comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de et sic de crudelitate pt dici In orio.¬
¶ Qui uit̾ hr̃e uirtutes et euitare uic̃ia aut qui ult młipli¬
care uir tutem et diminuere incitim recurrat ad quartum
sulit̾ ꝙ est de homine et scd̾m ꝙ inueuit hominem discur¬
sum ꝑ pͥncipia et rłas adiuuet se ad acquirendum un tutes
ꝯtra icia et si ad ħ impeditur recurrat ad subm̃ ymagmatõ¬
nis̃ et ad subm̃ sensus et tunc erit magis dispõitus ad acqui¬
rendum xͥtutes et euit̾anduni uicia. Si a ommã ista nõ suffi¬
ciant ⁊ecurrat ad pͥmũ subm̃ orando et tunc uideat ꝓ quem
modũ deus est discursus ꝑ pͥncipia et ylas hĩtuando se de spe
et istud est ultimũ remediũ et si attiugit finem bñ quidem¬

Expanded text:
de; et sic de crudelitate potest dici in contrario. Qui uult habere uirtutes et euitare uitia, aut qui uult multiplicare uirtutem et diminuere uitium, recurrat ad quartum subiectum, quod est de homine. Et secundum quod inuenit hominem, discursum per principia et regulas, adiuuet se ad acquirendum uirtutes contra uitia. Et si ad hoc impeditur, recurrat ad subiectum imaginationis et ad subiectum sensus; et tunc erit magis dispositus ad acquirendum uirtutes et ad euitandum uitia. Si autem omnia ista non sufficiant, recurrat ad primum subiectum orando; et tunc uideat, per quem modum Deus est discursus per principia et regulas, habituando | se de spe; et illud est ultimum remedium. Et si attingit ipsum, de
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. adhuc et si magnitudo est infinica duratio ꝑ et̾uita¬
tem sequitur ꝙ et̾uitlis sit nnfiuita immensitus.p magui¬
tudinem et si potestas est infinita duratio ꝑ etn̾itatem se

Expanded text:
tatem. Adhuc: Et si magnitudo est infinita duratio per aeternitatatem. Adhuc: Et si magnitudo est infinita duratio per aeternitatem, sequitur, quod aeternitas sit infinita immensitas per magnitudinem. Et si potestas est infinita duratio per aeternitatem, se
Abbreviated transcription (Latin):
Tmuilatum ip̃a quidera similitudo oritur ꝑ pͥncipia si
t ꝑ bonitatem et magnitudinem et cꝰ que sunti simiba
pͥncipia ꝑ pͥncipium et sicut magnitudo duratio et cꝰ sũt
qui assimulat s simlatum uidelicet homo p̃r assmulat sibi
filiũ in spẽ humana et ponit suã sumlitudinem in filio ꝑ
figuram aut coloreni aut hi.
QAuipliuis bonmidas magͥnitido et cꝰ. suut similes ꝑ corre¬
latiuos nam sicut bonitas ht̃ suos correlatiuos ꝓprios sic
et magnitudo ht̃.
nam adinuicem sunt una bonitas et sic de aliis sumlitudi¬
nib supiorib pͥmitinis et cãtiuis a quib descendunt sim¬
litudines inferiores sensibiles et ymagiabiles sicut plureᷤ
homiues qui sunt similes in spẽ et etiam in morib et plura
ex ip̃is nam si agens agit cum bonitate et magntudĩe¬
suio possificatus et magnificatus. Et si bouitas est magna
ꝑ magnitudinem inde sequitur ꝙ magnitudo sit bona ꝑ boui¬

Expanded text:
assimilatum. | Ipsa quidem similitudo oritur per principia. Sicut assimilatum. | Ipsa quidem similitudo oritur per principia. Sicut per bonitatem et magnitudinem, et cetera, quae sunt similia principia per principium; et sicut magnitudo, duratio, et cetera, sunt qui assimilat sibi assimilatum, uidelicet: Homo pater assimilat sibi filium in specie humana, et ponit suam | similitudinem in filio per figuram aut colorem, et huiusmodi. Amplius: Bonitas, magnitudo, et cetera, sunt similes per correlatiuoet magnitudo habet; nam ad inuicem sunt una bonitas. Et sic de aliis similitudinibus superioribus primitiuis et causatiuis, a quibus descendunt similitudines inferiores sensibiles et imaginabiles. Sicut plures homines, qui sunt similes in specie, et etiam in moribus; et plura ex ipsis. Nam si agens agit cum bonitate et magnitudineequens, quod sit possificatus et magnificatus. Et si bonitas | est magna per magnitudinem, inde sequitur, quod magnitudo sit bona per boni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͥmani spẽm ułe .e. est exñs. de quib scili exñtia et agẽ¬
¶ hic miratur intlłs quid est causa quare agens cũ
ꝯprehensione obiectat app̾hensum. s recordat᷑ hominem
gustantem guttam uini ꝯp̾hendendo suam qͣlitatem in
gutture cũ qua app̾heudit qualitatem uim dolii sicut ĩ¬
tlłs qui cuui sensu app̾hendit eeiu seusati d nõ comprehen¬
dit eem sensati deuudatam a sensu. Et in isto passu cog¬
noscit incłłs ꝑ quẽ modũ est comp̾heudens et appͥhendens ꝑ
isto passu est intlłs ualte altus et subtilis. De anuentõne
in suo iuuento pprio muenit inuenta pegriua sicut ni¬
tlłs in suo ppͥo intlłigibsi spẽs euenientes facit intlłigibiles
et in t̾cia ip̃e est cũ inuenti in.inueniendo. In quarta aũt
spẽ inuentus est suus habitus. Et in isto passu cognoscit
intlłs ꝑ queni modum facit scĩam et quid est suũ sub̾ni uide¬
licet ars ista eo quiã cuu pͥncipiis et regulis inuenit in

Expanded text:
E est existens. De quibus, scilicet existentia et agenSed hic miratur intellectus: | Quid est causa, quare agens cum comprehensione obiectat apprehensum? Sed recordatur hominem, gustantem guttam uini, comprehendendo suam qualitatem in gutture, cum qua apprehendit qualitatem uini dolii. Sicut intellectus, qui cum sensu apprehendit essentiam sensati, sed non comprehendit essentiam sensati, denudatam a sensu. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum est comprehendens et apprehendens per isto passu est intellectus ualde altus et subtilis. 75. De inuentiin suo inuento proprio inuenit | inuenta peregrina. Sicut intellectus in suo proprio intelligibili species euenientes facit intelligibiles. Et in tertia est causa inuenienti in inueniendo. In quarta autem specie inuentus est suus habitus. Et: In isto modo cognoscit intellectus, per quem modum facit scientiam; et quid est suum subiectum, uidelicet Ars ista, eo quia cum principiis et regulis inuenit inu
Abbreviated transcription (Latin):
lissimũ ut suba et ponit genus subalttnũ ut corpus aut amulal
et siilitꝰ spẽi multiplicitatem poinit nam ponit spẽs subalter¬
nas sicut sunt onmia illa que sunt intꝰ sub̾am et bomiuem in
recta linea. homo a est spẽs specialissuma sub ip̃a enim nichil est
et ominia ista suut ꝑ t̾angulũ maioritatis̃ et equalitatis et mi

Expanded text:
lissimum, ut substantia, et ponit genus subalternum, ut corpus aut animal. Et similiter speciei multiplicationem ponit. Nam ponit species subalternas; sicut sunt omnia illa, quae sunt inter substantiam et hominem in recta linea. Homo autem est species specialissima; sub ipsa enim nihil est. Et omnia ista sunt per triangulum maio
Abbreviated transcription (Latin):
euin impedit et de ħ manifeste expientiam hẽmus ꝑ a
bram arboris siue turrio.
recipit colorem solis et ignis̃ uidel luciditatem et in loco
in quo est uiora uecipit colorem t̾re sicut cristallus põitus
in subo̾ croceo hĩtuat se de croceitate et qũ ponitur in substo
nig̃ro hĩtuat se de nigredine. Et tu isto passu cognoscit ĩ¬
tellectus ꝙ lux est color solis et agnis et mgredo est color t̾re
et dr̃ aphamt̃as aeris et albedo aque que causat albedme
qui qͥuidem cͥstallus nichil aluid est n aqͣ ꝯgelata.

