comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq herodes. Namremi-¬
si uos ad illum: ⁊ ecce ni¬
chil clignum morte astum ẽ
ei. Audi. ecce index: audi credu¬
lis pagane. Puatus ĩp̃e fatet᷑.
neq se neq herodem dignum
quid morte in xp̃m repperisse.
s tantum in occidendo uel illu¬
tendo innoxio. aliene crudelita¬
tis obtemperasse clamorib.
Pereant ergo scripta: que tan¬
topost tempore contra xp̃m
composita: nõ illum apud pi¬
latum magice artis accusatũ.
s nos apud dñm perfidie et
falsitatis accusandos ẽs demõ¬
strant. Emendatum ergo illum
diattara. Flagris illum ⁊ ludi¬
briis. qͣntum ip̃i iubetis. dum¬
modo innoxĩ sanguinẽ nõ siscia¬
tis affitiam.
ecesse autẽ habebat dimit¬
tere eis per diem festum
unum. Necesse habebat nõ im¬
ꝑialis legis sanctic̃e. s annua
gontis cui per talia plac̾e gau¬
debat. consurtudine deuinctus.
xclamauit autẽ
simul uni̾sa turba: di-¬
cens. Tolle hũc. ⁊ dimitte nobiᷤ
barraban. Quierat propt̾ se¬

Expanded text:
Nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei. Audi, caece Judaee, audi crudelis pagane. Pilatus ipse fatetur, neque se, neque Herodem dignum quid morte in Christo reperisse, sed tantum in occidendo vel illudendo innoxio alienae crudelitatis obtemperasse clamoribus. Pereant ergo scripta, quae tanto post tempore contra Christum composita, non illum apud Pilatum magicae artis accusatum, sed vos apud Dominum perfidiae et falsitatis accusandos esse demonstrant Emendatum ergo illum dimittam. Flagris illum et ludibriis quantum ipsi jubetis, dummodo innoxium sanguinem non sitiatis, afficiam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Necesse habebat, non imperialis legis sanctione, sed annua gentis, cui per talia placere gaudebat, consuetudine devinctus. xclamavit autem simul universa turba, dicens: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam, qui erat propter se
Abbreviated transcription (Latin):
illa martyrii. Et quomodo
ꝓ nobis maledictum crucõ
factus est ⁊ flagellatus. ⁊ cru¬
cifixus. sic pro om̃ĩi salute
quasi noxius inter noxios
crucifigiturꝰ. ut ubi habun¬
dauit pecc̃m. suꝑhabundet
gr̃a. Qualiter sane dominꝰ
incruce sit positus. quidue
eadem satratissimi corporis
posito regalis in se tẏpumi
teneat. sedulius in paschali
carmine pulchee uersib dĩe
Neue quis ignoret spetiera
crucis ẽẽ colendam. que do¬
minũ portauit ouans ratic̃e
potenti. quatuor inde plagã
quadrati colligit orbis. Splẽ¬
didus auctoris de uertice ful¬
get eous: occiduo sacre lambũ¬
tur sydere plante. Arcton dextͣ
tenet. medium leua erigit ax¬
em: cuncta que de memibris
uiuit natura creantis. Et cru¬
ce complexum. xp̃c regit un¬
diq mundum. Moralem qͦ
sacros ẽẽ crucis figuram descri¬
bit apłs. ubi ait. In caritate
radicati ⁊ fundati. ut possitiᷤ
comprehendere crim omnib

Expanded text:
illa martyrii. Et quomodo illa martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur, ut ubi abundavit peccatum superabundet gratia. Qualiter sane Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine pulchre versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans ratione potenti, Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice fulget Eous, Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem, Cunctaque de membris vivit natura creantis, Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sine igne passionis a mundo
nõ exẽo. quid putas eos ma¬
nere tormenti. qui fructibꝰ ua¬
minis dare nõ timent: Si ñc
est tempus ut incipiat iuditi¬
um de domo dei. ⁊ om̃s qui uo¬
lunt pie uiriere in xp̃o perse¬
cutioem paciuntur. qui fimꝰ
eoꝵ qui nõ creclunt euͣngelio
dei. Ducebantur autẽ ⁊ aui
duo. necsͣm cum eo ut interfi¬
cerentur. ut impleretur quod
ait. Et cum iniquis deputatꝰ
est. S ille cum iniquis depu¬
tatus est in morte. ut miquoᷤ
uistificaret in relurrectione.
qui cum in forma dei ẽet ꝓpt̾
homines homofactus est. ut
hominib potestatem daret
filios dei fieri.
t postquara uenerurit
in locum qui uocatur
caluarie. ibi crucifixerunt eñ.
Axtra urbem ierłm. ⁊ foris por
tam loca erant. in quib trũ¬
cabantur capitadampna¬
torum. ⁊ caluarie. idest decol¬
latoꝵ sumpsere nomen Pro¬
pterea autem ibi crutifixus
est dñs: ut ubi prius era arca
dñatorum. erigerentur uex¬

Expanded text:
sine igne passionis a mundo sine igne passionis a mundo non exeo, quid putas eos manere tormenti, qui fructibus vammis dare non timent? Si nunc est tempus ut incipiat judicium de domo Dei, et omnes qui volunt pie vivere in Christo persecutionem patiuntur, qui finis eorum qui non credunt Evangelio Dei? Ducebantur autem et alii duo nequam cum eo, ut interficerentur. Ut impleretur quod ait: Et cum iniquis deputatus est. Sed ille cum iniquis deputatus est in morte, ut iniquos justificaret in resurrectione, qui cum in forma Dei esset, propter homines homo factus est, ut hominibus potestatem daret filios Dei fieri . Et postquam venerunt in locum qui vocatur Calvariae, ibi crucifixerunt eum. Extra urtam loca erant in quibus truncabantur capita damnatorum, et calvariae, id est decollatorum sumpsere nomen. Proptest Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vex
Abbreviated transcription (Latin):
tatim montium colliumq pe¬
tisse speluncas. itaut semecip¬
sum testetur munitiore quo-¬
dam destructe ur̃bis iotapate
inspeleo cum quadraginta co¬
mitib proditum inueritum.
atq ab hostib captum. Potest
autem ⁊ ex superfluo quod bea¬
tificandos dicit steriles. ⁊ nõ pa¬
rientes de hiis intelligi. qui se
ipsos in utrolibet sexu castra¬
uerunt. propter regnum celoꝵ
montib q ⁊ collib diti iadite
suꝑnos ⁊ opetite nos: cum quili¬
bet sue fragilitatis memores in¬
gruente temptationũ articłõ
sublimium quoꝵq nel ipsa
uirginitate uel martỹno. ut
quacumq alia urtute uiroꝵ
quesierint exemplis monitis
⁊ pretib defendi.
uia si inuiridi ligno hec fa¬
cuint: mnaudo quid fiet:
Uiride lignum seip̃m suosꝙ
electos: aridum uero impios
⁊ peccatores significat. Si ergo
ipse inquit qui peccatum nõ
feti. qui lignum uite merito
appłtatus. fructus gr̃e duode¬
nos ꝑ singulos menses affero.

Expanded text:
tatim montium, colliumque petatim montium, colliumque petisse speluncas. Ita ut semetipsum testetur, munitione quodam destructae urbis Lotapatae in Speleo cum quadraginta comitibus proditum, inventum, atque ab hostibus captum. Potest autem et ex superfluo, quod beatificandos dicit steriles et non parientes, de his intelligi, qui se ipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum. Montibus et collibus dici: Cadite super nos, et operite nos, cum quilibet suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo sublimium quorumque, vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute virorum quaesierint exemplis, monitis et precibus defendi Quia si viridi ligno haec faciunt, in ariao quid fiet? Viride lignum seipsum suosque electos, aridum vero impios et peccatores significat. Si ergo ipse, inquit, qui peccatum non feci, qui lignum vitae merito appellatus, fructus gratiae duodenos per singulos mentes affero,
Abbreviated transcription (Latin):
euis carnis sanguinisq my¬
steria. hii quasi uiles cõmu¬
nesq escas. illi pectore tanta
re digno percipiunt. S dñs
ubi cor contritum ⁊ humilia¬
tum respicit mox ad dita
salutifere compunctionis
gratia. unde gratius. dulciꝰ¬
tor irrogat. Quia ette ueniẽt
dies: in quib dicent. Becite ste
riles ⁊ uentres que nõ genuer̃t
⁊ ubera que nõ lastauerunt.
Tunc incipient dicere montib
cadite super nos ⁊ collib ope¬
rite nos. Diem uenture aroma¬
nis obsidionis ⁊ captuutatis
significat: de quib suꝑuis int̾
alia discipulis ait.tunc qui
in iudea sunt fugiant ĩ mõtes
⁊ paulopost ne autem pregnã-¬
tib ⁊ nutrientib in illis dieb.
quia ⁊ naturale est imminẽ¬
te captiuitate. hostiliq ꝑ agroᷤᷤ
urbesq clade feruente. cunctos
qui euadere queant. alta que¬
q̃ uel abdita quib abscondãt᷑
refugia conquirere. Et specialit̾
refert iosephus insistentibus
romanis. uideos cauernas. cer¬

Expanded text:
ejus carnis sanguinisque myejus carnis sanguinisque mysteria hi quasi viles communesque escas, illi pectore tanta re digno percipiunt. Sed Dominus ubi cor contritum et humiliatum respicit, mox addita salutiferae compunctionis gratia, unde gratius, dulcitor irrogat. Quia ecce venient dies, in non genuerunt, et ubera quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae a Romanis obsidionis et captivitatis significat. De quibus superius inter alia discipulis ait: Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et paulo post: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . Quia et naturale est imminente capivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere queant alta quaeque vel abdita, quibus abscondantur, refugia conquirere. Et specialiter refert Josephus, insistentibus sibi Romanis, Judaeos cavernas cer
Abbreviated transcription (Latin):
ootum printipib ⁊ magist᷑¬
tib quid contra eos senserit
ostentare. Uerum quia nouit
cominꝰ qui sunt eius. preter¬
missa iam furentis populi
turba. ad amantes plangẽ¬
tesꝙ se feminas. oculos ⁊ oxa
conuertit dicens. Filie rerłm
nolite flere suꝑ me: s super
nos ip̃as flete ⁊ suꝑ filioᷤ ue¬
stros. Ne me inquit moriturũ
lamentemini. cuiꝰ cita resur-¬
rectio mortem soluere potest.
cuiꝰ mors ⁊ omẽm mortem. ⁊
ip̃m mortis destructura ẽ au¬
ctorem.Uos potius ip̃as. ue¬
stram progeniem ne in mee
crucis ulticẽm cum ꝑfidis
eterna morte dampnemini.
dignis lacrimaꝵ fontibus
abluite. Notandum quia
tum filias ierłm appellat. qd̃
nõ solum que conuenerant
agalilea. s eisdem urbis ci¬
ues ei mulieres adheserint.
Et ñc quoq quasi immolã¬
ba prosequitur: cum eiꝰ passi¬
onis historiam. alii tanqͣm
risu dignas fabulas. alii
lacrimantib ut decet ocłis
legunt. audiunt recolunt.

Expanded text:
dotum principibus et magistrdotum principibus et magistratibus quid contra eos senserit ostentare. Verum quia novit Dominus qui sunt ejus, praetermissa jam furentis populi turba, ad amantes plangentesque se feminas oculos et ora convertit dicens: Filiae Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete, et super filios vestros. Ne me inquit moriturum lamentemini, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors et omnem mortem, et ipsum mortis destructura est auctorem. Vos potius ipsas, vestramque progeniem, ne in meae crucis ultionem cum perfidis aeterna morte damnemini, dignis lacrymarum fontibus abluite. Notandumque cum filias Jerusalem appellat, quod non solae quae cum eo venerant a Galilaea, sed et ejusdem urbis cives ei mulieres adhaeserint. Et nunc quoque quasi immolanba prosequitur, cum ejus passionis historiam, alii tanquam risu dignas fabulas, alii lacrymantibus ut decet oculis legunt, audiunt, recolunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse refertui. Uilla enun gre¬
cepagos uocatur aqua paga¬
ni nomen trahunt. eo quod a
ciuitate dei alieni. ⁊ quasi ur¬
bane sint conu̾sationis igna¬
ri. S de pagõ symon egrediẽs
crucem portat post ih̃m: cum po¬
pulus nationũ paganis ritibꝰ
derelictis. uestigia dñice passi¬
onis ꝯbedienter amplectitur.
equebatur auterr
illum mustaturba po-¬
puli ac mulierum. que plã¬
gebant ⁊ lamentabantur eũ.
Conu̾sus autẽ ad illas ih̃c: dĩe.
Multa simul turba populitru¬
cera dominr: s nõ una eadẽq
mente sequebatur. Nam po-¬
pulus quidem ut cuiꝰ mortem
impetrauerat: morientem le¬
tus aspiceret. Mulieres uero
ut quem uiuere desiderabant
rent. Nõ autem ideo soluˢmu¬
lierum planctus eum seque¬
batur. quia nõ innumerus
etiara credentiũ iuroꝵ cetus
de eus erat passione mestis¬
simus. s quia femineꝰ qua¬
si contemptibilior sexus libe¬
rius poterat preseritib sacer¬

Expanded text:
venisse refertur. Villa enim Graevenisse refertur. Villa enim Graece πάγος vocatur, a qua pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni et quasi urbanae sint conversationis ignari. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis obedienter amplectitur. Sequebatur autem illum multa turba populi, et mulierum, quae plangebant et lamentabantur eum. Conversus autem ad illas Jesus dixit. Multa simul turba crucem Domini, sed non una eademque mente sequebatur. Nam populus quidem, ut cujus mortem impetraverat, morientem laetus aspiceret; mulieres vero, ut quem vivere desiderabant, rent. Non autem ideo solus mulierum planctus eum sequebatur, quia non innumerus etiam credentium virorum coetus de ejus erat passione moestissimus, sed quia femineus, quasi contemptibilior sexus, liberius poterat praesentibus sacer
Abbreviated transcription (Latin):
quendam cyrenensem ueniẽtẽ
de uilla. ⁊ imposuerunt illi cru¬
cem portare post ih̃m. Iohãnes
euingelista narrat ip̃m dñm
sibi bauilasse crucem. tinde in¬
telligitur primo domino crucẽ
portatam. ac deinde symoni qͤm
forte excuntes obuium habuert̃
impositam. congruo satis orcłie
misterii. quia ipse passus est ꝑ
nobis. relinquens nobis exem¬
plum: ut sequamur uescigia
eins. Qui bene crucem post ih̃m
portassi describitur. iuxta quod
ipse pectipit: ⁊ tollat crutẽ suã
et sequatur me. Et quia symõ
iste nõ hiero solunita s treneꝰ
ẽẽ ꝑhibetur. ꝙ̃rene enim libie
ciutas est. sicut in actib apłoꝵ
legirus. recte per eum populi
gẽntiũ designantur. qui quõ¬
dam peregrim ⁊ hospites testa¬
mentoꝵ. ñc obediendo fidei ci¬
ues sunt ⁊ domestici dei. ⁊ sieut
alibi d̃r. heredes quidem dei. co¬
heredes autem xp̃i. Unde pul¬
chre symon obediens: Tyrene
heres interpretatur. Nec pret̾¬
eundum quod symon de uilla

Expanded text:
dam Cyrenensem, venientem de villa, et imposuerunt illi crucem portare post Jesum. Joannes evangelista narrat, ipsum Dominum sibi bajulasse crucem. Unde intelligitur primo a Domino crucem portatam, ac deinde Simoni quem forte exeuntes obvium habuerunt impositam, congruo satis ordine mysterii. Quia ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus . Qui bene crucem post Jesum portasse describitur, juxta quod ipse praecipit: Et tollat crucem suam, et sequatur me . Et quia Simon iste non Jerosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur, Cyrene enim Libyae civitas est, sicut in Actibus apostolorum legimus, recte per eum populi gentium designantur. Qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc, obediendo fidei, cives sunt et domestici Dei. Et, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulchre Simon obediens Cyrene haeres interpretatur. Nec praetereundum quod Simon de villa
Abbreviated transcription (Latin):
solum indie parasceue egerãt.
uerum transac̃to salbato. idẽ
sole occidente. mox ut operãdi
licentia remearat. emerunt
aromata. ut mane ueniẽtes
ungerent corpus eius. sicut
marchus eungelista testat᷑.
Neq erum uespere sabbati p̃¬
occupante iam noctis articlo
monumentũ a dire ualuerũt.
Inspecta autẽ domini sepult᷑a
reuertentes parant aromata.
⁊ unguenta. qui lecta audi¬
ta. recordata passione dñica
mox ad paranda se opera uir¬
tutũ. quib xp̃c delectetur cõ¬
uertunt. Et salbato quidem
paratis aromatib silent. uẽ¬
turi post sabb̃m cum mun̾ib
ad dñm. cum finita presentis
uite parascene beat ãrequie
gaudentes expectant. quando
dempore resurrectionis appa¬
rerite redolentib xp̃o spiritaliũ
actionũ quasi aromatib octͣ¬
lant.

Expanded text:
solum in die Parasceves egerant, solum in die Parasceves egerant, verum, transacto Sabbato, id est, sole occidente, mox ut operandi licentia remeabat, emerunt aromata ut mane venientes ungerent corpus ejus, sicut Marcus Evangelista testatur. Neque enim vespere Sabbati, praeoccupante jam noctis articulo monumentum adire voluerunt. Inspecta autem Domini sepultura revertentes parant aromata et unguenta, qui lecta, audita, rmox ad patranda se opera virtutum, quibus Christus delectetur, convertunt. Et sabbato quidem paratis aromatibus silent, venae post sabbatum cum muneribus ad Dominum, cum finita praesentis vitae parasceve, beata in requie gaudentes exspectant, quando tempore resurrectionis apparente, redolentibus Christo spiritualium actionum, quasi aromatibus occurrant.
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Hiis ergo notis ih̃u. post
depositum eius cadauer ad sua
remeantib. sole mulieres q̃
arctius amabant. funus sub¬
secute quomodo ponerentur
inspicere cupiebant. ut ei tem¬
pore congruo munꝰ possent sue
deuotionis offerre. S ⁊ hactenꝰ
sc̃e mulieres fatiunt. idẽ die
parasceut cum anime humi¬
les. ⁊ quo maiores sibi cõstiẽ¬
tie fragilitatis. eo maiorisal¬
uatoris dilectione fruentes.
passionis eius uestigiis ̃ hoc
seculo quo requies est prepa¬
randa futura diligenter ob¬
setuntur:. ⁊ si forte ualleant imi¬
tari. sedula curiositate quo or¬
dine sit eadem passio completa.
perpendunt.
t reuertentes. parauerũt
aromata ⁊ unguenta:
⁊ salbato quidem siluerunt se¬
cl̃m mandatũ. Mandatum
erat: ut salbati silentiũ aues¬
pera usq ad uesperam serua¬
retur. Et ideo religiose mulieres
sepulto dño quamduilicebat
operari. idest usq ad sosis occa¬
sum in unguentis preparan¬
dis erant occupade. Quod nõ

Expanded text:
eum. His ergo noti Jesu post eum. His ergo noti Jesu post depositum ejus cadaver ad sua remeantibus, solae mulieres quae arctius amabant, funus subsecutae quomodo poneretur inspicere cupiebant, ut ei tempore congruo munus possent suae devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres faciunt idem die Parasceves, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis eo majori Salvatoris dilectione ferventes, passionis ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, sedula curiositate quo ordine sit eadem passio completa perpendunt. Et revertentes paraverunt aromata et unguenta. Et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. Mandatum erat ut Sabbati silentium a vespera usque ad vesperam servaretur, et ideo religiosae mulieres, sepulto Domino, quandiu licebat operari, id est, usque ad solis occasum in unguentis praeparandis erant occupatae. Quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis que octaua die uen¬
tura erat expectabat euẽtũ.
ubi nr̃e simul deuotionis pre¬
luret exemplum. Quos in hac
quidem sexta mundi etate ꝓ
comino pati ⁊ uelut mũdo
crucifigi necesse est: in septima
uero etate. idest cumi leti quis
debitum soluit. corpora qm¬
dem in tumulis. animas aut̃
secreta in pace cũ dño man̾e.
⁊ post bona oportet opera qui¬
escere. donec octaua tandẽ
ueniente etate. ⁊ iam corpora ipsa
resurrectic̃e glorificata cum ani¬
mab simul incorruptidẽm et̾ne
hereditatis accipiant. Unde pul¬
chre septima dies ingenesi ues-¬
ꝑam habuisse nõ legitur. quia
requies animaꝵx que illo in se-¬
culo ñc est. nõ ullo ꝯsumenda
merore. s pleniore gaudio fut᷑e
est resurrectioris ad augenda.
Subsecute autẽ muilieres que
cum ĩpo uenerant de galilea:
uiderunt monumentũ. ⁊ quẽ¬
admodum positum erat corpꝰ
eus. Supra legimus quia
stabant omnes noti erus a lõ¬
ge. ⁊ mulieres que setute erant

Expanded text:
ctionis quae octava die venctionis quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta mundi aetate pro Domino pati, et velut mundo crucifigi necesse est; in septima vero aetate, id est, cum leti quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione purificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur, quia requies animarum quae illo in saeculo nunc est, non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. Subsecutae autem mulieres quae cum ipso venerant de Galilaea, viderunt monumentum, et quemadmodum positum erat corpus ejus. Supra legimus quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant
Abbreviated transcription (Latin):
lariter in spe conscitiusti
me. id est ceteroꝵ mortaliũ
infine resurrectic̃e seruata.
me singulari donc amortuiᷤ
die tertia resurgere ꝓmisisti.
t dies erat parasceue
⁊ salbatum illucescebat.
sextam salbati que ñc ano¬
bis sexta feria uocatur.
appellabant: quod eo uide¬
licet die qui in salbatum
forent necessaria prepara¬
rent uixta qd̃ de manna qͦn¬
damerat preceptum Sexta
autẽ die colligetis duplum. ⁊¬
cetera. Qui uero inter romanoᷤᷤ
uitam ducunt uidei. usitaciꝰ
eum latine cenam purã cog¬
nominant. Quia ergo sexta
die homo fc̃s. et tota mundiest
creaituia perfecta. septima aut̃
conditor ab opere suo requienit.
unde ⁊ hanc salbatum. idest
requiem uocari precepit. recte
eatem die sexta crucifixus
humane reparationis imple¬
uitarcharum. Unde cum acce-¬
piss acetum. dixit ꝯsumatũ
est. idest sexti diei qd̃ mundi
refectic̃ẽ suscepi cotum est opꝰ
perfectum. Sabbato autẽ inse¬
pulchro requiescens. resurre¬

Expanded text:
lariter in spe constituisti lariter in spe constituisti me , id est, caeterorum mortalium in fine resurrectione servata, me singulari dono a mortuis die tertia resurgere promisisti. Et dies erat Parasceves, t Sabbatum illucescebat. sextam Sabbati, quae nunc a nobis sexta feria vocatur, appellabant, quod eo videlicet die quae in Sabbatum forent necessaria praepararent. Juxta quod de manna quondam erat praeceptum: Sexta autem die colligetis duplum, etc. . Qui vero inter Romanos vitam ducunt Judaei, usitatius eum Latine coenam puram cognominant. Quia ergo sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sabbatum, id est, requiem, vocari praecepit, recte Dominus eadem die sexta crucifixus, humanae reparationis implevit arcanum. Unde cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est , id est, sexti diei, quod pro mundi resurrectione suscepi, totum est opus perfectum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurre
Abbreviated transcription (Latin):
mente susceperit. In nouo
audera ponitur monum̃to.
ne post resurrecticẽm ceteris
corporib remanentib surre¬
xisse alius fungeretur. Qd̃
bene monumentũ de petra.
excisum fuisse memoratur.
nesi ex multis lapidib ecdi¬
ficatum fuiss suffossis tu¬
muli fundamentis ablatꝰ
furto diceretur. aliter. So
lus tumulo dñs includit᷑.
ut specialis illius sepulta.
idest nr̃e dissimilis sicut ⁊
cetera cdispensationis eiꝰ ar¬
chana a nr̃e nature fragili¬
tade discrepauere specialis
⁊ resurrectio designetur. Nã
⁊ uerus homo apparuit: s
ex uirgine matre conceptꝰ
⁊ natus. ⁊ temptatꝰ est per
onĩa s prosimilitudĩe abᷤ¬
q pecc̃o. Et mortiuis est s
quomodo ipse uoluit ⁊sepul¬
tus est. s quamdiu uoluit
⁊ suscitatus est. s quando uo¬
luit. Hoc est ergo qd̃ ait Si¬
gulaniter sum ego donectnͣ¬
seam. Et alibi de singulari
sepultura: in pace inidip¬
sum obdoriniam ⁊ requies¬
cam. qm̃ tu domine singu¬

Expanded text:
mente susceperit. In novo mente susceperit. In novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionem caeteris corporibus remanentibus, surrexisse alius fingeretur. Quod bene monumentum de petra excisum fuisse memoratur, ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis ablatus furto diceretur. ADominus tumulo includitur, ut specialis illius sepultura, id est, nostrae dissimilis, sicut et caetera dispensationis ejus arcana a nostrae naturae fragilitate discrepavere, specialis et resurrectio designetur. Nam et vetus homo apparuit, sed ex virgine matre conceptus et natus. Et tentatus est per omnia, sed pro similitudine absque peccato. Et mortuus est, sed quomodo ipse voluit. Et sepultus est, sed quandiu voluit. Et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ergo quod ait: Singulariter sum ego donec transeam . Et alibi de singulari sepultura: In pace in idipsum obdormiam et requiescam, quoniam tu Domine singu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurando munera ciuilia so-¬
let appellari. Ab arimachia
tiuitate uidee: qui expectabat
⁊ ĩp̃e regnum dei. Ab atima¬
thia ipsa est ramathaim cimi-¬
tas helcane ⁊ samuelis in re¬
gione thanuintica uixta dioᷤ¬
polimi Hic accessit ad pilatũ
⁊ peciit corpus ih̃u. Magne
quidem iosephiste dignitatis
ad scł̃m. s maioris aprd dm
meriti fuise laudatur: nt ⁊¬
ꝑ iusticiam meritoꝵ sepeli¬
endo corpore dominico dignꝰ
foret. ⁊ per nobilitatẽ potẽtie
secislaris idem corpꝰ accipere
poss. Nõ enim quilibet ignotꝰ
ad presidem accedere. ⁊ crucifi¬
xi corꝑus poterat impetrare.
t depositum inuoluit
sindone:⁊posuit eumĩ
monumento exciso. in quo
nõdum quicqm positus fue¬
rat. Et exsimplici sepultura
drũ ambitio diuitũ cõdemp¬
natur. qui ne intumul qui¬
dem possunt carere cliuitiis.
Possumꝰ autẽ iuixta intelligẽ¬
ciam sp̃italem ⁊ hoc sentire
qd̃ ille insindone munda in¬
uoluat ihm. qui pura eum

Expanded text:
procurando munera civilia soprocurando munera civilia solet appellari. Ab Arimathia civitate Judaea, qui exspectabat et ipse regnum Dei. Ab Arimathia, ipsa est Ramathaim civitas Helcanae et Samuelis in regione Thannitica juxta Diospolim. Hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur, ut per justitiam meritorum sepeliendo corpore dominico dignus foret, et per nobilitatem potentiae saecularis idem corpus accipere posset. Non enim quilibet ignotus ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat impetrare. Et depositum involvit sindone, et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. Et ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem et hoc sentire, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum
Abbreviated transcription (Latin):
potest duppliciter intelligi.
Siue enim eum cuiꝰ uitaidi¬
lexerunt iniuste. occisum do¬
lebant. siue cuiꝰmortẽ seim¬
petrasse meminerant. hñc
inmorte amplius glorifica¬
tum tremebant. S siue hec
siue illa. siue utraq causa.
diu̾sas in turba dissidẽtes¬
q personas pectus tundere
coegent. Notanda distantia gẽ¬
tis ⁊ garrtis. Gentiles quippemo¬
te ꝯfessionis uoces glorificant.
iudei pertutientes solum pecto¬
ra. silentes domũ redeunt. Sta¬
bant autẽ om̃s noti eius alon¬
ge. ⁊ mulieres que secute erãt
eum agalilea hec uidentes.
hoc est qd̃ ipse dommꝰmpsal¬
mo explicita sue passionis
serie. patri queritur dicens.
Nongasti a me amicũ ⁊ proxi¬
mũ: ⁊ notos meos amiseria.
tecce uir nom̃ie¬
E
ioseph. qui erat deturio:
uir bonus ⁊ iuistus. Hic nõ cõ¬
senserat consilio: ⁊ actib eoꝵ.
Octurio uocatur. qd̃ sit de ordĩe
curie. ⁊ offirium curie ammi¬
nistret. Qui etiam curialis a

Expanded text:
potest dupliciter intelligi. potest dupliciter intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas pectus tundere coegerit, notanda distantia gentis et gentis. Gentiles quippe motae confessionis voce glorificant: Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt. s noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum a Galilaea haec videntes. Hoc est, quod ipse Dominus in psalmo explicita suae passionis serie Patri queritur, dicens: Elongasti a me amicum et proximum, et notos meos a miseria . Et ecce vir nomine Joseph, qui erat decurio, vir bonus et justus. Hic non consenserat consilio et actibus eorum. Decurio vocatur quod sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a
Abbreviated transcription (Latin):
significari intelligitur. ⁊ plu¬
raliter dictum secti sunt. cũ
desolo ysaa tradatur. In psal¬
mo etiam quod dictum est.
astiterunt reges t̾re ⁊ printi¬
pes cõuenerunt inunũ: plu¬
ralem numerũ ꝓ singulari
positum in actib apłorum.
inuenitur. Nam reges propt̃
herodẽ pr̃itipes propt̾ pilatũ
intellexerurit. qui destimõiũ
euisdem ꝑsalmi adhibueit
Qui autẽ usitatiꝰ uerbi gr̃a.
quam ut clicat aliquis. ⁊ ru¬
stici michi insultant. etiam
si unus insultat:
Despondens autẽ alter in¬
crepabat illum diceus.
seq tu times deum: qd̃ inea¬
dem dampnatiõe es: Et nos

Expanded text:
significari intelligatur. Et plusignificari intelligatur. Et pluraliter dictum: Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. In psalmo etiam quod dictum est: Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum , pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem d
Abbreviated transcription (Latin):
quod hoc nomen hebraice gre¬
ce ⁊ latine scriptum erat. hoc
est quod idem apłs subsecutꝰ
ad nectit. ⁊ omnis lingua con¬
fiteatur. quia dñs ihc xp̃c in
gloria est dei patris. Quantũ
uero ad litteram hee tres lingue
ibi pre ceteris eminebanit. hebrea
propter in lege gloriantes gre¬
ca propter gentium sapientes.
latina propt̾ romanos multis
ac pene omnib iam t̃c gentib
imperantes. Ueluit nolint er¬
go indei. om̃e mundi regnũ.
omis mundana sapieritia.
omĩa cliuine legis sacram̃ta
testantur. quia ih̾c rex iudeoꝵ
est. hoc est imperator credentiũ
⁊ ꝯfitertium deum.
forte aliquos quomodo alii
eungeiste dicant latrones qͥ
crucifixierant cum eo con¬
uitiatos ei quando quidẽ
unus eorum cõuitiatus est.
scł̃m luce destimõium: alter
⁊ compescuit eum. ⁊ in deum
locum pluralem numerũ
ꝓ singulari posuisse. sicutĩ
epła ad hebreos legimus. plu¬
raliter distum. cluserunt ora
leonum. cum solus daniel

Expanded text:
quod hoc nomen Hebraice, Graequod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est, quod idem Apostolus subsecutus annectit: Et omnis lingua confiteatur quia Jesus Christus in gloria est Dei Patris. Quantum vero ad litteram hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant, Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est, imperator credentium et confitentium Deus. forte aliquos quomodo alii evangelistae dicant latrones qui crucifixi erant cum eo, conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et in dominlocum, pluralem numerum pro singulari posuisse. Sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
ritate creditum blasphemã¬
tes irrident. milites uero utpo¬
te scripturarx nescii. nõ xp̃o dei
electo. s regi iudeorum ĩsultãt.
Rat autem ⁊ suꝑ¬
scriptio scripta suꝑ illum
litteris grecis ⁊ latinis. ⁊ hebra¬
icis: hic est rex iudeorum. Pul¬
chre titulus qui xp̃m regem
tescetur. nõ in fra s supra crucẽ
ponitur: quia licet in cruce ꝓ
nobis hominis infirmitate
colebat. super crucem tamen
regis marestate fulgebat. Qͥ
apte etiam. quia rex simul
⁊sacerdos est. cum eximiam pa¬
tri sue carnis hostiam in alta¬
ri crucis offerret. regis quoq
qua preditus erat titulo dig¬
nitatem pretendit. ut cunctis
legere hoc est auclire.⁊ eredere
uolentib innotescat. quia suũ
per crucem nõ ꝑdiderit s firma¬
rit potiꝰ ⁊ corroborarit imꝑium.
Unde ⁊ apłs cum ignom̃iam
crucis descripsiss adiuroxit. ꝓp¬
ter quod ⁊ deus exaltait illum
⁊donauit illi nomen quod est
suꝑ om̃e nomen. et cetera. Nã

Expanded text:
ritate creditum blasphemanritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, et
Abbreviated transcription (Latin):
principes cum eis dicẽtes.
Alios saluos fecit. se saluum
faciat. si hic est xp̃c dei electus.
ẜtiam nolentes confitentur
principes ⁊ populi iudeorũ.
qd̃ alios saluos fecerit. Itaq
ur̃a uos condempnat sentẽ¬
tia. Qui enim ailios saluos
fecit. utiq si uellet seĩpm
saluare poterat. Se saluũ
faciat inquiunt. si hic est
xp̃c dei electus. Inmo ideo se
saluum facere de cruce desc̃ẽ-¬
cendo noluit. quia ipse est
x̃pe dei electus. Nam qui ideo
uenit ut ꝓ nobis crucifige¬
retur. ideo seip̃m saluare
de cruce descendendo neglex̃.
quia cum ceteris pecc̃orib
etiam illos qui enicifixete
saluare moriendo curauit.
luidebant autẽ ⁊ milites
accedentes. ⁊ acetum offerentes
illi dicentes Si tues rex iudeoꝵ:
saluum te fac.Acetum ip̃i erant
udei. degenerantes auino patri¬
archai ⁊ proph̃aix. Quo uide¬
licet aceto milites dñm potaue-¬
runt. quem eorum suggestic̃e
morti tradiderunt. Et notan¬
⁊ filii dei. scripture sibi aucto¬

Expanded text:
eis dicentes: Alios salvos fecit, se salvum faciat, si hic est Christus Dei electus. Etiam nolentes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvos fecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluit, quia ipse est Christus Dei electus. Nam qui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui crucifixere salvare moriendo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum te fac. Acetum ipsi erant Judaei, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum. Quo, videlicet, aceto milites Dominum potaverunt, quem eorum suggestione morti tradiderunt. Et notanet filii Dei Scripturae sibi aucto
Abbreviated transcription (Latin):
tra illos orare presumas Sic
etenim cotidianis ꝓfectib ac¬
tus. et ad illud quandoq do¬
mino iuuante ꝑuemes. ut
etiam ꝑ illis intercedere possis.
uestimenta eius: mise¬
runt sortes. Et stabat popłs
spectans. Hec euͣngelista ioh̃s
plenuis exponit. quia scilicet
milites cetera in quatuor par¬
tes iuxta sium numerũ diui-¬
denites. de tunica que incõsu¬
tilis erat desuper contexta per
totum sortem miserunt. Qua
tuor partib constat terraꝵ
orbe diffusam. ⁊ omnib eis-¬
cem partib equaliter. idest
concorditer distributam. Tu¬
nica uero illa posita. om̃iũ
partium significat unitatẽ.
que caritatis uinculo conti¬
⁊ suꝑ omnia precepta. merito
uistis quia significatur. de¬
super contexta perhibetur. In
sorte autem quid. nisi dei gr̃a
ꝯmendata est. Sic quippe in
uno ad omnes ꝑuenit. tum
sors omnibz placuit. qui a
⁊ dei gr̃a inunitate ad om̃s
puenit.⁊ cum sors mittitur.
nõ ꝑsone cuiusq uel m̾itis¬

Expanded text:
tra illos orare praesumas. Sic tra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus, et ad illud quandoque, Domino juvante, pervenies, ut etiam pro illis intercedere possis. vestimenta ejus, miserunt sortes. Et stabat populus spectans. Haec Evangelista Joannes plenius exponit, quia scilicet milites caetera in quatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadtuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo contiet super omnia praecepta est , merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit, et cum sors mittitur, non personae cujusque vel m
Abbreviated transcription (Latin):
at uero beati qui ꝑsecutiõem
paciuntur propter iusticiam.
qm̃ ip̃oꝵ est regnum celoꝵ.
uesus autem dicebat.
Pater dimite illis: nõ erim sci¬
unt quid faciunt. Quia per
uituli typum sacerdotium xp̃i
scribere disposuit. recte quod eũ
cominꝰ ⁊ ꝑ persecutorib sius
uite sacerdotis intercedit. et
eodem munere latroni confitẽ¬
ti paradisi ianuam pandit.
Neq enim putandum est eñ
hec patrem frustra orasse. sed
meis nimirum qui post eurs
passidẽm credidere quod orabat
impetrasse. Notandum quod
sane nõ ꝓeis qui liuoris ac su¬
ꝑbie stimulis accensi. quem fi¬
lium dei intellexere. crucifigere
quam confiteri maluerunt.
s pro eis utiq qui zelum dei
habentes. s nõ sccl̃m scientiã
nestiere quod fecerunt. patri
preces obtulerit. S ⁊ iohãnes
apłs dicit. Est peccatũ ad mor¬
dem: nõ pro illo dico ut roget
quis. Imitare ergo dñm tuũ
ꝓiimitis intercede. ⁊ si nec¬
dum potes. saltin cane necõ¬

Expanded text:
At vero, beati qui persecutionem At vero, beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disposuit, recte apud eum Dominus et pro persecutoribus suis jure sacerdotis intercedit, et eodem munere latroni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod orabat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit. Sed et Joannes apostolus dicit: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis . Imitare ergo Dominum tuum, pro inimicis intercede, et si necdum potes, saltem cave ne con
Abbreviated transcription (Latin):
eminet. sicut ex occultadei uo¬
luntate uocatur homo ad par¬
ticipatioẽm tante gr̃e. alius sic
alius autem sic. Supereminẽ¬
tem uero scientie caritatemxͥ.
eam profecto ubi pax illa ẽ q̃
precellit omẽm intellectum.
t latrones unum a dextris
⁊ alium a sinistris. Latro¬
nes qui cum dñosunt hincinde
crucifixi: significant eos qui sb̃
fide ⁊ confessidne xp̃i uel agonẽ
martyrii. uel qui continentie
arctioris instituta subeunt.
S quotquot hec pro eterna
solum celestiq gloria gerunt.
hii profecto dextrilatronis me¬
rito. ⁊ fide designatur. At quiist
humane laurdes intuitu uel
qualibet minꝰ digna intentione
seculo abrenuntiant. nõ ĩm̾ito
blasphematoris. ⁊ sinistrilatro¬
ius mentem ⁊ actus imitant᷑.
De qualibus dicit apłs. Si tra¬
didero corpus meum ita ut arde¬
am. si dedero om̃s facultatẽ me¬
as in cibos pauperum. si alia
multa fecero. caritatẽ autẽ nõ
habeam. nichil michi prodest.

Expanded text:
eminet, sicut ex occulta Dei voeminet, sicut ex occulta Dei voluntate evocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic, alius autem sic, supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. Et latrones unum a dextris, t alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest .
Abbreviated transcription (Latin):
In lartiudine quippe bona
opera caritatis significat.
In longitudine ꝑsenerantiã
sc̃s ꝯuersationis usq in finẽ.
In altitudine sꝑem celestiũ
premiorum. In profundo. in¬
scrutabilia iuditia dei:. unde
ista gr̃a in homines uenit.
Et hec ita coaptantur sacra¬
mento crucis. ut in latitudi¬
ne accipiatur trau̾sum lig¬
num: quo extendunt᷑ manꝰ.
propt̾ operum significatr̃em.
In longitudine ab ipso usq
int̾ram. ubitotum corpus
crucifixum stare uidetur.
qd̃ significat persistere hoc est lõ¬
ganuniter ꝑmanere. In altitu¬
dine ab ipso transnerso ligno sur¬
sum uersus. qd̃ ad caputeminet
propt expestatiõem suꝑnoꝵ. ne
illa opera bona. atq meis ꝑsiue¬
rantia propt̾ benefitia dei t̾rena
ac temporalia facienda credant᷑.
s potuis propt̾ illud qd̃ desuper
sempiternum sperat fides que
per dilectioẽm operatur. In pro¬
fundo autem pars illa ligni q̃
in terre abdito defixa latet. sed
in die consurgit illud om̃e qd̃

Expanded text:
In latitudine quippe bona opera charitatis significat, in longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem. In longitudine, ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere. In latitudine, ab ipso transverso ligno sursum versus, quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseverantia propter beneficia Dei terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur. In profundo autem pars illa ligni quae in terrae abdita defixa latet, sed inde consurgit illud omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
sensum intelligendi audiẽtib
tollat. s diuino ablatum iu¬
ditio negligentib pandit. Uerũ
eadem dextera auris in hiis q̃
ex eodem populo credere malue
est restitutus offitio. Aliter. Au¬
ris pro domino amputata. ⁊
a domino sanata. significat
auditum ablata uerustate re¬
nouatum ut sit in nouitate sp̃c
⁊ nõ inuetustate littere. Quod
cui prestitum fu̾it axp̃o: presta¬
bitur ⁊ regnare cum xp̃o. Unde
bene ⁊ malchus quo nomine
seruus ille nocabatur. rex suie
regnaturus interpretatur. Qd̃
autem sernus inneritus est: ⁊
que in seruitutẽ generat. quod
est agar. S cum accessiss sam¬
tas: figurata est ⁊ libertas.

Expanded text:
sensum intelligendi audientibus sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextera auris in iis qui ex eodem populo credere maluerest restituta officio. Aliter: auris pro Domino amputata, et a Domino sanata, signifiauditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vecabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
ponderet. Nam de fc̃o petri quid
uidicauerit. matheus solus di¬
cit. Ubi etiam nõ dixit maths.
respondit ih̾c petro. cõuerte gla¬
paret dixisse dñm.
t cum tetigiss auriculam
euis: sanauit eum. Nũꝙͣ
pietatis sue dñs obliuisciturꝰ.
qui etiam hostes suos nõ patitꝰ
uulnerati. Ili msco mortem
iferunt. ille ꝑsecutoꝵ uulnera sa¬
nat. mistice docens. ⁊ ip̃os si con¬
uertantur posse sanari. qui in
sue sunt mortis cõsentic̃e uulne¬
rati. Iuxta allegoriam seruus
iste populus est iudeoꝵ principi-¬
b sacerdotum in debito manci¬
patus offitio. adeo ut illoꝵ sua¬
fu barraban dimitti ih̃m u̾o
quem pauloante osanna cõcinẽ¬
tes filium dauid regemq ela¬
mabant. peterent crucifigi. Qͥ
in dm̃i passione dexteram auri¬
culam. idest specialem legis in¬
telligentiam ꝑdidit. sinistra tã¬
tum. hoc est uilitate littere con¬
tentus. que iudelicet auris petͥ
gladio deciditur. nõ quod ille

Expanded text:
ponderet. Nam de facto Petri quid ponderet. Nam de facto Petri quid judicaverit, Matthaeus solus dicit. Ubi etiam non dixit Matthaeus: Respondit Jesus Petro: Converte gladixisse Dominum. Et cum tetigisset auriculam ejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum, hoc est, utilitate litterae contentus. Quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
uero sequitur. respordens aut̾
ih̾c ait. sinite usq huc. nõ ita
sentienclum est. quasi placue¬
rit ei usq huc fc̃m. s ampliꝰ
fieri noluerit. cum in uerbis
que math̾s ponit dixisse clr̃m.
cõuerte gladium inlocum suũ.
om̃s enim qui accepetint gladiũ.
gladio ꝑibunt. intelligatur po¬
tius totum fcm̃ quod uisus est
gladio petrus. domino displicuiᷤ¬
se. Illud enim ueriꝰ est. qd̃ cum eũ
interrogassent dicentes. domine
si ꝑcutimus ingladit: tũc respõ¬
dit. siuite usq huc idẽ ñ uos moue¬
at quod futurum est ꝑmittẽdi
sunt huc usq progredi. hoc est
ut me apprehendant: ⁊ impleãt᷑
que deme scripta sunt. S inter
moras uer̾boꝵ interrogantiũ
dñm. ⁊ illius respondentis. petrꝰ
defensionis aniditate maiore ꝓ
comuino ꝯmotione ꝑcussit. si
nõ potuerurit etiam simuldici.
que simul fieri potuerunt. Nõ e¬
nam diceret. respondens aut ih̃o.
nisi illorum interrogationi res¬

Expanded text:
vero sequitur: Respondens autem vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes: Domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat quod futurum est, permittendi sunt hucusque progredi, hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. Non enim diceret: Respondens autem Jesus, nisi illorum interrogationi res