comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e poterunt uoluntatẽ. & sic̃
coheredibꝰ xͥ dabitur ꝑfectio ad et̾
nam głam. sic consortibꝰ diaboli
cumulabit ipsa malignitas penã:
quando ext̾ioribꝰ deputati tenebriᷤ.
nullo illustrabunt᷑ int̾iore lumine
ueritatis. Proinde om̃i hõi in hac
uita ẽẽ potest utilis pęnitentia: qͣm
quocũq tẽpore hõ egerit. quãlibet
iniquus. quãlibet annosus. si toto
corde abrenuntiau̾it p̾teritis. et ꝓ¬
eis inconspectu di ñ solũ corporis. s
etiã cordis lacrimas fuderit. & maloꝵ
oꝑum macłas bonis oꝑibus diluere
curau̾it: omniũ delictorũ ĩdulgen¬
tiam mox habebit. Hoc enĩ nobis
Si conu̾sus fueris. et ingemueris:
saluus eris. & alio loco dr. Fili pec¬
casti. ne adicias iterũ. s & de p̾teritiᷤ
peccanti ẽẽt indicta ꝓ peccatis de p̾¬
catio: s dep̾canti eẽt remissio con¬
cedenda. S etiã penitentia peccatori
tẽ ꝓdest. si eã in eccła catholica ge¬

Expanded text:
habere potuerunt voluntatem, et sicut habere potuerunt voluntatem, et sicut cohaeredibus Christi dabitur perfectio gratnam gloriam, sic consortibus diaboli, cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis. Proinde omni homini in hac vita esse potest utilis poenitentia, quam quocunque tempore homo egerit, quamlibet iniquus, quamlibet annosus, si toto corde renuntiaverit peccatis eis in conspectu Dei, non solum corporis, sed etiam cordis lacrymas fuderit, et malorum operum maculas bonis operibus diluere curaverit, omnium peccatorum indulgentiam mox habebit. Hoc enim nobis Si conversus fueris, et ingemueris, salvus eris. Et alio loco dicitur: Fili, peccasti; ne adjicias iterum, sed et de praeteritis peccanti esset indicta pro peccatis deprecatio, si deprecanti non esset remissio concedenda. Sed etiam poenitentia peccatori tunc prodest, si eam in Ecclesia catholica ge
Abbreviated transcription (Latin):
dies donec hodie cognominat᷑: ut
ñ obduret᷑ quis ex uobis fallatia
peccatorũ: siue qui sic mĩam dei
maneat. Proinde nos diligentes
mĩam dei. metuentesq iusticiam:
nec de remissiõe peccatorũ desꝑemꝰ.
nec remaneamꝰ in peccatis. scienteᷤᷤ
quia illa omniũ hoĩnũ debita sit
exactura equitas iustissimi iudi¬
cis: quȩ ñ dimiserit mĩa clem̃tissi¬
absoluitq conu̾sos: ita iusticia re¬
pellet pumietq obduratos. Hii s̃
qui peccantes in sp̃m sc̃m: neq in
hoc scło neq in futuro. remissionẽ
accipient peccatorũ. Ideo aũt hoĩs
aĩa uitellectualis sp̃s ẽ: ut querat.
agnoscat. atq discernat tẽpus
oꝑũ suorũ ꝓ quibꝰ recͤptura ẽ in iu¬
dicio quȩ ordinauit diuina iusticia.
et eiꝰdẽ retributionis. quo ñ licebit

Expanded text:
dies, donec hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccatorum, sive qui sic misericordperversitate remaneat. Proinde diligentes misericordiam Dei, metuentesque justitiam, nec de remissfone peccatorum desperemus, nec remaneamus in peccatis: scientes, quia illa omnium hominum debita sit exactura aequitas justissimi Judicis, quae non dimiserit misericordia clementissiabsolvitque conversos, ita justitia repellet et puniet obduratos. Hi sunt qui peccantes in Spiritum sanctum, neque in hoc saeculo, neque in futuro remissionem accipient peccatorum . Ideo autem hominis anima intellectualis spiritus est, ut quaerat, agnoscat, atque discernat et tempus operum suorum, pro quibus receptura est in judicio quod ordinavit divina justitia, e
Abbreviated transcription (Latin):
iala. ⁊̃ resurrectionẽ iudicii: ut scił
cipe omniũ maloꝵ. qͥ uero bona fe¬
cerunt eant in uita ȩtͥnã. regnat᷑i
sine fine cũ xͦ. rege omniũ scłorum.
Illi aut̃ cũi xͦ regnabunt: quos deus
gͣtuita bonitatẽ sua. p̾destinaũ ad
regnũ. Quia enũ eos tales p̾destinã¬
do p̾pauit ut regno digni ẽẽrit. pre¬
parauit utiq scđm ꝓpositũ uocan¬
dos. ut obȩdiant: p̾parauit iustifi¬
candos. ut accepta fide recte credãt.
& bene uiuant. Preparauit etiam
qłorificandos. ut xͥ coheredes effecti.
regnũ cȩloꝵ sine fine possideant.
Aq̃ quoꝵ regnũ diu̾sis tẽporibꝰ ꝑ
sacͣm̃ta quȩ ad fidẽ ĩcarnationis

Expanded text:
in resurrectionem judicii . Ut scilicet cipe omnium malorum; qui vero bona fecerunt, eant in vitam aeternam, regnaturi sine fine cum Christo rege omnium saeculorum. Illi autem cum Christo regnabunt, quos Deus gratuita bonitate sua praedestravit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praeparavit, ut regno digni essent; praeparavit utique secundum propositum vocandos, ut obediant; praeparavit justificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam glorificandos, ut Christi cohaeredes effecti, regnum coelorum sine fine possideant. 43. Ad quod regnum diversis temporibus per Sacramenta, quae ad fidem incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
in carne manere potuerit: et dũ
a carne sua separat᷑. extenuatur.
Ita fit. ut cũ ipse uita carniᷤᷤ suȩ
sit. uiu̾e ipse nequeat. qñ uitam
carni subinistrare destiterit: & si
ñ sit caro cui uitã dare ualeat.
ȩternitas irracionalibꝰ sp̃itibꝰ dãta
est: nec aliquod eis iudiciũ p̾parat᷑.
in qͦ eis uł beatitudo ꝓ bonis. uel
dãpuatio ꝓ malis reddat᷑ operibꝰ.
Ideo aut̃ in eis nulla oꝑũ discre
dio requiret᷑: quia ĩtelligendi facul¬
tatẽ diuinitꝰ ñ accepunt. Propt̾ea
gͥ eorũ corpora resurrectura nonct:
quia nec ipsis aĩalibꝰ aut equitas
aut iniqͥtas fuit. ꝓ qͣ eis aut et̾na
beatitudo sit tribuenda uel pęna.

