comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei altissum: Non ita rex ille glõsus dauid. Tibi soli peccaui inq
ritati matͥs eccłe ñ reluctari: sũmꝰ honor ⁊ gła. O ꝑu̾sitas. Nonpi¬
det inquinari ⁊ abli pudet: Est pudor uixta sapͥientẽ ad ducem
głam: si uidelicet peccare pudeat: Si non: pudeat uł peocasse. ⁊ m
Scdm tenent beatitudinis locũ. quoꝵ remissȩ sunt unquitãtes
quoꝵ tecta sunt pecc̃ã. Honorabile tegum̃tum de quo legit᷑. Conti¬
sio ⁊ pulcͥtudo in conspectu eiꝰ. Qͥs mͥ tͥbuat uidere te in uestitu ds¬
aurato. ut dicamꝰ ⁊ tͥ. Confessionẽ ⁊ decorẽ in dusti. amictꝰ luminꝰ
sic̃ uestimentũ: Reu̾tere sunamitis reu̾tere ut in tueam᷑ te. E¬

Expanded text:
nu Altissimi? Non ita rex ille gloriosus David: Tibi soli, inquit, pecnu Altissimi? Non ita rex ille gloriosus David: Tibi soli, inquit, pecoritati matris Ecclesiae non reluctari, summus honor et gloria. O perversitas! Non pudet inquinari, et ablui pudet! Est pudor, juxta Sapientem, adducens gloriam ; si videlicet peccare pudeat, si non pudeat vel peccasse: et ilpa fugaverat. Secundum tenent beatitudinis locum, quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Honorabile tegumentum, de quo legitur: Confessio et pulchritudo in conspectu ejus . Quis mihi tribuat videre te in vestitu deaurato, ut dicamus et tibi: Confessionem et decorem induisti, amictus lumine sicut vestimento? Revertere, Sunamitis, re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uocare ad gr̃am. Qͥs scit si conu̾tat᷑ ⁊ ignoscat d̾s ⁊ relin quat pͥs
bñdictionẽ : Immo qͥs nescit quas ⁊ quantas iam diuitias suȩ um¬
tatis ⁊ longanimitatis thesauriz auit suꝑ eum misericors ⁊ mli¬
rator dñs : Deniq miseretur. parcit. ex pectat. dissimulatq usꝙ is¬
huc. factꝰ sic̃ hõ ñ audiens. ⁊ ñ habens in ore suo redargutione
tardans ferire. paratꝰ ignoscere. S tu dñe usꝙ quo: Cu in ꝗͣ oli
ne uir quousq dissimulas. quousq ꝯtẽpins: Durum tͥ ẽ contͣ itum¬
lum calcitrare. An ignoras quia benignitas dei ad penitentiã te a
cundiam: Quid refert scdm quid pereas: O uerecundia ex pers u¬
onis. inunica salutis. totius ignara honoris. ⁊ honestatis. Hec plis
illa quã sapiens loquit᷑. confusio ad ducens peocatum. Itine uerecim
ẽ homim uinci a deo ⁊ ꝓbro ducitur humiliari sub potenti mar¬

Expanded text:
provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Imo quis 179 nescit, quas et quantas jam divitias suae bonitatis et longanimitatis thesaurizavit super eum misericors et miserator Dominus? Denique miseretur, parcit, exspectat, dissimulatque usque adhuc, factus sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones, tardans ferire, paratus ignoscere. Sed tu, domine, usquequo? Tu, inquam, o bone vir, quousque dissimulas? quousque contemnis? Durum tibi est contra stimulum calcitrare . An ignoras quia benignitas Dei ad poenitentiam te aecundiam? Quid refert secundum quid pereas? O verecundia expers rationis, inimica salutis, totius ignara honoris et honestatis! Haec plane illa, quam Sapiens loquitur, confusio adducens peccatum . Itane verecundum est homini vinci a Deo, et probro ducitur humiliari sub potenti ma
Abbreviated transcription (Latin):
de ur̃a incolumitate ⁊ gła. de pace ⁊ ꝓsꝑitate eccłȩ. de curiȩ
atu. florente ⁊ ualente. Postremo de gr̃a ⁊ beniuolentia q̃ no¬
is ap̃ uos ꝑ seuerat. Bene sua misericordia ds dignatꝰ ẽ facere
obcum. facti sumꝰ lȩtantes. uerũ quod uob demittendis ad uos
ib placa. difficile ad implebit᷑. p̃sertĩ cũ ñ sit copia ꝑ sonarũ
ati sunt loca tͥa ex his noua monast̾ia ex quo a uob̃ discessimꝰ in te¬
re ordinata st̃.⁊ ad huc restant alia ꝓxime ordinanda. Curamꝰ
am̃ undecũꝙ euocare quos uob̃ mittamꝰ.cupientes ꝑ om̾ia ur̃is
bedire mandatis. Ad eustachiũ occupatorẽ ualentine sedis
nitudinẽ p̃sumo scͥbere tanquam aliquis magnus fateor nec uissi
a te nec rogatꝰ. nec inuitatꝰ. S qͥd si caritas iubet: Aliꝰ alit̾ fortasse
cipiat. ego uirum nobi lẽ quod in me ẽ inuera caritate decreuis
litt̾is suȩ ipsius cõmonere salutis. excitare a somno. reuocare ali

Expanded text:
de vestra incolumitate et gloria, de pace et prosperitate Ecclesiae, de curiae statu florente et valente, postremo de gratia et benevolentia, quae nobis apud vos perseverat. Bene sua misericordia Deus dignatus est facere nobiscum; facti sumus laetantes. Verum quod vobis de mittendis ad vos fratribus placet, difficile adimplebitur, praesertim cum non sit copia personarum diversa destinati sunt loca; tria ex eis nova monasteria, ex quo a vobis discessimus, integre ordinata sunt; et adhuc restant alia proxime ordinanda. Curamus tamen undecunque evocare, quos vobis mittamus; cupientes per omnia vestris obedire mandatis. EPISTOLA CMagnitudinem praesumo scribere, tanquam aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae ipsius commonere salutis, excitare a somno, revocare ad cor,
Abbreviated transcription (Latin):
cripsisse me aliquid ad comitẽ niuernensem in tuȩ ꝑsonȩ atta¬
principem litteras misi. hoc ñ adu̾sum te. s ꝓte egisse me arbitra
Si quidem audieram ipsum tuo assensu ⁊ consilio ꝓposuisse ueniri a
sitandum uos. ad ꝓbandum de tantis malis quȩ de domo ur̃a q
gabantur. an uera eeñt. aut cuiꝰ culpa eeñt. ut quod forte su
te in de lesum iure conqueraris. ñ uideo. Puto onĩ me recte fecissi
si de domo aei zelum dĩ hñs. eiꝰ ꝓuidentiam qui em̃datutꝰ erat c̃õm¬
nui. Q aut̃ ex auctoritate scͥpturȩ arguis me peccasse. quasi qui
ñ corripuerim. scito me nullam de ꝑ sona tua quȩrelam habere
solum ut pax fiat in eccła tua. ex caritate ꝓcurare. Deniq ipsus
rei ueritatem plenius cognosces: si ad nos causam ipsam ut dicisi
ris. Poteris aũ me hic in uenire: quacũꝙ instantis obdomad
libuerit.

Expanded text:
cripsisse me aliquid ad comitem Nivernensem in tuae personae accusatua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam haberesolum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces, si ad nos causam ipsam, ut dicis, attuleris. Poteris autem hic me invenire, quacunque instantis hebdomadae die libuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis male uiuere ñ lice. bona mala ñ ferens quȩris uͥ uiue̾ liceat us
bet. Et merito. Nam ante ordinis em̃dationẽ: nũquam ut aiunt i
locuta es. At uͥ religio creuit. sanctior subito facta feruore repem
cogitare cepisti de heremo. Agnosco filia agnosco. utinã ⁊ tu ma
ioscas serpentinũ uirus. fraudulenti dolũ. uersi
In nemore lupꝰ habitat.Si sola oiucula umbras nemoris penetr
p̃da uis ẽẽ lupo. S audi me filia: fidele audi consiliũ. Siue pecdu
siue scã sis: noli te separare agrege. ne qñ rapiat. ⁊ ñ sit qui eris
Scã es: stude tuo exemplo. tuȩ socias aoguirere scĩtatis. Peccatͥis
noli addere peccata peccatis. S age pęnitentiã ubi es: ne disca

Expanded text:
bonis male vivere non licet, bonas mala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut bonis male vivere non licet, bonas mala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut libet. Et merito. Nam ante Ordinis emendationem nunquam, ut aiunt, inde locuta es; at ubi religio crevit, sanctior subito facta, fervore repentino cogitare coepisti de eremo. Agnosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astutiam. In nemore lupus habitat. 125 Si sola ovicula umbras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. Sive peccatrix, sive sancta sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es? stude tuo exemplo tuae socias acquirere sanctitatis. Peccatrix es? noli addere peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi es: ne discedens
Abbreviated transcription (Latin):
iqua facis: nemo ꝓ hibr. Malum aut̃ face̾ si uis: ñ licet. Mox ⁊enĩ
iplurib cõꝑitur. arguitur. em̃datur: siõ ẽ contrario bonum
um uident᷑ om̃s mirant᷑. uenerant᷑. imitant᷑. Uides gͦ filia. quod
mam̃ita in anior in conuentu gła sequitur.⁊ citior culpas
arreptio. qñ ibi sunt.⁊ quib deboñis exemplum p̾beas. ⁊ quas
llmalis offendas. Deniq ut ex illa euuangelica particione.
onnnem tͥ auferam tui excusationẽ erroris. aut de fatus uirgi¬
nsb una es si tam̃ uirgo es : aut de prudentib. Si de fatius. con¬
gregatio tͥ necessaria ẽ. Si de prudentib. tu congregationi.
Nam si sapiens ⁊ ꝓbata es: religio certe quȩ ulo in loco nouit̾
in nonata nc̃ uͥq laudat᷑. multũ tua discessione in famabit᷑. ⁊ uifͥr¬
desereres. Quod si fatua cognita es. ⁊ recedis. dicemus. quod quiae

Expanded text:
si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio certe quae illo in loco noviter innovata nunc ubique laudatur, multum tua discessione infamabitur et infirma nequaquam desereres. Quod si fatua cognita es, et recedis, dicemus quod, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
nonast̾ium uelle deserere. Quam rẽ dissuadentib tͥ
es. placiisse tandem nostrũ suꝑ hoc consilium eligere. ut quicquid
ego laudauerim.id tͥ credas ex pedire. Debueras quidem doctiorẽ ad
hoc consilium eligere. quia tam̃ sic tͥ uisum ẽ. quod hinc mͥ rectiꝰ
uidet᷑ incȩlo. Hoc itaq tuũ desid̾ium ex quo cognitũ habui. cogitanᷤ
itꝙ recogitans quo quidem spũ conceꝑis. facile idicare ñ audeo. Po¬
tes namq in hac re zelum dei habe. ut excusabilis sit tua in tentio.
si quomͦ scd̃m scientiã tua tał uoluntas impleat᷑. omĩno ñ uideo. Cur
inquis: N ẽ saꝑe ut opulentiã ut urb̃ frequentiã. ut pinguia fugi¬
um ⁊ delicias : Anñ mea mͥ pudicitia tutior erit in heremo. uͥ in pa-¬
e oum paucis. aut sola conu̾sans. soli placeam cui me ꝓbaui: Ne¬
nt. nemo arguit. Ubi aut̃ ñ timet᷑ rep̾hensor. securius accelit
temptator: licentius ꝑpetratur iniquitas. In conuentu uͦ boi

Expanded text:
onasterium velle deserere. Quam rem dissuadentibus tiles, placuisse tandem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia fugiam et delicias? annon mea mihi pudicitia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Neet, nemo arguit. Ubi autem non timetur reprehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona
Abbreviated transcription (Latin):
utipiens głificat patrem suũ qui incȩ̨lis ẽ. Cum aut̃ deo sua
gła de urõ munere ex ore egentiũ ita fidelit̾ resignabit᷑. ube¬
nori ꝓculddubio ruio fluat uob̃ necesse ẽ ille fons głe qui
lsug᷑entes se diligit. ⁊ głificat głificantes se. ut qui s̃eminat
ditas traxit. s coegit necessitas. Necessitas dico ñ sua s suoꝵ milti
iudelicẽt ã quib missus ẽ seruoꝵ dei fideliũ. Audite patientꝰ
patiant᷑. Audite ⁊ compatimini. qr si cõpatimim ⁊ conregnabitis d
contẽpnendum regi regnare cum talib. ipsoꝵ ẽ i regnũ celeu
qͥ contẽpnentes uitam mundi. facite uob amicos illos de mãmoni
quitatis. ut cum defeceritis a t̾reno regno ur̃o recipiant uos insuĩ¬

Expanded text:
ipiens glorificat Patrem suum qui in coelis est. Cum autem Deo sua gloria de vestro munere ex ore egentium ita fideliter resignabitur, uberiori procul dubio rivo fluat vobis necesse est ille fons gloriae, qui diligentes se diligit, et glorificatditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua, sed suorum, multorum videlicet a quibus missus est, servorum Dei fidelium. Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in su
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentia ur̃a suꝑ ur̃am. Et enim gła nominis uri. quos
nes non attigit: S audite ꝯsiliũ diligentis uos. Studete quod ĩ
ibẽ hanc ipsam głam referre ad illum a quo ẽ. si ñ uultis eam
lere. aut certe ꝑdi ab ea. Hoo aut̃ sic fiet. Si int̾ eos quos regiȩ
hunificentiȩ celebris opmio euocat. de longinquo discretionis
tilum aꝑitis manũꝙ extenditis. ñ tam cupidis quam egenis.
pu̾e beatus qui intelligit ñ suꝑ cupidum. s suꝑ egenũ ⁊ pau

Expanded text:
magnificentia vestra super terram. Etenim gloria nominis vestri quos fines non attigit? Sed audite consilium diligentis vos. Studete, quod in vobis est, hanc ipsam gloriam referre ad illum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretionis oculum aperitis, manumque extenditis non tam cupidis quam egenis. Et vere beatus qui intelligit, non super cupidum, sed super egenum et pau
Abbreviated transcription (Latin):
miseraudai anima quippe eius in amaritudine erat. ⁊mea suꝑ
suis dolorib cõmoiit inscerat. satisꝙ: egit siuis p̾cib ac ladͥmis. quati¬
nuspipsa apud uos in t̾cedere deberem. Ipsa ẽ uxor belini aliꝰ hominis
uĩai inquem dudum uyxta malum quod ipse cõmiserat nulta ⁊ gͣ¬
rensis ppositi dudum facto auello: qͥ uictus fuit statim ex ur̃a
iussione oculos amisit. In suꝑ quoq¬
fuerat. res ei om̃s suȩ a
ritur ablatȩ sunt. Iustũ
p̃si uob placet ut ei ur̃a pietate  restituãt᷑. uñ misera eiꝰ uita
possit ut cũqe sustentari. S ⁊ fliss eius in nocentib pars ini¬
quitas ẽ aerrt impuitari quo ninmus siqua pctna sinra tere¬

Expanded text:
miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea super miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea super suis doloribus commovit viscera, satisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis vestri, in quem dudum juxta malum quod ipse commiserat, multa et grrensis praepositi dudum facto duello, qui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. Insuper quoqfuerat, res ei omnes suae a ritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocentibus patris iniquitas non debet imputari: quominus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiat impius unde incẽditur panꝑ.⁊ hoc potius agite quan
M ⁊filiis. uil
dignationis in dicia p̾beatis. hoc me maxime toto uol
tu dilectionis astͥngit. quod cum sciam me urãm iam ꝓmulti
sum fuisse int̾pellare dignitatẽ: in nullo tam repulfum meme
Hinc ñ immerito factus fidentior: rursus ꝓcanonicis de larzi
tione deposco.⁊ quod eis omĩno eẽ cognoui necessarium. ut i¬
licet ad ur̃̾e serenitatis uultum solito illis clem̃tiorẽ atq ꝓmai
in dulgeatis accessum: quatinus uicini eoꝵ religioni debita
discant᷑ exhibere reuerentiam. cum uos eis benruolũ eẽ cogni
contingere. aut quietem quam indeo habe debent in festare i
aliquo temptau̾it : ꝓcerto se sciat ur̃am sibi obhanc rem grãm
guisime rodiliturum infensam. Item aliud est quod supplex ex¬
oro. Nuꝑ forte ꝑ barrum tnͣseiti. occurrit michi milier satis

Expanded text:
superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus t filiis. Valdignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, solito illis clementiorem atque promptiorem indulgeatis accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: contingere, aut quietem, quam in Deo habere debent, infestare in aliquo tentaverit; pro certo se sciat vestram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis
Abbreviated transcription (Latin):
opus reddendam uxori ⁊ lib̃is eius suam hereitatẽ benignissime dispe¬
tis. satis mirari ñ possum quid impedierit. ut tam pium u̾bums
łi apud comitẽ theobaldum est ⁊non. nequaquam omĩno patient̾ audͥiu
cui ut dr simplicit̾ dice̾ iurare ẽ. ⁊ leue m̃datium graue ꝑuirus
putatur. Int̾ plurima quippe uirtutũ in signia quȩ ur̃am pluriu
nobilitant dignitatẽ. ur̃m ꝑ orbem olarum reddunt ⁊ celebre nom
p̾cipue laudat᷑ in uob̃ u̾itatis constantia. Quis gͦ suo uł hortatu iss
filio tantum robur firmissimi pectoris ur̃i eneruare tẽptauit:
in quam ueritatis in uob̃. tam scm̃. tam eximium. tam omnib uni¬
uos diligit. fraudulent̾ ⁊ ñ fidelit̾ uob̃ consulit. qui tam głosam di
te famã urãm obnubilare sua cupititate contendit. dum u̾bu
quod os ur̃m locutum ẽ ⁊ u̾bum deo placitum. uob̃ dignum pi

Expanded text:
opus, reddendam uxori et liberis ejus suam haereditatem benignissime disposueraopus, reddendam uxori et liberis ejus suam haereditatem benignissime disposueratis; satis mirari non possum quid impedierit, ut tam pium verbum vestrum At vero apud comitem Theobaldum Est et Non nequaquam omnino patienter audimus: cui, ut dicitur, simpliciter dicere, jurare est; et leve mendacium, grave perjurium imputatur. Inter plurima quippe virtutum insignia, quae vestram plurimum nobilitant dignitatem, et vestrum per orbem clarum reddunt et celebre nomen, praecipue laudatur in vobis veritatis constantia. Quis ergo suo vel hortatu, vel consilio tantum robur firmissimi pectoris vestri enervare tentavit? quis, inquam, veritatis in vobis tam sanctum, tam eximium, tam omnibus imiveraciter vos diligit, fraudulenter et non fideliter vobis consulit, qui tam gloriosam de veritate famam vestram obnubilare sua cupiditate contendit: dum verbum quod os vestrum locutum est, et verbum Deo placitum, vobis dignum, p
Abbreviated transcription (Latin):
abbas de clareuallis. salutẽ ⁊ orationes. ualde timeo ne occu¬
patissimis aurib ur̃is crebris int̾pellationib meis p̃sumptuosius
me ingerendo molestus fiam:S quid faciam: Si uos offendere ti¬
meo sepins aduos scͥptitando. qntomagis dm̃ cui utiꝙ magis timoriᷤᷤ
eb eo. timendrm ẽ michi ne offendam non in t̾pellando ꝓmisero⁊ Anaᷤᷤ
aui indulgeat mͥ benignitas ur̃a. quia non possum ñ miseri illuis
miseri. ꝓquo iam en ⁊alia uice importunꝰ forsitam p̾cator accessi. hum¬
bo uidelic m̃dici ⁊ pauꝑis ⁊ hoc facti de diuite quod ẽ infelicius.
Non possum ñ cõꝑati uidue ⁊ orphanis s uiuo orbatis patre qd ẽ
mserabauis. Grãs ago uob̾ ꝓ gr̃a quam de hacre in oculis urĩs
in uonre metui ⁊ quodipsurs himbti ꝓse dignant᷑ acqui eius¬
tis ueram susciꝑe defensionẽ: ⁊ quod faelsam sousus eam iuistis¬
sine reppulistis accusationẽ. llud aut̃ quod ad consũmandum pie

Expanded text:
abbas de Clara-Valle, salutem et orationes. 1. Valde timeo ne occupatissimis auribus vestris, crebris interpellationibus meis praesumptuosius me ingerendo molestus fiam. Sed quid faciam? Si vos offendere timeo, saepius ad vos scriptitando; quanto magis Deum, cui utique magis timoris debeo, timendum est mihi, ne offendam non interpellando pro misero? Alias autem indulgeat mihi Benignitas vestra, quia non possum non misereri illius miseri, pro quo jam en et alia vice importunus forsitan precator accessi, Humberti videlicet mendici et pauperis, et hoc facti de divite, quod est infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusationem. Illud autem quod ad consummandum pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse turbatum. fr̃. Gyillelmꝰ ñ sua s tua necessitate p¬
nit ad te dirigendum. Siquidem ipse suo more dei gr̃a forat
agit. alienam ase interir adhuc faciens illam sententiã. Uis
plex animo inconstans ẽ in omnib uiis sis. Uias quippe añi
plicit̾ ac ꝑ hoc confident̾ ambulans. ñ sentit illud ue de quo du
Ue t̾ram ingreclienti duab uiis. Te aut̃ audieramus ind¬
diam u̾sari. domum urãm ñ sine graui scandalo abbatis ⁊ fris
deseruisse. solumq habitare uiui. nescio quo satis in conuenienti
posset ꝯsultum iri. nichil paratus occurrere potuit. quã ui
uorato ad nos ꝑ te de te certiores pꝰ effici curaremꝰ. sicq quod inis¬

Expanded text:
fuisse turbatum, frater Willelmus non sua, sed tua necessitate putavit ad te dirigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia fortiter agit, alienam a se interim adhuc faciens illam sententiam: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Vias quippe Domini simpliciter, ac per hoc confidenter ambulans, non sentit illud Vae, de quo dicitur: Vae terram ingredienti duabus viis! Te autem audieramus in discordia versari, domum vestram non sine gravi scandalo abbatis et fratrum deseruisse, solumque habitare in nescio quo satis inconvenienti bi a nobis posset consultum iri; nihil paratius occurrere potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in
Abbreviated transcription (Latin):
honestis. Gau̾deo enm. non quia quȩro donum : s requin
uctum. Libent̃ recipio bñficium. quod ꝓsit danti. Alioquin
mibulo in caritate illa. quȩ ñ quęrit quȩ sua st̃. Et quid̃ nob inħ
ne facitis. s uob̃ melius. nͥ forte excidit uob̃ illa sententia. beatiꝰ
are quam accrꝑe. Hoc plane decet ep̃m. hoc sac̾dotium ur̾m
mnendat. ornat coronam. nobilitat dignitatẽ. si quẽ minist̾iũ¬

Expanded text:
honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si quem ministeriu
Abbreviated transcription (Latin):
to utroꝵꝗ ab alt̾utro falsȩ suspitionis timore depulso. parit̾ q¬
escamus. Uerum hac falsitate quam uera sit ad nos in uicẽ ali
tudinẽ ñ infructuose nc̃ renouatam eẽ putauerim. Cuiꝰ fructe
tunc nos quidem copiosum sꝑaremus acciꝑe. si tui nob̾ copia cun
oportunitate daretur. Alio quin oportumꝰ ducimus nos nr̃i
tentos ẽẽ in opia: quã importuna copia habundare. Ad essd¬
iminis uos ꝓtanti oꝑis susceptione feruere cõperissemꝰ
hortandꝰ nob̃ suꝑ hoc.⁊ obsecrandꝰ eẽtis. Nc̃ uͦ cum pͥma mn¬
fauerit nos ur̃a p̾currens deuotio. restat ut ei ã quo bona cu
ꝓcedunt.⁊ referamus grates pro bono quo dedit tielle. ⁊ fund¬
mus p̾ces ut adiciat ⁊ ꝑ ficere. ꝓbona uoluntate. Tam̃ gau
meũ ñ tacebo uob̃. Quas nempe putatis delicias cordi meo. as¬
rat ur̃a hꝰscemodi intentio. Delectabitur in crassitudine anuns
mea si infatigabilem cognouero uos in studiis salutaribur

Expanded text:
to, utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos invicem dilecitudinem, non infructuose nunc renovatam esse putaverim; cujus fructum tunc nos quidem copiosum speraremus accipere, si tui nobis copia cum opportunitate daretur. Alioquin opportunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, quam importuna copia abundare. Erissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc vero cum prima invitaverit nos vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et
Abbreviated transcription (Latin):
Qd⁊ si contigiss. sustinend̾ fua̾t ne ds offenderet᷑. Qui utiꝙ ex hos ma¬
gs ꝓpiciabitur. ⁊ cicius respirere faciet atͥbulatione maloꝵ ⁊ dolore.
uisticia teneat᷑. si ñ relinquatur ueritas. Hec ⁊ his similia quȩ de uob
poibẽ elebri in dies iocunditate crebrescunt. quanta suauitate cor¬
aeum repleant. ñ ẽ facile dictu. Hec ꝓhis. De cȩt̾o si suggestũ uob aqͦ
hum fuerit. de me amplius onerando. scitote uires mͥ ñ suppetere ad̾
uqus porto. Quantũ nͥtantũ parcetis ⁊ uob̃. ꝓpositũ meũ monast̾i¬
am negrectiendi. edo ñ latere uos. De fr̃e baldicio quãuis daecto. qͣmins
niseisario: obeditum ẽ sine mora. De abbate mittento ad scm̃ anastasiũ.
nifac tum ñ fict statim. ut factũ ñ eẽ sciemꝰ. Porre de alia mittendo¬

Expanded text:
Quod etsi contigisset sustinendum fuerat, ne Deus offenderetur: qui utique ex hoc magis propitiabitur, et citisi justitia teneatur, si non relinquatur veritas. Haec et his similia, quae de vobis per orbem celebri in dies jucunditate crebrescunt, quanta cor meum suavitate repleant, non est facile dictu. Haec pro his. De caetero si suggestum vobis a quopiam fuerit de me amplius onerando, scitote mihi vires non suppetere ad ea quae porto. Quantum mihi, tantum parcetis et vobis. Propositum meum monasterium non egrediendi eredo non latere vos. De fratre Baldicio, quamvis dilecto, quamvis necessario, obeditum est sine mora. De abbate mittendo ad Sanctum-Anastasium, si factum non est, fiet statim ut factum non esse sciemus. Porro de alia mittend
Abbreviated transcription (Latin):
Rẽoꝯ lamb̾tum quẽ inaliquib forte fluctuantẽ suscepi¬
miis. or antib quidem uob̃ ꝓ ipso constantẽ remisimꝰ. ⁊
lllo iam ut opinamur scrupulositate pristina laborantem.
nisam nempe aduentus eius. necnon ⁊ discessionis modum. ⁊ in ten¬
onẽ sollicite nob̃ ꝑscrutantib. in tentionẽ quidem uisus ẽ habe

Expanded text:
rem Lambertum, quem in aliquibus forte fluctuantem suscepimus, orantibus quidem vobis pro ipso constantem remisimus, et nulla jam, ut opinamur, scrupulositate pristina laborantem. Causam quippe adventus ejus, necnon et discessionis modum et intentionem sollicite nobis perscrutant
Abbreviated transcription (Latin):
entia discedere debuiss. Uñ ⁊ sumpta peste in eum in uectionis
rasione. increpato ut oportebat. ⁊ confirmato in quib nutabat :¬
ditum ei ꝑ suasimꝰ. Et ꝓredeunte rogamꝰ dilectissimi fr̃s. eẽ
os udelicet p̾stabiles suꝑ frĩs p̾sumptione. s p̾sumptione ut
idetis satis simplici ⁊ ñ maliciosa. qñquidem neꝙ ad dexteram
i ad sinistram declinauit. s directo ad nos tramite uenit. quos
nss ꝓcerto sciebat ur̃ȩ ẽẽ scĩtatis seruos ur̃e religionis amatoreᷤᷤ
uerissimos. ⁊ emuslatores fidelissimos. Suscipite gͦ eũ uos qui
ntales estis in sp̃u lenitatis. confirmeturq in eo caritas.⁊
uset malum factum intentio bona. immo recuꝑate cum
udio ꝗuẽ dolebatis amissum. contractamꝙ de fratris eg̾ssio-
ac tͣnsgressione tͥsticiam. effuget citissima de regressione
neia. Confido aũ de om̃ipotentis miscłia. quia quicquid exas¬
uuit in ordinata cliscessio. pꝰmodum delimet em̾data conu̾satio.

Expanded text:
entia, discedere debuisset. Unde et sumpta justae in eum invectionis occasione, increpato ut oportebat, et confirmato in quibus nutabat, reditum ei persuasimus. Et pro redeunte rogamus, dilectissimi fratres, esse vos videlicet praestabiles super fratris praesumptione, sed praesumptione, ut videtis, satis simplici, et non malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram neque ad sinistram declinavit, sed directo ad nos tramite venit, quos utique pro certo sciebat vestrae esse sanctitatis servos, vestrae religionis amatores sincerissimos, et aemulatores fidelissimos. Suscipite ergo eum vos, qui spirituales estis, in spiritu lenitatis; confirmeturque in eo charitas, et excuset malum factum intentio bona. Imo recuperate cum gaudio, quem dolebatis amissum; contractamque de fratris egressione ac transgressione tristitiam effuget citissima de regressione laetitia. Confido autem de Omnipotentis misericordia, quia quidquid exasperavit inordinata discessio, postmodum deliniet emenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpter officium ⁊ ꝓpt̾ ꝯscientiã. Conicientiã aico ñ tantũ urãm. s
nã alioꝵ. Sunt aut̃ ueri similia: credo quod ⁊uera. Uerax est
niqui testimoniũ ꝑ hibr de his: p̃sentiũ lator. Unde hoc q̃uoq
uam queritis. Falcem teneo litterarum missaꝵ a uiris scĩs. qͥsͥ
to noui. quia sc̃i ⁊ iu̾idici sunt.⁊ o̾s illȩ parit̾ ꝯtinent tam lanꝰ
s ⁊p̃conia h. quã illiꝰ horrendas blasphemias quẽ accusat.

Expanded text:
pter officium, et propter conscientiam. Conscientiam dico non tantum vestram, sed etiam aliorum. Sunt autem verisimilia, credo quod et vera. Verax est enim, qui testimonium perhibet de his, praesentium lator. Unde hoc quoque sciam quaeritis? Fascem teneo litterarum missarum a viris sanctis, quos ego novi quia sancti et veridici sunt · et omnes illae pariter continent tam laudes et praeconia hujus, quam illius horrendas blasphemias, quem accusat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ꝯu̾tat᷑. ⁊ ignoscat as. ⁊ relinquat post se bñdictionẽ: Hanc
r ur̃is quoq post̾iorib audact᷑ ex igimꝰ. Alioqͥn ñ dec ut ꝑdatis
n nocentẽ cum impio. Et enĩ qui malũ fecerunt: facto de medio
̃. Qs restat: nisi ut reliquiȩ saluȩ fiant: Qͥd ni saluent᷑ qui obȩ¬
uerunt uob. qui obȩdiert̃ p̾decessori ur̃o paulũ loquor. qui aie¬
ut auferre malum ex uob̃: Itaq miseremini illis. ⁊ non p̃iu¬
dicet iniquitas sceleratoꝵ iusticie in nocentiũ. Hoc dico. quia
causa ẽ eis cũ eduensib in presentia ur̃e maiestatis: ⁊ timent ne
noceat Siniquitas alioꝵ. Sane id p̃cipue obsecramꝰ. ut concordiȩ ⁊ pa¬
⁊ ipsoꝵ operam adetis: utrisq siquidem liene uolumꝰ: atq ita utͥs¬
ꝙ credimus expedere.

Expanded text:
nedictionem! Hanc de vestris quoque posterioribus audacter exigimus. Alioquin non decet ut perdatis innocentem cum impio. Etenim qui malum fecerunt, facti de medio sunt. Quid restat, nisi ut reliquiae salvae fiant? Quidni salventur qui obedierunt vobis, qui obedierunt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui aiebat: Auferte malum ex vobis . Itaque miseremini illis, et non praejudicet iniquitas sceleratorum justitiae innocentium. Haec dico, quia causa est eis cum Aeduensibus in praesentia vestrae Majestatis, et timent ne noceat sibi iniquitas aliorum. Sane id praecipue obsecramus, ut concordiae et paci ipsorum operam detis. Utrisque siquidem bene volumus, atque ita utrisque credimus expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere potuerit. facite gͦ morẽ ur̃m̃. ferte opem misero. immoqͥa
uos sapientib ⁊ in sipientib debitorẽ agnoscitis. erroneam pͥ oum
lam de faucib lupi festinate eriꝑe. ⁊ad pastum reducendo priorẽ
uixta aliquot ouiliũ ur̃oꝵ quacumq incellula iubete recludu nͥ
forte aliud qͥd ei magis ex pedire ꝑspexeritis. ⁊ lice̾ uidicaueritis.¬
¶⁊ ꝑsuadere potueritis
sctscitamini: si uidelicet icturꝰ sit iherosolimã : ego nescio. di
çums ante hos paucos dies eiꝰ faciem uidere.⁊ decelesti fistula ore uide¬
licet ipsuis plurima haurire meruerim: hoc tñ abipso ñ audini
Uerum de antixͦ cum inquirerẽ quid sentiret: durante ad huc ea

Expanded text:
obtinere potuerit. Facite ergo morem vestrum: ferte opem misero; imo quia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo priorem, juxta aliquod ovilium vestrorum quacunque in cellula jubete recludi: nisi forte aliud quid ei magis expedire perspexeritis, et licere judicaveritis,suadere potueritissciscitamini, si videlicet iturus sit Jerosolymam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos dies ejus faciem videre, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius, plurima haurire meruerim; hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. At oum eandem certitudinẽ uñ hab̃et sciscitanti mͥ ex pons
uellet: audito quod respondit ñ me illud ꝓcerto crede̾ debers
putam. Ad sũmã tam̃ hoc asseruit ñ uisurũ se mortẽ : insi pͥus¬
indeat gn̾alem in ȩcołã ꝑ secutionẽ. De cec̾o memorari uram pietatem
uolo illus pauꝑis ⁊ exulis humb̃ti nomine. qui dudũ cũ trecis eõtis
uob̃ supplicabat. quatenꝰ ad comitẽ theobaldum qui eum ex heredau̾at.
int̾cederetis. Quod ⁊ ego nc̃ ꝓipso ⁊ cum ipso itidem a ur̃a flagito pieta¬
te. Nam nr̃as litt̾as de hac re p̾catorias iam ad p̾dictum pͥncipẽ misi. s
grãm eius ñ in uemetis. nichil effeci. Iam quod libent̾ auditis. libent̃ debeo
dic̾e uob̾. Stephanꝰ u̾r sic currit ñ quasi in in certum: sic pugnat ñ qͣs
aerem u̾berans. Orate quatenꝰ sic currat ut comp̃hendat: sic pugnet
Ad eũdem.

Expanded text:
. At, cum eamdem certitudinem unde haberet, sciscitanti mihi exponere vellet; audito quod respondit, non me illud pro certo credere debere putavi. Ad summam tamen hoc asseruit, non visurum se mortem, alem in Ecclesia persecutionem. De caetero memorari vestram pietatem volo illius pauperis et exsulis Humberti nomine: qui dudum, cum Trecis essetis, vobis supplicabat, quatenus ad comitem Theobaldum, qui eum exhaeredaverat, intercederetis. Quod et ego nunc pro ipso, et cum ipso itidem a vestra flagito pietate. Nam nostras litteras de hac re precatorias jam ad praedictum principem misi: sed gratiam non inveniens nihil effeci. Jam quod libenter auditis, libenter debeo dicere vobis. Stephanus vester sic currit, non quasi in incertum: sic pugnat, non quasi aerem verberans. Orate, quatenus sic currat ut comprehendat; sic pugnet AD EUMDEM.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfundi montium et̾noꝵ. Quantum uob̃ honoris ur̃a laudabił uita
tantũ affert ⁊ oneris laudans fama. Ecce enĩ is ꝑ quẽ ⁊ ꝓ quo p̾senti
litteras accipitis. exemplo cȩteroꝵ quos sepe tales ñ paucos ex ꝑmim
motꝰ ⁊ ipse bono odore ur̃i qͦm de longe sensit. tam cõiminẽ c̃ fidi¬
cia pietarẽ reqͥrit : spe utiq ductꝰ in ueniendi ñ solum consilium qͥ
agere debeat. s ⁊auxilium quo ꝑfice̾ ualenit. Est aut̃ ħ causa eiꝰ. Quad̃

Expanded text:
perfundi montium aeternorum. Quantum vobis honoris vestra laudabilis vita, tantum affert et oneris laudans fama. Ecce enim 60 is per quem et pro quo praesentes litteras accipitis, exemplo caeterorum, quos saepe tales non paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensit, tam communem cum fiducia pietatem requirit, spe utique ductus inveniendi non solum consilium quid agere debeat, sed et auxilium quo perficere valeat. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
uscam ꝓhibere ualebit ⁊̃ agͣuiorib. si rursum quod absit adieceris
acare. Uide ne patiaris recidiuuũ. quia ꝓ certo nisi fallor ñ tam facile
nio poterit in ueniri remedium. Si quis itaꝙ dixerit tͥ. parti opor
obȩdire partem ñ oportet. cum tu inte ex ꝑta sis plenitudinẽ apłice po¬
titis auctoritatis in tegritatẽ. ñ ne huiꝰmodi aut seductus ẽ. aut sedu¬
e uult: S fac quod dico: nam ego te ñ seduco. Conu̾tere magis adhumi¬
tt̃ ad mansuetudinẽ. Siquidem⁊ humilib dat d̾s grãm. ⁊ mansueti
editabunt t̾ram. Esto cauta dñẽ ⁊ matͥs tuȩ recuꝑatam seruare grãm. ⁊ sic

Expanded text:
Quis eam prohibere valebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris Quis eam prohibere valebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris provocare? Vide ne patiaris recidivum: quia pro certo, nisi fallor, non tam facile denuo poterit inveniri remedium. Si quis itaque dixerit tibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis plenitudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult? Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibus dat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic
Abbreviated transcription (Latin):
quis. Debitam ei reuerentiam ex hibebo: ⁊ nic hil ampliꝰ. Esto. fu
dicis. quia si exhibeas debitã: ⁊ om̃imodam. Plenitudo siquidis
potestatis suꝑ uniu̾sas orb eccłaᷤᷤ singulari p̾rogatiua apłice sedide¬
ta ẽ. Qui gͣ huic potestani resistit. dei ordinationi resistit. Pot̃¬
le iudicauerit nouos ordinare ep̃atꝰ. ubi hactenꝰ ñ fuerunt. Porꝰ
qui sunt. alios depͥmere. alios sullimare. ꝓ ut ratio sibi dictai
ita ut de ep̃is creare archiep̃os liceat.⁊ eꝯu̾so: si necesse uisum fil
Pot̃ a finib t̾rȩ sullunes quascũq ꝑsonas eccłasticas euocare. ⁊ cogt
ad suam p̾sentiam. ñ semel aut bis: s quotiens expedire uidebit
ro inpromptu ẽ ei omnem ulcisci in obȩdientiã. siquis forte relus
tuis alł antiqͥs ac p̃claris ornamentis. nudare mutilare m̃b̾s: Et hodie
isi ⁊trũcata iaceres. si ñ benigniꝰ quã potentius tec̃ actum fuisset.

Expanded text:
aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apostolicae Sedi donata est. Qui igitur huic pole judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de episeopis creare archiepiscopos liceat, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedientiam, si quis forte relucttuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et truncata jaceres, si non benignius quam potentius tecum actum fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum fac̃ romana ȩocła. facit ille qd̾ pat̾: facit illa qͦd mat̾. Et rma
quid uob̾ debiit facere ⁊ ñ fecit: Si postulastis mitti uob̃ de curia h¬
rabiles ꝑ sonas adhonorem dei ⁊ ur̃m: factum ẽ. Si postulastis confira¬
ri quod unanunitas ur̃a de uen̾a̾bił patͥs ur̃i electione firmauerat. s¬
tum ẽ. Si uoluistis licuisse uob quod illicitum nͥ ꝓmagna quidem nra¬
tate sacͥ canones uidicant. tnslationẽ ep̃i scilicet in archiep̃atum: concis
tionabił peticio filiȩ ñ dico repulsam. s uł moram passa ẽ. ap̃pim
matrem: En ad cõplementum palleum p̾sto ẽ: plenitudo honoriss
uͦ audi me in clita plebs. gens nobił. oiuitas głosa. Audi inquam mi
u̾itatẽ dico. ñ m̃tior. dilectorẽ tu. zelatorẽ salutis tuȩ. Romana pl
ualde clemens ẽ. s nichilominꝰ potens. fi dele consilium. ⁊ omĩ au¬
one dignũ. noli ab uti clem̃tia. ne potentia oppͥmaris. S dici

Expanded text:
vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 personas ad honorem Dei et vestrum, factum est. Si postulastis confirmari quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitate, sacri canones judicant, translationem episcopii scilicet in archiepiscopatum, concessum rationabilis petitio filiae, non dico repulsam, sed vel moram passa est apud piam matrem? En ad complementum pallium praesto est, plenitudo honoris. Nunc vero audi me, inclyta plebs, gens nobilis, civitas gloriosa. Audi, inquam, me veritatem dico, non mentior dilectorem tui, zelatorem salutis tuae. Romana Ecclesia valde clemens est, sed nihilominus potens. Fidele consilium, et omni acceptione dignum: Noli abuti clementia, ne potentia opprimaris. 2. Sed dicit
Abbreviated transcription (Latin):
oblatam uł potius relatam a uob̾ sp̃m. quã ⁊ amant̾ ꝓmereri ⁊cͥ
nant̾ p̃uentre ourastis. Uerum plura mͦ scͥbere suꝑsedi. donec us
si dignum iudicatis agnoscam rescͥpto. hȩc pauca qualit̾ accip
Quȩ autẽ rescͥbere ut in uingere u̾bo placuerit: abbati ogger
cõmittere bñ potestis. ꝑ quẽ ⁊ hȩc nr̃a recipitis. ꝓ quo etiamis
ex cellentiã cõpellamꝰ. quatenꝰ ⁊ notum ex hoc habeat. ⁊ cõmend¬

Expanded text:
 amanter promereri, et dignanter praevenire curastis. Verum modo plura scribere supersedi, donec vestro, si dignum judicatis, agnoscam rescripto, haec pauca qualiter accipiatis. Quae autem rescribere vel injungere verbo placuerit, abbati Ogerio committere bene potestis, per quem et haec nostra recepistis. Pro quo etiam vestram Excellentiam compellam
Abbreviated transcription (Latin):
Libent̾ dei amor. nr̃m quẽ p̾uenit subsequitur. Nam quomͦ s
mare pigebit. quos amauit ⁊ neodum amantes: Amauit inqui
amauit. Habes enim dilectionis pignꝰ sp̃m habes ⁊ testẽ fidelem s
amari. Ille facit cur amet᷑: iste ut ametur. Ille multam suam¬
tionẽ in nob cõmendat: iste ⁊dat. In illo cernimꝰ quod amemꝰ: ab
sumimꝰ uñ amemus. Caritatis gͥ ab illo occasio: ex isto affectio
confusio. dei filium ingratis oculis õnere morientẽ. Quol
m facile contingit: si desit sp̃s. Nunc aũt qui

Expanded text:
Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo redamare pigebit, quos amavit et necdum amantes? Amavit, inquam, amavit. habes enim dilectionis pignus Spiritum, habes et testem fidelem Jesum, amari. Ille facit cur ametur; iste, ut ametur. Ille suam multam dilectionem in nobis commendat, iste et dat. In illo cernimus quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis igitur ab illo occasio, ex isto affectio. Quanta confusio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! quod quidem facile contingit, si desit Spiritus. Nunc autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
incipit p̃t̾ spem in sp̃e głȩ filioꝵ dei. quam iam nimirũ eiu
reuelata facie exultans nouo in lumine speculatur ⁊ dicit. s¬
lissimus. ⁊ od io dignissimus sempit̾no tamen confidit amari
se fentit amare. immo quia amari se p̾sentit. ñ recdamari
funditur. Iam apparet in lumine tuo õ in accessibił lux.
boni penes te ⁊̃ cum malus eẽt. miserum maneret honiuns
Prodit in lucem ad miseri consolationẽ. magnum consilium
ab ȩt̾no latuerat insini ȩt̾nitatis. quam nolit uidelicet d̾s ma¬
tem peccatoris. s magis ut conu̾tat᷑ ⁊ uiuat. Habes homo huiꝰ q¬
Confitere: ⁊ dio. Consilium meum ustificationes tuȩ. Pres
tiam: quia appropinquauit regnum cȩloꝵ. Audi ⁊ de p̃destino
quod ipsa sit p̾paratio. ꝑcipite in quit regnum. quod uob̾ p̃pm¬
tum ẽ aborigine mundi. Nemo itaq se amari diffidat. qui iã m

Expanded text:
incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Svilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculProdit in lucem ad miseri consolationem magnum consilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat. Habes, homo, hujus aconfitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens tiam, quia appropinquavit regnum coelorum , Audi et de praedestinatione, quod ipsa sit praeparatio. Percipite, inquit, regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . 8. Nemo itaque se amari diffidat, qui jam amat.
Abbreviated transcription (Latin):
tuita uisitatione. ⁊ subita mutatione dexterȩ excelsi. agnoscat
merito quidẽ ñ iam irȩ s gr̃e filium. quippe qui pat̾num
rga se diuinȩ bonitatis experitur affectum. quod se utiꝙ hac¬
tenus in tantum latuerat. ut ñ solum nesciret utrum nat
lignus foret amore an odio. uerum ⁊̃ odium magis. ⁊ ñ amorẽ¬
conu̾satio testaretur. erant enĩ tenebre ad huc suꝑ faciẽ
wyssi. ñ ne is uidet᷑ q uasi de abysso ꝓfundissima. ac tenebro¬
isara horrendȩ ignorantiȩ in aliam qnͣdam quoꝙ trahi
bẏssum ẽregione amenam ⁊ lucidam claritatis et̾nȩ : Et
t demũ quasi duudit as lucẽ a tenebͥs. cum peccator so¬
lł illucescente iuisticie ab iectis oꝑib tenebraꝵ induit᷑
arma lucis.⁊ is quẽ prior uita ac ꝓpͣria ꝯscientia tã ꝗͣ reuera
filium gehennȩ deputauerat ardorib sempit̾nis. ad tante
uisitantis se orientis ex alto dignationẽ respirans. głari etia

Expanded text:
gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amoreconversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebrarum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lla et̾nitas. ⁊ ȩt̾na in m̃sitas cuiꝰ sapientiȩ ñ ẽ numetꝰ. cor ho¬
minis prauum ⁊ inscrutabuile.mixa sua bonitate ⁊ potentia
educit in ad mirabile lum̃ suum. Ubi gr̃a. Ponamꝰ liommnem
nscło. scłi adhuc ⁊ suȩ carnis amore retentum.⁊ cũ t̾restris
hominis imaginẽ portet. in cubantẽ t̾renis. nil de cȩlestibus
agitantẽ : Quis hunc ñ uideat horrendis oircũfusum tenẽbris.
qui in eadem umbra mortis sedz. quippe oui nullum ad¬
huc suȩ salutis signũ eluxerit. cui necdum in aliqͦ int̾na tes¬
tetur inspiratio. an boni dese quippiã ȩt̾na teneat p̾destina¬
tio: At uͦ si suꝑna eum miseratio dignant̃ qñꝙ respexerit.
imiseritꝙ spm̃ cõpunctionis. qͣtenus ingemiscat ⁊ resipiscat.
nutet uitam.domet carnẽ. amet ꝓximum. clamet ad dm̃. ꝓpo¬
utq decetero uiuere deo non scło. ex qua deinde suꝑni luminis

Expanded text:
illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hoilla aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si superna eum miseratio dignanter quandoque respexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis