comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes diuersorum uitioꝵ feditate deformes.
Quas dum mnordinate ad cornr̃m admittimus qͣsi qͥ¬
busdam monstruosis reptilib interiora nr̃a reple¬
mus. Nauis ẽ illa archa spiritalis id est tides nr̃a q̃
ĩtrinsecus sursum suspensa caicatꝰ cupiscentiãmũ.¬
di. Naues autem dixit propter multas animas Nã
et multȩ animȩ una anima ꝓpter unam fidem &e
dilectionem. &e una fides multȩ fides propter muitas
ammas fideles quomodo dictum ẽ. fides tua te sal¬
uam fecit. et fides mea. et fides illius. cum tamen u¬
na sit fides catholica. Sola ergo nauis fidei mare trã.¬
sit. sola archa diluiium euadit. et nos si saluari eu¬
pimus. non solum ipsa innobis nt. sed nos in ipsa o¬
portet maneamus. Et nemo tidens conscientie sue-
dicat. Quid michi cum hac archa: Exficcatum est ĩ
me diluuium carnalis concupiscentie. Qui foris est
nescit quid intus agatur: sti redierit homo ad cor

Expanded text:
cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. Quas dum inordinate ad cor nostrum admittimus quasi quibusdam monstruosis reptilibus interiora nostra replemus. Navis est illa arca spiritualis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum suspensa calcat concupiscentiam mundi. Naves autem dixit propter multas animas. Nam et multae animae una anima propter unam fidem et dilectionem, et una fides multae fides propter multas animas fideles, quomodo dictum est. Fides tua te salvam fecit, et fides mea, et fides illius cum tamen una sit fides catholica. Sola ergo navis fidei mare transit, sola arca diluvium evadit, et nos si salvari cupimus non solum ipsa in nobis sit, sed nos in ipsa oportet maneamus. Et nemo fidens conscientiae suae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccatum est in me diluvium carnalis concupiscentiae. Qui foris est, nescit quid intus agatur; sed si redierit homo ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
possunt qui ueritate unum sunt. Audiengo quis de
illo dicatur. lexdei eius incorde ipsuis. hoc ẽ archã
intus rabere et quia hoc fortassis non sufficit audi
iterum. In lege domini uoluntaseius hoc ẽ marcha
habitare. hic ꝑtectus ẽ quidiligit quod credit. ut hã¬
beat s dem operantem ex dilectione que mundũum
aa. hec est archa in qua nos saluan oportet que at
Aquis portar potest submergiautẽ omnino ñ pot̃
quia noc mundo utitur quidem ad necessitatem
sed non succumbit ei ꝑ cupiditatem hoc ẽ. quod
in pialmodicit hoc mare magnũ et sꝑaciosum ma¬
mib illie reptilia quoꝵ non ẽ numerus. animalia
pusilla cum magnis ulie naues ꝑtransibunt. Ma¬
re enim in nobis ẽ concupiscentia huiusmundi in qͥ
si que delectationes inueniri possunt. multis amari-¬
tudinib apense sunt que scd̃m affectum carnalem
deorsum in corde nr̃o fluunt. Aeptilia sunt carnaleᷤ

Expanded text:
possunt, qui veritate unum sunt. Audi ergo quid de possunt, qui veritate unum sunt. Audi ergo quid de illo: Lex Dei ejus in corde ipsius , hoc est arcam intus habere, et quia hoc fortassis non sufficit. Audi iterum: In lege Domini voluntas ejus ; hoc est in arca habitare. Hic perfectus est, qui diligit quod credit, ut habeat fidem operantem ex dilectione, quae mundum vincit . Haec est arca, in qua nos salvari oportet, quae ab aquis portari potest, submergi autem omnino non potest, quia hoc mundo utitur quidem ad necessitatem, sed non succumbit ei per cupiditatem. Hoc est quod in psalmo dicitur: Hoc mare magnum, et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est numerus. Animalia pusilla cum magnis, illic naves pertransibunt . Matre enim in nobis est concupiscentia hujus mundi, in qua si quae delectationes inveniri possunt multis amaritudinibus aspersae sunt, quae secundum affectum carnalem deorsum in corde nostro fluunt. Reptilia sunt carnales
Abbreviated transcription (Latin):
& de sacramentis xp̃i participant. In quoꝵ cordibꝰ se.¬
pus ẽ memoria saturni. et iouis herculis. ut martiᷤ.
siue achillis. & hectoris. pollucis et castoris. socratis.
etarum duig̃ et uertatem ditmarum scͥpturaꝵ aut ne.¬
gliguin aut quod peuuis ẽ irrident et contempitti. uide¬
ant iune quio eis ꝓsit foris eccłam ingredi et intus in
cocde a fioe fornicat. Ego eis ꝓnuntis. quia ilis in fine
Cocian di sunt quos nc̃ incogitatõnib suis ꝑasfestum.
uordu sioi conunge et quorum bicuitam diligunt eoꝵ
illis supplito. participes erunt. Q uio ulis ꝓdest habere
fioem et non manere infid̾e: Quid ulis ꝓoetreuẽ
integram pabere. et insuctib naufragum. nonoxã
pati s iponti facere: Quid ꝓdest ueritatem cognoscere.
os faistratemdiigere: Non sunt tales qui uete tidere
furte. Uisscire quales sint. Audi quats unus ilorom
sueruc et taies omnes intellige. Dissimiles em̃ eẽ nõ

Expanded text:
et de sacramentis Christi participant, in quorum cordibus saeet de sacramentis Christi participant, in quorum cordibus saepius est memoria Saturni et Jovis, Herculis et Martis, sive Achillis et Hectoris, Pollucis et Castoris, Socratis etarum diligunt; et veritatem divinarum Scripturarum aut negligunt, aut quod pejus est! irrident, et contemnunt. Videant nunc quid eis prosit foris Ecclesiam ingredi, et intus in corde a fide fornicari. Ego eis pronuntio, quod illis in fine sociandi sunt, quos nunc in cogitationibus suis per affectum cordis sibi conjungunt, et quorum hic vitam diligunt, eorum illic supplici participes erunt. Quid illis prodest habere fidem, et non manere in fide? Quid illis prodest navem integram habere, et in fluctibus naufragium, non dicam pati, sed sponte facere? Quid prodest veritatem cognoscere, et falsitatem diligere? Non sunt tales qui vere fideles sunt. Vis scire quales sint? Audi qualis unus illorum fuerit, et tales omnes intellige. Dissimiles enim esse non
Abbreviated transcription (Latin):
arrha sune infideles quos carnis desideria in uoluũt.
qui preterhanc uitam transitoriam aliam eẽ. nesciũt.
Indiluuio archam hñt sed mea non manent. hii qͥ
iam ꝑfidem post huius mutabilitatis finem utam
ĩmortalem ẽẽ uenturam credere didicert. s post ha¬
bita hac temporalium rerum delectafom animua
luum subiciunt. Dicit enim scriptura. ubi ẽ thesau.¬
rus tuus ibi ẽ &e cortuum. Ubi ẽ delectaoio tua ibi ẽ &e
cogitatio tua. Ubi uero ẽ cogitatio: ibi est interioris ho-¬
minis habtratio. Nam ibi quisq scđ̾m interiorem
hominẽ habitare dicit᷑. ubi cogitatõne conuensatin:
Itaq hii quȩ delectationem cordis sui inuanitate
huius mundi constituunt. quamuis archam fidti ha¬
beant intus tam̃ naufragi sunt. Ut taceam ceteros
mundi amatores quos modo litt̃atos cernimꝰ qͥuo¬
cari xp̃iam uolt̃ cum ceteris fidelib eccłam intrant.

Expanded text:
arca sunt infideles, quos carnis desideria involvunt, arca sunt infideles, quos carnis desideria involvunt, qui praeter hanc vitam transitoriam aliam esse nesciunt. In diluvio arcam habent, sed in ea non manent ii, qui jam per fidem post hujus mutabilitatis finem vitam immortalem esse venturam credere didicerunt, sed posthabita hac temporalium rerum delectationi animum suum subjiciunt. Dicit enim Scriptura: Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Ubi est delectatio tua, ibi est et cogitatio tua. Ubi vero est cogitatio tua, ibi est interioris hominis habitatio. Nam ibi quisque secundum interiorem hominem habitare dicitur, ubi cogitatione conversatur. Itaque ii, qui delectationem cordis sui in vanitate hujus mundi constituunt, quamvis arcam fidei habeant, intus tamen naufragi sunt. Ut autem taceam caeteros mundi amatores, quot modo litteratos cernimuani volunt, et cum caeteris fidelibus Ecclesiam intrant,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati incentiuum uttioꝵ stimulus concupiscen¬
tie non sit. sed adiuuante gratia dei fieri pot ut nõ
regnet ut non pressit. Impossibie est. ut illud ñ
sentiatis. sed non neceese est. ut illi consentiatis.
Igitur omnis homo quoddã intus incorde suo dilu¬
inum concupiscentiȩ patitur a quo nullus nisi ꝑ
Archam fidei uberatur. Ubimalus homo ꝑ siccum
ambuians mergitur. et bonus homo in ꝓfundo
maris mersus non nocetur. Pericuiosum prorsus
naufragium quod intus ẽ. Ue ei qribi piclitat᷑:
Nullus portus illi tutus ẽ. nulla stacio secura. Nulla sere¬
nitas tranquilla. qͥ intͥnsecus concupiscentie sue esti¬
bꝰ iactat᷑ oe insatiabili libidinũ uoragine absorbet᷑ de
rias hominũ. alios qui intus diluuium habent
et non archam. alios qui et diluuium ce archam intu̾
barent. sed in archa non sunt: alios qui indiluiio. oe
archam habent et in archa manent. In diluino sine

Expanded text:
peccati, incentivum vitiorum, stimulus concupiscenpeccati, incentivum vitiorum, stimulus concupiscentiae non sit, sed adjuvante gratia Dei fieri potest, ut non regnet, ut non praesit. Impossibile est ut illud non sentiatis, sed non necesse est ut illi consentiatis. Igitur omnis homo quoddam intus in corde suo diluvium concupiscentiae patitur, a quo nullus nisi per arcam fidei liberatur. Ubi malus homo per siccum ambulans mergitur, et bonus homo in profundo maris mersus non laeditur. Periculosum prorsus naufragium, quod tus est. Vae ei qui ibi periclitatur! Nullus portus illi tutus est, nulla statio secura, nulla serenitas tranquilla, qui intrinsecus concupiscentiae suae aestibus jactatur, et insatiabili libidinum voragine absorbetur. Cspecies, alios qui intus diluvium habent et non arcam, alios qui et diluvium, et arcam intus habent, sed in arca non sunt, alios qui in diluvio et arcam habent, et in arca manent. In diluvio sine
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quia non habitat inme hoc ẽ incarne mea
bonum. Rursum. Aursumq pecc̃m ipsum qd̃
in carne habitare dixerat.quiꝰsit alibi declarat. Spi¬
ritu ambulate et desideria carnis non ꝑficietis.
tiq. desidetia carnis concupiscentiam appellans. oͥ
concupiscentia incarne habitat. hoc est deorsum
incorde. fides uero non incarne sed in sp̃u. Iuud ta¬
men diugenter considerandum ẽ. quod apts cum
terett. s pintu ambulate. &e desideria carnis non ꝑ¬
ficietis ce non dixit non sentietis sed non ꝑficietis
manifeste declarauit omnihomini quamdui inhec
uita est. concupiscendi necessitatem excorruptione.
prime natiuitatis in esse. aduuante tam̃ gr̃a dei ut
sidem concupiscentiȩ non consentiatur milli impoᷤ¬
sibile. Propterea alibi dixit. Non regnet peccatum
inuro mortali corpore. Quasi diceret. Non potest fi¬
eriut in ur̃o mortali corpore pecratum. idest. fomeᷤ

Expanded text:
inquit, quia non habitat in me hoc est in carne mea, inquit, quia non habitat in me hoc est in carne mea, bonum . Rursumque peccatum ipsum, quod in carne habitare dixerat, quid sit alibi declarat. Spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis . Utique desideria carnis concupiscentiam appellans. Igitur concupiscentia in carne habitat, hoc est deorsum in corde, fides vero non in carne, sed in spiritu. Illud tamen diligenter considerandum est quod Apostolus cum dixit: Spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis, et non dixit non sentietis, sed non perficietis; manifeste declaravit omni homini quandiu in hac vita est, concupiscendi necessitatem ex corruptione primae nativitatis inesse, adjuvante tamen gratia Dei, ut eidem concupiscentiae non consentiat, nulli impossibile. Propterea alibi dixit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Quasi diceret, non potest fieri, ut in vestro mortali corpore peccatum, id est fomes
Abbreviated transcription (Latin):
cor suum uidere poterit quomodo semper: oe con¬
cupiscentia deorsum in ea que transitoria sunt
desluat. et fides in ea que sursum sunt bona ꝑpetu.¬
atendat. Sedcum scriptura dicat concupiscentiã
incarne habitare. fidem incorde. quomodo nos utraq
incorde ẽẽ affirmamus: nisi quia tunc carne concu¬
piscere dicimur. qͣndo corde carnaliter concupiscimꝰ.
Utrumq tam̃ cordis ẽ. & concupiscere ce credere. sed ali-¬
ud habet ex hoc quod terrena diligit. aliud habet ex hoc
quod celestia querit. ideo concupiscentia deorsum est:
fides sursum. Concupiscentia ex carne cordi in nasci-¬
tur: fides non acarne. sed adeo.cordi inspiratur. ꝓ¬
inde dominus cum fidelem yecriconfessionem lau¬
daret. caroinquit et sanguis non reuelauit tibi. s
pater meus qui est in celis. De concupiscentia autẽ
paulus dicit. Non ego operor illud. sed peccm qd̃ ha-¬
bitat inme. Et qui st in ie alio loco determinãt.Scio

Expanded text:
cor suum, videre poterit quomodo semper et concor suum, videre poterit quomodo semper et concupiscentia deorsum in ea quae transitoria sunt, defluat; et fides in ea quae sursum sunt, bona perpetua tendat. Sed cum Scriptura dicat concupiscentiam in carne habitare, fidem in corde, quomodo nos utramque in corde esse affirmamus, nisi quia tunc carne concupiscere dicimur, quando corde carnaliter concupiscimus? Utrumque tamen cordis est et concupiscere et credere, sed aliud habet ex hoc quod terrena diligit, aliud habet ex hoc quod coelestia quaerit; ideo concupiscentia deorsum est, fides sursum. Concupiscentia ex carne cordi innascitur, fides non a carne, sed a Deo cordi inspiratur. Proinde Dominus cum fidelem Petri confessionem laudaret: Caro, inquit, et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis . De concupiscentia autem Paulus dicit: Non ego operor illud, sed peccatum, quod habitat in me . Et quid sit in me eodem loco determinat. Scio,
Abbreviated transcription (Latin):
icut duo opera id est oꝑa conditionis Duõ eẽ mũ¬
et oꝑa restaurationis distrinximus. ita duosdoᷤ.
mundos ẽe intelligamus uisibilem et minsibilem.
Uisibilem quidem hanc machinam uniu̾sitatis qͣm
corporis ocutis cermmus. in uifibilem uero cor ho¬
minis quod uidere nonpossumus. Et sicut in die¬
bus noe aque diluuii uniuersam terrã oꝑuert.
sola autẽ archa aquis suꝑferebat᷑ et non solũ mer¬
gi non poterat: imo etiam qͥnto ampliuis aquȩ
intumescebant tanto altius in sublime eleuabat᷑.
ita et nunc intelligamus. in corde hominis concupi¬
scentiam huius mundi ẽe qͣsi quasdam aquas dilu¬
ini archamuero. que desuper ferebatur. fidem xp̃i
que transitoriam delectationem calcat. & ad ea q̃
sursum sunt eternabona anhelat. Ideo autem aqͣs
concupiscentia huius mundi comparant᷑. quia flu¬
xa est. et lubrica et ad similitudinẽ aquȩ deorsũ
currentis semꝑ ima petit. suosq sequaces instabi¬
les et dissolutos reddit. Si intrauerit homo Ad

Expanded text:
icut duo opera, id est opera conditionis, et oera restaurationis distinximus, ita duos mundos esse intelligamus visibilem, et invisibilem. Visibilem quidem hanc machinam universitatis, quam corporeis oculis cernimus, invisibilem vero cor hominis, quod videre non possumus. Et sicut in diebus Noe aquae diluvii universam terram operuerunt, sola autem arca aquis superferebatur, et non solum mergi non poterat, verum etiam quanto amplius aquae intumescebant, tanto altius in sublime elevabatur, ita et nunc intelligamus in corde hominis concupiscentiam hujus mundi esse, quasi quasdam aquas diluvii arcam vero, quae desuper ferebatur, fidem Christi, quae transitoriam delectationem calcat, et ad ea quae sursum sunt, aeterna bona anhelat. Ideo autem aquis concupiscentia hujus mundi comparatur, quia fluxa est et lubrica, et ad similitudinem aquae deorsum currentis semper ima petit, suosque sequaces instabiles, et dissolutos reddit. Si intraverit homo ad
Abbreviated transcription (Latin):
mundus in isto mundo ẽ. & iste mundus illo mũ¬
do minor est:quia ile capit quem capere iste non
potest. Istum mundũ uident oculi carnis. illum mũ¬
dum intrinsecus contemplãtur oculi cordis. Inis¬
to mundo habent oblectamenta sua hoĩes. inillo
munido inẽffabileᷤᷤ sunt delectationes. In hoc mũ¬
do currunt homines et plaudunt ad spectacu¬
la uanitatis. in illo mundo ꝑeternum silentium

Expanded text:
mundus in isto mundo est, et iste mundus illo munmundus in isto mundo est, et iste mundus illo mundo minor est, quia ille capit quem capere iste non potest. Istum mundum vident oculi carnis, illum mundum intrinsecus contemplantur oculi cordis. In isto mundo habent oblectamenta sua homines, in illo mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo currunt homines, et plaudunt ad spectacula vanitatis, in illo mundo per aeternum silentium
Abbreviated transcription (Latin):
cilia. &e que ꝑse inderi poterant. minus congrua
in ordine suo considerata ꝓbant᷑ idonea. Ibi qͦd¬
damuniuerfitatis corpus effingitur: & concordi¬
a singłorum explicatur. Ibi alter quidã mundꝰ
huic pretereunti et transitorio contrarius inue¬
nitur. quia ea que in hoc mundo ꝑ diuersa tempora
transeunt. in illomundo quasi in quodam eternita¬
tiꝰ statu simul ꝯsistũt. Ibi preteritis p̾sentia non suc-¬
cedunt. nec p̾sentibus futura suꝑueniunt. sed qͥcqͥd
ibi est presens est propter quod et quubi manent
& semper ꝑmanent. semꝑgaudent. nichil dolenteᷤ
preteritum. nichil timentes futurum habentes qd̃
diligunt. uidentes qd̃ concupiscunt. et ideo fortaᷤᷤ.¬
sis dixit apłs. preterit figura huius mundi. For¬
ma huius mundi. species huius mundi. puleritudo
huius mundi.quia est attermundus cuius figura
non preterit. euius forma non transit. cuius species
non marcescit. cinus pulcritudo non deficit. Iue

Expanded text:
cilia, et quae per se videri poterant minus congrua, cilia, et quae per se videri poterant minus congrua, in ordine suo considerata probantur idonea. Ibi quoddam universitatis corpus effingitur, et concordia singulorum explicatur. Ibi alter quidam mundus huic praetereunti et transitorio contrarius invenitur, quia ea quae in hoc mundo per diversa tempora transeunt, in illo mundo quasi in quodam aeternitatis statu simul consistunt. Ibi praeteritis praesentia non succedunt, nec praesentibus futura superveniunt, sed quidquid ibi est, praesen est, propter quod et ibi manent, et semper permanent, et semper gaudent, nihil dolentes praeteritum, nihil timentes futurum, habentes quod diligunt, videntes quod concupiscunt, et ideo fortassis, dixit Apostolus: Praeterit figura hujus mundi , forma hujus mundi, species hujus mundi, pulchritudo hujus mundi, qui est alter mundus, cujus figura non praeterit, cujus forma non transit, cujus species non marcescit, cujus pulchritudo non deficit. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
potentias. arcum. scutum. gladium ee bellum. ubi
omnis strepitus. & tumultuatio longe abest: gau¬
dium et pax. & requies semꝑ p̃sens ẽ. Qualis ergo
est hec archaͦ uis scire qualis: Sustine me ut de
muttis pauca tibi dicam. hec archa similis ẽ apo.¬
thece omniũ delitiarum uarietate referte. Nich
mea quesieris quod non inuen ias. & cum inue¬
neris unum. multa tibi patefacta uidebis. Ibi uni¬
uensa opera restauratonis nr̃e a principio mũdi.
usq ad finem plenissime continentur: et status
uniuersalis eccłe figuratur. Ibi historia renm geᷤᷤ¬
starum texitur: ibi misteria sacramentoꝵ in ue¬
munt᷑. ib̃i dũpositi sunt gradus affectuum. co¬
gitationum. meditationum. contemplationũ
bonoꝵ oꝑm uirtutum et p̃mioꝵ. Ibi quid crede.¬
re quid agere. quid sperare debeamus ostendit᷑.
ibi forma uitȩ hominis. & sũma ꝑfectionis contine¬
tur. Ibi elucent occulta. ibi operosa apparent fa-¬

Expanded text:
potentias arcuum, scutum, gladium et bellum ; unde potentias arcuum, scutum, gladium et bellum ; unde omnis strepitus, et tumultuatio longe abest, et ubi gaudium, et pax, et requies semper praesens est. Qualis ergo est haec arca? vis scire qualis? Sustine me ut de multis pauca tibi dicam. Haec arca similis est apothecae omnium deliciarum varietate refertae. Nihil in ea quaesieris quod non invenias, et cum inveneris unum, multa tibi patefacta videbis. Ibi universa opera restaurationis nostrae a principio mundi usque ad finem plenissime continentur, et status universalis Ecclesiae figuratur. Ibi historia rerum gestarum texitur, ibi mysteria sacramentorum inveniuntur, ibi dispositi sunt gradus affectuum, cogitationum, meditationum, contemplationum, bonorum operum, virtutum et et praemiorum. Ibi quid credere, quid agere, quid sperare debeamus ostenditur. Ibi forma vitae hominis, et summa perfectionis continetur. Ibi elucent occulta, ibi operosa apparent fa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ meditatio ꝓuida. Tercia mansio ẽ. contẽpla¬
tio clara. Uel scdm oꝑationem. prima mansio ẽ
scientia. Scda mansiõ ẽ disciplina.tercia mansio
ẽ bonitas. Nel sodm status differentes. Prima mã-¬
sio est natura. Soda mansio ẽ lex scripta. Tercio
mansio ẽ gr̃a. hec enimtria si scđm tempꝰ consi¬
derantur. longitudinẽ arche meciunt᷑. si scd̾m dig¬
nitatẽ discernunt᷑. altitudinẽ arche distingunt. qr
sicut tempore se subsecuntur. ita bedignitate se-
precedunt. Que est ergo hec archa de qua tam ml¬
ta dicunt᷑. et in qua tam multiplices ue scientia-
Quia uie in ea habitat. qui dicebat. Uenite ad me
omnes qui laboratis. et honerati estis. & ego refi¬
ciam uos et inuenieti ᷤᷤ requiem animabz uñis. Bi e¬
nim labor ẽ ubi ipse ẽ. quomodo requiem inuenuĩt.
qui ad eum ueniunt: Nunc uero in pace factus ẽ
locus eius. et in sion habitatio eius. udi contregit

Expanded text:
est meditatio provida, tertia mansio est contemplaest meditatio provida, tertia mansio est contemplatio clara. Vel secundum operationem, prima mansio est scientia, secunda mansio est disciplina, tertia mansio est boninitas. Vel secundum status differentes, prima mansio est natura, secunda mansio est lex scripta, tertia mansio est gratia. Haec enim tria si secundum tempus considerantur, longitudinem arcae metiuntur, si secundum dignitatem discernuntur, altitudinem arcae distinguunt, quia sicut tempore se subsequuntur, ita dignitate se praecedunt. Quae est ergo haec arca, de qua tam multa dicuntur, et in qua tam multiplices viae scientiaruQuia ille in ea habitat, qui dicebat: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos, et invenietis requiem animabus vestris . Si enim labor est ubi ipse est, quomodo requiem inveniunt qui ad eum veniunt? Nunc vero in pace factus est locus ejus, et in Sion habitatio ejus. Ibi confregit
Abbreviated transcription (Latin):
ut unum exemplum ponamus. Mare rubrum pre¬
figurauit baptisma quod nunt in sc̃a eccła consecͣ¬
tur. Ip̃m autem baptisma uisibile significat emun¬
dationem criminum qͣm sp̃c sanctus sub sacram̃¬
to quo corpora tinguntur inuisibiliter i animabꝰ
oꝑatur. Mare rubrum g umbra et figura ẽ. bap¬
tisma autem aque uisibilis quod nunc habemꝰ cor¬
þus et res emundatio uero peccatorum sp̃c et ueni¬
tas. Est adhuc & alius modus de quo superius locu-¬
ti sumus. ꝑ quem altitudinẽ arche diftinguere
possumus. Opera enim restaurationis partim ꝑ
homines. partim ꝑ angelos. partim ꝑsemet ip¬
sum oꝑatus ẽ d̃s. In prima ergo mansione col-¬
locamus opera hominũ.in scd̃a mansione oꝑa
angłorum. intercia mansione. oꝑa dei. Uel mora¬
liter primamansio ẽ. fidez. Bcd̾a mansio ẽ. spes.
Tercia mansio est caritas. uel scd̾m anagogen.
Primamansio. ẽ cogitatio recta. Scd̃a mansio

Expanded text:
ut unum exemplum ponamus: Mare Rubrum praeut unum exemplum ponamus: Mare Rubrum praefiguravit baptisma, quod nunc in sancta Ecclesia consecratur. Ipsum autem baptisma visibile significat emundationem criminum, quam Spiritus sanctus sub sacramento, quo corpora unguntur, invisibiliter in animabus operatur. Mare Rubrum igitur umbra et figura est; baptisma autem aquae visibilis, quod nunc habemus, corpus et res; emundatio vero peccatorum spiritus et veritas. Est adhuc, et alius modus, de quo superius locuti sumus, per quem altitudinem arcae distinguere possumus. Opera enim restaurationis partim per homines, partim per angelos, partim per semetipsum operatus est Deus. In prima ergo mansione collocamus opera hominum. In secunda mansione opera angelorum. In tertia mansione opera Dei. Vel moraliter, prima mansio est fides, secunda mansio est spes, tertia mansio est charitas. Vel secundum anagogem, prima mansio est cogitatio recta, secunda mansio
Abbreviated transcription (Latin):
ut nichil quod ueritati contrarium sit. aut sentiat᷑
aut dicatur. Sicut ergo archa intres mansiones di¬
stinguitur ita etiam opera restaurationis intres
ordines distinguntur. In primo ordine quasi in pͥ¬
ma mansione est umbra. In scd̾o ordine qͣi in se¬
cundamansione est corpus. In tercio ordine. qͣi
intercia mansione ẽ sp̃c. Uel si magisuis hoc mo¬
do dicere. figura. res. ueritas. ut idem intelligas ẽẽ
umbram et figuram idem corpus et rem idem sp̃m
xp̃i sub lege naturali. et sub scripta lege corporalit̃
cẽ uisibiliter gesta sunt. ad p̃figuranda ea que nũc
post aduentum xp̃i intempore gr̃e corporaliter ce ui¬
sibiliter geruntur: que ideoumbra dicuntur qr corpo.¬
ralia erant. et figura corporalium. Corpus uocantur
ipsa nr̃a sacramentaque nc̃ in istam eccłam uisibi¬
liter gerunt᷑. Sp̃c autem ẽ id quod gr̃a dei sub uisib.¬
libus sacramentis inuisibiliter oꝑatur. Uenbi gr̃a

Expanded text:
ut nihil quod veritati contrarium sit, aut sentiatur ut nihil quod veritati contrarium sit, aut sentiatur aut dicatur. Sicut ergo arca in tres mansiones distinguitur, ita etiam opera restaurationis in tres ordines distinguuntur. In primo ordine quasi in prima mansione est umbra. In secundo ordine quasi in secunda mansione est corpus. In tertio ordine quasi in tertia mansione est spiritus, vel, si mavis hoc modo dicere. Figura, res, veritas, ut idem intelligas esse umbram et figuram, idem corpus et rem, idem spirChristi sub lege naturali, et sub scripta lege corporaliter et visibiliter gesta sunt ad praefiguranda ea, quae nunc post adventum Christi in tempore gratiae corporaliter et visibiliter geruntur, quae ideo umbra dicuntur, quia corporalia erant et figura corporalium. Corpus vocantur ipsa nostra sacramenta, quae nunc in ista Ecclesia visibiliter geruntur. Spiritus autem est id quod gratia Dei sub visibilibus sacramentis invisibiliter operatur, verbi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nec. inomnẽ terram exunt sonus eoꝵ. &e in finez
orbis terre ũba eoꝵ. d altitudinẽ airce ꝑtinet. Il¬
luc enim ascenderunt tribus tribus dñi destimo¬
mum israel ad confitendum nomini dñi. ce ne
ꝑ singula eundomoras in nectam. breuiter tibi
dicam quod dicendumẽ. In his trib dimensionib
omnns diuina scriptura continet᷑. Historia enim
longitudinẽ arce mecit᷑. quia in serie rerum gestarũ
ordo temporisinuenit᷑. Auegoria latitudinem arce
mecitur. quia inparticipatione sacramentoꝵ con¬
stat collectio ppłorum fidelium: Tropologia altitu¬
dinem arce mecitur: quia in ꝓfectu uitutum crescit
dignitas meritoꝵ. Possumus adhuc siuolumus ali¬
ter attitudinem arce distinguere ut doctrina mł¬
tiplex fiat manente eadem ueritate. Nam et hoc
ad monitum egs e lectorem uolumus sepe nos eã¬
dem rem in hoc tractatu diuensis modis ꝓtulisse ꝓpter
astluentem doctrine excitationem. ut omnẽ scientiȩ
uiam prudens animus exꝑiatur. hoc tãtũ obseruato

Expanded text:
net: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verbo eorum . Ad altitudinem arcae pertinet. Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini, testimonium Israel ad confitendum nomini Domini . Et ne per singula eundo moras innectam, breviter tibi dicam quod dicendum est. In his tribus dimensionibus omnis divina Scriptura continetur. Historia enim longitudinem arcae metitur, quia in serie rerum gestarum ordo temporis invenitur. Allegoria latitudinem arcae metitur, quia in participatione sacramentorum constat collectio populorum fidelium. Tropologia altitudinem arcae metitur, quia in profectu virtutum crescit dignitas meritorum. Possumus adhuc, si volumus, aliter altitudinem arcae distinguere, ut doctrina multiplex fiat manente eadem veritate. Nam ad hoc admonitum lectorem esse volumus, saepe nos eamdem rem in hoc tractatu diversis modis protulisse, propter affluentem doctrinae exercitationem, ut omnem scientiae viam prudens animus experiatur, hoc tantum observato,
Abbreviated transcription (Latin):
festinat. ascendit. crescit. ꝑ desiderium. et quẽ ad¬
modum uirgula fumi. quantomagis sursum
tollitur. tanto amplius extenuatur ita celestib¬
S
appropinquans et omnẽ terrene concupiscentie
nebulam euaporans totus spiritalis efficit᷑. tan¬
dẽq sehumanis subducit aspectib. dum ad ter¬
rena ista et uisibilia concupiscenda amplius exi¬
re recusans intus in abscondito faciei domim

Expanded text:
festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadfestinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita coelestibus appropinquans, et omnem terrenae concupiscentiae nebulam evaporans totus spiritalis efficitur, tandemque se humanis subducit aspectibus, dum ad terrena ista, et visibilia concupiscenda amplius extra recusans, intus in abscondito faciei Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Sicut compunctio incendio comꝑatur:
ita desid̾ium simile ẽ fumo qui deincendio nascr
qui in directum ascendit. et qͣnto magis sursũ
tollitur: tanto amplius extenuatur tandẽq e le¬
uatus in sublime ab oculis intuentium prorsꝰ
subi ducitur: Postquam enĩ ꝑ ignem compunc¬
tionis rubigo peccati amente fuerit consũpta
et ille internus fulgor incorde micare ceperit:
confestim animus in quandam contemplatioĩs
speculam subleuat᷑. ibiq quodam modo se ipso al¬
tior effectus. qͣndam ut ita dixerim lucidam regi¬
onem et tram nouã eminus ꝓspicit. qualẽ num¬
quam antea uel uidisse se memuit. uł ẽe estima¬
uit. Miratur et ipse quiuidet. & pregaudio pre.¬
sentis iuminis p̃teritas ignorantie sue tenebraᷤᷤ
accusat. miratur subt̾ se in imo quo ꝓstratus ra-¬
cuit. miratur suꝑ se in summo quo eleuatus tẽ¬
dit. Gaudet se tantum iam euasisse qd̾ doluit. Do¬
lec set̃m ad huc abẽẽ ab eo qd̾ diligit. Conat᷑ igitur

Expanded text:
cit. Sicut enim compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio nascitur, qui in directum ascendit, et quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, tandemque elevatus in sublime ab oculis intuentium prorsus subducitur. Postquam enim per ignem compunctionis rubigo peccati a mente fuerit consumpta, et ille internus fulgor in corde micare coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et terram novam eminus prospicit, qualem nunquam antea vel vidisse se meminit, vel esse existimavit. Miratur et ipse qui videt, et prae gaudio praesentis luminis praeteritas ignorantiae suae tenebras accusat, miratur subter se in imo, quo prostratus jacuit, miratur super se in summo, quo elevatus tendit. Gaudet se tantum jam evasisse ab eo quod doluit dolet se tantum adhuc abesse ab eo quod, diligit. Conatur igitur
Abbreviated transcription (Latin):
si patius pst hoc pcc̃m factus est pestor eccẽ sicut moyses
post ꝓcussum emipeiũ factus est rettor uiaꝰ srnagoge
oterq eĩ nõ detestabl ĩ maitate / sed emendabili
aialitate iustix̃ regilã excessit uterq odeo impbitatis
aliẽne sed ille frat̾io iste domiince licet ad huc tamẽ¬

Expanded text:
 sicut Moyses post percussum Aegyptium factus est rector illius Synagogae? Uterque enim non detestabili immanitate, sed emendabili animositate justitiae regulam excessit: uterque odio improbitatis alienae, sed ille fraterno, iste dominico, licet adhuc carn
Abbreviated transcription (Latin):
entelligend̃ est quos legnñꝰ lrã occidue
spiõs anĩ uiuficat in aliquid figmate
scriptũ cuꝰ est absunrda ꝓpetas non
accipianꝰ ficut lrã sonatł sed aliud q̃
significat intuentes int̾iorem hominẽ
spiritali intelligencia nutriamꝰ qũi
sapere scdm̃ carnẽ mors est saꝑe aut̃
scdin spĩ ueta et paxi uelus si quis ꝙͣ
multa que scripta sunt in cãtier cant
tarnalit accipiat non ad linõse caritꝭ
fuictũ ses ad libidmose cupiditatis
effcuĩ non gͦ isto solo modo intellũdũ
uinificat sedeciam illo eoq nel maxime P¬
aptissane alioloco dicit concupiãm nestiebã
iisi lex dice̾t non concupistes Et paulo post
ait eccõne accepta peccm̃ ꝓ mãdatũ sẽfelli

Expanded text:
 est quod legimus: littera occidit, spiritus autem uiuificat, ut aliquid figurate scriptum, cuius est absurda proprietas, non accipiamus sicut littera sonat, sed aliud quod significat intuentes interiorem hominem spiritali intellegentia nutriamus, quoniam sapere secundum carnem mors est, sapere autem smulta quae scripta sunt in Cantico canticorum carnaliter accipiat non ad luminosae caritatis fructum, sed ad libidinosae cupiditatis adfectum. non ergo isto solo modo intellegendum uiuificat, sedapertissime alio loco dicit, Concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. Et paulo post ait: Occasione accepta peccatum per mandat
Abbreviated transcription (Latin):
Deuctie ꝓretis plagellum quo affligunt᷑
auercant peta et emm delinquẽeium uires
sunt trrãnore unde achoheos dicx dñm filiore
Dei core et ascendamus ad eos qũi tradẽs
tradẽt eos deus deoꝵ tibi ⁊ subingati erũt

Expanded text:
affliguntur, avertant. Peccata etenim delinquentium, vires sunt tyrannorum. Unde Achior dux omnium filiorum Dei eorum, et ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt
Abbreviated transcription (Latin):
leigo sltdem pnon q̃ tirdnos de quedio tellc̃dos
esse aon credam sa hec sine sfeligionis ⁊ hoẽstat
Dispendio Nam et duud Regum quos legerum̃̃
opomius et qui excepto semone urie eches ĩ
oiudoꝵ ineulpidtꝰ incessit licet tuanũ gͣnissinũ
sustmẽt et omm pdendi sepe nactus fuerit
nfticordia dei qui eum sine pito poterat
liberare. decrent ergo especcare paciẽter ut
iele uisitaretur a dño Reddita earitate a
in płio cade̾t aut ils qusto dei iudicio morẽt᷑
Si qud uel ex eo pͭ insigris paciã enes¬

Expanded text:
Non quod tyrannos de medio tollendos esse credam, sed sine religionis honestatisque dispendio. Nam et David, regum quos legerim optimus, et qui excepto sermone Uriae Ethei, in omnibus inculpatus incessit, licet tyrannum gravissimum sustineret, et eum perdendi saepe nactus fuerit misericordia Dei, qui eum sine peccato poterat liberare. Decrevit ergo exspectare patienter, ut ille visitaretur a Domino reddita charitate, aut in praelio caderet aut alias justo Dei judicio moreretur. Siquidem vel ex eo potest insigniri patien
Abbreviated transcription (Latin):
uitessit licet Tyranum Maiussinũ sustinẽt et eum
ꝑdendi sepe yrattus fuĩt occasionem ei tamen ꝓer̃
maluit confisus de miõ dei qui euri sue ꝓcc̃o pot̾at
liberare decreit ergo expectaie pacient̾uet ille
uisitaretur a dnõ Reddata caraat aut in pbeio Cadẽt

Expanded text:
incessit, licet tyrannum gravissimum sustineret, et eum perdendi saepe nactus fuerit occasionem, ei tamen maluit parcere, confisus de misericordia Dei, qui eum sine peccato poterat liberare. Decrevit ergo exspectare patienter, ut ille visitaretur a Domino reddita charitate, aut in praelio caderet
Abbreviated transcription (Latin):
fidei Religionem legitur Captinatus et quod in alio
Regũ Inde nõ memini eonti sunt occuli eius quia
lapsus in ꝑfidiam nõ ꝓposuit ante conspectum suũ
sed nec ueneni licet undeam ab infidelibus aliĩ
usuꝑatam millo uiꝙͣ Inie indultam lego suãm¬

Expanded text:
fidei religionem, legitur captivatus, et quod in alio regum Judae non memini, eruti sunt oculi ejus quia lapsus in perfidiam, non proposuit ante conspectum suum. Sed nec veneni, licet videam ab infidelibus aliquando usurpatam, ullo unquam jure indultam lego li
Abbreviated transcription (Latin):
eius p̾cidisser in spelũcã ⁊ alibi de uotte castia
ingressus eustodis negligenciã mtrepess et ip̃m̃
Regem coegit ꝓfiteu ꝙ dauid cansam belolit age ber
Iustiorem et his quidi modus delendi tyranuiss
lenantes ad dnm deuotis p̾cibus feanollum quo
sunt Tyramnore unde achior dus om̃ flroe
amon saluto romã spoe dedit liolostrm consiluẽ pounde¬

Expanded text:
escidisset, in spelunca, et alibi de noctu castra ingressus, custodum negligentiam increpasset, ipsum regem coegit profiteri, quia David causam agebat justiorem. Et hic quidem modus delendi tyrannos, levantes ad Dominum, devotis precibus flagellum, quo sunt tyrannorum. Unde Achior dux omnium filiorum Ammon, salu
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝯcupistes sed̾ ꝑfeccissimẽ saluberrmm̃q
preceptũ est quod si quis impleuẽt mullid̃
hobit omo pccm nã hoc ideo elegit gnale¬
apꝰ gnale quid̃ quo cũcta complexus est
tũ quĩ let esset uox legie ab onũ pectato
Ueliemaor fit obice oppoĩto cuia mbers

Expanded text:
Non concupisces: sed apertissimum saluberrimumque praeceptum est, quod si quis impleverit, nullum habebit omnino peccatum. Nam hoc ideo elegit Apostolus generale quiddam, quo cuncta complexus est, tanquam haec esset vox legis ab omni peccato mentior fit obice opposito, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
et stabiosa a canł repellenda om̃s. Ne tota doꝰ
massa et corpus et peccora ardeat cornõpaͬ
putrestat int̾eant Arrins in alexãdira una
stintila fuit Sed qũ non statim oppressus est per
totũ ente orbem flãma poͣpulata est Et gͦ¬

Expanded text:
et scabiosa ovis a caulis repellenda, ne tota domus, massa, corpus et pecora ardeant, corrumpantur, putrescant, intereant. Arius in Alexandria una scintilla fuit, sed quia non totum orbem fere flamma populata est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
gotenta manu Estimo me beatum inquid apud
te Rex Agripa cum sun me deffensurus hõdie
maxine te sciente onñã que apud indẽos sunt
consuetudines et questionet ꝓpt quod obsecos
ue pacionter me audias

Expanded text:
beatum, apud te cum sim defensurus me hodie, sciente te maxime omnia que apud Iudeos sunt, consuetudines et questiones. Propter quod obsecro te, patienter me audias
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ qui sine publita aliqua admñstracõe maleficiũ surẽ
sacrilegũ adulteꝵ es ꝑiurũ uel quẽlilet c̾imõsũ
int̾feceit̾ aut trucidauit᷑ uel mẽbris debilitauit̾ uelud
honucida iudicabit᷑ Et tanco acrius ꝙͣto non sibi a deo
ꝯcessam. ptãtem abusme usupare nõ timuit Et omisso¬

Expanded text:
lica administratione, maleficum, furem, sacrilegum, adulterum et periurum vel quemlibet criminosum interfecerit aut trucidaverit vel membris debilitaverit, homicida iudicabitur et tanto acrius quanto non sibi a deo concessam potestatem abusive usurpare non timuit.
Abbreviated transcription (Latin):
et misebitur tͥ et multiplicubit te si exandierꝭ
uocem dñi dri tui et obẜuauerꝭ p̃cepea eius cuiꝰ
p̃cepti et uigoris menior mathathias inẽfecit eũ
qui ad aram sacͥficatũs accesẜat Qd̾ si aute aduẽtum
xpp̃i c̾ca deũ colend̃ et ydola sꝑuenda hec p̃cepta

Expanded text:
t miserebitur tui et multiplicabit te, si audieris uocem Domini Dei tui et obseruaueris praecepta eius. cuius praecepti et uigoris memor Mathathias interfecit eum qui ad aram sacrificaturus accesserat. quodsi ante aduentum Christi circa Deum colendum et idola spernenda haec praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
uabiit sidem ⁊ alit nõ michi puaiit sidem nam illud
est nõ credidit qd dixi illud̃ non fcit quod dixit
secundum haus sidem qua Coe dimꝰ fideles su mus
des. Secundu illam uero qua focit quod ꝓmittit
eciam dẽne ipe fidelis est nobis hoc emi dicit apłus
fidelis deus qui noñ pmictit ꝑnuctat remptari seꝑ

Expanded text:
utem: \'non mihi seruauit fidem\'. nam illud est \'non credidit quod dixi\', illud \'non fecit quod dixit\'. secundum fedem, qua credimus, fideles sumus deo; secundum illam uero, qua fit quod promittitur, etiam deus ipse fidelis est nobis. hoc enim dicit apostolus: fidelis deus, qui non uos permittat temptari super
Abbreviated transcription (Latin):
de sic legi siromastem finees auctoritatẽ elie, et
zelũ Symonis cananci pecri seueritatem Ananiã
et zaffiram trucidantẽ et pauli ꝯstanciã qui elimam
magum uiis dm̃ resistentem et̾na seui̾tate dãp̃na¬
uit / nõ est crudelitas crimiã ꝑ deo punire sed pie¬
tas uñ eciã in lege dicit᷑ Si frater tuus et amicus¬
tuus et uxor que ĩ suui tuo dormit depͣuare bo¬
luerit ueritatem / sit manꝰ tua suꝑ eos et effunde

Expanded text:
arium. Legi Syromasten Phinees, auctoritatem Eliae, zelum Simonis Chananaei, Petri severitatem Ananiam et Saphiram trucidentem, Pauli constantiam qui Elimam magnum viis Domini resistentem, aeterna severitate damnavit. Non est crudelitas crimina pro Deo punire, sed pietas. Unde et in lege dicitur: Si frater tuus, et amicus, et uxor quae in sinu tuo dormit, depravare voluerit veritatem, sit manus tua super eos, et effunde
Abbreviated transcription (Latin):
atd mpiditate uel Iuste ale qad̃
anfferendi sĩt sit ad Iniiico pont alatione
en blr stedi ule ibedrẽdi ordi sicut
a Iudice siciet a carifice uel enadendi uel
subuedendi nocitate sicut inr̾iunt᷑ lano
a uiatore / Hostis a mulite ⁊ cͣ s sin¬

Expanded text:
ate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et ali
Abbreviated transcription (Latin):
in trib p̾mis modis e̾do ꝙ possit quili sic Iuians
aucc̃e ꝓpria uenir contra S imponẽda est ei
sit penitẽcia ꝓ tũsgressionẽ eor̃ tã qrͣ ꝓ mortali
ppt scandalũ simpliciũ qui reputant se icure
parmuiũ et ideo incuirũt in facilitatem laberdi
in ꝑuirĩ et de craccoem unde petẽda est ab solucõ
asuꝑiori qui hnõĩ iuram̃ta de bet facile irlaxare
nel potuis ou de̾ fic iurantes non fuisse obligacos

Expanded text:
 tribus modis credo, quod possit quilibet sic iurans auctoritate propria venire contra, sed imponenda est ei sit penitentia pro transgressione eorum tanquam pro mortali. propter scandalum simplicium, qui reputant sic incurri periurium et inde incurrunt in facilitatem labendi in periurium et in detractionem, unde petenda est absolutio a superiori, qui huiusmodi iuramenta debet facile relaxare vel potius ostendere sic iurantes non fuisse obligatos
Abbreviated transcription (Latin):
conchusions Ira ditit qui sine aliqua publita ad¬
nũstratõe maleficum furem sacrilegum ad ulteq
trucdaunt̃ icl̃ mẽbris debilitan̾̃t uelud lromiceda
Iudicabitur et cauto arciub quauto nõ sibi a
deo contessani ptãteni abusius bsur pare uẽ

Expanded text:
civitate Dei: Qui sine aliqua publica administratione, maleficum, furem, sacrilegum, adulterutrucidaverit vel membris debilitaverit, homicida iudicabitur et tanto acrius quanto non sibi a deo
Abbreviated transcription (Latin):
tennimꝰ In qua si miꝰ perite aut parũ caute aliquid for¬
cassis positũ est emendari cupimꝰ a te qui pet̾ et fidem
et sedem tenes simnaut hec nraa ꝯfessio apla̾tus cui iudicio
ꝯꝓbatur quicũq me maculcie̾ uolueit̃ se imperitũ uel ma-¬
liuolũ uel etꝭ nõ q catholitũ non me he̾titũ ꝯꝓbabit

Expanded text:
emus; in qua si minus perite aut parum caute forte aliquid positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et fidem et sedem tenes. Sin autem haec nostra confessio apostolatus tui judicio comprobatur, quicunque me culpare voluerit, se imperitum, vel malevolum, vel etiam non catholicum, non me haereticum comprobabit
Abbreviated transcription (Latin):
C u ͦ net. ideo ait al ullum medaciũ putandũ est non esse
peccatũ quia possiiꝯ aliqũ alicui ꝓdesse mẽciẽdo possuꝰ
aute et surando si paup cui palã datur sentit ꝯmodũ
Et diues cui clam tollit᷑ non sentit iꝯmodũ nec ideo tale
furtũ quisꝙͣ dixert̾ nõ esse pccm possumꝰ es adulterado
si aliqua nsi ad hoc ei ꝯsentiat᷑ appareat amando moi̾tu¬
ra et si uixert᷑ penitẽdo pur ganda nec ideo pectatũ ne¬

Expanded text:
st. Nec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum ne
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ uinificantem ingerit En certe est
de talogus in illis duabus Tabilis sc̃ptus
qr lex subiitrauit ut habrndaret de lictũ
porrs aucom precepta ista sunt utilia
facienti et salubria ut insi quis ea fec̾it
Uitã habere nõ possit non rigo dieitur
lictera occideue es. ꝙ lex mala sit Sed
qr phibeus pcc̃a nõ uinificat homiem̃ sod
auget concupiscenciani / ⁊ peci preuaticucõnẽ

Expanded text:
vificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta ista tam sunt utilia facienti et salubria, ut nisi quis ea fecerit, vitam habere non possit. Non ergo dicitur littera occidens, eo quod lex mala sit, sed quia prohibens peccatum non vivificat hominem, sed auget concupiscentiam et peccatum, praevaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
onem expͥmunt legis que denario ꝯ¬
sũmat᷑. ⁊ ex desꝑatione rosurcectiõis
que octonario sigtur que inclinatae¬
rat ꝑ cuipam nͨ om̃ino pot̾at supsũ res¬
picere ꝑ iusticiam. qui enim t̃rena di
infirmitate tua .i. soluta es a cul pa
tua. ⁊ imposuit illi manꝰ ꝑ gr̃am spt̃ia¬
lem. ⁊ erecta ẽ ꝑ tustificationẽ ⁊ gio⁊¬
rificabat deun ꝑ gr̃aꝵ actionẽ. Archisi¬
nagogꝰ indignans ppłs ẽ uideoꝵ lit̃am
legis zelans ñ intłłigens sabbatũ obsͣ¬

Expanded text:
onem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diinfirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. Et imposuit illi manum per gratiam spiritualem, et erecta est per justificationem, et glorificabat Deum per gratiarum actionem. Archisynagogus indignans, populus est Judaeorum litteram legis zelans, non intelligens Sabbatum obse
Abbreviated transcription (Latin):
bore nouissimũ locum tenet cum de
aliis meliora cognoscens quiꝙͥ de sua
operatione alit̃ senserat humiliat.
Recumbe gͦ in nouissimo loco .i. qn̾
to maior es tanto te humilia. ĩ om̃ib
Ut dicat tͥ qui te inuntauit amice

Expanded text:
bore novissimum locum tenet, cum de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione altum senserat, humiliat. Recumbe ergo in novissimo loco, id est quanto major es, tantum te humilia in omnibus . Ut dicat tibi qui te invitavit: Amice
Abbreviated transcription (Latin):
iristas m̃stiras ⁊ pond̾a ĩiusta ⁊ a ci¬
in duunis legib censitũ est ⁊ in
capitulari dũico continetur ⁊ iste
sacer conuentus statuit. sic oĩbꝰ nob̾
m̃suras ⁊ iusta pond̾a lucͥ cã mu¬
tare p̃sumpsit in pane ⁊ aqͣ .xx. di¬

Expanded text:
stas mensuras, et pondera injusta, et a ciin divinis legibus sancitum est , et in capitulari Dominico continetur, et iste sacer conventus statuit, sic omnibus nobis mensuras et justa pondera lucri causa mutare praesumps
Abbreviated transcription (Latin):
in horreum. qr bonis distribuent mã¬
uuile ẽ regnũ ce.gͣno sinapis.
ꝙ accipiens homo seminauit in
agro suo. homo iste sigt dm̃ ager:
mund̾. gͣnun sinapis: fidem q̃ modi
des catholica sit arbor magna. ⁊ ht̃
stipitem ꝑ spem. ⁊ ramos ex altatos ꝑ
diłonem dei ⁊ dilatatos ꝑ caritatem
ip̃i habitant in ranis eius uolucres
celi .s. sancti qui peninis uirtutũ uo¬
lant ad p̃mia celestium bonoꝵ sic⁊
electus quisq granũ sinapis semi¬
nat in agro dum p̃dicationẽ diuinã
p̃p̃ scandalũ crutis repis minimã re¬
cordit incorde suo. Q ue trescit inar¬
laem magnã dũ robur accipit pro
ex altatione untutis. ⁊ ramos ꝑ młti¬
plicitatẽ boni oꝑis. In cuiꝰ mini uo

Expanded text:
in horreum, quia distribuent in horreum, quia distribuent Simile est regnum coelorum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo . Homo iste significat Deum; ager, mundum; granum sinapis, fidem quae modfides catholica fit arbor magna, et habet stipitem per spem et ramos exaltatos per dilectionem Dei, et dilatatos per charitatem proximi; habitant in ramis ejus volucres coeli, scilicet sancti, qui pennis virtutum volant ad praemia coelestium bonorum. Sic et erectus quisque granum sinapis seminat in agro, dum praedicationem divinam propter scandalum crucis reprobis minimam recondit in corde suo. Quae crescit in arborem magnam, dum robur accipit per exercitationem virtutis, et ramos per multiplicationem boni operis in cu