comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei. Quia om̃e masculinũ ad aꝑiens
egiptum transiens primogenita egiptioꝵ
ꝑemit & filios tsrł inde eduxit omnia sibi
pͥmogenita filiorũ isrł consecrauit. tam
de hominib quã de peccorib ea lege ut
peccora quidẽ si munda essent insacrificio
eius offersentur: immunda uero aut mu-¬
tarentur aut redimerentur: aut etiam¬
interficerentur. Iuxta quod in lege scrip.¬
tum est Primogenitũ asini mutabis oue¬
genitum uero hominis si quidem extribu
leui fuisset ut dictum est ibidem detine.¬
batur: si autẽ ex alia tribu precio redeptũ
ad propria referebatur. Preciũ autem qͥnq
siclorum: erat post unum mensem pondere
scũari i. Allegoricȩ omnia hec primogenita.
illũ ac singulare significabant primoge¬
nitum: qui cũ ess& insubstantia dei patris
unicus. factus est insubstantia homin is
primogenitus om̃is creltute. Adest om̃ium
qui est primogenitꝰ mortuorũ & princeps regũ
terre. Qui uere ac singulariter sẽs dñi fuit

Expanded text:
re. Quia omne masculinum adaperiens Aegyptum transiens primogenita Aegyptiorum peremit, et filios Israel inde eduxit, omnia sibi primogenita filiorum Israel consecravit, tam de hominibus, quam de pecoribus; ea lege, ut pecora quidem, si munda essent, in sacrificio ejus offerentur; immunda vero, aut mutarentur, aut redimerentur, aut interficerentur, juxta quod in lege scriptum est. Primogenitum vero hominisgenitum vero hominis, siquidem ex tribu Levi fuisset, ut dictum est, ibidem detinebatur; si autem ex alia tribu, pretio redemptum ad propria referebatur. Pretium autem erat quinque siclorum post unum mensem pondere sanctuarii. Allegorice haec omnia primogenita unum illum ac singularem significabant primogenitum, qui cum esset in substantia Dei Patris unicus, factus est in substantia hominis primogenitus omnis creaturae, id est, omnium Qui est primogenitus mortuorum et princeps regum terrae ; qui vere ac singulariter sanctus Dominus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tempus pariendi magnitudine fui augeat᷑
Qui numeri simul coni uncti quadragita
sex faciunt. Sex enĩ & nouẽ. & duodecim
Q uo dierũ numero ut dictum est. infans
in utero matris concipitur. Unde & ipsũ
primi hominis uocabulum quod est adã
eundẽ numerum ꝑ greca elementa expͥ-¬
mit. Scdm enim grecorum calculatio¬
nẽ . qui singulis litteris certum prefigũt
numerũ. Alfa unum. Delta. quatuor. Itẽ
alfa unum. Ali. quad raginta faciunt
Que littere nomen adã exprimunt Numeri
uero: quadraginta sex reddunt hinc udei
in euuangelio lic& ignorantes quid dice.¬
rent: ueraciter tamen detemplo dominici
corporis quod ab eis erat in morte soluen¬
dum. et ab ipso post triduũ refuscitandũ
locuti sunt quadraginta sex annis edifica-¬
tũ est templũ hoc: quo utiq dierum nu-¬
mero corpus dominicũ in utero uirginis
formatum credimus. more scripturarũ
usitatissimo: annos ꝑ dieb a toto scilic& par-¬

Expanded text:
tempus pariendi magnitudine sui augeatur. tempus pariendi magnitudine sui augeatur. Qui numeri simul juncti quadraginta et sex faciunt. Sex vero et novem et duodecim aciunt, quo numero, ut dictum est, infans in utero matris concipitur. Unde et ipsum primi hominis vocabulum, quod est Adam, eumdem numerum per Graeca elementa exprimit. Secundum enim Graecorum calculationem, qui singulis litteris certum praefigurant numerum, et unum, et quatuor, item et unum, et quadraginta faciunt, quae litterae nomen Adam exprimunt; numeri vero quadraginta sex reddunt. Hinc Judaei in Evangelio , licet ignorantes quid dicerent, veraciter tamen de templo Dominici corporis, quod ab eis erat in morte solvendum, et ab ipso post triduum resuscitandum, locuti sunt. Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc quo utique dierum numero corpus dominicum in utero Virginis formatum credimus, more Scripturarum usitatissimo, annos pro diebus, a toto scilicet par
Abbreviated transcription (Latin):
uero malũ ereatura dĩ non est sed pena
peccati.  inde de mundicia nuptiarũ
mundus homo non nascitur. quia inter¬
Hinc & beatus dauid qui se nouerat de
legitimo cõnubio generatum: huius
tamen rei conscius. maculam carnalis
generationis non sine graui gemitu
deplorabat. dicens. Ecce enum iniͥqͣui-¬
tatib conceptus sum: & inpeccatis conce¬
pit me mater mea. Hec paucis dicta funt
ut nouerimus maculam originalis pec.¬
cati: non in legitimis nupti is sed in uolup.¬
tate & delectatione. constare libidinis.
Q uod autem mulier quadraginta dieb
edito partu ab ingressu templi prohibe¬
batur. ideo uixta litterã factum uidet᷑
ut quot dieb infans in utero formatur:.
tot etiam dieb eius pureatis. cel ebraret᷑¬
Dicunt enim phisici. qui de genituris singu¬¬
iarum rerũ. disputant. quod susceptũ semen
De hinc decem & nouẽ ali is ꝑ singula mem¬
brorũ liniamenta formetur: unde usq ad¬

Expanded text:
vero malum non est creatura Dei, sed poena vero malum non est creatura Dei, sed poena peccati. Proinde de munditia nuptiarum mundus homo non nascitur, quia interHinc et beatus David, qui se noverat de legitimo connubio generatum, hujus tamen rei conscius, maculam carnalis generationis non sine gravi gemitu deplorabat dicens: Ecce, in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Haec paucis dicta sunt, ut noverimus, maculam originalis peccati non in legitimis nuptiis, sed in voluptate et delectatione constare libidinis. Quod autem mulier quadraginta diebus, edito partu, ab ingressu templi prohibebatur, ideo juxta litteram factum videtur, ut quot diebus infans in utero formatur, tot etiam diebus ejus purgatio celebraretDicunt enim physici, id est, qui de genituris singularum rerum disputant, quod susceptum semen dehinc decem et novem aliis per singula membrorum liniamenta formetur, inde usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
de tribu leui fuissent ibidem detinebant᷑
intemplo dñi ꝑpetuo seruituri: quia
fuissent. dato precio redimebantur a pa-¬
rentib ad pyopria referendi et puerorũ
quidẽ purificatio inhostiarum oblatio¬
ꝑ ne consbabat. dbatrũ uero in hoc: quod
quadragiat a: Aieb. tam ab ingressu
templi dñi. quam auiri thoro prohibebant᷑
non quod exlegitimo & nuptiali conubio
sit culpa filios ꝓcreare: Sed quia ipse le¬
gitimus & nuptialis choitus. aculpa ini¬
quitatis non possit esse extraneus. Bonũ
namq nuptiarũ ab ipso humani generis
inicio: diuinitus concessum nouunus.
Unde apłs. Honorabile cõnubium & thorũ
imaculatum sine dubitatione com
mendat. Cum igitur legitime nuptiȩ¬
quia sine delectatione libidinis non agit᷑
adeo bonum est quod nascitur: ut etiã¬
malũ sit. si de adulterio uel fornicatio¬
ne nascatur. Deus enim humanę naturȩ
fecunditatis donum contulit: libidinis

Expanded text:
ex tribu Levi fuissent, ibidem detinebantur ex tribu Levi fuissent, ibidem detinebantur in templo Domini perpetuo servituri. Si sent, dato pretio redimebantur a parentibus ad propria referendi. Et puerorum quidem purificatio in hostiarum oblatione constabat; matrum vero in hoc quod quadraginta diebus tam ab ingressu templi Domini, quam a viri toro prohibebantur; non quod ex legitimo et nuptiali connubio sit culpa filios procreare, sed quia ipse legitimus et nuptialis coitus a culpa iniquitatis non possit esse extraneus. Bonum namque nuptiarum ab ipso humani generis initio divinitus concessum novimus. Unde Apostolus honorabile connubium et torum immaculatum sine dubitatione comendat . Cum igitur nuptiae laudabiquia sine delectatione libidinis non possunusque adeo bonum est quod homo nascitur, ut malum non sit etiamsi de adulterio vel de fornicatione nascatur. Deus enim humanae naturae fecunditatis donum contulit; libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
manebit insanguinis sui purificatione.
Cum igitur mulierem que fuscepto semi.¬
ue ꝑperiss& inmundũ decernat: & ꝑ tem¬
porũ spacia expiari iubeat: illam utiq
abhac excludit necessitate que non de
uirili semine. sed de sp̃is scĩ concepit ob¬
umbratione. Sed dñs legis sponte se uoluit
subdere legi: ut uos amaledicto legis ab¬¬
soluer&. Similiter & intemerata eius geni-¬
trix que se nouerat nichil legi debere.
humilitatis tamen gr̃a legale uoluit ex-¬
sequi preceptũ: ad implens illud uiri
sapientis. Quanto magnꝰ es humiliate
in omnib Postquam ergo impleti funt
dies purgationis eius. uel dñi scilic& uel
matris illius. Uno enim eodemq ordine
mater cum filio expiari uibebatur. tu-¬
lerunt illum haud dubiũ quin puerum
iħm parentes eius in ierłm ad templum
E dñi: ut sisterent idl est statuerent & conse¬
Acrarent eum dño. Pueri hebreorum qui
ex omni regno hierłm deferebantur. siqͥdẽ

Expanded text:
manebit in sanguinis sui purificatione. manebit in sanguinis sui purificatione. Cum ergo mulierem, quae suscepto semine peperisset, immundam decernat, et per temporum spatia expiari jubeat, illam utique ab hac excludit necessitate, quae non de virili semine, sed de Spiritus sancti concepit obumbratione. Sed Dominus legis sponte se voluit subdere legi, ut nos a maledicto legis absolveret: similiter et intemerata ejus genitrix, quae se noverat nihil legi debere, humilitatis tamen gratia legale voluit exsequi praeceptum, adimplens illud viri sapientis: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Postquam autem impleti sunt dies purgationis ejus, vel domini scilicet, vel matris illius; uno enim eodemque ordine mater cum filio expiari jubebantur, tulerunt illum haud dubium, quin puerum Jesum, parentes ejus in Jerusalem ad templum Domini, ut sisterent id est, statuerent, consecrarent eum Domino. Pueri Hebraeorum, qui ex omni regno Jerusalem deferebantur, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
SiRies huius lectionis cũ multa nunc
precipuȩ uirtutem commendat hum ili-¬
tatis: que ceterarũ est quasi mater & custos.
adeo ut sine hac alia uirtus nulla haberi
queat. Hanc ergo nobis presens lectio non
minus in dño saluatore: quã inuenerabili
eius commendat genitricȩ: quoꝵ uterq
cũ ab onini legis precepto lib̾rimi excite.¬
ruit. uterq taien causa commendande
humilitatis sponte se legalib subdere uo-¬
iuit institutis. ꝑ pendat ergo unus quisq
quantam obedientiam preceptis debeat
diuinis purus ac ꝑ hoc peccator homo:
si tancuipse pro hominib humiliari uo¬
luit. totius peccati iminimis deus &¬
homo. Ut autem quantũ dñs una cum
genitrice sua. a precepto legis inmunes
exciterint nouerimus. ipfun legis man-¬
datum diligentius ꝑ serutemur. Mulier
inquid dñs in lege. que suscepto semine
peperit masculum. in munda erit septem
diebus. Occaua autem die eircun detur
infantulus. & ipsa triginta trib diebus

Expanded text:
Series hujus lectionis cum multa alia, tum praecipue virtutem commendat humilitatis, quae caeterarum est mater et custos, adeo ut sine hac alia virtus nulla haberi queat. Hanc ergo nobis praesens lectio non minus in Domino salvatore quam in venerabili ejus commendat genitrice; quorum uterque cum ab omni legis praecepto liber exstiterit, uterque tamen causa commendandae humilitatis, sponte se legalibus subdere voluit institutis. Perpendat ergo unusquisque quantam obedientiam praeceptis debeat divinis purus ac peccator homo, si tantum se pro hominibus humiliare voluit totius peccati immunis Deus homo. Ut autem quantum Deus una cum genitrice sua a praecepto legis immunes exstiterint, noverimus, ipsum legis mandatum diligentius perscrutemur. Mulier, inquit Deus in lege , quae suscepto semine pepererit masculum, immunda erit septem diebus. Octava autem die circumcidetur infantulus, et ipsa triginta tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
me inquit filiorum panem non mereri.
nec integros caꝑe cibos posse: nec sedere
admensã cum patre. Sed contenta sum
reliquis catulorũ: ut ꝑhumilitatem mi-¬
carũ. ad panis in tegri ueniã magnitu.¬

Expanded text:
me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
ipse alibi dicit. Qui soluerit unum de
mandatis istis minimis & docuerit sic
homines: minimus uocabitur in regno
celorũ Ergo regnum celorum in hoc loco.
presentem signat ecclesiam. Quod simile
dicitur patri familias. ut ꝑrem cognitã
in cognitam credere discamus. & ꝑ uisibi.¬
lia ad inuisibilia mens nr̃a rapiatur. Nã
quia parabola est quod pater familias.
& eius uinea & operarii remuneratioq
eoiũ allegoricȩ significent: ad tendamus.
Pater famillas istẽ figurã dei ten& omipo¬
tentis. qui similis patri familias dicit᷑: quia
sicut pater familias subiectos indomo. fic
ds̃ omp̃s homines regit ordinat atq dispo¬
nit inmundo. Huius ergo patris familias
uinea. scã est eccłia: que abinicio mundi
usq adfinem scłi quot scõs profert quasi
tot palmites generat hȩc uinea primũ
in popło uideorũ fuit plantata sed post
dñi incarnationẽ usq adfines terre est
dilatata. sicut psalmista dicit. Uineã de

Expanded text:
solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . » Ergo regnum coelorum in hoc loco praesentem significat Ecclesiam, quod simile dicitur patrifamilias, ut per rem cognitam, incognitam credere discamus: et per visibilia ad invisibilia mens nostra rapiatur. Nam quia parabola est, quid paterfamilias, et ejus vinea, et operarii, remuneratioque eorum allegorice significent, attendamus. Paterfamilias autem iste figuram Dei tenet omnipotentis, qui similis patrifamilias dicitur: quia, sicut paterfamilias subjectos in domo, sic Deus omnipotens homines ordinat regit atque disponit in mundo. Hujus ergo patrisfamilias vinea, sancta est Ecclesia, quae ab initio mundi usque ad finem saeculi, quot sanctos profert, quasi tot palmites generat. Haec vinea primum in populo Judaeorum fuit plantata, sed post Domini incarnationem usque ad fines terrae est dilatata, sicut per Psalmistam dicitur: « Vineam de
Abbreviated transcription (Latin):
ne nasciturũ ut ipse dñs manifestauit.
quando discipulis in euuangelio ait
D ico uobis quod multi propħȩ & reges
& iusti uoluerunt uidere que uos ui.¬
detis. & non uiderunt Quod huic scõ
seni summorũ grã meritorum: conces.¬
sum est Accepit quippe responsum
non iusurũ se morten temporalẽ nͥ
prius uider& in carne xp̃m: qui om̃e
genus humanum redimer& & uenit

Expanded text:
ne nasciturum, ut ipse Dominus manifestavit, ne nasciturum, ut ipse Dominus manifestavit, quando discipulis in Evangelio ait: Dico vobis quod multi prophetae, et reges, et justi, voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Quod huic sancto seni Simeoni gratia meritorum concessum est. Accepit quippe responsum non visurum se mortem temporalem, nisi prius videret in carne Christum, qui omne humanum genus redimer
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. non solum ab angłis uerum etiam
ab omni hominum conditione testimoniũ
habuit : quia dignũ ut qui ad salutem
omnium ueniebat. ab omni ętate sexu
& conditione & testimonio ꝑhiberetur.
Iam ergo ei testimoniũ ꝑhibuerat illa sub.¬
limis & angelica dignitas: quando in eius
natiuitate exultando clamauerunt. Gła
in excelsis deo. Phibuerat uirgo que genu¬¬
erat ꝑhibuerat & conuigatus zacharias
cũ conuigali sua beata elisabeht. ꝑhibu.¬
erat puer ioħes adhuc in utero matris
positus. Restabat ut aliquis continens
et senex ei testimoniũ redder&: qui utiq
talis inducitur. de cuius assertione nemi.¬
nem liceat dubitare. homo inquit iustꝰ
& tunoratus. Bene uiquid cum dixxisset
iustus. addidit timoratus. q̃uia iusticia
sine tiniore eustodiri nellatenus ual&e.
Re utem uera uistus erat: quia non suã
tantum. quã totius popłi consolationẽ
expectabat. Et responsum acceꝑat aspũ
nouerant oraculis propħarũ. ex uirgi¬

