comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsona sapientie ꝓnuntiat. Cum pararet celos: ad eram
illi. Cum fortia faciebat fundam enta terre: ego eram corã
illo. componens omnia. Constat igitur ut dixi patrem
& filium &e sp̃m sc̃m̃. id est totam trinitatem mundi crea¬
tricem eẽ. Audiamus gͦ ꝑ isaiam ꝓpħam quod tres unus sit
ds̃. Dicitur enim ibi. Ego dñs firmans celos solus. & stabili¬
ens terram: & nullus mecum. Utrum patris an filii uo¬
lueris eẽ hanc uocem. si non totam trinitatem unum
dm̃ credidis. hec sententia monstrabit. Ait enini. Stabili¬
ens terram. & nullus mecum. Et utiq filius cum patre
erat. qui dicit. cum pararet celos ad eram illi. & cum for¬
tia faciebat fundamenta terra ego eram penes illum.
Cum igitur clareat in conditione orbis solitarium non fu¬
isse patrem. quippe cui aderat filius & sp̃s sc̃s. ut pote uniꝰ
iumnitatis uirtutisq consortes. quid est quod solun
nec ullum alium secum fuisse testatur. nisi ut intelligas

Expanded text:
ens; Cum pararet coelos aderam illi: cum fortia faciebat fundamenta terrae, ego eram cum illo componens omnia . Constat igitur, ut dixi, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est, totam Trinitatem, mundi creatricem esse. Audiamus ergo per Isaiam prophetam, quod tres unus sit Deus. Dicitur enim ibi: Ego Deus firmans coelos solus, et stabiliens terram; et nullus mecum . Utrum Patris an Filii volueris esse hanc vocem? Si non totam Trinitatem unum Deum credideris, haec sententia non stabit. Ait enim stabiliens terram, et nullus meeum. Et utique Filius cum Patre erat qui dicit: Cum pararet coelos aderam, el cum fortia faciebat fundamenta terrae, ego erum penes illum Cum igitur clareat, in conditione orbis solitarium non fuisse Patrem quippe cui aderat Spiritus sanctus, et Filius, ut pote unius divinitatis virtutisque consortes, quid est quod se solum nec ullum alium secum fuisse testatur, nisi ut intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
uoce circa ꝓpͥas uel diuersas substantias suas pollicenturr
qd̃ absit. Dum ꝑfecte unitum nomen diuinitatis multifa-¬
rie qͣmius dictum. uniter intrinitate consistat
Inter

Expanded text:
oce circa proprias vel diversas substantias suas pollicentur? Quod absit. Dum perfecte unitum nomen divinitatis, multifarie quamvis dictum, uniter in Trinitate consistat. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui ds̃ erat homo natus est: & qui homo natus
est oꝑatur ut ds̃. &. qui oꝑatur ut ds̃ ut homo morit᷑.¬
& qui ut homo moritur ut ds̃ surgit. Qui de uicto mor¬
tis imꝑio. cum ea carne quanatus &e passus & mortuus
fuerat resurrexit ascendit ad patrem. sedetq ad dexterã
eius in gła qͣm semꝑ habuit habetq. In hunis morte &
sanguine credimus emundatos nos ab eo resuscitandos die
secuturos abipso aut uitam et̾nam p̾mium boni merta.
aut penam ꝓ peccatis et̾ne supplicii. Hec lege. hec retine. huie¬

Expanded text:
Nam qui Deus erat, homo factus est; et qui homo natus est, operatur ut Deus; et qui operatur ut Deus, ut homo moritur; et qui ut homo moritur, surgit ut Deus: qui devicto mortis imperio, cum ea carne qua natus et passus et mortuus fuerat, resurrexit, ascendit ad Patrem, sedetque ad dexteram ejus in gloria, quam semper habuit, habetque. In ejus morte et sanguine credimus nos emundatos, et ab eo resuscitandos die secuturos nos aut vitam aeternam pro praemio boni meriti, aut poenas pro peccatis aeterni supplicii. Haec re
Abbreviated transcription (Latin):
terram faceret. &e pͥusquam abyssos constitueret: ante
om̃s colles genuit me. Cum pararet celos aderam illi. &
cum secerneret sedem suam. qͣndo suꝑ uentos fortes facie¬
at in summo nubes. & cum certos ponebat fontes si
lo. & cum fortia faciebat fundamenta terre ego eram pe-¬

Expanded text:
terram faceret et antequam abyssos constitueret, et ante omnes colles genuit me. ccum secerneret suam sedem. Cum super ventos validas faceret desuper nubes, et cum confirmatos ponebat fontes sub coelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram pe
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne forte unius apłi ꝓba¬
tio in sufficiens eẽ ꝑfidis uideatur: alia siprecipis testimonia
filium dĩ ante scła subsistentem contestantia. breui ꝓsecutione
subnectam:
Prob iudex dixit.

Expanded text:
ed ne forte unius apostoli probatio insufficiens esse perfidis videatur, alia, si praecipis, testimonia, Filium Dei ante saecula subsistentem contestantia, brevi prosecutione subnectam. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ed non idõ intelligendum est xp̃m de dõ patre
ẽẽ natum.quia ait se de patre genitum.aut pater genuisse
fatetur. Hoc enim ds̃ pater de ad optatis uel adoptandis
filiis dicere consueuit. sicut ꝑ ysaiam. filios inquit geniri &
exaltaui. Et iterum. Primogenitus filius m̃s irł. Et iołis. Om̃i
qui natus est inquit ex dõ. non peccat. Et non potest inquit
peccare.qm̃ natiuitas dĩ seruat illum. Nunc igitur quia ho¬
mines fideles de dõnati eẽ dicuntur. iccirco eis humane na-¬
tiuitatis aufertur origo. art pͥusqͣm dehominib nascerent᷑
ante mundi pͥncipium ꝑ diuine natiuitatis commnemora-¬
tionem extitisse crecdendi sunt:¬

Expanded text:
ed non ideo intelligendum est Christum de Deo Patre esse natum, quia aut ipse se de Patre genitum, aut Pater genuisse fatetur. Hoc enim Deus Pater de adoptatis vel adoptandis filiis dicere consuevit, sicut per Isaiam dicitur: Filios genui et exaltavi . Et iterum: Primogenitus filius meus Israel . Et Joannes: Omnis qui natus est, inquit, ex Deo, non peccat : et non potest, inquit, peccare, quoniam nativitas Dei servat illum. Num igitur quia homines fideles de Deo nati esse dicuntur, idcirco eis humanae nativitatis aufertur origo? aut priusquam de hominibus nascerentur ante mundi principium, per divinae nativitatis commemorationem ex
Abbreviated transcription (Latin):
on pigebit aut me aut arrium
fotini dementiam diuine scͥpture auctoritatib arguere. qͥ
intantum ꝓrupit insanie: rit ꝓpħicis atq apłicis dictis ue¬
sano furoris sui animo repugnans. nescio que uilissima de¬
rogationis exempla. que ds̃ ꝓ nr̃e redemptionis salute uo¬
lrntario subiit affectii. in inuiriam tante ꝓtulit maiesta¬
tis

Expanded text:
on pigebit aut me, aut Arium, Photini dementiam divinae Scripturae auctoritatibus arguere, qui in tantum prorupit insaniae, ut propheticis atque apostolicis dictis, vesano furoris sui animo repugnans, nescio quae vilissima derogationis exempla, quae Deus pro nostrae redemptionis salute voluntario subiit affectu, in injuriam tantae protulerit majestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
patur. ex mortuis homo: Sicut scͥptum est. Qui est pͥmoge¬
nitus ex morcuis. Itaq crede michi qui legis hanc scͥpture
mee fidi ꝓfessionem quia multi de hac tractauerunt. sed
non intelligentes errauerunt. quia dum ꝑsonam ꝓ causa
discernunt: duos filios in confessione introduxerunt.
qui debuerant causam passionis hominis a diuinitate disc̃¬
nere: &e non ꝑsonam. dum unus sit filius cuius est ꝑsona. sed
duplex nature significatio est. dum unigenitus a dõ patre
ds̃ sit & pͥmogenitus ex mortuis homo sit. dum ds̃ uerus &
homo uerus sit: & cum dõ sit & secum assumptus sit. Qua¬
ꝓpter causa discernitur & non ꝑsona. Ac ꝑhoc indĩtate cũ
dicit. impassibilem diuinitatem designat: ubi autem causã
hominis indicat. naturam passibilem eẽ demonstrat. Uides
quia ubi scd̾m auctoritatem refert. diuinitatem in diuisã
ado patre ẽẽ ostendit. ubi scd̾m hominem indicat: naturã¬

Expanded text:
patur ex mortuis homo, sicut scriptum est: Qui est primogepatur ex mortuis homo, sicut scriptum est: Qui est primogenitus ex mortuis . Itaque crede mihi, qui legis hanc scripturae meae fidei professionem, quia multi de hac tractaverunt, sed non 234 intelligentes erraverunt: qui dum personam pro causa discernunt, duos filios in confessione introduxerunt; qui debuerant causam passionis hominis a divinitate discernere, et non personam; dum unus sit Filius, cujus est persona. Sed duplex naturae significatio est, dum unigenitus a Deo Patre Deus sit, et primogenitus a mortuis homo sit, dum Deus verus et homo verus sit; et cum Deus sit, et secum assumptus sit. Quapropter causa discernitur, et non persona: ac per hoc in deitate cum dicit, impassibilem divinitatem designat. Ubi autem causam hominis indicat, naturam passibilem esse demonstrat. Vides quia ubi secundum auctoritatem refert, divinitatem indivisam a Deo Patre esse ostendit: ubi secundum hominem indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. sicut pͣhariseos interrogat de diuinitate sua. Quid
uobis uidetur de xp̃o cuius filius est : Responderunt ei. da
uid. Et ait illis. Quomͦ gͦ dauid in sp̃u uocat eum dñm dicens.
dycit dñs dño meo sede ad dexteram meam. donec ponam
inimicos tuos sub pedib tuis : Si gͦ dauid in sp̃u uocat eũ
dnm̃. quomͦ filiꝰ eiꝰ est : Et nemo poterat respondere uerbũ.
Disce ergo quia scdm carnem filius hominis est hoc est daiud.
est. i uamobrem unigenitum dum scͥptura refert scđ̾m dictini¬
tatem indicat. quia in dĩtate unigenitus a dõ patre omĩno
fr̃s non habet. Et dum pͥmogenitum nominat: naturam ho¬
minis ostendit. Qd̾ apłs declarat dicens. Ut sit ipse pͥmogenit᷑
inter multos fr̃s. Siue hoc accipe exemplum. Et ab iħu xp̃o
qui est testis fidelis pͥmogenitus ex mortuis. Nonne una ẽ ꝑso¬
na filii dĩ. & duplex est eius significatio. ds̃ & homo. Nonne
unus est filius qui scdm carnem pͥmogenitus filius nuncu-¬

Expanded text:
tionis . Sicut ipse Pharisaeos interrogat de divinitate sua: Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est? Responderunt ei Judaei: David. Et ait illis: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, doneSi ergo David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est? Et nemo poterat respondere illi verbum . Disce ergo quia secundum carnem filius hominis est, hoc est David,inus ipse David est. Quamobrem unigenitum dum Scriptura refert, secundum divinitatem indicat quia in deitate unigenitus a Deo Patre omnino fratres non habet, et dum primogenitum nominat, naturam hominis ostendit? quod Apostolus declarat dicens: Ut sit ipse primogenitus inter multos fratres . Sive hoc accipe exemplum: Et a Jesu Christo, qui est testis fidelis, primogenitus ex mortuis . Nonne una est persona Filii Dei, et duplex est ejus significatio, Deus et homo? Nonne unus est Filius, qui secundum carnem primogenitus filius nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
bunt ꝑ dñm uiuum. Et iurabunt ait ꝑ dm̃ uerum: qd̾
est diuinitus unitum nomen. Rogo que tanta hereticoꝵ
dementia est. uerum filium creatorem facture sue. aut
blasphemare.dum centurio adhuc gentilis homo ad tuã
confusionem indicauerit. uere filius dĩ est iste : Intenre.¬

Expanded text:
bunt per Deum vivum. Et jurabunt, ait, per Deum verum, quod est divinitus unitum nomen. Rogo, quae est tanta haereticorum dementia, verum Filium creatorem facturae suae comblasphemare? dum centurio adhuc gentilis homo ad tuam confusionem indicaverit: Vere Filius Dei erat iste . Inter
Abbreviated transcription (Latin):
habes ex utero. ecce in unigenito dĩ: ecce in uero filio cdlĩ iħu
xp̃o qui est ait uerus & uita eterna. &e resurrectio nr̃a. Sicut
ipse dñs de se testatus est. Ego sum uia. & ueritas & uita.
et similiter ad hec ysaias ꝓpħauit. Seriuentib uͦ mͥ uoca¬
bitur nomen nouum: quod benedicetur suꝑ omẽm t̾rã.
&e benedicent dñm uerum & qui sunc suꝑ terram: uirabt̃
ꝑ dñm uiuum. Obliuiscentur tribulationem pͥstinam:
nec ascendet incor eoꝵ. Uides nouum nomen eẽ xp̃ranoꝵ.¬

Expanded text:
ce in vero Filio Dei Jesu Christo, qui est ait verus, et vita aeterna, et resurrectio nostra, sicut ipse Dominus de se testatus est: Ego sum via, veritas et vita . Et similiter Isaias prophetavit: Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super omnem terram. Et lenedicent Deum verum; et qui sunt super terram, jurabunt per Deum vivum: obliviscentur tribulationem pristinam, nec ascendet in cor eorum . Vides nomen no
Abbreviated transcription (Latin):
Declara gͦ michi: siuerus est filius aut non.
Nonne pater ut nos intelligeremus hanc significationem
intulit. ut dĩtatem natiuitatis ꝓpͥam filii sui de semet ipso in¬
sinuaret dicens. ex utero ante luciferum genuite: Unde ñ
quia ds̃ pater uterum ut homo habeat antropomorphita
qui in comparabilis est. s idõ hec de nr̃is exempla introducens
significans comparauit: ꝑ quod natiuitatem filii sui ueram
de semet ipso nobis ꝓpͥam insimiaret. Considã ergo in hoc loco
ce tu arriane qualiter sit dictum. Numquid hic factus est
qui sic unigenitris ab euangłista nobis annuntiatus est di-¬
cens. qui non credit in eum iam iudicatus est. quia non cre-¬
dit in nomine unigeniti filii dĩ: Nunquid hic factus est

