comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cħ est aliuid isi fallor moueri. Hic cum
corpora: qm̃ celum obdux̾at nubes soli¬
to loco in balneo consedimꝰ. Atq ego. ꝯ
do inquit. Concedis gͦ inquã neminem
et motũ ñ fuisse. Non intelligo inquit
Sed quid inquã in alio loco fuit dum
et munc in auo est motũ ẽẽ concedis. As¬
senciebatur. Ergo in qrĩa posset et alicu¬
iis sapientis uinũ corpus hoc modo nob̾¬
Posset inquit. Etiam ne in quã si nobis¬
cũ colloq̃retur et nos aliquid docerer
cum. Non gͥ in corpore inquã: Non ĩquit
Cui ego. Corpus illud quod caret amma
nonne mortuũ fatereris cũ ego unũ ꝓ¬
posuerim: Nescio inquit quomõ expu¬
cem. Nam et corpꝰ hoĩs unũ eẽ ñ posse
uideo. si aninus in eo sit. eo nõ possum
dicere uͥ sit corpꝰ sapientis nõ eitis aĩmũ
ẽẽ cũ d̾o. Ego in quã faciam ut hoc expli¬
ces. fortasse .ii. qui ualet deus est quouͦ
possit. Ita sit ut possinuis eo nõ negate

Expanded text:
nihil est aliud, nisi fallor, moveri. Hic cum nihil est aliud, nisi fallor, moveri. Hic cum corpora, quoniam coelum obduxerat nubes, solito loco in balneo consedimus. Atque ego: do, inquit. Concedis ergo, inquam, neminem et motum non fuisse? Non intelligo, inquit. Si quid, inquam, in alio loco fuit dudum, et nunc in alio est, motum esse concedis? Assentiebatur. Ergo, inquam, posset alicuius sapientis uiuum corpus hic modo nobiPosset. inquit. — Etiamne, inquam, si nobiscum conloqueretur et nos aliquid doceret cum. — Non igitur in corpore? inquam. — Non, inquit. — Cui ego: Corpus illud, quod caret animo, nonne mortuum fateris, cum ego uiuum proposuerim? — Nescio, inquit, quomodo explicem. nam et corpus hominis uiuum esse non posse uideo, si animus in eo non sit. et non possum dicere, ubiubi sit corpus sapientis, non eius animum esse cum deo. — Ego, inuo possit. Ita fit ut possimus et non negare
Abbreviated transcription (Latin):
bnanq fateamur. et eiã si sola eam cogi¬
tatione regerent. facerentq ire quodi
uerlent. tñ cum moueretur. nõ possent
illi qui ibidem constituti sunt non mo¬
neri. Non ait licentius animꝰ ita est ĩ cor¬
pore ut corpus imperet amino. Sede
ita est in equo. ut ei equus imperet aĩo
Et tñ quãuis quo uelit eqũ ire agat.
equo moto moueatur necesse est. Potest
inquit ip̃e sedere immobił. Cogis nos ĩ¬
quam diffinire quid sit mouen. Quod
si potes facias colo. Porsus inquit maue¬
at queso bñficiũ tuum. Nam manet pꝰ¬
stulatio mea. Et ne me rutsum int̾roges
utrũ mͥ diffinire placeat quãdo id fac̾e̾
potuero ip̃e ꝓfitebor. Quod cũ dc̃a essent
puer de dom̾o cui ded̾amꝰ id negocii oc¬
curcit ad nos et horam prandii ẽẽ nũci¬
ant. Tam̃ ego quid sit inquã mouer ñ
diffinite nos puer iste uosse. sed ipis ocu¬
ł cogit ostñdere. Eamus igitur et de isto
loco in alium locũ trauseams. Namm

Expanded text:
bernarique fateamur. Etenim si sola eam cogibernarique fateamur. Etenim si sola eam cogitatione regerent, facerentque ire quo vellent; tamen, cum ea moveretur, non possent illi qui ibidem constituti sunt non moveri. Non, ait Licentius, animus ita est in corpore, ut corpus imperet animo. Neque ita est in equo, ut ei equus imperet; et tamen, quamvis quo velit ire equum agat, equo moto moveatur necesse est. Potest, inquit, sedere ipse immobilis. Cogis nos, inquam, definire quid sit moveri: quod si potes, facias volo. Prorsus, inquit, maneat, quaeso, beneficium tuum; nam manet postulatio mea: et ne me rursus interroges, utrum mihi definire placeat; quando id facere potuero, ipse profitebor. Quae cum dicta essent, puer de domo cui dederamus id negotii, cucurrit ad nos, et horam prandii esse nuntiavit. Tum ego: Quid sit, inquam, moveri, non definire nos puer iste, sed ipsis oculis cogit ostendere. Eamus igitur, et de isto loco in alium locum transeamus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortał ꝑbetur. ꝙͣ magni putatis ẽẽ or¬
dinis. ut ista discant᷑ Magni oĩo atq certi.
De qͦ breuit̾ si tp̃s fu̾tr post loc̃mͣ. Inud
ñc a me accipiatis uolo. si quis teme. ac si¬
ne ordine disciplinaꝵ ĩ haꝵ ter̃ cognitõẽ
audeo ituere pro studioso illũ cunosũ. ꝓ
docto credulũ: ꝑ cauto ĩctedulũ fi̾. Itaq mͥ
ꝙ mõ int̾roganti tã bñ atq aꝑte respon¬
distis. et miror uñ siti et cogor agnoscere.
pꝰsic. Iam nob̾ licencii eciã u̾ba reddant̃ qͥ
tam dui nescio qͣ cura occupatꝰ alienꝰ ab hoc
ẜmone fuit. ut cũ ista ñ ałr ꝙͣ eos qͥ ñ assũt
familiares ntõs credã eẽ lectur̃. S rediad
nos q̃so licenti. atq hic totꝰ fac ut assis. T
.ni. dico. Nam diffinitõnẽ meã tu ꝓbasti ciͣ
duĩt hoĩes niuit ĩ corꝑe ẽẽ ñ neget᷑. quo
pacto fiat ut eiꝰ corpore. huc atq illuc na¬
gante m̃es ĩmobił maneat. Isto .n. modo
ñ mouen: cũauis ab tp̃is eã possideti gu¬

Expanded text:
immortalis probetur; quam magni putatis esse ordinis, ut ista discantur? Magni omnino atque certi: de quo breviter, si tempus fuerit, post loquemur. Illud nunc a me accipiatis volo: si quis temere ac sine ordine disciplinarum in harum rerum cognitionem audet irruere, pro studioso illum curiosum, pro docto credulum, pro cauto incredulum fieri. Itaque mihi quod modo interroganti tam bene atque apte respondistis, et miror unde sit, et cogor agnoscere. . iam nobis Licenti etiam uerba reddantur, qui tam diu nescio qua cura occupatus alienus ab hoc sermone fuit, ut eum ista non aliter quam eos qui non assunt familiares nostros credam esse lecturum. sed redi ad nos quaeso. Licenti, atque hic totus fac ut assis; tibi enim dico. nam definitionem meam tu probasti, qua diu inter homines vivit, in corpore esse non negetur; quo pacto fiat ut ejus corpore huc atque illuc vagante, mens immobilis maneat. Isto enim modo non moveri, quamvis ab ipsis eam possideri gu
Abbreviated transcription (Latin):
dca sunt. fli istis autẽ tanquã dieb nespera
est in ip̃a ꝑfectone singuloꝵ operũ et mane
in inchoatione sequentiũ. post istoꝵ qͣse
sex dierum operabona ualde speret homo
pripetuã quiete et intelligat quid sit. red¬
euit deus septima die ab omĩb operib su¬
is: quia et ipse in nobis hec bonaut opere
quia post hec omia opera requiem nobis.
ip̃e p̾stabit. Quo mͦ enĩ recte dicit᷑ pat̾fami¬
lias edificare dontũ. cũ hoc no opere suo fa¬
ciat. sed eoꝵ quib sermentib imperat: Sic
recte dicitur. ⁊ ab operib requiesdere: cũ p̾t

Expanded text:
dicta sunt. In istis autem tanquam diebus vespera dicta sunt. In istis autem tanquam diebus vespera est in ipsa perfectione singulorum operum, et mane in inchoatione consequentium. Post istorum quasi sex dierum opera bona valde, speret homo quietem perpetuam, et intelligat quid sit, Requievit Deus septimo die ab omnibus operibus suis: quia et ipse in nobis haec bona operatuquia post haec omnia opera requiem nobis ipse praestabit. Quomodo enim recte dicitur paterfamilias aedificare domum, cum hoc non opere suo faciat, sed eorum quibus servientibus imperat; sic recte dicitur et ab operibus requiescere, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
maris operari. ꝓpt̾ utilitatem frat̾ne socie¬
tatis: et de corporalib agnitõnib que ad ip¬
sum mare ꝑtinent id est ad hanc uitã ꝓdu¬
cere animarũ uiuatũ reptilia. id est opera
que prosint animis uiuis: et cetos mag¬
nos id est fortissimas agnitõnes quib flu¬
ctus scłi disrũpunt᷑ et cõtẽpnũtur. et nola¬
tilia celi id est uoces celestia predicantes. Sex¬
to aut̾ die ꝑroducat t̾ra auintã uiuã id est
de ip̃a stabilitate tñtis sue ubispiritales hab
sructus id est bonas cogitatõnes mot᷑ꝰ om̃s
animi sui regat.: ut sit in moanima uina id
rationi et iuisticie seriens nõ temeritati ad
pescato. Ita sit etiam homo ad ymagiẽ. et si¬
militudinẽ dei. masculus et femina idẽ in¬
tellectus et agnitio: quoꝵ copulat̾one spiri¬
talis fetus terr̃ impleat id est cartĩe subiciat
et cecera qͣ iam ĩ hom̃s ꝑfectione superius:

Expanded text:
maris operari, propter utilitatem fraternae sociemaris operari, propter utilitatem fraternae societatis; et de corporalibus actionibus, quae ad ipsum mare pertinent, id est ad hanc vitam, producere animarum vivarum reptilia, id est opera quae prosint animis vivis; et cetos magnos, id est fortissimas actiones, quibus fluctus saeculi dirumpuntur et contemnuntur, et volatilia coeli, id est voces coelestia praedicantes. Sexto autem die producat de terra animam vivam, id est de ipsa stabilitate mentis suae ubi spirituales habet fructus, id est bonas cogitationes, motus omnes animi sui regat, ut sit in illo anima viva, id est rationi et justitiae serviens, non temeritati atque peccato. Ita fiat etiam homo ad imaginem et similitudinem Dei, masculus et femina, id est intellectus et actio, quorum copulatione spiritualis fetus terram impleat, id est carnem subjiciat, et caetera quae jam in hominis perfectione superius
Abbreviated transcription (Latin):
rare. Primo die lucem fidei qñ prus usibi¬
libui credit. propt̾ quã fidem dñs iusibilit̾
apparere dignatus est. Secũdo die canqua
firmam̃tũ discipline quo discernnt inter
carnalia et spiritalia: sicut int̾ aquas in¬
feriores et suꝑiores. Tercio die quo mentẽ.
suam ad ferendos bonoꝵ operũ fructus se
parata labe et fluctib temptatõnũ carna¬
lium tanꝙͣ arida terra a ꝑturbatꝰonib ma¬
ris separat ut iam possit dicere mente ser¬
uio legi dei: carne aut̃ legi poci. Quarto di¬
e quo iam in illo firmam̃to discipline spi¬
ritales intelligentias operaturatq distin¬
guit. uidet quid sit incõmutabilisi̾ta ᷤᷤ
que tanqu̾a sol fulget in anima: et quẽad¬
modũ anima ip̃ius m̾tatis ꝑticeps fiat
et corpori ordinẽ et pulchritudine pre¬
micẽt et fulgent. Quarũ rerum noticia
fortior effectus incipiat. quĩto die in actõi¬
bus turbulentissimi scłi tanqu̾a inaquis

Expanded text:
rare. Primo die lucem fidei, quando prius visibirare. Primo die lucem fidei, quando prius visibilibus credit, propter quam fidem Dominus visibiliter apparere dignatus est. Secundo die tanquam firmamentum disciplinae, quo discernit inter carnalia et spiritualia, sicut inter aquas inferiores et superiores. Tertio die, quo mentem suam ad ferendos bonorum operum fructus, a labe et fluctibus tentationum carnalium, tanquam aridam terram a perturbationibus maris secernit, ut jam possit dicere, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quarto die, quo jam in illo firmamento disciplinae spirituales intelligentias operatur atque distinguit, videt quae sit incommutabilis veritas, quae tanquam sol fulget in anima; et quemadmodum anima ipsius veritatis particeps fiat, et corpori ordinem et pulchritudinem praemicent et fulgeant. Quarum rerum notitia fortior effectus incipiat quinto die in actionibus turbulentissimi saeculi, tanquam in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
nib irherere. Quis sensus corporis qm̃ꝙ
ñt usus auditus. olfatus. guitus. et ta¬
stus. Pounarius auit̃ numerus duplicatꝰ
ut dixi. denariũ numerũ facit. Iam uero
ab adolescentia deinceps ubrtam rõ incep̃
in hõie p̾ualere: accedit quĩq sensib cog¬
nitio et actio: quib regitur. ⁊ administra¬
tur: ut iam septenarius numerus ẽẽ inci¬
piat. Qui similit̾ duplicatꝰ ꝓpt̾ duplicem
sexum. in .xiiii. generationibus eminet et
apparet: quas hñt tres etates consequẽtes
tanqu̾a adolescentis ⁊ iuuenis ⁊ semoris. De¬
nectus uero etas sicut in nobis nullo statu¬
to annoꝵ tẽpore defuntur. s post qͥnq il¬
las etates qͣntum quisq iuxerit senectuti
deputatur. sic ⁊ in ista etate scłi nõ apparent
generat̾ones ut etiã occultꝰ sit ultimus di¬
es : quẽ utilit̾ dñs latere oportere demon¬
nis operib et recta uita tanquã distinctos
istos sex dies. post quos debebat quietẽ spe¬

Expanded text:
inhaerere. Qui sensus corporis quinque sunt, visus, auditus, olfactus, gustus et tactus: quinarius autem numerus duplicatus, uplicatus denarium numerum facit. Jamvero ab adolescentia et deinceps, ubi ratio jam incipit in homine praevalere, accedit quinque sensibus cognitio et actio, quibus vita regitur et administratur, ut jam septenarius numerus incipiat esse: qui similiter duplicatus, propter duplicem sexum, in quatuordecim generationibus eminet et apparet, quas habent tres aetates consequentes, tanquam adolescentis, et juvenis, et senioris. Senectutis vero aetas sicut in nobis nullo statuto annorum tempore definitur, sed post quinque illas aetates quantum quisque vixerit, senectuti deputatur: sic et in ista aetate saeculi non apparent generationes, ut etiam occultus sit ultimus dies, quem utiliter Dominus latere oportere demonnis operibus et recta vita tanquam distinctos istos sex dies, post quos debet quietem spe
Abbreviated transcription (Latin):
licut a płs dicit. Uelam̃ enĩ aufertur qñdo si¬
militudinis ⁊ allegorie cooꝑuñto ablato ueri¬
tasiudatur: ut possit uteri primo ergo lo
cutõnis huiꝰ regula in multis diuinarũ scrip¬
turarũ locis ammau̾tenda atq dicenda ẽ. Qd
enĩ aliud significat qd̾ dicit᷑ deum requienisse¬

Expanded text:
sicut Apostolus dicit . Velamen enim aufertur, quando sisicut Apostolus dicit . Velamen enim aufertur, quando similitudinis et allegoriae cooperimento ablato, veritas nudatur, ut possit videri. 34. Primo ergo hujus locutionis regula in multis divinarum Scripturarum locis animadvertenda atque discenda est. Quid enim aliud significat, quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
at requienisse die septimo ab omnib operi¬
bus suis et benedixisse diem septimũ. et scĩfi¬
casse eum: quia requieuit ab operib suis.
Dicunt enĩ. Quid opus erat ut deus requi¬
esceret: An forte operibus sex dierũ fatigatꝰ
et lassatus erat : Addunt etiam dñi testimo¬
niũ ubiait pater meus us nũc operatur. et
huic młtos imperitos decipiunt. quib ꝑsua¬
dere conantur nouũ testaniẽtũ ueceri testa¬
mento adu̾sari. S sicut illi quib dñs dicit pa¬
ter mens us nũc operatur carnalit̾ opina¬
bantur requiẽ d̾i. et carnalit̾ sabbatũ obserua¬
tes ñ uidebant quid illius diei significatio fi¬
guraret: sic ⁊ isli diu̾sa quidem uolũtate pari¬
ter tam̃ intelligunt sabbati sacram̃tũ. Et illi
eñ carnaliter obseruando. et isti carnalit᷑ exe¬
stando sabbatum ño nouer̃t. Transeat ergo
iuius quisq ad xp̃m ut auferatur uelamẽn:

Expanded text:
cit, requievisse die septimo ab omnibus opericit, requievisse die septimo ab omnibus operibus suis, et benedixisse diem septimum, et sanctificasse eum, quia requievit ab operibus suis. Dicunt enim: Quid opus erat ut Deus requiesceret? an forte operibus sex dierum fatigatus et lassatus erat? Addunt etiam Domini testimonium, ubi ait, Pater meus usque nunc operatur ; et hinc multos imperitos decipiunt, quibus persuadere conantur Novum Testamentum Veteri Testamento adversari. Sed sicut illi quibus Dominus dicit, Pater meus usque nunc operatur, carnaliter opinabantur requiem Dei, et carnaliter sabbatum observantes non videbant quid illius diei significatio figuraret; sic et isti diversa quidem voluntate, pariter tamen non intelligunt sabbati sacramentum. Et illi enim carnaliter observando, et isti carnaliter exsecrando, sabbatum non noverunt. Transeat ergo unusquisque ad Christum ut auferatur velamen,
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatis ⁊ unitatis. ut etiã que multa sunt
bona tũc placeant: cũ in innu̾sum aliquid
tͥouei̾unt atq cõcurrunt. Uniu̾sũ aut̃: ab u¬
nitate nõ accepit. Ꝙ si manichei cõsiderarẽt.
lindarent uniu̾sitatis auctorẽ et conditorẽ
deum. et qd̾ eos ꝓpt̾ condit̾onẽ nr̃e mortalita¬
tisin parte offendit redigerent ad mmiu̾si pul¬
chritudinẽ: et uiderẽt qu̾eadinodũ deus fece¬
nt omĩa nõ solũ bona sed etiam bona ualde
quia etiam in sermone aliquo ornato atq cõ¬
posito si cõsideraremꝰ singłas sillabas uel eciam
singulas littãs que cũ sonuerint statim tran¬
seunt ñ in eis inuenimꝰ qd delectet atq lau¬
dandũ sit. Totus enĩ ille sermo ñ de singulis
sillabis aut littis: sed de omĩb pulcher est. Iã¬
nũc uideamus etiã illud qd̾ solent maiore im¬
pudentia ꝙͣ imperitia deridere qd̾ scriptũ est
deum cõsũmato celo et terra. ⁊ omĩbus que fe¬

Expanded text:
tegritatis et unitatis, ut etiam quae multa sunt tegritatis et unitatis, ut etiam quae multa sunt bona tunc placeant, cum in universum aliquid conveniunt atque concurrunt. Universum autem ab unitate nomen aclaudarent universitatis auctorem et conditorem Deum; et quod eos propter conditionem nostrae mortalitatis in parte offendit, redigerent ad universi pulchritudinem, et viderent quemadmodum Deus fecerit omnia non solum bona, sed etiam bona valde. Quia etiam in sermone aliquo ornato atque composito si consideremus singulas syllabas, vel etiam singulas litteras, quae cum sonuerint statim transeunt, non in eis invenimus quid delectet atque laudandum sit. Totus enim ille sermo non de singulis syllabis aut litteris, sed de omnibus pulcher est. CAnunc videamus etiam illud, quod solent majore impudentia, quam imperitia deridere, quod scriptum est, Deum consummato coelo et terra et omnibus quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
fecit eẽ bona ualte. Cum enuĩ de singulis ad¬
ret᷑ dicebat tantũ uidit deus quia bonĩ et
cum aut̃ de omĩb diceretur parũ fuit dice
bona: nisi adderetur ⁊ ualde. Si enĩ singula
opera dei cum cosiderant᷑ a prudentib ilsa¬
unt᷑ habere laudabnes mensuras i numeros
et ordines in suo quoqi genere cõstituta qͣnto
enagis omĩa situł id est ip̃aunu̾sitas queistis
pgulis in unũ collocatis impletur. Onũs em̃
pnchritudo que partib cõstat multo ẽ landa¬
piiorin toto qũa in parte: sicut in corpore
huano si laudamus oculos solos si nasum solũ.
ssolis genas. aut solũ caput. aut solas manus.
ait soĩos pedes. et cetera si pulchra singula et
cola laudamus qͣnto magis totum corpuscͥ
omĩa menbra que singula pulchra sunt con¬
serũt pulchrituduĩe suam: Itaut manꝰpul¬
chra que etiam sola laudabatur ĩ corꝑe si separe¬
tura corpore: et ip̃a amittat grãm sitã: ⁊ cet̾a
ine illa inhonesta sint. Tanta ẽ ius ⁊ potẽtia ĩ¬

Expanded text:
valde. Cum enim de singulis ageret, dicebat tantum, Vidit Deus quia bonum est: cum autem de omnibus diceretur, parum fuit dicere bona, nisi adderetur et valde. Si enim singula opera Dei cum considerantur a prudentibus, inveniuntur habere laudabiles mensuras et numeros et ordines in suo quaeque genere constituta; quanto magis omnia simul, id est ipsa universitas, quae istis singulis in unum collectis impletur? Omnis enim pulchritudo quae partibus constat, multo est laudabilior in toto quam in parte: sicut in corpore humano, si laudamus oculos solos, si nasum solum, si solas genas, aut solum caput, aut solas manus, aut solos pedes, et caetera si pulchra singula et sola laudamus; quanto magis totum corpus, cui omnia membra, quae singula pulchra sunt, conferunt pulchritudinem suam: ita ut manus pulchra, quae etiam sola laudabatur in corpore, si separetur a corpore, et ipsa amittat gratiam suam, et caetera sine illa inhonesta sint? Tanta est vis et potentia in
Abbreviated transcription (Latin):
cõsentiũt: dũ negligent̾ gerũt᷑. cõscidunt
et dissipant aĩmũ. et facuit uitã miscru¬
mam ⁊ uocantur ꝑtur bationes ⁊ libidines
et cõcupiscentie male de quib nobis ĩa p̾ci¬
pitur. ut eas cum qͣnto possumus libore cru¬
cifiganns in nobis: donec absorbeatur mors
carñe sisã crucifixerũt cũ perturbatonib et
cõcupiscentiis. Uel hinc enĩ quiius admone¬
ri debet. ño carnaliter hec ẽe intelligenda. q
herbe iurides ⁊ ligna fructifera: omni gene¬
n bestiarũ et om̃ibus uolatilib. et om̃ib sc¬
pentib in genesi dant᷑ ad cibum: cũ indeamꝰ
leones ⁊ accipitres et miluos ⁊ aquilas: nõ pal
arenosis et desertis locie: ubi nec herhins

Expanded text:
ominus dum negligenter geruntur, conscindunt et dissipant animum, et faciunt vitam miserrimam; et vocantur perturbationes, et libidines, et concupiscentiae malae. De quibus jam nobis praecipitur, ut eas cum quanto possumus labore crucifigamus in nobis, donec absorbeatur mors carnem suam crucifixerunt cum perturbationibus et concupiscentiis . Vel hinc enim quivis admoneri debet non carnaliter haec esse intelligenda, quia herbae virides et ligna fructifera omni generi bestiarum, et omnibus volatilibus et omnibus serpentibus in Genesi dantur ad cibum, cum videamus leones, et accipitres, et milvos, et aquilas non pasci arenosis et desertis locis, ubi nec lignum nec
Abbreviated transcription (Latin):
Repete hoc ipm̃ inquit paulo planius.
Qd̾ ñ mͥ uisus ẽ difficultate intelligñ¬
di fĩ uoluisse. s q̃rendo spaciũ qͦ inueni¬
tet quid responderet. Dixisti inqua ea q̃
moueri: restat ut pret̾ dm̃i sint q̃ mouẽ¬
tur. Quib dcĩs. adhuc tacebat cũ tã¬

Expanded text:
— Repete hoc ipsum, inquit, paulo planius. — Repete hoc ipsum, inquit, paulo planius. — Quod non mihi uisus est difficultate intellegendi fieri uoluisse, sed quaerendi spatium, quo inueniret quid responderet. — Dixisti, inquam, ea moueri, restat, ut praeter deum sint quae mouentur. — Quibus dictis adhuc tacebat, cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
Conficitur in quã neq dm̃ neq illa que
apd̾ dm̃ sũt ordine admĩstri. Concede¬
bat. Nũquid nam inqũa omĩa bona in¬
cħ tͥ iidetur ẽẽ: Inmo ait ip̃a uere sunt
u̾ gͦ est inquã illud tuũ qd̃ dixisti. omĩa
q̃ func ordine adm̾istrari: nicħq oĩo ẽẽ
qd̃ ab ordine seꝑatũ siti᷑ Sed sũt inqui
eciã maia per q̃ fem̃ est  ut et bona ordo
concludat. Nam sola bona non ordine
reguntur: s simł bona et mala. Cũ aũt
inistrat: ordine admistretur. Qui ego q̃
adm̾strantur et aguntur iudñtur cibi
moueri. an ĩmobilia putas ẽẽ : Ista ĩquit
q̃ĩ hoc m̃do fuint: fator moueri. Reli qua
ĩ quam negas: Q̾ sunt cũ d̾o inquit nõ
mouentur. Reliqua om̃ia moueri arbi¬
tror. Cum igͥ es que cum d̾o sunt inꝙͣ
ñ moueri putas. cet̾a aũt ꝯcedis moit̾i:
ostendis om̃ia q̃ morientũr ñ ẽẽ cũ d̾o.

Expanded text:
— Conficitur, inquam, neque deum neque illa, quae — Conficitur, inquam, neque deum neque illa, quae apud deum sunt, ordine administrari. — Concedebat. — Numquidnam, inquam, omnia bona nihil tibi uidentur esse ? — Immo, ait, ipsa uere sunt. — Ubi ergo est, inquam, illud tuum, quod dixisti, omnia quae sunt ordine administrari nihilque omnino esse, quod ab ordine separatum sit? — Sed sunt, inquit, etiam mala, per quae factum est, ut et bona ordo concludat; nam sola bona non ordine reguntur sed simul bona et mala. cum auteministrat, ordine administrentur. Cui ego: Quae administrantur et aguntur, uidentur tibi moueri an immobilia putas esse? — Ista, inquit, quae in hoc mundo fiunt, fateor moueri. — Reliqua, inquam, negas ? — Quae sunt cum deo, inquit, non mouentur; reliqua omnia moueri arbitror. — Cum igitur ea, quae cum deo sunt, inquam, non moueri putaş, cetera autem concedis moueri, ostendis omnia, quae mouentur, non esse cum deo.
Abbreviated transcription (Latin):
duob adolescentib qũanis uob̾ inqmͣ
suctensuer̃ puierilit̾ de magnis rebꝰ agẽ¬
tib tñ mͥ indetur non sine ordine ꝓpͥbͥ¬
tio deo accidisse: quod in sermone qͣuo
uos ab ista leuitate detrahebam. tempꝰ
ita consumptum ẽ ut res tanta ad ali¬
pii aduentum dilata uideatur. Quam¬
pp̃ qm̃ ei iam q̃onẽ notissimã feci et ꝙͣ¬
tum in ea ꝓcessermꝰ ostñdi: paratꝰ ne es
licenti cam qũa suscepisti ex illa tua diffi¬
natõe defend̾e. Nam memmisse me at̃bi¬
tror te ordinẽ ẽẽ dixisse per quẽ d̾s ag̾et
om̃ia. P̾aratus sũ inquit quãtũ ualeo. Q̾¬
mõ gͦ in qu̾ã agit ordine om̃ia d̾s: Ita ne
ut eciam se ordine agat. an p̃t̾ eum ordi¬
ne ab eo cet̾a gub̾nantur. uͥ om̃ia sunt
bona inqũãuit ordo ñ est. Est .n. sũmae¬
qualitas q̃ ordine nicħ desid̾at. Negas ĩ ꝙͣ
apd̾ dm̃ omĩa bona c̃ẽ. Non nego ĩquit.

Expanded text:
duobus adulescentibus: Quamuis uobis, inquam, duobus adulescentibus: Quamuis uobis, inquam, suscensuerim pueriliter de magnis rebus agentibus, tamen mihi uidetur non sine ordine propitio deo accidisse, quod in sermone, quo uos ab ista leuitate detrahebam, tempus ita consumptum est, ut res tanta ad Alypii aduentum dilata uideatur. quaoniam ei iam quaestionem notissimam feci et quantum in ea processerimus ostendi, paratusne es, Licenti, causam, quam suscepisti, ex illa tua definitione defendere? nam meminisse me arbitror te ordinem esse dixisse, per quem deus ageret omnia. — Paratus sum, inquit, quantum ualeo. — Quomodo ergo, inquam, agit ordine omnia deus? itane, ut etiam se ordine agat? an praeter eum ordine ab eo cetera gubernantur? — Ubi omnia bona sunt, inquit, ordo non est. est enim summa aequalitas, quae ordinem nihil desiderat. — Negas, inquam, apud deum omnia bona esse? — Non nego, inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾mnstrentur. Uideo in quã: et ingͣtus
d̾o non sim. uosq ipõs qui hec adu̾titis
ob id ipm̃ p̾sumo. fore meliores. hoc sũt
tm̃ illo die negocium in eum.
dieb uenit alypus.
et exorto sole clatissimo
inuitauit celi itor. et ĩ quãtũ ĩ ilł
locis hyeme poterat blanda tẽperies
in paratum descend̾e: quo sepuis et
familiarius utebanuir. Nobisciem
erat eciam mater nr̃a cuius ingentũ
atq inces diuinas inflaminatũ aĩ¬
mum cum antea ꝯuictu diuturno
et diligenti ꝯsid̾atione petspex̾am
tum uero in quadã disputation
ñ parne cei quam die natali meo cũ col¬
ituiis hĩm atq in libellum contuli. tan¬
ta michi mens eits apparuerat. ut niehil
aptuus uere philosophie uideretur. Ita¬
q institueram cũ habundaret ocio ageie
ut cosloquio nr̃o non ẽẽt: quod in primo
eciam hirus oꝑis libro abste o alypi cos¬
nituem est. Cum gͥ memorato in loco ut cõ¬
mede potummus consedissentus. ego uł

Expanded text:
subministrentur. — Uideo, inquam, et ingratus subministrentur. — Uideo, inquam, et ingratus deo non sum uosque ipsos, qui haec aduertitis, ob id ipsum praesumo fore meliores. — Hoc fuit tantum illo die negotium meum. diebus uenit Alypius et exorto sole clarissimo inuitauit caeli nitor et, quantum in illis locis hieme poterat; blanda temperies in pratum descendere, quo saepius et familiarius utebamur. nobiscum erat etiam mater nostra, cuius ingenium atque in res diuinas inflammatum animum cum antea conuictu diuturno et diligenti consideratione perspexeram tum uero in quadam disputatione non paruae rei, quam die natali meo cum conuiuis habui atque in libellum contuli, tanta mihi mens eius apparuerat, ut nihil aptius uerae philosophiae uideretur. itaque institueram, cum abundaret otio, agere, ut conloquio nostro non deesset. quod et in primo etiam huius operis libro abs te cognitum est. Cum igitur memorato in loco, ut commode potuimus, consedissemus, ego illis
Abbreviated transcription (Latin):
dioctit̾ amares. Multominus si tm̃. quãtũ
ego amares sapĩam. Nunc uero cum cam
plusqũa me ipm̃ diligas. et nouerm qu̾a¬
tum me diligas. cumq in ea tm̃i ꝓfeteris
ur iam nec cuius uis incõmodi foͬrturti nͭ
ip̃ius mortis quod uitis fortissimis diffici¬
llimũ est. horrore tertearis quã sũmmã
philosophie arcem om̃s ẽẽ confitentur:
ergo ne me non libent̾̃ tibi eciam disci¬
pulum dabo. Hic illa cum blande ac re¬
ligiose nunquam me tm̃ inentitũ esse
dixisset: et in derem tam multa uos u̾ba
fudisse. ut neq scribenda ñ eẽnt. et ianili¬
bri modus eẽt neq tabule relique forent
placiit qõnem diffeiti: simul ut in eo sto¬
maco patcerem. Nam eum plusquam
uellem ꝯmouerant ea q̃ michi euom̃da
ĩ illos adolescentes necessatio iusa sunti S
quam multa et qũa necessaria uob̾ ab̾ te
accipienda per occultissimũ iudicium
diuinumq ordinem eciam te nesciente

Expanded text:
diocriter amares, multo minus, si tantum, quantum diocriter amares, multo minus, si tantum, quantum ego, amares sapientiam. nunc uero cum eam multo plus quam me ipsum diligas 3^ nouerim, quantum me diligas, cumque in ea tantum profeceris; ut iam nec cuiusuis incommodi fortuiti nec ipsius mortis, TUOC. uiris doctissimis difficillimum est, horrore terrearis, quam summam philosophiae arcem omnes esse confitentur, egone me non libenter tibi etiam discipulum dabo? Hic illa cum blande ac religiose numquam me tantum mentitum esse dixisset et uiderem tam multa nos uerba fudisse, ut neque scribenda non essent et iam libri modus esset neque tabulae reliquae forent, placuit quaestionem differri, simul ut meo stomacho parcerem. nam eum plus, quam uellem, commouerant ea, quae mihi euomenda in illos adulescentes necessario uisa sunt. sed  Licentius, quam multa et quam necessaria nobis abs te accipienda per occultissimum illum diuinumque ordinem etiam te nesciente
Abbreviated transcription (Latin):
tale hominũ genus cui plus placeat hoc
ipm̃ qr mecũ philosophauis. quã si quid
hic aliud. aut iocũditatis aut grauitatis in¬
uenerit. Nam et femine sunt ap̃ ueteres ph¬
ilosophate: es phulo sophia tua mͥ plutimũ
placet. Nam ne quid mat̾ ignores. hoc gre¬
cũ u̾bum. quo philosophia nominatur la¬
tine amor sapie dicitur. Uñ eciam diuine
scͥpture quas uehem̃t̾ amplectens. sĩ oĩo
philo sophos. s philosophos huins mundi
euitandos atq itidendos ẽẽ p̃cipiunt. Est
autem alium mundum au istis oculis rem¬
otissimum. quẽ paucorũ sanoꝵ intellcũs
intuetur. Satis xp̃c ip̃e significat: qui ñ
dicit regnum menm nõ est de mundo. s
regnum meum non est de hoc mundo.
Nam quisquis omnẽ philosophiam fu¬
giendam putatꝰ nicħ nos urat aliud ꝙͣ
non amare sapienciam. Contempnerẽ
te igitur ni hiis litteris meis. si sapiãm non
amares. Non aũ contẽpnetẽ: si eam me¬

Expanded text:
tale hominum genus, cui plus placeat hoc tale hominum genus, cui plus placeat hoc ipsum, quia mecum philosopharis, quam si quid hic aliud aut iucunditatis aut grauitatis inuenerit. nam et feminae sunt apud ueteres philosophatae et philosophia tua mihi plurimum placet. Nam ne quid, mater, ignores, hoc Graecum uerbum, quo philosophia nominatur, Latine amor sapientiae dicitur. unde etiam diuinae scripturae, quas uehementer amplecteris, non omnino philosophos, sed philosophos huius mundi uitandos atque inridendos esse praecipiunt. esse autem alium mundum ab istis oculis remotissimum, quem paucorum sanorum intellectus intuetur, satis ipse Christus significat, qui non dicit: \'regnum meum non est de mundo\', sed: regnum meum non est de hoc mundo. nam quisquis omnem philosophiam fugiendam putat, nihil nos uult aliud quam non amare sapientiam. contemnerem te igitur in his litteris meis, si sapientiam non amares, non autem contemnerem, si eam me
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ bene ip̃a nosti id agit: ut et nũc apud
posteros. nullum genus hominũ de literis
nr̃orũ tempoꝵ uire conquerantur. Mei aũ
libri. si quorum forte manus terigerunt lec¬
toq meo nomine nõ dixerint: iste quis estͥ
codicemq ꝓiecerum sed uel curiosi. uł nimi¬
um studiosi contempta uilitate luminis tͥ¬
intate perrex̾ui. me tecum philosophantẽ
nõ moleste ferent. nec quẽquã istorũ. quo¬
rum meis literis setmo miscetur. fortasse
contempnent. Sunt .ii. nõ solum liberi
quod cui ius discipline liberali. nec dum
philo sophie satis est: sed sũmo apud suos
loco nati. Doctissimoꝵ aũ hominũ littere
eciam sutores philosopbatos. et multo ui¬
liora fortunaꝵ gn̾a continent. Qui tñ tan¬
ta ingenii cuitutisq luce fulserunt. ut bo¬
na sua cum qualibet huĩscemodi nobilita¬
te nullo modo uellent eciam si possent ul¬
la conditione muttare. Nec dent mͥ crede

Expanded text:
quem bene ipsa nosti, id agit, ut et nunc et apud quem bene ipsa nosti, id agit, ut et nunc et apud posteros nullum genus hominum de litteris nostrorum temporum iure conqueratur. mei autem libri si quorum forte manus tetigerint lectoque meo nomine non dixerint: \'iste quis est?\' codicemque proiecerint, sed uel curiosi uel nimium studiosi contemta uilitate liminis intrare perrexerint, me tecum philosophantem non moleste ferent nec quemquam istorum, quorum meis litteris sermo miscetur, fortasse contemnent. sunt enim non solum liberi, quod cuiuis disciplinae liberali, nedum philosophiae satis est, sed summo apud suos loco nati. doctissimorum autem hominum litterae etiam sutores philosophatos et multo uiliora fortunarum genera continent, qui tamen tanta ingenii uirtutisque luce fulserunt, ut bona sua cum qualibet huiusce modi nobilitate nullo modo uellent, etiamsi possent, ulla conditione mutare. nec deerit, mihi crede,
Abbreviated transcription (Latin):
disputionis indutas. Cui ego u non ualde
curo in quam superborum imperitorũq
iudicia. qui similit̾ in legendos libeos at¬
q insalutandos homines uriunt. Nõ
.n. cogitant quales ip̃i. sed qualib indu¬
ti uestib sint et quanta pompa rerũ for¬
timoq p̃fulgeant. Isti .n. in lãs nõ mult̃
attendunt aut unde sit q̃o. aut quo ꝑue¬
ite disse̾ntes moliantur: quid ue explicat
atq ab eis confectum sit. In quib tñ qͥa
ñ nulli tepperimitur quorũ animi contẽp¬
nendi non sunt asꝑsi. sunt .i. quib dam ꝯ¬
dm̃itis humanitatis et facile per aureas
depistas q ianuas ad sacro sc̃a philosopħ
penetralia ꝑducũtut: satis eis fecerunt m
maiores nnĩ. quorũ libros tͥ legentib no¬
tos ẽẽ uideo: et hiis tẽporib ut omittam
ceteros. ubi uit et ingenio. deloquencia
et ipĩs insignib numerib fortune. et qd̃
añ omĩa est mente p̃stantissimus theodorꝰ

Expanded text:
disputationes inductas? — Cui ego: Non ualde disputationes inductas? — Cui ego: Non ualde curo, inquam, superborum imperitorumque iudicia, qui similiter in legendos libros atque in salutandos homines inruunt. non enim cogitant, quales ipsi, sed qualibus induti uestibus sint et quanta pompa rerum fortunaeque praefulgeant. isti enim in litteris non multum attendunt, aut unde sit quaestio aut quo peruenire disserentes moliantur quidue ab eis explicatum atque confectum sit. in quibus tamen quia nonnulli reperiuntur, quorum animi contemnendi non sunt — aspersi sunt enim quibusdam condimentis humanitatis et facile per aureas depictasque ianuas ad sacrosancta philosophiae penetralia perducuntur — satis eis fecerunt et maiores nostri, quorum libros tibi nobis legentibus notos esse uideo, et his temporibus — ut omittam ceteros — uir et ingenio et eloquentia et ipsis insignibus muneribusque fortunae et, quod ante omnia est, mente praestantissimus Theodorus,
Abbreviated transcription (Latin):
miserum si necesse etit tales eciam nunc
peperi. a quib uicia decedere. sine aliorũ
uiciorũ successione non posant. ꝓbabilis
ait licentius quam probatiores futuri simꝰ
Modo illud obsectamus per omĩa que dili¬
gis ut ignotum nob̃ uelis. atq omĩa illa
deleri iubeas simul ut parcas eciam tabłis
quas iam non habenius. Non .n. aliquid
in libros translatũ est eorũ que a nob̾ mł¬
ta deserta sunt. Rorsus inquit trgeciusi
maneat nr̃a pena. ut ea ip̃a q̃ nos illicit
fama flagello ꝓprio a suo amore decetreat.
ut .i. solis amicis et familianb nrĩs litt̾e
iste ĩnotescant. non parũ desudabimus. as¬
sensus est ille. Atq int̾ea mat̾ ingressa est:
que sunt q a nob̾ quid ꝓmonissemus. n¬
Slam et ei q̃o nota erat. cuius et ingressũ
et rogationẽ nrãm. cum scribi nr̃o mo¬
te uississem: quid agitis inquit nũquid¬
nam in illis quos legitis libris eciam fe¬
minas uniquam audu in hoc genuis

Expanded text:
miserum, si necesse erit tales etiam nunc miserum, si necesse erit tales etiam nunc perpeti, a quibus uitia decedere sine aliorum uitiorum successione non possint! — Probabis, ait Licentius, quam purgatiores futuri simus. modo illud obsecramus per omnia, quae diligis, ut ignotum nobis uelis atque illa omnia deleri iubeas, simul ut parcas etiam tabulis, quas iam non habemus. non enim aliquid in libros translatum est eorum, quae a nobis multa disserta sunt. — Prorsus, inquit Trygetius, maneat nostra poena, ut ea ipsa quae nos inlicit fama flagello proprio a suo amore deterreat. ut enim solis amicis et familiaribus nostris litterae istae innotescant, non parum desudabimus. — Assensus est ille. Atque interea mater ingressa est quaesiuitque a nobis, quid promouissemus; nam et ei quaestio nota erat. cuius et ingressum et rogationem cum scribi nostro more iussissem: Quid agitis? inquit; numquidnam in illis quos legitis libris etiam feminas umquam audiui in hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾em lacrime nͥ modum imposuerunt. licẽ¬
cius molestissime ferens. quod omĩa scri¬
bebantur: quid .ii. ait fecimus. Oro te adhͨ
in quam ne fateris saltem peccatum tuum
Tu nescis in illa scola grauit̾ me stomacha¬
n solitum. quod usq a deo pueri nõ utili¬
tate ac decore disciplinaꝵ. sed inauissime
laudis amore duceretur. ut quosdam eciã
aliena uerba recitare non puderet. extiꝑent¬
ꝙ plausus. Oingemiscendũ malum ab eis¬
dem ipĩs quorum erant illa que rocitabãt
Ita uos qũauis nicħ inquã ut opinor tale
feceritis tñ et in philo sophiam et in eam
uitam quam me tandem occupasse lecor.
emulationis tabifice atq inanis iactanti¬
e ultimam sed nocentiorem ceteris om̃ibus
pestem introducere ac ꝑseminate conami¬
ni: et fortasse quia uos ab ista uanitate in¬
orboq decerteo pigriores eritis ad studia
doctrine. et ab ardore uentose fame reꝑ¬
cussi in torporem in estie congebitis. Me

Expanded text:
dicerem, lacrimae mihi modum imposuerunt, Licendicerem, lacrimae mihi modum imposuerunt, Licentius molestissime ferens, quod omnia scribebantur: Quid enim, ait, fecimus, oro te ? - Adhuc, inquam, nec fateris saltem peccatum tuum ? tu nescis in illa schola grauiter me stomachari solitum, quod usque adeo pueri non utilitate ac decore disciplinarum sed inanissimae laudis amore ducerentur, ut quosdam etiam aliena uerba recitare non puderet exciperentque plausus — o ingemescendum malum! — ab eisdem ipsis, quorum erant illa, quae recitabant. ita uos, quamuis nihil umquam, ut opinor, tale feceritis, tamen et in philosophiam et in eam uitam, quam me tandem occupasse laetor, aemulationis tabificae atque inanis iactantiae ultimam sed nocentiorem ceteris omnibus pestem introducere ac proseminare conamini et fortasse, quia uos ab ista uanitate morboque deterreo, pigriores eritis ad studia doctrinae et ab ardore uentosae famae repercussi in torporem inertiae congelabitis. me
Abbreviated transcription (Latin):
detis. quã cito. quam statim quantoq pro¬
ductius eum u̾teretis infletus. Miseti nes¬
citis ubi sunus. Dem̾sos quid̃ ẽẽ animos
om̃iũ stultorũ indoctorũq cõmune ẽ. s
nõ uno atq eodem mõ dem̾sis opem sapi¬
entia et manum portigit. Alii sunt credite
alii sunt qui sursum uocantur. alii qui ꝓ
funda laxantur. Nolite obsecro uos gemi¬
nare michi misetias. Satis sunt mͥ uuln̾a
tut pene cotidianis fletib dm̃ togans: ĩ dig¬
morem tñ me ẽẽ qui tam cito saner quam
tiolo sepe memet ip̃ẽ conuinco. Molite obse¬
eo si quid mͥ amoris. si quid necessitudinis
debetis. si intelligitis quantũ nos diligam
quanti faciam quantum me cura exagitet
mortĩ tit̃oꝵ. a dignus sum qũe ñ negliga¬
tis. si deniq deo teste nõ mentior. mcħ me
plus mͥ optare quam uob̾: rependite mͥbñ¬
ficiũ. Et sime magrm̃ libñt̾ uocatis: reddite
mͥ mercedem. boni estote. Hic ubi ne plura

Expanded text:
deretis! quam cito, quam statim quantoque proderetis! quam cito, quam statim quantoque productius eum uerteretis in fletus! miseri, nescitis ubi simus? demersos quidem esse animos omnium stultorum indoctorumque commune est, sed non uno atque eodem modo demersis opem sapientia et manum porrigit. alii sunt, credite, alii sunt, qui sursum uocantur, alii, qui in profunda laxantur. nolite, obsecro uos, geminare mihi miserias. satis mihi sint uulnera tur, paene cotidianis fletibus deum rogans indigniorem tamen esse me, qui tam cito saner, quam uolo, saepe memet ipse conuinco. nolite, obsecro, si quid mihi amoris, si quid necessitudinis debetis, si intellegitis, quantum uos diligam, quanti faciam, quantum me cura exagitet morum uestrorum, si dignus sum, quem non neglegatis, si denique deo teste non mentior, nihil me plus mihi optare quam uobis, rependite mihi beneficium, et si me magistrum libenter uocatis, reddite mihi mercedem: boni estote! Hic ubi, ne plura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculosum uideretur. tñ se coegit atq ait. et
hic quidem deus est. sed tñ ꝓprie prẽm deũ
dnĩs. Cui ego cohibe te pocius inqu̾ã nõ .n.
filius imprie deus dicitur. At ille religio¬
ne cõmotus cum eciam uerba sua scripta
ẽẽ nollet: urgebat licentuis. ut manerent o
puerorum scilicet more. uł pocuis homi¬
num ꝓnefas pene om̃ium quasi uero glo¬
riandi causa int̾ nos illud ageretur. Cuius
motum amini est obuirgarem grauioribꝰ
ũb̾ erubuit. Qua eius ꝑturbatione anim¬
adu̾ti. ridentem. letantẽq trigeciũ. Et ã¬
bob ita ne agitis inquam: nonne uosin¬
ouet quib uiciorum molib atq imperici¬
a et tenebris p̾manur es coopetiamut. ħ¬
cine est illa paulo añ ut̃a de qua meptus
lerabar attentio et in dm̃i ueritatemq sur¬
restio: On uideretis uel tam lippientib ocu¬
ł quã ego in quib peticuł iaceamus: cuiꝰ
morbi demenciam tisus iste indicet. Osi ni¬

Expanded text:
periculosum uideretur, tamen se coegit atque ait: Et periculosum uideretur, tamen se coegit atque ait: Et hic quidem deus est, sed tamen proprie patrem deum dicimus. — Cui ego: Cohibe te potius, inquam; non enim filius improprie deus dicitur. — At ille religione commotus cum etiam uerba sua scripta esse nollet, urguebat Licentius, ut manerent, puerorum scilicet more uel potius hominum — pro nefas! — paene omnium, quasi uero gloriandi causa inter nos illud ageretur. cuius motum animi cum obiurgarem grauioribus uerbis, erubuit. qua eius perturbatione animaduerti ridentem laetantemque Trygetium et ambobus: Itane agitis? inquam; nonne uos mouet, quibus uitiorum molibus atque imperitiae tenebris premamur et cooperiamur? haecinest illa paulo ante uestra, de qua ineptus laetabar, attentio et in deum ueritatemque surrectio? o si uideretis uel tam lippientibus oculis quam ego, in quibus periculosis iaceamus, cuius morbi dementiam risus iste indicet! o si ui
Abbreviated transcription (Latin):
re nesdio quo aduentio spũ me credis ĩflꝰ¬
tum: statimq sese ammans. aut fortasse
ait aliqui mecum est paululum q sin¬
it ut indefinitionem quicquid illi de or¬
dine nocionis erat conduceretur. Deinde
etectior ordo ẽ. inquit per quẽ agitutur
om̃ia que deus constituit. Quid ip̃e d̾s
inquam uõ tͥ iudetur agi ordine: ꝓr sti¬
inquit uidetur. Etgo agitur deus inquit
negas qui et ordine ad nos uenit. et a pr̃e
do missum ẽẽ se dicit. Siigitur d̾s xpm̃
ordine ad nos misit. et dm̃ xpm̃ ẽẽ non ne¬
gamus. non solum agit omĩa: s agitur
deus ordine. Hic trigecius addubitans: nes¬
cio inquit quomodo istud accipiam. Dm̃
.nͥ. qñ nominamus non quasl mentibus
ip̃e xp̃o occutit. sed pr. Ille autẽ tunc occ᷑¬
at qñ d̾i filium nominam᷑. Bellam rem
facis in quit licentius. Segabimus gͦ dei
filium deum ẽẽ: Hic ille. cum ei respond̾e

Expanded text:
re? nescio, quo aduenticio spiritu me credis inflare? nescio, quo aduenticio spiritu me credis inflatum. — Statimque sese animans. Aut fo.tasse, ait, aliquid mecum est? — Paululumque siluit, ut in definitionem, quidquid illi de ordine notionis erat, conduceretur, deinde erectior: Ordo est, inquit, per quem aguntur omnia, quae deus constituit. Quid? ipse deus, inquam, non tibi uidetur agi ordine? — inquit, uidetur. - Ergo agitur deus? ait Trtum deum negas, qui et ordine ad nos uenit et a patre deo missum esse se dicit? si igitur deus Christum \' ordine ad nos misit et deum Christum esse non negamus, non solum agit omnia sed agitur etiam deus ordine. — Hic Trygetius addubitans: Nescio, inquit, quomodo istuc accipiam. deum enim quando nominamus, non quasi mentibus ipse Christus occurrit, sed pater. ille autem tunc occurrit, quando dei filium nominamus. — Bellam rem facis, inquit Licentius. negabimus ergo dei filium deum esse? — Hic ille, cum ei respondere
Abbreviated transcription (Latin):
bis erectione anmo insurgitis. Et cũ illi
legerint qui nob̾ maxina cura sunt: si qͥd
cos mou̾t ad contradicendũ alias uobis
disputationes. disputatio ista ꝓcteabit se¬
q ip̃a successio ẜmonũ in ordinem inse¬
ret discipline. Sed muc ut ꝓmiseram
licentio. quantũ res patitur adu̾sabor. qͥ
totam causam iam pene confecit: si possit
eam defensionis muro stabilit̾ fitmeq ra¬
lere. Hic ubi eos silentio uultu. ocus. siisiẽ¬
tione. atq ĩmolitate m̃broꝵ et rei mag¬
intudine satis ꝯmotos et audiendi desi¬
d̾io inflãmatos eẽ conspexi. gͦ in qu̾ã li¬
centi si tibi uidetur: collige in te quichͥs
uirũ potes. elima quicquid hes acumi¬
nis. et ordo iste quid sit diffinitione com¬
plectere. Tum ille ubi se ad diffiniendũ
cogi audunt. quasi aqua firgida aspetsus
exhorrui. et turbatiore uultu me intuẽs
atq ut fit ip̃a trepidatione subridens. qͥd
hoc est rei. quid tibi uideor inquit: an ue¬

Expanded text:
bis, erectiore animo insurgitis et cum illi bis, erectiore animo insurgitis et cum illi legerint, qui nobis maxima cura sunt, si quid eos mouerit ad contradicendum, alias nobis disputationes disputatio ista procreabit seque ipsa successio sermonum in ordinem inseret disciplinae. sed nunc, ut promiseram, Licentio, quantum res patitur, aduersabor, qui totam causam iam paene confecit, si possit eam defensionis muro stabiliter firmeque uallare. Hic, ubi eos silentio uultu oculis suspensione atque immobilitate membrorum et rei magnitudine satis commotos et audiendi desiderio inflammatos esse conspexi: Ergo, inquam, Licenti, si tibi uidetur, collige in te quidquid uirium potes, elima quidquid habes acuminis et ordo iste quid sit definitione conplectere. — Tum ille ubi se ad definiendum cogi audiuit, quasi aqua frigida adspersus exhorruit et turbatiore uultu me intuens atque, ut fit, ipsa trepidatione subridens: Quid hoc est rei? quid quasi tibi uideor, inquit, annue
Abbreviated transcription (Latin):
Ordo est. queni si tenuerimꝰ in uita᷑ perdu¬
cet ad deum. et quem nisi tenuerimius ĩ
itita non ꝑueniemus ad dm̃. ꝑuenturos
autẽ nos nisi iam me aĩmus de uob̾ fallit
psumimꝰ et speramus. Diligentisse igit᷑
int̾ nos ista q̃õ u̾san debet atq dissolui o
uellem a deeñt ceteri q̃ nob̾cum hiis ne¬
gociis int̾ẽẽ solent. uellem si fieri posset ñ
istos tantum. sed omnes sattem familiateᷤ
nrõs quorum semper admitor ingentum.
nunc mecum hr̃e quam uos estis intẽtoᷤ
aut cecte ipm̃ tm̃ nezenobium. qu̾e de
hac te tanta molientẽ nunquã pro eius
magnitudine ociosus accepi. Sed quia
id non euenit. legent litteras nrãs qm̃ mn
stitimmus iam de istis reb uerba nõ ꝓc̾e:
tesꝙ ipãs a memoria fugaces scriptorum
quasi unculo quo teducantur innectere. et
si fortasse ordo tp̃e poscebat. qui eorũ ꝓcura¬
uit ab sentiam. Nam et uos ꝓfecto inrem
tantam quia solis ꝓfe̾nda imponitur uo-¬

Expanded text:
ordo est, quem si tenuerimus in uita, perduordo est, quem si tenuerimus in uita, perducet ad deum, et quem nisi tenuerimus in uita, non perueniemus ad deum. peruenturos autem nos iam, nisi me animus de nobis fallit, praesumimus et speramus. diligentissime igitur inter nos ista quaestio uersari debet atque dissolui. uellem adessent ceteri, qui nobiscum his negotiis solent interesse; uellem, si fieri potest, non istos tantum, sed omnes saltem familiares nostros, quorum semper admiror ingenium, nunc mecum habere quam uos estis intentos, aut certe ipsum tantum Zenobium, quem de hac re tanta molientem numquam pro eius magnitudine otiosus accepi. sed quia id non euenit, legent litteras nostras, quoniam instituimus iam de istis rebus uerba non perdere resque ipsas a memoria fugaces scriptorum quasi uinculo, quo reducantur, innectere. et sic fortasse ordo ipse poscebat, qui eorum procurauit absentiam. nam et uos profecto in rem tantam, quia solis perferenda inponitur no
Abbreviated transcription (Latin):
fugere omĩa nr̃e lucubrationis opus¬
cuia m hanclibelli parem contulimꝰ.
nicħq ame aliud actum est illo die. ut
ualitudini parcerem. nisi quod ante ce¬
nam cum ip̃is dimidrum uolumẽ uir¬
gilii audite cotidie solitus eram. nichil
nob̾ ubiq anud qua rerũ modũ consi¬
d̾antib. qũe non ꝓbare nemo potest. sẽ¬
tire autẽ cum quicquid aliud stridio se
agit difficillimum atq carissimũ. De¬
inde post tridie bene mane alacres ad
solitum locum ꝯuenimus. in eo qd̃ cõ¬
cedimus. Et ego atcentis in me ambo¬
b: hic esto inquã licenti quantũ pote
et tu quidem tigeti. Nec .n. parua tes a¬
gitur. De ordine quetimus. Quidego
nunc quasi in scola illa unde me quõ
enasisse gandeo constitutus copiosis¬
sime atq ornate uob̾ ordinem laudẽ:
Accipite si uultis. ĩmo facite ut uelitis
quoneq qricqũa de huiꝰ iaude bre¬
mus. neq ut michi udetur uetuit dici p̃t

Expanded text:
fugere? — omnia nostrae lucubrationis opusfugere? — omnia nostrae lucubrationis opuscula in hanc libelli partem contulimus nihilque a me aliud factum est illo die, ut ualetudini parcerem, nisi quod ante caenam cum ipsis dimidium uolumen Uergili audire cotidie solitus eram, nihil nobis ubique aliud quam rerum modum considerantibus, quem non probare nemo potest, sentire autem, cum quisque aliquid studiose agit, difficillimum atque rarissimum. Deinde postridie bene mane alacres ad solitum locum conuenimus in eoque consedimus. et ego attentis in me ambobus: Hic esto, inquam, Licenti, quantum potes, et tu quidem, Trygeti; nec enim parua res agitur: de ordine quaerimus. quid ego nunc quasi in schola illa, unde me quoquo modo euasisse gaudeo, constitutus copiose atque ordinate nobis ordinem laudem ? accipite, si uultis — immo facite ut uelitis — quo neque quicquam de huius laude breuius neque, ut mihi uidetur, uerius dici potest.