comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos peꝑit ei raspha filia aia & quĩq filii michal filiȩ
saul quos genuerat adrieli filio ber zellai qui fuit demo¬
lathi. Iueritur cur filii michal dicuntur. cũ nõ michal
s. eiꝰ soror merab uxor fuerit adrieli filio ber zellai. Quod
ita soluitur merab quippe eos natułalit̾ genuit & michal
uxor dauid quȩ & egla dicitur. eos inloco filioꝵs niitͥuit. & sͥ
infilios adoptauit. idcirco erus filii dicuntur. Filii quippe istł
uirauerant eis & uoluit saul ꝑcutere cos zelo. Telo quasi
ꝓfilii isrł & iuda dicens iosue gratis eõdẽ gabaonitas uiuere
abstulisse. idcirco eos perimere uib& quasi prorelo isrł &iuida
huiꝰ ultionis causa ingabaonitas abimelech sacerdos extrt¬
adeo datus. filius saltus polimitarius bethelemites.goliath
getheũ. gob enĩ int̾p̃tat᷑ lacꝰ. Idcircolacꝰ quia sicut in lacỹ
leonũ quis mittitur. ita sem&e ipsũ contͣ goliath dauid misit

Expanded text:
quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii Michol, filiae quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii Michol, filiae Saul; quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur cur filii Michol dicantur: cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai. Quod ita solvitur: Merab quippe eos naturaliter genuit: et Michol uxor David, quae et Egla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit, et sibi in filios adoptavit: idcirco ejus filii dicuntur. Filjuraverant eis, et voluit Saul percutere eos zelo, quasi pro filiis Israel et Juda, dicens Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere abstulisse: idcirco eos perimere jubet, quasi pro zelo Israel et Juda. Hujus ultionis causa in Gabaonitas, Ahimelech sacerdos exstAdeodatus filius saltus Polymitarius Bethlehemites Goliath Gethaeum. Gob enim interpretatus lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittitur, ita semetipsum contra Goliath David misit.
Abbreviated transcription (Latin):
ingressum essent terrã chanaan & gentes deletim. Pna
pace offerrent & sipax abeis reciperetur pacẽ recipttantes
afilbutarũ eor efficerentur & si pacẽ non reciperent tune
afiluis istł delerentur idcir co exclamasse mulier sapiens
deuutate fertur. Nonne ego sum quȩ respondeo uenta¬
tẽ mnisrł & tu queris subuertere ciuitatẽ. Iuare p̃cipitas
hereditatẽ dni. Acsidicer& curus destruere ciuitatẽ hac̃
ante quã pace̾ interrogando offeres sicut in lege iubetur
filii iacob intelligunt. & q se matrẽ dixent ita dicens cuque¬
ris elitere matrẽ urł. Idcirco matrẽ qr multoꝵs anoꝵs
erat. Ira aut᷑ iairites erat sacerdos dauid id÷ magist᷑ sicut
alibi scribitur. filii aut̃ dauid erant sac̃dotes id: magistii
fratrũ suoꝵs. Dixitq dñs ꝓpt̾ saul & domũ sanguinũ qͥa
occidit gabaonitas domis sanguinũ sunt filui saul qui
cũ dohec̾ idumeo dũ adhuc pueri essẽ sacerdotes & bao¬
nitas nobe occiderunt. Hisunt armoni & mifiboseth

Expanded text:
ingressuri terram Chanaan essent, et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes, tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur. Nonne ego sum quae respondeo veritatem in Israel: et tu quaeris subvertere civitatem? Quare praecipitas haereditatem Domini? Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc, antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur?filii Jacob intelligunt: et quod se matrem dixerit, ita dicens: Tu quaeris evertere matrem Israel. Idcirco matrem, quia multorum annorum erat. Ira autem Jairites erat sacerdos David: id est, magister: sicut alibi scriptum est Filii autem David erant sacerdotes, id est, magistri froccidit Gabaonitas. Domus sanguinum sunt filii Saul: qui cum Doech Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt. Hi sunt Armon et Miphiboseth,
Abbreviated transcription (Latin):
archam dnĩ inciuitatẽ dauid s diu̾tit eam in domũ
oboededõ gethei. Qui grecus ideo uocatur eođ ingethpat᷑
eius habitauerit. Q benedirit dñs obededon & omnẽ doñ
eius. Benedixisse domũ eiꝰ dum̃ hebrei dicunt. Coqͥ om̃su
xores euis & concubine & nutꝰ & ancille mascłos peperint
filios. Nec non & feminȩ quadrupedes geminos ei ede¬
derint fetꝰ. Dequo ita inlibro paralypo menon scribitur.
Mansit gͦ archa dei indomo obededõ trib m̃sib & benedir
dñs domui eiꝰ & om̃ib quȩ habebat. & alibi in eode̾ loco
paralipemenon dr̃. filii aut̃ obededon semet as pͥmoge¬
nitus noit ħabel secundus iohaa t̾cius. sachar quartus. Na¬
thanabel quintꝰ. Anuel sextꝰ. isacar septimꝰ. Pallachi oc¬
tauus. Iuia benedurit illi ds̃. Igitur micholfiliȩ saui
non.ẽ. natꝰ filiꝰ usq ad diem mortis suȩ. Mlichol ipsa:
egla hȩc genuit dauid ietraam cuiꝰ partu occubuit.
dixitq nathan ad regẽ om̃e q÷ incorde tuo uade fac¬

Expanded text:
arcam Domini in civitatem David; sed divertit eam in domum Obed Edom Gethaei, qui Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Geth pater ejus habitaverit. Et benedixit Dominus Obed-Edom, et omnem domum ejus. Benedixisse domum ejus Dominum, Hebraei dicunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et feminae quadrupedes geminos ei ediderint foetus. De quo ita in libro Paralipomenon scribitur: Mansit ergo arca Dei in domo Obed-Edom tribus mensibus, et benedixit Dominus domui ejus et omnibus quae habebat . Et alibiParalipomenon dicitur: Filii autem Obed-Edom, Semeias primogenitus, Jozabat secundus, Johaa tertius, Sachar quartus, Nathanael quintus, Aniel sextus, Issachar septimus, Pallathi octavus, quia benedixit illi Deus . Igitur Michol filiae Saul non est natus filius usque ad diem mortis suae. Michol ipsa est Egla: haec genuit David Jethraam, cujus partu occubuit. Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
micol quȩ idõ uror eiꝰ hic sola uocat᷑. Coq̃ in aduliscentia pͥmã
ipsam sortitꝰ fuerit inuxorem. Iuȩ etiã partu occubiusse
dr̃. ł gla itaq uit̃p̃tat᷑ uitula. Namqͥd caput canis egosum

Expanded text:
Michol, quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum Michol, quae ideo uxor ejus hic sola vocatur, eo quod in adolescentia primum ipsam sortitus fuerit in uxorem, quae etiam partu occubuisse dicitur. Egla itaque interpretatur vitula. Numquid caput can
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bebat ornam̃ta aurea cultiui earũ dep̃dis hostiũ quasage¬
bat. Iuomͦ ceciderunt fortes imp̃lio sub auditur impeccato tuo
Ionathan in excelsis tius occisus : In ebreo habetur est est eaĩ
sensus o saul iouathan mexcelsis tuis idess inpeccato mobedien¬
miscdie mendatiũ est. Abner aut̃ siliꝰ ner pͥnceps exerett᷑
saul tulit isbot sech filiũ saul & circundurit eũ ꝑcastra. In
hebreus asuri suꝑ tribũ aser. E exclamauit abner adioab & ait.
numꝰq ad internitionẽ tuus mucro deseiu&. Hebreus nonht̃
tuus. Anignoras qͥ poricurosa sit disperatio : Inebreo ita habet᷑.
Anignoras quod amatꝰ erit finis. Ꝙ est sensus: ñ quid ignoras
quod ad amantudinẽ tibi ꝓueni& eoqd popłm hũc delere n¬
teris: Sextus quoq ietraã de egla urore dauid. Quentur
quur alie uxores dđ supͣ nominate sunt & ñ dicantur uxo¬
res dauid curhic sola egla uror dicat᷑ dauid. Egla enĩ ipsa est

Expanded text:
aebebat ornamenta aurea cultui earum de praedis hostium quas agebat. Quomodo ceciderunt fortes in praelio? subauditur, in peccato tuo. Jonathan in excelsis tuis occisus est. In Hebraeo non habetur, est. Est enim sensus: O Saul, Jonathan in excelsis tuis, id est, in peccato inobedienmisericordiae mendacium est. Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra. In id est, super tribum Aser. Et clamavit Abner ad Joab, et ait: Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet? Hebraeus non habet, tuus. An ignoras, quod periculosa sit desperatio? In Hebraeo ita habetur: An ignoras, quod amarus erit finis. Et est sensus: Numquid ignoras, quod ad amaritudinem tibi proveniet, eo quod populum hunc delere niteris. Sextus quoque Jethraam de Egla uxore David. Quaeritur cur aliae uxores David supra notatae sint, et non dicantur uxores David: et hic sola Egla uxor dicatur David? Egla enim ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse. Potest aiã & talit̾ intellegi uduab reb gener
nĩs eris hodie. Quia egd quesiui ate centỹ p̃putia phi¬
listinoꝵ ⁊ tu obtulisti ducentia. Ego aut̃ egrediens stabo
iuxta patrẽ meũ magro ubi tu fueris & ego loquar
rum nãq saule in eunde̾ agrũ ionathan dd̾ dixerat.
Qut ineodem agro dd absconderet᷑ conlocutũ in ter
eos fuerat. Inque agrũ crebo saul consiliandi gr̃ã
conuenire solebat. ubi diã condictũ fuerat ut occideret᷑¬

Expanded text:
dedisse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener dedisse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener meus eris hodie, quia ego quaesivi a te centum praeputia Philistinorum, et tu obtulisti ducenta. Ego autem egrediens stabo juxta patrem meum in agro ubi tu fueris, et ego loquar rum namque Saulem in eumdem agrum Jonathan, David dixerat, et ut in eodem agro David absconderetur, collocutum inter eos fuerat. In quem agrum crebro Saul consiliandi gratia convenire solebat, ubi etiam constitutum fuerat, ut occideret
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ ꝓphetabat. & ꝓphetasse suũ inhoc loco ñ ÷ aliud
intelligendũ nͥ aliena retulisse. & egrediebatur dd̾
& ingrediebat᷑ inconspectu popłi. quãdo egrediebant᷑
inpũgnã ipse pͥmꝰ more regio egrediebatur. in conspec¬
tu eoꝵs a regrediebat᷑. Dixitq saul dabo eam illi ut fiat
culis saul dauid putauit interimi posse. scilisc& aut in¬
sidiis filiȩ suȩ aqua se uidebat multũ amari. Aut cau
sam p̃putioꝵ philistinoꝵ ꝓpt̾ quȩ adipiscenda philisteos
bello erat ad gressurꝰ. dixit gͦ saul ad dd induab reb
gener nĩs eris hodie induab reb generũ eũ sibi futurũ dicit
dit adriel molatitȩ. Q pea promicol ducenta. Et quis ñ
aꝑte dicatur ꝓmerobh saul p̃putia philistinoꝵᷤ daiud¬
dedisse tm̃ qui p̃cedentia ⁊ subsequentia ꝑlegerit & sc̃ru¬
tatus fuerit inuenioe eũ bis sauli p̃putia philistinors

Expanded text:
tiorum prophetabat: et prophetasse suum in hoc loco, non est aliud tiorum prophetabat: et prophetasse suum in hoc loco, non est aliud intelligendum, nisi aliena retulisse. Et egrediebatur David, et ingrediebatur in conspectu populi. Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus more regio egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. Dixitque Saul: Dabo eam illi, ut fiat culis Saul David putavit interimi posse, scilicet aut insidiis filiae suae, a qua se videbat multum sa praeputiorum Philisthinorum, propter quae adipiscenda Philisthaeos bello erat aggressurus. Unde et ait: « In duabus rebus gener meus edit Adrieli Melothitae, et postea pro Michol ducenta. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob Saul praeputia Philistinocedentia et subsequentia perlegerit, et perscrutatus fuerit, inveniet eum bis Sauli praeputia Philistinorum
Abbreviated transcription (Latin):
abeis inpugnã libellos repudii uxorib suis darent ut si
contigisse uirũ inp̃lio capient incaptiuitatẽ duci mu¬
lier eius expectatis tͥb annis siuir eiꝰ ñ redisset alium
duxiss& uirũ. Quare uenisti & quare dereliquisti pau-¬
cas oues illas indeserto ego noui suꝑbiã tuã & neqͥtiã
cordis tui. Nos sese dicit illiꝰ suꝑbiam & neqͥtiã cordis
aut̃ dd caput philistei attulit illud in hierusalem Ar
mauͦ eiꝰ posuit intab̾nado suo. Id dic̃ attulisse dauid
caput philistei inierłm anticipatio est qd post eafecit.
Arma uͦ eiꝰ idẽ. philistei ñ intelligendũ qinsuo posuerit
tabnaculo s intab̾naculo dñi dequo tab̾nado pꝰea hec ab
abimelec sacerdote accepit. dix̃q ad ner uiuat anima
tua rexsinoui scđm illud locutionis genus hoc dictũ ÷
quo dictũ : illud benedixit nabot dõ ⁊ regi. Ac si dicer&

Expanded text:
ab eis in pugnam, libellos repudii uxoribus suis darent: ut si ab eis in pugnam, libellos repudii uxoribus suis darent: ut si contigisset virum in praelio capi, et in captivitatem duci, mulier ejus exspectatis tribus annis, si vir ejus non redisset, alium duceret virum. Quare venisti, et quare dereliquisti pauculas oves illas in deserto? Ego novi superbiam tuam et nequitiam cordis tui. Nosse se dicit illius superbiam et nequitiam cordisautem David caput Philisthei adtulit illud in Hievero ejus posuit in tabernaculo suo. Quod dicit attulisse David caput Philistaei in Jerusalem, anticipatio est, quod postea fecit. Arma vero ejus, id est, Philistaei, non est intelligendum quod in suo posuerit tabernaculo, sed in tabernaculo Domini, de quo tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote suscepit. Dixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. Secundum illud locutionis genus hoc dictum est, quo dictum est illud: Benedixit Naboth Deo et regi ; ac si dicere
Abbreviated transcription (Latin):
Aegressus uir spurius de castris philistinoꝵ noe goliath
Spurius dr᷑ quia patre gigante matre uͦ gechea natꝰ erat.
dauid aut̃ erat filiꝰ iuri ephratei de bethleem uida cui nom̃
erat isai qui habebat octo filios. Querit᷑ curhic octo filios
habere dicatur. cum in parali pome non ñ ampliꝰ ꝗ septẽ
leguntur. uod ita soluit᷑ natan itaq ꝓphetam filium
simma afilii sui que in loco filii educauerat & nutrierat
int̾ filios numerat. Nã & corã samuhele septẽ eiꝰ filii
leguntur adducti fuisse & octauus eẽ impascuis int̾̃ qͦs
nathan adductũ fuisse manifestũ ÷ qui ⁊ iohan uocat᷑.
ꝓpħaea uocatur nathan scribit᷑ non ionathan. & fr̃s tuos¬
iusitab̾ si recte agant & cũ quib ordinatisunt disce.
Inebreo itahabetur & fr̃s tuos uisitab̾ si recte agant & pignora
eoꝵ tolles. Pignora in hoc loco hebrei libellos repudii intel¬
ligunt. sic aut̃ usũ illiꝰ gentis fuisse ferunt uti ꝗdo ibatur

Expanded text:
Et egressus est vir spurius de castris Philistinorum nomine Goliath. Spurius dicitur, quia a patre gigante, matre vero Gethaea natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicleguntur? Quod ita solvitur: Nathan itaque prophetam, filium Samaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios numerat. Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti, et octavus esse in pascuis: inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. propheta vocatur, Nathan scribitur, non Jonathan. « Puvisitabis si recte agant: et cum quibus ordinati sunt, disce. In Hebraeo ita habetur: Et fratres tuos visitabis, si recte agant: et pignora eorum tolles. Pignora in hoc loco Hebraei libellos repudii intelligunt. Siquidem usum illius gentis fuisse ferunt, ut quando ibatur
Abbreviated transcription (Latin):
b niis. afatie popłi tui quẽ redenusti
tͥ. Cxegypto gen¬
tẽ & diñ eiꝰ hebreum ht̃ gentib & dus earũ.
est sensus afatiȩ popłi tui quẽ redemisti tͥ exegypto demanu
scilic& aegyptioꝵ quos inmari rubro ꝑemisisti & dediis carũ
inquib iuditia fecisti. Quia tudne exercituũ ds̃ isrł reue¬
lasti aure seruitui dicens. domũ edificabo tͥ ꝓpt̾ hoc in¬
uenit seruis tius corsuũ ut orar& te oratione. hac. Au¬
rem eius dũs ꝑ ꝓphetam reuelauerat se illi domũ edificaturũ.
Idcirco dauid muenisse dicit cor suũ id est inuenit audatiã
incorde suo ut orar& eũ oratione hac. factũ ÷ aut̃ pꝰ hec ꝑ¬

Expanded text:
. A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, gentem et Deum ejus. Hebraeus habet, gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti, et diis eorum, in quibus judicia fecisti. Quia tu Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione hac. Aurem ejus Dominus per Prophetam revelaverat, se illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
& seruieritis ei. & audieritis uocẽ eiꝰ. ⁊ ñ erasperauertis õs
diũ. Os̃ dñi dicit os ꝓpħarũ q̃ exore dni loquebantur.
Qd cũ audissent philistim saul ceciit bucina mom̃i t̾ra
dicens. Audiant hebrei & uniu̾sis isrł audiuit huiꝰ cemodi
famã. ꝑcussit saul stationẽ philistinoꝵ. Sic enĩ intelli¬
gendur̃ ẽ. qd c̃ audissent philistim sub auditut conturbatĩs.
Saul cecinit bucina. Hȩc bucina signũ uictoriȩ & exor¬
tacionis fuit ut audirent & nossent ebrei ec̃turbatos
& superatos eẽ philisteos. Propt̾ ea sequit᷑ & uniu̾s isrł au
diuit huiꝰ cemodi famã ꝑcussit saul stationẽ philistinor s

Expanded text:
ritis ei, et audieritis vocem ejus, et non exasperaveritis os Domini. Os Domini, dicit os Prophetarum, qui ex ore Domini loquebantur. Quod cum audissent Philistiim, Saul cecinit buccina in omni terra, dicens: Audiant Hebraei. Et universus Israel audivit hujuscemodi famam: percussit Saul stationem Philistinorum. Sic enim intelligendum est, quod cum audissent Philistiim, subauditur, conturbati sunt. Saul cecinit buccina. Haec buccina signum victoriae et exhortationis fuit, ut audirent et nossent Hebraei, conturbatos et superatos esse Philistaeos. Propterea sequitur: Et universus Israel audivit hujusmodi famam: Percussit Saul stationem Ph
Abbreviated transcription (Latin):
cȩcꝰ & cdaudꝰ sub auditur dicunt ñ intrabit qui liba dorõ
posuerat enĩ indie illa dauid p̃mium qui ꝑcussissẽ iebu¬
seum & tetigis&e domatũ fistulas & claudos &e çȩtos odien

Expanded text:
caecus et claudus, subauditur dicunt: Non intrabit quilibet domum caecus et claudus, subauditur dicunt: Non intrabit quilibet domum posuerat enim in die illa David praemium qui percussisset Jebusaeum, et tetigisset domatum fistulas, et
Abbreviated transcription (Latin):
& tͥb annis suꝑ omnẽ isrł & uidam. Iuerit᷑ cur ñ sũma quai¬
raginta anni & sex m̃ses ad numerantur. Quod ab ebreis
duob soluitur modis. Dicunt enĩ qr dauid sex mensib ab¬
solon filium suũ fugerit merito eos dem sex m̃ses asũma
regni illiꝰ. eẽ. exclusos. Dicunt aiã alit̾ d sex m̃sib inebron
dauid quadã infirmitate corporis laborauent. & idcirco
eos dem sex m̃ses nonsupputari in regno eus. Ex eo nanq
tenpore regnasse dicunt inebron ex quo deuictis amalechitis
despoliis eoꝵᷤ misit dona seniorib uida his qui erant in ebron
& his qͥ erant inbechel & reliquis qui erant in his locis in
abeis non gredieris huc. nisi abstuleris cȩcos & claudos dicenteᷤ
non ingrediet᷑ dauid huc. Ac si dicat᷑ abeis. Non ingredietur
huc dauid donec nos huc auferat quos inermes & imbecil¬
sen sicut ceco & claudos esse arbitratur. & quos bello asgres¬
suriis sieut claudos & cecos se tnumphaturũ putat.Idcireo

Expanded text:
a. Quaeritur cur non in summa quadraginta anni et sex menses annumerentur? Quod ab Hebraeis duobus solvitur modis. Dicunt enim quia David sex mensibus Absalon filium suum fugerit: merito eosdem sex menses a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate corporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Ex eo namque tempore illum regnasse dicunt in Hebron, ex quo, devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his qui erant in Bethel, et reliquis qui erant in his locis in ab eis: Non ingredieris huc, nisi abstuleris caecos, et claudos dicentes: Non ingredietur David huc. Ac si dicatur ab eis: Non ingredietur huc David, donec nos hinc auferat, quos inermes et imbecilles sicut caecos et claudos esse arbitratur, et quos bello aggressurus, sicut caecos et claudos se triumphaturum putat. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
caput canis ẽẽ contra uidam eoqd ñ reluco domũ isrł. ad dauid
quẽ suo unctũ eẽ regẽ & regnaturũ fore suꝑ uniu̾sum
beretur sicut latra canis & eod pͥnceps e̾ẽt canũ idest stulteꝵs
hominũ. s unã rẽ peto ate dicens ñ uideb̾ fatiẽ meã anteꝗ ad¬
duxeris micol filia saul & sic uenies & iudebis me. est enĩ defume¬
tus & necessaria sub auditio qi respondisse fert᷑ abner ad dauid
se hanc rem penitus ñposse facere ut ei micol reducer& eoqͥ fr̃
pleno abeo dauid accepto mississe ꝓea ad euis frẽm isboseth legiar
sic̃ sequentia declarant Alisit aut̃ dauid ñtios adisbo sech filiũ
saul dicens. redde uxorem meã micol ꝗ dispondi mͥ centũ p̃putus
philistim. Plangensq rex abner ait. nequaꝗ ut mor solent¬
ligate & pedes tui ñsunt conpedib ad grauati. Non es iuire bel¬
li captus & manꝰ tuȩ ñ sunt ligate. & pedes conpedib ad grauati
sicut eorᷤ manꝰ solent ligari & podes unicin qui implio capi

Expanded text:
od non redacam domum Israel ad David, quem scio unctum esse regem, et regnaturum super universum beretur sicut latratus canis: et eo quod princeps esset canum, id est, stultorum hominum. Sed unam rem peto a te, dicens: Non videbit faciem meam antequam adduxeris Michol filiam Saul, et sic venies, et videbis me. Est enim hic defectus, et necessaria subauditio, qua respondisse fertur Abner ad David, se hanc rem penitus non posse facere, ut ei Michol reduceret, eo quodpleno ab eo David accepto, misisse pro ea ad ejus fratrem Isboseth legitur, sicut sequentia declarant. Misit autem David nuntios ad Isboseth filium Saul, dicens: Redde uxorem meam Michol, quam despondi mihi centum praeputiis Philistiim. Plangensqligatae, et pedes tui non sunt compedibus aggravati. Non es jure belli captus, et manus tuae non sunt ligatae, et pedes compedibus aggravati, sicut eorum manus solent ligari, et pedes vinciri, qui in praelio capi
Abbreviated transcription (Latin):
sub auditur dauid ut docer& sub auditur dͣ filios iuda arcr̃
reges uidelic& uida docer& fortitudine̾. scilic& ut fortes &
utenti essent intimore dñi. & iup̃ceptis dei. neper mobedien¬
tiã reges uida afortitudine & timore dnĩ sic ut saul recede¬
rent & ineo modo quo ille perierat. penrent. Iuod aut̃ ait
ecce scriptũ ÷ ulibro iustoꝵs lib̾ iustoꝵ lib̾ samueł est ubi cõ¬
tuentur ꝓphete iusti samuel uidelic& gatb & nathan.
Inquors libro senptũ eẽ ꝑhibetur qualit̾ sauł recedens aci¬
more dnĩ ꝑ mobȩdientiã suã ꝑu̾t. Inclitui istł suꝑ montes
tuos interfecti sunt qr impeccato ino inhebreo habetur suꝑ ex¬
celsa tua & est sensus o saul gloriosi isrł suꝑ excelia tua. inter¬
fecti sunt quia impeccato inobedientie tuȩ una decũ ꝑier̃.
nobȩdientia nanq tua ꝓidolis idest excelsis reputata est sicut
est illud ulibro samuelis melior est enĩ obedientia quictue¬

Expanded text:
ubauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Mathan: in quorum libro scriptum esse perhibetur, qualiter Saul recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dohȩt idu meus. Inhebreo dr̃. Obligatꝰ inconspectu dm̃. Obli¬
gatus idẽ dohȩc idu m̃s erat uoto quose obligauerat aliqͦt
dieb intab̾nacło diũ immoraturũ & oratiomi uacaturũ.
icitq gath ꝓphat̾a ad dd̾ noli manere inp̃sidio ꝓfisci̾cere
Q uadẽ interra uida. Mliro mͦ hic introducitur gath pro¬
pħa cũ inp̃cedentib eiꝰ nulla facta fuerit m̃tio. Sic itaq
hic introducitur sic̃ helias ꝓpħa inloco ubi dr̃. & dixi helias
tesbites dehabitatorib galaath. Exore itaq dm̃ gatħ ꝑ¬

Expanded text:
Dog Idumaeus. In Hebraeo dicitur, obligatus in conspectu Domini. Obligatus idem Doech Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Dixitque Gad Propheta ad David: Noli manere in praesidio. Proficiscere et vade in terram Juda. Miro modo hic introducitur Gad Propheta, cum in praecedentibus ejus nulla facta fuerit mentio. Sic itaque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaa
Abbreviated transcription (Latin):
ouare ꝑ absalen ut reducera eum & uideretur ab es cept telnt¬
sbsn aioer sup morte ammon. Quã diu enĩ putabatur idẽ
absalos reduciꝰ ut iuderetur abeo semꝑ mors aninon fib su
aronno euis oceurrebat. Siue alit̾ consolatꝰ fuisse suꝑ ausu¬
mori ineertuidicitur. eođ nouerat eum flagitiosũ ꝙ dignõ

Expanded text:
ost Absalon ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super mortem Ammon. Quandiu enim putabatur idem Absalon reduci, ut videretur ab eo, semper mors Ammon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter consolatus fuisse super Ammon interitu dic
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uͦ scũariũ p̾sens erat sanguis hostiariũ suꝑ altare
diũ iubetur fundi suꝑ÷ illud in libro de utero nomũ. san¬
cȩpit aeclificare altare duo. Hebreus ñ ht̃ pͥmũ. Iueren¬
dum ceaq cu antea legat᷑ aedisficasse altare quando
asamuele inerepatus ⁊ cur hic dicatur tunc cepit aedi¬
ficare altare duo. aedisficasse itaq antea legitur alta¬
re. s. qi mobedienter illud̾ edificauit nõ dnõ ediffiscasse¬
cg intelligttur.
hic aut̃ qr obedient᷑ &̃ recte illud aedificauit dño. aediffiscasse ꝑhi¬
bet᷑. dix̃q saul applicate huc uniu̾sos angulos ppłi. Angulos po

Expanded text:
quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubetur fundi. Sicut est illud in libro Deuteronomii: « Sancoepit aedificare altare Domino. Hebraeus non habet primum. Quaerendum itaque cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur, tunc coepit aedificare altare Domino. Aedificasse itaque antea legitur altare: sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et recte illud aedificavit, Domino aedificasse perhibetur. Dixitque Saul: Applicate huc universos angulos populi. A
Abbreviated transcription (Latin):
que cesa sunt. pͥmitiȩ hic ea quę potiora ⁊ melio erant intelli¬
gendas. Porro trunphator inisrł ñ parce & poenitudine
ñ flectetur neq enĩ hõ.e. ut agat poenitentiã.In ebreo
S nc̃ honorame corã senib popłi mei ⁊ corã isrł honora
me sic̃ regem ut ego pͣcedam sic̃ rex & tume sequaris
ut adorẽ dnm̃ dm̃ tuũ. Senes aut̃ popłi sui su tributỹ.¬
& corã isrł ceteras tͥb isrł dicit. Et respondens unꝰ depue¬
ris ait. Ecce uidi filiũ ysai bethleemitem a cetera. Puer
iste doechi dum eus fuisse ꝑhibetur inimicꝰ dđ̃ & om̃a
quȩ de dd̃ in laudem dixisse uidetur modiũ eiꝰ dixisse dr̃

Expanded text:
erant, intelligendae sunt. Porro triumphator in Israel non parcet, et poenitudine non flectetur: neque enim homo est, ut agat poenitentiam. In HebraSed nunc honora me coram senioribus populi mei, et coram Israel. Honora me sicut regem, ut ego praecedam sicut rex, et tu subsequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem populi sui, suam tribum: et coram Israel, caeteras tribus Israel dicit. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethlehemitem, et caetera. Puer iste Doech Idumaeus fuisse perhibetur, inimicus David: et omnia quae de David in laudem dixisse videtur, in odium ejus dixisse dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tepore uidicũ fuer̾ oppressi & afflicti. Qui si inique aliqͥd
gessent argua eum inuirga uiroꝵs & implagis filioꝵ hominũ.
irgam uiroꝵs gladiũ uocat inimicoꝵ. Plage uero filioꝵs ho¬
minũ sicnt incomoditates corpors humanoꝵs. quib ꝓpec¬
catis suis ad nõ merito homines flagellantur. ista .ẽ. enĩ lex

Expanded text:
tempore Judicum fuerant oppressi et afflicti. « Qui si inique aliquid tempore Judicum fuerant oppressi et afflicti. « Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum. Virgam virorum, gladium vocat inimicorum. Plagae vero filiorum hominum sunt incommoditates corporum humanorum, quibus pro peccatis suis a Domino merito homines flagellantur. Ista est enim lex
Abbreviated transcription (Latin):
caedrina. Hȩc loca ꝑque transisse dñs dicit. Intelligendast̃
silo & galgala & nobe & cetera loca ubi tab̾naculũ & archa
diĩ conlocata sunt. Nquid loquens locutussũ alicui uidici
mͥ domũ caedrina. idcirco anullo uidicũ sibi aedificari do¬
mũ caedrinã uissit quia ab omĩb contra hostes pugnadĩ
fuit. Q om̃s effusores fuer̃ sanguinĩ. filiꝰ tam̃ cuus cui
non instabũt bella hostiũ & qui ñ erit uir sanguinũ
ipse edificabit mͥ domũ. Qnc̃ hȩc dices seruo meo dauid
Haec dicit dñs exercituũ. Ego tuli te de pascus sequentẽ
grege̾. & pꝰ pauca feci quȩ tͥ nom̃ grande iuxta nom̃ mag
noꝵs quisũt in terra. feci inquit tͥ dñs nom̃ grande sic̃¬
famosissima sunt interra. Q ponã locũ popłos meos
isrł & plantabo eũ & habitabit sub eo. Hoc in loco tenpꝰ
salomonis sermo describit diuiꝰ qͥ filii isrł pacẽ essent
habituri ꝑcircuitỹ & ñ essent affligendi & oppͥmendi sic̃

Expanded text:
ca, per quae se transisse Dominus dicit, intelligenda sunt Sylo, Galgalo et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici mihi domum cedrinam? Idcirco a nullo Judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores fuerunt sanguinum. Filius autem tuus, cui non instabunt bella hostium, et qui non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum. Et nunc haec dices servo meo David: Haec dicit Dominus exercituum: Ego tuli te de pascuis sequentem gregem. Et norum, qui sunt in terra. » « Feci, inquit, tibi Dominus nomen grandefamosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo eum, et habitabit sub eo. » Hoc in loco tempus Salomonis sermo describit divinus, quo filii Israel pacem essent habituri per circuitum, et non essent affligendi et opprimendi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
De cuiꝰ genere erant chinei qͥ descenderant ad amalech
& habitabant cũ eo qui utiq eoꝵ consanguinens erat
dian siue quia consiliũ dedit moysi qualit᷑ multitu¬
dinẽ moysi gub̾nar&. Nũtiatĩ ÷ aut̃ samuhel eoqł
uenisset saul incamelũ & ereriss& sibi fornicem tri

Expanded text:
de cujus genere erant Cinaei, qui descenderant ad Amalec, de cujus genere erant Cinaei, qui descenderant ad Amalec, et habitabant cum eo, qui utique eorum consanguineus erat, dian, sive quia consilium dedit Moysi, qualiter multitudinem populi gubernaret . « Nuntiatum est Samueli eo quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset si
Abbreviated transcription (Latin):
tfice auiro usq ad mulierem & paruulum atq lactantem
bouẽ a ouẽ camelũ ⁊ asinũ homines atq iumenta. Ideoaũ
eius memoria fier&. Dñs enĩ dixerat sedelecturũ memoriã
amalech de subcelo. Id circo p̃cipitur sauli ut eam penitys¬
ab homines usq adiuram̃ta deleret. Et qr eiꝰ memoria idẽ
amalech penitꝰ deleta ñ fuit sauł peccatr̃ moboedientia cau¬
Nem̃to quia fecerit tͥ amalech inuia. quando egrediebaris
exegypto quomͦ occurrerit tibi. A extremos agministiu
qui lapsi residebant᷑ ceciderit. lapsos hic ebrei inmũdos
scdm legẽ extra rastra manentes intelligunt quos cici¬
disse amalechitȩ dic̃tur qi sic̃ ipsi tradunt eoꝵ circumci¬
sionẽ amputauet᷑ & insubsannationẽ dĩ incelũ ꝓiecer̃.
Dit̃q saul chinea obite recedite atq discedite ne forte in¬
uluã tecu eo. Tuenĩ fecisti misccłiam cũ om̃ib fili istł
cũ ascenderẽt de egypto cheni ipse. ẽ ietro cognatꝰ moysi

Expanded text:
fice a viro usque ad mulierem, et parvulum atque lactentem, bovem et ovem, et camelum et asinum, atque jumenta. Ideo autejus memoria fieret. Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco pab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus memoria, id est Amalec, penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedientia exa quando egrediebaris ex Aegypto: quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui qui lassi residebant, ceciderit. Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. Dixitque Saul Cinaeo, abite, recedite atque discedite, ne forte involvam te cum eo. Tu enim fecisti misericordiam cum omnibus filiis Israel, cum ascenderent de Aegypto. Ceni
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habctaui indomo exdie quaeduxi filios isrł de tra
egypti usq ad diẽ hanc.ẜ aubulabã intab̾nacło & intentorio.
Ambulasse dns̃ dicit intabnacło & intentorio qr nec moses nec io¬
sue potuer̃ ei aedificare domũ eoqd uiri fuerint sanguinum
sicut & dauid. Per cuncta loca quȩ transu cd̃n omib filus iscł
tiũquid loquens locutus sũ ad unã detribub isrł cui pͣcepi ut

Expanded text:
bitavi in domo ex dic qua eduxi filios Israel de terra Aegypti usque ad diem hanc: sed ambulabam in tabernaculo, et in tentorio. Ambulasse se Dominus dicit in tabernaculo et in tentorio: quia nec Moyses, nec Josue potuerunt ei aedificare domum, eo quod viri fuerint sanguinum, sicut et David. Per cuncta loca quae transivi cum omnibus filiis Israel, numquid loquens locutus sum ad unam de tribubus Israel, cui praecepi
Abbreviated transcription (Latin):
Armigerũ istũ hebreo dohec idũ eũ dicunt fuisse qui cernens
saul mortuũ se ipsũ obmnetũ dauid interemerit. Mortuus :¬
pueri domestici eiꝰ intelligendi sunt. Hitres filii saul cum
eo int̾fecti st̾ ionathan abinadab qui & iesui & melchi sua.
isboset aut̃ domierat qͥ anno qͦ saul rex constitutus ÷ natus
cxpiss&. Unde colligitur saul xl annos regnasse. Iuerendũ
tre memorant᷑. abinadab int̾p̃tatur pat̾ ms sponte: Spon¬
de & enĩ sua pat̾ eiꝰ saul male agendo adquisunt ut talit̃
una cũ filiis ꝑ imeretur. Indie aut̃ t̾cia apparuit hõ ueni¬
ens de castris saul & łeliqua. hominẽ istũ amalechitem hebrei
filiũ dohec fuisse dicunt. Amalechites enĩ & idu meus unũ est
quia filiꝰ pͥmo genitus esau elifath suit & huiꝰ filiꝰ amalec.
Diadema aut̃ ã armilla quȩ dauid detulit apatre dohȩe com¬
m̃data sibi fuisse hebrei ꝑhibent. & plauxer᷑ & fleuerunt

Expanded text:
Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum Dapueri domestici ejus intelligeeo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutus est, natus coepisset. Unde colligitur Saul per quadraginta annos regnasse. Quaerendum tre memorantur, Aminadab interpretatur pater meus sponte. Sponte enim sua pater ejus Saul, male agendo conquisivit, ut taliter ur. IN LIBRUM II REGUM. In die autem tertia apparuit homo veniens de castris Saul, et reliqua. Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doech fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Eliphaz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema autem et armiltam, quae David detulit, a patre Doech commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Et planxerunt, et fleverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hane timñ mulierẽ hebrei matrẽ fuisse abner filu ner aut¬
umant & ꝓptͣ eundem abuer neperimetur cuinceteris phito¬
nis sis absconsam & reseruatam fuisse. Nec audiet uos qͥsq
de sermone quisꝗ hoc. Aequa enĩ pars erit descendentis ad
p̃liũ ⁊ remanentis ad sarcinas cum inlatinis codicib legat᷑
lassos quosclã substitisse ad sarcinas. & mebreo habetur ius¬
sos fuisse ut residerent ad sarcinas. locꝰ hic monstrat hebrei¬
cam ueritatẽ in hoc loco sequi debere qͥ ñ lassos s uissos re¬
mansisse ad sarcinas dicit fuisse. Ait enĩ ita. Aequa parsent
descendentis ad plium & remanentis ad sarcinas. non ait qͥlassi
remanserunt ad sarcinas s absolute remanentes ad sarcinaᷤ.
Quia si lassi remansissent nulla eis dari deberetur dep̃dandis
portio. Iuod cum uidissae armiger uidelic& qmortiuis essae
saul inruit aiam ipse suꝑ gladium suũ & mortuus est cũ eo.

Expanded text:
hanc tamen mulierem Hebraei matrem fuisse Abner filii Ner authanc tamen mulierem Hebraei matrem fuisse Abner filii Ner autumant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythonissis, absconsam et reservatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. Aequa enim pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Cum in Latinis codicibus legatur, lassos quosdam substitisse ad sarcinas: et in Hebraeo habeatur, jussos fuisse, ut residerent ad sarcinas: locus hic monstrat, Hebraicam veritatem in hoc loco sequi debere, quae non lassos, sed jussos remansisse ad sarcinas, dicit fuisse. Ait enim ita: Aequa pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Non ait, qui lassi remansequia, qui lassi remansissent, nulla eis dari deberetur de praedis portio. « Quod cum vidisset armiger, » videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
dit clauid & iuri eiꝰ &agebant prellas degesuri & degetri& de
amalechitis. Hienĩ pagi habitabantur interra antiquitꝰ. hipa
quieti & securi habitati fuerant & nulliꝰ hostis dep̃dationes
ꝑpessi. Samuel aut̃ mortuus : fleuitq eũ om̃s isrł & sepelier̃
eũ irama urłe sua supͣ nãq sua dr᷑ sepultus fuisse indomo
sua irama. Inclomo sua infamilia uidelica & cognatione
sua. Quȩretur nãq cũ suꝑiꝰ iam mortuus legatur. cũ hic repetat᷑
mortuus. Mortuus hic ut hebrei uolunt. resuscitacionis suae
causa repetit᷑. Consuluitq dnm & ñ respondit ei neq ꝑ sonnia
ꝑ sonuia reuelabat ea q̃ futura erant qd mhoc loco minume saul
fecisse legitur. ꝑ doctrinã perepodo scilic& đ sacerdas inpector e
deliet. uppħa dicunt᷑ fuise discipuili samueł quib ꝓphe¬
abeib ⁊unato se saul & ꝓphetauit. Iuerite in mulierem
habenttẽ phitonẽ & uadam adeã & suscitabor ꝑillam inillo
unere legatur saul eras sisse magos & ariolos de terca.

Expanded text:
t viri ejus, et agebant praedas de Gesuri, et de Gezri, et de Amalecitis: hi enim pagi habitabantuicuntur, quia quieti et securi habitati fuerant, et nullius hostis depraedationes perpessi. Samuel autem mortuus est, flevitque eum omnis Israel. Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus hic, ut Hebraei volunt, resuscitationis suae causa repetitur. Consuluitque Dominum: et non respondit ei, neque per somniaper somnia revelabat ea, quae futura erant, quod in hoc loco minime Saul fecisse legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod Sacerdos in pectore  dicuntur fuisse discipuli Samuelis, quibus prophetantibus junxit se Saul, et prophetavit. Quaerite mihi mulierem habentem Pythonem, et vadam ad eam, et suscitabor per illam. Nullo ergo Saul legatur erasisse magos et hariolos de terra:
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝓbet᷑ iob usq adfinẽ. Filius uniꝰ arini erat saul cũ regnare
cȩpisse duob aut̃ anius regnauit suꝑ istł. Nondehis bosech filio
saul. s de codẽ saule hoc dictũ: Sic enĩ erat innocens ꝗd oregna¬
recoepit sic̃ filiꝰ uniꝰ anni est & meadẽ innocentia duob r nas¬
se annis dt̃. Locutꝰ : aut̾ samuel ad popłm legẽ regni. hebrers
uiditiũ regni. & reposuit corã dño idẽ. corã archa dnĩ. quȩ¬

Expanded text:
ilius unius anni erat Saul cum regnare coepisset. Duobus autem annis regnavit super Israel. Non de Isboseth filio Saul, sed de eodem Saule dictum est hoc. Sic enim erat innocens, quando regnare coepit, sicut filius est unius anni, et in eadem innocentia duobus regnasse annis dicitur. Locutus est autem Samuel ad populum legem regni: Hebraeus, Judicium regni. Et reposuit coram Domino. Coram Domino, id e
Abbreviated transcription (Latin):
absconder̃ se inspeluncis & inabditis impetris qͦq. & in antͥs
⁊ incisternis. Hebrei aut̃ transierunt iordanẽ int̾rã gath
ã galaath. Si se abscondit isrł inpfatis locis quidẽ qait
hebrei aut̃ transier̃ iordanẽ. Absconsis enĩ qͥb̾dã isrłiti
illoꝵ qui hic hebrei uocant᷑ timore ꝑdertiti defecerunt
a saul ⁊ auiris qui cũeo erant & descender̃ incastra philistim.
Quẽ locũ adintelligendũ clariꝰ ⁊manifestiꝰ sequentia demõ¬
strant in eo loco ubi ait. sed ⁊ hebrei qͥ fuerant cũ philistĩ
heri ⁊ nudius terciꝰ ascenderant quȩ cũ eis. reu̾sisunt in¬

Expanded text:
absconderant se in speluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim quibusdam Israeleorum qui hic Hebraei vocantur timore perterriti, defecerunt a Saul et a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philistiim. Quem locum ad intelligendum clarius et manifestius sequentia demonstrant, in eo lheri et nudiustertius ascenderantque cum eis in
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qͥ ait. ludicauitq samuel filios isrł inmas fath. Iudicare
inhoc loco idolatras scdm legem morti tradere intelligen¬
eriuit usq ad puluerẽ. ⁊sparsit in aquã ⁊ dedit ex eo potr̃
filus istł. dix̃q saul ad puerũ suũ. Ecce ibimꝰ qͥd feremus
ad iurũ. Nenĩ putabat saul s asinas asamuele alit̾ ni¬
dicari nͥ p̃tio diuiratat s. Ideo ait. quid feremꝰ aduirũ : Festina
Nc hodie enĩ uenit inciptatẽ qr sacrifitiũ ẽ bodie popło inerelso
dallitiũ in hoc loco prardiũ intelligit᷑ ꝗ parauerat samuel plom
regale erat. Cũq abieris inde & ultra transieris & uenens
odquereũ tabor. inuenient te  ibi tres uin dascenden¬
causa orationis ibant
bethel ubi iacob lapidẽ ere¬
xerat. Post hȩc uenies
dcollẽ dĩ collis dĩ locꝰ erat ubitaꝓphetȩ habitabant. &
dicunt defuturo scło degoe. & magog & de p̃miis uistoꝵꝰ

Expanded text:
in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti tradere intelligendedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter idicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium intelligitur, quod praeparaverat Samuel populo in regale erat. « Cumque abieris inde, et transieris ultra, quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendencausa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetae habitabant. Et dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum
Abbreviated transcription (Latin):
de mas fath transtuler̃ eã samuel
& saul iigalgala. Inde translata . eꝰ. asaul innobe. denobe
ingabaa. oegabaa trans lata est ad auid indomũ obededon.
De domo obededon transtulit eamdauid insyon. de syon trans¬
Requieusse pꝰdĩ dic̃tur qr abiectis idoloꝵ sordib dnõ se
ad seruiendũ toto corde tradider̃. Quod ⁊ insubsequentib
dr̃ abstuler̃ filii i̾rł baalun & astiroth & seruier̃ dno soli.
Et conuener̃ in masfath hauser̃ que aꝗ ⁊ effuderꝰ inconspec¬
tu dñi. Hebrei tradunt q corã dño ineandẽ aꝗ maledicta
ꝯgesta suit. nsic̃ inlege nulier zelotipitiea hausta aqͦ ꝓba¬
bat᷑. ⁊ ita hic idolatrȩ hac aqͦ ꝓbatist̃. Hi iuoelicet qui se
idola coluisse penitꝰ de negabant. Tradunt etiã iuri qqͥcq
idolatra hanc aꝗͣ gustasset labia eiꝰ itas ad hererent ut
neqͦꝗ ea ab inuicẽ idolatra separare posset. Hoc inditio
idolatra dep̃hendebat᷑ & int̾sitiebat. Qđ & sequentia demonstrãt

Expanded text:
de Masfath transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe, de Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obeth Edom, de domo Obeth Edom transtulit eam David in Sion , et de Sion transDominum dicuntur: quia abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum toto corde tradiderunt. Quod et in subsequentibus dicitur: Abstulerunt filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli: et conno in eadem aqua maledicta congesta sint, et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabatur , ita et hic idolatrae hac aqua probati sunt, hi videlicet qui se idola coluisse penitus denegabant. Tradunt etiam quod quicunque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc idointerficiebatur. Quod et sequentia demonstrant
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ex om̃ib tribub isrł mͥ in sacerdotẽ: & cetera. Hunc inrũ
dĩ uidei finees oicunt quẽ ⁊ heliã autumant. Reuelatꝰ uͦ
Dũ em̃ dñs ad aaron. Uade in occursum moȩ si uideserto
& cetera. In hoc loco pͥmũ dñs ei reuelatꝰ or. Insacer dote¬
ait uenit uir dĩ adheli. & cet᷑a q̃ sequunt᷑ ante tempꝰ helchane dicta
fuisse arbitrant᷑. s hic ob głam samueł int̾posita dicunt᷑. Eece dies
ueniunt & p̃cidã brachium tuũ &̃ brachiũ domũ patͥs tui. bra¬
chiũ arca uocat & dignitatẽ sacerdotii. Ut nsit senex in domo
tua. Senẽ sac̃dotẽ magnũ dicit. Quideb̾ aemulũ tuũ intemplo
inuniu̾sis prosꝑis isrł. Aemulłs domꝰ helisa exꝗ doc sac̃dos ex¬
citit qͥ eiecto abiathar asalomone. sac̃dotiũ suscepit sic̃ inma¬
lachim legit᷑. Proiecitq salomon abiathar ne eẽt sac̃dos
& tabescat anima tua. Ideo dñs se ñpenitꝰ ab laturũ eidomo
heli. uirũ ab altari suo dicit ut senꝑ de domo heli esset indo¬

Expanded text:
ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus veDixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et caetera. Et in hoc loco primum Dominus ei reait: Venit vir Dei ad Eli, et caetera quae sequuntur, ante tempus Elcanae dicta fuisse arbitrantur: sed hic ob gloriam Samuelis interposita dicuntur. Ecce dies venient, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui. Brachium, arcam vocat, et dignitatem sacerdotii. Ut non sit senex in domo tua. Senem, sacerdotem magnum dicit: Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel. Aemulus domus Eli, Sadoc sacerdos exstitit: qui, ejecto Abiathar a Salomone, sacerdotium suscepit: sicut in Malachim legitur: Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos et tabescat anima tua. » Ideo Dominus se non penitus ablaturum ex domo Heli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Heli esset in do
Abbreviated transcription (Latin):
& obid factũ audientiũ aures tinnirent stupore uehem̃ti.
Aperuitq hostia domꝰ dm̃i & samuel tuebat usionẽ indicare
heli. Nẽ. intelligendũ qͥ samuel aꝑuit ostia domꝰ dñi sed
ta filioꝵ heli quẽ sermonẽ euentꝰ rei pea ꝓbauit. Erat
aut̃ ibĩ lapis magnꝰ ncõcider̃ ligna plausti. Lapioem istõ
aurei quos reddider̃ philistim ꝓ delicto dño. Atotꝰ uns̃
gata unũ. ascalon unũ gechimu̾ accharon unũ qͥnasanos
tantũ deder̃. Idcirco dr̃ aburbe murata usq adiullõ q̃ en
absq muro. Quod aut̃ seqͥtur ⁊ usq ad abel magniũ suꝑ
quẽ posuetꝰ arcã dĩ. Abel magnũ cuitas. ẽ. intmino ifrł
bel magniĩ idcirco uocat᷑ cũ antea bothsamis uocitati

Expanded text:
et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore vehementi. Aperuitque ostia domus Domini, et Samuel timebat visionem indicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostiata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapisaurei, quos reddiderunt Philistaei pro delicto Domino: Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Accharon unum. Et tantum dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. Quod autem sequitur: Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Domini. Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata
Abbreviated transcription (Latin):
plo dñi ubi erat archa dĩ. Intelligi aut̃ hoc mͦ debae &
nite ꝗ luc̃na dĩ extingueret᷑ intemplo dñĩ ubi erat arca
dĩ sam̾uel dormiebat. Qđ uͦ ait anteꝗ lucerna dĩ ertin¬
gueret᷑ intelligi. Oport&e anteꝗ lux diurna fier&e ꝗdo
suade̾ extinguenda erat luc̃na. Sic enĩ dno ꝑ mosen iuis¬
sũ arrat ut eadẽ luc̃na lucer& usq mane sicut . ẽ. illud¬
n libro. Pręcip᷑ ait oñs filiis isrł ut ad ferant tͥ oleum
de arbouib oliuaru purissimi piloq ẽtusũ ut ardeat luc̃na senꝑ to

Expanded text:
ca Dei. Intelligi autem hoc modo debet. Et antequam lucerna Dei exstingueretur, in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: quando eadem exstinguenda erat lucerna. Sic enim a Domino per Moysen jussum erat, ut eadem luceret usque mane: sicut est illud Exodi: Praecipe, ait Dominus, filiis Israel ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum puriss