comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit. Beatus homo quem tu erudi¬
ers domme. et ex lege tua docueris
eum ut mittiges ei a diebus malignis.
donec fodiatur peccatori fouea: quoni¬
am non repellet dominus plebem suã.
et hereclitadem suam non derelinquet.
quo usq iusticia conuertatur in uidi
cium. et qui habent eam omnes rector
sunt corde. Hoc igitur tempore quo
differtur potentia dei ppłi dei non repesler
dominus ꝑlebem suam et hereditatem
suam non derelinquet. quantalibet a¬
cetba et indigna ip̃a humilis atq infir¬
ma paciatur quod ad usq iustitia qͣm
nunc habet infirmitas piorum conuer¬
tatur inuidicium. hoc est. iudicandi as¬
cipiat potestatem. quod iustis infine
seruatur. cum precedente iusticia ordi¬
ne suo fuerit potentia subsecuta. No¬
tentia quippe acliuncta iusticie uel ui¬
sticia accedente potentie iudiciariam
potestatem facit. ꝑtinet autem iustici¬
a ad uoluntatem bonam. Unde dc̃m
est ab angelis nato xp̃o gloria in ex¬

Expanded text:
et dicit: Beatus homo quem tu erudiet dicit: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum: ut mitiges ei a diebus malignis, donec fodiatur peccatori foam non repellet Dominus plebem suam  et hereditatem suam non derelinquet. Quousque iustitia convertatur in iudicium, et qui habent eam, omnes recto sunt corde . Hoc ergo tempore quo differtur potentia populi Dei, non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet; quantalibet acerba et indigna ipsa humilis atque infirma patiatur, quoadusque justitia quam nunc habet infirmitas piorum, convertatur in judicium, hoc est, judicandi accipiat potestatem: quod justis in fine servatur, cum praecedentem justitiam ordine suo fuerit potentia subsecuta. Potentia quippe adjuncta justitiae, vel justitia accedens potentiae, judiciariam potestatem facit. Pertinet autem justitia ad voluntatem bonam: unde dictum est ab Angelis nato Christo, Gloria in ex
Abbreviated transcription (Latin):
dus fuit. Nam quid onmpo a uince¬
tente potentius aut cuius creaturet¬
re potestas potestati creatoris compara¬
ri potest: Sed cum cliabolus uitio ꝑ¬
uersitatis sue factus fit amator po¬
dentie. et desertor oppugnatorq iusti¬
gis neglecta uel eciam ꝑosa iusticia po¬
centie student. eiusq uel ad eptione
letantur: uel inflaminantur cupidi¬
tate: placuit deo ut ꝓpter eruendum
hominem de diaboli potestade. non potẽ¬
tia diabolus sed iusticia uincereturat¬
q ita et homines mutantes xp̃m iusti¬
cia quererent diabolum iuncere non po¬
tentia. non quod potentia quasi mali
aliquid fugienda sit. sed ordo seruã¬
dus est. quo prior est iusticia. Nam
quanta potentia potest eẽ. mortalium
Teneant ergo mortales iusticiam: po¬
tentia immortalibus dabitur: Qui cõ¬
parata quantalibet eorum hominum
qui poͬtes uocantur in terra. ridicula
infumitas inuenitur et ibi foditur
peccatori fouea. ubi mali uidentur o
plurimum posse. Cantat autem iustus

Expanded text:
dus fuit. Nam quid Omnipotente potentius? Aut cujus creaturae potestas potestati Creatoris comparari potest? Sed cum diabolus vitio perversitatis suae factus sit amator potentiae, et desertor oppugnatorque justigis neglecta, vel etiam perosa justitia, potentiae student, ejusque vel adeptione laetantur, vel inflammantur cupiditate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum vincere, non potentia. Non quod potentia quasi mali aliquid fugienda sit; sed ordo servandus est, quo prior est justitia. Nam quanta potentia potest esse mortalium? Teneant ergo mortales justitiam, potentia immortalibus dabitur. Cui comparata quantalibet eorum hominum qui potentes vocantur in terra, ridicula infirmitas invenitur, et ibi foditur peccatori fovea, ubi videntur mali plurimum posse. Cantat autem justus
Abbreviated transcription (Latin):
tus est hreuiter et est. in trinitate sp̃c
sanctus non genitus sed genitoris g¬
nitiq suauitas. ingencti largitatẽ
ato ubertate. perfundens omnes crea¬
turas pro captu earum ut ordinem su¬
um teneant. et locis siis acquiescãt.
Het igitur omnia que arte diuina
facta sunt. et imitatem quandam in se
ostenclunt. et spẽm et ordinem. Quic¬
quid enim horum est et unum aliquid
est. sicut sunt nature corporum. et in¬
genia anmarum et alique specie for¬
marum formatur. sicut sunt figu¬
re uel qualitates corporum. ac doctri¬
ne uel artes animarum. et ordinem
aliquem petitaut tenet. sicut sunt põ¬
dera uel collocationes corporum. atq
amores ac delectat̾ones ammarum
Oportet igitur ut et ꝑ ea creatorem
que facta sunt intellecta conspicien¬
tes. triitatem intelligamus cuuis
increatura quomodo dignum est. appa
ret uestigium. In illa enim trinitate o
summa origo est retum omnium. et
perfectissima pulcritudo. et beatissima

Expanded text:
tus est breviter, et est in Trinitate Spiritus tus est breviter, et est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant et locis suis acquiescant. 12. Haec igitur omnia, quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem intelligamus, cujus iret vestigium. In illa enim Trinitate, summa est origo rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima
Abbreviated transcription (Latin):
tur natura corporis. simplex autem
nullo modo. Creatura quoq spiritał
sicut estammus. est quidem in corporis
comparatone simplicior sine compara¬
tone autem corporis multiplex est. etiã
ip̃a non simplex. am ideo simplicior

Expanded text:
tur natura corporis, simplex autem tur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualis, sicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior
Abbreviated transcription (Latin):
tiplex sit illa substantia. sit. am gustim¬
mad uertenda est. primo creatura quare
sitmultiplex. nullo autem modo u̾e sim̃¬
plex. Et prius corpus umiuersum uti¬
q partibus constat. ita ut sit ibi alia ꝑs
maior alia minor. et maius sit inuer¬
sum quam pars quelibet aut quantali¬
bet. Nam et celum. et terra partes sunt une¬
ueise mundane molis. et sola t̾ra uel solũ
celum innumerabilibus partibus con¬
stat. et intertia sui parte minor ẽ quã
cetera. et inclimiclia minor quam tota.
Et totum mundi corpus quod duabus
plerumq partibus appellari solet. id est
celum et terra. utiq maius est quamso¬
lum celum. aut sola terta. Et in imo qͦ
corpore. aliucl est. magnitudo. aliud co¬
lor alucd figura. Potest enim dimmnuta
figura ẽt eadem magnitudo. et figu¬
ra eadem non manente. tam magnum
ẽẽ et eodem modo coloratum. et quecumq
alia simul dicuntur de corpore possũt
et simul et pluta sine ceteris commu¬
tari. Ac per hoc multiplexẽe conunci¬

Expanded text:
tiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convinci
Abbreviated transcription (Latin):
reperire uestigia. ut cumĩde sursum u̾¬
sus duce ratione ascendere ceperit. ut ad
ip̃am incommutabilem uetitatem per
qͣm facta sunt ista petueniat: non secum
ad sumina pertrahat. quod contempnit
minfimis. Nec emmerubuit quidam u¬
xorem sibi eligere sapientiam. quia no¬
men uxoris improle gignenda corrupti¬
bilem concubitum ingerit cogitantati.
Aut uero ip̃a sapientia sexii femina ẽ.
quia feminini generis uocabulo. et ingre¬
ca et in latina lingua enimitatur. Capi

Expanded text:
reperire vestigia, ut cum inde sursum verreperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem per uam sunt facta ista perveniat, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini generis vocabulo et in graeca et in latina lingua enuntiatur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ueto ita falsa: ut facillime redarguantur.
Emitto enim quale sit spm̃ sanctum o¬
matrem filii dei putare. et coniugem patͥs.
Fortassis quippe respondeatur hec in car¬
nalibus habeie offensionem. clum corpo¬
rei conceptus partusq cogitantur. quam¬
quam et hec ip̃a castissime cogitent quib
mundis omnia munda sunt. Immũdis
autem et infidelibus quorum pollicta est
et mens et conscientia ita nichil est mun¬
dum. dt quosdam eorum etiam de iuirgi¬
ne secunclum carnem natus xp̃c offen¬
dat. Sed tamen inspiritalibus illis
summis ubi non est aliquid molabile
aut corruptibile. nec natum ex tempo¬
re. nec ex informi formatum. Si qua cli¬
cuntur talia ad quorum similitudinẽ
eciam ista inferioris creature genera qͣm¬
ius longe remotissime facta sunt. non
debent cuius quam sobriam perturba¬
re prudentiam. neccum uanum deuitat
honorem in ꝑnitiosum incurrat errorem.
Assuescat incorporibus ita spiritaliũ

Expanded text:
vero ita falsa, ut facillime redarguantur. vero ita falsa, ut facillime redarguantur. Omitto enim quale sit, Spiritum sanctum matrem Filii Dei putare et conjugem Patris: fortassis quippe respondeatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium
Abbreviated transcription (Latin):
tiam qui sic arbitrantur Aurelii aug¬
trinttatem ymaginis dei ustini eꝑis¬
Itribus personis quod atui copi. su¬
net ad humanam naturam pos mina.¬
se reperiri. ut in conuigio masculiet femi¬
ne atq in eorum prole compleatur. quod
quasi iurip̃e personam patris intimet.
Flii uero. quod de illo ita processit ut nas¬
ceretiur atq ita cerciam personam ueld̾
spc̃ dicunt ẽẽ mulierem que ita de uiro
ꝓcessit ut non ip̃a eẽt filius aut filia
qͣmuis ea concipiente proles nascerentur.
Dixit enim dominus de sp̃u sancto quod
a patre procedat: et tamen filius non est.
In huius igitur opinionis errore hoc so¬
lum probabiliter affertur. quod in orig¬
ine facte femme secundum sancte scrip¬
est de spu sancto satis ostenditur non oẽ
quod de aliqua persona ita exxistit. ut per¬
sonam alteram faciat: filium posse dici.
quandoquidem de uiri ꝑsona extitit perso¬
na mulieris. nec tamen eus filia dicta
est. Cetera saneita sunt absurda mimo

Expanded text:
tiam, qui sic arbitrantur trinitatem imaginis Dei in tribus personis, quod attinet ad humanam naturam, posse reperiri, ut in conjugio masculi et feminae atque in eorum prole compleatur: quod quasi vir ipse Patris personam intimet; Filii vero, quod de illo ita processit ut nasceretur; atque ita tertiam personam velut Spiritus dicunt esse mulierem, quae ita de viro processit, ut non ipsa esset filius aut filia , quamvis ea concipiente proles nasceretur. Dixit enim Dominus de Spiritu Sancto, quod a Patre procedat , et tamen Filius non est. In hujus igitur opinionis errore, hoc solum probabiliter affertur, quod in origine factae feminae, secundum sanctae Scripe fidem satis ostenditur, non omne quod de aliqua persona ita existit, ut personam alteram faciat, filium posse dici; quandoquidem de viri persona exstitit persona mulieris, nec tamen ejus filia dicta est. Caetera sane ita sunt absurda, imo
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouenit ad hoc ꝑtinet. ut certa sit nõ
se ẽẽ aliquicl eorum de quibus incerta ẽ:
idq solum ẽẽ se certa est. quod solum
se certa est. S ic enim cogitat ignem ut
aerem. et quioquid aliud corporis cogi¬
tat. neq ullo modo fieri posset. ut ita cõ¬
gitaret icl quod ip̃a est: quemadiodum
cogitat id quod ip̃a non est. Per phanta¬
siam quippe ẏmaginarians cogitatħ
omina siie ignem siue aerem. siue il¬
lucl̃ uel illud corpus partem ueullam
siue compaginem temperatonemq cor¬
poris. nec utiq ista omnia. sed aliquid
horum ẽẽ dicitur. Si quicdautem ho¬
rum ẽẽt. aliter icl quam cetera cogita¬
ret. non scilicet per ymaginale fig¬
mentum. sicut cogitantur absentiaq
sensu corporis tecta sunt. siue omni¬
no ip̃a. suie eiusdem generis aliqua.
sed quadam interiore non simulata s
uera presentia. Non enim quicquam
illi est se ip̃a presentius. sicut cogitat
uiuere se. et memmisse. et intelligere te

Expanded text:
ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa prvivere se et meminisse et intelligere et
Abbreviated transcription (Latin):
iecto autem intelligentia. sie quid
aliud eorum que certa nobis ẽẽ com¬
memorauimus. Iuxta opmnantur e¬
ciam illi qui mentem ip̃am negant
ẽẽ corpus sed compaginem aut tem¬
peratõnem corporis. Hoc enim inter¬
est. quod illi mertem ip̃am dicuntẽ
substantiam in quo subiesto sit intelli¬
gentia. Isti autem ip̃am mentem insub¬
iecto ẽẽ dicunt corpore scilicet: cuius com¬
positio uel temperatio est. Onde consequẽ¬
ter eciam intelligentiam quid aliud qͣm
in eodem subiecto corpore existimant: Qi
omnes non aduertunt mentem nosse se
etiam cum querit se: sicut iam ostendimꝰ.
Nullo modo autem recte dicitur sciri a¬
liqua res: dum eius ignoratur sub̃a.
am suam nouit. et cum de se certa est:
de substantia sua certa est. Certa ẽ au̾t
dese sicut conuincunt ea que supradi¬
cta sunt: nec omnino certa est. utrum
aer an ignis sit. an aliquod corpus ł
aliquid corporis. Non est igitur aliqͥd
eorum. totumq illud quod seibetur

Expanded text:
jecto autem intelligentia, sive quid jecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substanam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
athoniorum. an preter usitata quatuor
dlementa quinti nescio cuius corporis.
an ip̃ius carnis nostre compago ł tempe¬
ramentum hec efficere ualeat. dubitaue¬
runt homines. et alius hoc alius aliud
affirmare conatus est. iuuere se tamen
et meminisse. et intelligere. et uelle. et cogi¬
tare. et scire. ce iudicare. quis dubitet
bitat cogitat. si dubitat scit se nescire.
si dubitat iudicat. non se temere con¬
sentire oporderes Quisquis igitur ali¬
cun de dubitat de his omnibus dubitare
non debet. que si non ẽent de ulla re: du¬
bitare non dubitat posset. Nec omma
qui uel corpus uel compsitionem seu
temperationem corporis ẽẽ mentem pu¬
tant. insubiesto ẽẽ uolunt uideri. ut sub¬
stantia sit aer uel ignis. siue aliud a¬
liquod corpus quod mentem putant. in¬
telligentia uero ita insit huo corporisi
qualitas eius. ut illud subiectum sit:
hec insubrecto: subiectum scilicet mẽs
quam corpus ẽẽ arbitrantur. In sub¬

Expanded text:
atomorum, an praeter usitata quatuor atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? bitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in sub
Abbreviated transcription (Latin):
q scuint. quod nemo meminisset: nisi eẽt
ac utueret. sed et ip̃am memoriam referri¬
mus ad aliquid: quod ea meminimus.
Huobus igitur horum trium. memo¬
ria. et intelligentia. multarum rerum
noticia atq scientia continetur. Uolun¬
tas autem ad est. ꝑ quam fruamur eis
uel utamur. Euimur enim cognitis. in
quibus uoluntas ip̃is p̃p̃ se ip̃a delectata
conquiescit. Utimur uero eis que ad ali¬
uel referrimus quo fruendumest. Nec
est alia uita hominis uitiosa atq culpa¬
bilis: quam male utens et male fruẽs.
De qua re: non est nunc disserendilocũ.
Sed q̃m de natura mentis agitur: remo¬
ueamius a considerat̾one nostra omnes
notttias que capiuntur extemsecus
ꝑ sensus corporis. et ea que posumus om¬
nes mentes de se ip̃is nosse. certaq ẽẽ dili¬
gentius attendamus. Utrum enim aeriᷤ
sious uiuendi. reminiscendi. intelligen¬
di. uolendi. cogitandi. sciendi. iudican¬
di. anignis. an cerebri. an sanguinis. an

Expanded text:
lque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset lque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: sed et ipsam memoriam ad aliquid referimus, quod ea meminimus. Duobus igitur horum trium, memoria et intelligentia, multarum rerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus. 14. Sed quoniam de natura mentis agitur, removeamus a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an
Abbreviated transcription (Latin):
aerem intelligem putat. bitandum.¬
sed tamen intelligem sctt. ocococoeo¬
Aerem auten se c̃e nonscit se putat se¬
cernat quod se putat. cernat quod scit. hoc
ei remaneat unde ne illi quidem dubitaue
aerem se ẽe existimat. sed alie ignem. ali¬
e cerebrum. alieq aliud corpus. et aliud
alie. sicut supra commemoraui. Sumeᷤᷤ
tamen intelligere nouerunt. ee ẽẽ. et iu¬
uere. sed intelligere ad quod intelligunt
referunt: s ẽẽ autem et iuuere ad se ip̃as:
et nulli est dubium nec quamquam
intelligere qui non iuit: nec quemꝙͣ
uiuere qui non sit. Ergo consequenter
et ẽẽ et iuuere id quod intelligit. non si¬
cuti est cadauer quod non uiuit: nec si¬
cut iuuit animal quod non intelligit.
sed ꝓprio quodam eodemq prestantiorẽ
modo. Item uelle se scuint. neq hoc posse
quenquam qui non sit. et qui non uura
pariter sciurit. Itemq ip̃am uolurtatẽ
referunt ad aliqnid. quod ea uolutate
uolunt. Memmisse eciam sciuit. simł¬

Expanded text:
aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaveraerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simu
Abbreviated transcription (Latin):
intueor. dum alicui forme uolatili qualẽ
uicdi adiungo alios duos pedes quale fit¬
ta cogitamus. que sigillatim sensa me¬
minimus. uidemir non id quod memi¬
nimus cogitare cum icl agamus mode¬
rante memoria. dnde simmus omĩa
que multipliciter ac uane ꝓ nostra uo¬
luntate componimus. Nam neq ip̃as
magnitudines corporum quas num ꝙͣ
uidimus. sine ope memorie cogitamus
Quantum enim spacii solet occupare ꝑ
magnitudinem mundi noster obtittũ.
intantum extendimus quas libet cor¬
porum moles. cum eas maximas cogi¬
tamus. Et ratio quidem pergit in am¬
pliora. sed phantasia non sequitur. qͥꝑ¬
pe cum infimitatem quoq numeri ratõ
renuntiet quam nulla uisio corporali¬
a cogitantis apprehendit. Eadem ratio do¬
cet iinitissima ecram corpuscula infini¬
te diuidi. cumtamen ad eas tenuitates
uel imutias peruentum fuerit quaᷤ
uisas memmimus exiliores minuti¬
ores que phantasias iam non possu¬

Expanded text:
intueor, dum alicui formae volatili qualem intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamus nisi quod memi datione¬
nimus cur plerumq falsa co quas¬
gitamus ea que sensimus non iudit¬
utiq falso menuierimus. nisi q ootoo
uoluntas illa quam coniunctricem ooo¬
ac separatricem Huius modirerum iam
quantum potui demonstrare curaui for¬
mandam cogitantis aciem perconlita
memorie ducit ut libitum est⁊ et ad cogi¬
tanda ea que non meminimus exeis q̃
meminimus aliud hinc aliud ude ut
sumat impellit. que in unam uisioneo
eo euntia faciunt aliquil quod ideo
falsum dicatur quia uel non est foris
inretum corporeatum natura. uel non
de memoria uidetur expressum. cumtale
nichil nos sensisse meminimus: Quis
emm uidit tignum iugrum: Et ꝓpterea
nemo meminit. Cogitare tamen quis nõ
poteste Facile est enim figuram illam ꝙͣ
uidendo cognoiimus nigro colore per¬
fundere. quam nichilonimus in aliis
corporibus uidimus. Et quia utrum¬
q sensimus: utrumq meminimus.
Nec auem quadrupedem memini. quia
non uicli. sed phansiam talem facillime

Expanded text:
cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime
Abbreviated transcription (Latin):
copulatricem rei iusibilis atq qua
ue incogitando neo parentem nec ꝓlem
dici posse quomodo ualui et quib ua¬
lui demonstraur unde tempus admonz
hanc eandem trmitatem in interiore ho¬
mine requirere. atq ab isto de quo tam¬
diu locutus sum animali atq carnali
qui exterior dr intror sus cendere nbi
eramus inuenire nos posse secundum tri¬
nitatem ymaginem dei. conatus nostros
illo ip̃o adiuuante quem omnia sicut res
ip̃e indicant ita eciam sancta scriptura ĩ
mensura et numero et pondere disposus¬
se testatur. Explicit liber un decimus.

Expanded text:
copulatricem rei visibilis atque viscopulatricem rei visibilis atque visve in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur . LI
Abbreviated transcription (Latin):
mensura. acd iusionem uero numetus
pertinere qualibet innunerabilis fit mł¬
tiplicitas talium uisionum. singulis ta¬
men in memoria prescriptus est intrans¬
gressibilis modus. Mensura igitur
in memoria iniusionibus numerus ap¬
paret sicut imp̃is corporibus iusibilib
mensura quedam est cui numerosissi¬
me coaptatur sensus uidendi et ex u¬
no uisibili multorum cernentium for¬
matur aspectus. Ita ut eciam unus pp̃
duorum oculoꝵ numerum plerumq
unam rem geminata specie iudeat. sic̾
supra docurmus. In his ergo rebus un¬
de uisiones exprimuntur quedam mẽ¬
sura est. in ip̃is autem uisionibus nu¬
metus. doluntas uero que ista cõum¬
git et ordinat. et quadam unitate cop¬
ulat. nec sentiendi aut cogitanli ap¬
petitum nisi in his rebus unde mosio¬
nes formantur ad quiescens collocat:
ponderi similis est. Qua pp̃ hec tria m̃¬
suram numerum. pondus eciam ince¬
ceris omnibus rebus ammaduerten da
prelibau̾m. nunc interim uoluntatẽ

Expanded text:
mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
fugiatonde non solum cupiendo. S
eciam metuendo int̾fertur uel sensie
ip̃i sensibilibus. uel acies amimi form¬
anda ymaginibus sensibilium. Itaq
ant metus aut cupiclitas quanto ue¬
hementior fuerit. tanto expressius
formatur acies seu sentientis ex cor¬
pore quod in loco ad iacet. seu cogitan¬
tis ex ymagine corporis que memoria
continetur. Quod ergo est. ad corporis
sensum. aliquod corpus in loco hore
ad anmni aciem similitudo corporis ĩ
memoria. Et quod est aspicientis uisi¬
o ad cam speciem corporis ex qua for¬
matur sensus: hoc est uisio cogitan¬
tis ad ymaginem corporis in memo¬
ria constitutam ex qua formaturaci¬
esanimi. Et quod est intentio uolunta¬
tis ad corpus uisum uisionemq copu¬
landam. ut fiat ibi quedam imitas tri¬
un quamius eorum sit diuersa natu¬
ra: hoc est eadem uoluntatis intentio
adcopulandam ymaginem corporis q̃
mest inmemoria et uisiom cogitantis
io est formam quam cepit acies animi

Expanded text:
fugiat. Unde non solum cupiendo, sed fugiat. Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibilium. Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto expressius formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur. Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi
Abbreviated transcription (Latin):
q mutandam quomodo afficiatur in¬
dutus qui coheret indumento suo ex eodẽ
genere affectionis. Eciam illud est qd̾
in sompnis per ymagines ludimurr. S
plurimum cliffert. utrum sopitis sensib
corporis situti sunt dormientium. aut ab
intetiore compage turbetur sicuti sunt
fruentium. aut alio quodammodo aliena¬
tis sicuti sunt cliuinantium uel ꝓphan¬
tium animi intentio quadam necessitate
incurrat in eas que occurrunt ymagineᷤ
siue ex memoria siue alia aliqua occul¬
ta uiper quasdam spiritales mixtutas
similiter spiitalis substantie. an sicut
sanis atq ugilantibus interlum con¬
tingit ut cogitatõne occupata se uolun¬
tas auertat a sensibus. Atq ita formet
ammmi aciem uariis ymaginibus reꝵ¬
sensibilium. tamquam ip̃a sensibilia
sentiatur. Non tantum autem cum ap¬
petendo in talia uoluntas intenditui fi¬
unt iste mmpressiones ymaginum. sed
eciam cum liuitandi et cauendi causa
capitur anmus in eacontuenda que

Expanded text:
que mutandam, quomodo homo afficiatur inque mutandam, quomodo homo afficiatur indutus, qui cohaeret indumento suo. Ex eodem genere affectionis etiam illud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, sicuti sunt dormientium, aut ab interiore compage turbatis, sicuti sunt furentium, aut alio quodam modo alienatis, sicuti sunt divinantium, vel prophetantium, animi intentio quadam necessitate incurrat in eas quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet animi aciem variis imaginibus sensibilium rerum, tanquam ipsa sensibilia sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae
Abbreviated transcription (Latin):
et refest aciem formandam memoria cõ¬
coniungitq formatam si ad cepit. Aure¬
interiorem phantasiam totam lii augu¬
confluxerunt atq apresentia cor stim¬
porum que circumiacent sensibus atq e.
ab ipsis sensibus corporis animi aciem
ommino auerterit: atq ad eam que intus
cernitur ymaginem penitus conuerterit.
tanta offunditur similitudo speciei cor¬
poralis expressa ex memoria. ut nec ip̃a
ratio discernere sinatur utrum foris
corpus ip̃m uideatur anintus tale ali¬
quid cogitetur. Nam int̾dum hormĩes
nimia cogit᷑atione rerum uisibilium E
illecti uel territi. etiam eiusmodi repen¬
te uoces ediderunt quasi reuera in me¬
diis talibus actionibus seu passionib
uersarentur. Et menimi me auclisse
a quodam quod tam expressam. et qua¬
si solidam speciem feminei corporis in
cogitando cernere soleret. ut ei se quasi
misceri sentiens eciam gentilibus flu¬
eret. Tantum habet uirium anima
incorpus suum. et tantum ualet ad
inlumenti qualitatem uertendam at¬

Expanded text:
et refert aciem formandam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a praesentia corporum quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus suum, et tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam at
Abbreviated transcription (Latin):
locis. sicut spũum nostrorum cogitatio¬
nes. nec solis temporibus. & nulla uel
ymagine locorum. sicut quedam nr̃aꝵ
le. nec ineternitate. nec inueritate. nec in
uoluntate. quia eterna ibi est ueritas.
uera eternitas et cara ibi est eternitas.
cara ueritas. Explicit prefatio. Incipit

Expanded text:
locis, sicut spirituum nostrorum cogitationes, nec solis temporibus, et nulla vel imagine locorum, sicut quaedam mentile, nec in aeternitate, nec in veritate, nec in voluntate; quia aeterna ibi est veritas, vera aeternitas, et chara ibi est aeternitas, c
Abbreviated transcription (Latin):
qui constat ex denis ut perueniatur
ad centim. S exagenarius ergo nu¬
merus dierum: sexta pars anni est.
prouide ꝑ senarium primi uersus mł¬
tiplicatur tamquam senarius secim¬
diuersus. et funt sexies sexageni.
trecenti. et sexagiita dies qui sunt
integri duodecim menses. S qͣm
situt mensem cirtuitus lue ostendit ho¬
minibus. sic annius cutuitus solis aĩad¬
uersus est. Restant autem quinq dies
et quadrans diei. ut sol impleat cursũ
suum. annumq concludat. Quatuor e¬
nim quadrantes faciunt enim unum di¬
em. quem necesse est. inter halari extur¬
so quadriennio. quod bis sextum uocãt.
ne temporum ordo turbetur. etiam ip̃os
quinq clies. ce quadrantem si considere¬
mus. senarius numerus in eis plurim¬
um ualet. Primo quia sicut fieri solet.
ut a parte totum computetur non st̃
iam clies quinq sed pocius sex. ut qua¬
drans ille accipiatur pro die. Seinde q
ip̃is quinq diebus sexta pars men¬

Expanded text:
qui constat ex denis ut perveniatur qui constat ex denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus sexta pars men
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Curu auerunt amimam meam.
Hec autem mulier decem et octo annos
habebat ab infumitate: quod est. teR
sem. Menses autem annorum decem
et octo. inueniuntur in numero solidi
quadrati senarii. quod est sexies seni
et hoc sexies. Iuxcta quippe est in eodem
euangelii loco. arbor quoq illa ficul¬
nea. cuius miseram sterilitatem eciam
tercius annus arguebat. Sed ita pro
illa intercessum est. ut dimitteretur il¬
lo anno. ut si fructum ferret. bene sin
aliter. excideretur. Nam et tres anni
ad eandem tripertitam distributionẽ
petunent. et menses trium annorum.
quadratum senarium faciunt. quodẽ
sexies sem. Annus eciam unus. si du¬
odecim menses integri considerentur.
quos triteni dies complent. talem qͣp¬
pe mensem ueteres obseruau̾unt. quẽ
crcuitus limaris ostendit. senario
numero pollet. Quod emmualent sex
inprimo ordine numerorum qui cõstat
eximus ut perueniatur ad detem. hoc
ualent sexaginta in secundo ordine.

Expanded text:
mi: Curvaverunt animam meam . mi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexies seni. 8. Annus etiam unus, si duodecim menses integri considerentur, quos triceni dies complent talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine,
Abbreviated transcription (Latin):
ad noe. inde secunda. usq ad abraham.
or deinceps sicut matheus euangelista
distincit. ab abraham usq ad dauid
a dauid usq ad transmigratõnem in
babyloniam. atq inde. usq ad uirgi¬
nis partum. Que tres etates conum¬
cteillis duabus: quinq faciunt. Pro¬
inde sextam inchoauit natiurtas domi¬
ni. que nunc agitur usq ad occultum
temporis finem. Hunc senatium nume¬
rum quandam temporis gerere figurã.
etiam in illa ratione triꝑtite distributi¬
onis agnoscimus. quia unum tempus
computamus ante legem. alterum sub
lege. tercium sub gracia. In quo tempo¬
re sacramentum renouationis accipimꝰ.
ut in fine temporis eciam resurrestione
caris omni ex parte renouati. ab unuier¬
sa non solum amn uerum etiam corꝑis
infirmitate sanemur. Unde intelligitur
illa mulier in typo ecc̃e a domino sanata
et erecta. quam incuruauerat infumi¬
tas alligante sathana. Setalibus enim
occultis hostibus: plangit illa uox psal¬

Expanded text:
ad Noe, inde secunda usque ad Abraham: ad Noe, inde secunda usque ad Abraham: et deinceps, sicut Matthaeus evangelista distinxit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae illis duabus, quinque faciunt. Proinde sextam inchoavit nativitas Domini, quae nunc agitur usque ad occultum temporis finem. Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum tempus computamus ante Legem; alterum, sub Lege; tertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnis omni ex parte renovati, ab universa, non solum animae, verum etiam corporis infirmitate sanemur. Unde intelligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psal
Abbreviated transcription (Latin):
ratio simpli ad duplum. oritur quidem a cer¬
nario numero. Unumn quippe ad duo tria st̃.
Sid hoc totum quod dixi: ad senarium per¬
uenit. Unum enim et duo et tria. sex fiunt.
Qumnumerus p̃̾pea petfectus dicitur: qui¬
a partibus suis completur. Habet enim e¬
as tres. sextam tertiam. dimidiam. nec ul¬
la pars alia que dici possit quota sit in¬
uenitur in eo. Sexta ergo eius imum est.
terria duo. dimilia tria. Unum autem. ⁊
duo et tria: consummant eundem senna¬
rium: cuius perfestionem nobis sancta scͥp¬
tura commendat in eo maxime quod deus
diebus ꝑfecit opera sua. et sexta die factus
est. homo ad ymaginem dei. ce sexta etate
geneuis humani filius dei uenit. ce fc̃s
est filius homnus. ut nos reformaret ad
ymaginem dei. Ea quippe nunc etas agi¬
tur: siue nulleni anm singulis distrĩ¬
buantur etatibus. siue indiuinis lit¬
teris memoriales atq insignes qua¬
si articulos cemporum uestigemus. ut
prima etas inueniatur ab adam usq

Expanded text:
ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus propterea perfectus dicitur quia partibus suis completur: habet enim illas tres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. Cujus perfectionem nobis sancta Scriptura commendat, in eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque
Abbreviated transcription (Latin):
admoneamus quod iustus ex fide uiu
que fides ꝑ dilectionem opetatur. ita ut
uirtutes quoq ip̃e quibus prudenter
fortiter temperanter iusteq uuitur.
omnes ad eandem referantur fidem.
Non enum aliter uere potuerunt ẽe
iurtutes que damen in hac uita nõ ua¬
lent tantum ut aliquando non sit hic
necessaria qualium cumq remissio pec¬
catorum. quenon fit nisi ꝑ eum qui
sanguine suo uicit principem pecta¬
toꝵ Ex hac fide et tali iita quecum¬
q notiones sunt in animo fidelis ho¬
minis. cum memoria continentur.
et recordat̃one inspiciuntuꝵ. et uolũ¬
tati placcent: recllunt. quandam sui
generis trinitatem. sed ymago dei
de qua meiuis adiutorio post loquem᷑.
non clum in ip̃a est. Quod tunc meluiꝰ
apparebit: cum demonstratum fuerit
ubi sit. Quod infuturo uolumme le¬

Expanded text:
admoneamus quod justus ex fide vivit : admoneamus quod justus ex fide vivit : quae fides per dilectionem operatur , ita ut virtutes quoque ipsae quibus prudenter, fortiter, temperanter, justeque vivitur, omnes ad eamdem referantur fidem: non enim aliter poterunt verae esse virtutes. Quae tamen in hac vita non valent tantum, ut aliquando non sit hic necessaria qualiumcumque remissio peccatorum; quae non fit nisi per eum qui sanguine suo vicit principem peccatorum. Ex hac fide et tali vita quaecumque notiones sunt in animo fidelis hominis, cum memoria continentur, et recordatione inspiciuntur, et voluntati placent, reddunt quamdam sui generis trinitatem. Sed imago Dei, de qua in ejus adjutorio post loquemur, nondum in ipsa est: quod tunc melius apparebit, cum demonstratum fuerit ubi sit: quod in futuro volumine le
Abbreviated transcription (Latin):
tendus uel putandus est uiuere secun¬
dum interis homins trinitatem: si ea nõ
diligit. que ibi predicantur. precipum¬
tur: ꝓmittuntur. Sotest enim eciam.
ad hoc tenere. atq cogitare. ut falsa esse.
existimans. conetur eciam redarguere.
doluntas ergo illa que ibi conungit
ea que memoria tenebantur. et ea que
inde in acie cogitadõnis impressa sunt:
implet quidem aliquam trinitatem cũ
ip̃a fit tertia. sed non secundum eam iu¬
uitur. quando illa que cogitantur ueld̾
falsa non placent. Cum autem uera ẽẽ
creluntur: et que ibi diligenda sunt di¬
liguntur. iam secundum trinitatem
interioris hominis uiuitur. Scd̾m hoc
enim uiuit quisq quod diligit. Quo¬
modo autem cliligantur que nescumt᷑
sed tantum creduntur: iam questioi¬
sta tractata est in superioribus libris. ⁊
inuentum neminem diligẽm quod pe¬
nitus ignorat. ex his tamen que nota sũt
diligi quando diligi dicuntur ignota.
Nunc librum istum ita claudimus ut

Expanded text:
cendus vel putandus est vivere secuncendus vel putandus est vivere secundum interioris hominis trinitatem, si ea non diligat quae ibi praedicantur, praecipiuntur, promittuntur. Potest enim etiam ad hoc tenere atque cogitare, ut falsa esse existimans, conetur etiam redarguere. Voluntas ergo illa, quae ibi conjungit ea quae memoria tenebantur, et ea quae inde in acie cogitationis impressa sunt, implet quidem aliquam trinitatem, cum ipsa sit tertia: sed non secundum eam vivitur, quando illa quae cogitantur velut falsa non placent. Cum autem vera esse creduntur, et quae ibi diligenda sunt diliguntur, jam secundum trinitatem interioris hominis vivitur: secundum hoc enim vivit quisque quod diligit. Quomodo autem diligantur quae nesciuntur, sed tantum creduntur? Jam quaestio ista tractata est in superioribus libris , et inventum neminem diligere quod penitus ignorat; ex iis autem quae nota sunt diligi, quando diligi dicuntur ignota. Nunc librum istum ita claudimus, ut