comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euhemerus qui fuit ex cuutat᷑e
merena res gestas iouis et ce¬
tr̾orũ qui dn putãtur collegit
hystoriãq cõtexuit. ex titulis
et instriptõibus sacris q̃ in an¬
tiquissimis templis habebãtut.
maximeꝙ in fano iouis trifeln ip̃o
ubi aureã cołunã positã ẽẽ ab
ipo ioue titulus demõstrabat᷑.
in qua cołuna gesta sua ꝑstp̃sit
ut monumẽtũ posteĩs esset rerũ
suarũ. hanc historiã et int̾p̃tata
maris. ut insulis om̃ibus et que
secus mare locciessent om̃ibus
regnaret. Uera sũt igit᷑ q̃ loqũ¬
tur poete: sed obtentu ãꝯ ͦ sp̃e
ꝙ uelata. Pocest mõs olmipus
figurã poetis dedisse ut iouẽ
dic̾e̾nt celi regnũ esse secutũ¬
sortitũ: qd̾ olimpus ambiguũ
nomẽ et montis et celi. In olim¬
po aũt iouẽ habitasse docet aa¬
dẽ historia: que dicit. Ea tẽpesta¬
te iupiter in monte olimpo max¬
miã partẽ uite colebat: et eo
ad in uis ueniebat si que ẽs in cõ¬

Expanded text:
Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetque velata. Potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Jovem dicerent coeli regnum esse sortitum; quod Olympus ambiguum nomen est et montis, et coeli. In Olympo autem Jovem habitasse docet historia eadem, quae dicit: « Ea tempestate Jupiter in monte Olympo maximam partem vitae colebat, et eo ad eum in jus veniebant, si quae res in con
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fortasse traductũ et ob¬
siqua figuratiõe obsturatũ. q ͦ
ueritas ĩuoluta tegẽtur: sicut
illico de sorticione regnorũ.
suĩt enĩ ioui celũ obtigisse: nep¬
tuno mare. inferna plutoni
Cur nõ terra potius in sortem
tertiã uenit: nsi qd̾ in terra es̃
gesta est Ergo issud. in uero
est ꝙ regnũ orbis ita ꝑtiti sor¬
titiq sũt. ut orientis imperiũ
ioui cederet. plutomi cui cog¬
nomẽ hagisilao fuit. pars occi¬
dentis obtingeret eo ꝙ plaga
orientis ex qua lux morͣlibus
datur suꝑior occidẽtis aũt infe¬
rior uideatur. Sic ueritatẽ mẽ¬
dacio uelauerũt: ut uĩtas ip̃a
ꝑsuasiom publice nichil dero¬
garet. De neptum sorte maini¬
festũ est. ciuꝰ regnũ tale fuisse
dicimꝰ quale illus marci anconii
fuit. infmitũ illud imperiũ. cui
totius ore maritima onnã cũ¬
insulis obuenerut. Quomõ id
ꝓbari potest. minirũ uetes hys¬
torie docent. Tlntiquus auctor

Expanded text:
aliquid fortasse traductum, et obaliquid fortasse traductum, et obliqua figuratione obscuratum, quo veritas involuta tegeretur; sicut illud de sortitione regnorum. Aiunt enim Jovi coelum obtigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. Cur non terra potius in sortem tertiam venit; nisi quod in terra gesta res est. Ergo illud in vero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut Orientis imperium Jovi cederet; Plutonomen Agesilao fuit, pars occidentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor
Abbreviated transcription (Latin):
q cõnubiis dicta sut̃. Cur igit᷑
sic figurãtur. sic cołutur. ñ forte
nõ tantũ poete. sed pictoẽs etiã
fictoresq ymagniũ mẽtiũtur
Si enĩ hic est iupiter q̃ a uob
dicit᷑ deus. si nõ is est qui ex sa¬
turno et ope natus est: nõ opor¬
tuit nsi solius simulachrũ m tẽ¬
płis om̃ibus collocari. Quid sibi
mulieres effigies uolũt: Quid
se uus infirmus. in quẽ si cecidĩt
ipiter. eũ uere ip̃i lapides ho¬
mines fatebũtur: Mentitos eẽ
poetas aiĩt. et hiis tñ credũt.
ymo uero nõ eẽ mẽtitos reipã
ꝓbant. Ita enĩ deorũ simulachra
confingũt: ut ex ip̃a diu̾sitate
sexus appareat uera esse que
dicũt poete. Nam qd̾ aluid ar¬
gumẽtũ habet ymago tatamiti.
et effigies aquile cũ añ pedes
iouis ponũtur in tẽplis. et cũ
ipõ pariter adorãtur. insi ut
nephandi sceleris ac stupri me¬
moria maneat meternũ : ẜlich¬
il igit᷑ a poetis totũ fictũ est

Expanded text:
umque connubiis dicta sunt? Cur igitur umque connubiis dicta sunt? Cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. Si enim hic est Jupiter, qui a vobis dicitur deus, si non is est, qui ex Saturno et Ope natus est, non oportuit nisi solius simulacrum in templis omnibus collocari. Quid sibi mulierum effigies volunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Jupiter, eum vero ipsi lapides hominem fatebuntur. Mentitos aiunt esse poetas, et his tamen credunt; immo vero non esse mentitos, re ipsa probant, ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diversitate sexus appareat, vera esse quae dicunt poetae. Nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti, et effigies aquilae, cum ante pedes Jovis ponuntur in templis, et cum ipso pariter adorantur: nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? Nihil igitur a poetis in totum fictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
se. Igitur qui saꝑe sibi uidet᷑
quia intelligut̃ unũ terrenũ
corpus in celo esse non posse.
totã gammedeã fabulã ꝓ falro
repudiãt: nec senciũt m t̾ra id
esse factũ. quia res ac libido ip̃a
terrena est. Non igit᷑ res ipãs
gestas fixerũt poete. quod si
facerẽt essent uanissam: sed re¬
bus gestis addiderũt quẽdã co¬
lorẽ. Non enĩ obtrectãtes illa
dicebãt. sed ornare cupiẽtes.
hinc honnẽs decipiũtur: maui¬
me qd̾ dũ hec omĩa ficta esse
ignorãt Nesciĩt enĩ quis sit
poetice licentie modus. quousq
ꝓgredi fingendo liceat: cũ of¬
⁊ ficiũ poete in eo sit ut ea¬
sͥi que uere gesta sũt. in allas
species obliq̾s figu̾atioĩbus cũ
decore aliquo cõuersa traducãt.
Totũ aut̃ qd̾ referas fingere.
i est ieptũ esse et mendatẽ
potius q̃m poetã. Sed fixerĩt
ista que fabulosa credũtur: nõ
etiã illa que de diis femĩs deoꝵ¬

