comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundemus nos a bom̃i in quinam̃to
carnis & sp̃s. ꝑficientes sc̃ificationẽ
in timore dei: Si uocẽ dĩ patris au¬
dire. Si consubstantialis eius filii
maiestatẽ desideramus intueri.
S. tudeamus solliciti ꝑuersa & in¬
utilia mortaliũ uerba declinare.
Studeamus a suꝑ uacius scłi fallen¬
tis oculos auertere spectaculis.
quatinus resurrectionis nr̃ȩ gła
choruscante. & ipsi quidem quȩ̨
modo nequimus magnalia nr̃i con¬
ditoris uidere simul & discere mere¬
amur. prestante ipso. qui uiuit

Expanded text:
mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Si vocem Dei Patris audire, si consubstantialis ejus Filii majestatem desideramus intueri, studeamus solliciti perversa et inutilia mortalium verba declinare; studeamus a supervacuis saeculi fallentis oculos avertere spectaculis, quatenus resurrectionis nostrae gloria coruscante, et ipsi quidem quae modo nequimus, magnalia nostri conditoris videre simul et dicere mereamur, praestante ipso qui
Abbreviated transcription (Latin):
tumelias illusionũ & crudelissime
mortis obꝓbriũ. religiose ut puta¬
bat & libero fastidio respuisset.
benigna ab iħu in crepatione cor¬
reptus. & ad cupiditatẽ participan¬
de cũ eo passionis animatus. ẽ
Subsequens enĩ exortatio saluatoris
hoc inspirauit. hoc docuit. ut uo¬
lentes eũ sequi. negarent se sibi.¬

Expanded text:
tumelias 194 illusionum et crudelissimae tumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi
Abbreviated transcription (Latin):
fidei sublimitate cõplacuit. ut bea¬
titudinis felicitate donatus. sacrã
in uolabilis petrę accipere firmi¬
tatem. supra quã fundata eccła
portis inferui. & mortis legib p̃¬
ualeret : nec in soluendis aut
ligandis quorũq causis. aliud
ratũ. eẽt. incęlo. quã quod petri
tissimi laudate. intellegentię
celsitudo. instruenda erat de in¬
ferioris substantiȩ sacramento :
ne apłica fides ad głam consiten¬
dȩ in xp̃o deitatis euecta. infirmi¬
tatis nr̃ȩ receptionem indignam
in passibili deo atq in congruam
iudicaret. & ita iam in ipso huma¬
nam creder& glorificatã. eẽ. natu¬
ram. ut nec supplicio posset affici
nec morte dissolui. & idõ dicente
dño qđ oporter& eũ ire hierosoli¬
mam. & multa pati a senioribus
& scribis. ac principib sacerdotũ
& occidi. & tercia die resurgere.
cũ beatus petrus qui suꝑno illus¬
tratus lumine. de ardentissima
filii dei confessione feruebat. con¬

Expanded text:
fidei sublimitate complacuit, ut beafidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri tissimi, laudatae intelligentiae celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, con
Abbreviated transcription (Latin):
pulsauit auditũ. ad magnã sac̃rr¬
menti pos intellegentiã uocat.
Quã aspirante gr̃a dĩ facilius asse¬
quemur. si considerationẽ nrãm
ad ea quȩ paulo superius sunt
narrata referamus. Saluator
enĩ humani generis ds̃ xp̃c.
condens eam fidem quȩ im¬
pios ad iustitiã. & mor¬
tuos reuocat ad
uitã. ad hoc discipłos suos doc¬
trinȩ monitis. & oꝑum miracu¬
lis imbuebat. ut idem & unige
deretur. Nam unũ horũ sine
alio. non ꝓderat ad salutem.
Et &qualis erat periculi dñm iłm
homine. aut sine dõ solũ hominẽ
credidisse. cũ utrũq. eẽt. pariter
confitendũ. quia sicut dõ uera
humanitas. ita homini in erat
uera diuinitas. Ad confirman¬
dam ergo huius fidei salubritatẽ.
nes. quid ipsi de eo crederent.
quidue sentirent. ubi apłs petrus
superans. & humana transcendess.
uidit mentis oculis filiũ dei uiui.
et confessus. ẽ. głam deitatis. quia
non ad solam respexit substantiã
carnis et sanguinis. tantũq in hac

Expanded text:
pulsavit auditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuebat, ut idem Christusderetur. Nam unum horum sine altero non proderat ad salutem, et aequalis erat periculi, Dominum homine, aut sine Deo solum hominem credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. Ad confirmandam ergo hujus fidei saluberrimam cnes quid ipsi de eo crederent, quidve sentirent: ubi Petrus apostsuperans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac
Abbreviated transcription (Latin):
i ificat. ut & facies eius solis fulgori
similis. & uestitus candori niuium
eẽt. & qualis. Inqua trans figuratio¬
ne. aliud quidem principaliter age¬
r& eorũ fidem. uoluntarie humili¬
tas passionis. quib reuelata. eẽt.
abscondite excellentia dignitatis.
S. ed non minore ꝓuidentia. spes sc̃ȩ̃
ȩccłȩ fundabatur. ut totũ xp̃i corpus
agnosceret. quali. eẽt. cõmutatio¬
ne donandũ. & eius sibi honoris con¬
sortium menbra ꝓmitterent. qui
in capite p̃fulsisset: de quo idem
dñs dixerat. cũ de aduentus sui ma¬
iestate loqueretur: Tunc iusti ful¬
gebunt sicut sol in regno patris eoꝵ.
prestante hoc ipsũ beato paulo
apło. atq dicente. Existimo enĩ
qđ non sint condigne passiones huiꝰ
tẽporis. ad futurã głam quȩ reue¬
labitur in nobis. & iterũ. Mortui¬

Expanded text:
rificat, ut et facies ejus solis fulgori rificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principaliter ageret eorum fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporaliũ detrim̃tũ. quia his demũ
animã suã saluã facer&. qui eam
ꝓ xp̃o ꝑdere non timer&. Utergo
istam felicis ronstanti& foratudinẽ
asperitatem non trepidarent. ut
de supplicio xp̃i non erubescerent.
nec pudendam sibi eam pacientiã
crederent iȩ sic subitura erat
seuitiam passionis. ut non amitte
te p̃celso. claritatem illis suȩ głȩ
demonstrauit. quia lic& intelle¬
xissent in eo maiestaten dei. ipsius
tamen corporis quo diuinitas tege¬
batur potentiã nesciebant: & ideo
ꝓprie signanter quȩ p̃miserat.
quosdam de astantib discipulis.
id .ẽ. in regia claritate. quã speci¬
aliter ad naturã suscepti hominis
ꝑtinentem uiderent. his trib: uiris
uoluit. eẽ. conspicuam. Nam illã
ipsius deitatis in effabilem & in ac¬
cessibilem uisionem. quȩ &t̾nã uitã
mundis corde seruat. Nullo modo
mortali adhuc carne circũdati.
suã. & cõmunem illã cũ ceteris
corporis formã. tanto splendore cla¬

Expanded text:
temporalium detrimentum: quia is demum animam suam salvam faceret, qui eam pro Christo perdere non timeret . Ut ergo istam felicis constantiae fortitudinem asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam passionis, ut non amitterte praecelso, claritatem illis suae gloriae demonstravit: quia licet intellexissent in eo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit esse conspicuam. Nam illam ipsius Deitatis ineffabilem et inaccessibilem visionem, quae in aeternam vitam mundis corde servatur, nullo modo mortali adhuc carne circumdati isuam, et communem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore cla
Abbreviated transcription (Latin):
ad predicationem xp̃i
Deserta ista commota est. et parturi¬
uit & peperit et nata est. in uno
die tota simul illagens. quȩ antea
dicebatur desertum cades. hoc
est desertum sc̃itatis. siquidem¬
cum non habuerit sc̃ĩtatem. coe¬
et scõrum suorum emittere gre¬
ges qui serpentes interficiunt.
qui bona contẽpnunt. quibus
discurrentibus et in toto orbe xp̃i
euangelium predicantibus. in
templo eius om̃s dicunt głam
dõ. Sequitur. Dñs diluuium
in habitare facit. Consideremus
totum orbem. respiciamus bar¬
baras nationes. Romanũ quoq
lustremus imperium. ubiq. xp̃o
credunt. ubiq in nr̃m dñm bap¬
tizantur. Et ita fit. ut non una
aqua. sed quodã modo sit diluuiũ
baptismorum. Qua propter fr̃s
naculum. hoc enim psalmi istius
titulo prenotatur. qm̃ ȩcclesia
uiuis lapidibus extructa. ẽ. affe¬
ramus dño filios dĩ. afferamus
dño filios arietum. apłorum
atq scõrum. et imitemur salua¬
torem nr̃m. quia ipse et pastor

Expanded text:
Ad praedicationem Christi Ad praedicationem Christi deserta ista commota est; et parturivit, et peperit, et nata est in una die gens tota. Simul illa, quae antea dicebatur desertum Cades, hoc est desertum sanctitatis, siquidem non habuerat sanctitatem, coetorum suorum emittere greges, qui serpentes interficiunt, qui venena contemnunt: quibus discurrentibus, et in toto orbe Christi Evangelium praedicantibus, In templo ejus omnes dicent gloriam Deo. Sequitur, Dominus diluvium inhabitare facit. Consideremus totum orbem, respiciamus barbaras nationes, Romanum quoque mente lustremus imperium: ubique Christo credunt, ubique in nostrum Dominum baptizantur; et ita fit ut non una aqua, sed quodam modo sit diluvium baptismorum. Quapropter, fratrnaculum: hoc enim psalmi istius titulo praenotatur: quoniam Ecclesia ex vivis lapidibus exstructa est. Afferamus Domino filios Dei, afferamus ei filios arietum, Apostolorum et sanctorum: et imitemur Salvatorem nostrum quia ipse et pastor
Abbreviated transcription (Latin):
plere omnem iustitiam. Sequitur
D̾ s maiestatis intonuit. Quando pa¬
ter filio testimonium reddidit di¬
cens. hic est filius m̃s dilectus in
quo mihi complacuit: Uox dñi con¬
fringentis cedros. Baptizatus. ẽ.
demones corruerunt. Succidit
eos dñs quasi cedros libani. & cõ¬
minuit eos tamquam uitulus frag¬
menta arborum uentilans. & calci¬
bus stẏrpes indiuersa disꝑgens¬
A ut e contrario de saluatore quid
dicitur : & dilectus sicut filius
unicoenuorum. Dilectus dñs nẽ
atq saluator. est filius unicorni¬
um. id est filius crucis: de quo
dicitur in cantico abbacue. Cor¬
nua in manibus eius. ibi abscondit
fortitudinem suam. Post quã ergo
dilectiis iste crucifixus. ẽ. imple¬
tum est quod sequitur in psalmo
Uox dñi intercidentis flammam
ignis. Illo enim baptizato. et
uniuerso mundo xp̃o lauante
mundato. gehennȩ ignis extinc¬
tus est. Uox dñi concutientas
deserta Deserta fuit ȩcła
quȩ prius filios non habebat

Expanded text:
plere omnem justitiam . Sequitur: plere omnem justitiam . Sequitur: Dominus majestatis intonuit; quando Pater Filio testimonium reddidit dicens: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Vox Domini confringentis cedros. Baptizatus est edaemones corruerunt. Succidit eos Dominus quasi cedros Libani, et comminuit eos tanquam vitulos; fragmenta arborum ventilans, et calcibus stirpes in diversa dispergens. E contrario de Salvatore quid dicitur? Et dilectus sicut filius unicornium. Dilectus Dominus atque Salvator est Filius Dei: unicornium, filius crucis, de quo dicitur in cantico Habacuic, Cornua in manibus ejus: ibi abscondit fortitudinem suam . Postquam autem dilectus iste crucifixus est, impletum est illud quod sequitur in Psalmo. Vox Domini intercidentis flammam ignis. Illo enim baptizato, et universo mundo, Christo lavante, mundato, gehennae ignis exstinctus est. Vox Domini concutientis desertum. Deserta fuit Ecclesia, quae prius filios non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
es epiphaniorũ. greco nomine
sic uocatur Quod enĩnos
apparitionẽ aut ostensionem
triginti iam numerũ explessoe
annoꝵꝰ. tamen ignorabatur a
mundo. Eo tẽpore cognitus. ẽ.
quo ad ioħ̃e. baptistam ut in ior¬
dane baptizares: aduenit.
Et uox de cęlo patris intonantis
audita. ẽ. hic. ẽ. filius m̃s dilectꝰ.
in quo mihi cõmplacuit. Quem
quoq uoluit demonstrare. ne
quis alius dei filius putaretur
ex populo. Quid hac humilitate
sublimius. uilitate nobilius.
baptizatur a seruo. & adõ filius
appellatur. Inter publicanos
suo. Baptitatur a iohanne De¬
carne. sed ipse iohannem in spũ
lauat. Aquȩ quȩ cetera mun
siccatus. Nunc totis si potuiss& undis¬
in unũ locũ uoluerat congregari:
ut dñicorpus totus at tinger&
Iordanis inquit conuersus ẽ. retror
sum. Uidete fr̃s quom do id qđ
in euangłio lectũ ẽ. Nuicesimo
octauo psalino. qud fuerit ante
Locutus ẽ. enĩ dĩ filius ad iohannẽ
Sine modo Sic enĩ oport& nos im¬

Expanded text:
es Epiphaniorum Graeco nomine sic vocatur. Quod enim nos apparitionem, vel ostensionem triginta jam annorum explesset aetatem: tamen ignorabatur a mundo. Eo tempore cognitus est, quo ad Joannem Baptistam, ut in Jordane baptizaretur, advenit, et vox de coelo Patris intonantis audita est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Quem quoque ipso voluit demonstrare, ne quis alius Dei Filius putaretur a populo. Quid hac humilitate sublimius? quid hac vilitate nobilius? Baptizatur a servo, et a Domino Filius appellasuo. Baptizatur a Joanne carne; sed ipse Joannem in spiritu lavat. Aquae, quae caetera mundsiccatus; nunc totis, si potuissin unum locum voluit congregari, ut Domini corpus attingeret. Jordanis, inquit, reversus est retrorquomodo id quod in Evangelio lectum est, in vigesimo octavo psalmo fuerit ante Locutus est enim Dei Filius ad Joannem: Sine modo; sic enim oportet nos adim
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne & quando occidunt ouẽ. &
pascha manducant gentib xp̃m
demonstrant. quẽ cũ eis ipsi non ad¬
orant: Nam & illud quale. ẽ. qđ
sepe de testimoniis ꝓpheticis quibus
forte a xp̃ianis conscripta sint. non
ad hut futura sed facta. iudeoꝵs
codicib ꝓuocamus. ut animos
dubitantiũ confirmemus: Nonne
enĩ tunc iudei xp̃m ostendunt
gentib quẽ nolunt adorare cũ

Expanded text:
Nonne et quando occidunt ovem et Nonne et quando occidunt ovem et Pascha manducant , gentibus Christum demonstrant, quem cum eis ipsi non adorant? Nam illud quale est, quod saepe de testimoniis propheticis, quibus forte a Christianis illa conscripta sint, non adhuc futura, sed facta, ad Judaeorum codices provocamus, ut animos dubitantium confirmemus? Nonne etiam tunc Judaei Christum ostendunt Gentibus, quem nolunt adorare cum
Abbreviated transcription (Latin):
bili ueritate fulgebat. & ꝓpt̃ an¬
gustum diuersoriũ in p̃sepi iacebat.
Ab ipso cęlo stella demonstrabatur.
& ipsũ ad orandũ demonstrabat
in terra. & tam̃ insantia tam potens.
tam magnus paruulus ꝓpt̃ inimi¬
citias herodis. in ggyptũ portantib
parentib fugit. ita non dũ sermo
ꝑfectus. iã suis megbris loquens
& tacitus dicens. Si uos ꝑ secuti
fuerint in una ciuitate. fugite in
aliã. Mortalem quippe carnẽ. in
qua nos p̃figurar& gerebat. in qua
erat etiã ꝓnobis oporduno tẽpore
moriturus. Unde a magis illis.
Qualiĩ etiã fuiss& ꝓ eius nomine
moriturus. quã in nocens. quam
humilis. ostendit in paruulis.
quos herodes occidit. Nã ex quib
tota lex pend& & ꝓpħȩ. etiã illũ
pumerũ p̃ceptoꝵ scĩfi cauit bimatus
de scriptura responder̃. & ipsi cũ
eis non ad orauerunt. Nonne hoc
uidemus etiã nunc quando ex ipsis
sacnrmentis quib eoꝵ durcaa sub¬
ditur. pihil aliud quã xp̃c in
quẽ nolunt credere ostenditur:

Expanded text:
bili veritate fulgebat, et propter angustum diversorium in praesepi jacebat. Ab ipso in coelo demonstrabatur stella, et ipsum adorandum demonstrabat in terra. Et tamen infans tam potens, tam magnus, parvulus propter inimicitias Herodis in Aegyptum portantibus parentibus fugit: ita nondum sermone, sed factis jam suis membris loquens, et tacitus dicens, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis nQuales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes occidit. Nam ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam illum numerum praeceptorum significavit bimatus de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, quando ex ipsis sacramentis, quibus eorum duritia subditur, nihil aliud quam Christus, in quem nolunt credere, ostenditur?
Abbreviated transcription (Latin):
illa posita erat. spolia uero sama¬
nãq.: ꝓidolatriq posita. ẽ. Illuc
enĩ popłs isrł auersus a dño. ad
idola colenda conuersus. ẽ. De¬
bellaturus scilic& xp̃e gladio
spiritali uniuersũ orbẽ terrarũ.¬
regnũ diaboli. hȩc prima pueri
spolia idolatriȩ dominationẽ de¬
trixit. ut ad se ad orandũ magos
conuersos. a ꝑte illius suꝑstitionis
auerter&. & in hac terra nondũ
loquens ꝑ linguã. loqueret᷑ de cę
Lo ꝑstellã. ut & quis. ẽẽt. & quo.
& ꝓpter quos ueniss&e. non uoce¬

Expanded text:
iter obtulerunt. Spolia vero Samanamque pro idololatria posita est. Illic enim populus Israel aversus a Domino, ad idola colenda conversus est. Debellaturus scilicet Christus gladio spirituali per universum orbem regnum diaboli, haec prima puer spolia idololatriae dominationi detraxit, ut ad se adorandum Magos conversos a peste illius superstitionis averteret, et in hac terra nondum loquens per linguam, loqueretur de coelo per stellam; ut et quis esset, et quo, et propter quos venisse
Abbreviated transcription (Latin):
cęlo stantes stellas ꝑduxit. & nos
ꝓphetiã ingente iudeȩ celebratã.
tamquã indiciũ iudeoꝵ. Non
nobiscũ ꝑ gentiũ fideli aure ꝑce¬
pimus. Et nos regem & sacer¬
dotem. & ꝓ nobis mortuũ xp̃m
agnoscentes. atq laudantes. tã quã
in auror& thure & myrra honora¬
uimus. Suꝑ .ẽ. ut cũ euangeli¬
Tantes nouã uitã carpamus:¬

Expanded text:
duxit; et nos prophetiam in gente Judaica celebratam, tanquam indicium Judaeorum non nobiscum pergentium, fideli aure percepimus; et nos regem et sacerdotem et pro nobis mortuum Christum agnoscentes atque laudantes, tanquam in auro et thure et myrrha honoravimus: superest ut eum evangelizantes nova
Abbreviated transcription (Latin):
magorũ arbitriũ. sed inspiratio
om̃ipotẽntis elegit. Quantum
haec inspecta carnaliter. maiesta¬
ti eius omimodis uidentur ix¬
digna. Nam quo dño ix mortali
aurum quod utiq solis. ẽ. morta¬
lib & usui & mori: quo om̃ipo¬
tenti dõ thus. cuius nidore etiã
simulachra a gentib: honorant᷑ :
aut quo ei myrram foetidorum
corporum condimentum: cuius
carni Nulla mortis erat domina¬
tura corruptio : quȩ omĩa dilec¬
tissimi apud dĩ filium suꝑflua
uidebuntur & uacua. nisi adum¬
brata in illis uitȩ̨ nr̃ȩ sacramenta
credantur: Propter quod fr̃s
speremus in dño & confortetur cor
nr̃m. ut in nobis quoq stella fidei
elucescat. quȩ nos uia recta &
sine errore ꝑducat ad xp̃m. Offe¬
ramus & nos ac cuũ nr̃orũ deuotio¬
nisq
munuscula. quȩ iam non in terris
& in cuna iacens suscipiat. xp̃c.
sed quȩ sedens addexteram patris
amplectatur in caelo. qui uiuit¬

Expanded text:
magorum arbitrium, sed inspiratio magorum arbitrium, sed inspiratio Omnipotentis elegit. Quantum haec inspecta carnaliter majestati ejus omnimodis videntur indigna. Nam quo Domino immortali aurum, quod utique solis est mortalibus et usui et amori? Quo omnipotenti Deo thus, cujus nidore etiam simulacra a gentibus honorantur? Aut quo ei myrrha fetidorum corporum condimentum, cujus carni nulla mortis erat dominatura corruptio? Quae omnia, dilectissimi, apud Dei Filium superflua videbuntur et vacua, nisi adumbrata in illis vitae nostrae sacramenta credantur. Propter quod, fratres, speremus in Domino, et confortetur cor nostrum, ut in nobis quoque stella fidei elucescat, quae nos via recta et sine errore perducat ad Christum; offeramus et nos actuum nostrorum devotionisque munuscula, quae jam non in terris et in cuna jacens suscipiat Christus, sed quae sedens ad dexteram Patris amplectatur in coelo. HOMILI
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentis dĩ cultum. tacita erat
& muta. aduentante stella ex
iacob & homine ex isrł. erectis
ad cęlum oculis. & terni dĩ głam
cotidianis. e&. confessionib locu¬
tura: Uenit itaq fr̃s ab oriente
illuminata gentilitas. iud&a uero
durissimi cordis sui infidelitate
cecata. reman& in occasu. Quomͦ
autem non uere in occasu & in te¬
nebris tabescit om̃is contumatia
iudaeoꝵ. qui indefessi solis p̃sentiã
ad oraturi ueniunt magi. quia iu
uno xp̃o iħu qui om̃iũ credentiũ
uia .ẽ. inseparata abeis erat tri¬
nitas ad oranda Deferunt autem
& munera. quȩ non tam munera
quam mysteria ꝓbarentur. Offer̃
captiuitatis nr̃ȩ p̃ciosa redẽptio.
in ture autẽ & damoniorũ super¬
stitio cessatura. & futurus uere
religionis cultus aꝑitur. In myrra
uero. quia ex anima solent cor¬
pora conseruari. p̃figuratur car¬
nis nr̃ȩ reparatio. & resurrectio
mortuorum. Haec autẽ offerri
xp̃o tam sacnrta donaria. non

Expanded text:
omnipotentis Dei cultum, tacita erat omnipotentis Dei cultum, tacita erat et muta; adventante stella ex Jacob, et homine ex Israel, erectis ad coelum oculis, aeterni Dei gloriam quotidianis esset confessionibus locutura. Venit itaque, fratres, ab Oriente illuminata gentilitas, Judaea vero, durissimi cordis sui infidelitate caecata, remanet in occasu. Quomodo autem non vere in occasu et in tenebris tabescit omnis contumacia Judaeorum, qui indefessi Solis praesentiam adoraturi venerunt magi: quia in uno Christo Jesu, qui omnium credentium 78 via est, inseparata ab eis erat Trinitas adoranda. Deferunt autem et munera, quae non tam munera quam mysteria probarentur. Offeruncaptivitatis nostrae pretiosa redemptio; in thure autem, et daemoniorum superstitio cessatura, et futurus verae religionis cultus aperitur; in myrrha vero, qua exanimata solent corpora conservari, praefiguratur carnis nostrae reparatio et resurrectio mortuorum. Haec autem offerri Christo tam sacrata donaria, non
Abbreviated transcription (Latin):
iacob & ex surg& homo ex isrł.
Nemo ergo nunc miretur patunta¬
tem dominicam agnouisse chal¬
dȩos. quã utiq si reuel ante dẽ¬
gentilis p̃nuntiare potuit. poruit
gentilis agnoscere. Euit enĩ hoc
quantũ xstimari datur suꝑnȩ
dispositionis arbitriũ. ut inter
sacratissimas ꝓpħarũ uoces. etiã
ab infideli homine eius p̃dicaret᷑
mirum ratione ꝓpħat id olorũ
sacerdos. ut si uideis p̃dicatorib
de aduentu xp̃i credere forte
gentilitas pennuiss&. suorũ saltim
testimoniũ sequeretur auctorũ
N ec dubitemus onũ pocentem ac
benignissimũ dm̃ balaam illi
alienigenȩ p̃scientiȩ dare potuisse
sermonem. qui asinȩ ipsius linguã
IN uerba potuit humana laxare.
Loquebatur igitur sessoris arioli
asina. ꝓnum quippe animal &
naturaliter inspiciens terrã. ut
manifesto signar& indicio. quod
uniuersa gentilitas quȩ aris
dedita. & in terra semꝑ persidiȩ
suȩ pondere pressa. despiciens

Expanded text:
Jacob, et exsurget homo ex Israel . Jacob, et exsurget homo ex Israel . Nemo ergo nunc miretur 77 nativitatem dominicam agnovisse Chaldaeos, quam utique, si, revelante Deo, praenuntiare potuit; potuit gentilis agnoscere; fuit enim hoc, quantum aestimari datur, supernae dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretmirum ratione prophetat idolorum sacerdos, ut si Judaeis praedicantibus de adventu Christi credere forte gentilitas renuisset, suorum saltem testimonium sequeretur auctorum. Nec dubitemus omnipotentem ac benignissimum Deum Balaam illi alienigenae praescientiae dare potuisse sermonem, qui asinae ipsius linguam in verba potuit humana laxare. Loquebatur igitur sessoris arioli asina, pronum quippe animal, et naturaliter inspiciens terram, ut manifesto signaret indicio quod universa gentilitas, quae aris dedita, et in terram semper perfidiae suae pondere pressa, despiciens
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo. & creator splendebat in ter¬
ris: Nec mirũ kem̃i. si cęlorum
dñm testimoniũ caelesto ꝓsequit᷑.
aut cur nobis ineredulũ udeat᷑.
si conditorem suũ obsequens factu¬
ra testatur : Et mirabatur
quidem terra quod nouã stellã
uider& incelo. sed plus mirabat᷑
celũ. quod nouum solem uidebat
interris. Que ꝓfundȩ cogitaciones
an & in uestigabiles uiȩ eius. qui
ne ꝑfidia hominũ partũ uirginis
in pugnar&. dedit ab excelso cla¬
rissimũ signũ. quod nec gentilitas
refutare poss&. Nec iudȩa celare.
Ueniuntitaq ut lectũ.ẽ. aboriente
chaidei. sequuntur p̃uiã stellam.
non magica arte recognitã. sed
sui nouitate mirabilem. Idcirco
autẽ magi apud isrł p̃cipue natũ
regem requirunt. quia balaam
ille ariolus & sacerdoi quondam
gentium euius asina locuta ꝑhi¬
betur. stellam ex iacob orundã.
& hominem ex isrł ꝓphetauerat
.ee. uenturũ. Ait eñĩ inter cetera:
sicut legitur Orietur stella ex

Expanded text:
coelo, et Creator splendebat in tercoelo, et Creator splendebat in terris? Nec mirum, carissimi, coelorum Dominum testimonium coeleste prosequitur; aut cur nobis incredulum videatur, si conditorem suum obsequens factura testatur? Et mirabatur quidem terra quod novam stellam videret in coelo: sed mirabatur coelum quod novum Solem videbat in terris. Quam profundae cogitationes Domini, et investigabiles viae ejus qui ne perfidia hominum partum. Virginis impugnaret, dedit ab excelso clarissimum signum, quod nec gentilitas refutare posset, nec Judaea celare. Veniunt itaque, ut lectum est, ab Oriente Chaldaei, sequuntur praeviam stellam, non magica arte recognitam, sed sui novitate mirabilem. Idcirco autem magi apud Israel praecipue natum regem requirunt, quia Balaam ille ariolus, et sacerdos quondam gentium, cujus asina locuta perhibetur, stellam ex Jacob oriundam, et hominem ex Israel prophetaverat esse venturum: ait enim inter caetera, sicut legitur: Orietur stella ex
Abbreviated transcription (Latin):
salutis nr̃ȩ dñs. om̃ĩpotentis
patris filius coȩternus. uelamine
carnis ad oꝑtus. & humilis dignatꝰ
sit uisitare mortales. dedit tamen
multa maxima suȩ maiestatis ip¬
ditia. quib mens humana sentira&e.
& nouũ hominem uatũ & dm̃ ad¬
uentasse de cȩlo. Nani cum ipie dns
inter lege patiuitatis humanȩ
paruulus & infans apud iudȩam
uagir& in cunis. Later& in panns.
magnificentiam tamen eius uni¬
uerso orbi mirabilis ab alto stella
ꝓdebat. Quis enĩ dubit& ipsã
stellam letiore luce & fulgentiorib
radus coruscasse. quȩ cęli terręq
lumen humanis oculis ingereberꝰ
& uecesse erat. ut stella hȩc aceteris
fyderib orbe clariore distabat.
quę annuntiabat xp̃mi. cuius
natiuitas ab uniuersis mortalib
differebat. Et nouo quidem
sidere. tunc micabat calũ. sed
magis nouo mundus lumine re¬
fulgebat. Quis hanc inuestigare
miraculorũ głam poss&. quod
ꝓ remedio salutis nr̃ȩ in uno eodẽq
moniento creatura lucebat in

Expanded text:
salutis nostrae Dominus, omnipotentis Patris Filius, coaeternus, velamine carnis adopertus et humilis dignatus sit visitare mortales, dedit tamen tam multa et maxima suae majestatis indicia, quibus mens humana sentiret et novum hominem natum, et Deum adventasse de coelo. Nam cum ipse Dominus noster lege nativitatis humanae parvulus et infans apud Judaeam vagiret in cunis, lateret in pannis, magnificentiam tamen ejus universo orbi mirabilis ab alto stella prodebat. Quis enim dubitet ipsam stellam laetiori luce et fulgentioribus radiis coruscasse, quae coeli terraeque lumen humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella haec a caeteris sideribus orbe clariore distaret, quae annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis mortalibus differebat; et novo quidem sidere tunc micabat coelum; sed magis novo mundus lumine refulgebat. Quis hanc investigare miraculorum gloriam posset, quod pro remedio salutis nostrae, uno eodemque momento creatura lucebat in
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ suã ipse creauerat: & idõ¬
se magi humiliabant. quia famu¬
lare astra cernebant. Dm̃ enĩ. ẽẽ.
cognouerant. cui cęlestia seruiebant.
& id circo etiã ipsa eoꝵ munera.
diuino mysterio plena erant. Aurũ
uãq ut audistis. & thus. & m prra
obtulerant. Tripliciũ ergo numerũ
triplex significatio continet᷑. Inthure
obtuler̃ dõ honorem. In aurũ. regiã
dignitatẽ : in mẏrrã corporis sepul¬
turam. Offeramus ergo & nos
entiam. caritatẽ. mentes humiles.
ꝓbos mores. animas dõ habitatore
condignas. Hȩc sunt enĩ placita
dõ dona. hȩc grata munera. quȩ
illi quidem offerunt᷑. sed offerentib
ꝓsunt. Nulla enĩ re illȩ. nullo mu¬
nere eg&. sed hoc illi munus opti¬
mũ. ẽ. ut causas habeat munerandi:
Nihil a nobis amplius exigit. nihil
amplius petit. nisi salutẽ prãm.
O mĩa cni sibi prestare a nobis putat.
si ita nos egerimus. ut nobis ab illo
cuncta prestentur. auxiliante

Expanded text:
matrem suam prius ipse creauerat. et idmatrem suam prius ipse creauerat. et ideo magi se humiliabant, quia famulari cognoscebant, cui coelestia serviebant. Et idcirco etiam ipsa eorum munera divino mysterio plena erant. Aurum namque, ut audistis, et thus, et myrrham obtulerunt . Triplicium ergo munerum numero triplex significatio continetur. In thure signant Dei honorem; in auro, regiam dignitatem; in myrrha, corporis sepulturam. Offeramus ergo et nosentiam, charitatem, mentes humiles, probos mores, animas Deo inhabitatore condignas. Haec sunt enim placita Deo dona, haec grata munera, quae illi quidem offeruntur, sed offerentibus prosunt. Nulla enim re ille, nullo munere eget: sed hoc illi munus optimum est, ut causas habeat munerandi. Nihil a nobis amplius exigit, nihil amplius petit nisi salutem nostram. Omnia enim sibi praestari a nobis putat, si ita nos egerimus, ut nobis ab illo cuncta praestentur; auxiliante
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ purgaturę nos. eeñt. ab illo an¬
tea purgarentur Et cũ ascendiss&
inquit scriptura de aqua. uidit
aꝑtoscȩlos. Nũquid tunc ei cęlũ
aꝑtũ fuerat. cuius oculi cęloꝵ inte.¬
riora cernebant: Sed idõ cęlum
aꝑitur. ut mẏsteriũ iN hoc baptisma¬
te declaretur. quia quando homo
de baptismo egreditur. tunc ei ianua
regni cęlestis aꝑitur. Illud uero
quale .ẽ. qđ magi ueniunt ad dm̃
natũ. immo dicuntur. positum iN
p̃sepio uident. Nec apud sensus eorũ
humilitatis natiuitas. reuerentiã
diuinitatis inminuit. Adorant
corporib. honorant muneribus.
uenerantur officiis. Oculis homi¬
nem uident. & dm̃ obsequus con¬
fitentur. Uidebant enĩ in eũ qui
hominũ. quã qđ oculi ꝑuiderent.
Dñs qui tunc corporaliter natus fue¬
rat. ꝑ ipsũ om̃ia nata erant. Uide¬
nabatur in cęlis. Intra corpusculũ
erat. sed intra se omĩa continebat.
Natus quidem ex matre fuerat. sed

Expanded text:
quae purgaturae nos erant, ab illo anquae purgaturae nos erant, ab illo antea purgarentur. et cum ascendisset, inquit scriptura, de aqua, uidit caelos apertos. numquid ei tunc caelum apertum fuerat, cuius oculi caelorum interiora cernebant? sed ideo caelum aperitur, ut mysterium in hoc baptismatis declaretur, quia, quando homo de baptismo egreditur, tunc ei ianua regni caelestis aperitur. illud uero quale est, quod magi ueniunt ad dominum natum, immo ducuntur? positum in praesepio uident nec apud sensus eorum humilitas natiuitatis reuerentiam diuinitatis inminuit adorant corporibus, honorant muneribus, uenerantur officiis, oculis uident hominem et deum obsequiis confitentur. uidebant enim in eo, qui hominum, quam quod oculi praeuiderent. dominus, qui tunc corporaliter natus fuerat, per ipsum omnia nata erant, quidenabatur in caelo, intra corpusculum erat, sed intra se omnia continebat. natus quidem ex matre fuerat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. ita confitenda. ẽ. uua diuinitas.
tate ꝑsona. nec triplex in unitate
substantia. sed ita ad signetur plu¬
ralitas unitati. ut nec trinitati sub¬
trahatur &qualitas. Et lic& in¬
tromit tatur in una deitate nu¬
merositas. nonsit tamen recipien
da diuersitas. Ita ergo fidelium
cordib disponendus. ẽ. cultus. ut
non admittatur uel in unitate
separatio. uel in trinitate ꝑmixtio
baptizatus. Tunc nos genuit ad
uitã. nunc regenerauit ad uitã.¬
Tunc adam suscepit ꝑditũ. Nunc
adbaptismũ. sicut scriptũ. ẽ
Sed quid abluer& qui erat mundus:
Utiq ut mundus abluer& in mundos.
Illũ ergo currentes aquę infunde¬
bant. sed peccata nr̃a secũ portabanT
De illo guttȩ baptismatis fluebant.
sed nr̃a inguttis crimina deluebant.
O miscđia dĩ. simul & potentia. Nec¬
dũ eramus in mundũ. & iã ablue¬
bamur in baptismo. Mundati in
illo sumus. ante quã nati. Nam
ipsa fuit baptisiatis ratio. ut aquę

Expanded text:
sancto ita confitenda est una divinitas, sancto ita confitenda est una divinitas, tate persona, nec triplex in unitate substantia: sed ita assignetur pluralitas unitati, ne Trinitati subtrahatur aequalitas. Et licet intromittatur in una deitate numerositas, non sit tamen recida diuersitas. ita ergo fidelium cordibus disponendus est dei cultus, ut non admittatur uel in unitate separatio uel in trinitate permixtio. baptizatus, tunc nos genuit ad uitam, nunc regenerauit ad satunc Adam suscepit perditum; nunc ad baptismum, sicut scriptum est. Sed quid ablueret qui mundus erat? Utique ut mundus ablueret immundos. Illum ergo currentes aquae tunc infundebant; sed peccata nostra secum portabant. De illo guttae baptismatis fluebant; sed nostra in guttis crimina defluebant. O misericordia simul et potentia Dei! Necdum eramus in mundo, et jam abluebamur in baptillo sumus antequam nati. nam ipsa fuit baptismatis ratio, ut aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
cunabula stellȩ inditio ꝑuener̃.
quid aliud expresser̃ in illis mu¬
nerib nisi fidem nrãm: In eo enĩ
qđ tria offeruntur. trinitas intelli
de claratur. Per aurũ rex ostendit᷑
ds thure dinoscit᷑. ꝑ myrrã quȩ
tura crucifigendi hominis p̃dicat᷑.
In primis tãdiu quęramus xpm̃.
donec illũ in uenire mereamur.
Ducatũ nobis p̃beat uelut stella
cȩ̨li. lux fidei. Hȩc nobis illũ osten¬
dat. non iã in p̃sepi uagiente. sed
in sũma cęli arce dominantem.
Nec in matris gremio. sed insolio pa
tris ad orando. Nec ulterius inhu¬
militate iudicandũ. sed ad iudi¬
ciũ cũ maiestate uenturũ. Sic
quasi triũ munerũ trinitatis per¬
secta confessio. creatura nobis una
sine confessione coniuncta. trinitas
sine separatione distincta. pater
tur tres ꝑsonȩ. sed non tres substan¬
tiȩ̨. Quantũ autẽ ad cȩlestis naturę
ordinẽ ꝑtin& in patre & filio & spũ

Expanded text:
cunabula stellae indicio pervenerunt, cunabula stellae indicio pervenerunt, quid aliud expresserunt in illis muneribus, nisi fidem nostram? In eo enim quod tria offeruntur, Trinitas intelligdeclde ture deus dinoscitur, per myrram, quae ctura crucifigendi hominis praedicatuin primis tam diu quaeramus Christum, donec illum inuenire mereamur. ducatum nobis praebeat uelut stella caeli lux fidei. haec illum nobis ostendat non iam in praesepio uagientem, sed in summa caeli arce dominantem, non in matris gremio, sed in patris solio adorandum, nec ulterius in humilitate iudicandum, sed ad iudicium cum maiestate uenturum. sit quasi trium munerum oblatio trinitatis perfecta confessio. credatur a nobis unitas sine confusione coniuncta, trinisine separatione distincta: Pater tur; tres personae, sed non tres substantiae. Quantum autem ad coelestis naturae ordinem pertinet, in Patre et Filio et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sed dm̃ misit ad terras. Quã grauis
sit peccati. & quã dura conditio.
ꝓdiit remedii magnitudo. Quan¬
ta maloꝵ discussio erit. qua damp¬
nabuntur : sollicitudo indicat
quare dimittuntur Om̃ĩ ergo
diligentia atq uigilantia cauea¬
mus. ne uulner& diabolus. quos
sanauit ds̃: Ne ꝑ consensũ cordis.
ꝑ flagitiũ corporis seruitutẽ quã
debemus dño. magis ex hibere
ꝓbemur inimico. Et quidem
siquis uiolentus ac p̃potens. aliqͥd
de facultate nr̃a ac ꝓpria a te
rapuiss&. nonne dignũ sũ mo
odio duceremus. nonne merito
tã quã hostem detestaremur.
& quo tandem animo detestaremͣ:
mus. qui nobis non substantiam
uult auferre. sed uitã : Non
terrã fraudare sed cęlũ. nonfines
angustȩ possessionis. sed infinita
spacia aet̾nitatis. Inter hȩc õ ho¬
mo si dignitatem facturȩ tuę.
si pietatem circa te dñi tui uolu¬
eris ȩstimare de p̃cio. poteris non¬
qui ad illa cęlestis pueri ueneranda

Expanded text:
sed misit deum ad terras. quam grauis sed misit deum ad terras. quam grauis sit peccati, quam dura condicio, prodit remedii magnitudo. quanta malorum discussio erit, qua damnabuntur, sollicitudo indicat, qua redimuntur. Omni ergo uigilantia atque diligentia caueamus, ne uulneret diabolus, quod sanauit deus, ne per consensum cordis, per flagitium corporis seruitutem, quam debemus domino magis exhibere, praebeamus inimico. et quidem si quis uiolentus ac praepotens aliquid de facultate nostra ac proprietate rapuisset, nonne dignum summo odio duceremus, nonne merito tamquam hostem detestaremur? et quo tandem animo diabolo mus, qui nobis non substantiam vult auferre, sed vitam; non terram fraudare, sed coelum; non fines angustae possessionis, sed infinita spatia aeternitatis? Inter haec, o homo, si dignitatem facturae tuae, si pietatem circa te Domini tui volueris aestimare de pretio, non poteris qui ad illa coelestis pueri veneranda
Abbreviated transcription (Latin):
tatis xp̃i baptisiũ celebremus.
quia hȩc xp̃i generatio. nr̃ẽ fidei
consirmatio. ẽ. In sinuauit enĩ
Nobis muneris sui beneficiũ. ꝑ
scđȩ natiuitatis exẽplũ & quod
facere uoluit. prior ipse fecit
Legimus iudȩos diuersa sub lege
habuisse baptisinata. sed pullũ
ex his contr̃a p̃uaricationis ma¬
lum. generalem potuit confer¬
re medicinã. Et idõ ꝓ absoluti¬
one totius mundi. indigebant
regenerationis aquę cęlitus scĩsi¬
cari. Et quia ꝑ uniuersũ mun¬
dũ sacramentũ baptismi huma¬
no generi opuserat. om̃ib aquis
benedictionem dedit. quando
in iordanis alueo. unica ac
singulari pietate descendit:
unda. quã lota. ẽ: Tibi ergo
nascendo xp̃s aduenit. tibi ui¬
uendo militauit. tibi moriendo
conflixit. Quem uides ꝓte mor¬
tuũ ꝓte intellege baptizatũ.
Sed hunc quoq intellegimus. quã
grandes apud se ȩstim& dĩ nr̃. hu¬
manarũ criminũ causas. ꝓpter
quas non angłm. non archangłm.

Expanded text:
i baptismum celebremus, quia haec Christi regeneratio nostrae fidei confirmatio est. Insinuavit enim nobis muneris sui baptismum per secundae nativitatis exemplum, et quod nos facere voluit, prior ipse fecit. Legimus Judaeos diversa sub lege habuisse baptismata, sed nullum ex his contra praevaricationis malum generalem potuit conferre medicinam. Et ideo pro absolutione totius mundi indigebant regenerationis aqua coelitus sanctificari. Et quia per universum mundum sacramentum baptismi humano generi opus erat, omnibus aquis benedictionem dedit, quando in Jordanis alveum unica ac singulari pietate descendit. unda, quam lota est. Tibi ergo nascendo Christus advenit, tibi vivendo militavit, tibi moriendo conflixit. Quem vides pro te mortuum, pro te intellige baptizatum.sed hinc quoque intellegimus, quam grandes apud se aestimet dominus noster humanorum criminum causas, propter quas non angelum, non archangelum,
Abbreviated transcription (Latin):
meritis suffragantib & sac ram̃to
consuluit & exemplo. ut in ad op¬
tionem uocatos ꝑ illud ꝓueher&
ad salutem. ꝑ hoc imbuer& ad
laborem. Hic autem labor dilec:¬
tissimi piis filuis & bonis seruis. Non
solum pec asper nec onerosus. sed
etiam suauis & lenis. ẽ. dicente
dño. Uenite ad me om̃s quila¬
horatis & onerati estis. & ego reficiã

Expanded text:
meritis suffragantibus, et sacramento meritis suffragantibus, et sacramento consuluit et exemplo: ut in adoptionem vocatos per illud proveheret ad salutem, per hoc imbueret ad laborem. Hic autem labor, dilectissimi, piis filiis et bonis servis non solum nec asper, nec onerosus, sed etiam suavis et levis est, dicente Domino: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego ref
Abbreviated transcription (Latin):
sui criminis transfuderunt. Redite
ad misericordem. utimini clem̃tia
remittentis. Seuitia enim uñre
iniquitatis. conuersa. ẽ. in causam
salutis Uiuit. quem perire uolu¬
istis. Confitemini negatũ. ad orate
uenditũ. ut uobis honitas illius
ꝓsit. cui ur̃a malignitas nocere
eruditione debemus. & optandũ
nobis . ẽ. & studendũ. ut hic popłs
qui ab illa spiritali patrũ nobili¬
tate defecit. ramis suȩ arboris in¬
seratur. Multũ enĩ uos dõ beni¬
uolentia ista cõmendat. quia ideo
delictũ illorum nobis miscđiȩ
locum fecit. ut eos ad emulationẽ
salitts recipiendȩ fides nr̃a reuo¬
car& Nam uitã piorũ nonsolũ
sibi. sed etiam aliis. eẽ. utilem
dec&. ut quod apud eos agi ñ
potest uerbis. optineatur exẽplis
gitatem. co operatores simus gr̃ȩ
dĩ oꝑantis innobis. Non enim dor¬
otio desidiaq torpentib. beatitudo
&ternitatis ingeritu&. Sed quia
sicut ait apłs. si cõpatimur & con¬

Expanded text:
sui criminis transfuderunt. Redite sui criminis transfuderunt. Redite ad misericordem, utimini clementia remittentis. Saevitia enim vestrae iniquitatis conversa est in causam salutis. Vivit quem perire voluistis. Confitemini negatum, adorate venditum: ut vobis bonitas illius prosit, cui vestra malignitas nocere oratione debemus , et optandum nobis est et studendum; ut et hic populus, qui ab illa spiritali patrum nobilitate defecit, ramis suae arboris inseratur. Multum enim nos Deo benevolentia ista commendat: quia ideo delictum illorum nobis misericordiae locum fecit, ut eos ad aemulationem salutis recipiendae fides nostra revocaret. Nam vitam piorum non solum sibi, 130 sed etiam aliis esse utilem decet: ut quod apud eos agi non potest verbis, obtineatur exemplis.gitatem, cooperatores simus gratiae Dei operantis in nobis. Non enim dorotio desidiaque torpentibus beatitudo aeternitatis ingeritur; sed quia, sicut Apostolus ait, si compatimur, et con
Abbreviated transcription (Latin):
Perdiderunt successionem regum.
placationem hostiarũ. locũ suppli¬
cationum. ordinem sacerdocum.
Et cum om̃ia sibi clausa. om̃ia expe¬
riantur. eẽ. finita. Nonuident ea
in xp̃m. ẽẽ. translata. Unde
quod illi tres uiri uniuersarum
gentium personã gerentes. adora¬
to dño sunt adepti. hoc in popłis
suis ꝑ fidem. quȩ iustificat impios.
totus mundus assequitur. & here¬
ditatem dĩ ante scła p̃paratam
accipunt ad optiui. & ꝑdunt
qui uidebantur. ẽẽ. legitimi
Resipisce tandem iudee resipisce.
& ad redẽptorem etiam tuum.
deposita infidelitate conuertere.
Noli sceleris tui immanitate terreri.
N on iustos xp̃c. sed peccatores uocat.
nec impietatẽ tuã repellit. qui
ꝓte cum crucifixus. eẽt. orauit
Inmitem crudelium patrũ tuorũ
solue sententiã. Neq te eoꝵs male¬
dicto patiaris obstringi. qui cla¬
mantes de xp̃o. sanguis eius suꝑ
nos & suꝑ filios nr̃os. facinus inte

Expanded text:
Perdiderunt igitur successionem regum, Perdiderunt igitur successionem regum, placationem hostiarum, locum supplicationum, ordinem sacerdotum; et cum omnia sibi clausa, omnia experiantur sibi esse finita, non vident ea in Christum esse translata. Unde quod illi tres viri, universarum gentium personam gerentes, adorato Domino sunt adepti, hoc in populis suis per fidem, quae justificat impios, totus mundus assequitur; et haereditatem Domini ante saecula praeparatam accipiunt adoptivi, et perdunt qui videbantur esse legitimi. Resipisce tandem, Judaee, resipisce; et ad Redemptorem etiam tuum deposita infidelitate convertere. Noli sceleris tui immanitate terreri: non justos Christus, sed peccatores vocat ; nec impietatem tuam repellit, qui pro te, cum crucifixus esset, oravit . Immitem crudelium patrum tuorum solve sententiam, neque te eorum maledicto patiaris obstringi, qui clamantes de Christo, Sanguis ejus super nos et super filios nostros , facinus in te
Abbreviated transcription (Latin):
in his qui ad xp̃m transeunt inge¬
mescit. Unde si paruulos interfi¬
ciat. iħm sibi uidetur occidere
Q uod utiq sine cessatione molitur.
dum primordiis renatorũ sp̃m scm̃
eripere. & quandam tenere fidei
infantiam temptat ex tinguere.
Iudȩi uero qui extra regnũ xp̃i. ẽẽ.
uoluerunt. ad huc quodam modo
sub herodis sunt principatu. &
dominante sibi saluatoris in imico.
alienigenȩ seruiunt potestati.
quasi uescientes ꝓphetatũ. dicente
iacob. Non defici& princeps ex
iuda. & dux de femorib eius. do¬
nec ueniat cui reposita sunt. & ipse
erit expectatio gentium. Sed non¬
dum intelligunt quod negare
non possunt. & mente Non capiunt
quod scripturarũ narratione norunt.
qm̃ insanis magistris ueritas scan¬
dalum. ẽ. & cacis doctorib fit caligo
quod lumen. ẽ. Respondent itaq¬
in terrogati. quod in bechleem
nascitur xp̃c. & scientiam suam
qua alios instruunt non sequunt᷑

Expanded text:
in iis qui ad Christum transeunt, ingein iis qui ad Christum transeunt, ingemiscit. Unde si parvulos interficiat, Jesum sibi videtur occidere. Quod utique facere sine cessatione molitur, dum primordiis renatorum Spiritum sanctum eripere, et quamdam tenerae fidei velut infantiam tentat exstinguere. Judaei vero, qui extra regnum Christi esse voluerunt, adhuc quodammodo sub Herodis sunt principatu, et dominante sibi Salvatoris inimico, alienigenae 129 serviunt potestati, quasi nesciant prophetatum, dicente Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui reposita sunt: et ipse est exspectatio gentium . Sed nondum intelligunt quod negare non possunt, et mente non capiunt quod Scripturarum narratione noverunt: quoniam insanis magistris veritas scandalum est, et caecis doctoribus fit caligo, quod lumen est. Respondent itaqinterrogati, quod in Bethleem nascitur Christus; et scientiam suam, qua alios instruunt, non sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
editus. cui suꝑnę militiȩ famula¬
retur occursus: Sed haec atq
alia huiusmodi pacis tunc uiden¬
tur in notuisse ꝑsonis. quȩ uel ad
cognationem mariȩ uirginis. uel
ad sc̃i ioseph familiam ꝑtinebant.
Hoc autẽ signũ quod magos in lon¬
ginquo positos & efficacit mouit.
& ad dñm tħm perseueranter
attraxit. illius sine dubio gr̃ȩ
sacnam̃tum. & illius fuit uocatio¬
nis exordium. quia non iniudȩa
tantum. sed etiã in toto mundo
xp̃i erat euangeliũ p̃dicandum.
ut ꝑ illam stellam quȩ magoum
uisui splenduit. israhelitarum
uero oculis non refulsit. & illumi¬
natio significata sit gentium. &
mysticoꝵ forma gestoꝵ. & quod
imagine in choabatur ueritate cõ¬
pletur Radiat ecaelo stella per
gr̃ãm. & tres magi choruscatione
euangelici fulgoris acciti. in om̃ib
cotidie nationib ad ad orandam
potentiam sũmi regis accurrunt.
Herodes quoq in diabolo fremit. &
auferri sibi iniquitatis suȩ regnũ

Expanded text:
editus, cui supernae militiae famulaeditus, cui supernae militiae famularetur occursus. Sed haec atque alia hujusmodi paucis tunc videntur innotuisse personis, quae vel ad cognationem Mariae Virginis, vel ad sancti Joseph familiam pertinebant. Hoc autem signum, quod magos in longinquo positos et efficaciter movit, et ad Dominum Jesum perseveranter attraxit, illius sine dubio gratiae sacramentum, et illius fuit vocationis exordium, qua nimirum non in Judaea tantum, sed etiam in toto mundo Christi erat Evangelium praedicandum; ut per illam stellam quae magorum visui splenduit, Israelitarum vero oculis non refulsit, et illuminatio significata sit gentium, etmysticorum forma gestorum; et quod imagine inchoabatur, veritate completur. Radiante e coelo stella per gratiam, tres magi coruscatione evangelici fulgoris acciti, in omnibus quotidie nationibus ad adorandam potentiam summi Regis accurrunt. Herodes quoque in diabolo fremit , et auferri sibi iniquitatis suae regnum