comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtagium. nec ꝑuulis conscĩam sine scĩa. in qͥb
nes scientis eso nec conscĩa. S scuit iale qui fe¬
ceit᷑ i quo om̃s p̃cauerunt. ⁊ singuli malũ inde
tratͥunt. Tu aut qui multitudinem p̾strus ydi¬
otaꝵ quos appellas simplices. qui aliis occupati
negociis nichil de eruditione cepunt sola tam̃ẽ
fide ad ecͣm xp̃i ꝑuenire curarunt. ne facile ob̾¬
scuris qõnibus t̾reantur. S credentes deũ uerũ
conditorem eẽ homniũ badubitant᷑ quo teneãt᷑
quia pius est. quia uerax qui a uistus. atq hãt
istimationem de illa t̾nitate seruantes quicqͥ
audierint huic conuenire sentencie amplec¬
tentur atq collaudant. nec hos eis ulla uis ar¬
gumentationis euellat: S detestantur omnẽ
auctoritatem atq omẽm societatem ꝯtraria ꝑ¬
suad̾e nitentem: si ħ ipã tua u̾ba consid̾as: ad¬
isus te illos firmissimos reddis. neq enĩ aliacã¬
non est cur nouitatem ur̃am detestetur etiam

Expanded text:
m sine scientia, in quibus nec scientia est, nec conscientia; sed scivit ille quid fecerit in quo omnes peccaverunt, et singuli malum inde traxerunt. 4. Tu autem qui multitudinem praestruis idiotarum, quos appellas « simplices, qui, aliis occupati negotiis, nihil de eruditione ceperunt, sola tamen fide ad Ecclesiam Christi pervenire curarunt, ne facile obscuris quaestionibus terreantur, sed credentes Deum verum conditorem esse hominum, indubitanter quoque teneant quia pius est, quia verax, quia justus; atque hanc aestimationem de illa Trinitate servantes, quidquid audierint huic convenire sententiae, amplexentur atque collaudent: nec hoc eis ulla vis argumentationis evellatauctoritatem atque omnem societatem contraria persuadere nitentem; » si haec ipsa tua verba consideras, adversus te illos firmissimos reddis. Neque enim alia causa est, cur novitatem vestram detestetur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ hunc consiliarium quia cculus ÷ tanquã
demonstrans iter ⁊ in rebus diuinis quia dexter ⁊
ut sinister. sit dilectus quidem consiliarius. S mn
reb t̾renus̃ ad ncc̃itatem corporis ꝑtinentibus. Dde
quo scandalizante suꝑfluum erat. dicere. quando¬
quidem nec dext̾o parcendum sit. In reb autem
diuinis confiliarius scandalizans est. si maliquam
ꝑnitiosam heresym nomen etiam religionis atq
doct̾nam conatur inducere. Ergo ⁊ dext̾a manus
accipitur dilectus amicus aduitor ⁊ minister in di¬
uinis oꝑibus. Nam quemadmodum inoculo con¬
templatio sic in manu oꝑatio recte intelligitur ut
sinistra manus intelligatur in oꝑibus. que huic

Expanded text:
mus: et hunc consiliarium; quia oculus est, tanquam mus: et hunc consiliarium; quia oculus est, tanquam demonstrans iter; et in rebus divinis, quia dexter est: ut sinister sit dilectus quidem consiliarius, sed in rebus terrenis, ad necessitatem corporis pertinentibus; de quo scandalizante superfluum erat dicere, quandoquidem nec dextro parcendum sit. In rebus autem divinis consiliarius scandalizans est, si in aliquam perniciosam haeresim nomine religionis atque doctrinae conatur inducere. Ergo et dextera manus accipiatur dilectus adjutor et minister in divinis operibus: nam quemadmodum in oculo contemplatio, sic in manu recte actio intelligitur; ut sinistra manus intelligatur in operibus quae huic
Abbreviated transcription (Latin):
usq gehenniam. Hic uero magna opus est for¬
titudmne ad menbra pretidenda. Quicquid enim n¬
qdditum est. dexter. fortasse ad augendam uim di¬
lectionis ualet. Quamꝙ̃ enim ad uidendum isti
cculi corporis cõmuniter intendantur. ⁊ siambo
intendantur equalit̾ possuit amplius tam̃ homi¬
nes formidant dextrum amittere ut iste sit sensus.¬
Iam quicquid illud ÷ qd̾ ita diligis ꝓ dext̾ro oculo
habeas. Si scandalizat te id idẽ si tibi impedim̃¬
to est ad ueram beatitudinem erue illum ⁊ proice
abste. Expedit enim tibi ut ꝑeat unum horum q̃
ita diligis ut tanqmͣ menbra tibi hereant quam to¬
tum corpus tuum eat in gehennam. Sed quoni¬
am sequitur de manu dextera ⁊ similit̾ dicitur. Si
dextera manus tua scandalizat te abscide eam ⁊ ꝓ¬
ce abste ⁊ reliqͣ usꝙ in gehennam cogit querere
diligentius quid dixerit cculum. In qua questione
nichil michi occurrit congruentus qd̾ dilectissimũ¬
recte possumus appellare quod uehement̾ diligi¬

Expanded text:
in gehennam. Hic vero magna opus est fortitudine ad membra praecidenda. Quidquid enim additum est, dexter, fortasse ad augendam vim dilectionis valet. Quanquam enim ad videndum isti oculi corporis communiter intendantur, et si ambo intendantur, aequaliter possint; amplius tamen formidant homines dextrum amittere. Ut iste sit sensus: Quidquid illud est quod ita diligis, ut pro dextro oculo habeas, si scandalizat te, id est, si tibi impedimento est ad veram beatitudinem, erue illud, et projice abs te. Expedit enim tibi ut pereat unum horum, quae ita diligis ut tanquam membra tibi haereant, quam totum corpus tuum eat in gehennam. 38. Sed quoniam sequitur de manu dextera, et similiter dicitur, Si dextera manus tua scandalizat te, abscide eam,  tuum eat in gehennam. Cogit quaerere diligentius quid dixerit oculum: in qua quaestione nihil mihi occurrit congruentius, quam dilectissimurecte possumus appellare, quod vehementer diligi
Abbreviated transcription (Latin):
are ẽ nemissus dicat᷑. ¶Accipe dicta apłi. qui alio
ordme ꝯplectitur trimitatem. Sicit eiĩ int̾ cet̾a
i epła ad thessalonisenses scd̃a. ¶ Dñs dirigat cor¬
da urã in carctate dei ⁊ in patientia xp̃i. qũe putas
nitũ scm̃ dñu sabaoth. sicut supͣdstendimꝰ ⁊ ioħes¬

Expanded text:
are est, ne missus dicatur. Accipe dicta apostoli, qui alio are est, ne missus dicatur. Accipe dicta apostoli, qui alio ordine conplectitur trinitatem; dicit enim inter cetera in epistula ad Thessalonicenses secunda: dominus dirigat corda uestra in caritate dei et patientia Christi, quem, putas,ritum sanctum dominum sabaoth, sicut supra ostendimus? e
Abbreviated transcription (Latin):
testas est. Nam si iumꝰ p̾fecti p̾torio ꝓ grama¬
te etiam cet̾i p̾fecti uibere dm̃r pp̃ austoritatem.
unius potestatis qnͣto mag̃ ionsꝰ dei imꝑio si
locutus unius ⁊ trib fu̾it ¶Non magrue di¬
degener intłligat᷑. quia mn ordĩẽ t̾cius ponit᷑. qĩ
tanta sumplicitas sit in seͥpturis diuinis ut aligã
inuenias t̾ͥtiũ pͥm̃ positum. ut enĩ cause tulerit
sit ⁊ ponũt᷑ Nullius enĩ iniuia est. quia una eo¬
ꝵ diuiitas ẽ. Deniq legimꝰ in ysaia. dicente
dño. ego sum pͥmus ⁊ ego ĩ et̾nũ ⁊ mauꝰ mea fun¬
siuit t̾tam. dextͥa mea solidauit telũ. ⁊ ĩ subits. eͦ
letutus sum. ego uocaui. ego adduxi eum. ⁊ ꝓfperũ
it᷑ eius feci. Nccedite ad me ⁊ audite hec. ñ in cecul¬
to ab iigrio lecutus sum. Cum fierent illic eram. ⁊
nũc dñs misit me ⁊ spc̃ euis. qnẽ ius ẽẽ qui fundau
tͥrara Ip̃e enĩ dicit missum se ẽẽ. Nũ quid patrẽmeͤ
santto missus ẽ xpt̃. Hoc enĩ solius patris petuli¬

Expanded text:
testas est. nam si in unius praefecti praetorio programmate etiam ceteri praefecti iubere dicuntur propter auctoritatem unius potestatis, quanto magis in unius dei imperio, si locutus unus e tribus fuerit, non incongrue didegener intellegatur, quia in ordine tertius ponitur, cum tanta simplicitas sit in scripturis diuinis, ut aliquando inuenias tertium primum positum. ut enim causa se tulerit, sic et ponuntur. nullius enim iniuria est, quia una eorum diuinitas est. denique legimus in Eseia dicente domino: ego sum primus et ego in aeternum et manus mea fundauit terram, dextera mea solidauit caelum, et in subiectis: ego locutus sum, ego uocaui, ego adduxi eum et i prosperum iter eius feci. accedite ad me et audite haec: non in occulto ab initio locutus sum; cum fierent, illic eram et nunc dominus misit me et spiritus eius. quem uis esse qui fundauit terram? ipse enim dicit missum se esse. numquid patrem? absancto missus est Christus. hoc enim solius patris peculi
Abbreviated transcription (Latin):
est. filus aũt de patre. qd̾ quid̾ sb̾lime ẽ in filio
ħuic enĩ addiscit᷑. nobilitatis eius et̾nitas. ⁊ quia
uerus filuis ẽ ueri patris. Unde ẽ enĩ illud qd̾ le¬
gitur i genesy. dicente deo. faciamus hoĩem ad
omagniem ⁊ siłitudinẽ nr̃am. Itab siymago
coꝵ ⁊ fimłitudo una est. quom᷑ ñ unũ st̃ ⁊ natura.
In spiritalib ubi utiq ñ st̃ figure siłe ñ erit ald¬

Expanded text:
 quidem sublime est in filio. hinc enim addiscitur nobilitatis eius aeternitas et quia uerus filius est ueri patris. unde est enim illud quod legitur in Genesi dicente deo: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? itaque si imago eorum et similitudo una est, quo modo non unum sunt et natura? in spiritalibus enim ubi utique non sunt figurae, simile non erit al
Abbreviated transcription (Latin):
illud firmetur. quia ideo uerus dr᷑ filius dei xp̃c.
ut de ipõ natꝰ credatur ne ⁊ sña eius exͣ umꝰ dei
naturam existrmaret. ¶Dumilitas gͦ euis ma¬
xima exaltatio ẽ. Cum em̃ uidet᷑ se subit̾e̾ dicens.
Uha que ego loquor uobis ame ip̃o ñ locͦr. Da¬

Expanded text:
illud firmetur, quia ideo uerus dicitur filius dei Christus, ut de ipso natus credatur, ne et essentia eius extra unius dei naturam existimaretur. humilitas ergo eius maxima exaltatio est. cum enim uidetur se subicere dicens: uerba quae loquor uobis, a me ipso non loquor, pa
Abbreviated transcription (Latin):
un lege mea. ⁊ apłus ad galathas. State mist̃ ⁊ no¬
lite it̾m. seruitutis uigo cohib̾r. quid tam aꝑtũ. E
eĩ mandat ut decet̾o ꝑmaneant ĩ maudatis ełꝰ. qd̃
si dẏabolus seruasset stef̾at in suła ⁊ lege dei. Enũ¬
dam̃tum est enĩ lex seruantib eam. Quo mͦ gͥͦ q¬
b dam indetur dĩasbolum aut malũ a deo fcm̃. aut
uidetur ccͣriũ. qui enĩ ẜoc illum dicit fcm̃ ut esset
malus ĩꝑfecte putat dñ bonitatis eẽ. tiua ꝑ fc̃s

Expanded text:
apostolus ad Galatas: state, inquit, et noapostolus ad Galatas: state, inquit, et nolite iterum seruitutis iugo cohiberi. quid tam apertum? hoc enim mandat, ut de cetero permaneant in mandatis eius. quod si diabolus seruasset, steterat in substantia et lege dei. fundamentum est enim lex seruantibus eam. Quo modo ergo quibusdam uidetur diabolum aut malum a deo factum aut uidetur contrarium? qui enim ad hoc illum dicit factum, ut esset malus, inperfectae putat deum bonitatis, quia perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuistum quia ut furori suo satisfac̾ent. nͨ filiis suis
part̾e uoluerũt ¶ Nam quia dỹabolus s̃ natura ma¬
lus est huic facilus dititur quia pena ñ ꝓmitt̾et
ertiai ñ fec̾at qͥd̃ nescierat. Iniqũ est enĩ punire
eum qui ñ facit aliud qmͣ qd sue ẽ nat᷑e ⁊ mag̃ istõ
malũ est si hec exigas ab aliquo ad̾ scias allũ ñ pͣse
qmͣ obrem iuste plectendꝰ est. ¶Qũe cũ ꝯstet scure
at fac̾e posse uonũ agit malũ. Hxc etiam ex u̾bis
saluatoris pot̾it adu̾ti. ait enĩ siut supͣ memoratũ
est. patͥ uest̾ homitida fuit ab mitio. ⁊ ĩ u̾itate
ũ stetit¶ gͣ si ꝑ naturam m̃dax est. quomͦ diut
ĩ u̾itate nõ stetisse: Hic enĩ ĩ i̾tate ñ stat q̃ in
u̾itate ñ ꝑmanet. ¶ Constat gͦ dẏabolum ĩ i̾tate
fuisse s ñ ꝑseuerasse. Demiq leginꝰ ꝑ a pham di¬
centem dmñ¶ Si stetissent inquit in sub̾a mea .u.¬

Expanded text:
iniustum, quia, ut furori suo satis facerent, nec filiis suis iniustum, quia, ut furori suo satis facerent, nec filiis suis parcere uoluerunt. Nam quia diabolus non natura malus est, hinc facilius discitur, quia poena non promitteretur ei qui non fecerat quod nescierat. iniquum est enim punire eum qui non facit aliud quam quod suae est naturae; et magis istud malum est, si hoc exigas ab aliquo, quod scias illum non posse. quam ob rem iuste plectendus est, quem cum constet scire ac facere posse bonum agit malum. hoc etiam ex uerbis saluatoris poteritest: pater uester homicida fuit ab initio et in ueritate non stetit. igitur si per naturam mendax est, quo modo dicitur in ueritate non stetisse? hic enim in ueritate non stat, qui in ueritate non permanet. constat ergo diabolum in ueritate fuisse, sed non perseuerasse. denique legimus per profetam dicentem dominum: si stetissent, inquit, in substantia
Abbreviated transcription (Latin):
det frĩ homicidiũ ꝑpetͣuit. exemplũ relinqies cru¬
delitatis parritidii sic̃ ⁊ dẏabolus dum ĩuidit hõĩ ftd̃
ad ẏmaginẽ dei malignitatem oꝑis sui cumulauit.
daxcayn dicente sibi deo. uͥ est abel fr̾ tuus qͥ pr̃is
sui ĩbutus malicia in m̃datiũ ꝓrũpens. Nescio
inguit. ut tui uitam extorserat uͥ eẽt uestire se fił̃a¬
ret. qui furore cetat᷑ ut deo sic sxud̾et. tͣi hõĩ quẽ pu¬
taret se posse celare. gͦ hꝰ imitatores ft̾ruider etiã
ipm̃ dnm̃i eccid̾unit. Cayn pocus fratͥtidam patrẽ uo¬
lentes hrẽ qũa dm̃i. ut tocus sangͥnis effusi rei fie¬
rent ¶Auctorem enĩ uite primentes tocus scelis
printipes exnt̾unt. Ita ut huic malo etam filios
suos obligarent dicentes. Sangnis eiꝰ suꝑ nos ⁊
suꝑ filios mõs. Ut em̃ ꝑiato suad̾ent nich̃ mali
eẽ qd̾ petebant infilios suos retorq̃xi dix̾unt. Si ẽt

Expanded text:
det fratri, homicidium perpetrauit exemplum relinquens crudet fratri, homicidium perpetrauit exemplum relinquens crudelitatis parricidii; sicut et diabolus, dum inuidet homini facto ad imaginem dei, malignitatem operis sui cumulauit t Cain dicente sibi deo: ubi est Abel frater tuus? qui patris sui imbutus malitia in mendacium prorumpens: nescio, inquit, ut, cui uitam extorserat, ubi esset nescire se simularet sic furore caecatus, ut deo sic responderet quasi homini, quem putaret se posse celare. Igitur huius imitatores facti Iudaei etiam ipsum dominum occiderunt, Cain potius fratricidam patrem uolentes habere quam deum, ut totius sanguinis effusi rei fierent. auctorem enim uitae perimentes totius sceleris principes extiterunt, ita ut huic malo etiam filios suos obligarent dicentes: sanguis eius super nos et super filios nostros. ut enim Pilato suaderent nihil mali esse quod petebant, in filios suos retorqueri dixerunt, si esset
Abbreviated transcription (Latin):
hxomicida erat. ab initio ⁊ inu̾itate ñ stetit. quia u̾i¬
tas ñ est in slio cũ loguitur m̃datiũ ex suis ꝓpriis lo¬
quitur quia m̃dax est sic᷑ ⁊ pat᷑ eius. Nemo fide¬
lium dubitet dyabolum apostasie sue auctorem
a deo fc̃m se eẽ nõ mediocris potencie ausus est p̃¬
sum̾e ditatem. ¶ Ut quia cet̾os uidit inf̾i̾ores se ip¬
sum pfr̾et ut drã. Demq noĩa quib applłatur dṗa¬
bolus qippe ⁊ sathanas ab actu eius ꝯposita st̃ nõ
ex natura. Omẽ enĩ malum ñ ex uatur oꝑe ꝓbatur
sis. Sum enĩ se uidit pociorem mflatus esti ad ex̃¬
cendam dominatõem. quomͦ gͦ patrem hr̃e dicit᷑
qui auitor sceleris eius ħeatur. aut unde ꝓbatur
ab inttio homicida fuisse. s scͥtura. alũ qui eiuis
fu̾it inritator. noĩ euis appellat. ut quia ab ope no¬
men accepit. om̃is qui malũ opus fec̾it ñ ĩ n̾nto
dẏabolus nominet᷑. Saluator gͦ ħ loco tayn dy¬
abobum appellauit. quia oꝑum eius emulus dũ ĩui¬

Expanded text:
ia ueritas non est in illo. cum loquitur mendacium, ex suis propriis loquitur, quia mendax est, sicut et pater eius. nemo fidelium dubitet diabolum apostasiae suae auctorea deo factum se non mediocris potentiae ausus est praesumere deitatem, ut, quia ceteros uidit inferiores, se ipsum praeferret ut deum. denique nomina, quibus appellatur diabolus et satanas, ab actu eius conposita sunt, non ex natura. omne enim malum opere probatur, se uidit ceteris potiorem, inflatus est ad exercendam dominationem. Quo modo ergo patrem habere dicetur, qui auctor sceleris eius habeatur? aut unde probatur ab initio homicida fuisse? sed scriptura illum, qui eius fuerit imitator, nomine eius appellat, ut, quia ab opere nomen accepit, omnis qui malum opus fecerit non inmerito diabolus nominetur. saluator ergo hoc loco Cain diabolum appellauit, quia operum eius aemulus. dum inui
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas enis uoluntas ẽ der Non eñ dyxit ꝓut uult
tiat uoluntatem ¶ Sẽc aũt sanctus naturałr ħ ułt.
Nia dicebant in sciũ spiũ blasphemasse testatus ẽ
płoꝵ leguiꝰ. ¶ Deseruientib aũt eis ⁊ ieiunantib
dnõ dixit sp̃c sanitꝰ. segregate m paruabã ⁊ saulum
sicut ⁊ dm̃ patrem ¶ Et sailum xp̃c̃ de celo uorauit

Expanded text:
uoluntas eius uoluntas est dei. non enim dixit prout uult ciat uoluntatem; spiritus autem sanctus naturaliter hoc uult nia dicebant, in Spiritum sanctum blasphemasse testatus est legimus: deseruientibus autem eis et ieiunantibus domino dixit spiritus sanctus: segregate mihi Barnaban et Saulum sicut et deum patrem —; et Saulum Christus de caelo uocauit
Abbreviated transcription (Latin):
qua audacia dic̾et infra. templum em̃ dei ẽ scm̃ ꝙ
Mistͥium aũt euis in tͥmitate adorat᷑. Itcto sitait
rum abs eo qui uinis ẽ fac̾e credatur. ¶S intel¬
lectum dat ut credamꝰ ea rõne intͥnitate treature
salutem consist̾e. quia una est eoꝵ diuinitas neq
em̃ possit simł iungi ⁊ in ordine poni creator ⁊ cͦ¬
atura. Dñs ⁊ serui eternitas. ⁊ que sub mitio ẽ sũt.
Linppe cum sine uno eoꝵ salus nbłi sit ad ĩuixiã
ant guid sit qd ostenditur. Tãle est si quis gẽmam
ostendat ñ clamans quia gẽma est. Nũ quid qͥa ille
ã elamat ñ erit gẽma quc iuidetur. Ita ⁊ scͥpture ostẽ¬
dunt ꝑ ea que suꝑ tractata sũt. quid crede debeamus.¬

Expanded text:
qua audacia diceret infra: templum enim dei sanctum emysterium autem eius in trinitate adoratur, idcirco sic agit rum absque eo, qui unus est, facere credatur, sed intellectum dat, ut credamus ea ratione in trinitate creaturae salutem consistere, quia una est eorum diuinitas. neque enim possit simul iungi et in ordine poni creator et creatura, dominus et serui, aeternitas et quae sub initio sunt, quippe cum sine uno eorum salus nulli sit. ad iniuriam ant quid sit quod ostenditur. tale est si quis gemmam ostendat non clamans quia gemma est; numquid, quia ille non clamat, non erit gemma quae uidetur? ita et scripturae ostendunt per ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
s̃t pat᷑ ⁊ alius. quia ñ ꝑsonis sigtatur ynatasss
diumitate.  deus unus. ut siue loquat᷑ siuie pater
siie loquat᷑ filuis. unus deus loqutꝰ dicat᷑ nam si
ipẽ dñs int̾ ceta de mare ⁊ femina. ¶Iam ñ st̃ mo̾t
duo. s uua caro qnͣto mag̃ pat̾ ⁊ filius ñ duo dii
suit s una suba. ut aũt duo dicant᷑. pat̾ ⁊ filius.
causa est natiurtatis. Ne aũt it̾m duo dustͥ cã est
unus diuinitatis ¶ Qua tam̃ hebitudie. xp̃m c

Expanded text:
sunt Pater et Filius, quia non personis significatur unitas, sed diuinitate sed deus unus, ut, siue loquatur pater siue loquatur filius, unus deus locutus dicatur? nam si ipse dominus inter cetera de mare et femina: iam non sunt, inquit, duo, sed una caro, quanto magis pater et filius non duo dii sunt, sed una substantia! ut autem duo dicantur pater et filius, causa est natiuitatis; ne autem iterum duo dii sint, causa est unius diuinitatis. qua tamen hebetudine C
Abbreviated transcription (Latin):
ritui sancto testis est unuis ẽẽ nature trinitas m¬
telligatur. ¶Dicit etiam int̾ cet̾a dñs. rogabo pa
tendum dicit se utiq ꝑaslitum ꝓlut. NIam ⁊
legitur in epła iob̾is. dicit enĩ hemius aduoca¬
tum ap̃ patrem iħm xp̃m qui exorat ꝓ pecĩs no¬
stris ¶ Et it̾m dicit dñs. ego sum ultas. este
aꝑta uintas sp̃c̃ sancti ⁊ filii der. Quedese enĩ
fauis eadem loquit᷑ ⁊ de scõ spũ ¶ Nũc subicien¬
dast᷑ q̃ in hũc m̃dum sensum ordinat scͥptura: Le¬
gitur in psaie quia dmũ sabaoth uiderit in tłł
ꝓte actuũ apłoꝵ. bene locutus ⁊ sp̃t sanctꝰ ad pa¬
rres mõs dicens. aure audietis. ⁊ nõ itlligetis ⁊¬

Expanded text:
ritui sancto testis est, unius esse naturae Trinitas iritui sancto testis est, unius esse naturae Trinitas intelligatur. Dicit ergo inter caetera Dominus: Rogabo Pattendum dicit, se utique Paracletum probat. Nam et legitur in epistula Iohannis; dicit enim: habemus aduocatum apud patrem, Iesum Christum, qui exorat pro peccatis nostris, et iterum dicit dominus: ego sum ueritas. ecce aperta unitas spiritus sancti et filii dei; quae de se enim filius, eadem loquitur et de sancto spiritu. Nunc subicienda sunt, quae in hunc sensum ordinat scriptura. legitur in Eseia quia dominum sabaoth uiderit in throparte Actuum Apostolorum: bene locutus est spiritus sanctus ad patres uestros dicens: aure audietis et non intellegitis
Abbreviated transcription (Latin):
sine generatione. Ipã enĩ uoluntas gen̾atio ẽ Nã
uti ꝯminie dcm̃ esti fecit deus fecit homo. S a¬
lit̾ fatit deus alit̾ͥ homo. Ita ⁊ ncet̾is causis. Sic
em̃ de deo dicendum est. ut dignũ ẽ ei. ¶Hulent
⁊̃ ipi deo patri aliam fat̾e qõnem dicentes. accessit
ill ut gen̾aret. aut eus nature ẽ ut semꝑ gen̾et.¬
reu̾entia. q̃ in disciplinatõ ẽ. Legem dõ pon̾e. ut
si genuit aut młtos genuit aut unũ gen̾are si
potuit. Nec ip̃i dnõ credentes. qui se unicũ dei fi¬
liũ ꝓtestatus est. Post het que suꝙͣ ostensa sũt
etualia patri ⁊ filio indeamꝰ. An hus ꝯcordant
qͥue scõ spũ scͥpta sũt ut t̾uitas qrs in salufari ꝓ¬
fessione retmemꝰ ñ recipiat dis crepantia nature.
quomꝰ ũ ht fidi diu̾fitatem¶ Qfido enĩ salus
sine aliquo exhiis ñ est una eoꝵ t̾um iudet᷑ potestas
q̃ in secredentib dat salutem qm̃ ad testimoniũ

Expanded text:
sine generatione. ipsa enim uoluntas generatio est. nam sine generatione. ipsa enim uoluntas generatio est. nam utique commune dictum est: \'fecit deus., \'fecit homo.; sed aliter facit deus, aliter homo. ita et in ceteris causis; sic enim de deo dicendum est, ut dignum est ei. Solent etiam ipsi deo patri aliam facere quaestionem dicentes: \'accessit illi, ut generaret, aut eius naturae est, ut semper genereverentia, quae indisciplinatio est, legem Deo ponere, ut si genuit, aut multos genuerit, aut unum generare non potuerit? nec ipsi Domino credentes, qui se unicum Dei Filium protestatus est. Post haec quae supra ostensa sunt aequalia Patri et Filio, videamus an in his concordant  spiritu scripta sunt, ut trinitas, quam in salutari professione retinemus, non recipiat discrepantiam naturae, quo modo non habet fidei diuersitatem. quando enim salus sine aliquo ex his non est, una eorum trium uidetur potestas, quae in se credentibus dat salutem. quoniam ad testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
deus filium genuit. quia simpłx natura ñ pot̾ ge¬
nͥare. qr nicħ sie ꝯmixtione gen̾atur ĩ mũdo. B
ontia ant simł tredenda st̃ aut simł refella. Si cĩ
ratio m̃di tenenda est. In hiis om̃ib deb aucłor.¬
tatem hrẽ. ¶ Qd̾ si alqͣ ratio est spiritalũ ẽ car¬
nalis dicendus ẽ. qui mũdi rõne infectus negat alł
quid fieri qm̃ nouit aliud it̾m assolent sua t̾gu̾sa
tim uti iimici filii dei ¶ Respondeant gͦ uolũtas
ante faliũ est ut ex ħ ñ et̾nus apureat. cũ nõ uti
q ꝑ natuutatem mitiũ acceꝑit. s extitit. ⁊ tamã si
hec putant ñ solum añ filiũ erit uoluntas. s et
qute patrem. quia causa gen̾atosus pat̾ ⁊ filius:
¶ Infidelitas carnales sensus sequit᷑ nominib. S
t̃ inducit causam dei qͣi hoĩs ut añ delibau̾t. ex
cogitau̾it ut gen̾aret qiͣ infirmitati substus cum
ĩ deo n gen̾atio sine uoluntate fu̾it u uolũtas

Expanded text:
deus filium genuit. quia simplex natura non potest gedeus filium genuit. quia simplex natura non potest generare, quia nihil sine commixtione generatur in mundo. haec omnia aut simul credendaratio mundi tenenda est, in his omnibus debet auctoritatem habere. Quod si aliqua ratio spiritualium est, carnalis dicendus est, qui mundi ratione infectus, negat aliter quid fieri quam novit. Aliud iterum assolent sua tergivertim ut inimici Dei Filii respondeant, Ergo voluntas ante Filium est; ut ex hoc non aeternus appareat, cum non uttatem initium acceperit, sed extiterit\'. et tamen si hoc putant, non solum ante filium erit uoluntas, sed et ante patrem, quia causa generationis pater et filius est. infidelitas carnales sensus sequitur in omnibus. sic enim inducit causam dei quasi hominis, ut ante deliberauerit et cogitauerit ut generaret quasi infirmitati subiectus, cum in deo neque generatio sine uoluntate fuerit neque uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ sierus ẽ filus enit uerus ⁊ pat̾. qmͣ u̾itatẽ
eqͣtitas ꝓbat. qd̾ si dispares st̃ ne a te eoꝵ uerus ẽ.
S quĩ scͥpturaꝵ testimoĩmi uritũ fi̾ nõ pot̾ quo
⁊ ꝑc̃ uerus dei filius appabut᷑ de deo patre natꝰ tredẽ¬
dus ẽ. quia ut ñtas Hec firmaret᷑. ⁊ par deo ⁊ eqͥlis.
legit᷑ actum. qui potenciam dei ĩ estimabilem ẜ̾dicas.
em̃ istum dicis. ut filiũ quem ille suũ ⁊ uerĩ asse¬
yit deneges. ⁊ tuam ẏpocrisim detegas. Quia falso
potentẽ dĩ p̾ditas. Si eñ potentiam dei m id esd̃
uerum ex falso factum asseris p̾dicas. ¶ Ut qd̃ u̾e
uerum ẽ illudas. qnͣto mag̃ ħ amplecti deberes. si
tur. ¶Sam dr̃s ait. ap̃ dm̃ aut̃ inqͥt omĩa possi¬
bilia ut quicquid hõĩb impossibile iidet᷑ deo pos
sit. Nam si ratio carnis respicit᷑: ñ uirgo peꝑit. nͦ
ionas in uentre ceti uixit. is mortiui refurgent. nec

Expanded text:
si enim uerus est filius, erit uerus et pater; quam ueritatem si enim uerus est filius, erit uerus et pater; quam ueritatem aequalitas probat. quod si dispares sunt, neuter eorum uerus est sed quoniam scripturarum testimonium inritum fieri non potest, quo Christus uerus dei filius adprobatur, de deo patre natus credendus est, quia, ut ueritas haec firmaretur, et par deo et aequalis legitur. At tu qui potentiam dei inaestimabilem praedicas, enim istum dicis, ut filium, quem ille suum et uerum asserit, deneges et tuam hypocrisin detegas, quia falso potentem deum praedicas. si enim potentiam dei in id quod uerum ex falso factum asseris, praedicas, ut quod uere uerum est inludas, quanto magis hoc amplecti deberes, si tur! nam dominusait:apud deum autem, inquit, omnia possibilia, ut quidquid hominibus inpossibile uidetur deo possibile sit. nam si ratio carnis respicitur, nec uirgo peperit nec Ionas in uentre ceti uixit nec mortui resurgent nec
Abbreviated transcription (Latin):
sent ꝓ natuitate ⁊ fatura ⁊ꝓ gen̾atione. Tautũ
quia ireliquis sũt ꝯuicti Rendendũ est eiẜ ut m
tota sir̃ma ꝯuicti appireant. ¶ Positõ emĩ ħ qnͣtum
egyptiꝰ positꝰ in obscuro. quia causa mala bono sen¬
su defendi ñ pot̾. ad impietatem defendendam sac
lem illum fetit. qualis ipẽ est. ut ħ p̾stia̾it factor¬
ħ maliciose a uobis asserit᷑ ut gd̾ in uoce drͨ. hoc
sit ⁊ in sensu. ut quia uerus dr᷑ filius uerus sen¬
sic fit. qi infectum. Si aũt rationis l̃meam sequẽ¬
tes ñ posse dititis quo mitio ꝯtinet᷑ equale ẽẽ. ut
ẽ substantiuũ cũ id qd̾ et̾nũ est. reuelatis dolũ ma¬
finie ur̃e. quia ut sensum ũbi elidatis. falsa uoce xͫ
uerũ eẽ filiũ di dicitis negantes ei quia equalis
ẽ deo patri. Non enĩ uerus ẽ si meĩsis ẽ pot̾it tuuĩ¬
quid dici uerus dici filius. si nõ uerus dicatꝰ ł pat̾.

Expanded text:
serit pro natiuitate et factura pro generatione. tantum serit pro natiuitate et factura pro generatione. tantum quia in reliquis sunt conuicti, respondendum est eis, ut in tota summa conuicti appareant. propositio enim haec, quantum Aegyptius positus in obscuro, quia causa mala bono sensu defendi non potest. ad impietatem ergo defendendam sacrlem illum fecit qualis ipse est, ut hoc praestiterit facturhoc malitiose a uobis asseritur, ut quod in uoce dicitur hoc sit et in sensu, ut, quia uerus dicitur filius, uerus sensic sit quasi infectum. Si autem rationis lineam sequentes non posse dicitis, quod initio continetur, aequale esse et consubstantiuum cum id quod aeternum est, reuelatis dolum malitiae uestrae, quia ut sensum uerbi eludatis, falsa uoce Christum uerum esse filium dei dicitis negantes ei quia aequalis est deo patri. non enim uerus est, si inaequalis est. poteritnum uerus dici filius, si non uerus dicatur et pater?
Abbreviated transcription (Latin):
ferise ¶Ei gͦ fme illo nͭ fcm̃ ẽ ñ erit ipẽ factara
di emĩ factura est stm̃ ẽ alituid suie ip̃o. s abses
quia nehsine illo. Natus enĩ de deo ñ cepit. sed
oestetit. Natiuitas enĩ nacħ est aliud amͣ excitio
Exitio aũt manifatio ẽ. Itaq ñ frũs s editus ẽ
Ecitio eius natiuitas applłata ẽ. ut quia ñ dispar ẽ
dampnaret᷑. quia ñ pot̾ aliqñ ñ fuisse quiut apd̾
dm̃ semꝑ fuisse significaret᷑ Dedo̾ legit᷑ ꝓressis¬
fe Nemo enĩ de eo ꝑcessit u̾ ñ finit. Solent qͥꝑ
dei xpẽ filuis dicit: quia sit illum ferit ut uerus sit
qi sit aliquid qd̾ falsum fatiat. deus t ila õaque
Supͣdiximus de unitate patris ⁊ fui quid eret. eũ
sit roborata suit ⁊ firmata. si ͥ alit̾ sentien dum
putatur. Miita pof̾it diuinis solidata oratuilis
uninis quelli de gen̾is testroĩo. amputandiũ
etam̃ ne soi ie de eo epo blandiat᷑ miuitas
Stͣ u mqͥt alum fent ut uerꝰ sit ut uoluntes ces¬

Expanded text:
l factum est, non erit ipse factura. si enim factura est, factum est aliquid sine ipso. sed absit, quia nihil sine illo. natus enim de deo non coepit, sed extitit natiuitas enim nihil est aliud quam exitio; exitio autem manifestatio est: itaque non factus, sed editus est. ificaretur, exitio eius natiuitas appellata est ut, quia non dispar est damnaretur, quia non potest aliquando non fuisse qui, ut apud deum semper fuisse significaretur, de deo legitur processisse. nemo enim de eo processit ubi non fuit. Solehristus filius dei, quia sic illum fecit ut uerus sit.\' quasi sit aliquid quod falsum faciat deus. et illa omnia quae supra diximus de unitate patris et filii quid erunt, cum sic roborata sint et firmata? si hic aliter sentiendum putatur, multa poterunt diuinis solidata oraculis unius conuelli degeneris testimonio.. amputandum est tamen, ne sibi uel de eo ipso blandiatur iniquitas sit, ut uoluntas ces
Abbreviated transcription (Latin):
m dei qũo pot sctire que in deo stͥ rusi sit eiustem diui¬
ntatis. ¶nt̾ior enĩ natura ñ potꝰ scire quid sit ĩ po¬
tiore qnͣto mag̃ cieat᷑a quid in conditore suo ẽẽt sai¬
re nõ potat. ⁊ ad chorinthios in epła pͥma. Pret̾ito
erdme qui in traditõne fidei ẽ ab spũ scõ intipit gũꝵ¬

Expanded text:
si sit eiusdem diuinitatis? inferior enim natura non potest scire quid sit in potiore; quanto magis creatura quid in conditore suo esset scire non poterat! Et ad Corinthios in epistula prima praeterito ordine, qui in traditione fidei est, ab spiritu sancto incipit g
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ a se loquit᷑ uerus filius ñ ÷ ¶uides gͦ qr arrii
inde male mtlłigunt xpm̃. Unde bũ intlłigẽ¬
dus est. ⁊ inde illum impbant. ⁊ falsũ dicunt.
Unde uerus dei eẽ filus aꝓpħatur ¶am cłari¬
ficandum se a patre postulat. ⁊ tlarificare se pa¬
patrem quẽ petit ꝓmitit. Ut uͥ se humiliare
udetur exaltet. pater enĩ cũ testimõim dat filio
laudem suam testat᷑. Filius uͦ cum p̾dicat pat̾m
głam suam manifestat. Magnificentia eñ ⁊ no¬
bilitas patris gen̾ositas ẽ ueri filii. Iõ quicqͥd

Expanded text:
m a se loquitur, uerus filius non est. Uides ergo quia Arrii inde male intellegunt Christum unde bene intellegendus est, et inde illum inprobant et falsum dicunt, unde uerus dei esse filius approbatur. nam clarificandum se a patre postulat et clarificare se patrem quem petit promittit, ut ubi se humiliare uidetur exaltet. pater enim cum testimonium dat filio, laudem suam testatur; filius uero cum praedicat patrem, gloriam suam manifestat. magnificentia enim et nobilitas patris generositas est ueri filii. ideoque quicq
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit qmͣ fecit ⁊ scd̾m nuimeꝵ supͣdicte
rationis ipã die ⁊ in monte synai legem dedit
ꝑ fanulũ suũ moysen. ut sic̃ agnus figura pas¬
sionis dñi fuit in sacmentũ pasche. ¶ta ⁊ legs
latio. euuͣgłice pdicationis. quia eodem die .i. pẽ
thecosten lex data est. quo ⁊ spc̃ sanitꝰ decidit m̃
discipulos ut auctoritatem capent. at sairent enuͣ¬
gĩcum ius p̾dicare. ad̾ fcm̃ duplici testimoĩo ꝙ¬
firmat᷑. quia ⁊ p̃destmatum ostendit᷑ ⁊ mauifã

Expanded text:
it quam fecit et secundum numerum supra dictae rationis ipsa die et in monte Sina legem dedit per famulum suum Moysen. ut sicut agnus figura passionis domini fuit in sacramento paschae, ita et legis datio euangelicae praedicationis, quia eodem die, id est pentecosten, lex data est, quo et spiritus sanctus decidit in discipulos, ut auctoritatem caperent ac scirent euangelicum ius praedicare. quod factum duplici testimonio confirmatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas sancta. eodem mꝰ ⁊ xp̃i. sedes dei est nͨ non
oth. qd̾ arrii ũ neganti De dõ patre legr᷑ qd̾ rex
regum sit. ⁊ dñs dnõrum. eadem ⁊ de xpõ filio d̾i
uero. Sic ubib diuinitate exeqnͣtur pat̾ ⁊ filiꝰ
ut uniꝰ dei modũ. ñ egͥdiat᷑ numeiꝰ ꝑsonaꝵ. Int̾
patrem auĩt ⁊ filiũ nich mt᷑ est ñ hoc solũ quia¬

Expanded text:
ciuitas sancta, eodem modo -et Christi; sedes dei est, nec non oth, quod Arrii non negant. de deo patre legitur, quod rex regum sit et dominus dominorum, eadem et de Christo filio dei uero. sic ubique diuinitate exaequantur pater et filius, ut unius dei modum non egrediatur numerus personarum. Inter patrem au
Abbreviated transcription (Latin):
uiguitatis relinquit᷑. ut patris ⁊ filii una eẽ cre¬
datur fub̾a uerus enĩ filius ⁊ ueri patris ẽ. Tale
etiam illud ꝓemie ꝓpħe est. Dicit enĩ int alia.
u̾satus est. ¶Nunquid degen̾e pot̾ diciad ꝙx̃
alus ñ pot̾ est imari: aut aluus deus qmͣ pat̾ est
dotit ditii ut deo ꝓfitiat ad ĩ uiriam rutri. Si eĩ
estimari ad eum alt̾ deus ñ pot̾. ⁊ abs deo patrez
Uidece an debeat dici qd̾ sequit᷑ ꝑiculosum ẽ eñ
maior enĩ patre dicetur putantes enĩ de deo patri
disfre. Ei ab eo filium segregent derogant erut
que nmorẽ uolunt fac̾e. Snipie obcetati meute
ꝓponant eum m̃tlali. Cuꝰ autoratati nncłinandũ

Expanded text:
iguitatis relinquitur, ut patris et filii una esse credatur substantia. uerus enim filius et ueri patris est. Tale etiam illud Hieremiae profetae est; dicit enim inter alia: uersatus est. numquid degener potest dici, ad quem alius non potest aestimari? aut alius deus quam pater est poterit dici, ut deo proficiat ad iniuriam patri? si enim aestimari ad eum alter deus non potest et absque deo patre est, uidete an debeat dici quod sequitur; periculosum est enim. maior enim patre dicetur. putantes enim deo se patri deferre, si ab eo filium segregent, derogant ei, ut quem minorem uolunt facere impie obcaecati mente oponant eum illi, cuius auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
feriam fuisse. ⁊ ne legendi fastidium patians aũ
um. ut ⁊ de num̃o dieꝵ qua pascha us ad datam
legẽ sũt ctus sis. ⁊ ab ipõ facilius discas quot aft
ẽ. Nunt gͥ m̃ses duo ⁊ dies tres rerrahe de huis pͥħ¬
decim dieb qui añ pascha fuerint. ⁊ relqui ert̃

Expanded text:
patiaris aut um, ut et de numero dierum, qui a pascha usque ad datam legem sunt, certus sis et ab ipso facilius discas, quota feest; sunt ergo menses duo et dies tres. retrahe de his tredecim dies, qui ante pascha fuerunt, et reliqui erunt
Abbreviated transcription (Latin):
sex dieb colleg̾unt q̃ pͥma ftͣ sexto decino die fu¬
it m̃sis sid̾i ¶ Ab bac itaq pͥma frͣ ĩ ectauũ decim̃
Diem quo lex data est qrͣtam feuam ĩuenies. a frͣ
ił qrͣta siue ante siue retro ꝯputes ĩ qͥnq̃ gesimũ
diem qrͣta frͣ est. Ioc̾to quia qtͣra feria pascha e¬
gerunt in egỹpto uider ⁊ qrta fenia legem atte¬
dedicatio lezis est pentrecostes

Expanded text:
 collegerunt, quae prima feria sexto decimo die fuit mensis secundi. ab hac itaque prima feria in octauum decimum diem, quo lex data est, quartam feriam inuenies. a feria uero quarta, siue ante siue retro conputes in quinquagensimum diem, quarta feria est. idcirco quia quarta feria pascha egerunt in Aegypto Iudaei et quarta feria legem accededi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m. eqͣlem se faciens dõ ħ ẽ parẽ. Nonne mani¬
festũ ẽ eqͣlitatem hanc de ꝓpetate natiuitatis des¬
cend̾e. ꝓͥriũ enĩ se .i. uerum dicens dei fisium equa¬
sem se faciebat dõ. Huic ẽ unde dicit. qui me uidit¬
⁊ uidit ⁊ patrem meũ. ꝑ id qd̾ enĩ cõsubstantiui sũt
qui unũ uidet ambos uidet. Sicut em̃ ħt pat̾ iu
raꝑe de manu patris n de manu fili. ⁊ subient egt

Expanded text:
rem. nonne manifestum est aequalitatem hanc de proprietate natiuitatis descendere? proprium enim se, id est uerum, dicens dei filium aequalem se faciebat deo. Hinc est unde dicit: qui me uidit, uidit et patrem. per id quod enim consubstantiui sunt, qui unum uidet ambos uidet. sicut enim habet paterapere de manu patris neque de manu filii. et subiecit: ego
Abbreviated transcription (Latin):
noł. sałb̃m uidetur fuisse. Idcto ñ in die grex illis
in iepetitionẽ ĩuenit᷑. Deniq sex dieb ꝯtraus
manna collegunt. Seꝑtimo aũt die qui ẽ salb̾m
quieuerũt. Ab ħ ergo die us ad t̾ci m̃sis diem t̾ta¬
u quo lex data est. quare ⁊ ĩuenies .iii. frͣ. fiusse

Expanded text:
 sabbatum uidetur fuisse; idcirco non in die grex illis in repetitione inuenitur. denique sex diebus continuis manna collegerunt, septimo autem die, qui est sabbatum, quieuerunt. ab hoc ergo die usque ad tertii mensis diem tertium, quo lex
Abbreviated transcription (Latin):
hgesmus ẽ ħẽ penthecostes. Cunde faã est
ut ad segem fidei p̾dicandam in penthecoste sp̃
turoꝵ ymagies hrentur. ad securitatem fid̾ĩ no¬
stre quia falsum iud̾i ñ pot̾ qd̃ ab mitio p̾dica¬
tum. Idõ missionis ⁊ reforͣtionis tempꝰ indͥni

Expanded text:
hoc est pentecosten. unde factum est, ut ad legem fidei praedicandam in pentecosten spirturorum imagines haberentur ad securitatem fidei nostrae, quia falsum uideri non potest quod ab initio praedicatum est. ideo remissionis et reformatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ⁊ post ebdomadas septem pͥmus dies ẽ penthe¬
thecostes est. ¶ ut totum qd̃ ad salutem huma¬
nam ꝑtinet dominico die ⁊ ĩtaitum ⁊ adimple¬
rum nostitur. ¶ Nominico emĩ die ftũs ẽ lũd.
⁊ pt sapsum rursus clnĩco die reformatꝰ cuiꝰ re¬
formationis figura decta ẽ. pͥmũ inc̾cumtisiõe
in qͣ furure fidei signum fuit. Post ehdomadã
eiũ qui ectaus dictus ẽ. pͥmus̃ ẽ in mist̾io. E¬

Expanded text:
ita et post ebdomadas septem primus dies est penteita et post ebdomadas septem primus dies est pentetecostes est, ut totum quod ad salutem humanam pertinet, dominico die et inchoatum et adimpletum noscatur. dominico enim die factus est mundus et post lapsum rursus dominico die reformatus, cuius reformationis figura data est primum in circumcisione, in qua futurae fidei signum fuit. post ebdomadam enim qui octauus dictus est primus est in mysterio. h
Abbreviated transcription (Latin):
eadem die pascha aitari erant. sac̾bato aũt ñmoᷤ
portare ñ licebat scd̾m legem. At ꝑ hoc impbabi¬
Ie ẽ ap̃ me quo die ĩmuo temꝑe laqueo utam fi¬
uret uidas scariothes. Unde orta sit obseruatio
nr̃e ueri testimoĩo roborari. costen uel¬
E legis uet̾is p̃rogatiua signari. Oĩã ꝯͣ ratione.
nata noscunt᷑. ut uerum ostend̾e ñ ambig̾emus.
ta uidemus. Non solum ustib uers̃ etiam siguo
tũ uurtutib ꝯmendata ¶ S nũt alus ẽ si eodẽ
mͦ ut designata st̃ a nob̃is intlłigant᷑. ut dies pen¬
fhecostes. Unde qͣ rõne trattus sit congredi nos
⁊ deuotis aꝑiũt Indigentib claudũt. Net enĩ
parerat ut rem q̃ mitis ac dignis reseruate sĩt
ut sicut post ebdomadam dñitus dies pͥmus est.
In quo adimpletum ẽ pasche mist̾um ĩ redemp¬
pne salutis humane. quia semꝑ post turricila
dietũ seꝑtem. Ad pͥmũ reu̾ti ncc̃e ẽ. ut ostenda¬
tur etatem mũdi septenario num̾o cõsũmari.

Expanded text:
pascham acturi erant; sabbato autem nummos portare non licebat secundum legem: ac per hoc inprobabile est apud me, quo die, immo tempore laqueo uitam finierit ludas Scariotes. XCV. UNDE ORTA SIT OBSERUATIO rae ueri testimonio roborari et legis ueteris praerogatiua signari. omnia enim in praenata noscuntur, ut uerum nos tenere non ambigeremus, ta uirtutibus commendata. sed nunc illud est, si eodem modo ut designata sunt a nobis intellegantur, ut dies pentecostes unde et qua ratione tractus sit congrue dinoset deuotis aperiunt, indiligentibus claudunt. nec enim par erat, ut res, quae meritis ac dignis reseruatae sunt, ut sicut post ebdomadam dominicus dies primus est, in quo adimpletum est paschae mysterium in redemptionem salutis humanae — quia semper post curricula dierum septem ad primum reuerti necesse est, ut ostendatur aetatem mundi septenario numero consummari —,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni us ad diem pͥmũ scd̃i m̃siõ. ⁊ hebis alios qͣtu¬
Su ꝑadde ad huc ad capd̾ pͥmi m̃esis dies seꝑtem
⁊ decem quia pͥmi tresdecimn dies rethendi st̃ qui
añ paicha fuerint. qͣrta derima em̃ die pͥmi m̃sis
rascha fcm̃ ẽ. ¶ Rerractis gͦ tres deci ⁊ additiõ seꝑ¬

Expanded text:
eni usque ad diem primum secundi mensis, et habebis alios quatuum fuisse. Superadde adhuc ad caput primi mensis dies septem et decem, quia primi mensis tredecim dies retrahendi sunt, qui ante Pascha fuerunt: quarta decima enim die primi mensis Pascha f
Abbreviated transcription (Latin):
cente nit̾ cet̾a maria aũt erat inquit que iuixit do¬
minũ iuiguento. Hoc refe̾t añqmͣ laratus mo¬
reret᷑. qd̾ nisi post ea fim̃ ĩ ueniremꝰ nesciremꝰ quo
temꝑe fim̃ eẽt. S ne forte pꝰ nouant horam
ftm̃ eẽt sit. ue uideus impiꝰ ⁊ irudelissimꝰ uidis
cccisum saluatorem. ⁊ ob ħ uelum terapli scusũ
t̾ram tremuisse. saxa fixa elem̃ta cont̾et. ab ipo me¬
tu correptus doluerit. ñ nescius iustum se tradids¬
se. In cuiꝰ passione sit ndignatꝰ sit uidex deus.
Sed ⁊ post nouam horam eccuꝑati erant sit̃ esti

Expanded text:
cente inter cetera: Maria autem erat, inquit, quae unxit docente inter cetera: Maria autem erat, inquit, quae unxit dominum ungento. hoc referet antequam Lazarus moreretur; quod nisi postea factum inueniremus, nesciremus quo tempore factum esset. Sed ne forte post nonam horam factum sit ut uidens impius et crudelissimus ludas occisum saluatorem et ob hoc uelum templi scissum, terram tremuisse, saxa fissa, elementa conterrita, ipso metu correptus doluerit, non nescius iustum se tradidisse, in cuius passione sic indignatus sit iudex deus? sed et post nonam horam occupati erant, sicut aest
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Hos ⁊ matheus ⁊ marchꝰ euuͣgłi tam fi¬
opus a domo principis abscessisse. MLur arrn.
pecum om̃is instancia eoꝵ ⁊ deuotõ ad agen cr¬
dum pascha mors eẽt saluatoris. Cccnpatis gͦ
eis ad neccem dnĩ. a mane us ad horam nonam.
quomꝰ uitas eis retulisset friũ sanguĩs qd̾ acceꝑit
añ trutem dnĩ ꝓbatur ⁊ dixisse ius intemplo. petta
ui eid̾ tradiderim sangnem ustum. cũ ꝯstet utiq.
om̃s printipes ⁊ semores ante passionẽ dnĩ ñ fu¬
ĩ trute posito insultarent ei. Nec enĩ inde pot̃
ꝓbari. quia añ passionem relatũ ẽ. ut sint mlta.
que cum añ facta ꝓbentur nouissima ordinanitur.
⁊ it̾m qłͣto locus̾ admittit ut qd̾ post fcm̃ ẽ ante¬
ponatur. ⁊Iam manifm utiq est qͥnquagesi¬
mũ psalmũ ant̾iorem eẽ ꝙͣ t̾curti. Sic gͦ alqũ¬
euenit ut anticepent᷑ que post̾iora st. Unde ⁊ ma¬
ria tũ post resurrectionẽ frĩs sui Parari añ sex di¬
es pasche in cena ungento pedes dm̃ mixisse ꝓleͦ.

Expanded text:
eum. hoc et Matheus et Marcus euangelistaopus a domo praesidis abscessisse, quippe cum omnis instantia eorum et. deuotio ad agendum pascha mors esset saluatoris. occupatis ergo eis ad necem domini a mane usque ad horam nonam quomodo ludas eis retulisse pretium sanguinis. quod acceperat, ante crucem domini probatur et dixisse illis in templo: vi, quod tradiderim sanguinem justum ? cum constet utique omnes principes et seniores ante passionem Domini non fuin cruce posito insultarent ei . Non enim inde potest probari, quia ante passionem relatum est, cum sint multa, quae cum ante facta probentur, novissima ordinantur: et iterum, quando locus admittit, ut quod post factum est, anteponatur. Nam manifestum utique est quinquagesimum psalmum anteriorem esse qucipentur quae posteriora sunt. unde et Maria cum post resurrectionem fratris sui Lazari ante sex dies paschae in cena ungento pedes domini unxisse pro
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est Unde ⁊ oĩ laude dignꝰ est. qͥa u̾m aẜ̾ illũ
um est. ⁊ falsum falsum ¶⁊ Iam si istud nĩda¬
cis est ut falsum dicat u̾m qd̾ dõ ñ ꝯpetit. Nam
om̃ia quid̾ pot̾ deꝰ. s ñ facit nsi qd̾ que mat ue

Expanded text:
haec est, unde et omni laude dignus est, quia uerum apud illum haec est, unde et omni laude dignus est, quia uerum apud illum uerum Est et falsum falsum. nam istud mendacis est, ut falsum dicat uerum, quod deo non conpetit. nam omnia quidem potest deus, sed non facit nisi quod conueniat uer
Abbreviated transcription (Latin):
ampluis ẽ ccͣtium ad testimonũ lex loquitur
apłs ꝓbat. hoc suꝑest. ut cͣcͣdictor abitiat᷑ ut ꝑ¬
nicax. ¶ Manif̾m ẽ enĩ transitum pꝰt pascha fuis¬
se ¶Desangiũe enĩ ĩmolati agni suꝑ postes ho¬
stii ⁊ suꝑ simen posuerunt ut transiens nocte an¬
gelus ñ ꝑcut̾et domũ inqͣ signũ sangͥnis esset.
Sanguis igͣ salutem p̾stitit ñ transitꝰ quia ut
pransitꝰ ñ noc̾et obstitit sanguis. Qua rõne res¬
A
patris ⁊ filii ostend̾et uiutatem si eiter ex lege.
si extitiss de sub̾a dei patris. nec enĩ pat̾etur ili¬
tas ⁊ iusticia dei u̾m dic̾e filium si de ipõ ñ eẽt.
gat de deo natum xp̃m scͥpture calumpniã fac̃.
q̃ ideo illum dicit ueruni filiũ. ut significet de d̾o
hũc natum. Siem̃ ñ est de deo ⁊ uerus filius dei
dicit᷑. fallax est scͥptura. ¶Qd̃ si scͥptura ñ fallit
limtas uerum filiũ facit s natiuitas. S poten¬
Dignꝰ e. ut falsa faciat uera. ĩmo potentia dei

Expanded text:
ex loquitur; Apostolus probat: hoc superest, ut contradictor abjiciatur ut pervicax. Manifestum est enim transitum post Pascha fuisse. De sanguine enim immolati agni super postes ostii et super limen posuerunt, ut transiens nocte angelus non percuteret domum, in qua signum sanguinis esset. Sanguis igitur salutem praestitit, non transitus: quia ut transitus non noceret, obstitit sanguis. XCVII. --Qua Patris et Filii ostendet unitatem, esi exstitisset de substantia dei patris; nec enim pateretur ueritas et iustitia dei uerum dicere filium, si de ipso non esset. gat de deo natum Christum, scripturae calumniam facit, quae ideo illum dicit uerum filium, ut significet de deo hunc natum, si enim non est de deo et uerus filius dei dicitur, fallax est scriptura. quod si scriptura non fallit, im uoluntas uerum filium facit, sed natiuitas. sed poten ut falsa faciat uera\'. immo potentia dei
Abbreviated transcription (Latin):
cayn eẽ dixit. ꝑatrem aũt eius dẏabolũ. cuiꝰ oꝑa
secutꝰ est. ¶ Dyaboli enĩ filius dẏabolus ẽ. S
dẏabolus ille qui ⁊ sathanas patrem ĩ malicia
sua nlłm ht. Ipẽ enĩ sͥ in malo auctor ẽ. prior
enĩ ip̃e p̾cauit. ac ꝑ hoc quitumq imitati illum
fu̾it. filii euis dicent᷑. ⁊ ille pat̾ eorũ. Et enĩ
nos in fide abraham patrem ħemus. quia prior
ipẽ credidit dõ. ac ꝑ hoc nõi eus censem᷑. fideles
enĩ dicimur sicut ⁊ ille. Querendũ qͣmꝰ cc̃di

Expanded text:
Cain esse dixit, patrem autem eius diabolum, cuius opera Cain esse dixit, patrem autem eius diabolum, cuius opera secutus est; diaboli enim filius diabolus est. sed diabolus ille, qui et satanas, patrem in malitia sua nullum habet; ipse enim sibi in malo auctor est. prior enim ipse peccauit, ac per hoc quicumque imitati illum fuerint filii eius dicentur, et ille pater eorum. etenim nos in fide Abraham patrem habemus, quia prior ipse credidit deo, ac per hoc nomine eius censemur; fideles enim dicimur sic
Abbreviated transcription (Latin):
in eo. cum soquit᷑ mendatiũ. ex suis ꝓpriis senut᷑
quia mendax sicut ⁊ pat̾ eius ¶Dyabolus ñ fpe¬
ciale nom̃ est s ꝯmune. In quocumq eñĩ oꝑa
dẏaboli fuerint ĩuenta. sine dubio dẏabolus ap¬
pellandus est ¶ Oꝑis enĩ nom̃ est ñ nature. Itaq
lxc in ⁊ loco patrem uideorum caẏn significat. cͦ
mutatores uolentes eẽ saluatorem ꝑemerãt uid̾i.
hũc dicit quia se parritidio inatulauit. ⁊ reũ fec̃
mortis miu̾tate nõ stetisse. Ab ipõ aũt forma da¬
ta est fratritidii. istum ip̃m diit cum lequit᷑ mẽ¬
datiũ de sus ꝓpriis loquit᷑. ut ostendet unũquẽ¬
q ñ it ꝓpria uoluntate p̾care. S quia mittator
dparoli est abiecit quia m̃dax ẽ sic̃ ⁊ pat̾ eius. S
enĩ ut pͥmũ homniẽ morte ꝯdempnaret simula¬
uit se nescisse quid p̾ceptum fuiss a dõ. simłr ⁊
caẏm int̾rogatus finxit se nescire u̾ eẽt frater
surs abel quẽ ceciderat. Hoc gͦ in loco dẏabolũ

Expanded text:
MENDACIUM, EX SUIS PROPRIIS LOQVITUR, QVIA MENDAX EST, SICUT ET PATER EIUS\'? Diabolus non speciale nomen est, sed commune. in quocumque enim opera diaboli fuerint inuenta, sine dubio diabolus appellandus est. operis enim nomen est, non naturae. itaque hoc in loco patrem Iudaeorum Cain significat, cuius imitatores uolentes esse saluatorem peremerunt Iudaei. hunc dicit, quia se parricidio maculauit et reum fecit mortis, in ueritate non stetisse. ab ipso autem forma data est fratricidii. istum ipsum dicit, cum loquitur mendacium, de suis propriis loqui, ut ostenderet unum quemque non nisi propria uoluntate peccare. sed quia imitator diaboli est, adiecit: quia mendax eat, sicut et pater eius. hic enim ut primum hominem morte condemnaret, simulauit se nescisse quid praeceptum fuisset a deo. similiter et Cain interrogatus finxit se nescire, ubi esset frater suus Abel, quem occiderat. hoc ergo in loco diabolum