comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum uides. ⁊ totum in ipso uides.
et totum quod in ip̃o uides ipsum
quod uides. Tale lumen est sp̃ale. ꝙ
cum se illuminandis prestat qui ip¬
sum uident totum uident. Et hoc ip¬
sum bonum quod sp̃alib oculis lum̃
est et species sp̃alib aurib canticum
ẽ. Querunt oculi gaudium suum. ue¬
nit bonum hoc et dicit lumen sum.
Querunt aures gaudium suum. ue¬
nit bonum hoc. et dicit canticum sũ.
Auditum fuit canticum quoddam
nouum. ut̃ suauitas et nouitas iocũ¬
ditatem augerent. Suauitas ad delec¬
tationem. nouitas ad admirationem
et infusum ẽ aurib gaudium suũ.
et dicit bonum hoc querite me hoc
sum ego. Clamant fauces et dicit sa¬
por sum. Nares. et dicit odor sum. Tac¬
tus. ⁊ respondet suauitas sum. Ego
totum sum. et totum qͦd sum bonũ
sum. et qui me ht̃ totum habet. Non
poterat corꝑea natura spiritualem ꝑ¬
fectionem emulari. ut in uno omnia
contineret. Propterea multa corpora

Expanded text:
sum vides, et totum in ipso vides; sum vides, et totum in ipso vides; et totum quod in ipso vides, ipsum est quod vides. Tale lumen est spirituale, quod cum se illuminandis praestat, qui ipsum vident totum vident. Ex hoc ipsum bonum quod spiritualibus oculis lumen est et species, spiritualibus auribus canticum est. Quaerunt oculi gaudium suum; venit bonum hoc, et dicit: Lumen sum. Quaerunt aures gaudium suum; venit bonum hoc et dicit: Canticum sum. Auditum fuit canticum quoddam novum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavitas ad delectationem, novitas ad admirationem. Et infusum est auribus gaudium suum et dicit bonum hoc: Quaerite me, hoc sum ego. Clamant fauces, et dicit sapor: Sum; nares, et dicit odor: Sum; tactus, et respondet suavitas: Sum. Ego totum sum; et totum quod sum bonum sum; et qui me habet totum habet. Non poterat corporea natura spiritualem perfectionem aemulari ut in uno omnia contineret. Propterea multa corpora
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas unitas et uniuersitas. unũ
bonum est. ⁊ in illo bono omne boñ
est. Si uidere cupis lumen ẽ ⁊ speries.
Lumen est qm̃ ꝑ ipsum uides. Species
q̃m ipsum uides. Et quid est udere ip¬
sum: Que sinit ille ut uidere mereret᷑
dicens. Si inueni grãm ante te. osten¬
de mͥ te ipsum. Et ait. Ego ostendam tͥ
omne bonum. Uideceip̃m uidere peciit.
et ille omne bonum se ostensurũ pro¬
misit. Quasi aliud offerre uidetur ꝙͣ
fuerat rogatus. s non aluid est. s ip̃m
idem. Omne bouum ipse ẽ. ⁊ ipsum
uidere omne bonum uidere est. ⁊ ip̃m¬
uidere. Qualis ergo putas est species
ista in qua omnis pulcritudo uidet᷑:
Multum tibi confert lumen hoc cor¬
porale qͣnlo ꝑ ipsum uides. non tñ
totum confert. qr et aliud uides. et to¬
tum in ipso non uides. qm̃ aliud ui¬
des. quod lumen ñ est ipsum. quam¬
uis et hoc uideas ꝑ lumen. Quoniam
aut̃ ꝑ hoc lumen uides. totum ꝑ ip¬

Expanded text:
simplicitas: unitas et universitas. Unum simplicitas: unitas et universitas. Unum bonum est, et in illo bono omne bonum est. Si videre cupis, lumen est et species. Lumen est quoniam per ipsum vides. Species quoniam ipsum vides. Et quid est videre ipsum? Quaesivit ille ut videre mereretur, dicens: Si invenit gratiam ante te, ostende mihi teipsum. Et ait: Ego ostendam tibi omne bonum . Videte, ipsum videre petiit, et ille omne bonum se ostensurum promisit. Quasi aliud offerre videtur quam fuerat rogatus; sed non aliud est, sed ipsum idem. Omne bonum ipse est, et ipsum videre, omne bonum videre est. Qualis ergo putas est species ista in qua omnis pulchritudo videtur? Multum tibi confert lumen hoc corporale, quando per ipsum vides, non tamen totum confert, quia et aliud vides et totum in ipso non vides, quoniam aliud vides quod lumen non est ipsum, quamvis et hoc videas per lumen. Quoniam autem per hoc lumen vides, totum per ip
Abbreviated transcription (Latin):
contentum. et p̾sentia bona suꝑueni¬
entib bonis augere non ꝓ futuris abi¬
cere. leuitas enim ẽ bonoꝵ comiuta¬
tio exercitacio autem uirtutis. multumq
diuersa currunt uia. qui pro nouis ue¬
tera abiciunt. et qui ab inferiorib ad
suꝑiora conscendunt. Qui enim muta¬
cionem querit fastidiosus est sicut qui
profectum appetit studiosus est. Rectis¬
sime ergo incedit. qui sic est feruene
ad melius. ut in bono fastidiosus non
sit. S sustineat prius donec posterius
temꝑe suo apprehendat.
piritalis diuidicat
omiua. Sp̃c spiritalem
facit. Ipse spiritus ipsa est unctio que
cum mentem tetigerit de omnib docet.
Ipsa una est. et docet de omnibz. Nec mi¬
rum si omnia docet qui omĩa continet.
una est sapientia. ⁊ in ip̃a omnia st̃.
⁊ omnia in ipsa non aliud sunt qͣm
ipsa. Ibi unum omnia. ⁊ omnia unũ
sunt. Neq idcirco non unum sunt qͥa
omnia sunt. neq ideo non omĩa sunt
qr unum sunt. Parit̾ magnitudo et

Expanded text:
contentum, et praesentia bona supervenicontentum, et praesentia bona supervenientibus bonis augere, non pro futuris abjicere. Levitas enim est bonorum commutatio, exercitatio autem virtutis, multumque diversa currunt via, qui pro novis vetera abjiciunt, et qui ab inferioribus ad superiora conscendunt. Qui enim mutationem quaerit, fastidiosus est sicut qui profectum appetit, studiosus est. Rectissime ergo incedit, qui sic est fervens ad melius, ut in bono non sit fastidiosus, sed sustineat prius, donec posterius tempore suo apprehendat.piritalis dijudicat omnia . Spiritus spiritalem facit. Ipse spiritus, ipsa est unctio quae, cum mentem tetigerit, de omnibus docet. Ipsa una est, et docet de omnibus. Nec mirum si omnia docet, quae omnia continet. Una est sapientia et in ipsa omnia sunt; et omnia in ipsa non aliud sunt quam ipsa. Ibi unum omnia, et omnia unum sunt. Neque idcirco non unum sunt quia omnia sunt, neque ideo non omnia sunt, quia unum sunt. Pariter magnitudo et
Abbreviated transcription (Latin):
afflictionem et occupationem. afflictio
est ad amaritudinem. Occupatio ad dis¬
sipationem. ꝑ afflictionem dulcedo mẽ¬
cis amaricatur. ꝑ occupationem tran¬
quillitas dissipatur. Afflictio est quan¬
do ꝓ his que non ualet ꝑ impacienti¬
am uritur. occupacio est quando in
his que ualet agendis ꝑ in temꝑanti¬
am agitatur. Ne igitur male a mari¬
cetur animus suam impossibilitatẽ
pacient̾ sustineat ne autem male octy¬
petur possibilitatem suam extra men¬
suram suam ñ extendat. Item medi¬
tacio morum alia consideratione formã
uiuendi diiudicat ꝓbans nec bonum eẽ
ea que non fiunt impacienter appetere.
nec bonum ẽẽ ea que fiunt insipienter
fastidire. Qui enim semꝑ quod non
facit appetit. et quod facit. fastidit. nec
p̾sentib fruitur. nec futuris saciatur.
Inchoata enĩ ante consummationem de¬
serit et inchoanda ante tempus appre¬
hendit. ꝓpterea bonum est bono suo ẽẽ

Expanded text:
afflictionem et occupationem. Afflictio afflictionem et occupationem. Afflictio est ad amaritudinem. Occupatio ad dissipationem. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, quando pro his, quae non valet per impatientiam uritur. Occupatio est, quando in his quae valet agendis per impatientiam agitatur. Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. Item meditatio morum alia consideratione formam vivendi dijudicat probans nec bonum esse ea, quae non fiunt, impatienter appetere, nec bonum esse ea, quae fiunt, insipienter fastidire. Qui enim semper quod non facit appetit, et quod facit fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est bono suo esse
Abbreviated transcription (Latin):
uidicari oportet. Multi hanc discre¬
tionem non habentes plurimum
laborauerunt. et parum ꝓfecerunt.
qm̃ oculum habuerunt foris tantũ
ad sp̃em oꝑis. ⁊ non intus ad fruc¬
tum uirtutis. Gaudebant enĩ mag¬
na se facere magis quam utilia ex̾¬
cere. et dilexerunt potius illa in qͥb
uideri possent qͣm emendari. Item
meditacio in morib primum con¬
siderat que debita sunt. siue ex pre¬
cepto siue ex uoto. ⁊ ea primum
agenda uidicat que sic facta hũt
meritum. ut non facta generent rea¬
tum. Hec ergo primum facienda st̃
que sine culpa dimitti ñ possunt. Post
hec si quid uoluntania exercitatione
suꝑ additur. sic faciendum ẽ ut debi¬
tum non impediatur. Alii uolunt
quod ñ debent qui non ualent id qd̃
debent. alii et si ualent quod debent.
uoluntaria impedimenta adducunt
uolendo quod non debent. Item medi¬
tacio morum duo mala in bona actio¬
ne precipue canenda considerat. hoc ẽ

Expanded text:
judicari oportet. Multi hanc discrejudicari oportet. Multi hanc discretionem non habentes, plurimum laboraverunt, et parum profecerunt, quoniam oculum habuerunt foris tantum ad speciem operis, et non intus ad fructum virtutis. Gavisi sunt enim magna se facere, magis quam utilia exercere, et dilexerunt potius illa, in quibus videri possent, quam emendari. Item meditatio in moribus primum considerat quae debita sunt, sive ex praecepto sive ex voto, et ea primum agenda judicat, quae sic facta habent meritum, ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec si quid voluntaria exercitatione superadditur, sic faciendum est, ut debitum non impediatur. Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent. Alii, et si valent quod debent, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent. Item meditatio morum duo mala in bona actione praecipue cavenda considerat, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam in sumendo edulio mensu¬
sura non tenetur. Item meditatio mo¬
rum triplici uidicio exercetur. primo
ꝙ uidicat inter diem et noctem. Se¬
cundo quod iudicat inter diem ⁊ diẽ.
tercio quod uidicat omnem diem. Int̾
noctem et diem uidicare est. mala a
bonis diuidere. Inter diem et diem
iudicare ẽ. inter bonum ⁊ meluie.
discretionem hr̃e. Omnem diem udi¬
care est singula bona ꝓ merito suo
estimare. Item meditacio moꝵ finem
et directionem in omni conu̾satio¬
ne considerat. finis est ad quod ten¬
ditur directio qua facilius ꝑuenit᷑.
Omnis enim qui ad aliquid tendit
scl̃m aliquid cursum suum. dirigit.
et qui directius ꝑgit. cituis ꝑuenit.
Sunt enim q̃dam bona in quib ĩ
multũ moueri parum est promo¬
ueri. Alia compendioso labore fruc¬
tum magnũ adducunt. Et hec er¬
go discernenda sunt ⁊ eligenda ma¬
gis que magis prosunt. Quecumq
enim magis prosunt. meliora sunt.¬
⁊ omne opus scł̃m fructum suum

Expanded text:
nentiam in sumendo edulio mennentiam in sumendo edulio mensura non tenetur. Item meditatio morum triplici judicio exercetur. Primo quod judicat inter diem et noctem. Secundo quod judicat inter diem et diem. Tertio quod judicat omnem diem. Inter noctem et diem judicare, est mala a bonis dividere. Inter diem et diem judicare, est inter bonum et melius discretionem habere. Omnem diem judicare, est singula bona pro merito suo aestimare. Item meditatio morum finem et directionem in omni conversatione considerat. Finis est, ad quod tenditur. Directio, qua facilius pervenitur. Omnis enim, qui ad aliquid tendit, secundum aliquid cursum suum dirigit, et qui directius pergit, citius pervenit. Sunt enim quaedam bona, in quibus etiam multum moveri parum est promoveri. Alia compendioso labore fructum magnum adducunt. Et haec ergo discernenda sunt, et eligenda magis, quae magis prosunt. Quaecunque enim magis prosunt, meliora sunt, et omne opus secundum fructum suum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pp̃ea qui motus suo a principio iu¬
dicare non potest. finem in uestiget et
consummationẽ. Que enim dubia st̃.
uł in certa bona sunt. uł mala occul¬
ta. Et que mala sunt sicut dictum est.
uł a diabolo uel a carne sunt.⁊ sunt
mala utraq. nec differunt in eo quod
Que uero a diabolo sunt sepius oriun¬
tur preter rationem. Quod enĩ a diãbo¬
lo suggeritur sicut alienum est ab ho¬
mine ita frequenter alienum est ab
humana rõne ut uerbi gr̃a. Nuper
satiatus famem paciatur paulo ante
inebriatus siti estuet post longam dor¬
mitionem consurgens sompno p̾gra¬
uetur. In hoc ergo oꝑa diaboli discer¬
nuntur qm̃ extranea sunt ab homine.
et aliena ab humana ratione. opera
autem carnis. et suggestiones eus se¬
pius precedentem hñt causam neces¬
sitatem. S qr modum et mensurã
tͣnseũt exccesit̃ in suꝑfluitatem. ut u̾bi
gr̃a. cum post famem cib sumendꝰ
immoderate appetitur. ⁊ post absti¬

Expanded text:
et propterea qui motus suos a principio juet propterea qui motus suos a principio judicare non potest, finem investiget et consummationem. Quae enim dubia sunt vel incerta, bona sunt vel mala occulta. Et quae mala sunt, sicut dictum est, vel a diabolo, vel a carne sunt. Et sunt mala utraque, nec differunt in eo quod quae vero a diabolo sunt, saepius oriuntur praeter rationem. Quod enim a diabolo suggeritur, sicut alienum est ab homine, ita frequenter alienum est ab humana ratione, ut, verbi gratia, nuper satiatus famem patiatur, paulo ante inebriatus siti aestuet, post longam dormitionem consurgens somno pergravetur. In hoc ergo opera diaboli discernuntur, quoniam extranea sunt ab homine, et aliena ab humana ratione. Opera autem carnis, et suggestiones ejus saepius praecedentem habent causam necessitatem. Sed quia modum et mensuram transeunt, excrescunt in superfluitatem. Ut verbi gratia cum post famem cibus sumendus immoderate appetitur, et post absti
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s motus qui oriuntur in corde
dep̾hendat. unde ueniant. ⁊ quo ten¬
dant. unde ueniant sccl̃m originem.
quo tendant sccl̃m finem. Omnis enĩ
motus de aliquo ẽ. ⁊ ad aliquid. Motꝰ
gͥ cordis aliquando manifestam hñt
originem. aliqͣndo occultam. ⁊ q̃ ma¬
nifesta est. aliquando manifeste bo¬
na est. aliqñ manifeste mala. Que
manifeste bona est. a deo est. que aut̃
manifeste mala ẽ. siue a diabolo est
siue a carne. Isti enim tres auctores
sunt om̃ium suggestionum. ⁊ om̃s
aspirationes que inuisibiliter cordi ad¬
ueniunt. ab istis ꝓcedunt. Item que
occulta sunt aliquando bona sunt et
occulta. aliquando mala et dubia. et
que bona sunt. a deo sunt. que autem
mala sunt. uel a diabolo uł a carne
sunt. Que gͥ manifesta sunt siue bo¬
na suie mala. a prima sua origine u¬
dicantur. Que aut̃ dubia sunt in ori¬
gine. probantur a fine. Exitus aut̃ ma¬
nifestat quod a principio celabatur.

Expanded text:
ut omnes motus qui oriuntur in corde ut omnes motus qui oriuntur in corde deprehendat, unde veniant et quo tendant. Unde veniant secundum originem, quo tendant secundum finem. Omnis enim motus de aliquo est, et ad aliquid. Motus igitur cordis aliquando manifestam habent originem, aliquando occultam, et quae manifesta est aliquando manifeste bona est, aliquando manifeste mala. Quae manifeste bona est a Deo est; quae autem manifeste mala, sive a diabolo est, sive a carne. Isti enim tres auctores sunt omnium suggestionum, et omnes aspirationes, quae invisibiliter cordi adveniunt, ab istis procedunt. Item quae occulta sunt, aliquando bona sunt et occulta, aliquando mala, et dubia. Et quae bona sunt, a Deo sunt; quae autem mala sunt, vel a diabolo, vel a carne sunt. Quae igitur manifesta sunt, sive bona sive mala, a prima sua origine judicantur. Quae autem dubia sunt in origine, probantur a fine. Exitus enim manifestat quod a principio celabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ignorantia. Que enim sine mali¬
cia est. relum ht̃. S que ignorantia ẽ.
scł̃m scientiam non habet. Itaq intẽ¬
cionem oportet ẽẽ. ⁊ rectam ꝑ discrecio¬
nem. ⁊ simplicem ꝑ benignitatẽ. Se¬
cundo in oꝑib considerandum est. ut
ex recta intencione inchoata cum ꝑse¬
ueranti feruore ad finem ꝑducantur.
ut nec ꝑseuerantia torpeat. nec amor
repescat. Item meditacio in moribus
dupplici consideratione discurrit. uitꝰ
et foris. foris ad famam. intus ad con¬
scientiam. foris quid expediat. ⁊ quid
deceat. Deceat ad exemplum. expediat
ad meritum. Nob̃ ad meritum. proxi¬
mis ad exemplum. Intus ad conscien¬
tiam ut sit munda conscientia. nec
accusationem paciat᷑. uł pro torpore bo¬
ni. uł ꝓ presumptione mali. Munda
aut̃ conscientia est. que nec de p̾teri¬
to iuste accusatur. nec de presenti in¬
iuste delectatur. Item in morib me¬
ditacio considerationem suam exercet.

Expanded text:
sine ignorantia. Quae enim sine malisine ignorantia. Quae enim sine malitia est, zelum habet. Sed quae ignorantia est secundum scientiam, zelum non habet. Itaque intentionem oportet esse et rectam per discretionem, et simplicem per benignitatem. Secundo in operibus considerandum est, ut ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat. Item meditatio in moribus duplici consideratione discurrit, intus et foris. Foris ad famam, intus ad conscientiam. Foris quid deceat, et quid expediat: deceat ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, proximis ad exemplum. Intus ad conscientiam, ut sit munda conscientia, nec accusationem patiatur, vel pro torpore boni, vel pro praesumptione mali. Munda autem conscientia est, quae nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Item in moribus meditatio considerationem suam exercet,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere oportet. diligere quomodo non
oportet: malum est. Itaq bonus affec¬
tus est. qͣndoͤ adid ad quod debet. ⁊ quo¬
modo debet. Amon sororem dilexit. ⁊ erat
affectus ad quod debuit. s qr maledix̾.
non erat quomodo debuit. Igitur affec¬
tus ẽẽ potest adid ad quod debet. ⁊ non
quomodo debet. Nunquam aut̃ esse po¬
test quomodo debet nisi ad id ad quod
debet. In eo ad quod debet rectus. ⁊ quo¬
modo debet. sincerus. In cogitationibus
considerandum ut sint munde et ordina¬
te. Munde sunt qñ neq de malis affecti¬
onib generantur. neq malas generant
affectiones. Ordinate sunt qñ rationabi¬
liter hoc est temꝑe suo adueniunt. Cem¬
pore enim non suo ⁊̃ bona cogitare sine
uicio non est ut in lectione de oratione. ⁊
in oratione delectionẽ. In oꝑib conside¬
randum ẽ prumnum ut bona intentione
fiant. Bona intencio est que simplex est
et recta. Simplex sine malicia. Recta

Expanded text:
diligere oportet, diligere quomodo non diligere oportet, diligere quomodo non oportet, malum est. Itaque bonus affectus est, quando est ad id, ad quod debet et quomodo debet. Amnon sororem dilexit, et erat affectus ad quod debuit, sed quia male dilexit, non erat quomodo debuit . Igitur affectus esse potest ad id, ad quod debet et non quomodo debet. Nunquam autem esse potest quomodo debet, nisi ad id ad quod debet. In eo ad quod debet rectus, et quomodo debet sincerus. In cogitationibus considerandum, ut sint mundae et ordinatae. Mundae sunt, quando neque de malis affectionibus generantur, neque malas generant affectiones. Ordinatae sunt, quando rationabiliter, hoc est tempore suo adveniunt. Tempore enim non suo etiam bona cogitare sine vitio non est, ut in lectione de oratione, et in oratione de lectione. In operibus considerandum est primum, ut bona intentione fiat. Bona intentio est, quae simplex est, et recta. Simplex sine malitia. Recta
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑib recta defuerunt. et iusta quib
factum est quod oportuit. ⁊ redditum
quod iustum fuit. Siłm allegoriam
meditatio oꝑatur in dispositione pre¬
cedentium futuroꝵ significationem atten¬
dens mira ratione et ꝓuidentia coaptatã
sicut oportuit ad intelligentiam. ⁊ fidei
formam fabricandam. In tropologia me¬
ditacio oꝑatur. quem fructum dicta affe¬
rant exquirens quid faciendum insinu¬
ent. uł quid doceant ẽẽ uitandum. Quid
ad erudicionem qͥdi ad exhortationem. qͥd
ad consolationem. quid ad t̾rorem scrip¬
ture lectio ꝓponat. quid ad intelligentiã
uirtutis illuminet. quid nutriat affectio¬
nem. quid formam uiuendi aditer uir¬
tutis edoceat. Meditacio in morib scd̃m
affectus et cogitationes et opera. In affec¬
tib considerandum est ut sint recti. sin¬
ceri. hoc est adid ad quod debent ẽẽ. et
quomodo debent ẽẽ. diligere enim quod
ñ oportet malum est. et similiter quod

Expanded text:
temporibus recta defuerunt et justa, quibus temporibus recta defuerunt et justa, quibus factum est quod oportuit, et redditum quod justum fuit. Secundum allegoriam meditatio operatur in dispositione praecedentium, futurorum significationem attendens mira ratione et providentia coaptatam sicut oportuit ad intelligentiam, et fidei formam fabricandam. In tropologia meditatio operatur quem fructum dicta afferant, exquirens quid faciendum insinuent, vel quid doceant esse vitandum; quid ad eruditionem, quid ad exhortationem, quid ad consolationem, quid ad terrorem scripturae lectio proponat, quid ad intelligentiam virtutis illuminet, quid nutriat affectionem, quid formam vivendi ad iter virtutis edoceat. Meditatio in moribus secundum affectus, et cogitationes, et opera. In affectibus considerandum est ut sint recti, sinceri, hoc est ad id ad quod debent esse, et quomodo debent esse. Diligere enim quod non oportet malum est, et similiter quod
Abbreviated transcription (Latin):
declinandum precipit᷑. sic omne bonũ
faciendum iubetur. ⁊ sicut qui ñ om¬
ne malum declinat. sic qui non om̃e
bonum facit. reus est. S si sic est qͥs
ñ est reus: Ergo ab omni malo decli¬
nare iubemur: bona aut̃ quedam st̃
nectitatis quedam uoluntatis. Necessi¬
tatis sunt que sunt in p̾cepto ⁊ uoto.
de cet̾is si quid suꝑ erogatur reddit᷑
si nicħ non imputatur. Item medi¬
tacio in lectione est quomͦ sint que
sciuntur qr sunt. et quomodo facien¬
Est enim meditacio ex cogitacio consi¬
lii quomͦ implentur que scuint᷑. quia
in utiliter sciuintur nisi impleantur.
Item meditatio in lectione ẽ triplicis
considerationis. Scłm hystoriam. al¬
legoriam. tropologiam. Scd̃m hystori¬
am est quando eoꝵ que facta sunt. rõ¬
nem uł querimus uel ad miramur
suis temꝑib et locis. ⁊ modo congruo
ꝑfectam. In hac consideratio iudicio cli¬
uinoꝵ meditantem exercet. que nullis

Expanded text:
declinandum praecipitur, sic omne bonum declinandum praecipitur, sic omne bonum faciendum jubetur. Et sicut qui non omne malum declinat, sic qui non omne bonum facit, reus est. Sed si sic est quis non est reus? Ergo ab omni malo declinare jubemur. Bona autem quaedam sunt necessitatis, quaedam voluntatis. Necessitatis sunt quae sunt in praecepto et voto; de caeteris si quid supererogatur redditur, si nihil non imputatur. Item meditatio in lectione est, quomodo sint quae sciuntur quia sunt, et quomodo facienEst enim meditatio excogitatio consilii quomodo implentur quae sciuntur, quia inutiliter sciuntur nisi impleantur. Item, meditatio in lectione est triplicis considerationis. Secundum historiam, allegoriam, tropologiam. Secundum historiam est, quando eorum quae facta sunt rationem vel quaerimus, vel admiramur suis temporibus, et locis, et modo congruo perfectam. In hac consideratio judiciorum divinorum meditantem exercet, quae nullis
Abbreviated transcription (Latin):
gatio. In lectione aut̃ sic considerand̾
primo lectio ad cognoscendam uerita¬
tem mat̾iam mn inistrat. meditacio co¬
aptat. oratio subleuat. oꝑatio compo¬
nit. contemplatio in ip̃a exultat. In
scripturis meditacio est. quomͦ scire
oporteat. Exemplum scriptum est. de¬
clina a malo et fac bonum. Accedit me¬
ditacio lectioni quare dixit prius. decli¬
na a malo. ⁊ postea fac bonum. Causa
causa qr nisi prius mala recedant. non
adueniunt bona. Ratio sicut prius
mala germina eradicant᷑. postea plan¬
tantur bonã. Item quare dixit dedi¬
na a malo. qr initinere occurrunt. Itẽ
declina. qr ubi fortitudine resistere ñ
possumus consilio et rõne declinando
euadimus. Item declinamus mala
uitando mat̾iam peccati. ut suꝑbia
diuitias. ꝓ incontinentia habundã¬
tiam. ꝓ concupiscentia sp̃em carnis.
ꝓ inuidia et contentione uitanda o¬
amorem possessionis. hoc est declina¬
rẽ. Item si quem admodũ omne malũ

Expanded text:
gatio. In lectione autem sic considerandum. gatio. In lectione autem sic considerandum. Primo lectio ad cognoscendam veritatem materiam ministrat, meditatio coaptat, oratio sublevat, operatio componit, contemplatio in ipsa exsultat. In Scripturis meditatio est, quomodo scire oporteat. Exemplum scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . Accedit meditatio lectioni, quare dixit prius, declina a malo, et postea fac bonum. Causa, quia nisi prius mala recedant, non adveniunt bona. Ratio, sicut prius mala germina eradicantur, postea plantantur bona. Item quare dixit: Declina a malo? Quia in itinere occurrunt. Item declina, quia ubi fortitudine resistere non possumus, consilio et ratione declinando evadimus. Item declinamus mala vitando materiam peccati, ut pro superbia, divitias, pro incontinentia abundantiam, pro concupiscentia speciem carnis, pro invidia et contentione vitanda amorem possessionis. Hoc est declinare. Item, si quemadmodum omne malum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Non est in iudicio hominis uis¬
ticia consummat᷑. et idcuto iudicium ho¬
minis precedit ut ꝓbetur homo. de in¬
de sũbsequitur. udicium dei ut remu¬
neretur. Si totum iudicaret homo. ñ
hr̃et iudicium deue..
editatio est
frequens cogitatio. modum
et causam ⁊ rationem uniꝰ¬
cuiusq rei inuestigans. Modum quid
sit. causam quare sit. rõnem quomodo
sit. Eria sunt genera meditationum.
Unum in creaturis. unum in scrip¬
turis. unum in morib. Primui sur¬
git ex admiratione. Sidm ex lectione.
Tercium ex citrunspectione. In primo
admiratio questionem generat. questio
inuestigationem. Inuestigatio in uen¬
tionem. Admiratio ẽ dispositionis. que¬
stio cause. inuestigatio rationis. Dispo¬
sitio est in celo cuncta equalia. in t̾ra
alta et de p̾ssa. pro hoc admiratio causa.
pp̃ uitam t̾renam. terra ꝓpter uitam
celestem. celum ꝓ hac questio. Ratio.
quał terra. talis uita terrena. Quale
celum tał uita celestis. ꝓ hac inuesti¬

Expanded text:
ustitia . Non est in judicio hominis justitia consummata, et idcirco judicium hominis praecedit, ut probetur homo, deinde subsequitur judicium Dei, ut remuneretur. Si totum judicaret homo, non haberet judicium Deus. editatio est frequens cogitatio modum, et causam et rationem uniuscujusque rei investigans; modum quid sit, causam quare sit; rationem quomodo sit. Tria sunt genera meditationum, unum in creaturis, unum in scripturis, unum in moribus. Primum surgit ex admiratione, secundum ex lectione, tertium ex circumspectione. In primo admiratio quaestionem generat, quaestio investigationem, investigatio inventionem. Admiratio est dispositionis, quaestio causae, investigatio rationis. Dispositio est in coelo cuncta aequalia, in terra alta et depressa: pro hac admiratio. Causa, propter vitam terrenam terra, propter vitam coelestem coelum: pro hac quaestio. Ratio, qualis terra, talis vita terrena; quale coelum, talis vita coelestis: pro hac investi
Abbreviated transcription (Latin):
dam ad se uenientẽ agnouit et dixit.
mat̾ domini qr in forma serui dñs
maiestatis aduenit. Qui enĩ natue
est homo. idem erat. et deusiex eo qd̃
assumptum ẽ filius uirginis: ex eo aũ
quod assumpsit filius maiestatis. Idẽ
tñ ⁊ filius uirginis:i filius maiesta¬
tis. Et ꝓpterea qui assumptus est homo.
naturalis est filius dei. pp̃ eum qui as¬
sumpsit: uerus est filius hominis. ꝓpt̾
eum quem ad sumpsit. Nemo gͥ dicat
sit filius q̃m̃ quem assumpsit homo.
⁊ qui assumpsit d̾s. non duo filii sc̃.
serui. qr in forma serui erat maiestas
dñi: ⁊ unus cum forma serui. ⁊ maies¬
tate dñi. Bene ergo matrẽ dñi sui uo¬
cat. que d̾m credidit ĩpsum qui homo
conceptus fuerat: ⁊ portabatur in ut̾o
uirginis scđ̃m carnem: qui deitate sua
om̃ia portabat. Ideo ait. uñ hoc mͥ.
ait maria. Magnificat anima mea do

Expanded text:
dam ad se venientem agnovit et dixit: dam ad se venientem agnovit et dixit: mater Domini, quia in forma servi Dominus majestatis advenit. Qui enim natus est homo, idem erat et Deus. Ex eo quod assumptus est, filius Virginis; ex eo autem quod assumpsit, Filius majestatis. Idem tamen et filius Virginis, et Filius majestatis. Et propterea qui assumptus est homo, naturalis est Filius Dei, propter eum qui assumpsit; verus est filius hominis, propter eum quem assumpsit. Nemo igitur disit Filius, quoniam quem assumpsit homo, et qui assumpsit Deus, non duo filii sunt,servi, quia in forma servi erat majestas Domini, et unus cum forma servi et majestate Domini. Bene ergo matrem Domini sui vocat quae Deum credidit esse ipsum qui homo conceptus fuerat, et portabatur in utero Virginis secundum carnem, qui deitate sua omnia portabat. Ideo ait: Unde hoc mihait Maria: Magnificat anima mea Do
Abbreviated transcription (Latin):
eres. Prudens ergo fuisti ut tͥ ꝓuide¬
ros. nec timida ut aliis subuenires. nͨ
dixisti ne forte ñ sufficiat mͥ et uobis.
s sciens qr sufficeret. ⁊ tibi et nõbie..¬
et sufficienter retinuisti. ⁊ sufficienter
tribuisti. Lumen in lampade fuit. in
carne uirginitas: oleum in uase in cor¬
de humilitas. Et erat aliud uas hũa¬
nitas u̾bi in utero tuo gr̃a plena ex
cuiꝰ plenitudine cu quoq accepististi.
et lum̃ uirginitatis in carne. ⁊ oleũ
humilitatis in corde. Postea aut̃ par¬
tu intemerato nob̃ ꝓpinans ipsũ inde¬
ficiens tribuisti. ut ex illius plenitudine
effunderet᷑. quo et lampades nr̃e extincte
illuminarentur: ⁊ uasa uacua repleren¬
tur. Sic gr̃a plena fuisti. cum de t̾ra
carnis tue fons gr̃e erupit. ut mana¬
ret suꝑ omnem t̾ram. et irrigaret ari¬
dam. et sterilem fecundaret. Ex hac ple¬
nitudine gr̃e et illa acceꝑat que steri¬
lis conceꝑat. que et uirginem fecun¬

Expanded text:
eres. Prudens ergo fuisti ut tibi provideeres. Prudens ergo fuisti ut tibi provideres, nec timida ut aliis subvenires. Nec dixisti: Ne forte non sufficiat mihi et vobis , sed sciens quod sufficeret et tibi et nobis, sufficienter retinuisti et sufficienter tribuisti. Lumen in lampade fuit in carne virginitas; oleum in vase in corde humilitas. Et erat aliud vas humanitas Verbi in utero tuo gratiae plena, ex cujus plenitudine tu quoque accepisti et lumen virginitatis in carne et oleum humilitatis in corde. Postea autem partu intemerato nobis propinans ipsum indeficiens tribuisti, ut ex illius plenitudine effunderetur, quo et lampades nostrae exstinctae illuminarentur et vasa vacua replerentur. Si gratiae plena fuisti, cum de terra carnis tuae fons gratiae erupit: ut manaret super omnem terram, et irrigaret aridam, et sterilem fecundaret. Ex hac plenitudine gratiae et illa acceperat quae sterilis conceperat, quae et Virginem fecun
Abbreviated transcription (Latin):
sitaret: et intrauit. ad eamdũ exierat.
ꝑ feminam enĩ exierat. ⁊ ꝑ feminã in¬
trauit. Et uenit gr̃a primum in ipsa.
deĩ descendit in illud quod erat ex ip¬
sa. et sumpsit de carne uirginis na¬
turam. hostiam ꝓ natura. qͣm liberã
ꝓ lib̾andis offerret: ut prius in ip̃am
totum effunderet. ꝙͦ ꝑ ip̃am post mo¬
dum redemptis omnib exhiberet. Iõ
gr̃a plena de qua ortus est fons gre.
Gratia plena. in tantum plena. ut ex
tuo redundante totus hauriat mun¬
dus. Si enĩ prudentes uirgines oleũ
acceꝑunt in uasis suis cum lampadi¬
bus. tu prudentissima uirgo. ⁊ uirgo
uirginum non untm tantum uas
habuisti oleo gr̃e repletum. quo lampa¬
dem tuam in extinguibiliter ardentẽ
nutrires. S aliud gestabas uas re¬
dundans indeficiens ex quo effuso oleo
mĩe omnium lampades illuminares:
et uasa om̃ium usq ad summũ ⁊ ꝑ¬
fectum impleres. ⁊ in illo nicħ minu¬

