comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnquagnnta cubitoꝵ. Idcirco archa utrũq nu¬
merum ht̃. Nam ⁊ ip̃a oꝑa bona pp̃ suꝑnũ fi¬
dinis.Re enĩ uera sp̃c est altitudo nr̃a Ip̃e ẽ scĩlicet
tricenarius doctrinã eungłicam consecrauit. Ip̃eẽ
it suꝑnus finis. atꝙ om̃i bono indubitant̃ eccͣam

Expanded text:
quinquaginta cubitorum. Idcirco arca utrumque numerum habet. Nam et ipsa opera bona propter supernum fidinis. Re enim vera spiritus est altitudo nostra, ipse scilicet tricenarius doctrinam Evangelicam consecravit. Ipse est et supernus finis, atque omni bono opere indubitanter Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
adam qmobrem relinquet homo patrẽ ⁊ matrem
et adherebit uxori sue. ⁊ erunt duo incarne una.
Aug̃s Beatus paulus apłs hoc capłm sibi expo¬
attingit a fine usq ad finem fortit̾. ⁊ disponit om̃ia
suaiit᷑. Ergo si ibi ẽ filius ubi pater:nõ pot̃ ẽẽ pa
Sic enĩ ip̃e filius depatre dicit in eimgłio. Qui mi
sit me metũ ẽ. Qũo gͥ dereliquit patrẽ ut adhe¬
dicit. Qui cũ in forma dei eẽt ñ rapinam arbitra¬
tus ẽ eẽ se equalem deo. sed semet ip̃m exinaniuit
ceptio ⁊ ip̃a exinanitio qͣmquã nõ sit diuinitatis
abolitio. aut nature amissio. tam̃ pp̃ formã serui
inqua dinoscit᷑ apparuisse. inde dicit apłs patrem
reliquisse. Reliquit ⁊ matrẽ .s. synagogam. ueteri
testam̃to carualit̾ inherentẽ ⁊ adhesituxori sue .i.

Expanded text:
 matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una ? RESP. Beatus apostolus Paulus hoc capitulum sibi poattingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter ? Ergo si ibi est Filius ubi et Pater, non potest esse PateSic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est . Quomodo ergo dereliquit Patrem ut adhaedicit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed senitio, et ipsa exinanitio quanquam non sit divinitatis abolitio aut naturae amissio, tamen propter formam servi in qua dignoscitur apparuisse, jure dicit Apostolus Patrem reliquisse. Reliquit et matrem, scilicet Synagogam, Veteri Testamento carnaliter inhaerentem; et adhaesit uxori suae, id
Abbreviated transcription (Latin):
quartus Incogiitione reptiliũ ⁊ uolatiliũ qͥntus.
Incoguitione ium̃toꝵ ⁊ feraꝵ ut ip̃ius hõis sextuos.
neq enĩ diei uiꝰ̃ quẽ intelligimus spĩtalisi creatu¬
ra⁊i .n angelicaꝵ sexies fc̃ã estcognitio. Sexies fecit
ligamr libens Adesto. ⁊ te totũ ad audiendã pp̃am.
unius ĩnumeris diuidi nõ potest. ab ip̃o enĩ sicgit
om̃ts numerus. Ergo duo diuidi possuntis pores

Expanded text:
alium, quintus. In cognitione jumentorum et ferarum vel ipsius hominis, sextus. Neque enim diei unius quem intelligimus spiritalem creaturam, id est angelicam, sexies facta cognitio: sexies fecit ligam. Libens adesto, et te totum ad audiendum praepara. Unus in numeris dividi non potest, ab ipso enim surgit omnis numerus; ergo duo dividi possunt. Si pars
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ. qr illa corporalia sacram̃ta scd̾m uetus testa¬
mentum ex̾cebant. Hoꝵ enĩ sacrificta suꝑueniente
caẏn nõ accipiunt᷑. Unde ettã d̾r inpsalmo. obło¬
Iam suꝑius diximus cayn significare iudeos qui
ip̃m ecciderint. Occiditur itaq abel minor natu
ccciditur xp̃c caput ppłi minoris natu. a ppło iu¬
qd̃ sanguts abel intelligitur dc̃a ad d̾m clamasse:
august Sanguis abel sig̃cat sanguinẽ xp̃i quo
uniusa eccłia accepto dicit amen. Nam qualẽ cla¬
morem faciat imiu̾̃sa eccł̃ia dũ potatur sangͥne
xp̃i ⁊ dicitamẽ: tu ip̃ẽ si potes considera Iudei eigo
qui intelliguntur inꝑsona cayn. qm̃ nõ credentesin

Expanded text:
daeorum, quia illi corporalia sacramenta secundum vetus testamentum exercebant. Horum enim sacrificia superveniente Cain non accipiuntur. Unde etiam dicitur in Psalmo: OblatioJam superius diximus Cain significare Judaeos, qui Christum occiderunt. Occiditur itaque Abel minor natu; occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Juquod sanguis Abel legitur de terra ad Deum clamasse ? RESP. Sanguis Abel significat sanguinem Christi, quo universa Ecclesia accepto dicit, Amen. Nam qualem clamorem faciat universa Ecclesia dum potatur sanguine Christi et dicit, Amen, tu ipse si potes, considera. Judaei ergo qui intelliguntur in persona Cain, quoniam non credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
tione ⁊ testimonis ꝑsuasisti mͥ de subiectione filii
qd̾ nõ sit scd̾m subam minor. s scd̾m formã serui
qͣm assumpsit. sdeo quemꝰ quid demissione sp̃t sc̃
sentias. Numiquid nam ⁊ ip̃e hoĩem assumpsit ut
Postremo sicut ille p̃p hõiem minor aut missus. ita
iectam creaturam. Non enĩ situt filius hoĩem assũp¬
sit ut sic met̾itum ꝑ maneati sit sp̃c scũs columbam
it ignem. sed fc̃e ille uisiones decreatura inferiore
alla incomp̃hensibilis ĩmutabilis ꝙ diuinitas qd̾ est
trinitas deus ab ocilis carnalib iuderi potest nisint¬

Expanded text:
de subjectione Filii, quod non sit secundum substantiam minor, sed secundum formam servi quam assumpsit; ideo quaero quid de missione Spiritus sancti sentias: numquid et ipse hominem assumpsit, utPostremo sicut ille propter hominem minor aut missus; ita t, per subjectam creaturam. Non enim sicut Filius hominem assumpsit, ut sic in aeternum permaneat, sic Spiritus sanctus columbam vel ignem: sed factae illae visiones de creatura inferiore,illa incomprehensibilis immutabilisque divinitas, quae est Trinitas Deus, ab oculis carnalibus videri potest, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ierunt. tam̃ ip̃e caput corporis eccłie. illi ꝙ om̃ts
eidem corpori cuiꝰ ille caput ẽ coheserunt credendo
i eũ quẽ p̾nuntiabant. ⁊õ enĩ p̃currendo diuulsi
sunt S adiũcti potius obleq̃ndo. nam ⁊ si manus
a capite p̃mitti pot̾ cõnexto tam̃ euts sub capite ẽ.
Qua pp̃ om̃ia que ante scripta esũt ut nos docere¬
mus scripta sũt ⁊ figure nr̃e fuerunti ⁊ infigura
contingebant in eis. Scripta sũt aũ sp̃ nos in quas
finis scłoꝵ deuenit. Que aũ maior causa ẽ aduen¬
tus dm̃ nisi ut ostenderet deus dilectionem suã ĩnob̾.
nis p̃cepti ⁊ plenitudo legis caritãs ẽ. ut ⁊ nos ĩiu¬
cem dsligamus ⁊ quemadmod̾ ille ꝓnobis aĩam

Expanded text:
erunt, tamen ipse est caput corporis Ecclesiae, illique omnes eidem corpori, cujus ille caput est, cohaeserunt credendo in eum quem praenuntiabant: non enim praecurrendo divulsi sunt, sed adjuncti potius obsequendo: nam etsi manus a capite praemitti potest, connexio tamen ejus sub capite est. Quapropter omnia quae ante scripta sunt, ut nos doceremur scripta sunt, et figurae nostrae fuerunt, et in figura contingebant illis: scrnisse. Quae autem major causa est adventus Domini, nisi ut ostenderet Deus dilectionem suam in nobis nis praecepti et plenitudo legis charitas est: ut et nos invicem diligamus, et quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad ea fatigatus puenit. quẽ uartando uõlum̃
excitare. nec illĩ memoria confudit᷑ quẽ decendo
debemus instruere. In om̃ib sane nõ tm̃ nos
oportet intueri p̃cepti finem qd̃ ẽ caritas decorde
puro ⁊ conscĩa bona ⁊ fide nõ ficta quo ea que
loquirũ cuncta referamus. s etiã illius quẽ loqͣn¬
do mitruimus ad id mouendus atq alluc dirigen¬
dus aspectus est. Neq enĩ ob aliud̃ aute aduentũ
sc̃ĩs. cũ etiam aute aduentũ et̃ in hoc scło upxeñt.
ita eũ credentes uenturũ ẽt̃ sicut nos itenisse.
Sicut enĩ iacob priusqm nasceret᷑ manũ emisit
exutero qm etiam pedem p̃nascentis frĩs tenebat
deinde utiq secutum ẽ caput. tum demũ neccͣio¬
nũ que innascendo pcessit dignitate ac potestate
mediator d̾i ⁊ hominũ homo ꝓcederet qui ẽ suꝑ om̃s
deus benedictus iscła. p̃misit inscĩs pr̃ĩarchis ⁊
ꝓpħis qmͣdam partem corporis sui. qua uelut manu¬

Expanded text:
nec ad ea fatigatus pervenit quem narrando volumus nec ad ea fatigatus pervenit quem narrando volumus excitare, nec illius memoria confunditur quem docendo debemus instruere. In omnibus sane non tantum nos oportet intueri praecepti finem, quod est charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quo ea quae loquimur cuncta referamus, sed etiam illius quem loquendo instruimus ad id movendus atque illuc dirigendus aspectus est. Neque enim ob aliud ante adventum sanctis. Qui etiam ante adventum ejus in hoc saeculo vixerunt, ita eum credentes uenturum esse, sicut nos uenisse. sicut enim Iacob manum prius, dum nasceretur, emisit ex utero, qua etiam pedem praenascentis fratris tenebat, deinde utique secutum est caput, tum demum necnum, quae in nascendo praecessit, dignitate ac potestate mediator dei et hominum homo procederet, qui est super omnes deus benedictus in saecula, praemisit in sanctis patriarchis et prophetis quandam partem corporis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
A
Ina aũ clocutio tarda ⁊ longa estilonge ꝙ dissimił
Et. dum ista uoluitur iam seille insecreta sua com¬
diditiẽam̃ quta uestigia q̃dam niro mͦ imp̃ssit.
memorie ꝑditrant cia cũ sillabaꝵ morults. atꝙ
mentera uestigiis sonantia signa ꝑagimus. que
singia dicit᷑ ut latmna. ut greca. uł hebrea. uł alia
quelibet siue cogitentur heic signa sine etiã uoce ꝓ¬
sereutin: cũ sua uestigia nec latura. necgreca. ñ helrea.
sec cuiq alt̾nis gentis sint ꝓpria s ita esficiantur
rancims ubuuitus n corpore. Alit̾ enĩ latine itad̾r
alit̃ grete. alit̃ atq aliter. aliaꝵ diu̾sitate signaꝵ
nor añ latmuis aut grecus ẽ uultus irati. ⁊ sõ ita

Expanded text:
a autem locutio tarda et longa est, longeque dissimilis: et dum ista volvitur, jam se ille in secreta sua condidit: tamen quia vestigia quaedam miro modo impressit memoriae, perdurant illa cum syllabarum morulis; atque ex eisdem vestigiis sonantia signa peragimus, quae lingua dicitur vel latina, vel graeca, vel hebraea, vel alia quaelibet; sive cogitentur haec signa, sive etiam voce proferantur; cum illa vestigia nec latina, nec graeca, vel hebraea, nec cujusque alterius gentis sint propria, sed ita efficiantur in animo, ut vultus in corpore. Aliter enim latine ira dicitur, aliter graece, aliter atque aliter aliarum diversitate linguarum: non autem latinus aut gr
Abbreviated transcription (Latin):
decet sipia celos ẽẽ easdem ẽẽ ibi minime dubite¬
muo. sicut eni nubes iste que utꝙ aqute sũt ferũ¬
tiur supaera qid est tertiũ elem̃tum ita fieri posse
arbitro ut aque tenues atq subtiles ferantur
sub celuni. qam exhoc pondere elem̃toꝵ multi
shrosophi resurrõnem cagnas inuidentes ñ pos¬

Expanded text:
e, eas esse ibidem minime dubitemus. Sicut enim nubes istae quae utique aquae sunt, feruntur supra aera, quod est tertium elementum; ita fieri posse arbitror, ut aquae tenues atque subtiles ferantur supra coelum. Nam ex hoc pondere elementorum multi philosophi resurrectionem carnis illudentes non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quid dicent de hiis quib scribit idem apłs uos
carnem nõ hẽbant quib apls scribebat s in carne
inqͥt nõ estis .i. nõ estis carnales. nõ facitis oꝑa crͣ¬
nis que ĩ iuca sunt deo. que legi dei nõ subit̾iunt᷑.
Qui aũ incarne sunt inquit deo placere ñ possunt.
loce qualis caro regnũ dei nõ possidebit. tam qd̃
homo in cadem qua morttur carne resurget dñis m̃
prlis. ⁊ putantib se sp̃m̃ uidere: respondit. palpate
et indete. qr sp̃c carnẽ ⁊ ossa nõ ht̃. sicut me uidetis
hr̃e. Ac ꝑ hec crẽdimus hoĩem nõ tm̃ cũ carne ⁊ ossi¬
b. s etram cũ sanguine uł quicqd adnaturã eius
ꝓtinet rsurgere sine usla corruptione erit lli sem¬
per eterna uita ⁊ et̾na felicitas contemplandotri¬
nitatem dm Igit᷑ sicut iusti cũ sua carne adet̾nam
felicitatem. ĩta ipii adet̾nam resurgent miseriã. o

Expanded text:
est, quid dicent de his quibus scribit idem apostolusest, quid dicent de his quibus scribit idem apostoluscarnem non habebant, quibus Apostolus scribebat? Sed, in carne, inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facitis opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt . Ecce qualis caro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in eadem qua moritur carne resurgat, Dominus pulis, et putantibus se spiritum videre, respondit: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Ac per hoc credimus hominem non tantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sanguine, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurgent miseriam. QU
Abbreviated transcription (Latin):
dñ. Ac per hoc pot̾at nõ mori si fidei p̃ceptis pia obedi¬
entia cohesissit. Nam enĩ ⁊ sic fcũs fuerat ut nõ pos¬
set mori. sicut ⁊ cet̾e nature. que om̃ino ñ mori ñ
possunt. s ita ut obedientia ĩ mortalem. ĩ obedien¬
tia mortalem faceret. orosuis Quid ẽ qd̃ dicit
apłs paulus. caro ⁊ sanguis regnũ dei ñ posside¬
bunt. aitg̃s Ex hoc testimonio multi minus in¬
telligentes ac ꝓ hoc hrretiti asserunt hor̃em nõ pos¬
se meadem qua defuctus ẽ carne resurgere. s tol¬
lentes uerã carnem nestio quale corpus aereũ qd̃
numqͣm hũit. homini pꝰ resurrõnem attribuunt.
et hoc idem apłs pailus exponens quodã modo sub¬
secutus adiunxit. neq corruptio incorruptelã possi¬
debit Quib scribit apłs. Nempe hiis qͥ dicebant.¬
Manducemꝰ ⁊ bibamus. cras enĩ moriem᷑. Hos re
dicit. Nam si hic ꝓorie substantia carius accipienda

Expanded text:
dum. Ac per hoc poterat non mori, si Dei praeceptis pia obedidum. Ac per hoc poterat non mori, si Dei praeceptis pia obedientia cohaesisset. Non enim et sic factus fuerat, ut non posset mori, sicut caeterae naturae quae omnino mori non possunt: sed ita ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem faceret. QUAEST. XX. Quid est quod dicit apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit, homini post resurrectionem attribuunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Quibus scribebat Apostolus? Nempe his qui dicebantManducemus et bibamus; cras enim moriemur . Hos redi. Nam si propria hic substantia carnis accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. uir nõ debet uelare caput suũ. cũ sit ymago
tauto magis inde formatur adymagrnem dei. Et
ideo nõ ẽ cohibenda ut inde se continent ac tempeti
Qũo uõ ea agit ac cogitat que sũt temꝑalia mu¬
lier appellatur. ẽ unc nõ ẽ dicenda ymago dei ⁊ p̃pea
debet uelare captit. ne ninnũ sit eius adinfenora
primus homo mortalis fcũs ẽ an ĩmortalis. Aug̃
Et mortalis scd̾m aliam ⁊ in mortalis scd̾m aliã
causam. Tale itaq corpus habebat pͥmus homo.
quale ⁊ nos. s sine pc̃co. Non enã habebat legẽ in
menbris suis repugnantẽ legi m̃tis sue. s utiq
meruit post p̃uaricationẽ. Igitur animaĩe corpus
hũit adam. s ut nõ senesceret nec desiceret ꝑ illius
ligni uirtutẽ qua sustentabatur quid inparadiso
nite nom̃ acceꝑat. Qua pp̃ si fidei pcepta seruasset
obeoientie ir̃ato in illud corpus sp̃itale quale sc̃is
in resurrõne ꝑmittit᷑ ꝑmanfisset postmod ꝯmutan¬

Expanded text:
velare caput suum, cum sit imago tanto magis inde formatur ad imaginem Dei: et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat ac temperet. Quando vero ea agit et cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur: tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimia sit ejus ad inferiora T. XIX. Primus homo mortalis factus est, an immortalis? RESP. Et mortalis secundum aliam, et immortalis secundum aliam causam. Tale itaque corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; sed utique promeruit post praevaricationem. Igitur animale corpus habuit Adam; sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem, qua sustentabatur, quod in paradiso vitae nomen acceperat. Quapropter si Dei praecepta servasset, obedientiae merito in illud corpus spirituale, quale sanctis in resurrectione promittitur, esset postmodum commutan
Abbreviated transcription (Latin):
Augustiꝰ Dicet intellectum nõ hẽant tam̃ sensu
corporis misslatenuts carent. hñt enĩ ⁊ uisũ ⁊ audi
tũ ⁊ odoratum ⁊ gustum ⁊ tactum. ⁊ id̾o qͣmͣuis au¬
drant u̾ba marsoꝵ nequaqͣm tam̃ intelligunt. ppõ
ent̃ obediunt intelligendo. s ut de antris ad u̾ba¬
marsoꝵ exeant ꝑmutente deo cogunt᷑ a diabolo.
unde datur testimoniũ de iłlo pͥmo fc̃o qd̃ pͥmũ
hominẽ diabłs ꝑ serpentem decepit ĩ padyso. orosius
nõ pot̾at fieri. nisi ut dormienti costa detraheretur ex
S ideo congruentius indicauit ut sic fateret unde
aliquid significaret᷑. Sicut enĩ dormienti a de costa de¬
trahitur ut coniux efficiatut: ita ⁊ xp̃o morienti de
latere sanguinis effundit᷑ ut eccłia construat᷑ Cõmu¬
nicantes nempe corpori ⁊ sanguini xp̃i efficim᷑ eccłia¬

Expanded text:
M. Licet intellectum non habeant, tamen sensu M. Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent. Habent enim vistum, odoratum, gustum et tactum. Et ideo quamvis audiant verba marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad incaMarsorum exeant, permittente Deo coguntur a diabolo. Unde datur testimonium de illo primo facto, quod primum hominem diabolus per serpentem decepit in paradiso. QUAESTet, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costa detraheretur, exliter facere, sed ideo congruentius judicavit ut sic faceret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur ut conjux efficiatur, ita et Christo morienti de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia construatur. Communicando nempe corpori et sanguini Christi, efficitur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
te feci. Ita ⁊ hic intelligitur requiescere deus cũ
scĩs suis requiem p̃stat. Item alit̾ requiescere d̾r
deus a condendis nours creaturis. qr post editio¬
nem sex dietũ operum millã deinceps condidit
creaturã. Nam qd̃ ait pat̾ ms̃ usꝙ modo oꝑat᷑
et ego operor. nõ nouam creaturã condens in¬
telligitur. s qmͣ condidit administrans orosi
Qũo loqui serpens poterat in paradyso cũ alic
appareat itrõnale ẽẽ anmal. Aug̃. Serpens ꝑ
se loqui nõ poterat. qr nõ hoc a creatore acceꝑat.
assumpsit enĩ nimitũ illũ dẏabolus utens eo
uł ut organo ꝑ qd̃ articulatũ sonũ emitt̾et. p
illum nempe faciebat u̾ba. ⁊ tamẽ hocettã ille ne¬
sciebat. Natura gͥ rõnis expers subditur rõnali
fatitis quantũ a creatore acceꝑit. orosuis Et si¬
nõ intelligunt serpentes quõ audiunt u̾ba marsoꝵ
ut adncantationes eoꝵ despeluntis exeant suis.

Expanded text:
re feci: ita et hic intelligitur requiescere Deus, cum re feci: ita et hic intelligitur requiescere Deus, cum sanctis suis requiem praestat. Item aliter requiescere dicitur Deus a condendis novis creaturis; quia post editionem sex dierum operum, nullam deinceps condidit creaturam. Nam quod ait, Pater meus usque modo operatur, et ego operor ; non novam creaturam condendo intelligitur, sed quam condidit administrando. QUAEST. XLIII. Quomodo loqui serpens poterat in paradiso , cum aliquod appareat irrationale esse animal? RESP. Serpens per se loqui non poterat, quia non hoc a Creatore acceperat. Assumpsit enim in ministerium illum diabolus, utens eo velut organo, per quod articulatum sonum emitteret. Per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura ergo rationis expers subditur rationali facit, sed quantum a Creatore acceperit. non intelligunt serpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ad incantationes eorum de speluncis exeant suis?
Abbreviated transcription (Latin):
tura tantiũ eius bono indigens requieuit d̾s
sed ise ip̃o. Deniq nõ inaliquo dcerũ s post sexti
diei oꝑa requiescere legitur. Unde liquido apparet
nullam creaturã d̾m ꝑindigentiam s sola boni¬
tate fecisse. Qd̾ si maliqͣ creatura requiesceret
aliqͣm creaturã indigens fecisset. Ergo qr msllam
cceaturam ꝓ indigentiam fecit. ꝓ inde ĩnulia creatã
requieuit. Nam qd̃ dicit scciptura reqineuisse d̾m
in die septima ab om̃ib oꝑib suis que fecit. Hoc
intelligi posse arbitror quod nõ in ip̃m dieñ tan¬
quam eius bono indigens qd̵ sit beatior requieu̾it.
sed ip̃m diem septimũ .i. angłicam naturã addux¬
formandam creaturã. ita ⁊ illũ uiderent qd̾ nullã
creaturã ꝓ indigentia. sed sola bonitate fecisset. Hoc
enĩ arbitror posse intelligi requtem dei. Intelligit᷑
Nũt cognoui qd̾ timeas d̾m ⁊ intelligit᷑ cognosc̾e¬

Expanded text:
tura tanquam ejus bono indigens requievit Deus, tura tanquam ejus bono indigens requievit Deus, sed in se ipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet, nullam creaturam Deum per indigentiam, sed sola bonitate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam per indigentiam fecit, proinde in nulla creatura requievit. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit ; hoc intelligi posse arbitror, quod non in ipso die, tanquam ejus bono indigens, quo sit beatior, requieverit; sed ipsum diem septimum, id est, angelicam naturam adduxformandam creaturam, ita et illum viderent quod nullam creaturam per indigentiam, sed sola bonitate fecisset. Hoc enim arbitror posse intelligi requiem Dei. Intelligitur Nunc cognovi quod timeas Deum ; quod intelligitur, cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
pora u̾o sua nlocũ mouent dũ descendint dedelo ⁊
ascendunt in celum. Sp̃c itaꝙꝵ hominũ mouet᷑ intꝑre
remiraiscendo p̃terita. futura expectando. aliqͣ noua
dascendo. Neꝙ eiũ cũ recordor aliqrͣ lectionẽ aut
aliqͣm ciuitatem sicut motus ẽ sp̃c̃ m̃o oogitando
ut hec recordaret᷑ extemꝑe. ita motus ⁊ loco. Qd̾ silo¬
co moueret᷑ aut in celo aut int̾ra moueret᷑. qr sine
celo ⁊ terra muillus ẽ locus. Ubi enĩ fuit ip̃e sp̃c ĩcelo
an interra ut usderet ip̃ãm lectionẽ uł ip̃am ciuita¬
tem. Crgo si ĩ nullo loco uidat ut recordaretur. in se ip̃o
uidit. Et qi mitiũ ht̃ cogitatto est. Om̃e qd̾ mitiũ
ht̃ ⁊ tempus ht̃. Igitur scd̾m supͣdcãm tõnem sp̃c¬
creatus ꝑ tempus moueri pot̃. nõ ꝑlocum. Sp̃c crea¬
orosius Qum requies nõ sit nisi post laborem cur
deus requiescere d̾r. an ⁊ ip̃e oꝑe fatigatius ẽ ut
requiescere dacatur. Augustinꝰ Non maliqͣ trea.¬

Expanded text:
nt, dum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum. Spiritus itaque hominum movetur in tempore, reminiscendo praeterita, futura exspectando, aliquid novi discendo. Neque enim, cum recordor aliquam lectionem aut aliquam civitatem, sicut motus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si loco moveretur, aut in coelo aut in terra moveretur; qcoelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit, ut recordaretur, in seipso vidit. Et quia initium habet, cogitatio est omne quod initium et tempus habet. Igitur secundum supcreatus per tempus moveri potest, non per locum: Spiritus creaempore. QUAEST. XLII. Cum requies non sit nisi post laborem, cur Deus requiescere dicitur? An et ipse opere fatigatus est, ut requiescere dicatur? RESP. Non in aliqua crea
Abbreviated transcription (Latin):
nich meo ẽ p̃teritum ⁊ futurum. nullũ consilium
nouũ nulla q noua cogitatio. qr scilicet si noua ⁊
accidens. Si uero aliquid accidit deo iam ĩmutabilis¬
nõ est Igitur ĩ mutabilis deus ẽ. Nicħ illi accidat nul

Expanded text:
nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium novum, nullaque nova cogitatio: quia scilicet si nova, et accidens. Si vero aliquid accidit Deo, jam non immutabilis. Igitur immutabilis Deus est: ni
Abbreviated transcription (Latin):
substantia que nec temporalit̾ nec localit̾ mouet᷑.
illam que temꝑalit̾ tm̃ mouet᷑. Idẽ sp̃c conditits
moitet se ip̃m ꝑtempꝰ sine loco mouet corp̃ ꝑtẽ
pus ⁊ locũ. Sp̃t u̾o creator mouet se ip̃m sine tẽpe
et loco. Igitur sp̃e rõnalis qui ẽ in lominib seu
iurationalis eius uissis mouetur s rationalis
ht̃ intelligentiam ꝑ qm iudacare possit utrũ ius¬
sis consentiat an nõ consentiat. Animalia u̾o aut uo
natura iussa dei ꝑficiens. monet iussis om̃e genus
aĩantium docens qd̃ illud nescit Si homines posst̃
nõ nulla aĩalium genera mansueta fatere. ita ut
quasdam uoluntates hõĩm facere uideant᷑. qͣnto ma¬
gis hic angeli possunt. orosius Que causa fecit
ut deus quẽ astriꝰ moueri nõ moueatur in temꝑe
aut sp̃c creatus qui mouet᷑ intemꝑe ñ moueat᷑ ⁊ in
loco. Augusti Deus qui instituit temꝑa ⁊ ẽ ante temꝑa

Expanded text:
liter nec localiter movetur, liter nec localiter movetur, illam quae temporaliter movetur; idem spiritus conditus movet seipsum per tempus sine loco, movetur corpus per tempus et locum. Spiritus vero creator movet seipsum sine tempore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui est in hominibus, seu tiam ejus jussis movetur. Sed rationalis habet intelligentiam, per quam judicare possit utrum jussis consentiat, aut non consentiat. Animalia vero reptilnatura jussa Dei perficiens, movet jussis omne genus animantium, docens id quod nescit. Si etenim homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, quanto magis hoc Angeli possunt? QUAEST. XLI. Quae causa fecit ut Deus quem astruis movere, non moveatur in tempore; aut spiritus creatus qui movetur in tempore, non moveatur et loco? RESP. Deus qui instituit tempora, et est ante tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
hũit que fecit. Intelligit᷑ ⁊ aliter. Om̃ia ĩnumero
et m̃sura ⁊ pondere disposuit .i. om̃ia que fecit nu¬
merũ ⁊ mensuram ⁊ pondus hñt. orostus Numqͥd¬
nam adduxit deus ad adam cucta aĩ anta terre.
et unii̾sa uolatiua celi quõ adducunt ancupante
ist uenantes adretia: An forsitan uox de mibe fc̃a ẽ
audita nichomiñ obedirent. Augustiñ Non hoc acce¬
perunt animantia ist uolatilia celi ut suit rd̃nis
capaces ꝑ qm ꝯbedire possint ereatori suo In suo ta¬
men genrre obtemꝑant deo. nõ rõualis uoluntaus
arbitrio. s sicut monet itle om̃ia temꝑib oportuns.
nõ ip̃e temꝑalit̾ motus. Monet itaꝙ se ip̃m sine
temix ⁊ loco. moriet creatũ sp̃m sine loco tempalit̾
monet ereaturã corporeã temporalit̾ ⁊ localiter. p̃¬
cedit gͥ sũbstantia que temporalit̃ tm̃ mouetur᷑
sllam q̃ temporalit᷑ ⁊ localit̾ mouet᷑. p̃cedit itaꝙꝑ

Expanded text:
habuit quae fecit. Intelligitur et aliter: omnia in numero, habuit quae fecit. Intelligitur et aliter: omnia in numero, et mensura, et pondere disposuit; id est, omnia quae fecit, numerum, et mensuram, et pondus habent. QUAEST. XL. Numqic adduxit Deus ad Adam cuncta animantia terrae, et universa volatilia coeli , quomodo adducunt aucupantes vel venantes ad retia? An forsitan vox de nube facta est audita illi omnes obedirent? RESP. Non hoc acceperunt animantia vel volatilia coeli, ut sint rationis capacia, per quam obedire possint Creatori suo: in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temponon ipse temporaliter motus. Movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter, movet creaturam corpoream temporaliter et localiter. Praecedit igitur substantia quae temporaliter tantum movetur, illam quae temporaliter et localiter movetur. Praecedi
Abbreviated transcription (Latin):
possit ut aliquid ignorans faciat. qñto magis
in deo qui om̃ia eterno ⁊ stabili suo consilio q̃
uoluit ferit. nec alit̾ fc̃a. ⁊ alit̾ factenda cẽ udit
Co itaq mͦ uidit fc̃a quo uiderat facienda. orosi
Et diuisit in quit scã scriptura lucẽ a tenẽbris.
Om̃e enĩ qd̃ diuiditur ⁊ eẽ potest: Sicut ergo es¬
sentia lucis ita ẽ ⁊ eẽntia tenebraꝵ. Et cur nõ
dyxit scriptura uidit. Deus tenebras qd̾ eẽnt bone
sicut de luce dc̃m ẽ. Augusti̾ eus bona ⁊ ĩcom¬
mitabili uoluntate creauit᷑ Angłos bonos. Et
qr exhiis quosdam ꝑ fuꝑbiam p̾sciebat casuros
ꝑ incõmutabilitatem p̾scĩe sue diuisit inter
bonos ⁊ malos. Malos gͥ appellans tenebras.
bonos appellans lucẽ in huis dicens. uidit deus
qr boni sunt ĩ ilis nullaten dixit. ne pct̾a q̃ sunit
in ip̃o dei uerbo prius erat ab angłis cognoscenda.
et sic suo temꝑe factenda Qua p̃p ip̃a crenture comui¬

Expanded text:
possit, ut aliquid ignorans faciat; quanto magis possit, ut aliquid ignorans faciat; quanto magis in Deum, qui omnia aeterno et stabili suo consilio, quae voluit, fecit, nec aliter facta et aliter facienda esse vidit? Eo itaque modo vidit facta, quo viderat Et divisit, inquit Scriptura, lucem a tenebris . Omne enim quod dividitur, etiam esse potest. Sicut ergo essentia lucis, ita est et essentia tenebrarum. Et cur non dixit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut de luce dictum est? RESP. Deus bona et incommutabili voluntate creavit omnes Angelos bonos. Et quia ex his quosdam per superbiam praesciebat casuros per incommutabilitatem praescientiae suae, divisit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: de bonis dicens, Vidit Deus quia boni sunt; de malis nullatenus hoc dixit, ne peccata, quae sunt in ipso Dei verbo prius erat ab angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cogni
Abbreviated transcription (Latin):
ialiter dixitidi temꝑalit̾ dixit ꝑ aliqͣm creatura
diert iciti nõ ẽ pͥma creatura lux. Augustiuus
Nec in die dixit. nec tempalit᷑ dixit. qr añ oẽm
nẽ creaturã creauit. dictio itaꝙ dei ubum den esti
o diuina scuiptura paruulis congritens. ⁊ q̃dã¬
modo eos lactans ut ꝓficiant. ⁊ cibũ sp̃italẽ capi¬
ant. uoluit sentp ꝑ omnẽ creaturã formationem
dei erat ut fierent. Hoc ẽ enĩ dixit deus. fiat lux
Neq enĩ corporalib modis loquit᷑ dunna scptura
natura nec quotiens dr dixit. tociens uba fortra¬
uit mũ enĩ ulbum geniit coet̾nũ ⁊ consibstã¬
tiuũ sibi. in quo om̃ia i esffabilit᷑ ⁊ intempaliter
dyit. orosius. Si subito deus iudit lucẽ qd eẽt
bona. an ante nesciuit ⁊ uisio ei contillit sciẽtiã.
Auge Om̃e opus p̃cedit uoluntas nr̃a dñ ecgi¬
tamus qd̾ opari debeamus. Nemo enĩ ignorans
aliquid facit dum cogitat qualit᷑ fiant: q̃ facien¬
da cogitando disposuit. Et cũ hoc in hõie cadere ñ

Expanded text:
aliter dixit, si temporaliter dixit, per aliquam creaturam dixit, igitur non est prima creatura lux. M. Nec in die dixit, nec temporaliter dixit, sed ante omnem  suum genuit. Dictio itaque Dei verbum Dei est. Sed divina Scriptura parvulis congruens, et quodammodo eos lactans, ut proficiant, et cibum spiritalem capiant, voluit semper per omnem creaturae formationem Dei erant, ut fierent. Hoc est enim: Dixit Deus, Fiat lux. Neque enim corporalibus modis loquitur divina natura; nec quoties dicitur, Dixit, toties verba formavit. Unum enim Verbum genuit coaeternum et consubstantiale sibi, in quo omnia ineffabiliter et intemporaliter dixit. QUAEST. XXIV. Si subito Deus vidit lucem, quod esset bona , an ante nescivit, et visio ei contulit scientiam? RESP. Omne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quid operari debeamus. Nemo enim ignorans aliquid facit, dum cogitat qualiter fiant quae facienda cogitando disposuit. Et cum hoc in hominem cadere non
Abbreviated transcription (Latin):
siebono. nec potest eẽmalũ ubi ñ fuerit bonũ. Ac¬
minem bonũ. ⁊ hõiem malũ. S bonũ qd̾ angelus.
nialũ qd̃ uitiosus. bonũ quod homo malũ qd uitio¬
sus. Id̾oq qũ dicimꝰ bonũ. naturã laudamꝰ. Mnͣdo
dicunus malũ. nõ naturã s ultiũ ꝙ ẽ bone nature

Expanded text:
sine bono, nec potest esse malum ubi non fuerit bonum. Acsine bono, nec potest esse malum ubi non fuerit bonum. Acminem bonum et hominem malum: sed bonum quod angelus, malum quod vitiosus; bonum quod homo, malum quod vitiosus. Quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus malum, non naturam, sed viti
Abbreviated transcription (Latin):
rificatione discipulis suis apparere qr nõ possent ocu¬
lis talem claritatem ꝑspicere. Si ante qm moreret᷑¬
ꝓ nobis ⁊ refulgerit qñ transfiguratus ẽ in monte
discipuli sui eũ uidere nõ potuerunt qͣnto magis
Aug̃s Et ille uerũ dixit. ⁊ ille similit̾. Igitur lo¬
ra tertia clamauerunt uidei pylato. Crucifige cru¬
cifige eum. Milites qũ hora seita crucifycerunt eũ
Igitur qd̾ isti lingua illi manib. Ne uiderent᷑ nddei¬
qr nõ tm̃ illẽ crucifixetunt qui minist̾iũ impleue¬
riuit. sed etiam illi qui clamauerunt m eis imple¬
tum ẽ qd̃ ait psalmo graphus. filii hõim dentes eo
arma ⁊ sagute tlingua eoꝵ machera acuta. uides
qualem gladaum hũerunt unde hora t̾tia dñm eccide¬
runt. orosius Cũ deus om̃ia bona creauerat nicħ¬
q: sit qd̃ nõ abillo conditũ sit. Unde malũ: Aug̃s
oxlum natura nõ ẽ s pͥuatio boni hoc nom̃ accep̃.
Deniq bonũ potest ẽẽ sine malo. malũ nõ potestẽe

Expanded text:
rificatione discipulis apparere , quia non possent oculis talem claritatem perspicere. » Si antequam moreretur et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli eum videre non potuRESP. Et ille verum dixit, et ille similiter. Nam hora tertia clamaverunt Pilato Judaei: Crucifige, crucifige eum . Milites autem hora sexta crucifixerunt eum. Igitur quod illi lingua, hoc isti manibus effecerunt. Nentum illi crucifixerunt qui ministerium impleverunt, sed et illi qui clamaverunt. In eis enim completum est quod ait Psalmographus: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vides qualem gladium habuerunt, unde hora tertia Dominum occiderunt. QUAEST. XVI. Cum Deus omnia bona creaverit, nihilque sit quod non ab illo conditum sit, unde malum? RESP. Malum natura non est; sed privatio boni hoc nomen accepit. Denique bonum potest esse sine malo, sed malum non potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
Sse dei ferebatur suꝑ a quas. loraliter ferebat᷑ sicut
sol ⁊ lura ⁊ alia sydera. an aliter Diigustii.
Sĩt scũs deus ẽ Qua de re nõ continetur leco aut
discenditur. Neꝙ tempoꝵ motionib subiatet. sed
ẽubiq pb̾seus totus. Cũ modo sane nominant cre
sed potentia liter dr. Non exindigentia deus fecit
opa sua. sed ex beneficientia. neꝙ hoꝵ ndiget q̃
fecit. Indigens qmppe atꝙ egenis amor subracet
reb qͥuas diligit. Ideo dc̃m ẽ creature:. suꝑferri spi¬

Expanded text:
s Dei ferebatur super aquas : localiter ferebatur, sicut sol et luna et alia sidera, an aliter? RESP. Spiritus sanctus Deus est. Quare non continetur loco aut distenditur, neque temporum motionibus subjacet, sed est ubique praesens totus. Cum modo sane nominavit cresed potentialiter dicitur. Non ex indigentia Deus fecit opera sua, sed ex beneficentia; neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas diligit. Ideo dictum est superferri
Abbreviated transcription (Latin):
lpt̃ .i. prĩs ⁊ filii. Quod si sp̃c scũs filus ẽẽ diceretur
niellus aũ filius ẽ nisi duoꝵ pr̃is ⁊ matris. quod ab¬
sit interd̾m ⁊ patrẽ ⁊ filiũ tale quid suspicemur
qr in ec filius hõis simul expatre ꝓcedit ⁊ ex matre
qr cum ꝓcedit ex patre. ñ tũc ꝓcedit ex matre. ⁊ cum
ꝓcedit exmatre inhac luce nõ tũt ꝓcedit expatre. sp̃t
ip̃o  Sit enĩ ait. Nõ enĩ loq̃tur a semet ip̃o. sed q̃cũq̃¬

Expanded text:
t, Patris et Filii. Quod si Spiritus sanctus filius esse diceretur: nullus autem filius est nisi duorum, patris et matris, quod absit ut inter Deum Patrem et Filium tale aliquid suspicemur: quia nec filius hominis simul ex patre procedit, et ex matre; quia cum procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et cum procedit ex matre in hac luce, non tunc procedit ex patre. Spiripso. Sic enim ait: Non enim loquetur a semetipso; sed q
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ loquor uobis. Primo gͥ uoluit celũ ⁊ t̾rã
uelut qm̃dam sp̃italem corpozalemq mat̾iam
dicere ⁊ sicut quemadmnod̾ sigillatim fc̃a sũt or¬
diine texere. Quod enĩ dixit celũ. hoc mͥ uidetur
dixisse aquaꝵ abyssũ tenebrosam autea qͦdam
modo fluitantẽ uitã nisi conũtatur ad creatorẽ.
et fiat lux. Et contempletur trinitatem d̾m eẽ
in deo. Neq enĩ ista dicimus. ut ista mat̾ies p̃ce¬
dat.formã suam. sicut p̃cedit lignũ archam. s
sicut p̃cedit uox u̾bum. Neq enĩ tempe s origi¬
ne. Iartur p̃ina ereatira luis nõ ista q̃ qͣcta dãe¬

Expanded text:
am velut quamdam spiritualem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordine texere. Quod enim dixit coelum, hoc mihi videtur dixisse aquarum abyssum tenebrosam, atque quodam modo fluitantem vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse in Deo. Neque ita dicimus, ut ista materies praecedat formam suam, sicut praecedit lignum arcam; sed sicut praecedit vox verbum: non enim tempore, sed origine. Igitur prima creatura lux non
Abbreviated transcription (Latin):
apparet que fc̃a sunt. Tertid enĩ die auda sciliort
terra ab aquis dñcreta ẽ. scd̾o enĩ fcm̃ ẽ firmam̃¬
tumm. ubi sal ⁊ luna discurrunt ⁊ sydera. Porro pri¬
urus dies ip̃e ẽ angłica natura. que pͥmo celi nõie
nũccupata ẽ. Unde eudent̾ ostenditur p̾ͥmo die¬

Expanded text:
apparet quae facta sunt. Tertia die scilicet terra ab aquis discreta est; secunda factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomine nuncupata est. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
sigcat quod enoch septimus ab adam cũ deo am¬
bulauit ⁊ nõ apparuit. Aug̃s Encch septimꝰ ab
adam transfertur ad d̾mi ⁊ septimo requies ꝓmit¬
titur sc̃is. qr nsexta etate scłi reformantur in
agnitionem dei. ut transferant᷑ ad requiẽ drosi
quam ⁊ lignũ uiberatur ita ⁊ eccłia bap̃mo ⁊ pas¬
sionis xp̃i signaculo liberatur. Quid sigtat qres
archa de lignis quadratis construit᷑. ita ⁊ ecc̃a de
sc̃is construitur. Quadratũ enĩ inquacũꝙ parte
posũis fortiter stat. ⁊ sc̃i inquib libet temptati¬
onib ftabiles ꝑmanent. nõ adu̾sitatib nõ ꝓs¬
peritatib cedunt. Situmen enĩ sig̾tat caritatẽ.

Expanded text:
Quid significat quod Enoch septimus ab Adam cum Deo ambulavit, et non apparuit ? RESP. Enoch septimus ab Adam transfertur ad Deum, et septimo requies promittitur sanctis; quia in sexta aetate saeculi reformantur in agnitionem Dei, ut transferantur ad requiem. aquam et lignum liberatur, ita et Ecclesia Baptismo et passionis Christi signaculo liberatur. QUAEST. LII. Quidarca de lignis quadratis aedificatur, ita et Ecclesia de sanctis construitur. Quadratum enim in quacumque parte posueris, fortiter stat: et sancti in quibuslibet tentationibus stabiles permanent; non adversitatibus, non prosperitatibus cedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad edendum inuenimꝰ .s. ad medicam̃tum. ĩueni¬
mus ad adiutorium. Nam qnͣte utilitates ĩue¬
mantur mea. tu ip̃e cons̃dera. ꝓ inde qui affruen¬
do d̾r fructus ⁊ ab om̃i ligno possimus hr̃e alic

Expanded text:
ad edendum invenimus certe ad medicamentum, inveniad edendum invenimus certe ad medicamentum, invenimus ad adjutorium. Nam quantae utilitates inveniantur in eis, tu ipse considera. Proinde quia a fruendo dicitur fructus, et ab omni l
Abbreviated transcription (Latin):
Multa utiq uidemus animalia excortuptione
corpoꝵ maxime mortuoꝵ nasci. umqͥd tam̃ crea¬
ta sunt qñ ip̃a corpora Slug̃s absit ut tũc crea¬
ta dicantur qñ ip̃a corpora. s corporib insita sũti¬
et quodã modo liciata que sunt suo temꝑe exortura
Sicut enĩ sem̃ cuĩlibet arborts ht̃ qm̃dam uini
ut cs̃ obrutũ fu̾it int̾ra ortatir ⁊ uirgultũ pro¬
ducatur. deinde ramis nicħominꝰ constipata di¬
latetur ⁊ frondib de eisdem florib decorata fructi¬
ficet ita ẽ ⁊ incorpore ut ita dicam qd̾dam semi¬
nariũ. unde suo temꝑe curante ꝓuidentia dei ali
rit germin et terra herbam uirentem ⁊ afferentem
semen ⁊ ligna fructifera ligna infructuosa uł spias
et tribulos qñ fecit. Augustuiꝰ simul om̃ia d̾s fe¬
cit dicente scriptura. Qui iuuit met̾num creauit
om̃ia simul. Huslatenus g dicenda sũt infructu¬
osa ligna qui aliquo mͦ hominib afferunt adiu¬
merita. Quia ⁊ te uera si nõ inuenimꝰ mea aliquid

Expanded text:
Multa utique videmus animalia ex corruptione corporum, maxime mortuorum nasci: numquid tunc creata sunt, quando ipsa corpora? RESP. Absit ut tunc creata dicantur, quando ipsa corpora: sed corporibus insita sunt quodam modo, quae sunt suo tempore exortura. Sicut enim semen cujuslibet arboris habet quamdam vim, ut cum obrutum fuerit in terra oriatur, et virgultum producatur, deinde ramis nihilominus constipata dilatetur, et frondibus; deinde floribus decorata fructificet: ita est et in corpore, ut ita dicam, quoddam seminarium, unde suo tempore, curante providentia Dei, alirit, Germinet terra herbam virentem, et afferentem semen et ligna fructifera ; ligna infructuosa, vel spinas vel tribulos quando fecit? RESP. Simul omnia Deus fecit, dicente Scriptura, Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Nullatenus igitur dicenda sunt infructuosa ligna, quae aliquo modo hominibus afferunt adjumenta: quia et revera, si non invenimus in eis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cogniti a deo nisi faciente d̾o ut cognoscamus d̃m. Sic
et̾ hic scribitur. sp̃c scũs gemere ꝓ nobis .i. gem̃tes nos
facere. Infundit enĩ nobis caritatẽ in d̾m ⁊ ꝓximũ
Sic̃ dicim̃ letus dies. qd̾ letos facit. aut tristis qd̾
tastes fatit. aut leta epła quod letos facit. ⁊ ita hic

Expanded text:
cogniti a Deo, nisi faciente Deo ut cognoscamus Deum? Sic et hic scribitur Spiritus sanctus gemere pro nobis, id est, gementes nos facere. Infundit enim nobis charitatem in Deum et proximum. Sicut dicitur laetus dies, quod laetos facit: aut tristis, quod tristes facit; aut laeta epistola, quod laetos facit: ita et hic
Abbreviated transcription (Latin):
caret᷑. Ergo ut supͣ diximus scd̾m assumptã hõis
formã dcm̃ ẽ. pater maior me est. Orosius
Lideo te dum de uno filio dei. inquirenis duos
introducere uoluisse. ut dicas filiũ du filiũ hõrs.
Autg̃s. Non sunt dito fili s unus. qr ille qui
erat dei filuis fcũs ẽ filius hõis ĩ unitateꝑsone.
qr sicut aĩa ⁊ caro unus ẽ homo. ita u̾bum ⁊ hõ
inus ẽ xp̃t. Duas sub̾as accipimus ĩimo filio
dei uiam dectatis ⁊ alteram humanitatis. nõ¬
ꝑ duas ꝓsonas Igitur si dixerimus duas et ꝑsonas
introducimiis dnios filios ⁊ iam ñ erit trintas s
quat̾nitas. ꝓfecto enĩ ꝑ id qd̾ deus ẽ equał lemiꝑ¬

Expanded text:
caretur. Ergo, ut supra diximus, secundum assumpti hominis formam dictum est, Pater major me est. QUAEST. V. Video te, dum de uno Filio Dei inquireres, duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et filium hominis. RESP. Non sunt duo filii, sed unus. Quia ille qui erat Dei Filius, factus est filius hominis in unitate personae. Quia sicut anima et caro unus est homo, ita Verbum et homo unus est Christus. Duas substantias accipimus in uno Filio Dei, unam deitatis, alteram humanitatis, non duas personas. Igitur, si dixerimus duas esse personas, introducemus duos filios; et jam non erit Trinitas, sed quaternitas. Profecto enim
Abbreviated transcription (Latin):
lis uelle. Nam quidã uidet᷑ cũ eũ int̾oggasse he¬
titus utrim uolens an nolens genu̾̃t pat̾ filiũ
laudabilit᷑ respondisse fertirr. Dic mqͥt ⁊ tu hereti¬
ce: deus pater ex necc̃itate ẽ d̾s an uoluntate.
Quod si dixisset nec̃citate: seq̃batur illũ gran¬
dis absurditas. Si aũ uoluntate respondebatur
illi. Ergo uoluntate ẽ d̾s nõ natura. ⁊ in laqueo
quẽ uolebat ponere: ip̃e meidit. ⁊ uidens se con¬
dum ẽ qd̃ legitar. Sicut pater uitami ht̃ inlemet¬
Scimus falui dei a semet ip̃o nõ e h apptre geni¬
tum eẽ. patrem u̾o a nullo genitũ ẽe. anullo uitam
accepisse. Dedit pater filio uitam gignendo nõ quod
prius fu̾it filius sine uita ⁊ postea acceꝑit uitam. sic
nos qui ꝑ pcc̃m amisimus uitam ⁊ ꝑ gr̃am saluatoris¬

Expanded text:
liter velle. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum volens, an nolens genuerit Pater Filium; laudabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autem, Voluntate; respondebatur illi, Ergo voluntate est Deus, non natura: et ita in laqueum quem volebat ponere, ipse incidit; et videns se contur, Sicut Pater vitam habet in semetScimus Filium Dei a semetipso non esse, sed a Patre genitum esse; Patrem vero a nullo genitum esse, a nullo vitam accepisse. Dedit Pater Filio vitam gignendo: non quod prius fuerit Filius sine vita, et postea acceperit vitam; sicut nos qui per peccatum amisimus vitam
Abbreviated transcription (Latin):
telligas creatorem. c erte m aĩa ẽ ratio. ⁊ eũ sint
uniã. alusd aĩa agit aliuid ratio. aĩa iiuimus
ratione sapimus. Ita pat̾ ⁊ filius ⁊ sp̃s scũs cum
sint una suba tota trinitas oꝑata ẽ hominem.
quẽ nõ tota trinitas assũpsit s sola filu ꝑsona

Expanded text:
intelligas Creatorem. Certe in anima est ratio, et cum unum sint, aliud anima agit, aliud ratio. Anima vivimus, ratione sapimus. Ita Pater et Filius et Spiritus sanctus cum sint una substantia, tota Trinitas operata est hominem, quem non tota Trinitas assumpsit, sed sola Filii persona
Abbreviated transcription (Latin):
docent. ananias inquit petrus cur temptauit satha¬
nas cor tuũ mentiri te spui scõ: Et mfra. Non es mẽ¬
Nestitis inquit qr corpora ur̃a templũ ẽ sp̃c sc̃i qͥ¬
mnobis ẽ quẽ habetis a deo ⁊ nõ estis ut̃i. Emp¬
ti enĩ estis p̃cio magno głificate ⁊ portate d̾m
in corpore ur̃o. Pater inqͣm deus. filius d̾s. sp̃s
scũs deus. Non tres dii. sed imus ẽ deus. ⁊iam si
pat᷑ maior. filius minor sp̃c scũs plusqͣm mi¬
nor. qdͣ heretiti prauitas asseritiam ñ erit unꝰ
deus s treĩ dit. quod nephas ẽ credere. Et ualde¬

Expanded text:
docent: Anania, inquit Petrus, cur tentavit satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto? et infra, Non es homNescitis, inquit, quia corpora vestra templum est Spi habetis a Deo, et non estis vestri? Empti enim estis pretio magno: glorificate et portate Deum in corpore vestro . Pater, inquam, Deus, Filius Deus, Spiritus sanctus Deus; non tres dii, sed unus Deus est. Nam si Pater major, Filius minor, Spiritus sanctus plus quam minor, quod haeretica pravitas asserit, jam non erit unus Deus, sed tres dii; quod ne
Abbreviated transcription (Latin):
sisti iħm xp̃m. Ordo ẽ uerboꝵ. Ut cognoscant
te ⁊ quẽ misisti iħm xp̃m solum uerum d̾m st
Rursus alia scriptura dicit. Ut simus ĩ uero
filio eius iħu xp̃o. ip̃e est deus uerus ⁊ uita et̾na.
Et ut equalitatem suã ostendat. ait ip̃e dñis.

Expanded text:
istum . Ordo est verborum: Ut cognoscant te, et quem misisti Jesum Christum solum verum Deum. Et rursus alia Scriptura dicit: Ut simus in vero ejus Filio Jesu Christo; ipse est verus Deus et vita aeterna . Et ut aequalitatem suam ostendat, ait ipse Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
mami setui qñi sumpsit dta sũt. Igruxr tũ pri¬
mus conditus ẽẽt a deo ⁊ libero arbit̾o mu¬
neratus p̃ceptum ꝙ positũ eẽt. si custodisset que
ei deus pceꝑati morte nõ corꝑis neq aĩe mulc¬
caretur.s ille mobediens mandato dei atꝙꝑe
latiis suꝓbia suasioni serpentis obediens dei p̾cep¬
ta contempsit. Et hec causa extitit ut mertis ꝑi¬
asscrm ⁊ cuieret⁊ ab iulo imo homine omis hi¬
maria natitra uitiosa atꝙ pcc̃o obnoxia morta

Expanded text:
mam servi, quam assumpsit, dicta sunt. Igitur cum primus homo conditus esset a Deo, et libero arbitrio muneratus, praeceptumque ei positum esset; si custodisset quae ei Deus praeceperat, morte non corporis, neque animae multaretur. Sed ille inobediens mandato Dei, atque elatus superbia, suasioni serpentis obediens, Dei praecepta contempsit. Et haec causa exstitit ut mortis periculum incurreret, et ab illo uno homine omnis humana natura vitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
uł de geniti filii ꝑsona satisscm mͥ ẽẽ arbitror. Nũc
quero quid credas de sp̃u sc̃o utrũ ⁊ ip̃e ingenttus sit
ingenitũ fides certa declarat. Quia si dixerim̃ inge¬
nitũ duos patres affirmare inidebimur. si aũ genitũ
duos filios credere culpamͦ. S ut certa fides tenet
tem. Cum aũ uenerit inquit ꝑaclitus quẽ ego mut¬
tam uobis a patre sp̃m u̾itatis qui apatre ꝓcedit.
a se ꝓcedere sp̃m sc̃m sicut a patre insufflauit in
cipulis suis ait. Non enĩ uos estis qui loquumi
idem ⁊ filii sit sp̃t paulus apłs testis ẽ. Si quis
timus. Nunt u̾o illud scire cupio. si deus sit fi
Intende animo ⁊ uere que te mouent libentius

Expanded text:
vel de geniti Filii persona satisfactum mihi esse arbitror: nunc quaero quid credas de Spiritu sancto; utrum et ipse ingenitus sit,m, neque genitum fides certa declarat. Quia si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur: si autem genitum, tunc duos filios credere culpabimur. Sed quod certa fides tenet,tem: Cum autem venerit, inquit, Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patrea se procedere Spiritum sanctum, sicut a Patre, insufflans in scipulis suis ait: Non enim vos estis qui loquiminidem et Filii sit Spiritus, Paulus apostolus testis est: si quis timus: nunc vero illud scire cupio, si Deus sit FilIntento animo adverte: quae te movent libentius