comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ñ separet. Uie ĩait. Non licet dimitt̾ẽ uxorẽ. excepta causa fornicõis. łtem.
Siuir ⁊ pcoruna caro sunt: ⁊religionis causa uir dimittit uyxorẽ. ł milier uirũ
in ħmundo ꝑmanentẽ. ł fortasse ad illicita migͣntẽ: quȩ ÷ ista conu̾sio. inqua
eaddẽ caro ex parde tͣnsit ad continentiã. ⁊ ex parte remanet in pollutione:
Siuͦ utrisq ꝯueniat continentẽ uutã duc̃e. ħ quis audeat accusare: Item. Cũbo
i ꝯuigez aut mĩtũ aug̾ẽ desid̃ant. aut añ acte une culpas delere: ut se ad
continentiã astringant ⁊ meliorẽ uitã appetant: licet. Siuͦ continentiã quã
uirappetit mulier recusat: diuidi coniugtũ ñ licet. Sermo.¬

Expanded text:
cet dimittere uxorem excepta causa fornicationis . Item: Si vir et uxor una caro sunt et religionis causa vir dimittit uxorem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel forsitan ad illicita migrantem, quae est ista conversio in qua eadem caro ex parte transit ad continentiam et ex parte remanet in pollutione? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Item: Cum boni conjuges aut meritum augere desiderant, ante actae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant, et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit, mulier recuset, dividi conjugium non licet, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
udẽ metricibꝰ q̃ sacram̃ta dedert̃. pena aut̃ .x lib̃ officio p̃sidis flagitet᷑. Qaͣsi
p̃ses neglexi̾t: de suo patmonio pęnã p̃stare cogat᷑. ⁊ magistratu sͥ ꝯmisso:
cadat. ⁊ ñ solũ mulieribꝰ. s ⁊̃ heredib ⁊ aliis successorib eoꝵ pęnam soluat. ħ
si ꝓbatũ sit. quod sacram̃tũ a metrice ȩxegitꝰ Si aut̃ ipse sacram̃tũ exegerit
e terciis. ⁊ quartis ⁊ deultra plurib nuptris solent homines mouere
qͣstionẽ. Uñr ⁊ breuit᷑ respondeã. nec ullas nuptias audeo dãpnare. nec eis
uerecundiã nũositatis auferre. ltẽ. Nec contͣ humane u̾ecurdiȩ sensũ au
deo dicẽ. ut qͦtiens uoluerit. uir is mortuis: nubat femina. nec ex meo corde
pret̃ script᷑ȩ sc̃e auctoritatẽ quotas libet nuptias audeo ꝯdepnare. Aus¬

Expanded text:
dem meretricibus, quae sacramenta dederunt; poena autem X librarum officio praesidis flagitetur. Quod si praeses neglexerit, de suo patrimonio poenam praestare cogatur, et magistratu sibi commisso cadat, et non solum mulieribus, sed etiam haeredibus et aliis successoribus earum, poenam solvat. Hoc si probatum e tertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas hudeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. qu
Abbreviated transcription (Latin):
disse clericũ quẽqͣm ñ deb̾e eẽ: qi sccda coniugia sortitussit. Ambix de of¬
na tantũ. nec repetita nob̃ ꝑmittit᷑ copula. & in ipso ficiis libro .I.¬
niugio lex ⁊ ñiterare ꝯugiũ: nec sccłȩ ꝯuugis sortiri ꝯiunctionẽ. Quod
plerisq muirũ uidr̃. cur ⁊̃ ante baptismũ iterati ꝯiugii ad electionẽ muñs
lordinationis p̃rogatuia ĩpedim̃ta gn̾e̾nt᷑. cũ ⁊̃ delicta obẽẽ ñ soleant: si
dimtiti pot̃. lex aboleri ñ pot̃. In ꝯiugio ñ culpa s lex ẽ. Quod culpȩ ẽgͥ. in
baptismo relaxat᷑. quod legis ẽ: in comugioñ soluitur. Quomͦꝰ aut̃ pot̃ hor¬
tator ẽẽ uduitatis. qͥ ipse ꝯuigia freq̃ntauerit: Aug̾ de bono coniugio.¬

Expanded text:
disse, clericum quemquam non debere esse qui secunda conjugia sortitus sit. CAP. na tantum nec repetita nobis permittitur copula, et in ipso conjugio lex est non iterare conjugium: nec secundae conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativa impedimenta generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur, in baptismo relaxatur: quod legis est, in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentavit
Abbreviated transcription (Latin):
pore ꝯsuetudines. sullis canonica ñ obsistit auctoritas. qñ una fides
e consuetudimib quas uobis opponẽ uisi estis scribentes. ꝑ diu̾sas eccłias
diu̾sas ẽe consuetudines. sullis canonica ñ obsistit auctoritas proqͣeis
obmare debenꝰ: nil iudicamus uł eis resistimꝰ. Item. Igmaro artbiepo. Ri¬
diculũ ẽ ⁊ satis abhominabile dedecus. ut traditiones qͣs antiquitꝰ a patͥb
suscepinus infringi patiamur Ea epistola pii papȩ.¬

Expanded text:
fidem De consuetudinibus quas nobis opponere nisi estis, scribentes per diversas Ecclesias diversas esse consuetudines, si illis canonica non obstitit auctoritas, pro qua eis obviare debemus, nil judicamus vel eis resistimus. Item. Igmaro archiepiscopo: Ridiculum est et satis abominabile dedecus ut traditiones quas antiquitus a Patribus suscepimus infringi patiamur. CAP. CLVII. La
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Uerũtñ qualiscũq sit. s ⁊ cont᷑ ipsam fit peiꝰ fit. nisi cũ ꝓpt̾ea
deserit᷑: ut adͥfido uerã legitimã q redeatur. d ut pecc̾m emendetua :¬
uoluntatis p̃uitate correcta tanqͣ quisq cd̃ hoĩem sol exspoliare ñ posst. inue¬
mat sociũ niquitans ⁊ cũ eo paciscat᷑: ut simil io faciant spolũ y partanł
⁊quertt᷑. Uerũ mipsa sua querela cogitare debet potuis inbona utta ipsi bu¬
manȩ societati fidem fiusse seruandã ne preda iniqua ex hoĩs fieret. si seni¬
tio qͣ mique sbi in pecẽi societate seruata ñ fuerit. Iile quippe utrobiꝙ ꝑtid
adultero utiꝙ mala ẽ sinec acdustero peior ẽ. Porro si eam flagitis peuiteãt.
⁊ ad castitatẽ rediens ꝯnigalẽ pactã ac placidã adulterinã rescindat. ini¬
ror si eã ficdĩ uiolatricẽ uł ipse adulter putabit : Actus.iiii.uii. smodi.
nii. quod meliꝰ sit iurantẽ ꝑiurare quã ꝯseruart sacram̃tũ. infiactione sc̃ã¬

Expanded text:
pterea deseritur, ut ad fidem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque particonqueritur, verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit: ille quippe utrobique peradultero, utique mala est: sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam flagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem, pacta ac placita adulterina rescindat, miror si eam fidei violatricem, vel ipse adulter putabit. CAP. 15. - De nii, quod melius sit jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractione sacra
Abbreviated transcription (Latin):
nũ desua iusticia ł de aliis causis quȩ ad honestatẽ eiꝰ ꝑtinere uidña. Utile.
nestt e in dãpnũ desuis possessionibꝰ. Facile uł possibile: ne id bonũ ꝙ dñs su
enĩ sufficit abstinere ã malo. nͥ siat quod bonũ ẽ. Restat gͦ ut in eisdẽ sex
supͣdictis consiliũ ⁊ auxiliũ dño suo fidelit̃ prestet. si beneficio dignꝰ uideri

Expanded text:
quae ad honestatem ejus pertinere videntur. Utile, ne sit ei in damnum de suis possessionibus. Facile vel possibile, ne id bonum, quod domin sufficit abstinere a malosupradictis consilium et auxilium domino suo fideliter praestet, si beneficio dignus videri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uera ẽ uiratio. qi ⁊ cũ dicit quisq ꝑ meã salutẽ. salutem suã dõ obligat.
qñ ducit ꝑ filios meos. oppignerat filios suos deo ut ħ ueniat in capito eoiũ
quod exit de ore ipsiꝰ si uerũ uerũ. si faisum. falsũ. Cũ gͦ filios suos ł capt̃ siũ.
ł salutẽ suã quisq turatione noĩans. qͥcqͥd noĩat obligat: qͣntomag̃ qñ urat¬
sum niras. S ego illud sc̃m̃ ñ puto. Sc̃m putat cui uiras. Non enĩ qñ iuras.
tͥ uiras. aut lapidi uiras. s proximo uias. homini uras. añ lapidẽ s nũqͥd ñ
añ deũe Nonte audit lapis loq̃ntẽ. s punt ass̃ te fallentẽ. ltem. Ream lin¬

Expanded text:
era juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisqusum juras. Si tu illud sanctum non putas, sanctum puta cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras, sed proximo juras. Homini juras ante lapidem, sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem, sed punit te Deus fallentem. Sed obji
Abbreviated transcription (Latin):
tanto quisq minus peccat cũ mentitur: qͣnto emergit ad octauũ tanto ãpliꝰ:
qͣnto mergit ad pͥmũ. Quisqͥs aut̃ ẽẽ aliquod genꝰ m̃dacii ꝙ peccatũ ñ fit
putau̾it: decipiet seipsũ turpit᷑. cũ honestũ se deceptorẽ arbitrat᷑ alioꝵ.¬
sistit: cũ uiram̃ti ħ int̃positio roborat. S i om̃e ꝙ aiõs amicoꝵ ꝯciliat.
tẽ fideliꝰ durat. cũ eos sacram̃ti uincula ligant. Onĩe enĩ quod testis astipu¬
lat᷑ ueriꝰ ꝯstat: cũ adiectio iurationis affirmat. Qd̃isi testis deficiat. inno¬
on estcontra p̃ceptũ dũ iuratis q̃ amalo ñ urantis ẽ. ẜ meredulia qͥuira

Expanded text:
tanto quisque minus peccat cum mentitur, quanto emergit ad octavum; tanto amplius, tanto quisque minus peccat cum mentitur, quanto emergit ad octavum; tanto amplius, quanto mergit ad primum. Quisquis autem esse aliquod genus mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur aliojuramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne quod animos amicorum conciliat, tunc fidelius durat, cum eos sacramenti vincula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id adjectio jurationis affirmat. Quod et si testis deficiat, innoon esse con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥmũ genꝰ⁊ dccestabilis m̃datii. Non ⁊ m̃tiendũ int̾ciognẽ. qi nullicũ alt̾iꝰ
iniuiria ꝯsulendũ ẽ. Non ⁊ m̃tiendũ quarto gn̾e̾ ꝓpt̃ m̃dacii libidinẽ. que ꝑ
scipsã uiciosa ẽ. Non ẽ m̃tiendũ qͥntogn̾e q nec ipsa u̾itas fine placendi ho¬
miib enuncianda ẽ qͣntomuiꝰ mendaciũ ꝙ ꝑ se ipsum. qr mendaciũ ẽ. utiq
tp̃rali ꝯmodo acsalute corrũpitur: ad sempit̾nã uͦ salutẽ nullus ducendus
ẽ opitalante m̃dacio. Neq .ii. gn̾e mentiendũ ẽ. ñ enĩ cinusꝗͣ moditas
aut salus tpr̃alis ꝑficiendȩ fidĩ preferenda ẽ. nec sequisꝗͣ in recte factis nr̃is
tam male monet᷑. ut fiat ⁊̃ aĩo deterior: longeq a pietate remotior: Nec
umͦ. gn̾e m̃tiendũ ẽ. quia ⁊ in bonis castitas animi. pudicitia corporis.
⁊mn malis id quod ipsiꝰ facinus eo ꝙfieri sinimꝰ maiꝰ ẽ. In his aut̃ octo giu̾bꝰ

Expanded text:
tiendum tertio genere, quia nulli cum alterius injuria consulendum est; non est mentiendum quarto genere, propter mendacii libidinem, quae per se ipsam vitiosa est; non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium quod per seipsum, quia mendacium est, utique temporali commodo ac salute corrumpitur; ad sempiternam vero salutem nullus ducendus est, opitulante mendacio. Neque septimo genere mentiendum est; non enim cujusdam commoditas aut salus temporalis fidei praeferenda est, nec quisquam in recte factis nostris tam male movetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietatoctavo genere mentiendum est, quia et in bonis castiet in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus majus est. In his autem octo generibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ pñt. fecrus uͦ negauit cũ iiram̃to:⁊ ꝯũsus fleuit ⁊ saluatus ẽ. Om̃e em̃ pes¬
catũ bonus d̃ indulget. si qͥs extoto corde peniteat. Sc̃a sino dus dixit.
Itendum ñ fuisse: sacrañti tñ ꝯtẽplatione faciunt quod spoponderunt.
Sic̃ de bero de supͣscͥpsimus. qͥ saltatrici p̃miũ turpit̃ ꝓmisit. erudelit̃ soluit.
lurpe ꝙ regnũ ꝓ saitatione ꝓmatit᷑. crucele ꝙ morsꝰ ꝓph̃ȩ usiuaindi religio¬

Expanded text:
periit. Petrus negavit cum juramento et conversus flevit, et salvatus est. Omne enim bonus Deus indulget, si quis ex toto corde poeniteat, sancta synodus dixit: « tendum non fuisse; sacramenti tamen contemplatione faciunt quod spoponderunt: sicut de Herode supra scripsimus , qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit. Turpe, quod regnum pro saltatione promittitur: crudele, quod mors p
Abbreviated transcription (Latin):
son exemplo mathiȩ. ł quodionas ꝓpħa sorte dep̃hensus sit: indifferent̃
sortib ẽ credendũ. cũ pͥuilegia singuloꝵ ut ieronimꝰ ait ꝯmunẽ legem
face̾ om̃ino ñ possit. Itẽ. Si qui necessitate aliqͣ ꝯpulsi. dm̃ putant sortib
Nos planetarios qͦs mathematicos uocant. plane ꝯsulere ñ desistebã. ꝙ qͣsi
nullũ eis sacrificiũ ⁊ nullȩ p̃ces adaliquẽ sp̃m obliumationẽ dirigerent᷑.¬

Expanded text:
on exemplo Matthiae, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, quum privilegia singulorum ut Hieronymus ait communem legem facere omnino non possint. Item: Si qui necessitate aliqua compulsi, Deum putant sortibus los planetarios quos Mathematicos vocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium, et nullae preces ad aliquem spiritum ob divinationem dirigerent
Abbreviated transcription (Latin):
milli ꝓsit. ⁊ obsit alicui .iii. Terciũ ꝙ ita ꝓdestalt̾i ut obsit alt̾i. ꝗͣiuis ñ ad ĩmun¬
ẽ mendaciũ. Quintũ. ꝙ sit placidũ cupiditate desuauiloqͥo. his om̃ib penitꝰ
am pecuniã alicuꝰ inuste tollendã sciens uͥ sit nescire sementiat᷑ .uii. Septimũ.
& inulli obest ⁊ ꝑdẽ alicui. uelit sinolens hominẽ ad mortẽ quȩsitũ ꝓd̾c m̃tiat᷑.¬
uiii. Octauũ ÷ genꝰ mendacii.ꝙ mnulli obest iadhoc ꝓdest. ut abĩmunditia cor

Expanded text:
lli prosit et obsit alicui. tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamuis non ad inmunm mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. his omnibus penitus am pecuniam alicujus injuste tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur. Septimum quod et nulli obest et prodest alicui: velut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur. Octavum est genus mendacii, quod et nulli obest, et ad hoc prodest u
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃i eoꝵq ministri om̃ib uirib elaborare studeant. ut ꝑnciosã ⁊ a ⁊ a¬
bulo inuentã sortilegã ⁊ maleficã artẽ penitꝰ exparrochsis suis eradicẽt.
isi aliquẽ uirũ aut mulierẽ huiuscemõi sceleris sectatorẽ inuenerint: turpĩt
dehonestatũ de parrochiis suis eiciant. Ait enĩ apłs. Hereticũ hominẽ pͦunã¬
⁊ saciam admonitionẽ ł correctionẽ deuita. sciens qi subuersus ẽ qͥ euismõi ẽ.
Subũsi sunt ⁊ a diabolo capti tenentur: qͥ derelicto creatore suo a diabolo suf¬
fragia quęrant. Et iõ a tali peste debet mundari sc̃a ȩccłia. Iilud ⁊̃ ñomit
rũ dea ł cũ herodiade. ⁊ innumera multitudine mulierũ equitare suꝑ qͣs dã
bestias. ⁊multa t̃rarũ spacia intẽpestȩ noctis silentio ꝑtͣnsire: eiꝰq iussiombꝰ
uelit dñȩ obȩcdire: ⁊c̃tis noctib ad eius seruitiũ euocasu. S utimã he solȩ in

Expanded text:
elaborare studeant, ut perniciosam et a Zabulo inventam sortilegam et maleficiam artem penitus ex parochiis suis eradicent, et si aliquem virum ac mulierem hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de parochiis suis ejiciant. Ait enim apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita, sciens quia subversusSubversi sunt, et a diabolo capti tenentur, qui, derelicto creatore suo, a diabolo suffragia quaerunt, et irum dea vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias, et multa terrarue obedire, et certis noctibus ad ejus servitium evocari. Sed utinam hae solae in
Abbreviated transcription (Latin):
erquirendũ ÷ si aliqͣ femina sit q̃ ꝑ quȩdã maleficia ⁊ incantationos
m̃tes hominũ se ĩmutare posse dicat .i. ut deodio mamorẽ aut de amore
modiũ ꝯu̾tat. aut bona hominũ aut dãpnet aut subripiat. & si aliqͣ: quȩ se¬
dicat cũ demonũ turba insmilitudinẽ mulierũ tͣnsformatã certis noctibus
pis correpta. ex parrochia eiciatur. Aug̃ in psalmo. xxx.¬

Expanded text:
erquirendum si aliqua femina sit quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut dadicat cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformata certis noctibus pis correpta, ex parochia ejiciatur. » 10.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sathanas qͥ transfigurat sem angelũ lucis cũ mentẽ cuiuscũq mu¬
lieris ceꝑit. ⁊ hanc sibi ꝑ infidelitatẽ subiugaũit: ilico tͣnsformat se in di.
deludens. mͦ lȩta. mͦ tristia. mͦ cognitas mͦ incognitas ꝑsonas ostendens ꝑ
deuia quęq deducit. & cũ solꝰ sp̃c ħ patit᷑ infidelis h ñ in animo s incor¬
ipsum educit᷑. ⁊ multa iudet dormiendo q̃ nũquã uidat iniugilando: aͥs¬
uͦ tam stultꝰ ⁊ hebes sit. qui ħ omĩa q̃ in solo spũ fiunt ⁊̃ in corpore accidere
arbitret᷑: Cũ et echiel ꝓpħa uisiones dñi in spu ñ incorpore uidit. ⁊ ioħes
itaq publice adnunciandũ ÷. qͦd qͥtalia ⁊bis similia credit: fidẽ ꝑdit ⁊ qͥre
ctam fidẽ in deo ñbabet: hic ñ ẽ eius.s illius inquẽ credit .i. diaboli. Nãde
dño nr̃o scriptũ ẽ. Om̃ia ꝑipsum factast̃. Quisqͥs gͦ credit aliquid posse fieri
autaliꝗͣ creaturã in melius. aut in deteriꝰimmutari. aut tranfformari in aliã

Expanded text:
um lucis, quum mentem cujuscunque mulierculae ceperit, et hanc sibi per infidelitatem subjugaverit, illico transformat se in divedeludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per devia quaeque deducit, et cum solus spiritus hoc patitur infidelis, haec non in animo sed et in coripsum educitur, et multa videt dormiendo, quae nunquam viderit vigilando? Quisnam tam stultus et hebes sit qui haec omnia quae in solo spiritu fiunt, et in corpore accidere arbitretur. Cum Ezechiel propheta visiones Domini in spiritu non in corpore vidit, et Joannes itaque publice annuntiandum est, quod qui talia et his similia credit, fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non habet, hic non est ejus, sed illius in quem credit, id est diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quisquis ergo aliquidaut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari aut transformari, aut in aliam
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ilucanꝰ. Nens hausti nulla same polluta ueneni incantata ꝑit. Demonibꝰ
em̃ accitis auderet uentilare. ut quisqͥs suos ꝑimat malis aitib inimicos.
hirlsangumeutunt᷑. ⁊ uctimis sepe contiigt corpora mottuoꝵ. Nigroman¬
tii st̃ quoꝵ p̃cationibꝰ uidũr resuscitati mortui diuinare: ⁊ adintrogata re¬
spondert. Nigro enĩ grece: mortiuis. mantia diuinatio nuncupat. Ad quos
uocant᷑. Idromanci ab aqͣdicti. Est enĩ ydromantia: in aqͣrũ inspectiõt umbras
demonũ euocare. ⁊ imagnes ludificationis eoꝵ uide. ibiq ab eis aliqͣ audire.
Saabibito sangume: ⁊ inferos ꝑhibent᷑ suscitare. De eaire exdictis einsdͥ.¬

Expanded text:
 457: Mens hausti nulla sanie polluta veneni incantata perit. Daemonibus enim adcitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quospondere. Ηεκρὸς enim Graece mortuus, μαντεία divinatio nuncupatur: ad quos rovocentur. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydrdaemonum evocare, et imagines ludificantes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire: ubi adhibito sanguine, etiam inferos perhibentur suscitari.
Abbreviated transcription (Latin):
mercuriꝰ pͥmus cdt inuenisse. Dictũ ⁊ aut̃ p̃stigiũ. quod p̃stringat aciẽ oculoꝵ.
Aruspicinȩ artẽ: primꝰ ẽ truscis tͣdidisse dr̃ quidã trages. Hic ex horis aruspi¬
exiluisse. ⁊ aruspicinã dictasse. qua die ⁊ mortuus ẽ. Quos libros romani ẽtrus¬
ca lingua in ꝓpͥã mutauert̃. His gͦ portentis ꝑdemonũ fallaciã uluditui
curiostas humana. qũ idimpudent̃ appetunt scire: quod nula rõe eis
competit inuestigare. Ac icło datur potestas ĩmundis spiritibꝰ: ut ꝑuasa
sibi apta ħ ẽ prauos homines: seduct̾ illos qͥsꝑunt u̾itatẽ ⁊ credt̃ m̃dacio.¬

Expanded text:
stigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspiexiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam mutaverunt. His ergo portentis, per daemonium fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut pervasa sibi apta, hoc est pravos homines
Abbreviated transcription (Latin):
utagte ndit᷑ terũ songemaior exꝑientia. q̃ pot̃ hominib. ꝓpt̃ dreuatatẽ
uits ꝑuente. f has efficatias quas aerei corꝑis natua sortata ẽ ñ solũ mul¬
ea fitura p̃dit demones uerũ ⁊̃ mulita mita facunt. Quȩ qrũi homines A¬
cere ae facẽ ñ possunt. eos dignos quidã quib seruiant ⁊ qub honores di¬
uunos deferant arbitrant᷑ inuestigante maxie uicio curiosttatis ꝓpter
amorẽ felicitatis false atꝙ terrenȩ ⁊ excellentie tp̃ralis. Agathensi cõ

Expanded text:
tenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem uitae prouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, uerum etiam multa mira faciunt. quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam, quibus seruiant et quibus diuinos honores deferant, arbitrantur instigante maxime uitio curiositatis propter amorem felicitatis falsae atque terrenae excellentiae temporalis. qui
Abbreviated transcription (Latin):
garria. s̃: auium uoces ⁊ lingue. item. auguriũ qͣs auigeriũ. ꝙ aues gert̃.
Duo sunt aut̃ gnã auspicioꝵ. unũ ad oculos: alterũ ad aures ꝑtinens. ad ocu¬
los scił: uolatus. ad aures: uox auiũ. Phitonissȩ: ãphitio apolline dictȩ. ꝙ is
auctor fuerit diuinandi. Astrologi dictisunt: eo ꝙ in astris augurant᷑. Gene¬
thliaci sunt appellati: ꝓpt̾ natalitioꝵ considerationes dierũ. Geneses enĩ
⁊ euentꝰ prȩdice conantur. id÷ quis quali signo fui̾t. aut quẽ effectũ hãt uitȩ
qͥ nascit in tali tp̃re. hi st̾ qui uulgo mathematici uocant᷑. Cuiꝰ suꝑstitionis

Expanded text:
garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter natalitiorum considerationes dierum; geneses enim et eventus praedicere conantur, id est quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur interpretantur. Hi sunt qui vulgo mathematici vocantur, c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ gña. t̃tam. acrẽ. aquã ignẽ. hinc geomantiã idromantiã. chromantiam.
phiromantiã dictã autumant. diuini dictisunt qͣsi deo pleni. diuinitate
ctant. Duo aut̃ gnã sunt diuinationis. ars ⁊ furor. Incantatores uͭ dien st̃
qui artẽ u̾bis ꝑagunt. Arioliuocatisunt ꝓpt̃ quod cura aras idoloꝵ nefa¬
rias p̃ces emitttunt ⁊ funesta sacrificia offerunt. hisq celebritatibꝰ. demonũ
actipiunt responsa. Aruspices nuncupant᷑. qͣsi horarũ inspectatores. dies
enĩ ⁊ horas. in agendis negotiis oꝑib q custodiunt. ⁊ qͥd ꝑsingula tp̃ra obser¬
uare debeat homo: intendt̃. hi ⁊̃ exta pecudũ inspiciunt. ⁊ ex eis predict̃.¬
Auguresst̃. qͥ uolatꝰauiũ ⁊ uoces intendt̃ aliaꝙ signarerũ ł obseruationes im¬
ꝓ uisas hõib occurrentes feit̃. Icͤ iauspices. nã auspiciast᷑. quȩ iter facientes
obseruant. Dicta aut̃ sunt auspicia: quasi auiũ aspicia. ⁊ auguria: qͣsi auiũ

Expanded text:
 aquam, acrem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; divinitate ctant. Duo autem sunt genera divinationis, ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futAugures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Iidem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium
Abbreviated transcription (Latin):
ineugłio natũ xp̃m adnunciauert̃. Postea ħnoĩe soli mathematicidicti st̃:
cuiꝰ aitis scientia usq adeugłm fuit c̃cessa. ut xͦ edito nemo exinde natiuita¬
tẽ aliquid decȩlo int̾pretetur. Oroscopi dicti sunt: ꝙ horas natiuitatis hõiẽ
speculant᷑. dissimili ⁊ diu̾so facto. Sortilegi sunt. qͥ sub nomine fictȩ religiõis
ꝑ qͣsdam qͣs scõꝵ sortes uocant: diuinationis scientiã ꝓfitent᷑. aut qͣrũcũꝙ¬
scripturarũ sententiȩ inspectione futura ꝓmittunt. Salisatores st̃ uocati: qr

Expanded text:
elio natum Christum annuntiaverunt. Postea hoc nomine soli Mathematici dicti sunt: cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut, Christo edito, nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum specularentur, dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui suo nomine, fictae religionis per quasdam quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentscripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores dicuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uerũ pot̃ uderi. s de samuhelis nõe taceat᷑. qi saul cũ diabolo futurꝰ
erat. Ad eũ enĩ transnigraũ. quẽ adoraũ. Sẽper gͦ diabolus subuelami¬
ne latens ꝓde se dum ea ꝯfingit q̃ horreant ꝑsonis ꝑquas fallere nititur.
futura aut quomͦ possunt egris preb̾e medelã. aut sanis ĩmit̾e egrite
quod ĩ qͥsq n debet eis credere: qi aliqñ euenunt quȩ p̃dñt. aut sanare ui¬
dent᷑ languidos. ut ledere sanos. q ħ ꝑmissu d̃i fit. ut ipsi qui h auduint ł ui¬
dent ꝓbent᷑ ⁊ apparent quali fide sint. ⁊ deuotione erga deũ. sĩ indeuterononio
legit᷑ moyses uerbo am̃ populo dĩ p̃cepisse ita dicns. Si surrȩxerit in medio

Expanded text:
ne taceatur, quia Saul cum diabolo futurus erat. ad eum enim transmigrauit, quem adorauit. semper ergo diabolus sub uelamine latens prodit se, dum ea confingit quae horreant personis, per quas fallere nititur. futura, aut quomodo possunt aegris praebere medelam, aut sanis immittere aegriquod ideo quisquam non debet eis credere, quia aliquando eveniunt quae praedicunt, aut sanare videntur languidos, vel laedere sanos, quia hoc permissu Dei fit, ut ipsi qui haec audiunt vel vident probentur, et appareat quali fide sint, vel devotione erga Deum. Sicut in Deuteronomio legitur Moyses verbo Domini populo Dei praecepisse, ita dicens: Si surrexerit in medio t
Abbreviated transcription (Latin):
liua aut̃ nemo rep̃henderet. qͥa fidem scruauit. Nc̃ uͦ quia ⁊ uraiit ꝑquas
nũ ñ peccõinis st sociat quo ꝑ dimonia uirant.s bono pacto eiꝰ qͦ fidẽ ser¬
erũtñ sinc ulla dubitatione mmꝰ malũ ẽ ꝑ deos falsos uirare ueracit. ꝗͣ
ꝑdeũ ucrũ fallacĩ. Quanto enĩ ꝑquod nratur mag̃ scm̃ c̃i tantomag̃ est
it qͥ ei iurat falsos deos colit Cui questioni posst̃ illa testimonia suffingari
ꝗ̃ ipse ꝯ memorasti delaban ⁊ abymelech. si tñ abymlech ꝑ deos suosuraũ

Expanded text:
deret, quia fidem seruauit. nunc uero, quia et iurauit, per quos non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis est sanctum, tanto magis est i ei jurat falsos deos colit. Cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos juravit,
Abbreviated transcription (Latin):
on oportet sacris officiis deditosuł clericos magos aut incantatores exi¬
stere. aut facere philacteria. q̃ animarũ suarũ uincula ⁊ꝓbantur. Toleta
clericoꝵ aruspices. aut ariolos. aut certe augures ł sortil egost eos qui ꝑfi¬
tentur artẽ magicã. aut aliquos eoꝵ similia ȩxercentes ꝯsuluisse fuĩt dep̃hen¬
sus: ab honore dignitatissuȩ dep̃ssus monasterii curã excipiat. ibiq penitẽ.
e mirũ de magoꝵ prestigis quoꝵ in tantũ ꝓdiere maleficioꝵ artez ut
etiam moysi mius signis resisterent. uertentes uirgas indracones. aquasinsan¬
gunẽ. cũ fertur ⁊̃ ingentiliũ libris qͦd quȩdã maga formosisumna cire socios
ulixis mutau̾it in bestias. legitur ⁊ de sacrificio ꝙ arebaddes deo suo syeo ĩmo¬
labant. ex qͦ quicũq sumerent: in bestiarũ formas u̾terent᷑. s ħ om̃ĩa magicis
p̃stiguis potiꝰ fingebant᷑ quã rerũ u̾tate cõplerent᷑: t gͦ ipsi erires ignoran¬

Expanded text:
Non oportet sacris officiis deditos vel clericos, magos aut incantatores existere, aut facere phylacteria, quae animarum suarum vincula comprobantur. CAagos aut aruspices, aut ariolos, aut certe augures, vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem aliquam, aut aliquem eorum similia exercentem consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitatis suae depositus monasterii curam excipiat, ibique perpetuae  mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Mosi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem, cum fertur etiam in gentilium libris quod quaedam maga famosissima Circe socios Ulixis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Liceo immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur, quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
diripiat. infirmosq reddat: ꝓdest illis sua infirmitas. Debilitata enĩ
Iomicidas enĩ ⁊ sacrilegos ⁊ uenerarios punire ñ ÷ effusio sanguins: sed
ustum bellum ẽ: quod ex dicto gerit᷑ dereb repetendis. aut pulsandoꝵ
hostĩ causa. ludex dictus ẽ: qr uis dictat popło. siue quod une disceptet.
lure aut̃ disceptare ẽ: iuste uidicare. llon ẽ enĩ uidex: si ñ in eo iusticia ẽ.

Expanded text:
diripiat, infirmosque eos reddat, prodest illis sua infirmitas: debilitata enim diripiat, infirmosque eos reddat, prodest illis sua infirmitas: debilitata enim Homicidas enim et sacrilegos et venenarios punire, non est effusio sanguinis, sed Justum bellum est quod ex edicto geritur de rebus repetendis, aut pro pulsandorum hostium causa. Judex dictus est quia jus dictat populo sive quod jure disceptat. Jure autem disceptare, est juste judicare. Non est enim judex, si non in
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ tantũmͦ ad missarũ solleminia genua flectẽ debeant. indñi
orare p̃sumat. sic̃ iudei irridentes dñm in passione eiꝰ fecisse legunt᷑.
s utͣq genua int̾iã ponat. ait enĩ apł̃s. Flecto genua mea ad patrẽ
si ant̃ manducau̾int: quã uesꝑtinũ celebret᷑ officiũ. Currendũ ÷ enĩ
admissas. ⁊ auditis missarũ sollemniis. ⁊ uesꝑtinis officũs. largitisele¬
mosinis: ad cibũ accedendũ ẽ. Si uͦ aliquis necessitate constrictꝰ fuerit.
⁊ ad missas uenire ñ ualeat. estimata uesꝑtina hora: ⁊pleta orõe sua ie¬

Expanded text:
 tantummodo ad missarum solemnia genua flectere debeant, in Domorare praesumat, sicut Judaei irridentes Dominum in passione ejus fecisse leguntur, sed utraque genua in terram ponat. Ait enim Apostolus: Flecto genua mea ad Patrem si ante manducaverint, quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missam, et auditis missarum solemnibus et vespertinis officiis, largitis eleemosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus fuerit, ut ad missam venire n
Abbreviated transcription (Latin):
ut fugiendo molestias tẽporales ne incidat in ꝑpetuas. neminẽ ꝓpt̃ aliena
peccã. neħ ipso incipiat hr̃e gͣcissimũ ꝓpͥum quẽ ñ polluebat alienũ. nemi¬
nẽ ꝓpt̃ sua peccata p̃terita ꝓpt̃ quȩ magis in hac uita opus ẽ: ut possint
penitendo sanari. neminẽ uelut desiderio melioris uite quȩ pꝰ mortẽ spe¬
ratur: qi reos suȩ mortis melior pͦ mortẽ uita ñ suscipit. les suꝑ ionã.
tionib ñ licet ꝓpͥa ꝑire manu. absq eo uͥ castitas ꝑiclitatur s ꝑcutienti
sa portat gladiũ. qͥ talia scelera diudicat. Sic̃ ⁊̃ maxime ꝯstituti ꝓpt̃ homi¬
cidas raptores. ut ullos dãpnent. ⁊ alios suo timore ꝯpescere faciant. C api¬

Expanded text:
lut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem uita non suscipit. CAPUT XXVII. tionibus non licet propria perire manu, absque eo ubi castitas periclitatur; sed percutienti sa portat gladium , qui talia scelera dijudicat . Sunt etiam maxime constituti propter homicidas, raptores, ut illos damnent, et alios suo timore compescere faciant. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: mͦ audit petrus. conde gladiũ tuũ in uaginã tuã. Qui enĩ gladio ꝑcusse¬
ui uiciis nutriendis parcit ⁊ fouet. ne ꝯ tristet peccantiũ uoluntatẽ. tamñ
misericors quã qͥ ñ uult cultrũ raꝑe pueris neaudiat plorantes. ⁊ ñtimet
ne uulneratum timeat uel extinctum. Gsꝵ ad ẜmeritum.¬
psti adu̾sus illicitas ⁊ pͥuatas ur̃oꝵ uiolentias. qͣs ⁊ uosipsi qui talia facitis
poletis igemitis apotestatib ordinatis ultionẽ petunt. ñ quod hos ꝑse¬
oriua cũ sepe adu̾sa a sarracenoꝵ partib ꝑueniant nuncia. qͥdã in romano¬
rl̃i portũ sarracenos clam furtiuieq uenturos ẽe dicebant. pro quo nam̃
cong̃gari p̃cipimꝰ populũ. martimũq adlitus descendẽ de̾tuimꝰ. ⁊ eg̃slisuimꝰ toma.

Expanded text:
ime . Modo audivit Petrus: Conde gladium tuum in vaginam; qui enim gladio percusseime . Modo audivit Petrus: Conde gladium tuum in vaginam; qui enim gladio percusseui uitiis nutriendis parcit et fouet, ne contristet peccantium uoluntatem, tam non est misericors, quam qui non uult cultrum rapere puero, ne audiat plorantem, et non timet, ne uulneratum doleat uel extinctum. seruNostri adversus illicitas et privatas vestrorum violentias quas et vos ibi qui talia facitis doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis ultionem petunt, non quod hos perseuum saepe adversa a Sarracenorum partibus perveniant nuntia, quidam in Romanum portum Sarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum congregari praecipimus populum, maritimumque ad littus descendere decrevimus, et egressi sumus Roma.
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ exhortamur. ut contͣ marinos latrunculos qui sub prȩtextu tui
Qnominis ind̾ecolas debuchant tanto uebementiꝰ acendaris. quanto illoꝵ pͣuitate
famã tui noĩs obfuscatã fuisse cognoscis. quod licet credi possit quod te
nolente illi naigantib insidientur. qi a te cõprimi posse dm̃i n̾ eos cõpescu-¬
eris. innoxius ñ habeberis. Scriptũ quippe ẽ. Qui crimina cũ pot̾ emendare ñ
corrigit: ipse cõmittit. leronimꝰ ad Riparium.¬
seueritatẽ. ananiã ⁊ saphirã trucidantẽ. pauli constantiã. qͥ elymã magũ uiis
dñi resistentẽ: ȩt̃a seu̾itate dãpnauit. Non ẽ crudelitas ꝓdeo pietas. Un. de
uare gͦ sententia data ẽ. ut qͥ accipit gladiũ glachio ꝑeat: nͥ quia cxiii.
nuli licet excepto uidice gladio quẽꝗͣ occidere : apło aut̃ petro usq ad
hoc ꝑmissũ ẽ quod dolorẽ faceret. ñ quod occideret. Hoc enĩ audiens neitm̃
tis lege uiris mundo crediti utiñ licet aspere. leR ad aserutiam.

Expanded text:
 devotionis tuae studium exhortamur, ut contra marinos latrunculos, qui sub praetextu tui nominis in Christicolas debacchantur, tanto vehementius accendaris, quanto illorum pravitate famam tui nominis obfuscatam fuisse cognoscis; quoniam, licet credi possit, quod te nolente illi navigantibus insidientur, tamen, quia a te comprimi posse dicuntur, nisi eos compescueris, innoxius non habeberis. Scriptum quippe est: qui crimina quum potest emendare, non corrigit, ipse committit. C. XIII. Crime constantiam, qui Elymam magum uiis domini resistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas pro deo pietas. unde etuare ergo sententia data est, ut qui accipit gladium gladio pereat, nisi quia nulli licet excepto iudice gladio quemquam occidere ? apostolo autem Petro usque ad hoc permissum est, quod dolorem faceret, non quod occideret. hoc enim audiens, ne itetis, lege juris mundo crediti uti non licet aspere. CAP. XXIV. Alia in
Abbreviated transcription (Latin):
tas mala semꝑ suȩ ꝑmittenda÷ libertati. quare paulꝰ ñ ÷ ꝑmisus uti pessi¬
ma uoluntate qua ꝑsequebatur ȩccliam : S ꝓstratus ẽ: ut excecaret᷑. ȩxcecatꝰ:
ut mutaret᷑ mutatus ut mitteret᷑. missus: ut qualia fecerat inerrore. talia ꝓu̾i¬
tate pateret᷑. Si uoluntas mala semꝑ suȩ ꝑmittenda ÷ uoluntati. qͣre monet᷑
pat̃ in scripturis scĩs filium durũ ñ solũ uerbis corriꝑe. sed̃ latera eiꝰ tun¬
dere. ut adbonã disciplinam cogat᷑. ia dño diligatur: Crisostomꝰ suꝑmatħm
isset. ⁊ petrus geminũ fecit homicidiũ. fuit tũ opusspũale qͦd factũ ẽ. Non sola
qͣntacũq alia ipsis oꝑib acciderunt: diligentissime requiramꝰ. Non enĩ pos¬
sumus adueritatẽ peruenire aliter. Gre in dialogo.
Detrus qui tabitã mortuã orando suscitauit. ananiã ⁊ saphirã mentientez
morti increpando tradidit. Neq enĩ orasse in eoꝵ extinctione legit᷑. solũ¬

Expanded text:
pessima voluntate, qua persequebatur Ecclesiam? Sed prostratus est ut excaecaretur, excaecatus ut mutaretur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in errore talia pro veritate pateretur. Si voluntas mala semper permittenda est suae libertati, quare monetur pater in Scripturis sanctis filium duris non solum verbis corripere, sed etiam latera ejus tundere, ut ad bonam disciplinam cogatur, et a Domino diligatur? CAP. XVIII. Quaedam gisque Deo placuit. Sed et Petrus geminum fecit homicidium, fecit tantum opus spirituale quod factum est. Non solum differentiam, et quantumcunque alia ipsis operibus acciderunt, diligentissime requiramus. Non enim possumus ad veritatem pervenire aliter. CAP. XIX. etrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Saphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam carnẽ tuã fou̾e ac diligere ꝓcurato. ⁊ ne illam ate ullo pacto consentias
discedere: uigilant̃ attende. Uñ si uult ate discedere. corripe ĩmo corrige eam.
⁊ atali intentione ꝑ omĩa reuocare satage. lamu si amore pudicitiȩ seꝑationẽ
quęrit. ⁊ ꝯiugalis conubii solutionẽ efflagitat: certũ ẽ apło dicente qͥr muli¬
er sui corꝑis potestatẽ ñ ht̃. sediir. Ierũ si ⁊ ipse pudicitiã sectatus religiõis
obtentu copulã dissolu̾e uelit: tm̃ ne simulate fiat concedimꝰ. Tlam licet sit
scriptũ. ꝙ dis conunpxit h̃õ ñ separet: ds̃ tñr ⁊ ñ homo separat. qͣndo diuini
amoris intuitu ex ꝯsensu utruisꝙ ꝯugis matrimonia dissoluuntur f rgo ħ

Expanded text:
iam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam a te ullo pacto consentias discedere, vigilanter attende. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam licet sit scriptum: Quod Deus conjunxit, homo non separet, Deus tamen et non homo separat, quando divini amoris intuitu, ex consensu utriusque conjugis matrimonia dissolvuntur. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
obseruari in supradicta synodo ob se sacerdotes uoluert̃. ut qui ut unã.
de trinitate ꝑsonã in baptismo ñ nominaret: illud baptismũ eẽ uerũ
ñ posset. Quod ꝓcerto uerũ ẽ. qi qui uũ exscã trinitate ⁊ fessus nõ
fuerit nom̃: ꝑfectus xp̃ianus ẽẽ ñ pot̃. Qui enĩ ꝯfitetur patrẽ ⁊ fi

Expanded text:
observari in praedicta synodo sacerdotes voluerunt, ut qui vel unam observari in praedicta synodo sacerdotes voluerunt, ut qui vel unam de Trinitate personam in baptismo non nominaret, illud baptisma esse verum non posset. Quod pro certo verum est, quia, qui unam ex sancta Trinitate confessus fuerit nomen, perfectus Christianus esse non potest. Qui enim confitetur Patrem et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ sc̾m baptizamur ⁊ ter mergim᷑ ut trinitatis unũ appareat sac̃¬
na ⁊̃ mersione scm̃ baptisma uncuiq tribuere dicente dno nr̃o iħu&̾
discipłis suis. ite baptizate om̃s gentes in no.p.⁊ f. ⁊ s. scĩ. Si reuera hi
de prefatis hereticis qͥ in locis dilectiõi tuȩ uicis ꝯmorari dñr. so¬
lummꝰ se in nomine dñi baptizatos fuise forsitan ꝯfitent᷑. sine
cuꝰdã dubitõis ambiguo eos adcatholicã fidem uenientes: in sos̃
trinitatis nomine baptizabis. ⁊ acharias bonefacio ep̃o.¬
N sinodo angloꝵ decretũ ⁊ iudiciũ firmissime p̃ceptũ ⁊ diligent̃
demonstratũ ẽẽ dinoscitur. ut quic̃ꝙ̃ simne inuocõe trmitatis mers
fuisset. ꝙ sacramentũ regenerationis s̃ hrẽt quodomĩno uerũ ẽ. Quia
si m̾sus infonte baptismatis quis fuerit sine inuocõe trinitatis: ꝑfectus
cxp̃ianus ñ ẽ nͥ in nomine patris ⁊ s. ⁊s. sc̃i fuerit baptrzatus. hoc qͦq¬

Expanded text:
sanctum baptizamus, et ter mergimus, ut Trinitatis unum appareat sacrna etiam mersione baptisma unicuique tribuere, dicente Domino nostro discipulis suis: Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Fide haereticis, qui in locis tuae dilectioni vicinis commorari dicuntur, solummodo se in nomine Domini baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cujusquam dubitationis ambiguo eos ad catholicam fidem venientes in S. Trinitatis nomine baptizabis. Sin vero apudicium firmissime praeceptum et diligenter demonstratum esse dinoscitur, ut quicunque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet; quod omnino verum est, quia si mersus in fonte baptismatis quis fuerit sine invocatione Trinitatis, perfectus Christianus non est, nisi in nomine Patris, et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ in a quis mergẽ: qr dũ trib subsistentũs una sub̃a ẽ. rep̃hẽsibils
ẽe nullatenꝰ pot̃. infantẽ in baptismate ł ter. ł semel merg̾ẽ. qñun trib

Expanded text:
semel in aquis mergere. Quia dum tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile semel in aquis mergere. Quia dum tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse, nullatenus potest infantem in baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã uos cred̾e ꝓmisistis. t̃cio capita ur̃a insacro fonte dm̃simus.
Qui ordo baptismatis duplici mstii sig̾cõe celebratur. Recte enĩ t̃cio n¬
Etercio mersi estis. qui accepistis baptismũ in nõe u̾iua. quia t̃cia die sin
exprimit sepulturȩ. ꝑquã xp̃o consepulti estis in baptismo: ⁊ cũ xͦ resur¬
rexistis infide. ut pecc̾is abluti: inscĩtate uirtutũ xꝑm uiuatis imitando.¬
misterũ celebret. s semel mergat inbaptismate. ꝙ dare iubet᷑ in dñi
mortẽ: deponatur: Non dixit nob̃ dñs in morte mea baptrzate. s euntes
plam teneamus baptismi mersionẽ. Gs leandro ep̃o.¬
in una fide nil officit sc̃e ȩccłie ꝯsuetudo diu̾sa. Nos aut̃ quod t̃cio
mergimꝰ. triduanȩ sepulture sacram̃ta signamus: ut dũ t̃cio abaquis
infans educit᷑. resurrõ triduani tpris expͥmit᷑. Qaͣ si quis forte ⁊̃ ꝓ sum¬
mȩ trinitatis ueneratione estimet fieri: neq ħ aliꝗd obsistit baptri an

Expanded text:
ostquam vos credere promisistis, tertio corpora vestra in sacro fonte demersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, qui accepistis baptismum in nomine Jesu Christi, exprimit sepulturae, per quam Christo consepulti estis in baptismo, et cum Christo resurrexistis in fide, ut peccatis abluti in sanctitate virtutum, Christum imitandotisma celebret, sed semel mergat in baptismate, quod dari videtur in Domini morte, deponatur. Non enim dixit nobis Dominus: In morte mea baptizate, sed, « Euntes plam teneamus baptismi mersionem, in una fide nihil officit sanctae Ecclesiae consuetudo diversa. Nos autem quod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum tertio ab aquis infans educitur, resurrectio triduani temporis exprimatur. Quod si quis forte, etiam pro summae Trinitatis veneratione aestimet fieri, neque hoc aliquid obsistit baptizandum
Abbreviated transcription (Latin):
rima gͥ ⁊ scd̾a p̃dicatiõe de his tantũ locutisumꝰ. que uob priꝰqͣm
adfontẽ scm̃ ueniretis: uxxta catholicȩ regulȩ instituta tradidimus.
designat. ꝓut dñs donare dignatus: interp̃tati sumꝰ. cũ ostenderimꝰ uos ꝑ¬
oleum sc̃ificationis adauditũ plenȩ fidei prȩparatos. ⁊ bonũ &ͥ odorẽ uo¬
catos ex toto corde.⁊ abrenunciandũ diabolo ẽẽ cõmonitos. Nc̃ uͦ de int̾io-¬
tib iam misteriis locuturisumꝰ. q̃ in ipso scõ fonte celebrata sunt. Fmissa
nicationi diabolice spopondistis descendentes infontẽ. fontẽ sacrum.
fontẽ redẽptionis. fontẽ scificatũ uirtute. cȩlesti. Item. In hoc gͦ fonte
añꝙͣ uos toto corpore tingueremꝰ: int̾rogauimꝰ. Credis in deũ patrẽ om̃i¬
potenteme Respondistis. Credo. Rursus int̾rogauimꝰ. Credis ⁊ in ih̃m
guli. credo. Itm int̾rogauimus. & in sp̃m scm̃: Respondistis similit̃ cre¬

Expanded text:
rima ergo praedicatione de his tantum locuti sumus, quae vobis, priusquam ad fontem sanctum veniretis, juxta catholicae regulae instituta tradidimus: et designat, prout Dominus donare dignatus est, interpretati sumus; cum ostenderimus oleum sanctificationis ad auditum plenae fidei praeparatos, et bonum Christi odorem vocatos ex toto corde ad abrenuntiandum diabolo esse commonitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sancto fonte celebrata sunt. Emissa  et omni fornicationi diabolicae spopondistis descendentes in fontem, fontem sacrum, fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute coelesti. Item. In hoc ergo fonte antequam vos toto corpore tingeremus, interrogavimus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Respondistis: Credo. Rursum interrogavimus: Credis et in Jeguli: Credo. Iterum interrogavimus, et in Spiritum sanctum? Respondistis similiter: Cre
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ꝑ uerbũ suũ atq p̃ceptũ efficere duos in carne una. ⁊ masculũ ⁊ femi
sicut ꝑse u̾itas dixit. Nlon ꝓ his tantũ rogo. s ꝓcis rogo qui credit̾isunt per
affinitatis uocabula dissipare. ut susceptã sobolẽ alteriꝰ copulȩ credens legi¬
time sociari ꝓpinqͥtatis pͥoris: hic negat dĩ uerbũ ualidũ ẽẽ ⁊ fortei & qͥtã
facileut tã uelocit̃ quȩrit dissolu̾e. h ñ credit uerbũ dñi manẽ inȩt̃nũ. Con
ficet̾ram: ⁊ qͣttuor locis distantib magna int̃capedine: ⁊ confectã ⁊ ⁊glutina¬
tam finge. cuiuscũq fig̾e uel imm̃sitatis corpus ualucris. E x c̃cilio maticẽ
ane consanguinitas q̃ in ꝓpͥo uiro obseruanda ẽ. Hȩc nimirũ si cap̃ .iii.¬
inuxoris parentela de lege nuptiarũ custodienda ẽ. qi constat eos duos
fuisse in carne una. ꝯmunis illis utͣq parentela ẽẽ credenda ẽ: sic̃ scͥptũẽ.

Expanded text:
potest per verbum suum atque praeceptum efficere duos in carnem unam et masculum et feminsicut per se Veritas dicit: Non pro iis tantum rogo, sed pro iis qui credituri sunt per affinitatis vocabula dissipare, et susceptas soboles alterius copulae credens legitime sociari propinquitati prioris, hic negat Dei verbum validum esse vel forte. Et quia tam facile et tam velociter quaerit dissolvere, hic non credit verspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis corpus volueris Ex concilio Matisconensi. Sane consanguinitas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credenda est, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
gñationẽ. Fitii quoq marchir. filii manasse. nati sunt ingenib ioseph. Porro
aut̃ si siogn̾ationes subputari debent: ut nr̃i disputatores autumant. dũ
ioseph ex utroq filio ephraim scił ⁊ manasse nepotes hr̃et. neqͣꝗͣ scripturã
dic̾et: qr uidit filios ephraim usq ad t̃ciã. s usq ad sextã generationẽ. Itẽ.
Beatus qͦ gregoriꝰ dum suꝑ angloꝵ ꝯiugiis scribet. hȩc fere u̾ba deꝓmsit.

Expanded text:
generationem. Filii quoque Machir filii Manasse nati sunt in genibus Joseph . Porro generationem. Filii quoque Machir filii Manasse nati sunt in genibus Joseph . Porro autem si sic generationes supputari deberent ut vestri disputatores autumant dum Joseph ex utroque filio Ephraim, sed et Manasse, nepotes haberet, nequaquam Scriptura diceret, quia vidit filios Ephraim usque ad tertiam sed usque ad VI generationes. Item: Beatus quoque Gregorius dum super Anglorum conjugiis scr