comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum cuius cy rographa tributoꝵ ⁊ a debi¬
toreretro solutoꝵ apud se depoĩta hẽbat
uendidit meiuo ea lege ut si quid tribu¬
torũ noĩe debitum ee emptor solu̾et
Ioem fundꝰ ob cam eoꝵ tributoꝵ que iam
soluta erant a contradictõe saltu inqͦ
idem fundus est uenit eũq idem me¬
iuꝰ enut ⁊ p̾ciũ solũ q̃sitũ estan empti
iuditio uł aliq̃ actõe emptor euendi¬
striuñta de quib querent᷑ exhibeant᷑.¬
Drediũ estimatũ in dotẽ a pr̃e filie sue
noĩe datũ ob legatũ creditori dep̾hen¬
ditur q̃sitũ est an filius ꝙ heditatem
patris retinz cũ ab̾ cã se filia abstimuss
dote contenta actde ex empto teneat᷑
a creditore luere ⁊ marito librũ prare
& tem. ¶ Int̾ uenditorẽ ⁊ emptorẽ
militie ita cõuenit ut salariũ qd̃ de¬
bebatur ab illa pͣ emptõi ced̾e̾ quesi¬
tũ est emptor militie qmͣ qnͣtitatem
a quo exig̾e d et quid ex huĩ modi
pacto uenditor emptori pr̃are debe

Expanded text:
tum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, uendidit Maeuio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solueret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundu‹s› est, uenit eumque idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel aliqua actione emptor a uendistrumenta de quibus quaereretur exhibeantur.Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et marito liberum prae teneri.Inter uenditorem et emptorem militiae ita conuenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo exigere debet et quid ex eiusmodi pacto uenditor emptori praestare de
Abbreviated transcription (Latin):
emptori accessurã ẽẽ dix̾it ut accedet
ꝙ tibi totiꝰ insule Ductor debebit.
Si eũ fundũ uendidisti in quo sepulcrũ

Expanded text:
emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcru
Abbreviated transcription (Latin):
torem solũ stetisset non pot̾ enĩ uideri
moram pot̾ uenditorem emptori fc̃am¬
moram ẽẽ ip̃o post̾ĩorẽ faciente emptore.¬
Qͥ si fundũ enusti ea lege utuei des pe¬
torem eẽ fc̃m quominus soluens uti pos¬
se adu̾sus te lege sua uenditorẽ dixi qr
in uendendo hoc age̾t᷑ ut qñcũq perẽp¬
torem fc̃m sit quomiinus peccumam
soluat legis penampaciatur ħita u̾m¬

Expanded text:
tetisset: non enim potest uideri mora per uenditorem emptori facta esse ipso moram faciente emptore.Quod si fundum emisti ea lege, uti des petaret quo minus solueres, uti posse aduersus te lege sua uenditorem dixi, quia in uendendo hoc ageretur, ut, quandoque per emptorem factum sit, quo minus pecuniam soluat, legis poenam patiatur. hoc ita u
Abbreviated transcription (Latin):
bebit actõem. In omĩb autem hiis casi¬
b si sciens quis alienũ uendid̾it om̃ĩ¬
modo teni d. ¶ Superest t̾cia delib̾a¬
tio cũd oẽ libertas arethusa ciue recu¬
sat emptorem ⁊ ñ sñ rõe dicetur cuiusd
deb̾e estici lib̾cam a quo uendita est. iħx
dis quia ⁊ ip̃e ex empto actõe tenet᷑ s hec
ita si arethusa non eleg̾it emptorẽ patro
natũ tũc. Enim ⁊ illius remanet
liberta ⁊ illa ex empto actõem ñ h̃t cuua
nichileius int̾est cum eam lib̾tã ht̃.
remł Si quis alienãrem uendiderit¬
⁊ medio tẽpe heres dño rei extitit implere

Expanded text:
icanus refert: quod iustum est: sicut minuitur praestatio, si seruus deterior apud emptorem effectus sit, cum euincitur.Illud expeditius uidebatur, si mihi alienam aream uendideris et in eam ego aedificauero atque ita eam tem dominum nisi impensam aedificiorum soluat, doli mali exceptione summouere, magis est, ut ea res ad periculum uenditoris non pertineat. quod et in seruo dicendum est, si in seruitutem, non in libertatem euinceretur, ut dominus mercedes et impensas praestare debeat. quod si emptor non possideat aedificium uel seruum, ex empto habebit
Abbreviated transcription (Latin):
abuiꝰt. Qui nũms acceptis seruũ ma¬
numisit agicum eo de in rem u̾so ñ pt̃
qr dando libertatem locuplectior ex nũ
tur quama me mutuã acceꝑit iupec¬
culium quidem hanc qnͣtitatẽ ñ ꝯpute¬
plus sit in eo qd̃ seruus dedit ꝙͣ est ĩ ser¬
iuprecio Inrem autem u̾sĩ uͣr siue
idip̃m qd̃ seruusaccepit in rem dñiꝯ
uertit ueluti si triticum acceꝑit ⁊ idip¬
sum in familiam dñi cibarioꝵ uoĩeꝯ
sũpserit aut si peccuĩam a creditoreac¬
ceptam dñico creditorisolu̾it. Sedsi
errauit insoluendo ⁊ putauit credito¬
rem eũ qui ñ erat eque in rẽu̾sũ ẽẽ pomp̃¬

Expanded text:
assio Qui nummis acceptis servum manumissit, agi cum eo de in rem verso non potest, quia dando libertatem locupletior ex nummitur, quam a me mutuam accepit, in peculium quidem hanc quantitatem non computaplus sit in eo quod seruus dedit quam est in serui pretio. In rem autem uersum uidetur, siue id ipsum quod seruus acconvertit veluti si triticum acceperit et id ipsum in familiam domini cibariorum nomine consumpserit aut si pecuniam a creditore acceptam dominico creditori solverit sed et si erravit in solvendo et putavit creditorem eum qui non erat, aeque in rem versum esse Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯparet ad faimliã alendã uł siad uesti¬
endam sũ peccłiatĩ mutuatus postea iu
rem dñi u̾sũ u̾tit hocn. iure utim᷑ ut
⁊̃ si prius inpeccłiũ u̾tit pecciũamnox
inrem dñiẽe de in remu̾so eẽ actõ possit
⁊ regłariter dñs totiens de in remu̾so
ẽẽactõem quib casib ꝓcurator mandi
dinemdñi .i. usq ad eum modum q̃m
u̾tisse ⁊ labeosc̾psit gͦ idem erit ⁊ infilio¬
edsi ⁊ si mutua peccuĩa accepta domũ
dñi eam exornauit rectoriis ⁊ cͥib dam

