comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui u̾borum calliditate se cur̃¬
uenire putat illum eui iuramen¬
tumz defert an sit reus ꝑuirit nisi
seruanerit quod iurasse creditur
De hoc ita scribit ysioorus
tie destis ẽ ita hoc accipit sicut
ille cui iuratur intelligit. S obr¬
citur illud g̾t̾. humane aures
talia uerba nr̃a iudicant q̃lia
foris sonant. Diuina uͦ iudicia
talia foris audiunt qualia extimis
pidem putans se iurare suꝑ sacro¬
netur ac si suꝑ enungłium iurau̾¬
it licet ille cui uirat ido suꝑlapidẽ
atum ꝑiurii qͣueentur supponi¬
tur breue uiraturiss inquo aliuda
continetur quam se iuraturos
arbitrentur indelicit ne padũ
in nilum conũtant uel hunus¬

Expanded text:
qui verborum calliditate se circumvenire putat illum, cui iuramentum defert, an sit reus periurii, nisi servaverit quod iurasse creditur? De hoc ita scribit Isidorus tie testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur intelligit. Duplictalia verba iudicant, qualia foris sonant. Divina iudicia talia foris audiunt, qualia ex intimis pidem, putans se jurare super sacronetur, ac si super Evangelia juraverit, licet ille, cui jurat, ideo super lapidem atu perjurii illaqueentur, supponitur breve juraturis, in quo aliud continetur, quam se juraturos arbitrentur, videlicet ne Padum in Nilum convertant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
infedera pacis uenit tunc so¬
lidius subsistit cum uiram̃ti
hec iuterpositio roborat. s ⁊
omne quod amicoꝵ animos¬
reconciliat. tunc fidelius du¬
rat uim eos sacram̃ti uineula
ligant. Omne qcłi testib astipu¬
latur. ueruis constat cum id i¬
si ⁊ testis deficiat innocentis fi¬
dem sola uiris uirandi taxatio
nino iureuius. Qd̾ michi quidẽ
ꝓpt̾ea dictum ẽ. uidetur. non qr
re inmane pecẽm ẽ a quo nos
ionge ẽẽ. uoluit. qui omuino
ne iurenus commonuit. Item

Expanded text:
foedera venit, tunc solidius subsistit, cum juramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne quod animos amicorum conciliat, tunc fidelius durat, cum eos sacramenti vincula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id asi testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi taxatio nino juremus , quod mihi quidem propterea dictum videtur, non quia re immane peccatum est; a quo nos longe esse voluit, qui omnino ne juremus commonuit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
concilio ap̃ scm̃ medardum ha
ab aduentu dñi usq inoctauã
epiphame nec uon etiam in ie¬
maiorib ⁊ indieb dnĩcis ⁊ in
dieb rogatiouum nisi de con¬
cordia ⁊ pauificationt nullus
supra saera euuangłia iurare
p̃sumat.

Expanded text:
ol. apud sanctum Medardum habab adventu domini usque ad octavam epiphanie, necnon etiam in iemaioribus et in diebus dominicis et in diebus rogationum, nisi de concordia et pacificatione, nullus supra sancta evangelia iurare presumat.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam ep̃c iura¬
uit falsum quoe
putauit uerum¬
Quo comꝑto archidacomis eiꝰ m¬
ranit se nunquam p̾sticurum ei
obediemtiam. Compellitur ar¬
chidiacoms ab ep̃o ad exhibendã
sibi consuetam reuerentiam. Ac¬
cusantur ep̃e deduplici ꝑiurio
⁊ quia archidiaconum suum ad
peterandum compellit. Ex hoc

Expanded text:
uidam episcopus juravit falsum quod putabat verumquo comperto archidiaconus ejus juravit se nunquam praestaturum ei obedientiam. Compellitur archidiaconus ab episcopo ad exhibendam sibi consuetam reverentiam; accusatur episcopus de duplici perjurio, et quia archidiaconum ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
nlon ẽ. obseruandum sac̃men¬
tum quo mialum incaute ꝓ¬
mittitur ueluti uiquispiam
aduitere ꝑpetuam fidem ꝑma
lerabilius enim ẽ non impłe
sacraientum quam ꝑuiañe
instupri flagitio. Idem in sino¬

Expanded text:
Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum lerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupr
Abbreviated transcription (Latin):
ulus abbas uel mouachus cano¬
nicos regulares aꝓposito ꝓfessio¬
nis canonice reuocare atq ad mo¬
nachicum habitum thendo sus¬
ciꝑe audeat ut monachi siant. It̃¬
urbanus scd̃s. Uniu̾salit̾ int̾dicimꝰ
ne quis canonitus regularit̾ ꝓfẽs¬
sus. nisi quod ab sit publice laps
fu̾it monachus efficiat᷑. Dm̃s gͦ¬

Expanded text:
lus abbas vel monachus canonicos regulares a proposito professionis canonicae revocare, et ad monasticum habitum trahendo suscipere audeat, ut monachi fiant, amus et universaliter interdicimus, ne quis canonicus regulariter professus, nisi quod absit publice lapsus fuerit, monachus efficiatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo que bello tuetur abar¬
baris patriam. uel domi defen¬
dit infirmos. uel a latronibus
socios: plena iusticia ẽ. Idẽ. Non¬
inferenda. s in depellenda in¬
uiria lex uirtutis ẽ. Qui enum
nou rẽpellit a socio inuiriam si

Expanded text:
fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena sit justitiae: et inferenda , sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si
Abbreviated transcription (Latin):
in hac seruandum urbe tẽter̃
inuillis que foris sunt ꝓpter
in opiam hominum indulge¬
titulo fcã ordinano irrita habeat᷑
⁊ inqua eccłia quilibet ordinatꝰ
ẽ. in ea ꝑ petuo ꝑseueret. Omnino
aut in duab aliquem titulari ñ

Expanded text:
in hac servanda urbe. Caeterum in villis quae foris sunt, propter inopiam hominum indulgetitulo facta ordinatio irrita habeatur, et in qua ecclesia quilibet titulatus est, in ea perpetuo perseveret. § 1. Omnino autem in duabus aliquem titu
Abbreviated transcription (Latin):
rani accepit. nec pͥorẽ
uult relinquere. Secu¬
Pariumꝰ q negociorum ꝓcurator
effiuitur claris ⁊ fulgidis uestib
se exornans ab ep̃o suo corrigitur
Relicto suo offõ ad secularẽ uidi¬

Expanded text:
rius accepit, nec priorem vult relinquere; saecularium quoque negotiorum procurator efficitur; claris et fulgidis vestibus se exornans ab episcopo suo corripitur; relicto officio suo ad saecularem judi
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero ab uno
monast̾io in aliud districtiꝰ
transire mouaebis sit liberum.¬
cilio triburiensi hr in quo sic
statutũ est uirgines sacre si
plucio anime sue ꝓpter distric¬
tiorem uitam. ad aliud mona¬
sterium ꝑgere disposuerint. ibig
commanere decreuerint: si nodus

