comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m de patris esse sub̾a. non nos nob̾cũ
pigeat ꝯfiteri. Idem in eodem. Utriq legimꝰ
ut simꝰ in uero filio eiꝰ ⁊ hi xp̃o. dicite gͦ nob̾
utͣ iste uerus dei filius ab eis. qui grã filii
sunt: quadam ꝓpͥetate discretus de nulla sb̾¬
stancia sit. an de aliqͣ nõ dico inqͥs de nulla
ne dicam de nichelo. gͦ de aliqͣ sub̃a est. q̃ro
de qua. sinon de patc sub̾a est. aliam que¬
re. Si aliam nõ muenies: patͥs agnosce sub¬
stanciam. et filium cum pr̃e homo usyon ꝯ¬
ficere. Idem in ecdem. Confiteor dm̃ patͤm
oĩo incorruptibilit̾ genuisse: s quod est ip̃ẽ ge¬
nuisse. Item dico quod sepe dicendum est
aut de aliqua sub̾a natus est dei filius añ

Expanded text:
Christum, de Patris esse substantia, non vos nobiscum pigeat confiteri. Idem in eodem: Utique legimus, ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia est natus Dei Filius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sibi loqutũ existimes. an hunc sinonẽ eiꝰ ex
intelligas ad aboñ excitisse si solũ fuisse
drcis. ip̃iꝰ uoce argueris dicentis. facͥamꝰ et
nram̃. Sustulte .n. Singłartatis acsolitu¬
dinis intelligentiã. ꝓFessio ꝯ sarcrie. qͥa ali¬
ũ cõsortiũ ẽẽ nõ potest. ip̃i solitario. neq so¬
litudo solidarit recip̃ facramꝰ. nec alieno

Expanded text:
sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno
Abbreviated transcription (Latin):
en dit origenes sane diei posse.⁊ debere filiꝰ
semꝑ nascitur ꝙ uidetur cõtͣrium: illi u̾bo

Expanded text:
endit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi verbo
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm uͥtutẽ qͣm facit homo. s opꝰ eius iu¬
telligi uoluit. Ecee aꝑte hic insinuat᷑
qd̃ iusticia m ħomiẽ. Nõ ẽ opꝰ hominis sed
dei quod et de aliis uirtutib ibid̃ intelli¬
gend̾ est:
De fide itid̾ dicit qd̾ nõ ẽ ex

Expanded text:
 sed opus ejus intelligi voluit. Ecce aperte insinuatur hic quod justitia in homine non est opus hominis, sed Dei; quod et de aliis virtutibus itidem intelligendum est. 2. De fide itidem dicit, quod non est ex
Abbreviated transcription (Latin):
nale peccm̃ quo pect̃ores nascuntur ol¬
oms: ꝯcupiscentiałr geniti. quod ex adant ẽcia¬
si non ex eiꝰ mobediencia emanauit. Et ĩ
post̾os demigͣuit. Uñ apłs ꝯsequenter per
inobedienciam uniꝰ hominis multos dieit
constitutos ẽẽ peccõres. quod est austuale
peccm̃. Qum autẽ dix̾it ꝑ unũ horẽm pͦ¬
catũ mͣtite in mundũ. eo meo om̃s pͦca

Expanded text:
nale peccatum, quo peccatores nascuntur omnes concupiscentialiter geniti; quod ex Adam, sive ex ejus inobedientia emanavit, et in posteros demigravit. Unde Apostolus consequenter per inobedientiam unius hominis multos dicit constitutos esse peccatores, quae est actuale peccatum. Cum autem dixerit per unum hominem peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ce ẽẽ arbitrati sut. Sic̃ .n. in g̾natone ꝓlis
ab hus estimatur. P̾oq sic̃ de corrupta car¬
ne caro corrupta semmatur: ita etiã de
aĩa peccatͥte aia pecotͥx. Corruptõe originali
infecta ab illis o̾ditur.¬

Expanded text:
ce esse arbitrati sunt. Sicut enim in generatione prolis ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis tr
Abbreviated transcription (Latin):
te ipñ desdensurꝰ. ad inferũ an aliꝰ adh
sacͣmenta missurꝰ ẽ: Quidã tñ dñt eum
nõ dubitasse de ignorancia. s de pietate
De fide

Expanded text:
teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, De fide
Abbreviated transcription (Latin):
fide mediatoris. antiqͥs nõ fuer̾
salus. sic̃ nͨ modernis. utr̃ oportuerit illoᷤ
cred̾e omiã illa de mediatore: q̃ nc̃ edimꝰ
Quib dam uidr᷑. qd̾ susfec̾it ilłr qͣtuor tm̃¬
cred̾e̾. ẜ. natiuitatẽ. moetẽ. resurrõnẽ ad¬
uentũ. ad iudieiũ. qd̾ ex p̃missie u̾bis
aug̾i colligt̃. uͥ ista quatuor posuit. a¬
lud autẽ uidetur. habita fide tͥnitatis
id de mist̾io. incarnatõnis. fidei susfeci¬

Expanded text:
fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor titatem, mortem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffeci
Abbreviated transcription (Latin):
nam tuam Si alius non ẽ acceptutꝰ¬
nõ pͣ augi uł minui. ad ħ aucẽ obi.¬
nit. ⁊ poss subtrahere. quib nõ subtͣ¬
hit. qd̾ si sieret: utiq dãpnarent᷑: possẽt
gͦ dampnari: isti qui tñ saluabuntur
posset itaq niiui electox numerꝰ. Ita ⁊̃
posset augeri. qr poss apponi grã. quib
non apponit᷑ ꝑ ꝙͣ saluarentur. Possent¬

Expanded text:
nam tuam, si alius non est accepturotest augeri vel minui. Ad hoc autem objinit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possen
Abbreviated transcription (Latin):
sit p̃destinatꝰ uł ut aliqͥs pdestinatꝰ sit
⁊ dãpnetur. Intelligencia .n. ꝯditõnis
implicite u̾itatem facit. indicto. ⁊ im¬
possibilidatẽ. in n̾o. Si uͦ Simpliciter
intelligatut ĩpossibilitas non admi¬
ttit᷑ͦ Ut cum dr᷑ p̾destinatꝰ potest.ł
diuidicanda ÷ sentencia dictionis. alia
uinctõnem ut supͣ cum de p̃sencia age¬
batur p̃taxatum est. Si. enĩ ẽ dicis
p̃ destinatꝰ non pͭ dãpnari. intelligis
ita .i. non poreso ẽẽ. ut p̃destinatꝰ sit
intelligis. falsum aũ disumiatĩ uit
si indelligas ast̾ nõ posse dãpnari
quem dico pdestinatum. Potiit .n. ñ
eẽ p̾destinatꝰ. ⁊ ita dãpnaretur¬
Q uomͦ adhuc in

Expanded text:
it praedestinatus, vel ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel dijudicanda est sententia dictionis. Alia junctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretuQuomodo adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
sr̾nitatem. et adu̾sus ipam̃ gram̃. qͣ
reꝯciliatus est d̾o inuidencie facilius agi¬
sciencia agnosc̾e ⁊ eñtiare cogatur. Ut
udas ꝯ dix̃. peccam. faciliꝰ desꝑans oueu¬
rit ad laq̃nm ꝙͣ humilitatẽ ueniam
pateret. quod pp̃ magnitudinẽ pcc̃i. iã
ex dap̃natõne pecc̃i. tales here credend̾ ÷
Ecce quedã assignatõ ꝑccĩ. in spm̃ .s. uł ad¬

Expanded text:
rnitatem, et adversus ipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agionscientia agnoscere et renuntiare cogatur: ut Judas, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam assignatio
Abbreviated transcription (Latin):
in spm̃ si inuidencia gr̃ẽ fr̾uitatẽ ĩpenitẽ¬
et om̃is ĩpenitentis obstinatõ. atq desꝑatõ.
Notand̾ uͦ est. quod nõ om̃is qͥ nõ penitet
inpenitens dici pͭ. qr ĩpenitencia ꝓpͥe obsti¬
nati ẽ. ut qͥdã uolũt ⁊̃ desꝑati

Expanded text:
 invidentia gratiae fraternitatem impoenitenet omnis impoenitentis obstinatio atque desperatio. Notandum vero est quod non omnis qui non poenitet impoenitens dici potest, quia impoenitentia proprie obstinati est, et, ut quidam volunt eti
Abbreviated transcription (Latin):
fiuert hanc uitam. non oremꝰ dũ aũ
nls uita est. nec peccatũ illiꝰ iudicare
nec de illo desꝑare s ꝓ illo orare debemꝰ¬
enĩm desꝑand̾ est. ꝙͣdiu paciencia dei
ad penttencrã adducit. paganꝰ ÷ hodie.
catholicam pacẽ. et seqͣtur catholicam
u̾tatem. Quid si isti qͦs in inquoꝯq gn̾e
erroris notas. et tamꝙͣ desꝑatissimos dãp¬
nas añꝙͣ fimant istã uitam agt̃ penitẽ¬

Expanded text:
finierit hanc vitam, non oremus. Dum autem in hac vita est, nec peccatum illius judicare, nec de illo desperare, sed pro illo orare debemenim desperandum est, quandiu patientia Dei ad poenitentiam adducit. Paganus est hodie, Catholicam pacem, et sequatur Catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas antequam finiant istam vitam ag
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ. in li. recͣct̾. rememorans aliquid adrci¬
end̾ ibi fore. Nec asserendo se dixisser aꝑit
non est desꝑand̾. nͦ ꝓillo inprudenter
oratur. de quo nõ desꝑatur. hiis u̾bis ĩ¬
et solum debe dici. ad mortẽ. ł mñ spñi. s.

Expanded text:
. 1, c. 9, rememorans, aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperinon est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis intunc solum debere dici ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cordis contͥctõnẽ d̾s ꝑ se ipm̃ sñ ministlo
sac̾dotis. ⁊ debitũ omino relarat ⁊ animã
iñtiꝰ purgat a contagio ⁊ fetore pcc̃i. Qͥd
gͦ munnidat. Q uid dimittit sacertos: Ubi
sunt claues ille. qͣs dominꝰ tͣdidit petro. ⁊

Expanded text:
cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et
Abbreviated transcription (Latin):
sentencie uidet᷑ obuiare: tutõ¬
uid̾ qd̃ leges tradunt. Siqͥs tactis dumiᷤ
sqͥpturu̾m iurauit mulieri se eã legiti
ixͤ nulla dos. ĩ alia scͥptura ỹ posita sio
S hic ostendit᷑ quid fiꝰ uł ẽẽ debeat nũ¬

Expanded text:
sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, n
Abbreviated transcription (Latin):
celum et terram. et illud ꝑ quem fecit
quod pader oꝑatur. ꝑ uerbum suum.
et spm̃. Sanctum. Quomͦ gͦ hec accipi¬
endum est putauerunt quidam heti¬
ci qd̃ pater uelud auctor. et artifexfi¬
lio ⁊ spũ sco. in rerũ oꝑatõne qͣi instru¬
mento uteret᷑. ex p̃dc̃is u̾bis errndi:
occasionẽ sum̃tes. quod uelud blaphem̃
atq sane doctͥne adu̾sũ abicit pia fideᷤᷤ

Expanded text:
coelum et terram. Et illud, Hebr. 1: Perquod Pater operatur per Verbum suum et Spiritum sanctum. Quomodo ergo hoc accipiendum est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjici
Abbreviated transcription (Latin):
sona gxistens induab et ex duab sub
ne s ⁊̃ ex diumitate. nͨ tñ ꝑsona illa de¬
b dici fca ꝑsona. ꝙͣuis dicat᷑ st̃a ꝑsona¬
stens: ꝯposita ẽ. In qͣntũ autẽ uerb̃ũ ẽ
simplex est

Expanded text:
a existens, in duabus et ex duabus subsne, sed etiam ex divinitate; nec tamen persona illa debet dici facta persona, quamvis dicatur stens, composita est; in quantum autem Verbum, est simplex. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et alii qui istis inꝑte ꝯsentiut:
s dũt homiẽm illum. non ex anima
rõnali. et carne tm̃. s ex humana et di
tentur. ⁊ unã ꝑsonã tm̃. ẽẽ ante indar¬
natõnem. solum mͦ simplidẽ. s incarna¬

Expanded text:
et alii qui in parte consentiunt, sed dicunt hominem illum non ex anima rationali tantum et carne, sed ex humana et divtentur unam personam tantum esse, ante incarnationem, tantummodo simplicem, sed, incarna
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatũ ẽ. Iilis gͦ a scłis in notuit.
supͣ memoratum miff̾iũ quia omĩs
angelis qui maioris dignitatis sunti⁊
ꝑ quoꝵ ininist̾i̾um ilia nũtiata sunt:
ex parte cognita a scłis fuisse. ut pote
familiarib ⁊ nĩcciis illis qui minoris
dignitatis sunt incognita extitisse di¬

Expanded text:
ra. Illis ergo a seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse di
Abbreviated transcription (Latin):
re iᷝ. s. illa mat̾ia substit̾it et qͣntũ lu
altitudine porrigebatu ad qd̾ nicħ teme¬
re aiserentes dicimꝰ ꝙ illa pͥma omiũ reꝵ
moles qñ cãtti est ibidem adẽe uidetur
subsidens tͥb oeteris in una cõfusione
aꝑꝑere non posset. qd̃ fuit. Ila uͦ tͥa in
usq in altum porrigebantur: quous
nime sũ nitas corꝑee nat᷑e᷑ ꝑtingit. et
sicut quib dam uidet᷑ ultͤ locũ firmam̃¬
ti extendebatur illa moles que in infłori
ꝑtespissior atq grossior erat. In suꝑiori
uͦ: rarior et leuioe atq subtilior existe¬
bat de qͣ ratiori sub̾a putant qͥdam fu¬
isse aqͣs. que sup᷑ firmanentũ ẽẽ dicũ¬
tur. Talis futt mundi facies inpͥncipio
pͥrsqͣm reciꝑet formam uł dispõnem.
Ostenso qͣlis fuit mũdi facies in ip̃o pͥmor¬
dio incipit ꝓseqͥ oꝑm .xi. dierũ

Expanded text:
re, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur subsidens caeteris in una confusione parere non posset quod fuit. Illa vero tria inusque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit mundi facies in ipso primordio, incipit prosequi operum sex dieru
Abbreviated transcription (Latin):
formam tot dieb ad mod̾ alioꝵ corꝑm ꝑ
u̾bum d̾i sibi unisse caruẽ ⁊ anmã.⁊ hoc
mͦ dñt illum num̾ũ ꝑfectõni dm̃ci cor¬
ꝑis ꝯuenire. s alia rõ uliꝰ dicti extitit. ex
q̃ sana oritir: intelligencia u̾bi. Non. enĩ
id̾o illud dixit augꝰ. qͥn mox ut caro illa

Expanded text:
formam tot diebus ad modum aliorum corporum Verbum sibi unisse carnem et animam: et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti extitit, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa
Abbreviated transcription (Latin):
laboris suscipiet. Uñ ꝓpħa. lucebit septẽ¬
płr. ⁊ nõ ueniet ad eccasum. nͨ sol nec lu¬
na s in iordine quo cͤati sunt stabunt. ne-
impii in torm̃tis sub t̾ra positi fruant᷑ lu¬
ce eoꝵ. Uñ ⁊ abacue. Sol ⁊ lia stec̾unt
in ordine suo. Ecce aꝑte dicit solẽ et
fateor me ignorare. qr in scͥpturis non
menimi me legisse¬

Expanded text:
 suscipiet. Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis sub terra positi fruantur luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et fateor me ignorare, quia in Scripturis non memini me legisse
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant. atq cotidie mag̾ ac magic
minꝰ. uidetur qd̃ et in p̃mio ꝓfici¬
ꝑficiant .s. incogiutõne ⁊ dilectõne dei. lie
eoꝵ brtudo qr mag̃ ac mag̾ dilignnt.
atq cognoscunt ⁊ ẽ eor caritas. qua de¬
impensa m̾entur. et inb̾itudinẽ ꝓficũtt
et ip̃a eadem est. p̃mium ꝙ en bead ssã¬

Expanded text:
ficiant atque quotidie magis ac magis minus videtur, quod et in praemio proficiscilicet, in cognitione et dilectione Dei. Licet eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deimpensa merentur, et in beatitudine proficiunt; et ipsa eadem est praemium, quia ea beat
Abbreviated transcription (Latin):
tota humana nat᷑a uicio corrupͥ¬
ta erat: totã assũpsio .i. aiãm. ⁊ carnẽ
ut totã eiuaret. et scĩficaret. Quod ã
humane nat᷑e siue humanitatis uocabło
aĩã et caro intelligi debeant. aꝑte do
Sic confitem᷑ iixͦ. unã filii eẽ ꝑsonã
ut dicamꝰ duas ꝑfectas ⁊ integs ẽẽ sb̃¬

Expanded text:
tota humana natura vitio corrupta erat, totam assumpsit, id est animam et carnem, ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae, sive humanitatis vocabulo, anima et caro intelligi debeat; aperte do« Sic confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas, et integras esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
aiãm intellectualẽ ⁊ hoꝵ idiomata
Totũ enĩ totꝰ assĩpsit me. ut toti mͥ
salutem gͣtificet. quod enĩ massuptibi¬
le estr incumbile estz

Expanded text:
animam intellectualem et horum idiomata. » Totum enim totus assumpsit, ut toti mihi salutem gratificet. Quod enim inassumptibile est, incurabile est.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ⁊ anime. accepit. que duo ⁊̃ insingła¬
ritatem uł unitatẽ sue ꝑ. accepisse legitur
Non quia illa duo uł aliqͣ res ex illis ꝯposi¬
ta sit una ꝑsona cum u̾bo. uł sit uerbum
s qi ilł duob accedentib u̾bo non ẽ ꝑsonaꝵ¬

Expanded text:
carnis et animae accepit; quae duo in singularitatem vel unitatem suae personae accepisse legitur. Non quod illa duo vel aliqua ex illis composita sit una persona cum Verbo vel sit Verbum, sed quia illis duob
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Nũꝙ in carne tanta inuenta ẽ pena.
licet mirabilia martyres passi sunt tor¬
menta. ⁊ młti neqͥt̾ qͣnta sepe sustrauest
supplicia. Ex huis satis ostñditur. qͣm peri¬
culosũ sit disfr̾e ꝑnĩam usq infinẽ ui¬

Expanded text:
ta. Nunquam in carne tanta inventa est poena, licet mirabilia martyres passi sint tormenta, et multi nequiter tanta saepe sustinuerunt supplicia. Ex his satis ostenditur quam periculosum sit differre poenitentiam usque in finem vi
Abbreviated transcription (Latin):
alicui. ⁊̃ in fine. desꝑand̾ non ẽ de eiꝰ re¬
missione. s qm̃ uix uł raro ẽ. tam iusta
conu̾sio timend̾ ÷ de penitẽcie sero maxi¬
me c̃ filii qͦs illicite dilexit sint p̃sentes
uxor ⁊ mundꝰ ad se uocet mułtos solet sero
placet. Cũ gͥ opꝰ sid. nõ homĩs s dei fructi¬

Expanded text:
erandum non est de ejus remissione. Sed quoniam vix vel raro est tam justa conversio, timendum est de poenitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet serotplacet. Cum ergo opus sit non hominis, sed Dei, fructi
Abbreviated transcription (Latin):
uat. S illa dix̃ augꝰ. pp̃ illos qͥ penitẽciã
usq infinẽ uite ꝓtͣhunt. ⁊ tunc ñ ex am
ore denudent᷑ penit̾e s timuore mortis. qͣi
non pot̃. arbitͥi enĩ querit lib̾tatẽ. ut dełe¬
tis. qͥa nõ in solo timore uiuit homo. Qͣm.
gͦ sero penitet oportet nõ solũ tim̾e iudi¬

Expanded text:
am usque in finem vitae protrahunt; et tunc non ex Dei amore videntur poenitere, sed timore mortis, quasi non potest. Arbitrii enim libertatem quaeitaque in solo timore vivit homo. Quem ergo sero poenitet, oportet non solum timere D
Abbreviated transcription (Latin):
miñ pupurato illi diuiti exhibuit turba
famłoꝵ. S młto clariores incõspectu dñi ul¬
c̾oso illi famħ pauꝑi mist̾iũ exhibuit ange¬
loꝵ qui eũ exculert̃. nõ in marmoreũ tu¬
mulũ. s in abrahe gͤmiũ. Sit tam̃ circa
mortuos sepeliendi ⁊ sepultͣ cõstituendi. qr
ħ̾ m scͥpturis scĩs int̃ bona oꝑa deputata
sunt. ñ solũ in corꝑib prĩarchar̃ alioꝵ ꝙ
scõꝵ. s s̃ in ip̃iꝰ dñi corꝑe qui ista fec̾unt
laudati sunt. Impleãt gͥ ħ hor̃ẽs erga suos
osficiã postreii tni̾is. ⁊ humani leumũ¬
ta meroris Quertͣ illa q̃ aduuãt spc̃ de¬

Expanded text:
minum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec solum in sed etiam in ipsius Domini corpore qui ista fecerunt, laudati sunt. Impleant igitur homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant sp
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sic intelligi. Nori emn nõ porunt. s
non oportuit .i. non ex impotentia sui. fuit
quod filins non genuit. s ei non cõuemebut
Arcut deus filuis non est deus pateri nͦ tñ
hoc: ex imporentia sui est: Nam et pater
simiłr non est filius. nec hoc est ex intporeu¬
tia patris. S querit maximmꝰ arrianoꝵ¬
ep̃. Unum gͦ est pr̃: potest non esse filius. ł
filius pr̃. non uteq ex impotentia. s pater
ex ꝓpͥetate gn̾ationis pater est. qua oportet
eum non esse silium. ⁊ filius ꝓpͥetate natiui¬
tatis: filuis est. qua opoetet eum nõ esse pa¬
trem. de quib ꝓpͥetatib postea plenius tͣcta¬
bitur

Expanded text:
go sic intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Maximinus Ariano potest esse Filius, vel Filius Pater? non utique ex impotentia, sed Pater proprietate generationis Pater est, qua oportet eum non esse Filium: et Filius proprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractabitur
Abbreviated transcription (Latin):
scrutabilem altitudinẽ iudicioꝵ di
cogitare conantes. in fabłas uanitatiᷤᷤ
abierunt dicentes. qr anime sursũ
ꝑa ꝓmeritis diriguntur. ⁊ dignis
Sibi qͣi carcerib includuntur. Iert̃
hiĩ tales pꝰ cogitõnes suas ⁊ uolenteᷤᷤ
disputare de dei ꝓfundoc u̾si suntĩ
ꝓsundum dicentes. aĩas incelo añ
ꝯn̾satas. ⁊ ibi aliquid boni ł mali-
egisse. ⁊ ꝓm̾itis ad corꝑa trena de¬
trusas eẽ. Hoc aũ. respuit catholi-¬
ca fides. ꝑp̃ euidentem apłi sentẽ¬
cram qͣ ait Cum nundum nati essẽt
aut aliquid boni ł mali egissent: ꝑ d
Melior ẽ gͦ fidelis ignorancia qͣm teni̾¬
aria sciã. Elegit gͦ qͦs uoluit gͣtuita
ñã ñ qr fideles fu᷑ eranti s ut fide¬
les eẽnt. eisq grãm dedit. non qr fi¬
deles erant s ut fierent. ait enĩ a
quid̃ ⁊̃ fideli. s data ÷ pͥus. ut eẽt

Expanded text:
scrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum  ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli senteRom. 9: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent, etc. Melior est ergo fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Elen quia fideles futuri erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit, non quia fideles erant, sed ut fierent, ait enim Apquidem et fideli, sed data est et
Abbreviated transcription (Latin):
anachasium. ⁊ chirillũ: d̾itatẽ dm̃s ẽẽ uni¬
tam carni. ⁊ unã nat᷑am. dei u̾di: incar¬
natam ꝯfitem᷑. U̾bum autem et qd̾ ꝯ¬
ostenditur qd̾ nat᷑a diuma incarnata est
Uñ ⁊ ead̾ uere dr᷑. suscepisse humanam
nat᷑am
ini an diuina nat᷑u debeat dici

