comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ullo itõre uiuebant non ẽ dubiũ
qnͥ illis tp̃ib hoĩes regẽ ipm totaq¬
ruit ut eciam deos appeslaret siue
obimraculu u̾tutis hiie putadãtru¬
des adhuc et simplices sine ut fieri so¬
let i adulacõempñtis potencie siue
ob beneficia quib erant ad huanta¬
tem cõpoĩti Demnde ipi reges cũ cari
fuissent. hiis quoꝵ uitam cõposua̾nt

Expanded text:
ullo rectore uiuebant, non est dubium ullo rectore uiuebant, non est dubium quin illis temporibus homines regem ipsum totarint, ut etiam deos appellarent siue ob miraculum uirtutis — hoc uere putabant rudes adhuc et simplices — siue, ut fieri solet, in adulationem praesentis potentiae siue ob beneficia quibus erant ad humanitatem conpositi. deinde ipsi reges cum cari fuissent iis quorum uitam composu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝙ ĩ paucis que ad rẽ nõ attinẽt dis
pacc̃onem insquirandũ mares libode
sustuliss Reliqua hystoi̾a sic contexitur
ionẽ adultũ cum audiss patrem atq
matr̃e custodiis c̾cũspectos. atq uĩcũ¬
la cõiectos uenisse cũ magna cretẽsm̃
młtitudine tytanũq ac filios eiꝰ pug¬
na nicisse. ꝑentes uĩculis exemisse
prĩ regnũ reddidisse at incretã te¬
measse Post ħ demde satͬno sortem
datam ut caueret ne filiꝯ eũ regno
expelle̾t Illũ eleuande sortis atq fu¬
giendi ꝑiculi grã insidiatũ ioni ut
eũ necaret Pouẽ cognitis insidiis
regnũ sibi demio uindicasse ac fugas¬
se saf̾nũ Qui cũ iactatus eẽt ꝑ oes
tras ꝑsequẽtib armatis qͦs ad eũ
conphendendum uł necandũ iupicer
miẜat uix in Italia locũ in quo loce̾t
ĩuenit.
uib ex reb cũ cõstet illos hoĩes
fuisse non obscur qua rõne dii
ceperĩt nomĩari si enĩ ullĩ reges añ
raritatem qui agrestem intam sine.

Expanded text:
ent discpactionem iusque iurandum mares liberos sustulisset. reliqua histona sic contexitur: Iouem adultum, cum audisset patrem atque matrem custodiis circumsaeptos atque in uincula coniectos, uenisse cum magna Cretensium multitudine Titanumque ac filios eius pugna uicisse, parentes uinculis exemisse, patri regnum reddidisse atque ita in Cretam remeasse. post haec deinde Saturno sortem datam, ut caueret ne filius cum regno expelleret; illum eleuandae sortis atque effugiendi periculi gratia insidiatum Ioui, ut cum necaret; Iouem cognitis insidiis regnum sibi denuo uindicasse ac fugasse Saturnum. qui cum lactatus esset per omnes terras persequentibus armatis, quos ad eum conprehendendum uel necandum Iuppiter miserat, uix in Italia locum in quo lateret inuenit. Quibus ex rebus cum constet illos homines fuisse, non est obscurum qua ratione dii coeperint nominari. si enim nulli reges ante r hominum raritatem, qui agrestem uitam sine
Abbreviated transcription (Latin):
E̾cio ꝑtu opis parit genimos plutone
et glanca pluto latine ẽ cliespiter alii
orchum uocant Ibi filiam glancam sa¬
curno ostendũt at filiũ plutonẽ celãt
atq abscondũt deinde glauca ꝑuaemo¬
ritur ħ ut stp̾ta sunt ious fratrũq eiꝰ
stirps atq cognacio in hũc modimi nob̾
sacra scp̾cõne craditum ẽ Item paulo
post hoc nifert Denide tytan postqmͣ
restiuit satno. filios procreatos atz
Contatos õe clam se ducit filios suoᷤᷤ
qui titam uocabantꝰ frem̃ suũ sat̾num
atq open cõp̾hendit cosq muro c̾cũegͭ
et custodia his appoĩt hec hystoi̾a ꝙͣ uea

Expanded text:
tertio partu Ops parit geminos Plutonem tertio partu Ops parit geminos Plutonem et Glaucam. Pluto Latine est Dis pater, alii Orcum uocant. ibi filiam Glaucam Saturno ostendunt, at filium Plutonem celant atque abscondunt. deinde Glauca parua emoritur. haec, ut scripta sunt, Ionis fratrumque eius stirps atque cognatio: in hunc modum nobis ex sacra scriptione tradipost haec infert: « Deinde Titan, postquam rescivit Saturno filios procreatos, atque educatos esse clam, seducit secum filios suos qui Titani vocantur, fratremque suum Saturnum, atque Opem comprehendit, eosque muro circumegit, et
Abbreviated transcription (Latin):
poetax inepcias in accusandis religioĩ¬
b sequi ac ꝓbare udeamur hec en¬
nii u̾ba sunt/. Exin sat̾nus uxorem
duxit opem tytan qui maior natu
erat postulat et ip̃e regna̾e ibi nes¬
ca mat cor et sorores omes atq op¬
is suadent saturno uti de regno ne
concedat fratri ibi tytan qui facie
det̾ĩor eẽt qmͣ saturnꝰ Idc̾co et qd̾ ui¬
debat matrem atq sorores suas ope¬
ram dare uti sat̾nus regnaret cõ¬
cessit ei ut is regnaret Itaq pactꝰ
ẽ cũ sat̾no ut siquid liberũ iirilis sdeꝰ
ei natum eẽt ne educaret id eiꝰ reiꝰ
cansa fecit uti ad suos gnatos regnũ pdi¬
ret Tũ satui no filiꝰ qui pͥmo natꝰ ẽ
eũ necauerũt Denide poste̾ns natiͤ
sũt genimi iupit̾ atq uino. eũ uino¬
nem̾ saturno in cõspectum redd̾e atq
iouem clam abscondunt dantq eum
ueste educandũ celantes saturno ĩtẽ
neptiũ clam sat̾no opis ꝑit eũq dan¬
culum abscondit ad eunde moduni

Expanded text:
poetarum ineptias in accusandis religionipoetarum ineptias in accusandis religionibus sequi ac probare uideamur. haec Ennii uerba sunt: exim Saturnus uxorem duxit Opem. Titan, qui maior natu erat, postulat ut ipse regnaret. ibi Vesta mater eorum et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno, uti de regno ne concedat fratri. ibi Titan, qui facie deterior esset quam Saturnus, idcirco et quod uidebat matrem atque sorores suas operam dare uti Saturnus regnaret, concessit ei ut. is regnaret. itaque pactus est cum Saturno, uti si quid liberum uirile secus ei natum esset, ne quid educaret. id eius rei causa fecit, uti ad suos gnatos regnum rediret. tum Saturno filius qui primus natus est, eum necauerunt. deinde posterius nati sunt gemini, Iuppiter atque Iuno. tum Iunonem Saturno in conspectum dedere atque Iouem clam abscondunt dantque eum Vestae educandum celantes Saturnum. item Neptunum clam Saturno Ops parit eumque clanculum abscondit. ad eundem modum
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ nnr̃ maro/ aineus hanc uitam in
terris saturnꝰ agebat/ Et alio loco
Aineaq phibent illo subrege fuere
secula sic̃ placida ppłos in ꝑace rege¬
bat. Neq suꝑius dixit in celo egisse
uitam neq inferuis suꝑos in pace
rexisse. Unde appet illum regem fins¬
se t̾renum qd̾ alibi aꝑcins declarat
Amea condet secula qui rursus latio
regnata ꝑ arua satur no gdam Enmꝰ
quidẽ in eumero. non pͥmũ dicit reg¬
nasse saturnũ. s uranũ prẽm Inicõ
habuit. is in iegnũ ina cũ frĩb sius¬
sibi instituit atq pauit. Non magna
dissencio siquiden maxiõꝵ auctoꝵ de
filio ac pr̃e dubitacõ ẽ s tñ utrũq
fici̾ põt ut pͥmꝰ uranꝰ eminere int̾
ceteros potencia ceꝑit et pn̾cipatum
hrẽ non regum / postea saturnꝰ ma
iores sibi opes comꝑaui̾t ac regium
nomẽ consciuit.
Unc qm̃ abhiis que retusi aliqnͣ¬
tum sacra hystoria dissentit ape¬
riamꝰ ea que ueris lr̃is cõtmẽtur/ ne

Expanded text:
ter Maro: aureus hanc uitam in terris Saturnus agebat. et alio loco: aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula: sic placida populos in pace regebat. neque superius dixit in caelo egisse uitam neque inferius superos in pace rexisse. unde apparet illum regem fuisse terrenum: quod alibi apertius declarat: aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arua Saturno quondam. Ennius quidem in Euhemero non primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. initio habuit. is id regnum uua cusuis instituit atque paravit. Non magna dissensio, siquidem maximorum auctorum de filio ac patre dubitatio est. Sed tamen utrumque fieri potest: ut et primus Uranus eminere inter caeteros potentia coeperit, et principatum habere, non regnum; postea Saturnus maiores sibi opes comparauerit ac regium nomen adsciuerit. oniam ab ns quae rettuli aliquantum Sacra Historia dissentit, aperiamus ea quae ueris litteris continentur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
non põt. s ex eo homĩe cui nomẽ
urano fuit ꝙ esse ueꝵ trimegistꝰ¬
⁊ auctor ẽ qui cum dicẽt ad modum
pancos extitisse in quib eẽt ꝑfecia
doctrina in hiis uranũ satͣnũ m̾¬
curiũ nõiauit cognatos suos. Hec
ssle qr ignorauit alio traxit hystori¬
am qr quõ argumnẽtari potit ostẽ¬
di nũc dicani quõ ubi a quo sit hoc
factum. ⁊lon enĩ satͣnus ħ s iupiter
fecit In sacra hystoria sic hemius
cradidit deinde paneũ deducit ĩ
montẽ qui uocatur celi stella Post
ꝙͣ eo ascendit cõtemplatus ẽ late ter¬
ram sibiq in co monte aram creat
celo p̾musq in ea ara iupit̾ sacri¬
ficauit eo loco suspexit in celum
mundum erat qd̾ ether uocabatur
de suiaui noĩe celũ nomẽ indidit
Idq iupit̾ qd̾ ether uocatur piecans
p̾mũ celum nõiauit. eamq hostiã
quam ibi sac̾ficauit totam adoleuit
nec hic tantũ sac̾ficasse uipit̾ ĩueĩ¬
tui. Cesar quoq marato refert
aglaschenem dit̾e ionem cũ ex in

Expanded text:
 sed ex eo homine cui nomen Urano fuit. quod esse uerum Trismegistus auctor est, qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum Saturnum Mercurium nominauit cognatos suos. haec ille quia ignorauit, alio traduxit historiam: qui quomodo argumentari potuerit, ostendi. nunc dicam quomodo, ubi, a quo sit hoc factum: non enim Saturnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in montem, qui uquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in eo monte aram creat Celo, primusqficauit. in eo loco suspexit in caelum mundum erat, quod aether uocabatur, de sui aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cursimmi et cõu̾sionẽ spacõꝵ ac tem¬
poꝵ continet eñq grece idipm̃ nom̃
ant ẽ applłatus ꝙ saturet᷑ annis hec
Cyceronis u̾ba sunt exponẽtis siñani sto¬
itoꝵ que quiuana sit cuiꝰ intellig̾e pr¬
omptissimũ ost si enĩ sat̾mis celi est
filius quõ potuit aut tempꝰ e celo gigin
aut celum a tpẽ abscidi aut post tempꝰ
imꝑio spoliari a filio ioue aut quõ iupi¬
t̾ natus cx temꝑe est aut quib anniᷤᷤ
saturari possit et̾intas cui ulłs ẽ fimᷤ
i ergo nane sunt iste¬

Expanded text:
qui cursum et conversionem spatiorum et temqui cursum et conversionem spatiorum et tempoautem est appellatus, quod saturetur annis. haec Ciceronis uerba sunt exponentis sententiam Stoicorum; quae quam uana sit, cuiuis intellegere promptissimum est. si enim Saturnus Caeli est filius, quomodo potuit aut tempus e Caelo gigni aut Caelum a tempore abscidi aut postea tempus imperio spoliari a filio Ioue? aut quomodo Iuppiter natus ex tempore est? aut quibus annis saturari possit aeternitas, cui nullus est finis? Si ergo uanae sunt ist
Abbreviated transcription (Latin):
in fastis noc tu aliud uestam ꝙͣ ui¬
uam ĩtestige ssamar ⁊lataq de fłã¬
ma corꝑe nulla iides Iure ig u̾go ẽ
que semmĩa nulla remittit nec cap¬
it et comites u̾ginitatis amat uul¬
cano ꝙͦ id potuit astribi qui idẽ pu¬
tatur igins et tamen eũ poete non
absciterũt Potuit et solii quo ẽ
natura et cansa gignenciũ na
sine solis igneo calore neq nasti ꝙ̾¬
quã noq augei̾ pot ut milli alui ele¬
mento magis opus sit genitalib
qmͣ calori cuiꝰ fotu cõcipĩtm nastũ¬
tur et sustentant᷑ oĩa/. Postremo ecã¬
si ita sit ut uolũn qui magis absti¬
sum ẽẽ celũ putemꝰ qmͣ oĩo sine ge¬
intalib natum ilam si ꝑ se giguit
non indigebat utiq genitalib cum
sat̾nũ ipm̃ ꝓcrearet si nõ habuit ⁊¬
a filio abscisa sunt ortus renuĩ et nã
oĩs int̾isset Quid ꝙ ipq̃ sat̾no nõ di¬
uinũ modo sensum s huãnũ quoq
adimũt cũ affirmaut eũ eẽ safnum

Expanded text:
ud Vestam, quam vivam intellige flammam; Nataque de flamma corpora nulla vides. Jure igitur virgo est, quae semina nulla remittit, Nec capit, et comites virginitatis amat. Vulcano quoque id potuit adscribi, qui quidem putatur ignis; et tamen eum poetae non absciderunt. Potuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium; nam sine Solis igneo calore neque nasci quidquam, neque augeri potest: ut nulli alii elemento magis opus sit genitalibus, quam calori, cujus fotu concipiuntur, nascuntur, sustentantur omnia. Postremo etiamsi ita sit ut volunt qui magis abscissum esse Coelum putemus, quam omnino sine genitalibus natum? Nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Saturnum ipsum procrearet. Si vero habuit, et a filio abscissa sunt, ortus rerum, et natura omnis interisset. Quid, quod ipsi Saturno non divinum modo sensum, sed humanum quoque adimunt, cum affirmant eum esse Saturnum,
Abbreviated transcription (Latin):
dis motib detment᷑. Cloacine simula¬
ciũ in cloaca marĩe reptũ tariꝰ cõsecra¬
uit et qr cuiꝰ ess effigies ignorabat ex
loco illi nomẽ nom̃e ĩposunt pauorem
pallorem. tullius figurauit et coluit
Qͥd de hoc dicã nͥ dignũ fuisse qui sꝑ de
os suos. sicut optari solet pñtes hẽret
honoris atq n̾tutis honestate nomi¬
nũ differre congruit Eidẽ uanitate mẽ¬
tem qͦ int̾ deos senatus collotauit. qmͣ
profecto si habuiss eusmoi sacra nũꝙͣ
suscepiss. Magnũ. Cycero audarq con¬
siliũ suscepisse grecum dicit ꝙ cupidinũ
et amorũ simulacra in gynnasiis cosecas¬
sent Adulatus est indelicet actico et deri¬
sit hoĩem familiarem nõ enĩ magnũ isd̾
aut oĩo consilũi dicẽdũ fuit s ĩpudicoꝵ
hõĩum perdita et deplorata nequicia qr
liberos suos quos erudire ad honestatẽ
deberent prostitunt libidim uinentu¬
tis a quib flagicõꝵ deos et m illis potis¬

Expanded text:
dis motibus detinentur. Cloacinae simuladis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in Cloaca Maxima repertum Tatius consecrauit et quia cuius esset effigies ignorabat, ex loco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haHonoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum Cicero audaxque consilium suscepisse Graeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra in gymnasiis consecrasset: adulatus est uidelicet Attico et inrisit hominem familiarem. non enim magnum illut aut omnino consilium dicendum fuit, sed inpudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honestatem deberent, prostituerunt libidini iuuentutis: a quibus flagitiorum deos et in illis potis
Abbreviated transcription (Latin):
lia qt quia senatui flagiciosum udebatur
ab ipõ noĩe argumẽtum sum placuit ut
pudente rei quedam dignitas adderetur
team finterunt ẽẽ que florib presit Eãy
opportere plicari ut figes cum arborb
alit uitib bñ prospereq floresce̾nt Cum
colorem secutus in fastis poeti nõ igno¬
blem nympham fuisse narrauit que sit
loris uocitata eamq cephiro nups an
qi dotis loco id accipisse munĩs a mi¬
rito ut he̾ret florũ ominũ potestatem
honeste quidẽ ista dicuntł ẜ in honeste
turpit᷑ q credunt᷑ nec debẽt cum uerti᷑
querit᷑ huiusmõĩ nos uelamĩs decipe
Celebrant̾ ergo illi ludi cõueiẽntes me¬
morie mẽtritis cũ om̃i lascinia na p̃t̃
uboꝵ licenciam quib obscenitas omĩs
effundit᷑ Ex uñt᷑ eciam uestib ppło fla¬
gitante metrices que tũc mimaꝵ fũ¬
gutur officõ et in conspectu ppłi usq ⁊o
sacietatem ĩpudicoꝵ luminũ cũ puden¬

Expanded text:
lia. quod quia senatui flagitiosum uidebatur, lia. quod quia senatui flagitiosum uidebatur, ab ipso nomine argumentum sumi placuit, ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. deam finxerunt esse quae floribus praesit eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut uitibus bene prospereque florescerent. eum colorem secutus in Fastis poeta non ignobilem nympham fuisse narrauit quae sit Chloris uocitata eamque Zephyro nuptam quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet florum omnium potestatem. honeste quidem ista dicuntur, sed inhoneste turpiterque creduntur nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelamenta decipere. celebrantur ergo illi ludi conuenienter memoriae meretricis cum omni lasciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibus obscenitas omnis effunditur, exuuntur etiam uestibus populo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio et in conspectu populi usque ad satietatem inpudicorum luminum cum puden
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis et ferrẽsi aninal ipm cuiꝰ figu¬
ramgerit. s auctor ẽ liuius larentie
esse simulacrũ Et quidem non corporis
s mentis ac moꝵ fuit enĩ saustuli uxor
et propt̃ uulgati corꝑis uilitatem lupa
ut᷑ pastores. idest metrix nũcupata ẽ
aputi quos meretrix quedam noĩe leena
cum tyrminũ occidiss ꝙ nefas crat simu¬
latrum constitui meretricis intemplo a¬
minalis effigiem posunt Cuiꝰ nomen
gerebat᷑ Itaq ut illi monumẽtum eino¬
mine sic isti &x pro fessione fecerũt. huiꝰ
noĩe eciam dies fesius dicatus ẽ et laien¬
tmalia constituca sunt nec hanc solam me
hertuł scortum fuisse uerrius scribit Iam
qñta ista ĩmorlitas putanda est qmͣ eciam
metrices assecunt᷑  flora cum magnas opeꝰ
ex ate metricia quesiniss populum scpsit
heredem certamq pecurĩam reliquit Cuiꝰ
ex amnio fenore suus natalis dies celebia¬
retur edicõne ludoꝵ quos appellant floua¬

Expanded text:
diuinis, et ferrem, si animal ipsum, cuius figudiuinis, et ferrem, si animal ipsum, cuius figuram gerit. sed auctor est Liuius Larentinae esse simulacrum et quidem non corporis, sed mentis ac morum. fuit enim Faustuli uxor et propter uulgati corporis uilitatem lupa inter pastores id est meretrix nuncupata est; apud quos meretrix quaedam nomine Leaena cum tyrannum occidisset, quia nefas erat simulacrum constitui meretricis in templo, animalis effigiem posuerunt cuius nomen gerebat. itaque ut illi monumentum ex nomine, sic isti ex professione fecerunt. huius nomini etiam dies festus dicatus est et Larentinalia constituta. nec hanc solam Rom, quam Herculis scortum fuisse Verrius scribit. iam quanta ista inmortalitas putanda est, quam etiam meretrices adsecuntur? Flora cum magnas opes ex  arte meretricia quaesiuisset., populum scripsit heredem certamque pecuniam reliquit, cuius ex annuo faenore suus natalis dies celebraretur editione ludorum, quos appellant Flora
Abbreviated transcription (Latin):
re. Clamat sũmus poeta eos om̃s qui
inuentas uitam ex coluere ꝑ artes apd̾
inferos ẽẽ Ipm̃q illũ reꝑtorem medi¬
cme talis /. et artis ad stigias undas
fulmine ẽẽ detrusum ut in telligamꝰ
qnͣtum naleat pater omipotens qͥ ecia
deos fulmĩb extinguat S hoĩes inge¬
fusse. non deuni. Mendaciũ poetaꝵ
non. in facto s in noiẽ Metuebant
eiñ malũ si contͣ publicam ꝑsuasionẽ
fateñtur qd̾ erat uerum. Qd̾ si hoc
constat int̾ ipõs ex homĩb deos fcõs
.cui. ergo non c̾dũt poetis si qñ illo nĩ
fugas. et uuln̾a̾ et mortes. ac bella ⁊
ad ultei̾a describunt᷑ . Quib de reb in¬
telligidati. non pocuisse ullo pacto ficri
deos. qui ne hoiẽs quidem probi fu̾t
eãq in uita sua gesserũt que mortem
pariũt sempit̾nam
Emamus nunc ad ꝓpͥas romãorũ
religiones qm̃ de comunb dixi fo¬
muli nutrie lupa Honorib ẽ effecta

Expanded text:
re. Clamat summus poeta, eos omnes, Qui re. Clamat summus poeta, eos omnes, Qui inventas vitam excoluere per artes, apud inferos esse, ipsumque illum repertorem medicinae talis et artis ad Stygias undas fulmine esse detrusum: ut intelligamus, quantum valeat pater omnipotens, qui et deos fulminibus extinguat. Sed homines ingefuisse, non deum. mendacium poetarum non in facto est, sed in nomine: metuebant enim malum, si contra publicam persuasionem faterentur quod erat uerum. qconstat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et vulnera, et mortes, et bella, et adulteria describunt? Quibus de rebus intelligi datur, non potuisse ullo pacto fieri deos: quia ne homines quidem probi fuerunt, eaque in vita sua gesserunt, qupariunt sempiternam. Venio nunc ad proprias Romanorum religiones, quoniam de communibus dixi. Romuli nutrix Lupa honoribus est adfecta
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ et illos qui fullonicam sutͥnã¬
ue docuerint. Cur aũt figuline
reꝑtori honos non habetur. an qr
isti diuites uasa sanna cõtẽpnũt
zut et alie artes quaꝵ reꝑtores
hũane uite plurimũ ꝓfuerũt cur
non et illis attributa sunt templa
d miniꝵ minerna ẽ. que om̃es re¬
perit idc̃oq illi opifices supplicant¬
sigo ab hiis sordibr minerua asçen¬
dit inrelum ẽst ergo cur quisqmͣ
delinquat eum qui t̾ra cum am¬
mantib celum cumi astris et lñib
exorsus ẽ ut eam nen̾etur que
telam docuit ordiri ꝗd ille qui uuł¬
nera in corporib sanare docuit nõ
pot ẽẽ prest ancior qmͣ qui corꝑa
ipã formauit senciendi ac indendi
rõem dedit Herbas demq ipãs ce
teraq quib medendi ars constat
excogitauit ac protulit
Tem̃ dicet aliquis et buit sũ¬
mo qui fecit onna et
t̾bint᷑ aliis ipẽ oĩno non colit᷑ cuiꝰ reli¬
gio ẽ illũ cẽ unũ ac solum deũ crode¬

Expanded text:
igitur et illos qui fullonicam sutrinamigitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, ideoqErgo ab his sordibus Minerva ascendit in coelum. Est vero cur quisquam derelinquat eum, qui terram cum animantibus, coelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam veneretur, quae telam docuit ordiri? Quid ille, qui vulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior, quam qui corpora ipsa formavit, sentiendi ac vivendi rationem dedit? herbas denique ipsas, et caetera quibus medendi ars constat, excogitavit ac protulitenim dicet aliquis, et huic summo qui fecit omnia, etribuitur aliis, ipse omnino non colitur, cujus religio est, illum esse unum ac solum Deum crede
Abbreviated transcription (Latin):
tur S isti qui euersiones urbiũ
ocum publicum non ferent rapi¬
ent seuient et in uiciis m solenter
in latis humane societatis fedus
irrumpent ut hĩe hostem possint
quem sceleratͥus deleant qmi laces¬
serunt. naĩc ad reliqua ꝑgamus
nomen decꝵ cereri ac libero tradi¬
cõ muneꝵ fecit possum diuims
dotere hrĩs uinũ atq fruges añ
progeniem cereris atq saturm
fuisse in usu hominũ se ab hiis
sane inuenta eẽ fingamꝰ non
põt plus aut manus nideĩ colligis¬
se fruges husq fractis panem
facere docuisse/. aut unas de uitib
lectas expressisse umũq fecisse
qmͣ fruges ipãs aut utes gn̾asse
at ꝓtulisse de terra Reliqueit ħ sane
deus hmiũ ingeniis erudienda
tamen fieri non põt quin ip̃iꝰ funt
omũ aui et sapĩam t̾bint homim ut
iueniret illa ip̃a que possent inueniri
aites quoq ĩuentorib suis ĩmor̾lita¬
tem pepisse dicũtur ut ẽsculapio
medicina uulcmo fabrica/ Colamꝰ

Expanded text:
tur? Sed isti, qui eversiones urbium tur? Sed isti, qui eversiones urbium otium publicum non ferent; rapient, saevient, et injuriis insolenter illatis, humanae societatis foedus irrumpent, ut habere hostem possint, quem sceleratius deleant, quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. Nomen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. Possum divinis docere litteris, vinum atque fruges ante progeniem Coeli atque Saturni fuisse in usu hominum: sed ab his sane inventa esse fingamus. Num potest plus aut majus videri, collegisse fruges, hisque fractis, panem facere docuisse, aut uvas de vitibus lectas expressisse, vinumque fecisse, quam fruges ipsas, aut vites generasse, ac protulisse de terra? Reliquerit haec sane Deus humanis ingeniis eruenda: tamen fieri non potest, quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini, ut inueniret et illa ipsa quae possent inueniri. artes quoque inuentoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Volcano fabrica. colamus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sic lequit᷑ affricanꝰ si fatiento
plagas celestum ascend̾e cuiqmͣ est
michi soli celi maxima porta patz¬
nni extinxi ac ꝑdidi O in qnͣtis te
nebtis affrican̾e uͥsatus es uł potiͦ
o poeta qui ꝑ cedes et sang̾nem
Cui uanitati cycero eciam assensit
Est nõ inqͥt affricane naui herculiea¬
demn ista porta patuit. tãꝙͣ ipẽ plane
cum id fieret iaintor fuit in celq et¬
quidẽ statue non possum. dolendũ¬
ne potius an ritendũ putem cũ uide¬
ani granes. et doctos et ut sibi indẽ¬
tur sapientes iuros. in tam mise¬
randis erroꝵi fluctib uolutan si ħ
ẽ u̾tus. que uos ĩmorles facit moni
oquidem malim qmͣ exitio eẽ quã
płimis. Si alt̾ ĩ morliras parari
si omẽs in cõcordiam concessent
quid certi fieri põt. si pincõso et impio¬
furõe proiecto. ĩnocentes ẽe ac iusti
uoluerint. Num igitur nemo erit ce¬
lo dignus/ num ꝑibit u̾tus qm̃
homĩb in homĩes seuire non dabi¬

Expanded text:
nium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo nium sic loquitur Africanus: 25 si fas endo pMi soli caeli maxima porta patani extinxit ac perdidit. O quantis in tenebris, Africane, versatus es! vel potius, o poeta, qui per caedes et sanguinem Cui vanitati et Cicero assensit: Est vero, inquit, Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane, cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doctos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam miserandis errorum fluctibus volutari. Si haec est uirtus quae nos inmortales facit, mori equidem malim quam exitio esse quam plurimis. si aliter inmortalitas parari si omnes in concordiam consenserint? quod certe fieri poterit, si pfurore projecto, innocentes esse ac justi velint. Num igitur nemo erit coelo dignus? num peribit virtus, quia hominibus in homines saevire non dabi
Abbreviated transcription (Latin):
didit t̾ramq fundauit Sat̾nus aũt
siexhus natus est ut putat᷑ ꝙdmo¬
dum pot deus ẽẽ pn̾cipalis qui aliis
ortum sim̃ deb aut quis p̃fint mũ¬
do pͥus ꝙͣ saturnꝰ gigneretꝰ S hoc
poeticũ ẽ ut dicebam paulo ante fig¬
mientũ nec n fic̾i potãt ut elemẽta
in sensibłia tantoq int̾uallo sepata ĩ un¬
um coirent ac filiũ ꝓcrearent. aut is¬
qui natus eẽt non potissimũ genitõib
siłis existeret s eam formam gereret᷑
qmͣ ꝑntes sui non habebant Queraꝰ
cius felix in eo libro qui octauiꝰ instri¬
bit᷑. sic argumetatus est Satuinũ cũ
cum fugatus eẽt a filio in italiamq
ueĩss. celi filiũ dictũ Qd̾ soleamꝰ eos
quoꝵ u̾tutem miremur aut cos qui
repentino aduenerint de celo cecidis¬
se dice̾. Terre aũt ꝙ ignotis ꝑntib
natos t̾re filios nominemꝰ Sũt hoc
quidẽ siłia ueri nõ tamẽ uera qr cõstat
etiam tũ cũ regnaiet ita eẽ habitũ

Expanded text:
didit, terramque fundavit. Saturnus autem didit, terramque fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium qui natus esset non potissimum genitoribus similis existeret, sed eam formam gereret quam parentes sui non habebant. quaeracius Felix in po libro qui Octauius inscribitur sic argumentatus est: Saturnum, cum fugatus esset a filio in Italiamque uenisset, Caeli filium dictum, quod soleamus eos quorum uirtutem miremur aut eos qui repentino aduenerint, de caelo cecidisse dicere, Terrae autem, quod ignotis parentibus natos terrae filios nominemus. sunt haec quidem similia ueri, non tamen uera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum.
Abbreviated transcription (Latin):
de deoꝵ natura cum tres ioues a tħolog
emimeraiꝰ dicet᷑ ait Terciũ fuisse cretẽ¬
sem saturni filium cuiꝰ milla insula se¬
pultrum ostenditur. Qũo igit᷑ põt alibi
deus eẽ uiuus. alibi mortuus alibi ba¬
be̾ templum alibi sepulctũ Sciant eigo
romam capitoliũ suñ. idest sũmũ cap¬
ut Religionũ publicarũ nichil eẽ ali¬
ad eius patrem. qui ante regnauit et
qui fortasse plus habeat in se ꝙ ex cor¬
tu tantor elemẽtoꝵ genitus eẽ dica¬
tur uideamꝰ quid in eo fui̾t deodig¬
aureũ secłm marratur habuisse qd
iusticia sub eo fuerit int̾ra Tenco ali¬
quid in hoc qd̾ in eius filio nõ fuit qd
ei tam cõuemẽs deo ꝙͣ iustũ reguim
ac pium scłm s cum eadem rõne natũ
eẽ cogito nõ possũ putare deũ sũmũ qͦ¬
indeam ẽẽ aliqd antiquius celũ secłm
atq t̾ram at ego deũ quero ultͣ quem
nichil sit om̃o qui fons et origo sit re¬
rum hic sit ncc̾e ẽ qui celum ip̃m con¬

Expanded text:
de deorum natura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil esse aliad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus esse dicatur.. uideamus quid in eo fuerit deo digaureum saeculum narratur habuisse, quod iustitia sub eo fuerit in terra. teneo aliquid in hoc, quod in eius filio non fuit. quid enim tam conueniens deo quam iustum regimen ac pium saeculum? sed cum eadem ratione natum esse cogitovideam esse aliquid antiquius, coelum scilicet atque terram. At ego Deum quaero, ultra quem nihil sit omnino, qui fons, et origo sit rerum. Hic sit necesse est, qui coelum ipsum con
Abbreviated transcription (Latin):
distant td huc aliqua que ad excẽ¬
das religiones fłas plimũ uale¬
ant s iam finẽ libro fac̾e decreui/ ne
modũ excedat oracio E̾a eĩ plemus
sunt excgñda ut om̃ib refucatis que
nentati indent᷑ obstare hoiẽs qui bonoꝵ
ignorancia nagant᷑ incerti ad teligĩo
gradus est falsa intelligete Scd̾s ue¬
ta cognost̾e Etgo apud ꝙ̃ pͥmã hec
istitutõ nr̃a profecit qua falsa de¬
teximꝰ excitabit᷑ ad ueri cognicõnem
qua nulla ẽ homĩ iocũdior noluptaᷤᷤ
et ent iam celestis discipline sapĩa
dignus qui ad cognoscenda cetera
libens ac ꝑatus accesẜit¬

Expanded text:
Restant adhuc aliqua quae ad coarguenRestant adhuc aliqua quae ad coarguendas religiones falsas plurimum ualeant, sed iam finem libro facere decreui, ne modum excedat. ea enim plenius sunt exequenda, ut ommbus refutatis quae ueritati uidentur obstare homines qui bonorum ignorantia uagantur incerti ad religionem gradus est falsa intellegere, secundus uera cognoscere. ergo aput quem prima haec institutio nostra profecerit, qua falsa deteximus, excitabitur ad ueri cognitionem, qua nulla est homini iucundior uoluptas, et erit iam caelestis disciplinae sapientia dignus, qui ad cognoscenda cetera libens ac paratus acces
Abbreviated transcription (Latin):
tum sc̃pto ait. in hystoria sua thallum
dice ꝙ belus quẽ babiloni et assyri
colunt antiquior troiano bello fuisse ĩueĩa¬
tur annis trecentis .xx. et duõb Belum
aũt saturn equalem fuisse et utrũq uno
tp̃e atolenissẽ Quos adeo ueꝵ est ut rõe¬
sit troicum tellum ioius ab nepos fuit
et achilles aiaxq pnepotes. et ulixes
Eodem gradii pximiꝰ ꝑamus quidẽ lon¬
ga senẽ d auctores quida cradunt
dardianũ et iasiũ cornti fuisse filios
non ionis nec em̃ si ita fuiss ad nsus
ĩpudicos ganimedem ꝓnepotem suũ
habe potuiss Itaq si parentib illorũ
quos sup̃ memoraui congnientes.
annos dundas numerus consenciet/ ab
erordio aũt troiane ubis cossigunitur
milse quadrngenti. hex anni Ex hac
tempoꝵ racõne mamfestum ẽ añ an¬
nos non amplius ꝙͣ mille octingentos
natum ẽẽ sat̾nũ qui sator omĩum deoꝵ
fuit non ergo illi glonent᷑ sacroꝵ ue¬
tustate quoꝵ et otigo et rõ et temꝑa
dep̃hensa sunt

Expanded text:
um scripto ait in historia sua Thallum dicere quod Belus, quem Babylonii et Assyrii colunt, antiquior Troiano bello fuisse inueniatur annis trecentis uiginti duobus, Belum autem Saturni aequalem fuisse et utrumque uno tempore adoleuisse. quod adeo uerum est, ut rsit Troicum bellum, Iouis abnepos fuit et Achilles Aiaxque pronepotes, et Ulixes eodem gradu proximus, Priamus quidem longa serie.... sed auctores quidam tradunt Dardanum et Iasium Corythi filios fuisse, non Ionis: nec enim si ita fuisset, ad usus inpudicos Ganymeden pronepotem suum habere potuisset. itaque parentibus illorum quos supra nominaui si congruentes annos diuidas, numerus consentiet. ab excidio autem Troianae urbis colliguntur anni mille quadringenti septuaginta. ex hac temporum ratione manifestum est ante annos non amplius quam mille octingentos natum esse Saturnum, qui sator omnium deorum fuit. non ergo isti glorientur sacrorum uetustate, quorum et origo et ratio et tempora deprehensa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
blis appellarent qua rõne et mõti¬
b et flumĩb noĩa scimꝰ ipoĩta
neq em̃ cum dicũt poete de ꝓgeĩe
achlantis aut machi flium̃s/ id po¬
tissimũ dicũt homĩes ex reb sensu
carentib potuisse gene̾ari s eos uti¬
q significant qui nati sunt ex hiis
mõtib aut fliu̾b indiderũt. na
id apud ueteres maxĩeq grecos
fuit ufitatum sic mara coꝵ traxis¬
se nomẽ accepimꝰ qui deciderant
mea ut egeũ ycharium et helles¬
pontũ et in lacio auentinꝰ uocab¬
ulũ mõtidedit In quo sepultus ẽ
tyberinꝰ uł tybris anni quo m̾sus
est. non emĩ mirandum ẽ si noiã
coꝵ celo cerreq att̾buta eeñt qui re

Expanded text:
tibus et fluminibus nomina scimus imposita. Neque enim cum dicunt poetae de progenie Atlantis, aut Inachi fluminis, id potissimum dicunt, homines ex rebus sensu carentibus potuisse generari; sed eos utique significant, qui nati sunt ex his montibus aut fluminibus indiderunt. Nam id apud veteres, maximeque Graecos, fuit usitatum. Sic maria eorum traxisse nomina accepimus, qui deciderant in ea, ut Aegeum, Icarium, Hellesponticum: et in Latio Aventinus, vocabulum monti dedit, in quo sepultus est; Tiberinus vel Tiberis, amni in quo mersus est. Non ergo mirandum, si nomina eorum coelo terraeque att
Abbreviated transcription (Latin):
qm suam uitam in stupris adulte̾i¬
isq cõsumpsit/ Omicto u̾gines
quas ĩminint id enĩ tollerabile udi¬
ri solet amphitrionem et condar
pretire non possum quor domos de¬
decore atq infanna pleĩssimas icd¬
didit Ild̾ u̾o sũme ĩꝑietatis/ ac sce¬
leris ꝙ regiũ pueꝵ rapuit ad stu¬
prũ paꝵ .n. uidebatur si in expũgnã¬
da feĩaꝵ pudicicia maculosus eẽt
ac t̾pis nͥ eciam seru suo facẽt ĩiu

Expanded text:
quam suam vitam in stupris adulteriquam suam vitam in stupris adulteriisque consumpsit. Omitto virgines, quas imminuit. Id enim tolerabile judicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. Illud vero summae impietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. Parum enim videbatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo inju
Abbreviated transcription (Latin):
lestram docuit et lyram pͥmꝰ ĩueĩt
liberum pr̃em ncce est ĩ senatu deor
qr p̾ter iouem solus oñn t̾umplã¬
uit. Excitum duxit. indos tebel¬
lauit. S ĩuũctus ille imꝑator in¬
dicus marꝰ ob amorem ato lib¬
dinem turpissime uictus ẽ delatus
enĩ cretam cũ semnuno connitatur
Nactus ẽ ĩpudicam mulierẽ ĩ litto¬
re ac fiducia uictorie indice uir ẽẽ
uoluit ne niium mollis uitet᷑
cem. ab ałio relictam et repudiatã
ĩ cõuigũi sibi iu̾dicauit et liberã fe¬
cit et cũ ea ꝑiter astendit ad celum
precacone optimꝰ maxiꝰ noĩatur
nõne a pͥma sua puericia ipius
ac pene patricida depichenditur cũ
pr̃em regno expulit ac fugauit nec
expectauit mortem decrepiti sems
cupiditate regnandi. et cum pater¬
nũ soliũ ꝑ nm per arma cepisset
bello ẽ acyianib lacessitus/ Quod
hũano gem̾ pncipiũ fuit maloꝵ qb
uictis et pace ĩ ppetuũ comꝑata ⁊ẽli¬

Expanded text:
laestram docuit et lyram primus inuenit. laestram docuit et lyram primus inuenit. Liberum patrem necesse est in senatu deorum quia. praeter Iouem solus omnium triumphauit, exercitum duxit, Indos debellauit. sed inuictus ille imperator Indicus maximus ab amore ac libidine turpissime uictus est. delatus enim Cretam cum semiuiro comitatu nanctus est inpudicam mulierem in litore ac fiducia uictoriae Indicae uir esse uoluit, ne nimium mollis uideretcem, ab alio relictam et repudiatam in coniugium sibi uindicauit ac Liberam fecit et cum ea pariter ascendit in caelum. precatione Optimus, Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia impius ac pene parricida deprehenditur? cum patrem regno expulit ac fugavit, nec expectavit mortem decrepiti senis, cupiditate regnandi: et cum paternum solium per vim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus; quod humano generi principium fuit malorum: quibus victis, et pace in perpetuum comparata, reli
Abbreviated transcription (Latin):
nõne ob amorem quo flagrabat tur¬
pissime gregem pauit alienũ et mu
ros laomedonti instruxit Neptimus
meitede conductus que illi negari
potuit ĩpune ab eoq pͥmo rex ꝑfidꝰ
quidꝗd cum dispepegiss didicit ab¬
negare Idem formosum pueꝵ et dũ
cida mars et ꝑ gam̾ cedis cͥmine
ab athemensib liberatus ne uid̾et̾
nmuis ferus et in manĩs adulteꝵ
cũ uenere cõmisit Castor ⁊ pollux
dum alienas sponsas rapĩt ẽẽ geĩ¬
n desierunt nam dolore ĩlire cõ¬
citatus Idas altm̃ gladio tnͣsu̾bera¬
uit et cosdem poete alte̾nis uinere
altenis mori narrant ut iam sint
non deor tantũ s et omiũm morta¬
liũ miserrumi quib semel mori nõ
licuit. hos tam̃ homerꝰ ambos sim¬
grecie pnçipes recognosc̾e solos aũt
se frẽs suos requir̾e subiecit oromi eiꝰ
t̾ra sepultos. fur ac nebulo m̾curi ᷤ
quid ad fama sin reliquit ñ meoria
fraudt̃i suaꝵ Celo scil digns qr pa¬

Expanded text:
nonne ob amorem, quo flagrabat, turnonne ob amorem, quo flagrabat, turpissime gregem pauit alienum ros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, quae illi negari potuit impune, ab eoque primo Rex perfidus, quidquid cum diis pepigisset, didicit abnegare. Idem formosum puerum et ducida Mars et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne uideretur nimis ferus et inmanis, adulterium cum Venere commisit. Kastor et Pollux dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. nam dolore iniuriae concitatus Idas alterum gladio transuerberauit: et eosdem poetae alternis uiuere, alternis mori narrant, ut iam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semel mori non licet. aus tamen Homerus ambos simGraeciae principes recognoscere, solos autem se fratres suos requirere, subiecit orationi eterra sepultos. fur ac nebulo Mercurius quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? caelo scilicet dignus, quia pa
Abbreviated transcription (Latin):
hos mentiri putat proferat alios qͥb
credamꝰ auctores qui nos doceant
qui sunt isti dii. quo unde orti que
sit uis coꝵ qui numerꝰ que potestas
nõ ut reprehenderent sunt locuti
sut p̾dicarent nlamgauit eigo cũ
argo nautis expugnauitq trouam
iratus laomedonti obnegatam sib
pro filie salute m̾cedem uñ quo tp̃e
fin̾t appet ille furore atq insama
ꝑtitus uxorem suam cũ liberis int̾e¬
uit hunc homĩes deum putant S
philotheca heres eius non putauit
qui facem supposuit arsiuo quiarcꝰ
eius ac neruos eiꝰ cremanac dif¬
appollinis natus qui fecit aliud
diuinis honorib dignum ñ ꝙ sana¬
uit ypolitum mortem sane habuit da¬
riorem ꝙ adeo meruit fulminai̾ hũc
Tarquinus de illustrib uiris disserẽs
ait incertis ꝑntib natũ expõitũ et a
uenatorib mũetum cannĩolacte
nutͥtum chirom traditũ didicisse me¬
dicinam fuisse autem messenniũ S
cpidauri mortuũ tullius eciam cynofo¬
ris ait sepultum Quid appollo pr̃eiᷤ

Expanded text:
hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant qui sint isti dii, quomodo, unde orti, quae sit uis eorum, qui numerus, quae potestas,non ut reprehenderent sunt locuti, sed ut praedicarent. nauigauit ergo cum Argonautis expugnauitque Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insania percitus uxorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta heres eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac difApollinis natus quid fecit aliud diuinis honoribus dignum nisi quod sanauit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a deo meruit fulminari. hunc Tarquitius de inlustribus uiris disserens ait incertis parentibus natum, expositum et a uenatoribus inuentum, canino lacte nutritum, Chironi traditum didicisse medicinam; fuisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. quid Apollo pater eius?
Abbreviated transcription (Latin):
quidem nemo negabit hertulem ñ
curisteo tm̃ seruisse regi ꝙ aliqua¬
tenus honestum uideĩ põt s eciam
ĩpudice mleri omphale que illum
uestib sius indutũ sede̾ ad pedes suoᷤᷤ
iubebat pensa facientem detestabłis
curpitudo s tantieiat uoluptas. Qd
tu iquit aliquis aliquis poetis ne
credendũ putas qd imputẽ nõne
em̃ lucilius ista narrauit aut luciaꝰ
sifidem laudantib nõ habemꝰ Qui

