comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genus & species in aliquo horum ȩẽ o portebit Quale ert igitur id quod genus dr̃ utrũ ne a
poreum anuero in corporeum i neq: enim quid sit diligenter intenditur nisi in quohorũpo
debeat agnoscatur Sed neq cum hȩc soluta fieriquȩstio omne excluditur ambiguum
Sub est enim aliquid quod simcorporalia eẽ genus acspecies dicantur absideat intellege
atq detineat ex solui postulans. utrum circa ipsa corpora subsistat an & p̃ter corpora
tiae in corpordles eẽ uideantur Duae quippe in corpoream formȩ sunt ut alid prȩter corpora
posint & separata corporibus in sua in corporalitate ꝑdurent ut deusmeus anima. Aliauq
cum sint in corporea tamen p̃tercorpora eẽ non possint uł in ea uł suꝑficies ł numerus uł singi

Expanded text:
ecesse est, genus et species in aliquo horum esse opor- tebit. quale erit igitur id quod genus dicitur, utrumne cor- ecesse est, genus et species in aliquo horum esse opor- tebit. quale erit igitur id quod genus dicitur, utrumne cor- poreum an uero incorporeum? neque enim quid sit diligenter intenditur, nisi in quo horum poni debeat agnoscatur, sed neque cura haec soluta fuerit quaestio, omne excludetur ambi- guum. subest enim aliquid quod, si incorporalia esse genus ac species dicantur, obsideat intellegentiam atque detineat exsolui postulans, utrum circa corpora ipsa subsistant an et praeter corpora subsistentiae incorporales esse uideantur. duae quippe incorporeorum formae sunt, ut alia praeter corpora esse possint et separata a corporibus in sua incorporalitate perdurent, ut deus, mens, anima, alia uero cum sint incorporea, tamen praeter corpora esse non possint, ut linea nel superficies uel numerus uel singulae
Abbreviated transcription (Latin):
& perutiles & secrete & temptate quid adoctis uiris Nec apluribus dissolutȩ quarum prin
huis modi Omnem quod intellegit animus. aut id quodẽ in rerum natura constitutumis¬
tu concipit & sibim& ratione describit aut id quod nouem uacua sibi maginatione depingi
etgo int elltus gneris & ceterorum cuius modisit quȩritur utrum ne ita intellegamus spa
& genera ut eaque sunt & ex quibus uerum capimus intellectum annosm& mapsi nonl
mus cum e aque non sunt animinobis cassa cogitatione formamus quod sieẽ quid consta¬
rit & abhis quȩ sum intellectum concipi dixerimus tunc alia maior ac difficilior quȩstio
bitationem parit cum discernendȩ at que intellegende generis ipsius naturȩ summa
difficultas ostenditur Nam qm̃ omne quodest aut corporeum aut incor poreumẽẽn

Expanded text:
 perutiles, et secretae, et tentatae quidem a doctis viris, nec a pluribus dissolutae, quarum prima est  perutiles, et secretae, et tentatae quidem a doctis viris, nec a pluribus dissolutae, quarum prima est hujusmodi: Omne quod intelligit animus, aut id quod est in rerum natura constitutum, intellectu concipit, et sibimet ratione describit, aut id quod non est vacua sibi imaginatione depingit. Ergo intellectus generis et caeterorum cujusmodi sit quaeritur, utrumne ita intelligamus species et genera ut ea quae sunt et ex quibus verum capimus intemus, cum ea quae non sunt, animi nobis cassa cogitatione formamus, quod si esse quidem constiterit et ab his quae sunt, intellectum concipi dixerimus, tunc alia maior ac diffi- cilior quaestio dubitationem parit, cum discernendi atque intel- legendi generis ipsius naturam summa difficultas ostenditur, nam quoniam omne quod est, aut corporeum aut incorporeum esse n
Abbreviated transcription (Latin):
dro dispitabitur neq int ellegineq ex erceriualent : quisum quam poteret cdibitare. quimihc
mnaimuni totus loiȩe adiumentumsit p̃terque m c& eraq i ea magnam uimtenent nuilum
mȩ ad tum prȩbenti Sed meminit por phrrius introdictionem sese consoripere ene q utam¬
rinstitutionis mocdus est formã tratatus egredi Ait enm se altiorum questionumi nodis abaiere
sobs nuedlsiq ntelle c tibus postasart sue subsit entia cor poraliu unit anm eo poralia
negotium est huius modi & maioris egens in quisitionis. Altiore sinquit quȩstione s p̃ter
re cis intempesti uelectoris anim a ingestis intia eius primitiasq ꝑturbẽ sed neomini
facer& neglegentiã ut nihil preter quam quo dipsȩ dixis ser lector amplius putar & cc
idipsum cuius executionẽ sedifferre promifis ad didit ut de hisminime obscure penitis
tractando Neclectori quic quam obscuritatis effunder& & tamen scientia roboratus

Expanded text:
libro disputabitur, neque intellegi neque exerceri ualeant, quis umquam poterit dubitare quin hic libro disputabitur, neque intellegi neque exerceri ualeant, quis umquam poterit dubitare quin hic liber maximum totius logicae adiumentum sit, praeter quem cetera quae in ea magnam uim tenent, nullum doctrinae aditum praebent? Sed meminit Porphyrina introdinstitutionis modus est formam tractatus egredi. Ait en in solis nudisque intellectibus posita sunt siue subsistentia corporalia sunt an incor- poralia negotium est hujusmodi, et majoris egens inquisitionis. Altiores, inquit, quaestiones praetereo ne eis intempestive lectoris animo ingestis initia ejus primitiasque perturbem. Sed ne omnino faceret negligentem, ut nihil praeterquam quod ipse dixisset lector amplius putaret occultum, idipsum cujus exsecutionem sese differre promisit, addidit, ne de his minime obscure penitusque tractando lectori quidquam obscuritatis effunderet, et tamen scientia roboratus
Abbreviated transcription (Latin):
tun festum est quȩ ueropriora suint ca& prȩ noscunt ur t nostior a sunt scquentibus natur aliter
bea sunt magis cognitiq nobimimime prima dq ideo quamlib & selonguis a nobisgener prota¬
tatantomagis er luciala & natur aliter nota. Differentiue uero subeunti ilesille sant quad
neoenitio lt inuna quaq disciplina quȩ sunt eius rei quȩ demonstrat conuenientut prina
posst intellegi Necess aru uero ẽẽ caipsaq genera & dis ferentias dicimus mulus dubitit
decd̃erum. Ider coenim speciessunt quia genera corum & differentie sunt que insillogis mspost
tontrantibus nonr eisolum uerum concdusionis &iam causesunt q uodͥpostrenio oso situstos¬
pletus dicemus Cumigtur ꝑutlesit & definitione quadib & illud er cum seribere & dliuisione
duer s & demonstratiombus comprolure ħ autem pter earum rerumscientiint de quiduis

