comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sixisti .n. quid di¬
ffeit petore s hoc nestit. or uid gͥ opͦ est alicͥd
leg̾e ut hoc sciamus. si co ip̃o qͦ a pecore discamꝰ
iam hoc scire debemus. Sicut .n. ncħ mͥ legis
ut me umere sciam. hc̃ .n. natura mnca ut hoc
scite possim ita si et illud scire nature est cur
mͥ de hac re profers quib credam testimoni¬
a scriptimꝵ. Nuncͥe soli distant pecore quie¬
as loguutur. Nonie ita creati sumus ut di¬
stemus pecorib etiam auteꝙxͣ ad aliquas litte¬
ins ⁊eruenire possimius: ortud est queso qd̾
tm̃ nature nr̃e arrogas ut co ip̃o ꝙ distat a
pecore. iam norit de origine aninaꝵ disquir̃ẽ
atq dissẽ:. et rurstis eam sic facis huuiꝰ cogni¬
tionis exꝑtem tit hoc scire humanitꝰ nequeat
uͥ diumis testib credat deniq et in hoc falłis.
am dina testimonia que ad istam q̃ onem
soluendam refre uolrusti non id aꝑint aliud
torem creatorẽ formatorẽ. S quomodo id faci¬
at utrum nouas eas flando an de parentibus

Expanded text:
ixisti enim: quid differt homo pecore, si hoc nescit ? quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati sumus, ut distemus pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? Deinde et in hoc falleris. nam diuina testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud torem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corpore hoc illi accidisset. An extra corpꝰ: ues¬
cire se dicit. nec a te comparari pecorib ꝑti¬
mescit. Scielut se spr̃ eius ẽẽ ĩ t̾cio celo ẽẽ
ĩ paradyso et utrũ ẽẽ ĩ corpore nesciebat. et
uriq t̾tium celum et ꝑadyseis nõ erat nẽ
apse parilris. Coeptis uero eitts et amiina atos¬
qp̃ eitis: Ñc cuit. Etce sciebat magna altaat¬
q diina que ip̃e nonerat et hoc nesciebat ꝙ
naturam ip̃iꝰ ꝑtinebat. orrus nitanta oc̃¬
cuitaꝵ terunscĩa tantam sui tp̃ius iguorã¬
tiam nõ nuretur. Qtris postremo creteret nͥ
qtm nõ fallit hoc diceret quid oremꝰ sicut opor¬
tet uescimus. uͥ eẽ nra maxime debet inten¬
tio ut nos mea cĩ aute sunt extendamꝰ. et me
cimeis q̃ retro sunt auquid de mea origĩe
oblitus sumi ꝑecorib comparas crĩ audias e¬
nud̾ apłm dicentẽ. cĩ retro oblitꝰ. in ea q̃ ante

Expanded text:
in corpore hoc illi accidisset, an extra corpus, nesin corpore hoc illi accidisset, an extra corpus, nescire se dicit , nec a te comparari pecoribus pertimescit. Sciebat se spiritus ejus esse in tertio coelo, esse in paradiso, et utrum esset in corpore nesciebat. Et utique tertium coelum et paradisus non erat ipse apostolus Paulus; corpus vero ejus et anima at ipse erat. Ecce sciebat magna, alta atque divina, quae ipse non erat; et hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. Quis in tanta occultarum rerum scientia, tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? Quis postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: Quid oremus, sicut oportet, nescimus? Ubi esse nostra maxime debet intentio, ut nos in ea quae ante sunt extendamus: et me, si in eis quae retro sunt, aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eumdem apostolum dicentem, Quae retro oblitus, in ea quae ant
Abbreviated transcription (Latin):
bis p̾dicatur arbitͥum: Nemie beatissim᷑
apłs petrus uolebat pro dnõ animã ponere
plane uolebat. Neq .n. dmñ id pollicendo
fallebat. s qͣntas iuires habebat uolenitas
ip̃a nesciebat. ꝓ inde uirtantus qͥ filirm ho¬
minis fileum dei cognorĩat: se latebat. Sci¬
mus nos traq aliquid uelle seri uolle. sed
mus filii dilcẽ nescumtis. Uidete gͦ ꝙͣ mul¬
et taͣniẽ quia p̾tĩtam orignẽ anime mee ñ
om̃ino nescio s nõ plene scio. Nam scio ẽẽ
datam a d̾o. uec tamẽ ẽẽ de d̾oͥ tanto me cõ¬
ricio dignam puitasti: Et qñ possum de
natura sp̃t et anime nr̃e cõmemorare omĩa
que nestius nisi pocius exclamare ad derm
quod ille exclamainit ĩ psalmo. mirificata
est scĩa tua ex me inualuit nõ pot̾o ad illã
Cur .ii. adiecit ex me nͥ qr ex se ip̃o. ꝙͣ incõp̃¬
ttit. apꝰ. in t̾cium celum et audiebat ĩ effa¬
bilia nerba q̃ noulicet homini loqui et nr̃

Expanded text:
bis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus bis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qui Iesum filium dei esse cognouerat, sc latebat. scimus nos itaque aliquid uelle seu nolle; sed mus, fili dilecte, nescimus. Vide igitur quam mulet tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio — nam scio mihi esse datam a deo nec tamen esse de deo —, tanto me conuicio dignum putasti I et quando possum de natura spiritus et animae nostrae commemorare omnia quae nescimus? ubi potius exclamare debemus ad deum, quod ille exclamauit in psalmo: mirificata est scientia tua ex in e; inualuit, non potero ad illam. cur enim adiecit \'ex me\' nisi quia ex seipso quam inconprtur Apostolus in tertium coelum, et audiebat ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, et utrum
Abbreviated transcription (Latin):
timus nͥ nos qriasi nonsimus ĩ nobis
et aliqua recesserimus a nobr Nonne
attendis et horrescis tantam ꝓfunditatẽ :¬
Et quid est hoc aliuo quam nr̃a natura. Neo
qualis fuit s qualis nunc est: Et ecce mag̾
putaui me intellectitr̃: si inde cogitarẽ. Cogi¬
tam non hoc potui. Sepe nõ putani et tamẽ
potui. Uides itaq intelligentie mee nõ sũt
mͥ utiq cognite. Sed credo quia nec tͥ. Sed
me contempnes forsitan confitentẽ. et ꝓpt̃
hoc quoq pecorib comparab̾. Ego autẽ mou̾e
uel si nõ dignaris certe admonere nõ desi¬
no ut agnostas pocins cõmunẽ infirmitatẽ
in qua nirtus perficitur ne procognitis ĩ¬
cognita p̃sumẽdo: ad u̾tatẽ peruienire
nõ possis. puto .n. ẽẽ aliquid quod et tn ĩtel¬
ligere queris nec potes. Noc tamẽ q̃ reres
nisi ce posse sperares ac per hoc et tu iures in¬
telligentie tue nescis. qͥ nature tue sciam
ꝑfiteris nec mecum ignorantiam consiteris
Quid dicam de uolutate nͥ c̾te lib̾tim no¬

Expanded text:
imus nisi nos, quasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatt quid est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magisputaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae non sunt mihi utique cognitae et credo quia nec tibi. Sed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a no
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita sciendum ẽẽt. Si .n. ex illis ẽ altiori¬
b que inquire scrutariq pro hibeniur.
timendum est ne hoc non ignorando s q̃rẽ¬
do peiitemus. Neq .ii. pp̃ea non ẽẽ de illis
aitiorib putare debemtis quia nõ ad deina

Expanded text:
hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altiorihac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur, timendum est, ne hoc non ignorando, sed quaerendo peccemus. neque enim propterea non esse de illis altioribus putare debemus, quia non a
Abbreviated transcription (Latin):
nescrutatus fu̾is s q̃ p̾cipit tͥ dñs illa cogita
semp. Utrum hoc nosse cupio aut ab ip̃o deo
sciente ꝙ creat aut etiam ab aliqͦ docto sciente
quod dicat non ab homine nesciente ꝙ auhe¬
lat infantiam suam quisq non recolit et pu¬
tas hominem isi d̾o docente posse cognosc̾e
Unde in matris ut̾o uiuere ceꝑit. p̾sertim
siusq adeo illum adhuc lateat humana
natura ut non solum quid intꝰ hẽat. Uerũ
etiam qd̾̃ ad eam forinsetꝰ accedat ignoret. Ita¬
ne dilectissime tri me docebis. aut qũaqͣm
unde homines nascentes ammentur qui
nestiebas adhuc usq unde niuentes sic alã¬
tarut illo alimento paululum sb̾trasto cõ¬
tinuo moriatur: Tu me docebis aut ꝙ qũa
unde homines animentur qͥ nesciebas ad huc
usoꝵ unde utres quando inflantur impleant᷑.
Utinam ꝙ̃ admodum nescis unde origo sit
animaꝵ sic ego saitini scirem utrum mͥ in

Expanded text:
ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cupio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
pocis. ꝙͣ resistas tam ĩprompto ponite atq
aꝑtissime uĩtati ut de uite inflando sic int̃¬
roges pulmones tuos ne eos adu̾sum me
habere mał inflatos: ꝙͣ eis adquiescere te
docentib et responsum tͥ uerum non loꝙ̃¬
do et alterando s spirando et respirando red¬
dentib. proide iguorantiã meam de origi¬
ue animaꝵ te corupientẽ acq obuirgantẽ
non moleste ferrem. mimo eͥł suꝑ et grãs mag¬
nas ag̾em. si eam mͥ non solum diuis percur¬
tens intiis s ueris etiam excutẽs dñs. Si .ii. me
posses docere quod nescio. nõ solũ te u̾ib̾ s et
pignis cedentẽ deb̾em pacientissime sustiũe.
Nam fateor dilectionitue. qͣntum attinet ad
istam qõnem. unũ de duob ualde cupio nos¬
se si possim uel de aminaꝵ origine qd̵ ignoro.
uel utrum ꝑtineat ad nos hoc nosce cũ hic
uiuimus. Quid si enĩ ex illis reb est de cͥb
nob̾ dicitur altiora te ne q̃sieris et fortiora te

Expanded text:
potius quam resistas tam in promptu positae atque potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor dilectioni tuae, quantum adtinet ad istam quaestionem, unum de duobus ualde cupio nosse, si possim, uel de animarum origine quod ignoro uel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic uiuimus. quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te
Abbreviated transcription (Latin):
multa possim de hominis natura scientissime
disputare si explicare nelim: plura uolumi¬
periore libro de flatu homis disputaumts
utrum ad anime naturam quia ip̃a id ag̃
in homine. an ad corporis qd̾ ab ea mouet᷑
ut idagat an ad huius aers cuus recep¬
ta id agere declaratur an pocuis ad osa
tͥa: ad aminam .s. que corpus mouet et ad
corpꝰ quod moto flatum tecipit atq reddit
et ad auram istam undiq circumfusam q̃
intrando alio releuat exenndo et tam̃ hoc lu¬
t̾atus homo atq facundꝰ utiq nesciebas
et scribebas et in conuentu multitudinis
congregate legebas: ex natura nr̃a utrem
inflari et ex natura nr̃a nos minus nichil
cum hoc unum faciamꝰ facillime posses nõ
nt me doceas de origine animaꝵ quod me
nescire confiteor. qui quod tuis narib atq
orre sine init̾missione facis. unde facias igno¬
rabas: Et p̃t̃ deus ut a me ꝯmonitus cedas

Expanded text:
multa possim de hominis natura scientissime multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare velim, plura volumiperiore libro de flatu hominis disputavimus, utrum ad animae naturam, quia ipsa id agit in homine; an ad corporis, quod ab ea movetur ut id agat; an ad hujus aeris, cujus reciprocatu id agere declaratur; an potius ad omnia tria, ad animam scilicet quae corpus movet, et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit, et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, relevat exeundo? Et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciet scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non ut me doceas de origine animarum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas
Abbreviated transcription (Latin):
salua sit nr̃a distantia: et consid̾a ne plus a peco¬
rib distet qui eius aliquid nestire se scit: qũa
qui se puitat scire quod nescit. Naturacerte co¬
ta hominis est. sp̃t anima et corptis. Quis ergo
a natura humana corptis auenare uult: desip̃.
Medi tamen qui appellantur anatomici. per mẽ¬
bra. ꝑ uenas. per nernios. per ossa. per medtillas.
ꝑ int̾iora iutalia. etiam ĩ uos homines ꝙͣ diu
int̃ manus runantiũ uiuere potu̾nt dissecã¬
do scrutati sunt ut naturam corporis uossent
nec tñ nos quia ista nescimnus pecorib compa-
dos qui anime natirram non qui corporis nes¬
citut. Non gͦ ista p̾loqui debrusti. Neq .n. aisti
quid differt homo p̾core. si uescit de amine su¬
e qualitate atq natura. s a isti si nescit desua
qualitate naturaq disquire atq disserere.
Qualitas utiq nrã et natura nr̃a cum corpo¬
re ꝯputatur. Quamuis de hiis quib consta¬
mꝰ sigillatim singłis disseratur. Uertm ego ꝙͣ

Expanded text:
salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis est spiritus, anima et corpus; quisquis ergo a natura humana corpus alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur anatomici, per membra, per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere potuerunt dissndo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent: nec tamen nos, quia ista nescimus, pecoribus compardos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. Non ergo ita praeloqui debuisti. Neque enim aisti, Quid differt homo a pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura: sed aisti, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. Qualitas utique nostra et natura nostra cum corpore computatur, quamvis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. Verum ego quam
Abbreviated transcription (Latin):
clamare facientẽ ut ño faciente clamemꝰ. Doce¬
at gͦ me et hoc quando uolũit si hoc me expedi¬
ne ille hoc me doceat sp̃c qui altitudinẽ d̾i scru¬
tatur. nõ homo qͥ spm̃ nescit unde ut̃ inflatur
absit tñ ut egohinc te pecorib comꝑem. Nõ .n.
hoc quia nõ potãs. s qrna nõ adu̾t᷑as. nestiebas
uerum tu fortasse ꝙuis altiora sint q̃ de aĩaꝵ
origine reqͥpuntur ꝙ est. Unde dricunus et
reddim̾ fiatum: Tamẽ cadẽ altiora de scnptu
ris te didicisse confidis. de quib ꝑ fidem didici¬
mus q̃ milla possent humana ingenia nestiga
carnem ac sine fine uicturam: ꝙͣ quidqrudĩ
ca mediciscrutando discere potuerunt. quod
niilo senẜy amina ꝑcipit cũ p̃sentia sua uege¬
tet cuncta q̃ nescit. Et longe est melius nos¬
se ammam q̃ in xp̃õ renata et renonata fiñt.
⁊̃ et̾nam beatam futuram ꝙͣ quicꝙͥ de illius
memoria intelligentia uolũtate nestimus.
ħ aritẽ cĩ dixi p̃stantiora atq meliora nlło mͦ

Expanded text:
\'clamare facientem\', ut ipso faciente clamemus. doceat ergo et hoc me quando uoluerit, si hoc mihi expediducam. sed ille hoc me doceat spiritus, qui altitudines dei serutatur, non homo, qui spiritum nescit, unde uter inflatur. absit tamen, ut ego hinc te pecoribus comparem; non enim hoc quia non poteras, sed quia non aduerteras nesciebas. Verum tu fortasse, quamuis altiora sint, quae de animarum origine requiruntur quam est unde ducimus et reddimus flatum, tamen eadem altiora de scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulla possent humana ingenia uestigarcarnem ac sine fine uicturam quam quicquid in ea medici scrutando discere potuerunt, quod nullo sensu anima percipit. cum praesentia sua uegetet cuncta quae nescit; et longe est melius nosse animam, quae in Christo renata et renouata fuerit, in aeternum beatam futuram quam quicquid de illius memoria, intellegentia, uoluntate nescimus. haec autem quae dixi praestantiora atque meliora nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
forte etiam hoc ip̃o quuia dixi quid orem̃ sic̃
opoetet nescimus. irridendum me arbitraris
et urõnabilib similem animantib iudicas
Et forte tolłabilus. Ctrm .ii. recto sanoq iu¬
ditio fritura naã p̾t̾itis p̃feramꝰ et or̃o nobis
multo est utiq motesteus nestite quid oremꝰ
ꝙͣ ꝙ̃admodrĩ exoeti fu̾mus. Sed riemat tͥ in
mentẽ e hoc leg̾is uł relegendo recole et nolũ
me huiꝰmodi conuicii lapidem iac̾e ne ad quẽ
nõ rus ꝑueniat. Ille ñe quine doctor gentiũ
apłs dixit. Qͥuid .n. oremꝰ sicut oportet nescimsꝰ.
qd̃ in tm̃ u̾bo docuit s suo quoq administrauit
exemplo. Nam contra utilitatẽ et salutis sue
ꝑfcõnẽ: nesciens orabat ut discederet ab eosti¬
multis carnis ẽ sͥ datum dixit ne magnitu¬
dine reuelationũ suaꝵ extolleretur et quia

Expanded text:
forte etiam hoc quia dixi, Quid oremus, sicut oportet, nescimus; irridendum me arbitraris, et irrationalibus similem animantibus judicas? Et forte tolerabilius. Cum enim recto sanoque judicio futura nostra praeteritis praeferamus, et oratio nobis  molestius nescire quid oremus quam quemadmodum exorti fuerimus. sed ueniat tibi in mentem, ubi hoc legeris, uel relegendo recole et noli in me huius conuicii lapidem iacere, ne ad quem non uis perueniat. ille ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportQuod non tantum verbo docuit, sed suo quoque demonstravit exemplo. Nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine revelationum suarum extolleretur. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
natumq disdinere atq dissereie: op senfis¬
se ita indens. tanqnĩa de uiiu̾sa stia qtiali¬
tate arit natura sic homo disquirere arq dis¬
screre debeat. ut nicħ cũ sui lateat. Quod si
ita est: iante pecorib comparabo si mͥ non
respondis crioram nuerũ capilloꝵ. Siantẽ
qͣntercuniq ꝓficiamꝰ ĩ hac uita aliquanos
ad natuam mam̃ pertinentia nestire cõte¬
dis. quero id quantũ qiniatenusq cõcedas ne
forte et hoc ibi sit. qd̾ anime nr̃e nõ om̃no sci¬
mirs originem. ꝙͣ ius qd̾ ad saiutẽ ꝑtinet fi¬
tei diuitus animã datam eamq no eius cuiꝰ
deus est eẽ nature: remotis ambagib notu̾¬
mus anforte hactemis putas natam suamcͥ
nesciendam quatenus tu nescis hactenꝰq sciẽ¬
dam quatentis eam tu scire potuis ut si pau¬
lo amplis ce qrrisq nescient pecorib eũ cõ¬
pes. quod scientior illo ẽẽ potiusti. arꝙ ita si qͥ
eam paulo plus te scierit: eam iustĩate ille
pecorib comparabit. Dic ergo quatenꝰ nob̾

Expanded text:
naturaque disquirere atque disserere? Quod sensisse ita videris, tanquam de universa sua qualitate atque natura sic homo disquirere atque disserere debeat, ut nihil eum sui lateat. Quod si ita est, jam te pecoribus comparabo, si mihi non responderis tuorum numerum capillorum. Si autem quantumcumque proficiamus in hac vita, aliqua nos ad naturam nostram pertinentia nescire concedis, quaero id quantum quatenusque concedas; ne forte et hoc ibi sit, quod animae nostrae non omni modo scimus originem: quamvis quod ad salutem pertinet fidei!, diuinitus animam datam eamque non eius cuius deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ nomina de totͥ corporeo p̃scribatur: di¬
cis per ħ incorporeas uitelligentias ẽẽ uͥtutes
quia dm̃ rectissime defendis ẽẽ corporeñ. Q̾ d
igitur cause est cur omĩa uta m̃broꝵ ind̾o̾ tͥ cor¬
pris nõ faciant in anima faciant: an nõ ꝙͣ do¬
qñ de creatum ħ dicuntur ꝓprie accipienda sũt
qñ acitem de c̾atore tͦpice atq transacte. penas
itaq corporeas daturus es nob̾. qm̃ nõ creator.
sed creatura idest homo dicit. Si assimpsõ pẽ¬
pennas sicut columbe: Porro auĩt si pẽa lingm
heat. Duies ille corpoream. qm̃ dixit refrig̾e̾t
linguam meam in nob̾ qtioq adhuc incarnoi
ruientib manus ht̃ ip̃a lingua corporeas qͥa
minis ferre tot animas. ĩmo eit sinte loquar
ferre tot corpora bñ meritoꝵ quos illuc angłi
sicut lararũ ꝓferrnt. nisi opmeris fortasse illã
unam animam solam ad erindem simĩ perne¬
nire meruisse. Si nõ locatis et euare pũilit̃ nõ

Expanded text:
rum nomina de Deo tibi corporeo praescribatur, dicis « per haec incorporeas intelligendas esse virtutes: » quia Deum rectissime defendis non esse corporeum. Quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in Deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? An vero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice atque translate? Pennas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non Creator, sed creatura, id est, homo dicit, Si assumpsero peneas sicut columba . Porro autem, si propterea linguam habebat dives ille corpoream quoniam dixit, Refrigeret linguam meam: in nobis quoque adhuc in carne viventibus, manus habet ipsa lingua corporeas, quisinum ferre tot animas, imo, ut secundum te loquar, « ferre tot corpora bene meritorum, quot illuc Angeli sicut Lazarum perferunt. » Nisi opinaris fortasse illam unam animam solam, ad eumdem sinum pervenire meruisse. Si non jocaris, et errare pueriliter non
Abbreviated transcription (Latin):
uideri in ierosolimam utsus est sed perti¬
culam ad recreandos anmos discipulorũ
ĩ galueam uero ab omib simul ergo qui
in iherusalem iusuri illum erant per ꝑtes
in galueam illis constituit ut simul om̾i¬
b appareret et ad ordinandam disciplinam
mortius paulus apostolus signat. Nam
desperantium est contristari. Et ip̃e if̾mus
inquit oc epafrodito fuit prope mortem.
sed deus misertus est illi. Non solum arĩt
illi: Sed et michi ne tristiciam super tristi¬
ciam herem quomodo concristandum ue¬
tat cum ipse contristandum se si mortunꝰᷤᷤ
fuisset declarat.C. loxxii.¬
liter de morte epafroditi si per.

Expanded text:
uideri. cum in Hierosolyma uisus est, sed partiuideri. cum in Hierosolyma uisus est, sed particulatim ad recreandos animos discipulorum, in Galilea uero ab omnibus simul, ergo qui in Hierusalem uisuri illum erant per partes, in Galilea illis constituit, ut simul omnibus appareret et ad ordinandam disciplinam MORTUIS PAULUS APOSTOLUS SIGNAT; NAM DESPERANTUM EST CONTRISTARI ET IPSE: \'INFIRMUS\', INQVIT DE EPAFRODITO. \'FUIT PROPE MORTEM. SED DEUS MISERTilli, sed et mihi, ne tristitiam super tristitiam haberem. Quomodo ergo contristandum vetat, cum ipse contristandum se, si mortuus fuisset, declarat? Aliter de morte Epaphroditi si pr
Abbreviated transcription (Latin):
terum dm̃ faceret aut duos ꝓfiteretur s
imumẽẽ dni sicut et in lege Scm̃ est. quia
xp̃c cum de d̾o deus p̾dicatur nõ ad alt̾m
ꝑficit. dm̃ quia quod de d̾o est non se ꝑmittit
Alt̾m dm̃ dicisiue enĩ deus siue quõd de d̾o
est unus est deus. Nich̾ .n. utiq distat int̾
dm̃ et quod de d̾o est. Est .n. alit̾ ip̃e .n. aliter
uero pp̃ unitatem sb̾e. ne rep̾hensibłe uide¬
atur quia personam dixi. Solent .n. hoc cͥ¬
dem abluere sed apłm sequamur qui ait
nam quod donauit si quid donaui: pp̃ uos:
in personam xp̃i .C. lxxi. Saluator cum se
passurum diceret et post tercium diem resur¬
recturum adiecit et postqua m surrexo p̾cedã
uos in galileam et ibi me indebitis. Et an¬
gelus mulierib similiter cum inueniatur a
ł est sed te uideo non de u̾b̃ saluato¬
tis dubitare s sensum requirere
cinare cum i iero soidmis post passionẽ
suam isus sit: dixisse in galileam ab hiis

Expanded text:
terum deum faceret aut duos profiteretur, sed terum deum faceret aut duos profiteretur, sed unum esse deum, sicut et in lege dictum est, quia, cum Christus de deo deus praedicatur, non ad alterum proficit deum, quia quod de deo est non se permittit alterum deum dici. siue enim deus, siue, quod de deo est, unus est deus. nihil enim utique distat inter deum et quod de deo est; est enim alter. ipse enim alter er unitatem substantiae. ne reprehensibile uideatur quia\'personam\' dixi; solent enim quidam abnuere, sed apostolum sequamur qui ait: nam quod donaui, si quid donaui, propter uos in persona Christi. LXXXI. SALUATOR, CUM SE PASSURUM DICERET ET POST TERTIUM DIEM RESURRECTURUM, ADIECIT: \'ET POSTQVAM RESURREXERO, PRAECEDAM UOS IN GALILEAM; IBI ME VIDEBITIS\'. ET ANGELUS MULIERIBUS SIMILITER. CUM INUENIATUR A lis est, sed te uideo non de uerbis saluatoris dubitare, sed sensum requirere, quare, cum in Hierosolymis post passionem suam uisus sit, dixit se in Galilea ab his
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt spes in xp̃o ponenda hi sunt quos apłs
faisos fres appellat. Isti ergo post apłorum cradi¬
eionem/ galathaꝵ sensum corruꝑant ita ut ui¬
et p̾ͥputii sicut dicit ad ephesios In imo nouo
sic facit pacem int̾ dnos ut nouam regłam
ponat aufens ambob ꝑfessiones roconcili¬
at cos ut euis sententiam secuti amittant
discordiam p̾stinam. Iudeo enĩ circũcisio¬
ne iudicante et gentili p̾putium discordi a
fit Cum uero hoc aͣtibob aufatur fit pax
Sugitur sic se hec hñt. quomodo uos maͥt
galathe: uidei fc̃i xpi arbitriũ corrumpen¬
tes: Id̾o dixit ilł. euacuati estis a xp̃o. Ius .n.
reconciliationis quod int̾ eos constituerat
sientes: ad pͥstinum uideoꝵ sensum com̾si
sunt accusantes tam se qũã reconciliato¬
rem. Om̃e .n. quod displicet accusatur a
ut unum dm̃ sine mist̾io faterentur qua¬
si legi eẽt inimicum si xp̃c deus diceretur:
dicit arbit̾. hoc est mediator unius nonẽ.
S duorum utiq uos autem conu̾si ad le¬

Expanded text:
nis spes in Christo ponenda. Hi sunt quos Apostolus falsos fratres appellat . Isti ergo post Apostolorum traditionem, Galatarum sensum corruperant, ita ut Judcisionis et praeputii, sicut dicit ad Ephesios: In uno novo sic facit pacem inter duos, ut novam regulam ponat, auferens ambobus professiones, reconciliat eos, ut ejus sententiam secuti, amittant discordiam pristinam. Judaeo enim circumcisionem vindicante, et Gentili praeputium, discordia fit. Cum vero hoc ambobus aufertur, fit pax. Si igitur sic se haec habent, quomodo vos, inquit, Galatae Judaei facti, Christi arbitrium corrumpitis? Ideo dixit illis: Evacuareconciliationis, quod inter eos constituerat, spernentes ad pristinum Iudaeorum sensum conuersi sunt, accusantes tam se quam reconciliatorem; omne enim quod displicet accusatur: etut unum deum sine mysterio faterentur, quasi legi esset inimicum, si Christus deus diceretur, dicit: arbiter, hoc est mediator, unius non est — sed duorum utique; uos autem conuersi ad le
Abbreviated transcription (Latin):
quam pr̃es illorum p̾scius enĩ datis astͥn¬
deus: filiis magis hanc legem de g̾entur.¬
dit. quia illi om̃s in hemo obierunt.
Cur saluator dicat ego pro eis rogo quos
michi dedisti non pro mundo rogo. Ioh̾es
apostolus contra hẽmus inquit aduoca¬
tum apud patrem p̾dicatorem pro ꝑccĩs
nis et non solum pro nrĩs: Sed pro uni¬
uerio mundo hoc contrarium iudetur.
discrepet sensus: tam̃ alind est ꝙ
lis ut a mali infestatione tuti p̾stentur.⁊
Demqs sic dicit nou rogo ut tollas eos de
mundo Sed ut serues eos a malo. apłs aũ
peccatis nr̃is et tocus mundi pro xpĩauis.
ergo duplici genere postulatur quia et ꝓ
peccatis illoꝵ oratur. et ut tuti a dỹ aboli
nfestiuatione p̾stẽtur pro hiis autẽ qui
non credunt ħ sola dep̾catio est. ut cum ꝓ
peccatis fuis et perfidia plesti merentur bo¬
nitas et pacientia expec̾cet illos si forteuellẽt
corrigi. nec .n. postulatur ut ignostantur
illis peccata diffidentib. Sed ut dilationẽ

Expanded text:
quam patres illorum. praescius enim deus filiis magis hanc legem dedit, quia illi omnes in heremo obierunt. LXXVII. CUM SALUATOR DICAT: \'EGO PRO EIS ROGO. QVOS MIHI DEDISTI, NON PRO MUNDO ROGO\', IOHANNES APOSTOLUS CONTRA: \'HABEMUS\', INQVIT, \'ADUOCATUM APUD PATREM, DEPRECATOREM PRO PECCATIS NOSTRIS, ET NON SOLUM PRO NOSTRIS, SED PRO UNIUERSO MUNDO\': HOC CONTRARIUM UIDETUR. discrepet sensus, tamen aliud est, quod lis, ut a mali infestatione tuti praestentur. denique sic dicit: non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serues eos a malo. apostoluspeccatis nostris et totius mundi. pro Christianis ergo duplici genere postulat, quia et pro peccatis illorum orat et ut tuti a diaboli infestatione praestentur. pro his autem, qui non credunt, haec sola deprecatio est, ut, cum pro peccatis suis et perfidia plecti merentur, bonitas et patientia dei expectet illos, si forte uelint corrigi. nec enim postulat ut ignoscantur illis peccata diffidentibus, sed ut dilationem
Abbreviated transcription (Latin):
prem̃ eẽ a quo sunt omĩa sb̾iecit se illi cũ
de eo se dicit ẽe tanta .ii. claritas et maie¬
stas in aduentu filii uidebitur ut om̃s et po᷑
chori angeloꝵ hunc singularem putant
dñi. Saluator autẽ cum se ño non sllũ eẽ
dix̾io qui dicitut pat̾. S filium cius re¬
gnans tradit regnum pã. ⁊̃ hac re mani¬
festata est et sb̾iestio et regni traditio. qr
cta cognitio. cur non ante uenit ut ant̾io¬
res nr̃i qui mn ignorantia fuerunt addisce
si ante uenisset multo plures saluati fuis¬
sent. Si ergo ita est. rep̾hensibile iudetur.
Ieicui uecessitas imu C. lxxix.¬
net ante sb̾ueniatur erit quid̃ grat᷑¬

Expanded text:
patrem esse, a quo sunt omnia, subicit se illi, cum patrem esse, a quo sunt omnia, subicit se illi, cum de eo se dicit esse. tanta enim claritas et maiestas in aduentu filii uidebitur, ut omnes potentiae et chori angelorum hunc singularem putent deum. saluator autem, cum se non illum esse dixerit, qui dicitur pater, sed filium eius, regnans tradit regnum patri. in hac re manifestata est et subiectio et regni traditio, quicta cognitio, cur non ante venit, ut anteriores nostri qui in ignorantia fuerunt addiscersi ante venisset, multo plures salvati fuissent. Si ergo ita est, reprehensibile videtur. Si ei cui necessitas imminet, ante subveniatur, erit quidem grat
Abbreviated transcription (Latin):
ctuntur tunc celestia et t̾restria et infer¬
na eꝓ etiam firmat petrus apłs dicens. nõ
est aliud nomen datum sb̾ celo in quo opor¬
Cteat᷑  saluu ficri. et ũe dñs discipulis arr.i
usq modo nicħ petistis in nomine meo.
petite ergo ẽgo faciam sic reguat filus: cũ
om̃ia ĩ nomine cuis saluantur et dantur
que postulantur usq ad finem mundispꝰ¬
qũa uero om̃ia xpm̃ fu̾int confessa suie
ui siue uoluntate et sb̾ tracta potestenciaᷤ
eus cui restit̾ant mistium unus diei cũ¬
ctis mamifestabitur et omĩa grãꝵ astio re¬
ferretur a patre ex quo sunt omĩa ut ees¬
sante p̾dicatione unus deus sciatur ĩ m̾i¬
stĩo triuitatis. Cum enĩ oũs potestates õs
principatus et dũationes xp̃õ genu flex̾int:
tunc filius inanifestabit nõ se ẽẽ a quo sũt
oñua. Sed filium eius et illum in se udeni
ħ est sb̾iectio et regni traditio ostendons .i.

Expanded text:
ctuntur, coelestia, terrestria, et inferctuntur, coelestia, terrestria, et inferna . Quod etiam firmat Petrus apostolus, dicens: Non est aliud nomen datum sub coelo, in quo oporteat nos salvos fieri . Et ipse Dominus discipulis ait: Usquemodo nihil petistis in nomine meo; petite, et ego faciam . Sic regnat Filius, cum omnia in nomine ejus salvantur, et dantur quae postulantur usque ad finem mundi. Postquam vero omnia Christum fuerint confessa, sive vi, sive voluntate, et substrata potentiae ejus cui restiterant, mysterium unius Dei cunctis manifestabitur et omnis gratiarum actio referetur ad patrem, ex quo sunt omnia, ut cessante praedicatione unus deus sciatur in mysterio trinitatis. cum enim omnes potestates et principatus et dominationes Christo genu flexerint, tunc filius manifestabit non se esse, a quo sunt omnia, sed filium eius et illum in se uideri. haec est subiectio et regni traditio. ostendens enim
Abbreviated transcription (Latin):
o non abolitio intelligitur. Consid̾a enĩ
quomodo pater tradid̾it filio regnum ip̃o
ħ dñd ꝓtestante. Omĩa enim inquit nuchi
itradit᷑a sunt a patre meo. Si pater ergo de¬
siit hr̃e cum cradid̾it potest et de saluatore
dici quia cum tradidit amisit. Nam filius
posttͣẜ traditum sͥ a pr̃e regnum dixit. p̃rẽ
adhuc p̾ferens ait. hec est autem uita eter¬
na ut cognoseant te solum et uerum deũ
sensum et filius non amittit regnum cũ tra¬
dit ut ħ uera sint. et angelus et daniel nõ
discrepare ab hoc sensu dicantur qui hoꝵ
enĩ testimoniũ retrastandũ putat petfidi¬
a plenus est. Sed nunc uideamus manẽ¬
tes in hac fide quid sit tradere filium pr̃i
regnum. hoc emin est ꝙ int̾ cet̾a alio loco
dicit apłs. tunc et ip̃e sbiectus erit ei qui¬
loco int̾ptatio iudetur necessaria ut et sb̾¬
iectus pr̃i filius non negetur et nicħõ eter¬
num regnum hr̃e dicatur. hoc est regnum
filii quia in nomine eius om̃ia genu fle¬

Expanded text:
o, non abolitio intellegitur. considera enim quo modo pater tradiderit filio regnum ipso hoc domino protestante: omnia enim, inquit, mihi tradita sunt a patre meo. si pater ergo desiit habere, cum tradidit, potest et de saluatore dici quia, cum tradidit, amisit. nam filius, postquam traditum sibi a patre regnum dixit, patrem adhuc praeferens ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te solum et uerum deum unc igitur sensum et filius non amittit regnum cum tradit, ut haec uera sint, et angelus et Danihel non discrepare ab hoc sensu dicuntur. qui enim horum testimonium detractandum putat, perfidia plenus est. Sed nunc uideamus manentes in hac fide, quid sit tradere filium patri regnum; hoc est enim, quod inter cetera alio loco dicit apostolus: tunc et ipse filius subiectuloco interpretatio videtur necessaria, ut et subjectus Patri Filius non negetur, et nihilominus aeternum regnum habere dicatur. Hoc est regnum Filii, quia in nomine Jesu omnia genua fle
Abbreviated transcription (Latin):
illo fundentes nec sic se illi uicem se redd̾e
ꝓfiteantur quã gratum ergo et p̃ciosum
bñficium. exͣistimant ꝙ nes morte ꝯpensa¬
ri putant. Sed forte contradisatur simul
añ legem et post legem peccatis p̃ssi totoᷤ
se carni dederunt sine dubio fuerunt alicͥ
qui creatori d̾o deuoti a inciis se mfrenarẽt
age nũquid hii expũcta hac uita nõ ĩ in¬
feruum descenderunt. Si autem ante post
mortem a de xp̃c uenisset lib̾ato adam qui
petcato ꝓͥprio cenebatur a morte. cet̾is ad
celum fecerit iter credentes ut quia ħ bñ
upat grati creatori et restauratori defuncti

Expanded text:
illo fundentes, nec sic se illi vicem reddere illo fundentes, nec sic se illi vicem reddere profiteantur. Quam gratum ergo et pretiosum beneficium existimant, quod nec morte compensari putant? Sed forte contra dicatur: Si multi ante Legem, et post Legem peccatis pressi totos se carni dederunt; sine dubio fuerunt aliqui, qui creatori Deo devoti a vitiis se infraenarent. Age, numquid hi expuncti a vita non in infernum descenderunt? Si autem ante, post mortem Adae, Christus venisset; liberato Adam, qui peccato proprio tenebatur, a morte, caeteris ad cerit credentibus, ut quia hic bene vixerant, grati Creatori et restauratori defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ualde tamen pot̾it scire quid sͥ
psfitum est.si autem in ipsa necessitate
posito auxilium feras. Sciet quale bñfici¬
um consecutus sit. de tribulatione .n. erep¬
fcm̃ est ut non ante ueniret dñs. primu
em̃ dimisit genus hominũ uti uoluntate
sua. non sine testimonio sui. quia ex ip̃a
mentorum minist̾io humauis usib exhib̾i
uoluit. posteanero cum obsolesceret noci¬
cia dei nt̾is et mors ĩmutarentur dignat᷑
est insitare genus hominum ut data lege
uel reformar et eumn natura sed negligi
ta loge timere inciperent certi quia qui le¬
gem dedit iudicatur᷑ eẽt actus humanoᷤ
et quia accepta lege a poctatis se cohib̾e¬
rens qͥͣuerunt cum possunt dui etiam per
ꝓpħas admoniti motus deus m̾̃ia misit fi¬
lium suum qui se pro illis offe̾ns et mor¬
tem destruens data illis remissione pcc̃orũ
d̾o prĩ illos iustificatos offerret ut scientes
de quo ꝑicło sint eresti. sine cessatiõed̾o gͣs
agant ut etiam si usus exeg̾it: sangͥnem ꝓ

Expanded text:
n ualde poterit scire quid sibi praestitum est; si autem in ipsa necessitate posito auxilium feras, sciet quale beneficium consecutus sit. de tribulatione enim erepfactum est, ut non ante ueniret dominus. primum enim dimisit genus hominum uti uoluntate sua, non sine testimonio sui, quia ex ipsa mentorum ministerio humanis usibus exhiberi voluit. Postea vero cum obsolesceret notitia Dei in terris, et mores immutarentur, dignatus est visitare genus hominum, ut data Lege, vel reformata erat enim in natura, sed negligi ta Lege timere inciperent: certi quia qui Legem dedit, judicaturus esset actus humanos. Et quia accepta Lege a peccatis se cohibere nequiverunt, cum possent, diu etiam per Prophetas admoniti: motus Deus misericordia misit Filium suum, qui se pro illis offerens, et mortem destruens, data illis remissione peccatorum, Deo Patri illos justificatos offerret: ut scientes de quo periculo sunt erepti, sine cessatione Deo gratias agant; ut etiam si usus exegerit sanguinem pro
Abbreviated transcription (Latin):
quasi galathe uuum deum negarent. Quip¬
deum et singularem crederent xpm̃ autem
ministrum tm̃ ex p̾destinatione uenisse ad
disiensandum donum gracia ͤ dei. C.lxxx.¬
anifestum sic inductos galathas ĩ legẽ
dignum est. Sed more fotini. ut quia
dm̃ pmiñ lex p̾dicat. contralegem sit si xp̃c deus
dicatur. hos comũtum uideoꝵ est qͥ magnali¬
b uictutũ uisti crediderunt post crucẽ xp̃i

Expanded text:
QVASI GALATAE UNUM DEUM NEGARENT, QVIPQVASI GALATAE UNUM DEUM NEGARENT, QVIPUT UNUM DEUM ET SINGULAREM CREDERENT, CHRISTUM AUTEM MINISTRUM TANTUM EX PRAEDESTINATIONE UENISSE AD DISPENSANDUM DONUM GRATIAE DEI? Manifestum est sic inductos Galatas in legem f sicut dignum est, sed more Fotini, ut, quia unum deum lex praedicat, contra legem sit, si Christus deus dicatur. hoc commentum Iudaeorum est, qui magnalibus uirtutum uicti crediderunt post crucem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Dy abolus autem solicita sb̾tilitatesi¬
mulauit se ignorare quid p̾ceptum fus¬
ser a do̾ et muenit euam stabilem post ã
pmittens illis ꝙ si int̾ocm̃ degustassent fu¬
tiri eẽnt dii: cutunuenit eos. Sic dyabo¬
lus deuicto homine triumphauit. hͥ uict᷑
genus suum uendidit pcc̃o: nõ ergo iustũ
erat uisctoris statim auferre iuolent᷑ spolia
quia quod facit deus iuste facit. p̾terea c̃
ache pectau̾it homo assentiens enĩ fieri se
dm̃ ydolatriam admisit. hoc est in dm̃ pec¬
cauit. Id̾oq non illi statim debuit sb̾nemri
qui nec penituit post ã iuistis multa mala
sus est xp̃c a d̾o patrisuo qui illum uinc̾et
et se manifestaret regnum eiuis auferens
rõne non potestate cpͣ ꝙͣ om̃ia possit deus
ded illud facit quod congruit rationi ut
ut galathas arguens apostolus hoc int̾po¬
neret. Galathis enim post euugelium ad le¬
gem ꝓfugientib int̾ cetera aic. Mllediator
autem imͥus non est deus autem unus est.

Expanded text:
. diabolus autem solita subtilitate simulauit se ignorare, quid praeceptum esset a deo, et inuenit Euam instapromittens illis, quod si interdictum degustassent, futuri essent dii; circumvenit eos. Sic diabolus devicto homine triumphavit, hic victus genus suum vendidit peccato. Non ergo justum erat victori statim auferre violenter spolia: quia quod facit Deus, juste facit. Praeterea cum acerbe peccaverit homo; assentiens enim fieri se Deum, idololatriam admisit, hoc est in Deum peccavit: ideoque non illi statim debuit subveniri, qui nec poenituit. Post autem justis multa mala sus est Christus a Deo Patre suo qui illum vinceret, et se manifestaret, regnum ejus auferens ratione, non potestate; quanquam omnia possit Deus: sed illud facit quod congruit rationi, ut UT GALATAS ARGUENS APOSTOLUS HOC INTERPONERET — GALATIS ENIM POST EUANGELIUM AD LEGEM CONFUGIENTIBUS INTER CETERA AIT: \'MEDIATOR ENIM UNIUS NON EST, DEUS AUTEM UNUS EST\' —,
Abbreviated transcription (Latin):
perunt ut eligant uerum .i. repbato dyabo¬
lo eligant dm̃. Scd̾a autem legis pars hec ẽ
qͥ sex p̾ceptis continetur que sic incipit ho¬
nora patrem et matrem. Tercia uero in neo¬
meniis et in salbo est et mescis discernendis ac
eligendis et in crrꝯcisione et in ostiis pecudũ
offerendis. Hanc itaq legem dicit utiq ad io¬
hẽm non ultra seruandam. Sis .n. data est ut
completo tempore cessaret. nec enĩ fuit ab ĩ¬
to. Sed ex causa data ad tempꝰ est. ut adueni¬
ente saluatore cessaret iex. Ergo de d̾o ma¬
net. tam lex p̾ceptorum qũa natura eius. q
sine dubio ab ip̃o est: aboleri nõ potest. per ip¬
sam .ii. ꝓficiuntur ad ꝓmissum p̾mium tuor
.n. sollicitudinen parit.xx. si iam p̾dicante¬

Expanded text:
perunt ut eligant uerum, id est reprobato diaboperunt ut eligant uerum, id est reprobato diabolo eligant deum. secunda autem legis pars haec est. quae sex praeceptis continetur, quae sic incipit: honora patrem et matrem. tertia uero in neomeniis et in sabbato est et in escis discernendis ac eligendis et in circumcisione et in hostiis pecudum offerendis. hanc itaque legem dicit usque ad Iohannem, non ultra seruandam. sic enim data est, ut completo tempore cessaret. nec enim fuit ab initio, sed ei causa data ad tempus est, ut adueniente saluatore cessaret lex. ergo de deo manet tam lex praeceptorum quam natura eius, quae sine dubio ab ipso est et aboleri non potest. per ipsam enim proficitur ad promissum praemium. timor enim sollicitudinem parit. XX. XX =
Abbreviated transcription (Latin):
non spm̃ scm̃ credentib de dit sicut et ip̃e de sai¬
uatore dicit. Ego qui dem baptiro uos in aqua
in peuitentia. ip̃e autem nos baptuab̾ in spũ sc̃õ
hoc est quod dicit per me remissio peccatorũ non
tam̃ datur sp̃c sc̾s ut purificati filii dicantur
hoc enim saluatori reseruatum est ut pote dño
ut filii oci non fierent nisi accepto a filio dei
spũ scõ. effcũs ergobaptisii i oħis quod tacire
oꝑabatur sine int̾rogatione. non tamen sine sal¬
uatoris mentione ut firmum eẽt quod agebat
trinitatis est donum. quod dignatio saluato¬
ris ostendit. Dans formam trium nominum
c a pͥmordio sẜ̃ inius dei nomne uel perso¬
na unum corpus et in differens oꝑata sunt. In¬
one latentis dudum nistii accessit et ampli¬
us donuni ut baptirati accepto spũ sco̾ sint
filii dei amplificatum ergo est ñ euacuatũ.
quidẽ recte cessare dicitur qr iam de
alectione dc̃a est. ut de multis qͥd ĩqͥt st̃ ordit
eligas scias. Int̾ errores ergo poĩti acce ad̾o.¬

Expanded text:
 sanctum credentibus dedit: sicut et ipse de Salvatore dicit, Ego baptizo vos in aqua in poenitentiam, ipse autem vos baptizabit in Spiritu sancto . Hoc est quod dicit: Per me remissio peccatorum, non tamen datur Spiritus sanctus, ut purificati filii dicantuhoc enim saluatori reseruatum est, utpote domino, ut filii dei non fierent, nisi accepto a filio dei spiritu sancto\'. effectus ergo baptismi Iohannis, quod tacite operabatur sine interrogatione, non tamen sine saluatoris mentione, ut firmum esset quod agebat, trinitatis est donum, quod dignatio saluatoris ostendit dans formam trium nominum, quae a primordio sub unius dei nomine uel persona unum opus et indifferens operata sunt. inone latentis dudum mysterii; accessit et amplius donum, ut baptizati accepto spiritu sancto sint filii dei. amplificatum ergo est, non euacuatum. NNEM\' RECTE CESSASSE DICUNTUR? QVIA IAM DE lectione dicta est, ut de multis quid eligas scias, inter errores ergo positi acce
Abbreviated transcription (Latin):
pletaiex est. Sicit .n. dñs. audistis quia dcm̃ est.
Diligis ꝓximum tͥ. et odio habebis inmicũt᷑. ħ
iusticia est. Dñs autem ego aũ inquit dicouo¬
b̾. Oiligͥe mimicos urõs addit utiq qd̃ est adĩ¬
pleuit quia non destruit uetera. S ut ꝑfcõs face¬
ret: pociora mandauit. Inimicos .ni. hoc est mał̾oᷤ
quia retributione qͥiusticia dictante fit emen¬
dare̾ et corigiño potuit: per amorem illos et ob¬
sequium saluos uoluit ficri. Qꝵ et lex in sensibꝰ
habebat. lex .n. sic uoluit mimicitiã tollereũ
per retributionem tertiti homines desinerent
cẽ iimiti. et quoniam audacia sua homines
timorem legis et nature spuerunt. crescentes
in malum. per humilitatem saluator ĩ imici¬
tiam uoluit uinciut uel sic homines flecte¬
rentur ad bonum. Dum uidetent non sibi
reddi mimicitiam permanentes autem grauiꝰ
tractandos fore. quia nec humilitate enuis ciiꝰ
incissitudinem expediri debuerant: iusti sũt

Expanded text:
Dominus, Audistis quia dictum est, Diliges proximum tibi, et odio habebis inimicum tibi; haec justitia est: Dominus autem, Ego autem, inquit, dico vobis, Diligite inimicos vestros . Addit utique, quod est adimplevit, quia non destruxit vetera, sed ut perfectos faceret, potiora mandavit. Inimicos enim, hoc est malos, quia retributione, quae justitia dictante fit, emendare et corrigere non potuit, per amorem illos et obsequium salvos fieri voluit, quod et Lex in sensibus habebat. Lex enim sic voluit inimicitiam tollere, ut per retributionem territi homines desinerent esse inimici: et quoniam audacia sua homines timorem Legis et naturae spreverunt, crescentes in malum; per humilitatem Salvator inimicitiam voluit vinci, ut vel sic homines flecterentur ad bonum, dum viderent non sibi reddi inimicitiam; permanentes autem gravius tractandos fore, quia nec humilitate ejus, cujus vicissitudinem experiri debuerant, victi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
.n. destruxit illam. Sed pociora addidit. non
ut peccare uideretur qͥ u endicat. S ut me¬
lior sit qui non retribuit. Nec aliud ergo uo¬
luit ꝙͣ ꝙy lex insensu ht̃. Sed uoluntatẽ eius
perficit. ut .n. lex hominẽ iusticiam doceret
et per hanc saluum faceret mandauit ut si qͥs
oculum tolleret alicui: oculum admitteret
et ut hoc tunore tͥriti homines uõ facerent.i¬
fragile gn̾s est homĩ et ad petcandum ꝓclue ĩo
incurrit ut paciatur quod sͥ fieri non uiat. In¬
thutatis ergo saluator uerb̾ docuit qd̃ saluti pro¬
desset. ut sensum legis ad impleret ut quia timo¬
re legis caii ẽẽ nequiuerunt per pacientiam
uicti emendarentur sese cornigentes. hoc p̃cep¬
tum datum est ut non insolentes uiuerent
pacientia bonoꝵ. dum ũo illis retribuunt con¬
digna ut si uoliu̾nt corrigi boni ex hoc ꝑfect᷑
hẽant. illi uero geminam penam nou gͦ uisticia
destructa est quomam iudemus etiã per apłos

Expanded text:
enim destruxit illam, sed potiora addidit, non enim destruxit illam, sed potiora addidit, non ut peccare videretur qui vindicat, sed ut melior sit qui non retribuit. Nec aliud ergo voluit, quam quod Lex in sensu habet, sed voluntatem ejus perficit. Ut enim Lex hominem justitiam doceret, et per hanc salvum faceret, mandavit ut si quis oculum tolleret alicui, oculum amitteret: et ut hoc timore territi homines non facerentfragile genus est hominum, et ad peccandum proclive, ideo incurrit ut patiatur quod sibi fieri non vult. Immutatis ergo Salvator verbis docuit quod saluti prodesset, ut sensum Legis adimpleret, ut quia timore Legis salvi esse nequiverunt, per patientiam victi emendarentur, sese corrigentes. Hoc praeceptum datum est, ut non insolentes viverent patientia bonorum, dum non illis retribuunt condigna; ut si voluerint corrigi, boni ex hoc profectum habeant, illi vero geminam poenam. Non ergo justitia destructa est, quam videmus etiam per Apostolos