comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcđȩ correptionẽ ñ fuerit em̃datꝰ de ȩccła
expulsũ. uelut gentilẽ habeant & publica¬
nũ. Et dũ una parcunt: unũrsȩ ȩccłȩ moli¬
unt᷑ intitũ. Quȩ ista bonitas. quȩ ista miscđia¬
est um parcere. & om̃s indiscrim̃ abducere
polluit᷑ eñi ex uno peccatore popłs: sic̃ exuna
oue morbida grex uniuersus inficitur: Sic
sial nris cõmittente plebs unuersa polluntur
Et idõ seruemꝰ nos inuicẽ. & uniꝰ cuiꝰq cõũsatio
nota sit: maxime sac̃dotib & ministris: nec
putent se recte dicere. Quid hoc ad me ex¬
pectat. si aliꝰ male agit : hoc ẽ. dicere. capit
ad pedes: qͥd ad me ꝑtinent si dolent. si male
habent pedes mei  ñ mea int̃ est dũ mͦ ca¬
put ad sanitatẽ ꝑduret. Aut si dicat oculus
manui ñ indigeo oꝑa tua. qͥd ad me ꝑtinet
si doles . si uulnerata es:: nunqͥd ego oculus cõ¬
turbabor exegritudine manus. tale gͦ ẽ. qđ

Expanded text:
esiae correctione non fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. Quae ista bonitas, quae ista misericordia, uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur enim ex uno peccatore populus. Sicut ex una ove morbida grex universus inficitur, sic sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex
Abbreviated transcription (Latin):
sub regib pessimis peccati legẽ colabant.
nc̃ sub legib dĩ agant. Sed & de ipsis int̃¬
p̃tationib nominũ. securiꝰ ac diligentiꝰ ꝑ¬
scrutemꝰ. & inueniet᷑ significantia nominum.
nunc ad mali regni. nunc adbom regni intel¬
ligentiã posse cõferri. Ut puta lebna cando
interp̃tatur candor autẽ : diũse intelligit᷑
Est enĩ candor lepre: ẽ. candor lucis. Posse
em̃ ẽ. etiã nominis ipsuis in t̃p̃tatione utriꝰq
statꝰ indifferentĩã indicari. ut candorẽ qͥdẽ
lepre habuerit lembna sub regib mal
Quo destructo ac subũso cũ ad isrłiticũ re¬
gnũ ꝑuenit lembna candorẽ lucis acceꝑit.
Quia candor inscripturis & laudabił &
culpabił ponit᷑. Et iterũ lacis in t̾p̃tat᷑ iter
Iter autẽ & laudabile & culpabile habet᷑¬

Expanded text:
sub regibus pessimis peccati legem colebant, sub regibus pessimis peccati legem colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est enim candor leprae, et est candor lucis. Possibile ergo est etiam nominis hujus interpretationem utriusque stratus differentia malis; quo destructo atque subverso, ad Israeliticum regnum pervenit Lebna, et candorem lucis accipit, qui candor in Scripturis et laudabilis et culpabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. Iter autem et laudabile et culpabile
Abbreviated transcription (Latin):
bellat᷑ adũsus uirtutes cõtrarias & eiecit
eas de ciuitatib: qͦs possidebant idẽ de am¬
mab nr̃is. & int̾fecit reges qͥ regnabant
in animab nr̃is ne ultra regnet in nob pec¬
catũ. ut post ea ꝗ in t̾emerit regẽ peccati de
ciuitate animȩ nr̃ȩ. fiat anima nr̃a cun¬
tas dĩ. & regnet in ea ds̃. & dicat᷑ adnos.
qͥa regnũ dĩ intra uos ẽ. Ergo opꝰ sũmȩ mĩȩ¬
ut qđ heretici crudelitatis accusant. ut dñis
iħc ad umbratũ priꝰ a filio naue. ꝑ singulas
quasq cuntates. nunc inueritate ꝑ singulas
quasq animas cedentiũ cõplet: ut quȩ
possidebant᷑ amał & pessimis regib scđm
tis facere eas dignet᷑ habitaculũ dĩ. &
sp̃s sc̃i tẽplũ. & m̃bra quȩ seruier̃ sub re¬
ge iniquo inqͥtati ad immunditiã nc̃ ser¬
uiant iustitiȩ ad scificationẽ. Sic gͦ intel¬
lige qđ int̾fec̃ iħc regẽ hierico. & regem
geth. & regẽ lebmna. & regẽ lachis . &
regẽ chebron. ut iste om̃s anime que ante

Expanded text:
bellator adversus virtutes contrarias; et ejecit eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnabant in animabus nostris, ne ultra regnet in nobis peccatum: ut posteaquam interemerit regem peccati de civitate animae nostrae, fiat anima nostra civitas Dei, et regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae miseuod haeretici crudelitatis accusant, quod Dominus Jesus adumbratum prius a filio Nave per singulas quasque civitates, nunc in veritate per singulas quasque animas credentium complet; ut quae possidebantur a malis et pessimis regibus, sectis, facere eas dignetur habitaculum Dei et Spiritus sancti templum, ut membra quae servierant sub rege iniquo iniquitati ad immunditiam, nunc serviant justitiae ad sanctificationem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho, et regem Ahi, et regem Lebna, et regem Lachis, et regem Hebron, ut isti omnes qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓseliti id ẽ. caticumini diutiꝰ maneatis
sed festinate ad ꝑcipiendã grãm dĩ : ut &
uos in eccłia filioꝵ isrł ad nũmeremini et
uos infantes nolite pueri effici sensib: sed
malicia paruuli estote: Sensib estote ꝑfectai

Expanded text:
e proselyti, id est catechumeni, diutius maneatis; sed festinate ad percipiendam gratiam Dei, ut et vos in Ecclesia filiorum Israel adnumeremini. Et vos infantes « nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli » estote. Sensibus quoque, ai
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ rectũ facite pedib ur̃is. Potest gͦ in tel¬
ligi etiã hic qđ it̃ impioꝵ pͥmo fuerit cuu
tas lachis qͦ destructo atq subũso pꝰ modũ
isrłitis regnantib ad it̃ ꝑducta fit rectũ
Similit̃ autẽ chebron ꝗ in t̃p̃tari dicunt cõ¬
inctionẽ uel cõuigiũ Cõiunctio ammȩ

Expanded text:
Iter rectum facite pedibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo destructo atque subverso, postmodum Israelitis regnantibus ad iter perducta sit rectum. Similiter autem et Hebron, quam interpretari dicitur conjunctionem vel conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib & infantib: & pselitis Nouit
dñs iħc ẽẽ alias aures p̃t̃ istas carnales quas
ad audientiã legis reqͥrit. Vnde & in euangłio
pꝰ ea quã de singuł quȩ oportebat edocuit̃
addit & dic̃ Qui habet aures audiendi
audiat. Qđ utiqsi de aurib dixisset car¬
nalib: suꝑfluũ uidet᷑ Nemo em̃ ñ habens
sciebat in aurib in tĩoris hominis. id ẽ. in in¬
tellectu corđ recipe deb̃e quȩ dicta s̃
Quia nichil ꝓdẽ. audire sermonẽ : si ñ

Expanded text:
mulieribus et infantibus et proselytis. Novit Dominus Jesus esse alias aures praeter istas carnales quas ad audientiam legis requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil prodest audi
Abbreviated transcription (Latin):
egerit c̃cẽplemꝰ. quis etiã in ipso eo insibilit̃
cornamꝰ exxpleta: cõuener̃ em̃ reges t̾rȩ sena¬
tus popłsq & pͥncipes romani ut expugna¬
pent nom̃ iħu & isrł simul. Decreuer̃ em̃ le¬
gib suts. ut ñ sint xp̃iani om̃s om̃ĩs cuuitas.
oñs ordo xep̃ianoꝵ nom̃ inpugnat. Sed
sic̃ tc̃ om̃s illi reges c̃uenientes c̃tra iħm m

Expanded text:
is etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reges convenientes contra Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poss̃ armati adũsus astutias diaboli Muli¬
eres uͦ illi qͥ ñ dũ ex semet ipsis quȩ utilia s̃
ger̃ sed imitando mulieres & coꝵ exempla
sectando & qͥb: & caput habe dicunt᷑ In fan¬
tes uͦ er̃. qͥ nuꝑ fide suscepta lacte ȩuangłii
nutriunt᷑  Pseliti autẽ catecumini uidebunt᷑
uł hi qͥiã sociari fidelib student: De qͥb sin¬
guł similia. etiã ioħs sentiens in epła sua

Expanded text:
 incedere adversum astutias diaboli; mulieres vero illi qui nondum ex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et caput habere dicuntur. Infantes vero erunt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua
Abbreviated transcription (Latin):
bal incedunt: in qͦ maledictiones plate sunt
istos alios indicent: qͥ maloꝵ metu & sup¬
plicioꝵ timore cõplentes que in lege scri¬
pta s̃ : ꝑueniunt ad salutẽ hic etiã dĩ so
desiđio succensus fac̃ qđ bonũ ẽ : Qui uero
metu geennȩ & ęc̃ñi ignis trore tendit
adbonũ. & studet ac festinat implere quȩ
scripta s certũ ẽ. em̃ nobiliores eẽ. illos qͥ boni
ipsiꝰ desidio & benedictionũ amore qđ bonũ ẽ
agunt : ꝗ illos qͥ ꝓmali metu bonũ sectant᷑
Solꝰ gͦ iħc ÷ qͥ potest ex om̃a popło huiꝰ modi m̃tes
animosq: discernere. in montẽ garitin ad bene¬
dictiones : alios uͦ statuere in montẽ gebal ad
maledictiones Nut maledictiones accipiant:
sed ut inuentas p̃scriptas maledictiones. &
pęnas peccatoꝵ c̃stitutas incurrere caueant
benedictionis & maledictionis scđm om̃ia quȩ
scripta s̃ in libro legis. Nec fuit ullũ ũbũ ex

Expanded text:
bal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, bal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicant qui malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad sadesiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque discernere, hos in monte Garizim ad benedictiones, alios vero statuere in montem Ebal, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant benedictionis et maledictionis, et cuncta quae scripta eran
Abbreviated transcription (Latin):
indeo duas eẽ. species eoꝵ qͥ ꝓmissionũ cęles¬
tiũ cupiditate s̃ accensi : sũmo studio diligentiaq
nitunt᷑. nec saltĩ minma eos beatitudo p̾t̾eat.
habentes desidiũ ñ solũ benedictiones capien¬
de & effici in partes sortisscõꝵ: sed etiã assi¬
stere in c̃spectu dĩ. & sẽꝑ eẽ. cũ dõ Alii uͦ s̃ qͥ¬
& ipsi tendunt ad salutẽ a etña amore bene¬
dictionũ & ꝓmissionũ desiđiis inflãmãt᷑ ꝗ
hoc magis habentes in ꝓspectu & dicentes. suf¬
fic̃ mͥ ñ ire in ignẽ ȩt̃nũ. suffic̃ mͥ ñ expelli in
tenebras ext̃ĩores. Cũ gͦ in singuł qͥbusq fi¬
deliũ tał sit ꝓpositi uarietas. hoc mͥ designa¬
ri udet᷑ in hoc loco qđ dimidii illi qͥ uixta mon¬
tẽ garitin incedunt: illũ qͥ ad benedictiones
electꝰ ẽ. figuralit̃ indicent. qͥ ñ metu pene.
sed benedictionũ & repmissionũ desiđio uenit
ad salutẽ: Illi uͦ dimidi i qͥ uꝑcta montẽ ge¬

Expanded text:
promissionum coelestium cupiditate succensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero  ipsi tendunt ad salutem, et non tam amore benedictionum et promissionum desideriis inflammantur, quam hoc magis habentes in prospectu et dicentes: Sufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicare qui, non metu poenae, sed benedictionum et promissionum desiderio, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii qui juxta montem E
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti om̃is qͥ uere ifrł ẽ incedit. & ñ ẽ. longe
ab eaLeuite uͦ & sac̃dotes: etiã in hu¬
meris suis eã portant. Et eñĩ qͥcũq sac̃ dotali
erudicione & sc̃itate uiuunt: ñ solũ hi qui
seđe uident᷑ in consessu sac̃dotali. sed hi magis
qͥ sacdotalit̃ agunt. quoꝵ pars ẽ. dñs nec
ulla eis portio ẽ in t̾ris : Ipsi s̃ ui sac̃dotes &
leute dñ: qͥ or humeris sius legẽ dĩ portam¬
agendo uidelicetꝰ implendo ꝑ opꝰ ea quȩ scribun¬
tur in lege. Sed & pselitꝰ inqͥt & indigena si¬
mul Et erant dimidii uixta montẽ garran:
& dimidii uocta montẽ gebal Quomodo etiã¬
& explanare . Qui s̃ dimidi i qͥ incedunt
uxta montẽ garitin. & qͥs dimidii qͥ & ipsi
Mons garitin benedictiones habet. mons
autẽ gebal maledictiones. quȩ peccatores im¬
minent Statuer̃ & enĩ sic̃ scriptũ ẽ. in deu¬
teronomio sex tͥb: ad benedicendũ in monte

Expanded text:
menti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portaagendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiaet explanare. Qui sunt dimidii qui incedebant juxta montem Garizim, et qui sunt dimidii qui et ipsi,Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad benedicendum in monte
Abbreviated transcription (Latin):
xisse. Tu dñe qͥ corda om̃iũ nosti. Isti gͦ qͥ
poterant unianimes. una uoce. atq uno
spũ orare : ipsi fortasse digni s̃ qͥdebeant
om̃s simul unũ altare c̃struere : suꝑ quos¬
tẽptemꝰ dare oꝑam : ut eandẽ om̃s um
anmes. unũ sentientes: Nichil ꝑ c̃tẽp¬
tionẽ. neq ꝑ in anẽ głiam. quȩrentes : sed
in uno sensu. atq in eadẽ sententia ꝑma¬
nentes: si forte possimꝰ etiã nos apti ef¬
fici lapides altaris Non eñĩ deserit nos:

Expanded text:
xisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quotanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti effici lapides ad altare: non enim deserit nos
Abbreviated transcription (Latin):
unũ de ancilla & unũ de lib̃a : Ego in his
in telligo eẽ. duo testam̃ta: & duos popłos.
Ita nob̾ legẽ quȩ sic in telligit᷑. qͥa sp̃alẽ no¬
minat paulꝰ: iħc dñs legit᷑: & ipse ẽ. qͥ hȩc
in aurib totiꝰ popłi recitat. p̃cipiens nobis
ne sequam᷑ occidentẽ litterã. sed teneamꝰ
spm ininficantẽ. Legit gͦ nob̾ iħc legẽ. cũ
nob̵ legis reuelat arcana Non enĩ nos qͥ
de ȩcđia sumꝰ catholica sꝑnimꝰ legẽ morsi
sed suscipimꝰ eã : si tam̃ iħc nob eã legerit
Sic em̃i nos recte poterimꝰ in telligere legẽ
si eã nob legat iħc ut ipso legent̾e. nos sen¬
sũ eiꝰ & in telligentiã capiamꝰ. Aut ñ ẽ. pu¬

Expanded text:
his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nominat Paulus, Jesus Dominus legit, et ipse est qui haec in auribus totius populi recitat, praecipiens nobis ne sequamur occidentem litteram, sed teneamus spiritum vivificantem. Legit ergo nobis Jesus legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit: sic enim recte poterimus intelligere legem, si eam nobis Jesus legat, ut ipso legente nos sensum ejus intelligentia capiamus. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
osa & scã cfruꝑcerint. Sed in hoc ȩdificio
eccłȩ : oportet ẽẽ altare. Vnde ego arbitror
qđ qͥ cũq ex uob lapidib uiis aptis̃ : in hoc &
prompti ut orationib uacent. ut die noctuq
obsecrationes offerant. & supplicationũ inc¬
timas immolant : Ipsi s̃ exqͥb iħc aedificat
altare. Sed intuere. qͥd lauđ ipsis lapidib
altaris ad scribit᷑. Sic̃ dix̃ inqͥt legis lator
morses : edificare altare ex lapidib: integris¬
in qͥb ferrũ ñ ẽ. in iectũ Quid putas s̃ isti inte¬
gri lapides  nouit uniꝰ cuiꝰq c̃scientia qͥ sint
cupiscentiȩ ñ recepit. sed scuto ea fidĩ restrinx̃
& reppulit.: uł quis ẽ ille qͥ ferrũ pugnȩ
ferrũ belli. ferrũ litiũ nĩꝗ recepit. sed sẽꝑ
militate formatus. Isti s̃ gͦ lapides in in
ex qͥb: iħc dñs nr̃ altare c̃strux̃ : ex lapidib:

Expanded text:
a construxerint opera. Sed in hoc aedificio ecclesiae esse oportet altare; unde ego arbitror quod quicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis lapidibus altaris ascribitur? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscujusque conscientia quis sit upiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper militate fundatus? Isti ergo sunt lapides vivi, ex
Abbreviated transcription (Latin):
multo tẽpr̃ : ut deuteronomiũ scribat. ut scđam
legẽ in cordib credentiũ figat. atq in eoꝵ m̃tb:
qͥ ad altaris c̃structionẽ digni s̃ : legẽ sp̃s signet¬
głii in eiꝰ corde descripta ẽ. & in c̃spectu filioꝵ
angłoꝵ. eccła pͥmitiuoꝵ. Si eñi recte in tel¬
ligamꝰ isrłm dici m̃tẽ uidentẽ dm̃: c̃tissime
mo. qͥa angłi eoꝵ sẽꝑ uident faciẽ patris
mei qͥ in cȩł ẽ. Corã istis igit᷑ filiis isrł qͥ ad¬
erant illo  tẽpr cũ tͥ fidĩ sacram̃ta tradebat᷑
uidentib faciẽ dr̃ iħus in corde tuo deutero¬

Expanded text:
multo tempore ut Deuteronomium scribat, ut secundo legem in cordibus credentium figat, atque in eorum mentibus, qui ad altaris constructionem digni sgelii in ejus corde scripta est, et in conspectu filiorum angelorum, Ecclesia primitivorum. Si enim recte intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis Israel qui aderant in illo tempore, cum tibi fidei sacramenta tradebatur, videntibus faciem Dei, Jesus in corde tuo Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
biles dõ ꝑiħm xp̃m. Sic̃ autẽ in istis t̾renis
lapidib obseruare nouimꝰ. & hi qͥdẽ lapides
qͥualidiores s̃ & potentiores. pͥmi infunda¬
m̃ta iactant᷑ ut ipsis credi & suꝑ poni possit
totiꝰ ȩdifici i pondus : Alii uͦ qͥ sequentes s̃ idẽ
paulo ilł inferiores ꝓximi illis qͥ in funda¬
m̃tis s̃ ordinent᷑. Qui uͦ plus inferiores s̃:
paulo suꝑiꝰ a fundam̃tis Tunc inde cõꝑatio¬

Expanded text:
ristum . » Sicut autem in istis terrenis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superius a fundamento; tum deinde
Abbreviated transcription (Latin):
geth Quid putas ẽ. quod iħc fugiens designa¬
bat : indeamꝰ neforte sit aliquid qđ fugien¬
do iincamꝰ: Et ẽ. aliqua ꝑfecta uirt infuga
Et ñ solũ forncationis sp̃s fugiendus ẽ. sed simi¬
li mͦ sic̃ dictũ ẽ. fugite fornicationẽ : Audiamꝰ
dici adnos Fugitẽ ir̃a fugite auariciã fugite
in uidiã & luiorẽ fugite detractiones. & mali
euadat. Iste tał erat exercitus geth: quẽ iħc
fugiendũ docebat milites suos. & de his for¬
tasse mandat discipłis sis dicens Siuos ꝑse¬
quent᷑ in hac cuntate: fugite in aliã. Qđ si &¬

Expanded text:
 Quid putas esse quod Jesus fugiens designabat? Videamus ne forte sit aliquid quod fugiendo vincamus: et est aliqua perfecta virtus in fuga. Et non solum fornicationis spiritus fugiendus est, sed simili modo, sicut dictum est, « fugite fornicationem, » audiamus quid dicit ad nos. Fugite iram, fugite avaritiam, fugite invidiam et livorem, fugite detractiones et mala evadat. Iste talis erat exercitus Ahi, quem Jesus fugiendum docebat milites suos: et de his fortasse mandat discipulis suis, dicens: « Si vos persequantur in una civitate, fugite in aliam . » Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc quod diunis ihstructionib erudimur
Qui uͦ meruerint tr̃a rȩꝓmissionis intrare
id ẽ quȩ a saluatore reꝓmissa s̃ consequi ill
edent fructꝰ eregione palmarũ. Uere em̃¬
fructũ palmȩ inuemet: qui de uicto hoste
adea que ꝓmissa s̃ ꝑuenerit. Certũ naq
est qđ quanta cunq illa s̃ quȩ nunc in lege
dĩ uel diuinis litterts intelligere possumꝰ.
aut sentire : multo sublimiora & excelsiora
erunt illa quȩ cessante enigmate facie ad
faciẽ scĩ quidẽ uide merebunt᷑. Quia quȩ
oculus ñ uidit: nec auris audiuit. nec in

Expanded text:
 hoc quod divinae legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione palmarum. Vere fructum palmae inveniet, qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei et divinis litteris intelligere possumus aut sentire, multo sublimiora et excelsiora erunt illa quae cessante aenigmate, facie ad faciem sancti quique merebuntur; quia quae oculus non vidit, n
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quoꝵ chaos ẽ. habitaculũ & qͥ regnar̃
in abrsso dȩmonib nullũ penitꝰ delinquere. debem.
sed om̃s in t̃imere. Inter imimꝰ autẽ
dȩmones ñ ipsã eoꝵ substantiã ꝑmm̃tes. sed
qͥa opus eoꝵ ac studiũ hoc ẽ. ut peccare ho¬
mines faciant: Et hȩc ẽ. illoꝵ uita si nos
peccemꝰ : sine dubio in t̃itꝰ eoꝵ ẽ. si nos pec¬
camꝰ Int̃ficiunt gͦ habitatores geth sci quiq
& ꝑimunt : & ñ dimictunt ex his ullũ hni

Expanded text:
aos est habitaculum, et qui regnaverunt in abysso daemonibus, nullum penitus relinquere debeamus, sed omnes interimere. Interimimus autem daemones, non ipsam eorum substantiam perimentes: sed quia opus eorum ac studium hoc est ut peccare homines faciant, et haec est illorum vita si nos peccemus, sine dubio interitus eorum est si non peccemus. Interficiuntur ergo habitatores Ahi, sancti quique perimunt
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ indm̃ : & ad qͥescentes om̃ib diuinis p̃cep¬
tis. Qiiq etiã erga seruos dĩ religiosi s̃ : &
in uoluti. Nec om̃ino deponentes ueterẽ homi¬
& obscenitatib sic̃ & isti pannis & calciam̃tis
uetĩb obtecti. p̃t̃ hoc qđ in dño credunt. &
erga seruos dĩ uł ȩcłiȩ cultũ uident᷑ eẽ. deuoti.
infamnie. Simił qͦq etiã in libello qͥ appellat᷑
pastoris. de his figura describit᷑. Ait eñ qͥa
ẽ. arbor quȩdã quȩ ulmꝰ appellat᷑ : quȩ fruc¬
tũ ñ affert Portat tam̃ uitẽ : quȩ affert
plurimũ fructũ. Et ex eo qđ adminiculũ ẽ
plurimũ fructũ : potest etiã ulmꝰ quȩ infruc¬
tuosa ẽ necessaria uideri & utilis ex hoc
ipso qđ frugifere deseruiat uiti: Tale aliqͥd
etiã in tellige in gabaonitis. qͥñ deposuer̃ qͥdẽ
ueterẽ hominẽ cũ actib suis. ministrant tam̃
scĩs & seruiunt & aliqͥd utilitatis inpendt̃.
int̃positione suscipiunt. Ego nolebã intra

Expanded text:
Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et involuti, nec omnino deponentes veterem homi: et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum viinfamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: interpositione suscipiunt. Ego nolebam in
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt c̃trariũ nob̵ tulit illud demedio affigens
cruci suȩ exuens pͥncipatꝰ & potestates trans¬
dipc̃ lib̾e tͥũphans eas in ligno crucis : Licet in
ali is exemplarib: habeat᷑. tͥũphans eos in se
duplex ratio: dm̃icȩ crucis una illa ꝗdic̃ apłs

Expanded text:
inquit, contrarium nobis, tulit illum e medio, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliisduplex ratio est Dominicae crucis: una illa quam dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ crucifigit᷑: cũ peccati c̃cupiscentiã ñ reci¬
pimꝰ. Sed siqͥs forte ẽ. attentior auditoꝵ potest
dicere forma qͥdẽ rerũ gestarũ uidet᷑ ẽẽ. cõue¬
miens: Sed adhuc illud me mouet. qđ diabolꝰ
& c̃trarias potestates in tantũ ualere adũs
scõs dĩ. ut etiã apłs petrꝰ cũ ingenti cautela
p̃moneat & p̃dicat. obseruandũ eẽ qͥa ad ũsa¬

Expanded text:
nobis crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma quidem rerum videtur esse conveniens; sed adhuc illud me movet quod diaboluet contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversa
Abbreviated transcription (Latin):
israheli : in tuere. qͦmͦ ramꝰ oleastri serit᷑
in radicẽ bonȩ oliuȩ. & intelligis qͦmͦ hi
qͥ in serti s̃ in fidẽ abrahȩ & isaac & ia cob
recte appositi dicunt᷑ & ad iecti ad isrł usq
in hodiernũ diẽ qͥa in illoꝵ radicẽ nos rami
ole astri ex gentib assupti. quȩ aliꝗdo mere¬
tricabam᷑  lignũ & lapidẽ ꝓdõ uero co¬
lentes: apositi sumꝰ usq in hodiernũ diem

Expanded text:
tri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
alegalib: onerib & p̃ceptis. ab obseruatione
sabati a circuncisione carnis: a uigulatione
in loco mysteriũ tegit᷑ ꝗ plurimislatens
ił ap̃i : gemina fuit Mirus tͥ sermo for¬
tasse & nouus udet᷑ : qđ dico crux gemi¬
na fuit hoc ẽ gemina ratione c̃stat &¬
duplici. Quia usibilit̾ qͥdẽ dĩ filiꝰ in car¬
ine crucifixus ẽ : in uisibilit̃ uͦ in cruce tabulus
cũ pͥncipatib suis & potestatib ad focus ẽ cruci

Expanded text:
legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, stri Jesu Christi gemina fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum princip
Abbreviated transcription (Latin):
induas partes diuide popłm. ut pars simulet fu¬
gã. pars autẽ subsistat in insidiis. Quib: ita dis
tienientes: c̃citat᷑ aduersus eos in p̃liũ. Illis uͦ simu¬
lantibus fugã : isti acriꝰ insequunt᷑. & uelut spo¬
lia ducturi dehostib om̃s simul exurbe ꝓcedt̃.
&ita ut scriptura dic̃. reliquer̃ uacuã ciuitatẽ
Sed post ea ꝗad c̃stitutũ ꝓgressi s̃ locũ: c̃ũsus
iħc signũ dedit ut exurgerent qͥ in insidis erant.¬
& dorsa hostiũ cicider̃. Et ita illi nouas sima &
isti pͥmi. medios hostes c̃dusos in t̾emer̃ unũ sos
Et hoc mͦ uctis his qͥ habitabant gedh regem
ipsoꝵ suspender̃ in ligno gemino His audi¬
tis uere simile ẽ. auditores dicere. qͦ mͥ hȩc
qͥd mͥ c̃fert: Si cognoscã qđ uicti s̃ hi qͥhabitabant
gech. quasi ñ similia aut etiã potentiora
bella uł gesta s̃ uł gerant᷑ : hȩc fuit cũ sp̃u scõ
ut relictis tot & tantarũ nobiliũ excidiis urbiũ

Expanded text:
in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiaeminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, relictis tot tantarum nobilium excidiis urbium,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia qͥ hȩc faciunt accipiunt de anathemate
nitates gentiliũ cęlebrant. anathema in
ȩccdas in troducunt. qͥ de astroꝵ cursib ui¬
tas hominũ & gesta ꝑ qͥrunt. qͥ uolatꝰ autũ.
& cȩt̃a huiꝰ modi quȩ in scło prius obserua¬
bant᷑ in quirunt
de herico anathema infer̃ in ȩccłam : polluunt
multa alia peccata s. ꝑ quȩ anathema intro¬

Expanded text:
qui enim hoc faciunt, accipiunt de anathemate.nitates gentilium celebrant, anathema in Ecclesiam introducunt; qui astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt multa alia peccata sunt, per quae anathema
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ & ñ aliꝗdo uerũ dicas aliqđo ꝑsonȩ
potentis adulatꝰ m̃dacio aduleris ⁊ Sinte
aliꝗdo blandũ remissio faciat. aliꝗdo ira¬
cundia truculentũ siñ arrogans erga modicos:
& apđ suꝑbos humił inueneris: Deniq si ñ pu¬
gna intra te gerit᷑ dũ cõcupiscit caro adũsus

Expanded text:
 non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum concupiscit caro adversus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis & integris scribit deutero nomiũ. qͥsi scđa
legis latio dicat᷑. Si gͦ uis inde qͦmͦ pͥma lege
infirmata. scđam legẽ scribat iħc : audi eũ in
eccłi is dicentẽ Dictũ ẽ. in antiqͥs N oc cides
ego autẽ dico uob̵. qͥa om̃is qͥ irascit᷑ frĩ suo

Expanded text:
is et integris scripserit Deuteronomium, quod secundae legis latio dicitur. Si ergo vis videre quomodo, prima lege infirmata, secundam legem scribat Jesus, audi eum in ecclesiis dicentem: « Dictum est antiquis: Non occides; ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
popłs qͥ scit iubilationẽ In aliis : timor dĩ
plures fuint beati. sic̃ pauꝑes sp̃u uł man
sueti. uł pacifici. uł mundi corde. hȩc autẽ¬
beatitudo: ꝓfusa ẽ & tante hic nescio qua
causa beatitudinis indicat᷑ ut uniũsũ parit¬
popłm faciat beatũ qͥ tam̃ scierit iubilatio¬
nẽ Vnde mͥ uidet᷑ iubilatio ista dicere : quen¬
dã c̃cordie & unianimitatis affectũ quasi
indicat induos uł tres axp̃i discipłos. om̃ia qu¬
cũq petierint in nomine saluatoris. p̃stat eis
pat̃ cęlestis. Si uͦ tanta fuerit beatitudo ut um¬
ũsus popłs concors & unianimꝰ maneat. ut ea¬
dẽ dicant om̃s in uno sensu. atq in eadẽ senten¬
tia ꝑmanentes. isto tali popło uocẽ unianimit̃
orabant apłi. cũ mulierib & maria matre
iħu. O trȩ motu facto destruunt᷑ : & cadent om̃ia
quȩ t̾rena s̃ ac mundus ipse subũtit᷑. Audi de¬

Expanded text:
pulus qui scit jubilationem. » In aliis timor Dei plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia quae terrena s
Abbreviated transcription (Latin):
gesta describens. Nouissimꝰ autẽ ille ueniens
qui dĩẽ. puto autẽ nos ds̃ apłos nouissimos
ostendit & in quatuor decĩ epłarũ suarũ fulmi¬
nans tub̵ muros hericho om̃s idolatriȩ ma¬
chinas & filo sophoꝵ dogmata usq: adfunda¬
m̃ta deiecit. Mouet me sane etiã illud qđ
instoria refert. qͥa ñ solũ sac̃dotes tub cecider
ut caderent muri hiericho. sed & audita uo¬
cetubȩ dr̃ uniũ sus popłs ululasse ululatu
magno uł sic̃ in aliis exemplarib habet᷑
iubilasse ubilo magno Et quã uis iste ser
in greco scribit᷑ qđ neq iubilũ neq ululãtũ
ppriȩ significat : Sed illã uoce magis osten¬
dit. qͣ belli tẽpr̃ exercitꝰ clamorẽcũ sono
tollens. unianimit̃ sese cohortare
pliũ solet : Tam̃ hic sermo inscripturis ubi¬
latio magis quã ululatio c̃sueuit scribi. Ut
ibi. Iubilate dño om̃is t̾ra. Et iterũ. Beatꝰ
popłs qͥ scit iubilationẽ. Qđ etiã me ꝑmouet
dictũ. quid istud tantũ sit oꝑis. qđ beatũ po

Expanded text:
e veniens, qui dixit: « Puto autem nos Deus apostolos novissimos ostendit , » et in quatuordecim Epistolarum suarum fulminans tubis, muros Jericho et omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo in Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictu
Abbreviated transcription (Latin):
por filiꝰ naue designat aduentũ : mitait sac̃¬
dotes apłos suos portantes tubas ductiles.
p̃dicationẽq magnificã. cȩlestẽq doctͥnã Sa¬
cerdotali tuba: pͥmꝰ in euangłio suo matheus
in crepuit Marcꝰ quoq lucas & ioħs: suis sin¬
gulis tub̵ sac̃dotalib ceciner̃ Petrꝰ etiã : dua¬
rũ epłarũ suarũ ꝑsonat tub̵ Iacob quoq &

Expanded text:
prior filius Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas et Joannes, suis singuli tubis sacerdotalibus cecinerunt; Petrus etiam duabus Epistolarum suaru
Abbreviated transcription (Latin):
& occultata in diuinis litteris. & locis talib: inqͣ¬
lib nunc sumꝰ mysteria reserando. Siue cun¬
tatẽ dñi in uniꝰ cuiusq nr̃m anima intelligamꝰ
quȩ ȩdificat᷑ adño ex lapidib uius. id ẽ. ex uir¬
tutib: uariis & diũsis. De ipsa qͦq: ciuitate :
steria reuelans. fac̾ nos in lumine suo lum̃
nulli penitꝰ hostiũ parcunt. qͥn immo & si
peꝑcerint: reputari eis in peccato. sic̃ reputa¬
tũ ẽ. sauli qͥ uiuũ seruauerat agag regem
amalech: hoc mͦ qđ supra exposinmꝰ. in tellige
bella iustoꝵ: qͥa hȩc bella ab eis ad ũsũ pec¬
catũ gerunt᷑. Quomͦ autẽ manebunt iusti. si
uł parũ aliqͥd peccati insemet ipsis reseruaue¬
rint Et idõ dr̃ de eis. qͥa ñ reliquer̃ nec
unũ qͥ salius fieret : uł effugeret. Et fortas

Expanded text:
et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in quet occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate ebras, facit nos in lumine suo lumennullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec unum qui salvus fieret et qui effugeret
Abbreviated transcription (Latin):
ad huiꝰ cemodi p̃lia. reꝑcutiamꝰ geh in ore
gladii. extinguamꝰ om̃s habitantes chaos.
om̃s c̃tͣrias uirtutes. Utinã & ego mͦ du
loquor ad uos ũbũ dĩ. cor peccatoris pul¬
sare possim. Qđ si fecero certũ ẽ qđ gladio
oris mei ꝑcutiã fornicationẽ. ꝑcutiã mali¬
tiã. repͥmã furorẽ & siqua alia s̃ mala
in ore gladii. idẽ. oris mei sermone restrin¬
guã. & ñ relinꝗ ex eis qͥ saluus fiat neq
qui effugiat. Si enĩ om̃s hos hostes nr̃os
ex tingueremꝰ. tc̃ uͦ diẽ festũ celebrabimꝰ
dõ & deuictis ad ũsariis lȩta solemnitate
de se. qͥa in matutinis in t̃ficiebã om̃s pec¬
catores t̾rȩ. ut disꝑderẽ de ciuitate dm̃
om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ: Siue em̃ ciuitas
dñi ȩccła dĩ uiuentis accipit᷑. eiciunt docto¬
res de ȩccła. & int̾ficiunt eos qͥ oꝑant᷑ inqͥtatẽ
cõtrarios dȩmones. adũsariasq uirtutes qͥ cogunt
homines ad peccatũ. docendo. & instituendo

Expanded text:
hujusmodi praelia, percutiamus Ahi in ore gladii, et exstinguamus omnes habitatores chaos, omnes contrarias virtutes. Utinam et ego modo dum loquor ad vos verbum Dei, cor pectoris pulsare possim! quod si fecero, certum est quod gladio oris mei percutiam fornicationem, percutiam malitiam, refrenem furorem, et si qua alia sunt mala, in ore gladii, hoc est, oris mei sermone, restinguam, et non derelinquam ex eis qui salvus fiat, neque qui effugiat. Si enim omnes hostes nostros exstinxerimus, tunc vere diem festum celebrabimus Deo, et, devictis adversariis, laeta solemnitate de se, quia « in matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem . » Si enim civitas Domini Ecclesia Dei viventis accipitur, ejiciunt doctores de Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo,
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & nos uita & meritis accedamꝰ ad
dnm : Et digni accedamꝰ ut assistat nob̃
nimȩ nr̃ȩ. si quid in ea uinculo mortis
ad nexũ est. Isti s̃ em̃ pedes quos lauat iħo:
quos nisi lauerit ñ habebimꝰ partẽ cũeo
Qđ si gͦ ab anima nr̃a & sensib om̃e uon¬
culũ curemꝰ. talos absoluimꝰ. continuo libent̃

Expanded text:
Unde et nos si vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobisnimae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne culum curae mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
eñ suffic̃ nobis uos circuncidi sed & post circuncisi¬
one sanari idẽ us quequo etĩa cicatricẽ ipsam em̃¬
cuncisioms uulnas obducit᷑ Quando gͦ cicatrex
in uulnere nr̃e circuncisionis obducitur  ego ita¬
arbitror qđ circuncidi ꝑ cdnim̃ nr̃m. hoc est̃ auitit
carere malas consuetudines && pessima institu¬
ta deponere. fedos & in conditos mores & qͥcqͥd
ab in honestatis & peccati regula abundat
abscidere. Sed hoc cũ ab unitiis faciamꝰ ipsa ni¬
uitas quodã modo difficultate constringim̃ &
quasi cum labore quodã & dolore animi uet̃is
consuetudims culpas: nouella institutione mutam
It ideoẽ. ut dici quȩdã difficultas in imtiis. & uꝑx¬

Expanded text:
enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
uissim : & illud ñ ociose transcurrendũ ẽ:
qđ uno peccante ira suꝑ om̃em popłm ue¬
nit. Hoc qͦmͦ accidit: ꝗdo sac̃dotes qͥ popło
p̃sunt. erga delinquentes benigni uolunt
udi. & uerentes peccantiũ linguas. ne forte
male de ets loquant᷑ : Sac̃dotał seueritatis im¬
memores. nolunt cõplere qđ scriptũ ẽ: Pec can¬
tẽ cora om̃ib argue : ut cęt̃i metũ habeant
It iterũ. Auferte malũ a uob nec telo dĩ suc

Expanded text:
Sed et illud non otiose transcurrendum est; quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? quando sacerdotes qui populo praesunt, erga delivolunt, et verentes peccantium linguas, ne forte male de eis loquantur, sacerdotalis severitatis immemores nolunt complere quod scriptum est: Peccantem coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant; et iterum: Auferte
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ in his ũb. Uidete neqͥd in uob scłare habea¬
tis : ne scłares mores. ne uitia ne t̃gusationẽ de
sđo uob̾cũ ad ȩccłam deferatis. sed anatema uob
sit om̃is c̃ũsatio scłaris Nolite diunis mundana
Nolite diligere mũdũ : neq ea quȩ in mũdo s̃¬

Expanded text:
dicatur in his verbis: Videte ne quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo s
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥsq nr̃m : debet in semet ipso ista cõplere
habes in te iħm ducẽ ꝑfidẽ : fac tͥ tubas ductiles
exscripturis scĩs: in de duc sẽs: inde sermones¬
łpt̃ea enĩ tubȩ ductiles apellant᷑. In ipsis cane
id ẽ. in psalmis in hrmnis in canticis sp̃alib:¬
legis mrstica p̃cepta ab euangłicis ñ separe
tub. si etiã iubilationis c̃sensũ de temet ipso

Expanded text:
nostrum debet haec in semetipso complere. Habes in te Jesum ducem per fidem. Fac tibi tubas ductiles ex Scripturis sanctis, inde duc sensus, inde sermones; ideo enim tubae ductiles dicuntur. In ipsis cane, id est in psalmis, in hymnis, in canticis spiritlegis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso
Abbreviated transcription (Latin):
defructib t̃rȩ. Itaq tres species ciboꝵ ge¬
neralit̃ describunt᷑. Unũ qͥdẽ qͦ uescimͣ ex eun¬
tes de tra egr̃pti. sed hoc ad paruũ tẽpꝰ suf¬
ficit : Post hoc aute : manna succedit. Terciũ
uͦ : ĩa de t̾ra scã capimꝰ fructũ : in qͥb differen¬
tiis ut meȩ paruitatis in tellectus asseqͥtur
illud arbitror indicari. qđ pͥmꝰ cib ẽ. que de

Expanded text:
de frugibus terrae. Itaque tres partes ciborum generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manna. Tertio vero jam de terra sancta capimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de
Abbreviated transcription (Latin):
quartã die mensis. Uides ergo quia nemo im¬
mundus facit pascha nemo incircuncisus
Sed quicunq mundus fuerit & circuncaisus
sicut & apłs interpretat᷑ dicens & enĩ pas¬
cha nrm immolatus ẽ. xp̃c. Itaq dicit fe¬
stum celebremꝰ : ñ infermento ueteri neq¬

Expanded text:
quarta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur dicens: « Etenim pascha nostrum immolatus est Christus. Itaque diem festum celebremus, n
Abbreviated transcription (Latin):
participes efficiant᷑ sapientiȩ & scientiȩ dĩ
& ueritatis eiꝰ ac uerbi. Et ita etiã ad mi¬
nimos quosq dispensatio diuina ꝑtendit.
ut qͥ pͥncipalit̃ ñ possunt diuinȩ gr̃ȩ capa¬
ces existere. illuminari ꝑ scorum cõsor¬

Expanded text:
participes efficiantur sapientiae et scientiae Dei, et veritas ejus ac verbi; et ita etiam ad minimos quosque dispensatio divina pertendit, ut qui principaliter non possunt divinae gratiae capaces existere, illuminari ex sanctorum consor
Abbreviated transcription (Latin):
in talib id ẽ. corporalib curis: minꝰ legi
dĩ uacabt̃. It autẽ ñ uacantib neq oꝑam
dantib: legidĩ : tu ꝑiclitaris Obscurabit᷑
enĩ pondus scientiȩ quȩ in ilł est: te ñ ministran¬
te oleũ lucernȩ & culpa tua illud inueniȩt
qđ dix̃ dñs. Quia  cȩcꝰ ceco ducatũ p̃bens:
ambo in fouea cadunt. Sed & illud in te¬

Expanded text:
poralibus curis, minus legi Dei vacabunt. Illis autem non vacantibus neque operam dantibus logi Dei, tu periclitabis; obscurabitur enim lux scientiae quae in illis est, te non ministrante oleum lucernae, et culpa tua illud eveniet quod dixit Dominus, quia « caecus caeco ducatum praebens, ambo in foveam cadent . » Sed et illud
Abbreviated transcription (Latin):
bitare iubet᷑ leuita & sac̃dos qͥ ñ habent
& leuita trena qͣ ñ habet : & rursũ isrłites
ꝑcipiat a sac̃dote & leuita. cȩlestia & din¬
na quȩ ñ habet lex enił a c̃dotib cõmissa
ẽ. & leuitis & hunc soli oꝑam tͥbuant. & ũbo
dĩ absq ulla sollicitudine uacent. Sed

Expanded text:
t et Levita terrena quae non habent, et rursum Israelita percipiat a sacerdote et Levita coelestia et divina quae non habet. Lex enim Dei sacerdotibus commissa est et Levitis, ut huic soli operam tribuant, et verbo Dei absque ulla sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros om̃s p̃cedunt. qͥb ipse dñs eẽ. here¬
ditas dr̃ Et si fas ẽ audere in talib: & ara¬
ni reconditi aliqͥd aꝑire uideamꝰ ne forte il¬
lud sit : qđ sac̃ dotũ uel leuitarũ figura la¬
tentis ostendit᷑. qͥa in om̃i popło eoꝵ dico qui
saluant᷑. Maior sine dubio pars ẽ & longe
numerosior qͥ simplicit̃ credentes intimore di
ꝑ oꝑa bona. ꝑhuͦnestos mores & actꝰ ꝓbabi¬
les dño placent. Pauci uero sunt & ualde
mentem suam mundam puramq seruan¬
tes. atq om̃ib preciosis uirtutib: animas
excolentes cȩteris simpliciorib ꝑ doctri¬
nȩ gratiam in lumine quo gradiuntur
& ueniunt ad salutẽ Tortasse nc̃ sub le¬
uitarũ & sac̃dotũ nomine de signantur.
quorꝑ hereditas ipse dñs qui est sapien

Expanded text:
eteros homines praecedunt, quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Et si fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum et Levitarum figuram latenter ostendit, quia in omni populo, eorum dico qui salvantur, major sine dubio pars est et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes, in timore Dei per opera bona, per honestos mores et actus probabiles Domino placent; pauci vero sunt et valde mentem suam puram mundamque servantes, atque in omnibus praeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapien