comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uilior fiã plusqͣm factus sum: eroq humilis in
ocłis meis. Acsi aꝑte dicat. Uilescere coram ho¬
minib appeto: qr seruare mͥ coram deo ingeni¬
um ꝑhumilitatẽ q̃ro. Sunt uͦ ñ nulli qͥ de sem&¬
ipsis hunulia sentiunt: qͥ in honorib positi nichil
se eẽ nͥ puluerẽ fauillamq ꝑpendunt: s tñ co¬
ram hominib uiles apparere refugiunt:⁊ contͣ
hoc qd̾̃ de se interiꝰ cogitant: qͣsi rigida ext̾iꝰ ue¬
exhibendo contẽpnunt: s tñ apd̃ se introrsus
qͣsi ex ipso m̾ito ostense uilitatis uitumescunt:
⁊ tantomagis in corde elati sunt. qͣnto amplius
inspecie elationẽ p̃munt. Quȩ utͣq uniꝰ elatio¬
nis bella: magna dđ circumspectione dep̾hen¬
dit: mira uirtute suꝑauit. Quia enĩ de semoe¬
ipso intꝰ humilia sentiens honorẽ ext̾iꝰ ñ querit:
insinuat dicens. ludã ⁊ uilior fiam. Et qr ꝑ hoc
cit: adiungit: eroq humilis in ocłis meis. Ac si
aꝑte dicat. Qualem me ext̾iꝰ despitiens exhibeo:

Expanded text:
et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo ingenium per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia, in honoribus positi, nihe nisi pulverem favillamque perpendunt, sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius veexhibendo contemnunt, sed tamen apud se introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanin specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumscriptione deprehendit, mira virtute superavit, quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc cere, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ cedrinã: Idcirco a nullo iudicũ sͥ edi¬
ficari domũ cedrinã iussit: qr ab omĩb contͣ
hostes pugnandũ fuit: ⁊ om̃s effusores fuert̃
sanguinũ. Eilius tñ tuus cui ñ instabunt bel¬
la hostiũ. ⁊ qͥ ñerit uir sanguinũ: ipse edifica¬
bit mͥ domũ. E nc̃ hec dicesseruo meo dauid.
Hec dic̃ dñs exercituũ. E go tuli te de pascius se¬

Expanded text:
a nullo Judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores fuerunt sanguinum. Filius autem tuus, cui non instabunt bella hostium, et qui non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum. Et nunc haec dices servo meo David: Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuti de manu philistiim. Frenũ tͥbuti qͥnq
erant ciuitates philistinoꝵ. q̃ freqͦnter isrł
s tͥbutariũ faciebant: quas eis tulit. dd̃. ⁊ hu¬
miliauit eos. fecitq sͥ tͥbucarios. Uñ ⁊ in para¬
lipomenon legit᷑. ꝑcussi.t dauid philistiim ⁊
humiliauit eos: ⁊ tulit geth ⁊ filias eiꝰ de manu

Expanded text:
 Philisthiim, » etc. Frenum tributi quinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: « Percussit David Philisthiim, et humiliavit eos; et tu
Abbreviated transcription (Latin):
tunc inibis p̃lium: qr tc̃ egredietur dñs añ
faciem tuã: ut ꝑcutiat castra philistiim. In
eoꝵs namq idolis dñs iudicia fecit: sic̃ ⁊ in¬
ob casum contrariũ. id ẽ ꝑcussionẽ ore. leuitis.

Expanded text:
tunc inibis praelium: quia tunc egredietur Dominus ante tunc inibis praelium: quia tunc egredietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. In eorum namque idolis Domiob casum contrarium, id est, percussionem Ozae Levitae,
Abbreviated transcription (Latin):
quert̃ ibi sculptilia sua. q̃tulit dd̃ ⁊ uiri eiꝰ.
Tulit ea dd̃ ⁊ igne iussit exuri: sic̃ liber parali¬
pomenon declarat. ita dicens. Derelinquer̃q
ibi dõs suos: quos dd̃ iussit exuri. Consuluit
aũ dauid dñm: qͥ respondit ei. Non ascen-¬
das: s gira pꝰtergum illoꝵs ⁊ uenies eos ex
adu̾so piroꝵs. In ebreo ñ piroꝵ. s fluentiũ
legit᷑. Ex adu̾so itaq flentiũ eũ uenire iub&.
hoc ẽ ex adu̾so idolorum suoꝵ: uͥ scilico idola
eoꝵ erant inqͥb confidebant. Quȩ idola id¬
circo fluentiũ uocant᷑: qr fletu digna sunt:
⁊ eos qͥea colunt ad fletũ miseriarũ ꝑducunt.
Elentiũ itaq eoꝵ idola obblasphemiã hic ser¬
mo diuinꝰ uocat: sic̃ alibi uocat᷑ idolũ moab
contaminationi moab. Et cũ audieris soni¬
tum gͣdientis incacumine flentiũ. hoc ẽ cũ
audieris a potestatib angłicis eoꝵ idola in
qͥb omĩs eoꝵs fortitudo ẽ conteri ⁊ conculcari:

Expanded text:
querunt ibi sculptilia sua quae tulit David et viri ejus. Tulit ea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pyrorum. In Hebraeo non pyrorum, sed flentium legitur. Ex adverso itaque flentium eum venire jubet, hoc est, ex adverso idolorum suorum, ubi scilicet idola eorum erant in quibus confidebant. Quae idola idcirco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat: sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio Moab. Et cum audieris sonitum gradientis in cacumine flentium: hoc est, cum audieris a potestatibus angelicis eorum idola in quibus omnis fortitudo eorum est conteri et conculcari,
Abbreviated transcription (Latin):
nadab qͥ erat in gabaa: qr eadẽ q̃ nunc p̃dicat᷑
ecclȩ fides. ⁊ ante incarnationis diũcȩ tẽpꝰ
florebat. inhis qͥ patriarcharũ ꝓpħarũq sunt
ingabaa custodit archam: qr sublimi uirtu¬
tis exemplo credentiũ pectora munit. Uñ
gabaa collis int̾p̃tat᷑: qui ẽ locus in ciuitate
cariathiarĩ. Elata gͦ foras archa. ludebat
dd̃ ⁊ omĩs isrł coram dno diu̾sis musicoꝵ
dñs ad exhibendas dõ patri laudes humili¬
tatis. om̃s inuitat dicens: qͥ mͥ ministrat
tie. alii sermonẽ scientiȩ: alii gen̾a linguarũ:

Expanded text:
nadab, qui erat in Gabaa, quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides, et ante Incarnationis Dominicae tempus florebat in his qui patriarcharum prophetarumque sunt in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: « Qui mihi ministrat, tiae: alii
Abbreviated transcription (Latin):
uimus aurib nrĩs a facie ppłi tui: quẽ rede¬
misti tͥ ex egypto gentẽ. ⁊ dm̃ eiꝰ. Hebreus
ht̃ gentib ⁊ diis earũ. Eꝵ ẽ sensus. A faciȩ po¬
płi tui qͣ redemisti tͥ ex egypto: de manu scili¬
c& egyptiors qͦs inmari rubro ꝑemisti : ⁊ de diiᷤ
eoꝵ in quib iudicia fecisti. Quia tu duẽ exer¬
cituũ ds̃ isr ł. reuelasti aurem serui tui diceis.
Domũ edificabo tͥ: ꝓpt̾ hoc inuenit seruus tuus

Expanded text:
e populi tui, quem redemisti ex Aegypto, gentem et Deum ejus. Hebraeus habet, gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti, et diis eorum, in quibus judicia fecisti. Quia tu Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc inveni
Abbreviated transcription (Latin):
anni ⁊ sex menses annum̾ant᷑: qd̃ ab ebreis
duob soluit᷑ modis. Dicunt enĩ qd̃ dd̃ sex
Dict̃ &̃ alit̃ qd̃ sex mensib in ebron dd̃ qͣdam
infirmitate corꝑis laborauerit: ⁊ iccirco eosdẽ
sex m̃ses ñ supputari in regno eiꝰ. Ex eo namq
tpr̃ illũ regnasse dict̃ in ebron: ex qͦ deuictis
amalechitis. de spoliis eoꝵ misit dona senori¬
bus iuda. his qͥ erant in ebron. ⁊ his qͥ erant ui
bethel. ⁊ reliqͥs qui erant inhis locis inqͥbꝰ com¬
moratꝰ fuerat dd ipse. ⁊ uiri eiꝰ. Mistice aut̃
qd̃ dđ triginta annoꝵ regnare cepit: p̃figu

Expanded text:
anni et sex menses annumerentur? quod ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quod David sDicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque que tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis, in quibus commoratus fuerat David ipse et viri ejus. Mystice autem quod David triginta annorum regnare coepi
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Uñ qͥdam de illo ita scripta sunt. qͣsi de ip̃o
ista p̃dicata sint: dũ scͥptura scã ẽ reb gestis
ꝓpħians. qͦdammͦ in eo figurã deliniat futuroꝵs.
N amꝰ libros p̾ter diuine historie uͥ regnasse nar¬
rat᷑: psalmꝰ &̃ septuagesimꝰ pͥmꝰ titulo nominiᷤᷤ
eiꝰ inscͥptꝰ ẽ. in quo tã multa dñr q̃ omĩno ei
spicuitate conueniunt: ut euident̃ appareat:
qd̾ in illo figura q̃liscũq adumbrata sit: in isto
aũ ipsa u̾itas p̃sentata. Notum ẽ enĩ qͥb t̃mi¬
nis regnũ conclusum fuerat salomonis. ⁊ tam̃
in eo psalmo legit᷑ ut alia taceã. dnãbitur a
mari usq ad mare:⁊ a flumine usq ad t̾mi¬
nos orbis t̾rȩ: qd̾ in xͦ uidemꝰ impleri. A flumi
płis. qͥ ñ solum magistrũ uerũ &̃ dñm appel¬
lauerunt. Nec ob aliud uiuente. idhuc pat suo
Aregnare salomon cepit. qd̾ nulli regũ illoꝵs
contigit: nͥ ut hinc quoq satis eluceat. ñ eẽ
ipsum quẽ ꝓpħia ista p̃signat: q̃ ad eiꝰ patrem

Expanded text:
ta scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint; dum Scriptura sancta, etiam rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis  in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei tissima perspicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa ueritas praesentata. Notum est enim, quibus. terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, quod ipulis, qui non solum magistrum, verum etiam Dominum appellaverunt. Nec ob aliud, vivente adhuc fratre suo David, regnare Salomon coepit quod nulli regum illorum contigit nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse ipsum quem prophetia ista praesignat, quae ad ejus patrem
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ es ꝓdomo serui tui in longinquũ. Ido aũ
pꝰ paululũ ait. nunc incipe ⁊ benedic domũ
serui tui usq inȩt̾nũ: ⁊ cet̾a: qr tunc geniturꝰ
tum ñ de lapidib: uͥ habitabit inȩt̾nũ ppłs
cũ dõ ⁊ indeo suo. ⁊ ds̃ cũ ppło ⁊ inppło suo:
ita ut ds̃ sit impletis ppłm suũ. ⁊ ppłs plenus
dõ suo.⁊ e ds̃ erit ornĩa inonũb: ipse in pace

Expanded text:
locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturustum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo, et in Deo suo, et Deus cum populo, et in populo suo: ita ut Deus sit implens populum suum et populus plenus Deo suo, « Et Deus erit omnia in omnibus . » Ipse in pace
Abbreviated transcription (Latin):
corrig̃. acta p̃sumer&.: nͥ de se pͥus meliora
senfissae. Ur̃ ⁊ leuites idem recte ora dr̃. qd
uidelic& robustꝰ dnĩ int̾p̃tat᷑. qr p̃sumptores
quiq nͥ audaci mente robustos se in dnõ cre¬
dent: nequaqͣm melioꝵs facta uł dicta uelut
archa diũ: a nucholfilia saul irrisusẽ.xiii.

Expanded text:
corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur, quia praesumptores quoque nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta velut a
Abbreviated transcription (Latin):
dũ subiectoꝵs ppłoꝵ confusione concutit᷑:
ad dispensationis condescensionẽ ex sola di¬
lectione ꝑmouet᷑. S in hoc qd̃ dispensatorie
agit᷑: inclinatio ipsa fortitudinis. casus puta¬
tur imꝑitis. Uñ ⁊ ñ nulli subditi contͣ hanc
manũ rep̃hensionis mittunt: s a uita ꝓtinꝰ¬
sua temeritate deficiunt. Leuites gͦ quasi
adiuuans manũ tetendit: s delinquens uitã
ꝑdidit: qr dũ infirmi qͥq fortiũ facta corri
cunt: quedã uͦ sumina contẽplantes ꝓfert̃.
Dũq uim uł condescensionis uł altitudinis
nesciunt: audacter hȩc stulti rep̃hendunt.
Et qͥd ẽ iustum de sua condescensione uelle cor¬
rigere: nͥ inclinatã archã suꝑba rep̃hensioniᷤᷤ
manu releuare:Qd ẽ iustum de incognita
locutione rep̾hendẽ : nͥ motũ eiꝰ fortitudinis.
erroris lapsum putare:ͦS ꝑdit uitam qͥ
archã di tumide subleuat: qr neqͥqm qͥs sc̃ors

Expanded text:
dum subjectorum populorum confusione concutitur, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc, quod dispensatorie agitur, inclinatio ipsa fortitudinis, casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc, manum reprehensionis mittunt, sed a vita protingo quasi adjuvans, manum tetendit, sed delinquens vitam perdidit, quia dum infirmi quique fortium facta corripcunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt; dumque vim vel condescensionis vel altitnesciunt, audaciter haec stulti reprehendunt. Et quid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motus ejus fortitudinem, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui arcam Dei tumide sublevat; quia nequaquam quis sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
singłi lasciuiam castigantes ac seruituti su¬
bicientes. sc̃i sp̃c igne decoquunt: nec ñ ⁊ fruc¬
tus oꝑum bonoꝵ oleo miscđie pinguissimo.¬
ꝑ compassionẽ ꝓximi feruere faciunt. At con-¬
tra filia saul frustra cubiculũ regis ingressa.
nullos concepti seminis fructꝰ dat: qr qͥ u̾bum
ualent: det̾iorib displicent. uł facta uł dicta
melioꝵ. S eo abeis ñ temere rep̃hendenda
sunt: quo app̾hendi ueracit̃ nequaqͣm possu.
Sepe aliqͥd a maiorib dispensatorie agit᷑: qd̃ a
minorib error putat᷑. Sepe multa a fortib
dicunt᷑: quȩ iccirco infirmi diudicant. qr
ignorant. Qd̃ bene bub calcitͣntib incluia¬
ta illa testam̃ti archa significat: qͣm qr casu¬
ram credens leuites erig̾e uoluit: mox sen¬
tentiam inortis accepit. Qid namq ẽ mens
iusti. nͥ archa testam̃ti: Quȩ gestata bubꝰ cal¬
citͣntib inclinat᷑: qr ñ ñꝗͣ. &̃ qui bene p̃est.

Expanded text:
singuli lasciviam castigantes, ac servituti susinguli lasciviam castigantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne decoquunt, nec non et fructus operum bonorum, oleo misericordiae pinguissimos, compassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul, frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat: quia verbumvalent, et despiciunt vel facta vel dicta meliorum, sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur, saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca significavit, quam qui casuram credens levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti, quae gestata bobus calcitranti
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnant: nichilominꝰ archa diũ suũ lo¬
cum in gredit᷑. Ponit᷑ in medio tab̃naculi
dinau̾at ȩt̾nã. Offert dd̃ holocausta ⁊ paci¬
lesq benedicens. salutaris misterii pascit ali¬
mentis: partitꝰ singłis colliridam panis unã:
illiꝰ utiq qͥ de cęlo descendit. ⁊dat uitã huic
mundo: ⁊ assaturã bubule. carnis unã: illius
scilica uituli saginati qui ꝓ reu̾tente ad patrẽ
filio iuniore mactatꝰ. ⁊ igne passionis assatꝰ ẽ.
dicens. Ei raruit uelut testa uirtꝰ mea. Et si¬
milam friram oleo: carnẽ uidelic&s a pecca¬
ti labe mundissimã: s obhumane salutis
causam uberrimã delectacionib. crucis sar¬
tagine tostam. Et merito una panis colliri¬
da. una carnis assatura dat᷑. qr unꝰ dñs. una
fides. unũ baptisma. unꝰ ds̃ ⁊ pat̾ omniũ.
Alit̃ hȩc mun̾a fidẽs accipiunt: qñ unꝰ panis¬
&. unũ corpus multi sumꝰ in xpõ: sue carnis

Expanded text:
contemnant, nihilominus arca Domini suum locontemnant, nihilominus arca Domini suum locum ingreditur: ponitur in medio tabernaculi, dinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis. « Partitus singulis collyridam panis unam, » illius utique qui de coelo descendit et dat vitam huic mundo ; et assaturam bubalae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne Passionis assatus est, dicens: Exaruit velut testa virtus mea ; et similam frixam oleo, carnem videlicet a peccati labe mundissimam; sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartaginae tortam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Aliter haec munera fideles accipiuntet unum corpus multi sumus in Christo, suae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
do gentiũ intris: currere ñcessant. Tandem
rediens dđ. archam in ciuitatẽ dd̃ inducit:
qr dñs enoch ⁊ helia p̾dicantib conu̾ts cor¬
da patrũ infilios. Boues ⁊ arietes immolans:
hoc ẽ eos qui aream dĩ triturant. ⁊ ouiũ eiꝰ
ducatũ gerunt. martyrii sanguine coronans:
⁊ ipẽ qͦ sue incarnationis ⁊ passionis exem¬
plum. eatenꝰ udeis ñ creditũ. palam manifes¬
tans. Hoc enĩ significat. qd̃ ⁊ ip̃se daum accinc¬
tus erat ephod lineo. Nam linũ qd̃ de t̾ra ꝓcre¬
atum multiplici labore ad candorem uestis
ꝑuenit: ueritatẽ humane carnis int̾ flagella
tumphantis ostendit. Uerũ cunctis exultantib
⁊ ad arcẽ celestis introitꝰ hẏmnos resonantib
sola michol filia saul archam ducentib ab est.
qͥnetiã especulis dd̃ humiliatũ despicit: qr cre¬
dentib inmundi fine udeis. erunt ñ nulli qui
Quib merito congruit: qd̃ eadẽ michol q̃ obfigu

Expanded text:
do gentium intret, currere non cessant. Tandem do gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem David inducet, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum Hoc est, eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae incarnationis, et passionis exemplum, eatenus Judaeis non creditum, palam manifestans. Hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum, quod de terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcem coelestis introitus hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest. Quin etiam e speculis David humiliatum despicit, quia credentibus in mundi fine Judaeis, erunt nonnulli, qui quibus merito congruit, quod eadem Michol quae ob figu
Abbreviated transcription (Latin):
noluit deuert̾e ad se archam diũ inciuitatẽ
dd: s diu̾tit eam indomũ obed edom gethei:
qr respuentib u̾bũ iudeis. ue ampliꝰ audica
⁊ ñ suscepta p̃dicatio i.c. ceite: apłi ab et ͨ ab¬
lati. ⁊ ad gentes imbuendas sunt ⁊ issi. Uñ
Uidelic&e qr illoꝵs delicto salus gentib. Obed¬
edom nãq qͥ int̾p̃tat᷑ seruiens homo: ille est
utiq de qͦ dñs ad patrẽ. Constitues inqͥt me
incaput gentiũ: ppłs quẽ ñ cognoui siruiuit
mͥ. Ubi ⁊ iudeoꝵs acceptionẽ. qͣsi ore mortẽ¬
p̃mittens: ait. Eripies me de contͣdictionib
int̾pr̃ torcular : significans crucẽ in qua ui¬
tis uera calcari ⁊ expͥmi dignata ẽ: a qͣ cunc¬
tus gentiũ ppłs merito getheus appellari pot̃
cũ dicit: mͥ aut̃ absit głari. nͥ incruce dnĩ nr̃ĩ¬
iħ̃ii .xͥ. Tres aũ menses qͥb ibidem archa demo¬
rat᷑. fides. spes. ⁊ caritas ẽ. Sic̃ enuim dieb adun¬
plet᷑ mensis: ita singłe uirtutes suis passib ad

Expanded text:
itatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati, et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde videlicet quia illorum delicto salus est gentibus. Obededom namque qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mihi . Ubi et Judaeorum abjectionem, quasi Ozae mortepraemittens, ait: Eripies me de contradictionibuinterpretatur torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est, a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce DominiTres autem menses, quibus ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas est. Sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque pas
Abbreviated transcription (Latin):
nalib incubat: necesse ẽ ut instituere spĩta¬
lit̃ ꝓximoꝵ m̃tes erubescat.. E cuncta in¬
ꝑ quȩ se tͣnsisse dñs dic̃: intelligenda sunt si¬
lo. galgala. ⁊ nobe. & cet̾a loca ubi tabernacłm
⁊ archa diũ collocata sunt. Numqͥd loqͦns lo¬
cutꝰ sũ alicui iudici de tͥbub isrł. cui p̃cepi

Expanded text:
nalibus incubat, necesse est ut instituere spiritanalibus incubat, necesse est ut instituere spiritaliter proximorum mentes erubescat. « Fecir quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Silo et Galgala et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata fuit. Numquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui prae
Abbreviated transcription (Latin):
edificare. qr uir sanguinũ ẽẽt: innuit᷑ inora¬
lit̾ qd̃ mundꝰ inse ẽe a uiciis deb&. qͥ curat alie¬
na corrig̾e: ut t̾rena ñ cogitae: ut desidiis infi¬
mis ñ succumbat: q̃tinꝰ tanto ꝑspicatiꝰ aliis fu¬
gienda uideat. qͣnto ħ ipse ꝑscientiã ⁊ uitã
ueriꝰ declinat. Neq̃qͣm giuippe pure macłam
in menbro consid̾at occłs quẽ puluis gͣuat:
⁊ suꝑiectas sordes t̃gere ñ ualerit manꝰ q̃lutũ
tenent. Qd̃ iuxta antiqͦ tͣnsiationis seriẽ. bene¬
ad dd erga ext̾iora bella laborantẽ. ꝑ signifi¬
cationẽ diuma uox innuit. cũ dicit. Non tu
edificabis mͥ templũ: qr uir sanguinũ es. Dei
templũ edificat: qͥ corrigendis iistituend̃ ꝓri¬
inoꝵs m̃tib uacat. Templũ quippe di nos
sumꝰ: qr ad uerã utã ex eiꝰ in habitacione con¬
strumur: paulo attestante qͥatt. Templũ
dĩ sc̃m ẽ. qd̃ estis uos. S uir sanguinũ tẽplũ
dĩ edificare ꝓhibet᷑: qr qͥ adhuc actib car

Expanded text:
oraliter quod mundus in se esse a vitiis debet, qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat: quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat. Et supervectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod juxta translationis seriem ad David erga exteriora bella laborientem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es. Dei templum aedificat, qui corrigendis institutis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus: quia ad veram vitam ex ejus inhabitatione constituimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Dei aedificare prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se honore p̾latum cet̾is ante eiꝰ archam qͥ
honorem dedat recognoscit. Coram dõ egit
debilia. uł extrema.: ut illa ex humilitate soli¬
dara: quȩ coram hominib gesserat fortia.
Quid de eiꝰ factis ab aliissenciat᷑ ignoro: ego dd̾̃
plus saltantẽ stupeo. qͣm pugnantẽ. Pugnan¬
do quippe hostem subdidit: saltando aũ co¬
ram dnõ sem& ipsum uicit. Quẽ michol saul
filia adhuc ex tumore regii gen̾is insana.
cũ humiliatũ despicẽt dicens: q̃m gl̃osus

Expanded text:
non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit; coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humililate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem; pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol Saul filia adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret dicens, Quam gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Quam glosus fuit hodie rex isrł dis¬
dooꝑiens se ante ancillas seruoꝵ suoꝵs : ⁊ reł.
õs̃ Qd̃ dauid dũ archam diũ iherłm saltando redu¬
cere. a michol filia saul uxore sua irrisus ẽ: in¬
tueri lib&e qͣnta uirtutũ mun̾a dđ ipse ꝑceꝑat :
atq uihis omĩb qͣm fortẽ se inhumilitate ser¬
uabat. Quem enĩ ñ extollers ora leonũ frang̾e:
ursorum brachia dissipare: despectis pͥorib
fratrib eligi: reꝓbato rege ad regni guberna¬
cula ungui: timendũ cunctis uno lapide goliã
sternere: a rege ꝓposita extinctis allophilis
numerosa p̃putia reportare: ꝓmissum tan¬
dem regnũ ꝑciꝑe: cunctũq isrłiticum ppłm
sine ulla contdictione posside:  Et tam̃ cũ
saltat: & qr coram archa saltare ut credit᷑
uulgi mos fuerat: rex se in diuino obsequio
mis. & abiecta exhibendo contempint. Hon
potestas regni ad memoriam reducit᷑: non
subiectoꝵs ocłis saltando uilescere metuit:

Expanded text:
ie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, » etc. Quod David dum arcam Domini Jerusalem saltando reduceret, a Michol, filia Saul, uxore sua irrisus est, intueri libet, quanta virtutum munera David ipse perceperat, atque in his omnibus quam fortem humilitatem servabat. Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis pecoribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungui, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, exstinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere: et tamen cum saltabat. Et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio mis, abjecta exhibendo contemnitur. Non potestas regni ad memoriam ducitur, non subjectorum oculis saltando vilescere metuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ysi.⁊ iosue: quoꝵs nomina famosissima st̃ in
t̾ra. Et ponã locũ ppło meo isrł: ⁊ plantabo
eũ & habitabocum eo. Hoc inloco tempꝰ salo¬
monis sermo descͥbit diuinꝰ: quo filii isrł pacẽ
ẽent habituri ꝑcirtuitũ: & ñ ẽent affligendi
⁊ oppͥmendi: sic̃ tpr̃e iudicũ fuerunt oppressi
⁊ afflicti. Qui suniqͤ aliqͥd gesserit: arguam
eũ in uirga uiroꝵs: ⁊in plagis filioꝵ hominũ.
Uirgã iurorum: gladiũ uocat immicoꝵs. Plage
uͦ filioꝵ hominũ. st̃ incõmoditates corpoꝵs
humanoꝵs: qͥb ꝓ peccatis suis ad nõ merito
dicta: ita sentiri possunt. Cet̾um qͥd scđ̾m al¬
legoriã insinuent: altiꝰ ꝑscrutandũ ẽ. Cũ gͦ
regi dauid multa ꝓsꝑa ꝓuenissent: cogitauit
sime diffamatũ: qd̃ a rege salomone filio eiꝰ
pea fabricatũ ẽ. Hoc eo cogitante. factum ẽ

Expanded text:
Moysi, et Josue quorum nomina famosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. » Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi sicut tempore Judicum fuerunt oppressi et afflicti. Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Virgam virorum, gladium vocat inimicorum. Plagae vero filiorum hominum sunt incommoditates corporum humanorum, quibus pro peccatis suis a Domino merito dicta, ita sentiri possunt. Caeterum quid secundum allegoriam insinuent, altius perscrutandum est. Cum ergo regi David multa prospera provenissent, cogitavit sime diffamatum, quod a rege Salomone filio ejus postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ inentes ũ semꝑ irradiat: qi sic̃ de spũ
scõ scͥptum ẽ. ubi uult spirat. Hinc ẽ enĩ qd̾ heli¬
seus cũ flentẽ mulierẽ cernene. causamq nescis¬
set: ad ꝓhibentẽ hanc puerũ dic̃. Dimitte eã
qr anima eiꝰ in amaritudine ẽ: ⁊ dũs celauit a¬
me. ⁊ ñ indicauit mͥ. Qd̃ omp̃c ds̃ ex magna pi

Expanded text:
arum mentes non semper irradiat; quia sicut de Spiritu sancto scriptum est: Ubi vult, spirat . Hinc est enim, quod Elisaeus flentem mulierem cerneret, causamque nescisset, ad prohibentem hunc puerum dicit: Dimitte eum, quia anima ejus in amaritudine est, et Dominus celavit me, et n
Abbreviated transcription (Latin):
dcem ⁊octo milib: erexit sͥ foricem tri
damasci. ⁊syria i ꝯba. erexisse sͥ dr̃ alt̾am
fornicem tͥumpꝰialem. Et si quẽ moueat
qd inp erisql itinos codicib inuenit᷑ dd
ñ decem ⁊ octo milia inualle salir arũ. sed
duodecim milia cicidisse: nouerit hoc uitio
scͥptors in eisdem codicib inolitũ eẽ. Uera¬
citer tam̃ dd in eadem ualle salinarũ de¬
cem ⁊ octo milia cicidit: ioab uͦ du rdecim
milia sic̃ intitulo. L.ͫii. psalmi scͥbit᷑. Qd
inꝑcussa adđ multitudine inualle salina¬
rum designat᷑: nͥ qr redemptor nr̃ sui ex¬
aminis districtione. in his qͥde illo pͣue sen¬

Expanded text:
 scilicet, erexit sibi fornicem triuDamasci, et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David non decem et octo millia in valle Salinarum, sed duodecim millia cecidisse: noverit hoc vitio Scriptorum in eisdem codicibus inditum esse. Veraciter tamen David in eadem valle Salinarum decem et octo millia cecidit. Joab vero duodecim millia: sicut in titulo cussa a David multitudine in valle Salinarum designatur, nisi Redemptor noster sui examinis distractione in his qui de illo prava sen
Abbreviated transcription (Latin):
crescente eccła pͥmitiua: uentũ ẽ ad aream
nabon. id ÷ areã p̃ꝑatã: gentiũ uidelic&. eccł̃am.
fidĩ ueritate consecrandam. De q̃ ioħes ait.
Et ꝑmundabit areã suã. U ui sac̾dos qͥ archam
incautiꝰ qͣsi corrigendo tetigit. mox a dnõ ꝑcus¬
sus occubit: qr iudeorum ppłs dũ gentibꝰ in¬
uide. salutis se. mun̾e pͥuat. Dũ legem uult
eugłio miscere: utriꝰq sͥ grãm tollit. Et tenu¬
i inqͥt eã: qm̃ calcitrabant boues. Boues qͥppe
calcitrare ẽ.: p̃dicatores eugłii liberiꝰ circa fi¬
dem ag̃e: neq scd̾m consuetudinẽ legis in¬
predi: s sabb̃a. neomenias. circumcisionẽ. uic¬
nmasq sp̃alit̃ int̾p̃tari. Quos uelut erran
morem moysi: ñ potestis salui fieri. Et de qͥb:
iacob ad paulũ. Uides inqͥt fr̃ quot milia st̃
in uideis qui credider̃: e om̃s hi emulatores

Expanded text:
mitiva, ventum est ad aream Nachon, id est, aream praeparatam, gentium videlicet Ecclesiam fidei veritate consecrandam. De qua Joannes ait: « Et permundabit aream suam . » Ubi sacerdos qui arcam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit: quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat: dum legem vult in Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. Et tenuit, inquit, eam quoniam calcitrabant boves . Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed Sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos, velut errantmorem Moysi, non potestis salvi fieri ; et de quibus Jacobus ad Paulum: Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaeis, qui crediderunt? Et omnes hi aemulator
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tã magnũ bonũ qͥsqͥs in hoc scło ⁊ inhac
t̾ra sꝑat insipient᷑ sapit: aut qͥ putabit un pa¬
ce salomonis id ẽẽ completũ. Pacẽ qͥppe illam:
scͥptura in umbra futuri excellenti p̾dicatio¬
ne cõm̃dat. Ciu suspitioni uigilant᷑ occur sũ
ẽ: cum pꝰea ꝗ̃ dictũ ÷ ⁊ ñ apponae filiꝰ iniqͥtatis
humiliare eũ: continuo subiunctũẽ: sic̃ ab
initio adieb qͥb constitui iudices suꝑ ppłm
meũ isrł. Iudices nãq pͥusqͣm reges ibi eẽ ce¬
pissent. suꝑ illũ ppłm fuerant constituti. ex
qͥ t̾ram ꝓmissions accepit. Et utiq huinili¬
abat eũ filiꝰ iniqͥtatis. hoc ẽ hostis alienigena ꝑ
int̾ualla tempoꝵ quib legunt᷑ pacis tempora¬
alt̾nassẽ cũ bellis. ⁊ inueniunt᷑ illuc pacis tpr̃ã
plixiora qͣm salomon habuit: qͥ .xl. regnauit
annos. Nam subeo iudice qͥ ẽ appellat᷑ aod. octo¬
guta anni pacis fuerunt. Absit gͦ ut salomonĩ
temꝑa in hac ꝓmissione ꝓmissa cẽ credant᷑.

Expanded text:
Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. Anne quispiam putabit in pace Salomonis id esse completum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiuninitio a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. Judices namque, priusquam Reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per intervalla temporum, quibus leguntur paces lternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur;
Abbreviated transcription (Latin):
tiuam ex ifrł instituit: ñ qͥdem omnẽ isrł
s electos qͦsq sͥ consotians. Non enĩ om̃s qͥ
ex isrł bi sunt isrłite: s filii ꝓmissionis depu¬
tant᷑ in semine. Qui triguita milia fuisse
ti. Tria enĩ ꝓpt̾ confessionẽ scẽ tͥnitatis ad
fidẽ ꝑtinent: decẽ ꝓpt̃ decalogũ legis ad oꝑa:
mille ꝓpt̃ sui ꝑfectionẽ ad spem uite et̾nȩ:
qua suꝑꝰ aliquid ñ ẽ. sicut numero millena
ros sepiꝰ dicendo multiplicas. Tria gͦ ꝑdecem
multiplica: ne fides sine oꝑib mortua sit. Itẽ
.xxxͣ. ꝑ nulle multiplica: ut fides q̃ ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑat᷑. ñ alibi qͣm in celis retͥbutionẽ sꝑet.
E lecti gͥ ex isrł ppło. recte credentes. oꝑantes. sꝑan

Expanded text:
tivam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians. Non enim omnes qui ex Israel hi sunt Israelitae, sed filii promissionis deputantur in semine, qui triginta millia referuti. Tria enim, propter confessionem sanctae Trinitatis, ad fidem pertinent: decem propter Decalogum legis, ad opera: mille propter sui perfectionem ad spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, sicut numero millenarros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit. Item triginta per mille multiplica, ut fides quae per dilectionem operatur, non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi igitur ex Israel, populos recte
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ ꝓpħam reuelau̾at se illi domũ edifica¬
turũ: iccirco dđ inuenisse se dic̃ corsuũ: id est
inuenit audatiã incorde suo. ut orar&. eum
t̾re. nec non qd̾ siros ꝑcussit inualle salinarũ.
& de filiis dand sacerdotibus. xui.

Expanded text:
am revelaverat, se illi domum aedificaturum: idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum terrae. Necnon quod Syros percussit in valle Salinarum, et de filiis David sacerdotibu
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Quesiuit aũ dd̃ archam in ciuitatẽ
suã adducere: s causa int̾ueniente contͣria
ad tempꝰ eam alibi deu̾tit: ac sic deinceps qd̃
multũ delectau̾at expleuit: qr dñs in carne
apparens eugłium filiis isrł sue iudelic&. gen¬
ti p̃dicauit: s cecitas ex parte contigit in ifrł
donec plenitudo gentiũ intͣrs: ⁊ sic omus¬

Expanded text:
it autem David arcam in civitatem suam adducere, sed causa interveniente contraria, ad tempus eam alibi divertit. Ac sic deinceps quod multum delectaverat explicuit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti, praedicavit; sed caecitas ex parte contigit in Israel donec plenitudo gentium
Abbreviated transcription (Latin):
ebron. qͥ .ixx. anuoꝵ regnare incipiens.
xl. annos regnando compleuit . uiiii.¬
t uenert̃ uniu̾se tͥb isrt: ad dđ in ebron¬
dicentes. Ecce ostuũ & caro tuasumꝰ: & reł.
Qd conuentꝰ iste tribuũ isrł ad dđ̃ significat: nͥ
conuentũ omniũ gentiũ ad xp̃m:ͤ Quȩ illi qͣsi
blandiendo dict̃. ecce nos os tuũ ⁊ caro tua su¬
mus: cũ in illo incarnationẽ qͣm ex nr̃a natura
in uirginis ut̾o suscepit. diligunt atq ueneran¬
tur: eiꝰq ditioni se subdere appetunt. eiq ser¬
uire omĩ tpr̃ desid̾ant: uñ psalmista dic̃. Re¬
miniscent᷑ ⁊ conu̾tent᷑ ad dnm. uniu̾si fines

Expanded text:
Hebron, qui triginta annorum regnare incipiens Hebron, qui triginta annorum regnare incipiens quadraginta annos regnando complevit. enerunt universae tribus Israel ad David in Hebrondicentes: Ecce nos os tuum et caro tua sumus, etc. » Quid conventus iste tribuum Israel ad David significat, nisi conventum omnium gentium ad Christum, quae illi quasi blandiendo dicunt: « Ecce nos os tuum et caro tua sumus, » cum in illo incarnationem, quam ex nostra natura in Virginis utero suscepit, diligunt atque venerantur, ejusque ditioni subdere se appetunt, eique servire omni tempore desiderant. Unde Psalmista dicit: « Reminiscentur et convertentur ad Dominum un
Abbreviated transcription (Latin):
mũ malignis sp̃ib it̾ pandit. Q ingressi spi¬
cas tollunt. qr mox bonarũ cogitacionũ ger¬
mina auferunt. atq in inguine feriunt: qr
uirtutẽ cordis delectacione carnis occidunt.
Ininguine qͥppe ferire ẽ: uitã m̃tis carnis delec¬
tacione ꝑforare. Neq̃qͣm uͦ isbosech iste inopi¬
nata morte succumb̾et: si ñ ad ingressũ domꝰ
mulierẽ. id ẽ adm̃ti s aditũ mollem custodiã
deputass&. Fortis nãq uigilq sensus p̃poni
cordis forib deb&: quẽ nec negligentiȩ som
nus oppͥmat: nec ignorantiȩ error fallat.
Uñ bene ⁊ isbosech appellatꝰ ẽ: qͥ custode femi¬
na hostilib gladiis nudat᷑. Isbosech qͥppe. uir
confusionis dr̃. Nir aũ confusionis ẽ. qͥ forti
mentis custodia munitꝰ ñ ẽ: qr dũ uirtutes
se ag̾e estimat: subintrancia uicia nescientẽ
necant. Tota itaq uirtute muniendꝰ ẽ aditꝰ
m̃tis: neqͣndo eã insidiantes hostes penetren

Expanded text:
mum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spimum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis delectatione perforare. Nequaquam vero Isboseth iste inopinata morte succumberet, si non ad ingressum domus mulierem, id est, ad mentis aditum, mollem custodiam deputasset. Fortis namque vigilque sensus praeponi cordis foribus debet: quem negligentiae somnus non opprimat, nec ignorantiae error fallat. Unde bene et Isboseth appellatus est, qui, custode femina, hostilibus gladiis nudatur: Isboseth quippe vir confusionis dicitur. Vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est, quia dum virtutes se agere aestimat, subintrantia vitia nescientem necant. Tota namque virtute muniendus est aditus mentis, ne quando eam insidiantes hostes penetrent
Abbreviated transcription (Latin):
isboseth. ⁊ eundẽ mifiboseth constituerent re¬
gem: ⁊ eiꝰdem consilii delatorem eundẽ mifi¬
bosech extitisse. Ꝙ. iccirco hic idẽ mifiboseth
subintroducit᷑ hoc mͦ. Erat aũ ionathe filiꝰ pe
tes uͦ baana ⁊ rachab a mifibosech suũ ꝓditũ
consiliũ ẽẽ: timore ꝑt̾riti fuga lapsisunt in
getham. Eueruntq ibi aduene usq ad tempꝰ
illd̃. Tempꝰ illd̃ intelligendũ ẽ: qñ iñ reu̾si do¬
mũ isboseth feruente die ingressi st̃ assumen
tes spicas tritici. ⁊ ꝑcucientes eũ in inguine.
Spicas tͥtici qͣsi causa pͥmiciarũ tulerunt: ut ho¬
norem regi deferre uidẽnt᷑. ⁊ eoꝵ dolus neqͣ¬
qͣm dep̃hendet᷑. Mistice aũ ostiaria tͥticum
purgat: cũ m̃tis custodia discernendo uirtu¬
tes auiciis seꝑat. Quȩ si obdormierit. inmortẽ
ꝓpͥi dñi uisidiatores adimitit: qr cũ discretio¬
nis sollicitudo cessauerit: ad int̾ficiendũ ani¬

Expanded text:
Isboseth, et eumdem Miphiboseth constituerent reIsboseth, et eumdem Miphiboseth constituerent regem, et ejusdem consilii delatorem eumdem Miphiboseth exstitisse; et idcirco hic idem Miphiboseth subintroducitur hoc modo. « Erat autem Jonathae, filio Saul, tes vero Baana et Rechab a Mifiboseth suum proditum esse consilium, timore perterriti, fuga lapsi sunt in Gethaim: fueruntque ibi advenae usque ad tempus illud. Tempus illud intelligendum est, quando inde reversi domum tes spicas tritici et percutientes eum in inguine. Spicas tritici quasi causa primitiarum tulerunt, ut honorem regi deferre viderentur, et eorum dolus nequaquam deprehenderetur. Mystice autem ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo virtutes a vitiis separat. Quae si obdormierit, in mortem proprii domini insidiatores admittit: quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum ani
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ut reqͥrat᷑ ab eis omĩs sangius iustꝰ qͥ effusus
ẽ suꝑ t̾rã a sanguine abel iusti: usq ad sangui¬
nem ⁊ achariȩ filii barachiȩ. Nec deficios de
domo istiꝰ ioab fluxũ seminis sustinens. id ẽ ua¬
riis desideriis diffluens: qr inuoluptatib istiꝰ
uitȩ tales totã spem suã ponunt: ubi ⁊ lepsi
sunt tenentes fusũ. id ÷ uariis errorib macula¬
ti. instabilitatẽ heresis ac mundanos luxus
seqͥntes: qͥ iuxta desidia cordis sui coaceruabt̃.
cendit semꝑ egent. ⁊ ñ refici ab eo merentur.
enientes filii remmon berotite rechab ⁊ ba¬
ana. ingressi st̃ feruente die domũ isbosech
qui dormiebat suꝑ stratũ suũ meridie. Ingressi
cum obdormiuit. Assumentes spicas tritici la¬
tenter ingressi ft̃: ⁊ ꝑcussert̃ eũ in inguine. ⁊
reł.h. Duo uiri isti. pͥncipes erant suꝑ expediti¬
ones isboseth. Mortuo uͦ abner. ut ebrei t̃dunt.
consiliati st̃ cũ mifiboseth: ut una int̾ficerent

Expanded text:
sus est super terram, a sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae . » Nec deficiat de domo istius Joab, fluxum seminis sustinens, id est, variis desideriis diffluens, quia in voluptatibus istius vitae tales totam spem suam ponunt, ubi et leprosi sunt tenentes fusum, id est, variis erroribus maculati, instabilitatem haeresis ac mundani luxus sequentes, « Qui juxta desideria cordis sui coacervabunt cendit semper egent, et non refici ab eo merentur, enientes filii Remmon Berothitae, Rechab et Baanae, ingressi sunt ferventi die domum Isboseth, qui dormiebat super stratum sucum, obdormivit. Assumentes spicas tritici, latenter ingressi sunt, et percusserunt eum in inguine, » et reliqua. Duo viri isti principes erant super expeditiones Isboseth. Mortuo vero Abner, ut Hebraei tradunt, consiliati sunt cum Miphiboseth, ut una interficerent
Abbreviated transcription (Latin):
narrat᷑: humilitas approbata. suꝑbia dãp. q E¬
nata. ⁊ temeritas uindicata monstrat᷑ : qr
& ipse dd qͥ coram archa dnĩ humilit̾ salta¬
re ñ erubuit. mox ꝓmissionẽ filii dĩ ex sua
cundari ñ merita ꝑpetue sterilitatis penas
luit. Sac̾dos qͦ qui archam in considãta
temeritate tetigit: ausus sui reatũ inmatu¬
ra morte purgauit. Ubi intueri necesse ẽ
qͣntũ delinqͣt qͥ ad corpꝰ diũ reus accesserit:
si deuotꝰ ille sac̾dos morte multat᷑: qr archã
illã dñci uidelic& corꝑis figurã. minori
qͣm debuit uen̾atione corripuit. Uerum

Expanded text:
narrantur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur: quia et ipse David, qui coram arca Domini humiliter saltare non erubuit, mox promissionem Filii Dei ex sua cundari non meruit, sed perpetuae sterilitatis poenas luit. Sacerdos quoque, qui arcam inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est quantum delinquat, qui ad corpus Domini reus accesserit, si devotus ille sacerdos morte mulctatur, qui arcam illam, Dominici videlicet corporis figuram, minori quam debuit veneratione corripuit. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
arripiens furor in p̃ceps ducit:Qui in eodẽ
furoris impetu tanto cautiꝰ declinandi sunt:
qͣnto ⁊ insane rapiunt᷑. Unde ⁊ abner qͥ ser¬
mone nrõ patͥs lucerna dr̃ fugit. qr doctoꝵ
rupta furoris m̃tem cuiꝰpiam ferri conspicit.
cũq contͣ irascentẽ dissimulat u̾boꝵ iacula
reddẽ: quasi ꝑsequentẽ ñ uult ferire. S cũ
iracundi milla considatione se mitigant:
qͣsi asael sequi ⁊ insanire ñ cessant. N ecesse
ẽ ut hi qͥ furentes repͥmere conant᷑: nequaqͣm
se infurorem erigant: s quicqͥd ẽ inquilli¬
tatis ostendant: quedã uͦ subtilit̾ ꝓferant:
in qͥb ex obliqͦ furentis animũ pungant:
Uñ ⁊ abner cũ contͣ ꝑsequentẽ substicit: ñ eũ

Expanded text:
m quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem m quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum rupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem, dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael, persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furorem erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant, quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner, cum c
Abbreviated transcription (Latin):
fortissima ꝓcedente. abner ppłs uictꝰ: fugi
til ut pꝰ os uestigia festinarent: & nequaqͣm
ꝓmpi ssitne: ut̃ quos clarior fuit p̃cipue iuni¬
or asael.F. Qui tantã głam habuit inpedũ
tur pͥncipem abner retrogressu: in neutra par-¬
te declinans.Cumq respexisset abner ⁊ con¬
siderass&. impetũ sequentis. & dixiss&s ut uniꝰ
imilitis arma sumens ab eiꝰ ꝑsecutione qͥesc̾et:
⁊ rurfus ille neq̃qͣm a suo conamine penit᷑ ab¬
stiners: monente illo denuo ut recedẽt ne co¬
actꝰ eũ ꝑcutere. ⁊ ante eiꝰ frẽm ult̾iꝰ fidutiã
ñ hab̃et: uerba eiꝰ illo despiciente. fugiens
ptergum lanceã emisit coactꝰ: eũq repente
mortali uuln̾e penetrauit. Locutꝰ ẽ gͦ abner
adasael dicens. Recede nolime seqͥ: ne com¬
pellar confodere te int̾ra.Qui contẽpsit &
noluit declinare. Ecussit gͦ eum abner auer¬
sa hasta in inguine: & tͣnsfodit eũ. ⁊ mortuᷤ

Expanded text:
fortissima procedente, Abner populus victus infortissima procedente, Abner populus victus intis, ut post eorum vestigia festinarent, et nequaquam pronissime. Inter quos clarior fuit praecipue junior Asael, qui tantam gloriam habuit in pedum  persequebatur principem Abner, recto gressu in neutra parte declinans. Cumque respexisset Abner, et considerasset impetum sequentis, et dixisset ut unius militis arma sumens ab ejus persecutione quiesceret, et ille rursus nequaquam a suo conamine penitus abstineret, monente illo denuo ut recederet, ne coactus eum percuteret, et ante ejus fratrem ulterius fiduciam non haberet, verba ejus illo despiciente fugiens post tergum lanceam emisit coactus, eumque repente mortali vulnere penetravit. » « Locutus est ergo Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te in terra. Qui contempsit et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ locũ iosephus ita exponit. Abner aũ ꝓmouit
electũ nimis exercitũ: ut congredẽt᷑ cũ tͥbu
iuda. Irascebat᷑ enĩ adu̾sus eos: a qͥb rex dd̃
fuerat ordinatꝰ. Huic aũ occurrit missus a
dd̃ ioab filiꝰ saruie sororis eiꝰ de patre sar natꝰ:
hic aũ erat contͣ abner constitut᷑ milicie pͥn¬
ceps: cũ qͦ ꝙ̃ fuerunt ⁊ sui frs̃ abisai. asael.⁊
om̃s armati dd̃. Itaq ueniens ad qͦndã fontẽ
inciuitate gabaa: aciẽ constituit ad pugnan¬
dũ. Dicente uͦ abner ad eũ. uelle se ꝓbare quis
eorũ robustiorem exercitũ hab̾et: conuenit
int̾ utrosq ut duodecĩ uiros pugnatores mitte¬
rent: ⁊ ꝓcedentes int̾ medias acies qͥ ex utraq
parte locũ fac̾ent ad certam̃ : relictisq gladiis
uiri dd ⁊ tenentes capita hostiũ. eoꝵs lumbos
⁊ lat̾a suis gladiis ꝑforauerunt: donec õs qͣsi
ex uno constituto ꝑimerent. His aũ cadentib
& reliquus dilapsus eͤxercitꝰ. ⁊ dimicatione

Expanded text:
nc locum Josephus ita exponit: Abner autem promovit electum nimis exercitum, ut congrederetur cum tribu Juda. Irascebatur enim adversus eos, a quibus rex David fuerat ordinatus. Huic autem occurrit missus a David Joab, filius Sarviae sororis ejus, de patre Sarnatus. Hic autem erat contra Abner, constitutus militiae princeps. Cum quo etiam fuerunt sui fratres, Abisai, Asael, et omnes armati David. Itaque veniens ad quemdam fontem in civitate Gabaa, aciem constituit ad pugnandum. Dicente vero Abner ad eum, velle se probare quis eorum robustiorem exercitum haberet, convenit inter utrosque, ut duodecim viros pugnatores mitterent, et procedentes inter medias acies, qui ex utraque parte procul fuerant a certamine, relictisque gladiis viri David et tenentes capita hostium, eorum lumbos et latera, suis gladiis perforarunt, donec omnes quasi ex uno constituto periment. His autem cadentibus, etiam reliquus direptus est exercitus dimicatione