comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuidendi qd̾ supͣ distulimus
utoũ scilicet totas tres illãs quas
diximꝰ libertates. id est arbitͥi. consilii.
complaciti. uł aliis nomianb. a nct̃ĩtate.
a pccõ a miseria. pͥmi homĩes in ꝑad¬
so habu̾int: an tmñ duas. an unam so¬
lũmodo. Et de pͥma qͥdẽ nulla is q̃llio
est: si memiñimmus qm aꝑte ⁊ iustis
eam ⁊ pccõrib inesse equalit̾ ratio
suꝑior edotũit. de duab reliqͥs q̃uit᷑
non inm̾ito ant uiqͣm eas adam ha¬
buerit. an almbas. an uł unam. fiam
sĩ millam hũit quid amisit : arbitrii
ntiq liberatẽ: tam post pccm̃ qͣm añ
semꝑ temt incontussam. ꝯi ergo ml
anisit qͥd ei obẜuit: eieatũ fuisse de
ꝑadyso: Qd̃ si unam qͣmlibet illarũ
hu̾it: quomͦ simisit : siam certũ est
quia ex quo p̾cauit uec a pccõ ꝓrtͦ
nec a miseria manens sn corpore
liber fuit. Cererũ nullatemis qͣmq
illaꝵ semel acceꝑit: am̾t̾e potuit.
alioqͥn ꝑfcm̃ net saꝑe nec posse iuxͣ

Expanded text:
idendi quod supra distulimus; utrum scilicet totas tres illas quas diximus libertates, id est, arbitrii, concilii, complaciti; vel aliis nominibus, a necessitate, a peccato, a miseria, primi homines in paradiso habuerint: an tantum duas, an unam solummodo. Et de prima quidem nulla jam quaestio est, si meminerimus quam aperte et justis eam et peccatoribus inesse aequaliter, ratio superior edocuerit. De duabus reliquis quaeritur non immerito, an unquam eas Adam habuerit, aut ambas, aut vel 612 unam. Nam si nullam habuit, quid amisit? Arbitrii utique libertatem tam post peccatum, quam ante semper tenuit inconcussam. Si ergo nil amisit, quid ei obfuit ejectum fuisse de paradiso? Quod si unam quamlibet illarum habuit, quomodo amisit? Nam certum est quia ex quo peccavit, nec a peccato prorsus, nec a miseria manens in corpore, liber fuit. Caeterum nullatenus, quamcunque illarum semel acceperit, amittere potuit. Alioquin perfectum nec Sapere, nec Posse, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
campos etiam noluptatis exmdãt
latius uisus fu̾it octupare: statim
suꝑfluitas obuiante mandato choi¬
betur cum dr̃. diliges ꝓxim̃ tuum
situt te ipm̃/ Iustissime qͥdem ut cõ¬
sors nature non sit exsors ⁊ grẽ.
illius prosertim gfe que nature fn¬
sita est. Qd̃ si granatur hõ sp̃ns
nõ dico not̾itatib subuenire. s ⁊
uoluptatib deseruire. tastiget
ip̃e suas si non uult esse t usg̃ssor.
Qatũ uult sibi indulgeat dũ eq̃t
dum. frenuĩ cͥtemꝑantie impoĩt᷑
o homo ex loge uite ⁊ discipline
ne post contupiscentias tuãs eas.
hoc est libidim. Q En iustius ato hs¬
tsus ꝯrunitas illa consorti qͣm h
consilio a uoluptatib anteris ⁊ M¬

Expanded text:
campos etiam voluptatis 594 exundans latius visus fuerit occupare; statim superfluitas obviante mandato cohibetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Justissime quidem, ut consors naturae non sit exsors et gratiae, illius praesertim gratiae, quae naturae insita est. Quod si gravatur homo fraternis, non dico necessitatibus subvenire, sed voluptatibus deservire; castiget ipse suas, si non vult esse transgressor. Quantum vult, sibi indulgeat; dum aequdum. Frenum tibi temperantiae imponitur, o homo, ex lege vitae et disciplinae, ne post concupiscentias tuas eas, emae, hoc est libidini. Quam justius atque honestius communicas illa consorti, id esconsilio a voluptatibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
adm̃ ille nostra uł potius nos ⁊ niõ
que sunt susi. ꝯit amat qui dicis.
tibi cum bñfat̾ũ eĩ. Iste est t̾cins
amoris gradus quo iam ap̃ se sp̃m

Expanded text:
m ille nostra, vel potius nos, et non sua quaesivit. Sic amat qui dicit: tibi cum benefeceris ei . Iste est tertius amoris gradus, quo jam prop
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. ⁊ si non om̃ino ibet᷑ ut
est. ꝯnꝑins cum ꝓpositũ esset qͣre
⁊ quo modo diligendus sit deus. du¬
plicem dixi parere intellom. id qd̃
queritur quare: ut a quosuo m̃i¬
to. dut quo nrr̃o ꝯmodo diligendus
sir. Urrũlibet q̃yi posse ꝑinde uide¬
arur. dicto ꝓinde de m̾ito dei nõ ꝓ

Expanded text:
dum est, etsi non omnino videtur ut est. Superius, cum propositum esset, quare, et quomodo diligendus sit Deus, duplicem dixi parere intellectum id quod quaeritur, Quare: ut, aut quo suo merito, aut quo nostro commodo diligendus sit, utrumlibet quaeri posse perinde videatur. Dicto
Abbreviated transcription (Latin):
imsm. ⁊ depͥmit t̾tena inbĩtatẽ sẽ¬
sim multa cogitantẽ Qand namq
aliud fariat considera tanta ⁊ tam
radebita miseratõ tam gratnita. ⁊
sic ꝓbata dilectõ. tam inopinata dig¬
tiatõ. tlm inuicta mansuetado. tã
stupenda dulcedo. Quid inqͣm hec
omia faciant diligenter considera¬
ta: msi ut considerantis amrã ab oĩ
penitus pͣuo uenditatũ amcread
se rrabilit̾ rapiant. nehementᷤ¬
qͥ cͥd nisi in cõtẽptu hoꝵ appete non¬
e porestis sitantũ ꝓ inde in odore im¬
gnentoi hoꝵ sponsa cuorit alacrit᷑.
ptnas᷑ ardent̾. ⁊ parũ sibi amare sic
amata indetur. etissm cum se totã
siͥ amorem ꝑstͥuxerit. uẽc tarãito.
Qnid magnũ eĩ tanto ⁊ tanti re¬
compensatm aamori si puluis exi¬
guus totut se ad reclamandũ col¬
leg̾it qͦm illa nitir̃ maiestat in a¬
dere prenemens tota in opꝰ salutis
eius intensa conspicitur : Deniq sic
deus dilexir mimidũ ut maigeatum
darec. hant dubium qͥn de pr̃e dicat.

Expanded text:
eprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quid namque aliud faciat considerata tanta et tam indebita miseratio, tam gratuita et sic probata dilectio, tam inopinata dignatio, tam invicta mansuetudo, tam stupenda dulcedo? quid, inquam, haec omnia faciant diligenter considerata, nisi ut considerantis animum, ab omni penitus pravo vindicatum amore, se mirabiliter rapiant, vehementquidquid nisi in comtemptu horum appeti non potest? Nimirum proinde in odore unguentorum horum sponsa currit alacriter, amat ardenter; et parum sibi amare sic amata videtur, etiam cum se totam in amore perstrinxerit. Nec immerito. Quid magnum enim tanto et tanti repensatur amori, si pulvis exiguus totum se ad redamandum collegerit, quem illa nimirum Majestas in amore praeveniens, tota in opus salutis ejus intenta conspicitur? Denique sic Deus dilexit mundum ut Unigenitum daret ; haud dubium quin de Patre dicat.
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ ꝯmorantiũ in circuitu. Młci
enĩ sunt uiam latam ꝑgentes q̃ ducit
ad mortẽ. ip̃e sibi regiam eligit mã
non declinans ad dext̾am uł ad sinis¬
tram. deniq attestante ꝓpha. Semita
iusti recta est. rectus callis iusti ad am¬
bulandũ hii sunt qui salubri cõpẽdio
sunt cluti molestum hñe ⁊ infructu¬
osum uitare cirenitum ũbũ abreui¬
atum ⁊ abreuians eligentes non
tuꝑe quecunq uident. s uendere
mag̾ ip̃a que possident: ⁊ dare pau¬
ꝑibit. Ides añt melius est moditum
casto: suꝑ diuitias pcc̃oꝵ multas. Qñ
qpaidem ut sapiens loqͥt᷑ ⁊ iasipient
exꝑitͦ. qui diligit pͥtuinam nen satͣa¬
bitur pͤcunia. Qui aũt esuriũt ⁊ ssci¬
irat sustitiam: ip̃i saturabunt᷑ susti¬
tia siqͥdem ratõne utentis. sp̃t est a
sit miuait anmi samem: qͣmodo
noc corꝑis uentꝰ demiq famelitum

Expanded text:
multorum commorantium in circuitu multi multorum commorantium in circuitu multi enim sunt viam latam pergentes, quae ducit ad mortem, ipse sibi regiam eligit viam, non declinans ad dexteram vel ad sinistram. Denique attestante propheta, Semita justi recta est, rectis callis justi ad ambulandum . Hi sunt, qui salubri compendio cauti sunt molestum hunc et infructuosum vitare circuitum, verbum abbreviatum et abbrevians eligentes, non cupere quaecunque vident, sed vendere magis quae possident, et dare pauibit . Ideo autem melius est modicum justo super divitias peccatorum multas , quoniam quidem, ut Sapiens loquitur et insipiens experitur, qui diligit pecuniam, non saturabitur pecunia : qui autem esuriunt et sitiunt justitiam, ipsi saturabuntur . Justitia siquidem ratione utentis spiritus cibus sic non minuit animi famem, quomodo nec corporis ventus. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃unt ꝑting̾e sinẽ. Et utinam actmn¬
hoc erã ⁊ facile possent: ⁊ non in casũ.
sdm ⁊ animus sensu qͥdẽ carnali tanto
uelotior qͦnto ⁊ ꝑspicatior ad hoc dat᷑:
ut illum ad om̃ia preuenat. ul audẽ¬
at continge sensus. qd̾ ammꝰ p̾currẽt
inte ntile non ꝓbau̾it. hinc erã arbit᷑
it indelicet ⁊ ille ⁊ huic ꝓuideat. nert
his suñ uotũ nisi ad illius iuditiũ cõse¬
q̃rur. alioqͥn non ascendes tn montẽ
dñ net stabis in loco sc̃o eins ꝙ eo ꝙ ĩ
nano acceꝑis aĩam tuam. hoc cst elĩam
tatõ nalcam dũ instar pecoris sensũ se¬
q̃ris ratõne qͥdem otiosa ⁊ non resistẽ¬
te in aliquo. Quoꝵ itaq ratõ nõ p̾ueĩt
gressus currunt. s extra uiam ac ꝑm¬
de apłi spreto consilio non sic turrũt
dant qm̃ apprehend̾e uisi pt orm̃auo¬
lũt. Distortum iter ⁊ cirtuitus inẜuutꝰ
rnacta pͥmitꝰ aptare uelle. Iustus autẽ s¬
non ita. audiens nempe intuꝑatõnẽ

Expanded text:
nam attinHoc enim facile possent, et non incassum. Nam et animus sensu quidem carnali tanto velocior, quanto et perspicacior, ad hoc datus est, ut illum ad omnia praeveniat; nihilque audeat contingere sensus, quod animus praecurrens ante utile non probaverit. Hinc enim arbitror ut videlicet ille huic provideat, nec is suum votum, nisi ad illius judicium consequatur. Alioquin non ascendes in montem Domini, nec stabis in loco sancto ejus, pro eo quod in vano acceperis animam tuam , hoc est animam rationalem: dum instar pecoris sensum sequeris, ratione quidem otiosa, et non resistente in aliquo. Quorum itaque ratio non praevenit gressus, currunt, sed extra viam: ac proinde Apostoli spreto consilio, non sic currunt  593 apprehendere nisi post omnia nolunt? Distortum iter, et circuitus infinitus, cuncta primitus attentare velle. 21. Justus autem non ita. Audiens nempe vituperationem
Abbreviated transcription (Latin):
Ao recessit. flores apparnerũt. fa
eoa nr̃a cestinũ tempns aduenisse
d̃ illo sigͣns qui de mortis gelu fa
iepnelem qͤpadam noue ite tem¬
ꝑiem resolutus. Ecce ait noua fa¬
tio om̃ia. Cuiꝰ taro seinata in mor¬
te refloruit in resurrectõne. ad cu¬
uis moy odorem in talmpo quallit
nt̃e reuirescũt auida recalescũt ⁊ͥ¬
om̃ĩs delectat᷑. sta ut dicat. Ecce oder
fli mei sicut odor agri plem em bũ¬

Expanded text:
et recessit, flores apparuerunt in terra nostra : aestivum tempus advenisse cum illo significans, qui de mortis gelu in vernalem quamdam novae vitae temperiem resolutus, Ecce, ait, nova facio omnia : cujus caro seminata est in morte, refloruit in resurrectione; ad cujus mox odorem in campo convaliis nostrae revirescunt arida, recalescunt friomnia delectatur, ita ut dicat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui ben
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dr̃e ueracirer potest. ẜ emit con¬
solari cãa mea. huic plare ⁊ credimꝰ
si secuta adiecerit. memos smi dei
⁊ delectatus sum. Instũ qͥie est ut
qͦs p̾sentia nõ delectat: p̾sto eis sit
memoria suturoꝵ. ⁊ qui de rerũ
fluentiũ qͣlbet assluentia despiti¬
unt consolari: recordatõ illos dest̃¬
tet et᷑uitatis. et hec est gñatõ q̃rẽ¬
tium dñm. q̃rentiũ nõ q̃ sua sũt: sec

Expanded text:
re veraciter potest, Renuit consolari anima mea. Huic plane et credimus, si secuta adjecerit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Justum quippe est, ut quos praesentia non delectant, praesto eis sit memoria futurorum: et qui de rerum fluentium qualibet affluentia despiciunt consolari, recordatio illos delectet aeternitatis. Et haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium non quae sua sunt, se
Abbreviated transcription (Latin):
naturale est iustũ qͥdem foret pͥmo
om̃rim anbori deseruire nature
unde dcĩ est pͥmĩ ⁊ maxm̃ manda¬
tum diliges dñm dmã tuũ. ⁊ c̃. Set
est ip̃i pͥm̃ imꝑante ncãtate ꝯpelli¬
tux inseruire ¶ Est amortarnał̃
qnͣdo ante om̃ia hõ diligit sc ip̃ ꝓp̃

