comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣuis utiq adnõ imꝑtitum atq donatum. Rap¬
tismus aũt meus neno eoꝵ dixit om̃ino. Nez
enĩ oĩum equalis est głia: nt ministrant om̃s e¬
quasit᷑. nͨ equasi prudentia sunt om̃s p̾diti ⁊ in
euugłizando alius alio melus oꝑatur. Et ido̾ di¬
ci pot᷑ alius alio doctior. ⁊ ipã doctrma spũali aliuᷤᷤ
aut̃ alio magis minus ue baptiratus dici ũ pot̾
sie ab infiore siue a maiore baptiretur. Oiide
cum manifesta sint oꝑa carms. que sunt forni¬
cationes. ĩmũdicie. luxurie. ẏdolorum seruitꝰ.
ueneficia. mimicicie. contentiones. emułatõ

Expanded text:
quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum manifesta sint opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitiae, c
Abbreviated transcription (Latin):
rabiłi diectur post ioh̾em baptizati sunt homĩes
⁊ post hetitos non baptizantur. cum ex ꝑte dỹa¬
boli eẽ muidos ip̃ẽ cỹpͥanus in epła de xelo ⁊
liuore testetur. ⁊ in eccłia xp̃i fuisse muidos xp̃i
res ip̃is apłicis temꝑib ip̃e cẏpͥanus &x apło paulo
situt iam docuimus manifestet: ¶Ria ergo ap¬
tisimus ioh̾is non erat idem qui baptismus xp̃i sa¬
tis arbitror eẽ declaratum. Et pp̃ea nichil ex illo
documenti afferri potest cur ꝓpt̾ea post hetitos

Expanded text:
rabiliter dicitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo et liuore testetur et in ecclesia Christi fuisse inuidos Chrires ipsis apostolicis temporibus ipse Cyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia ergo Iohannis baptismus non erat idem qui baptismus Christi, satis arbitror esse declaratum. et propterea nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
qui tanqmͣ oblti in cuiꝰ nomine baptirati ẽẽnt
ꝑ hominum se nomina diuidebant. Cumem̃
tantum ualet b̾aptismus ꝑ hominem contẽp¬
nͨ illus sed xp̃i eẽ cognoscitur. Quod ĩ ipzo
domino iohe ⁊ ꝑ illam columbe spẽm se didifis¬
se testatur. Nam scd̾m quid aluid dixit ⁊ ego
nesciebam eum nõ plane uid̾o. Si enim eũ oĩ¬
no nesciret: non uenienti ad saptismum suum
dic̾et. Ego ate debeo baptirari. Quid ẽ ergo

Expanded text:
qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemppso Domino Joannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. Nam secundum quid aliud dixerit, Et ego nesciebam eum; non plane video. Si enim eum omnino nesciret, non venienti ad baptismum suum diceret, Ego a te debeo baptizari . Quid ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
sus ioħ̃is baptismus it̾atus ⁊: cum ab eo bap¬
tratos baptirari in xp̃o pansus apsũs ussit. Qꝵ
enim ab amico sponsi non accepant: ħ ab ipso
sponso accrꝑe debuerunt. de quo ille amicus di¬
xerat. Hic est qui baptizat in spũ scõ. Pote¬
rat enim si uoluiss dñs ih̾c baptismi siu po¬
testatem dare alicui uł aliquib p̾cipiis ser¬
uis sius quos iam feciss amicos suos qͣlib
ait. Iam non dicam uos seruos s amicos ut
quemad̾m ꝑ uirgam florentem demonstratus
est aaron sacͥdos: ita ni euis eccłia uͥ plura et
maiora miratusa facta suut ꝑ aliquod signũ
Demonstrarentur excellentioris sanctitatis mi¬
instri. ⁊ dispensatores inmnist̾iorum qui soli bap¬
tizare deb̾ent. S si ħ fieret qmͣuis eis a dño
attributus. tam̃ ipõꝵ iam ẜaptismus dice̾tur
sicut baptismus ioh̃is fuit. Idõ paulus grãs
agit deo qͥd̾ neminem ipõrum baptir auerat.

Expanded text:
sius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo bapsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo baptizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat in spiritu sancto.\' Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem audientium corda conũt̾e si dicam. Ille
iohẽs maior int̾ ꝓpħas hĩtus. ille diuina grẽ in
uto matris impletus. ille helye spũ ⁊ uͥtute ib¬
nixus. qui non adu̾sarius dm̃ s pͥcursor ac p̃di¬
fuit. qui dñm̃ non tñ uͥbis p̾nũtiauit. S ⁊ ocu¬
lis oftendit qui ip̃m xp̃m ꝑ quem baptirantur.
cet̾i. baptirauit: sic baptizare nõ meruit. ut post
eum non baptrrarentur. qui ab eo fu̾ant baptiza¬
ti. ⁊ post auaros. frandatores. rapaces. fen̾atores.
nemo quemꝙͣ in eccłia b̾aptizandum putabit:
NIonne cum ħ inuidiose declamau̾o respondet᷑
mͥs Qui hoc indignum putas qrͣ aut ioħes
exhonoratus fit. aut auarus honoratus: S illi
bapm̃ non oportuit it̾ari. de quo idem ioħes ait
Hic est qui baptizat in spũ sancto. Per qͣm¬
libet enim ministrum detur. illus ÷ baptismꝰ
de quo dem̃ est. Hic est qui baptizat. S neq ip¬

Expanded text:
tionem audientium corda conuertere, si dicam: ille tionem audientium corda conuertere, si dicam: ille Iohannes maior inter prophetashabitus, illediuinagratiaadhucin utero matris impletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius domini sed praecursor ac paedicatorfuit, qui dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum per quem baptizantur ceteri baptizauit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est baptismus de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ip
Abbreviated transcription (Latin):
rat: Si ꝑp̃ea post tases collegas cypͥamis nõ
baptirauit. quia m unitate cum illo erant: nec
post iohem debiuit paulus. quia eadem unitate
continebantur. An forte fraudatores ⁊ rapacos
ad columbe illuis unice membra ꝑtinent. ⁊ ille
łumbe spẽm spũ sancto descendente: monstrata
est Immo uero ille intime ꝑtinet. isti uͦ uel
eccasione alituiꝰ scandasi uł ustima uentisatione
a t̾rico seꝑandi netͣqmͣ ꝑtinent. Et tam̃ pꝰ illũ
luptizatum est: post istos nõ baptiratur. Qe
igitur causa est nisi quia baptisma quos illod
uissit pausus accipere. nõ ħ erat qd̾ ꝑ iobem da¬
batur. Et ideom eadem ip̃a unitate eccłie hrp¬
tismus xp̃i si b̾aptirante feneratore tradat. repe¬
ti non potest. baptismũ aũt ich̃is etiam ab ipo
iohanne accipientes: post ea xp̃i baptismo hapti¬
rari oportebat. ꝓinde possum ⁊ ego ubis utens
ipũs b̾eati cẏpani ad cuiꝰdam miratuli consida¬

Expanded text:
rat? Si propterea post tales collegas Cyprianus non rat? Si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizavit, quia in unitate cum illo erant; nec post Joannem debuit Paulus, quia eadem unitate continebatur. An forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent, et ille lumbae speciem Spiritu sancto descendente monsest? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quia baptisma, quod illos iussit Paulus accipere, non hoc erat quod per Iohannem dabatur? et ideo in eadem ipsa unitate ecclesiae baptismus Christi, si baptizante faeneratore tradatur, repeti non potest, baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi baptismo baptizari oportebat. Proinde possum et ego uerbis utens ipsius beati Cypriani ad cuiusdam miraculi considera
Abbreviated transcription (Latin):
uos in aqua in penitencia. in renussionem pct̃oꝵ :
dmñ uidens ut. Ecce agnus dei ecce qui tollit
poc̃a mundi. tam̃ ne quisq contendat etiam ĩ bap¬
tismo ioħis dimissa eẽ pcca. S ampłiorem aliꝙͣ
s̃anctificatõem aliqmͣ eis quos inssit paulus denu
hãnis cum eum ad unitatem xp̃i ꝑtinere mani¬
festum sit: que causa fec̾it ut post ioh̾m scm̃
baptrrari homines oportu̾t. ⁊ post epõs auaros
non oportui̾t. N emo eium negat. ad̾ in agro
dnĩco iob̾s triticum erat. Et si amplius. potest
in fertilitate centena. Item nemo dubitet aua¬
riciam que est p̃dolorumꝰ seruitus in messe dnĩca
paseas mimerari. Cuir eigo post triticũ baptirat᷑.¬
⁊ post paleam non baptiratur. Si spea paulus
post ioh̃m baptizauit quia iobe melior erat e
non ⁊ cypͥanus post fen̾atores collezas luos l¬
baptirauit. quib ustra comꝑationem melior e¬

Expanded text:
vos in aqua in poenitentiam, in remissionem peccatorum ; vos in aqua in poenitentiam, in remissionem peccatorum ; Dominum videns ait, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi : tamen ne quisque contendat etiam in baptismo Joannis dimissa esse peccata, sed aliquam ampliorem sanctificationem eis quos jussit Paulus denuoaptisma Joannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit ut post Joannem sanctum baptizari homines oportuerit, et post episcopos avaros non oportuerit. Nemo enim negat quod in agro dominico Joannes triticum erat, et, si amplius non potest, in ubertate centena. Item nemo dubitat avaritiam, quae est idolorum servitus, in messe dominica inter paleas numerari. Cur ergo post triticum baptizatur, et post paleam non baptizatur? Si propterea Paulus post Joannem baptizavit, quia Joanne melior erat; cur non et Cyprianus post feneratores suos collegas baptizavit, quibus ultra comparationem melior e
Abbreviated transcription (Latin):
eis quos apłus paulus post ioħis baptismũ xp̃i
baptismo uoluit baptrrari: Si aũt ioh̾is bap¬
tismo non dimittebantur pcc̃a: utrum nam meli¬
ores erant iohanne cypͥani temꝑib de quibus
ipe dicit quod fundos insidiosis fraudib rapie¬
bant. ⁊ usuris multiplicantib fenus augebãt.
quib tamen baptizantib fiebat remissio pco¬
rum: An quia eos unitas eccl̃ie teneb̾at: Eed
ergo: Iohẽs non erat in unitate. amitus ille
sponsi uie diũce p̾parator. ⁊ ipĩs dni pparator
haptirator: Quid ħ dementissimus dix̾it ⁊.
Qua ꝓpter qmͣqmͣ ita credam buptizasse ioħ̾em
in aqua penitencie in remissione pccorum. ut
ab eo baptiratis in spe remittentur pcc̃a. re ipã uͦ
n indiũ baptismo id fieret ficut resurrectio que ex¬
pectatur infine spe in nobis fcã est sicnt dicit apꝰ.
quia simuł nos excitauit ⁊ simul sẽdere fecit in
celestib. ⁊ idem dicit. spe enim salui fri sumus.¬
⁊ Iam ⁊ ioh̾s ip̃e cum dicat. ego quidem baptiro

