comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis status finitur. tra ꝓpinqͥ
cere. unde necc̃e est ut quarta ł qͥn¬
ta generatio fidelium licenter sibi
presire requisitus uerum augusti¬
no scripserit. ut angloꝵ quarta ge¬
neratio  contracta matrimoni a non
soluerentur inter tetera taiem redi¬
dit rationem quod scripsi aug̃o ã
cas scripsisse. nec ideo hoc eis sccip¬
si ut postquam infide fũint solida¬
ti si infra ꝓpriam consanguinita¬
tem inuenti fu̾int non sepentur
aut infra affulitatis lineam .i.ui¬
te qͣm dicitis parentel am esse que
ad uirum ex parte uxoris. sen que ex
parte uiri ad uxorem pettinet mani¬
festa ratio eͤłt. quia secundum di¬
uinam sententiam. ego ⁊ uxor
mea sumus una caro ꝓfecto michi
⁊ iui mea suaq parenteia ꝓprinqͥ¬
tas una efficitur. quocirta ego et¬
soror ucoris mee inuno ⁊ primo
gradu erimus. fuius uero eius
Secundo gradu erit ame. Neptiᷤ sor
ceteris agendũ t̾ iuccessortb u

Expanded text:
hominis status finitur, ita propinqcere. Unde necesse est ut quarta vel quinta generatio fidelium licenter sibi praeside, requisitus utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia non solverentur, inter caetera talem reddidit rationem, ibid.: Quod scripsi Augustinoisse cognoveris. Nec ideo hoc eis scsi, ut postquam in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, ite, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est: quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego etor uxoris meae, in uno et primo gradu erimus; filius vero ejus, secundo gradu erit a me; neptis vero, caeteris agendum est successionibu
Abbreviated transcription (Latin):
excusa doitum ⁊ meretur premiũ
Item illud apłi. omne quod non¬
maie fit ⁊ ad gehennã edificat. uł
om̃i eo quod infideus facit pet¬
cat. non quia iluid fatit sed quia
non eo modo illud facit quod deb
nec referenꝰ ad debitum finem. qõ¬
gium est legittimum s catum
nonratum. legictimum qͥ ⁊ qͣte¬
a inter legittimas personas sed
non ratum quia sine fide. Cõiu¬
giũ uero fidelium iegintimumẽ¬
⁊ ratum. Si tam̃ legirime sint ꝑ¬
sone. qd̃ autem legirtima sit in¬
fideitum coninnctio aug̃testat᷑¬

Expanded text:
excusat coitum, et meritur praemium. excusat coitum, et meritur praemium. Item illud Apostoli: Omne quod nomale fit, et ad gehennam aedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. gium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit infidelium conjunctio August
Abbreviated transcription (Latin):
hicuitas custoditur. ⁊ ideo cuimice¬
at dimitt̾e uolentem cõhitare. nõ
tũ ea uiuente aliam ducere. Disce¬
dentem uero sequi non oportet. et
ea uiuente auam ducere licet sed
hoc non est intelligend nisi de hiis
qui ĩ ĩfidelitate sibi copiuati sunt¬
S si. ad fidem nt̃q conuersus est ł
si ut̾q fidelis matrimonio coniunitꝰ
est ⁊ post alter eoꝵ a fide discesserit¬
⁊ odio fidei cõiugem reliquerit di¬
missus discedentem ñ cõmittabit᷑
nec tñ illa uiuente aiterã ducere po¬
terit qr ĩter eos fuerat ratum cõiugi¬
um quod non pot̃ dissolui alu di¬
nulli qui inter ĩ fideles non
fideles asserunt ñ esle cõnigi¬
autem coniunctio est non ex fide
⁊ ideo peccatum est. Non est igttur
coniugium quia nulum conirgi¬
um peccatum. aug̃. ⁊̃ dicit qui a
non est uera pudititia infidelis cũ¬
fideli. Seduera negatur esse pudi¬
titia non quod infideltum coniu¬
gium non sit uerum. sed quiañ
habet inid triplex bonum quod

Expanded text:
itur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc non est intelligendum, nisi de his qui in infidelitate sibi copulati sunted si ad fidem uterque conversus est, vel si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non potest dissolvi. 8. Qnfideles asserunt non esse cautem conjunctio non est ex fide, et ideo peccatum est. Non est ergo conjugium, quia nulest. August. etiam dicit quia non est vera pudicitia infidelis cufideli. Sed vera negatur esse pudicitia, non quod infidelium conjugium non sit verum, sed quia non habet illud triplex bonum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m primũ hñt ilu qui aberrant a
deo. grauissime itigͥis peccant adut¬
teri ⁊ grauit̃ fornicarũ s cunctishi¬
is grauius incestuosi quos omnes
transcendunt contra naturam de¬

Expanded text:
m primum illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam de
Abbreviated transcription (Latin):
cognatio aua carnalis auau de car
spirituał primũ de carnalicognali¬
natione ⁊ affinitate inspitiamus.
Cognati igitur uel affines in .uiiͦ
graduuet uel infra copiiari nõ de¬

Expanded text:
cognatio, alia carnalis, alia spiritualis. Primum de carnali cognatione et affinitate inspiciamus. Cognati igitur vel affines in septimo gradu vel infra copulari non de
Abbreviated transcription (Latin):
sane consairguinitas que pprio
uiro conseruanda est ⁊̃ nugeoris pa¬
rentela de lege nuptiaꝵ custodien¬
da est quia constat eos duos fuisse
gradum uxorem ducere uel incesti
macuia copislari. qui situt nonl
lcet cuiqͣm xp̃iano de sua consan¬
guinitate ganders sic nec de cõsã¬
guinitate ucorem coniugemdu¬
tere pp̃ carnis unitatem. Item g̾g̾¬

