comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lite corformnari huic scło. Iussto aũ s reforntanu
nĩnouitate mentis ur̃e. Illud ꝑtinet ad ñ con¬
cupiscere. Hhoc adi dingere. illud ad continentiam.
hxe adnisticiam. sid̃ ad declinandũ amalo. hoc
ad fatiendu bonĩ. Non concupiscendo enĩ uetu¬
state expsliamur. ⁊ nouitate indiuiñ diligendo.

Expanded text:
o; iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere, illud ad continentiam, hoc ad iustitiam, illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo.
Abbreviated transcription (Latin):
eetqdes ut faceret imperatum ẽ. Respondem̃.
Quia enꝑo nõ se ip̃e homo. s deus bomi homirẽ
cecitideits eũ nõ se ip̃e ut sit bonus reficit. dũ
uolentem. credentem ĩ uocantẽ. laberat a malo
die indiem ut ad sempit᷑nam nõ penam s ui¬
peccatum duob nisi fallor. si aut illa frant
queꝓhibenturꝰ. autista nõ fiant que utbentu
dam certe om̃ia etia q̃ ꝓhibita sũt urtari posst̃
qͣm que p̃cepta sunt ꝑtici. Nam frustra aut
ꝓhideretur aut sisberetur qd̾ uel caueri uel im¬
pleri ñ possit. Et qũo negabius posse ẽẽ homi¬
nem sine pcc̃o cũ confiteti necc̃e sit eũ tanto oĩa

Expanded text:
mperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo,die in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uipeccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae prohibentur aut illa non fiant quae iubentur. tam certe omnia illa quae prohibita sunt uitari posquam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur quod uel caueri uel impleri non posset, et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omnia
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ꝑ quid efficitur homo cũ peccato ꝑ nature
necessitatem an ꝑ arbitrii libertatem. Si ꝑ natu¬
re necc̃itatem: culpa caret si ꝑ atbitrii libertatem
qͣrendum ẽ aquo ip̃a in arhitrii icbertatem acce¬
perit ꝓcul dibio a deo. Deus aũ qui dedit certe
bonum ẽ. negari enĩ nõ potest. Qua gͥ rõne boñ
ꝓbatur. si ⁊ magis ad malum qmͣ ad bonũ ꝓnũ ẽ
magis enĩ ad malum qmͣ ad bonũ ꝓnuntẽ. si
honto ꝑsslud pocest ẽẽ cum pẽco. ⁊ nõ pot̾̃ ẽẽ sñ¬

Expanded text:
quid efficitur homo cum peccato, per naturae necessitatem, an ver arbitrii libertatem. Si per naturae necessitatem, culpa caret: si per arbitrii libertatem, quaerendum est a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit; procul dubio a Deo. Deus autem quod dedit, certe bonum est, negari enim non potest. Qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? Magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
qtui sanaret hoĩes a ꝓct̾is. Hoc fit incredentib ⁊¬
ꝓficientib renouatõe int̾ioris hoĩs de diem diem
donec fiat ꝑfecta uisticia tanqͣm sanitas plena.
pecrato. an sine pc̃o ꝓcildubio ñ uslt eẽ cũ pcc̃o
Quanta bec impietatis blasphemia sit cegitano ẽ
ut dicatur hoĩem posse ẽe cũ poc̃o qd̾ deusñ ialt
et negetur posse ẽẽ sine pc̃co. quod deus uult. qĩ
quẽ adhoc deus creau̾it ut posset ẽẽ qd̃ nolis ⁊
nõ possit eẽ qd̾ uelit ⁊ ut contͣ suam magis qm̃
ut scdmi suam existeret uoluntatẽ. Iam supius
responsum ẽ. sed addendum uideo qd̾ spe salui
sũ sumus. Spes aũ que uidetur nõ ẽ spes. qd enĩ
uidet. quid quid sperat si aũ qd̾ nõ iudemus i¬
mus ꝓ patĩam expectamus. Tunt ergo fuit plera
istitia qudo plena sanitas. tũc piena sanitas.
quando ꝓlena caritas. plenitudo enĩ legis cantã.
tũt aũ plena cantas: qnͣdo iudebimus eũ sicuti

Expanded text:
qui sanaret homines a qui sanaret homines a proficientibus renouatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta iustitia tamquam sanitas plena. peccato an sine peccato. procul dubio non uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod deus non uult, et negetur posse esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret uoluntatem\'. iam superius responsum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si aumus, per patientiam exspectamus . Tunc ergo erit plena justitia, quando plena sanitas: tunc plena sanitas, quando plena charitas; plenitudo enim legis charitas : tunc autem plena charitas, quando videbimus eum sicu
Abbreviated transcription (Latin):
iste sine claudicatione. ⁊ si debet potest. nec tñ tum
nult continuo potest. s cum fuerit adhibita cura¬
trore sanatus. ⁊ medicina adiuuent uoluntatẽ
Dat fic init̾iore homine qd̾ ad pcc̃m ꝑtinet tan¬
qm̃ eius claudicationem ꝑ eius grãm qͥ uenit
ñ uocare iustos set pccõres. qr nõ est opus sants̃
DIum cur p̃ciperetut qd̾ fieri oĩno nõ posset. Les¬
pondetur consultissime homini p̃cipi ut rectis
passio antbuiaet. ut cũ se nõ posse ꝓspexerit me¬
diciuiam requirat Que int̾ioris homunis ad sauã¬
di per̃i cł audicationẽ gr̃a dei ẽ ꝑ iħm xp̃m dnu¬
nr̃m. It̾ni ait q̃rendum ẽ anuelit deus hoĩem
sine pct̃o eẽ. Pculdubio uult ⁊ ꝓculdubio potest
Qua enĩ tam demens ẽ ut it dubitet fieri posse
qd̾ d̾m uelle nõ dubitat. Rdetur si nollet deusho¬
mutẽ sine ꝑcc̃o eẽ: nõ mitteret filiũ suũ sine pt̃s

Expanded text:
iste sine claudicatione, et si debet, potest" nec tamen, cum iste sine claudicatione, et si debet, potest" nec tamen, cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uoluntatem. hoc fit in interiore homine, quod ad peccatum attinet tamquam eius claudicationem, per eius gratiam qui uenit non uocare iustos, sed peccatores, quia non est opus sanis quid praeciperetur, quod fieri omnino non posset? Respondetur, consultissime homini praecipi ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit, medicinam requirat, quae interioris hominis ad sanandam peccati claudicationem, gratia Dei est per rum, ait, quaerendum est, an velit Deus hominem sine peccato esse. Procul dubio vult, et procul dubio potest. Quis enim tam demens est, ut vel dubitet fieri posse, quod Deum velle non dubitat? Respondetur: Si nollet Deus hominem sine peccato esse, non mitteret Filium suum sine peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
põm sane uttium quo claudicat homo qrst plẽ
claudicatio qͣndo ambiciat. Muerat ergo qd esdem
utio nom̃ imponat utiũ rem uelit dicere an actũ
am reipotius qualitatem malam qua deformis at¬
tus existat. sic ⁊ m homine utt̾iore animus res est
Sapma actus ẽ auaricia uitiũ est id ẽ qualitas sod̾
quam malus ẽ aninus. ⁊ quando nich agit uide
auancie sue senuat. etrã quando audit ñ cõcupis¬
ces se ꝙ uituꝑat. ⁊ tam̃ auarus manet. set ꝑfidem
bet. Si debet potest. si nõ potest ergo ñ debet. ⁊ si nõ
debet homo ẽẽ sine pcc̃o. debet ergo eẽ cũ peccato. ⁊̃
peccatũ nõ erit. si illud hr̃e constiterit. Aut schee
etiam dici absurdum ẽ. confiteri nec̃ce ẽ debere
hoĩem sine pcc̃o eẽ. ⁊ constat eũ nõ aluid debere qm
pot̾.Respondetur eadem similitudine qua suꝑuis
iam respondimus. Cum enĩ uidemus claudum
qui sanari potest recte utiq ditimus debet cẽ homo

Expanded text:
psum sane uitium, quo claudicat homo, nec pes est claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen imponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus exsistit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam quando nihil agit, unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupisces, seque uituperat et tamen auarus manet, sed per fidem bet. si debet, potest; si non potest,. ergo nec debet; et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato, et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit, aut, si hoc etiam dici absurdum est — confiteri enim necesse est debere hominem sine peccato esse — et constat eum non aliud debere, quam potest". Respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: "debet esse homo
Abbreviated transcription (Latin):
incẽsitgere uł qd̾ intellexetimꝰ uolumꝰ nuate¬
mus ad implere. Iam ⁊ ip̃a ltbeitas credentuo at
lia semptura dicio. Aquo enĩ quis deuictus est
huic ⁊ seruus ẽ addictits. Sicut ergo ñ ẽ opus
canis medicus s male hũtib. ita ñ ẽ opucli¬
beris uberator s seruis. ut ei dicat gratilatioli
pertutis. saliram fecisti de necessitatĩo a tãrameã
p̃a eñ sanitas ẽ itera libertas que ñ perisset
A fona ꝓmisisset uoluntas. Minauo peceaute
utolunitas secuta ẽ peccantẽ pcc̃m habendi dirra
neccitas donec tota sanctur infirmitas. ⁊ accppi¬
atur tanta libertas inqua sicut necõe ẽ ꝑmane¬
atbeate uiuendi itelimtas. Ita ut sit etiam
bene uiuendi ⁊ nuniqm peccandi uoluntaria
nem fecit ⁊ p̃ter qmͣ illum bonũ fetit. bonũ ei¬

Expanded text:
gere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus implere. nam et ipsa libertas credentibus a lia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic seruus addictus est. sicut ergo, non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberm fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas est uera libertas, quae non perisset, si bona permansisset uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua, sicut necesse est, permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit etiam bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria nem fecit et praeterquam illum bonum fecit, bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
potest tesd̾ pocedere pot̾ uitari potͣ. ⁊ q utari pe¬
test : podest homo sme eo ẽẽ qd uitare potest
Sespondetar naturale ñ eẽ pcc̾m. set nature p̃¬
sertim ⁊ticiato umͣ fcĩ sumus. Natura filii ne
iuim dẽ ad nõ peccandum uoluntatis arbitum.

Expanded text:
 recedere potest, uitari potest, et quod uitari potest, potest homo sine eo esse quod uitari potest." Respondetur naturale non esse peccatum, sed naturae praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
or̃onto ut̃is ut nõ ultra qm necc̃e ẽ nñs sermo
qui negat hoĩem sie pcẽo eẽ posse. quid sit qd̾
potest. seł ed̾ intar nõ potest ꝑcc̃m nõ ẽ. Si qd̾
uitara pot̾ pot̾ homo sine poc̃o eẽ qd̾ uitari poti¬
nula enĩ ratio ił iusticia patitur saltẽ drci
pet̾m qd̾ uitari nullo modo potest. Respondemꝰ
uitati posse poc̃m si natura uttiata sanetur
nem ut ea que nult homo nõ fatiat steni

Expanded text:
orationibus uestris, ut non ultra quam necesse est meus sermo orationibus uestris, ut non ultra quam necesse est meus sermo qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodpotest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine pnulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest". Respondemus uitari posse peccatum, si natura uitiata sanetur nem, ut ea quae uult homo non faciat. I
Abbreviated transcription (Latin):
et paulo augristinus. augustim¬
Caritas ur̃a que ĩuobis liberi¬
tanta ẽ ⁊ tam sc̃a ut etiam
lisbenti seruire delectet. Petiuit ut definitionib
que dicuntur cestii eẽ respondeam. Sic enĩp̃nota¬
ta ẽ eadem cartisla qm dedistis. definitiones ut d̾r
qui hoc attulerunt desilicia ubi cestius ñ ẽẽ ꝑhi¬
betur. sẽt muslti talia garrientes. Et sicuit ait apłs.
hp̃i errantes ⁊ alios mertorem mittentes. Ex allius
et nos possumus arbitrari. Nam neq iste breues
daffuitiones. uł potius ratrocinationes ab illuis
abhorrent ingenio qd̃ inoꝑe alio eius inspexi. cuĩ
eũ eẽ constat auctorem. Et nõ frustra eos fr̃es qui
hec attuslerunt insslicia existimo audisse qd̾ ip̃e
docuerit ista uł s̃cripserit. Uellem aũ si possem ita
obtempare ut̃e fratne beniuolentie ut etiã ego
tam breuites responderem. set nisi ⁊ illa ⁊inemo¬
rem queb respondeo. quis pot̾it quenadinos
responderim iudicare. Conabor tam̃ qntiruaslu

Expanded text:
et Paulo Augustinus. Caritas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicqui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum u
Abbreviated transcription (Latin):
mus scĩ ⁊ in macislati inconspectii eĩ. Itẽ ad co¬
losenses. Et uos cũ eẽtis aliqñ alienati ⁊ ĩmici
sensus eius moꝑib malis. Nunc aũ reconciliati
incorpore carnis eius ꝑ mortẽ eius exhibete uos
scõs ⁊ ĩmacillatos ⁊ inrep̃hensibiles. Item ad ephe¬
sios. ut exhsberet ip̃e sibi głosam eccłiam. nõ hñcẽ
maculam neꝙ tugam. aut aliquid hui̾modi ut
sit scã ⁊ minaculata. Itẽ ad corrinth pͥma. Sobrii
estote ⁊ nisti ⁊ nolite peccare. Item ĩ epła sci petri.
p̃p̃ qd̃ succuncti lumbos mentis ur̃e sobrii ꝑfecti

Expanded text:
emus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Coemus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Colossenses: et uos cum essetis aliquando alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in corpore carnis eius per mortem eius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et inreprehensibiles; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii estote et iusti et nolite peccare; item in epistula sancti Petri: propter quod succincti lumbos mentis uestrae, sobri
Abbreviated transcription (Latin):
s unus accipit palmã. Curramus credendo sperã¬
do. desid̾ando. Curramus corpits castigando.⁊ ele¬
raosinas inbonis dandis malis ꝙ ignoscendis
hylariter ⁊ excorde faciendo ⁊ currentiũ iures ut
adiuuentur orando ⁊ sic audi amus p̃cepta ꝑfec¬
tionis ne crtrere negligamus ad plenitudinem ca¬
ritatis. Hiis p̃missis ea testimonia q̃ posuit iste
cui redemus. canqͣm nos ea ꝓtuletimus diligen¬
teraudiamus. In deuteronomio. tu aũ ꝑfectus
eris coram dño deo tuo. Item illic. ⁊ ñ erit ĩ consũ¬
matus infclus isrł. Item saluator in eungłio.
dete ꝑfecti estote. Item ad coloscenses corripientes
oẽm homutẽ ⁊ docentes in om̃i sap̃ia ut exhibeamꝰ
oeĩ hoĩem ꝑfectum in xp̃o. Item ad philuppenses
om̃ia facientes sine murmuratione. ⁊ hestratione
irositis irrep̃hensibiles ⁊ simplices sicut filii deu
ĩmatulati. Item ad ephesios. benedactus d̾s ⁊ pa

Expanded text:
sed unus accipit palmam: curramus credendo, speransed unus accipit palmam: curramus credendo, sperando et desiderando; curramus corpus castigando, et eleemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter ex corde faciendo, et currentium vires ut adjuventur orando; et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere negligamus ad plenitudinem charitatis. His praemissis, ea testimonia quae posuit iste cui respondemus tanquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus in Deuteris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israel; item saluator in euangelio: dete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesitatione, ut sitis inreprehensibiles et simplices sicut filii dei inmaculati; item ad Ephesios: benedictus deus et p
Abbreviated transcription (Latin):
que credatur. ⁊ speretur. set que uideatur teneat᷑¬
bat ⁊ qd̾ spabat in epta. In qua plenitudine carita¬
tis p̃ceptum id̃ iplebitur Diliges dñm d̾m tusi
tua. Nam cũ ẽ adhuc aliquid carnalis cõcupis¬
centie qd̃ uł continendo frenetur. Non om̃i modo
extota aninia diligitur deus. Nõ enĩ caro sine
auima concupiscit qmuis caro concupiscere
uideatur łdicatur qr carnalit̾ aĩa concirpiscit
tunc erit iustus sine ullo oĩno peccato. qr nulla
lexerit in menbris eius. repugnans legi m̃tis eiꝰ
S ꝓrsus toto corde. tota anima. tota mente dili¬
get d̾m qd̾ ẽ primũ sũmũ q p̃ceptum. Cur gͦ
nõ p̃ciperetur homini ista ꝑfectio. qͣmuis eam ĩ
hac uita nemo hẽat. Non enĩ recte curritur. si qͦ
currendum ẽ nesciatur. Quomͦ aũ sciretur si mil¬
lis p̃ceptis ostenderet᷑. Sic ergo cuiramꝰ ut comp̃
hendamus. Om̃s enĩ qui recte currũt ꝯp̃hendet.

Expanded text:
quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneatuquae credatur et speretur, sed quae uideatur teneatubat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo currahendamus: omnes enim qui recte current currunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ut ip̃i ⁊̃ diligant᷑ mimiti uł si quisqm̃ ad¬
huc in xp̃o ꝑuislus hoc ñ dumm facit. Penitenti tũ
qd̃ i eum quisq peccauit. ⁊ ueniam petenti exin¬
tuno cordis ignoscat si uult. ut eius orõnem pa¬
t̾eraudiat celestis. In qua or̃one sicontentiosi eẽ
nolimus satis nobs ꝓpositum speculum ẽ ubi in¬
spitiatur utta iustoꝵ qui exfide uiuunt. ⁊ ꝑfecte
currunt Qm̃uis sine peccato nõ sint. uñ dic̾unt.
dimate nobis. qr nõ dum quo curritur ꝑuenett̃.
huic dicit apłs. Non qr iam acceperini aut ram
ꝑfectus sim. fr̃es ego me ñ arbitror app̃hendisse
tus scd̃m intentionẽ sequor ad palmã. siꝑne uoca¬
tionis dei in xp̃o iħu. Quot quot gͦ ꝑfecti hoc sa¬
piamus. Id est qd̾ quat ꝑfecte currimus hoc sapi¬
amus qd̃ nõ dum ꝑfecti sumus. ut illic ꝓfictam᷑
quo ꝑfecte adhuic currimus. ut cũ uenerit qd̃
ꝑfectum ẽ: qd̃ exparte ẽ destruatur. Idem ñ tam
expatte sit s extoto. qr fidei ⁊ sꝑei iam res ip̃a ñ

Expanded text:
si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt. hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim. fratres, ego me non arbitror adprehendisse; tus secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu. quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo perfecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non
Abbreviated transcription (Latin):
dites ẽ reta uctor euti heat nect̾e ẽ. Et si auctorẽ hre
dicelur. iam ałter p̃ter d̾m rei alicuiꝰ auctorĩouci
uidebitur ac si hoc dicumpium ẽ. ⁊ confiti necce ẽ
pecmi om̃e actum eẽ nõ rem. Si igitur actus ẽ ĩ¬
mo qr uere actus ẽ uitari potest. R espondebrm̃
pot̃iu quidẽ actum dici. ⁊ eẽ nõ rem s ⁊̃ incor¬
pore claudicatio eadem ratione actus ẽ ñ res.
Qt̃ res. pes ip̃e uł corpus. ist homo ẽ qui pede
uitrato daudicat. nec tam̃ uitare pot̾ dauditca¬
tionem nisi habu̾it sanatũ pedem. Md̾ ⁊ mĩten¬

Expanded text:
auctorem habeat necesse est; et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur; at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo quia uere actus est, uitari potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod e
Abbreviated transcription (Latin):
oli suꝑbire ante conspectũ Nõ amandos he¬
regis. neq inlocis potentiũ sub nores. ĩ etcast¬
sistas. ꝯxlius ẽ enł̃ tibi dici ascende ad mẽ qͣmͣ
humiliari in conspectu potentis. Noli querere a deo
ducatum. neq a rege cathedram honoris. Nõ uisti¬

Expanded text:
oli superbire ante conspectum regis, neque in locis potentium subsistsistas: melius est enim dici tibi: ascende ad me, quam humiliari in conspectu potentis. Noli quaerere a deo ducatum neque a rege cathedram honoris: non iusti
Abbreviated transcription (Latin):
sermones prudentie. ac ꝑcipe u̾sucias sermonũ
atq intellig̾e iusticiam uerã ⁊ udiciũ diligere
uistum ut cet ĩnocentib astutiam. puero aũ
iimori sensũ ⁊ ꝑitiam. hiis aũ auditis sapiẽs
saptentior erit. Itẽ in puerbus
pilino te comp̃hendat mala cogitatto q̃ dere¬
linquit doctrinam adolescentie. ẽ estam̃tum di¬
uinum oblata ẽ. posuit aũ ap̃ mortẽ dom̃ suã
et ap̃ infernũ cũ terrigenis sunt cursus eiꝰ. om̃s
qui uadunt ꝑ illam nõ reũtentur sed in pe¬
nitentia uenient. In ꝓubits
ii ne defitias. serua aũ meũ consiliũ. ⁊ cogita¬
ttonẽ ut uiuat aĩa tua semꝑ ⁊ gr̃a sit circatu¬
um collum. ⁊ cũ sanitas erit carm̃b tus ⁊
diligentia ossibtuis. In ꝓu̾bus.¬
U ias impioꝵ noli ingredi. neq emuleris ui
¶mui custodia serua cortuũ exhiis enĩ exitus
uite. aufer a te prauũ os. ⁊ inq̃ labia longe re¬
pellea te.ccłi tui rectauideant. Palpebre aũ tue

Expanded text:
cipere uersutias sermonum, atque intellegere iustitiam ueram, et iudicium dirigere iustum: ut det innocentibus astutiam, puero autem iuniori sensum et peritiam: his enim auditis sapiens sapientior erit. Item illic: Fili, non te conpraehendat mala cogitatio, quae dereliquit doctrinam adulescentiae, et testamentum diuinum oblita est. posuit enim aput mortem domum suam, et aput infernum cum terrigenis sunt cursus eius. omnes qui uadunt per illam, non reuertentur, sed in paenitentiam uenient Item illic: i, ne deficias: serua autem meum consilium et cogitationem: ut uiuat anima tua semper et gratia sit circa tuam ceruicem. tunc sanitas erit carnibus tuis et diligentia ossibus tuis. Item illic: Vias impiorum noli ingredi, neque aemuleris uiaOmni custodia serua cor tuum: ex his enim exitus sunt uitae. aufers a te prauum os, et iniqua labia longe expelle a te. oculi tui recta uideant, palpebrae autem tuae
Abbreviated transcription (Latin):
Honfures nõ ebriosi neꝙ malefici neq rapaces
intua aũ sap̃ia noli extolli Itẽ in ꝓubus¬
oli eẽ sapiens ap̃ te. time aud̾m ⁊ declina
ab om̃i malo. ⁊ tunt sanitas erit corporitu
et diligentia ossib tuis. In ꝓ uerbus
Uicli uirum estunantẽ se sibi sapientẽ ẽẽ.
spem aũ magis hũit insipiens qͣm ille. ad rõa
Nemo se fallat. Si quis uidet sapiens c̃e nos
in hoc scło stieltus fiat ut sit sapiens. Nã sap̃ia
huiꝰ mundi stũlticia ẽ ap̃ d̾m. Scriptũ ẽ. comp̃

Expanded text:
avari, non ebriosi, non maledici, non rapaces in tua autem sapientia noli extolli. Item illic. Noli esse sapiens apud te; time Dominum, et declina a malo, tunc sanitas erit corpori tuo, et diligentia ossibus tuis. Item ibi. Vidi virum aestimantem se sibi sapientem esse; spem autem habuit magis insipiens quam ille. In IsaNemo se fallat. si quis uidetur sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. nam sapientia huius mundi stultitia est aput deum. scriptum est enim:
Abbreviated transcription (Latin):
meu amiserit inquitatem. Et si dixero sine q̃rela
sum ad ea qne diffitilia locutus. quis enĩ hõmi
uł uiroꝵ ab oꝑib suis mundus ⁊ ĩmaculatus ẽ
coram dño. qr uemo mudus A sorde ne unus
quidem. ⁊ iam si ima die fu̾it uita eiꝰ suꝑ t̾ram
Quis enĩ hoĩm sine querela. aut quis poterit
iustus eẽ qui natus c̃ exmuliere namsi nͣ celũ
inundiu ante conspectũ dei qnͣto magis exet᷑¬
bilis et ĩmundus uir. Itẽ iores¬

Expanded text:
meum admiserit iniquitatem. et si dixero: sine querella sum, adaeque difficilia locutus sum. quis enim hominum uel uirorum ab operibus suis mundus et inmaculatus est coram domino? quia nemo mundus a sorde, nec unus quidem, etiam si una die fuerit uita eius super terram. quis enim hominum est sine querella? aut quis poterit iustus esse, qui natus est ex muliere? nam si nec caelum mundum est ante conspectum domini, quanto magis exsecrabilis et inmundus uir? Item io
Abbreviated transcription (Latin):
tustitiam ⁊ uindenate eius.¬
fructũ iusticie exquirite uobis lum̃ scĩe. susti.¬
nete dñm donec ueniat uobis fructus iustitie
ut quid dilexistis imptetatẽ. ⁊ iniquitates eiꝰ
uindemiatis. Inetcaste

Expanded text:
iustitiam et uindemiate fructum uitae, exquirite uobis lumen scientiae, sustinete dominum, donec ueniat uobis fructus iustitiae. ut quid dilexistis impietatem, et iniquitates eius uindemiastis? Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Melior ẽ indignatio qmͣ risus. qm̃ inecłlaste
iuultu oblectabit᷑ cor. cor sapientiũ in domo
luctus . ⁊ cor insipienttũ in domo luxurieĩ eccaste
Stcut strepitus spmaꝵ sub olla. sic qui audit
risum insipientium. Nõ accipiendũ testimoniũ¬

Expanded text:
Melior est indignatio quam risus, quia in uultu obleetabitur cor. cor sapientium in domo luctus, et cor insipientium in domo luxoriae. Item illic: Sicut strepitus spinarum sub olla, sic qui audit risum insipientium. LXVII. NON ACCIPIENDVM TESTIMON
Abbreviated transcription (Latin):
Deatus homo qui ĩuenit sap̃iam. ⁊ in mortał
qui ĩuenit prudentiam. Melius ẽ enĩ isiam
mertar qm auri ⁊ argenti thessauros. Inꝓubi
Qł̾iam sapientes possidẽbunt. ⁊ insipien is¬
tes diuident contumeliam. Inꝓuerbiis
Sensus bonus accedit ad eos qui nouerũt eũ
uir aũ prdens ĩuemiet eũ. In eccłiaste

Expanded text:
Beatus homo qui inuenit sapientiam, et inmortalis qui inuenit prudentiam. melius est enim illam mercari quam auri et argenti thensauros. Item illic: Gloriam sapientes possidebunt, et insipientes diuident contumeliam. Item illic: Sensus bonus accedit ad eos qui nouerunt eum, uir autem prudens inueniet eum. Item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnib suis. In genesi xe
Et uouit iacob uotũ dicens. si fu̾it dñs metũ ⁊
custodierit me in hac uia qua ego iter facio ⁊ ded̾it
reduxerit mecũ sanitate in domo patͥs mei ⁊ enit
in dñs in d̾m meũ. ⁊ lapis quẽ statui eritmͥ do¬
offeram ex illis. Itẽ in malachiel
Ei supplantauit homo dñm qr nos supplanta¬
uistis me ⁊ dixistis in quo supplantauimus te
qr decime mee ⁊ pͥmitie mee uobiscũ sc̃ ⁊ dissumu¬
lantes uos dissimulastis ⁊ uos supplantastis me.
et intulistis uos pignora ithessauris ur̃is. ⁊ ent
rapina in domib ur̃is. Item ĩ malachiel
Maledictus homo qui potens erat ⁊ erat ĩgrege
etus masculus ⁊ uotũ eius suꝑillũ. ⁊ ĩmolat in
antur horrea tua hũdantia trititiumo aũ toleo.
odit filiũ suũ nã qͥ diligit diligent̾ item
erudit. ñ letabitur infilio nõ erudito. In ꝓubit
Noli cessare ꝑuilũ emendare. qr si ꝑcussens eũ
uirga ñ morietur. tu quidẽ ꝑcuties eũ iurga

Expanded text:
ab omnibus suis. Item illic: Et uouit iacob uotum dicens: si fuerit dominus deus mecum, et custodierit me in hac uia, qua ego iter facio, et dederit reduxerit me cum sanitate in domo patris mei: et erit dominus in deum : et lapis, quem statui, erit mihi doeorum. Item in malachihel: Si subplantabit homo dominum? quia uos subplantastis me. et dixistis: in quo subplantauimus te? quia decimae nteae et primitiae aobiscum sunt et dissimulantes uos dissimulastis et uos me subplantastis. et intulistis uos pignera in thensauris uestris, et erit rapina in domibus uestris. Item illic: Maledictus homo qui potens erat, et erat in grege eius masculus, et uotum eius super illum, et immolat inqantur horrea tua abundantia tritici, uino autem etodit filium suum: nam qui diligit, diligenter erudit. Non laetatur pater in filio non erudito. Item illic: Noli cessare paruulum emendare, quoniam si percusseris eum uirga, non morietur: tu quidem percuties eum uirga,
Abbreviated transcription (Latin):
oli intendere fallatie mulieris. mulieris mali¬
pugnat. tuas factes. Nonissime aũ amariꝰ ł impĩs
felle ĩitenies. ⁊ acutiorem magis qmͣ gladium
as enĩ uite ñ exsequit᷑. fallaces enĩ uie eiꝰ. ⁊ nõ
bene cogitantes. longe fat ab eauiam tuam noli
xib eius qute nõ est tua. In ꝑũbiis
ili nõ teuincat forme desid̾ium neq capia¬
tis ocilis tius. neq rapiarts oculis tius palpeb̾e
eius. p̃tium enĩ meretricis qntum ẽ unĩ panis

Expanded text:
 intendere fallaci mulieri; melnguat tuas fauces: nouissime tamen amarius felle inuenies et acutiorem magis quam gladium as enim uitae non exsequitur, fallaces enim uiae eius et non bene. cogitantes. longe fac ab ea uiam tuam: nolixibus eius quae non est taa. Item illic: Pili, non te uincat formae desiderium, neque capiaris oculis tuis, neque rapiaris palpebris tuis. pretium enim meretr
Abbreviated transcription (Latin):
Si u̾o suꝑuix̾it diem unũ aut duos ñ uindicabi¬
Si aũ rixabuntur duo uiri ꝓcusserit aliquis ex
decubuerit aũ in lecto suo. ⁊ si exsurrererit hic hõ
et ambulau̾it cũ batulo ĩ nocens erit qui ꝑcussit.
et abortuierit ĩ maturũ detrim̃tũ patietur. quod¬
cũq uir mulieris petierit. dabit eum postulatio¬
nẽ. Qd̾ si formatũ fu̾it dabit aiãm ꝓ aĩa. ocłm
ꝓ oculo. dentem ꝓdente. manũ ꝓmanu pedẽ ꝓ pede.
conbustionẽ ꝓ combustione. uulnus ꝓ uissnere. li¬

Expanded text:
si uero superuixerit diem unum uel duos, non uindicabiSi autem rixabuntur duo uiri, et percusserit aliquis ex uerit mortuus, decubuerit autem in lecto suo, et si exsurrexerit is homo et ambulauerit cum baculo, innocuus erit qui percussit, et abortauerit inmaturum, detrimentum patietur: quodcumque uir mulieris petit, dabit cum postulatione. quod si formatum fuerit, dabit animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, conbustionem pro conbustione, uulnus pro uulnere, li
Abbreviated transcription (Latin):
ris suts. ed tenebre a deo cicate sint. Inyeaia.
go qui creaus lucẽ ⁊ feci tenebras faciens pacẽ
etcrcans bona. ego dñs qui facio om̃iaista. Iiob
Intuere itaq iob hec ⁊ tace. correptus uirtute dñi
qui ornauit oꝑa sua faciens lum̃ detenebris. de ho¬

Expanded text:
I. QVOD TENEBRAE A DEO CREATAE SINT. In esaia: Ego qui creaui lucem et feci tenebras, faeieas pacem et creans bona. ego dominus qui facio omnia ista. Item in iob: Intuere itaque, iob, haec et tace correptus uirtute domini, qui ordinauit opera sua faciens lumen de tenebris. LV
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ. Non des fornicariis aiãm tuã millo ne per¬
das te ⁊ hereditatem tuam. noli uideri ĩuitis ci¬
uitatis. nec uaceris in platets eius. Auerte fati¬
emituam amusliere composita. ⁊ ñ respitias spe¬
nuuia concilcatim:. Spẽm aliene mulieris multi
admirati repbati sunt. colloquiũ enĩ slluis qiͣ
ignis exardeicet. cũ aliena muliere ne accum
uino. neforte deinet cor tuũ millam ⁊ sangui¬
ne tuo labaris inꝑditionẽ. In eccłiaste

Expanded text:
illic: Non des fornicariis animam tuam, ne perdas te et hereditatem tuam. noli uideri in uicis ciuitatis, nec uageris in plateis eius. auerte faciem tuam a muliere conposita, et non respicias spein via conculcatur speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi ignis exardescit cum aliena muliere non accumbvino ne forte declinet cor tuum in illa et sanguine tuo labaris in perditionem ne de
Abbreviated transcription (Latin):
incendit ignem ⁊ lex festinantis effundit sangui¬
nẽ ⁊ lingua testificans adducit mortẽ. Si suffia¬
cuntur. susurro ⁊ bilinguis maledictus. mul¬
tos enĩ curbabit pacẽ habentes. lingua t̾cia mł
ciuitates diuitũ destruxit. ⁊ domus magnatoꝵ
effodit. uirtutes ppłoꝵ concidit. ⁊ gentes fordes
faciunt plaga cũ lingite ꝯminuet ossa. multi
ferreũ est. mors illĩ mors neqͥsima ⁊ ĩutił ĩ feri¬
qr inaius uidiciũ accipietis. In multis enĩ om̃s
delinquimꝰ. Si quis in uerbo nõ delinquit hic ꝓfec¬
tus uir ẽ. Potest etiã frenare totum corpus ⁊ diri¬
gere Quare u̾o equis frena inore mittunt᷑ insi
meo qd̾ suadeantur anobis. ⁊ totũ corpus circum¬
ducamus. Ecce naues que tam ĩmense subuentis
duris ferunturs ⁊ circũducunt᷑ a prauissimo gu¬
bernacilo ubi impetus dirigentis uolu̾it. Sic ⁊
lingua ꝑs menbri parua ẽ. sed ẽ magniloqua. ⁊ si¬

Expanded text:
gnem, et lis festinans effundit sanguinem, et lingua testificans adducet mortem: si sufflacuntur. susurrio et bilinguis maledictus: multos enim turbabit pacem habentes. Item illic: Lingciuitates diuitum destruxit et domos magnatorum effodit: uirtutes populorum concidit et gentes fortes faciunt, plaga autem linguae comminuet ossa. . multi ferreum est, mors illius mors nequissima et inutilis inferi maius iudicium accipietis. multa enim omnes delinquimus. si quis in uerbo non delinquit, hic perfectus uir est, potest frenare totum corpus et dirigere. quare ergo equis frena in ora mittuntur nisi in eo, ut suadeantur a nobis et totum corpus circumducamus? ecce et naues, quae tam inmensae sunt, sub uentis duris feruntur et circumducuntur a paruissimo gubernaculo, ubi impetus dirigentis uoluerit. sic et lingua pars membri est, sed est magniloqua. et si
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis enĩnatura bestraꝵ ⁊ auiũ ⁊ serpentum
et bestiaꝵ maritimaꝵ domatur ⁊ subiecta ẽ natu¬
re humane. Linguam aũ nullus homiñ domare
potest ł retin̾e a malo. qr plena ẽ mortali ueneno.
roterua res ẽ unis. ⁊ contumeliosa ebrietas.
om̃is aũ stultus hiis cõmiscet᷑. Inꝑuerbus
¶oli eẽ ui̾plentus neq extendas te ad em̃dam car¬
nem. Omĩs enĩ ebriosus ⁊ fornicarius m̾dicabit
ciulites ⁊ tixe. cui contriciones suꝑuacue. cuiꝰ li¬
uidi oculi. nõ ne eoꝵ qui cõmorant᷑ inuino.
nõne eoꝵ qui inuestigant ubi potationes fũt
nolite ergo uos in ebriari uio. s loquimini
cum uiris iustis. ⁊ fabulamii in deambulati¬
onib. Si enĩ inphialas ⁊ in calices dederitis ocu¬
Potentes iracundi sicerã uinũ nõ bibant. ne
cũ bib̾it obliuiscant᷑ sap̃iam ⁊ recta nõ posst̃

Expanded text:
mnis enim natura bestiarum et auium et serpentium et beluarum maritimarum domatur et subiecta est naturae humanae: linguam autem hominum domare nemo potest nec retinere a malo, quia plena est mortali ueneno. roterua res est uinum et iniuriosum ebrietas. omma autem stultus his coamiscetur. Item illic: Noli esse uinolentus, neque extendas te ad emendam carnem: omnis enim ebriosus et fornicarius mendicabiti libes et rixae? cui contritiones superuacuo? cuius liuidi ocali?\' noane eorum qui conmorantur in uino? nonne eorum qui inuesiagant ubi conuiuia fiant? nolite ergo uos inebriari uino, sed loquimini cum uiris iustis et fabulamini in deambulationibus. si enim in phialas et calices dederitis ocuPotentes, qui iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam, et recte non possint
Abbreviated transcription (Latin):
tatare facint sapientes. ⁊ arguunt sensatos
et qui se sungit formcariis erit neqm putredo
et uermes hereditabunt illum In eccłiaste
M ulier ebria ⁊ eronea magna ira ⁊ contume¬
lia. ⁊ turpitudo illiꝰ nõ conteget᷑. In eccłiasti
¶t si inmeclio multoꝵ sedisti prior illis nõ
poscas bibere. Qd̃ sufficiens ẽ homini discipli¬
nato usnũ erignũ ⁊ in dormiendo ñ laborabis
ablllo. tnõ senties dolorẽ ingilie. colera ⁊ cortio

Expanded text:
tatare faciunt sapientes et arguunt sensatos, et qui se iungit fornicariis, erit nequam, putredo et vermes hereditabunt illum./ I. 6. Nea magna ira, et contumelia et turpitudo illius non contegetur. Item illic: Et si in, medio multorum sedisti, prior illis non poscas bibere. quod sufficiens sit homini disciplinato uinum exiguum, et in dormiendonon laborabis ab illo et non senties dolorem. uigilia et cholera et tortio
Abbreviated transcription (Latin):
Det dicit dñs. Scõm uias gentiũ serem a¬
nolite ambulare ⁊ signis celi nolite tim̾e timẽ¬
tes a conspectu facrei eoꝵ. qr logitima gentiũ ua¬
na sũt. lignũ desilua excisum opus fabri ⁊ confla¬
tum argentũ ⁊ auro exornata sũt ⁊ malleis ⁊ cla¬
uis confirmata. ⁊ ñ mouebunt᷑ q sixasũt. In ie

Expanded text:
ec dicit dominus: secundum uias gentium nolite ambulare, et a signis caeli nolite timere, timentes a conspectu facies eorum: quia legitima gentium uana sunt: lignum de silua excisum. opus fabri et conflatum, argento et auro exornata sunt, et malleis et clauis confirmant ea: et non mouebuntur, quia fixa sunt. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
et ne accesseritis ad mulierem. Indeutonomie
Ecce ostendi uobis iudicia ⁊ iusticias sic̃ man¬
dauit mͥ dñs facere. Sic fatietis in t̾ra in qua uos
introibitis ibi possidere eam. Seruate ⁊ facite qr
hic ẽ prudentia ur̃a ⁊ intellectus coram om̃ib
gentib. qui cũ audierint iusticias istas. ⁊ di¬
cent. ecce ppłs prudens ⁊ sciens. que gens tam
magna hec qr que ẽ tam magna gens cui sit d̾s
hẽant iusticiam ⁊ uidicia iusta scd̃m oem le¬
gem istã. qͣm trado uob̃ corã uob hodie. Attende
tibi ⁊ serua aĩam tuã. ne obliuiscaris oĩa u̾ba.
q̃ uiderunt oculi tui ⁊ ne recẽdant de corde tuo
om̃ib dieb uite tue ⁊ instrues filios tuos. ⁊f
te. cũ tibi maledixerit amicus tiuis recede retro.
Noli contendere cũ te exꝓ̃brauerit amicus. Grã
et amicitia liberant. qͣm serua tͥ ne m obpbriis
sis. s custodi uias tuas bene conseritando ad corrĩ¬

Expanded text:
et ne accesseritis ad mulierem. Item in deuteronomio: Ecce ostendi uobis iudicia et iustitias, sicut mandauit mihi dominus, facere sic in terra, in qua uos introibitis ibi possidere eam. et seruate et facite, quia haec est prudentia uestra et intellectus coram omnibus gentibus, quaecumque audiermtiastitias istas, et dicent: ecce populus prudens et sciens quae gens tam magna haec. quia quae est tam magna gens, cui sit deuhabeat iustitiam et iudicia iusta secundum omnem legem istam, quam ego trado uobis coram uos hodie? adtende tibi et serua animam tuam, ne obliuiscaris omnia uerba, quae uiderunt oculi tui, et ne recedant de corde tuo omnibus diebus uitae tuae. et instrues filios tuos et te. cum tibi maledixerit amicus tuus, recede retro. noli contendere, cum te exprobrabit amicus. gratia et amicitia liberant, quam serua tibi, ne in obprobriis sis, sed custodi uias tuas bene conseruando. Item illi
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. ⁊ dixistis in qua re refelluitus nom̃ tuũ.
offerentes ad altare meũ panes pollutos. ñ est
fortastis. ⁊ qd̾ male hẽbat nõ curastis ⁊ contritũ
ñ alligastis. ⁊ qd̾ errabat nõ conu̾tistid. ⁊ qd̃ ꝑi¬
bat ñ requisistis. ⁊ fortẽ oppssistes lãbore. ⁊ disꝑͥfe

Expanded text:
m, et dixistis: in qua re fefellimus nomen tuum ? offerentes ad altarium meum panes pollutos. non estfortastis, et quod male habebat non curastis, et contritum non alligastis, et quod errabat non conuertistis, et quod periebat non requisistis, et fortem oppressistis labore. et dispe
Abbreviated transcription (Latin):
ectiniam tuã nõ dabis accipiendas usurabĩ¬
musuram ⁊ in additamento recipiendileuitico¬
gr̃a. nõ dabis ei escas tuas. Ego sum dñs deus ur̃
qui eduxi uos deterra egypti. In deutononio
Hon exiges a fr̃e tuto usuram pecunie eiꝰ usuram¬
r escaꝵ ⁊ usurã oĩum rerũ q̃cumq̃ feneraueris. Nõ¬
pondus grande ⁊ pusillũ. In deut̾ononno¬
et nõ erit in domo m̃sura gnͣdis ⁊ pusilla. Pon¬
dus uerũ ⁊ iustum erit tͥ. ut multoꝵ dierũ sis suꝑ
t̾ram qmͣ dñs deus dabit tͥinsortẽ. qr abhoĩandus
est dño om̃is qui facit ista. In deutonomio¬

Expanded text:
ecuniam tuam non dabis in usuram, et in additamentum recipiendi gratia non dabis ei escas tuas: ego sum dominus deus uester, qui eduxi uos de terra aegypti. Item in deuteronomio: Non exiges a fratre tuo usuram pecuniae et usuram escarum et usuram omnium rerum quaecumque fieneraueris. pondus grande aut pusillum, et non erit in domo tua mensura grandis aut pusilla: pondus uerum et iustum erit tibi: ut multorum dierum sis super terram quam dominus deus dabit tibi in sortem: quia abominandus est domino omnis qui facit iniusta. Item abomi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs deus tuus a te ⁊ erit pccm̃ inte. si aũ nolũts
uouere nõ erit in te pcc̃m. que exeunt ꝑ labia tua
custodies ⁊ factes quẽadmnod̾ uou̾is deo tuo uo¬
tũ qui locutus es ore tuo In eccłiaste.
Statim ut uoũis uotũ dño ñ tardabif reddere
allud. tu itaq que uou̾s redde. bonũ ẽ nõ uou̾e.

Expanded text:
nus deus tuus a te, et erit in peccatum. si autem no- \'lueris uouere, non erit in te peccatum. quae exeunt per labia tua custodies, et facies quemadmodum uoueris deo tuo uotum quod locutus es ore tuo. Item in ecclesiaste: Statim ut uoueris uotum: domino, non tardabis reddere illud. tu itaque quae uoueris redde. bonum est non uouere
Abbreviated transcription (Latin):
M ansuetus iuuir cordis medicus ẽ. tinea autẽ
ossib corintelligens. inꝓuerbiis
etior ẽ mansuetus cũ humilitate qͣm qui
diuidit p̃dam cũ contumeliosis. In pubus.
¶sto mansuetus ad auliendum u̾bum ut ĩ¬
telligas. ⁊ tũ sap̃ia loq̃re responsũ uerũ. Iecca

Expanded text:
 suetus uir cordis medicus est: tinea autem ossibus cor intellegens. Item illic: Melior est mansuetus cum humilitate quam qui diuidit praedam cum contumeliosis. Item in ecEsto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intellegas: et cum sapientia loquere respons
Abbreviated transcription (Latin):
Quta apud d̾m prudentia altitudo cogitatiõis
et intellectus. ⁊ si deus destrux̾it quis eclificauit.
Si ille conclusent quis apiet. Si uetaũit aqͣs qͥs
irrigabit t̾ram. ⁊ si multiplicau̾it imbrẽ ip̃e euer¬
tet eam. qm̃ apd̾ illũ om̃is potentia ẽ. õ lnstran
diuinatõem augurans. ⁊ aruspicans ⁊ medica¬
mintb infuscans incantatos neutloquos ⁊ portẽ¬
ta inspiciens ⁊ int̾rogans. mortuus ẽ enĩ ab homi¬
nandus dño deo tuo ⁊ om̃is qui facit hec. pp̃ has
em̃ ab hominationes dñs eradicauit eos ate. tu
aũ cõsumatus eris coram dño deotuo. Gentes aũ
iste qͣs tu possidebis auguria ⁊ diuinationes au¬
dunttibi aũ nõ ita dedit dñs deustius. Ilib̾ cap̃i

Expanded text:
Quia aput dominum prudentia, altitudo cogitationis est et intellectus. et si deus destruxerit. quis aedificabit ? si ille concluserit, quis aperiet? si siccauerit aquas, quis inrigabit terram? et si multiplicauerit imbrem, ipse euertit eam. diuinationem, augurans qu aruspicans, et medicaminibus infuscans, incantator, uentriloquus, et portenta inspiciens, et interrogans mortuos. est enim abominandus domino deo tuo et omnis qui facit haec. propter has enim abominationes dominus eradicabit eos a te. tu autem consummatus eris coram domino deo tuo. gentes enim istae, quas tu possidebis, auguria et diuinationes audiunt: tibi autem non ita dedit dominus deus tuus. Item i
Abbreviated transcription (Latin):
Siũ ⁊ siteram ñ bibetis tu ⁊ flliitui tetũ q̃n in¬
trobitis intabernatulũ testimonii. uł cũ acceditis
sacerdotes ⁊ leuitas. ariel asea. iohel amiiadab.
et ait illis. Uos pͥncipes familiaꝵ leuitaꝵ. puri¬
ficanumi uos ⁊ frẽs urĩ ⁊ reportate archam dñi
dei isrł icbi paraui ei ⁊ purificati sũt sac̃dotes
et leuite ut portarent archam dñi d̾i isrł petrus
testis ih̃u xp̃i passionũ Simłr maiores natu
et future declarationis laudis socius. ut rega¬
tis plebem dñi curam hñtes ñ in auaricia neꝙ
ĩ dñatione fr̃m s uoluntarie exanmio libent᷑
et sine rep̾hensione ut forma sitis ouib mo
ꝑib bonis in om̃i conũsatione q̃ scd̃m d̾m est.
Ut cũ apparũit princeps pastoꝵ rõnem reddatis

Expanded text:
sicera non bibetis, tu et filii tui tecum, quando introibitis in tabernabulo testimonii, uel cum accedetis sacerdotes, et leuitas arihel, asea, iohel, aminadab. et dixit illis: uos principes familiarum leuitarum, purificamini uos et fratres uestri, et reportate arcam domini dei israhel ubi paraui ei. et purificati sunt sacerdotes et leuitae, ut portarent aream domini israheL testis iesu christi passionum, similiter maior natu et futurae declarationis laudis socius, ut regatis plebem domini, curae habentes non in auaritia neque in dominatione fratrum, sed uoluntarie ex animo libenter. et sine reprehensione, ut forma sitis ouibus, in operibus bonis, in omni conuersatione quae secundum deum est: ut cum apparuerit princeps pastorum, rationem red
Abbreviated transcription (Latin):
aũ assumpsit deus. ⁊ etecit de forace fenea ex qt̾¬
Aitendite nobis ne obliuiscamini testam̃tũ
dñi dei ur̃i qd̾ disposuit aduos. ⁊ faciatis uob̃ ip¬
sis sculptile sẏmislacrũ oĩum q̃ p̃dixit nobũ dnis
ditens. Si in toto corde ur̃o uos conũtistis ad do¬
dñm auferte deos alienos de mecio ur̃m ⁊ erti¬
dite lucos eoꝵ ⁊ pparate corda ur̃a ad dñm ⁊ ip̃i¬
soli seruite ⁊ liberabit uos demanu alienugena
et hiis auditis abstulerunt filii isĩł baasim. ⁊
euerterunt lucos astaroch. ⁊ ẜuierũt dño dõ soli

Expanded text:
deus et eiecit de fornace ferrea ex aegAdtendite uobis, ne obliuiscamini testamentum domini dei uestri, quod disposuit ad uos, et faciatis uobis ipsis sculptile simulacrum omnium quae praedixit uobis dicens: si in toto corde uestro uos conuertitis ad dominum, auferte deos alienos de medio uestrum, et excidite lucos eorum, et praeparate corda uestra ad dominum, et ipsi seruite soli, et liberabit uos de manu alienigenarum. et his auditis abstulerunt fili israhel bahalim, et auerterunt lucos astaroth, et seruierunt domino soli
Abbreviated transcription (Latin):
echincus ⁊ publicanꝰ. Et qͥs magis dilex̃ infirmos qͣm
ille qͥ ꝓ oĩb ẽ fcũs ĩfirmus. ⁊ ꝓ om̃ib exip̃a ẽ infir¬
mitate crucifixꝰ. q̃ cũ ita sint. nec gr̃a ꝓħibet rorrepti¬
onẽ. nec correptio negat grãm. Et id̾o sic ẽ p̃cipienda
iusticia. ut ad̾o gr̃a qua id ꝙ p̃cipit᷑ fiat. fideli or̃one
poscat᷑. Et hoc utrũq ita faciend̾ ẽ ut neq iusta correp¬
to negligat᷑. oĩa hec u̾o cũ caritate siant qm canitas
si facit pctm. ⁊ ccopit multitudinẽ pt̃oꝵ sxpͥł de dorti¬

Expanded text:
nfirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat gratiam, et ideo sic est praecipienda iustitia, ut a deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque iusta correptio neglegatur, omnia uero haec cum caritate fiant, quoniam caritas nec facit peccatum et operit multitudinem p
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Qm̃ quos ante p̃sciuit ⁊ p̃destinauit conformes
ymagnus filii sui. ut sit ip̃e primogenitus ĩ multis
frib. Atq hiis p̃missis subdidit. Quos aũ p̃destina¬
uit illos ⁊ uocauit. Cos itaq uult intelligi quos sid̾
ꝓpositũ uocauit. Ne putentur in eis aliqui ẽẽ uocati
Non aũ quicumq uocati conseq̃nter electi Illi ergo e¬
lecti ut sepe dc̃m ẽ qui scd̃m ꝓpositũ uocati. Qui etiã
p̃destinati atq p̃sciti hoꝵ si quisqͣm perit fallitur d̾s
Sed nemo eoꝵperit qr nõ fallitur d̾s. Hoꝵ si quisqͣm
perit uitio humano uincitur d̾s. S nemo eoꝵ pe¬
rit quia nulla reuincitur d̾s. electi aũ sũt ad regnã¬
dumcũ xp̃o. Non qũo electus ẽ uidas ad opus cui
congruebat. Ab sllo quippe electus ẽ qui nouit bene
uti etiam malis ut ⁊ ꝑ opus eius dampnabile illd̃
pp̃ quod ip̃e uenerat opus uenerabile cõpleretur
Cumutiq audimus. nõne ego uos duodecim elegi.
et unus ex uobis diabolus ẽ. Illos debemiꝰ intesli¬

Expanded text:
t praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati non autem quicunque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi enim sunt ad regnandum cum Christo, non quomodo electus Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per opus ejus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: « Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , illos debemus intelli