comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. habito int̾ se consilio qͥd de
statu eccłe anglorũ ess& agendũ.
Intellexerat enĩ ueracit̃ õsuiu
quãuis educatꝰ ab scottis. qͥa roma¬
na ess& catholica & aplica eccła.
Assũpser̃ cum electione & consensu
scg̃ eccłs gentis anglorũ iuirũ bo¬
nũ & aptũ episcop̃atui prbm
nomine uilgardũ de clero deus.
dũ romã miser̃. quatinꝰ accepto ipse
gr̃adu archiep̾iscopatꝰ catholicos
ꝑ orbẽ britannie eccłis anglorũ
ordinare poss& antistites. Uerum
uil gard romã ꝑueniens. priusqͣm
conseerari in episcopatũ posse. prę
uitalianꝰ ep̃s. seruus seruorũ dĩ. Desi¬
derabiles litteras excellentiȩ ur̃e
suscepimꝰ. quas relegentes cogno¬
uimꝰ eius pussimã deuotionẽ. fer¬
uentissimũq amorẽ quẽ hab&
ꝓpt̃ beatã uitã. Et qͥa dextera
dñi ꝓtegente ad uerã & apłicam
fidẽ sit conuersus. sꝑans ut sic̃
in sua gente regnat. ita & eũ xp̃o

Expanded text:
orum, habito inter se consilio, quid de orum, habito inter se consilio, quid de statu Ecclesiae Anglorum esset agendum, intellexerat enim veraciter Osuiu, quamvis educatus a Scottis, quia Romana esset catholica et apostolica Ecclesia, adsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclesiae gentis Anglorum, virum bonum, et aptum episcopatu presbyterum nomine Uighardum, de clero Deusdedum Romam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens, priusquam consecrari in episcopatum  Al., episcVitalianus episcopus, servus servorum Dei. « Desiderabiles literas excellentiae vestrae suscepimus: quas relegentes, cognovimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amorem, quem habet propter beatam vitam; et quia dextera Domini protegente ad veram ad apostolicam fidem sit conversus, sperans ut sicut in sua gente regnat, ita et cum  Al
Abbreviated transcription (Latin):
lebrant. Non enĩ erat tunc illis ex¬
cepto illo iuni. in tota britannia
canonice ordinatus ep̃s. Consecratꝰ
gͦ in episcopatũ ceadda. maximã
mox coepit eccłasticę ueritati &
castitati curã inpendẽ: humilita¬
ti. continentie. lectioni oꝑam da¬
re: oppida. rura. casas. uicos. ca¬
stella. ꝓpt̃ euangłizandũ ñ equi¬
tando. sed apłorũ more pedib in¬
cedendo ꝑ agrare. ẜrat enĩ de dis-¬
eipłis aidani. xisdẽq actib ac
morib iuxta exẽplũ eiꝰ ac fr̃is sui
ceddi. suos instituere curauit au¬
ditores. Ueniens qͦq britaniuã
uil frid.iã ep̃s factus. & ipse ꝑplu¬
ra catholiee obseruationis mod̾a¬
mina. eccłus anglorũ suã doctri¬
nã contulit. Unde factũ est: ut
crescente ꝑ dies institutione
eatholica. seotti om̃s qͥiiter
anglos morabant᷑. aut his manꝰ da¬
rent: aut suã redirent ad patriã.
Iis tẽporib reges anglorũ nobi¬
Slissimi. osuii ꝓiuntie nordan¬
hymbrorũ. & ecbreet cantuari.¬

Expanded text:
lebrant. Non enim erat tunc ullus, excepto illo Uine, in tota Brittania canonice ordinatus episcopus. Consecratus ergo in episcopum Ceadda, mox coepit ecclesiasticae veritati et castitati curam impendere; humilitati, continentiae, lectioni operam dare; oppida, rura, casas, vicos, castella propter evangelizandum, non equitando, sed apostolorum more pedibus incedendo peragrare. Erat enim de disipulus Aidani, eisdemque actibus ac moribus juxta exemplum ejus, ac fratris sui Ceddi, suos instituere curavit auditores. Veniens quoque Brittaniam Uilfrid jam episcopus factus, et ipse perplura catholicae observationis moderamina Ecclesiis Anglorum sua doctrina contulit. Unde factum est, ut, crescente per dies institutione catholica, Scotti omnes qui inter Anglos morabantur, aut his manus darent, aut suam redirent ad patriam.bus DCLXVII reges Anglorum nobilissimi, Osuiu provinciae Nordanhymbrorum, et Ecgberct Cantuari
Abbreviated transcription (Latin):
inga lignũ. Ipse est locus. ubioeei¬
sus. ẽ rex osuiu. ut sup meminimꝰ.
Nam regina eanfled ꝓpinquaillio
ꝓpinquus & ipse erat regis occisi
in qͦ ui delic& monasterio orationes
assiduȩ ꝓ ut riusq regis id ÷ & occi¬
si & eiꝰ qui occiđe ussit salute et̃na
fierent. Idem aut̃ rex osuiu. trib
annis post occisionẽ pendan regis
merciorũ genti.nec non & ceteris

Expanded text:
Ingetlingum. Ipse est locus in quo occisus est rex Osuini, ut supra meminimus . Nam regina Aeanfled propinqua illius, propinquus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
bestiȩ commnorari. uł homines besti¬
aliter uiuere consueuerant. Stu¬
dens aut̃ uir dñi acceptũ monaste¬
rulocũ primo p̃cib acieuinus ã
pristina flagitiorũ sorde purgare.
& sic in eo monasteri fundam̃ta
iacere. postulauit a rege ut sibi
totũ qͥ dragesimȩ tẽpus qđ in sta¬
bat facultatẽ ac licentiã ibidem
orationis causa demorandi con¬
ceđ&. Quib dieb euctis. excep¬
ta dñica ieiuniũ aduesꝑam usq¬
nisi panis ꝑ modicũ & unũ ouum
gallinatiũ eũ paruolacte aqua
mixto ꝑc̃ipiebat. Dicebat gͦ hanc
cẽ. consuetudinẽ eorũ aquibus
normã discipline regularis didi¬
cerat ut accepta nuꝑ loca ad
faciendũ monasteriũ uł eccłam.
rũ ad regẽ. At illene opus religi
erat ipsius pia coepta cõplere.
Cui cũ ille libent̃ ad qͥescer&. ex¬
pleto studio ieiuniorũ & orationis.
fecit ibi monasteriũ quod nunc
lestingeu uocat᷑. & religiosis mo¬

Expanded text:
bestiae commorari, vel homines bestibestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejunium ad vesperam usqnisi panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, eum ad regem. At ille, ne opus religioerat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, et religiosis mo
Abbreviated transcription (Latin):
tib regnũ habebat. uirũ sem̃ &
postulauit eũ possessionẽ t̾rx̧ ali¬
quã ase ad construendũ mona¬
steriũ acciꝑe. in quo ipse rex &
frequentius ad dep̃candũ dñm
uerbũq audiendũ aduenire.
& de functus sepeliri deber&.
Nã & ipse ipsũ fidelit̃ credidit mul¬
tũ iuuari eorũ orationib cotidi¬
anis qͥ illo in loco dño seruireq.
l abuerat aut̃ idẽ rex secũ frẽm
germanũ eiꝰdẽ ep̃i uocabulo
cȩlin. uirũ ȩque dño deuotũ. qͥ
ipsi ac familiȩ ipsius uerbũ & sacra¬
m̃ta fidei erat enĩ prbr imnistra¬
re solebat. ꝑ cuiꝰ noticiã maxime
ad diligendũ noscendũq ep̃m ꝑue
clegit sibilocũ monasterii con¬
struendi in montib ardiuis ae re¬
motis. in qͥb latronũ magis lati.¬
bula aclustra ferarũ quã habitacła¬
ꝓph& iã esaie in cubilib in qͥb priꝰ
dracones habitabant oriret᷑ uiror
calami & iunci. id÷ fructus bonorũ
oꝑũ ibi nascerent᷑. ubi prius uel

Expanded text:
um habebat, virum sanctum postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumque episcopuelegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacprophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ iacentẽ uirga quã tenebat.
& dãpnati illiꝰ. tu in ipsa domo
morihabes Sed eredendũ est
quia talis mors uiri religiosi. ñ
solũ talẽ culpã diluerit sed etiã
Succes sit aut̃ sigbrecto in regno
sudhelm. fil ius sexbaldi. qui bap¬
titatus. ẽ. abipso cedde. in ꝓuin¬
cia orientaliũ anglorũ. inuico re¬
gio qͥ dicit᷑ renlesham. idest inan¬
sio rendili. suscepitq eũ ascen¬
dentẽ de fonte scõ ediluald. rex
ipsiꝰ gentis orientaliũ anglorũ. fr̃¬

Expanded text:
regem jacentem virga quam tenebat mregem jacentem virga quam tenebat met damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiamSuccessit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum, fr
Abbreviated transcription (Latin):
sođs in ripa tamensis. In qͥb colle¬
cto ex amine famulorũ xp̃i. discipli¬
nã uitȩ regularis in quantũ rudos
adhuc caꝑe poterant custodire do¬
cuit. Cũq tẽpore ñ paueo in p̃fata
ꝓuntia gaudente rege. congau¬
dente uniuerso popło uite cęlestis
institutio cotidianũ sunier& aug¬
mentũ. contigit ipsũ regẽ instĩ
potuer̃. nisi obhoc se iratos fuisse
parcere soler& inunicis & factas
ab eis iniurias. max obseerantib pla¬
cidamente dimitter&. Talis erat
culparegis ꝓ qua occidet᷑ qđ euan¬
głica p̃cepta deuoto corde seruar&.
In qua tam̃ eiꝰ morte in noxia. iuxta
p̃dictũ uiri dĩ. uera .ẽ. eiꝰ culpa pu¬
eiꝰ intrarent. neq de cibis illius
epulaturus domũ ciꝰ. Qui cũ abis¬
s& obiauit ei antistes. At rex
intuens eũ. mox tremefactus de
es. ueniã reatus postulaus. Nã &
ep̃s parit̃ desiluit sedebat enĩ
& ipse in equo. lratus aut̃ tetigit

Expanded text:
secundus in ripa Tamensis: in quibus, collesecundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigapotuerunt, nisi ob hoc se iratos fuisse parcere soleret inimicis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa puejus intrarent neque de cibis illius epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefactus desejus, veniam reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit
Abbreviated transcription (Latin):
effectus tẽporalis sui regni sedẽ
aliquos sibi doctores dar&. qͥ gentẽ
suã ad fidẽ xp̃i conuerterent. ac fon¬
te salutari abluerent. At illemit¬
tens ad ꝓuintiã medit̾raneorũ an¬
glorũ clamauit ad se uirũ dĩ cedd&.
dato illi socio altero qͦdã prbo. misit
p̃dicare uerbũ genti orientalisaxo¬
nũ. U̾bi eũ om̃iã ꝑ ambulantes mul¬
tã dño eccłam congregassent. con¬
tigit tẽpore qͦdã eundẽ cedd& redi¬
re domũ. ac ꝑuenire ad eccłam lin¬
dis farnensẽ ꝓpt̾ colloqͥũ finani
taliũ saxonũ. uocatis ad se inmini¬
steriũ ordinationis aliis duob ep̃is.
Qui accepto gradu episcopatus redut
ad ꝓuintiã. & maiore auctoritate
coeptũ opus explens. fecit ꝑ loca
bapti zandi adiuuarent. in axime
in eiuitatẽ quȩ lingua saxonũ. ythan¬
cestir appellatur Sed & in illa quȩ
qlaburg cognominat᷑. quorum
prior locus est in ripa pente amnis.

Expanded text:
effectus, temporalis sui regni sedem effectus, temporalis sui regni sedem aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium Finani talium Saxonum, vocatis ad se in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate coeptum opus explens, fecit per locbaptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis,
Abbreviated transcription (Latin):
absumerent᷑. uł inuasa quelib&
humani usus formarent᷑. ul cer¬
te despectui habita foras ꝓiceren.¬
tur. & pedib conculcata in t̾ra
uerterent᷑ dm̃ potius intelligen¬
dũ maiestate in comp̃hensibilẽ.
humanis ocłis inuisibilẽ. omipo¬
tentẽ. et̃nũ. qui cęlũ & t̾ram &
humanũ genus ereass&. reger&
& iudicaturus ess& orbẽ in eqͥtate.
cuiꝰ sedes et̃na. ñ inuili & caduco
metallo. sed incelis ess& credenda
cerent & facerent aet̃na ab illo
p̃mia essent ꝑcepturi. Hec & huiꝰ¬
modi multa cũ rex osuiũ. regi
sigbrecto amicali & quasi frat̃no
consilio sepe inculcar&. tandem
iuuante amicorũ consensu credidit.
Et facto cũ suis consilio. cũ exhorta¬
tione fauentib cunctis & annuen¬
tib fidei. baptizatus. ẽ. cũ eis afinano
ep̃o in uilla regia euiꝰ supra memini¬
niã insulã p̃cinxere. duodecĩmili¬
b passuũ amari olientali seereta.
Igit᷑ rex sigbreet ęt̃m regni iã eiuis

Expanded text:
absumerentur, vel in vasa quaelibet absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligendum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, aeternum, qui caelum et terram et humanum genus creasset, regeret, et judicaturus esset orbem in aequitate; cujus sedes aeterna non in vili et caduco metallo, sed in caelis esset credenda:cerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno consilio saepe inculcaret, tandem juvante amicorum consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminiodecim millibus passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis
Abbreviated transcription (Latin):
factus .ẽ. diunianus ex p̃fatis
quattuor sac̃dotib. ep̃s medit̾ra¬
neorũ anglorũ simul & mertiorũ
ordinatus afinano ep̃o. Paueitas
enĩ sac̃dotũ.. cogebat unũ antisti¬
tẽ duob popłis pręfici. Qui cum
de natione scottorũ. Qui ñ multo
post relicto episcopatu. reuersus
ẽ. ad insulã . hu: ubi plurimorũ
caput & arcẽ scottihabuere coe¬
nobiorũ. succedente illi in episco¬
patũ trumcheri uiro religioso
& monachicauita instituto: na¬
tione qͥdẽ anglo. sed ascottis ordi¬
nato ep̃o. qđ tẽporib uulfrid
regis de qͦ in sequentib dicemꝰ
tales saxonẽs fidẽ quã olim expul¬
so mellito antistite abiecer̃. in¬
stantia regis osuuui. receper̃. Frat
enĩ rex eiusdẽ gentis. sigbreeg.
qͥ post sigbrectũ cognomentõ par¬
uũ regnabat. amicus eiꝰdẽ osuu
regis. Quicũ frequent̃ ad cũ inꝓ
uintiã nordanhymbrorũ uenir&.
solebat eũ hortari adintelligen¬
dũ deos. eẽ. ñ posse qͥ hominũ ma¬

Expanded text:
tus est Diuma unus ex praefatis quatuor sacerdotibus episcopus Mediterraneorum Anglorum simul et Merciorum, ordinatus a Finano episcopo. Paucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum de natione Scottorum, qui non multo post, relicto episcopatu, reversus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et monachica vita instituto DCLIX, natione quidem Anglo, sed a Scottis ordinato episcopo; quod temporibus Vulfheri regis de quo in sequentibus dicemus, tales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum ma
Abbreviated transcription (Latin):
eanfled & pat̾ matris eiꝰ ȩduin. &
tri sepulti sunt. Hoc aut̃ bellũ rex
osuiu. in regione loidis t̃tio decimno
regni sui anno. septimo decimo
diẽ kalendarũ decẽbriũ cũ magna
utriusq popłi utilitate confecit
N ã asuãgentẽ ab hostili paganoꝵ
depopłatione liberauit. & ipsã
gentẽ merciorũ finitimarũ qꝓ
uintiarũ. desecto capite ꝑfidiȩ.¬

Expanded text:
Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et i apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui anno, decimo septimo die Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gentem Merciorum finitimarumque provinciarum, desecto capite pe
Abbreviated transcription (Latin):
secrandã. donatis insuꝑ duodecĩ
pos sessiuncłis terrarũ . In quib
ablato studio militis terrestris.
ad exercendã militiã celestẽ. sup¬
plicandũq ꝓ pace gentis eiꝰ et̃ne
locus facultasq suppeter&. E qͥb
uidelic& possessiunctis. sex inꝓ
uuitia deirorũ. sex in bernitioꝵ
dedit. Singulȩ uͦ possessiones.
decẽ erant᷑ familiarũ. id ÷ simul
ciom̃s centũ uiginti. Intrauit
dedicanda monasteriũ qđ nun¬
cupat᷑ erut eu. id ÷ insula cerui. ciu
tunc. hild. abbatissa p̃fuit. quȩ post
bienniũ comparata possessione de¬
eẽ familiarũ in loco qͥdicit᷑ fir cȩnes¬
alch. ibi monasteriũ construx̃. In
qͦ memorata regis filia primo disci¬
pulauitę regularis. deindc etiã
magistra extitit. donec cõpl&o
un de sexaginta annorũ numero. add
complexũ & nuptias sponsi cȩlestis.
uirgo beata intrar&. In qͦmonastẽ¬
rio & ipsa & pat̾ eiꝰ osuiu & mat̾ eiꝰ

Expanded text:
secrandam: donatis insuper duodecim secrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque pro pace gentis ejus aeterna, locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul omnes centum viginti. Intravit dedicanda monasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus
Abbreviated transcription (Latin):
filius eiꝰ eagfrid eotẽpore inꝓuin¬
tia mertiorũ apud reginã cinuise
obses tenebat᷑. Filius aut̃ osualdi
regis odiluald qͥ eis auxilio esse
debuerat. in parte erat aduersa¬
riorũ. eisdẽq contra patriã &
patruũ suũ pugnaturus ductor
extiterat. quãuis ipso tẽpore pu¬
gnandi sese pugns subtraxerat.
euentũq discriminis toto in loco
expectabat. Inito gͦ certamine
fugatisunt & cęsi pagani. duces
nerant pene om̃s int̃ fecti. lnqͥb
edileri frat̾ annȩ regis orientalis
anglorũ qͥpost eũ regnauit. au¬
ctor ipse belli ꝑ ditis militib siue
auxiliis int̾emptus. Et qͥa ꝓpe flu.¬
uiũ uinuad pugnatũ est qͥ tunc
p̃inundantia pluuiarũ late alueũ
suũ imio om̃s ripas suas transierat.
contigit ut multos plures aqua ut¬
fugientes. quã bellantes ꝑd& ensis.
referens. dedit filiã suã hel fredã
quȩ uixdũ uniꝰ annietatẽ imple¬
uerat ꝑpetua esꝰ uirginitate con¬

Expanded text:
filius ejus Egfrid eo tempore in provinfilius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cinewissem obses tenebatur. Filius autem Oswaldi regis Edilwald, qui iis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, iisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine, fugati sunt et cnerant pene omnes interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate con
Abbreviated transcription (Latin):
qui frẽm eus occid̾at. adultimũ ne¬
cessitate cogente ꝓmisit se ei in nu¬
mera & maiora quã credi potest orna¬
menta regia uł donaria in p̃tiũ pacis
largiturũ. dũ mͦ ille domũ redir&.
et ꝓuintias regni eiꝰusq ad int̾necio.¬
nem uastare desiner&. Cũq rex ꝑfi¬
dus nullatenꝰ p̃cib illius assensum
p̃ber&. qͥ totã eiꝰ gentẽ aparuo usq ad
magnũ delereatq exterminare de¬
creuerat. respexit ille ad diuinȩ au.¬
xiliũ pictatis. qđ ab impietate bar-¬
barica poss& eripi. Uotoq se obligans.
si paganus inqͥt nescit acciꝑe nr̃a do¬
& sic cũ paucissimo exercitu se certa¬
mini dedit. deniq fertur. qͥa tricies
maiorẽ pagan habuerint exercitũ.
Siqͥdẽ ipsi triguita legiones ducib no¬
bilissimas instructãs in bellohabue¬
re. Quib osuiu rex cũ alchfrido filio
ꝑ paruũ ut dixi habens exercitũ. sed
xp̃o duce confisus occurrit. Nã aliꝰ

Expanded text:
qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum nequi fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra doet sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filioperparvum, ut dixi, habens exercitum; sed, Christo duce, confisus occurrit. Nam alius
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio eiꝰ erant in ꝓuintia orien¬
tales saxonũ. uener illo de suo
monasterio homines circit̃.xxex.
cupientes ad cor pꝰ sui patris aut
uiuere si sie dõ placer&. aut mo¬
rientes ibi sepeliri. Iuilibent̃
a suis fr̃ib & cõmilitonib suseep¬
ti. om̃s ibidẽ suꝑuente p̃fate
pestilentie elade defunctisunt.
excepto uno puerolo. quẽ oratio¬
nib patris sui amorte constat
eẽ.seruatũ. Nã cũ multo post
hec tẽpore uiuer&. et scripturis
legendis oꝑam dar&. tandẽ didicit
se a qua baptismatis ñ. eẽ. regenera¬
tũ. Q mox fonte lauaeri salutaris
ablutus. etiã post modũ ad ordinẽ
presbiterii ꝓmotus.ẽ. multisq in
eccła utilis fuit. De quo dubitandũ
ũ eredidim. qͥn int̾cessionib ut dixi
sui patris ad euiꝰ corpus dilectionis
ipsius gr̃auenerat. sit ab articło mor¬
tis retentus. ut & ipse sic mortem
steriũ uite ac salutis docendo exhi¬
acerbãs ãtq intolerabiles pateret᷑
irruptiones sȩpe dicti regis mertiorũ

Expanded text:
nasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem sterium vitae ac salutis docendo exhiacerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ addocendã baptizandãq gentẽ
illiꝰ & eruditione & uita uidebant᷑
idonei. multo cũ gaudio reuersus
natione scottus. cȩteri fuere de
anglis. Adda aut̃ frat̾ ut tan prb̃i
uocat᷑ ad capręcaput cuiꝰ supͣ me¬
minimꝰ. Uenientes gͦ in ꝓuintiã
memorati sac̃ dotes cũ principe.
p̃dicabant uerbũ. & libent᷑audi
sorde idolatriȩ. fidei sunt fonte
abluti: nec ꝓhibuit penda rex

Expanded text:
qui ad docendam baptizandamque gentem qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione et vita videbantur idonei, multo cum gaudio reversus natione Scottus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat frater Al., Capreae caput, cujus supra meminimus. Venientes ergo in provinciam memorati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et libenter auditsorde idolatriae, fidei sunt fonte abluti. Nec prohibuit Penda rex
Abbreviated transcription (Latin):
Iis tẽporib. midil angli. id medi¬
Lt̃ranei angli. sub principe peada
filio pendan regis. fidẽ & sacram̃ta
nis optimus. ac regis nomine ac ꝑso¬
na dignissimꝰ.. p̃latus a patre regno
gentis illius. uenit ad regẽ nordan¬
hrmbrorũ osuiu. postulans filiã eiꝰ
aldifledã sibi coniugẽ dari. Neq
alit̃ qđ petebat imp&rare potuit.
nisi fide xp̃i ac baptisma cũ gente
eui p̃erat acciꝑ&. At ille audita p̃di¬
catione ueritatis & ꝓmissione regni
cxlestis. spẽq resurrectionis ac fũ¬
turȩ in mortalitatis. libent̃ se
xp̃ianũ fieri uelle confessus . ẽ.
etiã si uirginẽ ñ acciꝑ&. Persuasꝰ
maxime ad ꝑcipiendã fidẽ a filio
regis osuiu nomine alefrido. qͥ
erat cognatus & amicus eiꝰ: ha¬
bulo cyniburgã filiã pendã regis.
Baptizatus. ẽ gͦ afinano ep̃o eũ om̃i¬
b qͥsecũ uenerant comitib ac mi¬
litib suis eorũq famulis uniuer¬
sis. inuico regis illustri qͥuocatur
admurũ. Et acceptis qͣt tuor prbis

Expanded text:
is temporibus Middilangli, id est, Mediterranei Angli, sub principe Peada  Al., Penda filio Pendan regis, fidem et sacramentnis optimus, ac regis nomine ac persona dignissimus, praelatus est a patre regno gentis illius; venitque ad regem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, haonjugem, vocabulo Cyniburgam, filiam Pendan regis. Baptizatus est ergo a Finano episcopo, cum omnibus qui secum venerant comitibus ac militibus eorumque famulis universis, in vico regis inlustri qui vocatur Ad murum. Et acceptis quatuor presbyteris,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri in peccatis suus mortui pecu¬
uiã ñ accepisses nec poena eiꝰ in
te arđ&. Et plura locutꝰ qͥd erga
rent ess& agendũ. salubriser¬
mone docuit. Qui postmodũ in
corpore restitutus. om̃i uite
sue tẽpore signũ incendii qđ in
anim a ꝑtulit. uisibile cunctis
in humero maxillaq portauit.
Mirũq in modũ. qđ anima in oc¬
sicut & antea consueuerat. om̃i¬
b opus uirtutũ & exẽplis ostende

Expanded text:
viri in peccatis suis mortui pecuviri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid erga rent, esset agendum, salubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in ocsicut et antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostende
Abbreviated transcription (Latin):
celestiũ agminũ uisio. sed & uiroꝵ
sac̃doti gradu ñ ignobilit̃ potitos.
fama uulgante comꝑerat. aqͥb
ñ pauca que uł ipsi uł om̃ib qui
audire uellent. multũ salubria
cẽ. audiuit. Qui cũ uerba finisseq̃.
& cũ angłicis sp̃itib ipsi qͦq ad ce¬
los redirent remanser̃ cũ beato
furseo tres angłi de qͥb dorimꝰ.
qui eũ ad corpus referrent. Cũq
p̃fato igni maximo apppinqͦrenꝰ.
usq int̾flãmas ianuã ꝑuenit
arripientes inmundi sp̃s unũ de
eis quos suos in ignib torrebant
iactauer̃ in eũ. & contingentes
humerũ maxillãq in cender̃.
Cognouitq hominẽ. & qͥ a uesti¬
statin app̃hendens inignẽre¬
iecit. Dicebatq hostis malignus.
nolite repellere. quẽ ante susce¬
pistis. Nam sicut bona esꝰ pecca¬
toris suscepistis. ita & de poenis
eiꝰparticipes. eẽ. debetis. Cont᷑
uersus ad eum argelus
quod incendisti iNquit.¬
suidt. hoc arsit inte Si enĩ huiꝰ

Expanded text:
caelestium agminum visio; sed et virorum caelestium agminum visio; sed et virorum sacerdotii gradu non ignobiliter potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maximo adpropiarent usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus incenderunt: cognovitque hominem, statim adprehendens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Tertiũ dissensionis. cũ animos ꝓximo.¬
rũ. etiã in suꝑuacuis reb offende
ñ formidamꝰ. Quartus impietatis.
cũ infirmiores spoliare. & eis frau¬
dẽ facere ꝓnihili ducimꝰ Crescen¬
tes uͦ paulatim ignes. usq ad inuicẽ
sese extender̃. atq inimmensam
adunati sunt
flãminã. Cũq
ꝑtinescens
ille dix̃ angło. domine. ecce ignis¬
mͥ apꝓpinquat. At ille. Qđ non in
uidet᷑ tam̃ iuxta merita oꝑũ sin¬
gulos examinat. qͥa uniꝰ cuiusq cu¬
piditas in hoc igne ardebit. Sicut
ccenĩ quis ard& in corpore ꝑ illicitam¬
ac uoluptatẽ. ita solutꝰ corpore. ardebit
ꝑ debitã poenã. Iunc uidit unũ de
trib angłis qͥ sibi tota utraq ui¬
sione ductores affuer̾ prȩceden¬
abutroq latere circũ uolantes.
ab igniũ se ꝑicło defende. Uidit
autẽ & demones ꝑ ignẽ uolantes.
incendia bellorum contra iustos
struere. Secunt᷑ aduersus ipsũ
accusationes malignorũ: defen¬
siones sp̃uum bonorũ. Copiosior

Expanded text:
is, cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque rtimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignisadpropinquat. At ille: Quod non incvidetur, tamen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuerunt, praecedenab utroque latere circumvolantes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior
Abbreviated transcription (Latin):
obseruans. uir qͥdẽ bonꝰ ac religio
tenente adhuc pontificatũ colma¬
no & diligent̃ ea quȩ ad fidẽ ae
ueritatẽ ꝑtinent. & uerbo cimctos
docebat & oꝑe. Porro fr̃ib qͥ in lin¬
dis farnensi excła scottis ab euntib
remanere maluer̾. p̃positꝰ.ẽ. ab¬
batis iure reuerentissimꝰ ac man¬
suetissimꝰ eata. qͥ erat abbas in mo¬
trasse a rege osuiu. eo qđ ess& idẽ
eata. unꝰ de duodecĩ pueris aidaui.
qͦs primo episcopatus sui tẽpore
denatione anglorũ erudiendis
prudentia diligebat. Ipse.ẽ. exta.
qui ñ multo post eidẽ ecđs lindis¬
farnensis ep̃s factus .c. Abiens aut
domũ colman. assũpsit secũ partẽ
ossuũ reuerentissimi patris aidam¬

Expanded text:
observans: vir quidem bonus ac religiosobservans: vir quidem bonus ac religiostenente adhuc pontificatum Colmano, et diligenter ea quae ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in motrasse a rege Osuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos ita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus factus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium re
Abbreviated transcription (Latin):
dentes quiq siue astantes maiores
una cũ mediocrib. & abdicata minꝰꝑ
fecta institutione: ad ea quȩ melior a
cognouerant sese transferre festina¬
diit. Colman uidens spretã suã do¬
ctrinã. sectamq esse despectã. as¬
sũptis his qͥ se sequi uoluer̃: id ÷ qui
pascha catholicũ & tonsurã corone
niã & de hoc questio ñ muuma erat
reciꝑe nolebant. scottiã regressus.ẽ.
tractaturus cũ suis: qͥd de hi facere
deber&. At derelictis scottorũ uesti¬
giis. ad suã sedẽ redut: ut pote agni¬
ta obseruatione catholici paschȩ.
F acta .ẽ. aut̃ hȩc questio anno dnice
annus osuiu regis uicesimꝰ sedi.
episcopatus aut̃ scottorũ quẽ ges¬
ser̃ in ꝓiuncia anglorũ aunꝰ. xxI.¬
S i qͥdẽ aidan. decẽ & septẽ annis.
Finan. decẽ. Colman. trib episco
colmano. suscepit ꝓ illo pontifiea
nos eruditus atq ordinatus ep̃s.
habens iurtamorẽ ꝓuincie illuns
coronã tonsure eccłastice. & catho¬
licã temporis paschalis regulam

Expanded text:
dentes quique sive adstantes, majores una cum mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinadiit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluerunt, id est, qui Pascha catholicum, et tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio anno dominiannus Osuiu regis vicesimus secundus; episcopatus autem Scottorum, quem gesserunt in provincia Anglorum, annus triSiquidem Aidan decem et septem annis, Finan decem, Colman tribus episcop. in patriam Colmano, suscepit pro illo pontificatnos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciae illius coronam tonsurae ecclesiasticae, et catholicam temporis paschalis regulam
Abbreviated transcription (Latin):
uexatus. Qui cũ dic qͦdã sollicitus
hor ã accessionis expectar&: in¬
gressus ad eũ qͥdã de fr̃ib. uis inqͥt¬
doceã te filimi quomͦ cureris ab
quietus manens adhȩre tũbe. Uide
ne exeas in de nec de locomouearis.
donec hora recessionis febriũ tran¬
sierit: tunc ipse uitrabo. & educã
te inde. Fecit ut ille suaserat. se¬
dentẽq ad tumbã scĩ. infirmitas
seđa die nec tertia. neq umquã
ex inde cũ auda contingere. Qđ
ita. ẽẽ. gestũ qui referebat fr̃ inde
adueniens adiecit: qđ eo ad hue
tẽpore qͦ mecũ loquebat᷑ suꝑ ess&
in eodẽ mon asterio iã iuurnisille.
in qͦ tunc puero factũ erat hoc mi¬
racłm sanitatis. Nec mirandũ p̃ces
regis illiꝰ iamcũ dño regnantis
multũ ualere apud eũm. qͥtẽpo
solebat. Deniq ferunt. qͥa tẽpore
matutini laudis sȩpius ad diẽ usq
in orationib ꝑstiterit: atq ob erebrũ
morẽ or andi siue grãs agendi dño. sẽꝑ

Expanded text:
vexatus; qui cum die quodam sollicitus vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, inqdoceam te quomodo cureris ab quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumbam sancti, infirmitas secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporac deprecari solebat. Denique ferunt quia a tempore matutinae laudis saepius ad diem usque in orationibus perstiterit, atque ob crebrum morem orandi, sive gratias agendi Domino semper
Abbreviated transcription (Latin):
salucis furenti suꝑ. eẽ. udetur
repente uenit in m̃tẽ abbatisse
puluis ille p̃fatus. Statimq ius¬
sit ireministram. & capsellã in qͣ
erat adducere. Et eũ illa afferess
quȩ iussa . ẽ. intrar& atriũ ãomꝰ
in cuiꝰ interiorib dęmoniosus tor¬
quebat᷑ conticuit ille subito.
& quasiin somnũlaxatus depo¬
suit caput. menbra in qͥetẽ om̃ia
cõposuit. Conticuere om̃s. inten¬
tiq ora tenebant: quȩ res eocitũ
habera solliciti expectantes. Et
post aliqͣutũ horȩ spatiũ. resedit
qͥ uexabat᷑ & grauit᷑ suspirans. mͦ
inqͥt sanũ sapio. Recepienĩ sensũ
animmei. At illi sedulo sciscitaban
quomꝰ hoc contigissa. Quiait. Max
ut uirgo hec cũ capsella quã por¬
tabat apꝓpinqͣuit atrio domꝰ htuꝰ.
discessere om̃s qͥme p̃mebant sps
maligni. & me relicto nusquam
cõparuer̃. Tunc dedit ei abbatissa
uexationis ab antiquo hoste ꝑtulit.
longo febriũ in cõmodo grauiter

Expanded text:
salutis furenti superesse videretur, salutis furenti superesse videretur, repente venit in mentem abbatissae pulvis ille praefatus, statimque jussit ire ministram, et capsellam in qua erat, adducere. Et cum illa adferens quae jussa est, intraret atrium domus, in cujus interioribus daemoniosus torquebatur, conticuit ille subito, et quasi in somnum laxatus deposuit caput, membra in quietem omnia composuit. Conticuere omnes, intentique ora tenebant, quem res exitum haberet solliciti exspectantes. Et post aliquantum horae spatium, resedit qui vexabatur, et graviter suspirans: « Modo, inquit, sanum sapio, recepi enim sensum animi mei. » At illi sedulo sciscitabantur quomodo hoc contigisset. Qui ait: « Mox ut virgo haec cum capsella quam portabat, adpropinquavit atrio domus hujus, discessere omnes qui me premebant spiritus maligni, et me relicto nusquam comparuerunt. » Tunc dedit ei abbatissa vexationis ab antiquo hoste pertulits quidam longo febrium incommodo graviter
Abbreviated transcription (Latin):
ieett regina. qͥa de puluere paui¬
mentun qͦ aqua lauacriilliꝰ efsusa
ẽ. multuã sanatiessent in firmi.
At illa petut sibi portionẽ pulue¬
sella & redit. Trans acto tẽpore
aliqͣnto cũ ess& in suo monaste¬
rio. uenit illic qͥdã hospes qui
solebat nocturnis sepius horis
repente ab inmundo sp̃u grauis¬
sime uexari. Quicũ benigne sus¬
ceptus post cenã in lecto mẽbra
posuiss&. subito a diabolo arrep
spumare. & diuersis motib coepit
menbra torquere. Cũq anullo
uł teneri uł ligari potuiss&: cu¬
currit minister. & pulsans ad
ostiũ. nuntiauit abbatisse. At illa
aꝑiens i anuã monasteru. Ex iuit
cũ una scĩmonaliũ feminarũ ad
locũ uirorũ. & euocans prb̃m. ro¬
gauit secũuenire ad pacientem.
Ubi cũ uenientesuident multos
affuisse qͥuexatũ tenerent. & motꝰ
eius insanos conprimere conati
Sed nec ipse quãuis multũ laborans.
ꝓ ficere aliqͥd ualebat. Cũq nil

Expanded text:
jecit regina quia de pulvere pavijecit regina quia de pulvere pavimenti in quo aqua lavacri illius effusa est, multi jam sanati essent infirmi. At illa petiit sibi portionem pulvesella, et rediit. Transacto autem tempore aliquanto, cum esset in suo monasterio, venit illic quidam hospes, qui solebat nocturnis saepius horis repente ab inmundo spiritu gravissime vexari: qui cum benigne susceptus post coenam in lecto membra posuisset, subito a diabolo arreptspumare, et diversis motibus coepit membra torquere. Cumque a nullo vel teneri vel ligari potuisset, cucurrit minister, et pulsans ad ostium, nunciavit abbatissae. At illa aperiens januam monasterii, exivit ipsa cum una sanctimonialium feminarum ad locum virorum; et evocans presbyterum, rogavit secum venire ad patientem. Ubi cum venientes viderent multos adfuisse qui vexatum tenere et motus ejus insanos comprimere conati, Sed nec ipse, quamvis multum laborans, proficere aliquid valebat. Cumque nil
Abbreviated transcription (Latin):
pridie abnuerant. diligenter
ipsi petere coeper̃: ut apud secȩdẽ
sc̃ȩ aedõ dilecte reliquie con de¬
rent᷑. Lota igit᷑ ossa intuler in
tecã quã in hoc p̃parauerant atq
in eccła uixta honor ẽ congruum
posuer̃. Et ut regia uiri sciꝑsona
memoriã haber& et̃nã. uexillũ
eius suꝑ tumbã auro & purpura
cõpositũ apposuer̃. Ipsãq aquã
inqua lauer̃ ossa. mangulo saero
fuder̃. Ex qͦ tempore factũ est ut
ipsa terra quȩ lauaerũ uenerabile
suscepit ad abigendos ex obses¬
sis corporib demones gr̃ȩ saluta¬
ris haber& effectũ. Deniq tẽpo¬
re sequente. eũ p̃fata regina in
eodẽ monasterio moraret᷑. uenit
ad salutandũ eam abbatissa quȩ¬
dã uenerabilis que usq hodie suꝑ¬
ẽ. uocabulo. edilhilad. soror uiroꝵ
prior ep̃s in lindissi ꝓuincia. scas
erat abbas in monasterio qđ uocat᷑
de osualdo exorto dicer&. qđ &
ipsã lucẽ nocte illa supra reliqͥas

Expanded text:
pridie abnuerant, diligenter pridie abnuerant, diligenter ipsi petere coeperunt, ut apud se eaedem sanctae ac Deo dilectae reliquiae conderentur. Lota igitur ossa intulerunt in thecam, quam in hoc praeparaverant, atque in ecclesia juxta honorem congruum posuerunt: et ut regia viri sancti persona memoriam haberet aeternam, vexillum ejus super tumbam auro et purpura compos laverant ossa, in angulo sacrarii fuderunt. Ex quo tempore factum est, ut ipsa terra quae lavacrum venerabile suscepit, ad abigendos ex obsessis corporibus daemones, gratiae salutaris haberet effectum. Denique tempore sequente, cum praefata regina in eodem monasterio moraretur, venit ad salutandam eam abbatissa quaedam venerabilis, quae usque hodie superest, vocabulo Aedilhild, soror virorum prior episcopus in Lindissi provincia, secundus erat abbas In monasterio quod vocatur de Osualdo exorto, diceret quod et ipsa lucem nocte illa supra reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut̃ hoc ꝑ industriã reginȩ
mertiorũ hostrhrdȩ quȩ erat
sequentib dicemꝰ. Est monaste¬
rcũ nobile inꝓuintia lindissi
nomine beardaneo. qđ eadem
regina cũ uirosuo edilredo
multũ diligebat. uenerabat᷑.
excolebat᷑. in quo desid̾abat
honoranda patruisui ossa re¬
conde. Cũq ueniss&e carrũin
quo eadẽ ossa ducebant᷑ incũ¬
bente uesꝑa in monasteriũ
p̃fatũ. noluer̃ ea qͥeratit ra
mon asterio libent̃ reciꝑe. qͥa
& si sc̃m eũ nouerant. tamen
qͥa de alia ꝓuintia ortus fuerat
& suꝑ eos regnũ acceꝑat. uete¬
ranis eũ odiis etiã mortuũ inse¬
quebant᷑. Unde factũ . ẽ. ut ipsa¬
nocte reliquiȩ allatȩ foris ꝑ mane¬
rent. tentorio tantũ maiore supͣ
miracłi cȩlestis ostensio. quã reue
delib essent. patefecit. Nã tota
ea nocte. colũpna lucis a carro
illo ad celũusq porrecta: om̃ib
pene eiudẽ lindisse ꝓuintiȩ locis
conspieua astabat. Unde mane
facto. fr̃s monasteru illius qui

Expanded text:
est autem hoc per industriam reginae Merciorum Osthrydae, quae erat sequentibus dicemus. Est monasterium nobile in provincia Lindissi, nomine Beardaneu, quod eadem regina cum viro suo Aedilredo multum diligebat, venerabatur excolebat, in quo desiderabat honoranda patrui sui ossa recondere: cumque venisset carrum in quo eadem ossa ducebantur, incumbente vespera, in monasterium praefatum, noluerunt ea qui erant in monasterio libenter excipere: quia etsi sanctum eum noverant, tamen quia de alia provincia ortus fuerat, et super eos regnum acceperat, veteranis eum odiis etiam mortuum insequebantur. Unde factum est ut ipsanocte reliquiae adlatae foris permanerent, tentorio tantum  Al., tamenmiraculi caelestis ostensio, quam reverdelibus essent, patefecit. Nam tota ea  Al., ipsa nocte columna lucis a carro illo ad caelum usque porrecta, omnibus pene ejusdem Lindissae provinciae locis conspicua stabat. Unde mane facto fratres monasterii illius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
xisse sibi quendã multũ ueracẽ
ac religiosũ hominẽ. qđ ipsũ fur¬
seũ uid̾it in ꝓuintia orientaliũ
anglorũ. illasq uisiones ex ipsiꝰ
ore audierit. adiciens qͥa tẽpus
hiemis fuerit acerrimũ &e glacie
constrictũ. cũ sedens in t̾enui
uitatis. qͤsi in media estatis cau¬
mate sudauerit. Cũ gͦ ut ad supi¬
ora redeamꝰ mnultis annis in scot¬
tia uerbũ dĩ om̃ib annuntians
tumultus irruentiũ turbarũ
ñ facile ferr&. relictis om̃ib quȩ
habere uidebatur. ab ipsa quoq̃
insula & patria discessit & pau¬
cis cũ fr̃ib ꝑ brittones in ꝓum¬
⁊ ã anglorũ deuenit. Ibiq p̃di¬
cans uerbũ ut diximꝰ. monasteriũ
nobile construx̃. Quib rite ge-¬
stis: cupiens se ab om̃ib scłi huiꝰ
& ipsius qͦq monasteru negotus
alienari. reliqͥt monasterui et¬

Expanded text:
 veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui vitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque monasterii negotiis alienare, reliquit monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe xp̃i. eorũ est paucitas unode
angulo extremȩ in sule p̃ferenda :
Et sisẽs erat ac potens uirtutib ille
apłorũ principi cui dñsait. tues
petrus. & suꝑ hanc petrã ȩdifica.¬
hec ꝑ orante uil frido. dix̃ reax. uere¬
ne colmane hȩc illo p&̾ro dicta suns
a dño: Quiait. Uere rex. At ille.
habetis in qͥt uos ꝓ ferre aliqͥd tante
potestatis ur̃o colũbedatũ. At ille¬

Expanded text:
eorum  Al., horum est paucitas uno de angulo extremae insulae praeferenda? Et si sanctus erat ac potens virtutibus illeapostolorum principi, cui Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificaHaec perorante Uilfrido, dixit rex: « Verene, Col. mane, haec illi Petro dicta sunt a Domino? » Qui ait; « Vere, rex. » At ille: « Habetis, inquit, vos proferre aliquid tantae potestatis vestro Columbae datum? » At ait ille
Abbreviated transcription (Latin):
fectus spũales accipi&. In qͥb tam̃ unũ
ẽ. qđ & nos in hac historia ponere. mul¬
tis cõmodũ duximꝰ. Cũ gͦ in altũ esse
eleuatus. ẽ. ab angłis qui cũ ducebañ.¬
t ille ocłos in inferiora deflectens: in¬
dit quasi uallẽ tenebrosã subtus se in
imo positã. Uidit & qͣt tuor ignes in
aere: ñ multo abinuicẽ spatio distan¬
tes. & in t̾rogans angłos qui es sent
hu ignes. audiuit hos. ẽẽ. ignes qͥ mun¬
dũ succendentes essent consũptu¬
ri.Unũ mendatu. cũ hoc qđ in bap¬
tismo abrenuntiare nos sathane &¬

Expanded text:
rofectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum rofectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere mulrium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, ussus est ab angelis qui eum ducebanAt ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae