comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm diu ñ hm̃s ꝑfectionẽm angłi nõ
habeamus p̾sumptionem diaboli iõ
dicit apłs. Temptatio uos ñ appͥhẽ¬
dat nͥhumana. humanum est ergo
Pp̾ea dicit alio loco. Quotquot ergo
ꝑfecti ħ sapiamus. Et si quid aliter
b ã reuelat cum uoluerit siue inhac
uita siue post hant uitã nͥ ambulan¬
tib inuia pacis ⁊ in nullam p̾cisione
deuiantib ñ quales isti sunt qui ui¬
am patis ñ cognou̾nt nec pp̃ alud u¬
nitatis uinculum disrupuerunt.¬
putarent p̾ter uiam pacit qd̃ aut̾
sapielunt sibi posse reuelari continuo
ad didit u̾mptũ inqd̃ p̾uenimus in eo
ambulemus. in quo ambulans ꝙypria¬
nus ꝑseuerantissima tołancia fuso.
sanguines inunitate fuso qr si tra¬
deret corpus suum ut arderet ⁊ ñ hr̃et
caritatem nichil ei ꝓdesset ꝑ martirii
confessionem uenit ad angelicam lucẽ
nt si ñantea ibi certe reuelatum agnoᷤ
pinionis uintulo ñ p̾posuit unitatis

Expanded text:
quamdiu non habemus perfectionem angeli, non quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter bus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperuntputarent praeter uiam pacis quod sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnoscm diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. Quoꝵ duũ manifestatum
tenemus unũ inbeato cipriano .i. qũo
tenuerit unitatem tum eis aquib di¬
u̾sum senciebaf. Ait .N. neminem iudi¬
cantes aut auire coĩonis aliquẽ si di¬
u̾sum senserit amouentes. Alt̾m ã .i.
rita clamant si epła non inuenitur
corona testatur si conciliũ ñ indicat e¬
p̃coꝵ consortium indicat angłorũ. Nõ
.N. ꝑuum documentũ est pacatissime
aĩe inea unitate martiriũ meruisse
uñ se diu̾sum senciens noluit seꝑare.
hoĩes .i. sumꝰ. Uñ aliquid ałr saꝑe qͣm
seres ht̃ humanas tẽptatio est. sumis
ã a mando snñam suam ł inuidendo
meliorib usq ad p̾cidende toĩonis ⁊
condende scismatis ł heresis sacrile¬
gium ꝑuenire diabolica p̾sumptio
est. In nullo ã alit̾ saꝑe quam seres
ht̃ angłica ꝑ fectio est. Quia itaq
hoĩes sumus s sp̃e angłi sumus quib
equales in resurrectione fun᷑ sumus

Expanded text:
cognoscunt. quorum duorum manifestatum cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autemrita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq .N. oĩa que illo tp̃re int̾ ep̃cos ge¬
sta sunt memorie litt̾isq mandari
potuerunt aut oĩa que mandata st̃
nouimus. Qũo .N. potuit ista res tã¬
tis alt̾cationum nebulis inuoluta
ad plenarii concilii inculentã illust᷑¬
nonem confirmationẽq ꝑ duci nͥ pͥ¬
mo diutius ꝑ orb̾ t̾rarum regiones
mulus hinc atq hinc disputano ni¬
b ⁊ collationib ep̃c̃oꝵ ꝑ tractata cõs¬
taret. hocã facit sanitas pacis ut cũ
diutius aliqua obscuriora querunt᷑
⁊ pp̃ inueniendi difficultatẽ diu̾sas
pariunt infr̃na disceptatio ne siũas.
donet adum liquidum ꝑueniatur
uinculum ꝑmaneat unitatis nec ĩ
ꝑte p̾cisa remaneat insanabile iuil¬
ciens ⁊ humilis caritas inqua fruct̾
maior est completur łꝰ qũo teneãt
unntatem cum in reb obscuriorib diuer¬
sa senciunt ł qũo accipiant u̾itatem c̃
contra id qd̃ senciebant declaratam esse

Expanded text:
neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos geneque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis terrarum regiones multis hinc adque hinc disputationibus et conlationibus episcoporum pertractata constaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur et propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uultiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse
Abbreviated transcription (Latin):
menis s que aliqñ a frib ⁊ collegis nr̃is
utiłr ⁊ salubrrter suggeruntur si sĩt
u̾a ⁊ legntima ip̃a potius nr̃a disamꝰ
saus ostendit facillune se correcture
fuisse siũam suam si quis ei demõs¬
traret bap̃m xp̃i sic flari posse ab eisqͥ
toras posse exierunt quẽadmodum a¬
mitti ñ potuit cum foras exirent. uñ
multa iam ex diximus. Nec nos ipsi
tale aliquid auderemꝰ asserere nisi n¬
niu̾se ec̃ce concordissima auctorita¬
te firmati.Cui ⁊ ip̃e sine dubio cederet
si iam illo tp̃re questionis hꝰ u̾itas e¬
liquata ⁊ declarata ꝑ plenariũ con¬
ciliũ solidaretur. si .ii. petrũ laudat
⁊ p̾dicat ab uno post̾iore collega pa¬
tienter concorditerq correctum qͣn¬
to ip̃e ticius cum concilio ꝓuincie sue
unu̾isi orbis auctoritati patefactai
u̾itate cessisset. Quia ꝓ fecto ⁊ uniue¬
rum dicenti ⁊demonstranti posset
facillime consentire tam scã aĩa ta
pacata. Et fortasse fc̃m est s nescimꝰ

Expanded text:
llegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus, satis ostendit facillime se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent, unde multa iam diximus. nec nos ipsi tale aliquid auderemus adserere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueritas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno posteriore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est, sed nescimus.
Abbreviated transcription (Latin):
orem auctoritatem dectiorumq p dẽ¬
ciam ⁊ ꝑ contilia licererep̾hendi siqͥd
intis forte au̾itate deuiatum est ⁊ ip̃a
concilia que ꝑ singulas regiones
ł ꝓuntias fiunt plenarioꝵ concili¬
oꝵ auctoritati que fuint exumuerso
orbe xp̃iano sint ullis ambagib cedere
ip̃aq plenaria sepe priora post̾ĩorib
emendari cum aliquo exꝑimentore¬
rum aꝑitur qd̃ clausum erat ⁊ cog¬
noscitur qd̾ latebat sine ullo tipho
satrilege suꝑ bie sine ulla inflata
ceruice arrogancie sine ulla contẽ¬
tione liuide inuidie cum sc̃a humi¬
litate cum pate catholica cum carita¬
te xp̃iana. Qua põ sc̃s cyprianus tanto
excelsior quanto humilior qui dccu¬
mentum petri sic amauit ut dr̃et.

Expanded text:
orem auctoritatem doctioremque prudenorem auctoritatem doctioremque prudentiam et per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ueritate deuiatum est, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel prouincias fiunt, plenariorum conciliorum auctoritati, quae fiunt ex uniuerso orbe christiano, sine ullis ambagibus cedere ipsaque plenaria saepe priora a posterioribus emendari, cum aliquo experimento rerum aperitur quod clausum erat et cognoscitur quod latebat, sine ullo tyfo sacrilegae superbiae, sine ulla inflata ceruice arrogantiae, sine ulla contentione liuidae inuidiae, -cum sancta humilitate, cum pace catholica, cum caritate christiana? Quapropter sanctus Cyprianus, tanto excelsior quanto humilior, qui documentum Petri sic amauit ut diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
testatis sue arbitriũ ꝓpriũ tanqͣm
iuditari ab alio nõ possit quam
nec ip̃e potest alt̾m udicare. s expec¬
temus uniu̾si iudiciũ dñi nr̃i ihu¬
xp̃i qui unus est solus hñs potestatem ⁊
pponendi nos inec̃ce sue gub̾nationet
de actu nr̃o indicandi. Nunc se si audẽt
suꝑbe ⁊ tumide ceruices ħeticoꝵ aduer¬
sus scãm humilitatem sermonis huiꝰ¬
extollant. Insani donactiste quos ad pa¬
cem atq unitatem sc̃e ecc̃e remeare at¬
q inea sanari cupimus ⁊ optamus
quid adħ dicius. uos certe nob̾ obicere
soletis cipriani litt̾as cipriam snĩam
cipriani consilium. Cur auctoritatẽ¬
cypriani ꝓ ur̃o stismate assumitis ⁊
euis exemplum ꝓ ecc̃e pace respuitis
Quisã nesciat sc̃am scripturam cano
dubitari ⁊ disceptari ñ possit utrum
inea scriptum ẽẽ constiterit ep̃oꝵ ã
ł scripte sunt ł scribuntur ⁊ ꝑ sermo¬
nem forte sapienciorem cuuislibet

Expanded text:
testatis suae arbitrium proprium tamque testatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudicium\' Domini isti qui unus est solus habens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? uos certe nobis obicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani conCypriani pro vestro schismate assumitis, et ejus exemplum pro Ecclesiae pace respuitis? Quis autem nesciat sanctam Scripturam canondubitari et disceptari non poin ea scriptum esse constiterit, episcopouel scriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
cum idẽ ip̃e typrianus ita dix̾it qd̾ ei
uderetur ut inpace unitatis ẽẽ uolue¬
rit eciam cum eis qui de hac re diu̾sa
sentirent. Qd̃ indicat ip̃ius primus
sermo iueiusdem concilii quod ab is¬
tis ꝓfertur exordio. Nam ita se habet.
uenissent kłndis septembris ep̃i
sent lut̾e uibaiani ad cyprianum fcẽ
item ciprian adiubaianũ rescripte
de ħeticis baptit and̃ quid ꝙ post mo¬
dum typriano uibaianus idẽ rescrip¬
serit. ciprianus dixit. Audistis colle¬
ge dilectissimi quod mͥ uibaianus
tatẽ nr̃am de illicito ⁊ ꝓphano ħetico
rum bap̃mo quidq ego ei rescripse¬
ficari oportere itẽ lecte st̃ uob̾ ⁊ alie
iulmani littere quib ꝓ sua sincera
⁊ religiosa deuotione ad epłam nos¬
de hac ip̃a re singuli quid senciamꝰ
ꝓ feramus neminem udicantes
aut a iure coĩonis aliquẽ si diuer¬
sum senserit amonentes: Neq N qͥs
aut tyrannico t̃rore adobsequẽdi
nec̃citatem collegas suos adigit

Expanded text:
Cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei Cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei videretur, ut in pacis unitate esse voluerit, etiam cum eis qui de hac re diversa sentirent: quod indicat ipsius primus sermo in ejusdem concilii, quod ab istis profertur, exordio. Nam ita se habet: venissent calendis septembris episcopi sent litterae Jubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus itatem nrum baptismo, et quid ego ei rescripseficari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nosde hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentaut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit
Abbreviated transcription (Latin):
tizari. Puto qd̾ sine ulla sui contu¬
melia cyprianus ep̃c petro apło com¬
paratur quantum attinet ad marti¬
rii coronam. Cet̾m magis uereri de¬
beo ne inpetrum contumelio sus ex¬
istam. Quis .ii. nescit illum apłatꝰ
principatum cuilibet episcopatui
p̾ferendum s ⁊̃ si distat cathedrare
gr̃a una est tm̃ martirum gła. Et
si forte se inuicem in aliquo precedt̃
corda confitentium ac ꝓu̾a fide in
semel cum conficetur ⁊ die ip̃o inꝑa¬
disum mutitur petrus dñm sequẽs
ter eum negat ⁊ corona differtur
Nobis hinc iudicare temerarium.
est. uerumptñ est si quisquã ñt
cogat circũcidi aliquẽ more iuidai¬
co ⁊ sic baptizari multo amplius de¬
testatur hec genus humanũ quã
si aliquis cogatur relaptizari. Qua¬
pp̃ cum petrus illud facere faciens a
paulo post̾iore corrigitur ⁊ pacis at¬
ꝙ unitatis iuinculo custoditus ad
matum est ł unius ep̃ci auctoritati łu
nius ꝓuincie concilio p̾ferendum est

Expanded text:
tizari? Puto quod sine ulla sui contutizari? Puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo comparatur, quantum attinet ad martyrii coronam. Caeterum magis vereri debeo, ne in Petrum contumeliosus existam. Quis enim nescit illum Apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? Sed et si distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria: et si forte se invicem in aliquo praecedunt corda confitentium, ac pro vera fide in semel eum confitetur, et die ipso in paradisum mittitur , Petrus Dominum sequens ter eum negat , et a corona differtur: nobis hinc judicare temerarium est. Verumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more judaico, et sic baptizari; multo amplius detestatur hoc genus humanum, quam si aliquis cogatur rebaptizari. Quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur, et pacis atque unitatis vinculo custoditus ad matum est, vel unius episcopi auctoritati, vel unius provinciae concilio praeferendum est?
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cõmemorat tipriamis qd̾ ⁊̃ nos
inscripturis scĩs didicimꝰ apłm pe¬
trũ inquo primatus apłoꝵ tam
excellenti gr̃a p̾minet ałr quam
n̾itas postiũabat de tircũtisione a¬
gere solitum a post̾iore apło paulo ẽẽ corre¬
itum. si ergo potiut petrus ñ recte inaliqͦ
ingredi ad u̾itatem euuangelii ita ut g̃s̃
cogeret uidaizare qd̃ paulus mea scribit
epsa inqua deum testatus est ñse menti¬
ri ait N. que ã scribo nob̾ ecce coram deo
qr ñ mencior ⁊ posthanc tam sc̃am atq
t̾ribilem attestationem dei narrauit.
te ingrediuntur ad u̾itatem euuan¬
gelii dixi petro coram omnib si tu c̃sis
uideus gentiliter ⁊ ñ iudaice uiuis quẽ¬
ad modum gs̃ cogis uidaizare si potu¬
it inquam petrus cẽregulam u̾itatis
ꝙͣ post ea ecc̃a tenuit cog̾eg̃s iudaita¬
re. cur ũ potuit ciprianus cc regulã
u̾itatis qͣm postea tota ecc̃a tenuit co¬
gere ħeticos ł scismaticos denuo bap¬

Expanded text:
ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia non mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit hte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianveritatis, quam postea tota Ecclesia tenuit, cogere haereticos vel schismaticos denuo bap
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes. Sanus est .n. offerre hñti
ꝙͣ differre ñ hñtem Quid ergo isti di¬
cunt cum u̾itatis uirib p̾focantur
cilio statuit heticosł scismaticos .i.
õs qui exira unius ecc̃e cõionem st̃¬
baptizandum. In me t̾ret auitoritas
cypriani qr reficit humilitas typri¬
petri apłi ⁊ martris. Dequo idẽ cyp̾a¬
nus inepła ad quintum ita loqͣr
Namnec petrus inquit quẽ primũ
dñs elegit ⁊ sr̃ quẽ edificauit ect̃am
suam tum secum paulus decirtum
cisione postiodum disceptaret iũ¬
dicanit sibi aliquid insolentur aut
arro gant̾ assump sit ut dr̃et se pͥ¬
matum tenere ⁊ obtemperari ano¬
uellis ⁊ posteris sibi pocus oportere
nec desperit paulum qd̃ ec̃ce prins
ꝑsecutor fuisset s tum filiũ u̾ita¬
tis admisit ⁊ rõni legimme quã
paulus uindicabat facile consen¬
sit documentum scilicet nob ⁊ con¬
suggerinitur si sint uera ⁊ legit¬
tima ip̃a potuis nr̃a dicamus. Ecce

Expanded text:
nescientes. satius est enim offerre habenti nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habentem. Quid ergo isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cilio statuit haereticos uel schismaticos, id est omnes qui extra unius ecclesiae baptizandum. Non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas CypriPetri apostoli et martyris? De quo idem Cyprianus in epistola ad Quintum ita loquitur: Nam nec Petrus, inquit, quem primum Dominus elegit, et super quem aedificavit Ecclesiam suam , cum secum Paulus de circucisione postmodum disceptaret, vindicavit sibi aliquid insolenter, aut arroganter assumpsit, ut diceret se primatum tenere, et obtemperari a novellis et posteris sibi potius oportere. Nec despexit Paulum, quod Ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium veritatis admisit, et rationi legitimae quam Paulus vindicabat, facile consensit; documentum scilicet nobis et consuggeruntur, si sint vera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uantum ꝓ nobis hxc
est ꝓ pace catholica fa¬
ciant ea que tanquã
exauccoritate beati cỹ¬
priani adu̾sus nosa
ꝑte donati ꝓferunt᷑
⁊ quantum sint adu̾sus eos aquib
ꝓferuntur ad iuuante dño demons¬
trare ꝓposui. si qua ergo me respõ¬
dendi nec̃c̃itas ea queiam inaliis li¬
bris posui rursus cõmemorare coe¬
gerit ꝙͣ qd̾ id modice faciam iis qͥ
iam illa legunt ⁊ tenent onerosũ
ẽẽ ñdebet. Qiua ⁊ ea que instructio¬
ni st̃ necc̃ia sepuis oportet insimi¬
are tardiorib ⁊ cum eadem mutti¬
pliciter uarieq u̾santur atq trac¬
tantur ip̃os qͦ capaciore intellige¬
cia p̾ditos adiuuant ⁊ ad facilita¬
tem sciendi ⁊ copiam disserendi. No¬
ui ⁊̃ q̃ad modum soleat contristari
lectorem cum ab eo loco quemge
ubi eius solutionẽ requirat que
forte ñ ht̃. Qua pp̃ quecumiq ina
liis libris iam diximus si neccĩtas pre¬
sentium q̃onum breuit it̾are cõpule¬
rit ignoscant scientes ne offendant᷑

Expanded text:
uantum pro nobis hoc est pro pace catholica faciant ea quae tamquam ex auctoritate beati Cypriani aduersus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus eos a quibus proferuntur, adiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. quapropter quaecumque in liis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur
Abbreviated transcription (Latin):
empus autem qd̃ int̾ hoĩs
mortem ⁊ ultimam resur¬
rectionem positum estanunas ab¬
dius receptaculis continet sic utu¬
na q̃q digna est ł reqiuie ł erump¬
na ꝓ eo ꝙ sortita est incarne cum
uiueret. Neq negandum est defũc¬
torum aĩas pietate suoꝵ iuuenciũ
releuari cum ꝓilł sacrifitiũ media¬
toris offertur ł elemosine in ec̃ca¬
fuint. s eis ħ ꝓrsunt qui cum ui¬
uerent ħ sibi ut postea possint pro¬
desse meruerunt. Et .n. quidam u¬
uendi modus nec tam bonus ut ñ
reqiurat ista postmortem nectam
malus ut ei non ꝓrsint ista pꝰ mor¬
tem. Est uero talis inbono ut ħ nõ
reqiuirat. Et ẽ rursus talis ĩ malo
ut nec his ualeat cum abhac uita
transierit adiunari. Quo circa ħ¬
õe nũtum cõꝑatur quo possit ꝑ¬
posthanc uitam releuari quispiam.
ł grauari. Nemo se autem sꝑet qd̃ hͥ
neglexit cum obierit apd̾ dñm pro¬
mereri. Non igrtur ista que ꝓ defunc¬
tis cominmendandis frequentat

Expanded text:
empus autem quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemos prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea prodesse possent, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut haec non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum ab hac vita transierit, adjuvari. Quapromne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexerit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat
Abbreviated transcription (Latin):
tur possint intelligi pła peccata.
si unum ip̃m insua .q. membra.
singula diuidatur. Nam ⁊ suꝑbia
est illisqua homo insua potus ẽẽ
quam in dei potestate dilexit desa¬
trilegum qui adeo ñ credidit. homi¬
cidiũ qr sep̾cipitauit in mortẽ. Et
fornicatio sp̃alis qr integritas mẽ¬
tis humane serpentina suasione

Expanded text:
tur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis h
Abbreviated transcription (Latin):
ulla igitur uoluptate carna¬
lis concupiscencie seminatus
siue conceptus est ⁊ iõ nullum pecca¬
tum originaliter trahens dei quoz
gr̃a u̾bopr̃is unigenito ñ gr̃a dei fi¬
lio s natura inunitatem ꝑsone mͦ
mirabili ⁊ ineffabili adiunctus est¬
atq contretus ⁊ iõ nullum pec̃cm. ⁊
ip̃e cõmutens tñ pp̃ siłitudinem car¬
nis pec̃ti inqua uenerat dc̃s est ⁊ ip̃e
pec̃cm sacrificandus ad pecc̃a diluen¬
da. Inuetere quippe lege pec̃ca uoca¬
bantur sacrificra ꝓ pecc̃is. Qd̃ ue iste
fc̃s est cuius umbre erant illa. hinc a¬
postolus tum dixisset obsetramꝰ pro
xp̃o reconciliari deo continuo subiũ¬
ꝓnob̾ pecc̃m fecit ut nos simus iusti¬
cia dei in ip̃o. Non ait ut inquib mẽ

Expanded text:
ulla igitur voluptate carnalis concupiscentiae seminatus sive conceptus, et ideo nullum peccatum originaliter trahens; Dei quoque gratia Verbo Patris unigenito, non gratia Filio, sed natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque concretus, et ideo nullum peccatum et ipse commitnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continuo subjunnobis peccatum fecit, ut nos simus justitia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
faccus ẽẽtadam homo. s. rectus me¬
diatore.s. ñ ꝯpus erat. Cum u̾o genꝰ
humanum pec̃ca longe seꝑau̾nt a
deo ꝑ mediatorẽ qui solus sine pec¬
catõ nanus est ⁊ uixit occisus recon¬
ciliari nos ꝯportebat deo usq adcarns
resurrectionem inuitam et̾nam et
ut humana suꝑbia ꝑ humilitatẽ
dei argneretur ac sa naretur ⁊ demon¬
straretur hoĩ quam longe a deo reces¬
serat cum ꝑ inuocatum dñm reuo¬
caretur ⁊ exemplum obedĩe ꝑ ho¬
minem deum contirmaci hoĩ p̾bere¬
tur ⁊ unigenito suscipiente formã
serui quenicħ añ meruerat fons
gr̃e panderetur ⁊ carnis ⁊̃ resurrect̃o
redemptis ꝓmissa in ip̃o redempto¬
re p̾monstraretur ⁊ ꝑ eandem na¬
turam quam se decepisse letabatur
diabolus uinceretur nec tñ hõ gła¬
retur ne it̾m suꝑbia nasceretur ⁊ si
quid aliud detanto mediatoris sa¬
cramento apscientib iuderi ⁊ dicipͭ¬

Expanded text:
factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici
Abbreviated transcription (Latin):
deniq nolunt fateri de parente pecc̃ore
aliqd̃ pecĩm originałr trahi. Si de sc̃õa¬
liqua sũtas trahitur. Et contra nr̃am
quidem ñ est assertionem ⁊̃ si ex fitelib
sci ꝓpagantur qd̃ eos dm̃s si ñ baptizã¬

Expanded text:
denique nolunt fateri de parente peccatore denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? Et contra nostram quidem non est assertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
decimati.Si nequid dicat pp̃ea rec¬
te potiusse abrahe filios decimati.
ciuamuis iam fuissent in lumbis
pr̃is sui decimati qr decimatio tał
unmo exfrugib omnib decimas
tota uita sua crebras solent preb̾re
leuitis. bap̃m autem tale sacramẽ¬
tum ẽẽ qd̃ semel detur ⁊ si iam ergo¬
hec acceperat quisq cum in pr̃e
suo eẽt ñ nisi baptizatum fuisse
deputandum cum deillo qui bapti¬
tatus fu̾at gigneretur qui hoc dic̾
ne diu disputem tircumcisionem
respitiat que semel fiebat ⁊ tñ in
singulis singulatim fiebat. situt
ergo tp̃re illuis sacramenti de cirtũ¬
ciso qui nasceretur circumcidendꝰ
fuit sit nunc de baptitato qui na¬
tus fu̾it baptitandus est. At .ii apł̃c
filii iam baptirari minime debuerũt
miror hec dr̃e qui negant pecc̃m ex¬
adam originałr trahi. Si .i. hanc
apłi snĩam sic accipiunt ut credant de
fidelib scĩficatos filios nasci tur eos ⁊̃
ip̃i baptizari oportere ñ dubitant. Cur

Expanded text:
decimati. Sed nc quis dicat propterea recdecimati. Sed nc quis dicat propterea recte potuisse Abrahae filios decimari, quamuis iam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio taliimmo ex fructibus omnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacramentum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit baptizandus est. At enim ait afilii iam baptizari minime debuerunt. miror hoc dicere qui negant peccAdam originaliter trahi. Si enim hanc Apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? Cur
Abbreviated transcription (Latin):
uit aut suscipiendo mundauit. Iõ
uirginem mr̃em ñ lege carmi pec¬
cati. idest ñ concupiscennie carnar
motu contipientem s ip̃a fide pia¬
sc̃m germen ĩp̃se fieri ꝓ merentem
quam eligeret creauit dequa trea¬
retur elegit quanto magis ergo ca¬
ro pec̃ci baptizanda est pp̃ euadendũ
uidicium si baptirata est caro sine
pec̃co pp̃ imitationis exemplum:
Quod autem supra rendimus ad u̾
cunt de hoĩe baptirato natum a iam
uelud baptiratum hr̃i debuisse. Cur
.u. ñ inquiunt inlumbis prĩs sui.
potuerit baptirari si scd̃m epłam
que ad hebreos scripta estinlũbis
abrahe leui potuit decimari. hoc
qui dñt atrendant ñ pp̃ea leui pꝰ ea
ñ fuisse decimatum qr iam fu̾at
decimatus in lumbis abrane s qr
sic ordinatus est honore sacerdotii
ut acciperet decimas ñ p̾beret. Alio¬
quin nec ceti fr̃es eius qui ei p̾bebãt
decimarentur qr ⁊ ip̃i inlumbis a¬
brahea melchisedech iam fuerãt

Expanded text:
uit aut suscipiendo mundanit. ideo uit aut suscipiendo mundanit. ideo uirginem matrem non lege carnis peccati, id est non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri promerentem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aducunt de homine baptizato natum iam uelut baptizatum haberi debuisse. cur enim non, inquiunt, in lumbis patris sui potuerit baptizari, si secundum epistolam, quae ad Hebreos scripta est, in lumbis Abrahae Leui potuit decimari? hoc qui dicunt adtendant non propterea Leui postea non fuisse decimatum, quia iam fuerat decimatus in lumbis Abrahae, sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
excarne ⁊sanguine u̾m ⁊̃ ex uolun¬
tate uiri ⁊ uoluntate carnis ille aut̃
tm̃ excarne ⁊sanguine ñ exuolun¬
tate uiri neq exuoluntate carnis
s exdeo natus est. Et ideo nos inmor¬
tem pp̃ pec̃cm ille pp̃ nos in mortem
sine pecto. sicut autem inferiora eiꝰ
quib ad nos descendit non oĩmodo
coequata sunt inferiorib nr̃is inqͥb
nos hic inuenit sic ⁊ suꝑiora nr̃a qͥb
adeum ascendimus ñ coequabunt᷑
sr̃iorib euis inquib eum illit inuẽ¬
turi sumus. Nos .n. ip̃ius gr̃a fcĩ erimꝰ
filii dei ire semꝑ natura erat filius
dei. Nos aliqñ conu̾si adħerebimmus
impares deo ille nunquam au̾sus ma¬
net equalis deo. Nos ꝑticipes uite et̾¬
ne ille uita ct̾na. Solus ergo ille ⁊
homo fc̃s manens deus pect̃m unqͣm
nullum hũit nec sumpsit carnem
pec̃ti quamius de mat̾na carne pec¬
cati. Qd̾ .N. carnis inde suscepit id
ꝓfecto aut sustipiendum munda¬

Expanded text:
ex carne et sanguine, uerum etiam ex uolunex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et ideo nos in mortem propter peccatum, ille propter nos in mortem sine peccato. sicut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic et superiora nostra, quibus ad cum ascendimus, non coaequabuntur superioribus cius, in quibus cum illic inuenturi sumus. nos enim ipsius gratia facti erimus filii dei, ille semper natura erat filius dei; nos aliquando conuersi adhaerebimus inpares deo, ille numquam auersus manet aequalis deo; nos participes uitae aeternae, ille uita aeterna. solus ergo ille etiam homo factus manens deus peccatum nullum umquam habuit nec sumpsit carnem peccati quamuis de materna carne peccati. quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum munda
Abbreviated transcription (Latin):
luntate uiri ñ exuoluntate carnis
s exdeo nati sunt secritus ã addid̃
⁊ u̾bum caro fc̃m est.⁊ hĩtauit in nob̾
tanquam dicens. Magnum quide̾
hec inhis fcm est ut deo nascerentur
ex deo qui prius nati fuerant excrͣne
sdo quamuis creati ab ip̃o deo s lõge
mirabilius fc̃m est. ꝙ cum istis nate᷑
fuerit nasci de carne bñficii uero.
nasci exdeo pp̃ hec imꝑciendum bñ¬
ficieun ille qui dedeo naturałrnatꝰ
hoc est enim ⁊ u̾bum caro fc̃m est.
⁊ hĩtauit in nob. ꝑ hec inquit fc̃m
est ut nati de carnẽ caro postea nas
indeo qua ⁊ deus natus de deo postea
de carne nascendo caro fc̃s est ⁊ hĩta¬
uit in nob̾. u̾bum .a. qd̾ caro fc̃m ẽ
inprincipio erat apud deus erat. ue¬
rumptũ ip̃a principatio illius inin¬
feriora nr̃a ut nr̃a ẽet insuꝑiora illiꝰ
tenuit quandam ⁊ incarnis natiui¬
tate medietatem. Ut nos quidem na¬
ti eẽmus incarne pec̃ci ille autem in
sil̾itudine carnis pec̃ci. Nos ñ solũ

Expanded text:
uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicens: \'magnum quidem hoc in his factum est, ut deo nascerentur ex deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii nero nasci ex deo, propter hoc inpcrtiendum beneficium ille, qui de deo naturaliter natus ;hocest enim: et uerbum caro factum est et habitauitin nobis. per hoc, inquit, factum est, ut nati de carne caro postea nascin deo, quia et deus natus de deo postea de carne nascendo caro factus est et habitauit in nobis. uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud deum deus erat. uerum tferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius, tenuit quamdam et in carnis nativitate medietatem: ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. ut ad omnes eos de collmpna
nubis lo quatur deus qualis moyses ⁊ aa¬
ron insacerdotib eius ⁊ samuel inhis
qui inuocant nomen eius cuius mag¬
ne laudes pietatis ⁊ innocencie scuip¬
tura ueridita p̾dicantur ab ineu
templo dei constituit ⁊ seruum dño
affectiones eorum. infilios quippe dãp¬
nationes uindicat iratus infiios &
um quem recipit. Nulla autem uin¬
ducta nulla correptio nullum dei fla¬
gellum debetur nisi pec̃co excepto il¬
lo qui in flagella paratus est ut expe¬
ĩuruit omnia scd̃m similitudine̾

Expanded text:
iustitia, ut ad eos de columna iustitia, ut ad eos de columna nubis loquatur deus, qualis Moyses et Aaron in sacerdotibus eius et Samuhel in his qui inuocant nomen eius, cuius magnae laudes pietatis et innocentiae scriptura ueridica praedicantur ab ineuntemplo dei constituit et seruum domiaffectiones eorum. in filios quippe damnationis uindicat iratus, in filioslium quem recipit. nulla autem uindicta, nulla correptio, nullum dei flagellum debetur nisi peccato excepto illo, qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundum similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nos dĩns tunc fuisse aohuc per¬
ficiendum qñ iam de dei ꝓmissione
p̾fidens totum ita dicebat tanqͣm
fuisset effectum. Ad ip̃uis quippe cꝰ
sus consummationem ꝑtinebat ⁊̃
qd̃ pec̃ta dimittebat debitorib suis
atq ita sibi ut dimitteretur orabat.
Qua dñi pollicitatione certissimus
erat in illo fine quem ad huc futuꝵ
iam fidendo dicebat impletum nullũ
ẽẽ se hĩturum ẽẽ pec̃cm. sam ut alia
omrtam miror si cum u̾ba illa dice¬
bat ꝑ que istis usus est nullum ha¬
biusse pec̃c iam fuerat ab illo al¬
latus ille stimulus carnis dequo a
se auferendo dñm terro gaueratꝵ
mea uirtus in infirmitate ꝑficit᷑.
huic tanto uiro ꝑficiendo nec̃tmi
fuit ut ab illo angelus sathanei
ñ auferretur a quo pp̃ea tolaphita¬
batur ne magnitudine uisionum ex¬
tolleretur ⁊ audet quisquam quemqͣ
ł putare ł dr̃e positum sub onere ui¬
te hꝰ ab omni omnino mundum esse
pec̃co: sint licet hoĩes tanta excellẽtes

Expanded text:
m nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quia de Dei promissione praesumens totum ita dicebat tanquam fuisset ersus consummationem pertinebat etiam quod peccata dimittebat debitoribus suis atque ita sibi ut dimitterentur orabat; qua domini pollicitatione certissimus erat in illo fine, quem adhuc futurum iam fidendo dicebat inpletum, nullum se habiturum esse peccatum. nam, ut alia omittam, miror si, cum uerba illa dicebat, per quae istis uisus est nullum habuisse peccatum, iam fuerat ab illo ablatus ille stimulus carnis, de quo a se auferendo dominum ter rogauerat rmea; uirtus in infirmitate perficitur. huic tanto uiro perficiendo necessarium fuit, ut ab illo angelus satanac non auferretur, a quo propterea colaphizabatur, ne magnitudine reuelationum extolleretur, et audet quisquam quemquam uel putare uel dicere positum sub onere uitae huius ab omni omnino mundum esse peccato ? Sint licet homines tanta excellentes
Abbreviated transcription (Latin):
pecti aggrauanda miscetur iam ipsiꝰ
pec̃ci remissione ⁊ sua redemptione o¬
pus habeat deo ꝑ sũmam p̾ scĩam iudi¬
cante qui ꝑuuli ab isto reatu ñ mere¬
antur ab solui ⁊̃ qui ñdum natinͥl
alicubi ꝓpria sua uita egerunt ł bo
ti nect̃ia est aĩe ꝑ uuli magna questio
estaliamq disputationem deside¬
rat eo tm̃ quantum arbitror mo¬
deramine temꝑatam ut magis in¬
quisitio cauta laudetur quam p̾cipi¬
tata rep̾hendatur assertio .ubi .it de
re obscurissima disputatur ñ adiu¬
uantib diuinarum scripturarum
tertisq darisq dotumentis cohibere
se debet humana p̾sumptio nͥl fatiẽs
inꝑtem alteram declinando. Et si .il.
quolibet hoꝵ quemadmodum de¬
monstrari ⁊ explicari possit igno¬
rem illud tñ credo qid̃ ⁊̃ hunc diuino¬
rum eloquioꝵ clarissima auctori¬
tas eẽt sihomo id sine dispendio
ꝓmisse saluns ignorare ñ posset
habes elaboratum elaboratũ utinã
tam cõmodum quam ꝓlixum.

Expanded text:
peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel bti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud tamen credo, quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum quam prolixum I -
Abbreviated transcription (Latin):
serunt qui ⁊ si noluerunt litu̾is suis
aꝑte expͥmere ꝑuulus remissionẽ
necc̃iam pec̃c̃oꝵ redẽptionem tñ eis
ẽẽ opus confessi st̃. Alio quippe u̾bo
nichil aliud ommnino dixerunt. Nec
dubitandum ẽẽ iis qui diuinas scͥp¬
turas fidełr legunt fidełr audiũt fi¬
deliter tenent qd̃ abilla carne que
prius uoluptate pecc̃i fc̃a est caro
tis caro sit ꝓpagata pecc̃i excepta u¬
na siłitudine carnis pec̃ti q̃ tũ ñ eẽt
nisi ẽẽt caro pec̃ci. De aĩa u̾o utrum
⁊ ip̃a eodem modo ꝓpagata reatu qͥ
ei db̃mutatur obstricta sit. neq .n.
possumus dr̃e solam carnem ꝑuuli
ñ ⁊̃ aĩam indigere saluatoris ⁊ re¬
demptoris auxilio alienamq eẽ ab
ubi legimus ⁊ dñs bñdic aĩa mea
dñm ⁊ noli obliuisci om̃s retribu¬
tiones. qui ꝓpitius sit oĩb iniqͥtatib
tius qui sanat omnes languores tu¬
os: qui redimit decorruptione nitam
tuam an ⁊̃ ñ ꝓpagata eo ip̃o quo carni

Expanded text:
serunt, qui, etsi nolueruserunt, qui, etsi nolueruaperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemtione tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbonihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum est eis qui diuina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro tis caro sit propagata peccati, excepta una similitudine carnis peccati, quae tnisi esset caro peccati. De anima uero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit-neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere saluatoris et redemptoris auxilio alienamque ab dic, anima mea, dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni
Abbreviated transcription (Latin):
dare pec̃tis. Uias .ii. quea dextris st̃
nouit dñs quisolus sine pec̃co est.
⁊ nr̃a potest delere pec̃c̃a. ꝑ u̾se autẽ
st̃ que asinistris st̃ amicitie c̃ pec̃is
Tales ⁊̃ illi .xx. annoꝵ ad olescentuli
figuram ñ ppłi p̾miserunt qui in
t̾ram ꝓmissionis intrarunt qui
nec indexteram nec insinistrã dc̃i
st̃ delinasse. Non .nl. ea .xx. annoꝵ
etas comꝑanda est innocencie ꝑun
aliquid ad umbrat ⁊ resonat. Uetus.u.
testamentum. in .u. moysi libris excel
tiplicati ad iicenum ꝑueniunt. Quat̾
Taus ppł̃s ut p̾dixi eruditus in regno
celorum ꝑ duo testamenta uetus ⁊
nouum non declinans indexteram.
cata ult̾ius nec nobis donanda opte¬
mus: nec innob̾ punienda timeamuᷤ.
ab illo redemptore lib̾ati qui non ue¬
nundatus sub pecc̃o redimit isrł ab
oib iniquitatib euis sine ꝓpria tͦ¬
quam uita cõmissis siue originałr
tractis. Non .N. parum paginarum.
diuinarum auctoritati u̾itatiq ces¬

Expanded text:
dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi XX annorum adulescentuli figuram noui populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et XX annorum aetas comparanda est innocentiae paraliquid adumbratestamentum in quinque Moysi libris excellltiplicati ad uicenarium perueniunt; quater talis populus, ut praedixi, eruditus in regno caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram cata ulterius nec nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim parum scripturarum diuinarum auctoritati ueritatique ces
Abbreviated transcription (Latin):
insinuatum est de prĩarcha dauid inli
tura mala exiracundia dei commi¬
naretur confessione pec̃ci ueniam
tus ut sic humiliaretur afilio. Qua
rat cõminatus: cur dimisso pec̃co qd̾
erat minatus impleuit uisi qr rec¬
tissime si sic dictum fu̾it Rendebit᷑.
remissionem illam pec̃ci fc̃am ne
homo aꝑcipienda uita impediret᷑
et̾na. subsecutum u̾o illiuis commi¬
nationis effectum ut pietas hoĩs¬
inilla impietate humilitate h excer¬
ceretur atq ꝓbaretur. sic ⁊ mortẽ
corporis ⁊ pp̃ pec̃cm hoĩ deus uiflixit.¬
⁊ pꝰ pecc̃orum remissionẽ pp̃ excer¬
cendam iusticiam ñ ademit. Tene¬
amus ergo indeclinabilem fidei cõ¬
fessionem. solus unus est. qui sine
cata sine peĩco mortuus est pp̃ nr̃a
pecc̃a. Non declinemus indexteram
aut insinistram. indexteram .ii. de¬
dinare est se ip̃m decipere dicendo
se ẽẽ sine pecc̃o. Insinistram autem
ꝑ nescio quam ꝑu̾sam ⁊ prauam
securitatem se tanquam impune

Expanded text:
insinuatum est de patriarcha Dauid in liinsinuatum est de patriarcha Dauid in litura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam tus, ut sic humiliaretur a filio. quarrat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus inpleuit?\' nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur? sic et mortem corporis et propter peccatum deus hominiet post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo fidei indeclinabilem confessionem. solus unus est qui sine pcata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dextram aut sinistram. in dextram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato; in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam impune
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m cuius ⁊̃ talis pena conseque¬
retur ⁊ pꝰ remissionem pecc̃orum
eam fidelib euenire ut in eius ti¬
more iuncendo excerceretur forti¬
tudo iuisticie. Caro .ii. que primo
fc̃a est non erat caro pecc̃i inqua
noluit homo int̾ delitias paradisi
seruare iusticiam. Uñ statuit deus
ut post eius pecc̃m ꝓpagata caro
pec̃ci ad recipiendam iusticiam la¬
borib ⁊ molestiis iiteretur. p ropt̃
nifitaret. qd̃ inlaborib qui st̾ de¬
liciis contrarii erudienda ẽẽt caro
pecci que indeliciis obedĩam non
seruauit antequam ẽẽt caro pec̃ti.
Sicut ergo illi primi hoĩes postea.
iuiste uiuendo uñ nuto credunt᷑.
ꝑ deum sangunem ab extremo iu¬
dicio lib̾ati ñ tm̃ in illa uita meru¬
erunt ad ꝑadisum reuocari sic et
caro pec̃ti ⁊ si remissis pecc̃is hõ in
ea uixte uixerit ñ continuo meret᷑
eam mortem ñ ppeti quam trax̃
deꝓpagine pecã. Tale aliquid nob̾

Expanded text:
peccatum, cuius etiam talis poena consequepeccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati, in qua noluit homo inter delicias paradisi seruare iustitiam. unde statuit deus, ut post eius peccatum propagata caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter nificaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Rendemus dicentes ante rensionẽ
ẽẽ. illa supplitia pec̃corum post re¬
missionem ã certamina excercita¬
tionesq iustoꝵ ita illis qͦs de mor¬
te corporis siłr mouet Rendere debe¬
mus ut eam ⁊ pec̃co accidisse fatea¬
mur ⁊ post pecc̃oꝵ remissionem
ut magnus timor eius a ꝓficiẽ¬
entib suꝑ etur ad certamen nob̾ relic¬
tam eẽ ñ dedignemur. si .N. ꝑ ua uir¬
tus ẽẽt fidei que ꝑ dilectionem oꝑatur
mortis metum uincere ⁊ ñ eẽt tanta
a ioh̾es ita dicit sicut ille aĩam suam
ꝓ nob̾ posuit: sic ⁊ nos debemus aĩas
ꝓ fr̃ib ponere. Nequaquam igrtur
ꝓ morte ꝓiusticia sub eunda ł contẽp¬
nenda laudaretur p̾cipua pacĩa si
mortis ñ eẽt magna multũq dura
molestia. Cuius timorem qui nũc̃
exfide magnam ip̃ius fidei comꝑat
głam uistamq mercedem. Uñ mi¬
randum ñ est ⁊ mortem corporis
ñ fuisse uenturam hoi nͥ p̾cessiss

Expanded text:
respondemus, dicentes, ante remissionem respondemus, dicentes, ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta a Iohannes ita dicit: sicut ille animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus animam pro fratribus ponere. nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei conparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset