n
filios / eotqs cont̾endo sacabor suꝑ malis Illoꝵ uos¬
nr̃os ꝙ prior p̃parate ad talia ngocia adimplẽda
De noiãtino Igitur g̃muo porofectiorus. Undecunq uecerãt
Repedarunt cum suis. e xxᵗ esstra Dacie. Ilnc̃tus
minio curaꝵꝭ dhians estia que lõemroda. suu
spparat in Ielo profecta. hi leues clxcos lucida ꝙ
spitula fabrili adiuti carte compoñt hi tel
enses ꝙ atq fecures cote eacuudt/. huiꝰ Rei in¬
oppinata fama Rollonis et eurmi aures ꝑlabu.
et talis Relõius ẜmoni perturbatur qui conrocata

Expanded text:
e proprietatis faciemus quietenere. » Illi autem haec audientes, Rollonis et Gurim osculo expetiverunt pedes, atque illico super dictis principum remearunt gratulantes. Interea vermalorum, quae sibi ille dux intulit, reminiscens, cunctis sui imperii accersitis principibus inquit: « Vos non latet patrem Rollonis et Gurim esse defunctum. Aggrediar ergo fines illorum, et capiam urbes et castra atque munitissima loca, ulciscarque facta patris in filios, eosque conterendo satiabor super malis illorur, praeparate ad talia negotia adimplenda. Denominativo igitur termino profectionis, undecunque venerant repedarunt cum suis. Mox effera Daciae juventus nimio curarum inhians aestui, quae commoda sunt praeparat in illo profectu. Hi leves clypeos lucidaque spicula fabrili adjuti arte componunt. Hi tela ensesque atque secures cote exacuunt. Hujus rei inopinata fama Rollonis et Gurim aures perlabitur et talis relationis sermone perturbantur. Qui convocata
Abbreviated transcription (Latin):
Dire spañd pap dutero eos stabibertur federe
firio  Stanoto saue tp̃rs uerua̾t ad deniẽ tum̃
locum qui dicitur ed fanctum clerum Rex cum Roberto
froamnor duce tiraus epte fliũ Rllo uerontia
uallatus cimers militum discurrẽtibus al Ruatin¬

Expanded text:
 eos stabiliretur foedere firmo. Statuto sane tempore veniunt ad denominativum locum, qui dicitur ad Sanctum Clerum, rex cum Roberto Francorum duce trans Eptae fluvium; Rollo vero citra, vallatus cuneis militum. Discurrentibus alternati
Abbreviated transcription (Latin):
et urbis muros solotenus hostica Iioatate derutos
prospicies ac de Iunanune ad Risistẽ dimi or̃s
difefidens adudicamt salu broins ab eis pacemy guere
ꝙ in aliqno Illos aad su ꝑunt̾ prouocare. Ine
festirs Illos adiaus pacem petit ⁊ ꝯsequatur
optatã pacto Iar̾se fedcre firmo Post hoc uo
dom ses tmuedtes ad urbis menna sꝑ totius ĩpelũt
plrmo milige plenas adiũ gunt cutꝰ urbis
prefidra sergati me̾te terra mari q ꝯfideio auteo
compen̾ioꝵ lucris auitum tucius comutatus¬
capła capiu Illud̃ fore concorditer deputaut

Expanded text:
opus agnoscens et urbis muros solo tenus hostica immanitate dirutos opus agnoscens et urbis muros solo tenus hostica immanitate dirutos perspiciens ac de juvamine ad resistendum omnino diffidens, adjudicavit salubrius ab iis pacem quaerere, quam in aliquo illos ad sui perniciem provocare. Qui festinus illos adiens, pacem petit et consequitur optatam, pacto inter se foedere firmo. Post hoc vero Daci festinantes, ad urbis moenia quantocius propellunt plurimo milite plenas adjungunt. Cujus urbis praesidium sagaci mente terra marique considerantes, compendiorum lucris munitum, totius comitatus caput illud fore concorditer deputant.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uellis a nobis fugiar labi compedibus Intrcatur¬
non p̃t̾. enadere. caliont̃ sicut frisiomibus tibi
Rddidi prio malis que uihi sie Re ituliste uxor tua
et principes tru quil gud auxi et arpent Rempare
patuerunt pro tẽ iifunt mihi diuidiũ ex afherati
mansuesteus Requreste et nullatenus sit distor̃dia
sed sempit̾na Iuĩ me et te pax et armacia hirs
Dictis Rameri cric a soluũtur : compedib atim¬
q Rolło sib federatum muntrib ꝙ ed doms Ioͥmaxims
Dicatũ qͥueciã Reddita medietate legoꝵꝭ muneuum
capilꝰ ix
Dis Itaq se datis dam cũ suo duce Rollone Gela
uentis librant scaldi alutũ de sere̾tes at ꝑuit̾ so
ponto oct ingentesimo septuayefuno Sexto s Incrrrant
Donumi d muo seguaica peuertrãtes orer flante
ad uotum uenlo gemeticũ uer̃t corpus facre
uirginus nomine᷑ ameltrũde sd abratama
asportaneriant in capella sancty uedasti que
traufslumẽ est suꝑ altare pone̾tes. que cappella

