comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ sion ad criminis ueniã missa¬
S ad operis pͥectati  delertionem referẽ¬
dum est ut ideo pars ciuitatis dicatur
complui quia ab actu ⁊ delectatione
peccati cui ante seruiebat. modo cessat
non quod eius ueniam ħat. uocatur¬
q pluuia aua illa tals continentia
qua ab opere peccati reuocatur. qr ex foꝰ¬
te gratie dei id cordi instillatur. Ut its
ri delectatione ⁊ actu peccati magis
sibi accumulasset tormentum. Sili
ad indulgentiam reatus pluuia refe¬
ratur euangelite sententie contraire
uidebitur. Si enim pp̾ ĩmĩam qua quis
proximo suo non miseretur ⁊̃ q̃ dimis¬
sa sunt replicantur ad penam. mutto
mag̾. que nondum sunt dimisia p̃po
dium fr̃num ad penam reseruari pro
ditur in deum. set de conscientia de¬
licti. Deest enim fides cum conscien¬
tia peccati non sub est. Nam cum de¬
llcta omnia nemo intesligat est ali¬
qñ in homine peccatum cuius nõ h̾d
conscientiam. Unde apostolus. Nicha¬
mͥ conscius lum. sed non in hoc iustiti¬

Expanded text:
., non ad criminis veniam, sed ad operis pravi desertionem referendum est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel ri delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur, evangelicae sententiae contraria videbitur. Si enim propter misericordiam qua quis proximo suo non miseretur, etiam quae dimissa sunt replicantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari probeditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum cujus non habet conscientiam. Unde Apostolus: Nihhi conscius sum, sed non in hoc justifi
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃p muita mala obliuiscatur ꝑauco¬
tum bonoꝵ s fatiet eum metere. ⁊̃ in
hortea congregare. que in bona ter¬
mus de illo qui in caritate quodamte̾¬
pore bona facit ⁊ bonus est. auo uero
tempore malus est ⁊ multa peccata fac̾
Non ergo intelligendum est enm inter
multa peccata iusta opera fecisse. qua¬
lisimul eodem q tempore peccata fe¬
cerit ⁊ iusta opera set diuersis tempo¬
tib utraq egisse. Nisi enim bonus
malis post opera bona cõmissis prio
de tilis maus h̾rta uinificantur ⁊ re¬
munerantur. unde apostolus in epła¬
ad hebreos iacientes fundamentum
penitentie ab operib mortuis. opera
mortua nominians priora bona signifi¬
cat que persequens percatum erant
mortua. quia hii peccorto priora bona
irrita fecerunt hec licut peccando irri
ta siunt ita per penitentiam reuiuiscũt
⁊ ad mitum eternitatis prodesse incipi¬
unt. Suntut̃ ⁊ isluid bonum amat deꝰ

Expanded text:
ter multa mala obliviscatur paucorum bonorum, sed faciet eum metere et in horrea congregare, que in bona termus de illo qui in charitate quodam tempore bona facitempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus malis post opera bona commissis, priode illis malis habita vivificantur et remunerantur. Unde Apostolus, Hebr. 6: Jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
lutem sufficienti intetugen¬
dum est quod supra dixit .l. peni¬
tentia. est uindicta semper punies
quod comisit ⁊ aua huius modi. Il¬
lud uero sipenitentia finitur nicħ
de uenia reunquitur dupuetrer ac¬
cipi pot̾. Sienim ixͣ quoꝵdam inter¬
ligentiam pecc̃a dimissa redeunt fa¬
cue est intesugere nichti deuenia
reliqui pellnqͦul⁊ quia peccata dimiᷤ¬

Expanded text:
ntelligendum est quod supra dixi, scilicet poenitentia est vindicta semper puniens quod commisit; et alia hujusmodi. Illud vero, si poenitentia finitur, nihil de venia relinquitur, dupliciter accipi potest. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimi
Abbreviated transcription (Latin):
prima consolatio est quod non obliuiꝰ¬
cetur misereri deus. Secunda per puni¬
tionem ubi ⁊ si desit fide̾s pena satista¬
eit ⁊ releuat  Batione qͦ utuntur di¬
centes. Si is qui unum peecatum cõfi¬
tetur alt̾o tacito satistationem a sac̃
tur nulli bis penitentiam ĩponit. fuit

Expanded text:
Prima consolatio est, quia non obliviscitur misereri Deus; secunda, per punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat. Ratione quoque utuntur dicentes: Si is qui unum peccatum confitetur, altero tacito, satisfactionem a sacertur, nulli bis poenitentiam imponit. Fuit
Abbreviated transcription (Latin):
non ad uitam optinendam ¶Itia ⁊̃ ã
incaritate quis facit si post ea lapsus
fuerit e nec eturrerenit non esse in
memoria dei erechiel dicit. Si auer¬
terit se iustus a maicia ⁊ fecerit
iniquitatem nunquid niuet. Os
iustitie eius quas fecerat non recorda

Expanded text:
non ad vitam obtinendam. Illa enim quae non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dicit, c. 33: Si averterit se justus a justitia et fecerit iniquitatem, numquid vivet? omnes justitiae e
Abbreviated transcription (Latin):
flunt dum maiis est ⁊ in peccato
mortau persistit uel ad tempus uł
usos infinem que dicuntur remune¬
rari a deo ⁊ non dari obliuioni non
quia proficiãt ad uitam eternam op
tiuendam s ad tolerabiuul ectre¬
mi iudicii supplicium sentiendum
licut de fide ⁊ ceteris que sine cari¬
hñs caritatem que pertinet ad mui¬
tatem sp̃s ⁊ uineitim patis quo ec¬
clĩa cõnectitur in aliquo scismate cõ¬
stitutus. nec xp̃m neget. patitur ⁊ͥ¬
bułonis famen. persecutionem. uel
flãmas uel bestias uel ip̃am crucem
timore gehenne nutlo modo ista
cupanda sunt ĩmo ⁊ hic laudanda
negando nichil eoꝵ pateretur que pas¬
sus est confitendo s excimandum est for¬
tasse tołalłius ei fituram iuditium. ꝙͣ
ut illud quod ait apostolus. Sitradi
telligatur ad regnum opti. ñ ad ext̾mi
iuditii tolabilius subeundum suppli
sine quain nobis non pot̾ esse uera
penitentia qm̃ in bonis caritas dei e
que tollerat omnia petingit dic
biuorem penam sentiendam s

Expanded text:
s est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usque in finem; quae dicuntur a Deo remunerari et non dari oblivioni, non quia proficiant ad vitam aeternam, sed ad tolerabilius extremi judicii supplicium sentiendum; sicut de fide et caeteris quae sine charihabens caritatem, que pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis, quo ecclesia connectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne ones, famem, persecutionem, vel flammas, vel bestias, vel ipsam crucem, timore gehennae, nullo modo ista culpanda sunt, imo negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam ut illud, quod ait apostolus: si traditeljudicii tolerabilius subeundum supplicsine qua in nobis non potest esse vera poenitentia; quoniam in bonis charitas Dei est quae tolerat omnia. 5. Perstringit dictbiliorem poenam sentiendam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uinectur qui penitentiã uere pentĩe¬
a laplu peccantes freq̾nter surnbus¬
gere diffitenturꝰ ita eifcem itioꝵo
penitere eiusdemq ueniam a domi¬
no consequiposse sine att̾ius pentrẽcia.
quod ⁊̃ auccoritatib astruere conã¬
deus bis in id ip̃m. uel ut alii trãs¬
tulerunt non consurget duplex tri¬
bullatio. Si ergo inquiunt sci aliqͥs
sac̃doti su̾it confessus unum de duo¬
b uel plurib peccatis ⁊ de illo ĩuo¬
tã sibi a sacerdote satiffationem ex
pleu̾it ceteris tacitis non pro illo pec¬
cato amplius iudicandus est de quo
satifecit ad arbitrium sacerdotis qui
uicem xp̃i in ecc̃a gerit. Ideoq si de
eo iterum iudicetur bis in idip̃m
iudicat deus. ⁊ consurgit duplextͥ
de hiis oportet tatum intelligi itid̃¬

Expanded text:
incitur, qui poenitentiam saepia lapsu peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorumpoenitere, ejusdemque veniam a Domino consequi posse sine alterius poenitentia. Quod etiam auctoritatibus astruere conanDeus bis in idipsum; vel, ut alii transtulerunt: Non consurget duplex tribulatio. Si ergo, inquiunt illi, aliquis sacerdoti fuerit confessus unum de duobus vel pluribus peccatis, et de illo injunctapleverit, caeteris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitrium sacerdotis qui vicem Christi in Ecclesia gerit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex de his oportet illu
Abbreviated transcription (Latin):
porauter punitos ne in eternumyu¬
nirentur. non est tamen de omnib
generaliter intesligendum. ait e¬
nim sic quod genus humanum
diuiuio. sodomitas igne. egiptios
inari isrłitas in heremo perdidit. sci¬
tote iõ temporaliter pro pectatis
punisse ne inet̃num ꝑuniret. qr
non iudicat deus bis in id iplum
qui ergo puniti sunt. post ea non
punientur. auoquin mentitur s¬
criptura quod nefas est dicere que¬

Expanded text:
poraliter punitos ne in aeternum punirentur, non est tamen de omnibus generaliter intelligendum. Ait enim: Quod genus humanum diluvio, Sodomitas igne, Aegyptios mari, et Israelitas in eremo perdidit, scitote ideo temporaliter pro peccatis punisse, ne in aeternum puniret, quia non judicabit Deus bis in idipsum. Qui ergo puniti sunt, postea non punientur; alioquin mentitur Scriptura, quod nefas est dicer
Abbreviated transcription (Latin):
mus Relĩquitur uero secunda penitẽ¬
tia ⁊ tercia ⁊ deinceps ut iob̃es ccisos
tomus super hunc locum ait. Sciend̃
inquit quod hii quidam exurgunt
hoꝵ u̾boꝵ occ̃one penitentiam aufe¬
rentes. quasi per penitentiam non
uaieat peccator post lapsum resur¬
gere secundo ⁊ tertio ⁊ deinceps/ uerũ
⁊̃ in hoc penitentiam non excliroit nͣ
ꝓpitiationem que seꝑe fit per peni¬
tentiam s secundum bapͥm ⁊ hostiã

Expanded text:
mus. Relinquitur vero secunda poenitentia, et tertia, et deinceps, ut Joan. Chrysost., hom. 20 super hunc locum, ait: Sciendum, inquit, quod hic quidam exurgunt, horum verborum occasione poenitentiam auferentes; quasi per poenitentiam non valeat peccator post lapsum resurgere secundo, et tertio, et deinceps. Verum etiam in hoc poenitentiam non excludit, nec propitiationem, quae saepe fit per poenitentiam; sed secundum Baptismum, et hostiam.
Abbreviated transcription (Latin):
de omnib generauter intelligas
s de hiis tm̃ qui inter ip̃a flagella
penitentiam egerunt credentes ĩ
deum hebreoꝵ qͣm ⁊̃ si breuam⁊
mom̾taneam tam̃ non respuit d̾s.
quod aũ qui per temporaie fia

Expanded text:
de omnibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale fla
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. nich̃ ueciet ad sauitem uel ad
ueniam int̾me p̾cȩdens lam̃tum quia ni¬
ch reliq̃tunt᷑ deuite munditia quia aut
pectata dimisla redeunt ut quibdã
placet cum replicantur uel si nonre¬
deunt eis tamen deletis p̃p urgratitu¬
dinem itareus ⁊ ĩmundus constitui
acsiiam deleta redirent. de boc ta¬
men .s. anpectata redeant plenius a

Expanded text:
peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituiac si jam deleta redirent. De hoc tamen, scilicet an peccata redeant, post plenius a
Abbreviated transcription (Latin):
stantantia mentił non recordatione p̾¬
cati lacrimas fundunt. nunt reuiuiscẽ¬
te uli ea que fleuerunt iterando com¬
mittunt. ysai̾as de peccatorib dicit¬
lauamini mundi estote. ⁊ auatur et
mundus est qui ⁊ preterita plangit ⁊¬
flenda iterum iterum non aditictet
lauatur ⁊ non est mundus quiplãg̾
que gessit nec deserit ⁊ post iacrimas
ea que defleu̾at reꝑetit. Item aug̃ ag̾¬

Expanded text:
stantia mentis, nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero reviviscente usu ea quae fleverint iterando committunt. Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae defleverat repetit. Item Aug
Abbreviated transcription (Latin):
niam ht̃. Nec ideo quisquam putet qͥ
rem auenam iniuste abstuuit qmͣ red̾e
potest de sllo peccato penitere / ac ueni¬
am consequi nisi restituat ablatum
qmͣ diu enim res p̃p̃ quam peccatũ ẽ nõ
redditur si reddi pot̾ non agitur peni¬
N ꝑfectione autem penitẽ siderãda lñt¬
tie tria obleruanda sunt .s. cõpunctõ
pordis confessio oris latifaccio operis
unde iohes os aureum. perfecta peni¬
tentia cogit peccatorem omnia ubent̃
nim tres peccati differentie ut ait ag̃¬
qͣi in domo .s. cum in corde consentit᷑
lbidini. alt̾a quasi proiata iam ex̃
portam cum in factum procedit asle̾¬
loio. tercia cum mare consuetudineis
tamꝙͣꝵ mole premitur animus. uel no¬
ccie defensĩonis clipeo armatur. qͣi in¬
lepisicro iam pstesis. ħ sunt tria ge¬
nera mortuoꝵ que dominus legitur
suscitasse huic igitur triplici morti
triplici remedio occnrritur contrinio¬
ne confessione satifationes compũc¬
tio nobis ibi ꝯmendatur. Scindite cor¬

Expanded text:
niam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulit, quam reddere potest, de illo peccato poenitere, ac veniam consequi nisi restituat ablatum. Quandiu enim res, propter quam peccatum est, non redditur, si reddi potest, non agitur poeniperfectione autem poenitentiae tria iae tria observanda sunt, scilicet compunctio cordis, confessio oris, satisfactio operis. Unde Joannes, os aureum: Perfecta Poenitentia cogit peccatorem omnia libentenim tres peccati differentiae, ut ait quasi in domo, scilicet, cum in corde consentitur libidini; altera quasi prolata jam extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia cum vi malae consuetudinis tanquam mole premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasisepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis commendatur ibi, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
temptibius fu̾nt quis tamen aude¬
at deo dicere quare huit homini qui
post penitentiam primam tursus se
iaqueis iniqͥtatis: ꝓstringit ad huc
genes quoq de hac sollempni peni¬
tentia que pro grauiorib criminib
iniungitur ait. Si nos auiqua cuipa
moralis muenerit q̃ non incrimine
mortali uel in blasphemia fidei sed
in lermonis nel in moꝵ uitio cõsistat
ħ culꝑa semper reparari pot̾. non int̾¬
dicitur aliqñ. de hiꝰ ius penitentiã
ag̾e s nontra de graniorib triminib
In grauiorib crim enim trlminib semł
tantum penirententie conceditur locꝰ
muntur. Comunia dicit uenialia peccata
⁊ forte mortalia quedam. aliis minꝰ
grauia que sicut seꝑe cõmittũtur ita

Expanded text:
temptibilis fuerit; quis tamen audeat Deo dicere: Quare huic homini qui post poenitentiam primam rursus se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc genes quoque de hac solemni poenitentia, quae pro gravioribus criminibus injungitur, ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in sermonis vel in morum vitio consistat; haec culpa semper reparari potest, nec interdicitur aliquando de hujusmodi poenitentiam agere; sed non ita de gravioribus criminibus. In gratantum poenitentiae conceditur locusmuntur. Communia dicit peccata venialia, et forte mortalia quaedam aliis minus gravia, quae sicut saepe committuntur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
amirabile. est quod anglelo ferien¬
quid fecit. fiat manus tua in me. ⁊ ĩ
domũ patris mei. quo facto sacrifitio
dignus iudicatus qui absolurione
extimabatur indignus nec mirum si
tali sua oblatione ꝑroppło peccati sui
ad eptus est ueniam cum moyses offe¬
rendo se proplebis errore petrata don¬

Expanded text:
mirabile est, quod angelo ferienquid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata d
Abbreviated transcription (Latin):
ex suitute in libertatem manunittit᷑
pentrenti peccata u̾e dimiituntur ⁊ ta¬
ne pot̃ dici ⁊̃ sinichil deuenia reuĩqui
Non quod dimissa peccata tr̃m ĩputẽ
dirent de sollenini ⁊ unica pñitentia
tentia dictum intelligitur que apud
quosdam semel celebrata non iterat᷑
ta fructum prioris auft̃ ⁊ usum conseꝙ̾̃¬
tis amirtit de sollempni inteuirgit ir.
sollempnis uero penitentia ut amb̾ꝵ
in eodem ait. Est que fit extra estam
in manifesto in cinere ⁊ crutio q̃ peo gͣ¬
nioriob horrendis q ac manifestis de¬
liccis tantum imponitur ⁊ itia non est
tt̃anda pro reuerentia sacramenti. et
ne ullescat ⁊ contentibilis fiat hõgb
unde aug̃ aug̃ ad matẽdonium ꝙͣ¬

Expanded text:
ervitute in libertatem manumittiturpoenitenti peccata vere remittuntur, ne potest dici etiam sic nihil de venia relinqui; non quod dimissa peccata iterum imputedirent. 3. De solemni et unica Poenitentiatentia dictum intelligitur, quae apud quosdam semel celebrata non iteraturet fructum prioris aufert, et usum sequentis amittit, de solemni intelligitur. Solemnis ergo poenitentia, ut Ambros. in eodem ait, est quae fit extra ecclesiam in manifesto, in cinere et cilicio; quae pro gravioribus horrendisque ac manifestis delictis tantum imponitur. Et illa non est iteranda pro reverentia sacramenti, ut non vilescat et contemptibilis fiat hominibus. Unde Aug., ad Macedonium
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͣmur. cotidie comeditur ip̃e ⁊
autẽ qͣt utrum cotidie cõicandum sit
quit euchatistiam accipere nec lau¬
do nec uitupero. omnib tũ dominiciᷤᷤ
dieb cõicandum hortor. sitamen mẽ
in affectu petcandi est grauari mag̃
dico eucharistie perceptione qͣm ꝑuꝰ¬
rificari. ⁊ licet quis peccato mordeat᷑
lipeccandi tam̃ decetere non ħt uolũ¬
tatem ⁊ satufaciat lacrimis ⁊ or̾oni¬
b accedat securus. s hoc de ito dico
q̃m mortaua pecrata non grauant.¬
tabianus pͥp. Si non frequentius sal¬
tem ter in anno. homines cõicent ni¬
si forte quis eximinaub ĩpediatur
Omnes ergo coĩcent qui nolueruint cirer

Expanded text:
consequamur. Quotidie comeditur ipse etatur utrum quotidie communicandum sit, quit, Eucharistiam accipere, nec laudo, nec vitupero; omnibus tamen dominicis diebus communicandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur:t in Natali. Omnes ergo communicent, qui noluerint carere
Abbreviated transcription (Latin):
terium quam cep̃c tradidit nei qui
h̃ns mortaie peccale petratum acced̾
Ecgo ⁊ sisint peccata cotidiana noꝰ¬
dimtitite debitorib ur̃is. si dimitti
dimitcetur tibi. ⁊ sic lecurus accede
panis enim sauitaris est ⁊ non ue
dos ꝓprie dicatur sacrificium
dici potest. Itiund quod offertur ⁊̃ con¬
secratura sacerdote uocari sacrifitiũ¬
memoria est ⁊ representatio est ueri
sacrificii ⁊ sancte ĩmolationis facce

Expanded text:
terium quam Christus tradidit, vel qui habens mortale peccatum accedit. Ergo etsi sint peccata quotidianadimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimittetur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venedos proprie dicatur sacrificium dici potest, illud quod offertur et consecratur a sacerdote vocari sacrificiumemoria est et repraesentatio veri sacrificii et sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
ut emendare non naleat quod pectaue
rit p̃ ei diu eiti Sinautem permanent᷑ . t̾¬
operã fruͣt uoce assumitur penitentia.
re nequiuerit proditionis nefas set ꝓpri¬
ł homicidii scelus addideritꝰ caue qua¬
liter intelligas illud ut emendare non¬
ualeat quod peccaui̾t ⁊ c̃ Non enim e¬
mendatio hic intellrgenda est rei dẽpte
recompenlatio s delicti exprobatio ⁊ ab¬
hominatio cum satifationis desiderio

Expanded text:
ut emendare non valeat quod peccavit, potest ei dimitti; sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. re nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desiderio.
Abbreviated transcription (Latin):
da. In melius est enim uita mutanda
⁊ per elemosinas de pectatis pret̾ctis ꝑ¬
picieandus est deus. non ad hoc emen¬
dus quodam modo ut ea semper liceat
ĩpune cõmittere. Nemini enim dedit
lgxamentum peccandi ⁊ simiserando
delea cõmissa peccata sñ satifaccio cõ¬
grua negligatur. It̾ pius ppͣ. Nicħ pro¬
dest homini ieiunare ⁊ orare ⁊ auare¬
iigionis opera agere nisimens ab ini¬
quitate renocetur. Qui ergo a maus
lic mentem reuocat ut cõmissa plan¬
gat ⁊ plarrgenda cõmtitere non ueut
nec satiffacere neglrgat u̾e penitett
nec ideo non est uera penitentia quia
forte post non deꝓposito s casu uei in¬
firmitate peccabit. Ille autem ircuor
est ⁊̃ non penitens qui sic cõmissa piã¬
git ut plangenda nouintate uel ope¬
re cõmittere non designat. Isle ⁊̃ qui
post lacrimas repetit que fleuit ⁊ aua
salutem que est mom̾itanea non pet¬
seuerans ¶Itẽ ĩ inanis est penitentia
qͣm consequens cupa ꝯmatiniat sic in¬

Expanded text:
da. In melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revocetur. Qui ergo a malis sic mentem revocat, ut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non desinat. Ille etiam qui post lacrymas repetit quae flevit, lavasalutem, quia est momentanea, non perseverans. Item illud: Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
tari per penitentiam. auas quoq auc¬
toritates inducunt ait enim greg̃¬
perunam ciuitatem ⁊ super aitera
non pluit. ⁊ eãdem ciuitatem ex par¬
te compluit ⁊ ex parte aridam relin¬
quit. cum ule qui proximũ odit ab
aliis uitiis se corregit. una eadem¬
q ciuitas ex parte compiuitur ⁊ ex
parte arida remanet. quia sunt qui¬
dam qui cum q̃dam uttia resecent
in auis grauiter perdurant Itẽ am¬

Expanded text:
tari per poenitentiam. Alias quoque auctari per poenitentiam. Alias quoque auctoritates inducunt. Ait enim Greper unam civitatem, et super alteram non pluit; et eamdem civitatem ex parte compluit, et ex parte aridam relinquit. Cum ille qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida remanet; quia sunt quidam qui cum quaedam vitia resecent, in aliis graviter perdurant. Item Am
Abbreviated transcription (Latin):
gellum non corriguntur post et̃nalit̾
puniantur Ibidem oftendit agens
gari. Magna uero diuturnis et¬
hensus in adiiterio decollenir qͥd
de eo post aut enim punietur ⁊ fai¬
lum est quod dicitur non iuditabit
deus bis in id ip̃m. aut non punie¬
tur. ⁊ optandum est aduteris ut
hic breui pena puniantur ut frus
Rdemus deum ut omnium rerum i¬
ta supplicioꝵ qͦ scire mensuras ⁊ ñ
p̾ueniri sententiam iudicis. necilliꝰ
in pect̃orem ex̾cende de hino pene au¬
serti potestatem ⁊ magnum peccatũ
maled icerat ⁊ qui in sabdo ligna cotie¬
gerat tales post ea non puniti. quia
cupa leuis presenti suplitio compen¬
uia peccata ⁊ hic priniri graui suppłi¬
tio. ⁊ in futuro punienda et̾nauter. de
quib uenitentia non agitur inter fla¬
gella. ieuia uero que hic puniuntur
leul pena compensationem recipere
paret quod illi de ꝓpb̾ia indirerant
non facere pro eis quiditunt ei qui
ctimen .s. seruat de quo ueniam p̾s¬

Expanded text:
gellum non corriguntur, post aeternaliter puniantur, ibidem ostendit, agens gari, magna vero diuturnis aetehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat? Aut enim punietur, et falsum est quod dicitur “non iudicabit Deus bis in id ipsum”; aut non punietur, et optandum erit adulteris ut hic breui poena puniantur, ne truc quod respondemus Deum ut omnium rerum ita suppliciorum quoque scire mensuram; et non praeueniri sententiam iudicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum maledixerat, et qui in sabbato ligna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa levis praesenti supplicio compenavia peccata et hic puniri gravi supplicio, et in futuro punienda aeternaliter, de quibus poenitentia non agitur inter flagella; levia vero quae hic puniuntur, levi poena compensationem recipere,paret quod illi de prophetia induxerunt, non facere pro eis qui dicunt ei qui crimen sibi reservat, de alio veniam praes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ .⁊. Recte sicaccipi po Entnonaddi¬
uersa tempora s ad idem referantur
ut .s. temꝑore quo. defiet cõmissa
mala non cõmittat uouintate uel
opere fienda quod ĩnuitur ex uerbi ᷤ
conseq̃mitib. Nam qui sic alia de¬

Expanded text:
 recte sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet tempore quo deflet commissa mala, non committat voluntate vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia de
Abbreviated transcription (Latin):
numero si quis nobis dicat. dicite utt̃
michi aliquid michi prolit ad uitam
futuram si in ista uita iuete brosissi¬
me uoluptatis blandimenta contẽp¬
sero sime penitẽdo uehementius qͣm
prius exccutiau̾o. siubius fleuero si
melius uyeo si pauperes lagius suste̾¬
tauero si caritate ardentius flagra¬
u̾o. Quis urm ita desiptouͭ huic homini
dicat nich tibi ista imposterum prode¬
runt. uade saltem huius uite̾ l̃uauita¬
te fliere auertat deus tam in manem
sostomus de reparatione lapsi. taus
siei sĩcere ⁊ limpuciter offeratur ⁊̃
cit omnia quatinus ad priorem re¬
uocet statum ¶ quodq est adhuc ps¬
tantius ⁊ eminentius ⁊̃ sinon potuit
quis explere omnem satifaciendior¬
dinem qͣntulanꝗtũq tamen ⁊ qmͣ¬
ubet breui tempore gestam non res¬
puit penitentiam suscipit ⁊̃ ip̾am
nec paritur qͣmuis extgue conuersi¬
onis mercedem perdete Exempus ⁊̃¬

Expanded text:
numero si quis vobis dicat: Dicite mihi numero si quis vobis dicat: Dicite mihi utrum aliquid prosit ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sost., de Reparatione lapsi: Talissi ei sincere et simpliciter offeratur, etcit omnia quatenus ad priorem revocet statum. Quodque est adhuc praestantius et eminentius, etiamsi non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantulamcumque tamen et quantumlibet brevi tempore gestam non respuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perdere mercede
Abbreviated transcription (Latin):
tia non semertm̃ semel tartũ
iteretur ⁊ per eam iterum dimittun
uenia p̾stetur plurib sant tur pec¬
contra quosdam hereticos quipꝰ nro¬
cantib post bap̃m semel tantũ tiã¬
dicebant utilem esse penitentiara. Ita
ad huc instant perfidi qm sapiunt
plus qmͣ oportet non sobrie s exte¬
dentes mensuram dicunt ⁊ si semel
peccantib post bap̃m uaieat peni¬
tentia non tamen sepe petcantib ꝑ¬
catum esset incitatio. dñt enim non
quis non semper pectarer si semper re
cere qui semper p̾fto est ea destruere
li ea amaret non ita semper ea destru¬
donium. Intm̃ hominum iniquitas
aliqũ progreditur ut ⁊̃ post peractã
penirentiam post aitaris recõncili¬
uiora cõmittant. ⁊ tamendeus facit
⁊ super omnes oriri solemstium nec
minus tribuit qͣm ante tribuerat
largissima munera uite acsauitis ⁊
qͣmuis eis in ecc̃a lotus iue penttente¬
e non cedatlr deustamen super eos
sue ꝑacientie non obliuicctur ex quoꝵ

Expanded text:
tia non semel tantum iteretur, et per eam frequenter iterum venia praestetur, pluribus sanctorcontra quosdam haereticos, qui peccantibus post baptismum semel tantum dicebant utilem esse poenitentiam. Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibcatum esset incitatio. Dicunt enim: quis non semper peccaret, si redire secere, qui semper praesto est ea destruere. Si enim ea amaret, non ita semper destrudonium: In tantum hominum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post peractam poenitentiam, post altaris reconciliaviora committant. Et tamen Deus facit  super tales oriri solem suum, nec minus tribuit quam ante tribuerat largissima munera vitae et salutis. Et quamvis eis in Ecclesia locus ille Poenitentiae non concedatur, Deus tamen super eos ae non obliviscitur. Ex quorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod iam ellet rec¬
te cred̾e̾ s id ag̾e¬
quod geritur ab
aliis dum illud¬
ficitur ⁊ sic adhibetur intentio pon
dicatur ⁊ si intentio nondicatur de eẽ
conficiendi ituid misterium tamen ex̾
quo intendit eadicere ⁊ agere que ab
aliis geruntur impletur mift̾ium I¬
lud ⁊̃ sane dici pot̾. quod a brutis aĩ¬
mablib. corpus & non lumitur. ⁊ li
uideatur. quiergo sumit mꝰ. Quid mã¬
ducat.. deus nouit / de hoc celesti miᷤᷤ¬
t̾io aliqua perstrinximus a catholi¬
cis fideliter tenenda. Qui enim hitᷤ
tuiter quid inde sancti doctores tra¬
dant hyłr ast. Extiterunt plures qui
telestiumͣ uerboꝵ simplicitatem non
u̾itatis ip̃ius ab souctionem suscipe¬
rent auter interpretantes qͣm dictoꝵ
nirtus postinaret. De intesugentiã
enim est heresis non de striptura est
⁊ sensus non sermo fit crimen. Idem¬
in .uii. Inteslogentie sensus in trimi¬
ex uerbis in ordinate prolatił incurriͫ

Expanded text:
quod jam esset recte credere, sed id agequod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, quod a brutis animalibus corpus Christi non sumitur, etsi videatur. Quid ergo sumit mus, vel quid manducat? Deus novit hoc. De hoc coelesti mysterio aliqua perstrinximus, a Catholicis fideliter tenenda. Qui enim his cviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idemib. 8: Intelligentiae sensus in crimiex verbis inordinate prolatis incurritu
Abbreviated transcription (Latin):
secunda tabula post naufcagium qr
si quis uestem ĩnocentie inrap̃o per¬
ceptam peccando corruperit penitenti¬
e remedio reparare potest. priria ta¬
bisla est baptismus ubi deponitur
uetus u homo ⁊ ĩduttur nonus. Scdã
penttentia qua post iapsum resũgi

Expanded text:
secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgi
Abbreviated transcription (Latin):
a partes uotantur. ꝑ partes partes mã¬
ducantur ⁊ manet integer totus. pec
partes manducantur in satramento
s̃ mairet integer. integer dotus incelo
manet integer totus in corde tuo. Ito

Expanded text:
a partes vocantur. Per partes manducatur et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramento et manet integer totus in caelo, manet integer totus in corde tuo. To
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. Hiis auis q plurib ittuntur
in assertione sue oppinionis ambꝵ sr̃¬
nitentia est cessare a peccato. Et t̃. Ma¬
gni profectus est renuntiasse Imbu¬
tos enim uitiis animos exuere atq e¬
mendare uirtutis est perfecte ⁊ celes¬
tis gratie ⁊ ideo sane tradiffiniri pot̃¬
gratia qua cõmissa maia cum emen¬
dationis ꝓpoĩto plangimus ⁊ odimuᷤᷤ
⁊ plangenda uiterius ꝯmittere noiu

Expanded text:
sque pluribus utuntur in assertionem suae opinionis. Snitentia est, cessare a peccato. Et iterum: Magni profectus est renuntiasse errori. Imbutos enim vitiis animos exuere atque emendare, virtutis est perfectae et coelestis gratiae; et ideo sane ita definiri potgratia qua commissa mala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
tiens effunditur sangnis xp̃i in remiᷤ¬
sionem peccatoꝵ effunditur debeo sẽ¬
crp̃c semel sir passus quia cotidide
peccamus peccatis sine quib morta¬
us infirmitas uiuere non potest ⁊ qr
cotidie iabimur totidie xp̃s i mistite

Expanded text:
tur sanguis Christi, in remissionem peccatorum effunditChristus semel sit passus, quia quotidie peccamus peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest. Et quia quotidie labimur, quotidie Christus mystice
Abbreviated transcription (Latin):
ficacẽ eoꝵ .s. quos predestinauit. It̾ am¬
bꝵr ambꝵ. super epistolam ad hebreoᷤ
In xͦ semel oblata est hostia ad salu¬
tem potens. Quid ergo nos: nĩne per sĩ¬
gulos dies offerrimus. ⁊ si cotidie offe¬
ramus ad recordationem mortis eius
fit. ⁊ una est hostia non mirite. qũo
una ⁊ non muite. quia semei ĩmolatꝰ
esti xp̃c. hoc autem sacrificitum exẽplũ e
sllius id ip̃m. semper idip̃m offerturꝰ ꝓͣ¬
multis locis offertur mutti sunt xp̃:
nons unus ubiq est xp̃c. ⁊̃ hic plenꝰ
existens ⁊ sulic plenus. sicut quod ubi¬
q offertur unum est corpus ita et nũ ẽ
sacrifitium /xp̃c hostiam obtiut. ip̃ã
offerimus ⁊ nunt. S quod nos agimꝰ
recordatio est saccificii nec causa sue
infirmitatis repetitur quia perficit ho¬
minem s nr̃e quia cotidie pettamus de

Expanded text:
icet, quos praedestinavit. Item Ambrosius, super Epist. ad Hebr.: In Christo semel oblata est hostia ad salutem potens, quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Etsi quotidie offeramus, ad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum est illius; idipsum, et semper idipsum offertur, multis locis offertur: Multi sunt Christi; non, sed unus ubique est Christus, et hic plenus existens, et illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. E
Abbreviated transcription (Latin):
s in u̾bo efficitur creatoris. unde aug̃
in libro de corpore xp̃i. Intra cathou¬
ch̾ a bono maius nichil a maio miuꝰ
perficitur sacrificiũ sacerdote. quiañ
uerbo perficitur treatoris ⁊ uircute
piritus sancti. Credendum est enim ꝙ
in uerbis xp̃i sacramenta confician¬
tur. sicut ip̃e est quibaptizat ita ip̃e eꝰ
quiper spiritum sanctum suam efficit¬

Expanded text:
ed in verbo efficitur Creatoris; unde August., in lib. de Corpore Domini: Intra catholhil a bono majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote; quia non verbo perficitur Creatoris, et virtute Spiritus sancti. Credendum est enim quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Sicut ipse est qui baptizat, ita ipse est qui
Abbreviated transcription (Latin):
sinon omnis que hoc nomine cense¬
da sunt consequenter inuestigabinꝰ
a penitentia incipͣit ioh̾is predicatio
ta q̃ cõmisit penitentieᷤ uirtus timore
concipitur. unde ysaias atimore tuo
domine concepimus ⁊ peperimus spͥi¬
autera penitentia ut ait ambꝵr. maia
pretertta plangere ⁊ plaigenda ite¬
rum non cõmitcere. Item s̃gͦ. pentrece
est ante acca pectata deflere ⁊ fienda
non cõmetcere. Nam qui sit auia deplo

Expanded text:
omnis, quae hoc nomine censenda sit, consequenter investigabimus. A poenitentia coepit Joannis praedicatio ta quae commisit. Poenitentiae virtus timore concipitur. Unde Isaias: A timore tuo, Domine, concepimus, et peperimus Spiautem poenitentia, ut ait Amb., mala praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere est anteacta peccata deflere, et flenda non committere. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
iedictum cum sua
dix̾it quis eoꝵ p̃ua¬
lebit. Nunquid be¬
nediccio maiedicti
ad nichilũ potĩt redigi
u̾ba u̾issĩa ꝯminãtis d̾i
Ex hiis cosirgitur
quod heretitus aca¬
tholica ecc̃a precisuᷤ

Expanded text:
edictum cum sua dixerit, quis eorum praevalebit? Numquid benedictio maledicti ad nihilum poterit redigere verba verissima comminantis Dei? Ex his colligitur quod haereticus a catholica Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ne obliuiscanur quõsemei faccũ
est in memoria nr̃a omni anno fit
quod oum factũ ẽ ⁊ sic nos fatit
moueti tanꝙͣ uideamus dominum
in cruce aug̃ in ubro sententiaꝵ ꝓ

Expanded text:
ne obliviscamur quod semel factum est, in memoria nostra omni anno fit,quod olim factum est, et sic nos facit moveri, tanquam videamus Dominum in cruce. Item in lib. Sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad hͥec agit quod penitet nec ui¬
detur deum poscere subditus. s sublã¬
nare suꝑerb. Canis reuersus ad nomi¬
tum.⁊ penitens ad peccatum. Mutti
lacrimas indesinent̃ fundunt ⁊ pec¬
care non desinunt quosdam accipere
lacrimas ad penitentiam c̃no ⁊ affec¬
tum pentrentie non here. quia inco

Expanded text:
qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus; canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrimas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrimas ad poenitentiam, et affectum poenitentiae non habere co
Abbreviated transcription (Latin):
tentia est quedam doientis uinduta¬
semper̾ puniens in se qud̃ doiet ad¬
misisse. ⁊ infra cõtinue dolendumẽ
de peccato quod declarat ip̃a duectio¬
nis uictus. penttere enim est penaite¬
nere ut semper puniat in se ui ciscen¬
do quod cõmisit peccando. Itie penam
tenet qui semper iũdicat quod cõmisi¬
se doiet. penitentia igitur. Quid res
dolor finitur deficit ⁊ penitentia. Siuͦ
penitentia finitur quid teunquitur
deueniatã diu gaudeat ⁊ speret de gͣ¬

Expanded text:
tentia est quaedam dolentis vindicta, puniens in se semper quod dolet admisisse. Et item : Continue dolendum est de peccato, quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitentia enim est poenam tenere, ut semper puniat, in se ulciscendo, quod commisit peccando. Ille poenam tenet, qui semper vindicat, quod commisisse dolet. Poenitentia igitur est vindicdolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tam diu gaudeat et speret de g
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ leruabitur nisi dolor in peni¬
tentia continue custodiatur. hic lem¬
per deleat ⁊dedolore gaudeat. ⁊ non
lit satis quod doleat s ex fide doleat
⁊ non lemper doluisse doieat. det̾mi¬

Expanded text:
servabitur, nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaudeat; et non sit satis quod doleat, sed ex fide doleat, et non semper doluisse doleat. 2
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento fiunt .i. sp̃e uisibili. Ideo¬
q uerba berengaerũ ita distingnẽda
sunt. ut sensu auterr non modo sacra¬
mento s inu̾itate dicatur corpus xp̃i¬
tractari manib sacerdotum. frangi
s in sacramento tantum uera igitur¬
est actritio ⁊̃ parcitio. s in singuus p
li accipiunt xp̃m dominum ⁊ in sin¬
guus portionib totus est nec ꝑ sin¬
gulas minuttur. s integtum se pre¬
bet in singulis. Item hyse hyłr in¬
dit inquiens. triforme est cor¬
pus xp̃i. pars oplate incaucem mis¬
sa corpus xp̃i quod iam surrexit md̃¬
trat. pars comesta: ambuiaris ad¬
huc super terram. pars in aitati u
torpus iacens in sepuicio quiausq
infinem seciui corpora sanccoꝵ in
ticam tenent significationem. ita
⁊̃ fractio passionis xp̃i ⁊ mortil est
representatio. unde ip̃e ait. hoc faci
bꝵ quia in morte xp̃i literati sumus
huius in edendo ⁊ bibendo carnem ⁊
sanguinem memores esse debebmꝰ
Set caueat quisq ne indigne perci¬

Expanded text:
sunt, id est in specie visibili. Ideoque illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus manibus sacerdotum frangi cet in sacramento tantum. Vera est igitur attritio et partitio.li accipiunt Christum Dominum, et in singulis portionibus totus est; nec per singulas minuitur, sed integrum se praebet in singulis. Item Hilariui. VI Pars. Triforme est corpus Domini. Pars oblatae, in calicem missa, corpus Christi, quod jam resurrexit, monstrat. Pars comesta, ambulans adhuc super terram. Pars in altari uscorpus jacens in sepulcro, quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum in ticam tenent significationem, ita et fractio, passionis Christi et mortis est repraesentatio, unde ipse ait, Luc. 22:  Quia in morte Cristi liberati sumus, huius in edendo et bibendo carnem et saguinem memores esse debemus. Sed caveat quisque, ne indigne perci
Abbreviated transcription (Latin):
non earatione dr̃ corpus xp̃i confiti
uerbo celesti quod ip̃m corpus in con¬
ceptu uirginis formatum deicep̃s
formenir. s quia suba parus uel uimi
que ante non fuerat coryus xp̃i ite
s arguis uerbo celesti fit corpus ⁊ sã¬
guis ⁊ ideo sacerdotes dũr confitere
corpus xp̃i ⁊ saiguinem quia eorũ

Expanded text:
non ea ratione dicitur corpus Christi confici verbo coelesti, quod ipsum corpus in conceptu Virginis formatum deinceps formetur, sed quia substantia panis vel vini, quae ante non fuerat corpus Christi vel sanguis, verbo coelesti fit corpus et sanguis. Et ideo sacerdotes dicuntur conficere corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tiou̾itatis. uel licut fit in mago¬
rum prestigũs. ubi delusione q¬
damfaluntur occuli ut uideant eẽ
quod non est illog Asio ad hocti
udicunt non fauit nos uisus nec
tionẽ itafit. sicut ⁊ xp̃c se osten¬
dit duob dis cipitus inuia ĩsp̃eꝑe
grini net in eo tamen talis forma erat
i occuli eoꝵ tenebantur ne eum agnoᷤᷤ¬
cerent alioꝵ opinio Plu u̾o dicunt qꝑ
sicutz ibi sp̃es panis ⁊ non est ibires ciuꝰ
uei in qua lit illa sp̃es ita est ibi fracci¬
o que non lit in auqua re quia niebil i¬
bi frangitur quod mirabiliter dei po¬
tentia fieri dicunt. ut ibi sit fractio ubi
dunt corpus xp̃i essentiautex frangi
t̃ diuidi ⁊̃ tamen integium ⁊ bormupti¬
bile existere quod se colligere asserũt
ex confessione berengarii. confeslio be
que in altari ponuntur post consetrati¬
onem non solum satramentum i ⁊̃ ñ
um corpus ⁊ saiguinem xp̃i esse. ⁊ sen¬
sualiter non soium sacramento s inũi

Expanded text:
cio veritatis; vel sicut fit in magocio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec tionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis forma erat, sed oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent. 3. Aliorum opinio. Alii vero dicunt quod sicut ibi species panis est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubi dunt corpus Christi essentialiter frangi et dividi, et tamen integrum et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus equae in altari ponuntur post consecrationem, non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et sanguinem Christi esse, et sensualiter non solum sacramentum, sed eti
Abbreviated transcription (Latin):
michi uidetur fatendum existere si¬
ne subiecto qͣm esse in subiecto qui¬
a ibi non est sub̾a nili corporis ⁊ sã¬
guinis domini. que non aficitur
iuis accidentib. Non enim corpusxͥ
go illa accidentia per se subsisten¬
tia ad misterii ritum ad gustus fide¬
iꝙ suffragium. quib corpus xp̃i ha¬
bens formam ⁊ naturam suam tegi¬
tur. De fratione ⁊ pactib. &ceoo
olet ⁊̃ queri de fractione ⁊ par¬
ticõne que ibiuidetur fieri u¬
trum ueta sit. ⁊ siuera fractio ẽ
cuius rei sit. uel in qua re fiat. cñ¬
q non sit ibi alia sub̾a quam ꝓͥ
quia ĩ mortale ⁊ inpasscone in ip̃o ñ¬
posse esse uidetur. Nam ⁊ xp̃c redar¬
guit carnaiem sensum discipitio¬
rum qui putabant carnem xp̃i si
cut auam in partes diuidendam ⁊
morstb diacerandam quoodam
opinio. Ideo quibdam piacet qd̾
non sit fratio sicut uidetur. s dã
frargi quia uidetur fraigi. qui¬
b obicitur quod ait. ambꝵ. Ni¬
chil falsi putandum est in sacrifi¬

Expanded text:
mihi videtur fatendum existere sine subjecto, quam esse in subjecto, quia ibi non est substantia, nisi corporis et sanguinis dominici, quae non afficitur illis accidentibus. Non enim corpus Chgo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus corpus Christi habens formam et naturam suam tegitur. 2. De fractione et partitione. Solet etiam quaeri de fractione et partitione quae ibi videtur fieri, utrum vera sit; et si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi alia substantia quaquia immortale et impassibile, in ipso nposse esse videtur. Nam et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dio quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ro inquit eius quam forma panił o¬
pertam in sacramento accipimus et
s anguis eius q̃m lub uini lp̃e ac la¬
pore potamus. Caro uidelicet carnis
⁊ languis sacramentum est sangui¬
plenum gratia ⁊ diuina magestate
hic aug̃. quo solent res si diligent¬
gnificantes cerum sortiriuo quia E¬
cabula quas significant hice ꝑite lo¬
nim uisibiis sp̃es panis uocat᷑ qͣ ag̃¬
nomine tarnis. ⁊ uisibcus sp̃es uini
nomine sanguinis. Inuiscbtus nero
⁊ intesugibius dicitur caro xxp̃i qui¬
a secundum srlam sp̃em non uidetur
caro s intesligitur ita ⁊̃ saiguis/ ca¬
ro ergo innisibilis dicitur ẽẽ sacram̃¬
caro significatur corpus xp̃i quod
est uistorie ⁊ palpabtie ubi insua
forma apparet itaz de sanguineae¬

Expanded text:
ro ejus quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus; caro videlicet carnis et sanguis sacramentum sanguiplenum gratia et divina majestate. hic Aug., quo solent res significantes rerum sortiri vocabula quas significant. Hic enim visibilis species panis vocatur nomine carnis, et visibilis species vini nomine sanguinis; invisibilis vero et intelligibilis dicitur caro Christi, quia secundum illam speciem non videtur caro, sed intelligitur; ita et sanguis. Caro ergo invisibilis dicitur esse sacramecaro, significatur corpus Christi, quod est visibile et palpabile, ubi in sua forma apparet. Ita et de sanguine ac
Abbreviated transcription (Latin):
enim dr̃ eo quod celestis mislus ads
setrandum ⁊ tuuificandum corpus
adueniat uxta dictum sacerdotis di¬
centis Omnipotens deus iube hec¬
pͦroferri permanustui sancciangl̃
iure uocari potest. Nunquit. si hoc mi¬
terium heticus fu̾itausas usurpare
angelum de ceus mittit deus obłonẽ
eius consetrare. Maxime. cum eisdẽ
per ꝓpħam cõminatus sit dicens ma¬
ledicam beneditionib ur̃is. quod
si benedictiob eoꝵ le aslerit maiedie¬

Expanded text:
enim dicitur, eo quod coelestis nuntius ad enim dicitur, eo quod coelestis nuntius ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis dicentis: Omnipotens Deus, jube hperferri per manus sancti angeli jure vocari potest. Numquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblationem ejus consecrare? maxime cum eisdem per prophetam comminatus sit dicens: Maledicam benedictionibus vestris. Quod si benedictionibus eorum se asserit maledi