comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Anfalsum testm dic̾etur siqͥd̾
ap̾e hĩs accusaretur qui cercui
ẽe debeãt sefalsum non fecisse
recteadibit hrditatem. sin
aut̃ alius argueretur citra ꝯse¬
ẽciam enis non pot̾ ad ire qͣi dub¬
itet u̾m eẽ testm.Dem.¬
le adiret hroitatem furiosui
est fri nͣegauit recte in ẜmi
aditurum qũi non insi uolũ¬
tate comini acquiri hrditas
uit ut si esmauit pecet sibibo¬
norum possom ⁊ postqmͣ ille pe¬
cut furere ceꝑit inchominus

Expanded text:
falsum testamentum diceretur, si quidem ipse heres accusaretur, quoniam certus esse debeat se falsum non fecisse, recte adibit hereditatem: sin autem alius argueretur citra conscientiam eius, non potest adire, quasi dubitet uerum esse testamle adiret, furiosus est factus. negauit recte seruum aditurum, quoniam non nisi uoluntate domini adquiri hereditas rit, ut, si aestimauerit, peteret sibi bonorum possessionem, et postquam ille petit, furere coeperit, nihilo minu
Abbreviated transcription (Latin):
sto prĩ hrdem eẽ. hoc fłm pͣuto. nã
filius emancipatus cumhr̃dita¬
tem testo̾ datam adse ꝑtin̾e no¬
luit contimio ea ad subintutũ
hr̃cem tnͣsit: nec pot̾ uidi prohr̾¬
degessisse qui ut h̾rditatem om¬
nt̾et ex alia ꝑte edicti posso̾ne
bonorum petat pauł. ⁊ proculꝰ

Expanded text:
to patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse, qui, ut hereditatem omitteret, ex alia parte edicti possessionem bonorum petat. Paulus. Et Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
pilli tutor hrditatem adi ait.¬
renissit si post scriptam epła
obligari postea pupillum hroi
bitur cum dubitet numi post̾i
ft̾m sit exneutro eorum posse
adire h̾rditatem placet. ¶i¬
liusfa. hr̾s scriptus prem sini
certiorem fec̾at iudi sibͣi sol¬
nendo eẽ hr̃oitatem pat̾ resqͥp¬
ẜat sibi parum ydoneam ren̾¬

Expanded text:
pilli tutor hereditatem adire iusserit, si post subscriptam epistulam obligari postea pupillum heredbitur, cum dubitet, num posterius falsum sit, ex neutro eorum posse adire hereditatem placet. Filius familias heres scriptus patrem suum certiorem fecerat uideri sibi soluendo esse hereditatem: pater rescripserat sibi parum idoneam ren
Abbreviated transcription (Latin):
dari taq debere enͣm diligenciꝰ
explorare ⁊ ita adire si ydoncam
comꝑiss. ¶filui uerus. accepti
littis pricadiit hr̃ditatem dub¬
itatum est an recte adiss. S pro¬
babilius dicetur qmͣ diu ꝑsua¬
sumẽmon sit soluendo c̾ẽ pr̾dita¬
tem prẽm non obligasse. Siqͥs
ita dixit. si soluendohrditas e.
ad eo hrditatem milla adito̾e.¬

Expanded text:
ari itaque debere eum diligentius explorare et ita adire, si idoneam comperisset: filius acceptis litteris patris adiit hereditatem: dubitatum est, an recte adisset. probabilius diceretur, quamdiu persuasum ei non sit soluendo esse hereditatem, patrem non obligasse. Sed et si quis ita dixerit: 'si soluendo hereditas est, adeo hereditatem', nulla aditio e
Abbreviated transcription (Latin):
andauit petendum fure ceꝑ¬
it. dicendum non est statim ei
acqinsitam bonorum possom
igitur bonorum possõnis peti¬
tio ratihitione d confirmari

Expanded text:
andauit petendum furere coeperit, dicendum est non statim ei adquisitam bonorum possessionem: igitur bonorum possessionis petitio ratihabitione debet confirmari
Abbreviated transcription (Latin):
hrditati decesiq. denĩ alt̾ se absti¬
neret eadem conditio defe̾nda est
hrdi enis que et ipĩ quod ⁊ marce
itorib hr̾ditariis nire ciuilite¬
nẽantur. tñ meos acto̾ non detꝰ
si nelint d̾elinquere h̾r̾ditatem

Expanded text:
ditati decessisset, deinde alter se abstinet, eadem condicio deferenda est heredi eius quae et ipsi, quod Marcelluitoribus hereditariis iure ciuili teneantur, tamen in eos actio non detur, si uelint derelinqu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ec admittu̾da nisi eidẽ¬
t̾ pat̾ exp̾ssi̾t uelle se cure etiã
si tutelam non afnmifint.
cedit. aut sequitur tutelam.
remded̾it ami poss uti ĩmuni¬
fecit testatorii. nam ꝙ̾ illenõ
dedit tutorem eum uoluisie

Expanded text:
sunt nec admittenda, nisi euidenter pater expresserit uelle se dare etiam, si tutelam non administraucedit aut sequitur tutelam. rem dedit, cum posset uti inmunifecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum uoluisse
Abbreviated transcription (Latin):
cebesion semꝑtn exismino eũ
qui honus tutee :ecusauit re¬
cusait repellendũ a legato. S
ita demimi si legatumenio ai¬
ueris testꝰ legatimi asscriptũ
codicilꝰ postea fcis tutore̾ ortr
inhoc enͥmi legato por̾intinõ
id er relictum quia tutorẽ eu

Expanded text:
mo eum, qui onus tutelae recusauit, repellendum a legato, sed it demum, si legatum ei ideo adueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei rel
Abbreviated transcription (Latin):
nei eẽnt ħ pot̾it conuemri si
ab ilus re̾ẜnari non potusset
S hoc non qͥrendum e. s con¬
tumatia pumenda ẽ enus qui
quodam modo seexcusauit.:
Multomag̾ quis dice̾ detebu
indignimi nditio patrisqui
ut suspͥtus remouendu ẽ atr¬

Expanded text:
poterit conueniri, si ab illis res seruari non potuisset. sed hoc non quaerendum est, sed contumacia punienda est eius, qui quodammodo se excusauit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, qui ut suspectus remotus est a tu
Abbreviated transcription (Latin):
in quarta tutela existimauiqͣ¬
sicepo̾ita uia. cet̾um putarem
rate fr̾urum p̾torem sietiam
imam tutelani suffict̾ crẽor¬
ent. sitam diffusaet negotiosa
sit ut ꝓ plurib crtat. ns̃ fr̾s¬

