comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Post aut̃ uarietate ne eum delectari pucamꝰ. qua celũ ⁊ t̾ras exor¬
natas uidemꝰ: Que ista pot̾ ẽẽ oblectacio deo: Que si ẽẽt non ea tam diucare¬
re potuiss. An hac ut fere dicicis hominũ causa. ad eo ꝯsticuei sunt: sapi¬
entium ne : Propt̾ paucos gͥtanta ÷ rerũ facta molitio. Austulcoꝵ.
At pͥmũ causa non fuit. cur de inꝑbis bene mereret᷑. Deinde quid estas¬
secutꝰ cñ om̃s stulti sunt. sine dubio inserruni maxime quod stulti sũt
M senus enam stulticia quid possumꝰ dicere : Peinde quod ita multa sunt
commoda in uita ut ea sapiendes commodoꝵ cõpensatione leniai
pħoꝵ udicia. s delirantiũ sompnia. Nec enĩ multo absurdiora sunt ea
que poetarũ uocib fusa ipsa suauitate nocuerunt: qui ⁊ ira inflãmatos ⁊ li¬
bidine furentis induxerunt deos. Fecert᷑q ut eoꝵ bella. prelia. pugnas.

Expanded text:
verat. post autem: varietatene eum delectari putamus, qua caelum et terras exorverat. post autem: varietatene eum delectari putamus, qua caelum et terras exornatas videmus? quae ista potest esse oblectatio deo? quae si esset, non ea tam diu carere potuisset. an haec, ut fere dicitis, hominum causa a deo constituta sunt? sapientiumne? propter paucos igitur tanta est rerum facta molitio. an stultorum? at primum causa non fuit cur de inprobis bene mereretur; deinde quid est adsecutus, cum omnes stulti sint sine dubio miserrimi, maxime quod stulti sunt miserius enim stultitia quid possumus dicere, deinde quod ita multa sunt incommoda in vita, ut ea sapientes commodorum conpensatione leniantphorum iudicia sed delirantium somnia. Nec enim multo absurdiora sunt ea quae poetarum vocibus fusa ipsa suavitate nocuerunt, qui et ira inflammatos et libidine furentis induxerunt deos feceruntque ut eorum bella proelia pugnas
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabilia secla dormierint. Non enĩ si mundus nullus erit. se
non erant. Secla non dico nunc ea que dierũ noctuiq ni
annuis cursib ꝯficiunt᷑. Nam faceor ea sine mundi ꝯuersione effici
non pocuisse. S fuit quedam ab infinito tempore ecernicas quam
nulla circumscͥptio tẽpoꝵ meciebat᷑. Spacio tam̃ qualis ea fuerit
incelligi potest. Quod ne in cogicationẽ quidẽ cadit ut fuetit tẽ¬
pꝰ aliquod nullũ cum tẽpꝰ ẽẽt. Isto gͥ tam in meuso spatio quero bal¬
be cur prono ea ur̃a cessauerit. laborem ne fugiebat. Nle iste ne actin¬
git deuni. nec erat ullus. cũ omnes nature mimun diuinio. celuꝰ ignes.
t̃re. maria parerent. Quid aut̃ erat quod ꝯcũpisceret deusimundũ sig¬
uis ⁊ luminib tauquã edilis ornare si ut deus ipse meliꝰ habitaret.
Ancea uidelicet cẽpore̾ finito. ui denebris tanquã iugurgustio habita¬

Expanded text:
innumerabilia saecla dormierint; non enim si mundus nullus erat saecla innumerabilia saecla dormierint; non enim si mundus nullus erat saecla non erant saecla nunc dico non ea quae dierum noctiumque numero annuis cursibus conficiuntur; nam fateor ea sine mundi conversione effici non potuisse; sed fuit quaedam ab infinito tempore aeternitas, quam nulla circumscriptio temporum metiebatur, spatio tamen qualis ea fuerit intellegi potest, quod ne in cogitationem quidem cadit ut fuerit tempus aliquod nullum cum tempus esset—isto igitur tam inmenso spatio quaero Balbe cur Pronoea vestra cessaverit. laboremne fugiebat? at iste nec attingit deum nec erat ullus, cum omnes naturae numini divino, caelum ignes terrae maria, parerent. Quid autem erat quod concupisceret deus mundum signis et luminibus tamquam aedilis ornare? si ut deus ipse melius habitaret, antea videlicet tempore infinito in tenebris tamquam in gurgustio habita
Abbreviated transcription (Latin):
eunt. cum cote questiones se ribendo explicant᷑. Est enĩ ad mirabilis que¬
dam ꝯcinuatio seriesq rerũ. ut alia exalia nexa ⁊ omnes int̾ se apte ꝯliga¬
teq uideantt᷑. Qui aut̃ requirunt quid quaq de re ipsi senciamꝰ. curiosus
id faciunt quam uecesse ÷ Non enĩ tam auctores indisputando. quã ra¬
tionis momenta querendi sunt Quin ⁊iã obest plerũq iis qui discere
uolunt anctoritas eorum qui se docere proficent᷑. Desinunt em̾ suũ iudici¬
ũ adhibere. Ii habent iatum quod habeo quem probant iudicatum iudñt
Nec uero ꝓbari solet id quod de pychagoreis accepimꝰ. Quos ferunt
si quid ad̾fumarent indisputando cum exiis querecet᷑ quare ita ẽẽt.
respondere solitos. Ipse dixit. Ipse aut̃ erat pithagoras. Tantũ o¬
pinio p̃idicati poterat. ut etiam sine racione ualeret auctoritã.
abutroq autem sciscitor eur mundi edificatores repeute extiterint.

Expanded text:
cuntur, cum totae quaestiones scribendo explicantur; est enim admirabilis quaecuntur, cum totae quaestiones scribendo explicantur; est enim admirabilis quaedam continuatio seriesque rerum, ut alia ex alia nexa et omnes inter se aptae conligataeque videantur. Qui autem requirunt quid quaque de re ipsi sentiamus, curiosius id faciunt quam necesse est; non enim tam auctoritatis in disputando quam rationis momenta quaerenda sunt. quin etiam obest plerumque iis qui discere volunt auctoritas eorum qui se docere profitentur; desinunt enim suum iudicium adhibere, id habent ratum quod ab eo quem probant iudicatum vident. nec vero probare soleo id quod de Pythagoreis accepimus, quos ferunt, si quid adfirmarent in disputando, cum ex iis quaereretur quare ita esset, respondere solitos ipse dixit; ipse autem erat Pythagoras: tantum opinio praeiudicata poterat, ut etiam sine ratione valeret auctoritas.Ab utroque autem sciscitor cur mundi aedificatores repente exstiterint,
Abbreviated transcription (Latin):
losophiam nrĩs hominib explicandam putaui: magni existimans int̾ ẽẽ.
deciis ⁊ ad laudem ciuitatis res tã grauis tã p̃claras latinis etia liti
discendi. s etiam scͥbendi studia cõmouerĩ. Cum plures enĩ grecis insticutiõib
cruditi. ea que didicerant cum ciuib suis cõmunicare non poterant. quod
illa que a grecis accepissent latine dici possent. diffiderent Quo in genere
tantũ ꝓfecisse uidem᷑. ut ãgrecis ne uerboꝵ quidem copia uincereniur.
Hoitata etia ÷ ut me ad hec ꝯferrẽ amini egͥcudo fortuue magna ⁊ graui
cõmoca iniuria Cuiꝰ si maiorẽ aliquani leuationẽ reperire pocussem: non ad
banc potissimũ ꝯfugissem. Ea uͦ ipsa nulla ratione melius frui potui. quã
si me non modo ad legendos libros. s etiã ad totã philosophiam ꝑ tractan¬
dam dedissem. Omui̾s aut̾ eiꝰ parces atq omnia menbra tum facili me nos¬

Expanded text:
losophiam nostris hominibus explicandam putavi, magni existimans interesse ad losophiam nostris hominibus explicandam putavi, magni existimans interesse ad decus et ad laudem civitatis res tam gravis tamque praeclaras Latinis etiam littdiscendi sed etiam scribendi studia commoverim. complures enim Graecis institutionibus eruditi ea quae didicerant cum civibus suis communicare non poterant, quod illa quae a Graecis accepissent Latine dici posse diffiderent; quo in genere tantum profecisse videmur, ut a Graecis ne verborum quidem copia vinceremur. Hortata etiam est ut me ad haec conferrem animi aegritudo fortunae magna et gravi commota iniuria; cuius si maiorem aliquam levationem reperire potuissem, non ad hanc potissimum confugissem. ea vero ipsa nulla ratione melius frui potui quam si me non modo ad legendos libros sed etiam ad totam philosophiam pertractandam dedissem. omnes autem eius partes atque omnia membra tum facillume nos
Abbreviated transcription (Latin):
b offenderet deserateq discipline etiã pͥdem relicte patrociniũ nec opinatũ ã nobit
ẽẽ susceptũ. Nos aut̃ nec subito cepimꝰ philosophari. nec mediocrẽ a primo tẽꝑe
etatis in eo studii operãq curã consupsimus Et cum minime uidebam᷑ cũ maxi¬
me plulo sop habam᷑. Quod ⁊ orationes declarant refeite philoso phoꝵ sen¬
tentiis.⁊ doctissimoꝵ hominũ familiaritates quib semꝑ domꝰ nr̃a floruit. ⁊ pͥn¬
cipes illi diodotꝰ phipililo antiochus. posidoniꝰ. aquib instituti sumꝰ. Et si oĩa
philosophie precepta refert̃ ad uitam: arbitͣmur nos ⁊ publicis ⁊ pͥuatis
in reb ea prestitisse que ratio ⁊ doctrina p̃senpserit. sin aut̃ quis requirit
qua causa nos npulerit. ut hec tam sero lict̾is mandaremuis. nichil ÷ quod
expedire tã facile possimꝰ. Nam cum ocio langueremꝰ ⁊ his ess rei p̾facꝰ.

Expanded text:
bus offunderet, desertaeque disciplinae et iam pridem relictae patrocinium necopinatum a nobis bus offunderet, desertaeque disciplinae et iam pridem relictae patrocinium necopinatum a nobis esse susceptum. Nos autem nec subito coepimus philosophari nec mediocrem a primo tempore aetatis in eo studio operam curamque consumpsimus, et cum minime videbamur tum maxime philosophabamur; quod et orationes declarant refertae philosophorum sententiis et doctissimorum hominum familiaritates, quibus semper domus nostra floruit, et principes illi Diodotus Philo Antiochus Posidonius, a quibus instituti sumus. et si omnia philosophiae praecepta referuntur ad vitam, arbitramur nos et publicis et privatis in rebus ea praestitisse quae ratio et doctrina praescripserit. Sin autem quis requirit quae causa nos inpulerit ut haec tam sero litteris mandaremus, nihil est quod expedire tam facile possimus. Nam cum otio langueremus et is esset rei public
Abbreviated transcription (Latin):
cordes ad ueri inuestigandi cupiditatẽ. Res ent̾uulla s de qua tanto¬
opere non solum indocti. s etiam docti dissentiant. Quoꝵ opimones eũ
tam uarie sint tainq int̾ se dissidentes. alii utrũ fieri ꝓfecto potest.
⁊ earũ nulla alterũ certe non pocest ut pliis una uera sit. Qua quidẽ
incausa ⁊ beniuolos obiurgatores placare.⁊ muidos uituꝑatores ꝯfuta
possumus. ut alteros reprehendisse peniteat alt̾ididicisse.
deant. Nam qui admonent aunce docendi sunt. qui uunice iui¬
sectant᷑ repellendi. Multu aut̃ fluxisse uideo de libris nostris: quoᷤᷤ
cum pluris breui dempore edicimus. uariumq: sermonẽ partim ad¬
mirantium. unde hoc plulosophandi nobis subito studium extitiss paitim qͥd
quaq de te ceite haberemꝰ scire cupientiũ. Mulcis etiam sensi mitabile iuderi eã
nobis potissimũ ꝓbatũ ẽẽ philosophiã que lucem eriꝑet. ⁊ quasi noctẽ quandam re¬

Expanded text:
cordes ad veri investigandi cupiditatem. res enim nulla est de qua tantcordes ad veri investigandi cupiditatem. res enim nulla est de qua tantopere non solum indocti sed etiam docti dissentiant; quorum opiniones cum tam variae sint tamque inter se dissidentes, alterum fieri profecto potest ut earum nulla, alterum certe non potest ut plus una vera sit. Qua quidem in causa et benivolos obiurgatores placare et invidos vituperatores confutare possumus, ut alteros reprehendisse paeniteat, alteri didicisse se gaudeant; nam qui admonent amice docendi sunt, qui inimice insectantur repellendi. Multum autem fluxisse video de libris nostris, quos compluris brevi tempore edidimus, variumque sermonem partim admirantium unde hoc philosophandi nobis subito studium extitisset, partim quid quaque de re certi haberemus scire cupientium; multis etiam sensi mirabile videri eam nobis potissimum probatam esse philosophiam, quae lucem eriperet et quasi noctem quandam re
Abbreviated transcription (Latin):
necesse: Quib sublatis. ꝑtbatio uite sequit᷑ ⁊ magna ꝯfusio. Atq
haud scioem pietate ad u̾sus deos sublata. sides etiam ⁊ societas generis
humani ⁊ una excellentissima uircꝰ iꝰ tieia tollat᷑. Sunt aut̃ alii philo¬
phi ⁊ hii quidẽ magni atq nobiles: q̃uideoꝵ mente atq ora
omnẽ mundũ administran ⁊ regi censeant. Neq uͦ id solũ. s etiã ab
udẽ hominũ uite ꝯsuli ⁊ ꝓuideri. Nam ⁊ fruges ⁊ reliqua que t̾ra pa¬
riat ⁊ tempestates at tempoꝵ uarietates celiq mutationes q̃uib omĩa
que t̾ra ginat. maturata pubescant. adiis inmortalib tribui genetilni¬
mane putant. multaque que dicent᷑ in lis libris colligunt. Que. talia suc̃
ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominũ fabricati pene uideantur.
Contͣ quos carnales in multa disseruit. ut excitqet homines non so¬

Expanded text:
necesse est, quibus sublatis perturbatio vitae sequitur et magna confusio; atque necesse est, quibus sublatis perturbatio vitae sequitur et magna confusio; atque haut scio an pietate adversus deos sublata fides etiam et societas generis humani et una excellentissuma virtus iustitia tollatur. Sunt autem alii philosophi, et hi quidem magni atque nobiles, qui deorum mente atque ratione omnem mundum administrari et regi censeant, neque vero id solum, sed etiam ab isdem hominum vitae consuli et provideri; nam et fruges et reliqua quae terra pariat et tempestates ac temporum varietates caelique mutationes, quibus omnia quae terra gignat maturata pubescant, a dis inmortalibus tribui generi humano putant, multaque quae dicentur in his libris colligunt, quae talia sunt ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominum fabricati paene videantur. Contra quos Carneades ita multa disseruit, ut excitaret homines non so
Abbreviated transcription (Latin):
facta ⁊ ꝯsticuta sunt. ⁊ adinfinitũ tempꝰ regant᷑ atq moueant᷑. In pri¬
misq magna dissensio ÷. eaq nsi diuidicat᷑ in summo errorẽ necesse ÷ ho¬
mines̃ atq maximatũ rerum ignoratione uersari. Sunt enĩ philoso phi
⁊ fuerint. qui omnino nullam habere censerent rerũ humanarũ pro¬
curationem deos. Quoꝵ si uera sencentia ÷ que pocest ẽẽ pietas. que scĩ¬
tas. que religio: Hec enĩ omĩa pure atq caste tribuenda deorũ numinu
da sunt si animaduertunt abis. ⁊ si ÷ aliquid adeis in mortalib hominũ
generi tributũ. Sin aut̃ dei neq possunt nos iuuare. nec uolunt. nec
omino curant. nec quid agamꝰ aĩaduertunt. nec ÷ quod abhis ad homi¬
uñ uita ꝑmaniere possit. quid ÷ quod ullos deis in mortalib cultꝰ hono¬
res p̃ces ad hibeamꝰ: In specie aut̃ ficte simulationis sicut relique uir¬
tuces item pietas in ẽẽ non potest. cũ qua simul scĩtatẽ ⁊ religionẽ tolli

Expanded text:
nt et ad infinitum tempus regantur atque moveantur, in primis quae magna dissensio est, eaque nisi diiudicatur in summo errore necesse est homines atque in maximarum rerum ignoratione versari. Sunt enim philosophi et fuerunt qui omnino nullam habere censerent rerum humanarum procurationem deos. quorum si vera sententia est, quae potest esse pietas quae sanctitas quae religio? haec enim omnia pure atque caste tribuenda deorum numini ita sunt, si animadvertuntur ab is et si est aliquid a deis inmortalibus hominum generi tributum; sin autem dei neque possunt nos iuvare nec volunt nec omnino curant nec quid agamus animadvertunt nec est quod ab is ad hominum vitam permanare possit, quid est quod ullos deis inmortalibus cultus honores preces adhibeamus? in specie autem fictae simulationis sicut reliquae virtutes item pietas inesse non potest; cum qua simul sanctitatem et religionem tolli
Abbreviated transcription (Latin):
mimbus adte ꝓfecta uorẽ. mea. tribues his temporis quantũ potĩs. Poteris autem qͣn¬
tum uoles. Cum uero intellexero te hoc scientio genẽ gaud̾e̾.ł um ⁊ p̃sens tecũ ꝓpediem
ut spero. ⁊dum aberis absens ioquar. Uale gͥ micicero. Tibique ꝑsuade. esse tequidẽ
michi carissimum. sed multo fore cariorem. si talib monumentis prȩceptisque lȩ¬
taber.ẜ.

Expanded text:
minibus ad te profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quanminibus ad te profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique persuade esse te quidem mihi carissimum, sed multo fore cariorem, si talibus monitis praeceptisque laetabere.
Abbreviated transcription (Latin):
abpn a ẽ ropelut .s lesueo fins bonorum ⁊ maoram. quisimples ẽ ebet. ꝯdisi¬
milibus reb misceri ⁊ temperaripotest.S de hoc magna enim res ẽ. alio loco plib.
Nunc ad ꝓposititum. Quem admodum gͥ siquando ea que uideretur utilitas ho¬
nestati repugnat. diuidicanda ressit. satis ẽ suꝑ disputatum. Sin autẽ spetiem
utilitatis ⁊̃ uoluptas haberedicetur. Nulla potest ẽẽ e cum honestate comunctio.
slã ut tribuamus aliquid uoluptan. condimenti. fortasse ñ nichil. utilitaris certe nichil
habebit. habes apatre munus marce fil mea quid̃e sententia. magnum. s ꝑ inde erit
ut acceꝑis. Quam quã hi tibi tres tibi libri. intereratippi commentarios. tamquam ho-¬
spites erunt recipiendi. S ut si ipse uenissem athenas. qd̾ quidem eẽt factum nisi me e
medio cursui. clara uoce patria reuocass: aliquando me quoq audires. Sic qũo his uolu¬

Expanded text:
aspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissiaspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest. Sed de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. Quem ad modum igitur, si quando ea, quae videtur utilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra disputatum. Sin autem speciem utilitatis etiam voluptas habere dicetur, nulla potest esse ei cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluptati, condimenti fortasse non nihil, utilitatis certe nihil habebit. Habes a patre munus, Marce fili, mea quidem sententia magnum, sed perinde erit, ut acceperis. Quamquam hi tibi tres libri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his volu
Abbreviated transcription (Latin):
Dirantẽ uoluptates. depellentem dolores. fortitudinem quoq: aiquo mod o ep pe:¬
duuat Cum tradunt rationem negligende mortis. ꝓpetiendi doloris. ũ temꝑan¬
tiam in ducunt. Non facillime illi quid̃c s tam̃ quoquomodo possunt.Ducunt ẽ¬
nim uoluptatis magnitu dinem doloris detractationiẽ fieri. Iuftitia uacillat
uł iacet potius. Omnesꝙ hes iuitutes que in communitate cer nuntuar. et in
sotieratt genis humani . leꝙ enimbonitas. nec libecalitas nec comitas esse
ootest . sson plulquam amicitia. si ñ ꝑse ex petantur. siaduolupaeẽ oetlima¬
D ue referantur. Conferamus gͥ in pauca. Nlam utilitatem nullam ẽẽ dociuma
que honestati eẽt contratia. Sie omnem uoluptatẽ dicumus yo nesdati eẽ contrani¬
tempturos controuesiam putauerunt. si cum honefate uolupiatiẽ nemqo an
cum homine pecudem copulauisent N lon reciit istam conunetio nem ho desas

Expanded text:
ditantem voluptates. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expeditantem voluptates. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia vacillat vel iacet potius omnesque eae virtutes, quae in communitate cernuntur et in societate generis humani. Neque enim bonitas nec liberalitas nec comitas esse potest, non plus quam amicitia, si haec non per se expetantur, sed ad voluptatem utilitatemve referantur. Conferamus igitur in pauca. Nam ut utilitatem nullam esse docuimus, quae honestati esset contraria, sic omnem voluptatem dicimus honestati esse contrarirempturos controversiam putaverunt, si cum honestate voluptatem tamquam cum homine pecudem copulavissent. Non recipit istam coniunctionem honestas,
Abbreviated transcription (Latin):
miser uirtutis famulatus feruientis s uoluptati. Quod aũt munus prudentiȩ
an legere intelligent̃ uoluptates. fac nichil isto eẽ iocundius quid cogitari potest
is. Iam qui dolorẽ summum malũ dicat. apuo eum quẽ habet locum fa¬
tudo quȩ ẽ dolorum laborumq contemptio. Quamius enim multis locis dicat epr¬
curus sicut iddicit. satis fortiter dedolore tam̃ ñ idspectandumẽ. quid dicat.
s quid consentaneum sit ei dicere. quibona uoluptate terminauerit. mala dolore
ut si illum audiam de continentia ⁊ temꝑantia: Dicit ille quid̾e multa multis
locis. S aqua herer ut aiunt. Nam qui potest temꝑantiam laudare. dis mninuis¬
nat summum bonum inuoluptate. Est enim temperantia libidinum inimica.
libidines aũt consectatrices uoluptaris. Etꝙ inhis tam̃ tͣb generib qtio quomodioi
possuat. ñ incallid e tergi uersantur. Prudentiam introducunt setentiana suipe¬

Expanded text:
miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est dolorum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dicere, qui bona voluptate terminaverit, mala dolore. Et, si illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa multis locis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libidines autem consectatrices voluptatis. Atque in his tamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur; prudentiam introducunt scientiam suppe
Abbreviated transcription (Latin):
quarta pars quȩ decore moderatioẽ. modestia. continentia. temperantia continet᷑.
Potest gͥ quicquam utile ẽẽ quod fit huic taliũ uututum choro contrariũ. At qͥ
ab aristippo cikenaici atty anni cerii philosophi mominat Qmne bonum inuolup¬
tate posuerunt. uuitutemq censuerunt ob eam rem eẽ laudandam. Quod efficiens
eẽt uoluptatis. Quib obsoletis floret epicurus. eiusdem fere adiutor. auctorq sen-¬
tentiȩ. Cum his uerise quisq ut dicit᷑. si honestatẽ si honestatẽ tueri. ac retinere
sententia ẽ. decertandum ẽ. Nlam si non modo utilitas s uita omnis beata. corꝑis
constitutione. eiusq constitutioĩs spe explorata. ut ametrodoro scͥptũ ẽ co¬
netur. Certe hec utilitas ⁊ quid̾e summa sicenuncensent. cum honestate pugna¬
bit. Nlam ubi prudenti ue locꝰ dabitur. anut conquirat undiq suauitates. Qm

Expanded text:
quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui ab Aristippo Cyrenaici atque Annicerii philosophi nominati omne bonum in voluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
creuit senatus ut ille ueterator ⁊ calłidus. uinctꝰ ab hanmbalem ducẽt᷑.
S illud maximum octo hominum milia tenebat hanmibal. Nlonqͦs
iatie cepiss aut qui ꝑiculo mortis ddiffugissent. s qui relicti in ca¬
stris fuissent. apaulo ⁊ ab arsone coñs. eos senatus ñ censuit redim̃¬
dos. cumid parua pecunia fieri posset. ut eẽt insitum militib uris.
aut uincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum. han
fuisset. Sue honestatis compatatioẽ ea quȩ uidentut utilia uincũt᷑.
Faciliꝰ autẽ qui grȩcȩ scͥp sit hystoriam pluros ait fuise qui incastra
reuertissent eadem fraude deiuit uirando liberarentur. eosq acenso¬
rib omnis ignominis notatos sit iamhuius loci finis ꝑ spiciuim
est enim ea quȩ timido animo humih demisso fractoꝙ fiant. qualo fiuss gregłi fac¬
remanere uoluisset. non esse utilia. quia sint flagitiosa.fȩda ⁊ turpia. Restat

Expanded text:
crevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. crevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum Hannfuisset. Sic honestatis comparatione ea, quae videntur utilia, vincuntur. C. Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli facremanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat
Abbreviated transcription (Latin):
ualebat. Atq hic .t .i. manlius his ẽ. qui ad amenem galli. quẽ ab eo ꝓuo¬
catus occioerat. torque detracto cognom̃ inuenit. Cuius t̃tio consulatu
latini adueserim fusi ⁊ fugati. Magnus uir in pͥmis. ⁊ qui ꝑ indulgens
in patrem. idem acerbe seuerus. infilium. ut laudandus reguilus. in
conseruando iure uirando sicdecem ills p quos post cannensem pugnam
nisi dereduñdis captiuis impetrauissẽt. si ñ redirent utuꝑandi. Dequib
ñ omnes unomodo. Nam polyþius. bonus auctor. in pͥmis exdecem nobi¬
lissimis. quitum erant missi. egressus ecastris rediss quasi aliquid es¬
set oblitus. romȩ remansisse. Reditu enim in castra liberatũ se ẽẽ iure
uirando int̃p̃tabatur. non recte. fraus enim distringit. ñ dissoluit
ꝑ iurium. fuit gͥ stulta calliditas. ꝑ ũse imitata prudentiã. Itaq de¬

Expanded text:
valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provovalebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam nisi de redimendis captivis impetravissent, si non redierunt, vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, noveset oblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque de
Abbreviated transcription (Latin):
cum dictator fuisset. M. Pompenius .t.R. ẜ .l. diem dixit. qͦd his paucos sibi
dies ad dicturam gerendam daddidiss & riminabat᷑ ⁊̃ quod titum filium
qui p ostea ẽ torquatus appellatus. ab hominib relegass i ruri habitare uississec.
Quodcum audiuiss ad olescens filius. negotium exhiberi patri. accurrisse m¬
moam ⁊ cum pͥma luce pompenis domum uenisse dicit᷑. Cu cum eẽt nuntiatũ.
qui illum iratum alaturũ eẽ. aliquid contra patrẽ arbitraretur. surrexit.
electulo. remotisq arbitris. adse adholescentẽ uissit uenire. At ille ut ing̃s¬
sus ẽ. confestim gladium destrixit. iurauitꝙ se illum statim int̾fecturũ.
Nisi uisuirandum sibi dediss sepatrẽ missum eẽ facturum. Iurauit hoc t̾ro¬
re coactꝰ pompenius rem ad ppłm detulit. docuit cur sibi causa desistere
necesse eẽt. Manliũ missum fecit. Tantum temporib illis iusiurandum

Expanded text:
cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. id fieri honestum immouero eẽ ñ fieri Est enim nichil utile. qd̃
idem ñ honestum. Nec quiautile honestum. s quia utile honestũ. Qua-¬
te ex multis mirabilib exemplis. haud facile quis dixerit. hoc exemplo
aut laudabilius aut p̃stantius. S extota hac p laudẽ reguli. unum illud
ẽ ad miratione dignum. quod captiuos retinendos censuit. Nlamquod¬
censuit rediit. nobis minc mirabile uidetur. Iilis quid̃e temporib aliter. fa¬
cero ñ potiuit. Ita istalaus ñ ẽ hominis s temporum. Nullumenĩ iunculũ
ad astringendam fidem iure urando. maiores artius eẽ uolueruit.
Io indicant leges induodecim tabulis. indicant saeratȩ. indicant fȩdera. qͥbꝰ
t̃ cum hoste deuicitur fides. Indicant notiones. animadũ sio nesq censorum.
Quimilla dere diligentius quam de uire iurando udicabant .I. manlio a F.

Expanded text:
sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista laus non est hominis, sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae, indicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f.,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut numantinis. quib cum sine senatꝰ auctoritate fȩdus fecerat dede-¬
retur. rogationem susit. eam qũa. L. furuis. sex. atilius exs .o. ferebãt.
in eadem causa eẽt dep̃cante accepta lex est. hic ea iud ebatur utilitas. plus
ualuit quã honestas. apud superiores utilitatis speties falsa. ab honestatis
auctoritate suꝑata ẽ. At ñ debuit ratum eẽ qd̾ erat actum ꝑuim. Quasi
uero forti uiro. iuis possit adhiberi. Curgͥ ad senatum proficiscebat᷑. cum p̃-¬
sertim de captiius dissuarꝰ eẽt. quod maximum in eo ẽ. id rep̃henditis. Non
enm suo uiditio stetit. s suscepit causam. ut eẽt iuditium senatus. Qui nͥ
ipse auctor fuisset. captiui ꝓfecto pęnis redditi eeñt. ita m columis inpa-¬
tria regulus restitisset. Qua patriȩ non utile putauit. id circo sibiho¬
nestum ⁊ sentire illa ⁊pati credidit. Nlam quod aunt qͦd ualde utile

Expanded text:
qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dedequi, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus consultin eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile
Abbreviated transcription (Latin):
eirpides. Iuraui lingua mentem iniuratam gero. Regulus uͦ ñ debuit c̃¬
ditiones pactionesq bellicas. ⁊i hostiles. ꝑ turbare ꝑutrio. Cum iusto enim:
legitimo hoste tes gerebatur. Aouersus quẽ itotumnuis fȩciale. ⁊ młta st̃
uira comurna. Quod nuita eẽt̃ numquam claros iuros. senatus uictos hostib
dedisset. At uͦ .ti. ueturius. ⁊ spurius. postumnis. Cuingͥ iterum consules
eẽnt. quia cum male pugnatum. apud caudium eẽt. legionib nr̃is subiugũ
missis. Pacem cum samnitib fecerant. dediti st̃ his inussuenim ppłi senatꝰ¬
ꝙ fecerant. Codemq tempore. tiberius. minutius.q emilius. quicum tri¬
buni p.l. erant. quod eorum auctoritate. pas erat facta. deditisunt. ut pas
samnntium repudiaretur. atq huius deditionis ipse postumius qui debe¬
batur. suasor ⁊ auctor fuit. Quod idem multis annis. post .c. mancinus.

Expanded text:
Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit coEuripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, Q. Maelius, qui tum tribuni pl. erant, quod eorum auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus,
Abbreviated transcription (Latin):
tant suminum malum dicẽ. Nam illud quidem neq dedi nap do. in-¬
fideli eiuquam. ideico recte apoeta quia cum tractaret᷑ atreus. ꝑ sonȩ.
seruiendum fuit. S si hoc sibi sument. nullam eẽ fidem q̃ infideli
data sit. Uideant ne queratur latebra ꝑurĩo. Est aũt uis r̃ bellicum. fi¬
desq uiris urandi. sepe cum hoste seruanda. Quod enimita uiratũ ẽ.
nt mens contiꝑet fieri oportere. idseruandum ẽ. qd̾ alit̃. id si ñ fererit. nullum ẽ.
ꝑiurium ut sip̃donib pactum ꝓcapite p̃tium ñ attuleris. nulla frausẽ. Ne
si iratus quidem id non feceris. nampairata ñ ẽ. ex perduellum numero oe¬
fent᷑ is eomominis hostis omium. eum hoc nee fides debet. nec iusurandũ
ẽẽ comimune. Non em̃ falsum iurare ꝑiurare ẽ. ESy qd̃ examnat tul senteati¬
a uitaris. sieut uerbis concipitur. more nr̃o. idñ facẽ ꝑuirium ẽ Seit eni

Expanded text:
tant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do íntant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli cuíquam idcirco recte a poeta, quia, cum tractaretur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, videant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque iuris iurandi saepe cum hoste servanda. Quod enim ita iuratum est, ut mens conciperet fieri oportere, id servandum est; quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides debet nec ius iurandum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, quod EX ANIMI TUI SENTENTIA iuraris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim
Abbreviated transcription (Latin):
ious optimi maximi. ut in catoni oratione ẽ. maiores nri ẽe uoluerunt.
Ad enim neiratus quidem iupit̾. plus regulo nocuisset. quã sibi nocuit ipse
regulus. Cecͣce sinichil malum ȩeẽt. insi dolore ad autem ñ modo ñ suminum
malum. s ne malum quidem eẽ maxima auctoritate philosophi affir-¬
mant. quorum quidem testem. ñ mediocrem. s haud scio angrauissimũ
regulum. nolite quȩso uituꝑare. Quem enim locupletiorem quȩrimus. qͣm
pͥncipem ppł R. qui retinendi offitii causa. crutiatum subierit uolunta¬
rium. Nam qd̾ aiunt minima de malis. id est ut turpit᷑ potuis quã cala-¬
se. An est ullum mauis malum turpitudine. Que si incleformu
corporis. habeat aliquid ofensionis. Quanta illa deprauatio. ⁊ fȩditas cur¬
peficati animi debeat iuideri. Itaq neruosius. qui ista disserunt. solum
audent malum dicẽ. id qd̃ turpe sit. Qui aut̃ remissius. hii tam̃ ñ dubi¬

Expanded text:
Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Romani, qui retinendi officii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
apud aceium fiegisti ne fidem neꝙ ded ned do infidelicuaqua miisi nos didamꝰ
abins no ntre dicatut luculente tam̃ dicit᷑. Nodunt ⁊̃ quemadmodium nos dicartꝰ
uliseri quedam utilia. quȩ ñ sint sic se dicẽ uideri quedam honesta que ñ funt.
Nt hoc npsum uidetur honestum. conseruandi uiris. uirandi causa. ad crutia¬
tum oeuertisse: S sit ñ honestum quia quod ꝑuim hostium eẽt actum ra
metuendus. ne iratus noceret. qui neq ira sei solet. nec nocere. Hec quidẽ ratio.
ĩmagis contra reguli quam contra omne iuis nirandum. ualet. S in iure
do. non qui metꝰ. s quȩ ius sit debet intelligi. Est enim iuis uirandur
affirmatio religiosa Quod autẽ affirmate quasi deo teste ꝓmiseris. id te¬
nendum ẽ. Iam enim non ad iram deorum. quȩ nulla ẽ. s adiustitiam.⁊ ad fidẽ
ꝑtinet. Nam p̃ clare ennuis. Ofides al ma. apta pinnis. ⁊ ius uranolũ iouis.
Qui ius gͥ uirandum uiolat. his fidem uiolat. Quam in capitolio iucinã

Expanded text:
apud Accium: Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedam utilia, quae non sint, sic se dicere videri quaedam honesta, quae non sint. ut hoc ipsum videtur honestum, conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, rametuendus ne iratus noceret, qui neque irasci solet nec nocere. Haec quidem ratio non magis contra Reguli quam contra omne ius iurandum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius: Ó Fides alma ápta pinnis ét ius iurandúm Iovis! Qui ius igitur iurandum violat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam
Abbreviated transcription (Latin):
nu doceat eam ẽẽ ium ⁊ naturam deoꝵ. ut pruũ non sensu s m̃te
cernat᷑. Nec solidate quadam nec: ad iuumerũ ut ea que ille ꝓxt̃ firmitatẽ
reminia appeslat. s imagmib similitudine ⁊ cransitior¬
infinita simillimarũ imaginum species ex innumerabilib indiuiduis ex¬
istat.⁊ ad deos affluat. cum maxunis uoluptacib uieas imagies mentẽ
intentã infixamq ur̃am intelligentiã capere que sit. ⁊ beata. uatiura ⁊

Expanded text:
nu, docet eam esse vim et naturam deorum, ut primum non sensu sed mente nu, docet eam esse vim et naturam deorum, ut primum non sensu sed mente cernatur, nec soliditate quadam nec ad numerum, ut ea quae ille propter firmitatem stere/mnia appellat, sed imaginibus similitudine et transitioinfinita simillumarum imaginum species ex innumerabilibus individuis existat et ad deos adfluat, cum maximis voluptatibus in eas imagines mentem intentam infixamque nostram intellegentiam capere quae sit et b
Abbreviated transcription (Latin):
quidem lucili Soletis.
modo illud cũ artificium effingitis fabricã que diuinã quã sint
om̃ia in om̃is figura non mͦ aduersũ uerũ etiam ad uenustatẽ
apta describere. Quod si omium animantiũ formã uinc̾ homi¬
nis figura deus ante animas ea figura ꝓfecto. ẽ. que pulcherri¬
ma sit om̃iũ. Q m̃ que dios beatissimos esse ꝯstat beatus autem
e̾e̾ sine uͥtute nemo potest. nec iustus sine ratione constare nec
ratio usquam in esse nisi hominis figuta: hominis ẽẽ sp̃e deos confi¬
tendiun: Nec tamien ea species corpꝰ ÷ s quasi corpꝰ ⁊ Nec habet sang̾¬
hẽ s: quasi sanguine. Hec quaquami ⁊ inuenta sunt: acutius. ⁊dicta subciliꝰ
pic̃uro. quam ut qui uis ea possit cognoscere tamen fretus ini
tia uia dissero brenis quã causa desideat. Epicurꝰ aut̃ qui res occul¬
tas ⁊ penitꝰ abditas non modo uiderat animo. s etiã sic tractet ut ma¬

Expanded text:
quidem Lucili soletis quidem Lucili soletis modo illud, cum artificium effingitis fabricamque divinam, quam sint omnia in hominis figura non modo ad usum verum etiam ad venustatem apta describere; quod si omnium animantium formam vincit hominis figura, deus autem animans est, ea figura profecto est quae pulcherrimast omnium. quoniamque deos beatissimos esse constat, beatus autem esse sine virtute nemo potest nec virtus sine ratione constare nec ratio usquam inesse nisi in hominis figura, hominis esse specie deos confitendum est. Nec tamen ea species corpus est sed quasi corpus, nec habet sanguinem sed quasi sanguinem. Haec quamquam et inventa sunt acutius et dicta subtilius ab Epicuro quam ut quivis ea possit agnoscere, tamen fretus intellegentia vestra dissero brevius quam causa desiderat. Epicurus autem, qui res occultas et penitus abditas non modo videat animo sed etiam sic tractet ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ueueratiosiera iustã quicquid excellit. ⁊ nitꝰ om̃is ã ui ⁊ ira deoꝵ
pulsus ẽẽt Intelligit᷑ enĩ abeata inmortaliq nat̾a. ⁊ irã ⁊ gr̃am segre¬
gari. Quib remotis nullos asuꝑis inpendere metꝰ. S ad hane ꝯfir¬
mandam opinonẽ inquirit animus ⁊ formã ⁊ intã. ⁊ actionẽ mentis
acq agicationẽ ĩ deo. Ac de forna quide̾ parcẽ nature nos ammonet
partem ratiodocet. Nam anata̾ habemus omnes omuiũ gentium
peciem nullam aliam nͥ humanã deoꝵ. Que enĩ forma ab
rit unquã aut ugilanti ciuiquam aut dormienti: S ne omĩa re¬
uocent᷑ ad pͥmas notiones. ratio hoc idem ipsa declarat. Hani cum p̃s¬
cantiã naturã uł quia beata ÷ uł quia sempit̾na ꝯuenire iudeant᷑
eandem ẽẽ pulcherrimã. que ꝯposicio ineubroꝵ que ꝯfirmatio liua¬
mentori que figura que species humana potest ẽe pulcͥor. llos

Expanded text:
enim venerationem iustam quicquid excellit, et metus omnis a vi atque ira deorum enim venerationem iustam quicquid excellit, et metus omnis a vi atque ira deorum pulsus esset; intellegitur enim a beata inmortalique natura et iram et gratiam segregari; quibus remotis nullos a superis inpendere metus. sed ad hanc confirmandam opinionem anquirit animus et formam et vitam et actionem mentis atque agitationem in deo. Ac de forma quidem partim natura nos admonet partim ratio docet. Nam a natura habemus omnes omnium gentium speciem nullam aliam nisi humanam deorum; quae enim forma alia occurrit umquam aut vigilanti cuiquam aut dormienti? Sed ne omnia revocentur ad primas notiones, ratio hoc idem ipsa declarat. nam cum praestantissumam naturam, vel quia beata est vel quia sempiterna, convenire videatur eandem esse pulcherrimam, quae conpositio membrorum, quae conformatio liniamentorum, quae figura, quae species humana potest esse pulchrior? Vos
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ deos ꝯfitendum ÷. Qđ ꝯiñ fieri ꝯstat int̾ om̃is non pbilosofo solum s ⁊̃
indoctos fatem᷑ ꝯstare. Illud ⁊̃ hanc nos habere siue anticipationẽ ut aute
dixi siue p̃nocionẽ deoꝵ. sunt enĩ reb nonis noua ponenda nomina. Ut
epicurꝰ ipse problebsm appella c. qua antea ñemõ eo uerbo nomina¬
uat. Hane g habemus ut deos beatos ⁊ inmortales putemꝰ. Otte enĩ no¬
bis natura in formationẽ ipsoꝵ deoꝵ dẽdit. eadem ius cussit. in mentib
ut eos. eternos & beatos haberemꝰ. Quod si ita ÷ uere exposita illa seucen¬
tia ÷ ab epicuro quod beatũ et̃ruĩq sit. ⁊d nec habere ipsũ negotii qͥcꝙͣ
nes exhibete alter. Itaq neq maneq gra tener. Quodq talid eẽt᷑ inbe¬
cilla ẽẽne omnia si nichil aliud querim̃. nisi ut deos pie coleremus
⁊ ut suꝑsticione liberaremur. sacis erat dictũ. Nam ⁊ p̃stanis deoꝵ
nacura homuũ pietate coleret᷑ cum ⁊ et̾na ess ⁊ beatissima. habet.

Expanded text:
 est. Quod quoniam fere constat inter omnis non philosophos solum sed etiam indoctos, fatemur constare illud etiam, hanc nos habere sive anticipationem, ut ante dixi, sive praenotionem deorum sunt enim rebus novis nova ponenda nomina, ut Epicurus ipse pro/lhyin appellavit, quam antea nemo eo verbo nominarat—hanc igitur habemus, ut deos beatos et inmortales putemus. quae enim nobis natura informationem ipsorum deorum dedit, eadem insculpsit in mentibus ut eos aeternos et beatos haberemus. Quod si ita est, vere exposita illa sententia est ab Epicuro, quod beatum aeternumque sit id nec habere ipsum negotii quicquam nec exhibere alteri, itaque neque ira neque gratia teneri, quod quae talia essent inbecilla essent omnia. Si nihil aliud quaereremus nisi ut deos pie coleremus et ut superstitione liberaremur, satis erat dictum; nam et praestans deorum natura hominum pietate coleretur, cum et aeterna esset et beatissima habet
Abbreviated transcription (Latin):
ex posuimus. s ut explicaremus. Nongͥ uidet᷑ nec frum̃tarius ille rhodius.
nec hic edium uenditor. cȩlare emptores debuisse. Neq enim io est cȩlare qͥcquid
reticeas. S eum qd̾ tu scias idignorare emolum̃ti tui causa uelis. eos quorum
totĩa. io susb hoc aut̃ celandi genus quale sit ⁊ euꝰ hommis. qͥs ñ uidet. Cer¬
te tĩcaipt s̃ simplices ñ ĩgrnu. ñ iusti ñ uiriboni. uersiti potius. obscuri astu¬
ti fallatis. malitiosi. cilidi. ueteratoris. uafri. Hectot raba phira slonne inu-¬
ere ẽ iitiorum. subire nomina. Quod si uituꝑanch. qui retieuer̃t. qͥd dehis
eristimandum ẽ. qͦ ratioĩs uĩtatẽ adhibuert̃.C. canuis eques .ro. nec in facetꝰ
condiliss. d ietabat se hortulos aliqͦs cmere uelle. quo imutaire a macio qubs
se oblectare sine intpellatorb poss. Quod cum ꝑcrebnussipo amsos nab¬

Expanded text:
exposuimus, sed ut explicaremus. Non igiturvidetur nec frumentarius ille Rhodium, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igiturvidetur nec frumentarius ille Rhodium, nec haec aedium Venditor celare emptores debuisse. neque enim id est celare, quidquid reticeas: sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit, et cuius hominis, quis non videt? certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vafri. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruiss