comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atur miles. ut stipendia sua pos¬
sit implere. & tͥ nͣ cũ una passi¬
one luctamen ẽ. Suꝑiores euaseri
passiones: ira succedit. & ideo tͥ
dicit scͥptura. Desine ab ira & de
relinque indignationẽ. Sunt
multa uitia: quȩ obrepunt insi¬
pientib Ita grauis passio. plerũ¬
q accendit inuitum. & uolentem
mitius uindicare in furorẽ rapit.
ut ꝑimat quem putauerit coercer¬
dum. Cominotꝰ. gladio sepe tͣnsuer¬
berat innocentem: amicos & fres
ꝑ indignatione̾ plurimi ꝑemert.
Ideo sapiens dicit. Ira ꝑdit etiam
sapientes. Salomonis dictũ ẽ. Qͥ a
dauid sapiente̾ monet dicens. De¬
sine ab ira: ne cũ agenderis eam¬
illa nͣ desinat. pͥusqͣm te euis flan¬
ma consumat. Relinque inquit
indignationẽ. Hoc ẽ nat᷑e te rapit
mouet affectus. culpa te alictiuᷤ
excitat uel offensa ut indigneris.
s nͣ usq qͣq ut modũ nescias. Re¬
linque eam. finem impone. ne te
in peccatũ trahat. hoc ẽ qͦd supra

Expanded text:
atur miles, ut stipendia sua posatur miles, ut stipendia sua possit implere; et tibi non cum una passione luctamen est. Superiores si euaseris passiones, ira succedit et ideo tibi dicit scriptura: desine ab ira et relinque indigna- tionem. sunt multa uitia quae obrepunt insipientibus. ira grauis passio est; plerumque accendit inuitum et uolentem mitius uiftdicare in furorem rapit, ut perimat quem putauerit coercendum. com- motus gladio saepe transuerberat innocentem, amicos et fratres per indignationem plurimi peremerunt. ideo sapiens dicit: ira perdit etiam sapientes. Salomonis dictum est, quiaDauid sapientem monet dicens: desine ab i r a, ne, cum accenderis illa, non desinat priusquam te eius flamma consumat. relinque , inquit, indig nationem, hoc est: natura te rapit, mouet affectus, culpa te alicuius excitat uel offensa, ut indigneris, sed non usque quaque, ut modum nescias: relinque eam, finem inpone, ne te in peccatum trahat. hoc est quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
tas cum uicerint certum ẽ coronari:
ñ anteqͣm uncant. Nobis lucta cum
scłõ ẽ. uince ante scłm: ut coronã pe¬
tas. Nemo ante coronat᷑. nͥ certamen
impleuerit. Qui stadiũ currunt. nũ¬
qͥd ante brauiũ accipiunt. qͣm stadi¬
um ꝑcucurrerint: Qͣnti pͥores in
exitũ cadunt: & cursus sui celerita¬
te frͣuͣdant᷑: Iunqͥd tu deo qͣm pau¬
lus acceptior: Ille uas electionis. ille
gentiuͣ doccor. nunqͣmͤ in hoc scło
coronã ausus ẽ postulare. Deniq
audi dicentẽ. Certamen bonuͣ certa¬
ui. cursum consummaui: fidem
seruaui. Quod reliquum ẽ: tepo
det mͥ dñs in illo die. Paulus ille
raptus in terciũ celum qui audi¬
uit ea que nͣ licet homini loqui
utrum corpore ẽẽt raptus an sine
corpore nescit: sicut ipse testatus
est. Paulus ergo dicit in illa die
coronã sibi ce̾ reddendã: tu hic tͥ
ut reddat᷑ insistis: Im pleg certa¬
minis cui tempus. Non semel
ableta luctatur. nec semel preli¬

Expanded text:
tas, cum uicerint, certum est coronari, tas, cum uicerint, certum est coronari, non antequam uincant. nobis lucta cum saeculo est; uince ante saeculum quam coronam petas. nemo ante coronatur, nisi certamen impleuerit. qui stadium currunt, numquid ante brauium accipiunt quam stadium percucurrerint ? quanti priores in exitu cadunt et cursus sui celeritate fraudantur! numquid tu deo quam Paulus acceptior? ille uas electionis, ille gentium doctor numquam sibi in hoc saeculo coronam ausus est postulare. denique audi dicentem: certamen bonum certaui, cursum consummaui, fidem seruaui; quod reliquum, repositaet mihi dominus in illo die. Paulus ille raptus in tertium caelum - qui audiuit ea quae non licet homini loqui, utrum corpore esset raptus an sine corpore, nescit, sicut ipse testatus est -, Paulus ergo dicit in illa die coronam sibi esse reddendam: tu hic tibi ut reddatur insistis ? imple ergo certaminis tui tempus. non semel athleta luctatur nec semel proeli
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Ne einulatꝰ fueris eum qͥ
prosꝑe dirigit᷑ inuia sua. faciens
iniquitatem. Cuidenter hic qͥd
suꝑius senserit intimauit: Non ex¬
citandos inalignos emulatione
ad malignitatẽ. neq unitandoᷤᷤ
facientes inquitatẽ. Non enim
unt iniqua gerentib. nos sepe
sollicitant: ut eos putemus unitan¬
dos. quo ad eoꝵ possimꝰ ꝑuenire
suscessus. dicentes. Ecce ipsi peccato¬
res & habundantes in scłõ obtinu¬
erunt diuitias. & dixi gͦ sine cau¬
sa iustificaui cor meuͣ. & laui in¬
ter innocentes manus meas: Q
fui flagellatꝰ tota die. Si igitur
flagellatꝰ est dauid. cauere debe¬
mus ne et nos flagellem᷑. & dica¬
tur nobis. quia diuitie. honores.
potentiȩ. generationi huic uide¬
antur esse disposita. quasi uaga
& incerta pecunie oꝑa. iniquitatiᷤᷤ¬
q compendia: Non quasi pͣmia.
ulla uirtutis. Ideoq uelut som¬
niũ ueniant: & cum somno te
surgente deficiant: Ipsos athle¬

Expanded text:
Sequitur: ne aemulatus fueris eum, qui Sequitur: ne aemulatus fueris eum, qui prospere dirigitur in uia sua f aciens iniquitatem . euidenter hic quid superius senserit intimauit, non excitandos malignos aemulatione ad malignitatem neque imitandos facientes iniquitatem. non enim unt iniqua gerentibus, nos saepe sollicitant, ut eos putemus imitandos, quo ad eorum possimus peruenire successus, dicentes : ecce ipsi peccatores et abundantes in saeculo optinuerunt diuitias. et dixi: ergo sine causa iustificaui cor meum et laui inter innocentes manus meas et fui flagellatus tota die. si igitur flagellatus est Dauid, cauere debemus, ne et nos flagellemur et dicatur nobis, quia diuitiae honores potentiae generationi huic uideantur esse disposita quasi uaga et incerta pecuniae opera iniquitatisque compendia, non quasi praemia ulla uirtutis ideoque uelut somnium ueniant et cum somnio te surgente deficiant. ipsos athle
Abbreviated transcription (Latin):
tudo gentiũ. cũ saluus faccus
fuerit om̃is isrł. & toto orbe u
deo deo patri offerens. & quasi
pͥnceps omniũ sacerdotuͣ. & ce¬
lestib compos altarib. ut sit
sacrificiũ fides omniũ. Rietatis
ergo est ista subiectio. quod e¬
rit subiectꝰ in corpore dñs iħ̾c:
cuiꝰ nos sumꝰ corpꝰ & membra.
subditus sapientie dei. subditus
uerbo. subditꝰ iusticiȩ. subditus
Omnis homo deo subiciat. se. nͣ
enĩ unũ s omnes docet. ut subici¬
ant cor suuͣ. subiciant animã su¬
am: subiciant carne̾ suã. qͦd
sit d̾s omnia & in omnib. Sub¬
ieccus ẽ gͦ qui plenꝰ ẽ gre & su̾ci¬
pit iugum. xpͣi. & mandata dm̃i
strenue & incunccer exequitur. tat¬
Sine subiectione aute̾ qui se
frustra excollit. sensu ꝓpe carniᷤ
nflatꝰ. in solens. deuotionis &
pie declinans obseruantiã seruitu¬
tis. qͣm ipso iure nature debemuᷤ
auccori eterno: postremo qui si
quem gͣuia tenent uincla peccati

Expanded text:
tudo gentium et saluus factus tudo gentium et saluus factus fuerit omnis Israel et toto orbe unum deo patri offerens et quasi princeps omnium sacerdotum et caelestibus compos altaribus, ut sit sacrificium fides omnium. pietatis ergo est ista subiectio, quod erit subiectus in corpore dominus Iesus, cuius nos sumus corpus et membra. subditus sapientiae dei, subditus uerbo, subditus iustitiae, subditus s est. omnis homo deo se subiciat; non enim unum, sed omnes docet, ut subiciant cor suum, subiciant animam suamsubiciant carnem suamquo sit deus omnia et III ommbus.subiectus ergo est qui plenus est gratiae et suscipit iugum Christi et mandata domini strenue et incunctanter exequitur, sine subiectione autem, qui se frustra extollit sensu propriae carnis inflatus, insolens deuotionis et piae declinans obseruantiam seruitutis, quam ipso iure naturae auctori debemus aeterno. postremo qui sinquem grauia tenent uincla peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
sa atq sublimis. Ille eniͣ deo est¬
subditꝰ : qui facit dñi uolunta¬
tem. Deniq quis ignorat qͦd sa¬
pientia mentis prestantior. qͣm
carnis sapientia sit: Sapientia
autẽ mentis subiecta est dei le¬
gi. sapientia carnis nͣ est subdi¬
ta. Q addidit apłs: nec enĩ po¬
test. Esto ergo subdit᷑ hoc ẽ ꝓxi¬
mus xpͣo: ut legẽ impleas. De¬
niq xp̃c faciendo uoluntatem
patris legem impleuit. & ideo
finis ẽ legis: & plenitudo ẽ cari¬
tatis. Quia diligens patrẽ: affa¬
tum omne̾ eius adhibuit uo¬
luntati. Unde ꝓ gła apłs dixit.¬
omnia. ut sit d̾s omĩa & in om¬
uiby. & ipse de se ait. Nonne dõ
tate erat ñ ꝑ infirmitate ioseph ⁊ marie
parentib subditꝰ. Gła autẽ xp̃i maxi¬
ma. ut se uniuersoꝵ hominum
pectorib infundat. ut om̃s reuo¬
cet ab impietate ꝑfidie & genti¬
litatis affectu: ut sibi faciat e̾ẽ
subieccos. Cum autẽ sibi subie¬
cerit omnia. cũ intͣuerit pleni¬

Expanded text:
riosa atque sublimis; ille enim subdituriosa atque sublimis; ille enim subditus deo est qui facit domini uoluntatem. denique quis ignorat, quod sapientia mentis praestantior quam carnis sapientia sit? sapientia autem mentis subiecta est dei legi, sapientia carnis non est subdita, et addidit apostolus: nec enim potest. esto ergo subditus, hoc est proximus Christo, ut legem impleas. denique Christus faciendo uoluntatem patris legem impleuit et ideo finis est legis et plenitudo est caritatis, quia diligens patrem effectum omnem eius adhibuit uoluntati. unde pro gloria apostomnia; ut 784 sit Deus omnia in omnibus . Et ipse de se ait: Nonne Deo tate erat, non pro infiparentibus subditus. gloria autem Christi maxima, ut se uniuersorum hominum pectoribus infundat et omnes reuocet ab impietate perfidiae et gentilitatis affectu, ut sibi faciat esse subiectos. cum autem sibi subiecerit omnia, cum intrauerit pleni
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus: Quomͦ enĩ potest qͥ
adulteriũ molit᷑. ñ nocte̾ suis
accõmodam querere temptamͣ¬
tis. Qui falsum cogitat testem
suȩ fraudis adhibere. Qui corru¬
ptelam udicis captat ut op¬
pͥmat innocentẽ. iniquitatis
ñ explorare secretũ: Latro in so¬
litudine subsidet: noctis tene¬
bras oꝑitur: ut sceleri cedat ef¬
fectus. Iniquitas gͦ tenebrȩ st̃:
d̾s luxẽ. & si ta uelis tua̾ occul¬
tare iustitiã. ds eam educet in
lucẽ: nec patit᷑ latere iudiciũ. qͦ ea qͥ
bona st̃ elegisti. qͦ ꝓbra refutasti. Nec so¬
lũ fac̃ tuũ lucere iudiciũ. s lucere sic̃
meridiẽ: qͣn sol iste insplendorẽ dotꝰ e¬
fundit᷑. Meridies erat qͣn ioseph cũ
fr̾ib epulabat᷑: ñ ult̾ iniuriã. s obli
Subdit̾ esto dño: & obsecͣ eũ. Non solũ
soluͣ reuelare uiã tuã de conuenit
s etiã sꝑare de dño. Bona autem
subiectio. nͣ abiecta. ñ uilis: s gło¬

Expanded text:
tissimus ? quomodo enim potest, qui tissimus ? quomodo enim potest, qui adulterium molitur, non noctem suis accommodam quaerere temptamentis, qui falsum cogitat, testem suae fraudi adhibere, qui corruptelam iudicis captat, ut opprimat innocentem, iniquitatis non explorare secretum? latro solitudines obsidet, noctis tenebras operitur, ut sceleri cedat effectus. iniquitas ergo tenebrae sunt, deus 1u x est. et si tu uehs tuam occultare iustitiam, deus eam educit in lucem nec patitur latere iudicium, quo ea quae bona sunt elegisti, quae improba refutasti. nec solum facit tuum lucere iudicium, sed lucere sicut meridiem. quando se sol iste in splendorem totus effundit, meridies est; meridies erat, quando Ioseph cum fratribus epulabatur non ultus iniuriam, sed oblitus. S nb ditus esto domino et obsecra eum. non solsolum reuelare uiam tuam te conuenit, sed etiam sperare in domino. bona autem subiectio non abiecta, non uilis, sed glo
Abbreviated transcription (Latin):
sit: & tandiu differt. quoad uulnꝰ
efferueat: ut iam ñ fidei salubri¬
tate. s immedicabili atrocitate
ulceris detegat᷑. Reuela in qͥt
ad dñm uiã tuã. hoc est aperi
uiam tuam: noli abscondere sicut
abscondebat cayn qui latere cupie¬
bat. Omnis enim qui male agit:
odit lucẽ. Reuelabat dauid uiam
sua̾ qui ait. Dico ego oꝑa mea regi.
Aꝑi sensum tuuͣ: ut nichil sit qͦd
timeas rep̾hendi. Reuelauit & pati¬
lus qui presumpsit dicere. nichil
mͥ conscius sum. Is actus. ca uita
sit: ut uia tua corã patre cuolu¬
ceat. qui incelis eͣ. S quia ob¬
noxia fragilitati omnis huma¬
na conditio ẽ. & nͣ nr̃e ẽ potesta¬
tis iter nrͣm ex uoluntate dirigere:
ideo tͥ dicit. sꝑa in dño & ipse faci¬
et. Hoc ẽ ut aꝑiat uiãtuã. ne ta¬
lem te ẽẽ ꝑmittat. ut fugias lu¬
cem dum tunes ꝓdi &e diligas
tenebras ut possis tua occulta¬
re flagitia dicens. Tenebre oꝑi¬
unt me. Quis scit uidet si al¬

Expanded text:
sit, et tamdiu differt, quoad uulnus sit, et tamdiu differt, quoad uulnus efferueat, ut iam non fidei salubritate, sed inmedicabili atrocitate ulceris detegatur. reuea, inquit, ad dominum uiam tuam, hoc est: aperi uiam tuam, noli abscondere, sicut abscondebat Cain, qui latere cupiebat; omnis enim qui male agit odit lucem. reuelabat Dauid uiam suam, qui ait: dico ego opera mea regi. aperi sensum tuum, ut nihil sit quod timeas reprehendi; reuelauit et Paulus, qui praesumpsit dicere: nihil mihi conscius sum. is actus, ea uita sit, ut uia tua coram patre tuo luceat qui in caelis est. Sed quia obnoxia fragilitati omnis humana condicio est et non nostrae est potestatis iter nostrum ex uoluntate dirigere, ideo tibi dicit: \'spera in domino, et ipse faciet\', hoc est: ut aperiat uiam tuam nec talem te esse permittat, ut fugias lucem, dum times prodi, et diligas tenebras, ut tua possis occultare flagitia dicens: tenebrae operiunt me; quis scit si uidet al
Abbreviated transcription (Latin):
am tuã. & sꝑa ineuͣ & ipse faciet.
Q educet sicut lumen iustitiã tuã.
&̾ iudiciũ tunͣ sicͣ meridiẽ. Hoc so¬
lo uersiculo. qͥd ẽẽ debeas declara¬
uit. Quis eniͣ reuelat uiã suaͬ. ni¬
si qui deo occultoꝵ suoꝵ arbitro
interna sui peccoris confitet᷑: Be¬
ne ait. reuela. hoc ẽ aꝑi conscien¬
tiam tuã: neeam scli istus gͣuet
umbra uel carnis. Prorũpentia
semina si fuerint obumbrata te¬
nuant᷑: soli obiecta pinguescunt.
Quid de seminib loqͦr: Ipsas ar¬
busculas qͦ minus se in altũ subi-¬
ciant: umbra siluestris internecat
& ꝓhibet brachia ramosa diffun¬
dere. Pulcre autẽ dixit. Reuela
ad dñm uiã tuã. Quia natura ho¬
minũ ꝓna peccato. uelut qͦddam
mentis nrͣe uelamen obducit ne
nrͣa dño peccata fateam. qͥ potest
uulnera nr̃a sanare. ut erubescat
quis ore ꝓpͥo postulare medicinam:
ne corã hominib sua ꝓdant᷑ obp¬
bria. Premit igit᷑ se intra homi¬
nem conscientia. cũ latere nͣ pos¬

Expanded text:
 spera in eum, et ipse faciet; et..educet sicut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum sicut meridiem . hoc solo uersiculo qualis esse debeas declarauit; quis enim reuelat uiam suam nisi qui deo occultorum suorum arbitro interna sui pectoris confitetur? bene ait \'reuela\', hoc est: aperi conscientiam tuam, ne eam saeculi istius grauet umbra uel carnis. prorumpentia enim semina si fuerint obumbrata, tenuantur, soli obiecta pinguescunt. quid de seminibus loquor? ipsas arbusculas, quo minus sese in altum subiciant, umbra siluestris internecat et prohibet brachia ramosa diffundere. pulchre autem dixit: reuela ad dominum uiam tuam, quia natura hominum prona peccato uelut quoddam menti nostrae uelamen obducit, ne nostra domino peccata fateamur, qui potest uulnera nostra sanare, ut erubescat quis ore proprio postulare medicinam, ne coram hominibus sua prodantur obprobria. premit igitur se intra hominem conscientia, cum latere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tus dignos penitentie. Audisti ho¬
die legi qͥa iohes baptizabat in enon
iurta salim. Cnon dicit᷑ oculus sup¬
plicioꝵ: salim. ipse ascendens. Hoc
habet int̾p̃tatio. Qui gͦ baptizari
eligit: supplicia p̃uidet. Q idõ cõn¬
sugit ad baptisinatis sacͣm̃tũ. ut
peccatũ omẽ deponat. ne obnoxiꝰ ẽẽ
incipiat suppliciis. & forte supplicia
p̃uidet. qͥ baptismo baptizat᷑ peni¬
tentie. It uͦ ille grãm spectat qͥ bap¬
tizat᷑ in xp̃o. Baptismꝰ gͦ iob̃is ocul
supplicioꝵ ẽ: baptismꝰ xp̃i oculus gr̃arũ.
Tam̃ & si menon baptirabat ioħes: iux¬
ta ascñdentẽ baptizabat. Hoc enĩ & is¬
ta habet int̾p̃tatio: ut salim dicat᷑ ip¬
se ascendens. Proximꝰ gͦ erat. xp̃o. qͥ eiꝰ¬

Expanded text:
tus dignos poenitentiae . 3. Audistis hotus dignos poenitentiae . 3. Audistis hodie legi quia Joannes baptizabat in Aenon, juxta Salim. . Aenon dicitur oculus suppliciorum: Salim ipse ascendens; hoc habet interpretatio. Qui ergo baptizari eligit, supplicia praevidet; et ideo confugit ad baptismatis sacramentum, ut peccatum omne deponat, ne obnoxius incipiat esse suppliciis. Et forte supplicia praevidet qui baptizatur baptismo poenitentiae; at vero ille gratiam spectat, qui baptizatur in Christo. Baptismus ergo Joannis, oculus suppliciorum est: baptismus Christi, oculus gratiarum. Tametsi in Aenon baptizabat Joannes, juxta ascendentem baptizabat; hoc enim et ista habet interpretatio, ut Salim dicatur ipse ascendens. Proximus ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomas omĩs condudit. Sexdieb
niundus iste formatꝰ ẽ. septimo die reqͥ¬
euit dñs ab oꝑe suo: qui in nr̃a mansu¬
etudine requiescit. sic̃ ipse dix̃. Aut su
pͣqͦm reqͥescã. nͥ supͣhumilẽ atq man¬
ua pondus erroꝵ: ut securꝰ ad illius
futuri sabbati requiẽ ꝑuenire m̾eariᷤ.
Nam si hinc peccata gͣuia portau̾is:
illic requiẽ ñ habebis. Eronera gͥ cu
amm̃tẽ. reice omĩa qͥb conscientia
gͣuat᷑ & p̃mit᷑: ne fiat fuga cua hie¬
me uel sabbato. Uita hec in labore
est: illa in requie. leuiorẽ te scłi hꝰ
repꝑiat consũmatio: ne oncratꝰ pec¬
catis fug̾e ñ possis. Ante fuge: tt
p̾uenias. fugit scłm qͥ scłi illecebris
ñ tenet᷑. qͥ se omni cura eiꝰ ab soluit.
fuge etiã futurã hoc ẽ iudicũ diẽ.
fugit eũ qui eg̾it penitñtiã. Sicenĩ
deffiniuit baptista iohes dicens.
Gen̾atio uuꝑarũ: qͥs uob̾ demonstuit
fug̾e ab ira uentura: Facite gͦ fruc¬

