comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor .i. ñr cũ sit õĩpotens solo u̾bo uͥtutiᷤᷤ
sue potuit hominẽ lib̃are depotestate
tenebrarumͤS in nr̃a lib̃atione maluit
uti ĩticia quam potentia qr dyabolꝰ
amator ẽ potentie. desertor iꝰticie. In
quo homines mag̃ eũ mutant᷑ qui
affectant potentiã.⁊ exosam hñt r̾ti¬
ciam. Que ẽ illa iꝰticia: audite. Xp̃c
in nocens. ⁊ intnunif ab oĩ pec̾co solus
int̾ mortuos lib non hñs causã pec̾ci.
subauctore pecc̃i. Siõ ip̃e ait. uenit pͥn¬
çeps mundi hꝰ ⁊ ĩme nõ ht̃ quicquã.
lota .it. possessio hostiᷤᷤ antiqͥ ẽ pecc̾m. Cin
data ẽ inheditatẽ t̾ra spesterilis. sphuis.
⁊ sentib plena. t̾ra. cui maledix̃ dñs. sin
cecidert̃ fimes in obscuris. ⁊ tenebrosis.
dere anocentib ꝯfugientib ad xp̃m.
Occidit eum qui nil debuit morti.
⁊iꝰsus ẽ recẽd̾e adebitorib mortis c̃dẽ¬
tib meũ qui ꝓ eis mortuꝰ ẽ. Mi̾a ã nr̃e¬

Expanded text:
tor enim noster, cum sit omnipotens, solo verbo virtutis suae potuit hominem liberare de potestate tenebrarum. Sed in nostra liberatione maluit uti justitia quam potentia, quia diabolus amator est potentiae, desertor justitiae. In quo homines magis eum imitantur qui affectant potentiam et exosam habent justitiam. Quae est illa justitia? Audite. Cinnocens est, et immunis ab omni peccato, solus inter mortuos liber non habens causam peccati sub auctore peccati. Sicut ipse ait: Venit princeps mundi hujus et in me non habet quidquam . Tota enim possessio hostis antiqui est peccatum, qui data est in haereditatem terra spe sterilis, spinis et sentibus plena, terra, cui maledixit Dominus, cui ceciderunt funes in obscuris et tenebrosis. dere a nocentibus confugientibus ad Christum. Occidit eum qui nil debuit morti, et jussus est recedere a debitoribus mortis credentibus in eum qui pro eis mortuus est. Mise
Abbreviated transcription (Latin):
uicit. ⁊ axͦ uictꝰ ẽ. Mors. qr auctor pecc̾i
iõ ex diuina sententia mortẽ corꝑis infer¬
re potuit. quib uoluit. Ioq hoĩes timo¬
re obnixi erant pecci ł dyaboli. Seruitu¬
ti. ⁊ q̃lib pati ebant᷑. ne morerent᷑. Unde
iob ait. pellẽ ꝓpelle. ⁊ oĩa dabit hõ ꝓnĩa sua.
Saluator uͦ uoluntarie mortẽ suscepit.⁊
mouendo. Mortẽ destruex̃. ⁊ sic hões ati¬
ħ remedio ait saluator. Sic̃ moyses exal¬
tauit serpentẽ in deserto sic exaltari
oport filiũ hõis ut oĩs qͥ c̾dit in eũ nõ
ꝑat s hãt uitã et̾nã. Nota ẽ nob̃ istoria

Expanded text:
isto victus est? Mors, quia auctor peccati ideo ex divina sententia mortem corporis inferre potuit quibus voluit, ideoque homines timore obnoxii erant peccati vel diaboli servituti, et quaelibet patiebantur ne morerentur. Unde Job ait: Pellem pro pelle, et omnia dabit homo pro anima sua . Salvator vero voluntarie mortem suscepit, et moriendo mortem destruxit, et sic homines a tiisto. De hoc remedio ait Salvator: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Nota est vobis historia
Abbreviated transcription (Latin):
harenã. Om̃s ergo suꝑbi discipłi sũt
dẏaboli. qui ẽ rex ⁊magist᷑ suꝑ om̃s
filios suꝑbie. Om̃s uͦ humiles discipłi
c̾et. ⁊ fieret magist̾ humlitatis. Uñ et¬
glatur in discipłis suis. humił inhri¬
milib. Dicens. Ecce ego ⁊ piũ mei quos
dedit mͥ clñs. ̃ ales. it. dat filio trahens
eos adfilium. Iuxͣ illd̾. Nemo uenit
adme nͥ pat̾ meꝰ traxerit eum. Q ui
ueniunt ad filnitͣcͣti apatre non
inuiti ueniunt sñ cohactiõe sine
necessitate. Uoluntate amore ⁊ cordis
iuncło. Inħ .it. pat̃ tͣhit adfiliũ hu¬
miles quod eis reuelat filiũ. Uñ abs¬
condisti ħ asapientib ⁊ reuelasti ea
paruił. filiꝰ aut̃ ad se uenientes non
foras eicit. s benigne suscip̃. Et ut ꝓbr
eos. an eum diligant. fascicłm mirre
eis apponit. de quo ⁊ ip̃e ꝯmedit. sic̃
⁊ detorrente bibit tnͣssiens ꝑ foram̃

Expanded text:
arenam. Omnes ergo superbi discipuli sunt diaboli qui est rex et magister super filios superbiae. Omnes vero humiles discipulitatem doceret et fieret magister humilitatis, in discipulis, humilis in humilibus dicens: Ecce ego et pueri mei quos dedit mihi Dominus . Tales enim dat Filio, trahens eos ad Filium, juxta illud: Nemo venit ad me, nisi Pater meus traxerit eum . Qui veniunt ad Filium tracti a Patre, non inviti veniunt, sed sine coactione, sine necessitate, voluntate, amore et in cordis vinculo. In hoc enim Pater trahit ad Filium humiles, quod eis revelat Filium. Unde: Abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Filius autem ad se venientes non foras ejicit, sed benigne suscipit. Et ut probet eos an eum diligant, fasciculum myrrhae eis apponit, de quo et ipse comedit, sicut et de torrente bibit transiens per foramen
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ caritatis inħ aitendit᷑. ut hõ
nil boni s ascͥbat. S totum gr̃e dĩ
cuiꝰ causas in nestigare ẽ nunis ꝓ¬
fundum excẽdens sensũ humanũ
.s. c̃ hunc induret. illum uoct. Uñ
apłs .o. altitũdo dnutiarum Sapi¬
entie ⁊ scĩe d̾i quam in ꝯp̃hensibilia
sunt. iudicia eiꝰ. Medicam̃to hu¬
militatis Sanat᷑ morb tociꝰ elati¬
omis. Dono caritatis curat᷑ infirmi
te ꝑ ꝯcupiscentiã incarne. S nc̃
pͥnceps huis mundi eiectꝰ ẽ foras

Expanded text:
tis in hoc attenditur, ut homo nil boni sibi ascribat, sed totum gratiae Dei, cui causas investigare est nimis profundum, excedens sensum humanum, scilicet cur hunc induret, illum vocet. Unde Apostolus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus . Medicamento humilitatis sanatur morbus totius elationis. Dono charitatis curatur infirmitper concupiscentiam in carne. Sed nunc princeps hujus mundi ejectus e
Abbreviated transcription (Latin):
di. ⁊ templum. ⁊ d̾s babitat in nob̃. Ra¬
dicati ꝑ dilectionẽ ꝓx̃i ꝑ quã sumus
arbores fructifere ꝓfeñtes folia ꝓ¬
tectionis. ⁊ fructum sustentationis.
Qui aũ sic sunt incaritate radicati
⁊ fundati posst̃ ꝯp̃hend̾e. q̃ sit lati¬
tudo. ⁊ longitudo. ⁊ altitudo ⁊ꝓfun

