comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serena conuoluitis: Quid intuentib lucem fer¬
uentes in calore turpi quem optimũ p̃dicatis ut
cordis eoꝵ crulos ꝑturbetis. fumi amaritudine erup¬
tatis. ⁊Iuptie auctore deo ualde sunt bone nes dap̃¬
nantur. prorsus. Cum uoluptuosa libido damꝑ¬
natur. ⁊Iuꝑtie filioꝵ procreandoꝵ causa sũt ĩsti¬
tute. sicut scͥptum est. Crescite ⁊ multiplicamini
⁊ replete t̾ram. Quarum licitus usus nõ in luxu¬
ria libidinis institutus est. S sieilla imꝑio ho¬
nestissime uoluntatis. Tantum ut dixi causa na¬
torumm quia ade ⁊ eue ante peccatum cum ad hus
scilicet n eis morbus iste nõ esset. dixit deꝰ. Cres¬
cite ⁊ multiplicamini. ⁊ implete t̾ram. Post p¬
catum uero ut iam suꝑuis dispritatum ÷ sỹbilo
uenenosi serpentis cuiꝰ callidis decepti st̃ blan¬
dimentis. Hanc inquietam ⁊ mortiferam pestẽ
eoꝵ corpora conceperunt. ⁊ ꝑ licitum usum postea¬

Expanded text:
serena convolvitis? quid intuentibus lucem, ferserena convolvitis? quid intuentibus lucem, ferventes in calore turpi, quem optimum praedicatis, ut cordis eorum oculos perturbetis, fumi amaritudinem eructatis? Nuptiae auctore Deo valde sunt bonae, nec damnantur prorsus, cum voluptuosa libido damnatur. Nuptiae filiorum procreandorum causa sunt institutae, sicut scriptum est, Crescite, et multiplicamini, et replete terram : quarum licitus usus non in luxuria libidinis institutus est, sed sine illa imperio honestissimae voluntatis, tantum, ut dixi, causa natorum. Quia Adae et Evae ante peccatum, cum adhuc scilicet in eis morbus iste non esset, dixit Deus, Crescite, et multiplicamini, et replete terram. Post peccatum vero, ut jam superius disputatum est, sibilo venenosi serpentis, cujus callidis decepti sunt blandimentis, hanc inquietam et mortiferam pestem eorum corpora conceperunt; et per licitum usum, postea
Abbreviated transcription (Latin):
lecte nr̃e castissimi expugnatores qnͣtum libet ꝙ
tantum laudare delectat. aut si non libet cum
suadet ut libeat. ⁊ exprignatur a uobis. cur bo¬
num predicatis qd̾ in uobis ad u̾sum esse senti¬
tis. Rego erubescite. ⁊Iemo unqmͣ qd̃ sibi
est mimicum bonum dicere delectatur. ⁊ laudũ
preconiis adornare. Fallimini ꝓrsus ⁊ fallitis
ĩmo decepti estis ⁊ decipitis. Non est iste calor
bonus nec genitalis. in bonis genitalib meu¬
bris que formauit deus. S malus ut seꝑe
dictum ÷ auctore dỹabolo. p̾cedente pcc̃o. Isto
calore si ingor mentis urẽ illicita non dissolũe¬
retur non a uobis tam licite laudaretur. quin
pocuis sicut a catholicis dampnaretur. S it̾m
pitis resistere: ⁊ dicitu. Nuptie dampnabiuntur
si libido dampnetur. quia abs ila soboles nõ gigni¬
tur. Quid prestigiosissimis assertiꝯnib ur̃is
diem in noctem unitare uitimini. Quid nebuliᷤᷤ

Expanded text:
lectae vestrae castissimi expugnatores, quantum libet, quod lectae vestrae castissimi expugnatores, quantum libet, quod tantum laudare delectat: aut si non libet, cum suadet ut libeat, et expugnatur a vobis, cur bonum praedicatis, quod in vobis adversum esse sentitis? rogo, erubescite. Nemo unquam quod sibi est inimicum, bonum dicere delectatur et laudum praeconiis adornare. Fallimini prorsus et fallitis, imo decepti estis et decipitis. Non est iste calor bonus, nec genitalis in bonis genitalibus membris, quae formavit Deus, sed malus, ut saepe dictum est, auctore diabolo praecedente peccato. Isto calore si vigor mentis vestrae ad illicita non dissolveretur, non a vobis tam licite laudaretur, quin potius sicut a Catholicis damnaretur. 11. Sed iterum pitis resistere, et dicitis: « Nuptiae damnabuntur, si libido damnetur, quia absque illa soboles non gignitur. » Quid praestigiosissimis assertionibus vestris diem in noctem mutare nitimini? quid nebulis
Abbreviated transcription (Latin):
Et condelector legi dei ⁊ uideo aliam legem ĩ mẽ¬
bris meis repugnantem legi mentis mee. ⁊ cap¬
tiuantem me in lege pcc̃i que ÷ in pienbris me¬
is. Manifeste hec se contra corcupiscentiam
bella ꝑegisse testatur. nec tamen głiatur de ꝓpͥ¬
is uirib se fuisse tͥumphum iuctorie consecu¬
tũ ⁊ ĩd̾o cum de se in se ꝓ se adu̾sum tale malũ
firmatus nillum uictorie ad uitorium reperis¬
set displicens. sibi cculos ad xp̃i ꝓpugnatula qͥ¬
bus defendi possit eleuauit dicens. Infelix
ego homo quis me libabit de corꝑore mortis hꝰ.¬
li bamur de corpore de corpore mortis id de motibꝰ
concupiscentie quibus corpus nr̃m ꝑcutitur. ut
tante turpitudins squalorem laudare nõ eru¬
bescitis. ⁊ clamate scd̃m consuetudinem ur̃am
dicentes. Libido calor bomis est genetalis. nec ẽ
qd̾ pudeat mea. Quia si maliun esse dicatur
nuptie iam dampnabuntur. Sine illa enun
non poterit proles existere. Ex hoc adu̾tant di¬

Expanded text:
am legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: manifeste haec se contra concupiscentiam bella peregisse testatur. Nec tamen gloriatur de propriis viribus se fuisse triumphum victoriae consecutum. Et ideo cum de se, in se, pro se, adversus tale malum infirmatus nullum victoriae adjutorium reperisset, displicens sibi, oculos ad Christi propugnacula quibus defendi possit elevavit, dicens: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hliberamur de corpore mortis, id est, de motibus concupiscentiae, quibus corpus nostrum percutitur, ut tantae turpitudinis squalorem laudare non erubescitis, et clamate secundum consuetudinem vestram, dicentes: « Libido calor bonus est genitalis, nec est quod pudeat in ea: quia si malum esse dicatur, nuptiae jam damnabuntur; sine illa enim non poterit proles existere. » Ex hoc advertant di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ decorem enis. Idz non enu confido muirtu¬
te mea liberari me. S in grã dei qmͣ dona¬
re in euis÷ potestate.Ideo ⁊ ait. Si muenero
gr̃am añ dnñ. Quod confirmat in psalmis ip¬
se dicens. Gr̃am ⁊ głam dabit dominꝰ. Qͥt
nomen enis in eodem loco tatuit nũquid non gͣ¬
tia sua gratuita. hoc oꝑatus est dens in illo cum
ei dicit. Qiusqmͣ te formarem in utero noni
te. ⁊ priusꝙͣ exires de uulusi scĩficaui te. ⁊ ꝓphe¬
tam in gentib dedi te. Plane manifestat grẽ
donũ. ⁊ non ex oꝑib. Que enim erant eiꝰ oꝑa
N ec dum formati in ut̾o net dum nati ex nt̃o.
I gitur. non ex oꝑib. S ex uocante dictũ est
er Priusqmͣ te formarem mutero noui te: ⁊ priꝰ¬
qmͣ exires de uuluua sanstificaui te. ⁊ ppħam in¬

Expanded text:
et decorem ejus : id est, Non enim confido in virtuet decorem ejus : id est, Non enim confido in virtute mea liberari me, sed in gratia Dei, quam donare in ejus est potestate. Ideo et ait, Si invenero gratiam ante Dominum: quod confirmat in Psalmis ipse dicens, Gloriam et gratiam dabit Dominus . 26. Quid nomen ejus in eodem loco tacuit, numquid non gratia sua gratuita hoc operatus est Deus in illo, cum ei dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in gentibus posui te ? Plane manifestat gratiae donum, et non ex operibus. Quae enim ejus erant opera necdum formati in utero, necdum nati ex utero? Igitur non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Priusquam te formarem in utero novi te: et priusquam exires de vul
Abbreviated transcription (Latin):
gram̃ in conspectu meo ⁊ sciote pre om̃ĩbus
non enim locum moysi si accepisset nisi ut
ille ante dñ gr̃am inuenisset. Item in libro
idicum. Et dixit angelus adm̃ ad gedeon
Qñ drĩs erit tetum. ⁊ ꝑcuties madian tam¬
qmͣ uiium unum. Et dixit ad eum gedeon.
Si mueni grãm ante cculos tuos facies scd̾m
um me non agnosco implere que promittis.
⁊ uidisse te non fuit meritorum. meoꝵ insi es¬
set domim dei.: Ideo ⁊ art. Si muem gram̃ añ
oculos tuos. ⁊ Cono enim dei uidisse eũ ange¬
lum uox diuina confirmat cum pauentem ⁊
trementem consolatur dicens. Pax tibi sit
ne timeas. non morieris. i d ut inderes ange¬
lum grẽ mełim fint. Quaꝓpter in pace mins
⁊ facies que tibi annũtiam. Item in regnoꝵ
lihro scd̾o. ⁊ dixit rex dauid ad sadoch. sac̾dotem.
Crcumage archam domini in tiuitate. Si ĩ ue¬
ui gr̃am ante dñm reducet me ⁊ uidebo eam

Expanded text:
gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus? gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus? Non enim Moysi locum accepisset, nisi ut ille ante Deum gratiam invenisset. 25. Item in libro Judicum: Et dixit angelus Domini ad Gedeon: Quoniam Dominus erit tecum, et percuties Madian tanquam virum unum. Et dixit ad eum Gedeon: Si inveni gratiam ante oculos tuos, et facies secundum idoneum non agnosco implere quae promittis, et vidisse te, non fuit meritorum meorum, nisi esset donum Dei. Ideo et ait, Si inveni gratiam ante oculos tuos. Dono enim Dei eum vidisse angelum, vox divina confirmat, cum paventem et trementem consolatur dicens, Pax tibi sit, ne timeas, non morieris : id est, ut videres angelum, gratiae meae fuit; quapropter in pace vives, et facies quae tibi annuntiavit. Item in Regnorum libro secundo, Et dixit rex David ad Sadoch sacerdotem: Circumage arcam Domini in civitatem; si invenero gratiam ante Dominum, reducet me, et videbo eam
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciam quia ppłs tius ⁊ gens hec. habeat
gr̃am aput dm̃. Sed ex deo non ex se. Denuꝙ cl̃
dicit. Si iueni gr̃am in conspectu tuo muenis
se non huisse głiatur. Et cum dicit. Ostende
michi temet ipsum manifeste ut indeam ut
san mueniens gram antete. Quid aluidin¬
dicat nisi ut dumi te uidero manifeste. coguos¬
cam non mei fuisse m̾iti. S dono grẽtue
deo ⁊ art. ut sim mueniens gĩam autete Idẽ
post panlalum ait ad dnm̃. Nisi ipẽ exeas nob̃¬
cum neme educas hins. Et quomodo scietur
uere quia inueni gr̃am apud te ego ⁊ połs ni tuus
si tu parit̾ nobiscum fu̾is: Et gb̾abimur eg eet
ppłs tuus pre om̃ib gentib que sunt suꝑ ter¬
tam. Gliabimur. Quomodo ion ninodis. S¬
mnobis. s ite a quo accepimus gr̃ara gbrendi
muenisti gt̃am meam. non ex adam pertante
⁊ recum ⁊ non derelinqmͣ te neq despiciam te
quid alud dicit. nisi ut ait moysi. inuenisti

Expanded text:
ut sciam quia populus tuus et gens haec habeat ut sciam quia populus tuus et gens haec habeat gratiam apud Deum. Sed ex Deo, non ex se. Denique cum dicit, Si inveni gratiam in conspectu tuo, invenisse se, non habuisse gloriatur. Et cum dicit, Ostende mihi temetipsum manifeste ut videam te, ut sim inveniens gratiam ante te: quid aliud indicat, nisi, Ut dum te videro manifeste, cognoscam non mei fuisse meriti, sed dono gratiae tuae? Ideo et ait, ut sim inveniens gratiam ante te. Item post pusillum ait ad Dominum: Nisi ipse exeas nobiscum, ne me educas hinc: et quomodo scietur vere quia inveni gratiam apud te ego et populus tuus, nisi tu pariter nobiscum fueris, et gloriabimur ego et populus tuus prae omnibus gentibus quae sunt super terram? Gloriabimur, quomodo? Non in nobis, sed in te, a quo accepimus gratiam gloriandi. invenisti gratiam meam, non ex Adam peccante et tecum; et non derelinquam te, neque despiciam te : quid aliud dicit, nisi ut ait Moysi, Invenisti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ prosꝑabat opera eiis ⁊ somꝑniorum int̾preta¬
tionem ei donauerat. Item cum missus eẽt
in carcerem ⁊ erat dominus ait cum ioseph. ⁊
ꝑfudit eum milcd̾ia. ⁊ dedit ei gr̾am añ prin¬
cipem carceris. De qua grã non in se głabatur
sed in domino. ciũ donum esse sciebat cum dicit
pharaoni deitp̃tando sompnio. Smne deo non
respondebitur salutare pharaoni. Item in exo¬
do. Dommnus aũt ait. dedit gr̃am ppło coram
egyptiis. ⁊ accomodauerunt illis ⁊ p̾dati sunt
egyptios. Quomodo enum eis dedissent quos
odio habedant nasa aurea ⁊ argentea. uł uestẽ
nisi donum grẽ fuisset. Item in eodem libro
moyses ad dum̃. Ecce tu michi dicis in quit.
dedu ppłm taum hunc tu autẽ non demõstͤ¬
sti michi quem simul mittas mecum. ⁊ dixisti
bet. Nunc ergo si mueni gr̃am in conspet¬
tu tuo ostende michi temet ꝓm̃ manifeste
ut uideam te ut sim nueniens gr̃am ante te:

Expanded text:
et prosperabat opera ejus, et somniorum interpretaet prosperabat opera ejus, et somniorum interpretationem ei donaverat. Item cum missus esset in carcerem: Et erat, ait, Dominus cum Joseph, et perfudit eum misericordia, et dedit ei gratiam ante principem carceris . De qua gratia non in se gloriabatur, sed in Domino, cujus donum esse sciebat, cum dicit Pharaoni de interpretando somnio ejus: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni . Item in Exodo: Dominus autem, ait, dedit gratiam populo coram Aegyptiis, et accommodaverunt illis, et praedati sunt Aegyptios . Quomodo enim eis dedissent, quos odio habebant, vasa sua aurea et argentea, vel vestem, nisi donum gratiae fuisset? 24. Item in eodem libro Moyses ad Dominum: Ecce tu mihi dicis, inquit, Deduc populum hunc, tu autem non demonstrasti mihi quem simul dimittas mecum: et dixisti me. Nunc ergo si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste ut videam te, ut sim inveniens gratiam ante te,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ut dicet apostolus. ⁊Ion ex oꝑib. nequis
għetur. Item illic dominus ad abribam. Nolite et¬
mere abraham. ego protegam te. gtã utiq mel. et¬
m̃ces tua erit magna nimis. Protegam te grã utiꝙ
mea. quia pͥusqmͣ me muocares uocaui te ut exures de
t̾ra ⁊ cognatione tua. ⁊ muocares me. Et ipẽ abrabũ
ad dum̃ cum ei apparuisset. ad ylicem mamibie . Do¬
mineait si inueni graiñ antete ne transeas pu¬
erium tuum. ⁊ cetera. Per gr̃am ergo que non ⁊
Qopibus dictum est ei m̃ces tua enit mag̾nani¬
mis quia nemo pͥus dedit deo. ⁊ retribuetur es
qdi confirmat apostolus dicens⁊ Ergo dicemus
muenisie abraham partem nrm̃ scd̾m carnẽ. E
eam abraham ex oꝑibus iuistificatuł .i. habet glo¬
riam. S non aput dm̃. Item in genesi de
iosepħ cum uenditus esset phutifici spado.¬
ni. uidit autem dominus euis inquit qd̾
S muenit. dnõ utiq donante querat cum eo

Expanded text:
sumus, ut dicit Apostolus, non ex operibus, ne quis sumus, ut dicit Apostolus, non ex operibus, ne quis glorietur . 22. Item illic Dominus ad Abraham: Noli timere, Abraham; ego protegam te, et merces tua magna erit nimis . Protegam te, gratia utique mea, qua priusquam me invocares, vocavi te ut exires de terra et cognatione tua, et invocares me . Ideo et ipse Abraham ad Dominum, cum ei apparuisset ad ilicem Mambre: Domine, ait, si inveni gratiam ante te, ne transeas puerum tuum , etc. Per gratiam ergo quae non est ex operibus, dictum est ei, Merces tua magna erit nimis: quia nemo prior dedit Deo, et retribuetur ei . Quod confirmat Apostolus dicens: Quid ergo dicemus invenisse Abraham penim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum . 23. Item in Genesi de Joseph cum venditus esset Putiphar spadoni: Vidit autem dominus ejus, inquit, quod esed invenit, Domino utique donante, qui erat cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
głio post resurrectionem de duob euntib in uia
ẽunc inquit apparuit illis sensum ut intellig̾ent
Epturas. Et in psalmis. Seatus homo quẽ tu
erudieris domine. ⁊ de lege tua docueris eum. Et m
ꝓpħa ezechiele dominus. Et faciam ait ut faciatiᷤᷤ
uoluntatem meam. ⁊ in preceptis meis ambuletis.¬
qui fuerunt ante legem uł sub lege tam elestoĩ qmͣ
gub̃natores fusse ex multis testimoniis. actipe pan¬
ca i libro genesis. NIor aũt ait muenit giãm ante
tominum deum. Statimq sequitur. Nce homo iꝰ¬
tus. ⁊ consummatus erat in genere suo. ⁊ placuit
deo. Nota igitur post niuentam grãm. deo donante
um deus. non actu m̾itorum. cum made preuaricatõ¬
ne natus sit rens. aqua enim illi dilunii bapm̃ fu
it ⁊ archa eccłia. ⁊ In solum aũt illi. S ⁊ uxori
eiꝰ ⁊ filiis ⁊ nurib scd̾m ĩ reꝑatione hominum qõ¬
conseruatis. Nicet ergo ħanc illi uł salutis fuisse

Expanded text:
gelio post resurrectionem de duobus euntibus in via: gelio post resurrectionem de duobus euntibus in via: Tunc illis, inquit, aperuit sensum, ut intelligerent Scripturas . Et in Psalmis: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Et in propheta Ezechiele Dominus: Et faciam, ait, ut faciatis voluntatem meam, et in praeceptis meis ambuletisi fuerunt ante legem, vel sub lege, tam electos quam gubernatos fuisse, ex multis testimoniis accipe pauca. In libro Genesis: Noe autem, ait, invenit gratiam ante Dominum Deum. Statimque sequitur: Noe homo justus et consummatus erat in genere suo, et placuit Deo . Nota igitur, post inventam gratiam, Deo donante, um Deus; non actu meritorum, cum in Adae praevaricatione natus sit reus. Aqua enim diluvii baptismuuxori ejus et filiis et nuribus secum in reparationem hominum conservatis. Liquet ergo hanc illi salutis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
mento cum pegerit iter ad̾ incessit dicit. feci ho¬
die puto trignita milia. cum ille sedens ĩ iumen¬
tum cucurrerit trignita milia s non ea cucurris¬
set. nisi a sessore tam direstus ĩ uia qmͣ gub̾natꝰ
fuisset. Recte ergo sessor quẽ grẽ figuraui dicit.
feci trignita milia. Ipse eñ fecit. qui iumẽtũ
cit precepta sed non ut supͣ dixi sme gratia
dirigente uł gub̾nante. Propt̾ qd̾ dict in psalmis.
Dirige in conspectu tuo uam meam. ⁊ a domino
gressus hominis diriguntur. Itaꝙ nec grã sme li¬
bero arbitrio uł agit facit honiniem hr̃ẽ beatam ui¬
tam nec liberum arbitrium sine grã ⁊ tamen ꝑiuloᷤᷤ
sine usu liberi arbitrii facit gr̃a habere bãtam uitam
es añt qui iam ratioris capices sunt preuenit atq
Socet ut bonum uelait ⁊ possint. Scͥptum est enĩ
maitib apłorum. Et aꝑuit deus cor lidie purpura¬
rie. ut anduet ea que dicebantur a paulo. Item ĩ euuͣ¬

Expanded text:
mento, cum peregerit iter quod incessit, dicit, Feci homento, cum peregerit iter quod incessit, dicit, Feci hodie, ut puta, triginta milliaria: cum illo sedente, jumentum cucurrerit triginta milliaria, sed non ea cucurrisset, nisi a sessore tam directum in via, quam gubernatum fuisset. Recte ergo sessor quem gratiae figuravi, dicit, Feci triginta milliaria. Ipse enim fecit, qui jumentum istianus facit praecepta, sed non, ut supra dixi, sine gratia dirigente vel gubernante: propter quod dicit in Psalmis, Dirige in conspectu tuo viam meam ; et, A Domino gressus hominis diriguntur . Itaque nec gratia sine libero arbitrio facit hominem habere beatam vitam, nec liberum arbitrium sine gratia. Et tamen parvulos sine usu liberi arbitrii facit gratia habere beatam vitam. Eos autem qui jam rationis capaces sunt praevenit atque docet, ut bonum velint et possint. Scriptum est enim in Actibus Apostolorum: Et aperuit Deus cor Lydiae purpurariae, ut audiret ea quae dicebantur a Paulo . Item in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sessoris manu regitur ut it̾ rectum siue leui¬
ter seu cursu idest scd̃m sedentis in se uoluntatem
possit incedere quo ad usq ad locimi ꝑueniat desti¬
natum ita ⁊ liberum arbit̾um dum inuia ĩd̾ xp̃o
grẽ regimine regitur ut in semitis domini recto
ad usꝙ ad ꝓmissum regnum celoꝵ ꝑueniat. Idõ
hec in psalmis ait. Spiritus tiuis bonus dedu¬
cet me in t̾ram rectam. Et ut ille cum aliqͦtiens
subsessore pastus largiorib cibariis incumbens
freno tursu extollitur. sessoris flagello ceditur ut
scd̾m eus ambulet uoluntatem. similit̾ ⁊ lib̃m
arbit̾um dum donorum grẽ dei ĩmemor ĩ ꝓsperis
efficitur ⁊ tamꝙͣ de sui possibilitate głiatus extolli¬
tur. eius flagello corriprtur cum in uariis tribu¬
lationib ⁊ afflictionib paululum subiungatur
ut humiliatus homo in sua humilitate ad gr̃ẽ
returrat auxslium. Sicut ergo homo sedens ĩ iu¬

Expanded text:
tur, sessoris manu regitur, ut iter rectum sive lenitur, sessoris manu regitur, ut iter rectum sive leniter seu cursim, secundum sedentis in se voluntatem possit incedere, quoadusque ad locum perveniat destinatum: ita et liberum arbitrium, dum in via, id est ae regimine regitur, ut in semitis Domini recto adusque ad promissum regnum coelorum perveniat. Ideo et in Psalmis ait: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam . Et ut illud, cum aliquoties sub sessore pastum largioribus cibariis incumbens freno, cursu extollitur, sessoris flagello caeditur, ut secundum ejus ambulet voluntatem: similiter et liberum arbitrium, dum homo gratiae Dei immemor in prosperis efficitur, et tanquam de sui possibilitate gloriatus extollitur, ejus flagello corripitur, cum in variis tribulationibus et afflictionibus paululum subjugatur; ut humiliatus homo in sua infirmitate ad gratiae recurrat auxilium. Sicut ergo homo sedens in ju
Abbreviated transcription (Latin):
ego autem sed grã dei metum. Amputauit a
onmem humanam głam. ⁊ dedit soli deo głam
cum iterum dicit. ut non simus fidentes in no¬
bis s in domino qui suscitauit mortuos. Et i¬
terum. Grã autem dei sum. id qd̾ simi. Rate
namq arbitror comꝑari biberum arbit̾um¬
iumento. Unde ⁊ dictum ÷. uelut uimentum fac¬
tus sum aput te gram̃ uero scessori quia sicut
iinentum amniai uiuatissimũ ⁊ dometur ad ut¬
opus honim necess̃ariũ de armento uagami ap¬
prehenditur. ⁊ incipit ꝑ curam domantis se ad
eius ꝓficere uoluntatem. ⁊ta ⁊ lib̃m arbit̾um ad̾
uislueratum uiuit i homine gratia dei app̃hendi¬
tur de armento ⁊ luxuria seculi. in quo pastore dõ¬
abolo uagatur ꝑ in congruas uoluptates. Pastorẽ
dĩ̇abolum dixi scd̃m zachariam ꝓpħam deeo di¬
centem. O pastor ⁊ ydolum. Apprehenditur sᷤͤ
grã ut dixi domandum liberum arbitrium ut
male conu̾sationis deposita feritate humilietur.

Expanded text:
ego autem, sed gratia Dei mecum . Amputavit autem ego autem, sed gratia Dei mecum . Amputavit autem omnem humanam gloriam, et dedit soli Deo gloriam, cum iterum dicit, Ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo qui suscitat mortuos : et iterum, Gratia autem Dei sum id quod sum . 20. Recte namque arbitror comparari liberum arbitjumento, unde et dictum est, Velut jumentum factus sum apud te : gratiam vero sessori. Quia sicut jumentum animal vivacissimum, ut dometur ad opus homini necessarium, de armento vagum apprehenditur, et incipit per curam domantis se ad ejus proficere voluntatem: ita et liberum arbitrium, quod vulneratum vivit in homine, gratia Dei apprehenditur de armento et luxuriae saeculi, in quo pastore diabolo vagabatur per incongruas voluptates. Pastorem diabolum dixi secundum Zachariam prophetam, de eo dicentem: O pastor et idolum ! Apprehenditur ergo gratia, ut dixi, domandum liberum arbitrium, ut et malae conversationis deposita feritate humilietur,
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i ihũ xp̃i. ¶Aemo sit segnis ⁊ remissus.
ad seruiendum deo nec sit de grã confidat tanqmͣ
deus liberi arbitrii euis qͥd̾ ꝑ mortem filii sui re¬
parauit ⁊ sibi p̃parauit oꝑa non requirat. immo
Declinet a malo ⁊ faciat bonum uigilet. petat.
querat. pulset contendat uincere scd̾m. deo plac̾e.
sicut dum ꝑ mundi pelagus. currit quemad̾m
sepe numero dictam anchoram grẽ ceruicib re¬
uinctam liberari arbitrii non soluat. quia siue
in ꝓspero cursu ne extollatur. seu in potestate tẽp¬
tationum ne mergatur ꝑ euis gubernaculum quo¬
ad usq ad portum paradysi ꝑueniat poterit ꝑ¬
man̾e fecurus ut cum impleu̾it cursum fident̾
dĩcat cum apostolo. paulo. Bonũ certamẽ certa¬
ui cursum consũmaui. fidem seruaui. Hec enĩ
ille cum dic̾et. non inse sed in dnõ głabatur. ꝓp¬
se enun dixit ut quid głatur. in dnõ głietur. Qꝰ¬
modo enĩ potuit bonum c̾tamen c̾tare cursum
cõsũmare. fidem seruare: Ante iam dixerat. nõ

Expanded text:
tri Jesu Christi . Nemo sit segnis et remissus ad serviendum Deo, nec sic de gratia confidat, tanquam Deus liberi arbitrii ejus, quod per mortem Filii sui reparavit et sibi praeparavit, opera non requirat: imo declinet amalo, et faciat bonum. Vigilet, quaerat, petat, pulset, contendat vincere saeculum, Deo placere, sic ut dum per mundi pelagus currit, quemadmodum saepenumero dictum est, anchoram gratiae cervicibus revinctam fiducia liberi arbitrii non solvat. Quia sive in prospero cursu ne extollatur, sive in tempestate tentationum ne mergatur, ejus gubernaculo, quoadusque ad portum paradisi perveniat, poterit permanere securus: ut cum impleverit cursum, fidenter dicat cum apostolo Paulo, Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Haec enim ille cum diceret, non in se, sed in Domino gloriabatur. Ipse enim dixit: Ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Quomodo enim potuit bonum certamen certare, cursum consummare, fidem servare, ante jam dixerat: Non
Abbreviated transcription (Latin):
go. ⁊ non qd̃ uolo hoc ago. S qd̾ odi iidꝰ facio¬
Et si autem qd̾ nolo illud fatio consentio legi
qm̃ bona est. Et nunc autem iam nõ ego o
o enim quia non habitat in me hoc ÷ in carne
mea bonum ⁊ uelle adiacet michi. ꝑfic̾e̾ autẽ
bouum non inuenio. ⁊ non eni qd̾ uolo bonũ

Expanded text:
hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona. nunc autem iam non ego opscio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. n
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib Id nolite equales effici infidelib laudanteᷤᷤ
cum illis. qd̾ est execrabile ⁊ dicentes qd̃ malum est
bonum: quia ue eis qui dicunt qd̾ dulce est. amarũ.
⁊ qd̾ amarum ⁊ dulce. Della igitur ista doctor il¬
le gentium n fide ⁊ ueritate scd̾m datam sibi contͣ
in se deprehendit. ⁊ contra ea fortit dimicauit.
Cum enim in ꝑsona sua dicit. Peccatum non
cognoui nisi ꝑ legem ⁊ concupiscentiam nescie¬
bam. ⁊ pcc̃m ꝑ mandatun oꝑatum ÷ in me oẽm¬

Expanded text:
fidelibus : id est, nolite aequales effici infidelibus, laudantes fidelibus : id est, nolite aequales effici infidelibus, laudantes cum illis quod est exsecrabile, et dicentes quod malum est, bonum. Quia, vae eis qui dicunt quod dulce est, amarum; et quod amarum est, dulce . Bella igitur ista doctor ille Gentium in fide et veritate secundum datam sibi contra in se deprehendit, et contra ea fortiter dimicavit. Cum enim in persona sua dicit, Peccatum non cognovi nisi per legem: et, Concupiscentiam nesciebam; et, Peccatum per mandatum operatum est in me o
Abbreviated transcription (Latin):
repuguãtem legem mentis mee ⁊ captiuantem
me in lege pec̃i que est in menbris meis ⁊ ecce
iudeo iaꝑne id ⁊ sentio contrariam legem concupiᷤᷤ¬
centiam scilicet malam morbo libidinis sordida¬
tam obruanten ⁊ resistentem ⁊ preualentem le¬
gi m̃tis mee intentione indelicet animi mei nat᷑a¬
li ⁊ captiuũ me ducentem in lege pectati. hoc ẽ in
pͥuaricatione ꝓ thoplausti que est in menbris meiᷤ
ra bella. Ecce que ꝑicula. qnͣtaq nanfragia de ma¬
lo laudabilis ⁊ dilecte nr̃e concupiscentie dẏabo¬
lo seimuante exorta sunt. Ecte cuiꝰ pestis omis le¬
ue esse p̾dicatis ⁊ uigum suaue. S paulus cuiꝰ
estis aꝑtissimi inimici non cum illo malum eẽ
libidinem sentientes. legerat scͥptum esse de isto
malo. Graue iugum suꝑ filios adam. a die exitꝰ
de uentre matris eoꝵ. usq in diem sepulture ĩ ma¬
trem omnium ⁊ i deo predicabat fidelib contra uos
de isto ugo dicens. NIolite uigum ducere cum in¬

Expanded text:
tem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Et ecce video in me, id est sentio, contrariam legem, concupiscentiam scilicet malam, morbo libidinis sordidatam, obviantem et resistentem et praevalentem legi mentis meae. intentioni videlicet animi mei naturali, et captivum me ducentem in lege peccati, hoc est, in praevaricatione protoplasti, quae est ra bella, ecce quae pericula, quantaque naufragia, de malo laudabilis et dilectae vestrae concupiscentiae, diabolo seminante exorta sunt. Ecce cujus pestis onus leve esse praedicatis, et jugum suave. Sed Paulus, cujus estis apertissimi inimici, non cum illo malum esse libidinem sentientes, legerat scriptum esse de isto malo jugo: Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Et ideo praedicabat fidelibus contra vos de isto jugo, dicens, Nolite jugum ducere cum in
Abbreviated transcription (Latin):
didi pp̃ qd̾ locutus sum. ⁊ nos credimus ꝓpt̾ qd̾ ⁊
loquims. Onmem uero amputanit imꝑitorum
suspitionem ancipitem ⁊ nr̃am defensionem nullo
hereticoꝵ ariete quassandam. muro uallauit cum
scribit ephesiis. Unum corpus ⁊ unus sps fic̃
ucrati estis in una spe uocationis urẽ. Unis dũs
iia fides. unum bap̃ma. Unus deus ⁊ pat̾ oĩim

Expanded text:
didi, propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod et loquimur . Omnem vero amputavit imperitorum suspicionem ancipitem, et nostram definitionem nullo haereticorum ariete quassandam muro vallavit, cum scribit Ephesiis: Unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum Baptisma, un
Abbreviated transcription (Latin):
mus miserabiliores sumus omib hominib. Speᷤᷤ
emm que uidetur non est spes. ⁊Iam qd̾ udet qͥ s̾
quid sꝑat: Si ant̃ qd̾ non uidenius sꝑamus ꝑ pa
tientiam expectamus. qua ꝓpt̾ dem̾itis xp̃ianus ex¬
tossi in hor scło non debet quia nemo in hac uita
positus głiabitur purum se hrẽ cor ueq quisqmͣ
dicit se eẽ sine pccõ. In presenti uamq labor i¬
dictas est ut fant m̾̃ita ꝑ auxilium grẽ non p̾mis¬
sorum redditõ m̾itorum. Ideo ⁊ apostolus. nõ sd̃
iam inquit acceꝑim aut iam ꝑfectus sĩ sequor a
si comprehendam in quo ⁊ compre hensus suma xͦ¬

Expanded text:
mus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Spes mus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Spes enim quae videtur, non est spes: nam quod videt quis, quid sperat? tientiam exspectamus . Quapropter de meritis christianus extolli in hoc saeculo non debet, quia nemo in hac vita positus, gloriabitur purum se habere cor, nec quisquam dicit se esse sine peccato. In praesenti namque labor indictus est, ut fiant merita per auxilium gratiae, non praemissorum redditio meritorum. Ideo et Apostolus: Non quod jam, inquit, acceperim; aut jam perfectus sim; sequor autem si comprehendam, in quo et comprehensus sum
Abbreviated transcription (Latin):
lum: i d cum reliquit dm̃ ⁊ diligit scłm. sicut fecĩ¬
se deman ⁊ ermogenem testatur apłs. uł tura etiã
in toto spem habens ni uanis simulachris dm̃ ⁊ di¬
ligitros uerum cognoscere non uilt quem in he
sło haret potestatem si uelit sũmus deus tam ꝑ
indebitam gr̃am qua iustificat impiũ saluare ꝙ
etiam tum se auertit. iudicio iusto traditum in re
sd̾m oꝑa sua reddat ei. Babet nichilominus.
⁊ bonum m̾itum cum mom̃ĩb grẽ dei bona i se
oꝑaitium resistit Red ccoꝑator existit. ⁊ onnẽ spẽ
suam habet millam. cum aurem suam ⁊ cor d̾o lo¬
quenti intus hoc ⁊ minteriore homine p̾bet ⁊ nõ
foris in malo scło ꝑstrepenti qd̾ m̾itum non babet
ꝑp̃ psentem uitam tamꝙͣ in p̾senti scło recepturuᷤ.
Q ꝓpter futuram ueram uitam. que erit in secula
seculorum. Quia si in hac uita tantum in xp̃o spa¬

Expanded text:
lum: id est, cum relinquit Deum, et diligit saeculum, sicut fecislum: id est, cum relinquit Deum, et diligit saeculum, sicut fecisse Demam et Hermogenem testatur Apostolus : vel cum etiam quis in toto spem habens in vanis simulacris, Deum verum cognoscere non vult; quem in hoc saeculo habet potestatem, si velit, summus Deus, tam per indebitam gratiam qua justificat impium, salvare, quam etiam cum se avertit, judicio justo traditum in repre, ut secundum opera sua reddat ei. Habet nihilominus t bonum meritum, cum in omnibus gratiae Dei bona in se operanti non resistit, sed cooperator existit, et omnem spem suam habet in illam; cum aurem suam et cor Deo loquenti intus, hoc est, in interiore homine praebet, et non foris in malo saeculo perstrepenti, quod meritum non habet propter praesentem vitam, tanquam in praesenti saeculo recepturus; sed propter futuram veram vitam, quae erit in saecula saeculorum: quia si in hac vita tantum in Christo spera
Abbreviated transcription (Latin):
xpõ loquente. Pelagius non credit. Dic hereti¬
ce cui est dicendum anathema. Inmo dicat pau¬
lus ore suo ꝓferente xpõ sententiam. S licet noᷤᷤ
aut angelus de celo eungłic et uobis p̃ter quam
mus. Et mĩc if̾m dico. Si quis uobis euugłi aue¬
rit p̃t̾ ĩd qd̾ accepistis anathenia fit. Ille m spũ dei
dicit excollentib se dese. Qlis prior dedit illi ⁊ retri¬
buetur ei: Tu in sapientia carns que in uica ẽ i
Deum respondes. Ego prior dedi deo ⁊ retribuet mͥ.
Qand demde restat ut audias nisi anathema. Sed
clamas iterum ⁊ dicis. Si nullum est m̾itum oꝑantiᷤ.
Quomodo scͥptum est ⁊ tu reddes singulis scd̾m o¬
pera sua  Auscuta os intellige. si tamen aures ha¬
beas audiendi. ⁊ cor non fit induratum intelligen¬
di ꝓpt̾ liberum arbit̾um quo bona ⁊ mala oꝑant᷑
homines. distum ÷. Unicuiq reddis scd̃̾m oꝑa sua.
tio suo iam. baptizatus decdinat a bono ⁊ facit ma¬

Expanded text:
Christo loquente. Pelagius non credit. Dic, haeretiChristo loquente. Pelagius non credit. Dic, haeretice, cui est dicendum anathema? Imo dicat Paulus ore suo, proferente Christo sententiam. Sed licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis, praeterquam s, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis, anathema sit . Ille in Spiritu Dei dicit extollentibus se de se: Quis prior dedit illi, et retribuetur illi? Tu in sapientia carnis, quae inimica est in Deum , respondes: Ego prior dedi Deo, et retribuit mihi. Quid deinde restat ut audias, nisi anathema? 30. Sed clamas iterum, et dicis: « Si nullum est meritum operantis, quomodo scriptum est, Et tu reddes singulis secundum opera sua » ? Ausculta, et intellige; si tamen aures habeas audiendi, et cor non sit induratum intelligendi. Propter liberum arbitrium quo bona et mala operantur homines, dictum est, unicuique reddi secundum opera sua. tio suo jam baptizatus declinat a bono et facit ma
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝓposut deus ꝓpicutionẽ ꝑ fidem i sangͥ¬
ne ip̃uis ⁊ ceta. Etce audisti. iustificati gratis ꝑ gra¬
tiam dei. noli ei s̾ponere oꝑa ꝓpria nec ex eifdem
głari quia ut iam suꝑuis dictum est. ex oꝑib non
ex oꝑibus non deberi. Si ita est cur nobis p̾cipit᷑
ab apostolo humndare in oꝑibus boms quia labornr̃
non erit manis in dño. Audi heretice stulte ⁊ ini¬
mce fidei iu̾tatis. oꝑa liberi arbitrii bona. que ut
fiant p̃parantur ꝑ grẽ preuentum nullis liberi
arbitrii m̾itis ⁊ ipã faciente gub̃nante ⁊ ꝑficien¬
te. uͭ habundent in libero arbit̾o non dampnauius
quia exliis uł hiuꝰmõdi homines dei iustificatisũt.
instificantur. iuistificabuntur in xp̃o. Dampnamꝰ
uero anctoritate diuina oꝑa liberi arbitrii que grẽ
p̃ponurtur. ⁊ ex hiis tamꝙpͣ m̾itis in xp̃o iustifita¬
ri extolluntur. Quid enim prior de̾dit ei ⁊ retri¬
buetur illi: Paulus hoc dicit. non ase sed se mn

Expanded text:
quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius , et caetera. Ecce audisti, Justificati gratis per gratiam Dei. Noli ei praeponere opera propria, nec ex eisdem gloriari, quia, ut jam superius dictum est, Ex operibus nex operibus non deberi. Si ita est, cur nobis praecipitur ab Apostolo, abundare in operibus bonis, quia labor noster non erit inanis in Domino » ? Audi, haeretice stulte, et inimice fidei veritatis. Opera liberi arbitrii bona, quae ut fiant praeparantur per gratiae praeventum, nullis liberi arbitrii meritis, sed ipsa faciente, gubernante et perficiente ut abundent in libero arbitrio, non damnamus; quia ex his vel hujusmodi homines Dei justificati sunt, justificantur, justiauctoritate divina opera liberi arbitrii, quae gratiae praeponuntur, et ex his tanquam meritis, in Christo justificari extolluntur. Quis enim prior dedit ei, et retribuetur illi ? Paulus hoc dicit, non a se, sed in se
Abbreviated transcription (Latin):
tium coram te. Quis enim erit mundꝰ a sorde ne
imus qui dem etiam si unius diei fui̾t uta enis¬
suꝑ t̾im. Est ne aliqiuid dubitandum tam cla¬
rissima auctoritate ꝑuulos petrati illiuue macti¬
latos esse nascentes. Cum enim dicit. nonne etiã
huiꝰ curam habiusti ⁊ hunc fecisti uenire i uidi¬
tiũ coram te. statim ꝓpter iuidicia uistissima dei
cur in iuditium ueniat causam p̾cedentem osten¬
natura qua nascitur. ĩmundus. ĩnꝑaudo. Dec
secundum septuagnnta ins̾pretatum editionẽ q̃
ex greto in latnum sermonem uersa est possumꝰ.
Audite aꝑtius ad suggallationem ur̃ amquane
ait potest facere mundimi de ĩmundo contep¬
tum semine. N onne tu qui solus es. Est ne
dem cops contentio. Immo eõ debet a uobis ul¬
la tontraditio. Andis de ꝑuulo dici. Qnspor¬

Expanded text:
cium? quis enim erit mundus a sordibus? ne cium? quis enim erit mundus a sordibus? ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit uita eisuper terram . Estne aliquid dubitandum, tam clarissima auctoritate, parvulos peccati illuvie maculatos esse nascentes? Cum enim dixit, Nonne etiam hujus curam habuisti, et hunc fecisti venire in judicium coram te? statim propter judicia justissima Dei cur in judicium veniat, causam praecedentem ostennatura, qua nascitur immundus in mundo. Haec secundum Septuaginta interpretum editionem, quae ex graeco in latinum sermonem versa est, posuimus. Audite apertius ad suggillationem vestram idipait, potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Estne deinceps contentio? imo esse debet a vobis ulla contradictio? Audis de parvulo dici, Quis po
Abbreviated transcription (Latin):
ciput angłi. ⁊ non ⁊ malio aliquo salus. Noc eñ
nomen alud  sub celo datum hominib in quo
oꝑteat nos saluos fieri. Quam obrem ⁊ apłs pau¬
lus. scribens torinthiis id ostendens eadem fide isdẽ
dicit. Nolo enim uos ignorare frẽs. qm̃ paires nostri
om̃s sub nube fuerunt ⁊ om̃s mare tͣnsierũt ⁊ õs¬

Expanded text:
 in alio aliquo salus: nec enim nomen aliud est sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Quamobrem et apostolus Paulus scribens Corinthiis, id est, ostendens eadem fide, iisdedicit: Nolo enim vos ignorare, fratres, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
abitur om̃ib miquitatib tius. qui sanat om̃s
Audis pelagiane in miseratione ⁊ miscd̾ia. ⁊ ce¬
cus extolleris ꝓ m̾tis solarum uirium tuaꝵ: te
coronandum: Inteslige miseratione ⁊ miscd̃ia.
dei. non inflatione m̾itoꝵ animam corouari. õs
raui qui ante aduentum fuere incarnationis dñi

Expanded text:
sanat omnesAudis, Pelagiane, in miseratione et misericordia; et caecus extolleris pro meritis solarum virium tuarum te coronandum? Intellige miseratione et misericordia Dei, non inflatione meritorum, animam coronari. CAPUravi, qui ante adventum fuere incarnationis Domin
Abbreviated transcription (Latin):
num gr̃e deiͫ que data unũ quemq fidelem esse
potestis uerititis. ⁊ nullum ⁊ prorsus m̾tum ate
uoluntatis. Si discernas int̾ gĩam ⁊ uoliitatem
est. Audi ergo brenit᷑. ꝓꝓrie uoluntatis. tunc ẽ me¬
utum bonum qnͣdo grẽ donum p̾cedit uniꝰtiuĩꝙ
uoluntatem ⁊ oꝑitux ut meritum faciat honio ꝑ
ꝓp̾am uoluntatem. Ut euidentius ergo cagnoscas d¬
num esse gr̃am ⁊ fidem que ꝑ̾ditum hominẽ reuccãt
ad salutem. audi apłm ephesis p̾dicantem: Enra sal
ui facti estis. ꝑ fidem ⁊ hoc non ex uobis. Nnĩ dei
est. non ex oꝑib ut ne quis głictur. Oñs igitur

Expanded text:
num gratiae unumquemque fidelem esse,potes veritatis: Ergo nullum est prorsus meritum propriae voluntatis, si discernas inter voluntatem et gratiam? Audi ergo breviter: Propriae voluntatis tunc est meritum bonum, quando gratiae donum praecedit uniuscujusque voluntatem, et operatur ut meritum faciat homo per propriam voluntatem. Ut evidentius ergo cognoscas donum esse gratiam et fidem, quae perditum hominem revocant ad salutem, audi Apostolum Ephesiis praedicantem, Gratia salvati estis per fidem: et hoc non ex vobis; Dei donum est; non ex
Abbreviated transcription (Latin):
uit inmundum. ⁊ ꝑ ꝑcc̃m mors. ⁊ ita i om̃s ho¬
mines ꝑtransiit in quo om̃s peccauerũt. Hec ÷
fides nr̃a. Fatemur incunctant̾ pcc̃m in ꝑuulis
⁊ ꝑ pcc̃m mortem. ꝑtransisse. In om̃s em̃ hoĩes¬
ꝑtransiit. Et ꝑuuli natura homines sunt. Qua¬
ꝓpter qnͣti fuerint om̃s homines st̃. Quib dum
contigerit mori ꝓpter pcc̃m qd̾̃ meis non actione
S uterma conceptione ꝑtransiit. moruitur. Nõ
enim morerentur nisi ceno peccãte necarent᷑. P
pcc̃m emim ut sepe ÷ repetendum mors. ⁊ Ion si¬
ne pcc̃o ac morte ne met̾num pereant morte
dñ redimũtur. Hoc ceno pocĩ quo nascuntur
squalidr ut in regnum celorũ ingrediantur
ĩmaculati ĩmaculato ꝑ baptismum sanguine
Audi alit̾ quidem qmͣ danid loquentem. s non
alit̾ ꝓphetantem iinio unico spũ uera dicentẽ.
qd̾ ade pcc̃ato ⁊ ꝑiuili nascendo p̾mantur. Nuud¬
aũt enum inquit ut supͣ iam dictum ẽ. Ecte enĩ
inquit ininiquitatib conceptus sum ⁊ indelic¬

Expanded text:
it in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Haec est fides nostra, fatemur incunctanter peccatum in parvulis, et per peccatum mortem pertransisse in omnes homines. Et parvuli natura homines sunt. Quapropter quanti fuerint, omnes homines sunt, quibus dum contigerit mori, propter peccatum, quod in eis non actione, sed ulterina conceptione pertransiit, moriuntur. Non enim morerentur, nisi coeno peccati necarentur. Per peccatum enim, ut saepe est repetendum, mors; non sine peccato: ab morte, ne in aeternum pereant, morte Domini redimuntur. Hoc coeno peccati quo nascuntur squalidi, ut in regnum coelorum ingrediantur immaculati, immaculato per Baptismum sanguine audi aliter quidem quam David loquentem, sed non aliter prophetantem; imo unito spiritu vera dicentem, quod Adae peccato et parvuli nascendo premantur. David enim inquit, ut supra jam dictum est, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delic
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ simt uł esse cepunt. ¶alis nero dico ut ÷
uelle ydolum colere uelle homiaidiũ uelle adul¬
terium facere. res akienas uelle duiꝑe. dm̃ uiuẽ¬
tem in scła blasphemare. uelle turpit̾ uiuere uel¬
le maleficia discere uelle i ebuari ⁊ luxuriose
iuere. uelle qiuquid non licet. uł non expedit
laborari. S ista non ꝑtinent ad substanciam ui¬
te p̃sentis. quia non sunt adeo ĩmo male deside¬
rata. matulant uitam que est adeo. Ista sunt ⁊¬
rania anime carus ꝙ que mimicus homo idest
dẏabolus dormitante adam dei indelicet p̾cep¬
tum non conseruante ia libero seminauit arbit̾o.
in quibus ꝓcliuior est ⁊ paratior quam in pro¬
speris. ulu̾ata ⁊ deprauata uoluntas ista sunt
Dyaboli oꝑa. que xp̃t dei patris uerbum qd̾ est
gladius bis acutus. ni hunc ueniens mundũ
ex urgine uatus. de credentium libero arbit̾o
graturta sua gr̃a amputat. ydonea in ersdem ad¬

Expanded text:
ipsum sunt, vel esse coeperunt. Malis vero dico, ut est, ipsum sunt, vel esse coeperunt. Malis vero dico, ut est, velle idolum colere, velle homicidium, velle adulterium facere, res alienas velle diripere, Deum viventem in saecula blasphemare, velle turpiter vivere, velle maleficia discere, velle inebriari et luxuriose vivere, velle quidquid non licet vel non expedit operari. Sed ista non pertinent ad substantiam vitae praesentis, quia non sunt a Deo; imo male desiderata maculant vitam quae est a Deo. Ista sunt zizania animae carnisque, quae inimicus homo, id est diabolus, dormitante Adam, Dei videlicet praeceptum non conservante, in libero seminavit arbitrio , in quibus proclivior et paratior est quam in prosperis vulnerata et depravata voluntas. Ista sunt diaboli opera, quae Christus Dei Patris Verbum, quod est gladius bis acutus, in hunc mundum veniens, ex virgine natus, de credentium libero arbitrio gratuita sua gratia amputat, idoneam in eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio prauo concepit. iudelicet cum iam ut
suꝑuis dixi ad manducandum uetitũ ligaũ
q̃d̾ nolle debut assensum serpenti idz dẏabolo
orta humana ⁊pago contraat abs solo xp̃õ qͥui ad¬
uentu spt scĩ non humiano semine ex carne migi¬
nis fastus est caro. ꝑ peccatum ergo lib̃m arbit̾um
hominis possibiitatis borum ꝑdidit. non nomẽ
⁊ rationem. ⁊ fatemur liberum arbitͥum homiib
om̃ibrs habens quidem uidicium rationis nõ ꝑ qͦ
sit ydoneum que ald deuni ꝑtinent sine deo aut ̃¬
choane uł certe ꝑagere. s tantum ioꝑib uite
p̾sentis tam bonis qmͣ etiam malis. Poms dico
que de bono nature oruintur. id uelle laborare e
cum. uelle hr̃e nidumenta. uelle fabricare dor̃
uxorem uelle ducere. pecora nuitrire. artem disdẽ.
diũsarum rerum bonarum uelle quicquid bonũ
ad pͥsentem ꝑtinet uitam que omnia non fine
gnbernaculo diumo subfistunt ĩmo ex ipõ ⁊ ꝑ

Expanded text:
desiderio pravo concepit, videlicet cum, ut jam desiderio pravo concepit, videlicet cum, ut jam superius dixi, ad manducandum vetitum lignum, quod nolle debuit, assensum serpenti, id est diabolo, orta humana propago contraxit, absque solo Christo, qui adventu Spiritus sancti, non humano semine, ex carne virginis factus est caro. Per peccatum ergo, liberum arbitrium hominis possibilitatis bonum perdidit, non nomen et rationem. 5. Est, fatemur, liberum arbitrium omnibus hominibus, habens quidem judicium rationis, non per quod sit idoneum quae ad Deum pertinent, sine Deo aut inchoare aut certe peragere: sed tantum in operibus vitae praesentis, tam bonis, quam etiam malis. Bonis dico, quae de bono naturae oriuntur, id est, velle laborare incum, velle habere indumenta, velle fabricare domum, uxorem velle ducere, pecora nutrire, artem discere diversarum rerum bonarum, velle quidquid bonum ad praesentem pertinet vitam: quae omnia non sine gubernaculo divino subsistunt, imo ex ipso et per
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃m arbit̾um hominib esse certa fide crẽdimꝰ
ab arburando rationali consid̾atione uł disc̾¬
uendo quid eligat. quid ue recuset. Et puto qd̾
nomen accepit ⁊ ideo liberum dictum qd̾ in sua
sit positum potestate. habens agendi qd̃ uelit
possibilitatem qd̾ ÷ uitalis ⁊ rationalis anime
motus. S huiꝰmodi ut ante dixi fuit in hõie
ꝓthoplausto cum ante pcc̃m maneret illesus.
⁊Ion enu ꝑ alud contraxit offensam insi ꝑ
id qd̾ potuit ne delinqueret resistere suadenti
Der uelle ergo malum recte ꝑ didit posse bonũ
qui ꝑ posse bonum potuit uincere uelle malũ
quem iuste deus iam delicto captuium uolunta¬
ti deprauate dimisit ut hec eidem esset pena
in non faciendo qd̾ uelle̾t. que semꝑ si deo fuis¬
set obediens sufficere potuisset ad omne boñ
qd̾ uoluisset. Malum itaq uellet non ex nat᷑e
sue conditione bona habuit tanquam ex conge¬
ito malo ut manicheus credit. s ex accedenti

Expanded text:
liberum arbitrium hominibus esse, certa fide credimus, liberum arbitrium hominibus esse, certa fide credimus, ab arbitrando rationali consideratione, vel discernendo quid eligat, quidve recuset, puto quod nomen accepit: ideo liberum dictum, quod in sua sit positum potestate, habens agendi quod velit possibilitatem, quod est vitalis et rationalis animae molus. Sed hujusmodi, ut ante jam dixi, fuit in homine protoplasto, cum ante peccatum maneret illaesus. Non enim per aliud contraxit offensam, nisi per id quo potuit, ne delinqueret, resistere suadenti. Per velle ergo malum recte perdidit posse bonum, qui per posse bonum potuit vincere velle malum. Quem juste Deus jam delicto captivum voluntati depravatae dimisit, ut haec eidem esset poena in non faciendo quod velit, qui semper si Deo fuisset obediens, sufficere potuisset ad omne bonum quod voluisset. Malum utique velle non ex naturae suae conditione bona habuit, tanquam ex congenito malo, ut Manichaeus credit; sed ex accidenti
Abbreviated transcription (Latin):
us est iustus ꝓ minstis ut nos offerret d̾o mor¬
tificatos carne uiuificatos aũt spũ. Audis eles¬
tos ⁊ idoneos testes spũ dei loquentes. xpm̃ ꝓpi
apt̾ea pẽr. tilisse in corpore suo suꝑ lignum ut
usticie ust a ueremus eius luiore nos esse sana¬
tos. qui eramus sicut oues errantes Andis seniel
tenebris conscientietue trastans eructas nebulas
quib lumen uerum tetrare conaris. ⁊ dicis posse
hominem ꝑ lib̃m arbitrium tanqmͣ ꝑse sit ydo¬
neus implere qd̾ uelit Idem enim ipsum ⁊ ⁊ il¬
lũd qͥd̾ flagitatis uoce suꝑba si uolo sanctus simi
si uolo pecco. si uolo non peto. Nichil iudelicet
lutis inchil adintorii contulit. Mors enis ni¬
chil ꝓfuit nobis salus nr̃a nataralis ÷. nobis.
Talia predicantibus fides catholica dicit anathe¬
ma. Credit enim qd̾ salus hominis ex deo fit cͦ
t̾um uilneratum qui auersos a se gratuita gra
sua conuertit ad se. ⁊ ut deo placeant in oꝑibus
bonis oꝑatur. in eis ⁊ uelle ⁊ posse. quorum cur

Expanded text:
us est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo mortificatos carne, vivificatos autem spiritu . Audis electos et idoneos testes spiritu Dei loquentes, Christum propterea pertulisse in corpore suo super lignum, ut justitiae viveremus, ejus livore nos esse sanatos, qui eramus sicut oves errantes; audis semel tenebris conscientiae tuae tractans eructas nebulas, quibus lumen verum tetrare conaris, et dicis posse hominem per liberum arbitrium, tanquam per se sit idoneus, implere quod velit? Idem ipsum est enim et illud quod flagitatis voce superba: « Si volo, sanctus sum; si volo, pecco; si volo, non pecco. » Nihil videlicet lutis, nihil adjutorii contulit, mors ejus nihil profuit nobis, salus nostra naturalis est nobis. Talia praedicantibus fides catholica dicit anathema: credit enim quod salus hominis ex Deo sit Chrtrium vulneratum, qui aversos a se gratuita gratia sua convertit ad se, et ut Deo placeant operibus bonis, operatur in eis et velle et posse: quorum curs