Expanded text:
Sane consanguinitas quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est, quia constat eos duos fuisse gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris conjugem ducere, propter carnis unitatem. Item G
Abbreviated transcription (Latin):
delitas ⁊ auaritia ydolatria. non est
dubitandumꝰ. ⁊ auaritiam fornica
uariria fornicatio est. ex quo intel¬
urgitur quod pp̃ tucctas concupis¬
centias nontantum que instupͥs
cum auenis uiris uei feminis com¬
mittuntur. Sed obquaslib quea
nimã ablege dei abetrare faciũt
⁊̃ pernitiose corrumpi possit line
crimine ⁊ uir uxorem suam di¬
mitt̾e ⁊̃ uxoremuirum. It̾ rectissi¬
me dimitcitur siuiro suo dicat ñ
ero uxor tua nisimichi de latro¬
cinio diuitias cong̾as nel nisiso¬
uta leultinia exc̃eas aut siquida¬
uud facinososũnel fiagitiosum
a uiro suo expeccat. tuncitie siue¬
ratit̾ penitẽs est habet q fidem

Expanded text:
delitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicatvaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet quae animam a lege Dei aberrare faciunt et perniciose corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem
Abbreviated transcription (Latin):
catio est per quam nir uxorem ⁊
ꝑocor uirum dimitcere potest. con¬
lilit tam̃ apłs. ne fidelis dimittat in¬
fidelem uolentem coh̾itare neca deo
discedat. an liceat fideli auã ducere. ni¬
detur auctoritas testari qd̾ uiuente il¬
la att̾̃am duc̃e non ualeat anbꝵ e
nim u̾ba apłi exponens altͣ alioquĩ¬

Expanded text:
alis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deiscedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. enim verba Apostoli exponens ait, 28, q
Abbreviated transcription (Latin):
hitare ⁊ hunc nondimit̾e fideu
consisut apł̾s. quia forte per ĩ¬
fidelem sauiabitur infidei¬
ocest tñ de formanone spi¬
est fornicatio si non corporis tam̃
mentis. causam enim fornicatio¬
nis dominus excepit. fornicationẽ
ergo uͦ generalem ⁊ uniuersaiem
fornicatio est. dominus aut̃ ꝑromi¬
lit cã fornitationis uxorem dimit¬
ti s non iussit. ⁊ sic dedit aꝑło locũ
monendi ut qui uoluit nondimit¬
tat. pot̃ tam̾ licite dimitt̾e. Si enĩ
fornicatio carnis detestenda est ĩ con¬
uirge qͣnto mag̾ fornicatio mentis
.i. infidelitas pro quib nicus pos

Expanded text:
it; et hunc non dimittere fideli consulit Apostolus, quia forte per fidelem salvabitur infidelis. 3. De fornicatione spiest fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit. Fornicationem vero generalem et universalem fornicatio est. Dominus autem permisit et causa fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis, id est, infidelitas! 4. Pro quibus vitiis pos
Abbreviated transcription (Latin):
iuncci fu̾int separari. legͥrtur enĩ
qd̾ hesoras ꝓpheta. ĩmo dominus
per eum uisit iscłitis uxores dimͭ¬
tere auenigenas per quas ibãt
ad deos alienos. non ite a per
maritos ad quire bantur deo. rec¬
te hoc pcep̃. quia per moysen p̾¬
ceperat dominus ne quis uxore
auienigenã duceret. Merito ergͦ
quas duxerant domino prohi
decretum dei faccumest. s cñ cog¬
noscitur emendandum.ut qñ si¬
delis infideli copulatur. S utait
infidelis cum infideli consentir
nec iuberi. Ideo non prohiberi qr
iustitia permitrit a fornicante
difedere. ⁊ infidelis hominis for¬
nicatio est maior incord̾e nec
uera eius pudititia cũ coniu¬
ge dici potest qr omne qd̃̾ no e
ex fide peccatum est qͣmuis u̾ã
h̾at fidelis pudciciam ⁊ cum in¬
lideli cõiuge q̃ non ht u̾am. Ideo
autem nec iubetur quia nec contͣ¬
iussionem domini gentiles furũt
ambo coniuncti. licitum ergo e¬
rat per iustitiam fideli infiderem
dimitt̾e. sucitum non erat faciẽ¬

Expanded text:
uncti fuerint separari. Legitur enim quod Esdras propheta, imo Dominus per eum, jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibdecretum Dei factum est; sed cum cognoscitur, emendandum, ut quando fidelis infideli copulatur. Sed, ut ait infidelis cum fideli consentiretnec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornvera ejus pudicitia cum conjuge dici potest, quia omne, quod non est ex fide, peccatum est, quamvis veram habeat fidelis pudicitiam etiam cum infideli conjuge, quae non habet veram. Ideo autem nec juberjussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat facien
Abbreviated transcription (Latin):
lo non est iniusta. s apostolus ne
fiat: consilio caritatis suadet. ut
nemo in eare iussionis necessita¬
te teneatur s consiui uountate
lb̾e faciat. Ex hiis monstratur
inter̾ fideles coniugium esse et
consilium apostoli non obniare
precepto domini quo iubet fide¬
tem non uingi in fideli. ⁊ sicon

Expanded text:
llo non est injusta; sed Apostolus ne llo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstratur inter infideles conjugium esse, et consilium Apostoli non obviare praecepto Domini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si con
Abbreviated transcription (Latin):
q ĩ fideuitatis fuerunt qñ coniunt¬
ti sunt scum uenisset euangłi¬
um alter sine attero credidit. In¬
dellig is ne quisd dicam attende
ut remip̃am diugentius explane
Ecce duo conurges unius infide¬
litatis fu̾nt qñ coniuincti scnt. nł¬
lade hiis q̃o est que pertineat ad
illud preceptum ueteris ⁊ noui
testamenti quo prohibetur fidei
cam infideli copulare coniugitĩ
Iam sunt coniuges ⁊̃ ambo ad huc
sunt in fideles. tales sunt ad huc qͣ¬
les toniũcti sunt uenit q euͣngłu
nus ut fidelis infidelem dimittat
taliter coniunccũ. nec apostoius
iubet itnon dimittat s consulte
ut sique auter agat non sit trans¬
gressor. sicut ⁊̃ de nirginib consu¬
lit Monet ergo qd̾ est lucrandios¬
casio cum possit licite reunquere
sñ expoedit. Tunc enim non exped̃¬
id quodlicitum est qñ permititur
quidem s usus ipsius aliis asfeit
impedimentum sauitis sicut dis¬
tessio fidelis ab infideli qͣm non
prohibet dominus quia coram u¬

Expanded text:
 infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt. Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio est quae pertineat ad illud praeceptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii nus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando permittitur quidem, sed ipsius usus aliis affert impedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram i
Abbreviated transcription (Latin):
in h̾i quia non debetur reuerentia con¬
gũ. Non est enim ratͥũ matrimoni¬
um quod sine dei deu̾otione est. ⁊ iõ
non est ei peccatum quod dimittit᷑
p̃p̃ deum si alii se copitiau̾it. Contumͦ¬
discedens ⁊ indeum peccat ⁊ in matri
ideo recessit ne audiret xp̃m esse de
deri. ita ⁊̃ ut sibi amibꝵ contra¬
dicere uidetur. s distinguend̾
est hic auud esse dimittere uolũta¬
tem cohabitare auud dimitti pp de¬
um ab itio qui horet nomen xpri

Expanded text:
 quia non debetur reverentia conrem. Non est enim ratum matrimonium quod sine Dei devotione est, et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumediscedens et in Deum et in matrideo recessit ne audiret Christum essederi, ita ut sibi Ambricere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Chri
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ legiitimams non secũda uenia tam̃
ħere si careat obprobrio maie nosun¬
t̾e nelit asserens se auam hũisse que
uiuit nͨ ecc̃a permittat que quod itle
asserit ignorat q̾ritur an ĩ hac secũ¬
da copiria sit coniugium. Sane dicip̃
non esse conurgium. ⁊ miuerem de e¬
mine excusari per ignorantiã. uirũ ã
adulterium cõmississe. s ex quo ad pͥ¬
mam redire uolens nec ualens cogit᷑
ect̃e disciplina hantenere incipit ex¬
cusari per obedientiã ⁊ tlmorem de ħ¬
qd̃ poscenti minieri debitum reddit

Expanded text:
e legitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntere velit, asserens se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad pmam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de d poscenti mulieri debitum reddit
Abbreviated transcription (Latin):
ne gentili uei iudeo filia tuam tra¬
d̾e caue ne gentuẽ nel iudeã uel alieni¬
genam .i. hereticam ⁊ omnẽ auenam
a fidetua uxorẽ accetresial tcbi. Itẽ siqͥs¬
diaa xano carnaui consortio miscea
Ex hiil auisq plurib tesimoniis
apparet ñ posse contͣni matcimoniũ
ab hiis qui sunt diũ se celigionis et
fidei. de comigio fideli ⁊ ilideus¬

Expanded text:
ne, gentili vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeam vel alienigenam, id est, haereticam, et omnem alienam a fide tua, uxorem accersas tibi. Item tiano carnali consortio misceatEx his aliisque pluribus testimoniis apparet non posse contrahi conjugium ab his qui sunt diversae religionis et fidei. 2. De conjugio fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
tes uiros suos int̾emptos ĩ cap¬
tiuitate uel ab iniqͣ dampnatione
nũ qͣm lib̾andos in auena coniugia
transierunt si illiqui putabantur
perisse remearĩt utrum eis reddi debe¬
ant. ⁊̃ an secundi fornicati sunt et
ip̃e ree ad ulterii. de hocieo ppͣ ait sic.
necc̃e est ut legntimaꝵ federa nup¬
tiaꝵ reduitegranda cdedaiius ⁊ remo¬
tis hiis que hostact᷑as uitulit. cuiq
cetur ⁊ qiͣ uiemi iuris persuasor ha¬
beatur qui personamͣ euis mariti

Expanded text:
tes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his cetur, et quasi alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti
Abbreviated transcription (Latin):
fit. ⁊ necc̃itate uirigaris appel¬
lationis potius quam ulla cog¬
nationis causa. uxor enim fratris
fratrissa potius quam cognata uo¬
ror glos appellatur. sororis autem
uir non habet spale nomen nec u
inpedit ut non sĩt leginime adin¬
enndas nuptias. tria sunt que¬
dam cons ãgnitas affinitas ⁊ sp̃ualis
germanitas. consanguinitas est
inter eos qui iunguntur secundũ
lineam generis. affinitas int̾ eos qͥge¬
nere quidem non sunt coniuncci
s mediante genere sunt sociati u
quos de sacro fonte le te¬
uamus nei in tathetiratõe
seu confirmatone tenemus. fi
baptismate tingunt. dicitur et
spirituaus fuia sacerdotis quie
ipettata sua confitentur.unde

Expanded text:
fit, et necessitate vulgaris appelfit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata voror, glos appellatur. Sororis autem vir non habet speciale nomen, nec uimpedit ut non sint legitimae ad ineundas nuptias. Tria quidem sunt: consanguinitas, affinitas, et spiritualis germanitas. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis; affinitas, inter eos qui genere quidem non sunt conjuncti, sed mediante genere sunt sociati, ves filii sunt quos de sacro fonte levamus, vel in catechizatione seu Confirmatione tenemus. FilBaptismate tingunt. Dicitur etiam spiritualis filia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
in synodo computet. s ꝓpinqui ad qͦ¬
rum notitiam pertinet. Si autem ꝓ
tas tota nota sit ep̃s canonice per¬
quirat. ⁊ si inuenta fuint separen¬
turꝰ Etoe quib accusantib nel
testificantib dirimenda sit cõsan¬
guinoꝵ coniunctio que coniugiũ
uocatur distinctio iturs. Hic ui
dendum est qm̃ auud est fornita¬
tio aiiud stuprum aliud adult̾iũ
auud incestus aliud raptus quid¬
sit genus omnis icuciti coitus qͥ
uirginũ iuicita defloratio qud¬
alieni thori uiolatio. unde adut¬
terium dicitur qͣi auterius thori
est consanguineaꝵ uel affiniũab¬
usus. unde incestuosi dicuntur qui
consanguineis uel affinib suis
tus admirtitur cum puella uio¬
lenter a domo pr̃is edutitur ut
corrupta inuxorem h̾atur siue
puetie siue parentib uis tciata
consitt̃tt. hic morte muictat᷑ sed
liad ecc̃am cum rapta confurg̾it
priuilegio ecc̃e mortis impuni¬
tatemmeretur Aitendẽdum ẽ
frater soror ue uxoris tue cͦͥgna¬
ti dñr equiuocationis iure

Expanded text:
in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem prtas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum conjunctio, quae conjugium vocatur. 4. Distinctio utilis, quicendum est quod aliud est fornicatio, aliud stuprum, aliud adulterium, aliud incestus, aliud raptussit genus omnis illiciti coitus quivirginum illicita defloratioalieni thori violatio, unde adulterium dicitur quasi alterius thori est consanguineorum, vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur, qui consanguineis vel affinibus suis tus admittitur, cum puella violenter a domo patris educitur, ut corrupta in uxorem habeatur. Sive puellae, sive parentibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addendum est frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure
Abbreviated transcription (Latin):
serint non eas admittendas esse
lum conuirgiũ talib negare uidet᷑¬
s ⁊̃ locũ penitentie s non ita intelli
reugionis ꝓpositum non potest deo
glexit. tͥunc ite cui se coniunxerat
ei defunctus erit cum amplexib eiꝰ¬

Expanded text:
erint, non eas admittendas esse poenitentiam, nisi hi quibus se junxerant, de mundo recesserint. Si enim de religionis propositum non potest Deo glexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod li cã fornitationis lit se¬
paratio non pot̃ uir uel mulier in
auam transire copiriam  possunt
autem reconcrliari ⁊ coh̾itare sic̾
prius si dimilsum aiter reuocare
sicut trudelis ⁊ iniquis est
qui castam diniticit: sic fatu¬
ius est ⁊ iniqus qui retinet m̃etricẽ
patronus enim e tupidinis est qͥ
ceiat cͣrimen uxoris Item iere cũ
uiserit ⁊ se fornicatione a marito
tim que ueteris .t. auctoritate cõ¬
furmatur. si reuquerit secundumu¬
rum minier ⁊ recontiliari prioriuo¬
de ila que ab aduriterio recede¬
re noluit. nec per penitentiã
in adiuterio perseũare elegit patro
detur ut post adult̾ium recontuuet᷑
coniunx si fides assit non erit durũ
Cur enim durum ad huc deputamꝰ
adulteros quos credimus penitentia
conctuatio coniugii ubi per claueᷤᷤ
regni celoꝵ non dubitatur fierire¬
missio peccatoꝵ. nonut post iuridi¬
uortium adult̾a reuocetur. s ut pꝰ

Expanded text:
tur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare Sicut crudelis et iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen uxoris. Item Hieron., viserit, et se fornicatione a marito rem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uode illa quae ab adulterio recedere noluit, nec per poenitentiamin adulterio perseverare elegit, patrodetur, ut post adulterium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos credimus poenitentia conciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum; non ut post viri divortium adultera revocetur, sed ut post
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem inueniuntur in .uiͦ. uel in¬
.uii. gradu  patrem uero in primo gͣ¬
du ponit qui fr̃es dicit esse primũ
gradum hoc modo computat. ⁊a¬
charias ppͣ inquiens parentele gͣ¬
dus tauter computamus. ego et
fr̃meus una generatio sumus pri
nulla in sensu existit diuersitas ꝙͣ¬
uis innumero graduũ uarietas
uideatur. ultima enim generatio
li afr̾atuib sumat u̾itium numã¬

Expanded text:
sitatem inveniantur in sexto et sesitatem inveniantur in sexto et septimo gradu. Patrem vero in primo gradu ponit, qui fratres dicit esse secundum gradum. Hoc modo computat Zacharias papa, inquiens, ibid.: Parentelae gradus taliter computamus: Ego et fnulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio, si a patribus sumat initium numeran
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ de consangninitate sua nulius
uxorem ducat. usq post generatio¬
nem .uii. uel quousq parentela co¬
gnosci pot̃. Itemnullus ex ꝓpinqͥta¬
de sui sanguinis. usq ad septimũ
gradum uxores ducat Hiis aucco¬
ritatib auis q płib consanguine¬
oꝵ coniunctiones prohibentur us
nomͦ autem gradus consãgui¬
nitatis computandi sint ysidorus
isti ramuscłi nepos ⁊ neptis primꝰ.
adneptis quartus trinepos ⁊ t̾nep¬
tis quintus trinepotis nepos ⁊ tri¬
neptis neptũ sextus attende qd̾
uigradꝰ tantũ ponit ysidorꝰ quia
truncũ inter gradus non cõpu¬
tat. auiiuero qui uii. ponunt gra¬
gradu fcu̾os msecundo gradu ponũt
aui s primum gradum fuios appeslat
negantes gradum cognationis int̃
pr̃em ⁊ fiium esse cumuna caro sint
pat̃ ⁊ fuius. auctoritates qͦ que con¬
sanguinitatis cautelã usq in .uii.
gradum prohibent primum gradũ
fiuos appeliant. atq ita ficut hee¬
dem persone secundum hanc diuer¬

Expanded text:
« De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item nullus ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant. His auctoritatibus aliisque pluribus, consanguineorum conjunctiones prohibentur usquomodo autem gradus consanguinitatis computandi sint, Isid. osisti ramusculi: nepos et neptis, primusadneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptis neptis, sextus. Attende quod sex gradus tantum ponit Isidorus, quia truncum inter gradus non computat. Alii vero qui septem gragradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in septimum gradum pfilios appellant. Atque ita fit, ut eaedem personae secundum hanc diver
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cum auena ucore dormire s hoꝵ
omniũ pessimũ est quod contrana¬
tura fit. ut siuit menbro muslieris ad
hoc non concesso utatur hoc execrabi¬
lit̾ fit in meretrice sed gxeccabuius
fit inucore de illis qui poa ionga¬

Expanded text:
re dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore. 5. De illis qui post longa
Abbreviated transcription (Latin):
nitengia est. quia sponsio earũ a do¬
mino tenebatur. Si enim inter ho¬
mines solet bone fieri contractus
nulla ratione dissolui qͣnto mag̃
ista poricitatõ qͣm cum deo pepĩ¬
git solui sine uindicta non pot̾it
Item siuirgines nond̃ uelate ta¬
tur ⁊ a cetu fideuum usq ad satiᷤ¬
facionem excluduntur qͣnto ma

Expanded text:
a est, quia sponsio eius Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio, quam cum Deo pegit, solvi sine vindicta non poterit? etc. Nam si virgines nondum velatae tatur et a coetu fidelium usque ad satisfactionem excluduntur, quanto p
Abbreviated transcription (Latin):
causam frigide dicunt se non posse
inuicem operam carnis dantes cõmiᷤᷤ¬
ceri. Iste uero si non potest ea uti ꝓ
uxore ħat eam quasi sororem. ꝙ si
retinacitium coniugale uolu̾it reᷤᷤ¬
cindere maneant ut̾is inmpti. Nã
sihuic non potͣuit naturauter cõ¬
cordare. qu̾o aiteri conueniet hic¬

Expanded text:
nt se non posse invicem operam carni dantes, commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habet eam quasi sororem. Quod si retinaculum conjugale voluerit rescindere, maneant uterque innupti, nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? I
Abbreviated transcription (Latin):
tiores uiduas deuita. cum enim lu¬
xuriate fuuint in xp̃o nub̾e uolunt
.i. tumpost uotum continentie ĩ de¬
liciis egerint uitamũ diconubunt
s nubere uolunt in xp̃o qͣi tunc noꝰ
sit peccatum sed quod sit ostendit
subdens hñtes damꝑnationem᷑ ⁊ qͣr
subdit quia primam fidem uttt᷑am
feterunt. ⁊ sinon nubendo. tam̃ uo¬
lendo. ut uoluntatem que aꝓposito
cecidit appareat esse dampnatam
nantur constat si eã effectui man¬
cipau̾int reuocãdum esse id inirri¬
tum eascy arcendas redire ad ꝓprosi¬

Expanded text:
tiores viduas devita; cum enim luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt; id est, cum post votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt in Christo, quasi tunc non sit peccatum; sed quod sit ostendit subdens, habentes damnationem; et quare, subdit, quia primam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, nantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
lectores lec hosti¬
arios ecorcistas
acoutos si extra
notum ⁊ habitũ
inueniuntur et
continẽtiam pro¬
fĩti nolũit ueo¬
remducere uir¬
ginem ecc̃a ro¬
mana permictit
non uiduamuł
repudiatam qr
mus ad clicatũ

Expanded text:
lectores, ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: qumus ad clericatum.
Abbreviated transcription (Latin):
iurando dicat ut ñꝙͣ per cõmixtionẽ
carnis coniuncti una caro effectist̃¬
uel fuissent. tunc nidetur minier
lecundas posse contrahere nuptias¬
humanum dico p̃p̃ infirmitatẽ car¬
carnis eoꝵ. uir autem qui frigide
nature sunt ẽ line spe coningii ma

Expanded text:
urando dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuis sent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptiasHumanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae natu
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconib
monachis con¬
cubinal here
seu matrimõi
dimus int̃di¬
matrimonia
nis disiũgi. et
personas adpe
diffinitionem
iudicamus g̾g

Expanded text:
subdiaconis et monachis concubinas habere, seu matrimonia itus interdimatrimonia nis disjungi, et personas ad podiffinitiones judicamus. G
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonium inire nequeunt
iunctisint. Quiuero in pueritia
tione permanere. iam ex hoc esfi¬
tiuntur coniuges ⁊ deiiceps ne¬
queunt separari. Item spõsaui
a ante septeminium contrabinõ
possunt. solo enim consensu cõ¬
utahuntur qui interuenire non p̾
nisiab atc̃utra parce intelligatur

Expanded text:
matrimonium inire nequeunt juncti sint. Qui vero in pueritia tione permanere; jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. CAP. XVI. Qua ante septennium contrahi non possunt. Solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest, nisi ab utraque parte id intelligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo recedunt ⁊ definguntur
tum ab eoꝵ concupiscentia iste se
alienant ꝙ̃ sensum subdita simi¬
litudo declarat ⁊ confirmat qd gͣn
ti sunt constat alteñ erũ
alt̾o uiuẽte ad aliam non posse trã¬
sire copuiam auoquĩ adut̾lũ cõ¬
mittit de qͦ clemens ppͣait. quid in¬

Expanded text:
de mundo recedunt et defunguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; quem sensum similitudo subdita declarat et confirmat. 4. ti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo Clemens papa ait, 32,
Abbreviated transcription (Latin):
Item gͥg̃ deb recipere peccatͥcem q̃ peni
tentiam egit sed non sepe. Item hermeᷤ
non egerit penitentiam mulier s per¬
manet in fornicanone sua ⁊ uiuit cũ
itia nir reus erit ⁊ particeps peccatieuᷤ
qd̾ simulier dimissa egerit peniten¬
tiã ⁊ uolu̾it aduirum reuerti debetre¬
cipere peccatricem que penitentiame¬
git lz non sepe de ulus qui ante le poi¬

Expanded text:
tor.: Debet recipere peccatricem, quae tentiam egit, sed non saepe. Item Hermes,non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saepe. 6. De illis qui se ante po
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃nte manifestũ est. determinatio
ed hec uitima auccoritas de cõ¬
cubinis loquitur perhibenso¬
cubinam posse transire ad
honestũ placitũ nptiaꝵ. Si castira¬
tem ⁊ fidem seruare uelit. prima et¬
go auccoritas aug̃i de itus agit. qui
de peccato penituerunt. ⁊ niechii in
morte uiri machinati sunt nec ui¬
uente uiro fidem aduttere dedit me¬
chus qd̃ eam in coniugio duteret si
superuuet quiuero hec faciunt a¬
lis premissis auccoritatib prohi¬

Expanded text:
sequente manifestum est. 7. Determinatio. Sed haec ultima auctoritas de concubinis loquitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas Augustini de illis agit qui de peccato poenituerunt, et nihil in mortem viri machinatae sunt, nec vivente viro fidem adulterae dedit moechus, quod eam in conjugio duceret si superviveret. Qui vero haec faciunt, aliis praemissis auctoritatibus prohi
Abbreviated transcription (Latin):
legiitime uero lunt. per uotum per
ordinem ꝑer cognationem per di t̾¬
parem cultum. Medie uero .ẜ. nec
plene legittime. nec omnino iue¬
gictime per frigiditatem uel cõditi¬
onem. Sienim taies iuirguntur
ignoranter cõmanere possunt qui¬
bdam accidentib casib ⁊ eisdem
dissicdentib diuidi de frcgiois se

Expanded text:
legitimae sunt per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem cultum. Mediae vero sunt, nec plene legitimae, nec omnino illegitimae, per frigiditatem, per conditionem. Si enim tales junguntur ignoranter, commanere possunt quibusdam accedentibus causis, et iisdem deficientibus dividi. 2. De frigidis se
Abbreviated transcription (Latin):
uelate siue non nullatenus cõiu¬
gium sortiri posse quod uidetur
de omnib inteuigendum esse qui
continentiam nouerunt. quode¬
nim ante erat licitum post uotũ
sit iuicitum. Non est p̾termitten¬
dum quod ĩnocentius deuiduis¬

Expanded text:
elatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est, qui continentiam voverunt. Quod enim ante erat licitum, post votum fit illicitum. Non est igitur praetermittendum quod Innocentius papa, i
Abbreviated transcription (Latin):
si ⁊ ip̃e cõuincitur fornicari. Occur¬
rit enim islud in quo aiterum iudi¬
cas te ip̃m condemꝑnas quap̃p̃ quis¬
quis fornicationis uitt abicere ueo¬
rem prius esse debet a fornitatione p̃¬
gatus. quod simtiter ⁊ de femina di
adulteris feminis penas cum tanto
grauius eos puniri oportuit qͣntoma¬
gis ad eos pertinet ⁊ uirtute uincere
⁊ exemplo regere feminas.  hiis
apparet quod adiciter adinteram
dimitt̾e non uaiet ⁊ econũso quod¬
pers fornicatriam causa for
dimiserit aĩ copulari nõ incario
possit̾ s contĩne oportet. uel mi se¬
ad dimisam redire. sic ⁊ de te para¬
mina. unde apostolus. hiisqͥ ma tur¬

Expanded text:
si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de femina dixadulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non valet, et e conversocausa fornicdimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam redire, sic et de femina. Unde et Apostolus, 1 Cor. 7:
Abbreviated transcription (Latin):
lem menbris uel cecam uel claudam e
lurdam. uel si quid auud liue morbis¬
siuel laborib dolorib q confectam. ⁊
quicquid excepta fornigatione excogia¬
ri pot̾ uehementer horribiie pro soci¬
etate fidei sustineat eodem iure uti
quodꝰ dominus concedat uer¬
Euxorem dimitti causa fornicati
uxorem non dimitti excepta causa
fornicarionis ⁊ sidimissa fuerit mi
manere innuptam quicquid uiris p̾¬
cipitur ħ consequenter redundat in fe¬
minas. non enim aduitera icor dimͭ¬
tenda est ⁊ uir mechus tenendus est
Item apudnos quod non licet femi¬
nis eq̃ nomicet uiris ⁊ eadem serutaiᷤ
pari conditione censetur. Eo huos¬
tenditur quod minier potest super

Expanded text:
cam, vel claudam, vel surdam, vel si quid aliud, sive morbis, vel laboribus doloribusque confectam, et quidquid, excepta fornicatione, excogitari potest vehementer horribile, pro societate fideque sustineat. DISTIquod Dominus concedat uxorem dimitti causa fornicatiouxorem non dimitti, excepta causa fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier po
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana reugio adult̾m̃ inutroq sexu
apud sacerdotes deterre consueuerunt
⁊ ideo muuierib prodito eaꝵ ccimine
comunio negatur. uiroꝵ autem latẽ¬
te cõmisso non factie quil qͣm ex sus

Expanded text:
iana religio adulterium in utroque sexu apud sacerdotes deferre consueverunt. et ideo mulieribus, prodito earum crimine, communio denegatur; virorum autem latente commisso non facile quisquam ex susp
Abbreviated transcription (Latin):
nes qui dormierit cum duab so
copitientur Item nec ꝓprie uxo
cognoscendo nec ⁊ post mortem uxo¬
ris licet ei uei adintere copiniari¬
aucui in coniugium. tẽ dacha¬
rias ppͣ. concubuisti cum sorore u¬
roris tue. si fecisti neutram ħas ⁊̃¬
nec ille nec illa auam urorem acci¬
piet uei auum uirum quam diu¬
abo uiuunt. si uero aidicitera mor¬
tua fuerte uir eius siuicit nubat
aduttera uero nũ qͣm ⁊ simorinuis
fuit uir eius set omnib dieb pe¬
nitentie lamenta persomat Hic
de iuo adutterio agitur quodlũ
ris cõmintiar non est dimiittenda uxor¬
tate uel macula corporalisĩ tate corꝑiᷤ
licet uiro rycorem dimitt̃e ⁊ econũso s

Expanded text:
em qui dormierit cum duabus socopulentur. Item ex decreto cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram hanec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiuvunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat; adultera vero nunquam, etsi mortuus fuerit vir ejus; sed omnibus diebus poenitentiae lamenta persolvat. Hic de illo adulterio agitur, quod cum ris committitur. 6. Non est dimittenda uxortate vel macula corporali, non licet viro uxorem dimittere, et e converso
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maieficias concubitus non que¬
lequitur hortandi sunt quib i̾¬
ta eueniunt ut sp̃u contrito ⁊ hũi¬
liato deo ⁊ sacerdoti de omnio pet¬
iuniis domino satisfatiant. ⁊ per
rit recontiuari nequibunt quos
in fine huius capitiui diccumẽ¬
uel continetur. ex rigore magis
intesugendum est quam exca¬
nonica equitate. uet inteuligen¬
dum est non posse reconeiuar pͥ-¬

Expanded text:
t maleficas concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus illa eveniunt, ut spiritu contrito et humiliato Deo et sacerdoti de omnibus pecjejuniis Domino satisfaciant, et perrit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari pri
Abbreviated transcription (Latin):
tinentie matrimonium contrahe
non debẽt. quia contrahendo mor¬
tauter peccant si tam̃ tontraherĩt
non seꝑentur: quia probarinon põt
quod occuite factum est. Quienĩ
sollempniter uouent nullatenus ĩ¬
lo sipuditia seruatur dampnatio ñ

Expanded text:
tinentiae, Matrimonium contrahere tinentiae, Matrimonium contrahere non debent; quia contrahendo mortaliter peccant. Si tamen contraxerint, non separentur, quia probari non potest quod occulte factum est. Qui vero solemniter vovent, nullatenus lo si pudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
am redigendi quib penitꝰ denegat᷑ ꝯiu¬
giũ. Hic uidetur nicholaus permitt̾e
maritis pro adult̾io uel auo huiꝰmͦi
uxores luas int̾ficere s ecc̃astica disci¬
plina sp̃uali gladio non materiau
criminosos feriri iubet unde idẽ nico¬
laus int̾ hec u̾r̃a sanciitas addere stu
tis publicam agat penitẽtiã ⁊ si cõtu¬
est testieficatio quedam pronᷤ¬
sionis spontanee q̃ deo ⁊̃ de huꝰ
q̃ dei sunt ꝓprie fieri debet. sun tameꝰ
⁊ uota sluctoꝵ q̃ frangenda sunt
ne auud est singulare. cõe ut
ituid qd̃ in bap̃o omnes faciunt cũ
spondent renuntiare diabolo.⁊ põ¬
pis etus singniare ut cum auquiᷤ
ĩponte promititit seruare uirgini¬
tatem. uei continentiam uei alidd
aliquid hi. Item lingłare notum ali¬
nd est priuatum. alud sollempne pͥ¬
uatum est in ab̾ condito factum. Item¬
tum. Item priuatum uotũ siuiola¬
tur peccatum est mortale. sollemp¬
ne uero uiolare pt̃c est̾t scandalum
qui priuatum faciunt uotum cõ¬

Expanded text:
am redigendi; quibus penitus denegatur Conjugium. Hic videtur Nicolaus permittere maritis pro adulterio aut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosos ferire debet. Unde idem Nicolaus: Inter haec vestra sanctitas addere studtis publicam agat poenitentiam; et si contuest testificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, proprie fieri debet. Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda sunt. ne, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare votum, aliud est privatum, aliud solemne. Privatum est, in abscondito factum; solemtum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatum faciunt votum con
Abbreviated transcription (Latin):
facca fuit de futioris addit o¬
uriosi quoq dum in am̾itia st̃
matrimonium contrabere nõ
uaient. unde fabianus. neq
runt ⁊ uni exduob uel ambob a¬
m̃tia uel furoꝵr uel aliqua infir¬
mitas accesserit obhanc infirmita¬
tem tauum coniugia solui nõ poᷤ¬
sunt. Similiter ⁊̃ seiendum de hus
qui ab aduersariis exceqcantur uł
menbris truncantur. uel a barbaris
exsecti fu̾int de hiis qui cum duab¬

Expanded text:
at. 4. De furiosis addit. Furiosi quoque, dum in amentia sunt, matrimonium contrahere non valent. Unde Fabianus, 32, qrunt, et uni ex duobus vel ambobus amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunt. Similiter est etiam sciendum de his qui ab adversariis excaecantur, vel membris truncantur, vel a barbaris exacti fuerint. 5. De his qui cum duab
Abbreviated transcription (Latin):
est quando coniunguntur de copla
da legittima seruoꝵ matrimonia
potestatiua qͣdã presumptione di¬
sernoꝵ non dirimantur ⁊ si diuer¬
sos dominos habeant s in coniugi¬
ouero permanentes dominis ser¬
uiant suis. ⁊ hoc initus obseruan¬
dum est urbi legalis coniunctio fu
it per uoiuntatem dominoꝵ. at¬
tende finem huiꝰs capitiu ubiui¬
detur innui preter uoluntatem
dominoꝵ ĩter seruum ⁊ anciuiam
non posse contrahi coniuglunre
si contͣhitur ñ essereatum quibdã

Expanded text:
est quando conjunguntur. 2. De copula est quando conjunguntur. 2. De copula idam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione diservorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant, sed in uno conjugio permanentes dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est ubi legalis conjunctio fuit, et per voluntatem dominorum. Attende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conjugium, vel si contrahitur non es
Abbreviated transcription (Latin):
lemo. s si nescitur esse seruilis condi¬
tionis upere pot̃ dimitti cum serui¬
tus eius fu̾it deprehensa secund il¬
alt̾ius uxorem accep̾it ⁊ extimat or
ingenua fit si ip̾̃a femina fu̾it post¬
ea in seruttutem deiecta si eam a ser¬
uitute redim̾̃e pot̃ faciat. sinon pot̃.
liuoluit aliam accipiat. Si uero ancti
lam eam scierat ⁊ collaudauerat pꝰ
eam ut legitimam ħat. Item ex eod¬
li femina ingenua acceperit seruũ
quod seruris esset hat eum qr om̃es
unum patrem ħ̾ms incelis. unalex
erit uiro ⁊ femine. Uum dr̃ sciens
ulum seruum datur intelligi. qd̾¬
cegitur man̾e cum illo. Si enimcon¬
ditionis dolum partiur non cogitur
ad h̾ere ei cuius fraude decepta est
Si autem lcierit uir conditionem
muueris uel econuerso non potest
eam dimittere. unde ⁊ acharias ppͣ¬
Si quis liuer ancillam in matrimo¬
nio acceperit non hai licentiã dimͬ¬
te eam si consensu amboꝵ coniũc¬
ti sunt nisi obtornitationem de iti
agit quib alterutꝰ condititio nota

Expanded text:
o; sed si nescitur esse servilis conditionis libere potest dimitti cum servitus ejus fuerit deprehensa secundum ilalterius uxorem acceperit et existimat quod ingenua sit, si ipsa femina postea fuerit in servitutem redacta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si eam autem servam sciebat et collaudaverat; eam ut legitimam Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi qcogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieris, vel e converso, non valet eam dimittere. Unde Zacharias pSi quis liber ancillam in matrimonio acceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicationem. De illis agit quibus alterutrius conditio nota
Abbreviated transcription (Latin):
tut inquit sanccius est mori fame qͣp
ydolotitis uesti. ita sanctius est defũ¬
gi sine liberis quam extruetto coitus¬
titpem querere. Undecumq nascant᷑
homines siparentum uitia non sectẽ¬
tur ⁊ deum recte colant. honesti et
lalui erunt. Semen enim ex qualicũ¬
ꝙ homine dei creatura est ⁊ eoͣ maie
unc super est attendere que

Expanded text:
cut, inquit, sanctius est mori fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male Nunc superest attendere quae
Abbreviated transcription (Latin):
lasle. ⁊ insuper meche iuramentum
dedisse quod post legitimi mariti
mortem si superuiueret duceret eam
uxorem qd̃ ⁊ factum est. tale ergo cõmi¬
bium prohibemus. s anath̾atizamꝰ
Hiis auis q auccoritatib uetant ĩ
coniugium copinari qui se priusad¬

Expanded text:
lasse, et insuper moechae juramentum dedisse, quod post legitimae uxoris mortem, si superviveret, duceret eam in uxorem; quod et factum est. Tale ergo connubium prohibemus et anathematizamus. His aliisque auctoritatibus vetantur in conjugium copulari, qui se prius ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceat salgem non homlni casti set deo
sumus. uitgo prostitui potest. aduit̾a¬
ri non pot̾. Ne lupanaria infamant da¬
titatem. set castitas ⁊̃ loci abolet ĩta¬
miam. Idem non pot̃ caro ante corrũpi
nisimens ante fu̾it corrupta. Item ysi¬

Expanded text:
ceat, saltem non homini, sed Deo casti simus. Virgo prostitui potest, adulterari non potest; nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest caro corrumpi, nisi mens ante fuerit corrupta. Item Isi
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt Ex hiis apparet quod sc̃ĩ
patres ant̾e iegem sine peccato płeᷤᷤ
ħuerunt uxores nel concubinas.
eas enim nũc uxores appellat scrip¬
tura nunc concubinas. rachel ⁊ly geñ

Expanded text:
apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen