comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se assecutos putẽt. qui ista didicert qlam uero¬
ab hoĩb ĩsticuta. s pociꝰ ĩdagata ⁊ ĩuenta. Nõ¬
eĩ sic̾ pͥmã sillabã ytalie ꝙͣ breuem ꝓnũciaue¬
runt uet̾es uoluit uͥgiliꝰ ⁊ longati fc̃a ẽ. ita
quisq pt̃ esfice̾ cum uoluerit ut ter terna a ͨ
non sint nouem aut non possint esficere qͣ¬
dratam figuram aut ñ adt̾narium nũm
tͥpla sint ad senarium sesqualt̾a ad millũ
dupla. quia intelligibłes numeri semissem¬
s non habent sũ ergo ĩseip̃is ꝯsid̾ent᷑. sũ ad figã¬
rum aut ad sonoꝵ aliar ue motionũ leges ni¬
meri adhibeant᷑ ĩ ꝯmutabłes regulas hñt:
neq ullo mͦ ab hoĩb institutas. s ĩgeniosoꝵ
sagacitate conꝑtas q̃ tam̃ tam̃ ita oĩa qͥsqͣs¬
dilexit ut iactare se int̾ imꝑitos uelit. ⁊ nõ
pociꝰ quer̾e unde sint uera: que tm̃modo.
uera eẽ ꝑsenserit. et unde q̃dam nõ solũ ͤ

Expanded text:
se assecutos putent qui ista didicerint. CCLse assecutos putent qui ista didicerint. CCLAB HOMINIBVS INSTITVTA, SED POTIenim, sicut primam syllabam Italiae, quam breuem pronuntiauerunt ueteres, uoluit Vergilius et longa facta est, ita quisquam potest efficere, cum uoluerit, ut ter terna aut non sint nouem aut non possint efficere quadratam figuram aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sesqua, ad nullum dupla, quia intellegib non habent. Sive ergo in seipsis considerentur, sive ad figurarum, aut ad sonorum aliorum vel motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent, neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate compertas. Quae tamen omnia qdilexerit, ut jactare se inter imperitos velit, et non potius quaerere unde sint vera, quae tantummodo vera esse persenserit; et unde quaedam non solum vera
Abbreviated transcription (Latin):
nũ s disfõnũ ⁊ distributõnũ plurim̃ ĩtellectorẽ
mineᷤᷤ. ies eas assequant᷑ pp̃ quat asseꝙ̃ das ista
discutur ꝙͣ taliũ p̃ceptoꝵ nodosissimas ⁊ spi¬
nosissimas disciplinas disciplinas tanꝙͣ si qͥspi¬
am dare uolens p̃cepta ambulandi moneat
non eẽ leuand̾ p̾ceriorẽ pedẽ nͥ cũ posueris po¬
rem. demñde minutatim q̃ad̾ articuloꝵ ⁊ popli¬
tum cardines oporteat moile moũe descriaͥ
cum faciuntiaut ĩtelligant: cum audiunt
qui aut̃ ambłate nõ polsũt. młtominꝰ ea que
Icurant nec exꝑiendo post̾ accende Ita plerq
cicius ĩgeniosus uid nõ ẽẽ ratam ꝯdonem:
ꝙͣ p̃cepta eiꝰ capit. tardꝰ aut̃ nõ eam uid. s mł¬
tomuiꝰ quod de iala p̃cipit᷑. magisq ĩ hus om̃ib
ip̃a sp̃tada ueritatis sepe delectant: qm̃ exeis
indisputando aut iudicando adiuuam᷑ nͥfor¬
te ᷤꝰ exceratatõra reddunt ĩgenia. si eciã malig¬
magnũ quo se bonis atq ĩ nocẽtib añponãt:

Expanded text:
nitionum et distributionum plurimum intellectorem mines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. tamquam si quispiam uolens dare praecepta ambulandi moneat non esse leuandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat mouere describat; cum faciunt, aut intellegunt, cum audiunt. qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque ci non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligmagnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissis ⁊ lege quartã de sp̃ẽ ⁊ geñe. qnͥtam de
¶ tel corpore: que quidem ꝯsidata sicut ab illo Ape¬
rumt᷑. nõ par̃ adiuuant ad ea penetͣnda que tec¬
ta sunt diuinoꝵ eloquioꝵ nec tam̃ oĩa que ita q¬
scͥpta sunt. nõ ut facile incłłigant᷑ possint hic
regulis ĩueniri. s aliis modis plurib quos hoc mi¬
mero septennario usq adeo nõ ẽ iste complexus
ut idem ip̃e multa exponat. obscura ĩquib harũ
regulaꝵ adhibet nullã: Qm̃ nec opꝰ est. neci ad

Expanded text:
ntam, De et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum: nec tamen omnia quae ita scripta sunt ut non facile intelligantur, possunt his regulis inveniri, sed aliis modis pluribus, quos hoc numero septenario usque adeo non est iste complexus, ut idem ipse multa exponat obscura, in quibus harum regularum adhibet nullam, quoniam nec opus est. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ferat suffragium eamq eai sibi cõtexi
paciatur NIam nũc exempla ꝯsidera. Illa here¬
tica distinctõ. In pͥncipio erat uerbum ⁊ ab
erat apud deum ⁊ deus erat u̾bum. ut alius
deum. nõ uult uerbum dm̃ confiteri s ħre
gula fidei refellend̾ ẽ qua nob̾ det̾nitatis
equalitate p̃scribit᷑. ut dicamꝰ ⁊ deus erat ũ¬
bum deinde subiungamꝰ hoc erat ĩ pͥncipio
apuo deurn Cla uero distinctõit ambigiitas
neutͤ parte n resistit fidi ⁊ id̾o textu ip̃o ser¬

Expanded text:
dunt, ferat suffragium eamque sibi contexi dunt, ferat suffragium eamque sibi contexi patiatur. iam nunc exempla considera. illa haeretica distinctio: in principio erat uerbum, et nerbum erat apud deum, et deus erat. uerbum, ut alius deum, non uult deum uerbum confiteri. sed hoc regula fidei refellendum est, qua nobis de trinitatis aequalitate praescribitur, ut dicamus: et deus erat nerbum, deinde subiungamus: hoc erat in principio apud deum. illa uero distinctionis ambiguitas neutra parte resistit fidei et ideo textu ipso ser
Abbreviated transcription (Latin):
uante ⁊̃ codic̾ u̾itate ꝙͣ solerꝰ em̃datõis diligẽ¬
cia ꝓcuranit ueniat ista instructus ad ambigu¬
a seripturaꝵ discucienda atq soluenda ut aitẽ
signis ambiguis non decipiatur qnͣs ꝑ nost̃
Istcui põt sfieri at põt ut istas uias qͣt ostende
uolumꝰ tanꝙͣ pu̾les uł magnitudine ĩ genu
ł meiorit illurminatõis cdaritare dende ag esitũ
ut ceperam diceres qnͣtum ꝑ nos instruu ualet
qui eo loco aĩ ẽ ut ꝑ nos instimi ualeat. Iciat
cum uerba ꝓpͥa faciunt ambiguam scͥpturã
uerimꝰ tum ergo adhibita intent̃ ĩcextẽe
b locis et eccłie auctoritate ꝑcepit. de quasort
egimꝰ cum de reb ĩ libro pͥmo loq̃rem᷑ ꝙ a sa¬
be uł eciã om̃s si płres fuerĩt partes abiguita¬
dis scd̃m fidem sonuerint cextus ip̃e sermois
p̾cedentib ⁊ ꝯseqñtib partib que ambigui¬
tatem illã ĩmedio posuert restat ꝯsusendus
ut uideamꝰ cuinã siñe de plurib que se ꝯsten¬

Expanded text:
uvante etiam codicum veritate, quam solers emendationis diligentia procuravit: veniat ita instructus ad ambigua Scripturarum discutienda atque solvenda. Ut autem signis ambiguis non decipiatur, quantum per nos instrui potest; fieri autem potest ut istas vias quas ostendevolumus, tanquam pueriles vel magnitudine ingenii, vel majoris illuminationis claritate derideat: sed tamen, ut coeperam dicere, quantum per nos instrui potest, qui eo loco animi est, ut per nos instrui valeat, sciat Sed cum verba propria faciunt ambiguam scripturamverimus. Cum ergo adhibita intentio incertum bus locis et Ecclesiae auctoritate percepit: de qua satis egimus, cum de rebus in libro primo loqueremur. e uel etiam omnes, si plures fuerint partes ambiguitatis, secundum fidem sonuerint, textus ipse sermonis a praecedentibus et consequentibus partibus, quae ambiguitatem illam in medio posuerunt, restat consulendus, ut uideamus, cuinam sententiae de pluribus, quae se osten
Abbreviated transcription (Latin):
xit a nataret pꝰt aliꝙͥ bõi eẽ siue affirmãtis
reth. siue totum cum ĩt̾rogõne dubitantis.¬
nõ iideo quomodo ñ disc̾natur. Ut̃q aut̃ sensꝰ
fidem nõ ĩpeditisẽ etiam ambiguitas ĩ sono
Subio sitaꝵ sillabaꝵ. et hec utiq ad ꝓnũcia¬
tõm ꝑtinens. Nam ꝙ ẽ scͥptum nõ ẽ absꝯdit̾ a
te os meũ quod fecisti inabscondito non eluc
legenti utrum correpta litt̃a os ꝓminciet
an ꝓducta. si enĩ corripiat ab eo quod sunt
ossa. si aut̃ ꝓducat. ab eo quod sunt ora ĩcłłr
spectõne diudicantur. Nam ingreco nõ sto¬
nia s oston positum ẽ unde plerumq locñdi
ꝯsuetudo nulgaris utilior ẽ significandis reb
qmͣ integritas lit̾ata. mallem quippe cum
barbarismo dici. nõ ẽ abscondit̃ a te oͥ s meũ:
quam ut id̾o eẽt minꝰ aꝑtum. quid magis
nerbo ad eandem sentenciam ꝑtinẽte diudicat᷑.
qui talia agunt regnũ dei nõ possidebunt. seͥt¬
tm̃ dixiss que p̃dico uobis neq sub uĩxiss sic̃

Expanded text:
xit, A Nazareth potest aliquid boni esse , sive affirmantis,reth? sive totum cum dubitatione non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellespectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis m uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
igtus congres sr̃ ꝑ caput eiꝰ maliuolencie putes
taciius iuberi. ne gͥ dubites figurate dcm̃. ⁊
cum poss dupliciter int̾precari uno modo ad
noscendũ altero ad p̃standum. ad beneficiẽtiã
te poclus caritas reuocet ut intłłigas tar¬
bones ignis ẽẽ urentes penicencie gemiitꝰ
quib suꝑlia sanat᷑. eiꝰ qui dolet se inimicũ fuisse
hoĩt a quo eiꝰ miserie subueit᷑ Item cum ai
doꝰ ciuamat aĩam suam ꝑdet eam nõ utilitatẽ

Expanded text:
ignis congeres super caput ejus, malevoignis congeres super caput ejus, malevoputes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitat
Abbreviated transcription (Latin):
gicia moriunt᷑. cum ad ꝓxuni om̃ia facinora.
Nlemo enĩ uult corrumpi habitacsm suũ. Non
ergo d corrumꝑe habitacłm dei seip̃m scł. Et
nemo sibi ułt a quoquã nosceri. nec ip̃e gͥ euiqͣ¬
cutõnib figuratis regula hiꝰ ut tam dui uerset᷑
diligenti ꝯ sid̾atõne quod legit᷑ donec ad regnũ
caritatis int̾ p̃tatõ ꝑducatur. si aut̃ hoc iam
ꝓprie sonat. nulla putet᷑ fig᷑ata locutõ si p̃cep¬
tuia locutõ ẽ aut flagicium. aut facimis uetant
aut utilitatẽ aut bñficenciã uibens ñ ẽ sigͣata.¬
nͥ manducau̾itis in quit carnẽ filũ hõis ⁊ san
ergo p̃cipiens passioni dñi esse cõmunicandũ
⁊ suauit᷑ ata utiłr recõdend̾ ĩmemoria. quos p
nobis caro eiꝰ trucifixa ⁊ uulnerata sit. Ait scrip¬
turasẜi esuerit iminicꝰ tuus ciba illum. si sitit
potum da illi. hic nullo dubitante bñficenciã
p̾cipit. S quod sequit᷑ hoc enĩ faciens carbones

Expanded text:
gitia moriuntur; cum ad proximi, 54 omnia facinora. gitia moriuntur; cum ad proximi, 54 omnia facinora. Nemo enim vult corrumpi habitaculum suum, non ergo debet corrumpere habitaculum Dei, seipsum scilicet; et nemo vult sibi a quoquam noceri, nec ipcutionibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut bNisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis, praecipiens passioni Domini esse communicandum, et suaviter atque utiliter recolendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Ait Scriptura: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi . Hic nullo dubitante beneficentiam praecipit; sed quod sequitur: Hoc enim faciens, carbones
Abbreviated transcription (Latin):
cum quib uita ista degenda uł nccitatem ĩponit᷑. ł
osficio suscipit᷑ abonis ⁊ magnis hom̃ib. ad utilitatẽ
⁊ bñficienciã referendum÷. et ꝓprie sicut nos decet.
uł eciam figurate. sic̃ ꝓpħis licet inque fcã legeda¬
cum incurit̾ indocti alteriꝰ ꝯsuetudĩs nͥ auctoriͭ ͤ
reprimant᷑ flagicia putant. nec possunt ad aĩad¬
cultu aliis gentib atq aliis temporib susflagi¬
¶ ciosam uider squa uarietate ĩnũ abłium ꝯsuetu¬
dine̾m cõmoti quidam dormitantes ut ita dicã
nullam usticiam ꝑ se ip̃m esse. s unicuiq genti
consuetudinẽ suam ustam uid̾i:. que cum fit
diu̾sa om̃ib gentib debeat incomucabłic ma¬
nere uisticia fi̾ manifestum nillam usꝙͣ eẽ¬
q iusticiam non eẽ intellexerunt. ne multa cõme¬
merema. quod tͥ nõ uis fieri alii ne feceris millo
modo posse ulla eoꝵ gentili diu̾sitate uariari q̃
sentencia cura refertur ad dilectõm dei. om̃ia fla¬

Expanded text:
cum quibus vita ista degenda vel necessitate imponitur, vel officio suscipitur, a bonis et magnis hominibus ad utilitatem et beneficentiam referendum est; vel proprie, sicut et nos debemus, vel etiam figurate, sicut Prophetis licet. CAcum incurrunt indocti alterius consuetudinis, nisi auctoritate reprimantur, flagitia putant; nec possunt animadcultu, aliis gentibus et aliis temporibus flagitiosam videri. Qua varietate innumerabilium consuetudinum commoti quidam dormitantes, ut ita dicamnullam esse justitiam per seipsam, sed unicuique genti consuetudinem suam justam videri: quae cum sit diversa omnibus gentibus, debeat autem incommutabilis manere justitiae justitiam. Non intellexerunt, ne multa commemorem, quod tibi fieri non vis, alii ne feceris, nullo modo posse ulla eorum Gentili diversitate variari. Quae sententia cum refertur ad dilectionem Dei, omnia fla
Abbreviated transcription (Latin):
pro illoꝵ tempor ꝯdicione eciam si nõ sigͤate:
s ꝓp̾e intelligatur. nõ ẽ flagicium neq faciꝰ
ad̾ ista eciam tempora quis putet. ĩusum uite
posse transferri. quod nͥ dñante cupiditate ⁊
ipsarum quoq scͥpturaꝵ quib eũtenda ẽ sa¬
telliciũ q̃rente ñ faciet. Nec intlłig miser ad
hanc utłitatem sic eẽ illa posita. ut spetro¬
ne homines salubrit̾ uideant ⁊ ꝯsuetudinẽ
quam aspernant᷑ posse hr̃e usum bonũ et
eam quami amplerant᷑ cẽ posse dampnabłer
se ⁊ sbt caritas utenciũ et hic cupiditas dtc̃¬
tendatur ¶lam si multis uxorib caste uti
quscis ꝓ tempore potuit: põt alius una libi¬
dinose. Magis enĩ ꝓbo multaꝵ fecunditate
utentẽ ppt aliuo quam uniꝰ carne feruẽtẽ
ipt ip̃am. Ibi enĩ q̃rit᷑ utilicas tempoꝵ opor¬
tumitati ꝯg̾a. hic saciatur cupiditas uolup¬
tatib temporalib implitata. inferiorisque
gradus ad deum funt quib scd̃m ueniam
concedit apłs carnalem cum singulis con¬

Expanded text:
temporum conditione, etiamsi non figurate, sed proprie intelligatur, non est flagitium neque facinus, ad ista etiam tempora quis putet in usum vitae posse transferri. Quod nisi dominante cupiditate, et ipsarum quoque Scripturarum, quibus evertenda est, satellitium quaerente, non faciet; nec intelligit miser ad hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem quam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplexantur esse posse damnabilem, si et ibi charitas utentium, et hic cupiditas attendatur. 27. Nam si multis uxoribus caste uti quisquam pro tempore potuit, potest alius una libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud, quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatiralibus voluptatibus implicata; inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum veniam concedit Apostolus carnalem cum singulis con
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. et ea tm̃ ꝓbanda atq laudinda que
ꝯsuetudo eoꝵ cum quib uiuit admittit
eoq ꝯtingit᷑. ut si quid scriptiua uł p̃ cepit
q abhorret a ꝯsuetudine audienciũ uł tr ñ ab horiet
crapunt si animũ eoꝵ iam u̾bi iũrit auctas sigͣaca

Expanded text:
uerunt, et ea tantum probanda atque laudanda, quae consuetudo eorum cum quibus uiuit admittit, eoque contingit, ut, si quid scriptura uel praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non abhorreret culpauerit, si anim
Abbreviated transcription (Latin):
¶ inloco hoc de resurrectõne cum age et a ł pe¬
isto modoꝰ. faciamus aliqmn concessisse: siał est
docdea uocem ht̃. hoc ꝯcesso cum ꝑbatum fũit
illud quod p̃cedit aufert᷑ contluditur nõ eẽ ał
cocleam q̃ qͥseqñcia fła ẽ s ex ꝯcesso falso uera
Copimiõe uł ꝯcessione ꝯsistit Ideo aut̃ ut supͣdiximꝰ
infertur uera conexione quod fłm ẽ. ut eum
cusꝰ errorem corrigere uolumꝰ peniteat sensisse
p̃cedencia. quoꝵ ꝯse quencia uidet eẽ repudran
aufertur uccĩo ⁊ quod p̃cedit. Ita ablato ⁊̃ ꝙ¬
est cura dicimꝰ. si orator ẽ homo ẽ. Ex qua ꝓpõe
si assumamꝰ nõ ẽ autem orator non erit ꝯñs
cum intuleris: nõ ẽ gͥ homo Qua pp̃t aliud est
cognoscere regulas connexionũ. asiud sñiarum
ueritatem. In illis dr̃ quid sit ꝯseqñs quid nõ
ꝯseqñs quid repugnans. ꝯsequens ẽ si orator
4. homõ. inꝯsequens ẽ si homo ẽ orator ẽ. repug¬
hans ẽ. si homo ẽ quadrupł. ẽ. hic ergo de ip̃a

