comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non redditur ubi consciencia dalib acileis la¬
ceratur: Hec est felicitas diuitum quam tu
dum salsa foris bona cerneres laudare ce¬
peras quia ueram intus miseriam non uide¬
bas .I. Si sic diuiti est: utimicus sibi fit qui
multa possidere concupisat.d. Quid ergo
tibi udetur: Quile est hoc opus hominum᷑
.I. hoo quoq uanitas est ⁊ iranitas uanita¬
tum .d. Conuerte nunc te ad alia ⁊ inde .i. Cõ¬
uersus sum ⁊ iudeo. d. Quid iideo: I. Uideo
nuytias celebrari .d. Quud tibi udes .I. ꝯug¬
nalecicia ĩbi est magnus ornatus ⁊ apparatus mił¬
tus. ⁊ ut quod michi uidetur. non taceam. hoc o¬
pus id cirro ceteris operib hominum beatius iu¬
dico quĩ ipsum precipue est quod per dilectionis
uinculum ꝑacem ⁊ concordiam parit animoꝵ
hoc societatem ꝯmendat. amorem sanctificat᷑.
amuciciam seruat. hinc fructus prolis oritur
huic nr̃i generis propago dilatatur. hinc mor¬

Expanded text:
non redditur, ubi conscientia talibus aculeis lanon redditur, ubi conscientia talibus aculeis laceratur? Haec est felicitas divitum, quam tu dum falsa foris bona cerneres laudare coeperas, quia veram intus miseriam non videbas. I. Si sic diviti est, inimicus sibi fit, qui multa possidere concupiscit. D. Quid ergo tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. Hoc quoque vanitas est et vanitas vanitatum. D. Converte nunc te ad alia, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid tu vides? I. Video nuptias celebrari. D. Quid tibi in eis videtulaetitia ibi est, magnus ornatus, et apparatus multus, et ut quod mihi videtur non taceam hoc opus idcirco caeteris operibus hominum beatius judico, quoniam ipsum praecipue est, quod per dilectionis vinculum pacem et concordiam parit animorum. Hoc societatem commendat, amorem sanctificat, amicitiam servat. Hinc fructus prolis oritur, hinc generis nostri propago dilatatur, hinc mor
Abbreviated transcription (Latin):
liarium. semper imminentes panet ĩ sidias
exteroꝵ. ⁊ quod se sat cum hodio omnium pos¬
sidere hoc misera quadam ⁊ infelici conten¬
tione contra omnes nititur defendere. Sicq
fit ut dum se studio prauitatis a comnumi
omninm societate seꝑat cunttis odiosus. et
ab omnium caritate alienus fiat. Certum
sionis miseratio exceptura sit. Rerum suaẜẽ
ipsum quidem cura non deserit. Sed usus ad
alienos cransit intm̃ ut sepe illis ⁊̃ largiri
necesse sit a quib nec honorem nec graciam
nec utilitatem sꝑarẽ possit. Cum retinet ma¬
ledicitur cum tribuit uanis adulatiomib
irridetur. sed mens conscia non miruis irrisi¬
one sua quam maledittione offenditur. semꝑ
acerba. semper tristis. semper pusillanmis. sẽ¬
per cura presentium oppressa ⁊ timore futuro¬
rum anxia in bonis presentib non ꝯfidens. s
semper mala imminentia metuens. In tau¬
tio carns: Quod fomentum corpori acerbũ

Expanded text:
liarium, semper imminentes pavet insidias liarium, semper imminentes pavet insidias exterorum, et quod se scit cum odio omnium possidere, hoc misera quadam et infelici contentione contra omnes nititur defendere, sicque fit ut, dum se studio pravitatis a communi omnium societate separat, cunctis odiosus, et ab omnium charitate alienus fiat. Certum sionis miseratio exceptura sit. Rerum suarum ipsum quidem cura non deserit, sed usus ad alienos transit interim, ut saepe illis etiam largiri necesse sit, a quibus nec honorem, nec gratiam, nec utilitatem sperare possit. Cum retinet maledicitur, non tribuit, vanis adulationibus irridetur, sed mens conscia non minus irrisione sui quam maledictione offenditur. Semper acerba, semper tristis, semper pusillanimis, semper cura praesentium oppressa, et timore futurorum anxia; in bonis praesentibus non confidens, sed semper mala imminentia metuens. In tantio carnis? Quod fomentum corpori acerbum
Abbreviated transcription (Latin):
felicem facit multa possidere an pauas indig̾e̾.
.i. Magis paucis indigere quam misita possi¬
dere. D. Ergo felicius est nullis indigere .i. feliciꝰ
plane. d. Non ergo felix estimandus est homo si
multa possidet. Sed si multis non indiget .i. S
tamen homines felicem uodant qui habet un
necessitatem suam suppleat. Quia exꝑti sunt ꝙͣ
miser ille sit queni in sua necessitat̾e rerum̃
inopia coangustat. D. Si mala pauperis ⁊ diui¬
tis comꝑare uolueris. diuitem magis quem
pauperem miserum agnosas. diues enim qnͣ¬
to plura possidet. tanto maiorem solliatudinẽ
habec. Et cum solus pre omnib solliatudinis
pondus sustineat aliĩs amplius quam sibi
prosunt ea que uel cupide querit uel auare cõ¬
seruat. hunc sine intermissione suarum est̾
curarum exagitat. timet ne parta deficiant
qm̃ ⁊ si magna est rerum postessio non est
minor distrahentium multitudo. Timet iuolẽ¬
tiam potentum. suspectam habet fidem famu¬

Expanded text:
felicem facit multa possidere an paucis indigere? felicem facit multa possidere an paucis indigere? I. Magis paucis indigere quam multa possidere. D. Ergo felicius est nullis indigere? I. Felicius plane. D. Non ergo felix existimandus est homo si multa possidet, sed si multis non indiget. I. Sed tamen felicem homines vocant, qui habet unde necessitatem suppleat, quia experti sunt quam miser sit ille, quem in sua necessitate rerum inopia coangustat. D. Si mala pauperis et divitis comparare volueris, divitem magis quam pauperem miserum agnoscis. Dives enim quanto plura possidet, tanto majorem sollicitudinem habet. Et cum solus prae omnibus sollicitudinis pondus sustineat, aliis amplius quam ipsi prosunt ea, quae vel cupide quaerit, vel avare conservat. Hunc enim sine intermissione suarum aestus curarum exagitat. Timet ne parta deficiant, quoniam tametsi magna est rerum possessio, non est tamen minor distrahentium multitudo. Timet violentiam potentum, suspectam habet fidem fami
Abbreviated transcription (Latin):
effugientes magis miseros dicam ignoro.
Illi enim moriendo a miserca liberantur.
isti mortem effugiendo ad miseriamꝵ reserꝰ¬
uantur. Quos poctus plangam: Quos ma¬
gis arguani : plangam morientes. ⁊ argnã
fugientes: Nonne eciam rectissime ⁊ illi de ta¬
li morte arguendi. et isti de dali fuga plangẽ¬
di sunt: Quia ⁊ illos in mortem miseram
duxit auaricia ⁊ istos fugientes a morte exa¬
ꝑit morte maior miseria. D. Quid tibi uidetur
quale est hoc opus hominum .I. Uanidas est
⁊ uanitas uranitatum . d. Ad huc conuertere
ad alia ⁊ inde.I. Conu̾sus simi ⁊ indeo.d Qͥd
nides: I. Uideo domum. diuitis. d. Quid iͥ indeo
I. Rerum omnium affluentiam. natos pro¬
fiçientes. seruos alacres. fecundos greges hor
curitatem in securitate felicitatem .D. Quid
edoctus temere deinceps quem pram beatifi¬
care non presumia uolo potius a te audiro ꝙ
estimandum sit. d. Talem ergo felice̾ putas.
.I. Cur non putem nestio. D. Quid ergo plus

Expanded text:
effugientes magis miseros dicam, ignoro. effugientes magis miseros dicam, ignoro. Illi enim moriendo a miseria liberantur, isti mortem effugiendo ad alteram miseriam reservantur. Quos potius plangam? Quos magis arguam? Plangam morientes, et arguam fugientes. Nonne etiam rectissime et illi de tali morte arguendi, et isti de tali fuga plangendi sunt? Quia et illos in mortem miseram traxit avaritia, et istos fugientes a morte excipit morte major miseria. D. Quid tibi videtur, quale est hoc opus hominis? I. Vanitas est, et vanitas vanitatum. D. Adhucconvertere ad alia, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Video domum divitis. D. Quid ibi vides? I. Rerum omnium affluentiam. Natos proficientes, servos alacres, fecundos greges, horcuritatem, in securitate felicitatem. D. Quid edoctus temere deinceps quempiam beatificare non praesumo. Volo potius a te audire quid existimandum sit. D. Talem ergo felicem putas? I. Cur non putem nescio. D. Quid ergo plus
Abbreviated transcription (Latin):
niteniet .I. Iam longius processerunt. D. Quid ui¬
des ᷑ .I. Cuneum armatoꝵ de face prodire uideo
⁊ timeo ne uisidie sint. D. Timor dardus dolorẽ
non effugiet. I. Uno pariter impetu descendũt
⁊ quasi iuri latrones ad dicipiendam p̾dam
ueniunt. Iam matores nr̃os anxios ⁊ tremẽ¬
tes cura sarcinas suas congloban uideo arma
capessere quemq ẽ regione sui oneris ad uẽ¬
tum hostium expectare omra circuispicere
arrum omnia longeꝙlateq deserta ẽẽ omẽm
hominum conuersationem. procisl consistere
auxilium nullum uel sperari posse. Undiq
hostes concurrere mno animo impetum face̾
multitudine plures cupiditate fortes. solli¬
tudine audaces. Quid museri frustra conten¬
ditis: Quid resistitis: Cuid in supremo ꝑido
constituti uitam cum reb perdere uubas: heu
michi iam alios recari. alios spoliari ꝯspicio.
alios mortuos cadere. alios uix nudos effu¬
gere uideo. Sed utrum sic cadentes uel sic

Expanded text:
veniet. I. Jam longius processerunt. D. Quid viveniet. I. Jam longius processerunt. D. Quid vides? I. Cuneum armatorum de fauce prodire ego video, et timeo ne insidiae sint. D. Timor tardus dolorem non effugiet. I. Uno pariter impetu descendunt, et quasi viri latrones ad diripiendam praedam veniunt. Jam viatores nostros anxios et trementes circa sarcinas suas conglobari video, arma capessere quemque e regione sui oneris adventum hostium exspectare, omnia circumspicere,atere, loca circum omnia longe lateque deserta esse, omnem hominum conversationem procul consistere, auxilium nullum vel sperari posse. Undique hostes concurrere, uno animo impetum facere, multitudine plures, cupiditate fortes, solitudine audaces. Quid, miseri, frustra contenditis? Quid resistitis? Quid in supremo periculo constituti, vitam cum rebus perdere vultis? Hei mihi, jam alios necari, alios spoliari prospicio, alios mortuos cadere, alios vix nudos effugere video. Sed utrum sic cadentes, an sic
Abbreviated transcription (Latin):
ma. ⁊̃ bigas non pauoas in comitatu eunti¬
um. Omnem speciem pigmentoꝵ atq aroma¬
tum ibi indeo. Omnua genera preciosarumꝰ
uestium agnosca ingentes massas metul¬
loꝵ omnium ⁊ omnem lapidem preciosum
ibi conspicio. equos ⁊ mũlos. ⁊ mancipia.
gregis armentoꝵ ⁊ peccoꝵ absq numero.
.D. Unde putas isti ueniunt. Ant quo ira¬
dunt .I. uidetur quod homines de tegione
longinqua adueniant ⁊ omnes has rerum
copias mexteras nationes lucri causa oõ¬
mutandas transducant. Apparent autem
iuiri feruentes ⁊̃ alactes ⁊ quantum ex ipso
eoꝵ gandio datur intelligi prospere inceden¬
tes.d̾. Quid tĩbi uidetur.I. Studium sutis
laboriosum ego uides. Ed rerum nouitas ⁊ lucci
cupiditas dulcia laborantib solacia prestant.
D. Expecta ⁊̃ uidẽbis tantus labor quantum ca¬
piet fructum .I. fruttus presens est si ꝑmanens
esse potest. Sustine parumꝑ quod futurum ẽcito

Expanded text:
ma, et bigas non paucas in comitatu euntima, et bigas non paucas in comitatu euntium. Omnem speciem pigmentorum atque aromatum ibi video, omnia genera pretiosarum vestium agnosco, ingentes massas metallorum omnium, et omnem lapidem pretiosum ibi conspicio, equos et mulos, et mancipia, greges armentorum et pecorum, absque numero. D. Unde putas isti veniunt, aut quo vadunt? I. Videtur quod homines de regione longinqua adveniant, et omnes has rerum copias in exteras nationes lucri causa commutandas traducant. Apparent autem viri ferventes et alacres, et quantum ex ipso eorum gaudio datur intelligi, prospere incedentes. D. Quid tibi videtur? I. Studium satis laboriosum ego video, sed rerum novitas, et lucri cupiditas dulcia laborantibus solatia praestant. D. Exspecta, et videbis tantus labor quantum capiet fructum. I. Fructus praesens est, si permanens esse potest. D. Sustine parumper, quod futurum est cito
Abbreviated transcription (Latin):
tam non habiustis: Qrͣ ꝑfido elemento iuta
urãm ꝯmittere non tummiustis: Qrͣ solidita¬
tem litoris deseruistis: Qr̃ securum iter int̾¬
ra non tenuistis: Quid uobis lucra tanto
periculo adquisita: Etce quam exgnum bonũ
quia uerum malum quod uobis ĩminebit
pronidere uõliustis ab appetitu fallaas boni
qui uos trahebat animos non cohibuistis
Oinfelices ⁊ mueri. Ecce illa leticia nr̃a cͦ¬
modo tamcito imiutata est ⁊ iuta nr̃a
ad quam miseriam deuoluta ẽ. prius nob
maniter exultantib pisces maris alluse¬
runt nunc nos naufrago ⁊ miserabilit̾
abiectos pisces maris in pastum acapiũt.
.d. Quid tibi udetur quale est hoo opus ho¬
minum .I. Uanitas est ⁊ uauitas uanitatũ¬
.d. Conuerte ninc te ad aliud ⁊ uide .i. Cõ¬
uersus sum ⁊ iudeo . D. Quid uides: i. uideo
homines pergentes uiam suam multis et
magnus mercib onustos oamelos innuma¬
biles onera diuersa portandes. plaustra płi¬

Expanded text:
ectam non habuistis? Quare perfido elemento vitam ectam non habuistis? Quare perfido elemento vitam vestram committere non timuistis? Quare soliditatem littoris deseruistis? Quare securum iter in terra non tenuistis? Quid vobis lucra tanto periculo acquisita? Ecce quam exiguum bonumis, et quia verum malum, quod vobis imminebat, providere noluistis, ab appetitu fallacis boni, qui vos trahebat, animos non cohibuistis? O infelices et miseri! Ecce illa laetitia vestra quomodo tam cito mutata est, et vita vestra ad quam miseriam devoluta est! Prius vobis inaniter exsultantibus pisces maris alluserunt, nunc vos naufragos et miserabiliter abjectos pisces maris in pastum accipiunt. D. Quid tibi videtur, quale est hoc opus hominum? I. Vanitas est, et vanitas vanitatum. D. Converte te nunc ad aliud, et vide. I. Conversus sum, et video. D. Quid vides? I. Video homines pergentes viam suam multis et magnis mercibus onustos, camelos innumerabilies onera diversa portantes, plaustra pluri
Abbreviated transcription (Latin):
genere dulais cantilene auditum mulcentes.
Ipsis eciam aquis melodia resiitantib pis¬
ces maris greges arrunducere ⁊ exisitantib
alludendo leticiam augere. d. Quid tibi uideturr
.I. Quid iusi magnum gaudium. mragna iocun¬
ditas. ⁊ si ẽẽ poss diuturna magna felicitas .d.
Istud ergo est propter quod mundus placet tͥ¬
.i. Et̃ cur displicere debeat ignoro. D. figo paulisꝑ
ocuslum ⁊ noli declinare intuitum dum indeas
fĩnem .I. Per sequor eunites. ⁊ quid sequatur ex¬
pecto. d. Quuid iides: I. Taneo dicere quod tam̃
celare non possum . d. Quid igitur uides s I. ui¬
deo undiq ingrescrere celui ⁊ acͥuentorum
cursu nubes agitari. conturbari mare/ fluł᷑
intumescere ⁊ quasi ab uno enersum fundo to¬
tum inaunulum ferri. eheu quid laudaui:
D. Quid est I. Omiseri quid uõbis cum mariꝰ
Qrͣ fallaci sereno credidistis qr̃ indubio securs
fuistis: Quare tranquillitatem equoris susp¬

Expanded text:
genere dulcis cantilenae auditum mulcentes. genere dulcis cantilenae auditum mulcentes. Ipsis etiam aquis melodia resultantibus pisce maris greges circumducere, et exsultantibus alludendo laetitiam augere. D. Quid tibi videtur? I. Quid? nisi magnum gaudium, magna jucunditas, et si esse posset diuturna magna felicitas. D. Istud ergo est, propter quod mundus placet tibi. I. Et cur displicere debeat ignoro. D. Fige paulisper oculum, et noli declinare intuitum dum videas finem. I. Persequor euntes, et quid sequatur exspecto. D. Quid vides? I. Timeo dicere quod tamen celare non possum. D. Quid igitur vides? I. Video undique nigrescere coelum, et acri ventorum concursu nubes agitari et conturbari, mare fluctibus intumescere et quasi ab uno sursum fundo totum in cumulum ferri, heu quid laudavi? D. Quid est? I. O miseri, quid vobis cum mari? Quare fallaci sereno credidistis? Quare in dubio securi fuistis? Quare tranquillitatem aequoris susp
Abbreviated transcription (Latin):
cuisse non noceat. Dic ergo que sit dignitas ho¬
minis que uslitas humiam operis quia ꝓfecto
si id quod foris apparet solum inspicitur lomo
ipse opere suo nec quantitate maior nec forma
decentior nec tempore duturnior iruenitur:
.D. pͥmun de operib hominum disputare
uolo uides igitur unmersa opera hominum
Prorsus .sliter existimo. ⁊̃ aliter te quoq existi¬
mare uolo.I. Non sum tam pertinax quin
libenter a ueritate uinci uelimi. tantum per¬
ge quolib ⁊ sequar te. D. Respice omnia et
considera diligenter singula .I. Respicio et con¬
sidero ⁊ quid in his omnib demonitrare uelis
expecto .d. Quid uides .I. Nauigantes iudeo ĩ¬
i mare ⁊ magnam tranquillitatem maris. mag¬
namq serenitatem aeris uentis quoq secũdis
lenitet qpirantib optuto cursu nauigiũ frr
Uiros autem per nauem discũbentes ad epissas
⁊ canentes in liris ⁊ tybiĩs. ⁊ citharis. ⁊ om̃i

Expanded text:
cuisse non noceat. Dic ergo quae sit dignitas hocuisse non noceat. Dic ergo quae sit dignitas hominis, quae vilitas humani operis. Quia profecto si id quod foris apparet solum inspicitur, homo ipse opere suo nec quantitate major, nec forma decentior, nec tempore diuturnior invenitur. D. Primum de operibus hominum tecum disputare volo. Vides igitur universa opera hominum Prorsus aliter existimo, et aliter te quoque existimare volo. I. Non sum tam pertinax, quin libenter a veritate vinci velim, tantum perge quo libet, et sequar te. D. Respice omnia, et considera diligenter singula. I. Respicio et considero, et quid in his omnibus demonstrare velis exspecto. D. Quid vides? I. Navigantes video in mari, et magnam tranquillitatem maris, magnamque serenitatem aeris, ventis quoque secundis leniter spirantibus, optato cursu navigium ferri. Viros autem per navem discumbentes ad epulas, et canentes in lyris, et tibiis, et citharis omni
Abbreviated transcription (Latin):
attisha que uides ñdum admirari cepisti: Nam
⁊ hoc scire debes quod mundum accipio non
hanc solum modo speciem diuimi operis S mu¬
tabilitatem quoq humane in hoc mundo con¬
uersationis. Dic michi openl hominum q̃uides
quislia sunt: Quid tibi undetur .I. Magnum ĩ¬
his quoq decorem aspicio. ⁊ dum cotisidero qͥd
homo sit: miror quoniodo talia facere possit.
.D. Si bene considerares quid sit homo non nu¬
raris quod dalia facere poss. Sed quod ĩ talib
confideret. Sed quia ñdum attendere cepistiꝰ nec
dignitatem hominis nec uilitatem humaniꝰ
opens. ⁊dcirco tam stulte ⁊ iuordinate ãmira¬
ris .i. Quamius multum contra meam existi¬
mationem loquaris fieri tamen potest ut ⁊̃ ego
deceptus sim et tu uerum dixeris. uolo igitur ma¬
gis auscultare quam contendere ut si asser tõnẽ
tuam probare potueris impndenter restitisse ñ
peniteat. Si autem non poteris prudenter ta¬

Expanded text:
ac talia videns mundum admirari coepisti. Nam ac talia videns mundum admirari coepisti. Nam et hoc scire debes, quod mundum hic accipio non hanc solummodo speciem divini operis, sed mutabilitatem humanae in hoc mundo conversionis. Dic igitur mihi opera hominum, quae vides, qualia sunt? Quid tibi videtur? I. Magnum quoque in his decorem aspicio, et dum considero quid homo sit, miror quomodo talia facere possit. D. Si bene considerares quid sit homo, non mirareris quod talia facere posset, sed quod in talibus confideret. Sed quia mundum attendere coepisti, nec dignitatem hominis, nec vilitatem humani operis, idcirco tam stulte et inordinate admiraris. I. Quamvis multum contra meam existimationem loquaris, fieri tamen potest, ut et ego deceptus sim, et tu verum dixeris. Volo igitur magis auscultare quam contendere, ut si assertionem tuam probare potueris, impudenter restitisse non poeniteat, si autem non poteris, prudenter ta
Abbreviated transcription (Latin):
ualeo cor sutsum erigere inuenio me huc usq
non tantum corpore sed corde quoq deorsum fu¬
expeditus futi. Nunc igitur ab his quib hactenꝰ
in herebam mentem exuo et quasi de posito
honore alleuiatus sim. cunctis me statim suꝑi¬
orem agnosto. Nescio enm quo patto miribli
subito hoo in me fattum sit dum studeo nullis
spũliter per cupiditatem inherere cunctis ma¬
piam pet contemplationem super excellere¬
Incipe gͥ quia mundum iam uniu̾sum coram me
constitutum aspitio. ⁊̃ quicquid ex omnib michi de¬
monstrare uolueris sine mora ac difficultate ui¬
debo. d̾. uides igitur mundum istum: .I. uideo ⁊ bñ
uideo. Numquam tam bene udi quia nuniquã
tam diligenter consideram. D. Quid gͦ tibi iuidet᷑
Qualis est species eius: I. pulcra ualde. Miror ta¬
le opus dei .D. Deum in cunctis nurabilem inue¬
nis. omnes iam hoc cognonouerunt. Sed sileamꝰ
uit̾im de operib dei. opera hec hominum tanta

Expanded text:
valeo, cor sursum erigere, invenio me hucusque valeo, cor sursum erigere, invenio me hucusque non solum corpore, sed corde quoque deorsum fu minusque expeditus fui. Nunc igitur ab his quibus hactenus inhaerebam, mentem exuo, et quasi deposito onere levatus sim, cunctis me statim superiorem agnosco. Nescio enim quo pacto mirabili, subito in me hoc factum sit, ut, dum studeo nullis specialiter per cupiditatem inhaerere, cunctis incipiam per contemplationem superexcelleregitur, quia mundum jam universum coram me constitutum aspicio, et quidquid ex omnibus mihi demonstrare volueris sine mora ac difficultate videbo. D. Vides igitur mundum istum? I. Video et bene. Nunquam tam bene vidi, quia nunquam tam diligenter consideravi. D. Quid ergo tibi videtur? Qualis est species ejus? I. Pulchra valde. Miror tale opus Dei. D. Deum in cunctis mirabilem invenis, omnes hoc jam cognoverunt. Sed sileamus interim de operibus Dei, opera haec hominum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
presentia ⁊ fut᷑ra simulrespiat. qui sue uisionis
lumen per cuncta diffundit. qui occulta pene¬
trat subtilia inuestigat. Luce aliena ad uidendũ
non indige̾s sed sua ac propria luce lucens. Qa
igitut ea que tibi demonstratitrus sum carius
oculus simul comprehendere non potest ad hnͣc
uisionem non carnis. sed cordis oculus preparan¬
dus est. Constituts autem te quasi in quadam
mentis specila ⁊ exinde aciem in arcam huius
mundi circum quaq iustrandam dirige ut to¬
tus contemplanti coram positus sit mundut ⁊¬
inde tibi uniuersa demonstasbo que prius uel ñ
uisa ignorasti uel uisa non quomodo oꝑtart
considerasti .I. Uere nimo fateor quia nͥl uniu̾sq
aspectui cernentis absconditur cum cordis ccłs
studiose ad uidendum aperitur.Cum aũt carnii
oculum ad indendum aperio quamlibet late cũc¬
ta pateant in compitatione totius minimum est
quod comprehendo. Sed ecce dumi conor quantũ

Expanded text:
praesentia et futura simul respicit, qui suae visionis praesentia et futura simul respicit, qui suae visionis lumen et aciem per cuncta diffundit, qui occulta penetrat, subtilia investigat, luce aliena ad videndum non indigens, sed sua ac propria luce prospiciens. Quia igitur ea, quae tibi demonstraturus sum, carnis oculus simul comprehendere non potest, ad hanc visionem non carnis, sed cordis oculus praeparandus est. Constitue igitur te quasi in quadam mentis specula, et ejus aciem in arcam hujus mundi circumquaque lustrandam dirige, ut totus contemplanti coram positus sit mundus, et inde tibi universa demonstrabo, quae prius vel non visa ignorasti, vel visa non quomodo oportuit, considerasti. I. Vere nunc fateor, quod nihil universorum aspectui cernentis absconditur, cum cordis oculos studiose ad videndum aperitur. Quando autem carnis oculum ad videndum aperio, quamlibet late cuncta pateant, in comparatione totius minimum est, quod comprehendo. Sed ecce dum conor, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nullo eciam foris int̾ueniente obstaculo in sem¬
ipea colligat. Nam quia angusta est maxima a¬
prehendere non sufficit. ⁊ quia hẽbes est minima
non disernit. qui autem pigra est cum in remotis¬
sima extenditur ⁊̃ nł intercurrat sola tamen spa¬
cii longinquitate hebetatur. quia u̾o per spicar
non est intuna queq non penetrat. Sed ea solo
que in rerum superficie sunt constituta ober¬
rat. Ad nec ea que pregerita sunt respicere. neo
ea que a futura sunt pͦ preuidere. Hoc ergo dii
ut scias quantas angustias corporea ħ uisio pa¬
ciatur que insi coram posita intueri non uillet.
ni his quoq eam. ⁊ maxinia quantitate excediit
⁊ minua subtilitate fugiunt remota longinqui¬
date euadiunt. ⁊ intima obscuritate ñ admittunti
Nolo igitur ut cagites ustonem huius oculi qñ
audis te ad uidendum inuitari. Habes alium o¬
culim untus multo clariorem isto. qui preterita

Expanded text:
nullo etiam foris interveniente obstaculo, in semenullo etiam foris interveniente obstaculo, in semetipsa caligat. Nam quia angusta est, maxima comprehendere non sufficit; et quia hebes est, minima non discernit, quia autem pigra est, cum in remotissima extenditur etiam si intercurrat, sola tamen spatii longinquitate hebetatur, quia vero perspicax non est, intima quaeque non penetrat, sed ea sola, quae in rerum superficie sunt constituta, oberrat. Sed nec ea quae praeterita sunt respicere, nec ea quae futura sunt potest providere. Hoc ego dixi, ut scias quantas angustias corporea haec visio patiatur, quae nisi coram posita intueri non valet. In his quoque, eam et maxima quantitate excedunt, et minima subtilitate fugiunt, et remota longinquitate evadunt, et intima obscuritate subducunt. Nolo igitur ut cogites visionem hujus oculi, quando audis te ad videndum invitari. Habes alium oculum intus multo clariorem isto, qui praeterita,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare cogitare uo¬
decepti sumus. nͥl reliqui habemus inanes remã
simus. O munde inmunde. Quare diliximus
Nicba melius quam fugere. Ind̾. Non satis
intelligo quid dr̃e uelis. uideo tameu sitꝰ iste
tuus stuꝑor indicat quod uel graue aliquid pa¬
teris. nel nouum indisti. uel magnum moli
te.D. Consinge ⁊ ascende ⁊ aspice mecum ⁊ o¬
stendam tibi inirsbilra magna antiquis ue¬
tera presentib noua ⁊ post̾i̾ora futuris. Iñ. Ẽ¬
do rem ipsam iundero de qua loqueris. tune me¬
lius fortusse intelligam quid dicere uelis. Nc̃
igitur ostende michi quo ascendere debeami
ut ⁊̃ ego uidere possim mirabilia ista de quib
tu sic conturbaris. D. Oculus carius quando
sicbiliuor ⁊ in alto constitutus fu̾it. danto ã¬
plius per uisionem in leltum se dicfundit fa¬
alius quippe desuper insubiecta acies uisionis erpã¬
ditur: quando ominia quodam modo coram posi¬
ta intuetur. Sed hec quidem eo ipio quo per corꝑis
instrumentum emicat multis ac uariis modi̾s

Expanded text:
te cogitare vodecepti sumus. Nihil reliqui habemus, inanes remansi sumus. O munde immunde, quare sic dileximus Nihil melius quam fugere. I. Non satis intelligo quid dicere velis: video tamen, sicut iste tuus stupor indicat, quod vel grave aliquid pateris, vel novum vidisti, vel malum molirte. D. Consurge, et ascende, et aspice mecum, et ostendam tibi mirabilia magna, antiquis vetera, praesentibus nova, et posteriora futuris. I. Quando rem ipsam videro, de qua loqueris, tunc melius fortasse intelligam quid dicere velis. Nunc igitur ostende mihi quo ascendere debeam, ut et ego videre possim mirabilia ista, de quibus tu sic conturbaris. D. Oculus carnis quanto sublimior, et in altiore loco constitutus fuerit, tanto amplius per visionem in latum se diffundit. Facilius quippe desuper in subjecta acie visionis expanditur, quando omnia quodammodo coram posita intuetur; sed haec quidem eo ipso, quo per corporis instrumentum emicat, multis ac variis modis
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dicens. Ueniat dilectus meus inor¬
tum suum ⁊ comedat fructum ꝓomoꝵ suoꝵ
Et ipsa uersa uice ad ipãm respondet. ueni
in ortum meum soror tuea messui myrram
meam cum aromatib meis. comedi suiũ
meum cum melle meo. bibi uinimmi meum
cum laste meo ꝑmortẽ gͦ carpinur ut qͣsi
fouctus bene redolentes in nuptias regis et̾ni
presentenu Nos ibi cib dei erimus quia ei
complacebit in nobis ⁊ ip̃e abus nr̃ erit. qura
nos delectabimur in ipso. facie ad faciem głi¬
am eius contemplantes. ita ut illud ꝓphece
compleatur in nobis saciabor cum apparuer

Expanded text:
loquitur, dicens: Veniat dilectus meus in horloquitur, dicens: Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum ; et ipse versin hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut quasi fructus bene redolentes ad nuptias. Regis aeterni praesentemur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ per odorem demulcet. it a bonuim opus per
exemplum quidem fulget. quando presenti¬
b iandabile aparet. eosq ad imutationem.
accendit. Per odorem autem demulcet. quando
absentib ⁊ longe positis per opinionem bone
operis est uirtus occulta recte intentõ¬
us. Sub slore enim boni operis quod fons ꝑ
exemplum lucet quasi quidam intus in m̃te
absconditus fruttus uirtutis lacet. ꝓinde
num foris exibet. uelud arbor est que sñ fruc¬
ducatur. Ac per hoc quisquis urtutem in¬
Shoat quasi quẽdam in se bonitatis fruttũ
format. sed si uirtutem quam mapit añ finẽ
deserit. uelud ĩmaturus ⁊ non aptus esu ã¬
dei gr̃am recte inchauimus. constanter usq ĩ
turus est tunc discerpitu ut ad pattis¬
familias m̃sam ueniat. Et nos cum ad mo¬
dulum nr̃e perfectionis perducti fuerimus ab
hac uita per mortem pdeidiminꝰ ut ad conui¬
ium regis eterm transferamur ⁊ hoc est ꝙ
in dantico amoris sponsa ad dilectum sunin

Expanded text:
 per odorem demulcet, ita bonum opus per  per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonaeoperis est virtus occulta rectae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proindnum foris exhibet, velut arbor est, quae sine frucducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus esui anDei gratiam recte inchoavimus constanter usque inturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Regis aeterni transferamur. Et hoc est quod in cantico amoris, sponsa ad dilectum suum
Abbreviated transcription (Latin):
bissans in solario domus sue. bersabes uxo¬
rem urie se lauantem conspent ⁊ ad amauit.
Timo autem in pistu ꝑegrim relictis centũ
ouib siuis unam ouiculam pauperis occidit.
quaando relictis multis uxorib suis ad ex¬
plendam uoluptatem suam unicam urie
uxorem abstulit. Pegrmi gͥ suruli tuido
teunco infiguntur ut eum uestiant. quia¬
sepe ommipotens deus quos inocio suo tepidos
⁊ quasi nudos a bonis operib esse conspicit. illici¬
tis desideriis ad tempiis uulnerari permittit ut
timorat ⁊ circumspetti fiant. Qualiter autem
isti affectus cum sint mali hominem exerceant
diffiale est agnoscere. difficilius enarrare ille
spes species. odor. que omnia persimu¬
litudinem in bono opere inuenimus. Sicut
enim su flore futurus fruttus promittitur:
ita i bono opere future retributionis p̾miũ
expectatur. ⁊ eom quib bona oꝑa cernimus
ad sortem superne retributionis pertinere su¬
petamus. Item sicut flos per speciem fulget¬

Expanded text:
bulans in solario domus suae Bersabee uxobulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam oviculam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi nudo trunco infiguntur, ut eum vestiant, quiaaepe omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi nudos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, difficilius enarrare, illespes, species, odor, quae omnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et
Abbreviated transcription (Latin):
rem uertit. aut necat. de illo uino dicctur.
quia calix in manu domuni iuni meri ple¬
nus uini. uini uidelicet quod letificat cor
hominis. Et alibi. Calix domini inebrians
uino in scriptura dicuntur. De hoc autem
uino dictum est. fel drachonum uinum eoꝵ ⁊
uenenum aspidum insanabile. qd̾ expͥmitur
de botro amarissimo. quod propinat labylon.
de calice aureo fornicationum suarum de quo
mebriantur omnes gentes. De hoo eiã uino
dicitur in euglio. Omnis homo primim bo¬
de illo autem uino dictum est. Tu ã seruasti
uinum bonum usq ad huc. ⁊ uc carnile desi¬
derium quasi peregruis surculus infixus
menti grauiter eam uulnerat. Et hic ẽ ꝑe¬
grinus de quo per nathan ad dauid dicitur
qui ad diuitem uenerat pro quo pascendo
diues relictis centum propriis ouib unam
ouiculam pauperis anferebat. Desiderium
enim carnalis concupiscentie quasi hospes
peregrinus ad dauid nenerat. quando deam¬

Expanded text:
rem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, rem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor hominis . Et alibi: Calix Domini inebrians vino in Scriptura dicuntur. De hoc autem vino dictum est: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicationum suarum, de quo inebriantur omnes gentes. De hoc etiam vino dictum est in Evangelio: Omnis homo primum boDe illo autem vino dictum est: Tu servasti vinum bonum usque adhuc . Hoc carnale desiderium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinus, de quo per Nathan ad David dicitur qui ad divitem venerat, pro quo peregrino pascendo dives relictis centum propriis ovibus unam oviculam pauperis auferebat . Desiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deam
Abbreviated transcription (Latin):
uentri quam illum qui seruit cesari. Necessi¬
tas ergo alia est in debito dandi. alia in indi¬
gentia accipiendi. Et illa quidem que in debi¬
to dandi est. multis modis accipitur. Debent
enim prelati subiectis. ꝓuidentiam. debẽt sub¬
ietti prelatis obedientram. debent equales eqͣ¬
lib caritatem frat̾nam. debent sapientes uisi¬
pientib doctrinam. debent diuites panꝑib
alimoniam. sed quia sine prudentia ⁊ circum¬
spectione nec iuste persoluere possumus ꝙ dẽbe¬
mus. neo petendo impetrare id quo ĩdigemus
dum istis necessitatib subiamur quid aliud
t sicut de timorib dictum est. sic eciam
singule necessitates generant curas su¬
as. Affectus est desiderium perfruendi. Deside¬
ria alia sunt bona. alia sunt mala. Et bona
desideria sunt sp̃alia. Mala desideria carnalia.
Speciale desiderium quasi uinum dulce sua¬
uiter in ebrrat. carnale desiderium qͣi uinũ
acidum ⁊ intoxicatum bibentes aut ĩ furo¬

Expanded text:
ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessiventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est in debito dandi, alia in indigentia accipiendi. Et illa quidem, quae in debito dandi est, multis modis accipitur. Debent enim praelati subjectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequalibus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites pauperibus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspectione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus subjicimur, quid aliud  erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furo
Abbreviated transcription (Latin):
timor mortis. quoꝵ singuli suas curas gen̾ant.
Necessitas autem duplex ͤ. Alia in debito dãdi.
alĩa in indigentia accipiendi. Aliter eium dr̃
necesse est tributum dare cesari. ⁊ aliter dicitur
necesse est escas dare uentri. Ideo necesse ẽ ut
tributum des cesari. quia dare debes i deo ne¬
cesse est ut escas des uentri. quia indiget acci¬
perẽ. Uterq tamen exastor est. ⁊ cesar ⁊ uenter
utrumq tributum ut esca ⁊ pecunia. Sed si ꝓ¬
Iprius considerare uolumus. minus nocet ce¬
n sar tollendo pecuniam. quam uent̾ accipiẽdo
escam. Cesat enim semel auferendo pecumam
sollicctudinem tollit. uenter autem sine inter¬
missione exigendo escam. nunquam nos sine
solliatudine esse ꝑronuttit. Cesar auferendo
pecuniam magis nos allenrat. uenter acapien¬
do escam per habundantiam. ad uicia nos ĩ¬
flaminat ⁊ ut breuiter concludam ego per
omnia misensbiliorem indeo eumqui seruit

Expanded text:
timor mortis, quorum singuli suas curas generant. timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur. Necesse est escas dare ventri. Imo enim necesse est ut tributum des Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des ventri, quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed si propius considerare volumus, minus nocet Caesar tollendo pecuniam, quam venter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas conditionis. Carnales autem quiq
qui pro adimplendis desideriis sus libenter la¬
bores tolerant. foris non tantum opere sed ⁊
mente uagantur ⁊ dum per experimenta rex
multa discunt. quasi ex ipsa occupatione sua
prudentiores fiunt. de quib dominus ĩ eugłio
dicit. filii huius seculi prudentiores sunt filiis
lucis in generatione sua. Sed hii tales aliqũ
miseratione diuina ab errore suo conu̾si pra¬
ua studia deserunt. sed prudentiam quam in
praiis studiis didicerunt non amctunt. ⁊¬
in bonis agendis tanto cautiore ᷤᷤ fiunt. quãto
in malis perpetrandis prius studiosiores exti¬
terunt. Unde maifeste ostenditiu eciam hoc
eis profuisse quod ad tempus derelicti iudebã¬
tur. Propter quod superuis dictum est qͣtuor
esse que exercent arcumspectionem. tuorem
uidelicet. curam. necessitatem affectum. ¶xu¬
Res autem sunt timores mundami uł
carnales. timor uilitatis. timor pene.

Expanded text:
infirmitas conditionis. Carnales autem quique, infirmitas conditionis. Carnales autem quique, qui pro adimplendis desideriis suis libenter labores tolerant, foris non tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum per experimenta rerum multa discunt, quasi ex ipsa occupatione sui prudentiores fiunt. De quibus Dominus in Evangelio dicit: Filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales alioquin miseratione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae,
Abbreviated transcription (Latin):
mori in carne ꝑtimescit.⁊ qui ꝑpetuos gehẽne
cruciatus ñ considerat. penas temporales pati
reformidat. Sepe qui illam confusionem q̃
ante dei oculos ⁊ santtoꝵ angelor peccato¬
rib uentura est. timere ad huc non didiat.
uilis eẽ in orilis hominuni erubesat. Et pro
his euitandis laborant homines que serus dĩ
non solum fugienda. non sunt immo eciam ñ¬
nun quam cum fructus eoꝵ agnoscitur appe¬
tenda. Similiter sunt multi qui anime sue ie¬
uinium ignorant. ⁊ procibo uentris comꝑando
uehementer infudant. Et sepe homines ꝓ car¬
nalib desideriis adimplendis plurimos labrrgs
graues ⁊ amaros libenter tolerant quos pro
amore eterne uite uel ad modicum subur recu¬
sant cum econtra electi sine intermissione la¬
borent ⁊ affligant semet ipsos. ne desideria
carius perficiant qui eciam necessitatib suis.
non sine timore deseruiunt.timentes ne usq
ad delectationem effluant uoluptatis ꝙ exigit

Expanded text:
mori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae mori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non considerat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam confusionem, quae ante Dei oculos et sanctorum angelorum peccatoribus ventura est, timere adhuc non didicit, vilis esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum fugienda non sunt, imo etiam nonnunquam cum fructu eorum agnoscuntur appetenda. Similiter sunt multi, qui animae suae jejunium ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant semetipsos, ne desideria carnis perficiant. Qui etiam necessitatibus suis non sine timore deserviunt, timentes ne usque ad delectationem effluat voluptatis, quod exigit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi gloriabatur cecidisse ad uictoriam. C. xiii¬
ibet itaq nunc considerare qualiter ex
ipsis quas supea memorauimus passio¬
nib exercitia nascantur. ac deinde qualiter per
ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quator
tum .i. cura. Quod enim timemus incdere
sollicite studeamus eiuutare ⁊ qd̾ dolemus adeẽ
solliaite studemus a nobis remouere. ⁊ qd̾ desi¬
deramus adipisci. sollicite studemus obtinere ⁊
sio post affectionem passionis sequitur cura
sollicitudinis. ⁊ post airam sollicitudinis. se ꝗͣ
conatus in exerctio operationis ⁊ per exercitiũ
operationis. crescit cantela. cutumspectionis.
Et quia ex uitio nr̃e corruptionis hoc nobis
mest ut magis solliciti simus pro eo adipiscẽ¬
do quod peruerse cupimus uel eo euitando ꝙ
superflue formidamus. fit ut cautelam ar¬
cumspettionis quam in bonis studiĩs ꝯꝑare
negseximus. per mala studia facile adqui¬
ramus. Sepe qui anime mortem nõ mexuit.

Expanded text:
sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Lsibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qualiter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quatuor rtum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, quod perverse cupimus, vel eo evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestius ex precedenti casu didicerunt ex
sira uirtute non eẽ quod stant. Est eciam ad¬
huc aliud pro quo non numquam seruus dei
utile est ut temptentu ut uidelicet ipse tẽp¬
tationes eos exerreant ⁊ cautiores reddant. qr
conflictus uitioꝵ. exertitia sunt uirtutũ. Et
sicut sepe cadendo discit homo qualiter gressũ
figere ⁊ caute ambulare debeat. et in conflittu
belli qui frequenter plagatus est cautius ittum
excipit. sic quia diabolo sepe decipitur. subtilius
post modum nersutias eius deprehendit. ⁊ ma¬
ohinationes subuertit. ⁊ hoc est quod multos
iudemus post magna scelera ad uirtutum sum¬
mam conscendere. ⁊ tanta uirtute om̃s diaboli
conatus contra se erestos atterere. ut in quo se¬
prius uicisse gaudelut. iam non spoliasse sed ꝯ̃
se potius eos armasse uideatur. Hoc quippe al¬
tum. hoc secretum dei consilium est. ut illud eciã
elettis suis proficiat ad coronam. qd̾ inimicu

Expanded text:
manifestius ex praecedenti casu didicerint ex manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant. Est etiam adhuc aliud, pro quo nonnunquam servis Dei utile est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam, quod inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
fluas inmictendo deorsum trahit. Infirmitas
nr̃e conditionis dixis nos necessitatib ligat
inuidia diaboli illicitis desideriis nos inflam¬
mando uulnerat. Sed in his omnib dĩ seruus
exercetur ad premium ⁊ tunc quoq ei mala
subiecta seruiunt. cum eum affligendo ꝓbant
non sisbuertunt. Iste siquidem omnes ꝑ assio¬
nes iuidelicet timor. ara ⁊ desiderium illicitũ
male sunt. ⁊ ip̃a quoq necessitas uite presẽtis
a domino malicia. appellatur. Sed deus idarro
hec ad tempus electoꝵ suoꝵ mentib dominari
permittit. ut cum per experimentum didicerint
quanta uuseria salsis istis delectationib ĩsit
ardentius et̾ua illa ⁊ uera gaudia requirant.
que nulla tristicia corrumpit. ⁊ salubriter ali¬
quando derelicti permittuntur ad tempꝰ seriure
passionib carius sue ut agnoseant infirmta¬
tem suam. ⁊ de se non presumant. ⁊ tanto deuo¬
tuis post modum diuine gr̃e se subiciant. qͣnͣco

Expanded text:
erfluas mittendo deorsum trahit. Infirmitas erfluas mittendo deorsum trahit. Infirmitas nostrae conditionis diris nos necessitatibus ligat. Invidia diaboli illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium, et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, videlicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appellatur. Sed Deus idcirco haec ad tempus electorum suorum mentibus dominari permittit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
orsum premunt. aub subtus alligare que deor¬
sum trahãt. aut iuxta affigere stipites. ⁊ alli¬
gare ramos. ne sursum eleuentur sed in latũ
se diffundãt. aut ip̃i nudo trunco infigere sur¬
culos. ut ibi concrescentes arborem uestiant. Ti¬
mor igitur est quasi pondus suꝑpositum. Cu¬
ra quasi pondus sũbtus appensum. Necessitas
est similis stipiti qui ligat. Affectus est quasi
surculus qui infixus uulnerat. Ista quatuor
nascuntur ex quatuor generib iualoꝵ que
homo sustinet in hoc mundo. que sunt ira dei.
uanitas mudi. infirmitas humane conditio¬
nis. ⁊ inuidia diaboli. Ira dei est cum flagellis
atterimur. Uanitas mundi est cum modum
necessitatis excedendo in uoluptatem abimus
Infirmitas humane conditionis est qd̾ facile
ledimur aduersis. ⁊ difficile ad bona agenda ꝯ¬
ualescimus. Inuidia diaboli est cum ipẜo inue¬
stigante ad uicia in flaminamur. Igitur ira
dei timore premut. uanitas mundi curas suꝑ¬

Expanded text:
orsum premant, aut subtus alligare quae deororsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffundant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant. Timor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondus subtus appensum. Necessitas est similis stipiti qui ligat. Affectus est quasi surculus, qui infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo. Quae sunt ira Dei, vanitas mundi, infirmitas humanae conditionis, invidia diaboli. Ira Dei est dum flagellis atterimur. Vanitas mundi est eum modum necessitatis excedendo in voluptatem abimus. Infirmitas humanae conditionis est quod facile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus. Invidia est dum ipso instigante ad vitia inflammamur. Igitur ira Dei timore premit, vanitas mundi curas sup