comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facti st̃. In te sꝑauert: & ñ sunt confusi.s¬
rauer̾̃t ut dares eis t̾ram ꝓmissionis: a
nẽos sperantes in se eruit dñs. Eruit por
isrł de t̾ra egypti: eruit tres pueros de
mino: eruit danielt̃ de lacu leonũ: erui
homines fuerunt. Ego aucẽ sum uermisi
coitu. &e sine semine generatꝰ. Non ho moseb¬
audis tm̃. sd̃s: ut essem in homine ubhen
nes. Ego talis sine semine sine peccato: fati
sũ obꝓbriũ hominũ ce abiectio plebis sor
tot patres sꝑauer̃t ce clamauer̃e: ce contus
lib̾ati &e saluati st̃. Ipsi tm̃ ut dixi puri ho¬
nes erant: &e pecc̃ores. Dñs autem flagellabꝰ
colaphis cedebat᷑:: sputis deturpabat: spis
coionabat᷑. Leuabat᷑ in lignũ÷ clamabat d̃s

Expanded text:
facti sunt. In te speraverunt, et non sunt confusi. Speraverunt ut dares eis terram promissionis, et nostros sperantes in se eruit Dominus. Eruit populum Israel de terra Aegypti : eruit tres pueros de camino : eruit Danielem de lacu leonum : eruihomines fuerunt. 7. Ego autem sum vermis et coitu, et sine semine generatus. Non homo, subaudis tantum, sed Deus, ut essem in homine ultra homines. Ego talis, sine semine, sine peccato, factus sum Opprobrium hominum et abjectio plebis. Ecce, tot patres speraverunt et clamaverunt, et continuo liberati et salvati sunt. Ipsi tamen ut dixi puri homines erant, et peccatores. Dominus autem flagellabatur, colaphis caedebatur, sputis deturpabatur, spinis coronabatur, levabatur in lignum, clamabat,
Abbreviated transcription (Latin):
secaris: clamas. ñ audit medicus ad uolun¬
catis. Iuli qͥ sunt iusti. qͥ sunt casti & puri. ce
sc̃i: ipsi sunt habitalũ dũi.: Calem gͦ te exhibe:
ut in te habitet ds. Munda cor tuũ: sc̃ĩfica
met ipsũ: ut ex huis ẽt mertarie de quib
cit apłs. Templum di sc̃m est: qd̃ estis uo
Et bñ ait laus isrł. Istł enim: interpretat ui
tous. N ab hiis ueracit̾ laudat᷑ a quib s

Expanded text:
secaris, clamas: non audit medicus ad volunsecaris, clamas: non audit medicus ad voluna . Illi qui sunt justi, qui sunt casti, et puri, et sancti ipsi sunt habitaculum Dei. Talem ergo te exhibe, ut in te habitet Deus. Munda cor tuum, sanctifica temetipsum, ut ex his esse merearis, de quibus dicit Apostolus, Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Et bene ait, laus Israel. Israel enim interpretatur videns ccatoris . Sed ab his veraciter laudatur, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝓ delicte nr̃is p̃eat᷑. e delicta ña sua fec̃ ut uisti¬
ciã suã nr̃am fac̾et: Ds̃ m̃s clamabo ꝑ diem
st ñ exaudies: e nocte & ñ ad insipientã mͥ.
Dixit hoc. de mede te: de illo. Corpus enum
suũ gerebat: id est eccłiam. Clamabo ꝑ diẽ
exaudies: qr uerbis delictoꝵ meoꝵ adte cla¬
mabo. Et nocte idest in adu̾sis huiꝰ uite cla¬
mnabo ut ꝓsꝑent᷑: & similiter ñ exaudies.
Neqꝙ hoc facis ad insipientiã mͥ: s potius
ut sapiã quid me clamare uelis. Non uer
clamant ce ñ exaudiunt᷑: s ad salutẽ. ñ ad
insipientiã. Clamauit paulus ut auferret᷑
ali eo stimulus carnis ce ñ est exauditꝰ: &
dictũ ẽxi. Sufficit dͥ gr̃a mea. Nam uirtꝰ in
infirmitate ꝑficit᷑. Ergo ñ est exauditꝰ. s ñ ad
insipientiã. immo ad sapĩam: ut intelligat
homo medicũ essed̾m. & tribulationẽ me¬
dicamentũ ẽẽ ad salutẽ: ñ penam ad dãp¬
nationẽ. Sub medicam̃co positus. ureris.

Expanded text:
stitiam suam nostram faceret? 3. Deus meus, clamabo per diem: et non exaudies: et nocte, et non ad insipientiam mihi. Dixit hoc de me, de te, de illo. Corpus enim suum gerebat, idest, Ecclesiam. Clamabo per dieexaudies, quia verbis delictorum meorum ad te clamabo. Et nocte, idest, in adversis hujus vitae clamabo, ut prosperentur: et similiter non exaudies. Neque hoc facis ad insipientiam mihi, sed potius ut sapiam, quid me clamare velis. Non verbclamant et non exaudiuntur; sed ad salutem, non ad insipientiam. Clamavit Paulus, ut auferretur ab eo stimulus carnis: et non est exauditus. Dictum est ei, Sufficit tibi gratia mea. 95 Nam virtus ininfirmitate perficitur . Ergo non est exauditus; sed non ad insipientiam, sed ad sapientiam: ut intelligat homo medicum esse Deum, et tribulationem medicamentum esse ad salutem, non poenam ad damnationem. Sub medicamento positus ureris,
Abbreviated transcription (Latin):
ntiamtuã que fuissee eoꝵ. si iꝑsi credidis
Ap̃parabis in reliqͥis tuis: id est in eis qͦ s¬
uetute tua: id est resurge e mane in eqͣlitate
pa̾t ut ostendas potentiã tuam e maiestatẽ
tuã: qui pͥus uenisti in humilitate. Nos autẽ:
cantabimꝰ &e psallemꝰ uirtutes tuas. Cantus ad
laude: psalmꝰ ꝑtinet ad bonã oꝑationt̃. Acsi diceret.
Torde & oꝑe celebrabimꝰ: & nota faciemꝰ mirabi¬

Expanded text:
ntiam tuam, quae fuisset eorum, si ipsi credidissent. Praeparabis in reliquiis tuis, idest, quos tu tomine, in virtute tua. Idest, resurge et mane in aequalitate Patris, ut ostendas potentiam tuam, et majestatem tuam: qui prius venisti in humilitate. Nos autem Cantabimus et psallemus virtutes tuas. Cantus ad laudem, psalmus pertinet ad bonam operationem. Ac si diceret: corde et opere celebrabimus, et nota faciemus mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ oderunt: nͥ illi quos ipse repbauit. &e qͥ
in eum ñ crediderunt. aut credentes ñ ob¬
dier̃o : Om̃ib hiis in die udicii inueniet᷑
ut destruat eos ꝑ diuinitatis uirtutẽ unꝰ
ae subdit᷑. Pones eos ut clibanũ ignis: ioest