Expanded text:
quidem nemo negauit, Herculem non quidem nemo negauit, Herculem non Eurystheo tantum seruisse regi, quod aliquatenus honestum uideri potest, sed etiam inpudicae mulieri Omphalae, quae illum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem. detestabilis turpitudo! sed tanti erat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne credendum putas?\' quidni putem? non enim Lucilius ista narrat aut Lucianus, si fidem laudantibus non habemus? qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sũmis uiris cõparo s similimum
deo iudico. uellem adiecisset᷑ de libi¬
dine luxuria cupiditate isolenca
ut u̾tutes eius impleret ꝙ̃ doo siłe
iudicabat. non .n. forcor putandꝰ
est qui leonem qmͣ qui uiolentam
et in seip̃o inclusam feram suꝑati
nacundia. aut qui rapacissimas uo¬
lucres deiecit qmͣ qui cupiditates
auidissimas coherteat. auc qui am¬
azonam bellatricem ꝙͣ qui libidinẽ
uicit pudoris ac fame debellat̾tem
aut qui fimũ stabulo ꝙ qui uicia de
corde suo egerit que magis sũt pͥm¬
cõsa qr domestica et ꝓpͥa mala sunt
ꝙͣ illa que et uitan poterant et cane¬
ri Ex quo fit ut ille solus et fortis
debeat iudicai̾ qui tempatus et mo¬
deratus et iustus est Qd̾ si cogitet
aliqͥs que sint dei oꝑa iam hec onña
que mirant̾ hoĩes meptissimi ridi¬
cula iudicabit Illa em̃ non diuinisᷤ
u̾tutib quas ignorant s infirmita¬
te suaꝵ uiriũ meciunt᷑ ⁊lam illud

Expanded text:
cum summis uiris comparo, sed simillimum cum summis uiris comparo, sed simillimum deo iudico. uellem adiecisset de libidine luxuria cupiditate insolentia, ut uirtutem eius inpleret, quem deo similem iudicabat. non enim fortior putandus est qui leonem quam qui uiolentam et in se ipso inclusam feram superat, iracundiam, aut qui rapacissimas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quodsi cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illut
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi affricanꝰ int̾ deos he¬
tur nõne orbem t̾re ꝙ̃ ꝑ agrasse et
purgasse nairatꝰ stupris et adultẽi¬
et libidinib inquinaint nct miꝵ¬
cum i dulteno genitus alchimene
quid tandem potuit in eo ẽẽ diuini
qui suis ip̃e uiciis mancipatus et ma¬
res et femiuas cont̾ om̃s leges infa¬
nna flagicõ dedecore ẽffecit. S ne illa
quide que magna et mirablia gessit¬
ut multis talia indicanda sunt ut uͥ¬
tutib diuinis tͥbuenda iideantur
quid em̃ tam magnificum si leonẽ
aprũq suꝑauit si aues deiecit sagit¬
tis si regiuĩ stabulũ ciecit si uiragiẽ
uicit cingulũq decraxit si equos fe¬
roces cũ dño int̾emit oꝑa sũt ista
fortis uiri hoĩm tam̃ Illa n q̃ uict
fragilia et mortalia fun̾t Nulla est
emr̃ ꝙ ait orator canta uis que nõ fer¬
io ac uirib debilisar frangiq pos¬
sit animũ uince̾ nacundiam cohibe̾
fortissum est que ille nec fecit unꝙͣ
nec potuit. Hec qui faciat nõ ego eũ

Expanded text:
et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac purgasse narratur, stupris adulteriis libidinibus inquinauit? nec miset adulterio genitus Alcimenae. quid tandem potuit in eo esse diuini, qui suis ipse uitiis mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque detraxit, si equos feroces cum domino interemit? opera sunt ista fortis uiri, hominis tamen. illa enim quae : uicit fragilia et mort-alIa fuerunt. nulla est enim quod ait orator tanta uis, quae non ferro ac uiribus debilitari frangique possit: animum uincere, iracundiam cohibere fortissimi est: quae ille nec fecit umquam nec potuit. haec qui faciat, non ego eum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ naturalem alteꝵ fabulosum inde¬
runt exparte qd̾ erat uerũ eñ stil de
quo poete loquant᷑ hoĩem fuisse In illo
aufe natinali ione uulgari consuetu¬
dine religionis inducti errauerũt qd̾
in deũ nom̃ẽ hom̃s tnͣstulerũt qui ut
Sup̃ dixiꝰ qr solus est nõ indig nomĩe
iouem aũt illũ ẽe qui sit ex ope sat᷑moq
natus negari non põt uana igit᷑ per¬
suasio est cor qui nomẽ iouis sũmo d̾o
tͥbuũt solent eiũ quidam errores suo ᷤᷤ
hac excusacõne defend̾e qui cõuicti de
uno deo cũ id negare nõ posũt Ipm̃ se
colere affirmant ueꝵ hoc sibi placere
ut iupit̾ noiiẽtur Quod quid absur¬
dius Iupit enĩ sine contub̾mo cõuigis
filieqr cob non solz unde qui fit apparet
nec fas est id nomẽ eo tnͣsferri ubi nͤ
alienus et exigui beneficii nemo sic
deum deprecatur ut se adiuuet s ut s¬
uet ut utam salutemq e̾buat qd̾ młto
plus ac mauis ẽ qmͣ inuare. Et qũi

Expanded text:
unum naturalem alterum fabulosum. uideunum naturalem alterum fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. uana igitur persuasio est eorum qui nomen Iouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nomen eo transferri ubi necalienus, et exigui beneficii. nemo sic deum precatur, ut se adiuuet, sed ut seruet, ut uitam salutemque tribuat: quod multo plus ac maius est quam iuuare. et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ystoriam et int̾pretatus est
ris. ħ ẽ ut insulis et locis que secun¬
dũ mare essent om̃ib regnaret Ue¬
ra sunt ergo que locũtur poete s ob¬
centu aliquo sp̃eq uelata põt et mõs
olimpꝰ fig̾am poetis dedisse ut iouẽ
dicẽnt celi regnũ eẽ sortitũ qd̾ olym¬
pus ambiguũ nomẽ ẽ et mõcis et
celi In olimpo aũt ionem habit asse
ad eũ ĩius uembant siqueres n¬
in cõtrou̾sia erant Item siquis qd
noui ĩuenerat qd̾ ad uitam huianã
utile eẽt eo ueniebat atq ioni osten¬
debat Mrta in hũc modũ poete tnͣsse¬
runt non ut in deos menciant᷑ qͦs
colũt s ut figi̾s nariisq colorib ue¬
nustatem ac leporem carminbus
sius addant Qui aũt nõ intelligñt
quõ aut quare quidq fĩgatur poctas
uelut mendaces et sac̾legos ĩ secũ¬
tur hoc errore decepti ecia pħi qui¬
ea que de ioue ferunt mimine cõuenĩe
indeumuidebant duos ioues fecerũt

Expanded text:
hanc historiam et interpretatus est hanc historiam et interpretatus est ris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse dad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur, quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quomodo ant quare quidque figuretur, poetas uelut mendaces et sacrilegos insecuntur. hoc errore decepti etiam philoea quae de Ioue feruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt,