comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uident se abeisd penis sola miscd̾ia li¬
b̾atos. S dic aliquis licz mali ñ pum¬
rentur nõne boni scirent se abeiss
penis lib̃ari sic̃ mͦ: Soło forsitã ñ ita
efficacit᷑ ⁊ in hoc ip̃o minꝰ dilig̾ent:
¶t̾ si nullus dãpnandꝰ eẽt nõne
d̾s reddẽt bonis ꝓm̾itis suis ⁊ sicui¬
bonũ eẽt ꝗͣ mͦ sit ĩmo ãpliꝰ bonũ eẽt. qi

Expanded text:
vident se ab eisdem poenis sola misericordia liberatos. Sed dicet aliquis: Licet mali non punirentur, nonne boni scirent se ab eisdem poenis liberari sicut modo? Solutio. Forsitan non ita efficaciter, et in hoc ipso minus diligerent. Item si nullus damnandus esset, nonne Deus redderet bonis pro meritis suis? Et sic vib
Abbreviated transcription (Latin):
uari. uidr i ñ eẽ mͥ ĩputandum si ñ facio
qđ sine gr̃a ñ possum face̾ cum gr̾a ñ sit col¬
lata mͥ. s mag̃ illi qui non ꝯfert mͥ neces¬
sariam gr̃ã. c̃ possit sñ detͥm̃to suo. Solo.
degrã diu̾si diu̾sa sentiunt. Quidam
dicebant dm̃ ñ posse facere nͥ ꝙ fac̃. qđ
seminarium tͥtutis quod in radicẽ
.caritatis uocant in isto ẽ ex quo aptus
ẽ: ut grã sͥ collata uitam et̾nam ꝓm̾eat᷑.
quod quia in illo nec ẽ nec caritatẽ nec
cõmunit̾ ꝓponit. quã qͥ ap̃hendit sal¬
uabit᷑ qui ñ ap̾hendit dãpnabitur.
p̾parau̾it ⁊ dicat ascende ut cibum ca¬
pias. s qr tu sũ scala ł aliqͦ huiꝰmͦi au¬
silio ascende ñ potes. id cͥco dñt alia gͦ¬
cia opꝰ eẽ ut ad illam suꝑiorẽ ascendas.
It̃ ad illam ap̾hendendam alia ⁊ ad illã
alt̾a ⁊ sic usq usꝙ infinitũ. S hii totũ

Expanded text:
ur enim non esse mihi imputandum si non facio quod sine gratia non possum facere, cum gratia non sit collata mihi, sed magis illi qui non confert mihi necessariam gratiam, cum non possit sine detrimento suo. Solutio. De gratia diversi diversa sentiunt. Quidam dicebant Deum non posse seminarium virtutis quod radicem charitatis vocant in isto est, ex quo aptus est ut gratia sibi collata vitam aeternam promereatur: quod quia in illo non est, nec charitatem, nec communiter proponit quam qui apprehendit, salvabitur; qui non apprehendit, damnabitur,  praeparaverit, et dicat: Ascende ut cibum capias: sed quia tu sine scala, vel aliquo hujusmodi auxilio ascendere non potes, idcirco dicunt: Alia gratia opus esse, ut ad illam superiorem ascendas. Item ad illam apprehendendam alia, et ad illam alia, et sic usque ad infinitum. Sed h
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾̃it ⁊ respond̾i qr uidicia d̾i abys. S
multa. possumꝰ tñ dic̾e saua secretoꝵ
reuerentia ⁊ absq suꝑcilio assertiõis
ꝙ ĩo potiꝰ elegit iacob quã esau qr p̾sciũ
maiorẽ hutilitatẽ ꝓuenire bono uniu̾̃¬
sitatis exelectiõe iacob quã esau. S dic

Expanded text:
t responderi: Quia judicia Dei abyssus multa. . Possumus tamen dicere, salva secretorum reverentia et absque supercilio assertionis, quod ideo potius elegit Jacob quam Esau, quia praescivit majorem utilitatem provenire bono universitatis ex electione Jacob quam Esau. Sed dicet
Abbreviated transcription (Latin):
peccã cooꝑent᷑ bonis in bonũ. Soł̃o: ni¬
cħ fit ĩmundo qd̾ aliquid utilitatis ñ
ꝯferat bono uniu̾sitatis.⁊ sic omĩa
q̃ qñꝙ faciunt cohoꝑent᷑ eis in malum
erunt dictum ẽ s de ħeticis. ¶ Ouos¬

Expanded text:
peccata cooperentur bonis in bonum. Solutio. Nihil fit in mundo, quod aliquid utilitatis non conferat bono universitatis, et sic omnia quae quandoque faciunt, cooperentur eis in malum,erunt, dictum est de haereticis. QU
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ p̃uisum pot̃ alit̃ euenire quã eue¬
nit. pot̃ ałr quã sit p̾uisũ euenire. Ut u
ds̃ aliquẽ hodie lecturũ p̾uidit ꝯcedit᷑
ab om̃ib qđ tał aliqͥs qui hodie ẽ lecturꝰ
pot̾ ñ leg̾e. ⁊ sic ałr quã sit p̃scitumpotest

Expanded text:
od est praevisum, potest aliter evenire quam evenit, potest aliter quam sit praevisum evenire, ut si Deus aliquem hodie lecturum praevidit: conceditur ab omnibus, quod talis aliquis, qui hodie est lecturus, potest non legere, et sic aliter quam sit praescitum potest
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b̃ uł sic ostendit mirabilẽ assectum
suum quẽ huĩt erga iudeos. quo gn̾e
locittionis uꝰ ẽ moyses dicens aut dele
me de libro tuo aut dunitte eis hanc no¬
xiã. uł p̃ dici quod ut̾q tã moyses quĩ
apłs p̃posuit indesidio suo & optatiõe
salutẽ tãte multitudinis ꝓpͥe salutin
in hoc dilectionẽ di pꝰ posuerunt ĩ mo
saluatis quã diminui inunosaluato¬

Expanded text:
his verbis ostendit mirabilem affectum suum, quem habuit erga Judaeos, quo genere locutionis usus est Moyses dicens: Aut dele me de libro vitae, aut dimitte eis hanc noxam . Vel potest dici, quod uterque tam Moyses quam Apostolus praeposuit in desiderio suo et optatione salutem tantae multitudinis propriae saluti, nec in hoc dilectionem Dei postposuerunt; imo Dsalvatis, quam diminui in uno salvato
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ds pot̃ scire q̃ nescit ⁊ nescire
nec pła scire quã scit. quia si aliqua que
nũquã fient inciperent fieri ñ tñ in¬
possunt fieri & qualia eeñt si fierent.
Non enĩ mͦ planiorẽ bt̃ scĩam de mũdo
de his que nũquam fient cũ possent fĩ
aliqͥd tale sit insola possibilitate qͥđ nĩ¬
quã fit actu. Ꝙ enĩ ñ ht̃ in deo causam.
quomͦ pot̃ ꝓdire in actum: s de ħ alibi
dicendũ ẽ qd mͦ ex accidenti tetigimꝰ. pir¬
dictis a obiectionib respondentel di¬
ꝙ ħ ds scit hc̃ lecturũ porit ꝙ iste sit
ñ qr ds aliquid nesciat. siue enĩ legat
uł non legat non ĩo plus uł minus sat
uł ñscit ds̃. Id̾ iudicium de similibꝰ. U
ad causas suꝑiores respiciamus qd fim¬
rum ẽ det̾minate erit ⁊ ñ alt̾m nͥ ł
pot̾it. ñ euenire tñ qr usus formatꝰ: sed̾¬

Expanded text:
s potest scire quod nescit, et nescire nec plura scire quam scit; quia si aliqua quae nunquam fient inciperent fieri, non tamen inpossunt fieri, et qualia essent, si fierent. Non enim modo pleniorem habet scientiam de mundo, de iis, quae nunquam fient, cum possent fieri, t utrum aliquid tale sit in sola possibilitate, quod nunquam sit actu: quod enim non habet in Deo causam, quomodo potest prodire in actum? Sed de hoc alibi dicendum est quod modo ex accidenti tetigimus. Praedictis autem objectionibus respondentes, dis scit hunc lecturum, ponit quod iste sit non quia Deus aliquid nesciat: sive enim legat, sive non legat, non ideo plus vel minus scit vel non scit Deus. Idem judicium de similibus. Nad causas superiores respiciamus, quod futurum est determinate erit, et non alterum, nec poterit non evenire: tamen quia usus formatus e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmat. p̃ eẽ fi̾ ut sicut iudeis adlitt̾ã illud
p̃ceptum ẽ ita in eo figuralit̾ nob̃ sit p̾¬
ceptum ne nos q̃ramꝰ quis ascẽdit in celũ¬
⁊c̾. Uñ apłs subtali sensu. u̾ba moysi in¬
ducit ꝯpetent̾. ⁊ ⁊̃ induc̃ de ea moysen
de iꝰticia fidei in lege. indr qđ in lege fu¬
erit iꝰticia fid̾i. ⁊ sic lex u̾e iꝰtificabat Soło
ñ sequit᷑ si in lege fit sermo de nꝰticia fid̾i
ꝙ iõ ipsa fu̾it in lege. Nec ⁊̃ recipiendũ
qđ moyses loquat᷑ de iꝰticia fidi nͥ loqͥ pro
sig̾care accipiat᷑. Nam ħ dicendo figura¬

Expanded text:
m fieri, ut sicut Judaeis ad litteram illud peccatum est, ita in eo figuraliter nobis sit praeceptum, ne nos quaeramus. Quis ascendit, etc., unde Apostolus sub tali sensu verba Moysi inducit, competenter etiam inducit de ea Moysen de justitia fidei in lege, videtur quod in lege fuerit justitia fidei, et sic lex vere justificabat. Solutio. Non sequitur, si in lege sit sermo de justitia fidei, quod ideo ipsa fuerit in lege, nec etiam recipiendum est quod Moyses loquatur de justitia fidei, nisi loqui pro significare accipiatur. Nam hoc dicendo figur
Abbreviated transcription (Latin):
s c̃ spũs sc̃s sit eq̃ siłis patri. cum sit
filius sit due imagines. qͥa ẽ imago
ĩcreata scdm qđ ds. ⁊ ẽ imago creata
gines qr inxp̃o imago increata & ima¬
go creata ñ st̃ dne imagines s una. sic̃
ẽ filiꝰ dei & filiꝰ hõis ñ tñ duo filii s unus

Expanded text:
s sanctus sit aeque similis Patri, cum sit Filio sint duae imagines, quia est imago increata secundum quod Deus, et imago creata gines, quia in Christo imago increata, et imago creata non sunt duae imagines, sed una: sicut est Filius Dei et filius hominis; non tamen duo filii, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
unius in obedientiam. Ic̃. Qr an
homo pͥmus debono quod hũit añ
lapsum sñ additioẽ maioris grẽ
potuerit obedire. ⁊ p̾ceptum sibi
datum implere. si dicatur qr po¬
tint. gͦ ex eo quod tunc habuit po¬
tuit ꝓfice̾ quod negatur fere ab
om̃ib. It̃ si ꝯcedatur quod non
potuit obedire sine adiutorio gͦ¬
tie. que gͦ euis culꝑa fint si ñ fecit
quod non potuit face̾ sine gͣtia.
⁊gr̃a non est collata nec eius culpa
fuit quare non sit collata: Soło.
ñ peccauit q ñ fecit quod facere
non potuit. s qr non fecit quod po¬
Qr an xͦ obediendo deo patri
aliquid meruerit. Uolunt quidã
fic ꝓbare quod non meruerit
aliquid. qr nec scd̃m humanita¬
tem nec scdm dłitatẽ. Ds̃ inqͥut̃
non pot̃ aliquid abaliquo acci

Expanded text:
nius inobedientiam, etc. Quaeritur an homo prius de bono, quod habuit ante lapsum sine additione aliorum, gratiae potuerit obedire et praeceptum sibi datum implere? Si dicatur, quod potuit: ergo, ex eo quod tunc habuit potuit proficere: quod negatur fere ab omnibus. Item si concedatur, quod non potuit obedire sine adjutorio gratiae, quae ergo ejus culpa fuit, si non fecit quod non potuit facere sine gratia, et gratia non est collata, nec ejus culpa fuit, quare non sit collata. Solutio. Non peccavit, quia non fecit quod facere non potuit; sed quia non fecit cum pohristus obediendo Deo Patri aliquid meruerit? Volunt quidam probare quod non meruerit aliquid, quia nec secundum humanitatem, nec secundum divinitatem. Deus, inquiunt, non potest aliquid ab aliquo acci
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipse eam app̾hendat sine quõ app̾h̃¬
sa erigi ñ pot̃. Uelud si cui existenti in
exire siuͦ manũ ad fimẽ piirgat apphen¬
dat extͣhit᷑ ⁊ sic aliquid ex hoĩe ẽ lic̃ m̾¬
tia diuidit int̾ meritũ & grãm quoda¬
liquid bom sit ibi exhomine saltem qdđ
ñ app̾hendit uł trahentẽ seq̃uit᷑. Imo
ille cui gr̃e radius infundit᷑ ocłos da
dit ⁊ sic radium quo tangit᷑ repellit.
se subtrahit. Est it in gr̃a q̃ admodũ
insoł radio qui se ocło ingerit qͦ oeb
tantꝰ uisũ exercet. Est .it. ocd̾s tał m
ture ut ꝑ illum uisus exerceat᷑ si sa

Expanded text:
ut ipse eam apprehendat, sine qua apprehensa erigi non potest, veluti si cui existenti in exire; si vero manum ad funem porrigat et apprehendat, extrahitur, et aliquid ex homine est, licet metia dividit inter meritum et gratiam, quod aliquid boni sit ibi ex homine, saltem quonon apprehendit vel trahentem sequitur; imo ille, cui gratiae radius infunditur, oculos claudit; et sic radium quo tangitur repellit, se subtrahit. Est enim in gratia quemadmodum in solis radio, qui se oculo ingerit, quo oculus tactus visum exercet. Est enim oculus talis naturae ut per illum visus exerceatur, si solis
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod dicit aus̃. necessarium ẽ fore
qđ futurũ est Nos aut̃ auõ sequentes
dm̃s geminã necessitatẽ esse. unam que
attenditur scł̃m causas inferiores que
intelligit᷑ scdm causas suꝑiores quã
inpossibile ẽ non inpleri. Eoꝵ autem

Expanded text:
 dicit Augustinus, necessarium est fore, quod futurum est. Nos autem Augustinum sequentes, dicimus geminam necessitatem esse, unam, quae attenditur secundum causas inferiores, quae intelligitur secundum causas superiores, quam impossibile est non impleri. Eorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Soło. Scõs ꝓnob̾ int̾pellare non ẽ alid
quã dm̃ ꝓm̃itis eoꝵ bonos affectꝰ quoᷤᷤ
hm̃s in eos ꝓpt̾ dm̃: remunerare. ⁊i̾o nicħ
int̾ ẽ siue nos audiant siue ñ audiãt.
non poss peccare mortalit̾. Si it ñ po¬
tudo reuelationũ extollat me datꝰ est
inͥ stimulus carnis mee. innuit qr potuit¬
ex tolli & si potuit extolli potuit pecca¬
pot̾at se ip̃m seꝑare quia in ħ meruit¬

Expanded text:
os pro nobis interpellare non est aliud quam Deum pro meritis eorum bonos affectus, quos habemus in eos propter Deum remunerare, et ideo nihil interest, sive nos audiant sive non audiant. non posset peccare mortaliter; si enim non potudo revelationum exstollat me, datus est mihi stimulus carnis meae : innuit quod si potuit extolli, potuit peccapoterat sep
Abbreviated transcription (Latin):
peccã talium cohoꝑent᷑ eis inbonum.
Soło: humiliore ⁊ doctiores resurgũt.
fecissent meliores eeñt quã mͦ sint. Ut
magdalene cũ tanta deuotione hrẽt.
tionẽ ꝯsequendã casus suus cohoꝑatꝰ

Expanded text:
peccata talium cooperentur eis in bonum. Solutio. Humiliores et doctiores resurgunt. fecissent, meliores essent quam modo sint; ut Magdalene cum tanta devotione haberet tionem quamdam c
Abbreviated transcription (Latin):
tur cum dr̃ ñ ẽ spes ei quod ñ est spes
quomͦ nom̃ spei ꝯuenit uł aptat᷑: Soło.
sic̃ equiuoce dr fides id quo credit᷑. ⁊ id
quod creditur. sic equinoce spes. id quo
speratur & id quod speratur appellatut:
qua speramus .s. uirtus illazuł aliter

Expanded text:
tur; cum dicitur: Non est spes. Ei, quod non est spes quomodo nomen spei convenit, vel aptatur? Solutio. Sicut aequivoce dicitur fides id, quo creditur et id quod creditur; sic aequivoce spes, id quo speratur, et id quod speratur, appellatur. Et squa speramus, scilicet virtus illa. Vel aliter,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q̾r an spũs aliquid postulet ⁊ ñ
optineat. Nonne quotiens aliquid pe¬
timus ex caritare. ip̃e spũs postulat
in nob̃:. S sepepetimus ꝓ illo qui iac̃
ꝑetendũ uł c̃petimus uͥ ẽ petendum: qñ

Expanded text:
 An Spiritus aliquod postulet, et non obtineat? Nonne quoties aliquid petimus ex charitate, ipse Spiritus postulat in nobis; sed saepe petimus pro illo, qui jacet vel cum petimus quod est peten
Abbreviated transcription (Latin):
seruili q̃rit᷑ anfaciat seruum
xͥ an cy̾aboli. Soło. nec dei nec dy¬
abolis pene seruũ fac̃ quia qͦ¬
dãm lib̾tatẽ tollit ⁊ opꝰ quod
uult ꝓpt̾ penam fac̾e ñ surit.

Expanded text:
servili utrum faciat servum Christi, an diaboli. Solutio. Nec Dei, nec diaboli, sed poenae servum facit; quia quodammodo libertatem tollit, et opus quod vult propter poenam facere non si
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis sicut uideis. Doło it̾m nõ
notat it̾ationẽ ⁊ eisd̾ ꝑ sonis factam
more ⁊ rtm̃ uob̃ est datus sp̃s ñ timo¬
ris s adoptionis. ¶Timor alius ẽ
mundanus. aliꝰ seruił alius ũtialiꝰ
alius filiał. Mundanus ẽ timor scd̾
qͦsdam qñ bonum dimittimꝰ uł ma¬
lum agimus retenta tam̃ bona uo¬

Expanded text:
servitutis sicut Judaeis. Solutio. Iterum, non notat iterationem in eisdem personis factam,more, et iterum vobis est datus spiritus non timoris, sed adoptionis. Timor, alius est mundanus, alius servilis, alius initialis, alius filialis. Mundanus est timor secundum quosdam, quando bonum dimittimus vel malum agimus, retenta tamen vo
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Qr quomͦ causa faciat martirẽ
⁊ ñ pena c̃ nullus sit martir sñ pena sic̃
nec sñ ca sicut it pena sñ causa non suffic̃
adcoronã martirii sic nec cã ⁊ si sufficiat¬
pena .s. tm̃ intlłigend̾ ẽ. S dicz aliquis
quod ead̾rõne poss dici pena fãc̃ marai¬
rem non causa. ut sub intłłig̾et᷑ tm̃.¬

Expanded text:
ur quomodo causa faciat martyrem, et non poena, cum nullus sit martyr sine poena, sicut nec sine causa. Sicut enim poena sine causa non sufficit ad coronam martyrii, sic nec causa siet tantum intelligendum est. Sed dicet aliquis, quod eadem ratione potest dici, poena facit martyrem non causa, ut intelligeretu
Abbreviated transcription (Latin):
net̾ium ẽ fuisse qđ fuit si nec̾ium ẽ fore
qđ futm̃ ẽ & alibi dedeo loquens. Cuiꝰ
in quit uoluntas necessitas ẽ. quia si uo¬
luerit necessaria erit. Soło suntꝰ nulli
qui concẽdunt quod d̃s pot̃ ñ p̃uidis¬
se quod abet̾no p̃uidit. ⁊ĩo dñt quod
añcedens p̾cendentis ypotħce ñ ẽ necc̃i¬

Expanded text:
ium est fuisse quod fuit, sic necessarium est fore quod futurum est. Et alibi de Deo loquens: Cujus, inquit, voluntas necessitas est, quia, si voluerit, necessario erit. Solutio. Sunt nonnulli, qui concedunt quod Deus potest non praevidisse, quod ab aeterno praevidit: et ideo dicunt quod antecedens praecedentis hypotheticae n
Abbreviated transcription (Latin):
aturis indidit. scłm quas siłia ex simili¬
b nascunt᷑. u ex tali gͣno talis arbor
uł fructus ꝓcecdat. Cause uͦ suꝑiores
añr diuina potñtia. uoluntas dispo¬
sitio & p̃destinatio q̃ qñq cũ inferiori¬
effectum. In feriores uͦ ñ semꝑ ĩmo¬

Expanded text:
aturis indidit, secundum quas similia ex similibus nascuntur, ut ex tali grano talis arbor vel fructus procedat. Causae vero superiores dicuntur divina potentia, voluntas, dispositio et praedestinatio: quae quandoque cum inferiorieffectum,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ timor seruił ñ quam ẽ ẽ cari¬
tate. s ñne om̃is quitun⁊ penã
et̾nam ht̃ timorẽ gehenne: S
aliquis qui bt̃ caritatẽ incoha¬
tam ad huc tun⁊ penam. ⁊ sic
ud̾r quod seruilis timor sit inca¬

Expanded text:
aritate, sed nonne omnis, qui timet poenam aeternam habet timorem gehennae? sed aliquis qui habet charitatem inchoatam, adhuc timet poenam, et sic videtur, quod servilis timor sit in cha
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ẽ oꝑe ĩpłe ea q̃ caro con¬
cupisc̃. eẽ scd̾m carnẽ est ꝯsen¬
tire ꝯcupiscentiis uł eẽ disposi¬
tum incarnalib. saꝑe ea q̃s̃
carnis ẽ delectari intalib que
caro sũma uidicat. Uł ñ ꝑciꝑe
ea q̃ s̃ d̾i. Duob enĩ modis dr
alligat .i. qui credit qd̾ deus
nil possit face̾ nisi ꝙ uidr in¬

Expanded text:
arnem, est opere implere ea, quae caro concupiscit. Esse secundum carnem, est consentire concupiscentiis, vel esse dispositum in carnalibus. Sapere ea quae sunt carnis, est delectari in talibus quae caro summa judicat, vel non percipere ea quae sunt Dei. Duobus enim modis dicitur alligat, id est qui credit quod Deus nil possit facere, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ quod pecẽm corpus sit mͣo¬
tuũ .i. necessitati moriendi su¬
iectũ. Doł̃o. ꝓpt̾ reatum originał
culpe. S cum tał ĩmo oĩs culpa
inbaptismo sit dimissa. Qr᷑ tals
litur: Soło lic̃ culpa ꝓ qua tał
pena inflicta sit dimissa tñ tał
infirmitas remanet ne hões ad
susceptionẽ illius sacͣmenti magi
ꝓutilitate temporał ꝯmodi pͥn¬
ꝑarẽt quam ꝓfide ⁊ amore fute
nasci. uł corpus est mortuũ ꝓp̃t̃

Expanded text:
pter quod peccatum corpus sit mortuum, id est necessitati moriendi subjectum. Solutio. Propter reatum originalis culpae: sed cum talis, imo omnis culpa in baptismo sit dimissa, quaeriturlitur. Solutio. Licet culpa pro qua talis poena infligitur sit dimissa, tamen talis infirmitas remanet, ne homines ad susceptionem illius sacramenti magis pro utilitate temporalis commodi properarent, quam pro fide et amore futurae nasci. Vel corpus est mortuum propte
Abbreviated transcription (Latin):
non incarne dicit eos quia scd̾m
carnẽ non ambulabant. uł ꝙ
meliꝰ est. It̾ romanos erant qͥdã
sp̾ales ⁊ ꝑfecte fid̾i ꝓpt̃ quos dicit
uos ñ estis in carne̾. Erant ⁊ alii
int̾ se alt̾cantes ⁊ inꝑfecte fi dei ad
quos respiciens subiungit. si tñ sp̃s
dei habitat in uob̃. quos hortat᷑¬

Expanded text:
non in carne dicit eos, quia secundum carnem non ambulabant, vel, quod melius est, inter Romanos erant quidam spirituales, et perfectae fidei: propter quod dicit: Vos non estis in carne. Erant et alii inter se altercantes, et imperfectae fidei, ad quos respiciens subjungit: Si tamen Spiritus Dei habitat in vobis quos hortat
Abbreviated transcription (Latin):
xpp̃c sit heres ⁊ si est scdm quam
naturam. Uid̾r enĩ quod scd̾m
deitatem ñ sit dicendus heres.
Cum hereditas sit aliquo dece¬
dente firma successoris possessi¬
o. sed nec pat̃ decedit nec filiꝰ ei suc¬
cedit. q ut̃q ab et̾no. quomͦ gͦ he

Expanded text:
 sit haeres, et si est, secundum quam naturam, videtur enim, quod secundum divinitatem non sit dicendus haeres, cum haereditas sit aliquo decedente firma successoris possessio: sed nec Pater decedit, nec Filius ei succedit, quia uterque ab aeterno: quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
modo futura peccã q̃ ñ dũ st̃ deqi¬
b nullꝰ penit nec ꝓeis ad huc
tenet᷑ qr nec ꝓeis ad huc aliquis
est reus quomodo in ꝗͣ diittum᷑¬
Boło. ĩo dñr futura pecc̃a ĩbaptismo
dimitti q ꝑ grãm ibi datam cauent᷑.
utł ĩo q facilius pea ille qui hoc sacm̃¬
t q̃r an ficte accedenti pecc̃a dimit
cedeunt statim qi ñ penito. S q̾r¬

Expanded text:
modo futura peccata, quae nondum sunt, de quibus nullus poenitet, nec pro eis adhuc tenetur, quia nec pro eis adhuc aliquis est reus, quomodo, inquam, dimittutio. Ideo dicuntur futura peccata in baptismo dimitti, quia per gratiam ibi datam caventur, vel ideo quia facilius postea ille qui hoc sacrame QUAESTIO CLVI. An ficte accedenti peccata dimittredeunt statim quia non poenitet. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ret. cum nil inpediret adbonũ
uł inpelłet ad malũ. S in hoc
lum adiace mͥ. Utrum aũ illud
quod hũt adam añ pecẽm młio
intensĩꝰ erat quã ald̾ natale ue¬
le ꝙ hñt pagani nc̃. s magna
& multa bona faciunt ⁊siñsint
digna uuta et̾na quia sũ fide fc̃
pãgaui ex naturali affectuq̃
admodicum ꝓficẽ ũ õs fere assert̃
¶t si d̾s maiorẽ grãm ñ ꝯfer¬
ret s millo statu in quo eũ creaũ
sineret ñ ne poss exig̾e uiste ds ab
hoĩe uͥ ꝓbono iam collato eũ ꝑfer¬
hõ ñ posset redd̾e. ⁊ sic uidetut
quod hõ añ pecc̃m ex bono iam per
hõ non potest redd̃e ut iam su¬
puis dictum ẽ. Nisi enĩ ds iͦte pꝰsec
ixig̾e ut nil ꝯcupiscẽt ꝯtra rõnẽ.¬
catum non poss totum reddere.
qđ ds iuste pot̾at exig̾e. Soło. hõ
añ peccatum ꝑ nullam culpã
infirmus uł inpotens effectus ẽ.
iõq facile pot̾at redd̾e qd ds pote¬
rat exig̾e. post peccatum ⁊ꝑ pec

Expanded text:
ret, cum nil impediret ad bonum, vel impelleret ad malum. Sed in hoc lum adjacet mihi. Utrum autem illud quod habuit Adam ante peccatum, multo intensius erat quam illud naturale velle quod habent pagani nunc? sed magna et multa bona faciunt etsi non sunt digna vita aeterna, quia sine fide facta pagani ex naturali affectu quad modicum proficere, ut omnes fere asserunt? Item si Deus majorem gratiam non conferret, sed in illo statu, in quo eum creavit, sineret, nonne posset exigere juste Deus ab homine, ut pro bono jam collato eum perfechomo non posset reddere: et sic videtur quod homo ante peccatum ex bono jam perchomo non potest reddere ut jam superius dictum est? Nisi enim Deus juste posset exigere ut nil catum non posset totum reddere, quod Deus juste poterat exigere. Solutio. Homo ante peccatum per nullam culpam infirmus vel impotens effectus est; ideo facile poterat reddere quod Deus poterat exigere: post peccatum, et per
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur scđm mentẽ. sic̃ osequẽs
ẽ. si facit scd̾m carnem ⁊ sĩplicit̾
facit. Soło. Est quid̃ u̾m quod
ad affirmationẽ det̾minatam
sequitur simplex afro fere semꝑ.¬
s ad negationem det̾minatam
ñ solz sequi simplex nego. Uñ
opportet iuĩ facere in ꝓnoĩe
cum dr ego non oꝑor quasi ego
minis. quia imago d̾i ⁊sic ne¬
goͣtio que indetur eẽ simplex
ñ est sĩplex s potiꝰ det̾minata:¬

Expanded text:
atur secundum mentem; sicut consequens est, et si facit secundum carnem, et simpliciter facit. Solutio. Est quidem verum, quod ad affirmationem determinatam sequitur simplex affirmatio fere semper, sed negationem determinatam non solet sequi simplex negatio; unde oportet vim facere in pronomine cum dicitur: Ego non operor , quasi ego sistit, quia imago Dei; et sic negatio, quae videtur esse simplex, non est simplex, sed potius determinata
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile uitare. ꝓpt̾ hãc rõnẽ
nolunt p̾dicti doctores quodlex
pͥmos motꝰ ꝓhibeat quib ob̾r sic.
Nonne lex p̾cipit dilige dm̃ ex toto
cerde. ⁊c̾. S hoc p̾ceptum ut dic̃¬

Expanded text:
impossibile vitare. Propter hanc rationem nolunt praedicti doctores, quod lex primos motus prohibeat. Quibus objicitur sic: Nonne lex praecepit diligere Deum ex toto corde? Sed hoc praeceptum, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ran m̾ita sanctoꝵ sufficiant
corona. s ꝙ u̾e iusti unt patrel
noui testam̃ti ipse apłs in sinu¬
at dicens. De reliquo repositaẽ
michi corona iusticie quã redd
mͥ iustus iuidexñ solum aũ mͥ¬

Expanded text:
an merita sanctorum sufficiant corona; sed quod vere justi sint patres Novi Testamenti, ipse Apostolus insinuat, dicens: De reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi justus judex: non solum autem
Abbreviated transcription (Latin):
qñq ext̾ior conatꝰ. quam ergo ꝓhi¬
bet lex dicens ñ ꝯcupisces: Soło. ĩ
ctores dissentiunt. Alii it dñt qd̾
pͥmos motus ꝓhib Lex. alii uero
dnt quod ꝯsensum. Alii sic expo¬
nunt. ñ ꝯcupisces .i. scito ꝯcupis¬
centiã malam c quantũ potes
deuita.⁊ ita scd̃m hos nicħ ꝓhibe¬
tur. s⁊ quicquid ꝯtinetur in deca¬
logo uł p̾ceptum est ł ꝓhibitio.
uñ oportet quod aliquid ꝓhi¬
beatur cum dr ñ ꝯcupisces. Illis
apłs nolebat ⁊ tam̃ faciebat. mo¬
tum .s. ꝯcupiscentie sentiebat s
tñ ñ osentiebat ĩmo ñ sentire uo¬
lebat. Uñ liqur quod pͥmos motꝰ
ꝯcupiscentie lex prohibet ::¬

Expanded text:
que exterior conatus; quam ergo prohibet lex dicens: Non concupisces? Solutio. oderni doctores dissentiunt. Alii enim dicunt, quod primos motus prohibet lex; alii vero dicunt quod consensum; alii sic exponunt: Non concupisces, id est scito concupiscentiam malam, et quantum potes devita, et ita secundum hoc nihil prohibetur. Sed quidquid continetur in Decalogo, vel praeceptum est, vel prohibitio: unde oportet, ut aliquid prohibeatur cum dicitur: Non concupisces. Illis,Apostolus nolebat, et tamen faciebat. Motum scilicet concupiscentiae sentiebat, sed tamen non consentiebat, imo non sentire volebat. Unde liquet quod primos motus concupiscentiae lex prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
nas ad futurã głam. Soł̃o ñ negat apłs
qͥn merita scoꝵ ad ꝯsequendã głam suf¬
ficiant. s ad tam excellentẽ glam ꝓme¬
indã ñ sunt ꝯdigna quia ds ex sua
gr̾a suꝑaddi plusquã meruerunt
¶Yanitati creatura subiecta ⁊ c̃. No¬
ta triplicẽ eẽ uanitatẽ: pͥma ẽ muta¬
bilitatis. sccła ẽ mortalitatis ẽ iniquita¬

Expanded text:
nas ad futuram gloriam. Solutio. Non negat Apostolus quin merita sanctorum ad consequendam gloriam sufficiant, sed ad tam excellentem gloriam promerendam non sunt condigna; quia Deus ex sua gratia superaddet plus quam meruerunt Vanitati enim creatura subjecta est. Nota triplicem esse vanitatem: prima est mutabilitatis, secunda est mortalitatis, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓni admalum qđ fit sñ labo¬
re ⁊ oĩ difficultate. in suꝑ c̃ magra
suanitate ⁊ in mod̾ata delectatiõi.
ad bonum u̾o tardi ⁊ pigri qdñ sit
uisi magno labore & ingenti diffi¬
cultate. ⁊ sepe modica uł nulla di¬
lectatiõe qr it̃ uͥtutum arduũ ⁊ du¬
rum artũ ⁊ angustũ. Quomͦ dũ¬

Expanded text:
simus proni ad malum, quod fit sine labore et omni difficultate, insuper cum magna suavitate et immmoderata delectatione, ad bonum vero tardi et pigri, quod non fit nisi cum magno labore, et ingenti difficultate, et saepe modica vel nulla delectatione; quia iter virtutum arduum et durum, arctum et angustum. QU
Abbreviated transcription (Latin):
radiũ ⁊ as ꝑcaritatẽ itrtitem nos
bita caritas possit amitti. & dñt qͥd
quod non pot̃. qr scͥptum est cari¬
tas minquam ex cidit. Sołs hoc
dictum ẽ de ꝑfecta caritate. uł ĩo
dictum est. quia caritas ñ quam
excioit quia hr inp̾senti ⁊ infuto¬

Expanded text:
Deus per charitatem virtutem nos bita charitas possit amitti? Et dicunt quidam quod non potest, quia scriptum est: Charitas nunquam excidit . Solutio: Hoc dictum est de perfecta charitate, vel ideo dictum est, quod charitas nunquam excidit, quia h
Abbreviated transcription (Latin):
dr ꝑtin̾e. Uł ałr. si uir ñ peccasl
forsitan aliam sociam ei ꝓuidiss de
qua in nocentes ⁊ sibi ꝯformes ge¬
muiss uł m̾ito ip̃ius pecc̃a uxoris
dimisiss. S qr peccauit ꝑ ipsum
non inm̾to pecc̃m intrasse imũd

Expanded text:
rtinere. Vel aliter, si vir non peccasset, forsitan aliam sociam ei providisset Deus, de qua innocentes, et sibi conformes genuisset, vel merito ipsius peccata uxoris dimisisset; sed quia peccavit, per ipsum non immerito peccatum intrasse in mund
Abbreviated transcription (Latin):
fĩ. ñ ẽ ꝯcedendum quod uelit malũ
fi̾ uł uelit non fieri. si i uellet ma¬
la fi̾ auctor eẽt mali. c̃ ipso uolen¬
te aliquid fĩ non sit aliud quã ip̃o
auctore. It siuellet ñ fi̾ Itñ fierent¬

Expanded text:
concedendum, quod velit malum fieri, vel velit non fieri: si enim vellet malum fieri, auctor esset mali, cum ipso volente aliquid fieri, non sit aliud quam ipso auctore. Item si vellet non fier
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ bonus & dilig̃ s non pot̃
ñ ẽẽ bonꝰ uł non dilig̾e̾ ergo ex neceͤ¬
sitate bonus est uł dilig̃ quomͦ gͦ
pot̃ mereri: Sol̃o mereri gemi
mereri cum aliqd̃ bonum facit
ꝙ sit dignum remun̾atione. scd¬

Expanded text:
homo, est bonus et diligit; sed non potest non esse bonus, vel non diligere: ergo ex necessitate bonus est vel diligit, quomodo ergo potest mereri? Solutio. Mereri geminmereri cum aliquod bonum facit, quod sit dignum remuneratione, s
Abbreviated transcription (Latin):
indefinite de quod̾ bono dicat
qđ ñ habitat in carnes deoĩ
bono quomodo ħ pot̃ dicere:
cum caro ⁊̃ corrupta ⁊ langori
subiecta sit opus dei nec omni bo¬
no est pͥuata. maxime cũ ma¬
lum ñ sit resꝑse existens nec pͦ
ẽẽ nͥ in rebona. uñ ꝯsequens
est ubi nullum bonum est nec
nẽ. Uñ ꝯgrue ꝓbat quod pecẽm
.i. fomes peccati quod priuatio
sanitatis uł integritatis nature
ẽ uni carne habitat. uͥ ⁊ ñ est sam¬

Expanded text:
indefinite de quodam bono dicat, quod non habitat in carne? Sed de omni bono quomodo hoc potest dicere, cum caro etiam corrupta et languori subjecta sit opus Dei, nec omni bono privata, maxime cum malum non sit res per se existens, nec potest esse nisi in re bona. Unde consequens est ut ubi nullum bonum est, necne: unde congrue probat quod peccatum est fomes peccati, quod privatio sanitatis, vel integritatis naturae est; in carne habitat: ubi enim non est san
Abbreviated transcription (Latin):
hõit̾ior qđ cõẽ possidemus õ an¬
głis. Uetꝰ aũ homo ꝑtinet ad ittr¬
ꝙ non it solum homo ext̾ior s
⁊̃ int̾ior uetus ẽ ꝑculpam. De quo
uetere inp̾senti capitulo agend̾ est.
suerius est quod pars uetustatiz
dicatur ip̃e fomes. Nob̃ aũ uidr
quod uetustas intelligit᷑ scđm duo.
nał alia actualis. It̃ culpa originał

Expanded text:
emus cum angelis. Vetus autem homo pertinet ad utrumque; non enim solus homo exterior, sed etiam interior vetus est por culpam, de quo vetere in praesenti capitulo agendum. QUAsed verius est quod pars vetustatis dicatur ipse fomes. Nobis autem videtur quod vetustas intelligitur secundum duo, na,
Abbreviated transcription (Latin):
finite. quod est in telligendum
quantum ad eos qui crediderũt
inquib pꝰquam crederent habĩ¬
dauit delictum qr p̾t̾ cet̾a pecc̃a es
in erat legis p̾uaricatio. s grã oñ
dimisit insuꝑfidem ⁊ caritatem
ꝯtulit. non quantum ad eos qͥ in
pecc̃is sins mortin st̃ in quibus
habundauit delictum ⁊ñ gr̾ai¬

Expanded text:
finite, quod est intelligendum quantum ad eos, qui crediderunt, in quibus priusquam crederent, abundavit delictum; quia praeter caetera peccata eis inerat legis praevaricatio: sed gratia omnia dimisit; insuper fidem et charitatem contulit, non quantum ad eos, qui in peccatis suis mortui sunt, in quibus abundavit delictum, et non gra
Abbreviated transcription (Latin):
doctores subobscure disserunt.
penezs scđm hoc originale petĩ
non ẽ culpa uł pena. S quod st¬
culpa auctoritates testantur. quod
concede oportet. Alii autemdicunt
quod orig̾ pece̾m sit fomes pecc̃r ꝯcu¬
piscentia uł ꝯcupt᷑cibilitas. lex m̃broꝵ.
lec carnis. languor nature.tirannꝰ
qui habitat in menbris nr̃is. uicuim
innatum qđ paruulum facit ha¬
bilem ꝯcupsc̾e. adultum ꝯcupiscẽ¬
tem. his & aliis nominib pec .o. nũ¬
¶t̃ qr quare posteris inputetur.
Resp̃o. quia parentum ꝯcubitꝰ ñ fit
deleatur. Soło. ex toto scdm reatum:
intigatur & debilitatur scđm actũ
uel affectum. Alii uero dñt quod ori¬
ginale peccatum ẽ pͥuatio cuid̾origi¬
nalis iusticie quam hrẽt homo siñ¬
peccasset. ĩo quia pͥuatur iusticia
priuatur ⁊ gla. nec alia penam su¬
simnebunt qui ꝓsolo originali pec¬
cato puinentur nisi quod uisione
dei semꝑ carebunt.: ¶t̃ cum a¬
mina sĩ sit excraduce s sola caro:

Expanded text:
doctores subobscure disserunt. doctores subobscure disserunt. poenae: sed secundum hoc originale peccatum non est culpa, sed poena. Sed quod sculpa, auctoritates testantur, quod concedere oportet. Alii autem dicunt quod originale peccatum sit fomes peccati: concupiscentia, vel concupiscibilitas: lex membrorum, lex carnis, languor naturae, tyrannus qui habitat in membris nostris: vitium innatum, quod parvulum facit habilem concupiscere: adultum concupiscentem: his, et aliis nominibus peccatur quare posteris imputetur? Responsio. Quia parentum concubitus non fit deleatur? Solutio. Ex toto secundum reatum mitigatur, et debilitatur secundum actum vel affectum. Alii vero dicunt, quod originale peccatum est privatio cujusdam originalis justitiae, quam haberet homo, sipeccasset: ideoque quia privatur justitia, privatur et gloria, nec aliam poenam sustinebunt, qui pro solo originali peccato punientur, nisi quod visione Dei semper carebunt. Item cum anima non sit ex traduce, sed sola caro,
Abbreviated transcription (Latin):
totum sit ex gr̃a scͥpture testantur.
Uñ apłs. Quid habes quod non ac¬
cepisti: Et ilid. Grã dei sĩtid quod sũ
⁊ illud gratiã pro gr̃a. Quid gͥ dicẽ¬
dume dicere quod meritum ncħ
sit:error est manicheoꝵ. sicut asse¬
rere totum ẽẽ ex lib̃o arbitͥo error
totum exgra esse mĩtum ñ ex¬
cludit᷑ cum ip̃m sit ex gr̃a. Ideoq
uidendum est quid grã dei oꝑe¬
tur innobis sine nob̾ & quid oꝑe᷑
bitͥum lib̾ando illud auigo pecc̃i.
⁊ hoc facit in nobis sine nob̃ dem̃
uoluntas sanata non est occiosa nis
cooperatur lib̃o ar bitrio. Uñ cooꝑ
ex grã & uoluntate. ñ it seor sumo¬
ꝑantur s simul. Uñ lic̃ totum sit
exgrã non est ꝯsequens quod niqͥ̃
sit ex nũto. uł ex lib̃o arbitͥo. uelu¬
ti siquis inueniret paruulum in
luto iacentem ⁊inpotentem surg̾e
⁊ erigeret eum. deide manũ ten̾et
ut ambularet. ipsa ambulat̾o e̾t
ex utͥrosp sicut ipsa erectio tm̃ ex¬
inuentore ⁊ non ex paruulo.sie

Expanded text:
Scripturae testantur. Unde Apostolus: Quid habes quod non accepisti? Gratia Dei sum, id quod sum . Et illud: Gratiam pro gratia . Quid ergo dicendum? Dicere, quod meritum nihil sit, error est Manichaeorum, sicut asserere totum esse ex libero arbitrio, error totum ex gratia esse, meritum non excluditur, cum meritum sit ex gratia. Ideoque videndum est quid gratia Dei operetur in nobis sine nobis, et quid operetur bitrium, liberando illud a jugo peccati: et hoc facit in nobis sine nobis: deinde voluntas sanata non est otiosa, nec cooperatur libero arbitrio: unde coopex gratia et voluntate: non enim seorsum operatur, sed simul. Unde licet totum sit ex gratia, non est consequens quod nihil sit ex merito, vel ex libero arbitrio, veluti si quis inveniret parvulum in luto jacentem et impotentem surgere, et erigeret eum, deinde manum ejus teneret, ut ambularet, ipsa ambulatio esset ex utroque, sicut ipsa erectio einventore et non ex parvulo, sic:
Abbreviated transcription (Latin):
uoc ⁊ passiones an pͥmos motꝰ an ali¬
quid aluid. Solo. pot̾̃ dicit qđ con¬
cupiscentias innatas que sunt
qui ñ inputantur renatis. qͦs ĩo
uocat passiones qr naturam ledt̃
⁊ aliquobono priuant.: ¶Pecca
tum ẽ lex ⁊c̃. Qr an ip̃a lex faciat
peccare uł doceat ⁊ sic sit inalum.
Soło ñ ẽ mala s bonanec ẽ c̃a pecc̃i
⁊ si uideatur occasio. ¶Nam ꝯcu
indecalogo. de qua itm̃ q̃r q̃ illa¬

Expanded text:
vocet passiones, an primos motus, an aliquid aliud. Solutio. Potest dici, quod concupiscentias innatas, quae sunqui non imputantur renatis; quos ideo vocat passiones, quia naturam laedunt, et aliquo bono privant. QUAt! Quaeritur an ipsa lex faciat peccare, vel doceat, et sic sit malum. Solutio. Non est mala, sed bona; nec est causa peccati, etsi videatur occasio. QUAESTIO in Decalogo. De qua iterum quae
Abbreviated transcription (Latin):
imittatioĩs exemplũ illuminatio¬
nẽ ⁊f̾cificationẽ intͥnsecus oculte
oꝑatur exqua sola gr̃a paruulos re¬
quatos qui eum nequiunt imitari:
suo inserit corpori. sic adam p̃t̃ imi¬
tatiois exemplum tabe sue concupis¬
sic. Non peccat qui ereat. ñ peccat qͥ
qu̾at. non peccat qui gr̾atur. ꝑ quaᷤᷤ
qͥrimas int̾ tot p̾sidia innocentie

Expanded text:
imitationis exemplum, illuminationem et justificationem intrinsecus occulte operatur, ex qua sola gratia parvulos regeneratos qui eum nequeunt imitari, suo inserit corpori; sic Adam, praeter imitationis exemplum, tabe suae concupissic: Non peccat qui creat, non peccat qui generat, non peccat qui generatur: per quas ergo rimas inter tot praesidia innoce
Abbreviated transcription (Latin):
QR an actualia pecc̃a sint e
peccato ade.quod uidetur qͥbꝰ¬
dam qr ex fomite ꝓnisumus ad
peccandum. Doło ꝓnitas ⁊alis
non est causa efficiens. ⁊ si sit c̾a
sine qua ñ fieret ut quibdam
place. s nec exigitur cum nec
indẏabolo nec ĩprimo hoĩe
multi sunt ꝯstituti peccõres ĩ quo
miut quod ñ pła s unum solũ¬

Expanded text:
 An actualia peccata sint ex peccato Adae? Quod videtur quibusdam, quia ex fomite proni sumus ad peccandum. Solutio. Pronitas talis non est causa efficiens, etsi sit causa sine qua non fieret, ut quibusdam placet; sed nec exigitur, cum nec in diabolo, nec in primo homine multi sunt constituti peccatores: in quo innuit, quod non plura, sed unum solu
Abbreviated transcription (Latin):
petã patrum ꝑ imittationẽ sua fa¬
uant. nec tc̃ puniunt᷑ quia paren¬
te s qraia ip̃i peccauerunt. Iuxta
aliam scͥpturam filius ñ portabit ũ¬
quitatem patͥs ⁊c̃. repugnantiam
doctores satis elucidant:¬

Expanded text:
ta patrum per imitationem sua faciant; nec tunc puniuntur, quia parentes, sed quia ipsi peccaverunt. Juxta aliam Scripturam: Filius non portabit iniquitatem patris , etc., repugnantiam doctores satis elucidant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hominẽ pecc̃m intrauit. solatt
imitatione. ⁊ñ ꝓpagatione ꝑch
abolum. Non sola imittatione s
⁊ ꝓpagatione intrauit ꝑ hominẽ
Sciendum est pelagianos dixisse
ori. pecc̃m sola i mittatione Iñ ꝓ
pagatione in trasse ꝑadam. quod
pecc̃i auctorẽ dixiss. Uñ ⁊̃ dice¬
bant quod inbaptismo ori. pec¬

Expanded text:
 hominem peccatum intravit. Sola enim imitatione, et non propagatione per diabolum. Non sola imitatione, sed etiam propagatione intravit per hominem. Sciendum est Pelagianos dixisse originale peccatum sola imitatione et non propagatione intrasse per Adam: quod peccati auctorem dixisset: unde etiam dicebant, quod in baptismo ori
Abbreviated transcription (Latin):
putetur. Soło qr illud nos spoliauit.
cit̾a pecc̃a alioꝵ nos tanquã nudos ⁊
spoliatos inuenientia ñ potuerunt
nob aliquid auferre. originale et
pecc̃mut iam dictum ẽ tm̃ pͥuat ori¬
gniali quadam iusticia.

Expanded text:
putetur. Solutio. Quia illud nos spoliavit; caetera peccata aliorum nos tanquam nudos et spoliatos invenientia non potuerunt nobis aliquid auferre: originale enim peccatum, ut jam dictum est, tantum privat originali quadam justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiis & int̾ ex hib̾e m̃bra pec¬
cato: soła obedire ꝯcupiscentiis
ẽ m̃te ꝯsentire carnalib delecta¬
tionib. Ex hib̃e m̃bra pecc̃o ut
sint arma iniquitatis. ħ est ip¬
sam iniquitatem oꝑe inpłe.¬

Expanded text:
piscentiis, et inter exhibere membra peccato. Solutio. Obedire concupiscentiis est mente consentire carnalibus delectationibus. Exhibere membra peccato, ut sint arma iniquitatis, hoc est ipsam iniquitatem opere imple
Abbreviated transcription (Latin):
odisti om̃s qui oꝑantur iniquitatẽs
⁊ ꝑ mortẽ filii fit nob̃ placatꝰ ⁊cepit
tunc pͥmum amare: S si hocz qͦ
modo elegit nos añ mundi ꝯstitu¬
tionem: slon quid ñ diligẽs ele¬
git : Uł quomͦ nisi placatus ꝓ nob̃
tradidit filium: Soło. ira dei dicit᷑
non animi passio s uĩdicta tͦta. ⁊cũ
talis ira finitur. quod factum est
uit. amauit. s quia amauit. re¬
conciliauit. De iusticia illa qua
modo reddemptionis. nec oportet
lum. Diabotus amator potentie et
desertor iusticie xp̃m inquo nichil
dignum morte inuenit occidit. Uñ
ustum ẽ ut illi quos tenebat li¬
b̃i dimitt̾entur credentes meum
qui sine ullo malo m̾̃ito occisꝰ ẽ. Noluit
itaq ꝯtra amatorẽ potentie uti po¬
tentia. s ꝯͣ desertorem iꝰticie uolu¬
it uti iusticia: ut nos in formar
qualit̾ contra eundem hostẽ nob̃
sit pugnandum. Uidł. non potentia
s potius iusticia ⁊ sic uictores ermꝰ.
dum cum pecc̃i initium fu̾it potꝰ

Expanded text:
 qui operantur iniquitatem ; et per mortem Filii sit nobis placatus, et coepit tunc primum amare? Sed si hoc est, quomodo elegit nos ante mundi constitutionem? Nunquid non diligens elegit; vel quomodo non placatus pro nobis tradidit Filium? Solutio. Ira Dei dicitur non animi passio, sed vindicta justa, et cum talis ira finitur, quod factum est vit amavit; sed quia amavit, reconciliavit. De justitia illa, qua modo redemptionis. Nec oportet lum. Diabolus amator potentiae, et desertor justitiae, Christum, in quo nihil dignum morte invenit, occidit. Unde justum est ut illi quos tenebat liberi dimitterentur, credentes in illo, qui sine ullo merito malo occisus est. Noluit itaque contra amatorem potentiae uti potentia, sed contra desertorem justitiae voluit uti justitia, ut nos informaret qualiter contra eumdem hostem nobis sit pugnandum; videlicet non potentia, sed potius justitia, et sic dum, cum peccati initium fuerit potius
Abbreviated transcription (Latin):
¶t̃ querit si peccatum orig̾. sit
ex uoluntate uł natura. si exuolũ¬
tate est mala est uoluntas. si ex nataͣ
mala est nataͣ. Cin respondet aug̾.
om̃e malum opꝰ ꝓcessit de mala uo¬
luntate tanquã de radice. ipsam
aut̃ malam uoluntatẽ nullum
malum p̾cessit. s nata ẽ pͥus in angło
p̾mhomiine. quoꝵ ut̃q bonum opus
dei erant ⁊sic inbono ortum ẽ malũ.
quod ñ huĩt causam efficientẽ s cau¬

Expanded text:
 utrum peccatum originale sit ex voluntate, an ex natura: si ex voluntate, mala est voluntas; si ex natura, mala est natura. Cui respondet Augustinus: Omne malum opus processit de mala voluntate tanquam de radice, ipsam autem malam voluntatem nullum malum praecessit, sed nata est prius in angelo, post in homine, quorum uterque bonum opus Dei erant, et sic in bono ortum est malum, quod non habuit causam efficientem, sed cau
Abbreviated transcription (Latin):
auctor nature oꝑatur in natura.
naturam s mag̾ ꝓpͥe diceret᷑ supͣ
⁊ õ. Dic̃ expositor quod multo di¬
uine uirtutis intuitu sciebat
nissime sciens x̾ quod udetur ob¬
esse fidei quia fides non ht̃ m̃itũ.
cuiratio humana p̃bet ex ꝑim̃itum.
It̃ sisciebat eum ẽẽ dm̃ quid magñ
si credidit ip̃m ẽẽ omĩpotentẽ: ist
si nescunt ẽẽ dm̃ quomͦ ei credidit:
Soło. Ille intuitus ainne uͥtutis
quam abraham hũit non erat
exratione humana. s defidei ꝯ¬
stantia. ꝑ quam adeo c̾tꝰ fuit acsi
fuerit qđ credidit dm̃ eẽ oĩpotẽtẽ.
cum illud non solum boni s ⁊̃
mali credãt: dimns quod tunc illud
cred̾e magnunierat. qñ pene u¬
demonũ. nec adhuc fides uniꝰ
dei p̾dicata uł scͥpturis manifeste
de clarata fuerat sicut mͦ. ¶Non
ciam. Non quid exeo quod inscͥp¬
turis laudatur uł anob̾ imitatur
aliquã ꝯ sequitur utilitatẽ: Soło
ñ hoc dic̃ apłus forsitan qđ ħ ei ꝓ¬

Expanded text:
Auctor naturae operatur in natura pAuctor naturae operatur in natura pnaturam, sed magis proprie diceretur supra . Dicit expositor quod multo divinae virtutis intuitu sciebat nissime sciens, etc., quod videtur obesse fidei; quia fides non habet meritum, cui ratio humana praebet experimentum. Item si sciebat eum esse Deum, quid magnum, si credidit ipsum esse omnipotentem; vel si nescivit esse Deum, quomodo ei credidit? Solutio. Ille intuitus divinae virtutis, quem Abraham habuit, non erat e ratione humana, sed de fidei constantia: per quem adeo certus fuit, ac sifuerit, quod credidit Deum esse omnipotentem, cum illud non solum boni, sed etiam mali credant? Dicimus quod tunc illud credere magnum erat, quando pene uerrabat, nec adhuc fides unius Dei praedicata, vel Scripturis manifeste declarata fuerat sicut modo. QUAtiam? nunquid ex eo quod in Scripturis laudatur, vel a nobis imitatur, aliquam consequitur utilitatem? Solutio. Non hoc dicit Apostolus forsitan quod hoc ei p
Abbreviated transcription (Latin):
legem iram oꝑari dicens. uͥ it ñ esi
lex nͥ p̃uaricatio. qr nec hoc ind̾s
uerum eẽz non ne ubi nonẽ lex põt ẽẽ
legis naturalis uł euangłii p̾uari¬
catio: Quomodo gͦ u̾m ubi ñ est
ler nec preuaricatio: Si autẽ sic ex¬
ponatur. Ubi non est lex nec legis
ñ est euangłium nec est euangłii
q̃uaricatio. Soło. Nomine legis se¬
oe apłs designat mandatum sine
qr̃a. Nomine autem euangłii sẽꝑ
intlligitur mandatum cum gr̃a.
uñ ꝯstat uerum. Ubi ñ est lex .i.
m̃datum sine gr̃a nec p̾uaricatio.
It̃ ubi ẽ m̃datũ cum gr̃a non est
dat apłs & que reputata ẽ illi ad iu¬
sticiam que uł cuiꝰ reifuexit. Si st¬
sid̾entur. uidetur quod fides illa
qł creãiait deo ꝓlem sͥ ꝓmitten
tireputata sit illi ad iusticiam
credidit omnia q̃ credenda erant.
naturam: quid est natura: ñne
uis quedam creaturis acreatore
parentum mactu ⁊ ꝯmistiõe car¬
nis: quomͦ ꝯtra naturam: Soło cũ

Expanded text:
legem iram operari, dicens: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio? Quia nec hoc videtur verum esse. Nonne ubi non est lex, potest esse legis naturalis, vel Evangelii praevaricatio? Quomodo ergo verum ubi non est lex, nec praevaricatio? Si autem sic exponatur, ubi non est lex, nec legis non est Evangelium, nec est Evangelii praevaricatio. Solutio. Nomine legis saepe Apostolus designat mandatum sine gratia; nomine autem Evangelii semper intelligitur mandatum cum gratia: unde constat verum, ubi non est lex, id est mandatum sine gratia, nec praevaricatio. Item ubi est mandatum cum gratia non est dat Apostolus: quae reputatur illi ad justitiam: quae vel cujus rei fuerit? Si siderantur, videtur quod fides illa, qua credidit Deo prolem promitti sibi, reputata sit illi ad justitiam;credidit omnia quae credenda erant: naturam? Quid est natura? Nonne vis quaedam Creaturarum a Creatore parentum in actu et ex commistione carnis? quomodo contra naturam? Solutio. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tu utͥusq Simiłr mortał tͥb mͦis
eisõ in telligit᷑. Ecce undenariꝰ nũs
tnͣsgͣssionis in quo attendit᷑ uetꝰ
homo: binarius .it. unꝰ inpena. t̾na¬
rius unus inculpa originali. aliꝰ
in culpa ueniali. t̾tius inculpa
actuali. ⁊ sic tres t̾narii culpaꝵ.
c̃binario penarum underium
ꝯstituunt. Uidend̾ ẽ gͥ scd̾m quid
uetus hõ sit crucifixe. Scd̾m penam
et̾nam extoto deletꝰ ẽ in his qui st̃¬

Expanded text:
tu utriusque. Similiter mortalis tribus modis eisdem intelligitur. Ecce undenarius numerus transgressionis, in quo attenditur vetus homo; binarius enim unus in poena, ternarius unus in culpa originali, alter in culpa veniali, tertius in culpa mortali, et sic tres ternarii culparum cum binario poenarum undenarium constituunt. Videndum est ergo secundum quid vetus homo sit crucifixus. Secundum poenam aeternam ex toto deletus est in iis, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
tem insua passione meruit nob̃
int̾itum et̾ne uite pͥus quidẽ
multa nob̃ meruit. s sola passio
an lex sit cã mali quod uidr qͥa¬
ut moreretur. qñq ⁊̃ notat oc¬
casionẽ. Ut lex subintraint ut
q̃ fuit bona non cã mali. s uicum
eoꝵ huiꝰ mali cã fuit. sic̃ accipio oi¬
est causa doloris mei sed uicim

Expanded text:
tem in sua passione meruit nobis introitum aeternae vitae. Prius quidem nobis multa meruit; sed sola passio an lex sit causa mali, quod vidut moreretur; quandoque etiam notat occasionem, ut lex subintravit, utquae fuit bona non causa mali; sed vitium eorum hujus mali causa fuit, sicut si accipiam ocest causa doloris mei, sed vitium
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ut humilitatẽ efficiunt. Uñ
ꝓpħa pͥusquã humiliarer egode¬
liqui. Soło tͥbulationes exqualr¬
tate sui cohoꝑant᷑ interiori gr̾e
ad patientiam ꝯsequẽdã. peccã u̾o
nõ. s łs sua pietate de malis nr̃s
facit aliqd̾ bonum prouenire¬
quia fides est dep̾t̾itis p̾semtib
⁊ futis tam bonis quã malis. spel
autem tm̃ defuturis ⁊ bonis.
Uid̾r aut̃ quod ñ habeat᷑ sineca

Expanded text:
saepe, ut humilitatem efficiunt, unde Propheta: Priusquam humiliarer, ego deliqui . Solutio. Tribulationes ex qualitate sui cooperantur interiori gratiae ad patientiam consequendam, peccata vero non; sed Deus sua pietate de malis nostris facit aliquid bonum provenirequod fides est de praeteritis, praesentibus et futuris, tam bonis quam malis; spes autem tantum de futuris et bonis. Videtur autem quod