Expanded text:
in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, exstinguitur. Ita fit ut cum ipse vita carnis suae sit, vivere tamen nequeat, quando vitam carni subministrare destiterit; et si non sit caro cui vitam dare valeat, Ideo nec aeternitas irrationalibus spiritibus data est, nec aliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiretur quia nullam intelligendi facultatem diuinitus acceperunt. Propterea igitur eorum corpora resurrectura non sunt, quia nec ipsis animalibus aut aequitas aut iniquitas fuit pro qua eis aut aeterna beatitudo sit retribuenda uel poena.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut eũ hic noxia criminũ delectatio
tenuit. sic eũ sine fine sempit̾na cruci¬
atio retinebit. Erit enĩ etiã iniquorũ
resurrectio. s sine immutatiõe: quam
solis electis et ex fide iuste uiuentibus
daturus ẽ deus. Hoc ẽ eñi qđ ait beatꝰ
paulꝰ. Oinnes quidẽ resurgemus s ñ

Expanded text:
sicut hic eum noxia criminum delectatio tenuit, sic eum sine fine sempiterna cruciatio retinebit. 37. Erit enim etiam iniquorum resurrectio, sed sine immutatione, quam solis fidelibus et ex fide juste viventibus daturus est Deus. Hoc est enim quod ait beatus Paulus: Omnes quidem resurgemus, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
tizatũ & ascendentẽ ab aqua. des¬
cendit: & in qͥnqͣgesimo die post
resurrectionẽ xp̃i. fideles in uno
loco positos. in linguarũ ignearũ
uisione adueniens repleũ. Illam
uocẽ qͣm solus locutꝰ est d̾s pat̾.
uł illã carnẽ qͣ solus hõ factus ẽ
unigenitꝰ ds. & illã colũbã in cuiꝰ¬
illasq linguas igneas. in quarũ
uisiõe fideles in uno loco ꝯstitu¬
tos repleuit: oꝑa ẽẽ scias totius
in cęlis & in t̾ra. uisibilia ⁊ ̃uisibi

Expanded text:
tizatum et ascendentem ab aqua descendit , et quinquagesimo die post resurrectionem Christi fideles in uno loco positos in linguarum ignearum divisione adveniens replevit . Illam vero vocem qua solus locutus est Deus Pater, et illam carnem qua solus homo factus est Unigenitusillasque linguas igneas in quarum divisione fideles in uno loco constitutos replevit, opera esse totius in coelo et in terra, visi
Abbreviated transcription (Latin):
sice. quib se infundat lumen uerũ qđ
illuminat omem hominẽ uenientẽ in
hunc mundũ Uident enĩ qͥa licet sint
gra dono ab oꝑũ maloꝵ contagione li¬
berȩteneant᷑ tam̃ cogitatione. uarietate
cor:aut qͥs glabit᷑ mundũ se esse apec¬
catis. Aitendamꝰ qͣlis qͣntꝰ q iustus dixert.
Inmultis enĩ offendimꝰ om̃s Et ille qui
dixit. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ non ha¬
bemus. nos mecipsos seducimiꝰ. & uerttas
innobis non ẽ: Iue etiã qui condelecta¬
batur legi dei seđm interiore honunẽ.
uedebat au̾t aliã lege̾ in mẽbris sune
repuguante legi mentis suȩ &. capauan

Expanded text:
 quibus se infundit lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Vident enim quia licet sint gratiae dono ab operum malorum contagione liberae, teneantur tamen cogitationum varietate cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccatis ? Attendamus qualis quantusque justus dixerit: In multis enim offendimus omnes ; et ille qui dixit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est : ille etiam qui condelectabatur legi Dei secundum interiorem hominem, videbat autem aliam legem in membris suis repugnantem legi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ. in uanũ uigilant qͥ custodiunt
eã: Dicat ergo egestas illi qͥ ꝓpt̾ nos pau¬
per factus est. cum diues esset. ut illius
pauꝑtate nos diuites eẽmꝰ: Dicat: da mͥ
intellectũ ut discã mandata tua Dicat
etiã ĩbecillitas illi qͥ ꝓ nobis crucifixus ẽ.
ex infirmitate: s uiu̾it ex uͥtute dei. Et qͥ
sic infirmatꝰ ẽ ꝓpter peccata nr̃a. ut sẽ¬
ꝑ ipse sit dei uirtꝰ & dei sapientia: dicat gͦ¬
ut pupillã oculi. sub umbra alaꝵ tuaꝵ

Expanded text:
civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Dicat ergo egestas illi qui propter nos pauper factus est, cum esset dives, ut illius paupertate nos divites essemus ; dicat, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua ; dicat etiam imbecillitas illi qui pro nobis crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei ; et qui sic infirmatus est propter peccata nostra, ut semper ipse sit Dei virtus, et Dei sapientia; dicatut pupillam oculi; sub u
Abbreviated transcription (Latin):
tuce sanitatis elatũ. & in eo se ꝑiculum
gͣuissime infirmitatis exꝑtũ dicit i
in alio psalmo: Ego dixi inabundanti¬
a mea non mouebor inet̾nũ: & qͥa hoc
cdi cens adiutorio diuinȩ gr̃ȩ fuerat de¬
sertus. ꝙ in sua defecerat infirmitate t᷑¬
batus. seqͥtur dicens: Dñe in uoluntate
tua p̾stitisti decori meo uircutẽ. au̾tisti
faciẽ tuã a me. & factus sũ conturbatus:
Et ut oftendet ad uitoriũ diuinȩ gr̃ȩ ꝗ
uis iã habitu humilit̾ esset sine inter¬
missione poscendũ. hoc quoq subnec¬
t̾it dicens: Ad te dñe clamabo & ad deu̾
rogat. qui ñ aliqͥd se cognoscit minꝰ ha¬
dentiã suȩ ĩbecillitatis ꝙ egestatis ĩgnos¬
cat. & ideo egestas nr̃a dari sibi qͦd non
habet poscit. & ĩhecillitas nr̃a. custo diri
sibi postulat qđ accepit. E gestas audii
de cȩlo Ihecillitas audit. reuela dño uiã
ab ipsa uͥtute. sine me nichil potestis fa¬
cere: Audit a ꝓpħa: Hisi dñs custodierit

Expanded text:
tute sanitatis elatum, et in eo se periculum gravissimae infirmitatis expertum; dicit enim in alio psalmo: Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum . Et quia hoc dicens adjutorio divinae gratiae fuerat desertus, et in sua defecerat infirmitate turbatus, sequitur dicens: Domine, in bona voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Et ut ostenderet adjutorium divinae gratiae, quamvis jam habitum, humiliter esse sine intermissione poscendum, hoc quoque subnectit: Ad te, Domine, clamabo, et ad Deum rogat, qui non aliquid se cognoscit minus hadentiam suae imbecillitatis et egestatis agnoscat; et ideo egestas nostra dari sibi quod non habet poscit, imbecillitas nostra 175 custodiri sibi postulat quod accepit. Egestas audit:de coelo . Imbecillitas audit: Revela ad Dominumab ipsa virtute: Sine me nihil potestis facere ; audit a propheta: Nisi Deus custodierit
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipsi in nobis nos metipsos. metientes
& cõparantes nosmetipsos nobis: Sibi ergo
ꝑueniat sanitatẽ non debet de alioꝵ sibi
ꝑiculo guiori blandiri. sedde sua
curet infirmitate tristari. de qͣ ille
tͥstabatur iugit̾ qͥ dicẽbat: To ta die
contͥstatus ingrediebar. q̃m anima
mea ĩpleta ẽ illusionib & nõ est sam¬
tas in carne mea Et ut ostẽ deret hu¬
ic tͥsticie humilitatẽ deb̾e comungi
statĩ secutꝰ adiunxit In curuatus sĩ
& humiliatus sũ nimiꝰ Et ut deside¬
rio sanitatis hoc ase fieri ꝑdoceret.
adunxit. Rugiebã a gemitũ cordis m̃i
& ante te ẽ om̃e desidium meũ & gemit᷑
meus a te non ẽ absconditꝰ. Iste au̾it qui