Expanded text:
Declara ergo mihi si verus est Filius, aut non. Responsio. Nonne Pater, ut nos intelligeremus, hanc significationem intulit, ut deitatem nativitatis propriam Filii sui de semetipso insinuaret, dicens: Ex ute o ante luciferum genui te . Unde? Non quia Deus Pater uterum ut homo habeat, qui incomprehensibilis est: sed ideo haec de nostris exempla introducens, significans comparavit, per quod nativitatem Filii sui veram de semetipso nobis propriam insinuaret. Considera ergo in hoc loco et tu, Ariane, qualiter sit dictum. Nunquid hic factus equi sic unigenitus ab evangelista nobis annuntiatus est, dicente: Qui non credit in eum, jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei . Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ene patrem ex se filium in effabi-¬
liter ante omnia tempora genuisse arrius sua ꝓfessione de-¬
finiuit: s utrum filium ex ipsa patris essentia uel natura.
an aliunde genitum uelit asserere: hec interim sua ꝓsecu¬
credam ꝓcedẽ. Et licet tres in sua ꝓpͥetate subsistentes ꝓfitear
ẽẽ ꝑsonas: hoꝵ tamen una natura unaq diuinitas comꝓbat᷑
Ebus uidex dixit.

Expanded text:
ene Patrem ex se Filium ineffabiliter ante omnia tempora genuisse Arius sua professione definivit; sed utrum Filium ex ipsa Patris essentia vel natura, an aliunde genitum velit asserere, hac interim sua prosecucredam procedere sanctum. Et licet tres in sua proprietate subsistentes profitear esse personas, horum tamen una natura, unaque divinitas comprobatur. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tarum. Cur conexus es sempiternum cum patre
ẽẽ filium. quem natiuitas nullo mͦ passa est ad mit¬
tere in sempiternitatem: Quia si sempiternus una
cum patre erat natus non est. Si autem natus est. sempit̾nus
eẽ non potest: dum natiuitas posterior sit semptt̃nitate. Resp̾.
Oinanis machina. de ligno. feno. & stramine in arenis edifica¬
ta. cuius in ꝓximo ad est ruine incendium. Hic ad tuum ma-¬
lum argum̃tum neceẽ est ut contra te ꝓferam uerum sapi¬
entie interdictum. Quare non sit sempit̃mus filitis cuius na-¬
tiuitas nullo mͦ excluditur a sempit̾nitate : S immo hic qͥ
ante omĩno pͥncipium iam natus fuerat: ipsius est una cum

Expanded text:
ticus. Cur confessus es sempiternum cum Patre esse Filium, quem nativitas nullo modo passa est admittere in sempiternitate? qui si sempiternus una cum Patre erat, natus non est; si autem natus est, sempiternus esse non potest, dum nat vitas posterior sit sempiternitate. Athanasius. O inanis machina, de ligno, feno et stramine, in arenis aedificata, cujus in proximo adest ruina et incendium! Hic ad tuum malum argumentum necesse est ut centra te proferam verae sapientiae interdictum. Quare non fit sempiternus Filius, cujus nativitas nullo modo excluditur a sempiternitate? Sed imo hic qui ante omne omnino principium jam natus fuerat, ipsius est una cum
Abbreviated transcription (Latin):
idem filius subingenti mysterio trinitatis loquitur di¬
cens. Ego sum ds̃ abraham &e as̃ ysaac &e ds̃ iacob. In eo
enim qd̃ ait. ego sum. unum dĩ ostendit. Et id qd̾ tercio
repetit. ds̃ abraham. & ds̃ ysaac ce ds̃ iacob: trinitatis
aꝑtius declarat sacramentum. Audi adhuc & intuere
cuidentius acͣhan huius misterium. Dicit yfaias. Uidi
dñm sedentem inthrono. Et infra. Et dix̃. Quem inittam.¬
& quis ibit nobis: Haud dubium quin ad p̃dicandum
popło iudeoꝵ. Et dixi. Ecce ego mitte me. Et ait. uade &e
dic popło huio. & cetera. Cum gͦ singłariter dicit quem
mittam:. unum indicat dm̃. Et cum infert pluraliter. qͥs
ibit nobis: aꝑte trinitatem insinuat. Ecipe adhuc mani¬
festiorem si mentis aures gestas aꝑtas. huuis fidei ueritatẽ.
cum pluraliter dictum fuisse dociumus. faciamtis homi¬
nem. Ubi tota ipsa trinitas intelligitur hominem fabri¬
casse. sicut hec eadem rursus in babtismate creditur homi¬

Expanded text:
idem Filius sub ingenti mysterio Trinitatis loquitur, diidem Filius sub ingenti mysterio Trinitatis loquitur, dicens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . In eo enim quod ait, Ego sum, unum Deum ostendit: et id quod tertio repetit, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, Trinitatis apertius declarat sacramentum. Audi adhuc et intuere evidentius arcani hujus mysterium. Dicit Isaias, Vidi Dominum sedentem in throno, et infra, Et dixit, Quem mittam, quis ibit ex nobis? haud dubium quin ad praedicandum populo Judaeorum: Et dixi, ecce ego, mitte me. Et ait, Vade, et dices populo huic . Cum ergo singulariter dicit, Quem mittam, unum indicat Deum: et dum infert pluraliter, Quis ibit ex nobis, aperte Trinitatem insinuat. Percipe adhuc manifestiorem, si mentis aures gestas apertas, hujus fidei veritatem. cum pluraliter dictum fuisse docuimus, Faciamus hominem , ubi tota ipsa Trinitas intelligitur hominem fabricasse; sicut haec eadem rursus in baptismate creditur homi
Abbreviated transcription (Latin):
cium clicit si inueni gr̃am in conspectu tuo. ne transieris
seruum tiuum: ostendit unum eẽ. Rursum cum dicte.
afferatur aqua &e lanentur pedes ur̃i: ostendic tres eẽ.
Item cum dicit. appostut eis mensam &e manducauerunt.
ipse uero stabat ante ipsos sub arbore: ostendit tres eẽ. Et
cum subiungit. dixit autem ad eum. ubi est sara uixoꝵ
tua: ostendit unum eẽ. Item cum dicit. surgentes inde
uiri ibant ad faciem sodomoꝵ. abraham autem comita¬
batur cum eis: ostendit tres eẽ. Et dum repetit. dixit aut̃
dñs. num celabo ego puero meo abrahe que sodomis fa¬
cturiis sum: ostendit unum eẽ. S & sacra illa suꝑnarũ
uirtutum carmina: unum tres eẽ. & tres unum ẽẽ demõ¬
sabaoth. Dum tercio repetiuit sc̃s : trinitatem insinuans.
Dum semel dicunt dñs : hanc eandem trinitatem unũ
dm̃ ẽẽ designant. Huic etiam mysterio illud etiam euã¬
tres in uno dĩtatis nomine subsistentes. Nomen enim

Expanded text:
enim dicit, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ne transieris enim dicit, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ne transieris servum tuum, ostendit unum esse. Rursum cum dicitur: Afferatur aqua, et laventur pedes vestri, ostendit tres esse. Iterum cum dicit, Apposuit eis mensam et manducaverunt, ipse vero stabat ante ipsos sub arbore , ostendit tres esse. Et cum subjungit, Dixit autem ad eum, Ubi est Sara uxor tua ? ostendit unum esse. Item cum dicit, Surgentes inde viri ibant ad faciem Sodomorum, Abraham autem comitabatur cum eis , ostendit tres esse. Et cum repetit, Dixit autem Dominus, Num celabo ego puero meo Abrahae quae Sodomis facturus sum ? 182 ostendit unum esse. Sed et sacra illa supernarum virtutum carmina, unum tres esse et tres unum esse demonSabaoth : dum tertio repetunt sanctus, Trinitatem insinuant; dum semel dicunt Dominus, hanc eamdem Trinitatem unum esse Deum designant. Huic etiam mysterio illud evangetres in uno deitatis nomine subsistentes. Nomen enim
Abbreviated transcription (Latin):
& similitudinem nr̃ãm. Qui faciendum decernunt: tres
intulit. Et fecit ds̃ hominem adimaginem & similitu¬
dinem suam. Ut gͦ trinitatem agnoscas: pluraliter di¬
ctum est faciamus. Et ut hanc trinitatem unum dm̃ eẽ
non nescias: adiecit singłariter. & fecit ds̃ homiunem.
Et iterum. Non est bonum ẽẽ hominem solum. faciamꝰ
ei ad uitorium simile sibi. Ecce & hic pluraliter dr̃ fa¬
ciamus. Insequentib autem: singłarit̃ infercur. Et fe¬
cit ds hominem ad imaginem dĩ mascłm & feminam
creauit eos. Inconsultatione tres: in oꝑe unus refert᷑.
ut non diuersitas uoluntatis. s unitas appareat potestatis.
Et iterum. Uisus est ds̃ abrahe adquercum mambre. As¬
pexit & ecce tres uiri steterunt ante ipsum & ꝓcidens ad¬
orauit eos dicens. Si inueni gr̃am in conspectu tuo: ne tͣn¬
sieris seruum tuum. Ecce & unus dictus est apparuisse: ce
tamen tres erant. Et licet tres essent. tamen unus erat. Cũ

Expanded text:
et similitudinem nostram . Qui faciendum decernunt tres set similitudinem nostram . Qui faciendum decernunt tres sintulit: Et fecit Deus hominem ad imaginem et similitudinem Dei . Ut ergo Trinitatem agnoscas, pluraliter dictum est, Faciamus; et ut hanc Trinitatem unum Deum esse non nescias, adjecit singulariter, Et fecit Deus hominem. Et iterum, Non est bonum hominem esse solum; faciamus ei adjutorium simile sibi . Ecce et hic pluraliter dicitur, faciamus. In consequentibus autem singulariter infertur, et fecit Deus hominem ad imaginem Dei: masculum et feminam creavit eos In consultatione tres, in opere unus refertur; ut non diversitas voluntatis, sed unitas appareat potestatis. XLIII. Et iterum: Visus est Deus Abrahae, ad quercum Mambre aspexit; et ecce tres viri steterunt ante ipsum, et procidens adoravit, dicens: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ne transieris servum tuum . Ecce et unus dictus est apparuisse, et tamen tres erant; et licet tres essent, tamen unus erat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Rustra insus es nodis
ut ubi uidetur in solubilibꝰ uerboꝵ texere retia. non
intelligens neq ꝓspitiens te quoq his obiectionum ten¬
dicłis posse inuolui. Nam quia michi de trib intendis:
hanc tibi de duob refero questionum. Si unum dm̃ co¬
lis. & non est alius p̃ter eum. quomꝰ duos ad cultum ue¬
nerationis inducis : ꝓfitendo enim patrem dm̃ & filiũ
dm̃: aut biꝑtitum dm̃i. aut duos diuersos conuinceris
ꝓfiteri. ac ꝑhoc gemine diinitati impium exhibes fa¬
mulatum. dicente dño. Non potestis duobus dñis seruire.
S ne ego quidem temeritatis notam incurram. si te de
ꝓfessione diuina pari questione constringam. cuius p̃ci¬
pua ueneratio silentium magis quam callidas ex igit
questiones: illuc michi necessario uideo festinandũ at
itres unum eẽ & unum tres eẽ & sinon ratione qua hõ
sum. tamen auccoritate ꝑdoceam. Ipsam itaq trinitatẽ
audiamus dicentem. faciamus hominem adimaginem

Expanded text:
rustra visus es nodis ut tibi videtur insolubilibus verborum texere retia; non intelligens, neque prospiciens, te quoque his objectionum tendiculis posse involvi. Nam quia mihi de tribus intendis, hanc tibi de duobus refero quaestionem. Si unum Deum colis, et non est alius praeter unum, quomodo duos ad cultum venerationis inducis? Profitendo enim Patrem Deum, et Filium Deum, aut bipartitum Deum, aut duos diversos convinceris profiteri, ac per hoc geminae divinitati impium exhibes famulatum; dicente Domino: Non 181 potestis duobus dominis servire Sed ne ego quidem temeritatis notam incurram, si te de divina professione pari quaestione constringam; cujus praecipua veneratio silentium magis quam callidas exigit quaestiones. Illuc mihi necessario video festinandum, ut tres unum esse, et unum tres esse, et si non ratione qua homo sum, tamen auctoritate perdoceam. Ipsam itaque Trinitatem audiamus dicentem: Faciamus hominem ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ uos miti fecł̃is
pacta indeclinabili sententia seruare non dubito quibus
id nobis inuicem non consensisse uidemini ut unius sub¬
stantie uł trium substantiarum ꝓfessionem ex diuina¬
rum consequentia litterarum luculento disputationis
xamine comꝓbetis: omissa scił questione documentoꝵ puri
uocabuli atꝙ. ꝓpͥe positi exgentis. idiam nunc ipsuis placiti ratio
poscit ut cuncta humane argumentationis cauillatione re¬
mota de sacris diuinarum auctoritatum uoluminib pa¬
tris a filii de sp̃s sci aut unam aut diuersas doceatis ẽẽ substã¬
tias. Ad quam rei ꝓbationem. non tantum ut opinor mea.
s cunctoꝵ pene mortalium mens ita est pendula expectatio¬
ne suspensa: ut si tanti negotii merita panderentur. sine
ullius comperendinatione uel alicuius momienti intercape

Expanded text:
m vos initi foederis pacta indeclinabili sententia servare non dubito, quibus id vobis invicem concessisse videmini, ut unius substantiae, vel trium substantiarum professionem, ex divinarum consequentia litterarum luculento disputationis examine comprobetis; omissa scilicet quaestione, documentum puri vocabuli atque proprie positi exigentis, id jam nunc ipsius placiti ratio poscit ut, cuncta humanae argumentationis cavillatione semota, de sacris divinarum auctoritatum voluminibus, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, aut unam, aut diversas doceatis esse substantias. Ad quam rei probationem, non tantum ut opinor mea, sed cunctorum pene mortalium mens ita est pendula exspectatione suspensa, ut si tanti negotii merita paterentur, sine ullius diei comperendinatione, vel alicujus momenti intercape
Abbreviated transcription (Latin):
ene sollertissima mentis at¬
tentione ut pote tugilantissimus cognitor. cautiorib uteris
ꝓuisionib. Nam mͥ ememoria pene elapsum fuerat hoc ar¬
ticłm questionis. Edicat igitur athanasius. quomͦ sinaturalit
genuit filium pat̾: nature necessitatibꝰ non teneatur ob¬
strictus. ubi non uoluntas s us nature copiam tribuit ge¬
nerandi. Necesse est enim ea que naturalib aguntur motibꝰ
libera eẽ non posse. tantoq patrem in sue uoluntatis effectu
minus liberum: qͣnto & nature sue iura dñantur.
Athanasiꝰ d.

Expanded text:
ene solertissima mentis intentione, ut pote vigilantissimus cognitor, cautioribus uteris ovisionibus. Nam mihi e memoria pene elapsum fuerat hoc articulum quaestionis. Edicat igitur Athanasius quomodo, si naturaliter genuit Filium Pater, naturae necessitatibus non teneatur obstrictus; ubi non voluntas, sed vis naturae copiam tribuit generandi. Necesse est enim ea, quae naturalibus aguntur motibus, libera esse non posse, tantoque Patrem in suae voluntatis affectu minus liberum, quanto et naturae 162 suae jura dominantur. Athanasius d
Abbreviated transcription (Latin):
non patatiuum non aerium. s corporeum. sensum ce
animam habentem. Ita uerum hominem ut uerum dm̃
intelligimus. ita uerum dm̃ hominem fuisse. nullo mͦ
ambigimus confitendum. Hunc eundem dnm̃ nr̃m
plato. crucifixum. &e scam sc̃ptiuas mortuum ce sepultũ.
&e scđm scͥpturas tercia die amortius resursurrexisse. assũp¬
tum in celis. sedere in dexteram patris. inde uenturum
iudicare uiuos & mortuos expectamus. In huius morte
& sanguine remissionem peccatoꝵ consecuturi: resus:¬
citandos nos ab eo in his corporibꝰ & ineadem carne in
qua natus est passus & mortuus &e resurrexit animã
cum hac carne. Accepturi ab eo aut uitam et̃nam ꝓ bo:¬
nis meritis. aut sententiam ꝓ peccatis et̾nam. hoc pla¬
cuit. Amen:
Explicit expositio fidei catholice. Incipit eiꝰ¬

Expanded text:
non putativum, non aereum, sed corporeum sensum et non putativum, non aereum, sed corporeum sensum et animam habentem: ita verum hominem, ut verum Deum intelligimus: ita verum Deum. ut verum hominem fuisse nullo modo ambigimus confitendum. Hunc eumdem Dominum noPilato, crucifixum, et secundum Scripturas mortuum et sepultum, et secundum Scripturas tertia die a mortuis resurrexisse: assumptum in coelis, sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos exspectamus, in hujus morte et sanguine remissionem peccatorum consecuturi: resuscitandos nos ab eo in his corporibus, et in eadem carne in qua natus est, passus, et mortuus, et resurrexit, animam cum hac carne accepturi ab eo, aut vitam aeternam pro bonis meritis, aut sententiam pro peccatis aeternam: hoc placuit. Amen. LIBER DECIMUS. Expositio fidei catholicae. AD THE
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ unum dm̃ ẽẽ confiteor. Nun sic unum quasi solitariũ.
neq eundem qui ipse sibi pater sit ipse filius. s pater uerus
genut filrum uerum. ut est. dm̃ de dõ. lumen de lumine.
uitam ex uita. ꝑfectum de ꝑfecto. totum a toto. plenum
apleno. Non creatum s genitum. non ex nichilo s ex patre.
umius substantie cum patre. Et sp̃m scm̃ uerum dm̃. non
ingenitum neq genitum. Non creatum non factium.
men dm̃ qui ex uno patre & totum qd̾ pater sit ds̃ natꝰ.
ce. filius & inpatre totum qd̃ ex toto genuit. filium ge¬
uuit pater. filiũ gen̾ans ñ minuit. nec amisit plenitudi¬
nis sue dĩtatem. Totum autem qd̃ ds̃ pat̾ est id eẽ filirim
ado natum certissime tenentes: cum spu scõ unum dm̃
descendit de celo: qui nusqͣm desierat eẽ in celo. Natum
de sp̃u sc̃o de uirgine maria. Uerbum caro factum non
amifit qd̾ fuerat: sed cepit ẽẽ quod non erat. Non demi¬
tatum dm̃:. s semꝑ manentem ce iam hominem natũ.

Expanded text:
m unum Deum esse confiteor. Non sic unum quasi solitarium, neque eumdem qui ipse sibi Pater sit, ipse Filius; sed Pater verus genuit Filium verum, ut est, Deum de Deo, lumen de lumine, vitam ex vita, perfectum de perfecto, totum a toto, plenum a pleno; non creatum sed genitum; non ex nihilo, sed ex Patre, unius substantiae cum Patre. Et Spiritum sanctum verum Deum; non ingenitum, neque genitum; non creatum nec factum, smen Deum, qui ex uno Patre, et totum quod Pater sit. Deus natus est Filius et in Patre totum quod est, totum genuit Filium. Pater Filium generans non minuit, nec amisit plenitudinis suae deitatem. Totum autem quod Deus Pater est, id esse Filium ab eo natum, certissime tenentes, cum Spiritu sancto unudescendisse de coelo, qui nunquam desierat 270 esse in coelo. Natum de Spiritu sancto, de virgine Maria. Verbum caro factum, non amisit quod fuerat, sed coepit esse quod non erat. Non demutatum Deum, sed permanentem, etiam hominem natum;
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosum unius eos substantie credere. scias me arri igno¬
rare non posse. Et hoc non humana opimone collectũ.
nec coniecturis & argumentis inuentum: s celestis doc¬
trine magisterio traditum demonstrabo.
Prob iudex dix̃.

Expanded text:
ligiosum unius eos substantiae credere, scias me, Ari, ignorare non posse; et hoc non humana opinione collectum, nec conjecturis atque argumentis inventum, sed coelestis doctrinae magisterio traditum demonstrabo. V. Probus judex dix
Abbreviated transcription (Latin):
Inosses inquantos
ꝑfidie errores unius substantie ꝓfessio uergat: nunꝗͣ
ꝓfecto inter patrem &e filium huius nominis faceres
mentionem. nec disputationem tuam quibꝰ dam in¬
terrogationum gradib incisam tali conclusisses arti¬
cło: ut adhunc eam impie ꝓfessionis decduceres finem:
Athanasiuis dix̃. Q

Expanded text:
nosses in quantos 103 perfidiae errores unius substantiae professio vergat, nunquam profecto inter Patrem et Filium hujus nominis faceres mentionem. Nec disputationem tuam, quibusdam interrogationum gradibus incisam, tali conclusisses articulo, ut ad hunc eam impiae professionis deduceres finem. Athanasius dixit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
dictus qui dicit fuit pater aliquando sine flio. fiat fiat:
Maledictus qui non confitetur ante omne omĩno pͥncipiũ
uel iitium semꝑ fuisse filium cum patre.fiat fiat. Male¬
immortalem diuinitatem filii dĩ eẽ. ñ confitetur. fiat fiat. Ma-¬
ceretur. fiat. fiat. Maledictus qui unitam dĩtatem patris
ledictus qui unitam dĩtatem in tres has ꝑsonas. eẽ. non confi¬
tetur. fiat fiat. Maledictus qui unitam ditatem uł plenitudi¬
nem diuine trinitatis indiuisam eẽ. non confitetur. fiat fiat.

Expanded text:
dictus qui dicit: Fuit aliquando Pater sine Filio. Fiat, fiat. dictus qui dicit: Fuit aliquando Pater sine Filio. Fiat, fiat. Maledictus qui non confitetur, ante omne omnino principium, vel initium semper fuisse Filium cum Patre. Fiat, fiat. Maleimmortalem divinitatem Filii Dei esse non confitetur. Fiat, fiat. Maceretur. Fiat, fiat. Maledictus qui unitam deitatem Patris,ledictus qui unitam deitatem in tres has personas esse non confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui unitatem plenitudinis divinae T
Abbreviated transcription (Latin):
hanc natuuitatem in comparabilem. factam aut creatam
uel conditam eẽ confitetur. fiat. fiat. Maledictus qui aduer-
sus inestimabilem hanc generationem dĩtatis aliquam
de factura eius credidit ꝓpͥe in confessionem afferre uobis
comparationem. fiat fiat. Maledictus qui uerum filium
dĩ ex uoluntate tantum dicit eẽ. & non potius de natiui¬
tuie fiat fiat. Maledictus qui dicit erat tempus qͣndo ñ
erat filius fiat fiat. Maledictus qui hanc ddĩ natuntatem
ex nullis substantiis phantasia eẽ confitetur. quod greci
exuconton appellant fiat fiat. Maledictus qui duunitatẽ
filii dĩ dicit initium habere de tempore ortum ex nichilo. no¬
men quasi adoptionis accessisse nuꝑ ex altero. fiat fiat.
Maledictus qui unum de uno. filium de patre uere na¬
tum non confitetur. fiat fiat. Maledictus qui impassi¬
biliter filium natum de patre non confitetur. fiat. fiat. Male¬

Expanded text:
hanc nativitatem incomparabilem, factam, aut creatam hanc nativitatem incomparabilem, factam, aut creatam vel conditam esse confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui adversus hanc inaestimabilem generationem deitatis, aliquam de factura ejus crediderit proprie in confessionem afferre vobis comparationem. Fiat, fiat. Maledictus qui verum Filium Dei ex voluntate tantum dicit esse, et non potius de nativitate. Fiat, fiat. Maledictus qui dicit. Erat tempus quando non erat Filius. Fiat, fiat. Maledictus qui hanc Dei nativitatem ex nullis exstantibus phantasma esse confitetur, quod Graeci ἐξ οὐκ ὄντων appellant. Fiat, fiat. Maledictus qui divinitatem Filii Dei dicit initium habere de tempore, ortum ex nihilo, nomen quasi adoptionis accessisse nuper ex altero. Fiat, fiat. Maledictus qui unum de uno, Filium de Patre vere natum non confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui impassibiliter Filium natum de Patre non confitetur. Fiat, fiat. Male
Abbreviated transcription (Latin):
qui unitum nomen scd̃m dĩtatem trinitatis eẽ ñ confitet᷑.
fiat. fiat. Maledictus qui in com̃tibilem diuinitatem filii dĩ.
id est nerbum dĩ sic incarne translatum uł mutatum ꝓficet᷑.
ut hoc mͦ desiuerit aut amiserit qd̃ iam pͥdem ante assũp¬
tionem hominis fuerit p̃sertim cum talis in homine p̾sen¬
ti tempore fuerit & sit qualem se semꝑ ante assumptionem
hominis una cum patre fuisse consciuerit. fiat fiat. Maledictꝰ
dõs aut tres substantias. aut tres sp̃s confitetur. fiat fiat. Ma¬
ledictus qui scdm singłas ꝑsonas tria nomina tantum di
capita inse coherentia. ut philosophi dicere consueuerunt.
aut unam ꝑsonam ẽẽ ꝓfitentur. fiat. fiat. Maledictus qui
Maledictus qui quem filium dicit. hunc eundem & patrẽ
confuse designat. fiat. fiat. Maledictus qui patrem natum.
aut incarnatum. aut passum ẽẽ confitetur. fiat fiat. Ma¬
ledictus qui in enarrabiliter filium uerum genitum de
substantia patris eẽ non confitetur fiat fiat Maledictus qͥ

Expanded text:
se non confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui inconvertibilem divinitatem Filii Dei, id est Verbum Dei, sic in carnem translatum vel mutatum profitetur, ut hoc modo desiverit, aut amiserit quod jam pridem ante a sumptionem hominis fuerit: praesertim cum talis in homine praesenti tempore fuerit, et sit, qualem se semper ante assumptionem hominis una cum Patre fuisse consciverit. Fiat, fiat. Maledictudeos, aut tres substantias, aut tres spiritus confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui secundum singulas personas tria nomina tantum discapita in se cohaerentia ut philosophi dicere consueverunt; aut unam personam esse profitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui iat, fiat. Maledictus qui quem Filium dicit, hunc eumdem et Patrem confuse designat. Fiat, fiat. Maledictus qui patrem natum, aut incarnatum, aut passum esse confitetur. Fiat, fiat. Maledictus qui inenarrabiliter Filium vere genitum de substantia Patris esse non confitetur. Fiat, fiat. Maledictus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
larissimũ
fidĩ ur̃e inditium date. & quemadmodum credatis recenti
ꝓsecutione signate: quo possit ad normam ꝓposite confessi¬
onis disputationis quoq materia coaptari
Athanasiꝰ dix̃.

Expanded text:
larissimum fidei 135 vestrae indicium date, et quemadmodum credatis recenti prosecutione signate, quo possit ad normam propositae confessionis disputationis quoque materia coaptari. Athanasius dix
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum sabellius capiat: Quia ut se impietate sabelliana
exuat: quem unum dicit. tres eẽ affirmat. S ne ego eum
intribus teneam reum: de trib nescio quo artificio unum
conflat. Iam si aliquam ueri similem hec fides habet rati¬
onem: equitatis tue est iudicare optime ꝓbe.
dex dixit. O

Expanded text:
ut eum Sabellius capiat? Quia ut se impietate Sabelliana ut eum Sabellius capiat? Quia ut se impietate Sabelliana exuat, quem unum dicit, tres esse affirmat. Sed ne ego eum in tribus teneam reum, de tribus nescio quo artificio unum conflat. Jam si aliquam verisimilem habet haec fides rationem, aequitatis tuae est judicare, optime Probe. dex dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
quos nescio qua coagulatione ꝑmixtos &e counitos inuñ
dm̃ redigerat: iterum eos separatos triformes ostendit di¬
cens. Et hic unus ds̃ trinitas est. Uide siuales oro te in audi¬
ta hec & inuisa pessime imaginationis uestigare portenta
Ego enim comprehende nequeo. quemadmodum sit ds
nunc unus. ninc triꝑtitus. nunc extribus in uno confu¬
sus. nunc ex uno intrib distinctus. nunc compositione
quadam ex partibus conformatus. nunc diriuatione nescio qͣ
ex uno iterum in partes diuisis. Aut enim tressunt extan¬
tes in sua substantia ꝑsone. & ꝑmisceri non debent ne sta-¬
tum ꝓpͥum ꝑdant. scdm meam magisq ueritatis sententiã :
aut siuna est ꝑsona. hoc ipsum simplicit᷑ fateatur. & lib̾e
in sabellii transeat dogia. Nam quid opus est ad illuden¬
dam ueritatem diuersis formis & imaginib uariari. &
sic sabellium fugere ut in me incurrat. sic ame refugere.

Expanded text:
quos nescio qua coagulatione permistos et counitos in unum quos nescio qua coagulatione permistos et counitos in unum Deum redegerat, iterum eos separatos triformes ostendit, 180 dicens: Et hic unus Deus Trinitas est. Vide, si vales oro te inaudita haec et invisa pessimae imaginationis vestigare portenta. Ego enim comprehendere nequeo, quemadmodum sit Deus nunc unus, nunc tripartitus; nunc ex tribus in uno confusus, nunc ex uno in tribus distinctus; nunc compositione quadam ex partibus conformatus, nunc derivatione nescio qua ex uno iterum in partes divisus. Ait enim, Tres sunt exstantes in sua substantia personae, et permisceri non debent, ne statum proprium perdant; secundum meam, magisque veritatis sententiam, ait: Si una est persona, hoc ipsum simpliciter fateatur, et libere in Sabellii transeat dogma. Nam quid opus est ad illudendam veritatem, diversis formis et imaginibus variari; et sic Sabellium fugere, ut in me incurrat; sic a me refugere,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat quid amplius habere possit qui ds̃ est
uanquam sit sermo omĩs contradictioni obnoxius. &
uelut quodam responsionis clipeo obiectionum tela re-¬
pulsa frustrentur: tamen istam quam nunc intendimꝰ
questionem. quantacunq athanasius ingenii subtilita¬
te conetur eludere. nunquam ualebit non dicam totam.
s ne ullam quidem eius particłam rationabilibus dissol¬
quam euidentius ualuit demonstrare. Esto tamem. ut
ei contra rerum ueritatem concedam obhoc sp̃m scm̃ dm̃
ꝓfessionis uidetur conditione introducere. ut ꝑhoc nos
ad id unde digressi fueramus multoꝵ dõꝵ errorem. qͦdam¬
inͦ reuocare incipiat. Uelim optime iudex si tamen possi¬
bile sit dep̃hende nouum istum artis sue egregium ma¬
gistrum. solutis p̾stigioꝵ fraudib conuenientrum ocłos
illudentem. Ut enim trium dõꝵ confessionis ꝑicłm eua¬
dat. subito eos utitres unus appareat. in comp̃hensibili
phantasmate conflat dicens. S hi tres unus ds̃. Rursus

Expanded text:
ostendat quid amplius habere possit qui Deus est. XLI. Arius dixit: Quanquam sit sermo omnis contradictioni obnoxius, et, velut quodam responsionis clypeo, objectionum tela repulsa frustrentur, tamen istam quam nunc intendimus quaestionem, quantacunque Athanasius ingenii subtilitate conetur eludere; nunquam valebit, non dico totam, sed ne ullam quidem ejus particulam rationabilibus dissolquam evidentius valuit demonstrare. Esto tamen, ut ei contra rerum veritatem concedam ob hoc Spiritum sancprofessionis videtur conditione introducere; et per hoc nos ad eum unde digressi fueramus, multorum Deorum errorem quodamodo revocare incipit. Velim optime judex si tamen possibile sit deprehendere novum istum egregium artis suae magistrum, solutis praestigiorum fraudibus, convenientium oculos illudentem. Ut enim trium deorum confessionis periculum evadat, subito eos, uti tres unus appareat, incomprehensibili phantasmate conflat, dicens: Sed hi tres, unus Deus. Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
tam ualide & certe ꝓsecutioni arrius nisus fuerit obiuiare:
certum est eum non rationem sequi. s ꝑ uerboꝵ irrationa-¬
bilium campos effrenatius euagari qui usq nunc trium
substantiarum rationem ut suꝑius fassus est sicut atha
nebuloꝵ caliginem circumiens. assertionem suam nequi¬
uerit demonstrare:
Araius dixit. N¬
Unquid quia ex
diuinis oracłis athanasius nescit quibusdam articłis filiũ
unius substantie & patri coequalem eẽ ausu temerario iuisu
est affirmare &e sp̃m qui patris &e filii minister est isdem
debet equali confessione conferre. cum ipse filius dicat.
& uiuetis: Nunquid is qui apatre mittitur uel ꝓcedit eisdẽ

Expanded text:
tam certae prosecutioni Arius nisus fuerit obviare, certum est eum non rationem sequi, sed per verborum irrationabilium campos effrenatius evagari, qui usque nunc trium substantiarum rationem, ut superius fassus est sicut Athanebulosam caliginem circumiens, assertionem suam nequiverit demonstrare. Arius dixit: Nunquid quia ex divinis oraculis Athanasius, nescio quibus articulis, Filium unius substantiae et Patri coaequalem esse, ausu temerario visus est affirmare, et Spiritum qui Patris et Filii minister est, iisdem debet aequali confessione conferre? cum ipse Filius dicat: et vivetis . Nunquid is qui a Patre mittitur vel procedit, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
uantum facultatem ꝑcipiende rationis hu-¬
mani sensus capacitas prestat plenissime reor athanasium
suꝑioris questiuncłe nodosa totaq scrupulose opinioniᷤᷤ
ambigua. inquib nr̃a herebat intentio: penitus amputas¬
se. Si hoc ipsum etiam arrio claruit: edicat aꝑtius. &e de
his ad alia si tamen adhuc aliqua suꝑẽẽ putatis tandem ali¬
quando transeatur: quo celerius ualeamus oꝑis huius ter¬
minare negotium:
sensu sagacissimo summatim particłatimq questionum
ame ꝓpositarum dicta rimeris: ꝓfecto reppies athanasiũ
non ad omnia dedisse responsum. ꝓbus¬
ꝓbus uidex dixit.

Expanded text:
uantum facultatis percipiendae rationis humanae sensus capacitas praestat, plenissime reor Athanasium superioris quaestiunculae nodosa, tota scrupulosae opinionis ambigua, in quibus nostra haerebat intentio, penitus amputasse. Si hoc ipsum etiam Ario claruit, 174 edicat apertius; et de his ad alia si tamen adhuc aliqua superesse putatis tandem aliquando transeatur, quo celerius valcamus operis hujus terminare negotium. ente pervigili, et sensu sagacissimo summatim, particulatimque quaestionum a me propositarum dicta rimeris, profecto reperies, Athanasium non ad omnia dedisse responsum. Probus judex dixit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatur filii natuitas. ex dĩ patris utero ꝓcessisse descri¬
bitur. tuuero filium ex maria initium accepisse testaris. fõ
tinus dixit. S

Expanded text:
destinatur Filii nativitas, ex Dei Patris utero processisse describitur; tu vero Filium ex Maria initium accepisse testaris. XIV. Photinus dixit: S
Abbreviated transcription (Latin):
Non similiter uniuersa ex dõ extiterunt. uel genita sunt
sicut filius. Aliter enim filius. aliter extitit creatura. At¬
Athana

Expanded text:
Non similiter universa ex Deo exstiterunt, vel genita sunt sicut Filius. Aliter enim Filius, aliter exstitit creatura. Athana
Abbreviated transcription (Latin):
diuiditis. & unitam oꝑationem in factura ẽẽ negatis :¬
Cur legitis uas electionis dixisse. ex dõ coram dõ in xp̃o lo¬
moy sen indicasse & dixit ds̃. & fecit ds̃. & benedixit ds̃. si hoc unitũ
nomen diuinitatis uniter oꝑatum fuisse non accipitis: Int̾.
taq quemadmodum multifarie unitum nomen trinita.¬
dis michi palam fecisti. si gͦ & om̃ia untter sic fecerunt. hec
dia de auctoritate ut adhuc iure confirmes postulo. Resp̾.¬

Expanded text:
dividitis, et unitam operationem eorum in factura esse negatis? Rdividitis, et unitam operationem eorum in factura esse negatis? Rnon legistis Apostolum dixisse, Ex Deo, coram Deo, in Christo loMoysem indicasse, Et dixit Deus, et fecit Deus, et benedixit Deus , si hoc unito nomine divinitatis uniter operatum fuisse non accipitis? Interrogatio. Itaque quemadmodum multifarie unitum nomen Trinitatis mihi palam fecisti: si ergo et omnia uniter sic hi fecerunt, haec dicta de auctoritate ut adhuc jure confirmes postulo. Resp
Abbreviated transcription (Latin):
iunitatis : Rogo quemadinodum septiformem hunc unitũ
sapientie & intellectus. spm̃ consilii & uirtutis. sp̃m scientie
ce pietatis. sp̃m timoris dĩ in manu impositionis chrisme cõ-¬
sequi merentur. quem de unita plenitudine diuinitatiᷤ
nas impleuit cor tuum ad mentiendum sp̃ui scõ. & sic
clitus sp̃s. cur sibi tantam auctoritatem p̃sumat ad discipłoᷤᷤ
dicens segregate michi paulum & barnabam quos elegi
in opus ministerii in quo assumpsi eos : Uides quia ds̃ est
qui segregauit & qui elegit inopus ministerii. in quo &
assumpsit eos: Rogo quemadmodum hec unita plenitu¬
do diuine trinitatis auobis diuiditur. cum unus in uno
aut certe unus inutrisq consistere inter se declarentur.
Rogo ubiuna fides ẽẽ ostenditur sempiterne trinitatis¬
si apud uos uniter eẽ non accipitur : Cur legitis ex ipso &
ꝑ ipsum & in ipso. suinitatis nomen indĩtate trinitatis

Expanded text:
vinitatis? Rogo, quemadmodum septiformem hunc spiritum vinitatis? Rogo, quemadmodum septiformem hunc spiritum sapientiae, et intellectus, Spiritum consilii, et virtutis, Spiritum scientiae, et pietatis, Spiritum timoris Domini in manu impositionis chrismae consequi merentur, quem de unita plenitudine divinitatis nas implevit cor tuum ad mentiendum Spiritui sancto? Eclitus Spiritus, cur sibi tantam auctoritatem praesumebat ad discipulos, dicens: Segregate mihi Paulum, et Barnabam, quos elegi in opus ministerii in quo assumpsi eos ? Vides quia Deus est qui segregavit, et qui elegit in opus ministerii, in quo et assumpsit eos. Rogo, quemadmodum haec unita plenitudo divinae Trinitatis a vobis dividitur, cum unus in uno, aut certe unus in utrisque consistere inter se declarentur? Rogo, ubi una fides esse ostenditur, si sempiterna Trinitas apud eos uniter esse non accipitur? Cur legitis, Ex ipso, et per ipsum, et in ipso si unitatis nomen in deitate Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nus lanoꝵ assertio qui sic sentiunt ut ubi nomina in ꝑso¬
nes. inclicant. ibi simul cum ipsis nominib & singłas uel di¬
uersas substantias eẽ ꝓnuntient. ut unitatem in concordiã
tanttim earitatis eẽ assignent ce non potius inunita ple¬
uipatine diuinitatis. Et quid amplius adhec ut unitati
dicendo ascͥbunt. ut ueram unitatem diuinitatis diuidant.
Qui ubi nomina tantun in ꝑsonis deb̃ent discernere: ibi
simul cum ipsis nominibus. & tres naturas diuersas di-¬
stingunt Qd̾ absit a nob̃ ne ipsam blasphemiam admit¬
tamus: cum unum nomen dĩtatis intruitate uniter di¬
ctum accipiamus. ꝑ qd̃ & remissam peccõꝵ baptismo oꝑan.¬
te suscipimus. nomina uero tantum mͦ singła in ꝑsonis ꝑfecte
distinguamus. Rogo ubi uincłm fidĩ inuenitur apud eos.
si ibi substantie unitatis nomen intrinitate non tenetur :
Rogo quomͦ tres unum sunt. si diuersa inutrisq est natura di¬

Expanded text:
Arianorum assertio, qui sic sentiunt, ut ubi nomina in persoArianorum assertio, qui sic sentiunt, ut ubi nomina in personis indicant, ibi simul cum ipsis nominibus, et singulas vel diversas substantias esse pronuntient, ut unitatem in concordia tantum caritatis esse assignent, et non potius in unita plenitudine divinitatis. Et quid amplius ad haec? ut unitati dicendo ascribunt, ut veram unitatem divinitatis dividant; qui ubi nomina tantum in personis deberent disimul cum ipsis nominibus et tres naturas distinguunt; quod absit a nobis ne istam blasphemiam admittamus: cum unum nomen deitatis in Trinitate uniter dictum accipiamus, per quod et remissa peccatorum baptismo operante suscipimus, nomina vero tantummodo singula in personis perfecte distinguamus. Rogo, ubi vinculum fidei invenitur apud eos, si substantiae unitatis nomen in Trinitate non tenetur? Rogo, quomodo tres unum sunt, si diversa in utrisque est natura di