Expanded text:
uod vero ab uno monasterio in aliud districtius transire monachis sit liberum,cilio Triburiensi habetur, in quo sic statutum est: Virgines sacre, si pro lucro anime sue propter districtiorem vitam ad aliud monasterium pergere disposuerint ibidemque commanere decreverint, synodus
Abbreviated transcription (Latin):
Reum ad eccłiam fugientẽ ne¬
mo abstrahere audeat neq ũi
donare ad peuam uł mortem
ut honor eccłiarum ꝯseruetur.
⁊ menbra obtinere studeant
tũ legiitime componat quod
inique fecit.
religionis pot̾at dnõs suo
ure fraudare. si famuli eorur¬
ad eccl̃ie septa con fugientes iñ
nequaquam abstraberentur: sa¬
cxis canonib est in stitutum.
dantur inuiti. Unde nicholaus¬

Expanded text:
Reum ad ecclesiam fugientem nemo abstrahere audeat, neque inde damnare ad penam vel ad mortem, ut honor ecclesie conservetur, et membra obtinere studeant, tamen legitime componat quod inique fecerit. religionis dominos suo jure fraudaret, si famuli ad ecclesiae septa confugientes inde nequaquam abstraherentur, sacris canonibus est institutum, dantur inviti. Unde Gelas
Abbreviated transcription (Latin):
tholitos minis ⁊ cruciatib ad he¬
resim impellere ceꝑunt. Quo cõ¬
ꝓto aplitus catholicis eyĩs cirtad
iaincium regionum qui ab imꝑato¬
re cuulem uiris dictionẽ acceꝑant
imꝑauit ut catholicos ab heretieis
defend̾ent ⁊ quib modis possent cõ
ad sid̾i ueritatem redire compelle
ceꝑunt. Tandem non nullis eorũ
nece traditis. aliis reb suis r eccłi¬
astius expoliatis aliis carcere et
ergastulo redusis ad imitatem ca¬
tholice sidei redire cohacti sunt¬

Expanded text:
cruciatibus ad haeresim compellere coeperunt; quo comperto Apostolicus catholicis episcopis djacentium regionum, qui ab imperatore civilem jurisdictionem acceperant, imperavit, ut catholicos ab haereticis defenderent, et quibus modis possent eos ad fidei veritatem redire compellercoeperunt. Tandem nonnullis eorum neci traditis, aliis rebus suis vel ecclesiasticis exspoliatis, aliis carcere et ergastulo reclusis, ad unitatem catholicae fidei coacti
Abbreviated transcription (Latin):
suuis thema tale ẽ.
uo puericie annos
Iagartes a parentib mo¬
nast̾io tͣditi sunt. Unꝰ
inuitus. alt̃ spontancꝰ
cutuliam induit. Ad annos pub̾ta¬
tis uenuientes. inuitus ad secularẽ mi¬
liciam redit. spontaneus uero mona¬
sterium districtius petit. Ex hoc the¬

Expanded text:
. Duo pueritiae annos agentes a parentibus monasterio traditi sunt; unus invitus, alter spontaneus cucullam induit. Ad annos pubertatis venientes, invitus ad saecularem militiam rediit, spontaneus monasterium districtius petit Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tationes epõrum scitote cõ¬
mum utilitate atq necc̃ĩtate
fieri luere s non ꝓpͥa cuiusquani
uoluntate aut dnãtione. Non¬
tatẽ nec trans fertur de minori
admaiorem qui hoc non ambity
nec ꝓͥa uolunitate facit. s aut ui
aut ꝓͥa sede pulsus aut neccita¬
te coactus aut utilitate loci nel
populi non suꝑbe s humisiter¬

Expanded text:
tationes episcoporum scitote communi utilitate atque necessitate fieri licere, sed non propria cujusquam voluntate aut dominatione. Ptatem, nec transfertur de minori ad majorem, qui hoc non ambitu, nec propria voluntate facit, sed aut vi a propria sede pulsus aut necessitate coactus, aut utilitate loci aut populi, non superbe, sed humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
didisti quod si pat̾ uel mat᷑ siliũ
ł filiam utͣ septa monast̾ii in ĩ¬
fãcie annis sub regulari tͣdid̾it
disciplina utrum eis ueear p̾qm
ad pub̾tatis moleũint annos eg̃¬
di. ⁊ matͥmomio copulari ħ omĩno
deuitamus. quia uefas ẽ. ut ob¬
latis aparentib d̾o filuis uolupta¬
tis frena relarentur. It̃ uecessitate

Expanded text:
dhuc, quod si pater vel mater, filium vel filiam intra septa monasterii, in infantie annis, sub regulari tradiderint disciplina, utrum liceat eis postquam ad pubertatis pervenerint annos egredi et matrimonio copulari? Hoc omnino devitamus, quia nefas est, ut oblatis a parentibus deo filiis, voluptatis frena relaxentur. Item e
Abbreviated transcription (Latin):
uo clici admiona sã¬
um transire uole¬
bant. ut̾q licentiã
ab ep̃o suo petige.
unus relicta ꝓpͥa
eccłia eo inuito. alt̾ uero dimis¬
sa reguiari cauonuta mouas¬
debeat ut relicta ꝓͥpͥa eccħa ełicꝰ

Expanded text:
uo clerici ad monasterium transire voluerunt; uterque licentiam ab episcopo suo petiit; unus relicta ecclesia propria eo invito, alter dimissa regulari canonia coenere, ut relicta propria e
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃s p̾cipimus ut tam ep̃i qm
cłici instatu mentis in habitu
corꝑis d̾o ⁊ hominib pacere stu¬
deant. ⁊ ne insuꝑfluitate fissure
aut colore uestium. nec intou¬
suram intuentium quorum
forma ⁊ exemplum c̃ẽ. debent
offendat aspectum. Eiont̃ ꝓbat᷑¬

Expanded text:
cipimus, ut tam episcopi quam clerici in statu mentis, in habitu corporis, Deo et hominibus placere studeant, et nec in superfluitate, scissura, aut colore vestium, nec in tonsura intuentium quorum forma et exemplum esse debent offendant aspectum, sed pot
Abbreviated transcription (Latin):
ł terrulas. quiblib p̾sticerit ex¬
colendas.ł tempore tẽnendas.
si louga trassisse annorum spa¬
tia comꝓbentur. nullũ tam̃ ecłia
enda p̾scriptio temporis. u bi ne¬
cessitas int̾erit hostilitatis. Si

Expanded text:
 vel quibuslibet praestiterit excolendas vel pro tempore tenendas, etiamsi longa transisse annorum spatia comprobentur, nullum ecclesia enda praescriptio temporis ubi necessitas interest hostilitatis. I
Abbreviated transcription (Latin):
habitent inuno monasterio mo¬
nachi ⁊ monache adult̾ium
enim int̃cipit coh̾itationem
si aditum hat monachus ad
monacham. uel monacha ad
ro si ꝓpinquam suam uid̾e uoli¬
erit mouachus iup̾sentia abba¬
tisse hiuic confabuletur. ꝑ iremo¬
dica ⁊ compensiosa u̾ba ⁊ ĩbre¬
ui ab ea discedat. Simili mo¬