Expanded text:
sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis . Sibi ergo erfectam perveniat sanitatem, non debet de aliorum sibi periculo graviore blandiri, sed de sua curet infirmitate tristari: de qua ille tristabatur jugiter qui dicebat: Tota die contristatus ingrediebar, quoniam anima mea impleta est illusionibus, et non est sanitas in carne mea . Et ut ostenderet huic tristitiae humilitatem debere conjungi, statim secutus adjunxit: Incurvatus sum, et humiliatus sum nimis. Et ut desiderio sanitatis hoc a se fieri perdoceret, adjunxit: Rugiebam a gemitu cordis mei; et: Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Iste
Abbreviated transcription (Latin):
ille te dilexit. s etiã dilecꝰtione ꝙͣ. tibi
gͣtis ut a te diligeret᷑ infudit. Totũ gͦ
quicqͥd in te sc̃e dilecꝰtionis ẽrga spon¬
sũ tuũ habes. in te qͥdẽ habes sedex
te non habes. Pauꝑẽ te accepit ditis¬
simꝰ sponsus: Quieqͥd in te boni habes
ñ ex te s ex ipso habes. & qͥcqͥd nondũ
habes. tunc habebis si sponsus dedđit.
qͥ oĩa bona que habes gͣtuita largi¬
tate ia dedit: Ipsi ergo de acceptis hu¬
milit̾ gr̃as age. ipsũ de accipiendis hu¬
militer posce sic enĩ diuitẽ sponsũ
habes. ut nec egeat his q̃ dedit. & ha¬
bunãet ad largiendũ multo meliora
ꝗͣ. dedit. Hec humili sẽꝑ c̃õpunctione
consida: & uͥginitatẽ quã deo uoiusti
non solu carnis integͥtate s ⁊ cord̾humilitate
ꝯserua. Ab illo tibi sẽꝑ custodiã uͥginitatis &
humilitatis exposcens. qͥ non dormitat
neq dormiet custodiens isrł. Ecee sc̃a

Expanded text:
ille te dilexit, sed etiam dilectione quam tibi ille te dilexit, sed etiam dilectione quam tibi gratis ut a te diligeretur infudit. Totum ergo quidquid in te sanctae dilectionis erga sponsum tuum habes, in te quidem habes, sed ex te non habes. Pauperem te accepit ditissimus sponsus, quidquid in te boni habes, non ex te, sed ex ipso habes, et quidquid nondum habes, tunc habebis, cum se sponsus dederit, qui omnia bona quae habes gratuita largitate jam dedit. Ipsi ergo de acceptis humiliter gratias age, ipsum de accipiendis humiliter posce. Sic enim divitem sponsum habes, ut nec egeat his quae dedit, et abundet ad largiendum multo meliora quam dedit. Haec humili semper compunctione considera, et virginitatem quam Deo vovisti, non solum carnis integritate, sed et cordis humilitate conserva. Ab illo tibi semper custodiam virginitatis et humilitatis exposcens, qui non dormitabit, neque obdormiet custodiens Israel . 38. Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cedinis satietate lȩtari Qualibꝰ etiã sit.
induenda uiscerib miscđie. ut in cons¬
pectu dei mĩam ualeat inuenire. mun¬
dandiq cordis qͣntũ debeat in ẽẽ sacre
uiginis studiũ. ut illũ ide mereat᷑ feli¬
cibus oculis sponsũ. spetio sũ forma p̃
filiis hominũ. ad quȩ carnis uginitas
non potest ꝑuenire. ñ humili cõrc̃e
fuleiat᷑ uͥtute uͥginitatis intͥne. Quantã
etiã pacifice qͥetis uͥgo xp̃i possidẽ iur¬
tutẽ debeat. ut desidioꝵ carnaliũ bel¬
la spitalib armis induta cõpescat
Talib te sponsus tuus ut friiq mo¬
nilib cupit. qͥte sibifide dispondit.
spe firmauit. caritate conunx̃ Neq uͭ fidi
ueritate. carnisq integͥtate sp̃italit᷑
tali ponso nupsisses. si non eũ contẽ¬
pta uanitate dilexisses. Nec tameneũ
fuisses aliqͣtenꝰ dilectura. nͥ fiusses gͣ¬
tiuita ponsi dilectione p̃uenta. Dixi
aũt te p̃uentã non solũ dilectione qͣ

Expanded text:
cedinis satietate laetari; qualibus etiam sit cedinis satietate laetari; qualibus etiam sit induenda visceribus misericordiae, ut in conspectu Dei misericordiam valeat invenire; mundandique cordis quantum debeat inesse sacrae virgini studium, ut illum videre mereatur felicibus oculis sponsum, speciosum forma prae filiis hominum , ad quem carnis virginitas non potest pervenire, nisi humilfulciatur virtute virginitatis internae. Quantam etiam pacificae quietis virgo Christi possidere virtutem debeat, ut desideriorum carnalium bella spiritalibus armis induta compescat. Talibus te sponsus tuus uti fruique monilibus cupit, qui te sibi fide despondit, spe firmavit, caritate conjunxit. CAP. XXIveritate carnisque integritate spiritaliter tali sponso nupsisses, si non eum, contempta vanitate saeculi, dilexisses; nec tamen eum fuisses aliquatenus dilectura, nisi fuisses gratuita sponsi dilectione praeventa. Dixi autem te praeventam, non solum dilectione qua
Abbreviated transcription (Latin):
non nͥ humilib gͣcis dat᷑. Deus enĩ
suꝑbis resistit. humilib aũt dat gr̃am
Ueruntam̃ hȩc gr̃a sicut non nͥ humilib
datur. sic humilis homo ẽẽ non potest.
nͥ ei detur. Dat᷑ enĩ ut humiles incipi¬
aut & datur ut humiles eẽ ñ desinant:
Gr̃a gͥ dei facit ut ꝙ humiles simus. ꝙ hu¬
miles ꝑ seu̾are possimꝰ: Qui enĩ potu¬
it dare qͦd non habuimꝰ ipse potest qͦd
sit uera humilitas quȩ uͥginitatis est
int̾na uͥginitas. non ignoras qͣnta sacͤ
uͥgini debeat pauꝑtas sp̃s ineẽ ut reg¬
nũi celoꝵ mereat᷑ acciꝑe. Quanta mansu¬
ecudo. ut illã possideat uiuenciũm
terrã. in qͦ se dlauid bona dñi uisurũ
plena credulitate confidit. Quanta eña
cautione uirgini luctuosa sit p̃sentis
scłi leticia fugienda. cui sẽꝑ in hac ui¬
ta p̃stolanti sponsi celestis aduentũ. ma¬
gis sit ex desidio sp̃itali lugendũ. ut a
sticiȩ ꝑpeti. ut plena mereat᷑ eterne dul¬

Expanded text:
non nisi humilibus gratis datur: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Verumtamen haec gratia, sicut non nisi humilibus datur, sic humilis homo esse non potest, nisi detur. Datur enim ut humiles esse incipiant, et datur ut humiles esse non desinant. Gratia igitur Dei facit ut et humiles simus, et humiles perseverare possimus. Qui enim potuit quod non habuimus dare, ipse potest quod sit vera humilitas, quae virginitatis est interna virginitas, non ignoras quanta sacrae virgini debeat paupertas spiritus inesse, ut regnum coelorum mereatur accipere; quanta mansuetudo, ut illam possideat viventium terram in qua se David bona Domini visurum plena credulitate confidit . Quanta etiam cautione virgini luctuosa sit praesentis saeculi laetitia fugienda, cui semper in hac vita praestolanti sponsi coelestis adventum magis sit ex desiderio spiritali lugendum, ut adstitiae perpeti, ut plena mereatur 176 aeternae dul
Abbreviated transcription (Latin):
rum mͥ aliquid euenisse cognosco ui¬
dens gaudiũ qͦd extius sermonibus
sũpsi. ñ posse meĩs sermonib expli¬
cari. Nẽpe qͦd mͥ scͥpsisti. pꝰꝗͣ cogitati¬
one inuentũ. dispos itũ q̃ est. sic in li¬
teras digessisti. ut aut ipse manu seri¬
bes aut ore dictares. Unde gͥ factũ est
ut os meũ delectationẽ dictando pare
cepit. quȩ ẽ inops opulentia uel opulen¬
ta inopia. ut eo minus mͥ sermo suffici¬
at: qͦ me magis affectus instigat. & qͦd id̾o
loquor. quia delecꝰtor. minꝰ elo qͣr ꝙͣ dele¬
ctor᷑. Quodd rogo ẽ hoc qͦd eloqͥo signifi¬
carẽ uolo. nec ualeo: Nimirĩi aliqͥd est.

Expanded text:
rum mihi aliquid evenisse cognosco, virum mihi aliquid evenisse cognosco, videns gaudium quod ex tuis sermonibus sumpsi, non posse meis sermonibus explicari. Nempe quod mihi scripsisti, postquam cogitatione inventum dispositumque est, sic in litteras digessisti, ut aut ipse manu scriberes, auctore dictares. Unde igitur factum est ut os meum delectationem dictando parercepit? Quae est inops opulentia vel opulenta inopia, ut eo minus mihi sermo sufficiat, quo me magis affectus instigat; et quod ideo loquor quia delector, minus eloquar quam delector? Quid rogo est hoc quod eloquio significare volo, nec valeo? Nim
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas. Nec cogitationib fatigabit᷑
spiritꝰ. nec laborib macerabit᷑ corpus.
Nulla erit sollicitudo certaminis. sec̃ ꝑ¬
fecta erit securitas pacis. Nulla nobis
erit iusticiȩ indigentia. sed cũ delectatio¬
ne saturitas plena: Ibi enĩ eximꝰ ꝑfecta
celsitudine beati. qͥuia ꝑfecta erimus dõ carniꝰ: sp̃t
humilitate subiecti. Ibi nec minorerto
laudatione nr̃a dilectio. nec inferioe
dilectione laudatio : erit enĩ plena lau¬
dadio ñra. qͥa tune in nobis erit deipxi¬
miq ꝑfecta dilec̾tio Tunc laudabimꝰ
&e habebimꝰ tunc habebimꝰ & amabimi
tunc satiabim cũ delectatione. &. delecta¬
beatissimo & plurimũ uenera¬
bili ac toto caritatis affectu ddesid abi¬
lisc̃o fr̃i & cõpsbit̾o eugippio. fulgenti
fragaret᷑ eloqͥo.ut ad explicanclam
spiritalẽ quã ex tuaꝵ. literaꝵ lectiõe
ꝑcepi dulcedinẽ uerba sufficientia
repperirẽ. Qđ dũ uolo nec ualeo mi¬

Expanded text:
cupiditas; nec cogitationibus fatigabitur cupiditas; nec cogitationibus fatigabitur spiritus, nec laboribus macerabitur corpus: nulla erit sollicitudo certaminis, sed perfecta erit securitas pacis; nulla nobis erit justitiae indigentia, sed cum delectatione saturitas plena. Ibi erimus enim perfecta celsitudine beati, quia perfecta erimus Deo carnis et spiritus humilitate subjecti. Ibi nec minor erit laudatione nostra dilectio, nec inferior dilectione laudatio. Erit enim plena nostra laudatio, quia tunc in nobis erit Dei proximique perfecta dilectio. Tunc laudabimus et habebimus, tunc habebimus et amabimus, tunc satiabimur cum delectatione, et delectabeatissimo, et plurimum venerabili, ac toto caritatis affectu desiderabili, sancto fratri et compresbytero EUGYPPIO, FULGENTIUfragaretur eloquio, ut ad explicandam spiritalem quam ex tuarum litterarum lectione percepi dulcedinem, verba sufficientia reperirem; quod dum volo, nec valeo, mi
Abbreviated transcription (Latin):
quunas aures pulsare debeamꝰ : qura
qnidiu m hoc mortali corpore sumua
sicut non possiunꝰ sine peccato een ĩ
necdũ ualemus ꝑfectã humilitatẽ di
uinis iussionib exhibe. Propt̾ qͦd agen¬
de qͥdem sunt gr̃e deo. in qͣntũ nobiꝰ
donat ut bene oꝑem᷑. ne muneribus
eiꝰ existamꝰ ingͣti. & danda ẽ oꝑa ut
ad meliora ꝓficiamꝰ ne in mortiferam
incidamꝰ suꝑbiã. si conu̾sationẽ nrãm
putemꝰ ex om̃i parte ꝑfectã: Proinde
gemamus & fleamꝰ corã dño qͥ fecit
nos. ut a concupiscentia carnis & a
concupiscentia ocłoꝵ. & suꝑbia scłi q̃¬
nonẽ ex patͤ. sed ex mundo ẽ liberet
nos. & ad illã nos subiectionẽ ꝑducat.
in qͣ nobis nichil repugnaet ex morta¬
litatis uitio. s ex ĩmortalitatis dono
totũ qͥcquid in nobis ẽ fiat subditũ
deo: T unc enĩ erit in nobis uere ꝑfẽ¬
eta & excelsa humilitas. cũ & in carne
& inmente nr̃a nulla remanserit praua

Expanded text:
divinas aures pulsare debeamus; quia divinas aures pulsare debeamus; quia quandiu in hoc mortali corpore sumus, sicut non possumus sine peccato esse, sic necdum valemus vinis jussionibus exhibere. Propter quod agendae quidem sunt gratiae Deo, in quantum nobis donat ut bene operemur, ne muneribus ejus existamus ingrati; et danda est opera ut ad meliora proficiamus, ne mortiferam incidamus in superbiam, si conversationem nostram putemus ex omni parte perfectam. gemamus et fleamus coram Domino, qui fecit nos , ut a concupiscentia carnis, et a concupiscentia oculorum, et superbia sex Patre, sed ex mundo est , liberet nos, et ad illam nos subjectionem perducat in qua nobis nihil repugnet ex mortalitatis vitio, sed ex immortalitatis dono totum quidquid in nobis est fiat subditum Deo. Tunc enim erit in nobis vera, perfecta et excelsa humilitas, cum et in carne et in mente nostra nulla remanserit prava
Abbreviated transcription (Latin):
tas S neo dũ sumꝰ om̃ino subiecti. qͥa in mł¬
tis offendimꝰ om̃s: Subiecti sumꝰ in qͣntũ
ipso donante incarne ambulantes non se¬
cundũ carnẽ militamꝰ s necdũ sumꝰ oĩno
subiecti. qͥa & si habemꝰ ex dono dei. ut m̃¬
te seruiamꝰ legi dei. habemꝰ tam̃ ex reliqͥ¬
is peccati. ut carne seriuamꝰ legi peccati.
Propt̃ qͦd apls dicit. Igit᷑ ego ipse m̃te
seriuo legi dei carne aut̃ legi peccati. Dĩs
enĩ qui nunc tarue quidẽ seruit legi pec
cati. dũ in se nasci carnalẽ concupiscentiã
sentiꝵ M ente aũt seruit legidei. qͥa eidẽ
caruali concupiscentiȩ ñ consentit. Carnẽ
seriumꝰ legi peceati. dũ filii habilonisnas¬
centis inqͥetant animã nr̃am s m̃te seriũ¬
mus legi dĩ. cũ idẽ paruuli babylonis
lis cupiditas ꝙͣ. cordis confusio generat.
partus suos nobis ingerit ista confusio:
dũ celeri recordatione atq opitulatione
habemꝰ tamen unde continuis p̃cibus

Expanded text:
itas ; sed necdum sumus omnino subjecti, quia in multis offendimus omnes . Subjecti sumus in quantum, ipso donante, in carne ambulantes, non secundum carnem militamus ; sed necdum sumus omnino subjecti, quia etsi habemus ex dono Dei ut mente serviamus legi Dei, habemus tamen ex reliquiis peccati ut carne serviamus legi peccati. Propter quod Apostolus dicit: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . 12. Omnis enim qui nunc cati, dum in se nasci carnalem concupiscentiam sentit: mente autem servit legi Dei, quia eidem carnali concupiscentiae non consentit. Carne servimus legi peccati, dum filii Babylonis nascentes inquietant animam nostram; sed mente servimus legi Dei, cum iidem parvuli Babylonis is cupiditas quam cordis confusio generat. ur a Domino, partus suos nobis ingerit ista confusio. dum celeri recordatione atque opitulatione habemus tamen unde continuis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
diligi a nobis cũ petimꝰ ut augeatur in
nobis. sed ñ diligit eiꝰ augmentũ qͥ non
habet iitiũ. N ergo sic caritas diligit᷑
sicut nummꝰ. aut aliqd eiꝰmodi. ꝓotest
enĩ qͥsq unũ non habere numĩi. & mł¬
titudinẽ diligere ac desidare nũmoꝵ
Diligit gͦ iste nũmoꝵ multitudinẽ eum
ne unuis qͥdem numi hab eat faculta¬
tẽ: Apud se unũ nummũ non inuenit.
& foris innumerabiles querit. hoc &
in eet̾is rebus corporis inuenimꝰ. ut ali¬
qͥa eoꝵ possit diligi. ita ut hoc ipsum
qđ diligit᷑ nulla ex parte habeatur
Est tale quidda & in plerisq spirl¬
talib donis uelut siqͥs diligat. uer¬
bi grã. ut habeat ꝓphetandi donũ.
sermo scientiȩ scđm eundẽ sp̃m. alteri
fides in eodem sp̃u. alii gr̃a sanitatũ.
in uno sp̃u. alii ꝓphetia. alii diuidi¬

Expanded text:
diligi a nobis, etiam cum petimus ut augeatur in diligi a nobis, etiam cum petimus ut augeatur in nobis, sed non diligit ejus augmentum qui non habet initium. sicut nummus aut aliquid ejusmodi. Potest enim quisque unum non habere nummum, et multitudinem diligere ac desiderare nummorum. Diligit ergo iste nummorum multitudinem, cum ne unius quidem nummi habeat facultatem: apud se unum nummum non invenit, et foris nummos innumerabiles quaerit. Hoc et in caeteris rebus corporeis invenimus, ut aliquid earum possit diligi, ita ut hoc ipsum quod diligitur nulla ex parte habeatur. Est tale quiddam et in plerisque spiritalibus donis: velut si quis diligat verbi gratia ut habeat prophetandi donum, sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Spiritu, alii gratia sanitatum in uno Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ habere non cepit: Nã ecce
multa uisu corporeo uidemꝰ. uͥ non hoc
est ipse uisus qđ ẽ illd̾ qͦd eo uidemꝰ
Quia illã est sensus qͦ uidemꝰ illd̾ aũt
sensibile qͦd uidemus. Et cũ illd̾ quod
uidetur ab oculis. tollit᷑. si sanitas inu̾
oculis. sic illud qͦd uidebat᷑ a sensu
uidentis aufertur ut ipse sensus a
uid̾ente nullatenꝰ auferat᷑. Ita fit ut
uidendi sensus in homine maneat.
quauis ab eo quod uidebatur. uisus
ipse discedat. At cũ̃ caritas diligr.
quia non nͥ dilectione diligit᷑. non po¬
test homo tanꝗͣ oculũ corporis. a qua¬
cũq re uisibili. sic a caritate intentio¬
nem au̾tere dilectionis. ut possit & ca¬
ritatẽ ñ diligere. & dilectionẽ hab̾e:
Caritas qͥppe. id ẽ dilec̾tio. nullatenus
diligr̃. nisi dilectio habeat᷑. qua ipsa
dilectio diligat᷑. Se ipsa gͥ dilectio
diligit᷑ qͥa tune diligitur cum habetur.
nec diligit᷑. nisi habeatur. E qͥdẽ potes

Expanded text:
ctionem habere non coepit? Nam ecce ctionem habere non coepit? Nam ecce multa visu corporeo est ipse visus, quod est illud quod eo videmus: quia illud est sensus quo videmus, illud autem sensibile quod videmus; et cum illud quod videtur ab oculis tollitur, si sanitas inest oculis, sic illud quod videbatur a sensu videntis aufertur, ut ipse sensus a vidente nullatenus auferatur: ita fit ut videndi sensus in homine maneat, quamvis ab eo quod videbatur visus ipse discedat. At cum caritas diligitur, quia non nisi dilectione diligitur, non potest homo tanquam oculum corporis a quacunque re visibili, sic a caritate intentionem avertere dilectionis, ut possit et caritatem non diligere, et dilectionem habere. Caritas quippe, id est dilectio, nullatenus diligitur, nisi dilectio habeatur qua ipsa dilectio diligatur. Seipsa igitur dilectio diligitur, quia tunc diligitur cum habetur, nec diligitur nisi habeatur. Et quidem potest
Abbreviated transcription (Latin):
habeat᷑. Inspiritalib aũt donis pͥmus
fructus. est caritas: Unde non mnordi¬
nate eã uas elec̾tionis ita posuit. Fru¬
ctus aũt sp̃s ẽ caritas. gaudiũ. pax
& cet̾a. Alio qͦq loco p̃cipuũ qͥddam
celestiũ uoluit significare carismatũ.
nobis. Hec caritas qͣm sp̃s scĩ dono cũ
indigñ essemus accepimꝰ. tã bonatã
sc̃a tam ĩmensa. ẽ. ut eã etiã qͥ habet
in corde ñiꝗͣ possit sermonib expli¬
care: O qualis caritas multũ laudan¬
da. multũ miranda. multũq diligen¬
mirant᷑. & laudant. ftatĩ diligunt
caritatẽ. Et ideo nisi eã quisq dili¬
gat. nichil ei ꝓderit. qͦd eam mirat᷑
ꝙ laudat. Tunc aut fructuosa est.
admiratio caritatis & laudatio. si non
desit in admirante. atq: laudante
dilectio. S nĩqͥd sicut eã possunt ad
sunt eã diligere. qͥ eã nec dũ habent:
Neqͣqͣm Caritas qͥppe ipsa ẽ dilec̾tio: Quo¬
modo aũt dilectionẽ ĩa diligit. qͥ dile¬

Expanded text:
 spiritalibus autem donis primus fructus est caritas. Unde non inordinate eam Vas electionis ita posuit: Fructus autem spiritus est caritas, gaudium, pax , et caetera. Alio quoque loco, praecipuum quiddam coelestium voluit sec caritas quam Spiritus sancti dono, cum indigni essemus, accepimus, tam bona, tam sancta, tam immensa est, ut eam etiam qui habet in corde, nunquam possit sermonibus explicare. O qualis caritas, multum miranda, multum laudanda, multumque diligenmirantur et laudant, statim diligunt caritatem; et ideo, nisi eam quisque diligat, nihil ei proderit quod eam miratur et laudat. Tunc autem fructuosa est admiratio caritatis, et laudatio, si non desit in admirante atque laudante dilectio. Sed nunquid sicut eam possunt admssunt eam diligere qui eam necdum habent? Nequaquam; caritas quippe ipsa est dilectio: quomodo autem dilectionem jam diligit, qui dile
Abbreviated transcription (Latin):
uon ex officio sed ex fine rei est cuiusq
pensanda qͥa ñ ex eo qͦd facit. secdlepeo
ꝓpter qđ facit qualitatẽ sue quiso
uoluntatis ostendit Nã & paulus con¬
trariũ sibi aliqͥd uolebat. cũ posceret
ut ab eo stimulus auferret᷑. quẽ salu¬
brit̾ aduersus uitiũ elationis accepat.
nec tam̃ habuit maliuolã mentẽ. ꝙͣ¬
uis utilitati suȩ contrariã gereret uoꝰ¬
luntatẽ: Ut enĩ a se stimulũ qͥ colafi¬
uabatur rogaret auferri. salutẽ corpo
łͥs plus uolebat p̃dicationi ꝓdẽe qmi
sibi non querens qͥd sibi utile essẽt s
qđ multis ut salui fierent Illis ergo
esset multo melius. sciebat tamen ma¬
nere in carne necessariũ ẽe propter
illos in qͥbus apłatus ministrabat᷑
officiũ. Caritas gͦ eũ xp̃i urgebat᷑. si¬
ue cũ a se stimulũ rogaret aufer¬
ri. siue cũ in carne qͣmuis aliuc de¬
sidans cuꝑet ĩmorari. Coartabat᷑ eni
latitudine caritatis. ut a cui xp̃o de¬
sideraret ẽẽ. & officiũ uellet pie ne¬

Expanded text:
non ex officio, sed ex fine rei est cujusque pensanda: quia non ex eo quod facit, sed ex eo propter quod facit, qualitatem suae quisque voluntatis ostendit. Nam et Paulus contrarium sibi aliquid volebat, cum posceret ut ab eo stimulus auferretur, quem salubriter adversus vitium elationis acceperat ; nec tamen habuit malevolam mentem, quamvis utilitati suae contrariam gereret voluntatem. Ut enim a se stimulum quo colaphizabatur rogaret auferri, salutem corporis sui plus volebat praedicationi prodesse quam sibi, non quaerens quod sibi utile esset, sed quod multis, ut salvi fierent. Illis ergo esset multo melius, sciebat tamen manere in carne necessarium esse, propter illos in quibus apostolatus ministrabat officium. Caritas ergo eum Christi urgebat, sive cum a se stimulum rogaret auferri, sive cum in carne, quamvis aliud desiderans, cuperet immorari: coarctabatur enim latitudine caritatis, ut et cum Christo desideraret esse, et officium vellet piae ne
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣternionib destinaui In qͥbus si aliqͥt
placuerit utin̾a ueritatis & non solum
amoris esse cognoscã: hi sunt gͥ meȩ par¬
uitatis oblatio qͥuã uobis faciet puritas.
cordis ur̃i acceptã. suggestione fratris cõ¬
munis acceptã quȩso ut adiuuxtͥx sit.

Expanded text:
in quaternionibus destinavi, in quibus, si aliquid in quaternionibus destinavi, in quibus, si aliquid placuerit, utinam veritatis, et non solum amoris esse cognoscam! Hi sunt igitur meae parvitatis oblatio, quam vobis faciet puritas vestri cordis acceptam. Suggestione fratris communis accepta, quaeso ut adjutrix adsit
Abbreviated transcription (Latin):
Noc gͦ suꝑ ẽ. ut qͥa nos pure diligis instan¬
ter ꝓ nobis orare dignaeris. ut deus qui
nos pͥor dilexit. & dedit nobis caritatem.
qͣ diligat᷑ a nobis. sicut non habentib
ipse eam gratia p̃ueniente largitur. sic in
nobis om̃s reliqͥas mundanȩ cupiditatis
absumat. & nos sp̃u feruentes in caritate
ꝑficiat. illiꝰq nos faciat beatitudinis com¬
potes. in qͣsicut nulla ẽ delec̾tatio pͣua.
sic nulla mors timet᷑ ex pęna. Ubi nichil
qͥsꝗͣ ex carnis fragilitate ꝑpetit᷑. s ab om̃i¬
bus sc̃ĩs in ei & ꝓximi ꝑfect̾a sẽꝑ caritate
regnatur. Orantẽ ꝓ nobis sc̃itatẽ tuã cle
mentia diuiua custodiat. qͦd opto dñe
sc̃e ac beatissime frat̃. Domnꝰ ianuarius
sc̃itatẽ tuã toto salutat puritatis ꝙ uene¬
rationis affectu Benedictionẽ a uobis
directã. totã cũ exultatione suscepii¬
bros sicut p̃cepisti ad monimũ datos

Expanded text:
Hoc ergo superest, ut quia nos pure diligis, instanHoc ergo superest, ut quia nos pure diligis, instanter pro nobis orare digneris, ut Deus, qui nos prior dilexit , et dedit nobis caritatem qua diligatur a nobis, sicut non habentibus, ipse eam gratia praeveniente largitur, sic in nobis omnes reliquias mundanae cupiditatis absumat, et nos spiritu servientes in caritate perficiat, illiusque nos faciat beatitudinis compotes, in qua sicut nulla est delectatio prava, sic nulla mors timetur ex poena: ubi nihil quisquam ex carnis fragilitate perpetitur, sed ab omnibus sanctis in Dei et proximi perfecta semper caritate regnatur. 12. Orantem promentia divina custodiat, quod opto, domine sancte ac beatissime frater. Domnus Januarius sanctitatem tuam toto salutat puritatis et venerationis affectu; benedictionem a vobis directam, tota cum exsultatione suscepi. Libros, sicut praecepisti, ad Monimum datos,
Abbreviated transcription (Latin):
o dei & ꝓximi quȩ plenitudo legisfi¬
nisq p̾cepti ẽ. ꝙ in deo caritatẽ dilig̃.
que deus ẽ. & in ꝓximo caritatẽ di¬
ligit. q̃ ex deo est. Tunc eiũ recte dẽ
ꝓximusq diligit᷑. si & in xp̃o & in ꝓximo
ipsa caritas diligat᷑. Ita fit ut & in deo ip¬
sũ deũ. & in ꝓximo deũ sine dubio dili¬
gamꝰ: Neq enĩ frustra pꝰ dilectionẽ dei
non alia nͥ ꝓximi sola nobis ẽ mandata
.dilectio Scilicet ut agnoscamꝰ illã crea¬
turã nos debere diligere. uͥ caritatẽ ipsã
possumꝰ inuenire. Omne nãq animal
irrationale sicut ñ habet rationẽ. sic ñ
habet caritatẽ. Nec aliud mͥ uidet᷑ ẽẽ
ratio p̃cipua. ꝙͣ cõpetens atq ordinata
dilectio. quȩ ab homine soli deo debetͣ
serui de caritate sermonẽ. dũ nimis inte
ipsam diligo caritatẽ ꝗͣ utiq ipse qͦq in
nobis diligis. Nec ob aliud nͥ quia hanc
in nobis sic amas. qͣ dono dei pleuꝰ es.ut
etiã qͦs diligis similit̾ plenos esse desides

Expanded text:
o Dei et proximi, quae plenitudo legis finisque praecepti est, et in Deo caritatem diligit, quae Deus est, et in proximo caritatem diligit, quae ex Deo est: tunc enim recte Deus proximusque diligitur, si et in Deo et in proximo ipsa caritas diligatur. Ita fit ut et in Deo ipsum Deum, et in proximo Deum sine dubio diligamus. Neque enim frustra post dilectionem Dei, non alia nisi proximi sola nobis est mandata dilectio, scilicet ut agnoscamus illam creaturam nos debere diligere, ubi caritatem ipsam possumus invenire. Omne namque animal irrationale, sicut non habet rationem, sic non habet caritatem; nec aliud mihi videtur esse ratio praecipua, quam competens atque ordinata dilectio quae ab homine soli Deo debeturserui de caritate sermonem, dum nimis in te ipsam diligo caritatem, quam utique ipse quoque in nobis diligis; nec ob aliud, nisi quia hanc in nobis sic amas, qua dono Dei plenus es, ut etiam quos diligis, similiter plenos esse desideres.
Abbreviated transcription (Latin):
qui eam erogat crescat. Ab es aũt e
sibi tantũ habere uoluerit. sine di¬
latione discedat. Ille gͥ eã magis ha¬
bebit. qͥ libent̾ ĩpendit. Quia sicut
eam nec ĩpende potest. nec hab̾e
maliuolus. sic nec habet eã qͥsq̃

Expanded text:
qui eam erogaverit crescat, ab eo autem qui qui eam erogaverit crescat, ab eo autem qui sibi tantum habere voluerit, sine dilatione discedat. Ille igitur eam magis habebit, qui libentius impenderit: quia sicut eam nec impendere potest, nec habere malevolus, sic nec habet eam quisquam,
Abbreviated transcription (Latin):
mus sp̃italib donis possit diligi ꝓphe¬
tia nec haberi. caritas tam̃ nec habetur
si non diligat᷑. nec diligit᷑ si non hãbe¬
atur: Ideo cȩt̾a sc̃i sp̃s dona. id est lin¬
guȩ ꝓphetia. sacͣmentoꝵ scientia. fides.
facultatũ in ꝓauꝑes diftributio. corpo¬
ris quoq ip̃iꝰ exustio. possunt hec ha¬
beri sine uoluntate bona. adhoc sei¬
licet ut habentẽ ouerent. non honorent:
Caritas uͦsine bona uoluntate ñ potestꝰ
haberi. qͥa uoluntatẽ in qͣ caritas fu¬
erit malã fieri non ꝑmittit: Caritasit.
nec agit ꝑperã. nec cogitat malũ ꝙ
quia non gaudet suꝑ iniqͥtatẽ. necc̃e
ritatẽ alteri. quiã non habet sibi Cum
aũt ceꝑit habere exordiũ ut ita dic̃acã
ritatis nec maliuolus potest esse necste¬
rilis Et quia donee ꝑmanet in caritate.
indeo ꝑmanet. & deus in illo manet. sẽp
habebit. si eã semꝑ ĩpenderit. Quanqõ
habebit Propus enĩ cartatis qorađͥ
cursum presentis uite attinet ut ineo

Expanded text:
mus spiritalibus donis, possit diligi prophetia, nec haberi; caritas tamen nec habetur si non diligatur, nec diligitur si non habeatur. Ideo caetera sancti Spiritus dona, id est, linguae, prophetia, sacramentorum scientia, fides, facultatum in pauperes distributio, corporis quoque ipsius exustio, possunt haec haberi sine voluntate bona, ad hoc scilicet ut habentem onerent, non honorent; caritas vero sine bona voluntate non potest haberi, quia voluntatem in qua caritas fuerit, malam fieri non permittit: Caritas enim nec agit perperam, nec cogitat malum; et quia non gaudet super iniquitate , necesse ritatem alteri, quia non habet sibi; cum autem coeperit habere exordium, ut ita dixerim, caritatis, nec malevolus potest esse, nec sterilis. Et quia donec permanet in caritate, in Deo permanet, et Deus in illo manet , semper habebit, 184 si eam semper impenderit; quando habebit. Proprium est enim caritatis, quod ad cursum praesentis attinet vitae, ut in eo
Abbreviated transcription (Latin):
irrigata. nec de semine ꝓcedit fructus.
sifuerit aquaꝵ iuuamine destitutꝰ.¬
⁊ o perũ caꝑe. non desinamꝰ semina nr̃a
lacrimis irrigare. quȩ magis corde sunt
fundende ꝙ corporẽ: Ideo nãq nobis
recorddam᷑ nos mecipsos. & si non in oꝑe
salti in cogitatione frequentͥ delinque¬
re. qͥa t̾rena inhabitatio sensũ młta cogi¬
tantẽ depͥmit. & t̾ra nr̃a g̾minare spmas
nobis & tribulos non quiescit: Nec pos¬
sumꝰ ꝑuenire ad esũ panis nr̃inisi fueri¬
mus sudore uultꝰ & fatigatione confec̾ti
Fatigam᷑ enĩ sudorib dũ ꝓpͥis eupiditatib
repugnamꝰ. in qͥb uincendis idcirco ma¬
tiȩ carnalis generat᷑ aduersitas. q̃ fatiga¬
tionẽ ingerit humanȩ ĩbecillitati dum
nascit᷑. ꝙͣ uis diuine uircutis opitulati¬
one uncat᷑. Caro enĩ concupiscit adu̾sus

Expanded text:
irrigata; nec de semine procedit fructus, irrigata; nec de semine procedit fructus, si fuerit aquarum juvamine destitutm capere, non desinamus 180 semina nostra lacrymis irrigare, quae magis corde sunt fundendae quam corpore. Ideo namque nobis recordamur nosmetipsos, etsi non in opere, saltem in cogitatione frequenter delinquere. Quia terrena inhabitatio sensum multa cogitantem deprimit ; et terra nostra germinare spinas nobis et tribulos non quiescit , nec possumus pervenire ad esum panis nostri, nisi fuerimus sudore vultus et fatigatione confectiFatigamur enim sudoribus, dum propriis cupiditatibus repugnamus: in quibus vincendis idcirco matiae carnalis generatur adversitas, quae fatigationem ingerit humanae imbecillitati, dum nascitur, quamvis divinae virtutis opitulatione vincatur. Caro enim concupiscit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
lusionib ĩplet᷑. nͥ cũ concupiscentiaꝵ
carualiũ frequenti tẽptatione concutit᷑
Quib & si consensione non cedit. fatiga¬
tione lassescit. Quãuis enĩ subinde su¬
is dñs in certamine. ne deficia ⁊ ad¬
iutoriũ tribuat. ꝑmittit᷑ tam̃ fatigari
ꝓpͥe infirmitatis onere p̾gauata mor¬
talitas. ut cũ inse ipsa nullũ uͥtutis
inuenit firmam̃tum ad poscendũ
diuine pietatis cito recurrat auxi¬
liũ: hic ergo tunc adu̾sariũ uinci¬
mus. silacͥmis. oeationib & continua
cordis humilitate pugnemꝰ. Scͥptũ
est aũt qͥa oratio humiliũ nubespe¬
netrat. ꝙ non elongat dñs donec ex¬
audiat. humiliũ ergo fletꝰ magnus
est concupiscentiȩ carnalis interitꝰ.
Lacͥmȩ q̃ ex cõpinctione cordis ue¬
munt. & inunic̃ũ uincunt. & nobis do¬
nũ leticiȩ tͥhũphalis adqͥrunt. Qui
enĩ euuites eunt & flent. mittentes se¬
oꝑũ riganda docet flumine lacͥmax: Oĩa
etenĩ semina non germinant nͥ fuerint

