comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ paenitentia exigit: uenia polliceatur : deniq & ibi
dicit quihab& aures audiat quid sps̃dieat ecclȩsis
uincentidabo illi manducare manna : non ipse
sis a quib: lapidabatur dicer& : dñe nestatuces illis
hoc peccatũ cuius p̃cationis effectũ in apostolo uide¬
mus : paulus emĩ quilapidantiũ stephanũ uestimenta
seruabat
non multo postea ꝑgradic̃ xp̃i factus a postolus : qui fuit¬
ꝓsecutor. Ergo quia de iohannis generali epistola ser¬
mo ÷ ipsius iohannis in euangelio scripta int̾rogemus.
Vtrũ cũ urã int̾p̃tatione conueniant: scribit it dixis¬
sedñm: quia sic dilex̃ ds hunc mundũ : ut filiũ suũ
unicũdar& ut omnis quicredit incũ nipereat: sed habeat
uita a&ernec̃ : Siquẽ ergo lapsũ reuocari cupias:
ut oredat . anut ñcredat Orasutiq ut credat: sed qui
credit iuxta dñi sententiã hab&uita a ernã quo¬
modo ergo ꝓhiberis orare ꝓeocuiuita aernade¬

Expanded text:
qui poenitentiam exigit, veniam polliceatur! Denique et ibi qui poenitentiam exigit, veniam polliceatur! Denique et ibi dicit: Qui habet aures, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis: Vincenti dabo manducare manna absconditumsis a quibus lapidabatur diceret: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? Cujus precationis effectum in Apostolo videmus; Paulus enim qui lapidantium Stephanum vestimenta servabat , non multo postea per gratiam Christi factus est apostolus, qui fus cap. X. Ergo quia de Joannis generali epistola sermo est, ipsius Joannis in Evangelio scripta interrogemus, utrum cum vestra interpretatione conveniant. Scribit enim dixisse Dominum: Quia sic dilexit Deus hunc mundum, ut Filium suum unigenitum daret; ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Si quem ergo lapsum revocare cupias; ut credat, an ut non credat, hortaris? Utique ut credat. Sed qui credit juxta Domini sententiam, habebit vitam aeternam. Quomodo ergo prohibebis orare pro eo, cui aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
siquicũq depopulo orent: non exaudiuntus : unde
nec illa questio urã quic quã poterit fere ponde¬
ris qua sumitis deepistola iohannis dicentis : quiscit
mostem Ñ deillo dicoutor& : Neniꝰ ad moysen & hiȩ¬
remia loq batur sed ad populũ qui suoꝵ peccatorũ aliũ
p̃catore deber& cdhibere : cui sactis ÷ si ꝓleuiorib: delictis
dm p̃c&us : grauiorũ uenia᷑ : iustoꝵ orrtionib: reseruan¬
dã put& Ncc̃ quomod iohannss dicer& Norandũ ꝓdelicto¬
ubierat p̃uaricatio uoluptaria : qui scir& eciam hie remiã
rogas sẽquomodo iohannis dicer& ñorandũ ꝓpeccato
qđ ess& cdmostẽ qui ipse inapocalipsi scripsit man¬
datũ angelo ecclȩsiae ꝑgamihabes illictenentes doc¬
trin& bala cc̃ quidocebat balac mittere scandalũ
cora filiis isrł manducare immolata & fornicari
itcc& tuhabes tenentes doctrina icolaitarũ
Similit agepȩnitentia c&erũ ueniotibi : Uides qđ ds

Expanded text:
si quicumque de populo orent, non exaudiuntur. 45. Unde si quicumque de populo orent, non exaudiuntur. 45. Unde nec illa quaestio vestra quidquam poterit afferre ponderis, quam sumitis de epistola Joannis dicentis: Qui scitmortem, non de illo dico, ut oret ; non enim ad Moysen et Hieremiam loquebatur, sed ad populum, qui suorum peccatorum alium precatorem deberet adhibere: cui satis est si pro levioribus delictis Deum precetur, graviorum veniam justorum orationibus reservandam putubi erat praevaricatio voluntaria? qui sciret etiam Hieremiam rogasse . 46. Quomodo Joannes diceret non orandum pro peccato quod esset ad mortem, qui ipse in Apocalypsi scripsit mandatum Angelo Ecclesiae Pergami ? Habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balaac mittere scandalum coram filiis Israel, manducare immolata, et fornicari; ita et tu habes tenentes doctrinam Nicolaitarum, similiter age poenitentiam: caeterum venio tibi cito. Vides quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens & nunc sidimittis illis peccatũ dimitte sin
aut̃ deleme delibrotuo: uidis quia ñtaqua delitio¬
sus intcessor & fccstidiens sibi consulat: neoffensionẽ
contrahat quod nouati anus m&uere dicit : sed magis
omniũ memor sui in me mor offendere p̃timeat ipse
ut plebem ab offensionis periculo ex uerit & libera¬
rec. Meritoergo scriptũ ÷ quisorabut peo Hoc ÷
talis qualis moyses qui seofferat ꝓpeccantib:: Talis
qualis hieremias quiꝓph&a cũ ess& dictũ adño dõ nr̃o est :
noliorare ꝓpopulo isto tam orauit & uenia meruit :
Deniq: intercessione ꝓph&ica . & obseruatione tan¬
tiuatis inflexus dũs dic̃ adhierusclem
Qũo ea quoque penitentia ꝓdelictis egerat dicens dnĩe
clamat codte : audidñe & miserere : & iub& luctus
uestimenta deponi & abiicigemitus pȩnitentiae :
sic eniscriptũ ÷ infine libri. Exuere hie sał stolã
lustus &uexationis tuȩ : & indu&xe decorem eiusquȩ
catores indelictis maximis sunt requirendi nã

Expanded text:
catum, dimitte; sin autem, dele me de libro vitae ? Vides quia non tamquam deliciosus intercessor, et fastidii plenus sibi consulat, ne offensionem contrahat, quod Novatianus metuere se dicit: sed magis omnium memor, sui immemor, offendere non timebat ipse, ut plebem ab offensionis periculo exueret et liberaret. 43. Merito ergo scriptum est: Quis orabit pro eo? hoc est, talis qualis Moyses, qui se offerat pro peccantibus: talis qualis Hieremias, cui prophetae cum esset dictum a Domino Deo nostro: Noli orare pro populo isto ; tamen oravit, et veniam meruit. Denique intercessione prophetica, et obsecratione tanti vatis inflexus Dominus dicit ad Hierusalem; quoniam ea quoque poenitentiam pro delictis egerat, dicens: Domiclamat ad te: audi, Domine, et miserere . Et jubet luctus vestimenta deponi, et abjici gemitus poenitentiae; sic enim scriptum est in fine libri: Exue te, Hierusalem, stola luctus et vexationis tuae, et indue te decorem ejus, quae CA
Abbreviated transcription (Latin):
habuer tamengratia ut in ihucrederent: id eo dicitꝰ
ut omnes quicredit in eũ: ñpereat: omnes inquĩd hoc
est ex quocũq statu ex quo cũq lapsu sic redat peri¬
renontimeat: potese enĩ fieri ut aliquẽ¬
dehierusalem discendentẽ in hierico hoc ÷ demar¬
tyrir cestamine relapsuministius uitae cupiditatẽ
cur& & scn& : Fostas seideo Ñp̃terit eum quia ali¬
quidineouitale cognoscit unde ius pos sit resumere :

