comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cem mitters in t̾ram: nõ ueni pacem
mitt̾e s gladium. Ueni enĩ separe ho¬
minem adu̾sus prem suum: qr renũ¬
tiat quis dyabolo qui fuit filius ens.
⁊ filiam adusus mrem suam plebs de
adu̾sus mundanam ciuitatem. hoc est
quam iinc babylonia nunc egypto
nunc sodoma. nunc aliis atq auis no¬
minib scriptura significat. qurũ ao¬
eccłe. Duuduntur aut gładio sp̃c quod
est u̾bum dei. ⁊ mimici hoĩes domesti¬
ci eius. cum quib antea ꝯsuetudme
pulis ⁊ mltitudini dedit lepsũstatĩ
extendens manũ iuam curat signi¬
ficat eos qui de illis implendis dubi¬
tabant suo auxilio ab hrnasmodi ua
nieas hñt ⁊ uolucres celi tabnaculã
filius aut hoĩs nõ ht̃ ubi caput suũ
recliet. intlligitur miracłis dñi cõ¬
motus ꝓp̃ manem iustitiam eũ seq̃
uoliuisse quam significat aues. finxi¬
se aut̾ oiscipli obsequium. que fictio
uulpium noĩe significata est. ⁊ełi¬
natione u̾o capitis humilitatẽ suã
significauit. que in illo simulatorẽ

Expanded text:
on veni pacem mittere, sed gladium: veni enim separare hominem adversus patrem suum. Quia renuntiat quis diabolo, qui fuit filius ejus. Et filiam adversus matrem suam: plebem Dei adversus mundanam civitatem, hoc est atem, quam nunc Babylonia, nunc Aegypto, nunc Sodoma, nunc aliis atque aliis nominibus Scriptura significat. Nurum adEcclesiae. Dividuntur autem gladio spiritus, quod est verbum Dei . Et inimici hominis domestici ejus: cum quibus, antea consuetudine pulis et multitudini dedit, leprosum statim, extendens manum suam, curat; significat eos qui de illis implendis dubitabant, suo auxilio ab hujusmodi varveas habent, et volucres coeli tabernacula; Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactantiam eum sequi voluisse, quam significant aves: finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore a
Abbreviated transcription (Latin):
fatium est. Quid ergo significat qd̃
bire dñs longuis fincit cũ comitare¬
ur discipłis exponens eis scãs scriptu
utrum ip̃e eẽt ignorantib: Quid
itamus nisi qr hospitalitatis officõ
oluam cognitom ꝑuenire posse hoĩes¬
itimauit: ut cum longius ip̃e absces
qui hec exhibent seruis eus. Ut cum
iu longe abscesserat: respondeat ille
am uni ex mininuis meis fecistis
fecistis. Tenet ergo xp̃m ne longuu
ilo eat. quiquis cathernatus uerbo
nomnib bonis ei qui se catherizati
amunicat. sicuo apłs dicit Cõmuniat
qui catheriatur u̾bum: et qui se ca¬
cheritat in oĩb bonis. Et in alio
lio cum dixisset ncc̃itatib scõꝵ po¬
amunicantes. statim subiecit hospi¬
item sectantes. Et isti enĩ catheria¬
ierant u̾bo: cum eis exponet scriptu¬
as. Et qr hospitalitatem sectati simc
am quem in ip̃a expõne scripturaꝵ¬

Expanded text:
endacium est. Quid ergo significat quod endacium est. Quid ergo significat quod se ire longius Dominus finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas Scripturas, utrum ipse esset ignorantibus? quid, putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitintimavit? ut cum longius ipse ab homiqui haec exhibent servis ejus, ut cum qui longe abscesserat; respondeat ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Tenet ergo Christum, ne longius ab illo eat, quisquis catechizatus verbo in omnibus bonis ei qui se catechizat communicat, sicut Apostolus dicit: Communicet qui catechizatur verbo ei qui se catecizat in omnibus bonis; et alio loco, cum dixisset: necessitatibus sanctorum communicantes, statim subiecit: hospitalitatem sectantes. et isti enim catecizati erant uerbo, cum eis exponeret scripturas, et quia hospitalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
denti. de eo quod scriptũ est de dño fu¬
xit se longuis ire. nõ ad mendatium
ꝑtinet. ꝑõ enĩ de quod fingimitts: ñ¬
datium est. s qñ id fingimtis quod
nicħ significat: tunc est mendatm̃
Cum enĩ finctio nr̃a refertut adal¬
quam significatõm: nõ est m̃dati
s aliqua figura u̾itatis. Alroqͥn on
que a sapientib. uł scĩs uiris. uel
fitus est in regionem longinq̃m ⁊ ceta
que i illa narratõe texuntur. ita dicũ¬
tit tamqͣm u̾e fu̾it quisqͣm homoqui
sic in filiis sius duob. aut passus siti
aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem
quamdam significandam tam longe
ilte ꝙ matorem ⁊ tam incomꝑabiliter
nfferentem. ut ꝑ illum fictum hoiem
ds uerus intlłigitur. Sicut etiam dc̃a
ta ettam fc̃a finguntuir sine m̃datio
ad aliquam rem significandam. Unde
est etiam illud eiusd dñi: quod in fisci¬
st. illam inquisitõm nõ fuisse ueram.
lui us ent hoĩm sciret. si nõ duunita
uaertur figura est que nõ refertur i¬

Expanded text:
. De eo quod scriptum est domino: finxit se longius ire, non ad mendacium pertinet; non enim omne, quod fingimus, mendacium est, sed quando id fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium. cum autem fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est mendacium, sed aliqua figura ueritatis. alioquin omnia, quae a sapientibus et sanctis uiris uel efectus est in regionem longinquam, et cetera, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam facta finguntur sine mendacio ad aliquam rem significandam. unde est etiam illud eiusdst illam inquisitionem non fuisse veram: quivis enim hominum sciret, si non divinitarefertur, figura est: quae non refertur, m
Abbreviated transcription (Latin):
Dcm̃ est occisos infantes ab mia¬
lu ⁊ infra: significatũ est humi¬
les hñtes geminam caritatẽ
tamqͣm ꝑuulos binos posse mori prp̃o.
in timore carnali estis qr ni tenebris
est timor. Dicite in lumine hoc est ini
fidutia u̾itatis accepto sp̃u scõ. Ee quod
n aure auditis. p̾dicate suꝑ tecta .⁊. qd

Expanded text:
m est, occisos infantes a bimatu et infra, significatum est humiles habentes geminam charitatem, tanquam parvulos bimos posse mori pro Chrin timore carnali estis, quia in tenebris est timor; dicite in lumine, hoc est, in fiducia veritatis, accepto Spiritu sancto: Et quod in aure auditis, praedicate super tecta, id
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius ⁊ nom̃ dixit ⁊ prẽm: ut mtlligamꝰ
eum fuisse notissimũ. alt̾m ignotũ ut
m̾ito ille notus: etiam solus decenter
eis iericho fc̃m eẽ: Nicħ aliud restat in¬
tellig̾e: nisi bis eẽ fc̃m hoc miraculum
Semel in umo ceco cum ad huc ueniret
in illam ciuitatem: ⁊ it̾m in duob cũ
inde egcede̾tur. ut illud unũ lucas. illo
alt̾m macheus enarratet. Neq hoc sine
aliquo sacram̃to. Si enĩ ierosolimam
⁊ ob hoc mortalitatem int̾p̾tamur: mor¬
ti ꝓpinqͣns dñs. iudeis solis lum̃ euͣnge¬
lii uisserat p̃dicari quod significauit
unuio cetuo quem lucas o miemorat
A morte aut resurgens att discedeno
⁊ iuder ⁊ gentib. quos duos ppłos: signifi¬
care euident̾ uidentur duo ceci comme¬

Expanded text:
cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenter eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci comme
Abbreviated transcription (Latin):
ne susceptos. Foramen ergo acus dicit:
angustiam passionis. Quod aut̃ ait. Que
impossibilia sunt apud hoĩes: possibila
sunt apud dm̃: Non ita accipiend̾ est ꝙ
cupidi ⁊ suꝑbi qui noĩe illius diuitis
significati sunt. in regnũ celoꝵ sunt ĩ¬
traturi cum suis cupiditatib ⁊ suꝑbia
s possibile est deo ut ꝑ u̾bum eius. sicut¬
etiam fc̃m est ⁊ cotidie fieri iudemus.
a cupiditate tp̃ralium ad claritatem
et̾noꝵ: ⁊ a ꝑnitiosa suꝑbia ad humilita¬
tem saluberrimam qũtantur .xluiii
ossemus ꝓpinqͣntib ad iericho sic m¬
teslig̾e: ut iam inde egressi ꝓpe tam̃
ad huc cent ad eam ciuitatem. Quod qͥd̃
iericho dicit illuminatos ditos cecos
qui iuxta uiam sedebant. De nuto qͥppe
ntla eẽt questio: si alt̃ eungłistaꝵ de imo
tacuit unius reminiscens. Nam ⁊ mai
cus unũ ꝯmemorat: cum ⁊ ip̃e egrediẽ¬
tib eis ab iericbo dicat illummnatum

Expanded text:
ne susceptos. foramen ergo acus dicit ne susceptos. foramen ergo acus dicit angustias passionis. quod autem ait: quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius etiam factum esse et quotidie fieri videmus, a cupiditate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur. Legi ossemus de propinquantibus ad Jericho sic intelligere, ut jam inde egressi, prope tamen adhuc essent ad eam civitatem: quod quidem edientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum,
Abbreviated transcription (Latin):
significatur ⁊ nlum poae amattẽ inti¬
int̾fici: significat imprecatem udeor
ꝑ foramen acus tnͣsire. qͣm dietẽ
intrare in regnũ deis Dintem hic apel¬
lat cupidum reꝵ tpraliũ. ⁊ de talib sra¬
bientem. Uiis diitib ꝯtͣrii sunt pan¬
manifestatut omnes cupidos. etramsi
facultatib hutus m̃di careant ao lec
genus diuitũ quod est rephensũ ꝑtinete.
qr postea dixunt qui audiebant ⁊ quis po¬
terit saluus fieri: Cum incõꝑabłr maior
turba sit pauꝑm iudel intlligentes in eo
numo deputaturi i etiam illos qui qͣmꝙ̃
talia nõ hẽant. tñ hñdi cupiditate rapiũ¬
tur. Sensus est aut̃. facilius xp̃m pati ꝓ di¬
lectorib scłi qͣm dilectores scłi ad xp̃m pos¬
se ꝯu̾ti Cameli aut̃ noĩe se intlłigi uoluit
qr humiliatus onera sustilit. In quo . n.
manifestius intsłigitur: qͣm in ip̃o quod
scriptum est. Qnͣto magnus es humilia
te in omnib. ꝑ acum aut̃ ꝯꝓunctõnes
signi ficat. ꝑ punctones: dolores in passio¬

Expanded text:
significatur et illum posse amittere murfici, significat impietatem Judaeoper foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei? Divitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus supbientem. his diuitibus contrarii sunt paumanifestatur omnes cupidos, etiam si facultatibus huius mundi careant, ad hoc genus diuitum, quod est reprehensum, pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: quis poterit saluus fieri? cum incomparabiliter maior turba sit pauperum; uidelicet intellegentes in eo numero deputari etiam illos qui, quamquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. sensus est autem: facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse conuerti. cameli autem nomine se intellegi uoluit, quia humiliatus onera sustulit. in quo enim manifestius intellegitur quam in ipso quod scriptum est: quanto magnus es, humilia te in omnibus? per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passio
Abbreviated transcription (Latin):
uod̃ id uo ꝙ eciam adiuncta eccła ĩtlli¬
gitur: templo uidetur dixisse. Aufte
ista hinc. Scriptũ est domus mea do¬
mus orõnis uocabitur uos aut̃ feci¬
negotia potius agent. uł receptacłm
ibi hr̃ent ad occustanda scelera sua.
qͣm ut caritatem xp̃i seq̃rentur ⁊ pe¬
catoꝵ confessione accepta uenia cr¬
rigerentur. .xlix

Expanded text:
o quod etiam adjuncta Ecclesia intelligitur templum, videtur dixisse, Auferte ista hinc: scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecinegotia potius agerent, vel receptaculum ibi haberent ad occultanda scelera sua, quam ut charitatem Christi sequerentur, et peccatorum confessione accepta venia corrigerentur. XLIX.
Abbreviated transcription (Latin):
bia. Sicut enĩ nunc sermo nr̃ deceden¬
tib ⁊ succedentib sillabis ꝑagitut atq
ꝑficitur: ita ⁊ ip̃i hoĩes quoꝵ sermoẽ
decedendo ac succedendo ꝑagunt atq
ꝑficut ordinem huius scł̃i qui tẽ¬
porali reꝵ pulchritudine ꝯtexitur.
In illa autẽ uita qm̃ u̾bũ dei quofu¬
mur nlła decessione sillaꝵ ac succc̃¬

Expanded text:
ermo noster decedentibus et succedentibus syllabis peragitur atque perficitur: ita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac succedendo peragunt atque perficiunt ordinem hujus saeculi, qui temporalium rerum pulchritudine contexitur. In illa autem vita quoniam Verbum Dei quo fruemur, nulla decessione et succ
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est enĩ qi met̾e ubi nõ seminaruti
etiam eos impietatis reos tene quitrũ
ꝯquiescunt. ⁊ hoc est qrͣ m moutougne
qui bene usi sunt decem a citiminas et
alt̾a qͥnq: significat eos eẽ acqmstres
ingregem dei a quib ipã lex ꝑgram ĩ¬
uitates quib eos pponit młtpsc̃catõn¬

Expanded text:
Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus conquiescunt, et hoc est quasi in qui bene usi sunt, decem acquisivit, et alter quinque, significat eos esse acquisitos in gregem Dei, a quibus ipsa Lex per gratiam invitates, quibus eos praeponit. Multiplicat
Abbreviated transcription (Latin):
dgentiũ intraret. Neutetut: ut onia
stĩ saluus frat decem mnas: lesemis¬
nisioat pp̃ decalogum. decem aut semos
qub sub illa positis grã pdicata estͣa ie
euim eis intlligendum est datas ninas
idnllim cũ mellexunt eam ipsi legem
unt oicentes se nolle ute regnet sibi
repto regno: qr m manifestisia ⁊emi¬
entissima claritate uenturits eis qem
nbimilis apparebat: cũ dicẽt. regnum
amentes rõm ex eoquod accepant ian¬
aimui qui lucrat iunt igiisicat ab
bonam reodere rõm qui bene usi sunt ea
que accepant ad augendae diuitias diten
eos qui credunt in eum. Quod qui facere
nolunt: m illo significati sunt quinina
suam in sudario seruauit gntitenimꝰ
hõĩes hac sibi pusitate blandienteq ut
dicant onfficit ut de se uisquisq rom
reddat. quid opus est al ns pdicarseꝵ nõm
ministrare. ut etiam de ip̃is rõm urdoe
snt mexcusabiles quib lexauã nõ est
neꝙ audito eingłio cormierunt ⁊qͥtia

Expanded text:
do Gentium intraret; revertetur, ut omnis Israel salvus fiat . Per decem mnas, Legem significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem  legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnureddentes rationem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam de ipsis reddere ratsint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cur electi dei se uinicari dep̾centnt. qõ
etiam in apocalypsi iohis de martyribe d̃
nł̃is ⁊ ꝑsecutorib oremus: int̾lłigenõẽ
cam uidictam eẽ iustoꝵ ut omnos mau
peant ꝑcuntem aut̃ duob modis. aut
etisione ad iustitiam. aut amusta ꝑ suppli¬
tium potestate qua minc adusus ipnam
mia ꝓ quib iubemur orare: oyabłs m̃i¬

Expanded text:
cur electi dei se uindicari deprecentur, quod cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dioremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, imici, pro quibus iubemur orare, diab
Abbreviated transcription (Latin):
nerat ut a inuicatu remouetur fran¬
dem quippe suc fecto dnõ suo nt fale¬
tis chirigrasis debitorib ettis qͣntũ⁊
modũ iusum est relaxaret. Neq ubi
rum laudatũ eum dic̾it a dno qͣnton
matore a lacritate sibi. ꝓuidẽ debent m
et̾nam uitam quib ut iuste oꝑentur
suo loco expositũ est. ad hoegenus ꝑties
⁊ ille qui nõ pp̃ amiciciam. s ut tedio e¬
reret iam dormtens excitatur ut cres
panes ꝯmodes amico suo. Si enim ule
molestia ꝯpilstis dedit qͣnto magis dã
qui suos seruos diligens ut petam
hortatur dabit bona petentib se: In
sllud suꝑius gents hits u̾bis adur
lilluo. qncominus illud: S alicubi obsci¬
re alicubi aꝑte ista ponantur Hic etro
miquus iudex nõ ex siłitudine s er drisi¬
militudine adhibitus est ut ostenderet
dñs qͣnto certiores eẽ debeant qui dm̃ pse¬
u̾ant᷑ rogant fontem iustitie atq m̃e
pt.cum apuo miquissimũ indicemus
ad effectum implendi desid̾ii ualuerit
minc curam eius gerit. Si aut̃ mouei

Expanded text:
moueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum est relaxaret. neque ullrum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur,suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi si illud, quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque mpotest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit nunc curam eius gerit. si autem monet
Abbreviated transcription (Latin):
cosligite pͥmũ ⁊rania. S dicam in qͥt
messorib. unde intlłigitur colligen¬
doꝵ ⁊tanioꝵ ad ꝯburend: alia ẽẽ mi¬
nisteria nec quemqͣm eccłe filiũ deb̾e
arbitrart. ad se hoc officium ꝑtinere
sum igitur eẽ quisq spiritalis ceꝑit.
conoscit etrores hereticoꝵ ⁊ oĩo duit¬
dicat atꝙ discernit quecquid audient
aut leg̾it ab errore a regula u̾titatis s
donec in eud̃ spiritalib ꝑficiatur. ⁊ quꝰ¬
dãmodo maturescat in fructu quem
bonum sem̃ seminasti m agro trro. u
ualere sentiret. ut fallatias luas ee
si aliquam tpr̃is hẽat facultatem s.
utrum facere debeat iustitiam dei con¬
sulio. utrũ hoc ei p̾ciptat uł ꝑmitcat
⁊ sus officiũ ẽẽ hoĩm uelit Hic est quoo
serui dicunt uis inius ⁊ colligamus¬

Expanded text:
ania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quemquam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hoc officium pertinere. 2. Cum igitur esse quisque spiritualis coeperit, cognoscit errores haereticorum, et omnino dijudicat ataut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo maturescat in fructum quem bonum semen seminasti in agro tuo? u se valere sentiret, ut fallacias suas eodsi aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi dicunt, Vis
Abbreviated transcription (Latin):
tur adaxre. Estote ergo prudentes sicut
serpentes. Ad cauend̾ malũ in capite cu¬
tunica exutus inuouatut ꝙ imitan¬
tur quib dc̃m est Intrate ꝑ angustã
portam: cum uet̾em hoĩcm exnũtur
ꝑam si cauend̾ malũ ita monet ut
uuolent᷑ resistend̃ malum ẽet: nõ sui
dixissed. mitco uos ueluti oues in me¬
dio ltpoꝵ. Smplices aut̃ sicut colũbe
cẽ uoluit: ad nłłi nocend̾. Nam hoc ge¬
nus atts: nlłm oĩo animalium uocat
Non solum grandium ꝯtra que iuros
nõ hõ: s etiam minutis simoꝵ quib
etiam parut passeres aluntur. Est ã
dam int̾ se societas sicut etiam rõna
columbaꝵ. nlłi prsus nocere ad socie¬
tatem suam ꝑt̾menti ꝑticipatione

Expanded text:
 16. Estote ergo prudentes sicut serpentes: ad cavendum malum, in capite cutunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur. Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resisteet, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres aluntur. Est autem aedam inter se societas, sicut etiam rationcolumbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quod ad semꝑ orand̾ ⁊ nõd¬
ciend̾ de indice miquo uolute pabi
ponere. qui cũ dm̃ nõ cimet. ⁊ hoiemñ
reu̾eretur. iuduc tñ assidius int̾reͥ¬
nib cessit ut eam iundicaret. ne sibie
illa teduim fieret. Ieam hoc est quooa
ne ueniens suggillet me. Qm̃ pabbas
rõne reddita debere iuentus est. ip̃e
conseruo suo dilatõm saltum darimse
Et de fen̾atore qui cũ dnob debitorb
donasser quod debebant: ab eo plagdn
est cui plus donauit. Et de hõie quilã
duos filios. maioeem in agro sibipma¬
huius rer cui adhibentur insinuande
ant requirente. Ant ex ipa disliłitudi

Expanded text:
uid est quod ad semper orandum et non deficiendum de judice iniquo voluit parabolam ponere, qui, cum Deum non timeret et hominem non revereretur, viduae tamen assiduis interpellationibus cessit, ut eam vinilla taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinqualectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Uos de hoc mundo estise
go non sum de hoc mũdo ⁊ postolue
autem dicit. Si de hoc mundo es¬
setis mundus qd suum est dilige¬
ret. Ez ne sibi amplius arroga¬
rent ꝙ eorum mensura poscebat et
hoc quod eos non esse dixit nature

Expanded text:
sum; uos de hoc mundo estis, sum; uos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. apostolis autem dicit: si de hoc mundo essetis, mundus quod suum est diligeret. sed ne sibi amplius adrogarent, quam eorum mensura poscebat, et hoc, quod eos non esse dixit e
Abbreviated transcription (Latin):
ra neq altitudo neqr prosundum
neqz creatura alia poterit nos sepa¬
rare a caritate dei que est in christo
iesu dño nostro. Hoc est ill a caritas
Dei que dissunditur in cordib nr̃is
non ex nobis sed per sp̃m sanctum
qui datus est nobis malorum
sed ex mundo est. Hic dicet aliquis
si ex mũdo est concupiscentia malo¬
rum per quam fit ut mala omĩa
pro eo qd ab uas concupiscitur per¬
ferant. Quomodo er eorum dicit
uoluntate. Quasi uero non et ipsi
ex mundo sint cum ab eis diligitur
mũdus deserto eo per quem factus
est mundus seruuĩt enĩ creature po¬
tiusꝙͣ creatori qui est benedictus in
secula. Siue enĩ mundi uocabulo
iohannes apos tolus dilectores si¬
quificauerit mundĩ. Uoluntas q̃
ex ip̃is est utiqz ex mũdo est siue
mũdi nomine celum et terram et
quecunqz in eis sunt. hoc est um¬
uersam complerus sit creaturam
Uoluntas proculdubio creature
que non est creatoris ex mundo est
Propter quod talib Sominus dic
Uos de deorsum estis ego de sursum

Expanded text:
ndum neque creatura alia poterit nos separare a caritate dei, quae est in Christo Iesu domino nostro. haec est illa caritas dei, quae diffunditur in cordibus nostris, non ex nobis, sed per spiritum sanctum qui datus est nobis; malorum sed ex mundo est. Hic dicet aliquis: si ex mundo est concupiscentia malorum, per quam fit, ut mala omnia pro eo quod \'ab illis concupiscitur perferant, quo modo ex eorum dicitur uoluntate? quasi uero non et ipsi ex mundo sint, cum ab eis diligitur mundus deserto eo, per quem factus est mundus; seruiunt enim creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. siue itaque mundi uocabulo Iohannes apostolus dilectores significauerit mundi, uoluntas, quae ex ipsis est, utique ex mundo est; siue mundi nomine caelum et terram et quaecumque in eis sunt, hoc est uniuersam conplexus sit creaturam, uoluntas procul dubio creaturae, quae non est creatoris, ex mundo est. propter quod talibus dominus dicit: uos de deorsum estis, ego de sursum
Abbreviated transcription (Latin):
ter fusus sic et patientia paupin
christi sed ditandorũ heredum
op̃i. Nonperibit mecernũ. Non
quia et uuc patienter ferre iubx¬
mũr sed quia pro his que huc pa¬
tienter pertulmius eterna beati¬
tudme ꝑfruemur. ⁊ lon dabit
smñẽ sempiterne felicitati qui
donat temporalem patientiã
uoluntati qr utrumq munus
dõnat et donatum est carita

Expanded text:
ter fusus. sic et patientia pauperum ter fusus. sic et patientia pauperum Christi, sed ditandorum heredum Christi non peribit in aeternum, non quia et illic patienter ferre iubebimur, sed quia pro his quae hic patienter pertulimus, aeterna beatitudine perfruemur. non dabit finem sempiternae felicitati, qui donat temporalem patientiam uoluntati, quia utrumque munus donatae donatum est carita
Abbreviated transcription (Latin):
mens ꝙdui pauperes sumue
Donec illa hereditate ditemur
Magna quippe inde pignora ac¬
cepimus. quod ad nos ditandos
pauper factus est christus qm̃
in supernas diuitias exultat
Missus est qui sancta desideria
nostris. corporibz ĩspiraret spũt
sanctus lyrum pauꝑin ad huc cri¬
dentiũ nond contemplantiũ ad¬
huc sperãtiũ. nond̃ tenentium
aohuc Desiderio susꝑirãtiũ nõd
felicitate regnantiũ Adhuc esu¬
rientiũ et sitientiũ nond satia¬
torũ. Horum ergo pauꝑm pati¬
etia non peribit ĩeterman non
quia et illit patientia cra ubiquod
roleretur non crit sed non peribit
Srlum est quia infructuo sano
erit fruccum aũt habebit etermi¬
Quisquis emĩ mĩc laborat ĩamt
cum eum spes fefellerit propter
quã larorat merito dicit Perdi
ditĩ laborẽ. Quisquis uero ad
sin laboris promis sa peruenerit
gratusans dicit Nron perdidi la¬
borẽ meum. Sicitur igitur la¬
hor non perusse non quia manz
perpetuus s quia non est mani¬

Expanded text:
memus, quamdiu pauperes sumus, memus, quamdiu pauperes sumus, donec illa hereditate ditemur. magna quippe inde pignora accepimus, quod ad nos ditandos pauper factus est Christus, quo in supernas diuitias exaltato missus est, qui sancta desideria nostris cordibus inspiraret spiritus sanctus. horum pauperum adhuc credentium, nondum contemplantium, adhuc sperantium, nondum tenentium, adhuc desiderio suspirantium, nondum felicitate regnantium, adhuc esurientium et sitientium, nondum satiatorum: horum ergo pauperum patientia non peribit in aeternum, non quia et illic patientia erit, ubi quod toleretur non erit, sed non peribit\' dictum est, quia infructuosa non erit. fructum autem habebit aeterquisquis enim laborat inaniter, cum eum spes fefellerit, propter quam laborabat, merito dicit: perdidi tantum laborem; quisquis uero ad sui laboris promissa peruenerit, gratulans dicit: non perdidi laborem meum. dicitur ergo labor non perisse, non quia manet perpetuus, sed quia non est inani
Abbreviated transcription (Latin):
remus femen abrahe secund̃ ysaat
ꝓpter christũ ad dei filios pertine
qui sunt corpus christi et mebra
id est et eccũa dei una uero ger¬
mana catholica tenens piamfi¬
dẽ. nõ eã q̃ ꝑ elationẽ uel tumorĩ
sed eã que per dilectionẽ oꝑatur
tamẽ etiã filios cõcubmarũ qn
a filio suo ysaac dimisit abraha
nouulla eis largitus est munã
resinquerẽt oĩmodo manes non
tencrentur heredes. Sic enĩ lea¬
mus didit autem abrahã onn
censum suũ ysaac filio suo et fi¬
liis concubmarũ fuarũ de dit
abrahã munera. Et dimisit eos
ab ysaac filio fuo. Si aũt filu
fumus lile ihrsm alia dona eu¬
heredatoru alia intelligamus he¬
redũ. Hn enĩ heredes sunt quib
dr̃ Non enĩ accepistis spm̃ seriũ¬
tutis iterũ in timore sed accepisi
spm̃ adoptionis filioꝵ ĩ quo cla
ergo sp̃m̃ caritatis et donec uenia¬
mus ad hereditatẽ in qua semp
maneamus liberali amore simꝰ
non seruili timore pãtiẽtes. Cla¬

Expanded text:
remus semen Abrahae secundum Isaac remus semen Abrahae secundum Isaac propter Christum ad dei filios pertinere, qui sunt corpus Christi et membra, id est ecclesia dei una, uera, germana, catholica, tenens piam fidem, non eam, quae per elationem uel timorem, sed eam, quae per dilectionem operatur: tamen etiam filios concuba filio suo Isaac dimisit Abraham, nonnulla eis largitus est munera, ne relinquerentur omni modo inanes, non ut tenerentur haeredes. Sic enim legimus: Dedit autem Abraham omnem censum suum Isaac filio suo; et filiis concubinarum suarum dedit Abraham munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo . Si ergo filii sumus liberae Jerusalem, alia dona exhaeredatorum, alia intelligamus haeredum. Hi enim haeredes sunt, quibus dicitur: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorem; sed accepistis spiritum adoptionis filioergo spiritu caritatis et, donec ueniamus ad hereditatem, in qua semper maneamus, liberali amore simus, non seruili timore patientes; cla
Abbreviated transcription (Latin):
fateri sine aduitorio et munere
dei in uoluntate hominis esse
posse aliquid hom. ⁊Leq enĩ
hoc non est bonũ ut credat hõ
eterno supplicio se esse pumend
si negauerit christum et pro
ista fide qualecũq supplicium
perferat et contempnat hũanũ
Promde sicut negand non est
etiam hoc esse domi dei ita
ĩtelliccend̾ ẽ alia esse dei dona
filiorum illius hierusalẽ q̃ sur¬
sum libera est mater nostra.
Hec sunt enĩ quodãmõ heredi¬
taria in quib sumus herẽdes
Dei: coheredes autem christe
Alia uero que pñt accipere ẽã
fisii concubmarũ quib iuidei
camases et sa smaciea des hairtcis
cõparantur. Quãuis enĩ scripã
eice ancillã et filium eius Neqz ñ
heres erit filius ancille cum filu
meo ysaac et abrahe dicit deus In
y saac uocabitur tibi semen quod
tic aplus est interpretatus ut di¬
teret id est non qui fili carme hu
filu dei sed filn promissionis di¬
putantur in semine Ut inteluge¬

Expanded text:
fateri sine adiutorio et munere fateri sine adiutorio et munere dei in uoluntate hominis esse posse aliquid boni. neque enim hoc non est bonum, ut credat homo aeterno supplicio se esse puniendum, si negauerit Christum et pro ista fide qualecumque supplicium perferat et contemnat humanum. Proinde sicut negandum non est etiam hoc esse donum dei, ita intellegendum est alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum libera est mater nostra. Haec sunt enim quodam modo hereditaria, in quibus sumus heredes dei, coheredes autem Christi; alia uero, quae possunt accipere etiam filii concubinarum, quibus iudaei carnales et schismatici uel haeretici conparantur. quamuis enim scriptum est: eice ancillam et filium eius; neque enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, et Abrahae dixit deus: in Isaac uocabitur tibi semen, quod sic est apostolus interpretatus, ut diceret: id est non qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semine, ut intellege
Abbreviated transcription (Latin):
est . I lon enĩ dicere poterimus me¬
lius ei fuisse ut ipm negando in¬
chil corum paceretur que passut
est confitendo sed ẽstimandum ẽ
fortasse tolerabilius ei futurur
inditium ꝙͣ si christum negando
cuncta ilsa uitaret ut issud qd
ait apłus. Si tradidero corpus
meumꝰ ut ardeam caritatẽ aut̾ẽ
non habeã nichil michi prodest
Nichil prodesse intelligatur ad
regnum celorum obtinend̃ non ad
ertreni iudicn tolerabilius sup¬
plicium subxund̃. Sed merito que¬
ri potest. utrum ẽt ista patientia
Donuim dei sit añ uirib tribuẽ¬
da sit uoluntatis humane qua
quisq ab ecclesia separatus nõ
pro errore qui eum separauit sed
pro ueritate sacramenti seũ u̾bi
que apud eum remãsit timore
penarum eternarũ penas patit
temporales. Cauend est enim
ne forte si dei domĩ istam patiẽ¬
tiam dixerimũs. in quibz mest
etiam ad regnum dei pertinere
crẽdantur si autem illã donũ
Dei esse negauerimus cogami

Expanded text:
est. non enim dicere poterimus meest. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si Christum negando cuncta illa uitaret, ut illud, quod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, nihil mihi prodesse intellegatur ad regnum caelorum obtinendum, non ad extremi iudicii tolerabilius supplicium subeundum. Sed merito quaeri potest, utrum et ista patientia donum dei sit, an uiribus tribuenda sit uoluntatis humanae, qua quisque ab ecclesia separatus non pro errore. qui eum separauit, sed pro ueritate sacramenti seu uerbi, quae apud eum remansit, timore poenarum aeternarum poenas patitur temporales. cauendum est enim, ne forte, si dei donum istam patientiam dixerimus, hi quibus inest etiam ad regnum dei pertinere credantur; si autem illam donum dei esse negauerimus, cogamur
Abbreviated transcription (Latin):
tientia pie toserantum Sei domĩ
est. Neq enĩ diuina scriptura fas¬
Ueterib sibris h huius rei testi¬
moma cum Deo Sicitur putieri¬
tia mea tu es et ab np̃o est patiẽ¬
tiamea. Et ubi alius propheta
dicit. Accipere nos spiritum for¬
titudinis Uerumetiã in ap̃licit
Licceris legitur. Quia nobis
Donatum est pro christo nonio¬
lum ut credatis in eum sed ut etiã
patiamim pro eo. Ulon cego qua¬
si de proprio faciat ĩmi elatum
quod sibi audit esse Donatum
Si quis autem non habens cari¬
tatem que pertinet ad uintatem
spiritus et uincusum pacis. Qũo
catholica eccłia congregata con¬
nectitur in aliquo scisinate c̃osti¬
tutus le christum negcet patitur
tribulationes anqustias famem
miditatẽ persecutionẽ pericula car¬
ceres unicula tormenta gladium
uel flammnas uel bestias uel ip̃am
crucem truere iehennarũ et ignis
eterm millo modo ista culpanda st̃
inimõ uero et saudanda patientia

Expanded text:
tientia pie tolerantium dei donum tientia pie tolerantium dei donum est. neque enim scriptura ueteribus libris habet huius rei testimonia, cum deo dicitur: patientia mea tu es, et: ab ipso est patientia mea, et ubi alius propheta dicit accipere nos spiritum fortitudinis, uerum etiam in apostolicis litteris legitur: quia uobis donatum est pro Christo non solum ut credatis in eum, sed ut etiam patiamini pro eo. non ergo quasi de proprio faciat animum elatum quod sibi audit esse donatum. Si quis autem non habens caritatem, quae pertinet ad unitatem spiritus et uinculum pacis, quo catholica ecclesia congregata conectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget, patitur tribulationes, angustias, famem, nuditatem, persecutionem, pericula, carceres, uincula, tormenta, gladium uel flammas uel bestias uel ipsam crucem timore gehennarum et ignis aeterni, nullo modo ista culpanda sunt, immo uero et hic laudanda patientia
Abbreviated transcription (Latin):
neris est. Neq enĩ sicut nos creatu¬
ra est. insi ergo amor eus Setur
lnde. nobis non est undẽ eẽ possit
in nobis ac per hoc uoluntas bona
qua diligitur deus in homie non
potest esse insi in quo deus opera¬
tur et uelle. Sec igitur uoluntas.
bona id est uoluntas deo subdita
fideliter uoluntas sanctitate sup¬
m ardoris accensa. Doluntas qua
quis diligit deum et proriniũ ppt̾
Deum sine amore Se quo respon¬
det apostolus petrus. domine tu
scis quia amote sine cunore de q
dicit apos tolus paulus. In timore
et tremore uestram iporum salutẽ
operamim sine gaudio de quo dicit
spe gaudentes. In tribulatione pa¬
tientes siue tristicia qualem se di¬
cic habiusse magnã pro fracribz
suis. Quecunq amara et aspera
sufferat. caritas Dei est que oĩa
tolerat que non diffunditur in cor¬
dib nostris insi per̾ spiritum sãc¬
tum qui datus est nobis. Unde
nequa ꝙͣ dubitante pretate sicut
caritas sancta amantiũ ita rn¬

Expanded text:
neris est; neque enim, sicut nos, creatuneris est; neque enim, sicut nos, creatura est. nisi ergo amor eius detur inde nobis, non est, unde esse possit in nobis. ac per hoc uoluntas bona, qua diligitur deus, in homine non potest esse, nisi in quo deus operatur et uelle. haec igitur uoluntas bona, id est uoluntas deo fideliter subdita, uoluntas sanctitate superni ardoris accensa, uoluntas, quae diligit deum et proximum propter deum, siue amore, de quo respondet apostolus Petrus: domine, tu scis quia amo te, siue timore, de quo dicit apostolus Paulus: in timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini, siue gaudio, de quo dicit: spe gaudentes, in tribulatione patientes, siue tristitia, qualem se dicit habuisse magnam pro fratribus suis, quaecumque amara et aspera sufferat, caritas dei est, quae omnia tolerat, quae non diffunditur in cordibus nostris, nisi per spiritum sanctum, qui datus eat nobis. Vnde nequaquam dubitante pietate sicut caritas sancte amantium, ita pa
Abbreviated transcription (Latin):
asium di abolum propria uoum¬
tate factus diabolus ĩuenitut. Uo¬
suntas itaqz mala sine cupidita¬
te rapiatur sine timore reuocetuui
smne seticia Diffundatur sine tri¬
sticia contrahatur atq in his oĩ¬
bus perturbationibz amim que¬
cunqz sunt aliis uel alio tempe
qrauia contemꝑnat et perferãt
potest et sine alteruis spiritus. in¬
stinctu seipã seducere et defeccu
a superiorib in infcriora lapsãdo
quanto iocũndius. es timauerit
quod adipisci appetit᷑ uel amicte
metuit.es adeptum gaudet ues
amissum Dolet. Tanto toserabi¬
lius pro eo ferre quod sibi muus
est ad patiendum ꝙͣ ielud ad fru¬
endum quicquid enĩ illud est ex
creatura est cuius nota uosuntas
est. Quõdamodo em̃ familiarius
contactu atq conneru ad experie¬
dam eus suauitatem adiacet a¬
manti creature amata creatura
Uoluntas autem creatoris Se qͣ
scriptum est et toriente uoluntatis
tue potabis cos songe alterius qe¬

Expanded text:
alium diabolum propria uolunalium diabolum propria uoluntate factus diabolus inuenitur. uoluntas itaque mala siue cupiditate rapiatur siue timore reuocetur siue laetitia diffundatur siue tristitia contrahatur atque in his omnibus perturbationibus animi quaecumque sunt aliis uel alio tempore grauiora contemnat et perferat. potest et sine alterius spiritus instinctu se ipsa seducere et defectu a superioribus in inferiora lapsando, quanto iucundius aestimauerit. quod adipisci adpetit uel amittere metuit uel adeptum gaudet uel amissum dolet, tanto tolerabilius pro eo ferre, quod sibi minus est ad patiendum quam illud ad fruendum. quidquid enim illud est, ex creatura est, cuius nota uoluntas est. quodam modo enim familiari contactu atque conexu ad experiendam eius suauitatem adiacet amanti creaturae amata creatura. Voluptas autem creatoris, de qua scriptum est: et torrente uoluptatis tuae potabis eos, longe alterius ge
Abbreviated transcription (Latin):
iupiditas quando patienter sustiet
oncra cuius libet calamitatis gloria¬
tur de uirib propriẽ uosuntatis tãꝙͣ
de stupore morbi non de robore sam¬
tatis insãna est ista gͣloriatio Non
est pacientie scd dementie uoluntas
ista tanto uidetur patientior acerro¬
rum malorũ quanto est aiidior
temporasium bonorum. Quia ma¬
mor eternorũ qd si ex ẽã ercitat et
iflammat fallacior uisis. et suasi¬
omb ĩmundus et diatolicus sp̃s.
et maugni conspiratione sociatus
efficit homĩs uoluntatem uel eriore
deuincentẽ uel appetitu cuuslibet
mundane desc̃ationis ardentem que¬
amq uidentur intolerabisia mira¬
biliter sustinere. Non tamen ideo
ttiami uoluntas mala sine ĩstiga¬
nonc alterius. ĩmundi spiritus
sicut uosuntas bona sine aduitorio
sancti spiritus non potest esse Nã
isse posse uoluntatem malam e¬
iam sine aliquo spiritu uel. sẽdu¬
cente uel incitante in ipõ diabolo
satis ostenditur qui per nullum

Expanded text:
cupiditas quando patienter sustinet cupiditas quando patienter sustinet onera cuiuslibet calamitatis, gloriatur de uiribus propriae uoluntatis tamquam de stupore morbi, non de robore sanitatis. insana est ista gloriatio; non est patientiae, sed dementiae. uoluntas ista tanto uidetur patientior acerborum malorum, quanto est auidior temporalium bonorum, quia inanior aeternorum. Quodsi eam exagitat et inflammat fallacibus uisis et suasionibus inmundus et diabolicus spiritus et maligna conspiratione sociatus efficit hominis uoluntatem uel errore dementem uel adpetitu cuiuslibet mundanae delectationis ardentem quaecumque uidentur intolerabilia mirabiliter sustinere, non tamen ideo etiam uoluntas mala sine instigatione alterius inmundi spiritus sicut uoluntas bona sine adiutorio sancti spiritus non potest esse. nam esse posse uoluntatem malam etiam sine aliquo spiritu uel seducente uel incitante in ipso diabolo satis ostenditur. qui per nullum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ita sit quid est homo utent
in hac uita propria uoluntate an¬
teqͣr esigat et delignt Deum insi
ĩus tus et impuis Quid est ĩꝙͣ
homo aẜerrans a creatore creatura
insi creator. eus memor sit euis
et esigat eum gratis et diligat
gratis qr ip̃e non potest eligere ul
Siligere insi prius electus dieec¬
tusqr curetur qui cecitate eligen¬
Sa non cerint et langore diligen¬
da fastidit. Sed forte quis dicar
quomõdo deus prius esigit et di¬
digit ĩmquos ut iustificet eos¬
sicut scriptum est Odisti dñe
omnes operantes ĩnquitatẽ cu¬
ontamus insi miro et ĩeffabiti
nodo. Et tamen etiam non pos¬
miomus cogitare quod medicus
homus egrotum et odit et diciqi
Sodit eni quia egrotat qui dici¬
qũ ut egritudm ẽ pesiat. Hec
prt caritatem dicta sunt sine qua in
nobis non potest esse uera patientia
cupiditas sed hec caritas per sp̃m
sanctum est in nobis qui datus est
nobis. Unde a quo nobis est caritas
ib ilsõ patientia. Mundi autem

Expanded text:
cum ita sit, quid est homo utens in hac vita propria voluntate, antequam eligat et diligat Deum, nisi injustus et impius? Quid est, inquam, homo aberrans a Creatore creatura, nisi Creator ejus memor sit ejus , et eligat eum gratis, et diligat gratis? Quia ipse non potest eligere vel diligere, nisi prius electus dilectusque curetur, qui caecitate eligenda non cernit, et languore diligenda fastidit. Sed forte quis dicat: Quomodo Deus prius eligit et diligit iniquos, ut justificet eos, cum scriptum sit, Odisti, Domine, omnes operantes iniquitatem putamus nisi miro et ineffabili modo? et tamen etiam non possumus cogitare, quod medicus bonus aegrotum et odit et diligit? odit enim, quia aegrotat, qui diligit, ut aegritudinem pellat. Haec propter caritatem dicta sint, sine qua in nobis non potest esse uera patientia,cupiditas. sed haec caritas per spiritum sanctum est in nobis, qui datus est nobis. unde a quo nobis est caritas, ab illo patientia. mundi autem
Abbreviated transcription (Latin):
penas uel ipsus decore iusticie uil
eterne uite amore perferre. qui hõc
dicunt non ĩtelligunt. Et quemꝙ
ĩiquorum tanto esse ad quecũꝙ
mala perferenda duriorẽ quantoĩ
eo maior est cupiditas mũdi et
quemqz iustorum tanto esse ad q̃¬
cũqz mala perferenda fortiorẽ quã¬
to in eo maior charitas dei est .s
cupiditas mundi mitrum habet
ex arbitrio uoluntatis progressum
ex. iocunditate uoluptatis firma¬
mentum ex uinculo consuetudis
Charitas autem dei disfusa
est in cordibz nostris. non utiq
dans atqz cõmendans apostolus it
cetera eius bona dixit eam et cunctat
susferre. Charitas in quit magnam¬
ma est. Paulopost ait. Omma tole¬
rat. Quanto ergo maior est in sa¬
tis caritas Dei tanto magis proi
qd̾ disigitur et quanto maior es
in peccatorib cupiditas mundi tã¬
to magis pro co quod concupiscit
omma tolerantur. Ar per hoc inde
est uera patientia iustoꝵ Unde est

Expanded text:
poenas uel ipsius decore iustitiae uel poenas uel ipsius decore iustitiae uel aeternae uitae amore perferre? Qui haec dicunt, non intellegunt et quemque iniquorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda duriorem, quanto in eo maior est cupiditas mundi, et quemque iustorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda fortiorem. quanto in eo maior est caritas dei. sed cupiditas mundi initium habet ex arbitrio uoluntatis, progressum ex iucunditate uoluptatis, firmamentum ex uinculo consuetudinis; caritas autem dei diffusa est in cordibus nostris, non utiquedans atque commendans apostolus inter cetera eius bona dixit eam et cuncta sufferre. caritas, inquit, magnanima est, et paulo post ait: omnia tolerat. quanto ergo maior est in sanctis caritas dei, tanto magis pro eo quod diligitur, et quanto maior est in peccatoribus cupiditas mundi, tanto magis pro eo, quod concupiscitur, omnia tolerantur. ac per hoc inde est patientia uera iustorum, unde est
Abbreviated transcription (Latin):
s terrena anmalis diabolica
Cur enĩ non sit superboꝵ falsa
sapientia: a quo est autẽ uera sa¬
pientia as illo est et uera patien¬
tia. Hinc enĩ cantat ille spũs
pauper. Deo subiecta est amma
mea q̃m ab ipo est patientia mea
Sz respondent et Loquuntur dĩce¬
tes sicũt uoluntas homĩs sine
Ullo dei adiutorio uirib liberi ar¬
bitrii tam multa grauia et hor¬
renda perfert siue in aĩo siue in cor¬
porẽ ut mortalĩe uite huius et
percator deleciatione perfrnatur. a
non codem modo eadem ip̃a uosia
homunis eisd uirib liberi arditin
adhũc expectans si diuinitus noi¬
uari sed sibi naturali possibilitati
sufficiens quicquid laboris uel de
tientissime sustm̃et. An uero ĩqui¬
unt ydonea est imquoꝵ uoluntas
excerceant. ydonea est uoluntas a
Longa tormenta in mendacio per¬
seucrent ne sua facmora confitc̃tes
iubeantur occidi. et non est y donca
iustorum uoluntas insi eis uires
desuper suggerantur. Quaslibet

Expanded text:
sed terrena, animalis, diabolica sed terrena, animalis, diabolica . Cur enim sapientia? a quo est autem uera sapientia, ab illo est et uera patientia. huic enim cantat ille spiritu pauper: deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. Sed respondent et loquuntur dicentes: sicut uoluntas hominis sine ullo dei adiutorio uiribus liberi arbitrii tam multa grauia et horrenda perfert, siue in animo siue in corpore, ut mortalis uitae huius et peccatorum delectatione perfruatur, cur non eodem modo eadem ipsa uoluntas hominis eisdem uiribus liberi arbitrii non ad hoc expectans se diuinitus adiuuari, sed sibi naturali possibilitate sufficiens quidquid laboris uel doltientissime sustinet? an uero, inquiunt, idonea est iniquorum uoluntas exerceant; idonea est uoluntas molonga tormenta in mendacio perseuerent, ne sua facinora confitentes iubeantur occidi, et non est idonea iustorum uoluntas, nisi eis uires desuper suggerantur, quaslibet
Abbreviated transcription (Latin):
nũ perfectum. ad quem clamat ege¬
ms et pauper qui laudat nomen
eus querendo petendo ꝑuesando et¬
dicit deus meus eripe me de manu
peccatoris et de manu legem prete¬
reuntis et iniqui. Qĩ tu et patiẽ¬
tia mea domine spes mea a iuuẽ¬
tute mea. Isti autem qui habun¬
dant et ege̾ ad dñm dedignantur
ne as illo accipiant ueram patiẽ¬
tiam de sua falsa gloriantes. Cõ¬
silium mopis uolunt confundere
qmi domimus spes eus est. Nec
accendunt cum homies. sunt. et
suc id est humanẽ uoluntati tan¬
tum tribuunt in illud se ĩcurrere
quod scriptum est: Macedictus oĩs
qui spem suam ponit in homme.
Unde etiam si eis contingat in
aliqua dura et aspera uel ne dis¬
pliceant homĩbz uel ne grauiora
patiantur uei si placendo et amã¬
do presumptionẽ suam ead ipsa
superbissima uoluntate sustine
ant. Hoc ulis dicend̃ est de patiẽ¬
tia quod de sapientia beatus ia¬
cobus apostolus dicit non et
ista patientia desursum descendes

Expanded text:
num perfectum, ad quem clamat egenum perfectum, ad quem clamat egenus et pauper, qui laudat nomen eius et petendo, quaerendo, pulsando dicit: deus meus, eripe me de manu peccatoris, de manu legem praetereuntis et iniqui. quoniam tu es patientia mea, domine, spes mea a iuuentute mea. isti autem, qui abundant et egere ad dominum dedignantur, ne ab illo accipiant ueram patientiam, de sua falsa gloriantes consilium inopis uolunt confundere, quoniam dominus spes eius est, nec adtendunt, cum homines sunt et suae, id est humanae uoluntati tantum tribuunt, in illud se incurrere. quod scriptum est: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. unde etiamsi eis contingat, ut aliqua dura et aspera, uel ne displiceant hominibus uel ne grauiora patiantur uel sibi placendo et amando praesumptionem suam eadem ipsa superbissima uoluntate sant; hoc illis dicendum est de patientia, quod de sapientia beatus Jacobus apostolus dicit: Non est ista sapientia desursum descendens;