comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lex qnͣti is hõ ii eo anno płimi fui¬
sset qua clausula existimatõne ht
dampni quid datũ est annꝰ autẽ retͦ᷑r¬
sus computatur ex quoquis occitꝰ
nũ num̃abimꝰ scd̃m ulianũ ex quo
uulneratus est licet celsus contͣ scͥ¬
bit ¶ S utrum corpꝰ es solũ extima¬
an potsꝰ qnͣti int̾fuit ur̃a eẽ occisũ ĩ ħ
auil. Proinde siseruũ Ctio¬
occidisti quem sub pena tradendũ ꝓ¬
misi utilitas uenit in ħ iuditium
¶Item cause corpori coherentes ex¬
istimantur. Si ciuis ex cõmodis
simphoniacis aut gemellis aut
quadrigis aut ex parimissax mu¬
llarũ unũuł unam occidit ñ solũ
.ii. perempti corporisestunatõ faci¬

Expanded text:
lex: 'quanti is homo in eo anno plurimi fuisset'. quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus num numerabimus secundum Iulianum, ex quo uulnerat‹u›s est, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius solum aestimaan potius quanti tum. Proinde si seruum occidisti, quem sub poena tradendum promisi, utilitas uenit in hoc iudicium. Item causae corpori cohaerentes aestimantur, si quis ex comoedis aut symphoniacis aut gemellis aut quadriga aut ex pari mularum unum uel unam occiderit: non solum enim perempti corporis aestimatio faci
Abbreviated transcription (Latin):
sse eũ acquilia ag̾e p̾cioq eo estimã¬
dum quanti priuis fut quam ar¬
tem inpollice amisiss ¶S ⁊ si ser¬
uus qui magnas fraudes in meis
rõnib cõmiserat fu̾it occisus de qͦ
mi participes cruerentur rectis¬
sime labeo scribit tantiestunand̾
qnͣti nr̃a int̾erat ꝑr fraudes seruiꝑ
eũ cõmussas detegi non qnͣti noxa
ip̃ius serui ualeat. ¶S si bone fru¬
gi seruus intͣ annũ mutatis mori¬
b occisus sit p̾ciũ idestimabit᷑ qnͣto
ualeat prĩ ꝙͣ mores mutaret ¶In
sũma omĩa cõmoda qiue intͣ annũ¬
in quo int̾fectus est p̾ciosiorem ser¬
usi facerent hoc acced̾e ad estimatõ¬
enemeiꝰ dicendũ est. ¶ Si infans
sit occisus nũ dũ an anniculꝰ ueriꝰ

Expanded text:
sse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet. Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit occisus, de qum participes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat. Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret. In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est. Si infans sit occisus nondum anni
Abbreviated transcription (Latin):
uerfũ amurl aminicłm inuenisse
in domo sua placet nobis iulia¬
ni sũia hunc ñ ẽẽ mariti filiũ. Non
tñ ferend̾ iuł ait eũ qui ⁊ uxore su¬
a assidue moratus uolu filiũ ag¬
laꝓbat. si constat maritũ aliqͣm¬
dui csiuxore ñ cõtubuisse inifirmi¬
tate int̾ueniente uł alia cãuł si ea
ualitudine pĩfamilias fu̾it ut ge-¬
nerare ñ possit hunc qui in domõ
natus est lic uicinis scientib fili

Expanded text:
uersum anniculum inuenisse in domo sua, placet nobis Iuliani sententia hunc non esse mariti filium. non tamen ferendum Iulianus ait eum, qui cum uxore sua adsidue moratus nolit filium adgaliquamdiu cum uxore non concubuisse infirmitate interueniente uel alia causa, uel si ea ualetudine pater familias fuit ut generare non possit, hunc, qui in domo natus est, licet uicinis scientibus, fili
Abbreviated transcription (Latin):
rando posse pete usũfructũ cautõne o
oblata. Si d de h̾editate int̾ me ⁊ te
resticue debes qͣs tunc possidebas s ⁊ si
d̾ si ego ex eadem heditate possid̾em tu¬
ssem exceptõne me uti deb̾e mr̃uirãdi.
lane si aluis a me heditatem pet̾e ce ꝑit
ego a quolz alio possidente rem hedita¬
riampet̾e uelĩ qr ⁊ si petissema te h̾edita¬
petendo idip̃m ꝓ bare necc̃e hr̃em.¬

Expanded text:
uctum caution‹e› oblata.Si, cum de hereditate inter me et te restituere debes, quas tunc possidebas, sed et si d si ego ex eadem hereditate possiderem tussem, exceptione me uti debere iurisiurandi. plane si alius a me hereditatem petere coeperit, ego a quolibet alio possidente res hereditarias petere uelim, quia et si petissem a te hereditapetendo id ipsum probare necesse habe
Abbreviated transcription (Latin):
rib uͤt ñ idcirto obligatõem pignoꝵ
cessare quia ⁊ dies ⁊ cosules ad ditirta
bule signate nonfint creditor pigno¬
ri accepit a debitore quicquid in boĩs
hr̃et hĩturꝰ᷑ ue ẽẽt q̃sitũ est an corpapͤ
cunie ꝙͣ id est debitor ab alio mutuã
accepit cũ in bonis eiꝰ fc̃a sint obliga¬
ta creditori pignori eẽ ceperint s̾. depe¬

Expanded text:
ribus uidetur, non idcirco obligationem pignorum cessare, quod dies et consules additi uel tabulae signatae non sint. Creditor pignori accepit a debitore quidquid in bonis habet habiturusue esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse coeperint. re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quis ꝯmodasse dicetur de
eo iudiciũ dabociꝰ edictiin¬
cerptatioñ disficił. U nde solũmodo
notand̃ ꝙ qui edictũ ꝯcepit ꝯmodati
difecit mentõem Int̾ ꝯmodatum
aut utend̾ datũ labeo qu̾ide aiͣt tm̃t
int̾ee qnͣtũ int̾ genus ⁊ spẽm ꝯmodari¬

Expanded text:
 quis commodasse dicetur, de eo iudicium dabo.' Huius edicti interpretatio non est difficilis. unum solummodo notandum, quod qui edictum concepit commodati di fecit mentionem. inter commodatum autem et utendum datum Labeo quidem ait tantum interesse, quantum inter genus et speciem
Abbreviated transcription (Latin):
bium ni quin usuffructꝰ per esi acqͥsi¬
tus retineatur. Nei mutatõe int̾ireᷤ
exuste sunt sñ dubio usuffructus ex¬
tinguitur an ⁊ arce certissimũz exu¬
stis edib nec aree nec cem̃toꝵ usumi

Expanded text:
bium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimum est exustis aedibus nec are
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debitorẽ adu̾sus me sicũ eo exꝑiar tueat᷑
gͦ si id nom̃ peccisiariũ fuit exacta pectii¬
etas pignoridata sit ususf̾ qmi pꝰea acre¬
iquis cau̾it ũ silua sibi pignori ẽet na¬
uem ex ea mat̾ia ftãm ñ eẽpignori cassiꝰ
fait qr aliuidi sit mat̾ia a luid nauis ⁊ iõ
noĩatĩ in dando pignore adiciend̾ ẽẽ ait.
q̃q ex siluaa fc̃anata uesunt. Seruus
rem peccłiarẽ sipignori dedit tuendꝰ est si
libam peccłii ãmũstratõem hũit nã ⁊ ali

Expanded text:
debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecunietas pignori data sit, usus frquis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in dando pignore adiciendum esse ait: 'quaeque ex silua facta nataue sint'.Seruus rem peculiarem si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit: nam et ali
Abbreviated transcription (Latin):
rei accipitur qnͣtũ parũ eium est iꝰ¬
in cuuitate ẽẽ rusi sint qui iura re-¬
gere poꝰ. post hoc demũ de actorũ suc¬
cessione dicemus qd̃ constare non
possit ius nisi talia quis iuris peri¬
tus per quem possit cotidie in me¬
lius produci qd̾ ad magr̃atus perti¬
net actui ¶ninicio ciuitatis huiꝰ
constat reges omnem potãtem hũi¬
sse hiisdem temporib et tribunum
celerum fuisse constat. Is autem
erat qui equitib preerat et ueluti
scd̃̾m locum a regib optinebat qo
in num̾o fuit uuuus brutus qui ac¬
ctor fuit regis eiciendi. ¶ Exactis de¬
m̃ regib consules constituti sunt
duo penes quos sũmũ iusuti eẽt lege
regiam potestatẽ uendicarent lege
lata scm est ut ab eis ꝓuocatio eẽt ne¬
ue possent in caput ciuis rõani aĩa¬
duertere in iuissu ppłi solũ relictum
est illis ut cohercere possint et in uĩ¬
cula publica duci iuberent. ¶Post
dem̃ est census iani a maiori temꝑe
augendus effet ⁊ consulis non suf

Expanded text:
rei accipitur: quantum est enim ius in ciuitate esse, nisi sint, qui iura regere possint? post hoc dein de auctorum successione dicemus, quod constare non potest ius, nisi sit aliquis iuris peritus, per quem possit cottidie in melius produci. Quod ad magistratus attinet, initio ciuitatis huius constat reges omnem potestatem habuisse. Isdem temporibus et tribunum celerum fuisse constat: is autem erat qui equitibus praeerat et ueluti secundum locum a regibus optinebat: quo in numero fuit Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos summum ius uti esset, lege regiam potestatem sibi uindicarent, lege lata factum est, ut ab eis prouocatio esset neue posse‹n›t in caput ciuis Romani animaduertere iniussu populi: solum relictum est illis, ut coercere possent et in uincula publica duci iuberent. Post deinde cum census iam maiori tempore agendus esset et consules non suf
Abbreviated transcription (Latin):
rem agebatur inquit si possõem cessit
non tenebitur. S iliuis aut ualitudi¬
nem uel etatem aut aut occupatõnes
necc̃s litem in aliuĩ tnstulit inea cã ñ:¬
ut hoc edicto teneatur. Cum in hoce¬
dicto doli malifiat mentio Cet̾merit
A diura ⁊ prediorũ hoc elictum ꝑti¬
tinet modo si dolo malo fiat alienatõ
Hec autem actio in id ꝙ int̾est.pet¬
tit ꝓindesires non fuit pecitoris aut
si is qui alienatus est sñ culpa decesse¬
rit cessat iuditium nisi quid actoris
nalis s rei persequutdem arbitrio iu¬
dicis continet. cre h̾edi dabitur in ħx¬

Expanded text:
rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulut hoc edicto teneatur, cum in hoc edicto doli mali fiat mentio. ceterum eAd iura etiam praediorum hoc edictum pertinet, modo si dolo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris nalis, sed rei persecutionem arbitrio iudicis continet,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃x .xii. ad. Nam ⁊ si obligatus solu̾o
qd̾ a me peteuelles huic edicto locus
non erit Si tutor pupillulagna¬
bat suo noĩe litigare de possõnib qͣs
subi donatas ee dicebat Rnsum est si
iuditiica mutandidonatõ fc̃a fu̾it
priorem dñm experiri oꝑtere ut rem
magis qmͣ litemin militem tran¬
S i quis iuditii cõĩdiuidundo eiutã¬
dicã remalienauit ex lege licinaeñt̾¬
dicitur ne coĩ diuidundouiditio exꝑi¬
atur. u̾bi gr̃a ut potentior emptor
per licitatõem iulius eam accipiat
⁊ per hoc ip̃m ĩ ip̃e recipiat s ⁊ ip̃e qͥdẽ
qui partem alienau̾it cõĩ duudun

Expanded text:
 edictum. Nam et si obligatus soluero quod a me petere uelles, huic edicto locus non erit. Si tutor pupilli uel adgnabat suo nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis quam litem in militem tranSi quis iudicii communi diuidundo euitandi causa rem alienauerit, ex lege Licinnia ei interdicitur, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gratia ut potentior emptor per licitationem uilius eam accipiat et per hoc iterum ipse recipiat. Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidun
Abbreviated transcription (Latin):
intributũ uocanduit puta duas ne¬
gociatt̃es ex̾celat puta sageriam ⁊
linteariam ⁊ seꝑatos hũit creditores
ue alii indempnes fiant alii dãpnũ
sentiant  lane si in eademtab̾na m̾¬
ces deferebant᷑ iz hee que exstent ex u¬
uendendã ⁊ exstat iudeamꝰ ne iuiqũsit
intributũ me uocari ⁊ siquidem in cre¬
ditũ ei abii tributõ locum hẽbit .n. u̾o
c̃ẽ meeqͣis uendid̾o nͥere soluto uł fidein¬
caremeposse ributio autem fit pro
rata eius ꝙ cͥq debetur ⁊ iõ sumuscre¬
ditor ueniat desiderans tribui inte
ut alius quidem uł alii exist̾e possĩt
m̃cis peccłiaris creditores cau̾ed credi¬
tor iste ꝓ rata se refusurum si fortealii
Iaull. on n2 ¶emiserĩt creditores.

Expanded text:
in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores.erius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex uvendendam et exstat, videamus, ne iniquum sit in tributum me vocari. et si quidem in creditum ei abiit, tributio locum habebit: enimvero eae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiucare me posse. Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint creditores.
Abbreviated transcription (Latin):
buatur m̃ces peccłiares. Si cuiꝰdolo
maloft̃m quominꝰ ita tribu̾et᷑ ineũ
tributũ sit si tñignorans ĩ m̃cẽ iussuũ
hr̃e muiꝰ tribuat nõ uͣr dolo minꝰ tribu¬
isse. S reoꝑta si nõ tribuat doloñc nõ
caret. ꝓuide sicͥ ex ea m̃ce soluifẽc̃ utiq
dolour minꝰ tribuisse S ⁊ lim̾cẽ ꝑire pa¬
ssus est aũ eam eu̾tit aut uilioris datao¬
pera distͣxit uł si ab emptorib precium
non exeg̾it dicend̾ erit tem̃ eũ tributo¬

Expanded text:
buantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum it. si tamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributo
Abbreviated transcription (Latin):
rantia u fa ur iuris ⁊ facti
Nam si quis nesciat igrꝑ¬
dccessisse eum ciũboꝵ possestio rañ¬
defertur nõ cedit ei temp̾ s sisciat tia¬
quidẽ definctũ eẽ cognatũ neiciat au¬
ꝓmittit cedit ei tempus qr ĩ ure erat
Ide est ⁊ si fr consangͥneus defucli credat
mr̃em potiorẽ esse. ¶ Si quis nesciat
se cognatũ ẽẽ int̾dum inftm erat N ã¬
autem cognatonis hre se neiciat ĩ iuire
crrat acsi quis forte expoit᷑ quoꝵ parẽ¬
tũ ett ignoret fortasse ⁊ seriuat alicui
in iure errat Item si quis sciat quidem
sibi ex successorio capite iboꝵ compete
possessionẽ cedit ⁊ tempꝰ qr in iure er¬
rat. Idem dicemꝰ si ex asse ħrs institutus

Expanded text:
rantia vel facti vel iuris est. Nam si quis nesciat decessisse eum, cuius bonorum possessio defertur, non cedit ei tempus: sed si sciat quidem defunctum esse cognatum, nesciat aumittit, cedit ei tempus, quia in iure errat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, inteautem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et serviat alicui agis quam in iure errat. Item si quis sciat quidem sibi ex successorio capite competepossessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe id si ip̃m qd̃ ei deb̾et uir pot̾it s
ne indotata młr ẽẽ uideat᷑ dicend̾ ẽ ip̃i
młri extrebelliano restituẽdã ẽẽ partẽ
heditatis que ei relicta est ut ea suo ma¬
rito ꝓ dote ea solu̾et E ⁊ e ad eã fidero¬
missũ ⁊ hon̾a eiꝰ pertinẽt legationem
pp̃ nimiã subtilitatẽ ⁊ casus neccitatẽ
minime optinente. ¶Lius noĩe
q̃ liber᷑ uidebat᷑ .x. in dotẽ dedi̾n eoca¬
su habebis dditionẽ quo hr̃e potuisses
si mlris lib̾e noĩe dedisses nec nupti se¬
quute ẽent si manumissa nupserit
ita demũ dos erit sua mente dedisti u̾
młri donatur᷑ de disti dñs ꝯicet q̃m¬
ad mod si cũ qd̃ sibi donaturꝰ ẽẽt młri
ipsi donare iussissz
consensum accõmodare debeat  modꝰ¬
ex facłtatib ⁊ dignitatib mfris mariti
dotis dande cã constitut᷑ sit ⁊ amplius
doti ꝓmissũ est qͣm facultas młris ua¬
let ip̃o iure ꝓmissio nualet qr lege ra

Expanded text:
accipere id ipsum quod ei debetur uir potest. sed ne indotata mulier esse uideatur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restituendam esse partem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam soluer‹e›t, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitatem et casus necessitatem minime optinente.Eius nomine quae libera uidebatur decem in dote dedisti: eo casu habebis condictionem, quo habere potuisses, si mulieris liberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut ri donaturus dedisti, dominus condicet, quemadmodum si eum qui sibi donaturus esset mulier ipsam donare iussissetconsensum accommodare debeat. ex facultatibus et dignitate mulieris maritiqdotis dandae causa constitutus sit et amplius doti promissum est quam facultates mulieris valent, ipso iure promissio non valet, quia lege ra
Abbreviated transcription (Latin):
nuptas cogitaret ¶ Ex assehrs ineitut᷑
rogatusq mlri dodrantẽ hedidatis re¬
aitũe iuissu eiꝰ qd̃ d doti ꝓmisit mari¬
to uereorq ñ sit obligatus. Nã młri
iu hoc tenetur ut h̾editatẽ restituẽdotũ¬
fferat actões ⁊̃ ciuas ht̃ ⁊ quib est obst̃¬
ctus quas tranfferre ad aliũ qmͣ cuid
fidei ꝯmissũ ñ pot̾ aliquis dix̾it c ĩcer¬
ci cũ coagi posse ut fidei ꝯmissi pr̃et esti¬

Expanded text:
ogitaret.Ex asse heres institutus rogatusque mulieri dodrantem hereditatis restituere iussu eius quod debet doti promisit marito. uereor, non sit obligatus: nam mulieri in hoc tenetur, ut hereditatem restituendo transferat actiones et quas habet et quibus est obstrictus, quas transfer‹re› ad alium, quam cui debet fideicommissum, non potest. aliquis dixerit incerti cum eo agi posse, fideicommissi prae
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ facere possit qui errogat bona
est de eo sentire ꝙ consulẽ qui erogat
bona sua id qr ex int̾dictis colligere
retur ⁊ conuenient ut unus reliqͥs
socio ⁊ coito ⁊ ex uendito tũ eo agr̃d
o societatemcoierunt ut gͣmaticã
docerent ⁊ qd̃ ex eo articulo q̃stus
fecissent coie coꝵ ẽẽt de ea req̃ uolu¬
erunt sĩ in pacto ꝯuento societatis
ꝓscͥpserunt dem̃ int̾ se hiis u̾bis sti¬
płati sunt. hec que suꝑscͥpta sunt
contͣfcm̃ ẽẽt societatis actõe agipo¬
sset .sꝵ. si qiuidem paucto conuento
int̾ eos desocietate fr̃o ita stipłatist̃
hec ita darifĩ ne spondes futurũ
fuiss si nouatõnis causa id fecissel
ꝓsocioagi non posse s totaresisti

Expanded text:
minus facere possit, qui erogat bona r. sed verius est de eo sentire proconsulem, qui erogat bona sua, idque ex interdictis colligere retur et conveniret, ut unus reliquiset pro socio et ex vendito cum eo agendo societatem coierunt, ut grammaticam docerent et quod ex eo artificio quaestus fecissent, commune eorum esset: de ea re quae voluerunt fieri in pacto convento societatis proscripserunt, deinde inter se his verbis stipulati sunt: "haec, quae supra scripta sunt, contra factum esset, societatis actione agi posset. respondit, si quidem pacto convento inter eos de societate facto ita stipulati essent, "haec ita dari fieri spondes?", futurum fuisse, ut, si novationis causa id fecissent, pro socio agi non possit, sed tota res i
Abbreviated transcription (Latin):
in expeditõem ꝯsularis iussu tnͣ¬
sierat ibiq ceciderat in aciem he¬
di .n. euis succurrend̾ est. Qui .r.¬
p. cã romam profectus est abẽe¬
ut primũ aut domo sua ꝓfectus
aministrande simulage̾ rempu¬
blicam cepit ad siłitudinẽ absẽtis

Expanded text:
in expeditione consularis iussu transierat ibique in acie ceedi enim eius succurrendum est. Qui rcausa Romam profectus est, abessut primum aut domo sua profectus est administrandae causa, simublicam
Abbreviated transcription (Latin):
cui socioꝵ quid ab sit quia deducta de re¬
societate agiꝓsocio. ueluti ꝯ societatis
uoctigaliũ causa coita est pp̃qi uarios
traft᷑at nentri expediat reced̾e a socie¬
tate nec refertur in mediũꝙ ad alt̾m
peruen̾it. ¶ Si unus ex sociis maritus
sit ⁊ distrabatur societas manente ma¬
trimonio dotem marit᷑ ꝑciꝑe d cuua¬
diuidit᷑ societas mea cãdos sit ut c̾tũ
sit eam uł partẽ eiꝰ reodi ñ oport̾e diui¬
dere eam inter socios iudex d.
uendiderit consensu socioꝵ p̾ciumdi¬
uidid itaut ei caueatur indempnen
eũ futurũ ꝙ si iamdãpnũ passusest ħ
ei p̾stabitur s si p̾ciũ ꝯmunicatum sit
sñ cautõne ⁊ aliquid p̾stit̾it idẽ qui
uendidit an si ñ om̃s socii soluendo
sint qd̾ a quib damseruari ñ potest
a ceteris debeat referre s ꝓ tuluspu¬
tat hoc ad cet̾oꝵ hon̾ pertin̾e qd̃ ab ali¬
qiuib seruari ñ pot̾ rõneque defẽdi
posse am̃societas contͣhitur tam lucͥ

Expanded text:
 pecunia sit: qua deducta de remanente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigalium causa coita est propterque uarios contractus neutri expediat recede‹re› a societate nec refertur in medium quod ad alterum peruenerit.Si unus ex sociis maritus sit et distrahatur societas manente matrimonio, dotem maritus praecdiuiditur societas in ea causa dos sit, ut certum sit eam uel partem eius reddi non oportere, diuidere eam inter socios iudex debeuendiderit consensu sociorum, pretium diuidi debet ita, ut ei caueatur indemnem eum futurum. quod si iam damnum passus est, hoc ei praestabitur. sed si pretium communicatum sit sine cautione et aliquid praestiterit is qui uendidit, an, si non omnes socii soluendo sint, quod a quibusdam seruari non potest a ceteris debeat ferre? sed Proculus putat hoc ad ceterorum onus pertinere quod ab aliquibus seruari non potest, rationeque defendi oniam, societas cum contrahitur, tam lucri
Abbreviated transcription (Latin):
ris dedit non sũcã dicetur ꝙ usuras
quoz percipere debebit quas posset
hr̃e si alii mutuũ dediss Si tron
alias socius in id qd̃ fac̾e pot̃ ꝯdẽpna
tus qmͣ ficonfitetur sese sociũ fuisse.

Expanded text:
iam dedit, non sine causa dicetur, quod usuras quoque percipere debeat, quas possit habere, si alii mutuum dedisset. Non alias socius in id quod facere potest quam si confitetur se socium fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam dr̃e si ipe legatus postiuet
o prima rone pot uid̾i iniquũ ut ĩ
ipispotate sit s hoc taleerit quale
siactoem uelit dictare qd̃ face ei lic
narie actoni ut ñ alias audiat᷑ desi¬
derans ut arbiter sinam dicat qmͣ
sise defendat. S̾ usfaciat controu̾¬
siam hereditatis qui cũ defũctocõ¬
ꝓmiserat futurũ est p̾iuditiu heoi¬
s cum uissu arbitri eam ꝓferri necte
est ne pena ꝯmittatur. S̾ i arbiter se¬
uersus cum dicenda est. Qumĩ ples
compmissũ est condone ut si cuili¬
uet urunus dixiss sin̾am ei staretur
cogeturat si eacondcone ut oms dicãt
ur de maioris partis sĩa placũit ñ d¬

Expanded text:
tentiam dicere, si ipse legatus postulet: quod prima ratione poterit videri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actionem velit dictare, quod facere ei licet. nariae actioni, ut non alias audiatur desiderans, ut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat. Si is faciat controversiam hereditatis, qui cum defuncto compromiserat, futurum est praeiudicium heredised cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter seversus eum dicenda est. Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibet vel unus dixisset sententiam, eo staretur,cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, vel quod de maioris partis sententia placuerit, non d
Abbreviated transcription (Latin):
diceret nicħ̾oꝰ nullo tegente dr̃e perse¬
uerass libello cuiusdam id qiueren¬
tis imp̃r anitoniñ subscripat posse
eumuti doli maliexceptons in pene
et idem cum a iudice consuletur ap̃
cuiempena petebatur rescripsit ⁊̃ si¬

Expanded text:
diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseverasset, libello cuiusdam id querentis imperator Antoninus subscribsit posse eum uti doli mali exceptione. et idem, cum a iudice consuleretur, apud quem poena petebatur, rescripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
utilem ei actõem ꝯpet̾eait. Nemĩsseautẽ
oportebit institoria dñm ita dem̃ ten̾isi ñ
nouau̾it ꝙ eamobligõem uł ab institore
uł abalio nouandiaĩo stipłando Si
duopłes uetab̾nam ex̾ceant ⁊ seruũ ꝙ̃
ex disꝑib partib hẽbant institorẽ ꝓpo¬
st̾unt utrump dñicis ꝑtib teneantur
anꝓcqͣlib anpro portõe m̾cis anu̾oin

Expanded text:
utilem ei actionem competere ait. Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro portione mercis an uero in
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ si dũ decreto pretoris non obtẽꝑa¬
ret iurisdictõem suameidenegau¬
uerit non eum ẽẽ restituend labeo
scribit Idemq est si exalia iusta cã ñ
fu̾nt ab eo auditus. Siferie repenti¬
ne extra ordinem sint indc̃e ob res
puta ꝓsꝑe gestas uł in honorẽprĩ¬
cipis ⁊ propt̾ea magr̃atus ius ñ di¬
xerit G̃aius casius noĩatim eoiceba

Expanded text:
sed et si, dum decreto praetoris non obtempesed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
cautum est. Ait pretor siue cuiꝑ
magr̃atus sñ dolo malo ip̃ius actio
exempta esse dic̾etur. Hoc qluo ut
si per dilatõnes iudicis esfectũ sit ut
actio eximatur fiat restitutõs ⁊ sima¬
gistratus copia non fuit labeo ait
restitut orin faciendam Per magr̃at̾
aut̃ fc̃m ita accipiendũ est si ius nõ
dixit alioquim si cã cognita denegi¬
uit actionem restitutiocessat ⁊ ita
scriuo uidetur. Itemper magr̃a¬
tum fc̃m uidetur si per gr̃as aut sor¬
des magr̃atus iusñ dixit et hec ꝑs
locum habebit nec non ⁊ suꝑior secũ¬
ue agendi pot̾atem ñfaciat nã ide¬
git litigator ne secumagatur dũ
iudicemcorrumpit. Actio exem¬
pta sic crit accipienda si desut ag̾e
posse ⁊ adicitur sñ dolo malo ip̃ius
uidelicet ut si dolus eius interuen̾it
non ei succurratur. Ip̃is .n. delinq̃nti-¬
b p̾tor ñ subuenit. ꝓinde sicłt uult
apud seciuentem pretoremag̾e tẽp̃
frustratum est non eisubuenitur

Expanded text:
cautum est.Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius non dixerit: et haec pars locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit.Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse.Et adicitur: 'sine dolo malo ipsius', uidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succurratur: ipsis enim delinquentibus praetor non subuenit. proinde si, dum uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subuenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
tĩita sñ ꝑtore tnͣsigit ut inuicem
sib acceperit ⁊ n diem n modum
riosi pactus fuit ut in gn̾ib alim̃¬
ta acceꝑit q̃ iñ numis ei relicta fuis
aliud cõmutauit uł locũ ꝑmutaũ
ut que ei erant rome relicta alim̃¬
ta inmunicipiouł inꝑiuncia acci
qid̃ a płib erat accepturus ab uno
acciꝑet uł aliũ pro alio debitorẽ
accepit hoc oĩa hñt disceptatõem
pͥtoris ⁊ proutilitate aluntarii ac

Expanded text:
ine praetore transegerit, ut in uicem sibus acciperet et neque diem neque modum  ex contrario si pactus fuerit, ut in generibus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuissaliud commutauit: uel locum permutauit, ut quae erant ei Romae alimenta relicta, in municipio uel in prouincia accipquod a pluribus erat accepturus, ab uno acciperet: uel alium pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitate alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
no se locuplex. ¶Si mannos sin¬
głos certa ciñtitas alicui fsut relifa
hoi honestĩois loci ueluti salanum
aniũ ur usus fructus tñsactio ⁊ sñ p̃¬
tore fĩpot̾uit Cet̾m siusus fructus
modicums alimentoꝵ uite sit re¬
lictus dico transactõem sñ p̃tore fa¬
ctam ulliꝰ ee mom̃iti. ¶ Sicui ñ minꝰ
nũmꝰ alimenta s frum̃tũ atꝙole¬
um ⁊ ceta ciie ad uictũ nec̃cria fuit

Expanded text:
no esse locuples. Si in annos singulos certa quantitas alicui fuerit relicta homini honestioris loci ueluti salarium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore fieri poterit: ceterum si usu‹s› fructus modicus alimentorum uice sit relictu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et ce
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uendid̾it᷑ s si p̾cium rei distracte ꝙ̃¬
tori ħeditatis dedit ui deam̃ anlocus
sit ex uendito actõmi ⁊ putoee. ¶di¬
ue ip̃e uenditor ded̾it aliquid ꝓh̃edita¬
te siue ꝓturator eis siue alius quis
ꝓ eo dum negõm eiusg̾it locꝰ erit ex
uendito actõi dũ modo aliꝗd absit

Expanded text:
d uendiderit. sed si pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem esse. Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uen
Abbreviated transcription (Latin):
di seruꝰ pupilli uł furiosisciente tutore
uł curatore in m̃ce peccłiari negociet᷑
dolum qiuidem tutoris uł curatoris no¬
ce pupillour furioso nõ dele putosnec
tñ lucrosum ẽẽ deb̾e ⁊ Iõ hactenꝰ ex do¬
lotutoris tributoria teñ siquid ad eũ
sit ut doli capax sit effic̾e teneat᷑ qͣis sci¬
gͦ sc̃ia eiuis quidẽ tutoris ⁊ c̃atoris d fa¬
osus sane mentis dolũ admisceant te

Expanded text:
.Si seruus pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupillo uel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum sit, ut doli capax sit, efficere ut t scientia quidem tutoris et curatoris debet faosus sanae mentis dolum admittant, te
Abbreviated transcription (Latin):
de pecculio ꝯueniatur filius neritre¬
stituendꝰ s si filius ꝯueniatur pot̾it
restitui nec ꝯmouem̃q si int̾sit filii
pectulium hr̃e magis .i. patris qͣm
silii interest lic aliquo caũ ad filium
pecculiũ spectet ut puta si pris eius
bona a fiscopp̃ debita occupata sũt
nam pecculiumeius ex ꝯstitutõne
clandii separatur ergo ⁊̃ filiãfamł
in dotem captam dumpr̃i ꝯsũpse¬
rit stipulanti .n. dotem non statim
quam dedit uł adhibendi aliquem
qui ĩ dotem stipularetur puto resti¬
tuendam qm̃dos ip̃ius filie pr̃imo

Expanded text:
ulio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Claudii separatur.Ergo etiam filiam familias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, uel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur, puto restituendam, quoniam dos ipsius filiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quia post mortem pris uł fidĩꝯ mis¬
sum relictũ ⁊ captus est forte dum
ꝯscntit pr̃ĩ paciscentine legatum
pctͥetur potest diciinitegr̃ restitu¬
ti qd̾ eipost morcem pris ꝯpetit. s si
ci legatum sit aliquid ꝙ ꝑsoneeiꝰco

Expanded text:
is uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituti, quod ei post mortem patris competit. sed et si ei legatum sit aliquid quod perso
Abbreviated transcription (Latin):
poss ci eũ emancipass si cognoui¬
sset dicend̾ erit posse eum restitui
iintegrum parato patre eum emã
stituuntur. posse et pr̃em qiͣ hedem
noĩe filii post mortemeius impetͣre

Expanded text:
posset: qui eum emancipasset, si cognouisset: dicendum erit posse eum restitui in integrum parato patre eum emancstituuntur, posse et patrem quasi heredem nomine filii post obitum eius impetr
Abbreviated transcription (Latin):
natis deferuntur qui desinunt esse
familia mutata ex nouis ã legib
⁊ hereditates ⁊ tutele płmq sic de¬
feruntur ut persone naturałr desig¬
nentur ut ecce deferunt heditatem

Expanded text:
natis deferuntur, qui desinunt esse familia mutati. ex nouis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ci anex solopr̃imoĩo uidend̾ erit. ⁊ uins
est ut ex suo solo pr̃imonio decedant ea
ditiũ hedicati non fiat inter actorem
⁊ eum qui uensidedit qr non uidet
eum qui distraxit ⁊putoposse res
regressũ ad bone fidei possõrẽ hñt.
cruid tñ si isqui uendidit paratus sit
ita defend̾e heditatẽ ut perinde att
sipossidet ꝯueniatur incipit exceptõ
actor sit ꝯsecutus mrtomagis pot̾it
diciexceptõe cum submou̾i nam ⁊ sud
ca debitorib exegit possõr petitorihe¬
ditatissoluit lib̾ari debitores. iuł. łiiii.¬
do fuit qui debitũ ab hus exegit ⁊ ip̃o
iure eos libarĩ.  etitio ħeditatis ⁊ si

Expanded text:
ci an ex solo patrimonio, videndum erit: et verius est, ut ex suo patrimonio decedant ea dicium hereditati non fiat inter actorem et eum qui venum dedit", quia non videtur eum qui distraxit ? et puto posse res regressum ad bonae fidei possessorem habent. quid tamen si is qui uendidit paratus sit ita defendere hereditatem, ut perinde atque si possideret conueniatur? incipit exceptio actor sit consecutus, multo magis poterit dici exception‹e› eum summoueri. nam et si id quod a debitoribus exegit possessor petitori hereditatis soluit, liberari debitores Iudo fuit qui debitum ab his exegerat, et ipso iure eos liberari. Petitio hereditatis, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
li etiam augustus consulatum
osferret et ex hiis trebatius ꝑi¬
tior casello casellus trebatio elg¬
quentior fuisse lr̃ osfilius utͦ
doctior casellu scripta non ex¬
tant nisiunus liber bñdc̃oꝵ tre¬
batii qm plures s minus freq̃n¬
tantur ¶post hos quoz quin
tus turbo fuit qui offilio ope¬
ram dedit fuit autem patriciꝰ
et transit a causis agendis ad
ius crule maxime postqͣm quĩ¬
tum legatum accusauit nec op¬
tinuit apud gaium cesarem
Is est quintus legarius qui cũ
affrice horã ten̾et infirmũ turbonẽ
applicare non permisit nec aquã
haurire quo noĩe cũ accusauit
⁊ circondefendit et extat cuis oro
satis pulcħrima que inscribitur
proquinto legatio ẽubo doctis¬
simus qd̾ hĩtus est iuris publi¬
ci et priuati et qmͣ płes utrius
operis libros reliquit sinone
⁊ antiquo usus asfectauit sc¬
bere et ideo parum libri eius

Expanded text:
li etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus frequenta‹n›tur. Post ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus qci et privati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone antiquo usus affectavit scribere et ideo parum libri eius
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ meoꝵ qiuos tͥ redo̾e debeo ydibi
maii probos .s. ꝙ si ad diem supͣdc̃mũ
de do̾ tunc dare debẽbo usuras tot q̃ro
anlutuis titiꝰ in locũ pupilloꝵ ad cau

Expanded text:
lorum meorum, quos tibi reddere debebo idibus maiis probos: quod si ad diem supra scriptum non dedero, tunc dare debebo usuras tot". quaero, an Lucius Titius in locum pupillorum hac cau
Abbreviated transcription (Latin):
colore de inosfitioso testam̃toagit᷑
qĩ non sane mentis fu̾it qui testa¬
mentũ ordinaret s ⁊ hoc dr̃ non qiͣ
uere furiosus uł demens testatuss
ẽet uł demens nlłmẽet testam̃tũ.

Expanded text:
ficioso testamento agitur, quasi non sanae mentis fuerunt, ut testamentum ordinarent. et hoc dicitur non quasi uere furiosus uel demens testatus sesset uel demens, nullum est testamentum.
Abbreviated transcription (Latin):
preest n a principe potate aliq̃p̃¬
ditus est n ab eo qui ius dandoꝵ
iuditiũ h datꝰ est. nec ex cõpmisso
sumptus uł aliqua lege ꝯfirmatꝰ
iiudex esse non potuit.
ẽe mosfitiosi ciuerelas. Dib
n tamparentib qmͣ lib̾is de in of¬
fitiosolicet disputare. Cognati .a
ꝓprii qui sunt ultra fr̃em melius
facerent si se sumptib in anib ñ
uexarent cum obtin̾e spem ñ la

Expanded text:
praeest neque a principe potestate aliqua praeditus est neque ab eo qui ius dandorum iudicum habet datus est nec ex compromisso sumptus uel ex aliqua lege confirmatus est, iudex esse non potuit. esse inofficiosi querellas: omnibus enim tam parentibus quam liberis de inofficioso licet disputare. cognati enim proprii qui sunt ultra fratrem melius facerent, si se sumptibus inanibus non uexarent, cum optinere spem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ creditor sub pignore lapid̃
qͦꝵ p̾cia uenditores ex pectiũa cre¬
bitor conductor horreoꝵ cesaris
fuit ob quoꝵ pensiones aliquot
annis ñ soluta ꝓcurator exactõi
p̃poĩtus ad lapidũ uenditõem offi¬
tiũ suũostendit q̃sitũ est an uire pi¬
gnoris eos creditor retmñe possit s

Expanded text:
 credit‹u›r sub pignore lapidum, quorum pretia uenditores ex pecunia crebitor conductor horreorum Caesaris fuit, ob quorum pensiones aliquot annis non solutas procurator exactioni praepositus ad lapidum uenditionem officium suum extendit: quaesitum est, an iure pignoris eos creditor retinere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliũ cͣcctũ int̾posuit aute scd̾m
creditorẽ dimissũ nlło iure cͤt̾a bona
titulo pignoris uendidit s ob eã
rem ĩ ꝑͣm actio contͣ eũ creditori qd̾
pignora sua requirit ꝯpetit ñ nec
utilis danda est nec furti rerũ mo
samordĩs errore ductus persequit᷑¬
ur p̾sertĩ cũ alt̾ creditor fundo posses¬
sione q̃ ñ fuit apd̾ eũ ñ admiserit
ad exhibend̾ auo frustͣ littẽ excipiet.
quia nz possid neq dolo fecit ut de¬
sinet posside sequit᷑ ut scd̾s creditor
possessores int̾pellare debeat.

Expanded text:
actum interposuit, ante secundum creditorem dimissum nullo iure cetera bona titulo pignoris vendidit. sed ob eam rem in personam actio contra eum creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum mobsam ordinis errore ductus persecutpraesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad exhibendum quoque frustra litem excipiet, quia neque possidet neque dolo fecit, ut desineret possidere. sequitur, ut secundus creditor possessores interpellare debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ianuariis a dẽe iussit ⁊ añ esidiẽ deces¬
sit alter ex litigatorid ñ asfuit pro¬
cul dubio pena ñme ꝯmissa est ã
⁊ cassium audissese dñtem aristoa¬
it in eo arbitro qui ip̃e ñ uenisset
non ẽẽ ꝯmissam. Quemad mod̾ ser¬
iius ait. si per stipulatorem stat
xx. iudicare cogatur nemini lic̾emi¬
norem .xx. annis iudicem ꝯpronussa

Expanded text:
anuariis adesse iussit et ante eum diem decessit: alter ex litigatoribus non adfuit. procul dubio poena minime commissa est: nam et Cassium audisse se dicentem Aristo ait in eo arbitro, qui ipse non venisset, non esse commissam: quemadmodum Servius ait, si per stipulatorem stet,annis iudicare cogatur, nemini licere minorem viginti annis compromissa
Abbreviated transcription (Latin):
em disfri ⁊ sub condcõne contͣhi pot̃
nam origiuem ex offõ atq amicicia
contrahit contrariũ porro est offõ
merces int̾ueniente .n. peccuĩa res ad
locatõem ⁊ conductõem poti respicit.
aiusł. Nandatũ int̾dũ contͣhit᷑ sũ
mea tm̃grã tibi mandem siue alie
na tm̃ siue mea ⁊aliena siue mea ⁊
tua. siue tua ⁊ aliena ¶Osi tuatm̃

Expanded text:
ub condicione contrahi potest. nam originem ex officio atque amicitia trahit, contrarium ergo est officio merces: interueniente enim pecunia res ad locationem et conductionem potius respicit.arum. Mandatum inter nos contrahitur, siue mea tantum gratia tibi mandem siue aliena tantum siue mea et aliena siue mea et tua siue tua et aliena. quod si tua
Abbreviated transcription (Latin):
natoꝵ qr ⁊ eoꝵ ab intestato potuit¬
bõꝵ possonem acciꝑe quid ergo eis¬
imputatur cur intestati non detes¬
serant s hoc nemo ap̃iudicẽ potest¬
impetrare. ñ .n. interdicitur testam̃¬

Expanded text:
a et horum ab intestato potuitsionem accipere. quid ergo? eisimputatur, cur intestati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potestimpetrare: non enim interdicitur testam
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas possõem hr̃et Similimo¬
do ⁊ eum qui post testam̃tũ ir̃is¬
st̃m ex secto uentre tractus est posse
qrri dico. S iquis exhiis persoĩs¬
qdue ad successionẽ ab intestaton
admituntur de inosfitioso eg̾it ne

Expanded text:
tabulas haberet. simili modo et eum, qui post testamentum exsecto uentre extractus est, posse queri dico. Si quis ex his persoquae ad successionem ab intestato non admittuntur, de inofficioso egerit
Abbreviated transcription (Latin):
iuri ypocratis et ĩocredend̃ esteũ
qu ex iustis imptiis septimom̃
ctͣ for̾m hũani gn̾s conu̾so more
ꝓcreantur ueluti si młr monstrĩ¬
osum aliquid aut ꝓdigiosum qͥd¬
enixa sit partusautemqmi m̃broꝵ
humanoꝵ osficia ampliauit ali¬

Expanded text:
i Hippocratis: et ideo credendum est eum, qui ex iust‹i›s nuptiis septimo mecontra formam humani generis conuerso more procreantur: ueluti si mulier monstrosum aliquid aut prodigiosum enixa sit. partus autem, qui membrorum humanorum officia ampliauit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
thusa si tres peꝑit lib̾a ce testam̃¬
to uissa primo partu unum scd̾otͤs
peꝑit quesitum estan aliquis eoꝵ
liber õet et hec conditio libertati
impoĩta iam implenda młri est
s non dubitarid quĩ ultimꝰ lib̾
nascatur uecenim natura ꝑmi¬
sit sinił in uno impetu duos in¬
fantes de ut̾o mr̃is exced̾e ut ordĩe
incerto nascencium non appareat
ut in seruitute libertate ue nas

Expanded text:
usa, si tres pepererit libera esse testamento iussa, primo partu unum, secundo tres peperit: quaesitum est, an et quis eorum liber esset. haec condicio libertati adposita iam implenda mulieri est. sed non dubitari debet, quin ultimus liber nascatur: nec enim natura permisit simul uno impetu duos infantes de utero matris excedere, ut ordine incerto nascentium non appareat, uter in servitute libertateve nas
Abbreviated transcription (Latin):
R causa cognita estimandũ id
auxiliũ qd turator delicto caret.
Curator adoles centiũp̃dia coĩa
sibi ⁊ hiis quoꝵ curã administra¬
bat uendidit qiuero si decretop̾to¬
ris adolescentes inintegrũ resti¬
tuti sunt an ea tenus uenditiores¬
tindenda sit quatenus adolescen¬
tium pro parte fundus ꝯmunis
fuit. R eatenus rescindinisi emp¬
tor a toto contractu uelit discedi
ꝙ ꝑtem empturus ñ eẽ Itemque¬
ro utrum emptor a seio ⁊ sempnio
pupilis precium cum usuris acci¬
pere deberet an uero ab hede turato
ris .R. heredes quidem curatoris te¬
neri. u̾m inseium ⁊ sempniũ ꝓ ꝑte
qua eoꝵ fundus fuit actões dandã
utiq si ad eos accepta peccunia ꝓ
eadem parte peruenisset.
ssit uł mandauit inintegr̃ restitũ
restitui nõ pot̾it s aduersus emptorẽ
deterior condictio euis fiat et tale pa¬
aum mierit quo nĩ qmͣ maioris
etatis constituta paciscentur attiõ
distra hi ñ prohibet uendictio quid̃
ualet. u̾mtñ si grande dampnũpu¬

Expanded text:
d auxilium, quod tutor delicto uacaret. Curator adulescentium praedia communia sibi et his, quorum curam administrabat, uendidit: quaero, si decreto praetoris adulescentes in integrum restituti fuerint, an eatenus uenditio rescindenda sit, quatenus adulescentium pro parte fundus communis fuit? respondi eatenus rescinditor a toto contractu uelit discedi, quod partem empturus non esset. item quaero, emptor utrum a Seio et Sempronio pupillis pretium cum usuris recipere deberet an uero ab herede curatoris? respondi heredes quidem curatoris teneri, uerum in Seium et Sempronium pro parte, qua eorum fundus fuit, actiones dandas: utique si ad eos accepta pecunia pro eadem parte peruenisset. ssit uel marestitui non poterit, sed aduersus emptorem deterior condicio eius fiat et tale pactum inierit, quod numquam maioris aetatis constitutae paciscerentur, atque ideo distrahi non prohibet, uenditio quidem ualet, u
Abbreviated transcription (Latin):
stituisse. ¶Qd̃ ait p̾tor eodẽ tẽꝑe
ñ inicium sponsalioꝵ eod̃ temꝑe
fcm̃ accipiend̾ ẽ. s si ini id̃ tempus
concurrant. It si alitisponsa alt̾inu¬
pta sit ex sñia edicti punit᷑. ¶Cum
aut̃ fc̃m̃ notet᷑. ⁊̃ si cum ea nuptias:
qui uł sponsalia constituit qmͣ¬
uł uxorem duce̾ ñ pot. uł fas ñ estiẽ¬

Expanded text:
sse. Quod ait praetor "eodem tempore", non initium sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in idem tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias vel sponsalia constituat, quam uxorem duce
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝙͣ ea de qua ꝓnunciatũ est calũ¬
pniecã eam fusse inpossõem missã
Itemq ⁊ in pr̃e erit seruand̾̃ qui calũ¬
pnie causa passus ẽ. filiamcim in po¬
testate habebat inpossõem uentris

Expanded text:
tur quam ea, de qua pronuntiatum est calumniae causa eam fuisse in possessionem missam. idque et in patre erit seruandum, qui calumniae causa passus est filiam, quam in potestate habebat, in possessionem uentris
Abbreviated transcription (Latin):
tum mariti nuptii se collocau̾it ĩ fa¬
mia notabitꝰ Notabitur ĩque eam
duxit. s sciens ignorancia .n. excu¬
satur si uiris s fclexcusat᷑ qui iussu
eiꝰ uiciĩ potãte erat dux̾it et ip̃e cuu
passus est duc̾e notat᷑ utrũcy recte.
Nã t cuu obtemꝑauit uenia dignꝰ

Expanded text:
tum mariti nuptum se collocaverit, infamia notabitur. Notatur etiam "qui eam duxit", sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iussu eius, in cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte: nam et qui obtemperavit, venia dignus
Abbreviated transcription (Latin):
fidiaagitur s de calculo qiui fere iu¬
dicio solet dirimi.
mitoadiecit pretor cũ eũ mortuũẽe
sciret ne ignorancia puniatur. s cũ
tempꝰ lutus cõtinuũ ẽ m̾itoet ignorã¬
ta cedet ex die mortis maritiet io si
post simũtempus cognouit labeo a
et parentũ uitus impedim̃tomiptii
ñ est. ¶ Sitar sit maritus q̃mmore
maioꝵ lug̾i ñ oportet ñ posse eam
geretur quisolet elug̾i pp̃ turbati.¬
onem sanguinis. ¶Ponpoñeam¬

Expanded text:
fidia agitur, sed de calculo, qui fere iudicio solet dirimi. merito adiecit praetor: "cum eum mortuum esse sciret", ne ignorantitempus luctus continuum est, merito et ignoranti cedit ex die mortis mariti: et ideo si post legitimum tempus cognouit, Labeo aiet parentium l‹u›ctus impedimento nuptiis non est. Etsi talis sit maritus, quem more maiorum lugeri non oportet, non posse eam geretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ siin loco publico id feciss perint̾¬
dictum cogi posse. s si inpriuatode
secuitute age̾ oport̾euł si dampni
fectistipłatus eẽt possit per eam sti

Expanded text:
 si in loco publico id fecisset, per interdictum cogi posse, sed si in privato, de servitute agere oportere: si damni infecti stipulatus esset, possit per eam sti