comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nror in ipsis setuaginta anni.
si autẽ inporentatib oc toginta
anni. & amplius eoꝵs labor ꝙ dolor.
Peo qd̾ nos posuimꝰ in ipsis. o in he¬
braico habetur Bahem. si machus
qd᷑ magis ad sensũ quã ad uerbum
transferre possumꝰ uniu̾si. Quicqͥd
q uiuimus & inquo clelectabił est
uita mortaliũ. Lex. annor spacio
cõp̾henditur. Sin autẽ multũ & ut
int̃p̃tatus ẽ sy machus contra opi¬
nionẽ octoginta anni sunt: qͥcqͥd
supra fuerit morbis .s. infirmita¬
te transigit᷑. quȩ ẽ socia senectutiꝰ.
caligantib oculis. cadentib ił do¬
Qd̃ plemius diumus sermo in ȩcłi¬
aste cdescribit. Quando ueniunt
dies maliciȩ. & inquib dicimus
ñ ẽ nobͣ uoluntas. quando obscura
uertuntur nubes. post pluuiam.
indie qua mouebunt᷑ custodes domꝰ.
ꝙ sub uertunt᷑ uiri uirtutis. cessantq
molentes quia paucȩ factȩ sunt. &
obscurantur quȩ uident inforami¬
nib & clauduntur ianuȩ inforo in.
infirmitate uocis molentis. exurget

Expanded text:
n ipsis septuaginta anni, si autem in potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in Hebraico habetur \'bahem\', Symmachus quod magis ad sensum quam ad uerbum transferre possumus \'uniuersi\'. quicquid igitur uiuimus et in quo delectabilis est uita mortalium, septuaginta annocomprehenditur. Sin autem multum, et ut interpretatus est Symmachus, contra opinionem, octoginta sunt anni; quidquid supra fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus vel caquod plenius divinus sermo in Ecclesiaste describit: Venient dies malitiae, et in quibus dicemus, non est nobis voluntas. Quando obuertuntur nubes post pluuiam; in die, qua mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget
Abbreviated transcription (Latin):
in hebreo ñsit creatio quȩ dicitur BaRa.
s possessio. Ita enĩ scriptũ ẽ. ad onai
canan. bresith. dergo. qd̾ in lingua
nrã exprimitur. dñs possedit me in¬
iciũ ularũ suarũ. Int̾ possessionem
s ereationẽ multa diuersitas ẽ. Fosses¬
sio significat qd̃ semꝑ filius in patre
s pat᷑ infilio fuerit. oratio autẽ eius
qui pͥus ñerat conditionis exordium.
Potest ureta legis tropologiam hoc
qdͣ dr̃ antequã montes firmarentur
s fingeret᷑ t̾ra ꝙ orb̃ t̃rarum signifi
mia doginata formarent᷑. s t̾ra cor¬
poris nr̃i fingeret᷑. siue stabilire¬
tur ad̾o. o orbis t̾rarũ qui hebra¬
ice dr̃ tebel. gce significantiꝰ dicit᷑.
transferre possumꝰ firmaretur si
ue stabiliret᷑ ds nob̾ semꝑ refiigiũ
quȩ hospitẽ meretur dm̃. dicente
saluatore. Ego s pater ms̃ ueniemꝰ.
o mansionẽ faciemꝰ apud eum.
nifeste ad tropologiam nos trahit.
Neq enĩ montes o cȩtera natiuita¬

Expanded text:
in Hebraeo non sit \'creatio\', quae dicitur \'bara\', in Hebraeo non sit \'creatio\', quae dicitur \'bara\', sed \'possessio\'. ita enim scriptum est: adonay canani bresith dercho, quod in lingua nostra exprimitur: \'dominus possedit me initium uiarum suarum\'. inter possessionem autem et creationem multa diuersitas est: possessio significat, quod semper filius in patre et pater in filio fuerit, creatio autem eius, qui prius non erat, conditionis exordium. potest iuxta leges tropologiae hoc, quod dicitur: antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis terrmia dogmata firmarentur, et terra corporis nostri fingeretur sive stabiliretur a Deo, et orbis terrarum qui Hebraice dicitur THEBEL; Graece significantius dicitur transferre possumus, firue stabiliretur, deus nobis semper refugium quae hospitem meretur deum dicente saluatore: ego et pater meus ueniemus et mansionem faciemus apud eum. nifeste ad tropologiam nos trahit. neque enim montes et cetera natiuita
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra & orbis. ut scilicet postea conseqͣ¬
tur a seculo usq inscłm tu es deus.
Ita enĩ disserunt. Si dñs ante quã
montes firmarentur & fingeretur
t̾ra orbisq terrarũ. refugiũ fuit
hominũ. gͦ fuerunt animȩ incȩlestibus
antequã hominũ corpora formarentur.
Nos autẽ ut ꝓposuimus lectionẽ. ita de¬
bemꝰ distinguere. Antequã montes fir-¬
marentur. & fingeretur t̃ra .e. orbis t̃¬
ꝓeo enĩ qdͣ int̾pres posuit ascculo usq
inscłm. & hebraice dicit᷑ olam. rectiꝰ
int̃p̃tabimur a sempit̃ no  insempiter.¬
nũ. Simile quid & in ꝓuerbiis ex ꝑso¬
na sapientiȩ qui xp̃c ẽ legitur. Dñs
creauit me iniciũ uiarũ suarũ in
oꝑa sua. ante scłm fundauit me in
pͥncipio anteꝗͣ t̾rã faceret. &. abyssos.
Priusquã ꝓduceret fontes aquarum.
pͥusquam montes firmarent᷑. ante om¬
nes colles generauit me. Nullũ autẽ
debet uerbũ creationis mouere. cum

Expanded text:
terra et orbis, ut scilicet postea consequterra et orbis, ut scilicet postea consequatur: a saeculo usque in saeculum tu es, deus. ita enim disserunt: si dominus, antequam montes firmarentur et fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum, ergo fuerunt animae in caelestibus, antequam hominum corpora formarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita debemus distinguere: antequam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis teLatinus interpres posuit: a saeculo usque in saeculum et Hebraice dicitur \'olam\', rectius interpretabimur: \'a sempiterno usque in sempiternum\'. simile quid et in Prouerbiis ex persona sapientiae, qui Christus est, legitur: dominus creauit me initium uiarum suarum in opera sua, ante saeculum fundauit me, in principio, antequam terram faceret et abyssos, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes firmarentur, ante omnes colles generat me. nullum autem debet ucrbum creationis mouere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ã. qui icdõ lib̾ conditus : ut absq
dõ nicħ eẽ se nouerit. Qd̃ autẽ dicit
ingeneratione.s gen̾atione. omĩa
sig̾cat tẽpora. . ante legẽ a inlege.
o in euangłii grã. Unde .s. apłs dicit.
Grã satui facti estis ꝑfidẽ.&. hoc ñ
ex uob̃. s exdĩ dono. Et om̃s epłȩ
eius in salutationis pͥncipio ñ priu̾
pacẽ habent. o sic grãm: s ante gram̃.
.s. sic pacẽ. ut donatis nob̾ peccatis nr̃i.
pacẽ dm̃ consequamur. Antequam
montes nascerentur .e. parturi retur
t̃ra s orbis. a secłõ ousq in scłm tu
& fingeret᷑ t̃ra sorbis: a seculo o usq
ad scłm tu es cłs. Hunc locũ quidam
p᷑ua distinctione subuertunt. mari¬
me hii qui ante uolunt fuisse am¬
mas quã homo in secti diei numero
conderetur. Ita i legunt atq distin¬
gunt. Dnẽ refugiũ factus es nobis in
gen̾atione o gen̾atione. Priusquam
montes firmarentur. q fingeretur

Expanded text:
am, qui ideo liber conditus est, ut absque am, qui ideo liber conditus est, ut absque deo nihil esse se nouerit. quod autem dicit: i n generatione et generatione, omnia significat tempora et ante legem et in lege et in euangelii gratia. unde et apostolus dicit: gratia salui facti estis per fidem et hoc non ex uobis, sed ex dei dono, et omnes epistulae eius in salutationis principio non prius pacem habent et sic gratiam, sed ante gratiam et sic pacem, ut donatis nobis peccatis nostris pacem domini consequamur. Antequam montes nascerentur et p arturiretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu et fingeretur terra et orbis, a saeculo et usque in saeculum tu es, deus. hunc locum quidam praua distinctione subuertunt, maxime hi, qui ante uolunt fuisse animas, quam homo in sexti diei numero conderetur. ita enim legunt atque distingunt: domine, refu g ium factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarentur et fingeretur
Abbreviated transcription (Latin):
ne & gen̾atione. Pro habitatione &.
refugio inhebraico Alaois ponitur.
qd̵ magis habitationẽ quã resugiũ
sonat. Narraturus autẽ tristia s ge¬
nꝰ deploraturꝰ humanũ alaudibus
dĩ incipit. ut quicquid postea homi¬
ni accidit adu̾soꝵ. ñ creatoris duri¬
cia. s eius qui creatus ẽ culpa acci¬
disse udeat᷑. Qui sustinet tẽpestatẽ.
uł petrȩ uel tecti querit refugiũ.
Quẽ hostis ꝑsequitur. ad muros ur¬
biũ confugit. Fessus uiator tã sole
quã puluere: umbrȩ querit sola¬
tiũ. Si seuissima bestia hominis san¬
guinẽ sitiat. cupit ut cũq potuerit
p̃sens uitare discrim̃: ita s homo
apͥncipio conditionis sue dõ utitur
est. illiꝰq miscd̃iȩ qd subsistit o uiuit:
nicħ boni oꝑis agere potest absq
eo qui ita liberũ concessit arbitriũ:
ut suã ꝑsingła oꝑa gram ñ negaret.
ne lib̾tas arbitrii redunl& ad inui¬
riam conditoris. &. ad eius continnaci¬

Expanded text:
ne et generatione. pro habitatione et ne et generatione. pro habitatione et refugio in Hebraico \'maon\' ponitur, quod magis habitationem quam refugium sonat. narraturus autem tristia et genus deploraturus humanum a laudibus dei incipit, ut, quidquid postea homini accidit aduersorum, non creatoris duritia sed eius, qui creatus est, culpa accidisse uideatur. qui sustinet tempestatem, uel petrae uel tecti quaerit refugium; quem hostis persequitur, ad muros urbium confugit; fessus uiator tam sole quam puluere umbrae quaerit solacium; si saeuissima bestia hominis sanguinem sitiat, cupit, utcumque potuerit, praesens uitare discrimen: ita et homo a principio conditionis suae deo utitur est, illius misericordiae, quod subsistit et uiuit, nihil boni operis agere potest absque eo, qui ita liberum concessit arbitrium, ut suam per singula opera gratiam non negaret, ne libertas arbitrii redundet ad iniuriam conditoris et ad eius contumaci
Abbreviated transcription (Latin):
positũ est. exaltatẽ dnm̃ deũ nr̃m. .s ado¬
rate scabellũ pedũ illiꝰ. moyses & aa¬
ron insacerdotib eius. s samuel in his
qui in uocant nom̃ eius. uidetur nr̃ȩ
sententiȩ contraire. quomodo moysi
sit qui samuelẽ nominet. quẽ multa
post tẽpora fuisse cognoscimꝰ. Cuius
questionis facilis solutio ẽ. ꝓpħatũ eẽ
nom̃ samuelis. qui tanti meriti fuit.
ut cũ moy se poneretur in hierechiele.
si steterit moyses. & samuel. iuxta
illud exemplũ quando homo dei
loquit᷑ insamaria. altare. altare
hec dicit dñs. ecce filius nascetur
dauid. iosias nom̃ eius. sciamus qͦ
errare eos. qui om̃s psalmos daiud
arbitrantur. s ñ eoꝵ quoꝵ nomini¬
b inscripti sunt. Unde o hunc psal¬
mũ uolunt sub nomine moysi ada¬
uid eẽ cõpositũ. qd̃ scilicet legis da¬
tor cõmunẽ humani generis offen¬
sam s calamitatẽ. o dem expectati¬
onẽ salutis sacro ore describat. Dñe

Expanded text:
positum est: exaltate dominum deum nostrum et adopositum est: exaltate dominum deum nostrum et adorate scabellum pedum illius. Moyses et Aaron in sacerdotibus eius et Samuhel in his, qui inuocant nomen illius, uidetur nostrae sententiae contraire, quomodo Moysi sit, qui Samuhelem nominet, quem multo post tempore fuisse cognoscimus. cuius quaestionis facilis solutio est: prophetatum esse nomen Samuhelis, qui tanti meriti fuit, ut cum Moyse poneretur in Hieremia: si steterint Moyses et Samuhel iuxta illud exemplum, quando homo dei loquitur in Samaria: altare, altare, haec dicit dominus: ecce filius nascetur domui Dauid, Iosias nomen eius. sciamus quoque errare eos, qui omnes psalmos Dauid arbitrantur et non eorum, quorum nominibus inscripti sunt. unde et hunc psalmum uolunt sub nomine Moysi a Dauid esse compositum, quod scilicet legis dator communem humani generis offensam et calamitatem et dein expectationem salutis sacro ore describat. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi sunt filii. s rursũ placatũ expec¬
tent dm̃. qͦ in xp̃i cõpleatur aduentu.
Oratio uixta grãmaticos omĩs loquentiũ
est. cuiꝰ ethimologiã sic expͥmunt. Oratio
ẽ oris ratio. Inscripturis autẽ scĩs diffici¬
le orationẽ uixta hunc sensũ legimꝰ. sed
eam quȩ ad p̃ces o obsecrationes ꝑtinet.
quinq libros contineri. Apͥmo usq ad
quadragesimũ. e aquadragesimo pͥmo
usq ad septuagesimũ pͥmũ. s aseptriage¬
simo secdo usq ad: ocstagesimũ oc tauũ.
s. ab oc togesimo nono qui quarti libri
iniciũ ẽ. & quẽ nunc disserimꝰ u̾q adcen¬
tesimũ quintũ. in quorũ om̃iũ fine du
fiat fiat. .s. acentesimo sexto usq ad finẽ.
instar duodecim ꝓpħarũ. qui .s ipsi cum
ꝓpͥos libellos ediderint. uniꝰ uolummis
nomine continentur. Illud autẽ quod
pene p̃terii asserens inter .xi. moy si
psalmos ⁊̃ nonagesimũ oc tauũ eẽ. in qͦ

Expanded text:
ingressi sunt filii — et rursum placatum expecingressi sunt filii — et rursum placatum expectent deum, quod in Christi conpleatur aduentu. \'Oratio\' iuxta grammaticos omnis sermo loquentium est, cuius etymologian sic exprimunt: \'oratio est oris ratio\'. in scripturis autem sanctis difficile orationem iuxta hunc sensum legimus, sed eam, quae ad preces et obsecrationes pertinet. quinque libros contineri : a primo usque ad quadragesimum et a quadragesimo primo usque ad septuagesimum primum et a septuagesimo secundo usque ad octogesimum octauum et ab octogesimo nono, qui quarti libri initium est et quem nunc disserimus, usque ad centesimum quintum — in quorum omnium fine dup\'fiat, fiat\' — et a centesimo sexto usque ad finem instar duodecim prophetarum, qui et ipsi, cum proprios libellos ediderint, unius uoluminis nomine continentur. illud autem, quod paene praeterii asserens inter undecim Moysi psalmos etiam nonagesimum octauum esse, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
uid & ponꝑ qui cũ diues eet̾ pauꝑ
ꝓ nobis factus ẽ. refertur ad xpm:
qui sedit suꝑ pullũ asinȩ uixta
rachariam pauꝑ atq mansuetus.
Moyses autem ꝑquẽ dñs legẽ dedit.
cuiꝰ ore audiuimꝰ loquentẽ deum.
faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ s si¬
militudinẽ nram̃. statimq infer¬
tur. o fecit d̾s hominẽ. ad imagi¬
nẽ clĩ fecit eũ. masculũ s feminã
fecit illos. ab inicio conditionis ho¬
minis usq ad mortẽ. o resurrec¬
tionẽ omĩa explicat. qualis crea¬
tus sit. quanto uiuat tp̃r̃e. quid
agat in scło. quẽ fructũ uitȩ habe¬
at. ꝓpt̾ quid laboret. quo ire con¬
tendat. Et qm̃ ipse qui hȩc scribit
homo ẽ. sub ꝑsona sua de omni
generis humani conditione tes¬
tatur. Sunt autẽ qui hunc psal¬
mũ siue orationẽ ad ifrliticum
popłm referant. qͦmͦ insolitudine offen¬
derit dm̃ atq conciderit. s ñ meruerit
terrã reꝓmnissionis intrare. ꝓq patribus

Expanded text:
uid et pauper, qui, cum diues esset, pauper uid et pauper, qui, cum diues esset, pauper pro nobis factus est, refertur ad Christum, qui sedit super pullum asinae iuxta Zachariam pauper atque mansuetus. Moyses autem, per quem dominus legem dedit, cuius ore audiuimus loquentem deum: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, statimque infertur: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit eum; masculum et feminam fecit illos, ab initio conditionis hominis usque ad mortem et resurrectionem omnia explicat, qualis creatus sit, quanto uiuat tempore, quid agat in saeculo, quem fructum uitae habeat, propter quid laboret, quo ire contendat. et quoniam ipse, qui haec scribit, homo est, sub persona sua de omni generis humani condicione testatur. sunt autem, qui hunc psalmum siue orationem ad Israheliticum populum referant: quomodo in solitudine offenderit deum atque conciderit et non meruerit terram repromissionis intrare — proque patribus
Abbreviated transcription (Latin):
di corũ dũtarat quȩ uisibilia
sunt conditionẽ hominis. Som¬
nis retro hystoris didicimus
ueritatẽ. qui ñ solũ nob̃ quinq
reliquit libros. Genesim. Eeodũ.
leuitieũ. Numerũ. o deutero
octogesimo nono cuiꝰ pͥncipiũ
ẽ dñe resugiũ sactus es nobis.
usq ad nonagesimũ nonũ qui
inscribitur pr̃ inconfessions.
Qd̃ autẽ in plerisq codicibus
nonagesimis octatius habet ti
hanc habente scriptura scã con¬
suetuduĩe. ut om̃s psalmi qui cu¬
ius suit titulos ñhabent. his depu¬
tentur quorũ inpͥorib psalmis no¬
mina continentur. Quatuor autẽ
psalmi sunt. qui habent orationiᷤ
titulũ. sertus decimus qui inscri¬
bitur oratio dđ . .s. incipit exaudi
ds̃ iusticiã meã. S octogesimus
simꝰ nonus qui nc̃ inmanib. habet᷑.
dnẽ refugiũ factus es nob̾. ⁊ cente¬
simꝰ pͥmus qui habet titulũ oratio
pauꝑis cũ anxius fuerit s incons¬
pectu dnĩ effuderit p̃cẽ suam. Pa¬

Expanded text:
di — eorum dumtaxat, quae di — eorum dumtaxat, quae sunt, conditionem hominis, et omnis retro historiae didicimus veritatem, qui non solum nobis quinque reliquit libros, Genesim, Exodum, Leviticum, Numeros et Deuteronoctogesimo nono, cujus principium est: Domine, refugium factus es nobis, usque ad nonagesimum nonum, qui inscribitur, Psalmus in confessione. Quod autem in plerisque codicibus nonagesimus octavus habet titabetur; hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut omnes Psalmi qui cujus sint, titulos non habent, his deputentur, quorum in prioribus Psalmis nomina continentur. 3. Quatuor autem Psalmi sunt qui habent orationis titulum, sextus decimus, qui inscribitur, Oratio David, et incipit: Exaudi, Domine, justitiam meam. Et octogesimus simus nonus, qui nunc in manibus est: domine, refugium factus es nobis, et centesimus primus, qui habet titulum: oratio pauperis, cum anxius fuerit et in conspectu domini effuderit precem suam. Da
Abbreviated transcription (Latin):
oratio moysi hominis al. Inter hominẽ
autẽ ꝯuirũ quid ut: scĩ scriptura nos
doceat. Loquitur quinqua genaritis
ad holyam. Homo cd̃ ree uocit te. Cui
ille respondit. Si homo all ego sũ: des¬
cendat ignis de glo .s crmetet te ⁊
quinquagnta tuos. Ad timotheũ
autẽ apłs scribit. Tu autẽ homo
dĩ hec fuge. Porro deuiro idẽ apłs
instouit. yolo auit̃ uos scire qd̃
mĩs uiri caput. ep̃c sit. caput
autẽ mulieris uir: caput uero xxĩ
cis. Iste est uit qui caput uelare
non debet. cũ sit imago o głia cui:
o condis omus loquitur. Nos au¬
tẽ om̃s reuelata facis głiam dĩ
contẽplantes. in eandem imagi¬
nẽ transformanur agła inglo¬
riam. sicut adnĩ spũ. Eẜ in alio
loco. Donec ꝑueniamus omnes
in uirũ ꝑsectũ. inmensurã etatiᷤᷤ
plenitudinis xp̃i. Siue gͥ iuri
siue hominis appellatio scõ iuuiro
cõpetit. s ei qui uidit dm̃ facie
ad faciem. & salua facta est ani¬
ma cius. cuiꝰ ore creaturã mun¬

Expanded text:
oratio Moysi, hominis dei. inter hominem autem et uirum quid sit, sancta scriptura nos doceat.loquitur quinquagenarius ad Heliam: homo dei, rex uocat te. cui ille respondit: s i homo dei ego sum, descendat ignis de caelo et comedat te et quinquaginta uiros tuos. ad Timotheum autem apostolus scribit: tu autem, o homo dei, haec fuge. porro de uiro idem apostolus instruit: us o 10 autem uos scire, quod omnis uiri caput Christus sit, caput autem mulieris uir, caput uero Christi deus. iste uir est, qui caput uelare non debet, cum sit imago et gloria dei, et cotidie orans loquitur: nos autem omnes reuelata facie gloriam domini contemplantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. et in alio loco: donec perueniamus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. siue igitur uiri siue hominis appellatio sancto uiro competit et ei, qui uidit deum facie ad faciem et salua facta est anima eius, cuius ore creaturam mun
Abbreviated transcription (Latin):
quasi clies illuminabit᷑. sicut tenebrȩ
euis. ita o lumen eus .i. tamclarast̃
omĩa. que ate putant᷑ occulta. nt ma¬
nifestiora sint luce. Suscepistime de
uentre mat̾s meę. Quinta editio ita mm¬
tulit. Conflasti me de uentre matͥs
meȩ. In ꝑfectũ meũ uiderunt oc ili
tui. In ꝑ foctum hic ꝓ inconposito posu¬
it. quod etiam elem̃ta hoĩs ante qu̾ã
formetur in utero cognoscat ds̃. Et in
libro tuo om̃s scͥbentur. dies ło qđ ma¬
euis noticiã subt̾fugiat. Dies formabuin
tur & nemo ineis. Hc̃ locũ simachꝰ ita
transtulit. Dies quib formati sunt.
nec una quidẽ de est. de his. Et est sen¬
sus. Om̃e tempus ȩ̨tatis cui iam ab
exordio uitȩ istuis sunt eurricula
deputata. certo fine decurrit. nec
una dies aut plus aut minus est quĩ
sensus est. Tu om̃s indie formas. tu
cunctos uis eẽ filios dĩ. s nullus est
in hominib qui ñ peccato ob noxius
toto uitȩ suȩ tẽpore digna ꝑficiat.

Expanded text:
quasi dies illuminabitur: sicut tenebrae quasi dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus. Id est, tam clara sunt omnia, quae a te putantur occulta, ut manifestiora sint luce. Suscepisti me de ventre matris meae. Quinta Editio ita transtulit: Conflasti me de ventre matris meae. Imperfectum meum viderunt oculi tui. Imperfectum hic pro incomposito posuit: quod etiam elementa hominis antequam formentur in utero, cognoscat Deus. Ut in libro tuo omnes scribentur. Et quod nuletur, et nemo in eis. Hunc locum Symmachus ita transtulit: dies quibus formati sunt, ne una quidem ex eis deest. Et est sensus: omne tempus aetatis cui jam ab exordio vitae istius sunt curricula deputata, certo fine decurrit, nec una dies aut plus aut minus est quam ntelligentiam, sensus est: Tu omnes in die formas, tu cunctos vis esse filios Dei, sed nullus est in hominibus qui non peccato obnoxius toto vitae suae tempore digna perficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
irabilis facta est scientia tua
ex me. Manifestius hoc simachꝰ
interp̾tatuf est. p̾terg̃ditur me sciẽ¬
cia tua .i. non possum tua scire secre¬
ta . &. in ꝓfundũ spientie tue mens me¬
a non potest intͦire. Quo ibo aspũ tuo¬
& quo a facie tua fugiam. Quomͦ añt
tuam possum conp̾hñłe noticiam.
cum inte sint omĩa. nichilq sit quod
te fugiat. & ubiq sit sp̃c̃ tuus: Exquo
Si ascendo incęlum tu ibies. si descẽ¬
cło ad infernũ ades. ⁊ reliqua. Nulla
altitudo te altior est. nullũ ꝓfundũ
te ꝓfundius. Oriens &. occidens intua
continent᷑ manu. Et dixi. bͤ tenebre
conculcabunt me. & nax lux mea in
deliciis meis. Ihebraico sensus iste est.
Et diri forsitã tenebre occultabut
me. E contrario au̾t nox ipsa apuo
telum̃ fuit. quia nichil te celare pot̃.
Quod os simmacꝰ meliꝰ int̾p̾tatꝰ est dicẽs.
& nox lux circum me seclet. S et sequẽ¬
tes uersiculi hoc idẽ significant. Quia
tenebre non obscurabuntur ate. & nax

Expanded text:
irabilis facta est scientia tua ex me. Manifestius hoc Symmachus interpretatus est: Praetergreditur me scientia tua, id est, non possum tua scire secreta, et in profundum sapientiae tuae mens mea non potest introire. Quo ibo a spiritu tuo? aut a facie tua quo fugiam? Quomodo autem tuam possum comprehendere notitiam, cum in te sint omnia, nihilque sit quod te fugiat, et ubique sit spiritus tuus? Ex quoSi ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades, etc. Nulla altitudo te altior: nullum profundum te profundius: oriens et occidens in tua continentur manu. Et dixi, Ergo tenebrae conculcabunt me, et nox lux mea in deliciis meis. In Hebraeo sensus iste est: Et dixi, Forsitan tenebrae conculcabunt me: econtrario autem nox ipsa apud te lumen fuit: quia nihil celare te potest. Quod Symmachus melius interpretatus est dicens: Et nox lux circum me sedet. Sed et sequentes versiculi, hoc idem significant. Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox
Abbreviated transcription (Latin):
Manus suas lauabit in sanguine peccatoꝵ. Qͥa
difficilis÷ hic uersiculꝰ ad intelligendũ: ipsa u̾ba
quȩ anteriores tractauer̃t edicã. Ilarius beatus
antistes. & ut ita dicã inter ꝓcellas mundi magii
sustentator eccł̃ie. Ita de eo dicit. Iustus manus
suas ñ peccatoꝵ sanguine abluit. s cũ peccatores
in sanguine sint: quia rei st̃ sanguinum: manꝰ
suas ille ab om̃i reatu sanguinis continebit
ablutas: Tc̃ lauat iustꝰ manꝰ insanguine pecca¬
toꝵ cũ uindictã de ipsis uiderit. ñ ꝑcurantibꝰ
sc̃is. Q tc̃ letabitur cũ post exitũ eoꝵ eiꝰ oꝑa glo¬
riose refulgent. Q dicet homo si utiq ẽ fructꝰ
iusto. Tc̃ enĩ erit eius fructus. cum ei xp̃s oñs
eos in terra. Illi ante finis uiditium in hac t̾ra
iudicantur. de qͥbꝰ suꝑius diximꝰ. qͥ ñ crediderit
iã iudicatꝰ:  nos si in preceptis dĩ aures non
obturemus. si scõꝵ monita cum in nocentia exse¬
quamur: Si nr̃oꝵ spinis facinorũ ñ ad figanur.

Expanded text:
as lavabit in sanguine peccatorum. Quia difficilis est hic versiculus ad intelligendum: ipsa verba quae anteriores tractaverunt, educam; Hilarius beatus antistes et, ut ita dicam, inter procellas mundi magnus sustentator Ecclesiae, ita de eo dicit: « Justus manus suas, non peccatorum sanguine abluit: sed cum peccatores in sanguine sint, quia rei sunt sanguinum, manus suas ille ab omni reatu sanguinis continebit ablutas. » Tunc lavat justus manus in sanguine peccatorum cum vindictam de ipsis viderit, non procurantibus sanctis, et tunc faetabitur, cum post exitum eorum, ejus opera gloriose refulgent. Et dicet homo si utique est fructus justo. Tunc enim erit ejus fructus, cum ei Christus Deos in terra. Illi ante judicium finis in hac terra judicantur, de quibus superius diximus: Qui non crediderit,  igitur, si in praeceptis Dei aures non obturamus, si sanctorum monita cum innocentia exsequamur, si nostrorum spinis facinorum non adfligamur,
Abbreviated transcription (Latin):
carbonẽ. qui ad labia eius defertur
ut purget uitia quȩ loquendo siue
obtimorẽ tacendo contracerat. Et me itiq
ei carbo de altario dñi. qui ineuis labi¬
is peccatoꝵ solitudinẽ faciat. idẽ au
cus eum p̃stet alienum. Heu me qd
incolatus m̃s ꝓlongatus est. Cuius
ꝯuersatio incęlis est ꝑegrinatur in hoc
corpore. & hȩc ꝑegrinatio longa ei ui¬
detur. quia qd̾ suscepit ꝑspem non
contẽplatur in specie. idoq quasi m¬
ticũ inter paleas gemens ait. Habita¬
ui cum habitantib cedar. Cedar te¬
nebre int̾pretantur. Habitat gͦ ifte
cum habitantib tenebras. s non obs¬
curatur a tenebris. sicut lux lucet in
tenebris. ⁊ tenebrȩ eam non cõp̃hen¬
derunt. Multũ incola fuit anima
mea. Desiderabam enim dissolui ⁊ eẽ
cũ xp̃o. Cũ his qui oderunt pacẽ erã
pacificus. implens illud apłi. Si pos¬
sibile est cũ om̃ib hominib. pacem ha¬
bentes. Est gͦ cũ odientib pacẽ pacificꝰ.

Expanded text:
carbonem, qui ad labia ejus defertur carbonem, qui ad labia ejus defertur , ut purget vitia quae loquendo, sive optima quaeque tacendo, contraxerat. Et hic itaque ei carbo de altario Dei, qui in ejus labiis, peccatorum solitudinem faciat, id est, a vitiis eum praestet alienum. Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est. Cujus conversatio in coelis est, peregrinatur in hoc corpore, et haec peregrinatio longa ei videtur, quia quod suscepit per spem, non contemplatur in specie. Ideoque quasi triticum inter paleas gemens ait: Habitavi cum habitantibus Cedar. Cedar tenebrae interpretantur. Habitat ergo iste cum habitantibus tenebras, sed non obscuratur a tenebris: sicut lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Multum incola fuit anima mea. Desiderabam enim dissolvi et esse cum Christo. Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus. Implens illud Apostoli: Si possibile est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Est ergo cum odientibus pacem: pacificus
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq suꝑ his latissi me disputatũ ẽ. stul¬
tũ ẽ parua dic̾e uelle ꝓmagnis.
d dnm cum tribularer clamaui:
et exaudiuit me. Tres res inuno
uersiculo uelocit᷑ explicantur. Angus¬
tia. p̃ces exauditio. quia nemo tribu¬
latur insi qui uiuere in xp̃o pie desi¬
derat. Oportet gͦ ut non uocũ elatio¬
ne. s cordis humilitate ꝓclamemus
ad dnm. si cupimus exaudiri. Dñe li
femare non metuunt. Et alingua do¬
losa. ab hereticoꝵ doc trmna qui nos a
recta fidei linea exturbare nituntur.
Quid detur tibi aut quid apponatur.
alingua dolosa: Ad se fideliter ꝓcla¬
mantem animam dñs in terrogare
pietatis affectu dignatur quid ei det̾
aut quid apponatur alingua dolosa.
Dieunt multi in hoc loco cõmutata
p̃positione. Quid detur tibi aduersus
lingũa dolosam dicere uolunt. et
quasi exdiũ doctrina anima illa
audiatur. Sagitte potentis acutȩ eũ
carbonib de solatoriis. Pro desolatoriis
habet. Desolatorẽ puto ⁊ in ysaia ẽẽ

Expanded text:
sime disputatum est: stultum est parva dicere velle pro magnis. Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me. Tres res in uno versiculo velociter explicantur; angustia, preces, exauditio: quia nemo tribulatur, nisi qui vivere in Christo pie desiderat. Oportet ergo ut non vocum elatione, sed cordis humilitate proclamemus ad Dominum, si cupimus exaudiri. Domine, phemare non metuunt. Et a lingua dolosa. Ab haereticorum doctrina, qui nos a recta fidei linea exturbare nituntur. Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Ad se fideliter proclamantem animam Dominus interrogare pietatis affectu dignatus est: ut quid ei detur, aut quid apponatur ad linguam dolosam? Dicunt multi hoc in loco commutata praepositione: Quid detur tibi adversus linguam dolosam? dicere volunt, ut quasi ex Dei doctrina anima illa audiat. Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis. Pro desolatoriis habet. Desolatorem puto et in Isaia esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iam nõ esse oũe errabundam dic̃. repor¬
tari se humis pastoris dep̾cat᷑. ut nc̃ angłi
de sua in uentione gaudia tͥbuant᷑.
Uñs aũt n̾ ẽ missus nsi ad oues que ꝑier̾t
domus ifrł. Qũẽ supplices dep̾cam᷑ ut
uidicioꝵ eius fac tores. mandatoꝵ custodes.
testimonioꝵ q scructores esfecti. reꝑti
ꝑdite oues industria bei miꝰni pastoris.¬
ac restituti eccłiastico oiuli. sacͥs eius hu¬
meris reportati. sanctoꝵ angłoꝵ merea¬
mur consortiis głari. ipsi gła cum et̃no

Expanded text:
t jam non esse, ovem errabundam dicit: report jam non esse, ovem errabundam dicit: reportari se pastoris humeris deprecatur: ut nunc angelis de sua inventione gaudia tribuantur. Dominus autem non est missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Quem supplices deprecamur, ut judiciorum ejus factores, mandatorum custodes, testimoniorumque scrutatores effecti, reperta perdita ove , industria benigni pastoris restituta Ecclesiastico ovili, sacris ejus humeris reportati, sanctorum angelorum mereamur consortiis gloriari: ipsi gloria cum aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
ppropinquet oratio mea
inconspectu tuo dñe. scd̃m
eloquium tuum da michi intellectũ.
ꝓximã tibi fieri orationem meam
deprecor dñe. ut ate intellectum ca-
Introeat postulatio mea in conspectu
tuo dũe. scd̃m eloquiũ tuũ eripe me.
ut eam ꝑodorem in nocentis uite dignant
assumens ab hac corruptione concupis¬
centie carnalis eripiar. Eructabunt
labia mea ymnu̾ cum docueris me us¬
tificationes tuas. Si ꝑ puram conscienti¬
am reserata fu̾nt ate labia mea. tunc
dignum laudationis ꝓferunt ymnum¬
imbutꝰ edoceor. ꝓnumtiabit linꝗͣ mea
eloquiu̾ tuũ. quia mandata tua equi¬
tas. Nicħ. est enĩ aliud in eloquiis tuis
dñe. nisi pax. nisi equitas. nͥ uita. hoc
ore credam. hoc labiis eloquar. hoc lin¬
cdabit te. i uidicia tua ad uiuabunt
me. ab sorta terrene corruptionis in¬
firmitate uiuere. se confitetur cło. ꝑ ad¬
uitoriũ uidicioꝵ euis. Erraui sicut ouis
quȩ ꝑierat. require seruum tuum dñe¬
qr mandata tua non sum oblitꝰ. fuisse se¬

Expanded text:
ppropinquet oratio mea in conspectu tuo, Domine; secundum eloquium tuum da mihi intellectum. Proximam tibi fieri orationem meam deprecor, Domine, ut a te intellectum capiIntroeat postulatio mea in conspectu tuo, Domine: secundum eloquium tuum eripe me. Ut eam per odorem in nocte hujus vitae dignanter assumens, ab hac corruptione concupiscentiae carnalis eripiatur. Eructabunt labia mea hymnum: cum docueris me justificationes tuas. Si per puram conscientiam reserata fuerint a te labia mea, tunc dignum laudationis proferam hymnumimbutus edoceor. Pronuntiabit lingua mea eloquia tua, quia mandata tua aequitas. Nihil est aliud in eloquiis tuis, Domine, nisi pax, nisi aequitas, nisi vita. Hoc corde credam, hoc labiis eloquar, hoc lindabit te, et judicia tua adjuvabunt me. Absorpta terrenae corruptionis infirmitate, vivere se confitetur Deo, per adjutorium judiciorum ejus. Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus. Fuisse, e
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ. Non fui suꝑb. s humilis. &
ideo inclinaui cor meum ut te intelli¬
gerẽ: quia suꝑbi non inclinant cor
in humilitate. Ad quid inclinaui cor
meum: Dicit eccłia. Ad faciendas iusti¬
ficationes tuas. hoc est mandata tua.
Inȩternum ꝓpt̾ retributionẽ uitȩ
ȩternȩ. ut illã merear ꝑciꝑe.
niquos odio habui. & legem tuam
QQuomodo dicit inquos odio habui.
dũ dñs dicit. diligite in imicos ur̃os.
benefacite his qui oderunt uos: & alibi.
Orate ꝓ ꝑsequentib & calumniantibus
uobis. Et quomodo hic dicit odio habui :
S scd̾m legẽ ueteris testam̃ti potest
se defendẽ sicut dictũ ẽ. diliges amicĩ
tuũ. & odio habebis in imicum tuum:
s modo intelligendũ est. odio habui u

Expanded text:
cor meum. Non fui superbus sed humilis, et cor meum. Non fui superbus sed humilis, et ideo inclinavi cor meum ut te intellegerem, quia superbi non inclinant cor in humilitatem. Ad quid inclinavi cor meum? Dicit ecclesia: ad faciendas iustificationes tuas, hoc est mandata, in aeternum propter retributionem vitae aeternae, <ut> illam merear percipere. Iniquos odio habQuomodo dicit, iniquos odio habui: dum Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt ? Et alibi: Orate pro persequentibus et calumniantibus vobis . Et hic quomodo dicit, Odio habui? Sed secundum legem veteris Testamenti potest se defendere, sicut dictum est: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum . Sed modo intelligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
est acceptabilia & delectabilia. Et ui¬
dicia tua doce me. hoc est tua manda¬
ta. ut intelligam & impleam. Anima
mea in manib tuis. hoc est insensib
tus. quia ꝑatus sũ ut operer. Et alio
loco dicit. Anima mea inmanibus
meis. Quãdo dicit in manib meis. eo
qd̃ paratus sum martyrium sustine¬
re ꝓpter xpm̃. Posuerunt peccatores
laqueum michi. quia laqueus secus
iuam ponit᷑. s si egressus fueris de
uia. cades in laqueum. Qui sunt isti
laquei nisi tendiculȩ diaboli. uł suȩ
suggestiones. quȩ demones uitia s
peccata possunt intelligi: Et inmanda¬
tis tius non erraui. Uox ȩccłiȩ. Non
erraui atuis mandatis. sed eustodio
inoꝑatione. Hereditate acquisiui tes¬
timonia tua. Tua testimonia & tua
p̃cepta. hoc ẽ hereditas mea ineternũ.
&̾ hic & infuturo. Quia exultatio cor¬
dis mei sunt. Tua testimonia hoc est
mea exultatio. quia ęccłia in manda¬
tis dei delectatur & exultat. Inclinaui

Expanded text:
est, acceptabilia et delectabilia. Et juest, acceptabilia et delectabilia. Et judicia tua doce me. Hoc est, tua mandata, ut intelligam et impleam. Anima mea in manibus tuis. Hoc est, sensibus tuis: quia paratus sum ut operer. Et in alio loco dicit: Anima mea in manibus meis. Quomodo dicit in manibus meis? Eo quod paratus sum martyrium sustinememoria. Posuerunt peccatores laqueos mihi, quod laqueus secus viam ponitur, et si egressus fueris de via, cadis in laqueos. Quid sunt isti laquei, nisi tendicula diaboli vel suae suggestiones? Daemones, vitia et peccata possunt intellegi. Et in mandatis tuis non erravi. Vox ecclesiae. Non erravi a tuis mandatis, sed consisto in operatione. Hereditate acquisivi testimonia tua. Tua testimonia et tua praecepta, hoc est mea hereditas in aeternum, et hic et in futuro. Quia exultatio cordis mei sunt tua testimonia, hoc est mea exultatio, quia ecclesia in mandatis Dei delectatur et exaltatur. Inclinavi
Abbreviated transcription (Latin):
ucerna pedib meis uerbum
tuum dñe. Si in huius scłi noctib
in nobis uerbi tui luceat lum̃. non
incedunt pedes nr̃i insaqueos funi¬
um. ac p̃cipitia fouearum. quȩ ma¬
nus artis diabolicȩ offendiculis p̃para¬
uit. Et lumen semitis meis. ut hoc lu¬
mine p̃eunte. dum uitȩ istius semi¬
tas gradimur. ad illam quȩ uera uita
est ꝑducamur. Iuraui & statui custo¬
dire iudicia iusticiȩ tuȩ. Primum¬
De inde statuit. ut quȩ urauerit. fir¬
met. sciens nichil indei uidiciis nisi
ꝑ iusticiam ꝓpalari. Humiliatus sũ
usq quaq dñe. uiuifica me scd̃m uer¬
bum tuum. Didicit humilitatem
xp̃c quã docuit. qui mitis est & hu¬
milis corde. id̾o nunc dep̾catur. ut sic̃
ille post humilitatẽ formȩ seruilis
exaltatus est ingłiam dĩ patris. ita &
iste ab hac humilitate corporea in ui¬
tam transferatur ȩternam. Uolun¬
taria oris mei beneplacita fac dñe.
Uax eccłiȩ. Ac si dicat. Uota mea quȩ¬
tibi offero beneplacita tibi sint. id̾

Expanded text:
Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Si in huius saeculi noctibus in nobis verbi Dei luceat lumen, non incidunt pedes nostri in laqueos funium ac praecipitia fovearum quae manus artis diabolicae in nostris offendiculis praeparavit. Et lumen semitis meis, ut hoc lumine praeeunte, dum vitae istius semitas gradimur, ad illam, quae vera via est, perducamur. Iuravi et statui custodire iudicia iustitiae tuae. IuDeinde statuit, ut quae juraverat firmet, sciens nihil in Dei judiciis nisi per justitiam propalari. Humiliatus sum usquequaque, Domine: vivifica me secundum verbum tuum. Didicit humilitatem quam Christus docuit: qui mitis est, et humilis corde. Ideo nunc deprecatur, ut sicut ille post humilitatem formae servilis exaltatus est in gloriam Dei patris, ita et iste ab hac humilitate corporea in vitam transferatur aeternam. Voluntaria oris mei beneplacita fac, Domine. Vox ecclesiae, ac si dicat: vota mea, qutibi offero, beneplacita tibi sint, id
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege: ut eos qͥ sub lege erant redimeret li
uero ꝑfecisti eã. animalia tua habitabunt in
ea Nesurrectio enĩ tua qd̾ titubat. auertens.
ita hanc p̃dicationẽ ad ꝑfectũ dux̃ ut in e
gentes q̃ prius tamquã inrationabilia habe¬
bant᷑ animalia cõmorarent᷑: Animalia tua hi¬
bitabunt in ea: hoc ẽ inhereditate. Animalia
uiã uoluntariã segregabis. Nluuiã uq luntariã. aut p̃capi

Expanded text:
 redimeret . Tu vero perfecisti eam: animalia tua habitabunt in ea. Resurrectio enim tua quod titubabat avertens, ita hanc praedicationem ad perfectum duxit: ut in ea gentes quae prius tamquam irrationabilia habebantur animalia, commorarentur. Animalia tua habitabunt in ea: hoc est, in haereditate. Animalia uviam voluntariam segregabis. Pl
Abbreviated transcription (Latin):
pen narũ: in quatuor angulos habere quatuor
ꝑsonas. cuiꝰ auriga oẽ ẽ. Cherubin aũt int̾pre¬
tatur scientiȩ multitudo: significat aũt ꝑsonã
leonis regalẽ. hoc ẽ regnare passionibus. ꝑso¬
nã hominis rationabilem: ꝑsonã uituli in
oꝑe: ꝑsonã aquilȩ in contemplationem.
hoc ẽ in theoricã uitam. qui nos exaltat in
uirtutibus simul aũt ut uoicamus thronꝰ
dei in sc̃is est. Decẽ milium multiplex. Mul

Expanded text:
atuor personas: cujus auriga Deus est . Cherubim autem interpretatur, scientiae plenitudo. Significat autem persona leonis, regalem: hoc est, regnare passionibus: persona hominis, rationabilem; persona vituli, in opere: persona aquilae, in contemplatione, hoc est, in theoria: quae nos exaltat in virtutibus. Simul autem ut dicamus: Thronus Dei in sanctis est. Decem millibus multiplex: Mul
Abbreviated transcription (Latin):
id: xp̃i apłi st̃. Dñs ergo qͥ ÷ rex uirtutũ dile¬
ti. dabit euangelitantibꝰ uirtutẽ multã in p̾d¬
cando: ut eccłie de uictis hostibus. uideis siued¬
monibus spolia paͣtiantur Pulchritudo domil
eccłia ÷ cuius diuisa referuntur spolia. id÷ cũ
credentes diuisi ab idolis. diuersos ministero
gͣdus in ea sortiti st̃. distribuente ipso dilechi
patͥs. & cooꝑante paraclito. Riex uirtutũ dilecͥh
Rex pat̃ Uirtutũ. hoc ẽ scõꝵ. Uilecti fllii E¬
ce filius m̃s dilectus. ipsũ auoite: Bilecti: si qͥl

Expanded text:
 apostoli sunt. Dominus ergo qui est rex virtutum dilecti, dabit evangelizantibus virtutem multam in praedicando: ut Ecclesiae devictis hostibus, Judaeis, sive daemonibus, spolia partiantur. Pulchritudo domus, Ecclesia est: cujus divisa referuntur spolia: id est, cum credentes divisi ab idolis, diversos ministeriorum gradus in ea sortiti sunt: distribuente ipso dilecto Patris, et cooperante Paracleto. Rex virtutum dilecti. Rex Pater: virtutum: hoc est, sanctorum. Dilecti, Filii. Ecce Filius meus dilectus
Abbreviated transcription (Latin):
gredientẽ de egypto Cum ꝑtransieris in
deserto. Ds̃ ñ inmorat᷑ in deserto sed ꝑtransit
dei synai Celi distillauert̃ hoc ẽ man na.di¬
nai interpretat᷑ temptatio ergo d̃s in eis ha¬
bitat qͥ temptant᷑ & superãt. In eis aũt qͥ
in deliciis sunt: ñ inhabitat. Q enĩ cęli distil¬
iauert̃ a facie dei synai a facie dĩ isrł. Unũ
noui ueteris q testamenti: hic designat
auctorẽ Nã qui corã istaelitico popło in
deserto p̃cessit. ipse in euangeliis deserta gen¬
tium uisitauit. & ꝑ quẽ tẽ in syna huic ge¬
nerationi manna defluxit: ipse xp̃iane gen¬
ticorporis sanguinisq sui manna in eccłia
subministrat Pluuiam uoluntariã segre¬
gabis deus hereditati tuȩ Predicationẽ sc̃am:
que ꝑ apłos in corda hominũ ꝓflua irrigati¬
one descenoit. Uel de lege dicit q̃ data ẽ ꝑ
moysen ͣ enĩ firmata ẽ Uel cũ paulus ii¬

Expanded text:
gredientem de Aegypto . Cum pertransires in gredientem de Aegypto . Cum pertransires in deserto. Deus non immoratur in deserto, sed pertransiDei Israel. Coeli distillaverunt, hoc est, manna . Sinai interpretatur tentatio. Ergo Deus in eis habitat, qui tentantur et superant. In eis autem qui in deliciis sunt, non inhabitat. Etenim coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, a facie Dei Israel. Unum novi veterisque Testamenti hic designat auctorem. Nam qui coram Israelitico populo in deserto praecessit, ipse in Evangeliis deserta gentium visitavit. Et per quem tunc in Sina huic generationi manna defluxit; ipse Christianae genti corporis sanguinisque sui manna in Ecclesia subministrat. Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae. Praedicationem sanctam, quae per apostolos in corda hominum proflua irrigatione descendit. Vel de lege dicit, quae data est per Moysen. Etenim infirmata est. Vel cum Paulus ju
Abbreviated transcription (Latin):
Qui educit iunctos in fortitucline: Ipse deus
sua uirtute educit eos qui ligati st̃ adia¬
bolo in peccatis Sic̃ illa mulier in euan¬
gelio que ligata fuerat decem & octo an¬
nis a diabolo. Similiter eos qui exasperant qͥ
habitant in sepulcris. Os natura dulcis est:
qui aũt ad amaritudinẽ eũ ad ducunt. pec¬
catores st̃. & faciũt sibi amarũ dm̃. Non na¬
turã suã mutat: sed ipsi sibi peccatores faci¬
unt sibi deũ amarũ. Qui habitant in sepul¬
chris. Alligato enĩ in fra domũ suam forti id
est diabolo qͥ peccatis uincti tenebant᷑ absol¬
uit. Q illos qͥ idolis dediti dm̃ irritauerant.
& tanquã in sepulchris iacebant mortui
liberauit: sicut illud in euangelio lle uob̾
scribe & pharisei:qm̃ similes estis sepulchris
dealbatis. Sicut sc̃s templũ dei ẽ. sic sepul¬
chrũ sibi efficitur peccator Qs̃ cũ egrede¬
reris in conspectu populi tui: Hoc scđm his¬
toriã qñ deus ante cedebat populũ suũ e¬

Expanded text:
Deus sua virtute educit eos, qui ligati sunt a diabolo in peccatis: sicut illa mulier in Evangelio: quae ligata fuerat decem et octo annis a diabolo . Similiter eos qui exasperant, qui habitant in sepulcris. Deus natura dulcis est. Qui autem ad amaritudinem eum adducunt, peccatores sunt, et faciunt sibi amarum Deum. Non naturam suam mutant, sed ipsi sibi peccatores faciunt amarum Deum. Qui habitant in sepulcris. Alligatum intra domum suam fortem, id est, diabolum, qui peccatis vincti tenebantur, absolvit, et illos qui idolis dediti, Deum irritaverant, et tamquam in sepulcris jacebant mortui, liberavit: sicut illud in Evangelio: Vae vobis, Scribae et Pharisaei: quoniam similes estis sepulcris dealbatis . Sicut sanctus, templum Dei est, sic sepulcrum sibi efficitur peccator. Deus cum egredereris in conspectu populi tui. Hoc secundum historiam, quando Deus antecedebat populum suum e
Abbreviated transcription (Latin):
mons pingus. mons coagulatus. Mons pin¬
guns: iste ẽ mons ad quẽ &e ingsaia &e in michea
ut ascendentes pergant se inuicẽ cohortantur.
Quod aũt ait Coagulatꝰ. apłi congruit u̾bis
qui ait. Lac uobis potũ dedi ñ escam. Uel
mons qͥ mnezechiel uulnerat pͥncipẽ tyri. Oon¬
tẽ aũt dicit ipsũ dñm. Ut quid suspicamini
montes coagulatos: Mons in quo conplacuit dõ
habitare in eo sensus iste ÷ ñ debetis estimare
plures ee eccłias q̃ habeant ubera doctrinarũ:
&e possint scientiȩ credentes. lacte nutͥre. Una
÷ eccłia: ⁊ unꝰ xp̃s. sponsus eccłiȩ. In nullo enĩ
alio inhabitauit iugit̃ sp̃s sc̃s. nisi in saluatore.
dei clecem milibꝰ multiplex. łliperbolice dicit.
ad ministratorias potestates ⁊ sp̃s quod innume¬
rabiles st̃. Sic̃ dixit indamhel. Alille milia mi¬
nistrabant illi. & decies centenamilia. ad sista

Expanded text:
mons pinguis: mons coagulatus, mons pinguis. Iste est mons ad quem et in Isaia et in Michaea, ut ascendentes pergant, se invicem cohortantur . Quod autem ait: coagulatus: Apostoli congruit verbis, qui ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Vel mons qui in Ezechiele vulnerat principem Tyri . Montem autem dicit ipe Salvatori. Mons in quo complacuit Deo habitare in eo: Sensus iste est: Non debetis existimare plures esse Ecclesias, quae habeant ubera doctrinarum, et possint credentes scientiae lacte nutrire. Una est Ecclesia, et unus Christus sponsus Ecclesiae. In nullo enim alio inhabitabit jugiter Spiritus sanctus, nisi in Salvatore, Dei decem millibus multiplex. Hyperbolice dicit administratorias potestates et sanctos, quia innumerabiles sunt, sicut dixit in Daniele: Mille millia ministrabant illi, et decie
Abbreviated transcription (Latin):
significat diuinȩ scripture: A posteriora dorsi
ecius in pallore auri. hoc ẽ minterioribꝰ spirita¬
liter misteria intelliguntur. si usq consũma¬
tionẽ uite p̃sentis que sepe somnus accipitur.
int̃ duo testamenta. id ẽ nouũ uetus q testa¬
mentũ quiescatis. inuenietis in his sp̃m sc̃m̃. cu¬
uis penne in predicatoribus de argentate ꝓ eloqͥi
pulehritudine resplendent᷑. In posteriora uero q̃
scapulȩ existimant᷑ eo quod pectus operiant.
bone conscientiȩ fructis ostendit᷑: qͥ post ꝑactũ
euingeliũ in auri specie id: in honore regio
conmutatur. Dũ discernit celestis reges suꝑ¬
ã seges dixit scõs qui regnant suis passi¬
onibus: Isti gͦ scĩ diuiduntur in eccłiis. sicut
panus in gentibus petrus in cirrũcisione. Celes¬
tii dñs separatos hos ab idolatriis quos suꝑius
diximꝰ constituit in illius domus pulchtitu¬
dine reges: Sed prius niue dealbabunt᷑ in

Expanded text:
ripturae. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri: hoc est, in interioribus, spiritualiter mysteria intelliguntur. Si usque ad consummationem vitae praesentis, quae saepe somnus accipitur, inter duo Testamenta: id est, novum vetusque Testamentum quiescatis: invenietis in his Spiritum sanctum: cujus pennae in praedicatoribus deargentatae, pro eloquii pulchritudine respondent. In posteriora vero, quae scapulae dicuntur, eo quod pectus operiant, bonae conscientiae fructus ostenditur: quae post peractum Evangelium, in auri specie, id est, in honore regio commutantur. Dum discernit coelestis, reges su Reges dicit sanctos, qui repugnant suis passionibus. Isti ergo sancti dividuntur in Ecclesiis: sicut Paulus in Gentibus, Petrus in circumcisione. Coelestis Dominus, separatos hos ab idololatriis quos superius diximus, constituit in illius domus pulchritudine reges. Sed prius nive dealbabuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
iate auri. Cũ duobus credideris testamentis. in¬
tido etiã iuxta litterã. scire que legas. tam̃
ins deceris om̃is in sensu ẽ. Exterior itaq uer¬
leũ ornatis. in argenti noĩe demonstiat Ncul¬
nea uero mysteria. in reconditis auri mune¬
ibus continentur. Si dormiatis int̾ medios
Aeros: hoc ẽ si quiescatis int̾ nouũ & uetus

Expanded text:
e auri. Cum duobus credideris Testamentis, intudo etiam juxta litteram, scire quae legas: tamen vis decoris omnis in sensu est. Exterior itaque verborum ornatus in argenti nomine demonstratur: occultiora vero mysteria in reconditis auri muneribus continentur. Si dormiatis inter medios cleros: hoc est, si quiescatis inter novum et vetus
Abbreviated transcription (Latin):
eius gerat indignuor.
rincipes ꝑsecuti sunt me ga¬
tis. & auerbis tuis formidaiit
cor meũ. Formidauit auerbo illo
quo ait. Qui me negauerit coram
fortis inpassione. Le tabor ego super
eloquia tua: sicut qui inuenit sp¬
lia multa. Alligatum fortẽ & uasas
direpta lȩtatur. ut illud eloquius
euangl̃ieum quo dieit. Cum uos ꝑle

Expanded text:
ejus gerat indignum. SIN. Principes persecuti sunt me gratis, et a verbis tuis formidavit cor meum. Formidavi a verbo illo quo ait: Qui me negaverit coram perstitit fortis in passione. Laetabor ego super eloquia tua: sicut qui invenit spolia multa. Alligato forti, et vasis ejus direptis , laetor in illud eloquium evangelicum quod dicit: Cum vos pe