comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciui tate res .p. ipa redupit. nullo me soro rxi p. de futurũ. Qd si quis existiãt
me aut uolũtate ẽẽ mutata aut debilitata u̾trite aut aiõ fracto. uehementer
errat. michi qd potuit uis et ĩuiria et stelemͣatꝰ hoñi furor de trahere errpuit
abstulit. dissipauit. qd uiro forti adimi nõ potest. iõ manet et ꝓmanebit. Gi¬
di ego fortissimĩ uirũ mumicipẽ meũ .c. mariũ qñ nob̃ quasi aliqua fatali ne¬
cessitate nõ solũ cũ his qui hec delere uoluissent. s eciã cũ fortua belligerandũ
fuit eũ tñ iudi cũ eet sũma senectute nõ mõ nõ infracto aĩo ꝓpt̾ in agn̾itudiẽm
culamitatis. s confirmato atq renouato: quẽ egomet dicere audiui tũ se fuisse
miserũ si car̾e̾t pat̾a quã obsidione liberauisset. cũ sua bona possideri as ĩnuicis

Expanded text:
civitatem res publica ipsa reduxit, nullo me loco rei publicae defuturum. quod si quis existimat civitatem res publica ipsa reduxit, nullo me loco rei publicae defuturum. quod si quis existimat me aut voluntate esse mutata aut debilitata virtute aut animo fracto, vehementer errat. mihi quod potuit vis et iniuria et sceleratorum hominum furor detrahere, eripuit, abstulit, dissipavit: quod viro forti adimi non potest, id omne manet et permanebit. vidi ego fortissimum virum, municipem meum, C. Marium,—quoniam nobis quasi aliqua fatali necessitate non solum cum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna belligerandum fuit,—eum calamitatis, sed confirmato atque renovato. quem egomet dicere audivi tum se fuisse miserum cum careret patria quam obsidione liberavisset, cum sua bona possideri ab inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
mi uiri non folu auctoritatem seciã cestimioniũ . l. gelli. qui quia suã classem
adcemptutam magno cũ suo picuilo pene sensit. dixit in contõne ur̃m si ego cos.
cũ fui non fuissem rem .p. funditꝰ intericuram fuisse. En ego cestimoniis qui¬
rem p. hac auccoritate senatꝰ. canta consensione italie canto studio bonorum
om̃ium cũ agente .p. sentulo consencientib ceteris magistratib. de p̃cante. G. n.
pompeio om̃b homĩb fauentib. Sis demq ĩmortalib. fiugũ ubtate copia
uilitate reditũ meũ comprobantib: se michi meis rei .p. restitutis. tantti nob
quãtũ facere possum quirites pollicebor. Primiũ qua stĩssimi hoĩes pietate ex¬
ga deos ĩmortalis ẽẽ soleãt. eadem erga popłm̃ Re semꝑ fore. numẽ q ub̃m eq¬
michi graue et scm̃: ac deoꝵ ĩmortaliũ in om̃i uita futurũ. uinde qm̃ me in

Expanded text:
mi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem mi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul cum fui non fuissem, rem publicam funditus interituram fuisse. en ego tot testimoniis, Quirites, hac auctoritate senatus, tanta consensione Italiae, tanto studio bonorum omnium, causam agente P. Lentulo, consentientibus ceteris magistratibus, deprecante Cn. Pompeio, omnibus hominibus faventibus, dis denique immortalibus frugum ubertate copia vilitate reditum meum comprobantibus, mihi meis rei publicae restitutus, tantum vobis quantum facere possum, Quirites, pollicebor: primum, qua sanctissimi homines pietate erga deos immortalis esse soleant, eadem me erga populum Roomni vita futurum: deinde, quoniam me in
Abbreviated transcription (Latin):
statũ aiuitatio fortunas ciuo lene meuti defende itis tuurto itatom senato.
suit uos regari a senatu rogari as equitis. Re eogtari as utalia cuncta. de nide
ip̃e ad extremũ pro mea uos salute non rogauit solũ. uerũ eciã obsecrauit. huic
ego homini quirit᷑. cantũ debeo quantũ hominẽ homini debere uix fas est huia
consilia .p. sentuli sentenciã. senatus auctoritate mͣ secuti in eo loco in quo uestris
beneficus fuerã idem centurns quibus con locaratis reposustis. eodem tempore
audistis eodem ex loco sũmos iiros ot natissimos atq amplissimos homines pͥnci¬
pes ciuicatis om̃s consularis om̃s p̃corios eadem dicere. ut omnũ cestimomio ꝑ
me unũ ren .p. conseruatam esse constaret. Ituq cũ .p. seruiliꝰ. grauissimus
uir et ornatissimꝯ cus dixisset oꝑa mea ren .p. incolumem. magistratib de¬
inceps tradita sirerũt in eãdẽ sencen ciam ceteri. s audistis eo tempore clarissi¬

Expanded text:
statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenderetis; tum me in perorando posuit vos rogari a senatu, rogari ab equitibus Romanis, rogari ab Italia cuncta, deinde ipse ad extremum pro mea vos salute non rogavit solum verum etiam obsecravit. huic ego homini, Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis. eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, omnis praetorios eadem dicere, ut omnium testimonio per me unum rem publicam conservatam esse constaret. itaque cum P. Servilius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset opera mea rem publicam incolumem magistratibus deinceps traditam, dixerunt in eandem sententiam ceteri. sed audistis eo tempore clarissi
Abbreviated transcription (Latin):
At spectacula sunt tributim data et ad prandium uolgo uocati et si
hoc factum a muxena omnino Iud. non est ab eiũs amitis autem
more et modo factum est tamen ad monitꝰ reip̃a recordor quantũ
hat conqua esciones in senatu habitae punctoꝵ nobis sorui detaxe¬
eint qd̾ enim tempus fuit aut nostra aut patrum nostrũ memoria
quo haet siue ambitio est siue liberalitas non fuerit ut locus et m̃
arco et in foro daxetur amicis et teibulibꝰ haet homines tenuioris
bratur si inteedum ad forum deducimur si pno basilicae spatio honosta¬
mur diligenter obseruari uidemur et coli. Lenuioꝵ amitoꝵ et non

Expanded text:
at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi hoc factum a Murena omnino, iudices, non est, ab eius amicis autem more et modo factum est, tamen admonitus re ipsa recordor quantum hae conquestiones in senatu habitae punctorum nobis, Servi, detraxerint. quod enim tempus fuit aut nostra aut patrum nostrorum memoria quo haec sive ambitio est sive liberalitas non fuerit ut locus et in circo et in foro daretur amicis et tribulibus? haec homines tenuiores bratur, si interdum ad forum deducimur, si uno basilicae spatio honestamur, diligenter observari videmur et coli; tenuiorum amicorum et non
Abbreviated transcription (Latin):
nostris pecicionibꝰ operam acq atsectacionem neq enim fieri potest
neq postulandum e st a nobis aut ab equitibꝰ xomanis ut suos neces¬
sarios candidatus aut sectentur totos dies aquibꝯ si domus nostra cele
octu patoꝵ est ista ad siduitas quoꝵ copia bonis uiris et boneficus de¬
else nom saolet. Noli igitur eripere hunc inferiori genori hominum
fructum offiai Cato. sine eos qui om̃ia a nobis sperant habere ipsos
ut solent loqui nou dicere pro nobis non spondere non uocare dom̃u
suam possit Ltq haec anobis petũt om̃ia neq ulla re alia quas ano¬
dis consequuntur nisi opera sua compensari putãt posse itaq et legi
fabiãe  quae est denumero sectatoꝵ et senatꝰ cons ⁊ quod est
lucio Caesare consule factum restiterũt nulla est enim poena que pos¬
sit ob seruanciam tenuioꝵ ab hoc uetere nstituto officioꝵ excludore

Expanded text:
etitionibus operam atque adsectationem. neque enim fieri potest etitionibus operam atque adsectationem. neque enim fieri potest neque postulandum est a nobis aut ab equitibus Romanis ut suos necessarios candidatos adsectentur totos dies; a quibus si domus nostra celeoccupatorum est ista adsiduitas, quorum copia bonis viris et beneficis deesse non solet. noli igitur eripere hunc inferiori generi hominum fructum offici, Cato; sine eos qui omnia a nobis sperant habere ipsos ut solent loqui, non dicere pro nobis, non spondere, non vocare domum suam possunt. atque haec a nobis petunt omnia neque ulla re alia quae a nobis consequuntur nisi opera sua compensari putant posse. itaque et legi Fabiae quae est de numero sectatorum, et senatus consulto quod est L.Lucio Caesare consule factum restiterunt. nulla est enim poena quae possit observantiam tenuiorum ab hoc vetere instituto officiorum excludere.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerũt quaꝵ ex num̃o multi sẽdẽt Iuã. Quid simulti homines nostei or¬
dinis honestissimis Quid si illa officiosissima quae neminẽ patitur nõ
houeste in urbẽ introire tota nacio candidatoꝵ si deniq ip̃e accusator
noster postumus obuiam cum bene magna caterua sua uenit quid hẽt
istam multitudo admiratiõis ommicto clientes uicinos tribulis exer¬
citum motum luculli qui ad triumphum ꝑ eos dies ueuerat hoc dico
fre quentiam in isto officio gratuitam non modo dignitati ulliꝯ sum¬
quã sed ne uoluntati quidem defuisse. Et sectabuntirr multi doce mer¬
cede conçedam osse crmien hoc quidẽ remoto quid reprehendis quid
opus est inquit sectatoribus ametiu id quaeris quid opus
sit eo quo semper usu luinꝯ homines tenues unum habent ĩ nẽm
ordinem aut promerondi aut proferondi beneficũ locum hant in¬

Expanded text:
venerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? si multi homines nostri orvenerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? si multi homines nostri ordinis honestissimi; quid? si illa officiosissima quae neminem patitur non honeste in urbem introire tota natio candidatorum, si denique ipse accusator noster Postumus obviam cum bene magna caterva sua venit, quid habet ista multitudo admirationis? omitto clientis, vicinos, tribulis, exercitum totum Luculli qui ad triumphum per eos dies venerat; hoc dico, frequentiam in isto officio gratuitam non modo dignitati nullius umquam sed ne voluntati quidem defuisse. at sectabantur multi. doce mercede; concedam esse crimen. hoc quidem remoto quid reprendis? 'quid opus est' inquit 'sectatoribus?' A me tu id quaeris, quid opus si sumus? homines tenues unum habent in nostrum ordinem aut promerendi aut referendi benefici locum, hanc in
Abbreviated transcription (Latin):
didatis ut ex. S. E. neq cuius intersit neq contra quem sit intellegi pos¬
sit quare doceat. La murena illa esse cõmissa tum egomet tibi contra
logẽ cõmissa esse contedan multi ouiuiani prodieeũt de prouincia decenti
con sulatum petenti solet fieri et cui autem non proditur reuertenti Qu-¬
ae fuit ista multitudo primũ si tibi istam xõnem non possim reddere qͥd
hẽt admiracionis tali uiro adueniẽti Candidato consulari obuiam pro¬
disse multos qd̾ nisi esset factum magis mirandum uidetur. quid si etiã
illud addam qd̾ aconsuetudine non abhorret rogatꝰ esse multos num
aut cenninosum sit aut mirandum qua in ciuĩtate rogãti infimorum
hominẽ filios ꝓpe denocte ex ultima saepe urbe deductum uenire soleaniꝯ
in ea non esse grauatos homines prodire hora tercia in campum Mar¬
tium praesortim talis uiri nomine eogatos Quid si om̃s societates

Expanded text:
didatis, ut ex senatus consulto neque cuius intersit, neque contra quem sit intellegi posdidatis, ut ex senatus consulto neque cuius intersit, neque contra quem sit intellegi possit. qua re doce ab L.Lucio Murena illa esse commissa; tum egomet tibi contra legem commissa esse concedam. 'multi obviam prodierunt de provincia decedenti.' consulatum petenti solet fieri; eccui autem non proditur revertenti? 'quae fuit ista multitudo?' primum, si tibi istam rationem non possim reddere, quid habet admirationis tali viro advenienti, candidato consulari, obviam prodisse multos? quod nisi esset factum, magis mirandum videretur. quid? si etiam illud addam quod a consuetudine non abhorret, rogatos esse multos, num aut criminosum sit aut mirandum, qua in civitate rogati infimorum hominum filios prope de nocte ex ultima saepe urbe deductum venire soleamus, in ea non esse gravatos homines prodire hora tertia in campum Martium, praesertim talis viri nomine rogatos? quid? si omnes societates
Abbreviated transcription (Latin):
tar tolle mi hi e causa nomẽ Catonis remoue ni praetermicte aucto¬
xitatẽ quae in iuditus aut ni hil ualere aut ad salutem debet ualere
Congeedere mecum ceninibus ipsis quid accusas cato quid
a̾fers ad iudiçium quid arguis ambitum accusas non defendo me
repre hendis quod idom defendã qͥd lege poenerim poenim ambitum nõ
in nocentiam nõ ambitum uero ip̃m ueltetũ accusabo siuoles. Dixisti
essẽt si conducti sectarentur. si gladiatoribus uulgo locꝰ tributim et itẽ
prandia si uolgo essent data contra legẽ Calpueniam factum uideri gͦ
ita senatum iudicat contra legẽ facta haec uideri si facta sint decernit qd̾
nihil opus est dum candidatis morem gerit fact. sit nec ne uehement̾¬
quaeritire in factum sit quin contra legem sit dubitare nemo potest. est
igitur ridiculum est quod est dubium id relinq̃re incertum qd nomini du¬
bium potest esse id iudicare: Atq id deternitur omnibus postulantibꝰ can¬

Expanded text:
e vim, praetermitte auctoritatem quae in iudiciis aut nihil valere aut ad salutem debet valere, congredere mecum criminibus ipsis. quid accusas, Cato, quid adfers ad iudicium, quid arguis? ambitum accusas; non defendo. me reprehendis, quod idem defendam quod lege punierim. punivi ambitum, non innocentiam; ambitum vero ipsum vel tecum accusabo, si voles. dixisti issent, si conducti sectarentur, si gladiatoribus volgo locus tributim et item prandia si volgo essent data, contra legem Calpurniam factum videri. ergo ita senatus iudicat, contra legem facta haec videri, si facta sint; decernit quod nihil opus est, dum candidatis morem gerit. nam factum sit necne vehementquaeritur; sin factum sit, quin contra legem sit dubitare nemo potest. est igitur ridiculum, quod est dubium, id relinquere incertum, quod nemini dubium potest esse, id iudicare. atque id decernitur omnibus postulantibus can
Abbreviated transcription (Latin):
.Scesar quam eo paulo añ adeptus sociũ habes nemiem̃ totũ em̃ hoc ꝙͣcũq
nchis prefectus nichilco hors nchiltur ia dex̾pit qͥn eciam illa ipa rerũ huiã¬
narũ d̾nã fortuna in istius se societatem glie non offert tibi cedit tuam esse¬
se totam et propriam fatetur nũꝙ̃ em̃ temeritas cũ fapiã ũimistetur nec
ad dnsisiũ clsuo admitit᷑. donnusti gentes ihumamitate barbanis mus

Expanded text:
Caesar, quam es paullo ante adeptus socium habes neminem; totum hoc, quantumcumque Caesar, quam es paullo ante adeptus socium habes neminem; totum hoc, quantumcumque nihil praefectus, nihil cohors, nihil turma decerpit: quin etiam illa ipsa rerum humanarum Dominia Fortuna, in istius se societarem gloriae non offert, tibi cedit, tuam esse totam et propriam fatetur. 22. Numquam enim temeritas cum sapientia commiscetur, nec ad consilium casus admittitur. 25. Domvisti gentes immanitate barbaras, mu
Abbreviated transcription (Latin):
eror nare si enarrare.S. cesar res tuas gestas possit tamẽ hoc affirmo ãt pace dicã
tua nullam in lius eẽ laudem ampliorem ꝙ eamqriã hodierno die consecutus es
Soleo sepe añ oculos pon̾e idq libent̾ crebus usurpare ẜmonib om̃s nr̃õꝵ imꝑa¬
toꝵ onis excerarũ genciũ potentissimorꝰ poplõꝵ q omẽs regum clarissimorũ
res gestas cum tuis nec contentõnũ magnitudine nec nuoͣ p̃lio nec uarie¬
tate regionũ nec celeritate conficiendi nec dissimilitudine belloꝵ posse cõferri
na fatear ut ea uix ciuaꝙͣ mens aut cogitatõ cape possit amens sim s tamẽ
sũt alia maiora nam bellicas laudes solent quidam extenuare uerbis easq
mul tum uiuant marimam uero partem quasi suo Iure fortuna sibi uendicat
et quidquid̃ est prospe gestum id pene om̃e ducit suum at uero huius gllẽ

Expanded text:
exornare, sed enarrare, C. Caesar, res tuas gestas possit. tamen hoc adfirmo et pace dicam exornare, sed enarrare, C. Caesar, res tuas gestas possit. tamen hoc adfirmo et pace dicam tua, nullam in his esse laudem ampliorem quam eam quam hodierno die consecutus es. soleo saepe ante oculos ponere idque libenter crebris usurpare sermonibus, omnis noomnes externarum gentium potentissimorumque populorum, omnes regum clarissimorum res gestas cum tuis nec contentionum magnitudine, nec numero preliorum, nec varietate regionum, nec celeritate vincendi, nec dissimilitudine bellorum posse conferri; na sunt alia maiora. nam bellicas laudes solent multum iuvant: maximam vero partem, quam suo iure fortuna sibi vendicat et quidquid est prospere gestum, id pene omne ducit suum. 20. At vero huius gloriae,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed pauloañ in omib cũ .m. martellũ fenatui ꝓpboq romano et rei pu ͤ concellisti
cõmemoratio p̃sertĩ eciã offensionib te a uctẽm huiꝰ ordinis dignitatẽq rei¬
pu ͤ tiuis uel dolorib uel fuspitõnib anteferre Ille quidem fructũ omĩs ante at¬
te uite hodierno die maximum cepit cũ sũmo consen su senatus tũ preterea
iuiditõ tuo grauissimo et maxmio Ex quo profecto intelligis quanta in daco bñ¬
ficõ sit laus cum in acceꝑto tunta sit głiã. Est uero fortunatus ille ciua ex salute
non minor pene ad om̃s ꝙͣ ad illum uentura leticia ꝑuenit. ꝙͦ quid ei mito atq¬
optimo uire contigit Quis enĩ est illo aut noblĩcate aut probitate aut optimar
artium studio aut innocencia aut ullo laudis genere p̾stantõr nullius tantũ
flumen est ingenii mulli dicendi aut scribendi canta uis canta copia. que non dicam

Expanded text:
sed paullo ante in omnibus, cum M. Marcellum Senatui populoque Rom et Reip. concessisti? sed paullo ante in omnibus, cum M. Marcellum Senatui populoque Rom et Reip. concessisti? commemoratis praesertim etiam offensionibus, te auctoritatem ordinis, dignitatemque Reip. tuis vel doloribus, vel suspicionibus anteferre. 8. Ille quidem fructum anteactae vitae hodierno die maximum coepit, cum summo consensu Senatus, tum praeteres iudicio tuo gravissimo et maximo. 9. Ex quo profecto intelligis, quanta in dato beneficio fit laus, cum in accepro tanta sit gloria. 10. Est vere fortunatus ille, cuius ex salute non minor penc ad omnes, quam ad illum ventura sit, laetitia pervenerit. e optimo iure contigit. quis enim est illo aut nobilitate aut probitate aut optimarum artium studio aut innocentia aut ullo in laudis genere praestantior? nullius tantum flumen est ingeni, nulla dicendi aut scribendi tanta vis, tantaque copia quae non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
Iuturm sisentii. pit quo eram hi s temporibus usus non tuuore aliquo s ꝑtin
dsore partim uere cundia finem hodiermis dies actulit Idemq miaum que des¬
llem queqr sentirem meo pristimo more dicendi s tantam em̃ manscetudinem tam ĩusi¬
taitam inauditamiq csemẽtiam tantũ in sũma pocestate rerũ oñ̃ modum tam demnq moe¬
diblem̃ sapientam ac pene diuinam tacitus pieterire nullo modo possum. Marcho enim
angebar cũ uiderem talem qui in eadem causa in qua ego fuisset non in eadem
eẽ fortuã nec mithi ꝑsuadere pocãm nec fas eẽ Bucebam uersari me in uĩo betere
curnculo. isso emulo atq mitatore studioꝵ et labor meor quasi quod socio a
me et comite distracto ergo et michi et mee p̾stine uite consuetudinem gai cesar
int̾clusam apiusti et lus omib ad bene de om̃i re pre ͣ spandum quasi signũ¬
aliquod sustulisti Intellectũ est enĩ michi quidem in multis et maxime in me ipo

Expanded text:
urni silentii, P. C. quo eram his temdolore, partim verecundia, finem hodiernus dies attulit, idemque initium quae vellem quaeque sentirem meo pristino more dicendi. tantam enim mansuetudinem, tam inusitatam inauditamque clementiam, tantum in summa potestate rerum omnium modum, tam denique incredibilem sapientiam ac paene divinam tacitus praeterire nullo modo possum. M. enim Marcangebar, cum viderem virum talem, cum in eadem causa in qua ego fuisset, non in eadem esse fortuna, nec mihi persuadere poteram nec fas esse ducebam versari me in nostro vetere curriculo illo aemulo atque imitatore studiorum ac laborum meorum quasi quodam socio a me et comite distracto. ergo et mihi meae pristinae vitae consuetudinem, C. Caesar, interclusam aperuisti et his omnibaliquod sustulisti. 7. Intellectum est enim mihi quidem in multis, et maxime in me ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
sorde so n a lagueres auodis de peate sue. fiit eiat unus qru suo sigunor. Mar ron
ccusos inflecteret. qui suo Rletu de sideriũ mei menior iaga tenouatet. ¶u fta¬
nerat quirites si uco nie sidi itddidissetis eundẽ subne fortuno aaneo in me sõre
oiui un ietonet see eẽ non modo domicisio. s ne sepalege quidem se q nee ste
seiuunitum. Peo me p̃nte senatua honmlĩq p̃terea . xx ł niis uistem mutane

Expanded text:
sordesque lugubres a vobis deprecatae sunt. frater erat unus qui suo squalore vestros oculos inflecteret, qui suo fletu desiderium mei memoriamque renovaret; qui statuerat, Quirites, si vos me sibi non reddidissetis, eandem subire fortunam; tanto in me amore exstitit ut negaret fas esse non modo domicilio, sed ne sepulcro quidem se a me esse seiunctum. pro me praesente senatus hominumque praeterea vigin
Abbreviated transcription (Latin):
que tu criminaris. Ne ip̃iꝯ quidẽ iudicio in ciuium romanorũ
uire ẽẽ uersatũ & testamentũ sepe fecit nẽis legibꝰ et adiit
hereditates çiuium ro manoꝵ. et in bene ficus ad exariũ ẽ delaco
a .l. lucullo p̾tore et consule. Quere argum̃ta si qua potes
Auosdi enim hic ued suo neq amico ꝵ iudicio reuĩcetur. Qugreᷤ
a nobis geacte ae tantoꝑe hec hõie delectem ue cta suspeditat
nebo dbtesceum uox hoc forensi strepitu reficiat et sures itit¬
uicio de fesse conqui ostãt. An tu existinas. eict siupete uob pos
t qđ cotidie dicamꝰ in tanta uarietatereꝵ.ls anipaos nostros
dotema ex colamꝰ. Aut ferre aĩos tanta posso contena giustos

Expanded text:
poribus is quem tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum poribus is quem tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum iure esse versatum et testamentum saepe fecit nostris legibus, et adiit hereditates civium Romanorum, et in beneficiis ad aerarium delatus est a L. Lucullo pro consule. quaere argumenta, si quae potes; numquam enim hic neque suo neque amicorum iudicio revincetur. quaeres a nobis, Gratti, cur tanto opere hoc homine delectemur. quia suppeditat nobis ubi et animus ex hoc forensi strepitu reficiatur et aures convicio defessae conquiescant. an tu existimas aut suppetere nobis posse quod cotidie dicamus in tanta varietate rerum, nisi animos nostros doctrina excolamus, aut ferre animos tantam posse contenti
Abbreviated transcription (Latin):
cribꝰ multis o. aut nulla aut humili aliqua arte p̃ditis gra¬
tuito ciuitatẽ in gretia homines imꝑciebãt. Reginos credo.
aut locrenses aut ueapolitanos aut tarentinos qđ stenicis
artifiabꝰ largiri solebãt id huic sũma ingenii pdito glia
noluisle. Qͥa cum cet̾i non mocdo post ciuita tẽ clatã s eciã
post legẽ papiã aliquo mͦ in eoꝵ municipioꝵ tabulas nocep
serũt. hic qui net utitur quidẽ illis in quibꝰ est stripm qđ
semꝑ se heracliense eẽ uoluit reiçietur. Censos nr̃os reqͥ¬
ris salicet. est enim obscurũ ꝓximis consoribꝰ. hc̃ cum
cdarissimo imꝑatore.L. lucullo apud ex̃citũ fuisse. suꝑioei¬
bus cũ eodẽ questore fuisse in asia primis Iulio e crasso nullã
ppͥ ꝑtẽ ẽẽ censam. s qm̃ census nõ ius ciuitatis ꝯfremat ac tm̃
mͦ indicat eũ qui sit census ita se iam tũ gessisie ꝓ aue his tp̃ribꝯ

Expanded text:
cribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gracribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito civitatem in Graecia homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis artificibus largiri solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse! quid? cum ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legeserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur? census nostros requiris. scilicet ; est enim obscurum proximis censoribus hunc cum clarissimo imperatore L. Lucullo apud exercitum fuisse, superioribus cum eodem quaestore fuisse in Asia, primis Iulio et Crasso nullam populi partem esse censam. sed, quoniam census non ius civitatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se iam tum gessisse, pro cive, eis tem
Abbreviated transcription (Latin):
repudiare tabulas quas idem dicis solere corxũpi de sidera¬
re. At domitiliũ rome nõ hũit. is qui tot annis ciuitate data
sedem om̃ium reꝵ ac fortunaꝵ suaꝵ Rome collocauit. At nõ
est ꝓfessus ĩmo uͦ his tabulis ꝓfessus / que sole ex illa ꝓfessi¬
one collegioq p̃toꝵ obtinẽt publicaꝵ cabulaꝵ auctor itatẽ
Nam cum apii tabule negligẽcius asẜuate dit̾ent᷑ Gabii ꝙͣ
diu incolumis fuit leuitas. post dampnaçionẽ calamitas oẽm
tabulaꝵ fidẽ resignasset. Metellꝯ homo sãslimꝰ modestis¬
simꝯq om̃i.tanta diligentia fuit ut ad .L. lentulũ p̾torem
et ad iudices uenerit & uniꝯ hõis lituxa se cõmotũ ẽẽ drx̃it
his igitur tabulis nullã lituxã in nomẽ.A. licimi uidetis. Qe
cum ita sint: quid est ꝙ de eiꝯ ciuitate dubitetis: presertim
cũ aliis quoq in ciuitanbꝰ fuerit asceiptꝰ.Et enim cũ medio¬

Expanded text:
repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderarepudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. an domicilium Romae non habuit is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae conlocavit? an non est professus? immo obtinent publicarum tabularum auctoritatem. nam, cum Appi tabulae neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit. his igitur in tabulis nullam lituram in nomine A. Licini videtis. quae cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubitetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? etenim cum medio
Abbreviated transcription (Latin):
liaxissimũ suũi Si nichil aliud nisi de ciuitate ac lege ditiꝯ
nichil dico ampliꝰ. cã dicta est. Oed enim hoꝵ infirmari gra¬
tis potest. heradie ne ẽe tũ asceiptũ negabio. Adest uir sum¬
ma ductoritate et xeligione et fide .m. lucullꝰ qui se nõ opina¬
xis sreeño audiuisse s uidisse. nõ nnt̾fuisse sed egisse. dict
Assunt heradienses legati nobilist mui hommes huiꝯ iudici ca
cũ mãdatis et cum publico testimonio uenerũt qui hũc astriptũ
heracliensem dicũt. hic tu tabulas de sideras heradiensiũ publi¬
cas quas italico bello incenso tabulaxio int̾usse scimꝰ om̃s. Est
ridiculũ al ea que hẽmꝰ nichil dite q̃ rere q̃ hẽre nõ possunꝯ
et de hominũ memoria tat̾e. litteraꝵ me moriã flagitare
& cũ hẽas amplissimi uixi ueligionem. inte gerrimi muniti¬
pũ iusurandum fidẽq. ea que deprauari nullomͦ possunt

Expanded text:
liarissimum suum. si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, liarissimum suum. si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius; causa dicta est. quid enim horum infirmari, Gratti, potest? Heracleaene esse tum ascriptum negabis? adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus; qui se non opinari sed scire, non audisse sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit. adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt; qui hunc ascriptum Heracliae esse dicunt. hic tu tabulas desideras Heracliensium publicas, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes? est ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ottauios &e catonẽ et totã hortensioꝵ domũ deuactã ꝯsuenidiẽ
cum ten̾et afficiebat᷑ sũmo honore ꝙ eumno solu colebat qudlie¬
aliquid ꝓcipe atq audree studebãt uerũ  siqui forte siulabãt
Int̾im longo satis int̾uallo cum eẽt cũ l lucullo insicili ꝓfeatrat
et cũ ex eã ꝓuincia cũ eodem lucullo decederet uenit heratieas
que cum eẽt ciuitas equissĩo ure ac federe ascribi se i ea aui¬
tatẽ uoluit. Iaq cũ pe ꝑ se dignꝰ putaret᷑. cũ auctoritate & gra
luculli ab heradiensibꝰ impetrauit. data est cuitas Silla
lege & carbonis. Siqui federatis ciuitatibꝰ ascciptĩ fuissent
si tũ cum lex ferebat᷑ in italia domiciliũ habuissent &: si sexagi¬
ta diebꝰ apud p̃torẽ eẽnt ꝓfessi. Cũ hic domitiliu done uĩt¬
tos ĩa annos heeet ꝓfessus est aput pretorẽ. Q metellũ famii¬

Expanded text:
Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum tencipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant. interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam. quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit. data est civitas Silvani lege et Carbonis: si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi. Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem Q. Metellum, fami
Abbreviated transcription (Latin):
ac duisti plinaꝵ studiaq hec & in lacio uehonetes tu colebantur
qo nũc uifde in opidis et hit Rome ꝓpt tranqubitat̃ rebantur¬
tani ciuitate. cetisq prenius donaxũt. &. om̃s qui aliqđ de pol¬
geniis poterãt iuditae cognicione atq hospicio dignũ ex isti¬
marũt. hac tanta celebritate fame. cum eẽt iamabsentibꝰ uoth
domã deuit : Mario consule &. Catulo. Nacto est prnũ cosules
eos. quoꝵ ult ues ad scribendũ maximas. Ae cũ regige tasulus
etiã studium atq aures adhibere poss. Statim luculli as ptet¬
nõ solum ingenũ ac licterarũ uerũ ecĩa natuee atq uixtutio ut
donius que huiꝰ adolestencie pͥma fuit eadem eõt familia rilliã
senectuti. Erat tp̃rib illis iocundꝰ metello : II mumiduo sia
eiꝯ pio filio Audiebatur.a.m. emilio. uiuebat cudatulo
& patee & filio. d .I. trasso colebatux. lucullos a& deusiat&o

Expanded text:
ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei putani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare cognitione atque hospitio dignum existimarunt. hac tanta celebritate famae cum esset iam absentibus notus, Romam venit Mario consule et Catulo. nactus est primum consules eos quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res gestas tum etiam studium atque auris adhibere posset. statim Luculli, cum praetnon solum lumen ingeni ac ldomus, quae huius adulescentiae prima favit, eadem esset familiarissima senectuti. erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et
Abbreviated transcription (Latin):
ac scudium miuime in iudicus. ꝑiculisq tractata est. uti ꝓpe
nouo quodã et inusitato gen̾e dicendi. Quod simͥ auobis tribui
concediq senciã ꝑficiã ꝑ fecto. ut hũc.A. licimũ nõ mõ nõ segre¬
gandum cum sit ciuis a num̃o ciuiũ uerũ eciam si nõ eẽt putetis
asciscendum fuisse. Nam ut primũ ex pueris excessit Archias
acqr ab his artibꝰ quibꝮ etas puerilis ad humanitatẽ infor¬
mari solet se ad sceibendi studiũ contulit/ pͥmũ Anchiochie
nã ibi natꝰ est loco nobili. celebri qͦndã urbe et copiosa atqr
eruditissimis hominibꝰ liberalissimisq studus affluẽti ce¬
leriter ante cellere om̃ibꝰ ingenii gloxia contigit. Post in
cetus asio paibꝰ cunteq grene. sic eiꝯ aduentꝰ celebrabant
ut famã ingeriu repestacio hõis expectacionẽ ip̃iꝯ aduentus
admiracioq suparet. Erat italia tunt plena greta aarciums

Expanded text:
ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est uti prope ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est uti prope novo quodam et inusitato genere dicendi. quod si mihi a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse. nam ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae— nam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit. post in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia sic eius adventus celebrabantur ut famam ingeni exspectatio hominis, exspectationem ipsius adventus admiratioque superaret. erat Italia tum plena Graecarum artium
Abbreviated transcription (Latin):
q hec dicendi racio. ac discipliua. nec nos quidẽ huic cuncti
studio penitꝰ unqũa dediti fuimꝰ. Et enim om̃s artes que
ad humanitate ꝑtinẽt hũt quoddã cõmũe uĩclum et qͣsi cog¬
natione quadã int̃ se contiuẽt᷑. S ne cui ux̃um mixũ ẽẽ uide¬
atur. me in questione legitima et in iudicio publico cũ res
iudices tanto conũẽtu hominũ ac freq̃ñcia hoc uti genere
dicendi. qđ nõ mͦ a consuetudine iudicioꝵ ueꝵ eciã a forẽsi
ẜmõe abhorreat. q̃so auobis. ut inhac causa iͥ dens hãc ue¬
niam : accomodatã huic reo / uobis que admodũ spero nõ mo¬
lestani: ut me ꝓ sũmo poeta atq eruditissimo hoĩe dicentem
hoc concursu haminũ licteratissimoꝵ hac nr̃a humanitate/ hoc
deniq p̾tore ex̃cente iudiciũ paciamini de studiis humanita¬
tis ac lit̾aꝵ paulo lo qui liberiꝰ/et in eiꝯmodi ꝑsona q̃ ꝓpt̾ o ciũ

Expanded text:
que haec dicendi ratio aut disciplina, ne nos quidem huic uni que haec dicendi ratio aut disciplina, ne nos quidem huic uni studio penitus umquam dediti fuimus. etenim omnes artes quae ad humanitatem pertinent habent quoddam commune vinclum et quasi cognatione quadam inter se continentur. sed ne cui vestrum mirum esse videatur, me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum resiudices, tanto conventu hominum ac frequentia hoc uti genere dicendi quod non modo a consuetudine iudiciorum verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis ut in hac causa mihi detis hanc veniam accommodatam huic reo, vobis, quem ad modum spero, non molestam, ut me pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiamini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona quae propter otium
Abbreviated transcription (Latin):
iquid est in me ingenii. Iud̃. quod sentio ꝙͣ sit exiguũ aut
si qua exercitacio dicendi in qua ue nõ inficior medio¬
criter esse uersatũ. Aut si huiusce rei rõ aliqua ab oꝑtimarum
arciũ studiis ac disciplina ꝓfecta. aqua ego nullũ ꝯficeor etatis
mee tempꝰ abhoreuisse. eaꝵ rexũ om̃ium uel in pͥmis hic.A.
licima fructũ. a me repet̾e ꝓpe suo iure debet. Nam quo ad lõ¬
gissime potest mens mea respit̾e spaciũ p̾texiti tp̃ris et pueri¬
cie memoriã recordari ultimã nĩ usq repetens. hũc uideo
mͥ prinçipẽ & ad susçipiendã & ingrediendã xõnem hoꝵ studi¬
oꝵ extitisse. Ꝙ si hec uox huiꝯ hortatu p̃ceptis q cõ formata nõ
nullis aliq̃ndo saluti fuit aquo id accepimꝰ quo cet̾is opitu¬
laxi. et alios seruare possemꝰ huic ꝓfecto ip̃i qũatũ est sitũ in
nobis.et op̃e et salutẽ ferre debemꝰ.Ac ue quis anobis hoc
ita dici forte miret᷑. ꝙ alia q̃ dam in hoc facultas sit iuge nii ne¬

Expanded text:
quid est in me ingeni, iudices, quod sentio quam sit exiguum, aut si qua exercitatio dicendi, in qua me non infitior mediocriter esse versatum, aut si huiusce rei ratio aliqua ab optimarum artium studiis ac disciplina profecta, a qua ego nullum confiteor aetatis meae tempus abhorruisse, earum rerum omnium vel in primis hic A. Licinius fructum a me repetere prope suo iure debet. nam quoad longissime potest mens mea respicere spatium praeteriti temporis et pueritiae memoriam recordari ultimam, inde usque repetens hunc video mihi principem et ad suscipiendam et ad ingrediendam rationem horum studiorum exstitisse. quod si haec vox huius hortatu praeceptisque conformata non nullis aliquando saluti fuit, a quo id accepimus quo ceteris opitulari et alios servare possemus, huic profecto ipsi, quantum est situm in nobis, et opem et salutem ferre debemus. ac ne quis a nobis hoc ita dici forte miretur, quod alia quaedam in hoc facultas sit ingeni ne
Abbreviated transcription (Latin):
pestio: e .di. pormoeius omium gentiũ om̃ium scłorum onñis memorie fucise
priuceps tuto se ue nite in senatũ arbitiuret: tantq uester consensus de sasute
mea fuit. ut copus abeẽt meũ.: Signitas iam in patriam reu̾tisset. Quo qdẽ
ueuse n id ut me et meos niunicos int̾eẽt ep istimare potustio. Ego mẽq
salutem dẽserui: ne ꝓpt̾ me ciuiũ uusnerib res ꝓ gͥuentaret. Isli meured
tũ non polĩ a suffingno. si flumine sangiuẽ int̾cludendũ pũtauerut. Itaq
postea mesus ua cuub nichis socns nichis regib iespondistis: nichis uedices
sententne nchil peso srffingno nichil hic ordo auctoritate dec laratut. mutũ
foriã esinguem curiam tucitã et fiactã ciuitatem uidebutis. E loquitemuem

Expanded text:
gentium, omnium saeculorum, omnis memoriae facile princeps tuto se venire in senatum arbitraretur, tantus vester consensus de salute mea fuit ut corpus abesset meum, dignitas iam in patriam revertisset. quo quidem mense quid inter me et meos inimicos interesset existimare potuistis. ego meam salutem deserui, nlumine sanguinis intercludendum putaverunt. itaque postea nihil vos civibus, nihil sociis, nihil regibus respondistis; nihil iudices sententiis, nihil populus suffragiis, nihil hic ordo auctoritate declaravit; mutum forum, elinguem curiam, tacitam et fractam civitatem videbatis. q
Abbreviated transcription (Latin):
mei de tua uirtute iudicium uituꝑare non nulla forsitam comforamre
et leuiter aemendare possim: Non multa peccas inquit ille fortissimo uiro
senior magister sed peccas te regere possum at ego non te uerissime diꝰ¬
xerim peccare te nihil neq ullai re te esse huiusmodi ut corrigendus
potius qͣm leuiter inflectendus esse uideaxe : fuixit enim te ipsa na¬
tura ad honestatem grauitatem temperanciam magnitudinem ani¬
mi iusticia ad omnes̃ deniq uixtutes magnum hominẽ et excelsũ
concessit
accessias tot doctema non moderata nec mitis sedut mihi uidetur paulo
asperior et durior quã aut ueritas aut natura pititur 1 Et quo

Expanded text:
mei de tua virtute iudicium vituperare non possum; non nulla forsitan conformare mei de tua virtute iudicium vituperare non possum; non nulla forsitan conformare et leviter emendare possim. 'non multa peccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sed peccas; te regere possum.' at ego non te; verissime dixerim peccare te nihil neque ulla in re te esse huius modi ut corrigendus potius quam leviter inflectendus esse videare. finxit enim te ipsa natura ad honestatem, gravitatem, temperantiam, magnitudinem animi, iustitiam, ad omnis denique virtutes magnum hominem et excelsum. accessit istuc doctrina non moderata nec mitis sed, ut mihi videtur, paulo a
Abbreviated transcription (Latin):
qui tum xem illam iudicabãt ita queqũa cadere inuidiçio ut nimis ad¬
uersari uiribꝰ abiectus uideretur. Quid sexuium Galbam nam tea¬
ditum in iuxiae nonne proauo tuo fortissimo atq florentissimo uiro
sapientes ac multum in posterũ prospicientos Iud.uestiterunt᷑
Nolo accusator in iudicium potenciã adferat non uim maiorẽ aliqũa
non auccoritatẽ excellentem non nimiã graciã ualeãt haec omnia ad
salutẽ inuocentium ad opem impotencium ad auxilium calamitosoꝵ
in periculo uero et in pernicie ciuium repudientur Nam siqs hoc for¬
te dicet Catonem detensurum ad accusandum non fuisse nisi priꝯ de causi
uidicasset iniquam legẽ Iud. et miserã condicionẽ instituet pexitulis ho¬
minum si existimabit Iudicium accusatoris m xeum pro aliquo prae¬
iuditio ualere oportere. Ego tuũ consiliũ catu ꝓpter singulare animi

Expanded text:
qui tum rem illam iudicabant ita quemquam cadere in iudicio ut nimiis adqui tum rem illam iudicabant ita quemquam cadere in iudicio ut nimiis adversarii viribus abiectus videretur. quid? Ser. Galbam — nam traditum memoriae est — nonne proavo tuo, fortissimo atque florentissimo viro, sapientes ac multum in posterum prospicientes iudices restiterunt. nolo accusator in iudicium potentiam adferat, non vim maiorem aliquam, non auctoritatem excellentem, non nimiam gratiam. valeant haec omnia ad salutem innocentium, ad opem impotentium, ad auxilium calamitosorum, in periculo vero et in pernicie civium repudientur. nam si quis hoc forte dicet, Catonem descensurum ad accusandum non fuisse, nisi prius de causa iudicasset, iniquam legem, iudices, et miseram condicionem instituet periculis hominum, si existimabit iudicium accusatoris in reum pro aliquo praeiudicio valere oportere. ego tuum consilium, Cato, propter singulare animi
Abbreviated transcription (Latin):
Catonem qd est fundamentum acrobure conꝯ accusacionis. qui
taniẽ ita geauis est accusater et uehemens ut multo magis eius
auctoritatem qͣm criminacionem pertimestcam lin quo ego actusa¬
tore Iud. primun illud depretabor ne quid.La. muronae digni¬
tas illiꝯ. ne quid expectacio tribunatꝰ. ne quid totiꝯ uitae splen¬
dor et grauitas noceat.deniq ne ea soli huic obsint bona M ca¬
tonis quae ille adeptii est ut multis prodesse possit. Dis consul
fuerat .ꝑ. affricanus et duos terrores huiꝯ miperii Carcha¬
giem Numantiamq deleuerat cum accusauit .Le. Coctam erat
iu sũma eloquentiã sũma fides sũma integritas auctoritas tanta
quãta m imperio .P. R. quod illiꝯ opera tenebatur saepe hot ma¬
iores natu dicere audiui hanc accusatoris eximiam uim dignita¬
teni pluximam. La. Coctae profuisse noluerũt sapientissimi hõieo

Expanded text:
Catonem, quod est fundamentum ac robur totius accusationis; qui Catonem, quod est fundamentum ac robur totius accusationis; qui tamen ita gravis est accusator et vehemens ut multo magis eius auctoritatem quam criminationem pertimescam. in quo ego accusatore, iudices, primum illud deprecabor ne quid L.Lucii Murenae dignitas illius, ne quid exspectatio tribunatus, ne quid totius vitae splendor et gravitas noceat, denique ne ea soli huic obsint bona M.Marci Catonis quae ille adeptus est ut multis prodesse possit. Bis consul fuerat P.Publius Africanus et duos terrores huius imperi, Carthaginem Numantiamque, deleverat cum accusavit L. Cottam. erat in eo summa eloquentia, summa fides, summa integritas, auctoritas tanta quanta in imperio populi Romani quod illius opera tenebatur. saepe hoc maiores natu dicere audivi, hanc accusatoris eximiam vim et dignitatem plurimum L.Lucio Cottae profuisse. noluerunt sapientissimi homines
Abbreviated transcription (Latin):
amicus tum postumꝰ uetus ut ait ip̃e uicinus ac necessa uius
qui necessitudinis carsas complireis protulit simultatis nullũ
cõmemorare potuit accusat Ser. sulpicin sodalis cuius ingenio
paterni om̃s necesiaru municiores esse debebant. Accusat.M. ca
to qui qͣiqͣn a Murena nulla xe umqͣm alienus fuit tamẽ ea
condicione nobilis erat in hac ciuitate natus ut eius opes ut in¬
genium praesidio multis etiam alienis exmo uix cuiquã
inimico esse deberẽt: Reespondebo igitur postumo primum
qui nescio quo pacto mihi uidetur praetorius candidatus in cõ¬
sularem quasi desultorius in quadrigarum cuxriculũ intur¬
rere cuiꝰ competitores si nihil deliquerunt dignitati eorum
contessit cum petere destitit. si autẽ eoꝵ aliquis largiti est
expetendꝰ amitꝰ est qͥ alienã pociꝰ iniuxiã qͣm suam perseq̃tur
Ie postumi crminibus deserui adulescent Uenio nunc ad M̃.¬

Expanded text:
amicus, C.Gaius Postumus, vetus, ut ait ipse, vicinus ac necessarius, amicus, C.Gaius Postumus, vetus, ut ait ipse, vicinus ac necessarius, qui necessitudinis causas compluris protulit, simultatis nullam commemorare potuit. accusat Ser. Sulpicius, sodalis filius, cuius ingenio paterni omnes necessarii munitiores esse debebant. accusat M.Marcus Cato qui cum a Murena nulla re umquam alienus fuit, tum ea condicione nobis erat in hac civitate natus ut eius opes, ut ingenium praesidio multis etiam alienis, exitio vix cuiquam inimico esse deberet. respondebo igitur Postumo primum qui nescio quo pacto mihi videtur praetorius candidatus in consularem quasi desultorius in quadrigarum curriculum incurrere. cuius competitores si nihil deliquerunt, dignitati eorum concessit, cum petere destitit; sin autem eorum aliquis largitus est, expetendus amicus est qui alienam potius iniuriam quam suam persequatur. de Postumi criminibus, de Servi adulescentis. venio nunc ad M.
Abbreviated transcription (Latin):
et ex meis cirris laboribusq cotdianis fortunatos eos homines iudi¬
carem qui remoti a studiis ambitionis otium ac tranquillitatẽ uitae
secuti sunt. Tum uero in his. Li. murenae tantis tamq prouissis pe
om̃ium nostrum condicionem neq huius euentũ fortunamq mise¬
rari Qui primũ dum ex honoribꝰ continuis familiae maioxumq
suoꝵ unum ascendere gradum dignitatis conatꝰ est. uenit in pe¬
riculum ne et ea que relicta et haet quae ab ip̃o parata sũt amitat
Deinde ꝓpter scudium nouae laudis etiam in ueteris fortunae dis-¬
crimen adducitur Quae cum sunt grauia Iud. tum illud acerbis¬
simũ est qd habet eos accusatores non qui od io mimiciciaꝵ ad
accusandum s qui sti dio accusandi ad inimicitias descenderent
Nam ut omictam seruium sulpit. quẽ intelligo non iiria. La mu¬
renae sed honoris contencione permotum accusat paternus

Expanded text:
et ex meis curis laboribusque cotidianis fortunatos eos homines iudiet ex meis curis laboribusque cotidianis fortunatos eos homines iudicarem qui remoti a studiis ambitionis otium ac tranquillitatem vitae secuti sunt, tum vero in his L.Lucii Murenae tantis tamque improvisis pomnium nostrum condicionem neque huius eventum fortunamque miserari. qui primum, dum ex honoribus continuis familiae maiorumque suorum unum ascendere gradum dignitatis conatus est, venit in periculum ne et ea quae ei relicta, et haec quae ab ipso parta sunt amittat, deinde propter studium novae laudis etiam in veteris fortunae discrimen adducitur. quae cum sunt gravia, iudices, tum illud acerbissimum est quod habet eos accusatores, non qui odio inimicitiarum ad accusandum, sed qui studio accusandi ad inimicitias descenderint. nam ut omittam Servium Sulpicium quem intellego non iniuria L.Lucio Murenae sed honoris contentione permotum, accusat paternus
Abbreviated transcription (Latin):
lescencia clarissima legacione praetura probata in uire grata ĩ mune¬
re ornata in prouincia petisset diligenter et ita petisset ut neq ninã¬
ti cederet neq cuiqͣm minaretur. huic mixandum est magno adiumẽ¬
to Catelinae subitam spem consulatus adipistendi fuille Nunc mihi
tercius ille locus est relictꝰ est oracionis deambitus ceninibus per¬
purgatꝰ ab is qui ance me dixerũt a me quouiam ita Murena uoluit
retractandus quo in loco postumo familiarimeo ornatissimo uixo de
diuisoxum iudicis etͣ de prehensis pecuniis aduliscenti ingenioso et bono
Seruio sulpicio de equitumcenturus. M. Catoni homini in om̃i uixtute
excellenti de ip̃ius accusacione de senatꝰ consulto de.Re.P. respondebo
s pauca que meum animũ repente mouerũt prius de. La. mirrenae
fortuna conquerar: Nam cum saepe antea iudices ex alioꝵ miseriis

Expanded text:
lescentia, clarissima legatione, praetura probata in iure, grata in munelescentia, clarissima legatione, praetura probata in iure, grata in munere, ornata in provincia petisset diligenter, et ita petisset ut neque minanti cederet neque cuiquam minaretur, huic mirandum est magno adiumento Catilinae subitam spem consulatus adipiscendi fuisse? nunc mihi tertius ille locus est relictus orationis, de ambitus criminibus, perpurgatus ab eis qui ante me dixerunt, a me, quoniam ita Murena voluit, retractandus; quo in loco C. Postumo, familiari meo, ornatissimo viro, de divisorum indiciis et de deprehensis pecuniis, adulescenti ingenioso et bono, Ser. Sulpicio, de equitum centuriis, M.Marco Catoni, homini in omni virtute excellenti, de ipsius accusatione, de senatus consulto, de re publica respondebo. sed pauca quae meum animum repente moverunt prius de L.Lucii Murenae fortuna conquerar. nam cum saepe antea, iudices, et ex aliorum miseriis