comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione dei ceciderat.ita nũc ꝑ uisibłia deiopa
admonitus ad ip̃m it̾m ꝯtemplandũ resur¬
g̾e ꝯsuescat. Quia rursum ip̃a restauratõis
oꝑa quedam ꝑ hoĩes. quedam per angelos.
quedam ꝑ sem̃i ip̃m oꝑatus ÷ deus cum de
angłorũ ad oꝑa dei ꝯtemplanda tnsimꝰ. as
de prima mansione ad scdam. ⁊ de scdaad terciã
mansionem in sp̃ali archa ascendimu ⁊tenã¬
dem ip̃m sup̃mum in quo archa ꝯsũma ⁊r cu¬
bitum tangimus. qñ ꝑ oꝑa dei ad eius aignĩti¬
onem ꝑuenimus. Archa autem in longitudine
trecentorũ cubitorũ porrigitur. qr sicut dictine¬
oꝑa restauratõnis nr̃e a pͥncipio mundi usq ad̾
finem ꝑ tͥa tempora nature. legis. ⁊ gr̃e. quas
ꝑtres centenarios extenditur. laf̾itudo auit
eius in qͥnaͣginta cubitos. ⁊alticudo in trigĩta
quadraginta nonem uno adiecto capitexpõ
expͥmitur. ⁊ omĩs sumina gestorũ que a prĩ¬

Expanded text:
tione Dei ceciderat, ita nunc per visibilia Dei opera tione Dei ceciderat, ita nunc per visibilia Dei opera admonitus ad ipsum iterum contemplandum resurgere consuescat. Quia rursum ipsa restaurationis opera quaedam per homines, quaedam per angelos, quaedam per semetipsum operatus est Deus, cum de angelorum ad opera Dei contemplanda transimus, quasi de prima mansione ad secundam, et de secunda ad tertiam mansionem in spirituali arca ascendimus, et tandem ipsum supremum, in quo arca consummatur, cubitum tangimus, quando per opera Dei ad ejus cognitionem pervenimus. Arca autem in longitudine trecentorum cubitorum porrigitur, quia, sicut dicta restaurationis nostrae a principio mundi usque ad finem per tria tempora, naturae, legis et gratiae, quasi per tres centenarios extenditur. » Latitudo autem ejus in quinquaginta cubitos, et altitudo in triginta quadraginta novem uno adjecto capite Christo exprimitur, et omnis summa gestorum, quae a prin
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt. reprobi autem oꝑa conditõnis oꝑib
restauratõnis ance pomĩt. Reprobi uisibilib
inh̾endo cum transeuntib deflaũt electi uero
uisibilia ⁊ transicoria ꝯtempnendo ad eterna
conscendũt. Illi puisibilia ab inuisibilib corru¬
unt. isti a uisibilib ad ininsibłia ascendunt.
De oꝑib gͦ conditõnis subt̃ defiuentib electi
qͣiͣ de quodam naufragio em̃gunt. ⁊ popera r¬
restauratõnis idest sacram̃ta salutis sue sp̾uec¬
ti quasi in quadam salutari archa mergi am¬
plius omĩo nõ possunt. Quia gͥ homo opera
condicõnis ꝓuerse amando disꝑsus fuerat et
ꝑ oꝑa restauratõnis colligendus erat. ip̃a qͥdẽ
restauratõnis oꝑa sic facta sunt ut ⁊ multa
quidem eẽnt nõ tñ infinita. quatiuꝰ cor hoĩs
uere adhuc stabilitatis imꝑatiens ⁊ uarieta¬
te resic̾ent ⁊ paucitate in unũ ꝯgregarent.
⁊ sicut prius homo ꝑuisibilia a contẽpla¬

Expanded text:
diligunt, reprobi autem opera conditionis operibus diligunt, reprobi autem opera conditionis operibus restaurationis anteponunt. Reprobi visibilibus inhaerendo cum transeuntibus defluunt, electi vero visibilia, et transitoria contemnendo ad aeterna conscendunt. Illi per visibilia ab invisibilibus corruunt. Isti a visibilibus ad invisibilia ascendunt. De operibus ergo conditionis subter defluentibus electi quasi de quodam naufragio emergunt, et per opera restaurationis, id est sacramenta salutis suae subvecti quasi in quadam salutari arca mergi amplius omnino non possunt. Quia igitur homo opera conditionis perverse amando dispersus fuerat. et per opera restaurationis colligendus erat, ipsa quidem restaurationis opera sic facta sunt, ut et multa quidem essent, non tamen infinita, quatenus cor hominis verae adhuc stabilitatis impatiens, et varietate reficerent et paucitate in unum congregarent. Et sicut prius homo per visibilia a contempla
Abbreviated transcription (Latin):
sursum eleuatur. dad sem ip̃m cõlligitur.
Propt̃ qd̾ o nos omĩum rerum spc̃m in duo
diuide ⁊ in altera parte oꝑa conditõnis. et¬
in altera uero oꝑa restauratõnis collocare.
Mut breuiter distinctõm horum signemus
oꝑa conditõnis sunt elementa mundi huiꝰ
que ft̃a sunt ut stanti homini seruirent oꝑa
restauratõnis sunt sacram̃ta incarnatõnis
ũbi que ad remedium data sũt ut lapsum
erig̾ent. Hec duo oꝑa cm̃ diffenti temporo
fc̃a sunt quantũ dignitate se precedunt
Oꝑa .n. conditõnis quasi exignum aliquid di¬
uine uirtutis indiciũ breui in princpio m̃di
tempore ħest sex dieb ꝑfecta sunt oꝑa uero
restauratõnis a principio scłi usq ad finem
nõ nisi sex etacum emenso spacio qi eximi a
quedam maiestatis ⁊ diuinitatis insignia p¬
fici aut ꝯsũmari possunt. Opera ergo condi
tem. Propt̃ qd̾ electi oꝑa restauracõnis mag̃

Expanded text:
sursum elevatur, et ad semetipsum colligitur. sursum elevatur, et ad semetipsum colligitur. Propter quod oportet nos omnium rerum speciem in duo dividere, et in altera parte opera conditionis, in altera vero opera restaurationis collocare. Et ut breviter distinctionem horum signemus, opera conditionis sunt elementa mundi hujus quae facta sunt, ut stanti homini servirent. Opera restaurationis sunt sacramenta incarnationis Verbi, quae ad remedium data sunt, ut lapsum erigerent. Haec duo opera tantum differenti tempore facta sunt, quantum dignitate se praecedunt. Opera enim conditionis quasi exiguum aliquid divinae virtutis indicium brevi in principio mundi tempore, hoc est sex diebus perfecta sunt. Opera vero restaurationis a principio saeculi usque ad finem non nisi sex aetatum emenso spatio quasi eximia quaedam majestatis et divinitatis insignia perfici aut consummari possunt. Opera ergo condittem. Propter quod electi opera restaurationis magis
Abbreviated transcription (Latin):
tia calcat: atq in eo qd̾ se paulatim ꝑ gra¬
dus uirtutum magis semꝑ ac magis ⁊ sur¬
sum erigit ⁊ in unũ cõllig̾it quaidã arce
formam sp̃ałt in se expressam rep̃sentat. Q̾¬
dam gͦ corda sursum sunt. q̃dam sem ipsa
deorsum demerserunt. deorsum sunc illa cor¬
da que configurant᷑ huic scło. sursum sunt
uõ ilła que ꝯu̾satõm suam hñt in celo. ⁊ e¬
orsum sunt que terrena sapiũt: sursũ sũt
que uigit᷑ meditant᷑ celestia. Scdm id ero
cui ꝑ amorem ꝯiungitur cor hõis sursum
ac deorsum eẽ iudicatur. & recte exͣ sem¬
ip̃m ẽẽ dicit᷑ qñ ad ext̾iora ⁊ transicoria ħ
appetenda dilabitur. Camc autem ad sem¬
ipsum reuertitur qñ ea que ad suam salutẽ
ꝑtinent meditatur. Sunt gͦ quedam que
amando ⁊ cogitando cor hominis deorsũ
p̃mitur. scissumq ꝑ uaria dissipatur. ⁊ st̃
iterum quedam que amando ⁊ meditãdo

Expanded text:
tia calcat, atque in eo quod se paulatim per gratia calcat, atque in eo quod se paulatim per gradus virtutum, magis semper ac magis sursum erigit et in unum colligit, quamdam arcae formam spiritualiter in se expressam repraesentat. Quaedam ergo corda sursum sunt, quaedam semetipsa deorsum demerserunt. Deorsum sunt illa corda, quae configurantur huic saeculo, sursum vero sunt illa, quae conversationem suam habent in coelo. Deorsum sunt, quae terrena sapiunt; sursum sunt, quae jugiter meditantur coelestia; secundum id ergo cui per amorem conjungitur, cor hominis sursum ac deorsum esse judicatur. Et reete extra semetipsum esse dicitur, quando ad exteriora et transitoria haec expetenda dilabitur. Tunc autem ad semetipsum revertitur, quando ea quae ad suam salutem pertinent, meditatur. Sunt ergo quaedam quae amando et cogitando cor hominis deorsum premitur, scissumque per varia dissipatur et sunt iterum quaedam, quae amando et meditando
Abbreviated transcription (Latin):
tempestuosum salum illesus pot̃ euade et
adillam uuice quietis tranquillitatem per¬
uenire. Optarem in illam ingredi oꝑtarem
in illa saluari. optarem in illa perduci. ⁊oce
gͦ obsecro quõ quisq cordis sui archam ĩn¬
trare debeat. ⁊ cum in illa fũit quid agendo
ꝑicłm euad̾e ⁊ ad portũ optate quiẽtis possit
ꝑuenire. Quia semel rerũ siłitudines in
loquendo suscepimꝰ iustum ÷ ut in decursun
nr̃i sermonis prout res postulat deincepꝰ eͤ
teneamꝰ. Mundus diluuiũ ÷. cor autẽ hoĩs
si ꝑ amorem mundanarũ se deorsum incłrat
naufragatur int̾ fluctus scli ⁊mutabilib
admixcum int̃ labentia fluit geminoq sa¬
lutis ꝑicło ⁊ ꝑ affectũ infimorũ profunde̾ m̾¬
gitur. ⁊ ꝑ occupacõm plurimoꝵ late dissira¬
ꝓpriam cogitatõnes suas ad sem ipm cõlle¬
gerit iani quodam modo fluctib rerum suꝑ¬
enatat ⁊ cuncta transitoria qi subter laben¬

Expanded text:
tempestuosum salum illaesus potest evadere, et tempestuosum salum illaesus potest evadere, et ad illam unicae quietis tranquillitatem pervenire. Optarem in illam ingredi, optarem in illa salvari, optarem in illa perduci. Doce ergo, obsecro, quomodo quisque cordis sui arcam intrare debeat, et cum in illa fuerit, quid agendo, periculum evadere, et ad portum optatae quietis possit pervenire. D. Quia semel rerum similitudines in loquendo suscepimus, justum est, ut in decursu nostri sermonis prout res postulat deinceps eas teneamus. Mundus diluvium est, cor autem hominis, si per amorem mundanorum se deorsum inclinat, naufragatur inter fluctus saeculi, et mutabilibus admistum inter labentia fluit geminoque salutis periculo et per affectum infimorum profunde mergitur, et per occupationem plurimorum late dissipaonsiderationem propriam cogitationes suas ad semetipsum collegerit, jam quodammodo fluctibus rerum superenatat, et cuncta transitoria quasi subterlaben
Abbreviated transcription (Latin):
Ascend̾e ergo ad deum ħ est intrare ad sem
ip̃m ⁊ non solũ ad se ĩtrare. s ĩ effabili qͦdam
modo in intimis ⁊̃ seip̃m transire. Q ergo¬
ascendit. Quando aut̃ homo ꝑ sensus car¬
nis ad insibilia ista que transitoria sũt ⁊ ca¬
duca concupiscendo exit cunc nimirũ a digni.¬
tate cõditionis sue quasi ad infura quedam ⁊
abiecta descendit. Quod gͦ intũ est hoc est pro¬
insim̃ ⁊ longinquũ et transitoriũ. b eetro¬
mo itaq redire ad intim̃ hoc est ab inod
ascend̾e ad sup̃mũ atq a disꝑsione ꝯfusio¬
uis ⁊ mutabilitatis colligi in idipm. Quiã
uero mundum hunc extra nos deum autẽ
intra nos ẽẽ cognoscimus ab hoc mundo ad
deũ reuertentes ⁊ qͣiͣab imo sursũ ascenden¬
tes ꝑ nosin ipõs cransire debemꝰ. Sicq ipi qͣ¬
dam modo inter undas nos transuehunus
qñ ab hiis que foris mutabilia sũt ad noꝰ
ingressi stabilitatem ĩuenimꝰ. Oarchã
salutarem. oportum felicem. beatus qͥ hoc

Expanded text:
Ascendere enim ad Deum, est intrare ad se ipsum; et non solum ad se intrare, sed ineffabili quodam modo in intimis, se ipsum transire. Qascendit. Quando autem homo per sensus carnis ad visibilia ista, quae transitoria sunt et caduca, concupiscendo exit, tunc nimirum a dignitate conditionis suae quasi ad infima quaedam et abjecta descendit. Quod ergo intimum est, hoc est proinfimum, et longinquum, et transitorium. Ab extremo itaque redire ad intimum, hoc est ab imo ascendere ad supremum, atque a dispersione confusionis et mutabilitatis colligi in idipsum. Quia vero mundum hunc extra nos, Deum autem intra nos esse cognoscimus, ob hoc a mundo ad Deum revertentes, et quasi ab imo sursum ascendentes per nosmetipsos transire debemus. Sicque ipsi quodammodo inter undas nos transvehimus, quando ab his quae foris mutabilia sunt, ad nos ingressi stabilitatem invenimus. I. O arcam salutarem, o portum felicem! Beatus qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. qm̃ si erat comꝑatõne pessimoꝵ iustus
ut placere debuiss ne periret: erat tñ cur ⁊ ipẽ
iudicium euad̾e nõ potuiss nisi gr̃am ĩienir
Inuenit ergo grãm iustus ne periret. qui ⁊ ħ
prius ex gra acceꝑat ut iustus ess. ⁊ subeũte
mortis pericło qui uixerat in mũdo sñ dolo.
Iustus quippe erat. nec sine pcc̃o erat. sed sub
pccõ non erat. q grãm innuen̾at. ꝓpcerea
monstratũ est ei in quo seluus ẽẽ potuisset
lignum. & uenientib aquis illesus ꝑmanere
sub arche culmine quam ip̃e fabricauit iu¬
bente deo: ut in futuro scło semen seruaret᷑.
Anno gͥ sexcentesimo uite noe ĩundauert̃
aque diluuii suꝑ terram. ꝙ deleta ẽ omĩs

Expanded text:
am, etsi erat comparatione pessimorum justus, ut placere debuisset ne periret, erat tamen cur et ipse judicium evadere non potuisset, nisi gratiam inveniret. Invenit ergo gratiam justus ne periret, quia etiam hoc prius ex gratia acceperat, ut justus esset, et subeunte mortis periculo, qui vixerat in mundo sine dolo. Justus quippe erat nec sine peccato erat, sed sub peccato non erat, quia gratiam invenerat. Propterea monstratum est ei in quo salvus esse potuisset, lignum, et venientibus aquis illaesus permanere sub arcae culmine, quam ipse fabricavit jubente Deo, ut in futuro saeculo semen servaretur. Anno igitur sexcentesimo vitae Noe inundaverunt aquae diluvii super terram , e
Abbreviated transcription (Latin):
ostendem. ⁊ quasiuere naufrago uel in
diluuio archam uł in mari nauem p̃pararẽ.
Cum enim in medio fiuctuantis huius sali
profundo iacteris: quõ putas aut ꝑicłm
euad̾e aut ad portum ꝑuenire pot̾ĩs ubi huiꝰ
salutaris ligni siue hõc archam siuenauem
uomines ad minicło transueharis: Nouo
iste siłitudines tue in ambiguitatem me ꝑ¬
trahunt. Si enĩ totus mundus mare ueldi¬
luuiũ est ad quem locum extra mundũ na¬
iugabiuus ut cranquillam ⁊ stabilem man¬
sionem ĩueniamꝰ: Pret̾ea si cor hoĩs archa
⁊ uauis est quã rõne homo uel intrare cor
suũ uel cum corde suo mundum tnͣsuauigare
pot̾: postremo cũ deus quem tu portum eẽ
dreisti sursum sit quałerit cursus iste uͥ mors
insolito ⁊ inaudito ⁊ iter nauis sursũ dirig᷑.
⁊ nauigans a semz ipõ porcatur: Quando
m̃tis ocł̾m ad in uisibilia erig̾e̾ uolumꝰ simi¬
licudines uisibiliũ rerum quas quedam ⁊¬

Expanded text:
ostenderem, et quasi vere naufrago vel in ostenderem, et quasi vere naufrago vel in diluvio arcam, vel in mari navem praepararem. Cum enim in medio fluctuantis hujus sali profundo jacteris, quomodo putas aut periculum evadere, aut ad portum pervenire poteris, nisi hujus salutaris ligni sive hoc arcam, sive navem nomines adminiculo transveharis? I. Novae istae similitudines tuae in novam ambiguitatem me pertrahunt. Si enim totus mundus mare vel diluvium est, ad quem locum extra mundum navigabimus, ubi tranquillam et stabilem mansionem inveniamus? Praeterea si cor hominis arca, et navis est, qua ratione homo vel intrare cor suum, vel cum corde suo mundum transnavigare potest? Postremo cum Deus, quem tu portum esse dixisti, sursum sit, qualis erit cursus iste, ubi more insolito et inaudito et iter navis sursum dirigitur, et navigans a semetipso portatur? D. Quando mentis oculum ad invisibilia erigere volumus, similitudines visibilium rerum quasi quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
luuii insidat. ⁊ cacumen eius sursũ usq ad
deum ꝑtingat. Uerũ hec quid ad ꝓpositum
ntĩ sermonis ꝑtiueant qmuis sine causa
te ea ꝯmemorasse non estimo.scire tamen
plenius concupisco. Recolis quid pͥmũ
tibi ꝑsuadere ceꝑim: Recolo. ⁊ixisti .n.
mundũ istũ fugiendum eẽ. ⁊ qd̾ in eo spe
habenda nõ sic ꝓpt̾ea qd̾ uicħ omĩũ que in
eo sunt du sub̾sst̾e ac ꝑmanere possit. Qd̾
cum manifesta ⁊ irrestagabili ueritatem
comprobasses. cepi ego q hoc uehem̃t̾ uelle.
d quo hinc fugiend̾ ess nulla potui rõne.
ĩuenire. Deide tu q̃dam induce cepistii
utrũ ad demonstrandũ ħ uescio uͥ distincti¬
one quadam pulchra satis ⁊ artificiosa m̃¬
dum hunc quasi diluuiũ quoddam ĩ imo
cor humanũ quasi archam quamdam in
medio. deum uero quasi gubernatorem cõ¬
stitusti in sup̃mo. Profecto ħ idcuto d
idduxi ut cibi ꝑiclitanti uiam salutio

Expanded text:
luvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad luvii insideat, et cacumen ejus sursum usque ad Deum pertingat. Verum haec quid ad propositum nostri sermonis pertineant, quamvis sine causa te ea commemorasse non existimo, scire tamen plenius concupisco. D. Recolis quid primum tibi persuadere coeperim? I. Recolo; dixisti enim mundum istum fugiendum esse, et quod spes in eo habenda non sit. Propterea quod nihil omnium, quae in eo sunt, diu subsistere ac permanere possit. Quod cum manifesta et irrefragabili veritate mihi comprobasses, coepi ego quoque hoc vehementer velle, et quomodo hinc fugiendum esset nulla potui ratione invenire. Deinde tu quaedam inducere coepisti, utrum ad demonstrandum hoc nescio, ubi distinctione quadam pulchra satis et artificiosa mundum hunc quasi diluvium quoddam in imo, cor humanum quasi arcam quamdam in medio, Deum vero quasi gubernatorem constituisti in supremo. D. Profecto haec idcirco adduxi, ut tibi periclitanti viam salutis
Abbreviated transcription (Latin):
iste cum om̃ib que in eo sunc in modũ decur¬
rentium aquarum p̃cerfluens cuiꝰ inundatõ¬
nes ⁊ motus mutabilitatis siue diluiuo om̃ia
occupanti. siue mari magno comparemꝰ res
transitoris ⁊ mucabilib se erigens ⁊ pan¬
latun colligens se inunũ ucuͥ mũcabilib proxi¬
mũ est ibi qͣuasi archa deorsum in fundo latum
ligatur ubi magis eternis ⁊ ĩmutabilib appĩ¬
quat. Deinde in sup̃mo ⁊ tercio loco deun ꝯ¬
stitus. ut archam cordis humani deorsumi
fuctuanti salo insidentem ⁊ ꝙ̃ gubernator
dirigat. ⁊ qͣr anchora teneat. ⁊ quasi portus
gecpiat. Uideo itaq ħ cria in umo qñ diuuium
quoddam mundum istum iu medio qͣi archã
quandam cor humanũ in sup̃mo quasi gu¬
bernatorem deum. Porro artha ħ non solum
nouicates maguieadine q̃me ad stuppregs
excicat quam tante ĩmensitatis eẽ ꝯspicio.
ut et deorsum fundus eius aquis huius di¬

Expanded text:
iste cum omnibus quae in eo sunt in modum decuriste cum omnibus quae in eo sunt in modum decurrentium aquarum praeterfluens, cujus inundationes, et motus mutabilitatis sive diluvio omnia occupanti, sive mari magno comparemus, retransitoriis et mutabilibus se erigens, et paulatim colligens se in unum ut ubi mutabilibus proximum est, ibi quasi arca deorsum in fundo latum ligatur, ubi magis aeternis et immutabilibus appropinquat. Deinde in supremo et tertio loco Deum constituis, ut arcam cordis humani deorsum huic fluctuanti salo insidentem, et quasi gubernator dirigat, et quasi anchora teneat, et quasi portus excipiat. Video itaque haec tria imo quasi diluvium quoddam, mundum istum in medio quasi arcam quamdam, cor humanum in supremo quasi gubernatorem Deum. Porro arca haec non solum novitate, sed magnitudine quoque me ad stuporem excitat, quam tantae immensitatis esse conspicio, ut et deorsum fundus ejus aquis hujus di
Abbreviated transcription (Latin):
animo ĩunũ colligit᷑. quanto mag̃ una dese̾ns
cogitatõne ⁊ desiderio sursum eleuaslr: donet
tamdem omĩo ĩmutabił sit cũ ad illam unam
ẽ sũmam ĩutabilitatem ꝑuen̾it. Ascẽdit
gͦ animꝰ ab hac infinita distractõne que
deorsum ẽ. tantoq magis ut dcm ÷ in unum
colligitur qͣnto magis sursum eleuatur: don
ad ueram ⁊ unicam que ÷apud deum ĩ mu¬
tabilitatem ꝑueniat ubi ꝑpetuo sir e omĩr¬
tabilitatis uicissitudine requiescat. Euia
pͥus de diluuio mentionem fec̃as uidetur mͥ
quasi nunt ꝯsequenter quamdam sp̃ał arche
formam in corde humano effingas. Sane mͥ
diligentius consid̾anti ualde admirabił appar
fabrica ista ⁊ qmͣuis adhrc nesciam pp̃ quid
adillam sermonem diuertͥis existimo camen
magnũ aliquid ẽẽ qd̾ demonstrare conaris.
Tria siquidem ꝓponis michi hactenus cam
incognita qm maudita. nunc aut̃ tam inso¬
lita qm admiranda. ꝓrimũ ÷ uniu̾sus mundꝰ

Expanded text:
animo in unum colligitur, quanto magis ima deserens animo in unum colligitur, quanto magis ima deserens cogitatione et desiderio sursum elevatur, donec tandem omnino immutabilis sit, cum ad illam unam, et summam immutabilitatem pervenerit. Ascendit ergo animus ab hac infinita distractione, quae deorsum est, tantoque magis, ut dictum est, in unum colligitur, quanto magis sursum elevatur, donec ad veram et unicam quae est apud Deum immutabilitatem perveniat, ubi perpetuo sine omni immutabilitatis vicissitudine, requiescat. I. Quia prius de diluvio mentionem feceras, videtur mihi quasi nunc consequenter quamdam specialis arcae formam in corde humano effingas. Sane mihi diligentius consideranti admirabilis apparet fabrica ista, et quamvis adhuc nesciam propter quid ad illam sermonem diverteris, existimo tamen magnum aliquid esse, quod demonstrare conaris. Tria siquidem proponis mihi hactenus tam incognita quam inaudita, nunc autem tam insolita quam admiranda. Primum est universus mundus
Abbreviated transcription (Latin):
nitate subsistant. Nemo est qui ambigat
Contemplare ergo deum qͣ sursũ ĩ sũmo
mundũ autem hunc deorsum in imo. Illũ
in eodem semꝑ eternitatis sue stacu ꝯsistere.
hunc aut̃ cursu mutabilitatis sue semꝑ fluse
atq instabilem ẽẽ. Manifesta res ÷ pro¬
sequere inceptum tuũ. Deinde considera
anim̃ humanũ quasi quodam medio cõllo¬
catum qui quadam conditionis sue excelẽ¬
cia. ⁊ huic que deorsum ẽ mutabilitati super.¬
emineat ⁊ ad illam que sursum ÷ apud deũ
Si autem animus hiis que deorsum trãseũt
se per cupiditatem imm̾serit statim ꝑ infũa
distractiones rapitur. ⁊a sem ip̃o quodam ił
uiuisus dissipatur. Qmͣ ꝑiculosa est ista
distractio ⁊ sciro uelim si quisqmͣ ita lace dis¬
ꝑsus rursum colligi possit. Potest omĩno si
se it̾m erexerit. ꝙ hec infumna excutiens rursus
secum ẽẽ uidicerit. Tanto deniq amplius qͥse

Expanded text:
rnitate subsistant. I. Nemo est qui ambigat. D. rnitate subsistant. I. Nemo est qui ambigat. D. Contemplare ergo Deum quasi sursum in summo, mundum autem hunc deorsum in imo. Illum in eodem semper aeternitatis suae statu consistere, hunc autem cursu mutabilitatis suae semper fluere atque instabilem esse. I. Manifesta res est, prosequere incoeptum tuum. D. Deinde considera humanum animum quasi in quodam medio collocatum, qui quadam conditionis suae excellentia, et huic, quae deorsum est, mutabilitati superemineat, et ad illam, quae sursum est apud Deum Si autem animus his, quae deorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapitur, et a semetipso quodammodo divisus dissipatur. I. Perquam periculosa est ista distractio. At scire velim utrum quisquam ita late dispersus rursus colligi possit. D. Potest omnino si se iterum erexerit, et haec infima excutiens, rursus esse secum didicerit. Tanto denique amplius quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad fĩnem suum cuncta ꝑueniant. Ergo
cognoscis omĩa que in ħ mundo sunt cadiica
esse ⁊ transitoria: Les ip̃a probat eciam si
ego non cognou̾im. Quid ergo ilłerit qui
in istis confidũt: Quid nͥ ut inanes et ua¬
cui remaneant cum ꝑtransierint ip̃a que di.¬
ligunt: Bonũ est ergo fug̾e hinc ⁊ certiorẽ
mansionem quer̾e Nichil melius. S queso
te quo extra mundum ibimus. ut cunctis q̃
in mundo sunt transeuntib nos stabiles ꝑma¬
nerepossimꝰ: Int̾im consid̾a mundũ hunc u¬
niu̾sum p̃p̃ inutabilitatem rerũ omiũ quasi di¬
luuiũ quoddam decurrentiũ aquarũ. Uideo
plau̾e nich ẽẽ stabile. s omĩa ire in preceps.
Deinde cogita amatores huius mundi
quasi quosdamr naufragos qui mersi ĩ huiꝰ
sali profundo deorsum rapiunt᷑ Nich ꝯue
diligunt cum hiis quib inherent defluunt.
Puto autem te non ambigere qd apud
deum nichil pretereat. s omĩa inmuitabili et̾¬

Expanded text:
ut ad finem suum cuncta perveniant. D. Ergo ut ad finem suum cuncta perveniant. D. Ergo cognoscis omnia, quae in hoc mundo sunt caduca, esse transitoria? I. Res ipsa probat, etiam si ego non cognoverim. D. Quid ergo illis erit, qui in istis confidunt? I. Quid nisi ut inanes et vacui remaneant cum pertransierint ipsa quae diligunt? D. Bonum est ergo fugere hinc, et certiorem mansionem quaerere. I. Nihil melius, sed quaeso te, edoce me quo extra mundum ibimus, ut cunctis quae in mundo sunt transeuntibus, nos stabiles permanere possimus? D. Interim considera mundum hunc universum, propter mutabilitatem rerum omnium quasi diluvium quoddam decurrentium aquarum. I. Video plane nihil esse stabile, sed omnia ire in praeceps. D. Deinde cogita amatores hujus mundi quasi quosdam naufragos qui mersi in hujus salis profundo deorsum rapiuntur. I. Nihidiligunt, cum iis, quibus inhaerent defluunt. D. Puto autem te non ambigere quin apud Deum nihil praetereat, sed omnia immutabili aete
Abbreviated transcription (Latin):
ta̾s. nuĩc sincerius diligo te qr ibi tecum esse
uolo ubi sꝑ subsistas. Ego in exilio sum cu
in patria es. ⁊ idcirco de te cogitare nũqm̃
fastidio qr memoriam ⁊ recordatõm tui qͦdã¬
modo m̃te ad patriam recurro. O ꝙͣ dulce
est in terra aliena preceritorum nieminisse.
Non sacuratur mens desiderio sequitur pre¬
teritorum semitam. uidec intus uiam qua
transeat uidet finem quo tendat. uidet locũ
quo ꝑueniat. uidet portum ubi requiescat.
Sicut olim cũ mundum istũ existimaui sta¬
bilem spẽs eius me accendebat ad amorem p̃¬
sentium. ita nunc mirum in modũ eius muta¬
bilitas me prouocat ad desideriũ futurorum.
Rapior affectu ⁊ trahor desiderio quo currũt
omĩa. ⁊iam nunc in reb hoc ip̃m qd̾ tͣnseũt
diligo. qr ex ip̃a mutadõnie ⁊ exemplo uniu̾¬
sorum ad transeundũ hinc amplius mardes¬
co. Uid̾entur michi in quodam procuictu eẽ
uniuersa. ⁊ totius nacure qiͣ damor exhor¬
tationis aures meas pulsat simł currentium

Expanded text:
lui, nunc consideratius diligo te, quia ibi tecum esse volo, ubi semper subsistas. Ego in exsilio sum, ut in patria es, et idcirco de te cogitare nunquam fastidio, quia per memoriam et recordationem tui quodammodo mente ad patriam recurro. O quam dulce est in terra aliena praeteritorum meminisse! Non saturatur mens desiderio, sequitur praeteritorum semitam, videt intus viam qua transeat, videt finem quo tendat, videt locum quo perveniat, videt portum ubi requiescat. I. Sicut olim cum mundum istum existimavi stabilem, species ejus me accendebat ad amorem praesentium; ita nunc mirum in modum ejus mutabilitas me provocat ad desiderium futurorum. Rapior affectu et trahor desiderio quo currunt omnia, etiam nunc in rebus hoc ipsum, quod transeunt, diligo, quia ex ipsa mutatione, et exemplo universorum ad transeundum hinc amplius inardesco. Videntur mihi in quodam procinctu esse universa et totius naturae quasi clamor exhortationis aures meas pulsat simul currentium,
Abbreviated transcription (Latin):
serabiliores iudico quoꝵ uita tanto errox
ĩuoluitur. ut nõ solum alii uenĩeniam ipti
instudio suo decipiant prorsussic ex et
ꝯu̾satio eorum probat. ⁊ finis demonstratͤt
Conu̾satio qͥdẽ. qua nicħ curpuis. fis uero
quo nich infelicius ẽẽ pot ut mouentes spemsa¬

Expanded text:
serabiliores judico, quorum vita tanto errore serabiliores judico, quorum vita tanto errore involvitur, ut non solum alii, verum etiam ipsi in studio suo decipiantur. D. Prorsus sic esse et conversatio eorum probat, et finis demonstrat. Conversatio quidem, qua nihil turpius, finis vero, quo nihil infelicius esse potest, ut morientes spem sa
Abbreviated transcription (Latin):
que ad rem nõ ꝑtinent ꝯsid̾anda trahitur.adcũ.¬
cuinspectõm sui minime reu̾tatur. Sic solent
aues capi quib in ceneb̾s tetre noctis hiic qd̾
intueant᷑ lum̃ ostendit᷑. hĩc quo capiantꝰ iaqu
p̃paratur. Quid gͦ prodest homini si terũ om̃ĩũ
uatutam subtiliter inuestigetẽfficacit᷑ comp̾hen¬
dat. ipe aut unde uen̾it. aut quo post une ui¬
tam icurus sit non ꝯsid̾et nec intelligat: Tran
lat̾e transeundo conspicinius. Quid erqo. Si
noua aliqͣ ⁊ ignota nob̾ transeuntes cernintꝰ
nũꝙ ad inqͥrenda ea aut subsistẽ aut ab itine̾
nr̃o declinare delemus: Hoc faciunt isti quõ
tu uides quasi stusci uiacores ꝓpositi suiꝰ obli¬
ti sunt. ꝙ ad inquirenda ħ que uident ignoti
qͣi imiia consederunt. Iamq usu ⁊ assiduitã¬
te huiꝰ uanitatis aded asem ip̃is geuiant᷑
ut nec inuia se eẽ meminint nec patriam re¬
quirant. Si sic est ut dicis om̃ib istos mi¬

Expanded text:
quae ad rem non pertinent, consideranda trahitur, ad cirquae ad rem non pertinent, consideranda trahitur, ad circumspectionem sui minime revertatur. Sic solent aves capi, quibus in tenebris terrae noctis hinc quod intueantur lumen ostenditur, hinc quo capiantur laqueus praeparatur. Quid ergo prodest homini, si rerum omnium naturam subtiliter investiget, efficaciter comprehendat; ipse autem unde venerit, aut quo post hanc vitam iturus sit non consideret, nec intelligat? Quid latere transeundo conspicimus. Quid ergo, si nova aliqua et ignota nobis transeuntes cernimus, nunquid ad inquirenda ea aut subsistere, aut ab itinere nostro declinare debemus? Hoc faciunt isti quos tu vides, qui quasi stulti viatores, propositivi obliti sunt, et ad inquirenda haec, quae vident ignota, quasi in via consederunt. Jamque usu et assiduitate hujus vanitatis adeo a semetipsis exsulant, ut nec in via se esse meminerint, nec patriam requirant. I. Si sic est, ut dicis, omnibus aliis istos mi
Abbreviated transcription (Latin):
go ueritatis fallit te. Nam et ista est ꝯsuetisdo
m̃di hꝰ ut id qd̾ magis ad animos hominã ille¬
queandos p̃parat ne caueri aut uitari possit qͣdã
siłitudine ueritatis intexat Error em̃ quanto ma¬
nifestius agnoscitur. tanto citius reprobatut.
Occultus autem dum foris spẽm ueritatis exe¬
rit. intus uenenũ falsitatis infundit. Talia sunt
imprudentes et stulti tam inucili qm ꝑtinaci
labore naturas rerum inqͥrunt. auctorem uerõ
suũ ⁊ naturarũ simł om̃iũ arcificem iqnorant
ꝙ tñ quer̾e neghgunt qi sire deo aut ueretas
possit inueniri auc felicitas possideri. ꝙut aper¬
tius adhuc agnoscas qm ĩtructuosa ĩmo qm
ꝑniciosa sint studia hec: auimos uõ solũ adcos¬
noscendam uitatem nõ illuminant. s ne ueri¬
tatem quidem ip̃an agnosc̾e possint prorsũ
excecant. Rapiunt enm cor homis ⁊ quodã¬
modo extra sem ip̃m abducunt ut dũ ad aua

Expanded text:
go veritatis fallit te. Nam et ista est consuetudo go veritatis fallit te. Nam et ista est consuetudo mundi hujus, ut id quod magis ad animos hominum illaqueandos praeparat, ne caveri aut vitari possit quadam similitudine veritatis intexat. Error enim quanto manifestius agnoscitur, tanto citius reprobatur. Occultus autem dum foris speciem veritatis erexit, intus venenum falsitatis infundit. Talia sunt imprudentes et stulti tam inutili quam pertinaci labore naturas rerum inquirunt, Auctorem vero suum, et naturarum simul omnium artificem ignorant, et tamen quaerere negligunt, quasi sine Deo aut veritas possit inveniri, aut felicitas possideri. Et ut apertius adhuc agnoscas quam infructuosa, imo quam perniciosa sint studia haec, animos non solum ad cognoscendam veritatem non illuminant, sed ne veritatem agnoscere possint, prorsus excaecant. Rapiunt enim cor hominis, et quodammodo extra semetipsum abducunt, ut dum ad alia,
Abbreviated transcription (Latin):
menbrauis docta manu calamũ ducente de¬
signant. Alii autem acriori et feruentiori qͦdã
stud̾io de magnis ut uidetur negociis discep¬
tationes quasdam ad m̃uicem exerũt. ⁊ qͥbdã
diuit. Calculantes etiam quosoam ibi uideo. A¬
lii tensum in ligno neruũ ꝑcutientes uiuersorum
sonorũ melodias proferunt. Alii uero quasdam
descriptõnes ⁊ mensurarũ formas explicant. Alii
cursus ⁊ positiones sẏderum ⁊ celi ꝯuersionem
quibdam iustrum̃cis manifeste describũt. Alii
de natura herbarũ. de complexione hominũ.
dequalitate rerum om̃iũ ⁊ uirtute ꝑtractãt
In hiis omĩb licet nõ una forma sit discendi
siue ocium negocium siue negociũ ociosũ ap¬
pellandũ sit cunctis humanis actionib tuo
quo iudicio p̃fe̾ndum existimo. eo qd̾ nich
transitoriũ nich caducũ s qd̾ eternum est
sapĩẽ decus ꝑ idmentib inserit᷑. ꝙ radre eñis
amplius non eradicanda plantatur ẜma¬

Expanded text:
membranis docta manu calamum ducente demembranis docta manu calamum ducente designant. Alii autem acriori et ferventiori quodam studio de magnis ut videtur negotiis disceptationes quasdam ad invicem exercent, et se quiim fallere contendunt. Calculantes etiam quosdam ibi video. Alii tensum in ligno nervum percutientes diversorum sonorum, melodias proferunt. Alii vero quasdam descriptiones, et mensurarum formas explicant. Alii cursus et positiones siderum, et coeli conversionem quibusdam instrumentis manifeste describunt. Alii de natura herbarum, de constitutionibus hominum, de qualitate rerum omnium et virtute pertractant. In his autem omnibus licet non una sit discendisive otium negotiosum, sive negotium otiosum appellandum sit, cunctis humanis actionibus tuo quoque judicio praeferendum existimo, eo quod nihil transitorium, nihil caducum, sed quod aeternum est sapientiae decus, per id mentibus inseritur, et radix ejus amplius non eradicanda plantatur. D. Ima
Abbreviated transcription (Latin):
dendum sibi fore cognosc̾ent. Nunc autem
qͣi modica eis concupiscencie esca in hamo d¬
aute ponitur: ut ad diram laboris ⁊ doloris no¬
cessitatem capiant᷑: tale est gaudiũ qõ uides.
Nicħ ꝑ oĩa contradici pot̃. ualide sunt
rõnes tue. Quid ergo cibi uidetur: ¶lo
est hoc opus hõĩun: Uanitas est hoc q ⁊
uanitas uanitatũ. Conũte adhuc te ad
aliud ⁊ uide Conuersus sum ⁊ udeo.
Quid uides: Scolam discentiũ uideo.
Magna est multitudo. Diũsas ibi etates ho¬
minũ conspicio. Pueros. Adolescentes. Iuue¬
nes. Senes. diũsa quo studia. Alii ad formãda
noua elem̃ta atq uoces insolitas edendas ru¬
dem adhuc linguam irflect̾e discunt. Alii uer¬
borum inflexiones composicõnes ⁊ diriuatio¬
nes pͥmũ audiendo cognosc̾e. dem̃ confe̾ndo ad¬
ĩuicem atq identitatem repetendo memorie cõ¬
mendare satagunt. Alii ceras stilo exarant. A¬
lii figuras uariis modis ⁊ diuersis colorib in

Expanded text:
dendum sibi fore cognoscerent. Nunc autem dendum sibi fore cognoscerent. Nunc autem quasi modica eis concupiscentiae esca in hamo anteponitur ut ad diram laboris et doloris necessitatem capiantur. Tale est gaudium, quod vides. I. Nihil per omnia contradici potest, validae sunt rationes tuae. D. Quid ergo tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. Vanitas est hoc quoque, et vanitas vanitatum. D. Converte adhuc te ad aliud et vide? I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Scholam discentium video. Magna est multitudo, diversas ibi aetates hominum conspicio, pueros, adolescentes, juvenes, senes; diversa quoque studia. Alii ad formata nova elementa atque voces insolitas edendas rudem adhuc linguam inflectere discunt. Alii verborum inflexiones, compositiones et derivationes, primum audiendo cognoscere, deinde conferendo adinvicem, atque identidem repetendo memoriae commendare satagunt. Alii ceras stylo exarant. Alii figuras variis modis et diversis coloribus in
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Laudemꝰ potionem quam quidem ñ sine
amaritudine bibimꝰ. nõ sine tortione eructamꝰ
qr maiorem et ꝑiclosiorem ꝑ eam amaritudi¬
nem expellimus. Si consideramꝰ delectatõnem
concumbentis considemꝰ ⁊̃ angustiam ꝑturien-¬
tis. ꝙ ut int̾im taceamꝰ alias iniurias et incon¬
moditates q̃ uoluptateni caarius sequũt᷑. quia
ip̃a et uigorem naturalem frangit. ⁊ omẽm
uircutem atq decorem corporis: tam intus
qͣm extra emarcesc̾e facit. quis dic̾e pot̾ nisi
qui exptus est qͣntus labor qnͣta molestia sit
nifantes exciꝑe. ⁊ preter ceteras miserias que
magis tacende sunt. sactare. educare: nutrire.
pueros instruere. disciplina parit̾ ⁊ sciencia ĩ¬
formare ⁊ ad legittimam usq etatem ꝑduce:
Quis non satis care uniꝰ noctis delectatõnem
emisse se dicat quam tot anuoꝵ labore et
cura recompensat: Si ħ nubentes accendere
uellent certe ĩn nupciis mag̃ flendũ qmͣ ri¬

Expanded text:
ntum. Laudamus potionem, quam quidem non sine ntum. Laudamus potionem, quam quidem non sine amaritudine bibimus, non sine tortione eructamus, quia majorem et periculosiorem per eam amaritudinem expellimus. Si consideramus delectationem concumbentis, consideremus etiam angustiam parturientis. Et ut interim taceamus alias molestias et incommoditates, quae voluptatem carnis sequuntur, quia ipsa et vigorem naturalem frangit, et omnem virtutem atque decorem corporis tam intus quam extra emarcescere facit: quis dicere potest, nisi qui expertus est, quantus labor, quanta molestia sit infantes excipere, et praeter caeteras miserias, quae magis tacendae sunt, lactare, educare, nutrire, pueros instruere, disciplina pariter et scientia informare, et ad legitimam usque aetatem perducere? Quis non satis care unius noctis delectationem emisse se dicat, quam tot annorum labore et cura recompensat? Si hoc nubentes attendere vellent, certe in nuptiis magis flendum quam ri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quo nich̾ durnis est nec concordem socium.
nec hostem habere saꝑatum. Nam sic̃ hiis
qͥb in caritate mens una ẽ nicħ obstat eciam
si corpore seꝑati sint. ita magnũ cormentũ est
hiis qui corporalit̾ sociati sunt si animo ꝯuẽi¬
re nõ possint Pret̾ea quod de ꝓpagatõne hoĩũ
testimoniũ laudis addixisti nos sic quidem ue¬
rum ẽẽ concedunꝰ ut cam̃ officiũ nuptiarum
nõ sanitatis gaudium. s infirmitatis remedi¬
um ostendamꝰ. Melius enĩ ess ut nullus uiuẽꝰ
moreret᷑ qͣm ut quisqͣm morienti successurꝰ
nasceret᷑. Nunc qutem qualiscũq infelicitati
ur̃e cõsolatõ cribuit᷑. qñ hii qui morientes
retineri nõ possunt ꝑnascentes restaurentur
ut qr sꝑ ꝑtuanentes hrẽ nõ possumꝰ salcẽ sꝑ
succedentes habeamꝰ. Suscipiamꝰ ergo immo
sustineamꝰ qualecumq hoc doloris mĩ reme¬
diũ. s nõ in eo putemus ẽẽ felicitatis oblectam̃¬

Expanded text:
in quo nihil durius est quam nec concordem socium, in quo nihil durius est quam nec concordem socium, nec hostem habere separatum. Nam sicut iis, quibus in charitate mens una est, nihil obstat etiam si corpore separati sunt, ita magnum tormentum est iis, qui corporaliter sociati sunt, si animo convenire non possunt. Praeterea quod de propagatione hominum testimonium laudis adduxisti, nos sic quidem verum esse concedimus ut tamen officium nuptiarum non sanitatis gaudium sed infirmitatis remedium ostendamus, majus enim esset ut nullus vivens moreretur, quam ut quisquam morienti successurus nasceretur. Nunc autem qualiscunque infelicitati nostrae consolatio tribuitur, quando ii, qui morientes retineri non possunt, per nascentes restauranturr permanentes habere non possumus, saltem semper succedentes habemus. Suscipiamus ergo, imo sustineamus qualecunque hoc doloris nostri remedium, sed non in eo putemus esse felicitatis oblectame
Abbreviated transcription (Latin):
periri uoluptatem suam sinitur nlla cam̃
pudicicie ꝯfusio gn̾atur. Cs gͥ tot ac tãta
tona ꝯtempnẽda existimet nisi qui ea que
hoc excepto mala sequũtur non uid:
Necte de bonis nuꝑtiarũ iudicare posses. si
⁊̃ mala earum atcend̾es. Iam qr solũ bona
⁊ non mala nupciarum consid̾as. idcirco in
earum ꝯsid̾atione rectam iudicii censuram
nõ ꝯseruas. Negari enĩ non pot̃ aliqua bona
nupciis messe s si diligencer osid̾are uolu¬
mus. plura eis mala admixca inuenimus.
Lam illa animoꝵ concordia qm rara fit
quis ignorat: ĩmo u̾o uolocit᷑ cũ ꝑte sum
fuerit societatisidipm qd̾ concordiam gn̾are
debuerat odii ⁊ discordie fomitem subm̾stt᷑.
⁊ tanco iam miserabilius sĩmł uiu̾e incipiũt
quanto et discordes ab inuicem seꝑari ñ posst̾.
Hinc rixe cotidiane ⁊ iurgia crebescunt post
dura uerba dira uerb̾a succedunt. Neut̾ alt̾m
effuꝗe pot̃ una domus. una mensa. unuis lectꝰ

Expanded text:
iri voluptatem suam linitur, nulla tamen pudicitiae confusio generatur. Quis ergo tot ac tanta bona contemnenda existimet nisi qui ea, quae hoc excepto mala sequuntur, non videt? D. Recte de bonis nuptiarum judicare posses, si etiam mala earum attenderes. Nam quia solum bona, et non mala nuptiarum consideras, idcirco in earum consideratione rectam judicii censuram non servas. Negari enim non potest aliqua quidem bona nuptiis inesse, sed si diligenter considerare volumus, plura eis mala admista inveniemus. Nam illa animorum concordia quam rara sit, quis ignorat? Imo vero velociter cum pertaesum fuerit societatis, idipsum, quod concordiam generare debuerat, odii et discordiae fomitem subministrat, et tanto jam miserabilius simul vivere incipiunt, quanto discordes ab invicem separari minus possunt. Hinc rixae quotidianae et jurgia crebrescunt, post dura verba, dira verbera succedunt. Neuter alterum effugere potest, una domus, una mensa, unus lectus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sentes uere dileximꝰ nunc in eoꝵ absẽcia
amorem ur̃m comprobemꝰ. Sequans᷑ desi¬
derio ubi illi sunt ⁊ cicius ad eos ꝑuenire
simłq cum eis desid̾emus. Infideles ꝑiter
⁊ inconstantes ẽẽ compbamur si ꝓpter
amorem p̃sentiũ prioris dilectionis obli¬
uiscimur. O scłm antiquũ ubi es: Olim
cum eras dilexi ce. ⁊ modo iterum cũ nõ
es diligo te. neq uinqͣmͣ transitus tuus
amorem tuũ minuere potuit apud me.
¶bando eras dilȩxi te ut ꝑmaneres. modo
autem qñ not es diligo te. nec tñ uolo
ut huc reuertaris ad me. Miror ip̃e deside¬
rium meum ⁊ affectum meum conuenio
nec comp̃hendo. Quid ergo diligo in te
si uolo ut subsistas nec opto ut redeas.
Quis est affectus iste cam extraneus tam
inauditus ubi res diligitur ⁊ p̃sencia eius
non amatur: Quis explicet cordi meo
q̃ sit ista dilectio: Scio quĩdem qr diligo te.
neq tñ uolo ut reuertaris ad me. ꝙ iam

Expanded text:
praesentes vere dileximus, nunc in eorum absentia praesentes vere dileximus, nunc in eorum absentia amorem nostrum comprobemus. Sequamur desiderio ubi illi sunt, et citius ad eos pervenire, simulque cum eis esse desideremus. Infideles pariter, et inconstantes esse comprobamur, si propter amorem praesentium prioris dilectionis obliviscimur. O saeculum antiquum, ubi es? Olim enim dum eras dilexi te, et modo iterum cum non es diligo te, neque unquam transitus tuus amorem tui minuere potuit apud me. Quando eras dilexi te, ut permaneres, modo autem quando non es, diligo te, non tamen volo ut huc revertaris ad me. Miror ipse desiderium meum et affectum meum convenio, nec comprehendo. Quid ergo diligo in te si nolo ut subsistas, nec opto ut redeas? Quis est affectus iste tam extraneus, tam inauditus, ubi res diligitur, et praesentia ejus non amatur? Quis explicet cordi meo quae sit ista dilectio? Scio quidem quod diligo te, neque tamen volo ut revertaris ad me. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. cuiꝰ iocunditatẽ concupiuimtꝰ. quꝰ
głam desiderauimꝰ. quiiis gaudiũ amplexi
sumus. Certe uides nũc qͣm sint uana hec o¬
omĩa ⁊ nũqͣmͣ saprentib aut uirtutis a¬
matorib appetenda ubi enĩ sũt prẽs rir̃ĩ:
Ubi sunt illi diuites ⁊ potentes quos olim
in huiꝰ mũdi gła elatos uidimus. ubi postͤ¬
mo sunt om̃s de quoꝵ amicicia ⁊ familia¬
ritate p̾sumebamus. Etre transierunt uni¬
u̾si ante nos. ⁊ nos soli relicti sumus pꝰ eos.
Cogitemus nũc smm̾ illud pret̾itorũ tempoꝵ
quando cum ilł sinmus. ⁊ que futurra adhuc
tuerant nesciebamus. qñ unũ nob̾ cum ilł
erat ꝓpositum una uoluntas unũ desideriũ
una mansio una dilectõ unus amoruite
una mortis expectatõ. Modo sublaci sũt
illi a nob̃. ꝙ quasi p̾currentes citius hinc
exiuerunt ubi erant exules ⁊ citius illuc ꝑ¬
uenerunt ubi sunt ciues. Nos igit᷑ si illos

Expanded text:
vimus, cujus jucunditatem concupivimus, cujus vimus, cujus jucunditatem concupivimus, cujus gloriam desideravimus, cujus gaudium amplexi sumus. Certe vides nunc quam sint vana haec omnia, et nunquam sapientibus, aut virtutis amatoribus appetenda. Ubi enim sunt patres nostri? Ubi sunt illi divites et potentes, quos olim in hujus mundi gloria elatos vidimus? Ubi postremo sunt omnes, de quorum amicitia et familiaritate praesumebamus? Ecce transierunt universi ante nos, et nos soli relicti sumus post eos. Cogitemus nunc saeculum illud praeteritorum temporum, quando cum illis fuimus, et quae futura adhuc fuerant nesciebamus, quando unum nobis cum illis erat propositum, una voluntas, unum desiderium, una mansio, una dilectio, unus amor vitae, una mortis exspectatio. Modo sublati sunt illi a nobis, et quasi praecurrentes citius hinc exierunt, ubi erant exsules, et citius illuc pervenerunt, ubi sunt cives. Nos igitur si illos
Abbreviated transcription (Latin):
cupata tenetur ĩ nouatõ p̾sentiũ aufert ei
p̃cericoꝵ memoriam. Hluc est qd̾ homĩes
cum de mutabilitate rerũ aliqͥd audiunt
continuo stupent ⁊ admirant᷑ quasi nonĩ
aliquid acciderit. qr profecto hoc sermo lõ¬
quentis in ꝑꝓuidis mentib nonũ ing̾it qd
rerum cursu iam ołim uetus fũ. Sic ergo
exꝑimento uel rõne didicerunt. Noua his
qui nũc pͥmũ uel exꝑuñto excitati. uł doc¬
trina admoniti illam cognosc̾e̾ incipiuis.
S ⁊̃ futuris posterior ent ista cognitõ. q
hii quo qui post nos futuri sunt nõ mox
ut mundo uci cepint nͥ post loga xeꝑimita
istam mutabilitatis eius cognitõnem
habebũt. Nespice ergo hunc mundũ mi¬
serũ. ⁊ mag̃ miseros qui diligunt eum.
Iste ÷ quem putauimus aliquando nob̾
esse amicum in quo nob̃ tempora longa
ꝓmisimus uitam quietam tranquillam
pacem felicitatem ꝑpetuam. Iste ÷ cuius
pulcritudĩem dileximus. cuiũs spẽm lauda.¬

Expanded text:
cupata tenetur, innovatio praesentium aufert ei cupata tenetur, innovatio praesentium aufert ei praeteritorum memoriam. Hinc est quod homines cum de mutabilitate rerum aliquid audiunt, continuo stupent et admirantur quasi novum aliquid acciderit, quia profecto hoc sermo loquentis improvidis mentibus novum ingerit, quod in rerum cursu jam olim vetus fuit. Sic ergo experimento vel ratione didicerunt, nova iis, qui nunc primum vel experimento excitati, vel doctrina admoniti illam cognoscere incipiunt. Sed et futuris posterior erit ista cognitio, quia ii quoque, qui post nos futuri sunt, non mox ut mundo uti coeperint, nisi post longa experimenta istam mutabilitatis ejus cognitionem habebunt. Respice ergo hunc mundum miserum, et magis miseros qui diligunt eum. Iste est, quem putavimus aliquando nobis esse amicum, in quo nobis tempora longa promisimus, vitam quietam, tranquillam pacem, felicitatem perpetuam. Iste est, cujus pulchritudinem dileximus, cujus speciem lauda
Abbreviated transcription (Latin):
Alia orta sunt alia iam olim occiderunt.
alia int̾ medium ꝑtranseunt. alia ortis n¬
nascentia succedunt. sũnł tñ omĩa deflu¬
unt ⁊ ad unũ locũ tendunt. O magnimi
flum̃ quo raꝑis: Paruus est ortus tuus. de
fonte exiguo manas. de uena modica erã¬
pis. Curris ⁊ crescis. descendis ⁊ absorteriei
Curris s deorsum crescis: s ad interitumn
uenis s preteris. effluis s absorberis. Ouena
que non deficis. o cursus qui nõ requiescis.
o uorago que nõ impleris. Quantumno
tiuitas subicit Qwantũ mortalitas crahit
tantũ insaciabił mors deglutit. Necilla edẽ
putatur. Sunt .n. oculi mortaliũ depressi.
⁊ cursum uniũsorum nõ respiciunt atq ĩ
exiguis rerum particłis defyei: quid agatur
in coto nõ attendũt. Dreuis ⁊̃ est uita hom̃s
suꝑ terram. ⁊ dies eius incerta sorte ꝑcurrũt
Mens u̾o tenebris suis obuoluta non młtum
ual aũ futura ꝓspic̾e aũ precĩta meminisis
Cumq solum hiis que coram poĩta sunt os¬

Expanded text:
 orta sunt, alia jam olim occiderunt, alia inter medium pertranseunt, alia ortis nascentia succedunt, simul tamen omnia defluunt, et ad unum locum tendunt. O magnum flumen, quo raperis? Parvus est ortus tuus, de fonte exiguo manas, de vena modica erumpis. Curris et crescis, descendis et absorberis. Curris, sed deorsum; crescis, sed ad interitum: venis et praeteris, sed effluis, sed absorberis. O vena quae non deficis, o cursus qui non requiescis, o vorago quae non repleris! Quantum vanitas subjicit! Quantum mortalitas trahit, tantum insanabilis mors deglutit! Nec illa edere, putatur. Sunt enim oculi mortalium depressi, et cursum universorum non respiciunt, atque in exiguis rerum particulis defixi, quid agatur in toto non attendunt. Brevis est etiam vita hominis super terram, et dies ejus innon multum valet aut futura prospicere, aut praeterita meminisse. Cumque solum iis, quae coram posita sint, oc
Abbreviated transcription (Latin):
in fronte que÷ ad orientem ut ingressuis
nr̃ simł fiat ab inicio m̃di s ab inicio scłi.
Nam qr longitudo domus trecentoꝵ cubi¬
torum suꝑior frons orientem tangit. Ifior
autem iq ad occidentem ꝑuenit᷑ latus u̾o̾
sinistrũ ad austrũ. ⁊dextrũ ad aquilonem
respicit. qr diuina prouidencia decursũ rer̃

Expanded text:
in frontem, quae est ad orientem ut ingressus in frontem, quae est ad orientem ut ingressus noster simul fiat ab initio mundi, et ab initio saeculi. Nam quia longitudo domus trecentorum est cubitorum, superior frons orientem tangit, inferior autem usque ad occidentem pervenit. Latus vero sinistrum ad austrum et dextrum ad aquilonem respi