comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eũ qui dominans angłis in¬
mortalib : ñ dedignatũs. ẽ. ser.¬
uire mortalib. Eũm certe hu¬
mulem ñ iniquitas sed caritas
fecit : caricas quȩ ñ emulatur.
ñ inflatur. non querit quȩ sua
sunt. quia & xp̃s ñ sibi placuit.
sed sicut scriptũ de illo. ẽ. oppro¬
bria exꝓbrantiũ tibi ceciderunt
suꝑme. Uade. ueni ad illũ. ⁊ dise
qm̃ mitis. ẽ. ⁊ humilis corde. Non
ibis ad eũ qui ocłos ad cȩlũ leuare
ñ audebat onere iniquitatis. se
ad eũ qui de celo descendit pon.¬
dere caritatis. Non ibis ad eã quę
dñ sui pedes lacrimis rigauit. quea¬
rens indulgentiã grauiũm pecei¬
toꝵ: sed ibis ad eum qui cũ dan
indulgentiã om̃iũ peccatoꝵ. la¬
uit pedes seruoꝵ suoꝵ. Noui dr¬
nitatẽ uirginitatis tuȩ̃. Non tͥ
ꝓpono imitandã publicanũ hi¬
milit̾ accusantẽ delicta sua: si
timeo tibi phariseũ suꝑbe iada¬
tem merita sua. Non dico. esto

Expanded text:
ad eum, qui dominans angelis inad eum, qui dominans angelis inmortalibus non dedignatus est seruire mortalibus. eum certe humilem non iniquitas, sed caritas fecit, caritas, quae non aemulatur, non inflatur, non quaerit quae sua sunt, quia et Christus non sibi placuit, sed sicut scriptum de illo est: obprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. uade, ueni ad illum et disce, quoniam mitis est et humilis corde. non ibis ad eum, qui oculos ad caelum leuare non audebat onere iniquitatis, sed ad eum, qui de caelo descendit pondere caritatis; non ibis ad eam, quae domini sui pedes lacrimis rigauit quaerens indulgentiam grauium peccatorum, sed ibis ad eum, qui, cum daret indulgentiam omnium peccatorum, lauit pedes seruorum suorum. noui dignitatem uirginitatis tuae: non tibi propono imitandum publicanum humiliter accusantem delicta sua, sed timeo tibi pharisaeum superbe iactantem merita sua. non dico: esto
Abbreviated transcription (Latin):
aluerunt. Sc̃i sunt. sed tu etiã
ex uirginib ñ sunt. Eit spu c
carne integri sunt: sed uerbũ
caro factũ non sunt. Et tam̃
discant ñ ab eis quib peccata
dimittis sed ate ipso agno dei
qui tollis peccata mundi. qm̃
mitis es ⁊ humilis corde. Non
ego te anima pie pudica quȩ
apͥpetitũ carnalẽ nec usq ad
concessũ conuigiũ relaxasti.
quȩ decessurũ corpus. nec suc.¬
cessori ꝓpagando indulsisti
quȩ fluitantia mẽbra terrena
incęli consuetudinẽ suspendisti.
non ego te. ut discas humilita¬
dem ad publicanos & peccato.¬
res mitto : qui tam̃ in regnum
celoꝵ p̃cedunt suꝑbos. Non te
ad hos mitto. Indigni sunt enĩ
qui ab im munditiȩ uoragine
lib̾ati sunt: ut ad eos imitandoᷤᷤ
mittat᷑ illibata uirginitas. Ad
regẽ cęli te mitto. Ad eũ per
quẽ creati sunt homines : &e qͥ
creatꝰ ẽ. int̾ homines ꝓpt̾ ho¬
mines. Ad speciosũ forma pre
filiis hominũ : & contemptum
a filiis hominũ ꝓ filiis hominũ.

Expanded text:
unt. sancti sunt; sed tu etiam ex uirginibus non sunt. et spiritu et carne integri sunt; sed uerbum caro factum non sunt. et tamen discant non ab eis, quibus peccata dimittis, sed a te ipso agno dei, qui tollis peccata mundi, quoniam mitis es et humilis corde. Non ego te, anima pia, pudica, quae adpetitum carnalem nec usque ad concessum coniugium relaxasti, quae decessurum corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluit-antia membra terrena in caeli consuetudinem suspendisti: non ego te, ut discas humilitatem, ad publicanos et peccatores mitto, qui tamen in regnum caelorum praecedunt superbos, non te ad hos mitto; indigni sunt enim, qui ab inmunditiae uoragine liberati sunt, ut ad eos imitandos mittatur inlibata uirginitas: ad regem caeli te mitto, ad eum, per quem creati sunt homines et qui creatus est inter homines propter homines; ad speciosum forma prae filiis hominum et contemptum a filiis hominum pro filiis hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt munera. Uirginalis autẽ
integritas ⁊ ꝑ piam continentiã
ab om̃i concubitu immunitas.
angłica portio. ẽ: & in carne
corruptibili in corruptionis ꝑpe¬
tue meditatio. Cedat huic om̃ĩs
fȩcunditas carnis. om̃is pudici-¬
tia conugalis. Illa non. ẽ. in po¬
testate. illa non. ẽ. in ȩt̾nitate.
Fęcunditatẽ carnalẽ ñ habet
liberũ arbitriũ. pudicitiã con¬
iugalẽ non habet cęlũ. Profecto
habebunt magnũ aliquid p̾ter
cȩteros in illa cõmuni ĩ mortali¬
tate  qui habent aliquid ĩa non
carnis incarne. Unde mirabilit̃
desipiunt qui putant huiꝰ con-
renis curis plurib atq artiorib
distenduntur. qua molestia uir¬
gines ⁊ continentes carent. qͣsi
obhoc tantũ meluissit ñ coniui¬
gari. ut huiꝰ temporis relaxent᷑
angustiȩ. ñ qđ infuturũ scłm
aliquid ꝓsit. Hanc uanã senten¬
tiã ne cordis ꝓprii uanitate ꝓ.¬
tulisse uideantur: ad hibent
ex apło testimoniũ ubi ait.

Expanded text:
sunt munera; uirginalis autem sunt munera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia coniugalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant huius contrenis curis pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolo testimonium, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
se amandã ꝓponit cum amorem
unius exmultitudine inquirit.
nec se uni iã cõponit inuento co-¬
gitans quȩ sunt mundi. quomͦ
placeat uiro: sed speciosũ forma
p̃filiis hominũ sic amauit. ut
quia eũ sicut maria concipere
carne ñ posset: ei corde concepto
etiã carnẽ integrã custodiret.
Hoc genus uirginũ nulla corpo¬
ralis fȩcunditas ꝓtulit: non est
ples carnis ⁊ sanguinis. Si harũ
queritur mater: eccła .ẽ. Non
parit uirgines sacras nisi uirgo
sacra. uirgo illa quȩ desponsata
ẽ. uni uiro casta exhiberi xp̃o:
Ex illa ñ tota corpore sed tota
uirgine sp̃u : nascunt᷑ sc̃ę uirgi¬
nes & corpore & spũ. Habeant
conugia bonũ suũ : non quia
filios ꝓcreant. sed quia honeste.
quia licite. quia pudice. quia
socialiter ꝓcreant. ⁊ ꝓcreatos pa¬
riter. salubrit̾. instãnt̃ educant.
quia thorifidem inuicẽ seruant.
quia sacram̃tũ conubii ñ uiolans.
Hȩc tam̃ omĩa: humani officii

Expanded text:
se amandam proponit, cum amorem se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter procreant et procreatos pariter, salubriter, instanter educant, quia tori fidem inuicem seruant, quia sacramentum conubii non uiolant. Haec tamen omnia humani officii
Abbreviated transcription (Latin):
se conferre conuigia: qđ ex eis
uirgines ꝓcreantũr. Hoc enĩ non
coniugii bonum. ẽ. sed naturȩ. quȩ
sic diuinitꝰ instituta. ẽ: ut ex quo¬
libet humano utriusq sexus con-¬
cubitu siue ordinato ⁊ honesto
siue turpi ⁊ illicito. nulla femi-¬
na nisi uirgo nascat᷑. Nulla tam̃
sacra uirgo nascitur. Ita fit ut uir¬
go nascatur etiã de stupro. sacra
aut̃ uirgo neo de coniugio. Nec
nos hoc de uirginib predicamꝰ
qđ uirgines suñt: sed quod deo
dicatȩ ꝑia continentia uirgines.
Nam quod non demere dixe̾rim
felicior michi uidetur nupta
mulier: quã uirgo nuptura. Ha-¬
bet enĩ iã illa: quod ista adhuc
cupit. P resertim si nondum uel
sponsa cuiꝰquã sit. Illa uni studet
placere cui data.ẽ: hę̧c multis.
in certa cuidanda. ẽ. Noc uno
pudicitiã cogitationis defendit
a turba: qđ non ad ulterũ sed
maritũ quęrit in turba. Illa
igitur uirgo coniugatę merito
preponit᷑  quę nec multitudini

Expanded text:
se conferre coniugia, quod ex eis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ se non continet nubat. Quid
enim si aliqua mulier diues mul¬
tã pecumã huic bono oꝑi impen¬
dat. ut emat ex diuersis gentib
seruos quos faciat xp̃ianos: Nomil
uberius atq numerosius quã uteri
quantalibet feracitate xp̃i mnbra
gignenda curabit: Nec ido tamen
pecuniã suã cõparare muneri sacrȩ
uirginitatis audebit. At si propt̃
ficiendos qui nati fuerint xp̃ianos
fȩcunditas carnis ꝓ amissa uirgini-¬
tate merito cõpensabitur: fructuo.¬
sius erit hoc negotiũ. si magno
pecumario p̾cio uirginitas amit.¬
tatur. quo pueri faciendi xp̃iani
multo plures emantur quã unius
utero quãlib& fertili nascerentur.
Quod si stultissime dicit᷑. habead̃
fideles nupte bonũ suũ. de quo in
alio uolumine qͣntũ uisũ ẽ disse-¬
rumꝰ : ⁊ honorent ãplius sicut
iectissime consuerunt in sacris
uirginib melius earũ de quo isto
sermone disserimꝰ. Nam ne illo
quidẽ debent continentiũ meritiᷤᷤ

Expanded text:
quae se non continet, nubat. quid quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretio uirginitas amittatur, quo pueri faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et honorent amplius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam seruat incorpore. nisi spũ priꝰ
insita castitate. Porro aut̃ si pudici.¬
tia coniugalis quãuis custodiatur
in carne animo tam̃ non carni tri.¬
buitur. quo p̾side atq rectore nul.¬
li pret̾ ꝓpriũ coniugiũ caro ipsa
miscetur : qͣntomagis quantoq
honoratius in animi bonis illa
continentia numeranda. ẽ: qua
uitegritas carnis ipsi creatori ani.¬
mȩ & carnis uouetur. consecrat᷑.
seruat᷑ : Nec illarũ gͦ fȩcunditas
carnis que hoc tẽpore nichil alud
in coniugio quã ꝓlem requirunt
quã mancipent xp̃o ꝓ amissa uir.¬
ginitate compensari posse creden.¬
da.ẽ. Priorib quippe temporib
uenturo scđm carnẽ xp̃o. ipsũ genꝰ
carnis in ampla quadã ⁊ ꝓpħica
gente necessariũ fuit. Nunc autẽ
cũ ex onũ hominũ genere atq
om̃ib gentib ad popłm d̃i & ciuu¬
tatẽ regni celoꝵ m̃bra xp̃i colli¬
gi possint: sacrã uirginitatẽ qui
potest caꝑe capiat. ⁊ ea tantum

Expanded text:
tiam seruat in corpore nisi spiritu prius tiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem si pudicitia coniugalis, quamuis custodiatur in carne, animo tambuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in coniugio quam prolem requirunt, quam mancipent Christo, pro amissa uirginitate compensari posse credenda est. prioribus quippe temporibus uenturo secundum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et prophetica gente necessarium fuit; nunc autem cum ex omni hominum genere atque omnibus gentibus ad populum dei et ciuitatem regni caelorum membra Christi colligi possint, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
guntur atq miscentur ut filios
habeant. nichilq aliud de filiiͦ
cogitant nisi ut eos xp̃o lucren.¬
tur. atq id mox ut potuerint
faciunt: non tam̃ xp̃iam ex
earum carne nascunt᷑. sed post.¬
ea fiunt ȩccłia pariente ꝑhoc
scõ partii cooꝑantur & matres
quȩ non xp̃ianos corꝑe peperert̃.
ut fiat qđ se corpore parere non
potuisse nouerunt. Per hoc tam̃
cooꝑantur. ubi & ipsȩ uirgines
matresq xp̃i sunt : in fide scili.¬
cet quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. Nul¬
la ergo carnis fȩcunditas. sc̃e
uirginitati etiã carnis cõparari
potest. Neq enĩ & ipsa qͥa ir
ginitas. ẽ. sed quia do dicata .ẽ:
honorat᷑. Quȩ licet in carne seruet᷑.
sp̃s tam̃ religione ac deuotione serua¬
tur. Ac ꝑ hõc spũalis.ẽ. etiã uirgini¬
tas corꝑis : quã uouet & seruat cona¬
nentia pietatis. Sicut enĩ nemo impu¬
dice utitur corpore. nisi spũ prius
concepta nequitia: ita nemo pudici.¬

Expanded text:
guntur atque miscentur, ut filios guntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, nisi ut eos Christo lucrentur, atque id mox ut potuerint faciunt, non tamen christiani ex earum carne nascuntur, sed postea fiunt ecclesia pariente per hsancto partui cooperantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non potuisse nouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgines matresque Christi sunt, in fide scilicet, quae per dilectionem operatur. Nulla ergo carnis fecunditas sanctae uirginitati etiam carnis conparari potest. neque enim et ipsa, quia uirginitas est, sed quia deo dicata est, honoratur, quae licet in carne seruetur, spiritus tamen religione ac deuotione seruatur. ac per hoc spiritalis est etiam uirginitas corporis, quam uouet et seruat continentia pietatis. sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudici
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tis imbuti xp̃i m̃bra fiant
partꝰ earũ : qm̃ quid pepererint
norunt. Hoc dixi. ne forte au¬
deat fęcunditas conuigalis cũ
uirginali integritate cõntende.
atq ipsam mariã ꝓponere. ac
uirginib di dicere. Illa in cor¬
pore duas res habuit honoran¬
das. iurgiitatẽ ⁊ fecunditatẽ.
quia & integra ꝑmansit & peꝑit.
Hanc felicitatẽ qm̃ totã utreq ha¬
bere non potuimꝰ partitȩ sumus:
ut uos sitis uirgines. nossimus
matres: uob quod desit in prole
consoletur seruata uirginitas. no¬
bis ꝓprolis lucro amusia cõpenset᷑
integritas. Nec uox fideliũ conui-¬
gatarũ ad sacras uirgines utcũq
ferenda ẽẽt: si xp̃ianos corpore
parerent. ut hoc solo ẽẽt mariȩ
fecunditas carnis excepta uirgi¬
nitate p̃stantior: qđ illa ipsum
caput hoꝵ mbroꝵ. hȩ aut̃ mbra
illius capitis ꝓerearent. Nunc
uero etiã si tales hac uoce conten¬
dant quȩ obhoc tantũ uiris um¬

Expanded text:
sacramentis inbuti Christi membra fiant sacramentis inbuti Christi membra fiant partus earum, quoniam quid pepererint norunt. Hoc dixi, ne forte audeat fecunditas coniugalis cum uirginali integritate contendere atque ipsam Mariam proponere ac uirginibus dei dicere: illa in corpore duas res habuit honorandas, uirginitatem et fecunditatem, quia et integra permansit et peperit; hanc felicitatem quoniam totam utraque habere non potuimus, partitae sumus, ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iun
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã corpore. & mater et
uirgo. Et mat̾ quidẽ sp̃u non
capitis nr̃i quod ẽ. ipse saluator.
ex quo magis illa spualit̃ nata
in quib & ipsa. ẽ. recte filii spon¬
si appellantur : sed plane mat̾
mẽbroꝵ eius qđ nos sumꝰ. quia
cooꝑata. ẽ. caritate ut fideles
in ȩccła nascerentur: quȩ illiꝰ
capitis m̃bra sunt. Corpore uͦ.
ipsius capitis mat̾. O portebat
enĩ caput nr̃m ꝓpt̾ insigne mi-¬
raculũ scđm carnem nasci de
uirgine: quo significaret iñ bra
nascitura. Sola ergo maria &
sp̃u & corpore mater & uirgo:
uero inscĩs regnum di possessu¬
tota uirgo xp̃i. corpore autem
non tota sed inquih dã uirgo
Et coniugatȩ quippe fideles
femine.⁊ uirgines do dicatȩ.
scĩs morib ⁊ caritate de corde
puro & conscientia bona ⁊ fide
non ficta. quia uoluntatẽ patris
Quȩ aut̃ coniuigali uita corpo¬
ralit̾ pariunt: ñ xp̃m. sed adã
pariunt. Et iđo currunt. ut

Expanded text:
verum etiam corpore, et mater est et verum etiam corpore, et mater est et virgo. Et mater quidem spiritu, non capitis nostri, quod est ipse Salvator, ex quo magis illa spiritualiter nata in quibus et ipsa est, recte filii sponsi appellantur : sed plane mater membrorum ejus, quod nos sumus; quia cooperata est charitate, ut fideles in Ecclesia nascerentur, quae illius capitis membra sunt: corpore vero ipsius capitis mater. oportebat enim caput nostrum propter insigne miraculum secundum carnem nasci de uirgine, quo significaret membra spiritum nascitura. sola ergo Maria et spiritu et corpore mater et uirgo, uero in sanctis regnum dei possessutota uirgo Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo et coniugatae quippe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quia uoluntatem patris quae autem coniugali uita corporaliter pariunt, non Christum, sed Adam pariunt et ideo currunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unius scẽ uirginis partꝰ. om̃ium
scarũ uirginum .ẽ. decus: & ipse
cũ maria matres xp̃i sunt. si patriꝰ
eius faciunt uoluntatẽ. Hine enĩ
& maria laudabilius atq beatiꝰ
xp̃i mater. ẽ: scđ̾m supͣ memoratã
eiꝰ sententiã. Qui cũq facit uolun¬
tatẽ patris mei qui incęlis. ẽ: ipse
michi fr̃ & soror & mat̾. ẽ. Has
sibi om̃s ꝓpinquitates in populo
quẽ redemit. sꝑũ alit̾ exhibet.
frs & sorores habet scos uiros &
sc̃as feminas : qm̃ sunt illi in cele.¬
sti hereditate coheredes. Mater
eius .ẽ. tota eccła: que mẽbra eiꝰ
id ẽ. fideles eius ꝑ dĩ grãm ipsa
utiq parit. Item̃ mat̾er eius est
omis anuna ꝑia. faciens uolunta.¬
tẽ patris eiꝰ fȩcundissima carita.¬
de. in his quos parturit. donec in
eis ipse formetur. Maria gͦ faci.¬
ens uoluntatẽ đi. corporaliter
xp̃i tantũ modo mat̾ est: sp̃ua¬
liter autẽ & soror & mat̾. Ac ꝑ
hoc illa una femina ñ solũ spu

Expanded text:
unius sanctae uirginis partus omnium unius sanctae uirginis partus omnium sanctarum uirginum est decus, et ipsae cum Maria matres Christi sunt, si patris eius faciunt uoluntatem. hinc enim et Maria laudabilius atque beatius Christi mater est secundum supra memoratam eius sententiam: quicumque facit uoluntatem patris mei qui in caelis est, ipse mihi frater et soror et mater est. has sibi omnes propinquitates in populo, quem redemit, spiritaliter exhibet: fratres et sorores habet sanctos uiros et sanctas feminas, quoniam sunt illi in caelesti hereditate coheredes. mater eius est tota ecclesia, quia membra eius, id est fideles eius per dei gratiam ipsa utique parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uoluntatem patris eius fecundissima caritate in his quos parturit, donec in eis ipse formetur. Maria ergo faciens uoluntatem dei corporaliter Christi tantummodo mater est, spiritaliter autem et soror et mhoc illa una femina, non solum spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
femina paritura ẽẽt. si concubi.¬
tura nupsisset. Poterat & nubere¬
& uirgo ꝑmanere. in quã d̃i filius
formam serui congruenti miri¬
culo acciꝑet. Sed exemplo scĩs
futirra uirginib ne putaretur
etiã sine concubitu conciꝑe me.¬
ruisset. uirginitatẽ do dicauit
cũ ad huc qu̾id eẽt conceptura
nesciret: ut in t̾reno mortaliq
corpore cęlestis uitę imnitatio
uoto fieret ñ precepto. amore
eligendi. ñ necessitate seruiendi.
Ita xp̃c nascendo de uirgine.
quȩ antequã sciret quis de illa
fuerat nasciturus uirgo statue¬
rat ꝑmanere. urginit᷑atẽ scãm
apꝓbare maluit quã imꝑare :
ac sic etiã in ipsa femina inqua
formã serui accepit. uirginitatẽ
at̃ libam uoluit. Non .ẽ. ergo cur
di uirgines contristentur. qđ etiã
ipse uirginitate seruata matres
carnis ẽẽ non possunt. Illũ enim
posset : qui in sua natiuitate parẽ
hab̾e non posset. Uerũtam̃ ille

Expanded text:
femina paritura esset, si concubifemina paritura esset, si concubitura nupsisset. poterat et iuberi uirgo permanere, in qua dei filius formam serui congruenti miraculo acciperet; sed exemplo sanctis futura uirginibus, ne putaretur etiam sine concubitu concipere meruisset, uirginitatem deo dicauit, cum adhuc quid esset conceptura nesciret, ut in terreno mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christus nascendo de uirgine, quae, antequam sciret quis de illa fuerat nasciturus, uirgo statuerat permanere, uirginitatem sanctam adprobare maluit quam imperare. ac sic etiam in ipsa femina, in qua formam serui accepit, uirginitatem sse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirgines contristentur, quod etiam ipsae uirginitate seruata matres carnis esse non possunt; illum enim posset, qui in sua natiuitate parem habere non posset. uerumtamen ille
Abbreviated transcription (Latin):
eius id est scđm carnẽ cognatis
qui non ineũ crediderunt. qͥd
ꝓfuit illa cognatio : Sic & mat̾.¬
na ꝓpinquitas nichil mariȩ pro¬
fuisset . nisi felicius xp̃m cor¬
de quã carne gestasset. Ipsa qͦq
uirginitas eiꝰ id̾eo gratior ⁊ ac.¬
ceptior : quia noñ eã conceptꝰ
xp̃s uiro uiolaturo quã conser¬
uaret. ipse preripuit. s pͥus ꝗͣ
conciperet᷑. iã do dicatã de qua
nasceretur elegit. Hoc indicant
uerba : quȩ sibi fȩtũ annuntianti
angło maria reddidit. Quomodo
inquit fiet istud. qm̃ uirũ non
cognosco: Qđ ꝓfecto ñ diceret:
nisi đo uirginẽ se ante uouisset.
Sed quia hoc israhelitarũ mores
ad huc recusabant: desponsata ẽ.
uiro iusto. ñ uiolent̃ ablaturo. sed
potius contra uiolentos custodi.¬
turo qđ illa iã uouerat. Quanꝗͣ
etiã si hoc solũ dixisset. quomodi
fiet istud. nec addidisset. qm̃ ui.
rũ non cognosco: non quesisset
utiq promissũ sibi filiũ quomodo

Expanded text:
eius, id est secundum carnem cognatis, eius, id est secundum carnem cognatis, qui non in eum crediderunt, quid profuit illa cognatio? sic et materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. Ipsa quoque uirginitas eius ideo gratior et acceptior, quia non eam conceptus Christus uiro uiolaturo quam conseruaret ipse praeripuit, sed priusquam conciperetur iam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba, quae sibi fetum adnuntianti angelo Maria reddidit. quomodo, inquit, fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod profecto non diceret, nisi deo uirginem se ante uouisset. sed quia hoc Israhelitarum mores adhuc recusabant, desponsata est uiro iusto, non uiolenter ablaturo, sed potius contra uiolentos custodituro quod illa iam uouerat. quamquam etiamsi hoc solum dixisset: quomodo fiet istud? nec addidisset: quoniam uirum non cognosco, non quaesisset utique, promissum sibi filium quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatẽ ñ adunit. Proinde
cũ ȩccla uniuersa sit sc̃a ⁊ corꝑe
corpore uirgo sed sp̃u: quanto
sanctior. ẽ. in his mẽbris ubi uir
illi nuntiati fiussent. ⁊ foris expec.¬
tarent. quia ñ possent eũ adire
p̃turba: ille respondit. Quȩ. ẽ.
mat̾ mea. aut qui sunt fr̃s mei :¬
Et extendens manũ suꝑ discipłos
suos : ait. Hii sunt fr̃s mei. et
quicũq fecerit uoluntatẽ patris
mei. ipse michi fr̃. ⁊ mat̃. &e soror
ẽ : quid aliud nos docens nisi
carnali cognationi genꝰ nr̃m
spũiale p̾ponere. necͦ inde bea¬
tos. eẽ. homines si iustis & scĩs car.¬
nis ꝓpinquitate iungunt᷑. sed
si eoꝵ doctrinȩ ac morib obę¬
diendo atq imitando coheres.¬
cunt : Beatior ergo maria.
ꝑcipiendo fidem xp̃i: quã con¬
cipiendo carnẽ xp̃i. Nam et
dicenti cuidã. beatus uent̃ qui
te portauit: ipse respondit.
Inmo beati qui audiunt uerbũ
di: & custodiunt. Deniq frĩb

Expanded text:
uirginitatem non adimit. proinde uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia uniuersa sit sancta et corcorpore uirgo, sed spiritu, quanto sanctior est in his membris, ubi uirilli nuntiati fuissent et foris expectarent, quia non possent eum adire prae turba, ille respondit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? extendens manum super discipulos suos ait: hi sunt fratres mei; et quicumque fecerit uoluntatem patris mei, ipse mihi frater et mater et soror est, quid aliud nos docens nisi carnali cognationi genus nostrum spiritale praeponere nec inde beatos esse homines, si iustis et sanctis carnis propinquitate iunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo atque imitando cohaerescunt? beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo carnem Christi. nam et dicenti cuidam: beatus uenter qui te portauit, ipse respondit: immo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. denique fatribus
Abbreviated transcription (Latin):
ad hibenda. ẽ. exhortatio sed con¬
solatio. Quib aut̃ dictũ. ẽ. qui
potest caꝑe capiat: exhortandi
sunt ne terreantur. ⁊ t̾rendi ne
extollant᷑. Non solũ ergo p̃di¬
canda. ẽ. uirginitas ut ãmetus:
uerũetiã monenda ne infletur.
Hoc istosermone suscipimꝰ. Adiu¬
uet xp̃s uirginis filius. & uirginũ
sponsus. uirginali utero corpõra¬
liter natus. uirginali conubio sp̃u-¬
alit̃ comugatꝰ. Cũ igitur ipsa
uniuersa eccła uirgo sit: despon-¬
sata uni uiro xp̃o sicut dicit apłs.
quanto digna sunt honore mbra
euis quę ħoc custodiunt etiã in
ipsa carne quod tota custodit in
fide quȩ imitat᷑ matrẽ uiri sui &
dñi sui : Nã eccła quoq & mater
& uirgo ẽ. Cuiꝰ enĩ indegritati
consulimꝰ. si uirgo ñ est: Aut¬
cuiꝰ prolem alloquimur. si mater
non ẽ. Maria corporalit caput
m̃bra illuis capitis parit. IN
utraq uirginitas fȩcunditatem
ñ impedit : in utraq fęcunditas

Expanded text:
adhibenda est exhortatio, sed conadhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Christus, uirginis filius et uirginum sponsus, uirginali utero corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit desponsata uni uiro Christo, sicut dicit apostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uiri sui et domini sui! nam ecclesia quoque et mater et uirgo est; cuius enim integritati consulimus, si uirgo non est? cuius prolem adloquimur, si mater non est? Maria corporaliter caput membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit, in utraque fecunditas
Abbreviated transcription (Latin):
UIRGI NITAT.
Is Ry de bono coniuiga¬
li nuꝑ edidimus. In quo
etiam xp̃i uirgines ad moniumꝰ
atq monemꝰ. ne ꝓpt̾ excellentĩa
muneris amplioris qđ diuinitꝰ
acceperunt contẽpnant insui
cõparatione patres ⁊ matres po-¬
puli di: hominesq illos quos
tanꝗͣ oliuam cõmendat apłs ne
suꝑbiat insertus oleaster. qͥ uen¬
turo xp̃o etiã filioꝵ ꝓpagatione
seruiebant. iđo meriti inferioriᷤᷤ
ẽẽ. arbitrent᷑: quia iure diuino
continentiȩ. conubio. ⁊ nuptiis
pia uirginitas ante ponit᷑. In illis
quippẽ parabantur ⁊ parturie¬
bantur futura. quȩ nuno im¬
pleri mirabilit̾ ⁊ efficacit̾ cerni¬
mus. Quoꝵ etiã uita conuiga¬
lis. ꝓphetica fuit. Unde non¬
non consuetudine humanoꝵ uo¬
toꝵ atq gaudioꝵ. sed ualde ꝓfun¬
do consilio di. in quib dã eorum
fecunditas honorari: in quib dã
etiã fecundari sterlitas. meruit.
Hoc uero tẽpore: quib dictũ est.
si se non continent nubant. non

Expanded text:
IRGINITATE. ibrum de Bono Coniugali nuper edidimus, in quo etiam Christi uirgines commonuimus atque monuimus, ne propter excellentiam muneris amplioris, quod diuinitus acceperunt, contemnant in sui conparatione patres et matres populi dei hominesque illos, quos tamquam oliuam commendat apostolus, ne superbiat insertus oleaster, qui uenturo Christo etiam filiorum propagatione seruiebant, ideo meriti inferioris esse arbitrentur, quia iure diuino continentia conubio et nuptiis pia uirginitas anteponitur. in illis quippe parabantur et parturiebantur futura, quae nunc impleri mirabiliter et efficaciter cernimus, quorum etiam uita coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uotorum atque gaudiorum, sed ualde profundo consilio dei in quibusdam eorum fecunditas honorari, in quibusdam etiam fecundari sterilitas meruit. hoc uero tempore quibus dictum est: si se non continent, nubant, non
Abbreviated transcription (Latin):
qł ait apłs. existimo autẽ hoc
tẽ sic ẽẽ accipiendũ tanꝗ in hoc
sclo meliores suit sacrȩ uirgi¬
nes fidelib coniugatis in regno
aut̃ celoꝵ atq in futuro scło pa¬
res sint : nec illud ubi ait de
nubentib tribulationem autẽ
carnis habebunt huiꝰ modi. ego
aut̃ uob̾ parco. ita intelligendũ
tanꝗͣ nuptiarũ peccatũ & dãp¬
nationẽ maluerit tacere quã
dicere. Harũ quippe duaꝵ sen-¬
tentiarũ singulas duo errores
sibienet cont̾rarii ñ eas intelli¬
gendo tenuerunt. Illã enĩ de
presenti necessitate illi pro se
interpretantur . qui nubentes
non nubentib ȩquare contendt᷑.
hanc uero ubi dictũ . ẽ. ego aut̃
uob̾ parco: illi qui nubente
dampnare p̃sumunt. Nos aut̃
scđm scripturarũ scaꝵ fidẽ sanaq
doctrinã. nec peccatũ. ẽẽ. dicimꝰ
nuptias: & eaꝵ tam̃bonũ non¬

Expanded text:
quod ait apostolus: existimo autem hoc quod ait apostolus: existimo autem hoc tem, sic esse accipiendum, tanquam in hoc saeculo meliores sint sacrae virgines fidelibus conjugatis, in regno autem coelorum atque in futuro saeculo pares sint: nec illud ubi ait de nubentibus, Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi, ego autem vobis parco , ita intelligendum, tanquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. Harum quippe duarum sententiarum singulas, duo errores sibimet contrarii non eas intelligendo tenuerunt. Illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt: hanc vero ubi dictum est, Ego autem vobis parco, illi qui nubentes damnare praesumunt. Nos autem secundum Scripturarum sanctarum fidem sanamque doctrinam, nec peccatum esse dicimus nuptias, et earum tam
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. ñ peccatũ coniugii deui¬
tatur. Alio quin ꝑpetuȩ contino¬
tiȩ ñ p̾cipue laudari sed tantũ
ñ uituperari sufficeret: si ꝓpt̾ea
teneretur qm̃ nubere crim̃ eẽt
Deinde quia ñ humana senten¬
tia sed diuinȩ scripturȩ auctori¬
tate ad tã excellens donũ homil.¬
nes exhortandi sunt: ñ medio¬
criter neq p̾tereunter agendũ
potius quã exhortant᷑ iurginss¬
sacras: qui eas sic ꝑmanere nupti¬
arũ dampnatione cõpellunt. Un¬
de enĩ confidant uerũ ẽẽ qđ scrip.¬
tũ ẽ. & qui ñdat nuptũ melius
facit. si falsum putant eẽ qđ suꝑi
dat iurginẽ suã benefacit: Si
autẽ loquenti scripturȩ de nuipti¬
arũ bouo indubitanter credidint.
eadem celestis eloquii ueracissi¬
ma auctoritate firmatȩ. ad me.¬
lius suũ feruenti ac fidenti alacri¬
tate transcurrent. Unde iã satis
ꝓsuscepto negotio diximꝰ ⁊ qͣntũ
potiumꝰ demonstrauimꝰ. nec illud

Expanded text:
ditur, non peccatum coniugii deuiditur, non peccatum coniugii deuitatur. alioquin perpetuae continentiae non praecipue laudari, sed tantum non uituperari sufficeret, si propterea teneretur, quoniam nubere crimen esset. deinde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum potius quam exhortantur uirginessacras, qui eas sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod idat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe urãm inquiunt tacuit:
cũ ait. ego aut̃ uob̾ parco. Quis
hoc: Nẽmpe ille qͥ suꝑius dixãt.
Et si acceꝑis uxorẽ : non peccasti.
& si nupserit uirgo: non peccat.
Cur igitur in eo quod modeste
tacuit coniugioꝵ suspicamini
crimen. ⁊ in ẽo qđ aꝑte dix̃ con¬
iugioꝵ ñ agnoscitis defensionẽ:
An eos dampnat tacitus quos
locutus absoluit: Nonne iam
mitius accusatur susanna non
de conuigio sed de ipso ad ult̾io.
quã doctrina apłica de m̃datio
Quid in tanto periculo faceremꝰ
nisi tã certũ aꝑtũq ẽẽt pudica
nuptias ñ debere dãpnari. quã
certũ aꝑtũq ẽ. scãm scripturã
ñ posse mentiri : Hic dicit aliqͥ
Quid hoc ꝑtinet ad sacrã uirgi.¬
nitatẽ uł ꝑpetuã continentiã
cuiꝰ p̃dicatio isto sermone sus.¬
cepta. ẽ: Cui respondeo pͥmũ
quod suꝑius cõmemoraui. ex
hoc głam maoris illius boni eẽ
maiõrem: qđ eius ad ipiscende
causa bonũ coniugale transcen¬

Expanded text:
quippe uestram, inquiunt, tacuit, quippe uestram, inquiunt, tacuit, cum ait: ego autem uobis parco. quis hoc? nempe ille, qui superius dixerat: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. cur igitur in eo, quod modeste tacuit, coniugiorum suspicamini crimen et in eo, quod aperte dixit, coniugiorum non agnoscitis defensionem? an eos damnat tacitus, quos locutus absoluit? nonne iam mitius accusatur Susanna non de coniugio, sed de ipso adulterio quam doctrina apostolica de mendacio? quid in tanto periculo faceremus, nisi tam certum apertumque esset pudicas nuptias non debere damnari. quam certum apertumque est sanctam scripturam non posse mentiri? Hic dicet aliquis: quid hoc pertinet ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo primo, quod superius commemoraui, ex hoc gloriam maioris illius boni esse maiorem, quod eius adipiscendae causa bonum coniugale transcen
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporali uidicio lib̾atam: paulꝰ
mittat ingehennã. Absit ut
maritalis thorus ei pena sit ante
tribunal xp̃i : quȩ fidẽ seruando
elegit sub falsa accusatione adul.¬
terĩi uel periclitari uł mori.
Quid egit uox illa. melius mͥ. ẽ.
incidere in manꝰ urãs. quã pec¬
care inconspectu di. si ds̃ eam
fuerat non quia pudititiã nup¬
tialẽ seruabat lib̾aturus. sed
quia nupserat dampnaturus :
Et nunc quotiens castitas con-¬
uigalis aduersus calũniatores
crĩminatoresq nuptiarũ scrip¬
ture sc̃ẽ ueritate munitur : toti¬
ens a sc̃o spũ contra falsos testes
susanna defenditur. totiens a
falso crimine lib̾atur : & multo
maiore negotio. Tunc enĩ uni
coniugatȩ. nunc om̃ib : tunc de
occulto ⁊ falso adulterio. nunc
de uero ⁊ manifesto conubio
crimen intendit᷑. Tunc una
mulier ex eo qđ iniqui seniores
dicebant : nunc om̃s mariti &¬
tixores ex eo qđ apłs dicere
noluit accusantur. Dãpnationẽ

Expanded text:
temporali iudicio liberatam Paulus temporali iudicio liberatam Paulus mittat in gehennam; absit, ut maritalis torus ei poena sit ante tribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub falsa accusatione adulterii uel periclitari uel mori. quid egit uox illa: melius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
parco: in alios litigatõres incur.¬
rimus. qui non ęquales ꝑpetuȩ̨
continentiȩ nuptias facerent:
sed eas omĩno dãpnarent. Nam
cũ error utrũq sit uel equare
sc̃ẽ uirginitati nuptias uł dãpna-¬
re: nimis inuicẽ fugiendo duo
isti errores aduersa fronte confli-¬
gunt. quia ueritatis medium
tenere noluerunt: quo & certa
ratione ⁊ sc̃aꝵ scripturarũ auc¬
toritate nec peccatũ ẽẽ nuptias
inuenimus. nec eas bono uł uir¬
ginalis continentię uł etiã iudu¬
alis ȩquamꝰ. Alii quippe appe¬
tendo uirginitatẽ nuptias tanꝗͣ
adulteriũ detestandas ẽẽ puta.¬
uerunt: alii uero defendendo
conubiũ excellentiã ꝑpetuȩ con-¬
tinentiȩ nichil mereri amplius
quã conuigalẽ pudicitiã uolue-¬
runt: quasi uł susannȩ bonum
mariȩ sit humiliatio. uł mariȩ
mauis bonũ susannȩ debeat eẽ
dãpnatio. Absit gͦ ut ita dixerit
coniugatis infuturo scło debe¬
atur. Abut ut a danihele de

Expanded text:
parco, in alios litigatores incurparco, in alios litigatores incurrimus, qui non aequales perpetuae continentiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scripturarum auctoritate nec peccatum esse nuptias inuenimus nec eas bono uel uirginalis continentiae uel etiam uidualis aequamus. Alii quippe adpetendo uirginitatem nuptias tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium excellentiam perpetuae continentiae nihil mereri amplius quam coniugalem pudicitiam uoluerunt. quasi uel Susannae bonum Mariae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. Absit ergo, ut ita dixerit coniugatis in futuro saeculo debeatur; absit, ut a Danihele de
Abbreviated transcription (Latin):
boni transcendant. ut in maio¬
ris continentiȩ monte requies-¬
cant. Ea quippe lege collis iste
inhabitatur: ut ñ cũ uoluerit
quis emigret. Mulier eni alli.¬
gata .ẽ: quã diu uir eius iuuit.
Uerũtam̃ ad continentiã uidu.¬
Alẽ. abipso tanꝗͣ gradu ascendit᷑.
Propt̃ uirginitatẽm uero. uel
declinandus . ẽ. ñ consentiendo
petitorib : uł transiliendus
puemendo petitores. Ne quis
aut̃ putaret duoꝵ operũ boni atq
melioris ȩqualia fore p̾mia: ꝓpt̾¬
ea contra eos disserendũ fuit qui
quod ait apłs. existimo autẽ hoc
bonũ eẽ. ꝓpt̾ p̾sentẽ necessitatẽ
ita int̾pretati sunt. ut non ꝓpt̃¬
regnii cęloꝵ sed ꝓpt̾ scłm p̾sens
uirginitatẽ utilem diceret: tanꝗͣ
in illa uita et̃na nichil ceteris am¬
plius habituri ẽẽnt. qui hoc meliꝰ
elegissent. In qua disputatione
cum ad illud ueniremus qđ idẽ
apłs ait. tribulationẽ aut̃ carins
habebunt huiꝰmodi. ego aut̃ uob̾

Expanded text:
boni transcendant, ut in maioboni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, boni atque melioris, aequalia fore praemia, propterea contra eos disserendum fuit, qui quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem. ita interpretati sunt, ut non pruirginitatem utilem dicerent; tamquam in illa uita aeterna nihil ceteris amplius habituri essent, qui hoc melius elegissent. in qua disputatione cum ad illud ueniremus, quod idem apostolus ait: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scriptura dĩ. ueritas di: quam
incuiꝰquã m̃te aut carne uirginitas
hominis. Qđ castũ . ẽ. sic amet᷑: ut
quod uerũ ẽ. non negetur. Nam
quid mali non possunt etiã de sua
carne cogitare qui credunt apłicã
linguã eo ipso loco ubi uirginita¬
tem̃ corporis cõm̃dabat acorrup.¬
tione m̃datii uirginem ñ fuisse:
Primitꝰ ergo ac maxime qui bonũ
iurginitatis eligunt scripturas scãs
firmissime deneant nichil ẽẽ men¬
titas: ac ꝑ hoc etiã illud uerũ ẽẽ
qđ dictũ ẽ. Et si acceꝑis uxorem
ñ peccasti: & si nupserit uirgo ñ
peccat. Nec putent minui tam
magnũ integritatis bonũ. Si
nuptiȩ ñ erũnt malũ. Inmo uͦ
hinc sibi potius maioris głȩ pal¬
mã p̃paratã ẽẽ confidat. quȩ ñ
danipnari si nuberet timuit.
sed honoratius coronari quia ñ
nuberet concupiuit. Qui gͦ sine
coniugio ꝑmanere uoluerint.
ñ tanquã foueã peccati nuptias
fugiant. sed tanꝗͣ collẽ minoris

Expanded text:
est in scriptura dei ueritas dei quam est in scriptura dei ueritas dei quam in cuiusquam mente aut carne uirginitas hominis. quod castum est sic ametur, ut quod uerum est non negetur. nam quid mali non possunt etiam de sua carne cogitare, qui credunt apostolicam linguam eo ipso loco, ubi uirginitatem corporis commendabat, a corruptione mendacii uirginem non fuisse? primitus ergo ac maxime qui bonum uirginitatis eligunt, scripturas sanctas firmissime teneant nihil esse mentitas ac per hoc etiam illud uerum esse, quod dictum est: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. nec putent minui tam magnum integritatis bonum, si nuptiae non erunt malum. immo uero hinc sibi potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed honoratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris
Abbreviated transcription (Latin):
dent diabolo uulnerandos. ut di¬
cant hoc auctorem libri ñ uerũ
dixisse. alias ut infirmis parceret.
alias ut contẽptores t̾reret. sicut
occurrerit causa qua eoꝵ ꝑuersa
sententia defendatur. Atq ita dũ
ea quȩ opinantur defendere quã
corrigere malunt: scripturarũ sc̃aꝵ
auctoritatẽ frangere conant᷑. qua
una om̃s ceruices suꝑbe duręq fran¬
guntur. Unde sectatores ⁊ sec tatri.¬
ces ꝑpetuȩ continentiȩ & sacre uir.¬
ginitatis ammoneo. ut bonum suũ
ĩta p̾ferant nuptiis ne malũ uidi.¬
cent nuptias. neq fallacit̾ sed plane
ueraciter ab apło dictũ nouerunt.
Quidat nuptũ benefacit. & qui ñ
dat nuptũ melus facit. Et si acceꝑis
uxorẽ ñ peccasti. ⁊ si nupserit uir.¬
go ñ peccat. Q paulo post. Beatior
autẽ erit : si sic ꝑmanserit scđd̾m
meã sententiã. Et ne humaua sen¬
tentia putetur: adiungit. Puto
doctrina. ẽ. sic eligere dona ma¬
iora ne minora dampnent᷑. Melio

Expanded text:
dent a diabolo uulnerandos, ut dident a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret, sicut occurrerit causa, qua eorum peruersa sententia defendatur. atque ita dum ea, quae opinantur, defendere quam corrigere malunt, scripturarum sanctarum auctoritatem frangere conantur, qua una omnes ceruices superbae duraeque franguntur. Vnde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae et sacrae uirginitatis admoneo, ut bonum suum ita praeferant nuptiis, ne malum iudicent nuptias, neque fallaciter, sed plane ueraciter ab apostolo dictum nouerint: qui dat nuptum, bene facit; et qui non datnuptum, melius facit. et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo non peccat. et paulo post: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meam sententiam. et ne humana sententia putaretur, adiungit: puto doctrina est, sic eligere dona maiora, ne minora damnentur. melior
Abbreviated transcription (Latin):
rare debemꝰ. ne ip̃sis non parcamꝰ
quib parcendũ existimauit apłs.
Tantum ꝑhoc qđ breuit̃ posui
cautũ fierilectorẽ oportuit aduer¬
sus eos qui in hoc qđ scriptum ẽ.
tribulationẽ aut̃ carnis habebt̃
huiꝰmodi. ego aut̃ uob̃ parco. nup¬
tiis calũmantur. qđ eas ex obliqͦ
sententia ifta dãpnauerit: uelut
ipsam dãpnationẽ noluerit dice¬
re cũ ait. ego aut̃ uob̃ parco. ut
uidelicet cũm istis parcit. animȩ
sue ñ peꝑcerit. si mentiendo dix̃.
⁊ si acceꝑis uxorem ñ peccasti. &
si nupserit uirgo ñ peceat. Quod
si de scã scriptũra credt̃ uł credi
uolunt: tanꝗͣ uiã sibi muniunt
ad mentiendi licentiã. uł ad defen¬
sionẽ suȩ ꝑuersȩ opinionis. ubicũq
aliud sentiunt quã sana doctrina
postulat. Si quid enĩ manifestũ
de diuinis libris ꝓlatũ fuerit qͦ
eoꝵ confutent᷑ errores: hoc ad ma.¬
nũ habent uelut scutũ quo se ad.¬
uersus ueritatẽ quasi tuentes nu¬

Expanded text:
rare debemus, ne ipsis non parcamus, rare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit apostolus. Tantum per hoc, quod breuiter posui, cautum fieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum istis parcit, animae suae non pepercerit, si mentiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nu
Abbreviated transcription (Latin):
Illud . ẽ. criminis facere: hoc
rem plerũq homines etiam pro
officiis honestissimis ñ recusant.
Sed ꝓhabendo coniugio iam
hoc tẽpore. quo ñ ꝑcarnis ꝓpaginẽ
uenturo xp̃o ipsius ꝓlis ꝓpagatio¬
ne seruitur. istã tribulationẽ car¬
nis quã nupturis p̾dicit apłs. sus¬
cipere tolerandam ꝑstultum ẽet:
nisi metueret᷑ in continentib ne
tẽptante satana in peccata dãpna¬
bilia laberent᷑. Quod autẽ se
dicit eis parcere quos ait tribula.¬
tionẽ carnis habituros. nichil mͥ
interĩ sanius occurrit quam eum
noluisse aꝑire ⁊ explicare uerbis
eandem ip̃sam carnis tribulatio.¬
nẽ quã p̾nuntiauit eis qͥ eligunt
nuptias in suspitionib zeli cõnui¬
galis in ꝓcreandis filiis atq nu-¬
triendis. in timorib ⁊ mer orib
orbitatis. Quando enim quisq
cũ se conubii uinculis alligauerit.
ñ istis trahatur atq agitetur af¬
fectib: Quos neq nõs exagge.¬

Expanded text:
illud est criminis facere, hoc illud est criminis facere, hoc m plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non per carnis propaginem uenturo Christo ipsius prolis propagatione seruitur, istam tribulationem carnis, quam nupturis praedicit apostolus, suscipere tolerandam perstultum esset, nisi metueretur incontinentibus, ne temptante satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias in suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exagge