Expanded text:
naturale est, justum quidem foret primo omnium auctori deservire naturae. Unde et dictum est primum et maximum mandatum: Diliges Dominum Deum tuum , etc. Sed est, ipsi primum imperante necessitate compellitur inservire. Et est amor carnalis, quo ante omnia ho
Abbreviated transcription (Latin):
arborem cͥcum fodere. uł structu¬
gis dm̃i amans anima aliud preter
drã sui amoris p̾miũ nõ requirit :
cort si aliud reqͥrit illud ꝙ certo ñ
dm̃ diligit:. Inest omi utenti ratõ¬
ne naruraliter ꝓ sua semꝑ estĩa¬
tõne eut intentione appet̾e potio¬
uã ⁊ muilla re esse contentũ cui qd̾
deeso iudicet p̾s̾ endũ. Nam ⁊ qͥ ũbi
gr̃a uxorem ht̃ spetiosam petulã¬
ti ocło uł antmo respicit pulcͥorẽ
et qͥ ueste p̾tiosa indutꝰ est p̾ciosio¬
uẽ affectat. ⁊ possidens multas diui¬
tias imuidet ditiori. uideas sam mł¬
tis prediis ⁊ possessionib amplia¬
tos adhuc cum indies agrũ agro
copłare. atq infiuita cupiditate
dilatare t̾ minos suos uideas. er
qui in regalib domibus apaplis q
hĩtant palatus. nithominꝰ cotidie
cõing̾e domũ ad domũ. ⁊ inqͥeta
curiositate ed ificare. dixuere. mu
ri ad altiora uidemꝰ. et hoꝵ om̃iũ
idcirco non est finis: qͥa ml ineis sũ¬

Expanded text:
arborem circumfodere, vel structuarborem circumfodere, vel structugis Deum amans anima, aliud praeter Deum sui amoris praemium non requirit? Aut si aliud requirit, illud pro certo, non Deum diligit. 18. Inest omni utenti ratione naturaliter pro sua semper aestimatione atque intentione appetere potiora, et nulla re esse contentum, cui quod deest, judicet praeferendum. Nam et qui, verbi gratia, uxorem habet speciosam, petulanti oculo vel animo respicit pulchriorem: et qui veste pretiosa indutus est, pretiosiorem affectat, et possidens multas divitias, invidet ditiori. Videas jam multis praediis et possessionibus ampliatos, adhuc tamen in dies agrum agro copulare, atque infinita cupiditate dilatare terminos suos. Videas et qui in regalibus domibus, amplisque habitant palatiis, nihilominus quotidie conjungere domum ad domum, et inquieta 592 curiositate aedificare, diruere, mutri ad altiora videmus? Et horum omnium idcirco non est finis, quia nil in eis sum
Abbreviated transcription (Latin):
uera caritas esse nõ poteat. nec
cam̃ m̃ceniria eist. Quipe non
s q̃rit que sua sunt. asfcũs est non
contͣctus. net acqͥrit᷑ pacto nec ac¬
qͥrit sponte asficit ⁊ spontaneñ
facit. uerus amor se ip̃o ꝯrentus
est. ht̃ premiũ. set id qd̾ amatur.
siam qͥcqͥd ꝓp̃ aliud amare uidearit
id plane amas qͦ amores ẜ mis ꝑtẽ¬
dit ñ ꝓp̃ qd̾ tendit. paulus nõ eii¬
geli ⁊at ut comedat. set comedit
ut ennͣgelizet. eoꝙ nõ amet cibũ
set eusgeliũ. uebus amor p̃miũ
non reqͥrit. set m̃et᷑. p̾miũ saue
necdũ simanti ꝓponiti. amanti
debetur. ꝑseu̾anti roddituy.de o¬
niq in reb infĩorib suadendis
inuitos ꝓmissis uł p̾miis innita¬
mus ⁊ non spontaneos. Quis enĩ
munerandũ hominẽ putet ut
fatiat qd̾ ⁊ sponte cupit. fiemo
ũbi causa ꝯducit aut esurientẽ
ut cr medat. aut sitientẽ ut bibat.
aut certe mitẽm ut ꝑuulũ allac¬
tet. filiũ ut̾i sui. an uero qͥs putet
suam ip̃ius uł sepire uineam uł

Expanded text:
t, nec tamen mercenaria est; quippe non quaerit quae sua sunt . Affectus est, non contractus: nec acquiritur pacto, nec acquirit. Sponte afficit, et spontaneum facit. Verus amor seipso contentus est. Habet praemium, sed id quod amatur. Nam quidquid propter aliud amare videaris, id plane amas, quo amoris finis pertendit, non per quod tendit. Paulus non evangelizat ut comedat, sed comedit ut evangelizet: eo quod amet, non cibum, sed Evangelium . Verus amor praemium non requirit, sed meretur. Praemium sane necdum amanti proponitur, amanti debetur, perseveranti redditur. Denique in rebus inferioribus suadendis, invitos promissis vel praemiis invitamus, et non spontaneos. Quis enim munerandum hominem putet, ut faciat quod et sponte cupit? Nemo, verbi causa, conducit aut esurientem ut comedat, aut sitientem ut bibat, aut certe matrem ut parvulum allactet filium uteri sui. An vero quis putet suam ipsius vel sepire vineam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ facta sunt. at u̾o qͥ me tanũ ⁊ seul
mͥ dedit. in scd̾o se. ⁊ mͥ se dedit. ne
mͥ reddidit. Datus gͦ ⁊ redditus me
ꝙ ut debeo. ⁊ bis debeo. Qaud deo n¬
tribudm ꝙ se : siam etiam si men
lies rependere possem quid sũ ꝯ¬

Expanded text:
et facta sunt . At vero qui me tantum et semel mihi dedit; in secundo, se: et ubi se dedit, me mihi reddidit. Datus ergo, et redditus, me pro me debeo, et bis debeo. Quid Deo retribuam pro se? Nam etiam si me millies rependere possem, quid sum
Abbreviated transcription (Latin):
optim̃. festinat ad id unde possit ĩple¬
ui. ĩ mo hiis anfractib ludit secũ ra¬
nitas. mentit᷑ iiqͥtas sibi si ita us q¬
implere ad̾ uit. hoc est si illud apphen¬
dere nis quo app̾benso nicħ ampliꝰ e¬
deua ⁊ longe ante moriexis qͦra hes
tentes unde finiant appetitũ. ⁊ fassi¬
ent̾ respuentes unde ꝓꝓtaq̃nt fimi
sini dico nõ cõsũptõni. sed confũmat̃¬
ii. Qm obrem non beato ẜine consĩ¬
mari s consimi uatuo labore acrel¬
uant. qui rer̃ mag̃ sp̃e qͣm anctore
uiuĩsĩtatis dñm ꝑuenire. et qͥdiha
ꝑuenirent si qnͣdoq noti cõpotes esfii
possent ut om̃ia scilicet ꝓret̾ om̃aĩ
pͥncipiũ uus aliqͥs obtm̃et. Ea nan¬
q sue cupiditatis lege qͣ in reb a¬
teris non hĩta pre hĩis esurire ⁊
non hĩtit hĩta fastidire solebat. on
omibus que in celo ⁊ que in t̾ra sst
optemis ⁊ cõtentis tandem ad ipm̃
eul dubio curreret qui solus deess
oĩm deus. porro ibi quiesc̾et. qͥd suꝰ

Expanded text:
optinum, festinat ad id unde possit impleri. Imo vero his anfractibus ludit secum vanitas, mentitur iniquitas sibi. Si ita vis adimplere quod vis, hoc est, si illud apprehendere vis, quo apprehenso nil jam amplius vedevia, et longe ante morieris, quam hoctentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde propinquent fini: fini dico, non consumptioni, sed consummationi. Quamobrem non beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore universitatis Dominum pervenire. Et quidem pervenirent, si quandoque voti compotes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qͥcqͥd taliũ hũeris: nithominꝰ
non hĩta concupistas. ⁊ ad q̃q der¬
fucrrint semꝑ inqͥetꝰ aueles. ita fit
ut ꝑ uaria ⁊ fallatia mundi oblecta¬
menta uagabundus animꝰ mani labo¬
re discurrens. fatigetur. nõ satiet᷑
dũ qͥcqͥd famelitus inglutierit pas
reputer ad id qd̾ suꝑest deuorandũ.
semꝑ q nõ minus anxie cupiat q̃
desunt qͣm q̃ adsunt lere possideat.
Quis em̃ obtineat uiũsa : Q  iqͣm
⁊ moditum id qd̾ qͥsq unm labore ob¬
tinuerit cum rimore possederit. cer¬
rus qͥdem non fir qnͣdo cum dolore a¬

Expanded text:
ominus non habita concupiscas, et ad quaeque defuerint, semper inquietus anheles. Ita enim fit ut per varia et fallacia mundi oblectamenta vagabundus animus inani labore discurrens fatigetur, non satietur: dum quidquid famelicus inglutierit, parum reputet ad id quod superest devorandum, semperque non minus anxie cupiat quae desunt, quam quae adsunt laete possideat. Quis enim obtineat universa? Quanquam et modicum id quod quisque cum labore obtinuerit, cum timore possederit, certus quidem non sit quando cum dolore a
Abbreviated transcription (Latin):
om̃io posset qdͦ mil omĩno uisi cans
nere posset : adhuc qd̾ de nithilo. qd ꝑͦ¬
tis. qd̾ in hac dignitate creditũ est m
bitum dilectõnis manfestius facit s
exductum iustiorem osteadit. Ceterũ
qsntũ putamꝰ adiectum bñs it u cũ hõis

Expanded text:
omnino posset, cum nihil omnino nisi ejus munere posset? Ad haec, quod de nihilo, quod gratis, quod in hac dignitate conditum est; et debitum dilectionis manifestius facit, et exactum justiorem ostendit. Caeterum quantum putamus adjectum beneficii, cum homines
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ ꝙ̃ misĩt ille. It itaq mrõ non
edd si ex̃ minꝰ agnoscit: mrꝰ ⁊ dili¬
gati at tam̃ ⁊ ip̃e totum ei se de¬
bere non ignorat ꝙ̃ sui totius
non ignorat auctorem. Quid gͦ
ergo qui dñ meum teneo uite
mes non solum gratuitũ largi¬
torem. larrgissimũ administato¬
rem. piuĩ consolatorẽ. sollititũ
gubernatorẽ. set susnꝑ etiam copso¬
sissim̃ redẽptorẽ. et̾ nñ conserusto

Expanded text:
m misit ille. Is itaque mirum non est, si quem minus agnoscit, minus et diligit. Attamen et ipse totum ei sese debere non ignorat, quem sui totius non ignorat auctorem. Quid ergo ego, qui Deum meum teneo vitae meae non solum gratuitum largitorem, largissimum administratorem, pium consolatorem, sollicitum gubernatorem; sed insuper etiam copiosis
Abbreviated transcription (Latin):
tum debeo non possum. nõ possũ ta
ult᷑ qͣra possum. por̾e u̾o plus eã plus
donare dignaberis. nñqͣm ⁊ñ ꝓut
dignus haberis. Imꝑẜtm̃ meum ui¬
derũt ocłi tui. set tñ in libro tuo õł
scribent᷑.qui qd possũt faciũt. et si
qd̾ debent nõ possunt. ꝯatis qͣnt̃ re¬
or apparet ⁊ quonam mͦ deus biligẽ¬
dus sit. ⁊ quo m̃ĩto suo. Quo inꝙͣ m̃ĩ¬
to suo: niam qͣnto cui sane appareat
quis dicat. quis sapiat: sũt qͦ nost ͤ¬

Expanded text:
ssum, non possum tamen ultra quam possum. Potero vero plus, cum plus donare dignaberis: nunquam tamen prout dignus haberis. Imperfectum meum viderunt oculi tui: sed tamen in libro tuo omnes scribentur , qui quod possunt faciunt, etsi quod debent non possunt. Satis, quantum reor, apparet, et quonam modo Deus diligendus sit, et quo merito suo. Quo, inquam, merito suo: nam quanto, cui sane appareat? quis dicat? quis sapiat? CAPUT VII. Non
Abbreviated transcription (Latin):
non identi. Quid retͥbuã dño
ꝓ om̃ib hius : Illã ratõ rarget ⁊ ins¬
titiu naturalis: totum se iradere
ilłi a quo se totũ ht̃it ex setoto di
indicit amandũ qͣnto ⁊ enm mne
ip̃o plurii estimandũ intelligo. qͥp¬
pe qui illum non solum mei s sui
innotuerat in carne deus. obie¬
rat in couce ꝓdierat de sepul¬
chro. redierat ad prẽm. mũdũ
inqͣm ꝯmendau̾at in nob̾ suctra
rastam dileclõnem illam de qͣ¬
iam multa lotuti sumꝰ. cũ iam maidas
est homini dilig̾e duĩa dĩ suñ ex totoa
corde tota ãa sua. tora uͥtute suib .i. ꝙ¬

Expanded text:
non videntur . 15. Quid retribuam Domino pro omnibus his? Illum ratio urget et justitia naturalis totum se tradere illi, a quo se totum habet, et ex se toto deindicit amandum, quanto et eum me ipso pluris aestimandum intelligo: quippe qui illum non solum mei, sed suinnotuerat in carne Deus, obierat in cruce, prodierat de sepulcro, redierat ad Patrem: nondum, inquam, commendaverat in nobis suam multam dilectionem, illam de qmulta locuti sumus, cum jam mandatum est homini diligere Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima, tota virtute sua ,
Abbreviated transcription (Latin):
suis bñfidiis humano uimir̃ et u¬
sui prestitis: ⁊ sensui manifestis.
Nempe quis illius administrat &¬
bum om̃i uescenti. ⁊ cernẽti lu¬
est. ad exemplũ p̾cipua ꝓ tulisse
panem. solem ⁊ aerem. p̃cipua
dico non qͥa excellentiora. set qͥa nn¬
bessariora. ꝯunt cͥie corꝑis. e uerap
eam̃ hõ eminẽtiora bona sua in es
ꝑte sui qua prominet sibi. hoc ests
iclia que sunt digntas. sc̃il uͥtꝰ. dig¬

Expanded text:
suis, humano nimirum et usui praestitis, et sensui manifestis. Nempe quis alius administrat cibum omni vescenti, cernenti luest ad exemplum praecipua protulisse, panem, solem et aerem. Praecipua dico, non quia excellentiora, sed quia necessariora; sunt quippe corporis. Quaerat enim homo eminentiora bona sua in ea parte sui, qua praeeminet sibi, hoc est in anima quae sunt dignitas, scienti
Abbreviated transcription (Latin):
połe stulte ⁊ insipiens. qui ⁊ memo¬
piara fastibis. ⁊ p̾sentiam expilnes¬
dis. m̃ito qͥdem. siec mͦ enim lib̾ctri
uis de laq̃o uenantium. Siqͥdem qͥ
uolunt durites fieri in hoc scło in¬
tiditt m̃n laq̃um dẏaboli. nec tũt

Expanded text:
i et memoriam fastidis, et praesentiam expavescis! Merito quidem: nec modo enim liberari vis de laqueo venantium, siquidem qui volunt divites fieri in hoc saeculo, incidunt in laqueum diaboli ; nec tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sum ut tã ꝑfca institia sit diligete
quin ꝓxiñ pure dilig̾e quom poꝰ
qui ra deo non diligit: porroido
dilig̾es non potest qͥ drã nõ diliͦ
Oportet gͦ drũ diligi pͥus ut md̾o
nõ uallint esse: nec siue ip̃o ualleat  ͤ¬
ro subsist̾e. Qd̃ ne sane de se creat a
igaoret. at ꝓinde sibi qd̾ absit sun¬
be arroget benefitia crcatoris sult
hortnem ip̃e conditor alto qͥdẽ salu¬
brs ꝙ consilio tͥbulatõnib exceoi
u tua defecerit hõ ⁊ subuenerit
deus dum hõ liberatur a deo. dens
ab homĩe ur dignũ est honoretur.
hio exĩ dicit. Imnioca me ta die tͥbła¬
tõnis ⁊ eruam te ⁊ honorisuabiie
pio itaq hoc tali mõdo.ut hõ ar̃ar¬

Expanded text:
 Ut tamen perfecta justitia sit diligere quin proximum pure diligere quomodo potest, qui in Deo non diligit? Porro in Deo diligere non potest, qui Deum non diligit. Oportet ergo Deum diligi prius, ut in Deo non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo a
Abbreviated transcription (Latin):
Doris apparentes. porro autẽ resus¬
uectõns insignia nouos adũte flo¬
res seq̃atis remaꝑis in nouam sub gr̃a
beurescente̾s estatem. qͦꝵ fructum
esserillie futura resurreatõ in fine

Expanded text:
poris, apparentes. Porro autem Resurrectionis insignia, novos adverte flores sequentis temporis, in novam sub gratia revirescentis aestatem, quorum fructum generalis futura resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ratõnalem rebrs putes qͥbtunq eo¬
poralib nõ mag̃ inflari qͣm satia¬
illa sane spiritalib. nec isti e regio¬
ne effici corꝑalib q̃mit Ibenedit
asa mea dño qui replet in bonis de¬
sideriũ tuũ. Replet in bonis. exci¬
tat ad bonsĩ tenet ta bono. p̃uenit.
sustinet. ⁊ implet. Ip̃e facit ut desi
deriũ ip̃e consũmat. ip̃e fetit uł po¬
tius fcñs est ut amaret᷑. ip̃e sꝑatur
in meritũ. se seruat in p̃miũ. se
apponit in refectõne animarum
sanctarũ. se in redemptõne dist¬
hit captiuaꝵ. Pomis es dñe amime
q̃renti te. Quid gͦ inuenienti o¬

Expanded text:
lem rebus putes quibuscunque corporalibus non magis inflari, quam satiailla sane spiritualibus, nec isti e regione refici corporalibus queunt. Benedic, anima mea, Domino, qui replet in bonis desiderium tuum . Replet in bonis, excitat ad bonum, tenet in bono; praevenit, sustinet, implet. Ipse facit ut desidderium ipse consummat. Ipse fecit, vel potius factus est ut amaretur: ipse speratur, in meritum, se servat in praemium, se apponit in refectione animarum sanctarum, se in redemptione distrahit captivarum. Bonus es, Domine, animae quaerenti te : quid ergo invenienti? S
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gñatõ pret̃̾it. non deerit elas
consolatõ de memoria qͥb nũdũ
de p̾sentia plena refeitõ indulgotur.
uñ scͥptũ est. memoriam hũndantie
sucritatis cue eructabũt haut du A¬
bium qͥn hii qͦs paulo suꝑins dix̃am.
gñatõ ⁊ gñatõ laudabit oꝑa tua
Memoria gͦ in gñstiõne scłoꝵ: pre¬
sentia in regno celoꝵ. ex ista glori¬
ficatur iam assũpta electõ. de illa ĩ¬
terim ꝑegͥnans gr̃atõ consolatior.

Expanded text:
et generatio praeterit, non deerit electis et generatio praeterit, non deerit electis consolatio de memoria, quibus nondum de praesentia plena refectio indulgetur. Unde scriptum est, Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt: haud dubium, quin hi, quos paulo superius dixerat, Generatio et generatio laudabit opera tua . Memoria ergo in generatione saeculorum, praesentia in regno coelorum. Ex ista glorificatur jam assumpta electio: de illa interim peregrinans generatio consolatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deare at ꝙdeitõnem nostͣm ⁊ mit¬
bene sp̃u as consollid̃nem nostea.
et qñ ꝙ̃ rẽditur ad cõsũmatõnẽ
porentia mn resurrectõne ut᷑ mq
in fingłis exhibuit reliquoꝵ. hec
saꝑari postulat ⁊ sulciri cr̃edo
sentsem facile nim in se amoris
posso cepescere. ⁊ langnosc̾e quodã¬
todo ⁊ siñ talib iugiter foneatur
incentinis donec siroduta qnͣdop
in cubicł̾m diu cupitis excipiatur
smplexib ⁊ dicat. sena ecas sub ca¬
ꝑste meo ⁊ dextil eius amplexata
imiui̾sa dilerbõnis testimonia que
in pͥori aduentu ⁊amqͣm de sist᷑
dilectĩ acce ꝑat pre multitudine dł¬
cedinis amplexamis dextẽ ꝯtemp¬
nenda. et om̃itio iam qnasi subt᷑
hũda. sentiens qd̾ audierat. Cãto
nõ ꝓdest qͥcipͣa. sp̃t est qui niuifitat.
mel dultis ⁊ hereditat mea suꝑ
mel ⁊ famũ. Qd̃ u̾o sequitus. eꝯe¬
motia mea in gu̾atõne słoꝵ. huc¬
ditit quia qm diu stare p̃sens oca¬
nitur scłm in quo gũatõ aduenit

Expanded text:
em nostram, et mittente Spiritum ad consolationem nostram, et quandoque redituro ad consummationem potentiam in resurrectione, utramque in singulis exhibuit reliquorum. 58stipari postulat et fulciri, credo sentiens facile vim in se amoris posse tepescere et languescere quodammodo, si non talibus jugiter foveatur incentivis, donec introducta quandoque in cubiculum, diu cupitis excipiatur amplexibus, et dicat: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexata universa dilectionis testimonia, quae in priori adventu, tanquam de sinistra dilecti, acceperat, prae multitudine dulcedinis amplexantis dexterae contemnenda, et omnino jam quasi subtus habenda. Sentiet quod audierat: Caro non prodest quidquam; spiritus est qui vivificat . mel dulcis, et haereditas mea super mel et favum. Quod vero sequitur, Memoria mea in gdicit, quia quandiu stare praesens cernitur saeculum, in quo generatio advenit,
Abbreviated transcription (Latin):
deles norũt qͣm om̃ino uccm hã
mirantes ⁊ amplexantes suꝑgani¬
nentẽ scĩe caritatẽ. in ip̃o id uł
tantillum qd̾ sunt su taure dilet¬
tõnis ⁊ dignatõnis uicẽ nõ repen¬
dere confundũt᷑. Facile ꝓide
plus diligunt qui se amplius di¬
loctos intelligunt. Cui aũt minꝰ
donatũ est: mius diligit. Indeus

Expanded text:
deles norunt, quam omnino necessarium mirantes et amplexantes supereminentem scientiae charitatem in ipso, id vel tantillum quod sunt, in tantae dilectionis et dignationis vicem non rependere confunduntur. Facile proinde plus diligunt, qui se amplius dilectos intelligunt: cui autem minus donatum est, minus diligit. Judaeus
Abbreviated transcription (Latin):
canlris napulabit. suuare: bip qͥa
nobut intellig̾ e ut bũ ageret. ma¬
rũ aurem iuiquitatẽ mneditatꝰ
est in eutili suo: dum de bonit q̃
a se nõ eałe ex sc̃e dono certis¬
simne comꝑit bomi diłi głam ser¬
mis sp̃ius captare sibi ĩmo ⁊ rab¬
tare moliru ãt igit᷑ ⁊ absq
scia dignitrem eist orĩno inu¬
tilem. ⁊ sũam abiq uirture dãp¬
nabilem uerũ hõ uirtunis cui nec
dampnosa scĩd net infruituosa
dignitas manet. clamat deo et
ingenie consirerur. sion nobit

Expanded text:
abit. Quare? Utique quia noluit intelligere ut bene ageret: magis autem iniquitatem meditatus est in cubili suo , dum de bonis, quae a se non esse ex scientiae dono certissime comperit, boni Domini gloriam servus impius captare sibi, imo et raptare molitur. Liquet igitur et absque scientia dignitatem esse omnino inutilem, et scientiam absque virtute damnabilem. Verum homo virtutis, cui nec damnosa scientia, nec infructuosa dignitas manet, clamat Deo et ingenue confitetur: Non nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
f ⁊̃ ꝙ a re ip̃o nonsis ne ant om̃inoui¬
delicer non glorieris: flut matiter
głeris denq sł nõ cognou̾is inqͥo t̾e
ipͣm egredete post greges sodalium
tũ honorera ip̃m non intelligir. ⁊ ał
sue ignorantie ñto comꝑatur pe¬
corib ułut qͥbdam p̾st̃is sue corrup¬
tõnis ⁊ morialitans consortib fit
igitup ut sese non agnoscendo egͦ¬
ꝯu ratõnis nimĩe creatura irrati¬
onabilium gregibus incipiat agͤ
bilib sna ip̃lus curiositate ab du¬
greceteris intħ accepisse intelligat
Itaq ualde cauenda het ignorim¬
tis qua de nobis mimis nob forte
sentimus. set nõ munis imo ⁊ plus
ila qͣ plus nobis tͥbuimꝰ. qd fĩt bonã

Expanded text:
uod a te ipso non sis: ne aut omnino videlicet non glorieris, aut inaniter glorieris. Denique si non cognoveris, inquit, te ipsam, egredere post greges sodalium cum honorem ipsum non intelligit, talis suae ignorantiae merito comparatur pecoribus, velut quibusdam praesentis suae corruptionis et mortalitatis consortibus. Fit igitur ut sese non agnoscendo egregia rationis munere creatura, irrationabilium gregibus aggregari incibilibus, sua ipsius curiositate abduprae caeteris nihil accepisse intelligat. Itaque valde cavenda haec ignorantia, qua de nobis minus nobis forte sentimus: sed non minus, imo et plus illa qua plus nobis tribuimus: quod fit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tistm decdinanda ⁊ exeilada illi p̃¬
sũptõ est. qͣsciens ⁊ pondens forte
non esse: inde tñ alt̾ius raꝑe nõ ne¬
rearis honorem. pͥor eqͥdem ignorã¬
ti głam non ht̃. post̾ior uero ht̃
qͥdem. set nõ apud dĩ. Cexeũ hos t̾¬
cium inallum qd̵ iam scient᷑ ꝯuiirti¬
tur usurpat ⁊ contra dm̃. intantũ
deniq ignorantia illa post̾iore ħ
re det̾ior ac detestabłior ut cũ per
illam pecorib ⁊ ꝑistam demonib
sotiemut. Est quippe suꝑbia ⁊ dolit¬

Expanded text:
tiam declinanda et exsecranda illa praesumptio est, qua sciens et prudens forte non esse, inde tamen alterius rapere non verearis honorem. Prior equidem ignorantia gloriam non habet: posterior vero habet quidem, sed non apud Deum. Caeterum hoc tertium malum quod jam scienter committitur, usurpat et contra Deum. In tantum denique ignorantia illa posteriori haec  priori deterior ac detestabilior, ut cum per illam pecoribus, per istam et daemonibus sociemur. Est quippe superbia et delic
Abbreviated transcription (Latin):
humane digm̃tatis auctorẽ p̃t̃ illa
sp̃m qͥ in genesi loqͥrar. fatiamꝰ ho¬
mitrẽ ad ymaginẽ ⁊ siłłtudinẽ nos¬
tram. Quis aliũ sc̃ largitorẽ qxis¬
biet rsi cque ip̃m qui docet ho¬
nrnem scĩam: Quis oursus munꝰ
sibi isłude uͥtutis ant puret da¬
tam. suit speret dandũ qͣm de ma¬
amari gẽ se ipm dens ⁊ ab infideli
qui ⁊ si nestiat xp̃m scit tacĩ se ip̃ta.
ꝓmde inextnsabił est om̃is existm
infidelis. si non diligit dniu dñ
suũ ex toto corde suo. tota illł tora
uͥtute sua. Clamat nempe intꝰ ei mn¬
nata ⁊ non ignota rõni iustitła qͥa
ex toto se illum dilig̾e debeat cui
totũ se debere non ignorat uerũ¬
id difficile ĩ me impossibile est suis
scilicet q̃ ꝑiam liberi ue arbitrii
nirib semł accepta a deo ad dea
ex toto conũte uobũtatẽ ⁊ ñ ma¬
gis ad ꝓpͥam retorq̃re. ed q sibi
tanqͣm ꝓpͥa reriñe. sicut scͥptũ ẽ.

Expanded text:
tatis auctorem, praeter illum ipsum, qui in Genesi loquitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Quis alium scientiae largitorem existimet, nisi aeque ipsum, qui docet hominem scientiam? Quis rursum munus sibi aliunde virtutis aut putet datum, aut speret dandum, quam de maamari propter se ipsum Deus, et ab infideli: qui etsi nesciat Christum, scit tamen seipsum. Proinde inexcusabilis est omnis etiam infidelis, si non diligit Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima, tota virtute sua. Clamat nempe intus ei innata, et non ignorata rationi justitia, quia ex toto se illum diligere debeat, cui se totum debere non ignorat. Verum difficile, imo impossibile est, suis scilicet quempiam, liberive arbitrii viribus semel accepta a Deo, ad Dei ex toto convertere voluntatem; et non magis ad propriam retorquere, eaque sibi tanquam propria retinere, sic
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa. uil nobis de dignitate tͥbui
sito longe mmis digressi supns.
dum demonstrare satagimꝰ eos
ꝑ legem natutillem ex ꝑceptis
bonis corꝑis aĩe q moueri. qͣtinꝰ
dmũ ꝓp̃ diũ ⁊ ip̃i dilig̾e debestut.
siam ur breuiter que suꝑ hec dc̃a
sunt iterent᷑. quis uł infideł igno¬
ret suo corpori non ab alio ĩ hc
mortali uita supͣdc̃a illa necessa¬
risa miistrari u̾nde indelicet sb̃¬
sistat. unde uideat. unde spĩret.
qͣm ab illo qui dat escam om̃i tar¬
nr̃ qui solem suũ oriri fãcit suꝑ
bonos ⁊ malos ⁊ pluit suꝑ iustos
⁊ taiustosᷤ Quis trerũ uł ipfas ꝑ

Expanded text:
ia, nil nobis de dignitate tribuisito longe nimis digressi sumus, dum demonstrare satagimus, eos per legem naturalem ex perceptis bonis corporis animaeque moneri, quatenus Deum propter Deum et ipsi diligere debeant. Nam ut breviter, quae super hoc dicta sunt, iterentur: quis vel infidelis ignoret, suo corpori non ab alio in hac mortali vita supradicta illa necessaria ministrari, unde videlicet subsistat, unde videat, unde spiret, quam ab illo, qui dat escam omni carni ; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt inimici ossemꝰ. recontilisiti
sumꝰ deo. dilexit gͦ deus. ⁊ gͣtis et
imnmicos. S qͣntũ. Qutũ dixit io¬
hannes. sic deus dilexit mundum
nt unigenitũ suũ daret. Et paulꝰ
Qui ꝓpͥo ait filio nõ peꝑtit: ser ꝓ
nobis tradidit illũ. Ip̃e quoq filiꝰ
ꝓ se miliorem inqͥt caaritatẽ nemo
ht̃: qͣm ut aĩam suam ponat quis
ꝓ almeis suis. sic m̾uit iustꝰ ab im¬
piis. sũmus ab infimis. ab infꝰͥmis¬
⁊ om̃ipotens ꝯ dicit aliqͥs. Ita qͥdẽ
ab hominb. set ab angelis nõ ita

Expanded text:
ci essemus, reconciliati sumus Deo . Dilexit ergo Deus, et gratis, et inimicos. Sed quantum? Quantum dicit Joannes: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium unigenitum daret : et Paulus, Qui proprio, ait, Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum . Ipse quoque Filius pro se, Majorem, inquit, charitatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Sic meruit justus ab impiis, summus ab infimis, ab infirmis omnipotens. Sed dicit aliquis: Ita quidem ab hominibus; sed ab angelis non ita
Abbreviated transcription (Latin):
ca cum gandio sapłe tind pletins illus¬
cact᷑a fulgorib m̃ito ꝓ iadeiam nũt
głatur ⁊ dicit. lena enus sud tapĩte
⁊ dexta illius amplexabitur me. In le¬
ua reputans recordatõnẽ illuis cãri¬
altis qͣ muilla taclior est. ꝙ aĩam sua
posuist ꝙ aracis suis. In dext̾a u̾o bea¬
am insłonem qͣm ꝓmisit amitis suis.
g diũ de p̾sentia maestati ̃s¬
do illa dei ⁊ deifica uisio illa diuine
isentie taestimabił delectatõ sn dex¬
tera dẽputatur de qua ⁊ delectabi¬
ites canitur. delectatõnes in dext̾a
tuã usq mn fincem̃. m̾ito sa lena ad.¬
tuitabił illa memorata ⁊ scaꝑ memo¬
uanda dilectõ collocatur: ꝙ douͦ dͣł

Expanded text:
ustrata fulgoribus. Merito proinde jam nunc gloriatur, et dicit, Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me : in laeva reputans recordationem illius charitatis, qua nulla major est, quod animam suam posuit pro amicis suis; in dextera vero beatam visionem, quam promisit amicis suis, et gaudium de praesentia majestatis. Merito illa Dei et deifica visio, illa divinae praesentiae inaestimabilis delectatio in dextera deputatur, de qua et delectabiliter canitur: Delectationes dextera tua usque in finem . Merito in laeva admirabilis illa memorata et semper memorand
Abbreviated transcription (Latin):
dtã dixerima ꝓp̃ se sp̃m diligendũ.
sine quia tuł instius. fine quis ml¬
diligi frituosins potest. duplitẽ
siqͥdem pirrit sensum cun q̃ritur
da des car diligendus sit. dubitar¬
uictmq potest quid porissnũ dubi¬
det. ut̃ nam quo suo m̃ito deꝰ
qut certe quo nr̃o fit ꝯmodo dili¬
derim. Non plane aliam michi
m̃itis dedit se ip̃m nobis. Quid .n.
melius se ip̃s pot̾at dare. uł ip̃e . ex¬
go si des m̃itĩ q̃pit ᷑ cũ ip̃m diligẽ¬
di causa q̃ritur. ilud est p̾cipus̃

Expanded text:
sum diligendum: sive quia nihil justius, sive quia nil fructuosius diligi potest. Duplicem siquidem parit sensum, cum quaeritur de Deo, cur diligendus sit. Dubitari namque potest quid potissimum dubitetur; utrumnam, quo suo merito Deus, aut certe quo nostro sit commodo diliderim; non plane aliam mihi meritis dedit seipsum nobis. Quid enim melius seipso poterat dare vel ipse? Ergo si Dei meritum quaeritur, cum ipsum diligendi causa quaeritur, illud est p
Abbreviated transcription (Latin):
non sentitis asxerũ ꝓtul dubions
sentia sentietis. Ceterum fideł il
suspirat p̃sentiam inhyant̾. ⁊ in e¬
moria reqͥescit suanter. ⁊ donco
donea sit reułata fatie sperssri

Expanded text:
non sentitis, asperum procul dubio in praesentia sentietis. 12. Caeterum fidelis anima et suspirat praesentiam inhianter, et in memoria requiescit suaviter; et donec idonea sit revelata facie speculari
Abbreviated transcription (Latin):
tioe me florib. scipate me mał
ꝯamore langueo. ¶unde puras
sunt qͥre milla pirnita que in eus
iatroducta dilecti sponsa carpite
tis anctorem tͥumphatũ. uidet u
feris ad t̾ras. de terris ad supen
captinam duci captiltatũ. nt

Expanded text:
te me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Haec sunt quippe mala punica, quae in hortum introducta dilecti sponsa carpit emortis auctorem triumphatum. Videt de inferis ad terras, de terris ad superos captivam duci captivitatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ultimũ genus illos ꝑtinere
reor oxtessus pauli excessus nõ
ascensus. slam raptum potius fu¬
isse qͣma ascendisse ip̃e se ꝑhibet.
Inde est ꝙ dicebat siue mente
extedimꝰ deo. porro hec tͥa ita cõ¬
tragrant. cum consideratõ ⁊ si in
loco pegͥnatõnas sue u̾tutis stu¬
sualitatẽ ant premit ne insoles¬
tati aut cogit ne euagetur. Ant
fugit ne inqͥnet. In primo potẽ¬
tior. in scd̃o liberior. in t̾cio puri¬
or. paitatis siqͥdẽ ⁊ alacͥcatis ꝑi¬
ter alis fit ille uolatus. uis tibi
has consideratõnis spẽs ꝓpͥis dis¬
tingua nominib
itamus si placer pͥmam dis a¬
pensatinam. scd̾am estimã¬
tiuam. t̾ciam specłatiuam. hoꝵ

Expanded text:
hoc ultimum genus illos pertinere hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus, non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet . Inde est quod dicebat: Sive mente excedimus, Deo . Porro haec tria ita contingunt, cum consideratio, etsi in loco peregrinationis suae, virtutis stusualitatem aut premit ne insolescat, aut cogit ne evagetur, aut fugit ne inquinet. In primo potentior, in secundo liberior, in tertio purior. Puritatis siquidem et alacritatis pariter alis fit ille volatus. 4. Vis tibi has considerationis species propriis distingui nominibus? Dicamus, si placet, primam dispensativam, secundam aestimati
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ tat̾im absumꝰ. ⁊ ubi sumꝰ uallis ẽ¬
⁊ uallis latrimarũ in qͣ sensualitas
regnat. ⁊ consideratõ exulat. In aͣ
libere quidem ⁊ potestatine se
exerit sensus corporeus. set intͥn¬
tãtus celigat ecłus spiritał.̃
Wuid igio᷑ muroũ si ope indigene
aduena indiget: et felix scdm̃ tẽ¬
pus uiaator: quai cinum bñsitiũ sine
quo toansire nõ poteso in obseqͥũ¬
sibi conu̾t̾e potuit: utens nõ frnẽs
nogens non petens. exactor non
suũ quasdam ułnti ciuium opes ex¬
pendere satagit dispensando ma
susai ⁊ multoꝵ salutem. fiet ille
raior qͥ hunc sibi gradum ad illa
inuisibilia philosophando consti¬
tuit. nisi ꝙ hoc dultius. illud utiliꝰ
hoc felitius. ilud fortius eẽ cõstat.
at om̃ium maximꝰ qui spreto ip̃o
usu rerũ ⁊ sensnũ qͣntũ qͥdẽ huma¬
ne fragilitati fas est. non aiscenso¬
riis gradib sep inopinatis excessi¬
bus auolare ñterdũ comtẽplan¬
do ad illa subliamia consuenit. ad

Expanded text:
nterim absumus: et ubi sumus, vallis est lacrymarum, in qua sensualitas regnat, et consideratio exsulat: in qua libere quidem et potestative se exserit sensus corporeus, sed intricatus caligat oculus spiritualis. Quid igitur mirum, si ope indigenae advena indiget? Et felix secundum tempus viator, qui civium beneficium, sine quo transire non potest, in obsequium convertere potuit, utens, non fruens; urgens, non petens; exactor, non suum, quasdam veluti civium opes, expendere satagit, dispensando 446 in suam et multorum salutem. Nec ille minor qui hunc sibi gradum ad illa invisibilia philosophando constituit: nisi quod hoc dulcius, illud utilius; hoc felicius, illud fortius esse constat. At omnium maximus, qui spreto ipso usu rerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
singula ħ ita disfmire. fides ẽ uo¬
luntaria q̃dam ⁊ certa p̾libatõ nͨ¬
dũ ꝓpillata ũitatis. Intellectrs ẽ rei
criusq imnsibilis certa ⁊ manifes¬
ta notitia. Opimio est qͣsi ꝓ u̾o hr̃e
aliqͥd qd̾ falsum esse nescias. Ergo
ut dixi fides ambiguũ non ht̃. aut
si ht̃ fides nõ est. s opinio. Quid gͥ
distat ab intellcũ : Nempe ꝙ ⁊ si nõ
ht̃ incertũ t̃ magis qͣm intelleũs.
ht̃ tam̃ innoluchr̃ qd̾ nõ intelltũs de¬
ñqe qd̾ intellexistĩ nõ esb de eo qd̾
ultra q̃ras: aut si est non intellexisti.
sił alntẽ mabimꝰ scire qͣm que fide iã
scimꝰ. stil suꝑerit ad beautudinẽ: cũ

Expanded text:
des est vodes est voluntaria quaedam et certa praelibatio necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; aut si habet, fides non est, sed opinio. Quid igitur distat ab intellectu? Nempe quod etsi non habet incertum non magis quam intellectus, t tamen involuerum, quod non intellectus. Denique quod intellexisti, non est de eo quod ultra quaeras: aut si est, non intellexisti. Nil autem malumus scire, quam quae fide jam scimus. Nil supererit ad beatitudinem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
st. Deus n̾o nõñ sui aliqͥd optimũ
ht̃. unũ optaã tõtus Is er qui cũ eo st̃
beati spt̃ tͥdus modis sũti ułuti uiis to¬
tidem nr̃a sũt cõnaderatõne uesti¬
gandi. opĩmone. side. intelleũ. Quoꝵ
intellcũs ratõmi muitit᷑. sides auaori¬
tati. opimo sola ueri siłitũdine se
tuet᷑. hũt illa dũo certam ũ̾itatẽ. ser
fides tͥusam ⁊ inuolutama. Eatelli¬
gentia midam ⁊ isifẽstam. seter̃
certum opinionis sides figat. ant qͦ
fiorã fixum q est fidei: opimo teno¬
cet in q̃stionẽ. et hoc sciendũ qͥa
opimo si ht̃ assertõnẽ temeraria
est: fides si ht̃ hesitatõnẽ inf̾ma
est. Item intellcũs si signata fidei tẽp¬
tet irrũpere reputatur esfractor
scrutator maiestatis. multi suã opi¬
nionem intellcm̃ putau̾ũt ⁊ erraue¬
punt. Et qͥdem opinio potest putaxi
intelltũs. Intellcũs opinio nõ porest.
unde hõc accidit: ꝓfecto qͥa hec fal¬
si potest: ile nõ potest. at si fallli po¬

Expanded text:
ui aliquid optimum habet, unum optimum totus. Is, et qui cum eo sunt beati spiritus, tribus modis, veluti viis totidem, nostra sunt consideratione 447 vestigandi, opinione, fide, intellectu. Quorum intellectus rationi innititur, fides auctoritati, opinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum certum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si signata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest, ille non potest: aut si falli po
Abbreviated transcription (Latin):
lubrius ad consc̃ara. honestius ad
fanam. utilius ad exemplũ: Optimꝰ
canon qui ꝓicit anarriciam ex callũp¬
ce aliqͣ uelim uł ante dicta qͣ epilo¬
gando repet̾ẽ uł add̾e pt̾ mula.
onsideres ante omĩa sc̃am uoa¬
manam etcłiam cui dec aucto¬
re prees eccłiarum matrẽ esse ũ
ex ip̃is porro srẽm diligentium
drã: ⁊ ꝑticipem timentiũ eura. de
cet̾o oportere te osse conside. a
formam iusticie. sc̃imonie specłm.
pietatis exemplar. assertorẽ u̾ita¬
tis. fidei deffensorẽ. doctorẽ gentiũ
xp̃ianoꝵ ducem. amitũ sponsi. sp̃o¬
se ꝑanimphũ. cleri ordinatorem.
pastorem plebium. magr̃m insi¬
pientium. tefugiũ oppressoꝵ. pau¬
ꝑniti aduocatum. miseroꝵ spem.
tucorem pupilloꝵ sudicẽ inductõ.
dmi senũ. ultorem sceler̃. malo¬
tentiũ. malleum tẏrannoꝵ. ue¬
gũ prẽm. legum modexsttorem.
canomũ dispensatorẽ seal t̾re orbis lutĩ.
acerdotem altustim. iicariũ xp̃i. ⁊pc̃

Expanded text:
lubrius ad conscientiam, honestius ad lubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex caluce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore praees, Ecclesiarum matrem esse, non ex ipsis; porro fratrem diligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum ducem, amicum Sponsi, Sponsae paranymphum, cleri ordinatorem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, ulum senum, ultorem scelerum, malotentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, m dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem Altissimi, vicarium Christi,