comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ĩ ip̃is uiuificasti me. Sc̃a scͥpt᷑a
ĩ tenebͥs uite p̃sentis facta ÷ lumen
itiñis. hĩc ⁊enĩ petrꝰ ait. Cui bũfa¬
citis ĩtendentes: qͣi luc̃ne lucenti in
caliginoso loco. sũ legenti cuilibet
sio scͥpt᷑e sac tepidꝰ uid̾t᷑ sensus di¬
uini eloqͥi eiꝰ m̃tẽ ñ excitat. ⁊ ĩ cogi¬
tatiõe sua nullo ĩtellectu luminis
emicat. At uͦ si bñ uiuendi ordinẽ
q̃rat.⁊ ꝑ gressũ cordis ĩueniat. quẽ¬
ad modũ pedẽ boni oꝑis ponat. tan¬
tũ ĩ sacͦ eloqͥo ꝓfectũ ĩuenit: qͣntũ
apud illũ ip̃e ꝓfec̃it. Pler̃q fit ut
at si accẽsus suꝑne cõtẽplationis
gr̃a semet ip̃m ad celestia suspen¬
dat. Mira enĩ atq ĩeffabił sac elo¬
qͥi u̾tꝰ agnoscit᷑. c̾ suꝑno amore le¬
gentis animꝰ penetrat᷑. de dilec

Expanded text:
quia in ipsis vivificasti me . Sacra Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est nobis lumen itineris . Hinc enim Petrus ait: Cui bene facitis intendentes quasi lucernae lucenti in caliginsermo Scripturae sacrae tepidus videtur, sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectu luminis emicat. At vero si bene vivendi ordines quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum pedem boni operis ponat, tantum in sacro eloquio profectum invenit, quantum apud illum ipse profecerit. Plerumque fit, ut at, si accensus supernae contemplationis gratia, semetipsum ad coelestia suspendat. Mira enim atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. C
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc ꝓp̃c. ⁊ ad dimittenda nobis
rogantib olicta. ⁊ ad reddenda pa¬
ciencie p̃mia. Dicebant de ab¬
bate ysidoro qͥ erat p̃lbit̃ ĩ scitr.
sillanimẽ. aut ĩiuriosũ ⁊ uolebat
eũ expelle foris: ⁊ ille dicebat. ad̾du¬
cite eũ ad me. Et app̃hendns ẽ paci¬
encia sua: curabat auimũ fr̃is
nasteriũ cꝰdã senis. ⁊ dixerunt ad
eũ. B̾a q̃ ĩ cella tua st̃ tolłe uenimꝰ.
Et ille dir̃. Qntũ uob̾ udet᷑ filii tol¬
lite. Tulert̃ gͦ ꝙ cũq ĩuener̃t̃ ĩ cel¬
la: ⁊ abierunt. Obliti st̃ aũ ibi sa¬
cellũ. ꝙ. erat ab sconditũ in cella.
estis ĩcella. Illi uͦ admirãtes pati¬
oĩa ĩcella eiꝰ. ⁊ penitenciã egerc̃

Expanded text:
s, et ad dimittenda nobis rogantibus delicta, et ad reddenda patientiae praemia. Dicebant de abbate Isidoro, qui erat presbyter in Scythia: sillanimem, aut injuriosum, et volebat eum expellere foris, ille dicebat: Adducite eum ad me. Et apprehendens eum, patientia sua curabat animum fratris  senis , et dixerunt ad eum: Omnia quae in cella tua sunt tollere venimus. Et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt ergo quodcunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum, quod erat absconditum in cella. estis in cella. Illi vero admirantes patiomnia in cella ejus, et poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sit dicens. diliges dñm dm̃i tirũ ut
udlicet ĩ t̾ra pꝰtoris nr̃i pͥus amo¬
ris sui radicẽ fig̃it. qͣtuiꝰ ꝑ ramos
pꝰmodũ dilectio fr̃ua g̃minaret.
Amor d̾i ⁊ ꝓnimi amore calescit. siẽ
xestat᷑ ioħs. qͥ qͦsdã ĩcrepat dicens.
Qͥñ diligit fiẽm suũ quẽ uid̾t. dm̃

Expanded text:
sit dicens: Diliges Dominum Deum tuum ; ut videlicet in terra pectoris nostri prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Amor Dei ex proximi amore coalescit, sicut testatur Joannes, qui quosdam increpat, dicens: Qui non diligit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis habebit coronã. Ip̃a est enĩ
q̃ stabiles facit ĩ fid̾. c̃tos ĩ ubo.
dulces ĩ eloqͥo. hilares ĩ dato. ĩ mi¬
sericordia humanos. ĩ responden¬
do sis aues. ĩ disc̾isendo sagaces.
.Ĩ ꝓsꝑitate mides. ĩ adũsitate secu¬
ros. dentos ĩ sensu. ꝑlucidos ĩ fac¬
to. sandidds ĩ uultu. ⁊ fortes in

Expanded text:
Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu
Abbreviated transcription (Latin):
fecltũ cͤscendo ꝑmutat᷑. Sepe oĩpo¬
teus ds ut qͣntũ qͥsq a caritate dĩ
cerit ĩnotescat miro ordine eucta
dispensaus. alios flagellis S̾yͥmit.
alios successib fulcit. Ec dũ qͣ saã
malũ latet ostendit. Nã pler̃q ip̃i
nos misos ĩsecunt᷑. qͥ felices sũ cõꝑa¬
tione coluerunt. Ioffenso ped̾ iter

Expanded text:
atur. Saepe omnipotens Deus, ut quantum quisque a charitate ejus et cerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam malum latet ostendit. Nam plerumque ipsi nos miseros insequuntur qui felices sine comparatione coluerunt. Inoffenso pede iter
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma uͥtꝰ obediencie ĩ caritate ẽ. Q̾
iudlicet caritas ĩ duob p̃ceptis dis¬
tinguit᷑. ut d̾s ⁊ ꝓninꝰ diligat᷑. Et
rect̃a oꝑatio ex decalogi cõplecione
ꝑficiat᷑. ut c̃bona agi ceꝑint: mala

Expanded text:
ma virtus obedientiae in charitate est, quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur. Et recta operatio ex decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala
Abbreviated transcription (Latin):
reebuet gaudiũ. Magna : enĩ fr̃s
uirtꝰ patiencie. q̃ ledutes se nõ le¬
dit. s diligit: q̃ iniuriantes se ĩ iu¬
rias remitcit. ñ red̾dit. Cui noc̃e
p̃ ñ nocet. s parcit. Radix enĩ õuĩ¬
dem gͥ conditionis nr̃e patiẽciã
dñs ẽẽ monstrauit. qͥa ĩ ip̃a possi¬
dere nosmet ip̃os docuit. Patien¬
cia aũ uera est. aliena mala eqͣ¬
nimit̃ ꝑꝑeti. ⁊ contra eũ qͥ mala ir¬
rogat nullo dolore inoueri. Patien¬

Expanded text:
ium. Magna est enim, fratres, virtus patientiae, quae laedentes se non laedit, sed diligit: quae injurianti se injurias remittit, non reddit: cui nocere potest non nocet, sed parcit. Radix enim omnidem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore moveri. Na
Abbreviated transcription (Latin):
se iusticiã ministrat: amiantib
se pͣdenciã docet. I tẽptatione cũ
illo abulat. ⁊ iõ directũ illi p̃p̃arãs.
Absconsa sua d̾midat. ⁊ suꝑ illũ
scienciã ⁊ intellectũ pͥdencia
thesaurizat. Ergo qͥ tenuerit illã
uitã hereditabit et̃nam. De pru¬
gła ũbi Ecusq smonis. Sĩc̃ scͥptũ
est. Oruiam̃tũ aureũ pͣdenti doc¬
trina. ⁊ qͣi brachile ĩ brachio dex¬
tro. Prudencia custos ⁊̃ oris. gub̾¬
natio actionis. tẽꝑancia cordis.
moð̾rancia lingue.õiumq stat᷑a
uboꝵ. ⁊ pond̾iatio rerũ. Sic enim
scͥptũ ÷ Uerba pͥdenciũ ĩ statera

Expanded text:
ministrat, amantibus se prudentiam donat. In tentatione cum illo ambulat, et iter directum illi praeparans, absconsa sua denudat, illi scientiam et intellectum prudentiae thesaurizat. Ergo qui tenuerit illam, vitam haereditabit aeternam. CAPUdecusque sermonis, sicut scriptum est: Ornamentum aureum prudenti, doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Prudentia custos est oris, gubernatio actionis, temperantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum, et ponderatio rerum. Sic enim scriptum est: Verba prudentium st
Abbreviated transcription (Latin):
mutae elem̃toꝵ: De tociꝰ mundi oꝑib legistis qͥa
ipse dixit & facta sunt. ipse mandauit &. c̃reata stͣ.
Sermog̾ xp̃i. qui potuit ex nichilo facere qđ non
erat. non potest ea que sunt in id mutare qđ ñerant.
Sed quid argum̃tis utimur: Suis utam᷑ exemplis¬
incarnationisq astruamꝰ mysterii ueritatem:
Numquid nature usus p̃cessit. cũ iħs dñs de ma¬
rianasceret᷑: Si ordinem querimꝰ. uiro mixta femi¬
ex uirginẽ est Quid hic queris nature ordinem
in xp̃i corpore. cũ pt̾ naturam sit ipse dñs part
dictionem uerboꝵ celestium. alia speties nominat᷑.
post consecrationem aliud dicit᷑ corpus significat᷑
Ipsedicit sanguinem suum: Ante consecrationem
aliud dicit᷑. pꝰ consecrationem s anguis nuncupat᷑:
Tudicis am̃. hoc ẽ uerumest Quod sermosonc
affectus sentiat IteM Sic̃ uerus ẽ d̾s di filiꝰ¬

Expanded text:
mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt. Sermo ergo Christi, qui potuit de nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non eraSed quid argumincarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femicimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore cum praeter naturam sit ipse Dominus Jedictionem verborum coelestium, alia species nominatur; post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse dicit sangualiud dicitur; post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, hoc est, verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Item. Sicut verus est Deus, Dei Fili
Abbreviated transcription (Latin):
non habebat natura Mara fluuiꝰ amarissimus erat ut
sitiens populus bibere ñ possa. misit moyses lignũ in aqͣm
& amaritudinem suam aquarum natura deposuit. qͣm
infusa subito grã temꝑauit: Sub heliseo ꝓpħ̾a. uni ex fi.
isꝓpb̾arum excussum ẽ ferrum de securi. ꝙ statĩmersũẽ.¬
togquatiheliseum qui amiserat ferrum. misit etiã helisee¬
us ferrum inaqua. & ferrum natauit. Utiq & hoc pͥt
nat uram factum cognoscimꝰ: & rauiorẽ enim ferrispe.¬
des quam aqͣrũ liquor Aduertimꝰ gͥ eẽ maioris uir.
uts grãm quam naturam. & ahuc cam̃ ꝓpħice bene
ditionis numeramꝰ grãm: quodsi tantũ ualuit huma¬
ab enedictio ut naturam uerterae. quid dicimꝰ de ipsa
sonsecratione diuina. ubi uerba ipsa dni saluatoris ope¬
rant᷑ Nam sacramtũ istud quo d accipia. ꝓ sermone¬
. conficit᷑:
Quod si tantum ualuit sermo heliȩ. ut ignem de
celo deponerte. non ualebit xp̃i sermo. ut speties

Expanded text:
non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Helisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum eRogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. 52. Advertimus igitur majoris esse virtutis gratiam quam naturam, et adhuc tamedictionis gratiam numeramus. Quod si tantum ualuit humana benedictio ut naturam conuerteret, quid dicimus de ipsa consecratione diuina ubi uerba ipsa domini saluatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum ualuit sermo Helie ut ignem de celo deponeret, non ualebit Christi sermo ut species
Abbreviated transcription (Latin):
ta est serpens: Rursus apphendit caudam serpentis.&. in
uirge naturam reuertit᷑: Uides gͥ ꝓphetica gr̃a bis mittatam
ẽẽ naturam & serpentis & uirgę : Currebant egipti flumi¬
na. ꝓ aquarum meatu subito de fontiũ uenis sanguis
cepit erumpere. non erat potꝰ influuiis Rursus ad ꝓpħe
p̃ces cruor cess auit fluminum. aquarum naturaremea :¬
uit: Circumelusus erat undiq popłs hebreoꝵ. hinc egip¬
tiis uallatꝰ. inde mari conclusus. uirgam leuauit mos¬
ses. seꝑauit se aqua. & in muroꝵ spetiem congelauit. atq¬
int̾ undas uia pedestris apparuit: Iordanis retrorsũ con¬
uersus. contra naturam insui fontis conuertit᷑ exordiũ:
Nonne claret naturam uł maritimoꝵ fluctuũ. uł fluui¬
alis cursus ee̾ mutatam: S̾ciebat popłs patrum. teti¬
t moyses petram. & aqua de petra fluxit: Numquid
non pt̃ naturam. oꝑta ẽ gr̃a. ut a quam uoinera quam

Expanded text:
ta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, et in ta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertitur . Vides prophetica gratia bis mutatam esse naturam, et serpentis, et virgae? Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere: non erat potus in fluviis. Rursus ad prophetae preces cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari conclusus. Virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum speinter undas via pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. corruptionem sentire non poterit Illis aqua
de petra fluxit. tibi sanguis exp̃o Inos ad horam sacia¬
uit aqua. te sangius diluit inȩt̾num Iudeus bibit. ꝙ
sitit. tu cum biberis. sitire non poteris. q illud in unbra
hoc inueritate: Si illud quod miraris umbra est. qͣntũ
istud est. cuiꝰ & umbram miraris: Audi quia umbra
est. que apud ueteres facta ẽ Bibebant inquit de con¬
aut̃ in figura facta sunt nr̃i Cognouisti p̃stantiora:
Fotior enim est lux. quam umbra. ueritas quã figura
corpꝰ auctoris. qͣm manna de celo forte dicis aliud
uideo. quomͦ tumichi asseris quod corpus xpi acci¬
piam: Et hoc nob̾ adhuc suꝑ est ut ꝓbemꝰ: quantis qͥ
utim᷑ exemplis. ut ꝓbemꝰ hoc nonee qđ nata formauit
s quod benedictio consecrauit. maioremq uim ẽẽ bene¬
dictionis quam naturȩ. quia benedictione etiã ipsa na¬¬
turamutat᷑: Uirgam tenebat moyses. ꝓiecit eam. &. fac¬

Expanded text:
taverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua taverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo; illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu, quum biberis, sitire non poteris; et illud in umbra, hoc in veritate. Si illud, quod miraris, umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Audi, quia umbra est, quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de conautem in figura facta sunt nostri. Cognovisti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, quomodo tu mihi asseris quod corpus Christi accipiam? Et hoc nobis adhuc superest, ut probemus. Quantis igitur utimar exemplis ut probemus hoc non esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione etiam ipsa natura mutatur. Virgam tenebat Moyses, projecit eam et fac
Abbreviated transcription (Latin):
t il. singłis pertionib totus est. nec ꝑsingłas minu¬
ianum ertra uidet᷑. ueritas aut̃. dum corpus
do sangu⁊ xp̃i in ueritate interiꝰ creditur¬
A ooyrosius. De sacramenitis: Non gͥ humani sed
diuini est muneris sacram̃tum quod accipis. ab eo
platum qui benedixit fidei patrem habraham. illũ
cuiꝰ grãm & gesta miraris: Probatum est antiquiora ẽe
eccłe sacramenta. nunc cognosce potiora Reuera mi
pascebant᷑ alimento. unde dictum ẽ. panem angłorum
manducauit homo S tam̃ panem illum qͥ manduca¬
uerunt omnes indeserto mortuisunt Ista aut̃ quam¬
ducauerit. non moriet᷑ in ęt̾num. & corpꝰ est xp̃i Con¬
sidera nunc. utrũ p̃stantior sit panis angłoꝵ. an caro
xp̃i. que utiq cyb ẽ uitȩ Manna illud de cȩlo. hoc
supra cęlum. illud celi. hoc dnĩ celoꝵ. Iilud corrupti¬
omi obnoxium. si in diem alterum seruaret᷑. hoc alie¬
num ab̾ omni corruptione: Quod quicũq religiose gus¬

Expanded text:
t in singulis portionibus totus est, nec per singulas minuet vinum extra videtur; veritas autem, dum corpus et sanguis Christi in veritate interius creditur. Ambrosius, De sacramentis. Non igitur humani sed divini est muneris sacramentum quod accipis, ab eo prolatum, qui benedixit fidei patrem Abraham illum, cujus gratiam et gesta miraris. Probatum est aEcclesiae sacramenta, nunc cognosce potiora. Revera Depascebantur alimento. Unde dictum est: Panem angelorum manducavit homo . Sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt: ista autducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus est Christi. Considera nunc, utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gus
Abbreviated transcription (Latin):
nem sibi nõiat. ꝓculdubio qͣi carm̃
ĩ nocde cantat. ut subseq̃ntis uite drẽ
felix ĩueniat. Duit qͥdã senei. Si
ueñit hõi tep̃tatio. undiqi erĩ multi¬
plicant᷑ tͥbulationes. ut pusillanimꝰ
fiat umͣmuret. Tn tũ si de occupaũit
ĩfirmitas corꝑis. noli pusillanimus
fieri. neq moleste suscipias. qͥa ip̃e

Expanded text:
armen in nocte cantat, ut ad subsequentis vitae diem felix perveniat. Dixit quidam senex: Si venerit homini tentatio undique enim multiplicantur tribulationes ut pusillanimis fiat et murmuret, tu tamen si te occupaverit infirmitas corporis, noli pusillanimis fieri, neque moleste suscipias, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ d̾ paruis corrigi noluert̃. Indiero
aũ diuino ĩ reatu neqͥore labunt᷑.
qͥ distinguere minora sua fact̾a cõ
timorẽ eiꝰ negligunt. ⁊ quẽ nouert̾
ꝑ scienciã. ꝑ acc̾ionẽ ñ ueneraut᷑.
Ido q cecant᷑ diuino iudicio puni
dũ fut᷑a audiunt bona q̃ capuit: paci¬
antͣ ⁊ĩ mala p̃sencia q̃ ꝑhorrescunt.
at qr ad facthorẽ extũ dũ. nnor ꝓuocat
cͥciatꝰ ĩpellat. Uñ bñ dd̾ psalmista
ait. Tues mͥ refugiũ a p̃ssura q̃ cͥcũ¬
dedit me. eltatio mea redime nie
a cͥcũdantib me. Eece qͣi ĩ nocte p̃s

Expanded text:
qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contetimorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino juddum futura audiunt bona quae cupiunt, patiantur etiam mala praesentia quae perhorrescunt; atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat. David Psalmista ait: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Ecce quasi in no
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ eiꝰ. Et si subripiat m̃tib elec¬
toꝵ diabolus. ũ aũ ĩ eis reqͥescit sic̃
ĩ cordib reꝓboꝵ. Hã calore fidͤi mox
excitat᷑. u exeat ab electis. Nõ nulli
qͦs iã auido ore diabolus d̾uorau̾at.
rursus diuini iudicii occulta mise¬
ratione ab eiꝰ ore eripiunt᷑. ⁊ saluti
restituunt᷑. Nã sepe multos qͦs anti¬
quus hostis luyarie uoragine mer¬
sos tenuit: potẽcia diuina ꝑpeni¬
tenciã ab eius faueib traxit. Mua¬

Expanded text:
subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum; nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. 30. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit.
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ: t̾ror eiꝰ uilis est. Ab ĩcredu¬
lis ut leo tumet᷑ a fortib ĩ fid̾ uͥ uer¬
inis contẽpnit᷑. atq ad momentũ
ostensus repellit᷑. diabolus enĩ ser¬
diabolicarũ iuitia frrigilia st̃. Q si
ñ caueaut᷑. s ꝑ usũ ĩ cõsuetudinẽ tͣn¬
seant. ĩ nouissimis forcit̾ cõualescũt.

Expanded text:
electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur; a fortibus in fide ut vermis contemnitur, atque ad momentum offensus repellitur. Diabolus enim serdiabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum in consuetudinem trans
Abbreviated transcription (Latin):
uita securꝰ. si sẽꝑ humilis caueat. sẽꝑq
ne ĩ fiuẽ ruat sollicitꝰ ꝑtimescat. Dia¬
bolus sc̃os o̾s ñ tep̃tãdo possid̾t. s tẽp¬
taudo ꝑseqͥtur. Nã qͥa ñ ĩ eis ĩ crĩsecus
regnat. contra eos extrũecꝰ pugnat.
Et qͥ int̾ius amisit oñiũ. exceriꝰ cõmo¬
applicat: und̃ aptũ hominẽ ad pec¬
candũ ĩ spex̃t. Ex ea parte diabo¬
lus homines tẽp̃tat. qͣ eos ꝑ excͤs¬
centẽ humorẽ facile ĩclinari ad ui¬
tia cõspicit: ut scd̾m humoris cõ¬
sparsiouẽ adhibeat ⁊ tep̃tationem
Lege balaam qͥ ĩ figͣa diaboli contͣ
sos p̃tend̾re laq̃os. ex qͣ sensit eos faci¬
sius ẽẽ lapsuros. Nã ⁊ qͥ aꝙͣ alicubi de¬
dricit. ñ eã ꝑ aliã partẽ mittit. nͥ ubi
ĩpecũ eiꝰ intẽdit. Aliud÷ ĩtrare ĩ nĩtẽ

Expanded text:
vita securus, sed semper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus pertimescat. Diabolus sanctos homines non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat; et qui interius amisit dominium, exterius commose applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabolus homines tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut sspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra sos praetendere laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. Aliud est intrare in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinẽ ꝑdurat. Tamdui iste stat quousq cadat. ille diumale
scło impeditur. ille negociis implicari cupit nec ꝑficit. Dominat᷑
malꝰ bono. bonus dampnatur ꝓ impio. impius honorat᷑ ꝓiusto. &
in hac tanta obscuritate ñ ualet homo diuinã ꝑscrutari disposi¬
tionẽ: & occultũ p̃destinationis ꝑpendere ordinẽ. De conuersis.

Expanded text:
usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque cadat; ille diu male saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
ut semꝑ electos suꝑna& interiora seqͥ faciat: semꝑq reꝑbos ut
nfima & ext̃iora delectent᷑ deserencdo ꝑmetãt. Sic ignorat homo¬
terminũ lucis & tenebrarum. uł utriusq quis fuis sit: ita pleniꝰ
nescit. quis ante suũ finẽ luce iusticiȩ p̃ueniatur. uel qͥs peccatorũ
tenebrarũ conuersus resurgat ad lucẽ. Cuncta hec cdõ patent. ho¬
mini uͦ latent. Quãuis iustoꝵ conuersatio in hac uita ꝓbabilissit.
incertũ tam̃ hominib esse ad quẽ sint finẽ p̃destinati. s om̃a reser.¬
uare futuro examini. Mira dispositio ẽ suꝑnȩ distributionis. ꝑ
quã hic iustus amplius iustificat᷑. impius ampliꝰ sordidat᷑. Malus
ad bonũ aliquando conuertit᷑. bonus ad malũ aliquando reflectit᷑.
U ult quis esse bonus & ñ ualet. uult alt̃ esse malꝰ & ñ ꝑmittitur
interire. Datur ei qui uult esse bonus. alius nec uult nec eidatur
ut sit bonus. Iste nascitur in errore & moritur. ille inbono qͦcepit

Expanded text:
ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut infima et exteriora delectentur deserendo permittat, sic terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit: ita plenius nescit, quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur; vel quis peccatorum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non valet; vult alter esse malus, et non permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
es: & nos peccauinꝰ. impsis fuimus semꝑ. T̃anquã siddiceret. Quia
semꝑ in peccatis fummis iratus es: ut deteriꝰ peccaremꝰ. Quid
enĩ sit iram dĩ mereri. quid uͦ prouocare. prudens lector debae
seire. Grauior namq ẽ ira que ꝓuocatur. quã ea que meret᷑.
Damq meretur. quando ignorando peccamꝰ ꝓuocat᷑: quando
seiiꝰ bonĩ facere nec uolum. Punc irã dĩ cdũiuimꝰ utare pos.¬
sumꝰ. tumeamꝰ gͦ ne ueniente illo terror uidicis sentiri possit.¬

Expanded text:
es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeam
Abbreviated transcription (Latin):
plius qui admiserit sordidet᷑. Ergo p̃cedens pecratũ causa ẽ saq̃n¬
tis peccati. sequens uͦ peccatũ pena ẽ p̃cedentis dehcti. p receden¬
tia itaq peccata. seq̃ntiũ sunt criminũ causa: ut illa que seqũt᷑
sint p̃cedentiũ pena. ꝓ recedentiũ peccatorũ pęna ipsa uocat᷑
induratio ueniens de chiuina iusticia. hinc ẽ qđ ait ꝓpħa. Indu¬
rasti cor nr̃m ne timeremꝰ te. Neq enim clum gincũq iusti
sunt adõ impelluntur ut mali fiant. sed dũ maliiã sunt: in
gͦ ds̃ quosdlam peccare: sed in quib tã alia peccata p̃cesserunt.
ut iusto uidicio eius mereantur in deteruis ire. T̃ alia quippe
peccata p̃cedentib aliis peccatis ꝓlabunt᷑ inpenã: & pęnã pecca¬
timerent᷑. Quedã de iradĩ ueniunt peccata: quȩ ꝓ merito alio.¬
rũ compensant᷑ peccatoꝵ. Unde & ꝓpħa. Ecce inquit turratus

Expanded text:
plius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequenplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus
Abbreviated transcription (Latin):
deputant᷑: Tanto enĩ mau̾is cognoscit᷑ esse peccatũ: quanto ma¬
ior qui peccat habet᷑. Crescit enĩ delicti cumulũ uixta ordinẽ
meritoꝵ: et sepe qđ minorib ignoscitur: maioribus imputatur.
maiora committi peccata. ut durius feriant᷑ ꝑmagnis sce.¬
lerib qui de parius corrigi noluer̃. Iudicio aut̃ diumo in reatis
ne quiore labuntur. qui distringere minora sua facta contep̃nut
Multi acrimine incrimme corruunt. qui dei cognitionẽ haben¬
non uenerantur. ideoq cecant᷑ diumno iudicio pumenda cõmitt̾e.
& inpęnã cominissi facinoris facinus deterius ad dere. Sepe pecca¬
tũ altenꝰ peccati causa ẽ. qđ cum cominitit᷑ aliud ex ipio quasi
sua sobole orit᷑: sic̃ fieri solet nasci libidinẽ ex nimia uentris in¬
gliune. ꝑ ena uͦ peccati peccatũ admittitur: quando ꝓmerito
cuiꝰq peccati deo deserente in aliud peccatũ deteriꝰ itur: de qͥ am¬

Expanded text:
deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto madeputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscitur, majoribus imputatur. i non debent peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habenactionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo am
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quãuis in hoc scło magna iusticiȩ claritate resplendeat: qͥsq¬
nunqͣuam tam̃ ad purũ peccatorũ sordibus caret. ioħe apło at testã.¬
te qui dicit. Si dixerimꝰ quia peccatum ñ habemus: ĩpsi nos sedu¬
cimis. & ueritas dei innobis non ẽ. Quedã  facta peccati similia. sed¬
bono animo fiant ñ sunt peccata: ut pote potestas si ñse ulciscẽdi
cupiditate. sed magis corrigencdi studio ulciscat᷑ in reũ. Itẽ sunt
peccata leuia que ab incipientibus cotidiana satisfactione pur¬
gantur: quȩ tam̃ aꝑfectis uiris uelut magna crimina uitant᷑.
etiã ꝑfecti leuia queq delicta quasi grauissima lugent: Nõsolũ
grauia. sed& leinia funt cauenda peccata. Multa enĩ leuia unũ
grande efficiunt: sic̃ solent paruis & minutis gutis unm̃sa flu¬
mina crescere. numerositas enĩ in unũ coacta : exundantẽ efficit
copiã. Peccata que incipientib leuia sunt: ꝑfectis uiris grana

Expanded text:
uamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus carent; Joanne Apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et a; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimina evitanturetiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia
Abbreviated transcription (Latin):
peitit. De qualibꝰ dicit. E lagello inici ꝑcnssite. castiga¬
tione erudeli. Et iterũ. Quid clamas ad me suꝑ contritione
tua: insanabilisẽ dolor tuuis. Unde unisquisq festinet &¬
timeat. ne simul feriatur uita enis cũ culpa. F lagellũ namq
tunc diluit eulpã. cũ mutauerit uitã. Nã ciꝰ mores ñmitat
actiones ñ ex prat. Om̃is diuia ꝑcussio. aut purgatio uitȩ p̃sen¬
tis c̃ aut miciũ pȩnȩ sequentis. P lã quibdã flagella abhac uit
uchoant. & ineterna ꝑcussione ꝑdurant. Unde ꝑ moysen
dñs dieit. Ignis exarsit in ira mea. & ardebit usq ad inferosde.¬
orsũ. A quibusclã dici solet. ñ uidicat ds̃ bis inidipsũ: qia
tam̃ ñ atcendunt illud qđ alias scriptũ ẽ. iħc popłide tra
his ceria llus ꝑfiet̃. illuc ꝑficitur. ut inhis qui omnino ñ cor¬
rotuntur ꝑcedentiũ ꝑcusio flagelloru. seqntii ostmoucor¬

Expanded text:
percutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigapercutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . » Unde unusquisque festinet et timeat, ne simul feriatur vita ejus cum culpa. Flagellum namque tunc diluit culpam cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat actiones non expiat. Omnis percussio st, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: « Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . 8. A quibusdam dici solet: Non judicat Deus bis idipsum; qui tamen non attendunt illud quod alibi scriptum est: Jesus populum de terra hic coepta illic perficitur, ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentiu
Abbreviated transcription (Latin):
repbos. ao purgationẽ quos errare uidet electos. ad ꝓpagan.¬
dam meritoꝵ głam uistos. Primonamq mͦ egypt cesa est
ad dampnationẽ. scdo mͦ pauꝑ lazarus ad pingationẽ. t̾cio
modo ꝑcussus ẽ iob ad ꝓbatione. Flagellat᷑ homo plerũq ã
dõ ante peccatũ ne malꝰ sit: ut paulus qui sathanȩ ãgło in.
sigante carnis tolerabat stimulos. F lagellat᷑ etiã ce post pec¬
catũ ut corrigat᷑. sic̃ ille in apło qui traditꝰ est sathanȩ in
interitũ carnis ut sp̃s saluus esset. Nontam̃ uste murimi¬
rat. eliã qͥ nescit cur uapulat. Nam dẽ ideo plerũq iustũ
flagellat. ne de iusticia suꝑbiens cadat. In hacuita cls̃ tantona¬
dis Audet ut parcat. quantomagis spectando flagellat. de qͥbꝰ
ris bilit̾ delinquentes aspicit: qͦsq ñ iã sub disciplonra ut si.¬
los pat̾. sed districta dampnatione ut hostes aduersarius

Expanded text:
261 reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad propagan261 reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad propagandam meritorum gloriam justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Secundo modo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job ad probationem . 4. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ntigante carnis tolerabat stimulos . Flagellatur etiam et post peccatum ut corrigatur, ut in Apostolo, qui traditus Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus esset . Non tamen juste murmurat qui nescit cur vapulat. Nam ideo Deus plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat, quanto magis exspectando flagellat, sed aliorigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios
Abbreviated transcription (Latin):
uisitabo suꝑ uos om̃s iniquitates ur̃as. Qitẽ enĩ diligit dñs corri.
pit. flagellat autẽ om̃ẽ filiũ quẽ recipit. U alde ꝑnecessariũ
ẽ iustũ in hac uita et uitiis temptari. & uerberari flagello ut
dũ intũs pulsatur. de untutib ñ suꝑbiat. Dũ uͦ aut animiaut
plagȩ. ñ temptatione luxuriȩ. Duriꝰ circasuos electos inhac ui
p̃sentis uitȩ delectent. sed celestẽ patriã ubi certa requies ex.¬
pectat᷑᷑ indesinent᷑ desiderent. Clectos uitȩ istuis aduersitate
ꝓbari: ut scđm petrũ iudiciũ adomodĩ incipiat: dũ in hac
uita elec tos suos deus iudicii flagello castigat.
carue ut emĩdemur. altera qua uulneram᷑ conscientia
er caritate. ut dĩ ardentiꝰ diligamꝰ. Gemino more dĩ cespi¬
cit el ad ueniã uel ad uindictã. Ad uemã sic̃ petrã. adiin¬
Trimoda ratione ds̃ ut uoluerit ꝑcutit. idest ad dãpnationẽ

Expanded text:
visitabo super vos omnes iniquitatvisitabo super vos omnes iniquitatat omnem filium quem recipit . » Valde necessarium est justum in hac vita vitiis tentari et verberari flagello, ut, dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut plagae, non tentatione luxuriae. Durius circa suos electos in hac vipraesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut, secundum Petrum, judicium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat. carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gemino more Deus respicit vel ad veniam, vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petrum . Ad vin testatur . 3. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est: ad damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝑ miserationẽ : oe malos hc remimerat ꝑtemporalẽ clem̃tiã.
is & ñ parcit electis. in illa parcet electis. ñ tam̃ parcet iniquis.
Periculosa ẽ sccuritas in hac uita malorũ. & bonoꝵ dolor tran.¬
quillus. Nã iniquus post mortẽ ducitur cruciandus. uistus ui
dormit post laborẽ securus. ñ tantũ de corporalib passionibus.
sed etiam de spiritalib oporcet intelligi ut quanto quisq aut in
corꝑe aut in mente flagella sustinet: tantose infinẽ remiinera¬
risperet. Sepe occulto cdĩ uiditio extra flagelli correptionẽ ⁊̃
rȩpbi in hunc mundũ. qui cũ multa dãpnabilia cõmisisse uide¬
antur: despecti tam̃ ãdõ nullo emĩdationis uerbe feriunt᷑. Plus
corripit᷑ iustꝰ fagello quia diligit᷑ s̃i peccauerit. dicente amos ꝓ.¬
pha. Tantũmodo uos cognoui ex om̃ibꝰ nationib tr̃ȩ.: idcirco

Expanded text:
rat per miserationem; et malos hic remunerat rat per miserationem; et malos hic remunerat non parcit electis; in illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. 7. Periculosa est securitas in hac vita malorum, et bonorum dolor tranquillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporalibus passionibus, sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
gat pęnas. ut uerũ sit testimoniũ ꝓpħȩ. qͥa ipse
est a testis & iuder. Miserere dñe misero ysidon.
indĩgna agenti. & digna patienti. assidue peccanti& tna fla¬
gellacotidie sustinenti. Ordinata c̃ miseratio dĩ que priꝰ hic
hominẽ ꝑf lagella ã peccatis em̃dat. & postea ab ȩc̃no supli.¬
cio liberat. Eect̃ em̃ ñ aloloris̃ huit uitȩ atcerit. ꝑfectior
uitam futuramlucratur. Nequaquã delinquenti parcet: qͣni
peccatorẽ aut flagello temporali ant pirgatione ferit: aut uidi.¬
cio eterno piniendũ selinquit: aut ipse inse homo punit pentẽ.¬
do quod male actmittit. aut ꝓinde ẽ qd̃ ds̃ delinquenti ñ parcit.
Iusto temporalia flagella ad ȩt̾na ꝓficiunt gaudia: ideoq
& iustus inpenis gaudere debet. & impius in ꝓspitatibꝰ timere
debet. Neq ã iusto neq arepbo: ds̃ miscdiã ae iusticiã abstra¬
hit. Nam & bonos inc ꝑ afflictionẽ uidicat. &x illuc remune:¬

Expanded text:
enas; ut verum sit testimonium prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus hujus vitae atteritur, ut ia lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit: quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. Justi per temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia. Ideoque et justus in poenis gaudere, et impius in prosperitatibus timere debet. Neque justo neque reprobo Deus misericordiam et justitiam abstrahit. Nam et bonos hic per afflictionem judicat, et illic remune
Abbreviated transcription (Latin):
detrim̃ta non sentit. sed tanquã sint uirtittis que sunt uitia
sectatur & diligit. In oculis carnaliũ diabolus terribilis ẽ. in oci
lis electoꝵ terror eiꝰ uilis est. Ab incredulis ut leo timet᷑. a
fortibꝰ infide ut uermis cõtẽpint᷑ : atq ad momĩtũ ostensus
repellitur. Qui suggestiones diaboli s̃i recipit. in eiuis iuisicdias
oblest auita psus respit. Diabolus eninserpens ẽ lubrieus
euunt n capiti ulest primȩ siggestioni non resititur. ibrier
in interua cordis dum ñ sentitur illabit᷑ Temptationũ cda¬

Expanded text:
detrimenta non sentit, sed tanquam virtutes sint quae sunt vitia, detrimenta non sentit, sed tanquam virtutes sint quae sunt vitia, sectatur et diligit. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in oculis autem electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur; a fortibus in fide ut vermis contemnitur, atque ad modicum ostensus, facile repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidiasor ejus vilis est. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. Tunc c
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & uerba fallacis doctrinȩ scis siuis dẽ facit intelligere. qua¬
tinis diaꝰ bolicũ errorẽ interiꝰ cognoscant ac sollicite caueant.
Discretio scorũ tanta ee̾ debet. ut inter bonũ & malũ ꝑditi
rationẽ diiudicent. ne eos diabolus ꝑ speciẽ boni fallat. hec ẽ
enim ꝑ cunctatio iosuȩ dicentis. Noster es an aduersiariorũ:
Propt᷑ hoc & ieremiȩ dicitur. Siseparaueris p̃ciosũ aĩili. qͣsi
os meũ eris. Tunc enĩ bene de se uidicant scĩ. quando eis ds
fallacia demonũ tẽptam̃ta facit intelligi. Multi decipiunt̃
a diabolo. & ignorant se ecͥ deceptos oseȩ ꝓpħȩ cestimonio de.¬
clarante. C omeder̃ inqͥt alieni robur eius & ipse ignorauit.
alieni namq maligni sp̃s significantur. qui uirtutes mentis
coinedunt. sedlioc corda negligentiũ non intelligunt. T anquã
inermis diabolus uineit᷑. quando de aꝑta iniquitate hominẽ

Expanded text:
Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quaSic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sp̃s malus ꝑ nequissimã uoluntatẽ & idẽ sp̃s dñi ꝑacce¬
tam iustissimam potestatẽ. Diabolus non ẽ immissor sedincen.¬
tor potius uitiorũ. Neq enim alibi concupiscentiȩ fom̃.¬
ta succendit. nisi ubi prius prauȩ cogitationis delectationes as.¬
pererit. Quas si a nobis sꝑnimꝰ. sine dubio ille confus absce.¬
dit. statimq frangunt᷑ iacula cõcupiscentiȩ eiꝰ. contẽptȩq tacẽt
sine luce faces illius. Sollicite hostis insidias intelligere par:¬
tim & cauere dĩ seruũ oportet. sicq in innocentia iite exis.¬
tere simplicẽ. ut tam̃ oporteat cum simplicitate ẽẽ prudentẽ.
Qui prudentiã simplicitati ñ miscet: iulxta ꝓpħã colũba ẽ se.¬
ducta non habens cor. Sedideo columba quia simplex. ideo
aut᷑ cor non habens quia ignara prudentiȩ ẽ. Sepe fraus sathane
sc̃õrũ cordibus aꝑitur. quando ꝑ speciẽ boni angłm se simu.¬
lans lucis. dũ nititur electos decipere detegit᷑ atq contẽpnit᷑:

Expanded text:
s malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uenti grã quosdã cõpendio sc̃itatis p̃ueniant. & dũ sint con-¬
uersione postremi: subito efficiunt᷑ uirtutis culmine pͥmi. Dum
quisq aliqd̾ donũ accipit: ñ appetat amplius quã qd̾ meruit:
ne cdũ alterius m̃bri officiũ arriꝑe temptat: id qd̾meruit ꝑdat.
Gonturbat enim corporis orcdinẽ totũ: qui ñ suo contentꝰ offitio.
subripit aliemĩ. Mali dona ideo ad dampnationẽ accipuint: q̃a¬
illa ñ addĩ laudẽ s ad suã utilitatẽ utunt᷑. Bona male utuntur.

Expanded text:
praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conpraeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntu
Abbreviated transcription (Latin):
his que recte agimꝰ. & dĩ grã eoqđ eam mereamur. Hȩc enĩ & dan¬
tis dĩ & accipientis ẽ hominis. sic̃ & panẽ nr̃m dicimꝰ. quẽ tam̃ adõ
acciꝑe postulamꝰ. Spiritalis grã ñ om̃ib distribuitur. sed tantummꝰ
electis donat᷑. Nonenĩ om̃iũ ẽ fid es: quã licet & si plurimi fiscipun.
opus tam̃ fidei consequuntur. Indiuisione donor diuersi ꝑci¬
piunt diuersa dĩ munera: ñ tam̃ concedunt᷑ uniom̃a ut sit ꝑhu
militatis studiũ. qd̾ alt̃ admiretur in altero. Nã qd̾ ez echiele ani¬
inaliũ ale altera ad alterã ꝑcuciunt᷑. uirtutes designant᷑ sc̃oꝵ
mutuo sese affectii ꝓuocantiũ: atq alterno exemplo iniucẽ
scerudientiũ. Mimera gr̃ãrũ alii ista: alii uͦ donant᷑ illa. nec
datur ita hab̾e uni. ut ñ egeat alteri. Posse fieri ñ ẽ dubiũ. ut
hii quos quidã excellentia untutũ antecellunt. dĩrepentina

Expanded text:
his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et danhis quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem tamen a Deo accipere postulamus. 6. Spiritualis gratia non omnibus distribuitur, sed tantummodo electis donatur. Non enim omnium est fides, quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut ii quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina
Abbreviated transcription (Latin):
nificentia opus eiꝰ: Ab illo enim nobis om̃a bona gr̃a p̃ueniente do¬
nantur. Nã nichil bom oꝑis dedimꝰ. ꝑ qd̃ cõfessionẽ fidei acciꝑe
mereremur. P rofectus hominis donũ dĩ ẽ. nec ase potest quisquã
sed adño corrigi. Non enim boni quicquã habet ꝓpriũ homo. cuiꝰ
fensores nchilposse in bonũ sua p̃ualere uirtute. nisi diumȩ gr̃ẽ
isrł: tantũ inme auxiliũ tuũ. Quasi diceret. ut ꝑeas tuo merito
ut salueris meo auxilio. N ominis meritũ suꝑna gr̃a ñ ut ueniat
inuenit. sed postquã uenerit facit. atq ad indignã m̃tẽ ueniens fac̃
in ea meritũ qd̾ remuneret: qui solũ inuenerat qd̵ puniret. Quid
enim exse ille latro meruit qui de faucibꝰ crucẽ ascendit. de cri¬
ceparadisũ adiit: Reus quidẽ ille ex fr̃no sangume uenit cruent:
sed diuina gr̃a in cruce mutatus. Sciendũ qd̾ & nr̃a sit iusticia in

Expanded text:
nificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donificentia opus ejus ? Ab illo enim nobis omnia bona, gratia praeveniente, donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino corrigi. Non enim quidquam boni habet proprium homo, cujus fensores, nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae ium tuum Ose XIII, 9. Quasi diceret: Ut pereas, tuo merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in