comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebat saturari de micis que
cadebant de mensa diuitis. et ne¬
mo illi dabat: quia gentilem quẽ¬
q ad cognitionem legis admitt̾e
suꝑb ille populus despiciebat. Qͥ
dum doctrinam legis non ad ca¬
ritatem habuit s ad elationem.
quasi de acceptis opib tumint.
et quia ei uerba defluebant de
scientia. quasi mice cadebant de
mensa. At contra iacentis pauꝑis
uulnera. lingebant canes. Nonnũ¬
qm solent in sacro eloquio. ꝑ cane̾
predicatores intelligi. Canum ⁊¬
enm lingua uulnus dum lin¬
git curat quia et doctores sci dũ
in confessione peccati nr̃i nos in¬
struunt: quasi uulmus mentis
ꝑ linguam tangunt. Et quia nos
loquendo a peccatis eripiunt. qͣt
tangendo uulnera ad salutem re

Expanded text:
cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat. Quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt, et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem re
Abbreviated transcription (Latin):
non agnoscebam uultum. yma¬
go coram ocłis meis et nocem qͣsi¬
aure lenis audiui. Numquid ho¬
mo dei comꝑatione iustifrcabitur
aut factore suo purioe erit uir: Ec¬
ce qui seruuiunt et ñ sunt stabiles.
et in angłis sus repperit prauita¬
tem. Quanto magis hii qui habi¬
tant domos luteas. qui t̾renuem
habent fundamentum consumen¬
tur uelut a tinea. De mane usq ad
uesꝑam succidentur. et quia nul¬
lus intelligit inet̾num ꝑibunt.

Expanded text:
non agnoscebam vultum imanon agnoscebam vultum imago coram ocaurae lenis audivi. Numquid homo, Dei comparatione justificabitur, aut factore suo purior erit vir? Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles: et in angelis suis reperit pravitatem: Quanto magis hi qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut a tinea? De mane usque ad vesperam succidentur: et quia nullus intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
et manus lassas robora¬
sti. Uacillantes confirmauerũt
sermones tuiz et genua tremen¬
tia confortasti. Nunc autem ue¬
nit suꝑ te plaga. ⁊ defecisti: teti-¬
git te et conturbatus es. Ubi est
timor tuus et fortitudo tua. paci¬
entia tua. et ꝑfectio marum tua¬
rum: Recordare obsecrote. quis
umqͣm innocens ꝑiit. ant quan¬
do recti deleti sunt: Qum pocius
iudi eos qui oꝑant᷑ iniquitatem.
et semmnant dolores. et metunt eo ᷤ
flante do ꝑissez et sp̃u ire ens ẽẽ
consumptos. Rugitus leonis et
uox leene. et dentes catuloꝵ leo¬
num contriti sunt. Eygris ꝑiit
co quod non haberet precdam: et
eatuli leonis dissipati sunt. st .ii.¬
orro ad medictum ẽ uer¬
bum absconditũ: et quasi
furtiue suscepit auris mea uenas
susurrii eius. In horrore uisioĩs
nocturne. quando solet sopor oc¬
cupare homines: pance tenuit
me ec timor: et omnia ossa mea
ꝑterrita sunt. Et cum sp̃c me pre¬
sente transiret. inhorruerunt
pili carnus mȩȩ. Scetit. qͥdam cuiꝰ

Expanded text:
Et manus lassas roborasti. Vacillantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementia confortasti. Nunc autem venit super te plaga, et defecisti: tetigit te, et conturtimor tuus, fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum? Recordare, obsecro te, quis umquam innocens periit? aut quando recti deleti sunt? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem, et seminant dolores, et metunt eos; flante Deo perisse, et spiritu irae ejus esse consumptos. Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt; tigris periit eo quod non habet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. Porro ad me dictum est verbum absconditum et quasi furtive suscepit auris mea venas susurri eius in horrore visionis nocturnae quando solet sopor occupare homines pavor tenuit me et tremor et omnia ossa mea perterrita sunt et cum spiritus me praesente transiret inhorruerunt pili carnis meae stetit quidam cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ distulit: ⁊ illum infirmum
continuo dñs sanum abede
discedere fecit. Et ne in tentio
ciꝰ a quo qͣm impediret᷑. ante
dies ferme decẽ qͣm exiret de
corpore a nobis postulauit
p̃sentib. ncquis ad cum in¬
grederet᷑. nisi his tantũ hori̾
quib medici ad inspiciendũ
intrabant. uł cum ei refectio
inferret᷑: ⁊ ita obseruatũ ⁊ fac¬
tum ẽ: ⁊ om̃i illo temporeoratõ¬
ni uacabat. Uerbum dei usꝙ
ad ipsam suã extremã egri¬
tudinẽ in p̃tiisse alacriter
⁊ fortit̾ sana m̃te sanoq con¬
silio in ecclesia p̃dicabat. m̃¬
bris omnib sui corporis in¬
columis. integro aspettu atꝙy
auditu. et ut scriptũ est no
tute. ⁊ nobis coram postas
ꝓeiꝰ cõmen danda corporis
depositione sacrificiũ deo
oblatum est ⁊ sipultꝰ est.
Testamentũ nullum fecit.
qͥa unde facent pauꝑdei
non habuit. Ecelsie biblio¬
thecam om̃sq codices dili¬
gent̃ posteris custodiendos
semꝑ iubebat. diquid uero

Expanded text:
non distulit, et illum infirmum non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere feciejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum est, nobtute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ draguita. dicere nobis int̾
familiaria colloqͥa consueue¬
rat pꝰ ꝑceptũ baptismũ etiã
laudatos xp̃ianos ⁊ sacerdo¬
tes absq digna ⁊ competenti
penitentia exirt de corꝑe nõ
debere qd̾ upse fecit. ultima
qua defunctus est egritudi¬
ne. ⁊Iam sibi usserat psalmoᷤ
daiiticos qui sunt paucifsi¬
mi de penitentia scͥbi. ip̃osꝙ
qͣterniones iaces inlecto gtͣ
parietem positos dieb sue
infirmitatis intuebatiur.
⁊ cp̃m ꝓquibdam energumi¬
nis pacientib ut oraret roga¬
tum. eumq inoratione lacri¬
mas funcdentem dm rogasse.
⁊ demones abhominib retes¬
sisse. Itemq ad egrotantẽ lec¬
to uacantẽ. quẽdam cũ suo
egroto uenisse ⁊ rogasse ut ci¬
dem manꝰ imponeret quo sa¬
nus et̃ posset. respondisse
si aliquid posset sibi hoc utiꝙ
uisitatum se fuisse sibiq ꝑ
sompniũ dictũ eẽ. uade ad
augustinũ ep̃m ut eidem ma¬
num imponat:⁊ saluus erit.
Quod dum comꝑisset facere

Expanded text:
quadraginta. Dicere autem nobis inter quadraginta. Dicere autem nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur,  pro quibusdam energumenis patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utiquvisitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c dictauerat: ⁊ quecũꝙ ĩ
his recognouit. alit̃ qͣm se
habet eccliastica regula a se
fuisse dictata et scripta cũ
adhuc ecclesiasticũ usum
minus sciret minusq sapu¬
ifset: asemet ipso ⁊ repbensa
⁊ correcta sunt. Unde etiam
duo conscripsit uolumina:
quoꝵ est tytulus derecensio¬
ne libroꝵ. Prereptos etiam
sibi quosdam. libros ante
diligentiorẽ emendationẽ a
ñ nullis frib conquerebat᷑.
licet eos pꝰ modum emendas
derliquit. Quiq ꝓdesse om¬
nib uolens ⁊ uolentib mul¬
ta libroꝵ legere. ⁊ non ualen¬
tib. exutroq diuino testam̃¬
to ueti et nouo. p̃missa p̃fa¬
tione. p̃cepta diuina seu ueti¬
ta ad uite regulam ꝑtinentia
excerpsit. atq erhis unũ codi¬
cem fecit. ut qui uellet leg̃et.
atq in eo uel qͣm obediens deo.
in obediens ue eẽt agnosceret:
⁊ hoc opus uoluit spetulum
ta sua ꝓlira ꝓutilitate ac fe
condonata. nã uicit am nis
septuagrnta sex. inclericãtu
autẽ uł ep̃atu annis ferme

Expanded text:
opus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendassdereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum ta sua prolixa pro utilitate ac felcondonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem vel episcopatu annis ferme
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ in nobis manent quodcumq
uoluermiꝰ pctimꝰ ⁊ sut nobis. quia
si petimꝰ ⁊ ñ fiet. ñ hoc pccimsꝰ qd̾
habet mansio ineo. nec qd̃ habent
ũba ciꝰ que manent in nobis: sed
quod habet cupiditas. ⁊ infirmitas
caris. que ñ est meo. ⁊ in qua ñ¬
ñ manent uerba ei. Nam utiq ad

Expanded text:
ejus in nobis manent, quodcunque ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad
Abbreviated transcription (Latin):
me inquit ñ manserit. mittet᷑
foras sicut palmes. ⁊ arescet: ⁊ col¬
ligent eunrũ ignẽ mittent ⁊ ardet.
Ligna itaq uitis tanto sunt con¬
temptibiliora. si muite ñ manse¬
rint. qͣnto gloriosiora simanserĩt.
Demq sic dehis ctiam ꝑerechielẽ
brilib oꝑib deputant᷑. Unũ edu¬
ob palmiti congrunt: aut uitis
aut ignis. Siminte sĩ ẽ: inigne
erit᷑. Ut ergo migne ñ sit: ĩ uite sit.
i manserits in me in lc ui.¬
quit ⁊ u̾ba mea in uob̃ mã¬
serint. qd̃cumq uolũitis petetis
⁊ fiet nob̃. Manendo quippe ĩ xp̃o.
saluatore. nͥ qd̃ ñ alieuũ ẽ a salu¬
te: Aliud quippe uolumꝰ. quia
sumꝰ in xp̃o ⁊ aliud uolumꝰ quia
sumꝰ adhuc in hoc scło. Demansi¬
one namq huiꝰ seculi nobis aliqͣn¬
do surrepit. ut hoc petamꝰ. qd̾ no¬
bis ñ expedire nescimꝰ. S absit ut
fiat nobis simanemꝰ in xp̃o. qui
s̃ facit qqudo petimiꝰ. nͥ qd exptilit
nobis. Manentes gͦ in eo. cũ ũba

Expanded text:
me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem brilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in ChristSalvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba
Abbreviated transcription (Latin):
cium dicenda sunt u̾ba eiꝰ innob̾
manere. qndo facimꝰ que p̃cepit.
⁊ diligimꝰ que ꝓmsit. Quando
autẽ siba eiꝰ ñ manent in memoria.
nec inueniunt᷑ inuita si cõputa¬
tur palmes muite: quia uitam
ñ attrahit exradice. Scdm ioħcm.¬

Expanded text:
unt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit. Quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non amputatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑductum. Itaq cum ad me¬
morias scõꝵ. sicut in affri¬
ca solebat pultes ⁊ panem
⁊ merum attulisset abbosti¬
ario ꝓhibetur. Et ubi hoc
ep̃m uetuisse cognouit obe
fructib plenũ purgatiorib
uotis pectus ad memorias

Expanded text:
um. 2. Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum attulisset atque ab ostiario prohiberetur; ubi hoc episcopum vetuisse cognovit, tam fructibus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias
Abbreviated transcription (Latin):
gens sp̃u quo uegetaretur dig¬
natꝰ ẽ iuspirare: idemq redat.¬
tum in cinerem dignabitur
reꝑare: ⁊ qua uixerat anima
uiuidum ꝑhennit reddere.
Quod stupendum miraculũ

Expanded text:
gens, spiritum, quo vegetaretur, dignatus est inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere. Quod stupendum miraculu
Abbreviated transcription (Latin):
rusticis consuetudo. simulachra
demonum candido tecta uelami¬
ne. misera ꝑagros suos circũferre
dementia. Eleuato ergo madũso
signo trucis imꝑat turbe ñ mo¬
ueri loco: onusq deponere. Hic
uero mirsi inmodum. uideres
miseros pͥmum udud saxa rigu¬
isse: dem cum pͥmo mouere sessi¬
mo conamine niterent᷑. ultra acce¬
dere sĩ ualentes. ridiculam inũti¬
ginen rotabant: donec uitti cor¬
poris onus deponunt. Attoniti
⁊ semet inuitem aspectantes. qͥd¬
nam sibi accidisset tatiti cogita¬
bant. S cum beatꝰ uir comꝑisset.
exequiaꝵ ẽẽ illam frequentiam
non sacroꝵ. eleuata rursum manil.
dat eis abeundi et tollendi corꝑis
potestatẽ. Ita eos ⁊ cũ uoluit sta¬
re cõpulit. ⁊ cũ libuit abire ꝑmisit.
Item dum inuico quodã l̃c .uii.¬
templum antiquissimũ dirus

Expanded text:
rusticis consuetudo, simulacra rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diru
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen edicit. de crimine confite¬
tur latronẽ se fuisse obscelera ꝑ¬
cussum. uulgi errore celebratum:
sibi nichil cum martirib esse
cõmune: cum illos gła se pena
retineret. Mirum inmodum
uoceni loquentis qui ad erant
andiebant: ꝑsonã tamen ñ uide¬
bant. Tum martinꝰ quid uidisset
exposuit. Inssitq ex eo loco altare
quod ibi f̃uerat submouer atq
ita ppłm suꝑsticionis illius ab¬
soluit errore. le .ui.
ccidit autem in sequenti
tempore. dum iter ageret.
ut gentit cuiꝰdam corpꝰ qd̃ ad se¬
pulcrum cum suꝑsticioso funere
deferebatur. obuium haberet.
Conspitatusq eminus uenientiũ
turbam quidnam id eẽt ignarꝰ.
paululum stecit. Ñam fere qͥn¬
gentoꝵ passusi int̾uallum erat:
ut diffitile fuerit dinoscere quid
uideret. Tamen quia rusticam
manum cerneret. ⁊ agente uento
linteamina corpori suꝑiecta uoli¬
tarent. ꝓfanos sacrificioꝵ ritus
agi credidit: quia cẽt hec galloꝵ

Expanded text:
Nomen edicit, de crimine confiteNomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, vulgi errore celebratum; sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. Mirum in modum vocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non videbant. Tum Martinus quid vidisset exposuit, jussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoveri: atque ita populum superstitionis illius absolvit errore. XII. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cujusdam corpus, quod ad sepulcrum cum superstitioso funere deferebatur, obvium haberet: conspicatusque eminus venientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stegentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum
Abbreviated transcription (Latin):
uasterio cuꝑet sacerdotes: Le.U.¬
ed ut reliquas uirtutes eius.
quas in ep̃atu egit aggredi¬
ar. erat haut longe ab opido proxi¬
mus monaffii lotus. quẽ talsa
hominum opinio. uelud conse¬
pultis ibi marurib sacrauerat.
Nam ⁊ altare ibi asuꝑiorib ep̃is
consticutum habebatur s martinꝰ
ñ temere adhibens inccrtis fidẽ.
abhis qui maiores natu erant
pb̃ris uel clericis flagitabat no
onis ostendi. grandi se scrupulo
ꝑmoueri. quod nichil certi con¬
stans sibi maioꝵ memoria tradi¬
disset. Cum aliqͣmdiu ergo alo¬
co illo se abstinuit. nec derogans
religioni quia incertus erat. nec
auctoritatem suam uulgo accom¬
modans. ne suꝑsticio conualesc̾et.
quodam die pautis secum adhibi¬
tis frĩb ad locum ꝑgit̃. Dem suꝑ
ip̃m sepulchrum astans. orait
ad ds̃m ut quis eẽt. uł cuiꝰ meri¬
ti scpultus ostenderet. Lum conũ¬
sus ad leuam uidet ꝓpe asfistere
umbram. sordidam trucem. Im ꝑ¬
at nomen meritũq ut loquerct᷑.

Expanded text:
asterio cuperet sacerdotem? Sed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maipresbyteris vel clericis flagitabat, sipassionis ostendi: grandi se scrupulo permoveri, quod nihil certi constans sibi majorum memoria tradidisset. Cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam vulgo accommodans, ne superstitio convalesceret; quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. Deinde super sepulcrum ipsum astans oravit ad Dominum, ut quis esset, vel cujus meriti sepultus, ostenderet. Tum conversus ad laevam vidit prope assistere umbram sordidam, trucem. Imperat, nomen meritumque ut loqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
morum apłoꝵ petri et pau¬
li. inseparabilem fidem. passio¬
nemq germanam. om̃i nos de¬
uotione fr̃s necesse est celebrare
quia et landabilis eos uita ad gło¬
sissimum ꝑdrxit occasum: et
mirificus obitus ꝑpetuam trans¬
misit ad uitam. Et licet in petro
fides emineat. et in paulo doc¬
trina precellat. et magisterum
tamen pauli. fidei plenitudo
est: et credulitas petri doctrine
est fundamentum. Quos tanta
celestis electionis dignatio iusita¬
uitz ut hic fieret de piscatore doc¬
tor. ille de ꝑsecutore defensor.

Expanded text:
olorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor.
Abbreviated transcription (Latin):
ir autem ille post qͣm
ingressus est nuntia¬
uit urbi: et ululauit om̃is cuu¬
tas. Et andunt hely sonitum cla¬
moris. dixitq. Qius est hic so¬
nitus tumnitus huius: At ille
festinauit et uenit: et annun¬
tiaiit hely. Hely autem erat no¬
naginta et octo annorũ: et oculi
eus caligauerant: et uidere non

Expanded text:
ir autem ille postquam ingressus est, nuntiavit urbi, et ululavit omnis civitas. Et audivit Heli sonitum clamoris, dixitque: Quis est hic sonitus tumultus hujus? At ille festinavit, et venit, et annuntiavit Heli. Heli autem erat nonaginta et octo annorum, et oculi ejus caligaverant, et videre non
Abbreviated transcription (Latin):
implebe positos dedignant᷑:
cisq compaticulpam suam
confitentib nolunt. ac ue¬
lud pharisei more apeccatͥte
muliere tangi despiciunt. Rea. e

Expanded text:
plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
aures eius. In die illo suscitabo
adu̾sum hely. omĩa que locutus
sum suꝑ domũ eius. Incipiam ⁊
complebo. Predixi enim ei quod
iudicaturus eẽm domũ ens in
eternum. ꝓpter iniquitatem eo
quod nonerat indigne agere fili

Expanded text:
s in die illo suscitabo adversum Heli omnia quae locutus sum super domum eius incipiam et conplebo praedixi enim ei quod iudicaturus essem domum eius in aeternum propter iniquitatem eo quod noverat indigne agere fili
Abbreviated transcription (Latin):
muel nec dum sciebat
dñm. neq reuelatus ei fuerat ser
Ecce ego quia uocasti me. Intelle¬
xit gͥ hely quia dñs uocaret pue¬
rum et ait ad samuel. uade et
dormi. Et si deinceps uocauerit
te: dices. loquere dommne: quia
audit seruus tuus. Ec.nͭ.¬
biit ergo samuel: et
dormiuit in loco suo. Q
uenit dñs ⁊ stecit. et uocauit si¬
cut uocauerat scd̃o. Samuel sa

Expanded text:
muel necdum sciebat Dominum, neque revelatus ei fuerat sermecce ego quia vocasti me intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus abiit ergo Samuhel et dormivit in loco suo et venit Dominus et stetit et vocavit sicut vocaverat secundo Samuhel Sa
Abbreviated transcription (Latin):
nutrite: incidentesq in nemo¬
re ligna. ⁊ ea uice asini ut¬
nobis buc trahens deferre ua¬
leat. moderando nectentes li
to die quadã oꝑe. qͣmius a¬

Expanded text:
nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligto die quodam opere, quamvis a
Abbreviated transcription (Latin):
rectũ iudet᷑. huic leoni asselli
nr̃i inuingat᷑ sollertia ut eũ
subsequens ducat ad pastum.
reducatq remeans domum.
dilato temꝑe gererentur. educ¬
to quadamdie ad loci pascua
duxerunt. Exꝑgiscens itaq leo
quid sibi clampni accidisset
nesciens. ut requireret tamen
omnis repperiendi asini spes
fuisset ablata. ad monast̾u

Expanded text:
rectum videtur, huic leoni aselli nostri injungatur solertia, ut eum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, ad monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
ade ad formicam o piger.
⁊ considera uias eius
et disce sapientiam. Que cum
dat. Usquequo piger dormis:
quando consurges ex sompno
tuo: Paululum dormies. pau¬
lulum dormitabis. paululum
conseres manus ut dormias: et
ueniet tͥ quasi uiator egestas: ⁊
pauꝑies quasi uir armatus. Si
uero impiger fueris. ueniet ut¬
fons messis tua et egestas longe
fiet a te.¬

Expanded text:
ade ad formicam, o piger, et considera vias eius et disce sapientiam: que cum dat. Usquequo pigQuando consurges ex somno tuo? Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias, et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir armatus. Si vero impiger fueris, veniet tibi ut messis tua, et egestas longe fugiet a te
Abbreviated transcription (Latin):
omo apostata uir muti¬
lis. gradit᷑ ore ꝑu̾so annu¬
it oculis. terit pede: digito loqͥt᷑.
Prauo corde machinat᷑ malum:
et in omni temꝑe iurgia seminat.
Huic extimplo ueniet ꝑditio sua.
et subito conteret᷑. nec habebit ul¬
tra medicinam. Sex sunt quȩ o¬
dit domin ⁊ septimũ detestatur
animaeius. Oculos sublimes. lin¬
guam mendacem. manus effun¬
dentes innoxium sangunem. cor
machinans cogitationes pessi¬
mas. pedes ueloces ad currendũ
in malum. ꝓferentem mendaca.
testem fallacem: et eum qui semi¬
nat int̾ fr̃es discordias. FRe. uͣi.

Expanded text:
ta, vir inutilis, graditur ore perverso, Annuit oculis, terit pede, digito loquitur, Pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Huic extemplo veniet perditio sua, et subito conteretur, nec habebit ultra medicinam. Sex sunt, quae odit Dominus, et septimum detestatur anima ejus: Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem: Cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum in malum; Proferentem mendacia testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discordias:
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti tibi excelsa. huic inde con¬
suta et fornicata es suꝑ eis. sicut
non est faccum. neq futurũ est.¬
uerbum dñi ad me dices.
Dic ad domum ȩxasꝑantem. Nes¬
citis quid ista significent: Dic ec¬
ce nenit rex babylonis in ierłm:
et assumet regem et principes eiꝰ.
et adducet eos ad semetip̃m in
babylonem, et tollet de semine
regni. ferietq cum eo fedus: et
accipiet ab eo insuirandum. S
et fortes terre tollet ut sit reg¬
num humile et non eleuetur
s custodiat paccum eius ⁊ ser¬
uet illud. Qui recedens ab co mi¬
sit nuntios ad egyptum. ut da¬
ret sͥ equos ad populum multũ.
Numquid ꝓsꝑabitur uel con¬
sequetur salutem qui fecit hec:
Et qui dissoluit pactum. num¬
quid effugiet: sc u.

Expanded text:
fecisti tibi excelsa hinc inde confecisti tibi excelsa hinc inde consuta: et fornicata es super eis, sicut non est factum, neque futurum est.verbum Domini ad me, dicens: Dic ad domum exasperantem: Nescitis quid ista significent? Dic: Ecce venit rex Babylonis in Jerusalem: et assumet regem, et principes ejus, et adducet eos ad semetipsum in Babylonem. Et tollet de semine regni, ferietque cum eo foedus: et accipiet ab eo jusjurandum. Sed et fortes terrae tollet, ut sit regnum humile, et non elevetur, sed custodiat pactum ejus, et servet illud. Qui recedens ab eo misit nuntios ad Aegyptum, ut daret sibi equos, et populum multum. Numquid prosperabitur, vel consequetur salutem qui fecit haec? et qui dissolvit pactum, numquid effugiet?
Abbreviated transcription (Latin):
t expandi amicium meũ
suꝑ te. et oꝑui ignoranti¬
am tuam. et iuraui tͥ et ingressus
sum pactum tecum: ait dñs ds.
Et facta es mͥ et lauite aqua, et
emudaui sanguinẽ tuum ex
te. Et unxi te oleo. et uestuu te
discolorib. et calciaui te iacinto.
et cinxi te bysso. et indm te sub.¬
tilib: et ornaui te ornamento.
Et dedi armillas in manib turs
et coequem cirra collum tui.
Et dedi manrem suꝑ os tuum.
et circulos aurib tuis. et coro¬
nam decoris in capite tuo. Et
ornata es auro et argento: et
uestita es bysso et polimito: et
multis colorib. Similam et mel
⁊ oleum comedisti: et decoea fac¬
ta es uehement̾ numis. Et ꝓfe.¬
cisti in regnum et egressum ẽ
nomen tum in gentes super
speciem tuam: quia ꝑfecta eins
in decore meo. quem posueram
suꝑ te. dict dominꝰ. ħs. Et habẽs
fidutiam in pulchritudine dua.
fornicata es in nomine tuo. Et
exposiusti fornicationem tuam
om̃i transeunti: nt eius fieres.
Et sumens de nestimentis meis

Expanded text:
t expandi amictum meum super te et operui ignominiam tuam et iuravi tibi et ingressus sum pactum tecum ait Dominus et facta es mihi. Et lavi te aqua, et emundavi sanguinem tuum ex te. et unxi te oleo. Et vestivi te discoloribus, et calceavi te janthino: et cinxi te bysso, et indui te subtilibus. Et ornavi te ornamento, et dedi armillas in manibus tuis, et torquem circa collum tuum. Et dedi inaurem super os tuum, et circulos auribus tuis, et coronam decoris in capite tuo. Et ornata es auro et argento, et vestita es bysso et polymito, et multis coloribus: Similam, et mel, et oleum comedisti, et decora facta es vehementer nimis: et prolecisti in regnum. et egressum est nomen tuum in gentes propter speciem tuam: quia perfecta eras in decore meo, quem posueram super te, dicit Dominus Deus: Et habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo: et exposuisti fornicationem tuam omni transeunti, ut ejus fieres. Et sumens de vestimentis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq int̾rogabat. nisi quia illius
ignorantiam demonstrabat: Et
hoc quare fecit: ut dixi. post in¬
celligemus. Andreas ait. Est puer
quidam hic. qui habet quinꝙ
panes et duos pisces: s hec qͥd
sunt ad tantos: Cum dixisset
philippus int̾rogatus ducentoꝵ
deuariorum panes non suffice¬
re. quib tanta illa turba refice¬
retur. erat ibi quidam puer por¬
tans quinq panes ordeaceos. et
duos pisces. Et ait ih̾c. facite bo¬
mines discumbere. Erat autem
ibi multum fenum: et discubu¬
erunt ferme quinq milia homi¬
num. Accepit autem dñs ih̾c pa¬
nes. gr̃as egit iussit. fracti sunt
panes: positi ante discumbentes.
Non ram quinq panes. sed qͦd
adiecerat. qui creauerat quod ac¬
tum erat. Et de piscibus quan¬
tum sufficiebat. Parum est tur¬
bam illam fuisse saciatam: eti¬
am fraginenta resederunt: et
ipsa colligi iussa sunt. ne peri¬
rent. Et impleuerunt duodeci
cophinos fragmentorum.

Expanded text:
itaque interrogabat, nisi quia illius itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi fenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño in fame. et ip̃i turbas
rent non habebant. Int̾roga¬
unt dominꝰ unde emerent᷑ panes
ad turbas pascendas. Et ait scrip.¬
tura. hoc autem dicebat temp¬
tans eum discipłm scilicet phi¬
lippum quẽ int̾rogauerat. Ip̃e
enim sciebat quid ẽet faccurus.
Cu gͦ bono temptabat. nisi qͥa
ignorantiam discipłi demonstra¬
bat: Et forte demonstratione
ignorantie discipłi. aliquid sig¬
nificauit. Apparebit ergo cum ip¬
sum sacram̃tum de quinq pa¬
nib ceꝑit nobis loqui: et quid
significet indicare. Ibi enim ui¬
debimus. quare dñs in hoc fac¬
to ignorãtiã discipłi uolut ĩtrogan¬
do quod sciebat ostendere. Nam
int̾rogamꝰ aliquando quod nesci¬
mus audire uolentes ut discamꝰ.
Aliquando int̾rogamꝰ quod sci¬
mus scire uolentes utrum et il¬
le sciat quem int̾rogamꝰ. Utrumq
boc nouerat dñs et quod int̾roga¬
bat sciebat. quid ẽȩt enumn factu¬
rus ip̃e nouerat: et hoc nestire
philippum sciebat similiter. Qͣre

Expanded text:
cum Domino in fame, et ipsi turbas rent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? et forte in demonsignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
stultum int̾ficit iracundia: ⁊ par¬
unlum occidit inuidia. Ego uidi
stultum firma radice et malechixi
pulchritudini eius statirꝰ lõge fient
filii eis a salutez et conterentur
in porta. et non erit qui erlat.
suius messem famelicus comedet.
et ip̃m rapiet armatus: et ebibent
sitientes diuitias ems. Nichil in
terra sine causa fit: et de humo ñ
orietur dolor. Homo ad laborem
nascitui: et ais ad uolatum. Qm
obreni ego dep̾cabor dñm: et ad
dm̃ ponam eloquium meum. Q

Expanded text:
ficit iracundia et parvulum occidit invidia ego vidi stultum firma radice et maledixi pulchritudini eius statim longe fient filii eius a salute et conterentur in porta et non erit qui eruat cuius messem famelicus comedet et ipsum rapiet armatus et ebibent sitientes divitias eius nihil in terra sine causa fit et de humo non orietur dolor homo ad laborem nascitur et avis ad volatum quam ob rem ego deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non illustret᷑ lumine. Obscurẽt
eum tenebre. et umbra mortis.
Occupet eum caligo. et inuoluat᷑
amaritudine. Noctem illam
tenebrosus turbo possideat: non
computet᷑ in dieb anni: nec nu¬
meretur in mensib. Sit nex il¬
la solitaria: nec laude digna. Ma¬
ledicant ei qui maledicunt dixi.

Expanded text:
 non illustretur lumine. Obscurent eum tenebrae et umbra mortis, occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat; non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus. Sit nox illa solitaria, nec laude digna. Maledic
Abbreviated transcription (Latin):
sathan a facie dñi. Cum
autem quadam die filii. et filie
eis comederent et biberent
uinum in domo fr̃is sii pͥmo¬
geniti. nuntius uenit ad iob
qui diceret. Boues arabant. et
asine pascebantur nixta eos. ⁊
irruerunt sabei. tulerũtq om

Expanded text:
Satan a facie Domini cum autem quadam die filii et filiae eius comederent et biberent vinum in domo fratris sui primogeniti nuntius venit ad Iob qui diceret boves arabant et asinae pascebantur iuxta eos et inruerunt Sabei tuler
Abbreviated transcription (Latin):
tum est autem cum quadam
die uenissent filii dei. et starent
coram domino. uenisset quoq: sa¬
than inter eos. & staret in cons¬
pectu eius. ut diceret dñs ad sa¬
than. unde uenis: Qui respondẽs

Expanded text:
tum est autem, cum quadam die venissent filii Dei, et starent coram Domino, venisset quoque Satanas inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satanam: Unde venis? Qui respo
Abbreviated transcription (Latin):
tiarem tͥ. Cumq adhuc ille loque¬
retur. uenit alius et dixit. Igrs
dei cecidit de celo et tactas ones
puerosq consumpsit: et effii¬
giego solus ut nuntiarem tibi.
S et illo adhuc loquente. uenit
alius et dixit. Chaldei fecerunt
tres turmas. et innaserunt ca¬
melos et tulerunt eos: nec non
t pueros peusserant qlabu: et
effugi ego solus ut nuntiarem

Expanded text:
adhuc ille loqueretur, venit alter, et dixit: Ignis Dei cecidit e coelo, et tactas oves puerosque consumpsit, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi. Sed et illo adhuc loquente, venit alius, et dixit: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros percusserunt gladio, et ego fugi solus ut nunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt: et effugi ego solus
unc surrexit iob. et scidit
tuncam suam: et conso
capite corruens in t̾ram adorauit
et dixit. Nndus egressus sum
de utero matris meȩ: et nudus

Expanded text:
mortui sunt, et effugi ego solus, unc surrexit Job, et scidit tunicam suam, et tonso capite corruens in terram adoravit, et dixit: Nudus egressus sum de utero matris
Abbreviated transcription (Latin):
malum quod accidisset ei. ue¬
nerunt singuli de loco suo: he¬
lyphar themanites. ⁊ baldad
suites. et sophar naamathytes.
uementes usitarent eum et coi¬
solarentirr. Cumq leuassent ꝓ¬
cul oculos suos. non cognone¬
runt. eum: et exclamantes plo¬
rauerunt. Scissisq uestib spar¬
serunt puluerem suꝑ caput su¬
um in celum: et sederunt cum
eo in terra septem dieb et septẽ
noctib: et nemo loquebatur
ei u̾bum. Uidebant enim dolorẽ
et malecdixit diei suo. et lo¬

Expanded text:
malum quod accidisset ei vemalum quod accidisset ei venerunt singuli de loco suo Eliphaz Themanites et Baldad Suvenientes visitarent eum, et consolarentur. Cumque levassent procul oculos suos, non cognoverunt eum, et exclamantes ploraverunt, scissisque vestibus, sparserunt pulverem super caput suum in coelum. Et sederunt cum eo in terra septem diebus et septem noctibus, et nemo loquebatur ei verbum; videbant enim dolorem et maledixit diei suo, et lo
Abbreviated transcription (Latin):
non sit ei similis in terra. uir
simplex. ⁊ reccus. ce timens de¬
um. ac recedens a malo. ⁊ ad¬
huc retinens innocentiam:
Tu autem cõmoiusti me aduer¬
sus eum ut affligerem illum
frustra. Cui respondens sathan:
ait. Pellem ꝓ pesle. & cuncta
quȩ habet homo dabit ꝓ ani¬
ma sua. Alioquin mitte ma¬
num tuam. et tange os eius ⁊
carnem: et tunc nidebis quod
in faciȩ benedixerit tibi. Dixit
gͥ dominꝰ ad sathan. Eece in ma¬
nu tua est. uerumptam̃ ani¬
mam illus serua. Ec. uĩ.
gressus gͥ sathan a fa¬
ciȩ domini. ꝑcussit iob
uulnere pessimo a planta pe¬
dis usq ad u̾ticem eius. Qui te¬
sta saniem radebat: selens in
sterquilinio. Dixit autem illi
ipxor sua. Adhuc tu ꝑmanes in
simplicitate tua: Benedic deo ⁊
morere. Qui ait ad illam. Quasi
una de stultis mulierib locuta
es. Si bona suscepimus de ma¬
nu dñi. quare mala non susci¬
piamus: In om̃ib his non
peccauit iob labiis sius. Igitur
audientes tres amici iob. omne

Expanded text:
s in terra, vir simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, et adhuc retinens innocentiam? Tu autem commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra. Cui respondens Satan, ait: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua: alioquin mitte manum tuam, et tange os ejus et carnem, et tunc videbis quod in facie benedicat tibi. Dixit ergo Dominus ad Satanam: Ecce in manu tua est, verumtamen animam illius observagressus igitur Satan a facie Domini percussit Iob ulcere pessimo a planta pedis usque ad verticem eius qui testa saniem deradebat sedens in sterquilinio dixit autem illi uxor sua adhuc tu permanes in simplicitate tua benedic Deo et morere qui ait ad illam quasi una de stultis locuta es si bona suscepimus de mani quare mala non suscipiamus in omnibus his non peccavit Iob labiis suis igitur audientes tres amici Iob omne
Abbreviated transcription (Latin):
tinus exlignis contextã
cellulam habebat. Multi¬
modum. pleriq saxo supiet¬
to montis cauato receptacła
sibi fecerant. Discipuli uero
octoginta erant: qui ad exem¬
plum beati magistri institu¬
ebantur. Nemo ibi ꝓpͥum
quicquam habebat᷑. omnia
inmedium conferebantur.
Non enim emere aut uendere.
ut plerisq monachis moris
est quicquã licebat. Ars ibi
exceptis scriptorib nulla ha¬
bebatur cui tamen oꝑi mi¬
nor etas deputabatur: ma¬
iores orationi uãcabant.
Rarus tuiqͣm extra cellulã
suam egressus: nisi cũ ad
locum orationis conuenie¬
bant. Cibum unum om̃s
pꝰ horam ieunii accipiebant.
Uinum nemo nouerat. nisi
quem infirmitas coegifset.
Pleriq came. oꝵ setis uesti¬
ebantur. Mollior ibi habitꝰ
ꝓtrimine fuit. Quod eo ma¬
gis sit mirum necesse est:
quod mulci inter eos nobi¬
les habebantur, qui longe
aliter educati adhanc se
eẽt ciuitas aut ecclesia que
nonsibi demartini monast̃¬
io cuperet sacerdotes: Lc .uͭi.

Expanded text:
ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multimodum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? Sed u
Abbreviated transcription (Latin):
uis mͥ tribuat ut cognos¬
cam. et inueniam illũ.
et ueniam usq ad solium eius:
Ponam coram eo iudicium. et
os meum replebo increpationib
ut sciam uerba que mͥ respon¬
deat. et intelligam quid loquat᷑¬
michi. Nolo multa fortitudine
contendat mecum: nec magni¬
tudinis sue mole me prẽ. mat.
ꝓponat equitatem contra me:
et ꝑueniet ad nnctoriam uidici¬
um meum. Si ad orientem iero
non apparet et ad occidentem. ñ
intelligam eum. Si ad sinistrã
quid agam: Non app̾hendam

Expanded text:
uis mihi tribuat ut cognoscam, et inveniam illum, et veniam usque ad solium ejus Ponam coram eo judicium, et os meum replebo increpationibus. Ut sciat verba quae mihi respondeat, et intelligam quid mihi loquatur. Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; Proponat aequitatem contra me, et perveniat ad victoriam judicium meum. Si ad orientem iero, non apparet: si ad occidentem, non intelligam eum. Si ad sinistram, quid agam? non apprehendam
Abbreviated transcription (Latin):
Tn signaculum similitudinis
plenus sapientie. et ꝑfectus de¬
core in deliciis paradisi di funsti.
Omnis lapis p̾ciosus oꝑunen¬
tum tuum. Sardus. topatius.
et iaspis. crisolitus. ce onix. et
berillus. saphyrus. carbuncuł.
ce smaraglus. Aurum opus de¬
corss tinz et foramina tua in
die qua conditus es p̾parata
sunt. Tu cherub: extentus et
ꝓtegens. et posini te in monte
scõ dei. in medio lapidum igni¬
torum ambulasti: ꝑfectus in

Expanded text:
tu signaculum similitudinis plenus sapientia et perfectus decore in deliciis paradisi Dei fuisti omnis lapis pretiosus operimentum tuum sardius topazius et iaspis chrysolitus et onyx et berillus sapphyrus et carbunculus et zmaragdus aurum opus decoris tui et foramina tua in die qua conditus es praeparata sunt tu cherub extentus et protegens et posui te in monte sancto Dei in medio lapidum ignitorum ambulasti perfectus in
Abbreviated transcription (Latin):
tutus. In quo doctrine col¬
latio cum ingenii ub̃tate
consentiens. eruditissimũ
dupplicato bono. id est na¬
ture. undustrie reddidert᷑.
Atq ut ineum ꝑfectio lit¬
teraꝵ plena conflueret. pꝰ

Expanded text:
tutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, p
Abbreviated transcription (Latin):
et subinittebant alas suas. Et
suꝑ firmamentũ quod erat im¬
minens capiti eorum quasi aspec¬
tus lapidis saphiri similitudo
chroni. Et suꝑ similitudinem
throni similitudo q̃i aspectꝰ hõis de¬
siꝑ. Et uidi qͣi sp̃em elect uelut aspectũ

Expanded text:
et submittebant alas suas. Et super firmamentum, quod erat imminens capiti eorum, quasi aspectus lapidis sapphiri similitudo throni: et super similitudinem throni, similitudo quasi aspectus hominis desuper. Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum
Abbreviated transcription (Latin):
ylit autẽ samuel lc.nͣ.¬
agnum lactentem unũ
et optulit illum holosaustum
integrum dño. Et clamauit sa¬
muel ad dñm ꝓ isrł: et exandi¬
uit eum dñs. Factum ẽ autem
cum samnel offerret holocau¬
stum. phylisteos mire p̾lium
contra isrł. Intonuit autem do¬
minus fragore magno ut die il¬
la suꝑ phylisteos. et exterruit eos.
et cesi sunt a filiis isrł. łc. inͣ

Expanded text:
lit autem Samuel agnum lactentem unum, et obtulit illum holocaustum integrum Domino, et clamavit Samuel ad Dominum pro Israel, et exaudivit eum Dominus. Factum est autem, cum Samuel offerret holocaustum, Philisthaeos iniere praelium contra Israel: intonuit autem Dominus fragore magno in die illa super Philisthim, et exterruit eos, et caesi sunt a facie Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus ineodem
opido ingressus patrisfami¬
lias cuiꝰdam donium. inlimine
ip̃o restitit dicens horribile in
atrio domus demoniũ se uidere.
Cui cum ut discederet imꝑaret.
quemdã e familia qui m int̾iori
parte edium morabat᷑. arripinit.
Seure dentib miser cepit: ⁊ ob¬
uios quoscumq lamiare. Com¬
mota domus. familia turbata.
popłs infugam uersus: martinꝰ
sefurenti obiecit. ac pͥmsĩ ei sta
re imꝑat. S cum dentib frem̃et.
hyantiq ore morsum inmaret᷑.
digitos ei martiuꝰ mos intulit.
Si habes inquit aliquid potesta¬
tis. hos deuora. Lum uero acsi
candeus ferrum fantib accepis¬
set. longe reducas cdentib. di¬
gitos beati uiri uicabat auinge.
Et cum fugere de obsesso corpore
penis ⁊ cruciatib cogeretur. nec
tamen ei exire ꝑos liceret. feda
relinquens uestigia. fluxu uentͥs

Expanded text:
er idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uent
Abbreviated transcription (Latin):
athenas rediens sub rogato sibi
ep̃o plebem tͣdidit: ⁊ ꝑ contiguaᷤᷤ
parrochias ũbi spargens senu¬
na. quo tenus romã ꝑueniret.
cum quibdã officialib. quoᷤ
sibi comites sumpserat. gnaui¬
ter miuistrauit. Sicq achiue
alumpnus fortune. ⁊ doctus
architectus eccłe. se romane
amplitudim contulit: ⁊ gretiã
cui doctͥna ac miraculoꝵ memo¬
ria manet. nequaqͣm deseruit.
more. ⁊ martirii desid̾io
festinatione itineris romam
accelerans usistebat: ut sunul
tum eis si ita uellet. xp̃e occum¬
beret. d uota eiꝰ p̃uenit dispo¬
sitio diuina. ⁊ uiri diabolici
dementissima satis uesania.
Nam cũ impiissimus nero t̃ra¬
t̾ra mariq imꝑii sui frena lax¬
asset: ⁊ nimie uoluptatis succes¬
su. uit cet̾a nequitiaꝵ suaꝵ
tumulamenta. etiã furor cru¬
ilelitatis eiꝰ dira rabie in xp̃i
famulos ebulissit. quarto
detimo imꝑii sui anno. aute¬
qͣm beatus dionisius romam
⁊ martirii gła dignos. tͣnsmisit

Expanded text:
Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. more, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam et martyrii gloria dignos transmisit
Abbreviated transcription (Latin):
ui autem uenissent
erum suum qui erat cum eo.
ueni et reu̾tamur: ne forte di¬
miserit pater meus asinas. et
sollicitus sit ꝓ nobris. Qui ait ei.
Ecce uir di in ciuitate hac uir
nobilis: omne quod loquitur
absq ambiguitate uenit. Nũc
gͦ eamus illuc: si forte indicet
nobis de uia nr̃a ꝓpt̾ quam ue

Expanded text:
um autem venissent erum suum qui erat cum eo veni et revertamur ne forte dimiserit pater meus asinas et sollicitus sit pro nobis qui ait ei ecce est vir Dei in civitate hac vir nobilis omne quod loquitur absque ambiguitate venit nunc ergo eamus illuc si forte indicet nobis de via nostra propter quam ve