Expanded text:
habitent in uno monasterio monachi et monachae. Adulterium enim intercipit cohabitatio, si habeat aditum monachus ad monacham, vel monacha ad ropinquam suam videre voluerit monachus, in praesentia abbatissae huic confabuletur per modica et compendiosa verba, et in brevi ab ea discedat. XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
nachos indomite c̾uicis esse ⁊¬
effrenate suꝑbie. Quosdum ab¬
bates ad religionem cogere
uoluerint in eorum deiectõ¬
uem conspirant ⁊ alios morib

Expanded text:
nachos esse indomitae cervicis et effrenatae superbiae, quos dum abbates ad religionem cogere voluerint, in eorum dejectionem conspirant, et alium moribus
Abbreviated transcription (Latin):
ouachus queni cauonica ele¬
ctio aiugo regule monastice
ꝑ fessionis ab soluit. ⁊ sacra ordi¬
natio demonacho epm̃ fecit. ue¬
uit legitimus heres pat̾nan sibi
hereditatẽ postea uire uendican¬
di potestatem habeat. S quicqͥd
acquisierat uł abere uisus fuãt.
monasterio ⁊ abbatis sut arbitrio

Expanded text:
nachus, quem canonica electio a jugo regulae monasticae professionis absolvit, et sacra ordinatio de monacho episcopum facit, velut legitimus heres paternam sibi hereditatem postea jure vendicandi potestatem habeat; sed quicquid acquisierat, vel habere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
religiosis domib concediuitur.
ui eo easu accipienda sunt. in qͦ
eis ita consuutur. quͦil nulli a¬
liquid derogatur. uidelicet ut
ex noualib quorum decima¬
tiones aliis assignate non¬

Expanded text:
religiosis domibus conceduntur, vel in eo casu accipienda sunt, in quo eis ita consulitur, quod nulli aliquid derogatur, videlicet ut ex novalibus, quorum decimationes nulli assignate
Abbreviated transcription (Latin):
ritati hanc nr̃i apłatꝰ mandare
decreuimꝰ epłam. monentes atq
abb̃s seu monathoꝵ reliquoꝵ
conuentus. monasticis illum
regulis inuitum subiacere cõ¬
pellat. neq ullo mͦ fr̃s eius¬
han̾t: pat̾na seu mat̾ua illũ
hereditate pͥuate s lisq dum
diuiua inspiratione conpunctꝰ.
ꝓͥa uoluntate regule se subdat.
liceat eum amundauis ⁊ laica¬
calib remotum euagationibus.
uel negotiiᷤ in t̾religioios ⁊ eccłias¬
ticos uiros incanonua degere ui¬

Expanded text:
ritati hanc nostri apostolatus mandare decrevimus epistolam, monentes atque abbas seu monachorum reliquorum conventus monasticis illum regulis invitum subjacere compellat, neque ullo modo fratrespaterna seu materna illum aereditate privare: sed usque dum divina inspiratione compunctus propria voluntate regulae se subdat, liceat eum a mundanis et laicalibus remotum vocationibus vel negotiis inter religiosos et ecclesiasticos viros in canonica degere vi
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio non alium s quẽ
dignum morib att actib mo¬
nast. ce discipline commnuni cõ¬
muni consensu congregatio po¬
poscerit: ordinari uolumus. Itẽ¬
De functo abb̾e euiuslib congre¬
gationis. non extͣneus eligatur
nisi de eadem congregatione
tam inter se ꝑsonam nequine

Expanded text:
monasterio non alium, sed quem dignum moribus atque actibus monastice disscipline communi consensu congregatio poposcerit, ordinari volumus. Defuncto vero abbate cujusquam congregationis non extraneus eligatur, nisi de eadem congregatione,tam inter se personam invenire
Abbreviated transcription (Latin):
mus. eccł̃iarũ suarum inuestitorẽ
fieri ita tamen tamen ut iuditõ
siuodi si coutͣ sat̾docium agere p̃¬
sumpserint multentur. ⁊ felici mu¬
crone epi sac̃dotum ꝑiacula rese

Expanded text:
rum ecclesiarum investitores fieri: ita tamen ut judicio synodi, si contra sacerdotium agere praesumpserint, mulctentur, et felici mucrone episcopi sacerdotum piacula rese
Abbreviated transcription (Latin):
Simonasterum beati theodori fi¬
nes de quib cautio mota ẽ. in con¬
eris. nullam deinceps etiam sihͥd
scẽ romane eccłie compet̾e potu¬
erit. patiaris sustinere talumpniã.
Si uero auctores eccłie non eos pos
finium monstrau̾it. electis arbitͥs
tranquille ⁊ legaliter sopiatur. No

Expanded text:
Si monasterium sancti Theodori, fines de quibus causatio mota est, inconreris, nullam deinceps, etiamsi quid Romanae Ecclesiae competere potuit, patiaris sustinere calumniam, s sanctae Ecclesiae non eos possfinium, electis arbitris, tranquille et legaliter sopiatur. No
Abbreviated transcription (Latin):
opiuãti ea que ille donanerat.
in potestate habebat ep̃e non
si non laudabiliter redduntur.
Uerum non hoc exemplo. recedũ¬
ti sua reddenda monstrantur.
Aliud enum est in ꝓfessione sue
uite ꝑsiste̾: aliud aꝓprosito sin
ordinis disced̾e. Si sc̃s aureliꝰ
degent ulaicali habitu obla¬
ta reddidit. qr post oblationem
filios accepit: non id̾o in aposta¬
siam euntib sua reodenda st̃.
quib utilius necessaria sub¬
therentur. ut uel sit iohacti re¬
dirent ad ordinem. aquo reces¬
dalum paciatur. ne discedens ĩ
dct̾iora p̃cipitetur. ue in ꝑmeͥem
monachorum. aut incendium
monast̾ui. occasione suorum ex¬
ardescat. laudabilius sua sibi
non dico redduntur. s auferri
si nuntur. quam ab eo ista in¬
ferantur.

Expanded text:
opinanti illi quae donaverat. In potestate habebat episcopuset laudabiliter redduntur. Verumtamen non hoc exemplo recedenti sua reddenda monstrantur. Aliud est enim in professione suae vitae persistere, aliud a proposito sui ordinis discedere. Si S. Aurelius degenti in laicali habitu oblata reddidit, quia post oblationem filios accepit, non ideo in apostasiam euntibus sua reddenda sunt, quibus utilius necessaria subtraherentur, ut coacti redirent ad ordinem, a quo recesdalum patiatur, ne discedens in deteriora praecipitetur, ne in perniciem monachorum aut incendium monasterii occasione suorum exardescat, laudabilius sibi sua non dico reddantur, sed auferri sinantur, quam ab illo ista inferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bita ab eugenio legitur.¬
icut qui monastia elegerunt a
monast̾i̾is eg̾li non ꝑmittũt᷑
ita hii qui inuiti sine iusta offer¬
sionis causa sunt introducti. non¬

Expanded text:
bita ab Eugenio papa: Sicut qui monasteria elegerint, a monasteriis egredi non permittuntur, ita qui inviti iuste offensionis causa sunt intromissi, non
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus enim ioħs euungłista.
duob iuuenib quos penituerat
omnna sua ꝓxp̃o reliquisse.
⁊ pauꝑib erogasse: aurum et
genimas reddidit. ut cuncta q̃
ꝑib ĩa erogata fua̾nt. s alia rẽpensa¬

Expanded text:
Beatus enim Joannes evangelista duobus juvenibus, quos poenituerat omnia sua pro Christo reliquisse, et pauperibus erogasse, aurum et gemmas reddidit, ut cuncta, quperibus jam erogata fuerant, sed alia recompensa
Abbreviated transcription (Latin):
in uestituram eccłie uel ecłiasti¬
ce dignitatis de manu laici ac¬
ceꝑit. ⁊ qui ei manum bũdictio¬
nis in posuerit. gradus sui ꝑuło
sub iaceat.⁊ commnunione ꝑ ri¬

Expanded text:
investituram ecclesiae, vel ecclesiasticae dignitatis de manu laici acceimposuerit, gradus sui periculo subiaceat, & communione pri
Abbreviated transcription (Latin):
sionis pressus. monachum se fi¬
eri ꝓmisit. Non tamen mona¬
stĩo uel abb̃i se tͣdidit: nec ꝑro¬
fessionẽ scripsit. s beneficium¬
q eccl̃iam in manu aduocati
refutauit. At pꝰqm conualuit.
mox se monachum negauit
fieri. Qua ꝓpter quia beati
anni ꝓbatioSen nem effici.¬

Expanded text:
sionis pressus, monachum se fieri promisit, non tamen monasterio aut abbati se tradidit, nec promissionem scripsit, sed beneficium ecclesiae in manu advocati refutavit. At, postquam convaluit, mox se monachum negavit . Quapropter quia beati anni probationem effici
Abbreviated transcription (Latin):
Adueccit. cuius thema tale est.
iufirmitate gͣua¬
mouacum dixitꝰ.
eccłiani ⁊ benefici
um manu ad uocati renuntiauit.
Postqͣm autem couualuit: mox
se futurum monachum negauit.
eccłiam ⁊ benesieium reꝑoseit.¬

Expanded text:
S. infirmitate gravamonachum dixit; ecclesiam et beneficium in manu advocati renunciavit. Postquam convaluit, mox se futurum monachum negavit, et ecclesiam et beneficium reposcit.
Abbreviated transcription (Latin):
potest. It̃. Si de reb ecclie contro¬
nersia mota fuĩt. ⁊ diffõ subsecu¬
ta. ⁊ si in iusta sit. tamen quia¬
pꝰ sõr non sua s diffinentis au¬
ctoritate possid̾e cepit. tricennalis
prescriptio petitori silentium im¬
ponit. ita tamen nt supputo
p̃scͥptionis non atempore diffini¬
tionis. s adecessu diffinientis ex¬
ordium sumiat. Un intolletauo
scĩssimas saustiones de reb excłie
diffinisse aliqͣ dino seuntur. non
adie quo talia scribendo decifuer̃t.
s quo talia moriendo diffinita re¬
liquerunt. suppirtĩs ordo substabit.
nũqmͣ eñĩ pot̾it ad tͥcenniũ tẽꝑis ꝑti¬
ñe uita irrite iudicantis. qr status

Expanded text:
tian. Item si de rebus ecclesiae controversia mota est, et definitio subsecuta, etsi injusta sit, tamen quia non sua, sed definientis auctoritate possidere coepit, tricennalis praescriptio petitori silentium imponit, ita tamen, ut supputatio praescriptionis non a tempore definitionis, sed a decessu definientis exordium sumat. Unde in Toletano sanctissimas sanctiones de rebus ecclesiae definisse aliqua dignoscuntur, non ex die, quo talia scribendo decreverunt, sed ex quo talia moriendo definita reliquerunt, supputationis ordo substabit. Nunquam enim poterit ad tricennium temporis pertinere vita irrite hoc judicantis, quia status
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs uire sibi uendicent. quod tri¬
cennalis lex conclusit. quia ⁊ fili¬
orum nrõrum pͥncipum ita ema¬
nauit auctoritas. ut ultra .xxx. an¬
nos nulli ꝓ eo lceat appellare ꝙ
legum tempus excludit. sub audiꝰ¬

Expanded text:
episcopis jure sibi vindicent, quod tricennalis lex conclusit, quia et filiorum nostrorum principum 39 ita emanavit auctoritas, ut ultra triginta annos nulli liceat pro id appellare quod legum tempus excludit. D
Abbreviated transcription (Latin):
urbani pp̃. Siquis licorum in et¬
cłia sua sub ep̃o ppłm retinet ⁊
setularit̾ uiuit. si afflatus sp̃u
scõ in aliquo monastĩo uel regula¬
ri canoniasaluari uolu̾it. etiam¬

Expanded text:
unt lex. Si quis horum in ecclesia sua sub episcopo populum retinet, et saeculariter vivit, si afflatus Spiritu sancto in aliquo monasterio vel regulari canonia salvare se voluerit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem queritur. au post¬
canonicam traditionem sit
ei fas cum ucentia abb̃is ad
ꝓpͥa redire. facile ꝓbatur non
posse fierz. Nullius enim an¬

Expanded text:
uod autem quaeritur, an post traditionem sit ei fas cum licentia abbatis ad propria redire? facile monstratur non posse fieri. Ipsum enim
Abbreviated transcription (Latin):
testium sub scriptione ⁊ hot suffi¬
ciat adoniuem temporalem int̾¬
ruptionem. siue triennii. siue lon¬
⁊ ħ de precͥptionib init̾ pͥuatos.
Ceterum aduersus religiosa loca
.xl. anuorum prescriptio currit.
.Uñ in autenticis legitur. Quas ac¬
tioues tricen nalis pre scriptio se clu
annis clauduntur. It canonib¬

Expanded text:
testium subscriptione; et hoc suffitestium subscriptione; et hoc sufficiat ad omnem temporalem interruptionem sive triennii, sive lononibus inter privatos. Ceterum adversus loca religiosa non norum praescriptio currit. Unde in Authenticis: Quas actiones tricennalis praesraginta annis clauduntur, usucapi
Abbreviated transcription (Latin):
odio tm̃ rem suam prosequi negli¬
geutis uitroducta ẽ. Si autẽ res ad
detentionis commnodum habebit.
Si uero ad alium creditor uel uerꝰ
dñs ad uersus eum exꝑiri poterit.
nei sibi ꝓderit exceptõ medii posso̾riᷤ.
quia non ab es babuerit causam
pꝰsideudi. quod si uolenter possõ ad
eos ꝑuenerit. male fidi̾ possõr in di¬
stinete possonis commodum reci¬
piet. hoc de p̾scriptionib decẽnii.
uel iuncennii. uel triceunii. intel¬
ligenda sunt. si sine uiterruptiõe
pꝰsessa ꝓbentur. Quod si ꝑuat᷑alẽ
deñtiouem possõ in terrupta fu¬
erit. a die recuꝑate possõris noui
.xxx. anui computabiurtur. Et
se ab eo qui incausa preseribendi
erat possõnem aliquis nasciscat᷑.
litem contestari non ualet. ꝓpter
magna potestate cõnstitutus est. in¬
tra constituta tempora p̾sidem ad
cat. ⁊ sic temporis interruptionem
fatiat. Si uero p̾sidem adire nõ
sorem ciuitatis eat. ⁊ suã mani¬
liceat ei publice ꝓponere. ubi do

Expanded text:
odio tantum rem suam persequi negligentis introducta est. Si autem res ad detentionis commodum habebit; si vero ad alium, creditor vel alius dominus adversus eum experiri poterit, nec sibi proderit exceptio medii temporis possessoris, quia non ab eo habuit causam possidendi. Quod si violenter possessio ad eos pervenerit, malae fidei possessor indistinctae possessionis commodum recipiet. § 4. Haec de praescriptionibus decennii, vel vicennii, vel tricennii intelligenda sunt, si sine interruptione possessa probentur. Quod si per naturalem detentionem possessio interrupta fuerit, a die recuperatae possessioni anni computabuntur. Quod si ab eo, qui in causa praescribendi erat, possessionem aliquis nanciscatur,litem contestari non poterit, vel magna potestate constitutus est, intra constituta tempora praesidem adecat, et sic temporis interruptionem faciat. Si autem praesidem adire non sorem civitatis eat, et suam maniliceat ei publice proponere, ubi dom
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃. Quod autem beatitudo
tua quesiuit. uttum usus de¬
cimarum ⁊ oblõnum secłarib
omnino non licere. ꝓtestantib
hoc omnib diuinis auctoritatib
pat̾norum canonum. Quam obrẽ
si aliquando fuerint ab his ma¬
le detenta. que diuini uiris ẽẽ
noscuntur. ⁊ uiusum tnsierint
monacorum ⁊ seruorum d̾r ep̃o
tñ loci illius p̾bente consensum.
coustabunt eis omina ꝑ petua sta¬
bilitate ⁊ firmitate sub nixa. de¬

Expanded text:
. Quod autem beatitudo tua quaesivit, utrum usus decimarum et oblationum saecularibus omnino non licere, protestantibus hoc divinis auctoritatibus paternorum canonum. Quamobrem, si aliquando fuerint ab his male detenta, quae divini juris esse noscuntur, et in usum transierint monachorum et servorum Dei, episcopo tamen loci illius praebente consensum, constabunt eis omnia perpetua firmitate et stabilitate subnixa.
Abbreviated transcription (Latin):
ex suꝑbia ligetur. qui pruis expu¬
ritate conscientie ab solutus. non¬
tenebatur. Uñ urbanus. Quibus
ep̃i non cominumeant non com¬
municetis et quos eiecerint ñ recipi¬
atis. Ualde enim timenda ẽ sen¬
tentia epĩ. licet iniuste liget. Uñ ub̃.¬

Expanded text:
ex superbia ligetur, qui prius ex puritate conscientie absolutus tamur. Item Urbanus: Quibus episcopi non communicant, non communicetis et quos eiecerint, non recipiatis. Valde enim timenda est sententia episcopi, licet iniuste liget.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam abbas
consecratus ĩ ep̃m
sorem quererent ep̃c loci semet
electioni uolebat imponere. ut
ꝑ ip̃m alb̃as in monaftio ordinaret.

Expanded text:
Quidam abbas consecratus in episcsorem quaererent, episcopus loci semet electioni volebat inserere, ut per ipsum abbas in monast
Abbreviated transcription (Latin):
eliarun confringere temptaueriti
⁊ ꝑ sonam hominis uł bona eius
inde subtraxerit. nisi publicus latͦ
enit quo usq emendet ⁊ quod ra¬
puerat reddat: excominumcetur
uasteria ⁊ loca d̾o dicata ⁊ eccli̾as
in fringunt. ⁊ de posita uel alia
quelib ex ide abstrahunt. dam¬
num nouies componant. ⁊ emu¬
uitatem tripliciter. ⁊ uelut sacri¬
legi canonice sententie subigãt¬

Expanded text:
eorum confringere tentaverit, aut personam hominis aut bona ejus inde subtraxerit, nisi publicus latro erit, quousque emendet, et nisi quod rapuerit reddat, excommuniceturnasteria et loca dicata et ecclesias infringunt, et deposita vel alia quilibet exinde abstrahunt, dampnum novies componant, et emunitatem tripliciter, et velut sacrilegi canonice sententie subjugen
Abbreviated transcription (Latin):
eis p̾uiditium ł documentum ua¬
lere censemus. quia confessio inta
lib uon compulsa. s sponta nea
que sit ex necessitate. fides non
e. Confessio namq uitalib nõ d̃¬
bet extorqueri. s sponte ꝓfiteri.
pessimum enim est de susꝑttiõe
nel extorta confessione q̃mquan

Expanded text:
eis praejudicium vel nocumentum valere censemlibus non compulsa, sed spontanea que fit ex necessitate, fides non est. Confessio igitur in talibus non debet extorqueri, sed sponte profiteri. Pessimum enim est de suspicione aut extorta confessione quenquam
Abbreviated transcription (Latin):
nensi archiep̃o apli̾ce sedis legato.
nuramur. quod innegotio beati ste¬
phani cłicorum. ip̃õrum acceptare uo¬
lueris testimonium. Diuerse sunt nãq
spẽs causarum. nec in ominib causis
crimina agitantur. In criminali¬
b siquidem. accusatoꝵ ⁊ testrum
illa distinctio obseruanda ẽ. que
in canonib continetur. neq domestiei¬
tia tractauerunt. de quorum audi¬
tu ⁊ uisu hesitatio ẽẽ. uon debeat.

Expanded text:
nensi, apostolicae sedis Legato siramur, quod in negotio B. Stephani clericorum ipsorum acceptare nolueris testimonium. Diversae namque sunt species causarum, nec in omnibus causis crimina agitantur. In criminibus siquidem accusatorum et testium illa districtio observanda est, quae in canonibtia tractaverunt, de quorum auditu et visu hesitatio esse non debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotum uel clericorum more
secularium ꝓimpensis patrociniis
fauore muneris iudicantur accepta.
s collatione deuocionis illata
Quod si quesita ꝓbatur acuꝑe.
uelut exactor fenoris aut usura¬
rum possessor. secd̾m statuta
ꝑatrum se nouenit degͣdandũ.
telligendum ẽ qui cauonicã
uitaui ꝓfessi. regularit̾ se iuctu¬
ros ꝓposuerunt. Generali enun
ecłie consuetudinem receptum
est. ⁊ uiorib aꝓpbatum. ito cłici
uiore ad uocatorum patrocrua¬
impendant.⁊ ꝓimpendendis niu¬
nera exigant ⁊ ꝓ impensis susci
mulieris confessioue iste
sit condemnandus. sacris ca¬

Expanded text:
sacerdotum vel clericorum more secularium iudicum audeat pro impensis patrociniis favore muneris videantur accepta, sed collatione devotionis illata. Quod, si ita probantur accipere, velut exactores fenoris aut usurarum possessores secundum statuta patrum se noverint degradandos. telligendum est, qui canonicam vitam professi regulariter se victuros proposuerunt. Generali namque ecclesiae consuetudine receptum est et moribus approbatum, ut clerici more advocatorum patrocimpendant, et pro impendendis munera exigant, et pro impensis suscipmulieris confessione iste sit condemnandus? In
Abbreviated transcription (Latin):
octaiis. Satrilegium cõmitu¬
ntur. siquis infregerit eccliam
uel .xxx. eccłiastuosꝰ passus. qui
qui in iuriam ⁊ ablationem
reruni uitulerit. elicis arma
non ferentib uel monachis seu
ambitum murorum castellorum.
sacro siue sacrum de nou sacro.
iniec̾rt. anathematis uinculo sub¬
iaceat.⁊ nullus epõrum p̃sumat¬
eum ab soluere. nisi mortis urgen¬
te ꝑiculo. donee apłico conspet¬
tui presentetur. ⁊ eius mandat᷑
plicem continet penam. unam¬
meationis. Pecuniaria ei sol¬
uenda ẽ ad quem querimonia
sacrilegii ꝑtuiet. Uñ predictus¬
ioħ̃s. Quis quis inuentus fuerit
ti purissimi componat. Item ex¬

Expanded text:
legis. Sacrilegium enim committitur, si quis infregerit ecclesiam, vel XXX ecclesiasticos passus, qui qui injuriam vel ablationem rerum intulerint clericis arma non ferentibus, vel monachis, sive ambitum murorum castellorum ssacro sive sacrum de non sacro. iniecerit, anathematis vinculo subiaceat et nullus episcoporum illum presumat absolvere, nisi mortis urgente periculo, donec apostolico conspectui presentetur et eius mandatum plicem continet penam, nicationis. Pecuniaria eis persolvenda est, ad quos querimonia sacrilegii pertinet. Unde Idem. Quisquis inventus fuerit ti purissimi componat. §
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui rerum suarum noscunt᷑
habere compendium. exom̃i
re quam post ordiuationis sue diẽ
titas exequauerit. ad eccłiam ⁊ decedũ¬
tis heredes equo iure conquisitio ꝑti¬

Expanded text:
 qui suarum rerum noscuntur habere compendium, ex omni re quam post ordinationis suae diem titas exaequaverit, inter ecclesiam et decentis heredes aequo jure conquisitio perti
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam ubi coloni eorum missas
conuentus. ut ep̃i. ⁊ abb̾es de agris
riuneis quas adsuum ⁊ fr̃m stipẽ¬
diuui hũt. decimas ad eccłiã suas
deferri faciant. familie uem coꝵ
totum annt cireulum mssam
chis ⁊ elicis communit̾ uiuentibus.
nulla ratio sinit ut milites aut
epĩ siue ꝑsone quelib. decimas de
laborib ⁊ nutrimentis ꝓpͥis exig̃e¬

Expanded text:
esiam, ubi illorum coloni missas conventus, ut episcopi et abbates de agris et vineis, quae ad usum vel stipendia habent, decimas ad ecclesias deferre faciant. Familiae vero ibtotum anni circulum missas chis sive clericis communiter viventibus, nulla ratio sunt, ut milites aut episcopi aut persone quelibet decimas de laboribus seu de nutrimentis suis ex
Abbreviated transcription (Latin):
figuram tenentib. liceat p̃dicare.
baptizare. cominunionẽ oare. pro
peccantib orare. penitentiam im¬
ponere.⁊ peccata soluere. Econtͣ
recipimus. ut nullus monachꝰ
penitentiam alii tribuat nisi
mortuum non sepeliat nisi mo¬
nachum inmonasterio secum cõ¬
morantem. uel si forturtu qm̃qmn
aduenientium fr̃m ibi mori con¬
offis deseriuire. ⁊ in monachica re¬
gula ordinate ꝑsistere. ut ip̃e dis¬
trictionem monaster teneat. qui
cotidie inminusterio ecłie rogitcrr
permanere.¬

Expanded text:
figuram tenentibus liceat praedicare, baptizare, communionem dare, pro peccatoribus orare, poenitentiam imponere, atque peccata solvere. C. XXV. ecipimus, ut aliquis monachus poenitentiam nemini tribuat, nisi mortuum non sepeliat, nisi monachum in monasterio secum commorantem, vel si fortuito quemquam advenientium fratrum ibi mori conobsequiis deservire, et in monachica regula ordinate persistere, ut ipse districtionem monasterii teneat, qui cotidie in ministerio ecclesiastico cogitur permanere.
Abbreviated transcription (Latin):
questione deposita. sua nob̾
relatione monstrarunt. uos
quasdem decimationes ad ip¬
sorum ius ꝑtinentes eis iuolẽ¬
ter auferre. ⁊ ipõs suꝑ eisdem
decimationib ansu temerario
infestare. Quod si beati beue¬
dicti regulam iuxta quam ui¬
uitis ⁊ monasticum habtos
quem gestatis. attenta sollici¬
tudiue pensaretis. ad ꝓximorum
bona diripienda non p̾sum̾etis
manus extend̾e nel que alt̾ius iu¬
ris sunt uobis illicite usurpare.
Ne igitur uos de cet̾o aut aua¬
ritie malum aut uittum quodab¬
sit repaciatis accus ꝑ apłua scͥꝑ¬
ta uobis p̃eipiendo mandamus.
quatinus nullam antiquan
corum possessionem ł decimatio¬
nem zeã que p̃sertim in eo loco
que arcem appellatur. existit
auferre seuꝑturbare ulterus
p̾suinatis. ⁊ siquid eis preter
solitum hoc anno de ip̃is deci¬
mis negauistis. quascumq etiã
ipõrum possessiones ꝑuiolen¬
tiam detinetis. secundum qu
antiquitus p̃fata eccłia noscit᷑
possedisse. eisdem canorucis

Expanded text:
quaestiones deposita, sua nobis relatione monstravit vos quasdam decimationes ad ipsorum jus pertinentes eis violenter auferre et ipsos super eisdem dicimationibus ausu temerario infestare: qui si beati Benedicti Regulam, juxta quam dicitis, et monasticum habitum quem gestatis, attenta sollicitudine pensaretis, ad proximorum bona diripienda non praesumeretis manus extendere vel quae alterius juris sunt vobis ita illicite usurpare. Ne igitur vos de caetero, aut avaritiae malum, aut vitium, quod absit! rapacitatis accuset, per aposta vobis praecipiendo mandamus quatenus nullam antiquam eorum possessionem vel decimationem, et eam praesertim quae in eo loco qui Arden. nuncupatur existit, auferre seu perturbare ulterius praesumatis, et si quid eis praeter solitum hoc anno de ipsis decimis negavistis, quascunque etiam ipsorum possessiones per violentiam detinetis, secundum quod antiquitus praefata Ecclesia noscitur possedisse, eisdem canonicis
Abbreviated transcription (Latin):
non imputent᷑ ad penam impe¬
diunt tñ sacramienti signacłm.
ambitio namq parentum filio
non imputatur ad penam. cui
tam̃ obest ad eccłie niunus ac¬
cipiendum. Sic que mente a¬
lienata fiuire ⁊ si non imputent᷑
Ad peuam. tamen sacri muneris
executionem impedunt. S aten¬

Expanded text:
non imputentur ad poenam, tamen impediunt sacramenti signaculum. Ambitio namque parentum filio non imputatur ad poenam, cui tamen obest ad ecclesiae munus accipiendum. Sic quae mente alienata fiunt, etsi non imputentur ad poenam, tamen sacri muneris exsecutionem impediunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
erat ⁊ aduersus uerum dũm. Si
uero aliquo casu apossessione ce¬
cid̾it. etiam aduersus nerum dnm̃
ntiliter rem uendicare poterit.
Si uero nullo titulo bona tamen
fide ꝑtricennium rem alicuius
p̾ssed̾it. simili gaudebit p̃sidio.
hee aut̃ p̾scriptiones introducte
dentis. quia lex fauet eis qui bona
fide ⁊ iusto titulo uel tm̃ bona
fide pꝰsident. odit autẽ ⁊ punit.
circa rem suam negligentes ⁊ de¬
sides. Quod simala fide reni aue¬
nam quis possid̾e ceꝑit. post .xxx
annos aduersus omnem petentẽ
exceptione tutus erit. Si uero ali¬
quo casu apossessione ceuderit.
accionem non habebit. quia p̾scͥptõ

Expanded text:
etiam adversus verum dominum. Si vero aliquo casu a possessione ceciderit, etiam adversus verum dominum utiliter rem vendicare poterit. Si autem nullo titulo, bona tamen fide, per tricennium rem alicujus possederit, simili gaudebit praesidio.Hae praescriptiones introductae entis, quia lex favet his, qui bona fide et justo titulo, vel bona fide tantum possident. odit autem et punit circa rem suam negligentes et desides. §. 3. Quod si mala fide rem alienam quis possidere coeperit, post XXX annos adversus omnem petentem exceptione tutus erit. Si vero aliquo casu a possessione ceciderit, actionem non habebit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
q fides non ad tractum medii tẽ¬
poris. s ad initium pꝰsessionis re¬
na fide pꝰ sidere tepisse. ⁊ si medio
tempore aliene rei conscientiam
g boua fide ⁊ iusto titulo rem
presentis ꝑ decennium absentis
uero ꝑuicenuiiui tenuerit. ꝑpe¬
tua exceptione tutus erit. nou
solum adu̾sus alios. s adu̾sus cre-¬

Expanded text:
ro fides non ad tractum medii temporis, sed ad initium possessionis rena fide possidere coepisse, etiamsi medio tempore scientiam rei alienae m bona fide et justo titulo rem praesentis per decennium, absentis vero per vicennium tenuerit, perpetua exceptione tutus erit, non solum adversus alios, sed e
Abbreviated transcription (Latin):
quid abiuuito sumitur inuirio¬
se accipitur. Nam pleriq nec me¬
dico reddere uolunt honorẽ suũ.
nec aꝑario mercedem. nec tamenqͥ
indicium. ac destis uerum testimoni¬
uin. quia uendit ad uocatus iustum
ꝑatrocinum ⁊ uiris ꝑitus uerum
consilium. Illi enim int̾ utamq
partem ad examen ad hibentur. isti¬
uero ex uua ⁊m̃ parte consistruit.

Expanded text:
cquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haiudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ab illo exige usuram cuiiu̾ito
nocere desideras. Cui iuste in fers̃¬
tur arma. huic legittime infersi¬
tur usure. Quem bello uincere non
potes. ab illo usurani exige. ubi ir¬

Expanded text:
s: Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem
Abbreviated transcription (Latin):
i res aliena ꝓpter qmͣ
pecc̃m est reodi pot̃ ⁊ non red¬
ditur penitentia non agitur. s
sunulatur. Si autem ueraciter
agitur non renurtitur pecẽm nͥ
restituatur ablatum. si restitui

Expanded text:
i res aliena, propter quam peccatum est, reddi possit et non redditur, penitentia non agitur, sed simulatur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum si, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
ne cariis lapsus ẽẽ
ꝑhibetur. ante qm
sacerdotalem bene¬
dictioneni couseque¬
retur. postquam autem sac̾dotium̃
ad eptiis est. in furorem uersus. qu̾ẽ¬
dani int̾fecit. Recuꝑata uero sanita¬
iausam examinauit. Sacerdos in¬
ficiatur sibi illatum crimen. quo¬
rundam clicorum sibi patrocima
querit. Illi non sine p̃cio. ei patro¬
absq sinodali audicntia illum
aliena funt. sint in putanda. Qd̃

Expanded text:
n carnis lapsus esse perhibetur ante quam sacerdotalem benedictionem consequeretur. Postquam vero sacerdotium adeptus est, in furorem versus quendam interfecit. Recuperata vero sanitacausam examinat. Sacerdos inficiatur crimen sibi illatum; quorundam clericorum sibi patrocinia quaerit; illi vero non sine pretio sibi patroabsque synodali audientia illum alienata fiunt, sint i
Abbreviated transcription (Latin):
scienter ex communicatis cõmu¬
nicauerit. iuita apłorum insticu¬
tionem ⁊ ip̃e siłi excominunita¬
tioni subiacebit. Item y sidorus.¬
Cum excomunucato neq orare ne¬
q loq̃ui. uisi que ad caudem ex¬
comnunitationem ꝑtinent nec ues¬
ci licet. Siquis enim cum es aut
statim cum eo communem excõnu¬
cilio cartaginensi. Qui cominum¬
cauerit uł orau̾it c̃ excoĩcato. si lauꝰ est
excor̃cet᷑. si clericus deponatur. de¬

Expanded text:
scienter excommunicatis communicaverit, iuxta apostolorum institutionem et ipse simili excommunicatione subiacebit. Item ex conicato neque orare, neque loqui nisi quae ad eandem excommunicationem pertinent nec vesci liceat. Si quis enim cum eo aut statim cum eo communem excommucilio carthaginensi: Quicumque communicaverit vel oraverit cum excommunicato, si laicus est, excommunicetur, si clericus, deponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit quid̃ ad nos qu̾ilmona
ex in tegro non ꝑsoluant ⁊ eas
secundum canones redd̾e. contili¬
de illis cuitis in quib olim domus
constiture fuerant. p̾fate eccłie cũ
ea integritate ꝑsoluant. qua pͥusꝙͣ
in eadem parrocła morarentur so¬
lebant ex solui. sine appellationis ob¬
stanilo nr̃a auctoritate omni cum
districtione compellas.

Expanded text:
enit quidem ad nos, quod monacex integro non persolvunt, et eas secundum canones reddere contradidomus constructae fuerant, praefatae ecclesiae cum omni integritate persolvant, quas priusquam in eadem ecclesia morarentur solebant persolvere, sine appellationis obstaculo, nostra auctoritate, omni cum districtione compellas.
Abbreviated transcription (Latin):
tis auctoritatid indettir ẽẽ ꝓhibitõ.
leges enim tam sacrorum canonum.
quam secularium principum. ꝓ hibẽt
ad uersus alium testes dedomo sua¬
ꝓduci. Contra se enim quisq testaiz
potest. ꝓ se uero nunime. Quia ergo
isti ꝓducuntur ut ꝓse ip̃i testunouiũ
ferant. uou enim utilitatis eccłie sue
se penitus inmunes arbitrantur
futuros. patet quod eorum uox inta¬
lib ñ e̾ audiẽda s distinctioh̾ & testiũ

Expanded text:
tis auctoritatibus videtur esse prohibitum. Leges enim tam sacrorum canonum quam saecularium principium prohibent adversus aliquem testem de sua domo produci. Contra se enim quisque testari potest, pro se vero minime. Quia ergo isti producuntur, ut pro se ipsis testimonium ferant, non unes arbitrantur futuros, patet, quod eorum vox in talibus non est audienda. Sed distinctio haec et testium
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi aliter. Domestici ad pro
testimonium ferant. hi autem
N conficiendis autem instrumẽtis
secularium negociorum. ad testrino
epo testimonium dicant. Uñ in sino¬

Expanded text:
intelligi aliter. Domestici ad probstici, testimonium ferant. Hi autem In conficiendis autem instrumentis secularium negotiorum, presbyteri nepiscopo testimonium dicant. Extravagan
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ab hac solutionis expensa se
iunctis. Cum uero epc diocesim
iusitat nulli p̃multitudine onerosus
mandis hominib. in requirendis reb.
emendatione dignis. in predicatione

Expanded text:
 ab hac solutionis expensione sejunctis. Cum vero episcopus dioecesem visitat nulli prae multitudine onerosus mandis hominibus, in inquirendis rebus emendatione dignis, in praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
autem debitum exmobilibus
solui non nalet. primo res un¬
mobilis spũali detur pignori cuiꝰ
fructus sibi creditor reputet. tam
insortem quam inusuram usq ad
quartam centesime:. Quod si no

Expanded text:
autem debitum ex mobilibus solvi non valet, primo res immobiles specialiter dentur pignori, quarum fructus creditor sibi reputet tam in sortem quam in usuras usque ad quartam centesimae. Quod si no
Abbreviated transcription (Latin):
dec̾nimis nequis ep̃t dereb sue
ecclie quicquam donare ł cõmu¬
tare ł uend̾e andeat. nui forte ali¬
quid horum faciat ut meliora ꝓ¬
spiciat. ⁊ cum tocius iler trãc¬

Expanded text:
dicentis: Ne quis episcopus de rebus Ecclesiae quidquam donare vel commutare vel vendere audeat; nisi forte aliquid horum faciat ut meliora prospiciat, et cum totius cleri cons
Abbreviated transcription (Latin):
uidam cłici ꝓpͥa
relinquere nolunt
desuis ⁊ eccł̾ie reb
testamenta ꝯficiũt.
de reb ecclie non nulla larguintur.

Expanded text:
uidam clerici propria relinquere volunt; de suis et ecclesiae rebus testamentum conficiunt; de rebus ecclesiae nonnulla largiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
quicuinq clici qui nł hũtes
ordinantur. ⁊ temꝑe ep̃atus ł clicatꝰ
sui agros ł quecuniq predia uoĩe
suo comparant. tanqͣm reruni
dnĩcaruun inuasionis crimine
teneantur. uisi adi moniti eadem
eccłie contuleruit. Siquid antem

Expanded text:
uicunque clerici, qui nihil habentes ordinantur, et tempore episcopatus sui agros, vel quaecunque praedia nomine suo comparant, tanquam rerum Dominicarum invasionis crimine teneantur, nisi admoniti in Ecclesiam ea contulerint. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
non sũa. Utuntur enim reb ecł̃ie.
non ut suis. s tanquam ad dispẽ¬
sandum sidi creditis. Sicit ergo
sua non pꝰsident. ita nec repetunt:
s res eccłie cunis ꝓcurationem gett̃.¬

Expanded text:
alicuius. Utuntur enim rebus ecclesie, non ut suis, sed tanquam ad dispensandum sibi creditis. Sicut ergo isti non sua possident, ita nec repetunt, sed res ecclesie quarum procurationem ge
Abbreviated transcription (Latin):
bellorum p̃ssi. hos¬
tili metu compł
si. donucilia sua
predia tamen autiqua colere ñ
rnt. Transactis quinquagunta
ab istis decimas accipiunt. huic¬

Expanded text:
bellorum pressi, hostili metu compulsi, domicilia sua  praedia tamen antiqua non uras. Transactis quinquaginta ab istis accipiunt pri
Abbreviated transcription (Latin):
siquis exinde ł p̃sumpsisse aliqͥd.
fu̾it. scđm furti tenorem restitu
ensi. Quicumq exgradu eccl̃iasti¬
co sine testamento ⁊ sine cogna¬
tione decesserit. hereditas eus ad
eccliam ubi deseruiuit euoluatur.

Expanded text:
si quis exinde vel praesumsisse aliquid, s secundum furti tenorem restituaensi . Quicunque ex gradu ecclesiastico sine testamento et sine cognatione decesserit, hereditas ejus ad ecclesiam, ubi deservivit, devolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cum constet eum qui celestemz mi¬
litem puisat. non nisi euis forum
debere sectari. Elicis uero pulsatis¬
in ep̃ali uditio forum competere pͥu¬
cipalium quoq sanctionum de sig¬
um dicturus occurrat. iuxta regu

Expanded text:
uum constet eum, qui coelestem militem pulsat, non nisi ejus forum debere sectari. Et in episcopali judicio forum competere, principalium quoque sanctionum desigum dicturus occurrat. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
relicto ecłiastico iuditio publicis iudi¬
ciis purgari uoluerit etiam si proeo
fuerit lata sententia locum suum a¬
nuitat. ⁊ hoc incrimiuali actione.
Inciuili quoq ꝑdat qił euitite. si lo¬
cum suum obtinere maluerit. Item¬

Expanded text:
relicto ecclesiastico iudicio, publicis iudiciis purgari voluerit, etiamsi pro ipso fuerit lata sententia, locum suum amittat et hec in criminali actione. In civili vero perdat quod evicit, si locum suum obtinere maluerit. E
Abbreviated transcription (Latin):
uilio. Clericum nullus presumat
aute secularem iudicem ep̃o ñ per¬
mittente pulsare. s si pulsatus
fuerit non respondeat. nec audeat
iudiceni est trahendus. inisi pͥus ep̃e
quis cum cłico litigium habuerit. si
quidem de causa pecuniaria epm̃

Expanded text:
. Clericus nequaquam praesumat apud secularem iudicem episcopo non permittente pulsare; sed si pulsatus fuerit, non respondeat; nec audeat iuquis cum clerico litigium habuerit, si quidem de causa pecuniaria, adea
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat Actor ꝑpotentiam eiuilis
idicis alum apossessione deiẽt.
Quo audito eꝑ̃c eura ab officio suo¬
suspendit. Iile autẽ spreta ep̃i sui
sententia officium suum mehilho
sententiam dedit. huic tres notan¬
ancłicus aa ciuilem iuduem sit ꝑ¬

Expanded text:
volebat; actor vero potentia civilis judicis illum a possessione sua dejecit. Quo audito episcopus eum ab officio suspendit; ille contemta episcopi sententia officium suum administsententiam dedit. Hic priclericus ante civilem judicem sit