Expanded text:
se. Igitur qui sapere sibi videntur, se. Igitur qui sapere sibi videntur, quia intelligunt vivum terrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes illa dicebant, sed ornare cupientes. Hinc homines decipiuntur: maxime quod, dum haec omnia ficta esse ignorant. Nesciunt enim, qui sit poeticae licentiae modus; quousque progredi fingendo liceat: cum officium poetae sit in eo, ut ea, quae gesta sunt vere, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa traducat. Totum autem, quod referas, fingere, id est ineptum esse, et mendacem potius quam poetam. Sed finxerint ista, quae fabulosa creduntur; num etiam illa, quae de diis foeminis, deor
Abbreviated transcription (Latin):
mos largiter in smu eius ĩfudit
Hec stupri merces fuit. dit po¬
ete qui qͣsi de deo loquẽbatur ne
auctoritatẽ credite maiestatis
infringen̾t fuerũt ip̃m in au¬
reo ymbre delapsũ. eadẽ figã
qua ymbres ferreos dicũt. cũ
multitudinẽ teloꝵ̾ sagictarũq
destribũt. Rapiusse dicit᷑ mn aq̃¬
la catamitũ poetitus color est
Sed aut ꝑ legionẽ rapuit : cuiꝯ
insigne aquila est. aut nauis
in qua est positꝰ titulũ habuit
i aquila figuratũ: sicut taurũ
cũ rapuit et transuexit europã.
Eo modo cõuertisse in bouẽ tra¬
ditur iomachi filiam. Que ut
irã uinonis effuge̾t: ut erat
iam setis obsita iam bos tñsnas¬
se dicit᷑ mare in egiptũq uenis¬
se: atq ibi recepta pitina spẽ
facta dea que nũc ysis uocatur.
Quo igit᷑ argumẽto ꝓbari p̃t.
nec europã in tauro sedisse ne
habetur in fastis: quo ysidis
nauigiũ celebrat᷑. Que r̃s̃ doc
nõ transnasse illã: sed nauigas¬

Expanded text:
mos largiter in sinum ejus infudit. mos largiter in sinum ejus infudit. Haec stupri merces fuit. At poetae, qui quasi de Deo loquebantur, ne auctoritatem creditae majestatis infringerent, finxerunt ipsum in aureo imbre delapsum, eadem figura, qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. Rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. Sed aut per legionem rapuit, cujus insigne aquila est; aut navis, in qua est impositus, tutelam habuit in aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. Eodem modo convertisse in bovem traditur Io Inachi filiam, quae, ut iram Junonis effugeret, ut erat jam setis obsita, jam bos tranasse dicitur mare, in Aegyptumque venisse, atque ibi, recepta pristina specie, dea facta quae nunc Isis vocatur. Quo igitur argumento probari potest, nec Europam in Tauro sedisse, nec habetur in Fastis, quo Isidis navigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed navigas
Abbreviated transcription (Latin):
sit mortalis et imbetillis et
nichili: quippe qui potuit et tũc
cũ naste̾tur extingui. sicut fẽ
eius antegenitus extinctus est
Qui si uule̾ potuisset: nũqͣm iũ¬
mori concessisset imperiũ. Ipse
aũt furto seruatus furtmi ꝙ
nutritus zeys sũ zoen apella¬
tus est: nõ ut isti putãt a fer¬
uore celestis ignis. uł qd̾ uite
sit dator. et ammãtibus inspi
ret animas que uirtus soliꝯ dei
est: quã enĩ posset inspirare a¬
minã: s qui ip̃e accepit allũde:
sed qd̾ p̾mus ex liberis saturm
maribus uixerit. Potuerut
igit᷑ homies aliũ deũ rectorẽ¬
habe: si saturnus non fuisset
a mullere delusus. At emĩ po¬
ete ista fixerũt. Errat qqͣs
hoc putat. Illi enĩ de homibus
loquebãtur. sed ut eos na orna¬
rẽt quorũ memoriã faudibus
celebrabãt. deos esse dixerũt.
Itaq illa potius ficta sũt. que
tanqͣm de diis nõ illa q̃ tanqm̃
rũ fiet exemplo qd̾ inferenus
Dancian uiolaturus. aureos nũ¬

Expanded text:
sit et mortalis et inbecillus et sit et mortalis et inbecillus et nihili, quippe qui potuit et tunc cum nasceretur extingui, sicut frater eius ante genitus extinctus est, qui si uiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus Zεύς siue Zήν appellatus est, non ut isti putant a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantiret animas, quae virtus solius Dei est quam enim possit inspirare animam, qui ipse accepit aliunde?, sed quod primus ex liberis Saturni maribus vixerit. Potuerunt igitur homines alium deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus. At enim poetae ista finxerunt. Errat quisquis hoc putat. Illi enim de hominibus loquebantur; sed ut eos ornarent, quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. Itaque illa potius ficta sunt, quae tamquam de diis, non illa quae tamquam rum fiet exemplo, quod inferemus. Danaen violaturus, aureos num
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ potestas maxna est. q̃ pe¬
ierantes deos puniat. Que tã¬
ta formido est. plaudis inferne.
Si sũt ĩmortales quid metuũt
eam: quã uisuri nõ sũt. insi qs
mori necesse est: Quid igit᷑ ho¬
miẽs oculos suos in cełu collat
quid ꝑ suꝑos deierẽt: cũ ip̃i su¬
ꝑi ad inferos reuoluãtur. ibiq
habeãt qd̾ uenen̾tur et adorẽt
illud uero quale est. esse fata
quibus dii omes et ip̃e iupiter
pareat. Si partarũ tanta uis ẽ.
ut plus possint qͣm celestes uii¬
uersi qͣmqͣm ipse rector ac dñs:
cur non ille potius regnae dicã¬
tur. quarũ legibus et statutis
parere omẽs deos nccitas cogit:
Nlum cui dubiũ est. quin is qui
alicui subsequit᷑ maximꝰ nõ sit
nã si fit nõ accipiat fata. sed
faciat ⁊lũc ad illud qd̾ omiserã
redeo. In una itaq sola fuit cõ¬
tinẽtior. cũ eã nõ deꝑiret uir¬
tute aliqua s metu successoris.
Que formido utiq eius est. qui

Expanded text:
aliqua potestas maxima quae peraliqua potestas maxima quae perierantes deos puniat? quae tanta formido est paludis infernae, si sunt inmortales? quid metuant eam, quam uisuri non sunt nisi quos mori necesse est? quid igitur homines oculos suos in caelum tollant? quid per superos deierent, cum ipsi superi ad inferos reuoluantur ibique habeant quod uenerentur et adorent? illut uero quale est, esse tata quibus dii omnes et ipse luppiter pareatr\' si arcarum tanta uis est, ut plus possint quam caelestes uniuersi quamque ipse rector ac dominus, cur non illae potius regnare dicantur, quarum legibus et statutis parere omnes deos necessitas cogit? num cui dubium est quin is qui alicui rei obsequitur maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. — nunc ad illud quod omiseram redeo. in una itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret, non uirtute aliqua, sed metu successoris. quae formido utique eius est qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus etiã postẽius posse mutari
nisi forte saturnus genare potuͭ
fortiorẽ iupiter nõ potest At¬
quin diuinũ imꝑiũ aut semꝑ ĩmu¬
tabile est: aut si est mutabile qd̾
fieri nõ potest. semꝑ utiq mu¬
tabile est. Potest igit᷑ iupiter
regnũ amitte̾ sicut pater eius a¬
misit. Ita plane. Nã cũ idẽ neq
uirgimbus neq maritatis uniꝙ
peꝑcisset: abs᷑ muit se tũ una
chetyde. qd̾ respõsũ fuit maio¬
rẽ patre suo futurũ. quisq̃s ex il¬
la natus esset. P̾mũ imprudẽtia
in eo non dei an insitenus futuã
dixisset ipẽ d nestiret. si aũt
diuinus nõ sit ne deus qͥdẽ sit
unde ip̃a diuinitas nomĩatur. ut
ab honñe humanitas: dende cõ¬
stiẽtia ibetillitatis. qͥ cinuit
utiq maiorẽ. qd̾ qui facit scit
ꝓfecto nõ esse se maxiniũ. ꝙͣ do¬
quidẽ pocest aliq̃d mauis existẽ.
Nẽ ꝑ stigiã plaudẽ sanctissime
diuis. Que ista suꝑsticio est.
aut a quo reddita est. Ergo

Expanded text:
remus etiam posterius posse mutari? remus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem: Jupiter non potest. Atqui divinum imperium aut semper immutabile est: aut, si est mutabile, quod fieri non potest, semper utique mutabile est. Potest ergo Jupiter regnum amittere, sicut pater ejus amisit? Ita plane. Nam cum idem neque virginibus, neque maritatis unquam pepercisset, abstinuit se tamen una Thetide, quod responsum fuit, majorem patre suo futurum, quisquis ex illa natus esset. Et primum imprudentia in eo non Dei, cui nisi Themis futura dixisset, ipse nesciret. Si autem divinus non sit, ne Deus quidem sit; unde ipsa divinitas nominatur, ut ab homine humanitas. Deinde conscientia imbecillitatis, qui timuit utique majorem: quod qui facit, scit profecto non esse se maximum: quondoquidem potest aliquid majus existere. Idem per Stygiam paludem sanctissime diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamẽ nõ multũ distat a uo̾
Qui enĩ uirtutis est expers.
qui cupiditate ac libidimbꝰ ma¬
lis unicit᷑ nõ cupidim ut ille fuyo¬
it. sed morti subiectus est sempi¬
terne. Sed omictamus de mo¬
ribus dic̾e rem cõsidemus: ut
intesligant honnẽs in q̃bus misi
uersent᷑ erroribus. Regnare
in celo iouẽ uolgus existimat.
id et doctis ꝑiter et in doctis ꝑ¬
suasũ est. Quod et religio ip̃a
et p̃cationes et ymini et delu¬
bra et simulachra ostendũt-
Eundẽ tamẽ saturno et rea ge¬
nitũ cõfitẽtur. Euomõ potest
deus uideri. aut ut ait poeta
hominũ rerũq reꝑtor. añ cuiꝰ
ortũ infinita homi milia fuer̃t.
eorũ scilic qͥ saturno regnãte
uixerũt: et priores suce ꝙͣ ui
piter sũi potiti. Uideo aliũ
deũ regẽ suisse p̾mis tꝑribus: aliũ
cõsequẽtibus. Potest igit᷑ fie̾i. ut
alius sit postea futurus. Si enĩ
p̾us regnũ mutatũ est. cur desꝑe¬

Expanded text:
sed tamen non multum distat a vero. sed tamen non multum distat a vero. Qui enim virtutis est expers, qui a cupiditate ac libidinibus malis vincitur, non Cupidini ut ille finxit, sed morti subjectus est sempiternae. Sed omittamus de moribus dicere: rem confideremus; ut intelligant homines, in quibus miseri versentur erroribus. Regnare in coelo Jovem vulgus existimat: id et doctis ersuasum est, quod et religio ipsa et precationes et hymni et delubra et simulacra demonstrant. eundem tamen Saturno et Rhea genitum confitentur. quomodo potest deus uideri aut, ut ait poeta, hominum rerumque repertor, ante cuius ortum infinita hominum milia fuerunt? eorum scilicet, qui Saturno regnante uixeer, sunt potiti. Video alium Deum regem fuisse primis temporibus, alium consequentibus. Potest ergo fieri, ut alius sit postea futurus. Si enim regnum prius mutatum est: cur despe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fit contra naturã. hec qui
nõ est. quodnomẽ a corruptõibꝰ
ab adulteris. ab incestis abest.
Nisi forte nos erramꝰ hoĩes q̃
talia faciẽtes sceleatos uocamiꝰ
ac ꝑditos: om̃ibusq penis dig¬
nissios uidicamus. Stultus at
marcus tullius qui gaio uerri ad¬
ulteria obiecit. eadẽ enĩ iupiter
quẽ colebãt amisit: qui publio
dodio sororis incestũ. at illi opti¬
mo maximo eadẽ fuit et stror
et s cõuinx. Quis igit᷑ est tã ex¬
cors: qui hũc regnare in telo
putet qui ne in terra quidẽ de¬
buit. Non insuse quidã ꝓpheta¬
poeta triũphũ cupidims stpsit:
quo in libro nõ modo potẽtissimũ
deorũ cupidinẽ sed etiã uictorẽ
facit. Enum̾atis enĩ amo̾ibus
singulorũ quibus in potestatẽ
cupidimis ditionẽq uenissẽt. ĩ¬
struit pompã in qua iupiter cũ
ceteis diis ante currũ t̾ũꝑhã¬
tis ducitur cathenatus. Elegã¬
ter id quidẽ a poeta figuratũ.

Expanded text:
quod fit contra naturam. Haec quiquod fit contra naturam. Haec quinon est: quod nomen a corruptoribus, ab adulteris, ab incestis abest; nisi talia facientes sceleratos uocamus ac perditos : omnibusque poenis dignissimos iudicamus. stultus autem Marcus Tullius, qui Gaio Verri adulteria obiecit: eadem enim Iuppiter quem colebat admisit; qui Publio Clodio sororis incestum: at illi Optimo Maximo eadem fuit et soror et coniunx. Quis est igitur tam excors qui hunc regnare in caelo putet, qui ne in terra quidem debuit? non insulse quidam poeta triumphum Cupidinis scripsit, quo in libro non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam uictorem facit. enumeratis enim amoribus singulorCupidinis ditionemque venissent, instruit pompam, in qua Jupiter cum caeteris diis ante currum triumphantis ducitur catenatus. Eleganter id quidem a poeta figuratum:
Abbreviated transcription (Latin):
i cełu. Quid horũ oim pacter
upiter. qui in solem p̃catione
optimus. maxiꝰ noĩatur. nõ¬
ne a p̾̃ma sua puẽitia impiꝰ ac
pene paricida dep̃henditur
cũ patrẽ regno expulit. ac
fugauit nec expectauit mor-¬
tẽ decrepiti senis cupiditate reg¬
nãdi: Et cũ paternũ soliũ per
ui ꝑ arma cepisset bello est a
titambus lacessitus: qd humano
gm̃ pn̾cipiũ fuit malorũ. Qbus
uictis et pate in ꝑpetuũ cõꝑata:
reliquã suã uitã in stupris ad¬
ulteriisꝙ consũpsit. Omicto u̾¬
gines quas iniminuit:. id enĩ
tollerabile iudicari solet. Am¬
phitrionẽ ac tyndarũ p̃terire
nõ possũ quorũ domos dedeco¬
re atq infaamia plenissimas c̾s¬
didit. Illud uero sũme ĩpietatꝭ
ac steleris: qd̾ regiũ ꝑuerũ ra¬
puit ad scuprũ. Parũ enĩ uide¬
bat᷑ si in expugnãda femĩarũ
pudicitia maculosus esset ac tͥ¬
pis isi etiã sexiu suo face̾t in
iuriã. Hoc est uerũ adulteriũ:

Expanded text:
in caelum. quid horum omnium pater in caelum. quid horum omnium pater Iuppiter, qui in sollemni precatione Optimus Maximus nominatur? nonne a prima sua pueritia inpius ac paene parricida deprehenditur, cum patrem regno expulit ac fugauit nec expectauit mortem decrepiti senis cupiditate regnandi? et cum paternum solium per uim, per arma cepisset, bello est a Titanibus lacessitus, quod humano generi principium fuit malorum: quibus uictis et pace in perpetuum conparata reliquam suam uitam in stupris adulteriisque consumsit. omitto uirgines quas imminuit: id enim tolerabile iudicari solet. Amphitryonem ac Tyndarum praeterire non possum, quorum domos dedecore atque infamia plenissimas reddidit. illut uero summae inpietatis ac sceleris, quod regium puerum rapuit ad stuprum. parubatur, si in expugnanda foeminarum pudicitia maculosus esset ac turpis, nisi etiam sexui suo injuriam faceret: hoc est verum adulterium,
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑. Nã cũ faceret in muris
assidentẽ p̾amo helenã cuctos
grecie pn̾cipes recognoste̾. solos
aũt se fracres suos requirẽ: sub¬
iecit oratiõĩ eius hmõi uersũ.
hec ait. ast illos r̾tinebat t̾ra
sepultos. Far ac nebulo m̾̃curiꝯ
quid ad famã sui celiquit insi me¬
moriã fraudũ suarũ celo stilicet
dignus. quia palestrã docuit et
sirã p̾mus ĩuenit. : liberũ patrẽ
necesse est in senatu deorũ summe
auctoritatis p̾meq esse sentẽti e.
exertitũ duxit. indos debellauit.
Sed ĩuictus ille imꝑator indicꝰ.
maximiꝰ: ab amore et libidire
turpissime mu uictus est. Delata
enĩ cretã cũ semiuno comitatu.
nactus est impudicã mullerẽ in
lictore. ac fiducia uictoĩe indice
uir esse uoluit ne mimũ mollis
uide̾tur:. atq ilłã patris ꝓdit̾¬
cem. fratris inceremptrice̾ ab
allo relictã et repudiatã in cõ¬
iugiũ sibi unidicauit. ac liberã
fecit: et cũ ea pariter astendit

Expanded text:
testatur. nam cum faceret in muris testatur. nam cum faceret in muris adsidentem Priamo Helenam cunctos Graeciae principes recognoscere, solos autem se fratres suos requirere, subiecit orationi eius huiusmodi uersum: haec ait, ast illos retinebat terra sepultos. fur ac nebulo Mercurius quid ad famam sui reliquit nisi memoriam fraudum suarum? caelo scilicet dignus, quia palaestram docuit et lyram primus inuenit. Liberum patrem necesse est in senatu deorum summae auctoritatis primaeque esse sententiae, exercitum duxit, Indos debellauit. sed inuictus ille imperator Indicus maximus ab amore ac libidine turpissime uictus est. delatus enim Cretam cum semiuiro comitatu nanctus est inpudicam mulierem in litore ac fiducia uictoriae Indicae uir esse uoluit, ne nimium mollis uideretur, atque illam patris proditricem, fratris interemptricem, ab alio relictam et repudiatam in coniugium sibi uindicauit ac Liberam fecit et cum ea pariter ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
isse aũt messenũ s epidauri mõa¬
tũ. Tullius etiã crinosuris ac sepł¬
tũ. Quid appollo pater eius: nõne
ob amorẽ quo flagrabat turpissi¬
me gregẽ pauit alienũ: et mu
ros laome donti extripoit cũ nep¬
tuno mercede conductus q̃ illi
negari potuit ipune. Ab eoq
p̾mo rex ꝑfidus quicq̃s ciõ dnis¬
pu pepigisset didicit abnegare
Idẽ formosũ puerũ. et dũ amat
uiolauit. et dũ lusit occidit. ho¬
micida mars et ꝑ gratiã cedis
crimiie ab athemẽsibus lib̾atus
ne uide̾tur minis ferus et ĩma¬
nis adulteriũ cũ uen̾e cõmisit
Castor et pollux dũ alienas spõ¬
sas rapĩt esse genuni desierũt
⁊lã siuore ĩuirie cõcitatus idas
alterũ gladio trãsuerb̾auit. et
eodẽ poete alt̾nis uui̾e. alt̾nis
mori narrãt. ut iã nõ sint deorũ
tantũ sed mortaliũ om̃̃ misrimi
quibus semel mori nõ licet. hos
tamẽ homerus ambos simplicit᷑
nõ ut poete solẽt mortuos esse

Expanded text:
isse autem Messenium, sed Epidauri moraisse autem Messenium, sed Epidauri moratum. Tullius etiam Cynosuris ait sepultum. quid Apollo pater eius? nonne ob amorem, quo flagrabat, turpissime gregem pauit alienum ros Laomedonti exstruxit, cum Neptuno mercede conductus, negari potuit inpune ? ab eoque primo rex perfidus quidquid cum diis pepigisset didicit abnegare. idem formonsum puerum et dum amat, uiolauit et dum ludit, occidit. homicida Mars et per gratiam caedis crimine ab Atheniensibus liberatus, ne uideretur nimis ferus et inmanis, adulterium cum Venere commisit. Kastor et Pollux dum alienas sponsas rapiunt, esse gemini desierunt. nam dolore iniuriae concitatus Idas alterum gladio transuerberauit: et eosdem poetae alternis uiuere, alternis mori narrant, ut iam sint non deorum tantum, sed omnium mortalium miserrimi, quibus semel mori non licet. aus tamen Homerus ambos simpliciter, non ut poetae solent, mortuos esse
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ igit᷑ istis: qui nõ rep̃hende̾nt
st̾ locuti: sed ut p̃dicarẽt. ⁊ laui¬
gauit igit᷑ cũ argonantis. expug¬
nauitq troiã: iratus lagmedõti
obnegatã sibi ꝓ filie salute mer¬
cedẽ. Unde qͦ t̾ꝑre fuit appae̾t.
Idẽ furore atq in sama ꝑcitus.
uxorẽ suã cũ liberis penie
lũc honnẽs deũ putãt sed phi¬
locteta heres suus nõ putauit.
qui facẽ supposuit arsuro. qui
artꝰ eus ac neruos cremãi ac
diffluere uidit. qui ossa eius ac
cineres in octaeo monte sepeluut
ꝓ quo mun̾e sagittas eiꝰ accepit
Estulapius et ipẽ nõ sñ flagicio
appollimis natus: qd fecit alius
diuims hono̾ibus dignũ. insi qd
sanauit ypolitũ: Mortẽ sane ha¬
buit clariorẽ quo a deo meruit
fulmiari. hũc tarq̃nus de illust̾b a
uiris dissens ait incertis ꝑncibus
ortũ expõitũ et a uenatõibus ĩ¬
uentũ. canmo lacte nutritũ. chyro¬
in traditũ. didicisse medicinã: fu¬

