comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ambulans. pacem meã inquit douo¬
bis. pacem meam relinquo uob. uiris ȩtate
maturis. & in eloquio diũ habitantib. uob̃
accidere potuit. Uere tẽp̃tatio ÷ uita hu¬
mana suꝑ terram. hei mͥ qui uos alicubi
simul inuenire ñ possũ. forte ut moueor. ut
timeo ut doleo. ꝓciderẽ ad pedes uestros.
flerem quantum ualerem. rogarem quan¬
tum amarem. nunc unum quemq urm ꝓ
seipso nunc utrumq ꝓ alterutro & ꝓ aliis.¬
qui uos tamꝗͣ in theatro uidȩ huius cum magno
sui ꝑicło spec tant. ne uob ea conscribendo spar¬
gatis. quȩ quoniam concordantes delere nõ
poteritis. concordare nolicis: aut quȩ concor¬
des leg̾c tuncatis. ne iterum litigetis. Uerum
dico haritati tue nichil me magis quam hoc
exemplum tremuisse. cum quȩdam ad me in
epła tua legerem tue indignationis iniditia. nõ
tam illa de entello & de boue lasso. ubi mͥhila¬
riter iocari. quam iracunde minari uisus es: ꝙͣ.

Expanded text:
pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uopedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso, nunc utrumque pro alterutro et pro aliisqui uos tamquam in theatro uitae huius cum magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes deleie non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Uerum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es, quam
Abbreviated transcription (Latin):
recurro ad illa uerba epłȩ tuȩ dulcissima. scĩq
desidĩ pilenissuna. & ea facio uicissim mea uti¬
nam mereremur complexus tuos. & collaciõe
mutua uł doceremus aliqua ued dic eremꝰ: si
tamen ẽẽ ullomͦ posset. quod ego te docerẽ.¬
In his autem uerb ñ iam tuis tantum s meis
etiam ubi delector & reficior. & ipso quamius
pendente & ñ attingende utriꝰq nrm̃ desidio
non parua ex parte consolor ibi rursꝰ acer¬
rimis doloꝵ stimuł fodior. dũ cogito int̾ uos
quib ds̃ hoc ipsum quod uterq nrm opta¬
uit largũ. plixumq concesserat. ut conuine¬
tissimi & familiarissimi mella scripturariumn
sanctarum pariter lamberetis. tante ama¬
ritudinis irrepsisse ꝑniciem. quando. non
ubi. ñ cui. ñ homini formidandam. cum eo
tempore quo ab iectis iam sarcinis scłarib.
iam expediti dñm sequebamini. &. in ea
terra uiuebatis simul. in qua dñs humatus

Expanded text:
recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen eIn his autem uerbis non iam tuis tantum, sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis doloris stimulis fodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis
Abbreviated transcription (Latin):
seranda conditio. o infida in amicor deplota u
iutem: quando ne ipse qͥdem sibi homo eiꝰto¬
as in posterum: uouit enim ut eumq uir for¬
te nunc qualis sit: quał autem postea futurꝰ
sit ignorat. hȩc porro ñ tantum scientia quał
quisq sit.: uerum etiam prescientia qual futurꝰ
sit. si ẽ in scĩs & beatis angłis. quomodo fuerit
diabolus beatus aliqñ. cum adhuc angłs bo¬
nus eẽt. & sciens futuram iniquitatem suã
et sempiternum supplicium: omnino non
uideo: De qua re. si tamen eam nosse opus est:
uellem audire quid sencias. Uide quid faci¬
ant terre ac maria: quȩ nos corporaliter di¬
rimunt. Si hȩc epła mea quam legis ego essẽ.
iam michi diceres quod quesuu. Nunc uero
quando rescrib̃. quando mittis. quando per¬
uenit quando accipiam: & tamen utinã quãdoc̃q
fiat. quod tam cito fieri ñ posse quam uolumꝰ.
quanta possumus tolerantia sustinemus. Uñ

Expanded text:
seranda condicio! o infida in uoluntatibus amicseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicputem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quando perueniet? quando accipiam? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde
Abbreviated transcription (Latin):
nisse nescimlus. Acepimus tam̃ quod dignatꝰ
esmittere: illis respondens maledictis. Quo
ꝑlecto fateor multũ dolui inter tam caras fa¬
miliaresq ꝑsonas. cunctis pene ecełiis notis¬
simo amiticiȩ uincło copulatas: tantum ma¬
lum extitisse discordiȩ. & tu qͥdem quantum
tibi modereris. quantumq teneas aculeos in¬
dignationis tue. ne reddas maledictũ ꝓma
edicto: sacis in tuis litteris eminet. Uerum
timen si eas ipsas cum legissem contabui do¬
ure et obrigui timore. quid de me illa face¬
ant quȩ inte scripsit: si in manus meas foite
uenissent: Ue mundo abscandał. Eece fit. ec oe
prsꝰ impletur quodueritas ait: quoniam abũ¬
dabit iniquitas refrigescet haritas muldoru
Quȩ sibi enĩ iam fida pectora tuto refundãtur.
in euis sensus cota se ꝑiciat secura dilectio: qͥz
deniq amicus ñ formidetur quasi futur᷑ inumi¬
cus: si potuit inter iheronimum & rufinum
hoc quod plangimus ex oriri: omiserẽgiliu¬

Expanded text:
nisse nescimus; accepimus tamen, quod dignatus es mittere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent. uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus impletur, quod ueritas ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera et mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħatum ẽ. ꝑ orbem terrarum diffusamu¬
demus. arbitramur nos non debere dubti
de tam euidentissima completione sc̃e pr¬
phetie quam dñs etiam in euangelio co¬
mautt. et apłi. ꝑ quos eadem eccłia dilaa
ẽ.: sicut de illa predictum erat. Nam etua
ꝑite sacroscĩ psalterii scriptum ẽ. de fili al
dñs dixit ad me filius meus es tu ego hodi
genuite. Postula a me et dabo tibigentis le

Expanded text:
atum est, per orbem terrarum diffusam uidemus, arbitramur nos non debere dubitare de tam euidentissima completione sanctae prophetiae, quam dominus etiam in euangelio confirmauit et apostoli, per quos eadem ecclesia dilatata est, sicut de illa praedictum erat. nam et in capite sacrosancti psalterii scriptum est de filio dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gen
Abbreviated transcription (Latin):
indi qp̃m consulentem: quamius quoniã
qumo loquor maxime in tali causa. non
Anganter dixerim audire te ep̃m conue¬
nt iubentem: dñe exinue et merito insig¬
iiꝰ aq harissime fili. Unde scio quidem cau¬
sis eccłiasticas excellentie tue potissime̾ in¬
uinctas⁊ si quia credo istam curam ad iurũ
clarissimum atq expectabilem proconsu¬
sempertinere. ad eum quoq litteras dedi:
quas rogo ut ipse illi tradere et allegare si opꝰ
ĩ non graueris atq ambos obsecro ne im¬
portunam arbitremin uel intercessionem
ue suggestionem nr̃am uel sollicitudiuem
nt̃am et passiones catholic oriu seruorum
que iifirinis adedificationem spiritalem
utiles ẽe debent. aut reciproca inimicoꝵ
a quibus passi sunt pena decoloretis s potiꝰ
nfracta iudiciaria scueritate et ur̃am fi¬
dem quia filii estis estis eccłiȩ. et ipsius ma¬
tris mansuȩtudinem. cominendare minune
negligatis. Deus om̃ipotens prestantiam tu¬
am bonis omnib augeat. dñe exume et me¬

Expanded text:
iscopum consulentem. Quamvis quoniam christiano loquor, maxime in tali causa, non arroganter dixerim, audire te episcopum convenit jubentem, domine eximie et merito insignis, atque charissime fili. Unde scio quidem causas ecclesiasticas Excellentiae tuae potissimum injunctas, sed quia credo istam curam ad virum clarissimum atque spectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi; quas rego ut ipse illi tradere et allegare, si opus est, non graveris: atque ambos obsecro, ne importunam arbitremini, vel intercessionem, vel suggestionem, vel sollicitudinem nostram; et passiones catholicorum servorum Dei, quae infirmis ad aedificationem spiritualem utiles esse debent, haud reciproca inimicorum, a quibus passi sunt, poena decoloretis, sed potius refracta judiciaria severitate, et vestram fidem, quia filii estis Ecclesiae, et ipsius matris mansuetudinem commendare minime negligatis. Deus omnipotens Praestantiam tuam bonis omnibus augeat, domine eximie et me
Abbreviated transcription (Latin):
simus: ad ea que legenda ꝓmiser
non deculimus inietere. Que omĩ lal
excurrimus. ad eccłiam gelititanana
de ad ur̃m oppidum reuersuri. bidiis
pleui intermissione uenerunt. Atq ist
uostis quantum tempus admisit. nnode
recitata sunt uobis. primo ubi sed̾s ts¬
sitanus confessos traclitores a collegio sus
reinouere non ausus ẽ. cum quib cum qll¬
lius postea non confessum et absentem
ecciliamim aliosq suos collegas dampisꝰ¬
ammpros ausus ẽ: deinde gesta proconsu¬
ana ibs selix diligentissimo examine ꝓ
na coꝵ ad constantinum⁊ datisq ab eo
usicibus gesta eccłiastica in romana ur¬
be habita quibus illi improbati sunt: ce¬
aliamis autem in ep̃ali honore firmatus ẽ
Postremo constantini imꝑatoris litteras:

Expanded text:
sensimus, ad ea, quae legenda promiseramus, sensimus, ad ea, quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. quae omnia, dum excurrimus ad ecclesiam Gelizitanam inde ad uestrum oppidum reuersuri, bidui non pleni intermissione uenerunt atque, ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recitata sunt uobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine prpreces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Ccilianus autem in episcopali honore firmatus. Postremo Constantini imperatoris litteras
Abbreviated transcription (Latin):
uersus eum nauigauerant. uidicanti
chiade tunc romane urbis ep̃o. cum es¬
gissuis quos ad preces donatistarum
serat imperator. nichil in ceciliano pͥm¬
pbari potusse: ac ꝑ hoc in illo episcopatus
firniato.donatum qui ad uersus eum tis
alerat imꝓbatum. quib ꝑ actis reb cum
illi omnes in ꝑtinatia scelestissimi scisno¬
tis ꝑmanerent. post apud arelatum memo¬
ratum imperatorem eandem causam da¬
gentius examinandam terminandam:
curasse: illos uero ab eccłiastico iuditio¬
uocasse. ut causam costantinus audi
Quo post ea quam uentum ẽ. utraq psa
assistente innocentem cecilianum fuisse
in eadem tamen peruersitate mansisse.
nec defelicis autumnitani causa negle¬
ciam consecutam. s ad eiusclem principa
uissionem ꝓconsularibus gestis etiampps̃
fuisse purgatum.S quia hȩc om̃ĩa ditb¬
mus tantum. non etiam legebamusm
ꝓfecto uob̃ agere uidebanuir. quan
nr̃a expectabatis instantia. Quod u

