comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rieti nom̃ species dedit de ariete.u¬
eo qd̾ cũ impetu. impigit iurõ
iñ modũ arietũ pugnantiũ. ualide
enĩ ac nodose arboris capd fereo uestĩ
eaq suspensa funib multoꝵ manu
ad murũ impellit᷑. deinde retrorsũ dic¬
ta maiori impetu destinat᷑. sicq cre¬
bris ictib concussũ muri latꝰ cedit.
cauatũq irrumpit. ac fenestrã fa¬
cit. Contra impulsũ aerietis reme¬
diũ ẽ. saccus paleis plenus. & in eỹ
ictus arietis inlisus mollitur. Du¬
riora eñ molliorib facilius cedt̃.
plutei sunt crates corio crudo intex¬
te que in oyere faciendo hosti obici¬
unt᷑. musculus cuniculo similis fit
quo murus ꝑfodit᷑. exquo et appellat᷑.
quasi murusculus: De clipeo.x.
lipeus ẽ scutũ. maius dr ab eo
qd̾ cliyet id est celet. corpꝰ. peri¬
n nopꝰ positꝰ enĩ sua defensione ab ha¬
stis et iaculis corpꝰ munit. Clipeus ã
peditũ ẽ. scutũ equitũ. Scutũ appel¬
latum eo qd̃ ex se excuciat teloꝵ ictõ

Expanded text:
rieti nomen species dedit, eo quod cum impetu impingit murum, in modum arietum pugnantium; valide enim ac nodose arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus, multorum manu ad murum impellitur. Deinde retrorsum dta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. § 12 De clypeis. Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus periν. Oppositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥq ex sũma quiete facile concitet᷑. ut
excitã festinatione ñ difficile teneat.¬
Motꝰ aut̃ẽ equi in aurib intelligit᷑.uir¬
tus in menbͥs trem̃tib. Color hic p̾ci.¬
pue hic expectãt. badius. aureꝰ. roseus
mirteus. ceruleᷤ. giluus. glaueꝰ. scutu¬
latꝰ. canꝰ. candidꝰ. aibꝰ. guttatꝰ. niger. Se¬
q̃nti autẽ ordine uariꝰ ex nigro uarioq
distinctꝰ. reliquus uarius color. uł cine.¬
rius deterrimꝰ. Badiũ autẽ antiqͥ uadi.¬
ũ dicebant: qd̾ int̾ cetera animalia for¬
tius uadat. Ipse ẽ et spadis quẽ feni¬
catum dñt. Et dictꝰ spadis a colore
palme quẽ siculi spadican uocãt. Gla¬
uc̃ꝰ uero ẽ ueluti pictos oculos hñs
et qͦdam splendore ꝑfusos. Nam gla¬

Expanded text:
quique ex summa quiete facile concitetur, vel quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile teneatMotus autem equi in auribus intelligitur, virtus in membris trementibus. 48. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro, badioque distinctus; reliquus varius color, vel cinereus deterrimus. 49. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. 50. Glaucus vero est, veluti pictos oculos habens, et quodam splendore perfusos; nam gla
Abbreviated transcription (Latin):
loris affectum sentire. Unde. incentau.¬
ris equoꝵ et hominũ nat᷑a mixta ẽ. So¬
lent oe ex equoꝵ uel molestia. uł alacͥ¬
tate euentum fut᷑m dimicaturi colli
gere. Etas longeua eqͥs ꝑsicis: ugni¬
cis. et pyroticis. ac siculis. manms
ultra quinqͣginta. breuior aũ spanis.
ac numidis. et gallicis. freqñs opinio
ẽ. Ingñosis equis ut aiunt uet̾es qͣtu¬
or expectant᷑. forma. puscͥtudo. merit̃.
atq color. formã: ut sit ualidũ corpꝰ.
⁊ solidũ robori. conueniẽs altitudo.
pusomne musculoꝵ densitate no¬
dosum. pes siccus et cormi concauo
solidat᷑. Pulcritudõ ut sit exignũ
capud. ⁊ siccũ pelle ꝓpe ossib ad he¬
rente. aures breues ⁊ argutȩ. oculi
magni nares patulȩ. erectacerux.
com̃a densa et cauda. ungulaꝵ soli¬
ditas. fixa rotunditas. Meritũ: ut
sit animo audax. pedib alacer. trem¬
tib m̃bris. qd̾ ẽ fortituoiis inditiũ

Expanded text:
loris affectum sentire. Unde et in Centauloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimgere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epiroticis, ac Siculis, in annis ultra quinquaginta; brevior autem Hispanis, ac Numidis, et Gallicis, frequens opinio est. 45. In generosis equis, ut aiunt veteres, quatuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum, atque color. Forma, ut sit validum corpus, et solidum, robori conveniens altitudo, pus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. Pulchritudo, ut sit exiguum caput, et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium,
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt. nascentib mascłis relant &e tes¬
ticulos eoꝵ morsu detruncãt. qũ carẽ.¬
tes matres eos insecretis locis ocultãt.
Asinos archaditos dictos. eo qt̃ ab ar¬
chadia pͥmũ uecti st̾ alti et magni.
Mmor autẽ asellus onagro plus neces¬
Saris ẽ. qr et laborem tolerat. oe ne¬
gligentiã ꝓpemodũ ñ recusat. Eq dic
ti qd qͣndo quadrigis iungebant᷑ eqͦ¬
bant᷑. pares q forma et similes cursu
capulant᷑. Cabaltus a pede cauo dictꝰ.
ꝓpt̃ qd̾ gradiens ungula imprecsa
terrã concauet qd̾ reliqua ammalia
ñ hñt. Inde et sompes qd̾ pedib sonet
Uiuacitas equoꝵ multa. Exultãt enĩ
i campis. odorant᷑ bellũ excitant᷑ sono
tube ad p̾lium uoce accensi ꝓuocant᷑
tant cũ uicerint. Quidã hostes ĩ bello
sencũt adeout adũsarios morsu petãt.
uorso nullũ recipiũt. interfectis uł mo¬
rientib dñi multi lacrimas fundt̃. So¬
lũ enĩ equũ ꝓpt̾ hominẽ lacrimari. do¬

Expanded text:
aesunt. Nascentibus masculis zelant et tesaesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursumtant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et do
Abbreviated transcription (Latin):
ut breuiores fiant et humiles accu.¬
bant. qr greci cami humile.⁊bre¬
enĩ uerbo gͥco curiũ sig̃cat. hos licet
alie regiones mittãt. Sed arabia płi¬
mos. diffeit autẽ s. Nam arabici bi
bina tubera indorso hñt. reliquaꝵ
regionũ singła. Dromeda geñ came¬
loꝵ ẽ minoriꝰ qͥdem stature. sed ueloci.¬
oris. Unde et nom̃ ht̃. Nam dromos
grece cursus et uelocitas appellat᷑. Cen.¬
tũ enĩ et ampliꝰ milia una die ꝑgere
solet. Qd̾ animal sic̃t bos ruminat &¬
ouis et camelus. Ruminatio autẽ die¬
ta ẽ arumine eminente gutturĩ par¬
te. ꝑ quã dimnesꝰ cibus a certiᷤ reuocat᷑
ammalib. Asinꝰ et asellus a sedendo di.¬
conuemiebat. Ideo hoc amimnal sũpsit.
q̃m priqͣm equos caꝑent hoĩes binc
p̃sidere cepert. animal qͥdem tardũ.
&e nulia rõne renitens. statĩ ut uoluit
magnos. et indomitos &r in deserto ua¬
gantes. Singłi autẽ feminarũ g̃gibꝰ p̃¬

Expanded text:
ut breviores et humiles fiant, accuut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breenim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus cameest, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo diconveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulmagnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq iuuenc̃ ĩmolabat᷑. numꝗͣ taurꝰ.
Nam inuictimis &ẽ etas confid̾abat᷑. Ta¬
Indicis tauris color fuluns ẽ. uolucris
flectunt flexibilitate qua uolt̾. tergidy.¬
ricia om̃e telũ respuunt. inmiti ferita¬
Ad crura palearia dñr a petia ip̃a. qͣsi
pellearia. qd̃ ẽ signũ generos itatis ĩ
boue. Boum insociis exinna pietas.
Nam alt̾ alfm inquirit. cũ qͦ ducera a¬
ratra consuenit. et freq̃nti mugitupi¬
um testat᷑ affectũ: si forte defecerit. Uac¬
cadicta qͣsi boaca. ẽ enĩ ex qͣlitate mo.¬
biliũ nominũ. sict̃ leo leena. draco.
dracena. uitulꝰ it uitula a uiridita¬
te uocati st̃. id ẽ etate uiridi sict̃ et
nxam. Nam enixa uuenca ẽ ut uac¬
cã. Bubali uocati ꝑ diriuatonẽ qd̾ sĩt
similes boum ad eo indomiti. ut pre
feritate iugum ceruicib si recipiat. hoᷤ
affrica ꝓcreat. Uri agrestes boues st̃
ingermania. hñtes cornua intm̃ ꝓ
tens a. ut regus mensis insignicapa:¬
causa nomn dedit. siue qndo oñantur.

Expanded text:
abatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. TaIndicis tauris color fulvus est, volucris flectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritaad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si forte defecerit. 44 31. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. 32. Vitulus, et vitula, a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut ixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacausa nomen dedit, sive quod quando onerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sint apta armis. to ẽ bello. uł qd̾ in
armis bis utim᷑. Alii armenta tm̃boneᷤ
armenta equoꝵ et boum st̃. gregeᷤ uͦ:
capraꝵ et ouiũ. Ouis molle pecus la¬
nis. corpore merme. ammo placidũab
oblatione dictũ eo qd̾ apud uetereᷤᷤ mnicio¬
dam bidentes uocant easq int̾ octo dẽ¬
tes dduos alciores hñt. quas maxime
gentiles insacrificio offerebãt. uen

Expanded text:
quod sint apta armis, id est, bello, vel quod his in quod sint apta armis, id est, bello, vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum, eo quod apud veteres in initio nodam bidentes vocant, eo quod inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
t. que ddũ simitia pecorib tñ sub cura
humana ñ st. ut cerui dãme. onagri.
ncet᷑a. Sed neq bestiȩ st ut leones neq
ium̃ta ut usus hominũ iuiuare pꝰsĩt.
Pecus dm̃s om̃e qd̃ humana effigie
et lingua caret. ꝓprie autẽ pecoꝵ no¬
sn his animalib a cõmodari solet q̃ st̃
aduescend̾ apta. ut oues et sues. aut
inusu hominũ cõmoda ut equi ⁊ bone.
Disfeit autẽ inter pecora. & pecudes. slã
aĩalium pecora dixeit᷑. pecudes autẽ
illa ammalia tm̃: q̃ edunt᷑. qͣsi pecuedeᷤ.
G̃ñalit᷑ autẽ omne animal peccus apã¬
cendo uocat᷑. lumenta nõia inde traxe¬
it̃. qd̃ nr̃m laborẽ uł omiis suo adiuto.¬
rio subuectando. uł arando uiuẽti Nã
bos carpenta trahit. et durios imãs t̃¬
re glebas uomere nertit. Equus ⁊ asmꝰ
portant onera et hominũ in gͣdiendo
laborẽ temꝑant. Unde ⁊ ium̾ta appellã¬
turab eo qd̃ iuuãt homines. St enĩ mag¬
naꝵ uiriũ animalia. Idem qͦq arm̃ta. ł¬

Expanded text:
 dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae et onagri, etc.; sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumenta, ut usus hominum juvari possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magna
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ enĩ in excelsis montib. ⁊ qͣmuiꝰde
longinqͦ uident tñ hoies qͥ ueniũt. Ce¬
dem autẽ et capree idem ibices qͣsi abi.¬
ces eo qd̃ instar aiũ ardua ⁊ excelsate¬
neant. et insublime inhabitent. ita ut
de sublimitate uix humanis obtutib
tris altissimis cõmorant᷑. Ut si qͣndo fe¬
rarũ uł hominũ ad sisitatẽ p̾senserĩt.
dealtissimis saxoꝵ cacuminib sese p̃¬
cipitanteᷤ insuis se cornib illesa sus¬
ẽ acornib. Cerasta enĩ grece cornua di¬
cunt᷑. hii serpentũ immici cũ se gͣna.¬
tos infirmitate ꝑsensernt spũ nariũ
eos extrahunt de cauernis. et suꝑata
excuciũt acceptas sagittas. mirant᷑
autẽ sibilũ fistulaꝵ rectis aurib aco¬
te audiũt: submiesis nicħ. si qͣndo in¬
mensa flumina uł maria trãsnatãt. ca¬
pita clunib p̾cedentiũ suppoñt: sq ĩ¬
uicẽ succedentes: nullũ laboris ponduᷤ
senciuĩt. Tragelafi ã greci nominati qͥ
dũ eadẽ syecie sint ut cerui: ullosos

Expanded text:
ntur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus tris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa susest a cornibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superatexcutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos
Abbreviated transcription (Latin):
mulus. Mulus autẽ ex greco tractũ
tus tardas molendo ducit ingiro mo¬
las. ludei asseit qd̃ anaa nepos esau
equaꝵ greges ab asinis in deserto ip̃e
nagros qͦq obhoc admiesos eẽ ad a¬
sinas. et ipsos istius modi reppiese ꝯ¬
cubitũ. ut uelocies inex his asmi
nascerent᷑. Industria quippe hũadi.¬
u̾sum aminal in coitu coigit. sicq ad¬
ulterma cõmixtõne. genus alid̃ rep.¬
perit. sic̃t et iacob ccͥ nat᷑am coloꝵ
similitudines ꝓcurauit. Nã taleᷤ fetꝰ
oues ipsiꝰ concipiebãt. qͣles umbraᷤ a¬

Expanded text:
mulus. Mulus autem a Graeco tractum mulus. Mulus autem a Graeco tractum tus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse nagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, q
Abbreviated transcription (Latin):
ra luce ꝑfusꝰ. Canus dictꝰ. qi excandi¬
do colore. et nigro ẽ. Scutulatꝰ u̾o uo¬
catꝰ ꝓpter orbes quos hñt candidos
inter purpuras. Uarius qd̃ uias hãt
albam: calidi. Cerumꝰ ẽ qͣm uulgo ga.¬
uronẽ dñt. Eranẽ idem uulgꝰ uocat
qd̃ ĩ modũ aetis sit coloris. Mirteꝰ ã
ẽ pressꝰ inpurpura. Dosinꝰ autẽ dictꝰ
ꝗd sit color eius de asino. ldem ⁊ cine.¬
reus. Sunt autẽ hii de agresti gñe orti.
quos equiferos uocamꝰ. et ꝓinde adur¬
banã. dignitatẽ transire ñ porst̃. Mau¬
ron inger ẽ. Nigrũ enĩ greci mauron
dnit. Mannꝰ uero eq̃ breuior ẽ que uul¬
go brunnitiũ uocãt. ueredos antiqͥ
dixer̃t qd̃ ueherent redas idẽ ducerẽt.
uel qd̃ uias publicas currant. ꝑ qͣs oe
redas ire solitum erat. Equoꝵ tria st̃
gña. Unũ gñosum pliis. ⁊ onerib ap¬
tum. Alt̾m uulgare. atq g̾gariũ ad
uehendũ. ñ ad equitand̾ aptũ. Terciũ:
dici̾t᷑ bigenerũ qd̃ ex diu̾sis nascit᷑ ut

Expanded text:
re perfusus. Canus dictus est, qui ex candido colore et nigro est. Scutulatus est dictus propter orbes quos habet candidos inter purpureos, varius quod vias habet albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
areos. io ẽ a marte uocatꝰ. Unde: apd̃ nos
ingregib mascłi mares dñr. siue qd̾
hoc peccus ãgentilib pͥmũ aris ẽ ĩmo¬
latũ. Aries qd̾ aris imponeret᷑. unde e
illuo. Aries mac̾tat᷑ ad arã. Agnũ qͣmqͣ¬
latini autẽ hoc nom̃ hr̃e putãt eo qd̾
pcetenꝰ animantib matre agnoscant
adeo oẽ ut si in magno g̃ge errau̾it stat
balato recognoseãt uocẽ parentis. Edi ab¬
ab edendo uocati. parui enĩ pinguissi¬
mi st᷑. et saporis iocundi. Unde. ⁊ edei
inde et eduliũ uocatur. hireͦ. Lasciuum
animal & petulcũ. & feruens semꝑ ad
cottũ. euiꝰ ocusi ao libidinẽ intransũ¬
sum aspituĩt. Unde et nom̃ trartt nã
iꝰ. natura adeocalidissima ẽ. ut adamã¬
tẽ lapidẽ quẽ nec ignis nec ferri ualet
domare mat̾ia solus huiꝰ cruor dissolurt.
Maiores hirri cinfii dñr. a flumine ci¬
infe in libia ubi grantes nascunt᷑. Ca¬
pros. & capreat a carpendis uirgultiᷤ qͥdã

Expanded text:
est, a Marte vocatus, unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. 40 Latini autem ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde et edere, unde et edulium vocatur. Hircus lascivum animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam ius natura adeo calidissima est ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam
Abbreviated transcription (Latin):
equaꝵ g̃gib fieri fertͣ. ut gñosos abi.¬
ciant equos. uisib concipientiũ qͦ eoꝵ
similes cociꝑe et creare possint. Nã
et columbaꝵ dilectores depictas por.¬
tant pulc̾umas columbã hisdẽ locis
quib ille ũsant᷑. quoꝵ rapiente uisy
similes gnent. Inde ẽ qd qͣdam gͣuidaᷤᷤ
mulieres iubent nullos intuen Fyis.¬
Simos ammaliũ uultꝰ. ut ce nocephales
et sumas. ne uisib occurrentes simileᷤ
fetus pariant. hanc enĩ feminaꝵ eese
nat᷑am. ut quales ꝑspexerĩt. siue m̃te ꝯ¬
ceꝑint. in extremo uoluptatis estu dũ
conciprãt talemet sobolẽ ꝓcreent. Etenĩ
ammal musu uenerio formas extrinse
do exequo et asina. Hibride ex apris et
porcis. Titirꝰ ex oue et huro. Musmo ex
capra et ariete. Eautẽ dux ggis. De bestiis

Expanded text:
equarum gregibus fieri fertur, ut generosos objiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas iisdem locis quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. De bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
lalectica ẽ disciplina
diffiniendi. q̃rendi &
disserendi potens. Docet enĩ in płib¬
t̾o. et uera & falsa diudicent. hanc
qͥdã pͥmi philosophi in suis dictõibꝰ hũe¬
it̃ Non tñ ad artis redrgere ꝑiciam. p̾hos.
aristotiles ad regulas qͣsdam ħ doct̾ne
argum̃ta ꝑduxit. et dialecticã nũ cupa¬
uit ꝓeo qd̾ in ea. de dictis disputat᷑. Nã
disciplinã dialectica sequit᷑: qr ĩ multiᷤᷤ

Expanded text:
alectica est disciplina,diffiniendi, querendi et disserendi potens. Docet enim in pdo vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduxit, et dialecticam nuncupavit pro eo quod in ea de dictis disputatur; nam disciplinam dialectica sequitur, quia in multi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi coram positus uultũ uiderẽ tuȩ
faciei. ideo nec ũbositate cari. & for
taosis temeritatẽ incurri. s ant hoc
liusti ꝑhumilitatẽ saltim tribuaᷤᷤ
ꝑtumultuantẽ imꝓbitatẽ. Ecce
quantũ audaciȩ dedit mͥ gr̃a ur̃e
beniuolentie. & iõ si quid in hoc dis¬
plicuerit: sͥ imputet que tm̃ amat
ut timorẽ tollat. Nam ꝑfecta cari¬
tas foras mittit timorẽ. Sp̃ali quoq
gr̃a fretus. sp̃ali qͦq dño inquo uireᷤ sc̃e
scđe curam et hoc filio tuo dño nr̃o
suggeras: ut illum illi loco p̾siciat. cꝰ
doctrie scitas: ceteris fit uite for¬
ma. hunc autẽ filiũ p̾sentẽ beatiꝰsime
potestatiur̃e ꝑ omĩa cõmendo. & tã
de his que hic suggessimꝰ quã ẽ de
his que suꝑquesti fum̃i eloqͥo nr̃o ꝑ

Expanded text:
quasi coram positus vultum viderem tuae quasi coram positus vultum viderem tuae faciei. Ideo nec verbositatem cavi, et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. 14. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet, quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae sericordiae curam. Et hoc filio tuo nostro domino suggeras, ut utilem illi loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, et tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
gnatio benignitatis ur̃e imperet no¬
bis: in id quod possumꝰ. et ualemꝰ t̾m
ut obsequio nr̃o utaris. ĩmo caritate
que deus ẽ ꝑfruaris. his gͥ expletis.
erant mͥ questiones de sacris diuiniᷤᷤ¬
q paginis. quaꝵ mͥ expõnem cordis
utri lumen aꝑiret. si tam̃ et nobis ui¬
bes resplendere. et diuine legis obseu¬
ra reserare. nec si ista que peto ꝑceꝑo.
de illis selebo. sed siuiam reseras ca¬
piende fiducie. cum in hac pͥma frõte
ñ me confoderis stimulis uerecundie
& ignauie meȩ locum dedis ueniȩ.
qͦdq diligebas qͣmlibet inmerito nõ
iusseris reꝓbare qi ignominiosũ ual¬
de uidet᷑ ac uile. si nec dum saciat᷑ qͥz
caritate ab eo quẽ amabat inuenit᷑
recedere. Obsequio autẽ mee seruito¬
tis dependo iuira salutis. & q̃so pieta¬
tem scĩssime ur̃e potestats. ut ꝓme
tatis deducas erutam a miseriis.⁊ ab
scandalis. Dulce fuit mͥ diu ad te loq̃