Expanded text:
eis, quos apostolus Paulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P an quia eos unitas ecclesiae tenebat? quid ergo? Iohannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hoc dementissimus dixerit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus, : nam et ipse Joannes cum dicat, Ego quidem baptizo
Abbreviated transcription (Latin):
be diffuse pot̾ant matusare. ⁊ id̾o nulla existen¬
te causa diuortii se ab eodem unitatis uinculo
cyprianus tunc sensit. siuie qd̾ catholice uniu̾si¬
tas. Unde slle non recessit obtinuit. foris aꝑtissi¬
me constitutos in manifesto in manifesto sacͥle¬
gio scismatis saluos ẽẽ non posse. ⁊ omĩa que ha¬
bent de diuinis sacͣmentis ⁊ liberasitate unius
legutimi iuri qmͣdiu tales sunt ad eorum cõfusi¬
onem pocius qmͣ ad salutem ualere. ELuocirta
etiam si uere ꝑp̃ea uellent ħetici correcto errore
uenire ad eccłiam quia putarent se baptismũ
nõ hr̃e nisi in catholica acciꝑent. nͨ sic eis debe¬
renius ad it̾ationem baptismi consentire. s po¬
cius docendi eẽnt nͨ integritatem baptismi pro¬
desse ꝑu̾sitati eorum. si corrigi nollent is eoꝵ ꝑu̾¬
sitate uiołatum fusse integrum baꝑm̃a fieri¬

Expanded text:
be diffusae poterant maculare, et ideo nulla existenbe diffusae poterant maculare, et ideo nulla existente causa divortii se ab eodem unitatis vinculo m sit, sive quod Cyprianus tunc sensit, sive quod Catholicae universitas unde ille non recessit obtinuit; foris apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uerentissimum atq sanctissimum ẽẽ posse creda¬
mus. Cumq ⁊ ipẽ testetur. ciuius nobis testio¬
ntum ponderis magni est esic ens admiti in pre¬
t̾itum solitos quisquis eius sermone cõmotus
ħeticos denuo baptizandos eẽ non dubitat : eos
quib ħ ꝓpt̾ tanta que contͣdicuntur ũdum ꝑ¬
suasum est tales eẽ depitet. quales in p̾citum
fuerunt. qui baptiratos in hesi solos ꝓpo errore
carresto simpłicit᷑ adiniserunt ⁊ cum eis ꝑunita¬
tis untulum salui ẽẽ potuerunt. quisquis autẽ
⁊ de p̾t̾ita eccłie consuetudine ⁊ post̾iore rabore
pleuarii concilii ⁊ tot tantisq santtaꝵ scͥpturaꝵ
test imoniis ⁊ ip̃ius cypriani multis docum̃tis
minis ꝑusitate pu̾sum. eodem uiutatis uinculo
intelligat saluos eẽ potusse quib aliud salua
caritate tunc iuislim est. Ac ꝑ ħ simul oꝑtet ĩtel¬
ligat eos quos nulla zirania nulla pasea si ipi¬
frumenta eẽ uoluissent in societate eccłie toto or¬

Expanded text:
uerentissimum adque sanctissimum esse posse credamus. cumque et ipse testetur, cuius nobis testimonium ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum solitos, quisquis eius sermone commotus haereticos denuo baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse deputet, quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto simpliciter admiserunt et cum eis per unitatis uinculum saldine et posteriore robore plenarii concilii et tot tantisque sanctarum scripturarum testimoniis et ipsius Cypriani multis docamentis minis peruersitate peruersum, eodem unitatis uinculo intellegat saluos esse potuisse quibus aliud salua caritate tunc uisum est. ac per hoc simul oportet intellegatur eos, quos nulla zifrumenta esse voluissent, in societate Ecclesiae toto or
Abbreviated transcription (Latin):
in baptizato baptisii sacͣmentum. Sicut enim
uidas cin buccellam tradidit dũs non malum ac¬
çipiendo s male accpiendo locum in se dyabolo
pbut: sic indigne quisq sumeus diũtum sa¬
cͣmentum non efficit. ut quia ip̃e malus ⁊ ma¬
lun sit: aut quia non ad sasutem accepit nch̃
acta ꝑit. Corpus enim diũ ⁊ sangius drũ ithil¬
ominuis erat etiam illis quib dicebat apł. Et̃¬

Expanded text:
in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim ludas, cui buccellam tradidit dominus, non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est malum sit aut quia non ad salutem accipit nihil acceperit. corpus enim domini et sanguis domini nihilominus erat etiam illis quib
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fatit om̃is qũi baptizatꝰ ꝑdite uiuit siue fors.
quis ea legritime utatur. ita de baptismo recte drẽ
possumus. Romis est baptismus. si quis eo legit¬
time utatur ⁊ sicut nõ faciebant: tunc ut lex bo¬
ua non ẽẽt: aut om̃mo uulla eẽt qui ea qui le¬
gitime utebantur. sic nullo modo facit ut bap̃s
bonus non sit aut ut om̃ĩno baptiłmꝰ non sit: qͥs¬
quis eo siue quia inh̾esi sine fuua in pessimis mo¬
rib uiuit. non legittime utitur. Et idõ cum ł ad
unitatem catholicam.: uł ad iutam tanto sacͣmen¬
to dignam conũtitur⁊ nõ aliud bapm̃a incipit
hr̃e segiitimũ. s̃ illud ipm̃ incipit hrẽ leguti¬
me. Nec remissio itreuotabilium pcc̃orũ con¬
sequitur haptisma. ñ non solum legitimũ. S
etiam legtitine habeatur. Nec tam̃ si legittine
non habebitur ⁊ pcc̃a non remittent᷑. uł remissa
replicabutur. pp̃ea uł malum uł uullum erit

Expanded text:
d facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus d facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit
Abbreviated transcription (Latin):
rare uoluiqnͣtus ꝑene in oĩum mentib huiꝰ fc̃ĩ
horror insidat. Quem diuinitꝰ infusum credi¬
derim ut adu̾sus quaslib disputationes quas
infirmi discute neqͥunt horrore ipõ eccłia muni¬
retur. Sane ilba cypriar eum intueor. admo¬
neor quedam multum necessiria dic̾e dirimẽde
huamodi questioni. ⁊ Iam si uiderint inquid
indicio ⁊ sentencia nr̃a id decerni ⁊ statui uti
laptisma iustum ⁊ segutimũ computetur quo
legttune possidere. Nos autem baptismũ eos
non iuste ⁊ segutime possidere concedimꝰ. nõ possi¬
dere autem non possumus dicere cum satͣmentum
dm̃cum euuglicis u̾bis cegnoscimꝰ Baptismũ
cathosica ⁊ eo digne uiuens habet: ⁊ legutimũ ⁊
legatime ht̃. Quisqͥs aũt uł i ip̃a catholita sicut
pasea cõmixta frumento uł extͣ sicut palea uento
subłata ħt hunc baptismum: legatinũ quidẽ ht̃
S nõ segittine. Ita emim ht̃. quemad̾m utitur.

Expanded text:
rare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti rare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt horrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor quaedam multum necessaria dicere dirimendae huiusmodi quaestioni. nam si uiderint, inquit, iudicio et sententia nostra id decerni et statui, ut baptisma iustum et legitimum conputetur quod legitime possidere.\' nos autem baptismum eos non iuste et legitime possidere concedimus, non possidere autem non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum catholica et eo digne uiuens habet, et legitimum et legitime habet, quisquis autem uel in ipsa catholica sicut palea commixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur.
Abbreviated transcription (Latin):
autem repente cõuenirentur quos ꝑ tama longũ
tempus sine urgentib ꝑiculis mortis ꝑ sollemp¬
uitatesi paschales memorati matimianiste hap
id ad̾ in sacrilegio scismatis acceꝑant nich eẽt ad
quidem dicetur quod eos ꝑtinatia sui erroris di¬
cere cag̾et. ut possent qualicunq falsa urabra
constancie contͣ calorem u̾itatis sue. duricie rgo¬
rem głatiemq conteg̾e. S quia ħ illi ferre nͥ
possent. ⁊ ad̾ in tam multis hominib fieret nec
ip̃i possent tolerare qui fac̾ent. p̾serlim quia idẽ
ip̃i eos in ꝑte pͥmiani rebaptrarent. qͥd̾ eos i
ꝑte maiximiani iam baptirarent receptus ẽ hap¬
tismus illorum ⁊ int̾ceptus typus istorũ. Ead
nullo modo elig̾ent fieri: nisi amplius sibi ad¬
u̾sari arbitͣrentur horrorem hominũ de it̾ata tĩc¬
tione qm̃ consid̾atione de ꝑdita defensione. Qus
non ideo dix̾im quia humano sensu det̾reri debu
rursus in catholica haptirarentur. ꝓp̃ea cõme mo¬

Expanded text:
autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati Maximianistae bapr, quoniam id quod in sacrilegio schismatis acceperant nihil esset, id quidem diceretur quod eos pertinacia sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuirursus in catholica baptizarentur, propterea commemo
Abbreviated transcription (Latin):
fors sunt pot᷑ eẽ integer: qui eum illis tenrꝑibus
repetebant. eandem ueniam pp̃ unitatis caritatem
mebantur. qrnͣ meruisse ꝓp̃ huiꝰmodi caritatem are¬
didit cyprianus eos quos sine baptismo admissos
ẽ arbitratus est. Iti ergo qui nulla existente cai¬
sa qnͣto quidem sicut tyꝑanus ostendit mali bonis
mn unitate obesse non possunt. se ab eiustem unuita¬
tis caritate faiderunt locum omĩs uenie ꝑdiderunt.
Et qui ipõ scelere saismatis̃ int̾irent. etiam sipł ca¬
tholitam non rebaptirarent. qnͣto supplicio digni st̃.
qui uł quod eos non hr̃e cỹpͥanus affirmat hũtu¬
b catholisis. dare conantur uł sicut res ipã mani¬
festat qd ⁊ ip̃i hñt nõ hrẽ catspolicam cͥeninant e
rer ꝑtinacit᷑ atq obstmate contͣ frẽs ⁊ consat̾ i¬
tes ꝙ heticis reluttari. Cmm accipet tanta ista que¬

Expanded text:
foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur, quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt — se ab eiusdem unitatis caritate praeciderunt, locum omnis ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto supplicio digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat habentibus catholicis dare conantur uel, sicut res ipsa manifestat, quod et ipsi habent non habere catholicam criminantur! rer pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari, cum accipe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ⁊ consac̾dotes ꝓ ħeticis reluctari u̾issime dicit.
Nec alt̾i pocius qmͣ sͥ ad u̾satur: qui resistit aꝑtis¬
sime u̾tati. S ꝑ illa que tam multa iam diximiꝰ.
sumitur posse uiolari. S ut c̾tum nõ sit: saltẽ
Adhuc eẽ dubum quisqͥs ea que dicta sunt etiã
renitens cogitau̾it confitetur. Non ergo aꝑtis¬
te cͥtamus sicut ego existimo: aut c̾te sicut pesst̃
putare qui ñ dum istam questionem solutam eẽ
arbitiantur ad huc querimus u̾tatem. Et ideo
si alit᷑ se res habet qm̃ nos dicimus eadem simpli¬
citate suscipimus ab heticis baptizatos qua susci¬
piebant illi quos ꝓpter unitatem cypͥauus ad re¬
niam ꝑtin̾e p̾sumpsit. Si autem baptismus xp̃i
situt ea que iam multa dicta sunt indicant. ⁊ arũ
integra uł uita uł fide. siue eoꝵ qui uidentur esse
intus iͭ tam̃ ad unice illius columbe menbra ꝑtiiẽt
siue eoꝵ qui a sic ad eam non ꝑtinent. ut etiam aꝑte

Expanded text:
fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari: verissime dicit, fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari: verissime dicit, nec alteri potius quam sibi adversatur, qui resistit apertissimae veritati. Sed per illa quae tam multa jam diximus, sumitur, posse violari. Sed ut certum nondum sit; saltem adhuc esse dubium, quisquis ea quae dicta sunt, etiam renitens cogitaverit, confitetur. Non ergo apertiste certamus, sicut ego existimo; aut certe, sicut possunt putare qui arbitrantur, adhuc quaerimus ueritatem. et ideo, si aliter se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus ab haereticis baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant, et in non integra uel uita uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam aperte
Abbreviated transcription (Latin):
pibus illis rebaptirauerunt. itͨ tam̃ ab unita¬
tis ymagine recesserunt. eadem dilcõne patis
potuerunt ad ueniam ꝑtin̾e ꝙ cypianus ⁊̃
sine luptisimo admissos ab eccł̃ie mun̾ib non
separi posse testatur. Porro si uerum ẽ apud
hetitos ⁊ scismaticos non eẽ haptismum xp̃i
qnͣtominꝰ obeẽnt munitate positis abena pec¬
cata. Si ad unitatem uenientib n fine bapõ
admissis soluerentur. ⁊ ppria. Nam fiteste c̃¬
priano unitatis uinculum tantum ualet: q̃lio¬
modo possent ledi alienis petĩs qui nollent abu¬
nitate recedere. Si etiam non baptirati ꝑcc̃is ꝓpriis
non ꝑirent qui ad eam uellent ex heresi actedere:
¶uos autem adiungit cyp̾anus ⁊ dicit. non tñ
quia asignͣdo erratum est ideo semꝑ errandum ẽ.
cum magis sapientib ⁊ deum timentib congru¬
at. Patefacte ⁊ ꝑfet ꝑspecte u̾itati fibenter atꝙ in¬
cunitant᷑ obsequi qmͣ ꝑtinacit᷑ atq obstmate contͣ

Expanded text:
poribus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitaporibus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo admissos ab ecclesiae muneribus non separari potuisse testatur. porro si uerum est aput haereticos et schismaticos non esse baptismum Christi, quanto minus obessent in unitate positis aliena peccata, si ad unitatem uenientibus et sine baptismo admissis soluerentur et propria! nam si teste Cypriano unitatis uinculum tantum ualet, quomodo possent laedi peccatis alienis qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis propriis non perirent, qui ad eam uellent ex haeresi accedere? Quod autem adiungit Cyprianus et dicit: non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et deum timentibus congruat patefactae et perspectae ueritati libenter adque incunctanter obse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos qui ad eccłiam simpłr admissi in eccłiad
dormierunt. ab eccłie sue mun̾ib nõ separe. Ex¬
ne quidem p̾sumpsit qd̾ caritas ynitatis cooꝑi¬
re possit multitudinem pctõrum. Quod si ha¬
bebant baptismũ ⁊ ab̾ hiis non recte sentieb̾a¬
tur qui eos denuo baptizandos ẽẽ censebũt. id
erratum corꝑibat unitas caritatis qmͣ diu ĩerat
ista non dẏabolica dissensio. S̾ humana temp¬
piebant dñs reuelaret. Et ideo ne istis qui ꝑ
sacrilegaim p̃cisionem ab unitate dirupti si ⁊
apud nos ⁊ apud illos est baptismus. rebapti¬
zanti Si aũt in catholica sola est: nͨ baptirant.
siue gͦ rebaptirent siue non baptirent nõ sũt
in uinculo pacis. Unde cuisib istorum uulai
adhibeant medicinam. Nos aũt si ad eccłiam
sine baptismo admittimꝰ in eorũ num̃o sumꝰ
quib eypͥanus ꝓpt̾ unitatis custodiam ignos¬
ti posse p̾sumpsit. Si autem sicut iam ut ar¬
bitroi exhiis que in suꝑiorib libris diximus

Expanded text:
et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu inerat ista non diabolica discessio, sed humana temppiebant dominus reuelaret. et ideo uae istis, qui per sacrilegam praecisionem ab unitate dirrupti, si et aput nos et aput illos est baptismus, rebaptizant, si autem in catholica sola est, nec baptizant. siue ergo rebaptizent sine non baptizent, non sunt in uinculo pacis, unde cuilibet istorum uulneri adhibeant medicinam. nos autem si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse praesumpsit. si autem — sicut iam, ut arbitror, ex his quae in superioribus libris diximus
Abbreviated transcription (Latin):
cctasionem fatiendi scismatis muenerũt sicut
consilium ordo declarat. festat ut fateantur nllã
małorum etiam cognitoꝵ tasi cõmunione cõtami¬
nari uintatem xp̃ĩ. Quod curi fassi fuerunt:ñ¬

Expanded text:
occasionem faciendi schismatis inuenerunt, sicut occasionem faciendi schismatis inuenerunt, sicut consulum ordo declarat —,restat ut fateantur nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari unitatem Christi. quod cum fassi fuer
Abbreviated transcription (Latin):
duserumus: ant. ¶ S dicit alauis. Quide
engo fiett de his quã in pͥcitum de hesi ad eccle¬
siam uementes sine Paptismo admissi sunt:
tota causa donatistarũ cum quib nobis de hac
questione conffictus est: penitus nauftagaintr
S i enĩ ueri baptismum non habebant qui ueni¬
entes ab hetitis ita suscipieb̾ant᷑. ⁊ suꝑ eos erãt
ꝑct̃a corum tũ cõmunicatum ẽ talib siue abeis
qui erant ante cypͥanum siue ab ipõ cypriano ne¬
cesse est unum dicatur ex duob. aut pisse ian
tunc eccłlam talium cõmunione macusatã. auit
non obeẽ cuiqm̃ in unitate ꝑmanẽti aliena etiã
nota pcc̃a. Illud aũt quia dic̾e non possunt ꝑisse
tunc eccłiam contagione cõmunionis eoꝵ qͥ sine
baptismo ad eam sicut cypͥanus ait ad missi funt.
alioqum uͨ originem suam pot̾unt asserere si tũc
ꝑiit eccłia. qrã plus qͣdraginta anni sunt inter
cypriani passionem ⁊ diumorum codicum exusti¬
onem. uñ isti calumpniaꝵ suaꝵ fumos iattantẽs

Expanded text:
quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam talium communione maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere non possunt, perisse tunc ecclesiam contagione communionis eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi sunt — alioquin nec originem suam poterunt adserere, si tunc periit ecclesia, quoniam plus quadraginta anni sunt inter Cypriani passionem et diuinorum codicum exustionem, unde isti calumniarum suarum fumos iactantes
Abbreviated transcription (Latin):
ad saluitarem sium baptisiũ flecteret. ⁊ nõ solid̃
illo baptismate tractus ẽ ne ħ ipẽ suꝑius alud
ostend̾et: qd̾ eo solus ip̃ẽ baptirari meruisses.
Et ult᷑ illud ꝑseu̾are nõ sinit. ne hoc unũ quo
ipẽ baptizat indig̾e̾ p̾cedente alt̾o uderetur

Expanded text:
ad salutare suum Baptisma flecteret; et non solus ad salutare suum Baptisma flecteret; et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet, quod eo solus ipse baptizari meruisset; et ultra illud perseverare non sivit, ne hoc unum quo ipse baptizat, indigere praecedente altero videretur
Abbreviated transcription (Latin):
quo accepto nulłum alt̾um requiratur. Ioh̃s aũt
tali bapm̃o pͥtingueb̾at. quo accepto: ẽẽt̾ bapina
etiam dnĩcum ncͣctium. Non ut illud repetatur.
M ut eis qui iohis boptismum acceparit etiam pẽ
Baptismus qͥui uiam p̃p̃erabat ille tradetur. Soi eiũ
xp̃t ad uisticiam omi tredenti. ab illo demonstratũ
est ad quem ꝑgetur ad hũc cum ꝑuentum fu̾it ꝑ¬
manetur Idem igit ioh̃s mi celfitudinem dm̃ ꝑ̾di
cauit. cum eum s̃ longe p̃posuit. ⁊ humilitatem
cum eum tan qmͣ infirinũ baꝑti auit. S si olio¬
henns xp̃m solum baptriass. melioris bapiũ
Dispensator fuisse ioħs putaretur. quo ip̃e xp̃us
solus tmactus eẽt: qmͣ xp̃i eit quo ꝓpĩani tingũ¬
tur. Et rursus si om̃s pͥus baptismo iobis. ⁊ de¬
inde xp̃i baptrari oporteret: muiꝰ plenus mueꝰ¬
sufficet ad salutem. Q uocuta ⁊ sapm̃o iohiᷤᷤ
buptizatus ÷ dñs ut supbas hominum cuides

Expanded text:
quo accepto nullum alterum requiratur, Iohannes autem quo accepto nullum alterum requiratur, Iohannes autem tali baptismo praetinguebat, quo accepto esset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis baptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat ille, traderetur. si enim Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur Iohannes et celsitudinem domini cauit, cum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes fuisse putaretur quo ipse Christus solus tinctus esset, quam Christi est quo christiani tinguntur. et rursus si omnes prius baptismo Iohannis et deinde Christi baptizari oporteret, minus plenus minusufficeret ad salutem. Quocirca et baptismo Joannis baptizatus est Dominus, ut superbas hominum cervices
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat. Qmͣ ille humisit̾ ingressunꝰ ⁊ se hiust
sequentes ad excellentiam dedusturꝰ sicut serius
pedes lauit: ita serui lapm̃o tingi uoluit. Sicut
euim se subiecit pedib eoꝵ quos dirigebat᷑. sic ioh̾s
mimeri esd̃ ip̃e donauerat. Ut intellig̾ent õs qnͣ¬
to superbie sacrilegio quisq contempn̾et bapina
qͥd̾ a dnõ deberet acciꝑe qnͣdo ip̃e dñs accepiss ad̾
seruo ut ꝓpͥum dare posset: ip̃e p̾stit᷑at. Et c̃ iob̃s qͦ
qd̾ uemo exurrexit maior in natis mulierũ tãtũ
testimonium xpõ ꝑhiberet. ut soluende corrigie
calciamenti eius se fat̾etur indignum: xp̃t ⁊ bapm̃¬
humilitatis doctor ⁊ celsitudinis dator Nulli enĩ
ꝓpharum. nulli ꝓrsus hominũ m scͥpturis diums
legimus eẽ contessum baptizare m aqua peuitẽcie
m remissionem pec̃orum qd̾ ioħ̾i concessum ẽ qua
inirabili gra suspendens in se corda ppłorum iuã

Expanded text:
oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita serui baptismo tingui uoluit. sicut enim se subiecit pedibus eorum quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse praestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baphumilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis diuinis legimus esse concessum baptizare in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, quod Iohanni concessum est, qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum uiam
Abbreviated transcription (Latin):
lunt: ꝓdeẽ non possunit Finis aũt scepti est
caritas. de corde puro ⁊ conscientia bona ⁊ fide ñ
ficta. Lauacri uero sacmentum non ut hẽant si
iam eodera modo ip̃o qmͣuis in ħesi tucti sunt: Ss
ut sasubrit᷑ hẽant ad cathosice unitatĩs u̾itatemq
sestinent. ¶Iam nũc de iohis baptismo inden¬
dum est quid dicatur. Nxptiratos enim a paulo
eos qui iam baptismo ioh̃is baptirati fuissent le¬
gcitimꝰ in actibus apłorum. N on ob aliud. quia iͥ
iob̃is baptismus non fuit xp̃i baptismus. S ioh̾i
a xp̃õ concessus. qui iohis ꝓprie dic̾etur: sicut idem
ioħs dicit. Non potest homo acciꝑe quicqmͣ lͥ¬
ei datum fu̾it de celo. Et ne forsitan ħ fic a deo pa¬
tre accepisse iudetur ut a filio nõ acciꝑet: s ip̃o xͦ
idemtidem loquens ait. Nos om̃s de plenitudie
euis accepimnus. Accepit aũt ħ ioħ̃s certe dispi¬
tationuis gr̃a non du mansurum: S qnͣtũ satis
Eet ad parandum uiam dnõ. cuiꝰ eum eẽ pcursorẽ

