comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di hiũs uoluntatom. s ilłle qui ded̾it pot̾atem
tebant u̾mes. sames defluebat manebat ĩ putri
corpore armꝰ integer horrendos ꝙ cruciatus car¬
nis ꝯtabescentis ĩuolata pietate et ĩ corrupta
pacĩa ꝑferebat aderat uxor. nec ferebat openi.lix
in eua didiceran sed modo alt̾m adam ꝙ̃ ꝑ nu¬
lierem caperes nõ ĩuenerat cautior fuo ite ĩ do¬
lorib qmille ĩ merorib ulle iustus ẽ ĩ deliciis i¬
canta paciebatur ĩnocentẽ ẽẽ credebant nec ta
tur obybrnis: at eciã sustinẽs i carne dolores
suos in corde errores alienos cõuigis corripiebat
insipientiam. amicos docebat sapĩam serua¬
bat ubiq pacĩam. hunc ĩtueantur qd̾ sͥ inger
abnegant es futurã. qui si ad xpm̃ negandũ¬
ułaliguid ꝯtra ĩticiã faciendũ Sicut iurimͣ¬
ꝙres cogentur omĩa pocĩ pacientꝰ ferre qmoͥ
impacient᷑ mortẽ inferte debuerant qd̾ si fugi¬

Expanded text:
di habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem.di habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem.tebant uermes, sanies defluebat: manebat in putri corpore animus integer horrendosque cruciatus carnis contabescentis inuiolata pietate et incorrupta patientia perferebat. aderat uxor nec ferebat opem aliquin Eua didicerat. sed modo alterum Adam, quem per mulierem caperet, non inuenerat. cautior fuit iste in doloribus quam ille in nemoribus: ille uictus est in deliciis, itanta patiebatur, innocentem esse credebant nec tactur obprobriis. at ille sustinens in carne dolores suos, in corde errores alienos coniugis corripiebat insipientiam, amicos docebat sapientiam, seruabat ubique patientiam. Hunc intueantur, qui sibi ingerunt abnegdum, sicut ueri martyres, cogerentur, omnia potius patienter ferre quam sibi inpatienter mortem inferre debuerunt. quod si fugi
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Uctoq moto sã martyres c̾tauerũs nam eo ĩ¬
pioꝵ obꝓbaiio aatutati sunt ut anmiꝰ corpore ĩtasta
quasdam ueluti plagas suas integer sustinet eoĩ
corporb uinsti st melusi sł fameac siti affectisũt
dno mentẽ cuĩpatenturin carne. quicqͥd exqͥrõti
demendo urget in nesas quipalam et apertea
non consentiente iũcitur. Sed ip̃e dẏabolus quie¬
ciam ꝓ flios infidelitatis canꝙꝭ ꝑ sua uasa filios
uatus sed inutraq stabili paci̾e robore et armis
sb̾trastis reb quas magni pend̾e hoĩes assolẽt
frang̾etur. et adu̾sus dm̃ loqͥreturaliquid. hiis
Seciam om̃i sb̾ita orbitate filioꝵ ut quos siga
mitas aug̾etur. uͥ aũ ista ꝑpessus in d̾o mansit
imobił euis affixus ẽ uoluntati ꝙ̃ nõ possit
amitt̾e insi ppria uoluntate et pro hiis q̃ ꝑdid̾
eum qui abtulit teniuit ĩ quo inuenitet qd̾
ñqmͣ petirer neq .n. ille abstulerat qui nocẽ¬

Expanded text:
. utroque modo sancti martyres certauerunt — nam et inpiorum obprobriis saturati sunt, ubi animus corpore intacto quasdam ueluti plagas suas integer sustinet, et in corporibus uincti sunt, inclusi sunt, fame ac siti affecti suntdeo mentem, cum paterentur in carne quidquid exquirenti endo atque saeuiendo urget in nefas, qui palam et aperte a non consentiente uincatur, sed ipse diabolus, qui etiam per filios infidelitatis tamquam per sua uasa filios temptatione uexatus, sed in utraque stabilis patientiae robore et armis subtractis rebus, quas magni pendere homines solent, frangeretur et aduersus deum loqueretur aliquid his as etiam omnium subita orbitate filiorum, ut quos simitas augeretur. ubi autem ista perpessus in deo suo mansit inmobilis, eius adfixus est uoluntati, quem non posset amittere nisi propria uoluntate; et pro his quae perdidit eum qui abstulit tenuit, in quo inueniret quod numquam periret. neque enim ille abstulerat, qui nocen
Abbreviated transcription (Latin):
mortis labiis eiꝰ tolosis no negauit ostulũ pacis.
ħ om̃ĩa et si qua alia st̃ q̃ ꝯmemorare longũ est
ad cum pacĩe modum ꝑtinetent quo animꝰ nõ
sua pcc̃a sed q̃ cũq ext̾nsecus mala pacient᷑ susti¬
ned in seip̃o suo prorsus corpore illeso. alius ẽ aũ
pacĩe modus quo idemipẽ animꝰ q̃ cũꝙ molestia
et grauia sui corporis passionib p̃fert nõ si cut
stiati es maligniboĩes pp̃ adipistenda uanauł¬

Expanded text:
mortis labiis eius dolosis non negauit osculum pacis. mortis labiis eius dolosis non negauit osculum pacis. haec omnia et si qua alia sunt, quae commemorare longum est, ad eum patientiae modum pertinent, quo animus non sua peccata, sed quaecumque extrinsecus mala patienter sustinet in se ipso suo prorsus corpore inlaeso. Alius est autem patientiae modus, quo idem ipse animus quaecumque molesta et grauia in sui corporis passionibus perfert non sicut stulti uel maligni
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝯmittat ꝑ hanc pacĩam sustinemꝰ eciam cor
pore sami sumꝰ ed̾ intꝰ huiꝰ scłi standaia b̾itudo
nr̃a differtur. unde dcm̃ ẽ qd̾ paulo añ ꝯmemo¬
raui. Si qd̾ nõ uidemus speram᷑. per pacĩam ex spe¬
ctamus. Hao pacĩa sd̃s dauid cduiciantis ob ꝓbris
cołaut et oũ facile posseo ulcisci nõ solũ ñ fecto uͣ
et alium per se dolentẽ cõuictumq ꝯpescuit et
potestatem regiam mag̾ ao magꝰ adhibuit ꝓ hibẽ¬
do qm ex̾cendo uindc̃am. ueq duno corpꝰ oũts ali¬
quo mordo affligebatur. aut nuln̾e sed hũilitatis
tẽpus agnoscebatur. aut ferebatur uoluntas del
ip̃ qm pacientissimo aĩo amaritudo ꝯtumelie bile¬
batur. hanc pacĩam dñs dociit qñ cõmotis  izaui¬
noꝵ ꝑmixtione serus et uolentib ca poluce̾ colli¬
gere. dixit respondisse prẽmfamis. Sinite utraꝙ
dẏabolum uidam prius qm ostñderet ꝓditorem
ꝑtulit furem. et ante exꝑim̃tũ iũcłoꝵ eo crucis eo

Expanded text:
ttat. Per hanc patientiam sustinemus, etiam cum corpore sani sumus, quod inter huius saeculi scandala beatitudo nostra differtur. unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: ei quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. hac patientia sanctus Dauid conuiciantis obprobria tolerauit et, cum facile posset ulcisci, non solum non fecit, uerum etiam alium pro se dolentem commotumque conpescuit et potestatem regiam magis adhibuit prohibendo quam exercendo uindictam. neque tunc eius corpus aliquo morbo affligebatur aut uulnere, sed humilitatis tempus agnoscebatur ac ferebatur uoluntas dei, propter quam patientissimo animo amaritudo contumeliae bibebatur. hanc patientiam dominus docuit, quando commotis zizaniorum permixtione semis et uolentibus ea colligere dixit respondisse patrem familias: sinite utraquediabolum ludam, priusquam ostenderet traditorem, pertulit furem et ante experimentum uinculorum et crucis et
Abbreviated transcription (Latin):
la. sed non extorquent oꝑa mala. non solum ala
affligitur. nõ anuttit. sed iet̾nam stabilitatem
salutemq resumitur et ei ꝑ dolorem et mortem
initiolabił sanitas. et felix ĩmortalitas cõꝑatur
unte dñs iħo ad pacĩam exhortans martyres su¬
os eciam ipĩus corporis integritatem futiuã sine
cuiꝰqm ũo dicam mẽbri. sed et capilli amissione ꝓ¬
nusst. flm̃ dico uob̾ inquiti capillus capitis urĩn̾s
penbit ut qm̃ nemo unꝙͣ sicut apłs dicit carnẽ
suam odio huĩt mag̾ homo fideł per pacĩam qm̃
per ĩpatĩam. pro statu sue caruis iuglles eo fute
incorruptionis mestimabili lucro qnͣtah eiꝰ pͥsẽ¬

Expanded text:
la, sed non extorquent opera mala, non solum animaffligitur vel amittitur, in aeternam stabilitatem salutemque resumitur, et ei per dolorem et mortem inviolabilis sanitas et felix immortalitas comparatur. Unde Dominus Jesus ad patientiam exhortans martyres suos, etiam ipsius corporis integritatem futuram sine cujusquam, non dicam membri, sed capilli amissione, promisit. Amen dico vobis, inquit, capillus capitis vestri non peribit . Ut quoniam nemo unquam, sicut Apostolus dicit, carnem suam odio habuit , magis homo fidelis per patientiam quam per impatientiam pro statu suae carnis invigilet, et futurae incorruptionis inaestimabili lucro quantalibe
Abbreviated transcription (Latin):
felic̾es se fieri putant tanto feliciꝰ cõcupiscũt
adeptisq nõ careant soles. ymbres. glacies. fru¬
stus et ꝓcellosstaͣtes. tẽpestates. et asꝑa et ĩ culta.
belloꝵ et ĩ manuũ plagaꝵ ictus eo uulnera
horremꝰ non ineuitabili necessitate sed culpabi¬
le uoluntate ꝑ ferre. u̾m ẽ quodãm̃o licite uit̾e¬
tur insanie. nãq auaritia. ambitio. luxuria.
et uarioꝵ oblectam̃ta ludoꝵ usi pp̃ illa facinꝰ
aliqd̃ admiitatur. siue flagitiũ ꝙ legib ꝓhi¬
betut humanis. putantur ad ĩnocentiam᷑ ꝑti¬
nere. in imo eciam qͥ sine cuiꝰ qmͣ fraude aut
dis honorib aut ĩ agone c̾tando seu uenando ser
teatricũ aliquid clausibilit̾ exibendomagnos
labores doloresq ꝑtulerit. paꝵ ẽ qd̾ populari na¬
nuate nullis reprehñsionib cohibet᷑ sed ĩsu¬
ꝙ delectat sponte suscipit ferre qd̾ cruciat sed
iste ut dixi cupidiates pp̃quas explendas qͥ eis
flagrant multa dura et ac̾ba pacientissime sꝰ¬

Expanded text:
feliciores fieri putant, tanto infelicius concupiscunt. adeptisque non careant, soles, imbres, glacies, fluctus et procellosissimas tempestates, aspera et incerta bellorum, inmanium plagarum ictus et uulnera horrenda non ineuitabili necessitate, sed culpabili uoluntate perferre. uerum haec quodam modo licitae uidentur insaniae. Namque auaritia, ambitio, luxuria et uariorum oblectamenta ludorum, nisi propter illa facinus aliquod admittatur siue flagitium, quod legibus prohibetur humanis, putantur ad innocentiam pertinere: immo etiam qui sine fraude cuiusquam aut dis honoribus aut in agone certando seu uenando seu theatricum aliquid plausibiliter exhibendo magnos labores doloresque pertulerit. parum est quod populari uanitate nullis reprehensionibus cohibetur, sed insuquod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat. sed istae, ut dixi, cupiditates, propter quas explendas qui eis flagrant multa dura et acerba patientissime su
Abbreviated transcription (Latin):
corq̃re ꝑhib̾etur ita ut ex̾citatõ co penas nicħ
dister a penis. nõ. n. tm̃ fortassis excruciantur
auidice ut a dolentib u̾itas ĩquirat᷑ qnͣtũ a
sius sociis ut a pacientib ñ ꝓdant᷑ et tñ in hiis
om̃ib muxͥanda ẽ pociꝰ qm ĩaudanda pacienti¬

Expanded text:
torquere perhibentur, ita ut exercitatio contra poenas nihil distet a poenis. Non enim tantum fortassis excruciantur a judice ut a dolentibus veritas inquiratur, quantum a suis sociis ut a patientibus non prodatur. Et tamen in his omnibus miranda est potius quam laudanda patienti
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc restat qd̾ iam etas ille suꝑaiit. uirgo añ¬
ida ples ut̾̃a si aliquid de sua ꝑtessione tesid̾at
ꝯmonueram. qm̃ multa continet utriq neces¬
saria castiati hoc ẽ uirginali ate uiduali que
hic pp̃ea ꝑtim tenuit᷑ actigi ꝑtim om̃io p̾t̾misi
qr ibi copiosius duputam. ꝑm gr̾a perseueres

Expanded text:
adhuc restat, quod jam aetas illius superavit. Virgo aadhuc restat, quod jam aetas illius superavit. Virgo aa proles uestra, si aliquid de sua » professione desiderat commonueram, quoniam multa continet utrique necessaria castitati, hoc est uirginali atque uiduali, quae hic propterea partim tenuiter adtigi, partim omnino praetermisi, quia ibi copiosius disputaui. perseueres
Abbreviated transcription (Latin):
capete capiat. tunc capiunt q̃ possunt si ues
uł ene nõ capuint caceatur. Dem̃ pec tim̾e
mtelligere. debemꝰ hoc ipm̃ fiuide pdestina¬
cumnito coniugalia bona ĩ illoꝵ mimero m̃¬
broꝵ iam sufficiant q̃ tammistta ex hao ui¬
cinentes honorem continetiũ daturi st eis aͥ
tͤͣłponaꝵ fructũ si in coniugalibone ip̃e natel¬
liguitut iã ouicis horteie intiner᷑. Babebĩo
gͦ illic ꝯmuniaista bona suũ locumi: eciam si de¬
inceps nulla uelit nubere uł nemo duc̾e uxorem
secure itaq instate quib potestis ut fiant qd̾ uo
estis eo orate uigilant̾ atq feruentꝰ ut a diutorio
in de obsecto uos per illud a quo et hoc donũ acce¬
pistis et hł dom p̾mia speratis ut me quoq or̃o¬
nib ur̃is meminentis insere: cum coto domesti¬
ca urã ecc̃a. Ordinatissime quippe ꝓuenit ut ⁊¬
Ad ipam̃ quippe maxime ꝑtiner orando cũ c̾care
prouob̾ que de se minus sollicita est qmͣ de uo¬
bis et ut ad te pocius qm ad illam hoc de conti¬

Expanded text:
capere, capiat ; tunc capiunt quae possunt, si nec illis quae non capiunt taceatur. Deinde, nec timere intelligere debemus hoc ipsum fuisse praedestinatum, ut conjugalia bona in illorum numero meetiam sufficiant, quae tam multa ex hac uitinentes, honorem continentium daturi sunt eis, qui tricenarium fructum. si in coniugali bono ipse intellegitur, iam dominicis horreis intulerunt. habebunt ergo illic omnia ista bona suum locum, etiamsi deinceps nulla uelit nubere uel nemo ducere uxorem. secure itaque instate quibus potestis, ut fiant quod uos estis; et\' orate uigilanter atque feruenter, ut adiutorio inde obsecro vos per illum a quo et hoc donum accepistis, et hujus doni praemia speratis, ut me quoque orationibus vestris memineritis inserere cum tota domestica vestra Ecclesia. Ordinatissime quippe provenit ut mad ipsam quippe maxime pertinet orando concertare pro vobis, quae de se minus sollicita est quam de vobis: et ut ad te potius quam ad illam hoc de conti
Abbreviated transcription (Latin):
sicuo in mał mũdi cupiditas. sed hec caritas per
spm̃ scm̃est in nobquidatus est nob̃. Unde a
quo nob̾caritas ab illo pacia. Mundi aũ cu¬
piditas qñ pacient᷑ sustiues honra ciuꝰl calami¬
tatũ głatur de nitib ꝓprie uolinitatis tanꝙͣ de stu
dementie. uoluntas ista tanto iuderur pacienti¬
or ac̾ boꝵ maioꝵ qnͣto est auidior tp̃aliũ bonoꝵ qr

Expanded text:
sicut in malis mundi cupiditas. sed haec caritas per spiritum sanctum est in nobis, qui datus est nobis. unde a quo nobis est caritas, ab illo patientia. mundi autem cupiditas quando patienter sustinet onera cuiuslibet calamitatis, gloriatur de uiribus propriae uoluntatis tamquam de stupdementiae. uoluntas ista tanto uidetur patientior acerborum malorum, quanto est auidior temporalium bonor
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾etur eciã caro xp̃i. Ut gͦ ille ppss ꝓpagaretur
tur nõ cupiditate cc̃cũbendi. sed pictate pariẽ¬
diuo recissime credantur cortũ fuisse q̃ siture
siproles posser ałr ꝓueĩre et uiris usus plrĩaꝵ
unaꝵ ꝯcedebatur᷑ uxoꝵ. Quiꝰ rei ño ꝯcupĩam¬

Expanded text:
nasceretur etiam caro Christi. ut ergo ille populus propagaretur,tur non cupiditate concumbendi, sed pietate pariendi, ut rectissime credantur coitum non fuisse quaesiturae, si proles posset aliter prouenire, et uiris usus plurium uiuarum concedebatur uxorum. cuius rei non concupi
Abbreviated transcription (Latin):
fenieat adiuuadis egenis ꝙ utandis auaris. In
chesaurũ delestem nõ mittũtur dona cupidoꝵ sed
elemosine pauperũ q im̃esũ modũ or̃ones adiu¬
delectam sicuo uenantiũ. ancipantiũ. ꝓuscanti¬
un. uindenantiũ. negociantiũ. ludo aliquo se
oblestantiũ. Int̾est gͥ quid ametur. Nam ieo ꝙ
amatur aut n̾o laboeaturi auo et labor amatur
et uide qni pudendũ ed dolendũ sir. Diui deles¬
tãd labor itd fera capiarut eo cupa et saculus ĩ¬
peatur itt pnaiaciatu: et delectat uo d̾s a dc

Expanded text:
ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiudelectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur
Abbreviated transcription (Latin):
brenit̾ apłs dixit. Unientẽ mortuã ẽẽ iuduã
q̃ in deliciis uiuit Ab sit aũ a uob̾ uo diuiti¬
Aꝵ cupiditate capiamĩ pro cupiditate np¬
tiaꝵ et ĩ cordib nr̃is minimꝰ uiri amore suc¬
cedat. Intuentes .n. hoĩm ꝯu̾sationẽ sepeex¬
ꝑti sumꝰ in quib dam lasciuia ꝯp̃sta creuis¬
se auaritiã. n̾a sicuo ĩ ipĩs sensib corpoꝵ a
cutiꝰ audiũt qui ñ uident et tangẽdo mlta
disc̾nũti nec tanta uiuacitate tangũt qui
ocuł utuntur ubi intelligitur ex iuro adi
ceri tãꝙͥ ex alt̾o conetur implere qd̾ nega¬
tur in alt̾o ita eciã carnał ꝯcupiditas a con¬
cũbendi uoluptate cohibita maiorib uiri¬
b ĩpetuuie se porrigit appetimi ed illinca¬
ũsa huo ĩpetu aidentiore ꝯuertio. In uob̾
aũ amor diuiciaꝵ simił frigestao cũ amore
ntptiaꝵ et pius usis rerũ quas possidetio aospi¬
ndiales delicias cõferatur ut lib̾alitas ur̃a magꝰ

Expanded text:
breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, ere, tanquam ex altero conetur implere quod negatur in altero: ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi voluptate cohibita, majoribus viribus in pecuniae se porrigit appetitum, et illinc aversa, huc se impetu ardentiore convertit. In vobis autem amor divitiarum simul frigescat cum amas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis
Abbreviated transcription (Latin):
tib sponsis uł peregrinantib maritis carna¬
lis ꝯcupĩa potuit contim̾ no stuprũ aut ad¬
ult̾ium ꝯmitt̾etur cur contin̾i nõ põt ne sa¬
crilegiũ ꝯmiitatur. si rep̃ssa est ꝯferueret di¬
lata. our ñ opprimitur ꝯfriguerto ampntata
plus .n. ardentẽ ferunt libidinẽ q̃ nõ despe
natur q̃ nulla exspectatione succenditur
ꝯtra qͣm tñ insi oretur ut suꝑetur ip̃a illici¬
ta exoptatur arcentiꝰ. Delicie gͥ spũales do¬
liciis carnalib ĩ sc̾a castitate succedant loc¬
tio. or̃o. psalmꝰ. bona cogitatio. bouoꝵ oꝑm fre¬
qũtatio. spes futuri scłi et cor sursũ acq de hiir
om̃ib grãꝵ actio pr̃i luminũ a quo sino ulla
dubitatione om̃e datũ optimũ et om̃e doñ
ꝑfcm̃ scuiptuta teste descendit. Nam qñ pro
deliciis nuptaꝵ quas ĩ carne iuroꝵ hñt aliaꝵ
carnaliũ deliciaꝵ tanqm in solaciũ usus as¬
sumitur. Quidego dic̃a. q̃ seqnͣturmala cũ

Expanded text:
tibus sponsis, vel peregrinantibus maritis, carnatibus sponsis, vel peregrinantibus maritis, carnaiscentia potuit contineri, ne stuprum aut adulterium committeretur, cur contineri non potest, ne sacrilegium committatur? si repressa est, cum ferueret dilata, cur non opprimitur, cum friguerit amputata? plus enim ardentem ferunt libidinem, quae non despernatur, quae nulla expectatione succenditur: contra quam nisi oretur, ut superetur, ipsa inlicita exoptatur ardentius. Deliciae igitur spiritales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant: lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi et cor sursum, atque de his omnibus gratiarum actio patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum scriptura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptarum, quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝑgit hodiernꝰ et post hodiernũ ꝑ rectur᷑ est
crastinꝰ. et ecce omĩa tpr̃a et tẽporalia cnͣseumt:
ut ut uemat mansura ꝓmissio et qui ꝑseuera¬
u̾t usq in sinem hio saluus erit. Si mũdus ĩa
ꝑiit nupta cui ꝑte aut corde ꝑitura et carne
nõ ꝑrura cut nubit  Si aũ adhuc duratur᷑ ẽ
mundꝰ cut nõ magꝰ amatur ꝑ ꝙ̃ fc̃s ẽ mũdꝰ: Si
iam deficiuit illecebre scsaies. nõ est qd̾ xp̃ianꝰ
aimnus cupiditate conquitat. Si au adhuo ma
cartatis. quot aut qnͣti sunt anni quib uide¬
tur uigere flos carnał etatis. Non nulle feĩe
nuptias cogitantes et ardent̾ optantes: dum
sꝑnuntur aũ differuntut repente senuerũt
ut eas nubete iampud̾et. ampluis qmͣ liberet
multe aũ nuptie recentissima sua ꝯũctõne
n longinqua ꝓ fcis uiris sius reditũ eoꝵ ex¬
cipere meruerũt. Si gͦ uł sꝑuentib uł tardan¬

Expanded text:
rnum pergit hodiernus, et post hodiernum perrecturus est rnum pergit hodiernus, et post hodiernum perrecturus est crastinus: et ecce omnia tempora et temporalia transeunt, ut ueniat mansura promissio, et qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. si mundus iam perit, nupta cui parit? aut corde paritura et carne non paritura cur nubit? si autem adhuc duraturus est mundus, cur non magis amatur per quem factus est mundus? si iam deficiunt inlecebrae saeculares, non est, quod christianus animus cupicharitatis. Quot aut quanti sunt ipsi anni, quibus videtur vigere flos carnalis aetatis? Nonnullae feminae nuptias cogitantes et ardenter optantes, dum spernuntur aut differuntur, repente senuerunt, ut eas nubere jam puderet amplius quam liberet. Multae autem nuptae recentissima sua conjunctione in longinqua profectis viris suis, reditum eorum excipere meruerunt. Si ergo vel spernentibus vel tardan
Abbreviated transcription (Latin):
cam q̃ exꝑtaẽ. Nam ꝓles ur̃a illud cantitum
pro anibab tñ uob̾ sollicitiꝰ orat qmͣ ꝑ se ip̃a.
Sed mag̾ ꝓnepte sollicita est cui uintendaꝵ sep¬
tationum spaciũ plus restat annoꝵ. Te aũ uid
ero suo inciniorem et eiꝰ filie nr̃em qmͣ si nup¬
talm qd̃ iam nõ licet atq absit uidisse puto qd̾
parere cũ illa crubuisses. Qsitulũ ẽ gͦ qd̾ iam
tibi ꝑiculose restat etatis q̃ iõ nõ dicis auia
ut scͣaꝵ cogitatõnũ et oꝑm fetib cũ filia pos¬
sis ẽẽ feconda. Non iaq ĩmito magis pro
illa sollicita est auia ꝓ qua et tu nr̃. qr et ma¬
ius est qd̾ nouit et cotumei restat qd̾ modo cep̃
Exaudiat dñs p̾ces eius ut sc̃e ob sequamini
m̃tis eiꝰ q̃ carnem uirtuti iuenta peꝑit cor
filie tue in seuecta ꝑturit. Omĩs itaq ꝑitꝰ atq
concorditꝰ un niro umꝰ cõuigis ĩ ciuꝰ corꝑe uno
spũ uiuitis placete morib instate or̃onibus.
Pret̾itus dies nõ reu̾titur ĩ futurũ. Eo pꝰ hest̾¬

Expanded text:
 experta es. nam proles uestra illud canticum pro ambabus tamen uobis sollicitius orat quam pro se ipsa; sed magis pro nepte sollicita est, cui uincendarum temptationum spatium plus restat annorum: te autem uidet aeuo suo uiciniorem et eius filiae matrem, quam si nuptam, quod iam non licet atque absit, uidisses, puto quod parere cum illa erubuisses. quantum est ergo quod iam tibi periculosae restat aetatis, quae ideo non diceris auia, ut sanctarum cogitationum et operum fetibus cum filia possis esse fecunda? non itaque inmerito magis pro illa sollicita est auia, pro qua et tu mater, quia et maius est quod uouit et totum ei restat quod modo coepit. exaudiat dominus preces eius, et sancte obsequamini meritis eius, quae carnem uiri tui in iuuenta peperit, cor filiae tuae in senecta parturiit. omnes itaque pariter atque concorditer uniuiro unius coniugis, in cuius corpore uno spiritu uiuitis, placete moribus, instate orationibus. Praeteritus dies non reuertitur in futurum, et post heste
Abbreviated transcription (Latin):
te qͥ ecia didicistis et accepistis et audistis eo ui¬
distis in me. Nerus ꝙpadmodũ mtꝰ multaque
erhortando comonitto ño neglexent pouere
qͦcumc uone fame duob q u̾bis cunstacd¬
Ausento ibrait. Si qua uirtus si qualaus ad
iurtuce naq. ꝑtinento qͥ antea memorauiti
bona. fama u̾o ad iautem. puto q d̾ ño laudem
honm ꝑmagno simiebat apło alio loco ditems c

Expanded text:
te: quae didicistis et accepistis et audistis et uidistis in me. cernis, quemadmodum inter multa, quae exhortando commonuit, non neglexerit ponere: quaecumquae bonae famae, duobusque uerbis cuncta concluserit, ubi ait: si qua uirtus, si qua laus. ad uirtutem namque pertinent, quae antea memoraui bona, fama uero ad laudem. puto, quod non laudem hominum pro magno sumebat apostolus alio loco dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicat xpĩanus qd nullus audeat dic̾e insa¬
nus. exultans ergo apud apłimueta pia fidesꝙ pa¬
cientia dicit ore sc̾oꝵ. Qͥs nos separabit a caritate
xp̃i. ttibulatio. an ang̾cia. an ꝑsecutio. an fames.
an nuditas. an ꝑicłm. angladius. Sicut scriptũ

Expanded text:
hoc dicat Christianus, quod nullus dicere audeat insanus? exultans ergo apud apostolum uera, pia fidelisque patientia dicit ore sanctorum: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an augustia? an persecutio? an fames? an nudita
Abbreviated transcription (Latin):
concupisa que nõ ẽ ex pre sed ex mũdo qnͣto
firit in hoĩe uehem̃tior et ardentior tanto fio
quisq pro qd cõcupiceit oĩm molestiam dolo¬
rũq pacientior.Idcͥco sicuo supra diximus
t̾ͣtena est. istacelestis. illa ammał. ista spñał
illa dyabolica. ista deifica qm̃ concupiscenti¬
tur ex mũdo est. Caritas aũ qua sit ut recte
hña sufficere tanto dutior qnͣto cuꝑidior es eoi
tollerabilib mala sustinens quo ip̃a sit peior.
huic añ q̃ uera pacĩa est iõ uoluntas humana
passibile bonũ ferre nõ posseo põt qd̾ pacru
malum. Sicut .n. diuina ꝑtestantur eloquia.
Deus caritas est ex qui manet in caritate ĩ d̾o

Expanded text:
centia, quae non est ex patre, sed ex mundo, quando fuerit in homine uehementior et ardentior, tanto fit quisque pro eo, quod concupiscit, omnium molestiarum dolorumque patientior. idcirco, sicut supra diximus, terrena est, ista caelestis, illa animalis, ista spiritalis, illa diabolica, ista deifica, quoniam concupiscentitur, ex mundo est; caritas autem, qua fit, ut rectehumana sufficere tanto durior, quanto cupidior, et eo tolerabilius mala sustinens, quo ipsa fit peior; huic autem, quae uera patientia est, ideo uoluntas humana,passibile bonum, ferre non potest quod patitur malum. Sicut enim diuina testantur eloquia, deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo
Abbreviated transcription (Latin):
gnitione formur ꝯtinentia uo qua huic se¬
culo ñ ꝯforͣmur. Iubet aũ nob̾ d̾s ut sapien¬
tes et cõtinetes sumꝰ sine quib bonis iusti
ꝑft̃q eẽ nõ possumꝰ. sed oremꝰ ut deo ꝙ iubeo
adiuuando eo inspirando qui ꝯmouit quid
uelle debeamꝰ p̾cipiendo et uocando. Qcqͥd
hic dedio ut ꝯẜuetur oremꝰ. Qd aũ nõdũ de¬
dio ut expleat oremꝰ. Tñ oremꝰ et gr̾as aga¬
m᷑ te acceptis et qd̾ nõdũ accepimꝰ et ip̃d qd̾ te
tineant ab adultus et forncatõnib ip̃e ded
sc̃is uirginib eo udus ut contineant ab õi
c̃õcubitu ĩ qua u̾tute ĩa ꝓprie uł ĩ tegritasł

Expanded text:
gnitione formamur, continentia uero, qua huic saeculo non conformamur. iubet autem nobis deus, ut et sapientes et continentes simus, sine quibus bonis iusti perfectique esse non possumus. sed oremus, ut det quod iubet adiuuando et inspirando, qui commonuit quae uelle debeamus praecipiendo et uocando. quidquid hinc dedit, ut conseruet oremus; quod autem nondum dedit, ut suppleat oremus: tamen oremus et gratias agamus de acceptis et quod nondum accepimus eo ipso, quod de , ut contineant ab adulteriis et fornicationibus, ipse dedit sanctis uirginibus et uiduis, ut contineant ab omni concubitu: in qua uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽq ot hortantur iures nõ hitiuã exhorta¬
tom suã isi totũ illd̾ qd̾ ut agat hõ agnoss
cũ hoĩe ĩ hoĩs constituant potestate ñ adiuita
dei munere s solo arbitrio lib̾e uolũtatis ex¬
ta quasi pͥsit ẽẽ ad ꝑficiendũ opꝰ bonũ uolũ¬
no di ħre qd ea facultate exhortantur ut ad
aapesrendã iutam bonã hõĩmuolũtates pigͣi
extitant actñdas frigidas cornigant pͣuas a¬
uias ꝯuitant repugnantes pacificent. sicm. pͦ
agũt itane cm̃hõ ĩ hoĩs uolũtate tanta a gro
loqũdo et d̾s ilłic ñ agit aliqͥo Imo uo̾ qnͣtahło

Expanded text:
uires non habituram exhortationem suam, nisi totum illud, quod ut agat homo agunt cum homine, in hominis constituant potestate non adiuta dei munere, sed solo arbitrio liberae uoluntatis exerta — quasi possit esse ad perficiendum opus bonum uolunno dei habere, quod ea facultate exhortantur, ut ad capessendam uitam bonam hominum uoluntates pigras excitent, accendant frigidas, corrigant prauas, auersas conuertant, repugnantes pacificent. sic enim agunt, itane tandem homo in hominis uoluntate tanta agit loquendo et deus illic non agit aliquid adiuuando
Abbreviated transcription (Latin):
proinde petam̃ ut et qd̃ ut ħeamꝰ. iubet ad hoc
in. qd̃ nõdũ h̾emꝰ iubet ut heamꝰ ut ad mone¬
at qd̃ petamꝰ. et cũ nos qd̃ uissent posse mue¬
nerimus. et hoc mde acceperimꝰ incelligamꝰ ne
inflati et elati huiꝰ mũdi spũ nesciamꝰ que a d̾o
donata sunt nob̾. ꝓ in de arbitriũ uoluntatis hu¬
mane nequa qmͣ destriumꝰ qñ dei gr̃am qua
ipm̃ adiunatur arbitriũ nõ suꝑbia negamꝰ in¬
grata. sed grata pociꝰ pietate p̾dicamꝰ. Nostr̃
est .n. uelle sed uoluntas ip̃a et ad monetur
ut surgati ed sanatur ut ualeat et illa datur
ut capiat et ĩplerur ito ħeat. Nam si nos non
ualemꝰ neo nos utiq acciperemꝰ ea q̃ dantur
nec nos ħremiis. Quis .n. ħ̾ret continẽtiam
ut int̾ ceteta deidona de ip̃a pociꝰ loquar de
qua ad te loquor. Quis inqmͣ hrẽt ꝯtmẽtiã
nsi uolens. qr nemo acciꝑet nisi uolens S
a quo detur ut nr̃a uolũtate accipi es hr̃i

Expanded text:
Proinde petamus ut det, quod ut habeamus jubet. Ad hoc Proinde petamus ut det, quod ut habeamus jubet. Ad hoc enim quod nondum habemus jubet ut habeamus, ut admoneat quid petamus; et cum nos quod jusserit, posse invenerimus, etiam hoc unde acceperimus intelligamus; ne inflati et elati hujus mundi spiritu, nesciamus quae a Deo donata sunt nobis. Proinde arbitrium voluntatis humanae nequaquam destruimus, quando Dei gratiam qua ipsum adjuvatur arbitrium, non superbia negamus ingrata, sed grata potius pietate praedicamus. Nostrum enim est velle; sed voluntas ipsa et admonetur ut surgat, et sanatur ut valeat, et dilatatur ut capiat, et impletur ut habeat. Nam si nos non vellemus, nec nos utique acciperemus ea quae dantur, nec nos haberemus. Quis enim haberet continentiam, ut inter caetera Dei dona ipsam potius loquar, de qua ad te loquor: quis, inquam, haberet continentiam nisi volens? quia et nemo acciperet nisi volens. a quo detur, ut nostra voluntate accipi et haberi
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti. quid głaris quasi nõ acceꝑis. hec me
amonere compellũt cauendi atq deuitandi
quoꝵdã ẜuũculi qui pet aures ad animosi
multoꝵ serpere ceperũt qd̾ cũ lacrimis dñdũ
est. Inimici grẽ xp̃i ꝑ quos suadetur ut nec
or̃o nob̾ ad dmn noc᷑ia iuideatur ne intremꝰ ĩ
tẽptationẽ. Sic .n. conantur defend̾e hom̃is
lib̾m arbitrium ut eo solo eciã dei gr̃a non
adiuti ualeamꝰ qd̾̃ diuinitꝰ iubetur implere.
Aoper hoc seqͥtur ut frustra dñs dixetit. ui¬
gilate et orate ne intretis ĩ tẽptatõm eo fru¬
stra cotidie ĩ ip̃a dm̃ca or̃one dicamꝰ. ne nos in¬
tis ne tẽptatione superemur ut qͥd oramꝰ
ne intremꝰ uł inferamur ĩ eam. faciamꝰ pocus
qd̃ urĩ est libi arbitrii atq solitissime potestatis
et irrideamꝰ apłm dicentẽ. fideł deus qui non
uos ꝑmittat tẽptari suꝑ id qd̾ potestis et resi¬
stam᷑ ei dicentes. Ut quid peto a dño qd̾ in mea
potestate. sed absit ut hoc sapiat. qui sanũ sap̃.

Expanded text:
accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Haec me admonere conpellunt cauendi atque deuitandi quorundam sermunculi, qui per aures ad animas multorum serpere coeperunt, quod cum lacrimis dicendum est, inimici gratiae Christi, per quos suadetur, ut nec oratio nobis ad dominum necessaria uideatur, ne intremus in temptationem. sic enim conantur defendere hominis liberum arbitrium, ut eo solo etiam dei gratia non adiuti ualeamus, quod diuinitus iubetur, inplere. ac per hoc sequitur, ut frustra dominus dixerit: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et frustra cotidie in ipsa dominica orest ne tentatione superemur, utquid oramus ne intremus vel inferamur in eam? Faciamus potius quod nostri est liberi arbitrii atque absolutissimae potestatis; et irrideamus Apostolum dicentem, Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari super id quod potestis : et resistamus ei dicentes, Utquid peto a Domino, quod in mea posuit potestate? Sed absit ut hoc sapiat, qui sanum sapit.
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ quo iubente admonemur. Et id̾o sequitur
ut de hoc tanto bono sur sum leuati cordis non
nob̾ głam. quasi nr̃aꝵ uiciũ tribuamꝰ sed dño
deo nr̃o grãs agamꝰ. hoc. n. continuo conmone¬
mur qr hoc dignũ est. hoc ustumẽ. Recordaus¬

Expanded text:
lemus, quo iubente admonemur. et ideo sequitur, lemus, quo iubente admonemur. et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum leuati cordis non nobis gloriam quasi nostrarum uirium tribuamus, sed domino deo nostro gratias agamus. hoc enim continuo commonemur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamꝰ ut qd̾ bonũ prudentꝰ scitur eciam diliga¬
tur ardentꝰ. Qua i re prius sllud moneo ut qnͣ¬
tamcũq tͥ mẽe cernis pie continẽtie dilectom.
salicite rei licentiam t̾ a mor melioris boni au¬
ferret. Donauit n. ne liberet libere nub̾e cum
liceret ut iam nõ liceret si eciam liberer et ex
hoc firmius nõ liberet ne fieret qd̾ nõ licerer ꝙ
matia. hec dona dei ẽe qnͣtomag̾ nosti tantoma¬
gis es eudem dons beata. ĩmo alitꝰ nõ es nisi qd̾
hec noris a quo ħeas. Atrende .n. quid de hac re
apłs dixit. Nos aũ nõ spm̃ hui mũdi accepim̾
sed spm̃ quiex d̾o est ut sciamꝰ q̃ a deo donata
sunt nobis mula quippe hñt multa dona dei
et nestiendo a quo hñt impia uanitate iastã¬
tur. Nemo est autẽ donis dei beatus qui douã¬
ti exstitit ingratus. qr et illud qd̾ intꝰ sacra nust̾ia
cor ħre sursum iubenuir. ip̃o adiuuante id ua¬

Expanded text:
veniamus, ut quod bonum prudenter scitur, etiam diligaveniamus, ut quod bonum prudenter scitur, etiam diligatur ardenter. Qua in re prius illud moneo, ut quantamcumque tibi inesse sentis piae continentiae dilectionem, haritate diffusa, licitae rei licentiam tibi amor melioris boni auferret. Donavit enim ne liberet nubere cum liceret, ut jam non liceret etiamsi liberet; et ex hoc firmius non liberet, ne fieret quod non liceret, quod Maria. Haec dona Dei esse quanto magis nosti, tanto magis es eisdem donis beata: imo aliter non es, nisi quod habes noris a quo habeas. Attende enim quid de hac re Apostolus dixit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. multi quippe habent multa dona dei et nesciendo a quo habent inpia uanitate iactantur. nemo est autem donis dei beatus, qui donanti existit ingratus, quia et illud, quod inter sacra mysteria cor habere sursum iubemur. ipso adiuuante id ua
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ iusto iudicio p̾fu̾tur. Multi st̃ quidẽ
de hiis trib reb cõiugii uiduitatis et uirginita¬
tis qõnũ sinus. multe plixitates quib disput̾a¬
do penetnͣdis uł dissoluendis et maiore cura opꝰ
eit et copiosiore ẜmone ut uł iom̃ib eis recte
de qua loquimur attinet: ut continẽtiã cõuigi¬
o p̃ponamus scam u̾o uirginitatẽ et continẽtie
induali. et ne aliquis nuptias q̃ tũ et nõ adult̾i
de dampnemꝰ. Multa alia deistis reb dc̃a sunt a
nob̾ in libro de sc̃a nirginitate. et ĩ opere qd̾ adu̾sꝰ
faustum manicheũ qnͣto potiumꝰ labore conscrip
cissime rep̾hñdendo scriptis suis quoꝵdam ĩ doc¬
toꝵ aĩos a fidei santate decorsiti pinde qm̃ mex
ordio huiꝰ opusculi duo q̃dam necessaria ꝓposue¬
ram et exeqñda pollicitꝰ eram. unũ qd̾ ãd doctri¬
nam. alt̾m qd̾ ad oxhortatom ꝑtinet. et pͥori ꝑti

Expanded text:
haereticorum iusto iudicio praeferuntur. multi sunt quidem haereticorum iusto iudicio praeferuntur. multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, uiduitatis et uirginitatis quaestionum sinus, multae perplexitates: quibus disputando penetrandis uel dissoluendis et maiore cura opus est et copiosiore sermone, ut uel in omnibus eis recte de qua loquimur, attinet, ut continentiam conjugio praeponamus, sanctam vero virginitatem etiam continentiae viduali; et ne aliquas nuptias, quae tamen non adulteriade damnemus. Multa alia de istis rebus dicta sunt a lio libro de Sancta uirginitate et in opere, quod aduersus Faustum Manichaeum quanto potuimus labore conscripscissime reprehendendo scriptis suis quorundam indoctorum animos a fidei sanitate detorsit. Proinde quoniam in exordio huius opusculi duo quaedam necessaria proposueram et exsequenda pollicitus eram, unum, quod ad doctrinam, alterum, quod ad exhortationem pertinet, et priori parti,
Abbreviated transcription (Latin):
tentem obtiistis indualib aiue mr̃is ꝙ iuiti
addioit aliquid de mito uirginali. Non .n. m̃
mo estisi slam it sc̃a nirgiitas adimeretur mi¬
bentib nob̾ ido fcm̃ est uo nasceretur ex uobis
pluis qm̃ qd̾ ad te pertiner ꝓprie dicere uolui.
pp quosdam qui sͥ docti ñõ uidentur iusi alienoᷤ
labores ño udicando conentur discut̾e sed la¬
cerando cõscindere. Deinde ut eciam tu ipsa
no solumserues qd nouisti eo in eo bono ꝓfici¬
as umetiam diligentius firinius q nouis.
idem bonum tuum no a nuptiaꝵ distingue
sed bouo nuptiaꝵ anteponi. Nam quiudu¬
ataꝵ feminaꝵ nuptias dampnant eciam si¬
si contm̃etiam suam multaꝵ quib tu itt̾is rersi
abstmnentia mirabisr et feruentꝰ e̾xceant nd id̾o se¬
ducant ut sentias qdͥ sentiunt eciã si fac̾e nõ p̾sto
qd̃ faciunt. Nenio .ii. nult ẽẽ freneticꝰ eciã si iude¬
at frenetici uiri uirib sanoꝵ ẽẽ fortiores. Preci¬
puegͥ doctͥna sana bonitatẽ ꝓpoĩti et ornet et mu¬

Expanded text:
tentem obtulistis, uidualibus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim ninon estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubentibus uobis, ideo factum est, ut nasceretur ex uobis.plius quam quod ad te proprie pertinet dicere uolui propter quosdam, qui sibi docti non uidentur, nisi alienos labores non iudicando conentur discutere, sed lacerando conscindere; deinde ut etiam tu ipsa non solum serues, quod uouisti, et in eo bono proficias, uerum etiam diligentius firmiusque noueris idem bonum tuum non a malo nuptiarum distingui, sed bono nuptiarum anteponi. nam qui uiduatarum feminarum nuptias damnant, etiamsi continentiam suam multarum, quibus tu uteris, rerum abstinentia mirabiliter et feruenter exerceant, non ideo te seducant, ut sentias quod sentiunt, etiamsi facere non possis quod faciunt. nemo enim uult esse phreneticus, etiamsi uideat phrenetici uires uiribus sanorum esse fortiores. praecipue igitur doctrina sana bonitatem propositi et ornet et mu
Abbreviated transcription (Latin):
iam ño sit ed tñ aliis ẽe ꝑspexis nec hr̃e te pigeat
nec elare legendũnt et tua claritas sit utilitas
neo nõ soladoctna u̾meciam ephortatio sio ne¬
cessatia u doftͥna quid agendũ sit nou̾imꝰ. ex¬
hortatione aũ excctem̃ ne pigeat ag̾e qd̃ agend̾
sage. sed sapiam ut ip̃e ait ad tẽꝑantiam si cut u¬
uicuiq deus ꝑtitut᷑ s m̃esiuã fidei ñõ sio gͦ mͥ aliud
deri displitare. aio itaq apłs doctor gentiũ uas
elc̃onis. dico aũ ĩmiptis eoindius bonũ ẽe illis si
ut nõ existimem᷑ uiduas ñ oport̾e ĩnuptas di¬
ue fuint sĩie nõ fiint. qd̃ alio loco aꝑio uͥdicit.
dirisa est mulier ĩmipta et uirgo qñ utiq eo
ugine ad uĩg tõ q uid milierẽ iuptam rsiui¬
duã iut intelligi. uñ eciã deinceps uno m̃up

Expanded text:
jam non sit, et tamen aliis esse perspexeris, nec habere te pigeat, nec dare legendum; ut et tua charitas sit utilitas net, non sola doctrina uerum etiam exhortatio sit necessaria, ut doctrina quid agendum sit nouerimus, exhortatione autem excitemur, ne pigeat agere quod agendsapere, sed sapiamus, ut ipse ait, ad temperantiam. sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei. non sit ergo mihi aliud derit disputare. Ait itaque apostolus, doctor gentium, uas electionis: dico autem innuptis et uiduis bonum esse illis. si ut non existimemus uiduas non oportere innuptas diuerint sine non fuerint. quod alio loco aperit, ubi ait: diuisa est mulier innupta et uirgo. quando utique et uirginem adiungit, quid mulierem innuptam nisi uiduam uult intellegi? unde etiam deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
niptias audeo ꝯtẽpnare. qd̾ autẽ dico unimip¬
reuidue hoc dico om̃inidue. beatior eris si sio ꝑ¬
manseris. Slamet illud insipientꝰ ꝓponi solet.
uodicas qui põt que nam uidua mitis p̾fe̾nda
io utrũ minupta que cã iuxisset duitiꝰ cũ ma¬
nto faliis pcreatis salusꝙ iuduata cõtinentiã
rfesta e. aͣn eai qͥ adolestentina intra duos anos
amissis duob uitis nulł ad consolat᷑om exstan.
dlibis contmentiã do uouio eo mea ꝑseuetã¬
cissina sãtate consenuit hio se ex̾ceant si post̾
diputando et nob̾ aliquid temostrando qui te
auo uitoꝵ no de ip̃ius ꝯtmentie uirib pensant

Expanded text:
nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, si sic permanseris. Nam et illud non insipienter proponi solet, ut dicat qui potest, quaenam uidua meritis praeferenda sit: utrum uniuira, quae cum uixisset diutius cum marito, filiis procreatis saluisque uiduata continentiam professa est, an ea, quae adulescentula intra duos annos amissis duobus uiris nullis. ad consolationem extantibus liberis continentiam deo uouit et in ea perseuerantissima sanctitate consenuit. hic se exerceant, si possunt, disputando et nobis aliquid demonstrando, qui de numero uirorum, non de ipsius continentiae uiribus pensant
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iad unam ponam̾ ininmitam cui desio et t̾a¬
ta psiatas iiduitatis qd̾ dni cũ marito uixent
et tantum studium pietatis qd̾ nõ ita ielimis
es obsectationib seruiat. ałtam q̃ post prioris
maritibreuisimã itam eciam scd̾m cito ami¬
setio et duiturna etare sit indua sed eriã ip̃a ñ
inros hũmt sed eciam cũ amibob singlatim
uł cum aliquo eoꝵ dui uixio eo postiore etate ui¬
dilatrma qua q uidem si nubere uoluiset possee
en fiuio mocrea tesustepi ꝯtmentiam iudualemi

Expanded text:
omnia: unam ponamus uniuiram, cui desit et tanomnia: unam ponamus uniuiram, cui desit et tanta prolixitas uiduitatis, quod diu cum marito uixerit, et tantum studium pietatis, quod non ita ieiuniis et obsecrationibus seruiat; alteram, quae post prioris mariti breuissimam uitam etiam secundum cito amiserit et diuturna aetate sit uidua, sed etiam ipsa non uiros habuerit, sed etiam cum ambobus singillatim uel cum aliquo eorum diutius uixerit et posteriore aetate uiduata, in qua quidem si nubere uoluisset, posset et filios procreare, suscepit continentiam uidualem,
Abbreviated transcription (Latin):
cianmꝰ no maiorẽ uirtutẽ animi sed caris
felicitatẽ a fipone. ad felicitatẽ qiuppe carius ꝑ¬
cinim es diu cũ iuro uiuere et filios ꝓcteare s
sino eãm ob hos p̃poniuit qr filios hũit id ipsim
certe ꝙ diu cs̃iiro uixit quid aliud qm carins fe¬
licitas fuit Meritũ porro anne illiꝰ eo maxime
ꝯmdatur ep cũ tamcito extulisset uirũ ꝓlixam
ctatem suã du cũcarne conflixit et uyait. sic
n. senptumest. Et erat anna ꝓphetisa filiai
phanuel de tribuasser. hec ꝓcesserat in dieb
miatis et uxat cũ iito suo aiis septem auir
ꝯntate sua eo hec iudua usq ad annos octogin¬
eaquatuor q̃ ño discedebat a templo ieiuniis et
oronib iseriiens nocte ac die. uides ꝙ̃ admod
scaudua nõ solum eo p̾dicãtur qd̾ imiuita fu¬
etit uni eciam qd pancos annos cũ marito uixe
ad tantam senectutem tanta pietatis ẜuitute
pduxent. ⁊ onstituamꝰ igrtur añ oculos nt̃os i¬
uiouas cres hũtes singula eoꝵ que huic erãt

Expanded text:
ti animi non maiorem uirtutem animi, sed carnis felicitatem anteponere. ad felicitatem quippe carnis pertinuit et diu cum uiro uiuere et filios procreare. sed si non eam ob hoc praeponunt, quia filios habuit, id ipsum certe, quod diu cum uiro uixit, quid aliud quam carnis felicitas fuit? meritum porro Annae illius eo maxime commendatur, quia cum tam cito extulisset uirum, per prolixam aetatem suam diu cum carne conflixit et uicit. sic enim scriptum est: et erat Anna prophetissa, filia Phanuel, de tribu Aser: haec processerat in diebus multis et uixerat cum uiro suo annisec uidua usque ad annos octoginta quattuor, quae non discedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac die. uides, quemadmodum sancta uidua non solum eo praedicatur, quod uniuira fuerit, uerum etiam quod paucos annos cum marito uixer munus usque ad tantam senectutem tanta pietatis seruitute perduxerit. Constituamus igitur ante oculos nostros uiduas tres habentes singula eorum, quae huic inerant
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ breuitas huiꝰ responsionis mee forte displi¬
ceat ub̾uis disputantem rep̾hensorẽ meum
audire patatur sum fortassis .n. affert aliqmͣ
rõm quare scd̾e nuptie nõ dampnant ͧ t̾cie
dampnãtur. Nam ego sicut mexordro sermo¬
nis huĩ admonui ño audeo plus sapere qmo
capere. quis .n. sum qui putem diffiniend ãum
qd̃ nec apłm iudeo diffmnisse. ai n. milier alli¬
gataẽ. qmdiu uir eiꝰ uiuit. Si aũ mortuus fu̾it

Expanded text:
quam brevitas hujus responsionis meae forte displiquam brevitas hujus responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. Fortassis enim affert aliquam rationem, quare secundae nuptiae non damnentur, tertiae damnentur. Nam ego, sicut in exordio sermonis hujus admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere . Quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec Apostolum video definisse? Ait enim: Mulier alligata est, quamdiu vir ejus vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
offend. cũ illi ip̃i nõ ẜuaturfides ĩ eo qd̾ exigit
oblatum quino exegerat offe̾ndum. Cũ .n. cis
nõ reddio qd̃ nõ mipno ꝯpulsus sed ꝯsilio ꝯmo¬
uit᷑ uouit cantomag̾ fraudati uoti auget ini¬
qͥtatem. qnͣto minus huit uouendi nccĩtatẽ.
Hĩo disputo. ne arbitreris. uł scd̾as nuptias
crim̃ ẽe. uł quascumq nuptias cũ sint nupti¬
e malũ ẽẽ. Non itaq illas ab te dampnatas ue
łẽẽ sed spretas. bonũ gͦ ꝯtinentie iuduał lu¬
culentius decer cũ ꝑ illo nouendo et ꝑfitendo
possut ꝯtempn̾e femine. ꝙ et libet et liceti
sed post uon ꝑfessionem ꝑseuerant᷑ frenandũ
uincendũ ẽ. qdlibet qr iam nõ licer. ¶ De t̾tiis¬
et de quartis eo de ultra plurib nuptiis solent
hoiẽs mouere qõm. unde ut breuit̾ responde¬
am. nec ullas iptias audeo dampnare. nec
eis uerecondiam nu̾ositatis auferre. sed ne cui¬

Expanded text:
offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haec ideo disputo, ne arbitreris uel secundas nuptias crimen esse uel quascumque nuptias, cum sint nuptiae, malum esse. non itaque illas abs te damnatas uelis esse, sed spretas. bonum ergo continentiae uidualis luculentius decet, cum pro illo uouendo et profitendo possunt contemnere feminae quod et libet et licet; sed post uoti professionem perseueranter frenandum et uincendum est quod libet, quia iam non licet. De tet de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre. Sed ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
etõe ciuꝰ ille m̃bra ille m̃bra sł. apłs dicit. Apta¬
uiuos uni iuro uirginem. castam exsb̾e xp̃o. No¬
uit aũ ille ꝯiugem iurgiẽ sine corruptione
fetare. ꝙ̃ eciam in ip̃a corne poturo mr̃ siue cor¬
ruptione ꝑcreare. sioaul per hauc minꝰ ꝯ sid̾atã
opinionẽ qua putant iapsaꝵ a sco ppoĩto feĩax
si nupserint nõ ẽẽ ꝯiugia nõ ꝑuũ malũ ut a
marias ceꝑarentur uxores. quasi adult̾e sint
nõ upores et cũ uoluit eas seꝑatas redd̾e ꝯti¬
tinentie facuint maritos eaꝵ adulteros ueros cũ
sius uxorib uiuis alt̾as duxerint quapp̃ nõ p̾sĩo
quid̃ dicere. a ppoito meliore lapsas si nupserint fe¬
minas ad ułtceria ẽẽ non comugia. s plane ño du¬
brtauim dic̾e. lapsus et ruiuas a castitate scĩore
q̃ nouetur d̾o adultiis ẽẽ peiores. Si .n. qd̾ nullo
mõ dubitandũ ẽ. ad offensionẽ xp̃i ꝑtineo cũ
m̃brum eꝰ fidem ñõ seruat marito qnͣto grauiꝰ

Expanded text:
e, cujus illa omnia membra sunt, Apostolus dicit: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Novit autem ille conjugem virginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. Fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Erratis. Non scientes scripturas. nec uirtu
cent. nõ .ii. incipient mori. Sed erunt equales
suirgent ad uitam ñ quid resurgent ad penã.
Poruit ergo dic̾e. Erratis. nescientes serpturaᷤᷤ
nubra Sed nec ip̃e ut undemꝰ tot maritoꝵ mulie¬
res ula sue siñe sig̾ficatione donauio qua pp̃ nec

Expanded text:
eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uirtucent; non enim incipient mori, sed erunt aequalessurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec