comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate nascuntur. hoc dici potest qd̾ dominus
ait de iłlo qui cecus natus est. non ꝓpter pctm
pũis uł parentum id eẽ fcm̃ s ut maifestent᷑
oꝑa dei m illo multi quippe nec sanantur om̃mo.
S cum ersdem uitiis sime qualib etate. liue ĩ p¬
sa moruintur infantia. ⁊on nullis etiam par¬
uusis iam renatis uł ꝑmanent cum quib nati
lunt: uł actidunt huimodi mala. Absit ut di¬
amirs ndigne S hinc pocuis intelligamais
us ad altum seculum prodesse qd̃ reuascunt
huins autem seculi dispositionem ꝓꝑder inttiuũ
luꝑbie hominis per quod apostatauit a deo: diuer¬
us malis ad deum hominum ꝑagi miugo graue
suꝑ filios adam a die exitus de uentre matris eoꝵ¬
idͥ autem an hoe opere tuo quomodo fiant a dy¬
aleticis silogismi unde questionem tibi nullus
obiecat docere conaris. qnͣtum tibi places tantũ
me dide qe non dico con cludere situt non con¬
oluido concedere qͥd̃ non concedo. ⁊ concudis

Expanded text:
tate nascuntur, hoc dici potest, quod dominus tate nascuntur, hoc dici potest, quod dominus ait de illo qui caecus est natus, non propter peccatum ipsius uel parentum id esse factum, sed ut manifestarentur opera dei in illo. multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem uitiis siue qualibet aetate siue in ipsa moriuntur infantia. nonnullis etiam paruulis iam. renatis uel permanent cum quibus nati sunt uel accedunt huius modi mala, absit, ut dicamus indigne; sed hinc potius intellegamus eis ad alterum saeculum prodesse quod renascuntur, huius autem saeculi dispositionem propter initium superbiae hominis, per quod apostatauit a deo, diuersis malis. hominum peragi in iugo graui super filios Adam, a die exitus de matris od autem in hoc opere tuo, quomodo fiant a dialecticis syllogismi, unde quaestionem tibi nullus objecit, docere conaris; quantum tibi places, tantum me dicere quod non dico, concludere sicut non concludo, concedere quod non concedo, et concludis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ullam penam pro alienis subire ꝑctis ue hĩc¬
me patieris elabi. s presse int̾rogabis
i breuit᷑. in ꝑuulis actoẽm ream an naturam pu¬
tem ⁊ ad utrumt rendetis. Si actionem inqui s.
ostende quid fet̾nit. Si naturam: ostende quid e¬
isfecerit. Quafi ⁊ actio mala faciat. nisi natan
eam actione quiꝑpe qui reus est. homo autem nͦ
est. homines igitur sicut pcc̃i actione maiores.
ntiminores maiorum contagione sunt rer Iste
et eo qd̾ fatuint: illi ex quib originem duclnt
Quocuta parmuili bonum est qd homines sunt
quod om̃ino non essent młi eosꝰ ille qui simme
honus est creamiset. Malum u̾o si nullim ex
nascentur. Eeus enim qui est animarum ipẽ
est etam corꝑun conditor qui utiq humane ni
ip̃a conditione nature uitia non młligit inmiite.
Neq enim de minu̾abilibus ꝑiuiłis qui ⁊ m
animo ⁊ incorpore cum tanta uitiorum uarie¬

Expanded text:
quam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hincquam ullam poenam pro alienis subire peccatis, ne hincme patieris elabi, sed presse interrogabis et breviter, In parvulis actionem ream, an naturam putem. » Et ad utrumque respondens, « Si actionem, » inquis, « ostende quid fecerint: si naturam, ostende quis eam fecerit. » Quasi et actio mala faciat nisi naturam ream. Actione quippe qui reus est hominis, homo est; homo autem natura est. Homines igitur, sicut peccati actione majores, ita minores majorum contagione sunt rei: isti ex eo quod faciunt, illi ex quibus originem ducunt. Quocirca in parvulis bonum est, quod homines sunt; quod omnino non essent, nisi eos ille qui summe bonus est creavisset. Malum vero si nullum ex nascerentur. Deus enim qui est animarum, ipse est etiam corporum conditor, qui utique humanae in ipsa conditione naturae vitia non infligit immeritae. neque enim de innumerabilibus paruulis, qui et in animo et in corpore cum tanta uitiorum uarie
Abbreviated transcription (Latin):
uerurn etiam capita sandaliis muliereusarũ
cõmitigentur. Nos c̾te causam cur sub dĩuᷝ
sit qui nastitur donet renascatur in xp̃õi pacĩ
ex origie dñis. Uos autem qui hoc negatis:¬
ea saltem que aꝑta sunt intuemini. car non¬
nulli etiam demonem paciantur in fantes. N
forte ⁊ ispõs. aut eẽ aut sub dẏabolo eẽ negabi¬
tis. nec nos euuͣgłm cõmouẽbit uͥ forsitan
pp̃ uos int̾ragauit dominus qd̾ sciebat ut pat̾
pueri Rnderet. filum suum ab infantia fua
discipulis non posset expelli. Ette eg̃o ut
sit ꝑuułi in dẏaboli potestater cãm nuptias
Ẽ uon dico. qd̾ me dic̾e̾ calum pniaris: ⁊ Sup¬
cie quippe habent ordinem suum ⁊ benedictio¬
nem suam. honum q suum nec subintrane pͤ¬
cato amut̾e potuerunt. Tu autem quare sit il
drabolo ille saltem infane quid mani festissime
ueratur a dỹsbolo ita ut aliqnͣdo ip̃a uexatione
moratur: responde si potes. Eson iuis enim quẽ¬

Expanded text:
uerum etiam capita sandaliis muliercularum uerum etiam capita sandaliis muliercularum commitigentur. Nos certe causam, cur sub diabolo sit qui nascitur, donec renascatur in Christo, peccati ex origine dicimus ea saltem quae aperta sunt intuemini; cur nonnulli etiam daemonem patiantur infantes: nisi forte et ipsos, aut esse, aut sub diabolo esse, negabitis; nec vos Evangelium commonebit, ubi forsitan propter vos interrogavit Dominus quod sciebat, ut pater pueri responderet, filium suum ab infantia sua  a Christi discipulis non posset expelli . Ecce ego, ut sint parvuli in diaboli potestate, causam nuptias esse non dico, quod me dicere calumniaris. Nuptiae quippe habent ordinem suum et benedictionem suam, bonumque suum nec subintrante peccato amittere potuerunt. Tu autem quare sit sub diabolo ille saltem infans, qui manifestissime vexatur a diabolo, ita ut aliquando ipsa vexatione moriatur, responde si potes. Non vis enim, quem
Abbreviated transcription (Latin):
rustra itaq putas ideo ra ꝑiuilis non esse
delictum. quia sine uoluntate que in eis
nulla est eẽ non potest. Hoc emm recte dictur.¬
le quia contagium. Qed si nullum eẽt. ꝓfebo
nulli malo ꝑiusti obstricti nicħ mali uł ii
corꝑe uł in anima sub tanta iusti dei potesta¬
te pat̾entur. Quod tam̃ ⁊ ipm̃ a mała uolũ¬
tate pͥorum hominum sumpsit exordium¬
tas maia: non est cuiꝰ qnͣ ulla origo pecĩ. hec
attr ab surdissimas dic̾e. aut baptizandos nõ
eẽ ꝑiuisos qd̾ quidem postea estis fortasse di¬
turi aut tam magnum satͣuientũ sic meis ẽ
ludibrium ut in saluatore baptizentur. d
regen̾atioms sauent᷑. s non abluantur. ex¬
oreszentur ⁊ ex susflantur. s a potestate tene¬
brarum. non eruantur eorum ꝑcium sangͥs
qui in remissione fusus est pccoꝵ. S ullus
potĩ remissione purgentur. Hoc totum sp̃ea:
quia tuuetis dic̾e. non baptizentur ne non
solum facies nr̃e sputis obliuiautur uiroꝵ :

Expanded text:
rustra itaque putas ideo in paruulis non esse delictum, quia sine uoluntate, quae in eis nulla est, esse non potest. hoc enim recte diciturle contagium: quod si nullum esset, profecto nulli malo parvuli obstricti, nihil mali vel in corpore, vel in anima, sub tanta justi Dei potestate paterentur. Quod tamen et ipsum a mala voluntate priorum hominum sumpsit exordiumntas mala non est cuiusquam ulla origo peccati. haec atque absurdissimas dicere, aut baptizandos non esse paruulos, quod quidem postea estis forte dicturi, aut tam magnum sacramentum sic in eis esse ludibrium, ut in saluatore baptizentur, sed regenerationis lauentur, sed non abluantur, exhorcizentur et exsufflentur, sed a potestate tenebrarum non eruantur, sit eorum pretium sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum, sed nullius peccati remissione purgentur; hoc totum propterea, quia timetis dicere: "non baptizentur", ne non solum facies uestrae sputis oblinantur uirorum,
Abbreviated transcription (Latin):
trina spũali qua treatoris trintas pͥdicat
magne angustie st̃ i hoĩe quẽ pͥmit emp¬
na mortalis cum ab eis que foris delectant
papit᷑ abstmeñ ⁊ intꝰ ñ ẽ refectio de letiia
doctrine ipũans Et ip̃a angustia ẽ me¬
Dia nox. qua cegitur uehem̃ter instare pos¬
tendo. ut accipiat tres panes. ¶pañt de
mallia claudit᷑  Et ili qui eusglicare sa¬
pienti amtanqm panem eragantes ꝑ orbẽ
tie pͣdicauerunt pueri patrisfamilias iã
stͥ in sereta quiete cũ dño. Et tũ orando

Expanded text:
trina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, trina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, magnae angustiae sunt in homine, quem premit haerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et intus non est refectio de laetitia doctrinae salutaris. et ipsa angustia est media nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autemia non datur, et illi qui evangelicam sapientiam tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt. Pueri patrisfamilias jam sunt in secreta quiete cum Domino, et tamen orando
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ eccupata ẽ cͣcͣ młtum minist̾ium: quia
q̃rit᷑ qd̃ se soror ems ñ adiuuet: octasio da
tur. ¶Mariam uͦ dicit optimam ꝑtem ele¬
gisse: que ñ aufe̾tur ab ea¶ Et iõ intlłr oꝑ¬
tima quia ⁊ ꝑhanc ad illam tenditur ⁊ ñ
aufetur. ala u̾o munst̾ii. qmͣuis sit hona
tũ aufe̾tur qñ indigenͣ cui mĩstͣ᷑ tnͣsierit¬
Micus ad quẽ uenit᷑ media nocte ut
accõmodet tres panes. utiq ad siłitu
ligentiam t̾mtatis. qͣ p̾sentis uite consolet
labores ¶S comꝑatio ẽ a minore. Si enĩ
amitꝰ hõrao surgit de lecto. ⁊ dat ñ amicitia
s tedio compulsus: qnͣtomag̾ deus dat qui
sine tedio largissime donat qd̾ petet. o
ad hoc se peti uult. ut capates donoꝵ fiãi
qui petunt In trib aũt panib ⁊ ł sigͥt
ille qui petit. uenisse de uia ⁊ ñ se hr̃ẽ qd̾
ponat ante illum. intlłr hoĩs appetitꝰ. qui
d obtemꝑare rõni. Seriuebat aũt ꝯsue¬
S si nõ consolatur int̾uis ꝑ gaudiũ dedor¬

Expanded text:
 circa multum ministerium, quia queritur, quod se soror eius non adiuuet, occasio dattur. Mariam uero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea; et ideo intellegitur optima, quia et per hanc ad illam tenditur et non auferetur; illa uero ministerii quamuis sit bona, tamen auferetur, quando indigentia, cui ministratmicus ad quem venitur media nocte ut accommodet tres panes, utique ad simililigentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat, non amicitia, sed taedio compulsus; quanto magis Deus dat, qui sine taedio largissime donat quod petitur, sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt? In tribus autem panibus etille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem consuesed si non consolatur interius gaudium de doc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ ipẽ dñs sigͣtur hoc noĩe. Alligatio iua¬
nerum ẽ: cob̃itõ pcc̃orum. oleũ: consolõ
sper bone pp̃ indulgentiam datam ad re¬
conciliatõem pacis. ¶ Uniũ: exhortatõ ad o¬
ꝑandum feruentissimo spũ Iumẽtũ eiꝰ ẽ
caro: in qua ad nos uenire dignatus ẽ. Im¬
poni iumento ẽ in ipam incarnatõem xp̃i
credere tabulum ẽ eccͣ. uͥ reficiũt᷑ iuato¬
res. de ꝑegrinatione redeuntes in et̾nã pat̾¬

Expanded text:
icatur hoc nomine. alligatio uulnerum est cohibitio peccatorum. oleum consolatio spei bonae propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. uinum exhortatio ad operandum feruentissimo spiritu. iumentum eius est caro, in qua ad nos uenire dignatus est; imponi iumento est in ipsam incarnationem Christi credere. stabulum est ecclesia, ubi reficiuntur uiatores de peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
cicia dottrine: qd̾ ad noue iute temꝑanciam
ꝑtiuet. quia si b̾ fiat: ⁊ ipã doctrina quo¬
dãmodo scinditur cuiꝰ ꝑticula quȩ ad ieiu¬
nĩum cibors u ĩportune tradit᷑. cũ illa do¬
ceat gn̾ale ieuiniũ. ñ a concupiã ciboꝵ tã¬
tum. s ab om̃i leticia temꝑantiũ delecta¬
ad pãnos cibos ꝑtinet. dicit ñ oꝑtͥe hõibꝰ
adhuc uet̾i consuetudini deditis ĩꝑtiri
quia ⁊ illic quasi ꝯscissio urͣ fĩ ⁊ ip̃i ue
tustati ñ ꝯuenit ¶Dic̃ etiam simłes eos eẽ¬
tin̾e dicit ¶ Erant aũt iam utres noui: cũ
diu̾sis gentib aderant linguis loq̃rentuꝵ.
dicti st̃ musto pleni ¶Nouũ enĩ unũ iam
noiuis utrib uenerat.

Expanded text:
ticula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc veteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, etustati non conuenit. dicit etiam similes eos estinere dicit. erunt autem iam utres noui, cum diuersis gentibus aderant linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus uenerat.
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ acceꝑunt apłi ad euuͣgłizand̾ ceteris.
uł ꝓmissio uite p̾sentis ⁊ fute᷑ EScd̾m eĩ
duas ꝓmissiones dem̃ ẽ. Acciptet in ħ scło
aũt p̾ceptum dñ nõ hẽo. consiliũ aũt do
aut qd̾ etiam manib sius oꝑatꝰ ẽ. ne ĩfir¬
moꝵ aliquẽ in nouitate euͣugłii gͣuaret.
cum ei lic̾et pasci euuͣglĩo.

Expanded text:
 ceteris, uel promissio uitae praesentis et futurae. secundum enim duas promissiones dictum est: accipiet in hoc saeculo autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do; aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in nouitate euangelii grauaret, cum ei liceret pasci ex euangelio.
Abbreviated transcription (Latin):
talitatem nr̃am. ꝓpt̾ qd̃ uascit᷑. crescit. se¬
nescit. ⁊ occidit. Lau trones: ⁊ dẏaꝰ ⁊ angłi
eius. qui eum spolia uerũt ĩmortalitate
⁊ plagis impositis pcc̃a suadendo relmã¬
runt. semiuiuũ. quia ex ꝑte qua pot̾ ĩtel¬
lig̾e ⁊ cognosc̾e dm̃. iuuus ẽ homo. ex ꝑte
qua pcc̃is contabescit ⁊ p̾mit᷑. mortuus

Expanded text:
talitatem nostram, propter quod nascitur, crescit, senescit et occidit. latrones diabolus et angeli eius, qui eum spoliauerunt immortalitate et plagis impositis peccata suadendo reliquerunt semiuiuum; quia ex parte, qua potest intellegere et cognoscere deum, uiuus est homo, ex parte, qua peccatis contabescit
Abbreviated transcription (Latin):
bre qnͣte ¶Luñ dixit uonã intentõ¬
nẽ m̃tis qua oꝑam᷑. tenebͣi aũ ipã oꝑa ap¬
pellat. siue quia ignorat᷑ ab aliis quo aĩo
eis. quib nos ex bono aĩo impedimus. ple¬
rumq eĩ bñficuis nr̃is male utendo corrũ¬
punt᷑. quib nos ea miscdr beniuo la inten¬
tõne p̾stamus.
unc uos pħisei qd̾ deforis ẽ calicis ⁊ catim
mũdatis hinc ⁊ deiceps qd̾ dicit in pha¬
riseos ⁊ legis doctores. ħ est qd̾ suꝑiꝰ dixit. af¬
firmaret faciem suam in sherusalem. ut eis
donoꝵ que in eo dantꝰ ¶Unciq ꝓpria. si¬
ue hoĩm. siue angłoꝵs In nullis enĩ men
Eiuniũ aut in tribulõe ẽ. aut ĩ gaudio.¬
¶ In tͥbulatione. ad ꝓpiciandũ dñ ꝓ peccatis
In Gaudio u̾o: cũ tanto minꝰ delectant car
rent: de utro ieumio Rͣndit Iamq ad
illud qd̾ in tribulatõe ieumari solet: ꝑt̾in
qd̾ ait. sponsi filios tunc ieuiaturos cumi
abut eis ablatus fu̾it sponsus Tunc eĩ

Expanded text:
n dicit bonam intentionem mentis, qua operamur: tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignoratur ab aliis quo animoeis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea misericorditer benevola intentione praestamus.unc vos, Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis. Hinc et deinceps quod dicit in Pharisaeos et Legis doctores, hoc est quod superius dixit, Obfirmaverat faciem in Jerusalem , ut eisdonorum quae in eo dantur, unicuique propria, sive hominum, sive Angelorum. In nullis enim mIeiunium aut in tribulatione est aut in gaudio. in tribulatione ad propitiandum deum pro peccatis; in gaudio uero, cum tanto minus delectant carnrent, de utroque ieiunio respondit. namque ad illud quod in tribulatione ieiunari solet pertinet quod ait sponsi filios tunc ieiunaturos, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
quid significet moris bene iitelligitur significare.
maiora preiepta iusticie quia minora erant q̃ iude¬
is data sunt.Unus tamen deus ꝑscõs ꝓpħas
porum dedit minora precepta ꝓpło quem timore
ad huc alligari oportesut. ⁊ ꝑ filium suũ maiora po¬
pulo quem caritate iam liberari conuenerat. Cum
autem minora mror minorib. maiori maioribus
dantur ab eo dantur. qui solus inquit congruentẽ
sius temꝑibus generi humano exhibere. ⁊ medici¬
nam. ⁊Iec mirum ÷ͣ qd̾ dantur maiora p̾cepta
fecit celum ⁊ tram. de hac ergo usticia que maior

Expanded text:
utem mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt, unus tamen Deus per sanctos pporum, dedit minora praecepta populo quem adhuc timore alligari oportebat; et per Filium suum, majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major
Abbreviated transcription (Latin):
cuntta obtemꝑant spiũ hominis cum ⁊ ip̃e obtem¬
ꝑat deo. ⁊ Ce quib dicitur. Porati pacifici. Unũ¬
re nommatum ÷. In pͥmo sicut oꝑtebat positũ
est regnum celorum qd̾ ⁊ ꝑfesti summeq saꝑien¬
pietate querentibus. Beati mites qm̃ ipĩ ħedita
qmͣ scientib quid amiseruit ⁊ in quib mersi sunt
¶Oati lugentes qm̃ ipsi consolabuntur. Esurienti¬
bus id fitientib saturitas. tanqmͣ refectio labo¬
rantib fortiterq certantib ad salutem. Beati
qui esurunt ⁊ sitiunt iusticiam. qm̃ ipĩ satura
consilio tentib ut hoc eis exhibeatur a poten¬
tiore qd i ualidiorib exihent. Pdeati miseri¬
miserebit᷑ deus. Mundis corde facultas uiden¬
Di deum tanqmͣ purum oculum ad intellige̾¬
da eterna. gerentib. EDeati mundo corde qͦ¬
niam ip̃i dm̃ iudebunt. Pacificis similudo dei

Expanded text:
cuncta obtemperant spiritui hominis, cum ipse obtemcuncta obtemperant spiritui hominis, cum ipse obtemperat Deo. De quibus dicitur hic: Beati pacifici. Unurie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod est perfecta summaque sapienpietate quaerentibus: Beati mites; quoniam ipsi haquam scientibus quid amiserint, et quibus mersi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabconsilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus exhibent. Beati miserimiserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei si
Abbreviated transcription (Latin):
runit in scͥpturis quib malis uidi tenentur¬
que tantim᷑ bona ⁊ utilia ignorantes appetierũt.
e quib hic dicitur. Beati qui lugent. nũc for¬
titudo congruit esurientib ⁊ sitientibus. labo¬
rant enim desid̾antes gaudium. deueris bonis ⁊
amorem a terrenis ⁊ a corꝑalibus cuprentes auer¬
tere de quibus hic dicitur. ¶eati qui esuruit
⁊ sitiunt ⁊usticiam. Confilium congruit mise¬
ribordib. Hoc enin unum remedium est de me¬
dio. Tantorum malorum euadendi ut dimittamꝰ
si nobis dimitti. uolumꝰ ⁊ adiuuemus in quo
seprati misiceri des. Intellectus congruit bo¬
ismundis. ha corde. tanqm᷑ purgato oculo qͦ
cerni possit qd̾ corporeus ccubus nonuidet. nec au¬
ris audiuit. net incorhominis abscondit. de quibꝰ¬
n hic dicitur. Pocati mundi corde. Sapientia con
grut. pacificis in quib iam ordinata sunt ornĩa
nullusq motus aduersus rationem rebellis ⁊÷ s

Expanded text:
runt in Scripturis quibus malis vincti teneanturrunt in Scripturis quibus malis vincti teneanturquae tanquam bona et utilia ignorantes appetierunt. De quibus hic dicitur: Beati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus, et sitientibus, laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes: de quibus hic dicitur, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo Beati misericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de quibus hic dicitgruit pacificis, in quibus ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum est. ⁊ ꝑ hos gradus ꝑficuntur cefi tanꝙͣ
a capite sursum excudrens. Uidetur ergo mͥ
septiforins oꝑatio spiritus sancti. de quo ysaias
loquitur hiis gradibus sententiis q congruere. s
int̾est ordinis. Nam ibi enumeratio ab excelleu¬
tionib cepit hic ut ah iferiorib. Ibi namq
incipit a sapientia. ⁊ desunt a timore dei. S initiũ
sapientie tinor domini est. Qua propter si gͣ¬
datim tanqmͣ ascendentes numeremꝰ p̾mus ibi ÷
ta fortitudo. Quta consilium. sexta intelledtus.
septima sapientia. Timor domini congruit hu¬
milibus. de quib hic dicitur. ¶eati pauꝑes spi¬
ritu quoniam ipõrum est regnum celorum. Id
est non inflati non suꝑbi. quibus apostolus di¬
cit. noli altum sapere. s time. id noli extolli.
Pietas congruit mitib. Qui enim pie querit
honerat sanctam scripturam ⁊ non reprehendit
qd̾ nondum intelligit ⁊ ꝓpt̾ea non resistit qd̾ ÷
mitem esse. Unde hic dicitur. Beati mites. Eci

Expanded text:
ut per hos gradus perficiantur caetera, tanquam a capite rursum exordiens. Videtur ergo mihi etiam septiformis operatio Spiritus sancti, de qua Isaias loquitur , his gradibus sententiisque congruere. Sed interest ordinis; nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia Dei, et desinit ad timorem Dei. Sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus gratus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Timor Domini congruit humilibus, de quibus hic dicitur: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum, id est, non inflati, non superbi. De quibus Apostolus dicit: Noli altum sapere, sed time, id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus, qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et propterea non resistit, quod est mitem esse; unde hic dicitur: Beati mites, quon
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ excellit in homine id mens. ⁊ ratio subitiatur
pociori qd̾ ÷ ipã ueritas unigenitus filuis. Nleq enĩ
impetare inferiorib potest nisi suꝑiori ipã se sub¬
iciat. Et hec ÷ pax que datur in terra hominib
łone uolintatis. Hec uita confummati ꝑ fectiq
sapientis ꝯ De huiꝰmodi regno pacatissimo mis¬
sus est foras princeps huius scł̃i qui ꝑuersis m¬
ordinatisq dominatur. Sac pace intrinsecus
ficientib machinis suis. innotescere faciens qnͣta
firmitas intus extructa sit. ¶Deati qui ꝑsecutio

Expanded text:
quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus ficientibus machinis suis, innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eis ita rependitar ut de miseria lib̾etur. Nñ
mundo corde quĩ ipĩ deum iidebunt. Quam gͦ n
stulti funt qui deum istis ext̾iorib cculis quer̃t
cum corde uideatur sicut alibi scͥptumm. In sim¬
phcitate cordis querite illum. Hoc ÷ enim mũ¬
dum cor qͥd̾  simplex cor. Et quemadmodum
lumen hoc uideri non pot̾ msi deulis mundis ita
tur. In pace ꝑfectio est. ubi nichil repuguat.
⁊ ddeo filii dei pacifici. qnĩ nichil in hiis resistit dõ.
Et utiq filii dei. similitudmem patris. hr̃e debẽt.
Patifici autem in semet ip̃is sunt. qui om̃s animi
sui motus componentes ⁊ sẜicientes rationi idest
menti ⁊ spiritui. camales ꝙ concupiscentias ha¬
bentes edomitas fuint regnum dei. in quo ita st̃
ordinata om̃ia ut id qd̃  in homine precipuum
⁊ excellens hoc nmꝑet ceteris non telustantibul
que sunt nobis bestiis ꝙ cõmunia: atc id ipsũ

Expanded text:
quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis qudum cor, quod est simplex cor, et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita tur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat; et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cent. pro tertenis ⁊ temꝑalib rebus. Peati aũt miteᷤᷤ
possidebunt tͥram. de qua pelli non possunt. Pe
ati sugentes qm̃ ip̃i consolabuntur. Luctus est
tristicia. de amissione carorum. Comiersi autem ad
domuum ea quem bec mundo cara amplectabant᷑.
amittunt Non enim gaudent hiis reb quib an¬
tea non gaudebant. Et donec fiat millis amor eter¬
norum. non nulla mesticia sauctiantur. Consola¬
buitur sputur sancto qui maxie ꝓꝑter ea puli¬
tus nominatur id⁊ consolator ut temꝑalem amit¬
tentes luctum et̾na leticia ꝑdruantur. Rexati qui
esuriunt ⁊ fitiunt iusticiam qm̃ ipi saturabuituꝵ.
Iam istos amatores dicit ueri ⁊ inconcussi bomi. Ii¬
To ergo cibo. saturabuntur de quo ipẽ dominus dic.
Meus cibus est ut faciam uoluntatem patris mei
que est iusticia. ⁊ illa aqua de qua quisquis bibĩt¬
non sertiet ut idem dicit. S fiet in eo foñs aque
salientis. in uitam et̾nam. Beati misericordes
deus. Peatos ẽẽ dicit qui subueniũt miseriõ.

Expanded text:
temporalibus rebus: Beati autem mites; possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabunMeus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei , quod est justitia, et illa aqua de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Beati misericordesur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris,
Abbreviated transcription (Latin):
concluditur. SOeati pacifici quoniam filii dei uo¬
cabuntur. Octauo gradi tanquͣ ad caput redit
que consumatum ꝑfectumq ostendit ⁊ ꝓ̃bat. Ita-¬
q in prima ⁊ ectaua nominatum est regnun telo¬
rum. łeati pauꝑes spiritu. qm̃ iporum ⁊ regnũ ce¬
lorum ⁊ beati qui ꝑsecutionem patiuntur ꝓpter iꝰ

Expanded text:
concluditur: Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei voconcluditur: Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad caput redit, quia consummatum, perfectumque ostendit, et probat. Itaque in prima et octava nominatum est regnum coelorum: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum, et beati qui persecutionem patiunt
Abbreviated transcription (Latin):
endia est t̾cio gradu lugetur amissio sũmi
sise ammus euellat ab eis quibus pestifera dul¬
cedine mnexus est. hic ergo esuritur ⁊ fititur iꝰ¬
icia ⁊ multum necessaria fortitudo. quia non re¬
linquitur sine dolore qd̾ cum delectatione yetmetur
Qͥ nto autem gradu ꝑseuerantibus in labore da¬
tur euadendi consilium. quia nisi quisq ad iuuetur
a supiore nullo modo sibi ÷ ydoneus ut sese mniseria¬
rum tantis mmplicamentis expediat. Esb autem iu¬
stum consilium ut qui se a potentiore aduiuar i
uul. adnuiet infirmiorem in quo ÷ ip̃e potentior
Itaq beati misericordes qm̃ ipõrum miserebitur¬
deus. Sextus gradus ÷ cordis mundicia. de bona con¬
scientia bonorun oꝑm ualens ad cantemplandũ
sũmum illud bonum qd̾ solo puro ⁊ sereno intel¬
lectu ceri potest. Postrema est id ꝑtima ipã sapĩa
id contemplatio uitatis pacita: ficans tatum ho
minem ⁊ suscipiens similitudinem. dei que ita

Expanded text:
entia est, lugetur amissio summi entia est, lugetur amissio summi sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totumminem et suscipiens similitudinem Dei, quae ita
Abbreviated transcription (Latin):
beati mites quoniam uos possidebitis t̾ram. sed
quoniam ip̃i possidebunt t̾ram ⁊ sic cet̾a usq reg
adoctauam sententiam ubi ait. beati qui ꝑsecutio
incipit loqui presentes compellans. cum ⁊ illa que
supͣ dicta sunt ad eos ꝑtineant qui presentes audi¬
ebant. ⁊ hec post ea. que uidentur presentib spe¬
cialiter dici ꝑtinent etiam ad illos qui absenteᷤᷤ
⁊ post futuri erant. Quappter iste sentenciarsi
numerus diligenter consid̾andus est.Incipit
ͥenim beatitudo ab huiilitate. Deati pauꝑes
spiritu id  non inflati. dum se diuine austorita¬
ti subdit amma. timens post hanc uitam ne ꝑ¬
gat ad penas etiam si forte in hac uita sibi beata
isse. indeatur. Inde uenit ad diuinarum scͥptu¬
rarum cognitionem ubi oꝑtet etiam semutam pͥ¬
bere pietati. ne id qd̾ imꝑitis uidetur. absurdum
uituꝑare. audeat. ⁊ ꝑnicacib cum certationib efi¬
ficiatur indocilis Inde iam incipit scire quib mo¬
dis seculi hurus ꝑ carnalẽ suetudinem

Expanded text:
Beati mites, quoniam vos possidebitis terram, sed quoniam ipsi possidebunt terram; et ita caetera, usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati qui persecutiincipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt ad eos etiam qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
deum. id non habentes inflatum spiritum aliũ¬
de omĩno inciꝑe non oportuit bĩtudinem. Siqͥ¬
dem ꝑuenti̾ra ÷ ad simmam sapientiam mitiũ
autem sapientie timor domini. Quoniam ⁊ eton¬
trario mitium omĩs pcc̃i suꝑbia sccibitur. Suꝑbi
ergo appetunt ⁊ diligunt. regna t̾rarum. SDeat
credo t̾ram de qua in psalmis dicitur. Spes mea
estu portio mea interia uinentium significat.
euim quandam soliditatem. ⁊ stabilitatem b̾edi¬
tatis perpetue ubi anima ꝑ bonum effectum tan¬
qmͣ in łoco suo quescit sicut corpus in t̾ra. Et i¬
De cibo suo alitur. ficut corpus ex t̾ra. Ip̃a ⁊ reqͥ¬
es iñ uita sanctorum. A tres sunt eui cedũt in¬

Expanded text:
Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunDeum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini ; quoniam et e contrario, Initium omnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt i
Abbreviated transcription (Latin):
aũt docet qͥd ꝑtinet ad dignitatem magist̾ii.
Et acced̾unt ad eum discipuli ut audiendis illiꝰ
uerbis. Hii eẽnt etiam corpore uiciniores qui
preceptis implendis animo ꝓpniquabãt. Ape¬
riens os suum decebat eos dicens. ista ciltum locu¬
tio qua scribitur. ⁊ aꝑiens os suum fortassis ip̃a
mora commendat aliqnͣtulum longiorem futu¬
rum esse sermonem. nisi forte non uacet qd̾ mĩc
periret soleret ora ꝓpͥħarum. ¶ Quid ergo di¬
rum temporalium. omnia uanitas ⁊ presumptõ
spuitus. Presumꝑtio aũt spititus audatiam et
suꝑbiam sigcat. Wlgo etiam magnum spiritũ
suꝑbi habere dicuntur ⁊ recte. qm̃ quidem spiritꝰ
⁊ iam uentus uocatur. unde sc̃ptum est. Ignis
gnͣdo mx głaaes spiritus ꝓcellarum. Quis ergo
nescit suꝑbos inflatos dici ꝙ tanquam uento di¬
stentos. Unde est etiam iltud. apostoli. Scientia
inflat. Caritas uera edificat. Qua ꝓpter recte m
telliguntur pauꝑes spiritu humiles ⁊ timẽteᷤ

Expanded text:
autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nuncperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dirum temporalium: Omnia vanitas et praesumptio spiritus . Praesumptio autem spiritus audaciam et superbiam significat. Vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur. Et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum , quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes
Abbreviated transcription (Latin):
noster ih̾c xp̃c in monte sicut in eunͣgłio
scd̃m matħm leginius. Siquis pie sobrieꝙ consederaue¬
rit puto qd̾ mueniet in eo qnͣtum ad mores optimoᷤᷤ
ꝑtinet ꝑfectum uite xpĩane modum. Quod polli¬
ceri non teniere audemus s ex ipsis eiusdem dni uer¬
bis comcientes. ¶lam sic ip̃e sermo conluditur ut
appareat meo p̃cepta eẽ omia que id adͥ formandam
unam ꝑiment. Sic enim dixerat. Onsis ergo
qui audit uerba mea bec usq ⁊ facta est ruma eius
magna. Cum ergo nou dixit qui audit uerba mea
tantum ẜ addidit dicens. qui audit uerba mea hec sa¬
tis ut arb̾itror significauit bec uerba que in monte
locutus est tam ꝑfecte instruere uitam eoꝵ qui uolu¬
erunt scd̾m ea iuuere ut m̾ito comꝑentur edificanti
suꝑ petram. Suꝑ petram aũt dixit ut appareat istũ

Expanded text:
Jesus Christus in monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis ergo qui audimagna. » Cum ergo non dixit, qui audit verba mea tantum, sed addidit dicens, qui audit verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba quae in monte locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint secundum ea vivere, ut merito comparentur aedificanti super petra
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e facile respondeb̾is ut non queras fontem fig¬
natum ⁊ puteum aque uiue nisi quo hii displicẽt
Do diuinitus non ꝑmittuntur acced̾e. Contuli lege.

Expanded text:
ipse facile respondebis, ut non quaeras fontem signatum et puteum aquae vivae, nisi quo hi qui displicent Deo, divinitus non permittuntur accedere. Contuli, lege.
Abbreviated transcription (Latin):
paciaris angustia ¶Quomͤ possũt omia
tem suam:Sic enm a ꝑfectis ⁊ ꝓpur¬
gatis ac iam minortalib filiis hñtur oĩa
ut sint ⁊ oĩum singula. ⁊ om̃ia singu¬
loꝵ. E Ot cupiditas uichil sine angustia:
ita nichil cum angustia caritas tenet.
aliquis ⁊ uirtutes sublimes ac potestates
atq uinu̾sa minist̾ia dei telestia. deus in
possessionem tali filio subietisse ꝓutandid
est Gi possessionem. sic accipiat᷑ ut eius
possessor ipẽ sit. ⁊ dñs: nõ utiq om̃ia sło
enĩ dixĩ erunt. s consortes pocius angloꝵ
dei. Si u̾o possessio sit intlłr. quõ recte¬

Expanded text:
patiaris angustias. Quomodo possint esse artem suam? Sic enim a perfectis et perpurgatis, ac jam immortalibus filiis habentur omnia, ut sint et omnium singula, et omnia singulorum. Ut enim cupiditas nihil sine angustia, ita nihil cum angustia charitas tenet. aliquis, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa coelestia Dei ministeria Deus in possessionem tali filio subjecisse putandus est? Si possessionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sit dominus; non utique omnia. Non enim domini erunt, sed consortes potius AngelorDei . Sin vero possessio sic intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
umptus ad trmm edificandam iuires ad
disciplinatũ xp̃i obtinend̾ ⁊ decẽ milia
pͣsiaturi. cũ rege qui ht̃ iuginti milia sim
constituit remĩtiatis omib que st̃ eiꝰ. Ita eĩ
concludit.¶Sic gͦ om̃is ex uob̾ qui nõ renũti¬
lus Intque omĩa ⁊̃ illa temꝑalis uita intel
ut ñ te impediat ab et̾ua qui eam fu̾it mina¬
tus auferre Gicut aũ de turri ñ ꝑfcã ꝑ olꝓ¬
brium det̾rũit dicentium quia ħ homo cepit
edificare ⁊ ñ potuit ꝯsũmare. si in rege cum
quo dimicand̾ ẽ ipam̃ pacem accusauit cũ
ait. adhuc illo longe agente. legatõem mit¬
tens. rogat ea q̃ pacis st̃. signͣs etiam minaᷤᷤ
ĩminentium a dya ͦ temptatõnũ ñ sustiñe

Expanded text:
umtus ad turrem aedificandam — uires ad discipulatum Christi obtinendum — et decem milia proeliaturi cum rege, qui habet uiginti milia — siconstituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita enim concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntilus. inter quae omnia etiam ipsa temporalis uita intellut non te impediat ab aeterna qui eam fuerit minatus auferre. sicut autem de turri non brium deterruit dicentium: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare: sic in rege,. . cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusauit, cum ait: adhuc illo longe agente legationem mittens rogat ea quae pacis sunt, significans etiam minas imminentium a diabolo temtationum non sustine
Abbreviated transcription (Latin):
me extolli. ¶rimo em̃ ħ ad nccͣitatem implẽ¬
dam hõ querit. cũ aũ ħ huñdau̾int ¶Iucipre
⁊e supbire de talib Cale ẽ hec ac si se iuilne¬
ratus quis iastet. quia hãt młta emplastͥ.
in domo. cum hoc illi benum eẽt ut uuln̾a
ñ hrẽt. ⁊ nemo quid̾ indig̾et emplastro.
¶Congent᷑ ydropicum aĩali qd̾ cecidit ĩ ꝑute
um ꝯꝑauit. humore enĩ laborabat sit̃ illã
mulierem ꝙͣ .x. ⁊ uiii. annis alligatam di¬
xerat. ⁊ ab eadem alligatõe soluebat cõꝑa¬
uit iumento qd̾ soluitur ut ad aqmͣ ducat᷑.¬
¶Sic̃ enĩ ille qnͣto magis hundat huõre in¬
ordinato. tanto amplus sitit. sic iste qnͣto ẽ
copiosior diuitiis. quia ñ bñ utit᷑ tanto ardẽ¬
tuis talia concupiscit Illam u̾o ita morbo in¬
curuam ut se erig̾e nõ posset anime t̾renis
opinionib debilitate atq opp̃sse. ita ut di¬
uina cogitare non ualeat.

Expanded text:
me tolli. primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundauerint, incipit et superbire de talibus. tale est hoc, ac si se uulneratus quis iactet, qui habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut uulnera non haberet et ne uno quidem indigeret emplastro. congruenter hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparauit; humore enim laborabat. sicut illam mulierem, quam XVIII annis alligatam dixerat et ab eadem alligatione soluebat, comparauit iumento, quod soluitur, ut ad aquam ducatsicut enim ille, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste, quanto est copiosior diuitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam uero ita morbo incuruam, ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilitatae atque oppressae, ita ut diuina cogitare non ualeat.
Abbreviated transcription (Latin):
dicta st̃ om̃ia Non enĩ illud loquimur
ut domin u̾itatis dicamus aĩas qmͣ
ab eis dñis possid̾i. aut si nomine posses¬
sionis adhunc sensum impedimur id qͣ
auferatur ¶Non enĩ ait. pat̾ omĩa m
possessionem tͥ dabo. sue om̃ia possides
uł possidebis s omĩa mea tua sũt. nec¬
pecuma pot̾ familie nr̃e. uł alim̃tum eẽ
uł ornam̃tum uł aliquid hiꝰ ¶Et c̾te cũ
illani optinuernnus: nr̃a erunt ad ui¬
uendum suꝑiora. nr̃a erunt ad ꝯuiuen¬
dã equaliã. nr̃a erunt ad dñandum in

Expanded text:
dicta sunt omnia. Non enim illud ita loquimur, ut dominas veritatis dicamus animas, quam ab eis dicimus possideri. Aut si nomine possessionis ad hunc sensum impedimur, id quoque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, sive, Omnia mea possides vel possidebis; specunia, potest familiae nostrae vel alimentum esse vel ornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequali
Abbreviated transcription (Latin):
egnum celoꝵ uim patit᷑: ⁊ qui uim
faciunt diripiunt illud. ñ solũ ut
quis ista contempnat. s ⁊̃ linguas deri¬
dentium se talia ꝯtempnẽtem. Hac enĩ
tempnendis t̾renis diuitiis loq̃retur

Expanded text:
egnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud . Non solum ut quisque ista contemnat, sed etiam linguas deridentium se talia contemnentem: hac enim contemnendis terrenis divitiis loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
hebit .s. dẏabolo. cum qiͣ euũ p̾mia tera
poralia sectatur. ꝯtempnet aũ dm̃. ñ bix̃
odiet. s sicut solent minas eiꝰ p̾pone cupi
ditatib siis qui de bonitate euis ad im
punitatem sͥ blandiunt᷑. quib ꝑ salo

Expanded text:
aut uni adhaerebit, et alterum contemnet, non sine consideratione distinguenda sunt. Non enim passim aut quasi temere dicta sunt. Nemo enim interrogatus utrum diligat diabolum, respondet se diligere, sed potius odisse: Deum autem se diligere
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. isͨ ipẽ intrans. nec alios intͣre ꝑnuttẽs
¶Mice cadentes de m̃sa diuitis st̃ qdam u̾¬
ba legis q̃ illi iactantes qiͣ ꝓiciebãt in t̾rã.
cũ suꝑbe pplo loq̃rentur. SUlca st̃ ꝯfessiõis

Expanded text:
lorum, nec ipse intrans, nec alios intrare permittens lorum, nec ipse intrans, nec alios intrare permittens . Micae cadentes de mensa divitis, sunt quaedam verba Legis, quae illi jactantes quasi projiciebant in terram, cum superbe populo loquerent
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis regnũ dei. ⁊ dabitur genti facienti
iusticiam. ¶ Epulatio splendida Iattancia
legis ẽ. in qͣ gl̾abantur. plus ad pompan
elationis abutentes ea qmͣ ad nccitatem sa¬
lutis utentes ¶Medicus aũt noĩe lazarus.
q int̾p̾tatur a diuitiis. sigcͣ indigentiam
ueluti gentilem aliquem aut publicanũ
qui tantomagis aduiuat᷑. qnͣtominꝰ de su¬
arum copia facultatum p̾sumit. Cales e¬
rãt: illi duo qui orabant in templo. unꝰ
publicanꝰ ⁊ alius pħ̾iseus. ¶Diues gͦ dicit.
tantmͣ saciatus iusticia. ñ init̾ illos beatos.
nim̾iandus qui esuriũt ⁊ sitiunt iusticiã.
Grãs tͥ ago quia nd̃ sum sicut publicanꝰ
iste. pauꝑ aũ qui se adiuuari desiderat. di¬
cit. ꝓpicuis esto mͥ pccõri DDesiderat tñ sat᷑a¬
ri de micis que cadũt de m̃sa diuitis. iacẽs
ad ianuam Son enĩ ad mittebatur ad ta¬
epulas eius. qui nec bñ utebatur. nͨ egenti
dabat. tanqmͣ scriba claues hñs regni ce¬

Expanded text:
a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti justitiam . Epulatio splendida, jactantia Legis est, in qua gloriabantur plus ad pompam clationis abutentes ea, quam ad necessitatem salutis utentes. Mendicus autem nomine Lazarus, quod interpretatur Adjutus, significat indigentem, veluti gentilem aliquem aut publicanum, qui tanto magis adjuvatur, quanto minus de suarum copia facultatum praesumit. Tales erant duo qui orabant in templo; unus publicanus, et alius pharisaeus. Dives ergo dicit tanquam satiatus justitia, non inter illos beatos numerandus qui esuriunt et sitiunt justitiam : Gratias tibi ago, quia non sum sicut publicanus iste. Pauper autem qui se adjuvari desiderat, dicit: Propitius esto mihi peccatori . Desiderat tamen saturari de micis quae cadunt de mensa divitis jacens ad januam. Non enim admittebatur ad epulas ejus, qui nec bene illis utebatur, nec egenti dabat; tanquam Scriba claves habens regni coe
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ gͦ qd̃ in re obscurassima sine p̾uidc̾
sͥ negatum ad epularũ conqueritur. dũ
eum pcc̃orem obs putat. ¶Cum em hedus
est illĩ genti. idẽ cum eũ sabbati uiolen¬
tiorem. ⁊. ꝓphanatorem legis existimat ioꝯ¬
hedus iudebatur. uũqmͣ mͥ dedistis ad epu¬
landũ eo ipõ michi illum ipm̃ ñ concessisti

Expanded text:
mirum ergo quod in re obscurissima sine praejudicio minum sibi negatum ad epulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti, id est, cum eum sabbati violatorem et profanatorem Legis existimat, jucunhaedus videbatur, nunquam dedisti mihi ad epulandum, eo ipso mihi illum ipsum non c
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ quasi mẽtientẽ redarguit. s secũ
ꝑ seuerantiam eiꝰ appbans. ad ꝑfcõnem pocio¬
ris at iocundioris exultatõis inuitat. ¶Es
est gͦ hedus quẽ nũqmͣ accepit ad epulan¬
dum. Dccõr ꝓfecto hedi nõie sigͣri ualet.
exitum inuenio huidemoĩ smñe ¶ Multum

Expanded text:
on enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiam ejus approbans, ad perfructionem potioris atque jucundioris exsultationis invitat. Quis est ergo haedus quem nunquam accepit ad epulandum? Peccator profecto haedi nomine significari solet. exitum in
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ⁊ pat̾ tuus occroit uitulum sagmatũ.
qr saluũ illum recepit In extremis eĩ t̾be
fuit frat̾ tuus. ⁊ inde maior exuitatio can¬
tantium duõ canticum nouũ. quia laus
eiꝰ ab extremis eius ¶ Et ꝓpt̾ eum qͥ absens
erat occisus ÷ uit in plaga positus. ⁊ sciens
ferre ĩbxcillitatem. quia quib ñ ẽ narratũ
de eo uiderunt. ⁊ qui ñ audiera̾nt intellexe¬
rũt. S indignat᷑ etiam uẽ ⁊ adhuc non

Expanded text:
it pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus. Sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem ; quia quibus non est narratum de eo, viderunt; et qui non audierunt, intellexerunt . Sed indignatur etiam nunc, et adh