Expanded text:
Dominus, non solum ab angelis, verum etiam ab omni hominum conditione testimonium habuit, quia dignum erat, ut qui ad salutem omnium veniebat, ab omni aetate, sexu et conditione, ei testimonium perhiberetur. Jam ergo ei testimonium perhibuerat illa sublimis et angelica dignitas, quando in ejus nativitate exsultando clamarunt: Gloria in excelsis Deo . Perhibuerat Virgo quae genuerat; perhibuerat et conjugatus Zacharias, cum conjugali sua Elisabeth; perbibuerat puer Joannes adhuc in utero matris positus. Restabat ut aliquis continens et senex ei testimonium redderet, qui utique talis inducitur, de cujus assertione nemo dubitaret: Homo, inquit, justus et timoratus. Bene autem cum dixisset justus, addidit et timoratus, quia justitia sine Dei timore custodiri nullatenus valet. Re autem vera justus erat, quia non suam tantum quam totius populi consolationem exspectabat. Et responsum acceperat a Spnoverant oraculis prophetarum ex Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
rethro sathanas. potest ita sentiri. qđ retro¬
ad anteriora tempora respiciat: quando
delusisti: et sufficiat tibi usq huc. Nunc
autem non solũ me subuertere non ualebis:
sed & apotestate quã te habere inmundo¬

Expanded text:
retro, Satanas, potest ita sentire, quod retro anteriora tempora respiciat, quibus deludebas, et sufficiat tibi usque huc: nunc autem non solum me subvertere non valebis, sed a potestate quam te habere plaud
Abbreviated transcription (Latin):
lib seruis meis baptizari. Cum me qui pec-¬
cata dimitto meminerint caput proprtũ¬
Tunc dimisit eũ. Id est tunc consensit. tunc
passus est eum ase baptirari: eum tali ordine
cognouiss& omẽm iustitiam id est ꝑfecti.

Expanded text:
libus meis baptizari, cum peccata me dimittentem meminerint, caput um dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. sp̃s sc̃s descendit in columba:
pater deus sonat in uoce. Quod uero uer
paterna de celis innotuit. dicens. hic est
nesciebat docetur. sed nobis quod eredẽ
debeamus. ostenditur. Datur etiam in¬

Expanded text:
in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus sonat in voce, sanctae et paterna de coelis innotuit: Tu es Filius meunesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur: Ipsum videli
Abbreviated transcription (Latin):
luceant: tamen quia abono oꝑe corpent
ab electione dei reprobantur: quia ut ait
talib paulus apłs dicit. Confitentur se
nosse dm̃. factis autem negant Et dñs u
euuangelio. Non om̃is qui dicit michi
dñe dñe. intrabit in regnum celorum.

Expanded text:
luceant, tamen quia a bono opere torpent, luceant, tamen quia a bono opere torpent, ab electione Dei reprobantur, quia, ut aittalibus Paulus apostolus ait: « Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . » Et Dominus in Evangelio: « Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit murmurandũ. sed de eius bonitate
om̃ib gaudendũ: manifestatur cum
subditur. Amice: non facio tibi in uiriã.
Q uib in uiriã ds̃ facere uideretur. si quod
ex debito deber& & premium non redde.
murare potest qm̃ eui itult miseretur.
& quem uult indurat. Miseret᷑ sola bo-¬
nitate indurat nulla iniquitate: quia
& si iudicia eius aliquando sunt occulta:
non tamen in iusta. Quod uero subditur
sic nouissimi pͥmi. & primi nouissimi.:
cotidie in eccłia fieri cernimus. quia non¬
nulli tardius ad dm̃ conuersi ꝑmentis
feruorem & piam deuotionẽ plures eorũ ante.¬
cedũt qui tepide & negligent̃ uiuunt. Quod
autem finita similitudine dicitur. multi
sunt uocati pauei uero electi: magis tim̃¬¬
dum est. quã exponendum. Om̃s enim
quod uocati sumus nouimus. utrum
uero electi. adhuc ignoramus. Multis enĩ
modis nos uocat ds̃ ꝑ fidem. ꝑ baptisiũ.
& reuelationes. Sunt autem non nulli
qui cũ fide polleant. & doctrine uerbis

Expanded text:
sit murmurandum, sed de ejus bonitate omnibus gaudendum, manifestatur, cum subditur: « Amice, non facio tibi injuriam.im injuriam Deus facere videretur, si quod ex debito deberet, ex praemio non reddeream Dei murmurare potest, quoniam cui vult miseretur, et quem vult indurat, miseretur sola bonitate, indurat nulla iniquitate; quia et si judicia ejus aliquando sunt occulta, non tamen injusta. Quod vero subditur: « Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi, » quotidie in Ecclesia fieri cernimus, quia nonnulli tardius ad Dominum conversi, per mentis fervorem et piam devotionem plures eorum antecedunt, qui tepide et negligenter vivunt. Quod autem finita similitudine dicitur: « Multi sunt vocati, pauci vero electi, » magis timendum est quam exponendum. Omnes enim, quod vocati sumus, novimus, utrum vero electi, adhuc ignoramus. Multis enim modis nos vocat Deus, per fidem, per baptismum, et revelationes. Sunt autem nonnulli, qui cum fide polleant et doctrinae verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ritiam. uirtutemq tribuer&:. Ideo mor.¬
tuus: ut mortis destruer& imperium
Ideo resurrexit: & ascendit incelum. ut
nobis resurgendi amortuis. atq in celestib
ꝑpetuo regnandi. spem exemplumq pre-¬
ber& Pro quib singulis: reuersi ad in-¬
tuitum piissime dispensationis eius. glo-¬
rificemus & laudemus. ipsum dm̃ ac

Expanded text:
ritiam virtutemque tribueret; ideo morritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ipsum Deum ac
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ scilic& celestis iberusalem. Confere¬
bat ergo maria: ea que fienda legerat.
cum his que iam facta cognouit. Non
hȩc tamen ore promens. sed clauso ser-¬
tians in corde. Et reuersi sunt pastores
glorificantes & laudantes dm̃ in om̃ib
qui audierant & uiderant sicut dictũ
nobis pię subuenire dignatus est: ad agen¬
das semꝑ benefici is ceuis gr̃as reuerti. Si
enim illi sola adhuc natiuitate eius cog.¬
nita reuersi sunt glorificantes & laudan-¬
tes dm̃ in omnib que audierant &
uiderant: Quanto magis oport&e nos
qui totam in carnationis illius seriem
ex ordine cognouimus: qui sacramen¬¬
tis illius imbuti sumus. in om̃ib głiam
ei ac laudem non solum uerbis sed etiã
factis predicare: Neq umquã obliuisci
quod ideo deus homo natus est: ut nos
ad imaginẽ & si militudinẽ sue diuini.¬
omnium fluenta fecundar& aquarum.
Ideo temptatus in heremo. ut uincendo
temptatorem nobis quoq uincendi pe¬

Expanded text:
filiae scilicet coelestis Hierusalem. Conferefiliae scilicet coelestis Hierusalem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae diviniomnium fluenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi pe
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius emanuel. Legerat. Bos cogno¬
uit possessorem suum: & asinus presepe
dñi sui. Uidebat dñm positum inpre¬
sepi: quo bos & asinus sol& nutriendus
aduenire. Meminit sibi dictum ab an-¬
altissimi obumbrabit tibi. Ideoq et qd̃
nascetur exte scm̃ uocabitur filius dĩ.
Legerat. Modum natiuitatis eius non
nisi angelo reuelante: potuisse cognos.¬
ci Dicente esaia Generationem etus qͥs
enarrabit: Legerat &tu turris gregis
nebulosa: filiȩ sion usq ad te uenient:
Et ueni& potestas prima: regnum filię
iherusalem. Audiebat angłicas uirtutes
que sunt filie suꝑnȩ ciuitatis apparuis.¬
se pastorib in loco qui a conuentu pec-¬
corum antiquitus. turris gregis uocaba-¬
tur : & est uno miliario adorientem
behleem. Ubi etiam nunc tria pastorũ
illorum monumenta: in ecclesia mons.¬
trantur. Nouerat tunc uenisse in car.¬
ne dominũ: cui una & eternał ẽ cũ
patre potestas. Qui regnum dar& ȩccłiȩ

Expanded text:
nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognonomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab anAltissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ipsum hec quando uell&̃. et quomͦ
uell& diuulgare reuerenter expectabat.
ipsa autem eadem secreta quam uis ore
tacito. uigili tamen corde sedula
scrutabatur. & hoc est quod ait Conferẽs
in corcie fuo. Conferebat quippe ea que
acta uidebat: cum his que agenda lege.¬
rat. Uidebat namq se de stirpe dauitd
ortam: innazareth de sp̃u sc̃o filium dĩ
concepisse: Legerat in propħa. Exiet uirga
de radice iesse: & nazareus de radice eius
ascend& & requiesc& suꝑ eum sp̃s dñi. Le-¬
gerat. & tu bechleem effrata ñ paruula es
inmilib uida: Eoete michi egredietur
qui sit dominator in isrł: et egressus eiꝰ
abinitio. adieb ę̧ternitatis. Uidebat
se in bethleem peperisse dominatorem
ifrael: qui ęternus expatre deus ante se-¬
cula natus est. Uidebat se uirginem con-¬
cepisse & peperisse filium: & uocasse nom̃
eius iħm Legerat inpropb̃is. Ecce uirgo
concipi& & pariet filium: & uocabitur

Expanded text:
sed ipsum haec quando vellet, et quomodo sed ipsum haec quando vellet, et quomodo vellet divulgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virga de radice Jesse, et Nazareus de radice ejus ascendet, et requiescet super eum Spiritus Domini . Legerat et: Tu, Bethleem Ephrata, parvula es inqui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
res in hoc maxime funt ordinati: ut
uerbi dĩ misteria predicent Et mira
que inscripturis di dicerint miran da
siuis auditorib ostendant. Nec solum
rectores monasteriorum sunt intelligen¬¬
di: sed & om̃s fideles qui uel paruulȩ
fuȩ domus custodiam gerunt. pastores
recte uocantur: in quantum eidem suȩ
domui sollicita uigilantia presunt. Et
quicumq ur̃m. saltim uni aut duob
fratrib cotidiano regimine pre est. pasto
tum sufficit pascere hos uerbi dapibus
pastoris officium ten&: & spiritalem
pascit gregem. uigiliasq noctis custodit
fupra illum: si bonorum actuum cogi-
nem. hanc uisto moderamine gud̃nare
celestib scripturarũ pascuis nutrire: & ui-¬
gili sollertia contra inmundorum spiri-¬
tuorum insidias seruare contendit Maria
autem conseruabat omnia uerba hȩc:
conferens incorde suo. Maria uirgina.¬
lis pudicicie uira custodiens: secreta xp̃i
que nouerat. nemini diuulgare uolebat.

Expanded text:
res in hoc maxime sunt ordinati, ut res in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem rectores monasteriorum sunt intelligendi, sed et omnes fideles, qui vel parvulae suae domus custodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus fratribus quotidiano regimine praeest, pastorn quantum sufficit, pascere hos verbi dapibus pastoris officium tenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitanem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat,
Abbreviated transcription (Latin):
hendere ualeamus. Hȩc & enim sola ac
uera est beatorum. non solum hominum
sed & angelorum uita: faciem ꝑpetuo fui
cernere creatoris. Quam desiderabat ar-¬
denter psalmista: qui dicebat Sitiuit
anima mea ad dm̃ uiuum. Quando
ueniam & parebo ante faciem dĩ: cuius
solius uisione non autem ulla terrena¬
rum rerum affluentia: desiderium suũ
saciari posse signauit. cũ ait Saciabor
dum manifestabitur głia tua. Aerum
quia non ociosi ac desides. sed qui uirtu-¬
tum oꝑib in sudantes diuina contempla-¬
tione funt digni : sollicite p̃misit. Ego
autem cum tusticia apparebo in conspectu
tuo. Udentes ergo pastores cognouerunt
nos patri commendans. Dicit inter alia
Hec est autem uita ęterna: ut cognoscant
te uerum & unum deum. et quem mi-¬
mirati funt. et de his que dicta erant
apastoribus ad ipsos. Non celauere si-¬
lentio pastores archana. que diuinitus
agnouerant: sed quib cumq potuere
dicebant Quia & spiritales eccłie pasto.¬

Expanded text:
hendere valeamus. Haec etenim sola ac hendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt nos Patri commendans dicit inter alia: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te esse verum et unum Deum, et quem mimirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pasto
Abbreviated transcription (Latin):
profectib oꝑũ uidere eandem glorificatam
humanitatem: cum eisdem ministris dig.¬
na seruitii fui mercede remuneratis. Festi.¬
nemus uidere illum: in diuina patris
ac sua maiestate fulgentem. Festinemus.
inquam. Non est enim tanta beatitudo
cum desidia  torpore querenda. Alacriter
funt sequenda. xp̃i uestigia. Nam & ipse
cursum nr̃m data manu utuare desiderat¬
& delectatur a nobis audire Trahe nos post.
te: curremus in odorem unguentorum
tuorum. Citis ergo uirtutum gressibus
sequamur: ut mereamur consequi. Nemo
tard& conuerti ad dñm. Nemo differat
de die in diem: ipsum ꝑ omnia & ante
omnia precantes. ut gressus nr̃os dirigat
scđm eloquiũ suum: & non dominetur
nr̃i omnis in iusticia. Uidentes autem
cognouerunt de uerbo quod dictum erat
illis de puero hoc & nos fratres dilectissi¬
mi. quȩ dicta funt nobis de saluatore nr̃o
deo uero & homine interim pia fide ꝑci-¬
pere plena dilectione festinemus amplecti.

Expanded text:
profectibus operum videre eamdem glorificatam profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum data manu juvare desiderat, delectaturque audire a nobis: Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti,
Abbreviated transcription (Latin):
curemus. ut quem illi in presepio uidere
uagientem: nos in patris solio mereamur
uidere regnantem. Qui deamus inqui-¬
unt. hoc uerbum quod factum est Quã
recta & pura. fidei scã confessio Inprin-¬
cipio erat uerbum & uerbum erat apud
dm̃: & deus erat uerbũ. Hoc uerbum natũ
ex patre non factum est: quia creatura deus
non est. Inqua natiuitate diuina uideri
ab hominib non potuit sed ut uideri
poss& uerbum caro factum est. & habita.¬
uit in nobis. Uideamus ergo inquiunt:
hoc uerbum quod factum est Quia an-¬
tequam factũ esset : hoc uidere nequi ui¬
mus. Quod fecit dñs & ostendit nobis
Quod in carnari fecit dominus: & per hoc
uisibile nobis exhibuit. Quenerunt
festinantes: & inuenerunt mariam & io-¬
seph: & infantem positum in presepio. Ue¬
nerunt pastores festinantes: & inuenerunt
deum. hominem natũ. sunul & eiusdem
natiuitatis ministros. Festinemus & nos
fratres mei. non passib pedis sed bonorum

Expanded text:
curemus, ut quem illi in praesepio videre curemus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod fecit dñs & ostendit nobis. Et uenerunt
festinantes: et inuenerunt mariam & iosehp
et infantem. positũ inpresepio. Pastores
quidem illi: felici gaudio festinarunt.
uidere quod audierant. Et quia ardenxi
S ed & intellectu alio. isti pastores gregũ
immo cuncti fideles qua mentis indus-¬
tria xp̃m querere debeant: dictis pariter
suis ostenderunt et factis. Transea mus
in quiunt usq bethleem: & uideamus hoc
uerbũ quod factum est. Transeamus er-
leem ciuitatẽ dauid: & recolamus aman-¬
do quod in ea uerbũ caro factum est.
atq eius in carnationem dignis celebre-¬
mus honorib Transeamus abiectis concu-¬
piscenti is carnalib toto mentis desiderio.
usq betbleem suꝑnam idẽ domũ panis
uiui. non manu factam sed ȩternam in-
celis: & recolamus amando quia uerbũ¬
quod caro factum est. illuc carne ascen-¬
dit: ubi in dextera dĩ patris sed&. Illuc
eum tota uirtutũ in stantia sequamur.
& sollicita cordis acorporis castigatione pro¬

Expanded text:
 ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergoleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione pro
Abbreviated transcription (Latin):
nificant autem misticę pastores isti. gregũ
doctores quosq ac rectores fidelium ani-¬
marum. Nox cuius uigilias custodiebaNT
supra gregem suum. pericula temptatio-¬
nũ indicat. aquib se suosq subiectos om̃s
qui ꝑfecte uigilant.: custodire non defistunt.
Et bene nato dño: pastores supra gregem
uigilant. Ille & enim natus. ẽ. qui dicit.
Ego fum pastor bontis. Bonus pastor: anunam
suam dat pro ouib suus. Sed & tempus inmi-¬
nebat: quoidem pastor famme bonus. mis-¬
sis in muncdum pastorib bonis oues fuas quę
longe lateq desperse errabant. ad semꝑ ui-¬
rentia celestis uitę pascua reuocar& quorũ
summo pastori p̾cipit. Si diligis me pasce
oues meas. Quod aꝑiens. alibi ait. Confirma
fratres tuos. Et factum est ut discesserunt
ab eis angłi in cęlum: pastores loquebant᷑
ad inincem. Transeamus usq bechleem: &

Expanded text:
nificant autem mystice pastores isti gregum nificant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Be
Abbreviated transcription (Latin):
sacra testatur historia: pastoribus qui
u regione eadem erant uigilantes. & custo.¬
dientes uigilias noctis supra gregẽ fuum.
angłs dñi magna cum luce apparuit: ex-¬
ortũq mundo solẽ iusticie. non solum
cęlestis uoce sermonis. uerum &iam clari-¬
tate di uine lucis astruebat. Numquam
in tota ueteris instrumenti serię repperi.¬
mus angłos qui tam sedulo apparuere¬
patrib cum luce apparuisse. Sed hoc
priuilegium. recte hodierno tempori
seruatũ est: quando exortum est intenebris
lumen rectis corde: misericors & miserator¬
et iustus dñs. Uerũ ne parua unius angłi
uideretur auctoritas ꝓpost quã unus sa-¬
cramentũ nouȩ natiuitatis edocuit: statĩ
multitudo cęlestiũ agminũ que głiam
deo caner&. pacemq simul hominib pre-¬
dicar& a ffuit. Aꝑte demonstrans. quia
ꝑ hanc natiuitatem homines ad pacem
unius fidĩ. spei & dilectionis atq ad głiam
diuine laudationis essent conuertenti. Sig¬

Expanded text:
 testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes et custodientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritain tota veteris Testamenti serie reperimus angpatribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Sig
Abbreviated transcription (Latin):
uel commemoranda in sp̃ũ pre uiderint
ut continuata narrationis seriȩ quasi
nulla preter misisse uideantur. Quȩ
tamen alterius euuangeliste considera-¬
ta scriptura quo loco transilita fuerint
diligens lector inueniet. Puer autem
crescebat & cõfortabatur plenus sapien¬
tia : et gr̃a dei erat in illo. In hoc quod

Expanded text:
 commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuatae suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen, alterius evangelistae considerata Scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat, et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei er
Abbreviated transcription (Latin):
illius intueri mereantur. id est potentiã
diuinitatis intellectualib oculis conspi¬¬
cere. & equalẽ patri credere. Tunc autem
ꝑcepta ut dictũ est. fidem eius ꝑctpe¬
ent cegłiam predicabunt. Impleto apłi
uaticuno. quia cũ plenitudo gentium
intrauerit. tunc om̃is israel saluus erit
his delectione euuangelica pro ut posse
fuit premissis. nouerimus. quia beati
stephani primi martiris festiuitati quã
colimus. non solum debemus ueneratio
nem sed imitationẽ. Hunc enĩ pͥmum
dñs iħc post fuam passionẽ pro se pati
uoluit: cuius dilectionẽ etiam inimicos
in uictam nobis om̃ib imitabilem sanait.
Sed cur hunc primũ martirẽ uocamus.
ante quam milia paruulorũ passa fuisse
pro redemptore nouerimus: merito cerce
in nouo testamento primus martir dicit᷑.
ruit palmã consequi suꝑne retributionis.
atq ad coronam suo nomini & labori de¬
dicatã ꝑtingere. prestante dño nr̃o iħu¬

Expanded text:
ius intueri mereantur, id est, potentiam divinitatis ejus intellectualibus oculis conspicere, et aequalem Patri credere. Tunc autem ercepta ut dictum est fidem ejus recipient et gloriam praedicabunt, impleto Apostoli vaticinio: Quia cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . His de lectione evangelica prout posse fuit, praemissis, noverimus, quia beati Stephani primi martyris festivitati quam colimus, non solum veneratioc enim primum Dominus Jesus post suam passionem pro se pati voluit, cujus dilectionem etiam circa inimicos invictam, nobis omnibus imitabilem sanxit. Sed hunc cur primum martyrem vocamus, ante quem millia parvulorum passa fuisse pro Redemptore novimus? Merito certe in Novo Testamento primus martyr dicitur,ruit palmam consequi supernae retributionis, atque ad coronam suo et nomini et labori dedicatam pertingere, praestante eodem
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ut qui non uident uideant: &
qui uident ceci fiant. Sicut ergo dñs
in iudiciũ uenit. ut qui non uidebant
de gentib uiderent: et qui prius ui-¬
debant de iudeis: ceci fierent: sic uenit
inruinã et in resurrectionẽ multorũ.