Expanded text:
ebdomada omnis concluditur, sex diebus ebdomada omnis concluditur, sex diebus mundus iste formatus est, septimo die requieuit dominus ab opere suo, qui in nostra mansuetudine requiescit, sicut ipse dixit: super quem requiescam nisi supra humilem atque manva pondus errorum; ut securus ad illius futuri sabbati requiem pervenire merearis. Nam si hinc peccata gravia portaveris, illic requiem non habebis. Exonera igitur tuam mentem, reice om- nia quibus conscientia grauatur et premitur, ne fiat fuga tua hieme uel sabbato. uita haec in labore est, illa in requie. leuiorem te saeculi huius repperiat consummatio, ne oneratus peccatis fugere non possis. ante fuge, ut praeuenias. fugit saeculum qui saeculi inlecebris non tenetur, qui se omni cura eius absoluit. fuge etiam futuram iram, hoc est iudicii diem. fugit eam qui egerit paenitentiam; sic enim definiuit Baptista IohGeneratio viperarum, quis vobis demonstravit fugere ab ira ventura? Facite ergo fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solũ qͦmadinodũ sananda sint.¬
s etiã qͦm ad modũ cauenda uuln̾a
demonstraret: & suo nos doceret ex¬
emplo. Quis autẽ stare se credat: uͥ
lapsum uidet eciã fortioꝵ: Tam̃ in
tricesimo speptimo psalmo. maiorẽ
ium doloris interni. & lam̃tabilis
deplorationis expressit. Deniq in ex¬
ordio ipse nos titulus ãmonet huiꝰ¬
sabbati psalmꝰ dauid. Plena enĩ ẽ
deffinitio penitentie. cõmemoratio
delictoꝵ: ut unꝰqͥsq peccata suiue¬
lut qͦdam cotidiam sermonis casti¬
get flagello. & cõmissa s flagitia c̃¬
dempnet. Sic enĩ docem᷑ dicente
dõ. Dic iniquitates tuas: ut iustifi¬
ceris. & apls ait. Ore confessio fit
bati: aut sic̃ alius habet sabbatoꝵ.
uam̃ p̃sentiũ: Quo lex iubet hominũ
oꝑa feriari: onera deponi. Que sunt gͣ¬
uiora onera nͥ nr̃a peccata: hȩc depo¬
uant᷑ in sabbatoꝵ dieb: hoc ẽ in hoc
uite istius tempore. Septẽ enĩ dieb

Expanded text:
ut non solum quemadmodum sananda, sut non solum quemadmodum sananda, sed etiam quemad-i modum cauenda uulnera demonstraret et suo nos doceret exemplo ? quis autem stare se credat, ubi lapsus est etiam fortior ? —, tamen in tricesimo septimo psalmo maiorem uim doloris interni et lamentabilis deplorationis expressit. Denique in exordio ipse nos titulus ammonet huiu , de die sabbati psalmus Dauid. plena enim est definitio paenitentiae commemoratio delictorum, ut unusquisque peccata sua uelut quodam cotidiani sermonis castiget flagello et commissa sibi flagitia condemnet. sic enim docemur dicente deo: dic iniquitates tuas, ut iustificeris, et apostolus ait: ore confessio fit bati\' aut, sicut alius habet, \'sabbatouamen praesentium, quo lex iubet hominum opera feriari, onera deponi? quae sunt grauiora onera nisi nostra peccata? haec deponantur in sabbatorum diebus, hoc est in hoc uitae istius tempore. septem enim diebus
Abbreviated transcription (Latin):
posset aboleri. Unde enĩ medicina
nͥ de uuln̾e sũpsit exordiũ : Dũ pͥma
etas gn̾is humani docet alios qͦo sͥ
egͥtudo magist̾iũ Ipsa ẽ enĩ pͥma &
ualida secta medicine: qͣm exꝑien¬
łia ñ coniectura formauit Ideoq ab
Iexꝑientia emꝑiti pͥmo medici sunt
uocati. & ex ea secta cet̾e deriuate f̃
atq ab ea sucũ q̃ndã sue sũpsere uir¬
tutis. Qͥd autẽ ẽ ad cohortationẽ pe¬
nitentie ualidius : qͣm qͦd sc̃s ppħ̃a da¬
uid. peccatoꝵ nrõꝵ nos docuit pen¬
tere: Qͥ s enĩ dedignẽt humiliare
se deo:cũ rex se humiliau̾it: Aut qͥs
dubitet afflig̾e animã suã. cũ ꝓpħa
tantꝰ afflixit: soluens p̃ciũ lac̾inar̃
ꝓredeptione peccati: d qͣmuis cod
scͥptoꝵ suoꝵ corpore gerende peniten¬
tie p̃cepta diffuderit: Quis cnĩ eiꝰ psal¬
mꝰ ñ medicam̃tũ ẽ conscientie peccat̾tis:
sum alibi qͦm admodũ impulsus sit.
alibi qͦmadmodũ contui batꝰ ostñd̾it.

Expanded text:
posset aboleri. unde enim medicina posset aboleri. unde enim medicina nisi de uulnere sumpsit exordium? dum prima aetas generis humani docet alios quod siaegritudo magisterium . ipsa est enim prima et ualida secta medicinae, quam experientia, non coniectura formauit. ideoque ab experientia empirici primo medici sunt uocati et ex ea secta ceterae deriuatae sunt atque ab ea sucum quendam suae sumpsere uirtutis. quid autem est ad cohortationem paenitentiae ualidius quam quod sanctus propheta Dauid peccatorum nostrorum nos docuit paenitere? quis enim dedignetur humiliare se deo, cum rex se humiliauerit, aut quis dubitet affligere animam suam, cum propheta tantus afflixerit, soluens pretium lacrimarum pro redemptione peccati ? et quamuis toto scriptorum suorum corpore gerendae paenitentiae praecepta diffuderit — quis enim eius psalmus non medicamentum est conscientiae peccatricis, cum alibi, quemadmodum impulsus sit, alibi, quemadmodum conturbatus ostenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
deribunt. Non cõmĩto salutẽ meã
celo: qͥa & ipsũ p̃terit: qͥa de płib ceł
diccũ ẽ. Ipsi ꝑibunt tu autẽ ꝑmanes.
Deo soli ꝯmitto qui ꝑmanet. quipo¬
test peccata donare. ut ꝓtector meꝰ
sit in tempore tͥbulationis: & adiuuet
me & liberet me. & eripiat me a pec¬
cadorib udicii sui tempore. & sal¬
uum me faciat. q̃m sꝑaui in eum.
In ipsum solũ sꝑaui. Nonuult enĩ
nos & sibi & alii seruire. Qui ipsi
soli seruit liberat᷑: qm̃ ipsi ẽ laus. gła.
ꝑpetuitas. a scłis & nunc & semꝑ. &
e penitentia duos iam
dudum scripsi libellos
& iterũ scribendũ ar¬
bitror. Primũ quia
utile ẽ uelcotidie ue¬
niam delictoꝵ. p̃cari.: Seinde q̃m in
illis duob libellis adhortatio peui¬
tentie uel ꝓfectꝰ ẽ si gerat᷑. Nunc au¬
tem qͦmadmodũ agi penitentia de¬
beat. expͥmendũ ẽ. Nichil enĩ ꝓdet
agere. nͥ ita agat᷑ ut oportet: in quo
steriũ. Qui idõ mͥuidet᷑ gustasse pat¬
catũ: ut doceret qͣadmodũ peccatum

Expanded text:
committo salutem meam coelo; quia et ipsum praeterit, quia de pluribus coelis dictum est: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Deo soli committo, qui permanet, qui potest peccata donare; ut protector meus sit in tempore tribulationis, et adjuvet me, et liberet me, et eripiat me a peccatoribus judicii sui tempore, et salvum me faciat, quoniam speravi in eum. In ipsum solum speravi; non vult enim nos et sibi et alii servire. Qui ipsi soli servit, liberatur; quoniam ipsi est laus, gloria, perpetuitas a saeculis, et nunc et semper, et De paenitentia duos iam dudum scripsi libellos et iterum scribendum arbitror. primum, quia utile est uel cotidie ueniam delictorum precari, deinde, quoniam in illis duobus libellis adhortatio paenitentiae uel profectus est, si geratur, nunc autem, quemadmodum agi paenitentia debeat, exprimendum est; nihil enim prodest agere, nisi ita agatur ut oportet. in quo sterium, qui ideo mihi uidetur gustasse peccatum doceret quemadmodum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
git dñs uiã eiꝰ cupiet. sic̃ scͥptũ ẽ
S& ipsius semitis delectabit᷑: utrum¬
q tam̃ intelligi potest. Ita ẽ medi¬
um. Quod & ip̃se qui a dño diri¬
gitur. uiam dñi cupiet: quia
duce ipso omnis laeuatur labor
omnia impedimenta remouent᷑.
incentiua sumministrant᷑ & ip¬
se dñs ñ asꝑnat᷑. s libenter accip̃
uiam uiri quem ad uirtutẽ ip¬
se direxerit. Pulcre autẽ ĩuri¬
gressus dirigi dicunt᷑ a dño. qͥi
ñ uolentis neq currentis. s mi¬
serantis ẽ dei: sine offensione ser¬
uare uestigiũ. Qui enĩ plantat
& rigat nichil sunt: s qui dat
incrementum ds. ipsi soli gła ui¬
tutum iure defertur. Deniq etiã
uustus cadit interdũ. s si iustͤ
est cum ceciderit: ñ conturbabi¬
tur. Qͦd conditionis ẽ cadit: qͦd
iustitie resurgit. Qm̃ iustũ ds̃
ñ derelinquit: s confirmat ma

Expanded text:
igit Dominus, viam ejus cupiet, sicut scriptum est, igit Dominus, viam ejus cupiet, sicut scriptum est, et ipsius semitis delectabitur. 50. Utrumque tamen intelligi potest, ita est medium —, quod et ipse qui a domino dirigitur uiam domini cupiet, quia duce ipso omnis leuatur labor, omnia impedimenta remouentur, incentiua subministrantur, et ipse dominus non aspernatur, sed libenter accipit uiam uiri quem ad uirtutem ipse direxerit. pulchre autem gressus uiri dirigi dicuntur a domino, quia non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei sine offensione seruare uestigium. qui enim plantat et rigat nihil sunt, sed qui dat incrementum deus, ipsi soli gloria uirtutum iure defertur. Denique etiam iustus cadit interdum. sed si iustus est, cum ceciderit non conturbabitur. quod condicionis est cadit, quod iustitiae resurgit, quoniam iustum deus non dereli
Abbreviated transcription (Latin):
ualedixisse ieiuniis: continentie
renuntiasse. indulgere delictiᷤᷤ.
studere luxurie. Dudum de mo¬
nasteriis exierunt. & nunc luxurie
sunt magistri: disseminatores inẽ¬
tinentie. incentores pestilentie: ob¬
crectatores pudoris ñne de bis pul¬
cre dixeris. effusi sunt gressus eoꝵ.
quos beneuxisse penicuit: e gert̃
itaq noui generis penitentiam.
pro iuitutib: & ñ agunt ꝓ delic¬
tis. S hii ex nobis exierunt dicit
iohes: s ñ erant ex nobis. Si enĩ
ex nobis fuissent: nobiscũ ꝑseue¬
rassent. hi gͦ uiam suã condẽp¬
nauerunt: Quib conuenit dici.
O qui derdinquistiᷤᷤ semitas rectaͤ
abeundo in uias tenebrarũ: &
qui lȩtamini in malis. & gaudetis
in eu̾sione mala: qͦrum semite
praue. & flexuosi cursus eoꝵ: Sic̃
lubricꝰ & flexuosus auctor ipsoꝵ:
cur odisse cepistis uiã rectã÷ ce
iustum consiliũ deseruistis: ñ
uos direx̃ dñs. Quem autẽ din¬

Expanded text:
ualedixisse ieiuniis, continentiae ualedixisse ieiuniis, continentiae renuntiasse, indulgere deliciis, studere luxuriae . dudum de monasteriis exierunt et nunc luxuriae sunt magistri, disseminatores incontinentiae, incentores petulantiae, obtrectatores pudoris. nonne de his pulchre dixeris: \'effusi sunt gressus eorum\', quos bene direxisse paenituit ? egerunt itaque noui generis paenitentiam pro uirtutibus et non agunt pro delictis. sed hi ex nobis exierunt, dicit Iohannes , sed non erant ex nobis; si enim ex nobis fuissent, nobiscum perseuerassent: hi ergo uiam suam condemnauerunt, quibus conuenit dici: o qui dereliquistis semitas rectas abeundo in uias tenebrarum et qui lin eversione mala, quorum semitae pravae, et flexuosi cursus eorum, sicut lubricus et flexuosus auctor ipsorum; cur odisse coepistis viam rectam, et justum consilium deseruistis ? Non vos direxit Dominus: quem autem dir
Abbreviated transcription (Latin):
ticula te uiarũ tortuosarũ deci¬
piant. Ideo dicit᷑. Parate uiã dño:
rectas facite semitas eiꝰ. Paremꝰ
g uiã dño deo nr̃o in mentib
mitas ne labam. Non effundan¬
tur gressus nr̃i. sicut uxoris loth.
quȩ post se respexit. & gressus
tenere ñ potuit. s effusi sunt:
cũ insalem c̾et repente ꝯu̾sa. Non ef¬
fundant᷑ sic̃ egyptiorũ : qͦrum
gressũ maris fluctus effudit p¬
sis hebreis qui cum moyse erant
quia peccauerunt in deserto. ceci¬
derunt uestigia pedũ: ne in ter¬
ram resurrectionis intrarent.
Nonne etiã de hus pulcre dicit᷑.
quasi effusi sunt ꝓcessus eorum
quoꝵ spes lapse. inuanũ effusuᷤ
labor. uota sunt destituta: son¬
sidera enim aliquem ꝑ aliquot
anuos habuisse studium ꝓbita¬
tis: castitatis custodiam. uite at¬
tentioris affectũ: pie ꝓpositũ ser¬
uitutis. sedule obseruationis of¬
ficium: subitoq eum eẽ muta¬
tum. discessisse de monasterio.

Expanded text:
ticula te uiarum tortuosarum deciticula te uiarum tortuosarum decipiant. ideo dicitur: parate uiam domino, rectas facite semitas eius. paremus ergo uiam domino deo nostro in mentibus mitas, ne labamur. non effundantur gressus nostri sicut uxoris Loth, quae post se respexit et gressus tenere non potuit, sed effusi sunt, cum in salem esset repente conuersa. non effundantur sicut Aegyptiorum, quorum gressum maris fluctus effudit. ipsis Hebraeis, qui cum Moyse erant, quia peccauerunt in deserto, ceciderunt uestigia pedum, ne in terram resurrectionis intrarent. Nonne etiam de his pulchre dicitur, quia effusi sunt processus eorum, quorum spes lapsae, in uanum effusus labor, uota sunt destituta? considera enim aliquem per aliquot annos habuisse studium probitatis, castitatis custodiam, uitae attentioris affectum, piae propositum seruitutis, sedulae obseruationis officium subitoque eum esse mutatum, discessisse de monasterio,
Abbreviated transcription (Latin):
idenꝰ gͦ ĩpiũ sr̃exaltatũ: qͥ ñ stetit. nͨ offen¬
T Si stetiss. ⁊ miratꝰ illũ fuiss. ⁊ ꝑsecut᷑
t: offenderat ⁊ ceciderat sicut impius.
deo moyses uidens rubrũ reluc̾e ⁊ nͦ ar¬
ere: ait. Transiens uidebo hoc ui¬
um magnũ. Qui transit de hoc
oluit uincula istius nexus. qͦli¬
amur huic corpori uisum mag¬
ium uidec. Moyses in exodo legi¬
ur:aulta uidẽt miracła in gxo¬
do. Non tanta alius uidet qui ñ est
in exodo. Idem moyses tͣnsiuit. tͣnsi¬
uit & populus patrũ: quia de ter¬
ra captiuitatis exibat. Dirigeban
quib ꝑ noctem ignis columna
lucebat. ꝑdiem nubis: ut nec di¬
ei ardor afficeret commeantes. nec
impedimentũ uiantib tenebre
noctis afferrent. & cu merere
factis. uotis deposce. ut gressus
tui a dño dirigant᷑. ne moue¬
antur pedes tui: quia scriptũ
est. Mei autem pene moti sunt.
pedes: paulominꝰ effusi sunt
gressus mei. Cauendũ ẽ qͦ ne
rectã semitã derelinquas: & diu̾¬

Expanded text:
dens ergo impium superexaltatum qui non stetit, non offendit; si stetisset, miratus illum fuisset et secutus esset, offenderat et ceciderat sicut iinpius. ideo Moyses uidens rubum relucere et non ardere ait: transiens uidebo hoc uisum magnum. qui transit de hoc soluit uincula istius nexus, quo ligamur huic corpori, uisum magnum uidet. Moyses in Exodo legitur multa uidet miracula in Exodo; non tanta alius uidet qui non est in exodo. idem Moyses transiuit; transiuit et populus patrum, quia de terra captiuitatis exibat. dirigebant, quibus per noctem ignis columna lucebat, per diem nubis, ut nec diei ardor afficeret commeantes nec impedimentum uiantibus tenebrae noctis afferrent. Et tu merere factis uotisque deposce, ut gressus tui a domino dirigantur, ne moueantur pedes tui, quia scriptum est: mei autem paene moti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. cauendum est quoque, ne rectam semitam derelinquas et deuer
Abbreviated transcription (Latin):
Cont̾e pͥmo cor cuũ. inqͦerat dracomi
cubile: ut ñ inueniat nͥ possit habitare.
eo gentes: Q infra ait. Prectirrit mori.
Carnes autẽ. corpori sunt eiꝰ adherene¬
tores qͥ peccatũ ñ descrunt. s peccato
inherent. corpꝰ draconis & m̃bra sunt.
Idõ ap̃i ños corpꝰ epulamͣ. illi autem
corpꝰ epulant᷑ draconis. Nos epulam̃
qui ap̃o adherere contendimꝰ remissi¬

Expanded text:
ntere primo cor tuum, in quo erat draconis cubile; ut non inveniat ubi possit habitare: eo gentes . Et infra ait: Praecurrit mori: Carnes autem corporis ejus sunt adhaerenatores qui peccatum non deserunt, sed peccato inhaerent, corpus draconis et membra sunt. Ideo nos Christi corpus epulamur; illi autem corpus epulantur draconis: nos epulamur, qui Christo adhaerere contendimus, remissi
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi ut adolescens. quia udeoꝵ uestim̃¬
ta seruabat: hic senex ubi sui corporiᷤ
eruebat. Deniq &e petrus ibi senex di¬
cit᷑: ubi certam̃ ẽ passionis. Cum ui¬
mor inqͥt ẽẽs. cingebas te & ambu¬
labas ubi uolebas: cũ autẽ senueris.
extendes manus tuas. & alius te cin¬
get. & ducet quo tu ñuis. hoc autẽ
dixit : significans qͣ morte clarifica¬
turꝰ eẽt đm. Ante certam̃ iunior drͣ
in certamine senex: qui omne cer¬
tamen impleuerit. hoc gͦ dicit da¬
uid ille in iuuentute bellator: in se¬
nectute pacificus. Iuuenis inquit
fui: s nolo me adhuc iuuenẽ puteᷤ:
iusti: Abrahe dicte sunt ꝓmissiones:
oe semini eiꝰ. Non dic̃ ex feminib tã¬
qͣm in multis: s sicut in uno & se

Expanded text:
ibi ut adulescens, quia Iudaeorum uestimeibi ut adulescens, quia Iudaeorum uestimenta seruabat, hic senex, ubi sui corporis exuuias exuebat. denique et Petrus ibi senex dicitur, ubi certamen est passionis: cum iunior, inquit, esses, cingebas te et ambulabas ubi uolebas ; cum autem senueris, extendes manus tuas et alius te cinget et ducet dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ante certamen junior dicitur, in certamine senex, qui omne certaipen impleuerit. hoc ergo dicit Dauid ille in iuuentute bellator, in senectute pacificus: iuuenis, inquit., fui, sed nolo me adhuc iuuenem putes; iusti? Abrahae dictae s 11 ut. promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis, sed sicut in uno:
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣmenta cognoscere. & uera p̃mia
considerare iustitie: s ñ uidi iustum
derelictũ. Postea qͦ alibi & usu robo¬
ratꝰ & mun̾e: adquisiui increm̃ta
sapientue. Cadem circa iustũ uisa
ẽ mͥ grã ꝑman̾e. Eaplanauimꝰ ut
potuimꝰ quomͦ dix̾it. iuiuenis fui. Bo¬
na iuuentꝰ: s melior senectꝰ. Qui enim
usq in finẽ ꝑseu̾au̾it: hic salius e¬
rit. Unde ñ ꝑfunctorie de patͥarcha
abrabã dictũ ẽ: qͦd nutͥtꝰ c̾ẽt in se¬
nectute bona. Q iohes senex cepit
scribere eungłiũ uel epłas: qui cum
refug̾et apłm se scribere. seniorem
scͥpsit. N ec minor ẽ estimatꝰ cui cig¬
nea q̃dam suppetet gr̃a senectutis.
Ipse uas dectionis dominice scribenꝰ
genui inuincuł onesimo. Uolens itaq
illi plurimũ deferre: seniori paulo eũ
ñ iuiueni comparauit. Q̾ ibi se senẽ ẽ
głatꝰ: ubi iam in uincuł tenebatur.
Q uidete distantiã. A dolescens signisica¬
tus ẽ in alteriꝰ passione: senex insua.

Expanded text:
nta cognoscere et uera praemia considerare iustitiae, sed non uidi iustum derelictum. postea quoque alibi et usu roboratus et munere adquisiui incrementa sapientiae; eadem circa iustum uisa est mihi gratia permanere. Explanauimus, ut potuimus, quomodo dixerit: iuuenis fui; na juventus, sed melior senectus; qui enim usque in finem perseveraverit, hic salvus erit. Unde non perfunctorie de patriarcha Abraham dictum est , quod nutritus esset in senectute bona. Et Joannes senex coepit scribere Evangelium, vel Epistolas, qui cum refugeret apostolum se scribere, seniorem scnea quaedam suppeteret gratia senectutis. ipse uas electionis dominicae scribens genui in uinculis, Onesimo. uolens itaque illi plurimum deferre seniori Paulo eum, non iuueni comparauit et ibi se senem est gloriatus, ubi iam in uinculis tenebatur. et uidete distantiam: adulescens significatus est in alterius passione, senex in sua;
Abbreviated transcription (Latin):
ini. Q iterũ ipse ait. Eiulamini
eliora carismata. & ad romanos
bes. Dico ergo. nũqͥd sic offendert
t caderent: absit. S illoꝵ delic
salus gentib: ut illos emulcnt᷑.
Infra. Uob̾ enĩ dico gentib qͣnditi

Expanded text:
mini, et iterum ipse ait: aemulamini mini, et iterum ipse ait: aemulamini meliora charismata adRomanos habes: dico ergo: numquid sic offenderunt ut caderent? absit; sed illorum delictum salus est gentibus, ut illos aemulentur, et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
corum pueri faciunt. nos quoꝙ
alieno medicamento remediumn¬
digentily deferamus. Diues magis¬
trum adhibeat: pauꝑ ministrum.
Qui ꝑfecti altitudinem capit: su¬
mat ex ipso: qui planiora desiderat
in ualle pascatur ut paruulus:. qui
fluuium metuit. de riuulo bibat
&e qui ꝓfundum pauet ad litus e¬
itet. Pulcre autem sc̃s dauid in suꝑi
psalmo iniustitiam describit: bic
stitiam Ibi iniustus exponitur:
c iustus insticuitur. Ille sibi delin¬
ut: hic tollit etiam aliena peccata.
ideo qͦd pͥmum medicamentum
sit iustitiȩ consideremus. Noli in¬
quit malignari inter malignan¬
s: neq emulatus fueris facientes
iquitatem. Pruum discamus qͥd
Cemulari: licet minor uis sermo¬
s huius sit in latino qͣm in greco.
Iam & in bono emulationẽ legimꝰ
in malo. Deniq apłs dicit. Bonũ
tͣtinulari in bono semꝑ. Q supͣ ip¬
st dixit. Einulant᷑ uos nͣ bene: sedex¬
udere uos uolunt ut illos emule¬

Expanded text:
corum pueri faciunt, nos quoque corum pueri faciunt, nos quoque alieno medicamento remedium indigentibus deferamus. diues magisirum adhibeat, pauper ministrum. qui perfecti altitudinem capit, sumat ex ipso, qui planiora desiderat, in ualle pascatur, ut paruulus, qui fluuium metuit, de riuulo bibit et qui profundum pauit, ad litora natat. pulchre autem sanctus Dauid in superiore psalmo iniusti uitam describit , hic iusti; ibi iniustus exponitur, hic iustus instituitur; ille sibi delinquit, hic tollit etiam aliena peccata. et ideo quod primum medicamentum sit iustitiae, consideremus. Noli, inquit, malignari inter malignantes neque aemul atus fueris f aciente s iniquitatem. primum discamus quid sit aemulari, licet minor uis sermonis huius sit in Latino quam in Graeco; nam et in bono aemulationem legimus et in malo. denique apostolus dicit: bonum est aemulari in bono semper, et supra ipse dixit : aemulantur uos non bene, sed excludere uos uolunt, ut illos aemule
Abbreviated transcription (Latin):
atq iste qui nobis hodierna lec¬
tione ꝓpositus est. Nam isti pre ce¬
teris echici reꝑiunt᷑. S iste diffu¬
sior qui tricesimus sextus inscribit᷑
Nam &e si ille predulcis &e lucidus
est: iste tamen multomagis. Qͣm
ille me docuit cohibere linguam
a malo: iste desinere ab ira: indig¬
nationem relinquere. Ille pͣcepit
sine dolo loqui: iste instituit esse
mansuetum. qui pͣmia mansuetu¬
dinis demonstrauit. Quȩ maiora
fomenta sunt cordis huma¬
ni: qͣm mansuetudo atq simplici¬
tas: Quib & dolor omnis accep¬
te leuatur iniuriȩ: &e labes cri¬
minis omnis exludit᷑. Ad hȩc
igitur manuͣ medicamenta mit¬
tamus. ut uulnera nr̃a curemus.
Ne si uelimus dicere qͦd alios
curare possimus: dicat᷑ nobis. mu¬
dice cura teipsum. Ergo qͦd etiã
ñ medicis s uulgo qͦ solet esse
cominune. ut medicinam pauci
ꝓfiteant᷑: plurimi tamͣ remediaoꝰ
aliqͣ scire se dicant: uel qͦd medi¬

Expanded text:
atque iste, qui nobis hodierna lecatque iste, qui nobis hodierna lectione propositus est. nam isti prae ceteris ethici repperiuntur, sed iste diffusior, qui tricesimus sextus inscribitur. nam etsi ille praedulcis et lucidus est, iste tamen dulcior, quia ille me docuit cohibere linguam a malo, iste desinere ab ira, indignationem relinquere, ille praecepit sine dolo loqui, iste instituit esse mansuetum, qui praemia mansuetudinis demonstrauit. quae maiora fomenta sunt cordis humani quam mansuetudo atque simplicitas, quibus et dolor omnis acceptae leuatur iniuriae et labes criminis omnis excluditur? Ad haec igitur manum medicamenta mittamus, ut uulnera nostra curemus, ne, si uelimus dicere quod alios curare possimus, dicatur nobis: medice, cura te ipsum. ergo quod etiam non medicis, sed uulgo quoque solet esse commune, ut medicinam pauci profiteantur, plurimi tamen remedia eius aliqua scire se dicant, uel quod medi
Abbreviated transcription (Latin):
ata sunt. Statuit ea in scłm scłi:
preceptum posuit & nͣ pͣteribit.
& de misticis locutꝰ ẽ. cum de oc¬
cultis & sacre unctionis unguen¬
to & de consummatione scripserit
tabernaculi. Quoꝵ multiplex gra:
qͣm multiphariã & multis modis
pͥncipem sacerdotũ: & passurucẽ
pro nobis: & sanguine suo munda¬
turum nrͣa peccata. Tituli. ꝓ torcu¬
larib declararunt. Q resurreccu¬
rum psalmus resurrectionis ex¬
pressit. Qalius postea titulus in¬
dicauit. in quo terra eius ẽ resti¬
cuta. Cominutationẽ qͦ uniuer¬
sorum: futura fidei sacͣmenta. Q
de moralib plura contexuit. di-¬
uersaq uirtutum genera demon¬
strauit. & dedit precepta uiuen¬
di. quib ulcera nostroꝵ sanauit
errorum: moresq renouauit hu¬
manos:atq intimos mutauit af¬
fectus: sicut docet psalmus trice¬
simus tercius. Quem etiam petruͤ
sc̃s inepistola sua tanqͣm medi¬
camentum nrͣis pectoril affixit:

Expanded text:
ata sunt. statuit ea in saeculum saeculi; ata sunt. statuit ea in saeculum saeculi; praeceptum posuitEt de mysticis locutus est, cum de occultis, et sacrae unctionis unguento, et de consummatione scripserit Tabernaculi . Quorum multiplex gratia; quoniam multifariam et multis modis principem sacerdotum, et passurum esse pro nobis et sanguine suo mundaturum nostra peccata tituli \'pro torcularibus\' declararunt et resurrecturum psalmus \'resurrectionis\' expressit, et alius postea titulus indicauit, in quo \'terra eius est restituta\', commutationem quoque uniuersorum futuram fidei sacramentis. et de moralibus plura contexuit diuersaque uirtutum genera demonstrauit et dedit praecepta uiuendi, quibus ulcera nostrorum sanauit errorum moresque renouauit humanos atque intimos mutauit affectus, sicut docet psalmus tricesimus tertius, quem etiam Petrus sanctus in epistula sua tamquam medicamentum nostris pectoribus affixit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc & semꝑ. & in omnia scla
scłorum. a MNI.¬
mnis scriptura diui¬
na. uel naturalis. uel
mistica: uel moralis
est. Naturalis in genesi: in qua
expͥmitur quomͦ facta sunt cę¬
lum. maria. terie. & qͣmad mo¬
dum mundus iste sit constitu¬
tus. Mistica in leuitico: in quo
comprehenditur sacerdotale mi¬
sterium. Moralis in deuderono¬
mio: in quo scđm legem. precep¬
tum uitę humanȩ formatur.
Unde & salomonis tres libri ex
plurimis uidentur el ecti. ęccłias¬
tes de naturalib: canticacantico¬
rum de misticis: ꝓuerbia de mo¬
ralib. S quia omnium psal¬
moꝵ corpus unum ẽ. iccirco
nicħil in his diuisum est aqp
distinccum: s prout se obtulit
ratio. nulla intermissa doccri¬
ne istiusmodi disciplina est.
anq & naturaralem euiden¬
tissime comprebendit dicendo de
angelis atq uirtutib: sole & luna¬
& stellis & lumine celi celoꝵ. & aqua
quȩ suꝑ celos est. Quia ipse dixit &
facta sunt : ipse mandauit & cre¬

Expanded text:
in omnia saecula saeculorum. amen.Omnis scriptura diuina uel naturalis uel mystica uel moralis 10 est: naturalis in Genesi, in qua exprimitur, quomodo facta sunt caelum maria, terrae et quemadmodum mundus iste sit constitutus; mystica in Leuitico, in quo comprehenditur sacerdotale mysterium; moralis in Deuteronomio, in quo secundum legis praeceptum uita humana formatur. unde et Salomonis tres libri ex plurimis uidentur electi: Ecclesiastes de naturalibus, Cantica canticorum de mysticis, Prouerbia de moralibus. Sed quia omnium psalmorum corpus unum est, idcirco nihil in his diuisum est atque distinctum, sed prout se obtulit ratio, nulla intermissa doctrinae istiusmodi disciplina est. namque et naturalem euidentissime comprehendit dicendo de angelis atque uirtutibus, sole et luna, stellis et lumine caeli caelorum et aqua quae super caelos est: quia ipse dixit et facta sunt, ipse mandauit et cre
Abbreviated transcription (Latin):
aliud cecidit secus uiã: aliud supͦ
petrã: aliud supͣ terrã bonã. Eͦd
autẽ supͣ terta bonã. hii sunt qui
in corde bono audientes uerbũ it¬
tinent: & fructũ afferunt ꝑ pati¬
entiã. Mundũ sit gͦ cortuũ: mun¬
da sit anima tua ut fructũ boni¬
tatis possis afferre: hoc ẽ grͣe spin¬
talis. Bonitas enĩ fructꝰ ẽ sp̃s sci.¬

Expanded text:
aliud cecidit secus uiam, aliud supra aliud cecidit secus uiam, aliud supra petram, aliud supra terram bonam. quod acorde bono audientes verbum retinent, et fructum afferunt per patientiam . Mundum sit ergo cor tuum, munda sit anima tua, ut fructum bonitatis possis afferre, hoc est, gratiae spiritalis. Bonitas enim fructus est Spi
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ feras & messem bonitatis re¬
condas: sic̃ ioseph qui multitudine
frumenti famem diuturne sterilita¬
tis exdusit. Ut abacuch qui pͣndiu
messorib deftrendo. eleuat᷑ ab
angło. acrii tramitis iter carpsit:
& redditꝰ terris. inter seuos leonũ
strepitꝰ pio ꝓphe dulce conuiuitim
Quȩ ẽ terra qͣm suadet inhabitan¬
dam. nisi anima tua qͣm debes ex¬
colere freqͣnter. spiritalib inarare
uomerib : ne longo in horrescat si¬
tu: Bonus enĩ agricola cotidia¬
na oꝑatione & ꝑuigili sollicitudi¬
ne exercet agrum suuͣ : Q ꝓpͥa rura
custodit. ne deuastet eam aper
de silua: & fructꝰ maturos rap̾tor
eripiat. Ara gͥ terrã tuã. ut tum
uenerit qui seminat uerbuͣ. animã¬
tuã inueniat pͣparatã: ne supͣ inculta
cordis tui decidat semen. & uemant
aues celi & diripiant qͦd fucrit semi¬
natũ. Quȩ sit ergo terra: audi dicĩ¬
tem. Ecce exiit qui seminat. semi¬
nare agrũ suuͣ. & dum seminat.

Expanded text:
fructum feras, et messem bonitatis refructum feras, et messem bonitatis recondas, sicut Joseph, qui multitfrumenti famem diuturnae sterilitatis exclusit, ut Habacuc, qui prandium messoribus deferendo eleuatus ab angelo aerii tramitis iter carpsit et redditus terris inter saeuos leonum strepitus pio prophetae dulce conuiuium quae est terra quam suadet inhabitandam nisi anima tua, quam bene debes excolere, frequenter spiritalibus inarare uomeribus, ne longo inhorrescat situ? bonus enim agricola cotidiana operatione et peruigili sollicitudine exercet agrum suum et propria rura custodit, ne deuastet ea aper de silua et fructus maturos raptor eripiat. ara ergo terram tuam, ut, cum uenerit qui seminat uerbum, animam-tuam inueniat praeparatam, ne supra inculta cordis tui decidat semen et ueniant aues caeli et diripiant quod fuerit seminatum. quae sit ergo terra, audi dicentem: ecce exiit qui seminat seminare agrum suum. et dum seminat,
Abbreviated transcription (Latin):
edificationem ȩccl̃iȩ querite ut ab un¬
detis: Emulatores ꝓ bonis. & bonȩ
rei imitatorib posuit. emu. lũ ꝓ obliqͦ
⁊ inuido. Primũ ẽ gͦ ne malignoᷤᷤ ad e¬
mulatiõis malignitatẽ lacessas: scd̾m.
ut ñ emuleris innqͥtatẽ facientes. Pler̃q
enĩ uidentes pii. fraude aliqͦs ⁊ astutia
quesisse diuitias ⁊ ꝑuenisse ad honores
adulatioẽ deformi: uiaᷤ eoꝵ seqͥ gestiũt.
tulas. Quid eniͣ ꝓdest cum ipse di¬
uitiȩ & omnis gła secularis tan¬
qͣm fenuͣ cito arescat : & tanqͣm o¬
lera herbaru in ipsa specie sui flo¬
ris intertidant: Omnis caro fenũ
ce omnis gła hominis ut flos feni.
Noli gͦ magnoꝑe affectare. qͦd ppe¬
tuum ẽẽ ñ possit: noli cẽ emulus
&e obliqͦ. noli e̾ẽ contentiosus & de¬
ccitator in zelo. Unde & aquila dix̃.
Noli concertare in malignantib.
syminacus noli contendere: noli
etiã ẽẽ imitator iniquitatis & frau

Expanded text:
edificationem ecclesiae quaerite ut abunedificationem ecclesiae quaerite ut abundetis. aemulatores pro bonis et bonae rei imitatoribus posuit, aemulum pro oblico et inuido. Primum est ergo, ne malignos ad aemulationis malignitatem lacessas, secundum, ut non aemuleris iniquitatem facientes. plerumque enim uidentes pii fraude aliquos et astutia quaesisse diuitias et peruenisse ad honores aemulatione deformi uias eorum sequi gestiunt, tulas. quid enim vitiae et omnis gloria saecularis tamquam fenum cito arescat, et tamquam olera herbarum in ipsa specie sui floris intercidant? Omnis caro fenum, et omnis gloria hominis ut flos feni. Noli ergo magnopere affectare quod perpetuum esse non possit, noli esse aemulus et obliquus; noli esse contentiosus et decertator in zelo. Unde et Aquila dixit: Noli concertare in malignantibus. Symmachus: Noli contendere. Noli etiam esse imitator iniquitatis et frau