comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putabat. S deus qui occustoꝵ cognitor est mi¬
norem benedictionem mereri ostendit. Ut ĩ be¬
nedictione nõ hoĩs ostend̾et eẽ bñficiũ s dei eẽt
pͥsen ⁊ aaron sacͥdotes. os ponite nom̃ meum sr̃
filios ifrł ego dñs bñdicam eos. Ut gr̃am traditõ
ꝑ minist̾um ordinati tr̃ãffundat hõĩb. BIoc uo¬
untas sac̾dotis obẽẽ aũt ꝓdeẽ possit. s nũtum
bñdictionem poscentis. Quanta aũt sit dig̾tas
ordinis sacdotalis. Hinc adu̾tamus. Dictum
est aũt de nequissimo caẏpha nt̾fectore saluato¬
ris int̾ tet̾a: Hec aũt a semet ipõ ñ dyeit. S cũ
eẽt pͥnceps sac̾dotum anni illius ꝓpħauit. Per
digni aut indigni. S ordinectionẽ traditõius. Ut
tꝓsus aliquis boni m̃iti sit nõ tñ possit bũdice
nisi fu̾it ordinatus. ut officium minist̾n exhi¬
beat. Dei enuĩ est effectum tribuere bñdictõis

Expanded text:
putabat. sed deus, qui occultorum cognitor est, miputabat. sed deus, qui occultorum cognitor est, minorem benedictionem mereri ostendit, ut in benedictione non hominis ostenderet esse beneficium, sed dei esse, et ysen et Aaron sacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc aduertamus. dictum est autem de nequissimo Caipha, interfectore saluatoris, inter cetera: hoc autem a semetesset princeps sacerdotum anni illius, prophetavit.digni, aut indigni, sed ordinationem traditionis, ut, quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis
Abbreviated transcription (Latin):
to. hii funt arni quos ꝯp̾hendit apłus ad gala¬
thas dicens ¶Post quadringentos ⁊ xoxannos
in changam .i in ysaat una.: alt̾a i iacob. tcia
in leui. Quarta i gedeon ⁊ caath ⁊ merari. Cũ
intrassent aũt filii isrł in egyptum. Caath ge¬
ait deus ad abraham. ꝑeg̾num erit sem̃ tuũ. et
seruitio oppriment eos. ego aut̃ libabo eos. Quar¬
tagen̾atione exient inde. ¶ Uide si ñ aꝑtum est
qua ñ aliud sig̃cauit deus qmͣ qd̾ gestum ẽ megyꝑ¬
to. ¶uẏses aũt ut etiam illam gen̾ationem po¬
neret que cum iatob patre suo intrauit ĩ egopto
Ex qua iste .iiii. origniem hñt dixit. Quinta
ꝓgene exierut fili isrł de t̾ra egyptiei¬
Usti hominis Si uiri iusti uoluntas hona
pͣstĩam ĩmuis est ab aduersis
Neus enĩ solus est qui de futuris
uidicat ac ꝑ hoc ysaac ustus qnͣtum noluit
ad p̾sentem humanitatem dignũ est nolu
maiorem filiũ suum bũdicendũ magis i¬

Expanded text:
to. Hi sunt anni quos conprehendit apostolus ad Galato. Hi sunt anni quos conprehendit apostolus ad Galatas dicens: post quadringentos et trigintain Chanaan, id est in Isaac una, altera in Iacob, tertia in Leui, quarta in Gedson et Caath et Merari. cum intrassent autem filii Israhel in Aegyptum, Caath geait deus ad Abraham: peregrinum erit semen tuum, et seruitio oppriment eos; ego autem liberabo eos, quarta generatione exient inde. uide si non apertum est, quia non aliud significauit deus, quam quod gestum est in Aegypto. Moyses autem ut etiam illam generationem poneret, quae cum Iacob patre suo intrauit in Aegyptum, ex qua istae quattuor originem habent, dixit: quinta progenie exierunt filii Israhel de terra Aegypti. XI. SI UIRI IUSTI UOLUNTAS BONA ntiam, inmunis est ab aduersis. deus enim solus est, qui de futuris iudicat. ac per hoc Isaac iustus, quantum ad praesentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur eẽ cͣcͣriũ. Si aũt sensus reqͥrat᷑
ĩnenetur eẽ ñ dispar. Sic enĩ lox
loquitur. ut adiugentib ac credulis possit intelagi
ut rõ iutatis ñ incurions s sollcitis se reuelet. Nã
utit deus dixit. qrͣta ꝓgeme ⁊ moyses scͥlit qͥnta
ꝓgenie. ꝙͣuis utrumq moyses retulerit ⁊ fallere
cum impossibłe fit in quo tanta uirtus oꝑata sit as
de diuina loquitur scͥptura. Itaq due ꝑtes sunt
quas singuli memorauerunt.¶ Dens emĩ qͣtuor ge¬
uerationes significauit. que nate sũt megypto.
¶ oyses aist̃ addens hiis unam ex qua hee ortum
acceꝑunt tum intrassent in egyptum. Qͥnta ĩqͣt
genatione exierunt filii nrł. Gen̾ationẽ aũt q̃
intͣuit i egyptum ⁊ .iiii. que slit nate st simul
Oplexus ẽ ¶ Nam abraham us ad exitum filioꝵ
iseł de esypto generationes stꝰ ecto. ¶Ducertis
enĩ qnͣdecim amiis a ꝓmissione facta abrahe ha¬
brtauerũt in chãniaan. ⁊ ducentis qn̾decam ĩ edox¬

Expanded text:
uidetur esse contrarium; si autem sensus requiratur, inuenietur esse non dispar. sic enim lex loquitur, ut a diligentibus ac sedulis possit intellegi, ut ratio ueritatis non incuriosis, sed sollicitis se reuelet. nam utique deus dixit: quarta progenie, et Moyses scripsit: quinta progenie, quamuis utrumque Moyses retulerit et fallere eum inpossibile sit, in quo tanta uirtus operata sit. de diuina loquitur scriptura. itaque duae partes sunt, quas singuli memorauerunt. deus enim quattuor generationes significauit, quae natae sunt in Aegypto; Moyses autem addens hiacceperunt, cum intrassent in Aegyptum, Quinta, inquit, generatione exierunt filii Israel. Generationem enim quae intrauit in Aegyptum, et quattuor quae illic natae sunt, simul conplexus est. nam Abraham usque ad exitum filiorum Israhel de Aegypto generationes sunt octo. ducentis enim quindecim annis a promissione facta Abrahae habitauerunt in Chanaan et ducentis quindecim in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
centia descendit de monte uiut ⁊ nito¬
fatie głosa. Lex em̃ ccͣ pitores data est. lerabileur
¶yses gͦ quia ñ pectau̾at głiosus apparuit a
ra tantum ut a pet̃orib uideri ñ poss Ostensũ emĩ
in eo ẽ quia ptc̃ores głiam dei nĩ merentur aspic̾ere.
¶Cost simulatrũ eñ uitili fusilis ⁊ ꝯfractionem ta¬
bulaꝵ in quib sex data fu̾at. Eursus accedens moy¬
ses ĩmontem cum tabulis in quib accepta sege cum
descend̾et głosa fcã est facies eiꝰ ut ñ possẽt aspice filii
isicł nicitum eiꝰ a aron quia ⁊ ip̃e p̾cau̾at. S int̾posito
uelamine Poq̃batur ad illos ut tam diu indigni eẽnt
dei abisucti digni ficrent intende głam dei. In ꝯfractio¬
nem enĩ tabulaꝵ quas añ acceꝑat uideoꝵ ppłm reꝑ¬
bum sig̃cauit eo tͥd̾ pec̃is studentes ꝓmissione di in¬
digni futuri erant. ¶ Qđ aut̃ reit̾ata sex est alt̾ po¬
pulus futurus significatꝰ est cui ꝓfice̾t sex data in

Expanded text:
centia descendit de monte, facie gloriosa. Lex enim contra peccatores data est. Moyses ergo quia non peccaverat, gloriosus apparuit, et in tantum ut a peccatoribus videri non posset. Ostensum enim in eo est, quia peccatores gloriam Dei non merentur aspicere. Post simulacrum enim vituli fusilis, et confractionem tabularum in quibus data Lex fuerat, rursus ascendit Moyses in montem cum tabulis, in quibus accepta Lege cum descenderet, gloriosa facta est facies ejus, ita ut non possent aspicere filii s, neque Aaron, quia et ipse peccauerat; sed interposito uelamine loquebatur ad illos, ut tam diu indigni essent dei abluti digni fierent intendere gloriam dei. in confractione enim tabularum, quas ante acceperat, Iudaeorum bum significauit, eo quod peccatis studentes promissione dei indigni futuri erant. quod autem reiterata lex est, alter populus futurus significatus est, cui proficeret lex data in
Abbreviated transcription (Latin):
unt qõnes ¶Lam si ad causam de qua
agitur refa̾ntur nlła ent questio qr ꝑ or¬
dinem res ipẽ se ꝓdent Nam aliqsido ꝯmune dici¬
mus ad̾ indiuisũ est aliqnͣto qd̾ ĩmũdũ ẽ. Duol
enĩ modis appsłatur cõmine Demq petrus aplus

Expanded text:
unt quaestiones. nam si ad causam de qua agitur referantur, nulla erit quaestio, quia per ordinem res ipsae se prodent. nam aliquando commune dicimus quod indiuisum est, aliquando quod inmundum est; duobus enim modis appellatur commune
Abbreviated transcription (Latin):
tutib sunt contͣria spũalib. s etiam ꝑ ypo¬
crisim se ipãs uirtutes hr̃e simulabit. Prop¬
t̾ea assumptis secum septem aliis nequiori¬
bus. hoc est ipaĩ septenaria simulõe redit ip̃a
aliud sexagesimũ. aliud tͥcesimũ. Cen¬
tesimũ: mrtyrũ. pp̃ scĩtatem uite ꝯtemp¬

Expanded text:
tualibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisim se ipsas virtutes habere simulabit; propterea assumptis secum septem aliis nequioribus, hoc est, ipsa septenaria simulatione, redit illa aliud sexagesimum, aliud trigesimum: centesimum martyrum, propter satietatem vitae ve
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͣt qͦsdam ita credituros ut ñ pꝰ sunt
fbe laborem continentie ⁊ ad scl̃m redituri
sint Quod dicit. assumit secum alios sep¬
tem.: intelligit᷑. quia cum quis cecid̾it de iu¬
sticia: etiam simulationem ħebit. ¶Cupidi¬
ꝯrequiescat. auidius redit. ⁊ a rursus occuꝑit
m̃tem hoĩs si ꝯpulsa eẽt negligenͣ subsetuta
ẽ. ut introduc̾etur tanqmͣ ħitator mũdate do¬

Expanded text:
icat quosdam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupidi delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tam
Abbreviated transcription (Latin):
dieb ⁊ trib noctib. sic erit filius ho ͦ
in corde t̾re trib dieb ⁊ trib noctib Gex¬
te ferie diei ꝑtem qua sepultꝰ ẽ cũ pͥt̾ita noc¬
te. ꝓ nocte ⁊ die accipies. hoc est ꝓ toto die
sarom: nectem ⁊ diem. ⁊ noctem dnĩcam cũ
eodem die illucescente.Ac ꝑ hoc accipiendo
ꝑtem ꝓ toto: habes tͥduum ⁊ tres nocte. ¶U
eñĩ dur decem m̃ses pͥgnantis: nouẽ st̃ ple¬
ni. s mitium decimi pro toto accipit᷑ Et
ꝓmisit: ꝓ totis at integris dieb annume¬
ransuit intelligas eum qui dixit. post sex
dies solos medios ꝯmemorasse qui uere toti
at integri completi stͥ ¶n Genesi enĩ a lu¬
mine incipit dies ⁊ funt ad tenebras. ad fig¬
inficandũ lapsum hoĩs. nũt aũt a tenebris.
ad lucem sic̃ dem̃ ẽ. de tenebris diem clares¬
cere: quia a pecĩs homo lib̾atus ꝑuenit ad lu¬
cem iusticie.

Expanded text:
tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corda terrae tribus diebus et tribus noctibus. sextae. feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est pro toto die, sabbati noctem et diem et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dicuntur decem menses praegnantis, nouem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. epromisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intellegas eum qui dixit: post sex dies solos medios commemorasse, qui toti atque integri completi sunt. in Genesi enim a lumine incipit dies et finit ad tenebras ad significandum lap sum hominis; mune autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est de tenebris lucem clarescere, quia a peccatis homo liberatus peruenit ad lucem iustitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
pomodo iuuus gen̾et mortium mortius enim p̃¬
ato parens ⁊ iuuens tamen dõ generat. tam̃ ĩ pec¬
atrmnortuum. nisi ⁊ ipẽ pecõ regen̾atione moriat᷑
⁊ uiuat deo. Nunquid id̾o falsum ẽ quia expłicari
u̾bis uł non potest uł difficillime potest: Tu ne¬
ga si audes uatum mortuum pro quo xp̃m nõ ne
gas mortuum. Unus enim pro om̃ibus mortuuᷤ
est. ego ommnes mortui sunt. Uerba sunt apłica
S arma sunt ña. Quibus tam̃ si repugnare no¬
lis intelligis qd̾ sine dubitatione credendum est
etiam si non intesligas. Homo enim qui spũasit̾
mortuus natus eẽt. Unus enim pro om̃ib
mortuus est. ergo oumes mortui sunt. ⁊ Iec eoᷤ
de ista morte excitatis quos mortuos non ẽẽ cla¬
inatis: S ne uiuant pocius impeditis qm̃ in
eorum parentib fidem qua una possunt reuiuis¬
cere imipiorum argum̃toꝵ machinis oppugna

Expanded text:
quomodo vivus generet mortuum, mortuus enim pequomodo vivus generet mortuum, mortuus enim peccato parens et vivens Deo, generat tamen in peccato mortuum, nisi et ipse peccato regeneratione moriatur et vivat Deo, nunquid ideo falsum est, quia explicari verbis non potest, vel difficillime potest? Tu nega, si audes, natugas mortuum. Unus enim pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt . Verba sunt apostolica; sed arma sunt nostra, quibus tamen si repugnare nolis, intelligis quod sine dubitatione credendum est etiam si non intelligas. Homo enim qui spiritualimors esset, nisi mortuus natus esset. Unus enim pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt. Nec eos de ista morte excitatis, quos mortuos non esse clamatis: sed ne vivant potius impeditis, quando in eorum parentibus fidem, qua una possunt reviviscere, impiorum argumentorum machinis oppugna
Abbreviated transcription (Latin):
iuenies. An ignoratis qm̃ quicumo bapteati su¬
mus in xp̃õ. in morte illius baptizati. sumuse. Et h
ut dicet probare quid uoluit lege adhuc pailo st¬
us ⁊ muenies. Si mortui suniuis põco suorrodo
uiuemus meo: Aut ergo agnosate ꝑuułos. ĩ har¬
tismate mortuos ẽẽ pcc̃o ⁊ fatemiini huĩsse cu iio¬
resentur origiaale pt̾m: aut aꝑte dicte non eos
baptizat slurs in xpõ hũ imorte in morte illi
baptizati sumus.
co hec anna celestia que uineunt celestium
non dimuitto. hus fidem meam sermonem¬
de sitta non sunt: Ita ⁊ origiase delictum qd̾ ĩ ꝑa¬
rente regeu̾ato remititur ⁊ tamen tnͣsit m ꝑler
⁊ manet insi n ip̃a regen̾etur quis intelligit tl¬
quid ideo nomnest ꝑ delictum: Unus pro om̃ibus
mortuns est. eꝑgo om̃s mortui surt. Qluocorde
quo ore qͣ fronte ꝑuusos mortuos negats. Er
te euis haptizati sumus. Si autem etiam pro eil
mortui sunt: morũtur in ꝑct̃o ut uiuant deo qũ
renascuntur ex do. OD̾ si explicare non possum

Expanded text:
 An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus? Et cum hoc diceret, probare quid voluit? Lege adhuc paulo superius, et invenies: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Aut ergo agnoscite parvulos in Baptismate mortuos esse peccato, et fatemini habuisse cui morerentur originale peccatum: aut aperte dicite non eos baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus. 14. Ego haec arma coelestia, quae vincunt Coelestium, non dimitto: his fidem meam sermonedelicta non sunt? Ita et originale delictum quod in parente regenerato remittitur, et tamen transit in prolem, et manet nisi et ipsa regeneretur, quis intelligit? Numquid ideo non est delictum? Unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt. Quo corde, quo ore, qua fronte parvulos mortuos negatis, prte ipsius baptizati sumus. Si autem etiam pro eis mortui sunt, moriuntur et peccato, ut vivant Deo quando renascuntur ex Deo. Quod si explicare non possum
Abbreviated transcription (Latin):
quid existimate uos mortuos eẽ ꝑt̃o. iuuere aũt d̾̃
⁊ attendis: Eis quib dicebat. Si autem mortui
sumuscum xp̃o. Et qui sunt hii nisi quib dixat
uetus homo nost̃ sumis crucifixus estrrteuatue¬
tur corpis pec̃i. nisi quibus dix̃at. Compsant an

Expanded text:
istimate vos mortuos esse peccato; vivere autem Deo et attendis? Eis utique quibus dicebat, Si autem mortui sumus cum Christo. Et qui sunt hi, nisi quibus dixerat, Vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati? nisi quibus
Abbreviated transcription (Latin):
euatuetur inqud corꝑus ꝑet̃i ut ultra non seriua¬
nus ꝑxcõ. ꝓpter s corpus pati misit deus fllum
suum insmmmisitudine carnis ꝑec̃i. Qua igltur im¬
pudentia neganus etiam ꝑuulos corpus hr̃e pt̃
in xpõ; ¶Lui enim mortiuis est: iustificatus ẽ a
pcc̃o. si autem mortui surus cum xpo̾ credimus

Expanded text:
evacuetur, inquit, corpus peccati, ut ultra non serviapeccato. Propter hoc corpus peccati, misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati . Qua igitur impudentia negamus etiam parvulos corpus habere pein Christo? Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato. Si autem mortui sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Si emm conplantati facti sumus siulltudini mor¬
tis euis: simu ⁊ refurrettionis erimus. Dic srnit
⁊ ꝑuusi compłantati simisitudini mortis eĩ. ħ enim
Ad om̃s ꝑtinet: quicumq saꝑtizati sumus ixpõ
est᷑. QMorum uetus homo est nisi quicianq bapr

Expanded text:
plantati fuimus similitudini mortis ejus, sed et resurrectionis erimus. Hic sunt et parvuli complantati similitudini mortis ejus. Hoc enim ad omnes pertinet quicumque baptizati sumus in es, quia vetus homo
Abbreviated transcription (Latin):
idi si uirare compelleris scias de necessitate ueni¬
re młirmitatis coram quib aliquid suãdes que
Itaq non dixit quod aũt ampluis est malum ẽ.
Tu aut̃ non malum facis qui bene uteris iurati¬
one q̃ ⁊ si non bona tamen necessaria ⁊ ut al¬
teri ꝓsuadeas quodutilit̾ ꝑsuades sed amalo ẽ
illius cuius infirmitate iuirare cageris. S nemo
nouit nisi qui exꝑtus est qmͣ sit difficile ⁊ con¬
suetudinem uirandi extingu̾e ⁊ nũqmͣ temere
facere quod nõ nũqmͣ facere ncc̃itas cogit
queri aut potest. cum diceretur. ego aũt
dico uobis non uirare diuino. tur additum
dei se teneri uire iurando suꝑ ista iurarent. Ot
uirandum tuum. non se putabant domino
debere insumandum. si ꝑ celum aut t̾ram aut
iherłm aut caput suum uirarent. Quod non
uitio precipientis s illis male intelligentib
fastum est. Ita ꝙ dominus docet nichil esse tã
uile in creatrcis dei ut ꝑ hoc qpusꝙ ꝑuirandũ
arbitretur qm̃ a sũmis usꝙ ad mia diuma

Expanded text:
 si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quaeItaque non dixit, Quod autem amplius est, malum est; tu enim non malum facis, qui bene uteris juratione, quae etsi non bona, tamen necessaria est ut alteri persuadeas quod utiliter suades: sed a malo est, illius cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere quod nonnunquam facere necessitas cogit. 52. Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem dico vobis non jurare omnino, cur additum daei se teneri jurejurando, si per ista jurassent: et jurandum tuum; non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum aut terram, auter caput suum jurarent: quod non vitio praecipientis, sed illis male intelligentibus, factum est. Itaque Dominus docet nihil esse tam vile in creaturis Dei, ut per hoc quisque pejerandum arbitretur; quando a summis usque ad ima divina
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim łoqui falsum non post potest qui
non loquitur sic ꝑiurare non potest qui nõ iu¬
rat. S tamen qnͣdo uirat qui adhibet testẽ
domin diligent consid̾andum ÷ hoc capitłin
ne contra preceptum domini apłs fecisse ui¬
deatur qui sepe hoc modo iurauit cum dicit. i¬
Que autem scribo uobis ecce coram deo. quia
non mentior. Tale ÷ etiam illud. testis michi
est deus cui sermo in spiritu meo in euugłio
filii eus quomodo sine int̾missione memo
urĩ facio semꝑ memorationib meis nisi for¬
te quis dicat tunc habendam esse uirationem
cum ꝑ aliquid dicit ꝑ quod uiratur ut nõ
iurauerat quia non dixit ꝑ d̾m s dicit testis¬
michi est deus. Ridiculum est hoc putare n
Tam en ꝓpt̾ ociosos aut multum tardos ne alie¬
retur ur̃a gbia me facit cotidie mori sicut dicit᷑
ꝑ illus magist̾ium doctus factus ⁊ id illius
magisterio factum est ut ꝑfecte doceretur gea
exemplaria. indicant in quibus scriptum ⁊ est.¬

Expanded text:
Sicut enim falsum loqui non potest qui non loquitur, sic pejerare non potest qui non jurat. Sed tamen quoniam jurat qui adhibet testem Deum, diligenter considerandum est hoc capitulum, ne contra praeceptum Domini Apostolus fecisse videaturQuae autem scribo vobis ecce coram Deo, quia non mentior ; tale est etiam illud: Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quomodo sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis; nisi forte quis dicat tunc habendam esse jurationem, cum per aliquid dicitur per quod juratur: ut non juraverit, quia non dixit, per Deum; sed dixit, Testis est Deus. Ridiculum est hoc putare: tamen propter contentiosos aut multum tardos, ne aliretur, Vestra gloria me facit quotidie mori; sicut dicitur, Per illius magisterium doctus factus est, id est, illius magisterio factum est ut perfecte doceretur: graeca exemplaria dijudicant, in quibus scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ergo hic intelligitur precepisse dĩ ueni
retur ne quicꝙͣ sicut bonum appetat usiuran¬
dum ⁊ assiduitate iurandi ad ꝑuirium ꝑ cõsue¬
tudinem dilabatur. Quarpter quianteilagrt
non in bonis s in nccͣriis iurationem hñdam.
nestenat se qnͣtum potest ut non eo utatur ni¬
si necessitate cum uidet pigros eẽ homines ad
credendum qd̾ eis itile ⁊ tredere insi iuratione
firmetur. Ad hocitaq ꝑtinet quod sic dicitus
Sit autem sermo uest̾ eẽ sĩ non. Ixc bonum est¬

Expanded text:
Ita, inquit, intelligitur praecepisse Dominum ne juretur, ne quisquam sicut bonum appetat jusjurandum; et assiduitate jurandi ad perjurium per consuetudinem dilabatur. Quapropter qui intelligit, non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se quantum potest, ut non ea utatur, nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmetur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur: Sit autem sermo vester, est, est; non, non,
Abbreviated transcription (Latin):
nimiam uero ordinet inextremis atq in infi¬
nris sedere in celo dicitur ⁊ t̾ram calcare. Spi¬
ritualit̾ aũt hic sanctas animas celi nomĩe
ditatur. conuenient̾ dicitur sedes dei. Petor
uero cui dictum ÷ t̾ras ⁊ in t̾ram ibis. quia ꝑ
uisticiam meritis digna tribuentem in infi¬
mis ordinatur. ⁊ qui in lege mauere noluit
sub lege ponitur congruentem accipitur sca

Expanded text:
minimam vero ordinet in extremis atque in infiminimam vero ordinet in extremis atque in infimis, sedere in coelo dicitur terramque calcare. Spiritualiter autem sanctas animas coeli nomen dicatur , convenienter dicitur sedes Dei: peccator vero cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quia per justitiam meritis digna tribuentem, in infimis ordinatur, et qui in lege manere noluit, sub lege punitur, congruenter accipitur sca
Abbreviated transcription (Latin):
lius ꝙ si diceret mea cum tamẽ hor dixisse in¬
telligatur. Et quia ip̃e utiq dominus ⁊ dño
rat quisq magis ad se ꝑtinere arbitrari. qmͣ
caput suum  S quomodo nr̃ n ⁊ eobi po¬
testatem faciendi unius capelli albi aut ni¬
gri non ẜabemus. Ergo deo deb̾et insiuran¬
dum meffabilit̾ tenenti omĩa ⁊ ubiq ꝑresen¬
ti quisquis etiam ꝑ caput suum uirare uolu¬
erit ⁊ hinc etiam cetera intelliguntur. Que
om̃ia ubiq dnici non pot̾ant sicut illud quod¬
cõmemorauimus dictum ab apło cotidie
ut domino se debere ostenderet addidit ꝙͣ ab¬
carnales dico. Non oportet te opmari quod
dictum est celum thronus dei ÷ ⁊ terra sca¬
bellum pedum euis qd̃ sic habeat deus collo¬
cata menbra in celo ⁊ in terra ut nos consiͤde¬
mus sed illa sedes iudicium dei significat. Et
qm̃ in hoc uniuerso mundi corpore maximã
speciem celim habet ⁊ terra nimiam tanꝙͣ
presentior sit excellenti pulcritudini diuine

Expanded text:
lius quam si diceret, mea; cum tamen hoc dixisse intelligatur. Et quia ipse utique Dominus est, Domino rat quisque magis ad se pertinere arbitrari, quam caput suum? Sed quomodo nostrum est, ubi potestatem faciendi unius capilli albi aut nigri non habemus? Ergo Deo debet jusjurandum ineffabiliter tenenti omnia, et ubique praesenti, quisquis etiam per caput suum jurare voluerit: et hic etiam caetera intelliguntur, quae omnia utique dici non poterant; sicut illud commemoravimus dictum ab Apostolo, Quout Domino se debere ostenderet, addidit, quam habcarnales dico, non oportet opinari quod dictum est coelum thronus Dei, et terra scabellum pedum ejus, quod sic habeat Deus collocata membra in coelo et in terra, ut nos cum sedemus; sed illa sedes judicium significat: et quoniam in hoc universo mundi corpore maximam speciem coelum habeat, et terra minimam; tanquam praesentior sit excellenti pulchritudini vis divina,
Abbreviated transcription (Latin):
ser longus dñs fuxit cũ comitaretur dis¬
cipuns exponens eis scãs scriptãs utrũ ipse
eẽt ignorantib quid putamus: ñ quia ho¬
spitalitatis officio ad suam cognitõem ꝑue¬
nire. posse hoĩes hoͫ intimauit. ut cũ longi
ipẽ ab hominib abscesserit. suꝑ õs celos

Expanded text:
se ire longius dominus finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas scripturas, utrum ipse esset ignorantibus ? quid putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitionem peruenire posse homines intimauit? ut, cum longius ipse ab hominibus abscesserit super omnes caelos,
Abbreviated transcription (Latin):
sine sollicitudine uiu̾et. cogitans que sũt
dei genus eoꝵs sigͣt qui st̾ in ocio. s tñ for¬
tissimi intemptationib ut possint assu¬
mi. ¶ob aũt quia ⁊ uxorem ⁊ filios huĩt ⁊¬

Expanded text:
sine sollicitudine viveret, cogitans quae sunt sine sollicitudine viveret, cogitans quae sunt Dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in tempestatibus, ut possint assumi. Job autem, quia et uxorem habuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
rum noĩe significauit. quia consiliis ut
dixit. inqnͣtum de ipis reb ⁊ negociis suis
p̾bent usib ecc̃e Tercium eoꝵ qui oꝑant᷑
cultura apłs lequit ¶In hiis gͦ trib gn̾ib
buia st̾ rursus gña hom̃ in singulis ⁊ ꝓ ro¬
ente tñ temptatõe tribulõis. ⁊ ex illis qͥ
st̃ in ecio. ⁊ ex illis qui st̾ in negociis scłi
⁊ ex illis qui deo iinistnͣti in etͣta. aliqͥ
ꝑmanẽt: aliqui cadunt De ꝑmanent
assumũt᷑. qui cadunt resinquũt᷑. Ergo
unus assumet᷑. ⁊ unus reliq̃tur. ñ qrͣ
asfectionum. in singulis gn̾ib triũ ꝓfes.¬
sionũ ¶In illa nocte gͦ dixit. In illa tͥbulõe.
ad ipã tria gña. que assumũt᷑ arbitͦr ꝑti¬
damel. ⁊ iob. Widetur enĩ ꝑtin̾e ad eos per
quos eccͣa regit᷑. sic̃ ꝑ illum in aquis t̾ra ar¬
cha gub̾nata est. que figa̾m gestabat eccẽ
nuptias t̾renas. ꝯtempsit ut sicut dic̃ apꝰ

Expanded text:
rum nomine significavit, quia consiliis ut rum nomine significavit, quia consiliis ut dixit in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Tertium eorum qui operantur icultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro roente tamen temtatione tribulationis et ex illis qui sunt in otio et ex illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror pertiDaniel et Job. Videtur enim hoc pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur, sicut per illum aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat Ecclesnuptias terrenas contempsit; ut, sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qd̃ dicit dñs. ¶ Qui fu̾it ĩ terto
⁊ uasa eius in domo ñ descendat tol¬
lere illa. ¶In tecto est qui excedens carna¬
lia tanqmͣ in auralib̾a spũałr uiuit. ua
ti utentes. penitꝰ errau̾nt ¶uiꝰ gͦ spũa¬
lis uiri iam uasa ista uacant in domo. qr
ueluti celo aꝑtissimo fruitꝰ. Caueat gͦ tͤ
ne in die tribulationis rursus uita carnali.
q̃ ꝑ sensus corꝑis pascitur delectatus. ad ua¬
sa hꝰ mundi tollenda descendat.
tat. ⁊ rigat: ⁊ ñ respiciat spem secularẽ cͥ re
ui st̃ in illa nocte duo ¶nũtiat.¬
in lecto ⁊ duo molentes ĩ unũ. ⁊ duo
i agro. de quib oĩb binis singuli assumẽ¬
tur. ⁊ singuli relinquentꝰ Cria gña hom̃i
hic uidentur sigͣri. Unũ eoꝵ qui ocui ⁊
quietem eligunt. n negociis secularib
ato negociis eccͣsticis occupati. que illoꝵs
quies lecti noĩe sig̃cata est. Alt̾um eors qui
m plebib constituti reguntur a doctorib
agentes ea que st̃ huiꝰ seculr quos ⁊ feĩa¬

Expanded text:
uid est quod dicit dominus: qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasti utentes penitus errauerunt. huius ergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quiueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. tat et rigat, non respiciat spem saecui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari. Unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque in negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Alterum eorum qui in plebibus constituti, reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi, quos et femina
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a reftur ad aliqmͣ sigtatõem: ñ ẽ men¬
datium. s aliqͣ figura u̾itatis. alioqͥu om̃ia
que a saꝑientib ⁊ scĩs uiris uł etiam ab ip¬
so dnõ figurate dcã st̾ mendatia deputabũ¬
tur. quia fm ufitatum intellcm̃ ñ subsistit
u̾itas in talib doĩs Non em̃ hõ qui hĩt
duos filios quoꝵ minor accepta pte patri¬
monii sui ꝓfectus ẽ in regionẽ ionginqmͣ
⁊ cetͥa que i illa narratõe ꝯtexuntur. itadi¬
cuntur. tanqmͣ ile fu̾it qiuisqmͣ homo qui
ħ in filis duob aut passus sit aut fec̾it ¶u¬
ta st̃ gͦ ista ad rem qnͣdam significandã tã
longe altec maiorẽ. ⁊ tam ncompalulit
disfentem ut pillum fictum hoĩem deus
uerus intelligatur. Sicut aũt dicta. ⁊ etiam

Expanded text:
onem, non est mendacium, sed aliqua figura veritatis. Alioquin omnia quae a sapientibus et sanctis viris, vel etiam ab ipso Domino figurate dicta sunt, mendacia deputabuntur, quia secundum usitatum intellectum non subsistit ueritas talibus dictis. non enim homo, qui habuit duos filios, quorum minor accepta parte patrimonii sui profectus est in regionem longinquam, et cetera, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ ¶Lam eo manfatur om̃s cu¬
pidos etiam si facultatib hꝰ mũdi careãt
ad ħ genꝰ diuitum qd̾ ẽ rep̾hensũ ꝑtinere.
quia postea dix̾unt. quia audiebant.⁊ qͥs
pot̾it saluus fĩ dum ĩ comꝑabiłi maior
turba sit pauꝑum. uidel intelligentes
m eo nũo deputari etiam illos qui ꝙͣqmͣ
uoluit. quia humiliatꝰ on̾a sustulit ¶In

Expanded text:
regnum coelorum . Nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujus mundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquvoluit, quia humiliatus onera sustulit. In
Abbreviated transcription (Latin):
ro i actepant laudant᷑. quilucra ⁊ siusi
Sigd cos bonam reddere iõem. qui bñ iass
stꝰ eo esd accepunt. ad augendas dinitias
dĩ ꝑ eos qui credunt m eũ ¶Qd̾ qui fate
nolut in ulo significati st̃ qui uinã suã
m sudario seruauit. ũt eñ hoĩes hus
sͥ ꝑlisitate blandientes ut dicant. susfi¬
cit ut de se unusquis rõem reddat qurd
opus est aiis p̾dicare aut mistrare ut
etiam de ipĩs reddere rõem quis cogatur
cũꝰ apud dmñ ⁊̃ ali sint mexcusabiles qͥ¬
bus lex data ñ est n audito euuͣgłio dor¬
mierit. quia ꝑ treaturam pot̾ant cognos¬
te creatorem. cuiꝰ inusibilia a cõstitutone
cos impietans reos tenere. quib ilbum
legis aut euũgłi ñ ministͣtum ẽ ħ aũt
guore a u̾bi minuistratõe ꝯquiescũt.⁊ hoc
est ei in sudario ligare qd̾̃ acceꝑunt ¶oren¬
sa quo danda erat petunia. ꝓfessionem
ipam religionis accipimus que tan qmͣ
ꝓublice ꝓponitur ad usũ netm saluti

Expanded text:
od acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam de ipsis reddere rationem quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant cognoscere Creatorem, cujus invisibilia, a constitutione eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem guore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m lucam aꝑtissime ostendũt. id qd̾ ip̃e
narrat ad huc uenientib illis ihico fcm̃
eẽ. nchil aliud restat. in tellig̾e nisi bis fac¬
tum eẽ ħ miratulum. semł in imo ceco. cũ
ad huc ueniret in illam ciuitatem t̾um ĩ
duob cũ inde egred̾etur. ut illud imũ lu¬
cas. illud alt̾um matħs enarraret. n ħ
sñ aliquo sacͣmento. ¶Si em̃ sħico lunam.
⁊ ob ħ mortalitatem int̾p̾tat᷑. morti ꝓpin¬
qnͣs dñs uideis solis lum̃ eurͣgłii uisserat
pdicari. quos sigͣuit ille unus cecus. quem
lucas cõmemorat. a morte aũt resurgens
atos descendens ⁊ uideis ⁊ gentib quos
duos ppłõs sigͣre iudentur duo ceci cõme¬

Expanded text:
dum Lucam, apertissime ostendunt illud quod ipse narrat adhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et Gentibus, quos duos populos significare videntur duo caeci comme
Abbreviated transcription (Latin):
matħis egredientib eis ab iherico dic̃. illu¬
inmatos duos cecos qui uixͣ uiam sedebãt
de num̾o quippe nulla eẽt qõ. si alt̾ euuͣ¬
głistarum de uno tacuisset. Unus reminis¬
cens NIam ⁊ marcus unũ ꝯmemorat¬
⁊ cum ip̃e egredientib eis ab iherico dic̃
illiũatum. cuiꝰ ⁊ nom̃ dixit. ⁊ prẽm. ut in¬
telligamus eum fuisse notissimũ. alt̾um
ignotum. ut m̾ito ille notꝰ etiã decenter

Expanded text:
aeus egredientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenter
Abbreviated transcription (Latin):
est. n ꝯnubia. sic̃ enĩ nũo ẜmo nr̃. deten¬
tib ⁊ succedentib sillabis ꝑagitur. atq
ꝑagitur ita ⁊ ip̃i hoĩes quoꝵ ẜmo ẽ descẽ¬
dendo ⁊ succedendo pagunt. atq ꝑficiunt
nulla decessione ac successione sillabaꝵ cõ¬
pletur. s om̃ia q̃ ht̃ semꝑ manendo simul
ħt ita ꝑticipes ip̃ius quib ipm̃ solum erit
uita. n moriendo sibi decedent n nascendo
pulis. orate ne intretis in temptatoem
⁊ ipẽ auulsus ẽ ab eis qnͣtum iactꝰ ẽ lapidis
id us ad ipm̃ ꝑduc̾ent intentõem legis. ̃
scripta erat in lapide. Fos ad illum em̃ ꝓt̃
ꝑuenire ille lapis. qm̃ finis legis xp̃c. ad r̾ci

Expanded text:
entibus et succedentibus syllabis peragitur atque perficitur: ita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac succedendo peragunt atque perficiunt nulla decessione et successione syllabarum completur, sed omnia quae habet semper manendo simul habet; ita participes ejus, quibus ipsum solum erit vita, neque moriendo sibi decedent, neque nascendo Dominus discipulis, Orate ne intretis in tentationem: et ipse avulsus est ab eis quantum jactus est lapidisue ad eum perducerent intentionem Legis, quae scripta erat in lapide . Usque ad illum enim potest pervenire ille lapis: quoniam finis Legis est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
aut seruos. quib sub illa positis gr̃a poi¬
cata est s ic em̃ intelligendũ ẽes detas
inrias ad usum cum intellex̾unt eana pp¬
sam legem remoto uelamine ad euis głm
segationem dicentes se nolleue reguaret
sin uidei stͥ. qui etiam post resurreatc̃em
onẽ enũgłii respuerunt. Reditaũ step¬
to regno qͥuia in manifestissima ⁊ eminẽ¬
tusboma cdaritate uenturꝰ ẽ. qui eis hũeli
asprrint sum dicet. regnũ meũ ñ ẽ deb¬

Expanded text:
autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangeliulegationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem onem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum n
Abbreviated transcription (Latin):
tudo legis. uniꝰ societate deuĩcta. ¶Qd̾ autẽ
ab illo qui uti noluit auftur. qd̾ acceꝑat¬
⁊ ei datur qui decẽ hẽbat sig̾catur ⁊ illũ
posse amitt̾e munꝰ dei. qui hñs nõ habet
id nõ utitur. ⁊ in eo aug̾i qui hñs ht̃. ħ

Expanded text:
tudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est non utitur; et in eo
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ illud. qnͣtomag̃ illud. Aut si uid̾
ꝯfͣtominꝰ illud. si alicubi obscure. alicubi
apte ista poniuitꝰ ¶ Nic ergo miquus E¬
des ñ ex sifitudine s dissimilitud̾ie adei¬
die ait audim pt̃. cum ap̃ inquissunum
iudicem us ad esfcm̃ implendi desiderie
uauit trah e pseu̾antia ꝑ̾cantis. Ina uero
udua ꝓot̾ hr̃e simłitudinẽ ecc̃e ¶ d deso¬
lata ub̵ donec uemiat dñs. qui tñ minic
i secreto etiam turam es gerit Graũt
mo. cur electi dei iundicari deprecentur.
qd etiam in apecalipsi ioħ̾is de mpͣtiribꝵ
dicitur. cũ aꝑtissime moneam ut ꝙ tio
stris mimitis ⁊ ꝑsecutorib oremꝰ. intel¬
ligendũ est eam uindictam eẽ iustor ũ
ut om̃s mali peant. ¶ Peunt em̃ duobꝰ
modis. aut cõuersione ad iusticiam au̾
amissa ꝑ supplicium: potestate. qui uũe
adu̾sus bonos qmͣdiu hoc iom̃ bouis expe¬

Expanded text:
i illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhidici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expe
Abbreviated transcription (Latin):
contupiscentiam oportet intelligi. Cum enim
tam assidue ydolat̾am scͥptura fornicationem di¬
cat paulus autem apostolus auaritiam ydolatͥe
nomine appellet quis dubite̾t omnem malam
concupiscentiam recte forncationem uocari: Qͦ¬
niam anima neglesta suꝑiori lege qd̵ regitur
infi̾orum naturarum turpi uoluptate qd̾ si mer
cede corrumpitur. Et ideo quisquis carnalem cõ
pcc̃orum. cuius in domite uo uiolentia trahitur in
captiuitatem recolat qd̾ tam̃ potest qualem pacẽ
peccando amiserit. ⁊ clamet infelix ego homo qͥs
me libabit de corpore mortis huiꝰ : grã dei ꝑiħm
xpm̃ dñn nr̃m. Ita enim cum se infelicem exela¬
mat lugendo iploret consolationis auxilium¬
nec ꝑuuis est ad beatitudinem accessus. cognitio
infelicitatis sue. ⁊ ideo beati etiam lugentes qm̃

Expanded text:
concupiscentiam oportet intellegi. cum enim concupiscentiam oportet intellegi. cum enim tam assidue idolatriam scriptura fornicationem dicat — Paulus autem apostolus auaritiam idolatriae nomine appellat — quis dubitet omnem malam concupiscentiam recte fornicationem uocari, quando anima neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi uoluptate quasi mercede prostituta corrumpitur? et ideo quisquis carnalem delepeccatorum, cuius indomitae uiolentia trahitur in captiuitatem, recolat, quantum potest, qualem pacem peccando amiserit, et exclamet: infelix ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei per Iesum Christum. ita enim, cum se infelicem exclamat, lugendo implorat consolatoris auxiliumnec paruulus est ad beatitudinem accessus cognitio infelicitatis suae, et ideo beati etiam lugentes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
atq aduitore suꝑabit. Ac si in pristinam pacem
atꝙ ordinem. ⁊ iur xp̃o ⁊ mulier uiro subicitur.
Sicut gͦ trib gradib ad pct̾m ꝑuenitur. sugge¬
stione delectatione consensione. ita ipũis pcti tͦs
tanqmͣ tres mortes. una ꝙͣ si in domo id cum i
cord̾e consentitur libidim alt̾a iam ꝓlata ꝙr si exͣ
portam cum in factum procedit assentio. eercia
cum in consuetudinis male illicite tanqmͣ mole t̾re¬
na p̾remitur animus. qd̃ si in sepulcro iam puteus.
Que tria genera mortuorum dnm̃ resuscitauis¬
se quisquis euugłm legit agnoscit. ⁊ fortasse
consid̾at quas differentias habeat ip̃a et iam ip¬
sa uox resuscitantis cum alibi dicit puella. sur¬
ge alibi uiuenis tibi dico surge. alibi legitur ĩ¬
fremuit spũ ⁊ fleuit. ⁊ rarsus fremuit. ⁊ post
het uece magna clamauit. Lazare ueni foras. Qͣ¬
ꝓpter nomine mechantium qui hoc capitulo cõ¬
memorantur omem carnalem ⁊ libidinosam

Expanded text:
atque adiutore superabit, ac sic in pristinam pacem atque adiutore superabit, ac sic in pristinam pacem atque ordinem et uir Christo et mulier uiro subicitur. Sicut ergo tribus gradibus ad peccandum peruenitur, suggestione, delectatione, consensione, ita ipsius peccati ttamquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas differentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem libidinosam
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio. ni ratione u̾o tanqmͣ in uiro consensio.
Quib ꝑactis tanqmͣ de padyso hoc ÷ de beatissi¬
ma luce iusticie i mortem homo expellitur. Iustis¬
cgsime onĩmo. Non enm cogit qui suadet
om̃s nature mordine suo gradibus sius st̃ pulcͤ
diuatus est ad inferiora non ⁊ decliuandum nͨ
quisꝙͣ hoc facere cogitur. Et ideo si fecerit insti
dei lege puntur. Non enim cõmictit inuitus
Uerumptamen delestatio ante consensionem
uł nulla est uł ita tenuis ut ꝓpe nulla sit.
Qui consentire magnum pectatum est. cum
illiccta est. Cum autem quisq consenserit cõ¬
mittit pect̃m in corde suo. Si autem in factum
ꝓcesserit uidetur saciari. ⁊ extingi cupidital. S
post ea cum suggestio repperitur maior accendit᷑
is factis in consuetudinem u̾titur. hanc enim
uincere difficillimum est. Et tamen etiam ip¬
sam consuetudinem si se quisq non desperet. ⁊
ep̃ranam miliciam non reformidet. illo deo duce

Expanded text:
delectatio; in ratione vero, tanquam in viro, consensio: delectatio; in ratione vero, tanquam in viro, consensio: quibus peractis, tanquam de paradiso, hoc est, de beatissima luce justitiae in mortem homo expellitur ; justissime omnino. Non enim cogit qui suadet. Et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sdinatus est, ad inferiora non est declinandum. Nec quisquam hoc facere cogitur; et ideo si fecerit, justa Dei lege punitur: non enim hoc committit invitus. Verumtamen delectatio ante consuetudinem vel nulla est, vel tam tenuis ut prope nulla sit: cui consentire magnum peccatum est, cum illicita est. Cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. si autem etiam in factum processerit, uidetur satiari et extingui cupiditas; sed postea, cum suggestio repetitur, maior accendituris factis in consuetudinem uertit. hanc enim uincere difficillimum est; et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisque non deserat et christianam militiam non reformidet, illo duce
Abbreviated transcription (Latin):
iesumnamus ⁊ uis̾is cibis palati appetitus assurgit.
non sit nisi delectione. S huic tan tune non con¬
sentimus ⁊ cum eam dominantis rationis iure co¬
hibemus. Si aũt consentio facta fuerit plenum
pectatum erit notum deo in corde nrõ etiam si fc̃o
non innotescat. hominib. Ita ergo siuit isti gni¬
dus quasi a serpente suggestĩo fiat. id lubrico ⁊ ue¬
lubili hec est temꝑali corporis motu. Quia ⁊ si qͣ
talia fantasmata intus uersantur manima de cor¬
pore formsetus tractata sunt. Et si quis oecultus s¬
ter istos qumq sensus motus corporis amimani tã¬
git. Est etiam ipẽ corporalis ⁊ lubriens ⁊ ides qnͣto
ilabitur cecltus ut cogitationẽ cortingat. tante
ꝯuenientius serpenti comparatur. Tria gͦ hec ut di¬
cere cepmmis simba sẜ illi geste rei que in gene¬
si scͥpta est ut quasi a serpente fiat suggestio ⁊ q̃¬
dam suasio i appetitu aũt carnali tanqmͣ meua

Expanded text:
ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, non fit nisi delectatione; sed huic tamen non consentimus et eam dominantis rationis iure cohibemus. si autem consensio facta fuerit, plenum peccatum erit, notum deo in corde nnon innotescat hominibus. Ita ergo sunt isti gradus, quasi a serpente suggestio fiat, id est, lubrico et volubili, hoc est temporali corporum motu; quia et si qua talia phantasmata intus versantur in anima, de corpore forinsecus tracta sunt; et si quis occultus praeter istos quinque sensus motus corporis animam tangit, est etiam ipse temporalis et lubricus; et ideo quanto illabitur occultius ut cogitationem contingat, tanto convenientius serpenti comparatur. Tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio; in appetitu autem carnali, tanquam in Eva,
Abbreviated transcription (Latin):
non mechaberis. Ego aut̃ dico uobis quia oĩs
qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam.
iani methatus ÷ eam in corde suo. Iusticia ergd cu¬
mmor ⁊ non mechari corpoꝵ conuinctione. iusti¬
cia uero maior est regni dei non methari in corde
Quisquis aũt non mechatur i corde multo fati¬
luis custodit ne methetur. incorpe. Illud ergo
qd̾ non dicit. om̃is qui concupierit mulerens
qui uiderit mulierem ad concupiscendum id ⁊ h
fie ⁊ hoc animo attenderit ut eam concupiscat.
Quodnon est iam titillari delectatione carris.
Sxd plane consentire libidini ita ut non refrene¬
tur illicctus apprtitus. s si facultas data fu̾it sacie.¬
tur. Nlam tria sunt quib impletur pectatum sug¬
gestione. delectatione: consensione. Suggestio si¬
ue ꝑ memoriam sit. siue ꝑ corporis sensus. cum
aliquid uidemus uł andimus. uł olfacimus uel
gustamus. uł tanginus. Qd si fr̾m delectaue¬
nt. delectatio illicita resrenanda est. Uelud cum

Expanded text:
. ego autem dico uobis, quia omnis, qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. iustitia ergo minor est non moechari corporum coniunctione, iustitia uero maior regni dei non moechari in corde. quisquis autem non moechatur in corde, multo facilius custodit, ne moechetur in corpore. illud ergo quod non dixit: omnis qui concupierit mulierem, sed: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, id est hoc fine et hoc animo attenderit, ut eam concupiscat, quod iam non est titillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur inlicitus appetitus, sed, si facultas data fuerit, satietur. Nam tria sunt, quibus impletur peccatum: suggestione, delectatione, consensione. suggestio siue per memoriam fit siue per corporis sensus, cum aliquid uidemus uel audimus uel olfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit, delectatio inlicita refrenanda est. uelut cum