comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consolati sũt. sed nuato ualde mistto amplius
expertus sũ qͣm pritabam. nõ qr nouos Aliquos
flinctus aut tempestatẽ uidi quas añ nõ nouerã
uł nõ audieram uł nõ legeram itł ñ cogatauteram
leo adeas euitandas aut ꝑferendas sollertiam aũ
urres meas oĩo nõ nouerã. ⁊ aliciũ mou̾iti me¬
arbitrabar. dñs aũ utifit me. ⁊ reb ip̃is ostende
uoluit me ip̃m mͥ. Qd̾ si nõ dampnando s mise¬
rando fecit. Hocenĩ spero certe uł nũt cognita egͥ¬
tudine nrea debeo scripturaꝵ eius medicam̃ta
om̃ia p̃stltari. ⁊ ordando ac legendo agere ut
odonea ualitudo aĩe mree ad tam ꝑiculosa nego¬
tia tribuatur. qd̾̃ aute nõ feci q ⁊ tempꝰ ñ hũi.
Tunit enĩ ordinatus sũ cũ de ip̃o actionis temꝑe
ad cognoscendas diuinat scripturas cegitaremus
et sic nos disponere uellentus ut nobis otiũ ad ħ
negotiũ posset ẽẽ qd̾ uerũ ẽ. tsõ dum sciebam quid

Expanded text:
consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tempestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore adet sic nos disponere vellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. Et quod verum est, nondum sciebam quid
Abbreviated transcription (Latin):
rius ꝑiculosuis ep̃i aut pb̃ri aut dyacomi officio.
sed apud d̾m nicħ beatius: si eo modo militetur
quo nr̃ imꝑpator iubet. Quis aũ iste sit modus
nec apiteritia nec abadolescentia mea diditi. Et
eo tempe quo discere cepam. uis mͥ fc̃a ẽ merito pͦ¬
catoꝵ neoꝵ. Nam quid aliud existimẽ nescio ut
scd̃s locus gubemaculoꝵ in traderetur. qui remũ
tenere nõ noueram. sed arbitror meũ ppͥea mesic
emendare uoluisse qd̃ multoꝵ peccata nautaꝵ
anqm exptus eẽm quid illic agitur qiͣ dectior et
melior reprehendere nõ audebam. Itaq post ea¬
qna missus sũ imediũ tunc sentire cepi tem̾itates
rep̃hensionũ meaꝵ. qmqm̃ ⁊ antea ꝑiculosissim̃
iudicatẽ hec minift̾ium ⁊ hinc erant ille lacͥme
quos me fundere intiuitate ordinatois mes ñ¬
nissu frẽs aĩaduerter̃t ⁊ nescientes causas dolori
mei quib potuerunt sermonib qui õmo ad
uulnus meum nõ ꝑtinerent. Tamẽ bono ammo

Expanded text:
ius episcopi aut presbyteri aut diaconi officio, sed apud deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator iubet. quis autem iste sit modus, nec a pueritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo discere coeperam, uis mihi facta est merito peccatorum meorum — nam quid aliud existimem nescio —, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem, quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea periculosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo
Abbreviated transcription (Latin):
occulta facilitate delabunur. In recipiendis enĩ
hospitib ignotis solemus dicete multo ẽẽ me¬
lus malũ hõiem ꝑpeti. qr forsitan ꝑ ĩnocentiã¬
n excludibonũ dũ cauemus ne recipiatur malus
S in affectib contra ẽ. Nam incompabilit̾ salu¬
brius ẽ ire etiam iustepulsanti nõn aꝑire pene¬
trale cordis qͣm admttere nõ facile recessuram
et ꝑuenturã desurcislo adtrabem. Andet qippe
imprudenter etiã crescere citĩ qͣm putatur Non
enĩ erubescit intenebris cũ suꝑ eam sol ecciderit.
Recolis em̃ certe qua cura ⁊ qnta sollicitudine
ista scripserim. si recolis qd̾ mecũ nuꝑer nitiñe
quodã loctitus sis frẽm seuetũ ⁊ qui cũ eo sunt
uationẽ platoris liceret Peto aũ ut apud eiuidẽ
trẽm nt̃m inctorem. tii ago etrani ap̃ tuã scita¬
tem grãs qd̃ constantinã cũ ꝑgeret indicauit retẽ¬
do adiuues pp̃ negotiũ qd̾ ip̃e nouit de quo granissi¬

Expanded text:
occulta facilitate delabimur. In recipiendis enim occulta facilitate delabimur. In recipiendis enim hospitibus ignotis, solemus dicere, multo esse melius malum hominem perpeti, quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cavemus ne recipiatur malus: sed in affectibus animi contra est. Nam incomparabiliter salubrius est etiam irae juste pulsanti non aperire penetrale cordis, quam admittere non facile recessuram, et perventuram de surculo ad trabem. Audet quippe impudenter etiam crescere citius quam putatur. Non enim erubescit in tenebris, cum super eam sol occiderit . Recolis certe qua cura et quanta sollicitudine ista scripserim, si recolis quid mecum nuper in itinere quodam locutus sis. 3. Fratrem Severum, et qui cum eo sunt, festinationem perlatoris liceret. Peto autem ut apud eumdem fratrem nostrum Victorem, cui ago etiam apud tuam Sanctitatem gratias, quod, Constantinam cum pergeret, indicauit, petendo adiuues, propter negotium, quod ipse nouit, de quo grauissi
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmendamus ergo sc̃is oraonib tuis ⁊ dies ⁊ net¬
tes nr̃as ut oretis ꝓ nobis. ne dieb intempanter
utamur. ut noctes equo animo tolleremubut enã
ambilemus ĩ medio mortis. nobiscũ sit dñs ne
timeamus mala. Quod senex megaliꝰ defuct᷑ ait
iam nõ audisse quid dicbitet. Erant enĩ adeposi¬
tione corporis euus cũ hec rescriberem dios fermẽ
censorẽ pͥmatus eius si fieri pot̾ nosse uplumus
nõ desunt scandala sed neꝙ refugium. nõ desũt
merores. sed neq consolationes atqit᷑ hec qͣm
uigilandum sit ne cuĩqͣm odium cordis intinra
teneat. neq siat ut oremus d̾m intrbitiao m̃o
clauso ostio. sed adu̾sus ip̃m d̾m claudat ostium
dũ qͣi iustidoloris admixta dilcedo diutꝰ eamĩ
uase detinet. tonec totũ acescat uasꝙ cortũpat.
Qua ꝓpter mistto melius net iuste eiiqͣm irascir̃
qͣm ist ut iuste irascendo in alitũ odiuĩ mira ⁊

Expanded text:
m loquor? Commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et nocm loquor? Commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut etiamsi ambulemus in medio umbrae mortis, nobiscum sit Dominus ne timeamus mala. 2. Quod senex Megalius defunctus sit, jam vos audisse quis dubitet? Erant enim a depositione corporis ejus, cum haec scriberem, dies ferme cessorem primatus ejus, si fieri potest, nosse volumus. Non desunt scandala, sed neque refugium; non desunt moerores, sed neque consolationes. Atque inter haec quam vigilandum sit, ne cujusquam odium cordis intima teneat, neque sinat ut oremus Deum in cubiculo nostro clauso ostio , sed adversus ipsum Deum claudat ostium, dum quasi justi doloris admixta dulcedo, diutius eam in vase detinet, donec totum acescat, vasque corrumpat. Quapropter multo melius, nec juste cuiquam irascimur, quam velut juste irascendo in alicujus odium irae
Abbreviated transcription (Latin):
Sic aũ mͥ d̾m ⁊ xp̃m testem. fatis innocentie ⁊ ca¬
ritatis ⁊ sinceri affectus quẽ cutanos habes: qͣ
ego nõ dehus om̃ib uirare possim. Ipãm ergo
caritatem ⁊ affc̃m imploro ut miferearis mei
et tredas u ad hec quod regaui temp̃ qͣntũ roga¬
ui. atq adiuites me orationib tius. ut nõ sit
iuane desid̾ium meũ. nec inftuctuosa eccłie xp̃i
Scio qd̃ illa caritate ꝓme orante max̃ie intali
causa nõ despicit dñs. ⁊ eam sicut sacrificiũ sua¬
uitatis accipiens fortassis breuiori tempe qmͣ
postulami mesalub̾rimuis confiliis descripturis
suis reddet instructum.
res p̃bere dignatur recte simnus. Corpore
aũ mlecto sum nec anibulare enĩ necstare uͤ
sederepossum. ragadis. uł excccadis dolore ⁊ ti
dum ẽ. nisi qr recte sumus. potius enĩ si id no¬
lumus qd̾ ille uult uoscupandi sumus qm
ille nõ recte alicud uł fatere uł sinere exiftĩ¬
mandus ẽ. Nosti hec om̃ia s qr mn es alter ego

Expanded text:
inum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Chscio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum.res praebere dignatur, recte sumus; corpore autem ego in lecto sum; nec ambulare enim nec stare nec sedere possum rhagadis uel exochadis dolore et tudum est. nisi quia recte sumus? potius enim, si id nolumus, quod ille uult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid uel facere uel sinere existimandus est. nosti haec omnia; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
simillat᷑. ut contremiscant in te uiscera mĩe. ⁊ uelis
patifice conferendo. ne misere plebes que nr̃is hono¬
rib obsecunt᷑ p̃mant nos obsequiis siis ĩiudicio
dei. S potiꝰ nr̃a nõ ficta caritate uobiscũ reuorate ab
ercorib ⁊ dissensionib inuentatis ⁊ patis itinera
dirigant᷑. Opto te coram oculis dei beatũ ẽẽ dñe
hoitorabilis ⁊ dilectissime. Epla aug̃i. Ualetio ep̃o¬
Ño beatissimo ⁊ uenerabili. ⁊ inconsptu
ter religiosa prisdentia tua nich ẽẽ inħc̃
uita ⁊ maxime hoc temꝑe facili Nletius. ⁊ hõĩb
acceptalulĩ ep̃i aut pbri aut diaconi offitio si ꝓfu

Expanded text:
simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionidirigantur. Opto te coram oculis Dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. EPISTOLA XXXIV. De juveneno beatissimo et venerabili, in conspectu tet religiosa prudentia tua, nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, facilius et laetius, et hominibus acce
Abbreviated transcription (Latin):
coronam urãm uos adiurant nr̃i. Om̃ita utiba
suscipimus. neminẽ offendere uolumꝰ. Quid nos
solus xp̃c offendit cuiꝰ menbra laniamiꝰ. Et hõies
quidẽ causas suas scl̃ares apud nos finire cupiẽtes
quõ eis necessarii fuerimus. sic nos scõs seruos dei
appellant ut negotia terre sue ꝑagant Aliqñ aga¬
mus ⁊ negotiũ salutis nr̃e ⁊ salutis ip̃oꝵ ñ de auro
et argento. ñ defundis ⁊ depcc̃orib. ꝓ quĩb rebus
cotidie submisso capite salutamur.ut dissensiones
hominũ t̾minemꝰ. Sed de ip̃o capite nr̃o tam tuipis
nit̾ nos ⁊ ꝑuitiosa dissensio. Quantũlibet capita
submtant qui nos salutant ut eos concordes in
terra fatiamꝰ. De celo usꝙ adcrutẽ subinissũ ẽ. cap̃
nt̃m in quo concordes ñ sumus. Rogo teatq õbsec᷑
si ẽ inte aliqͣ humanitas qm missti p̃dicant hio
appareat bonitas tua si nõ pp̃ honores transitorios

Expanded text:
coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auroe argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios
Abbreviated transcription (Latin):
et uenerabilis mͥ patris ualirii nũt absentis: tota
securitate polliceor. hec eũ cũ magna letitia cognitu¬
rum. Noui enĩ qͣntũ diligat pacem: ⁊ nulla uant
factus manitate iactetur. Rogo te quidẽ utobis ẽ
cũ cet̾is dissensionib huc usq uuluera illa dura¬
inflixit quoꝵ uulnerũ patefactione etiã dolorem
ꝑdidimus. quo solet meditus implorari. Uides qͣn¬
ta ⁊ qmͣ miserabili feditate xp̃iane domus fami¬
lia q turtate sint: Mariti ⁊ uxores desuo lecto sibi
consentiunt. ⁊ de xp̃i altari dissentiunt ꝑ illam
sibi urrant ut int̾ se patẽ hẽanti ⁊ in illã hr̃e nõ
possunt. filii cũ parentib unã domũ hñt suã. ⁊
filii dei domũ nõ hñt unam. Succedere meoꝵ he¬
ditare cupiunt: cum quib dexp̃i hereditate rixan¬
tur serui ⁊ dñi cõmunẽ d̾m diuidunt. qui formã
serui accepit ut om̃s sermendo liberaret. honorãt

Expanded text:
et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durainflixit? quorum uulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant
Abbreviated transcription (Latin):
turbatior alquid elatius aĩo cõmotiore dixisset:
etati hominis ⁊ nectitati cause te oporteret ignosc̾e.
Illud tam̃ qd̃ ꝓmitt̾e dignatus es peto memiñts
ut sedentib quos ip̃e delegeris. dum mͦ uerba
nr̃a nõ inaniter uentilentur s stilo excipiantur.
et tranquillĩ atq ordinatius disseramius ut siqͥd
forte anobis dcm̃ dememoria lapsũ fu̾it recitati¬
one reuocetur. Nem tam magnã ⁊ ad salutẽ oĩum
ꝑtinentẽ cũ concordia requiranꝰ. aut si platet
ne forte intemꝑantes ñ mulli auditores maluit
qiͣ nrͣm expectate certamẽ qm de sua salute ĩ nr̃a
collocutione cogitare. ut qd̃ int̾ nos fu̾it t̾minatũ
post ea ꝑ nos ppłs nouerit. Aut si ꝑ epłas agi placet
ip̃e plebib recitent᷑ ut al̃i qͦmnõ plebes. s plebs
una dacatur. Orsus sic̃ uolueris sit̃ uisseris sic̃ tͥ
platu̾it libent᷑ amplector. ⁊ de animo beatissimi

Expanded text:
turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, t, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis unctione laudari. Unde etiã istud ꝓpħitum
ẽ. Qui uos felices dicunt ierrorẽ uos mittunt.
Ideoꝙ de homine quem false blandicte faciũt arro¬
gantem recte etiam milgo dicit᷑. Creuit ei caput
ĩpinguatũ. Est enĩ oleo pectatoris. hoc ẽ nõ aspersa
u̾itate corrigentis. s lem falsitate laudantis. Neꝙ
hoc mneam partẽ peto accipias qͣi ego te afr̃eeuodio
tanqłͣ aiusto emendatum intelligi uẽlu. uereor
enĩ neme quoꝑ aliqd̃ contumeliose in te dicere
existintes qd̃ uehem̃ter caueo qnͣtũ possũ. sed iuftꝰ
ẽ ille qui dixit. sgo sũ ueritas. Itaq detuiibet
hominis ore nobis uterũ cũ aliqua aspitate senue¬
ritũ abislo hoĩe qui forte pcc̃or est. s ab ip̃a u̾itate
hoc ẽ axxp̃o qui iustus ẽ emendamur. ne nr̃m ca¬
put blande s ꝑnitiose adislationis unctio. hocẽ
oleum pcc̃oris impinguet. Qͣm̃ qͣm etiam si frat̾
euodrus aliquantũ ꝓ sue cõmumionis defensione

Expanded text:
tionis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desup̃bo animo ꝓcessisse. Noui enĩ ftẽm meũ
dixit fortasse feruentiꝰ qd̾ tua grauitas uollet au¬
dire. nõ illa contumatia s fiducta nominanda ẽ.
Collaudatortm enĩ ⁊ disputatorem ñ assentatorẽ
et adulatorem se ẽẽ cupiebat. ⁊am hoc ẽ oleum
poc̃oris quo ꝓpħa nõ uisst inpinguari capd̃. Ita enĩ
dicit. Emendabuit me uistus ĩmĩa ⁊ arguet me

Expanded text:
non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia e
Abbreviated transcription (Latin):
ta complecti sine ullo estu dubitationis honoran¬
dit̃ puto. Dilectionis aũ tm̃ tibi debeo qnͣtũ nob̃
urdicauit Nam cũ forte contigisset ut in imã do¬
mũ cõueniretis ⁊ sermo int̾uos despe ur̃a hoc est
dexp̃i hereditate ortus eẽt aut dixisse benignita¬
tentiam uelle tẽ bonts urris sedentib conferre
nobiscũ: quod te multũ gaudeo nr̃e humslitati
offerre dignatum. Neq ullo mͦ possum tantã occa¬
sionem benigni animi tui deserete ut qnͣtumui¬
res dñs p̃bere dagnabitur q̃ram tecũ atq discu¬
tiam que causa. que origo. que ratto ineccłia .xͥ.
cui dixit. pacẽ meã do uobis. pacem reliiqͦ uolus
tam lugende atq plangende discisionis extit̾iti
Audiui quidẽ de memorato fr̃e te fuisse conq̃stũ
qd̃ nescio quid tͥ contumeliose responderit. Qd̾ q̃so
te ne islam contumeliam deputes qm certũ mͥ ẽ

Expanded text:
ta, complecti, sine ullo aestu dubitationis honoranta, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi hereditate ortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est
Abbreviated transcription (Latin):
omio honorabili ⁊ dilectissimo ꝓcissi¬
ꝓpt᷑ imꝑitoꝵ hominũ uanitates diutiꝰ
apud te detitulo epłe mee disputare
nõ debeo. Cm euĩnos renccare: nuicemaberare
conamiur: qmuis ante plenissimã dicussionem
cause quibdam uideri possit quis nr̃m erret ĩ¬
certum. Seriumus tam̃ inuicẽ nobis sĩ bono aĩo
nobiscũ agimus uta ꝑu̾sitate discordie liberem᷑
Quod nre sincero corde agere. ⁊ cũ tremore xp̃iane
humilitatis etiã si plerisq hominib aꝑtũ ñ ẽ
uidet tam̃ ille cui nulla corda clauduntur. Quid
aũ inte honorare nõ dubitẽ fatile intelligis. Nõ
enĩ errorẽ scismatis unde homines qͣntũ ad me at¬
tinet cupio sanari. dignũ honore aliquo existimo.
s te ante om̃ia quod ip̃ius nobuis humane societa¬
tis uintulo stringeris. ⁊ qd̃ nõ nulla inte p̃minent
placidioris m̃tis indititra quib nullo modo despe¬
randũ ẽ. facile te posse ueritatẽ cũ fu̾it demonstra¬

Expanded text:
OMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PRperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
terantur. quo exsurgiit sic deuorentur. fuit hic
ut nostis dilectissimi utiperea doctrina donatistaꝵ
dis surrepserat. contritũ ẽ consumptũ ẽ. Plagranoꝵ
nouũ degina. aministris diaboli tanq̃m magispbo¬
nis excitatũ. illi nr̃o ferpenti certamen indrcit cõ¬
teritur. cõsimitur. Eum tot setpentũ capita catloli¬
ca doctrina contriuent. dissipauent. consũpsent.
ecce nobis aAngnis artianus olim mortuus ĩsitltat
caput erigit ueluti niuũ se demonstrare conatimĩ
queni iam olimi constat occisum. Redi moyses ñ re
bens. Redi contere capita draconũ suꝑaquas. Con¬
fringe caput drachonis magni ut̃ sese ꝑfitentis.
s ueram uitam nõ hñtis. Dic tu quid es qm̃ ille
aluid docet qm es. dic dic audiamus unde hereti¬
cos cõuincamus. Audite quid dicataEgo sum iua
uteritas ⁊ uita. Nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑme. Scdm

Expanded text:
terantur: quomodo exsurgunt, sic devorentur. Fuit hic, terantur: quomodo exsurgunt, sic devorentur. Fuit hic, ut nostis, dilectissimi, viperea doctrina Donatistarum: dis subrepserat: contritum est, consumptum est; Pelagianorum novum dogma, a ministris diaboli tanquam a magis Pharaonis excitatum, illi nostro serpenti certamen indixit: conteritur, consumitur. 7. Cum tot serpentum capita catholica doctrina contriverit, dissipaverit, consumpserit, ecce nobis unus anguis Arianus olim mortuus insultat: caput erigit, veluti vivum se demonstrare conatur, quem jam olim constat occisum. Redi, Moyses nostebens: redi, contere capita draconum super aquas; confringe caput draconis magni, vivum sese profitentis, sed veram vitam non habentis. Dic tu quid es, quoniam ille aliud docet quam es. Dic, dic, audiamus unde haereticos convincamus. Audite quid dicat: Ego sum via, et veritas, et vita, Nemo venit ad Patrem nisi per m
Abbreviated transcription (Latin):
o xp̃e ꝓ nobis crucifixe qui ut lapsa repares ĩcruce
pependisti Ip̃a ẽ illa uuga regurtus crix. ip̃a i¬
quit. qr urctus minfirmitate ꝑficitur Ip̃a itia
crux. ip̃a illa ungo q̃ floruit exradice iesse ip̃a
ilia uirga qm portabat moyses. q̃ conu̾sa ⁊̃ int̾¬
pentem. glutit magoꝵ serpentes. doctrina xp̃i diffu¬
sa ꝑ om̃s gentes hereticos suꝑat dementes. In ulo.n
ppło frẽs in quo muilta miracula faciebat moyses
p uirgam exsurrecerunt magi pħonis facientẽt
et ip̃i ꝓdigia. contra famulũ dei moysen. S ad hoc
quedam mira fac̾e ꝑmissi sunt ut nirabiluts uin¬
cerentur. Magi pħonis quid aliud sig̃cabant isi
om̃s hereticos ministros diaboli. qui subusie ⁊p̃
deuorare cupiunt ppłm xp̃i. Scatent nũt hereses ĩ
hant t̾ram tanqͣm serpentes magoꝵ quos deuora¬
uit ⁊ deuorat ĩlle serpens exaltatus inligno. sed
qm̃ nõ ẽ tempis ire pmultos. singuloꝵ capitacõ¬

Expanded text:
 pro nobis crucifixe, qui ut lapsa reparares in cruce pependisti: ipsa est illa virga regni tui, crux ipsa, inquam, qua virtus in infirmitate perficitur; ipsa illa virga crux, ipsa illa virga quae floruit ex radice Jesse; ipsa illa virga quam portabat Moyses, quae conversa in serpentem glutiit magorum serpentes: doctrina Christi diffusa per omnes gentes, haereticos superans dementes. In illo enim populo, fratres, in quo multa miracula faciebat Moyses per virgam, exsurrexerunt magi Pharaonis, facientes et ipsi prodigia contra famulum Dei Moysen. Sed ad hoc quaedam mira facere permissi sunt, ut mirabilius vincerentur. Magi Pharaonis quid aliud significabant, nisi omnes haereticos ministros diaboli, qui sub nomine Christi devorare cupiunt populum Christi? Scatent nunc haereses in hanc terram, tanquam serpentes magorum, quos devoravit et devorat ille serpens exaltatus in ligno. Sed quoniam non est temporis ire per multos, singulorum capita con
Abbreviated transcription (Latin):
qra onus qui curat. ñ graditur ina pedum. s ia
moꝵ. Dom engo mores requirantur. ip̃i ĩ om̃ib
seites mores thobie. qui cũ cetus eẽt corpore utã
uite filio demonstrabat᷑ corde: Ille eũ manu du¬
cebat interra: ⁊ pat̾ monendo eum ꝓducẽbat ad ce¬
lumi. Imitentur adslescentes ioseph sc̃m pulcrũ
corpore. pulcriorẽ mente. quẽ castitas sit possede¬
possederat mentẽ. Initentur ungines sc̃e. sc̃ãm
diui sui matie matis. Imitentur idoue teligiosa
uiduam annam. mutentur ⁊ coniugate castam susã¬
nam. Uirgo mat̾ qd̾ nouit impleuit antausona
mor̃onib ⁊ ieumits usꝙ infinẽ ꝓseuerantiã teiut
Susania casta ꝓpuditia conuugali usq ad ꝓiculũ
uobis abscriptura sca mmiitatio ꝓponaturꝰ. Nõ enĩ
eam p̃dicat qd̾ fu̾it auro monilib. ił uestẽ p̾ciosa
forinsetus compta cũ fuerit intus pudore caflita¬
tis orrata. Om̃ib uitam donauit qutbonos io¬

Expanded text:
quam omnis qui currit, non graditur via pedum, sed via quam omnis qui currit, non graditur via pedum, sed via morum. Boni ergo mores requirantur, ipsi in omnibus senes mores Tobiae, qui cum caecus esset corpore, viam vitae filio demonstrabat in corde. Ille eum manu ducebat in terra, et pater monendo eum perducebat ad coelum. Imitentur adolescentes Joseph sanctum, pulchrum corpore, pulchriorem mente: quem castitas sic possedepossederat mentem. Imitentur virgines sanctae sanctam Domini sui matrem Mariam. Imitentur viduae religiosam viduam Annam: imitentur et conjugatae castam Susannam. Virgo mater quod vovit, implevit: Annaonibus et jejuniis usque in finem perseverantem tenuit; Susanna casta pro pudicitia conjugali usque ad periculum vocis a Scriptura sancta imitatio proponatur; non enim praedicat quod fuerit auro, monilibus, vel veste pretiosa, forinsetis ornata. Omnibus vitam donavit, qui bonos mo
Abbreviated transcription (Latin):
caput positum ẽ crucifixi. Suisũ cor hẽat xp̃ianus
ad dñm qd̾ int̾rogatus cotidie respondet ⁊ ascend᷑
unũ gradum. Inlatitudinẽ crutis manus affpce
uto. ⁊ scd̃m gc̾adũ ascendit. nlongitudinẽ cructs¬
in corpus pependit crucifiũi. Castiget quis corpus
surũ obseruationib ieuiniis eũ suspendat ut ser¬
ituti amne subitiat ⁊ terciũ gradum ascendit
Inꝑfundũ crucis occultũ ẽ qd̾ nõ uides. s inde ex¬
surgit hoc totũ qd uites. Assit fides xp̃iana quod
nõ potest comp̃hendere credat corde. se altiora ñ que¬
rat. spes eũ nutriat. ⁊ tunc quartũ gradũ ascendit
Ohos gradus ascenderunt om̃s sc̃icontinentes.
coniugati fideles euaserunt rumas mudi. mig̃¬
uerunt ad loca tutissima. ibi tam nec barbaros
timent. nec fragiles casus humanos exhorrent.
mortẽ timentis cũ deo de deo uiuunt. Hancuitã
dilectissumi amemius. appetamus. desideremꝰ. ad

Expanded text:
caput positum est crucifixi: sursum cor habeat christianus caput positum est crucifixi: sursum cor habeat christianus ad Dominum, quod interrogatus quotidie respondet; et ascendit unum gradum. In latitudine crucis manus affixae undum gradum ascendit. In longitudine crucis corpus pependit crucifixi: castiget quis corpus suum observationibus, jejuniis illud suspendat, ut servituti animae subjiciat; et tertium gradum ascendit. In profundo crucis occultum est quod non vides, sed inde exsurgit hoc totum quod vides: adsit fides christiana, quod non potest comprehendere, credat corde, altiora se non quaerat, spes eum nutriat; et tunc quartum gradum ascendit. 9. Per hos gradus ascenderunt sancti omnes, continentes, conjugati fideles: evaserunt ruinas mundi, migraverunt ad loca tutissima, ubi jam nec barbaros timent, nec fragiles casus humanos exhorrent, mortem timent, sed cum Deo de Deo vivunt. Hanc vitam, dilectissimi, amemus, appetamus, desideremus: ad
Abbreviated transcription (Latin):
ria sc̃a. iurga ip̃e xp̃s murga crupc. st de istaunta qͣ
magna ⁊ mira fetis architectus. ⁊ arborẽ ferit cuscĩs.
ubi ip̃e angularis rependit lapis. ⁊ scalas celi ꝑquals
hoĩem lapsum ad patrẽ leuanit. Quale miraculũ
frẽs huiꝰ architecti ut de uirga sua faceret scalas.
et tales quaꝵ caput incelum poneret. ⁊ ꝑ eas ip̃e.
et ascenderet ⁊ descenderet. ⁊ pp̃ confirmationẽ ipe
suꝑ eas intumberet. Ascende securus qui celũ desi
deras. nõ te terreat eaꝵ nec angustia. nec longitudo.
nec altitudo. incħ timeas. ñ uutant gręssus eĩ grad̾.
quos ille architectus sic confiriauitut in eiꝰ lig¬
nomanus suas clauis affigi uolu̾it. Uide has sca¬
et qm plimos inuitantẽ. flecto inquit genua
p̃hendere cũ om̃ib sc̃is quesit altitudo. ⁊ latitudo¬
et longitudo. ⁊ ꝓfundum. Quatuor gradus posuit
crutis. Non engo laboriose sũt hee scale qͣtuor gra¬
dus hñt ⁊ pducunt ad celui. In altitudinẽ cruts

Expanded text:
ux. Et de ista virga quam magna et mira fecit hic architectus! et arborem fecit crucis ubi ipse angularis pependit lapis, et scalas coeli per quas hominem lapsum ad Patrem levavit. Quale miraculum, fratres, hujus architecti, ut de virga sua faceret scalas, et tales quarum caput in coelum poneret, et per eas ipse et ascenderet et descenderet, et propter confirmationem ipse super eas incumberet! Ascende securus, qui desideras coelum: non te terreat earum nec angustia, nec longitudo, nec altitudo; nihil timeas, non nutant gradus ejus, quos ille architectus sic confirmavit, ut in ejus ligno manus suas clavis affigi voluerit. Vide has scaet quam plurimos invitantem: Flecto, inquit, genua prehendere cum omnibus sanctis quae sit altitudo et latitudo, longitudo et profundum . Quatuor gradus posuit crucis. Non ergo laboriosae sunt hae scalae: quatuor gradus habent, et perducunt ad coelum. In altitudine crucis
Abbreviated transcription (Latin):
outes pascentem. errantes requirentẽ. ĩ utentã cũ
gaudio ad gregem tius humeris reportantẽ. mag¬
nũ te architectũ iudeo uirgam portantẽ inunga
pendentem. ⁊ de ista uurga mistra miracula fattẽtẽ.
mialtũ expauesco expositionẽ ige huĩ diectissum¬

Expanded text:
oves pascentem, errantes requirentem, inventas cum oves pascentem, errantes requirentem, inventas cum gaudio ad gregem tuis humeris reportantem: magnum te architectum video, virgam portantem, in virga pendentem, et de ista virga multa miracula facientem. Multum expavesco expositionem
Abbreviated transcription (Latin):
d̃m ⁊d̃m eẽ u̾bum. Testimonioꝵ uox. ⁊ ip̃iis tri¬
uitatis unitas ꝑtotum mundum cont᷑ teclanat.
et tu uelut canis rabidus contra totũ mudũ
latras: Q audi ad huc unde plenus cõuintaris
patrẽ ẽẽ. ⁊ inse ip̃o ubi ait. Pater in me manens ip̃e
cedit expatre. ita ex ip̃o ubi ait discipsis suis. post
resurrõnem. Accipite sp̃m sc̃m. et insufflauit in
remiseritis peccata remitentur illi Unde ẽ ⁊ illud
et mfllio. ⁊ inpatre: nõ ẽ se uncta trantas. ubi ẽ
ꝓfecta unitas. Discedat arrianus confusus. teus.
ne audias uocem incantantiũ. noũis te tam̃ autr̃
ga serpente ẽẽ comedendã dũi oues quas tenes cap¬
tutas ad suũ ouile sille pastor adoicerit ut sit
unus grer ⁊ unus pastor. Iste pastor nr̃ dilectissi¬
mi qui in uuta ferrea pascit ⁊ regit. confrmgit ⁊ re¬
stituit ip̃e pastor ẽ. ip̃e rector. ip̃e fabritator ip̃e ar¬
chitectus nt̃ Magnũ te pastorem uideo dñe iħu

Expanded text:
m esse Verbum. Testimoniorum vox, et ipsius Trinitatis unitas per totum mundum contra te clamat: et tu velut canis rabidus contra totum mundum latras. Sed audi adhuc unde plenius convincaris, Patrem esse, et se in ipso, ubi ait: Pater in me manens, ipses quia quomodo procedit ex Patre, ita ex se ipso, ubi ait discipulis suis post resurrectionem: Accipite Spiritum sanctum. Et insufflavit in remiseritis peccata, remittentur illi . Unde est et illud et in Filio et Patre; non est sejuncta Trinitas, ubi est perfecta unitas. Discedat Arianus confusus reus, ne audias vocem incantantium? Noveris te tamen a serpente esse comedendam, dum oves quas tenes captivas, ad suum ovile ille pastor adduxerit, ut sit unus grex et unus pastor. Ille pastor noster, dilectissimi, qui in virga ferrea pascit et regit, confringit et restituit, ipse pastor est, ipse rector, ipse fabricator, ipse architectus noster. Magnum te pastorem video, Domine Jesu,
Abbreviated transcription (Latin):
tiendum te seipens magitẽ factus nõ auertate lus¬
ceptus ip̃e pates testimoniũ dicat de filio. ut ncħ
amplius qiteras nich amplius credas. Papł̃am u̾o.
pͥncipium filius. Ergo pater ⁊ filius pͥncipiũ sine ul¬
lo pͥncipto. Tetum pͥncipium in die uictutistue in
sislendoribo scõꝵ exutero generaui te. Tanqm diceret
ut sã illummarent᷑ ꝓcessisti ex me. Nec fuit dilet¬
tissims alia causa ict tur ip̃a noĩa patris ⁊ filii ⁊ sp̃t
sc̃i se uintta uderent᷑ nsi ut sc̃ĩ hoĩes instruerent᷑
Ceterum quid dcm ẽ moysiab ip̃a substantia tͥnita¬
tis. Ego sum qui sum. ⁊ sic dices. Qui ẽ misit me
Seo itẽ hanc generationẽ carnaliter ut temporalit
accipes fcãm audi qũo eum audieritgenũit. Eruc

Expanded text:
tiendum te, serpens magice factus, non a veritate sustiendum te, serpens magice factus, non a veritate susceptus, ipse Pater testimonium dicat de Filio: ut nihil amplius quaeras, nihil amplius credas. Per Prophetamincipium Pater, principium Filius: ergo Pater et Filius principium sine ullo principio. Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum ex utero generavit te : tanquam diceret, ut sancti illuminarentur, processisti ex me. Nec fuit, dilectissimi, alia causa cur vel ipsa nomina Patris et Filii et Spiritus sancti sejuncta viderentur, nisi ut sancti homines instruerentur. Caeterum quod dictum est Moysi ab ipsa substantia Trinitatis, Ego sum qui sum; et, Sic dices, Qui est, misit me s est Filius. Sed ne hanc generationem carnaliter vel temporaliter acciperes factam, audi quomodo eum genuerit. Eruc
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ ĩ uobis erunt mag̃ri mendates. qui subsoutẽt
sectas ꝑditionis. ⁊ qui emit eos dñatorem ꝑditõis
ab negantes. Uides te ualidis testimonus ⁊ demon¬
strari ⁊ cõunci. Negantes inquit dñatorẽ qͥ emiteos. ẽe
Sitem negatis dñatorem nisi filiũ quẽ dicitis eẽ
minorem. Et qui ẽ qia nos euit nisi qui nos suo
sanguine redemit. S ingrediatur ⁊ t̾cius testis ut
tres unũ uterum testimoniũ dicant.uni trinitati
et trine diumnitati. Dic ⁊ tu sc̃e ioh̾es qui sup pect᷑
salitatoris discimsbebas. ⁊ uidebas sup celestia mira
Inprincipto inquit erat u̾bum. ⁊ uerbũ erat ap̃d̃m
et deus erat ũbum. Et in epła sua. Scimus inquit
qm̃ filius deiuenit ⁊ delit nobis intellectũ. ut scramꝰ
quid uerum sit. ⁊ simus ĩ uero filro euis. Hitẽ enĩ¬
uerus d̾e ⁊ uita eterna. ẽu aũ minorẽ dͥcendo filiũ
qui ẽ uerus deus nõ habes uitam et̾nam. S ad
confutandam cõtumatiã puersam heresis ad gli¬

Expanded text:
mendaces, qui subinducent sectas perditionis, et qui emit eos dominatorem abnegantes . Vides te validis testimoniis et demonstrari et convinci. Negantes, inquit, dominatorem esse qui emit eos. Quem negas dominatorem, nisi Filium quem dicis esse minorem? Et quis est qui nos emit, nisi qui nos suo sanguine redemit? sed ingrediatur et tertius testis, ut tres unum verum testimonium dicant uni Trinitati et trinae divinitati. Dic tu, sancte Joannes, qui super pectus Salvatoris discumbebas, et videbas supercoelestia mirabIn principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : et in epistola sua, Scimus, inquit, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut sciamus quid verum sit, et simus in vero Filet vita aeterna . Tu autem minorem dicendo Filium, qui est Deus verus, non habes vitam aeternam. Sed ad confutandam contumaciam perversam haeresis, ad deglu
Abbreviated transcription (Latin):
nandi. Unum elem̃tum aqũaꝵ auctore tocius
creature usbente iudicanit utrosq. Sepauit enĩ
ptos ab impiis. sllos ab̃luit utos obruit illos
minidauit. istos occidit. Moyses figuram hũit
ctucem. Mare mubrum agnoscite bap̃m xp̃i san¬
guine ppuratũ. Regem egyptioꝵ ppłos q eius.
auctorem pcc̃oꝵ diabolũ cũ om̃sb ministris eiꝰ.
Seuit diabolus qñuos uidet ꝑ aqũi bap̃mi asua
opp̾ssione liberari. exclamate ad moysen ut̃m dñm
aqua ⁊ opiat eꝯyptios ut quẽ admodũ millus re
Totum mundet qui totum fecit. reparet ꝑdita qui
creauit om̃ia integra. Extinguat phonem diabolũ
mortis auctorem. ⁊ suũ ppłm liberet ꝑ aqmͣ saluta¬
rem. Audistis dalectissimi / fignre itle quõ tnͣsie
celebrarent pascha. Excuiꝰ sanguine postes doni̾
sue unusquisq liiret nectimerent angłm uas¬
tatorem. qui signũ sanguiis agni occisi insite frõ¬
te domus hr̃ent. Os inquit dc̃m ẽ nõ cõminuetis

Expanded text:
nandi. Unum elementum aquarum auctore totius nandi. Unum elementum aquarum auctore totius creaturae jubente judicavit utrosque: separavit pios ab impiis; illos abluit, istos obruit; illos mundavit, istos occidit . Moyses figuram habuitcrucem. Mare Rubrum agnoscite baptismum Christi sanguine purpuratum: regem Aegyptiorum populumque ejus, auctorem peccatorum diabolum cum omnibus ministris ejus. Saevit diabolus, quando nos videt per aquam Baptismi a sua oppressione liberari. Exclamate ad Moysen vestrum Doaqua et operiat Aegyptios; ut quemadmodum nullus rem peccatorum. Totum mundet, qui totum fecit; reparet perdita, qui creavit omnia integra: exstinguat Pharaonem diabolum mortis auctorem, et suum populum liberet per aquam salutarecelebrarent pascha, ex cujus sanguine postes domus suae unusquisque liniret, nec timerent angelum vastatorem, qui signum sanguinis agni occisi in suae fronte domus haberent. Os, inquit, non comminuetis
Abbreviated transcription (Latin):
nos ĩiuste deturebant. dimittit ppłm pħo nõ uo¬
lutate. s numa necc̃itate cõstrictus. ꝑgit ppłs
erutuss ad mare tubrum festinaus. ut ꝑ aquas
saluarentut᷑. qr apessimo hoste liberabantur. seqũ
oors ĩccislis ⁊ timor ⁊ tremor in manib finguloꝵ
ne infances cad̾ent ꝑseq̃ntium Exprgit moyses
famtulus dei. portans ungam qm a dño acoꝑat.
et ꝓ quam iammulta signa fecerat. ꝑcussit ma¬
pe ⁊ dmisum ẽ. ubi ẽ illa potentia. ñ niminũ
s demonioꝵ.bi ẽ uana suꝑstitio paganoꝵ nũ¬
quid ut mare diuident. Ille neptunus ẽ ĩ uoca¬
tus. quẽ regẽ maris ẽẽ uõlunt. quẽ regẽ uerũ
dm siũ aguoscere nolunt. Uirga extensa manu
atͣts pcutit moyses. ⁊ statĩ cegitur fluctus ĩ cu¬
misum ⁊ undam semet ipãm rep̃ssa curnatur̃
soliditatem recupit liquor ⁊ solsi maris arescit
inpulueres Ingressi sunt alii saluandi. alii damp¬

Expanded text:
nos injuste detinebant. Dimittit populum Pharao, non vonos injuste detinebant. Dimittit populum Pharao, non voluntate, sed nimia necessitate constrictus. Pergit populus erutus ad mare Rubrum festinans, ut per aquas salvarentur qui a pessimo hoste liberabantur. SequunMors in oculis, timor et tremor in manibus singulorum, ne in fauces caderent persequentium. Exsurgit Moyses famulus Dei portans virgam quam a Domino acceperat, et per quam jam multa signa fecerat: percussit mare, et divisum est. Ubi est illa potentia, non numinum, sed daemoniorum? Ubi est vana superstitio Paganorum? Numquid ut mare divideretur, ille Neptunus est invocatus, quem regem maris esse volunt, qui regem verum Deum suum agnoscere nolunt? Virga extensa manu aquas percutit Moyses, et statim cogitur fluctus in cumulum, et unda in semetipsa repressa curvatur: soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Ingressi sunt alii salvandi, alii dam
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas elucescat. oum egyptii duris oꝑib ppłm
p̃merent hebreum. Clamor fcũs ẽ ppsi in aurib
dei ⁊ deĩ̾rati sũt ut eos liberaret a dominatu gẽtis
pessine. Missus ẽ moyses qui eos exegypti educ̾et
seruitute. Apud pħonem pͥncipem egyptioꝵ. fide¬
lissimus dei famulus allegat imꝑat iussionẽ.
tor suum. nec scire se dicit d̾m. atq eius ministros
repudians grauorib penis affligit ppłm. Ex
maiore angustia ppłi mator clamor exiuigat.
Suscipit certamẽ famulus dei moyses. congredit᷑
cũ pħone nrullo telo. nullo gladio milla isibili ĩ¬
dutus arina s munitus potestate diuina. Inferũ¬
tur decem plage megypto. ⁊ uindexira ĩ ppłm
contumacem. siugit ut exminutissimis animã¬
tib ũmiculis ramis lecustis ceruix caderet suꝑboꝵ
Inquib płagis ultima mors pͥmogenitoꝵ egyp¬
tioꝵ ou̾mi fc̃a est. ut sios iuste ꝑderent qui alie¬

Expanded text:
veritas elucescat. Cum Aegyptii duris operibus populum veritas elucescat. Cum Aegyptii duris operibus populum premerent Hebraeum, clamor factus est populi in auribus Dei; et deprecati sunt ut eos liberaret a dominatu gentis pessimae. Missus est Moyses, qui eos ex Aegypti educeret servitute. Apud Pharaonem principem Aegyptiorum fidelissimus Dei famulus allegat Imperatoris sui jcor suum, nec scire se dicit Deum: atque ejus ministros repudians, gravioribus poenis affligit populum. Ex majori angustia populi major clamor exsurgit. Suscipit certamen famulus Dei Moyses, congreditur cum Pharaone, nullo telo, nullo gladio: nulla visibilia indutus arma, sed munitus potestate divina: inferuntur decem plagae in Aegypto, et vindex ira in populum contumacem surgit, ut ex minutissimis animantibus, vermiculis, ranis et locustis cervix caderet superborum: in quibus plagis ultima mors primogenitorum Aegyptiorum omnium facta est, ut suos juste perderent, qui alie
Abbreviated transcription (Latin):
Accessit aũ ĩħo ⁊ ait illis. Nolite tiniere eo sr̃e
ẽunt unus ip̃oꝵ petrus ille p̾sumptoꝵ ⁊ post᷑ ea
negator. post uero confessor ⁊ amator. Si tu es
inquit dñe iube me uenire adte suꝑp aquas
t dñs. Ueni inquit. Descendat pettus ⁊ cepitan¬
bulare suꝑ mare plenits fiducia. dũ ambulat¬
et trepsoauit infirmitas. s statim subuenit̃ di¬
uinitas. Cepit mergi exclamauit. dñe pereo.
Porrexit manũ dñs. erexit mergentẽ. cõfiria¬
uit diffidentem. ⁊ ait ssli. modice fidei quarẽ
dubitasti. Uidetis dilectissimi qnͣtum aduutet
fides. ⁊ qnͣtum depͥmat infidelitas. Si quis enĩ
ueniens ad ac̃s bap̃mi fide plenus ẽ sableuatim.¬
Si quis infidelis c̃ merꝑitur. s porngat manũ dñs
etiam infidelsb mergentib ⁊ plenan fidem opetur
in cordib. Audite adhuc aque sacram̃tum quid
in uobis opabitur ꝓponam siguram ut exea uobis

Expanded text:
Accessit autem Jesus, et ait illis: Nolite timere, ego sum. Accessit autem Jesus, et ait illis: Nolite timere, ego sum. Tunc unus illorum Petrus ille praesumptor et postea negator, post vero confessor et amator: Si tu es, inquit, Domine, jube me venire ad te super aquas. Et Dominus: Veni, inquit. Descendit Petrus, et coepit ambulare super mare plenus fiducia. Dum ambulat, trepidavit infirmitas, sed statim subvenit divinitas. Coepit mergi; et exclamavit, Domine, pereo. Porrexit manum Dominus, erexit mergentem, confirmavit diffidentem, et ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti ? Videtis, dilectissimi, quantum adjuvet fides, et quantum deprimat infidelitas. Si quis enim veniens ad aquas Baptismi, fide plenus est, sublevatis est, mergitur. Sed porrigat manum Dominus etiam infidelibus mergentibus, et plenam fidem operetur in cordibus. 4. Audite adhuc, aquae Sacramentum quid in vobis operabitur. Proponam figuram, ut ex ea vobis
Abbreviated transcription (Latin):
xilium descõ. ⁊ desyon tueatur te. Fcce dĩectut
cordib urͣis. hoc ẽ totum qd̃ ꝓ magno desidabans
fons iste uistbilis simslitudo ẽ fontis eteras. nẽ¬
nascemni exaqua ⁊ sp̃u. Aqua illa nõ solum
corporis sordes mundat. s aĩam apeccatis lib̾at
Debetis asi nosse curuirtus illĩ aque. ⁊ anep
ficit ⁊ corpori. Non enĩ om̃is a qua mundat. Scisi¬
catur hec ꝑ conscrattonem ubi. Tolle ubum. ⁊ qͣt
ẽ aqua nisi aqua. accedit ilbum ad elem̃tum
et fit satram̃tum. Uirtus u̾bi ꝑ aquam munda¬
uit nos. quia suꝑ aquas ambulauit. Ut aũ a tẽ¬
pestate huiꝰ mundi liberaret uos: uide potentiã
uerbi dei. quẽadmod̾ dñetur cuncte creature sue.
Qd̾ dicturus sũ nostis. In euuangłio legituꝵ
Cum quarta noctis uigilia uentret iħ ad discipios
piscantes quos iam fecerat homuinsi piscatores. p¬
terciti discipili putauerunt se fantasma idere

Expanded text:
xilium de sancto, et de Sion tueatur te . CAPUT xilium de sancto, et de Sion tueatur te . CAPUT um quod pro magno desiderabamus? Fons iste visibilis, similitudo est aeterni fontis. Renascemini ex aqua et Spiritu. Aqua illa non solum corporis sordes mundat, sed animam a peccatis liberat. Debetis autem nosse cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Non enim omnis aqua mundat: sanctificatur haec per consecrationem verbi. Tolle verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum. Virtus Verbi per aquam mundavit nos, quia super aquas ambulavit. Ut autem a tempestate hujus saeculi liberaret vos, videte potentiam Verbi Dei, quemadmodum dominetur cunctae creaturae suae. Quod dicturus sum nostis. In Evangelio legitur: Cum quarta noctis vigilia veniret Dominus Jesus adpiscantes quos jam fecerat hominum piscatores, perterriti discipuli putaverunt se phantasma videre.
Abbreviated transcription (Latin):
datus. unctus es oleo. Restauratũ ẽ corpus tumi
ad priorem statum pͥmi illt̾ hõis ante peccatum.
Noli post modũ male sectirus eẽ. Ad agonẽ ꝓduce¬
ris contͣ diabolum uitioꝵ pͥntipem dimicabis in
barena huiꝰ mundi. Utreꝙ partes xp̃i scilicet dia¬
boli infinita ppłi multitudo tespectat luctantem
et quis nam uincat uide omnẽ tutbã inmia in¬
tentione pendendem. Non de te triumphet ꝑs diabli
Si uis uincere noli de te p̃sumere. set illĩ assigna
uictoriegłiam qui tͥ donat ut uictorie ꝑferaspai¬
mam. Uis uincere. caput pri contere munici ex¬
cludendo de corde tuo suggestiones diaboli. Uis uin¬
cere ꝯmus tue fortes mueniantur mbono operer
uis uincere. fige pedes. ñ nutent uestigia tua tre¬
quentando spectacula. ⁊ deserendo eccłiam. s uol
om̃ia intam magno agone. ⁊ tam grandi luctã¬
mine possis implereuictoriam. intitat tͥ dũs au¬

Expanded text:
datus, unctus oleo, restauratum est corpus tuum datus, unctus oleo, restauratum est corpus tuum ad priorem statum primi illius hominis ante peccatum; noli postmodum male securus esse. Ad agonem produceris, contra diabolum vitiorum principem dimicabis in arena hujus mundi: utraeque partes, Christi scilicet et diaboli, infinita populi multitudo te exspectat luctantem; et quisnam vincat, vide omnem turbam nimia intentione pendentem. Non de te triumphet pars diaboli. Si vis vincere, noli de te praesumere: sed illi assigna victoriae gloriam, qui tibi donat ut victoriae perferas palmam. Vis vincere? Caput prius contere inimici, excludendo de corde tuo suggestiones diaboli. Vis vincere? Manus tuae fortes inveniantur in bono opere. Vis vincere? Fige pedes, non nutent vestigia tua frequentando spectacula et deserendo ecclesiam. Sed ut hanc etiam in tam magno agone et tam grandi luctamine possis implere victoriam, mittat tibi Dominus au