comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amal̾ oĩb custodit ⁊ suat. Ip̃a est
gnb̾uat. Ip̃a eit q̃ pacẽ custodit. disci¬
pliuã mod̾ate ꝑagit. libidiuis ĩpe¬
cũ frãgit. uiolenciã cõpͥmit. ⁊ ĩcen¬
diũ simultatis extĩguit. Cohercet
potenciã diuitũ. refmet ĩ opiã pau¬
perũ. fac̃ humules ĩ ꝓsꝑis. forces ri
adũsis. contͣ ĩuirias ⁊ cõcuntelias¬

Expanded text:
ibus custodit, et servat. Ipsa est gubernat. Ipsa est quae pacem custodit, disciplinam moderate peragit, libidinis impetum frangit, violentiam comprimit, et incendium simultatis exstinguit. Coercet potentiam divitum, refovet inopiam pauperum, facit humiles in prosperis, fortes in adversis, contra injurias
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc ꝓp̃c. ⁊ ad dimittenda nobis
rogantib olicta. ⁊ ad reddenda pa¬
ciencie p̃mia. Dicebant de ab
cite eũ ad me. Et app̃hendns ẽ paci¬
lite. Tulert̃ gͦ ꝙ cũq ĩuener̃t̃ ĩ cel¬
la: ⁊ abierunt. Obliti st̃ aũ ibi sa¬
cellũ. ꝙ. erat ab sconditũ in cella.
mans ⁊ dicens. filii collite ꝙ obliti
estis ĩcella. Illi uͦ admirãtes pati¬
enciã eiꝰ reilocauert̃. ⁊ restituert̃
oĩa ĩcella eiꝰ. ⁊ penitenciã egerc̃

Expanded text:
s, et ad dimittenda nobis rogantibus delicta, et ad reddenda patientiae praemia. Dicebant de abbcite eum ad me. Et apprehendens, cum patilite. Tulerunt ergo quaecunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum qui erat absconditus in cella. mans et dicens: Filii, tollite quod obliti estis in cella. Illi vero admirantes patientiam ejus, revocaverunt et restituerunt omnia in cella ejus. Et poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
Si odio habes qͥ te ĩconcep̃tũ ducit.
aut ĩiuriis appetit. aAl tu hoꝵ faci¬
as eiꝙͣ. Qui gͦ ũbũ istud eustodi¬
re pͭ. sufficit ei ad salutẽ. Dix̃ seuex.
uita monachi ħ est. oꝑatio. obodi¬
eucia. meditacio ⁊ ñ iudioet ñ oblo¬
qͣtur. ñ minuret. Gc̾ptũ : enĩ. Qm
diligitis dñm odite malũ. Moua¬
chi uita ħ est. ñ ĩgredi c̃ ĩiustis. neq
uidere oculis suis mala. Neq curi
nari. Neq uencrẽ ĩplere. s ẽ dis¬
cretione agere. Ecce ĩ his: mona

Expanded text:
Si odio habes eum qui te in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum facias cuiquam: Qui ergo verbum istud custodire potest, sufficit ei ad salutem. Dixit quidam senex: Vita Monachi haec est. Operatio, obedientia, meditatio, et ut non judicet, non obloquatur, diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, neque videre oculis suis mala, neque curinari; neque ventrem implere; sed cum discretione omnia agere. Ecce in his est mona
Abbreviated transcription (Latin):
ĩet̃nũ mansurũ. si pꝰ dilectioneni
suã mandata eiꝰ seruauerimꝰ. Ab ip¬
so enũ nob̾ oĩa bona largiunt᷑ ⁊ uel¬
le bouũ ⁊ oꝑari ab illo pͥus donat᷑
nob̾. diligĩ enĩ ab illo: ut diligauiꝰ
illũ. amam ab eo: ut ameniꝰ eum.
Sognoscimͣ ut cognoscamꝰ. Adiu¬

Expanded text:
in aeternum mansurum, si post dilectionem suam mandata ejus servaverimus. Ab ipso enim nobis omnia bona largiuntur, et velle bonum et operari, ab illo prius donatur nobis. Diligimur enim ab illo; ut diligamus illum; amamur ab eo, ut amemus eum. Cognoscimur, ut cognoscamus: adju
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃tant illũ. diligamꝰ gͦ sĩplici¬
tatẽ cordis. ut ab illa actꝰ nr̃i di¬
rigant᷑ ĩuiã salutis et̃ne Scͥptũ
est enĩ. Sĩplicitas ustoꝵ diriget
eos. Obediauiꝰ ũbis pauli p̃dicatoris
egregii. qͥ nos ãmonet dicẽs. uolo
uoi sapientes ẽẽ ĩ bono: sc̃plices ĩ
malo. Debet ⁊ enĩ electoꝵ corda
pͥdencia ĩ bonũ iugit̃ acuere. ⁊ sim¬
plicitas ab acumine pͥdencie tẽpe¬
rare. ne aut pͣdencia modũ recti¬
tudinis excedat. aut sĩplicitas ig¬
norancie fallatia torpescat. de ia¬
cob enĩ legr᷑. ꝙ eẽt uir sĩplex ⁊ ĩ do¬
mo ħabitans. Qa nimirũ õs qͥ ĩ cu¬
ris ext̃iorib sꝑgi refugiũt. sĩplices ĩ¬

Expanded text:
t in illum . Diligamus ergo simplicitatem cordis, ut ab illa actus nostri dirigantur in viam salutis. Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habitans , quia nimirum omnes qui in curis exteriorib
Abbreviated transcription (Latin):
reebuet gaudiũ. Magna : enĩ fr̃s
uirtꝰ patiencie. q̃ ledutes se nõ le¬
dit. s diligit: q̃ iniuriantes se ĩ iu¬
rias remitcit. ñ red̾dit. Cui noc̃e
p̃ ñ nocet. s parcit. Radix enĩ õuĩ¬
enciã uͦ possidmꝰ aĩas nr̃as. susto¬
dem gͥ conditionis nr̃e patiẽciã
dñs ẽẽ monstrauit. qͥa ĩ ip̃a possi¬
dere nosmet ip̃os docuit. Patien¬
cia aũ uera est. aliena mala eqͣ¬
nimit̃ ꝑꝑeti. ⁊ contra eũ qͥ mala ir¬
rogat nullo dolore inoueri. Patien

Expanded text:
ium. Magna est enim, fratres, virtus patientiae, quae laedentes se non laedit, sed diligit: quae injurianti se injurias remittit, non reddit: cui nocere potest non nocet, sed parcit. Radix enim omnipossidemus animas nostras . Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: quia in ipsa possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera, est aliena mala aequanimiter perpeti: et contra eam qui mala irrogat, dolore nullo moveri. Patien
Abbreviated transcription (Latin):
Sermo u̾r sẽꝑ ĩ gr̃a sale sit ꝯditus.
ut sciatis qͦmͦ oporteat nos uni¬
cuiq respondre. Diligamꝰ gͦ fr̾s
⁊ uos hanc clarissimã u̾tutẽ q̃
nob̾ gub̾uationẽ aĩe disponat.⁊
discretionẽ m̃tis cõfirmet. Sic
ent̃ seͥptũ est. Qͥ sapiens eit multa
q̃ gresiꝰ oꝑis nr̃i dirigat. ⁊ actꝰ cogi¬
tationesq disponat. Scͥptũ ĩ enĩ.
uir pdens dirigit gressus suos. di
roboret. Scͥptũ est enĩ. Sapĩa ebi¬
ficat᷑ domꝰ. ⁊ pͥdencia roborabit᷑.
Diligamꝰ pͣdenciã q̃ nob̾ ormam̃t᷑ũ¬

Expanded text:
er in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . Diligamus et nos, fratres, hanc clarissimam virtutem, quae nobis gubernationem animi disponat, et discretionem mentis confirmet. Sic enim scriptum est: Qui sapiens est, multa quae gressus operis nostri dirigat, et actus cogitationis disponat. Scriptum est enim: Vir prudens dirigit gressus suos . Diroboret. Scriptum est enim: Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur . Diligamus prudentiam, quae nobis ornam
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ uob̾ ẽ filio gaudio consoreiũ tͥbuat
angłoꝵ. ⁊ socios faciat patͥarcharũ.
Ĩ iuim̃o cõputet ꝓpħarũ. ĩ exltatiõe
socios faciat apłoꝵ. Et qͥa apłs dicit.¬
Timor ñ÷ ĩ caritate. s ꝑfecta caritas
foras mictit timorẽ. Et qͥa timor pe¬
uam ht. ⁊ qͥ timet ñ est ꝑfectꝰ ĩ cari¬
tate. Necesse : duos discrete. ⁊ diligen¬
ter ĩcelligamꝰ timores. duo gͥ fc̃ i
uiores. Unꝰ qͦͣtiment homines dñ.
ne mittant᷑ ĩ gehenuã. Ip̃e : timor
ille qͥ intͦducit caritatẽ. s sic uenit¬
ut exeat. Si enĩ adl ꝓpt̃ penas times
dñi. ñdũ amas quẽ sictimes. ñ boua
d̾sideras s mala caues. S exeo ꝙ ma¬
la caues corrigiste ⁊ ĩcipis bona desi¬
d̾rare. sũ bona d̾sid̾are ceꝑis. erit in
tetimor sẽs ille scilicet ne ip̃a bona
admittas. ñ ne mittaris ĩ gehennã.

Expanded text:
 nobis cum felici gaudio consortium tribuat angelorum, et socios faciat patriarcharum, in numero computet prophetarum, in exsultatione socios faciat apostolorum. Et quia apostitas foras mittit timorem, et quia timor poenam habet, et qui timet, non est perfectus in charitate , necesse est duos discrete et diligenter intelligamus timores. Duo sunt igitur timores. Unus quo timent homines Deum, ne mittantur in gehennam. Ipse est timor ille, qui introduenas times Deum, nondum amas quem sic times: non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod mala cavens corrigis te, incipis et bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas, ne mittaris in gehennam,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ stabiles facit ĩ fid̾. c̃tos ĩ ubo.
dulces ĩ eloqͥo. hilares ĩ dato. ĩ mi¬
sericordia humanos. ĩ responden¬
do sis aues. ĩ disc̾isendo sagaces.
.Ĩ ꝓsꝑitate mides. ĩ adũsitate secu¬
to. sandidds ĩ uultu. ⁊ fortes in

Expanded text:
 stabiles facit in regno, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate secuidos, candidos in vultu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. Itimoris ⁊ enĩ laud̾ adħ salomõ
ait̃. Timor dñi apponet dies. Timea
nob̾ ad dies tẽꝑis ħꝰ adiciet dies et̃nos
tum. Diẽ felici gaudio płeuũ. ĩ de¬
ficiente luce ref̾tũ. angłico comita¬
ta suffultũ. Diẽ inꝙͣ quẽ nox nõ
int̃polet. denebre ñ obscurãt. nu¬
bilũ ñ obfuscat. Ĩportabilẽ ũ efficit

Expanded text:
In timoris etenim laudem Salomon ait: Timor Domini apponet dies . Time tibi ad dies temporis hujus adjiciet dies aeternos, tum, diem felici gaudio plenum, indeficiente luce refertum, angelico comitatu suffultum, diem quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilu
Abbreviated transcription (Latin):
monens dic̃. Et uc̃ isrłaudi p̃cepta
⁊ iudiciã q̃ ego docebo te hodie
ut faciaus ea uiuas ĩeis. Et obser¬
ua ⁊ caue neqͣndo obliuiscaris
dmũ d̾i tui. ⁊ negligasmandata eiꝰ¬

Expanded text:
monens, dicit: Et nunc Israel audi praecepta et judicia, quae ego doceo te hodie, ut faciens ea vivas in eis . Observa et cave, ne quando obliviscaris Domini Dei tui, et negligas mandata e
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ u̾tꝰ dilectionis ⁊ caritatis q̃ õs
ãplectit᷑. õs diligit. õs fouet. Uere
beata q̃ nutͥt u̾tutes. ⁊ dlet pec¬
cata. oppͥmit irã recludit odia.
Epellit auariciã. ꝯpͥmit rixam.
⁊ fugat parit̾ õia uitia. Mia tole¬
rat. oĩa credit. oĩa sperat. Int̃ ob¬
ꝓb̾a secura est.iit̃ iras placida.
int̃ odia bñfica. ĩ caritate firma.
Apͣius ĩpugnatorib ñ diripit᷑. a
latͦnib ñ furat᷑. ab ĩcendio ñcre¬
mat᷑. ab heresi ñ diuidit᷑. Indiui

Expanded text:
ilectio charitatis, quae omnes amplectitur, omnes diligit, omnes fovet. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata. Opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis impugnatoribus non diripitur, a latronibus non furatur, ab incendio non crematur, ab haeresi non dividi
Abbreviated transcription (Latin):
teus ds ut qͣntũ qͥsq a caritate dĩ
cerit ĩnotescat miro ordine eucta
dispensaus. alios flagellis S̾yͥmit.
alios successib fulcit. Ec dũ qͣ saã
malũ latet ostendit. Nã pler̃q ip̃i
nos misos ĩsecunt᷑. qͥ felices sũ cõꝑa¬

Expanded text:
tens Deus ut quantum quisque a charitate ejus cerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam malum latet ostendit. Nam plerumque ipsi nos miseros insequuntur, qui felices sine compa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire ualeamꝰ ad amorẽ illiꝰ qui
do gauore ẽ ꝑximo. Tũc enĩ ad illã
fiuẽ scilicet ad dilectionẽ di ⁊ ꝓu¬
ini toto amore tendamꝰ. D̾e man¬
datũ d̃ sola dilectione est. ⁊ oĩa p̃¬

Expanded text:
pervenire valeamus ad amorem illius qui Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam finem, scilicet ad dilectionem Dei et proximi, toto amore tendamus. Omne mandatum de sola dilectione est, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. ip̃o cognoscamꝰ ẽẽ dilectos:
ut ꝓ nob̾ eiꝰ sanguinẽ fusũ ñ du¬
bicemꝰ. Suspendamꝰ corda nr̃a ad
dilectionẽ creatoris nr̃i. ⁊ ñ mo
dicũ aut ex aliqͦ. s ex toto corde
tota aĩa. ⁊ tota uͥtute diligamus

Expanded text:
stro cognoscamus esse dilectos, ut pro nobis ejus sanguinem fusum non dubitemus. Suspendamus corda nostra ad dilectionem Creatoris nostri, et non ad modicum aut ex aliquo: Sed ex toto corde, tota anima, et tota virtute dilig
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. penã uͦ. his qͥ eã male uiuẽdo
cõtẽpnunt. Scͥpt᷑a sacͣ lectoris sui a¬
uimũ ad celestẽ pat̾ã uocat. atq a
t̃renis d̾sideriis ad suꝑna ãplecten¬
da cor legentis ĩuicat. dictisq obscu¬
riorib er̃cet fortes.⁊ paruulos hu¬
nili sioue blandit᷑. ⁊ usu legendi
fastidiũ tollit lectoris. ẜa ni mirũ
ũbis humilib adiuuat. sublimib
leuat. Scͥpt᷑a sacͣ aliqͦ mͦ c̃ legentib
crescit. a rudib lectorib qͣi recog¬
noscit᷑. ⁊ tñ adoctis sẽꝑ noua repꝑit᷑.

Expanded text:
vivendo contemnunt. Scriptura sacra lectoris sui animum ad coelestem patriam vocat, atque a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat, dictisque obscurioribus exercet, et parvulis humili sermone blanditur: et usu legendi fastidium tollit lectori. Quia nimirum quos verbis humilibus adjuvat, sublimibus levat. Scriptura sacra aliquo modo cum legentibus crescit, a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen a doctis semper nova reperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lectione ⁊ meditatiõe ꝓcedit. Sui
enĩ nescimꝰ. lectione discimꝰ. Q aut̃
didicimꝰ. meditatioĩb cõseruamus.
Geminũ cõfert donũ lectio sc̃ax ũ
scͥpt᷑arũ. Siue qͥa ĩtellectũ m̃tis eru¬
dit. seu ꝙ a mũdi uanitatib abstcͣ¬
tũ hoĩem ad amorẽ d̾i ꝑducit. Ge¬
minũ est lectioĩs studiũ pͥmũ qͦmͦ¬

Expanded text:
one et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum. Sive quia intellectum mentis erudit; seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem, ad amorem Dei perducit. Geminum est etiam lectionis studium. Primum q
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicens. diliges dñm dm̃i tirũ ut
udlicet ĩ t̾ra pꝰtoris nr̃i pͥus amo¬
Amor d̾i ⁊ ꝓnimi amore calescit. siẽ
xestat᷑ ioħs. qͥ qͦsdã ĩcrepat dicens.
Qͥñ diligit fiẽm suũ quẽ uid̾t. dm̃

Expanded text:
sit dicens: Diliges Dominum Deum tuum , ut videlicet in terra pectoris nostri prius amoAmor Dei proximi amore coalescit, sicut testatur Joannes, qui quosdam increpat dicens: Qui non diligit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
tanciũ ⁊ gnultanciũ erit. Illie nob̾ p̃pa¬
ratus ÷ locꝰ. ⁊ mansio ec̃na ĩ donio dñi.
atq benignꝰ ĩ illã beatã spẽ.⁊ ĩ effabi¬
saudatio ⁊ eniltatio ⁊ iucũditas sẽpi¬
t̾na. Si d̾sid̾ras eẽ celestis. sẽꝑ q̃ t̃rena
stꝰ erecrare ⁊ d̾spice. ꝑfector exẽpla sec¬
tare. ⁊ imitator enste. Ne cogites mcͣ
ce dicens. Multꝰ : laboi ꝓpositi atq in¬
stitutionis monachatꝰ nr̃i. Ego aut̃
cõsistere. O dilectissime fr̃ ĩcellige q̃
dieo. si uolueris ꝓficisci ĩ lõginquã
regionẽ ñ potis uuiꝰ hore momento¬

Expanded text:
Illic nobis praeparatus est locus, et mansio aeterna in domo Domini atque benignus in illam beatam spem et ineffabiucunditas sempiterna. Si desideras esse coelestis, semper quae terrena sunt exsecrare et despice, perfectorum exempla sectare, et imitator existe. Ne cogites intra te dicens: Multus est labor propositi atque institutionis monachatus nostri; ego autem consistere. O dilectissime frater, intellige quae dico. Si volueris proficisci in longam regionem, non poteris unius horae
Abbreviated transcription (Latin):
trã .i. supͣ ap̃m fuerit fundata a nul¬
sius suꝑuenientis ĩpetu patiet᷑ rus¬
nam. Ip̃m enĩ ht̃ fundam̃tũ. id̾o nul¬
luis timebit ĩpullũ. Thesautꝰ enĩ t̾re¬
nus qͥa xp̃m ñ ht̃ ĩ fuudam̃to: a latͦui¬
bus effodit᷑ ⁊ furat᷑. Thesaurꝰ ał qͥ ĩ celis
÷ a scĩs monachis thesaurizat᷑. qͥa ht̃¬

Expanded text:
ra Christum, fuerit fundata, a nullius supervenientis impetu patietur ruinam. Christum enim habet fundamentum, ideo nullius timebit impulsum. Thesaurus enim terrenus, quia bus effoditur et furatur. Thesaurus vero qui in coelis a sanctis monachis thesaurizatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Illie aꝑient᷑ nob̾ porte regni. ⁊ m̃tra¬
bimꝰ ĩ penetralib pacͥs. Illic apparebit
nob̾ sol iũsticie ꝓp̃c. illie tͣnsforma¬
bit d̾s coepꝰ hunulitatis nr̃e. cõfor¬
me factũ corꝑi claritatis sue. Illic
sic ꝑcipieniꝰ eoronã pulcͥtudinis. et
uestẽ iocũditatis d̃ manu dm̃i. ⁊ dice

Expanded text:
illic aperientur nobis portae regni, et intrabimus in penetralia Patris, illic apparebit nobis Sol justitiae Christus. Illic transformabit Deus corpus humilitatis nostrae, conforme factum corpori claritatis suae . Illic lic percipiemus coronam pulchritudinis, et vestem jucunditatis de
Abbreviated transcription (Latin):
Smolit᷑. nͨ fures effodiunt. nͨ furãt᷑.
Ibi ⁊ apłs uerã nos d̾nũciat app̃hẽ d̾re
uitã. si dũ uiuimꝰ ĩ psenti sollicite dm̃i
eustodierimꝰ p̃cepta. Sine dribis ali
uerã uitã app̃hendt ĩ fut᷑o sclo. qui
adhuc uiuẽces ĩ mũdo. illic bonoꝵ
suox opũ. cotidie sibi met ip̃is codũt
thesaurũ. Hinc ⁊ alibi scͥptũ: poues
thesaurũ tuũ ĩ p̃ceptis altissimi.⁊

Expanded text:
 fures effodiunt, aut furantur . Ibi et Apostolus veram nos denuntiat apprehendere vitam; si dum vivimus in praesenti, sollicite Domini custodierimus praecepta. Sine dubio illi veram vitam apprehendunt in futuro saeculo, qui adhuc viventes in mundo, illic bonorum suorum operum quotidie sibimetipsis condunt thesaurum. Hinc et alibi scriptum est: Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
Pierũq in aliũ diligit homo in aliũ. qd ocdit inse. utpote in in.¬
fantib. Amamꝰ enĩ quandã eorũ ignainã. ⁊tam̃ odimꝰ qͥa igna¬
ui eẽ nolumꝰ. Sic lapides. equos: ⁊ çȩt̾a quelibet diligimꝰ. sedta¬
incerta ẽ amicicia. nec scit᷑ itrũ psona anfelicitas culigat᷑:
Sepe ꝑ simulationẽ a micieiacolitur ut qͥ ñ potuit apte decipe
decipiat fraudulent̃. Tunc quisꝙ magis fit pietati iusticias
in ie e sibi occasionẽ merre dis tollit. & erga ꝓxinit ꝑcussionẽ

Expanded text:
Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in inPlerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed taincerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeqin re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga
Abbreviated transcription (Latin):
elĩ ta orare nos p̾cipit. dnnitte nobis debita nr̃a sic & nosdi.¬
mitinꝰ debitorib nr̃is. Iustũ ẽ eni dĩ iudiciũ. tantũq pec.¬
canti uise indulgeri ostendit. qͣntũ alt̾utro unquisq in se
offenso indulget. Quidã de suis fidentes meritis pigre inse de¬
quando tardiꝰ relaxant᷑ frat̾na delicta. Qͥ frem sibi tardius
ne malũ quis inferat. alterũ ut bonĩ impendat. Erimnũ
ut caueat ledere. sequent᷑ ut discat p̃stare. Amicieia ẽ animo¬
rũ societas. hec quippe ãduob incipit. Nã minis quã int̃ du¬
os dilectio ẽẽ ñ poterit. Antiqͥ dixer̃ de societate duoꝵ unã
apłoꝵ legimꝰ. erat illis cor unũ & anima una. ñ qͥa multa corꝑa
unã animã habeant. sed qͥa uincło & igne caritatis coniũcti.
unũ om̃s generalit̾ sine dissensione sapiebant. anncicia &e
dit. qͥa dũ in tribulatione amici cõsolatio adiungit᷑. nee frã.¬

Expanded text:
it, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos diit, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulget. 6. Quidam de suis fidentes meritis pigre in se dequando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam ora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia dit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec fran
Abbreviated transcription (Latin):
erroris ꝑcussi parietẽ. iudebant. ostiũ ñ inuenebant. Nõ alit̾
inuidi iudendo uelut parietẽ uirtutes dissimulant. untia uͦ ꝑ¬
raudulentiȩ genus in modũ faretrę subtilit̃ insidiaꝵ
sagittas celat: ut faciat falsã securitatẽ. decipiatq eũ cal¬
ꝓlide. contra quẽ molitur occulte. Cauendꝰ ẽ inunicus qͥ mnanifis.¬
Etus est. sed magis ille qͥm uicleri ñ potest. Facile enĩ uincimus
que uidemꝰ. que autẽ. t̃ ilidemꝰ clifficile a nobis expellimꝰ. Raro
nocet᷑ homo ab extraueis. st sieũ ñ ledant. Magis enĩ insioi¬
is nr̃orũ quã aliorũ ꝑiclitam᷑. batent sepe uenena circũlita
inelle uerborũ. & tandiuedeceptor bonitatẽ simulat. qͦusq fal.
plorandi sunt qui odio in fre tabescunt. & contra
alios ꝑuiciosũ animȩ dolũ seruant. Aregno enĩ cdĩ se separant
naeni ate ampledit: ita & singuli nr̃m q̃seũq iminicos susti¬

Expanded text:
erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter erroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. Non aliter invidendo invidi, velut parietem, virtutes dissimulant, vitia Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nostrorum quam aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptor bonitatem simulat, quousque falplorandi sunt, qui odio in fratrem tabescunt, et contra alios perniciosum animi dolum servant . 2. A regno enim Dei se separant, charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos susti
Abbreviated transcription (Latin):
boli de qͦ ⁊ criptũ ẽ. Om̃e sublime uidet. & ipse ẽ rex suꝑ om̃s
filios suꝑbie. Nulla ẽ urtus que ñ habeat contrariũ inudiȩ ma¬
Añ. Sola miseria caret inuidia. qͥa nemo inuidet misero. cinre
uera ñ liuor obieitur: sed sola imscdia adhibet᷑: Multi & bonos
uitari nolunt: ide bonoꝵ ꝓfectib inuidiȩ liũore tabescĩt. Qͦ sit
ut nec illi corrigant᷑ amalis sius. sed ꝑ inuidentiã. deteriorant᷑.
i bonos arecto studio qͣntũ in ipsis ẽ si potuerint deprauare
alienis uirtutibus p̃stat. qd̾ beato iob satan p̃stitit. Nã dum
emulat᷑ ꝓsꝑitatibus cõmonet aduersa. Sed unde eũ credidit di.
abolus posse ꝓsteruere. inde eius ancta sunt merita. atq inde
claruerunt. ꝓbabiliora patientiȩ docum̃ta. Ita requir̃ inuidi
aditũ malȩ famȩ.ꝑ quã bonorũ uitã maculent. sic̃ q̃rebant osti¬
um sodomite. qͦ domũ loth nocituri introirent. Iili uͦ cecitate

Expanded text:
ipse est rex super omnes filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravarealienis virtutibus praestat, quod beato Job Satan praestitit . Nam dum aemulatur prosperitatibus, commovit adversa, sed dum credidit eum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis rescindunt. & ab amore dilectionis se ꝑhennuter
retrahunt. ꝑ leriq correptionẽ suã offitiũ caritatis exis.
timant. pleriq uͦ hoc ipsũ qd̃ excaritate corripiunt᷑: acd
iniurie contumelias trahunt. Unde euenit ut eo deteri.¬
ores efficiant᷑: ꝑ qd̾ em̃dari obediendo potuer᷑. Salubri¬
ter accipunt iusti. qͦtiens de suis excessibꝰ arguunt᷑. Sup¬

Expanded text:
charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis extimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus arguuntu
Abbreviated transcription (Latin):
De correptione fraterna
Ion debet uitia aliena corriꝑe qui adhuc uitiorũ
Econtagionibꝰ seruit. Imꝑbũ ẽ enĩ arguere quiequã in
alio: qd̾ adhuc rep̃hendit insemetipso. Qui ueracit̾ fraternã
uult corriꝑe ac sanare infirmitatẽ: talẽ se p̾stare frat̾nȩ uti¬
litati studeit. ut eũ quẽ corriꝑe cupit humili corde admone¬
at. & hoc faciens ex cõpassione quasi cõmunis ꝑiculi. ne & ipse
tionẽ exspectant: ita ꝓteri delinqͣntib deridendo insultant. ⁊
quantũ inipsis ẽ eos insanabiles putant. nec declinant cor ad
cõpatiendi mniscdiã: sed suꝑbientes detestant᷑ atq blasfemant.
Non nunquã accidit ut int̾ amicos aliqͣ redargutione enu¬
trita discordia: maiorẽ postea caritatẽ enutriat. ut pote cũ
corrigant᷑ ea que displicere in amico uident᷑. Et hoc quidẽ
pͥmũ non sine quadã emulatione ammonitꝰ suscipit. s correp¬
tus post modũ gr̃as agit. At contra multi ꝓ parua lesioneiũ

Expanded text:
De correptione fraterna. 1. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne fortetionem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat. Multis int̾cipit sathanas fraudibꝰ eos. qͥ uite & sẽs
utilitate p̃stantes. p̃esse. ⁊ ꝓdesse aliis nolunt. & dũ eisregimꝰ
amimarũ imponit᷑ renuunt. cõsultius arbitrantes ociosã utam
degere. quã lucris animarũ insistere. q̃d tam̃ decepti agunt
ꝑ argum̃tũ diaboli. fallentis eos ꝑspeciẽ boni. ut dũ illos a
pastos ali officio retrahit: nequaquã ꝓficiãt. qͥ eoꝵ uerbis atq
exemplis instrui pot̾ant. Sc̃i uiri nequaquã occupationũ scła¬
rũ cu ͭ as appetunt. sed occulto ordine sibi suꝑ ĩpositas
gemunt. ⁊ qͣmuis illas ꝑ meliorẽ intentionẽ fugiant. tam̃
ꝑsubditã m̃tẽ portant. qͥs quidẽ sũmoꝑe. siliceat uttare fes¬
tmant. S timentes occultã dispensationẽ dĩ suscipuint qd̾
fugiunt. exercent qd̾ uitare noscunt᷑: Intrant enimad cor.
& ibi consulunt qͥd uelit occulta uoluntas dĩ esse. que subditos

Expanded text:
suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes, praeesse et prodesse aliis nolunt; et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam agere, quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant, qui eorum verbis atque exemplis instrui poterant. 3. Sancti viri nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam 322 mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos
Abbreviated transcription (Latin):
T ad tenebraꝵ aspiciendũ errorẽ. Corda reꝓboꝵ lubrica s̃
ad male cõsentiendũ. x ad bene cõsentiendũ durissima. łro.¬
bat salomon ⁊usti em̃idationẽ corepti: stiti obstinationẽ
admoniti dicens. Doce iustũ & festinabit acciꝑe. De stulto
gligunt: correptorẽ falsa cͥminatione detractant. & ad sui
sceleris solaciũ usurpant: si uł falso cõꝑerint. qd̃ ad infamiã
honoꝵ obiciunt sic̃ ẽ illud exsalomone. Bona in malũ con.¬
uertet impiꝰ: & electis imponet maculã. ue aut̃ illi. qͥ &
suã renuit uitã corrigere. & bonoꝵ ñ desinit detractare.
ꝑlerũq mali similes sibi in malũ defendunt. & patͦcinio
suo prauo contra correptionẽ bonoe suscipiũt. ne uude dis.¬
plicent emenclent᷑. Adicientes in se aliena delicta. & non
solũ de suis malis. sed etiã de alioꝵ facinorib puniuntur.
carnis debet. & ꝑ dispensationẽ eclesi astici ordinis. si ex
dĩ uoluntate ꝓuenerit. nolens quidẽ s humilis gubernandã

Expanded text:
endum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto gligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam
Abbreviated transcription (Latin):
quia ostendunt qd̾ ñ s̃. Non semꝑ latent hy poerite. Nã & a in
ineipios su qͥdã pateant. priis tam̃ quã uita eoꝵ finat᷑. quã
sinulate unxerint decegunt᷑: Om̃e enim sincerũ ꝑmana : Nã que
scete luiciũ meliores s̃ hypocritis eo qd mali sint inarto oin
deenlto boni. Hy pocrite uͦ in occulto malis̃: ibonos sepala ostem¬
dunt hppoertã uistꝰ arguere ꝓhibet᷑. ne detenor castigatus
crnsat dicente salomone. Noliaiguere dersore ne oderit tẽ.

Expanded text:
quia ostendunt quod non sunt. 6. Non semper latent hypocritae; nam etsi in principio sui quidam non pateant, prius tamen quam vita eorum finiatur quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae ficentur. Hi meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero occulte mali sunt, et bonos se palam ostendunt. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Salomone: « Noli arguere derisorem, ne oderit te .
Abbreviated transcription (Latin):
monir as quã grauoras̃ que cõmisimꝰ &x quã dura q̃ ptimescinꝰ
menntas aspecta etĩ in sompnio cõteplamur. Noneẽ ecetteam
quando nolentes imaginib nocturnis iludim̃. sed tunc eẽ pecra¬
tiuris antequã illudamur cogitationis affectasꝰ p̃uennur: ent
a urie quppe imagines quas in ueritate gessim: sepe nobis
dorimentib in auimo apparent. seds̃ innoxiȩ si ñ cõcupiscen.¬
ao escertris Sui nocturna illusione polluit᷑. quãuiꝰ ar si entra
memoriam tur pium cogitationũ sese ꝑsentiat inquinatũ. tam
hos ibrs p̃taret culbe sue tribuat. siãq immundiciam statim
fletibus tergat. De or atione¬

Expanded text:
quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
mente deiderata ꝑfcere. & cum indigere in mundo metiunt.
sg ła suꝑna semetipsos abscidunt. Mutis conslior. aoguntisins.¬
dert̃ei s llaboł in adqurendo plurima qͥ in paucis a moctinino¬
tos blandiñtus intentione bone deuotionis iubres Et. At St
rturenis licens deceptã m̃tẽ reduciͣt. Miutis argim̃tis insioi¬
atur diabołꝰ eis qͥ renuntiant scło. ut iteꝵ se eiꝰ amori subster.¬
nant Grautꝰ autẽ illos in concupiscentĩs scłi ferit. qs post
renuntiationẽ ad mundi amorẽ reduxerit. Et marime ꝑceno¬
d eriã fubicit sibi diaboł monachũ. ut quẽ ꝑscłi amorẽ retine.¬
re ñ potutt. a humilitatis culmine subtrabat. ꝑsipiniȩ tumorẽ
be t anisioias. & inagis in bons opibus cordis debet aohibe cauite.¬
lã ne ꝑuanã gł̃am ꝑidat semetipsũ ac pereat cund aq honaa¬
mittar que recte agendo obtinuierat. de i curctaꝙ bon¬

Expanded text:
mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis vohis blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tbet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obtinuerat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
idest tempestate huiꝰ scłi lib̾eris. Nã nullꝰ te a lacu mortis hu.¬
mane saluabit. insi xp̃s eruerit. Qui scło renuntiare disposuit.
trans gressionis reatu astringit᷑. si uotũ mutauerit. Atrocit̾ enim
runt. implere oꝑe contẽpser. Mirabilit̾ cõparat᷑ similitudo a uo¬
luptatibꝰ mundi conanti redire ad dm̃. retinentib eũ cupiditatib
scłi. ei qui dormitat & exurgere conat᷑. & sopore sonini depͥmit.
Ille enĩ ad bonũ nouit redire. ⁊ uoluptatũ fascib ñ sinit᷑. Iste meli
elegit uigilare. s soporis torpore tenet᷑. A bono in deteriꝰ lapso
supra carbones frigidos fieri ngriores. qͥa ꝓ torporẽ nĩtis ab igne
caritatis dĩ extincti sunt. ⁊ꝑ mundi appetitũ a luce suꝑne illiam¬
nationis priuati. nigredine peccatoꝵ fuscant᷑. Qͥdã intentionem
bonȩ oꝑationis metuextingunt inopiȩ. nec ꝑmittunt᷑ infirma

Expanded text:
id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis huid est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacu mortis humanae salvabit, nisi Christus eruerit. 3. Qui saeculo renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim rant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma
Abbreviated transcription (Latin):
Uir spiritualis ita ꝓdesse debet suȩ ꝓpinquitati. ut dũ illis
tienĩ monachoꝵ amore parentũ ñ solũ terrenis curis s etiã
extraneo. ut noueris ñ ꝓhib̾e pietatis officiũ. s negari car-¬
nalitatis affectũ. Parentib enĩ carnalit̾ p̃stat᷑. qd̾ extraneis
nales odio debemꝰ effectꝰ hab̾e. ita nec parentes odio a nobis
habendi s̃. sed eorũ impedim̃ta que nobis ab itinere recto p̃¬
pediunt. dũ tam̃ dñs ita p̃cepit a nobis parentes odire sic̃ &
signare allofilorũ aithã dĩ gestantes. Nã sic̃ illȩ pignerũ affec.¬
tibꝰ arecto itinere minime digressȩ s̃. ita & uir mundo renum¬
tians. parentelȩ obtentu ñ debet a bono p̃pediri ꝓposito. sunt.
eos amor. xp̃i. sed reuocat eos cupiditas scłi. Qui ꝓinde obliuiᷤᷤ.¬
cunt᷑ uoti. qͥa capiunt᷑ illecebris uanitatis. Quecũq mens ꝓ.¬
cellis mundi huiꝰ inuolueris: lignũ conscende crucis. ut a mare

Expanded text:
se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis ti enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiaextraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis  ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut signasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri proposito. 30eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari,
Abbreviated transcription (Latin):
astate a uane gde fauores diligunt. x ꝑoidise bonũ op̃ dolcãt
qa yhumana ostentatione fecer : Amator uanȩ gle aunde
possit semꝑ laudari agere ñ qͥescit. & subinde illi uiresuani¬
tatis prauus appetitus auget. B oni oꝑis inchoatio. ñ debet
citiꝰ palam ad hominũ ostentationẽ uenire. nedũ bom incho.¬
atio humanis oculis referat᷑. a uirtute ꝑfectionis in anescat
inceptio sc̃itatis. Ante maturitatis enĩ tempꝰ messes florentes
cito ꝑeunt. germinaq inutilia fiunt. Uirtutes scõꝵ ꝑ osten.¬
sionis appetitũ. dñio demonũ immundoꝵ subiciunt᷑ sicut
ezechias rex qui diuitias suas chaldeis ꝑ iactantiã ꝓdioit. &¬

Expanded text:
anae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum immundorum subjiciuntuEzechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit,
Abbreviated transcription (Latin):
pitior & ee que lecta ẽ recolendo a memoria minime exeeclĩt. Accep¬
bilior ẽ sensib lectio tacita quã aꝑta. ampliꝰ eni intellect insteu¬
tẽ qndo uorlegentis qͥescit: ⁊ sub silentio lingia mouet᷑:. Nã care
Legenio i corpus lasatur. & uocis acumen obtunditur. cione.¬
platiua uͦ mundo renuntians soli dõ uiuiere delectat᷑: & prus i acti¬
ut urta ꝑficit. ad cõtemplationẽ bene conscendit. Merito eitinin
am bons opis eunctã ex haurienoa sunt intia ut in illa ia pirantis
as ce nt sontepla noũ dm̃n quisq ꝑtranscat. Et licet conilers statim
as con tẽplationẽ conscendere cupiat.: tam̃ ratione cogit ut praĩ in

Expanded text:
gitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Accepgitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. Cplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in itium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur ut prius in
Abbreviated transcription (Latin):
destritit. llec enĩ relicto sensi caritatis lites generat. ⁊ pugnando uer¬
bis etiã in dm̃ blasphenniã dicit. Inde hereses ⁊ scisma qͥb subuernit᷑
fides. ueritas corrũpit᷑. scindit᷑ caritas. Contentiosorũ studiũ ñ ꝓuer¬
tate sed ꝓ appetitu laudis certat᷑. tantaq in his ꝑuersitas. ut ueri¬
tati cedere nesciant. ipsãq uerã doctrinã euacuare contendã.
In cdisputatione fideliũ cauenda ẽ ꝓpositionũ artificiosa subtilitas. qͥ
calliois obiectionibꝰ retia tendit. Ita eñ uersutis assertionib prauerĩ
dispitatio innodit᷑: ut recta cẽ simulent que ꝑuersa ꝑsuadent. lec¬
ieetĩ medetauione acuit: A legendi assidittate colligit : Sepe psra
leclis. longitudinis causa memoriã legentis oblitterat. Qd̃ si breius.
stt submnoto q libro sententia retractet᷑ in animo. tine sine labere le¬

Expanded text:
destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verdestruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore le
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ haustũs lȩtiferi succus hominib ꝑsuadendo ꝓpinant. grã¬
maticorũ autẽ doctrina. potest etiã ꝑficere ad uitã. dũ fuerit
in meliores usiis assumpta. De COLLA TION
ũ sit utilis ad instruendũ lectio: adhibita tam̃ collatione.
maiorẽ intelligentiã p̃bet. Melius ẽ enĩ cõferre quã legere.
Collatio docibilitatẽ facit. Nã ꝓpositis interrogationib cunctatio
rerũ excluditur. & sepe obiectionib latens ueritas apꝓbatur. Qd̾
enĩ obscurũ ẽ aut dubiũ conferendo cito perspicit᷑. Multũ ꝓst
in collatione figure. Res enĩ que minꝰ ꝑse aduertunt᷑. ꝑ cõparatie¬
nẽ rerũ facile capunt᷑. Nã sepe sub specie alia spuales causasscͥp¬
turȩ diuinȩ insiniant. & nisi ꝑ aliqua euidenti ostensione iux appa¬
rent occulta legis misteria. Sic̃ instruere sola& collatio. ita cõtentio

Expanded text:
enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Gramenim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta. CAP. 168. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferenin collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio
Abbreviated transcription (Latin):
comparata. uidet᷑ illis indigna. Qđ si animo humili misteria
eiꝰ intendant. cõfestĩ aduertunt. quantũ excelsa s̃ que in illis
despiciunt. In lectione ñ uerba sed ueritas ẽ amanda. Sepe
aut̃ reꝑitur simplicitas ueridica. & cõposita falsitas que ho¬
minẽ suis erroribꝰ illicit. ⁊ ꝑ lingue ornam̃ta laqueos dulces
asꝑgit. Nichil aliud agit amor mundanȩ scientiȩ. nisi extol.¬
lere laudib hominẽ. Nam quanto maiora fuerut litterature
studia. tanto animiis arrogantiȩ flatii inflatuis. maiori ui¬
tumescit iactantia. Unde & bene in psalmis ait. Quia ñ cog¬
noui litteraturã. introibo in potentiã dm̃. Simplicioribus
litteris ñ ẽ ꝓponendꝰ fucus grãmaticȩ artis. Meliores s̃ emin
cõmunes litte quã simpliciores. & ad solã humilitatẽ legenti
ꝑtinentes. illȩ uͦ neqͥores qͥa inger̃ hominib ꝑniciosã mentis¬
clationes. Meliores esse grãmaticos quã hereticos. Heretici

Expanded text:
comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibliores sunt grammatici quam haeretici. Haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ redeant. ⁊ humiles post casũ existant. Nõ nulli falsa opins¬
one arrogantie se ee̾ ꝑfectos existimant clũ ñ sint. qͥa obortis cẽp¬
tationib innotescunt. Tanto qͥsq ueritati uicimnior ẽ. qͣnto se esse¬
longiꝰ ab ea fuerit arbitratꝰ. Hoc enĩ humilitatis ẽ que dõ homi¬
nẽ iungit. contra hanc iactantia: oculos qͥb ds̃ uideri poterit
claudit. Sic̃ solis radiꝰ dũ conspicit᷑. acies oculi hebetat᷑: sic & qͥ
immederite alta de se seritat᷑ ab intentione ueri obtunditui.
Suẽ aquila ex alto ad escas collabit᷑ sic homo de alto bo¬
nsȩ conuersationis. ꝑ carnalẽ appetitũ ad inferiora demer¬
gitur. De hypocrisi. anferiora demer.

Expanded text:
litatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt.  ab ea arbitretur. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos quibus Deus videri poterit dividit. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. De c