Expanded text:
ideant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cipib sacerdotũ. Ecce ego mitto ad uos
Euuangelice huius lectionis intellectꝰ.
suꝑiori narrationi herere uidetur. Dupra
siquidẽ redemptor nr̃ scribas & phariseos
plurimis in crepationib obiurgasse. atq
inter cetera dixisse ꝑhibetur. Ue nobis
scribe & pharisei qui edificatis monumen-¬¬
ta propħarũ: & dicitis. si fuissemus in dieb
patrũ nr̃orum. non essemus insanguine
propħarũ socii eorũ atq post pauca. Et uos
inquit implete menfuram patrũ ũrorum:
quod ẽ. dicere: Quod illi mimis fecerunt.
uos supplete. Illi occiderunt seruos: uos
dñm crucifigite. Iili homines: uos dm̃
Et quasi adhec possent illi obicere: non ha¬
bemus modo propħas quos interficiamus.
Adiungit. Ido eece ego mitto aduos pro

Expanded text:
to ad vos Evangelicae hujus lectionis intellectus superiori narrationi haerere videtur. Supra siquidem Redemptor noster scribas et pharisaeos plurimis increpationibus objurgasse, atque inter caetera dixisse perhibetur: Vae vobis, scribae et pharisaei, qui aedificatis monumenta prophetarum, et dicitis: Si fuissemus in diebus patrum nostrorum, non essemus in sanguine prophetarum socii eorum. Atque post pauca: Et vos, inquit, implete mensuram patrum vestrorum. Quod est dicere: Quae illi minus fecerunt, vos supplete. Illi occiderunt servos, vos Dominum crucifigetis: illi homines, vos Deum. Et quasi ad haec illi possent objicere: Non habemus modo prophetas quos occidamus, adjungit: Ideo ecce ego mitto ad vos pro
Abbreviated transcription (Latin):
line hic assimilat. Ut enim ulpis gallinis
uorandis iuges pretendit insidias. sic hero.¬
des redempt̃oris nr̃i necẽ sitiens. ꝑ hennib
odi is. sectando infestabat. Cuius seuitia
inde potissimum claret. quod cũ pilatus
latus. Hoc etiã genus animantis cui se redẽp.¬
tor comparat. quod in ceteris difficilius in¬
uenitur. alis suis pullos protegit. & contra
miluũ se erigit: sic & mater nr̃a. id est sapien-¬
mata pro nobis protegit infirmitatẽ nrãm.
& resistit diabolo ne nos in interitum

Expanded text:
gallinae similat. Ut enim vulpes gallinis gallinae similat. Ut enim vulpes gallinis vorandis juges praetendit insidias, sic Herodes Redemptoris nostri necem sitiens, perennibus odiis insectando infestabat. Cujus saevitia inde potissimum claret, quod cum Pilatus t. Hoc etiam genus animantis cui se Redemptor comparat, quod in caeteris difficilius invenitur, alis suos pullos protegit, et contra milvum se erigit. Sic et mater nostra, id est Dei sapiens I Cor. I, protegit infirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos in interitum
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. alii ꝑ altare signantur. Postremo quid
est quod in euuangelio uel epistolis abel
speciali testimonio iusticiȩ honoratur.
prosii fecto quia decebat illũ pͥuilegio
quodã tanto cognomine decorari: qui trib
preclaris uirtutib typũ xp̃i inse excellen-¬
tissime pretulit. Euit enĩ uirgo. sacerdos.
Q uod nomen ciuitatis ierusalem in gemi¬
nando replicat. non saxorũ ruinã sed po-¬
uerunt: & ceteros quos diuersis. & pene
in credibilib referunt᷑ uexasse. fupplici is.
Et lapidas eos qui ad te missi sunt Ut naboth
uirũ iustũ. & ieremiam propħam in egipto
ut epiphanius ciprius testatur. Quotiens
uolui congregare filios tuos sub alas & ectera.
Ponit galline similitudinẽ que circa pullos
canta affectione ducitur: ut pro eis quoq¬
ipsa infirmetur. Ipsa etiam raucitate uocis
expͥmente affectũ magnę compassionis. Qui
ergo alibi herodẽ uulpẽ uocat recte segal.

Expanded text:
plum, alii per altare signantur. Postremo, quid plum, alii per altare signantur. Postremo, quid est quod in Evangelio vel Epistolis Abel speciali testimonio justitiae honoratur? Profecto quia decebat illum ex privilegio quodam tanto cognomine decorari, qui tribus praeclaris virtutibus typum Christi in se excellentissime praetulit. Fuit enim virgo, sacerdos Quod nomen civitatis Jerusalem in cognominando replicat, id est repetit, non saxorum ruinam, sed poverunt; et caeteros quos diversis et pene innumerabilibus referuntur vexasse suppliciis. Et lapidas eos qui ad te missi sunt, ut Naboth justum virum et Jeremiam prophetam in Aegypto, sicut Epiphanius Cyprius testatur. Quoties volui congregare filios tuos, id est, Ponit gallinae similitudinem, quae circa pullos tanta affectione ducitur, ut pro eis ipsa quoque infirmetur, ipsa etiam raucitate vocis exprimente affectum magnae compassionis. Qui ergo alibi Herodem vulpem vocat , recte se hic