Expanded text:
in quarta tutela existimaui quasi deposita illa.Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sit, ut pro pluribus cedat. n
Abbreviated transcription (Latin):
neum equepupillum scripsit
hrdem et ticiolegatum dedi
eidemq pupilo eum tutorẽ
asscripsit. ticuus confirinatus
gatum tñ accepit. datuiq ap̃¬
toretutor excuset se anoquere¬
penendussit alogato/ an aliqo
int̾sit si apr̾e uremancipato
pnpillotutor datuifit.ułer

Expanded text:
sit heredem et Titio legatum dedit eumque eidem pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus gatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre uel emancipato pupillo tutor datus sit uel
Abbreviated transcription (Latin):
surare patitur. s si ign̾orante eosu¬
Husfilius adegit mꝑiatꝰ fu̾it nich̾
eumhac lege tem. ¶Quisnpuia¬
tus est centumi oꝑas aut nisingłor
aureos quinosdari. ñ incetur ceͣ le¬
gem qr stipłatꝰ ꝙ in potate liu̾tieᷤ
lege excipiatur. tñ m̃telligendũ
¶est cehiis legem sentire quiliros
totie possunt. itaq si castratauni
lib̾tum iurenirando ꝗsadegit oi¬
cendum est ñ pimiri patronu

Expanded text:
urare patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil eum hac lege teneri. Stipulatus est centum operas aut in singulas aureos quinos dari: non uidetur contra legem stipulatus, quia in potestate liberti est lege excipiatur, tamen intellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patron
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuuis uespisiañus decreuit ut siqͣ
hc lege uenierit ne ꝓstituẽtur ⁊
si ꝓstituta ẽẽt ut eẽt lib̾a ⁊ si ponra
abemptore alii sñ hac conditio̾e
uenit ex lege uenditionis lib̾am
ẽẽ aib̾tam prioris uenditoris.
lib̾tis penas nrrogent᷑. Int̾dum
ille pene alib̾to ingͣto exigiitu
uł ꝑͥs bo̾ꝵ eis aufertur ⁊ patronomã¬
tur uł fustib ceoitur. ⁊ ita absolu
milite manumissũ diuus ad ria¬
nui ixpsit militem lib̾tum su¬
um face̾ ñ patris. ¶Serinis non
manumissus lib̾tatẽ consequit᷑
Is qui ea lege distͣccus e̾ut man¬
iuittatur intͣ tempꝰ ꝙ snꝑue¬

Expanded text:
iuus Uespasianus decreuit, ut, si qua hac lege uenierit, ne prostitueretur et, si prostituta esset, ut esset libera, si postea ab emptore alii sine condicione ueniit, ex lege uenditionis liberam esse et libertam prioris uenditoris.Mlibertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: uel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: uel fustibus caeditmilite manumissum divus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris. Servus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur intra temp
Abbreviated transcription (Latin):
iusꝙ. inlib̾tu hnt pat̾nis n̾amittt
Idem ⁊ in em̃ãcipato ut in bonisli¬
b̾ti locum ꝗdam non hant lege
excipunit᷑ rei capitał dampnatꝰ
sit restitutꝰ non ẽ si uidex cui̾us
flagicii sit. fu̾it ue.uł maior an

Expanded text:
is habent paternis, non amittunt: idem et in emancipato.Ut in bonis liberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel maior an
Abbreviated transcription (Latin):
ususs. iegari possit quia sũ hau¬
S nicerci accio erit cumh̾rde
ut legataric qmͣbiu mirĩc eũ¬
dagendi ducera facultatẽ
tibhac cantione ntsi de¬
cest legatateus uł capite di¬

Expanded text:
us legari possit, quia id sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu uixerit, eundi agendi ducendi facultatem sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius uel capite d
Abbreviated transcription (Latin):
gatus sit non possit. qr alnusfu¬
turui sit qmͣ qui legatus fu̾it.
s eminatioaus bina dũtaxat
Utrum ex quo petit eas legata¬
⁊ puto exdie pecitionis e as ced̾e
qͣre. si post petitas eger ẽẽ ẜuus
cepit legit.ario pibuint. Oliꝰ.¬

Expanded text:
us sit non possit, quia alius futurus sit quam qui legatus fuerit, io eius bima dumtaxat utrum ex quo petit eas legata puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse seruus coeperit, legatario peribunt. 8 Ga
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ mortuohr̃de ususfi ex¬
tp̾sceitum hr̃s darerogatur sũ
inbetur. s ususfinondum est
h̾rdis. isi cum dm̾ũ deducto
nsuf̃ p̾stit̾it. ⁊ ĩocapitis dimi¬
utione. uł morte ꝑire ñ pot᷑.ꝙ

Expanded text:
legatum mortuo herede usus fructus extempus certum heres dare rogatur siue iubetur: sed usus fructus nondum est heredis, nisi cum dominium deducto usu fructu praestitit, et ideo capitis deminutione uel morte perire non potest
Abbreviated transcription (Latin):
enis finietur.S hiiscasib de
q de eo usuf detͣhendo sensit q
comuctus eẽt hrdis ꝑsonequo
extincto solidam ꝓpͥ̾etatẽ adle¬
gatarium uoluit᷑ ꝑtine nͨ plꝰ
tnͣsmuttit ad successore suu
quondum hre ceꝑit usu̾t᷑. ꝙͣsi

Expanded text:
eius finietur. sed his casibus de que de eo usu fructu detrahendo sensit, qui coniunctus esset heredis personae: quo extincto solidam proprietatem ad legatarium uoluit pertinere nec plus transmitti ad successorem suum, qui nondum habere coepit usu
Abbreviated transcription (Latin):
mandatthr̃s enis dampnare¬
turcirori mee dum aipn fuio
meo capue erit ħrsmi duceta
dato. filius a mr̃e mrigĩnt.si ani¬
bo capue hitanent legatum
mrĩ debitum iriputauit qm̃¬
ins uria nonħitassent. smaĩ

Expanded text:
mandati heres eius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum filio meo Capuae erit, heres meus ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent: sin
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati desimgi magis pu
la oleagma hebat. ita leganit
publicos are.p. condictos he¬
bat corortoꝵ fructus usq ad
lustri quo conducti eenti
aufidio leginiat. ⁊ hedem adean
dem ꝯductonem coꝵ ortoru

Expanded text:
uoluntati defuncti magis putla oleaginea habebat, ita legauit:publicos a re publica conductos habebat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legauerat et heredem eam conductionem eorum hortorum
Abbreviated transcription (Latin):
inarctofundo ⁊ suppellectile.
⁊ unma ⁊ mancipia non solum
ad cultum custodiã uie iiue. s
legato cedẽ. ¶Ymagmes quor
hec sole legate indentur.que
pat̾ifa. ut aut fundi aut sini
instrumtũ face̾t. ¶Item dep̾di¬

Expanded text:
instructo fundo et suppellectilem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sedlegato cedere. Imagines quoque hae solae legatae uidentur, quae pater familias, ut aut fundi aut suum instrumentum faceret. Idem respondi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tatem accepunt ⁊ cuñrure in¬
orari solent. ¶S initructimi fũ¬
dum legass ca pedagogia qiuci
u̾m̃ est maructo aut̾ fundo ⁊ bi¬
bliothetam ⁊ librosqui illic ex¬
tant. ut qͦciẽso ueniss nt̾etur
contrm constat. s si qͣi ypotheca
libroꝵ utebatur ccͣ erit dicendi

Expanded text:
bertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi uerum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contr
Abbreviated transcription (Latin):
sic si nẜ tabulas n cont᷑ tabulas
bonoꝵ possõ agnita sit. plane sitꝑa
quidem petende bonoꝵ possõnit ex
testõ largiebant᷑ u̾ntn repudia
cum enim is qui repudiauit b̾oꝵ
atom consequ̾s erit ut abintesta¬
to possepeti incipiat. s ⁊ si ex carbo¬

Expanded text:
secundum tabulas neque contra tabulas bonorum possessio agnita sit. Plane si tempora quidem petendae bonorum possessionis ex testamento largiebantur, verumtamen repudiatcum enim is qui repudiavit peterationem, consequens erit, ut ab intestato posse peti incipiat. Sed et si ex Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
possõm edca lege carbomana b̾oru
possõ. ¶Recte a̾ ptor alib̾is miciu̾
fecit ab intestato successionib ut
sicuti contͣ tabulas ipis defert ita et
ab intectato illos uoc libos a acciꝑe
optinos hactenus admittimus si
fu̾int inpotãte. ceci̾ si sun niris fu̾it
adbonoꝵ possom non mittantur.
quia adoptionis nira desolutast̾
emancipatione. ¶Si quis filium
suum emancipatũ nlloc̾ nepotis
exeo q̾sitimi est aput marcetiũ an
adoptõ recisa ĩpediat nepotem
s cum soleat emancipato prĩ ni¬
gi nepos quis ñ dicat ⁊ si adoptatꝰ

Expanded text:
m edictalem Carboniana bonorum possessio. Recte autem praetor a liberis initium fecit ab intestato successionis, ut, sicuti contra tabulas ipsis defert, ita et ab intestato ipsos uocet. Liberos autem accipere optiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si sui iuris fuerint, ad bonorum possessionem non inuitantur, quia adoptionis iura dissoluta sunt emancipatione. Si quis filium suum emancipatum in locum nepotis ex eo, quaesitum est apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus
Abbreviated transcription (Latin):
Ib̾tus cum frandandi abol. ri.¬
proni cansa fimdum seio tͣte̾ ueskͤ
seiusticio mandanit ut eum acci¬
piat ita ut int̾ senum ⁊ ticiũ ma̾¬
tatum contͣhatur. q̾ro postmor¬
tem uo̾ti pronus utrum cũseio
dumtarat quimandaiit accion¬
em hat ancum ticio ꝗ fund̃ retinet
eum cui donato qͥsita est ita tñsi ad
illum resꝑuen̾it accõ dat᷑. cũ om̾e
negotiũ ꝙ ens uolu̾tate gestũ sit
modempnationem eius confãtur.
cumactione mandati consequip
sit itaut aut ip̃e pro̾no restituat.
aut eum cum quo mandatũ gcͣx̃¬
datum restitue̾ cogat. quid em̾ di¬
cemus si isqui nire int̾poĩtꝰ est n¬
cħ colo fecit non dubitabimꝰ qͥn
omimodo cum eo agi non põssit
dem suam amico ꝯmodauittãꝙͣ
alii qmisii exlib̾ti fraude acquisi
int. Pauł. Consrͣtutone dnu
pii cauetur ceipulr̃ adoptando
ut ex boms que mortis tꝑrilliusꝗ
adoptauit fu̾unt qͣrta ꝑsad eum
ꝑtineat qui ad optatus e̾. s ⁊ bona
enui qͥ acquisunt pr̾i restitui nis¬

Expanded text:
ibertus cum fraudandi patroni causa fundum Seio tradere vellet, Seius Titio mandavit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandavit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet,eum, cui donatio quaesita est, ita tamen si ad illum res pervenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius voluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? non dubitabimus, quin omnimodo cum eo agi non possit. dem suam amico commodauit quam alii quam sibi ex liberti fraude adquisiiam. Constitutione diui Pii cauetur de impubere adoptando, ut ex bonis, quae mortis tempore illius qui adoptauit fuerunt, pars quarta ad eum pertineat qui adoptatus est: sed et bona ei, quae adquisiit patri, restitui ius
Abbreviated transcription (Latin):
qnimi ncħ dicͣant auetͣe
tutorenint̾po̾ita tene̾tur. q̃¬
re⁊ si non debita pecuma hi
is ꝑsomis soluta fu̾it qm̃uis
tacu̾t int̾poita tucoris aue¬
cum negociu cͣch̾etur. an
tchebatur. Marc̾.¬
ccipie̾ntis ⁊ etłutisromeiu¬
ditium id̾ tutor anccor utͥq
sit. S hoc ptrum itae̾si bis

Expanded text:
nihil dicant, auctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit, quamvis tacuerint, interposita tutoris auccum negotium contraheretur, an contrahebatur. MarcAccipientis et edentis iudicium idem tutor auctor utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis
Abbreviated transcription (Latin):
rum possõm deculit ⁊ dare nter
eos successionem ut mnatius pors¬
ent creditores scre utrumhat
cum quo ngrediantur. annobo
na nacancia fisco sit̾ delata. an poᷤᷤ¬
ad bonorum possõm procede̾ debeãt¬
qiͣ siñ successore defimcti. Amis
diare pot. alienam non pot̾ ꝓm̃ pro¬
curator mens sñ meauoluntate¬
meam bonoꝵ possõm repudiare¬
non pot̾ ꝑennum delatam bonoꝵ¬

Expanded text:
possessionem detulit, et dare inter eos successionem, ut maturint creditores scire, utrum habeant, cum quo congrediantur, an uero bona uacantia fisco sint delata, an potem bonorum procedere debeasi sine successore defuncto. Unus diare potest, alienam non potest. Proinde procurator meus sine mea uoluntatemeam bonorum possessionem repudiarenon pot
Abbreviated transcription (Latin):
nem indeamus ⁊ magis ẽ ne possit.
s ille ex ancc̃e tnͣtorii repũdiare pot̾
fimiosi curator nequaqmͣ poti̾tre¬
pudiare quia nec dum delatã ectaq̃¬
⁊lios ꝑtin̾e bonoꝵ possõ. aut fiscu̾
mintare. ¶decretalis bonoꝵ poͬ
an repudiari possit. iudeamniis ⁊
quid̾ dieb fimri pot̾. s repuia¬
ri eãm non posse uiucẽ quianon¬
dum celata est insi cum fu̾it de¬
creta rursus postea qmͣ decreta e̾
sera repudiatio ẽ quia ꝙ acorinsi¬
tum est reputnari non potisinit
centesimum die mortinifi̾t
pͥcor statim seqns admitu pot̾¬

Expanded text:
nem, videamus. et magis est, ne possit: ille ex auctoritate tutoris repudiare potest. Furiosi curator nequaquam poterit repudiare, quia necdum delata est. Qualios pertinere bonorum possessio aut fiscum invitare. Decretalis bonorum possessio an repudiari possit, videamus. et quidem diebus finiri potest: sed repudiari eam non posse verius est, quia nondum delata est, nisi cum fuerit decreta: rursum posteaquam decreta est, sera repudiatio est, quia quod adquisitum est repudiari non potest. Si intra centensimum diem mortuus sit prior, statim sequens admitti pot
Abbreviated transcription (Latin):
sit bispete̾ potõ ut exalto̾ tescõ
remconseqͣr exaltõ estimatõ¬
nem. ¶Sz ⁊ si non corpussit
legatum. s qnͣtitas eadem in
siimiamsi eidũtissimis pro¬
b̾mib ostidatur cestatorem
miltiplicare legatum uolin¬
sse. idemq infidĩ cõmisso con¬
ꝙ eadem res sepisp̃stani non
pot̾. ¶ Eadem sũma uolente
testatore multiplicaripot.
S ħ ita erit accipiend̾sinon
c̃tum corpus ninnoꝵ sepnis
sit relictum ut puta .c. que ĩ
archa ht̃ sepnis legauit. tuc̃
emm fundo legato cẽ ꝯpand̾
credo. ¶S si pondus amił ar¬
genti sepinisitrelictũ p̃p.r¬

Expanded text:
sit, bis petere potero, ut ex altero testamento rem consequar, ex altero aestimationem. Sed si non corpus sit legatum, sed quantitas eadem in summam, si euidentissimis probationibus ostendatur testatorem multiplicasse legatum uol in fideicommisso conquod eadem res saepius praestari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest. Sed hoc ita erit accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius sit relictum, ut puta centum, quae in arca habet, saepius legauit: tunc enim fundo legato esse comparandum credo. Sed si pondus auri uel argenti saepius sit relictum, Papin
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ lib̾ti possõm ut legntimꝰ pec̾e
pot̾ ¶ Si liu̾tus interratus decessr̃
relictũ prõni filio ⁊ exaltõ fiuiodi¬
ob nepotib nepotes non admit¬
tentur qmͣdni filius eẽt qr pximĩ
que̾ adhrditatem lub̾ti uocari
duos reliquiss dixi uriles int̾ coss¬

Expanded text:
rum liberti possessionem ut legitimus petere potest. Si libertus intestato decesserit relictis patroni filio et ex altero filio duobus nepotibus, nepotes non admittentur, quamdiu filius esset, quia proximum quemque ad hereditatem liberti vocari duos reliquisset, dixi viriles inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
care. naniudi defimctũ mor¬
tis tꝑr ampliore hu̾iseren .c.¬
legati płis uenire possit. n refr̃e
h̾rs maitutus repudiet legatu
lib̾to reuccum. necne. nãm etsi
delege falcidia q̾ratur tale loga¬
tumꝰ qmͣuis repudiatum inq̃uꝙ¬
drantem hrditatis ĩputatur les¬

Expanded text:
care: nam uideri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem clegati pluris uenire possit. neque referre, heres institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamuis repudiatum in quadrantem hereditatis imputatur le
Abbreviated transcription (Latin):
fidi ꝯmiẜit ut cotam h̾rditate
sempnio restituet ⁊ filius cum
suspectam sibi h̾rditatem dnice̾t
nissu p̾toris adierit eam et semꝓ
non filius. s iscuihrditas restitu¬
ta est lib̾to hr̃s extitus. Idem cum
filiuᷤ hr̾ditatẽ liu̾tiprĩs omixit.⁊
cohrs enis tocush̾rditatis hõm̃r
susceꝑit danda erit prõno bonoꝵ
possõ. utro eni cau non filios
possom pete̾ duo eqͣs ꝑterhebunt.¬

Expanded text:
it, ut totam hereditatem Sempronio restitueret, et filius, cum suspectam sibi hereditatem diceret, iussu praetoris adierit eam et Semprnon filius, sed is cui hereditas restituta est liberto heres exstitisset. Item cum filius hereditatem liberti patris omiserit et coheres eius totius hereditatis onus susceperit, danda erit patrono bonorum possessio. utroque enim casu non filio, spossessionem petere duo aequas part
Abbreviated transcription (Latin):
ad filium ꝑtĩneat. emancipatu
poᷤ tuebitur p̾cor adu̾sus subintu¬
tum. estimo aut̃ quociens subco̾¬
ditione hr̃s filius scribitur alias
nccͣiam eẽ ex ħ̾rdationem a subiti¬
tutis. alias suꝑua cuam.nam sud
genis condoonis fu̾it quempot̾a¬
te filii eẽt. ułuti cum testm fecit
puto etiam omissa conditõnefi¬
lium locum subiticutis fact̾. Siuͤ
conditio non fu̾it inpot̾ate filiuui
ułnti si ticius ꝯsul fci fu̾it tunc sb̾

Expanded text:
ncipatum potius tuebitur praetor aduersus substitutum. existimo autem, quotiens sub condicione heres filius scribitur, alias necessariam esse exheredationem a substitutis, alias superuacuam: nam si id genus condicionis fuerit, quae in potestate filii esset, ueluti 'cum testamentum fecerit', puto etiam omissa condicione filium locum substitutis facere: si uero condicio non fuerit in potestate filii, ueluti 'si Titius consul factus
Abbreviated transcription (Latin):
rte decessiss eripiend̾ non ẽ. s re¬
linqmͣ ꝑtem bonoꝵ que ad man¬
unussorem nire cruili non ꝑtin¬
cat fisco ẽẽ uendicandam placet
cademq ẜuantur mn bonis eoꝵ qui¬
metu accusationis mortem sibi
conscrũint. aut fugint. que ĩ dãp¬
natoꝵ bonis constituta st̃. ¶Arc
titur est quidem lib̾tus mamimi¬
ssoris. ⁊ tam ccͣ tabulas qmͣ ab ites¬
tato ad bona enis uenire pot̾ qͣi pa¬
tromis. s oꝑas ei impone non pot̾.
nec ĩpo̾itas ab eo petx̾. s si defunictꝰ᷑
filio suo legauit ẜuum et roga¬
int ut eunimanumittat eamͥ¬
te ut plemĩ nis proni he̾at defẽ¬
tendum c̾ posse eum oꝑas nire ĩp̃õ¬

Expanded text:
est. sed reliquam partem bonorum quae ad manumissorem iure ciuili non pertineat, fisco esse uindicandam placet. Eadem seruantur in bonis eorumetu accusationis mortem sibi consciuerint aut fugerint, quae in damnatorum bonis constituta sunt. 29 titur, est quidem libertus manumissoris et tam contra tabulas quam ab intestato ad bona eius venire potest quasi patronus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere. Sed si defunctus filio suo legavit servum et rogavit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum operas iure impo
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ¶ S ⁊ siquis non totum ser¬
uum. s proꝑte uł̾ti usummfruc¬
an repsłatur qͣiͣ mẜuitutem pe¬
cierit. ꝙ ẽ ui̾ui. ¶ Sipecierit inẜ
intutem ⁊ optinũit mox cogni¬
taui̾tate passus sit mub̾tate mo¬
rari non d ei obee̾ maximesi hĩu
testatam destitit. ⁊ si post litem
ꝯtestatã dicend̾ ẽ nͨ idnoce̾ debe̾q¬

Expanded text:
tem. Sed et si quis non totum suum, sed pro parte uel usum frucan repellatur quasi in seruitutem petierit? quod est uerius. Si petierit in seruitutem et optinuta veritate passus sit in libertate morari, non debet ei obesse, maxime si habuit  litem contestatam destitit: sed et si post litem contestatam, dicendum est nec id nocere debe
Abbreviated transcription (Latin):
nuenen¬
ꝑass aut quid alind in seadmisiss
mag̾ͥ est ut ignosci lib̾is det̾et qui¬
non sponte accusau̾nt. s ⁊ si accu¬
sant lib̾tum ⁊ probau̾t crimen
patroni filius posteaq ħ lib̾tus
sit restitutus non erit repellendꝰ
crimen enim ꝙ intendit etiam
quid̃ ꝙ in lib̾to ꝓbatum est m̾ue¬
rat capitis penam. benigimsat̾
de calumpmatore enim seniit

Expanded text:
uenenparasset aut quid aliud in se admisisset: magis est, ut ignosci liberis deberet, quon sponte accusauerunt. Sed et si accusauerit libertum et probauerit crimen patroni filius posteaque hic libertus sit restitutus, non erit repellendus: crimen enim quod intendit etiamquod in liberto probatum est, meruerat capitis poenam, benignius autem de calumniatore enim sensit
Abbreviated transcription (Latin):
dem mitititum lib̾ti filiũ pro¬
num exptie̾. ¶ Eproni filia hrs
applłone int̾põita ⁊ pendñte die
suum obiss. hr̾d  ẽius dunis
marcus subuenit᷑ ut ⁊ idhr̾e̾nt

Expanded text:
dem institutum liberti filium patronum expellere. Cum patroni filia hereappellatione interposita et pendente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marcus subuenit, ut id haberent
Abbreviated transcription (Latin):
tit hoꝵ posso in bonis lib̾ti nͨ ĩpedi¬
mĩto est ei tał pronus qui mortui
loco hetur. ⁊ dissue̾ ẽ si pro̾nꝰ ap̃ ho¬
stes sit. nam ꝓꝑsꝑem postlmumiiob¬
stat lib̾is suis. ¶ Si exͣneus alib̾to
hr̃s matutussit rogatus filio hr̾di¬

Expanded text:
 possessio in bonis liberti nec impedimento est ei talis patronus, qui mortui loco habetur. et dissimile est, si patronus apud hostes sit: nam propter spem postliminii obstat liberis suis. Si extraneus a liberto heres institutus rogatus sit filio heredi
Abbreviated transcription (Latin):
offõso inꝑtem uictus sit. uitramus
annoceat ei exhr̾datio et nocere ar¬
hr̃ditas. n petita bonoꝵ possõ libi̾s
exh̾rdatio non nocet absurdime
ualcat.¶ Si prom filius prioregͣ¬
du sit hrsscriptus. ẜo exh̾rdatus
hinc non nocet exh̾rdatio. cumuo
ad hr̃ditatem suam primũ nocan

Expanded text:
o, in partem uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arereditas est neque petita bonorum possessio, liberis exheredatio non nocet: absurdum ualeat. Si patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum uoad hereditatem suam primum uocaue
Abbreviated transcription (Latin):
exhr̾dari i ppoitõ i mpossibilisq¬
dem repiri̾ poss cte si ub̾ expri¬
mẽtur mempta fiet hinc enĩ
condconisi uolet. hr̾s esto. que
anau̾ba ccͣria concipi posiuant
nõ ab re. aut̾ hoc loco uelut ex¬
cessus hic subningetur. ¶Sins
pti n dib institutu si uolunt
hr̃des ee non ꝓmittũd amplui
abstine̾ se ab h̾r̾ditate cum ea

Expanded text:
ari, in proposito ne possibilis quidem repperiri posset, certe, si uerbis exprimeretur, inepta fieret: huic enim condicioni 'si uolet, heres esto' quae alia uerba contraria concipi possunt qNon ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint heredes esse' non permittendum amplius abstinere se hered
Abbreviated transcription (Latin):
ad cunde h̾r̾ditatis causa fu̾t res¬
trartus puto ꝓfice̾ scdi̾stabul ut
p̾tor utiles acciones dec̾nat substi
filio h̾rdem scribe. cetm si antrafi¬
lio demi sibi tesm̾ faciat nonua¬

Expanded text:
adeundae hereditatis causa fuerit restitutus, puto proficere secundis tabulis, ut praetor utiles actiones decernat substitfilio heredem scribere: ceterum si ante filio, deinde sibi testamentum faciat, non ua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuemat quipore loco scriptus
fu̾it ei q hr̃ditas restituatur.
ꝑfid̾i comissum lib̾tatdata fu̾t
gͥ si primo loco hr̃s scriptut hr̃oi¬
fficultas erit. nam si postioresqͦ
⁊ omĩb libĩs fcĩs restitui debe̾t
ap̾p̾torem qͥreretur. ab sente
aut pͥmosi seqñs desidant adire
hr̃ditatem non est. nidiendus
quia si primus uelit sibi resti¬
tui hr̃ditatem p̾fe̾ndus ẽ ⁊ hĩc
ẜuns futurus est. Pauł.¬

Expanded text:
s fuerit, eique hereditas restituatur. fideicommissum libertas data fuerit. igitur si primo loco scriptus desidfficultas erit. nam si posteriores et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit sibi restitui hereditatem, praeferendus est et hic seruus futurus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nis plane possumins. ne potib
etiam possimus. ⁊ deinceps si
qui non recasuri sunt i patris
potãte. s si eos pat̾ p̾cedat ita de¬
mum substitui ei pot̾. si hr̾dei
mintuti st̃. uł exh̾rdati. ita ẽiu
plegem uelleiam sũecedñdo
non rumput testin. nam si pͥn¬
cipale ruptin sit testm ⁊ pͥupil¬
lare euanint. ¶ S si ex̃neum.
tit ei subititut. si mõdo eũ ĩ loco
ne potu ad optau̾it. uł arrogau̾it
filio p̾cedñte. ¶ Qunsquis. int̾ ĩ¬
pub̾i testm̃ facit sibi quo df.a
ce. cet̾um soli filio non potit᷑ in¬
si forte imes sit. adeo. aut̾ insi
sibi quo feci̾t non ualet ut insi
adita quo prĩs hr̃ditas sit pup¬
mare testm̃ euãnescat. ¶Pla¬
ne si omissacã principar testĩ.ab
intestato possideatur h̾rditas
dicendum est ⁊ pupillo suui¬
tutum ẜuandum ¶Intdnm

Expanded text:
mis plane possumus. nepotibus etiam possumus et deinceps, si qui non recasuri sunt in patris potestate. sed si eos patres praecedant, ita demum substitui eis potest, si heredes instituti sint uel exheredati: ita enim post legem Uelleam succedendo non rumpunt testamentum: nam si principale ruptum sit testamentum, et pupillare euanuit. sed si extraneum modo eum in locum nepotis adoptaverit vel adrogaverit filio praecedente. Quisquis autem impuberi testamentum facit, sibi quoque debet facere: ceterum soli filio non poterit, nisi forte miles sit. adeo autem, nisi sibi quoque fecerit, non valet, ut, nisi adita quoque patris hereditas sit, pupillare testamentum evanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato possideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum servandum: Interdum
Abbreviated transcription (Latin):
Umfilio ĩpub̾i pat̾ itasb̾stitui̾t.
quisquismͥ hr̃s erit. id̾filio ĩpubi
hrs esto placint adhũc subititõ¬
nem scriptos tm̃ modo adhr̾di¬
exsubintutione ĩpub̾is hrs effi¬
ci non potit. si ẜiuis. ab enis exie¬

Expanded text:
uberi pater ita substituerit: 'quisquis mihi heres erit, idem filio impuberi heres esto', placuit ad hanc substitutionem scriptos tantummodo ad herediex substitutione impuberi heres effici non poterit, si seruus ab eius exie
Abbreviated transcription (Latin):
uoluim hr̃e contingr̾ non potu¬
it. nouniq ruͣffus hr̃s esto pactui¬
meina magna supplicauit impa¬
torib nris ⁊ cognitone susirpta¬
licet m̃odꝰ insntutionis contin̾e
quia falsus non d ob eẽ. tñ ex uo¬
luntate testantis putauit ĩpr
agnam ꝑtͣme̾. s leg̃ata exposti̾o¬

Expanded text:
ihi contingere non potui, Nouius Rufus heres esto'. Pactumeia Magna supplicauit imperatores nostros et cognitione susceptalicet modus institutioni contineretur, quia falsus non solet obesse, tamen ex uoluntate testantis putauit imperator agnam pertinere, sed legata ex posterio
Abbreviated transcription (Latin):
non eam mentrn testatoris
fussent qͥ qnͣi hrdem adhiłrt
frĩ quem aꝑte exasse hr demi¬
stitinss ¶Igitur si fr̃. adiit pani¬
phiuis ⁊ stichus hr̃des non erũt
quos eo ampliui uoluit hr des
tem decessiss lib̾is relictis. nam
prudens consilium testantisa¬
nimadũtitur non enĩfr̾em
solum hrdem p̾tulit subintu¬
tis. s ⁊ enislibos. ¶Arceuł.¬

Expanded text:
non eam mentem testatoris fuisse, ut quemquam heredem adhiberet fratri, quem aperte ex asse heredem instituisset: igitur si frater adiit, Stichus et Pamphilus heredes non erunt: quos eo amplius noluit heredes tem adiret decessisset liberis relictis. nam prudens consilium testantis animadvertitur: non enim fratrem solum heredem praetulit substitutis, sed et eius liberos. Mae
Abbreviated transcription (Latin):
Ifilim subintuatur eia PAp̃.
quo p̾t̾itus ẽ. non ut intestatip¬
tris. s ⁊̃ ertestõ he̾bit hr̃ditatem
qm̃ ⁊ exquolib alio substitutosi
fuiss ab eo exhr̾dͣatus indetesim̃
incipet uifilius eẽt exhr̾datus

Expanded text:
filius substituatur ei, a quo praeteritus est, non ut intestati patris, sed ex testamento habebit hereditatem, quoniam et quolibet alio substituto, si fuisset ab eo exheredatus, inde testamentum inciperet, ubi filius esset exheredatus
Abbreviated transcription (Latin):
repo̾itum ticuiquia tñ scriptura
non est exp̾ssa noluntas ticii erit
utił ea mintutio. at quin siqui
itascripsĩt. si ticus uolu̾it semꝑ¬
nius hr̃s esto non ualet instituto
ubis tegantur eandem significa¬
tionem hat qmͣ hr̾e̾nt exp̾ssa
⁊ mom̾itum aliꝙ hebunt.Sicei
fiui exhr̾datio cum coualet. Si
quͣs hr̃s existat. ⁊ tñ nemo ditt¬
itati quin si ita aliquis filium
exh̾rdant. ticius hr̃s esto. ⁊ cu
hr̃serit ticun filius exhr̃s esto. in¬
llius monĩti eẽ ex hr̾datõnem.¬

Expanded text:
repositum Titii: quia tamen scriptura non est expressa uoluntas Titii, erit utilis ea institutio. atquin si quis ita scripserit: 'si Titius uoluerit, Sempronius heres esto', non ualet institutiondo, si uerbis tegantur, eandem significationem habeant quam haberent expressa, et momentum aliquod habebunt. sic enim filii exheredatio cum eo ualet, si quis heres existat: et tamen nemo dubitat, quin, si ita aliquis filium exheredauerit: 'Titius heres esto: cum heres erit Titius, filius exheres esto', nullius momenti e
Abbreviated transcription (Latin):
ad suam ꝓprietatem redierit.
mmsmea cuntate memorie
ꝯẜuande defimeti grã spͤtacul¬
um celebretur. ꝙ illiecelebͣre
ñ licet. q̃roquid delegato eximi¬
mei .R. mod̾. cum testator sp̃¬
gaculum edi uolu̾t in cnnta¬
te. s taleq ibi celeb̾ri nonlic

Expanded text:
ad suam proprietatem redierit. nnis in ea ciuitate memoriae conseruandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illi‹c› celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitate, sed tale, quod ibi celebrari no
Abbreviated transcription (Latin):
orib cuitatis despiciend̾ ẽ ni
memoria testatoris alio ⁊ lici.
lunt ⁊ adiocit que legata pe to
decuriones ⁊ rogo ne malia
spem. aut malios usus comĩ¬
tẽuelitis. res pi. ꝑ qͣdrienniũ cõ¬
tinuum ludos non edidit quero
an redditus quos qͣdrienniores
publica per cepit hr̃dib re¬
stitu̾e debeat. uł ꝯpensare mna

Expanded text:
oribus civitatis dispiciendum est, in memoria testatoris alio et licitoluit, et adiecit: "quae legata peto, decuriones, et rogo, ne in aliam speciem aut alios usus convertere velitis". res publica per quadriennium continuum ludos non edidit: quaero, an reditus, quos quadriennio res publica percepit, heredibus restituere debeat vel compensare in
Abbreviated transcription (Latin):
did̾it. inch̾ominus familiam bo̾ꝵ
possõm contͣ tabulas lib̾ti acciꝑe ꝗ
it. qui a filius reuẽdñdo lib̾tatiica
ipoĩa frem suum non subionet

Expanded text:
diderit, nihilo minus familiam bonorum possessionem contra tabulas liberti accipere ait, quia filius reuendendo libertatis causa imposita fratrem suum non summouet
Abbreviated transcription (Latin):
ronem legis falcidie exqnͣtitate
bonorum que pat̾ reliqũerat de
ducet᷑ pene eadem dicenda sunt
et si pat duos ipubes hr̃des minto¬
Alt̾i hrditai recio̾it ⁊ legisf alci¬

Expanded text:
onem legis Falcidiae ex quantitate bonorum, quae pater reliquerit, ponet. Eadem dicenda sunt et si pater duos impuberes heredes instialterum heredita
Abbreviated transcription (Latin):
si cebitor iste quadringentorum
ueniet ut si hr̾ce inquo institu¬
to ip̃i debitori lib̾atõ ⁊ alii qͣdei̾¬
genta legata st̃ si quidem solu¬
ento sit debitor centum quinqͣ¬
gnita extrece̾tis retincat alia.¬
at. sin uͦ.c. tm̃ face̾ possit h̾r̾di
ferant legatariihe
quisoluendo nõe
secum centum quinquagn¬
ta com̃penset. deresidins cent̾
quinquagintaque exigi non
possunt uenditio fiet noĩs idq
qͣi solum mbonis fu̾it. rep̾sen¬

Expanded text:
si debitor iste quadringentorum eueniet, ut, si herede aliquo instituto ipsi debitori liberatio et alii quadringenta legata sint, si quidem soluendo sit debitor, centum quinquaginta ex trecentis retineat, aliantum tantum facere possit, heredi ferant legatarii, hqui soluendo non est, secum centum quinquaginta compenset. de residuis centum quinquaginta, quae exigi non possunt, uenditio fiet nominis idque, quasi solum in bonis fuerit, repraesen
Abbreviated transcription (Latin):
urͣ qmͣnis inch̾ face̾ possit s soli
lib̾atio ei relicca est. ⁊ iõ falcidia
debent residna .c. dirabunt in
obligatione ⁊ si quid fac̾e posse
ceꝑit crigentur. ab eodu̾tarat

Expanded text:
nihil facere possit. si soli ei liberatio relicta est, et ideo Falcidia debent, residua centum durabunt, in obligationem et si quidem facere posse coeperit, exigentur ab eo dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ enis ad bñficium princi¬
innum missionis cecessĩt solꝰ
ticius deductionem ꝑti qͣrte
pacietur. quia eo tpr fid̾iꝯmis¬
num ei relictum est quotesta¬
tor nire militari testari ñ pot

Expanded text:
nciannum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
quadñtem ceduci oportet. erco
legato ꝙ ticio degihr̾s mensdãp¬
nas estotare. ¶ Gdducentambõis
relinq̾bat legauit michicent̾
p̾senti dietibi eque centum sb̃
conditione post.aliqnͣtum tꝑis
extitit conditio itãtñ ut ex red¬
ditu ens sũe que tibi relicta

Expanded text:
ci oportet, ex legato quod Titio dedi heres meus damnas esto dare'. Qui ducenta in bonis relinquebat, legauit mihi centum praesenti die, tibi aeque centum sub condicione: post aliquantum temporis exstitit condicio, ita tamen, ut ex reditu eius summae, quae tibi relicta
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃s cui fid̾i cõmissum est ut ac
ceptapecimia hrditatem res¬
tituat noluntate enisquitest
fecit discedat ⁊ postea legis fal¬
cidie b̾nficio uti uolet. ⁊ si n̾de¬
tur eigno accepto hr̃oitatem
falcidie ꝯmodum p̾tͣat.¬

Expanded text:
res, cuius fidei commissum est, ut accepta certa pecunia hereditatem restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem Falcidiae commodum pra
Abbreviated transcription (Latin):
pmagnsuontutin legatis oblig¬
abitur. quia eocasum non pr̾aa¬
tis pat̾ne porto s legatum adeu
ꝑuenit dicet aliqius quidgͦ en
exhr̃datus filius non ex sixouitu¬
tionc frĩ suo hr̃s excitit. s ante le¬
ge int ꝑ int̾poitam ꝑ sonanii
atꝙ ita ĩpubes cecessit sic quore
immandus erit substitutꝰ lega¬
tã tẽe minime. nam qnͣtũ int̃¬
sit exhrdatus filius ex subiituti¬
onc̃frĩsuo hr̃s eristat. an aliomͦ
ur et eapparet ꝙ alias abeo leg¬
are pat̾ pot̾iut. alias non potuit
datussi ꝓꝑte sua legati hrta te¬

Expanded text:
substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis paternae portio, sed legatum ad eum peruenit. dicet aliquis: quid ergo, si exheredatus filius non ‹ex› substitutione fratri suo heres exstiterit, sed aut lege aut per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, uel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater potuit, alias non potuit.datus si pro parte sua legata, habita le
Abbreviated transcription (French):
legaint ⁊ exhrdatus fr̾i ipub̾i er¬
titit hr̃s cemĩ ĩpubes decessit cum
moitio pris facultates pat̾ne per
cilegata abͣco relicta p̾standa ce̾
hita rone legistaladis nibinho¬

Expanded text:
datus fratri impuberi exstitit heres, deinde impubes decessit. cum iudicio patris facultates paternae per ci legata ab eo relicta praestanda esse habita ratione legis Falcidiae in
Abbreviated transcription (Latin):
tibi datum uale dicanus legis
falcidie lociserit. io deficientes
ditione non derebitur. rurmss
quia conditio deficiat legatum
ualiturum nonsit legif uladie
locus non erit porro si lozifal lo¬
cui non sit exim̾te conarpne
legatum tibi tetebitur. cai at
nountatem terratoris eam su
cẽtoꝵ legata minmi nolet. mi¬
gisest ut itatue debeanis turle¬
gati conditionem defecisse. Qtd
gͦꝰ dicemussi ducenta legrpnt
⁊ cui smułr sub eadem conbiti¬
one ducenta legata ẽe ꝓponat.
nam aut extitisie aut de fecisse
legati tini conditioncm dicn
aut totum. aut nich̾ tibi deboa¬
tur.⁊ iniquum ⁊ ccͣ nolinitater
testatoris existinatur. rursusꝑ
tem deb̾i rõni non᷑ congnintan

Expanded text:
ualere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio deficiat, legatum ualiturum non sit, legi Falcidiae locus non erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum autem uoluntatem testatoris eam fuceterorum legata minui nollet, magis est, ut statuere debeamus tui legati condicionem defecisse. Quid ergo dicemus, si ducenta legauit et tibi similiter sub eadem condicione ducenta legata esse proponantur? nam aut exstitisse aut defecisse legati tui condicionem, ut aut totum aut nihil tibi debeatur, et iniquum et contra uoluntatem testatoris existimabitur: ru‹r›sus partem deberi rationi no
Abbreviated transcription (Latin):
fal. ereoq refici erhr̾ditatẽ pt̾
quartam hr̃oi tribue̾. residinĩ
codrantem int̾ legatarios dist¬
buere. ¶Qrͣ cum nom̾ minus
soluendo est mhr̾ditate enis qd̃
crigi pt̾ prata sit distributiore¬
sidin uẽnditio facienda est ut

Expanded text:
eo quod refici ex hereditate potest quartam heredi tribuere, residuum dodrantem inter legatarios distribuere. quare cum nomen minus soluendo est in hereditate, eius quod exigi potest pro rata fit distributio, residui uenditio facienda est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tationem ita miri oportet ut
ex septem ꝑͣtib ego .iiiͦiͦ. tutres
conferamus. qm̃ quid̃ qͣrtã ꝑs
cidie subiectam eẽ. ⁊ ut ydonei¬
omnib collocetur pecuniamad
curam suam reuocaturum
ant̾. gn̾alr̾ Rpsunt bononio

Expanded text:
tationem ita iniri oportet, ut ex septem partibus ego quattuor, tu tres conferamus, quoniam quidem quarta pars cidiae subiectam esse et ut idoneiinibus collocetur pecunia, ad curam suam revocaturum An
Abbreviated transcription (Latin):
pile ꝑtin̾e desierat. ¶ Sin u̾oi̾t
annum missionis cecessit solꝰ
ticius deductionem ꝑtis qͣrtr
pacietur. quia eo tpr fid̾iꝯmis¬
sum ei relictum est quotesta¬
tor nire militari testari n pot

Expanded text:
pertinere desierat: si uero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non pot
Abbreviated transcription (Latin):
qui post emancipatõnem nati
sunt decreco bonoꝵ possõnem
acciꝑemanente eo ut si uelit
auus sibi acquiri pronepotesto
na suã confãt. aut nepotes ema¬
cipet ut sibi emolum̃tum pat̾¬
ne hr̾ditatis acquirant idq di

Expanded text:
qui post emancipationem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes na sua conferat aut nepotes emancipet, ut sibi emolumentum paternae hereditatis adquirant: idque i
Abbreviated transcription (Latin):
mntroductumest. Ide̾ exnoua
clansaula. nec d decioris eẽco¬
ditiomiquia pr enis exyrdatus
sit. idq ẽi ⁊̃ p̾cito quo pr̾ari oꝑ¬
tebit. s fris enis qui poit eman¬
cipationem natus est dui̾sa ꝯ¬

Expanded text:
introductum est, id est ex noua clausula, nec debet deterioris esse condicionis, quia pater eius exheredatus sit. idque ei praeterito quoque praestari oportebit. sed fratris eius, qui post emancipationem natus est, diuersa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ imꝑr antoniꝰ inpersona nẽpo
exeo nepotes in potãte filiuse¬
mancipatus susceptis posteali¬
b̾is decessit placuit inauipotã¬
te manentessimul cumiiis

Expanded text:
r Antoninus in persona nepotiex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ exneis non p̾statur lb̃is ꝑẽ¬
tib ueprofuturum non du¬
bitamus ⁊ gͥ ita demum qd̾
exͣneis non p̾stamus cõicatur
cum eo qui ccͣ tabulas petit si n̾
legatariis libis ꝑentib q dãnd̾¬

Expanded text:
non praestatur, liberis parentibusue profuturum non dubitamus. igitur ita demum quod extraneis non praestatur communicatur cum eo, qui contra tabulas petit, si non legatariis liberis parentibusque dand
Abbreviated transcription (Latin):
honesto s ⁊ pleniore honore
tribuantur ad eumaut̾ mod̾
tal ibꝑsõis fucctrrens̾ ẽ ut
ampliore quid qm inrilipor¬
tione ħ̾rditatis dataus adiri¬
lem tueantur in m̃more aut̃
actenus acciones hiis tribuã¬
tur qͣtenus scapte sunt. Ide
obẜuatur ⁊circa legata ⁊ fi

Expanded text:
o, sed et pleniore onere tribuantur. Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione hereditatis data usque ad uirilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem obseruatur et circa legata fi
Abbreviated transcription (Latin):
dolotutorisomisit pupulus
cãm testi ⁊ legittimam hr̾oita¬
tem possiceat oanda ẽ legatoꝵ
actio ĩpupillum. s eatenus qͣte¬
mis hroitasei acquisit᷑ã ẽ. qͥd eiꝰ
sicum alio possideat hr̃ditatem.¬

Expanded text:
dolo tutoris omiserit pupillus causam testamenti et legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio possideat hereditatem?
Abbreviated transcription (Latin):
tatem non põssidrat excludinit᷑
antas infidi cõmisrariis hr̃dita¬
tib id prouisum est ut si script̃
hr̃s nollet adire nr̾aitatem. nissu.
p̾toris ad eat ⁊ restituat.ꝙ b̾nfici¬
um hiisquib singule resꝑfidri¬
cõmissum relicce sunt nõm̃a

Expanded text:
itatem non possideat, excluduntur unt. sed in fideicommissariis hereditatibus id prouisum est, ut, si scriptus heres nollet adire hereditatem, iussu praetoris adeat et restituat: quod beneficium his, quibus singulae res per fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ pt itademũ ꝙͦ non posse co¬
giadure ⁊ restitus hrditate
si dere uł qnͣtitate fin̾t rõga¬
tus. cetm si de imĩsitate sen
cogi possit. sũ sponte adiit ex
trebelliano tnͣseant actiones

Expanded text:
dici ita demum quem non posse cogi adire et restituere hereditatem, si de re vel quantitate fuerit rogatus: ceterum si de universitate senscogi possit, sive sponte adit, ex Trebelliano transeant actiones