comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor qd̾ i t̾ra uoluptatur. Si aũt in celo mundum
erit quia munda quecumꝙ colestia s ordescet eĩ al¬
quid cum inferiori miscetur nature. ꝙͣius in suo ge¬
nere nõ sordide. quia etiam de puro argento fordi¬
fatur aurum si misceatur. ita ⁊ animus nr̃ tͥrenaꝵ
ordmne mundi sit. Cesum aũt hoc seco ũ corpeuin
accipiendum. quia om̃e corpus ꝓt̾ra habendumẽ
Totuni eñ mundum debet contempũe qui sibi tbe¬
saurizat i celo. In illo ceło gͦ de quo dcĩ ẽ. celũ
celi domino. id: in firmam̃to spũali. Non enim
in eo qd̃ tͣnsit constituere ⁊ collocare debemus cor¬

Expanded text:
, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in illo coelo de quo dictum est: Coelum coeli Domino , id est in firmamento spiritali; non enim in eo quod transit, constituere et collocare debemus
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dixisse. apłm etiam tunc patri filiũ subies¬
tum futurum ne quis in eo ꝑutaret spm̃ ⁊ corpͦ
humanũ aliqua ꝯu̾sione ꝑiturum ut sit deus
om̃ia non tantum in illius unꝰ forma homins¬

Expanded text:
ideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjecideo dixisse Apostolum etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma homin
Abbreviated transcription (Latin):
tuiꝰ pat̾ est confit̾i ¶ S diu̾se atq inipiris ⁊
młtis modis reb que dissimilis tanqmͣ ñ de deo
natus. S ab illo de nichilo sit creatus ¶Bic
ꝑ hoc ⁊ ip̃e creatura ⁊ gracia filiꝰ nõ natura. Et¬
ce qui nos quasi matula nominis uocant omu¬
syanos nec se ipõs cum ista sentiunt intuentur
nũt aliquid temꝑis quasi non aut secula aut
seculorũ ꝑtes quetumq sint temꝑa. Quod
uero dicit apłus etiam in futuro seculo patri fi¬
liũ subiectum futurum uͥait ¶Tunc ⁊ ip̃e sb̃iͤ¬
tus erit ex qui illi subietit onrĩa.¶¶Luid mir̃
enͣdo quidem illam filio forma humana man¬
sura est qua seꝑ maior est pat¶ Qũauis ñ
De fuerũt qui illam tunc filii subctionẽ ip̃ius
humane forme in diuinam sub̾am ꝯuutatio¬
nem mnelłi gendam putauerit tanꝙͣ boc ti cinc
rei subiciatur qd̃ meam u̾titur ⁊ mutatur. S
nos quid hinc sentia mus ostendimus mag̃

Expanded text:
cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et cujus Pater est confiteri, sed diversae atque imparis et multis modis rebusque dissimilis, tanquam non de Deo natus, sed ab illo de nihilo sit creatus; ac per hoc et ipse creatura sit, gratia filius, non natura? Ecce qui nos quasi macula novi nominis vocant Homousianos, nec se ipsos, cum ista sentiunt, intuentur nunt aliquid temporis; quasi non aut saecula aut saeculorum partes quaecumque sint tempora? Quod vero dicit Apostolus, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei qui illi subjecit omnia ; quid mirum, quandoquidem illa in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater? Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem, ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putaverint, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed nos quid hinc sentiamus ostendimus, magis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat eum q̃ maiorẽ ẽẽ testatur¶ Louimꝰ quip¬
pe in filio formã serui nõ fictam simulatamq
est dicit sila omĩa de quib isti octasionem acci¬
puũt duisas patris ⁊ filii credere ac p̾dicare nat᷑¬
as ¶Et tũ se tanta ista uoragme impietatis ĩmer¬
gant nos tanqmͣ obꝓbrii noui nominis omusia¬
nos uocant. ita erũ sese ht̃ catholica u̾itatis an¬
tiquitas ut ei om̃e hrtici diu̾sa nomina impo¬
nant cum ipi sua singula sicut ab omĩb appel¬
lantur optineant ¶Arriani quippe ⁊ unomian
nõ alii prtici nos uocitant omusianos quia ꝯtͦ
eoꝵ errorem greto uocabulo omusyon defendi¬
sentie que usya grece appłłatur qd̾ planus ds
unius eiustemq uature. ⁊ tam̃ si quis istorũ
qui nos omusia nos uocant filium suũ ñ cułꝰ ip¬
se ẽẽ sed diu̾se dic̾et eẽ nature ex heredari se
ab eo mallet filus. qmͣ hoc putari ¶QLuanta
tur unigenitum dei filiũ uolunt eiustẽ nat᷑e

Expanded text:
ciat eumque majorem esse testetur. Novimus quipciat eumque majorem esse testetur. Novimus quippe in Filio formam servi, non fictam simulatamqueest, dicit illa omnia, de quibus isti occasionem accipiunt, diversas Patris et Filii credere ac praedicare naturas. Et cum se tanta ista voragine impietatis immergant, nos tanquam opprobrio novi nominis Homousianos vocant. Ita enim sese habet catholicae veritatis antiquitas, ut ei omnes haeretici diversa nomina imponant, cum ipsi sua singula, sicut ab omnibus appellantur, obtineant. Ariani quippe et Eunomiani, non alii haeretici, nos vocitant Homousianos, quia contra eorum errorem, graeco vocabulo ὁμοούσιον defendisentiae, quae οὐσία graece appellatur: quod planius dicitur, unius ejusdemque naturae. Et tamen si quis istorum qui nos Homousianos vocant, filium suum non cujus ipse esset, sed diversae diceret esse naturae, exhaeredari se ab eo mallet filius quam hoc putari. Quanta tur unigenitum Dei Filium, nolunt ejusdem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Numꝙͣ sane ut impietas ita delirat pat̾ p̾sciꝰ
errase unigeniti dei patrem futurum quia nũꝙ̃
ñ pat̾ erat hñs filium coet̾num ⁊ generans sine
tentꝑe ꝑ quem condidit temꝑa ⁊ sicut dm̃ si nõ
prescit ut futurum qd̾ semꝑ erat sui ⁊ patrẽ. qͥa
cum fitio semꝑ erat. nͨ ymago filio maior nec
homo melior. quia nõ patri tantum s inuu̾se
tͥuitatis dictum est. tu es deus solus magnus u
de patre tantum sed de uniu̾se tͥmtate recte ĩtel¬
ligitur dixisse idẽ filius nemo bonus nisi umꝰ
deus qnͣdo eum appellauit magistrũ bonũ qui
eũ nũdum intlłigebat deum tanqmͣ dic̾ent. si
uotas bonũ intellige deũ. NIemo enĩ romi
iisi unus deus. ¶Trimitas ergo umnus deus soł
magnus ⁊ bonus. Cui ueni soli situt p̾cipit
lex tuis illaq latria dicitur seruitute seruimu.
¶Absit aũt ut ditamus humilitatis nõ u̾ita¬
tus gracia filiũ allignͣdo sic soqui ut se patri sb̾i¬

Expanded text:
m sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius m sane, ut impietas ista delirat, Pater praescius erat se unigeniti Dei Patrem futurum: quia nunquam non Pater erat, habens Filium coaeternum, et generans sine tempore per quem condidit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; nemo enim bonus, nisi unus Deus. Trinitas ergo unus Deus solus magnus et bonus, cui uni et soli, sicut praecipit lex ejus, illa quae latria dicAbsit autem ut dicamus, humilitatis, non veritatis gratia Filium aliquando sic loqui, ut se Patri subji
Abbreviated transcription (Latin):
mtipunt quia ꝑit̾ sine ullo mitio temꝑis tem¬
poris st̾ nec genitꝰ agignente p̾dicatur ⁊ sicut is¬
nis gignens ⁊ splendor genitus coem st̃ ita deus
pat᷑ gignens ⁊ dei filius genitus coet̾ne st̃. S
quia iste est deillo nõ ille deisto ideo ⁊ mandatũ
accepit a patre cum mandatum rp̃e fit patris dez
eum pat᷑ cum ip̃ẽ sit pat̾na doct̾na fic enĩ accipit
Apatre intam tum sicut pat᷑ ipẽ sit uita. Ita est
⁊ patri simmilis ut in nullo sit om̃ino dissimiłis
testimonũ uero tum ĩuicem sibi ꝑhibeant pat̾
⁊ filius quoniodo isti alt̾m eoꝵ fatiant testimoni¬
⁊ alt̾m cui testimoniũ ꝑhibeatur ignoro. ⁊ don¬
ne pat dicit. Ic est ailius meus d̾ilectus. none
filius dicit testimouiũ phibeat de me quime misit
pater. ¶Cur ergo tos ita distingunt ut patrem di¬
tre autẽ mittente ⁊ misso fitio iam in suꝑioribus
huiꝰ disputatione ꝑtib satis hũndet q̃ fc̃tatũ ẽ

Expanded text:
iunt, quia pariter sine ullo initio temiunt, quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonicui testimonium perhibeatur, ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem ditre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis abundeque tractatum e
Abbreviated transcription (Latin):
est parrtunigenitus ẽ giguenti coet̾mis. Et lic
sit primogenitus our̃is creature quia m ilso con¬
dita sunt om̃ia priusq ille est. genitus qmͣ hes
condita tam̃ sempit̾mis est sit̃ patꝰ. Mec cepite
temꝑe. Nari ⁊ patrem rectissime dicunus pͥorem
eẽ. quam uniu̾sam que condidit ꝙͣiuis geruitꝰ ñ
fit ⁊ ichil enĩ tam pͥmũ quã id ante qd̾ me̾ia
est. S sicuti nehil est ante patrem ita nichil est
ante uingenitum filium patri utiq coet̾nũ. Ne¬
t eni quia ille genuit ille genitꝰ est. sõ est pater
tempore aut̾ior. Namsi int̾ patrem genitũ gis¬
nentem unigenitũ filiũ asiqd̃ tempus ẽ ante fi¬
quia ⁊ tempus utie c̾atura ẽ nͨ om̃ia ꝑ ipm sit
tenpus ante ip̃m. ¶ S omĩa ꝑ ip̃m nullũ
gͦ tempus ante ip̃m. ac ꝑ hoc ꝑ quemad̾m ignis et
splendor qui ex igne gignitur ⁊ c̾cuminͣq diffun¬
ditur similes se intipiunt nec genitꝰ a gignente
pceditur. Si deus pat̾ ⁊ deus de deo filius srmł esse

Expanded text:
gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime dicimus priorem esse quam universa quae condidit, quamvis genitus non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil est ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, prof omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; sed omnia per ipsum , nullum ergo tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater et Deus de Deo Filius esse
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ¶Iussum uero obaudisse fliũ anteqmͣ acti¬
ꝑet caruem. unde isti existiment nescio an acti¬
pere carnem iussus est ut hoc uideatur fecisre
nissus qͥd̾ fecit missus ¶ It̾m ergo ad illa rede¬
ant que supius disputata st̃ ⁊ q̃rant ates ĩue¬
uiant si possunt. pat̾ unico u̾bo ⁊ utrum digã
et᷑uum. atq huic intlligant quia nõ eum pa¬
tris uissio tanqmͣ sue nõ fuit potestatis. Sed
semet ipũ exĩaniuit formam serui acciꝑiẽs
Quod aut̃ humiliauit semet ip̃m factus
obediens usq ad mortem. ¶Iam utiq accepe
q̃ continet arrianoꝵ sermo qui nob̾is ut ei res¬
ponderemꝰ a quibdam frĩb missus ẽ QLui
ut posset ĩspici ab his qui hec legunt ⁊ utrũ
ad om̃ia Rensum fu̾it expłorare desid̾ant hiuic
eñ nr̃e disputationis plcbendũ putauinus
ut prius segatur ip̃e ac deinde nr̃a responsio qͦ¬
niam nõ ubiq textum u̾borum eiuis rat̾po¬
siuius uenimus longum faceremus ħ opꝰ
nrm quo tandem isto fine conclusimus. Sp

Expanded text:
I. Jussum vero obaudisse Filium antequam acciperet carnem, unde isti existiment nescio. An accipere carnem jussus est, ut hoc videatur fecisse jussus, quod fecit missus? Iterum ergo ad illa redeant, quae superius disputata sunt, et quaerant atque inveniant, si possunt, Pater unico Verbo quo alio aeternum: atque hinc intelligant quia non eum Patris jussio, tanquam suae non fuerit potestatis, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quod autem humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem , jam utique acceperquae continet Arianorum sermo, qui nobis ut ei responderemus, a quibusdam fratribus missus est. Qui ut posset inspici ab iis qui haec legunt, et utrum ad omnieum nostrae disputationi praescribendum putavimus; ut prius legatur ipse, ac deinde nostra responsio. Quoniam non ubique textum verborum ejus interposuimus; ne nimis longum faceremus hoc opus nostrum, quod tandem isto fine concludimus.
Abbreviated transcription (Latin):
s equalitatem suam nolli dedit nisi filio qui nat᷑
est de illo ⁊ spũi scõ qui ꝓcedit de illo. quetumqs ita
sit nõ est ista quam uolunt isti diffra trinitatis qͥa
in diff̾ens in trinitate natura idiffe̾rs in tͥntate
potentia est. ¶¶ It om̃s honorificant filium sicut

