comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nni abhiis qui octidunt cor-¬
lus: ⁊ post bec nõ habent am¬
plus quid faciant. Si perse-¬
cutores sc̃orum occisis corpori¬
b nõ habent ampliꝰ qd̾
contraillos agant. ergo super¬
uatua furiunt insama quri
morua martyrum membra
feris auibq discerpenda pro¬
lunt. uel mauras extenua¬
liel mundas solui uel per
llalias incinerem faciunt
redigi. cum nequaqͣm omipoten¬
tie dei. quin ea resuscitando uiui¬
ficet resistere possint. Timete eur
qui postqm occiderit habet potesta¬
tem mutere ingehennam. Quia
duo sunt genera persecutorum.
unum palam seuientium alte¬
rum ficte fraudulent̾q blandi¬
entium. contra utrumq noᷤ mu¬
nire atq instituere uolens salua¬
tor ⁊ supra abypocrisi phiseorum
attendere. ⁊ hic acarnificum cede
precipit nõ timere: quia uideli-¬
cet post mortem nec horum crude¬
luas. nec illorum ualet simula¬
tio durare. dño potiꝰ qui semper
Nonne quinq passeres ueneũt

Expanded text:
mini ab his qui occidunt cormini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid facient. Si persecutores sanctorum occisis corporibus, non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi, cum nequaquam omnipotentiae Dei quin ea resuscitando vivificet obsistere possint. Timete eum qui postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam. Quia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper Nonne quinque passeres veneunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quod in aure locitti estisi cu¬
bitulis predicabitur intects.
nõ solum in futuro. qͣndo cuu¬
tta cordium abscondita prs¬
ferentur ad luctm. s ⁊ in pre¬
senti tempore potest congrãt
accipi. qm que inter teneõs
quondam pressuraꝵ caaret¬
ꝙ umbras uel lecuti uel pas¬
si sunt aplĩ. nõ clanficaisa
porbem ecclĩa letis eoruml
aiib publice predicant᷑ Sa¬
ne quodait predicabitur in te¬
sts uixta morem prouincie pa¬
istine loquitur. ubi solent in
tlis residere. Non enun testa
mr̃o more culminib sublima¬
ta s plano schemate facũt
equalia. Unde lex precepitut
qui nouam domum edifica¬
rit murum tecti poneret in
gsro. ne funderetur ibi sangͥs
imnoxiꝰ. labente aliquo ⁊ in
preteps ruente.Et intemplicõ¬
structic̃e legimus. Texit quoq
dmum laquearib cedrinis.
⁊ edificauit tabulatum super
orsem domum: quinq cubi¬
ts altitudinis. Ergo predica¬
lur intectis: cunctis audi¬
mib palam dicetur. Dico aũ
uobis amicis meis ne terrea¬

Expanded text:
 quod in aure locuti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis, non solum in futuro, quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed et in praesenti tempore potest congruenter accipi. Quoniam quae inter tenebras quondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi sunt apostoli, nunc clarificata per orbem Ecclesia, lectis eorum actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. Ergo praedicabitur in tectis, cunctis audientibus palam dicetur. Dico autem vobis amicis meis, ne terrea
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eius. uapulabit multis.
Multi hanc sententiã male in¬
telligentes: noluit scire quid fa¬
ciant. ce quasi minꝰ se uapula-¬
turos existimant. si nesciant
quid operari debuerant. S ali¬
ud est nescire: aliud scire nolius¬
se. Nescit namq qui appreben¬
dere uult. ⁊ nõ ualet.Qui antꝰ
it nesciat a uoce u̾itatis aurs̃¬
auertit. iste nõ nesciens s con¬
temptor actlicitur:. Qui autẽ
nõ cognouit ⁊ fecit digna pla

Expanded text:
tatem eius, uapulatatem eius, uapulaMulti hanc sententiam male intelligentes, nolunt scire quid faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant si nesciant quid operari debuerant. Sed aliud est nescisse, aliud est scire noluisse. Nescit namque qui apprehendere volet et non valet; qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. Qui autem non cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
uenturi ꝯserius in tempore tri¬
tici mensuram dederit. hoc estuł
sermonis diuini uel exempli
sui regulam monstraũit. Qui¬
etiam quosdam bonos seruos
legimus. ab aplõ castigatos.
qd̾ trementes atq anxiĩ cred̾ent
instare dies dñi. quemipse mo¬
pinatum promiserit ẽe uenturũ:
unde optimum ẽẽ probatur.
qͣmqͣm magnopere siliceat cu¬
piamus scire quando ueniat
desideratus cunctis gentib. eqͣ
scire nõ liceat. tantum in exem¬
plum boni serui siue prope seu
procul sit paratos expectare. ⁊
diligire aduentum eius. Uenit
dominus serui illius indie qͣ
nõ sperat ⁊ hora qua nescit. ⁊
diuidet eum partemq eius cũ
infidelib ponet. Diuidet eum
nõ gladio desecando.s ad fide¬
lium consortio segregando. ⁊ eiᷤ
qui num qͣm uel ad fidem per¬
tinuerant scciando quia qui
suoꝵ ⁊ maxime domesticoꝵ cu-¬
lle autem seruus qui cogno¬
uit uoluntatem dñi sui. ⁊ nõ p̾-¬
parauit ⁊ nõ fecit scclm uolun¬

Expanded text:
venturi, conservis in tempore triventuri, conservis in tempore tritici mensuram dederit, hoc est, vel sermonis divi, vel exempli sui regulam monstraverit. Quinetiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere, si liceat, cupiamus scire quando veniat desideratus cunctis gentibus Aggscire non liceat, tantum in exemplum boni servi sive prope seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividet eum, partemque ejus cum infidelibus ponet. Dividet eum non gladio desecando, sed a fidelium consortio segregando, et eis qui nunquam vel ad fidem pertinuerant sociando: quia qui suorum et maxime domesticorum cuille autem seruus, qui cognouit uoluntatem domini sui et non praeparauit et non fecit secundum uolun
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo moram facit
ominꝰ meus uenire ⁊ ceperit
pentere pueros. ⁊ ancillas ⁊
eclere ⁊ bibere. ⁊ inebriari. Sicut
inuno fideli dispensatore totus
bonorum rectorumq quomodo
nel niuat. uel remuncretur ordo
docetur. sic ⁊ in hoc nequissimo
seruo cunctoꝵ presulũ maloꝵ
dampnandum pariter opus.
⁊ dampnatio narratur eterna.
qui neglecto domini tunore. nõ
modo ip̃i luxune uacant s ⁊ sub¬
ditos iniuriis stimulant. Qm¬
uis ⁊ typice possit intelligi pue-¬
ros ⁊ ancillas pertutere. corda in¬
firmoꝵ. nec adhuc fide spe ⁊ cari¬
tate solidatorũ ostenso praue o¬
ꝑacionis aut locutionis exem¬
plo uitiare. edere autem bibere ⁊
mnebriari. cunctis facinorib ⁊
seculi illecebris que mentem de¬
mentent. ⁊ errare faciant occupa¬
ri. Nota sane interuitia serui
mali ascriptum. qd̃ tardũ diũi
sui relitum putau̾it. nõ autẽ
int̾ boni uirtutes adnumeratũ
qd̾ hũc citum sperau̾it. s tantũ
qd̃ ad iussic̃em dñi qͣndocumq

Expanded text:
corde suo, Moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere pueros, et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum, quomodo vel vivat vel remuneretur, ordo docetur, sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandorum pariter opus, et damnatio narratur aeterna, qui neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum nec adhuc fide, spe et charitate solidatoruperationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum, quod tardum sui Domini reditum putaverit; non autem inter boni virtutes adnumeratum, quod hunc citum speraverit, sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque
Abbreviated transcription (Latin):
ipus tuum lucidum erit.
Si autẽ nequam fuerit: eti¬
am corpus tuum tenebrosũ
ain. Si inquit pura rectaq
ntentione que potes agere
lona scudueris. lucis profecto
sunt opera que facis. etiam¬
sitoram hominib imꝑfectio¬
ius aliquid habere uideant᷑.
qͣm diligentib deum omĩa

Expanded text:
corpus tuum lucidum erit. corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum, om
Abbreviated transcription (Latin):
hec est sub mensura legis in¬
iludere. uel intra umiꝰ udeegẽ¬
tis terminosuoluit cohibere
S supra candelabrum inqus
ut qui in grediunt᷑ lumeuui¬
deaint. Candelabrum eccl̃icmm
dicit. cui lucernam superpo¬
suit. quia nr̃is in frontib fi¬
dem sue incarnationis affixait.
ut qui eccł̃iam fideliter ingre¬
di uoluerint. Lumen u̾itatis
palam queant iritueri. Qua
sententia indeorum quod ꝑ
ceres condempnat. qui signa
querentes extetius. apertiãn
iutis ianuam uoluerint intͣ¬
recredendo. Deniq precipit
nooꝑa tantũmodo. s ⁊ cogi¬
ationes ⁊ ipsas etiam cordis
mentiões mundare ⁊ casti¬
hare meminerint.Nam seqͥt᷑.
Ucerna corporis
tui est oculus tuus.
sipus quippe dicit opera.
que palam cunctis apparent.
iullum uero ip̃am mentis ĩ¬
enticem qua operatur ⁊ de
suꝰ merito eadem opera. lucis
antenebraꝵ sint opera dis¬
cemuntur. sicut ꝯsequenter
ipse exposint dicens. Si ocl̃s
tius fuerit simplex: totum

Expanded text:
hoc est sub mensura legis inhoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint; nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m predicans. ⁊ propter ea eo¬
demmodo quo regina austri
uiri quoq niniuite generatio¬
nem condempnabunt uideoꝵ
hoc est infidelitatis arguent.
Aliter. In niniuitis ⁊ regina
austri fides eccl̃ie prefertur is¬
raeli que nõ munꝰ ꝑpenitentiã
ꝑacte insipientie. qmͣ per sapi¬
entie discende industriam dño
conciliatur. Ex duab quippe
partib unitas eccl̃ie ꝯgregat᷑.
eorum udelicet qui peccare ne¬
sciunt. ⁊ eorum qui peccare de¬
sistunt. Penitentia enum dẽi-¬
ctum abolet.sapientia cauet.
nam accendit. ⁊ m
absconlito porit.
neq sub modio. Et Reł. De se¬
ipso dominus hec loquitur.
ostendens ⁊ si supraclixerit. mai¬
lum generationi neqͣm nisisit¬
num ione dandum. neqͣqͣm
tamen lucis sue claritatem fi¬
delib occultandam. Ipse quip¬
pelucernam accendit: quite¬
stam humane nature flãme
sue diuinitatis impleuit. Qm
ꝓfesto lucernam nec credentib
abscondere. nec modio sũb pon̾e.

Expanded text:
vestrum praedicans. Et propterea eovestrum praedicans. Et propterea eodem modo quo regina Austri, viri quoque Ninivitae generationem condemnabunt Judaeorum, hoc est infidelitatis arguent. Aliter: In Ninivitis et regina Austri, fides Ecclesiae praefertur Israeli, quae non minus per poenitentiam peractae insipientiae, quam per sapientiae discendae industriam Domino conciliatur. Ex duabus quippe partibus unitas Ecclesiae congregatur, eorum videlicet qui peccare nesciunt, et eorum qui peccare desistunt. Poenitentia enim delictum abolet, sapientia cavet. nam accendit et in abscondito ponit, neque sub modio. De seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere,
Abbreviated transcription (Latin):
gente sua ⁊ imperio derelictis. u¬
nerit in indeam sapientiã audi¬
re salomonis: ⁊ ei multa mune-¬
ra deferens. ab eo plura percepe¬
rit. Que ideo udeos in iuditio cõ¬
dempnabit: qm̃ ip̃a ab ultimis
terre finib eum quesiuit qif̃e¬
ꝑcepto dono saipientie cognoue-¬
rat eẽ famosum. Illi uero secum ha¬
bentes eum: qui nõ aliunde sapiẽs.
s ipse dei sapientia ⁊ iuitus est.
nõ modo nõ audire. s blasphe¬
mare atq insidiis agitare ma¬
lebant. Uiri niniuite surgent in
iuditio. cum generatẽe hac. ⁊ cõ¬
tempnabunt illam: quia peni¬
tentiam egerunt ad predicatio¬
nem ione. Et ecce plus ionahic.
Ionas paucis dieb predicauit:
ego tanto tempore. Ille assiriis
geriti incredule. ego iudeis. ppło
dei. Iue peregͥnis. ego ciuib. Ille
ucce locutus simplici. nilq sig¬
norum faciens acceptus est. ego
tanta signa faciens. beclzebub
calumpriam sustineo. Plus
ergo est iona hic. hoc est in medio

Expanded text:
gente sua et imperio derelictis vegente sua et imperio derelictis venerit in Judaeam sapientiam audire Salomonis, et ei multa munera deferens ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, quoniam ipsa ab ultimis terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat esse famosum. Illi vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapientia et virtus est, non modo non audire, sed blasphemare atque insidiis agitare malebant. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione hac et condemnabunt illam, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae, et ecce plus quam Jona hic. Jonas paucis diebus praedicavit, ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae, ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis, ego civibus. Ille voce locutus simplici nilque signorum faciens acceptus est, ego tanta signa faciens Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, hoc est in medio
Abbreviated transcription (Latin):
niuitis ⁊ denuintiatur supoli¬
cium. ⁊ remeclium demonstrat᷑.
ita etiam uidei nõ debent despera¬
re indulgentiam. s uelint age¬
re penitentiam. S uide quid se-¬
quitur. Regina austri surget ĩ
uditio cum uiris generationis
huius ⁊ ꝯdempnabit illos. Cõ-¬
dempnabit utiq nõ potestate iu¬
dicii. s comparatiõe fc̃i melioris.
Si autem regina austri que ele¬
cta ẽẽ nõ dubitatur. surget ĩiu¬
ditio cum reprobis. ostendit᷑ una
cunctorum bonoꝵ scilicet maloꝵ¬
q resurrectio mortalium. ⁊ hecñ
uxta fabulas iudeorum. mille
annis ante iuditiũ. s in ipso esse
futura iuditit. Quia uenit a fi¬
nib t̾re audire sapientiam sa¬
lomonis: ⁊ ecce plus salomone
hic. hic in hoc loco. nõ pronomen
s aduerbium loci significat. id
est in presentiaiz inter uos con¬
uersatur. qui incomparabilit̾
est salomone prestantior. Refeit
autem scriptura quomodo regi-¬
na saba ꝑtantas difficultates

Expanded text:
nivitis et denuntiatur supplinivitis et denuntiatur supplicium, et remedium demonstratur, ita etiam Judaei non debent desperare indulgentiam si velint agere poenitentiam. Sed vide quid sequitur: Regina Austri surget in judicio cum viris generationis hujus, et condemnabit illos. Condemnabit utique non potestate judicii, sed comparatione facti melioris. Si autem regina Austri, quae electa esse non dubitatur, surget in judicio cum reprobis, ostenditur una cunctorum, bonorum scilicet malorumque ressurrectio mortalium, et haec non juxta fabulas Judaeorum mille annis ante judicium, sed in ipso esse futura judicio. Quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus Salomone hic.--Hic in hoc loco non pronomen, sed adverbium loci significat, id est, impraesentiarum inter vos conversatur, qui incomparabiliter est Salomone praestantior. Refert autem Scriptura quomodo regina Saba per tantas difficultates
Abbreviated transcription (Latin):
to naqͣm est: signum querit
⁊ signum nõ dabiturꝰ illi nisi
iescione pulsatus. Quidam
num calumpnabantur eum
inbecl aebisb eiecisse demonia.
quib hactenus est responsum
⁊ fli temptantes signum dece¬
lo querebant ab eo quib ab¬
hinc respondere incipit: nõ eiᷤ
signum de celo. quod indigni
erant uidere. uerum de profun¬
d inferni tribuens: quale io¬
nas proph̾a naufragus cecto¬
q sorbente uoratus. s de abis¬
so ac mortis fauce liberatus.
⁊ accepit ⁊ dedit: signum uide¬
licet incarnationis nõ diui¬
nuatis. passionis. nõ glorifi¬
iauonis. Discipulis autem
suis signum de celo dedit. qͥb
ttrne beatitudinis glam ⁊ pͥ¬
us figuraliter in monte tnͣs¬
formatus ⁊ post ueraciter in
elum subleuatus ostendit.
Namsicut ionas fuit signũ
niniuitis. ita erit ⁊ filius ho¬
minis generationi isti. Osten¬
peratis grauib inuolutos.
⁊ subuersioni sinõ penituerint
ee proximos. Uerum sicut ni¬

Expanded text:
tio nequam est signum quaerit tio nequam est signum quaerit et signum non dabitur illi nisi quaestione pulsatus. Quidam enim calumniabantur eum in Beelzebub ejecisse daemonia, quibus hactenus est responsum. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo, quibus abhinc respondere incipit, non eis signum de coelo, quod indigni erant videre, verum de profundo inferni tribuens, quale Jonas propheta naufragus, cetoque sorbente voratus, sed de abysso ac mortis fauce liberatus, et accepit et dedit, signum videlicet incarnationis, non divinitatis, passionis, non glorificationis. Discipulis autem suis signum de coelo dedit, quibus aeternae beatitudinis gloriam et prius figuraliter in monte transformatus, et post veraciter in coelum sublevatus ostendit. Nam sicut Jonas fuit signum Ninivitis, ita erit et Filius hominis generationi isti. Ostenpeccatis gravibus involutos, et subversioni, si non poenituerint, esse proximos. Verum sicut Ni
Abbreviated transcription (Latin):
numen et eterno complectẽs
omnia giro. imꝑium sine fi¬
ne manet. Que uentre brato
gaudia matris habens cum
uirginitatis honore. nec pͥmã
similem uisa est nec habere se¬
quentem. At ille dixit. Qum
ĩmo: beati qui audiũt ubũ
dei: ⁊ custodiunt illud Sulch
saluator atcestationi mulieris
annuit nõ eam tantĩmodo
que uerbum dei corporaliter
generare meruerat: s ⁊ om̃s
qui idem uerbum sp̃ualtter
aulitu fidei concipere. ⁊ boni
oꝑis custodia. uel in suouel
in proximorũ corde parere. ⁊
quasi alere studuerunt asse¬
urrans ẽe beatos. quia ⁊ eadẽ
dei genttrix. ⁊ inde quidembea¬
ta. quia uerbi incarnandi m¬
nistra est facta temporalis.ẜ
inde multo beatior. quia euis¬
dem semꝑ amandi cuscosna¬
nebateterna. Qua sententia
sapientes uideorum clam per¬
cutit. qui uerbum dei nõ au¬
lire ⁊ custodire. sz negare. ⁊
blasphemare querebant.
Urbis autem concur¬
rentib: cepit ditere
Generanolec gricria¬

Expanded text:
Numen et aeterno complectens Numen et aeterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet; quae ventre beato, Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant. urbis autem concurrentibus coepit dicere generatio haec genera
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur. Nisi forte putanda est uir¬
go sementiuam sue carnis ma¬
teriam nutruendo in carne dei filio
suggerere potiusse. incarnando
autem quasi maiori ⁊ inusitato
miraculo minime potuisse. S
huic opinioni obstat apls dicẽs.
quia misit deus filium suum
fc̃m̃ ex muliere fc̃m sublege. Neq
enum audiendi sunt: qui legen¬
dum putant. natum ex mulie-¬
re. ft̃m sub lege. s fc̃m ex muliere.
quia conceptus utero uirgina¬
li carnem non de nichilo. nõ aliũ¬
des maternam traxit ex came.
Alioquin net uere filius homĩs
diceretur. qui originem nõ habe¬
ret ex homine. Et nos ergo hiis
contra enthicem dictis extollamꝰ
uecem cum eccl̃ia catholica. cuiuˢ
hec mulier tẏpum gessit. extolla¬
mus ⁊ mentem de medio turbaix
dicamusq saluatori. Beatus
uenter qui te portauit ⁊ ubera
que suxisti. Uere enim brata pa¬
rens que sicut quidam ait. eni¬
xaestpuerpera regem qui celũ
t̾ramq tenet per setula. auꝰ

Expanded text:
obetur. Nisi forte putanda est virobetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliere. Quia conceptus ex utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus.
Abbreviated transcription (Latin):
que scribis ⁊ phariseis d̃ñm tẽp¬
tantib simul ⁊ blasphemanti-¬
b tanta eius incarnatic̃em
pre omnib sinceritate cogno¬
scit. tanta fidutia confitetur.
ut ⁊ presentium procerum calũp¬
niam ⁊ futuroꝵ ꝯfundat here¬
ticoꝵ ꝑfidiam. Nam sicut tũc
uidei sc̃i sp̃o opeia blasphemãdo.
uerum consubstantialemq pa¬
tri dei filium negabant. sic here¬
tici poscea negando mariam sẽ-¬
ꝑ uirginem. sc̃i sp̃c operante uir¬
tute nascituro exhumanis mẽb̾s
unigenito deo carnis suc mate¬
riam ministrasse. uerum con¬
substantialemꝙ matri filium
hominis fateri nõ debere dixer̃t.
S si caro uerbi dei sccl̃m carnẽ
nascentis. acarne uirginis ma¬
tris pronuntiatur extranea. si¬
ne causa uenter qui eam portal¬
set. ubera que lactassent beatisiãt᷑.
Qua enim consequentia eius la¬
cte credatur nutritus. cuiꝰ semine
negatur ẽẽ conceptus. cum exuniꝰ
euisdemq fontis origine scd̃m phi¬
sicos uterq liquor emanare per¬

Expanded text:
eis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam semper virginem sancti Spiritus operante virtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare pr
Abbreviated transcription (Latin):
onrs ei uenture cladem peni-¬
tentiam suadendo propone.
Que iusto iuditio terram cũ
Nuo perdidit. pro cuiꝰ amore
celi ciues ꝑsequi. ip̃mq celi ⁊
terre regem occidere nõ metuit.
dicens ꝑsuos pontifices ⁊ phi¬
seos. si dimitamus eum sic
omnes crelent in eum. ⁊ ne-¬
nient romani ⁊ tollent nr̃m.
⁊ lecum ⁊ gentem. Potest etiam
ꝑ n̾am sterili ficu occupatam.
inddice plebis turba fignrari.
que noxia prepositoꝵ umbͤ
ne u̾itatis lumen recipere pos¬
s pressa. ⁊ ne superne dilecti¬
onis sole calefieret exemplo
st eoꝵ prauitatis impedita:
iugta quod eisdem alibi sal-¬
uator ue inquit nobis scribe.
⁊ phisei ypocrite. qui claudi¬
us regnnm celoꝵ ante hoĩes
uos enim nõ intratis. net ĩ

Expanded text:
onis ei venturae cladem poenionis ei venturae cladem poenitentiam suadendo propone. Quae justo judicio terram cum regno perdidit, pro cujus amore coeli cives persequi, ipsumque coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per suos pontifices et pharisaeos: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum, et gentem. Potest etiam per terram sterili ficu occupatam Judaicae plebis turba figurari, quae noxia praepositorum umbra, ne veritatis lumen recipere posset pressa, et ne supernae dilectionis sole calefieret, exemplo est eorum pravitatis impedita. Juxta quod eisdem alibi Salvator: Vae inquit vobis, scribae et pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coelorum ante homines. Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
parabolam subiungit apets¬
sime docet eos quib loquebat᷑.
instar infrustuose fici si nõ ꝑ¬
nituerint ẽẽ succidendos. Uin¬
ergo domini sabaoch domaus
israel est: ut yscue cantico der¬
mur. Synagoga autem in
eadem domo condita: ficiestai¬
bor in uinea. S qui uineam
suam permisit auiatoribz de¬
ripi. hic etiam ficum iussitex¬
cidi. ⁊ uenit querens fruftum
m illa ⁊ nõ inuenit. Ipse quui
synagogam ꝑ moysen insdi¬
tuit: dominꝰ in carne natꝰ ap¬
paruit. ⁊ crebrius in synagoga
at moritis assidua plebidei
cura suggeritur. Hiis etenum
dñs sepissime de infructurosa
iudeoꝵ gente querebatur. qd
per tres annos sue uisitatiõs
hoc est in legalib edlistis. il
popħitis ꝯtestationib ⁊ in
isa choruscantis eũnglii gr̃a
negligens extiterit Suctide ergo
mam. Ut quid etiam tram oc̃¬
nꝑat: Nõ ab aplis. s aroma¬
ns gens iudea suctiser ⁊ a ter¬
la repromissionis eiecta est.
Suitide inquit illam: succisi¬

Expanded text:
parabolam subjungit, apertisparabolam subjungit, apertissime docens eos quibus loquebatur, instar infructuosae ficus, si non poeniterent, esse succidendos. « Vinea Domini sabaoth domus Israel est, » ut Isaiae cantico docemur : synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam per Moysen instituit, Dominus in carne natus apparuit, et crebrius in synagoga ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His enim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, in propheticis contestationibus, et in ipsa coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide inquit illam, succisi
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderit supra illum lapidem cõ¬
quassabitur. supra quem autẽ
ceciderit ꝯminuet illum. Alit̾.
Unusquisq nr̃m turrim debet e¬
dificare uirtutũ. prius sumptibꝰ
computatis. ne cum perfic̾e ne-¬
quiuerit. a pretereuntib irrideat᷑.
hec turris bene ꝯstructa persistit.
sin autem eresta insuperbiam
firma nõ habuerit fundamẽta.
sade supereum a quo edificata ẽ
Dicebat autem hanc similitudi¬
nem. Arborem fici habebat quidã
plantatam inuinea sua. Potest
quidem hec arbor fici gen̾is hũa¬
ni designare naturam. que be¬
ne plantata. hoc est ad auctoris
sui similitudinem creata est s
deo querente per tͥennium fru¬
stum dare negauit. quia ante
legem sub lege. sub gr̃a obedire
despexit uerum si ad suꝑiora
respexeris. anunaduertes eam.
⁊ sigeneralit̾ omĩum specialit̾.
tamen synagoge typum por
tare. Ntam cum premissa illa
teraibili tremendaq sententia.
si nõ penitentiam egeriuis. q̃s

Expanded text:
ceciderit supra illum lapidem, conceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam firma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitudinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum dare negavit, quia ante legem, sub lege, sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadvertes eam, et si generaliter omnium, specialiter tamen synagogtare. Nam cum praemissa illa terribili tremendaque sententia: « Si non poenitentiam egeritis, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Putatis quia ⁊ ip̃i debitores
fuerunt. preter omnes habitan
limite. quemadmodũ ⁊ illigali¬
lei nõ soli fuere peccatores. s inte-¬
riorem sunt reliquiaꝵ puniti.
Qui ruina turris oppressi. p̃nun¬
tiant om̃s qui penitere uoluer̃t
uideos. cum ipsis sius menibus
eẽ ꝑituros. Non frustra decem ⁊
octo: qui numerus apud grecos
ex .i. ⁊ h. hec est hiisdem quibus
nomen ih̾u incipit licteris ex¬
primitur. Indicant enim eos
hinc maxime meruisse damp¬
nari. quia nomen saluatoris
auditum spernere potiꝰ qͣm su¬
cipere maluerint. Mistice autẽ
turris sylor. illa est cui psalmi¬
sta decanitat. Dedixisdi me quia
fc̃s es spes mea: turris fortitudi¬
nis a facie inimici. Nam ⁊ ip̃m
hace nomen quod intecpretaur
missus. ⁊ ubi cecus anatuitate
lumen accepit. eum nimirum sig¬
nificat: qui ait. Ego lux ĩmũdũ
ueni. Et iterum. Et qui misit mecũ
est. De cuiꝰ casu. sub metafora la¬
pidis alibi dicitur. Omnis qui

Expanded text:
eos. Putatis quia et ipsi debitores eos. Putatis quia et ipsi debitores fuerunt preter omnes homines lymitae quemadmodum et illi Galilaei non soli fuere peccatores, sed in terrorem sunt reliquorum puniti. Qui ruina turris oppressi, praenuntiant omnes qui poenitere noluerunt Judaeos cum ipsis suis moenibus esse perituros. Non frustra decem et octo, qui numerus apud Graecos ex ι et η, hoc est iisdem quibus nomen Jesu incipit litteris exprimitur. Indicant enim eos hinc maxime meruisse damnari, quia nomen Salvatoris auditum spernere potius quam suscipere maluerunt. Mystice autem turris Siloe, illa est cui Psalmista decantat: Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est . De cujus casu sub metaphora lapidis alibi dicitur: Omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
nens. ⁊ incipientes agalilea.
unde ⁊ clrũca predicatio ceperat
adeo raclicitus impiam gentẽ
deleuerunt. ut nõ solum ãtria
tmpli qua sacrifitia deferri
ꝯsuieuerant. s ⁊ interiora domꝰ
quagalileoꝵ accessus nõ erat.
humano sanguine fedarerit.
Quia uero typice pilatus qͥ
interpretatur os malleatoris
diabolum significat semper
cedere paratum. sanguis pecca¬
tum sacrifitia. bonas acticẽs
exprimunt. Pilatus sangui¬
nem galileoꝵ cum sacrifitiis
iorum miscet. quando diabo¬
lus elemosinam. preces. ieiuni¬
um. ceteraq bona gesta fideliũ.
iel mortifera carnis ⁊ sangͥnis
delestatẽe uł odii meditatõe uł
iusdie furore isł humane landis
ambitione. uel qualibet nefaria
peste cõmaculat. ut qͣmius obla¬
ta dño uideantur. nichil tamẽ
offerentib prodesse callidus in¬
sicliator efficiat. Quod nobistũ
agi cotidie utinam nesciremus.
Sicut illi decem ⁊ octo supra quoᷤᷤ
cecidit turris in syloam: ⁊ occidit

Expanded text:
nens, et incipientes a Galilaea, nens, et incipientes a Galilaea, unde et Dominica praedicatio coeperat, adeo radicitus impiam gentem deleverunt, ut non solum atria templi qua sacrificia deferri consueverant, sed et interiora domus qua Galilaeorum accessus non erat, humano sanguine fedarent. Quia vero typice Pilatus qui interpretatur os malleatoris, diabolum significat, semper caedere paratum, sanguis peccatum, sacrificia bonas actiones exprimunt, Pilatus sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynam, preces, jejunium, caeteraque bona gesta fidelium, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste commaculat, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen offerentibus prodesse callidus insidiator efficiat, quod nobiscum agi quotidie utinam nesciremus. Sicut et illi decem et octo supra quos cecidit turris in siloam: et occidit
Abbreviated transcription (Latin):
intempore ip̃o nuntiantes ili
de galileis: quorum sanguiñe
pilatus miscuit cum sacrifitis
eoꝵ. Hii galilei qui ab impio
preside sunt int̾ sua sacrifitia
necati. suorum quidem scelerũ
penas impia scelerataq mor¬
te soluunt. quib tamen ñõ ip̃a
mors. nam ⁊ bonos quoq: sic
potuisse mori. beatoꝵ martyrũ
gloria declarat. s uita imprill
proqua in sccłam mortem nit¬
teretur obfuit. Uerum ad cort¬
cticẽm uiuentiũ. ut pestillere
flagellato scultus sapientior
fieret. uel certe ad exemplum
corrigi nolentrum. ideoq pel¬
sime ꝑitutroꝵ tali sunt morte
multati Denꝗsequitur. Et
espnidens dixit illis. Putatis
os galilei pre omnib galileis pec¬
atsres fuerunt. qui talia passi
unit: Nõ dico uobis: sed nisipe¬
mtitiam habu̾itis: omnes si¬
nliter pechibitis. Beuera enĩ
qu nõ penatentiam habuerũt
smiliter perierunt. quia qua¬
usigesins dñice passionis an¬
i uenientes romani. quos
dngnabat pilatus. ut potead
hura gentem regnumq perti¬

Expanded text:
pore nuntiantes illi de Galilaeis, quorum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundam mortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, tali sunt morte multati. Denique sequitur: Et respondens dixit illis: Putatis quod ii Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fuerunt, quid nisi poenitentiam habueritis, omnes similiter peribitis. Revera enim, qui non poenitentiam habuerunt, similiter perierunt, quia quadragesimo dominicae passionis anno, venientes Romani, quos designabat Pilatus, ut pote ad eorum gentem regnumque perti
Abbreviated transcription (Latin):
Homo xp̃c: ortus est eccl̃ia
semper eius ⁊ disciplinis ex¬
colenda ⁊ donanda mun̾ib.
Qui bene clicitur idem qd se¬
uerit granum accepisse qua
uidelicet dona que nobiscum
patre trpuit ex diuinitate.
nobistum accipit exhumasu¬
tate. uide lictur. accepit do
namlominib. Etalibiꝑarus¬