Expanded text:
gnatio vestra benignitatis imperet nognatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod possumus et valemus, tantum ut obsequio nostro utaris, imo charitate, quae Deus est, perfruaris. 12. His igitur expletis, erunt mihi quaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte non me confoderis stimulis verecundiae, et ignaviae meae, locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem amabat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me eternae deducas, erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580
Abbreviated transcription (Latin):
datũ putat᷑. hoc apłi capitłm a nob̃
in parte p̾missum optime nouit p̾¬
dentia scĩtatis ur̃e huic rei congro¬
ere totum. & qͥcͥd sũmatĩ tetigit tͥe
ꝓcul dubio nosse melius nullũ la
me. saltim ꝓ ipsa caritate diuinitꝰ
imꝑtito᷑. pro qua iubemur. et nosse.
ce prestare omĩa. & sine qua nicħ sc̃
omĩa. Sedoe si qua suꝑftua. si qua ne¬
gligenter. si qua minus humiliter
aut mutiliter potius effubi. qd dixi.
cuncta ignoscas queso benigne susci¬
pias. cuncta ignoscas. cuncta ores ut
deus ignoscat. Gͣ et ħ notesco. ut libͦs
tchimologiarũ. quos ate dño meo po¬
sco ⁊ si dectuneatos corososq ã multiᷤ¬
iam haberi audio: inde rogo ut eos m
transcriptos. integros. emendatos. &
bene coaptatos. mittere dignemini.
ne raptus auiditate inꝑuensũ cogar
uicia ꝓuirtutib ab aliis sumere. E go
autẽ oꝑto quamuis nulliꝰ egeas. ⁊ ul¬
trone  dicant᷑ cͥorpere mercedes: ut di¬

Expanded text:
datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a nobis in parte praemissum optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum; et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius, latet nulme, saltem pro ipsa charitate divinitus impertita. Pro qua jubemur et nosse et praestare omnia, et sine qua nihil sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tibi collatam p̃sentẽ gr̃am sicientib ani¬
mis scĩeq fame cruciatis imꝑtiri ñ dedig¬
neris. Nonsum saltimpes qͥ ad ĩ uncta diᷤᷤ¬
currens possim aluo eccłe m̃broꝵ scilicet
iudici. obedienti discursu par̾e. necñ pͥn¬
cipatui capitis imꝑanti obseq̃ndo plac̃e.
qͥn & si de inhonestiorib m̃bris me ẽe sciam.
sufficiat qi q̃ te constat a capite ꝑcepisse ꝑ
me ẽ dignũ eger̾ẽ. nec te me ñ egere qͣmuiᷤᷤ
minimũ xp̃itam̃ sangͥne redẽptũ. Ham
nec dicit capud pedib ñ estismͥ ne¬
cessarii quomã qͦ uidentur menbra
corporis infirmiora ẽe. necessariora¬
gt᷑. & que putant᷑ ignobiliora ẽẽ hi¬
honorẽ habundantiorẽ cͥcumdamꝰ.¬
bent honestatẽ. Sic itaq creator ñr
ac dispensator cuncta mod̾at᷑ ut cũ
in altero alteri dona diuina que ĩ
se ñ ꝑcipit possidenda tribuunt᷑ ca¬
ritas cumulet᷑. Deniq tẽ bñ mul¬
tiformis gr̃a dispensat᷑. quando ac¬
ceptum donum. et ei qui hocnon

Expanded text:
tibi collatam persentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo Ecclesiae, membrorum scilicet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere? Quin et si de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat quia quae te constat a capite percepisse per me est dignum egerere, nec te, me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse necessariori collatam persentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedignestatem habent. 9. Sic itaque creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina, quae in se non percipit, possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tum bene 579 multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
debet eam cet̾is m̃bris cõmunicare. q̃m hec
omnia oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃c diuides singłis
ꝓ ut uult. Sed ad unũ ac peculiare subsidi.¬
ui qͦd p̃misi recurro ad importuntatẽ sesli¬
cet amicã amicitia destit᷑utꝰ ac nuilla gr̃a¬

Expanded text:
debet eam caeteris partibus communicare; quia haec omnia operatur unus atque idem Spiritus dividens singulis prout vult. Sed ad unum ac peculiarem subsidium, quod praemisi, recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla memb
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo multa obponẽs. ad hanc usq diẽ
uenimꝰ. & sine peticionis effectu mãsimꝰ.
Obhoc gͦ u̾̃tam p̾ces inq̃relam.ut quod
supplicatõne neqͥui: uel calumpniis la¬
cess endo ualeam adipisci. Sepe nãq so¬
let m̃dico : ꝓdẽe uociferatio. Quo cͥca cur
Unũ scias ut ñ dimittã qͣsi fingens me nol
iubente. q̃rite et inuenietis.⁊ adiciente.
pulsate &e aperiet᷑ uob̃. Quesiu. et q̃ro. oe
pulso. unde & clamito ut aꝑias. Nlam hꝰ
argum̃ti me solat᷑ inuentio. qͦd qͥ cõtẽp¬
sisti postulantẽ exaudias forte calump¬
miantẽ. hinc et sge me scĩe tue ingero:
nec stutta iactacione noni aliqͥd sugg̃e.
insipiẽs ꝓfecto p̾sumo. Nc̃ ñ erubesco
imꝑitꝰ disertissime loqͥ apłici memor
p̃cepti. qͦd p̃ceꝑis libent̾ sufferre infi¬
pientẽ. qͦmobrẽ accipe damores calup

Expanded text:
aque multa opponentes ad hanc usque diem aque multa opponentes ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam: ut, quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. Quocirca cur, Unum scias, non dijubente: Quaerite, et invenietis, et adjiciente: pulsate, et aperietur vobis . Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio, quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem ac
Abbreviated transcription (Latin):
Solet repleri leticia homo interior
ac sp̃ualis: cũ inqͥsicione ueri fun¬
git᷑ amantis. Obid uelle meũ ẽ mi dñe
Ieuerentissime. nͥ culpaꝵ meaꝵ maceri
aobsistat. et benigne tuũ ẽ: inqͥsitionẽ
meã amplecti oe qͣrelatũ calumpni¬
ã pacient̾ accipere. Utrũq enĩ ago.
ce officiũ inqͥsiõnis ꝑsoluo. et tͥ cõtͣte
causaꝵ meaꝵ necc̃itates dirigo. Qd
ut benignissime auditm tuo admit¬
tas. in ingressu huiꝰ dictationis por¬
tus. & qͣm quã uacillet calumpine ob¬
lectio. ubi lacrimaꝵ ẽ intercessio: cũ
lacrime ñ sunt signa calumpnietñ
sint opto. et lacrimabiles calumpnie.
ce calumpniabileꝰ lacͥme. Set ẽ utruq
ꝓ licentiosa amoris p̃sumptione. nõ
autẽ ꝓarrogantie temeritate. S iam
cãm exordiar. Septimũ ni fallorannũ
tẽpora girant. ex qͦ memini me libͦs
a. te conditos origiũ pꝰtulasse. et uari¬
subtili dilatõne. mͦ nec dum ẽẽ ꝑfcõs mͦ
nec dũ scͥptoͣs. meas littas int̾cioisse. ali¬

Expanded text:
Solet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis. Ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portus; et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint, opto, et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. 577 2. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et varisubtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas litteras intercidisse, ali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scĩe teñe concẽserit. cur larga manu nõ
effundis qͦd dando ñ minuis: Ancũ in
pit. sic in alt̾o possideat. ut alt̾i qͦd habet
possidendũ sciat: tu forsitan ex istis ĩo nob̾
Sed si habenti das. tantille mercedis fructũ
reportas. sinũo ñ hñti tͥbuis: p̃ceptiꝰ euim¬
gelicis satisfacis. ut reddat᷑ tibi inretom¬
tione iꝰtorum. ꝓm̃ &e ego remordeor cõsc̃ia.

Expanded text:
ntiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues? An cum in  accepit sic in altero possideat, ut alteri quod habet possidendum sciat, tu forsitan ideo nobis parcus on invenis? 6. Sed si habenti das, tantillae mercedis fructum reportas. Sin vero non habenti tribuis, praeceptis evangelicis satisfacis, ut reddatur tibi in retributione justorum. Proinde et ego remordeor conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eam ut̾rogare demones ⁊ fugare. In
quib̾dã gẽmaꝵ gñb uera afalsis di¬
cerñe magna difficultas ẽ. qͥppe cũ ĩuẽ¬
tum sit ex uero geñe altiꝰ in alia falsa
transducere. ut sardonices ꝙ̃ tnis gluti¬
nant᷑ gẽmis. ita ut dep̃hendi ñ posdĩt.
fingt̃ enĩ eas ex diu̾so gñe. nigracandi¬
do minioq colore. Nam et ꝓ lapide p̃ci¬
osissimo smaragdo qͥdam uitrũ arte
inficiũt. et fallit ocłos subdole q̃dã fal.¬
sa uiriditas qͦadusq ñ ẽ qͥ ꝓbet simula¬
tũ ⁊ arguat. Sic ⁊ alia alio atq aliomͦ.

Expanded text:
per eam interrogare daemones et fugare. In per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio 28
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionẽ c&e colorẽ et effigiẽ refert.
Mirmititis formice reptantis effigiẽ
imitat᷑. Taos pauoni ẽ similis. hie¬
racitis ancipitris colore. Eritis aqͥle.
egoptalmos caprino oculo similis.
Licoptalmꝰos qͥtuor coloꝵ ex rutilo sã¬
gnine in medio nigrũ candido cing̃.
ut lupoꝵ ocłos. Meconites papauer
expͥmit. St̃ et q̃dam gẽme quas gen¬
tiles in suꝑsticionib qͥbꝰdã utunt li
petra suffita omĩs bestias euocare.
tradunt. diramcitide in idromãcia
demone̾s imagines euocare d̃nr. Si¬
nocitide umbras inferoꝵ euocatas
tenere aiunt. Celonites oculꝰ ẽ in dice
testudinis uariꝰ et purpureᷤ. hc̃ ma¬
b cadrputat᷑. et restingnere fulmimᷤ
ictus. hienia lapis in ocłis hienie be̾¬
tie inuenit. qͥ si sub tingna hoĩs subdi¬
tus fuerit futura eũ p̃cm̃e dñt. Sedi¬
ftit pontica ẽ gẽma q̃cã liuore plucida
hñs stellas rubeas int̾dũ et aurea. dñt

Expanded text:
scorpionem et colore et effigie refert; scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum ut luporum oculus. Meconites papaver exprimit. 21. Sunt et quaedam gemmae quibus gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. 22. Liparia suffita omnes bestias evocari tradunt. 283 Ananchitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synocitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. 23. Chelonites oculus est Indicae testudinis, varius, et purpureus. Per hunc mais cadere putatur, et restinguere fulminis ictus. 25. Hyaenia lapis in oculis Hyaenae bestiae invenitur, qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere difertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
mitcit. Limilanitiꝰ in eufratis alueo
legit᷑. ꝓcõnossio marmori similis me¬
dio colore glauco ueluti oculi pupilla
internitẽs. Arabica. ex patria dicta as¬
pectu eburnea ẽ. Effectitis. speculinatu¬
rã ht̃ in reddendis imaginib qͣmquã
rutilet. Exꝑimentũ eiꝰ ẽ. si feruente aqͣ
statim addita refrigerat. aut si solioppo.¬
sita arridã materiã accendat. Nascit᷑
incorintho. Ostracideꝰ iapidosꝰ colore testa¬
ceo. durior alta achate. similis nͥ qd̾
achates politur ac pinguescit. duri¬
or tanta mẽ us ut alie gẽmȩ sculpã¬
tur fragmentis eiꝰ. Edlosapetra siłis
ẽ linguȩ humane. Unde et nom̃ sup¬
Sit. fertur autẽ deficiente luna cȩlo
cadere. cuiꝰ ñ modicã magi tͥbuunt
potestatẽ. Nam ex eo lunares motuᷤ
excitari putãt. St̃ et q̃dam gẽniaꝵ
gña ꝯgnominata ab anmalib Eci¬
tes iupereas macłas expͥmit. Carci¬
ne marin cancri colorem: Scorpitiꝰ

Expanded text:
mittit. Zmilanthis in Euphrate alveo mittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ sic hec gẽma transtuceat. Crisocol¬
la gignit᷑ in india ubi formice eruunt
aurũ. Eẽ autẽ auro similis et ht̃ nat᷑am
magnetis nͥ qd̾ augere aurũ tradit᷑ unde
et nũcupat᷑. Argirites similis argñto ha¬
bens stigiata aurea. Androd̾ama argẽ.¬
tinitorem ht̃. et pena ad amas qͣdrata
semꝑ thesseris. Magi putant nom ĩ po¬
sitsi ab eo qd̃ animoꝵ impetꝰ ut iracũdi¬
as domare uł refrenare dicat᷑. sic credimꝰ
Gignit᷑ in mari rubro. Calatis colorisae
rii ẽ. Calcofanꝰ nigra ẽ. sed laptoi illisa
aeris tinnitũ reddit. Ballanitẽs duoge.¬
nera sunt. subuirides et corinthee aeriꝰ
similitudinẽ mediã secante flãmea ue¬
na. Sideritis aꝯtemplatone ferrini¬
chil dissone̾t in maleficiis qͦq mͦ ĩfcitͣ
discordias excitat. Ideus dactiliis ex ĩsua
creta ẽ. ferrei coloris. Cã noĩs eiꝰ q uingyẽ¬
humanĩi exprimit. Ethiopicꝰ ferrei co¬
loris ẽ. Qui dum terit᷑ nigrũ succũ e¬

Expanded text:
 sic haec gemma transluceat. 7. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis, et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur, unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. 8. Androdamas argenti nitorem habet, et pene adamas, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen impositum ab eo quod animorum impetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. 9. Chalcitest. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quihumanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum e
Abbreviated transcription (Latin):
mentͣi concreto. De cristallinis.
ristaliꝰ resplendẽs ⁊ aqͦsus coloret᷑
dr̃i qd̃ nix sit glacie ꝑdura ꝑ ãnos auñ.¬
ubi nec inestate sol feruentissimꝰ ĩue.¬
nit᷑. sõq ipsa adiurna et annosa du¬
oppositꝰ radiis solis ad eo rapit flamã.
ut aridis sfungiis uł foliis p̃beat ig¬
nem. Usus eiꝰ eciã ad pocula destinat᷑
Nicħ autẽ aliud qͣm frigidũ pati pot̃.
Adamas indicꝰ lapis. pariuis ⁊ ĩ decoritꝰ
ferrugieũ bñs colorẽ. ⁊splendorẽ cris¬
talli. Qumqͣm autẽ ultra magnitudi¬
nẽ nuclei auellani reꝑtꝰ. hic nulli ce¬
dit mat̾iei. nec ferro qͥdẽ nec igni nec
umꝙͣ incalescit. Unde &e nom̃ accepit.
macerat᷑. sicq multis ictib ferri ꝑstrĩ¬
git᷑. Cuiꝰ fragm̃ta sculptores ꝓ gẽmiꝰ
ĩ signiendis ꝑforandisq utunt᷑ bic ã
dissidet c̃ magnete lapide ĩtm̃ ut iͦxta
positꝰ ferrũ ñ paciat᷑ abstrahi. mag¬

Expanded text:
mentiori concreto. De crystallinis . mentiori concreto. De crystallinis . Crystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; undubi nec aestate sol ferventissimus invenitur. Ideo ipsa nudatur, et annosa duoppositus radiis solis adeo rapit flammam, ut aridis fungis, vel foliis ignem praebeat. Usus ejus etiam ad pocula destinatur. Nihil autem aliud quam frigidum pati potest. 2. Adamas Indicus lapis parvus, et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystalli. Nunquam autem ultra magnitudinem nuclei avellani redit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi mag
Abbreviated transcription (Latin):
digitos adurit.D e u a RIIS.
angrus uarius ex omnib pene co-¬
lorib constãs unde et nominatꝰ.
Olca barbari nõis exfuluo ⁊ ngro uiridi¬
a q ẽt candidaᷤ ẽ. Mitridax sole
ꝑcussa colorib micat uariis gig.
sti fulgens purpura. smaragdi nitẽs ui¬
lucentia nom̃ ht̃ ex patria. sola enĩ eũ
parturit india. pontice a ponte dñr ge¬
nere diũso. Nunc sanguineis nẽ aurati
guttis micantes. Alie habenteꝰ stelłs.
alie longis colorũ ductib lineatȩ. Exo¬
contalitꝰ. in parua magnitud̾ie multi¬
color. Unde et hoc sͥ nom̃ adoptauit.
tam diũsis enĩ notis sparsꝰa ẽ ut sexa¬
ginta gẽmaꝵ colores in paruo orbicy¬
lo eiꝰ dep̃hendant᷑. Nascit᷑ autẽ ĩ libia:
sub tra putant calore densatũ. unde.
nom̃ sumpsit uarietafeiꝰ inpurpurã
candorẽq et ignẽ. cũ qͦsdam coloꝵ reꝑ¬
cussus. quales in celesti arcu spectant᷑.
cuiꝰ ccia causa cristallũ facit gelu uehe¬

Expanded text:
digitos adurit. § 12 De variis. digitos adurit. § 12 De variis. Panchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignsti fulgens purpura, smaragdi nitens vilucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehe
Abbreviated transcription (Latin):
est autẽ nigra hñs ĩ medio cͥculos ingroᷤ̃
et albos unctos et uariatoᷤ. sumt ema¬
titi Magi suffitu earũ si credit᷑ tẽpesta¬
tes aũtunt. flumina sistunt. Absictos ni¬
gras et pond̾osa distincta uenis rubẽ oi¬
tib hec excalefacta igni septẽ dieb
calorẽ tenet. Egiptilla nigra ẽ radice ce¬
rulea facie. ex egipto ubi inuenit᷑ uo¬
cata. Media nigra ẽ amedea illa famo¬
sa ẽ inuenta. ht̃ uenas aerii coloris .R.¬
dorem reddit croci saporẽ uini. uegẽ¬
tana italica gẽma ẽ ab eis reꝑta nigͣ
facie albis infmicanti notis. Bariptõ
nigra ẽ c̃ sanguineis. et albis notis. Me
lomelas nigrauenas qͤmlibet colorẽ
secante ꝑ medias. ueneriecrines niger¬
rimicoloris continẽs in se spẽm ruficri¬
sulcos reddit. a radice nigrũ ẽ medio
sanguineũ. e sũmo ocree. dionisia nigͣ
mixt iꝰ rubentib notis. ex aqua trita
uinũ flagratr⁊ odore suo ebrietati resis.¬
tere putat᷑. Piritis ingra qͥdẽ s ad tritu

Expanded text:
Est autem nigra, habens in medio circulos nigros, et albos junctos, et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestates avertunt, flumina sistunt. 2. Apsyctos nigra, et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. 3. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur vocata. 274 4. Medea nigra est, a Medea illa fabulosa inventa. Habet venas aerii coloris, sudorem reddit croci, saporem vini. 5. Veientana Italica gemma est a Veiis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Baroptis nigra est cum sanguineis et albis notis. 6. Mesomelas nigra, vena quemlibet colorem secante per medium. Veneris crinis, nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crsucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd manib uectent᷑ unde: ostia. saxa¬
q euellunt᷑. forcipes scđ̃m echimolo¬
giam si a filo dñr . f. ponit᷑. ut forficeᷤᷤ
que st̃ saitoꝵ Si apilq̾ p ut forpices.
quȩ sunt tonsoꝵ. si ab accipiendo .c.
ut forcipes. eo quod formũ capiãt. q̃
sunt fabroꝵ. formũ enĩ dixeit antiqͥ
calidum. unde et formosus. Nouacu
la. pectinem dici eo qd̃ pexos capil¬
los faciat atq compositos.Calami¬
strũ acus est que calefacta et adhi¬
bita calefacit et intorquet capil¬
los. unde et calamistrati appellant᷑.
qui comã torquent. Clauis dicta. qd
claudat et aperiat. Catenatũ qd̃
capiendo teneat. Orologia qd̃ ibi
horas legamꝰ id est colligamꝰ. Est

Expanded text:
quod manibus vectentur, unde ostia saxaquod manibus vectentur, unde ostia saxaque velluntur. Forfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacu. Pecten dictus, eo quod pexos capillos faciat, atque compositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est