Expanded text:
sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio qui natus sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio qui natus est de illo, et Spiritui sancto qui procedit de illo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶lit̃ inqͥuut ĩmobilit̾ ⁊ impassibłt uolens aliũ
genuit filius sine labore ⁊ fatigatione sola uirtu¬
te sua spm̃ fenit. Oẜ̾cipuam laudem fii ⁊ spũs
sansti. Quasi nos pat̾ mobił̾r ⁊ passibiłr ĩuitus ge¬
nuerit qui nos uoluntarie geraut ¶Ierbo u̾rtatiᷤ
aut filius celum ⁊ tͥram cum labore ⁊ fatigatione cͤ¬
auerit. Equentur ergo ista oꝑa scom istos ue filio
uł spñi sancto aut similimo equantur quid ꝓ fuit
hoc dic̾e unde nulla fit questio. Quod scauis sme
ullo labore ⁊ fatigatione uł giguat pat̾ uł fatat fi¬
luis. ideant sane quomꝰ dicant quod sola uirtu¬
alterum fecit pͥor pat̾ ut posset filius fac̾e quẽ fe¬
uiderit patrem facientem. Et quid est qd̃ nõ alia
simitia s quecumq pat̾ fecit hec eadem filios fa¬
cit similit̾ si hec cogitare conentur ꝓculdubio tur¬
babiratur eis omĩa quae sibi carnałi cogitatione

Expanded text:
 inquiunt, immobiliter et impassibiliter volens Filium  inquiunt, immobiliter et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. O praecipuam laudem Filii et Spiritus sancti! Quasi nos Pater mobiliter et passibiliter invitus genuerit, qui nos voluntarie genuit verbo veritatis: aut Filius cum labore et fatigatione caverit? Aequentur ergo ista opera secundum istos, vel Filio vel Spiritui sancto: aut si nullo modo aequantur, quid profuit hoc dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtualterum fecit prior Pater, ut posset Filius facere quem feviderit Patrem facientem? Et quid est, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑũ scõ quos uoluntarie genuuit pat̾ ubo ilitatis.
¶Quom᷑ enĩ nõ coguatur hoc dit̾e̾ cumꝓ tia dubio me¬
lius fit filios eẽ patris quam opus fili. WDec cogi¬
tent ⁊ em̃ dant uanas impiasq blasphemias atep
alicuid a deo factum s totum qucqud illudẽ sũ¬
mũ uerum ĩmutabilem deum. xxuii. ¶ Absit eñ
ut quẽ admod̾o sapiunt patrem maior fit filio suo
scd̃m id qd̾ unigenitum ułbum ẽ. s pd̾m id cd̾ uer¬
bum caro factum est. s̃ traid mirũ qnͣdo meadem
tarne factus est etiam angelis minor ui¬
¶ Absit ut quẽadinod blasplxmant mn coni ꝑabĩi
maior ⁊ melior sit filius spũ scõ ⁊ qd̾ insanissimũ
torma serulis que ꝓphabatur cum dic̾etur. Dñs
dixit ad me filius meus estu. Eui etiam meadem
ꝓphia ditit idem filius. Ne uentre matris mee deꝰ
meus estr. De uentre quippe matris euis uͥ homi¬
nem assumpsit deus eus ẽ. Qui ꝓpt̾ qd̾ eum nõ
solum ante uentrem matris sedante omĩa secula

Expanded text:
sancto, quos voluntarie genuit Pater verbo veritatis ? Quomodo enim non coguntur hoc dicere, cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atqualiquid a Deo factum: sed totum quidquid illud est, summum, verum, immutabilem Deum. 24. Absit enim ut, quemadmodum sapiunt, Pater major sit Filio suo, secundum id quod unigenitum bum caro factum est. Sed quid mirum, quando in eadem carno factus est etiam Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et melior sit Filius Spiritu sancto: et quod insanissimum forma servilis, quae prophetabatur, cum diceretur, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Cui etiam in eadem prophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae Deus meus es tu . De ventre quippe matris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum ante ventrem matris, sed ante omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ spiritus dei ħitat inuobis. Et ꝑaulo post. głi¬
ficate ergo deumn in corpore nr̃o ¶Corꝑa autem nr̃a
templum in nobis dicit ẽẽ sp̃c̃ scĩ Cum igitur ⁊
patri ⁊ filio ⁊ spiritui sancto istaq satria uocatur
seruitute seriuamus audiamus q legem dei pͣcipi¬
entem ut nulli alt̾i s soli dnõ deo nr̃o hanc exhi¬
tͥmtas cui uniet soli talem seruitutem pietatis uire
debemus. ¶ Sicuti nemo pot̾ inqͥunt sie fi¬
lio ad parrem transire. Ita ⁊ nemo ꝑot̾ sine ip̃o spũ
sancto filium inuentate adorare. ¶Quasi ⁊ ad fili

Expanded text:
tis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Gloritis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Corpora autem nostra, templum in nobis dicit esse Spiritus sancti. Cum igitur et Patri et Filio et Spiritui sancto ista, quae latria vocatur, servitute serviamus. audiamusque legem Dei praecipientem, ut nulli alteri, sed soli Domino Deo nostro hanc exhi est ipsa Trinitas, cui uni et soli talem servitutem pietatis jure e. 28. Et sicuti nemo potest sine Filio ad Patrem transire, ita et nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare: ergo in Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere alnm̃ dñ suũ adorent. ⁊ illi soli seruiant qd̾
⁊ antiquis patrib dei lege p̾ceptum ẽ. nͨ ullo modo
alit̾ fieri pot̾ ut soli dnõ deo nr̃o ea que deo debetur
seruitute suitute ẜuiamus. Ipã est enĩ que grece
applłatur latria qd̃ u̾bnum ibi positum est. cum di¬
ista seruitute que latria dicitur quẽ nõ debent ser¬
ut eis quos scd̃m carnem elnõs hñt. S om̃s ho¬
mines soli dnõ deo suo anc ergo seruitutẽ
non exhibebimus filio si de patre dictum ẽ. ⁊ illi so¬
li seriues. aut uon exhibebimus patri si de filio dis¬
tum est ⁊ illi soli seruies. Iam uero si aliquib t̾re
molib spiũ scõ templur fabricarem.¶Ls dn¬
bitaret ei nos latria. id ista de qua nunc loquor ser¬
iutute ¶ Quomodo ergo non ei seruitutem que
latria diritur exhibemus cuitemplũ ñ facimꝰ sed
nos ipĩ sumus. Qut quomꝰ nõ ⁊ ip̃i deus nr̃ est.
de quo dicit apłus Nescitis quia templum dei es¬

Expanded text:
um Deum suum adorent, et illi soli serviant, quod et antiquis patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri potest, ut soli Domino Deo nostro ea quae Deo debetur servitute serviamus. Ipsa est enim quae graece appellatur λατρεία. Quod verbum ibi positum est, cum diistam servitutem, quae latria dicitur, quam non debent servi eis quos secundum carnem dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo servitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut non exhibebimus Patri, si de Filio dictum est, Et illi soli servies. Jam vero si aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis dubitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute servire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui templum non facimus, sed nos ipsi sumus? Aut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, Nescitis quia templum Dei es
Abbreviated transcription (Latin):
amme contin̾e ⁊ ad amorem pietatis ⁊ tastitatis
confirmare ⁊ om̃s illuminare. suꝑ onrĩa fidem ⁊
caritatem prebet singulis ꝓ studio quoꝙ ⁊ diligẽ¬
tia ꝓ simplicitate ⁊ sinc̾itate mentis ꝓ m̃sura fid̾.
⁊ m̾ito ꝯu̾sationis grationis ad utilitatem diuide
⁊ imus quisq in quo oꝑe ⁊ ꝓposito fuerit habilis
in ipõ ordinare ¶Eacit hec quidem sp̃t scũs. s absit
tis ut neget a xp̃o custodire. sanctos lapsos aũt
instatum p̾stinũ reꝑari ignorantes doceri obliuiᷤᷤ¬
centes ãmoneri pcc̃is argui pigros hortari. errã¬
tes a uia u̾itatis adduci. infirmos sanari cecos
illiummari ⁊ cet̾a que isti spiũ sancto tanꝙͣ sol
ea fatiat tbuenda putauerunt. Ut enĩ decetl
ne languent si taceam quomodo uegabuntꝰ E
teceri sanctos quib idem dicit. ¶Nolite uad¬
ꝑ ab rominib ratoi unus ẽ enĩ magist᷑ nẽd.¬

Expanded text:
animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro simplicitate et sinceritateet merito conversationis, gratiam ad utilitatem dividere et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Facit haec quidem Spiritus sanctus: sed absit tis, ut neget a Christo custodiri sanctos, lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, obliviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanari, caecos illuminari, et caetera quae isti Spiritui sancto, tanquam solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, taceam; quomodo negabunt a Christo doceri sanctos, quibus idem dicit, Nolite vocari ab hominibus rabbi; unus est enim magiste
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in se ip̃o adoratur cum in ueritate adoratur. Ac
ꝑ hoc ⁊ m se ⁊ inspũ sancto adoratur filuss. Quis
aũt ita sit impuis ut deseparet patrem.¶Quomͦ
erum non ⁊ millo nõ adoramus in quo iiuimus
mouemur ⁊ sumus. Pmde a dorari filium ĩ spũ
ri patrem qui negat sed ⁊ filium głificari capere
patrem negare quis audeat qui dicit ip̃e filius glo¬
rificat me cui etiam dicit. Ego te glificauii. Glo¬
rifitare aut ⁊ honorificare ⁊ clarificare tria quidẽ
unt sanctificare ⁊ sansto custodire ⁊ ñ solum ratio¬
nabilia ut quidam putant ¶S ⁊ m rationabi¬
bia plura sanctificat ⁊ eos qui ceciderunt pp̃ suã
negligentiam ad pristinum statum repare ¶Is¬
norantes decere obliuiscentes amonere ꝑscantes
arguere pigros. hortari de salute sua cogitare ⁊
sollicite agere errantes ad uiam u̾tatis deducere
infirmos curare ⁊ fragilitatem corꝑis ꝑ alacͥtatẽ

Expanded text:
et in se ipso adoratur, cum in veritate adoratur. Ac et in se ipso adoratur, cum in veritate adoratur. Ac per hoc et in se et in Spiritu sancto adoratur Filius. Quis autem ita sit impius, ut inde separet Patrem? Quomodo enim non et in illo adoramus, in quo vivimus, movemur et sumus ? Proinde adorari Filium in Spiritu ri Patrem, quis negat? Sed et Filium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem unt, sanctificare, et sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum revocare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem
Abbreviated transcription (Latin):
nemo uenit ad me insi pat̾ qui misit me traxerit
eum. Aut ad spm̃ scñ sine patre ⁊ filio ꝑuenire pꝰ¬
semus qui eum nobis sua conferit grã ¶ Quid est
enĩalud a deo uenre nisi hĩtantes in nobis habere.
Doc em̃ modo ⁊ ipi ad nos ueniũt cum dẽ ubiꝙ
sit ⁊ millo corꝑali continealo laco. ¶p̃e saluator dic
de se ⁊ patre. Ueniemus ad eum ⁊ mansionẽ apd̾
eum faciemus. Et de spũ sancto dicit. Nisi ego abi¬
ero aducatus ñ ueniet ad uos. Quid ẽ ergo qd̾
Dicunt sicuti nemo pot̾ sine spũ sancto filiũ in ue¬
ꝑitatem adorare. ⁊ demde sb̾uĩgunt. ergo in spũ scõ
adorator filus. Nũquid nam hec indicant drãm
naturarum de qua int̾ nos ⁊ in illo u̾titur qͣstio.
¶Nam sinemo pot̾ sine spũ scõ filium in ueritate
adorare ⁊ ni spũ sancto adoratur filius ꝓfecto ueri¬
tas est etiam sp̃s sanctus. ¶Quia cum m illo ado¬
ratur filius sicut ab eis dictum est inueritate ado¬
ratur. ¶At ip̃e filius ait. ego sum ueritas. Ego

Expanded text:
emo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit illum ; aut ad Spiritum sanctum sine Patre et Filio pervenire possemus, qui eum nobis sua conferunt gratia. Quid est enim aliud ad eos venire, nisi eos habitantes in nobis habere? Hoc enim modo et ipsi ad nos veniunt, cum Deus ubique sit, et nullo corporali contineatur loco. Ipse Salvator dicit de se et de Patre, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et de Spiritu sancto dicit, Nisi ego abiero, advocatus non veniet ad vos . Quid est ergo quod dicunt, Sicuti nemo potest sine Filio ad ritate adorare; et deinde subjungunt, Ergo in Spiritu sancto adoratur Filius? Numquidnam haec indicant differentiam naturarum, de qua inter nos et illos vertitur quaestio? Nam si nemo potest sine Spiritu sancto Filium in veritate adorare, et in Spiritu sancto adoratur Filius, profecto veritas est etiam Spiritus sanctus: quia cum in illo adoratur Filius, sicut ab eis dictum est, in veritate adoratur. At ipse Filius ait: Ego sum veritas . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩ uenitur intreature disꝑilitate ⁊ firmitate
nullus est in illa coet̾na ⁊ equali ⁊ impassibili
tͥnitate ¶ Dignitas uero potestas urtus. quo¬
modo nõ equalis est omib qui eadem ⁊ similit̾
oꝑantur. ¶ Quod eñ tͥl̃t eos oꝑatione diu̾sos
hec om̃ino falsum esse ꝯuicimus.
possibile eẽ ut unus idemq fit pat̾ ⁊ filius ge¬
nerans ⁊ nascens qui testimoniũ ꝑhibetur ⁊ qͥ
testimonium ꝑhibet maior ⁊ hiis qui analo¬
rem confitetur his qui ad dext̾am sedet ⁊ stat ⁊
his qui sedit dat honorem qui missus ẽ ⁊ hiis
qui misit nec discrpulus ⁊ doctor ut ip̃e docuit
ditens. sicuti dociit me pat̾ sic loquor similis
similis ⁊ nnitator ⁊ his cuiꝰ est similis ⁊ quẽ
initatur his qui orat ⁊ his qui exaudit hiis
qͣui grãs ait ⁊ his qui beneditit his qͥ suscipit
mandatum ⁊ his qui dedit mandatum minist ⁊
cos dicant. Ili enĩ unũ ⁊ enudem dicunt filium

Expanded text:
qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, nullus est in illa coaeterna et aequali et impassibili Trinitate. Dignitas vero, potestas, virtus, quomodo non aequalis est omnibus, qui et eadem et similiter operantur? Quod enim dicunt eos operatione diversos, hoc omnino falsum esse convicimuspossibile esse ut unus idemque sit Pater et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui majorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, ut ipse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedicit; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; minister, et cos dicant. Illi enim unum et eumdem dicunt Filium
Abbreviated transcription (Latin):
Aluminat queqm̃ ita sine xpõ nõ sanctificat quicꝙͣ
Illud autem qͥd̾ ꝑ ꝓpħam deus dic̃. Ut sciant qr
ggo sum qui sanctifico eos ehigant a quo ditum
sancti. cum sanctificari sanctos a spũsansto tan¬
qmͣ ꝓprie ac seꝑabiłr putant. Si a filio saltii
ab ipõ nõ seꝑent oꝑa sanctifitatoris sp̃t sancti
Sna spũ sancto deus ẽ etiam sp̃t̃ sanctus esd̾ illi
nolunt qui ꝑ ꝓpħam dixit. Ut sciant quia ego
sum qui santtifico eos. Si autem qd̾ melus in¬
telligitur nox illa ipĩus. trinitatis est. ꝑ pro¬
om̃ia. ip̃i gła in setula seculorum
¶Cum ita fateamur fieri a spũ sancto q̃ ab il¬
lo fieri ꝯmemorauerũt nõ ẽ ⁊ eo consequẽs quod
adiungunt alium eẽ filio sp̃m scm̃ natura ⁊ ordi¬
ne gradi ⁊ affectu dignitate ⁊ potestate iͥtute et
oꝑtione. Quando quidem is hominũ diu̾sa
natura est quoꝵ seꝑabilia oꝑa ẽẽ possũt. qd̾ t̾ni¬
tatis eẽ non possũt. Ordo autem gradus affecteᷤ

Expanded text:
a sine Christo non sanctificat quidquam. Illud autem quod per prophetam Deus dicit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos ; eligant a quo dictum  Spiritus sancti, cum sanctificari sanctos ab Spiritu sancto tanquam proprie ac separabiliter putant? Si a Filio, saltem ab ipso non separent opera sanctificatoris Spiritus sancti. Si ab Spiritu sancto, Deus est etiam Spiritus sanctus, quod illi nolunt, qui per Prophetam dixit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos. Si autem, quod melius intelligitur, vox illa ipsius Trinitatis est per Proomnia; ipsi gloria in saecula saeculorumCum itaque fateamur fieri ab Spiritu sancto, quae ab illo fieri commemoraverunt, non est ex eo consequens quod adjungunt: Alium esse a Filio Spiritum sanctum natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione. Quandoquidem nec hominum diversa natura est, quorum separabilia opera esse possunt, quod Trinitatis esse non possunt. Ordo autem, gradus, affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
gant ꝑtem prĩs eẽ. filiũ ut tam̃ dicant ꝓpriũ filt¬
⁊ dilectissimũ ꝑfcm̃ ⁊ plenum ungenitum filiũ
t̃endum est ab eis quos filios suos facit deus. uo¬
luntarie gignens eos u̾itatis cumad eam ꝑft̃onẽ
ꝑuenerunt ut ꝑfcĩores eẽ non possũt utrum sint
etiam ip̃i ꝓprii ⁊ dilectissimi ꝑfecti ⁊ plemi filii dei¬
¶Lliod si et nec unigemtus ille erit quia ecͣsles
micitos ħedit. s tantummꝰ pͥmogenitus. Si aũ
nõ erit quom᷑ accipienda est illus plenitudo ata
dissimilis atq ut id breuiꝰ plemꝰq dicant sunt isti
filii grã ille natura ¶ QLuia iustus est ꝑticipatio
di̾ntatis in illo plentudo qmmͣuis ⁊ isẽ qd̃ susce¬
pit homiem ⁊ ũbum caro sciñ ẽ uõ sit natiras
grã il̃di tamen qt̃ patri equales ẽ ꝑmanente na¬
tirra.xxui. ¶ Demde respondeant qiuia non far

Expanded text:
is esse Filium, ut tamen dicant proprium et dilectissimum, perfectum et plenum unigenitum Filium: quaerendum est ab eis, quos filios suos facit Deus voluntarie, gignens eos verbo veritatis, cum ad eam perfectionem pervenerint, ut perfectiores esse non possint, utrum sint etiam ipsi proprii et dilectissimi, perfecti et pleni filii Dei. Quod si erunt, nec unigenitus ille erit, quia aequales multos habebit; sed tantummodo primogenitus. Si autem non erunt, quomodo accipienda est illius plenitudo atquedissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plenitudo? Quamvis et ille quod suscepit hominem, et Verbum caro factum est , non sit natura, sed gratia: Verbi tamen, quod Patri aequale est, permanente nat
Abbreviated transcription (Latin):
inquid deus spm̃ filii sĩ incorda mã clamiantẽ
asba pat¶ Quoniodo ibi i quo clamamꝰ quomͦ
amus clamautem tanqmͣ᷑ nõ elamare nos faci¬
at sed ipẽ elamet ecce diendo ałba patꝰ nõ int̾¬
ergo scimus ꝑ nos ipõs quid oremus sicut oꝑtet
S ipẽ spc̃ int̾pellat idẽ int̾pellare nos facit qͣue
sũt scd̾m deum. Quod nisi fatiat nõ oramꝰ
nisi scd̾m istum mundũ ad explendam concu¬
piscentiam carnis ⁊ ꝯcupiscentiam cculoꝵ ⁊ am¬
bitionẽ scłi que nõ sunt a pr̃e s ⁊ nundo sũt qmͣ¬

Expanded text:
inquit, Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo amus clamantem, tanquam non clamare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non inteergo scimus per nos ipsos quid oremus, sicut oportet, sed ipse Spiritus interpellat, id est, interpellare nos facit quae sunt secundum Deum: quod nisi faciat, non oramus, nisi secundum istum mundum, ad explendam concupiscentiam carnis, et concupiscentiam oculorum, et ambitionem saeculi, quae non sunt a Patre, sed ex mundo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
S de illo genita nichil minus ht̃ qmͣ ille qͥ uis
ymago est¶Patris quippe ymago sũma idest
ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit fi¬
sunt sũt tam̃ ausi dic̾e ymaginem filii sp̃m ⁊
spm̃ scm̃ sed manifa̾tõem. ꝓpt̾ hoc nͨ genitum
s factum ab iłlo eẽ dix̾unt. qd̾ de scͥpturis scis

Expanded text:
sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Fisunt tamen ausi dicere imaginem Filii Spiritum sanctum, sed manifestationem. Propter hoc, nec genitum, sed factum ab illo esse dixerunt. Quod de Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
est filii qd̾ non ꝑ eum ꝑat̾ facit¶Nec ulł ini
patris quod ñ ꝑfilium simł fatientem fat̃. Que¬
cumq enim ꝑat̾ facit hec eadem falius similit
facit. ¶Quuͣgłica est ⁊ ista sententia. faln ipiũs
consequent᷑ ore ꝓlata ¶MLon st̾̃ ergo alia filii
⁊ alia patris oꝑa s hec eadem⁊ Nec dissmulit̾
fiunt a filio sed similit̾. ¶Cum autem nõ alia
similia. sed hec eadem fiant a filio. que fuit a
patre quidem similit̾ nisi non dissimi faciuta¬
te ñ dissumpotestate. Si emm hec eadem quidẽ
ambo facunt. s alit alt̾o facilius ⁊ potentius
non utiq similit ꝓfecto nec ałia sunt filii. E¬
patris oꝑa. nec oꝑantium est diu̾sa potencia.
Dis a faciendis amborum oꝑib. illomodo am¬
lorum seꝑabitur sp̃o ¶¶Niror itaq eodemiħ
utiq diuino modo ab om̃ib fumt oꝑa om̃iũ¬

Expanded text:
est Filii, quod non per eum Pater facit; nec ullum est Filii, quod non per eum Pater facit; nec ullum Patris, quod non per Filium simul facientem facit. Quaecumque enim Pater facit, haec eadem Filius similiter facit . Evangelica est et ista sententia, Filii ipsius consequenter ore prolata. Non sunt ergo alia Filii, et alia Patris opera, sed haec eadem: nec dissimiliter fiunt a Filio, sed similiter. Cum autem non alia similia, sed haec eadem fiant a Filio quae fiunt a Patre; quid est, similiter, nisi non dissimili facilitate, non dissimili potestate? Si enim haec eadem quidem ambo faciunt, sed alter altero facilius et potentius, non utique similiter ea facit Filius. Patris opera, nec operantium est diversa potentia. im a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separabitur Spiritus. Miro itaque eodemque utique divino modo ab omnibus fiunt o
Abbreviated transcription (Latin):
derent. ⁊ eorum quodãmodo qnͣtum fieri pot᷑.
excarnetur intentio. qui carnalib cogitatiõib
molimntur unam t̾ͥnitatis eandemq naturã
⁊ substantiaꝵ seꝑare distancia ⁊ potestatum gͣ¬
dibus ordinare. ¶ Ideo enim dictum est qd̾ nõ
faciat aliquid fitius ase. quia nõ ẽ ase Et iõ
quiequid facit patrem udet fatientem. quia
uidetꝰ ex ip̃õ faciendi se hrẽ potenciam ⁊ quo
se uidet existendi hre naturam ¶ Et qd̾ ait se
non posse nõ deficientis est. sed meo qd de patre
natus est ⁊ ꝑmanentis. ¶Camq laudablle ẽ. oĩ¬
potentem nõ posse mutari. quam laudabile ẽ qd̾
omp̃s nõ potest mori Posset enim filius facere
qd̾ non iudisset patrem facientem si posset fac̾e
qd̾ ꝑ illum nõ facit pat. Hoc est si posset pecca¬
re neq nature ĩ mutabilit̾ bone que a patre ge¬
nita est ꝯuenire ¶ Hoc autem quia ñ pot̾ non
sit idem ip̃e qui pat̾ est. s quia uullum opus

Expanded text:
derent; et eorum quodam modo, quantum fieri potest, derent; et eorum quodam modo, quantum fieri potest, excarnetur intentio, qui carnalibus cogitationibus moliuntur unam Trinitatis eamdemque naturam et substantiarum separare distantia, et potestatum gradibus ordinare. Ideo enim dictum est, quod non faciat aliquid Filius a se, quia non est a se: et ideo quidquid facit, Patrem videt facientem; quia videt ex ipso faciendi se habere potentiam, ex quo se videt existendi habere naturam. Et quod ait, se non posse, non deficientis est, sed in eo quod de Patre natus est permanentis: tamque laudabile est omnipotentem non posse mutari, quam laudabile est quod omnipotens non potest mori. Posset enim Filius facere quod non vidisset Patrem facientem, si posset facere quod per illum non facit Pater: hoc est, si posset peccare, neque naturae immutabiliter bonae, quae a Patre genita est, convenire. Hoc autem quia non potest, non sit idem ipse qui Pater est; sed quia nullum opus
Abbreviated transcription (Latin):
dire. a quo illi est ip̃m eẽ. ¶am ⁊ illud qd̾ali¬
bi ait. non pot̾ filius a se fac̾e qtquam nisi qͥd̃
uderit patrem facientem mlto ẽ. At intlłigẽ¬
dum difficiłius quam hoc qd̾ isti posuerũt ubi
Dixit. sicut audio uidico. ¶Si em̃ nõ pot̾ͥ filiuᷤ
a se fac̾e quicqmͣ nisi qd̾ uiderit patrem facientẽ.
quomodo pot̾it uidicare si patrem ñ iud̾it iuidicã¬
tem. sed pat̾ non iudicat quemquã ¶ Om̃e qͥp¬
pe uidiciumm dedit filio. iudicat ergo filius. ac¬
cepto a patre nõ aliquo. sed omĩ uidicio. ꝙͣuis
patren nõ uideat iudicantem. quia ille neminẽ
uidicat. ¶ ¶Duomodo ig᷑ non pot̾ filius a se fac̾e
tuequã nisi iuderit patrema fatientem cũ iudic
ues patrem uideat udicantem Nonem̃ ait ũ
pot̾ filius ase fac̾e̾ quidqm iisi qͥd̾ audierit patem
uibentem. sed esd̾ uiderit patrem facientem. In
ista intendant ¶ Ista cegitent cogitent. Ista consi¬

Expanded text:
videre, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alividere, a quo illi est ipsum esse. Nam et illud quod alibi ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, multo est ad intelligendum difficilico. Si enim non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem; quomodo poterit judicare, si Patrem non viderit judicantem? Sed Pater non judicat quemquam; omne quippe judicium dedit Filio. Judicat ergo Filius, accepto, a Patre, non aliquo, sed omni judicio; quamvis Patrem non videat judicantem, quia ille neminem judicat. Quomodo igitur non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, cum judicet, nec Patrem videat judicantem? Non enim ait, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod audierit Patrem jubentem; sed, quod viderit Patrem facientem. In ista intendant, ista cogitent, ista consi
Abbreviated transcription (Latin):
changłi iussum uolunt intelligi sicut u̾ba ip̃a ui¬
deutur sonare quid eis restat nisi ut angłis etiam
minorem dicant unigenitum filium quoꝵ uissis
obedire ꝑhibetur. si iubente minor ẽ cui iubetur
ꝙͣuis qd̾ dem̃ est ¶In iursfu in uoce archangłi. Pos¬
sit etiam sic intelligi. ut ipa uox archangli inssu d̾i
fieri accipiantur ¶dẽ ut angelus qui tuba dei esse
intelligendum est. a dnõ deo iubeatur emitt̾e uo¬
cem suam. qd̾ inferiori creature necessarium erit
auditure. cum filius dei descendet de celo ¶pã est
enm tuba de qua dicit alio loco. cam enĩ tuba et
sicut audio iudico siue ex humaua sbiectione. qr
⁊ filius hominis ẽ. siue scd̾m illam ĩ cõmuta¬
bisem simplicemq naturam aque sic ẽ filii. ut
tam̃ ei de patre fit. ¶Inqua natura non ẽ aliũd
audire aluid iudere. alius eẽ. S qd̾ est eẽ. ħ au¬
dire hoc uidere. Cnde abilo ei est iidere ⁊au

Expanded text:
changeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa vichangeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa videntur sonare: quid eis restat, nisi ut Angelis etiam minorem dicant unigenitum Filium, quorum jussis obedire perhibetur, si jubente minor est cui jubetur? Quamvis quod dictum est, In jussu, in voce archangeli, possit etiam sic intelligi, ut ipsa vox archangeli jussu Dei fieri accipiatur, id est, ut angelus qui tuba Dei esse intelligendus est, a Domino Deo jubeatur emittere vocem suam, quod inferiori creaturae necessarium erit audire, cum Filius Dei descendet de coelo. Ipsa est enim tuba de qua dicit alio loco: Canet enim tuba, Sicut audio, judico : sive ex humana subjectione, quia et Filius hominis est; sive secundum illam incommutabilem simplicemque naturam, quae sic est Filii, ut tamen ei de Patre sit: in qua natura non est aliud audire, aliud videre, aliud esse; sed quod est esse, hoc audire, hoc videre. Unde ab illo ei est audire et
Abbreviated transcription (Latin):
Aut aliud erit u̾bum ꝑ quod iubeatur uinico uer¬
bo. ⁊ miror si iam illud uincum erit si ⁊ aliud
erit. ¶Facte sunt quid est patris ad filium q̃dam
etiam temꝑalit̾ uoces. sicut de nube sonuit. Cu
es filius mens dilectus. Non tam̃ ut filius imi¬
genitus ꝑ illas aliquid disce̾t. sedi potius qͣd̾ ita
oꝑtebat dicere audire. ¶ Ac ꝑhoc ille transeuntiũ
uerbo u̾borum sonus. non fine filio fcũs est filio
alio qũi non omĩa ꝑ ipm̃ facta sunt. s nũquid cũ
iubebitur ut descendat de telo. talib sonis ⁊ uoci¬
b opus erit. quib filius ꝑat̾nam nouerit uolũta¬
tem. ¶Absit hoc credere ¶ Quicquid ergo illud e¬
rit qd̾ fieri oportebit ad filuim nõ faciat pat̾ nrsi
ꝑ eundem filium. Ad ipsum scil quia filius hoĩs
est ⁊ faitus mt̃ omĩa. Der ipm̃ autem. quia filiꝰ
dei est: ⁊ ꝑillum fiunt a pre omĩa. ¶ Si autem
qd̾ dictum est in uissu in uoce archangłi. ipũis ar¬

Expanded text:
aut aliud erit Verbum per quod jubeatur unico Veraut aliud erit Verbum per quod jubeatur unico Verbo. Et miror si jam illud unicum erit, si et aliud erit. Factae sunt quidem Patris ad Filium quaedam etiam temporaliter voces, sicut de nube sonuit, Tu es Filius meus dilectus : non tamen ut Filius unigenitus per illas aliquid disceret; sed hi potius quos ita oportebat audire. Ac per hoc etiam ille transeuntium verborum sonus non sine Filio factus est Filio: alioquin non omnia per ipsum facta sunt. Sed numquid, cum jubebitur ut descendat de coelo, talibus sonis et vocibus opus erit, quibus Filius paternam noverit voluntatem? Absit hoc credere. Quidquid ergo illud erit quod fieri oportebit ad Filium, non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, quia Filius hominis est et factus est inter omnia. Per ipsum autem, quia Filius Dei est et per illum fiunt a Patre omnia. Si autem quod dictum est, In jussu, in voce archangeli; ipsius ar
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾bo qd̾ u̾bum caro fcm̃ est. Et quia in uerbo¬
& ante carnem iam erat ueracit᷑. Iõ in carne cõ¬
pletum est efficatit̾. quia in u̾bo iam erat sine tẽ¬
pore. Iõ m tarne ꝯpletum est suo temꝑe. in qua
carne ascendit inçelum gui de celo nõ recessit. eti¬
amtum ide descendit. Et inqua sedet ad dect̾am
patris brachium paris. Et in qua descensurus est
quia in uissu dictus est descensurus. ¶ Sed q̃rend̾
est ab̾ eis iussu cuiꝰ si patris int̾rogandi sunt it̾m qui¬
bus temꝑalib u̾bis iubeat pat̾ et̾no suo u̾bo. ut des¬
cendat de celo siquidem ip̃a dei iussio que fiet intem¬
pore suo iam erat ante omnia tempora in ipõ di u̾¬
bo. ¶Quod si filuis dei ꝑ hoc qd̾ si filius hominiᷤᷤ
est descendet de celo. ergo ꝑ hoc qd̃ u̾bum est ꝑ ip¬
sum iuł̾etur ut descendatur de celo ¶t Iam si nõ
ꝑ ipm̃ pat̾ iubet non ergo pat̾ ꝑ suũ u̾bum iub.

Expanded text:
in Verbo quod Verbum caro factum est . Et quia in Verboin Verbo quod Verbum caro factum est . Et quia in Verbo ante carnem jam erat veraciter, ideo in carne completum est efficaciter: quia in Verbo jam erat sine tempore, ideo in carne completum est suo tempore. In qua carne ascendit in coelum, qui de coelo non recessit etiam cum inde descendit; et in qua sedet ad dexteram Patris brachium Patris; et in qua descensurus est quia in jussu dictus est descensurus. Sed quaerendum est ab eis, jussu cujus. Si Patris, interrogandi sunt iterum, quibus temporalibus verbis jubeat Pater aeterno suo Verbo ut descendat de coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempore suo, jam erat ante omnia tempora in ipso Dei Verbo. Quod si Filius Dei per hoc quod filius hominis est, descendit de coelo; ergo per hoc quod Verbum est, per ipsum jubetur ut descendat de coelo. Nam si non per ipsum Pater jubet, non ergo Pater per suum Verbum jubet:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩdeo sedit ad dext̾am patris ¶Canquam pat̾ua
iussione non etiam sua id fatere̾t potestatem B
quidem uisi spiritalit̾ adeptum fuerit filio pater
ad suustram erit. Quid est autem patris dext̾a infi
et̾na illa meffabilis que felicitas ¶ Quo ꝑuenit
filius hominis etiam carnis ĩ mortalitate ꝑcepta.
tem sapient᷑ ⁊ fidelit̾ cogitemus. quid intelliganꝰ¬
nisi nisi ipm̃ unigenitum ꝑ quem facta sut
omĩa. ¶De quo etiam ꝓpħa dixit. Et b̾rachiũ
diĩ cui reuelatum est. Quomodo autem filius
audit patrem. Quomodo dicuntur a patre multa.
uerbo unico uerbo ¶Quomodo transeunt᷑ loqͥ¬
tur eis. quem stabilit̾ soquit᷑. Quomodo aliqͥd
temꝑa lutere dicit in quo sibi coefno iam erant
omĩa que congrius quib q temꝑib dicit. Qͥs
hec audeat querere. quis ualeat inuenire. Et tam̃
dixit dñs dommo meo sede ad dext̾am meam. Et
quia dictum est ideo fcm̃ est. Hoc ergo iam erat

Expanded text:
» et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna » et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna jussione, non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem nisi spiritualiter acceptum fuerit, Filio Pater ad sinistram erit. Quid est autem Patris dextera, nisi aeterna illa ineffabilisque felicitas, quo pervenit Filius hominis etiam carnis immortalitate percepta? tem sapienter et fideliter cogitemus, quid intelligemus, nisi ipsum Unigenitum per quem facta sunt omnia? De quo etiam propheta dixit: Et brachium Domini cui revelatum est ? Quomodo autem Filius audit Patrem? quomodo dicuntur a Patre multa verba unico Verbo? quomodo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquitur? quomodo aliquid temporaliter ei dicit in quo sibi coaeterno jam erant omnia quae congruis quibusque temporibus dicit? Quis haec audeat quaerere? quis valeat invenire? Et tamen, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam : et quia dictum est, ideo factum est. Hoc ergo jam erat
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. tollatur impius ut non uideat caritatem
dñi. ¶Nuia ⁊ ad hoc ꝑtinet beati mundi corde
quia ip̃i deum uidebunt. Demiq hoc aꝑtassime
testatur ubi dicit ¶Potestatem dedit ei uidicium
fac̾e qm̃ filus hominis est. Non ergo qm̃ filius
dei est. ⁊Iam scd̾m hoc coet̾na illicum patre ⁊ u¬
na eademq potestatis est. S quia filius hominᷤ
est qd̾ eẽ cepit ex tempore ut potestas ei daretur
i tempore. Quod ita dicitur tanquam eam si¬
bi ⁊ ipẽ non dederit id ẽ nature in se humane nõ
dederit. potestatem. illa que in eo natura diuina ẽ¬
est. ¶ Absit hoc tredere. quomodo enim aliquid fa¬
ceret pat̾ nisi ꝑ unigenitum filium ¶¶Nec si mẽ
spũ scõ quia inseꝑabilia sunt oꝑa trinitatis. Ac
ꝑ hoc quod potestatem filio dedit qm̃ filius dei ẽ¬
chil ¶ Sed honorifice ⁊ competent̾ tͥbuit patri qd̾
etiam ip̃ẽ facit ut deus. quia de patre est deus. Ipẽ

Expanded text:
cessit, Tollatur impius, ut non videat claritatem cessit, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Quia et ad hoc pertinet, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Denique hoc apertissime testatur, ubi dicit, Potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . Non ergo quoniam Filius Dei est; nam secundum hoc coaeterna illi cum Patre et una eademque potestas est: sed quoniam Filius hominis est, quod esse coepit ex tempore, ut potestas ei daretur in tempore. Quod non ita dicitur, tanquam eam sibi et ipse non dederit, id est, naturae in se humanae non dederit potestatem illa quae in eo natura divina est: absit hoc credere. Quomodo enim aliquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius hhil . Sed honorifice et competenter tribuit Patri quod etiam ipse facit ut Deus; quia de Patre est Deus. Ipse