Expanded text:
lusionibus impletur, nisi cum concupiscentiarum carnalium frequenti tentatione concutitur? Quibus etsi consensione non cedit, fatigatione lassescit. Quamvis enim subinde suis Dominus in certamine, ne deficiant, adjutorium tribuat, permittitur tamen fatigari propriae infirmitatis onere praegravata mortalitas, ut cum in seipsa nullum virtutis invenit firmamentum, ad poscendum divinae pietatis cito recurrat auxilium. 9. Hic ergo tunc adversarium vincimus, si lacrymis, et orationibus, et continua cordis humilitate pugnemus. Scriptum est enim quia Oratio humilium nubes penetrat, et non elongat Dominus, donec exaudiat . Humilium ergo fletus magnus est concupiscentiae carnalis interitus. Lacrymae quae ex compunctione cordis veniunt, et inimicum vincunt, et nobis donum laetitiae triumphalis acquirunt. Qui enim euntes eunt et flent, mittentes seoperum riganda docet flumine lacrymarum! Omnia etenim semina non germinant, nisi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs itaq scd̾m caritatẽ que deusẽ.
diligit frẽm. ipsam in eo qͣm maxime
diligit caritatẽ: Ideo cũ saluator nr̃ a
postolos suos nouo dignaret᷑ innoua¬
re mandato. dicens. mandatũ nouum
do uobis ut inuicẽ diligatis. iubens
ꝑ se frat̾nitatẽ diligi. ipsam qͦq carita¬
tem frat̾nitatiꝰ ꝑ apłm paulũ precepit
diligendã. xp̃o enĩ in se loquente. gen¬
tium magister uult nos dilectionem
habere sine simulatione: O dientes ma¬
lum. adherentes bono. caritatẽ frat̾ni¬
tatis. inuicẽ diligentes: hinc ẽ qͦd in un¬
decimo confessionũ libro egͣguis ille
conficeret᷑ ait. Iam dixi & dicã. amore
amoris tui facio istud. Ysalmũ quoq
centesimũ duo deugesimũt exponens
cu illius loci intelligentia explanaret
uͥdicit᷑. ncola ego sũ in terra. ne abs¬
condas ame mandata tua. Post aliqͣ
sic ait. Quid aũt diligendũ diligitur.
si ipsa dilectio ñ diligat᷑. Unde con¬
sequent᷑ iste incola in terra. cũ dei

Expanded text:
Quisquis itaque secundum caritatem quae Deus est diligit fratrem, ipsam in eo quam maxime diligit caritatem. Ideo cum Salvator noster apostolos suos novo dignaretur innovare mandato, dicens: Mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis , jubens per se fraternitatem diligi, ipsam quoque caritatem fraternitatis per apostolum Paulum praecipit diligendam. Christo enim in se loquente, gentium Magister vult nos dilectionem habere sine simulatione: Odientes malum, adhaerentes bono, caritate fraternitatis invicem diligentes . 9. Hinc est quod in undecimo Confessionum libro egregius ille confiteretur, ait: Jam dixi, et dicam: amore amoris tui facio istud . » Psalmum quoque centesimum duodevigesimum exponens, cum illius loci intelligentiam explanaret ubi dicitur: Incola ego sum in terra, ne abscondas a me mandata tua ; 185 post aliqua sic ait: « Quid autem diligendum diligitur, si ipsa dilectio non diligatur? Unde consequenter iste incola in terra, cum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cti. qͥa ex nobis nascit᷑ qͦd diuinȩ reniti¬
tur iussioni. Na licet ex gr̃a deĩ sit uolũ¬
tas in nobis bona quȩ nos d̾eo red̾dat
humiles. non nobis tam̃ deẽ. pͣuȩ cupi¬
ditatis exortꝰ. qͥ nos faciat contumaces ꝑ
dei ergo gram sumꝰ ĩa deo ex parte sub¬
iecti. ꝑ culpã uͦ nr̃am sumꝰ adhuc ex par¬
te non subti: P ropt̾ qͦd ad ebreos dicit¬
apłs. nec dũ oĩa xp̃o ẽt̃ subiecta: Sic enim
ait In eo enĩ qͦd ei subiecit oĩa. nichil di¬
misit non subiectũ ei. Nunc aũt necdũ
uidemꝰ oĩa subiec̾ta ei. Sublectisumꝰ gͥdo

Expanded text:
cti, quia ex nobis nascitur quod divinae renititur jussioni. Nam licet ex gratia Dei sit voluntas in nobis bona quae nos Deo reddat humiles, non nobis tamen deest pravae cupiditatis exortus, qui nos faciat contumaces. 11. Per Dei ergo gratiam sumus jam Deo ex parte subjecti, per culpam vero nostram sumus adhuc ex parte non subditi. Propter quod ad Hebraeos dicitur necdum omnia Christo esse subjecta; sic enim ait: In eo enim quod ei subjecit omnia, nihil dimisit non subjectum ei. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta
Abbreviated transcription (Latin):
more conspiciunt: In qͣsie non pocest
esse honis plena securitas. ut tunc fa¬
cilius aduersitas subrepat. cu se ꝑs¬
ꝑiias fraudulent᷑ ostentat. Nec est¬
aliqͦd huiꝰ uitȩ tẽpus in quo non ho¬
minib inimicus muscipulã tendat
b euadere. nͥ quẽ deus gratia sua ꝓ¬

Expanded text:
more conspiciunt, in qua sic non potest more conspiciunt, in qua sic non potest esse bonis plena securitas, ut tunc facilius adversitas subrepat, cum se prosperitas fraudulenter ostentat. Caliquod hujus vitae tempus in quo non hominibus muscipulam tendat bus evadere, nisi quem Deus gratia sua
Abbreviated transcription (Latin):
te cognouimꝰ qͥa ñsumꝰ idonei cogita¬
re aliqͥd a nobis. qͣsi ex nobis. s suffici¬
entia nr̃a ex deo ẽ. Ille gͥ nobis om̃em
boni sufficientia sub ministrat. cuius
non minuit᷑ plenitudo cũ donat. Qui¬
in nobis ome bonũ benigne largitur
ut habeamꝰ. & in se ipse sine diminuti¬
one ꝑmanet plenꝰ qđ nec angłica po¬
test. nec humana prestare natura: Ac si
nulla licet sp̃italis tamen creata sub¬
stantia. qͥa om̃e qđ creatũ ẽ sicut an¬
teqͣm creat᷑ ñ fuit. sic ante ꝙͣ acciꝑet.
habere non potuit. & sicut subsistere
non potest sine illiꝰ oꝑatione qͥ fecit.
sic bonũ non potest uelle seufacere.
nisi deus dignet᷑ iugit᷑ adiuuare: Ab
ipso nãq ẽ initiũ bonȩ uoluntatis ab ip̃o facultãt¬
humilitas & in fut᷑o retributionis et̾¬
nȩ felicitas. ut ipsi sint sine fine feli¬
ces. qͥ nc̃ sine ficłione sunt humiles.
Nec se inflatione uana seducunt. sed
ꝑicula p̃sentis uitȩ cu timore & tre¬

Expanded text:
 idonei cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Ille igitur nobis omnem boni sufficientiam subministrat, cujus non minuitur plenitudo cum donat, qui nobis omne bonum benigne largitur ut habeamus; et in seipso sine diminutione permanet plenus: quod nec angelica potest, nec humana praestare natura; ac sic nulla, licet spiritalis, tamen creata substantia. Quia omne quod creatum est, sicut antequam crearetur non fuit, sic antequam acciperet habere non potuit; et sicut subsistere non potest sine illius operatione qui fecit, sic bonum non potest velle seu facere, nisi Deus dignetur jugiter adjuvare. Ab ipso namque est initium 179 bonae voluntatis; ab ipso facultahumilitas, et in futuro retributionis aeternae felicitas: ut ipsi sint sine fine felices qui nunc sine fictione sunt humiles, nec se inflatione vana seducunt, sed pericula praesentis vitae cum timore et tre