Expanded text:
damus igitur istis, qui non ut reprehenderent damus igitur istis, qui non ut reprehenderent sunt locuti, sed ut praedicarent. nauigauit ergo cum Argonautis expugnauitque Troiam iratus Laomedonti ob negatam sibi pro filiae salute mercedem. unde quo tempore fuerit apparet. idem furore atque insania percitus uxorem suam cum liberis interemit. hunc homines deum putant! sed Philocteta heres eius non putauit, qui facem supposuit arsuro, qui artus eius ac neruos cremari ac diffluere uidit, qui ossa eius et cineres in Oetaeo monte sepeliuit, pro quo munere sagittas eius accepit. Aesculapius et ipse non sine flagitio Apollinis natus quid fecit aliud diuinis honoribus dignum nisi quod sanauit Hippolytum? mortem sane habuit clariorem, quod a deo meruit fulminari. hunc Tarquitius de inlustribus uiris disserens ait incertis parentibus natum, expositum et a uenatoribus inuentum, canino lacte nutritum, Chironi traditum didicisse medicinam; fu
Abbreviated transcription (Latin):
si cogitet aliquis que sint dei oꝑa:
iam hec omia q̃ mirãtur honẽs
ineptissimi. eidicula uedicabit. Illa
enĩ nõ diuinis uirtutibus quas ig¬
norãt: sed infirmitate suarũ uiriũ
metiũtur. ⁊lam illud quid̾ nemo
omphale que illũ uescibus suis
indutũ sedere ad pedes suos iu¬
bebat pensa facientẽ. Decesta¬
bilis turpido. sed tanti erat uo¬
luptas. Quid tu inquies aliquis.
poetis ne credendũ putas: cr̾s¬
ni putem: Non enĩ lucilius ista
narrat. aut lucianus q̃ diis et
homibus nõ peꝑcit. sed hn po¬
tissimũ qui deorũ laudes canebãt
Quibus igit̾ credemq: si fidem
laudãtibus non habemꝰ: Q̾ hos
mentiri putat ꝓferat alios q̃bꝰ
credamꝰ auctores. qͥ nos doceãt
qui suc̃ isti dn. quomõ. uñ orti.
que sit uis eorũ qͥ numerꝰ. q̃ po¬
cestas. quid in hiis admirabile qͣs
cultu dignũ: qd̾ demiq cercius ue¬
riusq misteriũ. Aullos dabit. Cre¬

Expanded text:
si cogitet aliquis quae sint dei opera, si cogitet aliquis quae sint dei opera, iam haec omnia quae mirantur homines ineptissimi ridicula iudicabit. illa enim non diuinis uirtutibus, quas ignorant, sed infirmitate suarum uirium metiuntur. nam illut quidem nemo Omphalae, quae illum uestibus suis indutum sedere ad pedes suos iubebat pensa facientem. detestabilis turpitudo! sed tanti erat uoluptas. \'quid tu?\' inquiet aliquis \'poetisne credendum putas?\' quidni putem? non enim Lucilius ista narrat aut Lucianus, qui diis et hominibus non pepercit, set ii potissimum, qui deorum laudes canebant. quibus igitur credemus, si fidem laudantibus non habemus? qui hos mentiri putat, proferat alios quibus credamus auctores, qui nos doceant qui sint isti dii, quomodo, unde orti, quae sit uis eorum, qui numerus, quae potestas, quid in iis admirabile, quid cultu dignum, quod denique certius ueriusque mysterium. nullos dabit. cre
Abbreviated transcription (Latin):
homĩs tamen. Illa enĩ que uicit
tari frangiq possit. Ammiũ uni¬
cere. iracũdiã cohib̾e. fortissimi
est. que ille nec fecit uiqͣm. nec
potuit. Hec qͥ faciat nõ mõ ego
eũ cũ sũmis uiris cõparo. sed
simillimũ deo udicabo. Dellem
adiecisset de libidme luxuria. cu¬
piditate insolentia: ut uirtutẽ
eius impleret quẽ deo similem
uidicabat. Non enĩ fortior pu¬
tandus est qui leonẽ qm qui ui¬
olentã et in seip̃o mnilusã ferã
suꝑat iracũdiã. aut qui rapacis¬
simas uolucres deiecit ꝙͣ qui cu¬
piditates auidissimas cohercet
aut qui amazonẽ bellatritẽ qͣm
qui libidinẽ uincit pudoris a̾ fa¬
me debellatricẽ: aut qͥ fimũ sta¬
bulo qͣm qui uicia de corde suo e¬
gerit que magis st̃ ꝑniciosa quia
domestica et ꝓpria mala sũt qm̃
illa que et uitari poterat et caue¬
ri. Ex quo fit ut ille solus uir
fortis debeat udicari qui tꝑans
et moderatus est et iustus. Quod¬

Expanded text:
hominis tamen. Illa enim, quae vicit, hominis tamen. Illa enim, quae vicit, tari frangique possit. At animum vincere, iracundiam cohibere, fortissimi est: quae ille nec fecit unquam, nec potuit. Haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo; sed simillimum Deo judico. Vellem adjecisset de libidine, luxuria, cupieius inpleret, quem deo similem iudicabat. non enim fortior putandus est qui leonem quam qui uiolentam et in se ipso inclusam feram superat, iracundiam, aut qui rapacissimas uolucres deiecit quam qui cupiditates auidissimas cohercet, aut qui Amazonem bellatricem quam qui libidinem uincit pudoris ac famae debellatricem, aut qui fimum de stabulo quam qui uitia de corde suo egerit, quae magis sunt perniciosa quia domestica et propria mala sunt, quam illa quae et uitari poterant et caueri. ex quo fit ut ille solus uir fortis debeat iudicari, qui temperans et moderatus et iustus est. quod
Abbreviated transcription (Latin):
fussẽt hiis quibus imꝑitauerãt
in memoriã sũt consecrati. Qd̾
si quis dubitat. res eorũ gestas
et facta consideret. q̃ uiuersa
cam poete qmͣ historici ueteres
ꝓdiderũt. Hercules q̃ ob uirtu¬
tẽ clarissimꝰ et qͣsi africanus
inter deos habet᷑. nõne orbem
terre quẽ ꝑagrasse ac ꝓurgasse
narratur stupris. adulteriis. libi¬
dinibus inquinauit Nec mirũ
cũ esset ał adulterio genitus al¬
tinene. quid tandẽ potuit in eo
esse diuimi. qui suis ip̃e uicis mã¬
cipatus et mares et feniãs cõ¬
tra leges. infanna flagicio dede¬
core affecit Ded ne illa quidẽ
quemagna et mirabilia gessit
talia uidicanda sũt. ut u̾tutibus
diuimis cribuẽda uideãtur. Quid
enĩ tam magnificũ: Si leonẽ a¬
prũq suꝑauit. si aues deiecit sa¬
gittis. si regnũ stabulũ egessit
si uirgniẽ uicit cingũlũq detrax
it. si equos feroces cũ dño inter-¬
ent:. oꝑa sũt ista fortis uiri

Expanded text:
fuissent iis quibus inperitauerant, fuissent iis quibus inperitauerant, in memoriam sunt consecrati. quod si quis dubitat, res eorum gestas et facta consideret, quae uniuersa tam poetae quam historici ueteres prodiderunt. Hercules, qui ob uirtutem clarissimus et quasi Africanus inter deos habetur, nonne orbem terrae, quem peragrasse ac purgasse narratur, stupris adulteriis libidinibus inquinauit? nec mirum, cum esset adulterio genitus Alcimenae. quid tandem potuit in eo esse diuini, qui suis ipse uitiis mancipatus et mares et feminas contra omnes leges infamia flagitio dedecore adfecit? sed ne illa quidem quae magna et mirabilia gessit talia iudicana sunt, ut uirtutibus diuinis tribuenda uideantur. quid enim tam magnificum, si leonem aprumque superauit, si aues deiecit sagittis, si regium stabulum egessit, si uiraginem uicit cingulumque dit, si equos feroces cum domino interemit? Opera sunt ista fortis viri,
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitas sexus. et coicio. et ge¬
neratio. nullã habet aliarũ ra¬
tionẽ. insi ut omĩa gn̾a uiuẽtiũ
qm̃ sũt condiciõe mortalitatis
obitura. mutua possint cõdicioẽ
seruari. Deo aũt qui ẽ sempit̾¬
nus neq alter sexus neq succes¬
sio necessaria est. Dicet aliquis.
ut habeat uł ministros uł in qsͦ
possit ip̃e dommari. Quid igitur
opus est sexui femĩno. cũ deus q̃
et oꝑa femĩe possit filios ꝓtre¬
are: Nam si quibusdã minutis
ãimalibus id prestitit. ut sibi
e foliis natos e suauibꝰ herbis
ore legãt. cur existimet aliq̾s
ipm̃ deũ insi ex ꝑmixtione sexus
alte̾ius nõ posse geneare: Illos
igit᷑ quos imperiti et ĩsipiẽtes
tanꝙ̃ deos et nũcupãt et ado¬
rant. nemo est tã incõsidẽatus
qui nõ intelligat fuisse morͣles.
Quomõ igit᷑ inquiet aliq̃s dii cre¬
diti sũt. Anmirũ qͥa reges max¬
imii ac ac potencissum fuerũt.
ob merita uirtutũ suarũ a̾ mu¬
nerũ aut artiũ reꝑtarũ cũ cari

Expanded text:
generatio nullam habet aliam rationem, nisi ut omnia genera viventium, quando sunt conditione mortalitatis obitura, mutua possint successione servari. Deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus, neque successio necessaria est. Dicet aliquis, ut habeat vel ministros, vel in quos ipse possit dominari. Quid igitur opus est sexu foemineo, cum Deus, qui et opera foeminae possit filios procreare? Nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi E foliis natos et suavibus herbis Ore legant: cur existimet aliquis ipsum Deum, nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? Illos igitur, quos imperiti et insipientes tanquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus, qui non intelligat fuisse mortales. \'quomodo ergo\' inquiet aliquis \'dii crediti sunt?\' nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerunt, ob merita uirtutum suarum aut munerum aut artium repertarum, cum cari
Abbreviated transcription (Latin):
luctus ille mutatur. Ideo lucuꝰ
nũquãq sacis q̃situs osyrus:
semꝑ em̃ perdũt semꝑ et ĩue¬
nũt. Refertur igit᷑ in sacris
ymago rei q̃ uere gesta est. q̃
ꝓfecto si quid saꝑimiꝰ. declarat
mortale mulierẽ fuisse ac pene
orbã msi unicũ repperisset. Qd̾
illũ ip̃m poetã mĩme fugit. apd̾
quẽ pompeis adolestẽs morte
patris audita hec loq̃tur. Euol¬
uã busto iam numẽ gẽtibꝰ ysim.
et tectũ ligno spergã ꝑ uolgus
osyrim. Hic est osuris. quẽ se¬
rapem uł serapidẽ uolgus appel¬
lat. Solent emĩ mortius cõsetra¬
tis nomĩa ĩmutari: credo ne q̾s
eos putet honnẽs fuisse. Nã et
romulus post mortẽ quirmus
factus est. et ledea nemesis. et
ciete marita. et mo postquã se
p̃cipitauit lencotea materqz ma¬
tuta. et melichertes filius eius
palemon atq portunꝰ. Satra
uero ceteris eleusma. nõ st̃ hiis
dissimilia. rã sicut ibi osyris
puer planctu matris inqui̾tur:

Expanded text:
luctus ille mutatur. ideo Lucanus: luctus ille mutatur. ideo Lucanus: numquamque satis quaesitus Osiris. semper enim perdunt, semper inueniunt. refertur ergo in sacris imago rei quae uere gesta est, quae profecto si quid sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene orbam, nisi unicum repperisset. quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adulescens morte patris audita haec loquitur: euoluam busto iam numen gentibus Isim et tectum lino spargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus post mortem Quirinus factus est et Leda Nemesis et Circe Marica. et Ino postquam se praecipitauit, Leucothea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus litant. Amputato enĩ sexu
nec uiros se nec fenniãs facũt.
alia uirtutis quã eandẽ bellonã
uocant in quibus ip̃i sacerdotes
nõ alieno ses suo cruore sac̾ficãt¬
sectis namq humeris et utraq
manu districtos gladios exerẽ¬
tes. currũt efferũtur. insamũt.
Optime igit᷑ qn̾tilianus ĩ fana¬
tico. istud inquit: si deus cogit
iratus est. Etiã ne hec sacra st̃.
ne sanctiꝰ est pecudũ mõ uiu̾e.
q̈m deos tam ĩpios. tã ꝓfanos
tam sang̾narios colere. S unde¬
isti errores et hec tãta flagicia
manauerũt: suo loco dissẽmus.
Interĩ uideamus et cetera: q̃
carent stelere. ne studio insectã¬
di elig̾e uideamur peiora. Isi¬
dis egipcie sacra sũt: quatenꝯ
filiũ ꝑuulũ ul ꝑdideĩt uel ĩue¬
nerit. Nã p̾mũ sacerdotes eiꝰ
deglabrato corꝑe pectora sua
condũt: lamẽtãtur sicut ip̃a
cũ ꝑdidit fecerat. Dem̃ puer
ꝓducit᷑ qͣiͣ ĩuentus: et in letitiã

Expanded text:
bus litant — amputato enim sexu bus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec feminas faciunt — alia Virtutis, quam eandem Bellonam uocant, in quibus ipsi sacerdotes non alieno, seSectis namque humeris, et utraque manu districtos gladios exerentes, currunt, efferuntur, insaniunt. Optime igitur Quintilianus in Fanatico; « Istud, inquit, si Deus cogit, iratus est. » Etiamne haec sacra sunt? Nonne satius est pecudum more vivere, quam deos tam impios, tam profanos, tam sangisti errores et haec tanta flagitia manauerint, suo loco disseremus. interim uideamus et cetera, quae carent scelere, ne studio insectandi uideamur eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra sunt, quatenus filium paruulum uel perdiderit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tundunt lamentantur, sicut ipsa cum perdidit fecerat; deinde puer producitur quasi inuentus et in laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis: et huic sũmo qui fecit
onña. et illis q̃ ꝑtĩ ꝓfuert suã
uenerationẽ t̾buẽda̾ p̾mũ nc
factũ est uiiqͣm. ut q̃ hos coluit
etiã deũ colueit: neq fieĩ pocest
qm̃ si honos idẽ tribuitur aliis
ip̃ẽ omo nõ colitur. cuiꝰ u̾sigio
est. illũ esse unũ ac sołu deũ cre¬
pud inferos esse: ipm̃q ilłu reꝑ¬
torẽ medicine talis et artis ad
stigias undas fulmme esre de¬
trusũ: ut intelligamꝰ quãtũ
uabet pater omipotẽs. qui etiã
deos fulmĩbus extraguat. Sed

Expanded text:
aliquis et huic summo qui fecit aliquis et huic summo qui fecit omnia et illis qui partim profuerunt suam uenerationem esse tribuendam. primum nec factum est umqetiam Deum coluerit: neque fieri potest; quoniam si honos idem tribuitur aliis, ipse omnino non colitur, cujus religio est, illum esse unum ac solum Deum crepud inferos esse, ipsumque illum repertorem medicinae talis et artis ad Stygias undas fulmine esse detrusum: ut intelligamus, quantum valeat pater omnipotens, qui et deos fulminibus extingua
Abbreviated transcription (Latin):
toribus suis mnortalitatẽ pe¬
ꝑisse dicũtur: ut estulapio me¬
dicmna uolcano fabrica. Colamꝰ
igit᷑ et illos q̃ sullonicã sucrmã¬
ue docuerũt. eur aũt figulme
reꝑtori honos nõ habet᷑: An q̾a
isti diuites. uasa sanna cõtemp¬
nũt: Sũt et alie artes quarũ
reꝑtores humane uite plinũ
ꝓfuerũt. Eur nõ et illis act̾bu¬
ta sũt templa: Sed minirũ mi¬
nerua est que omẽs reꝑꝑit: idõ¬
q illi opifices supplicat. Ergo
ab hiis sordibus minerua astẽdit
in cełu. Est nõ cur qsꝙͣ delinquat
eũ qͥ t̾rã cũ ãiãtib̾ꝰ celũ cũ
astris et lumĩbus exorsus ẽ: ut
eam ueneret᷑. que tesã docuit
ordiri: Quid ille qͥ uolnẽa ĩ cor¬
ꝑibus sanare docuit: nũ pocest
eẽ p̃stancior qͣm qͥ corꝑa iꝑ̃a forͣ¬
uit. sentiẽdi ac uiuẽdi ratoem̃
dedit. herbas demq ipãs et ce¬
tera quibus medẽdi ars cõstat
excogitauit atq ꝓtulit. Ait emĩ

Expanded text:
toribus suis inmortalitatem petoribus suis inmortalitatem peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Volcano fabrica. colamus igitur et illos qui fullonicam sutrinamue docuerunt. cur autem figulinae repertori honos non habetur? an quia isti diuites uasa Samia contemnunt? sunt et aliae artes quarum repertores humanae uitae plurimum profuerunt: cur non et illis adtributa sunt templa? sed nimirum Minerua est quae omnes repperit, ideoque illi opifices supplicant. ergo ab his sordibus Minerua ascendit in caelum. est uero cur quisquam derelinquat eum qui terram cum animantibus, caelum cum astris et luminibus exorsus est, ut eam ueneretur quae telam docuit ordiri. quid ille qui uulnera in corporibus sanare docuit? num potest esse praestantior quam qui corpora ipsa formauit, sentiendi ac uiuendi rationem dedit, herbas denique ipsas et cetera quibus medendi ars constat excogitauit ac protulit? At enim dicet
Abbreviated transcription (Latin):
uire non dabitur. Sed illi qui
euersiones urbiũ ppłorũ sum¬
mã gloriã cõputãt ociũ p̃blicũ
nõ ferẽt. rapiẽt. seuiẽt. et iniu¬
riis insolenter illatis humane
societatis fodus irrũꝑent. ut
habe̾ hostẽ possint quẽ scelatiꝰ
deleant ꝙͣ lacesserũt. Alũc ad
resiqua ꝑgamus. Nomẽ deorũ
tereri ac libero tradicio munerũ
fecit. Possũ diuinis docẽ licteis
uniũ atq fruges añ ꝓgemem
celi acq saturni fuisse in usu ho¬
minũ. Sed ab hiis sane ĩuenta
esse fingamo Nõ potest plus
aut ninꝯ uideri collegisse fruges
hiisq fractis panẽ face̾ docuisse:
aut unas de uitibus lectas ex¬
p̃ssisse uniũq fecisse. ꝙͣ fruges
ipas aut uites genasse ac ꝓcu¬
lisse de terra: Reliqueĩt hͨ sane
deus humanis ingemiis eruẽda:
tamen fieri nõ potest qñ ip̃ius
sint omĩa. qui et sapiẽtiã t̾buit
hom̃i ut ĩueniret et illa ip̃ã q̃
possent ĩueniri. Artes qͦq ĩuẽ¬

Expanded text:
vire non dabitur? Sed isti, qui vire non dabitur? Sed isti, qui eversiones urbium populorumque summam gloriam computant, otium publicum non ferent; rapient, saevient, et injuriis insolenter illatis, humanae societatis foedus irrumpent, ut habere hostem possint, quem sceleratius deleant quam lacessierint. Nunc ad reliqua pergamus. nomen deorum Cereri ac Libero traditio munerum fecit. possum diuinis docere litteris uinum atque fruges ante progeniem Caeli atque Saturni fuisse in usu hominum, sed ab his sane inuenta esse fingamus. num potest plus aut maius uideri collegisse fruges iisque fractis panem facere docuisse aut uuas de uitibus lectas expressisse uinumque fecisse quam fruges ipsas aut uites generasse ac protulisse de terra? reliquerit haec sane deus humanis ingeniis eruenda, tamen fieri non potest quin ipsius sint omnia, qui et sapientiam tribuit homini ut inueniret et illa ipsa quae possent inueniri. artes quoque inuen
Abbreviated transcription (Latin):
lestiũ astende cuiqͣm est michi
soli cell maxina porta patet
scilicet q̃a magnã ꝑtẽ gnis hu¬
main extiuxit ac ꝑdidit . O in¬
quãtis tenebris africane u̾satꝰ
es. uł potiꝯ o poeta qui ꝑ cedes
et sanguinẽ patere homibus
nitati etiã cicero assensit. Est u̾o
inquit africane. Nam et herculi
eadẽ ista porta patuit: tanqͣm
ip̃e plane cũ id fiẽt iamtor fui̾t
in celo. Equidẽ statue̾ nõ possũ.
doledũ ne potius an ridendũ
putem: cũ uideã gͣues et doctos
et ut sibi uidẽtur sapiẽtes ui̾os
in tã misañdis errorũ fluctibꝰ
uolutai. Si h ͨ est uirtus. que nos
ĩ mortales facit: mori qdẽ małi
ĩmortalitas paraĩ nõ pocest nͥ
ꝑ sanguinẽ. quid fiet si omẽs
in concordiã consenserĩt: qd̾ c̾te
fiei potest si ꝑuicioso et impio
furore ꝓiecto innocẽtes ac iusti¬
esse uelint.: Slum igit᷑ nemo:
erit celo dignus: Nlum peribit
uirtus: q̾a homibus ĩ hoies se¬

Expanded text:
lestum ascendere cuiquam est, Mi lestum ascendere cuiquam est, Mi soli coeli maxima porta patet. Scilicet quia magnam partem generis humani extinxit ac perdidit. O quantis in tenebris, Africane, versatus es! vel potius, o poeta, qui per caedes et sanguinem patere hominibus nitati et Cicero assensit: Est vero, inquit, Africane: nam et Herculi eadem ista porta patuit. Tamquam ipse plane, cum id fieret, janitor fuerit in coelo. Equidem statuere non possum, dolendumne potius, an ridendum putem; cum videam graves et doctos, et, ut sibi videntur, sapientes viros, in tam miserandis errorum fluctibus volutari. Si haec est virtus, quae nos immortales facit, mori quidem malimmortalitas parari non potest, nisi per sanguinent, quid fiet, si omnes in concordiam consenserint? Quod certe fieri poterit, si pernicioso et impio furore projecto, innocentes esse ac justi velint. Num igitur nemo erit coelo dignus? num peribit virtus, quia hominibus in homines sae
Abbreviated transcription (Latin):
inchil obest. sed regiã qͥa late
solet nocere sic admirãtur ut
fortes ac bellicosos duces in
deorũ cetu locari arbitrẽtur.
nec esse ullã aliã ad ĩmorlita¬
tẽ uiam qͣm exercitus ducere
aliena uastare. delere urbes .
opida excunde liberos ppłos
aut trucidãe ã sbic̾e seruituti:
Di delicet qͦ plures hoĩes afflix¬
erut. spoliarĩt. occiderint. se
eo nobiliores et clarioes putãt
et magnis głoie specie apti ste¬
leribus sus nomẽ uirtutis mi¬
ponũt. Iam malle ut a feraꝵ
cedibus deos sibi fingerẽt: ꝙͣ
imortalitatẽ st tã cruentã ꝓ¬
barẽt. Si quis unũ homiẽm
iugulaueĩt ꝓ cõtamĩato ac fe¬
nario habet᷑ nec ad terrenũ hͦ
donniciliũ deorũ admitti eũ fas
putãt. Ille autẽ q̃ infinita hom
milia trucidarit. cruore cãpos
ĩundaueit. flimia ĩfecit nõ mõ
in tempłu sed etiã in celum
admittit᷑. apud emm̃ sic loq̃t᷑
africanus di faciẽdo plagas ce¬

Expanded text:
nihil obest, sed regiam, quia late nihil obest, sed regiam, quia late solet nocere, sic admirantur, ut fortes ac bellicosos duces in deorum coetu locari arbitrentur; nec esse ullam aliam ad inmortalitatem uiam quam exercitus ducere, aliena uastare, delere urbes, oppida excindere, liberos populos aut trucidare aut subicere seruituti. uidelicet quo plures homines adflixerint spoliarint occiderint, eo se nobiliores et clariores putant et inanis gloriae specie capti sceleribus suis nomen uirtutis inponunt. iam mallem ut a ferarum caedibus deos sibi fingerent quam inmortalitatem tam cruentam probarent. si quis unum hominem iugulauerit, pro contaminato ac nefario habetur nec ad terrenum hoc domicilium deorum admitti eum fas putant. ille autem qui infinita hominum milia trucidarit, cruore campos inundauerit, flumina infecerit, non modo in templum, sed etiam in caelum admittitur. aput Ennium sic loqAfricanus; Si fas endo plagas coe
Abbreviated transcription (Latin):
hãt corꝑale q̃ dicit᷑ fortitudo.
que qm̃ p̃cipua in hercule fuit
ĩmor talitatẽ meriusse credit᷑.
Quis tam stulte meptus est. ut
corꝑis uires diuinũ uł etiã
humanũ bonũ iudicet. cũ sunt
et maiores pecudibꝰ actribute.
et uno morbo sepe fragãtur. uł
ipã senectute minuãt᷑ et corruãt
Itaiq idẽ ille cũ deformai ul¬
ceribus thoros suos cernẽt nec
sanari se uoluit nec senẽ fie̾i
neqñ seipõ minor aut deforor
uide̾tur. Hũt e rogo qͦ uiuũ se
ipẽ cõbusseat. astẽdisse ĩ cełu pu¬
tauerũt. eaq ipã q̃ stultissime
admirati silachris et ymagibꝰ
expressa et cõsecrata posuerũt
ut in ꝑpetuũ uanitatis illorũ
monumẽta p̃starẽt qͥ ob necẽ
bestiarũ deos fie̾i credidissẽt
Sed hoc quidẽ fortasse grecorũ
culpa sit: qui res leuissimas ꝓ
maximis semꝑ habuerũt. Quid
nr̃i num sapientioẽs. qͥ achleti¬
cã quidẽ uirtutẽ cõteninũt. qͥa

Expanded text:
hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: hanc corporalem, quae dicitur fortitudo: quae quoniam praecipua in Hercule fuit, immortalitatem meruisse creditur. Quis tam stulte ineptus est, ut corporis vires divinum vel etiam humanum bonum judicet; cum sint et majores pecudibus attributae, et uno morbo saepe frangantur, vel ipsa senectute minuantur et corruant? Itaque idem ille, cum deformari ulceribus toros suos cerneret, nec sanari se voluit, nec senem fieri, ne quando seipso minor aut deformior videretur. Hunc e rogo quo vivum se ipse combusserat, ascendisse in coelum putaverunt: eaque ipsa, quae stultissime admirati sunt, simulacris et imaginibus expressa et consecrata posuerunt, ut in perpetuum vanitatis eorum monumenta perstarent qui ob necem bestiarum deos fieri credidissent. sed haec fortasse Graecorum culpa sit, qui res leuissimas pro maximis semper habuerunt. quid nostri? num sapientiores? qui athleticam quidem uirtutem contemnunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
curatio. quid secrete sedes. quid
relegatio uel tam longe. uel ad
mulierẽ. uel in solitudinẽ: quid
deude nomĩs cõmutatio. postmo
quid equorũ tã ꝑtinax abhoia¬
tio: Quid significãt hec omĩa
nisi cõscientiã scupri et amorẽ
minime uirgmale: Erat plane
cur tantũ laborẽ. ꝓ tã fideli
iuuene sustiꝑet. qͥa amãti no¬
uerce obse quiũ ꝑnegãet᷑ Hoc
loco refellẽdi sũt etiã hii. q̃ de¬
os ex homibus esse factos nõ
tantũ fatẽtur. sed ut eos laudẽt
etiã gloriãtur. a u̾tutis gratia
ut hertułe. a̾ munerũ ut cererẽ
ac liberũ. aut artiũ reꝑtarũ.
ut estulapiũ ac mineruã. Hec
uero qͣm inepta fint ꝙͣ q nõ dig
na ꝓpter que honnes mnexpiabi
li scelere cõtammẽt. hostesq deo
uero fiant. quo cõtep̃to mortu¬
orũ sacra sustipũt. ex singłis
rebus ostendã. U̾tutẽ dicut̃
illã de qua philosophi disserũt.
q̃ posita est in bonis ammis: s

Expanded text:
curatio? quid secretae sedes? quid curatio? quid secretae sedes? quid relegatio uel tam longe uel ad mulierem uel in solitudinem? quid deinde nominis commutatio? postremo quid equorum tam pertinax abominatio? quid significant haec omnia nisi conscientiam stupri et amorem minime uirginalem? erat plane cur tantum laborem pro tam fideli iuuene susciperet, qu amanti nouercae obsequium pernegarat. Hoc loco refellendi sunt etiam ii qui deos ex hominibus esse factos non tantum fatentur, sed ut eos laudent, etiam gloriantur, aut uirtutis gratia ut Herculem aut munerum ut Cererem ac Liberum aut artium repertarum ut Aesculapium ac Mineruam. haec uero qna propter quae homines inexpiabili se scelere contaminent, hostesque Deo vero fiant, quo contempto, mortuorum sacra suscipiunt, ex singulis rebus ostendam. Virtutem esse dicunt, illam, de qua philosophi disserunt, quae posita est in bonis animi; sed