Expanded text:
e non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Christo concessus, qui Iohannis proprie diceretur, sicut idem Iohannes dicit: non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit de caelo. et ne forsitan hoc sic a deo patre accepisse uideretur ut a filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait: nos omnes de plenitudine eius accepimus. accepit autem hoc Iohannes certae dispensationis gratia non diu mansuruparandam uiam domino, cuius eum esse praecursorem
Abbreviated transcription (Latin):
tum tali cõmisione ꝑire potuerũt. ⁊ isti qui nõ
ꝑirent si cum illis in unitate mansissent: seꝑan¬
do se ab eis ⁊ rumpendo uintulum pacis. utiq ⁊̃
scismate ꝑrerunt. Aꝑtissimum irtup enĩ sacrile¬
gium emmet scismatis: si nusla fuit causa seꝑa¬
tiorus. Nullam uero fuisse causam seꝑationis ap¬
paret: si mali etiam cogniti bonos ĩ unitate non
maculant. Nor autem matusari in uuitat e

Expanded text:
um commixtione perire potuerunt et isti, qui non perirent si cum illis in unitate mansissent, separando se ab eis et rumpendo uinculum pacis utique in schismate perierunt. apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla fuit causa separationis. nullam uero fuisse causam separationis apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant.non autem maculari in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
cclesie catholice consue¬
tudinem pristinam nc̃ deneri
cum ab ħeticis uł scismaticis
uenientes se enugłicis
u̾bis consecͣtum baptismũ ꝑ¬
cepunt. denuo non baptizantur. beato cypano
teste utimur. ip̃e quippe questiouem ꝓposuit ex
ore utiq fcm̃ siue querentium u̾tatem: suie ꝑ
utate c̾tantium. Int̾ disputationes enĩ suas
quib uolebat ostende denuo Raptiraudos heti

Expanded text:
cclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis vel schismaticis venientes, si evangelicis verbis consecratum Baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. Ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum, sive quaerentium veritatem, sive pro veritate certantium. Inter disputationes enim suas, quibus voleba
Abbreviated transcription (Latin):
existimabunt. ⁊ u̾itatis sacͣmentum qmͣius ĩ se
positum eum errore ꝓprio non miscebunt. P
accedit quia sic homines occulta nescio qͣ inspi¬
ratione dei detestantur. Si quis it̾m bapm̃ as¬
cipiat quem ubicumq iam acceꝑat ut idem ip̃i
hetici inde disputent. frontem confricent ⁊ ꝓpe¬
om̃s eorum laici qui apud eos muetauerunt.
⁊ animosam ꝑtinatiam adu̾sus catholicam con¬
ceꝑunt. ħ solum sͥ illic displicere fateant᷑ ⁊ mł¬
ti qui ꝓpt̾ adipiscendã aliqua cõmoda scłaria uł
incõmoda deuitanda transire ad eos uolunt oc¬
cultis conatib ambiant. ut ħ qͣi peculiari ⁊ do¬
mestico beneficio prestetur ne rebaptiz ent᷑. ⁊ nõ¬
nulli cet̾is eorum uanis errorib ⁊ falsis cͥnina¬
tionib adu̾sus catholicam eccł̃am credentes: B
uno reuocentur ut eis sociari nobuit. ne rebapti
tari cegantur. Quem sen sum hominũ om̃a pe¬
uatus corda cccupantem isti donatiste metuentes
maluerunt recrꝑe baptismum qui apud maxiũ¬

Expanded text:
existimabunt et ueritatis sacramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem confricent et pnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam credentes hoc uno reuocentur ut eis sociari nolizari cogantur. Quem sensum, hominum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae metuentes, maluerunt recipere Baptismum qui apud Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
cipere mutuantem młi eum qui accipit redditu¬
tus intelligendum ÷ dñm ip̃a duo genera pre¬
standi esse complexum. NIamq aut domamꝰ qͥd̾
damus beniuole aut reddituro cõmendamus. Et
plerumq homines qui ꝓposito diuino premio
donare parati sunt ad dandum qd̾ mutuũ petit᷑
pigri fuint quasi nichil recepturi a dõ. cũ remq̃
datur ille qui accipit ex soluit. recte itaq ad hoc be¬
neficium tͥbuendi genus. nos diuina auttoritas¬
hortatur dicens. Et qui uoluerit mutuari a te¬
ne auersatus fu̾is id÷ ne ꝓpt̃ea uoluntatem a¬
lienes ab eo qni petit quia ⁊ pecunia tua nacua¬
bitur ⁊ deus tͥ non redditurꝰ ℥. cum homo reddide¬
rit. S cum id ex precepto dei facis apud illum
qͥ hec iubet infructuosum eẽ non potest. Demde¬

Expanded text:
cipere mutuantem nisi eum qui accipit redditucipere mutuantem nisi eum qui accipit redditurus, intelligendum est Dominum duo ipsa genera praestandi esse complexum. Namque aut donamus quod damus benevole, aut reddituro commodamus. Et plerumque homines, qui proposito divino praemio donare parati sunt, ad dandum quod mutuum petitur pigri fiunt, quasi nihil recepturi a Deo, cum rem quae datur, ille qui accipit exsolvat. Recte itaque ad hoc beneficii tribuendi genus nos divina hortatur auctoritas dicens, Et qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris: id est, ne propterea voluntatem alienes ab eo qui petit, quia et pecunia tua vacabit, et Deus tibi non redditurus est, cum homo reddiderit; sed cum id ex praecepto Dei facis, apud illum qui haec jubet, infructuosum esse non potest. C
Abbreviated transcription (Latin):
non nocere nisi etiam prestes bñficium
mͣtum potes conseqñter adiungit ⁊ dicit. Om̃i
id des qd̾ dari honeste ⁊ iuste potest. Quid si enim
pecunam petat qua muccentem conetur oppͥm̾e
quid si postremo stuprimi petat. S ne multum
prosequar que sunt nnumerabilia ita id ꝓfecto
dandum est qͥd̃ nec tibi nec alteri noceat. tanqmͣ
sciri aut credi ab homine potest. Et cum iuste ne¬
gaueris qͥd̃ petit indicanda ÷ ipa iusticia ut non
eum manem dimittas. Ita om̃i petenti te dabis.
ꝙͣius non semꝑ id qd̾ petit dabit. ⁊ aliqnͣdo me.¬
luis aliquid dabis cum petentẽtem iniuste correxe.¬
ris. Quod aũt ait. qui uult mutuan a te ne adu̾¬
satus sił ad aunnum refe̾ndum est. Hylarem em̃
datorem diligit deus. Mutuatur autem om̃is
qui accipit etiam si non ip̃e soluturus est. Cum
emm miscd̃̾ibus deus plura restituat. omĩs qui
Uñficium prestat fenerat Aut si non platet ac¬

Expanded text:
m parum est non nocere, nisi etiam praestes beneficium m parum est non nocere, nisi etiam praestes beneficium quantum potes, consequenter adjungit, et dicit: Omni id des quod dari honeste et iuste potest. quid, si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur occidere? quid, si postremo stuprum petat? sed ne multa persequar, quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest, et cui iuste negaueris quod petit, indicanda est ipsa iustitia, ut non eum inanem dimittas. ita omni petenti te dabis, quamuis non semper id quod petit dabis; et aliquando melius aliquid dabis, cum petentem te iniusta correxeris. Quod autem ait: qui uoluerit a te musatus fueris; ad animum referendum est. Hilarem enim datorem diligit Deus . Mutuatur autem omnis qui accipit, etiam si non ipse soluturus est: cum enim misericordibus Deus plura restittat, omnis qui beneficium praestat, feneratur. Aut si non placet ac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reddi uestimentum potest. ⁊ quem adiuuaue¬
ris oꝑe potest etiam ip̃ẽ si opus fu̾it adiuuare nͥ
forte ita potus distinguendum ÷ ut pͥul quod
positum ÷ de ꝑcussa maxilla omĩa significet
que sic ingeruntur ab improbis ut restitui nõ
dicta. Et ideo fortassis additum est qui uolu̾̃t
tecum iudicio contend̾e quia qd̾ ꝑ iudicium au¬
fertur non id imputatur auferri qͦui cum dicta
debeatur. Tercium u̾o ex utroq confectum est¬
ut ⁊ sine un dista ⁊ cum uindicta possit restitui
Nsamq oꝑam indebitam uiolenter exigere
siũe ulło iudicio sicut facit qui angariat homi¬
uem mi pbe ⁊ cogit se illicite adiuuari ab inuito
⁊ penam improbitatis potest l̾uere ⁊ penam red¬
dere si hanc ille repetat qui inꝓbum ꝑtulit. In
hiis ergo om̃ib generib iniuriarum dominus
docet patientissimum ⁊ misericordissimũ ⁊ ad
ꝑlura ꝓferenda paratissimũ animũ xp̃iani eẽ

Expanded text:
et reddi vestimentum potest; et quem adjuveet reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut restitui nonui sine vindicta; et ideo forte additum est, Qui voluerit tecum judicio contendere, quia quod per judicium aufertur, non ea vi putatur auferri, cui vindicta debeatur: tertium vero ex utroque confectum set sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his ergo omnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum et misericordissimum, et ad plura perferenda paratissimum animum christiani e
Abbreviated transcription (Latin):
tamen euis cõmendat ut in futuro ei scło par¬
ceretur cuius a leone octisi a cetero corpore d scerp¬
tam manum canis itulit mensis. in quib cõ
dere non ⁊ enim in catholico canone. Illi tam̃
eam ⁊ legunt ⁊ tanqmͣ incorruptissimã uerissi¬
mamq honoram qui adu̾sus corporales unidit¬
tas que sunt inueteri testamento nescio qua
cecitate acerrime seuiunt quo animo ⁊ qua dis¬
cretione temꝑe faste sunt omnino nescientes.
enebitur ergo in hoc iniuriaꝵ genere
modus ut accepta miuria non surgat ddium
S infirmitatis miscd̾̃ia ꝑatus sit animꝰ plura
ꝑpeti ne correptionem negligat qualis consibo
uł anstoritate uł potestate uti potest. Eiliud
miuriars̃ genus est qͥd̾ in integrum restitus
potest. Cuius due speties una ad pecuniam al¬
tera ad oꝑa ꝑtinet. Qua ꝓpter illius de tunica¬
⁊ de uestimento huuis h de angaria mille pas¬
suum ⁊ duoꝵ milium exempła subiecta st̃ quia

Expanded text:
ejus tamen commendavit, ut in futuro ei saeculo parejus tamen commendavit, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi a caetero corpore discerptam manum canis idere; non est enim in catholico canone: illi tamen eam et legunt, et tanquam incorruptissimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sint omnino nescientes. 66. Tenebitur ergo in hoc injuriarum genere, modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia paratus sit animus plura perpeti; nec correctionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia