comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓpagant᷑ ex illo qͥ ẽ appellatꝰ sech.
c̃ genuisse filios filiasq dicant᷑ nulla
ibi genita nominatĩ femina exp̃ssa ẽ :
in his autẽ que ꝓpagant᷑ ex cayii: in ip¬
so fine quousq ꝑtendunt. nouissima
femina genita nominat᷑. Sic enĩ le¬
git᷑. ¶Ichusael genuit lamech. &
sũpsit ꝯͥ lamech duas urores: nom̃ uni
ada: et nom̃ scde sella. Est peꝑit ada
iobel. Hic erat pat habitantiũ in tab̃

Expanded text:
quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicantur, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tab
Abbreviated transcription (Latin):
tino et apd̃ athenienses uestheo. et ap̃
sicionios polifide. apd assyrios autane¬
Mui Apđ hebreos aut̃: uidex lab¬
sept don fuit. Mortuo autẽ latmo
regnauit eneas trib annis eisdẽ in su¬
pͣdictis locis manentib regib nͥ qͦd si¬
deos. Per idem tẽpꝰ codrus rex
attheniensiũ peloponensib eiꝰdem ho¬
stib ciuitatis se int̾ficiendũ ignotꝰ ob¬
iecit. & facꝰtum. ẽ. Hoc mͦ eũ p̃dicant
patriam lib̃asse. Responsũ enĩ acceꝑat
pelophouenses. tũ demũ se suꝑat᷑os: si
eoꝵ regem ñ occidissent. Fefellit gͦ eos
habitu pauꝑis apparendo: et in suam
necẽ ꝑ uirgiũ ꝓuocandõ. Uude ait
uirgiliꝰ. et iurgia codri. Et hc̃ atheni¬
enses tãqm dm̃ sacͥficioꝵ honore colu¬
er̃t. Qxarto latinoꝵ rege silino
enee filio ñ de creusa de qua fuit asça¬
qͥ t̾ciꝰ ibi regnauit: s de lauina lati¬
ni filia quẽ postumũ eneas dicit᷑ ha¬
buisse: assyrioꝵ autẽ uicesimo et no¬

Expanded text:
ienses Menestheo, aput Sicyonios Polyphide, aput Assyrios Tautane, aput Hebraeos autem iudex Labdon fuit. Mortuo autem Latino regnauit Aeneas tribus annis, eisdem in supradictis locis manentibus regibus, nisi quod Sideos. Per idem tempus Codrus rex Atheniensium Peloponnensibus eiusdem hostibus ciuitatis se interficiendum ignotus obiecit; et factum est. Hoc modo eum praedicant patriam liberasse. Responsum enim acceperant Peloponnenses tum demum se superaturos, si eorum regem non occidissent. Fefellit ergo eos habitu pauperis apparendo et in suam necem per iurgium prouocando. Unde ait Vergilius: Et iurgia Codri. Et hunc Athenienses tamquam deum sacrificiorum honore coluerunt. Quarto Latinorum rege Siluio Aeneae filio, non de Creusa, de qua fuit Ascanqui tertius ibi regnauit, sed de Lauinia Latini filia, quem postumum Aeneas dicitur habuisse, Assyriorum autem uicensimo et no
Abbreviated transcription (Latin):
rostris affert et asꝑgunt. et qͦd blan¬
diunt᷑ grecigenis. atq alienigenas ꝑ¬
sequnt᷑ mirandũ ñ . ẽ. fieri demonũ
instinctu. quoꝵ intest ꝑsuadere dm̃
facũ eẽ diomedẽ ad decipiendos ho¬
mines. ut falsos deos cũ ueri d̃i inui¬
ria multos colant: et hominib mortu¬
is qͥ nec cũ uu̾ent uere iuxer̃t. templis
altarib sacficiis sac̾dotib que om̃ia ẽ
recta sunt ñ nͥ uni deo uiuo et uero de¬

Expanded text:
rostris afferunt et aspergunt, quod blanrostris afferunt et aspergunt, quod blandiuntur Graecigenis, alienigenas persequuntur, mirandum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant et hominibus mortuis, qui nec cum uiuerent uere uixerunt, templis altaribus, sacrificiis sacerdotibus quae omnia cum recta sunt non nisi uni Deo uiuo et uero de
Abbreviated transcription (Latin):
nert: qͦs nob̃ ñ ex istimaremꝰ fuisse
m̃titos. P romde qͦd homines dicũt᷑
mandatũq ẽ. litt̾is. ab diis uł potiꝰ de¬
monib archades in lupos solere ꝯu̾ti.
et qͦd carminib circe socios mutaũ
ulixis: scdm istũ modũ mͥ uidet᷑ fieri
potiusse quẽ dixi si tam̃ factũ. ẽ: dio¬
hibet᷑. ñ mutatis hominib factas. s
subtractis c̾do pͥm fuisse supposĩ¬
tas: sic̃ cerua ꝑ ephigema regis
agam̃nonis filia. Neq enĩ demonib
iudicio di ꝑmissis huiꝰmodi p̃stigiȩ
difficiles. eẽ. potuert̃. s qͥa illa uirgo
pꝰea uiua reꝑta. ẽ suppositam ꝓ illa eẽ.
ceruã facile cognitũ. ẽ. Socii uͦ dio¬
medis qͥa nusqm subito ꝯparuerunt
et postea nullo loco apparuer̃t. ꝑden¬
tib eos ultorib angł̃is malis: in eas uͦ¬
aues que ꝓ illis st̃ occulte ex aliis locis
iͥ. ẽ. hoc genꝰ auiũ ad ea loca ꝑducte
ac repente supposite cdunt᷑ esse conu̾¬
si. Qͦs autẽ ad diomedis tẽplũ. aqͣm

Expanded text:
isse mentitos. Proinde quod homines dicuntur mandatumque est litteris ab dis uel potius daemonibus Arcadibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe socios mutauit Ulixi, secundum istum modum mihi uidetur fieri potuisse, quem dixi, si tamen factum est. Dioerhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa uirgppositam pro illa cervam, esse facile cognitum est. Socii vero Diomedis quia nusquam subito comparuerunt, et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas aves quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus avium, ad ea loca perductae ac repente suppositae, creduntur esse conversi. Quod autem Diomedis in templum aquam
Abbreviated transcription (Latin):
mi sue ꝑ noctem ante ꝗͣm reqͥesce̾t u¬
disse uenientẽ ad se philosophũ quẽ¬
dam sͥ notissimũ. sͥq ex posuisse ñ nul¬
la. platonica: q̃ antea rogatꝰ exponẽ
noluiss Et cũ ab eodem philosopho
quesitũ fuiss cur in domo eiꝰ fecit qͦd
in domo sua pecenti negau̾at: ñ feci
inqͥt. s me fecise sop̃nani. Nc ꝑ ħ¬

Expanded text:
mi suae per noctem, antequam requiesceret, uimi suae per noctem, antequam requiesceret, uidisse uenientem ad se philosophum quendam sibi notissimum sibique exposuisse nonnulla Platonica, quae antea rogatus exponere noluisset. Et cum ab eodem philosopho quaesitum fuisset, quur in domo eius fecerit, quod in domo sua petenti negauerat: "Non feci, inquit, sed me fecisse somniaui." Ac
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ figura corꝑea posse ꝑduci: ita ut
corꝑa ipsa hominũ alicubi laceant
uiuentia qͥdẽ. s multo gͣuiꝰᷤ atq uehe¬
m̃tiꝰ qͣm sõpno suis sensib obseratis:
phantastic̃ autẽ illud ueluti corꝑatũ
in alicꝰ anunalis esfigie appareat sen¬
sib alienis. talisq aẽ sͥ. eẽ. hõ uideat᷑.
sic̃ talis sͥ uideri posset in sõpnis: et
portare onera. que onera si uera
ꝑa: partim uim̃toꝵ falsa cernentib¬
Hã qͥdã nomine p̃stantiꝰ patͥ suo ꝯti¬
gisse indicabat ut uenenũ illud ꝑ ca¬
seũ in domo sua sum̃et. et iace̾t in
lecto suo qͣsi dormiens: qͥ tñ nullo mͦ
poterat excitarĩ. ꝑ ost aliqͦt ant̾ dies
c̃ uelut euigilass dicebat. et qͣsi sõpm¬
a narrass que passus. ẽ caballũ sesci¬
licet factũ. annonã ut̾ alia uim̃ta ba¬
factũ fuisse ꝯꝑtũ ẽ: que tñ ei sua sõp¬
nia uidebant᷑. Indicauit et aliꝰ se do¬

Expanded text:
modo figura corporea posse perduci; ita ut modo figura corporea posse perduci; ita ut corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius adque uehementius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti corporatum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; quae a, partim iumentorum falsa cernentibam quidam nomine Praestantius patri suo contigisse indicabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum annonam inter alia factum fuisse conpertum est; quae tamen ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius se do
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ dm̃ posse omĩa facẽ q̃ uoluerit.
sine uindicando siue p̃stando: nec demo¬
nes aliqͥd oꝑari scd̾m nature sue poten¬
tiam. qͥa et ipsa angłica c̾atura. ẽ. licce
ꝓpͥo uicio sit maligna. nͥ qͦd ille ꝑmiserit:
cuiꝰ iudicia occulta s̃ multa. inusta
nulla. Nec sane demones natas c̾ant.
si tale aliqͥd faciunt de qualib factis
ista u̾tit᷑ questio: s specietenꝰ que a uero
deo s̾ c̾ata ꝯmutant. ut indeant᷑. eẽ. qͦd
ñ s̃. Non itaq solũ animũ s nec corpꝰ
quidem ulla ratione c̃didim demonũ
arte uł potestate. in m̃bra uł limanĩta
bestialia u̾acit᷑ posse ꝯnti: s phantasti¬
cũ hominis qͦd cẽ cogitando sine sõpni¬
ando ꝑ rerũ uinum̾abilia genera ua¬
piat᷑: et c̃ corpꝰ ñ sit. corꝑum tam̃ simi¬
les mira celeritate formas cap̃. sopi¬
tis aut opp̃ssis corꝑeis hominis sensi¬
b ad alioꝵ sensũ nescio qͦ mesfabili

Expanded text:
tentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, tentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, siue uindicando siue praestando, nec daemones aliquid operari secundum naturae suae potentiam quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio uitio sit maligna nisi quod ille permiserit, cuius iudicia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, de qualibus factis ista uertitur quaestio; sed specie tenus, quae a uero Deo sunt creata, commutant, ut uideantur esse quod non sunt. Non itaque solum animum, sed ne corpus quidem ulla ratione crediderim daemonum arte uel potestate in membra et liniamenta bestialia ueraciter posse conuerti, sed phantasticum hominis, quod etiam cogitando siue somniando per rerum innumerabilia genera uariatur et, cum corpus non sit, corporum tamen simles mira celeritate formas capit, sopitis aut obpressis corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ : tanto tenatiꝰ mediatoriẽ. inherẽ¬
dũ: ꝑ quẽ de unis ad sũma ꝯscendimꝰ
Si enĩ dixerimꝰ ea ñ eẽ. c̃denda: non
desunt cẽ nc̃ qui eiꝰmodi quedã uł cer¬
tissima audise nł c̃e exꝑtos se eẽ. asseue¬
rent. Nam et nos c̃ essemꝰ in italia audie¬
bamꝰ talia de qͣdam regione illarũ par¬
tiũ nͥ stabularias mulieres imbutas his
malis artib in caseo dare solere dicebãt
quib nellent seu possent. uatorib ũ
in ium̃ta illi ꝯu̾terent᷑ et necessaria
queq portarent: pꝰq ꝑ fũct᷑a oꝑa it̾um
ad se redirent: nec tam̃ in eis m̃tẽ fieri
bestialem. s rationalẽ humanãq ser¬
uari. sic̃ apuleiꝰ in libris qͦs asin aurei.
titulo inscͥpsit sͥ ipsi accidisse. ut accep¬
to ueneno humano aio ꝑmanente asi¬
nꝰ fieret. aut indicauit aut fuix̃. Hec uł̃
falsa s̃. uł tã inusitata: ut merito ñ cre¬
dant᷑. Firmissime tñ tenendũ. ẽ. om̃ipo¬

Expanded text:
o tenacius Mediatori est inhaerendum, per quem de imis ad summa conscendimus. Si enim dixerimus ea non esse credenda, non desunt etiam nunc, qui eius modi quaedam uel certissima audisse uel etiam expertos se esse adseuerent. Nam et nos cum essemus in Italia audiebamus talia de quadam regione illarum partium, ubi stabularias mulieres inbutas his malis artibus in caseo dare solere dicebant quibus uellent seu possent uiatoribus, unde in iumenta ilico uerterentur et necessaria quaeque portarent postque perfuncta opera iterum ad se redirent; nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari. sicut Apuleius in libris, quos asini aurei titulo inscripsit, sibi ipsi accidisse, ut accepto ueneno humano animo permanente asinus fieret, aut indicauit aut finxit. Haec uel falsa sunt uel tam inusitata, ut merito non credantur. Firmissime tamen credendum est omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
scłi t̾minũ gens ꝑmanet hebrea.
si dñi di sui legib obediret. S qm̃
ds nouerat hoc eam ñ eẽ. facturam:
usꝰ. ẽ eiꝰ cẽ temꝑalib penis ad exercen¬
dos in ea paucos fideles suos: et ãmo¬
nendos qͥ postea futi erant in om̃ib
gentib qͦd eos ãmoneri oportebat:
in quib altam ꝓmissionem reuelato
nouo testam̃to ꝑ incarnationẽ. xͥ fue¬
rat impleturus. Guo circa

Expanded text:
saeculi terminum gens permaneret Hebraea, saeculi terminum gens permaneret Hebraea, si Domini Dei sui legibus oboediret. Sed quoniam Deus nouerat hoc eam non esse facturam, usus est eius etiam temporalibus poenis ad exercendos in ea paucos fideles suos et admonendos qui postea futuri erant in omnibus gentibus, quod eos admoneri oportebat, in quibus alteram promissionem reuelato nouo testamento per incarnationem Christi fuerat inpleturus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Neq autẽ ꝑ insignẽ ducem
ihm naue ꝑ quẽ popłc ille in ꝓmissio¬
nis inductus. ẽ t̾ram. expugnatisq gẽ¬
tib eam duodecĩ tribub quib ds̃ ius¬
serat diuisit et mortuꝰ. ẽ neq pꝰ illũ
toto temꝑe uidicũ impleta fuerat
ꝓmissio dĩ de terra chanaan a quodã
flumine egipti. usq ad flum̃ magnũ
eufraten: nec tam̃ adhuc ꝓphetabat᷑
fut᷑m. s expectabat᷑ implendũ: im¬
pletũ. ẽ autẽ ꝑ dauid et eiꝰ filiũ salo
monẽ: cuiꝰ regnũ tanto qͣnto ꝓmis¬
sũ fuerat spacio dilatatũ ẽ. Anuisos
qͥppe illos subdider̃t: tributarios q
fecer̃t. Sic gͥ in terra ꝓmissionis se¬
c̃dũ carnẽ hoc. ẽ. in terra chanaan.
sub his regib sem̃ abrahe fuerat ꝯsti¬
tutũ. ut nichil deinde suꝑess qͦ ter¬
rena illa di ꝓmissio ꝯpleret᷑: nͥ ut in
eadem t̾ra quãtũ ad ꝓsꝑitatẽ attinet
tẽꝑalem. ꝑ posteritatis successionem
inconcusso statu usq ad mortał huiꝰ¬

Expanded text:
insignem ducem Iesum Naue, per quem populus ille in promissionis inductus est terram expugnatisque gentibus eam duodecim tribubus, quibus Deus iusserat, diuisit et mortuus est, neque post illum toto tempore iudicum inpleta fuerat promissio Dei de terra Chanaan a quodam flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten; nec tamen adhuc prophetabatur futurum, sed exspectabatur inplendum. Inpletum est autem per Dauid et eius filium Salmonem; cujus regnum tanto, quanto promissum fuerat, spatio dilatatum est: universos quippe illos subdiderunt, tributariosque fecerunt. Sic igitur in terra promissionis secundum carnem, hoc est in terra Chanaan, sub his regibus semen Abrahae fuerat constitutum, ut nihil deinde superesset, quo terrena illa Dei promissio compleretur, nisi ut in eadem terra, quantum ad prosperitatem attinet temporalem, per posteritatis successionem inconcusso statu usque ad mortali
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ que fidei eiꝰ uestigia consec̃t᷑.
qͦd ꝓmitti cepit his uerbis. A b̃ndicent᷑
in de om̃s trib terrȩ. Est deinceps aliis
multis admodũ testimoniis hec dno ꝓ¬
missa esse monstramꝰ Erat gͦ iã in t̾ra
ꝓmissionis sem̃ abrahe id.ẽ. pͦpłc isrł.¬
scđm carnẽ. atq ibi ñ solũ tenendo ac
possidendo cuutates adu̾sarioꝵ uerũ
&ẽ reges habendo regnare iã ceꝑat.
impletis de ipso ppło ꝓmissionib dei
magna iã ex parte: ñ solũ que trib
illis patrib abraham. ysaac. et iacob.
et quec̃q alia temꝑib eoꝵ: uerũ &̃ q̃¬

Expanded text:
ei ejus vestigia consequuntur; quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te omnes tribus terrae . Et deinceps aliis multis admodum testimoniis haec duo promissa esse monstravimus. Erat igitur jam in terra promissionis semen Abrahae, id est populus Isrm carnem adque ibi non solum tenendo ac possidendo ciuitates aduersariorum, uerum etiam reges habendo regnare iam coeperat, inpletis de ipso populo promissionibus Dei magna iam ex parte, non solum quae tribus illis patribus Abraham Isaac et Iacob, et quaecumque aliae temporibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
dantia peccatoꝵ. et regni t̾reni
surrexit exordium: uͥ ñ defuer̃t spi¬
ritales. quoꝵ in turture et coluba
NES
dei que
facte s̃
ad abra¬
ham cuiꝰ
semini
et gentem israeliticam scdm
carnẽ et om̃s gentes deberi sc¬
dm fidem do pollicente didicimꝰ:
quẽ admodũ compleant᷑ ꝑ ordinẽ tem¬
poꝵs ꝓcurrens di cuutas indicabit.
Q m̃ gͦ suꝑioris libri usq ad regnũ dd̃
factꝰ ẽ finis: nc̃ ab eodem regno ꝗͣntũ
suscepto oꝑi suffice̾ uidet᷑ cetã que se¬
cunt᷑ꝰ attingimꝰ Noc itaq tempꝰ
ex quo sc̃s samuel ꝓpħare cepit. et dem

Expanded text:
dantia peccatorum, et regni terreni surrexit exordium, ubi non defuerunt spirituales, quorum in turture et columba nes Dei, quae factae sunt ad Abraham, cuius semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem Deo pollicente didicimus, quem ad modum conpleantur, per ordinem temporum procurrens Dei ciuitas indicabit. Quoniam ergo superioris libri usque ad regnum Dauid factus est finis, nunc ab eodem regno. quantum suscepto operi sufficere uidetur, cetera quae sequuntur adtingimus. Hoc itaque tempus, ex quo sanctus Sa
Abbreviated transcription (French):
teii. Ceneos et ceneteos. et chelmo¬
neos. et cetheos et ferereos. et rapha
im. et amorreos. et chananeos. et eue¬
os. et gergeseos. et iebuseos.

Expanded text:
ten Cineos et Cenezeos et Cedmoneos et Hettheos et Ferezeos Rafaim quoque et Amorreos et Chananeos et Gergeseos et Iebuseos
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ationib usq ad noe si¬
mul cũ annoꝵ numeris. et exposi¬
ta diliuii causa priꝰ qͣm ds̃ inciꝑae
de archa fabricanda loqͥ ad noe dr̃
hȩ autẽ gen̾ationes noe: ta et hio
enumeratis gen̾ationib ab illo qͥ ẽ.
appellatꝰ sem filio noe usq ad abra¬
hã: deinde insignis articłc similiter
ponit᷑. ut dicat᷑ he s̃ gen̾ationes cha¬
re. Thara genuit abram. et nachor
et aram. Et aran: genuit loth. Est
mortius ẽ. aran coram thara patre
suo in t̾ra in qua natꝰ. ẽ. in regione
chaldeoꝵ. Et sumpsit abrã et na¬
chor sͥ uxores. Nom̃ mulieris abram
sara: et nom̃ mulieris nachor melcha
filia aran. Iste aran pat̾ melche fuit.
et pat̾ iesche: que iescha c̾dit᷑ ipsa
esse cẽ sara uxor abrahe.

Expanded text:
generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqui ad Noe, dicitur: Hae autem generationes Noe: ita et hic enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes Tharae. Tharagenuit Abram et Nachor et Arran, et Arran genuit Loth. Et mortuus est Arran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum. Et sumsit Abram et Nachor sibi uxores; nomen mulieris Abram Sara et nomen mfilia Aran . Iste Aran pater Melchae fuit et pater Jescae, quae Jesca creditur ipsa esse etiam Sara uxor Abrahae.
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ tue: decidet in gladio uiroꝵs.
& hoc tͥ signum qͦd ueniet suꝑ duos
filios tuos: ofni. et finees. Uno die
mutandi sac̾docii de domo huiꝰ quo
signo significatũ ẽ. mutandũ sac̾do¬
dtũ domꝰ aaron. Mors qͥppe filioꝵ¬
huiꝰ significauit mortẽ ñ hominũ
ẜ apsi sac̃docii de filiis aaron. Qͦo
autẽ sequit᷑: ad illũ iã ꝑtinet sac̾dotẽ.
cuiꝰ figuram gessit huic succedendo sa

Expanded text:
domo tua decidet in gladio uirorum. et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos Ofni et Finees, in uno die mutandi sacerdotii de domo hujus: quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum significavit mortem, non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur ad illum jam pertinet sacerdotem cujus figuram gessit huic succedendo Sam
Abbreviated transcription (Latin):
iã uenert. Nullus sacerdos. ẽ scdm
ordinẽ aaron. & quic̃q ex eiꝰ gen̾e. ẽ
homo. c̃ uidet sacͥfictum xͥanoꝵ to¬
to orbe pollere: sͥ autẽ honorem u¬
lum magnũ. eẽ substractum: ddefi¬
cunt ocłi eiꝰ et defluit amia eiꝰ tabe

Expanded text:
jam venerunt, nullusque sacerdos est secundum jam venerunt, nullusque sacerdos est secundum ordinem Aaron. Et quicunque ex ejus genere est homoto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi ejus. et defluit anima ejus prae
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnet᷑. Qd enĩ nominat domũ pa¬
tris eiꝰ : ñ eũ de ꝓximo patre dice̾. s
de illo aaron qͥ pͥmꝰ sacerdos. ẽ ins¬
titut. de cuiꝰ ꝓgeme cet̾i sequerent᷑.
suꝑiora demonstrãt uͥ ait. Reuelat
sum ad domũ patris tui c̃ ee̾nt in
t̾ra egypti serui in domo pharaonis
et elegi domũ patris tui ex om̃ib sce¬
ptris isrł mͥ sac̾dotio fungi. Qͥs pa¬
trũ fuit in illa huiꝰ egiptia seruitute
unde c̃ lib̾ati essent electus. ẽ. ad sac̾o¬
tiũ nͥ aaron: De huiꝰ gͦ stirpe istolo¬
co dix̃ futurũ fuisse ut ñ een̾t ult̾i sa¬
cerdotes: qͦd iam uidemꝰ impletũ. Ui¬
gilet fides: p̃sto s̃ res. Cermuit᷑. tenẽ¬
t᷑: et uidẽ nolentiũ ocłis ingerunt᷑.
Ecce inquit dies ueniunt. et extimina
bo sem̃ tiuĩ et sem̃ domꝰ patͥs tui: et
ñ erit tͥ senior in domo mea om̃ib di¬
eb et uirũ ext̾minabo tͥ ab altari
meo. ut deficiant ocłi eiꝰ et defitiat
anima eiꝰ Ecce dies qui p̃nunciatis̃.

Expanded text:
n. Quod enim nominat domum patris ejus, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron qui primus sacerdos est institutus, de cujus progenie caeteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: « Revelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti servi in domo Pharaonis: et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sactrum fuit huius in illa Aegyptia seruitute, unde cum liberati essent, electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De huius ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse, ut non essent ulterius sacerdotes; quod iam uidemus inpletum. Vigilet fides, praesto sunt res, cernuntur. tenentur et uidere nolentium oculis ingeruntur. Ecce, inquit. dies ueniunt, etbo semen tuum, et semen patris tui, et non erit tibi senior in domo mea omnibus diebus. Et virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi ejus, et defluat anima ejus . Ecce dies qui praenuntiati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ. ẽ. quidẽ ab eis ẽ michea: s ñ eo lo¬
co uͥ notant᷑ temꝑa. qñ micheam ꝓpħasse
ex eiꝰ litt̾is ꝯstat. Qͦoͦ errore negligent̃
descͥbentiũ labores alieno. existimo ꝯti¬
gisse. Duos uͦ alios ꝯmemoratos: in chro
ipsi oportet p̃tereant᷑ a nob̃.
bdias qͣntũ ad scͥpturam eiꝰ attin&ẽ

Expanded text:
 ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex ejus litteris constat: quod errore negligenter describentium labores alienos existimo contigisse. Duos vero alios commemoratos in codiciipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam ejus attine
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝓpħe de minorib abdias. na¬
um. abachuc. uec temꝑa sua dic̃t
ipsi: nec in chronicis eusebii et ihero¬
positꝰ. ẽ. quidẽ ab eis c̃ michea: s ñ eo lo¬
co nͥ notant᷑ temꝑa. qñ micheam ꝓpħasse
ex eiꝰ litt̾is ꝯstat. Qͦo errore negligent̃
descͥbentiũ labores alieno existimo ꝯti¬
gisse. Duos uͦ alios ꝯmemoratos: in chro
uenire. Tam̃ qͥa canone continent᷑: nec
ipsi oportet p̃tereant᷑ a nob̃.
bdias qͣntũ ad scͥpturam eiꝰ attina&

Expanded text:
etae de minoribus, Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in chronicis Eusebii et Hiero ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat; quod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codiciuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam eius adtin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. xp̃c. et tu inquit bethleẽ ephra¬
ta: minima es ut sis in milib iuda. Exte
bit eos usq ad tempꝰ parturientis. ꝑa¬
riet. et residui fr̃s eiꝰ conu̾tent᷑ ad filios
isrł. A stabit et uidebit et pascet gregẽ
suũ in uircute dĩi. et in honore noĩs
ñ tam sermone: xp̃m qͣm sua quadã pas¬
sione ꝓpħauit: ꝓfecto aꝑtiꝰ qͣm si eiꝰ mor¬
tem et resurrectionẽ uoce clamaret.
Vt qͥd enĩ exceptꝰ.ẽ uentre beluino et
die t̾cio redditꝰ: nͥ ut significaret xp̃m
de ꝓfundo inferni die t̾cio redit᷑um:
ohel omĩa que ꝓpħat multis u̾bis com¬
pellit exponi: ut que ꝑtinent ad xp̃m
et ȩccłiam dilucescant. Unũ tñ qͦd cẽ a

Expanded text:
 Et tu, inquit, Bethleem, domus Ephrata, minima es, ut sis in milibus Iuda; ex te bit eos usque ad tempus parturientis, pariet, et residui fratres eius conuertentur ad filios Israel. Et stabit et uidebit et pascet gregem suum in uirtute Domini, et in honore nominis non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponi. ut quae pertinent ad Christum et ecclesiam dilucescant. Unum tamen, quod etia
Abbreviated transcription (Latin):
dam enĩ modo in passione xp̃i et qͦd ꝓ
nob factum. ẽ honoramꝰ et iudeoꝵ fa¬
ciꝰ aduersamꝰ. Uestim̃tum significat
sacram̃tũ: dorsa memoriam p̃t̾itoꝵ:
qͥa passionem xp̃i eo scilicet iã temꝑe
quo habitat iafech in domib sem. et
malus fr̾ in medio eoꝵ transactam ce¬
lebrat ȩccłia. ñ adhiic ꝓspectat futam
S: malus fr̃ in filio suo hoc. ẽ in oꝑe suo

Expanded text:
dam enim modo in passione Christi et quod pro dam enim modo in passione Christi et quod pro nobis factum est honoramus et Iudaeorum facinus auersamur. Yestimentum significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem Christi eo scilicet iam tempore, quo habitat Iapheth in domibus Sem et malus frater in medio eorum, transactam celebrat ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Sed malus frater in filio suo, hoc est in opere suo,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiꝰ et intelligunt᷑ dariꝰ et iustan¬
tius p̃dicant᷑: et ab adu̾sario mota
questio. dicendi existit occasio. Qm¬
uis ñ solum qͥ sunt aꝑtissime seꝑati.
uerũ om̃s qͥ xp̃iano uocabulo głant᷑
et ꝑdite uuunt. ñ absurde possint
inderi. mecdio noe filio figurati. Pas¬
sionẽ qͥppe xp̃i que illiꝰ hominis nu¬
ditate significata ẽ. et annunciant
ꝓfitendo. et male agendo exbonorãt.
De talib gͦ dictum ẽ: ex fructib eoꝵ
cognoscetis eos. Ideo cham in filio
suo maledietꝰ ẽ. tãqͣm in fructu suo
hoc ẽ. in oꝑe suo. Unde conuenient᷑ et
ipse filiꝰ enis chanaan: int̾pretat᷑ motus
uł sic̃ alio mͦ eos appellat apłc uidei et
greci. s uocati et iustificati. cognita qͦ mͦ
nuditate patris qua significabat᷑ pas¬
sio saluatoris: sum̃tes uestim̃tum posue¬
runt supra dorsa sua et intrauer̃t au̾si
et oꝑuerunt nuditatem patͥs futi nec i¬
derunt qͦd reuerendo texerunt. Quo¬

Expanded text:
gentius et intelleguntur clarius et instangentius et intelleguntur clarius et instantius praedicantur, et ab aduersario mota quaestio discendi existit occasio. Quamuis non solum qui sunt apertissime separati, uerum omnes, qui Christiano uocabulo gloriantur et perdite uiuunt, non absurde possunt uideri medio Noe filio figurati; passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et adnuntiant profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Ideo Cham in filio suo maledictus est, tamquam in fructu suo, id est in opere suo. Unde conuenienter et ipse filius eius Chanaan interpretatur motus uel sicut alio modo eos appellat apostolus, ludaei et Graeci, sed uocati et iustificati, cognita quoquo modo nuditate patris, qua significabatur passio Saluatoris, sumentes uestimentum posuerunt supra dorsa sua et intrauerunt auersi et operuerunt nuditatem patris sui, nec uiderunt quod reuerendo texerunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. cuiꝰ nom̃ uͥq iã flagranti ut
in cantico canticoꝵ cẽ ipsa p̃ceden¬
te ꝓpħ̃ia unguento ꝯparet᷑ esfuso: In
cuiꝰ domib id ẽ eccł̃is: habitat gen¬
tiũ latitudõ. Nam iafech: latitudo
int̾pretat᷑. Cham porro qͦo int̾ptat᷑
callidus. mediꝰ noe filiꝰ. tamqͣm se ab
utroq discernens et int̾ utrũq re¬
manens nec in pͥmiciis ifraelitarũ
nec in plenitudine gentiũ qͥd sig¬
nificat nͥ ħecicoꝵ genꝰ callidũ: ñ
sp̃ri sapientiȩ s impatientiȩ. qͦ so¬
lent ħecicoꝵ feruere pͥmordia. et
pacem ꝑturbare scõꝵ: S hec in u¬
sum cedunt ꝓficientium: iuxta il¬
lud apłi. Oportet et ħeses esse: ut ꝓ¬
bati manifesti fiant in nob̾. Unde
ẽ scͥptum. ẽ filius eruditꝰ sapiens
erit.: imprudente autẽ ministro u¬
tet᷑. Multa quippe ad fidem catho¬
licam ꝑtinentia. dũ ħecicoꝵ calliba
inqͥetudine exagitant᷑. ut adu̾sꝰ eos
defendi possint et considant᷑ dili¬

Expanded text:
t in cantico canticorum etiam ipsa praecedente prophetia unguento conparetur effuso; in cuius domibus, id est ecclesiis, habitat gentium latitudo? Nam Iapheth latitudo interpretatur. Cham porro, quod interpretatur calidus, medius Noe filius, tamquam se ab utroque discernens et inter utrumque remanens, nec in primitiis Israelitarum nec in plenitudine gentium, quid significat nisi haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed inpatientiae, quo solent haereticorum feruere praecordia et pacem perturbare sanctorum ? Sed haec in usum cedunt proficientium, iuxta illud apostoli: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis. Unde etiam scriptum est: Filius eruditus sapiens erit, inprudente autem ministro utetur. Multa quippe ad fidem catholicam pertinentia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut aduersus eos defendi possint, et considerantur dili
Abbreviated transcription (Latin):
infirmũ et stultũ dĩ: qͥa forti et sapien¬
tiꝰ ẽ hominib Huiꝰ rei figura. ẽ qͦd chã
exiens annunciauit foris: sem uͦ et ia¬
fech ut hoc uelarent. id. ẽ honorarent
ingressi s̃: id ẽ int̾iꝰ id egerunt.

Expanded text:
irmum et stultum Dei, quia fortius et sapientius est hominibus. Huius rei figura est, quod Cham exiens hoc nuntiauit foris; Sem uero et Iapheth, ut hoc uelarent, id est honorarent, ingressi sunt, hoc est interius id egerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c annunciet᷑. Ipse qͥppe plantauit
uaneam de qua dic̃ ꝓpha uinea dñi sa¬
baoth domꝰ isrł. ẽ et bibit de uino eiꝰ
sine ille calix hic intelligat᷑ de qͦdicit.
potestis bibe calicem quẽ ego bibitus
sũ et pat᷑ si fieri potest transeat a me¬

Expanded text:
audebo. Ipse quippe plantauit uineam, de qua dicit propheta: Vinea Domini Sabaoth domus Israel est, et bibit de uino eius siue ille calix hic intellegatur, de quo dicit: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? et: Pater, si fieri potest, transeat
Abbreviated transcription (Latin):
passionem sine qͥa uinũ fructas. ẽ ui¬
nee hoc poti ilo significatũ. ẽ qͦd exip¬
sa minea hoc ẽ ex genere israelitaꝵ car¬
nem ꝓ nob̃ et sangumẽ ut pati posset
assumpsit. et inebriatꝰ. ẽ id ẽ passus. ẽ
et nudatus. ẽ. Ibi namq nudata. ẽ id. ẽ.
apparuit eiꝰ infirmitas de qua dic̃ apłc.
et si crucifixus. ẽ ex infirmitatẽ. Uñ
itẽ dic̃ Infirmũ d̃i fortiꝰ ẽ hominib:¬
in domo sua: elegant̃ ostendit qͦd a sue
carnis gente et domesticis sangumis
sui utiq a iudeis fuerat crucem mortẽ¬

Expanded text:
sionem: sive quia vinum fructus est vineae, hoc potius illo sit significatum, quod ex ipsa vinea, hoc est ex genere Israelitarum, carnem pro nobis et sanguinem, ut pati posset, assumpsit: Et inebriatus est, id est, passus est: Et nudatus est ; ibi namque nudata est, id est apparuit ejus infirmitas, de qua dicit Apostolus, Etsi crucifixus est ex infirmitate . Unde idem dicit, Infirmum Dei fortius est hominibIn domo sua, eleganter ostendit quod a suae carnis gente, et domesticis sanguinis sui, utique Judaeis, fuerat crucem mortem
Abbreviated transcription (Latin):
secutꝰ aduinx̃ bñdictionẽ duoꝵ ma¬
ximi et minimi filioꝵ dicens. bene¬
dictus dñs ds̃ sem. et erit chanaars
puer illiꝰ latificet dñs iafech. et ha¬
bitet indomib sem: sic̃ ipsa eiꝰdẽ
noe et uinee plantatio. ⁊t ex eius
fructu inebriatio: et dormientis mi¬
datio: et que ibi cetera facta atq
b et uelata tegminib S ñc̃ rerũ¬

Expanded text:
secutus adiunxit benedictionem duorum masecutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; latificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adquebus et uelata tegminibus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
OST
DILU¬
uiUM
procrr¬
RENDIS
sc̃ȩ uesti¬
gia cun¬
tatis u¬
trũ con¬
tinuata
sint. an intercurrentib impietatis
int̾rupta temꝑib ita ut nullus ho¬
minũ ueri uniꝰ d̃i cultor eristeret.
ad liqͥdum scͥptis loquentib inue¬
nire difficile. ẽ: ꝓptẽa qͥa in cano¬
nicis libris post noe qͥ c̃ conuge
ac trib filis totidemq nurib su¬
is meruit ꝑ archam uastatione dilu¬
urii libari. ñ inuenimꝰ usq abraham
cuiꝰqͣm pietatẽ euidenti diuino eloqͥo
p̃dicatam: nͥ qͦd noe duos filios sem
dat: intuens et p̃uidens qͦd longe
fuerat pꝰ futurum. Uude factũ. est
c̃ẽ illud. ut filium suũ mediũ hoc ẽ.
pͥmogenito uiniorem. ultimoq ma¬
iorem qͥ peccau̾at in patrem: ñ in
ipso s in filio eiͦ suo nepote maledi¬
ceret his uerbis. Maledictꝰ chana¬
an puer: famulus erit fratrib suis.
Chanaan porro natꝰ fuerat ex cham.
qͥ patris dormientis nec tererat: s
potiꝰ ꝓdiderat nuditatẽ. Unde cẽ qͦd

Expanded text:
Post diluuium procurrentis sanctae uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, nisi quod Noe duos filios suosdat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
b falsos deos. quib sacrificando serm¬
ret: illa autẽ que celestis ꝑ egrinat᷑ in
tra falsos deos ñ facit. s auero ipsa fit
cuiꝰ uerũ. sacrificiũ ipsa fit: ambe tam̃
tẽꝑalib uł bonis parit utunt᷑. uł malis

Expanded text:
bus falsos deos, quibus sacrificando serubus falsos deos, quibus sacrificando seruiret; illa autem, quae caelestis peregrinatur in terra, falsos deos non facit, sed a uero Deo ipsa fit, cuius uerum sacrificium ipsa sit. Ambae tamen temporalibus uel bonis pariter utuntur uel malis
Abbreviated transcription (Latin):
euertert: et simulachra fregerunt.
Ex quo usq ad hoc tempꝰ ꝑ .xxxͣx. fer¬
ine amios quis ñ iudeat qͣntũ creu̾it
cultꝰ nominis x .p̃i. p̃sertĩ postea qͣm mł¬
ti eoꝵs. xp̃iani facti s̃. qui tãqͣm uera
illa duunatione reuocabant᷑ a fide. eãq
ꝯpleto eodem num̾o annors manẽ ri¬
mq xp̃iani. ñ in petrũ c̾dimꝰ s in quẽ
c̃didit petrꝰ: petri de. xp̃o edificati ser¬
monib ñ carminib uenenati: nec de¬
cepti maleficiis. s beneficiis eiꝰ aduti.
Ille petri magister: xp̃c in doctrina q̃
ad uitam duc̃ ȩtn̾am: ipse. ẽ. magister
et nr̃. S aliqñ iã concludamꝰ hũc li¬
brum: hucusq disserentes. et qͣntum
satis insum. ẽ. demonstrantes. qͥs nã sit
duarũ ciuitatũ celestis atq trene ab in¬
icio usq in finem ꝑmixtarũ mortalis
excursus. Quarũ illa que t̾rena. ẽ. fec̃
sͥ qͦs uoluit uł undec̃q uł cẽ ex homini¬

Expanded text:
euerterunt et simulacra fregerunt. euerterunt et simulacra fregerunt. Ex quo usque ad hoc tempus per triginta ferme annos quis non uideat quantum creuerit cultus nominis Christi. praesertim postea quam multi eorum Christiani facti sunt, qui tamquam uera illa diuinatione reuocabantur a fide eamque conpleto eodem numero annorum inanem riiani, non in Petrum credimus, sed in quem credidit Petrus; Petri de Christo aedificati sermonibus, non carminibus uenenati; nec decepti maleficiis, sed beneficiis eius adiuti. Ille Petri magister Christus in doctrina, quae ad uitam ducit aeternam, ipse est magister et noster. Sed aliquando iam concludamus hunc librum, huc usque disserentes et quantum satis uisum est demonstrantes, quisnam sit duarum ciuitatum, caelestis adque terrenae, ab initio usque in finem permixtarum mortalis excursus; quarum illa, quae terrena est, fecit sibi quos uoluit uel undecumque uel etiam ex homini
Abbreviated transcription (Latin):
inde pꝰ.xl. dies ascendit in celum.
Post deceni dies. id. ẽ qͥnquagesimo pꝰ
tiab c̃auaeriunt. Te itaq nominis illiꝰ
cultꝰ exorsus. ẽ. sic̃ nos c̾dimꝰ et ueritas
habet efficatiam sp̃c scĩ. Sic̃ autẽ fix̃
uanitas impia uł putauit magicis ar¬
tib petri paulo post &ẽ signo mirabi¬
li facto. qͣndo ad uerbũ ipsiꝰ petri qͥdã
m̃dicꝰ ab utero matris ita claudus ut
ab aliis portaret᷑. et ad portam templi
uͥ stẏpem peteret poneret᷑. in nomine
minũ crediderunt. Ac deinde aliis atq
aliis accessib c̾dentiũ creuit eccłia. Ae
tu honorii et entichiani. Porro sequen¬
ti anno consule malleo theodoro. qnͣ iã
scdm illud oracłm demonũ aut figm̃tũ
hominũ nulla esse debuit religio. xp̃i¬
ana : qͥd ꝑ alias t̾rarũ partes forsitan
factũ sit ñ fuit necesse ꝑquirere: inte¬
rim qͦd scimꝰ in ciuitate notissima et e¬
minentissima. carchagine affrice gau¬
denti et iouiꝰ comites imꝑatoris ho

Expanded text:
inta dies adscendit in caelum; post decem dies, id est quinquagensimo post tibus crediderunt. Tunc itaque nominis illius cultus exorsus est, sicut nos credimus et ueritas habet, efficacia Spiritus sancti; sicut autem finxit uanitas inpia uel putauit, magicis artibus Petri. Paulo post etiam signo mirabili facto, quando ad uerbum ipsius Petri quidam mendicus ab utero matris ita claudus, ut ab aliis portaretur et ad portam templi, ubi stipem peteret, poneretur, in nomine milia crediderunt; ac deinde aliis adque aliis accessibus credentium creuit ecclesia. Ac tu Honorii et Eutychiani. Porro sequenti anno, consule Mallio Theodoro, quando iam secundum illud oraculum daemonum aut figmentum hominum nulla esse debuit religio Christiana, quid per alias terrarum partes forsitan factum sit, non fuit necesse perquirere; interim, quod scimus, in ciuitate notissima et eminentissima Carthagine Africae Gaudentius et Iouius comites imperatoris Hon
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qͥ crucifixus fuerat et resurre¬
xerat c̃deret᷑. Ibi hec fides tã insigni¬
b inciis incanduit. ut aliqͦt hominũ
milia in xp̃i nom̃ mirabili alacrita¬
te ꝯuersa. uenditis suis reb ut ege¬
nis distribuerent᷑. ꝓposito scõ. et ardẽ¬
tissima caritate ad pauꝑtatẽ uolun¬
tariã ꝑuenirent: atq int̾ frem̃tes et
sanguinẽ sicientes uideos se usq ad
mortẽ ꝓ ueritate certare ñ armata
potentia s potentiore patientia p̃pa¬
rarent. Hoc si nullis magicis artib
factũ ẽcͣ crede dubitant eadẽ uir¬
tute diuina ꝑ totũ mundũ id fieri
potusse qua hoc factum. ẽ: Si autẽ
ut iherosolimis sic ad cultũ nominis
xp̃i accendet᷑ tanta hominũ multi¬
tudo. que illũ in cruce uł fixerat prẽ¬
sum. uł riserat fixum. iã maleficiũ
illud fecerat petrus: exipso anno que¬

Expanded text:
tum, qui crucifixus fuerat et resurrexerat, crederetur. Ibi haec fides tam insignibus initiis incanduit, ut aliquot hominum milia in Christi nomen mirabili alacritate conuersa uenditis suis rebus, ut egenis distribuerentur, proposito sancto et ardentissima caritate ad paupertatem uoluntariam peruenirent adque inter frementes et sanguinem sitientes Iudaeos se usque ad mortem pro ueritate certare non armata potentia, sed potentiore patientia praepararent. Hoc si nullis magicis artibus factum est, quur credere dubitant eadem uirtute diuina per totum mundum id fieri potuisse, qua hoc factum est? Si autem ut Hierosolymis sic ad cultum nominis Christi accenderetur tanta hominum multitudo, quae illum in cruce uel fixerat prensum uel riserat fixum, iam maleficium illud fecerat Petrus, ex ipso anno quae
Abbreviated transcription (Latin):
uident nec tot tantisq ꝑsecutionib
eã potuisse ꝯsumi. s his potiꝰ mira inc̾¬
menta sũpsisse: ex cogitauer̃t nescio qͦs
u̾sꝰ g̾cos tãqͣm consulenti cuidã diuino
oracło esfusos. uͥ. x p̃m quidẽ ab huiꝰ tãqꝗͣ
saclegii cͥmine faciunt innocentẽ: pe¬
trũ autẽ maleficia fecisse subuingũt
sine mora sumet fiuẽ. O hominũ. cor¬
da doctoꝵ. o ingenia litata. digna cre¬
de ista de xp̃o qͦ c̾dere ñ uultis in xp̃m.¬
Creditis tũ qͦd eiꝰ discipłe petrꝰ ab eo
magicas artes ũ didicerit. s ipso uno¬
cente. tñ eiꝰ maleficꝰ fuerit: nom̃q illiꝰ
qͣm sinũ coli maluerit. magicis arcib
suis magnis laborib et ꝑicłis suis: pos¬
tremo ce̾ esfusione sanguinis sui. Si pe¬
trus maleficꝰ fec̃ ut xp̃m sic dilig̾et
mundꝰ: qͥd fec̃ innocens. xp̃c ut eũ sic
diligẽt petrꝰ : Respondeant gͥ ipsi sͥ. ec

Expanded text:
uiderent nec tot tantisque persecutionibus uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. Petrum autem maleficia fecisse subiungunt,sine mora sumeret finem.s o hominum corda doctorum!s o ingenia litterata digna credere ista de Christo, quae credere non uultis in Christum, quod eius discipulus Petrus ab eo magicas artes non didicerit, sed, ipso innocente, tamen eius maleficus fuerit nomenque illius quam suum coli maluerit magicis artibus suis, magnis laboribus et periculis suis, postremo etiam effusione sanguinis sui! Si Petrus maleficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus, quid fecit innocens Christus, ut eum sic diligeret Petrus? Respondeant
Abbreviated transcription (Latin):
de tẽꝑe int̾rogauerãt: qñ istud acceꝑe
responsũ. Frustra gͥ annos qͥ remanẽt᷑
huic scł̃o ꝯputare ac diffinire conam᷑:
c̃ hoc scire ñ eẽ. nr̃m exore u̾itatis au¬
diamꝰ qͦs tam̃ alii quadringentos alii
qͥngentos alii cẽ mille ab ascensione dĩi
usq ad eiꝰ ultimũ aduentũ ꝯpleri posse
dixerũt. Quẽ admodũ autẽ qͥsq eors
astruat opinionẽ suã longum. ẽ demõs¬
trare: et ũ necessariũ. Coniecturis qͥp¬
pe utunt᷑ hunianis: ñ ab eis aliqͥd cer¬
tũ de scͥptura canonice auctoritatis ꝓ¬
fert᷑. Om̃iũ uͦ de hac re calculantiũ di¬
gitos resoluit. et qͥescere iubet ille qͥ dic̃
Non ẽ ur̃m scire tẽꝑa que pat̃ posuit
in sua potestate. S hec qͥa ȩuangłica
sententia. ẽ. mirũ ñ ẽ. ñ ea rep̃ssos fuisse
deoꝵ multors falsorsq cultores: qͦ minꝰ
fingerent demonũ responsis qͦs tãꝙm
deos colunt diffinitũ. eẽ. qͣnto temꝑe
mansura. eẽt. religio. xꝑ̃iana. Cũ enĩ

Expanded text:
interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab adscensione Domini usque ad eius ultimum aduentum conpleri posse dixerunt. Quem ad modum autem quisque eorum adstruat opinionem suam, longum est demonstrare et non necessarium. Coniecturis quippe utuntur humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae canonicae auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet ille, qui dicit: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed haec quia euangelica sententia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
sic apłc paulꝰ atheniensib loquit᷑ dicẽ
iã nc̃ am̃ciat hominib om̃s uͥq ag̾e
penitentiã. eo qͦd statuit diem uidica¬
re orbem inequitate. in iro in quo
disfiniuit fidem om̃ib resuscitans
illũ amortus: meliꝰ in hac questioe
soluenda inde iniciũ sumimꝰ: p̃ser¬

Expanded text:
heniensibus loquitur dicens: Iam nunc adnuntiat hominibus omnes ubique agere paenitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aequitate in uiro quo definiuit fidem omnibus resuscitans illum a mortuis: melius in hac quaestione soluenda inde initium sumimus; praeser
Abbreviated transcription (Latin):
grãm regeneratꝰ exuit᷑. si ultimũ
euadẽ iudiciũ cogitamꝰ Demq
uxor loch uͥ respexit remansit: et in
salem conu̾sa hominib fidelib qͦddã
p̃stitit ꝯdim̃tũ: qͦ sapiant aliqͥd unde
illud caueat᷑ exemplũ. Inde rursꝰ ab¬
raham fecit in geraris apud regem
ciuitatis illiꝰ ab imelech qͦd in egypto
de ꝯuige fecerat: eiq intacta similit̾
reddita . ẽ. Ubi sane abraham obuir¬
ganti regi cur tacuiss uxorẽ sororẽq
dixiss aꝑiens qͥd timuerit: cẽ hoc ad¬
ror erat abrahe: de quo ꝓpinqͣ eiꝰ erat.

Expanded text:
tiam regeneratus exuitur, si ultimum tiam regeneratus exuitur, si ultimum evadere judicium cogitamus? Denique uxor Lot, ubi respexit, remansit; et in salem conversa hominibus fidelibus quoddam praestitit condimentum, quo sapiant aliquid, unde illud caveatur exemplum. Inde rursus Abraham fecit in Geraris apud regem civitatis illius Abimelech, quod in Aegypto de conjuge fecerat, eique intacta similiter reddita est. Ubi sane Abraham objurganti regi cur tacuisset uxorem, sororemque dixisset, aperiens quid timuerit, etiam hoc adror erat Abrahae, de quo propinqua ejus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑ ñ solum in hoc genesis libro uͥ
hec gesta narrant᷑: uerũ &ẽ in ȩpła
ad hebreos uͥ c̃ hospitalitas laudare¬
t᷑. ꝑ hanc inquit cẽ quidã nescientes
hospicio receꝑunt angłos. ꝑ illos
gͥ tres uiros cũ rursꝰ filiꝰ ysaac de
sara ꝓmitt̾et᷑ abrahe: duimũ tale
ham erit in magnã gentem et mul¬
tam: et bñdicent᷑ in eo om̃s gentes
t̾re. Et hic due ille breuissime ple¬
nissimeq ꝓmisse s̃ gentes: isrł scđm
carnẽ. et om̃s gentes scd̾m fidem.
Post hanc ꝓmissionẽ lib̾ato de so¬
domis loth. et ueniente igneo ym¬
bre de celo. tota illa regio impie
ciuitatis in cuĩem u̾sa. ẽ: uͥ stupra
in mascłos in tantam ꝯsuetudinẽ
ꝯualuerant. qͣntã leges solent alioꝵ
factoꝵ p̃b̃e licentiam. Uerum et
hoc eoꝵ suppliciũ. specimen futi
iudicii diuinũ fuit. Nam qͦ ꝑtinet
qͦd ꝓhibiti s̃ qui lib̾ant᷑ ab angłis
retro respice̾: nͥ quia ñ. ẽ animo

Expanded text:
statur, non solum in hoc genesis libro, ubi statur, non solum in hoc genesis libro, ubi haec gesta narrantur, uerum etiam in epistula ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur: Per hanc. inquit, etiam quidam nescientes hospitio receperunt angelos. Per illos igitur tres uiros, cum rursus filius Isaac de Sarra promitteretur Abrahae, diuinum ham erit in gentem magnam et multam, et benedicentur in eo omnes gentes terrae . Et hic duo illa brevissime plenissimeque promissa sunt, gens Israel secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem.Post hanc promissionem liberato de Sodomis Lot, et veniente igneo imbre de coelo, tota illa regio impiae civitatis in cinerem versa est, ubi stupra in masculos in tantam consuetudinem convaluerant, quantam leges solent aliorum factorum praebere licentiam. Verum et hoc eorum supplicium specimen futuri judicii divini fuit. Nam quo pertinet quod prohibiti sunt qui liberabantur ab Angelis retro respicere, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
saluũ te fac: ne qndo cõp̃hendaris.
Dix̃ autẽ loth ad illos. Oro due qͥa
inuenit puer tuꝰ miscdiam ante te:
et que secunt᷑. Deinde post hec u̾ba
singłarit᷑ illi respondet et dñs. cum
in duob angłis ess dicens. ecce mira¬
tꝰ sũ faciem tuã : et cetã. Unde
multo ẽ cdibiliꝰ qͦd et abraham in tͥb
et loth in duob uiris dñm agnosce¬
bant. cui ꝑ singłarem numerũ loq̃¬
bãt᷑. &ẽ cũ eos homines. eẽ. arbitrarẽ¬
t᷑. Neq enĩ aliam ob causam sic eos
susceꝑunt: ut tãꝗͣm mortalib et hu¬
mana refectione indigentib minis¬
trarent: serat ꝓfecto aliqͥd qͦ ita
excellebant licet tamꝗͣ homines
ut in eis esse dnm sic̃. eẽ. assolet in
ꝓpħis. hii qui hospitalitatẽ illis exhi¬
bebant dubitare ñ possent: atq i¬
deo et ipsos aliqͣndo pluralit̾. et in
eis dñm aliqndo singłarit̃ appella¬
bant. Angłos autẽ fuisse scͥptura te¬

Expanded text:
saluum te fac, ne quando conprehendaris. saluum te fac, ne quando conprehendaris. Dixit autem Loth ad illos: Oro, Domine, quia inuenit puer tuus misericordiam ante te, et \'quae sequuntur. Deinde post haec uerba singulariter illi respondet et Dominus, cum in duobus angelis esset, dicens: Ecce miratus sum faciem tuam, et cetera. Unde multo est credibilius, quod et Abraham in tribus et Loth in duobus uiris Dominum agnoscebant, cui per singularem numerum loquebantur, etiam cum eos homines esse arbitrarentur; neque enim aliam ob causam sic eos susceperunt, ut tamquam mortalibus et humana refectione » indigentibus ministrarent; sed erat profecto aliquid, quo ita excellebant, licet tamquam homines, ut in eis esse Dominum, sicut esse adsolet in prophetis, hi, qui hospitalitatem illis exhibebant, dubitare non possent; adque ideo et ipsos aliquando pluraliter et in eis Dominum aliquando singulariter appellabant. Angelos autem fuisse scriptura te