comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat numerꝰ ⁊ erant sic̾ arena que ÷ ad labiũ maris¬
que in multitudinẽ. constat hyꝑbolicos dictũ. hec¬
aũt translatio ubi labium maris posuit ꝓ latore
assidua est in scͥpturis s rara ⁊ in latrns coditibꝰ qͥa
plerũq litꝰ int̾p̾tati st̃ mag̾. qd̾ significaret labiũ
uolentes pon̾e qmͣ ip̃m labiũ. nam litꝰ siuellẽt sep¬
tuagnita int̾p̾tes dic̾e. nõ deesset lingue grece qd̃
dic̾ent. ¶ Et duusit trecentos uiros ꝑtria pͥncipi
a ꝓ ꝑtib pͥncipia posuit. ¶ Et dixerunt ad ge¬
deon ur esfrem id iuri de tribu esfrem. ¶ Eluid
u̾bum hoc fecisti nobis ut uocares nos cũ exires pug.¬
nare nimazian. u̾bum ꝓ facto posuit ¶ Et dede¬
rũt septuagarta argenti subaudit᷑ poudo uł tale
aliqudd int̾pͥtatio ex hebreo septuaganta põdo bt̃.
Et conduxit in ip̃is abmnelech uiros in ip̃is dixit.
sãt contrari graues unde dicit᷑ i rpło graui lauda¬

Expanded text:
erat numerus. sed erant sicut arena quae est ad labium mariserat numerus. sed erant sicut arena quae est ad labium maris. in multitudinem constat Drcautem translatio, ubi labium maris posuit pro littore, assidua est in Scripturis, sed rara est in latinis codicibus, quia plerique litus interpretati sunt magis quid significaret labium uolentes ponere quam ipsum labium. nam litus si uellent Septuaginta interpretes dicere, non deesset linguae graecae quod diceret. Et diuisit trecentos uiros per tria principia; pro partibus principia posuit. Et dixerunt ad Gedeon uir Ephraem: id est uiri de tribu Ephraem., Quid uerbum hoc fecisti nobis, ut non uocares nos cum exires pugnare in Madian? uerbum pro facto posuit. Et dederunt septuaginta argenti: subauditur "pondo" uel tale aliquid: interpretatio ex hebraeo "septuaginta pondo" habet. Et conduxit in ipsis Abimelech uiros: in ipsis dixit sunt contrarii graues: unde dicitur: in populo graui lauda
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc ÷ i me m̃tende ⁊ ÷ ista locutio ĩ scͥpturis fa¬
mibiarissima. ¶ Et si est dñs nobiscum ⁊ ut qͥd
inuenerũt nos orm̃a mala ista plus habet ꝯiuctio¬
nem sicut solet loqui scͥptura que si detrahatur ple¬
na sententia ẽ. ⁊ si est dñs nobiscũ. ut quid ĩue¬
nerunt nos om̃ia mala ista plus habet ista qius
⁊ suꝑior cõuinttio possit salua sententia detrahi ut
tũ dixiss in me dñe mi demde sequet᷑ fi est dñe no¬
biseũ ut quid muenerũt nos om̃ia mala ista mag̾
euĩ hoc exigit nr̃e locutionis consuetudo. ¶ Et ui¬
tulum anmoꝵ septẽ hic manifestum ẽ quoraꝰ uitu¬
los appellet scͥptura. bos enĩ anmoꝵ seꝑtem scd̃m
consuetudinẽ lautionis nr̃e non ẽ utiq uitulus
scd̾m hanc ergo locutionem dictũ desagemar qd̾ oe¬
ciderit sexentos uiros p̃t̾ uitulos boũ hoc ÷ p̾t̾ bo¬
ues. ¶ Et cetinit in cornea sb̾auditur tuba. grecꝰ
enĩ nõ habet tuba s tm̃ cornea. ¶Camelis eoꝵ ñ

Expanded text:
 hoc est: in me intende . et est ista locutio scripturis familiarissima. Et si est dominus nobiscum, et ut quid inuenerunt nos omnia mala ista? plus habet coniunctionem et, sicut solet loqui scriptura: quae si detrahatur, plena sententia est: et si est dominus nobiscum, ut quid inuenerunt nos omnia mala ista? quamuis et sdetrahi, ut, cum dixisset: in me, domine mi, deinde subsequeretur: si est dominus nobiscum, ut quid inuenerunt nos omnia mala ista? magis enim hoc exigit nostrae locutionis consuetudo. Et uitulum annorum septem. hic manifestum est quomodo uitulos appellet scriptura; bos enim annorum septem secundum consuetudinem locutionis nostrae non est utique uitulus. secundum hanc ergo locutionem dictum est de Samegar, quod occiderit sescentos uiros praeter uitulos boum, hoc est praeter boues. Et cecinit in cornea: subauditur !tuba\'": graecus enim non habet „tuba", sed tantum cornea. Camelis eorum non
Abbreviated transcription (Latin):
dices non est. ¶ Et ꝑgebat manus filioꝵ isrł ꝑgẽs
in regem chanaan nouo modo positum ⁊ hoc u̾bum
indurassutur ꝙ eo qd̾ ÷ fortis efficiebatur ⁊ p̃ualid̾.
pforauit capud eiꝰ ⁊ ꝑcussit. i d ꝑcussit caput eiꝰ
⁊ ꝑforauit. ¶ Sic ꝑeant om̃s inimici tui dñe ⁊ di¬
ligentes eum sic̾ ortus solis in potentia eiꝰ non dixit
diligentes te cum utiq de dño uellet intelligi ⁊
fcm̃ est qnͣdo semmauit uir isrł non unũ hoĩem sig¬
nificauit s ipãm gentem ascendebat intiam ⁊ ama¬
lech ⁊ filii orientis ⁊ ascendebat suꝑ tum ista repeti¬
tio uͥbi non uidet ᷑ hrẽ solitam eligantiam uł affet¬
tũ. ¶ Et lib̾auit uos de manu egypti ꝑ manũ po¬
testatem significat ꝑ egsptum egỹptios. ¶ Et di

Expanded text:
dices: non est. Et pergebat manus filiorum Israhel pbatur in Iabin regem Chanaan: nouo modo positum est hoc uerbum "indurabatur" pro eo, quod est fortis efficiebatur et praeualidus. Perforauit caput eius et percussit: id est percussit caput eius et perforauit. Sic pereant omnes inimici tui, domine; et diligentes eum sicut ortus solis in potentia eius: non dixit "diligentes te", cum utique de domino uellet intellegi. Et factum est quando seminauit uir Israhel: non unum hominem significat, sed ipsam gentem. Ascendebat Madian et Amalech et filii orientis et ascendebant super eum: ista repetitio uerbi non uidetur habere solitam elegantiam uel adfectum. Et liberaui uos de manu Aegypti: per manum potestatem significat, per Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
uonne p̃cepit t̾ ⁊ ꝑges ut sbaudiamus u̾bũ q̃d̃
supͣpositum .℥. ⁊ sit non ꝑge̾s aut solita locutio¬
ne plus habet ⁊ uam si ista comũttio retracta sen¬
gelum mecum utrum ꝓperat actus angełi eius qui
mecum est. an ꝓpera michi facit ꝑ angłm. ¶ O
currus suos nõ gentes currꝰ ferreos ubi lib distĩ¬
guatur eligans repetitio utrũ om̃s curiꝰ suos ⁊ de¬
inde seqͣtur nõgentos currꝰ ferreos an E currus
suos ñ gentos ⁊ demde inferatur cuirꝰ ferreoỹ.
¶ Et pauefecit dñs sisaram ⁊ om̃s currus eiꝰ et
om̃a castra eiꝰ more gͣladii in conspettu barach quõ
pauefecit curriis nisi eos intelligas qui eraut in cur
rũ. ¶ Et enit siquis uen̾it ad te ⁊ dixent est his
uir ⁊ dices uõ ⁊ detracta coniũctio conse qũtẽ habet
sensum si quis uem̾t ad te ⁊ dixerit est hic uir di

Expanded text:
nonne praecepit tibi: et perges, ut subaudiamus uerbum, quod nonne praecepit tibi: et perges, ut subaudiamus uerbum, quod supra positum est, et sit: nonne perges? aut solita locutione plus habet et\'; nam ista coniunctione detracta sengelum mecum : utrum prosperat actus angeli eius, qui mecum est, an prospera mihi facit per angelum? Omnes currus suos nongentos currus ferreos. ubilibet distinguatur, elegans repetitio : utrum "omnes currus suos", et deinde sequatur "nongentos currus fereos", an "omnes currus suos nongentos" et deinde infe Et pavefecit Dominus Sisaram, et omnes currus ejus, et omnia castra ejus, in ore gladii in conspectu Barach. Quomodo pavefecit currus, nisi eos intelligas qui erant in curr. Et erit si quis uenerit ad te et dixerit: est hic uir? et dices: non est. detracta coniunctione consequentem habet sensum: si quis uenerit ad te et dixerit: est hic uir? di
Abbreviated transcription (Latin):
tebantur it̾m ⁊ corrum pebant suꝑ pitres suos. rec¬
moreretur uidex reu̾telant᷑ ⁊ ifm corrũ pebant
deliquit gens hec testamentum meũ tanta dixit
ꝓ tantum id⁊ tam multum nomen. ꝓ adu̾bio qd̃
⁊ um in latins locutionib maxie posticis ii¬
uenitur. ¶ Et non ob andierunt uocis mee greca
est ita dictum est. ac si dic̾etur fcm̃ ÷ ut esset se
cum ex qua locutione ⁊ in euuglio legitur. ante
p̾latus ⁊ michi. ⁊ sumpsit aod ad gladiũ de suꝑ
femore suo. dextro sic int̾p̾taturi potuit qd̃ gre¬
rat aũt eglom uir ex illis ualde hoc catanti frasni
dictum. id locutione contraria segñtia indicant
qudo emm ꝑcussus ÷ dictum ⁊ qd̾ concluserint ad¬
ipes uulnus quia non ẽductus ÷ gladius deuentͤ
euis. ¶ Et ꝑcussit alienigenas in sexentos uiroᷤ
non ait alienigenarũ sexentos uiros aut certe
alienigenas in sexentis uiris. ¶ Nonne ꝑcepit
ꝑgas qͥd uidetur ẽẽ conseqñs s ĩusitata locutione

Expanded text:
tebantur et iterum corrumpebant super patres suos. moreretur iudex, reuertebantur et iterum corrumpebant ter quod tanta dereliquit gens haec testamentum meum. tanta dixit pro "tantum", id est tam multum, nomen pro aduerbio, quod etiam in latinis locutionibus maxime poeticis inuenitur. Et non obaudierunt uocis meae: graeest, ita dictum est, ac si diceretur: factum est, ut esset super eum. ex qua locutione et in euangelio legitur: ante "praelatus est mihi". Et sumsit Aod gladium de super femore suo dextro . sic interpretari potuit, quod graeErat autem Eglom uir exilis ualde. hoc xat\' avttypaoiv dictum, id est locutione contraria sequentia indicant; quando enim percussus est, dictum est, quod con cluserint adipes uulnus, quia non eductus est gladius de uentre eius. Et percussit alienigenas in sescentos uiros: non ait "alienigenarum sescentos uiros" aut certe "alienigenas in sescentis uiris". Nonne praecepipergas", quod uidetur esse consequens, sed inusitata locutione:
Abbreviated transcription (Latin):
tanda sunt. ⁊ seriure seruitutem que tiam latma lo
principes sẏnagoge qui erant tum illo uerba que lo¬
quti sũt. filii ruben ⁊ filii gad ⁊ dimidiũ trib ma¬
nasses. ⁊ placuerunt illis audierutes ꝓ audierũt
positum ÷ aut plus est hic ⁊ nam plenus ÷ sensꝰ
audientes u̾ba hec placuerunt illis nec tam̃ sine in¬
conseqãtia quia cum audissent dicendum fuit. Et
iħ̾c senior ꝓuectus dieb hoc de abraham dictũ no¬
tauimsꝰ seniorem inscͥpturis non solum illum appel¬
lari qui ÷ infra etatem senis. S ⁊ iam ualde senem
unde non om̃is senior senex. omĩs aũt seuex seni
non nulli int̾p̾tes hoc maluerunt dic̾e. ¶ In oĩb
gentib̾ qͣs tͣnsiuimus ꝑ ipsas ut sit a te i scͥoturiᷤ
sunt iste locutiones nec tam crebro notande qmͣ tͣ¬

Expanded text:
tanda sunt: et seruire seruitutem, quae etiam latina loctanda sunt: et seruire seruitutem, quae etiam latina locprincipes synagogae, qui erant cum illo, uerba, quae locuti sunt filii Ruben et filii Gad et dimidium tribus Manasses, et placuerunt illis. audientes pro "audierunt" positum est, aut plus est hic "et"; nam plenus est sensus: audientes uerba haec, placuerunt illis . nec tamen sine inconsequentia, quia "cum audissent" dicendum fuit. Et Iesus senior prouectus diebus. hoc de Abraham dictum notauimus seniorem in scripturis non solum illum appellari, qui est infra aetatem senis, sed etiam ualde senem. unde non omnis senior senex, omnis autem senex seniononnulli interpretes hoc maluerint dicere. In omnibus gentibus quas transiuimus per ipsas: usitatae in scripturis sunt istae locutiones nec tam crebro notandae quam cr
Abbreviated transcription (Latin):
pus cccidunt aĩam aũt nõ possũt octid̾e. ¶ Manda¬
uit dñs in manu moyse locitio famikarissima scͥꝑ¬
uł illus ꝓpħe hoc ẽ in potestate dicendi datii ¶ Et
accepit ih̾c cultros petrinos in quib cirtũdederat
s in quib.¶ Et ubi dimifit eos ih̾c in domos fuas
⁊ benedixit eos dicens. plus uidetur hic copulatiua
coniũttio id ⁊ nam ita dici posset ⁊ ubi dimisit e¬
os in domos suas benedixit eos dicens. ¶Ita alia
locutio notanda ÷ qͥd̾ cum dixisset sc̾ͥptura ⁊ bñdixit
eos iħ̾s dicens. atq hiis u̾bis intentos feciss audi¬
re quid bñdicendo dñs iħ̾c hoc solum sbiecit ĩ di¬
uitus multis abierũt in domos suas ⁊ pecora multa
ualde ⁊ argentum ⁊ aurũ ⁊ uestẽ multam ualde di
rũt ibi arcem suꝑ iordanẽ arã magnã uidere ista lo¬
cutio ⁊ iam in sermone latmo nota÷. ¶ Et audie¬
runt filii isrł dicentiũ non ait dicentib uł dicentes.¬
ẜ Serurre seruitutem dñĩ n qua locutione duo nos¬

Expanded text:
occidunt, animam autem non possunt occidere. Mandauit dominus in manu Moysi . locutio familiarissima scripuel illius prophetae, hoc est in potestatem dicendi datum. Et accepit Iesus cultros petrinos, in quibus circumcideratI, 7. Et ubi dimisit eos Jesus in domos, suas, et benedixit eos dicens: plus videtur hic copulativa conjunctio, id est, et; nam ita dici posset, Et ubi dimisit eos in locutio notanda est, quod cum dixisset scriptura: et benedixit eos Iesus dicens atque his uerbis intentos fecisset audire, quid benedicendo dixit Iesus, hoc solum subiecit: in diuitiis multis abierunt in domos suas; et pecora multa ualde et argentum et aurum et uestem multam ualde diurunt ibi aram super Iordanem, aram magnam uidere : ista locutio etiam in sermone latino nota est. Et audierunt filii Israhel et dicentium . non ait: dicentibus uel dicentes. Seruire seruitutem domini. in qua locutione duo no
Abbreviated transcription (Latin):
nu¶ Et facti st̃ int̾ medium castroꝵ hihinc ⁊
hi huic duo notanda st̃ in hac locutione. unum
qd̾ cũ hostes qui uinceb̾ant m medio eẽnt tanꝙͣ
de his dictum ÷ qd̾ hii essent hnic ⁊ hi huis. cũ po¬
tius ita ifrłite fueruit qui eos in medio posuerat
ꝓcutiendos alt̾m qͥd̾ int̾ mediũ castroꝵ eos fastoᷤᷤ
eẽ dicit scͥptura castra appellans ⁊ iam ꝓductas a¬
cies in preba corstitutas cum castra non soleant
appellari isi ubi exc̾citus ad manendũ consistit.
insi forte ideo castia appellata st̃ quia cũ om̃ib su¬
is ibant s exceptis pecorib ⁊ spoliis que erãt i ci

Expanded text:
nu. Et facti sunt inter medium castrorum, hi hinc et nu. Et facti sunt inter medium castrorum, hi hinc et hi hinc. duo notanda sunt in hac locutione: unum, quod cum hostes qui uincebantur in medio essent, tamquam de his dictum est, quod hi essent hinc et hi hinc, cum potius ita Israhelitae fuerint, qui eos in medio posuerant percutiendos; alterum, quod inter medium castrorum eos factos esse dicit scriptura castra appellans etiam productas acies in proelio constitutas, cum castra non soleant appellari, nisi ubi exercitus ad manendum consistit; nisi forte ideo castra appellata sunt, quia cum omnibus suis ibant. Exceptis pecorib
Abbreviated transcription (Latin):
dixit scͥptura ⁊ dixit dñs ad iħ̾m quem constat
unum hominem fuisse qd̾ tam̃ dixit p̾daberis tͥ
non utiq ita dictum ÷. ut p̾da illa huiꝰ unius ho¬
minis esse p̾cepta sit. sed uniu̾si ppłi. ¶ Et infi¬
die erant tiuitati amari qui nescit putat istam
ciuitatem maritimam consuetudinis est autẽ
scͥpturarum ut occidentalem ꝑtem amari appel¬
let uł ad mare. quia ex ipã ꝑte terra nbi hec ageban¬
tur ꝓpius habet mare qmͣ a ceteris ꝑtib. ¶ Ex¬
tendara manum tuam in gaso qd̾ in manu tia
contͣ ciuitatem ista locutio notanda non esset ni¬
si pp̃ nomen qd̾ obscurum ÷ eis in quorũ consue¬
tudme. non ẽ. quid enĩ dicat gesũ non facile m¬
tesligitur. hoc int̾pres sim machus scutũ appel¬
ista tractamꝰ qui posuerunt gesum. miror ⁊ si m
grera lingua hastam uł lanceam gallicanam m¬
gilius meminit ubi ait. de gallis in scuto
a eapictis duo quisq alpnia corruscat oẽsa ma¬

Expanded text:
edixit Scriptura, Et dixit Dominus aedixit Scriptura, Et dixit Dominus aunum hominem fuisse. quod tamen dixit praedaberis tibi, non utique ita dictum est, ut praeda illa huius unius hominis esse praecepta sit, sed uniuersi populi. Et insidiae erant ciuitati a mari. qui nescit, putat istam ciuitatem maritimam. consuetudinis est autem scripturarum, ut occidentalem partem a mari appellet uel ad mare, quia ex ipsa parte terra, ubi haec agebantur, propius habet mare quam a ceteris partibus. Extende manum tuam in gaeso quod est in manu tua contra ciuitatem. ista locutio notanda non esset nisi propter nomen, quod obscurum est eis, in quorum consuetudine non est. quid enim dicat gaeson, non facile intellegitur . hoc interpres Symmachus scutum appelundum quos ista tractamus, qui posuerunt gaeson, miror si et in graeca lingua hastam uel lanceam gallicanam iuorum et Uergilius meminit, ubi ait de Gallis in scuto Aeneae pictis: duo quisque Alpina coruscant gaesa ma
Abbreviated transcription (Latin):
eis ab eis qui constituerunt quomodo dicit᷑ aligus
ni exilium ꝑpetuũ missus quia non ad tempus pre¬
finitum hoc supplicio plectitur non quia quisqmͣ po¬
test ꝑpetuus in exilio cui homo ipẽ non possit esse
ꝓpetuus sic ergo ⁊ ista m̾etrix non est prepepta ad
⁊ transgressus testamentum meũ qd̾ disposui
ad eos. Notandum quem ad̾m testamentũ nouũ¬
appellet hoc qͥd̃ preceꝑat ut anathema esset sh̾ico
⁊ nemo sibi inde aliquod usurparet. ¶ Dñs Lo¬
quens ad Iħ̾m ait int̾ cetera ecte dedi ⁊̃ manus tu¬
as regem gay ⁊ t̾ram ⁊pius ⁊ facies gar̃ sicut feci¬
sti iherico ⁊ regi eis ⁊ p̾dam petorum fdaleris
tibi pcipne notanda locntio ⁊ non solum quia ẜda¬
beris tibi dixit tanqmͣ unuis futura esset illa pre.¬
da cum omnium esset furuiã. namtales Peutc̃es
usitatissime sunt cum deus tanꝙͣ ad unum loqͥt᷑
qrio at ꝓpłm loquitur. S hoc nouum ÷ hic quia p̾-¬

Expanded text:
ab eis qui constituerunt: quomodo dicitur aliquis ab eis qui constituerunt: quomodo dicitur aliquis in exsilium perpetuum missus, quia non ad tempus praefinitum hoc supplicio plectitur; non quia quisquam potest esse perpetuus in exsilio, cum homo ipse non possit esse perpetuus. Sic ergo et ista meretrix non est praecepta ad et transgressus est testamentum meum, quod disposui ad eos. notandum, quemadmodum testamentum appellet hoc, quod praeceperat, ut anathema esset Iericho et nemo sibi inde aliquid usurparet. Dominus loquens ad Iesum ait inter cetera: ecce dedi in manus tuas regem Gai et terram ipsius . et facies Gai sicut fecisti Iericho et regi eius et praedam pecorum praedaberis tibi. pberis tibi dixit, tanquam unius futura esset illa praeda, cum omnium esset futura; nam tales locutiones usitatissimae sunt, cum Deus tanquam ad unum loquitur, quae ad populum loquitur: sed hoc novum est hic, quia pra
Abbreviated transcription (Latin):
tudine mirandum ad̾ non hic posuit comũctionẽ
copulatuiam ut diceret ⁊ potentes fortitudine qmͣ
solet scͥptura tam assidue pon̾e ut ⁊̃ iam ibi mue¬
miatur ubi sensus posi solite locutionis mpediat ⁊
cherico ⁊ rex eins dicti sunt potentes fortitudme¬
¶ Et rabaam meretricem ⁊ domum paternam eius
iuuificauit iħ̾e. ⁊ cõmorata est mn iscł usq in hodier¬
dicat scrptura. usꝙ in bodiemum diem. qd̾ assidue
dicit. nani ⁊ de lapidib illis duodecim qui positi st̃
ubi iordanis ex mia ꝑte defluxerat ⁊ ex ꝑte supio¬
re constiterat archa transeunte uł populo ita dem̃ ⁊
qd̃ ibi essent. usꝙ in hodiernum diem qd̾ uidetur ita
sonare. tanqmͣ post plurimũ temꝑis ꝑ hanc scͥptu¬
ram ita narrentur nec eo temꝑe hii hbri conscͥpt⁊
fuerunt quo erant hec retentissima quisquis aũt
putat hoc qd̾ de ista m̾etrice dicturus ÷ queuti
que non ita constitute st̃ ut postea mutarentur ab¬

Expanded text:
tudine. Mirandum quod non hic posuit conjunctionem tudine. Mirandum quod non hic posuit conjunctionem copulativam ut diceret, et potentes fortitudine, quam solet Scriptura tam assidue ponere, ut etiam ibi inveniatur ubi sensum solitae locutionis impediat: an et Iericho et rex eius dicti sunt "potentes fortitudine?" Et Raab meretricem et domum paternam eius uiuificauit Iesus, et commorata est in Israhel usque in hodierdicat scriptura: usque in hodiernum diem, qdicit; nam et de lapidibus illis duodecim qui positi sunt ubi Jordanis ex ima parte defluxerat, et ex parte superiore constiterat, arca transeunte vel populo, ita dictum est, quod essent ibi usque in hodiernum diem: quod videtur ita sonare, tanquam post plurimum temporis per hanc Scripturam ista narrentur, nec eo tempore ii libri conscripti fuerint quo erant haec recentissima. Quisquis autem putat hoc, quid de ista meretrice dicturus est, quae quae non ita constitutae sunt, ut postea mutarentur
Abbreviated transcription (Latin):
non exmore hominum sicut nec mira ⁊ zelus ⁊ cet̾a
talia. ¶Uhi sunt dierum in quib fidebant in ipis
⁊ adorent eum om̃s filii dei alii codices hñt ⁊ adorent
eum om̃s angeli dei filios autem dictos qui angeli ĩ
bitis expeditiores denteti¬
frĩbus uestris oĩs fortis unt locutioreᷤ¬
id ⁊ om̃s quicumq in uobis fortis est. libri Mesit¬
¶ Un sciatis iuam qmͣ ibitis eam. plenum uaue ou¬
esset ⁊̃ iam si non hr̃ẽt eam. ¶ Et fcm̃ ⁊ tum eẽtis
in ilxrico notanda locutio est. Nondum quippe erãt
i eadem ciuitate caus porte contraillos clause fu¬
etant inide factuni est ut i eam ñttrare non possẽt
nisi muri euis cecidissent cirrimacta archa dĩ ẽgo
m i erito dittum ÷. ni t̾ra que ꝑtineret ad cherico¬
¶ Deiherico dutum ⁊ cum clausa esset nec quisdiͣ
ex illa ꝓdibat neq introibat utiq millam sulaudi¬
tam iherico ⁊ regem eius qui est in ei potentes forti¬

Expanded text:
non ex more hominum, sicut nec ira et zelus et cetera non ex more hominum, sicut nec ira et zelus et cetera talia. Ubi sunt dii eorum in quibus fidebant in ipsis:et adorent eum omnes angeli dei . alii codices habent: et adorent eum omnes filii dei. filios autem dei dictos, qui angeli sunt in ibitis expediti priores fratribus uestris, omnis fortis: id est omnis, quicumque in uobis fortis est. Ut sciatis uiam quam ibitis eam: plenum esset, etiam si non haberet "eam". Et factum est in Iericho . notanda locutio est; nondum quippe erant in eadem ciuitate, cuius portae contra illos clausae fuerant: unde factum est. ut in eam intrare non possent, nisi muri eius cecidissent circumacta arca domini . ergo in Iericho dictum est: in terra, quae pertineret ad Iericho. De Iericho dictum ex illa prodibat, neque introibat: utique in illam subauditam Jericho, et regem ejus qui est in ea, potentes forti
Abbreviated transcription (Latin):
uobis mala nouissimum dierum sic enim habet grecꝰ
⁊ nouissimis diebus aut in nouissimo dierũ. ¶ Non¬
ne hic ip̃e tuus pat̾ possedit te ⁊ fecit te ⁊ treauit tẽ or
dinandus est pͥus enmi uidetur dic̾e de buisse creauit te
⁊ fecit te ⁊ deinde possedit te. quomodo enim intelligit᷑
nes tritici intesligantur uelut int̾iora tritici unde fari¬
na eicctur hoc enim ⁊ adipem dixit nam loc nomine
⁊ iam farmam solent greci dice hoc enim so habet gͤ¬
cus in exodo ubi scriptum est eleuantes farmam sup¬
humeros eiusuos gretus quippe int̾pres treara po¬
fuit. qͥd sunt adipes. filii in quib non est fi̾des m
eis usitata scͥpturis lecutio. ¶Qm̃ iudicabit dñs po¬
prilum suum ⁊ in serius suis consolabitur ꝓ seruos su¬
os consolabitur insi forte ipsum consolari dicit transla¬
to uerbo uelut ab indignatione ⁊ offensione qua cũ
offendunt mali sic aũt euis consolatio accipienda ⁊

Expanded text:
uobis mala nouissimum dierum: sic enim habet graecus uobis mala nouissimum dierum: sic enim habet graecus pro in nouissimis diebus aut in nouissimo dierum. Nonne hic ipsepater tuus possedit te et fecit te et creauit te? ordo notandus est; prius enim uidetur dicere debuisse "creauit te et fecit te" et deinde "possedit te". quomodo enim intellegitur nes tritici intellegantur uelut interiora tritici, unde farina eicitur; hoc enim et adipem dixit. nam hoc nomine etiam farinam solent Graeci dicere; hoc enim habet graecus in Exodo, ubi scriptum est: eleuantes farinam superhumeros suos . graecus quippe interpres ataxta posuit, quod sunt adipes. Filii in quibus non est fides in eis: usitata scripturis locutio. Quoniam iudicabit dominus populum suum et in seruis suis consolabitur: pro "seruos suos consolabitur"; nisi forte ipsum consolari dicit translato uerbo uelut ab indignatione et offensione, qua eum offendunt mali. sic autem eius consolatio accipienda est,
Abbreviated transcription (Latin):
runt cruli tui. notandum illas plagas ⁊̃ iã temp¬
tationes uocari. ¶ Si fuerit disꝑlio tua a sum¬
mo celi usꝙ ad summum celi inde congregabit te
dñs deus tuus mirum si non hoc dicit. a summo ce¬
li ułq ad summũ celi. qd̾ solet ⁊ iam ditere. a sũ¬
mo t̾re usq ad summũ t̾re. fortasse ꝓpfea quia se
ium ⁊ atcipiet nobis illud ⁊ audientes illud faciemꝰ
fretabit nobis transmare ⁊ accipiet nob̾is illud ⁊ audi¬
entes illũd faciemus: dicens ꝓ eo posuit qͥd̾ ÷ ut dicas.¬
¶ Noua locutio dñs qui cõmitatur tibi tecum ¶ Et
dixit dũs ad moysen ecce tu dormies cum patrib tu¬
is hec uerbo euis mortem signi ficauit. ¶ Amaritã
s tes quẽ admodum id ⁊ amaricabatis ea que dei sunt.
scio enim quia post obitum meum miquitate miqͥ¬
tatem facietis imo uerbo aũt grece dicitur iniqui¬
tatem faciens. qd̾ ÷ a norcNtert. lt. ¶ Et occurrent

Expanded text:
runt oculi tui: notandum illas plagas etiam temrunt oculi tui: notandum illas plagas etiam temtationes uocari. Si fuerit dispersio tua a summo caeli usque ad summum caeli, inde congregabit te dominus deus tuus. mirum, si non hoc dicit a summo caeli usque ad summum caeli, quod solet etiam dicere "a summo terrae usque ad summum terrae": forlum, et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? fretabit nobis trans mare et accipiet nobis illud, et audientes illud faciemus? dicens pro eo posuit, quod est" ut dicas": noua locutio. Et dominus qui comitatur tibi tecum. Et dixit dominus ad Moysen: ecce tu dormies cum patribus tuis: hoc uerbo eius mortem significauit. Amaricantes eratis quae ad deum: id est amaricabatis ea, quae dei sunt. Scio enim, quia post obitum meum iniquitate iniquitatem facietis: uno uerbo autem graece dicitur "iniquitatem facietis", quod est avoiaaete. Et occurrent
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint illa ita ut det uni ex eis a carnib filior ã
suoꝵ degaib cumq edet eo qd̃ non derelictum sit
ei quicqm̃ in angustia ⁊ tribulatione qua tͥbula¬
bunt te mimici tui in omĩb cautatib tuis. no.¬
tandum est quẽ admodum hic dictum fit fascina¬
bit eum ꝓ iuidebit. ⁊ tanqmͣ ad hoc derelisto ut
necesse ei dare de carnib filioꝵ quas cogit uetes¬
fitas in cibum sumi a ꝑentib nam ⁊ in ꝓu̾biis
qd̾ latini codices hñt non cenabis cum uiro ĩuuido
nus dicitur. ¶ Et frit sicut letatus ÷ dñs in uo¬
bis bñfacere uobis grecus habet bene fac̾e uos
nec uidetur esse saltem greca locutio actusatuiꝰ
tamen ꝓ datuo positus intelligitur unde malu¬
erunt latin in t̾pͥtes dice̾ uobis qmͣ uos. ¶ uos
uidistis omĩa que fetit dñs deus uester. in t̾ra e¬
gypti coram uobis pharaoni ⁊ om̃ib seruis eus
⁊ omĩa t̾re illuis temptationes magnas qͣs̃ uide¬

Expanded text:
fuerint illi, ita ut det uni ex eis a carnibus filiorum fuerint illi, ita ut det uni ex eis a carnibus filiorum suorum de quibuscumque edet eo, quod non derelictum sit ei quidquam in angustia et tribulatione, qua tribulabunt te inimici tui in omnibus ciuitatibus tuis. notandum est, quemadmodum hic dictum sit: fascinabit eum pro "inuidebit" ei tamquam ad hoc derelicto, ut necesse sit ei dare de carnibus filiorum. quas cogit necessitas in cibum sumi a parentibus. nam et in Prouerbiis, quod latini codices habent: non cenabis cum uiro inuido, nus dicitur. Et erit sicut laetatus est dominus in uobis bene facere uobis. graecus habet: bene facere uos, nec uidetur esse saltem graeca locutio. accusatiuus tamen pro datiuo positus intellegitur: unde maluerunt latini interpretes dicere uobis quam „uos. Uos uidistis omnia, quae fecit dominus deus uester in terra Aegypti coram uobis Pharaoni et omnibus seruis eius et omni terrae illius, temtationes magnas, quas uide
Abbreviated transcription (Latin):
non uult frater iuri mei suscitare nomen frĩs sui
m iscł noluit frater iuir⁊ mei ꝙͣuis uerloꝵ repetitio¬
nes amat scͥptura. musitatior ⁊ tamen repetitio S
elegantius querele ostentat affectum. ¶ Maledes
cubuerit deinde cun om̃i petore ꝓ eo qd̾ ÷ tum quo¬
libet pecore. ¶ Et seruies mimitis tius qd̾ ĩmitet
dñs deus tuus suꝑ te grecus habet latrensis ubila¬
timis infp̾tatus ÷ seriues solet aũt hoc u̾bum in ea
seruitute scͥpture pon̾e. que debetur deo. mde . do¬
latre appeslantur qui ea seruitute ydolis seriuũt
ergo hic musitate positum ÷ hec uerbum qũ agmͣ
possit ⁊̃ an hunc sensum halere qd̾ tam grauiter
multa dixerit ut mimicis suis nimium suꝑbien¬
tib tanqmͣ deseruisse cogantur. ¶ Gentem quins
non audies uocem enis ⁊ hec notandũ est qd̾⁊
cmauit. cculo suo frem̃ suum ⁊ uxorem qui est ĩ
smu eius ⁊ qui fant reliqui filii quicumq reliti

Expanded text:
non uult frater uiri mei suscitare nomen fratris sui non uult frater uiri mei suscitare nomen fratris sui in Israhel, noluit frater uiri mei. quamuis uerborum repetitiones amet scriptura, inusitatior est tamen repetitio; sed elegantius querelae ostentat adfectum. Maledictuscubuerit". deinde cum omni pecore pro eo, quod est "cum quolibet pecore". Et seruies inimicis tuis, quos inmittet dominus deus tuus super te. graecus habet: aatpeoaeu, ubi latinus interpretatus est: seruies . solet autem hoc uerbum in ea seruitute scriptura ponere, quae debetur deo: unde idolatrae appellantur, qui ea seruitute idolis seruiunt; ergo hic inusitate positum est hoc uerbum. quamquam possit etiam hunc sensum habere, quod tam grauiter multa dixerit, ut inimicis suis nimium superbientibus tamquam dis seruisse cogantur. Gentem cuius non audies uocem eius . et hoc notandum est, quod et cinabit oculo suo fratrem suum et uxorem quae est in sinu eius et qui sunt reliqui filii quicumque relicti
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. ex duob fratrib quis eoꝵ fecerit uolun¬
tatem. patris. ⁊ respondetur nouissimus cum duo
fuerint.¶ Non pignerabis molam neq suꝑi¬
orem lapidem mole quia aummam iste pignerat
ꝓ eo qd̾ est quia aĩam pigneras si feceris demde
notandum animam dixisse. ꝓ ea uita qmͣ hab
anima in corpore ex qua locutione ⁊ illud ⁊ m
euugłio. nonne amina plus ÷ qmͣ esca. ¶ Si
aũt dep̾hendatur homo fratris animam ex fra¬
trib suis filiis isrł animam ꝓ homine posuit de¬
niq sequit᷑. ⁊ opprimens eum uendideritq nõ
minus notanda leutio est. noluit enĩ dicere
eam qd̾ esset magis consequeus qrt̃ aiĩnam dixe¬
iat sed eum id hoĩẽm nt tuiꝰ significatione dixerat
anitnam ¶ Si debitum fu̾it in ꝓximo tuo debitũ
q̃d̾cumq repetitio uerbi locutionĩ notandam facit
Si aut noluerit homo accipere uyorem fiatris
sui ⁊ ascendet mulier in porta. ad senatum ⁊ dicet

Expanded text:
ritur ex duobus fratribus, quis eorum fecerit uolunritur ex duobus fratribus, quis eorum fecerit uoluntatem patris, et respondetur "nouissimus", cum duo fuerint. Non pignerabis molam neque superiorem lapidem molae, quia animam iste pignerat, pro eo, quod est: quia animam pigneras, si feceris. deinde notandum animam dixisse pro ea uita, quam habet anima in corpore: ex qua locutione et illud est in euangelio: nonne anima plus est quam esca. Si autem deprehendatur homo furans animam ex fratribus suis filiis Israhel: animam pro homine posuit. denique sequitur: et obprimens eum uendiderit: quae non minus notanda locutio est. noluit enim dicere "earn", quod esset magis consequens, quoniam animam dixerat, sed eum, id est hominem, in cuius significatione dixerat animam. Si debitum fuerit in proximo tuo debitum quodcumque: repetitio uerbi locutionem notandam facit. Si autem noluerit homo accipere uxorem fratris sui, et ascendet mulier in porta ad senatum et dicet:
Abbreviated transcription (Latin):
quũ ꝓ equis uł ꝑ eqruitatu equũ posuit unde ñ¬
nulli equitatum int̾ptati st̃. ¶ Non potu̾is con¬
stituere suꝑte hoĩem alienum quia non est si
tuus non pot̾is dictum ⁊ pro non debebis ¶Se¬
timdum omĩa que petistis a dnõ deo tuo nicho¬
reb in die conuocationis dicentes. cum dix̾it suꝑiꝰ
petisti dicentes sb̃iecit non dicens. ¶ Qm̃ dñs
dñs deus ur̃ qui p̾cedit uobis cum non dixit
uos. ¶Si occurreris nidum auis añ faciem tuam
in uia notandum qd̾ ocurreris dixit ⁊̃ iami nõ am¬
bulanti. ¶ Si aũt̃ edificau̾is domũ nouam facies
coronam solario tuo. ⁊ non facies bomitidiũ ni
domo tua. n S cadat qui cecidit ab eo id a so¬
lario cadat qui cecidit uimis musitata locutio est.¬
¶ Et abiens fuerit uro alteri ⁊ oderit eam uir no¬
uissimus. Notandum ex duob posteriorem no¬
uissimus diti talis locutio ÷ ⁊ in euugłio qnͣdo q̃¬

Expanded text:
quum. pro equis uel pro equitatu equum posuit: unde nonquum. pro equis uel pro equitatu equum posuit: unde nonnulli "equitatum" interpretati sunt. Non poteris constituere super te hominem alienum, quia non est frater tuus. non poteris dictum est pro "non debebis". Secundum omnia, quae petisti a domino deo tuo in Coreb in die conuocationis dicentes. cum dixerit superius petisti, dicentes subiecit, non "dicens". Quoniam dominus deus uester, qui praecedit uobiscum: non dixit "uos". Si occurreris nido auis ante faciem tuam in uia. notandum, quod occurreris dixit etiam non ambulanti. Si autem aedificaueris domum nouam, facies coronam solario tuo et non facies homicidium in domo tua, si cadat qui cecidit ab eo, id est: a solario cadat qui cecidit. nimis inusitata locutio est. Et abiens fuerit uiro alteri, et oderit eam uir nouissimus. notandum ex duobus posteriorem nouissimum dici. talis locutio est et in euangelio, quando quae
Abbreviated transcription (Latin):
fenus fenerabis usitata locutio inscͥpturis sanctis.¬
¶ Cum de aure ꝑtunidenda serui p̃cepisset ⁊ ancil¬
lam inquit tuam faties similit̾ accusatuũ ꝓ dati¬
uo ponens non ait antille tue faties qd̵ locutionis
nr̃e consuetudo poscebat. ¶Si aut̃ fũt in eo uiti¬
um elaudum aut cetum uł omne uitiũ malum
non ait clauditatio aut cecitas ip̃a eñ st̃ uitia s
claudum ⁊ cecum qd̾ st̃ non uitia s animalia que
hñt uitia bec quo notandum qd̃ ait. uitium ma¬
lum quasi posset ẽẽ uitium̃ bonum. ¶ Et non
dormiet de carnib de quib ĩnolau̾itis uespe die
pͥmo usq in mane ꝓ eo qd̾ ⁊ non remanebit ea n¬
nocte non dormiet dutum℥. ¶Non offeres do¬
mino deo tuo uitulum uł ouem cuiꝰ in quo est ĩ ipõ
uitium usttata locutio esset in quo ⁊ uitiũ s ista scͥp.¬
turis ⁊ usitatior. ¶ Et lapidabis eos in lapidib
⁊ morieutur. qd̾ ex nra consuetudine dic̾etur lapi¬
dib non in lapidib. non multiplicabit sibi e¬

Expanded text:
fenus fenerabis", usitata locutio in scripturis sanctis. Cum de aure pertundenda serui praecepisset, et ancillam, inquit, tuam facies similiter, accusatiuum pro datiuo ponens . non ait: ancillae tuae facies, quod locutionis nostrae consuetudo poscebat. Si autem fuerit in eo uitium, claudum aut caecum, uel omne uitium malum. non ait: claudicatio aut caecitas - ipsa enim sunt uitia — sed: claudum et caecum: quod sunt non uitia, sed animalia, quae habent uitia. hoc quoque notandum est quod ait: uitium malum, quasi posset esse uitium bonum. Et non dormiet de carnibus, de quibus immolaueritis uespere die primo usque in mane.pro eo. quod est: non remanebit ea nocte, non dormiet dictum est. Non offeres domino deo tuo uitulum uel ouem in quo est in ipso uitium . usitata locutio esset: in quo est uitium: sed ista scripturis est usitatior. Et lapidabis eos in lapidibus, et morientur: quod ex nostra consuetudine diceretur "lapidibus", non in lapidibus. Non multiplicabit sibi e
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł in dnõ. non ait dĩ iudicum.
q d̃ sermolus nr̃i consuetudo poscebat. ¶ Et bellemꝰ
nimi filius centum decem annoꝵ ista repetitio qd̾ cũ
dixisset filuis naue repetunt filius ⁊ demde addit
centum decem annoꝵ musitata est ut potius filius cẽ¬
tum decem annoꝵ dic̾et qmͣ homo centum decem an¬
noꝵ sed tamen ⁊ alibi repperitur. ¶ Et om̃is gn̾atio
appositi st̃ ad patres suos notanda locutio ÷ qd̾ nõ ait
apposita ÷ qd̾ plures erant. ¶ Tradidit eos in manum
p̾dantium non dixit inmanũ qd uidetur latina lo¬
cutio postulare. ¶ Et cum suscitauit dñs eisr uidi¬
ces ⁊ erat dñs cum uidice solita locutione plus⁊ ħ.¬

Expanded text:
filii Israhel in domino: non ait "dominum", quod sermonis nostri consuetudo poscebat. Et bellemus mini, filius centum decem annorum. ista repetitio, quod, cum dixisset "filius Naue", repetiuit !filius et deinde addidit "centum decem annorum", inusitata est ut potius filius centum decem annorum diceret quam homo centum decem annorum; sed tamen et alibi reperitur. Et omnis generatio adpositi sunt ad patres suos . notanda locutio est, quod non ait "adposita est", quia plures erant. Tradidit eos in manu praedantium: non dixit "in manum", quod uidetur latina locutio postulare. Et cum suscitauit dominus eis iudices , et erat dominus cum iudice: solita locutione plus
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑcusserit aĩam nolens hic aĩam uł hoĩem ĩtelli¬
g̾e debemus uł uitam carnis que fit ꝑ aĩam qͣ locu¬
tione ⁊ illud dictum ⁊ a fr̾ib iosesb. nõ patiamuᷤᷤ

Expanded text:
qui percusserit animam nolens . hic "animam" uel hominem intellequi percusserit animam nolens . hic "animam" uel hominem intellegere debemus uel uitam carnis, quae fit per animam: qua locutione et illud dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cor eorum ut obiuara irent ad bellum ad iscł ut ext̾¬
minarentur Notandum ÷ confortari cor nõ semꝑ
m bono accipiendum. ¶ Tu scis u̾bum qͥd̾ locitus
ẽ dñs ad moysen. loĩem dei deme ⁊ te nõ dix̃ hoĩ¬
nẽ surmn. ⁊ dix̾unt fili ioseph. non sufficit nobis
mons ⁊ equus elestus ad frum cananeo quihĩtat
in besan. elai eqũ electum dixit ꝓ equis quod usi¬
tatum in nõ sermorie non est. Unde nõ nulli la¬
tini int̾pretes noluerũt equm int̾ptari s equitatũ
suetudme dr᷑ miles ꝓ militib. ¶ Et facti sũt exitꝰ
sllorum iordanes ⁊ reuertent᷑ fines ad mare nõ dixͥ
reuersi sant aut saltem reu̾tunt᷑ sic̾ solet de fini¬
b dici s reuertunt᷑ tͥanep ad huc futurũ sit cum
p̃fitoꝵ fitista narratio ⁊ inom̃ib fere ipsis traꝵ
diuusionib ꝑ singulas quasq tͥb ita loquit᷑ sds¬
tã ut futuri temꝑis uerbis ittat᷑. ¶ Refug̾e illuc

Expanded text:
cor eorum, ut obuiam irent ad bellum ad Israhel, ut extecor eorum, ut obuiam irent ad bellum ad Israhel, ut exterminarentur: notandum est "confortari cor" non semper in bono accipiendum. Tu scis uerbum, quod locutus est dominus ad Moysen hominem dei de me et te: non dixit "hominem suum". Et dixerunt filii Ioseph: non sufficit nobis mons et equus electus et ferrum Chananaeo qui habitat in Baethsan . equum electum dixit pro equis electis, quod usitatum in nostro sermone non est: unde nonnulli latini interpretes noluerunt equum interpretari, sed "equitatum ". suetudine dicitur miles pro militibus. Et facti sunt exitus illorum Iordanes. et reuertentur fines ad mare. non dixit: reuersi sunt aut saltem reuertuntur, sicut solet de finibus dici, sed reuertentur, tamquam adhuc futurum sit, cum praeteritorum sit ista narratio . et in omnibus fere ipsis terrarum diuisionibus per singulas quasque tribus ita loquitur scriptura, ut futuri temporis uerbis utatur. Refugere illuc
Abbreviated transcription (Latin):
admõdũ constituit dñs ih̾u ita dictum exceptis
pecorib ⁊ spoliis p̾dati sint quasi ipã non fuerĩt
p̾dati cũ potius ipã p̾dati sint.⁊ ideo excepta dicta
sint. quia bec illo prelio sola consumpta non sũt.
¶Isolite rendentes gabonitis dix̾unt. uide ne in
me habites. ⁊ quomodo disponam tͥ testam̃tum
iam ⁊ suꝑnis tales locutiones notauimus. hoc ẽ enĩ
dentur locuti cum legatus ad eos non imus uene¬
rit. s more suo genti ⁊ ppło responsa reddentes
singulari num̾o locunt᷑ sic̾ plerũq ⁊ ad ipãs dr
uł ductor ipõꝵ notandum ⁊ iara qd̾ pactũ pacis te¬
stainentum uocat scͥptura more quidem suo nam
ita sepe loquitur. ¶ Nñtiatum  ihu dicentes in¬
uenti sinit qumq reges absconditi in spelunca ꝓ
om̃ibus mimicis nr̃is quos uos debellabitis eos ni¬
thil minus eẽt huic sententie. ⁊ si nõ hrẽt eos. ¶ Et
om̃s cepio in bello quia ꝑ dim̃ factũ ℥. confortari

Expanded text:
t" exceptis pecoribus et spoliis praedati sunt", quasi ipsa non fuerint praedati, cum potius ipsa praedati sint, et ideo excepta dicta sint, quia haec illo proelio sola consumpta non sunt. Israhelitae respondentes Gabaonitis dixerunt: uide, ne in me habitas, et quomodo disponam tibi testamentum? iam et superius tales locutiones uotauimus . hoc est enidentur locuti, cum legatus ad eos non unus uenerit; sed more suo genti et populo responsa reddentes singulari numero loquuntur, sicut plerumque et ad ipsos deus uel ductor ipsorum. notandum etiam quod pactum pacis testamentum uocat scriptura more quidem suo; nam saepe ita loquitur. Et nuntiatum est Iesu dicentes: inuenti sunt quinque reges absconditi in spelunca: pomnibus inimicis uestris, quos uos debellabitis eos: nihil minus esset huic sententiae, etsi non haberet "eos". Et omnes cepit in bello, quia per dominum factum est confortari
Abbreviated transcription (Latin):
egemis in fr̃ib tuis non uni homini sed ppło dici¬
deus tiuis dat tibi. Non au̾tas cor tuum neꝙ cõst̾i¬
ges manum tuam a fratre tuo egente a piens ape¬
ries manus tuas ei fenus fenerabis ei qnͣtumꝯ
postulat ⁊ qnͣtum eget hic certe cum oꝑa miisddie
p̃cipiat non utiq usurarum trudelitas suscipien¬
daest unde apparet qd̾ ait fenus fenerauerii ei. mu¬
tuo dandum qd̾ postularet intelligi uoluisse. qd̃
aũt ait aꝑiens aperies manus tuaᷤᷤ tale÷ ⁊ qd̾ seqͥt᷑.¬

Expanded text:
egenus in fratribus tuis; non uni homini, sed populo diciegenus in fratribus tuis; non uni homini, sed populo dicideus tuus dat tibi, non auertes cor tuum neque constringes manum tuam a fratre tuo egente; aperiens aperies manus tuas ei, fenus fenerabis ei, quantumcumque postulat et quantum eget. hic certe cum opera misericordiae praecipiat, non utique usurarum crudelitas suscipienda est: unde adparet, quod ait: fenus fenerabis ei, mutuo dandum, quod postularet, intellegi uoluisse. quod autem ait: aperiens aperies manus tuas, tale est et
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝓsꝑitatem significauit. ¶ Et flumen magnũ
eufiatren. repetitiones iste usitate sũt in scͥꝑturs
⁊ remdecent̾ cõmeudant. ¶ Timorem ur̃m ⁊ tͤmorẽ nr̃m ĩponet.
dñs deus uester suꝑ fatiem uniu̾se t̾re nõ timorem
⁊ tremorem quo ip̃i timent. ⁊ tremũt s qd̾ timẽt᷑¬
⁊ alios trem̾e facunt. ¶Non potueris manduca¬
re in cuutatib tuis dicimationẽ frumenti tua pro
eo qͥd̾  non debebis. ¶ Et incendes ciuuitatẽ in igni.¬
nos usitatius diceremus igni. ¶ Si aũt longe fuĩt
iua a te ac si diceret longa uia erit ad u̾biũ posuit
ꝓ nomine. ¶ Et feneribis gentes multas feneratio¬
nem scͥptura dicit. mutuo datam pecuniam ⁊ ut si
usure non accipiant᷑ unde ⁊ ⁊ illud in psalmo. Us
uir qui miseretur ⁊ cõmodat. hoc enĩ maluerũt
int̾p̃tari nr̃i qui sententiam potius quam u̾ba secñ¬
da putauerunt. nan ingreco habet danzi ad̾ ⁊ fene

Expanded text:
am prosperitatem significauit. Et flumen magnum, am prosperitatem significauit. Et flumen magnum, Euphraten: repetitiones istae usitatae sunt in scripturis et rem decenter commendant. Timorem uestrum et tremorem uestrum inponet dominus deus uester super faciem uniuersae terrae: non timorem et tremorem, quo ipsi timent et tremunt, sed quo timentur et alios tremere faciunt. Non poteris manducare in ciuitatibus tuis decimationem frumenti tui.pro eo, quod est: non debebis. Et incendes ciuitatem in ignnos usitatius diceremus "igni". Si autem longe fuerit ia a te, ac si diceret: longa uia erit; aduerbium posuit pro nomine. Et fenerabis gentes multas. fenerationem scriptura dicit mutuo datam pecuniam, etiam si usurae non accipiantur: unde est et illud in psalmo: beatus uir, qui miseretur et commodat. hoc enim maluerunt interpretari nostri, qui sententiam potius quam uerba sequenda putauerunt; nam in graeco habet SavsICei, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
eos tanꝙͣ dicet. id semim eoꝵ post eos. Non enĩ
⁊ ipsis dedit s ita ipsis dedit. cum semini eoꝵ dedit.¬
¶ Si aũt auditu audiertus omĩa mandata euis que¬
ego mando tibi hodie auditu uidetur suꝑfluũ. S
locutio est scͥpture scẽ familiarissima. ¶ Et dabit
pluuiam terre tue intempore suo matutinam ⁊ sero¬
tinam cum matutinũ tempis dies dicatur nõ qd̾ hic
intelligi uoluit tempus anni pͥmum serotuiũ uero
mimis latinũ ÷. S non potuit magis ꝓp̾e de greco ex¬
pͥmi qid̾ illi dicunt. obsimari tamẽ ⁊̃ tam in latma sĩ¬
gua uislgo usitatum ⁊ ut dicatur serotinũ. s ed̾ tar
intelligi uoluit. ¶ Et tum ederis. ⁊ satiatus fiu̾s at
tende tibi pp̃i ne dilatetur cortuũ ⁊ pͥuaricͥmini et
seruiatis ⁊ dus aliis iam suꝑus tales locutiones no¬
tauimus siue quo ad singulare ad pluralem tnͣsut
suie qͥd in malo uoluit intelligi dilatetur ubi noxi¬

Expanded text:
eos . tamquam diceret: id est semini eorum post eos . non enim eos . tamquam diceret: id est semini eorum post eos . non enim et ipsis dedit, sed ita ipsis dedit, cum semini eorum dedit. Si autem auditu audieritis omnia mandata eius. quego mando tibi hodie . auditu uidetur superfluum, sed locutio est scripturae sanctae familiarissima. Et dabit pluuiam terrae tuae in tempore suo matutinam et serotinam. cum matutinum tempus dies dicatur, numquid hinc intellegi uoluit tempus anni primum? serotinum uero minus latinum est. sed non potuit magis proprie de graeco exprimi, quod illi dicunt δ\'ψιμον tamen etiam in latina lingua uulgo usitatum est, ut dicatur serotinum, sed quod taintellegi uoluit. Et cum ederis et satiatus fueris, tende tibi ipsi, ne dilatetur cor tuum, et praeuaricemini et seruiatis diis aliis. iam superius tales locutiones notauimus, siue quod a singulari ad pluralem transit siue quod in malo uoluit intellegi "dilatetur dilatetur", ubi noxi
Abbreviated transcription (Latin):
um. ¶ Quos aꝑiens fra os suũ deglutiuit eos
⁊ domos eoꝵ ⁊ tabernatula eoꝵ due locutiones hic
notande st̃ qd̾ ⁊ additum ⁊ eos cum suffice posset
qͥd̃ ⁊ ait suꝑius. quos ⁊ domus eoꝵ cum dixisset
addidit ⁊ tabernatula eoꝵ quasi alias in h̾emo ha¬
berent domos nisi tabernacula. s nimirũ domoᷤᷤ
intessigi uoluit homines ad eos ꝑtinentes. sicut
ip̃i populo dicitur. ⁊ minc tu domus iacob nec ista
locutio aliena est a latina lingua nam ⁊ romani
dicti st̃ domus assaracy. qd̃ ex asserato troiano ori¬
magna que fecit in uobis hodie cum de hiis oꝑib
dic̾et que ꝑ h̾emum facta st̃ eo temꝑe quo ibi cir¬
cumducebantur ꝑ quadragnita annos tam̃ hodi¬
e dixit. qd̾ intelligi uoluit hoc temꝑe quot qͦt ibi
amios idem tempꝰ hrẽ potuisset ¶ Tertam qmͣ iu¬
rauit dñõ patrib ur̃ĩs dare eĩ ⁊ semini eoꝵ post

Expanded text:
rum est. Quos aperiens terra os suum degluttiuit eos rum est. Quos aperiens terra os suum degluttiuit eos et domos eorum et tabernacula eorum . duae locutiones hic notandae sunt: quod et additum est" es o s", cum sufficere potuisset, quod et ait superius "quos", et, domos eorum cum dixisset, addidit: et tabernacula eorum, quasi alias in heremo haberent domos nisi tabernacula. sed nimirum domos intellegi uoluit homines ad eos pertinentes, sicut ipsi populo dicitur: et nunc tu, domus Iacob. nec ista locutio aliena est a latina lingua; nam et Romani dicti sunt domus Assaraci, quod ex Assaraco Troiano orimagna, quae fecit in uobis hodie . cum de his operibus diceret, quae per heremum facta sunt eo tempore, quo ibi circumducebantur per quadraginta annos, tamen "hodie" dixit, quod intellegi uoluit hoc tempore, quotquot ibi annos idem tempus habere potuisset. Terram, quam iurauit dominus patribus uestris dare eis et semini eorum post
Abbreviated transcription (Latin):
to ergo multas si seꝑtem. s multas dixit multitu¬
dmem bñtes. ¶ Non dispones ad eos testam̃tum
cum de gentib diceret. testam̃tum gͦ ꝓ pacto posu¬
it.¶ Et filiam eius non sumes filio tuo discedere
enim faciet filium tuumame ⁊ seruiet dies alis ⁊
mascetur indignatione dñs muos non ait irascar
ꝯ tamqmͣ de alio dic̾e̾t. ¶ Ciuitates magnas et
dicas in corde tuo tum consumpserit dñs deus tuuͤ
gentes istas ante faciem tuam dicens. ꝓpt̃ iusticias
meas induxit me dñs hereditare fram bonam istã
ordo ⁊ ne dicas incorde tuo dicens. ¶Negndo di¬
cant ihitantes t̾ra unde eduxisti nos inde more
noluerunt duc̾e uirtutem s urtuti uł ex̾titui qm̃
id q̾d̾ ait grecus. dinami non uulli ex̾citum ĩtel¬
lexerunt. S eligans locutio ⁊ que fecit uirtutem
eoꝵ intelligendum ÷ quid eam fecit qm̃ ad nichil
eam redegit. S quia pluralit̾ dem̃ ÷ ideo sb̾obscͦ¬

Expanded text:
do ergo multas, si septem? sed multas dixit multitudo ergo multas, si septem? sed multas dixit multitudinem habentes. Non dispones ad eos testamentum, cum de gentibus diceret; testamentum ergo pro pacto posuit. Et filiam eius non sumes filio tuo; discedere enim faciet filium tuum a me et seruiet diis aliis et irascetur indignatione dominus in uos: non ait "irascar", sed tamquam de alio diceret. Ciuitates magnas et dicas in corde tuo, cum consumpserit Dominus Deus tuus gentes istas ante faciem tuam, dicens, Propter justitias meas induxit me Dominus haereditare terram bonam istam: ordo est, Ne dicas in corde tuo dicens. Ib. 28. Ne quando dicant inhabitantes terram, unde eduxisti nos inde: morenoluerunt dicere virtutem, sed virtuti, vel exercitui; quoniam id quod ait Graecus δύναμιν, nonnulli exercitum intellexerunt. Sed elegans locutio est, Quae fecit virtutem eorum; intelligendum est quid eam fecit; quoniam ad nihil eam redegit: sed quia pluraliter dictum est, ideo subobsc