Expanded text:
c loco de resurrectione cum ageretur, et reisto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera opinione uel concessione consistit. ideo autem, ut supra diximus, infertur uera conexione quod falsum est, ut eum cuius errorem corrigere uolumus paeniteat sensisse praecedentia, quorum consequentia uidet esse respuenda. aufertur necessario quod praecedit, ita etiam ablato prest cum dicimus: Si orator est, homo est: ex qua propositione si assumamus: Non est autem orator: non erit consequens, cum intuleris: Non est igitur homo. Quapropter aliud est nosse regulas connexionum, aliud sententiarum veritatem: in illis discitur quid sit consequens, quid non consequens, quid repugnans. Consequens est, Si orator est, homo est: inconsequens, Si homo est, orator est: repugnans: Si homo est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tanei laboris hñt que unꝰ qͥsq nr̃m duce xp̃o de
societate gentiliũ exiens deb abominari ⁊ de
suicare: s eciam lberales disciplinas usui aꝑ
deq ip̃o uno deo colendo ñ nulla uera ĩueniũt᷑
Apud eos quod eoꝵ tanꝙͣ arͥum ⁊ argentum
ꝙ ñ ip̃i ĩstituerũt: s de quib daim .q. mecallis
atq ĩniriose adobsequia demonũ abutunt᷑.
cũ ab eoꝵ misera societate sese aĩo seꝑat. de¬
bet ab eis auferre xͥanꝰ ad usum iustum p̃¬
⁊dicandi eiu angelu Uestem quoq illoꝵ .i.
homiuũ quidẽ instituta: s tam̃ acõmo data
humane societati qua ĩ hac uita carere nõ
possumꝰ atcipere ate hr̃e licuerit ĩ unũ ꝯu̾tẽ
fideles nr̃i¶Nonne acci aspicimꝰ quanto auio
⁊ argento et ueste susfarcinat᷑ exierit de egypto cipͥ¬
anus doctor suauissimꝰ ⁊ martir beatissimus ꝙͣto
lactanciꝰ qnͣto uictorinus. optatꝰ hylarius ut de¬
lissimꝰ d̾i famulus moyses fec̃at de quo scͥptum ẽ

Expanded text:
strum duce Christo de societate gentilium excidens debet abhominari atque uitare, sed etiam liberales disciplinas usui uerdenique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam quasi metallis atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertfideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cypianus, doctor suavissimus et martyr beatissimus? Quanto Lactantius? Quanto Victorinus, Optatius, Hilarius? ut dese fidelissimus Dei famulus Moyses fecerat, de quo scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinas quas utiles hẽbat: nunꝙͣ accomodar
si eas ĩ usum colendi unius dei quo uanꝰ idoloꝵr
aurum ⁊ argentum ⁊ uestem suam exeunti
de egypto populo dei nescientes quẽad mod̾ illa
que dabant in xp̃i obsequiũ redderentur. Illud eĩ
ĩexo. fcm̃ sine dubio figurat̃ ẽ ut hoc p̃signaret
quod sine p̃uidicio alteriꝰart paris aut melioris
intelligencie dixim s hoc modo instructꝰ dĩaꝵ
scripturaꝵ studiosus cum ad eas ꝑscrutandas acced̾e
ceperit illud apłicum cogitare nõ cesset. Sciencia
inflat caritas edificat. Ita enĩ senciat qmͣuis de
egypto diues exeat tam̃ nisi pasca egerit saluũ
se ẽẽ non posse. pascha aut̃ nr̃m ĩmolatꝰ ẽ xp̃c.¬

Expanded text:
disciplinas quas utiles habebat nunquam commodaret, si eas in usum colendi unius Dei, quo vanus idoloraurum et argentum et vestem suam exeunti de Aegypto populo Dei, nescientes quemadmodum illa quae dabant in Christi obsequium redderentur. Illud enim in Exodo factum sine dubio figuratum est, ut hoc praesignaret, quia sine praejudicio alterius aut paris aut melioris intelligentiae dixerim. Sed hoc modo instructus divinarum Scripturarum studiosus, cum ad eas scrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: Scientia inflat, charitas aedificat . Ita enim sentit quamvis de Aegypto dives exeat, tamen nisi pascha egerit, salvum se esse non posse. Pascha autem nostrum immolatus est C
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicunꝰ fłm eẽ significatõem rei ñ ita
se hñtis: ut significatur sũ alio aliquo modo
possit ¶possumꝰ eciam diuidere dicentes duo
genera ẽẽ falsi. Unũ eoꝵ que omĩo eẽ non
possinit. alterum eoꝵ que nõ sunt. ꝙͣ uis ẽẽ
possint. Nam qui dicit .uii. ⁊ tria. undecim
dicit Raiendis.u̾. gr̃a. ianusriis pluisse. tam̃¬
⁊ si fcm̃ non sit: id tam̃ dicit quod fieri po¬
cuerit disfimtõ gͦ ⁊ diuisio fassoꝵ põt esse
uerissima qmͣuis falsa ip̃a utiq uera non
disputatõis que iam eloquenciai noĩatur q̃
tacultas ip̃a culpabłis. set ea male utenciũ
ꝑ uersitas. Nam neq hoc ab hõib ĩstitut̃
÷. ut caritatis exp̃ssio conciliet auditorem
aut ut facile quod intendit ĩsimiet. bie¬
uis ⁊ aperta narratõ. et uarietas eiꝰ sine fas¬
tñ inꝙͫ uł sciri uł credi aliquid faciunt.
ad appetend̾ fugiend̾ue animos mouent.
et ĩuente pocius quod ita se hẽant qmͣ ut

Expanded text:
cum dicimus falsum esse significationem rei non ita cum dicimus falsum esse significationem rei non ita se habentis ut significatur, sive alio aliquo modo: possit. Possumus etiam dividere, dicentes, duo genera falsi, unum eorum quae omnino esse non possunt, alterum eorum quae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septem et tria undecim dicit kalendis, uerbi gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit quod fieri potuerit. definitio ergo et diuisio falsorum potest esse uerissima, quamuis falsa ipsa utique uera non disputationis, quae iam eloquentia nominatur, qufacultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastamen, quantum uel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita se habeant, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
nexione coniunguntur. Ipse eciam certe fiant
ncc̃e ẽ. Quidam aut̃ sic se iactant. Cum ilitatẽ
connexionum didicerunt ⁊ quasi sentenciaꝵ
ip̃a sit ueritas ⁊ rursus quidam plerumq re¬
tinentes Uam sentenciam male se ꝯtempũt.
quia leges ꝯcłois ignorent. cum meliorsit qͥ
nouit eẽ resur᷑cõm mortuoꝵ qmͣ ille qui no¬
uit ꝯsequens ẽẽ ut si recsurrectõ mortuoꝵ
nõ est neq xp̃c surrexit
tem sciencia diuidendi diffĩendi atq ꝑciendi ꝙͣ¬
quam eciam reb fłis plerumq adhibeatur. ip̃a
tamen fła non est neq ab homĩb instituta
s ĩrerum rõne comꝑta.Non .ti. quia ⁊ fabłis
bere ꝯsuerunt: ꝓp̃ea falsum ẽ neq ĩdisfiniẽdo
neq ĩ diuidendo aut parciendo aliquid ꝯplec¬
tendum ẽẽ quod ad rem ip̃am nõ ꝑtinet. aͭ
aliꝙͥ quod ꝑtinet p̃tereund̾. hoc enim uerũ¬
ẽ eciam si ea que disfinuntur aut distͥbuũt᷑
uera non sint Nam ⁊ ip̃m fłm disfinitur

Expanded text:
tiam ipsae certae fiant necesse est. Quidam autem sic se jactant, cum veritatem connexionum didicerint, quasi sententiarum ipsa sit veritas. Et rursus, quidam plerumque retinentes veram sententiam, male se contemnunt, quia leges conclusionis ignorant; cum melior sit qui novit esse resurrectionem mortuorum, quam ille qui novit consequens esse, ut si resurrectio mortuorum non tem scientia definiendi, dividendi, atque partiendi, quanquam etiam rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est, neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. Non enim quia et fabulis bere consueverunt, propterea falsum est neque in definiendo, neque in dividendo aut partiendo, aliquid complectendum esse quod ad rem ipsam non pertinet, aut aliquid quod pertinet praetereundum. Hoc verum est, etiamsi ea quae definiuntur aut distribuuntur, vera non sint. Nam et ipsum falsum definitur,
Abbreviated transcription (Latin):
illi sentencie: qua dicebat᷑ non ẽẽ resurrtõm
mortuoꝵ Istis autem fassi repudratis qm̃ u̾a
erant si mortui nõ resurgunt. consecñs erit
que p̃t̃ eccłiam sunt. Sñiaꝵ aut̃ ueritas In
scĩs lib̾s eccliasticis ĩuestiganda ẽ Ipsa tamen
ueritas conexionũ nõ instituta s aĩadu̾sa ẽ
ab hominib ⁊ notata: ut eam possent uł dr̃e
uł docere. Nam ẽ ĩ rerum rõne ꝑꝑetua ⁊ d̾init̾
instituta. Sicut qui narrat ordinem temꝑũ
non eum ip̃e conponit. ⁊ locoꝵ situs aut nͥ
non res ostendit ab hominib institutas. ⁊
ille qui demonstrat sydera coꝵq motꝰ non
a se uel ab homine rer insticucomn demõstrat. sic

Expanded text:
illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens eritquae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed animaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uevel docere: nam est in rerum ratione perpetua et divinitus instituta. Sicut enim qui narrat ordinem temporum, non eum ipse componit, et locorum situs, aut nanon res ostendit ab hominibus institutas: et ille qui demonstrat sidera eorumque motus, non a se vel ab homine aliquo rem institutam de
Abbreviated transcription (Latin):
Destãt ea q̃ non ad corporis sensꝰ: s ad ratõnem
Banimi ꝑtinent ubi disciplina regnat dispu¬
tatõis ⁊ numeri. s disputatõis disciplina ad or̃a
genera questionũ que ĩ litt̃is scĩs sunt penetndi
⁊ dissoluenda plurim̃ ualet. tant᷑ ibi cauenda e
libido rixandi. ⁊ puerił q̃dam ostentatõ decipiẽ¬
Uerasimittantes ut nõ solum tardos s eciam t¬
geniosos minꝰ diligent̾ ĩtentos decipiant. ꝓposũ
enĩ quidam dicens ei cum quo loquebatur. qd̾¬
scriptura qnͣtum estimo decestat᷑ illo loco uͥ d̃m
Cqui sophistice loquit᷑ odibilis ẽ. qmͣꝙͣ eciam
A¶Eunt eciam uere cõnexiones rõcinatões fal¬
sas hñtes sñias que ꝯsequnt᷑ errorem illiꝰ cum q̃
agitur que tñ ab hoc omferunt᷑ abono ⁊ decto
homine: ut in hiis erubescens ille cuiꝰ errorẽ
ꝯsequnt᷑ eumdẽ relinqͥt errorẽ. qr si ĩ eodem
manere uoluerit. nccẽ ẽ eciam illa q̃ dãpnat
crediderant. s ista falsa uerissime cõnectabãt᷑

Expanded text:
estant ea quae non ad corporis sensus, sed ad rationem animi pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litteris sanctis sunt, penetranda et dissoluenda plurimum ualet; tantum ibi cauenda est libido rixandi et puerilis quaedam ostentatio decipienueras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. proposuit enim quidam dicens ei cum quo loquebatur: s: Quod ego sum tu non es. At ille consensit. Verum eniqui sophistice loquitur, odibilis est. quamquam etiam dicitur. sunt etiam uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitur. quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa quae damnat crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur
Abbreviated transcription (Latin):
sũ geuus. hũanũ. nsi quod ille uus imñ¬
pccm misit in mũdũ nte unus non solũ illd̾
imũ. set tuncta simł abstulit que addica ĩ¬
pccm̃ ita ẽ et donũ. nam iudiciũ ex imo ĩ
cõdempnatr̃em. grã ã dĩ ex młtis delistis in iꝰti¬
fica tõem. quia utiq illud imũ quod origni ałr
trahit᷑ et iam si solũ sit: obnoxios dampna¬
tõm facit : grã u̾o ex młtis delidisiiꝰtificatõi

Expanded text:
rsum genus humanum. rsum genus humanum. peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita ina est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem iħm xp̃m qui solꝰ potuit ita nasci
nt ei nõ opus eẽt renasci.
on enĩ renascebant᷑ qui baptrabant᷑
que suꝑ baptizatũ ftã ẽ. ego hodie gen᷑¬
ni te. non unũ illũ temꝑis diẽ quo ba
ꝑtizatꝰ ẽ: sec inmtabilis et̾nitatis ostẽ¬
dit. ut illũ hominẽ ad imigeniti ꝑ sonã
ꝑtinere monstraret u eni dies nec he¬
st̾ni fine inchoat᷑: nec micio crastini t̾mĩat᷑:
semꝑ hodiernꝰ est. in aqna gͦ baptizari uo¬
luit a iohe. non ut eiꝰ miquitas ulla dilueret᷑
set ut magna comendaret᷑ hũlitas ⁊̃ta qui¬
ire nichil in eo baptismũ hũit. quod ablu¬
eret. sic̃ mors nicbil quod pimiret ĩuenit.
ut diabolꝰ u̾itate iꝰticie non uiolentia pote¬
status opp̾ssus et uictus. qm̃ ip̃m sine ullo
pcc̃i m̾ico iniqͥssime occid̾at ꝑ ipm̃ iꝰtissime ã
necc̃itate set miserante poꝰ uolũtate susce¬
ptum ẽ: ut unus pct̃m tolleret mũdi. sic̃
imus pc̃cm misit in mundũ. hoc ẽ innniu̾¬

Expanded text:
hristum Jesum, qui solus potuit ita nasci, ut ei non opus esset renasci: non enim renascebantur qui baptizabantur quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus veritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito inecessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est, in unive
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ quod eciam ꝑuuli baptizant᷑ : possint ĩclli
pła peccata. siunũ ip̃m in sua quasi m̃bra sin¬
gula diuidat᷑.nam et suꝑbia ẽ illic: quia hõ
insua pocius ẽẽ qͣm indĩ potestate dilexit.⁊
sacrilegił: quia dõ nõ credidit. et homicidũ
quia se p̾cipitauit in mortẽ. et fornicatõ sp̃i¬
talis. quia integritas mentis hum aue. ser¬
pentina suasione corrupta ẽ. et furtũ qui
tibus ꝓhibitus usurpatꝰ ẽ. et auaritia. qui
plusqͣm illi suffic̾e̾ debuit appetiuit. et siqs
aliud hoc inuno ad misso: diligenti ꝯsid̾atõ
mueniri potest

Expanded text:
 quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus, quam quod sufficere debuit, appetivit; et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione inveniri potest
Abbreviated transcription (Latin):
gerent᷑ abmitio gñis humani: oĩm p̾ceden¬
ciũ ꝑentũ suoꝵ originałr pcc̃a contͣhere. et
penas ꝓ eis debitas pendere. an aluid aliqͥd
de re tanta scͥpt᷑is scĩs diligentiꝰ p̾scrutatis a¬
tq scrutatis ualeat ł nõ ualeat reꝑiri te¬
mere affirmare non audeo illud tñ unũ¬

Expanded text:
entur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
minieiꝰ singłaris sic̃ in enuãgłio herode mor¬
tuo dcm̃ ẽ. mortui sunt qͥ q̃rebãt aĩam pi
sibi deos aureos. tum unũ uitulũ fecerint
de quo dix̾unt. hn sunt dũ tui isrł. qui edis¬
it̃ te de tra egypti. et hic płalẽ ponẽtes ꝓ si

Expanded text:
merus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro si
Abbreviated transcription (Latin):
uł cogitatõe uł lotutõe uł oꝑe. quia eciã ꝑ sin¬
gulãrẽ mimerũ. płalis nim̾us significari so.
sicut ait ille. Itmq armato milite compleus
obis serpentẽ ut hoc dr̃ẽt et ĩnum̾abilia
calia. tũ uͦ et illud orignale unũ płali mnꝰ
significat᷑ qñ dicimus in pcc̃oꝵ remissions
bapcizari ꝑuulos. nec dicimus in rerussiõi¬

Expanded text:
 cogitatione, vel locutione, vel opere. Quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari solet, sicut ait ille: Uterumque armato milite complent,opulus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ grã filio. sec natura. inuitatẽ ꝑsone.
modo mirabili et in effabili ad m̃ctus atq ꝯc̃¬
et ipẽ pcc̃m: sacͥficandus ad diluenda pcc̃a. m
net̾i quippe lege pccm̃ uocabant᷑ sacͥficia ꝓ p̾ca¬
tis. quod u̾e iste fcũs ẽ: tꝰ umbre erant᷑ illa
hinc apłs cum dixisset. obsecramus ꝓ xp̃o recon¬
siliamini dõ. continuo subiux̃ acq ait. dum ñ¬
qui nouerat pcc̃m ꝓ nob̾ pccm̃ fecit: ut nos si¬
mus iustitia dĩ in illo. non ait ut in quibdã
m̃dosis codicib legitur. is qui nõ nou̾at pcc̃m

Expanded text:
non gratia Filio, sed natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque coet ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continuo subjunxit atque ait: Eum qui nomus justitia Dei in ipso . Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non noverat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ualeremꝰ. ip̃e gͦ ꝑtt̃m : ut nos iꝰticia. nec nr̃a
sec dĩ hec in nob̾: set in ip̃o. sicut ipẽ pcc̃m.
non suũ set nr̃m: nec in se sec in nobis ꝯstitut᷑
pcc̃o non moreret᷑: dũ morit᷑ carne inqͣ
erat siłitudo pcc̃i et cũ ẜ uetustatẽ pc̃ci ip̃e ñ¬
qͣm uixisset nr̃am ex morte uet̾i qua in pccis
agnũ baptismatis sacͣmentũ. ut qͥcũq ad ntã

Expanded text:
tum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato agnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ reddat᷑ p̾miũ bene oꝑandi ip̃a lib̾tas: audiat eũ
tis ii curentis. set misentis ẽ dĩ. tũ ꝓculdubio si hõ
eiꝰ ecatis ẽ. ut rõne iam utat᷑ non possit cͥdere. spare
diligere. nisi uelit nec ꝑuenire ad palmã suꝑne
uocat̃onis dĩ. nisi uoluntate cucurrerit. qͦm gͦ nõ
uolentis n currentis nisi quia et ip̃a uoluncas sic̃¬

Expanded text:
s; audiat eumdtis neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare et diligere, nisi velit, nec pervenire ad pvocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo non volentis, neque currentis, nisi quia et ipsa voluntas, sic
Abbreviated transcription (Latin):
marie. cũ et de ilo et de illa sit uatꝰ: explicar e
difticibe ẽ ꝓculdubio qͥppe nõ sic de illo ut de pr̃e
ac antem de illa ut de matre nat᷑ ẽa re nasat
concimio einsdẽq rei filit mĩcupandũ ut
eñ o̾mittã alt̾ de honime nasti filisi. alit̾ cap

Expanded text:
t de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non estcontinuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter c
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cred̾e uolentib. dicit illi maria. Dñe iam
tatum carnaliũ. Terra es inquit ade. Uñs cũ
pcc̃aret ⁊ ni t̾ram ibis. Et sublato lapide exiit
de monum̃to inuolutus manib ⁊ pedib ⁊
facies eis tecta sudario. Qd̃ aũt exiit de mo¬
numẽto aĩam sigc̃at recedentem a carnalib
uiciis. Qd̃ u̾o institis si ͤ uolu̾tus hoc ẽ ꝙ etiã
a carnalib recedentes ⁊ mẽte seriuentes legi
dei. etd hũc tam̃ in corpore constituti aliem a mo¬
lestus carins eẽ nõ possummꝰ dicente apło. Mente
seruio legi d̾i. carne aũ legi pocĩ. Qcd̃ aũt faci
es eius sudario testa erat. Hoc ẽ qd̾ in hac uita
plenam cogͤnem hrẽ nõ possumꝰ sic apłs dicͤ.¬

Expanded text:
sunt credere volentibus. Dicit illi Martha: Domine, jam sunt credere volentibus. Dicit illi Martha: Domine, jam tatum carnalium. Terra es, inquit Adae Dominus, cum peccasset, et in terram ibis . Et sublato lapide exiit de monumento involutus manibus et pedibus, et facies ejus tecta erat sudario. Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in corpore constituti alieni a molestiis carnis esse non possumus, dicente Apostolo, Mente servio legi Dei, carne autem legi pecces ejus sudario tecta erat, hoc est quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
montib descendisse se dicit. Quod aũt int̾rogat
dicens. Ubi eũ posiustis uocationẽ nr̃am q̃ fit
in occulto arbitr sigt̃are. p̾destinatio enĩ uocatio¬
nis ur̃e occulta ẽ. Cuiꝰ secreti signũ est int̾rogatio
diũ qiͣ nescientis cum ipi nesciamus sic̾ dicit apꝰ.
ut cognostam sic ⁊ cognitus sum. Uł qd̃ ignora¬
re se pcores alio loco dns̃ ostendit dicens. Non
nomi uos qd̾ sigc̃abat lazarus sepisitus quia ĩ dis¬
ciplina ⁊ in p̃ceptis eius ñ st̃ pcc̃a. Huic int̾ro¬
gationi simile ẽ iᵈ in geñ. Adam ubi es:ͦ qm̃¬
pcẽau̾at ⁊ se abscond̾at a facie dĩ. Quã orcultatõ¬
nem hic sepultura sigc̃at ut pcc̃antis ħeat slłi¬
tudinem moriens sepultꝰ abscondi a facie dm̃.
Auft̾e aũt sapidem qd̾ ait. illos puto sig̃care qͥ
uenientib ad eccͣam ex gentib onus cͥcũcisiõis
impou̾e uolebant. Contͣ qnos multipͭ scͥbit apꝰ.¬
Uł eos qui i eccłia corrupte uiuũt ⁊ offensiõi

Expanded text:
montibus, descendisse se dicit . Quod autem interrogat dicens, Ubi eum posuistis? vocationem nostram quae fit in occulto, arbitror significare. Praedestinatio enim vocationis nostrae occulta est: cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus; sicut dicit Apostolus Ut cognoscam, sicut et cognitus sum . Vel quod ignorare se peccatores alio loco Dominus ostendit dicens, Non novi vos : quod significabat Lazarus sepultus; quia in disciplina et praeceptis ejus non sunt peccata. Huic interrogationi simile est illud in Genesi, Adam ubi es ? Qet se absconderat a facie Dei. Quam occultationem hic sepultura significat: ut peccantis habeat similitudinem moriens; sepultus, absconditi a facie Dei. Auferte autem lapidem, quod ait, illos puto significare, qui venientibus ad Ecclesiam ex Gentibus onus circumcisionis imponere volebant; contra quos multip eos qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni
Abbreviated transcription (Latin):
ilocum. a licꝰ que ꝑierit. dia sibiuisanda sit.
tia scd̃m spẽm semꝑ manentem ut ordinate mu¬
tabsitati ⁊ ꝑ hoc ĩmirrantis ꝗͣdam manẽtiam
cedat naturam sensibilis atq ita ĩ suo genere
teneat᷑. modũq ꝓpͥum custodiat. ex quo fit ut
corpus om̃e alit̾ atq alit̃ sit. corpꝰ cñ eẽ ñ desinat.
ita uniu̾se nature salua sunt omĩa. qͣ sensib nr̃ĩs
discedunt. ⁊ ĩterire penitꝰ existimãt᷑. uñ nõ mi¬
rum ẽ si hoc corpꝰ modum istũ suũ quo nc̃ est
inqnͣtimi ẽ recipiat. aut meliorem aliꝙ̃ sorciat᷑.

Expanded text:
uenda sit; tia secundum speciem semper manentem, ut ordinatae mutabilitati, et per hoc in mutantis quamdam manentiam cedat natura sensibilis, atque ita in suo genere teneatur, modumque proprium custodiat. Ex quo fit ut corpus omne aliter atque aliter sit, corpus tamen esse non desinat: ita universae naturae salva sunt omnia, quae sensibus nostris discedunt et interire penitus existimantur. Unde non mirum est si hoc corpus modum istum suum, quo nunc est, in quantum est, recipiat, a
Abbreviated transcription (Latin):
cies autem homo temporali dispensatõne suscep¬
tus ut fi̾et sempit̾nus. fit ergo sũma nũ.xxi.
cum liberant᷑. fiuint simł .c.xluii. cui additur
lum metiuĩt᷑ constat ita ut uich̾ muiꝰ. nͥ ampuiꝰ
ĩueniat᷑. metit᷑ quippe illũ unũ quod ht̃ sexies¬

Expanded text:
ties autem ipse homo temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus. Fit ergo summa numeri vicum liberantur, et fiunt simul CXLVII, cui additur lum metiuntur, constat ita ut nihil minus, nihil amplius inveniatur. Metitur quippe illum unum quod habes sexies
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑceꝑit. Postea uero ꝙͣ pectauit fcã ẽ aĩa
rõnalis cupiditate corrupta. corpꝰ hñs qͣle ĩ
uenientẽ ꝙ̃ nulla ĩ opia neq cupiditas
ꝑurgebat. querimꝰ. suspicari aut̃ iuideor. qͣli¬
tate mat̾ie fcc̃n. S oc cuirit d̾i opus. d̾i ꝑfcc̃o.
a quo talis ⁊ tantus fi̾ meruit. ⁊ om̃s nob rõ¬
nes confundit. ne deus meliore consilio de illa
desꝑans mat̾ia. ideo liberũ arbitͥum ded̾it
ut si pccm̃ obriꝑet recte alienis aculpa eẽt.¬

Expanded text:
tate perceperit. Postea vero quam peccavit, facta est anima tate perceperit. Postea vero quam peccavit, facta est anima rationalis cupiditate corrupta, corpus habens qualevenientem, quem nulla inopia, neque cupiditas perurgebat, quaerimus. Suspicari autem videor qualitate materiae factum. Sed occurrit Dei opus, Dei perfectio, a quo talis ac tantus fieri meruit; et omnes nobis rationes confundit, ne Deus meliore consilio de illa desperans materia, ideo liberum arbitrium dederit, ut si peccatum obreperet, recte alienus a culpa esse
Abbreviated transcription (Latin):
nem bonoꝵ et maloꝵ. amĩstratõ induas. osfici¬
um. ⁊ finem. osficium ꝙ facere debemꝰ finem
ad quod referimꝰ omĩa que recte facimꝰ. ip̃m
autem ad nichil aliud refert᷑. Naturalis diuidĩ
induas ꝑtes corꝑea et incorꝑea. Corꝑeorum
diuisio qͥnq biꝑtita est. ĩ cãm que aliquid fac̃.
mat̾iam unde facit. motũ ꝑ ꝙ facit. causa¬
tionem. qrͣ facit. esfcm̃ quod facit. Incorꝑeoꝵ
pimꝰ amino ut enunciemus u̾bis nõ funt corꝑa.
sane tunc dicunt᷑ ditibilia. si exreb u̾bis aĩmo
imp̃ssa sunt. Rõnabilis tribuit᷑ ĩ tres ꝑtes.
dirigenciam que ẽ ĩ ꝑceptõne sensuũ uł eẽ.
erat rõnalis. ꝑfcã ⁊ beata ⁊ corpus hñs
non quale nunc hm̃s fragile atq mortale.
s quale congruebat tali aĩe. que nõ dum ĩ se
d̾i similitudinẽ pͣua uolũtate corruꝑat qͣle
nos qͦ post resurrectõnẽ hĩtari sumꝰ cum ea
dem aĩa eãdem fisitudinem dei ꝑfcã scĩta¬

Expanded text:
nem bonorum et malorum. Administratio in duas, officium et finem: officium quod facere debemus, finem ad quod referimus omnia quae recte faciamus, ipsum autem ad nihil aliud refertur. Naturalis distribuitur in duas partes, corporea et incorporea. Corporeorum divisio quinque partita est: in causam, quae aliquid facit; materiam, unde facit; motum, per quod facit; causationem, quare facit; effectum, quod facit. Incorporeopimus animo ut enuntiemus verbis, non sunt corpora. Sane tunc dicuntur dicibilia, si ex rebus verbis animo impressa sunt. Rationalis distribuitur in tres partes: dirigentiam, quae est in perceptione sensrationalis, perfecta et beata: corpus habens, non quale nunc habemus fragile atque mortale, sed quale congruebat tali animae, quae nondum in se Dei similitudinem prava voluntate corruperat; quale nos quoque post resurrectionem dem anima eamdem similitudinem Dei perfecta sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽ nõ ĩueniũt᷑. ¶In quo sit homo melior
constare nłłi dub iumẽ. ita ut amma
fit uis q̃dam qua corpꝰ uiuificat᷑. ⁊ sũt duo itais
unũ alt̃o sit p̃stanciꝰ. illud dominet᷑. ħ seruiat s
rursꝰ ĩ ead̾ aĩa duo q̃dam uident᷑. Unũ ꝙ amãc
dĩna intlłigit ⁊ ꝑticipat rõni. ac dicat᷑ rõnale

Expanded text:
 sit homo belluis. constare nulli dubium est, ita ut anima sit vis quaedam qua corpus vivificatur; et sint duo, ita ut unum altero sit praestantius, illud dominetur, hoc serviat. Sed rursus in eadem anima duo quaedam videntur: unum quod amans divina, intelligit et participat rati
Abbreviated transcription (Latin):
h undecũq sit noͣ ẽ recte ab eo ꝙ sũme ẽ. nec ab
eo ꝙ aliquo modo ẽ Non ẽ gͥ nec adeo nec ab
⁊ cet̾a. cum quib ẽ hom̃i coũe crescere. gen̾a¬
re. ali. mori. Scd̾a mortalia uroñab um sẽ¬
sualia. ut peccora. cum quib est comũe q̃cẽ¬
gn̾are ali. mori. sentire appet̾e̾. fug̾e. t̾cia sen¬
sualia cõnabilia. mortalia. ut hoĩes. qrͣta
ĩmortalia. sensualia rõnalia ut angeli. cum
quib ẽ cõcnune audire. sentire. intellig̾e.¬

Expanded text:
hoc undecumque sit, non est certe ab eo quod summe est, nec ab eo quod aliquo modo est. Non est igitur nec a Deo nec ab aetera, cum quibus est homini commune crescere, generare, ali, mori. Secunda mortalia, irrationabilia, sensualia, ut pecora, cum quibus est commune cerare, ali, mori, sentire, appetere, fugere. Tertia sensualia, rationabilia, mortalia, ut homines. Quarta immortalia, sensualia, rationabilia, ut Angeli, cum quibus est commune audire, sentire, intellige
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caritate est si dicas credo nra ẽẽ ad que me
uocas. set ego ea caꝑe non possum nec uolo. fi¬
des sine spe cum caritate ẽ. si dicas credo uera eẽ
ad que me uocas et uolo ea consequi. set nõ pꝰsũ.
fides cum spe sine caritate ẽ. si dicas credo u̾a
ẽẽ ad que me uocas ⁊ ea possum assequi si ue¬
lim assequi. sec uolo. caritas sinesp̃e ⁊ fide est.
si quis dicat uehem̃ter se nelle sine illetẽbuis cor¬
et̾nam. nec si eciam se posse assequi. Caritas cũ
fide sine spe est. si et desiderare seuitam et̾nam
⁊ cred̾e ẽẽ quis dicat. set se posse assequi neget.
spes aut sine fide quomodo ẽẽ possit nõ ĩuenio.
ut et credat u̾a ẽẽ ad que uocat᷑. ⁊ spet se posse

Expanded text:
 charitate est, si dicas: Credo vera esse ad quae me vocas; sed ego ea capere non possum, nec volo. Fides sine spe cum charitate est, si dicas: Credo vera esse ad quae me vocas, et volo ea consequi; sed non possum. Fides cum spe sine charitate est, si dicas: Credo vera esse ad quae me vocas, et ea possum assequi si velim; sed nolo. Charitas sine spe et fide est, si quis dicat, vehementer se velle sine illecebris coraeternam, nec, si sit, eam se posse assequi. Cum fide sine spe charitas est, si et desiderare se vitam aeternam, et credere esse quis dicat; sed se posse assequi neget. Spes autem sine fide quomodo esse possit, non invenio. ut et credat vera esse ad quae vocatur, et speret se posse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud qui gloriat᷑ ĩ dño głictur. si intelligit qr
ego sum. dñs. ⁊ illud uanitas uanitatũ ⁊ oĩa
Uanitas que habundancia homini ĩ om̃i labore
fide dignum est nͥl dm̃ nõ possetali eciam
rõnatõne colligi põt. non eẽ contra naturã ut
ressrgat hoc oi corpus. Unulsum corpus ꝙ giam
hꝰ mundi sensibit celi et t̾re noĩe significat᷑. est ali¬
Qua cum tenet᷑ ordinatas quasd comutatões
pati põt̃. non aut̃ eẽ omid corpꝰ non põt si enĩ
oĩo corpꝰ non erit. aut aliquid meliꝰ. sec noset

Expanded text:
elligit, Quia ego sum Dominus. Et illud, Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore fide dignum est, nihil Deum non posse, tali etiam ratiocinatione colligi potest, non esse contra naturam ut resurgat hoc corpus. Universum corpus, quod etiam hujus mundi sensibilis coeli et terrae nomine significatur, est aliqua, cum tenetur, ordinatas quasque commutationes pati potest. Non autem esse omnino corpus non potest. Si enim omnino corpus non erit, aut nihi