Expanded text:
Dei, et templum, et Deus habitat in nobis. Radicati per dilectionem proximi per quam sumus arbores fructiferae proferentes folia protectionis, et fructum sustentationis. Qui autem sic sunt in charitate radicati et fundati, possunt comprehendere quae sit latitudo et long
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s scͥpturas scitis ⁊ uirtutẽ
earum. Iõ sermo n̾r aduos non erit
doctͥua. S admonitio ⁊ notoꝵ ad me¬
moriam reuocatio: De quo fonte
.it. bibo ego bibitis ⁊ uos. Ubi haurio
hauritis ⁊ uos. Si ego haurio aquas
ingaudio de fontib saluatoris. hau¬
ritis ⁊ uos. Iudicate gͦ tãquam spiri¬
tales. utrum aqua quam uob̃ ꝓpina¬
bo fluat demedio fontium. Ansit ha¬
ip̃ius resurrectio. non solũ facta ⁊
signa s insuꝑ remẽdia. Non solũ
st̃ qr u̾e. qui mortuꝰ ẽ ex infirmitate.
resurrex̃ ex ui̾tute. Digna sunt ⁊ fi¬
ga. Quia mortuꝰ ẽ ⁊ resurrex̃. ut pec¬
catis mortui. iꝰ ticie uiuamꝰ. Medicina
mortem humilitatis ꝑfecte ⁊ caritatis
ꝯsũpmate dedit nob̃ exemplum. Que
sit aũt uera humilitas ⁊ non ficta ipse
u̾b exp̃ssit loquens ad patrẽ dicens.
Non sicut ego uolo s sic̃ tu. ħ ẽ uox u̾e

Expanded text:
res, Scripturas scitis et virtutem earum. Ideo sermo noster ad vos non erit doctrina, sed admonitio, et notorum ad memoriam revocatio. De quo fonte enim bibo ego, bibitis et vos. Ubi haurio hauritis et vos. Si ego haurio aquas in gaudio de fontibus Salvatoris, hauritis et vos. Judicate ergo tanquam spiritales utrum aqua quam vobis propinabo fluat de medio fontium, an sit haipsius resurrectio, non solum facta sunt et signa, sed insuper remedia. Non solum sunt quia vere qui mortuus est ex infirmitate resurrexit ex virtute. Signa sunt et figura, quia mortuus est et resurrexit ut peccatis mortui justitiae vivamus. Medicina mortem, humilitatis perfectae et charitatis consummatae dedit nobis exemplum. Quae sit autem vera humilitas et non ficta, ipsis verbis expressit loquens ad Patrem, dicens: Non sicut ego volo, sed sicut tu . Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs tot argum̾tis ip̃am resurrectio¬
tant᷑. ip̃a .N. ẽ quasi basis sub colũp¬
na qͣi fũdam̃tũ fũdam̃toꝵ cuionis
articłi fid̾i in nitunt᷑. Uñ apłs to¬
tam sũ mã nr̃e salutis in p̃a pou̾it
dicens. Si corde c̾did̾is. ⁊ ore ꝯfessꝰ fu̾i.
qr d̾s suscitaũ eũ amortuis saluꝰ eriᷤ
hanc gͥ non solũ c̾d̾es ⁊̃ inuigi memo¬

Expanded text:
inus tot argumentis ipsam resurrectiotant, ipsa enim est quasi basis sub columna, quasi fundamentum fundamentorum, cui omnes articuli fidei innituntur. Unde apostolus totam summam nostrae salutis in ipsa posuit dicens: Si corde credideris, et ore confessus fueris quia Deus suscitavit eum a mortuis, salvus eris . Hanc igitur non solum cre
Abbreviated transcription (Latin):
pect̾m detexit. s ñ ꝯsũpsit. qͣ data in ualuit
morb ⁊ aucta ÷ ꝯcupiscentia ñ legis s nateͣ
iitio ⁊ instantia haboli. ut ita ꝯgnita
utꝰꝙ legis ĩ suffientia. ⁊ sua infirmitate
olamaret ad medicsi ⁊ q̃r̾et gr̾e auxilium.
⁊ sic multiplicatis infirmitatib accełau̾i̾sit
admedicũ. qui ueniens informa serui sana¬
uit uuln̾a languidi. ħ ÷ samaritanꝰ ille qui

Expanded text:
nsumpsit, qua data invaluit morbus, et aucta est concupiscentia, non legis, sed naturae vitio, et instantia diaboli, ut ita cognita utriusque legis insufficientia, et sua infirmitate, clamaret ad medicum, et quaereret gratiae auxilium: et sic multiplicatis infirmitatibus acceleraverunt ad medicum, qui veniens in forma servi sanavit vulnera languidi. Hic est
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem legis eã dimisi:  ꝑ quã aucto
me audietis. ⁊ieremias ꝯsũmabo tes¬
tamentum nouũ domui isrł. ⁊datud.
⁊holocaustũ ꝓpecc̃o ñ pꝰtulasti. tune di¬
xi ecce uenio. Ex ħ. ⁊ quod in lege scͥp¬
tum ẽ odio ħebis ĩimicũ tuum. c̃ nul¬
lus cum odio ĩimici pꝰsit saluari. ꝯstat
q lex neminẽ iustificat. ĩoq abea ad
t̾iorib agendo. Iõs cultores suos subma¬
ledictione ꝯstituat. liquet ꝙ ꝑ ip̃am ip̃i

Expanded text:
ritatem legis eam dimisi: sed per quam aume audietis . Et Hieremias: Consummabo testamentum novum domui Israel. Et David: Et holocaustum pro peccato non postulasti: tunc dixi: Ecce venio . Ex hoc etiam quod in lege scriptum est: Odio habebis inimicum tuum , cum nullus cum odio inimici possit salvari, constat quod lex neminem justificat. Ideoque ab ea ad terioribus agendo, et omnes cultores suos sub maledictione constituebat, liquet quod per ipsam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quos hortat᷑ ut mnbonis ꝓficiant sẽbens eis
aroma detarcere. Est itaꝙ mat̾ia apłi in
hac epłã statꝰ ephesioꝵ inquo tunc erant.
Intentiouͦ eos inbonis habitis ꝯfirmare.
⁊adult̾iora ꝓuocare. nͨ ñ ad humilitatẽ ac¬
uonẽ gr̾̃aꝵ informare. Modꝰ agendi tał
ẽ. More suo salutationẽ p̾mittit. deinde
nb̾ gr̾ãs exp. n onens multiplicia dei
beneficia tũ gn̾i humano. tũ ip̃is apłis.
tũ ip̃is ephesiis ꝑsolã grãm collata. Dem̃
xͥ dignitatẽ ⁊ p̾lationẽ ostendit. pꝰea ad pan¬
braꝵ militie xͥane armatãm descͥbit:

Expanded text:
quos hortatur ut in bonis proficiant, scribens eis a Roma de carcere. Est itaque materia apostoli in hac epistola status Ephesiorum, in quo tunc erant. Intentio vero, eos in bonis habitis confirmare, adulteriora provocare, nec non ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus agendi talis est: more suo salutationem praemittit; deinde agit gratias, exponens multiplicia Dei beneficia, tum generi humano, tam ipsis apostolis, tum ipsis Ephesiis per solam gratiam collata. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit. Postea ad patbrarum militiae Christianae armaturam describit.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ꝯstristare c̃ inpassibił sit si t̾sticie pas¬
sionẽ possit in se susciꝑe. Solo qͦdam tͦ pousꝰ
est in theologia satis usitato qͦ ea q̃ deo aucto¬
re innob̃ fu̾it ip̃i attͥbuũt᷑ q illi gͥ qͦs ĩplec
caritate. sic̃ gaudẽt de ꝓfectib alioꝵ sic con¬

Expanded text:
contristare, cum impassibilis sit nec tristitiae passionem possit in se suscipere. Solutio. Quodam tropo usus est in theologia satis usitato; quo ea, quae Deo auctore in nobis fiunt, ipsi attribuuntur; quia illi ergo, quos implet charitate, sicut gaudent de profectibus aliorum, sic con
Abbreviated transcription (Latin):
cat
querebant iꝰtificari ex cͥcũcisione. ⁊ ĩo se
dumoͥdebant. ⁊ sic agrã exciderunt quã
credebãt insufficientẽ eẽ. illis aũ qͥ eã ex qͣ¬
quid si umũsam segẽ impleat ⁊̃ sic pot̾it ĩticiã

Expanded text:
cit  justificari ex circumcisione; et ideo se circumcidebant, et sic a gratia exciderunt, quam credebant insufficientem esse. Illis autem, qui eam ex ququid si universam legem im
Abbreviated transcription (Latin):
quã alibi uocat littãm hic appellat apłs
scͥpturã. quia tm̃ iubet. ñ ad uiuat. Egro¬
tum qui sͥ sanus uidebatur de morbonum¬
cit. ⁊sic ostendendo pecc̃a ⁊ ñ aufe̾ndo ꝯ¬
cludit omnia subpec̾co. Data ẽ gͦ lex ut
gr̃a quereret᷑. ⁊gr̃a collata ÷ ut ꝑ eam
lex ĩpleret᷑. Huic ꝯsonat ꝙ alibi dicit.¬

Expanded text:
quam alibi vocat litteram, hic appellat Apostolus scripturam: quia tantum jubet, non adjuvat: aegrotum, qui sibi sanus videbatur, de morbo convincit, et sic ostendendo peccata, et non auferendo concludit omnia sub peccato. Data est ergo lex, ut gratia quaereretur: et gratia collata est, ut per eam lex impleretur: huic consonat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpectis ꝓ qͥb iã satis fc̃m ẽ ꝑ cordis contͥcionẽ
zoris ꝯfessionẽ ⁊ ꝑ dignos fructꝰ penitentie:
Nunquid bis puniet ĩ idip̃m: Soło. Ad hoc
it aliquis faciat dignos fructus penitentiȩ.
exigr᷑ ut de cet̾o ñ pectet mortalit̾. Uñ qͥc̃q¬

Expanded text:
peccatis pro quibus jam satisfactum est per cordis contritionem, et oris confessionem, et per dignos fructus poenitentiae. Nunquid bis puniet in idipsum? Solutio. Ad hoc, ut aliquis faciat dignos fructus poenitentiae, exigitur ut de caetero non peccet mortaliter; unde q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exlege ñ ẽ ĩticia. It̃. Nonne õis tenet᷑ ut le¬
Nlonne om̃is tenet᷑ in adiͥgat ꝓximum sic̃ se ip¬
smis S qui diligit ꝓximũ: totam legẽ ad¬
qui ex cͥcũcisione uł exlege querit sꝰtifica¬
n tenet᷑ adħ ut iusticiã hãt. uł dignꝰ sit
sticia. quã siqͥs hrẽt ñ incligẽt gr̃a fid̾i.
sic̃ nec angłi dei q̃ nulli ꝯcessa ÷ inp̾senti
hͥ soli mediatori dei ⁊ hominũ. Uñ necẽe est
ut siquis uult. uł itificari uł beatificari ad
solam grãm ꝯfugiat. si .st. inlege q̃rit ĩstifi¬
ari hoc exigit᷑ ab eo ꝙ ñ pot̃ ablioĩe solui.

Expanded text:
 ex lege non est justitia. Item, nonne omnis homo tenetur, ut leNonne omnis tenetur, ut diligat proximum sicut seipsum? sed qui diligit proximum, totam legem adQui ex circumcisione vel ex lege quaerit justificari, tenetur ad hoc, ut justitiam habeat, vel dignus sit justitia; quam, si quis haberet, non indigeret gratia fidei, sicut nec angeli Dei, qu soli Mediatori Dei et hominum: unde necesse est, ut si quis vult justificari vel beatificari, ad solam gratiam confugiat; si enim in lege quaerit justificari, hoc exigitur ab eo quod non potest ab homine solvi.
Abbreviated transcription (Latin):
patrui xͥ .i. cleophe hebrei .t. germana
ꝯsangͥuitate ex ꝑte: patrũ ꝯuĩctos frẽs
na radice t᷑ba diffunditur ut abrahã
Noth. ⁊ iacob ⁊ laban scͥptura uocat
gentes uidaizare ⁊c̃. De hac rep̾hñsiõe
q̃ri soli an fu̾it uera andispensatoria.
Et an peccau̾it petrꝰ ⁊ uẽ rep̾ hensibił
fu̾t. Soło. In responsione ħ q̃ onis illa

Expanded text:
ti, id est Cleophae. Hebraei enim germana consanguinitate ex parte patrum conjunctos fratres na radice turba diffunditat, ut Abraham, et Loth, et Jacob, et Laban Scriptura vocat gentes judaizare , etc. De hac reprehensione quaeri solet an fuerit vera, an dispensatoria, et an peccaverit Petrus, et vere reprehensibilis fuerit? Solutio. In responsione hujus quaestionis illa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r uͥ ħ inueniat᷑ ꝙ ysma el ꝑsequeret᷑
ysaão. In genesi tm̃ legit᷑ ꝙ maior cũ
minore luddebat. Quid gͥ mali fecit:
Quid peccauit: Quomͦ ludendo tm̃ eũ
ꝑ sequebatur: Solõ. Lusum maioris ẽ
minore intellex̃ sara eẽ delusionẽ. Ũ
⁊indignata ait eice ancillã ⁊ filium aꝰ¬

Expanded text:
 inveniatur quod Ismael persequeretur Isaac. In Genesi enim legitur, quod major cum minore ludebat . Quid ergo mali fecit? quid peccavit? quomodo ludendo tantum eum persequabatur? Solutio. Lusum majoris cum minore intellexit Sara esse delusionem. Unde et indignat ait: Ejice ancillam, et filium
Abbreviated transcription (Latin):
rant: Quomͦ gͦ dic̃ apłs xp̃m sub lege fem̃
ut eosqͥ sub lege erant redimẽt qͣsi ꝑlegis
obẽuantiã eosredem̃it: Solo. fr̃s ÷ sublege
ut eam impłet ⁊ ĩpletã cessare fac̾et. ⁊ sic etiã
iudeos a legis p̾uaricatione redim̾ẽt. Nisi
it. leg̾e s̾uaret in qua fcã ÷ ꝓmissio. quis credẽt¬

Expanded text:
b lege factum, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, quasi per legis observationem eos redemerit? Solutio. Factus est sub lege, ut eam impleret, et impletam cessare faceret; et sic etiam Judaeos a legis praevaricatione redimeret. Nisi enim legem observaret, in qua facta est promissio, quis credere
Abbreviated transcription (Latin):
facet homines tnͣsg̾di. ⁊ sic hu̾iliarent᷑.
⁊medicum quererent. ⁊ gr̃e auxiliũ im¬
plorarent. Data ẽ gͦ ut suꝑbos hu̾iliaret.
⁊ infirmitatẽ ꝓderet. ⁊ duris in flagellũ
sum lex ñ sit data uł qrͣ ip̃ filꝰ ilico ñ uen̾it.
⁊qrͣ tot hoĩes ꝑ ire ꝑ miserit. Soł̃o. Mag¬

Expanded text:
faceret homines transgredi, et sic humiliarentur, et medicum quaererent, et gratiae auxilium implorarent. Data est ergo ut superbos humiliaret, et infirmitatem proderet, et duris in flagellum sum lex non sit data? vel quare ipse Filius illico non venerit? vel quare tot homines perire permiserit? Solutio. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
¶rͣ cursolus filiꝰ dicat᷑ medrator dei
hominũ. Soło tota tͥnitas uͥtutis usu nos
sͥ recõciliat. s solus filiꝰ impłone obedientie
⁊sac᷑mentoꝵ sꝰ ceptione nos iꝰtificat ⁊ rec̾ci¬
liat. Yñ ñ inm̃ito solus mediator dicit᷑.

Expanded text:
r cur solus Filius dicatur Mediator Dei et hominum. Solutio. Tota Trinitas virtutis usu nos sibi reconciliat: sed solus Filius impletione obedientiae, et sacramentorum susceptione nos justificat et reconciliat. Unde non immerito solus Mediator dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ꝙ erit ingła et̾ne batitudinis.
Dum itaq om̃ia medium silentiũ
tenerent .i. de salute desꝑarent sũ¬
miregis filiꝰ delumine celi ad tene¬
bras mundi. ł infirmi descendit. Et
ueniens locutꝰ ẽ pacẽ. dedit grãm.
ꝓposuit miscd̾am. ꝓmisit ueniam.
⁊sic rupto medio silentio ceꝑunt egͦti.
pura fide ⁊ũa ꝯfessione qͣsi magnis cla¬
moribus flagitare remedium ⁊ acceła¬
re ad medicum. ꝑ quẽ egroti sauarent᷑.

Expanded text:
itatis: quod erit in gloria aeternae beatitudinis. Dum itaque omnia medium silentium tenerent, id est, de salute desperarent: summi Regis Filius de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni descendit. Et veniens locutus est pacem, dedit gratiam, proposuit misericordiam, promisit veniam. Et sic rupto medio silentio coeperunt aegroti pura fide, et vera confessione, quasi magnis clamoribus flagitare remedium, et accelerare ad medicum, per quem aegroti sanarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ petrꝰ u̾e rep̾hensibił fuit. nec sc̾m iͥ
tatem euangłii ambulauit. N in hoo ꝙ
infirmus fc̾s ẽ infirmis. s qr suo exẽplo
cogebat gentes iudaizare. ali oquin ꝯse
tenus credend̾ est. ¶ t de abolitione lega¬
ꝙ licuit udeis tc̃ in pͥmitã eccł̃ia eas ob̃¬
a̾ ꝯfinio legis ⁊ gr̾e in differentes. sim
eis spes ñ pon̾etur. Nunc aũ sunt moru¬
fere. Nota ꝙ dispensatio ẽ infi̾oris statꝰ sces

Expanded text:
is fuit; nec secundum veritatem Evangelii ambulavit; non in hoc, quod infirmus factus est infirmis, sed quia suo exemplo cogebat gentes judaizare: alioqui conseqllatenus credendum est. Item de abolitione lega licuit Judaeis tunc in primitiva Ecclesia eas obsin ipso confinio legis et gratiae indifferentes, si in eis non poneretur spes; nunc autem sunt mortiferae. Nota quod dispensatio est in
Abbreviated transcription (Latin):
decadis annꝰ: sexagesimus septimꝰ. Solõ.
filii isrł aliqñ captiuitate p̾ssi ñ potuert̃
suare annũ iubileũ suo ordine. Sexage¬
simo sextaꝯͣ ano data ÷ licentia redeundi
a ciro ⁊ clario ⁊ exparte redierunt ⁊ sexa¬
gesimũ septimũ annũ coluerant ꝓ ubi¬
leo. S dici aliquis ꝙ anteꝗͣ septuaginta
tate. Soł̃o ñ quidẽ gu̾alit᷑ ⁊ ex toto st̃ reu̾si
añ annũ septuagesimũ. tñ in anno sexage¬
simo sexto ut p̃diximꝰ quibꝰdam indulta est
licñtia redeundi. ꝙ significat᷑ ꝑ alleluia⁊
ꝙ canit᷑ in sabb̃o pꝰ paraceuen qui sexage¬
simꝰ sextus dies ẽ septuageme. s quoniam
ad huc quidam tenebant᷑ in captuntate.
sequit᷑ tc̃tus qui ẽ signum Seqͣn¬

Expanded text:
sexagesimus septimus. Solutio. Filii Israel aliquando captivitate pressi non potuerunt servare annum jubilaeum suo ordine. Sexagesimo sexto autem anno data est licentia redeundi a Cyro, et Dario, et ex parte redierunt, et sexagesimum septimum annum coluerunt pro jubilaeo. Sed dicet aliquis quod antequam septuaginta tate. Solutio. Non quidem generaliter et ex toto sunt reversi ante annum septuagesimum; tamen in anno sexagesimo sexto, ut praediximus, quibusdam indulta est licentia redeundi, quod significatur per Alleluia, quod canitur in Sabbato post Parasceven, qui sexagesimus sextus dies est septuagesimae. Sed quoniam adhuc quidam detinebantur in captivitate, sequitur tractus, qui est signum
Abbreviated transcription (Latin):
g̾alatis. qui de gallia ueniẽte
inqnͣdam grecie ꝓuinciam gren
semiscuerunt. Uñ ꝓuincia illa pͥus gallo¬
qͥtia dicta ẽ. de iñ galatia. Uñ cũ g̾ci acuti in¬
genĩ sint hii stulti ⁊ ad intelligendũ tar¬

Expanded text:
Galatis: qui de Gallia venientes, in quamdam Graeciae provinciam Graecis se miscuerunt. Unde provincia illa prius Gallograecia dicta est, deinde Galatia. Unde cum Graeci acuti ingenii sint, hi stulti, et ad intelligendum tar
Abbreviated transcription (Latin):
Qrͣ quid sit fascmano. Soło. Magica lu¬
dificatio qua ocłis hominũ alit̾ ostñdũtur
fascinato estimat᷑. Sic in uidia ñ solum
inuido nocet aliena felicitate tabescẽtr.
s his ⁊̃ in quib aliqͣbona eẽ incipiunt.
Uñ scͥptum ÷ fascinatio maligniantis ob¬
scurat bona. ¶Oui ex fide sunt bñdi¬
cent᷑. qui exoꝑib legis st̃ submaledicto
st̃. Qrͣ quid sit eẽ ex fide. quid sit eẽ ex o¬
ꝑib legis. Soło. Illi sunt exfide quoꝵ
eẽ pero ex fide .i. qui ꝑ fidẽ tendt᷑ ad

Expanded text:
r quid sit fascinatio. Solutio. Magica ludificatio, qua oculis hominum ostenduntur fascinatio existimatur. Sic invidia non solum invido nocet aliena felicitate tabescenti, sed iis etiam in quibus aliqua bona incipiunt esse. Unde scriptum est: Fascinatio nugaSTIO XIV. Qui ex fide sunt, benedicentur: qui ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt. Quaeritur quid sit esse ex fide, quid sit esse ex operibus legis. Solutio. Illi sunt ex fide quorum esse pendet ex fide, id est qui per fidem tendunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum loca s ⁊ tempora ⁊ inftͣum̃¬
ta maloꝵ traht̃ in famiã eoꝵ q̃ ineis fi¬
unt. Uñ dies pessimi. & tẽꝑa ꝑicłosa dñr.
Saltꝰ qͦ pleni latronib mali dñr. ⁊ gladiꝰ
quo sanguis effim dit᷑. ⁊ calix quo uenenum

Expanded text:
Non solum loca, sed etiam tempora et instrumenta malorum trahunt infamiam eorum, quae in eis fiunt: unde dies pessimi, et tempora periculosa dicuntur. Saltus quoque pleni latronibus, mali dicuntur; et gladius, quo sanguis effunditur, et calix, quo venenum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ pꝰ ioħem ñ licuit legẽ seruare: Ha
itaq intelligendũ sic lex. ⁊ ꝓpħe ad ioħem¬
hb̃i ⁊ex tc̃ uetꝰ testumẽtũ cepit cessare.
ẜ tunc tꝑ̃is ñ erat ħesis legales obsuare ce¬
rimonias. lic mͦ ẽẽt maxĩe si quis credet
gr̾m non suffice̾ adsalutẽ sine lege. It̃.
si sunt obs̾uande salutẽ afferunt. Nõne

Expanded text:
 Joannem non licuit legem servare? Quoitaque intelligendum sic: lex et hiberi: etex tunc Vetus Testamentum coepit cessare. Item tunc temporis non erat haeresis legales observare caeremonias, licet modo esset, maxime si quis crederet gratiam non sufficere ad salutem sine lege. Item si sunt observandae, salutem afferunt. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ea q̃ destruri itm̃ reedifico p̾uaricato¬
rem me ostituo.  dici aliqͥs. Nonne froẽ
truere. ⁊ it̾m reedificare ñ tñ p̾uaricator
de eodemsic. Si ea q̃ destruxi ñm̃ reedi¬
fico. ecce manifeste dicit se destruxisse le¬
galia: alibi nͦ dic̃: legẽ gͦ destriuimus: ab
Ille legẽ destrint. qͥ eã in suo statu añ
u̾bi incarnatõnẽ dic̃ in utilẽ eẽ. nec adeo
legẽ destruebat. Dicens si cͥcumcidimini

Expanded text:
Si ea, quae destruxi, iterum reaedifico, praevaricatorem me constituo. Sed dicet aliquis: Nonne fidem truere, et iterum reaedificare, non tamen praevaricator de eodem sic: Si ea, quae destruxi, iterum reaedifico. Ecce manifeste dicit se destruxisse legalia; alibi vero dicit: Legem ergo destruimus? AbsIlle legem destruit, qui eam in statu suo ante Verbi incarnationem dicit inutilem, nec a Deo legem destruebat dicens: Si circumcidamini
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ioachim eleophas fr̃ ioseph eand̾ anuã
accep̃ uxorem. & genuit ex ea filiam quã
uocauit mariam q̃ nupsit alpheo. qui ge
clam. Mortuo ã cleopha quidam salome
eand̾ annam ditẽ. & gn̾auit exea filiam
nomine mariam q̃ nupsit zebedeo. Iha-
ior ⁊ iohem euangelistã. Tres gͥ uiros an¬
na huit ꝯtres filias. N unc indend̾ ÷ qͣr
ia cob alphei ꝯmmnor dictus sit ꝯfr̾ dm̃.¬

Expanded text:
autem Joachim Cleophas frater Joseph eamdem Annam accepit uxorem, et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam, quae nupsit Alphaeo, qui geudam. Mortuo autem Cleopha, quidam Salome eamdem Annam duxit, et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, quae nupsit Zebedaeo, et hjor, et Joannem evangelistam. Tres igitur viros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum est quare Jacobus Alphaei, et minor dictus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
de faciẽ tuã. Renuit ꝯsolari aĩa mea me¬
mor fui dĩ ⁊delectatꝰ sũ. Oĩs i aĩa dõ de¬
uota ⁊ulnerata caritate ⁊ amore langui¬
da nicħ inuenit subsole in qͦ ꝯsolet᷑. So¬
la memoria d̾i eam delectat. Cinꝰ õe desi¬
dium ẽ usit añ dm̃. Coruꝰ uͦ longe alium
ht̃ gemitũ. Tc̃ i gemit coruꝰ õ dest̃ cada¬
nera inqͦꝵ fetore inmergat rostrũ. Tẽ
gemit coruꝰ cum dr ei uͭ eg̃diat᷑ de corꝑe.
Tunc clamat ⁊ dic̃ ñ hodie s eͣs ñ hodie
s cͣs. Colũba ñ dic̃ cͣs s hodie c̃monet᷑ exi
sic uñ sit ⁊ qͣł sit coruꝰ an colũba ĩ tlłigat.
fr̃s õe studiũ nr̃m ⁊ tota aĩ intentõ sit
carnis morbi dũ affectum mortificare
⁊ acũcupiscentiis mũdi aĩmũ euellere.
Et ĩ amore et̾ne uite corda nr̃a accẽ d̾e qͥ
fit assiduitate orandi legendi ⁊ medi¬
tandi. Ad illã uitã inqͣ nemo moritur
nemo nascit᷑. nemo esurit nemo sitit
nemo formidat ĩimicũ nemo ꝑ dit a¬

Expanded text:
enuit consolari anima mea, memor fui Dei et delectatus sum . Omnis enim anima Deo devota, et vulnerata charitate, et amore languida nihil invenit sub sole in quo consoletur. Sola memoria Dei eam delectat, cujus omne desiderium est ut sit ante Dominum. Corvus vero longe alium habet gemitum. Tunc enim gemit corvus cum ei desunt cadavera in quorum fetore immergat rostrum, tunc gemit corvus cum dicitur ei ut egrediatur de corpore. Tunc clamat, et dicit: Non hodie, sed cras; non hodie, sed cras. Columba non dicit cras, sed hodie, cum monetur exirsic unde sit, et qualis sit, corvus an columba intelligat. Fratres, omne studium nostrum et tota animi intentio sit carnis morbidum affectum mortificare, et a concupiscentiis mundi animum avellere, et in amore aeternae vitae corda nostra accendere, quod fit assiduitate orandi, legendi et meditandi. Ad illam vitam in qua nemo moritur, nemo nascitur, nemo esurit, nemo sitit, nemo formidat inimicum, nemo prodit a
Abbreviated transcription (Latin):
uunt: Ceci ⁊ duces cecoꝵ sollidissimis
scõꝵ patcũ auctoritatib humane to̾is¬
argum̃ta imo figm̃ta p̃ferunt. Que oĩa
ad petrã fidei ut baculus arũdineꝰ frãgũ¬
tur. U̾a ẽ sententia u̾itatis quã ꝓtulit
defidei solliditate. Quia porte inferi ñ p̃¬
ualebt̃ adũsus eam. Et oues mee uocẽ meã
audiut̃ ⁊ alienũ ñ sequnt᷑. Et illud apłi.

Expanded text:
simis sanctorum Patrum auctoritatibus humanae ratioargumenta, imo fragmenta praeferunt, quae omnia ad petram fidei ut baculus arundineus franguntur. Vera est sententia Veritatis quam protulit de fidei soliditate, quia Portae inferi non praevalebunt adversus eam . Et oves meae vocem meam audiunt, et alienum non sequuntur . Et illud
Abbreviated transcription (Latin):
dos inflãmemꝰ ĩo in lingius igneis se
ostendit sp̃s almꝰ. Sunt qͥdã qͥ alienũ. ignẽ
portant in ore qui sic̃ serpens mordent in
occulto. Iste ignis ñ ẽ celestis s gchẽnał.
nͭ lucidꝰ s caliguiosꝰ. Qͥ a qui male agit o¬
dit lucẽ. Ille qui misit me bapt̃i ⁊ c̃. Ioħes
dit amaritudinẽ pꝰ infundit dulcedinẽ.
Pus uasa cordiũ mundat p̾mũdata re
lanacͥ aque in u̾bo uite ũ txbibet eam
głosam ñ hñtẽ macłam aut rugã. Cõfi¬
d̾ate ordinẽ ⁊ ũ u̾boꝵ: Dilex̃ ⁊ tͣdidit.

Expanded text:
dos inflammemus, ideo in linguis igneis se ostendit Spiritus almus. Sunt quidam qui alienum ignem portant in ore, qui sicut serpens mordent in occulto. Iste ignis non est coelestis, sed gehennalis; nec lucidus, sed caliginosus, quia qui male agit odit lucem. Ille qui misit me baptizare, etc. Joannes dit amaritudinem, post infundit dulcedinem, prius vasa cordium mundat, post mundata replavacro aquae in verbo vitae, ut exhiberet eam gloriosam, non habentem maculam aut rugam . Considerate ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ ⁊ illa q̃ duc̃ ad sinistrã.⁊ illa q̃ duc̃
ad dextmͣ. Uia lata ⁊ spaciosa q̃ ducit
ad ꝑditionẽ. Et uia artu q̃ duc̃ adiu¬
tam. Uia salutis arta qͥd̾ ẽ in pͥncipio
.i. ĩcipientib qͣi in ianua quia ĩ chor¬
tur atimore gehenne ⁊ uiciorum
mortificatione q̃ ñ fit sñ amaritudine.¬

Expanded text:
illa quae ducit ad dextram. Via lata et spatiosa quae ducit ad perditionem, et via arcta quae ducit ad vitam. Via salutis arcta quidem est in principio, id est incipientibus quasi in janua, quia inchoatur a timore gehennae et vitiorum ortificatione quae non fit sine amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ efficatie a qͦc̃ꝙ: det᷑ quia unꝰ ẽ qui int̾iꝰ
oꝑat᷑ in different̾ ꝑ differentes minis¬
In his gͦ qui st̃ simplices sñ totiꝰ malitie
felle gem̃tes examore ⁊ dilatõe fut᷑e in¬
te. habitat sp̃s sc̃s. Et inhis qui sunt
ꝯcordes ⁊ uerã pacẽ ⁊ dilectionẽ. int̾ se
custodientes quã significant oscula co¬
lunbarum. hanc sĩplicitatis in nocẽ¬
tiam scͥptura nob ꝯm̃dat ꝑ agnũ ⁊̃ et

Expanded text:
et efficaciae a quocunque detur, quia intus est qui interius operatur indifferenter, per differentes minisIn his ergo qui sunt simplices, sine totius malitiae felle, gementes ex amore, et dilatione futurae vitae habitat Spiritus sanctus. Et in his qui sunt concordes, et veram pacem et dilectionem inter se custodientes quam significant oscula columbarum. Hanc simplicitatis innocentiam Scriptura nobis commendat per agnum, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnẽ noui testam̃ti. sangͥnẽ qͦ sanctificat᷑
ẽ pollutũ ducat. Nemo spũi sc̃o ꝯtume¬
liam faciat. Dico uob̃ q multo det̾iora
mẽt᷑ tormenta qui filiũ d̾i iã glorifi¬
nitatẽ sublimatũ ⁊ insede pat̾ne ma¬

Expanded text:
nem Novi Testamenti, sanguinem quo sanctificatus est pollutum dicat. Nemo Spiritui sancto contumeliam faciat. Dico vobis quia multo deteriora meretur tormenta qui Filium Dei jam glorifinitatem sublimatum, et in sede pat
Abbreviated transcription (Latin):
cłi sap̾ia. In hoo capite ocłos nt̾os sẽper
fixos habeamꝰ. Iuxta illd̾ ocłi sapientis
in capite suo. Siquis ocłos suos abhoc
capite euulserit nect̾ẽ ũ cecꝰ fiat. S di¬
cet aliqͥs hoc cap̃ ĩa in celo ẽ ñ indiget u̾¬

Expanded text:
i sapientia. In hoc capite oculos nostros semper fixos habeamus juxta illud: Oculi sapientis in capite suo . Si quis oculos suos ab hoc capite evulserit, necesse est ut caecus fiat. Sed dicet aliquis hoc caput jam in coelo e
Abbreviated transcription (Latin):
petr̃. pasce agnos meos. Et ip̃e dictꝰ est¬
s pastor ouiũ ⁊ fcoeles oues pascue
m ̃. Et legis p̃ceptum ẽ uͥ cotidie sac̃¬
aotes duos agnos offerent. Unũ mane
⁊ alt̾m in uesꝑe. In mane incipuit᷑ ho¬
mines oꝑari: Iõ ꝑmane intłligitur
pͥncipiũ actiõis. sic̃ ꝑuesꝑam dat᷑ intlligi
fuis. Qd ẽ gͦ duos agnos offerre: nisi
oꝑa in nocentia inciꝑe ⁊ ad finẽ ꝑ ducere:
hoc ẽ sacͥficiũ uge. Qͥa sẽꝑ d̾s reqͥrit ano¬
b̵ irinocentie uͥtutẽ. Que ꝑpuerũ ⁊̃ sig̾¬
nificat᷑. Ut ibi. Ecce ego ⁊ pueri mei.⁊ ĩ e
uĩgłio. Sinite paruulos uenire adme.
taliũ it ẽ regnũ celoꝵ ⁊ alibi. Nisi ꝯu̾si fu¬
eritis ⁊ efficiamii sic̃ paruulus iste. nõ¬

Expanded text:
. Et dictum est pastor ovium, et fideles oves pascuae ejus . Et legis praeceptum est ut quotidie sacerdotes duos agnos offerrent, unum mane, et alterum in vespere . In mane incipiunt homines operari. Ideo pro mane intelligitur principium actionis, sicut per vesperam datur intelligi finis. Quid est ergo duos agnos offerre nisi opera innocentiae incipere et ad finem perducere? hoc est sacrificium juge, quia semper Deus requirit a nobis innocentiae virtutem quae per puerum etiam significatur. Ut ibi: Ecce ego et pueri mei ; et in Evangelio: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum ; et alibi: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut par
Abbreviated transcription (Latin):
turis nob̃ tͣdidert̃. Maxime c̃sermo fit
de u̾bi in carnatiõe uł de ip̃iꝰ et̾ra gn̾ati¬
one. Uelut pueri pꝰ erudiunt᷑ u sciant
u̾ba sana formare. dem̃ docendi ft̃ ũ ea
q̃ dñt ĩ tłłigãt. Ecce cotidie audio in eccłla
loquendi multi loqunt᷑. dicentes qr rͨ ñ¬

Expanded text:
sermo fit de Verbi incarnatione, vel de ipsius aeterna generatione. Veluti pueri prius erudiuntur ut sciant verba sana formare, deinde docendi sunt ut ea quae dicunt intelligant. Ecce quotidie audio in Ecclesiloquendi multi loquuntur, dicentes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uͥc̃q ẽ se totũ ht̃. Hoc de patre. ħ de filio
hoc de sp̃u sc̃o ẽ intelligendũ. Qd ẽ gͦ filii
missio nͥ forme seruił susceptio: Et quid
sp̃s sc̃i descensio nͥ q̃dam sĩbolica ipsiꝰ p̃sẽ¬
tacio ⁊ mistica. significatõ: Non it sic ĩ
colũba descendens in se ẽ motꝰ qͥ sẽꝑ in se
ĩmotꝰ mani. Nec aliqͦ mͦ cep̃ ẽẽ in dño qͦ
pͥus ñ fuit in eo. Nob̃ ñ hñtib dat᷑ ⁊ ha¬
bentib uͥ ãpliꝰ habeat᷑. Dño qiͣ ñ hñti
sua oceptiõe datꝰ ẽ scd̾m pleninuidinẽ. Sũ
i pat̾ cũ filio erat maiestate ⁊ ĩ hoĩe assũp¬

Expanded text:
ue est se totum habet. Hoc de Patre, hoc de Filio, hoc de Spiritu sancto est intelligendum. Quid est ergo Filii missio nisi formae servilis susceptio? Et quid Spiritus sancti descensio, nisi quaedam symbolica ipsius praesentatio et mystica significatio? Non enim sic in columba descendens in se est motus qui semper in se immotus manet. Nec aliquo modo coepit esse in Domino quo prius non fuit in eo. Nobis non habentibus datur, et habentibus ut amplius habeatur. Domino quasi sua conceptione datus est secundum plenitudinem. Sicut enim Pater cum Filio erat majestate et in homine assump
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ñ ꝓpt̾ se qͣi indigens aliqͦ remedios
ut nob hu̾litatis p̾ber⁊ exẽplũ ⁊ salutis
ꝯferret remediũ: baptiratꝰ ẽ. Et ip̃e p̃r
m̃ti. Consid̾ate qͣnta sit hꝰ sacͣm̃ti digni¬
tas. Qd̾ ip̃e filiꝰ sic ꝯm̃dauit illud suscipiẽ

Expanded text:
iquo remedio, sed ut nobis humilitatis praeberet exemplum salutis conferret remedium, baptizatus est. Et ipse Pater amenti. Considerate quanta sit hujus sacramenti dignitas, quod ipse Filius sic commendavi
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Et una fides. Id̾ iubem᷑ õs crede. Sic̃
ud̾ dicẽ. Non decet nos infide uł infidei ꝯ¬
fessiõe dissentire. Sit gͦ pura ⁊ sincera fĩdi
in tegͥtas incorde. Sit pura ⁊ sincera fid̾i
ꝯfessiomore. Qa corde credit᷑ adi̾ticiã. ore
ã fit ꝯfessio ad salutẽ. Si ñ possumꝰ oĩa cre

Expanded text:
rseverat. Et una fides, idem jubemur omnes credere, sicut et idem dicere. Non decet nos fideles in fidei confessione dissentire. Sit ergo pura et sincera fidei integritas in corde, sit pura et sincera fidei confessio in ore, quia corde creditur ad justitiam, ore autem fit confessio ad salutem. Si n
Abbreviated transcription (Latin):
milia dese sentiebant. qͥa illuminati erãt
uͥ se agnoscerent. Nos nicħ sumꝰ ⁊ tñ mag¬
na denob̃ estimamus q ceci hñres albu¬
ginẽ in ocłis. Qmisit me baptizare ĩ aqͣ
ille mͥdixit suꝑ quẽ uideris ⁊c̾. Spũs sc̃i
descensionẽ sic̃ ⁊ ip̃iꝰ filiĩ missionẽ qͥdam
simpliciores munꝰ sane in telligunt.
Cũ it audiũt ab ip̃a i̾tate. Ego exiui ã
patre ⁊ ueni inmũdũ sic ĩ telligt̃. qͣi pͥus
fuit iu patre ⁊ ñ ĩmundo. Et c̃ apatre exi

Expanded text:
en magna sed humilia de se sentiebant, quia illuminati erant ut se agnoscerent. Nos nihil sumus, et tamen magna de nobis aestimamus, quia caeci habentes albuginem in oculis: Qui misit me baptizare in aqua ille mihi dixit: Super quem videris, etc. Spiritus sancti descensionem sicut et ipsius Filii missionem quidam simpliciores, minus sane intelligunt. Cum enim audient ab ipsa Veritate: Ego exivi a Patre, et veni in mundum , sic intelligunt quasi prius fuerit in Patre, et non in mundo. Et cum a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eis debuit ex lege natẽ qua de¬
buit ilł qd̃ uellet sibi fi̾. Soło ꝯcedi¬
mus naturali lege tenebat᷑ ut illoꝰ
luce u̾itatis illuminar. ñ tñ sim

Expanded text:
hoc eis debuit; ex lege naturae, qua debuit illis, quod vellet sibi fieri. Solutio. Concedimus, naturali lege tenebatur, ut illos luce veritatis illuminaret, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
brei exspoliauert̃ egiptios mauro ⁊ ar¬
gento ⁊ aliis q̃ erant necc̾ia ad diuinũ
cultũ. Et in lege p̾ceptũ ⁊ iudeis ut si
mancipiũ gentile emerent eiꝰ pili rad̾en¬
tur ⁊ nugniũ incͤmenta abscid̾ent᷑. de¬
inde adusus domesticos assum̾et᷑. sic
uanis ⁊ suꝑflus gentiliũ suꝑstit̾onibꝰ
abrasis ⁊ descisis qd̾ purũ reꝑtũ fu̾it ad¬
sum̃d̾ ÷ administ̾iũ domꝰ cłi. Notand̾
÷ ꝙ diuini auctores hꝰ mͦi testimonia po¬
nunt in alia significatiõe quã sĩt posita
alit̾ intellexit ooiphas alit̾ euangłistã.
Ille emĩ cuiꝰ potñtia ⁊ uͥtute locuta uoce
hominis ÷ asma uelud organo usust
st̃. Qui antem negant ⁊ u̾b̃ ⁊ factis in fi
dicendis̃ an ofientes an negantes simpłr
aũb̾. Os̃ itaq mali dm̃ factis negant. õs

Expanded text:
t Aegyptios auro, et argento et aliis, quae erant necessaria ad divinum cultum. Et in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic vanis et superfluis Gentilium superstitionibus abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit assumendum est ad ministerium domus Dei. Notandum est quod divini auctores hujusmodi testimonia ponunt in alia significatione, quam sint posita aliter intellexit Caiphas, aliter evangelista. Ille enim cujus potentia et virtute locuta voce hominis est asina velut organo, usus est sunt. Qui autem negant et verbis et factis, infidan dicendi sunt confitentes, an negantes simplica verbis. Omnes itaque mali Deum factis negant; omne
Abbreviated transcription (Latin):
cauenda osid̾at. ħẽ afflictionẽ ⁊ oc¬
cupationẽ. afflictio ẽ ad amaritu¬
dinẽ. occupatio ad dissipationẽ. ꝑaf
flictiont̃ dulcedo m̃tis amaritat᷑. ꝑ
occupationẽ tnͣquillitas dissipatur.
entiam uritur. Occupatio ẽ qñ i hiᷤᷤ
ĩpossibilitatẽ patient̃ sustineat. Ne
autem male occupet᷑ possibilitatẽ
suam extͣ m̃surã suã ñ excendat.:
fastidit nec p̃sentib fruitur nec
futuris saciatur. In choata enĩ ante
ꝯsũmationẽ deserit ⁊ in choanda añ
tempꝰ app̾hendit. ꝓpt̾e̾a bonũ ẽ p̾senta

Expanded text:
cavenda considerat, hoc est afflictionem et occupationem. Afflictio est ad amaritudinem. Occupatio ad dissipationem. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dissipatur. entiam uritur. Occupatio est, quando inimpossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
minis s naturam. qr non ẽ factus altiꝰ
ꝑsone quã pͥus fuerat. sicut factus est
nature quam fuit suam retinens. as¬
supm̃do humanitatẽ ñ amisit diui¬
nitatẽ. Ideo ꝯced̾r quod natura ñ ꝑsc̃ã
est assũpta non solum aꝑsona s anͣ.
Ille anctoritates que dñt u̾bum tm̃
in carnatum alias ꝑsonas tantũ ex¬
cludunt non naturam diuinam.::¬
¶ RR̾ quid sit p̾destinatio. respõ. gͣ¬
tie p̃paratio. qñq etiam dr p̾destina¬
de natura. Soło de ꝑsona non scdm
diuinam nat᷑am sed scđm humanã
pot̃ ⁊̃ dici quł natura p̾destinata est¬

Expanded text:
minis, sed naturam, quia non est factus alterius personae quam prius fuerat, sicut factus est alterius naturae quam fuit, suam retinens; assumendo enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ideo conceditur quod natura, non persona, est assumpta, non soluIllae auctoritates, quae dicunt Verbum tantum incarnatum, alias personas tantum excludunt, non naturam divinam. QUAESTIO X. Quid sit praedestinatio? Responsio. Gratiae praeparatio. Quandoque etiam dicitur praedestinade natura? Solutio. De persona, non secundum divinam naturam, sed secundum humanam. Potest etiam dici quod natura praedestin
Abbreviated transcription (Latin):
dat erga romanos affectum. ut dic̃
expositor agendo deo gr̃as. cum ꝓ oĩ¬
bus bonis quedat ds̃ tam bonis quã
pectu romanoꝵ .s. quia dona colla¬
ta sunt eis. Cum autem aliquis ag̃
gr̃as ꝓbonis malis collatis hoc fac̃
tm̃ respectu donoꝵ. non eoꝵ quibꝰ con
apłs in romanis ñ laudat fidem sed
facilitatẽ fidĩ que uidr ñ ẽẽ laudan¬
da quia qui facile credit facile de cre¬
dit. Soło duplex ẽ facilitas alia que
ꝓuenit ex leuitate aĩ.⁊ hec indigna
laude. alia que ꝓcedit ex uigore ãi.
& multo intuitu rõnis. ⁊ ħlaud̾ digna.
apłs non ꝑcreaturam s ꝑcreatorem
falsum uł uerum sũ necessitate. per¬
sit uerum loqui. indulsit iuram̃tũ
cũ sit necessariũ. In quo tͥa debent
ẽẽ. iudicium quantum ad discre¬
tionis utilitatẽ. iusticia quantũ an
sit faciendum. u̾itas quantũ ad co¬
gnitionẽ. si unũ hoꝵ de fuerit: rea¬
tus ꝑ uiri in curritur. ¶R̃ qͥd¬

Expanded text:
dat erga Romanos affectum, ut dicit expositor, agendo Deo gratias, cum pro omnibus bonis, quae dat Deus tam bonis quam pectu Romanorum, scilicet, quia dona collata sunt eis. Cum autem aliquis agit gratias pro donis malis collatis, hoc facit tantum respectu donorum, non eorum, quibus conlus in Romanis non laudat fidem, sed facilitatem fidei, quae videtur non esse laudanda, quia qui facile credit, facile decredit. Solutio. Duplex est facilitas; altera, quae provenit ex levitate animi; et haec indigna laude; altera, quae provenit ex vigore animi, et multo intuitu rationis, et haec laude digna. s non per creaturam, sed per Creatorem,falsum, vel verum sine necessitate; suasit verum loqui; indulsit juramentum cum sit necessarium, in quo tria debent esse: judicium, quantum ad discretionis utilitatem; justitia, quantum an sit faciendum; veritas, quantum ad cognitionem. Si unum horum defuerit, reatus perjurii incurritur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad finẽ fortit̾ in hoc quod mali¬
illa corruptionis ad ꝯfusionẽ ĩgerit¬
hoc sapĩa lege mirabili ⁊ secͤta dis¬
pensatiõe ad decorẽ oꝑm suoꝵ ꝯuer¬
tit ex ñ pulchro efficiens ut pulcher¬
rimum fiat quod pulohrum est.

Expanded text:
maliilla corruptionis ad confusionem ingerit, haec lege mirabili secretaque dispositione ad decorem operum suorum convertit, ex non pulchro efficiens, ut pulcherrimum fiat quod pulchrum est,
Abbreviated transcription (Latin):
longe fi̾ abamplexib. quia hu̾ana
scd̃m quẽdam affectum sp̃em u̾tu¬
tis hñtem qiͣ ad amplexum sapĩe
deriis carnalib ⁊ cupiditatibꝰ t̾remꝰ
ñ diuidt̃ eito adsolita relabunt᷑. Sic̃¬

Expanded text:
longe fieri ab amplexibus; quia humana secundum quemdam affectum, speciem virtutis habentem, quasi ad amplexum sapientiae deriis carnalibus et cupiditatibus terrenis non dividunt, cito ad
Abbreviated transcription (Latin):
scindendi ⁊ tẽpus ꝯsuendi. Oĩs hõ
qui incarne scđ̾m carnẽ uiuit ꝑ car¬
nis affectum unũ ẽ cũ his q̃ caro ꝯcu¬
cũ det̾renis affectib nil suꝑ ẽ qd̾ eiꝰ
mentem indesid̾ia aliena au̾tat. Tẽpꝰ
gͦ ẽ scindendi uͥ pꝰ hõ mentẽ a desid̃iis
t̾rens m̃tẽ auellat. pꝰtea tẽpꝰ ꝯsuen¬

Expanded text:
pus consuendi. Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis affectum quasi unum est cum iis quae caro concucum de terrenis affectibus nihil superest quod ejus mentem in desideria aliena avertat. Itaque tempus est scindendi, ut prius homo mentem a desideriis terrenis avellat; postea tempus consuen
Abbreviated transcription (Latin):
ulla uirtutis emulatione ad studiũ
bomi ꝓuocantur̃. Ubi enĩ querenti
qui nec illud tempꝰ quod naturalit̾ qui¬
eti datum ẽ quietum hr̃e potest. ĩał¬
tem cura ⁊ sollicitudine cruciat᷑. Illi

Expanded text:
ua virtutis aemulatione ad studium boni provocantur. Si enim quaerenti qui nec illud tempus, quod naturaliter quieti datum est, quietum habere potest. Ptem cura et sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾r maius bonum ẽẽ opꝰ cum uolũ¬
tate quam solam uoluntatẽ sine
oꝑe. S dicunt illi ĩo desid̾abat ue¬
nire ut cum oꝑe crescet uoluntas¬
& ita maiꝰ fiero m̃ĩtum: quid di¬
cent de passione xͥ nunquid nõ
ampliꝰ. paciendo meruit quã pͥ
solo desid̾io: Non enĩ posst̃ dice̾
euis uoluntatẽ inpassione augm̃¬
tatam ẽẽ ut sic cresc̾et meritum:
Q̾r quomͦ dicat se apłs debitorẽ
cauit iłł : gͦ ñ ex debito. Sol̃o ñ dic̃
qd̾ aliquid debeat ilł ex m̃ito ilłoꝵ
s ex iniuncto officio debet euan
sitas michimn ꝯbit euangłare q̃
necessitas ñ tollit uoluntatem
sicut istud debitum ñ aufert gr̃ã.¬
¶tem uidet᷑ quod in eis erat uñ

Expanded text:
videtur majus bonum esse opus cum voluntate, quam solam voluntatem sine opere. Sed dicunt illi: Ideo desiderabat venire, ut cum opere cresceret voluntas, et majus fieret meritum. Quid dicent de passione Christi? Nunquid non amplius patiendo meruit, quam prius solo desiderio? Non enim possunt dicere ejus voluntatem in passione augmentatam esse, ut sic cresceret meritum. Quomodo dicat se Apostolus debitorem cavit illis? ergo non ex debito. Solutio. Non dicit, quod aliquid debeat illis ex merito illorum, sed ex injuncto officio debet evangsitas mihi incumbit evangelizare . Quae necessitas non tollit voluntatem, sicut istud debitum non aufert graItem videtur, quod in eis erat, un
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ sit filius dei uł d eus
quod sic uolunt ꝓbare. scđm quod
est homo ẽ p̃destinatus ut sit filiꝰ
sit ꝑsone ex p̃ssuum. si aũ notet
causam uł ꝯditionẽ ñ ẽ uerum. Ut
gͦ scđm qnͣtitatẽ pecc̃i fit filius:

Expanded text:
humanitatem sit Filius Dei? vel Deus? Quod sic volunt probare, secundum quod est homo, est praedestinatus, ut sit Filius sit personae expressivum. Si autem notat causam, vel conditionem, non est verum, ut ergo secundum quantitatem peccati fit salvus.
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Uñ dic̃ aug̃ quod qui falsũ
malum an indifferens. si bonũ
modo faciendũ. si in differens est
quomͦ semꝑ amalo: Soło ip̃m nõ
est malum. s tñ occasio mali. Uñ
ꝯsulit ip̃m dñs uitare ne eius assi¬
suum erga romanos dicendo.
Desid̾o ind̾e uos ut aliquẽ fructõ¬
habeam inuob̃ cum mag̃ uideatur
suam utilitatẽ quam illoꝵ attend̾e.
Soło. Non querit ꝓpͥam utilitatẽ

Expanded text:
eam. Unde dicit Augustinus quod qui falsum malum, an indifferens: si enim bmodo faciendum; si indifferens est, quomodo semper a malo? Solutio. Ipsum non est malum, sed tamen occasio mali; unde consulit ipsum Dominus vitare, ne ejus assisuum erga Romanos dicendo: Desidero videre vos ut aliquem fructhabeam in vobis , cum magis videatur suam utilitatem, quam illorum attendere? Solutio. Non quaerit propriam utilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Soło homo pot̃ dimitt̾e pec̃ca nõ
qr homo s qr ds̃. sicut pot̃ mundũ
est esse sapientiã aliud sapere ꝑsa
pientiam. aliud hr̃e aliquid ꝑna
turam aliud ꝑ grãm. ¶ t̾ sic obi¬
citur. Dictum ẽ quod quicqͥd ht̃

Expanded text:
omo ille potest dimittere peccata, non quia homo, sed quia Deus, sicut potest mundum est esse sapientiam, aliud sapere per sapientiam, aliud habere aliquid per naturam: aliud per gratiam. Item sic objicitur: Dictum est quod quidquid habet
Abbreviated transcription (Latin):
plane contra dit̃. Dic̃ enĩ apłs quod ĩ
ip̃o habitat plenitudo diuinitati
Et ambrosuis. quicqͥd ht̃ filiꝰ dei ꝑna¬
turam. et filius hominis ꝑ grãm. Itẽ
dñs de se loquens. Data michi om̾is
potestas ĩ.c. ⁊ĩ .t. Si ht̃ onũpotentã
ẽ om̃ipotens. Si ẽ oĩpotens ẽ ds qr soł¬

Expanded text:
it. Dicit enim Apostolus quod in ipso habitat plenitudo divinitatis . Et Ambrosius: Quidquid habet Filius Dei per naturam, et filius hominis per gratiam. Item Dominus de se loquens: Data est mihi omnis potestas in coelo, etc. Si habet omnipotentiam, est omnipotens; si est omnipotens, e