comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omna que habet pater mea sunt. ꝓpterea dixi. de
meo accipiet. Unde autẽ accipiet. inde ẽ proculdu¬
bio quod loquet̾. quia inde audit. unde ꝓcedit. Scit
enim dei u̾bum. procedendo inde unden ascitur uor¬
et. quasi non dum haberec. In differenter quippe di¬
cuntur temporis uerba. quamuis sine tempore ma¬
nere intelligatur et̾nitas. Nam et accepit. quia de
patre processit. et accipit. quia de patre procedit.
et accppiet quia de patre procedere nunquam desinet
sicut deus et ẽ. et fuit. et erit. et tam̃ inicium et fi¬
nẽ temporis nec habet. nec habuit. nec habebit.
sp̃c pro nobis postulat filium Sicut legunt. qd̾ filiꝰ
int̾pellet patrem. scdm ea que suꝑius nos etiam cõ¬
memorantes disseruimus. ita inuemiant unde ꝑfe¬
rant. quod sp̃c postulet filium. Quod enim dicit apłs
Quid enim oremus sicut oportet nescimus. s ipsesp̃s
int̾pellat pro nobis gemitib in enarrabilib. qui au¬

Expanded text:
Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De Omnia quae habet Pater, mea sunt; propterea dixi, De meo accipiet. Unde autem accipiet, inde est procul dubio quod loquetur; quia inde audit, unde procedit. Scit enim Dei Verbum, procedendo inde unde nascitur Veret; quasi nondum haberet. Indifferenter quippe dicuntur temporis verba, quamvis sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut Deus et est, et fuit, et erit; et tamen initium vel finem temporis, nec habet, nec habuit, nec habebit. Spiritus pro nobis postulat Filium. Sicut legunt, quod Filius interpellat Patrem, secundum ea quae superius nos etiam commemorantes disseruimus: ita inveniant unde proferant, quod Spiritus postulet Filium. Quod enim dicit Apostolus, Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: qui au
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subiecit. Omnia que habet pater mea sunt.
ꝓpterea dixi. de meo accipiet. Ita sine dubio intelligi
uolens qd̃ de patre accipiat. s ideo de ipsius. quia
omnia quȩ habet pater ipsius sunt. Hec autem ñ
ẽ diu̾sitatis nature. s unius pͥncipii. comm̃datio.
xx Scd̾m hoc ita sp̃c sc̃s non ase ipso loquitur. quia
non ẽ ase ipso qui de patre ꝓcedit. Sicut nec filius po¬
test a se facere quicquam. quia nec ipse ase ipso est
sicut iam suꝑius exposui. ñ quod in omnib nutum
patͥs expectet. Non enim ait. nisi quod uiderit pa¬
trem innuentẽ. s quod uiderit patrẽ facientẽ. scd̃m
ea que iam disputauimus. xxi. Quod autẽ in om̃ib
sp̃c sc̃s xp̃i preceptum expectet. ut dicunt. legant si poͤ¬
sunt. Qd̃ enim dictum ẽ. non a se loquetur. ñ ẽ dic¬
tum quecumq a me audierit. s quȩ audierit loq̃t᷑.
Cur autẽ dictum sit pauloante iam claruit. ex ipsiꝰ
quam cõmemoraui domini expositione. ubi ait.

Expanded text:
continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi volens quod de Patre accipiat. Sed ideo de ipsius, quia omnia quae habet Pater, ipsius sunt. Haec autem non est divesitatis naturae, sed unius principii commendatio. 20. Secundum hoc, ita Spiritus sanctus non a se ipso loquitur, quia non est a se ipso qui de Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam disputavimus. Quod autem in omnibs Christi praeceptum exspectet, ut dicunt, legant si possunt. Quod enim dictum est, Non a se loquetur: non est dictum, Quaecumque a me audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione, ubi ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ualet fides de qua dicit: apłs. omne qd̾ non est
exfide peccatum ẽ. & de qua scͥptum est. item ad hebie¬
os. sine fide impossibile est placere deo. Que cum ita sit̃
profecto errãt quicum uituꝑatur libido carnał. dam¬
nari oppinantur. quasi morb iste de conubio sit non
de peccato. Nonne illi comuges pͥmi. quor nuptias be¬
uedixit deus dicens. crescite & multiplicamini. nudi
erant. & ñ confundebantur: Cur ergo et illes m̃bris
confusio post peccatum. nisi quia extitit illic indecẽs
motus. quem nisi homines peccassent. procuidubio
nuptic¬

Expanded text:
tum ualet fides, de qua dicit apostolus: omne quod non est tum ualet fides, de qua dicit apostolus: omne quod non est ex fide peccatum est et de qua item scriptum est ad Hebraeos: sine fide impossibile est placere deo. Quae cum ita sint, profecto errant qui cum uituperatur libido carnalis damnari nuptias opinantur, quasi morbus iste de conubio sit, non de peccato. nonne illi coniuges primi, quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi erant et n.on confundebantur? cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia extitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nupti
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris hominis pͥmi. in menbra tͣnsferant xp̃i. s infide¬
les parentes ininfideli piole głantur. eciam si tanta
sit obseruantia ut scđm matͥmomales tabulas ñ uisi
liberoꝵ procreandoꝵ causa concumbant. non ẽ in eis
uer pudicicia conugał. Cum enim uirtus sit pudici¬
cia. cui uicium contrarium ẽ in pudicicia. om̃sq uir¬
tuces etiam que ꝑ corpus oꝑant̾ in animo habitent. qͦ¬
modo uera ratione pudicum corpus asseritur. qͣndo
a uero deo ipse ammus formeatur: Quam fornicatio¬
nem sc̃s ille ꝑsalmus accusat. ubi dicit. Ecce enim qͥ
longe se faciunt a te ꝑibunt. ꝑdidisti om̃s qui foricã¬
tur abs te. Ueragͥ pudicicia. siue conugalis. siue iudu¬
alis. siue uirginalis dicenda ñ ẽ. insi que uere fidei mã¬
cipatur. Cum enim recto iudicio preponatur nupcus.
uiras xp̃ranas catholicas nuptas. ñ solum uestalib. s
etiam hereticis uirginibii. ante ponat: Tan¬

Expanded text:
membris hominis primi in membra transferant Christi, sed infidemembris hominis primi in membra transferant Christi, sed infideles parentes de infideli prole gloriantur, etiamsi tanta sint obseruantia, ut secundum matrimoniales tabulas nonnisi liberorum procreandorum causa concumbant, non est in eis uera pudicitia coniugalis. cum enim uirtus sit pudicitia, cui uitium contrarium est impudicitia, omnesque uirtutes etiam quae per corpus operantur in animo habitent, quomodo uera ratione pudicum corpus adseritur, quando a uero deo ipse animus fornicatur? quam fornicationem sanctus ille psalmus accusat, ubi dicit: ecce enim qui longe se faciunt a te peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te. uera igitur pudicitia, siue coniugalis siue uidualis siue uirginalis, dicenda non est, nisi quae uerae fidei mancipatur. cum enim recto iudicio praeferatur nuptiis iuiras Christianas catholicas nuptas non solum Vestalibus, sed etiam haereticis uirginibus anteponat? tan
Abbreviated transcription (Latin):
fouendoꝵ. & nutͥendor. oꝑa alt̾na pulloꝵ. magis eas ui¬
deri faciunt agere cum coeunt negocium substituendi
generis quam explende libidinis. Quoꝵ duoꝵ illud est
in peccore simile hominis. hoc in homine simile pecori
uerum quod dixi ad naturam ꝑtinere nuptiarũ. ut
mas & femina generandi societate ungant᷑: & ita inui¬
cem ñ fraudent. sicut om̃is socictas fraudulentũ sociũ
nat᷑alit̾ non uult. hoc tam euidens bonum cum infi¬
deles habent. quia infidelit̾ utunt᷑. in malum peccatũ¬
q conũtunt. Co modo ergo & illam concupiscentiam
carnis qua caro concupiscit adũsu sp̃m. in usum iu¬
stie conũtunt. fidelium nuptie. Habent quippe intẽ¬
tionem gen̾andi regenerandos. ut qui ex eis scli filu nas¬
cunt᷑. in dei filios renascant᷑. Quaꝑpter qui ñ hac inten¬
tione. hac uoluntate. hoc fine generant filios. ut cos ex

Expanded text:
fouendorum et nutriendorum opera alterna pullorum magis eas uifouendorum et nutriendorum opera alterna pullorum magis eas uideri faciunt agere, cum coeunt, negotium substituendi generis quam explendae libidinis. quorum duorum illud est in pecore simile hominis, hoc in homine simile pecoris. uerum quod dixi ad naturam pertinere nuptiarum, ut mas et femina generandi societate iungantur et ita inuicem non fraudent, sicut omnis societas fraudulentum socium naturaliter non uult, hoc tamen euidens bonum cum infideles habent, quia infideliter utuntur, in malum peccatumque conuertunt. eo modo ergo et illam concupiscentiam carnis, qua caro concupiscit aduersus spiritum, in usum iustitiae conuertunt fidelium nuptiae. habent quippe intentionem generandi regenerandos, ut qui ex eis saeculi filii nascuntur in dei filios renascantur. quapropter qui non hac intentione, hac uoluntate, hoc fine generant filios, ut eos ex
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. om̃e quod ñ est ex fide peccatum ẽ. Cum gͥ
faciunt hec homines sine fide. que uident᷑ ad conu¬
galem pudiciciam ꝑtinere. siue hominib placere q̃¬
rentes. ul sibi uł alus. siue in his reb quas uiciose con¬
cupiscunt. humanas molestias deuitantes. siue demo¬
nib scruientes. non poccata cohertentes. s aliis peccatis
alia peccata iunguntur. Ab sit ergo pudicum ueracit̾
dici. qui ñ ꝓpter dm̃ ueram fidem conubi seruat uxor.
Copulatio itaq maris et femine generandi causa. bonũ
ẽ naturale nuptiaꝵ S isto bono male utit᷑. qui bestialit̾
utitur: ut sit eius intentio in uoluptate libidinis. ñ
in uoluntate ꝓpaginis. Quanqũa inñnullis anima¬
lib rationis exꝑtib sicut in plerisq alitib. et coniu¬
gioꝵ quedam quasi confederatio custoditur. et socialis
nidificandi sollercia: uicissimq ouoꝵ disꝑtita tempora

Expanded text:
tum est: omne quod non est ex fide peccatum est. cum igitur tum est: omne quod non est ex fide peccatum est. cum igitur faciunt haec homines sine fide, quae uidentur ad coniugalem pudicitiam pertinere, siue hominibus placere quaerentes, uel sibi uel aliis, siue in his rebus quas uitiose concupiscunt humanas molestias deuitantes siue daemonibus seruientes, non peccata cohercentur, sed aliis peccatis alia peccata uincuntur. absit ergo pudicum ueraciter dici, qui non propter deum uerum fidem conubii seruat uxori. Copulatio itaque maris et feminae generandi causa bonum est naturale nuptiarum. sed isto bono male utitur qui bestialiter utitur, ut sit eius intentio in uoluptate libidinis, non in uoluntate propaginis, quamquam in nonnullis animalibus rationis expertibus, sicut in plerisque alitibus, et coniugiorum quaedam quasi confoederatio custoditur et socialis nidificandi sollertia uicissimque ouorum dispertita tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ud ostendi. quam in cẽ nobis opportere ad hec accipien¬
da et habenda etiam ꝓpriam uoluntatem. Cum uero
dona dei ẽẽ monstrantur: aquo pecenda sint disci¬
mus si non habent᷑. et cui sint agendȩ gratie si ha¬
bentur. nr̃asq uoluntates ad hec expetenda. sum̃da.
retinenda. parum ualere. nisi diuinitꝰ adiuuent᷑. Qd
ergo dicemus. qͣndo et in quib dam impus inueni¬
tur pudicicia comugał. utrum eo peccare dicendi sũt.
qd̾ dono dei male utant᷑. non id referentes ad cultũ
eius a quo acceperunt. an forte nec dona dei putanda
sunt ista. qͣndo hec infideles agunt. scd̃m apli sentẽti¬
am. dicentis. omne quod ñ ẽ ex fide peccatum ẽ: Qͥs
autẽ dicere audeat donum dei esse peccatum: Anima
enim et corpus et quecumq bona anime et corpori
nat᷑alit̾ insita. ctiam in peccatorib dona sunt dci. qm̃
dcus. ñ ipsi ista fecerunt. De his autẽ que faciunt dic¬

Expanded text:
ud ostendi quam inesse nobis oportere ad haec accipienud ostendi quam inesse nobis oportere ad haec accipienda et habenda etiam propriam uoluntatem; cum uero dona dei esse monstrantur, a quo petenda sint discitur, si non habentur, et cui sint agendae gratiae, si habentur, nostrasque uoluntates ad haec expetenda, sumenda, retinenda parum ualere, nisi diuinitus adiuuentur. Quid ergo dicimus, quando et in quibusdam impiis inuenitur pudicitia coniugalis? utrum eo peccare dicendi sunt, quod dono dei male utantur non id referentes ad cultum eius a quo acceperunt? an forte nec dona dei putanda sunt ista, quando haec infideles agunt, secundum apostoli sententiam dicentis: omne quod non est ex fide peccatum est? quis autem audeat dicere donum dei esse peccatum? anima enim et corpus et quaecumque bona animae et corporis naturaliter insita etiam in peccatoribus dona dei sunt, quoniam deus, non ipsi ista fecerunt; de his autem quae faciunt dic
Abbreviated transcription (Latin):
haberem. qualem dominus dignaret᷑ donare sermonem.
Nam mͥ nũquam placuit. cuiquam illustri uiro et tãta
quanta es ipsc sublimitate conspicuo. p̾seitim ñ ociosa
dignitate iam fruenti. s ad huc actib publicis eisdemq
militarib occupato. aliquid meor opusculoꝵ legendum.
ñ ame pecenti non tam diligenter quam in pudenter
inpingere.Siquid gͦ tale nunc feci. ꝓpter eas quas com¬
memoraui causas dignanter ignosce. et beniuolum ani¬
mum ad ca que sccuntur intende. Donum dei cẽ etiã
pudiciciam comugalem beatissimus paulus ostendit.
ubi de hac re loq̃ns ait. Uolo autẽ om̃s homines esse
sicut me ipsum. s unusquisq ꝓpͥum donum habet
a doo. alius sic. alius quidem sic. Ecce et hoc donum
cẽ dixit adco. et si inferius quam illa continentia in qͣ
om̃s uolebat cẽ sicut se ipsum. tam̃ donum adeo unde
intelligimus cum hec precipiunt᷑ ut fiant. nichil ali¬

Expanded text:
haberem qualem dominus dignaretur donare sermonem. haberem qualem dominus dignaretur donare sermonem. nam mihi numquam placuit cuiquam inlustri uiro et tanta quanta es ipse sublimitate conspicuo, praesertim non otiosa dignitate iam fruenti, sed adhuc actibus publicis eisdemque militaribus occupato, aliquid meorum opusculorum legendum non a me petenti non tam diligenter quam impudenter impingere. si quid ergo tale nunc feci, propter eas quas commemoraui causas dignanter ignosce et beniuolum animum ad ea quae secuntur intende. Donum dei esse etiam pudicitiam coniugalem beatissimus Paulus ostendit, ubi de hac re loquens ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum a deo, alius sic, alius quidem sic. ecce et hoc donum esse dixit a deo etsi inferius quam illa continentia, in qua omnes uolebat esse sicut se ipsum, tamen donum a deo. unde intellegimus, cum haec praecipiuntur ut fiant, nihil ali
Abbreviated transcription (Latin):
nemo peccass: fieret quippe sine isto morbo semina¬
tio filior. in corpore uite illius. sinc quo nunc fieri non
potest in corpore mortis huius. Cur autẽ ad te potissimũ
de hac re sebere uoluerim. tres maxime cause sunt quas bre¬
uiter intimabo. Una c̃. quia donante xp̃o magna tͥ est ob¬
seruantia pudicicie conuigalis. Altera quia profanis istis
nouitatib. quib hic disputando resistimus. tu potestate
curando et instando efficatiter restitisti. Lercia. qm̃ qͥddã
litteraꝵ ab eis conscͥptum. in tuas manus uenisse cogno¬
ui. Quod licet fidc robustissima irriseris. bonum ẽ tam̃
ut eciam nouerimus defendendo adiuuare quod credi¬
mus. Et apłs enim pecrus paratos eẽ. nos prcepit ad satis¬
factionẽ omni poscenti nos rationẽ de fide et spe nr̃a. et
apłs paulus sermo inquit ur̃ in gr̃a conditus sit sale. ut
sciatis quomͦ opporteat uos unicuiq respondere. Ista sunt
p̃cipue que me compulerunt. ut hoc uolumine tecum

Expanded text:
isto morbo seminatio filiorum in corpore uitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis huius. Cur autem ad te potissimum de hac re scribere uoluerim, tres maximae causae sunt, quas breuiter intimabo. una est, quia donante Christo magna tibi est obseruantia pudicitiae coniugalis; altera, quia profanis istis nouitatibus, quibus hic disputando resistimus, tu potestate curando et instando efficaciter restitisti; tertia, quoniam quiddam litterarum ab eis conscriptum in tuas manus uenisse cognoui, quod licet fide robustissima inriseris, bonum est tamen, ut etiam nouerimus defendendo adiuuare quod credimus; et apostolus enim Petrus paratos nos esse praecipit ad confessionem omni poscenti nos rationem de fide et spe nostra, et apostolus Paulus; sermo, inquit, uester in gratia conditus sit sale, ut sciatis quomodo oporteat uos unicuique respondere. ista sunt praecipue quae me compulerunt, ut in hoc uolumine tecum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. honorat enim omnis qui adorat. ñ autem
adorat omnis qui honorat. Nam et fratres scđm
apłm inuicem se honore preueniunt. nec tamen
adinuicem ad orant. Alioquin pasi honorificare.
hoc ẽ ad orate. dicant si placet quod filium adoret et
pater. et hoc iubente filio. qui ei dicit. honorifica me
XUIIII Quod autẽ dixit de sp̃uscõ de meo accipi¬
et. soluit ipse questionẽ. Ne enim putaretur quasi ꝑ
de patre. cum ambo de patre ille nascitur. ille ꝓce¬
dit. que duo in illius nature sublimitate discernẽ.
omnino difficile ẽ. ergo ne hoc putairt ut dixi.¬

Expanded text:
pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem pertinet. Honorat enim omnis qui adorat, non autem adorat omnis qui honorat. Nam et fratres secundum Apostolum invicem se honore praeveniunt , nec tamen invicem adorant. Alioquin, si honorificare, hoc est adorare; dicant, si placet, quod Filium adoret et Pater, et hoc jubente Filio, qui ei dicit, Honorifica me . Quod autem dixit de Spiritu sancto, De meo accipiet, solvit ipse quaestionem: ne putaretur quasi per de Patre; cum ambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimitate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ter iubet. hec filius facit. s ait. quecumq pater facit.
hec filius facit sumliter. Porro si sp̃m scm̃ ideo hec lo¬
qui dicunt quȩ mandat filius. quia scͥptum ẽ. de meo
accipiet et annunciabit uobis. cur ñ et filius ea lo¬
quitur quȩ mandat sp̃c sc̃s. cum dicat apłe. que
dei sunt nemo scit. nisi sp̃c dei. et cum ipse ihc de se
et hoc de illo scͥꝑtum ẽ. quod repletus sit sp̃u scõ.t
orat et honorat filium. hinc ñ opus ẽ scrupulose uelle
discernere. inter nonorare et adorair. quid distet. Opt̾
formam enim serui dicuntur ista de filio. Dicant
si possunt. ubi legerint ad orari filiũ ab sp̃u scõ. Quod
enim subiciunt unde hoc probare conentur. uideli¬
cet quia scͥptum est. pater ego te honorificaui super
terram. opus quod dedisti michi consummaui. et de
spũ scõ. ille me honorificabit. quia de meo accipiet.
et annunciabit uobis. ad rem de qua agitur non

Expanded text:
ter jubet, haec Filius facit: sed ait, Quaecumque Pater facit, ter jubet, haec Filius facit: sed ait, Quaecumque Pater facit, haec et Filius facit similiter . Porro si Spiritum sanctum ideo haec loqui dicunt quae mandat Filius, quia scriptum est, De meo accipiet et annuntiabit vobis : cur non et Filius ea loquitur quae mandat Spiritus sanctus, cum dicat Apostolus, Quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei ; et cum ipse Jesus de se et hoc de illo scriptum est, quod repletus sit Spiritu sancorat et honorat Filium. Hic non opus est scrupulose velle discernere, inter honorare et adorare quid distet: propter formam enim servi dicuntur ista de Filio. Dicant, si possunt, ubi legerint adorari Filium a Spiritu sancto. Quod enim subjiciunt unde hoc probare conentur, quia videlicet scriptum est, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi; et de Spiritu sancto, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; ad rem de qua agitur non
Abbreviated transcription (Latin):
głam reuelat pater. nec solum filii sp̃s scs. s eciã
minister est filii. Nec attendunt quod isto modo
meliores faciunt sp̃u scõ apłos sanctos. qui cum se
dei ministros eẽ dicunt. non cos utiq istietiam dei
patris ministros negabunt. Eius quippe ministri
factisunt. in cuius nomine etiam baptirarunt. id ẽ
meliores erunt trinitatis ministri. si ꝓꝑterea minor
hoc in scͥpturis scĩs legunt. quamuis obedientẽ filium
legamus scd̾m formam serui. qua maior est pater. ñ
scd̃m formam dei in qua unum sunt ipse et pater.
WI Legitur itaq in scͥpturis scĩs filius sub auditus
patri. Ibi est enim forma serui. inqua et parentib ho¬
minib subditus erat. sicut euangłium loquitur. et.
descendit cum eis et uenit nazareth. et erat subditꝰ
ꝓpter formam serui. et que oꝑatur pater. oꝑatur et
filius: ꝓpter formam dei. Non enim ait quecumq pa

Expanded text:
gloriam revelat Pater: nec solum Filii Spiritus sanctus, sgloriam revelat Pater: nec solum Filii Spiritus sanctus, sminister est Filii. Nec attendunt quod isto modo meliores faciunt Spiritu sancto Apostolos sanctos; qui cum se Dei ministros esse dicunt, non eos utique isti etiam Dei Patris ministros negabunt. Ejus quippe ministri facti sunt, in cujus nomine etiam baptizarunt, id eststorum vaniloquia, meliores erunt Trinitatis ministri; si propterea minor hoc in Scripturis sanctis legunt: quamvis obedientem Filium legamus secundum formam servi, qua major est Pater; non secundum formam Dei, in qua unum sunt ipse et Pater. 17. Legitur itaque in Scripturis sanctis Filius subditus Patri. Ibi est enim forma servi, in qua et parentibus hominibus subditus erat; sicut Evangelium loquitur: Et descendit cum illis, et venit Nazareth; et erat subditus propter formam servi: et quae Pater operatur, operatur et Filius propter for
Abbreviated transcription (Latin):
et illi soli seruies. qd̾ in groco ẽ latrrasis. Et eum negare
bet templum: Sic enim sp̃m sc̃m subiciunt potestati
xp̃i. cum eius templum m̃bra sint rp̃i. quemadmo¬
dum ipsum filium imꝑialib legib dei. cum ipse sit
ũbum dei. nec ullo modo imꝑatoris uerbum legibus
nem accepi cui respondco. non audent idem dicere
factum eẽ. quod genitũ. Et duo ista discernunt. ita
ut a patre filium genitum dicant. factum uero et¬
a filio sp̃m scm̃. quod inscͥpturis scĩs nusquam le¬
gunt. cum filius ipse dicat quod sp̃c sc̃s apatre proce¬
dat. xi filius inquiunt patrem predicat. sp̃c sanctꝰ
filium annũtiat. quasi non annunciauerit filius
sp̃m scm̃ cẽ uenturum. aut et pater non predica¬
uerit filium. dicendo hic est filius meus dilectus.
in quo bene complacui. ipsum audite .xii. Ac ꝑ ħ
non solum patris głam filius. uerum etiam filii

Expanded text:
et illi soli servies : quod in graeco est, λατρεύσεις. Et eum negare et illi soli servies : quod in graeco est, λατρεύσεις. Et eum negare bet templum! Sic enim Spiritum sanctum subjiciunt potestati Christi, cum ejus templum membra sint Christi: quemadmodum ipsum Filium imperialibus legibus Dei, cum ipse sit Verbum Dei, nec ullo modo imperatoris verbum legibus nem accepi, cui respondeo, non audent idem dicere factum esse quod genitum; et duo ista discernunt, ita ut a Patre Filium genitum dicant, factum vero a Filio Spiritum sanctum. Quod in Scripturis sanctis nusquam legunt, cum Filius ipse dicat, quod Spiritus sanctus a Patre procedat. 11. Filius, inquiunt, Patrem praedicat: Spiritus sanctus Filium annuntiat. Quasi non annuntiaveri: Filius Spiritum sanctum esse venturum, aut et Pater non praedicaverit Filium, dicendo: Hic est Filius meus dilectus in quo bene complacui; ipsum audite . 12. Ac per hoc non solum Patris gloriam Filius, verum etiam Filii
Abbreviated transcription (Latin):
iste ẽ illius tanquam iudicis. ad uocatus. etiam homines
scõs eidem mira cecitate p̃ponunt. de quib idem ait do¬
minus. Sedebitis suꝑ duodecim sedes. iudicantes duo¬
decim tͥb israhel. Ibi respondeant quid erit sp̃c sc̃s cũ
filio. Iudex. an apud iudices etiam homines ad uocat᷑:
Absit autem ista a fideli corde uecordia ut sit iudicib
minor aduocatꝰ sp̃s sc̃s. cum illiutiq ut iudices sint.
Spiritał enim omnia iudicat. Quomͦ gͦ minor ẽ iudi¬
ce. qui iudices facit. cum facit ut m̃bra sint iudicis il
lius. et suum templum. dicente apło. corpora ur̃a m̃bͣ
sunt xp̃i eodemq itidem dicente. corpora ur̃a templũ
scͥpturis salomonẽ regem lignis et lapidib iussu dĩ
ñ possent. cui tanta religionis seruitus. que latria di¬
citur. legittime exhibeirtur in ppło dei. ut illieciam tẽ¬
plum fabricaret᷑ cum dñs dicat. Dñm dm̃ tuũ adorab.

Expanded text:
iste sit illius tanquam judicis advocatus, etiam homines iste sit illius tanquam judicis advocatus, etiam homines sanctos eidem mira caecitate praeponunt, de quibus ait idem Dominus: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Ibi respondeant, quid erit Spiritus sanctus: cum Filio judex, an apud judices etiam homines advocatus? Absit autem ista a fideli corde vecordia, ut sit judicibus minor advocatus Spiritus sanctus; cum illi utique, ut judices sint, Spiritualis enim omnia judicat . Quomodo ergo minor est judice qui judices facit, cum facit ut judicis illius sint membra et suum templum, dicente Apostolo, Corpora vestra membra sunt Christi: eodemque itidem dicente, Corpora vestra templuScripturis Salomonem regem lignis et lapidibus jussu Dei tum dubitare non possent, cui tanta religionis servitus, quae latria dicitur, legitime exhiberetur in populo Dei, ut illi etiam templum fabricaretur; cum Dominus dicat, Dominum Deum tuum adorabis,
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ego uocaui. adduxi illum. et prosꝑam uiam eius
feci. Conuenite ad me. et audite ista. nec enim ab inicio
in obscuro locutus sum. Cum fiebant ibi eram. et
nunc dñs misit me. et sp̃e eius. Quid euidentius:
Ecce ipse se dicit missum ab sp̃u scõ. qui fundauit
t̾ram. et solidauit çelum. ubi agnoscitur unigenitꝰ.
ꝑ quem facta sunt omnia. Consolatorem u̾o quod
officium tanquã ꝑsone infime in illa tͥnitate isti
spũi scõ deputant. dm̃ dicit apłs. sicut in epła eius
legimus ad corrinthios. Is qui consolatur humiles.
consolatus ẽ nos deus in p̾sentia tit. Scor g̃ deus est
consolator. ipsi quippe sunt humiles. Unde tres illi
uiro in camino dicunt. Benedicite scĩ et humiles cor¬
de dño. Deus ẽ itaq sp̃s sc̃s qui consolatur humiles.
aut si hoc de patre uł de filio dictum ab apło uolunt
accipi. desinant consolationis tanquam munere pro¬

Expanded text:
sum, ego vocavi, adduxi illum, et prosperam viam ejus sum, ego vocavi, adduxi illum, et prosperam viam ejus feci. Convenite ad me, et audite ista; nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus ? Quid evidentius? Ecce ipse se dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem vero, quod officium tanquam personae infimae in illa Trinitate isti Spiritui sancto deputant, Deum dicit Apostolus, sicut in Epistola ejus legimus ad Corinthios: Is qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in praesentia Titi . Sanctorum ergo Deus est consolator. Ipsi quippe sunt humiles: unde tres illi viri in camino dicunt, Benedicite, sancti et humiles corde, Dominum . Deus est itaque Spiritus sanctus qui consolatur humiles. aut si hoc de Patre, vel de Filio dictum ab Apostolo volunt accipi, desinant consolationis tanquam munere pro
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. Det̾ior gͣ ẽ quod absit in illa tͥnitate. quam in ge¬
neris humani mortalitate conditio. Porro scͥptura scã
oꝑm in effabilitate metitur. ad uocatum nr̃m etiã
ipsum iudicem nouit. dicente apło iohanne. Siquis
tiem et alium aduocatum dabit uobis. Neq enim
nĩ ut in separabilia sua et patͥs opera demonstraretait.
Cum ipse iero mittam eum aduos. Quamuis malio
loco dicat. que mittet pater in nomine meo. Ubiostẽ¬
ditur. quod et pater et filius miserint spm scm̃. sicut
quis nisi filius ꝑ ysaiam aduentum suũ prenuncians
dicit. audite me iacob et ego quẽ israhel uocabo. E go
sum pͥmus. et ego in et̾num. et manus mea fundauit
t̾ram. dextera mea solidauit celum.: Uocabo illos. et ad¬
stabunt. simul conuenient. etiam uniu̾si audient. Quiˢ
illĩ nunciabit hec : Diligens autẽ te. feci uoluntatẽ tuã
suꝑ babilonẽ. ut tollatur sem̃ chaldeor. Ego locutus

Expanded text:
lunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam in gelunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam in generis humani mortalitate conditio. CAPUT XIX. Porro Scroperum ineffabilitate metitur, advocatum nostrum etiam ipsum judicem novit, dicente apostolo Joanne: Si quistrem, et alium advocatum dabit vobis . Neque enimen ut inseparabilia sua et Patris opera demonstraret, ait, Cum ipse iero, mittam eum ad vos : quamvis alio loco dicat, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenditur quod et Pater et Filius miserint Spiritum sanctumquis nisi Filius per Isaiam adventum suum praenuntians dicit: Audite me, Jacob, et Israel, quem ego vocabo: ego sum primus, et ego in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelos; vocabo illos, et astabunt simul, convenient etiam universi, et audient: quis illis nuntiavit haec? Diligens autem te, feci voluntatem tuam super Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus
Abbreviated transcription (Latin):
nis demonstrare ñ possunt. Cum enim adhumanõ
mores ista referum: et ab humani generis consuetudi¬
ne. quam cogitando possunt capere ñ recedunt. anima¬
mines sunt: Proinde udex et imꝑator ẽ. ⁊̃ si potestate
minor est. ñ minus homo est. Nec minus quam iudex
homo est ad uocatus. etiam si officio uidetur iudici eẽ
subiectus. Patͥs gͦ et filii et sp̃c scĩ etiam si disparẽ cogitãt
potestatem. naturam saltem confiteantur equalẽ. Qd
quod cos etiam det̾iore quam humana ẽ conditione
confingunt: fieri enim potest in reb humanis. ut
qui iudex fuerit etiam imꝑator fiat. Hoc isti i illa
tͥuitate nec imꝑatoris unico filio p̃stare dignant᷑. Qd̃
si forte ex humani iuris uł consuetudinis formula ma¬
iestatis cͥmen etiam in filio nimium reformidant. ad¬
uocato ceite puto quod concedere debeant. ut ad iudici¬
ariam potestatẽ aliqndo ꝑueniat. Nec hoc quidem uo¬

Expanded text:
nis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos nis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt capere non recedunt ; quid amines sunt? Proinde judex imperatore etiamsi potestate minor est, non minus homo est. Nec minus quam judex homo est advocatus, etiamsi officio videtur judici esse subjectus. Patris ergo et Filii et Spiritus sancti, etiamsi disparem cogitant potestatem, naturam saltem confiteantur aequalem. Quid quod eos deteriore etiam quam humana est, conditione confingunt? Fieri enim potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquando perveniat. Nec hoc quidem vo
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit etiam filius hominis. ñ quia ipsius in iudicã¬
do nulla uoluntas ẽ. quis enim hoc insipientissimus
dixerit. s quia ñ ita ẽ uoluntas cius ꝓpria. ut sit auolũ¬
tate pat̾s aliena. Hec isti si cogitarent. ñ carnalib cogi¬
tationib sic tͥnitatis potestates. uł officia. gradib inꝑa¬
rib ordinarent. ut tanquam tres homines in equalis
ac dissimił dignitatis facerent. tanquã imꝑatorem
in quib honorem et auctoritatem filii constituunt
iudicantis. officiosam uͦ aduocationẽ. et consolationẽ
sp̃c sc̃i. ad dignitatem iudicis. hoc ẽ dei unigeniti ꝑti¬
nere. tanquam iudicis sit dignitas quod habeat ad¬
uocatum. sicut imꝑatoris ẽ dignitas. qd̾ scd̾m suã ĩꝑ¬
iales leges uidicaturũ iudicem mitit. Qua sua co¬
gitatione carnali. tam̃ natuie diu̾sitatem. de qua
inter nos et ipsos maxima questio est. in his tͥb ꝑso¬

Expanded text:
cum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicancum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicando nulla voluntas est; quis enim hoc insipientissimus dixerit? sed quia non ita est voluntas ejus propria, ut sit a voluntate Patris aliena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis potestates vel officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres homines inaequalis ac dissimilis dignitatis facerent, tanquam imperatorein quibus honorem et auctoritatem Filii constituunt judicantis; officiosam vero advocationem et consolationem Spiritus sancti ad dignitatem judicis, hoc est, Dei unigeniti pertinere: tanquam judicis sit dignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dignitas, quod secundum suas imperiales leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima quaestio est, in his tribus perso
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. pater uita cui de alio ñ ẽ ut sit. Cum ũo dicit᷑
ũbum. nullo mͦ potest. nisi alicuiꝰ intelligi. et illius
utiq de quo est. Non itaq sicut ẽ filius ds̃ de deo. lu¬
m̃ delumine uita de uita. ita dici potest. uerbũ eẽ
de u̾bo. qm̃ solus ẽ ũbum. Et sicut patri ꝓpriũ ẽ gene¬
rare uerbum. ita filio ꝓprium ẽ eẽ uerbum. Et ideo sic̃
audit iudicat. quia sicut genitũ ẽ uerbum. et idem
eum misit. Hoc enim dicensad illum hominẽ uolu¬
it referre intentionẽ nrãm. qui uoluntatẽ suam que¬
iendo. non eius a quo factus est. ñ habuit iustum iudi¬
cium de se ipso. s iustum iudicium habitũ de ipso est.
Ipse quippe faciens uoluntatẽ suam ñ dei. moriturũ se
eẽ ñ credidit. s hoc iudicium eius ñ iustum fuit. Demq
fecit et mortuus ẽ. quia iudicium dei iustum ẽ. Quod
iudicium facit dei filius. ñ querendo uoluntatẽ suã.

Expanded text:
dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur Verbum, nullo modo potest nisi alicujus intelligi, et illius utique de quo est. Non itaque sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita dici potest Verbum esse de verbo: quoniam solus est Verbum; et sicut Patri proprium est generare Verbum, ita Filio proprium est esse Verbum. Et ideo sicut audit judicat; quia sicut genitum est Verbum, ut idemeum misit . Hoc enim dicens, ad illum hominem voluit referre intentionem nostram, qui voluntatem suam quaerendo, non ejus a quo factus est, non habuit justum judicium de seipso, sed justum judicium habitum est de ipso. Ipse quippe faciens voluntatem suam, non Dei, moriturum se esse non credidit: sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique fecit, et mortuus est; quia judicium Dei justum est. Quod judicium facit Dei Filius non quaerendo voluntatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
teatina ali¬
quid ad hiberem. unde isti si possunt intelligant.
quam ñ sit absurdum. quod de patre et filio et
spũ scõ dicimus inseꝑabilia fieri ab omnibus oꝑa.
enim nobis est cum audimus u̾bum accipere. hoc
illi ẽ a patre u̾bum eẽ. Qm̃ sic dicipocest. pater dediᷤᷤ¬
se filio u̾bum. hoc ẽ ut uerbũ sit. quemadmodũ dici¬
tur dedisse filio uitam. hoc ẽ ut uita sit. Ipse namq
ait. Sicut habet pater uitam insemet ipso. sic dedit
filio habere uitam insemet ipso. Non utiq ut aliud
sit ipse. aliud uita que in ipso ẽ. s ut eadem uita sit
idem ipse Sicut nec pater aliud ẽ quam uita que in
ipso ẽ. s eam filius patri ñ dedit. quia patrem ñ ge¬
nuit. Dedit autẽ pater filio uitam. gignendo eãm
uitam. sicut ẽ etiã ipse uita. Non autẽ sic geniit u̾bũ.
tanqũa et ipse sit u̾bum. uitam quippe cum dicimꝰ
potest eẽ de nullo alio. sicut ẽ patris uita. uł qd̾ exp̃sfiꝰ

Expanded text:
reatura aliquid adhiberem: unde isti, si possunt, intelligant quam non sit absurdum quod de Patre et Filio et Spiritu sancto dicimus, inseparabilia fieri ab omnibus operaenim nobis est, cum audimus, verbum accipere; hoc illi est a Patre Verbum esse. Quoniam sic dici potest Pater dedisse Filio Verbum, hoc est, ut Verbum sit; quemadmodum dicitur dedisse Filio vitam, hoc est, ut vita sit. Ipse namque ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso . Non utique ut aliud sit ipse, aliud vita quae in ipso est, sed ut eadem vita sit idem ipse. Sicut nec Pater aliud est quam vita quae in ipso est: sed eam Filius Patri non dedit, quia Patrem non genuit: dedit autem Pater Filio vitam, gignendo eum vitam, sicut est etiam ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe cum dicimus, potest esse de nullo alio, sicut est Patris vita, vel, quod expressius
Abbreviated transcription (Latin):
eretici noui dilectissime fili ualeri. qui medi¬
cinam xp̃i qua peccata sanantur carnaliter
natis paruulis necessariam ñ esse contendũt
dampnatores nos cẽ nuptiaꝵ oꝑisq dium. qͦ
ex marib & feminis. deus homines creat. inuidiosissime
clamitant. qm̃ dicimus eos qui de tali commixtione
nascuntur. trahere originale peccatũ. de quo apłs dic̃.¬

Expanded text:
eretici noui, dilectissime fili Valeri, qui medieretici noui, dilectissime fili Valeri, qui medicinam Christi, qua peccata sanantur, carnaliter natis paruulis necessariam non. esse contendunt, damnatores nos esse nuptiarum operisque diuini, quo ex maribus clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere originale peccatum; eosque, d
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uerear hec ad te scͥbere. ne suspicionẽ adulantis in¬
curam. domine illustris et merito p̾stantissime atq in
rp̃i dilectione kiñe fili. Laudes itaq tuas in xp̃o siue
magis inte laudes xp̃i. uide quid michi delectationis.
et leticie fuit audire  u ab illo. qui nec fallere me
poss ꝓpter fidem suam̃. &̃ eas ignorare non poss ꝓpter
amiciciam tuam. S alia et ab aluis. & si non tam multa
uł ceita. ueruntam̃ audiuimus fides tua quam sit sana
et catholica. quã pia expectatio futuroꝵ. que dei fratrũq
dilectio. qũa ñ suꝑbe sapias in excelsis honorib. nec sꝑes
ininceito diuitiarum. s in deo uiuo. et diues sis in oꝑib
bonis. Quam sit domus tua requies solatiumq scõrum.
& t̾ror impioꝵ. Quante tͥ cure sit ne quis insidiet᷑. m̃bs
xp̃i. cooptus uelamine nominis xp̃i. siue inueterib eiꝰ.
siue inretentiorib inimicis. Quanq sis coꝵdẽ inmicoꝵ¬

Expanded text:
et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis inet ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et merito praestantissime atque in Christi dilectione carissime fili. Laudes itaque tuas in Christo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. sed alia et ab aliis, etsi non tam multa uel certa, uerumtamen audiuimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia expectatio futurorum, quae dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus nec speres in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo et diues sis in operibus bonis, quam sit domus tua requies solaciumque sanctorum et terror impiorum, quantae tibi curae sit, ne quis insidietur membris Christi, coopertus uelamine nominis Christi, siue in ueteribus eius siue in recentioribus inimicis, quamque sis eorundem inimico
Abbreviated transcription (Latin):
omino illustri & merito prestantissimo.
atq in xp̃i dilectione km̃o filio ualerio. au¬
Gustinus in dño salutem. Cum diu moleste
haberem. quod aliquotiens scͥpserim. et nulla tue sub¬
limitatis rescͥpta meruerim. repente epłas tres tue benigi¬
nitatis accepi. Unam non ad me solum datã ꝑ coep̃m
meũ uindemialem. et non longe ꝑ comp̃sbiterũ firmũ
duas. Qui uir sc̃s nob̃q ut ab illo sciri potuisse. familia¬
rissima caritate comunctus. multa nob̾cum de tua ex¬
cellentia colloq̃ndo. et ueraciter in sinuando. qualem
te in xp̃i uiscerib nou̾it. ñ solum eas quas memoratꝰ
ep̃c. ui quas ipse attulit. s etiam illas quas ñ accepisse
querebamur litteras uicit. Et ideo de te narratio eius
suauior. nobis erat. quia ca dicebat que ipse non posses
ne quidem me inquirente rescbere. ne tuarum laudũ
quod scã scͥptura prohibet fieres predicator. quanqũa

Expanded text:
omino illustri et merito praestantissimo, omino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescnitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
trem plura et testatiora cognouimus. Porro autẽ de pudici¬
tia conugali. ut eam quoq inte laudare et amare posse¬
mus. nunquid audiremus. nisi ab aliquo int̾iore familia¬
ri tuo qui uitam tuam ñ insuꝑficie s penitus noss: De h̾
itaq bono tuo dei dono. me quoq delectat familiarius.
&̃ aliqͣnto diutius loqui tecum. Scio me ñ eẽ oneri tibi. si
aliquid prolixum mitto. quod legendo diutius sis nobiscũ.
Nam & hoc comꝑi: qd̃ inter tuas multas magnasq curas.
facile ac libent̾ legas. nr̃isq opuscuł etiam que ad alios cõscͥp¬
simus. siqua in manustuas uennre potuerunt: ad modũ
delecteris. Qnͣtomagis qd adte scͥbitur. tanquã presenti
loquar. et aduertere dignaberis attentius. et acciꝑe gratiꝰ :
Ab hac gͦ epła ꝑge ad librum qũe simul misi. qui tue
reuerentie et cur conscͥptus sit. et cur ad te potissimum
missus. ipse suo pͥncipio commodius intimabit.

Expanded text:
trem plura et testatiora cognouimus. Porro autem de pudicitrem plura et testatiora cognouimus. Porro autem de pudicitia coniugali. ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius.loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris: quanto magis, quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi. qui tuae reuerentiae, et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus, ipse suo principio commodius intimabit.
Abbreviated transcription (Latin):
cͥpsi duos libros ad illustrem uirum co¬
mitem ualerium. cum audissem pelagia¬
nos ei nescio quid scͥpsisse de nobis. qd̾ scili¬
cet nuptias dampnaremus: asserendo originale pecca¬
tum. Quoꝵ libroꝵ titulus ẽ de nuptiis & concupiscentia.
Bonitatem quippe defendimus nuptiaꝵ ne putaretur
earum eẽ uicium concupiscentia carnis. et lex inm̃bͥs
repugnans legi m̃tis. quo malo libidinis bene utitur
ad filios procreandos pudicitia coniugalis. Ut autem
duo libri cẽnt. pͥmus uenit in iuliani palagiam manꝰ.
& scͥpsit aduersus cum libros. iiiͬ. Ex quib quidam non¬
nulla decerpsit. & comiti ualerio misit. ille uͦ ad nos. Q
cum accepissem. alio libro ad ea ipsa respondi. huiꝰ oꝑis
pͥmus liber sic incipit. Heretici noui dilectissime fili ua¬
leri. Sed̾s autẽ sic incipit. Inter miliciȩ tue curas
saluti prouidus. infestus errori. Hec atq huiusmodi ut dixi.
et ab alus solemus audire.S nunc ea per supra scͥptum fra¬

Expanded text:
psi duos libros ad inlustrem uirum, comitem Valerium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus asserendo originale peccatum. quorum librorum titulus est: de nuptiis et concupiscentia. bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse uitium concupiscentia carnis et lex in membris repugnans legi mentis, quo malo libidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia coniugalis. ut autem duo libri essent, primus uenit in Iuliani Pelagiani manus, et scripsit aduersus eum libros quattuor, ex quibus quidam nonnulla descripsit et comiti Valerio misit, ille uero ad nos. quae cum accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Huius operis primus liber sic incipit: Heretici noui, dilectissime fili Valeri, secundus autem sic: Inter militiae tuae curassaluti prouidus, infestus errori. haec atque huius modi, ut dixi. et ab aliis solemus audire. sed nunc ea per supra dictum fra
Abbreviated transcription (Latin):
officiosa aduocatio et consolatio. uingeniti dei iusti iu¬
dicis ẽ dignitas. Iamq̃ suꝑius respondimus. etiam ad¬
ũsus ista similiter ualent. Quod enim uoluntati et pre¬
cepto patͥs obedicnis ẽ filius. nec in hominib demonstiat
diũsam disparemq nat̾am. patͥs precipientis. ec filii
obedientis. huc accedit. quod xp̃s ñ tantum ds̃ ẽ. qua
natura equalis ẽ ꝑatͥ. s ociã homo qua natura maior
est ꝑater. cuius etiam ñ solum pater uerum et dñs ẽ.¬
Nam inde ẽ et illud ꝓphicum. Dñs dixit ad me fili
ncus es tu. Ibi ẽ quippe inferior substantia. qua pater
maior sit. et serui forma cui dominꝰ sit. Hec autem
forma humanitatis eiꝰ.ꝙ̃ manente forma diuinitatis
acceꝑit. ut in similitudine hominũ fieret. et habitu i¬
uenint᷑ ut homo. in iudicio quoq apparebit. quo uiuoᷤ
et mortuos iudicabit. Idoo dictum ẽ de patre quod non
iudicabit quenquam. sz omne iudicium dedit filio.
formam. namq in xp̃o filui hominis. tunc ab eo ni¬

Expanded text:
officiosa advocatio et consolatio, Unigeniti Dei justi judicis est dignitas. Jam quae superius respondimus, etiam adversus ista similiter valent. Quod enim voluntati et praecepto Patris obediens est Filius, nec in hominibus demonstrat diversam imparemque naturam, patris praecipientis, et filii obedientis. Huc accedit quod Christus non tantum Deus est, qua natura aequalis est Patri; sed etiam homo, qua natura major est Nam inde est et illud propheticum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Ibi est quippe inferior substantia qua Pater major sit, et servi forma cui Dominus sit. Haec autem forma humanitatis ejus, quam manente forma divinitatis accepit, ut in similitudinem hominum fieret et habitu inveniretur ut homo , in judicio quoque apparebit, quo vivos et mortuos judicabit. Ideo dictum est de Patre, quod non judicabit quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Formam namque in Christo Filii hominis tunc ab eo ju
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim uidet quis. quid sꝑat: Si autẽ quod ñ
uidemus sꝑamus. ꝑ patientiam expectamꝰ. Non ita¬
q ꝑ hoc quod ex pectamus. s ꝑ hoc quod toleramus.
carnaies filu propagantur. Absit ergo ut fidelis no¬
mo cum audic ab apło diligite uxores urãs. concupis¬
centiam carnis diligat inuxore. quam nec in se ipso
debet diligere. audiens aiterum apłm dicentẽ. no¬
lite di

Expanded text:
enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. non itaque per hoc quod expectamus, sed per hoc quod toleramus, carnales filii propagantur. absit ergo, ut fidelis homo, cum audit ab apostolo: diligite uxores uestras, concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in se ipso debet diligere audiens alterum apostolum: nolite di
Abbreviated transcription (Latin):
micos tuos scabellum pedum tuor. Is qui uolunta¬
te et precepto patris sedit ad dexteram eius. is uolun¬
tate et pircepto patris in consummationẽ scłi uenturꝰ
est. apło uociferante et dicente. Et ipse inquit dominꝰ
in iussu. in uoce archangeli. et intuba dei descendet
de celo. Is qui uoluntate et precepto patris uemet
uoluntate et pircepto patris iudicaturus ẽ totum mĩ¬
dum. inequitate. et redditurus singuł scđm fidemet
oꝑa sua. sicuti ipse ait. pater iudicat neminẽ. s omne
iudicium filio dedit. Item sicut audio iudico. et iudici¬
ummeũ uerũ ẽ. quia ñ quero uoluntatẽ meam. s uo¬
luntatem eius qui me misit. Unde et in iudicando pa

Expanded text:
lum pedum tuorum » . Is qui voluntate et praecepto Patris sedit ad dexteram ejus, is voluntate et praecepto Patris in consummatione saeculi venturus est, Apostolo vociferante et dicente: « Et ipse » , inquit, « Dominus in jussu, in voce Archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo » . Is qui voluntate et praecepto Patris veniet, voluntate et praecepto Patris judicaturus est totum mundum in aequitate, et redditurus singulis secundum fidem et opera sua; sicut ipse ait, « Pater judicat neminem, sed omne judicium Filio dedit » : item, « Sicuti audio, judico, et judicium meum verum est; quia non quaero voluntatem meam, sed volunta