comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
felix de ciuitate inqua ordinatꝰ erat.
electione ciuium ꝓpt̾ doctrinã & bonã
uitã quã habebat commnun ep̃orũ &
reliquorum sacerdotum ac popborum
consilio : translatus ẽ. esphesum. Non
enim transit de ciuitate ad ciuitatem
qui non suo libitu aut ambitu hoc fac̃:
s: utilitate quadã aut necesfitate alioꝵ.
hortatu & confilio potiorũ: nec trans¬
fertur deminori ciuitate ad maiorẽ.
qui hoc non ambitu uł ꝓpͥa uoluntate
facit: s aut ui ꝓpͥa sede pulsus. aut
necessitate coactus. aut utilitate loci
aut popłi non suꝑbe s humilit̾ abaluis
trans latꝰ. ⁊ intronizatꝰ ẽ. quia homo
uidet infacie ds̃ aut̃ incorde. Et dñs
ꝑ ꝓpħam loquitur dicens. Dñs scit
cogitationes hominum qm̃ uanȩ sunt.
Non gͦ mutat sedẽ : qui non imutat
mentẽ. Non mutat ciuitatẽ : qui ñ
sua sponte s confilio & electione alioꝵ
mutatur. Non gͥ migrat de ciuitate
ad ciuitatẽ : qui non auaricie causa

Expanded text:
Felix de civitate in qua ordinatus erat Felix de civitate in qua ordinatus erat electione civium, propter doctrinam et bonam vitam quam habebat, communi episcoporum et reliquorum sacerdotum ac populorum consilio, translatus est Ephesum. Non enim transit de civitate ad civitatem, qui non suo libitu aut ambitu hoc facit, sed utilitate quadam, aut necessitate aliorum, hortatu et consilio potiorum; nec transfertur de minori civitate ad majorem, qui hoc non ambitu vel propriae voluntate facit; sed aut vi propria sede pulsus, aut necessitate coactus, aut utilitate loci vel populi non superbe, sed humiliter, ab aliis translatus, et inthronizatus est, quia homo videt am loquitur, dicens: Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt. Non ergo mutat sedem, qui non mutat mentem, nec mutat civitatem qui non sua sponte sed consilio et electione aliorum mutatur. Non igitur migrat de civitate ad civitatem, qui non avaritiae causa
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliari. aut manere innupta:
ita eccłȩ non licet dimittere ep̃m
suum. aut ab eo segregari ut aflul¬
terum eo uiuente accipiat. s aut
ipsum habeat. aut innupta maneat.
id ÷ ne alterum ep̃o suo uiuente acci¬
piat. ut fornicationis aut ad ulteris
crimen incurrat. Nã si adulterata
fuerit. id ÷ si se alt̃i ep̃o uinxerit.
aut suꝑ se alterum epm ad diderit
aut ẽẽ: fecerit uł desidauerit: per
acerrimã pęnitentiã aut suo rec̃tiliet᷑
epõ. aut innupta ꝑmaneat. De mutatio¬
atq toletanã ꝓuincias constititis missa.
e mutatione ergo ep̃orũ unde scãm
sedẽ aplicã consulere uoliuistis. scito¬
te etiã communi utilitate atq necessi¬
tate fieri licere. s non libitu cuiusquã
aut dominatione. Petrus sc̃s & magister
causa translatus ẽ. romãnã : ut ibidem
potus proficere posset. Eusebius quoq
de quadã parua ciuitate. apłica aucto¬
ritate trans latꝰ ẽ. alexandriam. Similit̃

Expanded text:
reconciliari, aut manere innupta: reconciliari, aut manere innupta: ita Ecclesiae non licet dimittere episcopum suum, aut ab eo se segregare, ut alterum eo vivente accipiat: sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id est, ne alterum episcopum suo vivente accipiat, ut fornicationis aut adulterii crimen incurrat. Nam si adulterata fuerit, id est, si se alteri episcopo junxerit, aut super se alterum episcopum adduxerit, aut esse fecerit, vel desideraverit, per acerrimam poenitentiam, aut suo reconcilietur episcopo, aut innupta permaneat. CAatque Toletanam provincias constitutis missa, De mutatione ergo episcoporum, unde sanctam sedem apostolicam consulere voluistis, scitote etiam communi utilitate atque necessitate fieri licere, sed non libitu cujusquam aut dominatione. Petrus sanctus magistercausa, translatus est Romam, ut ibidem potius proficere posset. Eusebius quoque de quadam parva civitate apostolica auctoritate translatus est Alexandriam. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes uͦ uice xp̃i legatione
funguntur in eccłia. & sic̃ ei sua ẽ.
coniuncta sponsa id ÷ eccłia: sic ep̃is
uinguntur eccłiȩ uniciiq ꝓportione
sua. Et sic̃ uir non deb& uxorẽ negli
gere suã. sed diligere. & caste custodire
& amare. atq prudent̾ regere: ita ce
ep̃s deb& eccłiam suam. Et uelut
uxor quȩ sub manu ẽ. iuri obȩdire
debet uiro suo. eumq amare & dili-¬
gere: potius etiã eccłia epõ suo in
om̃ib obedire. eumq amare & dilige¬
re ut animã suã debet. quia illud
fit carnalit̾: istud spũalit̃. Et sicut
uir non debet adulterare uxorẽ suã
ita nec ep̃s eccłiam suã. id̃ ut illã
dimittat ad quã consecratus ẽ. absq
in euitabili necessitate & aplica uel
regulari mutatione. & alti se ambitꝰ
causa comungat. Et sicut uxori non
licet dimittere uirum suum ut alti
uiuente eo matrimonio se societ. &¬
eum adulteret. licet fornicatus sit uir
eius. s iuxta apłm aut uiro suo deba

Expanded text:
Sacerdotes vero vice Christi legatione funguntur in Ecclesia, et sicut ei sua est conjuncta sponsa, id est Ecclesia, sic episcopis junguntur Ecclesiae, unicuique pro portione sua: et sicut vir non debet negligere uxorem suam, sed diligere, et caste custodire, et amare, atque prudenter regere, ita et episcopus debet Ecclesiam suam. Et velut uxor quae sub manu est viri, obedire debet viro suo, eumque amare, et diligere: potius etiam Ecclesia episcopo suo in omnibus obedire, eumque amare, et diligere ut animam suam debet: quia illud fit carnaliter, istud spiritaliter. Et sicut vir non debet adulterare uxorem suam: ita nec episcopus Ecclesiam suam, id est, ut illam dimittat, ad quam consecratus est, absque inevitabili necessitate aut apostolica vel regulari mutatione, et alteri se ambitus causa conjungat. Et sicut uxori non licet dimittere virum suum, ut alteri, vivente eo, matrimonio se societ, ut eum adulteret, licet fornicatus sit vir ejus, sed juxta Apostolum, aut viro suo debet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s autẽ uxorẽ ꝓpͥam nequaquam
sub optentu religionis abiciat.
Si uero reicerit : ex communicetur.
S si ꝑ seuerauerit: deiciatur: Itẽ¬
sius epc̃ dix̃. Non minus mala
ad aliam transire ciuitatẽ. Mani¬
festa ẽ. enim causa ꝓ qua re hoc
facere temptat : cum nullus in hac
re inuentus ẽ. ep̾c qui de maiore
ciuitate adminorẽ transiret. Unde
apparet auaritiȩ ardore eos inflam¬
mari. & ambitioni seruire. ut domi¬
nationes agant. Si omĩb placet :
huiusmodi ꝑnicies. seuerius e&
austernis uidicetur ÷ ut nec laicam
comimuinionem habeat qui talis ẽ.
Responderunt uniu̾si. placet:¬

Expanded text:
presbyter uxorem propriam nequaquam sub obtentu religionis abjiciat. Si vero rejecerit, excommunicetur, sed et si perseveraverit, dejiciatur. iscopus dixit: Non minus mala ad aliam transire civitatem. Manifesta est enim causa, pro qua re hoc facere tentat: cum nullus in hac re inventus sit episcopus, qui de majore civitate ad minorem transiret. Unde apparet avaritiae ardore eos inflammari, et ambitioni servire, et ut dominationes agant. Si omnibus placet, hujusmodi pernicies saevius et austerius vindicetur, ut nec laicam communionem habeat qui talis est. Responderunt universi: Placet
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia: fugiendũ ẽ. illi. ad alt̾am
eiq solaciandum dicente domino:
Si ꝑsecuti uos fuerint inuna ciuitate:
fugite maliam: Si autem utilitatis causa
fuerit mutandum. non ꝑse hoc agat:
s fr̃ib inuitantib & auctoritate huiꝰ
scẽ sedis faciat. non ambitus causa. sed
It non liceat ep̃o principalẽ cathedrã
suȩ parrochiȩ negligere. & aliam
eccłiam insua diocesi magis frequentare:¬

Expanded text:
esia, fugiendum illi est ad alteram, eique sociandum, dicente Domino: Si persecuti vos fuerint in una civitate, fugite in aliam. Si autem utilitatis causa fuerit mutandum, non per se hoc agat, sed fratribus invitantibus, et auctoritate hujus sanctae sedis faciat, non ambitus causa, sed t non liceat episcopo principalem cathedram suae parrochiae neglegere, et aliquam ecclesiam in sua diocesi magis frequentare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos plebes sibi commissas uisitans.
Exconcilio meldensi. Cap̃.u.
t epĩ qui plebes sibi creditas aut
raro aut numquã ꝑseipsos uisi¬
tant. uixta ordinem euangelicum
& apłicum. atq aeccliasticũ. cũ dñs
moysi dicat. speculatorẽ dedi te domui
ifrahel: & audies exore meo u̾bum.
& annuntiabis eis ex me & cȩtera:
acompuincialib ep̃is acrius corri-¬

Expanded text:
r se plebes sibi commissas visitant. r se plebes sibi commissas visitant. Ex concilio Meldensi, cap. 5. Ut episcopi, qui plebes siut nunquam per seipsos visitant juxta ordinem evangelicum et apostolicum atque ecclesiasticum, cum Dominus Mosi dicat: Speculatorem dedi te domui Israel, et audies ex ore meo verbum, et annunciabis eis ex me, etc., a comprovincialibus episcopis, acrius corri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impossessionib suis longe posi¬
sius ep̃c dix̃. quia nil pret̃mitti
qui non in ea ciuitate resident in qua
paruã rem illic habeant. alibi autẽ
idonea predia habere noscuntur. uel
affectionem ꝓximorũ qͥb indulgeas.
Hactenus ꝑmitti eis oportet ut
accedant ad possessiones suas. & dis¬
ponant uel ordinent fructum laboris
sui: ut pꝰ quatuor dominicos dies
id÷ pꝰ tres ebdomadas si morari ne¬
cesse ẽ. insius potuis fundis morent᷑
Aut si ẽ. proxima ciuitas inqua ẽ.
pb̃r. nisi ad eccłiam uideantur facere
diem dominicum illuc accedant:
ut neq res domesticȩ ꝑ absentiam
eorum detrimentum sustineant. &
non frequenter ueniendo ad ciuitatẽ
in qua ep̃s moratur. suspicionem
iactantiȩ & ambitionis euadant.
Uniũsi dixerunt placere sibi:.
Ut epc singulis annis parrochĩã
suam circũeat. Ex concilio spalen¬
It singulis annis quisq ep̃s par
rochiam suam circũeat. popłmꝙ.
confirmet acdoceat. & ea quȩ ui¬
tanda sunt prohibeat. & ea quȩ

Expanded text:
suis longe posipus dixit: Quia nihil praetermitti qui non in ea civitate resident, in qua parvam rem illic habeant: alibi autem idonea praedia habere noscuntur, vel affectionem proximorum quibus indulgeant. Hactenus permitti eis oportet, ut accedant ad possessiones suas, et disponant vel ordinent fructum lasui, ut post quatuor dominicos dies, id est, post tres hebdomadas, si morari necesse est, in suis potius fundis morentur, aut si est proxima civitas in qua est presbyter, nisi ad ecclesiam videantur facere diem Dominicum, illuc accedant, ut neque res domesticae per absentiam eorum detrimentum sustineant, et ut non frequenter veniendo ad civitatem in qua episcopus moratur, suspicionem jactantiae et ambitionis evadant. Universi dixerunt placere sibi.us singulis annis paroeciam suam circumeat. Ex concilio SpalenUt singulis annis quisque episcopus paroeciam suam circumeat, populumque confirmet ac doceat, et ea quae vitanda sunt prohibeat, et ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
siue ep̃s siue quilibet clericus
&e tempore excommunicationis suȩ
ante audientiã cominunionẽ pre¬
sumpserit. ipse inse dampnationis
uidicetur ꝓtulisse sententiam:¬
Ioħsoui clero & ordini salernitano:
e illis prb̃is qui tempore scĩssum
decessoris nr̃i domni pape nicho¬
lai excommunica sacrũ ministe¬
rium contingere presumpserint.
ipsi inse dampnationis sicut scĩ
canones statuer̃ sententiã intuler̃.
tam̃ quia miseratio apłica uenia
solet p̃stare correctis. obmultituidi¬
nẽ miscđiȩ ilł hanc indulgentiã
exhibemus. ut scã comimunione
saginati. studeant trib continius
annis ꝑ ebdomadã omĩ scđa oe
sexta feria. aut umo. aut acȩto
nequaquã committere: Ioħes
i ab his quos exc̃municatos

Expanded text:
scopus sive quilibet clericus, et tempore excommunicationis suae ante audienciam communionem presumpserit, ipse in se dampnationis iudicetur protulisse sentenciamI, clero et ordini Salernitano. e illis presbyteris qui tempore sanctissimi praedecessoris nostri domini papae Nicolai excommunicati sacrum ministerium contingere praesumpserunt, ipsi in se damnationis sicut sancti canones statuerunt sententiam intulerunt. Tamen quia miseratio apostolica veniam solet praestare correctis, ob multitudinem misericordiae illis hanc indulgentiam exhibemus, ut sancta communione saginati studeant tribus continuis annis per hebdomadam omni secunda et sexta feria, a vino aut aceto pnequaquam committere. CAP. 3i ab his quos excommunicatos
Abbreviated transcription (Latin):
iqua mulier duos fr̃s. aut siqͥs
uir duas sorores duxerit acom¬
munione separentur usq ad mortẽ.
aurelianensi. Capitulo ui.
ui dormierit cum duab sororib

Expanded text:
qua mulier duos fratres, aut si quis vir duas sorores duxerit, a communione separentur, usque ad mortem. Aurelianensi cap. 6 . Qui dormierit cum duabus sororib
Abbreviated transcription (Latin):
um qui contra usticiȩ regulã
marchidiaconatũ alterius pro¬
uehi consensit. abeiꝰdem archidiaco¬
natus honore deponimus. Qui si ul
terius in loco eodem ministrare p̾̃sũ¬
serit : se participatione cõmunionis
sacrȩ nouerit esse priuatum. Qđ
aliquid ordinabiliter factum. sedin¬
iuste se asserit condemnatũ. diligent᷑
querendũ est pͥmo si uidiciũ groina¬
biliter est habitum. si alii testes fuer̃.
exilio uel depositione fuit. si eo prȩ¬
sente subiure iurando contra eũ tes¬
timonium dictum est. si scriptis ac.¬
tum est: si ipse licentiã respondendi
ac defendendi se habuit: Sed & de ꝑso¬
nis accusantiũ ac testificantium
subtiliter querendũ est cuius con¬
ditionis. cuius uȩ opinionis. & ne

Expanded text:
um qui contra justitiae regulam in archidiaconatum alterius provehi se consensit, ab ejusdem archidiaconatus hoterius in loco eodem ministrare praesumpserit, se participatione communionis sacrae noverit esse privatum. CAPaliquid ordinabiliter factum, sed injuste se asserit condemnatum, diligenter quaerendum est, primo, si judicium ordinabiliter est habitum, si alii accusatores, aexsilio vel depositione fuit, si eo praesente sub jurejurando contra eum testimonium dictum est, si scriptis actum est, si ipse licentiam respondendi ac defendendi se habuit. Sed et de personis accusantium ac testificantium subtiliter quaerendum est cujus conditionis, cujusve opinionis, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
ministeria. ꝑsonis totidem non fue¬
Sabuisse te concubinã manifesta
contraria est quibus dam nata suspi¬
cio. Sed quia in rebus ambiguis abso¬
lutũ non debet. ẽẽ. iudicium: hoc tuȩ
conscientiȩ commitendũ elegimus.
Qua dere si insacro ordine constitu.¬
tus. eius ce ꝑ mixtione recoli macula¬
tum : sacerdotii honore deposito. ad
administrandum nullo modo prȩ¬
sumas accełe. sciturus in animȩ tuȩ
ꝑiculo ministrare. & dõ nr̃o te sine du¬
bio reddere rationem. si huius sceleris
conscius. in eo quo es ordine celans
ueritatem ꝑ manere uolueris. Ex pri¬

Expanded text:
ministeria personis totidem non fueministeria personis totidem non fueHabuisse te concubinam manifesta contraria est quibusdam nata suspicio. Sed quia in rebus ambiguis absolutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re, si in sacro ordine constitutus, ejus te permistione esse recolis maculatum, sacerdotii honore deposito, ad administrandum nullo modo praesumas accedere, sciturus in animae tuae periculo ministrare et Deo nostro te sine dubio reddere rationem, si hujus sceleris conscius, in eo quo es ordine, celans veritatem, permanere volueris. De r
Abbreviated transcription (Latin):
in opes sint : ne forte alquas contra pfa¬
tũ pastorẽ inimicicias habuissent. utrũ
testimoniũ exauditu dixerint. aut
certe specialiter se scire testati sunt
si scriptis iudicatũ est & partibus prȩ¬
sentibus sent᷑ia recitata est. Qđ si for.¬
te hȩc solenniter acta non sunt. neq
causa ꝓbata est quȩ exilio uel de¬
positione digna sit: in ȩccłam suã
modis om̃ib reuocetur Ut singłis ꝑ¬
sonis singula ȩccłȩ tribuant᷑ officia.
regorius om̃ib ep̃is Pingula
eccłastici uiris officia. singulis
quibq ꝑsonis singulatim debere
cõmicti iubemus. Neq enim uniquã¬
libet exercitate ꝑsonȩ uno tempore
duarim rerum officia ł & robur cor¬
poris seruat. & pulchritudinẽ repre
minus officia distributa. & fortitudi¬
nẽ & uenustatẽ sc̃ȩ dĩ ȩccłȩ manifes.¬
tat: Et sic̃ indecoꝵ est ut incorpore
humano alterũ menbrũ alterius fun¬
gatur officio: ita nimirũ noxium si¬
mulq turpissimũ. si singula rerum

Expanded text:
inopes sint, ne forte aliquas contra praefatum pastorem inimicitias habuissent, utrum testimonium ex auditu dicerte specialiter se scire testati sunt, vel si scriptis iudicatum est, si partibus presentibus sententia recitata est. Quodsi forte haec sollempniter acta non sunt, neque causa probata est, quae exilio vel depositione digna sit, in aecclesia sua modis omnibus revocetur. Hi ribuantur officia. Gregorius omnibus episcopis . Singula ecclesiastici juris officia, singulis quibusque personis, singulatim debere committi jubemus. Neque enim uni quamlibet exercitatae personae uno tempore duarum rerum officia censemus coporis servat, et pulchritudinem repraesminus officia distributa, et fortitudinem, et venustatem sanctae Dei Ecclesiae manifestat. Et sicut indecorum est ut in corpore humano alterum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ex impia uoluntate. sed ex etatis in¬
digentia. nec corde crede adiustitiã
possunt. nec ore confiteri ad salutem:
Idõ cum ꝓ eis oratur ut impleatur
erga eos celebratio sacramenti. ualet
utiq adeorũ celebrationẽ. quia ipsi
responđe nonpossunt. Alienũ qͥppe
opus ẽ. cum credit ꝑ alterũ. sic̃ alienũ
opꝰ fuit cũ peccauit in altero. Itẽ augͦ.
ralit̃ baptismꝰ defuit: ꝑfecta salus ẽ.
quia ꝑ pietatem spũalit̃ affuit Sic
& cum ipsa presto ẽ. si ꝑnecessitatem
desit qđ latroni affuit. ꝑficitur salus.
quod traditum tenet umu̾sitas eccłȩ.
cum paruuli infantes baptrzantur.
qui certe ñdũ possunt cređe adiusti¬
tiam. & ore confiteri ad salutẽ quod
latro potuit. quin etiã flendo & uagi¬
endo cũ in eis misterium celebratur.
ipsi mysticis uocib obstrepunt. &
nullus xp̃ianorũ dixerit eos inanit̃
baptizari: Itẽ. Quib om̃ib reb osten¬
ditur aliud eẽ. sacramentũ baptismi

Expanded text:
ex impia voluntate, sed ex aetatis inex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad salutem. Ideo cum pro eis oratur, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, valet utique ad eorum celebrationem, quia ipsi respondere non possunt. Alienum quippe opus est, cum credit per alterum, sicut alienum opus fuit, cum peccaviraliter baptismus defuit, perfecta salus est, quia per pietatem spiritaliter affuit: sic et quum ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni affuit, perficquod traditum tenet universitas Ecclesiae, cum parvuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit: quin etiam flendo, et vagiendo cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis vocibus obstrepunt, et nullus Christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Item. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi,
Abbreviated transcription (Latin):
aptismi uicẽ aliquando implere
passionẽ. delatrone illo oui ñ bapti
tantũ passionẽ ꝓ nomine. xp̃i. id qđ ex
baptismo erat posse supplere. sed etiã
fidem conũsationẽq cordis. si forte ad
celebrandum mysteriũ baptismi in an¬
gustus temporũ succurri non potest.
Neq enĩ latro ille ꝓ nomine xp̃i cruci¬
fixus ẽ. s ꝓ meritis facinorũ suorum:
nec quia credidit passus ẽ. s dũpatit᷑
credit. Quantũ itaq ualeat etiã sine
uisibili baptisii sacram̃to qđ ait apłs
in illo latrone declaratũ ẽ Sed tunc
impletur uisibilit̃ cũ misteriũ baptis¬
mi non contẽptꝰ religionis. s articulos
necessitatis excludit: Ꝙ sic̃ in illo
latrone quod debaptismi sacramento
defuerat compleuit om̃i potentis bonigni¬
tas quia ñ suꝑbia uł conteptu. sed ne¬
cessitate defuerat : sic infantibus qui
baptizati moruintur : eadẽ gr̃a omni¬
potentis explere credenda ẽ. quod non

Expanded text:
Baptismi vicem aliquando implere Baptismi vicem aliquando implere passionem, de latrone illo, cui non baptantum passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conuersionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: in illo latrone declaratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et sicut in illo latrone quod de baptismi sacramento defuerat complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia, vel contemptu, sed necessitate defuerat; sic infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis explere credenda est, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ xp̃iana tradidit disciplinꝰa om̃ino
peccatũ ẽ Rebaptizare aut̃ catholicũ
iue hereticus siue scismaticus. siue
facinorosus quisq inconfessione scȩ̃
trinitatis baptizet. nonualet ille qui
baptizatus ẽ. abonis catholicis rebaptizari.
ne confessio uł inuocatio tanti nominis
epłam ad corinthios:
ntantũ retinuit sibi xp̃s potestatem
bapti ⁊andi. ut sicut dimittuntur ei
peccata om̃ia qui ascõ ⁊ innocente uiro
tinguitur maqua. ita illi qͥ apeocatore
& scelerato. tantũ ut innomine sc̃ȩ
trinitatis illud fiat. Meritũ enĩ uite
baptizantis siue agentis: nec prodest.
nec ob est inhac parte illi quibaptizat᷑.
baptizato. & scã trinitatis in ipso
baptismo inuocata fuit. baptrzatꝰ ẽ.
sic̃ sergius. p̃p. dixit. impositione uͦ
cimꝰ sp̃m scm̃ sine manꝰ impositione
datũ ãdõ. ⁊ non baptizatũ consecu¬
tũ remissionẽ peccatorũ: Nũ qͥd non
cornelius inuisibilit̾ baptizatus ẽ:
quando donim baptismatis consecutꝰ¬

Expanded text:
iana tradidit disciplina, omnino peccatum est. Rebaptizare autem catholicum, ive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille qui baptizatus est a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis am ad Corinthios. In tantum retinuit sibi Christus potestatem baptizandi, ut sicut dimittuntur ei peccata omnia, qui a sancto et innocente viro tingitur in aqua, ita illi qui a peccatore et scelerato, tantum ut in nomine sanctae Trinitatis illud fiat. Meritum enim vitae baptizantis sive agentis nec prodest, nec obest in hac parte illi qui baptizaturbaptizato, et sancta Trinitas in ipso baptismo invocata fuit, baptizatus est, sicut Sergius papa dixit, impositione vero m sanctum sine manus impositione datum a Deo, et non baptizatum consecutum remissionem peccatorum. Nunquid non Cornelius invisibiliter baptizatus est, quando donum baptismatis consecut
Abbreviated transcription (Latin):
landulfo principi salernitano:
icet ex deuotionis studio ñ dubitamꝰ
ꝓcedẽ. quod nobilitas tua uideos ad
xp̃ianum cultum disponit adducere.
tamen quia id inordinato uidis studio
agere. necessarium duximꝰ admonendo
uiolenter coegisse. sed humili exhorta¬
tione reseruata unicuiq ꝓpͥi arbitrii
lib̾tate. quoscũq aduitã p̃destinauit
ȩt̃nam non uindicando sed proprium
sanguinẽ fundendo abherrore reuo-¬
casse Itẽ. Beatꝰ gregorius ne aeadẽ gens
ad fidem uiolentia traheretur: inqͥdã
episcopo massilis
lurimi iuidaice religionis uiri in
hac ꝓuincia comineantes. ac subinde
ad massiliȩ partes ꝓdiu̾sis negotũs
ambulantes ad nr̃am ꝓduçere noticiã
multos consistentiũ in illis partib
iud eorum ͣ magis quã p̃dicatione ad
fontẽ baptismatis duccos: Nã interitio¬
nẽ quidẽ huiꝰcemodi &e laude dignam
censeo. & de domini nr̃i dilectione descen-¬
opus exinde non proueniat. aut uxta
aliquid animarũ quȩdã dispendia

Expanded text:
Landulpho principi Salernitano. Licet ex devotionis studio non dubitamus procedere, quod nobilitas tua Judaeos ad Christianum cultum disponit adducere, tamen quia id inordinato videris studio agere, necessarium duximus admonendo violenter coegisse, sed humili exhortatione reservata unicuique proprii arbitrii libertate, quoscunque ad vitam praedestinavit aeternam non vindicando, sed proprium sanguinem fundendo ab errore revocasse. Item. Beatus Gregorius ne eadem gens ad fidem violentia traheretur, in quadam episcopis Massiliae . Plurimi Judaicae religionis viri in hac provincia commorantes, ac subinde ad Massiliae partes pro diversis negotiis ambulantes, ad vestram produxere notitiam multos consistentium in illis partibus Judaeorum, vi magis quam praedicatione ad fontem baptismatis perductos. Nam intentionem quidem hujuscemodi, et laude dignam censeo, et de Domini nostri dilectione descenopus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animorum quaedam dispendia
Abbreviated transcription (Latin):
corde discesserat. non solum ñ imꝑbamus
quod fecit cetiã securissime uerissimeq
laudamꝰ. quia p̃sentẽ dm̃ cordi suo unitate
ibi seruabat. & sine scĩ baptismdͥ sacram̃to.
quod ubicũq inuenit ñ hominũ sed dei
eẽ. cognouit. noluit ex hac uita migrare:
Si quis autẽ cũ possit in ipsa catholica
acciꝑe. aliqua mentis ꝑũsitate eligit in
scismate baptizari. etiã si pꝰea uenerit
ad catholicã. quia certꝰ ẽ. ibi ꝓdesse sacra-¬
mentũ qđ alibi accipi. potest. ꝓdesse ñ
potest: ꝓculdubio ꝑu̾sus ⁊ iniquus est.
& tanto ꝑniciosius quanto scientius.
fid̾e ad baptismũ ꝑcipiendũ paruos fer̃
ut gr̃a sp̃uali aduitã regenerent᷑ ȩt̃nã.
sed eos putant hoc remedio temporalẽ
retinere uł reciꝑe sanitatẽ. ñ enĩ ꝓpt ea
illi non regenerantur. quia ñ ab istis hac
intentione offeruntur. Epła aug̃ ad maxi

Expanded text:
corde discesserat, non solum non improbamus corde discesserat, non solum non improbamus quod fecit, sed etiam securissime verissimeque laudamus; quia praesentem Deum cordi suo unitate ibi servabat, et sine sancti baptismi sacramento quod ubicunque invenit, non hominum, sed Dei esse cognovit, noluit ex hac vita migrare. Si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, aliqua mentis perversitate eligit in schismate baptizari, etiamsi postea venerit ad catholicam, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi potest, prodesse non potest, procul dubio perversus et iniquus est, et tanto perniciosior, quanto scientior. fide ad baptismum percipiendum parvulos ferunt, ut gratia spirituali ad vitam regenerentur aeternam, sed eos putant hoc remedio temporalem retinere vel recipere sanitatem. Non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. CAP. 172. - Epi
Abbreviated transcription (Latin):
& alienꝰ a gr̃a xp̃i. atq ã consortio sacerdotali
abiciendus: Quis enim nisi baptizecur
iuxta p̃ceptũ dñĩ innomine patris &
filii ⁊ sp̃s sc̃i. & sic ꝑmanus impositionẽ
consecretur. potest eẽ. catholicus : Hunc
nequissimum uirũ talia predicantẽ ab
ȩccła dĩ scã condemnatũ. expelle: illos
autem qui abbereticis baptizati sunt¬
beatȩ memoriȩ gregorii p̃p. & sacrorũ
canonũ traditũ tͥ mandatũ implere ñ
omittas. ne in ȩt̃nũ ꝑeant. sed potius
euuangłica consecratione saluentur:
iquẽ forte extrema coegerit necessitas.
ubi catholicũ ꝑ quẽ accipiat non
inuenerit. ⁊ inanimo pace catholica con-¬
stituta. ꝑ aliquẽ extra unitatẽ catholicã
positũ acceꝑit. quod erat in ipsa catholica
unitate ꝑcepturꝰ. si statim eciã de hac uita
migrauerit: non eũ nisi catholic u̾depu¬
tamus: Si autẽ fuerit acorporali morte
lib̾atꝰ. cũ se catholicȩ congregationi etiã
corporali presentia reddidit. unde ñꝗͣ

Expanded text:
 alienus a gratia Christi, atque a consortio sacerdotali abjiciendus. Quis enim, nisi baptizetur, juxta praeceptum Domini, in nomine Patris, et iritus sancti et sic per manus impositionem consecretur, potest esse catholicus? Hunc nequissimum virum talia predicantem ab ęcclesia sancta condemnatum expelle. Illos autem viros, qui ab hereticis baptizati suntbeatae memoriae Gregorii papae, et sacrorum canonum, traditum tibi mandatum implere non omittas, ne in aeternum pereant, sed potius evangelica consecratione salventur. Si quem forte extrema coegerit neceubi catholicum, per quem accipiat, non invenerit et, in animo pace catholica custodita, per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit, quod erat in ipsa catholica unitate accepturus, si statim etiam de hac vita migraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholice congrcorporali praesentia reddiderit, unde nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eẽ. dinoscitur. ut quicũq sine inuo¬
catione trinitatis: fuisset. qđ sacram̃tũ
regenerationis non hab̃et: quod om̃ino
uerũ ẽ: quia si mersus infonte baptis¬
matis quis fuerit sine inuocatione
patris ⁊ filii. &e sp̃s scĩ fuerit baptizatus.
Prb̃ri scripsisti qui tauros & bẏrcos dus
paganorũ immolabant. manducantes
sacrificia mortuorũ. habentes & pollutũ
ministeriũ. ipsiq adult̃i eẽ. inuenti st̃¬
pꝰ ea &e defuncti. modo uͦ in cognitum ẽ.
utrum baptrzantes trinitatẽ dixissent
an non &e ciment illi qui uiui sunt qđ
intali misterio non sint baptizati quib
respondens iussisti om̃s baptizare. Hoc
quoq obseruari insupͣ dicta sẏnodo.¬
obse sacerdotes uoluer̃. ut qui uł unã
de trinitate ꝑsonã inbaptismo ñ nomi¬
sp̃m scm. sed uaciuis ẽ. ãdiuina gr̃a. Int̾ea
scripsit reuerenda fr̃nitas tua repperisse
te quendam prb̃rm. g̃nre scotũ. nomine
sanson. errantẽ auia ueritatis. dicentẽ &

Expanded text:
ne invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet; quod omnino verum est, quia si mersus in fonte baptismatis quis fuerit sine invocatione Patris, et Filii, et Spiritus sancti fuerit baptizatus.ut scripsisti, qui tauros et hircos diis paganorum immolabant, manducantes sacrificia mortuorum, habentes et pollutum ministerium, ipsique adulteri esse inventi sunt et defuncti; modo vero incognitum esse, utrum baptizantes Trinitatem dixissent, an non; et timent illi qui vivi sunt, quod in tali ministerio non sint baptizati: quibus respondens, jussisti omnes baptizare. Hoc quoque observasse in dicta synodo sacerdotes, ut qui vel unam de Trinitate personam inSpiritum sanctum, sed vacuus est a divina gratia. Interea scripsit reverenda fraternitas tua reperisse te quemdam presbyterum genere Scotum, nomine Sampson, errantem a via veritatis, dicentem et
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ep̃orũ cogatur adiudicium
minali causa apud quẽ uis iudicẽ
sue ciuilem siue militarẽ ꝓducatur
uł exhibeatur. nisi imꝑialis iussio
ꝓcesserit. Magistratus enĩ qui hoc
iubere ausus fuerit: amissione
cinguli. & .xx. librarũ auri condẽp¬
natione plectatur. ut iste .xx. librȩ
eccłȩ addicaͥtur. cuius ep̃s ꝓduci
uł exhiberi uissus ẽ. Litis autẽ
executor : post cinguli amissionẽ
tormentis subiciatur. & ineculeo mit¬
neq subdiaconꝰ. neq lector. neq aliꝰ
cuiuscumq religiosi consortii uel
habitus constitutus. tabolis are
audeat. uł socius ludentium
fieri uł spectator. uł in quocũq
spectaculo spectandi causa uenire.
Ac si quis contrahȩc fecerit: per
tres annos asacro ministĩo ꝓhibeat᷑:
emo ep̃s. nemo prb̃r. ex cõmu¬
nicet aliquẽ. anteꝙͣ causa ꝑbetur:
ꝓpt̃ quã ȩccłiastici canones. hoc
fieri iubent. Si quis autẽ adũfus
eã ex cominunicauerit aliquem:
ille qui ex comiunicatus ẽ. maio¬

Expanded text:
ullus episcopus cogatur ad iudicium criminali causa apud quemuis iudicem, sive civilem, sive militarem producatur vel exhibeatur, nisi imperialis iussio praecesserit. Magistratus enim, qui hoc iubere ausus fuerit, amissione cinguli et viginti librarum auri condemnatione plectetur, ut istae XX librae ecclesiae addicantur, cuius episvel exhiberi jussus est. Litis autem exsecutor post cinguli amissionem tormentis subjiciatur et in equuleo mitneque subdiaconus, neque lector, neque alius cujuscunque religiosi consortii vel habitus constitutus, tabolizare audeat, vel socius ludentium fieri, vel spectator, vel in quocunque spectaculo spectandi causa venire. Ac si quis contra haec fecerit, per tres annos a sacro ministerio prohibeatur. opus, nemo presbyter excommunicet aliquem, antequam causa probetur, propter quam ecclesiastici canones hoc fieri iubent. Si quis autem adversus ea excommunicaverit aliquem, ille quidem, qui excommunicatus est, maio
Abbreviated transcription (Latin):
uscipitis ne lib̾tatẽ uerbi : Libent᷑
accipitis quod lex xp̃i sacerdotali
uos nr̃e subicit potestati. atq istis
tribunalib subdit. Dedit enim &e
nobis potestatem. dedit principatũ.
multo ꝑfectiorẽ principatib urĩs:
Aut nũquid iustum uob̃ idetur
sicedat sp̃s carni. si aterrenis celestra
suꝑentur. si diuinis p̃ferant᷑ humana:¬

Expanded text:
uscipitisne libertatem verbi, libenter accipitis quod lex Christi sacerdotali vos nostrae subjicit potestati, atque istis tribunalibus subdit? Dedit enim et nobis potestatem, dedit principatum, multo perfectiorem principatibus vestris. Aut nunquid justum vobis videtur, si cedat spiritus carni, si a terrenis coelestia superentur, si divinis praeferantur humana
Abbreviated transcription (Latin):
in iuste deiectus in scđa sẏnodo
innocens repꝑiatur: ñ potest eẽ. qđ
fuerat. nisi gradus amissos recipiat
orarium. & planetã. Si diaconꝰ: orariũ
& albam. Si subdiaconꝰ : patenã. &
calicem. Sic & reliqui gradus eã repa-¬
rationẽ sui recipiant quã cũ ordina¬

Expanded text:
injuste dejectus, in secunda synodo innocens repperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat orarium et planetam; si diaconus, orarium et albam; si subdiaconus, patenam et calicem. Sic et reliqui gradus ea in reparationem sui recipiant, quae cum ordina
Abbreviated transcription (Latin):
icet plerumq accidant sacerdotib
quȩ sunt reprehendenda: plus tñ erga
corrigendos agat beniuolentia quã
plus caritas quã potestas. cũ nemo
nrm sine reprehensione aut sine
peccato uiuat. Nam si dñs statim
post trinam negationẽ beatũ petrũ
non tantum ex eo fructũ sic̃ fecit
cum maiora negotia & difficiliores
causarũ exitus scõrũ patrũ canones
rantur. Et sicut nonuult quisquã
fratrum se aliorum iudicio pregra¬
uari : ita non audeat nisi inferre
quod sibi non uult fieri Gregoriᷤ¬

Expanded text:
icet plerumque accidant in sacerdotibus quae sunt reprehendenda, plus tamen erga corrigendos agat benevolentia quam plus charitas quam potestas, cum nemo nostrum sine reprehensione aut sine peccato vivat.Nam si Dominus statim post trinam negationem beatum Petrum non tantum ex eo fructum, sicut fecit,cum majora negotia, et difficiliores causarum exitus, sanctorum Patrum canones rantur. Et sicut non vult quisquam fratrum se aliorum judicio praegravari, ita non audeat aliis inferre quod sibi non vult fieri, remi
Abbreviated transcription (Latin):
emptorẽ p̃dusui inuenerit : caueat creditori pecu¬
niã debitã soluturũ se &e pꝰ cautionẽ liceat e
c̃stĩuiere uenditionis contactũ: Creditoris aut̃
appellatione significatur. ñ solũ is qͥmittuã dedit
Capitali crimine dampnatoꝵ bona. ñ adluctũ
p̃sidis p̃ferri. s cognatis punitoꝵ reddi oportet:¬
¶Constitutio.xxiiii. Cap̃ .ii. Si consultatio sꝑet᷑.
& pͥnceps occupatꝰ ñ possit senatũ adħ ipsũ colligere.
adlegationes litigatorũ maneant in eadẽ figura.
⁊ nullũ p̃udiciũ patiant᷑. ꝗuis tẽpꝰ statutũ transactũ
sit usq eo uidelicet donec pͥnceps uacationẽ habens
unt᷑ qͥ contͣ constitutionis normã lenones eẽ
ausi sunt. Oiã aut̃ instrum̃ta & sideiussiones ap̃
lenones int̾positas. ł alenonib contͣ bonos mo-¬
es factas. infirmas atq inualidas eẽ. c̃stituaio ub&.¬

Expanded text:
ditori pecuniam debitam soluturum se, et post cautionem liceat ei constituere venditionis contractum. Creditoris autem appellatione significatur non solum is qui mutuam dedit Capitali crimine damnatorum bona, non ad lucrum praesidis perferri, sed cognatis punitorum reddi oportetsultatio speretur, et princeps occupatus non possit senatum ad hoc ipsum colligere, allegationes litigatorum maneant in eadem figura, et nullum praejudicium patiantur, quamvis tempus statutum transactum sit, usque eo videlicet donec princeps vacationem habens, untur, qui contra constitutionis normam lenones esse ausi sunt. Omnia autem instrumenta et fideiussiones apud lenones interpositas, vel a lenonibus contra bonos mores factas infirmas atque inualidas esse constitutio iub
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo obliget. atq ei ita tutela cõmittat᷑.¬
Constitutio xcuiiii. cap̃.i. Nullus bereticus
nulitet. ł curas publiꝗcas gerat. Itẽ. Oĩo
eos qͥ ñ c̃municant ineccłia hereticos uocamꝰ

Expanded text:
filio suo obliget, atque ita tutela ei committatfilio suo obliget, atque ita tutela ei committatConstitutio 99, cap. 1. Nullus haereticus militet, vel curas publicas gerat. Item. Omnino eos qui non communicant in Ecclesia haereticos vocamus,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ testimonium eiꝰ. pꝰ ea aut̃ si ꝓbatus
fuerit seruus : nullius mom̃ti sit. Sinaut̃
libtinum se eẽ. dixerit. si qͥdẽ strumentũ
manumissionis suȩ ostendit: dicat testimo¬
nium: sinaut̃ inalio loco dicat strumenta
sui statꝰ habe: scribatur quidẽ testimoniũ eiꝰ.
Pea aut̃ siñ ꝓduxerit stium̃ta nulliꝰ mom̃tisit.ꝙ..¬
Siquis dixerit testẽ ꝓductũ inimicũ suũ ẽẽ.
ñ oportere indubiũ testimoniũ in alterutrũ eoꝵ
dicere. illi aut̃ consenserint ut ꝓducatur: c̃ seq̃ns
ẽ. ut inħ casil &̃ inuitꝰ testimoniũ dicat. Cap̾ .uii.¬
¶ Testiũ ꝓductio ñ alit̾ habeatur nͥ p̃sente quoq
existimauerit. Contumacit̾ aut̃ ñ uidet᷑ ab eẽ.
qui exnecessitate ab fuit. forte enũ intͣ locascõꝵ¬
Simat᷑ marito defuncto filiorũ suorũ tutelã
gub̾nare maluerit. renuntiae scđis nuptiis
inuidicio sine iusuirando. resaut̃ suas in pub̾i

Expanded text:
quidem testimonium ejus, postea autem si probatus quidem testimonium ejus, postea autem si probatus fuerit servus, nullius momenti sit. Sin autem libertinum se esse dixerit, siquidem instrumentum manumissionis suae ostenderit, dicat testimonium; sin autem in alio loco dicat instrumenta sui status habere, scribatur quidem testimonium ejus; postea autem si non produxerit instrumenta, nullius momenti sit.Si quis dixerit testem productum inimicum suum esse, non oportere in dubium testimonium in alterutrum eorum dicere, illi autem consenserint ut producatur, consequens est ut in  Testium productio non aliter habeatur, nisi praesente quoque aestimaverit. Contumaciter autem non videtur abesse qui ex necessitate abfuit forte enim inter loca saSi mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in iudicio sine iureiurando, res autem suas impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
ł cẽ alior testiũ uox de bona uita eiꝰ c̃sentiens.
fuerit: lic eat iudioi siħ existimauerit¬
torm̃tis eũ subigere Si quis aut̃ scripserit se
debe alicui pecuniã. pꝰ ea aut̃ dicat se sine
scriptis cã soluisse. ñ audiat᷑ quãuis testes
ꝓduxerit. nͥ scłm obseruationẽ nr̃e c̃stitutioĩs.
si tñ ut testes duoꝵ alt̾ũ dicant. ł d p̃sentib
ipsis ⁊ ad ipsum rogatis debitor creditori pecuniã
soluit. ł qd adħ ipsum accepti audier̃ creditorẽ
dicentẽ pecuniã sibi solutã fuisse. Non admittimꝰ
aut̃ testimonia eorũ qͥ dicere solent transeuntes
se audisse aliquẽ dicentẽ pecuniã sibi solutã
ẽẽ. s nec tabulariorum sola p̃sentia sufficit.
nͥ testes qͦq rogat subscripserit. Ite
Plurium & bonoꝵ testimonia sequi oportet.
⁊ eosqͥ otͣria s dixerint. siqͥdẽ ꝑ errorẽ c̃uenit
admittere. sin aut̃ ꝑ astutias aliqͥs torm̃tis
subicere. Capitulo .iiii.
dicat se liberum eẽ. siqͥdẽ ingenuũ scribat᷑

Expanded text:
etiam aliorum testium vox de bona vita eius consentiens. fuerit, liceat iudici, si hoc existimaverittormentis eum debere alicui pecuniam, postea autem dicat se sine scriptis eam solvisse, non audiatur, quamvis testes produxerit, nisi secundum observationem nostrae constitutionis, sic tamen ut testes duorum alterum dicant, vel quod praesentibus ipsis et ad ipsum rogatis debitor creditori pecuniam solvit, vel quod ad hoc ipsum accepti audierint creditorem dicentem pecuniam sibi solutam fuisse. Non admittimus autem testimonia eorum qui dicere solent transeuntes se audisse aliquem dicentem pecuniam sibi solutam esse sed nec tabulariorum sola praesentia sufficit, nisi testes quoque rogati subscripserint. Item. Plurium et bonorum testimonia sequi oportet, et eos qui contraria dixerint, si quidem per errorem, convenit admittere; sin autem per astutias aliquas, tormentis subjicere. CAP. 153. dicat se liberum esse, siquidem ingenuum: scribatur
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam dñis ñ auferri notũ ẽ. s qđ seruũ
dñs habuisse ꝓbauerit recipiet Cap̃n. ł̃.i.
Si cuiꝰqͥã criminis seruus obnoxiꝰ postulat᷑.
dominꝰ eũ defende pot̃. ⁊ iniudicio sistere accu¬
satoris intentionib responsurũ. Eꝓbationes
aut̃ criminis ñ ipse dñs sed seruus ꝓ suo de-¬
licto condempnationẽ sustinebit. Capitulariũ¬

Expanded text:
peculia dominis non auferri notum est; sed quod servum peculia dominis non auferri notum est; sed quod servum dominus habuisse probaverit, recipiet. CAP. 99. Si cuiusdam criminis obnoxius servus postulatur, dominus eum defendere potest et in iudicio sistere accusatoris intentionibus responsurum. Post probationes autem criminis non ipse dominus, sed servus pro suo delicto condemnationem sustineat. i
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cap̃.li. cap̃ .i łi. Simuito ł ignorante te parcꝰ
ancillȩ tuȩ expositꝰ ẽ. repetere eũ ñ ꝓhib̃is. s
restitutio eiꝰ si nona fure uindicaueris. ita fiat
ut siqua in alendo eo uł forte ad discendũ arti¬
ficiũ iuste consumpta fuerint: restituantur.
lit̃.ii. Unꝰ qͥsq sobolẽ suã nutriat. q si exponen¬
dã putauerit animadũsioni quȩ õstituta ẽ.
subiacebit: s nec dnĩs ł patronis repetendi
aditũ relinqͥmꝰ. si abipsis expositos quodã mͦ
ad mortẽ uoluntas quȩ miscdie c̾. amica non
abingenuis genitorib puer paruus ꝓcreatꝰ. siue
alibtina ꝓgenie. siue seruili conditione macłatꝰ
expositꝰ sit. eũ puerum in suum dominium
uindicare. siue noĩe siue ascriptione. siue colo¬
nariȩ c̃ditionis. s neq his qui eos nutriendos
sustuler̃ licentiã concedi penitꝰ eũ quadam
siue masculi sint siue feminȩ. ut eos ł loco liboꝵ
discrimine habito hiqui abhuiꝰmodi hoĩb

Expanded text:
p. A. Claudio. Si invito et ignorante te, partus ancillae tuae expositus est, repetere eum non prohiberis, sed restitutio ejus, si non a fure vindicaveris, ita fiat, ut si qua in alendo eo vel forte ad discendum artificium justum, consumpta fuerint, restituantur.uam nutriat; quod si exponendam putaverit, animadversioni quae constituta est subjacebit, sed nec dominis, vel patronis repetendi aditum relinquimus si ab ipsis expositos quodammodo ad mortem, voluntas quae misericordiae est amica, non ab ingenuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive servili conditione maculatus, expositus sit, eum puerum in suum dominium vindicare, sive nomine dominii, sive ascriptione, sive colonariae conditionis. Sed neque his qui eos nutriendos sustulerunt licentiam concedi penitus cum quadam sive masculi sint sive feminae, ut eos vel loco libediscrimine habito, hi qui ab hujusmodi hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo intelligatur concubinã hab̾e quȩ cũ
multis mulierib concũbere cũ aliqͦ solet. Nã
quẽ admodĩ qͥ legitimã uxorẽ ht̃. aliã hab̾e
durante eodẽ matrimonio ñ pot̃. ita utqͥunã
concubinã ht̃. ñ pot̾ alias eodẽ tẽpore hab̾e

Expanded text:
um multis mulieribus concumbere solet. Nam quemadmodum qui legitimam uxorem habeat, aliam habere, durante eodem matrimonio non potest, ita et qui unam concubinam habet, non potest alias eodem tempore habe
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ manifestare. scił auctore qͥdẽ testes pro¬
ducente. Liceat patri intestam̃to suo legi
timos suocessores sibi scrib̾e filios naturales.
ut tñ illi pꝰ mortẽ parentis supplicent ĩꝑatori
& testam̃tũ patris ostendant. ⁊ pͥncipeannuente
intantũ capiant pat̾nitatẽ. in quantũ scripti ĩ.¬

Expanded text:
tatem manifestare, scilicet actore quidem testes protatem manifestare, scilicet actore quidem testes producente. timos successores sibi scribere filios naturales, ut tamen illi post mortem parentis supplicent imperatori, et testamentum patris ostendant, et principe annuente intantum capiant paternitatem, inquantum scripti su
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs depositũ malicuiꝰ cautelã dare uoluerit.
necessarii s̃ ei tres testes. Nã litt̾ȩ depositaru
solȩ non sufficiunt depositori. ad plenisfimã
depositi dati ꝓbationẽ. Testimonia aut̃ sic
exbib̾i oportet ut dicant testes qđ subp̾sentia
sua uł fusceptũ ẽ. depositũ. uł qđ depositarius
suscepisse conscripsit.Capitulo .ii.¬
Si quis sine tabellione componere instrum̃tũ
maluerit. siue demitouo. siue depofito siue
de alia qͣcq causa: tres testes adhibeat Alioqͥn
litt̃ȩ ipsiꝰ sole credendȩ ñ s̃: Nulla ant̃ differentia
ẽ. utrũ subscripsissent testes. an p̾sentib eis in¬
strum̃tũ c̃positũ eẽt. Capitł.u.¬
Instium̃ta qͦq quȩ ap̃ tabelliones ꝯponuntur
subscriptione testiũ sic̃ dictũ ẽ. Muniri p̃cipimꝰ
ante ꝯplecionẽ scił a tabellione insertã.I ep̃ .x.¬
Sisie serpt̃a aliqͥ ꝯtraexerint: liceat eis
ł testimoniis uł iusiurandi religione ueri¬

Expanded text:
uis depositum alicui dare caute voluerit, necessarii sunt ei tres testes, nam litterae depositarii solae non sufficiunt depositori ad plenissimam depositi dati probationem. Testimonia autem sic exhiberi oportet, ut dicant testes, quod sub praesentia sua vel susceptum est depositum, vel quod depositarius se suscepisse conscripsit. Idem esmaluerit sive de mutuo, sive de deposito, sive de alia quacumque causa, tres testes litterae ipsius solae credendae non sunt. Nulla autem differentia est, utrum subscripsissent testes, an praesentibus eis instrumentum compositum esset. CAP.Instrumenta quoque quae apud tabellionem componuntur, subscriptione testium sicut dictum est, muniri praecipimus ante completionem, scilicet a tabellione insertam. CAP.sine scriptura aliqui contraxerint, liceat eis vel testimoniis vel jurisjurandi religione veri
Abbreviated transcription (Latin):
aut neptes. utrũ ex filio an ex filia ꝓcreati sint.
negauerit ⁊ dixerit talẽ scripturã suã ñ eẽ.
pꝰ ea auctor ꝓbationis uexet᷑. & aliis difficulta¬
tib uł silitt̾as quidẽ suas agnouent. dixerit
aut̃ pecuniã sibi numeratã acreditore ñ eẽ
mutrũq casũ conuictꝰ: induplo debitam
Si quis aut̃ dixerit sibi nullã amnumeratã
eẽ. pecunã. pꝰea aut̃ confesfus sit & dixerit se
&̃ particulares solutiones soluisse quanius
reuera ꝑsoluerit. at tam̃ nichilominꝰ integrã
p̾eaq ad sodas ꝑuenerit nuptias. ⁊ ingrati¬
tudinis uelam̃to donationẽ semel ase factã
renocare maluerit: nullomͦ ħ potĩt facere.
nͥ spetialit̾ ꝓ bauerit uł quod uite eiꝰ filius
insidiatus. e. uł qđ ei manꝰ impias intulerit.
uł qđ tales insidias concinauerit ut facul¬
tatib suis totis priuaretur: Const̾ .xlii. Capͥ .u.¬
Si hereticiis contra bereticũ litiget. liceat

Expanded text:
an neptes, utrum ex filio an ex filia procreati sint.an neptes, utrum ex filio an ex filia procreati sint.negaverit, et dixerit talem scripturam suam non esse, ut postea actor probationibus vexetur et aliis difficultatibus, vel si litteras quidem suas agnoverit, dixerit autem pecuniam sibi numeratam a creditore non esse: in utroque casu convictus in duplo debitam Si quis autem dixerit sibi nullam adnumeratam esse pecuniam, postea autem confessus sit, et dixerit etiam se particulares solutiones soluisse, quamvis revera persolverit, attamen nihilominus integram posteaque ad secundas pervenerit nuptias, et ingratitudinis velamento donationem semel a se factam revocare maluerit, nullo modo hoc poterit facere, nisi specialiter probaverit, vel quod vitae ejus filius insidiatus sit, vel quod ei manus impias intulerit, vel quod tales insidias concinnaverit ut facultatibus suis totis privaretur. CAP. 127. - QuSi haereticus contra haereticum litiget, liceat