Expanded text:
eum oderunt: nisi illi quos ipse reprobavit, et qui eum oderunt: nisi illi quos ipse reprobavit, et qui in eum non crediderunt, aut credentes non obedierunt? Omnibus his in die judicii invenietur Christus, ut destruat eos per divinitatis virtutem. Unde et subditur, 10. Pones eos ut clibanum ignis. Idest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłm dicit᷑. Si miles ei erimꝰ: qm̃ uidebimiꝰ
eũ sicuti est. Et in ȩuangłio. Iterum autẽ uide¬
dium ur̃m nemo tollet a uobis. Et merito dͥe¬
bes eũ letificare: uel in se sedm humanitauĩ.
uel in membris suis. Qm̃ tex sperat in ddña
ñ suꝑbit ꝓpter regalem dignitatẽ: s humilis
nobis cõmendat dñs ds noster: nͥ spei for¬
tudinẽ &e humilicatẽ : Si enim rex speratus
dño: qͣnto magis nos in eo sperare oportet.
qͥ sumus impotentes ce fragiles homines
Si ille ñ cõmouet᷑ in milcdia altissimi. qͥ est
sine labe peccati: qͣnto plus in eadẽ miscui
ꝑsistere debemꝰ. qui tot uitiis & peceatis cor¬
rupti sumꝰ: Cauendumn ẽ. enim ne nobis eue¬
niat qd̃ sequit᷑. Inueniat᷑ manus tua om̃ib
ini micis tius: dext̾a tua inueniat om̃es qu
te oder̃t. Que est manus eiꝰ: nisi filius eiꝰs
Ipse quoq est dextera eiꝰ: scđm quod equal
est ei. Qui st̃ inimici eiꝰ qͦs ipse odit & hi qui

Expanded text:
m est: Similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est . Et in Evangelio, Iterum autem videdium vestrum nemo tollet a vobis . Et merito debes eum laetificare, vel in se secundum humanitatem, vel in membris suis. 8. Quoniam rex sperat in Domino. Non superbit propter regalem dignitatem, sed humilis nobis commendat Dominus Deus noster , nisi spei fortitudinem et humilitatem? Si enim rex sperat in Domino, quanto magis nos in eo sperare oportet, qui sumus impotentes et fragiles homines? Si ille non commovetur in misericordia Altissimi , qui est sine labe peccati , quanto plus in eadem misericordia persistere debemus, qui tot vitiis et peccatis corrupti sumus? Cavendum est enim ne nobis eveniat quod sequitur: 9. Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis, dextera tua inveniat omnes qui teest dextera ejus, secundum quod aequalis 93 est ei . Qui sunt inimici ejus, quos ipse odit, et hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ uiri abnegant semetipsos. &e qͣi ꝑdunt aĩas
suas in hoc mundo: ut in uita et̃na custodiant
eas. Semen autẽ eoꝵ st̃ ipsoy bona oꝑa: siue huqͥ
peos conuertunt᷑ ae seruiunt do. Semen suũ mi¬
sit xp̃c in t̾ra: cũ precepit apłis euangłium p̃di¬
care om̃i creature. Missa st̃ pauca grana: &e creũ

Expanded text:
sancti viri abnegant semetipsos, et quasi perdunt animas suas in hoc mundo, ut in vita aeterna custodiant eas . Semen autem eorum sunt ipsorum opera bona, sive hi qui per eos convertuntur et serviunt Deo. Semen suum misit Christus in terra, cum praecepit Apostolis Evangelium praedicare omni creaturae . Missa sunt pauca grana
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. ñ est consiliũ contra d ñm. Et ex hoc
scio. qm̃ pones eos dorsũ. ut respiepant recro:
t nt apti regno dĩ. ut mente ce desiderio
fna appetant. & cȩlestia amittant. S nun¬
quid om̃s ꝑdes: Absit. Cecitas enĩ ex parte con¬
Sit in istł: ut multitudo gentiũ intrarec. Re¬

Expanded text:
ntia, non est consilium contra Dominum . Atque ex hoc scio. 13. Quoniam pones eos dorsum. Ut respiciant retro, et non sint apti regno Dei: ut mente et desiderio terrena appetant et caelestia amittant. Sed nunquid omnes perdes? Absit. Caecitas enim ex parte contingit in Israel, ut multitudo gentium intrare
Abbreviated transcription (Latin):
ce uirtutes. Est aliud unde letabit᷑ rex. Qm̃ da
bis eũ inbenedictionẽ in scłm scłi. Prius be¬
nedices ei. postea dabis eũ in benedictionẽ
popłis: ut benedictꝰ benedicat. sc̃ificatus sc̃i¬
ficet: głificatus głificet. Unde abrahe dictũ¬
est. In semine tuo benedicint᷑ om̃es gentes̃ uł
dabis eũ inbenedictionẽ in scłm scłi ut a nob̃¬

Expanded text:
et virtutes. Est et aliud, unde laetabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in saeculum saeculi. Prius benedices ei, postea dabis eum in benedictionem populis: ut benedictus benedicat, sanctificatus sanctificet, glorificatus glorificet. Unde Abrahae dictum, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Vel, Dabis eum in benedictionem in saec
Abbreviated transcription (Latin):
&e exultabit uehement̃. Qm̃ preuenisti eũ
in benedictionib dulcedinis: posusti in
capite eiꝰ coronã de lapide p̃cioso.  riꝰ enĩ qͣm
homo fieret. ab om̃ib patarchis ce ꝓphis
bñdictus est: ab ipso &e angło dicente ad
masiam. Benedicta tu in mulierib: & be¬
dictus fructus uentris tui. Preuenit gͦ d̾s
pater filiũ suũ regẽ benedictionib: quia
prius qͣm fieret homo. benedictus e. a plu¬
rib. Et bene additũ est dulcedinis: quia
hec copia bñdictionis. ex dulcedine sue
ꝓcessit dilectionis. Mutouit amaritudi¬
nẽ ire. in duleedinẽ miscdie: ce peccatoris
Ethec est benedictio. In capite quoq es coronã
si. discipłi sui: a quib exordiũ annuntiationi
eiꝰ ꝓcessit. Uel ꝑ coronã positam in capite el. to¬
tam eccłiam ex om̃i parte xp̃m circundantẽ
intelligere possumꝰ: quȩ constat ex uiuis de p̃
rib acꝙ uirginib. Nec nos mouere debet. qd̃
ñ dicit de lapidib p̃tiosis: s de lapide p̃cioso

Expanded text:
isti eum in benedictionibus dulcedinis, posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso. Prius enim quam homo fieret, ab omnibus patriarchis et prophetis benedictus est. Ab ipso etiam Angelo dicente ad Mariam: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Praevenit ergo Deus Pater Filium suum regem benedictionibus: quia priusquam fieret, benedictus est a pluribus. Et bene additum est., Dulcedinis, quia haec copia benedictionis ex dulcedine suae processit dilectionis. Mutavit amaritudnem irae in dulcedinem misericordiae, et peccatoris Et haec est benedictio. In capite quoque ejus coronam si, discipuli sui, a quibus exordium annuntiationis ejus processit. Vel per coronam positam in capite ejus, totam Ecclesiam ex omni parte Christum circumdantem intelligere possumus: quae constat ex vivis ribus, atque virginibus. Nec nos movere debet, quod non dicit, de lapidibus pretiosis, sed de lapide pretioso.
Abbreviated transcription (Latin):
se singłariter erigentiũ: consortes ꝙ ñ ferentiu
uã fac humilitatẽ meã. In illis quidẽ latebat in¬
sibił leo: ꝑ illos aꝑte fremebat. aꝑte seuiebat ⁊¬
ebat predã. dñicã lacerando carnẽ. Audiuimꝰ qu
passus esti ꝓp̃c. & qͥd orauit: attendamꝰ mͦ quare p¬
sus ẽ. Audi fructũ. Narrabo nomentuũ fr̃ib mis
in medio ȩccłȩ laudabote. Qui st̃ isti fr̃es⁊ nisi iniũ

Expanded text:
se singulariter erigentium, consortesque non ferentium salvam fac humilitatem meam. In illis quidem latebat invisibilis leo. Per illos a parte fremebat, a parte saeviebat. Rapiebat praedam, Dominicam lacerando carnem. Audivimus quae passus est Christus, et quid oravit: attendamus modo quare passus est. Audi fructum. 23. Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te. Qui sunt isti fratres, nisi invicem
Abbreviated transcription (Latin):
bis offeres te: exaudi nos indiȩ qua inuoca¬
sinẽ psalmus dauid: ꝓpħa congaudens de
dita oratione. dicit illũ regem letari in
et oftendit quoc & qͣnta bona remune¬
tturus ẽ. eum ds pater ꝓpt̾ constantiã. &
Sontrario qͣnta mala aduersariis suuis datus
AEt hoc facit ut om̃s sperent in dño. ce
in misedia altissimi: ne dextera eiꝰ inueniat
eos ad ꝑdendũ. Et hic notat᷑ intentio ubi
dicit. inueniat᷑ manus tua om̃ib inimicis
patrem.

Expanded text:
 qua invocafinem psalmus David. Propheta congaudens de exaudita oratione, dicit illum regem laetari in Domino. Et ostendit quot et quanta bona remuneratus est eum Deus Pater propter constantiam: et econtrario quanta mala adversariis suis daturus est. Et hoc facit ut omnes sperent in Domino, et in misericordia Altissimi: ne dextera ejus inveniat eos ad perdendum. Et hic notatur intentio, ubi dicit, Inveniatur manus tua omnibus inimicis Patrem:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus eccłam de speculatione tutã: que ex¬
pectat qñ uenias a nuptiis. Syon quippe:
int̾pretat᷑ speculatio. Et hii ꝑtinent ad hon
&e ad corpus xp̃i: qui contẽptis terrenis.
mentis ocłm dirigunt ad suꝑna. Memor
faciat omniũ iniuriarũ & contumeliarũ
quas ꝓ nobis ꝑtulisti. Et holo caustũ tuũ
pingue fiat: & crucẽ in qua totꝰ oblatus
es do: in leticiã resurrectionis conuertat. ho¬
locaustũ quidem eiꝰ ꝑingue apparuit. qñ i
cruce pendens & se ipsũ ꝓ nobis dõ offerer
pinguedine caritatis plenꝰ. ꝓ suis ꝑsecutr
exorauit dicens. Pat̾ ignosce illis: qr nescur
qͥd faciunt. Odulcis dñe qͣm pingue cortui
fuit: qͣm suauiter arsit: qͣm mirabilit̃ nol
intꝰ redolet. Tribuat tͥ scđm cor tuũ. qui si¬
copiosius surgeret: s cẽ quo cecitas ex par
in isrł facta ẽ. ut plenitudo gentiũ intram
ce sic om̃is isrł saluus fieret. Letabim᷑ in sali

Expanded text:
corpus, Ecclesiam, de speculatione tutam, quae excorpus, Ecclesiam, de speculatione tutam, quae expectat quando venias a nuptiis. Sion quippe interpretatur speculatio. Et hi pertinent ad Sion et ad Corpus Christi, qui contemtis terrenis, mentis oculum dirigunt ad superna. 4. Memor faciat omnium injuriarum et contumeliarum, quas pro nobis pertulisti. Et holocaustum tuum pingue fiat. Et crucem, in qua totus oblatus es Deo, in laetitiam resurrectionis convertat. Holocaustum quidem ejus pingue apparuit, quando in cruce pendens, et seipsum pro nobis Deo offerens, pinguedine caritatis plenus pro suis persecutoribus exoravit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . O dulcis Domine, quam pingue cor tuum fuit, quam suaviter arsit, quam mirabiliter nobis intus redolet! 5. Tribuat tibi secundum cor tuum. Qui scicopiosius surgeret, sed etiam, quo caecitas ex parte in Israel facta est, ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus f
Abbreviated transcription (Latin):
xaudiat te dñs in diȩ tribulati¬
onis: ꝓtegat te nomen di iacob.
Quare ñ ait indiȩ pacis uel ꝓspe¬
ritatis. uel gaudis: s in diȩ inꝗt
tribulationis exaudiat te: Placet quidem
đo: a utilis ẽ. iusto tribulatio in hoc scło. Ipsa
enĩ corhumiliat. atꝙ ad orandũ excitat. ⁊fa¬
eit dignũ ut exaudiat᷑. Unde alibi idẽuit
sc̃s ait. Intribulatione inuocaui adñm: ae erau¬
diuit me. Dicat gͦ ꝓpħa optando &e pnuntian¬
do fut᷑a. Exaudiat te oxp̃e dñs pater in die
tribulationis. id est in tempore passionis
tuȩ: exaudiat inqͣm ut te resurgere faci¬
at. Protegat te immortalitate. nomend̃i
iacob: id est ipse qͥ appellatꝰ est ds iacob.
maior seruiet minori. Mittat tibi auxihũ
de sc̃o: uidelicet de se ipso. Ipse enim sc̃e sc̃oꝵ
est. a qͦ bona cuncta ꝓcedunt: teste apło qui
ait. Omne dacũ optimũ. & om̃e donũ per¬
fectũ desursũ est: descendens a patre lumi¬
nũ. Et de syon tueat᷑ te. faciens tibi sc̃ificatũ

Expanded text:
xaudiat te Dominus in die tribulationis: protegat te nomen Dei Jacob. Quare non ait, in die pacis, vel prosperitatis, vel gaudii, sed in die, inquit, tribulationis exaudiat te? Placet quidem Deo, et utilis est justo tribulatio in hoc saeculo. Ipsa enim cor humiliat, atque ad orandum excitat, et facit dignum ut exaudiatur: unde alibi idem vir sanctus ait, In tribulatione invocavi Dominum et exaudivit me . Dicit ergo Propheta optando et praenuntiando futura, Exaudiat te, o Christe, Dominus Pater in die tribulationis, idest, in tempore passionis tuae. Exaudiat, inquam, ut te resurgere faciat: protegat te immortalitate nomen Dei Jacob, idest, qui appellatus est Deus Jacob. major serviet minori. 3. Mittat tibi auxilium de sancto. Videlicet de seipso. Ipse enim sanctus sanctorum est, a quo bona cuncta procedunt, teste Apostolo, qui ait, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est descendens a Patre luminum . Et de Sion tueat
Abbreviated transcription (Latin):
suã postulat: inuitat nos ad dĩ laudẽ. ptedi¬
cit gentiũ conuersationẽ: de qd̃ annuntiabt̃
celi. id est apłi iusticiã eius popło qui nascet᷑
sp̃italiter: quẽ fecit id est reformauit dñs. Ait¬

Expanded text:
suam postulat. Invitat nos ad Dei laudem, praedisuam postulat. Invitat nos ad Dei laudem, praedicit gentium conversionem, et quod annuntiabunt coeli, id est Apostoli, justitiam ejus, populo qui nascetur spiritualiter, quem fecit, id est, reformavit D
Abbreviated transcription (Latin):
Iste plalmꝰ attͥbuendus ẽ aauid. id est manu for¬
ti xp̃o: qui diabolũ ex pugnauit ee mortẽ de¬
uieit. Qui ideo dictus ẽ dauio: qi factus ẽ. nobis
e semine dauid scdłm carnẽ. Et ipse nos diri¬
git in finẽ: d est in suȩ resurrectionis głificati¬
onẽ. Et est psalmꝰ ꝓ assũptione matutina: d est
ꝓ resurrectione facta in mane. Matutina enĩ
fuit pͥma sabbati resurrectio eiꝰ: qr susceptꝰ est
in ȩternã uitam. cui mors ultra ñ dñabitur.
Dicunt᷑ autem ista: ex ꝑsona crucifixi. Nam
de capite huiꝰ psalmi st̃ uerba quȩ ipse clama¬
uit cũ in cruce penderet: ꝑsonam cẽ seruans
ueteris hominis. cuiꝰ mortalitatẽ portauit.
Nam uetꝰ homo nr̃: crucifixus est cruci cũ illo.
Incendic autẽ nos inuitare suo exẽplo ad pas¬
sionẽ. ce patientiã. Sic enim ait apłs. xp̃s
ut sequamur uestigia eł. Orat autẽ ꝓse a ꝓ
m̃bris suis: dicit qͣm despectꝰ sit a uideis¬
fuerit: passionẽ suã narrat. liberari animã

Expanded text:
Iste psalmus attribuendus est David, Id est, manu forti Christo, qui diabolum expugnavit, 94 et mortem devicit . Qui ideo dictus est David, quia factus est nobis ex semine David secundum carnem. Et ipse nos dirigit in finem, id est, in suae resurrectionis glorificationem. Et est psalmus pro assumtione matutina, id est, pro resurrectione facta mane. Matutina enim fuit prima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeternam vitam: cui mors ultra non dominabitur . Dicuntur autem ista in persona crucifixi. Nam de capite psalmi hujus sunt verba, quae ipse clamavit, cum in cruce penderet : personam etiam servans veteris hominis, cujus mortalitatem portavit. Nam vetus homo noster affixus est cruci cum illo. Intendit autem nos invitare suo exemplo ad passionem et patientiam. Sicut enim ait Apostolus, . Orat autem pro se et pro membris suis: dicit quam despectus fuerit a Judaeis: passionem suam narrat: et liberari animam
Abbreviated transcription (Latin):
cus ds meus respice inme.
qͣre me dereliqͥsti : Longe a
salute mea u̾ba delictoꝵ meoꝵ
Istud uerbũ in cruce audiui¬
mas. Ibi dixit dñs. heliheli. lamad̾abactani.
Interprecatꝰ est illud euangłista: &e dixit eũ
hebraice dixisse. Dẽ d̃e m̃s. ds m̃s: quare me
dereliqͥsti : Quid uoluit dicere dñs: Non enĩ
uerbũ ÷ & uerbũ erat apud dna: &e ds erat uer¬
bũ. Ipsum gͦ uerbum qd̃ ds erat: caro factũ
est. Suscepit mortẽ ꝓ nobis. & nos fecit corpꝰ
suu. ꝓ quo orat ad patrẽ cũ dicit. D s̃ ds meus
pespice in me. qͣre me dereliͥsti : Acsi diceret
adc om̃ium ꝑ potentiã. specialiter autẽ de¬

Expanded text:
us meus, respice in me, quare me dereliquisti? longe a salute mea verba delictorum meorum. Istud verbum in cruce audivimus. Ibi dicit Dominus, Heli, Heli, lamasabactani . Interpretatus est illud Evangelista, et dixit eum Hdereliquisti? Quid voluit dicere Dominus? Non enim Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ipsum ergo Verbum quod Deus erat, caro factum est. Suscepit mortem pro nobis, et nos fecit corpus suum, pro quo orat ad Patrem, cum dicit, Deus, Deus meus, respice in me, quare me dereliquisti? ac si diceret, O Deus omnium per potentia
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scłi. Quod enĩ mortuus ẽ peccato mor¬
tuus ẽ. semel: qd̾ autẽ uiuit. uiuit do. Magna
est gła eiꝰ insalutari tuo. scilicet qd̃ eum saluasti
ce resuscitasti: & de corruptibili in corruptibilẽ.
&e de mortali immortalẽ fecisti. S adhue głam
&e magnũ decorẽ impones suꝑ eũ. cum eũ in
cęlo ad dexterã tuã collocabis. Magna quippe
xp̃o regi gła est. a moite ad uitã resurgere: s
maior est ei gła ad dexterã patris sedere: ce
magnꝰ decor est. hominẽ esse d̾m. Uel głam &
magnũ decorẽ impones. id est głosos ce decoros
edificabis suꝑ eũ: qui eccłe est fundamentũ.
de quo apłs ait. fundamentũ aliud nemo po¬
test ponere p̃ter id qt̾ positũ ẽ: qd̾ ẽ xp̃e iħc

Expanded text:
Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo . 6. Magna est gloria ejus in salutari tuo. Scilicet in eo quod eum salvasti, et resuscitasti, et de corruptibili incorruptibilem, et de mortali immortalem fecisti. Sed adhuc Gloriam et magnum decorem impones super eum. Cum in caelo ad dexteram tuo regi gloria est, a morte ad vitam resurgere: sed major est ei gloria ad dexteram Patris sedere. Et magnus decor est, hominem esse Dominum. Vel gloriam et magnum decorem impones, idest, gloriosos et decoros aedificabis super eum, qui Ecclesiae est fundamentum : de quo ait Apostolus, Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id q
Abbreviated transcription (Latin):
dũ  de t̾ra ꝑdes: & semen eorũ a filiis homi¬
nũ S ꝑ fructũ opus. ꝑ semen intelligimꝰ cogi
tar penas incurrerent: nͥ oꝑa ce cogitationes
u  habuissent. Et merito hec contiger̃t illis.
in te eridendũ decorserunt. Cogitauer̃t consilia:
que ñ potuerunt stabilire. Cogitauer̃t enim no¬
men duũ de t̾ra delere. Cogitauer̃t ut xꝑm oe¬

Expanded text:
um de terra perdes, et semen eorum a filiis hominum. Si per fructum opus, per semen intelligimus cogitantas poenas incurrerent, nisi opera et cogitationes inutiles habuissent. Et merito haec contigerunt eis. 1in te occidendum detorserunt. Cogitaverunt consilia quae non potuerunt stabilire. Cogitaverunt enim nomen tuum de terra delere. Cogitaverunt ut Christ
Abbreviated transcription (Latin):
patrem iħm xp̃m: & ipse int̾pellat ꝑ nobi
Magna nobis fidutia ẽ. qd̾ ipse qui uderi
futurus ẽ. orare ꝓ nobis ñ cessat. Tantũ cui¬
amꝰ ne ingrati simꝰ: ne qõ ipse misedicer post¬
lat. duritia cordis nr̃i a se repellat. Nune
cognoui qm̃ saluũ fecit dñs xꝑm siun.¬
Acli diceret ꝓpha. ea quȩ p̃misi. ñ exdisiden¬
tia oraui: qi ñc̃ tanco ante tẽpus certus sun
qm̃ saluum fecit dñs filium suũ. in passion
confirmando. in obedientia conseruando a
mortius suscitando. ad celos subleuando: ad
dexterã suam collocando. Ideo ponit p̃certũ
ꝓ fut̾o. qr illud qd̾ futurũ intelligebat de xp̃
lus dextere eiꝰ. Potentatus nr̃i sunt salus fa¬
us eiꝰ: cum &ẽ de tribulatione dat auxiliũ.
qñ infirmam᷑. tunc potentes simus. Nam
na salus hominis: que ñ dextere s sinistre
Ost. hac enim extollunt᷑ in magnam suꝑbi
qͥcunq peccantes tẽporaliter salui facti
ione tẽporaliũ bonoꝵ ferunt᷑: & hii suꝑbiᷤ¬

Expanded text:
 ipse interpellat pro nobis. Magna nobis fiducia est, quod ipse qui Judex noster futurus est, orare pro nobis non cessat . Tantum caveamus ne ingrati simus, ne quod ipse misericorditer postulat, duritia cordis nostri a se repellat. Nunc cognovi quoniam salvum fecit DominAc si diceret Propheta, Ea quae praemisi, non ex diffidentia oravi: quia nunc tanto ante tempus certus sum, quoniam salvum fecit Dominus Filium suum, in passione confirmando, in obedientia conservando, a mortuis suscitando, ad caelos sublevando, ad dexteram suam collocando. Ideo ponit praeteritum pro futuro: quia illud quod futurum intelligebat de Christo, salus dexterae ejus. Potentatus nostri sunt salus favoris ejus, cum etiam de tribulatione dat auxilium, ut quando infirmamur, tvana salus hominum , quae non dexterae, sed sinistrae ejus est: hac enim extolluntur in magnam superbiam, quicumque peccantes temporaliter salvi facti cessione temporalium bonorum trahuntur, et hi su
Abbreviated transcription (Latin):
titudine.sic Beatꝰ uir &e cet̾a. Postqͣm dictũ
ẽ ñ abiit: suꝑfluũ uidet᷑ ẽẽ qd̾ addit᷑. ñ ste¬
tit & ñ sedit Qui enĩ ñ consentit pec̃co: iã
nec in eo stare ualet. aut ꝑseũare. S ideo
hoc facit. qͥa ordinẽ uult exequi. quo pͥmus
hõ peceauit: ut scd̾m hominẽ ostendat a pri-¬

Expanded text:
. Beatus vir, etc. Postquam dictum est, non abiit, superfluum videtur esse quod additur, non stetit, et non sedit. Qui enim non consentit peccato, jam nec in eo stare valet, aut perseverare. Sed ideo hoc facit, quia ordinem vult exequi, quo primus homo peccavit: ut secundum hominem ostendat a pri
Abbreviated transcription (Latin):
diũse ꝙ sint: quarũ fores ꝓpͥis clauib diuĩsisꝙ
claudant᷑ que cũ unũ inlocũ congeste. ꝓmix¬
te ꝙ sunt: uolenti unãquãꝙ edem aꝑire mari¬
mam ignaro afferant difficultatẽ. ut cla¬
ues unĩcuiꝰꝙ edis inueniat᷑: sit ꝙ aut famili¬
aris scĩe cognitã clauẽ cito ex copia illa con¬
gestȩ uarietatis in unũ eligere: aut ingentis
laboris aptã ce congruã clauẽ aꝑiendi unus¬
cuiꝰq aditus inuenire: qr ratio ce qualitas ñ si¬
nit nͥ suas claues claustris disparib coaptare.
ꝓpͥasua & congrua claue pandamꝰ. Iste¬

Expanded text:
e sint, quarum fores propriis clauibus diuersisque claudantur: quae cum unum in locum congestae permixtaeque sunt, uolenti unamquamque aedem aperire maximam ignaro adferant difficultatem, ut clauem uniuscuiusque aedis inueniat: sitque aut familiaris scientiae, cognitam clauem cito ex copia illa congestae in unum uarietatis eligere, aut ingentis laboris, aptam et congruam clauem aperiendi uniuscuiusque aditus inuenire, quia ratio et qualitas non sinat, non suas claues claustris disparibus coaptare. propria sua et congrua claue pandamus. PSA
Abbreviated transcription (Latin):
doctrine ꝙ studiis: psalmi illiꝰ qui in cantico
psalmi suꝑscͥbit᷑. erit causa noscendã ubi aũ
est psalmus cantiei: illic ꝑ cognitionis scĩam
ad epta cognitio. Hec gͥ musicȩ artis qͣdrifaria
disisitas. psalmorũ ẽ disũsitati eoaptata. ut est.¬
Psalmus ꝑ corporei organi motũ. in cõme¬
moratione gestorũ fit. Canticũ uͦ: ꝑ sapĩe cog¬
nitionẽ habet in se doctrine scĩam Psalmus u¬

Expanded text:
doctrinaeque studiis psalmi illius, qui canticum psalmi superscribitur, erit causa noscenda. ubi autem est psalmus cantici. illic per cognitionis scientiam adepta cognitio. Haec igitur musicae artis quadrifaria diuersitas psalmorum est diuersitatibus coaptata: ut psalmus per corporei organi motum in commemoratione gestorum sit, canticum uero per sapientiae cognitionem habeat in se doctrinae sci
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterne perducere dignetur N eq enim uestri
rogamus. ut quotiens domnus heieclinus ad
legendum eosdem libros postulaũit: pro sua
petitione ce nostra promissione. semper ba¬
bere mereatur Gr̃a dei precedente per impor¬
tunum laborem. & instantiam nostram. pax
inter principes nostros reformata est: unde to

Expanded text:
aeternae perducere dignetur. Neque enim vestri aeternae perducere dignetur. Neque enim vestri rogamus ut quoties domnus Hescelinus ad legendum eosdem libros postulaverit, pro sua petitione et nostra promissione semper habere mereatur. Gratia Dei praecedente per importunum laborem et instantiam nostram pax inter principes nostros reform
Abbreviated transcription (Latin):
rum nos occasione cure pastoralis &e nobis inuin¬
cte legationis. in multis ce diuersis negotuis ex tẽ
occupati: desiderium &e ꝓmissionem nostram
implere hactenus minime potiumus Certa
caritas illa qua uos in d̾o & ꝓput deum diligimꝰ:
huius debiti nos nequaquam sinit esse iname.¬
mores In duob gͥ corporib sicut ab illo sc̃o uirs
idem flores excerpti sunt &e diuisi non singulari¬
ter alicui persone sedtoti eccłe uestrȩ muttim᷑:
fraternitatem ur̃am presentib litteris adbor¬
tantes. quatinus semper memores uite illius
dudum alumpni uestri. & studii. eanidem scͥp¬
turam ce frequenter legatis er memoriȩ cõmen¬
detis: tanti uiri conuersationem ante oculos
habentes. i imitantes ẽs ec̃ attendatis quesumꝰ
quantum a nobis uobis offertur: sed ex quanto
uobis offeratur. Testis est enim michi deus. quo¬
modo uos omnes cupiam in iusceribus ih̃u cri¬
sti. et hoc orout omnipotens deus per condig¬
num penitentie fructum. uos ad pascua uitȩ

Expanded text:
bis injunctae legationis in multis et diversis negotiis extunc occupati, desiderium et promissionem nostram implere hactenus minime potuimus. Caeterum charitas illa qua vos in Deo et propter Deum diligimus, hujus debiti nos nequaquam sinit esse immemores. In duobus igitur corporibus, sicut ab illo sancto viro iidem Flores excepti sunt et divisi, non singulariter alicui personae, sed toti Ecclesiae vestrae mittimus, fraternitatem vestram praesentibus litteris adhortantes quatenus semper memores vitae illius, dudum alumni vestri et studii, eamdem scripturam et frequenter legatis et memoriae commendetis, tanti viri conversationem ante oculos habentes et imitantes. Nec attendatis quid quantumve a nobis vobis offertur, sed ex quanto vobis offeratur. Testis est enim mihi Deus quomodo omnes cupiam vos in visceribus Jesu Christi; et hoc oro ut omnipotens Deus per condignum poenitentiae fructum vos ad pascua vitae
Abbreviated transcription (Latin):
in feio suꝑseͥptionũ genẽ est: canticũ psalmi¬
tiȩ doctrina conungitur  Prius enĩ inbo¬
nisoꝑib uiuendũ est. ut ꝑfecta possit ea quȩ
deinceps suecedit diini sacram̃ti eẽ cõg¬
nitio: scdm id qd̃ dictũ s̃. desid̾asti sapĩam.¬

Expanded text:
in tertio superscriptionum genere est, Canticum psalmitiae doctrina conjungitur. Prius enim in bonis operibus vivendum est: ut perfecta possit ea quae deinceps succedit, divini sacramenti esse cognitio, secundum id quod dictum est: Desiderasti sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ncꝰ ũr heiclinus inter cetera uerba que nob̾ũ
familiariter babuit. cepit diligenter inquire¬
scĩ aufi abbate audierat excerptos. & in unum
collectos. s ui nos in quantum ex ipsa scriptu¬
ta percepimus qui ce religionẽ et intentionẽ
illiꝰ beati uiti nouimu  respondimus animum su¬
um in hoc opere fuisse. ut quod moribus corn¬
gendis magis esset ddi ȩccłe necessariũ hoc tantũ
ex diuersis expositorib traberet. lt in duob cor¬
porb poneret. Magnam quippe et diffusam ex¬
positionem super psalmos abeato augustino edi¬
tam nouerat. ce cassiodoro: ce reliquis eccłe clĩ docto¬
ribus sed qui totus igne diuini amoris inflãma¬
tus cȩlestib uihiabat. & in animarum lucro tem¬
poralib curiꝰ oĩo postpositis. tantum intendebat:
totum studium &e ingenium suum ad hoc uertit:
ut om̃iporenti dd o siue scribendo siue loquen¬

Expanded text:
r Hescelinus, inter alia verba quae nobiscum familiariter habuit, coepit diligenter inquireSancti Rufi abbate, audierat exceptos et in unum collectos. Cui nos, in quantum ex ipsa scriptura percepimus, qui et religionem et intentionem illius beati viri novimus, respondimus animum suum in hoc opere fuisse, ut quod moribus corrigendis magis esset Ecclesiae Dei necessarium, hoc tantum de diversis expositurus traheret, et in duobus corporibus poneret. Magnam quippe et diffusam expositionem super Psalmos a beato Augustino editam noverat, et Cassiodoro, et reliquis Ecclesiae Dei doctoribus. Sed qui totus igne divini amoris inflammatus coelestibus inhiabat, et in animarum lucro, temporalibus curis omnino postpositis tantum intendebat, totum studium et ingenium suum ad hoc vertit ut omnipotenti Deo, sive scribendo
Abbreviated transcription (Latin):
parationis aptũ est. Alie uͦ suꝑscͥptiones que
aut res gestas scđm bistorias significant. aut
tẽpora. aut dies. aut aliud aliquid cõplexe ft̃:
uł ex. int̃p̃tatione nominũ. uel ex cõparatione
gestorũ. uel ex consimiliũ sp̃e. ex quib reb
psalmꝰ ꝯsistat. ostendunt᷑ ut sicubi ẽ ꝓ die sab¬
bati. aut ꝓ occultis filii. aut ꝓdie octaua. ꝑ¬
coeporalẽ suꝑscͥptionẽ. significationẽ ꝙ sp̃ua¬
lis psalmi intelligat᷑ editio: uel cũ illiꝰ dauid.
uel illi dauid. uel absalon. uel saul. uel doech.¬
ꝓpħ̃iam que in psalmo sit. consequam᷑. In di¬
apsama uero qd̾ int̾iectũ plurib psalmis ẽ. cog¬
noscendũ ẽ. de mutatione. aut ꝑsone. aut sen¬
sus. subconũsione metri musici inchoari. ut
sicubi diapsalma int̾cesserit: aut aliqͥd asuid
dici. aut ⁊̃ abatt̃o dici. aut in alt̾o artis musice
modulo cantari intelligendũ sit De ꝑsonis aut
sensib uͥ diapsalma uit̾cedere repꝑiemꝰ. rõnẽ

Expanded text:
piritalis expeteret. Aliae uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexae sunt, uel ex interpretatione nominum, uel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, aut pro occultis filii, autpro die octaua, percorporalem superscriptionum significationem spiritalis psalmi intellegatur editio; uel, cum illius Dauid, uel illi Dauid, uel Abessalon, uel Saul, uel Doecael. In diapsalma vero, quod interiectum plurimis Psalmis est, cognoscendum est, demutationem aut personae, aut sensus sub conversione modi musici inchoari: ut sicubi diapsalma intercesserit, cut aliquid aliud dici, aut etiam ab altero dici, aut in altero artis musicae modulo cantari intelligendum sit. De person is ac sensibus, ubi diapsalma intercedere reperiemus, rationem
Abbreviated transcription (Latin):
uitate modulat᷑ His gͦ quatuor musseş artis
genĩb competentes singulis quib ꝙ psalmiᷤᷤ
suꝑscͥptiones fc̃ coaptate: ex uirtutib autem
enĩ psalmo inquo tm̃ psalmus in̾cribit᷑: fide¬
liũ oꝑm ce religiosorũ gestorũ. aut doctrina
aut confessio continet᷑: cũ ꝓpħa cõmemorando
que gerit. ad doctrinã nos gestorũ similiũ insti¬
tuit: motu corporei cegani nt̃i ad pios officiorũ
usus tr̃ꝑato. At uͭ cũ canticũ intitulo psalmi¬
p̃ponit᷑: scĩa ĩ eo sp̃ualis & intelligentia cȩlestẽ

Expanded text:
uitate modulatur. his ergo quattuor musicae artis uitate modulatur. his ergo quattuor musicae artis generibus conpetentes singulis quibusque psalmis superscriptiones sunt coaptatae. ex uirtutibus autem enim psalmo, in quo tantum Psalmus inscribitur, fidelium operum et religiosorum gestorum aut doctrina aut confessio continetur. cum propheta commemorando quae egerit, ad doctrinam nos gestorum similium instituit, motu corporei organi nostri ad pios officiorum usus temperato. At vero cum Canticum tantum in titulo praeponitur, scientia in eo spiritalis, et intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
GIONU
OMNTU.
⁊sam p̃ter cosqui actopsuorũ nominib p̃notant᷑.
aut causarũ aut temporũ significationib ft̃
psalmus cantici. uel canticũ psalmi. Et neces¬
se est. diũsas causas dit̃sarũ scptionũ exti¬
tisse. Non enĩ sine causa tanta rerũ diũsitate
hic titulorũ oedo conuertit᷑: ut nc̃ in finẽ nc̃ psal
stinctiont̃ psalmi qͥ subiaccat. p̃notet᷑ Et quã¬
quã in singulis quibꝙ psalmis singularum
quarũꝙ inscͥptionũ causas p̃stare nitam̃: tam̃
ad cõpendiũ studiosȩ intelligentie. inbreui ser¬
munculo. uirtutẽ suꝑse̾ptionũ om̃ium coar

Expanded text:
tionum omnium Nam praeter eos qui auctorum suorum nominibus, aut causarum aut temporum significationibus prapsalmus cantici, vel canticum psalmi: et necesse est diversas causas diversarum superscriptionum exstitisse. Non enim sine causa, tanta rerum diversitate hic titulorum ordo convertitur, ut nunc in finem, nunc psalmustinctionem psalmi qui subjacet praeferatur. Et quamquam in singulis quibusque psalmis singularum quarumque inscriptionum causas praestare nitamur: tamen ad compendium studiosae intelligentiae, in brevi sermunculo virtutem superscriptionum omnium coar
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ uentura plenus sp̃u sc̃o preuidebat. sub
fig̃a obtandi canit: hoc intendens. ud ex polita
nobis xp̃i resuerectione cui uent̾e applauit.
confirmet nos ut credamꝰ nos resurrecturos
& in cȩlestib consessuros: ut quo p̃cessit celsitu¬
do pastoris. sequat᷑ humilitas gregis. Etper
hoc qd̾ sub figura obtandi hoc facit: aesi¬
deriũ ce lȩticiã quam inde habuerit osten

Expanded text:
ea quae ventura, plenus Spiritu sancto praevidebat, sub ea quae ventura, plenus Spiritu sancto praevidebat, sub figura optandi cavit: hoc intendens, ut exposita nobis Christi resurrectione, cui venturae applaudit, confirmet nos, ut credamus nos resurrecturos, et in coelestibus consessuros : ut quo praecessit celsitudo pastoris, sequatur humilitas gregis. Et per hoc quod sub figura optandi hoc facit, desiderium et laetitiam, quam inde habuerit, osten
Abbreviated transcription (Latin):
redeunti  ad dm̃: qd̃ recedentib primum
fuit. Et erunt ut cõplaceant eloquia oris
mei: & meditatio cordis mei in conspectu
tuo semꝑ. Sic cõplacebunt eloquia nr̃a &
meditationes in conspectu tuo semꝑ: si pͥus
delicta fuerint edomita. &e extincta suꝑbia.
Ex hiis ꝓfecto uerbis instrium᷑ ut dño do
nr̃o placere studeamꝰ. in nr̃is sermonib
atꝙ cogitationib delicta illicita refrenando:
atq a suꝑbia nos emundando. Et ideo dica¬
mus qd̃ sequit᷑. Dñe adiutor meus: &e redẽp
in malis. Ad iutor ut habitemꝰ in caritate
tua: redẽptor ut liberes nos ab iniqͥtate
N finẽ psalmus dauid. Iste psalmꝰ attribu¬
endus ẽ dauid ꝓpħȩ. considerationẽ suã
dirigenti in fine̾. id est xp̃m qͥ est finis ce
cõpletio legis: sicut ipse dicit. Non uenilegẽ
soluere: s implere. Propha gͦ in hoc psalmo.
ñ exorandi necessitate. sex magna affectiõs.

Expanded text:
redeuntibus ad Deum, quod recedentibus primum redeuntibus ad Deum, quod recedentibus primum fuit. 15. Et erunt ut complaceant eloquia oris mei, et meditatio cordis mei in conspectu tuo semper. Sic complacebunt eloquia nostra, et meditationes in conspectu tuo semper: si prius delicta fuerint edomita, et extincta superbia. Ex his profecto verbis instruimur, ut Domino Deo nostro placere studeamus, in nostris sermonibus atque cogitationibus delicta illicita refrenando, atque a superbia nos emundando. Et ideo dicamus quod sequitur: Domine, adjutor meus et redemptin malis. Adjutor, ut habitemus in caritate tua: redemptor, ut liberes nos ab iniquitate  psalmus David. Iste psalmetae David, considerationem suam 89 dirigenti in finem, id est Christum, qui est finis, et completio legis: sicut ipse dicit, Non veni legem solvere, sed adimplere . Propheta ergo in hoc psalmo, non exorandi necessitate, sed ex magna affectione,
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ẽ hoc uiciũ fr̃s mei. hiue uicio¬
tit in hus ꝑsonis quas uidetis ay plas
displicet humilitas xp̃iana. Propt̃ hoc ui¬
tiũ dedignant᷑ subdere colla iugo xp̃rob¬
ligati arcius iugo peccati. ab hoc uitio qd̃
est caput om̃ium uitioꝵ. qͥa inde cȩt̃a nata
st̃. facta est apostasia a do: eunce anima in
tenebras. male utente libero arbitͥo: peccatiᷤ ẽ
consecutis cȩteris. Propt̾ hoc uitiũ. ꝓꝑter hoc
magnũ suꝑbiȩ peccatum: ds humilis uenit.
Hec causa hoc peccatũ magnumꝰ iste magnꝰ¬
morbus animarũ. om̃i potentẽ medicum.
decelo deduxit. usq ad formã serui humilia¬
uit: contumeliis egit. ligno suspendit: ut ad
saluantẽ medicinã curteret hic tumor. Iam
tandẽ erubescat homo ẽẽ suꝑbus: ꝓꝑter quẽ
factus ẽ humilis d̾s. Ita inquit mundabor
a delicto magno: quia d̾s suꝑbis resistit: hu¬
milib autẽ dat grãm. Uere ille immaculatꝰ
est qͥ hoc delicto caret: quia hoc est ultimũ

Expanded text:
malum est hoc vitium, fratres mei: huic vitio in his personis quas videtis amplas, displicet humilitas Christiana. Propter hoc vitium dedignantur subdere colla jugo Christi, obligati arctius jugo peccati. Ab hoc vitio quod est caput omnium vitiorum quia inde caetera nata sunt facta est apostasia a Deo, eunte anima in tenebras, male utente libero arbitrio, peccatis etiam consecutis caeteris. Propter hoc vitium, propter hoc magnum superbiae peccatum Deus humilis venit. Haec caussa, hoc peccatum magnum. Iste morbus animarum omnipotentem medicum de caelo deduxit, usque ad formam servi humiliavit, contumeliis egit, ligno suspendit, ut ad salvantem medicinam curreret hic timor. Jam tandem ERUBESCAT homo esse superbus, propter quem factus est humilis Deus. Ita, inquit, mundabor a delicto maximo, quia Deus superbis resistit, humilibus dat gratiam . Vere ille immaculatus est, qui hoc delicto caret: quia hoc est ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na ꝓmissa st̃. expectamus ce sꝑamus
implenda. Et ista lex. & hoc testimoniũ. sapi-¬
entiam p̾stat paruulis: id est humilib. Uñ
scriptũ est. Suꝑ quẽ requiescit sp̃s meus ÷
nͥ suꝑ humilem ce quietũ &e trementẽ¬

Expanded text:
sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Et ista lex et hoc testimonium sapientiam praestat parvulis, idest , humilibus. Unde scriptum est, Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et tremente
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est qͥ uenit legẽ soluere implere
ñ soluere: &e immacłata lȩx¬
lex qͥa peccatũ ñ fecit. nec inuentꝰ est dolus in
ore eꝰ: ñ premens animas seruitutis iugo. s
ad se imitandũ in libertatẽ conuertens. Uel
dñi lex immacłata. intelligi posst̃ diuina
mandata: de quib dicit apłs. Ler quidẽ sca:
& mandatũ sc̃m iustũ & bonũ. Ego aũcarna¬
uo sũ uenundatꝰ sub peccato. Hȩc qͥdem lexdi¬
uina aspirante gr̃a animas conuertit: pecca¬
tores ad penitentiã mittit: tepidos accendit.
pigros excitat: immundos mundat: iniustoᷤ
iustificat. Testimoniũ dñi fidele sapĩam
p̃stans pariuilis. Eloqͥa diuina: ñ immeri¬
to dicunt᷑ lex ae testimoniũ. lex qͥa docent ae
p̃cipiunt: testimoniũ quia in eis qͣntum
nos diligat d̾s ꝓbare dignat᷑. Ed ipsũ testi¬
moniũ est fidele: id est credibile. E hoc enĩ
testimoniũ qd̃ in illo uidemus in pletum
sicut lex diuina docet: cẽ futura erga nos quȩ

Expanded text:
 implere, non solvere : et immaculata lex, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus ; non premens animas servitutis jugo, sed ad se imitandum in libertatem convertens. Vel Domini lex immaculata intelligi possunt divina mandata, de quibus dicit Apostolus, Lex quidem sancta, et mandatum justum, et bonum . Ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato. Haec quidem lex, aspirante divina gratia, animas convertit, peccatores ad poenitentiam mittit, tepidos accendit, pigros excitat, immundos mundat, injustos justificat. Testimonium Domini fidele sapientiam praestans parvulis: Eloquia divina non immerito dicuntur lex et testimonium. Lex, quia docent et praecipiunt: testimonium, quia in eis quantum nos diligat, Deus probare dignatur. Et ipsum testimonium est fidele, idest, credibile. Per hoc enim testimonium quod in illo videmus impletum, sicut lex divina docet: etiam futura erga nos, quae
Abbreviated transcription (Latin):
me credant: ut sim illis in dm̃: & ipsi sint
mͥ in popłm. Cecitas ex parte contigit in isrł:
ut gentiũ multicudo saluaret᷑. Noluerunt enĩ
iudei reciꝑe uerbũ fidei: unde eis dictũ est. uo

Expanded text:
me credant, ut sim illis in Deum, ipsi sint me credant, ut sim illis in Deum, ipsi sint mihi in populum . Caecitas ex parte contingit in Israel, ut gentium multitudo salvaretur . Noluerunt enim Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
apłs quibdam ñ recte clamantib: ait. Petitis
&e ñ accipi tis: eo qd̃ male petatis. Clamabunt
aẽ repbi indiȩ iudicii: dicentes. Dñe dñe aperi
nobis: & ñ erit qͥ eos exaudiat: s dicet᷑ eis. Am̃
dico uobis: nescio uos. De quib uoce capitis sub¬
infert᷑. Et comminuã eos ut puluerẽ ante fa¬
ciem uenti: ut lutũ platearũ delebo eos. Qͥa
aridi ñ receperunt ymbrem miscđiȩ di: quia
leues &e mobiles ante uentum tẽptationis fu¬
er̃t: merito a t̾ra uiuentium tollent᷑: atq
in modũ pulueris cõminuent᷑: cũ dicet᷑ eis. ite
maledicti in ignẽ ȩtertiũ. Qui merito lutũ
platearũ dicti sunt: qͥa in lata ce spatiosa
uita. in immundiciis & uitiis uixer̃t. Qui utiq
delebunt᷑ a dño: sicut scriptũ est. Deleant᷑ de
libro uiuentiũ: & cũ iustis ñ scribant᷑. Eripi
es me de contͣdictionib ꝑ opłi: qui dixer̃t. Si
dimiserimꝰ illum uiuũ: scłm sequet᷑ illum.
Constitues me in caput gentiũ. ut gentes in

Expanded text:
s quibusdam non recte clamantibus ait, Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . Clamabunt etiam 83 reprobi in die judicii, dicentes, Domine Deus, aperi nobis . Et non erit, qui eos exaudiat: sed dicitur eis, Amen dico vobis, nescio vos . De quibus voce capitis subinfertur: 43. Et comminuam eos, ut pulverem ante faciem venti; ut lutum platearum delebo eos. Quia aridi non receperunt imbrem misericordiae Dei, quia leves et mobiles ante ventum tentationis fuerunt, merito a terra viventium tollentur, atque in modum pulveris comminuentur, cum dicetur eis, Ite maledicti in ignem aeternum . Qui merito lutum platearum dicti sunt , quia in lata et spatiosa via, in immunditiis et vitiis vixerunt. Qui utique delebuntur a Domino, sicut scriptum est, Deleantur de libro viventiui. Qui dixerunt, Si dimiserimus illum vivum, seculum sequetur illum . 45. Constitues me in caput gentium. Ut gentes in
Abbreviated transcription (Latin):
tandã: ualde utile est extrema sollicite pensare.
Unde scriptũ est. In om̃ib oꝑib tuis meditare
nouissima tua: &e incternũ non peccabis. Recte
gͦ subiunctũ est. Et iusticias ciꝰ ñ reppuli a me:
sicut illi qͥ ad tempus credunt. & in tẽpore tẽp¬
tationis recedunt. De qͥb dicit apłs. Quia
cognitionẽ retrorsum redire. Et ero immaculatꝰ
cũ eo ñ sequendo delicta male cogitationis. Et
obseruabo me abiniqͥtate mea: id est ab ini¬
quitate oꝑationis. Tale debet ẽẽ nr̃m studiũ.
nr̃m de sideriũ. ut intus simus im macłati:
foris innocur: quatinꝰ eternam remunerationẽ
consequam᷑: de qua subiungit᷑. Et retribuet

Expanded text:
tandam, valde utile est extrema sollicite pensare. tandam, valde utile est extrema sollicite pensare. Unde scriptum est, In omnibus operibus tuis meditare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Recte ergo subjunctum est, Et justitias ejus non repuli a me. Sicut illi, qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt . De quibus Apostolus cognitionem retrorsum redire . 24. Et ero immaculatus, cum eo, secundum delectationem malae cogitationis. Et observabo me ab iniquitate mea. Id est ab iniquitate operationis. Tale debet esse nostrum studium, nostrum desiderium: ut intus simus immaculati, foris innocui: quatenus aeternam remunerationem consequamur, de qua subjungit: 25. Et retribuet
Abbreviated transcription (Latin):
one iusta. Unde scriptũ est. Respexit dñs ad
abei: ce ad munera eiꝰ. Prius enĩ ꝓbauit fidei
deuotionẽ: unde postmodũ sacrificii suscepit
oblationẽ. Et merito retribuet mͥ: qr custodiui
uias dñi. id est latitudinẽ bonoꝵ oꝑm ꝑseueran¬
do seruaui. Nec impie gessi a do meo: io est
postqͣm ad illũ bene oꝑando accessi: ab illo
praue uiuendo ñ recessi. hinc est qõ de scĩs
animalib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Non reuertebant᷑ eum
ambularent: s unũ quodꝙ ante faciẽ suam gra¬
diebat᷑. Sic utiq ad dm̃ directa debent esse nr̃a
itinera: ut ultra ñ sint ad prauitatẽ oꝑis distorta.
Nec mirũ si custodiuit uias dñi: nec a deo suo
impie gessit. Nam sequit᷑. Qm̃ om̃ia iudicia eiꝰ
in conspectu meo: id est ce p̃mia iustoꝵ. & penaᷤᷤ¬
impioꝵ: &e flagella corrigendoꝵ. ce tẽꝑtationes
ꝓbandorũ: ꝑseueranti concẽplatione considero
Ad custodiendã quippe iusticiã. & impietatẽ eus¬

Expanded text:
est, Respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus . Prius quidem probavit fidei devotionem, unde postmodum sacrificii suscepit oblationem . Et merito retribuet mihi: 22. Quia custodivi vias Domini. Id est latitudinem bonorum operum perseverando servavi. 23. Nec impie gessi a Domino meo. Id est postquam ad illum bene operando accessi, ab illo prave vivendo non recessi. Hinc est quod de sanctis animalibus per prophetam dicitur, Non revertebantur, cum ambularent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur . Sic utique ad Deum directa debent esse nostra itinera, ut ultra non sint ad pravitatem operis distorta. Nec mirum si custodivit vias Domini, nec a Deo suo impie gessit: nam sequitur, Quoniam omnia judicia ejus in conspectu meo. Id est Ex Augustino eimpiorum, et flagella corrigendorum, et tentationes probandorum perseveranti contemplatione considero. Ad custodiendam quippe justitiam, et impietatem evi