Expanded text:
sitaret, et intravit ad eam unde exierat. sitaret, et intravit ad eam unde exierat. Per feminam enim exierat, et per feminam intravit. Et venit gratia primum in ipsam, deinde descendit in illud quod erat ex ipsa, et sumpsit de carne Virginis naturam, hostiam pro natura, quam liberam pro liberandis offerret, ut prius in ipsam totum effunderet, quod per ipsam post modum redemptis omnibus exhiberet. Ideo gratia plena, de qua ortus est fons gratiGratia plena, intantum plena, ut ex tuo redundante, totus hauriat mundus. Si enim prudentes virgines oleum acceperunt in vasis suis cum lampadibus ; tu, prudentissima Virgo, et Virgo virginum, non unum tantum vas habuisti oleo gratioe repletum, quo lampadem tuam inexstinguibiliter ardentem nutrires, sed aliud gestasti vas redundans et indeficiens, ex quo effuso eleo misericordiae omnium lampades illuminares, et vasa omnium usque ad summum et perfectum impleres, et in illo nihil minu
Abbreviated transcription (Latin):
it qm̃ in ea suꝑatus est inimicus. et
capta p̾da a uiolenttieducta est. Tree
et femina. Secundus de masculo sine
femina. tertius de masculo ⁊ femina: qͣr¬
tus sine masculo et de femina. Adam
quippe nec de masculo nec de femina
erat. Eua aut̃ de masculo si ne femina:
qui aut̃ de illis erant. de masculo siml
et femina erant. Et ceciderunt primi
masculus et femina.⁊ ꝑ eos qui post
eos erant. om̃s de masculo et femina.
Et qr primus auctor culpe. deiectus est
a femina. auctorem gr̃e sine masculo cõ¬
cepit. et peꝑit femina. ut idem sexue
inicium gr̃e esset. qui pecci origo exti¬
terat¶ ꝓp̃terea ait. Aue gr̃a plena dñs
tecum. uere enĩ maria gr̃a plena fuit.
ꝑ qͣm gratia descendit suꝑ omnes fili¬
os hominũ. Primum gr̃a suꝑ eam
pꝰea gratia inea de iñ gr̃atia ex ea. Su¬
ꝑ eam ad umbrationem. in ea ad fecũ¬
ditateni. ex ea ad saluationẽ. Uenit
enim gr̃a ut humanam naturam ui¬

Expanded text:
it, quoniam in ea superatus est inimicus, et it, quoniam in ea superatus est inimicus, et capta praeda a violento reducta est. Tres et sine femina; secundus de masculo, sine femina; tertius de masculo et femina; quartus sine masculo de femina. Adam quippe nec de masculo nec de femina erat; Eva autem de masculo sine femina: qui autem de illis erant, de masculo simul et de femina erant. Et ceciderunt primi masculus et femina, et per eos qui post eos erant omnes de masculo et femina. Et quia primus auctor culpae dejectus est a femina, auctorem gratiae sine masculo concepit et peperit femina, ut idem sexus initium gratiae esset, qui peccati origo exstiterat. Propterea ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Vere enim Maria gratia plena fuit, per quam gratia descendit super omnes filios hominum. Primum gratia super eam, postea gratia in ea: deinde gratia ex ea. Super eam, ad umbrationem; in ea, ad fecunditatem; ex ea, ad salvationem. Venit enim gratia ut humanam naturam vi
Abbreviated transcription (Latin):
ra imitator matͥs. Mater uirgo erat: ⁊
in humilitate exultabat. filius iurgi¬
nis uirgo. hũ ilitatem commendabat.
Talis ergo agnus. qualis mat̾ agni. ex
munda mundus. ex uirgine incorruptꝰ.
ꝑ uirginem ueniens ad uos. ꝑ uirgi¬
nitatem p̾cedens nos. ꝑincorruptionẽ
ueniens ut pecc̃m tolleret ꝑ uirginita¬
tem p̾cedens ut uirtutem demonstra¬
ret. ueniens ut conferret remedium:
p̾cedens ut daret exemplum. Non enim
potuit arbor bona fructum bonum fa¬
bor mala fructum bonum facere non
pot̃: Qm̃ omnis arbor ex fructu suo co¬
gnoscitur. Radix integra ⁊ ramus in¬
corruptus. huius ergo aduentus gabri¬
el nuncius missus est ut nouam in car¬
ne filii dei natiuitatem p̾dicaret: in qͣ.
forma serui dño sociata. hostem potent̾
deuicit. fortis in illo. non tamen uiolen¬
ta ad inferendam iniuriam: S efficax
ad iniusticiam optinendam. ꝓpea gabͥ¬
el missus est. quod fortitudo dei int̾pr᷑.

Expanded text:
ra imitator matris. Mater virgo erat, et ra imitator matris. Mater virgo erat, et in humilitate exsultabat. Filius Virginis virgo humilitatem commendabat. Talis ergo Agnus, qualis mater Agni; ex munda mundus, ex Virgine incorruptus. Per Virginem veniens ad nos: per virginitatem praecedens nos. Per incorruptionem veniens ut peccatum tolleret, per virginitatem praecedens ut virtutem demonstraret. Veniens ut conferret remedium, praecedens ut daret exemplum. Non enim potuit arbor bona malum fbor mala fructum bonum facere non potest . Quoniam omnis arbor ex fructu suo cognoscitur, radix integra, et ramus incorruptus. Hujus ergo adventus Gabriel nuntius missus est, ut novam in carne Filii Dei nativitatem praedicaret, in qua forma servi, domino sociata, hostem potenter devicit. Fortis in illo, non tamen violenta ad inferendam injuriam, sed efficax ad justitiam obtinendam. Propterea Gabriel missus est, quod fortitudo Dei interpret
Abbreviated transcription (Latin):
dei filius ꝓ redemptione hominum hõ
factus ẽ. ut caro ꝑ hominẽ carnem li¬
beraretur ⁊ gn̾t humano de suo sume¬
retur precium redemptionis. quatinꝰ
iñ remnedium fieret. uñ uicium con¬
tractum fu̾at. ⁊ in eodem monstrare¬
tur:. et peritia medici. ⁊ iusticia redẽp¬
ti qñ de suo ⁊ sanando inuenitur re¬
medium: et p̾cium redimendo. Quia
uͦ a corruptione liberandum erat ꝙͦ¬
remẽd um erat. id cirro p̾cium redẽp¬
tionis incorruptum ẽẽ debueratepp¬
ea mat̾ uirgo electa est. ut de mun¬
da im maculatꝰ nasceretur ut sicut
in celo deus habuit patrem immortalem
eternus. sic in t̾ra haberet matrem uirgi¬
nem incorruptus. Igitur in celo qualis
ipater talis filius. ⁊ in t̾ra qualis mat̾
talis filius. In celo cum patre et̾nus im¬
mensus in terra cum matre immaculatꝰ
⁊ mansuetus. In celo cum patre uicor¬
ruptus ⁊ sublimis in t̾ra cum matre uir¬
go ⁊ humił. In celo imago patͥs. in ter¬

Expanded text:
Dei Filius pro redemptione hominum homo Dei Filius pro redemptione hominum homo factus est, ut caro per carnem liberaretur, et generi humano de suo sumeretur pretium redemptionis, quatenus inde remedium fieret, unde vitium contractum fuerat, et in eodem monstraretur et peritia medici et justitia redempti, quando de suo et sanando invenitur remedium, et pretium redimendo. Quia vero a corruptione liberandum eratrandum erat, idcirco pretium redemptionis incorruptum esse debuerat. Propterea mater Virgo electa est ut de munda immaculatus nasceretur, ut sicut in coelo Deus habuit Patrem immortalem aeternus, sic in terra haberet matrem Virginem incorruptus. Igitur in coelo qualis Pater talis Filius, et in terra qualis mater talis filius. In coelo cum Patre aeternus et immensus, in terra cum matre immaculatus et mansuetus. In coelo cum Patre incorruptus et sublimis, in terra cum matre virgo et humilis. In coelo imago Patris, in ter
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sursum eẽt ille deorsum. uenit ubi
ille erat. ut eum reuocaret ad se unde ce¬
ciderat. Factum est u̾bum caro ut ho¬
mo int̾ homines eẽt qui deus erat
supͣ homines. et u̾sus est panis ille
in lac ut a pariilis sumi possit. Sa¬
pientia sursum panis erat. et eadem
ip̃a sapientia deorsum lac erat. in di¬
uinitate panis. in humanitate lac.
Sic enim pariuili sensu ꝑ lac hũani¬
tatis nutriti sunt. ⁊ roborati sunt ad
panem diuinitatis. ut idem ip̃e utro¬
biq reficeret. ⁊ reficiendo languidoe
ad incorruptionẽ reꝑaret. Dedit ergo
reꝑandis ad incorruptionem alimen¬
tum incorruptionis. Pariuilis qͥdem
immaculatam carnẽ quam sumpsit
de uͥgine matre. ꝑfectis aut̃ incorrup¬
tibilem diuinitatẽ quam hu̾it de et̾¬
no patrẽ. Istis ut interim non defice¬
tent in uia. Illis ut postea ꝑficerent᷑
in pat̾a. Istis ad consolationem. illis
ad glorificationem. Propter hoc ergo

Expanded text:
ipsa sursum esset, ille, deorsum, venit ubi ipsa sursum esset, ille, deorsum, venit ubi ille erat, ut eum revocaret ad se unde ceciderat. Factum est Verbum caro ut homo inter homines esset, qui Deus erat supra homines. Et versus est panis ille in lac, ut a parvulis sumi possit. Sapientia sursum panis erat, et eadem ipsa sapientia deorsum lac erat. In divinitate panis, in humanitate lac. Sic enim parvuli sensu per lac humanitatis nutriti sunt, et roborati sunt ad panem divinitatis, ut idem ipse utrobique reficeret, et reficiendo languidos ad incorruptionem repararet. Dedit ergo reparandis ad incorruptionem alimentum incorruptionis. Parvulus quidem immaculatam carnem quam sumpsit de Virgine matre, perfectis autem incorruptibilem divinitatem quam habuit de aeterno Patre. Istis ut interim non deficerent in via, illis ut postea perficerentur in patria. Istis ad consolationem, illis ad glorificationem. Propter hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Mnia ꝑ sapĩam dei facta sunt.
ad ip̃am autem sapientiam fra
non sunt. nisi illa solum que sapientia
frui possunt. Hec aut̃ sunt ratione
utentia. et intelligentiam sensumq
ꝑcipiendi boni maliq fugiendi ha¬
bentia. Quoꝵ pars sursum erat con¬
dita in angelis. pars deorsum in hõib
ordinata. Igitur non solum ꝑ sapien¬
tiam dei factus erat ut ẽẽt. s ad sapi¬
entiam dei factus erat ut beate esset.
ut illa uidelicet frueretur eo sensu qͦ
sapĩa ꝑcipi potest. S qr pectando sen¬
sum amisit. quo sap̃ia frui debuisset
oblitus est homo comedere panem suũ.
et refectionẽ illam qua uiuunt anime
in corꝑalem commutauit delectationẽ.
Terrenis gͥ et corꝑalib sensu et affectu
immersus. non potuit se ad sp̃ualium
cogitationem siue amorem erigere. s so¬
la ea que carnis sunt sapiens spũali¬
um iocunditatem ñ agnouit. Ipsa au¬
tem dei sap̃iamn noluit ꝑdere hominẽ¬
qui ꝓpter ipsam factus fuerat. Et cum

Expanded text:
mnia per sapientiam Dei facta sunt; ad ipsam autem sapientiam facta non sunt, nisi illa solum quae sapientia frui possunt. Haec autem sunt ratione utentia, et intelligentiam sensumque percipiendi boni malique fugiendi habentia. Quorum pars sursum erat condita in angelis, pars deorsum in hominibus ordinata. Igitur homo non solum per sapientiam Dei factus erat ut esset, sed etiam ad sapientiam Dei factus erat ut beate esset, ut illa videlicet frueretur eo sensu quo sapientia percipi potest. Sed quia peccando sensum amisit quo sapientia frui debuisset, oblitus est ipse comedere panem suum, et refectionem illam qua vivunt animae in corporalem commutavit delectationem. Terrenis igitur et corporalibus sensu et affectu immersus, non potuit se ad spiritualium cogitationem sive amorem erigere, sed sola ea quae carnis sunt sapiens, spiritualium jucunditatem non agnovit. Ipsa autem Dei sapientia noluit amittere hominequi propter ipsam factus fuerat. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
bona sunt homini bona dicunt. Que¬
cunq aut̃ corꝑaliter bona sunt homi¬
ni sc̃m quinq sensuum ꝑceptionẽ
bona sunt. ꝑ quos uidelicet sensus. et
anime cõmercuim est ad mundum. et
mundo ad animam. Omnes forme reꝵ
⁊ figure ⁊ colores et spẽs scłm uisum
bona dñr. qr uisum fouent. et scd̃m ui¬
sum placent homini. ⁊ que magis ui¬
sum delectant magis bona dñr. sic̃illa
q̃ cruciãt mala. simiłr in sonis ⁊ cãticis q̃ audi¬
tũ delectãt. bona dñr: ⁊ q̃ cruciant mala ⁊ q̃

Expanded text:
bona sunt homini, bona dicuntur. Quaebona sunt homini, bona dicuntur. Quaecunque autem corporaliter bona sunt homini, secundum quinque sensuum perceptionem, bona sunt, per quos videlicet sensus et animae commercium est ad mundum, et mundo ad animam. Omnes formae rerum et figurae et colores et species secundum visum bona dicuntur, quia visum fovent, et secundum visum placent homini; et quae magis visum delectant magis bona dicuntur, sicut illa quae cruciant, mala. Similiter in sonis et canticis quae auditum delectant,
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. Quid est bonum eẽ ad illud:
ꝓdesse ad illud Quod conu̾tit et ducit ad
illud. et si non ducit. conducit tam̃. Si
ꝓdest ad illud. ducit. Si ꝓdest illi. con¬
ducit. Sp̃alia bona ad summũ suũ
ducunt. qr prosunt ad illud. Corporalia bo¬
na ad summum suum conducunt. qr ꝓ
sunt illi. Quid est malum: quod malũ
est ad summum bonum. Quid est uerũ
malum: qđ malum est ad uerum boñ.
Quid est malum ẽẽ ad bonum: nocere il¬
li uel nocere illud ad. Quid est nocere ad
illud: facere ut illud admitat᷑ uel fac̾e
ut non obtineatur. Ergo corꝑalia bona
omnia ⁊ mala. ideo bona sunt uł mala.
qr bono quod sumiũ est ad illa ꝓsunt.
uł nocent. Spũalia autem bona omĩa
et mala ideo bona uel mala sunt. quia
ad bonum quod suminum ẽ ad illa ꝓ¬
sunt uel nocent. et tantum utrumq
bona sunt uel mala qͣntum ꝓsunt uel
nocent. siue illi siue illud. ad. Quecũq
aut̃ corꝑaliter bona dicuntur. scđm ꝙ

Expanded text:
bonum. Quid est bonum esse ad illud? bonum. Quid est bonum esse ad illud? prodesse ad illud. Quod convertit et ducit ad illud; et si non ducit conducit tamen. Si prodest ad illud, ducit. Si prodest illi, conducit. Spiritualia bona ad summum suum ducunt, quia prosunt ad illud. Corporalia bona ad summum suum conducunt, quia prosunt illi. Quid est malum? quod malum est ad summum bonum. Quid est verum malum? quod malum est ad verum bonum. Quid est malum esse ad bonum? nocere illi vel nocere ad illud. Quid est nocere ad illud? facere ut illud amittatur, vel facere ut non obtineatur. Ergo corporalia bona omnia et mala ideo bona sunt vel mala, quia bono quod summum est ad illa prosunt vel nocent. Spiritualia autem bona omnia et mala, ideo bona vel mala sunt, quia ad bonum quod summum est ad illa, prosunt vel nocent; et tantum utraque bona sunt vel mala, quantum prosunt vel nocent sive illi sive ad illud. Quaecunque autem corporaliter bona dicuntur, secundum quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis summũ bonum deus est. in corpo¬
ralib bonis sumium bonũ homo est
Itaq corꝑalia bona ad hominem refe¬
runtur. quasi ad summũ suum. Sp̃a¬
lia bona que in cognitione u̾itatis ⁊ amo¬
re bonitatis consistunt ad dm referunt᷑
uelud ad summum suum. Corporalia bo¬
na ad hominem bona sunt. qr hominis
bona sunt. Sp̃alia bona suat ad d̃m
bona sunt. non qr dei bona sunt. s qr
ex deo bona sunt. Ista ab homine bo¬
na non sunt. s homini bona sunt. Il¬
Quicquid enĩ extra ipsum bonum est.
ab ip̃o quidem bonum est. s ipsi bonũ ñ
est. qui solus ipse bonum suum ẽ. Om̃e
tamen bonum ideo bonum est. qr ad
summum suum bonũ bonum est. ⁊ in
tantum bonum est quantum ad ip̃m
bonum bonum ẽ. ꝑ summum gͥ bo¬
num reliqua omnia duudica. et ipsum
quasi tegulam iusticie in uidicio uniu̾¬
soꝵ constitue. Quid est bonum: Quod
bonum est ad summũ bonum. Quid ẽ
uere bonum: quod bonum est ad ueꝵ

Expanded text:
nis summum bonum Deus est, in corponis summum bonum Deus est, in corporalibus bonis summum bonum homo est. Itaque corporalia bona ad hominem referuntur quasi ad summum suum; spiritualia bona quae in cognitione veritatis et amore bonitatis consistunt, ad Deum referuntur, velut ad summum suum. Corporalia bona ad hominem bona sunt, quia hominis bona sunt. Spiritualia bona ad Deum bona sunt; non quia Dei bona sunt, sed quia ex Deo bona sunt. Ista ab homine bona non sunt, sed homini bona sunt; ilQuidquid enim extra ipsum bonum est ab ipso quidem bonum est, sed ipsi bonum non est, qui solus ipse bonum suum est. Omne tamen bonum ideo bonum est, quia ad summum suum bonum bonum est, et in tantum bonum est, in quantum ad ipsum bonum bonum est. Per summum igitur bonum reliqua omnia dijudica et ipsum quasi regulam justitiae in judicio universorum constitue. Quid est bonum? Quod bonum est ad summum bonum. Quod est vere bonum? quod bonum est ad verum
Abbreviated transcription (Latin):
uersatur tyrannus egyptus homini
mundus. deo diabolus. Primus cru¬
delitate. Secundus adu̾sitate. Tercius
iniquitate. Primus seuiciam. Scl̃s
penam. tetrius maliciam opponit. Inte¬
riorem uitam in anima extinguere co¬
natur iniquitas. exteriorem uitam in
corꝑe extinguere conatur mortalitae.
Moysi uitam conatur extingu̾e pha¬
raonis crudelitas. In his omnib con¬
tradictiones sunt. Sunt gͥ duo sum¬
ma bona unum quodq in suo ordi¬
nẽ. In spũalib bonis deus summũ
bonum est. qm̃ et ipse sp̃ale bonum
ẽ. In corꝑalib bonis homo summũ
bonum est. in qͣntum ipse corpus ẽ.
⁊ supra corporalia omnia conditus est. et
omnia corporalia que facta sunt ꝓpt̾ ip¬
sum facta sunt. Sicut ergo sp̃alia bona
omnia ad illud bonum referunt᷑. quod
in suo genere summũ est. ita quoq cor¬
poralia bona omnia ad illud referuntur
bonum. quod int̾ corporalia omnia sup̾¬
mum collocatum est. s in sp̃ualib bo¬

Expanded text:
versatur tyrannus Aegyptius, homini versatur tyrannus Aegyptius, homini mundus, Deo diabolus. Primus crudelitate, secundus adversitate, tertius iniquitate. Primus saevitiam, secundus poenam, tertius malitiam opponit. Interiorem vitam in anima exstinguere conatur iniquitas; exteriorem vitam in corpore exstinguere conatur mortalitas. Moysi vitam conatur exstinguere Pharaonis crudelitas. In his omnibus contradictiones sunt. Sunt igitur duo summa bona, utrumque in suo ordine. In spiritualibus bonis Deus summum bonum est, quoniam et ipse spirituale bonum est. In corporalibus bonis homo summum bonum est, in quantum ipse corpus est t supra corporalia omnia conditus est, et omnia corporalia quae facta sunt propter ipsum facta sunt. Sicut ergo spiritualia bona omnia ad illud bonum referuntur quod in suo genere summum est, ita quoque corporalia bona omnia ad illud referuntur bonum quod inter corporalia omnia supremum collocatum est. Sed in spiritualibus bo