Expanded text:
uel si ad uestiendam siue peculiariter mutuatus postea in rem domini uertit: hoc enim iure utimur, ut, etiamsi prius in peculium uertit pecuniam, mox in rem domini, esse de in rem uerso actio possit. Et regulariter dicimus totiens de in rem uerso esse actionem, quibus casibus procurator mandatid est usque ad eum modum, quem vertisse Labeo scribit. ergo idem erit et in filio. Sed si mutua pecunia accepta domum dominicam exornavit tectoriis et quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
consequi emptorẽ ꝙ sñ dispendio cre¬
ditoris futurum est.¬
UIł. Omor xxuanns fund̾ uendid¬
oit titia si cum titius seio minor seĩ
ca uendictione cirtuscͥptũ dicit ⁊ ini¬
petrat cognitionẽ ñ tĩ adu̾sus ticiũ
s ⁊ adu̾sus seumi seius postulabat a po
p̾torem utilem sibi de eiustione stipłoem
in ticiũ dari ego dandã putani. R̾ seius
iustam rem postulabat nam si ei fundꝰ
p̃toria cognitde oblatus fu̾it equũ erit
per eundemp̾torem ⁊ eiuctionem restiti¬
¶ Si seruus tuus eu̾nt hoĩem ⁊ eundem
uendid̾it ticio enisq noĩe duꝑplam ꝓmi¬
serit ⁊ tua uenditore serui stipłatꝰ
fu̾it siticius seruũ pecierit ⁊ de eo ui.¬
ctus sit ꝙ seruus in tradendo sñ uolun¬
tate tua ꝓprietatem hoĩs transferre nõ
potuns supererit ꝑubliciana actio ⁊ pp̃

Expanded text:
consequi emptorem, quod sine dispendio creconsequi emptorem, quod sine dispendio creditoris futurum estuinque annis fundum uendidit Titio, eum Titius Seio: minor se in ea uenditione circumscriptum dicit et inpetrat cognitionem non tantum aduersus Titium, sed etiam aduersus Seium: Seius postulabat apud praetorem utilem sibi de euictione stipulationem in Titium dari: ego dandam putabam. respondi: iustam rem Seius postulat: nam si ei fundus praetoria cognitione ablatus fuerit, aequum erit per eundem praetorem et euictionem restitui. Si seruus tuus emerit hominem et eundem uendiderit Titio eiusque nomine duplam promiserit et tu a uenditore serui stipulatus fueris: si Titius seruum petierit et ideo uictus sit, quod seruus tuus in tradendo sine uoluntate tua proprietatem hominis transferre non potuisset, supererit Publi
Abbreviated transcription (Latin):
Aicte. Euiaus autẽa creditore tõ
uidetur cũ fere sp̃es hñdi abscissa est
Itaci si ĩ iuana actione euictus sit ..
debitore peccũa pot̾̃ s̃nũ hr̃e si soluto
pignore uenditor ꝯueniat᷑ poterit
uti doli exceptione.
gula cementa uł tabule empte ñ in¬
telligunt᷑ iõc nec ciuictionis noĩeo¬
auenditore o nͥ aliud ouenit ñ tin
dupplam ꝓmitti oport̾e̾ sic erit acti¬
piendũ ñ ut ñex omĩre idaccipiamꝰ
s de hus reb que p̾cisiores cent su
marg arita forte aut ornam̃ta pre¬
ciosa uel uestis suica uł quid aliud
ñ contemptibile uenierit ꝑ edictum
autem ediliũ curuliũ ⁊̃ deseruo caue
uenditor uibetur. ¶ Si simplam
ꝓduppla pererrore itplatus ait emp¬
toneratius ait. qnͣto miñ stipłatus sit
superiorem deductũ est.
didit tractaripot anre euista issad hoc
teneatur ex empto ut qnam ht adu̾ꝰ
pignoraticiam acttem. ⁊ mag̾ est ut p¬
stet cui enĩ ñ equũ uidebit᷑ ł hoc saltem

Expanded text:
lium. Euictus autem a creditore tunc uidetur, cum fere spes habendi abscisa est: itaque si Seruiana actione euictus sit, codebitore pecunia potest seruum habere, si soluto pignore uenditor conueniatur, poterit uti doli exceptione. gula caementa uel tabulae emptae non intelleguntur ideoque nec euictionis nomine oa uenditore oportet, nisi aliud conuenit: non tamen duplam promitti oportere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uenditor iubetur. Si simplam pro dupla per errorem stipulatus sit empto Neratius ait, quanto minus stipulatus sit, superiorem deductum est. didit tractari potest, an re evicta vel ad hoc teneatur ex empto, ut quam habet adversus pigneraticiam actionem. et magis est ut praestet: cui enim non aequum uidebitur uel hoc saltem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sortis noĩe ⁊iusuraꝵ aliquid debeat᷑
ab co qmi sub pignorib pecciuamd
quicquid ex uenditõne pignoꝵ reci¬
piatur primũ in usuris qs̃ iamf̃t
deb̾i ꝯstat dem̃ si quid sr̃est sortiat¬
cepto ferend̾ nec audiendus debi¬
tor si ꝯ parum ydoneũ se eẽ sciat ele¬
git quio noĩe ex hon̾ari pignus suũ
malit. Dignus manente ꝓprietate
debitoris solampossõem tnͣsfert ad
creditorem pot̾it tñ ⁊ p̾cario ⁊ ꝓ con¬
ducto debitor resua uti.

Expanded text:
nomine et usurarum aliquid debetur ab eo, qui sub pignoribus pecuniam debet, quidquid ex venditione pignorum recipiatur, primum usuris, quas iam tunc deberi constat, deinde si quid superest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest tamen et precario et pro conducto debitor re sua uti.
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. Quos seruus m̃s ꝑ debitore i¬
meo iu̾exꝓmisit ex peccłio deduci d ⁊
a debitore inch̾oꝰ debetur s inideamꝰ
necredendum sit peccłiare fĩ nom̃.
eius pro quo exp̾ssũ est exꝓmissum¬
paulus utiq si de peccłio agente ali¬
quo deduc̾e uelit illd̃ nom̃ peccłiare

Expanded text:
um.Quod seruus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore nihilo minus debetur. sed uideamus, ne credendum sit peculiare fieri nomen eius, pro quo expromissum est.Paulus: utique si de peculio agente aliquo deducere uelit, illud nomen peculiare
Abbreviated transcription (Latin):
ostm̃ iudicis tale eẽ debeat. u estun qnͣti
actoris int̾sit eam dum taxat sũmam q̃
peteretur capue solutam ẽẽ.

Expanded text:
ium iudicis tale esse debeat, ut aestimet, quanti actoris intersit eam dumtaxat summam quae petetur Capuae solutam esse.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ p̾stit̾it iuecta a me dño insulepi¬
est uolũtate dm̃ induci pigñ ita posse
ut in partẽ debiti sit obligatũ. ¶ Si
qus fideiubeat cumres illiꝰ. a debito
reꝓqno fideiussit pignori data sĩt
quodãmͦ mandare res suas ẽẽ obliga¬
tas sane si postea sint ei res ypothece
date ñ erunt obligate.
ip̃. Licet in prediis urbanis tacite
sol ꝯuentũ accipi ut perinde teneat᷑
ĩuesta ⁊ illata ac si spałr ꝯueniri s ⁊¬

Expanded text:
praestiterit, inuecta a me domino insulae piest uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae.. Licet in praediis urbanis tacite solet conuentum accipi, ut perinde teneantur inuecta et inlata, ac si specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ea nũo hñda sunt dubitari pot̾ ⁊ qͥdẽ
urbanoꝵ sñ dubio ñ sũt cũ a cet̾is edi¬
fitus separata si inquit ad cam tantã
talis taciti pignoris pertinz ñ młtũ
ab urbanis prediis differtuit.

Expanded text:
tari potest. et quidem urbanorum sine dubio non sunt, cum a ceteris aedificiis separata sint: quod ad causam tamen talis taciti pignoris pertinet, non multum ab urbanis praediis differunt.
Abbreviated transcription (Latin):
trienniũ puta eundem ĩ adopfoem¬
⁊ labeo putat nlłam ẽẽ actõe nec .ni.
morib nrͣis ꝯuenit filiũ temꝑalẽ¬
dignitas ñ minuit᷑ s auget᷑ uñ se¬
nator et si a plebeio adoptatus est
cunq loco posse constat ut exeat de
patriapotate. ¶ Apud ꝓcõsulem
⁊̃ in eã peouinciã qua sortitus ñ est
⁊ manumitti ⁊ in adoptõe dari po

Expanded text:
triennium puta eundem mihi in adoptioneet Labeo putat nullam esse actionem: nec enim moribus nostris conuenit filium temporadignitas non minuitur, sed augetur. unde senator etsi a plebeio adoptatus est, cumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate.Apud proconsulem etiam in ea prouincia, quam sortitus non est, et manumitti et in adoptionem dari p
Abbreviated transcription (Latin):
fdem contingit nam nepotes ex eo ĩ
auinaturał retinentur potate ¶ Nõ
maior cẽd eo ciuemisibi per arrogatõ
nemuł adoptõe filiũ facit et utiq

Expanded text:
em contingit: nam nepotes ex eo in aui naturalis retinentur potestate.Nonmaior esse debet eo, quem sibi per adrogationem uel per adoptionem filium facit, et utiq
Abbreviated transcription (Latin):
b acto ñ nͥ forte adu̾sus eos qui manda¬
u̾nt curatori tanqmͣ si negotia absentiũ
gesserunt Ꝙ si cũ soli creditores se eẽ existi¬
autem itao ut integrũius mãdatorires¬
uetur ux per seuł peraliũ eãdemrẽꝯ mo¬
de explicandi aut si non redundet ĩ eum
cautio qui suscepit mandatũ ⁊ quidsus
cui mandatũ ÷ ut alicud m̾caret᷑ m̾cat᷑
nõ sit u reuũciau̾it se ñemptũ idq sua

Expanded text:
 est nisi forte aduersus eos qui mandauerunt curatori, tamquam si negotia absentium gesserint: quod si, cum soli creditores se esse existiautem ita potest, ut integrum ius mandatori reseruetur uel per se uel per alium eandem rem commode explicandi aut si redundet in eum captio qui suscepit mandatum. et quidem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur mercatus non sit neque renuntiauerit se non emptu
Abbreviated transcription (Latin):
añ q̃sitũ fuss an lic̾et a p̾fectis p̾to¬
tio appłłaxi ⁊ iure lice̾t ⁊ extarẽt exẽ¬
pla illoꝵ qui ꝓuocau̾int pꝰea publi¬
ca sẽm̃a principali lecta appłrãdi
facłtas int̾dc̃a÷. Credidit enĩ prin¬
ceps eos qui obsingłarem ĩdustri¬
amexplorata eoꝵ fide et gͣuitate ⁊¬
ad huiꝰ osficii magnitudinẽ adhi¬
lute dignitatis sue qmͣ ip̃e foret
iudicaturus. Subnixi sunt alio
ĩ primiłio pp̃ p̾fecti p̾torio nea sĩnis
coꝵ minores etate ab aliis magr̃a¬

Expanded text:
tis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui prouocauerint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhiluce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus.Subnixi sunt etiam alio priuilegio praefecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab aliis mag
Abbreviated transcription (Latin):
demł. Si quuis donatõnis cã rem¬
ninoris uendat uenditioual tai¬
ans.. dicuũ in totũ uenditõem ñ
nase quotiens uniu̾sauenditio do

Expanded text:
m. Si quis donationis causa minoris uendat, uenditio ualet: totiens enim dicimus in totum uenditionem non ualere, quotiens uniuersa uenditio do
Abbreviated transcription (Latin):
d̾si uinum ita uenierit ut in siglas
amphoras te idem oleuut singłas i
metretas. Item frum̃tũ ut ĩ singłos
modios Item argentũ ut ĩsingłas
libras certũ p̾ciũ dice̾t᷑ qre cũ uide

Expanded text:
d si uinum ita uenierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium diceretur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex quoperdid̾it fructuariꝰ tisũ frut¬
ctũ estimabũt᷑ in petitone fructꝰ. Item
siusus fructus petitus sit ꝓtulusait in
sunt in fructu het num̾anda eẽ ꝙ locata
ea re m̾cedis noĩe capi pot̾it. iterqͦ ⁊
actus si petitus sit uix est ut fructus
illi possint esti marrnisi si quis ꝯmo¬

Expanded text:
diderit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. item si usus fructus petitus sit, Proculus ait in sint, in fructu haec numeranda esse, quod locata ea re mercedis nomine capi potuerit. Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimari, nisi si quis commo
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ ꝓuocauit. Cui reus morã
fecit ⁊ fideiussor tenet᷑. Mora udetur
creditori siue ip̃i siue qui ei mãdan̾it
siue ei qui eius negotia gerebat mor¬
ra fc̃a sit nec ħ casu per lib̾am pͣm adqͥ¬
ri uidet᷑ s offitiũ impleri sicuti eum
quis fructũ mͥ facientẽ dep̾hendit ne¬
gotiũ meũ agens manifesti mͥ furti

Expanded text:
auit. Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur. Mora uidetur creditori fieri, siue ipsi siue ei cui mandauerat siue ei qui negotia eius gerebat mora facta sit: nec hoc casu per liberam personam adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti
Abbreviated transcription (Latin):
mora usuras pr̃are dełe̾. ¶ fiscus ex
sius ꝯtractib usurã ndat. s ip̃e acce¬
pit ut sol afforicaris qui tardiꝰ peccĩuã
inferũt. Itẽ ex uoctigalib cũ autẽ ĩ locũ
priuati suctesserit ⁊̃ dare sol Si debitores
ꝙ minores semissib pr̃abant usuras fis¬
ci ẽe ceperũt postqmͣ ad fiscũ tnͣsierunt
semisses cogendi sunt pr̃are. ¶Cosꝙ
ex ãmĩstratione rerũciuitatũ oueniũt᷑
usuris ad noxios ẽẽ satis notũ÷. Idẽ ob

Expanded text:
mora usuras praestare debet. Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet. Si debitoresqui minores semissibus praestabant usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare. Eos qui ex administratione rerum civitatium conveniuntur usuris obnoxios esse satis notum est. idem ob
Abbreviated transcription (Latin):
nõ om̃ec differendi cãoptuna uone
fiat more adnum̾ and̾ quid .n. si amicos
adhibendos debitor requirat uł explen¬
didebiti uł fide iussorib rogandis uel
exceptio aliqͣ alleget᷑ mora fc̃a ñ uidet᷑.¬
aulł. Si mͦidip̃m non fraudendi
causa simuletur
dare ñ possit morã fac̾e ñ uidebit siue
in uinculis hostiũ ne potestate ẽẽ cepit
aliqñã ⁊̃ in rem morã ecce decernisol si
forte nonextat qui conueniatur

Expanded text:
ne, quod differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetum si modo id ipsum non fraudandi causa simuletur.dare non possit, moram facere non uidebitur: siue in uinculis hostiumue potestate esse coeperit. Aliquando etiam in re moram esse decerni solet, si forte non exstat qui conueniatur
Abbreviated transcription (Latin):
sit magis ftĩ ꝙͣ iuris ñ sufficit ad pro¬
batõem more si feruo debitoris absen¬
tis denũciatũ est a creditore ꝓcuratore¬
ueeiꝰ cũ ⁊̃ si ip̃i inquit dño denũtiatũ
est cet̾m sipostea cũ is sui potãtem fac̾et
omissa enĩ ess repetendi debiti instã¬

Expanded text:
sit magis facti quam iuris.Et non sufficit ad probationem morae, si seruo debitoris absentis denuntiatum est a creditore procuratoreue eius, cum etiam si ipsi, inquit, domino denuntiatum est, ceterum postea cum is sui potestatem faceret, omissa e
Abbreviated transcription (Latin):
per quẽ tanqm ĩ republica cid̾ cõĩt̾
agi fĩq oporteat agatur fiat q si
nemo cos defendat qd̃ eoꝵ ꝯmime
erit possid̾i ⁊ si amoniti ñ excitent᷑
ad sii defensionem uenire se uissu¬
rũ proconsulait Et quid̃ ũ ẽẽ actorẽ
uel Mndicũ tunc quo intlłiguũ cũ is
absit. aut ualitudine impediat᷑ aut
in habilis sit adagend̃ ⁊ siextͣneus de¬
fend̾e uelit uniu̾sitatẽ ꝑmittit ꝓcon¬
sul sicũ in priuatoꝵ defensionib o.¬

Expanded text:
per quem tamquam in re publica, quod communiter agi fierique oporteat, agatur fiat.Quod si nemo eos defendat, quod eorum commune erit possideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum.Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit proconsul, sicut in priuatorum defensionibus ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓruratoris actor ⁊̃ filius fam̃ dari pot̾.
actd̃em p̾tor dedit ita adu̾sus eos iu¬
to qui in negocium publicũ sũptũ¬
fecit puto dandam actoem ĩ muni¬
cipes. S i quidumu̾sitati debet᷑.¬
singłis ñ debetur nec qd̃ d uniu̾si¬
tas singuli debent. Indecurionib¬
utrum om̃s idem maneant anꝑs
maneat uł om̃s mutate sunt. s¬
si uniu̾sitas adunũ redit magis¬
admuittit᷑ posseeũ conuenire ⁊ ꝯue¬
niri i cumius omiũ inunũ rccide¬

Expanded text:
uratoris. actor etiam filius familias dari potest. praetor dedit, ita et aduersus eos iuto, qui in negotium publicum sufecit, puto dandam actionem in municipes.Si quid uniuersitati debetsingulis non debetur: nec quod debetas singuli debent.In decurionibutrum omnes idem maneant an maneat uel omnes immutati sint. seiuersitas ad unum redit, magimittitur posse eum conuenire eniri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝑmissa durat. ¶actor iniu̾sita¬
tis si agat. complłr ⁊̃ defend̾e ñ aut̃
compellitur cau̾e de ratos intdum
si de ceto dubitet᷑ puto int̾ponendã
⁊̃ de rato cautõem. ¶ actor itac iste¬
ꝓcuratoris partib fungitur ⁊ iudi¬
cati actio ei exediatio ñ datur nisũ¬
rem suam datus sit. ⁊ ei constitiu

Expanded text:
permissa durat. Actor universitatis si agat, compellitur etiam defendere, non autem compellitur cavere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautocuratoris partibus fungitur et iudicati actio ei ex edicto non datur nirem suam datus sit. et constitu
Abbreviated transcription (Latin):
munit. Titius cum absentẽ defen¬
d̾et satisdedit ⁊ priuscimiudiciũ acci¬
peret delut reus soluendo ẽẽ qmͣob
cãm defensor recusabat iudiciũ ĩ se
reodi oportẽ q̃ro an id concedi ei opor¬

Expanded text:
m.Titius cum absentem defenderet, satisdedit et prius quam iudicium acciperet desiit reus soluendo esse: quam ob causam defensor recusabat iudicium in se reddi oportere. quaero, an id ei concedi opor
Abbreviated transcription (Latin):
dem łx ad̾. D estitisse is uidetur ñ
qrui distulit s qiui liti remunciauit
in totum desistere .N. est in totum de
nego abstine ꝙ calumpniandiaĩo
instituit. plane si ciuis cognita rei
uitate suum negõm deseruerit no¬
lens in litem inprobam perseuerare
cluam calumpie causa non insticu¬
erat is destitisse non uidetur.
Iudicem dare possunt quibz a

Expanded text:
m. Destitisse is uidetur non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quveritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseverare, quam calumniae causa non instituerat, is destitisse non videtur. Iudicem dare possunt, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
emptore heditatis pactũsit fcm ⁊ uẽ¬
ditor h̾editatis petat doli exceptio
nocz. Nam ex quo sxptũz adiuo
pio utiles actões ħeditatis empto¬
ri dandas m̃ito adu̾sus uenditorem
heditatis exceptõe doli mali debitor

Expanded text:
emptore hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Siples sunt qui eandẽactõ¬
nem hãnt unius loco hñt᷑. ut puta
si płes sunt reistipulandi uł płes
argentarii quoꝵ noĩasimł fc̃a st̃
unius loco num̾abutur qr unũ
debitũ est. ⁊ contutores pupilli cre¬
ditoris płes quenissent unius loco
numerantur qr unius pupillino¬
umpupilloꝵ noĩe unũ debitũ p̾cẽdẽ¬
tiũ s ꝯuen̾it placuit uniis loco ẽeslã
disficile est ut umꝰ hõ duoꝵ uicẽ susti¬
neat Nam nec is qui płes actões ht̃¬
płium ꝑ̃ꝵ loco accipit᷑. ¶Cumulũ
debiti ⁊ plesssĩmas referemꝰ siuni for¬
te minute sunime. centũ aureoꝵ de¬
beantur alii u̾o una sũma aureoꝵ¬

Expanded text:
um.Si plures sint qui eandem actionem habent, unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi uel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures convenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli noum pupillorum nomine unum debitum praetendentium si convenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum vicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones hum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii vero una summa aureo
Abbreviated transcription (Latin):
ditates hus restituunt et si p̾g¬
naus młr ab hostib captasit id
qd̃ natũ erit postliminiũ h. Item
patris uel mr̃is conditõem sequit᷑
p̾terea si ancilla p̾gnans sub repta
fu̾it qͣuis ap̃bõe fidei emptorẽ pepe¬
ritid ad̾ natũ erit tanqm furtuiũ
usu ñ capitur hiis conseq̃ns ut li¬
bertus quo qm̃du patroni filiꝰ nas¬
cipossit eo iure sit quo sunt qui
patronos uñt.¬

Expanded text:
ditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit postliminium habet, item patris vel matris condicionem sequitur: praeterea si ancilla praegnas subrepta fuerit, quamvis apud bonae fidei emptorem pepererit, id quod natum erit tamquam furtivum usu non capitur: his consequens est, ut libertus quoque, quamdiu patroni filius nasci possit, eo iure sit, quo sunt qui patronos
Abbreviated transcription (Latin):
seriuire ⁊ nz scĩamsolam ⁊ nudã dñi¬
cłiarib m̾cib uoluntatem exten¬
dem uoluntategerat in solidum
eum obligari siminꝰ in pecłiũm.¬
npot̾ãte .n. accipiemus utriusq sexꝰ
filios uł filias uł seruos uł seruas.

Expanded text:
seruire et neque scientiam solam et nudam paseruire et neque scientiam solam et nudam paculiaribus mercibus uoluntatem extendem uoluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.In potestate autem accipiemus utriusque sexus uel filios uel filias uel seruos uel seruas.
Abbreviated transcription (Latin):
exceat exigemus tutoris auctoritatem.¬
st autem nobis electõ utrũex̾citorẽ an
magr̃m ꝯuẽire uelimiꝰ s ex ꝯtͣrio ex̾cen¬
tinauem adu̾suseos qmi ꝯmagr̃o cõ¬
traxerunt actõ non pollicet᷑ qr ñ eodem
auxilio indigebat s autem ex locato
aut sigͣtuitam mandati ag̾e potest
olent plane p̾fecti pp̃mĩst̾iũ ãnone it̾
inꝓuiciis presides ꝓuĩciaꝵ exͣordĩem
cos iuuare ex contͣctumagr̃oꝵ Si
is qui n auemex̾tuit in alienapotate
erit eius q uoluntate nauẽ extuit
ex̾cet tñ ita dem̃ datur si uolũtateciꝰ
ex̾teat Iõ autem ex uolũtate eiꝰ ĩ solid̾
tenetur qui ht̃ in pofate ex̾citorem
qr ad sũmã rempublicam nauiũ
ex̾ciciũ pertineat Institoꝵ autẽ nõ
idem usus est ea pp̃ intͥbũtũ d̾ taxat
uocantur qui contͣx̾unt ꝯeo qui ĩ
m̃cepecłiari sciente dño negociat᷑
lentem dabimꝰ actõem in solidum
anu̾o exemplo tributorie dabimꝰ
inregͥ dubia meluis est uerbis edci

Expanded text:
erceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in prouinciis praesides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex contractu magistrorum.Si is, qui nauem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercueexercet, tamen ita demum datur, si uoluntate eius exerceat. ideo autem ex uoluntate in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam nauium exercitio pertinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. lentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti
Abbreviated transcription (Latin):
te me seruus m̃s negotia mea ãmĩstͥ¬
uit tantidem debitor mͥmtlłigi qͣnͣti¬
tenet᷑ siliber negotiamea ãmĩstͣss
n debitor uł seriis dño uł dñs seruo
intelligatur ex cã ciuili ꝯputandũ

Expanded text:
 ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi inttenebatur, si liber negotia mea administrasset. Ut debitor uel seruus domino uel dominus seruo intellegatur, ex causa ciuili computandu
Abbreviated transcription (Latin):
cremento peccłii hoc .n. in ꝓ soto actõe
Locum hr̃et qr sotius uniu̾sum debet.
Si creditor serui ab emptore eẽt ꝑtẽ cõse¬
quiitus ꝯpete in reliqũ ⁊̃ uenditorem
utile uiditiũ ꝓtulusait s re integra
non ẽẽ ꝑmittend̾ actori diuide actõem
ut simł cuin emptore ⁊ uenditore exꝑ¬
atur satis .n. ⁊ hoc solũ ei tribuiũ recisso
srĩore iuditio malt̾m detur ei actõ cũ

Expanded text:
cremento peculii: hoc enim in pro socio actione locum habet, quia socius uniuersum debet. Si creditor serui ab emptore esset partem consecutus, competere in reliquum in uenditorem utile iudicium Proculus ait, sed re integra no cum emptore et cum venditore experiatur: satis enim esse hoc solum ei tribui, ut rescisso superiore iudicio in alterum detur ei actio, cum
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit ut si quidẽ suis manib
subposuit udeatur octidisse. Si u̾o
.n. c̃am mortis p̾stitit ꝙͣ occidit.¬
Si cuus per ium uł per suasum
medicamentũ alicui infundit uł¬

Expanded text:
distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero enim causam mortis praestitit quam occidit.Si quis per uim uel suasum medicamentum alicui infundit u
Abbreviated transcription (Latin):
no maloacquilia eñ teni ¶Quem¬
ad modũ ostetrix supponens tenetur
¶Si ciuis hoĩem fame neccau̾it ita
fa̾t fecit actõne ten̾ineratius ait.
¶Si seruũ unũ equitantẽ ꝯcitato aͦ
Quemadinod̾ si s̾uus m̃s ab alio insidias
deductus ab alio cis occissus. Es si per
lusũ iaculantib seriuis fu̾it occissus
acquilie locus est s si cũ aliis ĩ campo
iatularentur seruus ꝑ eũ locũ transie¬
rit acquilia cessat quia ñ debuit per
campũ iaculatoriũ it̾ tempestine fac̾e
quia tm̃data oꝑa ĩ eũ iaculatus.
est uticpacquilia tenebit᷑ nã lulus Dauł¬

Expanded text:
 Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equo quemadmodum si seruus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia tenebitur: 10 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Saull. Item mela scribit si cũ pila
quidãlud̾ent uehementiꝰ quis ꝑilla ꝑ¬
cussa ĩ tonsoris manꝰ eã deiec̾it ⁊ sics̾¬
ui quem tonsor hebat gula sit spcisa
abiecto cultello inquocũq eoꝵ clpa
sit eñ lege acquilia teru ꝓtulusart in
tonsorẽ ẽẽ culpã ⁊ sanesi ibi tondebat
uͥ ex. consuetudine ludebat᷑ uł ubi
tnͣsitus frequens erat eũ quidẽ ei im¬
putetur ꝙͣis nec illudin maledicat᷑
si ĩ loco ꝑic pericłososellã hñti ton¬
sori sequis ꝯmiserit ip̃m de se queri
deb̾e. ¶Si aliud tenuitalis ft̃ ĩter¬
emitis quitenuit qiͣ cãm mortis p̾¬
serusi percusserint ut ꝯ om̃s qiͣ occide¬
rint teneantur uideamꝰ ⁊ siquidẽ ap¬
paret cuiꝰ ictu periit ille qiͣoecid̾it tene¬
atur qmdẽ si nõ appareat om̃s cuͣ occide¬
rent tem̃ uilianus ait. ¶ Et si cñuno
agatur cet̾i ñ lib̾ant. ¶ Nã ex lege
acquilia ꝙ̃ alius p̾stit̾it aliũ ñ rele¬
uat ⁊ si pena celsus scͥbit. Si aliꝰ mor¬

Expanded text:
um.Item Mela scribit, si, cum pila quidam luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri.Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere.Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis prseruum percusserint, utrum omnes quasi occiderint teneantur, uideamus. et si quidem apparet cuius ictu perierit, ille quasi occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi occiderint teneri Iulianus ait, et si cum uno agatur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non releuat, cum sit poena.Celsus scribit, si alius mor
Abbreviated transcription (Latin):
Iaull. E dexibend̾ possunt ag̾e om̃s
quoꝵ intest si quidẽ set ꝯsuluit
c̃ent studiosi alicm̃ doctori ne poss dic̾e
sua int̾c̃e illosautem illos libros sibi
exiberi qui si eẽt exibiti cũ om̃s legi¬
ss doctior ⁊ melior futurus ẽẽt.
ex delictis seruoꝵ ad iudicandos con¬
faciendis et de int̾rogatoriis ac

Expanded text:
i. Ad exhibendum possunt agere omnes quorum interest. sed quidam consuluit,etiam studiosum alicuius doctrinae posse dicere sua interesse illos aut illos libros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et melior futurus esset. ex delictis seruorum ad uindicandos conFACIENDIS ET INTERROGATORIIS A
Abbreviated transcription (Latin):
tumest. De arbore que in alienũ agr̃
tnͣslata cͤalcauit ⁊ radices immisit
u̾arus et nerua utilẽ ĩrẽ actcẽ dabãt
Namsi ñ dũ coaluit mea ẽẽ ñ desinit¬
um in remagat᷑ si de corꝑe ꝯueĩat er¬
płes errores necappeat de quo actũ.
sit pomp̃ dicit nłłam fĩ ꝯdempnatõẽ.

Expanded text:
tum est.De arbore, quae in alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet.Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, erplures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pomponius dicit nullam fieri condemnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ¶Item ñ solũ suũ dampnũded̾it
ꝯsslio tuos ⁊̃ si extraneo eoquo no
niine mͥteneb̾is ꝙ ego lege acquilia
obnoxiꝰ sũ aut siex conducto teneoꝵ
alicui ꝙ eit̾uũ locaui ⁊ pp̃ te det̾ior
fc̃s sit teneb̾is ħ qͦ noĩe ⁊ si qͣ taliast̃.
stimatio autẽ hẽtͣ in hac actõe qnͣti
seruus uilior fc̃s sit ꝙͣ osficio iudicis
expedietur. Int̾d̾ tm̃ ⁊ si inutił sit
ut ñ expediat talẽ s̾uũ hr̃e utrũgͦ¬

Expanded text:
sim. Item non solum si mihi damnum dederit consilio tuo, sed etiam si extraneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilia obnoxius sim: aut si ex conducto teneor alicui, quod si seruum locaui et propter te deterior factus sit, teneberis et hoc nomine, et si qua talia sint. Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utru
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃l.s quifugitius telauit
fur est. Senatꝰ censuit nefugi¬
tiui admittant᷑ in saltu nz ꝓte¬
gantur ĩ usslicis ł ꝓcuratorib possõꝵ
⁊ multã statuit hiis autẽ qui intͣ. xxͣ.
dies fugitiuosur dñis reddidissẽt
uł ap̃ magr̃atꝰ exhibuissent ueniã
manũ actũ dedit s ⁊ deinceps eodem
senatus consulto impunitas dat᷑ ei qͥ
int᷑ p̾stituta tẽꝑa qmͣ recepit fugitiuo
ĩ agro suo dño uł magr̃atib tradid̾it
oc autẽ senat᷑ consultũ aditũ ⁊̃ dedit¬

Expanded text:
Is qui fugitiuum celauit fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et multam statuit: his autem, qui intra uiginti dies fugitiuos uel dominis reddidissent uel apud magistratus exhibuissent, ueniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitiuos in agro suo, domino uel magistratibus tradiderit. Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
ueniend̾ dr̃ sires eius uenient et exi¬
stat qui plus liceatur aninintegr̃
pp̃ lucrum restituend sit ⁊ cotidie p̾¬
tores cos restituit ut rursus admit.¬
tatur licitatio id faciunt ⁊ inhus re¬
nemo accedet ad emptõem t̃r̃ pu¬
pillarum nec si bona fide distrabãt᷑
⁊districte proband̾ est in reb q̃ for¬
tuitis casib subiectesũt ñ ẽẽ mino¬
ri aduersus emptorem sucturrẽd̾
nisiaut sordes aut euidens gr̃atu¬
toꝵ siue curatoꝵ doceat᷑ Restitut᷑
ãcum se ħeditati misceat uł eam
adeas cimͣ repudiauit rursus re¬
stitui pot ut se abstineat ⁊ ħ Rptũ
nsoꝵ ait minori suͥbstitũtũ seruũ
nectrium repudiante quidemh̾edi¬
tatem minoꝵe nectͣrium fore nisi
heditatem mox abstentus est sub¬
stitutũ pupillo seruũ cum lib̾ta¬
te non posse hedẽ existere ne lib̾m
ẽẽ non per omĩa. u̾m est namsi non
impetͣt restitutõem p̾ea qmͣ abstẽtꝰ
estieum .n. pupillus hr̃e non fiat

Expanded text:
ur, si res eius venierit et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum restituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum admittatur licitatio. idem faciunt et in his renemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. et destricte probandum est in rebus, quae fortuitis casibus subiectae sunt, non esse minori aduersus emptorem succurrendum, nisi aut sordes aut euidens gratia tutorum siue curatorum doceatur.Restitutus autem cum se hereditati misceat uel eam adeat quam repudiauit, rursus restitui poterit, ut se abstineat: et hoc nsorum ait minori substitutum servum necessarium repudiante quidem hereditatem minore necessarium fore, et si hereditatem, mox abstentus est, substitutum pupillo servum cum libertate non posse heredem existere neque liberum esse: non per omnia veimpetrat restitutionem posteaquam abstentus est: cum enim pupillus heres non fiat
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ exstipulatu agendo exceptõe de¬
beat repelli sicuti cũ iudicati agit ñ
in remsuam datus nec ad eam rem
ꝓcurator fc̃us. ¶Per cͣcͣriũaut̃ si pro¬
curator m̃s iudicatũ solui satis dede¬
rit in meex stipulatu actõ ñ datur

Expanded text:
 ex stipulatu agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator factus. per contrarium autem si procurator meus iudicatum solvi satisdederit, in me ex stip
Abbreviated transcription (Latin):
tum scd̾m hec et mutus patisci pot̾
huius rei arguitũ ĩ stipulatõ do¬
tis causa frãest. Nam añ nuptias
male petitur csĩ hoc exp̾ssum ma¬
donecusure soluerentur sorsñ pe¬
teretur ⁊ stipulatio pure cõcepta
fuiss condictione mẽe stipulatõi
atq si hoc exp̾ssum fuiss
p̃. Conuentionũ autẽtres sunt
ex priuata. aut legittima aut iu¬
risgentiũ. Publica conuentõ que
sit per pacemquotiens inter sedu¬
ces besli quedampaciscuntur.

Expanded text:
 haec et mutus pacisci potest. Huius rei argumentum etiam stipulatio dotis causa facta est: nam ante nuptias male petitur, quasi si hoc expressumdonec usurae solverentur sors non peteretur, et stipulatio pure concepta fuisset, condicionem inesse stipulationi, atque si hoc expressum fu.Conuentionum autem tres sunt t ex priuata: priuata aut legitima aut iuris gentium. publica conuentio est, quae fit per pacem, quotiens inter se duces belli quaedam paciscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
erit om̃s partes seruitus seq̃nt̾ et ita
singuł recteagant ius sibi ẽe fundi
¶tm fundꝰ cui seruitꝰ debetͣ certisre¬
gionib int̾plures dños diuisus
est ꝙͣiͣs omib partib seruitꝰ debeat᷑
tĩ opus est ut hii qui ñ ꝓxĩas partos
seruituti fundo habebunt transĩ¬
tum per reliquas partes fundidi¬
uisi iure hẽant aut spꝓximi place¬
ant transeunt.
odare ꝓtulus contͣ. ut ne in meam
partem ad fundi aliam ꝙͣ ad qmͣ
seruitus adquisinit assit utiea pe¬
ssum protuli smĩauerior est.
benda est. ita ut eam solam ꝑtẽ fun¬
diq p̾cio sissima sitaut maxĩe usũ
euis desid̾at aque ius eis ducende
sequatur S ꝓ mõ agͥ detentitalie
ctus legetur simpłr per fundũ fa¬
cultas hecedi per qmͣ partem nelit
constitue seruitutem si modo nlła
coĩe redimerimꝰ seruitꝰ extingnit
ꝗͣ pars utriusq dm̃ ius in utrop

Expanded text:
erit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisus est, quamuis omnibus partibus seruitus debeatur, tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure habeant aut, si proximi patiantur, transeant. odare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus adquisita sit, uti ea possit. Proculi sententia uerior est. o ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienctus legetur simpliciter per fundum, facultas est heredi, per quam partem fundi uelit, constituere seruitutem, si modo nulla commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
Iomp̃l. Si mͥeodem tp̃re concessis
⁊ ire ⁊ ag̾e per tuũ locum ⁊ uti fru eo
ius eẽ demdeego tibi desero ꝯcessero
ius mͥutifrui ñ ẽẽ ñ ałr eo loco uteris
frueris q̃is ire ag̾e mͥ recte liceat Itẽ
sicduc̾e pertuũ fundũ aqnãiure po
bebis ne alit̾ edificare ꝙͣm ut duct᷑
eque m̃s maneat totoq cuꝰ reicõ¬
dum seruientem q̃ admod̾ si ymbitib
crescat aqua in riuo aut exagris in
¶Si fundo seiano ꝯtinis fons fint
ex quosonteper fundũ seiamuĩ aqu̾ã
indeducam in meo fr̃o fundo seio ma¬
ꝑfundũ tuũ non destinat aparte ꝓ
quam ducerem totus totus fundus
aułł. ¶ia constitui Tent.¬
uł lacior octo pedib uł angustior p̾
ut tñ cam latitudine h qua uebicłm
ire pot̾. alioqͥn iter erit ñ ua. ¶ Si
lacus perpetus in fundo tuo est
nauigandi q̃q seeuitus ut ꝓuenia¬
tur ad fundũ uicinum imponi pot̃
undus ser siseriuens uł cuiseruitus
debͥetur publicaretur utroq caũ du

Expanded text:
mihi eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potbebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei condum servientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in rivo aut ex agris in Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano maper fundum tuum non destinata parte, per quam ducerem, totus fundus num. Uia constitui uel latior octo pedibus uel angustior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest. Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu du
Abbreviated transcription (Latin):
rioso emero sciens ꝓ possessore possidro¬
tem in titulo ꝓ donato qr̃ quis ꝓpos¬
sessore possideat ut puta uxor maritꝰ¬
⁊ placet nobis uiliani siuña propos¬
tatis tenebitur. Item ꝓ dote titu¬
puta sia minore .xii. annis mipta¬
michi qĩ docemsciens accipiam Et
silegatũ michi solutum est ex falsa¬
sausa scienti utiq pro possõre possideo¬

Expanded text:
rioso emero sciens, pro possessore possidtem in titulo pro donato quaeritssessore possideat, ut puta uxor et placet nobis Iuliani sententia pratis tenebitur. item pro dote tituputa si a minore duodecim annis nuptauasi dotem sciens accepi. et legatum mihi solutum est ex falsasa scienti, utique pro possessore posside
Abbreviated transcription (Latin):
parte heres est iutendit quidem h̾edi¬
tatem suam ẽẽ totam uł ex parte s
hoc solum ei osfõ iudicis rectituitur
qd̃ ad u̾sarius possidet aut totũ siex
asse heres est aut ꝓ parte ex qua hes¬
possidet qui putat se hedem ẽẽ S̾ ed
rogatus cur possideat. Eensurus sit qr¬
possideo nec contendat se h̾edem uł ꝑ¬

Expanded text:
parte heres est, intendit quidem hereditatem suam esse totam uel pro parte, sed hoc solum ei officio iudicis restituitur quod aduersarius possidet, aut totum, si ex asse sit heres, aut pro parte ex qua hepossidet, qui putat se heredem esse. sed rogatus cur possideat, responsurus sit 'possideo' nec contendet se heredem u
Abbreviated transcription (Latin):
uenit qͣs secũ seruus abstulit qr om̃e
dampnũ dupplicat᷑ n int̾erit an ad
eũ perlate fu̾int res an ad aliũ siue
est cũ teñi qui pͥnceps fu̾it delicti quẽ
in estimatõem si ueniret qmͣ snĩam
ueramputo. Nam ⁊ si u̾ba edicti qnͣti
eares erit om̃e destrum̃tũ recipunt.
cruo persuasi ut cyrogpha debitoꝵ
corrumpat uidelz tenebor. s si ꝯsu¬
ctudine ꝑcandipostea ⁊ rões ⁊ cetera¬
is similia instr̃a subtrax̾it uł int̾la̾nt
deleu̾it dicend̾ est corruptorẽ hoꝵ no¬
mine ñ tem. Qnͣniis autẽrr̃ subtͣctaꝵ
noĩe scri corrupti competat actio
unde ⁊ furtiag̾e possum᷑. oꝑe .n. ⁊ cõ¬
siliosollicitatoris uident᷑ resabee nͤ
recepit ⁊ celauit det̾iorẽ fecit iuł scͥb̃¬

Expanded text:
venit, quas secum servus abstulit, quia omne damnum duplatur, neque intererit, ad eum perlatae fuerint res an ad alium sive est eum teneri, qui princeps fuerit delicti, quamin aestimationem non uenire. quam sententiam ueram puto: nam et uerba edicti 'quanti ea res erit' omne detrimentum recipiunt. Seruo persuasi, ut chirografa debitorum corrumpat: uidelicet tenebor. sed si consuetudine peccandi postea et rationes ceteraque similia instrumenta subtraxerit uel interleuerit deleuerit, dicendum erit corruptorem hois autem rerum subtractarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesserecepit et celauit et deteriorem fecit, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
tem dũ taxat coherceat ¶ Siserms
serua ue fecisse dicetur iudiciũcũ no¬
xe dedicione redoit᷑. ¶Hec actio refer¬
tur ad tempꝰ seruicorrupti uł recepti
manumissione semel nata actio.
tio iñ hoc iudicium uersatur.
quentur lib̾tatem ⁊ postior causa in¬
t̾dum iustam manumissionis roem¬

Expanded text:
tem dumtaxat coerceat. Si seruus seruaue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur. Haec actio refertur ad tempus serui corrupti uel recepti,manumissione semel nata actio: tio in hoc iudicium uersatur: quuntur libertatem et posterior causa interdum tribuit manumissionis
Abbreviated transcription (Latin):
cipit ꝙ ita ded̾it dñs ut eo uestim̃to
seruũ perpetuo utiuellz eoq noĩe ei
trad̾et ne quis alius eo ut̾et᷑ idꝙ ab
eo eis usus gr̃a custodiretur. Diꝗd̾
uestimentũ seruo dñs ita tradidit¬
dedit utend̃ ut ñ semꝑs ad certũ usũ
certis temꝑib eo ut̾et᷑ ueluti eũ seq̃re¬
tur uł ꝯsibi cenanti ãmĩftuit id uesti¬

Expanded text:
cipit, quod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti mi
Abbreviated transcription (Latin):
tributoriam actõem siin peccłiari m̾ce
scientepr̃e dñoue negocientur dãdã
ẽẽ longemagis ñ dubitatur ⁊ sũrẽ
u̾sum est ꝙ ue iussu pr̃is dm̃ ue con¬
tractũsit Constat ħedem dm̃ id qͦ¬
deduc̾e deb̾e ꝙ seruus ciuiꝰ noĩe cũ eodẽ
de peccłio ag̾et᷑ añ aditam heditatẽ
ex bonis heditariis amouiss cõsensi¬
sset torrupiss Siseruꝰ alienatus
sit qͣis in esi qui alienau̾it intͣãnũ
p̾tor depecclio actõem pollicet᷑ tãni

Expanded text:
ibutoriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominove negotientur, dandam esse. longe magis non dubitatur, et si in rem versum est, quod iussu patris dominive contractum sit. Constat heredem domini id qdeducere debere, quod seruus, cuius nomine cum eo de peculio ageretur, ante aditam hereditatem ex bonis hereditariis amouisset consumpsisset corrupisset.Si seruus alienatus sit, quamuis in eum, qui alienauerit, intra annum praetor de peculio actionem polliceatur, tamen