comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est illud ꝙ fit. Naturon. bonũ est:
ũ gr̃e. In natura non gͣ naturam. Q gͦ
ex nacura sola bonũ est. in sola natura
⁊ nũcum simł ⁊ p̃miũ illius est. Itaq qd̃
sine caritate in sola nacura fit ad illd̾ ꝙ
in deo est supͣ naturam p̾miũ non per¬
tingit. liquet ergo qr bonũ oꝑando sũm̃
bonũ non meretur. nͥ is solum qui id
ꝙ facit bonũ pp̃ sũm̃ boñ oꝑatur. cuis
m̾eri deũ : fac qd̾ facis pp̃ deum. Hoc ergo
dũc de cancate qr uirtus ẽ uirtutum

Expanded text:
bonum est illud quod fit. Naturae enim bonum est e; in natura, non supra naturam. Quod ergo ex natura sola bonum est in sola natura et meritum simul et praemium illius est. Itaque quod sine charitate in sola natura fit ad illud quod in Deo est supra naturam praemium non pertingit. Liquet ergo quod bonum operando summum bonum non meretur nisi is solum qui id quod facit bonum propter summum bonum operatur. Vis mereri Deum, fac quod facis propter Deum. Hoc ergo dicunt de c
Abbreviated transcription (Latin):
potuerũt. qui in ea ꝑseueracuri ñ fuerũt:
Mirũ est. ligo fides fides nõ fuit q̃ aliqñ
fides esse desiit. Quare non siłr dicis. qͥa
nũ qm albus fuit. qui aliqñ albus esse
memoratur: Ꝙ .n. quis ñqmͣ fuit nũqͣm
esse desiit. Quapp̃ qui aliqñ amare desiic
constat ꝓfecto qr prius qm amare desine¬
ret amauit. S uerus inquis amor non
fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec uerũ
odiũ fuit ꝙ ad cempus fuit. nec uẽ albꝰ
fuit qui ad tempus albus fuit. Quis h
dicat: Ergo uera diło fuit ⁊ uere fuit. ꝙͣ¬
diu fuit. ⁊ si scd̾m aliquẽ mod̾ uera ñ fuit
ĩ eo quod desiit qñ iam uerũ nõ fuit. Si d

Expanded text:
potuerunt, qui in ea perseveraturi non fuerunt? Mirum est. Ergo fides, fides non fuit, quae aliquando fides esse desiit. Quare non similiter dicis quod nunquam albus fuit, qui aliquando albus esse memoratur? Quod enim quis nunquam fuit nunquam esse desiit. Quapropter qui aliquando amare desiit, constat profecto quod prius quam amare desineret, amavit. Sed verus, inquis, amor non fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec verum odium fuit quod ad tempus fuit. Nec vere albus fuit, qui ad tempus albus fuit. Quis hoc dicat? Ergo vera dilectio fuit, et vere fuit quandiu fuit, etiamsi secundum aliquem modum vera non fuit, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siłr qui proximi fuer̃ postꝙͣ abalienari
semꝑ fons ꝓpͥus de quo ñ ꝯmunicat alie¬
nus. Alienus enĩ ꝯmunicare non pocest.
⁊ tñ qui alienus ẽ proximꝰ esse pot̃ Caritatem
malus hr̃e non pocest. s qui malus ẽ bonus
essep᷑. qñ bonus ẽẽ incip̃: caritatem habere
incipit. ⁊ qñ bonus ẽẽ desinit: caritatem
babere desinit. ⁊ nũqͣm caritatem nͥ bonuꝰ
hrẽ pot̃. qr caritatem habere ⁊ simulmalꝰ
esse nemo pot̃. Dicis iter̃ Si aliqñ carita
semel hĩta amittit᷑. quid est ꝙ dicit scͥptã.
qui amicus ẽ semꝑ diligit: Si .n. qͥ diligit
amicus est. ⁊ qui amicus est. semꝑdiligit.
ꝓfecto qui diligit sꝑ diligit. Qui aut̃ sꝑ
diligit ñqͣm caritatem amictit. Si igitur
uera est sc̾ptura. ⁊ qui diligit semꝑ dilig̃.
qui semel caritatem bt̃ nũqͣm illam am

Expanded text:
r qui proximi fuerunt postquam abalienari semper fons proprius de quo non communicat alienus. Alienus enim communicare non potest; et tamen qui alienus est proximus esse potest. Charitatem malus habere non potest, sed qui malus est bonus esse potest. Quando bonus esse incipit, charitatem habere incipit; et quando bonus esse desinit, charitatem habere desinit; et nunquam charitatem nisi bonus habere potest, quia charitatem habere et simul malus esse nemo potest. Dicis interum: Si aliquando charitas semel habita amittitur, quid est quod dicit Scriptura: Qui amicus est, semper diligit? Si enim qui diligit amicus est; et qui amicus est semper diligit; profecto qui diligit semper diligit; qui autem semper diligit, nunquam charitatem amittit. Si igitur vera est Scriptura et qui diligit semper diligit; qui semel charitatem habet, nunquam illam am
Abbreviated transcription (Latin):
sin ꝓpm̃ uocati s̃ scĩ. ut sinc elc̃. Non enim
ꝑiit filius ꝓmissionis s ꝑditõis. Ac ꝑ hoc
nullus predestinatoꝵ ex bono in malũ
nutatus. finit hanc uitam. Qñ sic est or¬
dinatus ⁊ iõ xp̃o datus. ut ñ peroat. s ha¬
beat uicam eternam. de quib ait ioħes.
non pecrauit usq ad mortem. s ueniã pe¬
uicendo meruit. De ħ siquid̃ ꝑccõ ad mortẽ
ante memiuit. Noh̾es hiis uerb̾. Est pcc̃m ad
mortẽ. ꝙ statim subiũxit. Scimus qm̃ oĩs

Expanded text:
situm vocati sunt, ut sint electi. Non enim periit filius promissionis, sed perditionis. Ac per hoc nullus praedestinatorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam, quoniam sic est ordinatus et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. De quibus ait Joannenon peccavit usque ad mortem, sed veniam poenitendo meruit. De hoc siquidem peccato ad mortem, ante meminit idem Joannes his verbis: Est peccatum ad mortem . Et statim subjunx
Abbreviated transcription (Latin):
caturi p̃sciti fuer̃: Si .n. p̃destinatõ imꝑe¬
diri ũ potest. nec p̃scĩa falli potest. Si autẽ
p̃scĩa uocandi non infert nccĩtatem. nec
predestinatõ dampnacõis collit possibłi ͭͤ
Uis adhͨ audire qͥd dicat aug̃. quia mͥ nõ
credis: Audi qui sunc qui diligũt. ⁊ qui
sũt qui ꝑseu̾aturi sũt. ⁊ quid sic unicas di¬
lectõis. ⁊ q̃ sic unitas predestinacõis. Scimꝰ¬

Expanded text:
sciti fuerunt? Si enim praedestinatio impediri non potest, nec praescientia falli non potest. Si autem praescientia peccandi non infert necessitatem, nec praedestinatio damnationis tollit possibilitatem. Vis adhuc audire quid dicat Augustinus; quia mihi non credis, audi qui sunt qui diligunt, et qui sunt qui perseveraturi sunt; et quae sit unitas dilectionis, et quae sit unitas pr
Abbreviated transcription (Latin):
qui cñ in bono ꝓpoĩto constitutus. adn
iniquitatem non imputant᷑. q̃r non
siłr in hiis qui ad iniquitatẽ declinauer̃
ex usu pret̾ite uirtutis. ⁊ in malo ꝓpoĩto
affectõnes quedam amissi sũ cornpti
boni aliqũ suꝑesse dicantur. que quidẽ
sine ꝓpoĩto bone uolũtatis ex usu siũ ex
natura ĩesse possunt. s sñ ipõ iustĩe mitũ¬

Expanded text:
qui tamen in bono proposito constitutis ad iniquitatem non imputantur; quare non similiter in iis qui ad iniquitatem declinaverunt ex usu praeteritae virtutis etiam in malo proposito affectiones quaedam amissi sive corrupti boni aliquando superesse dicantur, quae quidem sine proposito bonae voluntatis ex usu sive ex natura inesse possunt; sed sine ipso meritu
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõnem quid̾ dĩ habent s caritatẽ non
habent. ꝓ eo ꝙ non omẽm dilectõnem dei
caritatem applłandam putant. nͥ eam
solam que usq in finem ꝑseu̾at. S hoc
aliud diłonem. aliud caritatem sonare ꝑ¬
pucet. qr alt̾m lacinũ. alt̾m grecũ uoca¬
bulũ esse putet. Scriptura sacra nob̾ dic̃.
qr dilectõ caritas ẽ. ⁊ qr dilectõ dei semper
bona est. Non nob̾ dicit. qr ille diligit uñ
facit ⁊ qr iste diligit male facit. Aug̃. dic̃¬
in finem nõ ꝑmanere. ⁊ bonã uocat diłonẽ
dei. ⁊̃ in biis qui ñ sũt ꝑmansuri in illa. et
isti nescio quot spẽs caritatũ in uener̃ more
pigm̃tarioꝵ in nũdinis declamacõnũ stul¬
carũ. Dicunt non de onuĩ caritate inclłigẽ¬
dum qd̃ dr᷑. caritas semel hĩca uõ amitti. sed
de ꝑfc̃a tm̃. ꝙ si ego illos int̾rogo que sit illa

Expanded text:
i habent, sed charitatem non habent; pro eo quod non omnem dilectionem Dei charitatem appellandam putant, nisi eam solam quae usque in finem perseverat. Sed hoc aliud dilectionem, aliud charitatem sonare putet, quia alterum latinum, alterum graecum vocabulum esse putet. Sacra Scriptura nobis dicit, quod dilectio charitas est, et quod dilectio Dei semper bona est. Non nobis dicit, quia illud diligit bene facit, et quia iste diligit male facit. Augustiin finem non permanere; et bonam vocat dilectionem Dei, etiam in iis qui non sunt permansuri in illa; et isti nescio quot species charitatis invenerunt, more pigmentariorum in nundinis declamationum stultarum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur charitas semel habita non amittitur, sed de perfecta tantum. Et si ego i
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid eg̾int pcc̃m nõ esse compbatur.
Eant ergo nũc cum caricate sua. ⁊ faciãt
nũc qͥcquid uolunt. qr magnos defẽsoreᷤ
hũt. alios quid̃ defensores ꝙ caritatẽ nõ
anuctant alios autẽ concedentes ũ qͥcꝙͥ
uolũt cũ caritate faciant. S dicunt. Si
dauid pecrando caritatem amisit. quõ gͦ
recedebat a dauid ab eo die ⁊ deinceps: Si
potuerit. ⁊̃ si scd̾m donũ caritatis recessĩt:
Nõne ⁊ in ilł siũ cũ ilł remanet. quos sa¬
dentes custodit ne ꝑeant. quos tamĩ stanteᷤ
nec custodit ne cadant: Iustus cũ cecid̾it ñ
collidet᷑. qr doꝰ supponit manũ suam. Q gͦ:
Si p̃scns erat dũs stanti quare lapsus est:
ꝙ si p̾sens nõ erac cadenci qͣre collisus
non est: Si .n. ten̾et᷑ nõ laberecur. ⁊ itẽ.
Si manus ñ suppon̾et᷑ collid̾et᷑ ꝓpt̾ hoc
ergo collisus ñ÷. qr cecidit suꝑ mañ. Si
manus suꝑ eum ñ cecidiss collisus fu¬
isset. Qui cecidĩt inquit suꝑ lapidem

Expanded text:
erint, peccatum non esse comprobatur. Eant ergo cum charitate sua et faciant quidquid voluerint; quia magnos defensores habent alios quidem defendentes, quod charitatem non amittant, alios autem concedentes, ut quidquid volunt cum charitate faciant. Sed dicunt: Si David peccando charitatem amisit, quomodo piritus Domini non recedebat a David ab eo die et deinceps? Si potuerit, etiamsi secundum donum charitatis recesserit. Nonne et in illis sive cum illis remanet quos cadentes custodit ne pereant, quos tamen stantes non custodit ne cadant? Justus cum ceciderit non collidetur; quia Dominus supponit manum suam . Quid ergo? Si praesens erat Dominus stanti, quare lapsus est! Et si praesens non erat cadenti, quare collisus non est? Si enim teneretur, non haberetur. Item si manus non supponeretur, collideretur. Propter hoc ergo collisus non est; quia cecidit super manum. Si manus super eum cecidisset collisus fuisset: Qui ceciderit, inquit, super lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit caritas non agens ꝓperã. uͥ ĩnocens
opp̾mitur ñ querens q̃ sua sũt. qñ aliena
rapiunt᷑. Ostendant michi ħ si possũt
dilectõnem q̃ plenitudo legis est. ubi ⁊ pre¬
cepta legis uiolantur. ⁊ iusnature corrũ¬
picur. lex dic̃. Non occides. nõ mechab̾is. nõ
concupisces uxorem ꝓximi tui. Si carita᷑
hic est plenitudo legis ħ est. Si plenitu do
legis ẽ quõ p̃uaricatõ esse pocest: Si calia
facientem caritatem huĩsse dicũt. qrͣ nõ

Expanded text:
fuit charitas non agens perperam, ubi innocens fuit charitas non agens perperam, ubi innocens opprimitur, non quaerens quae sua sunt, quando aliena rapiuntur. Ostendant mihi hic si possunt dilectionem quae plenitudo legis est, ubi et praecepta legis violantur; et jus naturae corrumpitur. Lex dicit: Non occides. Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui . Si charitas hic est, plenitudo legis hic est. Si plenitudo legis est, quomodo praevaricatio esse potest? Si talia facientem charitatem habuisse dicunt; quare non
Abbreviated transcription (Latin):
tis loqui que ĩ fucuro habebicur. ne suꝑ¬
fluo de illa loqui ꝯuĩcant᷑. que ad banc
uitam non ꝑtinet. Ergo ñ inueniũt qͣm
caritatem hic perfc̃am dicant. nͥ illã que
non amicticur. & rursũ cũ assigre uolẽ¬
que sit illa caritas que ñ amictitur. nõ
ĩueniũt. quid dicant nͥ illa que ꝑfecta.
Ita c̾culũ faciũt ĩuoluentes sem ipõs. qr
quo exeant ũ habent. Postremo tanca
erroris caligine ĩuoluũtur. ut dũ ꝑtina¬
citer caritatem semel hĩcam contendũt
nõ posse amitti.asserẽ incipiant eam a
quibdam ñ solũ mĩora pcc̃a. s c̾nũ alia
quoq ⁊ dampnabilia ex delib̾atõne ꝓpe¬
crantib retineri. dauid adult̾ũ ⁊ homici¬
dam caricatem dei hũisse dñt qñ libid̾i
seruiens in uxorem ꝓximi sui uolandã
curpitudĩs fren ^ laxauit ⁊ ad eamdem pꝰca¬
cͣpitudĩem cegendam. illũ ip̃m cuiꝰ chorũ
fodo uiolau̾ãt ĩnocentẽ ⁊ ristũ crudeli ꝓ¬
dicione extiuxit. Dicant mͥ ubi tunc

Expanded text:
tis loqui quae in futuro habebitur, ne superfluo de illa loqui convincantur quae ad hanc vitam non pertinet. Ergo non inveniunt quam charitatem hic perfectam dicant nisi illam quae non amittitur. Et rursum cum assignare volilla charitas quae non amittitur, non inveniunt quid dicant nisi illa quae perfecta est. Ita circulum faciunt, involventes semetipsos, quia quo exeant non habent. Postremo tanta erroris caligine involvuntur, ut dum pertinaciter charitatem semel habitam contendunt non posse amitti, asserere incipiant eam a quibusdam non solum minora peccata, sed criminalia quoque et damnabilia ex deliberatione perpetrantibus retineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem tegendam illum ipsum cujus torum foede violaverat, innocentem et justum crudeli proditione exstinxit. Dicant mihi ubi tunc
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. qͥ in unitate eccłie sũt perire nõ
possũt. Hoc est qd̾ dicẽ uoluisti. Qui in cari¬
tate sunt ꝑire ñ possũt. Siue caricatem
siue unitatem nomines: idem est qr unitaᷤ
est caritas. ⁊ caritas est unitas. Qui ergo
ꝑire potest. Ibi ꝑire non potest. s in de exire
⁊ ꝑire pot̃. Qui ibi manet ꝑdicõnem non
timet. Caueat ip̃e ne egrediatur foras. Intͦ
poĩtis ꝑ dicõ non ẽ sicut biis qui foris sunt:
salus non est. Qui incip̃ exire incip̃ ꝑire:
Cum aut̃ foris poĩtus ad caritatẽ reuertit᷑.
ad salutem reꝑatur. Quid amplius q̃ris:
fortassis aliam unicacem eccłie int̾p̃cari
uoles. de qua ueracit̾ dic̾e possis. qr idc̾to
ĩ illa uullus ꝑibit qm̃ de illa muꝰ exibit.¬

Expanded text:
Scriptura: Qui in unitate Ecclesiae sunt, perire non possunt, hoc est quod dicere voluisti: Qui in charitate sunt, perire non possunt; sive charitatem, sive unitatem nomines idem est, quia unitas est charitas, et charitas unitas. Qui ergo perire potest. Ibi perire non potest; sed inde exire et perire potest. Qui ibi manet, perditionem non timet. Caveat ipse ne egrediatur foras. Intus positis perditio non est, sicut iis qui foris sunt salus non est. Qui incipit exire incipit perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, ad salutem reparatur. Quid amplius quaeris? Fortassis aliam unitatem Ecclesiae interpretari voles, de qua veraciter dicere possis, quod idcirco in illa nullus peribit,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ: Non aliud ab ipo s ipm̃. ħ est gratis¬
amare. si aliud q̃reresab ip̃o gratis non
amares. Nunc autẽ non aliud queris
proeo ꝙ amas. ⁊ tñ aliquid queris ⁊ desi¬
deras in eo ip̃o qd̃ amas. Alioqͥn ñ amareᷤ
si non desiderares. s aliud ꝓ ipõ. aliud in
ip̃õ. Si ꝓ ip̃o aliquid amas. m̾cennartꝰ es.
Si in ipso amas ⁊ ip̃m amas filius es. Eciã
si uitam et̾nam aliud aliquid esse cogica¬
ueris. ⁊ diuersũ ab ip̃o bono qd̃ deus est.
⁊ ꝓ ip̃o adipiscendo cm̃ seruieris. non est
zebedei qͥ cũ sessum dext̾e ⁊ sinistre pecier̃
in regno eius: quiddam aliudcogitauer̃
alienũ. ⁊ diuersũ ab isto bono. ⁊ pro eo
ad ipiscendo aliꝗͣdiu illi adheserunt. donͤ
increpaci ⁊ mutati i̾catem cognouer̃t
⁊ intencõnem correx̾unt. Putauerũt enĩꝙ
deo seruiend̾ ess ꝓ eo ꝙ ip̃e non ess. quia
ñ incellexerũt ipm esse bonũ ꝙ solũ amãd̾

Expanded text:
abere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, et diversum ab ipso bono quod Deus est, et pro ipso adipiscendo tantum servieris, non est Zebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bon
Abbreviated transcription (Latin):
fides que ꝑ diłonem oꝑatur ꝓfecto aut oĩo
non deficit aut siqi sũt quoꝵ defic̃ reꝑa¬
tur anteqm uita ista finiatur. ⁊ deleta q̃
int̾currãt iniquitate. usq in finẽ ꝑseue¬
rencia deputatur. Qui u̾o̾ ꝑseu̾aturi nõ sũc
tales eos uice huiꝰ finis ĩueniat. ꝓculdubio
nͨ illo tp̃ie quo bñ pieq uyxer̃ in istoꝵ nu¬
mero cõmputandi sũt. Non .n. sũt a massa
illa ꝑditõnis p̾scĩa dei ⁊ predestinacõe discti

Expanded text:
ilectionem operatur , profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae incurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, tales eos vitae hujus finis inveniat, procul dubio nec illo tempore quo bene pieque vivunt in istorum numero computandi sunt: non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti.
Abbreviated transcription (Latin):
cunc ñ erit. non qr tunc nulla erit sed qr
alia erit. Omĩa ergo ista cũ ip̃a uita ex¬
cidunt. qr ñ ꝑmanent postea. qñ uidebr᷑
qui credicur. ⁊ habebitur qui sꝑat᷑ Cari¬
cas autẽ ñqͣm excidit. qm̃ ⁊ ħic est et
sicut finem ñ bẽbit ũqm inspectõ. sicuc
nũqͣm seꝑabitur a contemplacõe: sic ñ¬
qͣm euacuabitur a diłone. s sꝑ uidebimꝰ¬

Expanded text:
unc non erit. Non quia tunc nulla erit, sed quia alia erit. Omnia igitur ista cum ipsa vita excidunt, quia non permanent postea quando videbitur qui creditur, et habebitur qui speratur. Charitas autem nunquam excidit, quantum hic est et sicut finem non habebit unquam inspectio. Sicut nunquam separabimur a contemplatione, sic nunquam evacuabimur a dile
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui proximi sũt alieni fĩ possũt rece¬
dendo: Si .n. accedẽ possũt qui longe sũt
possũt ⁊̃ reced̾e qui ꝓpe sunt. Qͥ accedũt re¬
conciliant᷑. qui recedũt ab alienant᷑  Si aut̃
qui recõciliati sũt proxĩ sũt. ergo ⁊ qui ab¬
alienati sũt alieni sũt. Tam̃ qm̃diu pro¬

Expanded text:
ii qui proximi sunt alieni fieri possunt recedendo? Si enim accedere possunt qui longe sunt, possunt etiam recedere qui prope sunt. Qui accedunt reconciliantur, qui recedunt abalienantur. Si autem qui reconciliati sunt proximi sunt, ergo et qui abalienati sunt alieni sunt, tamen quandiu pro
Abbreviated transcription (Latin):
excidit qr semꝑ manet. Non .n. dix̃ aulłi
excidit. s ñqͣm excidit. qr non in omĩbus
manet. ⁊ tñ sꝑ manet: in quib manet..
Nam si pp̃ea non semꝑ manet qi nõ oĩb
man. ergo nec fides nec spes ħ man. qr ñ
in omĩb manet. Multi .n. a fide ⁊ spe q̃
in dm̃ ẽ recesserũt. ⁊ fidem ⁊ spem ip̃am ꝙͣ

Expanded text:
et. Non enim dixit a nullis excidit, sed nunquam excidit quia non in omnibus manet, et tamen semper manet in quibus manet. Nam si propterea non semper manet quia non in omnibus manet, ergo nec fides aut spes hic manet, quia non in omnibus manet. Multi enim a fide et spe quae in Deum est recesserunt, et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nec malus qui uon ht̃ non potest acqͥrẽ.
Quod si uerũ esse constic̾it. nec stacim ti¬
mend̾ est nec sꝑand̾ iacenti Nos in temꝑe
sumꝰ. uͥ incerta uoluũt᷑ omĩa. ⁊ cu mͥ de
cemꝑe ecernitatem facis: Scripcura dic̃.
⁊ tu nescio unde ꝯtendis. qr stat nũqm
cadit: Quare ergo dcm̃ est qui stat ui¬
deat ue cadat: Utinam uerũ oss si tamen
iustũ ess. ut in hac uita omĩs qui bonꝰ:¬
malus esse ñ poss. S nũc uita ista ħ br̃e ñ
debet in qua ⁊ mali expectant᷑ ut boni fi¬
aut. ⁊ boni ꝓbantur si ad iniqͥtatem nõ de¬
dinant. Getra hanc uitam quidã mali st̃
qui boni esse non possunt ⁊ boni quidam
sunt qui siłr mali esse ñ possũt. quia illi ꝑ
maliciam ligati sunt. isti ꝑ gr̃am cõfũirati
S ⁊ in bus quos ncãtatem nacura ã ex
se mutabił est uullatenꝰ oꝑat ᷑ quia in

Expanded text:
qui non habet potest acquirere; quod si verum esse constiterit, nec stanti timendum est, nec sperandum jacenti. Nos in tempore sumus ubi incerta volvuntur omnia, et tu mihi de tempore aeternitatem facis? Scriptura dicit  tu nescio unde contendis quod qui stat nunquam cadit? Quare ergo dictum est: Qui stat videat ne cadat? Utinam verum esset si tamen justum esset, ut in hac vita oms esse non posset. Sed nunc vita ista hoc non habere debet, in qua et mali exspectantur ut boni fiant, et boni probantur, si ad iniquitatem non declinant. Extra hanc vitam quidam mali sunt, qui boni esse non possunt; et boni quidam sunt qui similiter mali esse non possunt; quia illi per malitiam ligati sunt, isti per gratiam confirmati. Sed et in iis quoque necessitatem natura quae ex seipsa mutabilis est nullatenus operatu
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste non uideatur: Quid ⁊̃ tunc po¬
cerit sꝑari futurũ qñ omĩa presencia er̃
non est fides. ꝙ iterũ. Quod uidet qͥs quid
sꝑat: Ergo illic non credes. Non dico qͥa
totũ bñs nich futurũ exspectabis. Nũꝙͥ
siłr dico qr illic non amabis: Ergo qͣnͣdo
adbuc nõ habuisti dilexisti. ⁊ nõ amab̾
qñ habeb̾: Absit. Inmo młto mag̃ cũc
amab̾. qñ quẽ amab̾ uideb̾. ⁊ quẽ uideb̾
habeb̾. Non enĩ sic est amoriste u̾ absens
diligatur. ⁊ presens fastidiatur. Ergo
cunc ⁊̃ amabis. ⁊ młtomag̃ amab̾is et
remanebit caricas. qñ fides ⁊ spes ampliꝰ
Siue ꝓpħie enacuabuntͦ. siue lingue ces¬
sabunc. siũi scĩa destruetur. Omĩa enĩ ħ¬

Expanded text:
nifeste non videatur? Quid etiam tunc ponifeste non videatur? Quid etiam tunc poterit sperari futnon est fides ; et iterum: quod videt quis quid sperat . Ergo illic non credes. Non dico quia totum habens nihil futurum exspectabis. Nunquid similiter dico quod illic non amabis? Ergo quando adhuc non habuisti dilexisti et non amabis quando habebis? Absit! Imo multo magis tunc amabis quando quem amabis videbis, et quem videbis habebis. Non enim sic est amor iste, ut absens diligatur, et praesens fastidiatur. Ergo tunc etiam amabis, et multo magis amabis, et remanebit charitas quando fides et spes amplius Sive prophetiae evacuabuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur. Omnia enim
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo illic mali sunt boni esse non
possunt. ⁊ siłr qui boni sũt mali esse nõ
possunt. B enĩ eternitatis est ⁊ ĩmuta¬
bilitatis ut illic de alto in aluid tͣnsituͦ
esse nõ. possit. Uic autẽ qͣm uiu muca
ialus esse potest. Et si forte aliquis ica
bonus inueniatur. qui sꝑ bonus sic ids̃
ipẽ tamen qui bonus est malus eẽ pot̾
qmͣ diu ille qui malus ẽ bonus esse pot̃.
condicõ una est in tempore. S dicis. qͥ
gͥ sibi uult auctoritas que dicit. caritas
nũqͣm excidit: Audi quid. Tu forcassis
sic incolligebas. ꝙ ex quo semel habet᷑
amplius nõ amiccit᷑. Noluit hoc dic̾e
scriptura. s aliud qd̾ cu quid̃̾ idcirco ñ¬
recte incellexisti. qr ip̃am scripturam ñ
bene inspexisti. Quid ergo: Quid dicit
uita. qͣmdiu ꝙ non uidecur credicur.
⁊ sꝑacur ꝙ exspectatur ⁊ desid̾atur quod
amatur. Cũ autẽ finem acceꝑit uita ħ.
⁊ onũa fc̃a fiũint manifesta. quid erit o¬
occultũ ꝙ credatur. qñ nicħ erit qd̾ ma¬

Expanded text:
sse non possunt. Similiter qui boni sunt, mali esse non possunt. Hoc enim aeternitatis est et immutabilitatis, ut illic de alio in aliud transitus esse non possit. Hic autem quandiu mutab esse potest. Et si forte aliquis ita bonus inveniatur qui semper bonus sit, idem ipse tamen qui bonus est, malus esse potest, quandiu ille qui malus est bonus esse potest. conditio una est in tempore. Sed dicis: Quid ergo sibi vult auctoritas quae dicit: Charitas nunquam excidit? Audi quid: Tu fortassis sic intelligebas, quod ex quo semel haberetur amplius non amitteretur. Noluit hoc dicere Scriptura, sed aliud quod tu quidem idcirco recte non intellexisti, quia ipsam Scripturam non bene inspexisti. Quid ergo? Quid dicit vita, quandiu quod non videtur creditur, et speratur quod exspectatur, et desideratur quod amatur. Cum autem finem acceperit vita haec et omnia facta fuerint manifesta, quid erit occultum quod credatur quando nihil erit quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ bonũ siũe ueracis. s sequit᷑ aliud
ut cũ illa ingrediatur ⁊ ꝓ illa suscipiat᷑.
lumĩe. Si .ii. caritas lumen est error uõ ⁊
stultĩa tenebre sunt. ubi caritas ẽ clarita
ẽ. ⁊ nõ estin ip̃a qui palpando incedit. Qui
enĩ in caricate ẽ auc ambulat ⁊ uid. aũ
stat ⁊ non p̃sumitultͣ quam uidet. Qra¬
diu uo̾ in lumĩe est. siũscet siũ ambulet

Expanded text:
cipium bonum sententiae veracis. Sed sequitur aliud ut cum illa ingrediatur et pro illa suscipiatur. lumine. Si enim charitas lumen est, error vero et stultitia tenebrae sunt. Ubi enim charitas est, claritas est, et non est in ipsa qui palpando incedit. Qui enim in charitate est aut ambulat, aut videt, aut stat et non praesumit ultra quam videt. Quandiu vero in lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ũ diligit ꝓxm̃ suũ sicut se ipm. Qui aut̃
nõ dilig̃ proxim̃ quẽ uidet quõ pot̃ deũ
dilig̾ẽ quem ñ uidet: Isti ergo qui aliqũ
oꝑantur iniquitatem. dicant quõ hãnc
ũ ulłi stulti. ⁊ non incelligentes id qd̾ hõ
est. qui putabant q̃dam pcc̃a eciam cum
delib̾acõne ꝓpetrata eiusmoi esse. ũ de ip̃is
homo uaciter dic̾e poss. Non ego operor

Expanded text:
git proximum sicut seipsum. Qui autem non diligit proximum quem videt, quomodo potest diligere Deum quem non videt? Isti ergo qui aliquando operantur iniquitatem dicant quomodo habeant nonnulli stulti et non intelligentes in quod homo est, qui putabant quaedam peccata etiam cum deliberatione perpetrata ejusmodi esse, ut de ipsis homo veraciter dicere: posset Non ego operor
Abbreviated transcription (Latin):
est nõ nisi ip̃e oꝑatur. Si ergo ꝑ ꝓpͥam
uolũcatem oꝑant᷑ iniqͥtatem non hñt
utiq caritatem: & quid dicent: Conue¬
niant cõscĩam suam. ⁊ mod̾ont᷑ scĩã suã.
Conscĩa hũilietur ne scia infletur. Nõ g ͦ
de iustĩa presumant. ne forte ꝑ ip̃am fse
iustĩe p̃sumpcõnem sciam u̾itatis. amit¬
cant. Dicũc qr qͥ semel caricatem hab¬

Expanded text:
est, nonnisi ipse operatur. Si ergo per propriam voluntatem operantur iniquitatem, non habent utique charitatem. Et quid dicent? Conveniant conscientiam suam, et moderentur scientiam suam. Conscientia humilietur, ne scientia infletur. Non ergo de justitia praesumant, ne forte per ipsam falsae justitiae praesumptionem scientiam veritatis amittant. Dicunt quod qui semel charitatem hab
Abbreviated transcription (Latin):
sicuc te si illũ dilig̾em odio hñs me ip̃m.
Scd̃m hũcitaq mod̾ nõ nͥ duo sũt p̃cepta
caritatis. pͥmũ de dilectõne dei. in qͦ homo
ueraciter diligit se ip̃m. scd̃m de diło ne
lunt: ut caritatẽ laudare incipiant
contͣ uĩtatem. ꝙ ñ est tñ laus caritatis:
uͥ est ĩiuria u̾i̾tatis. Dicũt caritatẽ talẽ

Expanded text:
sicut teipsum, si illum diligerem odio habens meipsum. sicut teipsum, si illum diligerem odio habens meipsum. Secundum hunc itaque modum nonnisi duo suntcharitatis. Primum de dilectione Dei, in quo homo veraciter diligit seipsum; secundum de dilectione lunt, ut charitatem laudare incipiant contra veritatem; et non est tamen laus charitatis ubi est injuria veritatis. Dicunt charitatem talem
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ de diłone securus amato ⁊ amanti ĩ
dulcedine diłonis de seꝑatõne ꝯmĩabat᷑
non qr illius seꝑatõnem diligebat s qi
alt̾ius ꝯũctõnem optabat. In eo autẽ
ꝙ. ꝓximi bonũ amat. ⁊ proximo bonũ
amat. bonũ suũ amat ⁊ sibi amat. quia
bonũ sibi ẽ bonũ proximi sui si amat ł
cius possidetur. S uicis qd̾ maius boñ ẽ
magis diligend̾ est. Maius autẽ bonũ est
duos saluari qͣm unũ. Quapp̃ si optõ daca
fu̾it ꝙͥ malim ego eligẽ debeo ut multi
saluentur. qͣm ego solus. Hic ergo nõ actẽ¬
dis qr maius bonũ mͥ est ut saluus fiã ego
solus. ⁊ płes pereant qͣm ut ꝑeam ego soluᷤ.
⁊ młti saluent᷑. Qd̾ autem maiꝰ bonũ mͥ ẽ
ut diligam bonũ meũ. illud maxime ꝙ
uerũ est bonũ. ⁊ post illud. ⁊ scd̾m illud di¬
ligam bonũ ꝓximi mei. Scdm me ⁊ pꝰt me
Alioqͥn non staret diliges proximũ tuũ

Expanded text:
quasi de dilectione securus amato et amanti in quasi de dilectione securus amato et amanti in dulcedine dilectionis de separatione comminabatur; non quia illius separationem diligebat, sed quia alterius conjunctionem optabat. In eo autem quod proximi bonum amat et proximo bonum amat, bonum suum amat et sibi amat, quia bonum sibi est bonum proximi sui; si amat icius possidetur. Sed dicis: Quod majus bonum est, magis diligendum est; majus autem bonum est duos salvari quam unum: quapropter si optio data fuerit quod malim, ego eligere debeo ut multi salventur quam ego solus. Hic ergo non attendis quod majus bonum mihi est, ut salvus fiam ego solus et plures pereant, quam ut peream ego solus et multi salventur. Quod autem majus bonum mihi est, situm est ut diligam bonum meum, illud maxime, quod verum est bonum; et post illud et secundum illud diligam bonum proximi mei. Secundum me et post me, Alioquin non staret: Diliges proximum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
deũ diligit conseqñs erat ut ñ tm̃ dilig̾et
proximũ qͣntũ deũ si eum tantũ dilige¬
ret qnͣtũ se ip̃m. Propt̾ea non illi dicitur
ut illũ tantum diligat s ut in eo in quo
se diligit illũ diligat. ⁊ ꝙ sͥcupit illi cu¬
sibi. deinde illi. Non .n. amat illũ sicut se.
nec prius amet se. ꝙ in corporalib quidẽ
bonis q̃ in cantũ aliqñ coartant᷑ ut qd̃
ab imo solo possidetur ad alt̾ius usũ trã¬
sire nõ possit nisi ab eo a quo possidetur
totum recessi̾t si gratuita caritate. ⁊ ꝓpt̾
aut diłonem hõ se supͣ debitũ ũexcollat.
nichꝰ proximo impende cogitur. quod sue
non pot̃: pͥmũ faciat qd̾ pͥmũ faciend̾ ẽ.
De reliquo .n. si deest effectus. suffic̃ affectꝰ
ẜ fortassis pp̃ hũc affectũ ostendend̾ moyseᷤ
de libro scripto deleri petiit. ⁊ paulus pro
deum pp̃ hoĩem ꝑd̾e uellent s qr deum si
fi poss sũ proximo quẽ diligebant possi¬
dere uollent. Affectus enĩ loquebatur. ⁊

Expanded text:
um diligit Deum, consequens erat ut tantum diligeret proximum quantum Deum, si eum tantum diligeret quantum seipsum. Propterea non illi dicitur ut illum tantum diligat, sed ut in eo in quo se diligit, illum diligat; et quod sibi cupit, illi cusibi, deinde illi. Non enim amat illum sicut se, nisi prius amet se. Et in corporalibus quidem bonis quae in tantum aliquando coarctantur, ut quod ab uno solo possidetur, ad alterius usum transire non possit, nisi ab eo a quo possidetur totum recesserit; si gratuita charitate et propaut dilectionem homo se supra debitum non extollat, nihil proximo impendere cogitur, quod sine non potest, primum faciat, huod primum faciendum est. De reliquo enim si deest effectus, sufficit affectus. Et fortassis propter hunc affectum ostendendum, Moyses de libro scripto deleri petiit, et Paulus pro Deum propter hominem perdere vellent; sed quia Deum, si fieri posset, sine proximo quem diligebant possidere vellent. Affectus enim loquebatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerus amicus ⁊̃ qñ amicus esse urͣ. qui scd̾m
tempus mutat. ⁊ ĩ utͣmq ꝑtem post fortunã
mouetur. Non cał est ille qui semꝑ diligit.
qui hoĩem amat non pecuĩam. amicum nõ
lucrũ. Qui .n. pp̃solam pecuĩam amat. qm¬
diu pecunia habundat: amat. Qñ pecinĩa
deficit dilłõ defic̃ ⁊ ñ est amicus iam qͥ amitꝰ
ẽẽ uidebatur. ĩmo qui prius amicus ñ fuit
s putabatur. nũc manifeste amicus nͥ esse
nes fuisse cõpbac᷑. Ini ergo iure dicitur
Qͥ amicus est semꝑ diligit. Si amicꝰ fuisti
in prosꝑitate dilige in adu̾sitate. Quid .n.
in ꝓsperitate dilexĩs in adu̾sitate ostẽdis.
Si enĩ amicũ dilexisti adhuc ip̃ẽ est dilige
ip̃m. Cur cesset diło. cũ ꝙ amatur ñ aufat᷑.
Si autẽ forcunam dilexisti nõ habes iam
quod diligas. qr fortuna discessit ⁊ ꝑmã
adducturus. ad compband̾ qr caritas semł
hĩta ñ recedat Ostendis incegram tunicã
ñ scindebatur. Magnũ est qd̾ affers si bene

Expanded text:
verus amicus etiam quando amicus esse videtur, qui secundum tempus nutat; et in utramque partem post fortunam movetur. Non talis est ille qui semper diligit, qui hominem amat non pecuniam, amicum non lucrum. Qui enim propter solam pecuniam amat, quandiu pecunia abundat, amat; quando pecunia deficit, dilectio deficit, et non est amicus jam qui amicus esse videbatur; imo qui prius amicus non fuit, sed putabatur, nunc manifeste amicus nec esse nec fuisse comprobatur. Illi ergo jure dicitur qui amicus est semper diligit. Si amicus fuisti in prosperitate: dilige in adversitate. Quid enim in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. Si enim amicum dilexisti, adhuc ipse est, dilige ipsum. Cur cesset dilectio, cum quod amatur non aufertur. Si autem fortunam dilexisti, non habes jam quod diligas, quia fortuna discessit et permadducturus ad comprobandum quod charitas semel habita non recedat. Ostendis integram tunicam non scindebatur. Magnum est quod affers si bene
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs qui bonũ suũ diligit s̾ͥ diligit ⁊ rͣsũ
qr omĩs qui deũ diligit. bonũ suũ dilig̃.
constat ꝓfcõ quia deum nemo diligit
qui sibi illũ non diligit. ⁊ om̃is qͥ dilig̃
sibi dilig̃. qr desid̾at ⁊ habere cupit quẽ
diligit. Item qr nõ omĩs qͥ bonũ alterius
diligit. illũ diligit cuiꝰ bonũ diligit qͥa
non illi diligit bonũ ꝙ diligit. distinxit
scriptura humane m̃ti. scdm ea q̃ in hũa¬
nis diuisa aliqͦciens ĩueniũt᷑. id ꝙ diuina
Primũ ergo uixit ut deũ dilig̾et. ⁊ in eo
ip̃õ dꝑxit ut sibi dilig̾et qr omĩs qͥ bonũ
suũ diligit. sibi diligit. Quia u̾o̾ nõ omĩs
qui bonũ alt̾ius diligit. illi diligit cuius
bonũ diligit post diłonem dei statĩ sub¬
iurxit dilectõnem ꝓximi. ut hoc homo
ꝓximo suo cuꝑet diligendo illũ quod sͥ¬

Expanded text:
 sibi diligit; et rursum quia omnis qui Deum diligit, bonum suum diligit, constat profecto quia nemo Deum diligit, qui sibi illum non diligit; et omnis qui diligit sibi diligit, quia desiderat et habere cupit quem diligit. Item. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illum diligit cujus bonum diligit, quia non illi diligit bonum quod diligit. Distinxit Scriptura humanae menti, secundum ea quae in humanis divisa, aliquoties inveniuntur, id quod divina Primum ergo dixit ut Deum diligeret, et in eo ipse dixit ut sibi diligeret, quia omnis qui bonum suum diligit, sibi diligit. Quia non omnis qui bonum alterius diligit, illi diligit cujus bonum diligit; post dilectionem Dei statim subjunxit dilectionem proximi, ut hoc homo proximo suo cuperet diligendo illum, quod s
Abbreviated transcription (Latin):
non dilig̾es. qmuis bonũ illiusdilig̾es. qͥa
illi non dilig̾es. Posses dilig̾e equũ eius.¬
uestim̃tũ illius. dom̃. ⁊ agrũ. pecuniam
illius. forticudĩem illius. pulcͥcudinẽ aut
sapĩam illius. qmͣuis illum nõ diligeres.
qr tibi dilig̾es non illi. Ita bonũ illius tibi¬

Expanded text:
non diligeres, quamvis bonum illius diligeres, quia non diligeres, quamvis bonum illius diligeres, quia illi non diligeres. Posses diligere equum illius, domum et agrum, pecuniam illius, fortitudinem, pulchritudinem aut sapientiam illius, quamvis illum non diligeres, quia tibi dilige
Abbreviated transcription (Latin):
tem desid̾at qui suã ꝑdicõnem optat :
scom se bñ diligat ⁊ ꝓxim̃ suũ. Si autẽ se
ꝑd̾e uult ut saluũ faciat ꝓximũ sinĩ nõ
est ordĩata dilectõ. qr pro aĩa sua nullam
ꝯmutacõnem dare potest homo. Hoc .n.
pͥmũ a te requirit deus ut aĩam tuã des
illi. dem̃ cet̾a adicias. Si quid ꝓ isto dare
uolueris. ñ accipitur. nͥ dedĩs ⁊ istud. Primũ
istud teliqua cũ isto. Non itaq dico duoᷤ
aut tres aut quatuor hoĩes. s nec totum
mund̃ contra aĩam tuã dilig̾e debes. Si
enĩ aliquid plus qm aĩam tuam diligis.
idẽ ip̃m ꝓfecto plus qͣm deum dilig̾e com¬
probaris qr aĩam tuam non diligis. nͥ ĩ eo
tue deinde ⁊̃ dilige ꝓximũ tuũ sic̃ te ipm̃
diligendo illi bonũ ꝙ diligis tͥ hoc ẽ enĩ
illum dilig̾e bonũ illi dilige. Nam boñ illiꝰ
dilig̾e posses. ⁊̃ si illi ñ dilig̾e̾s. Posses enĩ tͥ
dilig̾e aut alti cuilibet. ⁊ non illi. ⁊ ita illũ

Expanded text:
tem desiderat, qui sui perditionem optat? secundum se bene diligat et proximum suum. Si autem seperdere vult ut salvum faciat proximum suum, non est ordinata dilectio, quia pro anima sua nullam commutationem dare potest homo. Hoc enim a te primum requirit Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris non accipitur, nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non autem dico duo aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam diligere debes. Si enim aliquid plus quam animam tuam diligis, idipsum profecto plus quam Deum diligere comprobaris, quia animam tuam non diligis nisi in eotuae. Deinde etiam dilige proximum tuum sicut teipsum, diligendo illi bonum quod diligis tibi. Hoc est enim illud diligere, bonum illi diligere. Nam bonum illius diligere posses, etiam si idiligere, aut alteri cuilibet, et non illi, et ita illum
Abbreviated transcription (Latin):
neatur. Quantũ illiũaris tantũ afficiariꝰ.
ũ totũ dulce sit. qͥcꝙ de illo in cognitõne ⁊
memoria uenit. Si recte totũ ꝓbat᷑ cur nõ
cotum diligatur: Qnͣtũ ergo ĩnotescẽ dignaᷤ
nob̾ cotũ diligatur a nob̾. Totũ qd̾ caꝑe pos¬
sumꝰ diligamꝰ. ⁊ qͣncũ possumus. De men
proximũ cuũ sicut ce ip̃m. Qd mandatũ
ipõs recte diligimus. ꝓximũ ñm siũ ad ne¬
cessitatem corꝑis. siue ad aĩe salutem sine
fictõne dilige̾. ⁊ quantũ rõnabilit̾ possum̃¬
adiuuare debenus. Querũt autem aliqͥ

Expanded text:
neatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, neatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis. Totum quod capere possimus diligamus, et quantum possumus. De mensproximum tuum sicut teipsum . » Quod mandatum ipsos recte diligimus proximum nostrum, sive ad necessitatem corporis, sive ad animae salutem, sine fictione diligere et quantum rationabiliter possumadjuvare debemus. Quaerunt aute
Abbreviated transcription (Latin):
non transies amplius. s sũmũ illiꝰ ũ erit.
ĩ quo pp̃ea sistas. qĩ non ĩuenias amplius
quo crescas. Idcuto ascende dũ potes. qͣntũ
potes. ñ qmͣ nimis potes uͥ ñ qm cm̃ potes¬
Dilige dñm deũ tuũ ex toto corde tuo. et
ex cota aĩa .t. ⁊ ex cota m̃te .t. ut ex illo to¬
tum tuũ impleatur. ⁊si a tuo cotũ illius
non capiatur Tocũ replet in ce ⁊ suꝑhũ¬
dat in se. Siuas sufficit. oleũ non deficit
Cor cuũ uas est. amor eius oleũ est. Qmdiu
uas hares ille oleum infund̾e ñ cessat ⁊ pꝰaa
cũ tu amplius uas non habes. ille adhuc ã¬
plius olcum ht̃. ꝓpt̃ ea noli parc̾e illi. cape
qͣnͣtũ potes. dilige quantũ sufficis. q ille non
desicit. Dilige ex toto corde tuo ⁊ ex tota .a.
Qrantũ intelligis. tantũ sapis. qnͣtũ sufficiꝰ
cantũ dilige. Totũ cognitõe impleatur. to¬
tum diłone afficiatur. totũ memoria te¬

Expanded text:
non transies amplius. Sed summum illius non erit non transies amplius. Sed summum illius non erit in quo propterea consistas quasi non invenias amplius quo crescas. Idcirco ascende dum potes quantum potest, nunquam nimis potes ubi nunquam potes totum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, ut ex illo totum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum vas est, amor illius oleum est. Quandiu vas habes, ille oleum infundere non cessat, et postea cum tu amplius vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli parcere illi, cape quantum potes. Dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo, et ex tota anQuantum intelligis, quantum sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria te
Abbreviated transcription (Latin):
tum potes tantũ dilige. Possibilicas tua
erit mensura tua. Quanto plus amas: tãto
plus bales ⁊ qͣnto plus habes tanto felicior
es Extende ergo ⁊ dilatare qnͣtũ potes ut
capiat᷑ ꝙ in illo est. Noli tim̾e quasi tibi
deficdẽ debeat sse si minuscapqe fueries.
ẽ. Si tancũ posses: tantus esses. Nc autẽ
cresc̾e in illo potes. equare illũ non potes. ..¬
Cresce ergo ⁊ꝓfice. Quanto maior in bono
eris. tanco melior eris. Si sũmus esses opcintꝰ
esses. Nunc qr sũmus esse non potes potes esse
in sũmo. & magnũ cibi boc est. ⁊ ex hoc tu
magnus es. si insũmo es. ⁊ canto uti maior
qnͣto alcior. Ascendis autem cũ diligis. sur¬
sum ꝑgis in caritate qi caritas sursũ duc̃.
sicut ait apꝰ. Adhuc excellentõrem uiam
uob̾ demonstrabo. Ascende gͦ dũ potes mͦ¬
cempus est crescendi ⁊ proficiendi. Postea
cũ consũmabunt᷑ omĩa stab̾ in eo ad ꝙ ꝑ
uen̾is. ⁊ erit ħ sũmũ cuũ in illo. supͣ quod

Expanded text:
tum potes, tantum dilige. Possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus amas, tanto plus habes. Et quanto plus habes, tanto felicior es. Extendere ergo et dilatare quantum potes, ut capiatur quod in illo est. Noli timere quasi tibi deficere debeat ille si nimis capax fueris. est. Si tantum posses, tantus esses. Nunc autem crescere in illo potes, aequari illi non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major eris in bono; tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, potes esse in summo. Et magnum tibi hoc est, et ex hoc tu magnus es, si in summo es, et tanto utique major quanto altior. Ascendis autem, cum diligis. Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: mtempus est crescendi et perficiendi. Postea cum consummabuntur omnia, stabis in eo ad quod perveneris, et erit hoc summum tuum in illo supra quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiones hoĩm. ⁊ inquiesant hoĩes sein ip̃oꝰ
cogitatõib suis. Dicũt .n. ꝙ meliuis ẽ am¬
plius diligend̃. Ponamus tres homĩes
ꝑeat unus ⁊ duo saluentur. Ergo uis ut
mag̃ saluentur duo illi: qͣm iste unus.
Nõne gͦmagis diligis illud ꝙ pociꝰeligis:
Ita inquis mag̃ oĩo diligo. bide ergo qͥd
sequatur. Suꝑius autẽ confessus es qr
cm̃ diligis. uł si ñ diligis tm̃ dilig̾e debes
ꝑximũ tuũ qnͣtũ te ip̃m. Si ergo tantũ
unũ istũ qͣntum de ipm̃. ⁊ rursum duos
illos plus diligis qͣm unũ istũ: plus utiq d
ut deũ non habeas. n diligas deũ. ⁊ pereas
tu ⁊ illi salui fiant ꝙ fortassis aliquis existi¬
mabit eiusmõi diłonem hũissẽ moysen.
qͥ irascenti deo ꝓ salute ꝓximoꝵ se opponẽs
ait. Si non dimittis eis banc noxam dele me
tinere credat. ut eũ cantũ diligamus
ut głam eius maliis pocius amplificari
qͣm in nob̃ cuartari cupramus. ꝙ pp̃ea
ꝓ salute młtoꝵ nr̃am nob̾ ꝑdicionem

Expanded text:
m, et inquietant homines semetipsos cogitationibus suis. Dicunt enim: Quod melius est, amplius diligendum est. Ponamus tres homines, pereat unus et duo salventur. Ergo vis ut magis salventur duo illi, quam iste unus; nonne ergo magis diligis illud quod potius eligis? Ita inquis omnino, magis diligo. Vide ergo quid sequatur. Superius confessus es quod tantum diligis, vel si non diligis tantum diligere debes proximum tuum, quantum teipsum. Si ergo tantum diligis unum istum quantum teipsum, et rursum duos illos plus diligis quam unum istum, plus utique ut Deum non habeas neque Deum diligas et pereas, ut illi salvi fiant. Et fortassis aliquis existimabit ejusmodi dilectionem habuisse Moysen, qui irascenti Deo pro salute proximorum se opponens, ait: Si non dimittis eis hanc noxam, dele metinere credat, ut eum tantum diligamus, ut gloriam ejus in aliis potius amplificari quam in nobis coarctari cupiamus. Et propterea pro salute multorum nostram nobis perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
cio qd̃ possum. Quid facis : amo deũ meũ.
Quõ amas: Cupio inquis bonũ illi. Quod
bonũ illi cuꝑe potes: Qui extra illũ bonũ
ĩuenire non̾ potes: Deussũmũ bonũ ẽ ⁊ in
ip̃o om̃e bonũ est. ⁊ om̃e bonũ ip̃e est. Quid
cupis illi qui cotũ bt̃. potũ possidet: Bono
bonũ optas. iustĩe rectũ. sapĩe sensũ. ꝑfec¬
tioni increm̃tum. Suꝑuacua pretate mo¬
ueris Miscrere potius tui. T illũ qͥ optimꝰ¬

Expanded text:
cio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. cio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille sati
Abbreviated transcription (Latin):
ius ad bonũ suũ. quid illi boni dare pocẽ
ꝙ tu hãs. ⁊ ip̃e non bãt. qui cotũ qd̾ habes
ab ipõ habes. Oblicus es illi dice̾. deus meuͦ
es cu. qm̃ bonoꝵ meoꝵ non eges. Quid gͥ
illi dabis qui totũ habet qd̾ cu habes. ⁊ pł
hc̃ qͣm cu habes: Tu pauꝑ es. ille diues. In
ħ mũdo pauꝑes dant diuitib. ⁊ qui plus
Uñt acciꝑe possunt a minꝰ hñtib quod nõ
hñt. Benĩ qui ditiores sũc plus babent. qͥ
cñ qr cotũ non hñt. acciꝑe possũt qđ non
hñt. deus tuus alias diuicias possidet. Qd̾
cu minus habes: ille plus habet ⁊ qͥd aliꝗͥ
habes. ille cotũ hc̃. Quõ ergo illũ amas:
Quid illi dabis: S dicis. Qmuis dare nõ
possum cñ optare possum. Cupio ut illi bo¬
nũ eueniat. Possibilitas quid̃ mea parua
⁊ exigua ẽ ad illũ. affectus autẽ ⁊ amor di¬
ues in illũ. Q facẽ non possum.: uelle possũ.
Fac̾ẽm quidẽ si possem. s qr non possum. fa¬

Expanded text:
vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus habet quam tu habes? Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt plus habent, qui tamen totum non habent accipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, fa
Abbreviated transcription (Latin):
suam diligit: qr aĩe sue bonũ diligit.
Quid .n. putasti c̾ dcm fuisse. qñ cibi
dcm est ut deũ diligas : Fortassis existi¬
mabas tͥ dici ut deum cuũ diligas sicut
uiligis uicinũ tuũ. amicũ. cognatũ cuũ¬
uł ꝓxim̃. Quõ enĩ illũ diligis nͥ qr bonũ
potes. si diligis qͣntũ potes. Tantũ .n. faciᷤ
qͣntũ diligis Si tancũ potes qnͣtũ dili¬
gis. tantũ facis qnͣtũ diligis. Si autem
niiꝰ poces. facis cam̃ qͣntũ potes. Si uo
plus potes ⁊ minꝰ diligis qͣncũ diligis
tam̃ facis. Quid igitur: Ita putas cibi
iuberi ut deum cuũ diligas. ut facias uł
cupias illi bonũ. ⁊ non pociusuc cupias
illum bonũ. Non illũ amas ad boñ suũ.
s amas illũ ad bonũ tuũ. ⁊ amas illũ boñ
cuũ. Neq enĩ sic illũ amas ad bonũ cuũ
ut ab illo sit bonũ cuũ. ⁊ nõ ille sic bonũ
cuũ. Icaq amas illũ ad bonũ tuũ. ũ ip̃e
quẽ amas sit bonũ cuũ. Si .n. illũ amare

Expanded text:
um diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuuproximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligimus. Audite hoĩes sapientes. Di¬
ligimus inquiũt ip̃m s ñ querimꝰ ip̃m. ħ:
dic̾e. diligamꝰ ip̃m. s ñ curamus de ipõ. Ego
homo sic diligi nollem a uob̾. Si me sic
dilig̾etis ut de me ñ curaretis. ego de ur̃a di¬
lectione non curarem. uos uid̾itis si digñ
est ut deo offeratis ꝙ homo digne respue¬
ret. Qũõ ergo inquiũt m̾cẽnarii ñ sumꝰ si
deũ pp̃ ħ diligimꝰ. ut p̃miũ ab eo accpiamꝰ
Non est ħ gratis amare. neq amor ide filias.

Expanded text:
quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodo, inquiunt, mercenarii non sumus si Deum propter hoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gr