comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã frugũ ub̃tate nutriri. Hunc gͥ si sa¬
tis minorẽ se in latino apparere feci ñ
tam mͥ dñe uenerabilis quã tͥ imputare
debes. qͥ me ad cum transferendũ tanto ⁊
auctoritatis imꝑio. & blandim̃to carita¬
tis hortatus es. Iuli aliquid immo pluri¬
nũ de honore dũtaxat stili auferre mal.¬
lẽ. quã crim̃ diutiꝰ recusando cõmittere.
Sane ꝓ qualicũq hac mea oꝑa amplissimũ¬
tam̃ orationũ tuarũ munus reposco. quo
scilicet nos ut exemplo ita etiam precib
tuis adiuues. ut aliquid de illiꝰuirtute

Expanded text:
quam frugum ubertate nutriri. Hunc igitur si saquam frugum ubertate nutriri. Hunc igitur si satis minorem se in Latino apparere feci, non tam mihi, domine venerabilis quam tibi imputare debes, qui me ad eum transferendum tanto et auctoritatis imperio, et blandimento charitatis hortatus es, ut illi aliquid, immo vero plurimum, de honore dumtaxat styli auferre mallem, quam crimen in te diutius recusando committere. Sane pro qualicumque hac mea opera, amplissimum orationum tuarum munus reposco, quo scilicet nos, ut exemplo, ita etiam precibus tuis juves, ut aliquid de illius viri virtute
Abbreviated transcription (Latin):
horridus. nec tam̃ amenitate lasciuus.
quendi. Eofit. ut illũ facile ⁊ simplex
lector intelligat. & laudet dissertus.
Certe qđ in alus qͦq plurimis audire
splendidasq diuitias. post tot insigni¬
um magistroꝵ tam clara lumina: huius
prȩcipue uoluminib ornantur. Deniq
& scĩ basilii admirabilem illam curam
loquendi & antiochi plausibilem pom¬
pam & sublimem illum gregorii cotur.¬
ã iohannis medietate suꝑata. Ita enĩ
stilum suum inuiolata ut diximus fa.¬
cultate regnantem: scripturarũ ubiq
& sapore imbuit & tingit colore. Et illi
quidem de apparatu eloquii renitere:
iste uͦ de maiestate scripturarum chorus.¬
care uideatur. Sole abeo forsitan adoles.¬
centulorum minus blande mulceant᷑
aures. quib in ludo possitis lit̾tarum:
non tam placent solida quã picta quȩq
Pulchra potius quã utilia sectant᷑.
nec tam agentia diligunt. quã sonantia.
Magisq gaudent florũ amȩnitate c̃sꝑgi.

Expanded text:
horridus, nec tamen amoenitate lascivus; horridus, nec tamen amoenitate lascivus; quendi: eo fit ut illum magis simplex lector intelligat, et laudet disertus. Certe quod ab aliis quoque plurimis audire terum scriptorum, splendidasque divitias, post tot insignium magistrorum tam clara lumina, hujus praecipue voluminibus ornantur. Denique et sancti Basilii admirabilem illam curam loquendi, et Antiochi plausibilem pompam, et sublimem illum Gregorii cothur Joannis medietate superata. Ita enim stylum suum inviolata, ut diximus, facultate regnantem, Scripturarum ubique et sapore imbuit, et tingit colore, ut illi quidem de apparatu eloquii remittere, iste vero de majestate Scripturarum coruscare videatur. Solae ab eo forsitan adolescentulorum minus blande mulceantur aures, quibus in ludo positis litterarum non tam placent solida quam picta, quique pulchra potius quam utilia sectantur, nec tam agentia diligunt quam sonantia, magisque gaudent florum amoenitate conspergi,
Abbreviated transcription (Latin):
ne rebꝰ exsequens. maluit pontificis
honorẽ confessoris dignitate cumula.¬
re. quã adulatoris feditate corrũꝑe.
Iam uͦ illud qͦsi peculiare qđdã custo¬
dit ac ꝓpriũ. unde a te p̃cipue pro
similitudine studii possit ad amari. qđ
scilicet semꝑ sollicitus. semꝑ inuigilans.
semꝑ noxiȩ securitatis uł potiꝰ mortiferi
stuporis inimicus. ubiq utilitatẽ com¬
punctionis compunctus ipse cõmendat.
Et iccirco forsitan cius oratio nusquam
fere in pompam eleuatur loquentis. sed
tota ad utilitatẽ audientis aptat᷑. Est
enĩ stilus ipse qđ qͥdẽ in suo magis anim-¬
aduerti potest eccłȩ auribꝰ accõmodatis.¬
simus. priscũ illud sed eruditũ dicendi ge.¬
łonus exprimens. medius. equalis. matu.¬
rus. pudicꝰ. alienus om̃i ab incuriȩ culpa.
pompaq luxuriȩ̃ ñ squalidus qͥdẽ. nec
tam̃ floridus. Non impolitus. s neq ni¬
mia subtilitate limatus. Non asꝑitate

Expanded text:
ne rebus exsequens, maluit pontificis ne rebus exsequens, maluit pontificis honorem confessoris dignitate cumulare, quam adulatoris foeditate corrumpere. Jam vero illud quasi peculiare quoddam custodit ac proprium, unde a te praecipue pro similitudine studii possit adamari, quod scilicet semper sollicitus, semper vigilans, semper noxiae securitatis, vel potius mortiferi stuporis inimicus, ubique utilitatem compunctionis, compunctus ipse commendat. Quocirca forsitan ejus oratio nusquam fere in pompam elevatur dicentis; sed tota ad utilitatem aptatur audientis. Est enim stylus ipse, quod quidem in suo opere magis animadverti potest, Ecclesiae auribus accommodatissimus, priscum illud, sed eruditum dicendi genus exprimens; medius, aequalis, maturus, pudicus; alienus omni ab incuriae culpa pompaque luxuriae; non squallidus quidem, nec tamen floridus; non impolitus, sed neque nimia subtilitate limatus; non asperitate
Abbreviated transcription (Latin):
soli inculcasse uideat᷑. Deniq uitam
illam omĩ ab adolescentia scĩtate ful.¬
gentem. & in sac̃dotio nulle insignibꝰ
ꝑfectionis ornatã. etiam passionib ꝓ
iusticiȩ amore decorauit. Qđ certe a.¬
licui ȩccłis in pace degentib ꝓuenire:
ingentis animi ꝓcul ab omi hominum
uirtutis est. Qđ autẽ in uIIͦ istiꝰ oꝑis
libro iudicat᷑. adhuc antiochie presbit̃
hec quibꝰ illã tunc eccłam ȩdificabat
scripta posuit. ex quo magis magisq
ꝑspicit᷑ illũ ñ temeritate quadã aut
dissonante a suis moribꝰ libertate in
regali postea urbe pontificatũ tenentẽ.
nota illa &e maxima adu̾sum se cõmo¬
uisse certamina. s itase instituisse sẽ.¬
ꝑ tamq constant̃ ac firmiter cont᷑ om̃s
iniquorũ cateruas ꝓueritatis ac iusti.¬
ciȩ parte seruasse. ut quelibet adu̾.¬
sus eum ł sac̃dotũ nomina uł regũ ar¬
Optimam itaq meditationẽ in occasio.¬

Expanded text:
soli inculcasse videatur. Denique vitam soli inculcasse videatur. Denique vitam illam omni ab adolescentia sanctitate fulgentem, et in sacerdotio mille insignibus perfectionis ornatam, etiam passionibus pro justitiae amore decoravit. Quod certe alicui, Ecclesiis in pace degentibus, provenire, ingentis animi proculque ab omni hominum virtutis est. Quod autem in septiis indicatur, adhuc Antiochiae presbyter haec, quibus illam tunc Ecclesiam aedificabat, scripta composuit. Ex quo magis magisque perspicitur, illum non temeritate quadam, aut dissonante a suis moribus libertate, in regali postea urbe pontificatum tenentem, nota illa et maxima adversum se commovisse certamina; sed ita se instituisse semper, tamque constanter, atque firmiter, contra omnes iniquorum catervas, pro veritatis ac justitiae parte jurasse, ut quamlibet adversus eum, vel sacerdotum nomina, vel regum arOptimam itaque meditationem in occasio
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ legis inspexerit. Que cũ innu-¬
meris sit distincta causis. ad unũ tamen
omĩa finẽ reducit: ut scilicet homines
qͥbꝰ data ẽ ad amorẽ dĩ ⁊ ad studiũ uirtu¬
tis accendat. Quã uͦ istud ñ ad ostenta¬
tionẽ quandã faciat. & fetentẽ illam
głe uanitatem cum tota oe doctrinȩ illiꝰ
& moꝵ qui etiam in scriptis eiꝰ relucent
concinentia. tum etiã uitȩ finis ipse tes¬
mendat. sed etiã armat auditoris ani¬
mum. Nempe tota eiꝰ &e pͥncipalis inten-¬
tio est non tam pͥuatam istam ce int̾ ꝓsꝑo¬
rũ opaca latitantẽ honestatẽ docere.
quã illam cotidie tamquã in acie dimi¬
cantẽ. et que absq ullo dispendio sui
tribulationũ &e cedat᷑ imbribꝰ. ⁊ uratur
ardoribus. Instituere uirtutẽ & hanc
ipsam ita ille insignis ȩccłȩ magister
et uerus xp̃i discipłs impleuit. illa oĩa
que de asserenda etiã ꝑ mortẽ uirtute
disseruit. ñ tam alus quam sibi omĩno

Expanded text:
divinae legis inspexerit: quae, cum innudivinae legis inspexerit: quae, cum innumeris sit intexta causis, ad unum tamen finem omnia reducit, ut scilicet homines, quibus data est, ad amorem Dei studiumque virtutis accendat. Quod vero istud non ad ostentationem quamdam faciat, et fetentem illam gloriae vanitatem, cum tota et doctrinae illius, et morum, qui etiam in scriptis ejus relucent, continentia, tum etiam vitae finis ipse tesmendat, sed etiam armat, auditoris animum. Nempe tota ejus et principalis intentio est, non tam privatam istam, et inter prosperorum opaca latitantem honestatem docere, quam illam quotidie tamquam in acie dimicantem, et quae absque ullo dispendio sui, tribulationum, et caedatur imbribus, et uratur ardoribus, instituere virtutem. Hanc ipsam ita ille insignis Ecclesiae magister, et verus Christi discipulus implevit, ut illa omnia, quae de asserenda etiam per mortem virtute disseruit, non tam aliis, quam sibi omnino
Abbreviated transcription (Latin):
iste eruditoꝵ decꝰ cũ de gr̃a dĩ disserit.
quanta illã ub̃tate. quanta etiã cauti¬
one concelebret: Non enĩ more mam
auxilia cõmendat. ne studia uoluntatis
interimat. Cũ autẽ in cunctis fere doc¬
trinȩ partibꝰ tum p̃cipue in exhortatio.¬
ne morali. atq in om̃ibꝰ eccłasticȩ regłis
disciplinȩ ita nr̃oꝵ concinit ꝑ uniuersa
sententiis. ut eos pene qͦs numquã omĩno¬
uidit ad omẽm scripturarũ intelligenti.¬
am informasse credatur. Quanto enim
ex hortandi id ÷ em̃dandi. uł etiã exor-¬
nandi homines amore teneat᷑. hoc p̃cipu.
e oꝑt declarat. in quo cum susceꝑit com¬
m̃tatoris officiũ. certam uniꝰ cuiusque
libri partẽ expositione complens. relqͣ
amicã sibi. ⁊ quã ꝑfectissima potest ex¬
hortatione ꝓducit. In ipsis qͦq expositi¬
onũ locis que qͥdẽ plenasunt acuminis¬
ac ponderis consequentiȩ eruditionis
quã ne uł exigua moralitatis cuncta p̃-¬
tereat. qͣsi qui omĩno pene solus c̃silium

Expanded text:
iste eruditorum decus, cum de Dei gratia disserit, quanta illam ubertate, quanta etiam cautione concelebrat? Non enim est in auxilium commendat, ut nec studia voluntatis interimat. Cum autem in cunctis fere doctrinae partibus, tum praecipue in exhortatione morali, atque in omnibus ecclesiasticae regulis disciplinae, ita nostrorum concinit per universa sententiis, ut eos pene, quos numquam vidit omnino, ad omnem Scripturarum intelligentiam informasse credatur. Quanto enim exhortandi, id est, emendandi, vel etiam exornandi homines amore teneatur, hoc praecipue opere declarat: in quo cum susceperit commendatoris officium, certam uniuscujusque libri partem expositione complens, reliqua amica sibi, et quam perfectissima potest exhortatione, producit. In ipsis quoque expositionum locis, quae quidem plena sunt acuminis, ponderis, consequentiae, eruditionis, quam ne, vel exigua, moralitatis puncta praetereat, quasi qui omnino pene solus consilium
Abbreviated transcription (Latin):
NO NERE
SC̃O ET BEA¬
TISSIMO SCO
ORONTIO
EPISCOPO
AN NI ANUS.
Pussimi patris
affectum & sapientissimi artem ma-¬
gistri in me parit̾ exerces. quẽ inter¬
has quas de fidei uob̾cũ oppugnatione
ꝑpetim tẽptationũ ꝓcellas. ⁊ a merore
simul &e a torpore subducis. animumq
anxietate in arcentẽ ad studiũ scriptu.¬
rarum remittis. Iubes enim beatissime

Expanded text:
no vere sancto, et beatissimo Orontio episcopo, Annianus. Piissimi patris affectum, et sapientissimi artem magistri, in me parithas quas pro fidei vobiscum amore perpetimur, tentationum procellas, et a moerore simul et a torpore subducis, animumque anxietate marcentem ad studium Scripturarum remittis. Jubes enim, beatissime,
Abbreviated transcription (Latin):
dit quã necessarie ista p̃cipiat. Non enĩ
ꝓur̃a inqͥt salute tantũmͦ. s ꝓ uniuerso
prorsus orbe hec uob̾ doctrina c̃mittit᷑.
Nonad duas qͥppe urbes aut decẽ atq
inginti. neq ad unã uos mitto gentẽ. sic̃
etiã ꝓpħas: s adom̃em t̾ram ꝓrsus ac
mare totũq mundũ. & hc̃ uarus crimi¬

Expanded text:
dit quam necessarie ista praecipiat. Non enim pro vestra, inquit, salute tantummodo, sed pro universo prorsus orbe haec vobis doctrina committitur. Non ad duas quippe urbes, aut decem, aut viginti, neque ad 407 unam vos mitto gentem sicut etiam prophetas, sed ad omnem terram prorsus ac mare, totumque mundum, et hunc variis crimi
Abbreviated transcription (Latin):
te mirari. Priusquã conuenirent inqͥ
Non priusquã in sponsi ad duceret᷑ do.¬
aliis tenebat antiquitas. ut sponȩ
in sponsoꝵ domibꝰ haberent᷑. qđ nc̃
quoq fieri interdũ uidemus. ut aũ
tur cum sponsis nondũ sibi copulatis le¬
ge coniugii: sic habitabat etiam maria

Expanded text:
 Matth. Prius, quam convenirent.  quam in sponsi adduceretur doabat antiquitas, ut sponsae in sponsorum domibus haberentur. Quod nunc quoque fieri interdum videmus. Ut enim sse cum sponsis nondum sibi copulatis lege conjugii, sic habitabat etiam Maria
Abbreviated transcription (Latin):
ut unus eugłista cuncta memoraret:
Su fficiebat qͥdẽ. sed cũ quatuor sint
qui ȩuͣgłia conscribunt. nec eisdẽ cer¬
te tẽporibus. aut in eisdẽ locis. neq
Fit hoc sine dubio ueritatis ꝑ grande
documentũ. Uerũ e contrario inqͥt¬
ista res accidit. In multis enĩ diuersi¬
ritatis. Si enĩ ex toto ce in om̃ib con

Expanded text:
um unus sufficeret cuncta memorare. Sufficeret quidem, sed cum quatuor sint, qui hoc conscribant; nec eisdem temporibus, nec eisdem locis et fit hoc sine dubio veritatis pergrande documentum, verum econtrario inquis res accidit: in multis enim ritaris
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno. non est nec de uirtute nec
de uicio parentum aut laudandus
aliqͥs. aut culpandus. Nemo inde ue¬
re aut obscurus aut clarus ÷. Immo
Nescio quomͦ magis ille resplendet.ͥ¬

Expanded text:
omnino, non est nec de virtute, nec de vitio parentum aut laudandus aliquis aut culpandus, nemo inde vere aut obscurus aut clarus est. Imonescio quomodo magis ille resplendet,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nichil nos arbitram᷑ oꝑatos. ampliꝰ
etiam de tali in eremͦ affectũ. quam
ꝓpt̾ oꝑa ipsa que facimus. Ita uirtu¬
tum om̃ium merita bonũ humilitatis
equiꝑat. que si non adsit. nec illȩ po.¬
terunt eẽ laudabiles. Namnos qͦq¬

Expanded text:
atos amplius etiam meremur de tali affectu, quam propter opera sua quae fecimus. Ita virtutum omnium merita bonum humilitatis exsuperat. Quae si non adsit, nec illae poterunt esse laudabiles: quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũs erubescamus parentum. s unũ illud
at matrem. etiã si fornicatione pollutã.
ł qͦlibet eiꝰ modi dedecore sordidatam:
nicħ tam̃ de eius aut uilitate fuscabi¬
tur. aut crimine polluetur. Qđ si forni¬
catorem ipsum ad meliora conu̾sum. ne¬
quaquã pͥor uita cõmaculat. multoma.¬
gis ex meretrice natus ⁊ adultera. si ꝓ¬
pria uirtute decoretur. parentũ suoꝵ

Expanded text:
tiis erubescamus parentum, sed unum illudat matrem, etiamsi fornicatione pollutam vel quolibet ejusmodi dedecore sordidatam, nihil tamen de ejus aut vilitate fuscabitur, aut crimine polluetur. Quod si fornicatorem ipsum ad meliora conversum nequaquam prior vita commaculat, multo magis ex meretrice natus et adultera, si propria virtute decoretur, parentum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ndi erant ab illo qͥs illiꝰ manib lib̾a¬
÷. qͥd e regione isto inueniretur hu¬
anius: Hec gͥ etiam ad legẽ trans¬
fer exempla. Que enim ꝯculũ ꝓ oculo
effodere p̃cepit. timorẽ qͣsi carnificũ
pectoribꝰ ĩmittens. illiꝰ similis inuenit᷑.
qui illos qͦs dixi cohibuit armatos. Qui
uͦi nullã omĩno pęnam decreuit nocen¬
ti. nonne armasse tͥ iniquitatẽ udet᷑.
eũq imitatꝰ fuisse. qui sceleratos illos
gladiis instrux̃. inq totiꝰ ciuitatis in¬
misit exitium. Uides ne quẽ ad modũ
ñ solum nulliꝰ crudelitatis. uerũ etiam
maximȩ pietatis sint illa p̃cepta: Si¬

Expanded text:
ndi erant ab iniquis illis manibus liberandi erant ab iniquis illis manibus liberaret, quid e regione isto inveniretur humanius? Haec igitur etiam ad legum transfer exempla. Quae enim oculum pro oculo effodere praecepit, timorem quasi carnificum peccatoribus immittens, illius similis invenitur, qui illos quos dixi cohibuit armatos. Qui vero nullam omnino poenam decrevit nocenti, sed armasse tibi iniquitatem videtur, eumque imitatum fuisse qui sceleratos illos gladios instruxit, hincque totius civitatis immisit exitium, videsne quemadmodum non solum nullius crudelitatis, verum etiam maximae pietatis sunt illa praecepta?
Abbreviated transcription (Latin):
bono nollent a crudelitate dhpa
S insipientiũ om̃ino ista u̾bahia
extremo furore dem̃tium. E gͦ
adeo metuo dicere hȩc ẽẽ crul
ut his contraria etiam iniã pdͤ¬
userri. iccireo crudelis. ego au
e conquereris. Deniq sermone
li buicemodi factis formidare sup.
ꝑs. cunctis ꝓrsus malignis licere
isiegib certe dñantib & uigente
mitione atq t̾rore. uix tamen uolun.¬
s chibent᷑ maligne. Si etiam boc p̃si.¬
ti defuiss&. qua nam poss& malitia ra¬
ie frenari. aut que non in uitam ho¬
iũ pestis irrueret. Nec tam̃ solum
Io rudele ẽ ꝑmittere. scilicet mał
re que uelint. sed aliud quoq istocer
tum negligere. atq despicere. Dic
mn mͥ si quis feros. homines ac semꝑ
lignos in unum colligens gladus at
obuos sibi quosq confodere. quid
ndẽ hoc ẽẽt inmanuis. At si aliꝰ eos
ẽ qui ab illo armati ẽẽnt ligaret
olenterq const᷑ingeret. eos uͦ qͥ int̾i¬

