comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cemhereulem illum: quẽ hominũ fam̾a beneficior
memor. in concilio celestium collo cauit. ꝗͣ uiuere in
solicudine. ñ iuͦ sineuillis molestuis. s eciam in maxinu¬
om̃ib uoluptatib abund antẽ om̃ib copiis. ut ex¬
celbas etiam pulc̾cudine & uirib. Quocirea optimo
quiq et splen didissimo uigenio. longe illam uitã
huic ante ponit. Ex qͦ efficit᷑ hominẽ nare obedientẽ. ho¬
mini noc̾e ñ posse ¶De iñ qͥ alcerum uiolat. ut ipse aliqͥs
cõmodi consequatur. aut nichil existimat se fac̾e cont᷑
nat᷑am. aut magis fugienda censet mortẽ. ꝑ auꝑtatẽ.
turam fieri hominib uiolandis. qͥd ẽ eo disseras. qͥ om¬
nino hominẽ ex homine collat. Sin fugiendum id qͥ¬
dem censet. & multo illa peiora. mortẽ pauꝑtatẽ. doloiẽ
errat ineo. qͦd ullũ aut corꝑis aut forcune uitium. ii¬
ciis animi gͣuius existimat. Ergo unũ debet eẽ oĩb

Expanded text:
tem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum tem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio celestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fugiendam censet mortem, paupertatem, turam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi gravius existimat. Ergo unum debet esse omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
res .ẜ. contmerar. eodem mͦ constrentũ ÷ ut ñ liceat
cõmodi causa nocere alceri. Hoc enĩ spec̾tant leges
hoc uolunt in columen ẽẽ eiuium conunchonẽ. Quã
qui dirimunt eos morce exilio uinclis dampno coher¬
cent. Acq hoc mulcomagis efficit ipsa nature ratio
quȩ ẽ lex diuina et humana. Cui parere qͥuelit. om̃s
aut̃ parebunt qͥ sed̾m nat᷑am uolunt iuiuere. numquã
cõmittet ut alienum appetat. et id qͦd alceri de graxerit.
sibi assumat. Et enĩ mulcomagis ẽ seo̾m nat᷑a excelsi¬
cas anini et magnitudo. Itẽq comitas iustieia et libe¬
ralitas. quã uoluptas quã uicia ꝗͣ diuitiȩ. Qͤ qͥdem con¬
cempnere. & ꝓnichilo duc̃e. cõparantẽ cũ utilitate
cõmuni magni auimi et excelsi ẽ. Decrahere aut̃ de
altero sun cõmodi causa. magis ẽ contͣ nat᷑am. ꝗͣniors.
quã dolor quã ceca gen̾is eiꝰdem. Itemq magis ẽ seõ̾ni
iuuandis in.iximos labores molestiasq susciꝑe. i mitan¬

Expanded text:
res publica continetur, eodem modo constitutum est, ut non liceat sui commodi causa nocere alteri; hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis, damno coërcent. Atque hoc multo magis efficit ipsa naturae ratio, quae est lex divina et humana; cui parere qui velit omnes autem parebunt, qui secundum naturam volent vivere, numquam committet, ut alienum appetat et id, quod alteri detraxerit, sibi adsumat. Etenim multo magis est secundum naturam excelsitas animi et magnitudo itemque comitas, iustitia, liberalitas quam voluptas, quam vita, quam divitiae; quae quidem contemnere et pro nihilo ducere comparantem cum utilitate communi magni animi et excelsi est. Detrahere autem de altero sui commodi causa magis est contra naturam quam mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. Itemque magis est secundum iuvandis maximos labores molestiasque suscipere, imitan
Abbreviated transcription (Latin):
est scientẽ uierrorem alterum in ducere. Dio genes cont̾.
Nonte emere coegit. qui ne hortatꝰ qͥdẽ est. Ille qͦo nͣ pla¬
nec bona ẽ. uec edificata ratione. mulco minꝰ qͥoomũ uilau¬
dar̾. uͥenĩ iudiciũ empcoris ẽ. ibi fraus uenoitous qͦ pot̾
candũ putaas. Qͥduͦ ẽ stulcius ꝗͣuenditorẽ eiꝰ rei qu̾a uendat
uitia narrare. Qͥo aut̃ cam absurdũ ꝗͣsi dñi iussu ita p̃co
p̃dicet. domũ pestilentẽ uendo.¶Sic gͦinqͥbdã causisdu¬
biis. ex alc̾a parte defendit᷑ honestas. exalt̾a ita de utilita
ce dr. ut id qͦoͦ utile uideat᷑. ñ mͦ fac̾e̾ honestũ sit. s etiã
ñ fac̾e t᷑pe. Hec ẽ illa quȩ uidet᷑ utiliũ fieri cũ honestis¬

Expanded text:
est scientem in errorem alterum inducere. Diogenes contra: est scientem in errorem alterum inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? Ille, quod non planec bona est nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. Ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest tandum putas? Quid vero est stultius quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile videatur, non modo facere honestum sit, sed etiam non facere turpe. Haec est illa
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥet ille. S nũ ista sociecas calis ẽ. ut nichil suũ cuiꝰq sit.
Qͦ si ica ẽ. neuendendum qͥdẽ qͥcꝗͣ ẽ s donandũ sides
unhac coca discepcatione ñ illud dici ꝗͣuis hoc t᷑pe sit. ca¬
m̃ qm̃ expedit faciam s ita expedire ut tͣpe ñsit. Exal¬
tera aut̃ parte eare qͥa t᷑ͣpe sit ñ eẽ. faciendũ. uena at
edes uir bonus: ꝓpt̾̃ aliqua uitia qͤ ip̃se norit. cet̾i igno¬
rent. Pestilentes sint et habeant᷑ salubres. Ignoret᷑ in
om̃ib cubiculis apparere serpentes. male materiate
ruinose. S hoc p̾ter dñm nemo sciat. Quero si hec emp¬
torib uenditor ñ dixerit edesq uendidit pluris multo
quanise uenditurum putarit. nũ id iniuste. aut inp
be fec̾it. Ille uͦ iqͥt antipat. So ẽ enĩ aliud erranti uiã
ñ monstrare. qͦd achenis exeerationib publicis sem ẽ. si hoc
ñ est emptorem pati ruere. et ꝑ errorem in maximã frau¬
dem incurrere. Plus et iã ẽ. qitã uiã ñ monstrare. Nam

Expanded text:
uum cuiusque sit? Quod si ila est, ne vendendum quidem quicquam est, sed donandum. Vides in hac tota disceptatione non illud dici: Quamvis hoc turpe sit, tamen, quoniam expedit, faciam, sed ita expedire, ut turpe non sit, ex altera autem parte, ea re, quia turpe sit, non esse faciendum. Vendat aedes vir bonus propter aliqua vitia, quae ipse norit, cetrent: pestilentes sint, et habeantur salubres: ignoretur, in omnibus cubilibus apparere serpentes; male materiatae, ruinosae: sed hoc praeter Dominum nemo sciat. quaero si hoc emptoribus venditor non dixerit, sedesque non vendiderit, pluris multo, quam se venditurum putarit: num robe fecerit. Ille vero, inquit Antipater; quid est enim aliud erranti viam non monstrare, quod Athenis exsecrationibus publicis sanctum est, si hoc non est, emptorem pati ruere et per errorem in maximam fraudem incurrere? Plus etiam est quam viam non monstrare; nam
Abbreviated transcription (Latin):
rhodiꝰ nec hic edium uenditor celare emptores debͥuis¬
se. Neq enĩ idẽ celare. qͥc qͥd reticeas. S cũ qͦo cu seias id ig ł¬
norare emolum̃ti tui causa uelis. eos quoꝵ int̾ sit id sei¬
re. hoc aut̃ cȩlandi genꝰ qͣle sit. et cuiꝰ hominis. qͥs ñ uidet.
Certe ñ aꝑti ñ simplices. ñ in genui. ñ iusti. ñ uiri boni.
ũsuti potiꝰ. obscuri astuti. fallacis. malitiosi callidi. uete¬
ratoris uafri. Hȩc cot et alia. Nonne inutile ẽ. uitioꝵ subi

Expanded text:
Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse. Neque enim id est celare, quicquid reticeas, sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis non videt? Certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vafri. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subi
Abbreviated transcription (Latin):
officium. ꝗͣ non reddere quoo acceperis:: Nec
mensura pari.s ub̃iore reodendũ arbitror. et
est in hoc quoq natura t̃rarum. quȩ susceptũ sem̃
inultiplicatiore solet numero reddere qua acceꝑit.
et canquam uinea. homo egens sensu. Si reliqri¬

Expanded text:
officium, quam non reddere quod acceperis? Nec officium, quam non reddere quod acceperis? Nec mensura pari, sed uberiore reddendum arbitror, et est in hoc quoque natura terrarum, quae susceptum semen multiplicatiori solet numero reddere quam acceperiet tamquam vinea homo egens sensu. Si reliq
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd parum uidet᷑ habenti. plurimũ est eui nichil
debilitas. ñ nunꝗͣ etiam uerecundia eiꝰ quem
ingenuus ꝓdit natalis. ut senib plus largiariᷤ.
qͥsibi labore iam non queunt uictum querere.
Similit̾ et debilitas corporis. et hec iunanda ꝓm¬
cius. Tum siqͥs exdiuituis cecidit inegestatẽ. et
maxime si non uitio suo. s aut latrocinus. aut
ꝓscͥptione aut calumpniis que habebat amisit.
S force dicat aliqͥs. Cecus uno loco sedet et p̃ceri¬
tur. et iuuenis ualidus frequent̾ accipit. Et ue¬
rum ẽ. qr obripit ꝑ inporcunitatẽ. Non ẽ illud
iudicii. s cedii. Nam et dñs ait in eungłio. de eo
qͥ iam clauserat ostium suũ. siqͥs ostiũ eiꝰ ꝓcaciꝰ
pulset. qr surgit et dat illi ꝓpt̾ inportunitatẽ.
Pulcrũ quoq ẽ ꝓpensiorem eiꝰ haberi rationem
qͥtibi aut beneficiũ aliquod aut munꝰ contulit.
si ipse in necessitatẽ incidit. Qͥd enĩ cam contra

Expanded text:
quod parum videtur habenti, plurimum est cui nihil quod parum videtur habenti, plurimum est cui nihil debilitas, nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales, ut senibus plus largiaris, qui sibi labore jam non queunt victum quaerere. Similiter et debilitas corporis, et haec juvanda promptius. Tum si quis ex divitiis cecidit in egestatem: et maxime si non vitio suo, sed aut latrociniis, aut proscriptione, aut calumniis, quae habebat, amisit. 159. Sed forte dicat aliquis: Caecus uno loco sedet et praeteritur, et juvenis validus frequenter accipit. Et verum est, quia obrepit per importunitatem. Non est illud judicii, sed taedii. Nam et Dominus ait in Evangelio de eo qui jam clauserat ostium suum, si quis ostium ejus procacius pulset, quia surgit et dat illi propter importunitatem.Pulchrum quoque est propensiorem ejus haberi rationem, qui tibi aut beneficium aliquod, aut munus contulit, si ipse in necessitatem incidit. Quid enim tam contra
Abbreviated transcription (Latin):
paseit. Similr᷑ gͦ et ille pauꝑ qͥ confert sp̃ita¬
lia ꝓpecuinaru̾s. et si plurimũ habeat gr̃e
ñ habundat. ñ eñ honerat gr̃a.s. alleuat men¬
teni. Setiam sic potest intelligi. Nonhabun¬
das ohomo. quantũ ẽ enĩ quod accepisti. et sitͥ
mulcũ ẽ : Ioħs qͦnemo maior ẽ int̃natos mulie¬
rum. inferior tam̃ erat eo. qͥ minor ẽ in regno
celoꝵ. Porest et sic intelligi. Nonhabundat dĩ
gr̃a corpalit̃. qr spĩtalis ẽ. Qͥs eiꝰ potestaut mag¬
nitutinem aut latitudinẽ conp̃hende qũañ
uidet : fides si fuerit sicut gͣnũ sinapis. montes
cransferre pot̾. Et ñ tͥ datur ult᷑ granũ sinapis
si habundet inte gr̃a. Nonẽ uerendũ nemens
tua canto munere incipiat excolli. qi multist̃
qͥ ab alcitudine cordis sin gͣuius conruerunt. ꝗͣ
si nullamhabuissent gr̃am dñi. Et qͥ parum ha¬
bet ñminuit. qr ñ ẽ corporeum ut diuidat᷑. et

Expanded text:
pascit. Similiter ergo et ille pauper qui confert spiritapascit. Similiter ergo et ille pauper qui confert spiritalia pro pecuniariis, et si plurimum habeat gratiae, non abundat; non enim onerat gratia, sed allevat mentem. 156. Sed etiam sic potest intelligi: Non abundas, o homo. Quantum est enim quod accepisti, etsi tibi multum est? Joannes quo nemo major est inter natos mulierum, inferior tamen erat eo, qui minor est in regno coelorum. 157. Potest et sic: Non abundat Dei gratia corporaliter, quia spiritalis est. Quis potest ejus aut magnitudinem aut latitudinem comprehendere, quam non videt? Fides si fuerit sicut granum sinapis, montes transferre potest, et non tibi datur ultra granum sinapis. Si abundet in te gratia, non est verendum ne mens tua tanto munere incipiat extolli; quia multi sunt qui ab altitudine cordis sui gravius corruerunt, quam si nullam habuissent Domini gratiam? Et qui parum habet, non minuit; quia non est corporeum ut dividatur: et
Abbreviated transcription (Latin):
muliaris dixerit. De ꝑsonis aut̃ puto dictũ. ut
ur̃a habundantia sit ad illoꝵ inopiam et illoꝵ
habundantia ad ur̃am inopiã. idest ut popłi ha¬
bundantia sit bone oꝑationis ad illoꝵ subleuan¬
dam alendi in opiam. et illoꝵ habundantiã sp̾ttali
adiuuet inplebe in opiã. meritis enĩ sp̾̃itał est.
et conferat ei gr̃am. Unde exemplum optimũ
posuit. qͥ multũ ñ habundabit. et qͥ modicum
ñ minuit. Bene hortat᷑ ad officiũ miscd̃ie om̃s
homines istud exemplũ. qm̃ et qͥ plur uinũ auri
possidet ñ habundat. qr nichil est qͥeqͥs insciõ¬
est. et exiguum habet ñ minuet. qͥa nichil est
qͦd amittit.Ressine dispendio ẽ q̃ tota dispen¬
diume. Est etiam sic intellect᷑ bonꝰ. qͥplurinũ
Chabet
et si ñ donat ñ habundat. qͥa quantũ uis ad qͥrat.
eget semꝑ qͥplus concupiscit. Et qͥ exiguum
habet ñminuit. qͥa ñ multũ ẽ quod pauꝑem

Expanded text:
miliaris dixerit. 153. De personis autem puto dictum: Ut miliaris dixerit. 153. De personis autem puto dictum: Ut vestra abundantia sit ad illorum inopiam, et illorum abundantia ad vestram inopiam; id est, ut populi abundantia sit bonae operationis ad illorum sublevandam alendi inopiam: et illorum abundantia spiritalis adjuvet in plebe inopiam meriti spiritalis, et conferat ei gratiam. 154. Unde exemplum optimum posuit: Qui multum, non abundavit: et qui modicum, non minuit. bene hortatur ad officium misericordiae omnes homines istud exemplum; quoniam et qui plurimum auri possidet, non abundatet qui exiguum habet, non minuit; quia nihil est, quod amittit. Res sine dispendio est, quae tota dispendium est. 155. Est etiam sic intellectus bonus: Qui plurimum habet, et si non donat, non abundat; quia quantumvis acquirat, eget semper, qui plus concupiscit: et qui exiguum habet, non minuit; quia non multum est quod pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum horcat᷑ Aicens. Nunc gͦ facere consũma¬
te. ut qũẽ ad modũ ꝓmpta ẽ inuobis uoluntas
faciendi. ita sit et ꝑficiendi ex eo qͦd habetis. Si enĩ
uoluntas ꝓposita ẽ. sedm id quod habet acceptũ est
ñ sed̾m quod ñ habet. Non enĩ ut aluis refectio sit.
uob aut̃ angusti as exeqͣlitate in hoc temꝑe ur̃a
habundantĩa ad illoꝵ in opiam. et illoꝵ habun¬
dantia sit ad ur̃am in opiam ut sit e qͣltas sicut seͥptũ
est. qͥ mulcũ ñ habundabit. et qui modicum ũ mi
norabit. Adũtimus quem admodũ et beniuolentiã
et lib̾alicatẽ. et modũ conp̃hendit. et fructũ atq
ꝑsonas. Id̾o modũ. qr in ꝑfectis dabat consilium.
Non enĩpatiunt᷑ angustias. nͥ inꝑfecti. S et siqͥs
eccłam nolens gͣuare insacerdotio aliquo consti¬
tutus aut minist̾io. ñ cotũ qͦdhabet conferat. s oꝑe¬
tur cũ honestate quantũ officio sat est. ñ mͥ inꝑfectꝰ
uidet᷑ ut puto qͦd hic angustiam ñ animi s rei fa¬

Expanded text:
fectum hortatur, dicens: Nunc ergo et facere consummate, ut quemadmodum prompta est in vobis voluntas faciendi, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. Si enim voluntas prompta est, secundum id quod habet, acceptum est, non secundum quod non habet. Non enim ut aliis refectio sit, vobis autem angustia: sed ex aequalitate in hoc tempore, vestra abundantia ad illorum inopiam, ut illorum abundantia sit ad 41 vestram inopiam; ut fiat aequalitas, sicut scriptum est: Qui mulnoravit . 152. Advertimus quemadmodum et benevolentiam, et liberalitatem, et modum comprehendit, et fructum, atque personas. Ideo modum quia imperfectis dabat consilium, non enim patiuntur angustias, nisi imperfecti. Sed et si quis Ecclesiam nolens gravare in sacerdotio aliquo constitutus aut ministerio, non totum quod habet, conferat; sed operetur cum honestate quantum officio sat est, non mihi imperfectus videtur. Et puto quod hic augustiam non animi, sed rei fa
Abbreviated transcription (Latin):
eausus hominũ eẽ ñ pot̾ ut ꝑegͥnanti monstͣre
uiam. reuocare errantẽ. deferre hospitium.
Nongͥ medioeris uirtꝰ. de qͣsibi plaudebat iob di¬
cens. Foris aut̃ ñ habitabat hospes. ianua mea
om̃i uenienti patebat. Aquam de aqua ꝓfluen¬
ti dare. lum̃ delumine accendẽ. beniuolentia.
Itaq in his ẽ om̃ib. canꝗͣ fons aque reficiens.
scientem. tamꝗͣ lum̃ quod etiam in aliis luceat
nec illis desit qui de suo lumine aliis lum̃ accen¬
derinnt. Est etiam illa beniuolentie lib̾alitas. ut
si quod habes debitoris. cirographũ seindens
resticuas. nichil a debitore consecutꝰ debiti.
dib seruas. quampotes cum beniuolentie tuę
unt. Deniq cum in uiro et femina beniuolentẽ.
d̾s posuisset affectum dix̃. Frunt ambo in una
carne. et inuno spũ. Uñ se eua serpenti credidit.

Expanded text:
ea usus hominum esse non potest ut peregrinanti monstrare ea usus hominum esse non potest ut peregrinanti monstrare viam, revocare errantem, deferre hospitium, non igitur mediocris virtus, de qua sibi plaudebat Job dicens : Foris autem non habitabat hospes, janua mea omni venienti patebat  aquam de aqua profluenti dare, lumen de lumine accendere. Benevolentia itaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens sitient em, et tamquam lumen quod etiam in aliis luceat, nec illis desit, qui de suo lumine aliis lumen accenderint. 168. Est etiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore consecutus debiti.dibus reservas, quam potes cum benevolentiae lvit. Denique cum in viro et femina benevolentem Deus posuisset affectum, dixit: Erunt ambo in una carne , et in uno spiritu. Unde se Eva serpenti credidit;
Abbreviated transcription (Latin):
uolentia. quȩ etiam si nichil conferat plus exibet.
et cũ in patͥmonio nichil habeat. largit᷑ plurib.
Idq fac̃ sine ullo sui dispendio et luero om̃ium.
et ido p̃stat beniuolentia supͣ ipsam lib̾alitatẽ.
dicior hec morib. quam illa mun̾ib. Piures enĩ
st̃ qui indigent beneficio. qũa qͥhabundant.¬
Est aut̃ beniuolentia etiam coniuncta libalitate. aqͣ
ipsa libalitas ꝓficiscit᷑ cum largitatis affectũ seqͥ¬
tur. largiendi usus ẽ et separata atq discreta.
Ubi enim de est lib̾alitas. beniuolentia manet.
communis q̃dam parens om̃iũ que anucitiã con¬
nectit et copulat in consiliis fidelis. In ꝓsꝑis le¬
ta. incristib mesta. Et unusqͥsq beniuolentiȩ se
magis qũã sapientis eredat consilio. ut dauid cũ
eẽt prudentior ionathe. tam̃ iunioris consiliis
adquiescebat. Tolle ex usu hominũ beniuolen¬
tiam. camꝗͣ solem emundo culeris ita erit. qr sine

Expanded text:
volentia, quae etiam si nihil conferat, plus exhibet: volentia, quae etiam si nihil conferat, plus exhibet: et cum in patrimonio nihil habeat, largitur pluribus; idque facit sine ullo sui dispendio, et lucro omnium. Et ideo praestat benevolentia supra ipsam liberalitatem. Ditior haec moribus, quam illa muneribus; plures enim sunt qui indigent beneficio, quam qui abundant.Est autem benevolentia etiam conjuncta liberalitati, a qua ipsa liberalitas proficiscitur, cum largitatis affectum sequitur largiendi usus: et separata atque discreta. Ubi enim deest liberalitas, benevolentia manet, communis quaedam parens omnium, quae amicitiam connectit et copulat: in consiliis fidelis, in prosperis laeta, in tristibus moesta; ut unusquisque benevolentis se magis quam sapientis credat consilio: ut David cum esset prudentior, Jonathae tamen junioris consiliis acquiescebat. Tolle ex usu hominum benevolentiam, tamquam solem e mundo tuleris, ita erit; quia sine
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ locatꝰ. consida quȩ adponunt᷑ tͥ. Seͥpta
diuma inconiuiuiũ sapientiȩ est. singłi libri
singła sunt fercula. Intellige pͥus que habe¬
ant ferculoꝵ dapes. et cunc mute manum ut
ea quȩ legis uel que accipis a dño do tuo. oꝑib
exeqͣris. et conlatã inte gr̃am officii rep̃sentes
ut petrus et paulus. qui euangłirando uicem
quandam largitori muneris reddiderunt. ut
possint singłi dic̾e. Gr̃a aut̃ di sum quod sum. et
gr̃a eiꝰ egena inme ñ fuit. s habundantiꝰ illis õĩb
laboraui. Alius gͦ fructũ acceptibeneficii. ut au¬
rum auro. argentum argento rependit. alius la¬
borem. alius haut scio anetiam locuplecius solũ
resticuit affectum. Qͥ d enĩ si reddendi nulla fa¬
cultas suppetit: Inbeneficio referendo plus ani¬
inus quam census oꝑat᷑. magisq p̃pond̾at beniuo¬
lentia quam possibilitas referendi mun̾is. Gratia
enĩ ieo ipso qͦd habet᷑ refert᷑. magna gͥ beni¬

Expanded text:
sapientiae locatus, considera quae apponuntur tibi. Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis repraesentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia autem Dei sum quod sum, et gratia ejus egena in me non fuit: sed abundantius illis omnibus laboravi . 166. Alius ergo fructum accepti beneficii, ut aurum auro, argentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi muneris. Gratia enim in eo ipso quod habetur, refertur. Magna igitur bene
Abbreviated transcription (Latin):
ticur. demñ eminus qͦ gͣuius feriret ictu lapidis hostem
int̃̾emit. Postea nunquã nͥ consulto dño bellũ ad orsus.
id̾o inomĩb uictor p̃liis. usq adsũmã senectutẽ manu
ꝓmptꝰ. bello adũsus cicanas suscepco. ferocib bellator
miscebat᷑ agminib. Głe cupidus. incuriosus salutis.

Expanded text:
titur. Deinde eminus, quo gravius feriret, ictu lapidis hostem titur. Deinde eminus, quo gravius feriret, ictu lapidis hostem interemit. Postea numquam nisi consulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad summam senectutem manu promptus, bello adversum Titanas suscepto, ferocibus bellator miscebatur agminibus gloriae cupidus, incuriosus salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
rerum studiũ a nr̃o officio iam alienum uidetur.
qr animi magis quã corꝑis officio intendimꝰ. nec
ad arma iam spectat usus nr̃. s ad pacis negotia.
Maiores aut̃ nr̃i ut iħs naue. iheroboam. sanson.
dauid. sĩmã reb qͦ bellicis retulere głam. Est itaq
forcitudo uelut excelsior cet̾is. s ñ qũa in cõmitata
uirtꝰ. N enĩ se ipsam cõmittit sibi. Alioqͥn. fortituo o
sine iusticia. iniqͥtatis mat̾ia ẽ. Qͦ enĩ ualidior ẽ. eo
ꝓmptior ut inferiorem oppͥmat. eũ in ipsis reb bel¬
licis uista bella aniniusta sint spechandũ putetur.
Nũquam cdauid nͥ lacessitꝰ bellũ intulit. Itaq prudenti¬
am fortitudinis comitẽ habuit inp̃lio. Nam et adũ¬
sus goliam inmanem mole corporis uirũ. singulari
certamine dimicat᷑us. arma qͥb oneraret᷑ respuit. uirtꝰ
enim suis lacertis magis. quam alienis integum̃tis ni¬

Expanded text:
rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis negotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobaal, Samson, David summam rebus quoque bellicis retulere gloriam. 176. Est itaque fortitudo velut excelsior caeteris, sed numquam incomitata virtus; non enim seipsam committit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquitatis materia est. Quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem opprimat; cum in ipsis rebus bellicis justa bella an injusta sint, spectandum putetur. 177. Numquam David nisi lacessitus bellum intulit. Itaque prudentiam fortitudinis comitem habuit in praelio. Nam et adversus Goliam immani mole corporis virum singulari certamine dimicaturus, arma quibus oneraretur, respuit ; virtus enim suis lacertis magis quam alienis integumentis ni
Abbreviated transcription (Latin):
gladium iracuidie excorquere consuenit. Be¬
inuolentia facit ut amici uuln̾a utiliora. ꝗͣ uolun¬
taria iumiei oseula sint. Beniuolentia faeit
ut unꝰ fiat explurib. qm̃ si plures amei suit
Simul aoũtimꝰ eciam correptiores in amiciia
Stasẽẽ. que aculeos habent. dolores ñ habent.
Conpungim̃ enĩ ceusorus sermonib si beniuo¬
lentre delectam̃ sedulitate. Ad sũmam ñ om̃ib ead ẽ¬
semꝑ officia debent᷑ nec ꝑsonarũ semꝑs plerũq
causarum et cẽpoꝵ p̃lationes st̃. ut uicinum quis
int̾dum magis quam frẽm adiuuerit. qm̃ et salom̾
diẽ. Melior ẽ uicimis in ꝓximo. qu̾a fr̃ longe habi¬
tans. & id̾o plerumq amici se beniuolentiȩ qͥsq
cõmittit. qũã fr̃ĩs necessitudim. Tantũ ualet beniuo¬
lentia. ut plerũq pignora uincat nat᷑e. TSatis copio
de forcitudine cͣctemus. q̃ uelut excelsior cet̾is. di¬
uidit᷑ inres bellicas et domesticas. S bellicarũ

Expanded text:
gladium iracundiae extorquere consuevit. Benevolentia facit ut amici vulnera utilia quam voluntaria inimici oscula sint . Benevolentia facit, ut unus fiat ex pluribus; quoniam si plures amici sintAdvertimus eciam correpciones in amicicia gratas esse, que aculeos habent, dolores non habent. Compungimur enim censoriis sermonibus, sed benivolencie delectamur sedulitate ad summum. Ambro., semper officia debentur, nec personarum semper, sed plerumque causarum et temporum praelationes sunt, ut vicinum quis interdum magis quam fratrem adjuverit. Quoniam et Salomon dicit: Melior vicinus in proximo, quam frater longe habitans . Et ideo plerumque amici se benevolentiae quisque committit, quam fratris necessitudini. Tantum valet benevolentia, ut plerumque pignora vincat naturae. CAPUT XXXV. de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domesticas. Sed bellicarum
Abbreviated transcription (Latin):
gari tͥ pecuniam numeratam ñlicet. quomͦ lic&
plurimũ redibitio ista gr̃e apud dñm consueuit
ualere. ut etiam indie riune inueniat gr̃ãm.
quando possunt p̃ponderare peccata. & qͥd aliuis
utar exemplis. cum dñs ipse remun̾ationẽ ub̾iorẽ¬

Expanded text:
gare tibi pecuniam numeratam non licet, quomodo licet gare tibi pecuniam numeratam non licet, quomodo licet plurimum redhibitio ista gratiae apud Deum consuevit valere, ut etiam in die ruinae inveniat gratiam quando possunt praeponderare peccata. Et quid aliis utar exemplis, cum Dominus ipse remunerationem uberiore
Abbreviated transcription (Latin):
eum. desolabit᷑ sicut agͥcult᷑a. Ergo etiam sapiens
ut canquam fenerata sibi maiore mensura semina
suscepta restituat. Tra gͦ aut spontaneos fruc̾tus
germinat. aut creditos ub̃iore cumulo refundit
ac reddit. Utrumq debes quodam hereditario
usu parentis. ne relinqris sic̃ infecundus ager.
Esto tam̃ ut aliquis ex cusare possit qͦd ñ dedĩt. qͦmͦ
exeusare pot̃ qͦd ñ reodidit :: Nondare eiuꝗͣ uix li¬
cet. ñ reddere uͦ ñ licet. Id̃o pulere salomon ait.
Si seder iscenare ad mensam potentis. sapient̃ in¬
tellige ea quȩ ad ponunt᷑ tͥ. et inute manũ tuã. sei¬
ens quod oportet te talia p̃ꝑare. Si aut̃ insatia¬
bilis es. noli concupiscere escas eiꝰ. hec enĩ optinent
uitam falsam. quas nos imitari cupientes sententia ᷤᷤ
scͥpsimus. Conferre grãni bonum ẽ. atq referre.
Nescit durissimus humanitatis exemplũ. Ipsa t̃ra
suggerit spontaneos fructꝰ. ministrat quos ñ se¬
ueris. multiplicatũ qͦ reddit quod acceꝑit. Ne¬

Expanded text:
eum, desolabitur . Sicut agricultura ergo etiam sapiens, ut tamquam fenerata sibi majore mensura semina suscepta restituat. Terra ergo aut spontaneos fructus germinat, aut creditos uberiore cumulo refundit ac reddit. Utrumque debes quodam haereditario usu parentis, ne relinquaris sicut in foecundus ager. Esto tamen ut aliquis excusare possit quod non dederit, quomodo excusare potest quod non reddiderit? Non dare cuiquam vix licet, non reddere vero non licet. 162. Ideo pulchre Salomon ait: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige ea quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam sciens quod oportet te talia praeparare. Si autem insatiabilis es, 43 noli concupiscere escas ejus; haec enim obtinent vitam fallacem . Quas nos imitari cupientes sententias, scripsimus. Conferre gratiam bonum est: at qui referre nescit, durissimus. Humanitatis exemplum ipsa terra suggerit. Spontane os fructus ministrat quos non severis, multiplicatum quoque reddit quod acceperit. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
domus uͥtuti p̃ferre ñ pot̾at. Nichil aut̃ tam conso¬
tiabile. quam cũ equitate iustieia que uelut con¬
par et socia beniuolentiȩ. facit ut eos qͦs pares
nobis creduniis diligamus. Habet aut̃ inse be¬
ni uolentia forcitudinẽ. Nam ẽ amicitia exbeni

Expanded text:
domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consodomus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consociabile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
cessitudine mist̾ioꝵ cõmunione. hec enũ etiaui ap¬
pellatione necessitudinũ reuerentiã filioꝵ aucbo¬
ritatẽ et pietatẽ patrum.ger manitatẽ fr̃m sibi
iundicat. Multã gͥ ad cumulandam spectat beui¬
uolentiã necessitudo gr̃e. adiuuant etiam pariũ
studia uͥtutum. Siqͥdem beniuolentia. etiam
mor facit similitudinẽ. deniq ionatha filius re¬
gis imitabat᷑ scĩ dauid mansuetudinẽ. ꝓpt̾ quod
diligebat eum. Uñ et illud ẽ sc̃o sẽs eris. ñ solũ
ad conũsationẽ. s etiani adbeniuolentiã diruian¬
dum uidet᷑. Namutiq et filii noe simul habitabant. et
ñ erat in his mor concordia. habitabant etiam in
donio patͥa esauet iacob. s discrepabant. Nlon erat
enim beniuolentia int̾eos. que sibi p̾ferret alte¬
rum . s in agis contentio que p̃rtꝑet benedictonẽ.
Nam cum alt̃ p̃durꝰ alt̃ mansuetꝰ eẽt. int̾ dispa¬
res mores et studia conpugnantia beniuolentia
esse ñ pot̾at. Ad de qr sẽs ia cob pat̃ne de generem

Expanded text:
munione. Haec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filiorum, auctoritatem et pietatem patrum, germanitatem fratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benevolentiam necessitudo gratiae. 171. Adjuvant etiam parium studia virtutum. Siquidem benevolentia etiam morum facit similitudinem. Denique Jonathas filius regis imitabatur sancti David mansuetudinem, propter quod diligebat eum . Unde et illud: Cum sancto sanctus eris , non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivanum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia, benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem
Abbreviated transcription (Latin):
miobstruxer̃t leonum ora. excinxer̃t uͥtut̾e ignis.
effugarunt aciem gladii conualuerunt de infir¬
mitate fortes. qͥ non comitatuet legionib subiecti.
cõmunẽ eum multis uictoriam. s nuda uircute ani¬
mi singularẽ deꝑfidis reculerunt cͥumphũ. Quam
insuꝑabilis oaniel. qͥ circa latera sua rugientes non
expauit leones: fremebant bestiȩ. et ille epula¬
fortitudinis gła ẽ. s magis inu̾tute animi. Neq in
inferenda s depellenda iniuria. lex uircutis est.
Qem̃ non repellit a socio in uiriam si potest. tam ẽ¬
inuicio quam ille quifacit. Uñ sẽs moyses. hinc pͥus
orsus ẽ temptam̃ta bellice forcitudinis. Nam cũ ui¬
disset hebreum. ab egiptio in iuriam accipientem
defendit. itaut egiptiũ sterneret atq iarena abs

Expanded text:
ora, exstinxerunt virtutem ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate fortes : qui non comitatu et legionibus succincti communem cum multis victoriam, sed nuda virtute animi singularem de perfidis retulerunt triumphum. Quam insuperabilis Daniel, qui circa latera sua rugientes non expavit leones! Fremebant bestiae, et ille epulafortitudinis gloria est, sed magis in virtute animi: neque in inferenda , sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuin vitio quam ille qui facit. Unde S. Moyses hinc prius orsus est tentamenta bellicae fortitudinis. Nam quum vidisset Hebraeum ab Aegyptio injuriam accipientem, defendit ita, ut Aegyptium prosterneret, atque in arena abs
Abbreviated transcription (Latin):
incelo ẽ. hoc cibo delectem᷑. Ae qͦ ait ꝓpħa. Delecta¬
re in.h̃o. hoc cibo delectant᷑. qͥ suꝑiores delectatio¬
nes mirabili in genio conp̃henderunt. qͥpossunt
scire qͣlis sit munda illa et intelligibilis mentis
delectatio. Edamꝰ gͦ panes sapientię. et saturemͣ
inũbo di. qr ñ insolo pane s in om̃i ũbo dĩ uita
ẽ hominis facti ad imaginẽ dĩ. De poculo uͦ. satiꝰ
exp̃sse dix̃ sẽs iob. Sicut t̾ra expectans pluuiã.
sic et isti sermones meos. Pulcrum ẽ gͦ ut diuina¬
rum sc̃pt᷑arũ uinescamus alloqͥo. et qͣsi ros. sic
in nos cd̃i ũba descendant. Cum gͥ sederis ad illã
mensã potentis. intellige qͥs iste sit potens. Et
inparachyso delectationis positꝰ atq in coniuino

Expanded text:
in coelo . 164. Hoc cibo delectemur, de quo ait Propheta: Delectare in Domino . Hoc cibo delectantur; qui superiores delectationes mirabili ingenio comprehenderunt, qui possunt scire qualis sit illa munda et intelligibilis mentis delectatio. Edamus ergo panes sapientiae; et saturemur in verbo Dei; quia non in solo pane, sed in omni verbo Dei vita est hominis facti ad imaginem Dei. De poculo vero satis expresse dicit sanctus Job: Sicut terra exspectans pluviam, sic et isti sermones meos . CAPUT XXXIrum Scripturarum humescamus alloquio, et quasi ros sic in nos Dei verba descendant. Cum igitur sederis ad illam mensam potentis, intellige quis sit iste potens: et in paradiso delectationis positus, atque in convivio
Abbreviated transcription (Latin):
num ur̃m. Itaq et illut conuiuium salomonis.
ñ decibis s de oꝑib ẽ bonis. Qͦ enĩ meliꝰ epula¬
bãt᷑ animi. quam bonis factis :: Aut qͥd aliud
tam facile pot̾ iustoꝵ explere mentes. quam
boni oꝑis conscientia : Qͥaut̃ iocundior cib.
quam face̾ uoluntatẽ di :: Queni cibũ sibi dñs

Expanded text:
. Itaque et illud convivium Salomonis non de cibis, sed de operibus est bonis. Quo enim melius epulantur animi, quam bonis factis? Aut quid aliud tam facile potest justorum explere mentes, quam boni operis conscientia? Qui autem jucundior cibus, quam facere voluntatem Dei? Quem cibum sibi s
Abbreviated transcription (Latin):
tem ñfeceris. eũte ille uelit et̃ne uitȩ fraudaue
mercede. Consilium ꝓmpsimus aueforitatẽ pe¬
camus Primũ neminẽ debet pudere.si exdi¬
taret. Dedit regulam qũã seqͣmur. ut bona ra¬
tostt ex mmaniti pat̾monii siqͥs pauꝑum fã¬
men repprilit. in opiam subleuauit. Unde et
consilium in hoc do. apłs dic̃. hoc enĩ uob ut¬
le ẽ ut xp̃m i mittemtns. Consiliũ bonis dat᷑.
correptio errantes coercet. Deniq qͣsi bonis
dicit. qr ñ cantum facere s et uelle cepistis ab
anno p̾terito. ꝑfectorũ utruq est. ñ pars. Itaq¬

Expanded text:
te ille velit aeternae vitae fraudare mercede. 151. Consilium prompsimus, auctoritatem petamus. Primum neminem debet pudere, si ex ditaret. Dedit regulam quam sequamur, ut bona ratio sit exinaniti patrimonii; si quis pauperum famem repulit, inopiam sublevavit. Unde et consilium in hoc do, Apostolus dicit: Hoc enim vobis utile est, ut Christum imitemini . Consilium bonis datur, correptio errantes coercet. Denique quasi bonis dicit: Quia non tantum facere, sed et velle coepistis ab anno praeterito . Perfectorum utrumque est, non pars. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑantrȩ uerec̃die partes date sint. ẽq eadem nat᷑a
doceat ñ negligere quẽ ãmodr̃ĩ nos adũsum homuneᷤᷤ
geramꝰ. efficit᷑ ut et illud qd̾ ad omnẽ honestatẽ ꝑti¬

Expanded text:
temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficit
Abbreviated transcription (Latin):
pars subiecta gen̾is ẽ. eam sic definiunt. ut id qͥ¬
cor uelint ẽẽ. Quod ita nat᷑e consentaneum sit ꝑx
ineo mod̾atio et cemꝑãtia appareat cũ specie qͣ¬
dam lib̾ali. Hec ita incelligi possumꝰ. existimare
exeo decoro qͦo poete secunt᷑. Deqͦ alio loco plura
dici solent. S ut cum seruare illud poecas qͦd de¬
ceat dicimus. cũ id qͦd quaq ꝑsona dignũ ẽ et fit a
dicit᷑ ut si eacus aut minos diceret oderint dum me¬
Nant. aut natis sepulero ipse ẽ parens indecoꝵ uider et᷑
qͦd eos fuisse uistos accepimꝰ. At atreo dicente plausus
exeicant᷑. ẽ enĩ digna ꝑsona oratio. S poece ꝗͥd qũeq¬
deceat exꝑsona iudicabunt. Nob̾ aut̃ ꝑsona imposi¬
it ipsa nat᷑a. magna ẽ excellentia p̃stantiaq aniniã¬
qũ reliqͣrũ. Quo circa poete in magna uariecate ꝑso¬
narum etiam uiciosis qͥd conueniat et qͥd deceat uide¬
bunt. Nob̃ aut̃ ẽ anatura constantiȩ mod̾ationis.

Expanded text:
pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod deceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemqdeceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum, etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis,
Abbreviated transcription (Latin):
uirilit̾ animoq magno fit. id dignũ uiro et decoꝵ
uidet᷑. qͦd cont̾. idut tͣpe sic in decor. Quare ꝑtinet
qͥdem ad omnẽ honestate hõc qͦd dico decor. et ita ꝑ¬
cinet. ut ñ recondita qͣdam ratione cernat᷑. s sit im
promptu. Est enĩ qͥddan idq intelligit᷑ in om̃i u̾cu¬
te qͦd deceat. qđ cogitatione magis a uirtute potest
quam re seꝑari. ut uenustas et pulc̾tudo corꝑisse¬
cerni ñ pot̃ aualitudine. sic hoc de qͦlo qͥñ decor co¬
cum illud qͥdem ẽ. c̃u̾cute confusum s mente et co¬
gicatione distinguit᷑. Est aut̃ eiꝰ descͥptio duplex. slã
et gen̾ale qͦodam decor intelligimꝰ. qͦd in om̃i honesta¬
te u̾sat᷑. & aliuo huie subiectũ qͦd ꝑtinet ad singulã
partes honestatis. Acq illuo suꝑiꝰ sic fere definiri solet.
cecoꝵ io eẽ. qͦd consentaneũ sit hominis excellentiȩ in
eõ inqꝰ natĩ eiꝰ areliqͥs anmantib differit. Quȩ anrt̃

Expanded text:
iriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis an
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ atq factoꝵ. Ad hibenda ẽ gͥ q̃ lam reuerentia
adũsus homines et optimi euiꝰq et reliquoꝵ. Nlam ue¬
glig̾e qͥd deseqͥsq senti at ñ solũ arrogantis ẽ. s etiã
om̃imodis soluti. Est aut̃ qͦd differat in hominũ rati¬
one habenda. int̃ iusticiam et uereẽdiam. Iusticię
parces st̃. ñ uiolare homines. uerec̃die ñ offendere.
sit id qͦd decere dicimus intellectũ puco. Officium
aut̃ qͦd ab eoͣ lucit᷑. hanc pͥmũ habet uiam que de¬
ducit ad conuenientiã conseruati onẽq nate᷑. Qũa

Expanded text:
omnium atque factorum. Adhibenda est igitur quaedam reverentia adversus homines,, et optimi cuiusque, et reliquorum, nam negligere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem quod differat in omniratione habenda, inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt, non violare homines; verecundiae non offendere: tis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. 2. Officium autem, quod ab co ducitur, hanc primam habet viam, quae deducit ad conveni
Abbreviated transcription (Latin):
ne amimi. facillime ꝑtinatia et nimia cupidita
pͥncipatꝰ innascit᷑. ut enĩ apd platonẽ ẽ omnẽ
morẽ. lace demonioꝵ inflãmatũ ẽẽ cupiditate
uincendi sic̃ qͥsq animi magnitudine maxime
excellet. ita maxime uult pͥnceps omiũ uel pogͥ
soliis eẽ. Difficile aut̃ ẽ eũ p̃stare om̃ib concupieris
seruare eqͥtatẽ. q̃ est iusticiȩ maxime ꝓpͥa. Ex qͦ fit
ut neq disceptatione uinei se nec ullo publico ae le¬
et sint ut potius suꝑiores ꝗͣ iusticia pares. S quo

Expanded text:
ne animi facillime pertinacia et nimia cupiditas ne animi facillime pertinacia et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac leet sint vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uidemus ornatu fere militari. S ea anui
elatio que cernit᷑ inꝑiculis et laborib si iusticia na¬
cat pugnatq ñ ꝑsalure cõmuni s ꝓsuis cõmodis ui
nitatis. omnẽ humanitatẽ repellentis. Itaq ꝓba de¬
finit᷑ asthoicis fortitudo. cum eam uirtutẽ ẽẽ diẽt.
ꝓpugnantẽ ꝓ eqͥtate. Quo eirca nemo qͥ fortitudini
głam consecutꝰ ẽ. insidiis et malitia laudem ẽ. ad
epcus. Nichil honestũ eẽ. pot̾. qͦd iusticia uacat. Pre¬
clarum gͥ illuo platonis. Non inquit solũ seientia
que ẽ remota abiusticia calliditas potius qu̾ã sapi¬
entia ẽ appellanda. uerũ etiam animꝰ paratꝰ ad
ꝑiculũ si sua cupiditate ñ utilitate cõmuni impelli¬
tur. audacie potius nom̃ habeat quam fortitudiniᷤ.
Itaq uiros fortes magnanimos eosdem bonos et
simplicis ueritatis amicos. minimeq fallaces eẽ
uolumꝰ. quȩ st̃ exmedia laude iusticię. S illuo
odiosum ẽ quod in hac elatione et magnitudi¬

Expanded text:
quoque videmus ornatu fere militari. 2. Sed ea animi clatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat, pugnatque, non pro salute communi, sed protuis commodis, in nitatis, omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis forti tudo, cum eam virtutem esse dicunt, propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est, insieptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
difficilius hoc p̃clariꝰ. Nullũ enĩ ẽ cẽpꝰ. qͦd iusticia
uacare debet. fortes gͥ et magnanimi sunt haben¬
di. ñ qͥ faciunt. s qͥ ꝓpulsant iniuriam. Uera aut̃
et sapiens anum magnicudo honestũ illud qͦoͦ maxi¬
me nat᷑a seqͥt᷑. infactis positũ ñ inglã uidicat. pͥnei¬
pemiq se ẽẽ mauult ꝗͣ uideri. Et enĩ qͥ exerrore
imperite mulcitudinis pendet. hic in magnis uiris
ñ ẽ habendus. facillime aut̃ adres in iustas imipel

Expanded text:
difficilius, hoc praeclarius; nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impel
Abbreviated transcription (Latin):
animo nemo potest. Moriendum enĩcerte ẽꝰ: & in¬
gͥ adolescentes. & hi qͥdem ñ solum in docti s etiam
rustici contemnunt id docti senes extimescent: Omĩno
ut mͥ quidem uidet᷑ studioꝵ omĩum sacietas. uite fa¬
cit sacietatẽ. Sunt pueritiȩ studia studia certa. Numgͥ
ea desicdant adolescentes: Sunt in euntis ad olescentiȩ.
Num ea constansiam req̾rit etas. quȩ media dicit᷑. St̃
etiam eiꝰ etatis. ne ea quidem querunt᷑ insenectute.
Sunt excrena que dam studia senecturss. Ergo ut suꝑi¬
orum ecatum studia occidunt. sic oceidunt eciam se¬
nectitis. Quod eũ euenit satrecas uite tempꝰ matu¬

Expanded text:
animo nemo potest. Moriendum enim certum est, et inanimo nemo potest. Moriendum enim certum est, et in adolescentes, et ti quidem non solum indocti, sed etiam docti Rustici contemnunt, id docti senes extimescent? 7. Omnino, ut mihi quidem videtur, rerum omnium satietas vita facit satietatem. Sunt pueritiae certa studia: num igitur ea desiderant adolescentes? sunt et ineuntis adolescentiae: num ea iam constans requirit aetas, quae media dicitur? sunt etiam eius aetatis: ne ea quidem a senectute quaeruntur. Sunt extrema quaedam studia senectutis. Ergo, ut superiorum aetatum studia occidunt, sic occidunt etiam senectutis. quod cum venit, satietas vitae tempus matu
Abbreviated transcription (Latin):
dr senectute. S uiuendi ẽ finis optimus. eum ince¬
gra mente cercisq sensib opus i psa suum eademqͣ
co agmentauit nat᷑a dissoluit. Ut nauem ut edifi¬
cium idẽ distrahit facillime qui construxit. sie ho¬
minẽ eadem opcime quȩ conglutinauit. nat᷑a dis¬
soluit. Iam om̃is conglutinatio recens egre. inuece¬
rata facile diuellit᷑. Ita fit ut illud breue iite reliquũ
nec aude appetendum senib necsine causa adseren¬
dum sit. Uetatq phicagoras iissu imꝑatoris idest
cłi. de p̾sichio et statione uite decedere. Solonis qͥdem
sapientis elogiuitt quose negat uelle suam mortẽ¬
dolore amicoꝵ et lamentis uaeare. Uult credo se ẽẽ
carum suis. s haud scio anmeliꝰ ennius. Nemo me¬
lugendam eẽ morcẽ: quan in mortalitas conseqͥtur.
¶S hoc medicatñ ab ad olescenta debet eẽ. mortẽ
ut negligamus. sine qua meditatione. tranqͥllo ẽẽ

Expanded text:
dicitur senectute. sed vivendi est finis optimus, cum intedicitur senectute. sed vivendi est finis optimus, cum integra mente certisque sensibus opus ipsa suum eadem quae coagmentavit natura dissolvit. ut navem, ut aedificium idem destruit facillime qui construxit, sic hominem eadem optime quae conglutinavit natura dissolvit. iam omnis conglutinatio recens aegre, inveterata facile divellitur. ita fit ut illud breve vitae reliquum nec avide appetendum senibus nec sine causa deserendum sit; vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione vitae decedere. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortedolore amicorum et lamentis vacare. volt, credo, se esse carum suis. sed haud scio an melilugendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. Hoc praemeditatum ab adolescentia debet esse, mortem ut negligamus, sine qua meditatione tranquillo esse