comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uento & setundo impletas onerarias naues tedam &picẽ &istupã
reliquasq res quȩ sunt adincendia in pompeianã dassem ĩmi¬
sit. atq om̃s naues incẽdit .xxxu. e quib erãt .xx. constratȩ
tantusq eo facto timor incessit ut cũ edo& legio p̃sidio messanę
Uix oppidum defenderetur: & nisi eo ip̃o tp̃re ꝗdam nuncii de cȩsaris
uictoria ꝑ dispositos eꝗtes essent allati. existimabãt pleriq futuꝵ
esce ut iã amiteretur. sed opportuissime nunciis allatis oppidũ
fuit defensum. Cassus ad sulpitianã iubonẽ profectus est int̾¬
classem applicatisq nr̃is ad terrã nauibus ꝑꝑ eundem timorem
pari atq anteri rõne egerũt. Cassiusq secundum nactus uentũ
onerarias naues circiter al. praeparattis ad incendiũ ĩmisit:
& flama ab ueroq cornũ comphensi naues combustȩ quinq
Cũq ignis magnitudine uenti latius serper : milites ꝗ ex ut¬

Expanded text:
vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profectus est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter eundem timorem pari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex ve
Abbreviated transcription (Latin):
tis instructisq scaphis sequitur naues leblanas atq ex his longiꝰ
productam unã quinq biremes minores chuias in angustiis por¬
Sed lelius ep̃re anni cõmodiore usuq ad nauigandũ onerariss na¬
uibus cortyra hrachioq aquã suis supportabat᷑: neq & ꝓposito de¬
terrebatur. neq ante proeliũ in thessaliã factũ cognitũ aue igno¬
minia amissar nauium. aut necessariaꝵ reꝵ inopia a portũ
insulaq expelli potuit. hisdem fere tp̃rib Cassius cũ classe sproꝵ
& phoenicũ & cilicũ insiciliã uenit & cũ ess& caesaris classis di¬
uisa induas ꝑtes dimidiȩ ꝑti prȩese& Sulpitiꝰ prȩtor in honore ad
fretũ. dimidiȩ .M. pomponiꝰ ad messanã. prius cassius ad mes¬
scinã nauib aduolauit ꝗ̃ pomponius de eius aduẽtu cognoscẽt
ꝑturbansq eũ nactus nullis custodis neq ordinib certis magno

Expanded text:
tis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius tis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis porsed Laelius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno
Abbreviated transcription (Latin):
proelio nõ amplius .cc. milites desyderauit: sed centuriones for¬
tes uiros circiter .xxx. amisit. Interfectus est ei fortissime pu¬
gnans crastinus. cui metionẽ sup̃ fecimꝰ sic n. caesar existima
bat eo proelio excellentissimã uirtutẽ crastini fuisse : optimeq
eũ de se meritũ iudicabat. ex pomperano excitu ciciter ini¬
lia xu. cecidisse uidebantur. sed in dedicionẽ uenerũt amplius
milia .xxiiii. Nc̃iq di cohortes quae prȩsidio ĩ castellis fuerãt sese
simłr dediderũt. multi prȩterea in finitimas ciuitates refuge¬
rũt: Signaq militaria ex proelio ad caesarẽ sunt relata .clxx
& aquilȩ. Luiiii.L. domicius ex castris in montẽ refugiens
cum iures eius lassitudine defecissent ab equitib est interfectꝰ
eodem tpr̃e .d. Lelius cum classe ad brundusiũ uenit: eademq
rõe qua factũ a libone antea demonstrauimus. insulã obiectam

Expanded text:
proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones forproelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio ibat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam
Abbreviated transcription (Latin):
hũc montẽ flumen subluebat. Cae farmilites cohortatꝰ est . &¬
si totius diei cõtinẽti labore erãt cõfecti. noxq iam suberat. tñ
munitiõe flumen monte seclusit: ne noctu aquari pompeiani
porsẽt: quo ꝑfecto opere illi dedicionẽ missis legatis agere coepũt
pauci ordinis senatorii qui se cũ his coniunxerãt nocte fuga sa¬
lutẽ petiuerũt. Caefar prima luce oẽs eos ꝗ ĩ mõte consederãt
ex suꝑiorib lacis in planiciẽ descendẽ atq ad terrã arma ꝓicere
iussit : qđ illi sine recusatiõe fecerũt : passisq palmis proiecti ad
palmã flentes ab eo salutẽ petiuerũt. Consolatus consurgẽ iussit
neu quid eor desydenarẽt. hac adhibita diligẽtia ex castris sibi le¬
giones alias occurtẽ: & eas quas secũ duxat inuicẽ requiescere
atq in castra reuerti iussit: eodemiq die larissam ꝑuenit. In eo

Expanded text:
hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, ethunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
equo citaco larissam cõtendit. neq ibi cõsticit. sed cadẽ celeri¬
tate paucos suos ex fuga nactus nocturno itmere nõ intermisso
cõmitatu equitũ xxx. ad mare peruenit: nauẽq frumẽtariam
gñe hoĩum uictoriã sfenaisse ab eo mitio fugae facto penc prodic
uideretur. Caesor castris potitus a militib contenditne in prȩda
occupati reliq negotii facultatẽ gerendi dimiitẽnt. qua re impe¬
trata montẽ oꝑe cucumunire instituit. pompeiani ꝙ is mons
erat sine aquo diffisi ei loco. relicto mõte uniuersi uiris es laris¬
sã uersus se recipere coepũt. qua sse aiaduersa cacsar copias suac
diuisit. ꝓtẽqͥ legionũ in castris pompeii remanẽ iussit. ꝑtẽ in sua
castra remisit: quatuor secũ legiones duxit: cõmodioreq it inere
pompeianis accurre̾ coepit. & ꝓgressus mille passus .ui. aciẽ istru-¬
xit qua re cũaduersa pompeiani in quodam monte cõstiterũt

Expanded text:
equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeriequo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pompeiani in quodam monte constiterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
teloꝵ sustinẽ pocuerũt. sed confecti uulnerib locũ reliq̃runt:
procinꝰq oẽs ducib usi centurionib tribunisq mił in altissimos
mõtes ꝗad castra ꝑtinebãt confugerũt. In casts pompeñ uidere li¬
cuit t̾cilas stratas magnũ argenti pondus expositũ. recentibus
cesficibus tabernacula costrata. Lucũ &lentuli & nõ nulloꝵ tar¬
bernacula ꝓtecta hedera: multa p̃terea q̃ nimiã iuxuria & UIC
torie fiduciã designarẽt: ue facle existimari posse nihil cos
de aduentu eiꝰ diei timuisse. ꝗn necessarias congrerẽt uolupta¬
tes: atq hi miserimo ac potentissimo ex̾citui esaris luxuriẽ obisci¬
ebãt. cui oĩã semꝑ ad necessariũ usũ defuissẽt. pompeiꝰ iã cum
int᷑ uallũ mĩ uersarẽtur equũ nactus detractis insignibus
imperatoris decumana porta se ex castͥs eiecit: protmusque

Expanded text:
telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hetoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo ei castroꝵ prȩsidia confirmo. hȩc cũ dixisset se ĩ prie¬
toriũ contulit. sũmȩ rei diffidens & cñ euentũ expectans.
Caesar pompeianis ex fugamẽ ullũ compulsis nulluĩ ssaiciu
ꝑterritis dare oporcere existimãs militesq cohortatus est . Ut
bñficio fortunę uterentur: castraq. oppugnarẽt : qui & si magno
aestu fatigati. nã ad meridiem res erat ꝑducta: eñ ad õe la-¬
borẽ c̃o parati imꝑio paruerũt. Castra a cohortib quȩ ibi
prȩsidio erãt relictȩ industriose defendebantur : młto & acriꝰ
a chracib barbarisq. auxiliis. Nam ꝗ acie refsugerãt milites
& aĩo ꝑterriti .&. lassitudine confecti missisq plerisq armis si¬
gnisq militarib magis de reliq̃ fuga ꝗ̃ de castroꝵ defensione
cogitabant. neq uõ diutius ꝗin uallo constiterãt mulcitudinẽ

Expanded text:
cumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praecumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtur. sustinẽ pompeiani nõ pocuerũt: atq uniu̾si fugȩ cerga
uerterũt. Neq uõ caesarẽ fefellic : ꝗn ab his cohortib quȩ cont᷑
equitatũ in quarit acie collocatȩ eos ẽt initiũ uictoriȩ ori¬
retur: ut ip̃e in cohortãdis militib ꝓnũciauenit. ab histi pͥmũ
eppatus est pulsus ab eisdem sticte e des sagietarioꝵ ac fundicoꝵ
ab hisdem acies pompeiana a sinistra ꝑte erat circuita: atq ini-¬
tiũ fugae factũ. Sed pompeius eꝗtatũ suũ ut pulsum uidit : aeq¬
in et̃ ꝑtẽ cui maxime confidebat ꝑteritã aiãduertit: alisq
diffisis acie excessit. protimusq se in castra equo cõculit. Et hns
centurionibus quos in statione ad prȩtoriã portã posuerait cla-¬
re ut milites exaudirẽt tuemini inquit castra. & defendi¬
te diligenter si quid durius acciderit: ego reliquas portascir¬

Expanded text:
rentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga rentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas cir
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ impecũ nr̃ eꝗtatus non tulit: sed paiulatim loco motus
cessit: eꝗtesq pompeiani acrius instare : & se turmaicim expli¬
core: aciẽq nr̃am a latere aꝑto circuire cocꝑũt. quod ubi cae¬
saraiaduertit quartȩ aciei quã instituerat ex cohortiũ nũo
signũ dedit. Ila celeriter procurrit: infestisq signis tantũ in põ¬
peii equites impetũ fecerũt: ut eoꝵ nemo consistẽt: oẽsq cõ¬
uersi nõ solũ loco excederẽt. sed protinꝰ incittati fuga mõtes alcissi¬
mos peteret᷑. quib sũmotis oẽs sagittarii funditoresq destituti
mermes sine p̃sidio interfecti sunt. eodem impetu cohortessini¬
stro cormi pugnantib & iã tũ aͤ resistentib in acie pompeiana
circiuerũt: eosq a tergo sunt aidorti. eodem ep̃re tertiã aciẽ cae¬
sarquȩ quieta fuerat. Et se ad id ep̃s loco tenuerat: p̃curre̾ iussit.

Expanded text:
quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sinistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiquitus institutũ est iut signa unqiq concinerẽt cdamorẽq
uniuersi tollerẽt: quibus rebus & hostes terreri & suos incuti¬
ri existimaiuerũt. Sed nostri milites signo dato quom infestis
signis procurrissent. atq aĩaduertissent nõ concurri  pom¬
peianis usu periti. ac suꝑiorib pugnis exͥcitati sua ssonte re¬
presserũt: & ad mediũ fere sfaciũ constiterũt. ne consum¬
ptis uiribus appropinquarẽt: paruoq intermisso epr̃is spocio
ac rursus renonato cursu pila miserũt. celeriterq ue erat
p̃ceptũ a caesare gladios strinxerũt. Neq uõ pompeiani rei
inuc defuerũt: nã &i tela missi exceꝑũt. & impetũ legionu
tulerũt & ordinẽ conseruairũt : pilisq missis ad gladios redierũt
Fodem tpre milites a sinistro pompeii cornu intenti in pritũ
uniuersi ꝓcurrerũt: oĩsq mulcitudo sagittarioꝵse profudit.

Expanded text:
tiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque tiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit.
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agas haec cum dixice& primus ex dextro cornu procur¬
rit. atq eum electi milites circiter . cxx. uoluntarii eiusdem
centuriȩ sunt prosequuti. Inter duas acies tantũ erat relic¬
tũ ssacii. ut satis ese& ad concursum utriusq excitus. Sed pom¬
peius suis praedixerat neu caesaris impetũ reciperẽt: neue
se loco mouerẽt. aciẽq eius distrahi paterentur: idq. ad mo¬
nitu otriarii fecisse dicebatur: ut primus excursus uisq mili-¬
tũ refringeretur. aciesq distenderentar: atq suis ordimibus
disfositi disfersos adorirentur: leuiusq casura pila sferabat in
loco retentis militib. q̃ si ip̃i ĩmissis telis occurrissẽt: simł forte
ut duplicato cursu caesaris milites excũarentur: & lassitudi¬
turałr ninata oĩb qui studio pugnae incenduntur: hane non
reprimere sed augere Imperatores solebant neq frustra an¬

Expanded text:
gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurgratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudituraliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra an
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorauit testib se militibus uti posse. quãto studio pacẽ
petiss&. quae per uatiniũ in colloquiis. que per Aulũ claudiũ
cum scipione egiss&: quib modis ad oricũ cum libone de mutẽ¬
dis legaitis contendiss&: neq se unꝗ̃ abuti milicũ sangiũe. neq
rem .p. alterutro excitu priuari uoluisse: hac hĩta orõe expo¬
scentibus militibus & studio pugnȩ ardentibus tubei signũ dedit.
Erat crastinus euocatus in exercitu caesaris. qui superiore
anno apud eũ primũpilũ in Legiõe .xͥ. duxerat. uir sigulari
Uirtute: hoc signo dato sequimini me inquit manipulares
mei: qui fustis & nr̃o imperatori quã constitustis oꝑtĩ date¬
ui tñ hoc proeliũ superest. quo confecto & ille suã dignitatẽ. &
nos nr̃am libertatẽ recuperabimus. Simul respiciens caesarẽ
faciã inquit hodie imperator. ut aut mihi uico: aut mortuo

Expanded text:
commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rem publicam alterutro exercitu privare voluisse. hac habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
huc sic adiunxit octauã ut pene unã ex duab efficẽt.
atq alterã alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie
Lxxx. constitutas hẽbat: quȩ sũma erat mille uigintiduȩ
cohortes .ii. cestris praesidio reliquerit. Sinistro cornu antoni-¬
um. dextro scyllam. media acie domiciũ ꝓposuerat: ipe contͣ
pompeiũ consistit. Simul his oũ aduersis rebus quas de mostra¬
iumus timens ne a multitudine equitũ dextrũ corni circũ¬
ueniretur. celenter ex tercia acie singulas cohortes detra¬
xit: atq ex his quartã instituit. equĩtatiuq opposuit. &
quid fieri uell& ostendit: monuitq eius diei uictoriã in earũ
cohortiũ uirtute constare: simł terciȩ aciei totiq. excitiu
Imperauit. ne miussu suo concurrẽt: sed cũ id fieri uell&x ue¬
xillo signũ datuꝵ. Excitũ cũ militari more adpugnã cohor¬
taretur: suaq in eũ perpetui eprĩs officia prȩdicar&. In pͥmis

Expanded text:
huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstravimus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis
Abbreviated transcription (Latin):
nistro corm legiones duȩ: Una prima altera tercia ap¬
ƿellabatur. In eõ loco ip̃e erat pompeius. Mediã aciẽ sci¬
pio cũ legionib syriacis tenebat. Cilicensis legio cõuincta
cũ cohortib hispanis. quas traductas ab eranio docuimꝰ
in dextro cornu erant collocatȩ. has firmissimasse hr̃e
pompeius existimabat: reliquas interaciẽ mediã cornu¬
aq interiecerat: nuõq cohortes .cx. expleuerat. haec
erant milia.lu. euocatoꝵ circiter duo. quȩ ex bñficia¬
riis superioꝵ exercituũ ad eũ conuenerant: que tota
acie disferse erãt: reliquas cohortes septem castris propin.¬
quisq castellis praesidio diffosuerat. dextrũ cornu eiꝰ riuus
ꝗdam impeditis ripis muniebat. qua ob cãm cunctũ eꝗ¬
tatũ. sagiitarios fundicoresq. oĩs in sinistro cornu obiete¬
rat. Caẽsar superius insticutũ seruans decimã legio¬
nem in dextro corni: nonã in sinistro collocauerat.
tãei si erat durachinis proeliis uehementer attenuata.

Expanded text:
natus consulto; quarum una prima, altera tertia appellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer adtenuata, et
Abbreviated transcription (Latin):
custode omne imꝑiũ optinebat. excitus gamymedi tradit᷑. hic
suscepto officio largitionẽ in milites aug&. reliqꝰ pars diligẽtia
administrat̃. Alexandria est fere tota suffossa. sfecusq ht̃ nilũ
ꝑtinetes quib aqua in pͥucitas domos inducitur : quȩ paulatim
spacio tp̃ris liquescie. ac subside. hac uti dñĩ gdificioꝵ atq coꝵ
stimiliȩ consueuerũt. Nam quȩ flumine nilo fertur. eo est
limosa ac turbida ut multos uriosq̃ morbos efficiat Sed
ea plebes ae multitudo concẽta est necessão ꝙ fonsurbe
toto nullus est. hoc tñ flumẽ in ea ꝑte urbis erac quȩ ab
alexa ndrinis tenebatur. quo facto est cidmonitꝰ ganme¬
des poece nr̃os aqua intercdudi : qui distributi munitionum
tuendaꝵo cũ uicatim ex pͥuatis edificiss specub & puccis en¬
tracta ciqua utebant᷑. hoc ꝓbato consilio magnũ ac diffici¬
ri rotis & machinatiõib expͥmere cõtendit hãc locissupio¬

Expanded text:
custode ipsa omne imperium obtinebat; exercitus Ganymedi traditur. Is custode ipsa omne imperium obtinebat; exercitus Ganymedi traditur. Is suscepto officio largitionem in militem auget; reliqua pari diligentia administrat. § 5 Alexandrea est fere tota suffossa specusque habet a Nilo pertinentis, quibus aqua in privatas domos inducitur, quae paulatim spatio temporis liquescit ac subsidit. Hac uti domini aedificiorum atque eorum familiae consuerunt: nam quae flumine Nilo fertur adeo est limosa ac turbida ut multos variosque morbos efficiat; sed ea plebes ac multitudo contenta est necessario, quod fons urbe tota nullus est. Hoc tamen flumen in ea parte erat urbis quae ab Alexandrinis tenebatur. Quo facto est admonitus Ganymedes posse nostros aqua intercludi; qui distributi munitionum tuendarum causa vicatim ex privatis aedificiis specubus ac puteis extracta aqua utebantur. § 6 Hoc probato consilio magnum ac difficiri rotis ac machinationibus exprimere contendit: hanc locis superio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i hoies ingeniosi atq acutissimi. quȩ a nobis fieri uiderãt. ea so¬
lertia efficiebat. ut ñ illoꝵ opera imitari uiderẽtur. & sua sson¬
te multa repiebãt: unoq tpre & nr̃as mimitiões infestabãt suas¬
q. defendebat. atq haec pͥncipes in conciliis concionibq agitabãt:
recepisse. ac eȩsirẽ uenisse cũ copiss. neq morte pompeii quicꝗͣ ꝓ
fectũ quominus a pđ se cesar cõmoraretur. quẽ si nõ expulissẽt
futurã dicebãt ex regno prouinciã : idq agendũ matire. nãq
nõ posse. Interim dissensione orta inter achilla qui ueterano
excitui prȩerat . & arsinoen regis ꝑtholomei minorẽ filiam
Ut sup̃ demõstratũ est: cũ uterq ueriq insidiaretur. & sũmam
Imꝑii ip̃e optinẽ uelle prȩoccupat Arsinoe ꝑ ganimedẽ eunucũ
nutriciũ suũ atq achillã interficit. hoc occiso sine ullo socio &

Expanded text:
Ipsi homines atque acutissimi quae a nobis fieri viderant ea solIpsi homines atque acutissimi quae a nobis fieri viderant ea sollertia efficiebant ut nostri illorum opera imitati viderentur, et sua sponte multa reperiebant unoque tempore et nostras munitiones infestabant et suas defendebant. Atque haec principes in consiliis contionibusque agitabantrecepisse; Caesarem venisse cum copiis, neque morte Pompei quicquam profectum quo minus apud se Caesar commoraretur. Quem si non expulissent, futuram ex regno provinciam; idque agendum mature: namque non posse. § 4 Interim dissensione orta inter Achillan, qui veterano exercitui praeerat, et Arsinoen, regis Ptolomaei minorem filiam, ut supra demonstratum est, cum uterque utrique insidiaretur et summam imperi ipse obtinere vellet, praeoccupat Arsinoe per Ganymeden eunuchum, nutricium suum, atque Achillan interficit. Hoc occiso sine ullo socio et
Abbreviated transcription (Latin):
net. legatos conꝗsitoresq delectos hñdi cã miserat. uec minꝰ¬
in urbe maxis armon erãt institues osfficins Seruos prȩta
puberes armauerũt. quib dñi locupletiores uictũ coitidianum
stipendiũq prebebant. hac mulcitudine disfosita municioesse¬
motaꝵ ꝑtiũ tuebantur: ueteranas cohortes uacuas in celeber¬
rimis urbis locis hẽbãt : ut quacũq regione pugnonet̃ integris
undiq triplitẽ omnẽ uallũ obduxat. erãt aũe quadrato extruc¬
tȩ saxo neq minus .xl. pedes altitudinis hẽbant. queq prȩter
urbem inferioreserat : has altissimis turrib denoꝵ tabulacoꝵ
mimierãt. prȩterea alias ambulatorias totidem tabulacoꝵ cõ¬
fixerãt. subiectisq eas rotis funib iumetis obiectis directis
pluteis in quãcunq erat uisum ꝑtẽ mouebãt. Urbs fertilissima
& copiosissima machina: Nam oiũ reꝵ apparatus suggerebat.

Expanded text:
net, legatos conquisitoresque dilectus habendi causa miserant mnet, legatos conquisitoresque dilectus habendi causa miserant min urbe maximae armorum erant institutae officinae. Servos praeterea puberes armaverant; quibus domini locupletiores victum cotidianum stipendiumque praebebant. Hac multitudine disposita munitiones semotarum partium tuebantur; veteranas cohortis vacuas in celeberrimis urbis locis habebant, ut quacumque regione pugnaretur integris  triplicem vallum obduxerant — erat autem quadrato exstructus saxo neque minus XL pedes altitudinis habebat — quaeque partes urbis inferiores erant, has altissimis turribus denorum tabulatorum munierant. Praeterea alias ambulatorias totidem tabulatorum confixerant subiectisque eas rotis funibus iumentisque obiectis derectis plateis in quamcumque erat visum partem movebant. § 3 Urbs fertilissima et copiosissima omnium rerum apparatus suggerebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cat. himalco tormẽta undiq conquiri. & fru¬
mentũ mitti: auxilia adduci iub&. Interim mu¬
foramina in proxima edificia ꝑ arietes ĩmittũtur: quãtumq
aut rumis deicitur aut ꝑuim recipitur loci: in tantũ muni¬
tioẽs ꝓferunt᷑. Nam maendio fere tuta est alexandria. ꝙ sine
cogitatiõe ac materia sunt edificia: & structuris atq forni¬
cib continẽtur. tectaq sũt rudere aut pauimetis. Cesar ma-¬
xime studebat. ut q̃ angustissimã ꝑtẽ oppidi palus a meridie
interiecta efficiebat. hãc opib vieisq agendis & reliqua ꝑte
urbis excludere : illud expectãs primũ. ut cũ ees& in duas ꝑtes
urbis diuisa acies uno consilio atq imꝑio administraret᷑. dem̃
ut laborcintib sucturi atq ex altera oppidi ꝑte ciuxiliũ ferripos¬
Neq uõ alexandrinis ingerendis negotiis cunctatio ulla aut mo¬
ra inferebat᷑. nam in om̃s ꝑtes perquas fines ȩgipti regnũq ꝑti¬

Expanded text:
Malcho evocat; tormenta undique conquiri et fruMalcho evocat; tormenta undique conquiri et frumentum mitti, auxilia adduci iubet. Interim muforamina in proxima aedificia arietes immittuntur, quantumque aut ruinis deicitur aut per vim recipitur loci, in tantum munitiones proferuntur. Nam incendio fere tuta est Alexandrea, quod sine contignatione ac materia sunt aedificia et structuris ac fornicibus continentur tectaque sunt rudere aut pavimentis. Caesar maxime studebat ut, quam angustissimam partem oppidi palus a meridie interiecta efficiebat, hanc operibus vineisque agendis ab reliqua parte urbis excluderet, illud spectans primum ut, cum in duas partis esset urbis divisa acies, uno consilio atque imperio administraretur, deinde ut laborantibus succurri atque ex altera oppidi parte auxilium ferri poserat. § 2 Neque vero Alexandrinis in gerendis negotiis cunctatio ulla aut mora inferebatur. Nam in omnis partis, per quas fines Aegypti regnumque perti
Abbreviated transcription (Latin):
coiunctũ domui erat : quod arcis cenebat locũ: aditusq hebae ad
portũ & ad reliqͦ nauigia his mimitiões insequẽtib auxit dieb
ut ꝓmuro obiectas hr̃&. neu pugnare inuitus cogeret᷑. Interim
filici minor ptholomei regis uacuã posseesionẽ regni sferãs ad achil¬
lã se ex regia enaietit: unciq bellũ administrare coepit.: Sed
gitiõe sauxit : magnis .u. iacturis sibi quisq coꝵ cuos cõciliabat
haec dum apud hostes gerimtur. photinus nucricius pueri & pro¬
curator regni ĩ ꝑte cȩstiris cũ ad achilla nuncios miuẽt hortaretq
ne negotiõ desister&. ne ue aĩõ deficer& indicatis dephensisque
nuncis inter eos & cȩsare est interfectus. haec mitia belli alexã¬
drini fuerũt
EHLo alexandrmo conflato cȩsar rhodo citque
ex srria ciliciaq. omnẽ classem accersit : cer¬
tos sagutarios equites a rege naucitacoꝵ euo

Expanded text:
coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad coniunctum domui, quod arcis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia minor Ptolomaei regis vacuam possessionem regni sperans ad Achillam sese ex regia traiecit unaque bellum administrare coepit. sed gitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat. haec dum apud hostes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in parte Caesaris, cum ad Achillam nuntios mitteret hortareturque, ne negotio desisteret neve animo deficeret, indicatis deprehensisque internuntiis a Caesare est interfectus. haec initia belli Alexandrini fueruntello Alexandrino conflato Caesar Rhodo atque ex Syria Ciliciaque omnem classem arcessit; Crta sagittarios, equites ab rege Nabataeorum
Abbreviated transcription (Latin):
reliquas quȩ erãt in nauailib incẽdit qͥ tã lata & uere ꝑua ma-¬
nu optinuerat: confestimq ad pharũ natib milites exposuit
pharus est in infula terris magna altitudine mirificis oꝑibus
instructa: quȩ nom̃ ab insula cepit haec infula obiecta alexã¬
driȩ portũ efficit. sed a suꝑiorib regionib in longitudinẽ pas¬
suũ uiuil. in mare iactis molib angusto itinere & ponte cũ
oppido cõiungitur. in hac sunt insula domicilia egyptioꝵ & uiẽ
oppidi magnitudine queq ubiq nauessi imprudentica aue cẽpesta¬
gna octupitis militibusq̃ ex positis pherrũ apphendit aeq ibi p̃¬
sidiũ posuit. ꝗb est reb effectũ uti tuto frumẽtũ auxiliaq
curtũ atq iñ auxilia euocciuit. reliꝗs oppidi ꝑtib fic ẽ pugnacũ
ut ȩquo proelio discederet᷑ & neueri pellerẽtur. Id efficiebant
angustiȩ loci paucisq utrinq interiectis ȩsar loca maxĩe ne¬

Expanded text:
n navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit. Pharus est in insula turris magna altitudine, mirificis operibus extructa; quae nomen ab insula cepit. haec insula obiecta Alexandriae portum efficit; sed a superioribus regibus in longitudinem passuum dcccc in mare iactis molibus angusto itinere et ponte cum oppido coniungitur. in hac sunt insula domicilia Aegyptiorum et vicus oppidi magnitudine; quaeque ubique naves imprudentia aut tempestagna occupatis militibusque expositis Pharon prehendit atque ibi praesidium posuit. quibus est rebus effectum, ut tuto frumentum auxiliaque cias atque inde auxilia evocavit. reliquis oppidi partibus sic est pugnatum ut aequo proelio discederetur et neutri pellerentur — id efficiebant angustiae loci — paucisque utrimque interfectis Caesar loca maxime ne
Abbreviated transcription (Latin):
& frigore ac labore implicitus. cũ neq curari poss&
neq susceptũ officiũ deserere uell& uim morbi sustinẽ
non potuit. eo mortuo ad neminẽ unũ sũma Impii
rediit sed seꝑatim suam quisq classem ad arbitriũ
suũ administrabat. uibulius sedato tumultu. quẽ repen¬
tinus aduentus caesaris concitauerat.: ubi primũ rur¬
sus aidhibito libone .&.L. luceio & theophane. quibus
cõmunicare de maximis rebus pompeius consueuerat. de
mandatis caesaris agere instituit: Fum ingresfum sermo

Expanded text:
ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset neque susceptum officium deserere vellet, vim morbi sustinere non potuit. eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Caesaris adventus concitaverat, ubi primum reversus est, adhibito Libone et L. Lucceio et Theophane, quibuscum communicare de maximis rebus Pompeius consueverat, de mandatis Caesaris agere instituit. quem i
Abbreviated transcription (Latin):
alteri nocere poss&. huc addit pauica de cã & de copiis
auxilissq suis quib rebus neq cũ respondendũ caesar
existimabat: neq nũc ut memoriae prodatur satis
causce putamus. postulabat caesar ut legatos sibi
ad pompeiũ sine periculo mittere licer&. Idq ipsi fore
eos prohiber& & si hoc sibi remitti uellent remiuerẽt
ĩp de maritimis custodiss. si illud tenerẽt se quoq id
retentuꝵ nihi lomimus agi posse de composiciõe. Vt hȩc
non remiuerentur. neq hancrẽ illis es se impedimẽti
loco neq legatos caesaris recipere: neq periculũ praesta¬
re eore sed totã rem ad pompeiũ reiicere. Unũ instare
de iudiciis uehementissimeq contendere quẽ ubi cȩsar
intellexit pñtis periculi atq mopiae uitandȩ cã omnẽ
orõem instituisse. neq ullam spem ad condicionem
pacis afferre: ad reliquã cogitatiõem belli sese recepit.
bibulus multos dies terra prombitus. & grauiore morbo

Expanded text:
alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse, neque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitationem belli sese recepit. Bibulus multos dies terra prohibitus et graviore morbo
Abbreviated transcription (Latin):
impetrant. Magnũ .N. quod afferebant uidebatur & cȩ¬
sarem id sũme sciebant cupere. & ꝑfectur aliquid de¬
bibuli mandatis existimabatur. Caesar eo epr̃e profectꝰ
cum legione unai ad recipiendas ulteriores ciuitates. &
rẽfrumentariã expediendam: qua anguste utebatur.
murco per lras sactus de postulatis libonis & bibuli legionẽ
relinquit: ipse oricũ reuertitur. eo cum ueniss&: euocã¬
tur illi ad colloquiũ. prodit libo neq excustie bibulũ & is
iracunda sũma erat inimicitiasq hẽbat & priuatas
cũ caesare ex aedilitate & practua conceptas: ob eã
cãm colloquiũ uitasse: ne res maximȩ spei maximęq
isse semper uoluntatẽ. ut componeretur. atq ab armis dis¬
ged postulatis caesaris cognitis missios adpompeiũ. atq.
illum reliqua perse acturũ hortãtib ip̃is. Interea ma¬
nerẽt inducide : dum ab illo rediri poc&&. neue alter

Expanded text:
impetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caeimpetrant. magnum enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, Murco per litteras factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaequeisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis dissed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter
Abbreviated transcription (Latin):
potestas fiebat. Erat resin magna difficuliate : sum¬
misq cingustis rerũ necessariare premebantur. adeo
ut cogerentur sicuti reliquũ cõmetitũ: utti ligna atq
aquam corcira nauibus onerariis supportare : atque
& imno tp̃re accidit ut difficilioribus usi tempestatib
ex pellibus quib erãt tectę naues nocturnũ excipere
rorem cogerentur. inuiti. quas ante difficultates pati.¬
enteratq aequo c̃o ferebant. neq. sibi nudanda litto¬
ra & relinquendos portus existimabãt : Sed cũ essent ĩ
quib demonstraui angustiss ac se libo cũ bibulo cõiun¬
xiss&r loquuntur ambo ex nauibus cũ. n. acilio. & stacio
mico legatis: quor alter oppidi muris: alter praesidi¬
is terrestribus praeerat: Uelle se de maximis reb cũ
caesare loqui si sibi eius facultas detur. huc addũt pau¬
ca rei confirmandȩ cã. ut de compositiõe acturi uide¬
rentur: interim postulant ut sint induciae. atq abhis

Expanded text:
potestas fiebat. erat res in magna difficultate, sumpotestas fiebat. erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
nus legionibus equicibusq brundusiĩ in naues imposicis. ut
erat praeceptũ a caesare quã tum nauiũ facultatẽ hebat
nauessoluit paululũq a portu progressus lr̃as & caesare
accipit: quib est certior factus portus littoraq oiã classib
aduersarior teneri. quo cognito se in portũ recipit. nauesq
oẽsreuocat. Una ex hisquae ꝑseuerauit: neq imperio cale¬
ni optemperauit. ꝙ erat sine militib. priuatoq consilio ad¬
ministrabatur: delata oricũ. atq a bibulo expugnata est:
ꝗ de serus liberisq oĩb ad impuberes suppliciũ sumit: & ad u¬
num interficit. Ita exiguo tp̃re magno casu totius excitus
salus consticit. Bibulus ut supͣ demostratũ est erat cum
classe ad oricũ & sicuti mari portubq. caesarem prohibebat
praesidiis n. disposicis oĩa litora a caesare tenebantur ne
lignundi neq aquandi neq naues ad terrã relinquend

Expanded text:
nus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut nus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebatpraesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi
Abbreviated transcription (Latin):
serat ut pene omnes in epiro finitimisq. regionib signa
relinquerẽt. complures arma proiicerẽt. & fugae simi¬
leiter uideretur. Sed cum prope durachiũ pompeius
constitiss&: castraq metari iussiss&. perterrito &tũ
exercitii princeps labienus procedit. uiratq. eũ se non
desertuꝵ: eundemq casum subituri . quecunq ei fortu¬
na tribuiso&. hoc iddem reliqui iurãt legati. hos. trib
mil centurionesq̃ sequuntur atq iddem oĩs excitus iu¬
rat. Caescir profecto occupato itinere ad durahiũ
finẽ properandi facit: castraq ad flumẽ habus suppe¬
nit in finibus apolloniatũ.Ut castellis uigilissq. bñmeri¬
tȩ ciuitates tutę essent praesidio. Ibiq. reliquaꝵ ex ita¬
lia legionũ aduentũ expectare & sub pellib hyemare cõ¬
stituit. hoc iddem pompeius sacit: & trans fiumẽ thapsũ
posicis castris eo copias omnes auxiliaq conduxit. Cale¬

Expanded text:
serat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa serat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Cale
Abbreviated transcription (Latin):
xiliis portas aperiunt: & se atq. oppidum caesari dedie:
Incolumisq ab eo conseruatus est. Recepto caesar orico
nulla interposita mora apolloniã proficiscitur. Eius ad¬
uenti audito.L. Scraberius qui ibi praeerat: aquã com¬
portare in arcẽ . atq eã munire: obsidesq ab apollonia¬
tibus exigere ccepit. Illi uõ daturosse negare: neq por
ta uoluntate clam profugit apollonia scraberius. Illi
ad caesarẽ legatos mittũt᷑. oppidoq. recipiũt. hos sequim¬
tur bellidensẽs a mathini & reliquae finitimae cuutaces
totaq epirus & legtitis ad caesarẽ missis quac imperar&
sactaros se pollicetur. At pompeius cognitis his rebus quae
eranc orici atq apollomae geste dirachio ennẽs diurnis
eo nocturnisq iti neribus contendit Simul &caesar ap¬
propinquare dicebaitur. tantusq terror incidit eius eacitui
ꝙ properans noctem diei coniunxerat. neq ier intermi¬

Expanded text:
xiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit xiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se negare neque portset. quorum cognita voluntate clam profugit Apollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die coniunxerat neque iter intermi