comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teri ip̃m hominẽ personanie¬
andem eẽ quȩ pater est arit sp̃s
sc̃s. Sed q̃m et uerbum est ds.
ce ille assumpt᷑ homo ẽ homo.
uerum est dicere. quia d̾s et hõ
eãdem ꝑsona est. sed innoĩe dei
subaudiendum est uerbum.
aein nomine hominis sub in¬
telligendꝰ est filuis uirginis.
inhac epła nicħ potui iũðe
ꝓpter illud quod supra posui
sed puto sic rei patere ueri
tatem. ex his que dixi ut nul¬
li lateat intelligenti nicħ qͦd
contra illam dicitur iuim ueri¬
tatis tenere. ¶ Sed si reuocat᷑
amultitudine deorum plu¬
ralitatem ab negat in deo ꝑso¬
narum.hoc ideo facit quia neᷤᷤ¬
cit unde loquitur. Nam nec
dm nec ꝑsonas eiꝰ cogitat. sed
tale aliquid quales sunt plureᷤᷤ
humane ꝑsonȩ. Et quia uidet
unũ hominem plures ꝑsonaᷤ
ẽẽ non posse negat hoc ip̃m
de deo. Non enim iccirco di¬
cuntur tres ꝑsonȩ quia sunt
tres res separatȩ. sicut tres ho¬
mines. sed qui similitudinẽ

Expanded text:
mur ipsum hominem, personam emur ipsum hominem, personam eamdem esse, quae Sed quoniam et Verbum est Deus, et ille assumptus homo est homo; verum est dicere quia Deus et homo eadem persona est: sed in nomine Dei, subaudiendum est Verbum, et in nomine hominis subintelligendus est Filius Virginis. in hac epistola, nihil potui videre praeter illud quod supra posui; sed puto sic rei veritatem patet ex his quae dixi, ut nulli lateat intelligenti nihil quod contra illam dicitur, vim veritatis tenere. Sed si revocatus a multitudine deorum, pluralitatem abneget in Deo personarum: hoc ideo facit, quia nescit unde loquitur. Nam nec Deum nec personas ejus cogitat, sed tale aliquid: quales sunt plures humanae personae. Et quia videt unum hominem plures personas esse non posse, negat hoc ipsum de Deo. Non enim idcirco dicuntur tres personae, quia sint tres res separatae, sicut tres homines; sed quia similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Diũsarum uero ꝑsonaꝵ impos¬
sibile est eandem ẽẽ ꝓprietatũ
collectionem. aut deiniucem
eas predicari. Nam petriet pa-¬
uli non est eadem ꝓprietatum
collectio. et petrus non dicitur
paułꝰ. nec paulus petrus. Cum
ergo ũbum caro factum est na-¬
turam assumpsit. quȩ sola ho¬
minis nomine significatur
&e semper est alia adiuina na¬
tura. non aliam assumpsit
ꝑsonam.qi eandem habet
cum assumpto homine pro¬
prietatum collectionem. ⁊̃
enim idem est homo & assump¬
tꝰ a uerbo homo idest ds̃ iħo. qͦ¬
niam ĩ nomine hominis sict̃
dictum est. sola intelligit᷑ na¬
tura. inassumpto uero hoĩe.ł
in nomine iħu intelligitur
cum natura. id̃ cum homine
collectio ꝓprietatum.quȩ est
eadem eidem assumpto hõi
et ũbo. Quaꝓpter non dĩns
ũbum et simpliciter hoĩenie¬
quam quemlibet hominẽ: sed
ũbum. et illum assumptũ ho¬
minẽ idest iħm sicut non cre
sed cum illa ꝑsona quȩ ũbum¬

Expanded text:
Diversarum vero personarum imposDiversarum vero personarum impossibile est eamdem esse proprietatum collectionem; aut de invicem eas praedicari. Nam et Petri et Pauli non est eadem proprietatum collectio; et Petrus non dicitur Paulus, nec Paulus Petrus. Cum ergo Verbum caro factum est, naturam assumpsit, quae sola nomine hominis significatur, et semper est alia a divina natura; non aliam assumpsit personam, quoniam eamdem habet cum assumpto homine proprietatum collectionem. Non enim idem est homo et assumptus a Verbo homo, id est Jesus; quoniam in nomine hominis, sicut dictum est, sola intelligitur natura; in assumpto vero homine, vel in nomine Jesu, intelligitur cum natura, id est cum homine, collectio proprietatum, quae est eadem eidem assumpto homini et Verbo. Quapropter non dicimus Verbum, et simpliciter hominem, equam quemlibet hominem; sed Verbum, et illum assumptum hominem, id est Jesum; sicut non credsed cum illa persona, quae Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
sona. Non enim est alius ds a¬
lius homo in xp̃o. quamuis a¬
liud sit ds. aliud homo. sed idẽ
ip̃e est ds̃ qui et homo. Uerbõ
enĩ caro factum assumpsit
naturam aliam non aliam
ꝑsonam. Nam cum profert᷑
homonatura tm̃ que coĩs ẽ
omnibꝰ hominib significat᷑
Cum uero demonstratiure di¬
dicimus istrm uł illum ho¬
minẽ. ł proprio nomine
iħn ꝑsonam designamus que
cum natura collectionem ht̃
proprietatum. quibꝰ homo cõ¬
munis fit singłis. et ab aliis sĩ¬
gulis distinguitur Nam cũ
tta designatur. non quilibet
homo intelligitur. sed qui ab
angelo annunciatus est. qͥ d̾s
et homo filius dei et filiꝰ uir¬
ginis est. et quicqͥd de illo aut¬
scłm hominẽ uerum est dicere
Neq enim ꝑsonalit̾ filius dei
designari potest. ł nominari
sine filio hominis. nec filius ho¬
minis sine filio dei. qr sdem ip̃e
ip̃e est filius dei qui filiꝰ hõis.
ce eadem est uerbi. et assumpti
hominis ꝓprietatum collectio.

Expanded text:
sona. Non enim est alius Deus, asona. Non enim est alius Deus, alius homo in Christo, quamvis aliud sit Deus, aliud homo; sed idem ipse est Deus, qui et homo. Verbum enim caro factum assumpsit naturam aliam, non aliam personam. Nam, cum profertur, homo natura tantum, quae communis est omnibus hominibus, significatur. Cum vero demonstrative dicimus istum, vel illum hominem, vel proprio nomine Jesum, personam designamus quae cum natura collectionem habet proprietatum, quibus homo communis sit singulus, et ab aliis singulis distinguitur. Nam, cum ita designatur, non quilibet homo intelligitur; sed qui ab angelo annuntiatus est, qui Deus et homo, Filius Dei et Filius Virginis est: et quidquid de illo secundum hominem, verum est dicere. Neque enim personaliter Filius Dei designari potest vel nominari, sine filio hominis; nec filius hominis, sine Filio Dei; quia idem ipse est Filius Dei, qui filius hominis; et eadem est Verbi, et assumpti hominis proprietatum collectio.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non exduab ꝑsonis in xp̃o.
tantum quia potest dici un¬
de parum caute intuentibuꝰ
uideri possit xp̃c. ex duabꝰ &
induab ꝑsonis existere. non
inutile michi uidetur aliqͥd
dicere. Dicunt enĩ quidam.
Quomͦ dicimꝰ in xp̃o non egse
duas ꝑsonas sicut duas na¬
turas:: Nam d̾s et ante ho¬
minis assumptionẽ ꝑsona
erat. nec postqͣm hominẽ
assumpsit pergona destitit
esse. et homo assumptus
ꝑsona ẽ. quia omnis homo
indiuiduus ẽẽ ꝑsona cog¬
noscit᷑. Querit᷑. alia ẽ ꝑsona
dei que fuit ante incarnati¬
onem. alia hominis assũpti.
ita duę in illo usdentur egge
persone. Que raciocinatio ꝑ
hoc uidetur probare duas eẽ
sona. et homo assumptus
ꝑsona est. Sed non ita est. Si¬
cut enim in deo una natura
est. plures ꝑsone. et plures
ꝑsone sunt una natura. Ita
inxp̃o una ꝑsona est plures
naturȩ. et pͥlures nature sunt
nus est ds. ita in xp̃o d̾s est per¬
sona. et homo est ꝑsona. nec ta¬

Expanded text:
esse non ex duabus personis in Christo; esse non ex duabus personis in Christo; tamen quia potest dici unde parum caute intuentibus videri possit Christus ex duabus et in duabus personis existere, non inutile mihi videtur aliquid dicere. Dicunt enim quidam: Quomodo dicimus in Christo non esse duas personas sicut duas naturas. Nam Deus et ante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hominem assumpsit persona destitit esse: et homo assumptus persona est; quia omnis homo individuus esse persona cognoscitur. Quare alia est persona Dei, quae fuit ante incarnationem, alia hominis assumpti: ita duae in illo videntur esse personae. Quae ratiocinatio per hoc videtur probare duas esse ersona, et homo assumptus est persona. Sed non ita est. Sicut enim in Deo una natura est plures personae, et plures personae sunt una natura; ita in Christo una persona est plures naturae, et plures naturae sunt nus est Deus; ita in Christo Deus est persona, et homo est persona, nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
sit. non erit uoluntas dei õi¬
bus prelata. nõn erit sola cui
nulla alia presit. Hulla igit᷑
trium ꝑsonarum dei congru¬
entis semet ip̃am exinaniuit
formam serui accipiens. ad
debeuandum diabolum. et ĩ¬
tercedendum pro homine. qͥ
ꝑrapinam falsam similitu¬
dinem dei presumpserant:
quam filius qui splendor lu¬
cis eterne. et uera patris ima¬
go non rapinam arbitratuꝰ
est. esse se equalem deo uerũ
perueram equalitatem ⁊ si¬
um uel punit. aut illi mi¬
sericordiꝰ parcit uel interrẽdit¬
pro eo. quam cui specialius ĩ¬
iuria fieri ꝓbatur. nec aliqͥd
conuenientius opponitur ad
tur ad sanandum. quam ue¬
ritas. In illum enim dei fal
sam presummentes similitu¬
dinem specialiꝰ peccasse uidẽ¬
rentur: qui uera dei patris
similitudo creditur. Susce¬
tem ꝑsonȩ sicut dictum est
ut sint duȩ naturȩ diuina
sellicet &e humana una ꝑso¬
na. De qua unitate perso¬
nȩ quam firmissime credimꝰ

Expanded text:
sit, non erit voluntas Dei omnisit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, nec ipsa erit sola, cui nulla alia praesit. Nulla igitur trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quam Filii, qui splendor lucis aeternae, et vera Patris imago, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; verum per veram aequalitatem et sium, vel punit, aut illi misericordius parcit, vel pro eo intercedit, quam cui specialius injuria fieri probatur; nec aliquid convenientius opponitur faltur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo creditur. Ce hominem, ut dictum est, ut sint duae naturae: divina scilicet et humana, una persona. De qua unitate personae, quam firmissimae credimus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ambodiabolus scilicet et hõ
ꝑrapinam uoluert̃ se facere si¬
miles deo: cum propria ufi sũt
uoluntate. Et quia ꝑrapinã
uolueit̃: non nisi ꝑfalsitatem
q̃m non nisi inuiste potuert̃.
Propͥa enim uoluntas angeli. si¬
ue hominis est. quȩ contra uo¬
luntatem dei est. Cum enĩ ui¬
dit aliqͥs qͦd d̾s uelle probibet
nullum habet auctorem suȩ uo¬
luntatis. nisi se ip̃m. & sõ. fua
ꝓpria est. Nam quamuis hõ
uoluntatẽ suam aliq̃n subdat
uoluntati alteriꝰ hominis ꝓ¬
pria tantum est. si contra d̾m
est. q̃m non eam subdit. nisi
ut ad aliqͥd qͦd uult attĩgat
&e iccirco se ip̃ũ ht̃ auctorem cur
eam alii subdat. Quapropt̃ ꝓpͣa
uoluntas est. que nulli ẽ alii fu¬
bdita. Solius autem dei est ꝓ¬
pͥam habere uoluntatem. id
est que nulli subdita sit. Qui¬
cumq gͥ propria uoluntate
utitur. ad similitudinem dei
Dignitate. &e singulari excellen¬
tia priuare qͣntum inip̃o est
conuincitur. Si enim ẽ aliqͣ

Expanded text:
qui ambo, diabolus scilicet et homo per rapinam se voluerunt facere similes Deo, cum propria sint usi voluntate. Et quia per rapinam voluerunt, nonnisi per falsitatem; quoniam nonnisi injuste potuerunt. Propria enim voluntas angeli sive hominis est, quae contra voluntatem Dei est. Cum enim vult aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua propria est. Nam, quamvis homo voluntatem suam aliquando subdat voluntati alterius hominis, propria tamen est, si contra Deum est; quoniam non eam subdit, nisi ut ad aliquid, quod vult, attingat; et idcirco seipsum habet auctorem cur eam alii subdat. Quapropter propria voluntas est, quae nulli alii est subdita. Solius autem Dei est propriam habere voluntatem, id est, quae nulli subdita sit. Quicunque igitur propria voluntate utitur, ad similitudinem Dei dignitate et singulari excellentia privare, quantum in ipso est, convincitur. Si enim est alia
Abbreviated transcription (Latin):
illud stulte. carnaliter illd̃
cogitauerunt. et putauert̃
quod dominꝰ prescisurus
quod satramentũ latens.
Manerent cum eo lenes.
non duri. &e disterent ab
illo. qͦd illis discedentibꝰ
qui remanserunt didicerunt.
Nam cũ .xii. remansissent cũ¬

Expanded text:
illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus quod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent
Abbreviated transcription (Latin):
sdeo et adt̾ram qͥlibet cũ te
inclinas atq ꝓsternis.
non quasi terrã intuearis.
sed illum sc̃m cuiꝰ pedum sca¬
bellum est. qͦd adoras. ꝓpter
ipsum enĩ adoras. Ideo et
hic subiecit. ad orate. scabel¬
remaneas incarne et a spiri¬
autẽ quando dñs hoc com¬
mendauit de carne sua lo¬
cutus erat et dixerat. Nisi
quis manducauerit carnẽ
meã. non habebit uitam
et̃nam. Scandalirati sunt
discipuli eius qͥdam ferme.¬

Expanded text:
deo et terram quamlibet, cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum sanctum, cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim adoras. Ideo et hic subjecit: Adorate scabelremaneas in carne, et a spiriautem, quando hoc Dominus commendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam.» Scandalizati sunt discipuli ejus quidam, se
Abbreviated transcription (Latin):
uerba que locutꝰ sum uobis
spiritus est et uita. spiritua¬
liter intelligite que socutuᷤ
sum. Non hoc corpus qͦd ui¬
detis manducaturi estis. et
bibituri illum sanguinem
quem fusuri sunt.qui me
crucifigent. Sacramentũ
aliquod uobis cõmendaui:
spiritualiter intellectum ui¬
uificabit uos. Et si necesse est
illud uisibiliter celebrari:
oportet tamen iniusibilit̃

Expanded text:
verba quae locutus sum vobis, spiritus est et vita» . Spiritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
co scriptura dicit. Celum mͥ se¬
des est. terra autẽ scabellũ pedũ
adorare. quia dixit alio loco scͥp¬
tura qͥd sit scabellum pedũ dei:¬
ł eiꝰ. & quomͦ ad orabimꝰ t̾ram
cum dicat aperte seriptura dñm
d̾̃m tuum adorabis. et hic dicit
ad orate scabellum pedũ ei᷑: Ex
re terram. ne me dampnet qͥ
fecit celum et terrã. Rursum
timeo non adorare. scabel¬
lum pedum dñi mei. quia
dicit. Adorate scabellum pedũ
eiꝰ. Quero quid sit scabellũ pe
me ad xp̃m qͥa ip̃m quero hic:
euis. sine impietate ad oretur
ram quia caro deterra est. &
de carne mariȩ carnẽ accepit
ce quia in ipsa carne hic Am¬
bulauit: et ipsam carnẽ nob̃
manducandã ad salutẽ dẽdit
Nemoautẽ illam carnẽ mã¬
ducat nisi priꝰ adorauerit. in¬
uentum est quomͦ adoretur
tale scabellum pedum dni:
ut ñ solum non peccemꝰ ad¬
orando. sed peccemꝰ non ado¬
rando. Numqͥd autẽ caro ui¬
uificat: ip̃e dñs dixit. cum de

Expanded text:
co Scripturarum dicitur: «Caelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum adorare, quia dixit alio loco quod sit scabellum pedum Dei? Et quomodo adorabimus terram, cum dicat aperte Scriptura: «Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» expre terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia psalmus: Adorate scabellum pedum ejus. Quaero quid sit scabellum pedme ad Christum, quia ipsum quaero hic,  sine impietate adoretur ram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
angłi tui in sublime altare tu¬
um in conspectu diuinȩ maieᷤᷤ¬
tatis tuȩ. Ut quid ꝑferenda il
luc ea eẽ deposcit. nisi ut intel
nedictam. ꝑ quam benedica¬
mur asscriptam ꝑ qͣm om̃s in
sensu exuamur. acceptabilẽ.
ut qui nobis disciplicemus. ꝑ
hanc acceptabiles eius unico
filio simus. Nicħ enim raci¬
onabiliũ. ut qͥa nos similitu¬
dinẽ mortis eius iam accepimꝰ
qͦq carnis eius et sanguinis
sumamꝰ. ita ut et ueritas ñ
de sit insacram̃to. & ridicłm
nullum fiat paganis qͦd cro¬
orem occisi hominis bibamꝰ
Sienim discipuli pacienter
ferre neqͥuert. qͦd dñs dixerat
qui non manducat carnẽ
meã et cetera. sed dixerunt.
durus est hic sermo qͦmͦ ista¬

Expanded text:
ti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intellnedictam, per quam nos benedicamur; adscriptam, per quam omnes in sensu exuamur; acceptabilem, ut qui nobis ipsis displicuimus per hanc acceptabiles ejus unico filio simus. Nihil rationabilius, ut, quia nos jam similitudinem mortis ejus in baptismo quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, etc., sed dixerunt: durus est hic sermo
Abbreviated transcription (Latin):
& filius est. quod non nͥ sola
de hac ꝑsona dicitur. In hisgͥ
duab ꝑsonis. unum ẽ comũ
ne .i. deus. & duo ꝓpria que
sunt pater et filius. Quecũ¬
ut omnip̃s. eternꝰ. in hoc so¬
lo cõmuni intelligunt᷑. Et
ut patri genitor.uel gignẽs.
& filio uerbum ⁊ genttus
.s. & filii significantur. Cũ
esse duasres quero quid
dicat ibi ẽẽ duas res. an io
quod cõmune est illis. an
ea que propria sunt singła
singulis. Sed si duas res̃ ẽẽ
nonsit plures res.seduna
et solares suꝑflue hoc dic̃
qͥa nemo xp̃ianus confitet᷑
patrem et filiũ. scđm hec duo
ꝓpria unamrem ẽẽ sed duas
Solemͦi usu dicere rem qͥcqͣd
aliqͦ mͦ dicimus ẽẽ aliqͥd. Qui
autẽ dicit de deo patrem etͣ fi¬
lium: dicit aliqͥd de eo. Et õs
scuit ĩ deo pat᷑m᷑ eẽ filiũ ⁊ filiũ

Expanded text:
et Filius est, quod nonnisi et Filius est, quod nonnisi de hac sola persona dicitur. In his igitur duabus personis unum est commune, id est Deus: et duo propria, quae sunt Pater et Filius. Quaecunut omnipotens, aeternus, in hoc solo communi intelliguntur. Et ut est Patri genitor, vel gignens; et Filio Verbum, vel genitus;ris scilicet et Filii significantur. Cum esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dnon sit plures res, sed una et sola res: superflue hoc dicit; quia nemo Christianus confitetur Patrem et Filium, secundum haec duo propria, unam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
dum auctoritate sacre scͥptu¬
re quia aut ei ñ credit. arit eã
ꝑuerso sensu interprecat᷑. Qd
enim aꝑtius dicit scͥptura
sacra. quã quia d̃s unus &e so¬
lus est: Racione igitur quase
defendere nititur eiꝰ error de¬
monstrandꝰ est. Ut autẽ faci¬
liuis &e breuiꝰ hoc faciam. loqͣr
tm̃ de patre ec filio. q̃m he dy
e ꝑsonȩ suis ꝓpriis uocib a¬
liȩ ab inuicem aperte desig¬
nant᷑. Nam nomen sp̃c sci
non est alienũ apatre & fi¬
autem in patre et filio de u¬
nitate substancie. uł plura¬
litate ꝑsonaꝵ inuemius.
hoc int̾rib absq dubio cog¬
noscemus. Dicat gͦ. Si duȩ
ꝑsone pater ce filius. non gt̃
duȩ res. Queramꝰ primũ qͣd
uelit dicere hic duas res. Nam
unamqͣmq ꝑsonam credimꝰ
eẽ hoc quod comune est am¬
ꝑsona enim patris et ds est. ꝙ
comune ẽ illi cum filio. & p̾a¬
terest. quod eius ꝓprium est.
Similiter ꝑsona filii et d̾s est
qͦd cõmune est illi cum patre.

Expanded text:
dum auctoritate sacrae Scriptudum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se defendere nititur, ejus error demonstrandus est. Ut autem facilius et brevius hoc faciam, loquar tantum de Patre et Filio; quoniam hae duae personae suis propriis vocibus aliae ab invicem aperte designantur. Nam nomen Spiritus sancti non est alienum a Patre et Fiet sanctus. Quod autem in Patre et Filio de unitate substantiae, vel pluralitate personarum inveniemus, hoc in tribus absque dubio cognoscemus. Dicat ergo: Si duae personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est amPersona enim Patris, et Deus est, quod commune est illi cum Filio; et Pater est, quod ei proprium est. Similiter persona Filii, et Deus est, quod commune est illi cum Patre;
Abbreviated transcription (Latin):
sonã. Omnis enim indiuidri¬
ergo iste intelliget hominẽ
hec dixi nequis anteqͣm sit
idoneus altissimas defide q̃ᷤ¬
tiones presumat discutere.
aut si presumpserit: nulladi¬
fficultas. aut impossibilitaᷤ
intelligendi ualeat illuma
ueritate cui ꝑfidem adhesit
euertere. Iamuemiendũ est
ad id propt̃ quod incepimuᷤ.
angelos aut tres animas.
Pagani defendunt legẽ suã
iudei defendunt legem suã.
Ergo et nos xp̃iani debemꝰ
defendat fidem suã. Si in qͥt
tres ꝑsone sunt unatm̃ res.
&e non sunt tres res. unaq̃q
ꝑse separatim. sicut trozan¬
geli aut tres animȩ. ita tñ
ut uoluntate & potencia
omnino sint idem. gͦ pater
&e sp̃c sc̃s cum filio incarnatꝰ
est. Uidete quid dicat iste hõ.
quomͦ defendat iste xp̃iamiᷤᷤ
fidem suam. Ceite aut uult
confiteritres deos. aut ñ intel¬
ligit quid dicit. Sed si tres deoᷤ
autem affirmat quod non ĩ¬
telligit: non illi credendũ est.
huic homini ñ est responden¬

Expanded text:
ersonam. Omnis enim individuersonam. Omnis enim individuergo iste intelliget hominem sumptam? Haec dixi, ne quis antequam sit idoneus, altissimas de fide quaestiones praesumat discutere; aut, si praesumpserit, nulla difficultas aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidem adhaesit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod incoepimus. angelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Judaei defendunt legem suam: ergo et nos Christiani debemus s defendat fidem suam. Si, inquit, tres personae sunt una tantum res, et non sunt tres res, unaquaeque per se separatim, sicut tres angeli aut tres animae; ita tamen ut voluntate et potentia omnino sint idem: ergo Pater et Spiritus sanctus cum Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres deos autem affirmat quod non intelligit, non illi credendum est. Huic homini non est responden
Abbreviated transcription (Latin):
alectici. immo dialecticeħ eci¬
ci. qui non nͥ flatum uocis pu¬
tant uniũsales ẽẽ substanciaᷤᷤ
ce qui colorem non aluid que¬
unt intelligere qͣm corpusnͦ
sapientiam hominis aliud ꝗͣ
animam prorsus a sp̃ualium
q̃stionum disputatione sunt
ex sufflandi. In eorum qͥppe a¬
nimab racio que et prinpceps
sunt ĩnhomine. sic est mima¬
ginationib corporalib obuo¬
luta ut eis se non possit euol¬
lere. nec ab ipsis ea quȩ ipsa
sola et pura contemplaride¬
bet ualeat discernere. Qui .n.
non dum intelligit quomͦ
plures homines in sp̃e sint u¬
nus homo. qualiter milla
secretissima. & altissima na¬
tura comprehendet. qͦmͦ plu
cuiꝰ mens obscura est ad di¬
iudicand̾ inter equũ suum
& colorem eius: qualit̃ dis¬
cernet interunũ dm et plo¬
ret relationes eiꝰ: Deniq
qui non potest intelligere a¬
liqͥd ẽẽ hominẽ nisi indiidy¬
um. nullatenus intelliget
hominẽ nisi humanam ꝑ¬

Expanded text:
alectici imo dialectice haeretialectici imo dialectice haeretici, qui non nisi flatum vocis putant esse universales substantias, et qui colorem non aliud queunt intelligere quam corpus, nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eorum quippe animabus ratio, quae et princeps sunt in homine, sic est in imaginationibus corporalibus obvoluta, ut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa secretissima et altissima natura comprehendet quomodo plcujus mens obscura est ad discernendum inter equum suum et colorem ejus; qualiter discernet inter unum Deum et plures relationes ejus? Denique qui non potest intelligere aliquid esse hominem, nisi individuum; nullatenus intelliget hominem, nisi humanam p
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. Et non solum ad in¬
telligendũ altiora prohibet᷑
mens ascendere. suie fide &
mandatoꝵ dei obedientia. sed
etiam aliqñ datus intellectꝰ
subtrahitur. et fides ip̃a subũ¬
titur neglecta bona conscĩa.
Ait enim de quibꝰdam apłe. Cũ
cognouissent dm. non sicut dm
glorificauert̃. aut grãs egerũt:
sed euanuerunt incogitatõm¬
b suis et obscuratum est infi¬
piens cor eorum. Et cum p̃ci¬
peret thimotheo militarebo¬
nam militiã ait. Habens fi¬
dem et bonã conscĩam. quam
qͥdam repellentes cura fidem
naufragauert̃. Nemo gͦ sete¬
mere inmergat incondensa
diuinaꝵ qͤstionum. nisi priuꝰ
insoliditate fidei conqͥsita mo¬
rũ et sapienciȩ grauitate. ne
ꝑ multiplicia sophismatum
diuerticula in cauta leuitate
discurrens aliqua tenaci illa¬
queet̃ falsitate. Cumq omnes
ut cautissime ad sacrȩ paginȩ
q̃stiones accedant fint commo¬
nendi. illiitiq nr̃itemporiᷤ di¬

Expanded text:
scientia: et non solum ad inscientia: et non solum ad intelligendum altiora prohibetur mens ascendere sine fide et mandatorum Dei obedientia, sed etiam aliquando datus intellectus subtrahitur, et fides ipsa subvertitur, neglecta bona conscientia. Ait enim de quibusdam Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum . Et cum praeciperet Timotheo militare militiam bonam, ait habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt . Nemo ergo se temere immergat in condensa divinarum quaestionum, nisi prius in soliditate fidei, conquisita morum et sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens, aliqua tenaci illaqueatur falsitate. Cumque omnes, ut cautissime ad sacrae paginae quaestiones accedant, sint commonendi; illi utique nostri temporis di
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ pater dñe celi et terre. qͥa ab¬
uelasti ea pariuilis priꝰ inqͣm
ea que carnis sunt postponẽteᷤᷤ
funda fide diuidicando discuti¬
amus. Nam qui scđm carnẽ
uiuit. carnalis siue animaliᷤ ẽ
de quo dicit᷑ Animalis homo ñ
ꝑcipit ea que sunt sp̃e dei. qui
uero sp̃u facta carnis mortifi¬
cat: spũalis efficitur: dequo le
nutrimur in sacra scriptura
exhis que ꝑobedientiam pas¬
cunt. tanto subtilius proue¬
himur. adea que ꝑ intellectõ
saciant. frustra quippe conatur
dicere. suꝑ om̃es docentes me
intellexi. qui proferre ñ audet
qͥa testimonia tua meditacio
mea est. Et mendaciter pro¬
nunciat. suꝑ senes intellexu
cui non est familiare qͦd se¬
quitur. qͥa mandata tua q̃siun
Nimirũ hoc ip̃m qͦd dico qui
non crediderit non intelliget.
Nam qui non crediderit ñ ex¬
perietui et qui expertus ñ fu¬
enum rei au ditum superat ex¬
ꝑientia. tantum uincit audi¬
entis cognitionem exꝑientiᷤ

Expanded text:
tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quiatibi, Pater, Domine coeli et terrae, quiavelasti ea parvulis . Prius, inquam, ea quae carnis sunt postponentes, funda fidei dijudicando discutiamus: nam qui secundum carnem vivit, carnalis sive animalis est, de quo dicitur: Animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Qui vero spiritu facta carnis mortificat, spiritualis efficitur; de quo lenutrimur in sacra Scriptura ex his quae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et mendaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesivi. Nimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliget. Nam qui non crediderit, non experietur; et qui expertus non funtum rei auditum superat experientia, tantum vincit audientis cognitionem experientis
Abbreviated transcription (Latin):
mas de fide q̃stionez assurgere.
Unde. fit. ut dum ad illa que pͥꝰ
fidei scalam exigunt. sicut scri¬
ptum ẽ. niscredideritis non in¬
telligetis. prepostere ꝑ intellec
tum prius conantur ascendere:
ĩmultimodos errores perin¬
tellectus defectum cogantur
ascendere. Palamnamq est
qͦd illi non habent fidei frr¬
mitatem. qui q̃m quod credt̃
intelligere non possunt. dis¬
putant contra eiꝰdem fidei a
scĩs patrib confirmatam ue¬
ritatem. Uelud si uesꝑtilioneᷤ
&e noctuȩ non nisi in noctece¬
lum uidentes. de meridiamᷤ
solis radus disceptarent contͣ
aquilas ip̃m solem irreũbe¬
rato uisu intuentes. Priꝰ gͦ
fide mundandum ẽ cor. sic̃t̃
nandi sunt ocłi. qͥa p̃ceptũ
dm̃i lucidum illuminansoc¬
culoᷤ & priꝰ ꝑhumilem obediẽ¬
tiam testimonioꝵ dei debemꝰ
fieri paruuli. ut discamꝰ sapiẽ¬
tiam quam dat testimoniũ
domini sapientiam prestanꝰ
paruulis. Unde. dns confiteor

Expanded text:
mas de fide quaestiones assurgere. mas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scriptum est: Nisi credideritis, non intelligetis , praepostere prius per intellectum conantur ascendere, multimodos errores per intellectus defectum cognantur descendere. Palam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem ipsum irreverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut nandi sunt oculi, quia praeceptum Domini lucidum illuminans oculos ; et prius per humilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis . Unde Dominus: Confiteor
Abbreviated transcription (Latin):
insipienti suꝑbia uidicant nul¬
latenus posse ẽẽ qͦd nequeunt
intelligere: quam humili sapi¬
entia fateatur ẽẽ. multa pozse
que ipsi non ualeant compre¬
hendere. Nullus quippe xp̃ia¬
nus debet disputare quo mͦ
qͦd catholica eccła corde credit
&e ore confitetur non sit:sẽd
semper eandem fidem indu¬
bitant̃. tenendo. amando. &
scđm illam uiuendo. humiłr
qͣntum potest querere rõnẽ
quomͦ sit. Si potest intelligere.
deo grãs agat: si non pot̃: nõ
immittat cornua aduentilã¬
dum. sedsimmnittat capud
Aduenerandũ. Ciciꝰ emĩ pot̃
inse confidens humana sa¬
pientia impinguendo cornu-
a gͥ euellere: quam imittẽdo
petram hanc euoluere.Solẽt
enim qͥdam cumceperint
qͣsi cornua qͣsi confidentis sͥ sci¬
encie producere. nescientes.qͥa
siquis se existimat scire aliqͥd
non dum cognouit qͣmad̾m
oporteat eum scire: anteqͣm ha¬
beant ꝑsoliditatem fidei alaᷤᷤ
spũales p̾sumendo in altissi¬

Expanded text:
insipienti superbia judicant nulinsipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubitanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, humiliter quantum potest, quaerere rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas spiritales, praesumendo in altissi
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui suꝑ eiꝰ et̾nam firmitatẽ
se stabilitos eẽ. gaudent indig¬
nari mͥ possunt. & hoc impu¬
tare ñ studiose grauitati sed
lactanciȩ leuitati: Si quid ergo
de infirmitate fidei nr̃ȩ in hac
epła disputauero:non est ad¬
illam confirmandũ. sed ad fra¬
trum hoc exigentium peticio¬
nib satisfaciendũ. Sed siille qͥ
p̾fatam protulit sentenciã deo
corrigente adueritatẽ rediit:
nullatenꝰ putec me inhac e¬
pła contra se loqui. q̃m iam ñ
est qͦd fuit. Si enim fuit aliqͣndo
tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño:¬
ñ sunt arguendȩ tenebre que
iam non sunt. sed lux approbã¬
da quȩ lucet. Uerumptamen
siue ad huc ad lucem redierit
eadem laborare qͤstione. etiã¬
si fides m illis superet racionẽ
uidetur suꝑfluum repugnan¬
tiam istam dissoluere. Sed priꝰ
p̃mittã ad compescendam pee
sumptionẽ eorum. qui nefan¬
da temeritate audent disputa
lectũ capere nequeunt. & potiꝰ

Expanded text:
tes, qui super ejus aeternam firmitatem tes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo de firmitate fidei nostrae in hac epistola disputavero, non est ad confirmandam illam, sed ad fratrum hoc exigentium precibus satisfaciendum. Sed si ille qui praefatam protulit sententiam, Deo corrigente, ad veritatem rediit, nullatenus putet me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. Si enim fuit aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino; non sunt arguendae tenebrae quae jam non sunt, sed lux approbanda quae lucet. Verumtamen sive adhuc ad lucem redierit,eadem quaestione, etiamsi fides in illis superet rationem, videtur superfluum repugnantiam istam dissolvere. CAPUT II. praemittam ad compescendam eorum praesumptionem, qui nefanda temeritate audent disputarlectu capere nequeunt: et potius
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt. ut soluerem qͣstionem.
qua ipse sic erat irretitus. ut nul¬
lo modo se expediri exea poss e
crederet: nisi aut incarnatiõe
dei patris. & sp̃s sc̃i. aut deorum
multitudine se impediret Qd
sisse. quasi fortitudinem fidei
defensionis auxilio. Quppe sie¬
go contemptibilis homuntio
tot scĩs & sapientib ubiq exis¬
tentib. ad confumandum fidei
xp̃iane firmamentũ. qͣsi mea
indigeat defensione aliquid
scribere temptarẽ: presumptor
itaq iudicari et ridendus ui¬
rent alii homines onustum
paxillis. & funib & aluis reb
quib nutantia. ligari ce sta¬
biliri solent elaborare circa
aut subuertere. mirũ sise ariso
c de risu contineant. Quant d
magis cum lapis qui abscisus de
monte sine manib ꝑcussit &e
cõminuit statuã quam uidit
insommo nabuchodonosoriã
fact᷑ mons magnus impleuerit
uniũsam t̾ram. si eum meis rõ¬
tionib fulcire. &e qͣsi nutantem᷑
stabilire nitar. tot scĩ et sapien¬

Expanded text:
coegerunt ut solverem quaestionem, coegerunt ut solverem quaestionem, qua ipse sic irretitus erat, ut nullomodo se expediri ab ea posse crederet; nisi aut incarnatione Dei Patris et Spiritus sancti, aut deorum multitudine se impediret. Quod sisse me quasi fortitudinem fidei defensionis auxilio. Quippe si ego contemptibilis homuncio, tot sanctis et sapientibus ubique existentibus, ad confirmandum fidei Christianae firmamentum, quasi mea indigeat defensione, aliquid scribere tentarem; praesumptor utique judicari, et deodandus porent homines alii onustum paxillis, et funibus, et aliis rebus, quibus nutantia ligari et stabiliri solent elaborare circa aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
no sint idem: gͦ et pater &
spiritꝰ sc̃s cum filio est incar¬
natus Quod cumame ꝑ latũ
eẽt: incepi contra hunc erro¬
rem qͣndam epłam. qͣm par¬
te. quãdam edita perficere. cõ¬
tempsi credens non ea opus
eẽ q̃m et ille contra quẽ fiebat.
to errorem suum abiuraue¬
rat. & nullus uidebatur qui eũ
errorem ignoraret. Partemta¬
men illam qͣm feceram qͥdam
fĩs me nesciente transcripse¬
runt. atq aliis legendam tra¬
diderunt. Quod iccuro dicout
si malicuiꝰ manꝰ pars illa ue¬
nerit: quãqͣm ibi nicħ falsũ
exquisita relinquatur. & hic
qͦd ibi incepi diligentiꝰ incep¬
tum & ꝑfectum requirat᷑.
postqͣm enim in anglia ad epiᷤ¬
copatum. nescioqua dei disposi¬
tione captus et retentus sum:
audimi prefate nouitatis aucto¬
rem in sua ꝑseuerantem sentẽ¬
tia dicere se non obaluidͣ iuraᷤ¬
se qͦd dicebat. nͥ qͥa appło inter¬
fici timebat. Hac gͥ causa qui¬
damfratres me precib luis co

Expanded text:
no sint idem: ergo Pater et no sint idem: ergo Pater et Spiritus sanctus cum Filio est incarnatus. Quod cum ad me perlatum esset, incoepi contra hunc errorem quamdam epistolam, quam, parte quadam edita, perficere contempsi credens non ea opus esse; quoniam et ille, contra quem fiebat, to, errorem 42 suum abjuraverat et nullus videbatur qui eum errare ignoraret; partem tamen illam quam feceram quidam fratres, me nesciente, transcripserunt, atque aliis lugendam tradiderunt; quod idcirco dico ut, si in alicujus manus pars illa venerit, quanquam ibi nihil falsum exquisita relinquatur; et hic quod illic incoepi, diligentius inceptum et perfectum requiratur. Postquam enim in Anglia ad episcopatum, nescio qua Dei dispositione, captus et retentus sum; audivi praefatae novitatis auctorem in sua perseverantem sententia dicere se non ob aliud abjurasse quod dicebat, nisi quia a populo interfici timebat. Hac igitur causa quidam fratres precibus suis me
Abbreviated transcription (Latin):
omino c&e pa¬
triuniuerse
ra peregri¬
iubente. siue ꝑmitrente deo
cantuarie metropolis uocatuᷤ
ep̃c. debitam subiectionem cũ
humili seruicio et deuotis oro¬
nib. Qm diuina ꝓuidentia ueᷤᷤ¬
tram elegit sanctitatem cin fi¬
dem et uitam xp̃ianam custo¬
diendam & eccłam suam re¬
gendam cõmitteret: ad nullũ
alium rectius refertur. si qͥd
contra catholicam fidem ori¬
tur in eccła. ut eius auctorita¬
te corrigatur. nec ulli abiitu¬
cius. si quid contra errorem re ᷤ¬
pondetur ostenditur. ut eiꝰ
prudentia examinetur. Qua¬
ꝓpter sicut nulli dignius poᷤ¬
sum: ita nulli libentius pre
no sapienciȩ. Quatinus si
qͥd inea corrigendum est ueᷤᷤ¬
tra censura castigetur & qͦd
regłam uentatis tenet ur̃a
auctoritate roboretur. Cumad
huc inbeci monasterio abbaᷤᷤ
ẽẽm: presumpta est aquodam
clerico. infrancia talis asserci¬
sunt. una tantum res. & non
sunt tres res unaqueq ꝑse
separatim. sicut tres angeli
aut tres animȩ. ita tamenut

Expanded text:
omino et Patri universae ra peregrijubente sive permittente Deo, Cantuariae metropolis vocatus episcopus, debitam subjectionem, cum humili servitio, et devotis orationibus. Quoniam divina providentia vestram elegit sanctitatem, cui vitam et fidem Christianam custodiendam, et Ecclesiam suam regendam committeret; ad nullum alium rectius refertur, si quid contra catholicam fidem oritur in Ecclesia, ut ejus auctoritate corrigatur; nec ulli alii tutius, si quid contra errorem respondetur, ostenditur, ut ejus prudentia examinetur. Quapropter, sicut nulli dignius possum, ita nulli libentius praeno sapientiae; quatenus si quid in ea corrigendum est, vestra censura castigetur, et quod regulam veritatis tenet, vestra auctoritate roboretur . Chuc in Becci monasterio essem abbas, praesumpta est a quodam clerico in Francia talis assertisunt una tantum res; et non sunt tres res unaquaeque per se sepaaut tres animae: ita tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
ri sine patre. nec intelligit eã
sic scđm unitatẽ ẽẽ ꝑsonȩ. ut
paternon possit incarnari
cum filio. Quippe d̾s non sic aᷤ¬
sumpsit hominẽ. ut natura
dei ec hominis sit una et eadẽ
sedut ꝑsona dei et hominis
intelligi. Namsummꝰ homo
cum singłis plurib ꝑsonis ẽ¬
una ꝑsona: necc̃e est plures
ꝑsonas que alie sunt ase inui¬
cem ẽẽ unam eandẽq ꝑsonã
qͦd non est possibile. Quaꝓpter
impossibile est deo incarnato
scđm unã quãlibet ꝑsonam. il¬
lum scdm aliam ꝗꝗ ꝑsonam
incarnari. Cun autẽ ds̃¬

Expanded text:
ri sine Patre; nec intelligit eam ri sine Patre; nec intelligit eam sic secundum unitatem esse personae, ut Pater non possit incarnari cum Filio. Quippe Deus non sic assumpsit hominem, ut natura Dei et hominis sit una et eadem; sed ut persona Dei et hominis intelligi. Nam, si unus homo cum singulis pluribus personis una persona est, necesse est plures personas, quae aliae sunt a se invicem, esse unam eamdemque personam: quod non est possibile. Quapropter impossibile est, Deo incarnato secundum unam quamlibet personam, illum secundum aliam quoque personam incarnari. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
in carnatus est. et ds qui est fibiꝰ
non est alius sed unus et idem
numero d̾s qui est pater: plusta¬
men quamuis diuerze ꝑsone
sint pater et filius. uidetur ne¬
cesse eẽ patrem. qͦꝙ ẽẽ incarna¬
tum cũ filio posse ꝓpter unita¬
tem deitatis: quam possibile ẽe.
eum ẽẽ simul incarnatum. Ui¬
dete qui hoc dicit. quomͦ clau¬
dicat utroq pede inincarnati¬
one filii dei. Nam qui recte suᷤ¬
cipit eiꝰ incarnationem: credit eũ
non assumpsisse hominẽ in uni¬
tatem naturȩ sed inunitatẽ ꝑ¬
sonȩ. hic autem somniat hoĩem
afilio dei magis eẽ assumptum
in naturȩ unitatẽ quã in ꝑso¬
nȩ unitatem Si enim hoc ñ o¬
pinaret᷑. non diceret magis ẽẽ
bile illum simul non ẽẽ incar
cat inincarnatione filii dei qͥ
una natura ẽ cum patre. & alia
ꝑsona apatre: quicumq exiᷤ¬
timat eandem incarnationẽ
sic ẽẽ scđm naturȩ unitatem.
ut filius non possit incarna¬

Expanded text:
incarnatus est; et Deus qui est Filius incarnatus est; et Deus qui est Filius non est alius, sed unus et idem numero Deus, qui Pater est; plus tamen quamvis diversae personae sint Pater et Filius videtur necesse Patrem quoque esse incarnatum cum Filio, propter identitatem Deitatis, quam possibile esse non esse simul incarnatum. Videte qui hoc dicit quomodo claudicat utroque pede in incarnatione Filii Dei. Nam qui recte suscipit ejus incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, sed in unitatem personae. Hic autem somniat hominem a Filio Dei magis esse assumptum in naturae unitatem, quam in personae unitatem. Si enim hoc non opinaretur, non diceret magis necesbile illum simul non esse incarncat in incarnatione Filii Dei, qui una natura est cum Patre et alia persona a Patre, quicunque existimat hanc incarnationem sic esse secundum naturae unitatem, ut Filius non possit incarna
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ. Pater ergo et filiꝰ. scd̾m
sub̃am. non sunt plures. nec
alii abinuicem. qͥa ñ sunt dy¬
e sub̃e. nec alia sub̃a pater a¬
lia filius. sed una et eadẽ sub̃a
sunt pat̾ et filiꝰ. Scd̾m ꝑsonã
uͦ sunt plures et alii ab inuicẽ
qͥa pater et filius non sunt una
et eadem ꝑsona. sed duȩ et alie
abinuicem. Dicit ergo. Si filiuꝰ
incarnat᷑ est. et filius non ẽ alia.
seduna et eadem numero res
quȩ pat̾ est: ergo necc̃e est pa¬
trem qͦq ẽẽ incarnatum. Unã
enim et eandẽ numero rẽ im¬
possibile est simul eẽ. et nõ ẽẽ.
meodem homine incarnatam.
Et ego dico. Si filius incarnatꝰ
est. et filius non est una et eadẽ
numero ꝑsona quȩ pater est.
s alia. non idcͥco est necc̃e pa¬
trem qͦq ẽẽ incarnatum. Aliã
enim ꝑsonã ẽẽ inuno homine
incarnatam. et aliam simul nõ
ess e ñodem homine incarnatã.
possibile est. Et ille. Si d̾s filius

Expanded text:
Spiritu sancto. Pater ergo et Filius secundSpiritu sancto. Pater ergo et Filius secundum substantiam non sunt plures, nec alii ab invicem; quia non sunt duae substantiae, nec alia substantia Pater, alia Filius; sed una et eadem substantia sunt Pater et Filius. Secundum personam vero sunt plures, et alii ab invicem; quia Pater et Filius non sunt una et eadem persona, sed duae et aliae ab invicem. Dicit ergo: Si Filius incarnatus est, et Filius non est alia, sed una et eadem numero res quae Pater est; ergo necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Unam enim et eamdem numero rem impossibile est simul esse, et non esse in eodem homine incarnatam. Et ego dico: Si Filius incarnatus est, et Filius non est una et eadem numero persona, quae Pater est, sed alia; non idcirco necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Aliam enim personam esse in uno homine incarnatam, et aliam simul non esse in eodem homine incarnatam possibile est. Et ille: Si Deus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
num. aut sunt plura sũma
bona. aut non sunt plureꝰ dii.
sed unus solus. Deum ũo sum¬
mũ bonumẽẽ nullꝰ negat.qr
qͥcqͥd aliquo minus est. nulla
ñ est minus est aliquo. quia
minus ẽ summo bono. Sum¬
mũ certe bonum. pluralita¬
tem sui non admittit ut
plura sint summa bona. Si .i.
st̃. Sũmum uero bonũ est. qͦd
sic prestat aliis bonis ut nec
par habeat nec p̾̃stantiꝰ. Sum¬
mũ gͦ bonũ unũ et solum ẽ.
Non ĩgitur sunt plures dii. s u¬
nus &esolus est ds. sicut sũmũ
bonum est unũ et solum. et
summũ bonũ nullatenꝰ plu¬
raliter posse dici ꝓbant ur:
Qui unus solus deus cum sit
nato necesse ẽ alias qͦq ꝑsonaᷤᷤ
sicut ille disputator putat ĩ car¬
nari. sed impossibile. ꝑsonas.it.
nim ab inuicẽ non ẽẽnt aliȩ.
plures non eeñt. Sed ut breuiꝰ
explicem &e faciliꝰ qͦd uolo. lo¬
quartm̃ sicut supra feci de pa¬
tre ae filio. quia perhos clarũ
erit. qͥd intelligendum sit de

Expanded text:
num, aut sunt plura summa num, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatn est, minus est aliquo; 46 quia minus est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non admittit, ut plura sint summa bona. Si enim sunt. Summum vero bonum est, quod sic praestat aliis bonis, ut nec par habeat, nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non igitur sunt plures dii, sed unus et solus est Deus; sicut summum bonum est unum et solum: et summum bonum, nullatenus pluraliter dici posse probantur. Qui unus solus Deus cum sit nato, necesse est alias quoque personas sicut ille disputator putat incarnari, sed impossibile. Personas ennim ab invicem non essent aliae, plures non essent. Sed, ut brevius explicem, et facilius quod volo loquar tantum, sicut supra feci, de Patre et Filio; quia per hos clarum erit quid intelligendum sit de
Abbreviated transcription (Latin):
lis qdem non est deo potestas:
quia cum omne subiectum si¬
ne accidenti aut ẽẽ aut intelli¬
gi possit. ds̃ si non potestate. nͦ
esse nec intelligi pot̃. Si uo
potestas substancialis est: aut
parz est eius eẽncie. aut est id¬
ip̃m quod tota eiꝰ est eẽnera.
pars autem ñ est: quia sict supͣ
dictum est. quod partes habet
aut actu. aut intellectu est disso¬
lubile. qͦd omnino est extraneũ
adeo. Idem igitur ẽ ẽẽ dei et po¬
testatis eius. Sicut itaq potestaᷤ
dei est semper et ubiq ita qͥc¬
quid est d̾s. ubiq et semper est.
Ergo cum predictus nĩx fidei se¬
deos monstrare. nequid quomͦ
sint. separatim ea separatione
qua putat se patrem et sp̃m
sc̃m ab incarnatione liberare.
Non ergo illum potest adiu¬
uare multitudo deoꝵ ad defen
defensionem istam fieri posse
nequaqͣm existimat. ¶¬
Quod autem unus solus d̾s sit
et non plures. sic facile ꝓbat᷑.
qͥa aut d̾s non est sumiũ bo¬

Expanded text:
lis quidem non est Deo potestas; lis quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potestas substantialis est, aut pars est ejus essentiae, aut est idipsum, quod est tota ejus essentia. Pars autem non est; quia sicut supra dictum est quod partes habet, aut actu, aut intellectu est dissolubile: quod omnino extraneum est a Deo. Idem igitur est esse Dei, et potestas ejus. Sicut itaque potestas Dei est semper, et ubique; ita quidquid est Deus ubique et semper est. Ergo, cum praedictus nostrae fidei dedeos; monstrare nequit quomodo sint separatim, ea separatione qua putat se Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione liberare. Non ergo illum potest adjuvare multitudo deorum, ad defdefensionem istam fieri posse nequaquam existimat. Quod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bo