comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gui suga diabolus est. diaboli filiȩ sunt dilecti¬
one dilectȩ quȩ satiari int̃fectorum cruore ñ
possunt. infernus & amor mulieris. & t̾ra harens.
& ignis eoxestuans. Non hie de meretrice. n̾dead¬
ultera dicit᷑. sed amor mulieris generalit̾ accusa¬
tur. qui semꝑ insatiabilis ẽ. qͥ extinctꝰ accendit᷑.¬
& post copiã rursũ in ops e̾. animũq uirilẽ ef¬
feminat. & excepta passione quã sustinet aliud
ñsinit cogitare. Simile quid & insequenti para¬
bola legimꝰ. ꝓ tria mouet᷑ terra. quartũ autẽ
ñ potest ferre. Si seruus regn&. & stultꝰ sitaie¬
tur panib & odiosa uxcor sihabeat urubonĩ.¬
& ancilla si eiciat clomina suã. Ecce & hic int
maloi ũ magnitudine uocor ponit᷑. Qđ si respon¬
deris. sed uxor odiosa: dicã tibi qđ & supra. At
hoc ꝑiculũ inmemet fieri graue est. Qui enim
ducit uxcorẽ: in ãbiguo ẽ. utrũ odiosã an amabi¬

Expanded text:
guisuga diabolus est, diaboli filiae sunt dilectiguisuga diabolus est, diaboli filiae sunt dilectione dilectae, quae satiari interfectorum 283 cruore non possunt: Infernus, et amor mulieris, et terra arens, et ignis exaestuans . Non hic de meretrice, non de adultera dicitur, sed amor mulieris generaliter accusatur, qui semper insatiabilis est, qui exstinctus accenditur, et post copiam rursum inops est, animumque virilem effeminat, et excepta passione quam sustinet, aliud n sinit cogitare. Simile quid et in sequenti parabola legimus: Per tria movetur terra, quartum autem non potest ferre : si servus regnet, et stultus si saturetur panibus, et odiosa uxet ancilla si ejiciat dominam suam . Ecce, et hic inter malorum magnitudinem uxor ponitur. Quod si responderis, sed uxor odiosa, dicam tibi quod et supra. Atqui hoc periculum in memet fieri grave est. Qui enim ducit uxorem, in ambiguo est, utrum odiosam, an amabi
Abbreviated transcription (Latin):
rarusit. uxore̾ sine his uitus inueniri: nouit
ille qͥduocit uocore. linde pulchre uarius ge¬
minꝰ sublimis orator. Qui non inqͥt litigat᷑.
celebs est. Melius ẽ. habitare in angulo tecti.
qua cũ uocore maledica in domo cõmuni.
Si domꝰ c̃ munis ẽ. mariti &uaoris: ẽrigit
urorẽ insuꝑbia: & c̾tumeltã uiro facit. Quan¬
to magis siditior uocor fuerit: & indomo eiꝰ uir
sioffenderit migrandũ est. Stillic idia eiciunt
hominẽ indie hiemali de domo sua. similiter
& mulier maledica de ꝓpͥa domo. Assiduis
pe iurgus & cotidiana garrulitate facit
ꝓfluere domũ eiꝰ. & eicit eũ deedib suis. id
est deȩccła lnde & supra ab eodẽ salomone
sub enigmate scribit᷑. sangui sugę tres filiȩ erant dilec¬
tione dilectȩ & istȩ ñ saturauerunt ea. & quarta non
sufficit dicere satis est. infernꝰ & amor mulieris.
& t̾ra que satiat᷑ aqua. & ignis dic& satis est: Sisan¬

Expanded text:
rarum sit uxorem sine his vitiis inveniri, novit rarum sit uxorem sine his vitiis inveniri, novit ille qui duxit uxorem. Unde pulchre Varius Geminus sublimis Orator, Qui non litigat, inquit, coelebs est. Melius est habitare in angulo tecti, quam cum uxore maledica in domo communi . Si domus communis mariti et uxoris erigit uxorem in superbiam, et contumeliam viro facit: quanto magis si ditior uxor fuerit, et in domo ejus vir si offenderit, migrandum est. Stillicidia ejiciunt hominem in die hiemali de domo sua, similiter et mulier maledica de propria domo . Assiduis quippe jurgiis et quotidiana garrulitate facit perfluere domum ejus, et ejicit eum de aedibus suis, id est, de Ecclesia. Unde et supra ab eodem Salomone quod sub aenigmate scribitur? Sanguisugae tres filiae erant dilectione dilectae, sed istae non saturaverunt eam, et quartae non sufficit dicere satis est: Infernus, et amor mulieris, et terra quae non satiatur aqua, et ignis non dicit satis est . San
Abbreviated transcription (Latin):
catione cũ castitate: Tunc gͦ saluabit᷑ mulier:
si illos genuerit filios qͥ uir gines ꝑ mansurisunt.
si qđ ipsa ꝑdidit ad qͥrat in lib̾is. & clã nũ radicis
situ ubi nobis aduersarius ꝓposuerat salomonẽ
multinubũ qͥtẽplum dei extruxit. strictĩ
responderã. ut ꝑ questiones reliquas currerẽ.
Nunc ne clamitet. & hunc & alios inlege patriar
opponã huiꝰ ipsius qͥmultas uocores & c̃ cubinas
habuit. denuptiis uoluntatẽ. Nemo enĩ meli¬
us scire potest qͥd sit uxor uł mulier: nͥ ille qͥ
passus est. Loqͥtur gͦ in ꝓu̾bis. Mr ulier insipiens
gene apudeã ꝑeunt. & in ꝓfuncdũ inferni incur¬
runt. Quisunt terrigene qͥ apud eã ꝑeunt. Utiq
cȩlo est. Etrursũ inalio loco. Sicut inligno ũmis.
ita ꝑdit uirũ suũ uocor malefica. Si aut̃ asserueris
ducxero. Melus e̾ in quit habitare interrade¬
serta: quã cũ uoxore litigiosa & ira cunda. Quã

Expanded text:
catione cum castitate? Tunc ergo salvabitur mulier, catione cum castitate? Tunc ergo salvabitur mulier, si illos genuerit filios, qui virgines permansuri sunt: si quod ipsa perdidit, acquirat in liberis, et damnum radicis situ, ubi nobis adversarius proposuerat Salomonem multinubum, qui Templum Dei exstruxit, strictim responderam, ut per quaestiones reliquas currerem. Nunc ne clamitet, et hunc et alios in Lege patriarcproponamus hujus ipsius, qui multas uxores et concubinas habuit, de nuptiis voluntatem. Nemo enim melius scire potest quid sit uxor, 282 vel mulier, illo qui passus est. Loquitur ergo in Proverbiis: Mulier insipiens genae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt. Qui sunt terrigenae qui apud eam pereunt? Utique cita perdit virum suum uxor malefica . Si autem asseveraveris, duxero? Melius est, inquit, habitare in terra deserta, quam cum uxore litigiosa et iracunda . Quam
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier insilentio discat cuom̃i subiectione.
Poceri aut̃ mulieri ñ ꝑmitto neq dapñari inui¬
ri. sed ẽẽ insilentio. Et ne uideretur mulie¬
ris dura c̃ditio quȩ eã in mariti rediger& ser¬
uitutẽ: Legis recordat᷑ antiquȩ & adoriginale
eocẽplũ redit qđ adã pͥmꝰ factussit. de inde
mulier excosta eiꝰ. & qđ adã diabołus seduc ere ñ po¬
tuerit. s euã. Et qđ post offensa deistatĩ uiro subiee¬
tasie & ad maritũ illius facta cũsio. Qđq errorẽ
ueterẽ. illa quȩ semel conubio copulata ẽ. & re¬
dacta inẽlitionẽ eue. filiorũ ꝓcreatione dele¬
male habet᷑ in latinis codicib sobrietas est legen¬
quomodo eochoc qͦq ipso testimonio supereris.
& qđ putabas ẽ ẽ ꝓnuptus. ꝓ uirginitate sentire
cogaris. Nãsi saluat᷑ mulier infiliorũ generati-¬
one. & liberorũ numerꝰ salus matrũ ẽ: cur ad di¬
dit. si ꝑ manserint filii infide & caritate & scifi¬

Expanded text:
ilentio discat cum omni subjectione. Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in virum; sed esse in silentio Et ne videretur mulieris dura conditio, quae eam in mariti redigeret servitutem, legis recordatur antiquae et ad originale exemplum redit: quod Adam primus factus sit, deinde mulier ex costa ejus: et quod Adam diabolus seducere non potuerit, sed Evam: et quod post offensam Dei statim viro subjecta sit, et ad maritum illius facta conversio: quodque errorem veterem illa quae semel connubio copulata est, et redacta in conditionem Evae, filiorum procreatione delemale habetur in Latinis codicibus sobrietas est legenquomodo ex hoc quoque ipso testimonio supereris: et quod putabas esse pro nuptiis, pro virginitate sentire cogaris. Nam si salvatur mulier in filiorum generatione, et liberorum numerus salus matrum est, cur addidit, si permanserint filii in charitate et sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
coniugale iunculum soluit᷑. & absq ulla trepida¬
uiduas quȩ ita post baptis muni m anseruit. nec
alerũ dedrabo merito quȩ cũ uiris incastitate per¬
durani. e easicuti he maioris apud dm̃ pmusunt.
qua nupte conugali officio seruientes: ita a ipse
de quo patiantur animo uirginitatẽ sibi pferr
Sierum illas sera pudicitia post despumatas cor-¬
poris uoluptates erigit contra maritatas. cur ñin¬
sra ꝓ petuã castitatem ẽe sẽ nouerint ꝗf̃r ustra i¬

Expanded text:
conjugale vinculum solvitur, et absque ulla trepidaviduas, quae ita post baptismum manserint: nec illarum detraho merito, 290 quae cum viris in castitate perdurant; sed sicuti hae majoris apud Deum praemii sunt, quam nuptae conjugali officio servientes, ita et ipsae aequo animo patiantur virginitatem sibi praeferri. Si enim illas sera pudicitia post despumatas corporis voluptates erigit contra maritatas , cur non infra perpetuam castitatem esse se noverint? Leviora
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥ ꝑnicitate ferretur. a serpente ꝑcussus retrorsum
bellorũ pͥncipes & historie orcdinẽ texere. aliud
figuras al iquas significare c̃ugn. que inistisomĩ
non cõparent. ¶Porro qđ p̃fert iepthe patris
ditur pater uoti temerari. qr dierit. Sitra¬
dens tradideris filios a mon in manib meis.
omĩs qͥcũq exierit dedomo mea inoccursũ mͥcũ
reuerti ceꝑo inpace afiliis ãmon erit dño. & of¬
ferã illud holocaustum. Sicanis in quiunt. si asi¬
nus occurris s&. quid facer&: Ex quo uolunt clei
dispensatione ꝑfectã ut qͥ in ꝓspecte uouerat. er¬
rorem uotorum filiȩ morte sentiret . Si autẽ
samuhel nutritus intabernaculo duocit uxorẽ.
quid hoc ad p̃uidiciũ ꝑtinet uir ginitatis. Quasi
ñhodie ꝗͣ plurimi sacerclotes habeant matrimo
tẽ filios cũ om̃i castitate. Simulq noscendũ.

Expanded text:
equi pernicitate ferretur, a serpente percussus, retrorsumequi pernicitate ferretur, a serpente percussus, retrorsumbellorum principes et historiae ordinem texere: aliud figuras aliquas significare conjugii, quae in istis omnino non comparent. Porro quod praefert Jephte patris ditur pater voti temerarii, qui dixerit: Si tradens tradideris filios Ammon in manibus meis, quicumque exierit de domo mea in occursum mihi, cum reverti coepero in pace a filiis Ammon, erit Domino, et offeram illum holocaustum . Si canis inquiunt, si asinus occurrisset, quid faceret? Ex quo volunt Dei dispensatione esse factum ut qui improspecte voverat, errorem votorum in filiae morte sentiret. Si autem Samuel nutritus in tabernaculo duxit uxorem, quid hoc ad praejudicium virginitatis? Quasi non hodie quoque plurimi sacerdotes habeant matrimontem filios cum omni castitate I Tim. III .
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sȩ tuȩ. id circo sepulchrũ xiꝰ positũ in ualle des¬
cribitur. contra domũ idoli qd ꝓpͥe libidini cse¬
cratur. Nos aut̃ qͥ militamꝰ subiesu duce: usq ad p̃¬
sentẽ diẽ ignoramꝰ ubi mos ses sepultꝰ sit. Cõtẽpni¬
museni fogor & omne ignominiã eiꝰ. scientes qđ qͥ¬
incarnesunt. dõ placere ñ possunt. & dñs ante di¬
luinũ quoq dixerit. Non ꝑmanebit sp̃sms in ho¬
minib istis . qr caro sunt. Quã obre̾ & moy ses mori¬
ens plangit᷑ apopło isrł. iesus aut̃ quasi uicturus
ñ plangitur.rluptiȩ enifiniuntur in morte. uir¬
giitas post mortẽ incipit coronari. Sansonqͦq¬
ꝓducit in mediu̾. nec de caluatũ quenda dñi na-¬
tarenũ amuliere c̃siderat. Quilic& typũ teneat
saluatoris qđ meretric̾e ex gentib ad amarit ec¬
clam & multo plures hostiũ moriens quã uiuus
pceiderit : tam̃ c̃iugalis pudicitiȩ exẽpla ñp̃b&.
Etrecte iste ẽ.: scđm ꝓphetiã iacob. qͥcũ concitus

Expanded text:
 3; idcirco sepulcrum ejus positum in valle describitur contra domum idoli, quod proprie libidini consecratur. Nos autem qui militamus sub Jesu duce, usque ad praesentem diem ignoramus ubi Moyses sit sepultus. 273 Contemnimus enim Phogor , et omnem ignominiam elacere non possunt. Et Dominus ante diluvium quoque dixerit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Quamobrem et Moyses moriens plangitur a populo Israel: Jesus autem quasi victurus non plangitur. Nuptiae enim finiuntur in morte, virginitas post mortem incipit coronari. ducit in medium, nec decalvatum quondam Domini Nazaraeum a muliere considerat; qui licet typum teneat Salvatoris, quod meretricem ex gentibus adamarit Ecclesiam; et multo plures hostium moriens, quam vivus occiderit: tamen conjugalis pudicitiae exempla non praebet. Et certe iste est secundum prophetiam Jacob , qui cum concitus
Abbreviated transcription (Latin):
terrene militiȩ officia largiunt᷑: siue diuitũ obe¬
diunt iussioni. Qd̾q his peius est. illis clericatus
gradus donant: quorũ sunt obsequis deliniti.
hoc gradu estimabit᷑. & om̃s uirgines & c̃tinentes.
quib quasi pul cherrimis gẽmis eccłe monile de
mina sed officiorum. Nec dicit᷑. siquis episcopatũ
desiderat. bonũ gradum desiclerat. sedbonum
opus desiderat. qđ in maiori orcline constitutus
possit si uelit occasione eercencdarum habere
hibi erit ñ habeat sobriũ. suie ut melius ingreco
e morib hospitalẽ. ut imitetur abrahã &cũ peori¬
nisimmo inpegrinis xp̃m suscipiat. doctorem.
nichil eni ꝓdest c̃scientia urtutũ frui. nisi &credi¬
tũ sibi popłm possit instruere. lit ualeat ex hortari
in doctrina & eos qͥ contra dicunt redarg uere.
Ion uenolentũ. qr qͥ sem ꝑ insc̃is scõrum est &e offert
hostias uinũ & sicera ñbibit. Non uinolentũ. quia

Expanded text:
terrenae militiae officia largiuntur; sive divitum obeterrenae militiae officia largiuntur; sive divitum obediunt jussioni; quodque his pejus est, illis clericatus donant gradum, quorum sunt obsequiis deliniti. hoc gradu existimabitur. Et, omnes virgines et continentes, quibus quasi pulcherrimis gemmis Ecclesiae monile decmina, sed officiorum. Nec dicitur: Si quis episcopatum desiderat, bonum desiderat gradum; sed bonum opus desiderat quod, in majori ordine constitutus, possit, si velit, occasionem exercendarum habere habuerit, non habeat. Sobrium, sive, ut melius in Graeco et moribus, hospitalem, ut imitetur Abraham et cum peregrinis, immo in peregrinis, suscipiat Christum; doctorem, nichil enim prodest ei conscientia virtutum perfrui, nisi et creditum sibi populum possit instruere, ut valeat exhortari in doctrina et eos qui contradicunt redarguere; non vinolentum, quia qui semper in sanctis sanctorum est et offert hostias, vinum et siceram non bibit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suꝑcili. incessus põparũ ferculis similis. offen¬
dat popłm. & q nichil habet qđ rephendat inuita.
habitũ solũ oderit & incessum. Multi eligunt᷑: non
amore sui sed alterius odio. Inplerisq suffragium
meret᷑ sola simplicitas. & alterius prudentiȩ & calli¬
ditati qͥsi malitiȩ opponitur. Non nun quã errat
uulgi plebisq uidiciũ. & in sacerdotib cõ ꝓbandis unꝰ¬
quisq suis morib fauet. ut ñ tã bonũ quã suisimil ẽ
quęrant p̃positũ . E uenit aliquotiens. ut mariti quȩ
pars maior in popło est maritꝰ quasi sibi applaudant.¬
& in eo se arbitrentur minores nͥ ẽẽ. uirginib. sima¬
peccati c̾scientia ñ remordebit. Int̾ dũ hoc & pon¬
tificui uitio accidit. qͥñ meliores sed argutiores in
clerũ alligunt. & sim pliciores quosq atq in nocen¬
tes in habiles putant uł afinib & cognatis quasi

Expanded text:
tum supercilium, incessus pomparum ferculis similis offentum supercilium, incessus pomparum ferculis similis offendat populum, et qui nihil habet quod reprehendat in vita habitum solum oderit et incessum. Multi eliguntur non amore sui, sed alterius odio. In plerisque suffragium meretur sola simplicitas, et alterius prudentiae et calliditati quasi malitia opponitur. Nonnunquam erat vulgi plebisque judicium, et in sacerdotibus comprobandis unusquisque suis moribus favet; ut non tam bonum quam sui similem quaerat praepositum. Evenit aliquoties ut mariti, quae pars major in populo est, maritis, quasi sibi, applaudant; et in eo se arbitrentur minores non esse virginibus, si mapeccati conscientia non remordebit. Interdum hoc et pontificum vitio accidit, quia non meliores, sed argutiores in clerum eligunt, et simpliciores quosque atque innocentes inhabiles putant; vel affinibus et cognatis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad tẽpus ab uacorib separati. & uinũ & sicerã ñ
bibebant. quȩ solent libidine ꝓuocare. Eliguntur¬
stels mariti in sacerdotiu. Non ego qr ñ sunt tanti uir¬
gines. quanti neces sarii sunt sacer dotes. Nunquid
qr in exercitu fortis simꝰ quisq eligendus ẽ. idcirco
ñ as sum̃tur & inferiores cũ om̃s fortes e̾e. ñpossint.
Si exxercitꝰ uirib tantũ star&. & ñ etiã numero mi¬
litũ. abicerent᷑ inbecilliores. Nunc & sccłarũ & t̃tia¬
rum uiriũ graclus assumitur. ut turba & numero
exercitꝰ cõpleat᷑. & quo mocdo inqͥes frequent̃ mnor¬
dinatione sacer dotali uirgo neglegitur. & maritꝰ
assumitur.: Quia forte cętera oꝑa ñ habet uirgini
si suꝑbiã. & dũsibi applaulit desola corporisc.astitate
iurt iltosceteras neglegit: ñ fouet pauꝑes. pecuniȩ
tupilior est. E uenit int̃dũ. ut tristior uultꝰ adduc̃¬

Expanded text:
tur ad tempus ab uxoribus separati, et vinum et siceram non tur ad tempus ab uxoribus separati, et vinum et siceram non bibebant, quae solent libidinem provocare. Eliguntur mariti in sacerdotium, non nego: quia non sunt tanti virgines, quanti necessarii sunt sacerdotes. Numquid quia in exercitu fortissimus quisque eligendus est, idcirco non assumentur et infirmiores, cum omnes fortes esse non possint? Si exercitus viribus tantum constaret, et non etiam numero militum, abjicerentur imbecilliores. Nunc et secundarum et tertiarum virium gradus assumitur, ut turba et numero exercitus compleatur. Et quomodo, inquies, frequenter in ordinatione sacerdotali virgo negligitur, et maritus aei superbiam, et dum sibi applaudit de sola corporis castitate, virtutes caeteras negligit: non fovet pauperes, aut pecuniae cupidior est. Evenit interdum ut tristior vultus, adduc
Abbreviated transcription (Latin):
recordatione simul ares Ieremias qͥ inutero sc̃ificat᷑
est & cognitꝰ inuulua matris. ideo hoc priuil egio
fruitur. qr uirginitatis erat beatitudini destinatꝰ
direpta: iste solus liber ab hostib est & captiuit. itas
nescit inuirias. & auictorib accipit stipendia. ena¬
dño consecrantur. At e contrario ez echihel
quicaptuius cenebatur inbabilone qͥ tẽ pestatẽ aba qͥ¬
iont̃ uenientẽ uilerat. & turbine cuncta rapien¬
ie nieait  or tua est uxor mea aduesꝑam & fecima¬

Expanded text:
recordatione simulare. Jeremias qui in utero sanctificatus recordatione simulare. Jeremias qui in utero sanctificatus est, et cognitus in vulva matris, ideo hoc privilegio fruitur, quia virginitatis erat beatitudini destinatus. direpta, iste solus liber ab hostibus est, et captivitatis nescit injurias, et a victoribus accepit stipendia, et Naitate Domino consecrantur. At e contrario Ezechiel qui captivus tenebatur in Babylone, qui tempestatem ab Aquilone venientem viderat, et turbinem cuncta rapientem, ait: Mortua est uxor mea ad vesperam, et feci ma
Abbreviated transcription (Latin):
dequa ꝑieremiã loqͥt᷑ ds dicens. Nunquid obliuiscet᷑
mina circũdedit uirũ. & uniuersitatisparentẽ uir¬
ginitatis sit diuersa c̃ ditio. Quid ad hoc potesdice¬
re. Si uirgo & iudua fuerint baptizate. &ita per¬
manserint. quȩ erit int̾ utranq diu̾sitas. Qđcle
petro & iohe. anna & maria dududiximꝰ. hoc dep̃¬
senti loco ꝓficiat. Sienĩ int̾ uirginẽ & iudua baptiza¬
tas nichil inter est. qr baptisma nouũ homine facit.
eadẽ c̾ditione & scorta atq prostibula si fuerint
haptitata uirginib coequabunt᷑. Siem p̃certee nup¬
tie nichil nocent uiduȩ baptizate : & pͣterite in me¬
retricib uoluptates. eocpositaq corpora publice
libidirii post lauachrum uirginitatis p̾mia conse¬
quentur. aliud ẽ. purissimã m̃te̾ & nulla recorda¬
tione pollutã deo iungere. aliud meminis se ãple¬
xuu̾ uiri foedere necessitaris. & qđ corpore nͥ agas

Expanded text:
de qua per Jeremiam loquitur Deus, dicens: Numquid obliviscetur de qua per Jeremiam loquitur Deus, dicens: Numquid obliviscetur mina circumdederit virum, 289 et universitatis parentem virginitatis sit diversa conditio, quid ad hoc potes dicere? Si virgo et vidua fuerint baptizatae, et ita permanserint, quae erit inter utramque diversitas? » Quod de Petro et Joanne, Anna et Maria dudum diximus, hoc praesenti loco proficiat. Si enim inter virginem et viduam baptizatas nihil interest, quia baptisma novum hominem facit, eadem conditione et scorta atque prostibula si fuerint baptizatae, virginibus aequabuntur. Si enim praeteritae nuptiae nihil nocent viduae baptizatae, et praeteritae in meretricibus voluptates, expositaque publicae libidini corpora, post lavacrum virginitatis praemia consequentur. Aliud est purissimam mentem et nulla recordatione pollutam Deo jungere, aliud meminisse amplexuum viri foedae necessitatis: et quod corpore non agas,
Abbreviated transcription (Latin):
lneo eni loco inqͦait uirgoquȩ egreditur ut hauriat
aquã. in he braico scriptũ ẽ: ahalma:. il est uirgosecre.
ta animia diligentia parentũ custodita: A ut certe
ostendant mͥ ubi hoc uerbo appellent᷑ a nupte. & mn pe¬
ritia c̃fitebor. Ecce uirgo inutero c̾cipi& & pariet filiũ.
Sin pfert᷑ nuptiis uir giitas: sps sc̃scur maritatã. cur
uidua ñ elegit. Nam illo tẽpore erat & anna filia pha¬
nuhelis detribu aser. insignis pudicitiȩ. & seꝑ uacans
orationib & ieiunis intemplodei. Si c̃uersatiotantũ
e bona oꝑa & ieiunia absq uirginitate sp̃s sc̃ĩ ad se
merent̾ aduentũ: potuit &ista mat̾ ẽẽ. dñi. Curramꝰ
adreliqua. Spreuit te inqͥt & despeit urgo filia
sion. Quã filiã dioxerat. appellauit & uirgin̾e. ne
si tartũ filiã nominas set. arbitrareris &nuptam.
Nte euiego filia ad quã alibi dicit᷑. Retare sterilis

Expanded text:
o enim loco, in quo ait: Virgo quae egredietur, ut hauriat o enim loco, in quo ait: Virgo quae egredietur, ut hauriat aquam. In Hebraico scriptum est ALMA, id est, virgo secreta, et nimia parentum diligentia custodita. Aut certe ostendant mihi ubi hoc verbo appellentur et nuptae, et imperitiam confitebor. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium. Si non praefertur nuptiis virginitas, Spiritus sanctus, cur maritatam, cur viduam non elegit? Nam illo tempore erat Anna filia Phanuelis de tribu Aser, insignis pudicitiae, et semper vacans orationibus et jejuniis in templo Dei. Si conversatio tantum et bona opera et jejunia absque virginitate, Spiritus sancti ad se merentur adventum, potuit et ista mater esse Domini. Curramus ad reliqua: Sprevit te, inquit, et despexit, virgo filia Sion . Quam filiam dixerat, appellavit et virginem: ne si tantum filiam nominasset, arbitrareris et nuptam. Haec est virgo filia ad quam alibi dicitur: Laetare, sterilis,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tractura ñ ambigo. ꝗͣturnsaias spei nr̃e fida¬
q misteriũ. Ecce urgo mutero c̃cipia& & pari& filiũ
& uocabit᷑ nom̃ eiꝰ ẽ manu hel. Sçio udeos opponere¬
solere. in hebreo u̾bũ ahalma. ñ uirgine sonare seo
adolescentulã. & reuera uirgo ꝓpͥe bethuła appel¬
latur. Adolescentula aut̃ uł puella ñ ahal ma
dicitur sed naara. Qul est. gͥ qđ significat abal¬
ma: Abscondita iuirgin̾e. icl est ñsolum uirgiie
nec abhomainũ fortuito separata conspectu. Denique
&rebecca ingenesi obnimiã castitatẽ & ȩccłȩ typũquẽ
insua uirginitate signabat. ahalma scribit᷑ ñ bethula.
sicut manifestũ ẽẽ poterit. ex sermonib pueri abrahã.
cũ stetero suꝑ fontẽ aquȩ. uirgoque egreditur ut hau¬
nat aquã & dixxero adeã. cdam paululũ aquȩ ut biba
dehydria tua. & responderit. & tu bibe &camelistuis
hauria: hȩcerit uxor quã p̃para uit dñs filio dm̾ mei.¬

Expanded text:
contractura non ambigo. Loquatur Isaias spei nostrae fidecontractura non ambigo. Loquatur Isaias spei nostrae fideique mysterium: Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel olere, in Hebraeo verbum ALMA , non 288 virginem sonare, sed adolescentulam. Et revera virgo proprie BETHULA appellatur, adolescentula autem vel puella, non ALMA dicitur, sed NAARA . Quid est igitur quod significat ALMA? Absconditam virginem, id est, non solum virginem, nec ab hominum fortuito separata conspectu. Denique et Rebecca in Genesi ob nimiam castitatem et Ecclesiae typum, quem in sua virginitate signabat, ALMA scribitur, non BETHULA, sicut manifestum esse poterit ex sermonibus pueri Abraham, dum stetero super fontem aquae, virgo quae egredietur, ut hauriat aquam, et dixero ad eam: Da mihi paululum aquae, ut bibam de hydria tua; et responderit, et tu bibe, et camelis tuis hauriam: haec erit uxor, quam praeparavit Dominus filio domi
Abbreviated transcription (Latin):
fons signatus. Qđ clausũ ẽ. atq signatũ: similitudin̾e
hab& matris dñi. matris & uirginis. Linde & insepulchro
sal uatoris nouo qđ in petra durissima fuerat eoccisũ.
nec ante mec postea qͥs piã positus est. Et tam̃ hȩcaur¬
go ꝑpetua. multarũ mat̾ est uirginũ. Seqͥt᷑ enum.
Emissiones tuȩ paradisus. malo granatorum cũ frue̾¬
tu pomorũ. In malo granatis & pomis. om̃iũ uir tutu
significat᷑ in uirginitate concentꝰ. Fratruelis ms candi¬
dus & rubicundus . Candidus in uirginitate. rubicun¬
dus inmantirio. & qͥa rubicundus & canclidus est.
concupiscentia. Sponsus uirgolaudat᷑ asponsa iur¬
ꝗne laudat uicis si uirgin̾e sponsã & dicit ei. Speciosi
factisunt gressus tui incal ciañtis filii amina dab.
em̃ uoluntaria est. &idogressus ȩccłe incastitatispul¬
chritudine collaudant᷑ Non ẽ. huiꝰ tẽporis inmorẽ
cõm̾tarii omĩa de canticis eantieorũ iurgiitatis pan¬
dere sacram̃ta qr & hȩcipsa fastidiosolectori nares

Expanded text:
ignatum, similitudinem habet Matris Domini, matris et virginis. Unde et in sepulcro Salvatoris novo, quod in petra durissima  Al. purissima fuerat excisum, nec ante, nec postea quisquam positus est. Et tamen haec virgo perpetua multarum est mater virginum. Sequitur enim: Emissiones tuae paradisus malogranatorum cum fructu pomorum . In malogranatis et pomis, omnium virtutum significatur in virginitate concentus. Fratruelis meus candidus et rubicundus; candidus in virginitate, rubicundus in martyrio. Et quia rubicundus et candidus est, concupiscentia . Sponsus virgo laudatus a sponsa virgine, laudat vicissim virginem sponsam, et dicit ei: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, filia Aminadab, enim voluntaria est, et ideo gressus Ecclesiae in castitatis pulchritudine collaudantur. Non est hujus temporis in morem Commentarii omnia de Cantico canticorum virginitatis pandere sacramenta, quia et haec ipsa fastidioso lectori nares
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Wlnerasti cormeũ soror mea sponsa.
uulnerasti cormeu inuno ocłorũ tuorũ. inuno
dedi ꝓpt̾ in becillitatẽ eorũ qͥrecta uicdere non
pos sunt. s magis mͥ dexter uirginitatis ołs
placet. quisi cȩcatꝰ fuerit: ome corpꝰ intenebris est.
A cnẽ putaremus eũ amorẽ carnis & nuptias signi¬
ficare corporeas. ilico exxcludit hunc sensũ & ait
ulnerasti cormeu soror mea sponsa. Ubisororis
nom̃ est: suspicio omĩs foedi amoris excluditur.
Quã speciosa sunt ubera tua auino. De quibus.
&supra dixerat. Fratruelis m̃sm. in medio uberũ
sermo der hospiciũ. Quã speciosa sunt uberatua
aunoQd̾ istud uinũ est qđł sponse mamas pui¬
cherrimas fecit. & pudicitiȩ lacte foecundas:
Iempe illud. de quo sponsus in consequentib loquitur.
bibi uinũ meũ cũ lacte meo. manelucate ꝓ eointiaebi
pleni. Musto inquit ñuino ueteri. quia uinũ nouũ
mutres nouosmittit᷑. & ñ ambulabunt inuetustate

Expanded text:
dicere: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, dicere: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum, in uno oculorum tuorum, in unodedi propter imbecillitatem eorum, qui recta videre non possunt. Sed magisplacet, qui si caecatus fuerit, omne corpus in tenebris est. Ac ne putaremus eum amorem carnis, et nuptias significare corporeas, illico excludit hunc sensum, et ait: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspicio omnis foedi amoris excluditur. Quam speciosa sunt ubera tua a vino , de quibus et supra dixerat: Fratruelis meus mihi, et ego illi; in medio uberum sermo Dei hospitium. Quam speciosa sunt ubera tua vino. Quod istud vinum est, quod sponsae mammas pulcherrimas facit, et pudicitiae lacte fecundat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum meum cum lacte meo. Manducate, proximi mei, pleni; Musto, inquit , non vino veteri; quia vinum novum in utres novos mittitur : et non ambulabant in vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
radi. Qđ audiens sponsa: aꝑit sacram̃ta pudicitiȩ:
Pradruelis m̃s mͥ. & ego illi. Qui pascit int̾ lilia. hoc ẽ.
uetri urgmũ canclentis simos choros: Uis scire. quale
uerus salomon & pacificus nr̃ soliũ. quales habeat
armigeros Ecce ait lectꝰ salomonis sexcaginta po¬
tentes incirei̾itu eiꝰ depotentib isrł. om̃s ferentes
frameã & docti bello. Uirigladius infemore ipsius. Qui
incircu̾itu salomonis sunt gladiũ habent infemore sic̃
simos uir ginũ greges. & loquar sponse meȩ. Totaspe
culã neq rugã. lieni alibano sponsa ueni alibano.
Uenies & transibis. ab initio fidei. ac apite sanir.ermon.
sponsa. candidissima dequa alibi dr̃. Quȩ est ista
quȩ ascendit de albata: &transi ꝑuiã huiꝰ scłi ab¬
exordiofidei. & ex sanir qđ int̾ p̃tatur deus lucerne
uxta illud qđ inpsal mo legimꝰ. lucerna pedib
id est consecratione. Et fuge leonũ cubilia. & leo¬
pardorũ montes: qui ñ possunt mutare uarietatẽ

Expanded text:
ta pudicitiae: Fratruelis meus mihi, et ego illi qui pascit inter lilia , hoc est, inter virginum candidissimos choros. Vis scire, quale verus Salomon pacificus noster solium, quales habeat armigeros? Ecce, ait, lectus Salomonis, sexaginta potentes in circuitu ejus de potentibus Israel, omnes tenentes frameam, et docti bello, uniuscujusque viri gladius in femore ipsius . Qui in circuitu Salomonis sunt, gladium habent in femore, sicsimos virginum greges, et loquar sponsae meae: Tota speculam, neque rugam . Veni a Libano, sponsa, veni a Libano: Venies, et pertransibis ab insponsa candidissima, de qua alibi dicitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? et transit per via interpretatur dens lucernae, juxta illud quod in Psalmo legimus: Lucerna pedibus id est, consecratione: et fuge leonum cubilia, et leopardorum montes, qui non possunt mutare varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
lxo ris uri & habentes filios ab apło constituunt᷑
nomͦꝰ deuirginib apłs sedicit se ñ habere pre¬
cepuũ: &tam̃ dat c̃silium quasi misecłiam con¬
secutꝰ a dño & hoc agit inom̃i illa disputatione
q ur s mitadem p ferat inatrimonio. & suadet
io uapare non aul&. ne micere iudeatur laqueũ

Expanded text:
 filios, ab Apostolo constituuntur. » Quomodo de virginibus Apostolus dicit se non habere praeceptum, et tamen dat consilium, quasi misericordiam consecutus a Domino, et hoc agit in omni illa disputatione, ut virginitatem praeferat matrimonio, et suadet quod imperare non audet, ne injicere videatur laqueu
Abbreviated transcription (Latin):
qua fuerat adomiciano pͥncipe ob dni martiriũ
relegatꝰ a pocalipsin infinita futurorũ miste¬
ria c̃tinente̾. Refert aut̃ tertullianꝰ. qł anero¬
ne mis sus inferuens olei cloliũ. purior &uegeti¬
or exxrerit quã intrauerat. Sed & ipsũ euangłiũ¬
eius. mul tũ clistat a ceteris. Matheus quasi de
homine incipit scribere. Liber generationis i ħu
xp̃i filu clauid. filii abrahã. Lucas a sacerdotio
sccłs faciẽ uituli ꝓpt̾ sac̃dotium. tertius faciẽ
leonis ꝓpt̃ uocẽ clam antis in leserto. parate
uã dñi. rectas facite semitas eiꝰ. loħs uero nr̃ qͣsi¬

Expanded text:
qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus, quod Romae missus in ferventis olei dolium, purior et vegetior exiverit, quam intraverit. Sed et ipsum ejus Evangelium multum distat a caeteris. Matthaeus quasi de homine incipit scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham: Lucas a sacerdotio secundus faciem vituli, propter Sacerdotium; tertius faciem leonis, propter vocem clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus Isai.
Abbreviated transcription (Latin):
fuis se: nos amoris p̃cipui uir ginitate causa dioci¬
mus. Exponat ille si uirgo ñ fuit: cur cetis apłis
ticlaues regni cȩlorũ accipiant & exẽ quo super
eos eccłȩ fortitudo solidetur: tam̃ ꝓpterea int̾
cluo decĩ unus eligit᷑. ut capite c̃stituto scismatis
tollat᷑ occasio. S. cur ñ ioħs electus ẽ uirgo.
Aetati cdelatũ ẽ. qr petrus senior erat. ne adhuc
adolescens & pene puer ꝓgres se ȩtatis hominib p̃fer¬
ret᷑. & magister bonꝰ qͥ occasione uirgii debuerat au¬
sã p̃bere uideret᷑ inuidiȩ. lit aut̃ sciamꝰ ioħm fuisse¬
tunc pueru̾: manifestis sime clocent ȩccłasticȩ
post passione dñi sexa gesimo octauo anno dor¬
mierit. Qđ & nos in libro de illustrib uiris bre¬
ut magister. Euangłista. qr librũ euangłi condi¬
dit. qđ excepto matheo alii ex duod ecĩ apłis non
fecerunt. ꝓpħa: uidit eni in pathmos insula in

Expanded text:
fuisse, et nos amoris praecipui causam virginitatem dixifuisse, et nos amoris praecipui causam virginitatem diximus, exponat ille, si virgo non fuit, cur caeteris Apostolis ti claves regni coelorum accipiant, et ex aequo super eos Ecclesiae fortitudo solidetur, tamen propterea inter duodecim unus eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes electus est virgo? Aetati delatum est, quia Petrus senior erat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem jurgii debuerat ausam praebere videretur invidiae. Ut autem sciamus puerum, manifestissime docent Ecclesiasticae post passionem Domini sexagesimo octavo anno dormierit: quod et nos in libro de Illustribus Viris breut magister: Evangelista, quia 280 librum Evangelii condidit, quod excepto Matthaeo, alii ex duodecim Apostoli non fecerunt. Propheta: vidit enim in Pathmos insula, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ea quo petrus qͥuxorẽ habuerat int̾rogare ñ audet.
ilu̾ rogat ut in terroget. Et post resurrection̾e nun¬
tiante maria maglalenȩ qđ dñs resurrexisset.
uterq currit ad sepulchrum. sed ille p̃uenit. Cũq
essent in naui & piscarentur in lacu genesa reth: iħs
stabat inlitore. Nesciebant apłi quẽ uiderent. solus
uirgo uirgine recognoscit. &dicit petro.Ons est.
Rursũ post auditam sententiã qł ab alio cingendus
ess& petrus & ducendus qͦ nollet. & crucis illi fuis-
set passio ꝓphetata. & ille dicer&. dñe quidiste.
tus: dicit ei dñs. Quid adte. si uolo eũsic esse. Un¬
de & sermo eciuit int̾ fr̃s. illũ discipłm ñ moritu¬
rum. Ea quo ostenditur uirginitatẽ n̾ mori. nec
sordes nuptiarũ abluere cruore martirii. s ma¬
nere cũ xp̃o. & dormitione eiꝰ transitũ ẽẽ. n̾ mor¬
te. Si aut̃ obnuixe contenderit ioħm uirgine nͥ

Expanded text:
Et quod Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, Et quod Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, illum rogat ut interroget. Et post resurrectionem, nuntiante Maria Magdalene quod Dominus resurrexisset, uterque cucurrit ad sepulcrum; sed ille praevenit. Cumque essent in navi et piscarentur in lacu Genezareth, Jesus stabat in littore, nec sciebant Apostoli quem viderent: solus virgo virginem agnoscit, et dicit Petro: Dominus est. Rursum post auditam sententiam, quod ab alio cingendus esset Petrus, et ducendus quo 279 nollet, et crucis fuisset illi passio prophetata, et ille diceret: Dtus, dicit ei Dominus: Quid ad te si eum volo sic esse ? Unde et sermo exivit inter fratres, illum discipulum non moriturum. Ex quo ostenditur, virginitatem non mori, nec sordes nuptiarum abluere cruore martyrii, sed manere cum Christo, et dormitionem ejus, transitum esse, non mortem. Si autem obnixe contenderit, Joannem virginem non
Abbreviated transcription (Latin):
te relatũ de aliis apłis qđ uacores habuerint. &cu̾de
uo scriptũ sit ac deceteris tacitii: intelligere debea¬
mus sine uxorib eos fuisse: deqͥb nichil tale scrip¬
tura signific&. Ettam ille qͥ nobis obiecit zachariã
xelisabeth. petrũ & socrũ eiꝰ. sciat de zacharia &elisa¬
bethioħ̾m fuis se generatũ. id est denuptiis uirgine̾.
delege euangłium. de matrimonio castitatẽ. ut aꝓ
pha uirgine iuirgo cdns & ad nuntia retur & baptiza¬
retur. Possumꝰ aut̃ de petrodicere qd habuerit so¬
crũ eotẽpr̃ qͦ credidit & uxore̾ ia ñ habuerit. Quan¬
matis duces uir gmes ñ fuerint: ut eos interĩ c̃ceda
ineuuangłio habere ñ poterant. & tam̃ ioħs unus
exe discipłis qͥminimꝰ tradit᷑ fuisse inter a postolos.
& quẽ fides & p̾i uirgine reppererat. uirgo ꝑmansit
Et idõ plusamat᷑ adno. & recũbit suꝑ pectus iħu.

Expanded text:
te relatum de aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de te relatum de aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de uno scriptum sit, ac de caeteris tacitum, intelligere debemus sine uxoribus eos fuisse, de quibus nihil tale Scriptura significet. Et tamen ille qui nobis objecit Zachariam et Elisabeth, Petrum et socrum ejus, sciat, de Zacharia et Elisabeth Joannem fuisse generatum, id est, de nuptiis virginem, de Lege Evangelium, de matrimonio castitatem, ut a Propheta virgine, virgo Dominus et annuntiaretur, et baptizaretur. Possumus autem de Petro dicere, quod habuerit socrum eo tempore quo credidit, et uxorem jam non habuerit, quammatis duces, virgines non fuerint, ut eos interim virginein Evangelio habere non poterant. Et tamen Joannes unus ex discipulis, qui minimus traditur fuisse inter Apostolos, et quem fides Christi virginem repererat, virgo permansit, et ideo plus amatur a Domino, et recumbit super pectus Jesu.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: iungat & illud qđ ingrecis codicib est. Nun-¬
quid ñ habemꝰ potestatẽ. sorores mulieres uł uaxo¬
res circũducendi: Ex quo enĩ appar& de aliis scĩs
dicis se mulierib. que iuacta morẽ iudaicum
magistris desua substantia ministrabant. sicut
legimꝰ ipsi qͦq dñofactitatũ. Nã & ordo u̾borum
hoc significat. Nunquid ñhabemꝰ potestate̾ man¬
duc andi & bibendi. aut sorores mulieres circum
sustratione sũptuũ p̃mittit᷑. & de mulieribus
sororib sic infert᷑ ꝑspicuũ ẽ. nuoxores debere
intelligi. s easut dixximꝰ que de sua substantia minis¬
t̾rabant. Qđ & inueteri lege de sunamiti illa scribit᷑
quȩ solita sit heliseum reciꝑe. & ponere ei m̃sã & pan̾e.
&candelabrũ. & cetera. Aut certe si. s ħs aiͥ cacͥ
uxores accipimꝰ ñ mulieres: id qł additur sorores
tollit uoxores. & ostencdit eas germanas in spũ fuis se
nc̃iuges. Quanquã excepto apło petro. ñ sit manifes¬

Expanded text:
illud quod in Graecis codicibus est: Numquid non habemus potestatem sorores mulieres, vel uxores circumducendi? Ex quo apparet eum de aliis sanctis dixisse mulieribus, quae juxta morem Judaicum magistris de sua substantia ministrabant, sicut legimus ipsi quoque Domino factitatum. Nam, et ordo verborum hoc significat: Numquid non habemus potestatem manducandi, et bibendi, aut sorores mulieres circumdnistratione sumptuum praemittitur, et de mulieribus sororibus infertur, perspicuum est, non uxores debere intelligi, sed eas, ut diximus, quae de sua substantia ministrabant. Quod et in veteri Lege de Sunamitide illa scribitur, quae solita sit Elisaeum recipere, et ponere ei mensam, et panem, et candelabrum, et caetera. Aut certe si γυναῖκας, uxores, accipimus, non mulieres, id quod additur, sorores, tollit uxores, et 278 ostendit eas germanas in spiritu fuisse, non conjuges. Quamquam, excepto Apostolo Petro, non sit manifes
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint int̾ra peccatrice. filios & filias ubera.¬
re non poterunt. qr iustitia patris ñliberabit
libri eiꝰ cũio achi̾rege capti. eotepore quoeze¬
chiel quoq ductꝰ ẽ. in captiuitate̾. Quomodo
ergo potuit habere filios qͥ adhuc puer erat.¬
& expletotriennio introductus ẽ ad regis obsequiũ.
Ac ne quis put& e z echiel iã uiri meminis se claniel
&n pueri. factu e. inquit in anno sexto regis scilic &
ioachim. insextomse. inquinta m̃sis. & ego sede¬

Expanded text:
fuerint in terra peccatrice, filios suos et filias liberafuerint in terra peccatrice, filios suos et filias liberare non poterunt; quia justitia patris non liberabit libri ejus, cum Joachim rege captum eo tempore, quo Ezechiel quoque ductus est in captivitatem. Quomodo ergo potuit habere filios, qui adhuc puer erat? et expleto triennio, introductus est ad regis obsequium. Ac ne quis putet Ezechiel jam viri meminisse Danielis, et non pueri; Factum est, inquit, in anno sexto, regis scilicet Joachim, in mense sexto, in quinta mensis Ezec
Abbreviated transcription (Latin):
normasit scripturarũ. ut deficientib uiris sc̃ĩs.
mulieresin uirorũ laudent᷑ opꝓbria : Suꝑfluũ
aut̃ ẽ de clani hele dicere:. cũ hebreiusq hodie¬
autument. & illũ & trespueros fuis se eunuchos.
eccilla dñi sententia quã isaias loqͥtur adezechiã.
Et defiluis tiuis qͥ nascentur eate tollent. & faci-¬
ent eunuchos indomoregis. Rursusq indanihe¬
le legimꝰ. Ꝙlixit rexcasphane zeth pͥncipi eunu-¬
chorum. ut introclucer& de filiis captiuitatis
srł & de semine regio & deporthõmin. pueros in
electisunt clanihel &trespueri. desemine aut̃
regio eunuchos fore scriptura p̃dixit: hosẽe̾.
qͥeunuchi factisunt. Si uero illud op posuerit
peccatrice filios & filias liberare ñposse. respin¬
denduiẽ. qđ iuata typothesin clictu̾ sit. Neq enĩ
eo tepore noe & ioberant. quos multis ante scłis
fuis se cognouimꝰ. Et est sensus.Sitales & talesuiri

Expanded text:
norma sit Scripturarum, ut 276 deficientibus viris sanctis, norma sit Scripturarum, ut 276 deficientibus viris sanctis, mulieres in virorum laudentur opprobria. Superfluum autem est de autument, et illum, et tres pueros fuisse eunuchos, ex illa Dei sententia, quam Isaias loquitur ad Ezechiam: Et de filiis tuis qui nascentur ex te, tollent et facient eunuchos in domo regis . Rursusque in Daniele legimus: Et dixit rex Asphanez principi eunuchorum, ut introduceret de filiis captivitatis Israel, et de semine regio, et de phorthommim pueros, in electi sunt Daniel et tres pueri; de semine autem regio eunuchos fore Scriptura praedixit, hos esse qui eunuchi facti sunt. Si vero et illud opposuerit, lias liberare non posse, respondendum est, quod juxta hypothesin dictum sit. Nec enim eo tempore Noe et Job erant quos multis ante saeculis fuisse cognovimus. Et est sensus: Si tales et tales viri
Abbreviated transcription (Latin):
cent. iã ñ digamꝰ erit & trigamꝰ. sed nͥ septingen¬
tas habuerit uocores & trecentas cõcubina s tipũ
eiꝰ & meritũ implere ñ poterit. Obsecro te lec̾tor
& idipsũ sepe cõmoneo. ut me scias quȩ loquor
neces sitate dicere. nec detrahere iis qͥulege p̃¬
cesserint. sed seruis se eos tẽporib & conditio¬
dr̃. tẽpus in collecto ẽ. suꝑẽ ut &qͥ habent uaco¬
res sic sint quasi n̾ habeant᷑ aliud p̃cipi. & uir
me ⁊ acente manifestũ ẽ. Si enĩ ioħs uenit inspũ & uir¬
sedetiã incorporis castitate. P orro illud qđ dee ze¬
chia cõmemorari potest quanquã hoc clurus uł in¬
tentiosus ille solita stoliditate ñuiderit. qł post
uitã recuꝑatã & qͥnclecĩ annorũ spatia ꝓtelata di-¬
xerit. amodo filios faciã: sciat inhebreis uolumi¬
nib non haberi. sedlegi ꝓhoc pat̾ filiis notã faciet
ueritatẽ suã. IU et mirum siolela uxcor sellum
ꝓphetissa consulatur ab iosia rege uideȩ iãcapti-¬

Expanded text:
trigamus; sed nisi septingentas habuerit uxores, et trecentas concubinas, typum ejus et meritum implere non poterit. Obsecro te, lector, et id ipsum saepe commoneo, ut scias me, quae loquor, necessitate dicere: nec detrahere his qui in Lege praecesserint, sed servisse eos temporibus et conditiodicitur: Tempus in collecto est, superest, ut qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, aliud praecipi, et vme facente, manifestum est. Si enim Joannes Baptised etiam in corporis castitate. Porro illud quod de Ezechia commemorari potest, quamquam hoc ille solita stoliditate non viderit, quod post vitam recuperatam, et quindecim annorum spatia protelata, dixerit: Amodo filios faciam; sciat in Hebraeis voluminibus non haberi, sed legi pro hoc: Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Olda uxor Sellum prophetissa consulatur ab Josia rege Judae, jam capti
Abbreviated transcription (Latin):
filia saul quã pat̾ alteri tradiclerat postea rece¬
pisse. &iã señe sunamitis puelle cale factũ esse.
cõplexib Nec hoc dico qđ de sc̃is uiris qͥcquã de¬
drahere audeã. sed qđ aliud sit inlege uersari.
alued ineuuangłio. llle occidit uriã cetheum.
moe chus extitit in bethsabee. & qͥa erat uir san¬
giunarius. nut pleriq estimant ꝓpt̾ bella. seo
ꝓpt̃ homicidiũ: tẽplũ dñi edificare ꝓhibetur.¬
Nos aut̾ si unũ de minimis scandalizauerimꝰ. & si
ut mola asinaria liget᷑ circa collũ nrm. & reierim
gehennȩ. & ad ulteriũ nobis in solo aspectu repu¬
tabitur. FRarSit ad salomone. ꝑquẽ sececi¬
nit ipsa sapientia. Etcũ uoxcoriũ eũ dicat. atque
mn illius laudib immoretur. miror car nͥ uingat¬
& illud decantico canticorũ. Sexaginta sunt re¬
gine. & octoginta concubine. & ad olescentule
quarũ nͥ ẽ numerus. Et illud de regnorũ tertio.

Expanded text:
filiam Saul, quam pater alteri tradiderat, postea recefiliam Saul, quam pater alteri tradiderat, postea recepisse; et jam senem Sunamitidis puellae calefactum esse complexibus. Nec hoc dico, quod sanctis viris quidquam detrahere audeam; sed quod aliud sit in Lege versari, aliud in Evangelio. Ille occidit Uriam Hethaeum , moechus exstitit in Bethsabee. Et quia erat vir sanguinarius, non ut plerique existimant propter bella, sed propter homicidium, Templum DomiNos autem si unum de minimis scandalizaverimus, et sut mola asinaria ligetur circa collum nostrum, et rei erimus gehennae, et adulterium in solo nobis aspectu reputabitur. Transit ad Salomonem, per quem se cecinit ipsa sapientia: et cum uxorium eum dicat, atque in illius laudibus immoretur, miror cur non jungat et illud de Cantico canticorum: Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae: et adolescentulae, quarum non est numerus . Et illud de Regnorum tertio,
Abbreviated transcription (Latin):
genuit caath. Cilath genuit aminadab Amina¬
dabgenuit corẽ. Gore genuit aser. A ser genuit
helcanan. Helcana genuit sub. Sub genuit thou.
Thou genuit helui. Helui. genuit ierohã. lero¬
ham genuit helcana. Helcana genuit samuhelẽ.
nulliq dubiũ ẽ. sac̃ dotes de aaron & eliezer &-
finees stirpe generatos. Quicũ & ipsi uxores
habuerint. rec̾te nobis opponerentur: sierrore
encraticarũ ducti c̃tencderemꝰ matrimonia re¬
pudianda. & non esset nr̃ pontifex scđm ordinẽ
melchi sedechsine patre. sine matre. attor eͦ a¬
or ẽtoc. hocẽ sine nuptus. & reuera magnos
fructꝰ excliberis samuhel capit ut qui ipse placuit
do: tales genuerit qui clño displicerent. Quoo
si boor & ruth nobis obicit adcoꝓbandã digamiã.
sciat ineuuangłio obtipũ eccłȩ etia raab meretricẽ
inorcline maiõrũ dñi enumeratã : P orro qł cla
uid clucentis p̃putus emisse iactat᷑ uxcorẽ. noue¬
rit illũ & alias habuis se cõplurimas. & michol

Expanded text:
genuit Caath, Caath genuit Aminadab, Aminadab genuit Chore, Chore genuit Assir, Assir genuit Helchana, Helchana genuit Sub, Sub genuit Tou, Tou genuit Eliu, Eliu genuit Jeroam, Jeroam genuit Helchana, Helchana genuit Samuelem. Nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum ducti, contenderemus, matrimonia reprobanda: et non esset noster Pontifex secundum ordinem Melchisedec sine patre, sine matre, ἀγενεαλόγητος, hoc est, sine nuptiis. Et revera magnos fructus ex liberis Samuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genuerit, qui Domino displicerent. Quod si Booz et Ruth nobis objicit ad comprobandam digamiam, sciat in Evangelio ob typum Ecclesiae, etiam Raab meretricem in ordine majoruid ducentis praeputiis emisse jactat uxorem, noverit, illum et alias habuisse quamplurimas: et Michol
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓpt̾ susannȩ historiã & occisione presbitero¬
rum. & ꝑ spicue cõꝓbat᷑. eo tẽpore quo hȩc dice¬
bant᷑ de noe & clanihele & iob. adhuc puerũ fu¬
isse danihelẽ. nec habere potuis se filios & filias
quos sua iustitia liberaret. Huc usq delege.
riã & elisabeth. petrũ & socrũ eiꝰ. & consueta
ue cordia non intelligit istos qͦq int̾ eos qͥ legi serui¬
erint debiuis se numerari. Neq enĩ euuangłiũ ante
crucẽ xp̃i est. qđ passione & sanguine ipsius dedi
suꝑ fluo interĩ c̃cedã habuerunt qͥdẽ uxores. sed
quas eo tempr acceperant quo euuangłiũ nesciebãt.
Quias sũpti postea in apostolatũ. relinquunt of
domũ aut parentes aut fr̃saut uocorẽ aut filios
ꝓpt̾ regnũ di. qͥ ñ recipiat multo plura in scłoisto.

Expanded text:
occisionem presbyterorum. Et perspicue comprobatur, eo tempore quo haec dicebantur de Noe et Daniele et Job, adhuc puerum fuisse Danielem, nec potuisse habere filios et filias, quos sua justitia liberaret. Huc usque de Lege. riam et Elisabeth, Petrum et socrum ejus, et consueta vecordia non intelligit istos quoque inter eos, qui legi servierint, debuisse numerari. Neque enim Evangelium ante crucem Christi est, quod passione et sanguine ipsius dedici, ut ei ex superfluo interim concedam, habuerunt quidem uxores, sed quas eo tempore acceperant, quo Evangelium nesciebant. Qui assumpti postea in Apostolatum, relinquunt offdomum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, qui non recipiat multo plura in saeculo is