Expanded text:
anasium et Cyrillum, deitatem dicimus esse unitam carni, et unam naturam Dei Verbi incarnatam confitemur. Verbum autem et quod costenditur quod natura divina incarnata est. Unde et eadem vere dicitur suscepisse humanam naturam. 3. An divina natura debeat dici
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽ. Cum nõ ipẽ c̃̾ator uł angelis aliqͥs
s homo om̃ib aĩarttib uoĩa imposu̾i̾t uͭ
ostend̾etur quod singłoꝵ noticiã homo ip̃e
hũuit. que enĩ pp̃ illum c̾ata eranti et ab
illo regenda ⁊ disponenda erant. hor oiũ

Expanded text:
uit, cum non ipse creator, vel angelus aliquis, sed ipse homo omnibus animalibus nomina imposuit, ut ostenderetur, quod singulorum notitiam ipse habuit. Quae enim propter illum creata, et ab eo regenda, et disponenda erant, horum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dici solet. non ĩputand̾ illis. qui au̾¬
si sunt et non cõu̾si. qr sine grã ꝯ
data: nec culpa illoꝵ fuit qd̃ non÷
data. qͥa meis nuna culpa ad huc
p̃cesserat. ad quod dici pot̃. qm̃ qͥ¬

Expanded text:
 imputandum illis qui aversi sunt et non conversi, quia sine gratia data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecesserat. Ad hoc dici potest q
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse debes scͥptũ ẽẽ. Erunt duoĩ
carne .ii. Cũ gͥ constet qd̾ uir ⁊ mulier
una caro esficiunt᷑. restat uir̃ ꝯprem̃ ꝯ¬
stitui mulieri. cuiꝰ assũpta uxor ꝯmat᷑ eint
⁊ ĩo ur̃ illi femiẽ ñ posse cõiungi. quia

Expanded text:
meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi femi
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ nati sumꝰ. Uitiũ utiq esti qd̾ par¬
uulũ habilem cõcupisceneie facie. adultũ
etiam ꝯcupiscentẽ reddit. Sic̃ eñ moculo
ceci in nocte uicrũ cecitatis esti s nõ aꝑet
Nec discnitur int̾ uidentẽ et cecum. Ilisi
luce ueniente: sic in pu̾o uiciũ ñ aꝑet¬

Expanded text:
st quod parvulum habilem concupiscere facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscentie ñ auctũ ꝯcupisdendi s
uiciũ. pͥus significauit. Cum eam dixit
legen carnis. Uñ id̾ in tractu. de u̾bis apłi¬
ait. Semꝑ pugna est incorꝑe mortis huiꝰ
qr ip̃a cõcupisdentia. cũ qͣ nati sumꝰ finir
nõ potest. Qmͣdiu uiumꝰ cotidie minui p̾

Expanded text:
cupiscentiae non actum concupiscendi, sed vitium primum significavit, cum eam dixit legem carnis. Unde idem in tractatu de Verbis Apostoli: Semper pugna est in corpore mortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quamdiu vivimus; quotidie min
Abbreviated transcription (Latin):
ris non claudet suꝑ de os suũ. si tu nõ claudiͦ
os tuum. Confit̾e̾ gͦ. ⁊ dic de ꝓfundis ⁊ c̾ ⁊¬
euades. El audit suꝑ illũ loc̃. qui in ꝓfundo
conitẽpnit. a qͦ mortuo ueld̾ qui nõ sit pe¬
tit confessio. Itẽ. Nullus debite gͣuioris pene
accipit ueniam: uisi qͦlemoes. ⁊ si longe mi¬
norem qͣm debeat solu̾it penã. Ita .n. imꝑ¬
ut p̃t̾itas delicias ꝑ quas dm̃ osfend̾at uite
absticate conpenset. hiis aliis q auctoritati¬
b nntunt᷑ asserere sñ cõfessione uocis ⁊ aliqͣ

Expanded text:
ris, non claudet super te os suum, si tu non clauseris os tuum; confitere ergo, et dic: De profundis cevades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim imput praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nitu
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ suscitatꝰ ꝓdiit foras uiuus. urt ostend̾et᷑
suscitatio anime p̃ced̾e cõfessionẽ. Nemo. n
pot̃ confit̾i nisi suscitatꝰ. Quia a mortuo ue¬
lit ab eo qui nõ ẽ ꝑit confessio. Nullus gͦ
confitetur nisi resuscitatꝰ. Nemo uͦ resusci¬
tatur nͥ qui apcc̃o soluitur. qr pccm̃ mors

Expanded text:
intus suscitatus, prodiit foras vivus, ut ostenderetur suscitatio animae praecedere confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non est, perit confessio. Nullus ergo confitetur, nisi resuscitatus. Nemo autem suscitatur, nisi qui a peccato solvitur, quia peccatum mors
Abbreviated transcription (Latin):
añ .s. cõfessionẽ uł satisfatõnẽ. sola ꝯpũctõ¬
ne pccm̃ dimitti. Qd̾ qͥ negãt eas det̾imã¬
re laborant. Nec ñ minꝰ in hꝰ sentencie de¬
p̃hensionẽ. ⁊ sue opmionis asseitionẽ: aucto¬
r̃itat. testimonia induc̃t. ait .n. ꝑ ysaiam¬
nisi pccm̃ fu̾it ante confessus. Id. Confessie
a morte aiãm lib̾at. Confessio aꝑit ꝑadisũ
Confessio spem salutis tribuit. qr ñ m̾et᷑
iustificari qͥ in uita sua ñ uult pccm̃ con¬
fiteri. Illa confessio nos lib̾at. que fit cum
pnĩa. penitencia uera ẽ dolor cordis. ⁊
amaritudo aĩe ꝓ malis que qͥsq cõmisit

Expanded text:
confessionem vel satisfactionem sola compunctione peccatum dimitti; quod qui negant, eas determinare laborant; nec non in hujus sententiae depressionem, et ad suae opinionis assertionem auctorum testimonia inducunt. Ait enim Domntea fuerit confessus. Idem dicit: Confessio a morte animam liberat, confessio aperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur justificari, qui in vita sua non vult peccatum confiteri. Illa confessio nos liberat, quae fit cum poenitentia. Poenitentia vera est dolor cordis, et amaritudo animae pro malis quae quisque commis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oris confessione. ꝑ solã cordis contͥctõnẽ
ꝑcem̃ alicui dimittatux. Sct̾o an susficiat¬
alicui. confit̾i d̾o sũ sac̾dote. Tercio anla¬
ico fideli fc̃a ualeat ꝯfessio. In hiis .n. iã
docti diu̾sa sentire inuemuntur qr suꝑ
hus uaria ac pene diu̾sa tͣdidisse uidẽ¬
cur doctores. Dicunt .n. quidã. sñ ꝯfessione
oris ⁊ satisfatõne oꝑis uenimẽ aꝑccõ m̃¬

Expanded text:
dis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mu
Abbreviated transcription (Latin):
onstat. ita ut sit ĩbi alia ⁊ parsim ma¬
ie. alia minor. ⁊ maiꝰ sit totum qͣm ꝑs
quelib. ⁊ in uno quoq corꝑe aliud ÷ magni¬
tudo. aliud color. aliud sigura. pot̾ enĩ etmi¬
nuta magnitud̾ie manere ⁊d̾ color. et ead ẽ
figa et colore mutato. man̾e ecid̃ siga et ead̾
magnituda ao ꝑ hoc: multiplex esse ꝯ uĩcit᷑
nͨ. corꝑis. Simplex autem nullo modo.
reat᷑a

Expanded text:
i alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color atque aliud figura. Potest enim et in magnitudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o cum sit aliquid: in qͣuis exigua ꝑtieula
corꝑis qd̾ sentiat anima . ꝙͣ uis nõ fiat into¬
to corpore. illa noͣn tota sentit qr dotã ñ lat
S tñ nec in ipã aĩa. u̾a simplicitas est. Cũ
enim aliud sit artificiosum esse: aliud in¬
ħtem. aliud acutum. aluid memior ÷ aliud
cupiditas. alud timor. aliud letieia. aliud
tͥsticia. possunt q ħ et alia huiꝰ modi. inuim̾a¬
mutabile est. Onũs ã cͤtura mutabilis est
Nulla gͦ cͤatura: u̾e simplex est. U̾s uͦ et si
młtiplicõ dicat᷑ u̾e tamen ⁊ sũme simplex:

Expanded text:
ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque haec et alia hujusmodi innumeramutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex est. Deus vero, etsi multipliciter dica
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ assumi pot̃ bonũ quod est natura nͥ⁊¬
eiꝰ corruptio. qr eam qͣliq pͥuat bono. Nam
si nullo bono pͥuat: non nocet. Nocet autẽ:
adimit gͥ bonum. ꝙͣdiu itaq nat᷑a corrũ¬
pitur: mest ei bonũ quo pͥuetur. ac ꝑ hoc:¬
nullũ est quod dr᷑ malũ. si nullũ ste boñ
S bonũ oĩo malo carens: integͥm malũ
ciosum bonũ est: nec malũ umqͣm pot̃ ẽẽ
ullum: ubi est nullũ bonũ. Uñ res miu
bona est. Nicħ aliud dici uideatur. Cũ ui¬
num est. Hac cõtextione euident̾ ĩsinuat᷑
malũ nõ posse ẽẽ insi tãre bona Nbi ⁊̃
licet absurdũ uideatur manifeste dr᷑ eẽ
malum. qd bonũ est.

Expanded text:
enim consumi potest bonum quod est natura, nejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur: ac per hocnullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum tiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est nullum bonum. Unde res mira bonum est, nihil aliud dici videnum est. Hac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑest uidere inqͣ re sit malum . s. an iñ re
bona. an iure mala. Qui recte acuteq sapit:
uon nisi in dono malum ẽẽ indelligit.i. in
nat᷑a bona. Malum enim est corruptio uel
pͥuatio boni. Ubi autẽ bonũ non est: nõ pot̃
ẽẽ corruptio uł pͥnatio boni. peceñ gͥ nõ pot̃
ẽẽ nisi in re bona. Sic̃ enĩ morb̾ aut uulne¬
rib corrũpũt᷑ corꝑa que ut ait augꝰ in ench.

Expanded text:
est videre in qua re sit malum, scilicet an in re bona, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Peccatum ergo non potest esse nisi in re bona. Sicut enim morbis ac vulneribus corrumpuntur corpora; quae, ut ait Aug. in Ench.
Abbreviated transcription (Latin):
si corrupte latis¬
ꝑfantur illa u̾ba. an bapt̃s sit. de hoc
racarias bonefaçio seribit. Retulert mͥ
nũtii tui. qd̾ fu̾it sac̾dos in ead̾ pumi¬
cia. qui latinã linguã penit᷑ ignorauit
⁊ dũ baptiraret. nesciꝰ latini eloquii ĩ¬
frĩgens lingua dic̾et. Baptizs te ĩ noĩe

Expanded text:
si corrupte proferantur verba illa, an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizo te in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uitã corꝑi dantẽ. tñ. ꝑ sustentam̃ta ciboꝵ
⁊ cunc erat corpꝰ mortale. et inmortale.
egens. ⁊ minortale. ñ sic̃ in statu
pͥmo tantũ fuit. s. quod possit nõ
mori. S etiã quod nõ pot̾at. nõ¬

Expanded text:
 vitam corpori dantem, tamen per sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, egens: et immortale, non sicut in statu primo fuit, scilicet, quod possit non mori, sed etiam quod non pot
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ. Illud .ii. ante peccm̃ mortale et
ĩmortale erat: qr poterat mori. et nõ mori
aliud autem est nõ posse mori. aliud pse
non mori. Id̾o non fcm̃ ẽ ꝑ peccatum.
non mortale quod erat: s mortuũ. qd̃
nõ fieret nͥ peccaret. anmiale enĩ ñ ÷
habet enĩ necãtatẽ moriendi. Scce hie

Expanded text:
mortuum. Illud enim ante peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est habet enim necessitatem moriendi
Abbreviated transcription (Latin):
mori. et non posse Inori qr mħ statu moriẽ¬
di est neccĩtas In t̾cio statu hũit posse nõ
mori.⁊ nõ posse mori. qr ad ulũ statũ ꝑtinet
moriendi. ĩ possibilitas. qd̾ ex gra erit non
ex natura. In pͥmo statu fuit corpꝰ honũs
animale .i. egens alimonus ciboꝵ. Uñ et
homo fc̃s dicitur. in aiãm iuuentẽ nõ spũ¬

Expanded text:
tu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens alimoniis ciborum. Unde et homo factus dicitur in animam viventem, non sp
Abbreviated transcription (Latin):
sire. Si qͥs gͦ saclego ⁊ tem̾ario ausu. in
defimdo q̃rit ꝓpinqͥtatẽ extĩguere ł sub
alt̾o asc̾iitatis uocabła dissipare. ł suscep
serit. filios de . uͦ. uiro genitos duc̾e uxores
de cognatõne pͥoris uiri. qr filii mediãte
mr̃e ad cognatõnẽ pͥoris uiri ꝑtinent cũ
qͦ mr̃ eoꝵ una caro extit̾at. ħ id̾ innocẽ¬

Expanded text:
sire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc ide
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃ium cõssimatõ eo die ꝑfecta est. sic̃
scͥptura ostendit. c̃ ait. Uidre d̾s cuncta
que fecat. et erant ualde bona. Omĩa qͥd̾
uieit hñcra. et sunt bona que condidit
deus et singła. Simł uͦ uniu̾sa ualde
hona qͥa ex omib cõsistit uniu̾sitis am¬
mirabilis puscͥtudo. Inqua etiã illud qd̾
malum dr᷑ ᷑ bñ ordinatum. et loco suo
positum enuinenciꝰ ꝯmendat bona. ut
mag̾ placeant. et laudabiliora sint d̾¬
cooꝑant᷑ malis. Sexto gͥ die. fc̃a ẽ oĩũ¬
nicħ̾ nouũ creasse dr᷑ͦ. nͥ forte dicatur die.
uiͦuͦi ꝯpleuisse opus suũ: qr ipm bñdixit
et sanctificauit sic̃ subiert scͥptura Bene¬
dixit diei uiͦi et sc̃ificauit illũ. opꝰ .n.
 bñdictio et sc̃ificatio. sic̃ salomon aͥd
oꝑis fecit cũ templũ dedicauit e

Expanded text:
onsummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Omnia quidem vitii habentia; et sunt bona quae condidit Deus etiam singula. Simul vero universa valde bona, quia ex omnibus consistit universitatis admirabmalum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint dcomparantur malis. Sexto ergo die facta est, opnihil novum creasse dicitur, nisi forte dicatur die septimo complevisse opus suum, quia ipsum benedixit et sanctificavit; sicut subjicit Scriptura: Benedixit diei septimo, et sanctificavit illum. Opus enim est benedictio et sanctificatio; sicut Salomon aliquid operis fecit
Abbreviated transcription (Latin):
celumꝰ cet̾is elem̃tis sp̃e p̃stat: pͥus¬
to die quo fiuint sid̾a. Que id̾o fcã sunet
ut ꝑea illustretur infior pars nec eẽt
habrtantib tenebrosa. In armitatiq ho-¬
minũ ꝓuisum est: ut cͥcueũte sole poti¬
rentur homines drei noctiᷤ q uicissitud̾ie
lp̃ dormiendi uigilandiq necessitatem. et
etiã id̾o ne nox indecora remaneret. s lima
pora. et dies. et annos. quoni accipiend̾.
sit queri solet. Ita enĩ dcm̃ uidetur qͣi
quarto die cepissent cemꝑa cũ tñ priꝰ tͥ¬
ꝑ sid̾a ñ spacia moraꝵ s iucissitud̾ie ae¬
rie qualitatis. debemꝰ accipere qr talia
motib sid̾m fuint sic̃ dies et anni. qͦs
usitate nouimꝰ. Sunt enĩ insigna sereni¬
tatis et tempestatis et indemꝑa. qr ꝑeam

Expanded text:
elum caeteris elementis speciem praestat, priusto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed lunapora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius tr sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad religionẽ ñ refertur. ĩmo ad ħeoi¬
tariã suscrssionẽ. ut cũ qͥs h̾edes t̾rene
possessiõis ħere desid̾at. s spes ac desid̾ium¬
gione : formetur. Multi pͦ plem hũt quis¬
qͥ tam̃ bono ꝓlis carent. nͨ id̾o tñ ꝯugiũ ẽẽ
desit. Sat᷑mentũ uͦ ita inseꝑabłr ꝯuigio he

Expanded text:
quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desideriumgione informetur. Multi ergo prolem hqui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabilite
Abbreviated transcription (Latin):
uł mulier c̃ alio coit. hoc gͥ boñ ita cõiu¬
gio adħet. ut ex eo si adsit amapliꝰ ꝯm̃det᷑
cõiugiũ. si ñ adsit ñ inde adnichilet᷑. Ꝙ¬
iũx ñ esseti adulta̾ ñ foreti Qd̾ cũ sit
ꝯtineciã seruant. alii ꝓ etatis desfectu
uł altiꝰ rei cã gñareᷤ ũ ualent. Nec õs

Expanded text:
vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. jux non esset, adultera non foret. Quod cum fit,continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ti suti concedũt qd legitime ⁊ licite iuĩ¬
gi possunt. qͥb uidet᷑ cõsentire urbanꝰ ppͣ
dicens Suꝑ quib cõsulit nos tua dilectõ h
uidet᷑ ẽẽ respondẽd̾. ut ⁊ bapt̃s sit. si in¬
stãte necẽtate femĩa puer̃ in noiẽ tͥni¬
tatis baptitau̾it. ⁊ qd̾ spũaliũ pentũ filii
uł filie pꝰ añ uł aũ copt̾nitatẽ genite pꝰ

Expanded text:
ti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: Super quibus consuluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit; et quod spiritualium parentum filii vel fili
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ꝑsona .n. patͥs hoc dr᷑. ad filium et spm̃
sc̃m. non ut quidam putant angłis. quia d̾i
et angeloꝵ non est una et eadẽ ymago uł
similitudo.
Qd̃ imago ⁊ similitudo hic a di¬
u̾sis accipit᷑ uarie. a qͥlxda in c̾ata. ab alus

Expanded text:
Ex persona enim Patris hoc dicitur ad Filium, et Spiritum sanctum, non ut quidet angelorum non est eadem imago vel similitudo. 2. Quod imago et similitudo hic a diversis accipitur varie; a quibusdam increata, et ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
us exeuisis
quod supͣ de homis c̃atõne ꝓnu¬
simꝰ esfectui mancipare. atq ordine ex¬
lit̾ mstitutꝰ et qualisł quomͦ fc̃s. deĩ¬
de: qualit̾ sit lapsus. postremoe qͣlit̾ et

Expanded text:
s excursis quae supra de hominis creatione praemisimus, effectui mancipare atque ordine exaliter institutus, et qualis et quomodo factus; deinde, qualiter sit lapsus; prostremo, qualiter et
Abbreviated transcription (Latin):
ed qr coppꝰ xͥ. incoruptibile ẽ sane
dici pot̃ fractio illa ⁊ particio nõ
in sub̾a corꝑis. s in ip̃a forma panis sacͤ¬
m̃tałr fi̾. ut u̾a fractio. ⁊ u̾a partio sit
uideant᷑i frangi. c̃ abi suit sñ subiecto. licet
quidã asserant ea fundari nn aere. ⁊ ibi u̾a
fractio ẽ ⁊ partio. que fit m̃. panei i. in for¬

Expanded text:
 Christi incorruptibile est, sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed in forma panis sacramentaliter fieri, ut vera fractio et partitio sit ideantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in for
Abbreviated transcription (Latin):
lis nori est: ꝙ penitꝰ non cͥrꝯscribit᷑ lo¬
co. qr non ÷ ita in uno loco. ꝙ nõ sit in
ante. ⁊ retͦ. dexcra ⁊ smistra. sursũ ⁊
tiũ. Duob namq hiis modis: dr᷑ insꝙͥ¬
dinis. altitudĩs ⁊ latitud̾is distantiã
facit in loca ut corpꝰ. ł qr loco dissini¬
cum alicubi p̾sens sit. totꝰ alibi non in¬
uenitur. Non autem ita localis est: ut
dim̾sionem capiens distanciam. in loco
faciat. Diuina gͥ sola eẽntia omino il¬
localis. ⁊ intͥrꝯseptibilis ẽ. que nec lociͤᷤ
mouetur. aliquo mͦ s dec̾iatõe finita¬

Expanded text:
lis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in ante et retro, dextera et sinistra, sursum et tium. Duobus namque modis dicitur in Scrdinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffiniatur, quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur aliquo m
Abbreviated transcription (Latin):
cum eyibet᷑. atq ꝑficitur humane re¬
dep̃tionis spõsio st̃a ab antiquo: filii
gͦ missio: ẽ ipã moarnatõ. Eo .n. missus ẽ qd̾
in forma homiis mundo iustbilis apparuit
de quo supͣ susficient̾ dem̃ esti

Expanded text:
um exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter di
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. q̃ diligens ac piꝰ lector in scͥpta
uͥ ħ occurrerunt. discern̾e studeat. finis
ã uoluntatis ÷ delectatõ bona uł mala
illum locum psalmi. serutans corda et re¬
qr finis cure et cogitatõnis ẽ delectõ. ad
qͣm curam et cogitatõnẽ. nitit᷑ qͥsq ꝑue
et fcĩs possunt hoĩes uidere. s quo aĩo fiãt
et quo uenire cupiant: solus deus uidet
qui c̃ uidet cor ẽẽ incelo. et nõ delectari
cogitõnes et earũ fines: dirigit iustum:
piditas. ł libido. Si rectꝰ dr᷑ caritas. Eo
mouetͦ aiã qͣi ad locũ qͦ tendit .i. ad de¬
lectõnẽ bonã uł malã. quo se ꝑuenisse ꝑ
amorẽ letatur. fiis gͦ uolũtatis ut p̃mi

Expanded text:
accipitur; quae diligens ac pius lector in Scriptura ubi haec occurrunt, discernere studeat. Finis vero voluntatis est delectatio bona vel mala, illum locum psal.: Scrutans corda et requia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari nae sunt cogitationes et earum fines, dirigit justum. cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse per amorem laet
Abbreviated transcription (Latin):
hyram linguam. Hoc audem nõ ĩd̾o
qd̃ drabolus in pocestate ħ̾eat dareł
aufferre druicias. cui uelit. S quia
eis utit᷑ ad hominũ tẽptatõnem. et

Expanded text:
yram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et d
Abbreviated transcription (Latin):
rat mundꝰ angłis angłi homines de¬
ss in fut᷑o omĩs euacuabit  p̃latio. ut
ł mmores: Quidã .n. uni ꝓuincie. alii
quia de ilio iuicio maxime potest
homines cẽptare a quo noiãtur. In de
tur s. mamona. Est enĩ mãmona. tͣi

Expanded text:
rat mundus, angeli angelis, daemones daeSed in futuro omnis evacuabitur praelatio, ut vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii quia de illo vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde tur, scilicet mammona. Est eni
Abbreviated transcription (Latin):
telligr᷑ sic uolebat ut uidei occid̾ent
eũ: falsum ẽ. Non .n. uolebat d̾s actõnẽ
uideoꝵ que mala erit. s uolebat passi
plet ꝑ maloꝵ hominũ uolũtates ma-¬
las. sic̃ ꝑ maliuolos uideos. bona uo¬

Expanded text:
 Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passioplet per malorum hominum voluntates malas: sicut per malevolos Judaeos bona vo
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ in aqͣ. nõ iñ alio liquore ut xͤ ait. Qlisi.¬
macłas aĩe. sordesq uicioꝵ emũdando ab¬
stg̾et. uł iõ nũ nullũ inopia excusareti
qd̾ posset fi. si inuino ⁊ oleo fieret. ⁊ ut
ꝯmunis mat̾ia baptizandi inueniret᷑. ap̃
nauiti sic̃ sangius. alt̾iꝰ sacmenti. sigñ

Expanded text:
m in aqua, non in alio liquore, ut ait Chrismaculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud navit, si