comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ositus est gͦ in mundo isto penitentiam. corco.¬
in loco penitentie spacio penitendi indutto. uti
mala corrig̾et. bona reꝑaret. ut tand̾ correctꝰ ad iudi¬
ciũ ueniens ñ ꝓ culpa penã. s ꝓ iusticia głam s̾ p̃para¬
tam acciꝑet. Nestar gͦ ut dum tempꝰ est ⁊ ⁊silium ex¬
quirat. ⁊ auxiliũ requirat correctionis ⁊ lib̾atõis sue.
Si quia ꝑ se ad neutrũ snfficiens intenit᷑ nc̃s Iut ille
qui ꝑ gr̃am suam differt uidiciũ int̾im ꝑ eandẽ gr̃an
ostendat enadendi consilium. ⁊ post consilium confat
auxiliũ. Sic itaꝙ oportet. ut ut̾m clisponat ꝑ soram
ut pͥmo hoĩem tocum sͥ dimittat. qͣtinus. ⁊ ip̃e ho iguo¬
rantã suam exꝑiat᷑. ⁊ inelligat se indig̾e consslis. Deide
etiam gefc̾m suum sentiat. ut agnoscat se opus hr̃e aipa¬
lio. Lali gͥ rõne in tempore nat᷑alis legis cot hõ dimiit᷑
est scoi. Postea in temꝑe scripte legis cagnosdenti igno

Expanded text:
ositus est ergo homo in mundo isto in loco poenitentiae, spatio poenitendi indulto, ut mala corrigeret, bona repararet, ut tandem correctus ad judicium veniens; non pro culpa poenam, sed pro justitia gloriam sibi praeparatam acciperet. Restat ergo ut dum tempus est consilium exquirat et auxilium requirat correctionis et liberationis suae. Sed quia ipse per se ad neutrum sufficiens invenitur, necesse est ut ille qui per gratiam suam differt judicium, interim per eamdem gratiam ostendat evadendi consilium; et post consilium conferat auxilium. Sic itaque oportet ut interim deponat personam ut primo hominem totum sibi dimittat, quatenus et ipse homo et ignorantiam suam experiatur et intelligat se indigere consilio, deinde etiam defectum suum sentiat, et agnoscat se opus habere auxilio. Tali igitur ratione in tempore naturalis legis totus homo dimissus est sibi; postea in tempore s
Abbreviated transcription (Latin):
ex sensualitate corrupta: Unde ignorantia.¬
nascit᷑ uiciũ concupiscentie. ex sensu corrupto ui¬
cium ignorantie. Ibi quia appetitꝰ q̃rende ncc̃itatiᷤ
ultra m̃suram se extendit. Hic aũt quia instrum̃t̃
concipiende u̾itatis ab integͥcatis iugore deficit.
Hoc aũt difficułtatem q̃onis maxĩam adduct̃. ꝙ oxi¬
ginale põcm ñ ndsi in solo tarnalis corruptõnis ui

Expanded text:
ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptioni
Abbreviated transcription (Latin):
s pocͣm d̾ nari ñ potest. qͣmdiu lib̾tatem suam tualodi¬
unt. ⁊ sp̃m adoptõnis uoluntarie peccando ñ amit̃t.
Lib̾tati enĩ a seruitute pcc̃i sub corruptõne ꝙ mor
ur̃o mortali corpore. Corpus quippe nr̃m nc̃citate
mortale in ip̃a corruptõnis radice fomitẽ pcc̃i portat.
S uͥ sp̃c lib̾tatis est: pc̃cm ip̃m ad regnand̾ suigere
ñ potest. Sic itaq originale pc̃cm qd̾ in patrib ꝑ re
gn̾atõem celet̃ est qͣntũ ad culꝑam. qr tñ ad penã iema¬
net ad eos qui gn̾ant᷑ tnͣsiens ñ solum ad penã ⁊ sta
s eciam ĩputat᷑ ad culpam. donec ꝑcepto lauacro res¬
ñatõnis in ip̃is qͦ culpa deleat᷑. ⁊ si pena remaneat
id filios tͣnseant. sicut illuis parentis pͥmi delistum in om̃es
quiex ip̃o nati sunt redũdasse uidemꝰ. Qd̾ si u̾m estt qͣnto
postiores. tanto utiq sunt miserabłiores. Nec eqͣ uidet᷑
conditio ut tempus p̃uidicet u̾itati. nisi forte natura ꝙͣto

Expanded text:
 dominari non potest quandiu libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidemvestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spiritus libertatis est, peccatum ipsum ad regnandum surgere non potest. Sic itaque origiationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam imputatur ad culpam, donec percepto lavacro regenerationis in ipsis quoque culpa deleatur, etiam si poena remaneat. nseant, sicut illud primi parentis delictum in omnes qui ex ipso nati sunt redundasse videmus? Quod si verum est, quanto posteriores tanto utique sunt miserabiliores. Nec aequa videtur conditio ut tempus praejudicet veritati, nisi forte natura quanto
Abbreviated transcription (Latin):
redemptõnis regen̾at᷑ qui gn̾ati sunt inpena ⁊ cul¬
pa emundandis ꝑ sp̃m regn̾atonis in ip̃o origina¬
li uicio tollit᷑ ñ pena.s culpa. Culpa qͥppe idcuco
tollit᷑ ut instificent᷑. pena uͦ idcuro remanet ut ex̾ce
multe ac difficiles obiciunt᷑ q̃ones. que ntrũ
credendo melius qm discittiendo. si tñ discussionẽ
aliqmͣ admittit. que planam sołonem hr̃e ñ pꝰsũt
tͣctent᷑ ignoro. Primũ qͣr quid sit originale põcm.

Expanded text:
redemptionis regenerantur qui generati sunt in poena et culpa; emundandis per spiritum regenerationis in ipso originali vitio tollitur non poena, sed culpa. Culpa quippe idcirco tollitur ut justificentur, poena vera idcirco remanet ut exercemultae ac difficiles oboriuntur quaestiones, quae utrum credendo melius quam discutiendo si tamen discussionem aliquam admittunt quae plenam solutionem habere non possunt tractentur ig
Abbreviated transcription (Latin):
concupĩẽ subiecta in uenit᷑ ncc̃itati. qr ip̃a mortali¬
tatis infirmitas cã est qͣm seqͥt᷑ concupiscendi ne¬
cessitas. Caro gͥ que in concupĩa seminat᷑ cũ mor¬
talitate concipit᷑ cum nc̃citate concupiscendi nas¬
cit᷑ in eo a quo semĩat᷑ culpam ht̃ ⁊ actum culpeq̃
eo qd̃ semĩat᷑: nec culpam ħt nec actũ culpe. s cau¬
sam. In eo qd̾ nascit᷑ cãm culpe ⁊ culpam ht. s ac¬
tum ñ ħt. Causa culpe corruptõ mortalitatis
est. Culpa concupĩa est. Actus culpe ⁊ cupisd̾e ẽ.
Caisa culpe radioẽ. Culpa ip̃a arbor. Act culpe
frustus. In eo itaq qd̾ semĩat᷑ corruptõ mortali.¬
tatis est. In eo aũ qd̾ nascit᷑ uiciũ concupĩa est.

Expanded text:
centiae subjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur, cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpam habet, sed actum non habet. Causa culpae corruptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo itaque quod seminatur, corruptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Pcc̃m cũ ⁊ iniqͥtas eius. ꝓpt̾ea ñ exeo pendet qr
illud uoluit. s qr istud uelle desiit. qm̃ si hoc uelle ñ
desin̾et. siue illd̾ siue aliud uolendo. ñqmͣ peccare po

Expanded text:
luit. Peccatum tamen et iniquitas ejus propterea non ex eo pendet, quia luit. Peccatum tamen et iniquitas ejus propterea non ex eo pendet, quia illud voluit, sed quia istud velle desiit, quoniam si hoc velle non desineret, sive illud sive aliud vole
Abbreviated transcription (Latin):
la illa p̃cessit ꝑ qm̃ fc̃a est. Nec potest inuenire uñ
tioluntas talis uł hõi adueniret q̃ uellet bonũ qd̾
hu̾it deserere. qm̃ neq a semet ip̃o uelle hr̃e potuit.
neq a deo qͥcqͣm p̃t̾ cõmodũ ⁊ iustũ uelle accepit.
S consid̾andũ est. quia cum uistũ appet̾e nicħ ali¬
ud sit qͣm iusticiam uelle. appetitum iusti deserere.
idem est qd̾ iusticiam uelle desit̾e. Qui aũt uelle
desinit: ñ uolendo uelle desinit. s a uoluntate ces
sando quẽad̾m ille qui aliquid facere desinit. ñ faci¬
endo desinit. s cessando tm̃ ⁊ qͥescendo: ab eo qd̾ facit.
Quia gͥ homo appetitũ iusti deserens. ñ uelle cepit
ñ ncõe est. ut hoc aut uolens aut nolens fecisse dicat᷑.
uoluit tñ aliqͥd qd̾ qr cum isto uelle ñ potuit. Desiit
istud uelle qd̾ uoluit. Nec id̾o illo uoluit. qr istud
uelle desiit. s potius ideo istud uelle desiit. qr ilid̾ uo¬

Expanded text:
la illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde la illam praecessit per quam facta est. Nec potest inveniri unde voluntas talis homini advenerit, qua vellet bonum quod habuit deserere, quoniam neque a semetipso velle habere potuit, neqSed considerandum est quod, cum justum appetere nihil aliud sit quam justitiam velle, appetitum justi deserere idem est quod justitiam velle desinere: qui autem velle desinit, non volendo velle desinit, sed a voluntate cessando, quod quemadmodum ille qui aliquid facere desinit; non faciendo desinit, sed cessando et quiescendo ab eo quod facit. Quia ergo homo appetitum justi deserens non velle coepit e desiit, non necesse est ut hoc aut volens aut nolens fecisse dicatur. Voluit tamen aliquid, quod, quia cum isto velle non potuit, desiit istud velle quod voluit. Nec imo illud voluit, quia istud velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit, quia illud vo
Abbreviated transcription (Latin):
illius hec est cõmodũ il eque iniseꝑ abist̾ a deẽ precepit
quatuiꝰ homo uł illo solo .s. appecitu iusti amisso huiꝰ
⁊ illius effc̃m ꝑderet. uł illo solo retento uiuꝰ ⁊ att̾iꝰ
esfc̃m retineret. S homo solã qd̃ potuit fecit. ⁊ qr
apperitũ iusti sponte derelinqͥt: idcirco m̃ito ⁊ iusti¬
ciam ⁊ cõmodum ꝑdidit. solum appetitũ ⁊ modi
ad augm̃tũ infelicitatis retinens. Sicut eiĩ augm̃¬
tum głe fuisset. in iusticia ꝑseũanti ñ posse ab amo¬
re ⁊ desid̾io ħ̾iti boni cepescere. ita cumulus miserie
est ab appetitu boni ñ posse sese qͣmius illd̾ adipisci ne¬
deseruit. Si enu nolens deseruit. uł pociꝰ si nolens
ꝑdidit ncc̾itatem passus est. iqͥtatem ñ fecit. neq ui¬
olentiã patientis culpa dicenda est. s inferentis. Si
aũt uoluntas in eo p̃cessisse d̾r. quia iusticie astẽm
spontanea quadam delib̾atõne abiecit. iam ip̃a des¬
tio uisticie. pͥmũ pocm fuisse negat᷑. qr uoluntas ma¬

Expanded text:
lius, hoc est commodum, non aeque inseparabiliter adesse praecepit quatenus homo, vel illo solo, scilicet appetitu justi amisso, hujus et illius effectum perderet, vel, illo solo retento, unius et alterius effectum retineret. Sed homo solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte dereliquit, idcirco merito et justitiam et commodum perdidit, solum appetitum commodi ad augmentum infelicitatis retinens. Sicut enim augmentum gloriae fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore et desiderio habiti boni tepescere, ita cumulus miseriae est ab appetitu boni non posse sese quamvis illud adipisci nedeseruit. Si enim nolens deseruit, vel potius si nolens perdidit necessitatem passus est, iniquitatem non fecit. Neque violentia patientis culpa dicenda est, sed inferentis. Si autem voluntas in eo praecessisse dicitur, quia justitiae affectum spontanea quadam deliberatione abjecit; jam ipsa desertio justitiae primum peccatum fuisse negatur, quia voluntas ma
Abbreviated transcription (Latin):
omnib malla unqmͣ rõ siue auctoritas ĩ t̾minũ p̃ua¬
lere potuit. ut oubietatẽ tolłet q̃onis. exeepto eo solo
qd fides catholica magis credendũ elegit. aĩas cotidie
corꝑib ui uificandis sociandas de nichilo fi̾ qm scd̾
corꝑiss nat᷑am ⁊ carnis humane ꝓpͥetatem de tͣduce
ꝓpagari. Si aũt aĩe excraduce ẽẽ dicerent᷑ ñ tanta q̃o
erat. quia manifestior uisticia ẽẽt in eo qd̾ pccm origi¬
nale a patrib in filios tnͣsire dicit᷑. s nos si occultad̾i
iuidicia rõne comp̃hend̾e ñ possumꝰ. tñ ꝑ soluendis dubi¬
enĩ in ꝑente poc̃m est ꝑ illam utiq nͣm solam ĩ filium
descendit. que sola ꝑ gn̾atõem a pre in filiũ tnͣsit. Si
g sola caro seminat᷑. ꝑ solam utiq carnẽ pcc̃m ori¬
ginale tnͣsducit᷑. Qd̾ si u̾m est: duo nobis q̃renda

Expanded text:
omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fieri quam secundum corporis naturam et carnis humanae proprietatem de traduce propagari. Si autem animae ex traduce esse ducerentur, non tanta quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubienim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ ei ad fom̃tum ⁊ pauca suffic̾e potuissent. ⁊ ad
sacietatẽ modica. Itaq ꝓuidentia sarnis ñ tam labor
qͣm oblectam̃tũ. ⁊ ex̾citatio sut᷑a foret. si hõ iusticiam
tenuisset. S quia sp̃c suꝑ se elatus appetitũ suũ intͣ
mensuram cohib̾e noluit. Idcirco ad laborẽ ⁊ miseriã
illiꝰ fcm̃ est. ut iam in appetitu carnis sue m̃surã ten̾e
ñ possec. ꝓpt̃ pcc̃m enim sp̃o puniendꝰ: fregit d̾s mor¬
talitate urregͥtatem torꝑis humani. ⁊ ob hoc płib

Expanded text:
quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret, si homo justitiam tenuisset. Sed, quia spiritus supra se elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idcirco ad laborem et miseriam illius factum est ut jam in appetitu carnis suae mensuram tenere non posset. Propter peccatum enim spiritus puniendum fregit Deus mortalitate inte
Abbreviated transcription (Latin):
pabłm ꝓͣuideret ne deficeret. ⁊ ħ solum fortassis tũc
lo cohibeat. Calcarib aũt ut ad bonũ faciendũ excitet
pigͣm. Lunc gͦ solum pabłm ministnͣs sine freno ⁊ cal¬
carib suauit̾ portaret᷑. ⁊ si forte frenũ ibi ẽẽt quo ꝑse
nescia incede reg̾et᷑ nec pungi tũ opus h̃ret. q ñ eet pis̃
nec cohib̾i quia ñ eẽt impetuosa. Quia gͥ sp̃o sessore¬
uit iniuintũ est ei officium. ut ium̃to suo pabłm peo¬
uideret. Ne uͦ in illo exeq̃ndo si sola ħ p̃ceptõne ñ etiã¬
ex amore impleret seruili conditõne p̃m̾er ᷑: dedit ei
deus affcm quo corpꝰ suũ amaret. ut sicut eius integri¬
tatem. ⁊ sanitatem dilig̾et. sic etiam omĩa q̃ ad illam
conseruandã ualerent libent̾ ꝓuid̾et. Rursus ne uel
in illis q̃rendis labor ẽẽt. uł in sum̃dis ꝑicłm. indi¬
gentiã simł. ⁊ appetitũ carnałe c̾ta m̃sura temꝑauitꝰ

Expanded text:
pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc lo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, neque pungi tamen opus haberet quia non esset pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione non etiam amore impleret servili conditione premeretur; dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis quaerendis labor esset vel in sumendis periculum; indigentiam simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit,
Abbreviated transcription (Latin):
en lib̾o arbitrio posita fu̾at. Mensura uͭ inf̾ioris appettꝰ.
concessa est in dono. Quap̃p illam ten̾e uelle uututis
fuisset. Istam aũ retin̾e posse felicitatis. Uñ sicut cul¬
ꝑa fuit illam ñ tenuisse. ita pena fcã est istam amisisse.
ñ tenere: contra iusticiam fuit. Hec aũ culpa p̃cedẽtis
culpe pena fuit. q nisi sp̃o in appetitu suo m̃surã dese¬
buisset caro subdita sp̃ui adu̾sus ip̃m sp̃m in suo
appetitu t̃minũ m̃sure ñ tͣnsiret. Quare in fi̾or appe
Sanũ: ꝙ nich̾ illi in erat ad corrupt̃oem.:ao co¬
Integrũ q nicħ ei deerat ad ꝑfc̃oem. s in utͦq arto
talem conditõem posuerat: ut nec in tegͥtas. nͨͦ santas
sñ ãminiculo posset conseruau. Itaq in reb c̾atis
fornicecus q̃dam crdinauit̃ que ad conseruandĩa
tuendã incolomitatẽ sine integͥtatem eins nalee
sp̃o erat. ꝓpt̾ea ad sessorem ꝑtinelat ut ium̃to suo

Expanded text:
in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset; istam autem retinere posse, felicitatis. Unde sicut culpa fuit illam non tenuisse, ita poena facta est illam amisisse. nsuram non tenere contra injustitiam fuit. Haec autem culpa praecedentis culpae poena fuit, quia nisi spiritus in appetitu suo mensuram deseruisset, caro subjecta spiritui adversus ipsum spiritum in suo appetitu terminum mensurae non transiret. CAP. XVIII. Quare a nihil illi inerat ad corruptionem. Integrum, quia nihil ei deerat ad perfectionem. Sed in utroque talem conditionem posuerat, ut nec integritas nec sanitas sine adminiculo posset conservari. Itaque in rebus creatis forinsecus quaedam ordinavit, quae ad conservandam atque tuendam incolumitaspiritus erat. Propterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo
Abbreviated transcription (Latin):
malũ nicħ est cumid qd eẽ deberet non est ħ gͣ ma¬
nam sit. in rõnali uoluntate culpa est. quia qͦtiens i p̃a
est: ex ip̃a ⁊ ꝑ ip̃am esti Ex ip̃a quid̾ quia lib̾o ꝑ ip̃am aet
bitrio ip̃ius fcm̃ est. In quo quid̃ a simłitudine di pi¬
̃a hoc solum est qd̾ nich est. ⁊ hoo illi põcm est ⁊ ĩuisti¬
tudĩem ꝓͣ qua amari debuiss ⁊̃ adduci ingłam aꝓ ho
tinus in eo uł puniret᷑ si a iusticia recedẽt. uł remu̾aret᷑
si in uisticia ꝑman̾et. Cum utiq penam oĩo pati ñ posset
si cõmodũ nullũ appet̾et. In cõmodũ qͥppe nicħ aliud ẽ
constat. nisi qd̾ uoluntati siue appecitui contͣriũ esse
ꝓbat᷑. Quiagͥ homo appecitũ iusticie deseruit. ape¬
titus cõmodi solus illi ad penam remansit. In qͦ qͣd̾
stringit᷑ siue cum ad alia cõmoda. que ordinate ap¬
peti ñ possunt appetenda relaxat᷑. In alto̾ est pena In
alt̾o est pena ⁊ cuipa. Mensura enĩ suꝑiorisappetit᷑

Expanded text:
malum nihil est cum id quod esse deberet non est. Hoc ergo manam sit, in rationali voluntate culpa est, quia quoties in ipsa est, ex ipsa et per ipsam est. Ex ipsa quia libero, per ipsam quia arbitrio ipsius fsa hoc solum est quod nihil est. Et hoc illi peccatum est et injustihritudinem pro qua amari debuisset et adduci ad gloatenus in eo vel puniretur si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil aliud esse constat, nisi quod voluntati suae sive appetitui contrarium esse probatur. Quia igitur homo appetitum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidpetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ceptũ eus contempsit. ⁊ sub manu aliena se po¬
uens sue uirtutis dampnũ illi urculit. It̃ dyabolus
Iuuiste gͦ dyalolus dẏabolus cenet hoĩem. s homo uiste
tenet᷑. Quia dyabolus ñqmͣ meruit. ut hoĩem s subt̃
p̃meret. s homo m̃uit ꝑculpam suam. ut ab eo peemi
ꝑmittet. Licet enĩ ignoraret fłm eẽ qd̾ dyabolus ꝓmi¬

Expanded text:
ceptum ejus contempsit, et se sub manum alienam ponens suae servitutis damnum illi intulit. Item diabolus Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus nunquam meruit ut hominem sibi subjectum premeret; sed homo meruit per culpam suam ut ab eo premi permitteretur. Licet enim ignoraret f
Abbreviated transcription (Latin):
homini adẽet. si sensus hominis in carne mortali ꝑ
pcõm corruptꝰ ñ fuisset. ut tunc plenũ. ac ꝑfectũ
constaret qd̾ ait apłs. Iniisibłia euis a catura mũ¬
di ꝑ ea que frã sunt intellecta conspiciunt᷑. unde

Expanded text:
homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt intellect
Abbreviated transcription (Latin):
uicium est q cum nascunt᷑ u̾itatem ñ cognosĩt
quo postea impediunt᷑. ne u̾itatem agnoscant qñ de¬
bent. Nasci quippe sine cognitione. natura est ñ culpa.
S in eo uiciõ nasci quo postea cognitõne u̾itatis ĩpe¬
diant᷑ culpa est ñ natura. Hoc aũt uicium in corrup¬
tione carnis est ⁊ in corruptione carnalis sensus.
Qui sensus si integͥtatem suam hr̃et. ꝓuectꝰ ⁊ ex̾ci¬
tatus uidiciũ u̾itatis ꝑ ea que foris uident᷑ ãmonit᷑
sine labore conciꝑet. Quiã uͦ ex carne corrupta inte¬
gritate sua priuatꝰ est. puram sine confusione erroriᷤᷤ
ab nitus eruditi sunt. lomines autem excepto dunt ꝓxat
i. illo qui sicut suo mͦ ꝑfetus factus. ita ⁊ ip̃e qͦ ab intus
eruditus est. quia ꝑ int̾ualla ip̃m ad cognic̃oem ꝓmo¬
ueri debuerunt. ꝑ sp̃es rerum tp̃alium ⁊ usibłium fo¬
us ad cognit̃cem u̾itatis excitandi. ⁊ erudiendi fuersit.
Que tñ excitatio ⁊ eiuditio nat᷑alit̃ ⁊ sine labore

Expanded text:
in eis, quia cum nascuntur veritatem non agnoscunt quo postea impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnintegritatem suam haberet provectus et exercitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris b intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut suo modo perfectus factus est, ita et ipse quoque ab intus eruditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet᷑. ut cunctis tꝑ̃ib sũptum uitam corꝑalem ĩ
uitam in hoĩe corꝑalem ex natura sua ⁊ uirtute sibi
indita a deo potuit conseruare. s id idcͥco tantũ lignũ¬

Expanded text:
perhibetur, ut in certis temporibus sumptum vitam corporalem in perhibetur, ut in certis temporibus sumptum vitam corporalem in vitam in homine corporalem ex natura sua et virtute sibi indita a Deo potuit conservare, sed idcirco tantum lignu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m subseqͥntẽ in consortio beatoꝵ angłoꝵ uita celeti
scriptura ꝑadysũ uoluptatis a pͥncipio in qͦ po¬
suit hoĩem quẽ formau̾at. Qualis aũt ꝑadysus fu̾it
uͥ homo ꝓbandꝰ ⁊ ex̃cendꝰ positus est subseqͣ scuptura
⁊ dicit. ꝓduxit q deus dñs de humo om̃e lignũ pii¬
chrũ uisu. ⁊ ad uescendũ suaue. Lignũ etiam uite in
medio ꝑadysi. lignũ q scĩe boni ⁊ mali. ⁊ fliuiꝰ eg̃ di¬
ebat᷑ de loco uoluptatis ad irrigandũ ꝑadyssĩ. qui
uide didit᷑ in quatuor capita. Patet gͦ qͣnte amenita¬
tis locus ille fuit in quo natura hominis adhuc a cor¬
ruptione aliena fou̾i ac nutriri debuit. qui fontib
ac fluminib irrigiuis arborib oĩgenis frondosus
⁊ nemorosus fructu tam pulchro ad uidendũ ꝙͣ sua
p̃parata etiam illd̾ mirand̾ cõmemorat᷑. qd̾ lig¬
num ibi uite mẽe dr. cuius iurtus tam mirabłis eẽ

Expanded text:
ipsum subsequente in consortio beatorum angelorum vita coelesti ipsum subsequente in consortio beatorum angelorum vita coelesti Scriptura, paradisum voluptatis a principio in quo posuit hominem quem formaverat . Qualis autem paradisus fuerit ubi homo probandus et exercendus positus est, subsequitur Scriptura et dicit: Produxitque Dominus de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave: oni et mali. Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita . Patet ergo quantae amoenitatis locus ille fuit in quo natura hominis adhuc a corruptione aliena foveri ac nutriri debuit, qui fontibus et fluminibus irriguis, arboribus omnis generis frondosus et nemorosus, fructu tam pulchro ad videndum quam supraeparata, etiam illud mirandum commemoratur quod lignum ibi vitae esse dicitur, cujus virtus tam mirabilis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sceptum fu̾at. ñ amore dei. s delectatõne cybi adductꝰ fuis¬
sec Rursum si mlta de hiis que nat᷑alit̃ concessa fuerant
deus homini ꝓ hibuisset. ⁊ pauca concessisset: p̃uaricati¬
onis sue homo adu̾sus deum excusatõem hr̃e uid̾et᷑ pro
eo qd̾ nccͣitate magis qmͣ uoluptate ad p̃uaricatõnem
impulsus demonstraret᷑. Opt̾ea deus hoĩem ad exꝑien¬
dam obedĩam mandato informans: multa concessit. ⁊
pauca ꝓhibuit ut ip̃a oledientia eẽt lib̾a ⁊ q̃ ꝓhibuit.
idc̾co potius ꝓhibuit qmͣ p̃cepit. ut obedĩa ip̃a ẽet pura.
De om̃i inqͥt ligno paradysi comede. de ligno uͦ scie .b.¬
⁊ . in .ni.c. ut .s. pͥus infirmitatẽ sensus humani ꝑ con¬
cessionẽ consolaret᷑. ne forte postea ad ꝓhibitõem t̾rerẽt᷑.
Sigͦ homoin hac obedientia ꝑstitissẽt post tempꝰ diffuti¬
tum a deo ad illud boraĩ qd̾ ei in celis p̃paratꝰ fu̾at sine
mortis dolore tnsferri debuisset cum om̃i ꝓle sua post

Expanded text:
fuerat non amore Dei, sed delectatione cibi adductus fuisset. Rursum si multa de his quae naturaliter concessa fuerant Deus homini prohibuisset, et pauca concessisset, praevaricationis suae homo adversus Deum excusationem habere videretur, pro eo quod necessitate magis quam voluntate ad praevaricationem impulsus demonstraretur. Propterea Deus hominem ad experiendam obedientiam mandato informans multa concessit et pauca prohibuit ut ipsa obedientia esset libera, et quae prohibuit idcirco potius prohibuit quam praecepit, ut obedientia ipsa esset pura. De omni, inquit, ligno paradisi comede; de ligno vero scieilicet prius infirmitatem sensus humani per concessionem consolaretur, ne forte postea ad prohibitionem terreretur. Si ergo homo in hac obedientia perstitisset, post tempus definitum a Deo ad illud bonum quod ei in coelis praeparatum fuerat sine mortis dolore transferri debuisset cum omni prole sua post
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnscendens: qñ mouet᷑ alit̾ qͣm debet. Ordĩem enĩ
appetitꝰ tͣnsgredit᷑. qñ ea appetiuꝰ que appet̾e ñ debm̃s.
Mensuram aũt appetitꝰ ñ cenet. qñ etiam ea q̃ ap¬
mali culpa ⁊ pena in carne. In quib pcã originał
radyx consistit. Quia gͥ caio humana a ꝑentib
cum mortalitate seminat᷑. in eo ip̃o qd̃ semĩata.

Expanded text:
transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim appetitus transgreditur, quando ea appetimus quae appetere non debemus. Mensuram autem appetitus non tenet, quando etiam ea quae apmali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ip
Abbreviated transcription (Latin):
petare ñ potestꝰ Si g̾ in carne sũ aĩa poc̃m ñ fuct̃ qͣ¬
modo ꝑ carnem aut in carne ad aĩam pcc̾m tnͣsi¬
re potuit. Qd̾ enim aliqñ in carne ñ fuit. ex car¬
sui corrupt̃one concepit. a quib tatum tã
pullulauit. Hec aũt erant ignorantia boni. ⁊ mani. i⁊¬
consupiscĩa mali. Quoꝵ unũ .i. ignorantia: m̃tem
tia pena fuit elatõnis. Concupiã effc̾us mortalitatis.
Ita quatuor mala in homine apparent. Suꝑbia. Igno¬
nintia. Mortalitas. Concupĩa. Suꝑbia m̃tis culpa tm̃.
Mortalitas carnis pena tm̃. Ignorantia culpa ⁊ pena ĩ
mente. Concupĩa culpa ⁊ pena in carne. ꝓpt̃ esonẽ
a nimꝰ obscuratus est ꝑ ignorantiã. ꝓpt̃ mortalitatẽ
deum tumuit. ignorantia ꝑ cussus: luĩ u̾itatis
amisit. Quia uͦ caro mortalitate ꝑcussa est. ip̃a
sui languoris infumitate dissoluta extͣ m̃suram
.i ͤ. dispositõnis desid̾ia sua extendit. Hec est enim ip̃a
tͣnsgrediens. qñ mouet᷑ ad ea q̃ non debet. Mensurã

Expanded text:
non potest? Si ergo in carne sine anima peccatum non fuit, quomodo per carnem aut in carne ad animam peccatum transire potuit? Quod enim aliquando in carne non fuit, ex carsui corruptione concepit, a quibus subsequenpullulavit. Haec autem erant ignorantia boni et concupiscentia mali, quorum unum, id est ignorantia, mentem tia poena fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnis poena tantum; ignorantia culpa et poena in mente; concuanimus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem nem contra Deum tumuit, ignorantia percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa transgrediens, quando movetur ad ea quae non debet; mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
est quid sit originale pc̃cm. conseqñs est conseq̃us¬
carnem. siue scd̃ utiũq. Quidã originale pẽcm ñ solũ sio
cainem. s etiam ꝑ aĩam a patrib in filios descend̾e put¬
ꝓł de carne pat̾na sub̾alit̾ caro trahit᷑. ita etiam de gig¬
nentis aĩa. aĩa geniti essentialit̃ deduci ab hiis existi¬
mat᷑. ꝓpt̾ qd sicut de corrupta carne caro corrupta.
semiat᷑. ita etiam de aĩa pectat̾ce aĩa peccatͥx corrupti¬

Expanded text:
est quid sit originale peccatum, consequcarnem, an secundum utrumque. Quidam originale peccatum non solum per carnem sed etiam per animam a patribus in filios descendere putde carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima peccatrice anima peccatrix corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatem descendit. qd̾ in illo ꝑ act̃oem oco¬
fuit. Nr̃a enĩ nat᷑a corruptõem qmͣ in illo ꝑ illꝰ
act̾oem concepit̃. ꝑ nr̃am solum ad nos natiuita¬
tem tͣnsducit. ⁊ idoͣ nos nascendo pcc̃m concipimꝰ
qd̃ ille ñ nascendo. s agendo hu̾it. a quo ꝑ nati¬
se bonũ agendo ñ uideat. In carne aũ sua malsĩ
agere concupiscat. Hec duo uicia ad puniẽdã
suꝑbiam hominis iuiste in ip̃o confirmant᷑. Igno¬
rantia qͥdem dum ab aĩo subrͣhit᷑ lum̃ u̾itatis.

Expanded text:
d in illo per actionem fuit. Natura enim nostra corruptionem quam in illo per ipsius actionem concepit, per nostram solum ad nos nativitatem traduxit. Et ideo nos nascendo peccatum concipimus, quod ille non nascendo sed agendo habuit, a quo per natise bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aĩa reddi uibet᷑. qͥd est nisi in eo qd̃ necdũ formatũ est
aĩam ad huo ñ ẽẽ ostendit᷑ : Ut uidelic q̃mad̾m ĩ primo
hoĩe pͥus corpus formatũ. cem̃ aĩam infusam legimꝰ ita
enam in subseq̃ntib omnib pͥus in uuluam corpꝰ hu¬
manũ formari. Peinde aĩam infundi c̾damꝰ. Qõ si cui
forte mirũ uideat᷑ quomͦ pat̾num sem̃ in uuluam ante
aĩat̃oem. uł crescere possit. uł uegetari. uł etiam usq ad

Expanded text:
in eo quod necdum formatum est animam adhuc non esse ostenditur? Ut videlicet quemadmodum in primo homine prius corpus formatum, deinde animam infusam legimus; ita etiam in subsequentibus omnibus prius in vulva corpus humanum formari, deinde animam infundi credamus. Quod si cui forte mirum videatur quomodo paternum semen in vulva ante animationem vel crescere possit vel vegetari vel etiam u
Abbreviated transcription (Latin):
bis aũ culpa sub seq̃ntis pene. ⁊ culpa simł ⁊ pe¬
na originalis. Qñ gͦ originale põcm qnͣtũ ad pͦ¬
mum hoĩem dm̃s. intlligimꝰ pͥmam culpam ino¬
bedientie illuis. que illi qͥdem originalis d̾r ñ qd̃
ab illa uł tum illa originem acceꝑit nat᷑a illiꝰ. s
qd̾ ex illa qͣiͣ .ĩ. oĩum postinod̾ orta sunt. ⁊ exieit̃
sub seqñtia omĩa mala illuis. Quia aũ in illo a
pͥma origine nlłm pcc̃m descendit. illd̾ etiã peo¬
tatum qd̾ in illo originale d̾e: actuale illiꝰ fuit

Expanded text:
culpa simul et poena originalis. Quando ergo originale peccatum quantum ad primum hominem dicimus, intelligimus primam culpam inobedientiae illius quae illi quidem originalis dicitur; non quod ab illa vel cum illa originem acceperit natura illius, sed quod ex illa quasi prima omnium postmodum orta sint, et exierint subsequentia omnia mala illius. Quia autem in illo a prima origine nullum peccatum descendit, illud etiam peccatum quod in illo originale dicitur actuale illius fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ infirmꝰ potionem appetit. uł sectionẽ eius ñ tñ
amaritudĩem appetit. uł dolorẽ. s sanitatẽ. Et̃
sunt q̃dam dulcia que appetunt᷑. ⁊ male appetũr
qr in ordinata sunt. nec tñ mala sunt. qr dulcia fũt.
s qr mordiunata sunt. ⁊ rursus sẜ̃ q̃dam amara que
appetũr ⁊ bñ appetũr. qr ordinata sunt. nͦ tñ bona
sunt qr amara sunt. s qr ordinata sunt. ⁊ sit ñ ñꝙͣ
ut ea que dulcia st̃ alꝙ̃ͥ in se boni ħant. ⁊ nultũ
mali gen̾ent: ex se. ⁊ sit bonũ ꝑuũ in illis ⁊ mag

Expanded text:
 infirmus potionem appetit vel sectionem; non tamen amaritudinem appetit vel dolorem, sed sanitatem. Et sunt quaedam dulcia quae appetuntur et male appetuntur, quia inordinata sunt, nec tamen mala sunt quia dulcia sunt, sed quia inordinata sunt. Et rursum sunt quaedam amara quae appetuntur et bene appetuntur, quia ordinata sunt, nec tamen bona sunt; quia amara sunt, sed quia ordinata sunt. Et fit nonnunquam ut ea quae dulcia sunt aliquid in se boni habeant, et multum mali gene
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ĩcõmodũ est: aliquo mͦ in ꝯmod̾ est. ⁊ ñ uniu̾sa¬
lit̾. Qui gͦ appetit qd̃ a quo mͦ cõmodũ est. ⁊ ñ appe¬
tit eo mͦ quo appetendũ estr tñ putans cõmodũ esse
eo mͦ qd̾ quo appetiit: iste ñ nisi cõmod̾ appecit. ꝙͣnis
cõmodũ ñ sit illud qd̾ appetit. qr p̃p cõmodũ appetit
qd̃ appeciit. ⁊ cõmodũ suũ putat ẽẽ in illo ꝙ appe¬
tit. NLon gͥ decipit᷑ in eo qd̃ cõmodũ suũ appecit. qr
scit cõmodũ suũ ẽẽ qd appecit. s decipit᷑ in eo qd̾ cõ¬
modũ suũ ẽẽ putat ubi ñ est. in illo uidelie qd̾ p̃p
cõmodũ suĩ ẽẽ putat appetit. Qui aũ appetit qd̾
cõmodũ est. ⁊ eo mͦ appetit quo cõmodũ est. ordi¬
natũ tñ ñ est. ñ in eo malũ constat qd̾ appetit qd̾ cõ¬
modĩ est s in eo qd ordinatã ñ est Sicut em̃ illi da¬

Expanded text:
ommodum est, aliquo modo incommodum est, et non universaliter. Qui ergo appetit quod aliquo modo commodum est et non appetit eo modo quo commodum est, tamen putans commodum esse eo modo quo appetit; iste non nisi commodum appetit, quamvis commodum non sit illud quod appetit, quia propter commodum appetit quod appetit; et putat commodum suum esse in illo quod appetit.scit commodum suum esse quod appetit, sed decipitur in eo quod commodum suum esse putat ubi non est: in illo videlicet quod propter commodum suum appetit. Qui autem appetit quod commodum est, et eo modo appetit quo commodum est, ordinatum tamen non est; non in eo malum constat quod appetit quod commodum est, sed in eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conuenit. neq ex mat̾ia eẽ. qm̃ essentialit̾ simplex
est. s neq mat̾iam eẽ qm̃ in unitatis sue simplici¬
tate indiuidue semꝑ consistens: aug̾i uł młtiplicau
omĩo ñ potest. Simplex enĩ natura ꝓpagatõem ñ fact
nisi ad id qd̾ ꝓpagand̾ est ex eo a quo ꝓpagandĩt est.
pars sumi ñ poͣteit. nisi totum tͣnsiert. Qdꝰ gͦ unũ est
int̾ duo si totum tͣnsierit: nicħ ex eo remanet illi aqͦ
tota in gignente remaneat. si ingenitũ tͣnsierit.
aut tota ingenitũ tͣnseat. si in gignente remansit.
ri. s eẽntialit̾ ñ diuidi. Non attendentes qͣnta ĩcõ¬
uenientia hanc assercionem seqͣnt᷑. si una ⁊ ealẽ
essentia simurl beatitudini. ⁊ dampnatõni gła
⁊ pena ad dicta c̾dait᷑. Postremo cum dicat autoꝵ¬
tas. Reu̾tat᷑ pulius in t̾ram de qua sumptꝰ ẽ. ⁊⁊

Expanded text:
m essentialiter simplex est sed neque materiam esse, quoniam in unitatis suae simplicitate individue semper consistens augeri vel multiplicari omnino non potest. Simplex enim natura propagationem non facit, ubi ad illud quod propagandum est ex eo a quo propagandum est pars sumi non potest nisi totum transierit. Quod ergo unum est inter duo si totum transierit, nihil ex eo remanet illi a quo tota in gignente remaneat si in genitum transierit, aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. ri, sed essentialiter non dividi. Non attendentes quanta inconvenientia hanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul beatitudini et damnationi, gloriae et poenae addicta credatur. Postremo dum dicat auctoritas: Revertatur p
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ hoc uetuisse putauit. uoluntaria gͦ malicia
se cont cieatorẽ suuĩ eiexit̾. ꝑũse contͣ ip̃m uolen do
⁊ impie de ipo sentiendo. adam u ũ est seductus qr qd̾
dyalolus ꝓmisit falsum ẽẽ sciebat. neq idcuto pomũ ue¬
titum comedit quasi ꝑ illam comestionem deo pati¬
ficati se posse cred̾et. uł etiam parificar uellet. s tm̃
ne mulieris aĩm que sibi ꝑ affc̃m dilectionis sociata
fu̾at eiuis pecitõni. ⁊ uoluntati resistendo ⁊tͥstaret᷑.
Maxime quia putauit se ⁊ mulieri morem gerere ⁊
postea ꝑ penitentiam. ⁊ uenie postulatõem creatoi pꝰse

Expanded text:
. Voluntaria ergo malitia se contra creatorem suum erexit; perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seductus, quia quod diabolus promisit falsum esse sciebat. Neque idcirco pomum vetitum comedit, quasi per illam comestionem Deo parificari se posse crederet, vel etiam parificari vellet; sed tantum ne mulieris animum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistendo contristaret. Maxime quia putavit se et mulieri morem gerere; et postea per poenitentiam et veniae postulationem Creatori posse
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris potentiã ẽẽ accepit. sicut corpus ab illo ẽ ex
quo mat̾iam tͣxit. sic sp̃c ab illo est a quo ⁊ ꝑ quẽ eẽ ac¬
cepit. ꝑ illum udelic cͥum fecit. ab illo aũ cum dedit᷑
Sicit iursum psalmista. Qni finxit sigillatim corda eoꝵ
d̾i quia ea ñ alia ex aliis quẽad̾m in corporali natura appa¬
ret. s singula ꝑ se de nichilo c̾are ꝑhibet᷑. Pret̾ea cum m
lege scriptum sit. si quis ꝑcusserit mulierem pregnantẽ
⁊ illa abortiuũ fecerit. si fu̾it ñ formatũ: młtet᷑ pecunia.¬

Expanded text:
Creatoris potentiam esse accepit. Sicut corpus ab illo est ex quo materiam traxit, sic spiritus ab illo est per quem et a quo esse incoepit. Per illum videlicet cum fecit, ab illo autem cum dedit. Dicit autem rursum Psalmista: Qui finxit sigillatim corda eorudicitur; quia ea non alia ex aliis quemadmodum in corporali natura apparet, sed singula per se de nihilo creare perhibetur. Propterea cum in lege scriptum sit: Si quis percusserit mulierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fuerit formatum, redda
Abbreviated transcription (Latin):
ta redundat. in illam ꝙħ quia peccauit. In istum uͦ quia
p̾canti consensit. ⁊ pecc̃m illiuis consentiendo suũ fecit.
⁊ hoc mͦ quid̾ p̾mus homo a dyabolo seduatus ẽ. ut p̾car
ꝯi aũt int̾uis consid̾are uolu̾imꝰ quomͦ pc̃cm in eumi
uenit. aut etiam qd̾ sit ip̃m pcc̃m qd̾ nat᷑am bonam ui¬
tiat. ⁊ tollit pulchritudĩem. ⁊ integritatẽ illiꝰ. q̃dam
de int̾ioris hominis qualitate q̃ ad hanc consid̾at̾cem
nccͣia uidebunt᷑. in mediũ ꝓpon̾e oportet. De appeti¬

Expanded text:
ta redundat; in illam quidem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoc quidem modo prius homo a diabolo seductus est ut peccaret. Si autem interius considerare voluerimus quomodo peccatum in eum venit, quid aut etiam fit ipsum peccatum quod naturam bonam vitiat, et tollit pulchritudinem et integritatem illius, quaedam de interioris hominis qualitate quae ad hanc considerationem necessaria videantur in medium proponere oportet. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
si eund̾ .s. appecitũ usti reciu̾et. In appetitu gͥ iusti deus
m̾itũ hominis constituit. In appetitu uͦ cõmodi p̃miũ.
ꝓpt̾ea appetitum iusti solum uoluntati hominis sub¬
iecit. quia nisi in uoluntate ⁊ lib̾o arbitͥo m̃itum eẽ nõ
potuit. Post hos duos appetitꝰ. ouo effc̾us illoꝵ seq̃bant᷑ in¬

Expanded text:
itum, scilicet justi, retineret. In appetitu justi Deus meritum hominis constituit; in appetitu vero commodi praemium. Propterea appetitum justi solum voluntati hominis subjecit, quia nisi in voluntate et libero arbitrio meritum esse non potuit. Post hos duos appetitus duo effectus illorum subsequebantur: ju
Abbreviated transcription (Latin):
u q sola temptatõne exc̾iori pulsatus cecidit̃. tanto
grauiꝰ plectendus erat qͣnto leuiori impulsu ꝓstra¬
tus fu̾at. ⁊ tñ quia aliqmͣ qmͣuis modicam ad cadẽ¬
dum occasionẽ hu̾it idcuco huno tandẽ dei gr̃a ad le
niam erexit. Nos uͦ qͣnta gͣuiorem in peccando cẽptati¬
onis uiolentiã patim̃: tanto leuiori piacilo ad qgͣu

Expanded text:
uia sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat; et tamen, quia aliquam quamvis modicam ad cadendum occasionem habuit, idcirco hunc tandem ad veniam Dei gratia erexit. Nos vero quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
petiit. deiñ ꝓͥmissam habundantiã. ⁊ qualis ta.¬
lem excellentiã decelrit ꝑ auariciam ⁊cupiuit᷑.
Bostremo ut ħ duo ꝓ uoto obtine mereret᷑ cybim
uetitũ gule uicio corrupta gustare consentit pu¬
mũ quidem consensit pp alia que dilexit. Posea
cta est a ⁊ sensũ. Postea ꝓpeia delectatõne attͣta di¬
cendit ad actum. In suꝑbia ⁊ auaricia pcii cupioitate
auecta se uendidit. In gula aũ postea delestata uret
iam gettas seruire cepit. Nam cum amore ꝓmissions
mens stulta pͥus flectet᷑ uidit indͥd scrptiura muuns
lignũ qd̾ eẽt pulchrũ uisu. ⁊ ad uescenda suaue
⁊ tulit de fructu euis ⁊ comedit. Primũ ꝑ suꝑbian
⁊ auariciam uid̾e consensit. Postea in uisui tpearas
nouit. Deinde ꝑ spem suauitatẽ dep̃hendit᷑. ꝑ suauꝰ¬
tatem aũt: in concupiscentiã gide exarsit. Nouissi¬
me aũ ꝑ ꝯcupĩam deuicta: accepit ⁊ comedit. Dio¬

Expanded text:
petiit; deinde promissam abundantiam et qualis tapetiit; deinde promissam abundantiam et qualis talem excellentiam decebat per avaritiam concupivit. Postremo ut haec duo pro voto obtinere mereretur cibum vetitum gulae vitio corrupta gustare consensit. Primum quidem consensit propter alia quae dilexit; postmoetio est ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur: Vidit, inquit Scriptura, mulier lignum quod esset pulchrum visu et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus et comedit . Primum per superbiam et avaritiam videre consensit, postea in visu speciem agnovit, deinde in specie suavitatem apprehendit. Per suavitatem autem in concupiscentiam gulae exarsit, novissime per concupiscentiam devicta accepit et comedit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
discipline ⁊ ħ omĩa ꝙ uno actu completa sũt.
unũ pcc̃m dñr. In uiciis pͥma fuit suꝑbia. Scd̾a
auaricia. Tercia gula. In suꝑbia. ⁊ anaricia. in¬
obedientia fuit de p̃cepto nature In gnla sola
inobedientia fuit de p̃cepto discipline. Nusqͣn
enĩ legit᷑ deus ꝓ hibitisse hõi ne simłitudinẽ
diuinitatis. uł scĩam bom ⁊ mali ⁊cupisceret.
Quia tñ ħ in ordinate concupiscens contͣ rati¬
onem suam fect quodam mͦ nat᷑alis ẜcepti pre¬
uaricator extitit de solo ligno.s. boni ⁊ malile¬
idcirco dñ mulier illd̾ appetendo tetigit de p̃cep
⁊ auariciam in originali pc̃to ꝓmissionis ꝑsuasi¬
deceptam obtinuisse dm̃s. q insi pͥus mulier
id qd̃ ꝑmutebat᷑ appeteret. neqͣqmͣ postmod̾ ĩeo
qd suadebat᷑ adssensũ p̃buisset. S quia pͥus¬
ꝑu̾se plus iusco delectata est in ꝓmissione: post¬
modum stulte assensum prebuit in ꝑsuasione.
Primũ enĩ ꝓmissam excellentiã ꝑ suꝑbiam ap¬

Expanded text:
quia in uno actu sunt completa, unum peccatum dicuntur. In vitiis prima fuit superbia, secunda avaritia, tertia gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam boni et mali concupisceret. Quia tamen inordinate hoc concupiscens, contra suam rationem fecit, quodammodo naturalis praecepti praevaricator exstitit. De solo ligno scientiae boni et mali leidcirco dum mulier illud appetendt avaritiam in originali peccato priusquadeceptam obtinuisse dicimus; quia nisi prius mulier id quod promittebatur appetivisset nequaquam postmodum in eo quod suadebatur assensum praebuisset. Sed, quia prius perverse delectata est in promissione, postmodum stultum assensum praebuit in persuasione. Primum enim promissam excellentiam per superbiam ap
Abbreviated transcription (Latin):
cui ñ opus. s quies deb̃r. Hoꝑa idcuro distinximꝰ
pp̃ eos qui mirari solent. uł potuis dubitare quomͦ
de costa uiri mulier facta sit ⁊ quomͦ de modico i¬
pat̾no semine tam nu̾osa ꝓles excrescere posset:¬
ꝓuidentia diuina in loco deliciaꝵ qͣi in ꝑte
potiori constituto. ⁊ ad conseruanda bõna q̃ hebat
eadem ꝓuidentia diuina rõni humane ad iincta ⁊¬
munit᷑o. atq ad illa bona que habiturꝰ erat q̃ren¬
da ⁊ optinenda p̃cepto obedientie cum gr̃a cooꝑante
instructo. uidit dyabolus ⁊ inuidit qd hõ illuc ꝑ

Expanded text:
cui non opus sed quies debetur. Haec opera idcirco distinximus cui non opus sed quies debetur. Haec opera idcirco distinximus propter eos qui mirari solent, imo potius dubitare quomodo de costa viri mulier fit, et quomodo de modico paterno semine tam numerosa proles excrescere possvidentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante ins
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aũ ꝑcollectionem ⁊ unionem multa u simplicẽ
eẽntiam redeunt sicut prius crescendo ꝑ młtiplicatõem
a simplici eentia płima exiuert̾ t̾cium opus est. Quos
reducit q̃ prius a simplicitate ad młtiplicitatẽ ꝓdu¬
xerat. sicut scire ñ possumꝰ. ita etiam ꝑtinacit̾ negare ñ
debemus. Hoc tm̃ consid̾andũ est. quia aliud opꝰ est cũ
simplex eẽntia młtiplicat᷑. aliud cum młtiplex insipli¬
citatem reducit᷑. Post ista tria oꝑa que soli deo st̃ possi¬
niunt nicħ aliud est fac̾e qmͣ uł conũcta disiung̾e.
uł disuncta ⁊iing̾e. Sextũ opus hoc est aliꝙͥ ĩ nichi¬
lũ redig̾e. soli deo est possibile. Qd̾ siue alñ faciat¬
sie ñ faciat deus: hoc tñ omĩo c̾tum est qr qͥ potuit
omĩa de nͥlo c̾are: posset ⁊̃ si uellet c̾at᷑am in nichilũ re¬
digͥe. Post senariũ oꝑsb deputatũ: septenauꝰ sequit᷑.

Expanded text:
Cum autem per collectionem et unionem multa in simplicem Cum autem per collectionem et unionem multa in simplicem essentiam redeunt sicut prius crescendo per multiplicationem a simplici essentia plurima exiverunt tertium opus est, quod reducat quae prius a simplicitate ad multiplicitatem produxerat, sicut scire non possumus, ita etiam pertinaciter negare non debemus. Hoc tantum considerandum est quod aliud opus est cum simplex essentia multiplicatur; aliud cum multiplex in simplicitatem reducitur. Post ista tria opera quae soli Deo possinihil aliud est facere quam vel conjuncta disjungere, vel separata conjungere. Sextum opus hoc est aliquid in nihilum redigere. Soli Deo possibile est. Quod sive aliquando faciat Deus, hoc tamen omnino certum est; quod qui potuit de nihilo omnia creare, posset etiam si vellet, creata in nihilum redigere. Post senarium operibus deputatum septenarius sequitur,