Expanded text:
eum impedit. Et de hoc manifeste experientiam habemus per umbram arboris siue turris. recipit colorem solis et ignis, uidelicet luciditatem ; et in loco, in quo est, umbra recipit colorem terrae. Sicut crystallus, positus in subiecto croceo, habituat se de croceitate. Et quando ponitur in subiecto nigro, habituat se de nigredine. Et in isto passu cognoscit intellectus, quod lux est color solis et ignis, et nigredo est color terrae, et diaphanitas aeris, et albedo aquae, quae causat albedinem. Qui quidem crystallus nihil aliud est nisi | aqua congelata.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendũ iudiciũ aut uemaui. nõ tũ dico quo ad pondus
sed quo ad iustiçiam. deus enimi mag se disponit ad hoĩem
dispõitꝰ ad ꝯbureudinm ligna ꝙͣ lign⁊ ad sufficiendũ sue ꝯbusti¬
omi ẽt sic de intlłu humano p̃t dici. intlłs quidẽ magis est
dispõitus ad iũtelligendũ obm accũtale qͣm ip̃m obũ ut ab
eo intelligat᷑ sicut. intłłigibsitas lapidis q̃ nõ est intlłui goe¬
tes sunt ꝙͣ lapidis intlłigibłitas et sic de hõĩe p̃t dici. hõ .ai
plus pt̃ currere ꝙͣ currat nã nõ ult cr ere tñi qͣntũ potest
et sic de aliis suo mͦ p̃t d̾. De creatõne ⁊ creato

Expanded text:
recipiendum iudicium aut ueniam. Non tamen dico, quo ad pondus, sed quo ad iustitiam. Deus enim magis se disponit ad hominemdispositus ad comburendum ligna, quam ligna ad sufficiendum eius combustioni ; et sic de intellectu humano potest dici. Intellectus quidem magis est dispositus ad intelligendum obiectum accidentale, quam ipsum obiectum, ut ab eo intelligatur. Sicut intelligibilitas lapidis, quae non est intellectui proportes sunt, quam lapidis intelligibilitas; et sic de homine potest dici. Homo enim plus potest currere, quam currat; nam non uult currere tantum, quantum potest. Et sic d
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et in agricultura loquit᷑ de campo. ferro orto de plautis̃
et ałib. naui sicut m̾catori est pulcruni uocabulum loqui de
auno et t̾ sic est pulct um uocabulum rustico loqui de campo auͭ¬
¶adhuc rethoricus ornat cuni trib gradib uidel cũ põitiuo
ꝯpatiuo et suppellatino. s ornat plus cum cũꝑatiuo ꝙͣ cum po¬
¶Itenrethoncus oruat qsi colorat pulcrũ subi̾ cũ pulcro
adiectiuo aut desornat pulcrũ sub̾m siue substuntiuũ cũ pul¬
tro adiectiuo ut curu dicitur regisia est bona regina est inhõe¬
sta nam inhonesta pulcrius uocabulũ est ꝙͣ mala.
mat̾ia ornat siue colorat forͣm ut ciun dicitur. Corpus humaũ
ht̃ aĩãm rõnalem et aĩa rõnalis ht̃ corpus bñ difpositum ad a
cipii et sue diffiuitionis̃¬
¶ Aiplius rethoricus oruat mediũ cum pulcro pͥncipio. ad hus
or̾uat fineui cũ pulcro medio. sicut in amore in quo amans bonꝰ
oruat de sua bonitate bonũ amare et amatus est ornatus ⁊

Expanded text:
Et in agricultura loquitur de campo, orto de plantis et animalibus. Nam sicut mercatori est pulchrum uocabulum loqui de auro, et ceteris, sic est pulchrum uocabulum rustico loqui de campo auAdhuc: Rhetoricus ornat cum tribus gradibus, uidelicet cum positiuo, comparatiuo et superlatiuo. Sed ornat plus cum comparatiuo, quam cum poItem: Rhetoricus ornat, quando colorat pulchrum subiectum cum pulchro adiectiuo; aut desornat pulchrum subiectum cum pulchro adiectiuo. Vt cum dicitur: Regina est bona, regina est inhonesta; nam "inhonesta" pulchrius uocabulum est, quam "mamateria ornat siue colorat formam. Vt cum dicitur: Corpus humanum habet animam rationalem, et anima rationalis habet corpus bene dispositum ad agcipii et suae definitionis. Amplius: Rhetoricus ornat medium cum pulchro principio. Adhuc: Ornat finem cum pulchro medio. | Sicut in amore, in quo amans bonus ornat de sua bonitate bonum amare, et amatus est ornatus et
Abbreviated transcription (Latin):
k. est in motu
¶S uurat᷑ iñtlło de octaua spa quare ip̃a nõ est iũ alieno locos
Igura est acc̃us ꝯstitutum ex situl et habitu qui ꝑ scd̾am
curuas ip̃a quidem fignra cum colore est obiectiuu uisus cũ liueis
autẽ et angulis absq colore est ob̃m̃ tactus et cuni omnib pͥdc̃is
homine aĩa retinet sp̃ẽs quas acquisuut ꝯymagmatõne ut de hac
Icentri ꝑ lineas dẏametiales ut ꝑ eas corpꝰ possit eẽ in
motũ uidel ad supius et inferius ante et retro dext̾ et sinster
ste quidem sex rectitudines sunt coessentiales motui¬
¶ S nuratur intłłs quare sunt sex et nõ plures neq panciores
o recordatur motuni qui nõ p̃t ẽẽ pft̃us absq ip̃is. si auteni eeut
plures aut pautiores nũperstũs quidem eẽt ut p ꝑ ttiam et qb̃¬
datur inũ dum qui est corpꝰ sꝑicum qui quidemi mũdus nõ subsi¬
ħ osentiunt regule .b et .k. De monstruitate
Onstruicus est deuiacio motus nẽ atͥmmo a quo ad tꝰ¬

Expanded text:
K est in motu. Sed miratur intellectus de octaua sphaera: Quare ipsa non est in alieno loco 8. | De figura Figura est accidens, constitutum ex situ et habitu. Qui per secundamcuruas. Ipsa quidem figura cum colore est obiectum uisus, cum lineis autem et angulis absque colore est obiectum tactus manuum; homine anima retinet species, quas acquisiuit cum imaginatione, ut de hac per lineas | diametrales, ut per eas corpus possit esse in motu, uidelicet ad superius et inferius, ante et retro, dexter et sinister. Istae quidem sex rectitudines sunt coessentiales motui. Sed miratur intellectus: Quare sunt sex, et non plures, neque pauciores? Sed recordatur motum, qui non potest esse perfectus absque ipsis. Si autem essent plures aut pauciores, imperfectus quidem esset, ut pateed recordatur mundum, qui est corpus sphaericum. Qui quidem mundus non subsihoc consentiunt regulae B et K. 50. De monstruositate Monstruositas est de
Abbreviated transcription (Latin):
lores coloratur. sic leges aut cuones qn apponuntur siue appli¬
cantur istis pͥncipiis et ułis hꝰ artis colorant᷑ ħ est fortificant᷑¬
gna diuturnitate temꝑis et laboroso studio ht̃ uid̾e ꝟ̾itatẽ
et adhuc est dubitatiuus. Et in isto passu cognoscit intłłs
ad predc̃a p̾ncipia et regłas cum ius nõ sit ars ideo nõ est
urir uui si est ꝯfusum et ꝓlixum et intlło in eo impeditur.

Expanded text:
lores, coloratur, sic leges aut canones, quando apponuntur siue applicantur istis principiis et regulis huius Artis, colorantur, hoc est fortificantgna diuturnitate temporis et laborioso studio habet uidere ueritatem; et adhuc est dubitatiuus. Et in isto passu cognoscit intellead praedicta principia et regulas. Cum ius non sit ars, ideo non est mirum, si est confusum et prolixum, et intellectus in eo impeditur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Substantia qͥdeni habet sua correlatiua subalia ꝑ scd̾am spẽ¬
cit applicubilis ad bomficatiuũ et magnsicatiuũ. et sub̾abiles
applicabile ad bonificabile et magnificabile et eͥ et subare ad
bonificare magnificare et cͥ. Et im isto passu cognoseit intellc̃s
ꝑ queui modism sud̾a est apõitu ex forͣ et mat̾ia et ex ip̃is ꝯuinc

Expanded text:
Substantia quidem habet sua correlatiua substantialia peest applicabilis ad bonificatiuum et magnificatiuum; et substantiabile est applicabile ad bonificabile et magnificabile, et cetera; et substantiare ad bonificare et magnificare, et cetera. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum substantia est composita ex f
Abbreviated transcription (Latin):
lona et magua iudici ꝙ ut ip̃e faciat bonum et magnũ et cͥ
sine quib iusticia ꝑfc̃a ẽẽ nõ pt. ip̃a quidem iusticia est subũ
eaꝵ que sustentant᷑ in eo. uerũtĩ ip̃a iusticia est forma respͤ¬
tu indicis hĩtuati de ip̃a it̾m est for rõne actõnis ꝙͣ ht index
ꝯsid̾ando isto mͦ naui supra ip̃m iudicium fit a indicante sicut
ꝑ principia et xłas ħ artis̃ sicut discursa est in nono subo̾ et
si ħ facit iusticia cum iudicio in iudicato est for ꝑfc̃a et nc̃citu¬
ta et sine aliqͣ ꝯscĩa dubitatiua index pot̃ uci ea in suo indicato
di aᷤᷤ uidex eam nõ discurrat ꝑ antedẽa ut supͣ dcm̃ est male
quidem et ꝯtingentꝰ et etiam cum conscĩa dubitatiũa utitur
magnũ dampnũ dat absq prudentia et discretione dignus
esti uidicio penosi
¶Iund scioi peuoi u̾m est si pͥncipia et rłe h artis̃ mñ eo esse pos¬
sint si a in eo nõ possunt eẽ tale quidem ius fantasticimi. fictũ

Expanded text:
ona et magna iudici, ut ipse faciat bonum et magnum, etc. isine quibus iustitia perfecta esse non potest. Ipsa quidem iustitia est subiectum earum, quae sustentantur in ea. Verumtamen ipsa iustitia est forma respectu iudicis, habituati de ipsa. Item est forma ratione actionis, quam habet iudex considerando isto modo. Nam supra ipsum iudicium fit a iudicante; sicut per principia et regulas huius Artis, sicut discursa est in nono subiecto. Et si hoc facit, iustitia cum iudicio in iudicato est forma perfecta et necessitata, et sine aliqua conscientia dubitatiua iudex uti potest ea in suo iudicato. Si autem iudex eam non discurrat per ante dicta, ut supra dictum est, male quidem et contingenter. Et etiam cum | conscientia dubitatiua utiturmagnum damnum dat absque prudentia et discretione, dignus est iudicio poenae. Ius scriptum uerum est, si principia et regulae huius Artis in eo esse possunt. Si autem in eo non possunt esse, tale quidem ius phantasticum et fictum
Abbreviated transcription (Latin):
Iẜ anssubstantiatio est actus nature in trissubstantia¬
to demudato ab una foi antiqͣ et iuduitur de alia forma nona
ut suus actus possit ẽẽ ĩ motu successiue in gnabalib et co¬
ruptibdib. nani absq tali tus substautiatione nã quidẽ eẽt
ligata quo ad suũ actuni subulem et eciam quo ad actiu st
D ea quid est p̃t̃ hr̃e noticiam artista largo mõ ni septĩo
as motus nalio et moralis. In gn̾atione quidem cognoscit
uiãm. nalem ip̃iꝰ motꝰ. In gu̾atione euim altantur. fernae
matia nam altsns in suo ꝓprio alt̾abili cuim suo alt̾atee coee¬
sentiali alt̾at res uementes ut motus nate sit in fie̾ri et
iu fcõ esse mediante ditmitione medii. Altatio Ro moralis
qũ homo mutat se de uno hĩcu in aliũ sicut de iusstecia nluo¬
m̃riam et de mnl ad paciam et de logica ad medicinam et

Expanded text:
ranssubstantiatio est actus naturae in transsubstantiato, denudato de una forma antiqua, et induitur alia forma noua, ut suus actus possit esse in motu successiue in generalibus et corruptibilibus. Nam absque tali transsubstantiatione natura quidem esset ligata quo ad suum actum substantialem, et etiam quo ad actum suoe potest habere notitiam artista largo modo in septimo as motus naturalis et moralis. In generatione quidem cognoscit uiam naturalem ipsius motus; in generatione enim alterantur forma et materia. Nam alterans in suo proprio alterabili cum suo | alterare coessentiali alterat res uenientes, ut motus naturae sit in fieri et in facto esse, mediante definitione medii. Alteratio uero moralis est, quando homo mutat se de uno habitu in alium; sicut de iustitia in iniuriam, et de ira ad patientiam, et de logica ad medicinam, et |
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pdlitiea est ordo poĩtuo in sensu cum b̾tutib seut in cuui¬
tate iñ qua p̃ituni est foꝵ rerum quib horio utitur cã nc̃ci¬
tatis sicut uictualib et aliis suiilib istis
¶Ultius politica est ordo quo ad bñ eẽ sicut pulcra assitu¬
atio uicoꝵ plateaꝵ et alioꝵ locoꝵ et ornatus indumentoꝵ
arinaturas et cͥ cuu quib istis ominb ciuitas possit se de¬
fend̾e a suis imnicis.
¶Inter cuutatem et suũ dũm debent ẽẽ pͥulegia exũti¬
a sub rõne medii sicut logicus facit nit̾ subiectum et p̾dica¬
tum cum diffrntione ꝯcordantie et fiis et Illa puilegia de¬
bent custodire ꝯsules et burgenses ut nit̾ dñm et cluitatẽ
sit temꝑam̃tran et ius det̾minatũ.¬
t pelio aĩnt dlu et m se ftomia g alio respectu ciuitatis
in qualz a domu ciuis est forma speçialis et ħ q medio in qͦ

Expanded text:
sensu cum uirtutibus; sicut in ciuitate |, in qua positum est forum rerum, quibus homo utitur causa necessitatis, sicut uictualibus et aliis similibus istis. Vlterius: Politica est ordo quo ad bene esse, sicut pulchra assituatio uicorum, platearum et aliorum locorum, et ornatus indumentoruarmaturas, et cetera; cum quibus istis omnibus ciuitas possit se defendere a suis inimicis. | Inter ciuitatem et suum dominum debent esse priuilegia, existentia sub ratione medii; sicut logicus facit inter subiectum et praedicatum cum definitione concordantiae et finis. Et illa priuilegia debent custodire consules et burgenses, ut inter dominum et ciuitatem sit temperamentum et ius determinatum. Politica in ciuitate est forma generalis respectu ciuitatis. In qualibet autem domo ciuis est forma specialis. Et hoc cum medio, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
iectum. fi s̾o fu̾it implicata recurrat᷑ ad ea que sunt explicata
in p̾dc̃o subt̾ sicut si queuat de iiur ia recuriat᷑ ad iusticiam et
si queratur De langitaite recur uit᷑ ad auariciam onũ em̃ ꝯͣriũ
cognoscitur ꝓ reliquũ
¶Q de una uirtute facit sub̾ni et de illa pnr pͥucipia hꝰ ar¬

Expanded text:
ad ea, quae sunt explicata in praedicto subiecto. Sicut si quaeratur de iniuria, recurratur ad iustitiam. | Et si quaeratur de largitate, recurratur ad auaritiam; unum enim contrarium cognoscitur per reliquum. Qui de una uirtute facit subiectum, et de illo praedicantur pr
Abbreviated transcription (Latin):
duas lr̃as Ꝯsonantes supradc̃as. s .u. causat .q. tr̃a et sic maio¬
ritas et minoritus sunt in uocalib et ꝑ ꝯũs equalicas est m̃¬
¶Intłłs sic ꝯsitͥ̾aus .e. maiorem ꝙͣ a rõne mat̾ie cognoscitꝰ ꝙ. e
igue rõne gracilitatis̃ et acuiuinis ex eo quia hõ minus de mat̾ia
Echorica est ars muenta cum qua De iechorien¬
rethoricus colorat et oruat sua u̾ba. Et quia ista ars
est gn̾alis ideir co rethorico est gu̾ale sub̃m ad ordinandum su¬
a u̾ba uidelicet ut cum dicitui bonitas est magna et honitas
est magua et et̾na et ideo rethoricus ornat sua po̾ba qñ colorat
pulcci subui cum pulceo p̾dicato sicut p̾dicari in figura .a. oĩa
pncipium cuui suis correlatiuis sicut ornare bonitatem ꝯboni¬
ficante bonificato et bomficaros
¶adhuc oruare ꝙ̃ libet relatiuũ cũ aliis relatuns dicendo sic

Expanded text:
duas litteras consonantes, supra dictas. Sed u causat q tantum. Et sic maioritas et minoritas sunt in uocalibus ; et lectus sic considerans e maiorem, quam a, ratione materiae, cognoscit, quod e igne ratione gracilitatisetorica est ars inuenta, cum qua rhetoricus colorat et ornat sua uerba. Et quia ista ars est generalis, idcirco rhetorica est generale subiectum ab ordinandum sua uerba, uidelicet, ut cum dicitur: Bonitas est magna, et: Bonitas est magna et aeterna. Et ideo rhetoricus ornat sua uerba, quando colorat pulchrum subiectum cum pulchro praedicato |; sicut praedicari in figura a omnia pprincipium cum suis correlatiuis. Sicut ornare bonitatem cum bonificante et bonificato et bonificare. Adhuc ornare quodlibet relatiuum cum aliis relatiuis, dice
Abbreviated transcription (Latin):
milłe et sit de aliis. Eo iñ isto passu cognoscit intlłs ꝙ arisme
dendo sic dicendo ut re. mii. fa sol. la
¶D hic mur atiu. aitlłs quare sunt ser gua dus et arẽ płeo

Expanded text:
mille; et sic de aliis. Et in isto passu cognoscit intellectusmille; et sic de aliis. Et in isto passu cognoscit intellectusmetica est deriuata a geometria. Sicut enim per figuram, quae est in capitulo geometriae, linea circularis mensuratur a geometra
Abbreviated transcription (Latin):
calorem ꝑ suam p̃ntiam sicut tenebras ꝓ sũam absentia
uitates. Principia arismetice sunt pͥncipia ħͦ artis
uã prtacipia prlmitina inqñtum siunis p̾mmitiua st̃¬
munerabilia sicut bonitus que est uniũ pricipium iñ gn̾e
et maguitudo aliud et c̾. et quiã pͥncipia sunt mixta ad
udel nnͣm parem sicut duo pͥncipia et imparem sicut tͥa
aut quinqi principia et cꝰ et in astis quidem duab spẽbus
omuis num̾us t̾minat᷑¬
mani unitatem et bonficatus sed̾am ortam apͥuia uintate
bonificare antem t̾ciam ortam a duab preexistentib siue
p̾dc̃is . Et quia iste tres unitates sunt ꝓ numeꝵ parem et ĩ¬
parem ideo multiplicatur numerus ꝑ nuͣm parem et ĩparẽ
ris et imparis inuenit᷑ quiũta uint̾as nã duo et tres sunt qͥ¬
q unitates et sic de aliis. Et n isto passu cognoscit iut lłs¬
t̾tiam spẽm .c. in figuris sicut deceniconitates in ista lr̃a .x. q̃
lĩa significat decem unitates et sic usq ad ceutum et usoi ad

Expanded text:
calorem per suam praesentiam, sicut tenebras per suam absentiam, nitates. Principia arithmeticae sunt principia huius Artis. Nam principia primitiua in quantum sunt primitiumerabilia. Sicut bonitas, | quae est unum principium in genere, et magnitudo aliud, et cetera. Et quia principia sunt mixta ad uidelicet numerum parem, sicut duo principia, et imparem, sicut tria aut quinque principia, et cetera. Et in istis quidem duabus | speciebus | omnis numerus terminatumam unitatem, et bonificatus secundam, ortam a prima unitate; bonificare autem tertiam, | ortam a duabus praeexistentibus siue praedictis. Et quia istae tres unitates sunt per numerum parem et imparem, ideo multiplicatur numerus per numerum parem et imparem, ris et imparis inuenitur quinta unitas; nam duo et tres sunt quinque unitates; et sic de aliis. Et in isto passu cognoscit intelgulae C in figuris, sicut decem unitates in ista littera X; quae littera significat decem unitates. Et sic usque ad centum, et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
que quidem nouitates sunt ydee diume s ꝑ t̾tiam spẽm eiꝰd̾
regule sunt creat᷑e noue funte et tminate. De mathentã ẽti¬
cur quib acquirat et faciat scĩam ip̃a quidem foͣr mathema¬
tica est exemplata et causata mediante ydea denudata ab o¬
inub creaturis ut ydea cum for mathenatica cognoscatur
et ħ patet ꝑ pͥmã spẽm regule .d. et ꝓscd̾am spẽ m regule .e. t̃¬
tia et qñ deducitur illa forͣ de poͣ in actũ oriunt᷑ quidem in tu¬
orta est cum añdc̃is accũtib iam cum ip̃is hĩtuata est que qͥ¬
dem accutia oriut᷑ siuc orta sunt ex acc̃utib in actu ex̃ntib.
in sub̾o in quo p̾libata for euat in po. Et tu isto passu cognoscit
intlłs quomͦ ma suba orit᷑ ab alt̾a suba̾ et acc̃utia ex alteris¬

Expanded text:
Quae quidem nouitates sunt ideae diuinae; sed per tertiam speciem eiusdem regulae sunt creaturae nouae, finitae et terminatae. 40. De mathematica Mcum quibus acquirat et faciat scientiam. Ipsa quidem forma mathematica est exemplata et causata, mediante idea, denudata ab omnibus creaturis, ut idea cum forma mathematica cognoscatur. Et hoc patet per primam speciem regulae D et per secundam speciem regulae E et petia. Et quando deducitur illa forma de potentia in actum, oriuntur quidem in torta est cum ante dictis accidentibus, iam cum ipsis habituata est. Quae quidem | accidentia oriuntur siue orta sunt ex accidentibus, in actu existentibus in subiecto, in quo praelibata forma erat in potentia. Et in isto passu cognoscit int
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝙ est extra sensum in quo sensu si datur exꝑiẽntia ficut car¬
peritator qui mensurat itu magnam archam in mente sua
ꝙ ta ip̃a est in ligno in po de quo ligno ip̃e carpentator actu ͣ
magnam archam deducit qnͣtam mensurauit in poidcro
Iciuqua al fio lagi oguoscunt bͥtutes et metus quos
celũ ht̃ m̃ inferiorib effectiue. In arte ista loquit᷑ de celo ꝑ.d
desiguato Et ideo siqueratur alig dubium de celo recur rat᷑
ad ter cium subm̃ et rñdeatur dubio sed̾m ꝙ explicat᷑ in sube
utrũ sit aliud celum nͥ celũ hꝰ mũdi et rñdeatur negatiue
ꝑ diff̾tionem ꝯcordautiẽ. nam si eẽt aliico celũ iam am¬
figuris quaritiu una uocat᷑ a
alia a .b. que quidem distarẽt
ꝑ ꝑtes suꝑiores et inferiores
at nõ ꝑ ꝑtes mediocres ut p
ꝑ tres lineas nam due sunt lõ¬
ge s una est breuis et eẽt da¬
re ꝙ uacuitas esset sub̾mi linea¬
ꝑ songaꝵ et liuee breuis et sic darentur distantia et. ꝓpii¬

Expanded text:
 est extra | sensum. In quo sensu datur experientia; sicut carpentator, qui mensurat ita magnam archam in mente sua, quanta ipsa est in ligno in potentia. De quo ligno ipse carpentator actu ita magnam archam deducit, quantam mensurauit in potentiaqua astrologi cognoscunt uirtutes et motus, quos caelum habet in inferioribus effectiue. In arte ista loquitur de caelo, per D significato. Et ideo, si quaeratur aliquod dubium de caelo, recurratur ad tertium subiectum, et respondeatur dubio, secundum quod explicatur in subiecto utrum sit aliud caelum nisi caelum huius mundi; et respondeatur negatiue per definitionem concordantiae. Nam si esset aliud caelum, iam amfiguras. Quarum una uocatur A, alia autem B. Quae quidem distarent per partes superiores et inferiores, et non per partes mediocres, ut patet per tres lineas. Nam duae sunt longae, sed una est breuis; et esset dare, quod uacuitas esset subilongarum et lineae breuis. Et sic darentur distantia et propin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ medũ unũ acc̃us est iñ alio assituatũ rõne rłe g. Et sic̃
dõm̃ est de colore et colorato sic dici p̃t de calidicate ⁊ calido

Expanded text:
 quem modum unum accidens est in alio assituatum ratione regulae G. | Et sicut  quem modum unum accidens est in alio assituatum ratione regulae G. | Et sicut dictum est de colore et colorato, sic dici potest de caliditate et calido,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sex uc̃itudines de quib iam locutũ est. s in speculo nõ est
sic. ꝑ lnuidũ ennu resistit aliquib ⁊ c̃itudinib fone sue gros¬
sisiei mat̾ie et sue mague ꝯpactionis. ꝑtes quidem plũbi
simul ad inuicem sualte a pacte sunt. et ideo sicut arbor cãt
umbram eo quia existit in me ꝰ lucis: sic uitrũ er̃dis intꝰ plũ¬
bũ et acrem et figurani suic colorem qui ei p̃ntatur gu̾at
in se couibram suiulẽ figure ei pͥsentate ꝑ sumles hitus et
Olor est qualitus exũs obm̃ uisus et est in colorato
hĩtus et figuia colorati est hitus coloris. coloratus ã
.d. est de seĩpo et ꝑ t̾ciani spẽm enisdem rłe est colorati. Color
ꝑ pͥiã spẽ in .g. est ꝓpria qualitas in homine xo fuuie ni plan¬
ta ꝟ̾a s appͥate est in homue picto siue planca picta eo cħ
qͣnͣtitas autẽ coloris ũ est ei ꝑpria s potius est ei apriata
uerũptã colotati quidẽ est. Et iñ isto passu cogtiosc̾rt m̃tlło¬

Expanded text:
 sex rectitudines, de quibus iam locutum est. Sed in speculo non est sic. Plumbum enim resistit aliquibus rectitudinibus ratione suae grossiciei materiae et suae magnae compactionis; partes quidem plumbi simul ad inuicem ualde compactae sunt. Et ideo sicut arbor causat umbram, eo quia existit in medio lucis, sic uitrum, existens inter plumbum et aerem et figuram siue colorem, qui ei praesentatur, generat in se umbram | similem figurae, ei praesentatae per similes habitus et | Color est qualitas, existens obiectum uisus, et est in colorato habitus; et figura colorati est habitus coloris. Coloratus autem D est de se ipso; et per tertiam speciem eiusdem regulae est colorati. Coloregulae G est propria qualitas in homine uero siue in planta uera; sed appropriate est in homine picto siue planta picta, et ceteris. Quantitas autem coloris non est ei propria, sed potius est ei appropriata; uerumtamen colorati quidem est. Et in isto passu cognoscit int
Abbreviated transcription (Latin):
et frigidũ talis quidem triangulus attribuitur igni ip̃e em̃i
ꝑ calidum et siccum regnat supͣ alios angules. snuult aer ht̃
aliũ t̾ungulum ꝑ hiuinidũ et calidũ. amplius aqua aliũ ꝑ fri¬
gidũ et humdum.It̾met t̾ta aliũ ꝑ siccũ et frigidũ. Et in
isto passu ognoscit intlłs ecͣnͣs ex quib corpus elem̃tatũ est

Expanded text:
et frigidum. Talis quidem triangulus attribuitur igni; ipse enim per calidum et siccum regnat supra alios angulos. Similiter aer habet alium triangulum per humidum et calidum. Amplius: Aqua alium per frigidum et humidum. Iterum: Et terra alium per siccum et frigidum. Et in isto passu | cognoscit inte
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Adhuc corrła expulsionis applicabsia siuit ad corrła ꝯ
Dimplicatum sua quidem disfĩnitio est applicabilis
ad omuia pͥncipia explicata et rsas. nam postꝙͣ benituᷤᷤ

Expanded text:
. Adhuc: Correlatiua expulsionis applicabilia sunt ad correlati. Adhuc: Correlatiua expulsionis applicabilia sunt ad correlatiimplicatum. Sua quidem definitio est applicabilis ad omnia principia explicata et regulas. Nam postquam bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
lectat se an subo in q̈uo est ꝯtrahendo se ad magnitud mẽ
¶ Concretum aͥ diffusionis est diffusum et est de diffnsio¬
restriactio que applicabilis est ad diffinitioniem ꝯcordan¬
gestio est p̾ncipium implicitum et gestione
sna diffuntio est applicabilis ad disfitutionem uͥtutiᷤ
et maioritatis. naui inata uir tus dig̾it uirtutes ꝑ egͥ¬
nas in sua sp̃e cura sua maioritate sicut in planta in qua
dig̾untur eleũta in sua spẽ et sic de ałi ꝓ potum et cybũ.
¶Torrelatiua uero digestionis applicabilia sunt ad corre¬
latiua uirtutis et inaioritatis
¶Suũ quidem ꝯcretum est digestutu de digestiõne hĩ¬
tuatum. De expulsibno
xpulsio est pͥncipiũ iplicatum ip̃a ꝟo applicabi¬
lis est̾ ad difsinitionem ꝯtratietatis nam unũ qͣriut ex¬
feces urinam et scabiem et in planta patet similit pet
flores folia et fructus qui in ip̃a nõ hñt ꝑmanentiani et
sis moralt de tege expulso de regno suo et pẽcor de gracia
dei et de fine quare est¬

Expanded text:
lectat se in subiecto, in quo est, contrahendo se ad magnitudinem  Concretum autem diffusionis est diffusum; et est de diffusiorestrictio, quae applicabilis est ad definitionem concordangestio est principium implicitum. Et sua definitio est applicabilis ad definitionem uirtutis et maioritatis. Nam innata | uirtus digerit uirtutes peregrinas in sua specie cum sua maioritate. Sicut in planta, in qua digeruntur elementa in sua specie; et sic de animali per potum et cibum. Correlatiua uero digestionis applicabilia sunt ad correlatiua uirtutis et maioritatis. Suum quidem concretum est digestum, de digestione habituatum. 35. De expulsione Expulsio est principium implicatum; ipsa uero applicabilis est ad definitionem contrarietatis. Nam unum contrarium ex in animalibus per faeces, urinam et scabiem. Et in planta patet similiter per flores, folia et fructus, qui in ipsa non habent permanentiam. Et sic moraliter de rege expulso de suo regno, et peccatore de gratia Dei, et de fine, quare est
Abbreviated transcription (Latin):
endi graciam uõne sui meriti tło a rõne largitatiõ lisulita¬
tis et begninitatis dautis grͣm. De ꝑstõne ⁊ ꝑfecto¬
e desiguata ꝑficiẽns eium de sua ꝓft̃one ꝯfũbstantiasiet
nali ꝑducit pfc̃iũ et nõ de aliquo alio ente qui quidem pfec¬
tus est ei coesseutialis et ambo nuicem scil pficiens et p¬
fectus ꝑficiũt actũ scil ꝑfice̾ q̃ui est eis eensis et subalios.¬

Expanded text:
endo gratiam ratione sui meriti, non autem ratione largitatis, liberalitatis et benignitatis dantis grC designata. Perficiens enim de sua perfectione consubstantiali et naturali producit perfectum, et non de aliquo alio ente. Qui quidem perfectus est ei coessentialis; et ambo inuicem, scilicet perficiens et perfectus, perficiunt actum, scilicet perficere, qui est eis essentialis et subs
Abbreviated transcription (Latin):
regule .d. et sic de regula .ẜ. ⁊ .i. p̃t dici. He linea
Inea naͣlis est longitudo ꝯstituta ex plurib punctis ꝯ¬
timus ciꝰ extremitates sunt duo pnucti et est scd̾a ps
figuratun est in rła.k. et in rsa .f. puncti quidem qͣntitatem
te ꝙunctoꝵ. nam punctus ante est uotundus iñ na ꝙͣ longus
et latus ut p iñ ramis frondentib in arbore adhucͥ. ⁊õ biiꝰ
est quiã ctulus aone celi cuiꝰ est sumlitudo foetior figura est

Expanded text:
regulae D; et sic de regula F et I potest dici. 43. De linea Linea naturalis est longitudo, constituta ex pluribus punctis continuis, cuius extremitates sunt duo puncta siue puncti. Et figuratum est in regula K et in regula F. Puncti quidem quantitatem te punctorum; nam punctus ante est rotundus in natura, quam longus et latus, ut patet in ramis, frondentibus in arbore. Adhuc: Ratio huius est, quia circulus ratione caeli, cuius est similitudo, fortior figura est
Abbreviated transcription (Latin):
pientie et uoluitatis cum quarta spẽ instrumentali¬
statis eo quia nichil agunt uisi ꝯ fautasinatib. fantasina qͥ¬
deui est applicabile ad pͥniam spẽm rłe .d. et ad diłinitionẽ
pͥncipii et ħ sicut homo uidens equã nõ ymagiat᷑ ip̃m ⁊
qñ clandit occsos aut equus est mn absentia tunc teiupis ꝑ¬
maginatur ip̃m et fantasma est deductum de po subiectũ¬

Expanded text:
pientiae et uoluntatis cum quarta specie instrumentalitatis, eo quia nihil agunt, nisi cum phantasmatibus. Phantasma quidem est applicabile ad primam speciem regulae D, et ad definitionem principii. Et hoc sic: Homo uidens equum non imaginatur ipsum. Et quando claudit oculos, et equus est in absentia, tunc temporis imaginatur ipsum, et phantasma est deductum de potent
Abbreviated transcription (Latin):
Per sedum speciem .e. queritur accidia quaie est. Et respondenduta
est ꝙ ip̃a est ut caritas nõ habeat subiectum in quo existere possis
ip̃a namq habitus priuatiuus est contia babitinu posituĩ carita¬
Et primam speciem regule .ẜ. quetitur de continua quan¬
titacei actidie. Et respontendum est ꝙ ip̃a habet illam mn

Expanded text:
Per secundam speciem regulae E quaeritur: Accidia quare est? Et respondendum est, quod ipsa est, ut caritas non habeat subiectum, in quo existere possit. Ipsa namque habitus priuatiuus est contra habitum positiuum caritaspeciem regulae F quaeritur de continua quantitate acci
Abbreviated transcription (Latin):
gr applicatõnis uolunius ostend̾e ꝑ queni modum est
applicabilis ad alia pͥncipia explicata et regulas sicut sua dif¬
fuutio que applicabilis est ad diffuntionem pͥncipii tempus
enim est illud pͥncipium cuiu quo omniã creata fu̾nt noua
et etiam fua diffantio est applicabilis ad decunam regłaz
eo quiã tempus est instrumentum cum quo sunt dies ce
¶ Adhuc tempus est applicabile ad correlatiua ꝑ sedami
spẽm regule .c. cuiu quib est deductuui de poͣ in actum qñ¬

Expanded text:
 applicationis uolumus ostendere, per quem modum est applicabile ad alia principia, explicita et regulas; sicut sua definitio, quae applicabilis est ad definitionem principii. Tempus enim est illud principium, cum quo omnia creata fuerunt noua. Et etiam sua definitio est applicabilis ad decimam regulam, eo quia tempus est instrumentum, cum quo sunt dies et . Adhuc: Tempus est applicabile ad correlatiua per secundam speciem regulae C. Cum quibus est | deductum de potentia in actum, q
Abbreviated transcription (Latin):
passu cognoscit intlło ꝑ quẽ modum ea que sunt artificialit᷑
funtio est applicabilis ad diffuntionem p̾ncipii mat̾i¬
alis sicut attuictio ad pͥncipium forle. et sicut in correlatunᷤᷤ
tiuus quidem est de geuere actuictioms sic bilis est de ge¬
nere receptionis. tauien nõ dico ꝙ receptio habeat cortela¬
tiua qr sihr̃et Iam sequeretur ꝙ tiuus et bilis eẽnt idem i¬
numero et simlit̾ forma et matia ꝙ est impo d dico q re
ceptio recipit receptibile pegriuum in passione sue ẽẽuͤ
sicut uisus colorem in suo uisibili et etiam intlłs in suo in¬
ta uã et illud idem dici possi de attuactione et passione ꝙ
est inpossibile.¬
¶ s oncietuni x̾ͥo receptõnis̃ est receptum ꝙ applicabile÷

Expanded text:
passu cognoscit intellectus, per quem modum ea, quae sunt artificialiterpassu cognoscit intellectus, per quem modum ea, quae sunt artificialiterinitio est applicabilis ad definitionem principii materialis. Sicut attractio ad principium formale, et sicut in correlatiuis. Quod quidem est de genere attractionis; sicut -bilis est de genere receptionis. Tamen non dico, quod receptio habeat correlatiua; quia si haberet, iam sequeretur, quod -tiuus et -bilis essent idem numero, et similiter forma et materia; quod est impossibile. Seens recipit attractum peregrinum in passione suae essentiae; sicut uisus | colorem in suo uisibili, et etiam intellectus in suo inin natura. Et istud idem dici posset de attractione et passione; quod est impossibile. Concretum | uero receptionis est receptum, quod applicabile est
Abbreviated transcription (Latin):
.e. significatuu ÷ cum qͦ appetitus mouet se ad scd̾am spẽm re¬
gule .e. ut quiescat sicut homo qui mouet se se cũ sua uolun¬
ttractio est principium implicatum et est applicabilis
ad diffinitionem finis et bonitatis naui finis attrahit
ad se quietatum sicat bonificans bonificatun et uoluntas a¬
niatum et anelitus spiratuu et uisus coloratun et gustus
¶Corrła aͥ attractionis̃ applicabłia sunt ad correlatiua pͥn¬
attuahit artractum in passione sue eẽntie: sicut ignis aerẽ
iñ sua calestone ut ⁊pe aer sit calescũs. et anelitus aerem uͭ
et opationes naͣles ad se ut sit agens et ut p ip̃m pͥncipia
explicata possint hr̃e actus et in scd̾a sp̃e regule .e. quiecem
et hiͦ. sicut manes qui a tota sua sp̃e attrabit᷑ ferruu ut sic¬
citas et frigiditas ex̃nces in ferro artificialrꝰ qui escant in fic¬
citate et frigiditute magnetis qui est sub̾m naͣle. Et in isto

Expanded text:
E significatum est. Cum quo appetitu mouet se ad secundam speciem regulae E, ut quiescat; sicut homo, qui mouet se cum sua uolun attractione Attractio est principium implicatum. Et est applicabilis ad definitionem finis et bonitatis. Nam finis attrahit ad se quietatum, sicut bonificans bonificatum et uoluntas amatum et anhelitus spiratum et uisus coloratum et gustus usmodi. Correlatiua attractionis | applicabilia sunt ad correlatiua pattrahit attractum in passione suae essentiae. Sicut ignis | aerem in sua calefactione, ut ipse aer sit calefactus; et anhelitus aerem, ut | et operationes naturales ad se, ut sit | agens, et ut per ipsum principia explicata possint habere actus, et in secunda specie regulae E quietem, et huiusmodi. Sicut magnes, qui a tota sua specie attrahit ferrum, ut siccitas et frigiditas, existentes in ferro, artificialiter quiescant in siccitate et frigiditate magnetis, qui est subiectum naturale. Et in isto
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ fu̾i̾nt in sensu. o recordat᷑ triangulũ figure plaue qui
sensibilis est cum quo ymaginat᷑ et cognoscit tͥaugulũ nalem
tos et in quol angulo canguli sunt implicati duo an
t̾angulos equales cum lueis dyametralib. Et in isto passu
cognoscit intłłs ꝑ quẽ modũ qͣdr angulus ninltiplicat᷑ pͥ qnatu¬

Expanded text:
uam fuerint in sensu? Sed recordatur triangulum figurae planae, qui sensibilis est. Cum quo imaginatur et cognoscit triangulum naturalem, tos. Et in quolibet angulo trianguli sunt implicati duo antriangulos aequales cum lineis diametralibus. Et in isto passu cognoscit intellectus, per quem modum quadrangulus multiplicatur per q
Abbreviated transcription (Latin):
te cum fertitudine
Ber selaut regisam. li. queritur in constantia cum quo ẽ
Et huio iosponcent am est qr ip̃a est cum subitanea altera¬
tions et est cum sua tiuisa cui est effectus. etiam est cum pri¬
natione constantie sicnt unbra q̃ est cñ prinatione lucio.
Inus de nouem subiectis ⁊ isdursius sie deducĩe

Expanded text:
rtitudine. Per secundam regulam K quaeritur: Inconstantia cum quo est? Et huic respondendum est, quod ipsa est cum subitanea alteratione. Et est cum sua causa, cuius est effectus; etiam est cum priuatione constantiae; sicut umbra, quae est cum priuatione lucis. Diximus de nouem subiectis, discursis siue deductis
Abbreviated transcription (Latin):
dosplo bonitatis discurse ꝑ pͥncipia et regulas et si de ma¬
quitudine et c̾ nam bonitas que est principium gn̾alissimũ
nõ est qualis usqͦ est ꝯtracta sicut qn dicitur qualis est boni
bonus caͥusat bonũ ꝑ bouitatem sic relatuus cũt relatum p¬
sequiturꝙ sit pluralitas et sic de aliis¬

Expanded text:
er principia et regulas; et sic de magnitudine, et ceteris. Nam bonitas, quae est principium generalissimum, non est qualis, usquequo est contracta. Sicut quando dicitur: Qualis est bonit bonus causat bonum per bonitatem, | sic relatiuus causat relatiuum psequitur
Abbreviated transcription (Latin):
qua cos quat e tus mtlss et uoluntatiẽ in fuxore quoꝵ re
racoium potest tari ⁊¬
racoiun potest tari m coeqͣndo illos cũ abstiuẽtia patientia
et caritate
¶mor ata cu maiori patientia deuinat᷑. De ira ꝓ re

Expanded text:
quat actus intellectus et uoluntatis in furore; quorum remedium potest dari in coaequando illos cum abstinentia, patientia et caritate. 18. Minor ira cum maiori patientia deuincitur. 2. De ira, pe
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓ scd̾am spẽm regule . d. et ꝑ pͥmã .e. est decła̾tũ.¬
¶ Ip̃m quidem mͣtum est fons xnin̾salis a quo deriuant᷑
om̃s mat̾ie ꝑticulares sicut fortum a quo descendunt õs
ubstantia est applicabilis ad tͥangulum crocemu inꝙͣ¬
tum dicit ꝙ maioritas est nt̾ sub̾am et sub̾aui et cͦ

Expanded text:
tum per secundam speciem regulae D et per primam E est declaratum. Ipsum quidem materiatum est fons uniuersalis, a quo deriuantur omnes materiae particulares; sicut formatum, a quo descendunt omnes  substantia Substantia est applicabilis ad triangulum | croceum, in quantum dicit, quod maioritas est inter substantiam et substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
et successiue ꝯtniue quidem ꝑ qnͣtitatem atiuuani. suecessi
ue a ꝑ discreças q̈ncicates in quib est na intempe.
Nfr regulam . i naͣ est in loco ficut ꝯtentum in ꝯtiuente
et agens in agibili et est in suby̾ in quo est susteutatu et
¶ E regulam modalitatis nã ht̃ moduui nuscendi gn̾au¬
diet corpendi et hi¬

Expanded text:
ue quidem per quantitatem continuam, successiue autem per discretas quantitates, in quibus est natura in tempore. Per regulam I natura est in loco, sicut contentum in continente et agens in agibili. Et est in subiecto, in quo est sustentata et mota. Per regulam modalitatis natura habet modum miscendi, generandi et corrumpendi, et h
Abbreviated transcription (Latin):
¶Adhuc relatio exũs accas e¬
tiouemi et mixtionem pͥncipioꝵ cuu pͥma sp̃ẽ regule .d̾. et ꝯ
sedurse .e. si eĩum bonitus est magna sequitur ꝙ habeat corre¬
latiua bona et magna sine quib bonitas nequaqm posset
esse magua et sic de alns suo modo Ne actionce
ctio est t̾minus nuplicatus in correlatuus. ad ip̃a qͥd̾
cor relatiua est applicabilis sçil ad bomficatiuũ iag¬
nificiutnntĩ ec c̾. et sua disfutio applicabilis est ad diffiuitio¬
nem bonitatiõ et cͥ sicut enmi bomtas est ens ĩone cui bonus

Expanded text:
Adhuc: Relatio, existens tionem et mixtionem principiorum cum prima specie regulae D et cum secunda C. Si enim bonitas est magna, sequitur, quod habeat correlatiua bona et magna, sine quibus bonitas nequaquam posset esse magna; | et sic de aliis suo modo. 19. De actione Actio est terminus, implicatus in correlatiuis. Ad ipsa quidem correlatiua est applicabilis, scilicet ad bonificatiuum, magnificatiuum, et cetera. Et sua definitio applicabilis est ad definitionem bon
Abbreviated transcription (Latin):
scibile: Et in asto passu cognoscit inelło ꝑ quem modnu ge¬
neuit᷑ scĩa siue mors et ad ħ ꝯtur runt ortinia pͥncipia expli¬
cata es regule. tiam. ualde difticile est gn̾are fautasma rõ¬
nationem nõ trausłit. liam si transsiret iam bruta hr̃ent
scĩam s est ꝑuanẽs in ꝓmagiatiõne ut iñdustriam ha¬
beant ad uinendum et ħ ꝑ rłam . b. manis estñ est.

Expanded text:
 quem modum | generatur scientia siue mos. Et ad hoc concurrunt omnia principia explicita et regulae; nam ualde difficile est generare phantasma ratnationem; nam si transiret, iam bruta haberent scientiam. Sed est permanens in imaginatione, ut industriam habeant ad uiuendum. Et hoc per regulam B manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ua eqͣt fecumis. ip̃m quidem aplicabile et ati pͦncipiacirle¬
eita eo quiã ꝑ ip̃m sunt gñalia sicut gento s.  opiteten
¶Ip̃m̃i etiam aplicabile est correlatuus explicatis eo quiã
ip̃a correlatiua sunt gn̾alia ꝓ ip̃m et eti an fiat et e⁊ ela duia
cognoscunt᷑ ꝑ sed̾ami spem regule. c¬
¶ Ult̾ius suũ ꝯcrecum applicabile est ad sed̾um spẽm regule
D. et ad pͥmam .e. cum quib cognoscunus qr geaus est eue
reale et ꝑse ex̃no quia si nõ corresatila pͥncipiore euxescatre
prncipiũ explicatiuu et sua diffintio est isfiospecies
¶Olt̾ius speciẽs applicabilis est ad correlatiua es qr ꝙ ł p̾nc
ERa hreo angali aplicabilis elb ad anediuima nam si cut
mediun ꝯsutit inter pͥncipium et fiuem sit spẽs ꝯsistit in¬
ter genus et indiuiduũ. Et. in asto passu cognoseit intlłs¬
ꝙ spẽs ncͣcio est eus reale. qũi sicut pͥncipiũ et finis ñ es¬
sent extremitates medii nͥ mediuun ẽẽt ens reale sic i

Expanded text:
ua; quam fecimus. Ipsum quidem applicabile est ad principia explicita, eo quia per ipsum sunt generalia; sicut genus, quod per bonitatem Ipsum etiam applicabile est correlatiuis explicatis, eo quia ipsa | correlatiua sunt generalia per ipsum; et etiam sua correlatiua cognoscuntur per secundam speciem regulae C. Vlterius: Suum cibus cognoscimus, quod genus est ens reale et per se existens. Quia si non, correlatiua principiorum explicatorum principium explicatum. Et sua definitio est ista: Species Species applicabilis est ad corr. | Item: Species applicabilis est ad medium. Nam sicut medium consistit inter principium | et finem, sic species consistit inter genus et indiuiduum. Et in isto passu cognoscit intssario est ens reale; quoniam sicut principium et finis non essent extremitates medii, nisi medium esset ens reale, sic n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m sicut deus est discur sus tali mͦ ꝙ astũ tĩa aut negatĩa
ꝯueniant ꝯ textu. Si q̃o est de angło applicetur ad scdm̃ sub¬
iectum in qͦ augłs est discursus et teneatur de q̃one hꝙ ꝯ
Dennius quidem centum for̃s nam in abstracto
quid sit sit quidẽ abstiactum aut ⁊ cre tuii nã. gupi qule

Expanded text:
aut negatiua conueniant cum textu. Si quaestio est de angelo, applicetur ad secundum subiectum, in quo angelus est discursus; et teneatur de quaestione us quidem centum formas; nam in abstracto quid sit, sit quidem abstractum aut concretum; nam e