comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuchus in hierenia & spado illeregine candacis
in actis a posto lorum qui obrobur fidȩi uirinomen
obtinuit ad hos& clemens succes sor a postolipe
que poene sermonem suum de uirginitatis puni¬
tate conta it & de inceps multia postolici & mar¬
teres & in lustres taminscĩ tate quam ineloquen¬
tia uiriquos &x propriis scriptis nosse per facile
quaes praeto uiculo coniugaliuirginitatis ap¬
petit libertatem ue prsgnantibus & nutrienti¬
bus in illo die non hic scorta non lupanaria con¬
dempnantur dequorum dampnatione nulla
dubitatio est seduteritumentis & infantum
uagitus & fructus adque opera nuptiarum
Qnm bonumest hominisic esse: Sibonum est
hominisicesse malũ est ergo homini sic non
esse Alligatus es uxo rinoliquere resolu¬
tionẽ : Solutus es abuxore : noliquȩ rereipo¬
rẽ : Hab& unusquis que nr̃mter in inossuos
Red demihiꝰeum & tuten&uum : sialligatus es uxore neilli

Expanded text:
nuchus in Jeremia ; et spado ille reginae Candacis nuchus in Jeremia ; et spado ille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit. Ad hos et Clemens 258 successor Apostoli Peque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile quae, spreto vinculo conjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse . Si bonum est homini sic esse, malum est ergo homini sic non esse. Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem . Habet unusquisque nostrum terminos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi
Abbreviated transcription (Latin):
feste relatum dealiis apostolis quoduxores habue¬
rint : &cum deuno scriptum sit acdec&e ristaci¬
tum sntellege debeamus si neuxoribus eosfuisst
dequibus ni hil tale scriptura signific& &ttamen
ille quinobis obicit ⁊ a chariamꝰ & clisab&hiohan¬
neni fuisse generatũ: idest denuptiis uirginẽ dele¬
ge euangeliũ dematrimonio castitatẽ ut a prophe¬
ta uirgineur godñs & ad nuntiar&cur & bapci¬
ar&ur : Possumus autẽ dep&ro dicere quod
habuerit socrum eo tempore quo credidit &uxo¬
rem lam non habuerit quã quã legatur iñ sseepiodic
&uxor eius & filia sednunc nobis decanone omne
certamen est x quia ad apostolas pronocauit.
quodprincipes discipline nostrȩ & xp̃iani dog¬
matis duces ur gines non fuerint ut eos interim
concedamus uirgines non fuisse iequeenim hoc
praeter p&ru probaripotest nouerit hoceseo¬

Expanded text:
feste relatum de aliis Apostolis, quod uxores habuefeste relatum de aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de uno scriptum sit, ac de caeteris tacitum, intelligere debemus sine uxoribus eos fuisse, de quibus nihil tale Scriptura significet. Et tamen ille qui nobis objecit Zachariam et Elisabethnem fuisse generatum, id est, de nuptiis virginem, de Lege Evangelium, de matrimonio castitatem, ut a Propheta virgine, virgo Dominus et annuntiaretur, et baptizaretur. Possumus autem de Petro dicere, quod habuerit socrum eo tempore quo credidit, et uxorem jam non habuerit, quamquam legatur in περιόδοις et uxor ejus, et filia. Sed nunc nobis de Canone omne certamen est. Et quia ad Apostolos provocavit, quod principes disciplinae nostrae, et Christiani dogmatis duces, virgines non fuerint, ut eos interim virgines concedamus non fuisse neque enim hoc praeter Petrum probari potest noverit hos
Abbreviated transcription (Latin):
rum: & ꝑspicue comprobatur eotẽpore quoh& dice ban¬
tur denoe & clanihel &iob ad huc puerũ fuisse danibe¬
lẽ n& habere potuisse filios & filias quossua iustitia
proponit nobł ꝗachariã & helis ab&h pc&rũ & so¬
erum eius: & consu&a udecor dia non intellegit istas quoq: int̃eos qͥle¬
gi seruerint debuis fenumerari: Neq enim euangelium antecru¬
h abuerint quidem uxores. sed quas eotẽpore acceperant quo
euangelium niesciebant quiad sũpti postea in aposto latum relin¬
qͣunt officiũ coniugale: Nam cum pa&rus & ꝑsona apostolo
sumuste: Responditei dñs: amendico uobis qm̃ nemo est quidi¬
miserit domum autparentes autfratres autuxorem aut
filios pront̃ regnium dĩ qui non recipiat multo plura inseculo
opposuerit ad conprobandũ quod omnes apostoliuxor es
habuerint: Nunquid non habemus potestatẽ mulier esuel
uxores circumducendi quia r̃ NNapud graecas utrũq signi
ficat sicuti c&eri apostoli & cephas & fratres dñi iungat

Expanded text:
rum. Et perspicue comprobatur, eo tempore quo haec dicebantur de Noe et Daniele et Job, adhuc puerum fuisse Danielem, nec potuisse habere filios et filias, quos sua justitia proponit nobis Zachariam et Elisabeth, Petrum et socrum ejus, et consueta vecordia non intelligit istos quoque inter eos, qui legi servierint, debuisse numerari. Neque enim Evangelium ante cruhabuerunt quidem uxores, sed quas eo tempore acceperant, quo Evangelium nesciebant. Qui assumpti postea in Apostolatum, relinquunt officium conjugale. Nam cum Petrus ex persona Apostolorsumus te: respondit ei Dominus, Amen dico vobis, quoniam nemo est qui dimiserit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, qui non recipiat multo plura in saeculopposuerit ad probandum, quod omnes Apostoli uxores habuerint, Numquid non habemus potestatem mulieres vel uxores circumducendi quia γυνὴ apud Graecos uficat sicut caeteri Apostoli, et Cephas, et fratres Domini, jungat
Abbreviated transcription (Latin):
do igitur inceteris & desie disciplinis iud aeis iuddeus.
a& hnicis a& hnicus & omnibus omiua factus est ut om̃s¬
lucrifacer & sic &digamiam concessit Incontinentib
n& nuptiarum numerum praesiniuit:iit dum uideNT
sibi mulieres ita post mortem maritisecundum conce¬
diut tertius quartus qu& conceditur erubescant
alterum accipere : ne trigamis & qua drigamis conpa¬
rentur: ubienim unus &ceditur nihilrefert secun¬
dus anter tius sit quia desinit esse monogamus:
Imniali cent sed nonomnia &pediunt: Nondã¬
pno digamus Inimo n& trigamos & sidicipotest occo¬
gamas: plus aliquid inferam : &iam scor tato rem
recipio paenitentem : quic quiqd de qualiter lic&
fe  achariam& : helis ab &h ꝑuenit ac debide
opponit p&rum &ceteros apostolos quoque
debemus ꝑ eadem currere uestigia quaestinum
& docere castitatem semꝑ operinuptiar ũ
fuisse pralatam. Aedeadam quidem &e
ua illud dicendum quod ante offensam inparadiso uir gines

Expanded text:
do igitur in caeteris Ecclesiae disciplinis Judaeis Judaeus, do igitur in caeteris Ecclesiae disciplinis Judaeis Judaeus, Ethnicis Ethnicuslucrifaceret: sic et digamiam 265 concessit incontinentibus, nec nuptiarum numerum praefinivit, ut dum vident sibi mulieres ita post mortem mariti secundum concedi, ut tertius quartusque conceditur, erubescant alterum accipere, ne trigamis et quadrigamis comparentur. Ubi enim unus exceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos, immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, ad Zachariam et Elisabeth pervenit: ac deinde opponit Petrum et caeteros apostolos, nos quoque debemus per eadem currere vestigia quaestionum, et docere castitatem semper operi nuptiarum fuisse praelatam. Ac de Adam quidem et Eva illud dicendum, quod ante offensam in paradiso virgines
Abbreviated transcription (Latin):
sitertia & quarta uxor fuerit quasi prima repu¬
t&ur: alio quin sipost baptis ma primomortuo acci¬
piatur secundus quare non secundo &tertio & quar¬
to & quintomortuis ccipiatur & satus & reli¬
qui potestenim accidere & infelicrtate quađa
uel iuditio dĩ suc csdentes mptias rep&itos adulis¬
centula plures abiciaduros & anus primo mari¬
to inex trem&s enet uidi&ur Primus
adam mono gamus secundus agamus: qui digamĩa
probant exibeant tertiumadam. Alsacora
quem sequatur: uerum fac ut concesserit r pꝰaulus
secdnꝰ matri monia feadem lege & tertia conce¬
dit & quarta & quotiens cum que uir moritur:
multa compellitur a postolds uelle quȩ non uult : circum cidit
tino theum rasit ipse caluitium nudi pedal ia & ercuit co¬
mam nutriuit & totandit incencris & certecastigauerat
galatͥas p&rum que repraehenderat quod sẽpropt̃
obseruationes iudaicas agentibus separarent: quomo¬

Expanded text:
si tertia et quarta uxor fuerit, quasi prima repusi tertia et quarta uxor fuerit, quasi prima reputetur. Alioqui si post baptisma, primo mortuo, accipitur secundus, quare non secundo, et tertio, et quarto, et quinto mortuo, accipiatur sextus, et reliqui? Potest enim accidere, ut infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat viros, et anus primo marito in extrema aetate viduetur. Primus Adam monogamus: secundus agamus. Qui digamiam probant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur. Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege et tertia concedit, et quarta, et quotiescumque vir moritur. Multa compellitur Apostolus velle, quae non vult. Circumcidit Timotheum, rasit ipse calvitium, nudipedalia exercuit, comam nutrivit, et totondit in Cenchris. Et certe castigaverat Galatas, Petrumque reprehenderat, quod se propter observationes Judaicas a gentibus separaret. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
distat innumero tantum & in crimine: quam sca sit di¬
gami a hincostenditur: quod digamus inclerum elt
unus uiriuxor. hic omne praeceptem dehis est uidu¬
is quae & clesiae pascuntur elymosinis &idcir co
a&as praes gribitur ut illȩ tantum ac cipiant
pauperũ cibos quae iam laborare non possunt: simulq
considera quod quȩ duos habuit uiros &iam sianus est & decrepita.
& gens & cdesi aestipes non mer&ur accipere: si autem panis
illitollitur el mosina& quanto magis illipanis qui decaelo
descendit Quẽ qui indigne comederit . reus erit uiolati
supra posui inquibus uiduis conceditur ut siuelint denuo
nubant quidam int̃ prȩtatur suꝑ his uiduis qua samisis
tolus postbaptis mauiromortuo iubeat alceri nubere
cum habentibus quoquȩ uxores prarceperit. ut sic sint
qua si non habentes: & obhanc causam nonesse uxorũ
numerum definitum: quia post baptis ma xp̃i &i am

Expanded text:
distant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit didistant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit digamia, hinc ostenditur, quod digamus in clerum eliunius viri uxor . Hic omne praeceptum de his est viduis, quae Ecclesiae pascuntur eleemosynis. Et idcirco aetas 264 praescribitur, ut illae tantum accipiant pauperum cibos, quae jam laborare non possunt. Simulque considera, quod quae duos habuit viros, etiamsi anus sit, et decrepita, et egens, Ecclesiae stipes non meretur accipere. Si autem panis illi tollitur eleemosynae, quanto magis ille panis qui de coelo descendit, quem qui indigne comederit, reus erit violati supra posui, in quibus viduis conceditur, ut si velint, denuo nubant, quidam interpretantur super his viduis, quas, amissis set, ut Apostolus post baptisma viro mortuo, jubeat alteri nubere, cum habentibus quoque uxores praeceperit, ut sic sint, quasi non habentes, et ob hanc causam non esse uxorum numerum definitum: quia post baptisma Christi, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bitur adulter asi fuerit cum aliouiro si autemmor¬
tuds fuerit uir eius liberata est alege ut non sit
adultera si fuerit cum alio uiro: & il lutł adtimo¬
theum: uolo ergo iuniores uiduas nubere: & fili¬
as prooreare tres familias esse: nullam ocła fio¬
nem dare aduer sario maledietigratia: lamenim quaedam conuer
fornicationis periculam̃ concedit nuptias. & & cusabile
rum & tertium unum uirum nos sequam plurimosidest
to lerabilius est unihomini prostitutam essequam multis
ubienim numerusmaritorum est ibiuir qui propriae
unus est esse desiftit: Una costa a priupio inunam uxo¬
remuersa est : &eruñ inquit duo inuna carne. non tres
neque quat tu or alio quin.iam nonduo siplures
rionis la mech sanguinarius & hamicidaunam
carnem induas diuisit uxores fratri cidium & diga¬
miam eadem cata clysmi poena deleuit : de altero sepues
deal tero septuagiss septiss uindicatum est: quantum

Expanded text:
bitur adultera, si fuerit cum alio viro. Si autem morbitur adultera, si fuerit cum alio viro. Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro . Et illud ad Timotheum: Volo ergo juniores viduas nubere, filios procreare, matresfamilias esse, nullam occasionem dare adversario maledicti gratia. Jam enim quaedam conversob fornicationis periculum concedit nuptias, et excusabile rum et tertium, unum virum nosse, quam plurimos: id est, tolerabilius est uni homini prostitutam esse, quam multis.Ubi enim numerus maritorum est, ibi vir, qui proprie unus est, esse desiit. Una costa a principio in unam uxorem versa est. Et erunt, inquit, duo in carne una : non tres, neque quatuor, alioquin jam non duo, si plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida, unam carnem in duas divisit uxores: fratricidium et digamiam, eadem cataclysmi poena delevit. De altero septies, de altero septuagies septies vindicatum est. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Nur sum monogamiam degromiȩ conparat: & qu¬
modo nuptias subdiderat uir ginitati: itadiga¬
libera est cui uult nubat. tantum in dño beatior autemerit
si sic ꝑ manserit secundum eum consilium: puto autem quod
uolentibus. sed his quae se continere non possunt ne luxd¬
ria tae inxp̃onubere uelint habentes dannationem quod
primam fidem sr̃itam fecerint: & hoc concedit: quia mul¬
tae abierunt r&ropost satanane&erum beatiores
inquiderunt sisic ꝑmanserint : continuo quxsubiun¬
hominis
lium: Porrone auctoritas a postoli quasile
sp̃mdi habeam: ubi ad continentiam prouocat Sibi
non ominis sed sp̃r đi consiliumest: ubiautem nubendi
lib rat consilium Ita singulis relaxa tis utun:¬
quisque ferrepotest: Iux tahunc sensum omnialllo
aocipienda . Iamquae subuiro est mulier uiuente
uiro alligata est legi. Siautem mortuus fuerit
uir soluta est alege uiri : Igitur uiuente uiro uoca¬

Expanded text:
rursummonogamiam digamiae conparat et, quorursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi galibera est: cui uult, nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit secundum meum consilium. puto autem, quod volentibus, sed his, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, et hoc concedit, quia multae abierunt retro post Satanam . Caeterum beatiores, inquit, erunt, si sic permanserint: continuoque subjunhominislium. Porro ne auctoritas Apostoli, quasi hspiritum Dei habeam. Ubi ad continentiam provocat, ibi non hominis, sed Spiritus Dei consilium est; ubi autem nubendi librat consilium, ita singulis relaxans, ut unusquisque ferre potest. Juxta hunc sensum omnia illa sunt accipienda: Nam quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est legi: si autem mortuus fuerit vir, soluta est a lege viri. Igitur, vivente viro, voca
Abbreviated transcription (Latin):
suam benefacit: & qui noniungit melius facit significanter
& propriae supra dixerat quiducit ux orem non peccat
hic qui seruat uirginem suambenefacit: aliud est autem non
p& care aliud est bene facere: declina inquid amalo & fac
bonum illud dedinanius: hoc sequimur: in altero initium
in altero ꝑ f&ctio est: uerum ne in eo quod dixit & quima¬
trimonio iungit uir ginem suambenesacit. Mestim&
aliquis obseruationam nostram nonstare Protinus
hoc ipsumbonum &xtenuat & obumbrat conparati¬
one melioris &dicit s& qui non iungit melius facit :
s& benefacit: ubi autem bonum & melius est ibiboni
& melioris non unum est praemibm : &ubi nonunum ÷¬
prae miumi utiquedona diuersa:Tantum est
igitur inter nuptias &uir ginitatem: quantum int̃
non p&ccare & benefacere: Immoutleuius dicam
one coniugiorum &uir ganitatis & inter utraq
cauto mod̾gramine prae ceptoxitnaã sinistrani
n&c add&x teram diuerter &. Seduia regia gra¬
der&ur & illud impler & nesis multum iustus

Expanded text:
suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Signanter et proprie supra dixerat, Qui ducit uxorem, non peccat: hic Qui servat virginem suam, bene facit. Aliud est autem 262 non peccare, aliud est bene facere. Declina, inquit, a malo, et fac bonum . Illud declinamus, hoc sequimur. In altero initium, in altero perfectio est. Verum ne in eo quod dixit, et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit, existimet aliquis observationem nostram non stare; protinus hoc ipsum bonum extenuat, et obumbrat comparatione melioris, et dicit: Et qui non jungit, melius facit. Nset, bene facit. Ubi autem bonum et melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium: et ubi non unum praemium, ibi utique dona diversa. Tantum est iginon peccare et benefacere, immo, ut leuius dicam, one coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\',
Abbreviated transcription (Latin):
camarata & duersas bestias & proqualitate anima¬
lium habitationes quoque uelmaiores uel minores:
aestimo quodiuersitas illamansionum : praefiguraue
insecundadĩ benedictione comedendarum carnũ
licentiam datam quae in prima conces sa non fu¬
erat. Sciat quomodo reƿudium iuxta loqui¬
um saluatores ab initio non dabatur sed prop̃t
duritiãcordis nostriꝑ mõsen humano generi
conces sum est sic &esum carnium usque ad diluuiũ¬
ignotum fuisse post diluuũ autem quasi in herȩ¬
momur muranti populo eotur nices itadentib
nostris neruos & tu rulentias carnis ingestas.
Soc& apostolus scribens adhepͥessias dm̃ propo¬
suise in ad impletione temporum secapitulare
omnia & adprincipiumr&rahere in x p̃mihm̃
quae sunt suꝑ caelas & suꝑterram ã & cõ initium

Expanded text:
camerata, et diversas bestias; et pro qualitate animacamerata, et diversas bestias; et pro qualitate animalium habitationes quoque vel majores vel minores, aestimo quod diversitas illa mansionum praefiguraveritin secunda Dei benedictione comedendarum carnium licentiam datam, quae in prima concessa non fuerat, sciat quomodo repudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; sed propter duritiam cordis nostri, per Moysen humano generi concessum est; sic eignotum fuisse. Post diluvium vero, quasi in eremo murmuranti populo coturnices: ita dentibus nostris nervos et virulentias carnis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephesios , Deum proposuisse in adimpletione temporum recapitulare omnia: et ad principium trahere in Christum Jesum, quae sunt super coelos et super terram. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ne at: quando credidit siue habebat siue non habe¬
bat uxoreni in eo permaneat quo uocatusest ac ꝑ
hoc nontam uir gines cogit ut nubant quam repu¬
dia prohib& & sic ut habentibus uxorstollit
licentiam dimittendieas sic uirginibus nubendi
amputat facultatem : Seruus uocatuses nonsit
tibicurae: sed & si potes liberfierimagis ut ere & iam
sihabes inquiduxorem & illi alligatusesResoluis de¬
bitum & non habeftuicorporis potestatem : at que
ut manifestius loquar sȩruus uxo rises noli

Expanded text:
neat . Quando credidit, sive habebat, sive non habeneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi curae; sed et si potes liber fieri, magis utere. Etiam si habes, inquit, uxorem, et illi alligatus es, et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus uxoris es, noli
Abbreviated transcription (Latin):
mit&. ecce ego paulus dicouobis quoniamsi
circumcidaminixp̃s uobis nihil proderit restat
igitur ut circum cisio & prȩputium: seruus
& liber superiori sensui coaptentur & deantecȩden¬
tibus pendeant : circumcisus aliquis uocatus est non ad¬
ducat prȩputium eo in quid tempore quo uocatus es
& credidisti in xp̃m sicir cumcisus uocatus es ab uxore
&caelebseras noliducere uxorem hoc est nolia ddu¬
cere prȩputium mne circumcisionis & pudicitiae liber¬
tatem oneres sarcina nuptiarum : rursumꝰ in prȩputio
quis uocatus est noncircumcidatur : habebas in quiꝰduxorẽ
cume redidisti noli fidem xp̃icausamputare discidn quia
operibus caelibatus & nuptiae cum & iam fides quȩ pro¬
pri& xp̃ianorum est siopera non habuerit mortua
esse dicatur & hac lege uirgines quo que ueste. &igno¬
nir uniuirȩ in sc̃erum quaeant ordinenumerari:
unusquisque in quauocatione uocatus est in ea perma¬

Expanded text:
mitet: Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si mitet: Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit ? Restat igitur, ut circumcisio 254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli fidem Christi putare causaoperibus coelibatus, et nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur; et hac lege virgines quoque Vestae, et Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea perma
Abbreviated transcription (Latin):
latio⁊ secundo quo modo possit intellegi erͦi susali¬
quis uocatus est non adducat prȩputium num quid
qui semel amputatum hab& prȩputium potest siue¬
Vit rur sus illud adducere deinde quo sensu dxpo¬
nendum sit᷑ quienim in dño uocatus est seruus li¬
bertus est dñi similiter quiliber uocatus est ser¬
uus estxp̃i qͣuarto quo modo ille prȩcipit seruisserui¬
tecdominis carnalibus nunc dicit nolite fieri serui
hominum ad &trenr̃q uidpertin& ad seruitutem
uelcir cum cisio nemunus quis que in quo uocatusest
fratres in eopermaneat apud dm̃ : nã & contrariũ
est superiori sententiae: Sienim audimus illum no¬
litefieri serui hominum quaratione possumus in ea
permanere uocatione qua uocati sumus cuminulti
crediderint habentes carnales dominos quibus
nunc seruire prohibentur : porro adcircumcisi¬
onẽ quid facit permanere ineauocatione in qua
uocatisumus cum inalioloco idem a postoldscla¬

Expanded text:
latio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus alilatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi ? Quarto, quomodo ille qui praecepit servis obedire dominis carnalibus, nunc dicat: Nolite fieri servi hominum ? Ad extremum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium est superiori sententiae. Si enim illud audivimus: Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, in quo vocati sumus, cum in alio loco idem Apostolus cla
Abbreviated transcription (Latin):
in preputio uocatus est noncir cũ cidatur: cir¬
cum cisio nibil est & preputium nihil est sedob¬
seruatio mandatorum di: unus quis que in qua
uocatione uocatus est in ea per maneat: ser¬
uds uocatus es non sit tibicuraes sed& si potes
liber fierimagis utere: quienim in dño uo¬
catus est seruus libertus est dñi similiter
quiliber uocatus est seruds estxp̃i prȩtio
emiti estis nolite fieri seruibo minum: unus¬
quisque in quo uocatus est frater in eo pes¬
maneat apuddm̃: Nc primum qui a non nul¬
los hanc intelle gentiam reprȩhensuros
arbitror inter roga selib& quae sit conse¬
quentia ut demaritis & uxoribus dis putans.
repente transir& ad conparationem
iude & &hniciser ur& liberi & rur sum hac diputatione
finitare dir & aduir ginesdicens leuir ginibus autẽ.
prȩceptum dñi non habeo: quid sibiuult inter coniuga
& uirginitatem iudei. & & hnicsseruie liber que coñ¬

Expanded text:
in praeputio aliquis uocatus est? non circumcidatur. cirin praeputio aliquis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in qua uocatione uocatus est, in ea permaneat. seruus uocatus es? non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. qui enim in domino uocatuset qui liber vocatus est, servus est Christi. Pretio empti estis: nolite fieri servi hominum. Unusquisque ergo in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum . Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique col
Abbreviated transcription (Latin):
& habraham adiurat seruum in semine suo
Hoc est hnxp̃o quide euis erat semine nascitures
ut filio suo isaac alienegenã non adducat uxorẽ
&e gras offensam dihiuius cemo diuxorum repu¬
diatione compescit: & malachias propheta pre¬
uaricatus est in quid iudas & ab hominationem
fecit in israhel & in hie rusalem polluitenim
perdat dñs uirum qui fecerit hoc magfirum &
discipulum de tabernaculis ia cob& offerentẽ
munera dño uirtutum hec idcircoꝰut quinuptias
uir ginitati comparant s̃ciant saltem tales nup¬
tias diga miae & trigamiȩ subiciendas : od superiorẽ¬
dispuonem in quado cuerat sidelem ab in fideli non
debere discedere sed ꝑmanere inmatrimonio
sicut eos inuenis s& fides & unum quem que uel cae¬
libem uel maritumitadurare ut ess& xp̃i bap¬
tis mate de prehensus anfert subito parabolas
circumcisi& ehniciserui & liberi& sub m&̃a opcẽ
earum denupt is dis putat & innuptis : circum ci¬
sus ali quis uocatus est non adducat prȩputium:

Expanded text:
et Abraham adjurat servum in femore suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Judas, et abominationem fecit in Israel et in Jerusalem. Polluit enimperdat Dominus virum qui fecerit hoc, magistrum, et discipulum, de Tabernaculis Jacob; et offerentem munera Domino virtutum . Haec idcirco dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae et trigamiae subjiciendas. 11. Intelligedisputationem, in qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis uocatus est? non adducat praeputium.
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctioni quae habentes maritos. in xp̃m pos¬
teacrediderunt non his quȩcum xp̃ian& es sent
nupserunt fegentilibus adquas a libiloquitur:
nolite iugumducere cuminfidelibus: quȩ
enim pasticipatio iustitiae cum iniquitate
aut quȩ soci&as huci ad tenebras quȩ autẽ
conuentioxp̃i & belial autquȩ pars nide¬
licum in fidele qui autem consensus tem plodĩ
cum idolis uosenimestis templum dĩ uiui  Hic& in me
anorum minimum debac chatðras : tamendicam
quo sentio loquar quod me a postolos docuit non illas
iustitiae es se sed iniquitatis non lucis sed tenebrarũ
Nonxp̃i sed baeli &ei nontem plađi uiuentis sed fa¬
na & idolamortuorum: uisa ꝑtius discerȩ quo xp̃i¬
anȩ omnino nonliceat & hni conubere audi
eundem apostolum: mulier hi quid alligata est quanto
tempore iur ei : iuuit: quod sidormierit uir eius¬

Expanded text:
conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum posconjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cum Christianae essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas lucis ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? qui autem consensus templo dei cum idolis? uos enim estis templum dei uiui; scriptum anorum minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit vir e
Abbreviated transcription (Latin):
In in corruptione mitis & silentis sp̃s hoc est
corã dõ placens gernis qualsconiugium intͣui¬
ras uxores qu escipiat cohabitantes iuxta sci¬
entiam. ut nouerint quiduelit quid desiderit
ds̃ yttribuant honorem uasculo muliebri : Siabs¬
tinemus nos a coituhonorẽ tribuimus uxoribus:
sinon abstinemus: perspi quum estibiõnori coꝵ

Expanded text:
in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, pe
Abbreviated transcription (Latin):
tolus de eodem postincef tum penitente: econtrario
inquit donate ei. & consolamini & sicui quiddonastis.
& ego, acne puta remus donum hominis contem¬
nendum: ad didit Nam &ego quod donauisiquid
donaui propt̃ uos coram xp̃o: diuersadonasunt
xp̃i unde &io seph intrpoeius uariam habebat
timicam &inpsalmo quadragesimo quarto legi
muss adststit regina a dd& tris eius. inuestitu de¬
aurat& circum data uari&ate: & p&rus apos¬
tolus: sicut coheredes ait mul tiplicis gratide.
quod significantius graece dicttur. troi suarlo
id est uarias sequitur: Dico autem. Innuptis &iu

Expanded text:
tolus de eodem post incestum paenitente: \'e contrario\', tolus de eodem post incestum paenitente: \'e contrario\', inquit, \'donate ei et consolamini\' et: \'si cui quid donastis, et ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesimus: Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumdata varietate . Et Petrus Apostolus, Sicut cohaeredes, ait, multiplicis gratiae Dei . Quod significantius Graece dicitur ποικίλης, id est, variae. 9. Sequitur: Dico aute
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptus nos quia homines sumus & na¬
tlut tatem saluatores non pos sumus imi¬
tari imite mussal tem conuersationem
illud duunitatis est & beatitudinis hochu¬
mans conditionis est & laboris: uolo aũt¬
om nes homines similes meiesse utdũm ei simi les sunt : similes
fiant & xp̃i cuius ego similessum : Quiemm in xp̃ocre¬
dit debit sicut o ille ambu lauit. & ipseambulare sedun:
alius autem sic: quid in quiduerlim perspicuum est : sedqm̃
in aec desia diuer sa sunt dona: concedo & nuptias neui¬
dear damnare naturam : simul que considera quod ali¬
uido num uirginitatis sit : aliut nuptiarum sienim ea
demesset mer ces nuptiarum & uir ginum: num quam
dixiss& post prȩceptum continentide sed unus quisque
proprium hab& donum &đõ alius quidem sic alius
autem sic : ubi propric&as singularum est ibi altrinse¬
cus diuersitas: concedo & nuptias esse dĩ donum sed int̃
donum & donum magna duersitas est: denique & apos¬

Expanded text:
incorruptus. Nos quia homines sumus, et naincorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum. Qui enim in Christum credit, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Sed unsic, alius autem sic . Quid, inquit, velim, perspicuum est. Sed quoniam in Ecclesia diversa sunt dona, concedo et nuptias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nudem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisset post praeceptum continentiae: \'sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius autem sic\'.ubi proprietas singulorum est, ibi altrinsecusdiuersitas. concedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique et apos
Abbreviated transcription (Latin):
ramus quasi obscurum disserere exm expo¬
suerit ip se quiscripsit hoc autẽ inquit
dico uix ta lndulgentiam non iux taimperium
& musitamus adhuc nuptias nonuo care bidul¬
gentiam sed prae cep tum quasi noneo demmo¬
do & secunda & tertiamatrimonia concecdan¬
tur: quasi non & fornicatoribus ꝑ penitentiã
foras aperiantur & claesiae quod que his est
maius in cestis Namillum iuiolatorum no¬
uerae quem in prima adcorinthios tradide¬
rat satane in interitum carnis. ut sp̃s saluus
fier & insecondar &rahit & nehabundantio¬
ri tristitia absorbeatur frat̃ laboragali¬
ud est uelle quid apostolum aliudignoscere
Inuolunta te promer &ur anuenia abuti¬
tur⁊ uis scre quiduelit apostolus iunge quod
sequitur uolo autem omnis homines esse
ut me ipsum beatas qui pauli similis fuerit
felix qui audit apostolum praecipientem
non ignas centem hoc inquiðuo lohoede¬
si dero ut imitatores mei sitis. sicut &ego
xpi illeuirgo deuirgine de incorrup᷑ta

Expanded text:
m exposuerit ipse quod scripsit: Hoc autem, inquit, dico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem novercae, quem in prima ad Corinthios Epistola tradiderat Satanae , in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret, in secunda retrahit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, laborat. Aliud est, velle quid Apostolum, aliud est ignoscere. In voluntate promeremur, in venia abutimur. Vis scire quid velit Apostolus? junge quod sequitur: Volo autem omnes hout meipsum . Beatus qui Pauli similis fuerit; felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero ut imitatChristi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta
Abbreviated transcription (Latin):
sabilem facer& .: Vxor proprii corporis non hab&
potestatem sediur: similiter & uir corporis sui non
est qui in matrimonio sunt aneis lic&ruxoris dimitte
re quod & dñs in euangelio pro hibuitunde & aposto¬
lus: bonum estait homini uxorinontangere: sed qͥa
qui semeł duxit uxorem nisi & consensu senonual&
abstinere n& darerepudium non p&cantired¬
dat conuigi debitum quia sponte sealligauit utred¬
dere coger&ur : Iiolite frau dareinuicemnisi
forte & consensu ad tempus. ut uacetis orationi:
Orate qualeillud bonum est quod orare prohi¬
b& quod corpus xp̃i accipere non ꝑ mit ut
quam diu impleo mariti officiũ non impleo
continente: Iub& idem apostolus In alio

Expanded text:
sabilem faceret. Uxor proprii corporis non habet sabilem faceret. Uxor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corporis sui non est, qui in matre, quod et Dominus in Evangelio prohibuit. Unde et Apostolus, Bonum est homini, ait, uxorem non tangere. Sed quia qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu, se non valet abstinere, nec dare repudium non peccanti, reddat conjugi debitum: sponte quippe se alligavit, ut reddere cogeretur. Nolite fraudare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi. Oro te quale illud bonum est, quod orare prohibet? quod corpus Christi accipere non permittit? Quamdiu impleo mariti officium, non impleo continentis Jubet idem Apostolus in alio
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ tetigerit statim aduritur It auiritactus
& faemine sentit naturam suam & diuersitatem
sexus intellegit Harrant qͣentilium faebula
mithram & eri thonium uel in lapids uel int¬
ra desolo aestulibi dinis esse generatos unde& nos¬
ter ioseph quia tangereillum uolebat e geptia
sugit emanibus eius & quasi ad morsum rabidissimi
canis ne paulis ꝑ uirus serper&: pallium quo d tetige rat
abiecit : Propt̃ fornȩcationes autem unus que tirco¬
rem suan habeat & una quaeuirum suum habeat :
nondixit propt̃ fornicationes unusquis que
ducat uxorem: alio quinhac csatione libi dini
frenalax ass& ut quotiens cum queuxor moritur
totiens ducendasit aliane fornicemur sedunus¬
quis que uxorem fuam habeat: sua utatur qua¬
ħ abebat ante quam creder&: quam bonũerat
nontangere & postsidemxp̃i sororem tantum
nosse non coniugem nisi fornicatio tactum eius. &cu¬

Expanded text:
ur qui ignem tetigerit, statim aduritur: ita viri tactus ur qui ignem tetigerit, statim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Non dixit, propter fornicationem unusquisque ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, nisi fornicatio tactum ejus excu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo conceditur nemalo quid de&erius fiat: qualeautem illutbonũ
est quod conditione d&erioris concedtur  Num quamenim
sub ieciss& unus quis que uxoremsuam habeat nisi prae misis s&
pr̃op̃t fornicationes autem: tollefornicationes & nondi¬
cit unus quis que uxorem su am habeat: uel ut siquis desiniat
tamen nẽ quis conpulsus fame. comedat stercus bubulũ
concedo ei ut uescatur & hordeo num id circo frumentũ
non habebit puritatem suam si fimo hordeum praeferat᷑
bonum illut est naturaliter quod conparationem non ha¬
b& maliꝰquod praelatione alterius non obumbratur:
simulque anim aduertenda a postoli prudentia nondi¬
Xitbonum estuxorem non habere sedbo num est mulierẽ
non tangere qua si & in tac tu periculum sit quasiqui illa
t&igerit non euadat quae uirorum preciosas animas
capit quae facit adulis centiam euosare corda: alliga¬
uit quis insinuignem & non conbur&ur &ut ambula¬
bit suꝑ carbones ignis & non ardebit Quo modo quug

Expanded text:
ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat:Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones ignis, et non ardebit ? Quomodo igit
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ sediur: similiter &ur corporis sui
non hab& potestatem seduxor: nolite fraudare
satanas. propter in continentiam uestram :
Hoc autem dico iux ta in dulgentiam noniuxta
imperium : : Uolo enim omnes homines essec¬
ut᷑ ipsuns sedunus quisque propriũ donum xhab&
babi &cło alius quidem sicalius autẽ sic dico
rint ut ego siautem non secontinent. nubant
melius est enim mibere quã uri: Neuerta¬
mur ad capuđ̾ testimonis bonum est inqui
tangeres nibilenim bono contra riumest. nisi
ma lum. Si autem malum est &ignoscitur:¬

Expanded text:
et, sed vir. Similiter et vir corporis sui potestatem non habet, sed uxor. Nolite fraudare Satanas propter incontinentihoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quiderint ut ego. Si autem se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri . Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquitangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
rimus singula quae proposita sunt diluere semꝑ ad
apostolum sereseru& & studia ualidis simarum
quaeftionum priorane: glegens adxtrema festin&:
utrum postfidem xp̃i Iccelibes esse deberent.
& continen eausa quas habebant uxoresdimit¬
terent ansiuir gines credidissent inirent
matri moniasꝰ &cum eduobus & hnicisunus
credidiss& in xp̃mu trum nam credens reliqueret
non credentem & siessent ducendȩ uxoresxpianas
tantum ac cipi idber&an& & hnicas: Uideam:
igitur quidad h&c paulus responder &: dehis autẽ
qͦns crip sistis mihibonum homini mulierem nontan¬

Expanded text:
rimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad rimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad extrema festinet.utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tan
Abbreviated transcription (Latin):
pore & spũ nesuꝑbias eiusdem. aec clesice membrũ
fu erim in &pasitione propositionum eius. & legenti
fastidium fecerem sedutile sãtus sum cuncta molim ina
eius quasi instride tam aciem contrame proponere
& totum Qxercitum Cum suifturmis acducibus
congregare nepost primum uictoriam: alianuhi
dem ceps proelia nascer&ur : Igitur non dimi¬
cabo contrasingulas nec paucorum eo pas sim con¬
gressione contentus: totocertandum est agmine.
& in compositi ostium cunei. ac latrocinimore
pugnantes instructa & ordinata aciere pe¬
nandi: Opponam in prima fronte apostolũ
paulum: & quasi fortissimum ducen suis telis
idest suis armabo sententiis: scis citantibus enim
suꝑ hac quaestione corintiis plenissi me respondit:
doc torgentium & maglster & clesiae quicquid
statuerit hoc xp̃o millo loquentis legem putem:
simulque n& l&ctoris tacita cogitatio cum coepe¬

Expanded text:
pore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclesiae membrum pore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclesiae membrum fuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magister Ecclesiae. Quidquid autem statuerit, hoc Christi in eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coepe
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit : si autemuir mor tubs fuaerit nubat cuiuult
tantum in dño & adamnon est seductus mulier autẽ
seduc ta facta est in praeuari cationem: salua autem
si& ꝑfiliorum generationem siꝑ manserint infide & di¬
l&tione & scĩficatione cum sabri&ate: Certȩces¬
sat hic illutt apostolicum: & qui habent uxores sic sint
quasi mnon habeant: nisi forte dicetis propterea uult
eas nubere : quia lam quae dam uersesunt r&ro
postsatanan: quasi & uir ginibus nulla cadat & nonsit
earum maior ruina: & quomani festum est uosma¬
ni cheorum dogmã s& tari prohibentium nubere&ues ci¬
ubsq̃ticit̃a cibis quos cłs creauit ad utendum: cauteria¬
tamhabentium constientiam: & post multa quȩ
nunc otiosum est reuoluere &cutit sequasi in locũ
phetoricum & facit apostrofam aduirginem dicens:
non tibi facio uirgo iniuriam elegistipudtciam propt̃
presentem necessitatem placuit tibi ut sessc̃ã cor¬

Expanded text:
vivit vir ejus. Si autem mortuus fuerit, nubat cui vult, vivit vir ejus. Si autem mortuus fuerit, nubat cui vult, tantum in Domino . Et, Adam non est seductus: mulier autem seducta, facta est in praevaricationem. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utendum, cauteriatam habentium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta cor
Abbreviated transcription (Latin):
quemponens. IniEco g ãa o Grci maritorum Imagine
ad serit saluatoris &deillo esseuult scriptum : đs̃ iudiciũ
tuum regida & iustitiã tuã filio reges & dabitur ei
deauro arabite & orabunt proeo semꝑ Ac repente
transcendit ad heliam & heliseum & narrat quasi gran¬
de mesterium quod requieuerit spiritus heliȩ inelisea:
& curho odixerit tac&nisi forte heliam quoquȩ
& heliseum habuisse uxores : transit adeue chiã
& cum in eius laudibus immor &ur miror curobli¬
tus st dicere: amodo filios faciam: Iosi am uirum
iustissimum sub quo in templo deutero nomii
liber reꝑtus est : abolda uxore sellum instructum
refert : Danihel quoque & tres pueros interma
cendens q achariã & heli sab& p&rũ ponit & so¬
crum eius c&eros que apostolas : & consequenter infert
dicens: siautem uoluerint ad sumere uanam defensio¬
nem: &obtendere quodrudis mundus eguerit Incre¬

Expanded text:
quem ponens in catalogo maritorum, imaginem quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter macendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incre