Expanded text:
aduersus eum nauigauerant, iudicante aduersus eum nauigauerant, iudicante Melchiade tunc Romanae urbis episcopo cum collegis suis, quos ad preces Donatistarum miserat imperator, nihil in Caeciliano probari potuisse ac per hoc illo in episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebus cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eandem causam diligentius examinandam terminandamque curasse, illos uero ab ecclesiastico iudicio prouocasse, ut causam Constantinus audiret. quo postea quam uentum est, utraque parte adsistente innocentem Caecilianum fuisse s et in eadem tamen peruersitate mansisse. nec de Felicis Aptungitani causa neglegentiam consecutam, sed ad eiusdem principis iussionem proconsularibus gestis etiam ipsum fuisse purgatum. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto uobis agere uidebamur, quam de nostra expectabatis instantia. quod ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tes causa incognita temere. utrum non hic¬
eẽ putauerunt: nos autem habere alia
gesta eccłiastica. in quib scd̃s tigisitanus
qui tunc agebat in numidia primatum.
presentes et confessos traditores reliquit deo
uidicandos. et eos in episcopalibus selibus
sienti erant manere permisit: quorun no¬
mina inter dampnacores ceciliani mune¬
rantur cum etiam scd̃s ipse concilii eius¬
dem principatum teneret: ubi absentes
quasi traditores ꝑ eorum sententias damp¬
uauit. quibus presentib et confessis igno¬
uit. De inde dixionis aliquanto posta¬
iorini ordinationem quem contra secilĩ¬
num nefario scelere leuauerunt. en¬
tes altare contra altare. et unitatem
discordiis furialibus dissipantes eos pra
ã constantino tunc imperatore. uidios
epõs quide suis questionibus quȩ inesi¬
ca ex orte. pacis uinculum dirimebant
bitrio medio iudicarent. Quod post eis
factum ẽ. presente ceciliano et illis qui

Expanded text:
tes causa incognita temere tes causa incognita temere e putauerunt; nos autem habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter damnatores Caeciliani numerantur, cum etiam Secundus ipse concilii eiusdem principatum teneret, ubi. absentes quasi traditores per eorum sententias damnauit, quibus praesentibus et confessis ignouit. Deinde diximus aliquanto post Maiorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere leuauerunt erigentes altare contra altare et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petisse a Constantino tunc imperatore iudices episcopos, qui de suis quaestionibus, quae in Africa exortae pacis uinculum dirimebant, arbitro medio iudicarent. quod postea quam factum est, praesente Caeciliano et illis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e cominunionis non estis: cum tamen
si denegotio fundi aut alicuiꝰ peccuniarie
litis dirimende uobis aliquid scriberem.
nemo fortasse reprehenderet: usq ad eo ca¬
rus ẽ. hic mundus hominib et sibimet
uit quo animo fecerim: et qui dixit beati
patifici quia ipsi filii dei uocabuntur. Er¬
go ut meminisse digneͥmini. cum ẽemus
in ur̃a ciuitate et non nulla uobiscum
de communione xp̃iane unitatis agere¬
mus. prolata sunt a partibis ur̃is gesta que¬
dam quibus recitatum ẽ. quod septuagin¬
ta ferme epi cecilianum quondam nr̃ȩ
cominumonis ep̃m carchagiuensis eccłiȩ.
cum sius collegis et ordinatorib dampna¬
uerunt. ubi etiam felicis autiunitani
causa multo pre ceteris iniudiosius et
criminosius uentilata ẽ. Que cum ẽẽnt
cuncta ꝑlecta: repondimus non eẽ. miran¬
dum. si homines qui tunc illud scisma fece¬
runt. non sine confectione gestoꝵ eos in quos
fuerant ab emulis et ꝑditis concitati. absen¬

Expanded text:
nostrae communionis non estis: cum tamen nostrae communionis non estis: cum tamen si de negotio fundi, aut alicujus pecuniariae litis dirimendae vobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. Usque adeo charus est hic mundus hominibus, et sibimevit quo animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur . CAPUT II. 3. Ergo ut meminisse dignamini, cum essemus in uestra ciuitate et nonnulla uobiscum de communione Christianae unitatis ageremus, prolata sunt a partibus uestris gesta quaedam, quibus recitatum est, quod septuaginta ferme episcopi Caecilianum quondam nostrae communionis episcopum Carthaginiensis ecclesiae cum suis collegis et ordinatoribus damnauerunt. ubi etiam Felicis Aptungitani causa multo prae ceteris inuidiosius et criminosius uentilata est. quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines, qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione gestorum eos, in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absen
Abbreviated transcription (Latin):
non nullos donatistarum primarios scriptas¬
baremus. non comunicatorias luteras quas
stiam olim ꝓpter suam ꝑuersitatem non¬
orbe diffusaẽ. s tales priuatas qualibus
nobis utiaͣm ad paganos licet. quas illi et¬
si aliquando legerunt. respondere tamen
eis siue noluerunt. siue ut magis creditur
nequiuerunt. Ubi nobis satis uisum ẽ.
impleuisse nos officium karitatis. quam
non solum nr̃is. s et om̃ibus nos debere
sc̃s spc̃ docet qui nobis ait ꝑ apłm. Uos autem
dñs multiplicet et habundare faciat in
karitate inuicem et inomnes Monet
etiam alio loco in modestia corripiendos:
diuersa sencientes: ne forte inquit dee illis
deus penitentiam ad cognoscendam ue
ritatem. et resipiscant de diaboli laqueis
captiuati ab ipso. in ipsius uoluntatem.
hȩc prelocutus sum nequis me existimet
impudentius uobis quam prudentius scͥp¬
ta misisse : et hoc modo uobis cum de nego¬
cio animȩ ur̃ȩ aliquid agere uoluisse. quia

Expanded text:
nonnullos Donatistarum primarios scrinonnullos Donatistarum primarios scriberemus non communicatorias litteras, quas iam olim propter suam peruersitatem on accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officium caritatis, quam non solum nostris sed et omnibus nos debere sanctus spiritus docet, qui nobis ait per apostolum: Vos autem dominus multiplicet et abundare faciat in caritate in inuicem et in omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inquit, det illis deus paenitentiam ad cognoscendaritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem . 2. Haec praelocutus sum, ne quis me existimet impudentius vobis quam prudentius scripta misisse, et hoc modo vobiscum de negotio animae vestrae aliquid agere voluisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissimis et merito pre¬
dicandis frĩbus olorio. fleusio. feli¬
cibus grãmatico et ceteris quibus
hoc gratum ẽ. augustinus. Dixit
quidem apłs paulus. Hereticum hominem
post unam correptionem deuita sciens quia
subuersus ẽ. euismodi. et peccat.et ẽ. ã semor
ipso dampnatus. S qui sentenciam suam
quamuis falsam atq ꝑuersam nulla ꝑtina¬
ci animositate defendunt. presertim qua
non audatia presumptionis sue pepererunt:
s asecluctis atq inerrorem lapsis parentib
acceperunt. querunt autem cauta sollier¬
tudine ueritatem. corrigi parati noͣm inue¬
nerint ne quaquam sunt inter hereticos
deputandi. Tales ergo uos nisi eẽ crederẽ.
nullas fortasse literas uobis cdlarem: quamꝙͣ
et ipsum hereticum quãlibet odiosa suꝑbia
tumidum et ꝑuicatia male contentionĩs
insanum. sicuc uitandum monemus. ne
infirmos et paruulos fallat: ita non ab¬
nuimus quibuscumq modis possunus cor¬
rigendum. Unde factum ẽ. ut etia ad

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS ET MERITO PRAEDICANDIS FRATRIBUS GLORIO, ELEUSIO, FELICIBUS, GRAMMATICO ET CETERIS, QVIBUS HOC GRATUM EST, AUGUSTINUS. Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a semet ipso dampnatus Sed qui sententiam suam quamvis falsam atque perversam nulla pertinaci animositate defendunt praesertim quam non audatia suae praesumptionis perceperint, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, querunt autem cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati cum invenerint, nequdeputandi. tales ergo uos nisi esse crederem, nullas fortasse uobis litteras mitterem, quamquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et peruicacia malae contentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde factum est, ut etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ura quȩ donati dicitur. non ẽ. in illis omnib
locis inquib et litere et sermo et facta apłica
tucurterunt S ne dicatis non uocari eccłiam
itam eatholicam s macharianam sicut uos
cimappellatis: nosse debes quod facillime po¬
rest millis om̃ibus partibus. unde istas ter¬
ras euangłium xp̃i ꝑfudit : nec nomen. do¬
nati scirs nec nomen ma charii. Ur̃a autem
nua donati pars dicitur: nec uos negare
potestis et omnibus notum ẽ. ubicumq ẽ.
ura cominunio. Dignare gͦ rescribere nobis
ut sciamus quomodo fieri possit ut eccłiam
suam xp̃c de toto orbe ꝑdidit: et in uobis so¬
lus habere ceperit. Ur̃m ẽ enim hoc ostende
lim nobis sufficit ad causam nr̃am quod cõ¬
leri propħiam et scripturas seãs ꝑ orbem ter¬
tarum uidemus. Hoc autem ego augustinuᷤ
dctaui. quia olim uolo loqui inde tecum
Uidetur eñi michi uel ꝓpter ipsam uicinita¬

Expanded text:
uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus locis, in quibus et litterae et sermo et facta apostolica cucurrerunt. sed ne dicatis non uocari ecclesiam nostram catholicam sed Macarianam, sicuti eam uos appellatis, nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras euangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri nec nomen Macarii; uestra autem quia Donati pars dicitur, nec uos negare potestis et omnibus notum est, ubicumque est uestra communio. dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habere coeperit. uestrum est enim haec ostendere; nam nobis sufficit ad causam nostram, quod compleri prophetiam et scripturas sanctas per orbem terrarum uidemus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo loqui inde tecum; uidetur enim mihi uel propter ipsam uicinita
Abbreviated transcription (Latin):
nut atq fundaurs: non ipse s gra dei
am cosicut ipse testatur. Suud auieui¬
us uomina etiam regionum uel cuuta¬
uniiuenimus: ad romanos. ad choruiti¬
osadgilatas ad ephesios ad philipenses. ad
asasomcenses: ad cõsenses scribit. Ioħs etiam
ẽnbte ad septem eccłias quas comiemorat
mlis partib constitutas: in quib etiam uni¬
iu lam eceliam septenario numero intelligi¬
uus commendari. ephesum. smyrnam. sar¬
us philadelphiam. laodiciam. ꝑgamniun
ꝯsttram: quibus om̃ibus eccłus nos hodie
anmnicare manifestum ẽ: sicut manites¬
dinẽ uos istis eccłis non cominunicare. Que¬
rimus ergo ut nobis respondere non graue¬
nis. quam causam forte noueris qua factũẽ.
ut xpc̃ ammitteret hereditatem suam ꝑ
ebem terrarum diffusam. et subito in solis
istis nec in ipsis omnibus remaneres. Et eñ
acħia catholica ẽ. etiam in affrica: quia ꝑ om̃s
ttrras cam ds̃ issoluit et predixit. Pars autẽ

Expanded text:
t atque fundauit, non ipse sed gratia dei cum eo, sicut ipse testatur. quid autem euius epistulis nomina etiam regionum uel ciuitatum inuenimus? ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses scribit; Iohannes etiam scribit ad septem ecclesias, quas commemorat in illis partibus constitutas, in quibus etiam uniuersis ecclesiam septenario numero intellegimus commendari, Ephesum, Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus ergo, ut nobis respondere non graueris, quam causam forte noueris, qua factum est, ut Christus amitteret hereditatem suam per orbem terrarum diffusam et subito in solis Afris nec ipsis omnibus remaneret. etenim ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per omnes terras eam deus esse uoluit et praedixit. pars autem
Abbreviated transcription (Latin):
dum hȩc ad scitatem tuam de concilio nu¬
die scripta direximus. imitantes carchas¬
de hac causa scripsisse comperimus Explica
d honoratum ep̃m partis doniti
auGustinus ep̃e eccłie catholice
silium tuum multum nobis pla¬
it quod ꝑfratrem herotem ban¬
mum nobis et in xp̃o laudabilem uirums
dare dignatus es: ut litteris inter nos ap
ubi nullus turbarum tumultus ꝑturbana
sit dispositionẽ nr̃am: quȩ cum tota pae
lenitate et pace anmi suscipienda et agi¬
da ẽ. sicut dicit apłs.Seruum autem di¬

Expanded text:
dendum. Haec ad sanctitatem tuam de concilio Nudendum. Haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus, imitantes Carthagde hac causa scripsisse comperimus.  Et alia D HONORATUM EPISCOPUM PARTIS DONATI AUGUSTJNUS EPISCOPUS ECCLESIAE CATHOLICAE. Consilium tuum multum nobis placuit, quod fratrem Herotem, carissimum nobis et in Christo laudabilem uirum, mandare dignatus es, ut litteris inter nos agamus, ubi nullus turbarum tumultus perturbare possit dispositionem nostram, quae cum tota pace et lenitate animi suscipienda et agenda est, sicut dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ dicitur peruenisse. de quo aute paucos
annos quid gestum fuerit. sc̃ĩtas tua de car¬
thaginensi eccłia melius instruitur. Pelãus uͦ
uero sicut a quibusdam fratribus nr̃is misse
locuntur epłe ierosolimis constitutus: non¬
nullos fallere assere asseritur. Ueruntamen
multo plures qui eus sensus indagate dili
gentius potuerunt. aduersus eos pro gratia
xp̃i. et catholice fidei ueritate confligunt:
precipue sc̃s filius tiuis fr̃ et compresbiter ur
ieronimus. S arbitramur ad iuuante misedia
dm̃i dĩ nostri qui de et regere consulentem.
et orantem exaudire dignatur. auctorta
scĩtatis tue de scãrum scripturarum aued¬
tate deꝓinte. facilius eos qui tam ꝑuersis.
nciosa senciunt ẽẽ cessuros: Et de correetie
potius eoꝵ congratulemur. quam constr¬
certe uel aliis quosplurͥ mos possunt si abes
dissimuletur suis laqueis implicare: cernt
nerabilitas tua instanter et sceleriter ꝓui¬

Expanded text:
terium in Asia dicitur peruenisse, de quo ante paucos terium in Asia dicitur peruenisse, de quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Pelagius uero, sicut a quibusdam fratribus nostris missae loquuntur epistulae, Hierosolymis constitutus nonnullos fallere adseritur. uerum tamen multo plures, qui eius sensus diligentius indagare potuerunt, aduersus eum pro gratia Christi et catholicae fidpraecipue sanctus filius tuus, frater et compresbyter noster Hieronymus. Sed arbitramur, adjuvante misericordia Domini Dei nostri, qui te et regere consulentem, et orantem exaudire dignatur, auctoritate sanctitatis tuae, de sanctarum Scripturarum auctoritate depromptae, facilius eos, qui tam perversa et perniciosa sentiunt, esse cessuros; ut de correctione potius eorum congratulemur, quam contristecerte vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis implicare, cernit venerabilitas tua instanter et celeriter provi
Abbreviated transcription (Latin):
adam omnos moriuntur: ctͥa et in xp̃o omnes
uiuificabuntur. Ut alia ergo omittamus quȩ
contra scãs scripturas plurima disserunt :
hec interim duo quibus omnino totum
quod. xp̃iani sumus nituntur euertere quȩ
fidelia corda sustinent non eẽ rogandum
dñi. ut contra peccati malum. atq ad operan¬
dam usticiam sit nr̃ aduitor. et non opicu¬
lari paruulis. ad consequendam uitam eter¬
nam xp̃iane gr̃ȩ sacramentum: heç insinu¬
antes apłico pectori tuo non opus habemus
multa dicere. et tantam impietatem uerb̾
exaggerare ᷤ ꝓͥcul dubio re tt ꝑnoueant. ut
ab eis corrigendis ne latuis serpant multosq
contaminent. uel pocius interimant. dum
nant: ominino dissimulare non possis: huiꝰ
autẽ ꝑnicio si samt erroris auctores eẽ ꝑibent᷑
pelagius et celestuus: quos quidem in eccłia
sanari maluimus quam desperata salute
ab eccłia resetari. si necessitas nulla compellat.
Quorum unus idẽ celestius. etiam ad presbi¬

Expanded text:
m omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Ut ergo alia omittamus, quae contra sanctas scripturas plurima disserunt, haec interim duo, quibus omnino totum, quod Christiani sumus. conantur euertere, quae fidelia corda sustineant, non esse rogandum deum, ut contra peccati malum atque ad operandam iustitiam sit noster adiutor, et non opitulari paruulis ad consequendam uitam aeternam Christianae gratiae sacramentum, haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpant multosque contaminent uel potius interimant, dum nant, omnino dissimulare non possis. Huius autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malumus quam desperata salute ab ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. quorum unus, id est Caelestius etiam ad presby
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam quesumus adhibere digneris:
Noua quippe heresis et minium ꝑniciosa tẽp¬
nibus conantur auferre. Cum em̃i diis do¬
minem in hac uita preceptis dei eognitis. ad
tantam ꝑfectionem iusticie sine ad iutorio
g̾re saluatoris ꝑ solum liberum uoluntatis
arbitrium ꝑuenire: ut eiꝰ sit necessarium¬
iam dicere dimitte nobis peccata nr̃a. Illud
uero qd̃ sequitur ne nos inferas intemptacio
nem. non ita intelligendum tanquam di¬
uinum aduitorium poscere debeamus:
ne in peccatum temptati decidamus: s hoc
in nr̃a ẽẽ positum potestate. ⁊ ad hoc implen¬
dum solam sufficcre hominis uoluntatem:
tanqͣm frustra apłs dixerit. non uolentis
acq currentis s miserentis ẽ dĩ:ͣ et fidelis
ds̃ qui non ꝑmittiͣt uos temptari supra id

Expanded text:
ligentiam, quaesumus, adhibere digneris. ligentiam, quaesumus, adhibere digneris. Nova quippe haeresis et nimium perniciosa tennibus conantur auferre. Cum enim Dominus dominem in hac vita, praeceptis Dei cognitis, ad tantam perfectionem justitiae sine adjutorio gratiae Salvatoris, per solum liberae voluntatis arbitrium pervenire, ut etiam non sit necessarium dicere: Dimitte nobis debita nostra. Id vero quod sequitur: Ne nos inferas in tentationem Ibidem, non ita intelligendum, tanquam divinum adjutorium poscere debeamus ne in peccatum tentati decidamus; sed hoc in nostra positum esse potestate, et ad hoc implendum solam sufficere hominis voluntatem: tanquam frustra Apostolus dixerit: Non currentis, neque volentis, sed miserentis est Dei : et: Fidelis Deus, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo meritoq uene diũ.¬
rabili et in xp̃o honorancdo pape
innocentio. Silyanus. Ualentinꝰ.
Aurelius. donatus. si estitutus.
tunatus. Possidius. Houatus secundus. Mau¬
A deo datus. M alcus. litoruis. fortunatus. do
natus. Ponticanus. Saturninus. Cresconius.
rencius.Cresconuis. Sperantius. Quadratus.
Locillus sabinus. Faustinus. Cresconius. Uicꝰ¬
tor. Gigantius. Possidoniuss. Antoninus. In no
centius. felix antoninus. Uictor. honoratus.¬
denatus. donatus Petrus. Presidius. Crescomiꝰ.
Lampadius. delfinus. ex concilio mleuitano:
in domino salutem. Lape innocentio augus¬
tinus. Quia te dñs gr̃ȩ sue precipuo munere
in sede apłica collocauit. talemq nr̃is tempo¬
ribus prestitit. ut nobis pocius ad culpam
negligentie ualeat. si apud tuam ueneratio¬
nem que pro eccłia suggerenda sunt. tacue¬
rimus: quam ea tu possis uel fastidiose uel
negligenter accipere. Magnis penculis in¬
firmorum membrorum xp̃i. pastoralem di¬

Expanded text:
omino beatissimo, meritoque venerabili, et in Christo venerando papae Innocentio, Silvanus senex, Valentinus, Aurelius, Donatus, Restitutus, tunatus, Possidius, Novatus, Secundus, MauAdeodatNATUS, PONTICANUS, SATURNINUS, CHRISTONIUS, RENTIUS, CRESCONIUS, SPERANTIUS, QUADRATUS, LUCILLUS, SABINUS, FAUSTINUS, CRESCONIUS, VICTOR, GIGNANTIUS, POSSIDONIUS, ANTONINUS, INNCENTIUS, FELIX, ANTONINUS, VICTOR, HONORATUS, DONATUS, PETRUS, PRAESIDIUS, CRESCONIUS, LAMPADIUS, DELPHINUS, ex concilio Milevitano, in Domino salutem. CAP. I.--Quia te Dominus gratiae suae praecipuo munere in sede apostolica collocavit, talemque nostris temporibus 142 praestitit, ut nobis potius ad culpam negligentiae valeat, si apud tuam venerationem quae pro Ecclesia suggerenda sunt tacuerimus, quam ea tu possis vel fastidiose vel negligenter accipere; magnis periculis infirmorum membrorum Christi, pastoralem di
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dñs dixerit apło petro. rogaui pro te
ne deficiat fides tua: et omnib suis. iugilate
et orate ne intretis in temptacionem. si hoc
totum ẽ. potestatis humane: pueros quoq
paruulos simillis in nouantur xp̃iane gr̃e
sacramentis habituros iuitam eternam. ne
tione quod dicit apłs ꝑ unum hominem
peccatum intrauit inmundum. et łpeocatũ
mors. ⁊ ita in omnes homines ꝑtransiit. in qͦ

Expanded text:
etiam dominus dixerit apostolo Petro: Eogaui pro te, ne deficiat fides tua, et omnibus suis: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem, si hoc totum est potestatis humanae. pueros quoque paruulos, si nullis inbuantur Christianae gratiae sacramentis, habituros uitam aeternam nequ, quod dicit apostolus: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omn
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit apło monere ut mansuetudinen
sc̃ruaremus. s ut eam etiam notam otib¬
su sc̃i dauid quando inimico sibi
nis tradito clementer peperete. pre¬
sima lenitas emineret. nisi potestas
ir appareret. Nonte exasperet iundi¬
andi potestas. eui lenitatem non excuste
pmmmandi necessitas. Noli facinore inuen¬
aoqurere percussorem: in quo inueniendo
noluisti adhibere cortorem. Postremo ꝓ ec¬
queisilitate missus es. Hoc eccłie catholice
unt ut modum dispensationis mee non suꝑ¬
grdi uidear. Hoc eccl̃ie ad ypponensium re¬
ronum diocesim ꝑtinenti ꝓdesse: hoc expe¬
dit contestor. Si non  amicum petentem

Expanded text:
sufficit apostolo monere, ut mansuetudinem sufficit apostolo monere, ut mansuetudinem seruaremus, sed ut eam etiam notam o nec illa sancti Dauid, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percussorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. si non audis amicum petentem
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ piorum atrocitatib exerceas ulciscend
bidinem. s peccatorum uulneribus cura
adhibeas uoluntatem. Noli ꝑdere patenx
diligentiam quam in ipsa inquisicione he¬
uasti: quando tantorium scelerum constss¬
nem non extendente eculeo. non sulcantib
ungulis non urentibus flammis. s uitge
uerberibis eruisti: qui modus eoheretta
et a magistris arcium liberalium. et ab ipͥs
parentibis et seꝑe etiam inuditiis solan
ep̃is haberi Noli ergo atrocius uindican.
quod lenius inuenisti: Inquirendi quoꝰ
puniendi necessitas maior ẽ. Ad hoc en
et mittissimi homines facinus occulꝰ
diligenter atq instanter exammans.
ĩueniant quib parcant. Unde pletuns
necesse e. exerceantur accriꝰ inquisitio il
manifestato scelere sit ubi appartat mal¬
suetudo Omnia quippe bona opeta amais
in luce constitui non ꝓpter humanam gas.
s ut uideant ait dns bona oꝑa ura. et gloil¬
ficent patrem ur̃m qui in celie. Et ideon

Expanded text:
orum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere sit, ubi appareat mansuetudo. omnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut uideant, ait dominus, bona opera uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
tirarentur quanto erat paulus melior: si ab
ipso baptiz arentur. Deniq cum dicit egopłã¬
taui apollo rigauit: uidetur significare se
euangłizase. illum baptizasse. Nunqͥd me¬
lior apollo quam ioħs: cur gͦ post istum nõ
baptirauit. qui post ioħm baptirauerat nisi
quia iste baptismus ꝑ quemlibet datus xp̃i
erat. illȩ autem ꝑ quemlibet datus. quamius
xp̃o uiam preꝑaret tamen ioħis erat: ĩnuidi¬
ose dici uidetur. post ioħm baptizatum ẽ: et
post hecicum ñ baptiratur. S potest & hoc
inuidiose dici. post ioħm baptiratum ẽ. ẽt pꝰ
ebriosos ñ baptiratur. M elius enĩ hoc uiciũ
cõmemoro: ꝗd nec ocultare possunt in quib
regnat. Et quam multi ubiq sint. qͥs uł cecꝰ
ignorat: & tamen inter oꝑa carnis quȩ qui
agunt regnum dei ñ possidebũt. etiam hoc
ponit apłs: ubi ȩtiam ħeses enumerat. M ani¬
festa inqͥuit sunt oꝑa carnis: quȩ sunt forni¬

Expanded text:
tizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab tizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab ipso baptizarentur. denique cum dicit: Ego plantaui, Apollo rigauit, uidetur significare se euangelizasse, illum baptizasse. numquid melior Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem baptizauerat, nisi quia iste baptismus per quemlibet datus Christi erat, ille autem per quemlibet datus, quamuis Christo uiam praepararet. tamen Iohannis erat? Inuidiose dici uidetur: Post Iohannem baptizatum est et post haereticos non baptizatur\'; sed potest et hoc inuidiose dici: Post Iohannem baptizatum est et post ebriosos non baptizatur\'. melius enim hoc uitium commemoro, quod nec occultare possunt, in quibus regnat, et, quam multi ubique sint, quis uel caecus ignorat? et tamen inter opera carnis, quae qui agunt, regnum dei non possidebunt, etiam hoc ponit apostolus, ubi etiam haereses enumerat: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt forni
Abbreviated transcription (Latin):
& cu post rogatum. Si post minorem. debuit¬
debuit post ce rogatus. cum pb̃r baptirasses.
Si autem baptismus qui nunc datur ideo
pariter ualet in eis quib datur. quamuis sit̃
imparis meriti ꝑ quos datur quia xp̃i est.
ñ eor a quib ministradur: puto qdiam in¬
telligas id eo paulum dedisse quibꝰdam bap¬
tisinum .xp̃i. quia ioħis baptismo fuerant
dictus ẽ. sicut multis locis scriptura diui¬
na testatur: quod & ipse dñs dicit. Baptis¬
mus iohis unde erat: de cȩlo an ex homini¬
bus: baptismꝰ autem quem dedit petrus. ñ
erat petri s xp̃i: & quem dedit palus ũ erat
pauli s xp̃i. & quem dederunt qui cemp̃r
cypriani fundos insidiosis fraudib rapie¬
bant. usuris multiplicantib fenus auge¬
bant: ñ erat eors s xp̃i. Et quia xp̃i erat. idõ
quamuis ñ ꝑ equales daretur: eis tam̃ quibꝰ
dabatur. equaliter ꝓderat. Nam si tanco me¬
lius quisq baptiratus. quando a meliore fu

Expanded text:
et tu post Rogatum; si post minorem, et tu post Rogatum; si post minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, qui nunc datur, ideo pariter ualet in eis, quibus datur, quamuis sint inparis meriti, per quos datur, quia Christi est, non eorum, a quibus ministratur, puto, quod iam intellegas ideo Paulum dedisse quibusdam baptismum Christi, quia Iohannis baptismo fuerant dictus est, sicut multis locis diuina scriptura testatur, quod et ipse dominus dicit: Baptismus Iohannis unde erat? de caelo an ex hominibus? baptismus autem, quem dedit Petrus, non erat Petri sed Christi et, quem dedit Paulus, non erat Pauli sed Christi et, quem dederunt, qui tempore Cypriani fundos insidiosis fraudibus rapiebant, usuris multiplicantibus faenus augebant, non erat eorum sed Christi. et quia Christi erat. ideo, quamuis non per aequales daretur eis, tamen, quibus dabatur, aequaliter proderat. nam si tanto melius quisque baptizatur, quanto a meliore fue
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ habetis illic ubi estis: Nob̾cum autem
estis in baptismo. in symbolo. in ceteris dñi¬
cis sacramentis. in spũ unitatis & uincło pa¬
cis: in ipsa deiuq ecclia cacholica nobcum
ñ estis: hȩc si accipiatis: ñ cunc aderunt s
tunc ꝓderunt quȩ habetis. Non gͦ sicut pu¬
tatis suscipimus ur̃os. s suscipiendo efficimꝰ
nrõs. qͥ recedunt a uob̃. ut suscipiantura nob̃
& ut incipiant ẽẽ nr̃i: priꝰ ẽẽ desinunt ur̃i.
Nec nob̃ conuingi compellimus oꝑarios erro¬
ris quẽ decestamur s⁊ ideo nob̃ illos ho¬
mines coniungi uolumꝰ. ne hoc sint quod
si force audes illum amicum sponsi ħecicum
dicere. & inunitate ȩccłie ñ fuisse: uolo &
hoc scribas. Si autem hoc dementissimũ ẽ
uł sendire uł dicere: iam tue prudentie est
considare. quare post ioħm pͥaulus apl̃s bap¬
cirauerit. Si enĩ post equalem: om̃s post uos
baptirare debetis. Si post maiorem: debes

Expanded text:
quae non habetis illic, ubi estis. nobiscum autem quae non habetis illic, ubi estis. nobiscum autem estis in baptismo, in symbolo, in ceteris dominicis sacramentis. in spiritu autem unitatis et uinculo pacis, in ipsa denique catholica ecclesia nobiscum non estis. haec si accipiatis, non tunc aderunt, sed tunc proderunt, quae habetis. non ergo, sicut putatis, suscipimus uestros, sed suscipiendo efficimus nostros, qui recedunt a uobis, ut suscipiantur a nobis, et, ut incipiant esse nostri, prius esse desinunt uestri. nec nobis coniungi compellimus operarios erroris, quem detestamur, sed ideo nobis illos homines coniungi uolumus, ne hoc sint, quod si forte audes illum amicum sponsi haereticum dicere et in unitate ecclesiae non fuisse, uolo et hoc scribas. si autem hoc dementissimum est uel sentire uel dicere, iam tuae prudentiae est considerare, quare post Iohannem Paulus apostolus baptizauerit. si enim post aequalem, omnes post uos baptizare debetis; si post maiorem, debes
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tamini. antequam errore qͦ irretiti es¬
tis exuamini: Cum autem transitis ad nos priꝰ
utiq relinquitis qd eratis: ne ad nos hetici tͣn¬
seatis: Baptiza gͦ me inquis: facerem sibaptirat᷑
ñ eẽs. aut si donati. aut rogati. ñ xp̃i baptismo
baptiratus eẽs: Non sacramenta xp̃iana de fa¬
cuint heticum: s praua dissensio: Non ꝓpter
malum qd ꝓcessit exte. negandum ẽ bonum
qđ remansit inte: qđ malo tuo habes si ñ ibi
habes. unde ÷ bonum qđ habes: Ex catholi¬
ca enim eccłia: sunt omnia diuca sacram̃ta:
quȩ sic habetis & datis. quemadmodũ habe¬
bantur & dabantur etiam priꝰquam inde
exiretis: Non tamen ideo ñ habetis quia ibi
ñ estis unde sunt quȩ habetis: Non in uob̃
mutamus in quib nobcum estis. In multis eruĩ
estis nob̃cum: nam & de talib dictum ẽ. qm̃
in multis erant mecum: s ea corrigimꝰ ĩ qͥb
nob̃cum ñ estis: & ea uos hic acciꝑe uolumꝰ.

Expanded text:
conuertamini, antequam errore, quo inretiti esconuertamini, antequam errore, quo inretiti estis, exuamini; cum autem transitis ad nos, prius utique relinquitis, quod eratis, ne ad nos haeretici transeatis. \'baptiza ergo me/ inquis. facerem, si baptizatus non esses aut si Donati uel Rogati, non Christi baptismo baptizatus esses. non sacramenta Christiana te faciunt haereticum sed praua dissensio. non propter malum. quod processit ex te, negandum est bonum, quod remansit in te, quod malo tuo habes, si non ibi habes, unde est bonum, quod habes. ex catholica enim ecclesia sunt omnia dominica sacramenta. quae sic habetis et datis, quem ad modum habebantur et dabantur etiam prius, quam inde exiretis. non tamen ideo non habetis, quia ibi non estis, unde sunt, quae habetis. non in uobis mutamus. in quibus nobiscum estis; in multis enim estis nobiscum; nam et de talibus dictum est: Quoniam in multis erant mecum; sed ea corrigimus. in quibus nobiscum non estis, et ea uos hic accipere uolumus.
Abbreviated transcription (Latin):
upra dixi eum premit: qđ cum calia diee¬
it de ȩccłia coto orbe diffusa. & qđ neminẽ
nicius unitate macłarent aliena peccata. ab
iꝑ se tamen quasi traditor contagione re¬
ciuebat: & erat in parte donati: Posset aũ
ure parmenianus ista eum omĩa eẽ menti¬
um s sicut idem tẏconiꝰ cõmemorat ad huc
luiebant multiꝑ quos hȩc certissima & aꝑtis¬
su ẽẽ ostendentur. S de his taceo: contende
Ochonium ẽẽ mentitum. ad cyprianum de
reuoco: cuius mentionem ipse fecisti: Prorsꝰ
hđm scripta cypriani si peccatis alienis in
lnitate quisꝙ macłatur: iam ante cypͥanũ
Est eccłia: nec erat unde existeret ipse cypͥ¬
isi autem hoc sentire sacrilegum ẽ. & cer
Mẽ ȩccłiam ꝑmanere. nemo alienis pec ca
Ameius unitate macłatur. ⁊ frustra filii ma
suscipitis. quos hereticos dicitis: uide ꝙͣ
ꝑditis dolebamus. hereticos autem uos di¬
cimus: s antequam ad pacem catholicam

Expanded text:
supra dixi, eum premit, quod cum talia dicesupra dixi, eum premit, quod cum talia diceret de Ecclesia toto orbe diffusa, et quod neminem in eius unitate macularent aliena peccata, ab Afrorum se tamen quasi traditorum contagione remouebat et erat in parte Donati. posset autem dicere Parmenianus ista eum omnia esse mentitum; sed, sicut idem Tychonius commemorat, adhuc uiuebant multi, per quos haec certissima et apertissima esse ostenderentur. Sed de his taceo. contende Tychonium esse mentitum; ad Cyprianum te reuoco, cuius mentsecundum scripta Cypriani, si peccatis alienis in unitate quisque maculatur, jam ante Cyprianum periit Ecclesia, nec erat unde existeret ipse Cyprianus. Si autem hoc sentire sacrilegum est, et certum est Ecclesiam permanere; nemo alienis peccatis in ejus unitate maculatur; frustra filii malsuscipitis, quos haereticos dicitis?\' uide, perditis dolebamus; haereticos autem uos dicimus, sed antequam ad pacem catholicam