comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autͣ uult mentẽ conuertẽ ad corꝑa. ocło̾s ad dm. Querit eniͣ in¬
tellegere carnalia & uidere spiritalia: qd̃ fieri ñpot᷑. Quare ista
ꝑ uersitas corrigenda ẽ. quia nͥ fecerit qd sursũ ÷ deorsũ. ꝙ quodd
deorsũ ÷ sursũ: regno celoꝵ aptꝰ nͣ erit. Nongͦ suma queramus
cemui.i. tͣm eis tribuamꝰ: quantũ speties meret᷑ extrema. ne cũ
innouissimis pͥma qͣrimꝰ. apͥmis ut̾ nouissima numerem᷑. quod
nicħ ipsis nouissimis ob÷: s nob̃ płimũ. Nec icło diuine ꝓuidentie
ad ministracio minꝰ decora fit. qr & in iusti iuste ꝙ fedi pulchre
ordinant᷑ et si ꝓpt̾ ea nos fallit rerũ uisibiliuͣ pulchritudoqr un¬
tate continet᷑. ꝙͥ nõ implet unitatẽ. intelli gamꝰ si possumꝰ. exeo qd̃ est
nosfalli s ex eo qd̃ nͣ est. Omẽ qͥppe corpꝰ uerũ corpꝰ ÷. s falsa unitas. Nͣ

Expanded text:
Ille vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim inIlle vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus dicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema; ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tiuntur. Cam̃ diligentiꝰ considerantib qr ille mͣtitur qͥ uult uideri
qd̃ ñ est. Qd̃ autẽ nͣ uolens aliud putatur quã ⁊: nͣ mentitꝰ᷑ s fallit
tnͣ. Nã ita discernit᷑ mentiens a fallente. qd inest omni m̃tienti. uo¬
luntas fallendi: ñ si ñ ei credatur. Fallens autẽ esse ñ potͣ qui noͣ
putetur esse nͥ qd ÷: nec fallit. S nec ipsi quid̾e ocłi fallunt. Nõ enĩ
corꝑis sensus ita nuntiant ut adficiunt᷑. Quid ab eis ampliꝰ cxigeri
debeamꝰ ignoro. tolle itaq uanitantes: & nulla erit uanitas. Si
qͥs remũ frangi inaqua. opinat᷑. & cũ inde aufert᷑ integrari: non
malũ htͣ int̾nuncĩ. s malus ÷ uidex. Nã ille ꝓsua natura non
potuit alit̾ in aqua sentire. nec alit̾ debuit. Si enĩ aliud ÷ aer. aliud
a qua: iustũ eͣ ut alit̾ inaere. alit̾ in aqua sentiat. Quare ocłs recte¬
uidet. ad hoc eniͣ factus est ut tm̃ ualeat. s animus ꝑu̾se uidicat¬

Expanded text:
tiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim  etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus pe
Abbreviated transcription (Latin):
ũ regnatori dõ subditꝰ hereat. plꝰ eũ diligendo ꝗͣ se ipsũ. Et hec eͣ ꝑfecta iusti¬
cia. qͥ potiꝰ pociora: ẜ muiꝰ ninora diligimꝰ. Sapientẽ animã atq ꝑfectã. talem
diligat qualẽ illã uidet. Stultã nͣ tale̾. s qr eẽ ꝑfecta .s. sapiens pot᷑. qr nec se
ipsũ debo stultũ diligere. Nã qͥ se diligit stultũ: ñ ꝑficiet ad sapientiam.
nec fi& qͥsq qͣlis cupit eẽ: nͥ se oderit qͣlis ẽ. S donec ad sapientiã ꝑfectionẽq
ueniat᷑. eo animo ferat stulticiã ꝓximi: qͦ sua̾ ferrs si stultꝰ eẽt. ꝙ amars. sa¬
pientiã. Qua ꝓpt̾. si ꝙ ipsa suꝑbia uere lib̾tatis s ueri regni umbra est: ⁊ͣ ꝑ
ipsã nos cõmẽmorat diuina ꝓuidentia. qͥd significemꝰ uiciosi: ꝙ qͦ debeamus
redire correcti. Iã uͦ cuncta spectacula s omnis illa q̃ apellat᷑ curiositas qͥd
aliud querit ꝗͣ de rerũ cognicione leticiã: Qͥd gͦ ammirabiliꝰ. qͥd speciosius

Expanded text:
ubditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se dnec fiet quisquis qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset, et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid sp
Abbreviated transcription (Latin):
neq hic uict̾us ẽ. & iło sic respondit. ut intelligeremꝰ ñ opꝰ eẽ adc̃ognoscendũ
dm̃ temptacionib uisibilit̃ diuina explorare molientib Nõ temptab̾ in qͥt¬

Expanded text:
neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibilit
Abbreviated transcription (Latin):
centia ocłoꝵ curiosos. Ambicio scłi suꝑbos. Tripłer ⁊̃ temptacio in homine
quẽ ueritas ipsa suscepit. cauenda monstrata ÷. Dic inqͥd temptator lapi¬
dib istis. ut panes fiant. At ille unꝰ & solus magister. ñ in qͥt inpane
solo uuit homo. s in omĩ ũbo dĩ. Ita enĩ domitã docuit eẽ oportere
cupiditatẽ uoluptatis: ut nec fami cedendũ sit. s forte domĩacionis
temꝑal fastu decipi poterat. qͥ carnis uoluptate ñ potuit. Omiã gͦ mũ¬
di regna monstrata sͣ. ẜ dictũ ÷. Omiã tͥ dabo si ꝑstratꝰ ad oraueris me.
ui responsũ ÷. Dnm d̾m tuum ad orabis. ꝙ illi sõli seriues. Ita calcata
suꝑbia ÷. Subiect̾a ẽ aut̃ extrema nͣ̃ curiositatis in lecebra. No̾ em̃ ut se
de fastigio templi p̾cipitar&. urgebat. nͥ causa tm̃ aliqͥd expiendi.S

Expanded text:
centia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in homine, centia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem uoluptatis, ut nec fami cedendum sit. sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat qui carnis uoluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed
Abbreviated transcription (Latin):
possunt autͣ auferre ista ꝙ scintilla ignis. & aliqͣ parua bestiola. Postre¬
mo ut omittã in numerabiles adu̾sitates. tempꝰ ipsir auferat᷑. nẽ cesse ẽ
omiã transeuntia. Itaq cũ omia temꝑalia mundus iste condudat. om̃ib
mundi partib seruiunt: qͥ ꝓpt̾ea putant incħ colendũ eẽ. neseruiant.
Uerunt̾n quãꝗ in hac rerũ ext̾remitate miseri iaceant. ut uicia sua sibi
dnari paciant᷑. uł libidine. uł suꝑbia. ł curiositate dampnati. ł duob
hoꝵ ł omnib: qͣndiu st̃ in hoc stadio uite humane. licet eis congredi ꝙ̃
iuntere. si pͥus credant qd̾ intellegere ñ dũ ualent. ꝙ ñ diligant mun¬
duͣ. qmͣ omẽ qd̃ inmundo eꝰ. sicut diuuitꝰ dictũ ÷: concupiscencia: carnis
eͣ. ẜ concupiscentia ocłoꝵ. ꝙ ambicio scłi. Hoc mͦ tria illa notata st̃. Ham
concupiscentia carnis uoluptatis infime amatores signficat. Concupis¬

Expanded text:
possunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postrepossunt autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua sibi dominari patiantur uel libidine uel superbia uel curiositate damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi. hoc modo tria illa sunt notata; nam concupiscentia carnis uoluptatis infimae amatores significat, concupis
Abbreviated transcription (Latin):
Est it aliꝰ deterior ꝙ inferior cultus simulachroꝵ quo fantasmata sua colt᷑
ꝙ qͥ cqͥd animo errante cũ suꝑbia ł tumore cogitando imaguiati fuertt᷑.
religionis nomine obseruant. donec fiat in anima nicħ omĩno colendũ
eẽ ꝙerrare homines qͥ suꝑsticioni se in uoluunt: & misera inplicant ser¬
uitute.S frustra hoc sentiunt. N enĩ efficiunt ut ñ seruiant. Rema¬
nent qͥppe ipsa uicia. qͥb ut illa colenda opinarentur ad tractis. Serui¬
unt enĩ cupiditati triplici. uł uoluptatis. uł excellentie. uł spectaculi.
Nego eẽ quẽ ꝗͣ istoꝵ qui uicħ colendũ existimant. qui ñ aut carnalib gau¬
diis subditus sit: aut potenciã uanã foueat. aut aliqᷤ spectacło ddelecit᷑
insamat. Ita nescientes diligt̾ temꝑalia. ut inde beatitdinẽ expectent.
his aut̃ reb qͥb qͥsq beatꝰ uult effici. seruiat necesse ẽ. uelit uolit. Ham
qͦcũq duxerint sequit᷑. ꝙ quisqͥs ea uisus fuerit: auferre posser metuit᷑.

Expanded text:
Est enim alius deterior et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibdiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
parcẽ di. ꝙ tẽꝑati sͣ. ut poss de ilł mund̾ fabricari. Sicdm dict̾ ꝑ uenisse ad
rore cõpescens. & ñ intellegt tã sacrilegã eẽ sectã suã. ut credant omipotẽ

Expanded text:
partem dei et temperati sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad partem dei et temperati sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad rore compescerent. et non intellegunt tam sacrilegam esse secta
Abbreviated transcription (Latin):
uolare. Et nos inconsuetudine. hc̃ aerẽ celũ appellamꝰ. Nã cũ cdesereno
nubilo qͣrimꝰ aliqͣndo ditimꝰ qͣł ẽ aer: aliq̃ dicimꝰ qͣle ẽ celũ. hoc dixi: ne
qͥs existim& habitare iba mala demonia: ubisolẽ. ⁊ lunã⁊ stellas cdo ordina¬
iit᷑. &mala demonia ido apłs appellat spĩtalia: qr ñ inali angłi inscrip¬
turis sꝑc appellant᷑ Idõ aũ rectores har̃ tenebrarũ eos dicit. qm̃ peceatores¬
b homines appellat. qͥb isti dñant᷑. Icło ꝙ alio loco dic̃. Fuistis aliqͣndo tenebr
nẽ aut lur indomino. E ex peccatorib iustificati erat᷑. N gͦ arbitrem isũmo
celo habitare diabolũ cu angłis siuis: unde lapsũ eẽ credimꝰ. Sie eniermauerẽ
mani chei. qͥ dict᷑ ante mundi constitucionẽ fuisse gentẽ tenebrarũ. q̃ ⁊t᷑
rere: nͥ parte̾ suã cont᷑ eã mitterꝙ. Cuiꝰ gentis pͥncipes siẽ illi dict̃ deuorauer

Expanded text:
appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicitim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebrarum, quae contra et. cuius gentis principes, sicut illi dicunt, deuorauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
illũ coli uolut᷑. qͦ inluminante lecant᷑ meriti sui nos eẽ consortes. hono¬
randi gͦ st̃ ꝓpt̾ imitacionẽ. ñ ad ͦoͦiandi ꝓpt̾ religionẽ. Si aut male uixert᷑.
u̾cũq sint: ñ sͣ colendi. Nͣ sit nob̾ religio cultꝰ demonũ. qr omis suꝑsticio euͣ

Expanded text:
coli volunt, quo illuminati laetantur meriti sui nos esse consortes. Honocoli volunt, quo illuminati laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicunque sin
Abbreviated transcription (Latin):
curramꝰꝰ Ndiligamꝰ mundũ. qmͣ omiã q̃ inmundo st̃: concupiscentia
carnis & concupiscentia ocłoꝵ ẽ : ꝙ ambicio scłi. Ndiligamꝰ ꝑ carnis uolup¬
tatẽ corrumꝑe atq corrumpi. nead miserabiliorẽ corruptionẽ doloꝵ torm̃
tatẽ dem᷑ humiliandi uincͥendi uerb̾andi. N diligamꝰ uisibilia spectacła
ne ab ipsa uerttate aberrando & a mando umbras intenebras ꝑiciam. ñ sit
ꝓarbitrio fingi pot᷑. ꝙ tñ animã ipsã ꝗͣuis anima uera sit cuͣ falsa una¬
ginat᷑. colere nͣ debebiꝰ. melior ẽ uera stipula. ꝗͣ lux inanicogitatione ꝓsus
picantis uoluntate formata. Etñ stipulã ꝗͣ sentimꝰ &tangimꝰ. dem̃itis ẽ
credere colenda. Nͥ sit nob̾ religio humanoꝵ oꝑuͣ cultꝰ. meliores it s̃ ipsi ar¬
tifices qͥ talia fabricant. qͦs tnͣ colere ñ debemꝰ. Nõsit nob̾ religio cultꝰ homi¬
nuͣ mortuoꝵ. qi sipie uixert̃. nͣ sic habent᷑ ut tales qͣrant honores: s a nobis

Expanded text:
ia carnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormetatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. e quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est verapicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultnum mortuorum, quia si pie vixerunt non sic habentur ut tales quaerant honores, sed illum a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cedenti ad arbitriũ dnabit᷑: nullã de illo sentiens molestiã. qr iaͣ ñ exillo
nec ꝑ illud qͣrꝙ beatitudinẽ. s ex do ꝑ se ipsã ꝑcipiet. Reformatũ gͦ corpus
ac stificatũ. sine detrimͣto corruptionis ꝙ sine onere difficultatis ad mmi¬
nistrabit. In resurrectione enĩ neq nibent. neq nubent᷑. s ert̃ sicut
angłi incelis. Esca uͦ uentri. ꝙ uent̾ escis. d̾s autͣ ꝙ hc̃ ꝙ illas destruet. qmͣ

Expanded text:
cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et venter esc
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ sit. ł motꝰ ut motꝰ sit. Ipsũ est unũ pͥncipale. nec ꝑfuntũ ne ꝑ infim¬
tũ crassũͣ: nec ꝑ finitũ nec ꝑ infinituͣ mutabile. Noͣem᷑ ht̃ aliud̾ hic: ali¬
ud alibi. aut aliud ncͣ: aliud postea. qr sũme unꝰ est pat̾ ueritatis. pater
sue sapientie. qͣ nulla ex parte dissimilis: similitudo eiꝰ dicta est ẜ unago.
qr de ipso est. Itaq ñ filius recte dr Ẽx ipso cetera ꝑ ipsuͣ. Precessit enĩ for¬
ma omniũ sũme implens unũ de qͦe. ut cetem que st̃. inquantũ sunt
omĩs racionalis & intellectualis creatura. inqͥ homo rectissime dicit᷑. factꝰ
adimagine̾ ꝙ similitudinẽ cłi. Nõ enĩ alit̃ incoͣmutabilẽ ueritatẽ poss
m̃te conspicere. Alia uͦ ita sũt ꝑ ipsã fact̾a : ut ñ sint ad ipsã. ¶ẜ ido racio¬
nał anima sicreatori suo seruiant aqͦ facta ẽ. ⁊ ꝑquẽ facta ẽ ⁊ ad que factaẽ.

Expanded text:
corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infincorpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
s inalioꝵ ꝙ maxime ipsiꝰ uniu̾si conꝑacione tñ parua sc̃: Hec inspacio teͬ¬
nͥ habere dimidiũ. dũ ibi diuidit᷑ qua transit ad finẽ. Ac ꝑ hoc & breius
sillabe tempꝰ incomꝑacione longioris breue. ꝙ horabrumał estiue hore
conꝑata minor ẽ. Sic mora uniꝰ hore ad diẽ. & diei ad m̃sẽ ꝙ m̃sis ad annũ
ꝙ anͥni ad lustrũ. ꝙ lustri ad maiores circuitus. ⁊ ipsi ad unũssũ tempꝰ relati
beues ftͣ. Cũ illa ipsa numerosa successio. & qͣda gradatio. siue localiũ siue tẽ¬
ꝑaliũ spacioꝵ. nͣ tumore ł mora: s ordinata ꝯuemientia pulchra tudicetur:
pse aut᷑ ordinis modus uiuit in ueritate ꝑpetua. nec mole uastus. nec
ꝓtractione uolubilis. s potentia supͣ omnes locos magnus. et̾nitate supͣ
omnia temꝑa iminobilis. Sine qͦ tñ nec ulliꝰ molis uastitas in unũ redigi.
nec ulliꝰ tempis ꝓductio potest ab errore cohiberi. ꝙ aliqͥd eẽ uł corpus ut

Expanded text:
sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temnisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut
Abbreviated transcription (Latin):
intuenda ꝙ se ꝑ ipsã qr omĩmͦ eisimilluna ẽ. De inde uenutt adutã geni¬
talẽ ꝑ ꝗͣ creaturã: uisibilia & temꝑalia giguentia ds et̾nus & in cõmitabi¬
lis oꝑatur. Hinc ad auimalia ꝙ inde ad ipsa corꝑa colenda delabunt᷑. ẜ in
his pͥmo eligut᷑ pulchriora. inqͥb celestia: maxie excellunt. Ergom pͥmi
solis corpꝰ occurrit. ꝙ in eo nͣ nulli remanent. Aliqͥ ꝙ lune splendorem
religrone cdignũ putant. Est n nob̾ ut ꝑhibet᷑ ꝓpinqͥor. unde uiciniorẽ

Expanded text:
unt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniore
Abbreviated transcription (Latin):
no: ꝙ qd̾ mͥ int̾ uos fedũ occurrerit imꝓbo. qd pulchrũ ad ꝓbo. cũ pulchri
sit illud unde in ꝓbo & adꝓbo. Euare hoc ipsũ magis ad ꝓbo. ꝙ nͣ solum
uob̃: s illis omĩb corꝑib unde uos hausi ante pono. De in de regłam
ipsã quã uides: concipe hoc mͦ. Omĩs qͥ se dubitantẽ intellegit. uerũ
sit ueritas dubitat. inse ipso habet uerũ unde nͣ dubita. nec ullũ ue¬
rũ nͥ ueritate uerũ est. Nõ itaq oporte eũ de ueritate dubitare. qui
potuit undecũq dubitare. Ubi uident᷑ hec: ibi ÷ lumͣ sine spacio locoꝵ
ꝙ tempoꝵ. & sine ullo spacioꝵ taliũ phantasmate. Nũ qͥd ista ex aliqͣ parte
corrumpi posst. ⁊̃ si omĩs raciocinator intereat aut apud car̾nales inferos
ueterascat.  ñ enĩ raciocinacio talia facit: s inuenit. Ergo anteꝗͣ inuemiã¬

Expanded text:
no; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius no; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam invenian
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑuenit omĩs bonꝰ raciocinator. nͥ adueritatẽ: Cũ ad se ipsa ueritas. ñ
utiq raciocinando ꝑueniat. S qd̃ raciocinantes appetunt ipsa sit. Hide
ibi conuenientiã qua suꝑior eẽ nͣ possit. ⁊ ipse conueni cuͣ ea. confitere te
ñ eẽ qd̾ ipsa ÷. Si quid̾e se ipsa ñ querit. Tu autͣ ad eã querendo uenisti.
ñ locoꝵ spacio s m̃tis ad fectu. ut ipse interior homo cũ suo in habitatore¬
ñ infima ꝙ carnali: s suͣma yspiritali uoluptate ꝯueniat. Aut si nͣ
cernis que dico. & anuera sint dubitas: cerne salti utrũ te de hisdu¬
bitare ñ dubites.  si certũ ÷ te eẽ dubitantẽ. quere unde sit certum.
phantasmata cogitant᷑ ꝑ eosdẽ ocłos animo inpacta. s illis qͥb ipsis phan¬
tasmatis dicit᷑. Noͣ estis uos qd̾ ego quero. neq illud estis unde ego uos ordi¬

Expanded text:
enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, snon infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordi
Abbreviated transcription (Latin):
cog̃noscat᷑. Quid gͥ restat unde nͣ possit anima recordari pͥmaͣ pulcritudine
q̃ reliquid quando de ipsis suis uiciis potest: Ita eniͣ sapientia di ꝑtendit.
a fine usq infine̾ fortit̾. ita ꝑ hanc summꝰ ille artifer oꝑa sua inumĩ fine̾
decoris ordinata contexuit. tta illa bonitas asummo ad extremũ nulli
pulcͥritudini ꝗ̃ ab ip̃so solo eẽ poss inuidit. ut nemo ab ipsa ueritate deici¬
at᷑ qͥ ñ excipiat᷑ ab aliqͥ effigie ueritatis. Qre incorꝑis uoluptate qͥd teneat nicħ¬
aliud ꝗͣ ꝯuenientiã. Nã si resiftencia pariunt dolorẽ. ꝯuenientia pariunt
uoluptatẽ. Reco gnosce gͥ que sit sumina ꝯuenientia. Noli foras ire inte¬
ipsũ redi. minteriore homine habitat ueritas. ꝙ si tua̾ naturã mutabilem
inueneris: transcende ꝙ te ipsũ. S mem̃to cuͣ te tͣnscendis. rõcinantẽ ani¬
mã te tͣnscencdere. Illuc gͦ tencde. unde ipsũ lumͣ racionis accendit᷑. Quo

Expanded text:
one : « Quid igitur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam relinquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim sapientia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter . Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit: ita illa bonitas a summo ad extremum nulli pulchritudini quae ab ipso solo esse posset invidit, ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quare in corporis voluptate qam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
de quauoce clamat dñs iħc ad
iudeos qd̾ inter natos mulier̃
maior illo esset nemo. Camor
autẽ ad surdos. siue longe posi¬
tos. cum indignatõne fieri solet.
Que iudaico certũ ẽ euenisse po¬
pulo.dum longe ẽ a peccato

Expanded text:
de qua voce clamabat Dominus Jesus ad Judaeos, quod inter natos mulierum major illo esset nemo. Clamor autem ad surdos longe positos, sive cum indignatione fieri solet: quae Judaico certum est evenisse populo, dum longe est a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
iiiiͦ euuangłia. multaꝵ constat
Ee uirtutũ. Ad enĩ forcius qͣm a¬
nimas saluare. q̃ erroꝵ suoꝵ ui¬
ciis poterant interire: Scdm qd̾
te de nudaute. Dñs dabit ũibum
euuangłirantib iurtutes multaᷤᷤ
uersꝰ istius ordo talis ẽ. qui huic
oꝑi congruent᷑ inseritur. Dñs
dabit uirtutes multas euuange¬
litantib u̾bum. Dedit enĩ urr
neranda confessione. p̃dicabat.
qñ eis languentiũ turbas sana
latine bona adnunciatõ int̾pre¬

Expanded text:
 Evangelia multarum constat esse virtutum. Quid enim fortius, quam animas salvare, quae errorum suorum vitiis poterant interire? Secundum quod ite denudavit: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtutes multas. Versus istius ordo talis est, qui huic operi congruenter inseritur. Dominus dabit virtutes multas alizantibus verbum. Dedit enim virtjus veneranda confessione praedicabant, quando eis languentium Latine bona annuntiatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Penitemini et credite eurã
ti. In hebreo iħc. ingreco sother.
in latino: saluator.Messias he¬
braice. xp̃c grece. unctꝰ latine.
idẽ rex et sacerdos dr. dum dege¬
nere dauid regis nascit᷑ xp̃c. et

Expanded text:
« Poenitemini et credite Evangeti. In Hebraeo Jesus, in Graeco Sother  σωτήρ, in Latino Salbraice, Χριστὸς Graece, unctus Latine. Idem rex, et sacerdos dicitur dum de genere David regis Christus nascit
Abbreviated transcription (Latin):
Non sunt condigne passiones huius
illa dies. qua corruptuũ hoc & mor¬
tale. induat incorruptionẽ. & immor.¬
talitatẽ. Tunc beatus ille seruus. quẽ
inuenerit dñs uigilantẽ: tunc ad uocẽ
tube pauebit t̾ra cum popłis. tunc
gaudebis uidicaturo dño. Lugubre
& tͣribus ad tribum ferient pectora.
Potentissimi quondã reges: nudo la¬
tere palpitabunt. Exhibebitur tunc
eũ ple sua uen eris. tuncigndtꝰ iuꝑit̃
adducetur: & cũ suis sollicitus plato
discipłis. aristotilis arqum̃ta ñ ꝓdert̃.
Tunc tu rusticanus & pauꝑ exulta¬
bis: ridebis & dices. Eoce crucifixus
dñs m̃s. ecce iudex qui obuolutus
pannis in p̃sepio uagiit. Hic est ille
opariĩ. & quȩstũriȩ filius. Hic ÷ qui
matris gestatus sinu. hominẽ deus
fugit inegiptũ. Hic uestitur coccmno.
hicꝰ sentib coronatur. Hic magus
demoniũ habens. & samaritanus. Cer-¬
ne manus uidee quas fixeras. cerne
latus romane quod exfoderas. Yi.¬

Expanded text:
Non sunt, inquit, condignae passiones hujus Non sunt, inquit, condignae passiones hujus illa dies qua corruptivum hoc et mortale induat incorruptionem et immortalitatem. beatus seruus, quem dominus inuenerit uigilantem. tunc ad uocem tubae pauebit terra cum populis, tu gaudebis. indicaturo domino lugubre tribus ad tribum ferient pectora; potentissimi quondam reges nudo latere palpitabunt; exhibebitur cum prole sua uere tunc ignitus Iuppiter; adducetur et cum suis stultus Plato discipulis; Aristoteli argumenta non proderunt. tunc tu rusticanus et pauper exultabis, ridebis et dices: \'ecce crucifixus deus meus, ecce iudex, qui obuolutus pannis in praesepio uagiit. hic est ille operarii et quaestuariae filius, hic, qui matris gestatus sinu hominem deus fugit in Aegyptum, hic uestitus coccino, hic sentibus coronatus, hic magus daemonium habens et Samarites. cerne manus, Iudaee, quas fixeras; cerne latus, Romane, quod foderas. uid
Abbreviated transcription (Latin):
nans. O solitudo illa: in qua illinas.¬
cuntur lapides. de quib in apocalip¬
si ciuitas magni regis extruitur. O he¬
remus. famulari doͦ gaudens. Quid
Quã diu te tectoꝵ umbrȩ premunt:
quãdiu fumosarũ urbium carcer
includit: ¶rede michi. Nescio quid
plus lucis aspicio. Libet sarcina car.¬
nis abiecta adpurũ etheris aduolare
fulgorẽ. Pauptatẽ times: sed beatos
pauꝑes ap̃s appellat. Labore t̾reris:
at nemo athleta sine sudorib coro.¬
natur. De cibo cogitas: sed fides fa¬
tuis exesa ieiunĩis membra collidere:
sed dñs tecũ iacet. Squalidi capitis
horret inculta cesaries: sed caput duũ
xp̃s ẽ. Infinita heremi uastitas t̃ret:
sed tu paradisũ m̃te deambula. Quo.¬
tiens cũq illuc cogitatione conscen¬
deris: totiens in heremo ñeris. Scabra
sine balneis attrahitur cutis. sed qui
in xp̃o semel lotus est: non ẽ neces¬
se illi iterũ lauare. Et ut breuit̃ ad
cuncta audias apłm respondentẽ.

Expanded text:
nans! O solitudo, in qua illi nasnans! O solitudo, in qua illi nascuntur lapides, de quibus in Apocalypsi civitas magni regis extruitur ! O eremus familiarius Deo gaudens! Quid Quamdiu te tectorum umbrae praemunt? quamdiu fumosarum urbium carcer includit? Crede mihi, nescio quid plus lucis aspicio. Libet, sarcina corporis abjecta, ad purum aetheris evolare fulgorem. Paupertatem times? sed beatos Christus pauperes appellat. Labore terreris? at nemo athleta 37 sine sudore coronatur. De cibo cogitas? sed fides famum exesa jejuniis membra collidere? sed Dominus tecum jacet. Squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput tuum Christus est. Infinita eremi vastitas te terret? sed tu paradisum mente deambula. Quotiescumque illuc cogitatione conscenderis, toties in eremo non eris. Scabra sine balneis attrahitur cutis? sed qui in Christo semel lotus est, non illi necesse est iterum lavare . Et ut breviter, ad cuncta audias Apostolum respondentem;
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ. Inferius fr̃ accũbe. ut inferio¬
re te ueniente : sursũ iubearis axcẽdere.
Suꝑ quẽ dñs requiescit. Nisi suꝑ humilẽ
oe quietum &e trementẽ uerba sua:
Cui plus credit᷑: plus ab eo exigit᷑. Po¬
tentes. potent̃ torm̃ta patiuntur. Nec
sibi quisquã de corporalis munditię
castitate supplaudat: cum om̃e uerbũ
ociosũ quod locuti fuerint hominee..
Non ẽ enĩ facile stare locopauli: denere
gradũ petri.iã cũ xp̃o regnantiũ. Ne
forte ueniat angłs dñi qui scindat
uelũ templi tui: qui candelabrũ tuũ
eloco cõmoueat. Edificaturꝰ turrẽ.
futuri opis sumptꝰ supputa. Infatuatũ
sal: ad nichilũ ẽ. utile Nisi ut ꝓiciat᷑
foras & aporcis conculcet᷑. Monachꝰ
si ceciderit: orabit ꝑeo sacerdos. Pro
expandenda uela uentis. & questionũ
scopulis trans uadatis. Letantiũ mo.¬
re nautarũ. epelago celeuma can¬
tandũ ẽ. O desertũ xp̃i florib uer¬

Expanded text:
plurimum. inferius, frater, accumbe, ut minoplurimum. inferius, frater, accumbe, ut minore uemente sursum iubearis accedere. super quem dominus requiescit, nisi super humilem et quietum et trementem uerba sua? cui plus creditur, plus ab eo exigitur. potentes potenter tormenta patientur. nec sibi quisquam de corporis tantum mundi castitate supplaudat, cum omne uerbum otiosum, quodcumque locuti fuerint homines, Non est facile stare loco Pauli, tenere gradum Petri, jam cum Christo regnantium: ne forte veniat angelus, qui scindat velum templi tui, qui candelabrum tuum de loco moveat . Aedificaturus turrim, futuri operis sumptus supputa . Infatuatum sal ad nihil est utile, nisi ut projiciatur foras, et a porcis conculcetur. Monachus si ceciderit, rogabit pro eo Sacerdos. Pro expandenda vela sunt ventis, et quaestionum scopulis transvadatis, laetantium more nautarum, epilogi celeuma cantandum est. O desertum, Christi floribus ver
Abbreviated transcription (Latin):
tis dñi clamore ferietur. Serue nequã.
exegissem : Id est deposuisses ad altare.
quod ferre ñ poteras. Dum eñi tu igna.¬
uus negotiator denariũ tenes : alterius
locũ qui pecuniã duplicare poterat oc¬
cupasti. Quã obrẽ sicut is qui bene mi-¬
nistrat. bonũ gradũ sibi acquirit: ita¬
& qui indigne ad calicẽ dñi accedit.
reus erit dnĩ corporis & sanguinis. Non
om̃s ep̃i : ep̃i sunt. Attendis petrum:
sed & uidam considera. Stephanum sus¬
picis : sed & nicholaum respice. Quem
dñs in apocalipsi de notat. qui tã turpia
& nefanda cõmentatus ẽ. ut nicholaitaꝵ
heresis ex illa radice nascatur. Probet se
unusquisq : & sic accedat. Non admittit
ȩccłastica dignitas xp̃ianũ. Cornelius
centurio. adhuc ethnicus. dono scĩ spiritꝰ
mundat᷑. Presbiteros danihel iudicat¬
puer. Amos. ruborũ mora distringens.
repente ꝓpħa ẽ. Dauid pastor. alligit᷑
in regẽ. Minimũ discipłm: iħs amat

Expanded text:
tis domini clamore ferietur: s ern e nequamtis domini clamore ferietur: s ern e nequamxegissem? id est: \'deposuisses ad altare, quod ferre non poteras. dum enim tu, ignauus negotiator, denarium tenes, alterius locum, qui pecuniam duplicare poterat, occupasti\'. quam ob rem sicut, qui bene ministrat, bonum gradum sibi adquirit, ita, qui indigne ad calicem domini accedit, reus erit dominici corporis et sanguinis. Non omnes episcopi episcopi. adtendis Petrum, sed et ludam considera. Stephanum suspicis, sed et Nicolaum respice, quem dominus in Apocalypsi sua odit; qui tam turpia et nefanda commentus est, ut Ophitarum heresis ex illa radice nascatur. probet se unusquisque et sic accedat. non facit ecclesiastica dignitas Christianum. Cornelius centurio adhuc ethnicus dono spiritus sancti inundatur; presbyteros Danihel puer iudicat; Amos ruborum mora destringens repente propheta est; Dauid pastor adlegitur in regem; minimum discipulum Iesus amat
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła rabido demonũ ore discerpitur.
Quod si te quoq ad eundẽ ordinẽ pia
patrũ bl andim̃ta sollicitant: gaude-¬
bo de ascensu. timebo de lapsu. Qui
episcopatũ cupit: bonũ opꝰ desiderat.
Scimus ista: sed uide quid sequatur.
sequitur explicitis. non minorem in
tertio gradu adhibuit diligentiã dicens.
Diaconos. similit̃. pudicos. non bilingues.
Non multo uino deditos: ñ turpe lucrum¬
scientia pura. Hi aut̃ ꝓbentur primũ:
& sic ministrent. Nullum crim̃ habentes.
Uȩ illi homini. qui uestẽ ñ habens nuptia.¬
lem: ingredit᷑ ad cȩnã. Nichil suꝑ est. disi
ut statĩ audiat. Amice. quomodo huc
uenisti : Et illo ommutescente: dicatur
ministris. Tollite illũ. ligatis pedib ac
manib. & mittite eũ intenebras exterio.¬
res. Ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ. Yȩ illi¬
homini qui acceptũ talentũ in sudario
ligans: ceteris lucifacientib. id tantũ
quod acceꝑat reseruauit. Ilico indignan¬

Expanded text:
ecclesia rabido daemonum ore discerpitur. ecclesia rabido daemonum ore discerpitur. quod si te quoque ad eundem ordinem pia fratrum blandimenta sollicitant, gaudebo de ascensu, timebo de lapsu. qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. scimus ista, sed iunge, quod sequitur: sequuntur, explicitis non minorem in tertio gradu adhibuit diligentiam dicens: diaconos similiter pudicos, non bilingues, non multo xuino deditos, non turpilucrscientia pura. et hi autem probentur primum et sic ministrent nullum crimen habentes. ; uae illi homini, qui uestem non habens nuptialem ingreditur ad cenam! nihil superest, nisi ut statim intrasti? Et illo obmutescente dicatur ministris: Tollite illum, ligatis manibus et pedibus, et mittite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium. uae illi, qui acceptum talentum in sudario ligans ceteris lucra facientibus id tantum, quod acceperat, reseruarit! ilico indignan
Abbreviated transcription (Latin):
de his sinistrũ loquar. qui apłico gͣ du
succedentes: xp̃i corpꝰ sacro ore c̃fic̾iunĩ.
ꝑ quos nos etiã xp̃iam sumꝰ. Qui claues
regni cęloꝵ habentes. quodã modo ande
iudicii diem iudicant: qui sponsã dm̃
sobria castitate conseruant. Sed alia.
ut ante p̃strinxi monachi causa : alia. ẽ.¬
clericoꝵ. Clerici oues pascunt. de ego pas¬
cor. Illide altario uiuunt : michi quasi
infructuosȩ arbori. securis ponitur ad
radices. Simunꝰ ad altare non defero.
Non possũ obtendere pauꝑtatẽ. cum
duo quȩ sola sibi suꝑerant ęra mitten¬
tẽ. Michi ante prb̃m sedere ñ licet.
Illi si peccauero. licet tradere me sata¬
nȩ in interitũ carnis. ut sp̃s saluus.
fiat. Et inueterilege. quicũq sacerdo.¬
tib ñ obtẽperasset.: aut extra castra
positus lapidabat᷑ apopło. aut gladio
ceruice subiecta contẽptũ expiabat
cruore. Nunc uero in oboediens: spiri¬
tali mucrone truncat᷑. aut eiectus de

Expanded text:
de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui succedentes Christi corpus sacro ore conficiunt, per quos nos etiam Christiani sumus, qui claues regni caelorum habentes quodammodo ante iudicii diem iudicant, qui sponsam domini sobria castitate conseruant. sed alia, ut ante praestruxi, monachi causa est, alia clericorum. clerici oues pascunt, ego pascor; illi de altario uiuunt, mihi quasi infructuosae arbori securis ponitur ad radices, si munus ad altare non defero. nec possum obtendere paupertatem, cum duo, quae sola sibi supererant, aera mittentem. mihi ante presbyterum sedere non licet; illi, si peccauero, licet tradere me satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. et in ueteri quidem lege, quicumque sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus lapidabatur a populo aut gladio ceruice subiecta contemptum expiabat cruore. nunc uero inoboediens spiritali mucrone truncatur aut eiectus de
Abbreviated transcription (Latin):
modo ille ambulauit sic ãbulare. Qđ si
nichil habes quod responsurus sis. cur
tam bene paratꝰ ad bellũ non militas:
Nisi forte inpatria tua arbitraris hoc
facere. cum in sua dñs signa ñ fecerit:
Et cur id quod cum aucforitate sũ mȩ
sua honorem habet: Non quȩro inqui¬
ens honorẽ. sufficit michi conscientia
mea. Nequaquã dñs quȩrebat: quippe.
qui ne a turbis rex constitueretur au-¬
fugit. Sed ubi honor non ÷: ibi contẽpoꝰ
est. Ubi contemptꝰ ẽ. ibi frequens inui¬
ria. Ybi aut̃ iniuria: ibi & indignatio.
Ubi indignatio: ibi requies nulla. Ubi
requies non est: ibi mens a ꝓpositosepe
diducitur. Ybi aut̃ ꝑ inquietudinẽ aliqͥd
aufertur ex studio : minus fit Necesse ẽ¬
abeo qđ tollitur. Et ubi minus ẽ. ꝑfectũ
non potest dici. Ex hac supputatione
nolle. delinquere. Sed de hoc gradu com¬
pulsus me ꝓuocabis ad clericos.: ande
his aliquid audeamdicere. qui certe in
sins urbib cõmorant᷑. Absit ut quicquã

Expanded text:
modo ille ambulavit, et ipse ambulare. Quodsi nihil habes, ut responsurum te scio, cur tam bene paratus ad bella non militas? Nisi forte in patria tua te arbitraris hoc facere, cum in sua dominus signa non fecerit. Et cur id? Cum auctoritate sume a honorem habet. Non quaero, inquies, honorem; sufficit mihi conscientia mea. Neque dominus quaerebat, quippe qui, ne a turbis rex constitueretur, aufugit. Sed ubi honor non est, ibi contemptus est; ubi contemptus, ibi frequens iniuria; ubi autem iniuria, ibi et indignatio; ubi indignatio, ibi quies nulla; ubi quies non est, ibi mens a proposito saepe deducitur; ubi autem per inquietudinem aliquid aufertur ex studio, minus fit ab eo, quod tollitur, et ubi minus est, perfectum non potest dici. Ex hac supputatione nolle delinquere, est. Sed de hoc gradu pulsus provocabis ad clericos: An de his alisuis urbibus commorantur?\' absit ut quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
minosus. & iuxta tritum uulgi pro.
rbium uirgantib & negantib cunctis.
Gaures nec credo habere nec tango: ipsi¬
oq parietes inme maledicta reͦsonariulł.
psillebant contrame qui bibebant uinũ.
ictus malo. tacere didici. rectius eẽ arbi.¬
unis ponere custodiam ori meo. & ostiũ
unitum labis meis. quã declinare cor¬
eum in uerba malitiȩ. et dũ carpo uitia:
uitium detractionis incurrere. Quod
dixissem: non est inquit detrahere ue¬
um dicere. Nec priuata correptio genera¬
n doctrinam facere: cum aut rarus aut
ullus sit. qui sub huiꝰ culpȩ reatu non¬
idat. Quȩso ergo te. nome tanto itinere
exatũ. frustra uenisse paturis. Scit enĩ
ns̃ quod post uisidnem locorum sc̃orũ.
anc uel maxime causam babui: ut cum¬
uis litteris nutri mederer & sorori. Et ego.
transmarinȩ sunt: & specialiter sermo dictat᷑.
raro potest inuenire quos mordeat. Te autem

Expanded text:
criminosus et iuxta tritum uulgi sermone criminosus et iuxta tritum uulgi sermone prouerbium iurantibus et negantibus cunctis me aures nec credo habere nec tango ipsique parietes in me maledicta resonarunt e t psallebant contra me, qui bibebant uinum, coactus malo tacere didici rectius esse arbitrans ponere custodiam ori meo et ostium munitum labiis meis, quam declinare cor in uerba malitiae et, dum -carpo uitia, in uitium detractionis incurrere\'. quod cum dixissem: \'non est\', inquit, \'detrahere uerum dicere nec priuata correptio generalem doctrinam facit, cum aut rarus aut nullus sit, qui sub huius culpae reatum cadat. quaeso ergo te, ne me tanto itinere uexatum frustra uenisse patiaris. scit enim dominus, quod post uisionem sanctorum locorum hanc uel maxime causam habui, ut tuis litteris sorori me redderes et matri. et ego: transmarinae sunt et specialiter sermo dictatus raros potest invenire, quos mordeat. Te autem
Abbreviated transcription (Latin):
frater egallia: se habere sororem
uirginem matrẽq uiduã. quȩ
ineadem urbe diuisis habitarent
cellulis. & uel hospitii sollicitu.¬
mne. uel obcustodiendas facultaticulas. pi¬
ales sibi quosdam dericos assumpsissent: utd
aiori dedecore iungerentur alienis. quã
se fuerant separatȩ. Cũq ego ingemiscerẽ.
ł multo plura tacendo quam loquendo sig.¬
ificarem: Queso te inquit corripias eas
tteris tuis. & ad concordiam reuoces: ut
nater filiam. filia matrẽ agnoscat. Cui
go. Optimã inquam michĩ iniungis ꝓii.¬
entiam. ut alienas conciliem. quas filius
taterq non potuit: quasi uero episcopalẽ
thedram teneam. & non clausus cellula
uit procul aturbis remotus. uel preterita
angani uitia: uel uitare nitar p̾sentia.
d & incongruũ c̃ latere corpore. & lingiũ
. in qua multo sale urbem defricans
osanũ quippiã detulisti : Hoc est aio
uiod me fugit. & labra diuidere non sinit.
stquã enim arguendo crimina factussũ

Expanded text:
frater e Gallia, se habere sororem virginem, matremque viduam, quae in eadem urbe divisis habitarent cellulis: et vel ob hospitii solitudinem, vel ob custodiendas facultatulas, praesules sibi quosdam Clericos assumpsissent; ut majore dedecore jungerentur alienis, quam a se fuerant separatae. Cumque ego ingemiscerem, et multo plura tacendo quam loquendo sigificarem: \'quaeso te\', inquit, \'corripias eas litteris tuis et ad concordiam reuoces, ut mater filiam, filia matrem agnoscat. cui ego: optimam , inquam, \'mihi iniungis prouinciam, ut alienus conciliem, quas filius fraterque non potuit, quasi uero episcopalem cathedram teneam et non clausus cellula ac procul a turbis remotus uel praeterita plangam uitia uel uitare nitar praesentia. sed et incongruum est latere corpore et lingua ia, in qua multo sale urbem defricans Lucilianum quippiam rettulisti? \' \'hoc est\', aio, \'quod me fugat et labra diuidere non sinit. postquam ergo arguendo crimina factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
non confringet: & linũ fumigans ñ extin-¬
guet. donec eiciat ad uictoriã udicium:
& in nomine eius gentes sꝑabunt. Proquo
in esaia uixta septuaginta int̃pretes. sic
scriptum ẽ. Iacobpuẽr nis. suscipiam eũ:
isrł electus m̃s. suscepit eũ anima mea.
dedi sp̃m meũ suꝑ eum. iudiciũ gentib
ꝓferet: Non clamabit neq dimittet: nec
audietur foris uox eius. Harundinem
fractam non conter&. & linũ fumigans
non extinguet: sed in ueritate proferae
iudicium. Splendebit & ñ quassabitur.
donec. ponat suꝑ terrã iudiciũ: & in no.¬
mine eius gentes sꝑabunt. Nos autẽ ex
hebreo ita uertimus. Ecce puer meus susci¬
piã eũ. electus meus. cõplacuit sibi in illo
anima mea: Dedi sp̃m meũ suꝑ eũ: iudiciũ

Expanded text:
nget et linum fumigans non extinguet, donec eiciat ad uictoriam iudicium; et in nomine eius gentes spera bunt. pro quo in Esaia iuxta septuaginta interpretes sic scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea. dedi spiritum meum super eum, iudicium gentibus proferet. non clamabit neque dimittet nec audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. nos autem ex Hebraeo ita uertimus: ecce puer meus, suscipiam eum, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea. dedi spiritum meum super eum; i
Abbreviated transcription (Latin):
societas quodam mͦ frat̾nitatis isiso
bt uidend̾ est an ꝯ si tauissort so cus
id pstari rebeat. an nͦ ꝑsonale uñfi¬
cium sit qd̾ mag̾ uerũ ests̃ set siẜ
fideuisor qͣi defensor socis uidicũ

Expanded text:
modo fraternitatis in se habeat.Uidendum est, an et fideiussori socii id praestari debeat an uero personale beneficium sit, quod magis uerum est. sed si hic fideiussor quasi defensor socii iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uidicuim ut societas distrabat᷑:
renũciat᷑ societate. sũ totos bongꝵ
su̇ unius rei societas corta siti ¶tẽ
bonis aõditorib uenditis unius socui.
distrabi societatem. lab̾o ait¬
Si inrem c̃cã em̃dam ꝯducendamue
coita societas siti tõ p̃ post alicuiꝰ mor¬
tem quicqͥd lud detͥmentiue fc̾m sit ꝯ¬
imune se labo ait. ¶ Diximus dĩcessu.
solui societatem. ħ ita ÷ͥ si om̃s dissen¬
tiunt. De gͦ si unus renunt̾et cassus
scͥpsit. eum qui renũt̾au̾it societati
luti fi cum oĩum bonoꝵ societatem
missemus. dem̃ cum obueniss unibr̾¬
bit. ꝯmodum ⁊ ꝯmunicare cogetur
actione ꝓsocia qd̾ si quid post renũta¬
tionem. ad quisierit ñ er̾ ꝯmuni candũ.
qr nec tolus admissus est meo. ¶Item
si societatem ineamꝰ ad aliquã rem e¬
mendam. dem̃ solus nolu̾s eam em̾̃e.
iõq renũtiau̾is societati ut solus e¬
m̾ies teneb̾is quauti mea int̃ est. S si

Expanded text:
 est, ut societas distrahatur, renuntiatam societatem, siue totorum bonorum siue unius rei societas coita sit.Item bonis a creditoribus uenditis unius socii distrahi societatem Labeo ait.Si in rem certam emendam conducendamue it societas, tunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentiue factum sit, commune esse Labeo ait. Diximus dissensu solui societatem: hoc ita est, si omnes dissentiunt. quid ergo, si unus renuntiet? Cassius scripsit eum qui renuntiauerit societati luti si, cum omnium bonorum societatem inissemus, deinde cum obuenisset uni here communicare cogetur actione pro socio. quod si quid post renuntiationem adquisierit, non erit communicandum, quia nec dolus admissus est in eo.Item si societatem ineamus ad aliquam rem emendam, deinde solus uolueris eam emere ideoque renuntiaueris societati, ut solus emeres, teneberis quanti int