comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natu ragi an hoc ergo ambigue positus malui fugirse
potius quaon aut paenitentes lentate deceperem aui
dete praedicare quod nonerat Tolleigitur dñẽ ani¬
mam meam qui a melior mihi est mors quam uita tob¬
le animam meam quae tristis fuit usque ad mortem in
manus enim tuas commendo spm̃ meum melior quio pe
mihi est morsquam uita uiuens unam i s rahel gentem sel¬
uare non potui moriar & mundus saluabitur. Et dreto
dñs adionam siue hementer contristatus estu uerbum be¬
braicum hãdr̃ałacħ a iratus estu & contristatus estu trans¬
ferri potest quod utrumque & prophetae & dñi persorȩ
conuenit quod uel iratus sit neuideretur apud nineui¬
tas fuisse mentitus uel contristatus intelligens is rabel
esse periturum primus cain fratricida & homicido¬
cruentum mundum germanis anguine dedicans aedifica¬
uit ciuitatem & uocauit eam ex nomine filii sui cainen
unde & oseȩ prophetadicit ds̃ ego & non homo in medictis

Expanded text:
naturae. In hoc ergo ambiguo positus, malui fugere naturae. In hoc ergo ambiguo positus, malui fugere potius, quam aut poenitentes lenitate decipere, aut de te praedicare quod non eras. Tolle igitur, Domine, animam meam: quia melior mihi est mors, quam vita. Tolle animam meam, quae tristis fuit usque ad mortem. Tolle animam meam: In manus enim tuas commendo spiritum meum , melior quippe mihi est mors, quam vita. Vivens unam Israel gentem salvare non potui: moriar, et mundus salvabitur. Histonus ad Jonam: Si vehementer contristatus es tu? Verbum Hebraicum ARA LAC  , et iratus es tu, et contristatus es tu, transferri potest: quod utrumque et prophetae, et Domini personae convenit, quod vel iratus sit, ne videretur apud Ninivitas fuisse mentitus, vel contristatus, intelligens Israel esse periturumcruentum mundum germani sanguine dedicans, aedificavit civitatem, et vocavit eam ex nomine filii sui Enoch . Unde et Osee propheta dicit, Deus ego et non homo, in medio tui
Abbreviated transcription (Latin):
dinem non igitur contristatur ut quidam putant
quodgentium multitudo saluetur sed quo pereat
tatur ionas adfligitur dolore & tristis est ani¬
ma eius usque ad mortem quia neperiret popu¬
los iudacorum quanta in se fuit multa perpessus
ui historiae quoque magis dolentis conuenti nomen signi¬
sicans laboriosum prophetam & peregrinationis atq
naufragu miseriis praegrauatum Obsecrodnẽ num¬
quid non est hoc uerbum cum ad huc essem in terramea
propterhoc praeoccupaui ut fugirem intharsis scioe¬
dne tolle quaeso animam meam ame quia meliormi¬
uerbum meum cum ad huc essem interra mea ficiuite
non hoc esse facturum non ignorabam miseri cordem
propterea saeuerum & truculentum nuntiare nole¬
bam ideo uolui fugire intharsis uacare contempla¬
nani rerum & in marilstius saecul quie tepetius
& otio perfrui dimisi domum meam reliqui haredio¬
tem meam egres sussum definutuo & uena simiserior¬
dem dicerem at queclementem & ignoscentem malo¬

Expanded text:
em. Non igitur contristatur, ut quidam putant, quod gentium multitudo salvetur; sed quod pereat tatur Jonas  affligitur dolore, et tristis est anima ejus usque ad mortem; quia ne periret populus Judaeorum, quantum in se fuit, multa perpessus est. Historiae quoque magis dolentis convenit nomen, significans laboriosum prophetam, et peregrinationis atque naufragii miseriis praegravatum. Obsecro, Domine, numquid non hoc est verbum meum, cum adhuc essem in terra mea? propter hoc praeoccupavi ut fugerem 423 in Tharsis. Scio eDomine, tolle quaeso animam meam a me, quia melior everbum meum, cum adhuc essem in terra mea? Scivi te hoc esse facturum: non ignorabam misericordem, propterea severum et truculentum nuntiare nolebam: ideo fugere volui in Tharsis, vacare contemplationi rerum, et in mari istius saeculi quiete potius et otio perfrui. Dimisi domum meam, reliqui haereditatem meam, egressus sum de sinu tuo, et veni. Si misericordem dicerem atque clementem et ignoscentem mali
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam cius tunc uidebit inimica nam baby
lon & operi&ur confusione quae prius loquȩ¬
batur ad nos ubi est ds̃tuus aestimans hiersł
post uulnera nom possi sanare & respicient
ea oculi nostri & erit in conculcationem ut lo¬
tum platearum & quia omnis poenarum
finis bonorum ex ordium est & dolor ꝓficit
ad sanitatem deluto illius lateris fient elerit
formatio laterum litura eius & indie illa ue¬
& demontibus id est uniuersae interse pug¬
nabunt daemonum nationis & dissipatur
regno illorum fi& regnum dño ihũ &omne
genu flectit caelestium & ter restrium & in¬
fernorum pascepopulum tuum inuirgatua
gregem hereditatistuae habitantis solus in sal¬
tu in medio carmeli pascentur basan &gala¬
ad iuxtadies antiquos socundum dies egressio¬
nis tuae d&erra aegipti. Hoc quod dicuntur¬
pasce populum tuum inuirgatua ds̃ pater
ut quia pastor bonus est & ponit animã pro
ouibus suis pascat populum inuirga sua

Expanded text:
justitiam ejus: et videbit inimica mea, et cooperietur confusione, quae dibatur ad nos: Ubi est Deus tuus; aestimans Jerusalem post vulnera non posse sanari. Et respicient eam oculi nostri, et erit in conculcationem, ut lutum platearum. Et quia omnis poenarum finis bonorum exordium est, et dolor proficit ad sanitatem, de luto illius lateres fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die illa veet de montibus, id est, universae inter se pugnabunt daemonum nationes, et dissipato regno illorum, fiet regnum Domino Jesu, et omne genu flectetur, coelestium, et terrestrium, et ineorum pasce populum tuum in virga tua gregem hereditatis tuae habitantes solos in saltu in medio Carmeli pascentur Basan et Galaad iuxta dies antiquos secundum dies egressionis tuae de terra Aegypti ostendPasce populum tuum in virga tua, Deus Pater ut quia pastor bonus est, et ponit animam suam pro ovibus suis , pascat populum suum in virga sua
Abbreviated transcription (Latin):
inhorũ lectione die noctuq: meditari
dedicerint dequorũ habitatione apte sublun¬
gitur usq: contraportã aquarũ adorientem
& turrẽ quȩ ꝓminebat portanãq: aquarum
dñrẽ qui cotidiana nor misericordie suae gra¬
tia ne in erumnis uitȩ p̃rentis deficiamus inrigat

Expanded text:
in horum lectione die noctuque meditari in horum lectione die noctuque meditari didicerint. De quorum habitatione apte subjungitur: Usque contra portam aquarum ad orientem et turrem quae prominebat. Porta namque aquarum Dominus est, qui quotidiana nos misericordiae suae gratia, ne in aerumnis vitae praesentis deficiamus, irrigat
Abbreviated transcription (Latin):
maxima scãe ecclesiae structura in interioris ẽ
intelligentiã traherenimis ꝑ longũ est uathi¬
nei autem habitabant inofel ofel aũt turris¬
erat non longe a templo enormis altitudims
unde &lofelꝰ hoc est tenebrarũ siue nobili nomen
accepit quod ad nubes eriger& caput deniq:
ubi inia choria scriptũ est & turris gregis
nebulosa filiae sion in ebreo ꝓturre nebulosa
turris ofelscripta est uerum luxta sensum¬
quoq misticũ nathinei habitant in ophel hoc ẽ
inturre nebulos a. cumhii qui pfessio neuite
ꝑfectioris dõ dicati sunt inmunimento atq
altituchine uirtutũ & actionũ semꝑ & cogi¬
tatione cõmemorarinon obmittunt dicen¬
tes cũ a postolo Quia conuersatio nr̃a incae
lisẽ. Item nathinei habitant in ophel cũ
quiq: religionis habitu insignes abdita
scmpturarũ dequib: dictũ ẽ tenebrosa aqua
n nubib: aeris hoc ẽ mistica ẽ in prophetas¬
scientia in lustrato corde penetrare atque

Expanded text:
maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris estmaxima sanctae Ecclesiae structura in interioris estintelligentiam trahere, nimis perlongum est. Nathinnei autem habitabant in Ophel, erat non longe a templo enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est, tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est, et tu turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turris nebulosa, turris Ophel scripta est. Memquoque mysticum, Nathinnei habitant in Ophel, hoc est in turre nebulosa, cum hi qui professione vitae perfectioris Deo dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper et cogitatione commorari non omittunt; dicentes cum Apost? Item Nathinnei habitant in Ophel, cum quique religionis habitu insignes, abdita Scripturarum, de quibus dictum est, Tenebrosa aqua in nubibus aeris; hoc est mystica scientia in prophetis illustrato corde penetrare, atque
Abbreviated transcription (Latin):
lõ sensũ fuerit trans lata gratiore nos suaui¬
te ueritatis in ebriat ubi & domus est fortiũ
quia quicũq: crebris eloquiorũ diuinorũ fluen
tis audiendo refici consuerunt contraomnes
antiqui hostis insidias fortes redduntur in¬
uicti deficientib: nãq uel obtentis ab hoste
aquis facile capitur ciuitas &isi hostis antiquus
fontem a nobis abstulerit uerbi dĩ nil obstat
qui continuo arcem nr̃ȩ mentis seuns inpugna¬
tor atq subuersor ascendat: Et edificuitꝰ¬
& bene dicitur quia mensura secunda contra &s¬
censũ sit firmissimi anguli aedificata firmissimus
Ilideorum populũ adunauit &gentium unde
& in psalmo uel isai lapis angularis dictus est
contraculus ascensum angeli mensura sec un¬
da edificatur cumꝑ munditiã piae cogitatio¬
nis aduisionem conditoris nr̃i ꝑuenire conten¬
dimus secuntur hinc plurimi structorũ ordinis
quimensurã secundam cedificasse narrantur quia

Expanded text:
lem sensum fuerit translata, gratiore nos suavilem sensum fuerit translata, gratiore nos suavitate veritatis inebriat. Ubi et domus est fortium; quia quicunque crebris eloquiorum divinorum fluentis audiendo et operando refici consuerunt, contra omnes antiqui hostis insidias fortes redduntur ita. Deficientibus namque, vel obtentis ab hoste aquis, facile capitur civitas. Et si hostis antiquus fontem a nobis abstulerit verbi Dei, nil obstat quin continuo arcem nostrae mentis saevus impugnator atque eversor ascendat. Post euEt bene dicitur quia mensura secunda contra ascensum sit firmissimi anguli aedificata; firmissimusJudaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitationis ad visionem Conditoris nostri pervenire contendiqui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inmente fideliũ radicantur qui uidelic& muri
diinorũ eloquiorũ in ortum regis ꝑ ueniunt cũ
agnitis dominicae dispensationis inisteruis germi¬
na uirtutũ ipso sũmoreged ño dõ nr̃o opitulante
pferre coeperimus ꝑueniunt᷑ adgradus usque
quidescendunt deciuitate dauid cumquis a gene¬
rali fideliũ uita spiritalib: desideriis adca lestia
pficere didicerit. Fradus namq qui decuntait
qauid ad inferiora urbis herosolime descen¬
dixit auxilia sunt diuinae operationis siue ꝓtec¬
tionis quo paulatim excitamur ut admoenia
regni caelestis adtingere ualeamus bene autem
sequitur &usque adpiscinã que grandi opere
constructa est &usq: ad domum fortiũ piscina¬
nãq grandiopere constructa potest non absur¬
descriptura diuina intelligi quaȩ scĩ sp̃s opere
confecta lauacrũ nobis ad &piianda peccata
simul & poculũ salutaris gustus ministrat que
si a dñõ nobis in uinũ conuersa hoc est inspirita¬

Expanded text:
in mente fidelium radicantur. Qui videlicet muri in mente fidelium radicantur. Qui videlicet muri divinorum eloquiorum in hortum regis perveniunt, cum agnitis dominicae dispensationis mysteriis, germina virtutum ipso summo rege Domino Deo nostro opitulante proferre coeperimus. Perveniunt et ad gradus usque, qui descendunt de civitate David, cum quis a generali fidelium vita spiritualibus desideriis ad coelestia proficere didicerit. Gradus namque qui de civitate David ad inferiora urbis Hierosolymae descendunt auxilia sunt divinae inspirationis sive protectionis, quibus paulatim excitamur, ut ad moenia regni coelestis attingere valeamus. Fecit et usque ad piscinam, quae grandi opere constructa est, et usque ad domum fortium. Posnamque grandi opere constructa, potest non absurde Scriptura divina intelligi; quae sancti Spiritus opere confectalavacrum nobis ad expianda peccata, simul et poculum salutaris gustus ministrat. Quae si a Domino nobis in vinum conversa, hoc est in spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
tio scae &e cła traditũ est uel recuperari inerrantibi
uel innuꝑ credentib coeperit intitui: & dimiserim
platee latioris est in hierusalem firmitas & muni¬
mentũ ꝑfectae dilectionis incordib: eleetorum
uel reparatis in castite fidei hisqui aberrauerant
adoctorib: ueritatis inter alia uirtus humilita¬
tis obseruanda p̃cipitur ꝑ quã malore dĩ gratia
sublimari mereantur dicente sc̃a scriptura ds̃
suꝑbis resistit humilib: aũt dat gratiã portam¬
ergo sterquilinu nhierusalẽ aedificant qui illo sc̃ae
abelectorũ mentib: &x purgentur nec minoris¬
omnino uirtutis atq ut ilitatis est inmunda queq
deciuitate dñi efferri quã in illam eaquae mun¬
da sunt adꝗregari. porta que fontis aȩ dificatur
inhierus alem cũ ordinantur in aȩcła doctores
quifidem diuinae eternitatis populis p̃dicent
Nedificantur & muri piscine siloce cum firmissimd
& inex pugnabilia scripturarũ testimonia quib
sacramentũ dominica in carnationis designatus

Expanded text:
antibus, vel in nuper credentibus coeperit institui. Et dimiserunt plateae latioris est in Hierusalem, firmitas et munimentum perfectae dilectionis in cordibus electorum, vel reparatis in castitate fidei his qui aberraverant a doctoribus veritatis, inter alia virtus humilitatis observanda praecipitur, per quam majore Dei gratia sublimari mereantur, dicente sancta Scriptura: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, qui illos in sab electorum mentibus expurgenturomnino virtutis atque utilitatis est, immunda quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. in Jerusalem, cum ordinantur in Ecclesia doctores, qui fidem divinae aeternitatis populis praedicent. Aedificantur et muri piscinae Siloae, cum firmissima et inexpugnabilia Scripturarum testimonia, quibus sacramentum dominicae incarnationis designatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quis est in uobis deuniuerso populo e iussit ds̃
illiuscum ipso ascendat hierusalem quaȩ est
inludaea & aedific& domum d̃i dĩ israhel
omnia scriptura hulus uerba spiritalem sen¬
sum redolent qui enim non facile pateat so¬
los illos cum quib: ds̃ est de confusione pecca¬
torum aduirtutum opera quasi deseruitio
debabylone in hiȩrosolima adlibertatem
posse transire ibiq: adificemus domum dño¬
dõ isrł hoc est inunitate cathoce pacis in
confessione siue nostrae iniquitatis seu diuinȩ
miserationis & gratiae praeparemus corda
nr̃a in quib dñs ipse ꝓpitius inhabitare &¬
quae sua praesentia in lustrare dignetur
utroqs & enim modo domũ dño &difica.¬
mus cum uel nos m& ipsos inoperib: iustitae
exercemus uel eos quos ualemus aditer iusti¬
pietatis actib: sunit dediti sed ꝑfectiores ad&e¬
dificandum dño templum ascenderunt. cȩ¬
teri eos quiascencerant adiuuarunt quia & si

Expanded text:
Quis est in vobis de universo populo ejus? Sit Deus Quis est in vobis de universo populo ejus? Sit Deus illius cum ipso et ascendat Hierusalem quae est in Judaea, et aedificet domum Dei Israelomnia Scripturae hujus verba spiritualem sensum redolent. Cum enim non facile pareat, solos illos cum quibus Deus est, de confessione peccatorum ad virtutum opera quasi de servitio de Babylone in Jerosolymam ad libertatem posse transire, quia siDeo Israel, hoc est, in unitate catholicae pacis, in confessione sive nostrae iniquitatis, seu divinae miserationis et gratiae praeparemus corda nostra, in quibus Dominus ipse propitius inhabitare atque ea sua praesentia illustrare digneturUtroque etenim modo domum Domino aedificamus, cum vel nosmetipsos in operibus justitiae exercemus, vel eos quos vellemus ad iter justipietatis actibus sunt dediti; sed perfectiores ad aedificandum Domino templum ascenderunt, caeteri eos qui ascenderant adjuvarunt. Quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
iniuero solimi reaedificari praecopit & hoc ipsum
aedictum etiam ꝑliiteras manifestare curauit
ut implerentur uerba hic remiae quib: hoc futu¬
rum esse praedixit itamediator dĩ & hominum
destructo ꝑ orbem diaboli regno electos suos qui
praũ dispersi abelus tyranni do reuocatos in suã
congregat xcclesiam quae & in praesenti iustifi¬
cata exfide pacem hab& ad dm̃ ꝑ ipsum & ad
nisioniem ꝑpetua pacis festinat in futuro hic¬
rusalem quippo uisio pacis dicitur qui etiam
omplum quoderat incensum facit restaurari
um illos qui insidus antiqui hostis fidem ꝑdide¬
unt aisalutem reducens sua inhabitatione
ignos esficit sed &scripturas scã suniuer sum
misit inmundum quibus fidem sui nominis
ac spemsalutis cunetis quiad regnum suum
ꝑtinent hoc est electis omnib: p̃ulicar& Qđ
terꝰ aptem hic sermo conuenit maiestati elus
quidĩx data est mihi omnis potestas in caelo
& interra sequitur eadem scriptura cyri

Expanded text:
Hierosolymis reaedificari praecepit, et hoc ipsum Hierosolymis reaedificari praecepit, et hoc ipsum edictum etiam per litteras manifestare curavit ut implerentur verba Jeremiae, quibus hoc futurum ipse praedixit, ita mediator Dei et hominum, destructo per orbem diaboli regno, electos suos qui erant dispersi ab ejus tyrannide revocatos in suam congregat Ecclesiam, quae et in praesenti justificata ex fide pacem habet ad Dominum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis festinat in futuro. Hierusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum quod erat incensum restaurat, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua habitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas in universum misit mundum, quiac spem salutis, cunctis qui ad regnum suum pertinent, hoc est electis omnibus, praedicat. ter autem hic sermo convenit majestati ejus qui dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur eadem scriptura Cyri:
Abbreviated transcription (Latin):
faciem cyrigentes & dorsa regum uertit portas
lauit eum dño & saluatorinr̃o qui prae dicantibus
porbem a postolis gentium sibi uniuersarum colla sub¬
iecit ipsos quoque rerum dominos & sapientiae saecu¬
laris auetores suae dicnoni substrauit quiportas in¬
ferorum destruxit ut ablatos inde electos suos ad liber¬
tatem patriae calestis introducer& quierrores
contriuit gentium & doctrinas humana ratione
mimitas ꝑ humilium ora subuertit ut eisdem cor¬
rectis lumensuae fidei & ueritatis a perir& inquo
iunt omnes thesauri sapientiae a scientiae abs¬
conditi quos uiddelic& thesauros idem dñs nos¬
ter innatura diuinitatis aeternaliter ex patre
habuit sel in adsumta humanitate ex tempore ac¬
cepit illonimirum ex quo pse esse homo coepit
adsimilauit ergo cyrum dñs unigenito filio suo
chaldeorum imperio populum dĩ liberauit ac
patriam remisit templumq: quod erat incensũ

Expanded text:
faciem Cyri gentes et dorsa regum vertit, portas faciem Cyri gentes et dorsa regum vertit, portas lavit eum Domino et Salvatori nostro, qui praedicantibus per orbem apostolis, gentium sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saecularis auctores suae ditioni substravit; qui portas inferorum destruxit, ut ablatos inde electos suos ad libertatem patriae coelestis introduceret; qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas per humilium ora subvertit, ut, eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quos videlicet thesauros idem Dominus noster in natura Divinitatis aeternaliter ex Patre habuit; sed in assumpta humanitate ex tempore accepit, illo nimirum, ex quo ipse esse homo coepit. Assimilavit ergo Cyrum Dominus unigenito Filio suoChaldaeorum imperio populum Dei liberavit ac in patriam remisit, templumque quod erat incensum
Abbreviated transcription (Latin):
INAnno primo cyri recis persarumo
lut impleretir uerbum dñi exore hieremiae suscita¬
ut dñs sp̃m cpriregis ꝑsarum & transduxit uocem inum¬
uerso regno suo & perscripturam dicens hȩc diciterrus
rex ꝑsarum omnia regna terrae deditmnihi cdñs ds̃ caeli
& ipse pracepit mihi ut aedific arem ei domũ inhieru¬
salem quae est iniudara. Iuxta misticos sensus cyrusrex¬
dñm saluatorem & nomine designat & factis quod
non e nostra conlectura sed ex manifestissimis i saiae
uerbis dicimus quib: ex ꝑsona dm̃ dicebat. ad similaui
te & non cognouistime ad simlauit namq: eum dr̃
filio suo quamuis ipse dm̃ seaisimilantem minime
cognouerit primum in eo quod xp̃m suum eum cogno¬
minare dignatus est deinde quod eum cyrum qui in¬
terpratatur heres multo ante quam nasceretur
uo candum esse disposint. Hoc & enim uocabulum rec¬
te congruit illicuidicit idem ds̃ pater postula a me
& dabo gentes hereditatem tuam dequo & apostolus
quem constituit heredem uniuersorum ꝑquem fecit

Expanded text:
inquit, primo Cyri regis Persarum, vt compleretur verbum Domini ex ore Hieremiæ, suscitauit Deus spiritum Cyri regis Persarum, & transduxit vocem in vniuerso regno suo, etiam per scripturam dicens. Hæc dicit Cyrus rex Persarum. Omnia reet ipse praecepit mihi ut aedificarem ei domum in Hierusalem quae est in Iudaea quisDominum Salvatorem et nomine designat et actis. Quod non ex nostra conjectura sed ex manifestissimis Isaiae verbis didicimus quibus ex persona Domini dicebat: Assimilavi te, et non cognovisti me . Assimilavit namque eum Deus filio suo, quamvis ipse Deum se assimilantem minime cognoverit; primum in eo quod Christum suum eum cognominare dignatus est; deinde quod eum Cyrum, qui interpretatur haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit; hoc etenim vocabulum recte congruit illi cui dicit idem Deus Pater: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . De quo et Apostolus: Quem constituit haeredem universorum, per quem fecit
Abbreviated transcription (Latin):
est misterum cum uiderimus ecclesiam dĩ aedi¬
ficars non solum de his quipenitendo resipiscum
aduitam scitatis quã olim peccando ꝑdiderañ
uerum etiam de illis quinuꝑ adfidem uocati ins¬
titutione magistrorum quasi norma opificum
compositiatq Inaedifitium domus dñi congruo
sibi sunt ordine locati quã uis & ita recte possit
intelligi quod deueterib: ao nouis lapidib: delõ¬
populo iudeo scilic& & gentili una xp̃i aecclesia
colligitur: uno qui lã dudũ cognitione at que
obseruantia legisdĩ uelut politus extiterat
altero qui idolatriae mancipatus nulla spiritali¬
um ut architectorum industria nullo pietatis cultu
deformitatem agrestis ac terrenȩ mentis extuaret
quodq: sequitur in eadem epistola & ligna ponun¬
tur inparietib ligna quae admunimentum uelor¬
namentum erant parietum templi ad posita eandẽ

Expanded text:
est mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aediest mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aedificari, non solum de his qui poenitendo resipiscunt ad vitam sanctitatis, quam olim peccando perdiderant; verum etiam de illis qui nuper ad fidem vocati, institutione magistrorum quasi norma opificum compositi, atque in aedificium domus Domini congruo sibi sunt ordine locati. Quamvis et ita recte possit accipi, quod de veteribus ac novis lapidibus, de japopulo, Judaeorum scilicet et gentili, una Christi Ecclesia colligitur; uno, qui jamdudum cognitione atque observantia legis Dei velut politus exstiterat; altero, qui idololatriae mancipatus, nulla spiritualium architectorum industria, nullo pietatis cultu deformitatem agrestis ac terrenae mentis exuerat. Quodque sequitur in eadem epistola: Et ligna ponuntur in parietibus. Ligna quae ad monimentum vel ornatum erant parietum templi
Abbreviated transcription (Latin):
hostium insectationib: a scõ opere ꝓpediri qđ
eodem nunc ordine inscã aecdesia geritur dum
hii quima lignorum uel hominum uel spiri¬
tuum insidiis repardati tepidiores erga opus
bonum aliquandiu ꝑmanserant repente uer¬
bis siue doctorum fidelium seu diuinarũ scrip¬
turarum correcti intantum bonisstudus
feruere incipiunt ut nullis temptationum
ualeant machinis uinci atq: ꝓposito suce intes¬
dictum sit lapide in polito domũ dĩ ȩdificatam
cum const& tantum opus non nisi depolitis lepi¬
dib potuisse fieri sed lapide impolito intelli¬
gendum est lapide nouo quem ipsiquidem impo¬
Etum reppererunt sed poliendum aptum aodi¬
fitio domum dñi fecerunt nam siue cerum la¬
pidum qui sicut hieremias plangens ostendit
dispersierant incapite omniumꝰ platearum
aliqui remanserumt. Nulli tamen dubium quin¬
& noui erant lapides poliendi &x quib: opustem¬
pli possel impleri cuius nimirum rei in proptu

Expanded text:
hostium insectationibus a sancto opere praepediri, hostium insectationibus a sancto opere praepediri, eodem nunc ordine in sancta Ecclesia geritur, dum hi qui malignorum vel hominum vel spirituum insidiis retardati, tepidiores erga opus bonum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fidelium seu divinarum Scripturarum correcti, in tantum bonis studiis fervere incipiunt, ut nullis tentationum valeant machinis vinci, aque proposito suae intendictum sit, lapide impolito domum Dei aedificatam; cum constet tantum opus non nisi de politis lapidibus potuisse fieri. Sed lapide impolito intelligendum est lapide novo, quem ipsi quidem impolitum repererunt, sed poliendo aptum aedificio domus Domini fecerunt: nam etsi veterum lapidum, qui, sicut Jeremias plangens ostendit , dispersi erant in capite omnium platearum, aliqui remanserunt; nulli tamen dubium, quin novi essent lapides poliendi, ex quibus opus templi possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu
Abbreviated transcription (Latin):
hortus in babylone uocantur luxta histortamad
iosum s espicit quia ibi natusest eũessen destupe
dauned quiest natus in becthleẽ linxta uero allego¬
riam ad dñm ꝑtin& quiut mundum a confusione
errorum eruer& in babylone idest in confusione
hulos mundi ad tempus oriri & conuersari dignatus
est quietiam magister babylonis recteuo cadis
non quod ea quar babylonis idest hulus mundi sirit
doccat sed quod eos quos babyloniorum iugo praes¬
sos inuenit adgratiam libertatis erudiat atei
eruditos admoenia patriaȩ caelestis ꝑdueat
culus pater ost salathiel idest petitiobmea ds̃
quiipsi dicit in psalmo pete ame & dabo tibi
gentes nipso tempore uenit adeos tatanna
quierat duxtrans flumen & sthar buuannai
& consilierneorũ sic que dixerunt eis quis dedit
uobis consilium ut domũ hane aedificaretis &
muros hos instauraretis ad quod respondimus
ꝓphetarum optimates iudaeorũ uonuale bant

Expanded text:
hortus in Babylone vocatur, juxta historiam ad hortus in Babylone vocatur, juxta historiam ad ipsum respicit; quia ibi natus est, cum esset de stirpe David, qui est natus in Bethlehem. Juxta vero allegoriam, ad Dominum pertinet; qui ut modum a confusione errorum erueret, in Babylone, id est, in confusione hujus mundi ad tempus oriri et conversari dignatus est. Qui etiam magister Babylonis vocatur, non quod ea quae Babylonis, id est, hujus mundi sunt doceat; sed quod eos quos Babyloniorum jugo pressos invenit, ad gratiam libertatis erudiat, atque eruditos ad moenia patriae coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, id est, petitio mea Deus, qui ipse dicit in psalmo: Pete a me, et dabo tibi n ipso tempore venit ad eos Thathannai, qui erat dux trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliarii eorum: sicque dixerunt eis: Quis dedit vobis consilium, ut domum hanc aedificaretis, et muros hos instauraretis? Ad quod respondimus prophetarum optimates Judaeorum, non valebant
Abbreviated transcription (Latin):
pat& litter& sensus patec & allegoriae quia rex
ꝑfanus antiquus uidelic& aduersarius liben¬
tissime fau& uotis eorum qui aecclesiam ꝑse¬
tauerunt aũt aggeus ꝓpheta & tacharias fili¬
es addo ꝓphetantes adiudaos quierant in ludȩa
& hierusalem in nomine dĩ isrł tunc surrexerun
⁊orobabel filius salathiel & losue filius iose dech
& coeperunt aedificare templum dĩ in hierusalẽ
&cum eis prophecaȩ dĩ adiuuantes eos. haec in¬
magister babylonis salathiel petitio mea dr̃
iesus siue losue saluator losedech dñsiustus & qui¬
unde uterq populũ interrã reꝓmnissionis ille de
longo incolatu herimi hic delongiore seruitio
captiuitatis Introduxit Infiguram ueri ihũ qui
olectos suos ab omnib: malis eruens ad ꝓmissa
suꝑm gegnigaudia inducit qui est filius losedeeho
iarst dm̃ꝰ iustiq dõ canitur in psalmo dñs lustuscor¬
cida ceruices peccatorum confundantue &uoaus¬
peantur omines quioderunt siom ⁊ orobabel quod

Expanded text:
Patet litterae sensus, patet et allegoriae; quia rex profanus, antiquus videlicet adversarius, libentissime favet votis eorum qui Ecclesiam persetaverunt autem Aggaeus propheta et Zacharias filius Addo, prophetantes ad Judaeos qui erant in Judaea et Jerusalem, in nomine Domini Israel: Tunc surrexerunt Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec, et coeperunt aedificare templum Dei in Jerusalem, et cum eis prophetae Dei adjuvantes eos . magister Babylonis; Salathiel petitio mea Deus; Jesus sive Josue, salvator; Josedec, Dominus justus. Et quiUnde uterque populum in terram repromissionis, ille de longo incolatu eremi, hic de longiore servitio captivitatis introduxit, in figuram veri Jesu, qui electos suos ab omnibus malis eruens, ad promissa superni regni gaudia inducit, qui est filius Josedec, id est, Domini justi, de quo canitur in psalmo: Dominus justus concidet cervices peccatorum, confundantur et revereantur omnes qui oderunt Sion . Zorobabel, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uttacite insinu& quia nomina eorũ qui de confu¬
sione mundi hulus ascendunt in libro uitae agnicon¬
tinentur ad scripta sed & doctores quiq: principes
uidelic& famili arũ populi dĩ quantũ animarum
numerũ dõ ad ouisiere intantũ augmenta ꝑpetuȩ
remunerationis accipiunt: Et separauit deprin¬

Expanded text:
ut ita insinuet, quia nomina eorum qui de confuut ita insinuet, quia nomina eorum qui de confusione mundi hujus ascendunt, in libro vitae Agni continentur ascripta. Sed et doctores quique, principes videlicet familiarum populi Dei, quantum animarum numerum Domino acquisiere, in tantum augmenta perpetuae remunerationis accipiunt, juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
dotes leuita & ceteri domus dĩ ministriꝰ ac uectigali¬
semꝑ occupati erant a suo efsent famulatu liberi
quiq: nil interra propriũ possidebant sed ex decimis
tuiquaȩ est inmanutua constitue iudices & praesi¬
des & iudicent omi populo qui est trans flumen
tiam dĩ in mani sua ipse estenĩ dĩuirtus & dĩ sapien¬
tia culus solius est constituere iudices ac praesules
ecclesiarũ qui secundũ uoluntatem elus iudicent om¬
qui decreta contemnit legis illius uel praesentipoe¬
na uel futura iuxta modumꝰ quisq: sui punietur er¬
debabylone hiero solimã adducat quimanũ dĩ qua
confortetur ipse habere in secognoscitur quiani¬
mirũ sic demum quisq: idoneus ad alios dõ ꝑsuã doc¬
trinã ad gregando efficitur dũ prius ipse ꝑ gratiã
elus contra omnia quae opus scm̃ inpediunt in tus
debabylone ascenderunt enumerat & genelogia
illorum explicat. Numerũ quoq eorũ quia mille
quadringentos & xl ꝑuenit ad lungere satagit

Expanded text:
dotes, Levitae, et caeteri domus Dei ministri a vectigalisemper occupati erant, a suo essent famulatu liberi; quique nil in terra proprium possidebant, sed ex decimis tui, quae est in manu tua, constitue iudices et presides, ut iudicent omni populo, qui est trans flumen, tiam Dei in manu sua. Ipse enim Dei virtus et Dei sapientia, cujus solius est constituere judices ac praesules Ecclesiarum, qui secundum voluntatem ejuqui decreta contemnit legis illius, vel praesenti poena, vel futura juxta modum quisque sui punietur erde Babylone Hierosolymam adducat, qui manum Dei, qua confortetur, ipse habere in se cognoscitur. Quia nimirum sic demum quisque idoneus ad alios Deo per suam doctrinam aggregandum efficitur, dum prius ipse gratiam ejus contra omnia quae opus sanctum impediunt, intus de Babylone ascenderunt, enumerat, et genealogiam ipsorum explicat. Numerum quoque eorum, qui ad MCCCC et XL pervenit, adjungere satagit;
Abbreviated transcription (Latin):
noesus: quid in fumniculo lineo nisi suptilior
preluis ationem idest spiritalem de bemus acn¬
pes circst ran&sonim legis funiculus fint s̃ edlin
non fuit quia pudem populum non sobaltp
dicatione quo hercint In quo ꝑ penitentia non

Expanded text:
nde. Et quid in funiculo lineo, nisi subtiliorem praedicationem, id est, spiritalem debemus accipere? Censura etenim legis funiculus fuit, sed lineus non fuit: quia rudem populum non subtili praedicatione coercuit, in quo per poenite
Abbreviated transcription (Latin):
cientes operationem in aquis multis ipsi uiderunto pe¬
radñi & mira bilia eius in pro funta in hoc autem ma¬
roscłi in quoscorumnumerus coartatur & intribulati¬
onopositu s est descenderunt a postoli & priusdñs ut
nos demaris fluctib:: liber& in hocmare sagina euan¬
flutus eius suocal cauerit pede confundentur omnia
fundamenta fluminis de quosoriptum est qui conuertit
marimaridam in flumina pertransibunt pode utho¬
mili&uriniuria siuo superbia assur & aegiptia scis at¬
que credentibus ecedat Imperium & quiliberati sunt
confortentur in dño & dicant portiomoa ex plactela

Expanded text:
s multis, ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . In hoc mare saeculi, in quo sanctorum numerus coarctatur, et in tribulatione positus est, descenderunt apostoli, et primus Dominus, ut nos de amaris fluctibus liberaret . In hoc mare sagena Evanfluctus ejus suo conculcaverint pede, confundentur omnia profunda fluminis, de quo scriptum est: Qui convertit mare in aridam, in flumine pertransibunt pede , ut humilietur injuria, sive superbia Assur, et Aegypti a sanctis atque credentibus recedat imperium, et qui liberati sunt, confortentur in Domino, et dicant: Fortitudo mea, et la
Abbreviated transcription (Latin):
& satage filiasion quasi parturiens : quia nunc
egredieris deciuitate & habitabis in regione:
& ueniesusq: adbabilone mibi liber aberis ibi
redimitte dñs demanu in imicorum tuorum:
& ultore in interitum carnis & sp̃s saluus
fiat extra ciuitatẽ quam fluminis imp&us
la &ificant & habitare non in monte in quo
prius fuerat sed in campo in quo assiriorũ
fugatur exercitus &esse in confusione uitio¬
rum:tnunc congregatae sunt superte
ant insion oculi nostri ipsi autem nescierunt
cogitationem dñi & non intellexerunt con¬
silium eius quia congregauit eõs. ut manipu¬
lus areae: surge & tritura eos filiasion
quia cornu tua ponam ferrea & ungulastu¬
as. ponam ereas & comminu es populas mul

Expanded text:
et satage filia Sion quasi parturiens quia nunc egredieris de civitate et habitabis in regione et venies usque ad Babylonem ibi liberaberis ibi redimet te Dominus de manu inimicorum tuorum  interitum carnis, ut spiritus salvus fiat exire de civitate quam fluminis impetus laetificat, et habitare non in monte, ubi prius fuerat, sed in campo, in quo Assyriorum vagatur exercitus, et esse in confusione vitiorum et nunc congregatae sunt super te at in Sion oculus noster ipsi autem non cognoverunt cogitationes Domini et non intellexerunt consilium eius quia congregavit eos quasi faenum areae surge et tritura filia Sion quia cornu tuum ponam ferreum et ungulas tuas ponam aereas et comminues populos mul
Abbreviated transcription (Latin):
conpunctisipeccator Ibatq: confitentib: omnipo¬
tentidño pracesfundunt ꝑ hoc quod ueniam corna¬
li eorũ uite postolant men saȩ dm̃ carnẽ oblationis pos¬
tant utergo sint ꝓquib: conuersis & flentib: rogent
oporc&duteis dem prius inpeccato positis prardicent
x cumla coeperint peccata pelin quere atq: ad in¬
nocentia festinare necesse ẽ ut erga eos inore doc¬
coris incrementa praedicationis & crescant & quib¬
dã doctrine suat uerbo tanto uehementius insistant
quanto eos grauius cecidis se considerat: iudelic&
sciens qđ insetanto inercedẽ magnae remunera¬
tionis accipiat quonto uerbis suis alios de ꝓfim¬
gazofilacia cantorum inatrio interiori quod
erat inlatere portae respicientis ada quilonẽ¬
qurdicuntur porto hterior atq: ex trahene acriũ
interius quatenus hoc ipso atriũ & exterius sit & in¬
tus: aterius a porta internis aũt sic̃ praediximus
partis quas narrant sub lunexit scã enĩ ecła

Expanded text:
catoribus atque confitentibus omnipotenti Domino preces fundunt, per hoc, quod veniam pro carnali eorum vita postulant, mensae Domini carnes oblationis portant. Ut ergo sint pro quibus conversis et flentibus rogent, oportet ut eisdem prius in peccato positis praedicent, et cum jam coeperint peccata relinquere, atque ad innocentiam festinare, necesse est ut erga eos in ore doctoris incrementa praedicationis excrescant, et quibusdam doctrinae suae verbo tanto vehementius insistat, quanto eos gravius cecidisse considerat: videlicet sciens quod in se tanto mercedem magnae remunerationis accipiat, quanto verbis suis alios de profungazophilacia cantorum . » In atrio interiori, quod erat a latere portae respicientis ad aquilonequae dicuntur, porta interior, atque extra hanc atrium interius, quatenus hoc ipsum atrium et exterius sit, et interius, exterius a porta, interius autem, sicut praediximus, portis q
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑerant de captiuitate hierusalẽ: nee mias
interpraecatur latinae consolator dñs uel con¬
solator adnõ quicũ renouar& muros hierusa¬
lem & populum dĩ ab hostiũ insultatione libe¬
ratũ in diuine legis obseruantia sublimarit

Expanded text:
et supererant de captivitateet supererant de captivitateonsolator Dominus, vel consolator a Domino; qui cum renovaverit muros Jerusalem, et populum Dei ab hostium insultatione liberatum, in divinae legis observantia sublimaveri
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimã liberatũ reduxit quia & semel
płi auro & argento & uasis p̃ciosis quae uel po¬
pulus isrł uel principes ꝑsarũ illo ꝑ eũ miserant
quia insecredentes deutroq populo iudae orx
ui delic& & gentili inaecclesia introducens
claritate fidei & operis eorũ hanc sẽꝑ ornare
ac glorificare non desistit. constituit duces
ac praesides omnipopulo trans flumen qui
legem dĩ nossent acdocerent quia in scã ecła
quaȩ & flumine sacribaptis matis abluta est¬
& flumen babyloniũ hoc ẽ ꝑturbationũ saȩculi
Fluctuantis fidei sinceritate transcendit
a postolos euangelistas patres posuit & recto¬
res castigauit filios tronsmigrationis abuxo¬
rib: eliemginis quia illos qru ꝓfessione fidei
mundo abrenuntiauerant In lecebrismundi
ultra seruirẽ ꝓhibuit: Uerba nemie filii¬
echie & factum est inmense chesleo anno
uicesimo & ego eram in susis castro & uenit
ananiunus defratrib meis ipse & uiriex iuda
& interrogaui eos deludȩis que remanserant

Expanded text:
onis liberatum induxit, quia semel pli auro et argento et vasis pretiosis, quae vel populus Israel, vel principes Persarum, illo per eum miserant, quia in se credentes de utroque populo, Judaeo videlicet et gentili, in Ecclesiam introducens, claritate fidei et operis eorum hanc semper ornare ac glorificare non desistit. Constituit duces ac praesides omni populo trans flumen, qui legem Dei nossent ac docerent; quia in sancta Ecclesia, quae et flumine sacri baptismatis abluta est, et flumen Babylonium, hoc est, perturbationem saeculi fluctuantis fidei sinceritate transcendit, apostolos, evangelistas, pastores posuit, et rectores. Castigavit filios transmigrationis ab uxoribus alienigenis, quia illos qui professione fidei mundo abrenuntiaverant, illecebris mundi ultra servire prohibuit. Ejecit et filiEt factum est in mense Casleu, anno vicesimo, et ego eram in Susis castro. Et venit Anani unus de fratribus meis, ipse et viri ex Juda: et interrogavi eos de Judaeis, qui remanserant
Abbreviated transcription (Latin):
lam mensa es lam uasa portas lamua fisfidelib:
pandus holo caustȩ uictinae susties sic intus re¬
flacte labrum id est adcorreuoca sermonẽ : audi
quod dic is operare quod predicassienĩ nec legis
implere quae doces alisines sẽ seminas adsen &¬
ipse frumenti paticipationer lelunas : hinc
num uel comedendo reducere laborẽ putet qu¬

Expanded text:
jam mensa es, jam vasa portas, jam in vasis fidelibus jam mensa es, jam vasa portas, jam in vasis fidelibus pondus holocausti et victimae sustines, sed intus reflecte labium, id est ad cor revoca sermonem. Audi quod dicis, operare quod praedicas. Si enim negligis implere quod praedicas, aliis messem seminas, et ipse a frumenti participatione jejunas. Unde t, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet
Abbreviated transcription (Latin):
& anitus & ermiuum & relinquentas quae pro¬
iora sunt legesiudicium & inisori corelia &
sider har opareuie facere illã non omittere
plucicium quippe & mise cordiã & fidem malor
digitus operationis ostenditur ꝓmencam uero
anctum & cxminum digitus procul dubio
minimus figuratur: haecergo oportuitfacere
uillanon omittere quia siorpus nr̃um palmo
mi tireuolumus sic nec isseest ut tendator mim¬
mus qua tenus malor digitus non atrehatu :pen
doctores a concientiqm reuocant tacita cogitano¬
nẽ quod dicunt : quando seme ipsos subliter ꝑcru¬
tantur si tactunt quod locuntur rego̧ aũt cũ
reflexa intrinsecus mensurã labia dicuntur. adc¬
tur quoque ꝑcirciutũ: ut non inqualib& separte
considerent atq alias in sem& ipsis ꝑpendere p̃ter¬
mittan sedubiq sem& ipsos inspiciant &s inquantũ
praeualent studiant sigula opera implere quae
docent: nesi praedicantes facerebona dissimulant
suiuastatores sint : cultores alien od octos ec ce

Expanded text:
relinquitis quae graviora sunt legis, judicium et misericordiam et fidem. Haec oportuit facere et illa non omittere . » Per judicium quippe et misericordiam et fidem, major digitus operationis ostenditur. Per mentham vero et anetum et cyminum digitus procul dubio minimus figuratur. Haec ergo oportuit facere, et illa non omittere: quia si opus nostrum palmo metiri volumus, sic necesse est ut tendatur minimus, quatenus major digitus non attrahatur. Bene doctores ad conscientiam revocant tacita cogitatione quod dicunt, quando semetipsos subtiliter perscrutantur si faciunt quod loquuntur. Recte autem cum reflexa intrinsecus mensarum labia dicuntur, additur quoque per circuitum, ut non in una qualibet se parte considerent, atque ex alia semetipsos perpendere praetermittant, sed ubique semetipsos inspiciant, et, in quantum praevalent, studeant singula opere implere quae docent, ne si praedicantes facere bona dissimulant, sui vastatores sint cultores alieni. O doctor, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quia ecce ego uenio & habitabo inme dictui nitdñs & ad¬
plicabuntur gentes multae ad dnm & hȩc adhuc ex ꝑso¬
na dñi intellsgenda quodhortatur populum suum de
coptiuitete insedem pristinam resitutum gaudere etq:
laetere quod ipsed ñs ueniat & habit& in medio elus &
multae gentes crediture sint in eum de quibus dicitur
postula a me& dabotibigentes hereditotem tuem ꝓ¬
sileat omniscaro a facie dñi qui consurrexit dehabitaculo
suo scõ cum haec ita sehabeotil & possessurus sit dñs lodã
partem suam & electurus hnerusalem omne humanũ
genus dñi formid& aduentum quia surrexit dehabita cu¬
loscõsuo surgereautem dñs dicitur & quasi euigilare
desomno quando consurgit inuindiotom populi suiquod
& uolatilium & piscium sed specialiter hominum accipi

Expanded text:
quia ecce ego venio, et habitabo in medio tui, ait Dominus. Et applicabuntur Gentes multae ad Dominum ina Domini intelligenda: quod hortetur populum suum de captivitate in sedem pristinam restitutum gaudere atque laetari, quod ipse Dominus veniat, et habitet in medio ejus, et multae gentes crediturae sint in eum, de quibus dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuamimeat omnis caro a facie Domini, quoniam surrexit de nubibus sanctis suis. Cum haec ita se habeant, et possessurus sit Dominus Judam partem suam, et electurus Jerusalem, omne hominum genus Domini formidet adventum, quia surrexit de habitaculo sancto suo. Surgere autem Dominus 799 dicitur, et quasi evigilare de somno, quando consurgit in vindictam populi sui, et volatilium, et piscium; sed specialiter hominum accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tum nouuom de trinitate conhtor loqui tur
qua porta hab& etfrontem quia sunt in prae di¬
catorisuita aperta opera qu& uidentur habas
& ante frontem uestibulum quia prius quã
bona oppra insinu& praedicatfidem ꝑquã
anima humiliter ueniens ad bonorum ac¬
tuum altitudinem subleuator quaecune¬
ta secundum mensuram portae prioris sunt
euinquaginta cubitorum longitudinem

Expanded text:
tum Novum de Trinitate conditor loquiturtum Novum de Trinitate conditor loquiturQuae porta habet et frontem, quia sunt in praedicatoris vita aperta opera quae videntur. Habet et ante frontem vestibulum, quia priusquam bona opera insinuet, praedicat fidem, per quam anima humiliter veniens ad bonorum actuum altitudinem sublevetur. Quae cuncta secundum mensuram portae prioris sunt,quinquaginta cubitorum longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium uel in specie bonio peris ꝑfidem uel
in scĩs desideriis ꝑcontemplationem quia in¬
deȩa alias ꝑfectos exg entilitate inera scãm
ecłam fecitscentum cubitos non solum adori¬
entem mensus est sed etiam adaquilonem¬
aquilonis pespicit cumprae dicator quis cque
uitam peccatoris agnoscit eiq: Interiora ui
te ꝑuerbum praedicatioms aperit quae
porta atrii exterioris dicitur exterium
quippe esta trium etiam uitae praesens inquo
omni quod corporaliter agitur quod corpo¬
portar est quatada quilonem respieit qquia cum in¬
fidelem quaempiam inpeccatis ii frigorem cor¬
pentem pracdicator ad fidem conuerterit ꝑhoe qd
eum longitu linem speitendit & in omplitudinon
caritatis dilatat elusgleriam suam facit & quia in
cognitiomem caritatis scãe ex uerbo pradicationis
auditores quisq: inelusdom trimitatis a more
profiqunt: hab& hac eadem porta thalamas
tres hino & tres inde quia omne quod ꝑtestamen¬

Expanded text:
fidelium: vel in specie boni operis per fidem, vel fidelium: vel in specie boni operis per fidem, vel in sanctis desideriis per contemplationem. Quis Judaea, alios perfectos ex gentilitate intra sanctam Ecclesiam fecit, centum cubitos non solum orientem mensus est, sed etiam ad aquilonemAquilonis respicit, cum praedicator quisque vitam peccatoris agnoscit, eique interiora vitae per verbum praedicationis aperit. Quae porta atrii exterioris dicitur. Exterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur corpoportae est, quae ad aquilonem respicit: quia cum infidelem quempiam in peccati sui frigore torpentem praedicator ad fidem convertit, per hoc quod eum in longitudinem spei tendit, et in amplitudinem charitatis dilatat, ejus gloriam suam facit: et quia in cognitionem Trinitatis sanctae ex verbo praedicationis auditores quique in ejusdem Trinitatis amore proficiunt. Habet haec eadem porta thalamos tres hinc et tres inde: quia omne quod per Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quod pauimentum cumportis longum simi¬
liter erat sed a qua le nonerat nisi quođ longe
distat uita populorum auita docentium qui&
si adregna celestia tendentes ȩandem longa¬
nimitatem speihabent eandem tamen uiuen¬
distudia non habent scendantur ergo pauimen¬
tum similiter in longum quia ipsa fidem ipsam
spem inseretinent auditore quam habere cer¬
tum est praedicatoris sed pauimentum inferius
lac&l ut omnes auditores praedicatoressuo lon¬
ge a suis meritis qtellere cognoscant: sequitur¬
& mensus est laticudinem a facia portae in¬
terioris usque adfrontem atri interioris eecrin¬
secus centum cubitos adorientem & ad aquilo¬
nem inquib: uerbissiportam aditum accepims
quod ad cognitionem dm̃ intramus porta inte¬
rior fidesest atrium uero interiur contempla¬
portae inferioris usq ad frontem atrii inte¬
rioris extrinsecus centum cubitos quiore¬
demptor noster cotidie ꝑmagistros at que doc¬
tores in mensura ꝑfectionis metitur uitam

Expanded text:
ergo quod pavimentum cum portis longum similiter erat, sed aequale non erat, nisi quod longe distat vita populorum a vita docentium? quia etsi ad regna coelestia tendentes eamdem longanimitatem spei habent, eadem tamen vivendi studia non habent. Tendatur ergo pavimentum similiter in longum quia ipsam fidem, ipsam spem in se retinent auditores quam habere certum est praedicatores. Sed pavimentum inferius jaceat, ut omnes auditores praedicatores suos longe a suis meritis excellere cognoscant. Si. Mensus est ergo vir latitudinem a facie portae inferioris, usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad Orientem et ad Aquilonem. 16. In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est, atrium vero interius contemplaportae inferioris usque ad frontem atrii interioris extrinsecus centum cubitos, quia Redemptor noster quotidie per magistros atque doctores in mensura perfectionis metitur vitam