comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Non itaq tunc eum quid in ea re uerũ
eẽt docebat. s eius simulationem qua genteᷤ
iudaizare cogebantur arguebat. ñ ob aliud
nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebant᷑.
tunquam uerum eẽt quod dicebant illi qui
sine circumcisione prepucii. atq aliis obserua¬
tionib umbrȩ futuroꝵ. putabant credentes
saluos eẽ ñ posse. E rgo & timotheum ꝓpterea¬
circumcidit. ne iudeis & maxime cognatiõi
eius materne. sie uidentur qui ex gentib in
xp̃m credid̾ant detestari circuncisionem. siẽ
ydolatria detestanda ÷ cum illam ds̃ fieri nõ¬
preceꝑit. hanc sathanas ꝑsuaserit: & titũ ꝓpte¬
rea ñ circumcidit. ne occasionem dar&. eĩsꝗͥ
sine illa circumcisione dicebant credentes sal¬
uos eẽ ñ posse. & ad deceptionem gentiũ hoc
etiam paulum sentire iactarent. quod ipse sa¬
tis significat ubi ait. s neq citus qui mecũ erat
cum eẽt grecus compulsꝰ : circumcidi: ꝓpter

Expanded text:
fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum fuit. non itaque tunc eum, quid in ea re uerum esset, docebat, sed eius simulationem, qua gentes iudaizare cogebantur, arguebat non ob aliud, nisi quia sic illa omnia simulatoria gerebantur, tamquam uerum esset, quod dicebant illi, qui sine circumcisione praeputii atque aliis obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum pcircumcidit, ne Iudaeis et maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit, hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit, ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat, ubi ait: sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset Graecus, conpulsus est circumcidi, propter
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsos iam doctrina xp̃iana ñ cogeret.
Proinde si post hoc apłoꝵ decretum petrus
habuit illam in antiochia simulationem. g̃
gentes cogeret iudaizare. quod iam nec ipse
cogebatur. quamius ꝓpter commendanda elo¬
quia dei. quȩ udeis sunt credita ñ ꝓhibebat᷑.
quid mirum si constringebat eum paulus li¬
bere asserere. quod cum ceteris apłis se ie̾roso¬
limis decreuisse meminerat: si autem hoc qd̾
magis arbitror. ante illud iherosolimitanũ con¬
cilium petrus fecit: nec sic mirum ẽ quod eũ
uolebat paulus ñ timide obtegere. si fidenter
asserere quod eum pariter sentire iam nou̾at:
siue quod cum eo contulerat euangłium. siue¬
quo ͦ in corneli centurionis uocatione ȩciam
diuinitus eum de hac re admonitum acce¬
perat: siue quod antequam illi quos cunue¬
rat uenissent antiochiam. cum gentib eũ
conuesci uidat. Neq enim negamus in hac
sententia fuisse iam petrum: in qua & paulꝰ

Expanded text:
etiam ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. etiam ipsos iam doctrina Christiana non cogeret. proinde, si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem, qua gentes cogeret iudaizare, quoniam nec ipse cogebatur, quamuis propter commendanda eloquia dei, quae Iudaeis sunt credita, non prohibebatur, quid mirum, si constringebat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hierosolymis decreuisse meminerat ? Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Hierosolymitanum concilium Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat euangquod in Cornelii centurionis uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue quod ante, quam illi. quos timuerat, uenissent Antiochiam, cum gentibus eum conuesci uiderat. neque enim negamus in hac sententia fuisse iam Petrum, in qua et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. cuius prenuntiande causa ille ũbre
in lege mandate sunt. & ideo illi inuidiam &
ꝑsecutionem concitare moliendes: tamꝙ. ini¬
micum legis. mandatoꝵq diuinoꝵ crimina¬
bantur. Cuiꝰ false criminationis inuidiã. con¬
gruentius deuitare ñ posset: quam ut ea ip¬
se celebraret. quȩ dãpnare tamꝙ sacrilega
putabatur:i atq ita ostendẽt nec uideos tunc
ab eis tamꝗ. anefariis ꝓhibendos. nec gen¬
tiles ad ea tamquam anecessaria compellen¬
dos. Nam si reuera sic ea reꝓbaret quemad
modum de illo auditum erac. & ideo celebrã¬
da susciꝑet. ut accione simulata suã posset
occultare sententiam. ñ ei diceret ia eob &
scient omnes: s diceret & putabunt omnes
quoniam que de te audierunt falsa sunt.
presertim quia in ipsis iherosolimis apłi iã
decreuerant ne quis quam gentes coger& ui¬
daizare. ñ autem decreuerant ne quisquã
tunc iudeos iudaizare ꝓhibet: quamuis

Expanded text:
Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria conpellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Iacobus: et scient omnes, sed diceret: \'et putabunt omnes\', quoniam, quae de te audierunt, falsa sunt, praesertim quia in ipsis Hierosolymis apostoli iam decreuerant, ne quisquam gentes cogeret iudaizare, non autem decreuerant, ne quisquam tunc Iudaeos iudaizare prohiberet, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
de in eos ut radant capita. & scient omnes qe
que de te audierunt falsa sunt: s sequeris ce
ipse custodiens legem. De gentibus autem qͥ
credidunt nos mandauimus iudicantes. ni¬
chil cius modi seruare illos. nisi ut obseruẽt
ab ydoł ĩmolato. & sanguine. & afornicatiõe.
Non ut opinor obscurum÷ & iacobum hoc
ideo monuisse. ut scirent falsa ẽẽ que de illo
xp̃i uelut sacrilega nec deo mandante cons¬
cripta dari putarentur. que ꝑ moysen patͥb
fuerant ministrata. hoc enum de paulo iac¬
tauerant. ñ illi qui ĩtelligebant quo animo
a iudeis fidelib obseruari tunc ista debent.
labatur. & ꝑbaptisii sacramentum ministra¬
batur: s illi hoc de paulo sparserant. qui sie
ea uolebant obseruari. tamq. sine his in euã¬
głio salus credentib ẽẽ ñ posset. Ipsum erum
senserant uehementissimum gr̃e predicato¬
rem. & intentioni eoꝵ maxime adu̾sum. docẽ¬
tem ũ ꝑ illam hominem iustificari. s ꝑ gratiã

Expanded text:
eos, ut radant capita, et scient omnes, quia, quae de te audierunt, falsa sunt, sed sequeris et ipse custodiens legem. de gentibus autem, qui crediderunt, nos mandauimus iudicantes nihil eius modi seruare illos, nisi ut obseruent ab idolis immolato et a sanguine et a fornicatione. non, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberentlabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimutn gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari, sed per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
nouficentia quȩ illis debetur hominib aliqͥd
in corum scriptus. improberare atq respuere.
si forte inuenerimus quod aliter senserint
quam ueritas habet: diuino adutorio uel
ab aliis intellecꝰta. uel a nobis. Talis ego sum
in scriptis aliorum: cales uolo ee intellectores
meorum. Deniq in his om̃ib que de opusculis
scõrum atq doctorum cominemoraui. ambro¬
sii ieronimi. athanasii Gregorii. et si qua alioꝵ
talia legert potui. quȩ commemorare longũ
putaui. deũ non ẽẽ corpus nec forme huma¬
ne habere membra. nec eum cum eẽ ꝑ locoꝵ
spacia diuisibilem. et ẽẽ. natura incominuta¬
biliter inuisibilem. nec ꝑ eandem naturam.
atq substantiam. s assumpta uisibili sic uo

Expanded text:
norificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid norificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueritas habet diuino adiutorio uel ab aliis intellecta uel a nobis. talis ego sum in scriptis aliorum, tales uolo esse intellectores meorum. denique in his omnibus, quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoraui, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui, quae commemorare longum putaui, deum non esse corpus nec formae humanae habere membra nec eum esse per locorum spatia diuisibilem et esse natura incommutabiliter inuisibilem nec per eandem naturam atque substantiam sed adsumpta uisibili specie,
Abbreviated transcription (Latin):
manus ẽ. quia om̃ia oꝑatur. Totus pes ẽ. qr
ubiq ẽ. Ergo uidete quid dicat. Qui planta¬
uit aureni non audiet. et non dixit. qui plan¬
tauit ergo ipse aurem non habet. ñ dre gͦ ipse
oculos non habet. S quid dixit: Qui plan¬
tauit aurem non aucliet. qui fixit oculos
non considerat: Membra tulit: efficienti¬
as cdedit. heç om̃ia de litceris eorum et latinoꝵ.
et grecorum. qui priores nob̾ in catholica ec¬
cłia uiuentes diuina eloquia tracꝰtauerut.
ideo commemoranda arbitratus sum. ut
sciat frater iste: si quid aliter quam iste sen¬
tit deposita dissensionis amaritudine. et fra¬
terne raritates suauitate. in integrum res¬
stituta atq seruata: diligenti et tranquilla
consideratione querendum. uel dicendum.
uel docendum. Neq enĩ quorumlibet dis¬
putaciones quamuis catholicorum et lauda¬
torum hominum uelud scripturas canoni¬
cas habere debeinus.⁊ ut nobis liceat salua ho¬

Expanded text:
manus est: quia omnia operatur. Totus pes est: quia manus est: quia omnia operatur. Totus pes est: quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo ipse aurem non habet\'; non dixit \'ergo ipse oculos non habet\'; sed quid dixit? qui plantauit aurem, non audiet? qui finxit oculum, non considerat? membra tulit, efficientias dedit. Haec omnia de litteris eorum et Latinorum et Graecorum, qui priores nobis in catholica ecclesia uiuentes diuina eloquia tractauerunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine et fraternae caritatis suauitate in integrum restituta atque seruata diligenti et tranquilla consideratione quaerendum uel discendum uel docendum. neque enim quorumlibet disputationes quamuis catholicorum et laudatorum hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua ho
Abbreviated transcription (Latin):
squalicumq spiritali intelligentia resistũt
is qui ob hoc antropomorphi nominantur:
e quorum litteris ne multa cominemorando
nauis moras faciam. hoc iinum sc̃ĩ ieronimi
nterpeno ut nouerit iste frater non se de
it it magis mecum quam cum prioribus
agere debere. si quid eum contra ꝑmouet. Cũ
ego ille uir inscripturis docꝰtissimus. psal¬
qui plantauit aurem non audiet. aut qui fi¬
rit oculũ non considerat: inter cetera. iste lo¬
iss inquit aduersus eos maxime facit. qui an¬
opomiorphi sunt. qui dicunt deũ habere
nembra quȩ etiam nos habemus. Uerbi
causa dicitur dĩ habere oculoszocłi dñi res¬
yciunt omnia. Manus dñi facit om̃ia. Et
iudiuit inquit adam sonum pedum dñi de¬
ambulantis in paradiso. Heş simpliciter au¬
diuit. et humana inbecillitates ad dei mag¬
nificentiam referunt: Ego autem dico. quod
deus totus oculus ẽ. totus manus ẽ. totus spes
ẽ. Totus oculus ẽ. quia omnia uidet. Totus

Expanded text:
qui qualicumque spiritali intellegentia resistunt qui qualicumque spiritali intellegentia resistunt eis, qui ob hoc anthropomorphi nominantur. ex quorum litteris ne multa commemorando maiores moras faciam, hoc unum sancti Hieronymi interpono, ut nouerit iste frater non ae de hac re mecum magis quam cum prioribus agere debere, si quid eum contra permouet. Cum ergo ille uir in scripturis doctissimus psalqui plantauit aurem, non audiet? aut, qui finxit oculum, non considerat? inter cetera: Iste locus\', inquit, \'aduersus eos maxime facit, qui anthropomorphi sunt, qui dicunt deum habere membra, quae etiam nos habemus. uerbi causa dicitur deus habere oculos: oculi domini respiciunt omnia; manus domini facit omnia; et audiuit, inquit, Adam sonum pedum domini deambulantis in paradiso. haec simpliciter audiunt et humanas inbecillitates ad dei magnificenDeus totus oculus est: totus manus est: totus pes est. Totus oculus est: quia omnia videt. Totus
Abbreviated transcription (Latin):
xit et ait. Nec in loco deus uiletur: sed &¬
de mundo. nec corporalib oculis deus qul¬
ritur. nec circum scribitur uisu. nec tas¬
tu tenetur. nec auditur affatu. nec sentit̾
incessu. Quib uerbis beatus ambrosius
ait qui deum uolunt uidere hoc ẽ. cor
uilare ꝑfidem quȩ ꝑ dilectionem ope¬
qt dono spũ sancti unde pignus acce¬
quuis quo illam uisionem desiderare noue¬
MINam de membris dei quȩ assidue
enssua cominemorat. ne quisquam
s dco: ꝓpterea eadem scriptura et alas
ate dm̃ dixit. quas nos utiq non habemꝰ
cut ergo alas cum audimus. protectione
isteligunus. sic et cum audimus manus
qarationem intelligere debeiius. et cum
ndimus pecles. presentacionem. et cum au¬
imis oculos. uisionem qua cognoscit: et
amaudimus faciem. noticiam qua in notes
.c si quid aliud tale eadem scriptura com¬
nmorat puto spiritaliter intelligendum.
e hoc ego tantum aut ego prior: s omnes

Expanded text:
xit et ait: \'Nec in loco deus uidetur sed mxit et ait: \'Nec in loco deus uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu. quibus uerbis beatus Ambrosius  praeparare, qui deum uolunt uidere, hoc est cor mundare per fidem, quae per dilectionem operatur, dono spiritus sancti, unde pignus accepimus, quo illam uisionem desiderare nouerimus. Nam de membris dei, quae assidue scriptura commemorat, ne quisquam t similes deo, propterea eadem scriptura et alas habere deum dixit, quas nos utique non habemus. sicut ergo, alas cum audimus, protectionem intellegimus, sic et, cum audimus manus, operationem intellegere debemus et, cum audimus pedes, praesentationem et, cum audimus oculos. uisionem, qua cognoscit, et, cum audimus faciem, notitiam, qua innotescit; et si quid aliud eadem scriptura tale commemorat, puto spiritaliter intellegendum neque hoc ego tantum aut ego prior sed omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. beatimundd̃ corde qm̃ ipsi deum uille
Quantos beatos inquit iam numeraut
et tamen eis uidendi deũ non ꝑmiscei
cultatem. Deinde adiungit ee dicit:
hii qui mundo sunt corde deum uidebas
utiq alii non uidebunt. Et ne alios illese
ciꝑemus de quib dictum ẽ. beati pauꝑs̃
beati mites et cetera. continuo subiunm
neq eni indignideum uidebunt. indguꝰ
utiq illos uolens intelligi. qui licet resur¬
gant. dm̃ uidere non poterunt: qm̃ addap¬
nationem resurgent. quia ꝑ fidem ueram
quȩ per dilectionem oꝑatur cormundas
noluerunt Et id̃eo sequitut et dictt. q iil
is qui deũ uidere noluerit potest dm̃ ui¬
dere. Deinde quia occurrebat etiam omu
impios uelle deum uidere. statim ut osti¬
deret quare dixerit qui deum uicdere n¬
rie quia utiq illo modo non uult din
uidere impius. quia cor mundare non illt¬
uult quo ille uideri poterit. secutus ad ill¬

Expanded text:
esse: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. esse: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Quantos beatos, inquit, jam numeraverat, et tamen eis uidendi deum non promiserat facultatem!\' deinde adiungit et dicit: Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibus dictum est: Beati pauperes, beati mites et cetera, continuo subiunxit: \'Neque enim indigni deum uidebunt\', indignos utique illos uolens intellegi, qui licet resurgant, deum uidere non poterunt, quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem ueram, quae per dilectionem operatur, cor mundare noluerunt. et ideo sequitur et dicit: neque is, qui deum uidere noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui deum uidere noluerit\', quia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor mundare non uult, quo ille uideri poterit, secutus adiun
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili uisibilis fiat : quia neq poterit de
incorruptibili corruptibilis fiat fieri. Simul enĩ
et incommutabilis ẽ. Et utiq naturam coͣm
mendauit apłs cum duo ista simul poneret:
Unde non audeo ego ita distinguere. ut
dicam incorruptibili quidem in scł̃a scłoꝵ.
imusibili autem non in scła scłorum sid
tum in hoc scło. Uerum quia nec illa
monia falsa eẽ possunt. beati muncdo
de qm̃ ipsi deum uidebunt: et scimu
cum apparuerit similes ei erimus qni¬
bimus sicuti ẽ. negare non possumus filis
dĩ uisuros deum᷑. s sicut uidentur inuis¬
lia: sicut se ipsum ostensurum promq.¬
tem inuisibilia udẽtur nisi oculis corda
De quib paulo ante dixi quid ieronimus
serit: ad uidendumꝰ eum. hinc ẽ. etiamca
memoratus mecdiolanensis ep̃c in ipsa re¬
rectione dixit non facile ẽẽ. deum uider
his qui mundo corde sunt: et ideo scripta

Expanded text:
uisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de uisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret da saeculorum. unde non audeo ego ita distinguere, ut dicam; Incorruptibili quidem in saecula saeculorum, inuisibili autem non in saecula saeculorum sed tantum in hoc saeculo. uerum quia nec illa testimonia falsa esse possunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, qeum sicuti est : negare non possumus filios Dei visuros Deum, sed sicut videntur invisibilia, sicut seipsum ostensurum promitteautem invisibilia videntur, nisi oculis cordis? de quibus paulo ante dixi quid Hieronymus senserit ad videndum Deum. 12. Hinc est etiam quod memoratus Mediolanensis episcopus in ipsa resurrectione dixit non facile esse videre Deum, nisi iis qui mundo corde sint; et ideo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sime suadens deum non ẽẽ uisum nisi assũp¬
tione creature. scd̃m deitatis autem sue ꝓ¬
prietatem. omnino deum eẽ inuisibilem
idẽ patrem et filium et sp̃m sanctum: nisi
quantum mente ac spũ nosci potest. Grego¬
rius etiam sanctus ep̃c orientalis. aꝑtissime
dicit deum natura inusibilem. et quando
patrib uisus ẽ. sicut moysi cum quo facie
ad faciem loquebatur. alicuius conspicabi¬
lis matherie dispositione assumpta salua
sua inuisilibilitate uideri potuisse. Hoc ẽ
quod etiam nr̃ dicit ambrosuis et patrem
et filium et spm̃ sanctum ea speciȩ uideri
quam uoluntas elegerit non natura forma¬
uerit. ut et illud uerũ sit quod deũ nemo¬
udit uidit unquam. quȩ uox ipsius dñi
turarum quib deus uisus ẽe narratur. quia
et inuisibilis ẽ. ꝑ propriam deitatis naturaoi:
et cum uult uideri potest ꝑ assumptam sicut¬
ei placuerit creaturam. Porro si naturde ipsiꝰ

Expanded text:
sime suadens deum non esse uisum nisi adsumpsime suadens deum non esse uisum nisi adsumptione creaturae, secundum deitatis autem suae proprietatem omnino deum esse inuisibilem, id est patrem et filium et spiritum sanctum, nisi quantum mente ac spiritu nosci potest Gregorius etiam, sanctus episcopus orientalis, apertissime dicit deum natura inuisibilem, quando patribus uisus est sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisse. hoc est, quod etiam noster dicit Ambrosius et patrem et filium et spiritum sanctum ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura formauerit, ut et illud uerum sit, quod deum nemo uidit umquam, quae uox ipsius domini turarum, quibus deus uisus esse narratur, quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ti mundo corde quoniã ipsi deum uidebt̃
Quiꝰ haᷤ manifestatione lucidius : Si enuim
tantum modo dixisset nec patris nec filii
nec spc̃ sancti diuinitatem oculos carnis¬
posse aspicere nec deinceps addisset s ocłos
mentis forte diceretur carnem iam non
ẽẽ appellandam. cum corpus fuerit spale
Addendo ergo et dicendo. s oculos men¬
uisionem. Ne quis autem putaret eum tan¬
tum de presenti tempore locutum. subiecit
etiam dñi testimonium. uolen ostenclere quos
dixerat oculos mentis. quo testimonio non
presentis s future uisionis promissio declara¬
tur. beatimundo corde quoniã ipsi deum ui¬
debunt: Deatissimus quoq athanasiꝰ alexãdrinꝰ
ep̃c cum ageret aduersus arrianos. qui tan¬
tum modo deum patrem inuisibilem dicunt.
filium uero et sp̃m sanctum uisibiles pu¬
tant: equalem trinitatis inuisibilitatem
scripturarum scãrum testimoniis et dili¬
gentia sue disputationis asseruit. instantis¬

Expanded text:
ti mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. ti mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos menuisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduersus Arrianos, qui tantum modo deum patrem inuisibilem dicunt, filium uero et spiritum sanctum uisibiles putant. aequalem trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputationis adseruit instantis
Abbreviated transcription (Latin):
nus inruens minusq cliscernens. uisibileo
deum uel angłis uel hominib cum equales
angłis facti fuerimus. suie noneẽ. siue futurũ
ẽẽ crederet. eiudentissime quid sentiret ex¬
pressit: dicens quod faciem di iuixta nature
sue proprietatẽ nulla uideat crratura: et tunc
mente cernatur quando iniusibilis credit᷑.
Unde sufficienter significauit quando ui¬
sus ẽ ab hominib ꝑ oculos corporis tanqͣm
ipse corporeus. non cum scđm nature sue
ꝓprietatem fuisse uisum : in qua tunc men¬
te cernitur quando inuisibilis creditur.
Quib inuisibilis nisi aspectib corporalibus
etiam celestib: sicut supra de angłis et po¬
testatib ł dominationib dixit. quanto
magis terrestrib: Unde alio loco euiden¬
tius dicit non solum patris diuinitatem s
ne filii quidem et sp̃s scĩ quȩ una intrini¬
tate natura ẽ posse oculos carnis aspicere.
s oculos mentis de quib saluator ait: Bea¬

Expanded text:
nus intuens minusque discernens uisibilem nus intuens minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. unde sufficienter significauit, quando uisus est ab hominibus per oculos corporis tamquam ipse. corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse uisum, in qua tunc mente cernitur, quando inuisibilis creditur. quibus inuisibilis nisi aspectibus corporalibus etiam caelestibus, sicut supra de angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis terrestribus? Unde alio loco euidentius dicit: cNon solum patris diuinitatem sed ne filii quidem et spiritus sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus ipse saluator ait: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
am ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei
cum in angłos profecerimus id ẽ equales an¬
głis facti fuerimus : quod crit utiq in resu¬
rectione mortuoꝵ. Deinde apłico testimoino
satis aꝑuit non exterioris hominis s interi
oris faciem intelligendam: cum uidebimus fa¬
cie ad faciem. De facie quippe cordis loquebat᷑
apłt cum diceret quod hinc commnemoraure:¬
nos reuelata facie głam dñi speculantes. in
eandem imaginem transformamur. Quod si
quisquam dubitat: recenseat eundem locum.
et attendat unde apłs loquebatur: de uela¬
mine scilicet quod manet in lectione ueteris
testamenti: donec quisq transeat ad.xp̃m
ut auferatur uelamen. Ibi quippe dicit. nos
autem reuelata facie głam dni speculantes.
quȩ facies in uideis non erat reuelata. de qͥb
dicit uelamen suꝑ cor eorum positum ẽ: ut
ostendat cordis faciem nobis ee reudat᷑a uela¬
mine ablato. Postremo ne quisquam ista mi¬

Expanded text:
am ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, am ipse sentit tunc nos uisuros faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista mi
Abbreviated transcription (Latin):
tdesti creature inuisibilem naturam dixit
ce creatoris. Aut si hanc et hinc sit questio
et infertur ulla dubitatio utrum nos simꝰ
futuri angłis potiores. ipsius dñiẽ. hinc et¬
apeta sentintia. ubi ait de resurrecturis in
rignum erunt equales angłis dei. Wnde idẽ
ipse sc̃s ierdnimus alibi sic dicit. Homo igit᷑
dei faciem uidere non potest. angłi autrm
itiam mimmorum in eccłia semper uident
faciem dei. et nunc inspeculo iudemuf uide¬
mus in enigmate tunc autem facie ad faci¬
em quando de hominib in angłos profece¬
imus et poterimus cum apło dicere. nos au¬
um omnes reuelata facie głam dñi spcculan¬
des in eandem imaginem transformanur
a gła in głam tanquam a dñi sp̃u. licet faci¬
im dei iuxta nature sue ꝓprietatem nulla
uideat creatura:  tunc mente cernatur qͣn¬
do innisibilis creditur. In his uerbis homi¬
nis dei multa consicderancla sunt. Primum
quia scd̃m aꝑtissimam dñi sentenciam eti¬

Expanded text:
coelesti creaturae invisibilem naturam dixit coelesti creaturae invisibilem naturam dixit esse Creatoris. Aut si et hinc fit quaestio, et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri Angelis potiores; ipsius Domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrregnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam tamquam a domini spem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando inuisibilis creditur\'. In his uerbis hominis dei multa consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam eti
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis quem hic mundus non potest acciꝑ
quia non uidit eum nec cognoscit eum:
oerito ergo se inquit in eorpore demonste
s. im in diuinitatis substantia non uidecur.
uidinus sp̃m s in spẽ corporali uideamus ce
nenrs quia uidere non possumus. audiamꝰ.
Q piulo post audiamus ergo inquid patrem:
qnisibilis enim pater. S eo filius inuisibił
sdm diiunitatem: deum enĩ nemo iudie un
um ergo filius deus: in eo utiq quod
usi. filius non uidetur. Sanctus autem ie¬
ꝯmimus ait. Uidere deum sicut ẽ. in natura
oculus hominis non potest: Non solum
umo. s nec angeli nec throni nec potestates.
net dominationes. nec omne nomen quod
neminatur. Neq eni crexcura potest aspi¬
ar creatorem suum. His uerbis uir doctissi¬
nus satis ostendit quid etiam de futuro scło
insenserit: quod ad hanc rem attinet. Quan¬
tumlibet eñi oculi corporis nri mutentur
nmdius. angłorum oculis equabuntur. hic

Expanded text:
ueritatis, quem hic mundus non potest accipere, ueritatis, quem hic mundus non potest accipere, quia non uidet eum nec cognoscit eum. merito ergo se in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum, sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere non posset paulo post: \'Audiamus ergo\', inquit, \'patrem, inuisibilis enim pater; sed et filius inuisibilis secundum diuinitatem, deum enim nemo uidit umquam; cum ergo filius deus, in eo utique, quod deus est, filius non uidetur\'. Sanctas autem Hieronymus ait: \'Videre deum, sicuti est, in natura sua oculus hominis non potest, non solum homo nec angeli nec Throni nec Potestates nec Dominationes nec omne nomen, quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nin melius, Angelorum oculis aequabuntur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ritas corporalib oculis aliquando uidebit.
poterit fortassis et deus. Si autem ista ar¬
quam poterit. multominus ipse fons es
uel si quid diciexcellentius et conuen
de tantare potest. Magni quidam iuric
in seripturis scĩs doctissimi. qui plurimun
eccłiam et bona studia fidelium suis liters
adiuuerunt. ubi eis occasio data ẽ. dixerunt
inuisibilem deum inuisibiliter uideri. hoc
ẽ. ꝑ eam naturam quȩ in nobis quoq inui¬
sibilis ẽ. munda scilicet mente uel corde
ẜeatus ambrosius cum de xp̃o ageret scđ̾m
hoc quod uerbum ẽ: non eñi corporalib inqͥt
s sptritalib oculis iħc uidetur. Et paulop
non cum uiderunt inquit uidei. obcecat
enu erat insipiens cor eorum: hinc osten¬
deus unde uideatur. Item cum de sp̃u scõ
loqueretur. interposute uerba dñi dicents.
rogabo patremet alium paraclitum dabł
uobis qui uobiscum sit in eternum sp̃mue¬

Expanded text:
caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis est, munda scilicet mente uel corde. beatus Ambrosius cum de Christo ageret secundum id, quod uerbum est: Non enim corporalibus\', inquit, sed spiritalibus oculis Iesus uidetur\'; et paulo post: Non eum uiderunt, inquit. Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum\' hinc ostendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto loqueretur, interposuit uerba domini dicentis: Rogabo patrem et alium paraclitum dabit uobis, qui uobiscum sit in aeternum, spi
Abbreviated transcription (Latin):
totum recte agi potest. Ab illo quippe agis
qui ꝑ fidem suam habitat in corde duoqus
credo quod non spernit ince. eum agnosgt
in se. Ego certe in hac causa quid melius
rem non inueni: quam ut ueniam petermn
a fre qui lesum se litterarum mearum a¬
ritate conquestus ẽ. Eaciet et ipse ut spm
quod sibi imperari nouit ab eo qui ꝑ asso
quens ait. donantes uobismet iplis. si quis
dei sicut filii dilectissimi. et ambulate
ritate sicut et xp̃c dilexit uos. In hac ha¬
te ambulantes si quid diligentius possums
de spiritali corpore quod in resurrectione da¬
bebimus. concorditer inquiramus. qͥuia cci
quid aliter sapimus. hoc quoq nobis cdeuis itu¬
labit. sim illo maneamus. Qui autem mant
in karitate. in deo manet et deus i illo qui
deus karitas ẽ: siue tanquam eius fons is¬
fabiliter existendo. siue illam nobis ꝑ suu
sp̃m largiendo. Si ergo coceri potest quo

Expanded text:
totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habitat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit ab eo, qui per apostolum loquens ait: Donantes uobismet ipsis, si quis dei sicut filii dilectissimi et ambulate in caritate, sicut et Christus dilexit uos. in hac caritate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spiritali corpore, quod in resurrectione habebimus, concorditer inquiramus, quia, et si quid aliter sapimus, hoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter existendo siue illam nobis per suum spiritum largiendo. si ergo doceri potest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
et obluuscatur offensionem nouam. faciat cer¬
te quod me non fecisse suecensuit: habeat leni¬
tatem in danda uenia: quam ego i illa epł̃i
conscribenda non habui. hoc ꝑtuam karita¬
tem rogo quod presens prescutem rogara uo¬
lueram.si cius haberem copiam. Quod cum
conatus ẽẽm scribente ad eum uiro uenerabi¬
li nobisq. omnib honore preferendo uenire
noluit: dolum forsitan meum sicut pleraq
humana sunt quantum existimo suspica¬
tus. A quo me longe ab ẽe tu illi fac ficlem
quantum potes. qui presens facilius potes.
Indica ei cum quanto et quam uero dolore
de offenssione animi euis decum fuerum collo¬
cutus Nouerit quam non cum contempnam
et quantum in illo deum timeam: et cogitẽ
caput nr̃m in cuius corpore fratres sumus :
ad locum in quo habitat ideo non putaui m¬
ẽe ueniendum ne spectaculum faceremus:
ridendum aliems. nr̃is dolendum. nobis pu¬
dendum. Per cuam seitatem et karitatem

Expanded text:
et obliuiscatur offensionem nouam. faciat ceret obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum potes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput nostrum, in cuius corpore fratres sumus. ad locum, in quo habitat, ideo mihi non putaui esse ueniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. quod istius corporis oculi deum non
uidebunt. Aut eñĩ istus erunt et non uide¬
bunt: aut non erunt istius si uidebunt: q̃m
tanta commnutatione longe alterius corpo¬
ris erunt. S paratus sum si quid de hac re
melius nouit hic frater: uel ab ipso uel ab
illo a quo didicit discere. Quod si irridenter
dicerem etiam illud de deo corporali. mem¬
brisq ꝑ loca diuisibili: dicerem paratum
me eẽ discere Quod non dico: quia non irri¬
dent̾ loquor: et talem deum non ẽẽ. om¬
niuo non ambigo: et ne talis ẽẽ crederetur.
illam epłam scripsi In qua dum eẽm inam¬
monendo sollicitus quam nominib tacitis
conscripsi. incorripiendo nimius atq impro¬
uidus fui: nec fraternam et ep̃alem ꝑsonam
sicut frater et ep̃e. quemadmodum dignum
fuerat cogitaui. hoc non clefencdo. s reprehen¬
do: hoc non excuso s accuso. Ignoscatur mͥ
peto. Recordetur nr̃am dilectionem pristina:

Expanded text:
uerum est, quod istius corporis oculi deum non uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod non dico, quia non inridenter loquor et talem deum non esse omnino non ambigo et, ne talis esse crederetur, illam epistulam scripsi. in qua dum essem in admonendo sollicitus, quamuis nominibus tacitis in corripiendo nimius atque inprouidus fui nec fraternam et episcopalem personam sicut frater et episcopus, quem ad modum dignum fuerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam
Abbreviated transcription (Latin):
conuertentur. si uidere poterunt quomodo
tunc menti. nunc autem nec ipsi menti ui¬
dere concessum ẽ. Si enĩ mutatis morib di¬
cunus hominem non eẽ qui fuit:⁊ si deniq
mutatis etatib ipsum corpus dicimus non
ẽẽ. quod fuit. quanto magis ipsum non erit
tanta conuersione inutatum: ut non solum
inmortaliter uiuat. uerum etiam inuisibi¬
lem uideat: Qua ꝓpter si uiclebunt deum
non istius corporis oculi uidebunt: quia et
in hoc non erit ipsum corpus usq in illam
ium potentiamq mutatum: et non ẽ. con¬
traria ista opinio illis uerbis epłe mee Si
autem hactenus non erit ipsum. quia mor¬
tale. tunc imnortale: nunc aggrauans ani¬
mani. tunc nullo pondere ad omnem motũ
crit facallimum. Ad uidenda uero ea quȩ lo¬
corum spatiis interuallisq cernuntur: si non
aliud quam ipsum erit. substantiam incorpo¬
ralem et ubiq totam. nullo modo uidebit.
Siue ergo illud siue hoc uerũ sit: scđ̾m utrumq

Expanded text:
conuertentur, si uidere poterunt, quo modo conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
sum sentit. longe tolerabilius ẽ. corpori ali¬
quid arrogare. quam deo derogare. Et si ue¬
ra ẽ. ista sententia nonerit contraria uerbis
meis quȩ in illa epła posui: istius namq cor¬
poris oculos dixi non uisuros deum. hoc intu¬
ens quod istius corporis oculi omnino non
possunt cernere nisi corpora:. quȩ ab eis aliquo
loci interuallo separata sunt. Nam si nullũ
interuallum sit: nec ipsa corpora ꝑ cos uide¬
mus. Porro autem si in tantam sui dissimili¬
tudinem nr̃a corpora mutabuntur ut ocu¬
los habeant. ꝑ quos uideatur illa substantia
quȩ non ꝑ locorum spatia uel diffuditur
uel finitur. alibi habens aliam parcem. alibi
aliam. in.minore loco nunorẽ. in maiore
maiorem.s ubiq incorporaliter tota ẽ: lon¬
ge aliud erunt hȩc corpora. et non crunt
ipsa. Nec sola de tracta mortalitate atq cor¬
ruptione et ponderis grauitate aliud erunt.
s inuirtutem ipsius merctis quodam modo

Expanded text:
sum sentit, longe tolerabilius est corpori alisum sentit, longe tolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia, quae non per locorum spatia uel diffunditur uel finitur alibi habens aliam partem alibi aliam, in minore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incorporaliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo.
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxi cur hoc dixerim ne scilicet deus
ipse incorporeus credatur c̃ẽ: et inspatio lo¬
ci inter ualloq uisibilis. Nichil eñi aliter
uidere istius corporis oculus potest. Et ne il¬
lud quod dictum ẽ. facie ad faciciem. sic acci¬
piatur. tanquam membris corporis termi¬
natus sit deus. Ideo ergo me illud dixisse non
penitet: ne de ipso deo tam impie sentiamus
ut cum non ubiq totum s ꝑ localia spatia
diui sibilem existimemus. talia quippe his
oculis nouunuis. Ceterum nichil tale de dõ
sentiens s eum in comiutabilem et in cor¬
poralem sp̃m ubiq totum eẽ credens. si tan¬
tantam quisquam mutacionem huiꝰ cor¬
poris futuram putat cum exanimali fue¬
rit spiritale ut etiam substantiam incorpo¬
ralem uonlocorum interuallis uel spatus
diuisibibem. uel etiam membrorum linia¬
mentis ac finib terminatam. s ubiq totam
ꝑ tale corpus uidere possimus: uolo ut me
doceat si uerum sapit.Si autem in hoc fal¬

Expanded text:
adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloque uisibilis — nihil enim uidere aliter istius corporis oculus potest — et ne illud, quod dictum est: Facie ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum incommutabilem et incorporalem spiritum ubique totum esse credens si tantam quisquam mutationem huius corporis futuram putat, cum ex animali fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc fal
Abbreviated transcription (Latin):
Nomino insigni meritoq sublimi filio bo¬
infacio augustinus ep̃e. uecto me uaca¬
re nobilitatem tuam latere non credo:
ultimumq diem michi exopto ueni¬
aẽnideo tuȩ uictorie: ciuitatem queso ser
ꝯcomanam. Tuos ut bonis rege comes: ni¬
hil ae uirib proꝑrus presumas. De auctore
tonnt untutum. et nullum curabis penitꝰ
Umquam diuinitas preces ac lacri¬
mas despicit peccatorum. Cupis ipse
quidem de hac uita securus ad cęli
regna migrare. s nob̾ opus es fessis:
ntantis ad huc periculis constititis. Itaq
hora nobiscum ut tua nobis salus. aliquantu¬
lum temporis concedatur Explic epła boni
ommunicatorium sancto fratri
fortunatiano.Sicut presens roga¬
ui et minc comnioneo ut fratreo
nt̃m de quo collocuti sumus. uidẽ
et rogare digneris. ut ignoscat michi. si qͥd
cduruis et asperius in se dictum acocepit in
ea epła quam me illo modo scripsisse non
penitet: quia dixi istius corporis oculos. nec
deum iudere. nec ẽẽ uisuros. Causam quippe

Expanded text:
omino insigni meritoque sublimi filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Lecto me jacere Nobilitatem tuam latere non credo, ultimumque diem mihi exopto venire. Gaudeo tuae victoriae. Civitatem, quaeso, serva Romanam; tuos ut bonus rege comes: nihil de viribus propriis praesumas; de auctore gloriare virtutum, et nullum curabis penitus Nunquam Divinitas preces ac lacrymas despicit peccatorum. Cupis ipse quidem de hac vita securus ad coeli regna migrare; sed nobis opus es fessis, in tantis adhuc periculis constitutis. Itaque ora nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum temporis condonetur. EPISTOLA XVII OMMONITORIUM SANCTO FRATRI PORTUNATIANO. Sicut praesens rogaui, et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sensum dĩi. aut quis consiliarius eiꝰ fuit: aut
quisprior dedit illi et recribuet᷑ ei : qm̃ ex ipso
Eꝑ ipsum et in ipło sunt oninia: ipsi gła:
Neq enim dixit expatre omnia. et ꝑ filium
umnia. s ex ipso et per ipsum. et in ipso. sunt e¬
ennia. Quo nisi dno: de quo ait. quis eni cog¬
uouit sensum diii: Ex dño ergo et ꝑ dñm et
in duo omnia. Non alio illo. et alio isto. ẜ uno do¬
mino quia nondixit ipsis gloria. s ipsi gła:
mnus. nec unus per quem omnia s unus iħc¬

Expanded text:
sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit? aut sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit? aut quis prior dedit ei et retribuetur ei? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria. neque enim dixit \'ex patre omnia et per filium omnia\' sed \'ex ipso et per ipsum et in ipso\'. quo? nisi domino. de quo ait: Quis enim cognouit sensum domini? ex domino ergo et per dominum et in domino omnia non alio illo et alio isto sed uno domino, quia non dixit \'ipsis gloria\' sed \'ipsi gminus\' nec \'unus. per quem omnia.\' sed \'unus I
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo erit uerum dñs deus tuus dñs unus ẽ
An forte pater ẽ. umus dñs. filius autem non unꝰ
dñs s tantum dñs sicut sunt dii multi et dñi
centi. nam et si sunt qui dicuntur dui siue in
celo siue interra. sicuti sunt du multi et diii mil¬
ti. nobis tamen unus deuspater ex quo om̃ia
quem omnia et nos ꝑ ipsum: Lorro si quod de
uno deo patre dicitur cogit inde filium separ¬
ri dicant qui audent non posse iam intelligi
Nam si unus utiq solus. Si solus quomodo et¬
ł pater. nisi quia et ipse. et pater unus ds. t
solus deus. non separato spũ scõͦ Unus ergo
deus pater. et cum illo filius unus deus. qmus
em nomen ex dispensatione nuscd̃ie suscepteq
humanitatis: assumptum ẽ. An forte quod ait
txqͦ oĩa .&. fili̾ solus per quem omĩa: Si ita est:
ẽ. um tandem fatemim unum dnm et deum
nr̾m ẽẽ patrem et filium. Quis eñi cognoure

Expanded text:
quo modo erit uerum: Dominus deus tuus dominus unus est? quo modo erit uerum: Dominus deus tuus dominus unus est? an forte pater est unus dominus, filius autem non unus dominus sed tantum dominus, sicut sunt dii multi et domini centi: Nam etsi sunt, qui dicuntur dii, siue in caelo siue in terra, sicut sunt dii multi et domini multi, nobis tamen unus deus pater. ex quo omnia stus, per quem omnia et nos per ipsum? porro si, quod de uno deo patre dicitur, cogit inde filium separari, dicant, qui audent, non posse iam intellegi nam si unus, utique solus; si solus, quo modo et pater, nisi quia et ipse et pater unus deus et solus deus non separato spiritu sancto? unus ergo deus pater et cum illo filius unus deus, quamuis ; hoc enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis adsumptum est. An forte. quod aitmnia, et filius solus. per quem omnia? si ita est, iam tandem fatemini unum dominum et deum nostrum esse patrem et filium. quis enim cognouit