Expanded text:
bono nollent a crudelitate desinere, Sed insipientium omnino ista verba sunt, et extremo furore dementium. Ego enim adeo metuo dicere haec esse crudelia, ut his contraria etiam iniqua peruferri, idcirco crudelis; ego autm falso esse conquereris. Denique sermone pro hujuscemodi factis formidare supplicium, sed cunctis prorsus malignis licere Nam si legibus certe dominantibus, et vigente comminatione atque terrore, vix tamen voluntates cohibentur malignae, si etiam hoc praesidium defuisset, quanam posset malitia ratione fraenari? aut quae non in vitam hominum pestis irrueret? Nec tamen solum istud crudele est, permittere scilicet malis agere quae velint: sed aliud quoque isto certe lictum negligere atque despicere? Dic enim mihi, si quis feros homines ac semper malignos in unum colligens, gladiis aeret, atque obvios sibi quosque confodere, quid tandem hoc esset immanius? At si alius eos quidem, qui ab illo armati essent, ligaret, violenterque constringeret, eos vero qui interime
Abbreviated transcription (Latin):
optabat anathema fieri: Non utiꝙ
ut nicħinde lucri caꝑet. s ut alios ad¬
qͥrer& in salutẽ. Hic uͦ. id ipsũ enĩ etiã
de causa reꝓbi frĩs intellige utriq
nexiꝰ est. & iccirco ñ ait erue tantũ mͦ.
cipias ulteriꝰ. si qͦͣlis fuerat ꝑseuerat.
Hoc enĩ mͦ ⁊ illum maiori crimine lib̾abis.
& te a ꝑditione saluabis. Ut aũ manifestiꝰ
c̃modũ istius legis aspicias. si placet etiã
in corꝑe iuxta causam id qđ dictũ ÷ reqͥ.¬
ramus. Si enim daret᷑ electio unũq ẽẽt
necessariũ de duobꝰ. uidelicet aut cum
ãbob oculis in foueã ruera. atq ibidẽ
deꝑire: aut absq uno oculo reliquũ sal-¬
uare corpꝰ. putas ne e duobꝰ susciꝑe non
malles scłm. Ac istud om̃ib absq ambi¬
guitate ꝑspicuũ ÷. Nenĩ hoc cẽt odientis
ocłm. s corpꝰ reliquũ diligentis. Hoc etiã¬

Expanded text:
optabat anathema fieri? . Non utique ut nihil inde lucri caperet, sed ut alios acquireret in salutem. Hic vero, id ipsum enim, etiam de causa reprobi fratris intellige. Utrique noxius est, et idcirco non ait, erue tantummodo,cipias ulterius, si qualis fuerat perseverat. Hoc enim modo et illum majore crimine liberabis, et te a perditione salvabis Ut autem manifestius commodum istius legis aspicias, si placet etiam in corpore juxta causam id quod dictum est requiramus. Si enim daretur electio, unumque esset necessarium de duobus, videlilicet aut cum ambobus oculis in foveam ruere atque ibidem deperire, aut absque uno oculo reliquum salvare corpus, putasne e duobus suscipere non malles secundum? At istud omnibus absque ambiguitate perspicuum est. Non enim hoc esset odientis oculum, sed corpus reliquum diligentis. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
ł de uno. uł de uno id oculo. s indifferen¬
t̃ de utroq dixiss&. Qenim de dexte¬
ro scand alizat᷑ oculo. haut dubiũ qͥn
ipsũ patiat᷑ etiam de sinistro. Quã gͥ
ob causã & ocłm dextrȩ partis Ut sci¬
licet diceres ñ de mẽbris ẽẽ sermonẽ.
s de his potiꝰ qui nob̃ familiaritate iun¬
gunt᷑. Et si gͥ tantũ aliquẽ diligas. ut
eo oculi utaris uice. aut ita tͥ quẽpiã
tẽ utilẽ putes. ut illũ dextrȩ manus
ducas loco. & hii tam̃ aĩȩ tuę fortassis
in cõmodant. etiã istos ate inqͥt abscide.
Et diligentiꝰ uim ipsã sermonis exami¬
na. N enĩ dix̃ a taliũ societate discede.
s maximã separationẽ indicans. erue
inqͥt ac ꝓice. Dcindt qi satis seuera p̃¬
ceꝑat. lucrũ ex utroq ipsiꝰ seueritatis
ostendit: translationẽ u̾bi tam in bo¬
noꝵ quã in maloꝵ etiam parte seruan¬
do. E xpedit enĩ tibi inqͥt ut ꝑeat unũ
mbroꝵ tuoꝵ. quã totũ corpꝰ tuũ mitta¬

Expanded text:
ifferenter de utroque dixisset. Qui enim dextro scandalizatur oculo, haud dubium quin idipsum patiatur etiam de sinistro. Quam igitur ob causam et oculum dextrae partis? Ut scilicet disceres, non de membris esse sermonem, sed de his potius qui nobis familiaritate junguntur. Et si igitur tantum aliquem diligas, ut eo oculi utaris vice, aut ita tibi quempiam esse utilem putes, ut illum dextrae manus ducas loco, et hi tamen animae tuae fortassis incommodant, etiam istos, inquit, a te abscide: et diligentius vim ipsam sermonis examina. Non enim dixit, a talium societate discede, sed maximam separationem indicans: Erue, inquit, ac projice. Deinde quia satis severa praeceperat, lucrum ex utroque ipsius severitatis ostendit, translationem verbi tam in bonorum quam in malorum etiam parte servando. Expedit enim tibi, inquit, ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mitta
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. Ne enim aliqͥs dicer& cuius rei
gr̃a om̃ibꝰ p̃dicatur. si om̃s credit̾
ñ st̃: Ut inqͥt clareat me ea quȩ
debui facere cuncta fecisse: &e post
hȩc nemo culpare me possit. quasi

Expanded text:
tibus. Ne enim aliquis diceret: Cujus rei gratia omnibus praedicatur, si omnes credituri non sunt? Ut, inquit, clareat, me ea quae debui facere cuncta fecisse, et post haec nemo culpare me possit. » Hi
Abbreviated transcription (Latin):
erat homo habens sp̃m ĩmũdũ.
goga intrauit in domũ symo¬
nis ⁊ andree. Socrus aut̃ symo
nis tenebatur magnis febribꝰ.
uide clem̃tiam dei salutaris. Nec
indignatione ꝯmotꝰ. nec scelere of¬
fensus. nec inuria uiolatus ui
mulcet. Et bñ sc̃s lucas uirũ ab
sp̃u nequitie lib̾atum añ p̾misit.
⁊ substituit femine santratem.
Utrumq it sexum dñs curaturꝰ
aduenerat. Et pͥor sanari debuit
qui pͥor creatus est. Nec p̾mitti
illa que mobilitate magis animi
qͣm pͣuitate peccauerat. S abbome¬
dicine dñice oꝑa cepta significat.
ut inde noua creatura ceꝑit. ubi
uetus creatura ante desiuit. nec

Expanded text:
erat homo habens spiritum in mungoga intrauit in domum Simonis et Andreae. socrus autem Simon i s tenebatur magnis febribus. uide clementi am domini saluatoris. nec indignatione commotus nec scelere offensus nec iniuria uiolatus Iudmulcet. et bene sanctus Lucas uirum ab spiritu nequitiae liberatum ante praemisit et substituit feminae sanitatem. utrumque enim sexum dominus curaturus aduenerat et prior sanari debuit qui prior creatus est nec praetermitti illa quae mobilitate magis animi quam prauitate peccauerat. sabbato medicinae dominicae opera coepta significat, ut inde noua creatura coeperit, ubi uetus creatura ante desiuit nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊lucem habitat in accessibilem.
filio. Si alterũ negas alterũ astru¬
is utrumq seq̃re ⁊ utrũq ꝯfir¬
mas. Nos dix̃ ego pͥor ⁊ ego poste¬
rior. s ego pͥmus ⁊ ego nouissimꝰ.
Yrimꝰ est filius. ⁊ iõ coet̾nus. Ha¬
bet ił patrem cũ quosit eternꝰ.
audeo dic̾e. Yrimꝰ est filius. s solꝰ
ñ est. Ꝙ bñ dico. ⁊ religiose dico.
Quid erigitis ad impietarẽ here¬
tici aures: Laqueos quos tendi¬
tis incidistis in ip̃is. Primꝰ ẽ filiꝰ
Solus ñ ẽ qr sine patre nũqͣm ẽ.
Noz ego hoc dico s ip̃e dix̃. Et ñ
sũ solus qr pat̾ mecũ ẽ. Solus pat̾
qr unus ds̃. Solus pat̾ qr sola duu¬

Expanded text:
lucem lucem e solus sine Filio. Si alterum negas, alterum astruis, utrumque sequere, et utrumque confirmas. Non dixit: Ego prior, et ego posterior, sed: Ego primus, et ego novissimus . Primus est Filius, et ideo coaeternus; habet enim Patrem, cum quo sit aeternus. Audeo dicere. Primus est Filius, sed solus non est; et bene dico, et religiose dico. Quid erigitis ad impietatem, haeretici, aures? In laqueos quos tenditis, incidistis. Primus est Filius, solus non est; quia sine Patre numquam est. Non ego hoc dico, sed ipse dixit: Et non sum solus, quia Pater mecum est . Solus Pater, quia unus D
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ maioremqͥa qui minor est
in regno dei maior est illo. Alag̃¬
nus aut̃ ioħs s coram dño. Et
magnꝰ iołis. uinũ ⁊ sicerã ñ bibit.
hic cũ publicanis ⁊ pcc̃orib mã¬
ducat ⁊ bibit. Ille abstinẽtia m̾i¬
tum colligat. cui potentia nlła
suppetebat delicta donare cur
eos declinaret quos abstinentibꝰ
pot̾at p̾stare meliores: Simul
mystice ñ dedignat᷑ eoꝵ duiui¬
um quib daturꝰ est sacm̃tũ.
ħ gͦ manducat. ille ieiunat.
Utriusq ppłi sp̃c in illo ieuinat᷑.
ducauit cũ pcc̃orib ut gr̃am cer¬
n̾es. agnosceres potestatẽ. Mag¬
habet pͥncipium. habet finem.
Dñs aut̃ iħc idem ẽ finis atq pͥn¬
cipiũ. idem pͥmꝰ in ouissimꝰ. Nicħ
antepͥmum. nicħ ultra nouissimũ
Neq te generat̾onis humane cõ¬
suetudo inuitiũ tͣhat. ut putes
ñ pͥmũ ẽẽ qr filius ẽ. Seq̃re scͥp¬
turas ut errare ñ possis. Yrimus
filius dr̃. Lectum ẽ it qr ⁊ solus
pat̾. qͥ solus habet ĩmortalitatẽ.

Expanded text:
est in regno dei maior est illo. magnus autem Iohannes. sed coram domino et magnus Iohannes uinum et siceram non bibit, hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potentia nullauraliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret, quos abstinentibus poterat praestare meliores? simul mystice non dedignatur eorum conuiuium, quibus daturus est sacramentum. hic ergo manducat, ille ieiunat, utriusque populi typus: in illo ieiunat, ducauit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. maghabet principium, habet finem, dominus autem Iesus idem est finis atque principium, idem primus et nouissimus. nihil ante primum, nihil ultra nouissimum. neque te generationis humanae consuetudo in uitium trahat, ut putes non primum esse, quia filius est. sequere scripturas, ut errare non possis. primus filius dicitur. lectum est etiam quia et solus pater, qui solus habet inmortalitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
quebat᷑. s disciplina seruat᷑. ut mu¬
lier disc̾e magis q̃ diuina s̃ stude¬
at qͣm doc̾e. Nec facile ullam ꝓpħa
to cantici u̾ba ꝯclusit. Eademq ubi
ꝓlixius ẽ locuta cũ fr̃e. neq̃ qͣm sui

Expanded text:
quebatur: sed disciplina servatur, ut mulier discere magis quae divina sunt, studeat, quam docere. Nec facile ullam prophto cantici verba conclusit ! Eademque ubi prolixius est locuta cum fratre, nequaquam sui
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres ⁊ uirginis uerecundiã.
Illa de causa erubescebat. ħ ꝓ ue
recundia. In muliere modus pu¬
doris adhibet᷑. in u̾gine pudoris
auget᷑ gr̃a. Et ait ei angłs dñi.¬
Ile timeas maria. inuenisti gr̃ã
apud dm̃. Et ecce ꝯcipies in uto
⁊ paries filiũ. ⁊ uocabis nom̃ eiꝰ

Expanded text:
mulieris et uirginis uerecundiam. mulieris et uirginis uerecundiam. illa de causa erubescebat, haec per uerecundiam; in muliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur gratia. Et ait ei angelus domini: ne timeas, Maria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uo
Abbreviated transcription (Latin):
tu int̾ mulieres. Ip̃a aut̃ ut ui¬
dit eum: mota ẽ in introitu euis.
Disce uͥginẽ morib. tlisce uͥginẽ
u̾ecundia. disce uͥginẽ oraculo. dis¬
ce mysterio. T repidare uirginũ ẽ.
⁊ ad om̃s uiri ingressus pauere. õs
uiri affatus uereri. Discant mulie¬
res ꝓpoĩtum pudoris imitari. So¬
la inpenet᷑bilib qͣm nemo uiroꝵ
uid̾et. solus angłs reꝑiret. solasñ
comite. sola sine teste. ne qͦ degene¬
ri depuaret᷑ affatu: ab angło salu
tatur. Disce uirgo u̾boꝵ uitare
lascuuã. maria ⁊̃ salutationẽ an¬
geli uerebat᷑. Erat tam̃ inqͥt co¬
gitans quał eẽt hec salutatio. W iõ
cũ uerecundia: qr pauebat. cũ pru¬
dentia: qr bñdictionis nouã for
mulã mirabat᷑. q̃ nusqͣm lecta ẽ.
nusꝙͣ añ comꝑta. soli marie hec
alia meruerat ꝯsecuta ẽ. ut gr̃e
repleret᷑ auctore. E rubescebat gͦ¬
maria. erubescebat ⁊̃ helisabeth.
Et iõ cognoscamus qͥd int̾sit int̾

Expanded text:
tu inter mulieres. Ipsa autem ut vitu inter mulieres. Ipsa autem ut vidit eum, mota est in introitu ejus. . 8. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus, quam nemo virorum videret, solus angelus reperiret: sola sine comite, sola sine teste; ne quo degeneri depravaretur affatu, ab angelo tatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudenmulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Soli Mariae haec alia meruerat, consecuta est, ut gratiae repleretur auctore. Erubescebat Maria, erubescebat etiam Elisabet, et ideo cognoscamus quid intersit inter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in psalmo. Dix̃ dñs dõ mõ sed
adextͥs m̃is. donec ponã inimi¬
cos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ. Nũ¬
quid postea ñ sedebit: Uͥqr qͥ cau¬
samagit satis putat ꝙ cause ẽ
dicere. redundantia n reqͥrit. sa¬
tis n ẽ ei ut causã susceptam as¬
truat. incidentẽ differat. Et ideo
qui incarnatõnis incorruptum
susceꝑat ꝓbare myst̾ium. ñ pu¬
tauit ub̃ius ꝑseq̃ndum uͥginita¬
tis marie testimoniũ. ne defẽsor
magis uͥginis qͣm assertor myste¬
rii cred̾etur. Certe qñ docuit ui
Didicimꝰ seriem u̾itatis. didici¬
mus ꝯsiliũ. discamꝰ ⁊ mysteriũ.
Bñ desponsata s uͥgo. qr ẽ eccłie
typus q̃ est ĩmaculata s nupta.
soncepit nos uirgo de sp̃u. parit
nos uirgo sine gemitu. Et ideo
fortasse sc̃a maria alii nupta. ab
alio repleta. qr ⁊ singłe eccłie sp̃u
quid̾ replentur ⁊ gr̃a. iungunt᷑
tam̃ ad tp̃̾ris sp̃em sacerdoti. M in
gr̃a plena. dñs tecum. bñdicta

Expanded text:
et in psalmo: dixit dominus domino meo: sede et in psalmo: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum. numquid postea non sedebit? uel quia qui causam agit satis putat quod causae est dicere, redundantia non requirit; satis enim est ei ut causam susceptam adstruat, incidentem differat. et ideo qui incarnationis incorruptum susceperat probare mysterium non putauit uberius persequendum uirginitatis Mariae testimonium, ne defensor magis uirginis quam adsertor mysterii crederetur. certe quando iustum didicimus seriem ueritatis, didicimus consilium: discamus et mysterium. bene desponsata, sed uirgo, quia est ecclesiae typus, quae est inmaculata, sed nupta. concepit nos uirgo de spiritu, parit nos uirgo sine gemitu. et ideo fortasse sancta Maria alii nupta, ab alio repleta, quia et singulae ecclesiae spiritu quidem replentur et gratia, iunguntur tamen ad temporalis speciem sacerdotis. Et ingratia plena, Dominus tecum, benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem excepta causa fornicatio¬
nis: ł ulere aut̃ docuit sc̃s matħs
qͥd fac̾e debeat iustꝰ qui ꝓbrũ cos¬
iugis dep̾henderit. ut incruen¬
tũ ab homicidio. castũ ab adulte¬
rio: p̾stare se debeat. Qͥ i ꝯiũgit᷑
m̾etͥci unũ corpꝰ ẽ. Ergo uͥq ĩ io¬
sephiustigr̃a ⁊ ꝑsona seruat᷑ ut
testis ornet᷑. Os enĩ iusti m̃daciũ
nescit. ⁊ lingua eiꝰ loquit᷑ uidi¬
tiũ. Iuditiũ eius loquit᷑ u̾ita¬
tem. Nec te moueat ꝙ freq̃nter
scͥptura ꝯiugẽ dic̃. Non ⁊ uͥgi¬
nitatis ereptio s ꝯiugii testifi¬
catio. nuptiarũ celebrat̾o decla¬
ratur. Deniq qͣm ñ accepit ne¬
mo dimitrit. ꝙ iõ qui uolebat
dimitt̾e fatebat᷑ acceptam. S i¬
mul ⁊̃ mou̾e ñ debet ꝙ ait euã¬
gelista. nõ cognouit eam donec
peꝑit filium. Illud i uł ydio¬
ma scͥpture ẽ sic̃ habes alibi. ⁊ do¬
nec senescatis egosum. Numqͥd
post illoꝵ senectutẽ d̃ eẽ desiuĩ:

Expanded text:
uxorem excepta causa fornicatiouxorem excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem. nec te moueat quod frequenter scriptura coniugem dicit; non enim uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio, nuptiarum celebratio declaratur. denique quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit filium; illud enim uel idioma scripturae est — sicut habes alibi: et donec senescatis, ego sum. numquid post illorum senectutem deus esse desiuit?
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixissẽt. Demonũ it malicia
facile ⁊̃ occulta dep̾hendit. Atu̾o
qͥscłarib uanitatib occupãtur
scire diuina ñ possũt. bene autẽ
sͣ diuiser̃ eugłiste. ut sc̃s matheus
ioseph ab angło mon̾i induceret
ne dimitt̾et mariã. lucas illic euã¬
gelista testimoniũ ferret ꝙ ñ ⁊
uenissent. Hoc ip̃a maria fatet᷑
cum dic̃ angło. Quomͦ fiet istud
qm̃ uirum ñ cognosco: S ⁊ ipse
sc̃s̃ lucas uirginẽ declarauit dicẽs.
ꝯcipiet. Et ioseph designauit
cognou̾at dimut̾e gestiebat. Et
dñs ip̃e in cruce põitus manife¬
stauit cũdic̃ matͥ. mulier ecce fi¬
luis tuus. Deiñ discipło dic̃. Ecce
mat᷑ tua. Etiã ut̾q testatꝰ est dis¬
cipłs ⁊ mat̾. qr ex illa hora susce¬
pit eam discipłs in suã. Utiq si
ꝯuenissent nũquã uirũ ꝓpriũ
reliqͥss. nec uir eam iustus a se
discedere passus eẽt. Quomodo a
dñs diuortiũ p̾cepisset. cũ ip̃ius
sẽtẽtia sit. qr nemo dimitt̾e deb

Expanded text:
crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induceret ne dimitteret Mariam, Lucas illic euangelista testimonium ferret quod non conuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: o in utero accipiet, et Ioseph designauit, cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua. utique si conuenissent, numquam uirum proprium reliquisset, nec uir eam iustus a se discedere passus esset. quomodo autem dominus diuortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia nemo dimittere debet
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓpħe a matͤ dñi ad ꝓfectur
sui pignoris salutetur. W qiͣ no
humani hoc m̾iti s diuine gr̃i
munus eẽ cognoscat ita dicit.
Uñ hocm. hoc ẽ qͣntũ bonũ mͥ ac¬
cidit. ut mat̾ dñi m̃ĩ ueniat adme.
ñ cognosco meũ. Nñ hoc mͥ: qua
nisticia. quib factis. ꝓ quib m̾i¬
tis: ñ usitata ħ offitia feminarũ

Expanded text:
tae a matre Domini ad profectum sui pignoris salutetur: sed quasi non humani hoc meriti, sed divinae gratiae munus esse cognoscat, ita dicit: Unde hoc mihi? Hoc est, quantum bonum mihi accidit; ut mater Domini mei veniat ad me? Non cognosco meum. Unde hoc mihi, qua justitia, quibus factis, pro quibus meritis? Non usitata haec officia feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħat. ⁊ maria añ dñi gn̾at̾onẽ.
Serpunt a iam tẽptam̃ta salu¬
tis humane. Fam sic̃ pcema mu¬
lierib cepit: ita ⁊̃ bona amulie¬
rib incohant᷑. ut femine quoq¬
a muliebͥa oꝑa deponẽtes infir¬
mitati renuntiẽt.⁊ animaq̃ no
habet sexũ ut maria q̃ nescit erꝰ¬
rorem: religioso unitet᷑ studio ca¬
suam. Bene inducit᷑ sc̃a maria
exhibuisse offitiũ. ⁊ mysticũ nu¬
merũ custodisse. Non it sola fa¬
miliaritatis ẽ cãq diu mãsit. s
etiã tanti uatiᷤ ꝓfectus. Nam si pͥ¬
mo ingressu tantus ꝓcessus exti¬
tit ut ad salutat̾onẽ marie exul¬
taret infans in ut̾o. repleretur
sp̃u scõ mat̾ infantis. qͣntũ pu¬
tamꝰ usus tanti tp̃ris sc̃e marie
addidisse p̾sentia : Alansit autẽ

Expanded text:
ni generationem; serpunt enim jam tentamenta salutis humanae. Nam sicut peccatum a mulieribus coepit: ita etiam bona a mulieribus inchoantur; ut feminae quoque muliebria opera deponentes, infirmitati renuntient: et anima quae non habet sexum, ut Maria quae nescit errorem, religioso imitetur studio can domum suam. bene inducitur sancta Maria et exhibuisse officium et mysticum numerum custodisse: non enim sola familiaritatis est causa quod diu mansit, sed etiam tanti uatis profectus. nam si primo ingressu tantus processus exstitit, ut ad salutationem Mariae exsultaret infans in utero, repleretur spiritu sancto mater infantis, quantum putamus usu tanti temporis sanctae Mariae addidisse praesentiam? mansit aut
Abbreviated transcription (Latin):
demones p̾cipiũt᷑ silere de dĩfi¬
pum istiꝰ scłicognoũ. Si  cog¬
nouissent nũqͣm dñm maiesta¬
tis crucifixissent. Hoc est nũquã
me redimi dñi morte fecissẽt. fe¬
fellit gͦ ꝓ nb̃. fefellit ut uinc̾et.
fefellit diabolũ cum tẽptaret᷑ cũ
rogaret᷑. cũ dĩ filius dic̾et᷑. ut nus¬
qͣm cliuinitatẽ ꝓpͥam fat̾etur. s
tam̃ magis fefellit pͥncipẽ scłi.
Diabolus i ⁊ sialiqñ dubitauit
cum dic̾et. si filius dei es mitte te
deorsum. tam̃ sero cognouit ⁊ dis¬
cessit ab eo. sognouer̃ ⁊ demones
qui dicebãt. Nouimꝰ qͥsis iħc filiꝰ
dei. Quid uenisti añ tp̃s torq̃re
nos : ⁊ ideo uenisse cognouer̃. qr
p̾cognitũ habebãt ẽẽ uenturũ.
Drincipes aut̃ scłi ñ cognouisse
qͦ maiore possumꝰ qͣm apłice sẽ

Expanded text:
daemones praecipiuntur silere de Dei Fidaemones praecipiuntur silere de Dei Fipum istius saeculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent , hoc est, numquam me redimi Domini morte fecissent. Fefellit ergo pro nobis, fefellit ut vinceret, fefellit diabolum cum tentaretur, cum rogaretur, cum Dei Filius diceretur, ut nusquam divinitatem propriam fateretur. Sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitavit, cum diceret: Si filius Dei es, mitte te deorsum ; tamen vel sero cognovit, et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possum
Abbreviated transcription (Latin):
ret ii scõs ⁊ ab his testimonium
hab̾e qui foris s̃. Ilecdecuit sini¬
stra uirginib opinione uiuẽtib
uelam̃ excusationis relinqui. qd̃
infamata mat̾ qͦ dñi uid̾etur.
Qͥd aut̃ uideis: quid herodi possĩt
ascͥbi. si natũ uiderent᷑ ex adult̾io
ꝑsecuti: Quẽadmod̾ aut̃ ip̃e di¬
ceret ñ uenilegẽ solu̾e s implere si
uid̾etur cepisse a legis inuiria cũ
partus ĩnupte lege dampnet᷑.
quin ⁊̃ locupletior testis pudoris
maritꝰ ad hibet᷑. qui possit ⁊ dole
cii causa remouet᷑ : uidetur ircul¬
pam obumbͣre uoluisse m̃datio
innupta p̾gnãs. Causã aut̃ m̃¬
tus sit feminar᷑. Non mediocͥs
qͦ causa ẽ. ut uͥginitas marie fal¬
leret pͥncipẽ mundi. Qͥ cũ des¬
ponsatã uiro cern̾et: partum
ñ potuit hab̾e suspectum. Fallẽ¬
di aut̃ pͥncipis mundi fusse cõ¬
siliũ ip̃ius dm̃ u̾ba declarãt cũ
tiꝓhibent᷑ głaride remedio. cum

Expanded text:
tet enim sanctos et ab his testimonium tet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolercii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem metus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum hibentur gloriari de remedio , cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ galilee
cui nom̃ naza¬
reth. ad iurginẽ desponsatã uiro
cu nom̃erat iosephde domo dđ.
⁊ nom̃ uirginis maria. Latent
quid̃ diuina mist̾ia. nec facile
iuxta ꝓpħicũ dictũ quisꝙͣ homi¬
num potest scire ꝯsilium dei. S
tam̃ excet̾is fc̃is atq p̾ceptis dñi
saluatoris possumus intelligere
⁊ hoc ꝓpensioris fuisse ꝯsilii qd̾ ea¬
potissimũ lecta ẽ ut dm̃ pareret
que erat desponsata uiro. Cur at̃
nõ añqͣm desponsaretur impleta
est: fortasse ne dic̾etur ꝙ. ꝯceꝑit
uid̾etur. Desponsata. ne tem̾ate
uͥginitatis adureret᷑ infamia.
eui grauis aluus corruptele ui¬
deretur insigne p̾ferre. Maluit
autẽ dñs aliquos de suo ortu qͣm
dematͥs pudore dubitare. Scie¬
bat i teneram ẽẽ uͥginis u̾ecũdiã.
⁊ lubͥcam famã pudoris. Nec puta¬
uit ortus sui fidem matͥs inru¬
riis astruendã. Seruat᷑ itaq scẽ
marie sic̃ pudore integra ita in¬
uiolabił opinione uͥginitas. Opor¬

Expanded text:
 Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad uirginem desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc potissimum electa est ut Dominum pareret, quae erat desponsata viro. Cur autem non antequam desponsaretur, impleta est? Fortasse ne diceretuideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; opor
Abbreviated transcription (Latin):
fuero u̾itatẽ. Ad radicẽ securis ẽ.
faciat fructũ qͥ potest gr̃e. qͥdeb
penitẽtie. Adest dñs qui fructũ
reqͥrat. fecundos uiuificet. ft̾iles
dep̾hendat. Anni tres s̃ exqͦ ue¬
nit. fructum inuideis inuenire
ñ potuit. Ntinã inueniat in nb̃.
Iussurus ẽ succidi infructuosos
ne tr̃am octupẽt.S qui ad huc
ñ hab fructum conet᷑ ut afferat
infuturum. Bonus ille cultor agͥ
int̾ueniet ꝓ nb̃ fecundis. ꝓ nb̃ ĩ¬
fructuosis. u̾ det᷑ spatiũ. patiẽtia
deferat᷑. neforte ⁊ nos aliquẽ fru
ctum dõ ferre possimꝰ. S ingłis qͦ
gn̾ib hominẽ ꝯueniẽs tͥbuit sc̃s
ioħs responsũ unũ om̃ib. Ita pu¬
blicanis ne ultͣ p̾scͥptũ exigãt. Mi¬
litib ne calũpniã faciãt. p̃dam re¬
quirãt. Docens iccirco stipendia
ꝯstituta milicie. ne dum sũptꝰ
q̃ritur p̾do grasset᷑. S ħ ⁊ alia offi¬

Expanded text:
ad radicem securis est; faciat fructum qui potest gratiae, qui debet paenitentiae. adest dominus, qui fructum requirat, fecundos uiuificet, steriles deprehendat. anni tres sunt ei quo uenit et fructum in Iudaeis inuenire non potuit: utinam inueniat in nobis! iussurus est succidi infructuosos, ne terram occupent. sed qui adhuc non habent fructum conentur at adferant in futurum. bonus ille cultor agri interueniet pro nobis infecundis, pro nobis infructuosis, ut detur spatium, patientia deferatur, ne forte et nferre possimus. singulis quoque generibus hominum conueniens tribuit sanctus Baptista responsum, unum omnibus, ita publicanis, ne ultra praescriptum exigant, militibus, ne calumniam faciant, praedam requirant, docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumtus quaeritur, praedo grassetur. sed haec et alia offi
Abbreviated transcription (Latin):
mus sp̃m s in sp̃e corꝑali. Uidea¬
mus ⁊ patrẽ. S qr uidere ñ possu¬
mus audiamꝰ. Ad est i benuolus
ds̃. ñ derelinq̃t templũ suũ. Uult
oẽm exedificari aĩam. uult eã ad
salutem informare. uult lapides
uiuos a tr̃a ad celum tͣnsferre. di¬
ligit templũ suũ.⁊ nos diligamꝰ
uemus. Sidiligimꝰ eum nou̾imꝰ
eum. Qui a dicit qr nouit eum
⁊ p̾cepta eius ñ seruat: m̃dax ẽ.
Quomͦ it potest dilig̾e dñ qui¬

Expanded text:
m, sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere non possumus, audiamus; adest enim beniuolus deus, non derelinquet templum suum. uult omnem exaedificare animam, uult eam ad salutem informare, uult lapides uiuos a terra ad caelum transferre. diligit templum suum, et nos diligamus uemus; si diligimus eum, nouerimus eum; qui enim dicit quia nouit eum et praecepta eius non seruat mendax est. quomodo enim potest d
Abbreviated transcription (Latin):
qr mͥ plus mist̾iũ ꝙͣ miracłm pro¬
dest. in p̾nũtio xͥ nicħ magis qͣm
edificatonẽ eccł̃ie debeo surgẽtis
agnosc̾e. q̃ ñ rupeis saxis s uiuis la¬
pidib ex tructa in habitacłm dei
rum dura mollire.⁊ de lapidibus
offensioĩs excitare cultores religi¬
onis. Qͥd i aliud qͣm lapides ha¬
bebant᷑ qͥ lapidib seruiebãt. Si¬
miles utiq his qͥ fac̾ent eos ꝓpħat
Igitur saxosis gentiliũ fides infũ¬
denda pectorib. ⁊ fut᷑os ꝑ fidẽ ab hi
filios oracła pollicent᷑. quib ꝑ du¬
riciam m̃tis saxeus quidam insẽ¬
sibił. irratonabiłq nat᷑e usus ĩole¬
uerat. Nam si lapidib uiuis for¬
matos uiros fidei robore sentẽtua
tanqͣm lapides uiui edificamini
domos sp̃itales in sac̾donũ sc̃m.
offerentes hostias sp̃itales. młto
altiꝰ ħ uidẽt᷑ uoce ꝓpħica lapidib
hoĩes ꝯpari. qui ita humane sen¬
sũ m̃tisamiserãt. ut dũ lapidib

Expanded text:
quia mihi plus mysterium quam miraculum proquia mihi plus mysterium quam miraculum prodest, in praenuntio Christi nihil magis quam aedificationem Ecclesiae debeo surgentis agnoscere; quae non rupeis saxis, sed vivis lapidibus exstructa, in habitaculum Dei rum dura mollire et de lapidibus offensionis excitare cultores religionis. quid enim aliud quam lapides habebantur qui lapidibus seruiebant, similes utique his qui facerent eos? prophetatur igitur saxosis gentilium fides infundenda pectoribus et futuros per fidem Abrahae filios oracula pollicentur, quibus per duritiam mentis saxeus quidam insensibilis inrationabilisque naturae usus inoleuerat. nam si lapidibus uiuis firmatos uiros fidei robore sententiatamquam lapides uiui aedificamini domus spiritalis in sacerdotium sanctum offerentes hostias spiritales, multo altius hic uidentur uoce prophetica lapidibus homines conparati, qui ita humanae sensum mentis amiserant, ut dum lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
Argui qͥdem uidetur malicia ui
bilia. ñ diine aliqd̃ mist̾iũ cog¬
nit̾onis oꝑentut. S tñ cum dr¬
qͥs ostñdit ub fug̾e a uent᷑a ira:
ostendit᷑ his dei miserat̾one in¬
fusa p̾dentia. ut gerãt suoꝵ peni¬
tentiã delictoꝵ futĩ tr̃orem iudi¬
tii ꝓuida deuot̾one metuẽtes.
Ngn̾atonẽ gͦ ñ ad successionẽ
reterenda ẽ ꝯparatõ uiꝑarũ. Aut
fortasse iuxta ꝙ scͥptum ẽ. estote
prudentes sic serpentes. ostendũt᷑
hab̾e prudẽtiã naturalẽ qͥ ꝓfut᷑a
uideãt. ⁊ spõte deposcãt. s adhuc
noxia ñ relinqͣnt. W iõ ãmonẽt᷑
claritatem sͥ magis oꝑis ꝙͣ nobi¬
litatẽ gn̾is uendicare. ꝙ nłła in
successione p̾rogatuia sit. nͥ fidei
astipuletur h̾editas qͣm dĩ nutu
ad ppłos gẽtiliũ tnsferendã. ser¬
mone ꝓpħico reuelaũ dicẽs. Potẽs
ẽ ds̃ de lapidib his suscitare filios
abħe. Nlam licet ds̃ possit diuer¬
sas ꝯu̾tere ⁊ ꝯmittare natas: tñ¬

Expanded text:
Argui quidem videtur malitia Judbilia, non divinae aliquod mysterium cognitionis operentur: sed tamen cum ds ostendit uobis fugere a uentura ira? ostenditur his dei miseratione infusa prudentia, ut gerant suorum paenitentiam delictorum futuri terrorem iudicii prouida deuotione metuentes.nerationem ergo, non ad successionem referenda est conparatio uiperarum. aut fortasse iuxta quod scriptum est: estote prudentes sicut serpentes ostenduntur habere prudentiam naturalem, qui profutura uideant et sponte deposcant, sed adhuc noxia non relinquant. et ideo admonentur claritatem sibi magis operis quam nobilitatem generis uindicare, quod nulla in si nutu ad populos gentilium transferendam sermone prophetico reuelauit dicens: potens est deus de lapidibus his suscitare filios Abrahae. nam licet deus possit diuersas conuertere et conmutare naturas, t
Abbreviated transcription (Latin):
custodire. Nisi dñs custodierit ci¬
uitatẽ. ĩuanũ uigilauer¬
qui custodiũt eã. ħ de qͦdam psal
um ambulabis.⁊ a dño dirigũt᷑
uie uiri. deniq ille ꝑfectior qui
intellig̾et se sine dño ambulare
ñ possa: uias inqͥt tuas edoce
me. W̾ ut ad hystoriã ueniamꝰ
ñ it simplicẽ tm̃ rei geste seriẽ de¬
bemꝰ ħaurire. s ⁊̃ actus nr̃os ad e

Expanded text:
ustodire: nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauerqui custodiunt eam. haec de quodam psalmtuum ambulabis et: a domino diriguntur uiae uiri. denique ille perfectior qui intellegeret se sine domino ambulare non posse. uias inquit tuas edoce me. et ut ad historiam ueniamus — non enim simplicem tantum rei gestae seriem debemus haurire, sed etiam actus