comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemanciũ uiciis illicita agere: arelua scantere ĩ effabi¬
lia eloqui: inconcessa presum̃e. Et cum sola fide expleri que
precepta sunt oporteret: ꝑsonis ac reb adorare indelicet prem̃
⁊uen̾ari cum eo filiũ scõ spũ abundare: cogi᷑ seimonis uñ
humilitatem ad ea que in enarrabilia sunt extend̾e: ⁊ ĩ ui¬
tiũ uitio coartam᷑ alieno: ut que contineri religione menci¬
um oportuisset. nũc ĩ ꝑicłm humani eloquii proferantur
uoliuitatis sue sensu non ꝓ ueritatis ip̃iꝰ ab solutione susci¬
perent: aliter int̾pretantes quam dictoꝵ initus postularet A
De intelligencia enini heresis nõ de senptura est: ⁊ sensus nõ
sormo sit cumen. Nunquid corrumpi ueritas potest cũ
nomen prĩs auditur: Nunquit natura filii non continet᷑
enim ĩ prẽ potest nõ eẽ quot pr̃ est: neq ĩ filio dee̾ẽ quod fi¬
lius est. neq ni spũ scõ nõ extare quod sumit᷑. Ꝙ homi
nes mente ꝑuersi onniã ꝯfundunt ⁊ implicant: ⁊ usq ad

Expanded text:
blasphemantium 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt oporteret, adorare videlicet Patrem, et venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportuissent, nunc in periculum humani eloquii proferantur.voluntatis suae sensu, non pro veritatis ipsius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? Cum patris nomen auditur, numquid natura filii non contineturenim in Patre potest non esse quod pater est, neque in Filio deesse quod filius est, neque in Ses mente perversi omnia confundunt et implicant, et usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc reu̾tar ad te in futurum: ⁊ erit sare filius. Tenet gͦ
spͥtura ordinem u̾itatis: nec pluralem significatõnem
in eo qui ⁊ t̾s ⁊ dñs agnoscebatur ad miscens: neq duob
dem dominos dicit: s scͥptura angłos nncupat. Illic ho¬
miis officium est : illic confessio u̾itatis. De hinc ad est ĩ
sodomam ⁊ gomorram iusti. pena iuiditii. Et quid tã¬
dem momenti ĩ eo est : Dns̃ sulphur ⁊ ignem pluit adnõ
cat quemꝙͣ s om̃e uiditium dedit filio. Dedit ergo do¬

Expanded text:
hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angeldem dominos dicit, sed Scriptura angelos nuncupat. Illic hominis officium est, isthic confessio veritatiSodomam et Gomorrham justi poena judicii. Et quid tandem momenti in eo est? Dominus sulphur et ignem pluit a Domino . cat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Dedit ergo Do
Abbreviated transcription (Latin):
braham dixit. Nullo modo tu facies hoc u̾bum. occid̾e i̾tũ
c̃ impior ⁊ erit iustus sicut impius. Ne quaꝙͣ qui uidicaᷤᷤ
onẽm t̾ram. facies hoc iuditiu. Toto gͥ sermone suo a¬
brahan ficlem. ob qͣm iustisicatus est docet dum̃ suum ex
tribus agnitum. ⁊ solum adoratum: ⁊ dm̃ confessus ⁊ uidi¬
cem. Ac ne forte existimes in unius ꝯfessione trium om̃iũ
uiroꝵᷤ. qui sinuil uidebantur. honorem contin̾i: continere
quid conspectis duob qui licesserant loth exutexit obuiam
u̾tite in domum pueni uestri. Hic pluralem retinutt sig¬
nificatonem. simplex uisio angłoꝵ: illic singularem ho¬
norem patratthe fides cõfitetur. Hic diuine scͥpture hysto¬
ria duos de tͥb tũĩ. angłos fuisse significat: illic dnm̃ ⁊
diñ p̃dicat. Ait enim. Et cdixit cdns ad abraham. Quare
tisit sara dicens. ego uere paritura sum: Ego autem se¬
nuui. Nunquid inpossibile est a tõ u̾bum : In tempore

Expanded text:
Abraham dixit, Nullo modo tu facies hoc verbum, occidere justum Abraham dixit, Nullo modo tu facies hoc verbum, occidere justum cum impio, et erit justus sicut impius. Nequaquam, qui judicas omnem terram, facies hoc judicium . Toto igitur sermone suo Abraham fidem, ob quam justificatus est, docet, Dominum suum ex tribus agnitum, et solum adoratum, et Dominum confessus et judicem. virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vivertite in domum pueri vestri . Hic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum praedicat. Ait enim: Et dixit Dominus Abraham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore
Abbreviated transcription (Latin):
filium fut᷑um. Deus abrahara locut᷑ est: isdem postea de
rebus eundem uir ab eo uisus alloquitur. Demutatio
enim licet conspectum. abraham tñ dũĩ adorauit: sa¬
cͣmentum silicet future corporatõnis agnoscens: nec tñ
tante fid̾i testimonio catuit: dño ĩ eiu̾igeliis dicente.
pore eoclem pollicetur. Contuere sponsionis effectir me¬
mento tũ uirũ ẽẽ qui spondeat. Quit ergo scͥptura di¬
cit᷑ Et dũs uisitauit sarram. uir gͦ iste dñs est: effi¬
cieus quo sposponelit. Quid auteni sequit᷑: Et fecit e̾s
sare sicut locut᷑ est. uir iuloquendo nunccupatus: dñs
ĩuisitatõne significatus: cłs p̾dicatur ĩ fc̃o. Locutum
certe ĩ nirum nõ ignorans. qui habrahe ⁊ uisus est. ⁊ lo¬
cutus: dnĩ quoniodo ignorabis. scͥptura eadem que iu¬
rum dixerat dñi cõfitente:. Ipã enĩ dixit. Et concepit
se dm̃ ⁊ loquendo ⁊ faciendo significat. Hitis de inde cõspec¬

Expanded text:
filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio t. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Dominum adoravit : sacramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nec tamen tantae fidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, pore eodem pollicetur. Contuere sponsionis effectum: memento tamen virum esse qui spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dominus est, efficiens quod spopondit. Quid autem sequitur? Et fecit Deus Sarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupatus, Dominus 92 in visitatione significatus, Deus praedicatur in facto. Locutum certe virum non ignoras, qui Abrahae et visus est et locutus. Deum quomodo ignorabis, Scriptura eadem, quae virum dixerat, Deum confitente? Ipsa enim dixit, Et concepit se Deum et loquendo et faciendo significat. Viri deinde de conspec
Abbreviated transcription (Latin):
dium ab angło dĩ cepit: s ĩ confessione lĩ ꝯstitit. Ita qui
sub myst̾io magni ꝯsilii nuniciandi dĩ angłs est: ipẽ ⁊ nͦ
⁊ nomine d̾s est. Nomen enim creature: nõ nomini
natura cõponitur. Isdem etiã de reb ad abraham d̾s lo¬
quitur: beneclictum iam hysmaeleni docet: ⁊ multipli¬
candum euudemi ẽẽ ingentem. Bñdixi inquit ei. Non
itaq denuitauit ꝑsone sue significatõnem: se enun iam
benedixisse demonstrat. Sdptura certe sacͣmenti ordinem
⁊ nere p̃dicatõnis modum ab angło dĩ incipiens ⁊ postea
isclem de reb euntem loquentem dm̃i confessa seruauit
ꝓcedit autẽ plenore cdoctͥne ꝓfectu. sermo diuimis. Ds̃
iticad abraham loquitur ꝑituram sarram pollicetur
Post ħ uiri tres sedenti assistunt: unũ adorat. ⁊ dum̃
cõfitetur: icdem q ⁊ adoratus. ⁊ cõfessus ab illo. tempo¬
re eodem infit᷑um rediliturum. se ꝓmittit. ⁊ sare

Expanded text:
dium ab angelo Dei coepit, sed in confessione Dei constitit. Ita qui dium ab angelo Dei coepit, sed in confessione Dei constitit. Ita qui sub ministerio magni consilii nuntiandi, Dei angelus est, ipse et natura et nomine Deus est. Nomen enim naturae, non nomini natura componitur. Iisdem etiam de rebus ad Abraham Deus loquitur: benedictum jam Ismaeli docetur, et multiplicandum eumdem esse in gentem: Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit personae suae significationem: se enim jam benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacramenti ordinem et verae praedicationis modum, ab angelo Dei incipiens, et postea iisdem de rebus eumdem loquentem Deum confessa, servavitcedit autem pleniore doctrinae profectu sermo divinus, Deus isthic ad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec viri tres sedenti assitunt, unum adorat, et Dominum confitetur. Idemque et adoratus et confessus ab illo, tempore eodem in futurum rediturum se promittit, et Sarae
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ est: ⁊ ꝯcepit ⁊ peperit sara abrahe filium ĩ senectu¬
te sua: ⁊ in tempore sicut locutus est illi dñs. Et de hic
expulsa de abrahe domo cuni filio suo ancilla. ⁊ ĩdesto
ob aque ĩopiani. int̾itum ꝓueri tunente. eadem scͥp¬
uit angłs d̾i agar de celo: ⁊ clixit ei. Quid est agar: Noliti¬
mere: exauiliuit enĩ d̾s nocem pueri de loco ĩ quo est.Sur¬
ge: accipe pueruni: ⁊ tene manum eiꝰ Ingentem enim
li cordis obtunsio est. que irteligiositatis temeritas est aut
ignorare hoc aut nõ ignorata negligere: Certe ita cõmemo¬
rata ⁊ dcã st̃: ne intelligenciam u̾itatis etror aliquis aut
obscuritas impeditet. Que si nõ posse ignorari docemus
impietatis c̾e̾ crimen uecesse est qd̾ negant᷑. Angłs dĩ lodͥ
ad agar cepit. hymaelem ingentem magnam ad auaurͤ
ciq ĩ num̾̃abilem gentis ꝓgeniem prestatutus: ꝯfessio
audientis. ⁊ dmñ dñi e̾ẽ eũ. ⁊ dm̃ docz. Sermonis eum exor¬

Expanded text:
t peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et in tempore sicut locutus est illi Dominus . Dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo ancilla, et in deserto ob aquae inopiam interitum pueri timente, eadem Scripvit angelus Dei Agar de coelo, et dixit ei, Quid est Agar? noli timere; exaudivit enim Deus vocem pueri de loco in quo est. Surge, et accipe puerum, et tene manum ejus; in gentem enim li cordis obtusio est, quae irreligiositatis temeritas, aut ignorare haec, aut non ignorata negligere? Certe ita commemorata et dicta sunt, ne intelligentiam veritatis error aliquis aut obscuritas impediret. Quae si non posse ignorari doceamus; impietatis esse crimen necesse est quod negatur. Angelus Dei loqui ad Agar coepit, Ismaelem in gentem magnam adaucturus, eique innumerabilem 91 gentis progeniem praestaturus. Confessio audientis et Dominum eum esse et Deum edocet. Sermonis enim exor
Abbreviated transcription (Latin):
creditur. nõ potest alit̾ de oo qͣui ut ip̃e est de se testatus
intelligi. Cessent itaq pprie hominũ opiniones: ueq
se ultͣ diuinam cõstitutionem humana uidicia extẽ¬
dant. Sequeniur ergo adu̾sus irrelegisiosas ⁊ impias¬

Expanded text:
creditur, non potest aliter de eo, quam ut ipse est de se testatus, creditur, non potest aliter de eo, quam ut ipse est de se testatus, intelligi. Cessent itaque propriae hominum opiniones, neque se ultra divinam constitutionem humana consilia extendant. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
mortifera iustititõ: ad cuiꝰ ꝯfirmatõnem cormpto intelli¬
gencie sensu. diuinoꝵẽ dictoꝵ testimomia usurpant: ⁊de
hiis sub occasione humane ignorancie menciuntur Ne¬
mini autem dubium ẽẽ oportet. ad diuinaꝵ tex coguitõ¬
neni cdiuinis utenclũ ẽẽ doctͥnis. Namq enĩ scienciam
celestium ꝑsemet humana imbocillitas consequet᷑: ueq
ĩ uisibilium intelligenciam ip̃e sͥ corporaleum sensus as¬
sumet. Non enim uel id quod creatum ĩ uobis atq car¬
nale est. uł id quod ĩ usũ uite nr̃e exd̾o clatum est suo¬
met iuiditio naturam creatoris sui opꝰ q disc̾net. Non
subeunt ingenia nr̃a i celestem scienciam: neq ĩ cõpre¬
hensibilem untuten. sensu aliquo infirmitas nrã con¬
cipiet. Ip̃ĩ de seto credendũ ÷ s his qͤ cognitõnĩ nr̃e de
se tribuit obsequendũ. Aut enĩ more gentilium dene¬
gandꝰ. est. si testimonia eiꝰ in probant᷑. aut sĩ ut est deus

Expanded text:
o: ad cujus confirmationem corrupto intelligentiae sensu, divinorum dictorum testimonia usurpant, et de his sub occasione humanae ignorantiae mentiuntur. Nemini autem dubium esse oportet, ad divinarum rerum cognitionem divinis utendum esse doctrinis. Neque enim scientiam coelestium per semet humana imbecillitas consequetur, neque invisibilium intelligentiam ipse sibi corporalium sensus assumet. Non enim vel id quod creatum in nobis atque carnale est, vel id quod in usum vitae nostrae ex Deo datum est, suomet judicio naturam Creatoris sui opusque discernit. Non subeunt ingenia nostra in coelestem scientiam, neque incomprehensibilem virtutem sensu aliquo infirmitas nostra concipiet. Ipsi de se Deo credendum est: et iis, quae cognitioni nostrae de se tribuit, obsequendum. Aut enim more gentilium denegandus est, si testimonia ejus improbabuntur: 82 aut si ut est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nim pr̃ moysen ⁊ ysaiam tum t̾cio id ipm̃ quoq
⁊ iherenuam docentem cum dicit. Hic est deus nost̾
⁊ non depitabit᷑ alt̃ ad eun: qui muenit omeñi uiã¬
sciencie: ⁊ dedit cam iacob puero suo. ⁊ istł dilecto suo¬
cet eums Hares gͦ dñ int̾ns iusum: ⁊ mt̃ homines¬

Expanded text:
Erubescent, et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione : Decretum hoc in impietatem tuam Dei est. Adversaris enim Christo, de quo te professio paternae vocis objurgat. Deus est enim, quem esse tu Deum denegas. Denea te honore innascibilis Deus, gloriam hanc a te solitu
Abbreviated transcription (Latin):
iussit ⁊ fcã sunt sollitaruis atq idem significat᷑ õẽ credat᷑.
tũ ne quid ambigi possit. oportet ea que mundi creatio¬
formandus eet : talis d̾o sermo est. Et cdixit d̾s. faciamꝰ homi¬
uem ad imagnaem ⁊ similitudinẽ nram. Et sussum. Et
fecit t̾s hominem: ad ymagniem dĩ fecit eum. Quero nẽ
solum ne qͥ dñi locutum existimes: an uero sermonera hc̃
eiꝰ intelligas. non gͥ s ad alt̾um extitisse. Sĩ solum fuisse
dicis. eiꝰ ip̃iꝰ uoce argueris dicentis. Faciamꝰ hominem ad
ẏmaginem ⁊ sumilitudiĩe nram. D̾s enĩ ꝑ legis latorem

Expanded text:
ussit, et facta sunt, solitarius atque idem significatus esse credatur; tamen ne quid ambigi possit, oportet ea, quae mundi creatioformandus esset, talis de eo sermo est: Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et rursum, Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Quaero nunc, solumne sibi Deum locutum existimes, an vero sermonem hunc ejus intelligas non sibi, sed ad alterum exstitisse? Si solum fuisse dicis; ejus ipsius voce argueris dicentis, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Deus enim per legislatorem
Abbreviated transcription (Latin):
nini quicquid est: ex eiꝰ oꝑatõne subsistit. Hic ergo u¬
nus est disponens ad abraham. loquens ad moysen
adu̾santes nobis inunicasq uirtutes: ligno passionis
affigens: mortem mninfetuo ꝑ inens: spei nostre fidem
resurtectione cõfumanȩ. corruptionem carnis huma¬
ne gła̾ corporis sui ꝑimens. Ad hunc ergo nõ deputa¬
bitur alius. Soli enim hec uiugenito dõ ꝓpria sunt. ⁊
inus hic ini hac poculiari uirtutum suaꝵ beatitudi¬
ne uatꝰ ex d̾o est. Non alt̾ ad cum deus deputabitur:
nõ eñĩ ex alia sub̾a. s ex d̾o deus est. Nichil ĩ eo itaq
nonũ: nichil extͣneum: nicħ recens est. E um enim
audiuit isrł. quod sͥ d̾s̃ uns sit. ⁊ filio di d̾o. nõ alter

Expanded text:
nim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unim quidquid est, ex ejus operatione subsistit. Hic ergo unus est disponens ad Abraham, loquens ad Moysen, ex Spiritu sancto, adversantes nobis inimicasque virtutes ligno passionis affigens, mortem in inferno perimens, spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis humanae gloria corporis sui perimens. Ad hunc ergo non deputabitur alius. Soli enim haec unigenito Deo propria sunt, et unus hic in hac peculiari virtutum suarum beatitudine natus ex Deo est. Non alter ad eum Deus deputatur: non enim ex alia substantia, sed ex Deo Deus est. Nihil in eo itaque novum, nihil extraneum, nihil recens est. Cum enim audit Israel, quod sibi Deus u
Abbreviated transcription (Latin):
sum edẽ de¬
es. deum nemo uidit unꝙͣ nisi rinigenitꝰ filus qui est
insinu prĩs: cum ihereimas dnĩ p̾dicet. qui ⁊ uisus ĩ terra
est. ⁊ int̾ homines conu̾satus est. Pater certe nõ nͥ solifi¬
lio insibilis est. Qus gͦ iste est qui est uisus ⁊ cõu̾sa¬
tus int̾ homines E Dens certe nr̃ est. ⁊ uisibilis ĩ homi¬
ne. ⁊ cõtrectabilis deus. Et ꝓphetam soquentem intelli¬
ge. nõ depinabit̾ alt̃. ad cum. Si queris quomodo: au¬
di que socuntur: ne ꝑid non ⁊ pari ꝓprium eẽ existimes:
qd̾ dciñ est. Audi isrł dominꝰ deus tuns. unꝰ est. Hec enim
sͥ coherent: non ddeputabitur alt̾ ad eum. inuenit om
nem uiam sciencie. ⁊ eledit eam iacob puero suo ⁊ istł di¬
lecto ouo. Post ħ suꝑ t̾ram uisus est. ⁊ int̾ homines con¬
Alius gͥ ad cum non deputabitur: iuus est enim hic
ĩ edcum. ex d̾o natus: ꝑ quem ereata sunt omĩa ĩ celo
⁊ interra: ꝑ quem tempora ⁊ fclã fcã sunt. Totum e¬

Expanded text:
sibi hoc, ad divinitatem Filii destruendam, peculiare deus, qui est in sinu Patris ; cum Jeremias Deum praedicet, qui et visus in terris est, et inter homines conversatus est? Pater certe non nisi soli Filio visibilis est. Quis ergo iste est qui est visus et conversatus inter homines? Deus certe noster est, et visibilis in homine et contrectabilis Deus. Et prophetam loquentem intellige: Non deputabitur alter ad eum. Si quaeris, quomodo? audi quae sequuntur: ne per id non et Patri proprium esse existimes quod dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus ure Dei vocibus; et fuge confusionis denuntiationem. dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo: post hoc super terram visus est, et inter homines conAlius igitur ad eum non deputatur. Unus est enim hic in Deum ex Deo natus, per quem creata sunt omnia in coelo et in terra, per quem tempora et saecula facta sunt. Totum e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corporeũ. qr dcm̃ sit. Sp̃c enĩ ds̃ est: ⁊ adorantes eũ ĩ spũ
⁊ u̾itate adoiare oportet. Nũc ĩ mortalitateni habentem:
⁊ inuisibilem: paulo dicẽte. Qui solus ht̃ ĩ mortalitatẽ
⁊ lucem habitat ĩ accessibilem: quem nema hominũ
solum maneutem ĩ nascibilrm: qr dcm̃ sit. Ego sum qͥ
sum. Et Russum. Si dices filiis isrł. Misit me ad nos. is
ꝙͣ sint iubtilit̾ cõfusa atq ꝑmixta: tñ ab solute anifici¬
osam malicie. ⁊ stulticie calliditatem iepciam ꝙ testã¬
tur. Int̾ cet̾a enim addicł̾unt solum sc prẽm ĩnasci¬
bilem cognosce: tauꝙͣ hĩc quisꝙͣ possit ambig̾e: eũ ex quo
ille genitus sit ꝑ quem omĩa st̃. id quod ip̃e est a ncmine
& ex quo is qui genitꝰ est substitisse deceatur. Igit᷑ id quod
et̾ne mrtutis innascibilem potestatem. Nemrai autem
dubim ce̾ existimo ob eam causam in confessioue di prĩs
quedam eiꝰ tanꝙͣ pecculiaria ⁊ priuata memorari: ue p̾t̾

Expanded text:
s est, et adorantes eum, in Spiritu et veritate adorare oportet . Hunc immortalitatem habentem et invisibilem, Paulo dicente: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum solum manentem 77 innascibilem, quia dictum sit: Ego sum qui sum ; et rursum: Sic dices filiis Israel: Misit me ad vos is uamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum se Patrem innascibilem cognovisse: tamquam hinc quisquam possit ambigere, eum, ex quo ille genitus sit per quem omnia sunt, id quod ipse est a nemine et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Igitur id, quod itentes in eo aeternae virtutis innascibilem potestatem. Nemini autem dubium esse existimo, ob eam causam in confessione Dei patris quaedam ejus tamquam peculiaria et privata memorari, ne praet
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃. audi istł dñs ds̃ tuus. unꝰ est: atq utinam tecte ten̾es s
scdm̃ sensum tuum dc̃i ꝓphetici quero rõnem. Ait enm in
psalmis. Unxit te d̾s: d̾s tuus. Discerne ad legentis intelligẽ¬
ciam unctum ⁊ ungentem. Distingue: te ⁊ tuus. Ad quem
⁊ de quo sit sermo: demonstra. Suꝑiorib enini dcĩs. is cõfes¬
sionis ordo subiectus est. Dixerat namiq. Eedes tua d̾s ĩ scłm
it te d̃s d̾s tnus. D̾s ergo regni et̾ni obm̃itum dilecte iꝰticie
⁊ ꝑose iniquitatis a dõ suo. unctus est. Nunquid intelligẽ¬
ciam urãm aliqͣ saltem nominũ int̾ualla ꝯfinidunt:
torem: te uero ad eiꝰ qui exauctore est significatõnem. Est
enĩ d̾s ext̃o. ꝓpħa codem ordine ꝯfitente. Uuxit te d̾c t̾s ts̃
Non est auteni añ ĩnascibilem dm̃ t̃s ullus: ip̃o dicente. Es

Expanded text:
Dominus Deus tuus unus est: atque utinam recte teneres. Sed secundum sensum tuum dicti prophetici quaero rationem. Ait enim in psalmis: Unxit te, Deus, Deus tuus . Discerne ad legentis intelligentiam unctum et ungentem: distingue te et tuus: ad quem et de quo sit sermo, demonstra. Superioribus enim dictis hic confessionis ordo subjectus est. Dixerat namque: Sedes tua, Deus, in sait te, Deus, Deus tuus. Deus ergo regni aeterni, ob meritum dilectae justitiae et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? torem, te vero ad ejus qui ex auctore est significationem. Est enim Deus ex Deo, propheta eodem ordine confitente: Unxit te, Deus, Deus tuus. Non est autem an
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen cum de nat᷑is celestib sermo est: ipã illa q̃ sensu
mencum cõtinentur usu cõmunis ⁊ nͨͤ ⁊ sermonis sunt
eloquenda: nõ utiq dignitati dĩ congrua. s ĩgenii nostͥ
tum aliquid ex humianis cõꝑationib ꝓferiemus. nõ se¬
cundum naturas corporales ded̾o sentire credainur. nec
passionib nrĩs spiritalia cõparare: s pociꝰ reꝵ usibiliũ
spem ad intelligentiam ĩ nisibilium ꝓtulisse. Niunt

Expanded text:
Tamen cum de naturis caelestibus sermo est, illa ipsa quae sensu Tamen cum de naturis caelestibus sermo est, illa ipsa quae sensu mentium continentur, usu communi et naturae et sermonis sunt eloquenda: non utique dignitati Dei congrua: sed ingenii nostri cum aliquid ex humanis comparationibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritualia comparare: sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentiam invisibilium protul
Abbreviated transcription (Latin):
anterioribus libellis quos iam pri¬
clem ꝯscͥpsimus absolute cognitũ
existimemus fidem nos ⁊ ꝯfessio¬
licis atq apostolicis institutis ob¬
tinere: neq quicquam nobis cũ
hĩs libellis quedam nocessano fuerunt cõp̾hentenda: ut
omiib fallaciis eoꝵ ⁊ impietatib editis absolucior fieret
cognitõ u̾itatis. Et primum cognoscendum est que doctri¬
ne coꝵ temeritas sit̃. quod ue ir religiositatis ꝑiłm: cle¬
hinc quid adn̾sum fiden apostolicam: cui nos ꝯgriumiꝰ
boꝵ ambiguitate. simplicitatẽ audienciũ illucdant: post
tremo qua int̾pretatõnum suaꝵ. arte u̾itatem diuinoꝵ̃
dictoꝵ untutem q corrumpant. Non ignoramꝰ autem ad
res diuinas explicandas. neq hominum elocutionem neq
nature humane cõꝑatõnem posse suffic̾e. Quod enĩ ine¬
nairabile est id significancie alic̾ f̾iem. ⁊ modum nõ ht̃
⁊ quod spiritale est id a spẽ corporalumm exemploq diu̾sũ ÷

Expanded text:
anterioribus libellis, quos jam pridem conscripsimus, absolute cognitum existimemus, fidem nos et confessiolicis atque apostolicis institutis obtinere, neque quidquam nobis cum his libellis quaedam necessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid adversum fidem apostolicam, cui nos congruimus, verborum ambiguitate simplicitati audientium illudant: posttremo, qua interpretationum suarum arte veritatem divinorum dictorum virtutemque corrumpant. Non ignoramus autem, ad res divinas explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem posse sufficere. Quod enim inenarrabile est, id significantiae alicuius finem et modum non habet: et quod spirituale est, id a specie corporalium exemploque diversum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dũs: ⁊ non est d̾s p̃t̃ me Est enĩ mugenitus deus: ue¬
q corsortem iungeniti nomen admittit: sicut nõ resci¬
ꝑit innascibilis in eo tm̃ quod est ĩnascibilis ꝑticipem
Eat gͦ inꝰ ab imo: neq p̃t̃ ĩ nascibilem dm̃ ĩnascibilis d̾s¬

Expanded text:
Dominus, et non est Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neDominus, et non est Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis D
Abbreviated transcription (Latin):
abͣham. ⁊ d̾s ysaac. ⁊d̃s iacob. Qui apparuit in tubo. cdatu¬
bo loquitur: ⁊ uisionis locus unꝰ ⁊ uocis est: neq aliusꝙͣ
qui est uisus audit᷑. Qui angłs dĩ est cum uidetur. idã
russum cum auditur est dns̃. Ipẽ uero dñs qui audit᷑
deus de inde abrahe. ⁊ ysaac ⁊ iacob oẽ cognoscitur: cum
angłs d̾ĩ dicit᷑ nõ ꝓprius gͥ. aut solitatus cẽ monstratur
nature sue et nomime p̃dicatur. Habes gͦ angłm qui
de tubo apparuit: ⁊ dnm̃ ⁊ dm̃. ꝑcutre adhuc moysi tes
dicta. Ait uamq. Uidete. uicdete quĩ ego sum dominꝰ
⁊ nõ est d̾s̾ p̃t̃ me. Et cum omĩs sermo ei ex ꝑsona dei
usq ad finem cancionis fuisset: ait. Letamini celi si¬
mul cum eo. Sadorent eum om̃s filii dei. Letaminigẽ¬
tes cum populo eiꝰ: ⁊honorificent eum oms̃ angłi dei.
Honorificandus est adĩ angłis d̾s: dicens. Qñĩ ego sum

Expanded text:
Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Qui apparuit in rubo, de ruAbraham et Deus Isaac et Deus Jacob . Qui apparuit in rubo, de rubo loquitur: et visionis locus unus et vocis est; neque alius, quam qui est visus, auditur. Qui angelus Dei est cum videtur, idem rursum cum auditur est Dominus; ipse vero Dominus qui auditur, Deus deinde Abrahae, Isaac et Jacob esse cognoscitur. Cum angelus Dei dicitur, non proprius sibi ac solitarius esse monstratur;naturae suae et nomine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Dominum etdicta: ait namque, Videte, videte quoniam ego sum Dominus, et non est Deus praeter me . Et cum omnis sermo ei ex persona Dei usque ad finem cantionis fuisset, ait, Laetamini coeli simul cum eo, et adorent eum omnes filii Dei. Laetamini gentes cum populo ejus, et honorificent eum omnes angeli Dei . 95 Honorificandus est a Dei angelis Deus, dicens: Quoniam ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
us̃ affuit: s ⁊̃ ad iacob ĩ homine d̾s uenit. Neq solum
uenit: s luctatus osteuditur. Neq tantũmͦ luctatus: s
⁊̃ adu̾sus eum cum quo luctabatur infumus. Nunc de
lucte sacͣmento: non est neq intempore. neq ĩ mat̾ia a¬
liquid tͣctare. D̾s certe est: q iacob aduetsus dm̃ ĩnaluit
hic angłs d̾i. d̾s ce̾ sit cognitus. Cognitꝰ plane est. Neq sõ¬
Angłs eñĩ dnĩ moysi de tubo appatuit: dñs de rubo loqͥt᷑
uocẽ cuiꝰ intelligenlam existimas: utrum eius qui nis
est an alicuiꝰ alt̾ius: Hic mendatio locꝰ nlłs est. Ait enĩ
scͥptura. Apparuit autem illi angłs dñi in flamma ig¬
nis de iubo. Et sussum. uocauit eum dñs de rubo. Mo¬
p̾ses moyses. Et respondit. Quid est: Et dixit dñs. Ne
accessetis huc. Solue calciamentum de pedib tuis: lo¬
cus. enĩ in quo stas: t̾ra scã est. Et dixit ei. Ego sum d̾s

Expanded text:
Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum invaluithic angelus Dei Deus esse sit cognitus. Cognitus plane est. Neque soAngelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et dixit Dominus: Ne accesseris huc, solve calciamentum de pedibus tuis; locus enim, in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei: Ego sum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i: ⁊ dnm̃ incumbent̾e suꝑ illam: sͥq om̃s benedictioneᷤᷤ
qͣs abrahe ⁊ ysaac cled̾at imꝑtientem. Aohũc postea tat
d̾i sermo est. Dixit autem ad iacob. Surgens ascende in
locum bethel. ⁊ habita ibi: ⁊ fac ibi altarium deo qui
apparuit tͥ. cuni fugeres a facie frĩs tui. Ds̃ honorem
do̾ postulat. ⁊ postulat cum alt̾uis significatõne ꝑsone.
Qͥ inqͥt apparuit tibi cum fugeres: ne qua ꝑsone ecd̾e
confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur: d̾s ⁊̃
de quo loquit᷑. Houoris confessio nature nomine nõ dis¬
tõnem necessana: s sod̾m ꝓpositionis ordinem responsio¬
uis. quoq ordo retinendus est. Itaq que ei reliqua sunt
in libro alt̾o. suo loco exequemi. Tantum hoc nunc indeo
qui houorem cleo postulat. demonstrandum fuit: anglm
usus sit ⁊ dm̃ oẽ ⁊ dun̾: angłos autem duos. ⁊ cũ dño ui¬
sos. ⁊ ab eo ad loth missos. nichil aliud aꝓpheta. nichil
angłos p̾dicatos. Non solum autem ad abiaham ĩ uiro

Expanded text:
 super eam, sibique omnes benedictiones, quas Abrahae et Isaac dederat, impertientem . Ad hunc postea talis Dei sermo est: Dixit autem Deus ad Jacob, surgens adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem confusio nasceretur. Deus ergo est qui loquitur, Deus et de quo loquitur: honoris confessio a naturae nomine non distionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exsequemur. Tantum hoc nunc in Deo, qui honorem Deo postulat, demonstrandum fuit, angelum angelos autem duos, et cum Domino visos, et 94 ab eo ad Lot missos, nihil aliud a propheta nisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro
Abbreviated transcription (Latin):
głs dĩ est. neq russum angłs dĩ nõ iccirco qr d̾s est: s signi¬
ficata ꝑsonaꝵ intelligencia. ⁊ distinctio in nascibilitatis na¬
tiuitatis ꝙ sensu ac manifestata sacͣmentoꝵ celestiumdiᷤᷤ¬
pensatõne nõ solitarium dm̃ docuit opinanclum: cũ au
dem de moysi libris responsa a nobis sint: ut pociꝰ moy¬
ses ip̃e respond̃it: qr eo ħetici auctore usi ꝑ uniꝰ d̾i confessio
nõ destit̾it de dĩ filio cdocere qd̾ d̾s est. S consequens est

Expanded text:
co, quia Deus est: sed significata personarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, ac manifestata sacramentorum coelestium dispensatione, non solitarium Deum docuit opinandum, cum angedem de Moysi libris responsa a nobis sint, vel potius Moyses ipse responderit: quia eo haeretici auctore usi, per unius Dei confessionnon destiterit de Dei filio docere quod Deus est. Sed cons
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: s ille dum̃ suũ fiõi occulis ⁊ uisu mentis agnouit. De¬
hinc sequitur: ⁊ dixit ei. Reu̾tens ueniam ad te ad hoctẽ¬
pus in fut᷑um: ⁊ habebit filium sara uxor tua. Et post
h: dixit ei dñs. Non celabo ego abraham puero meo: que¬
fes facturus sum: Et russum dixit ei dus̃. Clamor sodo¬
moꝵ̾ ⁊ gomorre impletus est: ⁊ peccata ooꝵ magna ualde.
Et russum post multũ alium sermonem quem breuita¬
tis studio p̾ternintimus: cum de iustis una. cũ inustis
ꝑdendis abraham eẽt sollicitꝰ ait. Nequaꝙͣ qui uidicas
t̾ram: facies hoc uiditium. Et dixit dñs. Si inuenero so
uonus quinquagnita iustos ĩ ciuitate: remirtam om̃i
loco propt̾ illos. Et Russum. cõsuminato sermone ad loth
frem abrahe: scͥptura dicit. Et dũs pluit suꝑ sodomam
⁊ gomorram sulphur ⁊ ignem adnõ de celo. Et sussum.¬

Expanded text:
est; sed ille Dominum suum fidei oculis et visu mentis agnovit. Deest; sed ille Dominum suum fidei oculis et visu mentis agnovit. Dehinc sequitur: Et 90 dixit ei, Revertens veniam ad te ad hoc tempus in futurum, et habebit filium Sara uxor tua . Et post haec dixit ei Dominus, Non celabo ego Abraham puerum meum quae facturus sum . Et rursum: Dixit autem Dominus, Clamor Sodomorum et Gomorrhae impletus est, et peccata eorum magna valde . Et rursum post multum alium sermonem, quem brevitatis studio praetermittimus, cum de justis una cum injustis perdendis Abraham esset sollicitus, ait: Nequaquam, qui judicas terram, facies hoc judicium. Et dixit Dominus, Si invenero in Sodomis quinquaginta justos in civitate, remittam omni loco propter illos . Et rursum consummato sermone ad Lot fratrem Abrahae, Scriptura dicit, Et Dominus pluit super Sodomam et Gomorrham sulphur et ignem a Domino de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
rat: amplificatõ uero ĩ fut᷑um. Nuc̃ enim primũ ad ab¬
ham de hysmael ds̃ loquit᷑. ad agar uero angłs d̾i locutꝰ ẽ
Ds̃ gͥ est qui ⁊ angłs est. qr qui ⁊ angłs diͥ est. dd̃ est ⁊ ex
d̾o natus. Dei autem angłs ob id dicitur. qr magni cõsilis
est angłs. Deus uero ielem postea demonstͣtur ne qui dsᷤ
est. e̾ẽ angłs cred̾ctur. Seqͣtur sermo ordinem rerum. Ange¬
lus dñi ad agarlocut᷑ est: idem ad abraham d̾s loquitur:
ex eodem ad utrumq fit sermo. Bũdicitur ismahel ⁊ ingẽ¬
tem magnam amplicantdus ce̾ ꝓmittitur. Scriptura ⁊¬
ꝑ abraham dm̃ esse qui loqueretur ostendit. Abrahe qͦq
ysaac siluis ꝓmuititur: De hinc postea assistunt uintres:¬
⁊ abraham conspectis trib unum adorat: ⁊ dnm̃ confitetur
Scͥptura astitisse uiros tres edidit: s patͥarcha nõ iguorat
qui ⁊ adorandꝰ sit̃ ⁊ confitentꝰ. In discreta assistentiũ spẽs

Expanded text:
rat: amplificatio vero in futurum; nunc enim primum ad Abrat: amplificatio vero in futurum; nunc enim primum ad Abraham de Ismael Deus loquitur. Et ad Ahraham Deus lo est, qui et angelus est: quia qui et angelus Dei est, Deus est ex Deo natus. Dei autem angelus ob id dictus, quia magni consilii est angelus: Deus vero idem postea demonstratus est, ne qui Deus est, esse angelus crederetur. Sequatur sermo ordinem rerum. Angelus Domini ad Agar locutus est; idem ad Abraham Deus loquitur, ex eodem ad utrumque fit sermo. Benedicitur Ismael, et in gentem magnam amplificandus esse promittitur. 25. per Abraham, Deum esse qui loqueretur, ostendit. Abrahae quoque Isaac filius promittitur. Dehinc postea assistunt viri tres. Abraham conspectis tribus unum adorat, et Dominum confitetur. Scriptura adstitisse viros tres edidit: sed patriarcha non ignorat qui et adorandus sit et confitendus. Indiscreta assistentium species
Abbreviated transcription (Latin):
mum angłs dĩ. deinde idem postea. ⁊ dñs ⁊ d̾s: ad abraham
uero tm̃ d̾s. Tuto enim iam ꝑsonarum discretione premissa
ne solitarii error subeẽt: ab solutum ⁊ uerum eiꝰ nomenedi¬
citur. Senptum uamq est. Et dns clixit ad abraham. Eoce
sara uxor tua pariet tͥ filiũ. ⁊ uocabis nomen eiꝰ ysaae: ⁊
statuam testamentum ueum ad illum iitestamentũ
et̃nũ: ⁊ semini eł post illum. De ismahel autem hec. Ecce
exaudiui te ⁊ benedixi ei. ⁊ amplicabo eum ualcle. duo¬
decim gñs gen̾abit: ⁊ cdabo illum ingentem magnam.
Nunquid ambigitur qͥn qui angłs dĩ dictus est: idem rꝰ¬
sum dicatur ⁊ d̾s: Qualit̃ q cde hismael sermo est: ⁊ nũc
⁊ dudum multiplicandꝰ ab eoclem est. Et ne forte nõ id̾e
qui eẽt locutus ad agar: nc̃ loqui credet᷑: eidem ꝑsone signi¬
ficatõnẽ diuinꝰ sermo testatur dicens. Et bũdixi eum ⁊ ã¬
plicabo eum. Bũdcõ ex p̃t̾ito est: iam enĩ ad agar sermo fue¬

Expanded text:
mum angelus, deinde idem postea et Dominus et Deus: ad Abraham vero tantum Deus. Tuto enim, jam personarum discretione praemissa, ne solitarii error subesset, absolutum et verum 89 ejus nomen edicitur. Scriptum namque est: Et dixit Deus ad Abraham, Ecce Sara uxor tua pariet filium tibi, et vocabis nomen ejus Isaac: et statuam testamentum meum ad illum in testamentum aeternum, et semini ejus post illum. De Ismael autem, ecce exaudivi te, et benedixi ei, et amplificabo eum valde: duodecim gentes generabit, et dabo eum in gentem magnam . Numquid ambigitur, quin qui angelus Dei dictus est, idem rursum dicatur et Deus? Pariterque de Ismael sermo est, et nunc et dudum multiplicandus ab ecdem est. Et ne forte non idem, qui esset locutus ad Agar, non loqui crederetur: ejusdem personae significationem divinus sermo testatur, dicens, Et benedixi ei et multiplicabo eum. Benedictio ex praeterito est; jam enim ad Agar sermo fue
Abbreviated transcription (Latin):
adest: s eciã componit. Est ergo cõponens apud ipm̃. In¬
telligite cõpositionis. uł dispositionis offitium. pr̃ enim ĩ
co quod loguitur esficit: Filius meo quos oꝑatur. que fie¬
ri sunt dicta componit. ꝑsonaꝵ autem ista ita facta
distinctõ est: ut opus referatur adutrumq. Nam meo qd̃
dicitur. faciamus: ⁊ uissio exeqͣtur ⁊ fcm̃. In eo uero qd̾ scͥ¬
bitur eram aput illum componens: nõ solitarium sesͥ ẽẽ
ĩoꝑatione significat. Lecatur auteni ante eum: queni sͥ
significabat aggaud̾e letanti. Cotidie autem letabar ĩ
conspectu eiꝰ in omĩ tempore: qñ lecabatur orbe ꝑfc̃o ⁊¬

Expanded text:
adest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Inadest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Intellige compositionis vel dispositionis officium. Pater enim in eo quod loquitur, efficit; Filius in eo quod operatur quae fieri sunt dicta, componit. Personarum autem ita facta distinctio est, ut opus referatur ad utrumque. Nam in eo quod dicitur, Faciamus, et jussio exaequatur, et factum: in eo vero quod scribitur, Eram apud illum componens , non solitarium se sibi esse in operatione significat. Laetatur autem ante eum, quem sibi significabat adgaudere laetanti. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore, q
Abbreviated transcription (Latin):
litarium sͥ hec locutum fuisse affirmare uoles. tanqͣ
concedi tͥ possit ut unꝰ secũ uelud cum alt̃o sit locutus:
credatur q ĩ eo qd̃ ad imagniem d̾i fecit hominem. ita
uoluisse intelligi. tauꝙͣ adimaginem meam. feci homi¬
nem: primum ip̃e testimonio tuo redargueris. Dixisti
enim ex pre omĩa: s ꝑ filium omĩa. Namq ꝑ iel qd̾ dcm̃
est: faciamꝰ hominem admiaginem ex eo origo est: ex
quo cepit ⁊ sermo. In eo uero qd̾ d̾s ad imaginem dei fe¬
cit: siguificatur ⁊̃ is ꝑ quem cõsummatur oꝑatõ. Tum
confessus es. contͣibit dicens. Cum certos ponebat fon
tes sub celo cun forcia faciebat fundamenta t̾re: erã
aput illum componens. ego eram ad quam gaudebat.
Cotidie autẽ letabar in conspectu es ĩ omi tempore: cũ
dusa est omĩis occasio: ⁊ coaitatur ad ueri cõfessionem
nniũsus error. Adest d̾o genita añ scła sapĩa: neq solũ

Expanded text:
litarium sibi haec locutum fuisse affirmare voles, tamquam litarium sibi haec locutum fuisse affirmare voles, tamquam concedi tibi possit, ut unus secum velut cum altero sit locutus, credaturque in eo, quod ad imaginem Dei feci hominem, ita voluisse intelligi, tamquam, Ad imaginem meam feci hominem; primum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre omnia, sed per Filium omnia. Namque per id quod dictum est. Faciamus hominem, ex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, significatur etiam is per quem consummatue Christum confessus es, contraibit dicens, Cum certes sub coelo, quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. Ego eram cui adgaudebat. Quotidie autem jucundabar ante faciem ejus in omni tempore cum clusa est omnis occasio, et coartatur ad veri confessionem universus error. Adest Deo genita ante saecula Sapientia. Neque solum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝙͣꝙͣ suꝑfluimi post hoc existimetur. ultͣ aliquid afferre.
qr ĩ diuinis reb nõ frequencius. dicta. s tm̃ dicta. suffiti¬
ant: tñ quid de hoc eotdem dictum sit. cognosci oportet. Non
eiũ diuinoꝵ dc̃oꝵ: s intelligencie nr̃e a nobis rõ p̾standa ÷¬
D̾s a noe int̾ multa manclata ita loquit᷑. Qui effud̾it sã¬
ginnẽ hominis: ꝓ sanguine ciꝰ effundetur aĩa eiꝰ: qr adi¬
maginem cdĩ fecit hominem. Etiam hic elistinguit᷑ exem¬
plum. opꝰ. oꝑans. Deus testatur se ad imaginẽ dĩ homnnẽ
fecisse. Cum fatientꝰ hõ est: qr de se. neq ad se loq̃batur
dixit adimaginẽ ur̃am: cũ autem fc̃s hõ est: fecit d̾s ho¬
minem ad imagniem d̾i. Non ignorauit utiq u̾bi ꝓpͥe¬
tatem: si gͥ ip̃i loqueret᷑ ut diceret. foci ad imaginem me¬
am. Dixerat enim ad demonstrandam nature unitatẽ
faciamꝰ ad imaginẽ nram. Neq tussum confudit de
sollitario: ac nõ solitatio intelligenciam: cum hominem

Expanded text:
 superfluum post haec existimetur ultra aliquid afferre, quia in divinis rebus non frequentius dicta, sed tantum dicta sufficiunt: tamen quid de hoc eodem dictum sit, cognosci oportet. Non enim divinorum dictorum, sed intelligentiae nostrae a nobis ratio praestanda  Qui effuderit sanguinem hominis, pro sanguine ejus effundetur anima ejus; quia ad imaginem Dei feci hominem . Etiam hic distinguitur exemplum, opus, operans. Deus testatur se ad imaginem Dei hominem fecisse. Cum faciendus homo est, quia de se, neque ad se loquebatur, dixit ad imaginem nostram: cum autem factus homo est, Fecit Deum hominem ad imaginem Dei. Non ignoravit utique verbi proprietatem, si sibi ipse loqueretur, ut diceret, Feci ad imaginem meam. Dixerat enim ad demonstrandam naturae unitatem, Faciamus ad nostram. Neque rursum confudit de solitario ac non solitario intelligentiam: cum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
isti me. Angłs dĩ loquitur: cduplex autem ĩ angło d̾i
significato est. ipẽ qui egt. ⁊ ille cuiꝰ est ⁊ loquitur nõ
res scdm̾ nomen officii sui. Nit enĩ. Multiplicans mł¬
tiplicabo semen tuũ: ⁊ nõ dimuñabitur a multitudine
Minist̾ium angłi: potestas multiplicandaꝵ genciũ exce¬
elit. S quid tanilem de eo qui dĩ angłs: q̃ soli d̃o ppria
sunt loquebat᷑ scͥptura testata est. Et nocauit nomen
diũ qui loquebat᷑ socum: tu d̾s qui aspexisti me. Et pͥ¬
mum angłs dĩ. scd̾̃o dñs. nocauit enĩ nomen diũ qui
loquebatur secum. de hinc t̾tio d̾s. tu enĩ es ds̃ qui aspex¬
rum distinctio ab soluta eẽt̃: angłs dĩ est nunccupatus.
Qͥ enĩ est d̾s ex t̾o: ip̃e est ⁊ angłs dĩ. Ut uero honor de

Expanded text:
isti me . Angelus Dei loquitur duplex autem in angelo Dei isti me . Angelus Dei loquitur duplex autem in angelo Dei significatio est: ipse qui est, et ille cujus est: et loquitur non res secundum nomen officii sui; ait enim: Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine. Ministerium angeli potestas multiplicandarum gentium excedit. Sed quid tandem de eo, qui Dei Angelus quae soli Deo propria sunt loquebatur, Scriptura testata est? Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me. Primum angelus Dei, secundo Dominus; vocavit enim nomen Domini qui loquebatur secum; dehinc tertio Deus, Tu enim es Deus qui adspexrum distinctio absoluta esset, angelus Dei est nuncupatus; qui enim est Deus ex Deo, ipse est et angelus Dei. Ut vero honor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ flliis hominũ ob id qr iam ĩ uno adam omẽ humani
geñis exordium ꝯstitisset. Non gͦ in fabricatõne mundi
tuis ꝙͣ dissimulata habent᷑. Plenior namq eoꝵ tͣctatꝰ ꝓpo¬
sitionib cet̾is reseruauetur. Nunc enim tm̃ ad io respon¬
ea ignorandum. ẽẽ. qr filiꝰ d̾s est. cum idem moỹses dm̃ ⁊
dnĩ. toto oꝑis sui corꝑe sit professus. G uidendum est qͦmͦ
⁊ electõ. ⁊ legislatio dñi ⁊ dñĩ pari ꝯfessions ordine p̃dicet.¬
Post multas namq di ad abraham allocutiones cũ adu̾¬
sum agar sarra cõmou̾et᷑ cõceptui antlle domina steri¬
lis inuidens: cumq discessisset agar a ꝯspestu eiꝰ: ita de
ca scͥptura loquit᷑. Et dixit angłs dñi ad agar. Redi ad
cdominam tuam ⁊ hunuiliate sub manib eiꝰ. Et dixit
ei angłs dnĩ. Multiplicans multiplicabo semen tuũ
⁊ nõ dimm̾̃abitur a multitudine. Et sussum. Et uo¬
cauit nouion dni qui loquebatur secim: tut̾s qͥ aspex¬

Expanded text:
: in filiis hominum ob id, quia jam in uno Adam omne humani generis exordium constitisset. Non ergo in fabricatione mundi tiusquam dissimulata habentur; plenior namque eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id responea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videndum est, quomodo et electio et legislatio Deum Post multas namque Dei ad Abraham allocutiones, cum adversum Agar Sara commoveretur, conceptui ancillae domina sterilis invidens, cumque discessisset a conspectu ejus, ita de ea Scriptura loquitur: Et dixit Angelus Domini ad Agar, Redi ad dominam tuam, et humilia te sub manibus ejus. Et dixit ei Angelus Domini, Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine . Et rursum: Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspex
Abbreviated transcription (Latin):
manentũ: ⁊ diuisit d̾s ꝑ medium aque. Habes gͦ deum.
ex quo: habes dñi ꝑ quem. Aut si io negabis: necesse est co
qd̃ fcm̃ est. ꝑ quem fcm̃ sit̃ doceas: aut certe naturam ipãm
cteandoꝵ d̾õ obedientem ẽe̾ clemonstres: que ad id quod dic¬
tũ est fiat firmamentum se ipã d̃i u̾bo iussa firmaũit̃
S ħ dinine scͥpture tõ nõ recipit. Onna eñĩ scd̃m ꝓphecã
fcã ex nichillo sunt: nec natura aliqua manens demuta¬
da. in aliud est: s io quod nõ erat. creatum. ⁊ absolutum est.

Expanded text:
mamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum mamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmamentum, se ipsam Dei verbo jussa firmaverit. Sed haec divinae Scripturae ratio non recipit. Omnia enim, secundum prophetam, facta ex nihilo sunt : nec natura aliqua manens demutata in aliud est, sed id quod non erat creatum est, et absolutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
retͣctent᷑. Namq hoc coꝵ principale est: Nouimꝰ inquiunt u¬
& quo onuiã unã untutẽ ĩ nascibilem. ⁊ unam hanc &ẽ
sine ũtio potestatems s nõ ꝑ id quot d̾s unꝰ sit: d̾i f̾ilio acci¬
dit negari posse quod deus est. Moyses namq ut pocuis
tabant religionib occupato. Hoc cõstituit principale mã¬
datum: ut unũ d̾m cred̾ent. ⁊ uere ac m̃ito ꝯstituit. unꝰ enĩ
est d̾s: ex quo omĩa. E uiteamꝰ an idem moyses eñ quoq ꝑ
quem onuiã st̃ dñ: eẽ ꝯfessus sit. Non enim pat admuturꝙ
quod t̾s unꝰ sit: neq alind ip̃e ꝙͣ t̾s: qr ex t̾o natus est. Dequo
dñs t̾s tiuis unꝰ est: dĩ filium dm̃ p̾dicau̾it  uti enĩ nos ad
cõfitendam dñ nñ ihũ xp̃i diuinitatem destimonio illiꝰo
de do. ⁊ ꝑfcã confessio sit scd̾ni apostolum ita loqui urais
namiq. Et dixit d̾s̃ fiat firmamentũ in medio aque
⁊ sit diuitens int̾ aꝙͣ ⁊ aqͣm. Et fom̃ est sic. Et fecit ds̃ fir¬

Expanded text:
tatem. --Nam hoc eorum principale est: Novimus inquiunt, uex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel potitabant, religionibus occupato, hoc constituit principale mandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum quoque, per quem omnia sunt, Deum esse confessus sit. Non enim Patri adimiturquod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo natus est. De quo Dominus Deus tuus unus est, Dei filium Deum praedicaverit. Uti enim nos ad confitendam Dominide Deo et perfecta confessio sit, secundum Apostolum ita loqui, Unus namque: Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquae, et sit dividens inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus fir