comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocali cõcordia. Adbeati Hic nolai fetiua sol¬
lempnia. Qui in cuni ad huc iacens seruando
ieiunia. Ad papillaᷤ cepit sum ma pro mere¬
i gaudia. Ad olecenꝰ ampleaatur litte¬
rarum studia. Alienuꝰ & in muniꝰ ab omni
ascruia. Felix confessor cuiꝰ fuit dignitatiᷤ
uox decelo nuntia. Perquem prouec¬
tus presulatus sublimatur ad sum ma faᷤᷤ¬
tigia. Erat in eius animo pietas eximia
& oppressis in pendebat multa benefitia
Auro per eum uirginum tollitur infa¬
mia atq patris earumdem leuatur in opia.
Quidam naute nauigantes o contra sluetuũ
seuntiam luctantes naui pene dissoluta. Iam
de uita desperantes in tanto positi periculo
clamantes uoce dicunt omnes una. Obeate
hcholas nos ad maris portum trahe demor¬
tis angustia. Trahe nos ad portum maris tu
qui tot auriliaris pietatis gratia Dum elama¬
rent nec in casium ecce quidam dicens adsum¬
adad uestra presioia. Statim aura datur
mrata &tempestas fit sedata quieuerunt
maria. Ex ipsius tumba manat unctionis

Expanded text:
Vocali concordia. Ad beati Nicolai Festiva solemnia. Qui in cunis adhuc jacens Servando jejunia, A papillis coepit summa Promereri gaudia. Adolescens amplexatur Litterarum studia. Alienus et immunis Ab omni lascivia. Felix confessor, Cujus fuit dignitatis Vox de coelo nuntia. Per quam provectus, Praesulatus sublimatur Ad summa fastigia. Erat in ejus animo Pietas eximia Et oppressis impendebat: Multa beneficia, Auro per eum, virginum Tollitur infamia. Atque patris earumdem Levatur inopia. Quidam nautae navigantes, Et contra fluctuum, Saevitiam luctantes, Navi pene dissoluta. Jam de vita desperantes, In tanto positi Periculo, clamantes Voce dicunt omnes una: O beate Nicolae, Nos ad maris portum trahe De mortis angustia. Trahe nos ad portum maris, Tu qui tot auxiliaris Pietatis gratia. Dum clamarent, nec incassum Ecce quidam, dicens assum, Ad vestra praesidia. Statim aura datur grata, Et tempestas fit sedata, Quieverunt maria. Ex ipsius tumba manat Unctionis
Abbreviated transcription (Latin):
Recte ergo sudorium capros inuolutũ in¬
uentũ es: quia celsitudo diuinitatis: nec
autem auditur inunum locum: Quiains¬
cis sura mentium deus nonẽ. s& inunita¬
sudanum quiaipse redemptoris m̃ripas¬
sio: longe. anrã possione disiuitta ẽ qm
ipie nec culpa protulit quod nos culpa tol¬

Expanded text:
Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec autem additur, in unum locum, quia in scissura mentium Deus non est; Deus quipur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa tol
Abbreviated transcription (Latin):
lã dicens: Quiasitu cognouises & quidem in hac
diecua queadpacem tibi: Nunc aut̃ abscondi¬
ta sunt abobulis tuis: Quiaueniunt dies in te
intesunt: & non relinquetur inte lapis super
lapidem eo qđ non cognoueris tempus uisitati

Expanded text:
& quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi: nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. v.43. Quia venient dies in te:in te, sunt, & non relinquent in te lapidem super lapidem: eo quod non cognoveris tempus visitati
Abbreviated transcription (Latin):
trans currimus: Nunc resistat ipsatante sollẽ¬
nitatis nobilitate aliquid loquamur: Han enĩ
tates c&eras ante cedit: Sic̃ enim insacro elo¬
quia sc̃a scocũ uel cantica canticogũ prosua ma¬
gnitudine celebritate Itadei festiuitas. recte
dici potest. solempnitas dominica solem nrea¬

Expanded text:
transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enimsolemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnita
Abbreviated transcription (Latin):
iero indĩ sacrifitium ponebatur: mirra au¬
tem mogtoorũ corpora condiunt᷑ Cum
ero magi quẽ. adorant &iam misticis mu¬
nerib predicant: Auro regem. thu dm̃.
merra mortalem: Sunt uero nonnulli &r&¬
o quihunc dm̃ credunt. sedubiq nequa quã¬
renare credunt Hi ꝓfecto & dhus aufer
sedau ferre &iam aurõ nolunt: Sunt non¬
nolli qui hunc regẽ existimant sed dm̃ negant
hii uidelic& ei aurum auferunt sed auferre
thus noluit. sed sunt nonnulli quihunc & dm̃
& regem fatentur. sed ad sumsisse carne mor¬
tale negant. hii nmirum ei aurũ & hius aufe
Nos itaque nato dño auferomus aurum. ut hun
ubi que regnare fateamur. auferamus thus:
ut credomus qđis qui in tempore a paruit.
ds ante tempore extitit: Auferamus mir¬
ra uteum quem credimus in sua diuinitate
inpas sibilem. credimus &iã in nra fuis se
carne mogtalẽ Quẽ uis in ouro ture & mir

Expanded text:
a autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offeNos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in au
Abbreviated transcription (Latin):
muli nimio flagrantes amore. nec satis fieri
suo in hiscernentes desiderio : remotius sibi
habitaculum iudicarunt ꝑquirendum:
Ad quam rem non illo fluctiuaga in citabat
leuitas. sed dñi excitabat uoluntas.
xp̃oq placendi in explebilis cupiditas:
Eratnamq illis studii ut quia annosum
lam trans egerant incoenobitali conuersa¬
tione cursum ut tingere anachoritale
certa men singulare : nequa illis de ess&
perfectio quam eis demonstrabat patrum
tudines: quas ꝑ a grantes : inter
opaca queq: nemorum etlustra abditissi¬
maferarum. obiium setulit conspectibus:
Certilis quoq: locus quitunc piciacus dictus.
atnunc uocabulo cellȩ sci auiti cognoscitur
insignitus: Sane ut amȩnadiuinitatis poten¬
tia in seorum cordibus uberrimum monstrar&
necessitate graarentur exterius.
Quem fontem beatissimus charilephus manusua
ut aque retentor ess& teret circum dedit aedifi¬
cio: & actenus ob amorem illius ad euotis non
ignobili tegitur operculo: Quem locum tam¬

Expanded text:
muli, nimio flagrantes amore, nec satisfieri suo in his desiderio cernentes, remotius sibi habitaculum judicarunt perquirendum. Ad quam rem non illos fluctivaga incitabat levitas, sed Domini excitabat voluntas, Christoque placendi inexplebilis cupiditas. Erat namque illud studii, ut quia annosum jam transegerant in coenobitali conversatione cursum, attingere anachoritale certamen mererentur, ne qua illis deesset perfectio, quam eis demonstrabat Patrum tudines. Quas peragrantes, inter opaca quaeque nemorum et lustra abditissima ferarum, obvium se tulit eorum conspectibus fertilis locus; qui tunc Piciacus dictus, at nunc vocabulo Cellae sancti Aviti cognoscitur insignitus. Sane ut amoena Divinitatis potentia in eorum cordibus uberrimum monstraretnecessitate gravarentur exterius. Quem fontem beatissimus Carilefus manu sua, ut aquae retentor esset, terrestri circumdedit aedificio, et hactenus ob amorem illius a devotis non ignobili tegitur operculo. Quem locum tan
Abbreviated transcription (Latin):
benignitate adusus eopdẽ fr̃m red didit
Queuidelic& abbatia tamdiu postea suib
dominio abbatis & fr̃m scĩ faronis fuit
quãdiu rex francoꝵ italiã subsuo regi¬
mine tenuit. illa dereda usq in p̃sentẽ
diẽ ꝑmanente in p̃dicti monasteru
commoditate Postea p̃dictus othge¬
rius plurib: annis inmonasterio ui¬
uens subabbatis imperio. dirȩsitissic¬
citatiscorpꝰ suũ castigauit. & horro¬
re direfamis orudelit macerauit :
inuigilus & orationib peccata sua
reminiscens lacrimosis gemitibud
Cuiꝰ uerã conuersionẽ atque uitȩ scũ¬
rauit miraculis. utmanifeste demons¬
trar&: qđ gaudiũ est angłis dĩ suꝑ
uno peccatore poenitentiã agente.
quã supra nonaginta nouem iustisNon
indigentibus poenitentia: Ipsisoliqui
peccatores ad poenitentiã misericordit̃
expectat. & poenitentes a peccatis ele¬
ment᷑ iustificat. Sit gła & imperium.

Expanded text:
benignitate ad usus eorundem fratrum reddidit; benignitate ad usus eorundem fratrum reddidit; quae videlicet abbatia tamdiu postea sub dominio abbatis et fratrum sancti Faronis fuit, quamdiu rex Francorum Italiam sub suo regimine tenuit, illa de Reda usque in praesentem diem permanente in praedicti monasterii commoditate. 6. Postea praedictus Othgerius pluribus annis in monasterio vivens sub abbatis imperio, dirae sitis siccitate corpus suum castigavit et horrore dirae famis crudeliter maceravit, in vigiliis et orationibus peccata sua reminiscens lacrimosis gemitibus. Cuius veram conversionem atque vitae sanctionstraret, quod gaudium est angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente quam supra nonaginta novem iustis non indigentibus poenitentiam. Ipsi soli, qui peccatores ad poenitentiam misericorditer expectat et poenitentes a peccatis clementer iustificat, sit gloria eti imperium
Abbreviated transcription (Latin):
tus: memor enĩ fuit prꝑ̧ceritȩ sociȩtatis.
gione manserunt
neodẽ uero anno quo monachi effec¬
tisunt. otdigeri iam cognoscensmonas¬
tcas consuetudines. ad&earolũ regres¬
sus:. monenseũ & humilit̃ ex postulans.
utqui ex̧teris monasterus bene facere
consueuerat. sc̃i faronus monasteriũ
abenefactis non exciper&. sedelemo¬
sinã suã dilatando. stipends frm̃ dõ
illie famulantiũ aliquib misericor di¬
t̃ merementis subuenir& Cuiusmi¬
litiȩ &strenuitatis Rarolus ut moris
ẽ. nobiliũ reminiscens. conuersioni quo¬
q ac deuotioni pie congaudens: nefrus¬
tratus a se deiseruus redir&. ꝓeiꝰamore
quandã exsuo dominicatu scosaroni
dedit abbatiã. in honore sc̃ȩ mariȩ sc̃iq
petri apłi dicata. in loco qui reda dicitur
qui uidelic& locus distat aburbe melden¬
sium & monasterio. spatiostadioꝵ oc¬
toginta Alterã uero quã ipse olim in sub¬
burbio uercellensi tenuerat. ei spontanea

Expanded text:
tus, – memor enim fuit praeteritae sociętatis, tus, – memor enim fuit praeteritae sociętatis, gione manserunt. 5. In eodem vero anno, quo monachi effecti sunt, Othgerius, iam cognoscens monasticas consuetudines, ad Karolum regressus est, monens eum et humiliter expostulans, ut qui cęteris monasteriis benefacere consueverat, sancti Faronis monasterium a benefactis non exciperet, sed elemosinam suam dilatando stipendiis fratrum, Deo illic famulantium, aliquibus misericorditer incrementis subveniret. Cuius militiae et strenuitatis Karolus, ut moris est nobilium, reminiscens, conversioni quoque ac devotioni pie congaudens, ne frustratus a se Dei servus rediret, pro eius amore quandam ex suo dominicatu sancti Faronis dedit abbatiam, in honore sanctae Mariae sanctique Petri apostoli dicatam, in loco qui Reda dicitur, qui videlicet locus distat ab urbe Meldensium et monasterio spatio stadiorum octoginta. Alteram vero, quam ipse olim in suburbio Vercellinsi tenuerat, ei spontanea
Abbreviated transcription (Latin):
re. moxsibi ꝓposuit. utillic sp̃ȩ ta põ
pascłi. monachoꝵ suscipera& habitũ
Prudentigͦ usus consilio. adregẽ inde
regressus : Rarolũ. ut ab eo exposcer&:
quatinꝰ sibi sc̃ȩ religionis habitũ susci¬
pere suo ꝑmissu licuiss& Undeliaro¬
lusconpunctus. cõmota sunt quippe
suꝑ eũ uisceraeiꝰ. flebilib sese lacrimis
infudit : & licentiã qũã deuotꝰ petut.
ei habere cũbona gra ꝑmisit Ex qua
re seniores palatu. mediocres& infimi.
uersi sunt in admirationẽ. benedicen¬
tesdñm: qui intanto uiro sic mirabilit᷑¬
dexterȩ suȩ magnificauit immutationẽ
Iunc deuotis ex ortationib monuit
benedictũ. quẽ in multis plus habu¬
erat sotiũ. ut secũ futurꝰ monachus :¬
uenira ad scĩ faronis monasterium.
ut qui multa simul in homiri dio fece¬
rant flagitia : sua simud in monasterio
pęnitentes plangerent peccata. Cuiꝰ
monitis & prȩcib ad quiescens benedic¬

Expanded text:
re mox sibi proposuit, ut illic, spreta pompa re mox sibi proposuit, ut illic, spreta pompa saeculi, monachorum susciperet habitum. Prudenti ergo usus consilio, ad regem inde regressus est Karolum, ut ab eo exposceret, quatinus sibi sanctae religionis habitum suscipere suo permissu licuisset. Unde Karolus conpunctus, – commota sunt quippe super eum viscera eius, – flebilibus sese lacrimis infudit et licentiam, quam devotus petiit, ei habere cum bona gratia permisit. Ex qua re seniores palatii, mediocres et infimi versi sunt in admirationem, benedicentes Dominum, qui in tanto viro sic mirabilitedexterae suae magnificavit immutationem. 4. Tunc devotis exortationibus monuit Benedictum, quem in multis praeliis habuerat sotium, ut secum futurus monachus veniret ad sancti Faronis monasterium, ut qui multa simul in homicidio fecerant. flagitia, sua simul in monasterio paenitentes plangerent peccata. Cuius monitis et pręcibus adquiescens Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
inpulsu: argute diligenterq atten¬
dens. anforte monachi exmentis
uanitate sese leuit᷑ adstrȩpitũ conũ¬
terent baculi Hicigit᷑ ꝑ lustraas
pluribus monasteriis. & ut dictuest
exploratis: innullo eoꝵ tantã reppe¬
rit continentia auanitate. quanta
in sci faRoNiS religiosissima con¬
gregatione Illic enĩdũ prȩdictũ
baculũ cũ suis appendiculis pauim̃¬
to uiolent impeller&. & baculus in
sua conlisione confusȩ uocis strepitũ
redder&. deastantib: monachis nullus
ẽ. motus utretro respicer&. uel ab inten¬
tione suȩ deuotionis animũ a mouer&:
prȩt̾ unũ dehis qui sub custodia seruaban¬
t puerũ. Quẽ mox unꝰ decustodib: uirga
disciplinȩ ꝑ cussit. & siceũ auanitate
adid quo erat intendendũ: oculos re¬
flectere coegit Unde manifeste in¬
tellex̃. qđ ibidẽ deuotissime seruabat᷑.¬
& regula monasticȩ religionis: & disci¬
plina regularis instituonis. Exquã

Expanded text:
inpulsu, argute diligenterque atteninpulsu, argute diligenterque attendens, an forte monachi ex mentis vanitate sese leviter ad strepitum converterent baculi. Hic igitur, perlustratis pluribus monasteriis et, ut dictum est, exploratis, in nullo eorum tantam repperit continentiam a vanitate, quantam in sancti Faronis religiosissima congregatione. Illic enim, dum praedictum baculum cum suis appendiculis pavimento violenter impelleret, et baculus in sua conlisione confusae vocis strepitum redderet, de astantibus monachis nullus est motus, ut retro respiceret vel ab intentione suae devotionis aniinum amoveret praeter unum de his qui sub custodia servabantur puerum. Quem mox unus de custodibus virga disciplinae percussit et sic eum a vanitate ad id quod erat intendendum oculos reflectere coegit. Unde manifeste intellexit, quod ibidem devotissime servabatur et regula monasticae religionis et disciplina regularis institutionis. Ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
dis głam qũã sibi strenuifoꝑib ꝓpa¬
rgauit. sua om̃ia iħm xp̃m secutur
Edereliquit. & cu paulo apło sem&
ipfũ huic mundo. atq sibi mundũ
ipsũ crucrfigere non horruit
Sic que uerbis dominicis quȩ¬
inscita& oNattentiꝰ audierat in eiuglio
humilit᷑ oboediuit. Quiuult post¬
me uenire abneg& sem & ipsũ : & tol¬
latcrucẽ suã. & sequaturme
Duscipiens igitꝰ peregrinationis insig¬
nia ꝓeregre ꝓfectus est manachoꝵ
expsorare coenobia. ut scilic& in quo
regularis disciplinȩ custodiã distric¬
tius obseruaricerner&: in eomoꝵ
suoꝵ conuersionẽ ꝓmitter&. uit ꝑ̧q
suȩ ꝑseuerantiã iuxta scibenedicti
regulã confirmar&. subabbatis
imperio. ꝓprus abdicatis uolũ¬
seruiturus. Qui baculꝰ gintro¬
que ferendũ ꝓsigno peregrinationis
susceperat. plures corrigiarũ ligulas
appendit & in ipsarũ summitatibus
ligularũ. ferri sperulas ad fix̃: que
in pauimto cuiusq monasteru in qđ
oratur intrabat. uiolenti i actabat

Expanded text:
sibi strenuis operibus propagavit, sua omnia, Iesum Christum secuturus, dereliquit et cum Paulo apostolo semet ipsum huic mundo atque sibi mundum ipsum crucifigere non horruit. Sicque verbis dominicis, quae attentius audierat in euvangelio, humiliter oboedivit: Qui vult venire post me, abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. 3. Suscipiens igitur peregrinationis insignia, peregre profectus est monachorum explorare coenobia, ut scilicet, in quo regularis disciplinae custodiam districtius observari cerneret, in eo morum suorum conversionem promitteret vitaeque suae perseverantiam iuxta sancti Benedicti regulam confirmaret, sub abbatis imperio, propriis abdicatis volunserviturus. Qui baculo ferendum pro signo peregrinationis susceperat, plures corrigiarum ligulas appendit et in ipsarum summitatibus ligularum ferri sperulas adfixit, quem in pavimento cuiusque monasterii, in quod oraturus intrabat, violenti iactabat
Abbreviated transcription (Latin):
scđs arege ut dictũ ẽ głabat᷑ sehumi¬
liandũ ut exaltaret᷑ disposuit. & falsȩ
beatitudinis exuendũ diuitiis. ut post
hancerũ nosa uita gła ditaret᷑ uere
beatitudinis. ꝑ hennit̾ ante dm̃ uictu¬
rus cũ angłis Sciens gͦ oportere per
labitur in sc̃ĩs. ad exemplũ dñi qui cũ
sit ds̃ sem& ipsũ exinaniuit seri
forma accipiens factuf ohoediens

Expanded text:
secundus a rege, ut dictum est, gloriabatur, se humisecundus a rege, ut dictum est, gloriabatur, se humiliandum, ut exaltari mereretur, disposuit et falsae beatitudinis exuendum divitiis, ut post hanc erumnosam vitam gloria ditaretur verae beatitudinis, perhenniter ante Deum victurus cum angelis. Sciens ergo oportere per labitur in sanctis, ad exemplum Domini, qui cum sit Deus, semet ipsum exinanivit, servi f
Abbreviated transcription (Latin):
caustũ hostiȩ recepit illos. modorem
refatus igit᷑ othgeriꝰ ur generosa
nobilitate cdarissimꝰ. doq ꝑmittente
infrequentib p̃lioꝵ exercitatione uic¬
toriosissimꝰ. & ideo tepre głosissimi
impratoris. magni uidelic& Raroli.
int᷑ francoꝵ principes głaa honore
ad eo sublimatꝰ: ut post ipsũ in regni
sius poller& in scło. sane menti sindus¬
tria retractarecepit. qđ gła &eleua¬
tio sȩcularis. quib coreiꝰ pompose ef¬
ferebat in hominib : & diuitiȩ quas
in scło p̃senti cũ iniustis quibus lib&
& male a gentib comunit possidebat
qr transitoriȩ erant & ines. hassese
diuinitꝰ aspiratꝰ diffiniuit relinquere.
ut in ȩterna beatitudine. mereretur
cũ scĩs ꝑ pecuas possidere. Hac& enim
sententia motꝰ fuerat & recreatꝰ.: ꝗ exore
ueritatis audierat. qđ omꝰis quise exaltat
humiliabitur: & quise humiliat ex al¬
tabitur Ab illo gͦ regnisolio inquo

Expanded text:
caustum hostiae accepit illos in odorem caustum hostiae accepit illos in odorem Praefatus igitur Othgerius vir generosa nobilitate clarissimus, Deoque permittente, in frequenti praeliorum exercitatione victoriosissimus et ideo tempore gloriosissimi imperatoris, magni videlicet Karoli, inter Francorum principes gloria et honore adeo sublimatus, ut post ipsum in regni sius polleret in saeculo, sanae mentis industria retractare cepit, quod gloria et elevatio saecularis, quibus cor eius pompose efferebatur in hominibus, et divitiae, quas in saeculo praesenti cum iniustis quibuslibet et male agentibus communiter possidebat, quia transitoriae erant et inanes; has sese divinitus aspiratus diffinivit relinquere, ut in aeterna beatitudine mereretur cum sanctis perpetuas possidere. Hac etenim sententia motus fuerat et recreatus, quam ex ore veritatis audierat: Quod omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. Ab illo ergo regni solio, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
pessimis: bonis ubtĩ affluunt teporalib
titiã: multis miseriis & plurib affligi
uident᷑ angustiis. occultadĩ iuditiã
acsuȩ dispensationis ignorantes ꝓuiden¬
tiã. erronea retractatione mirant᷑
qͥd fieri possit ut prosꝑa malis. bonis
aduersa qr sunt contraria : sibi inuicẽ
conueniant. ut sotiariualeant. Sedcũ
multa sit tepori & ȩt̃nitati distantia.
bona teporissiue mala. iustis in diffe¬
rent᷑ eueniunt & iniustis aet̾nitatis uͦ
bona non nisibonis: mala aut̃ ꝑ petua ñ
debent᷑ nisimalis In hisgͦ quȩ teporalia s̃.
nec in anit᷑ depsperis głari. nec in eptȩ
deaduersis iustidebent conturbari: Sunt
& enĩ transitoria : sed potiꝰ intribulatione
gaudere. ut animas suas possideant in
patientia Angustia eni tribulationis
patient̃ ea ferentib. purgationis est
ignis & ꝓbationis. qr tamꝗ aurũ in for¬
nace ꝓ bauit electos dns: & quasi holo¬

Expanded text:
pessimis, bonis ubertim affluunt temporalibupessimis, bonis ubertim affluunt temporalibutitiam, multis miseriis et pluribus affligi videntur angustiis, occulta Dei iuditia ac suae dispensationis ignorantes providentiam, erronea retractatione mirantur, quid fieri possit, ut prospera malis, bonis adversa, quia sunt contraria, sibi invicem conveniant, ut sotiari valeant. Sed cum multa sit tempori et aeternitati distantia, bona temporis sive mala iustis indifferenter eveniunt et iniustis; aeternitatis vero bona non nisi bonis, mala autem perpetua non debentur nisi malis. In his ergo, quae temporalia sunt, nec inaniter de prosperis gloriari nec ineptę de adversis iusti debent conturbari, – sunt etenim transitoria, – sed potius in tribulatione gaudere, ut animas suas possideant in patientia: angustia enim tribulationis patienter eam ferentibus purgationis est ignis et probationis, quia tamquam aurum in fornace probavit electos Dominus et quasi holo
Abbreviated transcription (Latin):
Qualiter abrenun¬
tians scło. deo inmo¬
nachico habitu
militauit
ARONIS sanc tissimi confes¬
soris. acgłosissimi mel ddensiũ pon¬
tificis. uitȩ uenerandȩ dignũ est
subscribere. qualit̃ ad monasterium
qđ ÷dẽ pontifex studio piȩ deuotionis
ꝓpe cnutatẽ fundauit. & in honore
Sc̃ȩ eRucid. acbeati baptistȩ icħis.
sc̃iq petri & om̃iu apłoꝵ de uotius
dedicauit. atq possessionibus
ampłissimis nobiliter honorauit : oth¬
geriꝰ uir illustris generositatis & adõ
toriosam aduersarioꝵ debellationẽ
spetioli tunc temporis cognomine
solus init̾ p̃liatores. & etiã ab ipsis prȩ¬
liatorib proeliator fortis & pugnator
appellaretur. ut ibi monasticȩ con¬
uersationis ꝑ seuerantiã ꝓmitter&
aduenit Nulli recte sapientiũ. siue
iuste discretionis notitiã habentiun
est auersa tristitia: sic bona malis. ac
uitia uircutib naturalit᷑ existunt con¬
traria. Cũigit᷑ pessimi plures quilȩtan¬
t cũmale fecerint & exultant in rebus

Expanded text:
QUALITER ABRENUNTIANS SAECULO, DEO IN MONASTICO HABITU MILITAVIT. 1. Faronis sanctissimi confessoris ac gloriosissimi Meldensium pontificis vitae venerandae dignum est subscribere, qualiter ad monasterium, quod idem pontifex studio piae devotionis prope civitatem fundavit et in honore sanctae Crucis ac beati baptistae Iohannis sanctique Petri et omnium apostolorum devotius dedicavit atque possessionibus amplissimis nobiliter honoravit, Othgerius vir illustris generositatis et adeotoriosam adversariorum debellationem spetiali tunc temporis cognomine solus inter praeliatores et etiam ab ipsis praeliatoribus praeliator fortis et pugnator appellaretur, ut ibi monasticae conversationis perseverantiam promitteret, advenit. Nulli recte sapientium sive iustae discretionis notitiam habentium  laetitiae est adversa tristitia, sic bona malis ac vitia virtutibus naturaliter existunt contraria. Cum igitur pessimi plures, qui laetantur, cum male fecerint, et exultant in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ei conlocutionis gratia affuit:
Eratnãq: isdem de quo sermo agituruis.
quam quamminus darus secundum pe¬
rituram seculi dignitatem prosapia.
meritorũ tamen preditus summorum
pigrogatiua: Dumergo inierseo portuna
collo quia serunt et diuini epulas uerbi pa¬
lato mentis degustant codicem scicubn¬
geli tex cu gestantem a periunt: obla¬
tamq: oculis lineam q̃ ui prima fõrte occur¬
rit: lingua recitant menteptractant:
Eratramq huius modi: Qui diligit
cibun dente discretionis terero : & quia
plus se ad arduam conuersitionem he
uerba settandam amimonerent com¬
mentari Vbi scilic& uacui parentum sol¬
licitudine alieni a cognatorum notitia.
nis libere possent conterere:
TAQUE EUES TICIOPE TRUM SE

Expanded text:
ne, ei collocutionis gratia adfuit. ne, ei collocutionis gratia adfuit. Erat namque isdem de quo sermo agitur vir, quanquam minus clarus secundum perituram saeculi dignitatem prosapia, meritorum tamen praeditus summorum praerogativa. Dum ergo inter se opportuna colloquia serunt et divini epulas verbi palato mentis degustant, codicem sancti Evangelii textum gestantem aperiunt, oblatamque oculis lineam, quae prima fronte occurrit, lingua recitant, mente pertractant. Erat namque hujusmodi: Qui plus diligit cibum hunc dente discretionis terere, et quia se plus ad arduam conversationem haec verba sectandam admonerent commentari; ubi, scilicet, vacui parentum sollicitudine, alieni a cognotorum notitia, nis libere possent conterere. Itaque evestigio Petrum se
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo alius instrueret actu laboran¬
tes ipsum uero tamquam terrambonã
suscepto diuni uerbi foenore. quo
centuplicatum redderet insistentem:
Nempe quam quã inmaturitas temporis. lu¬
ueniles ei repromitterot annos. grauitas
tamen interior. lasciuos compresserat
motus: Et quamquã calleret intelligentiȩ
sapientiȩq: acrimonia: ueluti adomnia
inualidus humilitate magistra a seniorib:
studebat expetere consulta: Inte reacũ
his diu operamdar& exercitiis. uelut in
gimnasio exercitatus caelesti. cupiebat
tandem a perto sesecredere campo. & sin¬
gulari contradiabolum dimicare certa¬
mine: heremiticam scilicet appetens
uitam. in quo solus cumsolo dextram con¬
sereret. et fautrice diuinita te hostem pro¬
teruum. humilitatis protereret armis:
IECEOINTRASE DIUTIUS UOL¬
uente. et debita cdm cautela qualiter sibi
ugendum eẽt deliberante . quad amdie
iur expectabilis uite etꝑcuncta laudabilis
eiusdem coenobii monachus auitus. nomi¬

Expanded text:
verbo, alius instrueret exemplo laboranverbo, alius instrueret exemplo laborantes, ipsum vero tanquam bonam terram suscepto divini verbi fenore, quo centuplicatam redderet sementem. Nempe quanquam immaturitas temporis juveniles repromitteret annos, gravitas tamen interior lascivos compresserat motus. Et quanquam calleret intelligentiae sapientiaeque acrimonia, veluti ad omnia invalidus, humilitate magistra, a senioribus studebat expetere consultiis diu operam daret exercitiis, veluti in gymnasio exercitatus coelesti, cupiebat tandem aperto sese credere campo, et singulari contra diabolum dimicare certamine, eremiticam scilicet appetens vitam, in qua solus cum solo dextram consereret, et fautrice Divinitate hostem protervum humilitatis protereret armis. Haec eo intra se diutius volvente, et debita cum cautela qualiter sibi agendum esset deliberante, quadam die vir spectabilis vitae et per cuncta laudabilis, ejusdem coenobii monachus, Avitus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
miscerifestinans. mortali aliquid& in mor¬
talisponso cui iam dudum coniungi ardebat.
sese coniunxit : Inditus uero rex hildeber¬
tus: ul trogodem meritis uenerandam re¬
ginam. sibimatrimonio copulauit:
uernensi territorio : parentibus secundũ
setuli est dignitatem ortus: Qui quam quã
nobilitatis clarerent titulis. accessit ta¬
men huic nobilitati animus cli entelȩ de¬
uotissimus dominicȩ. quȩ eos obumbrata
sȩculi dignitate potiore donauit claritu¬
dine: Susceperunt itaq: sibi donatum
di famulum & tenerioribus quidem adhuc
morantem in annis. studiose nutriuerunt :
Atuero appellente cotempora quaestudus
sunt abilia discendis: doctrine gratia
inmonas terium cui menate uocabulem
ẽmittitur. ubi dño administraiore. &
litterarum facundiã. et scẽ conuersatio¬
nis suscepit citissime normam: Vide¬
resnam que eiusdem loci deuotos xp̃i
famulos alterutro in eius caritate sese
prȩcedere festinantes : et ut eum alius

Expanded text:
misceri festinans, mortalia liquit, et immormisceri festinans, mortalia liquit, et immortali Sponso, cui jamdudum conjungi ardebat, sese conjunxit. Inclytus vero rex Childebertus Ultrogodam meritis venerandam reginam sibi matrimonio copulavit. arilefus in Arvernensi territorio, parentibus secundum saeculi est dignitatem clarissimis ortus. Qui quanquam nobilitatis clarerent titulis, accessit tamen huic nobilitati animus clientelae devotissimus dominicae, quae eos, obumbrata saeculi dignitate, potiore donavit claritudine. Susceperunt itaque sibi donatum Dei famulum, et tenerioribus quidem adhuc morantem in annis studiose nutrierunt. At vero appellente eo tempora quae studiis sunt habilia discendis, doctrinae gratia in monasterium, cui Menate vocabulum est, mittitur, ubi, Domino comministratore, et litterarum facundiam et sanctae conversationis suscepit normam. Videns namque ejusdem loci devotos Christi famulos, alterutrum in ejus charitate sese praecedere festinantes, et ut eum alius
Abbreviated transcription (Latin):
rem publicam regni francorum gubernanti¬
bus : ut se ab & talium usus rerum. monar¬
chiam regnisui induodiui ser Itatamen.
ut in amore germanitatis manente unitate :
unus quisq: eorum potir&ur regnisui ab al¬
terutro tradi taportione: Monente etiã
successionis amore: conubia studuerunt
in ire : Quorum chlotharius radegundem
natione turingum: pietatis insignitum mo¬
ribus sibi ad sĩuit reginam: Quae postea
exuctis in eius copula aliquod unnorum
curriculis: pictauem petiit. atque insubur¬
bio eiusdem ciuitatis animabus xp̃m deñde¬
rantibus. semet expectabilem reddidit:
bique quantum possefuit. suꝑ orum con¬
uersationi propinquans : uocante hora
mortalibus p̃finita. terra quod suume¬
rat reliquid: Animam autem: consor¬
tio angelorum sotiandam. quibus et diuti¬
nis laboribus sesociam prȩbuerat misit :
Eis qui adhuc domibus luteis presidant ex¬
ubias sui corporis cum sudore relinquens
aemulationis : angelicis uero coetibus ad¬

Expanded text:
rempublicam regni Francorum gubernantibus, ut se habet talium usus rerum, monarchiam regni sui in duo diviserunt; ita tamen, ut in amore germanitatis manente unitate, unusquisque eorum potiretur regni sui ab alterutro tradita portione. Movente etiam successionis amore, connubia studuerunt inire. Quorum Clotarius Radegundem natione Turingam, pietatis insignitam moribus, sibi ascivit reginam. Quae postea, exactis in ejus copula aliquot annorum curriculis, Pictavum petiit, atque in suburbio ejusdem civitatis animabus Christum desiderantibus semet spectabilem reddidit. Ibique, quantum sibi posse fuit, superorum conversationi propinquans, vocante hora mortalibus praefinita, terrae quod suum erat reliquit, animam autem consortio angelorum sociandam, quibus et diutinis laboribus se sociam praebuerat, misit. Iis quidem qui adhuc domibus luteis praesident, excubias sui corporis cum sudore relinquens aemulationis, angelicis vero coetibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut pudeat eos non imitari. quos similes sui
aliquando nouerint: Vt pote quibus &
caro ex eudem materia constiterit: &ani¬
ma aeque ado cunctis bona inserta sit:
Sed quia inualidi reddimur nostris exigentib
desidiis ad eorum sequenda uestigia : uel
narremur ut cumquȩ quȩ de eis miranda
comperimus ut uel ꝑ hoc nos in sui consor¬
tium adsiscant. sioperũ quorum illi ex¬
titere factores. nos inueniamur uel quales¬
cumq: narratores:¬
NIUNCITURNAMQUE NOBIS
ut iam dicti beatissimi charilephi uitam
quo quomodo describamus. qui tempori
bus hildeberti prȩmine ntissimi regis floruit
atq: in castris scaẽ eclesiȩ tum quam strenu¬
us miles contra potestates aereas dypeo fidei
protectus. spicula doc trine contorsit. fulmina

Expanded text:
ut pudeat eos non imitari quos similes sui ut pudeat eos non imitari quos similes sui aliquando noverint, utpote quibus et caro ex eadem materia constiterit, et anima aeque a Deo cunctis bona inserta sit. Sed quia invalidi reddimur, nostris exigentibus desidiis, ad eorum sequenda vestigia, vel narremus utcunque quae de eis miranda cognovimus, ut vel per hoc nos in sui consortium adsciscant, si operum quorum illi exstitere factores, nos inveniamur vel qualescunque narratoresnjungitur namque nobis ut jam dicti beatissimi Carilefi Vitam quoquo modo describamus, qui tempore Childeberti praeeminentissimi regis floruit, atque in castris sanctae Ecclesiae tanquam strenuus miles contra potestates aereas, clypeo fidei protectus, spicula doctrinae contorsit, fulmina
Abbreviated transcription (Latin):
ta copia satius tamen ratisumus uelex¬
liter dicere quaeno uimus. uel paucula
quam cum seruo pigro & ne glegenti prore¬
tenta dñi pecuria subire taciturnita¬
tis dispendia: Dat etiam dñs loquendi
incitamentum. quipcipit ora aperire.
et ea ne elinguia remaneant. sp̃sscigra¬
tia promittit ad implere: Ipse ergo nob
orandus ẽ. ut qui seruisui ex titit ad uitor
adbonaper agendaquȩ praẽcepit: sit
et nobis adiutorio ad narranda quȩ in eo
peregit : Quo scilic& tenerior aetus cog¬
nos cens ueteranorum xp̃imilitum labori¬
osa proxpocertamina seu quȩ propriis
laboribus adeptisint praemia. ueluti
palestrici a gonitetȩ. certaminis fortissimi.
oleo imitationis paterne ꝑ uncti. fortior es red¬
dantur adto leranda contraspiritales nequi¬
tias a cerua discrimina: Quae singula
ad diuinitatis gloriam referuntur: quitan¬
rogitiuam: Corda etiam torpentia mapu
commonitionis sue ut euigilent pulsat.

Expanded text:
ta copia, satius tamen rati sumus vel exta copia, satius tamen rati sumus vel exiliter dicere quae novimus, vel paucula, quam cum servo pigro et negligenti pro retenta Domini pecunia subire taciturnitatis stipendia. Dat etiam Dominus loquendi incitamentum, qui praecipit ora aperire, et ea ne elinguia remaneant, Spiritus sancti gratia promittit adimplere. Ipse ergo nobis orandus est, ut qui servi sui adjutor exstitit ad bona peragenda quae praecepit, sit et nobis adjutor ad narranda quae in eo peregit, quo scilicet tenerior aetas cognoscens veteranorum Christi militum laboriosa pro Christo certamina, seu quae propriis laboribus adepti sunt praemia, veluti palaestrici agonistae certaminis fortissimi, oleo imitationis paternae peruncti, fortiores reddantur ad toleranda contra spiritales nequitias acerba discrimina. Quae singula ad Divinitatis gloriam referuntur, quae tanrogativam. Corda etiam torpentia manu commonitionis suae, ut evigilent, pulsat,
Abbreviated transcription (Latin):
FUIS SEMOREM UT SUI
TEMPORIS UIROS. PER
SCRipturaRum suarum
monimenta posteritati commendarent.
eorumq dicta memoratu digna uel facta
aut lit teris traderent. autpicturȩ cõmit¬
terent. uelcerte aere scumarmore lubo¬
rioso at que expectabili opere effigiare :
ostudii habentes: ut quȩ que ad sui noti¬
tiam utilium uel comitu digna. uelesti¬
marentur imitanda eorum industria
ad suc cessorum suorum ꝑduceretur nottiã:
ꝗuatinus net suo tempore in deuoti: nec pos¬
teritati ao parerent in officiosi:
AECCUMITASINT NOBIS QuO¬
QVE VEHENDUM ESTNEMILITŨ
xp̃i fortia facta atquȩ imitanda trophea
profutura aetati. uel mediocri stiloman¬
demus: Vnum enim epluribus apifor¬
cissimis praeliatoribus. dñs nro eccłȩ adiri¬
buit a euo charilephum nomine: cuius
inclitam uitam multorum utilitati profutu¬
ram ipso opemferente : suscepimus cartule
contradendam: Et quam quã tanto ope¬
ri existamus impares ut pote quibus &u
tenuis ad est facundia & ingenii ꝑangus¬

Expanded text:
fuisse morem ut sui temporis viros per scripturarum suarum monimenta posteritati commendarent, eorumque dicta memoratu digna vel facta, aut litteris traderent, aut picturae committerent; vel certe aere, seu marmore, laborioso atque spectabili opere effigiarent, id studii habentes, ut quaeque ad sui notitiam utilia, vel cognitu digna, vel aestimarentur imitanda, eorum industria ad successorum suorum perducerentur notitiam, quatenus nec suo tempore indevoti, nec posteritati apparerent inofliciosi. Haec cum ita sint, nobis quoque verendum est ne militum Christi fortia facta atque imitanda tropaea,profutura aetati, vel mediocri stylo mandemus. Unum enim a pluribus Christi fortissimis praeliatoribus Dominus nostro attribuit aevo Carilefum nomine, cujus inclytam vitam, multorum utilitati profuturam, ipso opem ferente, suscepimus chartulae contradendam. Et quanquam tanto operi existimus impares, utpote quibus et tenuis adest facundia, et ingenii perangus
Abbreviated transcription (Latin):
uti de uotis simimilites coronastriumpha¬
HISETSIMILIBUS DOCUM EN¬
tis tam quam ultimum uale fratribus dix̃
amuero eo migrante quȩ lingua expli¬
cet. quisue stilus ꝑcurrat quifuerit cũ¬
ad stantium dolor. qui pectoris anxu
singultus. et crebris pulsatipulmonum
suspiruse Qualiter loqui uolentibus
atqueorare nitentibus. media interrũ¬
pens uerbalocutionem interdixerit do¬
loris magnitudinis: Et sienim gaude¬
bant se ad cȩlos tantum prȩmit tere pa¬
tronum: nequaquam tamep ab eo sine
do lore poterant diuelli . cuius uerbis
consueuerant adhortari. et imitamine
dni amorem subinde augmentari:¬
dauerunt:
sepissime ad demontrandum quem cir¬
ca famulum surim habuerit fauorem
mirandorum operum ostensionibus con¬
sueuit nobilitare: Neq enim uel
huius operis sinit breuitas ł stilo suppe¬
tt facultas en arrandi: quod eti post
eius excessum ad illius sepulchrum
Corpori autem funebriaimpendentes obse¬

Expanded text:
ti devotissimi milites, coronas triumphati devotissimi milites, coronas triumphaHis et his similibus documentis, tanquam ultimum vale fratribus dixititum. Jam vero eo migrante, quae lingua explcet, quisve stylus percurrat, qui fuerit circumastantium dolor, qui pectoris anxii singultus, et crebris pulsati pulmonum suspiriis? Qualiter loqui volentibus, atque orare nitentibus, media interrumpens verba, locutionem interdixerit doloris magnitudo? Etsi enim gaudebant se ad coelos tantum praemittere patronum, nequaquam tamen ab eo sine dolore poterant divelli, cujus verbis consueverant adhortari, et imitamine in Domini amorem subinde augmentaridaverunt. Christus saepissime, ad demonstrandum quem circa famulum suum habuerit favorem, mirandorum operum ostensionibus consuevit nobilitare. Neque enim vel ejus operis sinit brevitas, vel stylo sufficit facultas, enarrandi quot caeci post illius excessum ad illius sepulcrum Corpori autem funebria impendentes obse
Abbreviated transcription (Latin):
repto medullȩ eius igne genuino per¬
urebantur. et sanguinis unda permem¬
bra singula siccabatur. spstamen car¬
nis infirmante uigore fortior red de¬
batur ad dnĩ faciem de precandam.
quo celerrime soluto carnis uasculo
dissolui et cum xp̃o esse: Diuinitas aut̃
fautrix bonarum pretum. etrationabiliũ
sus ceptrix uocum. ipsius preces benigne
admisit: et quod anxiȩ petebat. pie im¬
pleuit : Denique resolutione iam uici¬
nacohortibus monachorum circumse ad¬
stantibus et quȩ uentura erant ei presto¬
lantibus postfuturam suam eis prȩdixit
resolutionem: et prout possibilitas ꝑ misit
ut sui memores essent. his uerbis ammo¬
nuit: Filioli ad est mei finis in reuocabilis
tione adulterina eam commaculetis. oboe¬
dientiam item caritati conexam uestro
in corde etopere tamquam singularexp̃i
imitamen constituatis ut non modo poenas
possitis cuadere gehennales. sed etiam
dñõ tribuente ꝑcipere mereamini uelu¬

Expanded text:
repto, medullae ejus igne gemino perrepto, medullae ejus igne gemino perurebantur, et sanguinis unda per membra singula siccabatur; spiritus tamen, carnis infirmante vigore fortior reddebatur, et ad Domini faciem deprecandam, quo celerrime soluto carnis vinculo dissolvi, et cum Christo esse. Divinitas autem fautrix bonarum precum et rationabilium susceptrix vocum, ipsius preces benigne ad se admisit, et quod anxie petebat pie implevit. Denique resolutione jam vicina, cohortibus monachorum circum se astantibus, et quae ventura erat ei praestolantibus, paulo post futuram suam eis praedixit resolutionem, et, prout possibilitas permisit, ut sui memores essent, iis verbis admonuit: « Filioli, adest mei finis irrevocabilis tione adulterina eam commaculetis. Obedientiam item charitati connexam vestro in corde et opere tanquam singulare Christi imitamen constituatis, ut non tantummodo poenas possitis evadere gehennales, sed etiam, Domino tribuente, percipere mereamini, velu
Abbreviated transcription (Latin):
tolicum hortamentum quia non sunt con¬
dignȩ passiones huius temporis ad futu¬
ram gloriam quȩ reuelabitur in nobis:
temq: Permultas tribulationes.
o portet nos introire in regnum dĩ:
AECATQ: ALTASAGRAE
scripturȩ documenta tam quam sal
spiritale fluxamundi gaudia atquesđi
liuis exercitatio. haec continuata contra
diabolum exstitit decertatio : donec tan¬
dem optata quiete postlaboris excursum
adno ei frui concessum est. et operissiu re¬
compensata remuneratio: Dum enim his
pȩne infatigabili intentione sescauidus
preliator hosti proteruo ad singulare co¬
tidie certamen obiceret : agminibus que
monasticis undequaq: adse confluentib:
aemulamina suarum uirtutum inuictissima
in euit abilis : ostium corpusculi eius cȩ¬
pitpulsare. ut anima dõ dilecta diutis¬
simis reuincta catenis carceralibus tan¬
dem libera seruitutis rumperet uincula
& regisuo occurreret ingaudium eius
suscipienda: Acri itaq: corporeprȩ¬

Expanded text:
tolicum hortamentum, quia Non sunt contolicum hortamentum, quia Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis; itemque: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Haec atque alia sacrae Scripturae documenta, tanquam sal spiritale, fluxa mundi gaudia atque saeculi lius exercitatio, haec continuata contra diabolum exstitit decertatio, donec tandem optata quiete post laboris excursum a Domino ei frui concessum est, et operis sui recompensata remuneratio. Dum igitur bepene infatigabili intentione sese avidus praeliator hosti protervo ad singulare quotidie certamen objiceret, agminibusque monasticis undequaque ad se confluentibus aemulamina suarum virtutum invictissima s mortalibus ostium corpusculi ejus coepit pulsare, ut anima Deo dilecta diutissimis revincta catenis carceralibus, tandem libera servitutis rumperet vincula, et regi suo occurreret in gaudium ejus suscipienda. Acri igitur febre corpore prae
Abbreviated transcription (Latin):
sui flagrantiam odoris: Haec omnia
suꝑ fundamentum fidei xp̃ianȩ incorde
suo collo cauerat: xp̃madhibens struc¬
turȩ suae ꝑpetuum fundamentum. quie
uera petra. suꝑ quem omnis constructio
stabilita crescit intemplum scm in dño:
Erat ei interea circaperegrinos et exules
magnus dilectionis fauor: ita ut non se¬
cus quam sibihȩrentibus alimoniam sub¬
minis traret. tegumentaq: preberet:
Huius pede caelestis desiderii compres¬
sus sub cubuit amormundi: Hunc tre¬
muit hostis antiqui pene inuincibilis as¬
tutia decipulasq: suarum serogemuit
transilitas nugarum: Quia scilicet
agonis certamen non propriȩ uirtuti
aliquid tribuens as sumpsit : sed xpiuitus
auxilio et instructus exemplo contrahostes
eius ipso ducemilitauit: Roborabatur
namq: in eo naturalis infirmitas carnis.
ardore intimo caritatis. in becillitatemq:
corporearum uirium. solabatur copia
spiritalium charis matum. simulq: a pos¬

Expanded text:
sui fragrantiam odoris. Haec omnia sui fragrantiam odoris. Haec omnia super fundamentum fidei Christianae in corde suo collocaverat, Christum adhibens structurae suae perpetuum fundamentum, qui est vera petra, super quem omnis structura stabilita crescit in templum sancto in Domino. Erat ei interea circa peregrinos et exsules magnus dilectionis favor, ita ut non secus quam sibi haerentibus alimoniam subministraret, tegumentaque praeberet. Hujus pede coelestis desiderii compressus succubuit amor mundi, hunc tremuit hostis antiqui pene invincibilis astutia, decipulasque suarum sero gemuit transilitas nugarum: quia, scilicet, agonis certamen non propriae virtuti aliquid tribuens assumpsit, sed Christi fultus auxilio, et instructus exemplo, contra hostes ejus ipso duce militavit. Roborabatur namque in eo naturalis infirmitas carnis ardore intimo charitatis, imbecillitatemque corporearum virium solabatur copia spiritalium charismatum, simulque illud apos
Abbreviated transcription (Latin):
prostituere animam: Ideoq animũ
suum ab hac intentione submoueat: et
fis cisui partem cui libuerit at tribuat:
Quae consuetudo in eodem monasterio
dño fauente: actenus manet inconuulsa
Prepropere autem ad dominam famuli
reuersi. responsa sibi tradita retexunt.
reginamq mestitia magna afficiunt:
Nec tamen illic ultra rogare apposuit utfa¬
ciem uiridĩ cerneret: eo quod et scm̃uirũ
inquietare ꝑtimesceret. et ꝑrationem
satis factum sibi iudicasset:
PSEUERO DEUOTUS DIFAMULUS
adeo acunctis iudicabatur reueren¬
dus ut operum suorum clarescentib:
meritis. nullus eius uoluntati conaretur
reluctari: Cernebaturnamque uultus
eius angelico ueluti nitens aspectu. et se¬
cundumscripturam uultus indicabat men¬
tem: Aderat illi morum temperantia.
aequalance trutinata. circa ex ercitia
dominici cultus animus deuotissimus
amorque in exhaustus: Iam uero uerba
quȩ diceret sale sapientiȩ condita cer¬
neres diuinȩ. omnibusq: communicare

Expanded text:
prostituere animam. Ideoque animum prostituere animam. Ideoque animum suum ab hac intentione submoveat, et fisci sui partem cui libuerit attribuat. Quae consuetudo in eodem monasterio, Deo favente, hactenus manet inconvulsa. Praepropere autem ad dominam reversi famuli, responsa sibi tradita retexunt, reginamque tristitia magna afficiunt. Nec tamen illa ultra rogare apposuit, ut faciem viri Dei cerneret, eo quod et sanctum virum inquietare pertimesceret, et per rationem satisfactum sibi judicasset. Ipse vero devotus Dei famulus adeo a cunctis judicabatur reverendus, ut operum suorum clarescentibus meritis, nullus ejus voluntati conaretur reluctari. Cernebatur namque vultus ejus angelico veluti nitens aspectu; et, secundum Scripturam, vultus indicabat mentem. Aderat illi morum temperantia aequa lance trutinata; circa exercitia dominici cultus animus devotissimus amorque inexhaustus; jam vero verba, quae diceret, sale sapientiae condita cerneres divinae, omnibusque communicare
Abbreviated transcription (Latin):
talia reginȩ ut tanto pere me iudere
li ex ercitio nihil aliud quam rusticum
pannorum uilitate deformem. prudentiae
tenuitate de generem Noui certe no¬
ui uirulentam ueterni hostis calliditatẽ.
qua in para dysi amoenitate ꝑfemine a
inbecillitatẽ fregit uiriuigorem: Ideoq
aequum est mihi cauere muliebrem as¬
pectum: necapiar egolaqueis inimici in¬
colens squalida heremiloca: Sũnreti¬
tus ẽ ille suasionib: eius qui in para dyso
fruebatur cum uitȩ iucunditate. etiã
collocutione diuina: Itaq: delibera¬
tione cito finem imponens. nuntiis re¬
gine itarefert Itein quid optimiiuuenũ
et domine urȩ haet mea uerba referit:
Siquid p̃ualeo proea ex orabo: Certũ¬
Certũ
tamen habeat. quam diu in corpore suꝑ¬
fuero. faciemme mulieris nequa quam
uisurum: neq: hoc coenobiolum qđ dño
p̃cipiente construxi. ingressui mulieris
um quam patebit: Neque enim doͣcet
terr& inimico humani generis nostram

Expanded text:
talia reginae, ut tantopere me videre talia reginae, ut tantopere me videre li exercitio nihil aliud quam rusticum, pannorum vilitate deformem, prudentiae tenuitate degenerem? Novi certe, novi virulentam veterni hostis calliditatem, qua in paradisi amoenitate per femineam imbecillitatem fregit viri vigorem. Ideoque aequum est mihi cavere muliebrem aspectum, ne capiar ego laqueis inimici, incolens squalida eremi loca, si irretitus est suasionibus ejus ille qui paradiso fruebatur cum vitae jucunditate etiam collocutione divina. Itaque deliberationi cito finem imponens, nuntiis reginae ita refert: « Ite, inquit, optimi juvenum, et dominae vestrae haec mea verba referte. Si quid praevaleo, pro ea exorabo; certum tamen habeat, quandiu in corpore fuero, faciem me mulieris nequaquam visurum, neque hoc coenobium quod, Domino praecipiente, construxi, ingressui mulieris nunquam patebit. Neque enim decet terra inimico generis humani nostram