comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leriq qui ex uideis dudũ ad xp̃ianam fide .luiii.¬
ꝓmoti sunt nc̃ blasphemantes in xp̃o. ñ solũ iuda¬
icos ritus ꝑpet̾sse noscuntur: s etiam abhominandas
circũcisiones exercere presũpserunt. De quib consultu
piissum ac religiosissimi dñ nr̃i Sisenandi regis hoc sc̃m
decreuit conciliũ ut huiusmodi tͣnsgressores pontificali
auctoritate correcti ad cultũ xp̃iam dogmatis reuocent᷑:
ut quos uoluntas ꝓpͥa non emendat. ammaduersio sac̃¬
dotalis coerceat. Nos autẽ quos circũcidunt si filii eoꝵ
sunt ã parentũ consortio separentur. si seru ꝓ iniuria
corporis sui lib̾tati tͣdantur. .lix.
bus ab eoꝵ consortio separari decernimꝰ deputatos aut
monasteriis aut xp̃ianis uiris aut mulierib dm tim̃tibꝰ
ut sub eoꝵ conuersatione cultũ fidei discant. atq ĩ meliꝰ
instituti tam in morib quã in fide proficiant
udei baptirati si postea preuaricantes in xp̃m qualibet

Expanded text:
lerique ex Judaeis, qui dudum ad Christianam fidem promoti sunt, nunc blasphemantes in Christum non solum Judaicos ritus perpetrasse noscuntur, sed etiam abominandas circumcisiones exercere praesumserunt. De quibus consultu piissimi ac religiosissimi domini nostri Sisemundi regis hoc sanctum decrevit concilium, ut hujusmodi transgressores pontificali auctoritate correcti ad cultum Christiani dogmatis revocentur, ut quos propria voluntas non emendat, animadversio sacerdotalis coerceat. Eos autem, quos circumciderunt, si filii eorum sunt, a parentum consortio separentur; si servi, pro injuria corporis sui libertati tradantur. C.bus, ab eorum consortio separari decernimus deputatos, aut monasteriis aut Christianis viris, aut mulieribus Deum timentibus, ut sub eorum conversatione cultum fidei discant, atque in melius instituti, tam in moribus, quam in fide proficiant. LX. Judaei baptizati, si postea praevaricantes in Christum qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
e cłicis qui monachoꝵ ꝓpositum appetunt
quale nis ep̃i in monasterus hr̃e debeant
e monachis qui eggredientes de monast̾io ñ solũ ad scł̃m
rursus p̃uaricantes laici effecti sunt
Qđ duo sunt genera uiduarũ scłares ⁊ sc̃imoniales

Expanded text:
ericis quis monachorum propositum appetunt. 50. Quale jus episcopi in monasteriis habere debeant. 51. De monachis qui egredientes de monasterio non solum ad saeculum rursus praevaricantes laici effecti sunt. 55. Quod duo sunt genera viduarum, saeculares et sanctimoniales
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i concilio excommunicationi subiaceat. Si uͦ laicus
fuerit. et honestioris loci fuerit ꝑsona. medietatẽ facultatũ¬
suarũ amittat fisci uirib ꝓfuturã. Si uero minoris loci
tetur. Flauius reccaredus rex hanc delibationem. quam
cũ scã definiuimus synodo confirmans subscͥpsi. Mansona
in xp̃i nomine eccłȩ catholicȩ emeretensis metropolitanꝰ

Expanded text:
ab omni concilio excommunicationi subjaceat; si vero laicus ab omni concilio excommunicationi subjaceat; si vero laicus fuerit, et honestioris loci persuarum amittat fisci viribus profuturam. Si vero minoris loci tetur. Flavius Reccaredus rex hanc deliberationem quam cum sancta definivimus synodo confirmans subscripsi. Mausona in Christi nomine ecclesiae cath
Abbreviated transcription (Latin):
uł publica officia ꝑagere. qd̾ man̾e debeat firmum.
si serui fisci nr̃i eccłas fecernt. easq de peculio suo do¬
tauerint. qd̾ idolatrie cultura a sacerdotibus uł uidi¬
cibus distringantur. quod semel in anno ad conciliũ
sacerdotes et iudices atq actores patmonui nr̃i debe¬
ant conuenire. quod eccłaꝵ om̃iũ causa ad ep̃i ordina¬
tionem ꝑtinere debeat. quod sacerdotes moderant agͥe
debeant ꝑ parroechias quod serui ecclȩ siue cłicoꝵ non
debeant uł a nr̃is actorib in angaria aliqua fatigari
quod religiosoꝵ corpora cũ ymnis & canticis tantũ defe¬
renda sint ad sepulcra. Q uod ballimathie & turpia can¬
tica ꝓhibenda sunt a scoꝵ sollempnus. Has om̃s constitu¬
tiones eccłasticas quas summatĩ breuiterq ꝑstrinximus.
sicut plenius in canone continent᷑ man̾e ꝑhenmi stabilita¬
te sanccimus. Siquis gͦ cłicus aut laicus harũ sanctionũ

Expanded text:
vel publica officia peragere. XV. Quod manere debeat firmum vel publica officia peragere. XV. Quod manere debeat firmum si servi fisci nostri ecclesias fecerint easque de peculio suo ditaverint. XVI. Quod idolatriae cultura a sacerdotibus cibus distringatur, quod semel in anno ad concilium sacerdotes, et judices, atque actores patrimonii nostri debeant convenire quod ecclesiarum omnium causa ad episcopi ordinationem pertinere debeat, quod sacerdotes moderanter agere debeant per parochias, quod servi ecclesiae sive clericorum non debeant a nostris actoribus in angaria aliqua fatigari. Quod religiosorum corpora cum hymnis et canticis tantum deferenda sint ad sepulcra. Quod Ballimathiae et turpia cantica prohibenda a sanctorum solemniis. Has omnes constitutiones ecclesiasticas quas summatim breviterque perstrinximus sicut plenius in canone continentur manere perenni stabilitate sancimus. Si quis clericus ergo aut laicus harum sanctionum
Abbreviated transcription (Latin):
rem alienare eccłȩ ut ep̃o liceat unam de parochitanis
qd̾ hi qui semꝑ catholici fuerit. in cellulis suis cum
mulieribꝰ extraneis non morent᷑ qd̾ lib̃ti ab ep̃is uł ab
aliis facti. & eccłis commendati ꝑmanere debeant li-¬
beri. qđ lectio in om̃ib sacerdotalib mensis legi debe¬
at qd̃ cłicos ex familiis fisci nr̃i unquã nullus agere p̃¬
sumat &. qui acceꝑit. irrita tał donatio maneat. de ec¬
clesuis ab heresi translatis ut ad ep̃os in quorum
sunt parroechiis ꝑtineant. de uiduis qd̃ quȩ uolu¬
erint continentiam teneant. & que nube elegerint
quib uoluerint nubant eque de uirginib qd̃ peni
tentes scdm modũ canonũ antiquoꝵ debeant ag̾e
penitentiam. qd qui uoluerint agere penitentiam
prius tondeantur. aut habitũ mutent qđ ñ liceat ui¬
deis de xp̃ianis ducere uxores uł concubinas. siue cõ¬
parare mancipia xp̃iana et iudaizare non liceat

Expanded text:
rem alienare ecclesiae, ut episcopo liceat unam de parochianis rem alienare ecclesiae, ut episcopo liceat unam de parochianis od hi qui semper catholici fuerint in cellulis suis cum mulieribus extraneis non morentur, quod liberti ab episcopis vel ab aliis facti, et ecclesiis commendati permanere debeant liberi, quod lectio in omnibus sacerdotalibus mensis legi debeat, quod clericos ex familiis fisci nostri unquam 111 nullus agere praesumat, et qui acceperit irrita talis donatio maneat, de ecclesiis ab haeresi translatis ut ad esunt parochiis pertineant. X. De viduis: quod quae voluerint continentiam teneant, et quae nubere elegerint quibus voluerint nubant: eaque et de virginibus. XItentes secundum modum canonum antiquorum debeant agere poenitentiam, quod qui voluerint agere poenitentiam prius tondeantur, aut habitum mutent, quod non liceat Judaeis de Christianis ducere uxores vel concubinas, si coparare mancipia Christiana, et judaizare non liceat,
Abbreviated transcription (Latin):
mine nr̃e potestatis consistentiũ. Amatores nos
ur̃i diuina faciens ueritas nr̃is prmcipaliter
sensib inspirauit ut causa instaurande fidei ac discipli
iuberemꝰ. ꝑrecedente autẽ diligenti & cauta delib̾atione
siue que ad fidem conueniunt. seu que ad morũ correpti¬
onem respiciunt. sensus maturitate & intelligentie gra¬
nitate constant ẽẽ digesta. Nr̃a ꝓm̃ auctoritas. hoc om̃ib
hominib ad regnũ nr̃m ꝑtinentib iubet: ut siqͣ definita
sunt in hoc sc̃o concilio acto in urbe toletana anno regni
nr̃i felicit̾ quarto nulli contẽnere liceat nullus pret̾ire p̃¬
sumat. Capitula enĩ que sensib nr̃is placita &. disci¬
plinȩ congrua a p̃senti conscͥpta sunt sẏnodo. in om̃i
auctoritate siue clicoꝵ siue quorũcũq om̃iũ obseruẽt᷑
et maneant. id ẽ de obseruatione pͥoꝵ canonũ de sym¬
bolo ꝓferendo ã popłis in eccła de ep̃is ut eis ñ liceat

Expanded text:
mine nostrae potestatis consistentibus. Amatores nos mine nostrae potestatis consistentibus. Amatores nos sui divina faciens veritas nostris principaliter sensibus inspiravit, ut causa instaurandae fidei, ac disciplijuberemus. Praecedente autem diligenti et cauta deliberatione, sive quae ad fidem conveniunt, seu quae ad morum correptionem respiciunt, sensus maturitate et intelligentiae gravitate constant esse digesta. Nostra proinde auctoritas hoc omnibus hominibus ad regnum nostrum pertinentibus jubet, ut si qua definita sunt, in hoc sancto concilio acto in urbe Toletana anno regni nostri feliciter quarto nulli contemnere liceat, nullus praeterire praesumat. Capitula enim quae nostris sensibus placita, et disciplinae congrua, ac praesenti conscripta sunt synodo, in omni auctoritate, sive clericorum, sive quorumcumque omnium observentur, et maneant, id est, de observatione priorum canonum, de symbolo proferendo a populis in ecclesia, de episcopis ut eis non liceat
Abbreviated transcription (Latin):
ui diuina uocatione ab hac uita recedunt. cũ
psalmis tantũmodo ⁊ psallentiũ uocib deb̾e
ad sepulchra deferri. Nam funis p̃cam̃ quod uulgo
defunctis cantari solet. uł pectorib se aut ꝓximos aut
familias cede om̃ino ꝓhibemꝰ. Sufficiat autẽ quod ĩ
spe resurrectionis xp̃ianoꝵ corporib famulatus diui¬
noꝵ impeditur canticoꝵ. Prohibet enim nos apłs sc̃s
lug̃e defunctos dicens. De dormientib autẽ nolo uos con¬
tristari: sicut & cet̾i qui spem non habent. Et dñs nõ
fleuit lazarũ mortuũ. s: ad uite huius plorauit erũnas
bere: agere ñ moretur. Religiosis tam̃ xp̃ianis om̃ino ali¬
dũ humari oportet corpora defunctoꝵ
lemnitates agere consueuit. Popłi qui debent
officia diuina attend̾e saltationib turpib inuigilant.
cantica non solũ mala canentes. s et religiosoꝵ officiis
ꝑstrepentes. Hoc & enĩ ut ab om̃i hispania depellatur.
sacerdotũ ⁊ iudicũ a concilio sco cure committitur.

Expanded text:
ui divina vocatione ab hac vita recedunt cum psalmis tantummodo et psallentium vocibus debere ad sepulcra deferri; nam funebre carmen quod vulgo defunctis cantari solet, vel peccatoribus se proximos aut familias cedere, omnino prohibemus. Sufficiat autem quod in spe resurrectionis Christianorum corporibus famulatus divinorum impenditur canticorum; prohibet enim nos Apostolus nostros lugere defunctos dicens: De dormientibus autem nolo vos contristari sicut et caeteri qui spem non habent: et Dominus non flevit Lazarum bere, agere non moretur. Religiosis tantum Christianis omnino alimnem mundum humari oportet corpora defunctorulemnitates agere consuevit. Populi qui debent officia divina attendere, salutationibus turpibus invigilant, cantica non solum mala canentes, sed et religiosorum officiis perstrepentes. Hoc enim ut ab omni Hispania depellatur, sacerdotum, et judicium a concilio sanctae curae committitur.
Abbreviated transcription (Latin):
i ep̃c. prb̃r. seu diaconus. uł ex ordine cdicoꝵ. magos. aruspi¬
ces. ariolos. augures uł sacrilegos uł sortilegos consułe fue¬
rint deprehensi qͥd de eis agendũ sit
onfinitimi hostiũ sacerdotes pret̾ eos qui a regia potestate
licẽtiã acceperint in synodo mundandi sunt
d sepe pͥncipes contͣ quoslibet maiestatis obnoxios. sacer¬
dotib sua negotia cõmittunt.¬

Expanded text:
, presbyter, seu diaconus, vel ex ordine clericorum magos, aruspices, ariolos, augures vel sortilegos consulere fuerint deprehensi, quid de eis agendum sit. 29. Confinitimi hostium sacerdotes propter eos qui a regia potestate licentiam acceperint in synodo mundandi sunt. 30. Quod saepe principes contra quoslibet majestatis obnoxios sacerdotibus sua negotia committunt.
Abbreviated transcription (Latin):
i non licet ep̃is nec prb̃is oraria duo indui. quantomagis
diaconi qui ministri eoꝵ sunt:
t om̃s cł̾ici uł lectores sicut leuite ⁊ sacerdotes detonso su¬
pius capite inferuis sola cireuli coronã derelinquant¬
t extͣneȩ femine cũ cłicis non habitent¬
e cłicis qui non habentes legitimũ coniugiũ extranearũ
mulierum uł ancillarũ suarũ interdicta sibi consortia ap

Expanded text:
i non licet episcopis, nec presbyteris oraria duo indui, quanto magis diaconis qui ministri eorum sunt. 40. Ut omnes clerici vel lectores sicut levitae et sacerdotes detonso superius capite inferius solam circuli coronam relinquantt extraneae feminae cum clericis non habitentericis qui non habentes legitimum conjugium extranearum mulierum, vel ancillarum suarum, interdicta sibi consortia ap
Abbreviated transcription (Latin):
e oratione &. fidei confessione q̃ in sc̃ã di eccl̃a predicatur
ulla pene res magis discipline mores ab eccła xp̃i depulit
qͣm inordinata diuersitas officii
De formula scđm quã debeat scã synodus ĩ d̃i noĩe fieri
n sollemnitate pascali qualit̾ solet in hyspamis uarietas exi¬

Expanded text:
e oratione et fidei confessione quae in sancta Dei Ecclesia praedicatur. 2. Nulla pene res magis disciplinae mores ab Ecclesia Christi depulit, quam inordinata diversitas officii. De formula secundum quam debeat sancta synodus in Dei nomine fieri. n solemnitate paschali qualiter solet in Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
d in finem psalmoꝵ non sicut a quibꝰ ła gła patri s honor et
bła patri dicatur
unt qͥdam qui in fine responsorioꝵ głam ñ dicunt
e apotalypsi libro ut teneatur ⁊ quando legatur
d̃ quidam sacerdotes non rite pꝰt dictã orationẽ dñicã statim cõ¬
raunicant ⁊ postea benedictionem ĩ popło dant

Expanded text:
d in finem psalmorum non sicut a quibusdam gloria Patri, sed honor et gloria Patri dicatur. 15. Sunt quidam qui in fine responsoriorum gloriam non dicunt. De Apocalypsi libro, ut teneatur, et quando legatur. Quod quidam sacerdotes non rite post dictam orationem Dominicam statim communicant, et postea benedictionem in populo dant
Abbreviated transcription (Latin):
canonib inserendũ p̃cepit ut udeis ñ liceat
xp̃ianas hr̃e uxores uł concubinas neq mancipium
xp̃ianũ in usus ꝓprios cõparare: s & filios qui ex
tali coniugio nati sunt assum̃dos eẽ ad baptismũ.
Nulla officia publica eis inungantur ꝑ q̃ eis occa-¬
sio tͥbuatur xp̃ianis penam inferre. Si qui uero xͥ-¬
ani ab eis uidaismo ritu st̃ macłati uł etiam cirẽ¬
cisi: ñ reddito p̃cio ad lib̃tatẽ ⁊ religionem redeant
xerint. easq de sua pauꝑtate dotauerint.
has ꝓcuret ep̃c p̃ces sua auctoritate confirmari.

Expanded text:
Canonibus inserendum praecepit, ut Judaeis non liceat Christianas habere uxores vel concubinas, neque mancipium Christianum in usus proprios comparare. Sed et filii qui ex tali conjugio nati sunt, assumendos esse ad baptismum: Nulla officia publica Judaeis injungantur, per quae eis occasio tribuatur Christianis poenam inferre. Si qui vero Chrani ab eis Judaismi ritu sunt maculati, vel etiam circumcisi, non reddito pretio, ad libertatem et religionem redeant xerint, easque de sua paupertate dotaverint, has procuret episcopus prece sua auctoritate regia confirmari.
Abbreviated transcription (Latin):
tondat aut in cinere ⁊ cilicio habitũ mutare faciat
& sic penitentiam ei tradat. Si uͦ mulier fuerit. nõ
accipiat penitentiam. ñ pͥusaut uelata fuerit. aut
mutauerit habitum. Sepius enĩ laicis cũ feminis
tͥbuendo desidiose penitentiã ad lam̃tanda rursus
facinora post acceptã penitentiã relabuntur.xiii
holita p̃sumptio usq adeo illicitis ausib aditũ pa¬
tefecit. ut clici concłicos suos relicto pontifice suo
ad udicia publica ꝑtrahant. Promn statuimus ut
hoc de cet̾o non presumatur. Siquis hoc p̃supsit
fac̾e & causam ꝑdat. & a cõmunione efficiatur ex

Expanded text:
tondeat, aut in cinere et cilicio habitum mutare faciat, et sic poenitentiam ei tradat. Si vero mulier fuerit, non accipiat poenitentiam, nisi prius aut velata fuerit, aut mutaverit habitum, saepius enim laicis cum feminis tribuendo desidiose poenitentiam, ad lamentanda rursus facinora post acceptam poenitentiam relabuntur. XIII. Inoleta praesumptio usque adeo illicitis ausibus aditum patefecit, ut clerici conclericos suos relicto pontifice suo ad judicia publica pertrahant. Proinde statuimus, ut hoc de caetero non praesumatur. Si quis hoc praesumpserit facere, et causam perdat, a communione efficiatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quã ui uł necessitate susceperunt tenere cogant᷑.
ne nom̃ dñi blasphemetur. & fides quã susceperunt ui¬
lis ac contemptibilis habeatur.
iuxta quod ait apłs. etiã a fide errauerunt.:ul¬
ti quippe hucusq ex sacerdotib atq laicis accipientes
a iudeis munera ꝑfidiã eoꝵ suo patrocinio fouent. qͥ
lis contͣ fidem xp̃ianã suffragiũ uł muñe uł fauore pre¬
stiterit: ut ꝓphanus & sacrilegus anathema effectus. ab

Expanded text:
etiam quam vi vel necessitate susceperunt, tenere cogantur, etiam quam vi vel necessitate susceperunt, tenere cogantur, ne nomen Domini blasphemetur, et fides quam susceperunt vilis ac contemptibilijuxta quod ait Apostolus etiam a fide erraverint; multi quippe hucusque ex sacerdotibus atque laicis accipientes a Judaeis munera perfidiam eorum patrocinio suo fovebant, qui lis contra fidem Christianam suffragium vel munere vel favore praestiterit, vere ut profanus et sacrilegus anathema effectus ab
Abbreviated transcription (Latin):
spectu sacerdotis uł eccl̃e apparuerunt. Hrsi ad nupti¬
as transierint: iuxta apłm non sine dãpnatione erunt.¬
qr se pͥmũ deo uouentes postea castitatis ꝓpositũ abie¬
cerunt.
.lui.
e iudeis autẽ precepit sca sẏnodus nemini dem¬
ceps ad credendũ uim inferre. Qui enĩ uult d̃s
miseretur & quẽ uult indurat. Non enĩ tales muiti fal¬
uandi sunt s uolentes ut integra sit forma iusticie. Sic̃
enĩ homo ꝓpͥa arbitͥi uoluntate serpenti obediens peri
quisq credendo saluatur. Ergo ñ ui s lib̃a arbitrui fa¬
cultate ut conuertantur suadendi sunt ñ potius impel¬
lendi. Qui autẽ iam pͥdẽ ad xp̃ianitatẽ coacti sunt.
sicut factũ ẽ temporib religiosissimi pͥncipis sisebuti:
qr iam constat eos sac̃mentis diuinis associatos. et bap¬
tisim grãm suscepisse. & chrismate unctos ẽẽ. & corporis
dm̃ & sanguinis exstitisse participes: oportet ut fidẽ

Expanded text:
spectu sacerdotis vel ecclesiae apparuerunt. Hae si ad nuptispectu sacerdotis vel ecclesiae apparuerunt. Hae si ad nuptias transierint, juxta Apquia se primum Deo voventes postea castitatis propositum abjecerunt. LVI. De Judaeis autem praecepit sancta synodus nemini deinceps ad credendum vim inferre. Cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat, non enim tales inviti salvandi sunt, sed volentes, ut integra sit forma justitiae. Sicut enim homo propria arbitrii voluntate serpenti obediens periiquisque credendo salvatur. Ergo non vi, sed libera arbitrii voluntate, ut convertantur suadendi sunt non potius impellendi. Qui autem jampridem ad christianitatem coacti sunt sicut factum est temporibus religiosissimi principis Sisebuti, quia jam constat eos sacramentis divinis associatos et baptismi gratiam suscepisse, et chrismate unctos esse, et corporis Domini et sanguinis exstitisse participes, oportet ut fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quod si aliqui ꝑ potentiam irreuocabiles sunt nec
admoniti reuertuntur uere ut apostata corã eccl̃a ana¬
thematis sententia condempnentur. Non alit̾ ⁊ hi qui
ã parentib detonsi fuerunt aut sponte sua amissis pa
rentib se ipsos religioni deuouerunt. & postea habitũ
scłarẽ supserunt & idẽ a sacerdote comprehensi ad cultũ
religionis acta prius penitentia reuocentur. Quod si con¬
uerti non possunt: uelut apostate anathematis sententiȩ
subiciantur. Que forma seruabitur etiã in uidius uirgini
bq sacris ac penitentibq feminis que sc̃imonialẽ ha¬
bitũ induerunt. et postea aut uestẽ mutauerũt. aut ad
nuptias tͣnsierunt.
uo sunt genera uiduaꝵ : sclares & sc̃imoniales.
Scłares udue st̃. que adhuc disponentes nubere
laicalem habitũ non deposuerunt. Sc̃imoniales sunt:
que iam mutato habitu scłari sub religioso cultu ĩ con¬

Expanded text:
tur. Quod si aliqui per poenitentiam irrevocabiles sunt nec tur. Quod si aliqui per poenitentiam irrevocabiles sunt nec admoniti revertuntur, ut vere apostatae coram ecclesia anathematis sententia condemnentur. Non aliter hi qui a parentibus detonsi fuerunt aut srentibus, se ipsos religioni devoverunt, et postea habitum saecularem sumpserunt, et iidem a sacerdote comprehensi, ad cultum religionis, acta prius poenitentia, revocentur. Quod si reverti non possunt, vere ut apostatae anathematis sententiae subus sacris, ac poenitentibus feminis, quae sanctimonialem habitum induerunt, et postea aut vestem mutaverunt, aut ad nuptias transierunt. LV. uo sunt genera viduarum, saeculares et sanctimoniales. Saeculares viduae sunt, quae adhuc disponentes nubere laicalem habitum non deposuerunt. Sanctimoniales sunt, quae jam mutato habitu saeculari, sub religioso cultu in con
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie deputentur: ibiq defleant crimina sua uñ
discesserunt
eligiosi prope regionis qui nec int̾ cłicos nec int̾
monachos habentur. siue hi qui ꝑ diuersa loca
in monasterio deputentur. pret̾ eos qui ab epo aut¬
propter languorem fuerint absoluti.
i qͥ ĩ discrimine constitti penitentiã accipiunt
nulla manifesta scelera confitentes. s tantũ se preca¬
toies ẽẽ predicantes. huiusmodi si reualuerint. possunt
etiã ꝑ morũ ꝓbitatẽ ad gradus ecclasticos ꝑuenire. Qui
uero ita penitentiã accipiunt ut aliquod mortale pecca¬
tũ ꝑpetrasse publice fateant᷑ ad clerũ uł honores eccl̃a¬
sticos ꝑuenire nullatenus poterunt. qr se confessione ꝓ¬
pͥa notauerunt.
uicũq ex scl̃arib accipientes penitñtiam totonder̃
se. & rursus p̃uaricantes laici effecti sunt: compre¬
hensi ab ep̃o suo ad penitñtiã ex qua recesserunt reuocen¬

Expanded text:
poenitentiae deputentur, ibique defleant crimina sua unde poenitentiae deputentur, ibique defleant crimina sua unde discesserunt. eligiosi viri propriae regionis qui nec inter clericos nec inter monachos habentur, sive hi qui per diversa loca in monasteriis deputati, praetpropter languorem fuerint absoluti. LIII. Si qui in discrimine constituti poenitentiam accipiunt nulla manifesta scelera confitentes, sed tantum se peccatores esse praedicantes, hujusmodi si revelaverint, possunt etiam per morum probitatem ad gradus ecclesiasticos pervenire. Qui vero ita poenitentiam accipiunt, ut aliquod mortale peccatum perpetrasse publice fateantur, ad clerum vel honores ecclesiasticos pervenire nullatenus poterunt, quia se confessione propria notaverunt. Quicunque ex saecularibus accipientes poenitentiam totonderunt se, et rursus praevaricantes laici effecti sunt, comprehensi ab episcopo suo ad poenitentiam ex qua recesserunt revocen
Abbreviated transcription (Latin):
monachi ep̃ali imꝑio seruili oꝑe mancipentur.
& nira monasterioꝵ contͣ instituta canonũ illicita pre¬
sũptione usurpentur. ita ut pene ex cenobio possessio
fiat. atq illustris portio xp̃i ad agntionẽ seruitutẽq
ꝑueniat. Qua ꝓpt̾ monemꝰ eos qui eccłus p̾sunt: ut ul¬
tra talia ñ presumant s hoc tantũ sͥ in monasteriotũ¬
dicent sacerdotes quod p̃cipiunt canones. id ẽ mona¬
chos ad conuersationẽ scãm p̾monere. ab̃b̃es aliaq offi¬
cia constituere. atq extͣ regłam facta corrige. Quod si
aliquid in monachis canonib int̾dũ p̾sumpserint aut
usurpare quippiã de monast̾u rebꝰ temptauerint. non
deerit ab illis sententia excõmunicationis qui se demn¬
ceps nequaquã sustulerint ab illicitis.
on nulli monachoꝵ eggredientes a monasterio
non solũ ad scłm ret̾ituntur. s etiã ⁊ uxores acci¬
piunt. Igitur reuocati in eodẽ monast̾io a quo exierant

Expanded text:
monachi episcopali imperio servili opere mancipentur, monachi episcopali imperio servili opere mancipentur, et jura monasteriorum contra instituta canonum illicita praesumptione usurpentur, ita ut pene ex coenobio possessio fiat, atque illustris portio Christi ad inanitionem servitutemque perveniat. Quapropter monemus eos qui ecclesiis praesunt, ut ultra talia non praesumant, sed hoc tantum sibi in monasterio vendicent sacerdotes quod praecipiunt canones, id est monachos ad conversationem sanctam praemonere abbates, aliaque officia construere, atque extra regulam facta corrigere, quod si aliquid in monachis canonibus interdictum praesumpserint, aut usurpare quidpiam de monasterii rebus tentaverint, non deerit ab illis sententia excommunicationis, qui se deinceps nequaquam sustulerit ab illicitis. LI. Nonnulli monachorum egredientes a monasterio non solum ad saeculum revertuntur, sed etiam et uxores accipiunt, igitur revocati in eodem monasterio a quo exierant,
Abbreviated transcription (Latin):
bore habeantur mmmmunes: ut lib̃i deo seruiant. nullaq
predieti necessitate ab ecclasticis officiis rethantur.
Nos quos echonomos greci uocant. hoc ẽ qui uice ep̃oꝵ
res ecclasticas tractant sicut sc̃a synodus calcedonẽ¬
sis instituit. om̃s ep̃os de proprio clero ad regendas eccłas
hab̾e oportet. Qui autẽ deinceps contempserit: obnoriꝰ
eisdem magni concilu erit¬
.XlUIII.
onachũ aut paterna deuotio aut ꝓpͥa ꝓfessio facit
Quicquid hoꝵ fuerit allegatũ: tenebit. Proin his
ad mundũ reuerti intercludimus aditũ: ⁊ om̃s ad scłm
interdicimus regressus.
.xlii.
lici qui monachoꝵ ꝓpositũ appetunt: qr meliorẽ
uitam sequi cupiunt. liberos eis ab ep̃o in mona¬
sterus largiri oportet ingressus nec interdici ꝓpositum
eoꝵ qui ad contemplationis desideriũ tͣnsire nitunt᷑.
untiatũ ẽ p̃senti concilio eo quod

Expanded text:
bore habeantur immunes, ut liberi Deo serviant, nullaque bore habeantur immunes, ut liberi Deo serviant, nullaque praedicti necessitate ab ecclesiasticis officiis retrahantur. XLVII. Eos quos oeconomos Graeci vocant, hoc est, qui vice episcoporum res ecclesiasticas tractant, sicut sancta synodus Chalcedonensis instituit, omnes episcopos de proprio clero ad regendas ecclesias habere oportet, qui autem deinceps contempserit, obnoxius ejusdem magni concilii erit. XLVIII. Monachum aut paterna devotio, aut propria professio facit, quidquid horum fuerit alligatum tenebit, proinde his ad mundum reverti intercludimus aditum, et omnes ad saeculum interdicimus regressus. XLIX. Clerici qui monachorum propositum appetunt, quia meliorem vitam sequi cupiunt liberos, eis ab episcopo in monasteriis largiri oportet ingressus, nec interdici propositum eorum qui ad contemplationis desiderium transire nituntur. L. Nuntiatum est praesenti concilio, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
consortia appetunt. Ideo quȩ conunctȩ taliter eũ cłics̃¬
sunt ab ep̃o auferantur et uenundentur. illis ꝓ tẽꝑe
religatis ad penitentiam qͦs sua libidine infecerunt.
lici qui sine consultu ep̃i sui uxores duxerint.
Iaut uiduã uł repudiatã uł meretricẽ i coniugiũ
acceperint: separari eos a propͥo ep̃o oportebit.  ni
lerici in quacũq seditione arma uolentes supserĩt
aut sũpserunt reꝑti amisso ordinis sui gracdu in
monasteriũ contͣdantur penitentiȩ.
iquis cłicus in demoliendis sepuleris fuerit depre¬
Fhensus: qr facinus hoc ꝓ sacrilegio legib publi¬
cis sanguine uindicatur: oportet canonib in tali scele
proditũ a cłicatus ordine submoueri. et pęnitentiȩ t̾en¬
.xlui
recipiente dño nr̃o atq excellentissimo Sisenando
rege id constituit sc̃m̃ conciliũ ut om̃s ingenui ełi¬
ci ꝓ officio religionis ab om̃i publica indictione atq la¬

Expanded text:
consortia appetunt, ideoque consortia appetunt, ideoque sunt ab episcopo, auferantur et venundentur, illis pro tempore religatis ad poenitentiam quos sua libidine infecerunt. XLIII. Clerici qui sine consultu episcopi sui uxores duxerint, aut viduam, vel tripudiatam, vel meretricem in conjugium acceperint, separari eos a proprio episcopo oportebit. XLIV. Clerici qui in quacunque seditione arma volentes sumpserint, aut sumpserunt, reperti, amisso ordinis sui gradu in monasterium contradantur poenitentiae. XLV. quis clericus in demoliendis sepulcris fuerit deprehensus, quia facinus hoc pro sacrilegio legibus publicis sanguine vindicatur, oportet canonibus in tali scelere proditum a clericatus ordine submoveri et poenitentiae trien. XLVIPraecipiente domino nostro atque excellentissimo Sisenando rege, id constituit sanctum concilium, ut omnes ingenui clerici pro officio religionis ab omni publica indictione atque la
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quod orat. id ẽ p̾dicat. Dext̾am autẽ partẽ oport&
hab̾e lib̾am : ut expeditiꝰ ad mynist̾iũ sacerdotale discꝰ¬
r̾at. Qaueant gͥ amͦ leuite geminũ uti orariũ. s unum
tantũ ⁊ purũ nec ullis colorib aut auro ornatum.¬
m̃s cłici uł lectores. sicut leuite uł sacerdotes
detonso suꝑius capite toto. inferius solã circuli
coronã relinquant. ñ sic̃ huc usq in gallitiȩ partibus
fac̃e lectores uidentur qui ꝓlixis ut laiei comis in solo
capitis apice modicũ circulũ tondent. Ritus enĩ iste in
hyspaniis hucusq hereticoꝵ fuit. Unde oportet ut ꝓ
amputando ab eccłis scandalo hoc signũ dedecoris
auferatur. et sit una tonsura uł habitus sicut tocius
hyspaniȩ ẽ usus. Qui aũ hoc non custodierit. fidei ca
nͥ tantũ mat̾. & soror. filia amita. In quib ꝑsoniꝰ
nearũ mulierũ uł ancillaꝵ suarũ interdicta sͥ

Expanded text:
propter quod 115 orat, id est praedicat. Dexteram autem oportet propter quod 115 orat, id est praedicat. Dexteram autem oportet habere liberam, ut expeditius ad ministerium sacerdotale discurrat. Caveant ergo amodo levitae gemino uti orario, sed unum tantum et purum, nec ullis coloribus aut a tyro ornatums clerici vel lectores sicut levitae et sacerdotes detonso superius capite toto inferius solam circuli coronam relinquant, non sicut huc usque in Gallaeciae partibus facere lectores videntur, qui prolixis, ut laici, comis in solo capitis apice modicum circulum tondent, ritus enim iste in Hispaniis hucusque haereticorum fuit, unde oportet ut pro amputando ab ecclesiis scandalo hoc signum dedecoris auferatur, et sit una tonsura Hispaniae est usus. Qui autem hoc non custodierit fidei cathnisi tantum mater et soror, filia vel amita, in quibus personnearum mulierum vel ancillarum suarum interdicta sibi
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ fideliũ de facultatib suis eccłȩ aliquid ddeuocione ꝓpͥa
contulerint. si forte ipsi aut filii eoꝵ redacti fuerint ad
inopiam ab eadem ȩccła suffragiũ uitȩ ꝓ temporis usu ꝑ¬
cipiant. Si eñ cłicis uł monachis. seu ꝑegrinis aut quam¬
libet necessitatẽ sustinentib ꝓ solo religionis intuitu ĩ usũ
res ȩccłasticȩ largiuntur. quanto magis consulendũ ẽ qͥb
retͥbutio iusta debetur⁊
.xXXUIII.
onnulli diacones in tantã erumpunt suꝑbiam
ut se se prb̃is anteponant: atq in pͥmo choro ipsi
priores stare presumant. prb̃is in scd̃o choro constitutis.
Ergo ut sublimiores sibi prb̃os agnoscant: tã hi quã
illi in utroq choro confistant.
i oraria duo nec ep̃o induere quid̃e licet nec prb̃o.
Uutiq multominus diacono qui minist̾ eoꝵ est.
Unũ gͥ orariũ oportet leuitã gestare in simstro hum̾o:

Expanded text:
ergo fidelium de facultatibus suis ecclesiae aliquid devotione propria ergo fidelium de facultatibus suis ecclesiae aliquid devotione propria contulerint, si forte ipsi aut filii eorum redacti fuerint ad inopiam, ab eadem ecclesia suffragium vitae pro temporis usu percipiant. Si enim clericis seu monachis vel peregrinis aut quamlibet necessitatem sustinentibus pro solo religionis intuitu in usum res ecclesiasticae largiuntur, quanto magis consulendum est, quibus retributio justa debetur! XXXVIII. Nonnulli diacones in tantam erumpunt superbiam, ut sese presbyteris anteponant, atque in primo ipsi priores stare praesumant, presbyteris in secundo choro constitutis. Ergo ut sublimiores sibi presbyteros agnoscant, tam hi quam illi in utroque choro consistant. XXXIX. Si oraria duo nec episcopo induere quidem licet nec presbytero, utique multo minus diacono qui minister eorum est, unum ergo orarium oportet levitam gestare in sinistro humero,
Abbreviated transcription (Latin):
territorii conuentũ non admittit. Ideoq basilice
que noue condite fuerint ad eũ proculdubio ep̃m ꝑti
xXX U.
pͤm ꝑ cunctas dioteses parroechiasq suas per
singulos annos ire oportet: ut exquirat quid
unaqueq basilica in reparationem sin indiget. Q uod
si ipse aut languore detentus. aut aliis occupationib
implicatus id explere nequiuerit. prb̃os ꝓbabiles aut di¬
aconos mittat. qui & redditus basilicaꝵ & reparationes
& ministrantiũ uitam inquirant.. xxx¬
.xxxui.
utilitatis ꝓuiderint. & ꝓ eo quodcũq cõmodũ in
remunerationẽ ꝓmiserint: ꝓmissi solutionẽ eos exsolu̾e
oportebit. ita ut id ad conciliũ ꝓuintiale deferat᷑. ut eoꝵ
comuentia confirmetur. qr sicut paulus ait. dignꝰ ẽ ope¬
rarius mercede sua.
rebendũ ẽ a sacerdotib uitȩ solatiũ incligentib. et
maxime his quib restituenda uicissitudo ẽ. Qcũq

Expanded text:
territorii conventum non amittit, ideoque basilicae, territorii conventum non amittit, ideoque basilicae, quae novae conditae fuerint, ad eum procul dubio episcopuXXXV. copum per cunctas dioeceses, parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quid unaquaeque basilica in reparationem sui indiget, quod si ipse aut languore implicatus id explere nequiverit, presbyteros probabiles aut diaconos mittat, qui et reditus basilicarum et reparationes et ministrantium vitam inquirant. XXXVII. utilitatis providerint, et pro eo quodcunque commodum in remunerationem promiserint, promissi solutionem eos exsolvere oportebit, ita ut id ad concilium provinciale deferatur, ut eorum conniventia confirmetur quia sicut Paulus ait: « Dignus est operarius mercede sua . Praebendum est a sacerdotibus vitae solatium indigentibus, et maxime his quibus restituenda vicissitudo est. Quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
iure presumant auferre. s uixta pͥoꝵ auctoritatẽ con¬
cilioꝵ tam de oblationib quã de tͥbutis ac frugib ter¬
ciam consequantur. Quod si amplius quippiam ab eis pre¬
sumptum exstiterit. ꝑ conciliũ restauretur. appellantib¬
aut ipsis conditorib aut certe ꝓpinquis eoꝵ si iã illi ã
scło discesserunt. Nouerint autẽ conditores basilicarum
in rebus quas eisdẽ eccłus conferunt millam potestatem̃
habere s uixta canonũ instituta sicut eccl̃a ita & dos eiꝰ
ad ordinationem ep̃i pertineat.
uicũq ep̃c alterias alterns ep̃i diocesim ꝑ trigiita
annos sine aliqua interpellatione possederit: quia
scdm uis legis eius uidet᷑ eẽ diocesis admittenda ñ ẽ contͣ
eũ actio reposcendi. s hoc intͣ unã paroechiam. Extra
uero nullo mͦ: ne dũ diocesis defenditur. ꝓuintiarum
termini confundantur.
icut diocesim alienã tricenalis possessio tollit: ita

Expanded text:
jure praesumant auferre, sed juxta priorum auctoritatem conjure praesumant auferre, sed juxta priorum auctoritatem conciliorum, tam de oblationibus quam de tributis, ac frugibus tertiam consequantur, quod si amplius quidpiam ab eis praesumptum exstiterit, per concilium restauretur, appellantibaut ipsis conditoribus, aut certe propinquis eorum, si jam illi a saeculo discesserunt. Noverint autem conditores basilicarum, in rebus quas eisdem ecclesiis conferunt, nullam potestatem habere: sed juxta Canonum instituta sicut ecclesiam, ita et dotem ejus ad ordinationem episcopi pertinere.uicunque episcopus alterius episcopi dioecesim per XXX annos sine aliqua interpellatione possederit, quamvis secundum jus legis ejus videatur esse dioecesis, admittenda non est contra eum actio reposcendi: sed hoc intra unam parochiam, extra vero nullo modo: ne, dum dioecesis defenditur, provinciarum termini confundantur. Sicut dioecesim alienam tricennalis possessio tollit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq dñ conspiciunt iudices ac potentes pauꝑm opp̃s¬
sores existere. pͥus eos sacerdotali admonitione redargu¬
ant. Et si contẽpserint emendari: eoꝵ insolentiam re¬
giis aurib intiment: ut quos sacerdotalis admonitioñ
flectit ad iusticiam. regalis potestas ab imꝓbitate coher¬
ceat. Siquis autẽ ep̃oꝵ id neglexit: concilio reus erit.
uaritia radix ẽ cunctoꝵ maloꝵ. Cuius xxii.¬
sitis etiam sacerdotũ mentes optinet. Multi fide¬
liũ in amore xp̃i ⁊ martyrũ in paroechiis ep̃oꝵ basilicas
construunt: oblationes scãs tͥbuunt. sacerdotes hec aufe¬
runt. atq in usus suos conuertunt. Inde ẽ quod cultores
sacroꝵ deficiunt. dũ stipendia sua ꝑdunt. Inde laben¬
tiũ basilicarũ ruine ñ reparantur quia auaritia sac̃¬
dotali om̃ia auferuntur. Pro qua re constitutũ ẽ a p̃sen¬
ti concilio ep̃os ita dioceses suas regere. ut nicħ ex earũ

Expanded text:
ideoque dum conspiciunt judices ac potentes pauperum oppresideoque dum conspiciunt judices ac potentes pauperum oppressores existere, prius eos sacerdotali admonitione redarguant; et si contempserint emendari, eorum insolentias regiis auribus intiment, ut quos sacerdotalis admonitio non flectit ad justitiam, regalis potestas ab improbitate coerceat. Si quis autem episcoporum id neglexerit, concilio reus erit.Avaritia radix est cunctorum malorum, cujus sitis etiam sacerdotum mentes obtinet. Multi fidelium in amore Christi et martyrum in parochiis episcoporum basilicas construunt, oblationes sanctas tribuunt, sacerdotes haec auferunt, atque in usus suos convertunt, inde est quod cultores sacrorum deficiunt, dum stipendia sua perdunt, inde labentium basilicarum ruinae non reparantur, quia avaritia sacerdotali omnia auferuntur. Pro qua re constitutum est a praesenti concilio episcopos ita dioeceses suas regere, ut nihil ex earum
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquẽ eoꝵ sumilia exercentẽ consuluisse fuerit depre¬
adimissũ sacrilegii soluat.
onfinitum hostiũ sacerdotes preter eos qͥ a regia
potestate licentiã acceperunt. ã quolibet manda¬
tũ agentes extraneũ occulte acciꝑe uł dirigere non
presumant. Qui autem deprehenditur aut cõuincit᷑.
denuntiatus pͥncipi apud conciliũ condigna animad¬
uersione multabitur.
epe pͥnceps cont̃ quostibet maiestatis obnoxioᷤ
sacerdotib negocia sua cõmittunt. Et qr sacer¬
qotes a xp̃o ad mynisteriũ salutis electi sunt ibi con¬
sentiunt regib fieri iudices ubi uire uirando supplicii
indulgentia ꝓmittitur. non uͥ discriminis sententia
p̃paratur. Siquis gͦ sacerdotũ contͣ hoc cõmune con¬
sultum discussor in alienis periculis exstiterit. sit reus
effusi sanguinis apud. xp̃m ⁊ apud eccł̃am ꝑdat propũ¬
fendendis impositam a deo sͥ curã ñ ambigant.

Expanded text:
aut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit depreaut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit depreadmissum sacrilegii solvat.Confinitimi hostium sacerdotes, praeter eos qui a regia potestate licentiam acceperunt, quodlibet mandatum ad gentem extraneam occulte accipere vel dirigere non praesumant: qui autem deprehenditur atque convincitur, denuntiatus principi apud concilium condigna animadversione mulctabitur. «Sepe principes contra quoslibet maiestatis obnoxios sacerdotibus negocia sua committunt; et quia sacerdotes a Christo ad ministerium salutis electi sunt, ibi consentiant regibus fieri iudices, ubi iureiurando supplicii indulgentia promittitur, non ubi discriminis sententia preparatur. Si quis ergo sacerdos contra hoc commune consultum discussor in alienis periculis extiterit, sit reus effusi sanguinis apud Christum, et apud Ęcclesiam perdat propdefendendis impositam a Deo sibi curam non ambigant,
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis diuinis sacͣmentis offendant. ut quando ad le¬
tanias uł ad conciliũ uenerint. rationẽ ep̃o reddant. qua¬
lit̾ susceptũ officiũ celebrent uł baptirent xx
uando prb̃i aut diaconi ꝑ paroechias constituũt᷑.
oporret pͥmũ eos coꝑfessionẽ ep̃o suo facere: ut ca¬
ste ⁊ pie uiuant sub di timore ut dũ eos tali ꝓfessione
p̃c. prb̃r. aut cdiaconus si ã gradu suo iniuste deiec¬
tus i scda synodo innocens reꝑiatur: non pot̾ esse
quod fuerat. nͥ gradus amissos recipiat corã altario de ma¬
rñ & patenã. Si diaconꝰ: orariũ & albam. Si subdiaconꝰ:
patenã ⁊ calicem. Sic & reliqui gradus ea in reparationẽ
sui recipiant. que cũ ordinarentur ꝑceperant. xUiii.
i ep̃c quis aut prb̃r siue diaconus uł quilibet ex or¬
dine cłicoꝵ magos aut aruspices. aut ariolos aut
certe augures. uł sortilegos. uł eos qui profitent᷑ artẽ aliqͣm.

Expanded text:
 ipsis divinis sacramentis offendant, ita ut quando ad li ipsis divinis sacramentis offendant, ita ut quando ad litanias vel ad concilium venerint, rationem episcopo suo reddant qualiter susceptum officium celebrant, vel baptizant. XXuando presbyteri aut diaconi per parochias constituuntur, oportet eos primum professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub Dei timore, ut, dum eos talis professio presbyter, aut diaconus si a gradu suo injuste dejectus in sancta synodo innocens reperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat coram altario de marium et planetam; si diaconus, orarium et albam; si subdiaconus, patenam et calicem. Sic et reliqui gradus ea in reparationem sui recipiant, quae cum ordinarentur perceperant. 45.is episcopus aut presbyter, sive diaconus, vel quilibet ex ordine clericorum magos aut aruspices, aut ariolos, aut certe augures vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem magicam,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotali tutela foueantur. ut & uita eoꝵ a criminib
intacta sit. ⁊ res ab inuiria reꝓboꝵ. Qui autẽ his p̃ceptis
resultauerint. monast̾us deputentur. ut uagantes animi
⁊ suꝑbi. seueriori regła distringantur. xxiiii.
gnorantia mat̾ cunctoꝵ erroꝵ maxime in sacerdotibꝰ dĩ
uitanda ẽ. qui docendi officiũ in popłis susceperunt. Sa-¬
cerdotes enĩ legere scãs scͥpturas frequent̾ admonet.& pau¬
lus apłs: dicens ad timotheũ. Intende lectioni & exhor¬
tatiom. Ooctores semꝑ manere in his se sciant. Igitur sac̃¬
dotes scͥpturas scãs & canones meditent᷑. ut om̃e opus eoꝵ
in p̃dicatione diuina & doctrina consistat. atq edificent
cunctos tam fidei scientia quã oꝑm disciplina. .xxu.
uando prb̃i in paroechiis ordinantur libellũ offi¬
cialẽ a suo sacerdote accipiant. ut ad eccłas sibi¬
deputatas instructi succedant. ne ꝑ ignorantiam etiam¬

Expanded text:
sacerdotali tutela foveantur, ut et vita eorum a criminibus sacerdotali tutela foveantur, ut et vita eorum a criminibus intacta sit, et res ab injuria reproborum. Qui autem his praeceptis resultaverint, monasteriis deputentnr, ut vagantes animi et superbi severiori regula distringantur. XXIV. Ignorantia mater cunctorum errorum, maxime in sacerdotibus Dei vitanda est, qui docendi officium in populis susceperunt, sacerdotes enim legere sanctas Scripturas frequenter admonet Paulus apostolus dicens ad Timotheum: « Intende lectioni et exhortationi . » Doctores semper manere in his se sciant. Igitur sacerdotes Scripturas sanctas et canones meditentur, ut omne opus eorum in praedicatione divina et doctrina consistat, atque aedificent cunctos tam fidei scientia, quam operibus disciplina. XXV. Quando presbyteri in parochiis ordinantur, libellum officialem a suo sacerdote accipiant ut ad eccdeputatas instructi succedant, ne per ignorantiam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
habeamus. Quidam enĩ huc usꝙ sacerdotũ ñ modicũ
scandalũ creauerunt dũ in conuersatione uite non bo¬
ne fame existunt. Ut g excludatur deinceps om̃is nefan¬
da suspitionis occasio. et ne detur ultͣ scłarib locus
obtrectandi: oportet epõs testimoniũ ꝓbabiliũ ꝑsonarũ
conuersationis & inte in conclaui suo hr̃e: ut deo place
ita prbi atq leuite. quos forte infirmitas atq etatiᷤ
grauitas in conclaui suo manere non sinit. ut idem in
cellulis suis testes uite habeant uitãq suam sicut noĩe¬
ita ⁊ meritis teneant.
rona ẽ om̃is etas ab adolescentia in malũ. Nichil
enĩ incertius quã uita adolescentiũ. Ob hoc consti¬
tuendũ oportuit. ut si qui in elero pueri aut adolescentes
existunt. om̃s in una conclaui atͥi cõmorentur. ut lubricȩ
etatis annos ñ in luxuria s in disciplims eccłasticis agat
deputati ꝓbatissimo semori. quẽ ⁊ magistrũ disciplinȩ. et
testẽ uite habeant. Quod si aliqui ex his pupilli existunt.

Expanded text:
acerdotum non modicum scandalum creaverunt, dum in conversatione vitae non bonae famae existunt. Ut ergo excludatur deinceps omnis nefanda suspicionis occasio, et ne detur ultra saecularibus locus obtrectandi, oportet episcopos testimonium probabilium personarum conversationis et vitae in conclavi suo habere, ut Deo placeaita presbyteri atque levitae quos forte infirmitas atque aetatis gravitas in conclavi suo manere non sinit, ut iidem in cellulis suis testes vitae habeant, vitamque suam sicut noita meritis teneant. XXIII. Prona est omnis aetas ab adolescentia in malum, nihil enim incertius quam vita adolescentium; ob hoc constituendum oportuit, ut si qui in clero pueri aut adolescentes existunt, omnes in uno conclavi atrii commorentur, ut lubricae aetatis annos non in luxuria, sed in disciplinis ecclesiasticis agant, deputato probatissimo seniore, quem et magistrum disciplinae et t
Abbreviated transcription (Latin):
ut luccat. Sepe enĩ dicendũ et agendũ ẽ: quia
male pullulantia fr̃na caritate oportet resecari:
ut bona crescendi et augmnentandi amplissimũ¬
locũ inueniant. Nolite ergo ut apłs ait plures
fieri magistri mei fr̃s. scientes qm̃ magis iudiciũ
sumitis. In multis enĩ offendimus om̃s. Siquis
in uerbo non offendit. hic ꝑfectus ẽ uir. Potest
etiam freno circumducere totũ corpꝰ. Si autẽ eqͦrũ
frenos in ora mittimus ad consentiendũ nobis:
et om̃e corpus illoꝵ circũferimꝰ. Escce et naues cũ
magnȩ sint et a uentis ualidis minent᷑ circũfe¬
runtur autẽ ã modico gubernaculo uͥ impetus di¬
rigentis uoluerit: ita et lingua modicũ quidem
menbrũ est et magna exaltat. Ecce quantus ignis
quã magnã siluam incendit. Et lingua ignis est.
Uniuersitas iniquitatis lingua constituit᷑ in m̃bris
nostris. quȩ maculat totũ corpꝰ. et inflãmat rotam

Expanded text:
ut luceat. Saepe enim dicendum et agendum est, quia ut luceat. Saepe enim dicendum et agendum est, quia mala pullulantia fraterna charitate oportet resecari, ut bona crescendi et augmlocum inveniant. « Nolite ergo ut Apostolus ait plures fieri magistri mei, fratres, scientes, quoniam majus judicium sumitis. » In multis enim offendimus omnes. Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir, potest etiam freno circumducere totum corpus. Si autem equorum frenos in ora mittimus, ad consentiendum nobis et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum magnae sint et a ventis runtur a modico gubernaculo, ubi impetus dirigentis voluerit. Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Ecce quantus ignis quam magnam silvam incendit! Et lingua ignis est, universitas iniquitatis. Lingua constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, e
Abbreviated transcription (Latin):
do suo temꝑe apłica auctoritate conuocata suꝑ
quib libet criminib pulsatus audiatur uel udi¬
iudicia et sũmarũ causarũ negocia siue cuncta
dubia. apłicȩ sedis auctoritate sunt agenda et fi¬
nienda. et oĩa comprouncialia negocia ꝑ uĩ scẽ
dicio Romanȩ ecclȩ cui in om̃ib causis debetur re-¬
uerentia custodiri. relictis his sacerdotib qui in eadẽ
ꝓuncia dei eccl̃as nutu diuino gub̃nant ad alias
conuolare prouintias. uel aliaꝵ prouintiaꝵ ep̃orũ
iudiciũ expeti uel pati. s om̃ib eiusdẽ ꝓuncie epĩs
congregatis iudiciũ auctoritate huius sedis termi¬
netur. Qd̃ tamen ut p̾fatũ ẽ ꝑ eus uicarios si li¬
buerit erit retͣctandũ: et quicquid iniuste actum
ẽ reformandũ. Pastoralis gͦ cura officii nos admo¬
net et destitutis succurrere. et cuncta neglecta uł
male acta reformare. ut ignis ille quẽ dñs ueni¬
tatus sic calescat ut ferueat. et sic inflãmetur

Expanded text:
do suo tempore apostolica auctoritate convocata, super do suo tempore apostolica auctoritate convocata, super quibuslibet criminibus pulsatus audiatur vel judiscoporum judicia, et summarum causarum negotia, sive cuncta dubia , apostolicae sedis auctoritate sunt agenda et finienda. Et omnia comprovincialia negotia, hujus sanctae dicio Romanae Ecclesiae cui in omnibus causis debet reverentia custodiri relictis his sacerdotibus qui in eadem provincia Dei ecclesias nutu divino gubernant, ad alias convolare provincias, vel aliarum provinciarum episcoporum judicium expecongregatis, judicium auctoritate hujus sedis terminetur: quod tamen ut praefatum est per ejus vicarios, si libuerit, erit tractandum: et quidquid injuste actum est, reformandum. Pastoralis ergo cura officii nos admonet, et destitutis succurrere, et cuncta neglecta vel male acta reformare , ut ignis ille, quem Dominus venitatus, sic calescat, ut ferveat: et sic inflammetur,