Expanded text:
unt tamen gratiam, ut in Jesum crederent. 51. Ideo dicitur: Ut omnis qui credit in eum, non pereat . Omnis, inquit, hoc est, ex quocumque statu, ex quocumque lapsu, si credat, perire non timeat. Potest enim fieri ut aliqudescendentem in Hiericho , hoc est de martyrii certamine relapsum in istius vitae cupiditatem curet et sanet. 52, Fortasse ideo non praeterit eum, quia aliquid in eo vitale agnoscit; unde is possit vitam re
Abbreviated transcription (Latin):
dñ endiet ait. aniũ si peccata ex his animabꝰ st̃ qͣs ds̃ creauit. Ille
a mune plane abstȩ dictũ ⁊ qđ me cogitantẽ satis ex eruciat. &e
Q idistã inqͥsitionẽ coegit & traxit. R. Uirili anmo esto: &
ride qđł credis. Nichil enĩ ereditur meliꝰ: etiã si ausa lateat eur a
obtime nãq decleo existimare : uerissimũ ẽ pietaas ex ordiũ. Hec
q̃m de illo obtime existimat. qͥ ñ eũ omĩpotentẽ. atq ex nulla
arecła comutabilẽ credit. B onorũ etiã omiui creatorẽ. qͥbꝰ ẽ. ipse
pstantior. Reccorẽ qͦq iuistissimũ. eorũ omiu que creauit. Nec ulla
Q uitũ eẽ: natura in creando: qͣsi qͥ ñ sibi sufficeret. Ex qͦ sit: ut
enichilo creauit onnã Dese aut̃ ñ creauerit. s genuerit qđ sibi
ir ect: quẽ filiũ dĩ unicũ dicimꝰ. Quẽ cũ planius entintia reconamͣ

Expanded text:
Deum. Movet autem animum, si peccata ex iis animabus sunt quas Deus creavit, illae . 5. E. Id nunc plane abs te dictum est, quod me cogitantem satis excruciat, et quod ad istam inquisitionem coegit et traxit. A. Virili animo esa lateat cur ita sit. Optime namque de Deo existimare verissimum est pietatis exordium; nec quisquam de illo optime existimat, qui non eum omnipotentem, atque ex nulla particula commutabilem credit; bonorum etiam omnium creatorem, quibus est ipse praestantior; rectorem quoque justissimum eorum omnium quae creavit; nec ulla adjutum esse natura in creando, quasi qui non sibi sufficeret. Ex quo fit ut de nihilo creaverit omnia; de se autem non creaverit, sed genuerit quod sibi par esset, quem Filium
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ mortis similitudinẽ sũpsistĩ. ita etiã similitudine̾ p̃ciosi sangiuns
bibis. ut nulluhorror cruoris sit & pͥciũ tam̃ oꝑet᷑ redẽption. Didiciͦi
rationabilẽ. acceptabilẽ. qđ ẽ. figurã corporis & sanguinis dñi nr̃i

Expanded text:
sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem 371 pretiosi sanguinis sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem 371 pretiosi sanguinis bibis; ut nullus horrorationabilem,  acceptabilem, quod est figura corporis et sanguinis Domini
Abbreviated transcription (Latin):
einat ex uirgie Accipe aluid. Urgebat᷑ popłs uideori abegiptus. lnt¬
cdusus erat mari. diuino imꝑio: Qlirga moises tetigit aqͣs. & seunda di¬
uifit. Non utiq secđm sciȩ nat̾ȩ cͥsuetudinẽ. s scdm gram cȩlestis mipui
Accipe aliud. Sitiebat popłs. uenit ad fontẽ. amarꝰ erat fons. Misit
tignĩ ses̃ moises in fontẽ & factꝰ ẽ dulcis fons qͥ amarꝰ erat. Hos est
mutauit consuetudine nat̾ȩ suȩ. Accepit dulcedinẽ gr̃ȩ. Accipe &e qͣraĩ
exẽplũ Concidat ferrũ securis in aqͣs: qsi ferrũ sua cͥsuetudinȩ de mersũ
ẽ. Aa isit lignũ heliseus. statim ferrũ eleuatũ ẽ. & aqͥs suꝑnatauit. utiq
fonte treno. si oꝑatꝰ ẽ. sermo cȩlestis in aliis multis rebus. nͨ oꝑat᷑ in ee¬
lestibꝰ sacͣmͣtis. eͣ. didcisti. qđ expane corpꝰ fiat .xp̃i. Et qͥd de sangumer
Uinũ cũ aqͣ incalicẽ mutit᷑. sed fit sanguis. c̾secratione u̾bi cęlestis.
Sed̃ forte dicis Speciem sanguinis non indeo. sed habec similitudinem.

Expanded text:
ine? 370 18. Accipe aliud. Urgebatur populus Judaeorum ab Aegyptiis, interclusus erat mari: divino imperio virga Moyses tetigit aquas, et se unda divisit; non utique secundum suae naturae consuetudinem, sed secundum gratiam coelestis imperii . Accipe aliud. Sitiebat populus, venit ad fontem: amarus erat fons, misit lignum sanctus Moyses in fontem, et factus est dulcis fons, qui amarus erat; hoc est, mutavit consuetudinem naturae suae, accepit dulcedinem gratiae . Accipe et quartum exemplum. Ceciderat ferrum securis in aquas, quasi ferrum sua consuetudine demersum est: misit lignum Elisaeus, statim ferrum elevatum est, et aquis supernatavit : utique fonte terreno, si operatus est sermo coelestis in aliis rebus, non operatur in coelestibus Sacramentis? Ergo didicisti quod ex pane corpus fiat Christi, et quod vinum et aqua in calicem mittitur: sed fit sanguis consecratione verbi coelestis . 20. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video. Sed habet similitudinem:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ opꝰ ẽẽ longa sermocinatione: ut mͥ de homicidio. & sacrilegiorae
ꝓrsꝰ de om̃bꝰ peccatis psuadet᷑. Clarũ ẽ. enĩ iam: niehil aliud qlibi

Expanded text:
non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac prorsus de omnibus peccatis persuadeatur. Clarum est enim jam nihil aliu
Abbreviated transcription (Latin):
male de apłis & de om̃bꝰ martiribꝰ sentiamꝰ: si placet nob̾ dãp¬
nationẽ: certũ indiciũ eẽ. male facti. cũ illi om̃s damnatione
digni ꝓpt̾ confessionẽ suã udicati sint Qua obrẽ. si quieqͥd dam¬
nat᷑ malũ ẽ. malũ erat illo dempore. Credere in xp̃m. & ipsã
consiteri sidẽ. S i aut̃ ñ omẽ malũ ẽ. qđ dãpnatur: quere alus
unde adulterium malũ eẽ doceas. .I. Qd tͥ respondeã: ñ in
uenio R fortissigͦ. libido in adulterio malũ ẽ. b dũ cu foris.
imipso facto qđ iã uidi potest. malũ queris. pateris ang̾tias. Naꝰ
ut intelligas libidinẽ in adulterio malũ eẽ. si ci etiã: ñ con¬
tingat facultas c̃cubendi c̃ coniuge aliena. Planũ tam̃ aliqͦn
sit ideũ cuꝑe & si pocestas dec̃ eẽ. facturũ: ñ minus. reus ẽ. ꝗli
in ipso facto dep̾hendet᷑ .i. Nichil ẽ. omĩno manifestius. Et iam iu

Expanded text:
male de Apostolis et de omnibus martyribus sentiamus, si placet nobis dammale de Apostolis et de omnibus martyribus sentiamus, si placet nobis damnationem certum indicium esse malefacti, cum illi omnes damnatione digni propter confessionem suam judicati sint. Quamobrem si quidquid damnatur malum est, malum erat illo tempore credere in Christum, et ipsam confiteri fidem: si autem non omne malum est quod damnatur, quaere aliud unde adul Fortassis ergo libido in adulterio malum est: sed dum tu foris in ipso facto quod jam videri potest, malum quaeris, pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquo modo sit id eum cupere, et si potestas detur facturum esse, non minus reus est, quam si in ipso facto deprehenderetur. E. Nihil est omnino manifestius, et jam video
Abbreviated transcription (Latin):
 nc̃ molimꝰ id qđ in fidẽ. Recipimꝰ. etiã intelligendo serre
actenere firmissimũ. Considã itaq quãtũ potes. & renuntia mͥ
qua nã ratione adulteriũ malũ cẽ. cognoueris. .I. li oc scio ma¬
ĩ.eẽ qđ hoc ipse in urore mea patinollẽ. Quisqͥs aut̃ alt̃i facit.
qđ sibi si eri ñ uult: male utiq facit. P. Qͥd si cuius. piã libido
ea sit. ut uxorẽ suã p̾beat alt̾i libent̾q abeo corrũpi patiat᷑. in cuiꝰ
uxorẽ ucissim cupit parẽ hab̾e licentiã. nichil ne mali facere: tͥ
uidet᷑ : I. Immo plurimũ. R. At iste ñ illa regula peccat. N eni
id fac̃ qđ pati noluit Quã obrẽ aliud tͥ. querendũ. ẽ. undẽ ad¬
nis homines uidi sepe dampnari. R Qili ꝓp̃t recte facta ñ ne ho¬
mines plerũq dapnati st̃: Recense historiã. nete ad alios libros
mitta. ea ipsã que diuina auctoritate p̃cellit. lã in uenies. quam

Expanded text:
sed nunc molimur id quod in fidem recepimus, etiam intelligendo scire sed nunc molimur id quod in fidem recepimus, etiam intelligendo scire ac tenere firmissimum. Considera itaque quantum potes, et renuntia mihi, quanam ratione adulterium malum esse cognoveris. E. Hoc scio malum esse, quod hoc ipse in uxore mea pati nollem: quisquis autem alteri facit quod sibi fieri non vult, male utique facit. A. Quid, si cujuspiam libido ea sit, ut uxorem suam praebeat alteri, libenterque ab eo corrumpi patiatur, in cujus uxorem vicissim parem cupit habere licentiam? nihilne mali facere tibi videtur? E. Imo plurimum. A. At iste non illa regula peccat: non enim id facit quod pati nolit. Quamobrem aliud tibi quaerendum est, unde malnis homines vidi saepe damnari. A. Quid, propter recte facta nonne homines plerumque damnati sunt? Recense historiam, ne te ad alios libros mittam, eam ipsam quae divina auctoritate praecellit; jam invenies quam
Abbreviated transcription (Latin):
Iõ aitam᷑ hoc modo. Queris certe unde male faciamꝰ. Prius gͦ dis¬
Iñ potes totũ simul breuit̾ u̾b conphendẽ. saltẽ parcicłatm male¬
ticta ipsa comemorando. senticitiã tuã natã fac mͥ.lld̾ ulteria. &
Iomicidia. ce sacrilegia. ut omittã tetͣa. qͥbꝰ enumerandis uł tempꝰ.
ił memoria ñ suppetit . qͥs ẽ cui ñ male facta uideant᷑. R Dic gͦ
buscur ad ulteriũ male fieri putes Anqr id facere lex uecat᷑ .I. ñ
me idõ malũ ẽ qr uecat᷑ sege: s idõ uetat᷑ lege quia malu . ẽ. R
ͥd siqͥs piã nos ex agitet exagerans delectaciones adulterũ. & que-¬
tens auob cur hoc malũ. & dãpnatioẽ dignũ uidicemꝰ. non ad aucco¬
itatẽ legis c̃ fugiendũ censes. hominibꝰ iã n tantũ credẽ sed intelli¬
tere cupientibꝰ : Nã et ego tecũ credo. & in conciisse credo. omĩbꝰ¬
que popłis atq gentabꝰ. credendũ eẽ. clamo : malũ eẽ: ad ulcenũ.

Expanded text:
 libidine. 6. Quaeris certe unde male faciamus: prius ergo disme. Quod si non potes totum simul breviter verbis comprehendere, saltem particulatim malefacta ipsa commemorando, sententiam tuam notam fac mihi. E. Adulteria et homicidia et sacrilegia, ut omittam caetera, quibus enumerandis vel tempus vel memoria non suppetit, quis est cui non male facta videantur? A. Dic ergo prius, cur adulterium male fieri putes; an quia id facere lex vetat? E. Non sane ideo malum est, quia vetatur lege; sed ideo vetatur lege, quia malum est. A. Quid, si quispiam nos exagitet, exaggerans delectationes adulterii, et quaerens a nobis cur hoc malum et damnatione dignum judicemus; num ad auctoritatem legis confugiendum censes hominibus, jam non tantum credere, sed intelligere cupientibus? Nam et ego tecum credo, et inconcusse credo, omnibusque populis0 atque gentibus credendum esse clamo, malum esse adulterium:
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs enĩ qͥ discit intelligit. & omĩs qui intelligit benefatit. Q sqͥ
gͥ. querit auctorẽ ꝑquẽ aliqͥd discimꝰ: auctorẽ ꝓfecto ꝑ quẽ bn
facimꝰ querit. Qua ꝓp̃t desine uelle in uestigare nescio quẽ mal¬

Expanded text:
omnis enim qui discit, intelligit; et omnis qui intelligit, bene facit: quisquis omnis enim qui discit, intelligit; et omnis qui intelligit, bene facit: quisquis igitur quaerit auctorem, per quem aliquid discimus, auctorem profecto per quem bene facimus, quaerit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut ipse concedis. Ñ igit᷑ disct̾tr mala: & frustra illũ aqͦ male fa¬
re discimus queris. Aut si disct᷑ mala ÷ uitanda ñ facienda disctur.
discimus. Q eũ quereres utrũ disciplina bonũ eẽt. ipsuis boni amori¬
tentionẽ meã rapuit. ut illã disciplinã in tuerer que bene faciendi
ex qͦ bonũ eẽ. respondi. . Nunc aut̃ ad moneor eẽ. aliã. quã ꝓcul
dubio malũ eẽ. confirmo. & cuiꝰ auctorẽ reqͥro. R Saltã intel¬
gentiã ñ nisi bonũ p̾utas. I. Istã plone ita bonã puto ÷ ut ñ uidta
qͥd in hominẽ possit eẽ. prestantiꝰ. Nec ullo mͦ dixerim. aliꝗͣ. intel¬
gentiã malã eẽ. posse. R. Qͥd cũ docet᷑ qͥsq si ñ intelligat poten¬
ne tͥ. doctꝰ uideri : i. Omĩno ñ poterit. R. Si gͦ. omĩs intelligos
bona est nec qͥsꝙͣ qͥ non intelligit discit᷑ : Omĩs qͥdiscit bone fa

Expanded text:
autem, ut ipse concedis: non igitur discuntur mala, et frustra illum a quo male faautem, ut ipse concedis: non igitur discuntur mala, et frustra illum a quo male facere discimus, quaeris; aut si discuntur mala, vitanda non facienda discuntur. discimus. Sed cum quaereres utrum disciplina bonum esset, ipsius boni amor intentionem meam rapuit, ut illam disciplinam intuerer, quae bene faciendi est, ex quo bonum esse respondi: nunc autem admoneor esse aliam, quam procul dubio malum esse confirmo, et cujus auctorem requiro. A. Saltem intelligentiam non nisi bonum putas? E. Istam plane ita bonam puto, ut non videam quid in homine possit esse praestantius; nec ullo modo dixerim aliquam intelligentiam malam esse posse. A. Quid? cum docetur quisque, si non intelligat, poteritne tibi doctus videri? E. Omnino non poterit. A. Si ergo omnis intelligentia bona est, nec quisquam qui non intelligit, discit; omnis qui discit, bene facit:
Abbreviated transcription (Latin):
eet : qͥ ñ didicerit. Qđ si uerũ ẽ. quisnã ille sit aqͦ peccare didicerimꝰ
niquiro. R Aliqͥd boni existimas eẽ. disciplinaᷤ ⁊ &s audeat
dicere malũ eẽ. disciplinã. R Qdsinec bonũ nec malũ ẽ.I. mͥ bonũ ui¬
det᷑ .R. Bene sane. Si qͥdẽ scientia ꝑ illã datur. aut excitat᷑. nee qͥs qui
nisi ꝑdisciplinã aliꝗͥd dicit. antu alit̃ putas: Ego ꝑ disciplinã ñ nisi bo
disci arbitror .ł. Qlide. gͦ. ne ñ discant᷑ mala. Nã chisciplina nisi adiscendo
ñ dicta ẽ . ÷. Unde gͦ. abhomine fuint si nͦ discunt᷑. R. Eo forasse qu
se adisciplina id ẽ adiscendo au̾tit atq ab alienat. Sed siue hoc su
aliud aliqͥd sit illuid certe manifestũ ẽ. qm̃ disciplina bonũ ẽ. & adi¬
cendo dicta ẽ. disciplina. mala disci omĩno ñ posse. Si enĩ disctur
disciplina continentur: dtq ita disciplina ñ era bonũ. bomĩ e

Expanded text:
cet, qui non didicerit: quod si verum est, quisnam sit ille a quo peccare didicerimus, cet, qui non didicerit: quod si verum est, quisnam sit ille a quo peccare didicerimus, inquiro. A. Aliquid boni existimas esse disciplinam? E. Quis audeat dicere malum esse disciplinam? A. Quid, si nec bonum nec malum est? E. Mihi bonum videtur. A. Bene sane; siquidem scientia per illam datur aut excitatur, nec quisquam nisi per disciplinam aliquid discit: an tu aliter putas? E. Ego per disciplinam non nisi bona disci arbitror. A. Vide ergo ne non discantur mala: nam disciplina, nisi a discendo non dicta est. E. Unde ergo ab homine fiunt si non discuntur? A. Eo fortasse quod se a disciplina, id est a discendo avertit atque abalienat: sed sive hoc, sive aliud aliquid sit, illud certe manifestum est, quoniam disciplina bonum est, et a discendo dicta est disciplina, mala disci omnino non posse. Si enim discuntur, disciplina continentur, atque ita disciplina non erit bonum; bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
itroq scire cupio. Re. At si dm̃ bonũ eẽ. nosti uł credis. Neq enĩ
lit̃ fas ẽ: male ñ fac̃. Rursus. si dm̃ iustũ fatem᷑. nã & hoc negare sacri¬
egũ.ẽ. ut honis pͥma. ita supplicia mał tribuit. Que utiq supplicia pa¬
tientibꝰ mala sunt. Quã obrẽ. si nemo iniuste penas luit. qđ neccsse
e. credamꝰ. qͣndo qͥdẽ diuina ꝓiudentia hoc uniu̾sũ regi credimꝰ: illiꝰ pͥmi
geners malorũ nullo mͦ. huiꝰ aut̾ scłłi auctor ẽ. ds̃.I. Est gͦ. aliꝰ auctor¬
alliꝰ mali. cuiꝰ dm̃ ñ eẽ. cõꝑtũ ẽ : R. Est certe. N enĩ millo auctore
fieri posset. Si aut̃ queris qͥs nã iste sit : dici non potest. Ñ enĩ unus
aliquis. ẽ. s. qͥsq malꝰ sui male facti auctor ẽ. Unde sidubitas allud
attende qđ supͣ dictũ ẽ: male facta. iusticia dĩ uindicari. Non enĩ
iustȩ iundicarent᷑ : nisi fierent uoluntate .I. Mescio utrũ qͥsq pec¬

Expanded text:
onum esse nosti vel credis neque enim aliter fas est, male non facit. Rursus si Deum justum fatemur nam et hoc negare sacrilegum est, ut bonis praemia, ita supplicia malis tribuit: quae utique supplicia patientibus mala sunt; quamobrem si nemo injuste poenas luit, quod necesse est credamus, quandoquidem divina providentia hoc universum regi credimus; illius primi generis malorum nullo modo, hujus autem secundi auctor est Deus. + Quod autillius mali, cujus Deum non esse compertum est? A. Est certe: non enim nullo auctore fieri posset. Si autem quaeris quisnam iste sit, dici non potest: non enim unus aliquis est, sed quisque malus sui malefacti auctor est. Unde si dubitas, illud attende quod supra dictum est, malefacta justitia Dei vindicari. Non enim juste vindicarentur, nisi fierent voluntate. 2. E. Nescio utrum quisquam pec
Abbreviated transcription (Latin):
Age iã qm̃ satis cogis ut fatear : non nos discere male facere
dic michi unde male faciamꝰ. R. Eã q̃stionẽ moues que med¬
modũ adolescentem ue hemͣt᷑ exercun : &e fatigatu᷑ in heretus
impulit atq de iecit. Qͦ casu ita sũ aflictꝰ & tantis obrutꝰ ad¬
ius in aniuta fabularũ: ut ux̃mͥ amor inueniendi ueri. opem dio¬
nam in petrauisset emergere inde. atq inpsã pͥmã querendi bo¬

Expanded text:
iam satis cogis ut fatear non nos discere male facere, dic mihi unde male faciamus. A. Eam quaestionem moves, quae me admodum adolescentem vehementer exercuit, et fatigatum in haereticos impulit, atque dejecit. Quo casu ita sum afflictus, et tantis obrutus acervis inanium fabularum, ut nisi mihi amor inveniendi veri opem divinam impetravisset, emergere inde, atque in ipsam primam quaerendi libe
Abbreviated transcription (Latin):
a metu nichil ne int̾ eẽ. an ali. qͥd putas : .i. Immo plurimũ hȩs
abincucẽ diftare arbitror. Re C redo te obhoc arbitrari: qe curia¬
tas apecit. metꝰ fugit. .I. Estana ut dicis. R. Qͥd si gͦ qͥpiã ñ cup¬
ditate adipiscende alicuiꝰ rei s metuens neqͥd ei mali accidit c oo¬
minẽ occidit nii homicida istȩ ñ erit: M. Erit qͥdẽ.s ñ udõ sacũ
hoc cupiditatis dñatu caret. Nã qͥ meaiens hominẽ oceidit. cuin

Expanded text:
metum nihilne interesse, an aliquid putas? E. Imo plurimum haec ab invicem distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari, quia cupiditas appetit, metus fugit. E. Est ita ut dicis. A. Quid si ergo quispiam non cupiditate adipiscendae alicujus rei, sed metuens ne quid ei mali accidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed non ideo factum hoc cupiditatis dominatu caret: nam qui metuens hominem occidit, cupit
Abbreviated transcription (Latin):
a scłis & nunc et semꝑ ⁊⁊ in omĩa scła scłorum amen.¬
MLe psalmorũ di licet unꝰ libellus sit. habens eas uirtutes
ntatidis quas sup diximꝰ. tamen plerũq & in uno psalms ocĩs
stȩ orationis partes in uenumt᷑. qͦmͦ in .uiii. psalmo inuenimꝰ. Neniq sic
Beinde obsecratio. Am̃ uidebo cȩlos tuos oꝑa digitoꝵ tuoꝵ. hoc ẽ. cȩlos
uidebo: lunã & stellas qͣs tu fundasti. Utiq ñ celũ dic̃ iudebo: sediu¬
lebo celos. inqͥbꝰ in cipit albescere grã. & splendor cȩlestis. hos sibi cȩlos
tc̃ pmitebat ꝓpħa dari. qui celestẽ grãm adnõ mererent᷑. Aunã &

Expanded text:
er, et in omnia saecula saeculorum, Amen.Psalmorum David licet unus libellus sit, habens eas virtutes orationis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae orationis partes inveniuntur, quomodo in octavo psalmo invenimus. Denique sic obsecratio: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum: hoc est, coelos videbo, lunam et stellas, quas tu fundasti . Utique non coelum dicit videbo, sed videbo coelos, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coelestem gratiam a Domino mererentur. Lunam et
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ scificat᷑ in nob̃. qͣndo p̾cdicant᷑. homines xpiam. Eͦ. optantas ẽ
sc̃ificet᷑ nom̃ tuũ. ad ueniat regnũ tuum : postulatio: ut in nob
sit regnũ xp̃i. Si ds̃ in nob̾ regnat: locũ hab̾e adusariꝰ ñ potest
culpa ñ regnat. peccatũ ñ regnat. sed regnat uircꝰ. regnat pudia¬
tia regnat de uotio. Oeinde fiat uoluntas tua. sic incȩlo & int̾ra.
P anẽ nr̃m cotidianũ danob̾ hodie. Hęc postulatio maxima ẽ. ecrũ
que postulant᷑. Et dimitte in quit nob̃ debita nr̃a. sic̃ & nos dimita¬
mus debitoribꝰ nr̃is. Idõ cotidie accipe. ut cotidie debito tuo
indulgentiã petas & nepatiaris nos induci intep̃tacionẽ sed
liba nos anialo. Qͥd seqͥt᷑ audi. dicat sacerdos. ꝑ dñm nr̃m iłio

Expanded text:
 in nobis, quando praedicantur homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum . Postulatio, ut in nobis sit regnum Christi. Si Deus in nobis regnat, locum habere adversarius non potest. Culpa non regnat, peccatum non regnat: sed regnat virtus, regnat pudicitia, regnat devotio. Deinde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Haec postulatio maxima est eorum quae postulantur. Et dimitte, inquit, nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ideo quotidie accipe, ut quotidie debito tuo indulgentiam petas. Et ne patiaris non induci in tentationem: sed libera nos a malo . Quid sequitur? Audi quid dicat s
Abbreviated transcription (Latin):
debet hab̾e dĩ. Scdã: supplicationẽ. Terciaq postulationẽ Qua
gr̾arũ accionẽ. Non debes qͣsi famelicꝰ. ad cibum decibo in ciꝑe.
s ante alaudibꝰ dĩ. Clnde & orationes isti sapientes. habent
hanc disciplinã. ut uidicẽ faclitorẽ sibi pͣstent Incipiunt
alaudibꝰ eiꝰ ut beniuolũ sibi faciant cogintore Deinde panlati.
incipit rogare iudicẽ. ut patient̃ dignet᷑ audire. Audet t̾cio.
postulationẽ suã deꝓmere. qͥd pecat᷑ ex pͥmere. Quarta qͦ modo

Expanded text:
e Dei: secunda supplicationem; tertia postulationem: quarta gratiarum actionem. Non debes quasi famelicus ad cibum de cibo primum incipere, sed ante a laudibus Dei. 23. Unde et oratores isti sapientes hanc habent disciplinam, ut judicem fautorem sibi praestent: incipiunt a laudibus ejus, ut benevolum sibi faciant cognitorem. Deinde paulatim incipit rogare judicem ut patienter dignetur audire. 385 Audet tertio postulationem suam depromere, quid petat exprime
Abbreviated transcription (Latin):
mo frequenter oꝑat᷑. Gͦ. mulier inqͥt. nͥ in ornatu capillorum
ñ intortis crinibꝰ. ornam̃tũ suũ habet : sed in oratioe ⁊ corde
ruro. Ubi ẽ. ab sconditꝰ cordis homo. qͥ seꝑ ẽ. apđ dm̃ locuples.
Habes gͦ in qͦsis diues. in qͦ diuitię tuȩ pudicitiȩ sunt. & castitas:
infule. fides. deuotio. ⁊ miscđia hist̃ thesauri uisticiȩ sic̃ ꝓpħa me
morauit. Deinde. unde debeas inciꝑe. dic mͥ. Si uelis homine̾ ro¬
gare .& sic incipias. da mͥ ecce illud qđ te peto. ñ ne arrogaris
uidet᷑ oratio:: Et idõ inchoari oratio debet adĩ laude. ut roges
omĩpotens dm̃. ciu possibilia st̃ om̃a. que habet. uoluntatẽ p̃standi
Seqͥt᷑ obsecratio. sic̃ apłs docuit dicens. Obsecro aut᷑ pͥmum

Expanded text:
mo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, mo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, non in tortis crinibus ornamentum suum habeat, sed in oratione ex corde puro; ubi est absconditus cordis homo, qui semper est apud Deum locuples . Habes ergo in quo sis dives. In Christo divitiae tuae pudicitiae sunt et castitatis infulae, fides, devotio, et mismoravit . 22. Deinde unde debeas incipere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; nonne arrogans videtur oratio? Et ideo inchoari oratio debet a Dei laude, ut roges omnipotentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui habet voluntatem praestandi. Sequitur obsecratio, sicut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt: ꝑ dit etiã sapientes. Idõ cũ omĩ tp̃r qͣntũ fieri potest. xp̃ianꝰ
iur iracundiã debeat tẽꝑare. maxime quando ad orationẽ acce¬
dit ne ꝑtͣbet animum tuum: indignatione ire qͥdẽ furor impediat
iationẽ. Magis placido accede pectore. Quid enĩ irasceris ÷ seruus
peccauit. Tuaccedis ad oratione̾ ut tͥ. tua delicta donent᷑. &
alii indignaris : hoc ẽ. sine ira. Nc̃ de disceptatione iudeamꝰ.
Plerũq negotiator uenit ad orationẽ. aut auarꝰ. Alt̾ depecunia
cogitat. alt̃ delucro. alt̾ de honorȩ. alt̾ decupiditate. & putat
qd eũ ds̃ possit audire : Eidõ qͣndo oras. duuna humanis pͥferre
te conuenit. Similit̾ &e mulieres inqͥt. uolo orare. ñ iactantes
trus. mulieris in qͥt gr̾a plurimum ualec ut uiri eiꝰ conu̾tat᷑
iffectꝰ. ꝑ uroris suę bonã cͥ u̾sationẽ. & in credulꝰ se conu̾tat ad
aͣ iurũ suũ uocet ad fidẽ & de uotionẽ: Qđ pnidentis uiri ser¬

Expanded text:
etiam sapientes . Ideo omni tempore, quantum fieri potest, Christianus vir iracundiam debet temperare, et maxime quando ad orationem accedit; ne 384 perturbet animum tuum indignatio irae, ne quidam furor impediat orationem tuam: sed magis placido accede pectore. Quid enim irasceris? Servus peccavit? Tu accedis ad orationem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine ira. Plerumque negotiator venit ad orationem, aut avarus: alter de pecunia cogitat, alter de lucro, alter de honore, alter de cupiditate; et putat quod eum Deus possit audire. Et ideo quando oras, divina humanis praeferre te convenit. 21. Similiter et mulieres, inquit, volo orare non jactantes trus: Mulieris, inquit, gratia plurimum valet, ut viri ejus convertatur affectus per uxoris suae bonam conversationem, et incredulus se convertat ad ut virum suum vocet ad fidem et devotionem, quod et prudentis viri ser
Abbreviated transcription (Latin):
Dpari orationẽ tuã leuas puras. manꝰ ꝑ innocentiã. leuas eas ñ cotidie.
Semel leuasti: ñ opꝰ.ẽ. ut iterũ leues. Elolo aut̃ in omĩ loco. iuros

Expanded text:
operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quotidie: operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quotidie: s
Abbreviated transcription (Latin):
Nlamorẽ.s rogas uoce moderata. Si surdũ aliquẽ reges. nonne uncipis uoes¬
bano at de ise possit audire : Qͥ gͦ. clamat: putat qdđ alit̾ dẽ ñ possit nisi
Olomantẽ: audire. E cũ rogat eũ. ei de rogat potestati. Qui ait in silentio
amahdẽ aifert: & confitet᷑ qđ ds̃ scrutator cordis ⁊ renis sit. & oratioẽm
uã ante ille audiat. quã tuo ore fundat᷑. Ergo uideamꝰ. Ulolo autẽ
airos orare in omĩ loco. Qua ratione iuros dixꝰ : Utiq cõmunis oratio
ent ubiq clamare. qͣs in ȩccłia sustinere non possumꝰ. Uolo aut̃ uiros
oc ẽ qͥ possint seruare pceptũ orare in omĩ loco. leuantes puras manꝰ.¬
dd ẽ. leuantes puras manꝰ : Nũ qͥđ debes moratione tua crucẽ dnĩ
fecitaibꝰ de monstrare.e. Illud qͥdem signũ uirtuti. ẽ. ñ pudori Est tam̃
nͦ possis orare. nec figurã de monstres. sed actꝰ tuos leues. Siuis

Expanded text:
clamorem : sensim rogas voce moderata. Si surdum aliquem roges, nonne incipis vociclamorem : sensim rogas voce moderata. Si surdum aliquem roges, nonne incipis vociferari, ut te ille possit audire? Qui ergo clamat, putat quod aliter Deus non possit nisi clamantem audire; et cum rogat cum, ejus derogat potestati: qui autem in silentio orat, fidem defert, et confitetur quod Deus scrutator cordis et renis sit , et orationem tuam ante ille audiat, quam tuo ore fundatur. 17. Ergo videamus: Volo autem viros orare in omni loco . Qua ratione viros dixit? Utique communis oratio rent ubique clamare, quas in Ecclesia sustinere non possumus. 18. Volo autem viros, hoc eQuid est, levantes puras manus? Numquid debes in oratione tua crucem Domini gentibus demonstrare? Illud quidem signum virtutis est, non pudoris. Est tamen quomodo possis orare, nec figuram demonstres, sed actus tuos leves. Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
norat : cor aut longe ẽ. ame. Non gͦ. de labiis tantũmͦ tua ꝓcedat
te ꝑfunctoriũ uideat ille: cui te placere desid̾as uideat. quia
excorde oras: ut te excorde orantẽ dignet᷑ audire. Tu aut̃ cũ oras
intͣ in cubiculũ tuũ. Habes hoc & alibi. Ambula popłs m̃s: &
intͣ in cubiculũ tuũ: & clauso ostio ora patrẽ tuũ. Qͥd ẽ clauso
ostio:: Audi qđ ostiũ habeas. qđ ꝑibeas debeas claude qͣndo oras.
Utinã muliefes audirent. Audistiiam: sc̃s dd̃ te docuit dicens.
Pone dñe cꝰtodiã ori meo. E ostiũ circuitꝰ labus meis Est alibi
nec diffunde orationẽ tuã nec iactare ꝑpłos. In secreto tuo securꝰ¬
ora : ut te in secreto possit audire qͥ omĩa uidet. atq audit
nIumu̾sa. Et ora patrẽ tuũ in abscondito: & audit te de¬
p̃cante m. Qd ꝓsit. aut̃ in t̾rogemꝰ. qͣratione secreto magis
orare debeamꝰ qͣm cũ feratione: audi. De consuetudine homin᷑
sumamꝰ exemplũ Si aliquẽ rogas qͥ cito audit: ñ opꝰ putas eẽ.

Expanded text:
or autem eorum longe est a me . Non ergo de labiis tantummodo tua procedat te perfunctorium videat ille, cui te placere desideras. Videat quia ex corde oras ut te ex corde orantem dignetur audire. 14. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum. Habes hoc et alibi: Ambula, populus meusintra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora Patrem tuum. 15. Quid est clauso ostio? Audi quod ostium habeas, quod debeas claudere, quando oras. 383 Utinam mulieres audirent! Audisti jam; sanctus David docuit te dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circuitus labiis meis . Est alibi nec diffundere orationem tuam, nec jactare per populos. In secreto tuo ora, securus quod te in secreto possit audire, qui omnia videt, atque audit universa. Et ora Patrem tuum in abscondito, qui audit te c. 16. Quid prosit autem interrogemus, qua ratione secreto magis orare debeamus, quam cum vociferatione. Audi: de consuetudine hominum sumamus exemplum. Si aliquem rogas, qui cito audit, non opus putas esse
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uideo. non uideo sanguines ueritatẽ. Primo onmiũ doxi tͥ. de seri¬
ne xp̃i. qui oꝑat᷑ ut possit mutare & conuertere genera insittuta
nature. De inde. ubi nontulert̃. sermonẽ. xp̃i discipłi eiꝰ. sed audientes
qđ carnem suã daret manducarȩ. & sanguinẽ suum daret bibendumꝰ
recedebant: solus tam̃ petrus dixit. Uerba ęt̾ne uitę habes. Et ego
ate quo modo recedã. ne igit᷑ plures hoc dicerent. ueluti quidam e
horror cruoris. sed maneret gracia redẽptionis: ideo in similitudis
quidẽ accipis sacramentum. sed uere naturȩ̨ głam. iurtuten
con sequeris. Ego sum in quit panis uiuus: qui de celo de

Expanded text:
video sanguinis veritatem . 3. Primo omnium dixi tibi de sermone Christi qui operatur, ut possit mutare et convertere genera instituta naturae . Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum, recedebant; solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam ? Ne igitur plures hoc dicerent, veluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis; ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum, sed vere naturae gratiam virtutemque consequeris. 381 4. Ego sum, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ incubiculũ tuũ & ora ⁊ s ñ ẽ. contͣriũ. hoc gͦ. absoluamꝰ: deunde
qͦcͦ debeas in inciꝑe: orationẽ. & qͦ ordine diftinguere qͥd sub te¬
xere. qͥd alligare. quẽ admodũ claudẽ orationẽi deinde ꝓqͦ orare
debeas. hȩc omĩa dicamꝰ pͥmo: ubi orarȩ debeas. A liuid paulus iudet
dicere. Aliud dñs. Nũquid potuit paulus contͣ xp̃i docere pͥceti
ñ utiq Qua ratione: qr ñ contͣriꝰ. sed int̾pres est xpͣi. Imitatores
biculo tuo sẽꝑ orare : habes ubiq cubiculũ tuũ. & si it̾ gentes int̾
iudeos positꝰ sis : habes tam̃ tuũ ubiq secretũ. Cubiculũ tiuiꝰ mens
tua est. Inpopło licet positꝰ. tamen interiori homine. archanũ tiũ
secretũq tuũ c̾serua. Tu aut̃ cũ oras: intͣ incubicłm tuũ. B ene¬

Expanded text:
 contrarium. Hoc ergo absolvamus: deinde quomodo debeas incipere orationem, et quo ordine distinguere, quid subtexere, quid allegare, quemadmodum claudere orationem, deinde pro quo orare debeas: haec omnia dicamus. 12. Primo ubi orare debeas. Aliud Paulus videtur dicere, aliud Dominus. Numquid potnit Paulus contra Christi docere praecepta? Non utique. Qua rbiculo tuo semper orare. Habes ubique cubiculum tuum. Etsi inter gentes, inter Judaeos positus sis; habes tamen ubique tuum secretum. Cubiculum tuum mens tua est. In populo licet positus, tamen in interiore homine arcanum tuum secretumque conservas. 13. Tu autem, cum oras, intra in cubic
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣm̃tis breuit᷑ ꝑ currimꝰ. N ũ qͥd suꝑ ẽ. nisi oratio e & nolite putare med¬
ocris eẽ. uirtutis : scire quẽ ad modũ oretis. Apłi scĩ dicebant ad dim̃ihe
sum. Inẽ doce nos orare quẽ ad modũ ioħs docuit discipłos suos. Tunc at
tuũ. Fiat uoluntas tua. sicͥ incȩlo & int̾ra. P anem nr̃m cotidianũ cand
hodie. & adnitte nob̾ debita nra: sicͥ & nos dimittimꝰ debitoribꝰ nris. Et
nenos patiaris in duci intẽptationẽ sed lib̾anos amalo. Uidens quã breu
oratio: & omĩum plana uirtutũ. ꝑ mꝰ sermo quante sit gr̃ȩ. O homo
faciem tuã ñ audebas. ad cȩlũ ad tollere. Ocłos tuos antrã dirigebas.
factꝰ es bonꝰ filiꝰ. Idõ p̃sume. ñ de oꝑatioẽ tua sed de xp̃i grã. Gr̃ã¬
dicare qđ acceꝑis: ñ .ẽ. suꝑbia. sed deuotio. Ergo attolle oculos ad
patrẽ. qͥ te ꝑ lauacrum genuit. ad patrẽ. qͥte ꝑfiliũ redemit: & dicpat

Expanded text:
cis exponit. 18. Nunc quid superest, nisi oratio? Et nolite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum oretis. Apostoli sancti dicebant ad Dominum Jesum: Domine, doce nos orare, quemadmodum Joannes docuit discipulos suos. 377 Tunc ait ra: panem nostrum quotidianum da nobis hodie: et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos patiaris induci in tentationem, sed libera nos a malo . Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum: primus sermo quantae sit gratiae! 19. O homo! faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas, factus es bonus filius; ideo praesume, non de operatione tua, sed de Christi gratia: graaedicare quod acceperis, non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit, ad Patrem qui per Filium te redemit, et dic, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
mittis. quo mͦ eũ conuenis ut dimitat᷑ tͥ: & ne patiaris nos induci nos
induci intẽptationẽ: quã fere non possumꝰ. Non dic̃. ñ inducas intẽptaciu¬
nẽ sed quasi athleta. talẽ uult tẽptationẽ quã ferre possit humana cor¬
ditio. & unꝰ qͥsq amalo hoc ẽ. abinitcͥo apeccato lib̾et᷑. Potens ẽ. auten
dñs qͥ abstulit peccatũ urm. & delicta ur̃a donauit. tueri & custodire uo

Expanded text:
mittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in mittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in induci nos in tentationem, quam ferre non possumus. Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato liberetur. 30. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire
Abbreviated transcription (Latin):
die genuite. hodie gͦ. ẽ  quando. xp̃s resurgit. Heri. & hodie ipse
N ox hesterna p̃cessit. dies hodiernꝰ apppinquauit. Seqͥt᷑. dimitte
nob debita nr̃a. sic̃ &e nos dimitcimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Debitũ qͥd ẽ. msi
peccatũ : Ergo si ñ acceꝑis alieni fenoris peccunã: ñ egebis. & idõ pec¬
catũ tͥzimputat᷑. habuisti pecuniã: cũqͣ diues nascebaris. Diueseras:
ad imagne & similitudinẽ dĩ factꝰ. ꝑ didisti quod habebas. hoc ẽ.
humilitatẽ. dũ arrogantiã desideras uindicare. ꝑ didisti. pecuma.
sic̃ adã nudus es factꝰ. Accepisti adiabolo debitũ. qđ ñ erat ne¬
cessariũ. & idõ qui eras liber in xp̃o. debitor factꝰ es diaboli.¬
& autionẽ tuã tenebat immicꝰ. sed eã dñs crucifixu & suo quore deleuit.
nr̃a sic̃ & nos dimitimꝰ debitoribꝰ uris. Wide qͥd dicat. Qͦmͦ ego dinsato
sic & tu idimite mͥ. Si dimiseris. bene con uenis. ut dimittat᷑ tͥ. Si non a¬

Expanded text:
die genui te . Hodie ergo est, quando Christus resurgit. Heri et hodie ipse nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitpeccatum? Ergo si non accepisses alieni fenoris pecuniam, non egeres: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit et suo cruore delevit. ra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non di
Abbreviated transcription (Latin):
acserno ser nac nr̃. actractꝰ usq ad scĩ altanis sacͣmta de¬
ductus ẽ. & cognoumiꝰ sacram̃torũ istorũ figurã. abrahȩ tem¬
poribꝰ p̾cenise. qͣndo obtulit sacrificuĩ sc̃s melchisedec h. neq initium
neq sinẽ habens. dudi homo. qͥci dicat paułꝰ apłs adebreos. ubitẽ
qͣ filũ di dicunt eẽ. de tẽpore melchisedech: dictũ ẽ. qr neq intaũ
dierũ neq finẽ habet. Si melchisedech ñ habet initiuĩ dierũ num
deps habe poturo : S ed ñ ẽ. plis figura. quã uentas. Uides gͦ. quia
ipse pͥnꝰ & noussimꝰ. N on qđ finẽ inueniat. sed qđ uniuersa con¬

Expanded text:
sermo noster ac tractatus usque ad sancti altaris sacramenta deductus est. Et cognovimus sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque initium, neque finem habens dierum. Audi, homo, quid dicat Paulus apostolus ad Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melchisedech? Dictum est, quia neque initium, neque finem dierum habet: si Melchisedech non habet initium dierum, num Christus habere potuit ? Sed non est plus figura quam veritas. Vides ergo quia ipse p
Abbreviated transcription (Latin):
qdẽ nomine digni f᷑ .i. Longe ab eis istũ differre udeo. Nam
uli uł ex legibꝰ faciunt : uł ñ contͣ leges. Iouiꝰ aut facinꝰ nulla lex
apbat .R. Rursus me ad auctoritatẽ reuocas. S memiisse te
oportet: id nunc a nob̾ eẽ susceptũ. ut intelligimꝰ qđ credimꝰ.
Alegibꝰ aut̃ credimꝰ. Tep̃tandũ itaq ẽ. si qͦmꝰ possumꝰ id ipsũ in¬
telligere utrũ lex que punit hoc factũ ñ ꝑperã puniat. A
Musso modo ꝑperam punit: quando qͥdẽ punit eũ: q uolens
& sciens dñm necat: qđ nullus illorũ. R & qͥd recordariftȩ
paulo ante dixisse. in omĩ facto malo libidinẽ dñari. & eo
pso malũ eẽ : s. Recordor sane. R Qd illud. ñ ne idẽ tu
concessisti. eũ qͥ cupit. sine tnetu uiuere. N habere malã cupi¬
qitatẽ . s. E hoc recordor. R. Cũ gͦ ista cupiditate a seruo

Expanded text:
quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam illi vel ex legibus faciunt, vel non contra leges; hujus autem facinus nulla lex approbat. 10. A. Rursus me ad auctoritatem revocas: sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, ut intelligamus quod credimus; legibus autem credimus: tentandum itaque est, si quo modo possumus id ipsum intelligere, utrum lex quae punit hoc factum, non perperam puniat. E. Nullo modo perperam punit, quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominum necat, quod nullus istorum. A. Ecquid, recordaris te paulo ante dixisse, in omni facto malo libidinem dominari, et eo ipso malum esse? E. Recordor sane. A. Quid? illud nonne idem tu concessisti, eum qui cupit sine metu vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista cupiditate a servo
Abbreviated transcription (Latin):
nire nullo mͦ pocest .Re. ñ qͥro qͥd ei ꝓuenire possit s qͥd ipse cupis
erte eñ bonũ cupit. qͥ cupit uitã metulibam: & id eirco ista cu¬
piditas culpanda ñ ẽ. Alio qͥn om̃s culpabimꝰ amatores honi. ꝓ¬
ide cogm̃ fateri. eẽ. honicidiũ in quo nequeat malȩ illiꝰ cupidi¬
as dñatio repperiri. Falsũq erit illud. qđ in om̃ibꝰ peccatis.
it mala sint libido dñatur: aut erit aliqđ homicidiũ qđ possit
n eẽ peccatũ ẜi homicidiũ. ẽ hominẽ occidẽ: potest accidẽ
ailiquando sine peccato. Nã & mles hostẽ. & udex uł minitter
on nocentẽ: & cui forte in uito atq in prudenti telũ malũ sugit.
ñ m uident᷑ peccare cũ hominẽ occidunt.i. Assentior. ẜ ed ho¬
micide isti appellari ñ solent. R. Responde itaq utrũ illũ. eͥ
dim occidit aqqͦ sibi metuebat cruciatꝰ graues. in eorꝑ numo
habendũ ex istimes. qͥ sic hominẽ occidunt. ut ne homicidarũ

Expanded text:
ro quid ei provenire possit, sed quid ipse cupiat. certe enim bonum cupit, qui cupit vitam metu liberam; et idcirco ista cupiditas culpanda non est; alioquin omnes culpabimus amatores boni. Proinde cogimur fateri esse homicidium, in quo nequeat malae illius cupiditatis dominatio reperiri; falsumque erit illud, quod in omnibus peccatis ut mala sint, libido dominatur; aut erit aliquod homicidium, quod possit non esse peccatum. E. Si homicidium est hominem occidere, potest accidere aliquando sine peccato: nam et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde itaque, utrum illum qui dominum occidit, a quo sibi metuebat cruciatus graves, in eorum numero habendum existimes, qui sic hominem occidunt, ut ne homicidarum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia meliora ub̃a tua suꝑ uinũ. Iꝯoc ẽ. meliores sensus meliora sa
cram̃ta tua. suꝑ unum. Suꝑ illud uinu qd & si suauitatẽ habet.
leticiã habet. grãm habet: tam̃ in illo leacia secularis.inte autem
iocunditas spiritalis ẽ. Iã tunc gͦ. salomon inducit nuntias. uł ap̃i
est nom̃ tuũ: ꝓpt̃ ea adolescentule dilexert̾ te. Que stͣ istȩ ad¬
olescentule: nisi animȩ singulorũ. que deposuert᷑ istiꝰ corpors¬

Expanded text:
quia: 7. Meliora ubera tua super vinum, hoc est, meliores sensus, meliora tua quia: 7. Meliora ubera tua super vinum, hoc est, meliores sensus, meliora tua sacramenta super vinum, super illud vinum quod etsi suavitatem habet, laetitiam habet, gratiam habet: tamen in illo laetitia saecularis, in te autem jucunditas spiritalis est. Jam tunc ergo Sest nomen tuum, propterea adolescentulae dilexerunt te . Quae sunt istae adolescentulae, nisi animae singuloru