Expanded text:
Si velis a nobis fuga labi, compedibus intricatuSi velis a nobis fuga labi, compedibus intricatunon potes evadere. Talionem, sicut Frisonibus, tibi reddidi pro malis quae mihi sine re intulisti. Uxor tua et principes tui, quidquid auri et argenti recuperare potuerunt, pro te miserunt mihi. Dimidium exaggerati mansuescens requiesce, et nullatenus sit discordia, sed sempiterna inter me et te pax et amicitia. » His dictis, Rainerii crura solvuntur compedibus. Statimque Rollo sibi foederatum, muneribusque et donis praemaximis ditatum, quin etiam reddita medietate legatorum munerum, CAPUT IXHis itaque sedatis, Dani cum suo duce Rollone vela ventis librant, Scaldi alveum deserentes, atque permenso ponto, octingentesimo septuagesimo sexto ab incarnatione Domini anno Sequanica penetrantes ora, flante ad votum vento, Gemmeticum veniunt, corpus sacrae virginis Ameltrudae, quod a Britannia asportaverant, in capella sancti Vedasti quae trans flumen est, super altare ponentes. Quae capella
Abbreviated transcription (Latin):
supio connocatie prmpibus fuid inisit oed Rollont
ut ꝑ duõdetu comtibus captis Redderet sibi
simm femoran. Illico Rollo fuscepta leganone
Romisit ad eam dictas Non Rddetur tibi Ramerius
sed decollabitur insi Redideris prius meos arcates
michi in super̃ de ders Inicgud̃ amu est ⁊ argente
sue ducaminus en Inrame̾to ꝓpitant Religriomuss
qum eciam tributum Istius Regionis/ Moꝵ comxi
Rameri lugabror legatrone afflicta countes captos
potut Qudeciam Illad qd errat faciois altaribus
conces scm ꝑrter q uectigal Illus ducarnus
cum Iuremanu qd plus me talli non haberet nec
upiere pos set supxlicili uerbis ⁊ depoeratius¬
insit ad Rallonem ut Redderet sibi siũ uirum ipse
entim motus pretate uoubus Iz supoliciter fo̾cancium
ad se fecit ueiire loogi colli R̾auitrud uerbis q
racfens affaturo eum Ramere dux nules ꝙ aẜprunt
es cin ebalgris et frisionibus o ntroa mo Si seme
modo uiles. nomorum spicula desunt ⁊ sãtelites

Expanded text:
super eo, convocatis principibus suis misit ad Rollonem, ut pro XII comitibus captis redderet sibi suum seniorem. Illico Rollo, suscepta legatione, remisit ad eam dicens: « Non reddetur Rainerius tibi, sed decollabitur, nisi reddideris prius meos comites, mihi insuper dederis quidquid auri et argenti sui ducaminis, cum juramento Christianae religionis, quinetiam tributum istius regionis. » Mox conjux Rainerii lugubri legatione afflicta, comites captos potuit. Quin etiam illud quod erat sacris altaribus concessum, pariterque vectigal illius ducaminis, cum jurejurando quod plus metalli non haberet nec exigere posset, supplicibus verbis et deprecatiisit ad Rollonem, ut rederet sibi suum virum. Ipse vero motus pietate, vocibusque suppliciter petentium, ad se fecit venire Longi Colli Rainerium, verbisque pacificis affatur eum: « Rainere dux, milesque asperrime, es cum Walgris et Frisonibus contra me? Si saevire modo voles, armorum spicula desunt, et satellites.
Abbreviated transcription (Latin):
RemiearStatim comites ext̾atus su diuidens
Alios alueo secane alios ligerus flutato aligs
Aie geronde Iu̾iacentes promitiat᷑ predatimros celru
naigatõe misit: Ipse autem ꝑariseus Iterum uenicus
ecpat uxbem eopagaare ⁊ teruam suꝑ Iuimicos suos

Expanded text:
m. Statim comites exercitus sui dividens, alios alveo Sequanae, alios Ligeris fluento, alios amne Gerundae interjacentes provincias praedaturos, celeri navigatione misit. Ipse autem Parisius iterum veniens, coepit urbem oppugnare, et terram super inimicos suos
Abbreviated transcription (Latin):
uim hec gerũtur regis anglorum eli tami legate
aduenĩt depreccatoria uerba Rollono deft̾a
ut illi ħtocius auxalium ferat conspirrauerantt
enĩ aduersus eum qui Rebelles arcco montntes
ciꝰ aupictati compntids et de uorbis parifiace

Expanded text:
Dum haec geruntur, regis Anglorum Elstanni legati adveniunt, deprecatoria verba Rolloni deferentes, ut illi quantocius auxilium ferat. Conspiraverant enim adversus eum quidam rebelles, arma moventes. Cujus anxietati compatiens, de urbis Parisi