Expanded text:
esse manifestum est. quae uero priora sunt, ea et praenoscuntur et notiora sunt sequentibus naturaliter, esse manifestum est. quae uero priora sunt, ea et praenoscuntur et notiora sunt sequentibus naturaliter, so modo ea sunt magis cognita quae nobis minime proxima, atque ideo quamlibet se longius a nobis genera protulerint, tanto magis erunt lucida et natura- liter nota, differentiae uero substantiales illae sunt quacognitio, ut in una quaque disciplina quae sint eius rei quae demonstratur con- uenientia principia, possit intellegi, necessaria uero esse ea ipsa quae genera et differentias dicimus, nullus dubitat  causae specierum. idcirco enim species sunt, quia genera earum et differentiae sunt quae in syllogismis posita demonstratiuis non rei solum, uerum con- clusionis etiam causae sunt, quod postremi Resolutofinitione quodlibet illud circum- scribere et diuisione dissoluere et demonstrationibus comprobare, haec autem praeter earum rerum scientiam de quibus in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ietes aut funda menta singillatim domus nomine apellari solent: Sedcum fuerint iunctȩpar¬
s tuncrecte totius nomen excipunt. Deca uero diusione que scđm accidenssit nullus ignorat
bincognita accidentiaq facile euenire possit ut a ccidensita in sibietta soluatir qualigenus
henef & post remo omnemhuncordinem partitionis fedissi me permisscebit inscienta
et q̃m̃ qui esbic lib̵ ad diusionem prosit ostendinus nunc dedo monstratone dcenuis negardua atq
rdia berett quuntet a hicdsciplinaiuglantisino ingenio & sollertissimolaboresudauerit ⁊ t eni
onstratio d estalicuis ques tȩrei certarationis collectio er unte cognits hatulit ex conuenientibus
monis ex cuusa ex necessaris ex ꝑ semherentibus Sedgenera seciebus ꝓpris priora naturalts
reneribus enispecies fluunt Itemspe ues sub sepostisuel speacbus udin diuidurs prioies natur alter

Expanded text:
parietes aut fundamenta singillatim domus nomine appellari solent, sed cum fuerint iunctae parteparietes aut fundamenta singillatim domus nomine appellari solent, sed cum fuerint iunctae partes, tunc recte totius nomen excipiunt, de ea uero diuisione quae secundum accidens fit, nullus ignorat quin incognito accidenti s in species, et postremo omnem hunc ordinem partitionis foedissime permiscebit inscientia. Et quoniam quid hic liber ad diuisionem prosit osten- dimus, nunc.de demonstratione dicemus, ne per ardua atqia haereat qui in tanta hac disciplina uigilantissimo in- genio et sollertissimo labore sudauerit. fit enim demonstratio, id est alicuius quaesitae rei certa rationis collectio, ex ante cognitis naturaliter, ex conuenientibus, ex primis, ex causa, ex neces- sariis, ex per se inhaerentibus, sed genera speciebus propriis priora naturaliter sunt; ex generibus enim species fluunt, item species sub se positis uel speciebus uel indiuiduis priores naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendi sugitur exde finti ononi manifestum sit quici genis st quo disenonon
aequliuoctu definitio uero ꝑgenera differentias ꝗ discurrit quisquari ne dubitare
potest aeque inbae diuisionis for maplurimum huuis lbri auctorem ualene qus
iuero seđ m sediusio quȩ est totus inpar tẽs quem ad modum discernitur a non potius generis
species diuisso ẽtẽ putabitur. Nisi sunt gonus & species & differentiae earum quaiis ante discipli
rauo tractata  curenim non quis quam dicat domus species potius ec̃ quam partes fundam̃
puri&es & tectum i Sedcum occurrit generis nomen mnuna quaq spcactotum posse congruere
aus uero muna quaq: parte sua nomen conuenire nomposse manifestum sit aliã diuisionem
ugeneris inspecies alia i totius partes. Conuenire autem nomen generis singulis spetebus
unditur perquod & homo &aequis singula animalia nuncupatur Neque tectum uer neq

Expanded text:
 manifestum fit quid genus sit, quid uero nomen aequiuocum, definitio uero per genera differentiasque discurrit, quisquamne dubitare potest aeque in hac diuisionis forma plurimum huius libri auctoritatem ualere? illa uero secundum se diuisio quae est totius in partes, quemadmodum discernitur ac non potius generis in species diuisio esse putabitur, nisi sint genus |et species et differentiae earumque uis ante disciplinae ratione tractata? cur enim non quisquam dicat domus species potius esse quam partes fundamenta, parietes et tectum? sed cum occurrit generis nomen in una quaque specie totum posse con- gruere, totius uero in una quaque parte sua nomen conuenire non posse, manifestum fit aliam diuisionem esse generis in species, aliam totius in partes, conuenire autem nomen generis singulis speciebus ostenditur per id, quod et homo et equus singuli animalia nuncupantur, neque tectum uero neque
Abbreviated transcription (Latin):
dens in subiecta diudimus ut cumdicobonoum alia sunt in animo al iamlactporucbre
cum accidens inaccidentia sepa ramus ut cum dicimus liqͥntia: alia sunt aba alianiga
alia meducoloris. Et rursus alborum alia sunt dura alialiquentia quȩ dam mollia
Cumigtur ita omnis st diuisio aut scđmse aut ꝑ accidens utraq uero pareitio triplate
fiat parmq in superiore scđ m setriplici paratio nonsit un adiuisionis for magenusi
odes separare nd neq pter generum scientiã fieriullo moddopotesto nue que reas e tesine
uifreren tiaruu quasme cessecst inspetierum diuisione ssumopatami festum est rgtur qu

Expanded text:
dens in subiecta diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia in corpore’, dens in subiecta diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia in corpore’, cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus ‘liquentium alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, et rursus ‘alborum alia sunt dura, alia liquentia, quaedam mollia’, cum igitur ita omnis sit diuisio aut secundum se aut per accidens, utraque uero partitio tripliciter fiat cum- que in superiore secundum se triplici partitione sit una diui- sionis forma genus in species separare, id neque praeter generum scientiam fieri ullo modo potest neque uero praeter differentiarum, quas necesse est in specierum diuisione sumi, manif
Abbreviated transcription (Latin):
festũ erit sidiuisionem ipsam duidamus id est nomen ipsum diuisionis ineaq̃ significat po¬
mut et namq diuisio generis inspecies ut cum dicimus colous aliud et album altid negi
aluduero medium Rursum diuisionẽ quoties uox plura significans aperitur. al quoudrae
ant quae ab ea significantur oftenditur ut siquis dicat nomen canisplura signifi cuodino
latrabilem quad ripedemq & codeste siđ & marinam bestiã quc eni nla uise defistione dr
sunt. diuidi autẽ dicitur & quoties totum in partes ꝓprias separatur ut cum dicimus dons
aliud sunt furdamenta aliuid parioetes aliudtectum et h quiđ̃ triplex diuisioseram sor
ratio non cupatur est autẽ alia quȩ scđm accidens dicitur e aqq̃ fit triplicitur Aucima¬

Expanded text:
manifestum erit, si diuisionem ipsam diuidamus, id est si nomen ipsum diuisionis in ea quae significat pamanifestum erit, si diuisionem ipsam diuidamus, id est si nomen ipsum diuisionis in ea quae significat partiamur, est namque diuisio generis in species, ut cum dicimus ‘coloris aliud est album, aliud nigrum, aliud uero medium’, rursus diuisio est, quotiens uox plura significans aperitur et quam multa sint quae ab ea significantur ostenditur, ut si quis dicat ‘nomen canis plura significat, et hunc, latrabilem quadrupedem que et caeleste sidus et marinam bestiam’, quae omnia a se definitione disiuncta sunt, diuidi autem dicitur et quotiens totum in partes proprias separatur, ut cum dicimus ‘domus aliud sunt fundamenta, aliud parietes, aliud tectum’, et haec quidem triplex diuisio secundum se partitio nuncupatur, est autem alia quae secundum accidens dicitur, ea quoque fit tripliciter, aut cum acci
Abbreviated transcription (Latin):
oprga non colligit sed ipsa quo que fit propria definitio. Nam quȩ substantiam monstrat
suis differentis iungit. et ea quȩ ꝑse sunt communia atq: multorum inunũ redigens
uni pecien quam defint redat ac qualia itaigtur adde scriptionẽ itlis est proprii cegnto
xeebefintio nemuerogenus quod primum ponitur quam e afferent ac subus unctascũt¬
conuenit nosutimn primẽ ditione dictum est hanc ex postionẽ postolat uicle ouitiir. At esera
intellegentiam simplicem huius libricȩdtioprima suf fitiat A donterior ẽ uero speculaton
confirmatis peneium scientia n ec insingulis uoc abulis rerumherentib hec postetcone¬
quatur. Ad duisionem uero faciendã tam hc lib est utili sut p̃terearum scientia m rerum
dequibus in hac libriserie disputatur. casisiat potius quam ratione partitis ⁊oc aetem

Expanded text:
propria non colligit, sed ipsa quoque fit propria, definitio namque substantiam monstrat, propria non colligit, sed ipsa quoque fit propria, definitio namque substantiam monstrat, genus differen- tiis iungit et ea quae per se sunt communia atque multorum in unum redigens uni speciei quam definit reddit aequalia. ita igitur ad descriptionem utilis est proprii cognitiad definitionem uero genus, quod primum ponitur, et species, ad quam genuhoc scire conuenit, nos, ut in prima editione dictum est, hanc expositionem nostro reseruasse iudicio, ut ad intellegentiam simplicem huius libri editio prima sufficiat, ad interiorem uero speculationem confirmatis paene iam scientia nec in singulis uocabulis rerum haerentibus haec posterior colloquatur. Ad diuisionem uero faciendam tam hic liber est utilis, ut praeter earum scientiam rerum de quibus in hac libri serie disputatur, casu fiat potius quam ratione partitio, hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
era circumdat Et ad p̃dica menta quidem quanta sit librihuius intentio. ex hismanifestũ ÷
ud uero ait & ad definitionum as signationẽ facile cognosci potest. siprius substantie rationũ
it Substantiae. ratio. alia quidem in descriptione pontur aliauero indefinitione. sedea q̃
descriptione est proprietatẽ quandam colligit eius rei cuius substantiae rationem prodit
inon modo proprictate id quod monstrat informat rerum &iam ipsasit proprium
nod in definitionẽ quoq: uenire necesse est. Si quisenim quantitatis rationẽ reddere uelit
ue licebit. quantita est. secundum quam aequale atq: in aequale dr̃ spigitur ꝓpriȩta
imquidem quantitatis in ratione posuit quantitatis. et ipsa totaratio ipsius quantitis ꝓpriaest
udescriptio & proprietatem colligit & propria fit ipsadescriptio Definitio uero ipsa quidẽ

Expanded text:
menta circumdat. Et ad praedicamenta quidem quanta sit huius libri utilitas ex his manifestum est. menta circumdat. Et ad praedicamenta quidem quanta sit huius libri utilitas ex his manifestum est. quod uero ait et ad definitionum adsignationem, facile cognosci potest, si prius substantiae rationum diuisio fiat, substantiae ratio alia quidem in descrip- tione ponitur, alia uero in definitione, sed ea quae in descrip- tione est, pro|prietatem quandam colligit eius rei cuius sub- stantiae rationem prodit, ac non modo proprietate id quod monstrat informat, uerum etiam ipsa fit proprium, quod in definitionem quoque uenire necesse est; si quis enim quan- titatis rationem reddere uelit, dicat licebit; quantitas est secundum quam aequale atque inaequale dicitur, sicut igitur proprietatem quidem quantitatis in ratione posuit quantitatis et ipsa tota ratio ipsius quantitatis propria est, ita descriptio et proprietatem colligit et propria fit ipsa descriptio, definitio uero ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
con sub alter natimpositorum diuersȩ secdm̃ sespecies & differentie sunt. quid his ignoratis intelle¬
possibile est : Sediđ aristoteles ꝓprium unius cuiusq: predicamenti diligentissima inquisitione
itgat ut cum substantiae proprium post multa dicat eẽ quedidem numero contrariorum
sptibile sit : uel rurfus quantitatis. quod in ea sola aequum atq: in equaledicatur. qualita
xiam quod peream simile aliud alis esse proponimus & incteris eođ modo. ut quȩ sit propri& as
trarii quȩ secđm relatione oppositionis quȩ priuationis & habitus. que affirmationis & ne¬
nonis. in quibus tractat tamquã iamperitis scientib quȩ quesit ꝓpri& atis natura quã si¬
signor at fraustra eaq dehis disputantur ad greditur : lamuero illud manifestum est quod
indens maximum predicamentorum optine alocum quod ꝓprio nomine nouem predica¬

Expanded text:
non subalternatim positorum diversae secundum se species et differentiae sunt, qunon subalternatim positorum diversae secundum se species et differentiae sunt, quinpossibile est. sed idem Aristoteles proprium unius cuiusque praedicamenti diligentissima inquisitione uestigat, ut cum substantiae proprium post multa dicit esse quod idem numero contrariorum susceptibile sit, uel rursus quantitatis, quod in ea sola aequale atque inaequale dicatur, qualitatis etiam, quod per eam simile et dis- simile aliud alii esse proponimus, et in ceteris eodem modo, ut quae sit proprietas contrarii, quae secundum relationem oppositionis, quae priuationis et habitus, quae affirmationis et negationis, in quibus ita tractat tamquam iam peritis scienti- busque quae sit proprietatis natura; quam si quis ignorat, frustra ea quae de his disputantur adgreditur. iam uero illud manifestum est, quod accidens maximum praedicamentorum obtineat locum, quod proprio nomine nouem praedica
Abbreviated transcription (Latin):
db  eorum subicerctur gene rige neri dequibus a ristoteles tratat in eodem libro quide decem prȩdi¬
umentis in scribitur: Hoc ipsum uerore ferri ad aliquiduelut genust ale est quale siquis speciem
tuł cuius magis si possimus scire nisi earum diffirentiȩ cognoscantur Sed differentiarum natura
uognita quacunius cuiusq: speciei sint differentiaȩ modis omnibus ignor abitur. qua resciendum :¬
ñsi de generibus anistote les tractat in prȩdicamentis. & generum natura cognoscenda ẽ. Cuius
gnitionẽ speciei q̃q comitatur agnitio. Sed hoc cognitio quid sit differentia non potest ignor ari
ctam quam in eodem libro plura sint atq nisimaximã peritiam . & generis & speciei & differentiȩ
ator ad tulerit. nullus omnino intellectus pateat ut cumipse aristeles dicat. diuersoium generum

Expanded text:
cuilibet eorum subiceretur generi de quibus Aristoteles tractat in eo libro qui De decem praedicuilibet eorum subiceretur generi de quibus Aristoteles tractat in eo libro qui De decem praedicamentis inscribitur, hoc ipsum uero referri ad aliquid uelut ad genus tale est, quale si quis spe- cpsae species quid sint uel cuius magis sint possunt perspici nisi earum differentiae cognoscantur, sed differentiarum natura incognita, quae unius cuiusque speciei sint differentiae, modis omnibus ignorabitur, quare sciendum si de generibus Aristoteles tractat in praedicamentis, et generum natura cognoscenda est, cujus cognitionem speciei quoque comitatur agnitio. Sed hoc cognito, quid sit differentia non potest ignorari, quanquam in eodem libro plura sunt ad quae nisi maximam peritiam et generis, et speciei, et differentiae lector attulerit, nullus omnino intellectus pateat, ut cum ipse Aristoteles dicat: Diversorum generum et
Abbreviated transcription (Latin):
noso quid genussit. &cetera rectese habebordo sermonum: Sinuero id ad ne cesse ꝑmut eͥt a¬
unst necesse chrisa cu & ad eam que sit apud aristotelem prȩdeamentorum doctrinam nossequid genus sit
uetera recte intellegentiae sermonum ordo non conuenit. Quo circahic diutius immo randum non est
am quam enim sit summa necessitas his ignoratis non posse ea adque hic tractatus intenditur ꝑueniri
untamen denecessitate hic dictum est necessarium sed potius deutilitate. Nunc uero licet idẽ superius
tim sit tamen breuiter quid ad prȩdicamenta generis. speciei. differentiaȩ ꝓprii atq accidentis ꝓsit
initio disputemus. Aristot eles enim in prȩdicamentis decem genera constituit rerum quae decunctis
lis prȩdic arentur . Vt quicquid ad significationem uenire poss& id si integram significationẽ tener&

Expanded text:
nosse quid genus sit et cetera, recte se habebit ordo sermonum; sin uero id ad ‘necesse’ permutetnosse quid genus sit et cetera, recte se habebit ordo sermonum; sin uero id ad ‘necesse’ permutetad eam quae est apud Aristotelem praedicamentorum doctrinam, nosse quid genus sit et cetera, rectae intellegentiae sermonum ordo non conuenit. quocirca hic diutius immorandum non est. quamquam enim sit summa necessitas his ignoratis non posse ad ea ad quae hic tractatus intenditur perueniri, non tamen de necessi- tate hic dictum est necessarium, sed potius de utilitate. Nunc uero, licet idem superius dictum sit, tamen breuiter quid ad praedicamenta generis, speciei, differentiae, proprii atque accidentis prosit agnitio, disputemus. Aristoteles enim in Praedicamentis decem genera constituit rerum quae de cunctis aliis praedicarentur, ut quicquid ad significationem uenire posset, id si integram significationem teneret,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃dica menta dicunt᷑. Nec definitiogenus relin quit . & differentiã & in corenis
quã situt ilis iste tractatus cũde diuisione & demonitratione tractabi tur apparedit
Sed quam quam necesseerit haec quinq dequibus incdisputandũ est prius ad cognitionemuenires
quamea quibus illa prȩparantur. Nont̃n ea significatione hic aporphyrio positu qua necessita
significar euell& ac nonpatiusitilitatem ipsacnim or atio contextusq sermonum idelarissima
intellegentiae ratio non significat neque enim quisquam it autitur rationeut aliquam naesitat
referridicat ad aliud. Necessita senim ꝑse est utalitas uero semꝑ adid quoditile est defertuir
Ut hic quoq ait enim. Cum sit necessarium chrysaori Etadeam quas est apud aristotelem prȩdi
torum doctrinam Sugitur hoc neces sarium uta le in tellega mus &id nomine ipsouerta mus
dicentes: cumsit utile chosadri & ad eam quȩ sit apudaristotelem preodicamentorim datrinan

Expanded text:
edicamenta discuntur nec definitio genus relinquit et differentiam, et in ceteris quam sit utilis iste tractatus, cum de diuisione et demonstratione disputabitur, apparebit, sed quamquam necesse sit haec quinque de quibus hic disputandum est, prius ad cognitionem uenire quam ea quibus illa praeparantur, non tamen ea significatione hic a Porphyrio positum est qua neces- sitatem significari uellet ac non potius utilitatem, ipsa enim oratio contextusque sermonum id clarissima intellegentiae ratione significat, neque enim quisquam ita utitur ratione, ut aliquam necessitatem referri dicat ad aliud, necessitas enim per se est, utilitas uero semper ad id quod utile est refertur, ut hic quoque, ait enim Cum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen- torum doctrinam, si igitur hoc necessarium utile intel- legamus et id nomine ipso uertamus dicentes : cum sit utile. Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen- torum doctrinam,
Abbreviated transcription (Latin):
espriũ suũ et aliquẽ at quẽnr̃m ut cũ nobis necessariũ eõ dicimus ad forũdessandere quia inuoco
dã utltis signficat Nlia quoq sgnificatio ẽ qua dicimus sole nec essariũ et̃ moueri id nui¬
sect̃ Etilla quidẽprima significatĩ preermittenda ÷ : Onino enĩ ab eo necespanio qđ hiq
porpherius ponit aliena ert : Hȩ uoro duȩ huius modis̃ ut intersecertare uide anẽ qudua
lon optine at significationẽ in quo dicit porpurius. Cũ sit uecessariũ chrratorin¬

Expanded text:
necessarium suum esse aliquem atque nos, cum nobis necessarium esse dicimus ad forum descendere, qua in uoce necessarium suum esse aliquem atque nos, cum nobis necessarium esse dicimus ad forum descendere, qua in uoce quaedam utilitas significatur. alia quoque significatio est qua dicimus solem necessarium esse moueri, id se, et illa quidem prima significatio praetermittenda est, omnino enim ab eo necessario quod hic Porphyrius ponit aliena est. hae uero duae huiusmodi sunt, ut inter se certare uideantur quae huius loci obtineat significationem, in quo dicit Porphyrius; Cum sit necessarium, Chrysaori
Abbreviated transcription (Latin):
licet non minor es sint comites definitio diuisio ac demonstratio quorum nobis quȩdam hc principiasi:¬
runtur Sensus uero huius moditotus est cum sit inquiditilis generis. specioi differentie proprii accideirt
cognitio ad p̃dicamenta a rist ot elis eiusq docitinam. ad definitionum &iam assignationtemad diusione
& demonstrationem Quȩ sit harum rerumutilis uberrima quȩ cognitio compendiosam inquit traditios
nisi cotũ opus breuitate constringera Et qũ introductionẽ scribebat altiore sinquit questio nes fponte
refugio sipliciore s uero medio orit̃ coniectabo Id qe si pliciorũ quꝗtionũ ubscurita tes habitiin cuas qua
coniecturȩ ratiotinatione tractabo. TIota quidẽ sententia huuiscȩ proheiniitalis ẽ quae & utilitate uberrim

Expanded text:
licet non minores sint comites definitio, diuisio ac demonstratio, quorum nobis quaedam hic principia suggelicet non minores sint comites definitio, diuisio ac demonstratio, quorum nobis quaedam hic principia suggeruntur, sensus uero totus huiusmodi est : ‘cum sit, inquit, utilis generis, speciei, differentiae, proprii accidentisque cognitio ad Praedicamenta Aristotelis eiusque doctrinam, ad definitionum etiam adsigna- tionem, ad diuisionem et demonstrationem, quae sit harum rerum utilis überrimaque cognitio, compendiosam, inquit, tra- ditionem ompendiosa, nisi totum opus breuitate constringeret et quoniam intro- ductionem scribebat, ‘altiores, inquit, quaestiones sponte refn- giam, simpliciores uero mediocriter coniectabo’, id est sim- pliciorum quaestionum obscuritates habita in eis quadam coniecturae ratiocinatione tractabo. Tota quidem sententia huiusce prooemii talis est, quae et ut
Abbreviated transcription (Latin):
unsint aggredi Altioribus quid questionibus abstinens simplicores uero mediocrit̃ coniectans
uileas huiuis libri quadrifariam spargitur Namq & adillud &iam ad quod eius dirigitur intentio
ugno legentibus u suest & adcetera quȩ cum oxtra intentionem sint non tamen minor exhis
legenoib utlitas comparatur. Est cm̃ꝑ hoc corpusculũ & p̃dica m̃ torũ facilis cognicio & de finicionũ es
ciles atq arduȩ s̃ tanto ꝑspicatiorẽ studiosi oreq animũ lectoris expectant. Dicendũ uͦe qđ̃ in õmibui
ł dic& extra multa ut fit in huius modi libro secuntur tamen illã ꝓxime utilita tẽui decin
habere ad quod eust efertur intentio ipso libro quem sumpsimus expononte Cum ẽnus inte ntiost
ad p̃dcamenta intellectum facilem comparandi nondubium qui net cus principalis prob&ur idi

Expanded text:
dicta sunt adgredi altioribus quidem quaestionibus abstinens, simpliciores uero mediocriter coniec- tan s. dicta sunt adgredi altioribus quidem quaestionibus abstinens, simpliciores uero mediocriter coniec- tan s. Utilitas huius libri quadrifariam spargitur, namque ad illud etiam ad quod eius dirigitur intentio, magno legentibus usui est et ad cetera, quae cum extra intentionem sint, non tamen minor ex his legentibus utilitas comparatur, est enim per hoc corpusculum et praedicamentorum facilis cognitio et defini- tionum iciles atque arduae sunt, tanto perspicaciorem studiosioremque animum lectoris expectant. dicendum uero est quod in omet licet extra multa, ut fit, huiusmodi librum sequantur, tamen illam proxime utilitatem uidetur habere, ad quod eius refertur intentio, ipso libro quem sumpsimus exponente, cum eius intentio sit ad Praedicamenta intellectum facilem comparandi, non dubium quin haec eius principalis probetur utilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ferit neigitur ad prȩdicamenta aristotelis uenientes quid significe ir& unum quodq eorum quem
irerius dicta sunt ignorarent hunc librum porpherius deearum quinq rerum cognitone ꝑseripsit
li ristile proponerent ad discer&
Iaci quidom intentio est huus libri quem por phorius ad intro ductionẽ prȩdicamentorum so consorpsisse
sutdictum est ti tuli inscriptione signauit. Sedlic& adhoc unum huius libri referatur intentio nontamen
insit necessarium cbrysaori & ad eam que ẽ apud abistotelem predicamentorum doctrinam nos se
ngenus sit & quid differentia quid quespeties & quid ꝓprium & quid accidens & adefinitionum
brationam & omnino ad ea quȩ in diuisione uel de monstratione sunt utilia i starum rerum speculation
inpendiosã tibitraditionẽ faciens. temtabo breuiter uelut intro ductionis modo caque ab anttquis

Expanded text:
praeteriit. Ne igitur ad praedicamenta Aristotelis venientes, quid significaret unumquodque eorum quae praeteriit. Ne igitur ad praedicamenta Aristotelis venientes, quid significaret unumquodque eorum quae superius dicta sunt ignorarent, hunc librum Porphyrius de earum quinque rerum cognitione perscripab Aristotele praeponerentur addisceret. Haec quidem intentio est huipsa, ut dictum est, tituli inscriptione signauit, sed licet ad hoc unum huius libri referatur intentio, non tameCum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamentorum doctri- nam, nosse quid genus sit et quid differentia quid- que species et quid proprium et quid apcidens, et ad definitionum adsignationem et omnino ad ea quae in diuisione uel demonstratione sunt, utili hac istarum rerum speculatione, compendiosam tibi traditionem faciens temptabo breuiter uelut introductionis modo ea quae ab antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
tenis cum prȩsert im nec differentia run neo propri scaenta totast nisacidents natura firmissima
asi deratio ne teneamus. ꝑierienim potest ut differentiac lo couł pro pripimscentiã acidens apponat
tdc̃ẽ utiosissĩ inum &iam definton es probant quac tam ipse e&x diferentus conftent & fiuant unius cunsꝗ
fnitiones prepriae accidens tamen non uidentur ad mittere camigitur aristiles rerum gens rausq¬
degisse que nimirum diuersas subse speties continerent q speues nũ quam duersae forent nsdifferentus
egregarentur : Cumq: omnia in substantiam atq accidens accidens uero ialia prȩdicamenta soluisra .¬
imq aliquorum prȩdicamentorum sit propria persecutus. dehisipsis quiđ prȩ dicamentis docuit quiduero
egenus quid speties quid difforentia quid illud accidens dequo dicendum est. uł quid ꝓ prum udit notam

Expanded text:
remus, cum praesertim nec differentiarum nec proprii scientia nota sit, nisi accidentis naturam firmissima remus, cum praesertim nec differentiarum nec proprii scientia nota sit, nisi accidentis naturam firmissima consideratione teneamus? fieri enim potest, ut differentiae loco uel proprii per inscientiam accidens apponatur, quod esse uitiosissimum etiam definitiones probant, quae cum ipsae ex differentiis constent et fiant unius cuiusque definitiones propriae, accidens tamen non uidentur admittere. Cum igitur Aristoteles rerum genera collegisset, quae nimirum diuersas sub se species continerent, quae species nuraquam diuersae forent, nisi differentiis segregarentur, cum- que omnia in substantiam atque accidens, accidens uero in alia nouem praedicamenta soluisset cumque aliquorum praedi- camentorum fere sit propria persecutus, de his ipsis quidem praedicamentis docuit, quid uero e
Abbreviated transcription (Latin):
ntaes quoq necesse st ignoran guomodo uerofieri potest it qua lib̵ differenti ã possimus agnoscere
tmino que sit nominis huius significatione sciamus Lam uero ꝓprutantus usis estetirists tdis quoq
tgilorum prȩdicamentorum ꝓpria ꝑquisiuerit. Quae ꝓpria cõ quis dephendent anttequa mo¬
ndomꝰinosit ꝓprium discat . Necinhis tam proprus hae cognitioual& que singulis nominibus
iferantur ut hominis risible uerum &iam inhisq in locum definitionis adibentur omniaenim
itprum ren sibieto quodam termino descriptionis in clidunt : quo d sao quieq: loco opor tunius com¬
imorabo Accidentis quoq cognitio quantum afferat quis dibtare queat cum uidoat inter x predi
penta nouem atidentis naturasi quac quomodo aicidentia ẽt̃ pitabimas. fomino quidsit aiadent igno¬

Expanded text:
species quoque necesse est ignorari, quomodo uero fieri potest, ut quamlibet differentiam possimus agnoscere, species quoque necesse est ignorari, quomodo uero fieri potest, ut quamlibet differentiam possimus agnoscere, si omnino quae sit nominis huius significatio nesciamus? iam nero proprii tantus usus est, ut Aristoteles quoque singulorum praedicamentorum propria perquisiuerit. quae propria esse quis deprehenderit, antequam quid omnino sit proprium discat? nec in his tantum propriis haec cognitio ualet quae singulis nomi- nibus efferuntur, ut hominis risibile, uerum etiam in his quae in locum definitionis adhibentur, omnia enim propria rem subrectam quodam termino descriptionis includunt, quod suo quoque loco oportunius commemorabo, accidentis quoque cognitio quantum afferat, quis dubitare queat, cum uideat inter decem praedica- menta nouem accidentis naturas? quae quomodo accidentia esse putabimus, si omnino quid sit accidens igno
Abbreviated transcription (Latin):
inrelatione ponamis & ciuus lib& primigenerisspecies alteri culib& generisubdarus Autiqit afir
ꝑmixta rerũ atq idis ereta confusio &d ne accidat que sitnatura spetiti antenos cendũ eft
Necuero in hoctantũ ꝓ destspecien cognoscendanatura neprimorũ generũ species iucem
rmitemus ueruetiam ut meodẽ quo lib& genenere proximasspecies generin ouerimus eligere
eusubstantiam ax anim aldio amusee speuem potus qiam corpus A duero differentia rum scienta
dis maximum retin& locum quieunim ommino qualt atem a sibst antia uł utera a segenera distate
gnosamus. Nisi eor uom difforentia siuderimus quo modsitẽ discernere eaum differentias possamus
indiepsi sit differeatia nesciamus Nechunc solum nobis in scientia dfferentie effundit. ere orem uenon
uin speuerum qq̃ tollt omneiuditium. Namom̃s speties differentiae in formant Ignorata differenia

Expanded text:
itatis species in relatione ponamus et cuiuslibet primi generis species alteri cui- libet generi subdamus atque ita fiat permixta rerum atque indiscreta confusio; quod ne accidat, quae sit natura speciei ante noscendum est. nec uero in hoc tantum prodest speciei cognoscenda natura, ne priorum generum species inuicem per- mutemus, uerum etiam ut in eodem quolibet genere proximas species generi nouerimus eligere, ut ne substantiae mox animal dicamus esse speciem potius quam corpus aut corhis maximum retinet locum. Qui enim omnino qualitatem a substantia vel caetera a se genera distare cognoscimus, nisi eorum differentias noverimus? Quomodo autem discernere eorum differentias possumus, si quid ipsa sit differentia nesciamus? Nec hunc solum nobis inscientia differentiae infundit errorem, verum etiam specierum quoque tollit omne iudicium. nam omnes species differentiae informant, ignorata differentia
Abbreviated transcription (Latin):
ut contranum simile & c&ã. auͭsiquando designant una quȩdam parsintelle gitur. ẽt̃ substan
uelud tenus species & differentia : Ñt genus tora substantiaẽ speciei quando qdẽ ñ solũ genus
uc̃ format sed differentiaeq q̃ necdifferentiȩ cotã substantiã continep formeqm̃ qͥdẽ ñsola ds¬

Expanded text:
ut contrarium, simile et caetera. Aut si quando designant, una quaedam pars intelligitur esse substantiae, ut contrarium, simile et caetera. Aut si quando designant, una quaedam pars intelligitur esse substantiae, velut genus, species, differentia. Non enim genus tota substantia est speciei, quandoquidem non solum genus speciem format, sed differentiae quoque; nec differentiae totam substantiae continent formam, quandoquid
Abbreviated transcription (Latin):
rei sunt : Ipsa ugentilita sidẽ cõmunis nominis liberorũ soci&as ut scipionũ ualeriorũ to
torũ certeincorporea ẽ Sed q̃dã earũ rerũ in corporalis animi c̃ceptio : atq. intellegenti
quã notionẽ uocauit. ipsa enĩ agͥnatiousus capionis ł tutelȩati. intellectus in corporalis
subiecti differentia sut alias qdẽ essedicer& definitiones earũ rerũ quȩ sunt id est corporal
Alia si carũ rerã que sunt id ÷ in corporaliũ : hicquȩri potest ꝗ &li ã superius breuit̃ cõmemi¬
raui quom definitio ñ interfecta numer&ur cũ omnis definitio ad aliquid ẽe uideatur
finitio refert᷑ ad aliquid nec est absolutȩ acꝓpriȩ considerationis eaq qint̃ affecta ponendo
relin quere ad quodͥ pbartur affecta & aut omnino substantiã eoium ad qđ affecta sune non signifig

Expanded text:
rei sunt. Ipsa vero gentilitas, id est communis nominis liberorum societas, ut Scipionum, Valeriorum et rei sunt. Ipsa vero gentilitas, id est communis nominis liberorum societas, ut Scipionum, Valeriorum et Brutorum, certe incorporea est; sed quaedam earum rerum incorporalis animi conceptio est, atque intelligentia, quam notionem vocavit. Ipsa enim imaginatio usucapionis vel tutelae atque intellectus incorporalis  secundum subjecti differentias, ut alias quidem esse diceret definitiones earum rerum quae sunt, id est corporalium, alias vero earum quae non sunt, id est incorporalium. Hinc quaeri potest, quod etiam superius breviter commemoravi, quonam modo definitio non inter affecta numeretur, cum omnis definitio ad aliquid esse videatureruntur. Quod si etiam definitio refertur ad aliquid, nec est absolutae ac propriae considerationis, ea quoque inter affecta ponenda id relinquere ad quod probantur affecta, et aut omnino substantiam eorum ad quae affecta sunt, non significant
Abbreviated transcription (Latin):
ur exempla earum quidẽ rerum q̃ sunt formas quasdam corpor alium rerum ut
ndum a cdes panetes stillicidim atq id ģenus quȩ corporalia eẽ hacratione oftendit
fi cermi tangiq possint. earum uero rerum quȩnon sunt exẽpla posuit uisi capionẽ
tutelã gentẽ c&aq quȩ sunt in corporea. Quȩ ex hoc incorporea esse monstrauit quȩ ait: atangi
monstrariue non posse : Sed in tellegentia atq animo cõprehindi : Curuͦ ea non ẽẽ dixerit su¬
posuit rationẽ dicens : Nullũ enĩ quȩsi corpus eatũ rerũ esse nec molẽ aliquã quȩ feriat sensun:
Quod eñ corpus eẽ potest usu capionis : Nã ipsa quȩ usu capiunt᷑ corporea sunt ipsa uͦ capo
corporea non est : Ipsa em̃ ꝑutendi consu&udinẽ possidendi firmitudo qđ nã corpus ha
tuendi aliũ : nihi lomnino corporis habere potest : Nomines q̃q qui in eadẽ gentilitates cor¬

Expanded text:
gitur exempla earum quidem rerum quae sunt, formas quasdam corporalium rerum, ut gitur exempla earum quidem rerum quae sunt, formas quasdam corporalium rerum, ut fundum, aedes, parietes, stillicidium, atque id genus, quae corporalia esse hac ratione ostendit, quoniam cerni tangique possunt; earum vero rerum quae non sunt, exempla posuit, usucapionem, tutelam, gentem, caeteraque quae sunt incorporea; quae ex hoc incorporea esse monstravit, quod ait, ea tangi demonstrative non posse, sed intelligentia atque animo comprehendi. Cur vero ea non esse dixerit, supposuit rationem dicens, nullum quasi corpus earum rerum esse, nec molem aliquam quae feriat sensum. Quod enim corpus esse potest usucapionis? Nam ipsa quae usucapiuntur, corporea sunt, ipsa vero corporea non est. Ipsa enim per utendi consuetudinem possidendi firmitudo, quodnam corpus habtuendi, nihil omnino corporis habere potest. Homines quoque qui in eadem gentilitate sunt, corpo
Abbreviated transcription (Latin):
tamagis lapidẽ scireuideatur undeatur aut hominẽ quã siusticiam uł ereditatẽ uł quicquid aliud
nsensibus sed intelle gentia cõprehenditurt Vndest ut ꝓpter euidentiã cognitionis ea maigis
suideantur que subiecta sunt sensibus ca minimeq intellegen tiae ratione capuntur
did sciendum est m̃ tulliũ adhominum ꝓtulisse opiniona non adueritatẽ. Nã ut in op¬
te plir los pliantes constitit illa maxime sunt q̃ longe a sensibus segregata sunt illa minus
eopiniones sensibus subministrat : Vnde &iam idẽ cicero intimacoait quidem quo d
itiae ratione cõprehenditur alterum affest opimonisensus rationis expers hoigitur
uod sc̃ꝑ sit rationi adicct id uero quod nũ quã sit sensibus iunxit. Sed utdictũ ẽ corporea
mnẽe non adueritatẽ sedad cõ munẽ quorum lib& hominum opinionẽ locuitus est. Ponitur¬

Expanded text:
non magis lapidem scire videatur, aut hominem, quam justitiam, vel haereditatem, vel quidquid aliud non magis lapidem scire videatur, aut hominem, quam justitiam, vel haereditatem, vel quidquid aliud non sensibus, sed intelligentia comprehendit? Unde fit ut propter evidentiam cognitionis ea magis esse videantur quae subjecta sunt sensibus, ea minime quae intelligentiae ratione capiuntur. Sed id sciendum est, M. Tullium ad hominum protulisse opinionem, non ad veritatem. Nam ut inter optime philosophantes constitit, illa maxime sunt quae longe a sensibus segregata sunt, illa minus, quae opiniones sensibus subministrant. Unde etiam idem Cicero in Timaeo Platonis ait: Qntiae ratione comprehenditur, alterum affert opinionem sensui rationis expers. Hic igitur id quod semper sit, rationi adjecit, id vero quod nunquam sit, sensibus conjunxit. Sed, ut dictum est, corporeanon esse, non ad veritatem, sed ad communem quorumlibet hominum opinionem locutus est. Ponit i
Abbreviated transcription (Latin):
iaquã abhis accipiunt q̃ definiunt considerent᷑ qđ m̃ tulliu s uidens pͥmũ diuidit definiti¬
es secđm ea quȩ definiunt᷑. Quarũ genera duo eẽꝓponit. unũ eaiũ rerũ q̃ sunt alterũ eaiũ
uȩintellegunt᷑ hicigit᷑ definitionũ differentias ex hisuid&ur sũpsisse q̃ definitiono monstran
om̃a enim quȩ de finiunt᷑ aut corporalia sunt autin corporalia. Resenĩ om̃s in ħprimitus
uidunt᷑: Fauero q̃ corporalia sunt ẽẽ dicit euquȩ in corporalia non ẽe Nonqd omnino ea quȩ
ior poralias̃ ñ sint. Alio quin nec definitionẽ susciperent Nã si de finitio est qua explicatur
uđ definit᷑ qͥd sit ei rei q̃ omnino ñ est nec qͥd sit explicatio ulla tẽpotest Sedquia lumanũ ge¬
s sensibus degit id maxime eẽ arbitratur. quod sensium cõprehensioni subicitar: quis cnim sibi

Expanded text:
ea quam ab his accipiunt, quae definiunt, consideretur. Quod M. Tullius videns, primum dividit definitiea quam ab his accipiunt, quae definiunt, consideretur. Quod M. Tullius videns, primum dividit definitiones secundum ea quae definiuntur, quarum genera duo esse proponit, unum earum rerum quae sunt, alterum earum quae intelliguntur. Has igitur definitionum differentiancorporalia. Res enim omnes in haec primitus dividuntur. Ea vero quae corporalia sunt, esse dicit; ea quae sunt incorporalia, non esse, non quod omnino ea quae incorporalia sunt non sint, alioqui nec definitionem susciperent. Nam si definitio est qua explicatur id quod definitur quid sit, ejus rei, quae omnino non est, nec quid sit, explicatio ulla esse potest. Sed quia humanum genus sensibus degit, id maxime esse arbitratur, quod sensuum comprehensioni subjicitur. Quis enim sibi
Abbreviated transcription (Latin):
liorũ prȩdi camentorũ sed quid sit id est eius qđ definit substantiã monstrant᷑
n uero definitio substantiã digerit quȩ exgenere differentiisq consistit haec ñaque
nius cuiusq substantiã signant sicut inhis dictũ est ubi degenere acspecie differentia
ꝓprio accidentique tractatũ est. Ergo om̃is definitio explicat quid sit id qđ dofinit᷑
nstotelis uero eodẽ penemodo definitione d&erminat dicens. Definitio est oratioquid est
significans hanc m̃ tullius pariter hoc modo. Definitionũ aut̃ duo genera prima :
nũ autem earũ rerũ quȩ sunt alterũ earũ quȩ intillegunt᷑ Omnẽ definitionẽ manifostũ
tad aliqͥd dici. Alicuius est enim sẽꝑ definitio quȩ uero adaliquid dicunt᷑ quandã ꝓpri&atem
lissumant necesse est ad q̃ referunt᷑ quo fit ut exhis quas d&erminat definitio in ipsas definiti

Expanded text:
aliorum praedicamentorum, sed quid sit, id est ejus quod definit, substantiam monstrat. aliorum praedicamentorum, sed quid sit, id est ejus quod definit, substantiam monstrat. Ea vero definitio substantiam digerit, quae ex genere differentiisque consistit; haec namque uniuscujuslibet substantiam significant, sicut in his dictum est, ubi de genere, specie, differentia, proprio, accidentique tractatum est. Ergo omnis definitio explicat quid sit id quod definitur. Aristoteles vero eodem pene modo definitionem determinat, dicens: Definitio est oratio quid est esse significans. Hanc M. Tullius partitur hoc modo: Definitionum autem duo sunt genera prima, unum earum rerum quae sunt, alterum eaest ad aliquid dici, alicujus est enim semper definitio. Quae vero ad aliquid dicuntur, quamdam proprietatem ex his sumant necesse est, ad quae referuntur. Quo fit ut ex his rebus quas determinat definitio, in ipsas definitio
Abbreviated transcription (Latin):
tur explicat quidsit. Sicut definitio est hominis animalrationalemortale
Dictũ uero cautissime est explicat. Nã quod nomen confuse denuntiat id definiti
ꝑquȩdã substantialia menbra diffundit. Quodenim confuse nomine hominis declas
id aperit atq. explicat definitiodicens hominẽ esse animalrationale & nortale
Nã nisi ita dixis s& potuerit esse cõmunis definitio Generiq̃ q̃ uelut hocmodo: defis¬
e qđ designat quid est id qđ definit. Sed genus quoq designat quidẽ id dequo prȩdicatur
dnon explicat. Sola enĩ definitio explicat quid sit feastf queoratione ꝑficitur. Genus uero &
uera quȩ singulis plerũq nominibus ꝓferunt maxime. Explicat autẽ definitio id qđ de¬
initur : Non quoquo modo id ẽ non in eo qđ quale uel quantũ est non in quolib&

Expanded text:
 id quod definitur explicat quid sit, sicut definitio est hominis, animal rationale, mortale.  id quod definitur explicat quid sit, sicut definitio est hominis, animal rationale, mortale. Dictum vero cautissime exlicat. Nam quod nomen confuse denuntiat, id definitio per quaedam substantialia membra diffundit. Quod enim confuse nomine hominis declaratur, id aperit atque explicat definitio, dicens hominem esse animal rationale et mortale. Nam nisi ita dixisset, potuerat esse communis definitio generi quoque, velut hoc modo: Definest quae designat quid est id quod definit. Sed genus quoque designat quid est id de quo praedicatur, sed non explicat quid sit. Sola enim definitio explicat quid sit quod oratione perficitur; genus vero et caetera quae singulis plerumque nominibus proferuntur, minime. Explicat autem definitio id quod definitur, non quoquo modo, id est non in eo quod quale vel quantum est, non in quolibet