Expanded text:
Homo Christus, hortus est Ecclesia Homo Christus, hortus est Ecclesia semper ejus et disciplinis excolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
t cum hec diceret erube¬
scebant om̃s aduersarii
euis. ⁊ omns populus
gaudebat umu̾sis que gloriose
fiebant ab eo. Qui de dictis sal¬
uatoris erubescunt ficulnee ste¬
rili se iure comparandos osten¬
dunt. Qui gaudent de mairacłis
eus. ad filiam abrahe deum de
sua erectione glorificantem:
hoc est adeccl̃iam fidei pietat
se pertinere declarant. lui¬
icebat ergo. Cui simi¬
le est regnum der: et
cui simile ẽt existima¬
bo illud: Simile est grano h̃¬
napis. Regnum dei precdica¬
tio eringelii est. ⁊ noticia scͥp¬
turai que ducit ad uitam⁊
de qua dicitur ecd uideos. Aufe¬
retur auobis regnum dei ee
dabitur genti facienti fructis
eiuis Simile est ergo huictims
regnum grano synapis obfer¬
uorem utiq fidei: uel qd̃ dr ue¬
nena expellere. Unde ⁊ alsbile¬
gimus fidem perfectai gra¬
no synapis comparatam: q
uidelicet omĩa dognnata pra¬
uitatis sua simplicitate ⁊ hu¬
militate deuincat. Quod acrp¬
tum homo: misit in ortũ simꝰ.

Expanded text:
Et cum haec diceret, erubeEt cum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae Deum de sua erectione glorificantem, hoc est, ad Ecclesiam fidei pietate se pertinere declarant. Dicebat ergo: Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse existimabo illud? Simile est grano sinapis. Regnum Dei praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam. Et de qua dicitur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. Quod acceptum homo misit in hortum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
uenienter intelligi Idem est ergo
muistice bonem uel asinũ solutoᷤ
a presepio potum agi qd̾ est fi¬
liam abrahe. auinculo noxte in¬
clinationis erigi. eccl̃iam uideli¬
cet ex iudeis gentibq congrega¬
tam. laqueis peccõrum peraqͣm
baptismatis absolui. atq ad cele-¬
stia speranda sublimari. Notan¬
dum sane qd̃ infandissima here¬
sis ex eo qd̃ dominꝰ ait. mulierẽ
alligatam a sathana conatur
astruere corporum humanorũ
uitia. nõ ad deum auctorem. s
potius ad diabolum pertinere:
quasi diabolus nõ habeat sem¬
per cupiditatem nocendi. nocere
cuiqͣm possit. nisi ab om̃ipotente
acceperit potestatem. Nam quid
aliud nõ solum in libro beati iob
quem memorata heresis cum ce
tenis instrumenti libris. ⁊ cum
ipso deo qui dedit quasi malig¬
no mundi principe uesanus ⁊¬
sufflat. s etiam in euͣngelio de¬
claratur. ubidemonia nec ĩpor¬
cos irent. nisi hec illis ipse con¬
cederet. sicut ⁊ supradociumꝰ:

Expanded text:
venienter intelligi. Idem est ergo venienter intelligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum solutus a praesepio potum agi, quod est filiam Abrahae a vinculo noxiae inclinationis erigi, Ecclesiam, videlicet, ex Judaeis gentibusque congregatam, laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane quod infandissima haeresis ex eo quod Dominus ait mulierem alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere, quasi diabolus cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem memorata haeresis cum caeteris veteris instrumenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundo principe vesanus exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daemonia nec in porcos irent, nisi hoc illis ipse concederet , sicut et supra docuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitatis quidem arguitur pr̃ĩ-¬
ceps synagoge. Et merito ypocri¬
Tarꝵ. idest symulatoꝵ nomine
notat. qui cum magistri plebi¬
um uideri appeterẽt. hominis sa¬
naticem pecoris cure postpon̾e
nõ puderet. S altiori sensu bo¬
ius ⁊ asim uocabulo indeung
cumq significat. de quoꝵ nocã¬
tione scriptum est. Bos cognouit
possessorem suũ. ⁊ asinꝰ presepe
dñi sui Qui uterq pec̃ci uincist
absolutus: situm estumq mũdi
huiꝰ dñici fontis haustu deposinit
hanc autem filiũ abrahe. qͣm
alligauit sathanas. ecce decem
⁊ octo annis nõ oportuit solui
a uinculo isto die salbati. filia
abrahe est anima queque fidelis.
filia abralx eccłia. de utroq po¬
pulo ad fidei unitatẽ collesta.
Que tempore legis ⁊ disice resur¬
rectionis impleco. per gr̃am sp̃r
sc̃i septiformem uincula longe ca
ptiuuitatis erupit. Nam ⁊ hoc mͦ
fortasse misteriũ salbati decem¬
q ⁊ octo annoꝵ potest nõ inicon¬

Expanded text:
fidelitatis quidem arguit prinfidelitatis quidem arguit principes synagogae, et merito hypocritarum, id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque mundi hujus dominici, fontis haustu deposuit. Hanc autem filiam Abrahae quam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die sabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et dominicae resurrectionis impleto per gratiam Spiritus sancti septiforptivitatis erupit. Nam et hoc modo fortasse mysterium Sabbati decemque et octo annorum potest non incon
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: in quib oportet operari.
In hiis ergo uenite ⁊ curami¬
n ⁊ nõ in die sabbati. Salbõ
aurauit ih̾c: osdendens iamẽe
tempus. ut scd̃m propheciã
antici canticoꝵ aspiraret dieᷤ.
iremouerentur umbre. Sed
nesciebat archisinagogus
uel hoc uel illud multo excellẽ¬
tiꝰ sauramentum: qd̃ salbato
turando dominꝰ intimabat.
quia scilicet post sex seculi hu¬
mo nates perpetua uite ĩmor-¬
salis erat gaulia daturus.
Incuiꝰ figuram moyses sabba¬
co nõ a bona s a seruili hoc ẽ
noxia precepit actione feriã-¬
dum illud utiq tempus p̃¬
sigurans. qd̃ setularia nostͤ
ipera. nõ autem religiosa.
hec est deum laudandi acta
cessarent. Fallitur ergo ⁊ fal-¬
lit archisinagogꝰ. oinalex ĩ
salbato nõ hominẽ curare. s
mnera ferre. hoc est prtcatis gͣ¬
lari prohibuit. Respondens
autẽ ad illum domniꝰ: dĩx.
hypocrite: unꝰ quisq nr̃m sabbõ
nõ soluit bouem suum aut asinũ
apresepio ⁊ ducit adaquare: In¬

Expanded text:
t operari, in his ergo venite et curamini, et non in die sabbati. Sabbato curavit Jesus, ostendens jam esse tempus, ut secundum prophetiam Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae. Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod sabbato curando Dominus intimabat, quia scilicet post sex saeculi hujus aetates, perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus. In cujus figuram Moyses sabbato non a bona, sed a servili, hoc est noxia praecepit actione feriandum, illud utique tempus praefigurans, quo saecularia nostra opera, non autem religiosa, hoc est Deum laudandi acta cessarent. Fallitur ergo et fallit archisynagogus, quia lex in sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est peccatis gravari prohibuit. Respondens autem ad illum Dominus dixit: Hypocritae, unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? In
Abbreviated transcription (Latin):
fescim erecta est. ⁊ glorificalit
deum. Uidit predestinando.
ꝑ gr̃am uocauit illustrando
ꝑ doct̾nam. Imposuit manꝰ.
spiritalib donis adiuuãdo
Erexit ad glorificandum de¬
um in oꝑib bonis: usq in
finem firmam prouebendo.
autẽ iustificauit: illos ⁊ mag¬

Expanded text:
festim erepta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus spiritualibus donis adjuvando, erexit ad glorificandum Deum, in operibus bonis usque in finem firmam provehendo. et justificavit;
Abbreviated transcription (Latin):
indicabat. S ⁊ marchus post
illud qd̃ de blasphemia sp̃t scĩ
quid dominꝰ dixerit retulerat.
⁊ ueniunt inquit mater eius
geste ordinem tenuit.s preoccu¬
pauit hoc: ⁊ recordatum añ nar-¬
rauit. Denq hoc sic interposinit
nt solutum appareat a nem
⁊ suꝑiorum ⁊ posterioꝵ. Itaq
postqͣm nunciaitis sibi foris
matre ⁊ fr̃ib ait. qui eniuafi¬
cerit uoluntatem domini. hic
fratermeus ⁊ soror mea ⁊ mat̾
est: datur intelligi. rogatum
phisei intrasse ⁊uiniũ Phisẽꝰ
autem cepit intra se reputãs
dicere: quare nõ baptrcatus

Expanded text:
indicabat. nam et Marcus post indicabat. nam et Marcus post illud quod de blasphemia spiritus sancti quid dominus dixerit rettulit: et ueniunt, inquit, mater eius gestae ordinem tenuit, sed praeoccupavit hoc, et recordatum ante narravit. Denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. Itaque postquam nuntiatis sibi foris matre et fratribus ait: Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est , datur intelligi, rogatus Pharisaei intrasse convivium. Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere quare non baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
aut de u̾bo exhortationis quo er¬
rantem corrigere uolebas. forte
ꝑniciosius errare. tu tamen pro
tuo simplici ⁊ lucido corde ⁊ hic
⁊ in futuro lucis gr̃a donab̾is.
Hec contͣ hẏpothrisim phiseorũ
subdole signa querentiũ specia¬
liter dicta: nos iuxta sensum
moralem generaliter instruãt.
dtum loqueret᷑. l¬
rogauit illum qui¬
dam ph̾iseus ut
pranderet apud se: ⁊ ingressus
retubuit. Consulte lucas nõ ait
⁊ cum hec loqueretur. s cum lo¬
queretur:. ut ostendat eum nõ
statim finitis que proposurrat
u̾bis. s aliquot interpositis. a¬
pud phiseum prandere rogatũ.
Que autẽ sint illa matheus ex¬
plicat. qui hoc domini t̾minato
sermone quem tantũpartim b̃¬
uius lucas partim prolixus cõ-¬
memorat: cõtinuo subiunxit.
Adhuc eo loquente ad turbas.
ecce mater eius ⁊ fr̃es stabant fo¬
ris: querentes loqui ei. Adhuc
inquit eo lequente. ut intellige¬
res hec loquente. que superius¬

Expanded text:
aut de verbo exhortationis quo eraut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant Et cum loquereturrogavit illum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se, et ingressus recubuit. Consulte Lucas non ait, Et cum haec loqueretur, sed, Cum loqueretur, ut ostendat eum non statim finitis quae praeposuerat verbis, sed aliquot interpositis, apud Pharisaeum prandere rogatum. Quae autem sint illa Matthaeus explicat, qui hoc Domini terminato sermone, quem tamen partim brevius Luca, partim prolixius commemorat, continuo subjunxit: Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Adhuc, inquit, eo loquente, ut intelligeres, h