comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
res sc̃u hora cene: tẽpꝰ grẽ. uocatio: p̾dicatio. In¬
uitati ad cenã uenire nolentes. reꝓbi t̾renis in
terioribꝰ ĩtentos. ille qͥ duxit uxoremt carnis uo¬
luptatibꝰ deditos. S niga bouũ .u. eẽ dicunt᷑. quia
sensꝰ corporis ĩ utͦq sexu geminant᷑. eꝙi eito ⁊ i¬

Expanded text:
res; hora coenae, tempus gratiae; vocatio, praedicatio; invitati ad coenam venire nolentes, reprobi terrenis terioribus intentos; ille, qui uxorem duxit, carnis voluptatibus deditos. Sed juga boum quinque esse dicuntur; quia sensus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
acceptũ ĩgeniũ ĩ rebꝰ t̾renis ⁊ tͣnsitoriis expedũt
arcioris uite uias ĩgredi metiuĩt. acceptã diui¬
nitꝰ sciẽciã alis p̾dicado. multiplicare pariupẽdti.
erubescut᷑ ⁊ ꝯtẽpnũt. Meto ubi nõ semmaui. ⁊ggo
uͥ nõ sꝑarsu Qi dicat. hõ solũ ab ilł qͥbꝰ grãm oꝑ¬
⁊ sterilitate ꝯdẽpno. Serue male ⁊ piger. Serue.
qr mͥ seruire debuisses oꝑãdo. p̾dicãdo. male malũ
faciendo.piger a bono cessando. Oportuit te comy¬
t̾e pecuniã med̾ numulariis. ⁊ ueniẽs ego recepis¬
sem ꝗ meũ ẽ cũ usura. Humularii sũt qͥ audica
p̾dicatione facto ⁊ u̾bo ea q̃ audierĩt młtiplicare
satngut᷑. ac si dice̾t. Accepta grã ma. bone oꝑationi
⁊ p̾dicatioĩ ĩtẽd̾e debusses. Qd̾ si fecisses. nõ solũ te.
s alios młtos crẽplo ⁊ uboctuo mͥ lucͥ fecisses. S qr
ꝑ pigͥciã tuã ꝗͣ a bono cefsasti. ꝑ maliciã tua̾ qua¬

Expanded text:
acceptum ingenium in rebus terrenis et transitoriis expendunt, arctioris vitae vias ingredi metuunt, acceptam divinitus scientiam aliis praedicando multiplicare parvipendunt, erubescunt et contemnunt. Meto ubi non seminavi, congrego ubi non sparsi. Quasi dicat: Non solum ab illis quibus gratiam opet sterilitate condemno. Serve male, et piger. Serve, quia mihi servire debuisses operando et praedicando, male malum faciendo, piger a bono cessando. Oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego cepissem quod meum est cum usura. Nummularii sunt, qui audita praedicatione, facto et verbo, ea quae audierunt multiplicare satagunt. Ac si diceret: Accepta gratia mea bonae operationi et praedicationi intendere debuisses. Quod si fecisses, non solum te, sed et alios multos exemplo et verbo tuo mihi lucrifecisses. Sed quia per pigritiam tuam, qua a bono ce
Abbreviated transcription (Latin):
nes sũt. qͣ ĩ bonis q̃ facnuit᷑. nõ qͥrut laude humanu.
s bonã ꝯscientiã. Mora spõsi. dilatio idicii. dormicio
uͥginũ. mors hoũim. mediũ noctis ĩsꝑatꝰ euẽtꝰ resur¬
rectioĩs. clamor aduẽtꝰ spõsi. tuba agłica ĩ die nu¬
dicii. p̾paratio lãpadũ. recordatio ⁊ num̾atio oꝑum.
S lãpades fatuaꝵ exctĩgunt᷑. qr ĩ aduẽtu idicis

Expanded text:
 sunt qui in bonis quae faciunt non quaerunt laudem humanam, sed conscientiam bonam. Mora sponsi, dilatio judicii, dormitio virginum, mors hominum; medium noctis, insperatus eventus resurrectionis; clamor advenientis sponsi, tuba evangelica in die judicii; praeparatio lampadum, recordatio et numeratio operum. Sed la
Abbreviated transcription (Latin):
remunerationem. Hes iunt sibila serpentis
antiqͥ His consiliis draco deparadiso honiue ex¬
pulit. Nã & saturitatẽ ieiuniis p̃ferenlo repmisit
eosinmortales futuros: quasi nũquã possin uli

Expanded text:
uptati. --Haec sunt sibila serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possen
Abbreviated transcription (Latin):
umẽ. ut pos sit conteri cum patuerit. Q icit.
uirgines uduas a maritatas que semel i xxp̃o
lotesunt. siñ discrepent ceteris oꝑib. eiꝰdem
ẽe meriti. Nitit̾ apꝓbare : cosqui plena. fide
inbaptis mate renatisunt. adiabolonon posse
subuti. Tertiũ ꝓponit. int̾ abstinentia cibor u̾
acũ gr̃arũ actione ꝑceptione coriu nullã. eeu

Expanded text:
possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actione perceptio
Abbreviated transcription (Latin):
hũ amollicie ⁊ humore luxe coguicion pirgutu
ad ĩ habitandũ explorat. S in locis aridis reqͥt᷑ sibi
minime i̾uenit. qr cor. cuilib fidł aĩe. ab ono cogitãdo.¬
ꝑ loqͦͣndo. ł oꝑando. nũꝗͣ. qͥescit. Tu̾c dicit. Neuertar
ĩ domũ meã. uñ exiui. Ꝙ ueniẽs ĩuenit eã uacantẽ¬

Expanded text:
ium a mollitie et humore fluxae cogitationis purgata, ad inhabitandum explorat; sed in locis aridis requiem sibi minime invenit; quia cor cujuslibet fidelis animae a bono cogitando, loquendo, operando nunquam quiescit. Tunc dixit. Revertar in domum meam unde exivi: et veni
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. Suꝑiꝰ d̃ fide ħ agit de caritate. Mulier sigͥo sapi¬
entiã diuina fermẽtũ caritatẽ. farina corda. tͥa sata
grẽ. M ulier gͦ fermẽtũ ĩ tribꝰ satiᷤᷤ farine abscõdit.
donec fermentet᷑ totũ. qr sapientia diuia. ĩtra cor¬
da triũ gen̾ũ hoĩum carutite̾ recondit. Totũ aute̾ for¬
metabitur. dũ num̾us electoꝵ ĩ fine scłi ꝯplebitur.
Aliq̃n fermẽtũ sigͥc bonũ. aliqñ malũ. bonũ : ũ u
ħ loco. simile e̾ regnũ celoꝵ fermẽto. malũ: ũ ex¬
purgate uetꝰ fermẽtũ. Possumꝰ ꝑ młiere̾ istã acci

Expanded text:
Superius de fide, hic agit de charitate. Mulier, significat sapientiam divinam; fermentum, charitatem; farina, corda; tria satagratiae. Mulier ergo fermentum in tribus satis farinae abscondit, donec fermentetur totum, quia sapientia divina intra corda trium generum hominum charitatem recondit; totum autem fermentabitur, dum numerus electorum in fine saeculi complebitur. Aliquando fermentum significat bonum, aliquando malum. Bonum, ut in hoc loco: simile est regnum coelorum fermento; malum, ut expurgate vetus fermenmentum . Possumus per mulierem istam, acci
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ ea ⁊ ait non. He forte colligentes ⁊yania eradice¬
tiᷤᷤ ⁊ triticũ. Spuales uiri uidentes hereticos. siue ꝑ u̾¬
sos qͦsq ĩ agro dnco germinasse ⁊ creuisse. si soire̾t
apd̃ dm̃ eẽ bene placitũ. uellet̾ eos auferri de medio
iustoꝵ. eo q. iustis ĩ qͥbꝰdam obeẽ uideant᷑. S ꝯsulta
an sit ħ offm̃ hoĩum malos auferre de t̾ra. aĩaduerrũt
nõ nosse hoĩem in hac uta qͣles fut᷑i sĩt qͥ mͦ mali sũt.
⁊ qͥd error coꝵ bonis ꝯferat. ⁊ id̾o nõ eẽ tollendos. ne

Expanded text:
ntes zizania, eradicetis et triticum; spirituales viri videntes haereticos, sive perversos quosque in agro Dominico germinasse et crevisse; si scirent apud Deum esse beneplacitum, vellent eos auferre de medio justorum, eo quod justis in quibusdam obesse videantur. Sed consulta an hoc sit officium hominum malos auferre de terra; animadvertunt non nosse hominem in hac vita quales futuri sint, qui modo mali sunt, et quid erro
Abbreviated transcription (Latin):
grano sinapis qd̵ accipiẽs hõ seminauit ĩ agro suo.
⁊ c̾ hõ iste sigͥc dm̃ ager mũdũ. granũ sinapis fidã
q̃ modica uidetur ꝓꝑter scandalũ crucis. s feruida ẽ ꝑ ca
lorẽ dilectionis. istud granũ .i. fides catholica fit ar¬
bor magna. ⁊ ht̃ stipite̾ ꝑ spẽ. ⁊ ramos exaltatos ⁊ di¬
ꝑ dilectionẽ ꝓximi. habitãt in ramis eiꝰ uolucres celi.¬
S. scũ qͥ penius uirtutũ uolat. ad pͥmia celestiũ bonoꝵ.
Die ⁊ electus qͥsq granũ sinapis seminat ĩ agro. dũ
p̾dicationẽ diuinã ꝓpt̾ scanda lũ erucis repb minimam
recondit ĩ corde suo. Qͤ crescit ĩ arbore̾ magnã. dũ ro¬
bur accipit ꝑ exercitacionẽ uirtutis. ⁊ ramos ꝑ młtipli¬
cutitem boni oꝑis. ĩ cuiꝰ ramis uolucres habitatione

Expanded text:
grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo . Homo iste significat Deum; ager, mundum; granum sinapis, fidem quae modica videtur propter scandalum crucis; sed fervida est propter calorem dilectionis. Istud granum, id est fides catholica fit arbor magna, et habet stipitem per spem et ramos exaltatos per dim proximi; habitant in ramis ejus volucres coelisancti, qui pennis virtutum volant ad praemia coelestium bonorum. Sic et erectus quisque granum sinapis seminat in agro, dum praedicationem divinam propter scandalum crucis reprobis minimam recondit in corde suo. Quae crescit in arborem magnam, dum robur accipit per exercitationem virtutis, et ramos per multiplicationem boni operis in cujus ramis volucres coeli habitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ineorruptioẽ boni oꝑis lapides p̾ciosos. Sũt alu
plꝰ quã dm̃. In his fundamẽtũ qͥde̾ maneti q amor
dĩ nõ destruit᷑. s tñ ex affectu eoꝵ q̃ parit̾ amãt᷑.
qr qͣdã corruptio ꝯtͣhitur ligna. ⁊ fenũ. ⁊ stipła suꝑ¬
edificãt᷑. In ligno pecom illiciti oꝑis. ĩ fenũ sñ
oꝑe pecc̃m praue delectatioĩs. in stipła illicite
eulpa cogitacioĩs. Sũt alii qͥ amãt qued̾am ꝯͣ dm̃i¬
⁊ his fundamẽtũ omĩno destruit᷑. qr amor dei eẽ nõ
potest. ubi nõ ẽ ł solus ł sũmus. Igit᷑ ad primos
ꝑtinet saluari. ⁊ laudari. Ad scd̾os : corripi ⁊ lib̾ari.

Expanded text:
is, lapides pretiosos. Sunt alii, plusquam Deum. In his fundamentum quidem manet; quia amor Dei non destruitur: sed tamen ex affectu eorum quae pariter amantur, quia quaedam corruptio eraedificantur. In ligno peccatum illiciti operis; in feno, sine opere peccatum pravae delectationis; in stipula, illicitae culpa cogitationis. Sunt alii qui amant quaedam  his fundamentum omnino destruitur, quia amor Dei esse non potest, ubi non est vel solus, vel summus. Igitur ad primos pertinet salvari et laudari; ad secundos, corripi et liberari;
Abbreviated transcription (Latin):
moriat᷑ .i. humore t̾re humectet᷑. ⁊ tale qͣle priꝰ
fuit eẽ desinat. ⁊ ꝑ alt̾acionẽ uegeracioĩs aliud fi¬
at. solũ manet ⁊ fructũ uullũ affert. Si aũ mor-
factũ. statim herbã germinat. stipulã roborat.
spicas. aristas. paleas. grana formati ⁊ młtum
fructũ affert q sic̾ in alia parabola dr̃. hue
tricesimũ siue sexagesimũ. hue centesimũ. Sĩc

Expanded text:
id est humore terrae humectetur et tale quale prius fuit esse desinat, et per alterationem vegetationis aliud fiat, solum manet et fructum nullum affert. Si autem fue putrefactum, statim herbam germinat, stipulam roborat, spicas, aristas, paleas, grana format et multum fructum affert; quia, sicut in alia parabola dicitur, sive trigesimum, sive sexagesimum, sive centesi
Abbreviated transcription (Latin):
martescit. Ulolite metuere fortueationẽ. Quisemel in
xp̃o baptiz atꝰ ẽ. cadere ñ potest. Hab& enĩ ad despumandas
libidines. solatia nuptiarũ. Qđ si & cecideritis: redinteg abit
uos penitentia. ⁊ qͥ inbaptismate fiustis hypocritai. eritis
inpenitentia solide fidi. Neq turbemini putantes int̾ iustũ¬
&e penitentẽ aliqͥd ut̃. e̾e̾. & humiliorẽ gͣdũ dare qͥdẽ ueniã.
s coronã tollere. U̾naẽ retributio. qͥ ad dexterã stet̾it introibit
regna cȩloꝵ. His consilus subulei tui pastoribꝰ nr̃is ditiores st .ͥ
suã ꝓ nefas senptarũ solant᷑ exẽplis. Sed & ipsi muliereule
mserȩ  ñ miserabiles. p̃ceptoris sui u̾ba cantantes qͥd enĩ
nͥ sem̃ reqͥrit ds̃. ñ solũ pudicitiã sed & uerecundiã ꝑ didert̃.
maioriq ꝓcacitate defendt᷑ libidinẽ quã exercent. Habes p̃tͣea
in exercitu tuo plures succenturiatos. habes seurras & uelites.
in p̃sudis. crassos. eõpositos nitidos. clamatores. qͥ te pugnis

Expanded text:
rcescit 382. Nolite timere fornicationem. Qui semel in Christo baptizatus est, cadere non potest: habet enim, ad despumandas libidines, solatia nuptiarum. Quod et si cecideritis, redintegrabit vos poenitentia, et qui in baptismate fuistis hypocritae, eritis in poenitentia solidae fidei. Neqet poenitentem aliquid interesse, et humiliorem gradum dare quidem veniam, sed coronam tollere. Una est enim retributio. Qui ad dexteram steterit, introibit in regna coelorum. » His consiliis subulci tui, pastoribus nostris ditiores sunt, suam, proh nefas! Scripturarum solantur exemplis. Sed et ipsae mulierculae miserae et non miserabilnisi semen requirit Deus? non solum pudicitiam, sed etiam verecundiam perdiderunt, majorique procacitate defendunt libidinem, quam exercent. Habes praeterea in exercitu plures succenturiatos, habes scurras et velites in praesidiis, crassos, comptos, nitidos, clamatores, qui te pugnis
Abbreviated transcription (Latin):
melus facit: nuquã p̃misis so bene facit. Ubi aut
bonu &melus ẽ: ibi boni & melioris nunumie.
p̃miũ. Q ubi ñ unũ p̃miũ. ibi utiq dona duisa¬
łantũẽ gͥ int̃ nuptias e iuirginitatẽ: quantum
rũ a& iuirginitatis. & int̾ ut̾rũq cauto moderamine p̃¬
ceptorũ: ut nec ad sinistrã nec ad dexterã diu̾te r&.
seduia regia graderetur & illud impleret. nesis
multũ uistꝰ: rursũ monogamiã digamiȩ cõparat.
& quomodo nuptias sub diclerat uirginitati: itadi

Expanded text:
melius facit, nunquam praemisisset bene facit. Ubi autem bonum melius est, ibi boni et melioris non unum est praemium. Et ubi non unum praemium. ibi utique dona ditur inter nuptias et uirginitatem, quantum rum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inpleret: \'ne sis multum iustus\', rursummonogamiam digamiae conparat et, quomodonuptiassubdideratuirginitati, itadi
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt huiꝰ modi. Quisunt isti. qͥ tribulatio¬
nẽ carnis habebunt. Quib supra indulserat.
si acceꝑis uocore n peccasti. & si nupserit uirgon
pecca uit. Tribulationẽ inqͥt carnis habebunt
huiꝰ modi. Hosignari rerũ. putahamꝰ nuptias
salte̾ carnis habere lȩtitia. Si aut̃ nubentibus
& in carne tribulatio. ẽ. in qua sola uidebant᷑
Ego aut̃ uobis parco. Sic ait obtenclo carnis tribu
beatis. Igitur hoc dico fr̃s. tẽpus breue est. reli.¬
quii ẽ ut qui habent uocores sic sint tãquã ñ ha¬
bentes. Ne quaquã iã de uirginib disputo. quos
nulla ab iguitas .ẽ. ẽẽ. felices Ad maritos uenio.
dũ es s&. qđ haber& aliquando fine &esse cessa¬
i&. Nunc uero cũ breuis: sit ñ tã letitia quã tribu¬
latio nuptiarũ qͥd accipimꝰ uoxores quascito coge¬
mur a mittere: & qui flent inqͥt & gaudent &e
munt & utunt᷑ hoc mundo: sic sint᷑ quasi ñ fleant.

Expanded text:
habebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulatiohabebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Quibus supra indulserat: Si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit : tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Nos ignari rerum, putabamus nuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola videbantur Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulbeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ambiguitas est esse felices. Ad maritos venio.  esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit sc̃a corpore & sp̃u. Non omis innupta.
& uirgo ẽ. Quȩ aut̃ uirgo. utiq & innupta.
Quan quã obelegantiam dictionis potuerit
idipsũ altero u̾bo repetere. mulier & innupta
& uirgo. Vł certe definire uoluis se quid ess&
innupta idẽ. uirgo. ne & meretrices putare¬
mus innuptas nulli certomatrimonio copu¬
latas. Quid ergocogitat innupta & uirgo.
Iue dãa sunt. ut sit scã corpore a sp̃ii. Utnichil
al iua ess&. ut nulla merces uirgine aplior seque¬
retur. sufficer& ei hȩc sola p̃latio. cogitare qquȩ dni
sunt. Sitatiq cdoc& quȩ sit ipsa cogitatio. ut sit sc̃a
coipore &spũ. Non nullȩ quippe sunt uirgines
carne ñ sp̃u. quarũ corpus integrum ẽ. & aiima
corrupta ẽ. S illa uirginitas hostia xp̃iẽ: cuiꝰ
nec mnte̾ cogitatio. nec carn̾e libido m aculaue¬
rit. ł contrarioquȩ nupta e̾. cogitat quȩ mun¬
clisunt: quo mͦ placeat uiro. Sic̃ qͥuxore hab&

Expanded text:
sit sancta corpore et spiritu. Non omnis innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel certe definire voluisse quid esset innupta, id est, virgo: ne meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta et virgo? Quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. Ut nihil aliud esset, ut nulla merces virginem amplior sequeretur, sufficeret ei haec sola praelatio, cogitare quae Domini sunt. Statimque docet quae sit ipsa cogitatio, ut sit sancta corpore et spiritu. Nonnullae quippe sunt virgines carne, non spiritu, quarum corpus integrum est, anima corrupta. Sed illa virginitas hostia Christi est, cujus nec mentem cogitatio, nec carnem libido maculavit. E contrario, quae nupta est, cogitat quae mundi sunt, quomodo 261 placeat viro.
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis nolentib imponere. statĩ iungit cau¬
sas suadendi & ait. Hoc aut̾ adutilitate urãm
dico: ñ utlaqueũ uobis initiã s adicd qđ hones¬
tum ẽ. & intente facit seruire dõ absq ulla dis¬
tractione Pprietatẽ grecã latinus sermo non
exeplicat. Quib enĩ uerbis qͥs possit edicere.
uscodicib obtrans lationis difficultatẽ hoc

Expanded text:
castitatis nolentibus imponere, statim jungit causas suadendi, et ait: Hoc autem ad utilitatem vestram dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ut ad id quod honestum est, et intente facit servire Domino, absque ulla distractione. Proprietatem Graecam Latinus sermo non explicat: quibus enim verbis quis possit edicere, nis codicibus, ob translationis difficultatem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
poris partẽ ẽr̃. cuiꝰ & costesunt. Ignoscit apłs infi¬
deliũ c̃iunctioni quȩ habentes maritos in xp̃m
postea crediderunt. niis quȩ cũ xp̃iane essent
nupsert᷑ gentilib. dquas alibi loqt᷑. Nolite iu¬
du dueere cũ infidelib. Quȩ eñi participatio
sistt. cũ iniqͥtate: Autq societus i uei ael tene¬

Expanded text:
poris ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infiporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cum Christianae essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societ
Abbreviated transcription (Latin):
faxore habet infidelẽ. & hȩc consentit habitare
cũillo : ñlimittat illã. Et cetera. usq ad eũ locũ
ubi ait. Unus qͥsq sic̃ uocauit eũ ds̃ ita abulet. & sic̃
in om̃ib eccłis doceo. Hic locꝰ ad p̃sentẽ c̃trouersia
nꝑtinet. Doc & enĩ iuxta sententiã lñi uxorẽ ex¬
cepta causa fornicationis ñ repucliandã. & repu¬
diata uir̾o marito alteri ñ nubere. aut certe
uiro suo debere reconciliari. Iis aut̃ qͦs in matri¬
monio clep̾ hendis set fides: hoc ẽ. si unus credi¬
diss& eduob. p̃cipit ne credens repudiae n̾cre¬
dente̾. Causisq expositis qđ canclidatꝰ fidei sit
inficlelis sinolit acredente discedere. e contrario
iub&. si infidelis repudi& fidelẽ ꝓpt̾ fidẽ xp̃i. disce¬
dere debere credente̾ ne coniugẽ p̃ferat. xp̃õ.
cuxtiã anima post ponenda est. at nunc plereq
ẽtẽ nentes apłi ussionẽ iungunt᷑ gentilib &tẽ
pla xp̃i idolis ꝓstituunt. nec intelligunt se eiꝰcor¬

Expanded text:
habet infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittet illam; et caetera usque ad eum locum, ubi ait: Unusquisque sicut vocavit eum Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus Ecclesiis doceo . Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem, excepta causa fornicationis, non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere, aut certe viro suo reconciliari debere. His autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne conjugem praeferat Christo, cui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se cor
Abbreviated transcription (Latin):
spm cli habeã. Concedit scdas nuptias. s uolentib.
sediis que se c̾tinere ñ possunt. ne luxuriatȩ
in xp̃onubere uelint. habentes dapnatione qđ
pͥmã fidẽ irritã fecerint. & hoc c̃cedit: qͥa multe
abierunt retro post sathanã. Cȩterum beatiores
inquit erunt. si sic ꝑmanserint. Continuoq sub¬
ungit aplicã auctoritatẽ. Scđm meũ consilium.
borro ne auctoritas a płi quasi hominis leuior uide¬
retur. addidit: Puto aut̃ qđ & ego sp̃m di habea.
sil dneans ut unꝰ qͥsq ferre potest. Iuata huno sen

Expanded text:
 39, 40. Concedit secundas nuptias, sed volentibus, sed his, quae se continere non possunt; ne luxuriatae in Christo, nubere velint, habentes damnationem, quod primam fidem irritam fecerint, et hoc concedit, quia multae abierunt retro post Satanam I Tim. V, 15 . Caeterum beatiores, inquit, erunt, si sic permanserint: continuoque subjungit Apostolicam auctoritatem, secundum meum consilium. Porro ne auctoritas Apostoli, quasi hominis, levior videretur, addidit: Puto autem quod et ego spiritum Dei habeam. relaxans, ut unusquisque ferre potest. Juxta hunc sen
Abbreviated transcription (Latin):
tia uiri. quos eoxꝓprus scriitis nosse ꝑ facile est.
cessitatẽ. Que estista nedes sitas. quȩ spreto unculo
euigali uirginitatis appetit lbertatem. Ue preg¬
nantib & nutrientib uullo clie. Nonhic scorta.
nlupanaria condẽpnant᷑. de quorũ danatione
nulla dubitatio est. s uteri tumtes ein fantum
uanitus & fructusatq oꝑatio nuptiarũ. t
bonũ ẽ homini sic esse:. Sibonũe hominui sic ẽe.
i alũ ẽ gͦ homini sicñ ẽẽ: Ailigatꝰ efueori. noli
nererẽ solutione. Solutꝰ es abiixore. nolique
pere ueore. Hab& unus quisq nr̃m terminos suos.
me il des repudiũ. Si solit sum abuxore : non
querã uxore at egonsoluo c̃iugia si semelligata
sunt. ita tu ñ liges qđ solut ũ est. Simulq significan¬

Expanded text:
tia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. tia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. cessitatem . Quae est illa necessitas quae, spreto vinculo conjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse . Si bonum est homini sic esse, malum est ergo homini sic non esse. Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem. Solus: habet unusquisque nostrum terminos suos; ne illi des repudium; si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. ut ego non soluo coniugia, si semel ligata sunt, ita tu non liges, quod solutum est. sed et in a
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ. & obmeũ cultũ noluert̾ ẽẽ. qđ natisunt.
Simulq tractanda sententia. Quise inqͥt castra¬
uert᷑ ꝓpt̾ regna cęlorũ. Si castrati mercedẽ ha¬
bent regna cęlorũ. gͦ qͥ se ñ castrauert̃. locum
ñ pos sunt accipe castratorũ. Qui potest inqͥt caꝑe
capiat. Grandis fidei ẽ grandisq uirtutis: di teplũ.
ẽc̃. puris simui. totũ se holo caustũ offerre dõ & ix¬
ta cundẽ apłm ẽẽ. sc̃m & corpore aspu. Hisunt eu¬
nuchi qͥse lignu̾ aridũ obsterilitatẽ putantes: audi¬
unt ꝑ isaia qđ ꝓfiliis & filiab locũ habeant incęlis
remia & spado ille regine cancdacis mactis apłorũ.
qͥobrobur fidei uiri nom̃ obtinuit. Adhos aecle¬
mens succes sor apłi petriciuꝰ paulus meminit seri¬
bit cpłas. olnuẽt̃ pene sermone̾ suũ de uirginita¬
tis puritatẽ. d̾tetxit. &de inceps multi apłici et
martires & ill ustrestã inscitate quã meloquen¬

Expanded text:
lorum, et ob mei cultum noluerunt esse quod nati sunt.lorum, et ob mei cultum noluerunt esse quod nati sunt.Simulque tractanda sententia est: Qui se, inquit, castraverunt propter regnum coelorum . Si castrati mercedem habent regna coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere capiat . Grandis fidei est, grandisque virtutis, Dei templum esse purissimum, totum se holocaustum offerre Domitolum esse sanctum et corpore et spiritu. Hi sunt eunuchi qui, se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam quod pro filiis et filiabus locum habeant in coelis remia ; et spado ille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit. Ad hos et Clemens 258 successor Apostoli Petri, cujus Paulus aposbit Epistolas, omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
ten& inmanũ uirginitatis brauiũ. ostendit puris¬
simũ fonte̾ & clamitat. Quisitit: ueniat &bibat.
Qui potest caꝑe. capiat. Non dicit. uelitis. nolitis
bibendũ uobis ẽ. atq currendũ. sed qͥuoluerit. qͥ
potuerit currere atq potare. ille iunc&. ille satia¬
bitur. Et idõ plus amat uirgines xpe. qr sponte tri-¬
buunt qđ sibi ñ fuerat imꝑatũ. Maiorisq gratie
est offerre qđ ñ deheas. quã reddere qđ exigeris.
Apłi uxore̾sonere c̾tẽ plato: si talise. inqͥunt̾ causa
hominis cũ ii. xore. ñ ex pedit nubere. Quoru̾ dñs
sententiã ꝓbans. recte quidẽ sentitis ait. qđ ñ expe¬
diat homini ad celorũ regna tenclenti accipere
uxore: s difficilis res ẽ. &n oms capiunt uerbum
istud uerũ qͥb datu̾e. Alios enunuchos natura fa¬
cit alios uis hominũ. Michi illi eunuchi placent.
quos castrauit ñ necessitas s uoluntas. Libent̾ illos
in meos recipio sinus qͥse castrauerunt ꝓpt̾ regna cȩ¬

Expanded text:
tenet in manu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest capere, capiat . Non dicit, velitis, nolitis bibendum vobis est, atque currendum: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atqbitur. Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre quod non debeas, quam reddere quod exigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelestia regna tendenti accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum; mihi illi eunuchi placent, quos castravit non necessitas, sed voluntas; libenter illos in meos sinus recipio, qui se castraverunt propter regna coe
Abbreviated transcription (Latin):
q ei incu̾bit necessitas. aut accipienclȩ conuigis aut
ruendi: qđ uult faciat. ñ peccat sinubat. Faciat
inqͥt qđ uult. ñ qd debet. Non peccat si ducit uxo¬
rem: ñ tam̃ bene facit siduxerit: Nã qͥ statuit incor¬
de suo firmꝰ ñ habens necessitatẽ. potestatẽ autem
habens suȩ uoluntatis. & hoc iudicauit in corde¬

Expanded text:
aut accipiendae conjugis, aut ruendi; quod vult faciat, non peccat, si nubat: faciat, inquit, quod vult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene facit, si duxerit. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis,
Abbreviated transcription (Latin):
que dñi sunt qͦmͦ placeat do. Qui aut̃ cũuxore
est. sollicitꝰ ẽ. quȩ sunt mundi: qͦmͦ placeat uxo
n &diuisus .e. Intueam curarum uirginis ma¬
ritiq distantias. Uirgo dño. maritꝰ ut uxxori
placeat desid̾at. Et ut uoxori placeat: sollicitꝰ ẽ.
deiis quesunt mundi. quȩcu mundo utiq transitu¬
rasunt. & diuisus e. in multas scilio& partes sollici¬
tudinũ miseriarũq distractus. Nonẽ huiꝰ loci
nuptiarũ angustias lescribere: & quasi inc̃munib
locis rethorico exultare sermone. Pienuis suꝑ
hac re contra hel udiũ. & in eo libro que adẽ¬
ustochiũ scripsi. arbitror absolutu. Certe &t̾
tull ianꝰ cũ adhuc essa adolescens lusit in hac
tulimꝰ. Sollicitꝰ ẽ. que sunt mundi. qͣmͦ placeat
uocori & diuisus ẽ. Ethac sententia definita.

Expanded text:
utem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens lusit in hac tulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est; et hac sententia definita,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dns obtulit potius quã p̾cepit. Ille creator & fi¬
gulus sciens fragilitatẽ uasculi quod oꝑatꝰ est. uir¬
ginitate̾ in audientis dimisit potestate. & ego doc¬
tor gentiũ qͥ om̃ib om̃ĩa factus sũ ut om̃s lucri
facerẽ. onus ꝑ petuȩ castitatis statĩ ipͥncipio cre¬
lentiũ imponã ceruicib infirmorũ : Discant
pͥus ferias nuptiarũ. uacent ad tẽpusorationi.
ut accepto gustu pudicitiȩ: semꝑ habere desi-¬
derent quo ad modicũ delectati sunt. Pñs tẽptatꝰ
aphariseis utrũ scłm legẽ mossi uoores liceret
cbmiere. omino fieri ꝓhibuit. Qđ discipuli
Gonsideiantes: dixerunt ei. Si talis ẽ causa
homunis eu uocore. ñ ex pedit nubere.: Iuib ille
respondit. Nonoms capiunt ũbũ. s qͥb: latũ ẽ.
Sunt en̾i eunuchi qui de utero matris ita natisunt.
& sunt eunuchi qͥ ab homͥnib eunuchizatisunt. & sunt
eunuchi qui sẽ castra uerunt ꝓpt̾ regnũ celorũ. Qui

Expanded text:
quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor Gentium, qui omnibus omnia factus sum I Cor. Irem, onus perpetuae castitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatus a Pharisaeis, utrum secundum legem Moysi uxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt; et sunt eunuchi, qui ab hominibus eunuchizati sunt; et sunt eunuchi, qui se castraverunt p
Abbreviated transcription (Latin):
neces sitatẽ. Hic aduersarius tota exultatione
bacchatur. bic uelut fortis simoariete uirgini¬
tatis murũ quatiens: ecce inquit apłs ꝓfitetur.
de uir ginib dñi se ñ habere p̃ceptũ. Et qui cum
imꝑat᷑. Quod imꝑat᷑. necesse ẽ. fieri. Quoo neces¬
se est fieri. nͥ fiat pena hab&. Frustra enĩ iubet᷑.
qđ iar bitrio eiꝰ ponit᷑ cui ius sũ ẽ. Si uirginitatẽ
dñs imꝑasset: uiclebat᷑ nuptias c̃ dẽpnare. & ho¬
miiũ auferre seminariũ. unde & ipsa uirgini¬
tas nascit᷑. Si p̃cidis s& radice. qͦmͦ fruges quere¬
r&. t lisi ante fundam̃ta iecis set. qͣ ratione
edificiũ extrueret. &o ꝑturũ cuncta desuꝑ culmen
imponer&. Multo labore fossorũ subuertunt᷑ mon¬
tes t̾rarũ pene inferna penetrant᷑. ut inueniatur
aurur. Cũq de granis minutis simis pͥus conflacione
fornacis. de incallida artificis manu fuerit monile
c̃opactũ. ñ ille beatꝰ uocat᷑ qui deluto excreuit aurũ.

Expanded text:
 26. Hic adversarius tota exsultatione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitatis murum quatiens: « Ecce, inquit, Apostolus profitetur de virginibus, Domini se non habere praeceptum: et qui cum imperatur: quod imperatur, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbitrio ejus ponitur, cui jussum est. » 256 Si virginitatem Dominus imperasset, videbatur nuptias condemnare, et hominum auferre seminarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
serui hominũ. Unusquisq in quo uocatꝰ e. fr̃. ineo
ꝑ maneat apud dm̃. Ac pͥmũ qr ñ nullos hanc intel¬
ligentia rep̃hensuros arbitror. int̾rogare libet
quȩ sit cõsequentia. ut de maritis & uxorib dispu-¬
tans repente transir& a d cõparationẽ iudei et
ethnici serui & liberi. & rursũ hac disputatione
finita redir& aduir gines dicens. De uirginibus
aut̃ p̃ceptũ dñi ñ habeo. Quid sibi uult int̃ con¬
iugia & uirginitatẽ. udei & ethinci serui & libiq
collatio. Sccło qͦmͦ possit intelligi circũcisus aliqͥs
tatũ hab& p̃putiu̾. potest siue lit rursus illudad¬
ducere: einde. qͦ sensuexponendũsit. qͥeni in
dno uocatꝰ ẽ. seruus. liber ẽ. dñi. Similit qͥ liber
locatꝰ ẽ. seruus est xp̃i. Quarto. qͦmͦ illeͣ p̃cepit.¬
seniu obedite dñis carnalib nunc dieat. nolite
ad ser uitutẽ uł circũcisione: unusquisq in quo
uocatus ẽ. fr in eo ꝑmaneat apud dm. Na & c̾trariũ ẽ.

Expanded text:
r, in eo permaneat apud Deum . Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit itatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini? Similiter qui liber vocatus est, servus est Chriservis obedire dominis carnalibus, nunc dicat: Nolite ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
dno unus ẽ. sp̃s. Acne forsitan ineo qđ supra
dicerat. seruus uocatus es. non sit tibi curȩ.
sed & si potes ubfieri magis utere: sugillas se
continentiã uicleretur & infa mulatũ tradidisse
nos coniugũ: infert sententiã quȩ omne cauilla¬
tionẽ aputet. Pretioempti estis. nolite fieri serui
molatꝰ ẽ. ꝓnobis agnus. & asꝑsi calidissimo. rore
hy sopi omne pituitã noociȩ uoluptatis excoximꝰ
Quib inbaptis mate mortuus e̾. pharao. & uniũ¬
sus eiꝰ suffocatꝰ ẽ. exercitꝰ. currursũ aegiptum
quęrimꝰ. & post manna angłorũ cibos. allia & cepe

Expanded text:
in eo quod supra dixerat: Servus vocatus es, non sit tibi curae, sed etsi potes liber fieri, magis utere , suggillasse continentiam videretur, et in famulatum tradidisse nos conjugum, infert sententiam quae omnem cavillationem amputet: Pretio empti estis, nolite fieri servi molatus est pro nobis Agnus, et aspersi calidissimo rore hyssopi omnem impetum noxiae voluptatis excoximus. Quibus in baptismate mortuus est Pharao et universus ejus suffocatus exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe
Abbreviated transcription (Latin):
in qua docuerat fidełe ab infideli ñdebere disce¬
dere. s ꝑ manere inmatrimonio sic̃ eosinuenis¬
s& fides & unũ queq uł celibe̾ uł maritũ ita
durare ut ess& xp̃ibaptismate dep̃hensus: infert
subito parabolas circũcisi & ethnici. serui & lib̾i.
& sub metaphora earũ de nuptisdisputat & in¬
nuptis Circũcisus aliqͥs uocatꝰ ẽ. ñ ad cducat p̾pu¬
tiũ. inp̾putio uocatꝰ ẽ: ñcircucidat᷑. Circucisio

Expanded text:
in qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
bacchaturas : tam̃ dicã qđ sentio. Loquar qđ me apłs
docuit. ñ illasiustitie ẽẽ. s iniqͥtatis. ñ lucis s tene¬
brarũ. ñ xp̃i sed belial. ñtẽpla di uiuentis s phana
& idola mortuorũ. Uisaꝑtius discere. qđ xp̃iane omino
nliceat ethnico nubere. Audi euncdẽ apłm. Mulier
inquit alligata ÷ qͣnto tẽpore uir eiꝰ uuit. Qłsi dor¬
mierit uir eiꝰ: liba ẽ. cui uult nubat. tantũ in dño

Expanded text:
m minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit vir ejus, liberata est: cui vult nubat, tant
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. & mͥ minimo om̃iũ apł orũ & tãquã abortiuo.
sic & hoc humilitatis dictũ puto. Nosti sermonũ ꝓ¬
prietates. Quã obrem. & de epimenide &demenan¬
dro & cle arato quędã sumis testimonia. ubi decꝰ¬
tinentia lõqueris & de uii ginitate. Bonu̾ ẽ. aismu
ut ego . &. Puto hoc bonũ eis. ẽẽ. ꝓpt̃ in stante̾ neces¬
sitatẽ. Et. Quiabonũ ẽ hominiꝰ sic es se .lib i ad
nuptias uenis. ñ dicis bonũ ẽ. nubere. qr ñ potes
ungere quã uri. sed dicis. meliꝰ ẽ. nubere quã uri
Si ꝑse nuptiȩ bone sunt: noli illas incendiocõ¬
parare. seddic siplicit̾. bonũ. ẽ. nubere. Suspec̾¬
ta ẽ. mͥ bonitas eiꝰ rei. quã magnitudo alterius
mali. malũ ẽẽ. cogit inferius. Ego aut̃ ñ leuuus
malũ. s siplea ꝑse bonũ uolo. F ucusq pͥmu

Expanded text:
 Mihi minimo omnium Apostolorum. Et, Tamquam abortivo,  Mihi minimo omnium Apostolorum. Et, Tamquam abortivo, sic et hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum esse cogit inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex per se bonum volo. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
Post qͣm nuptis c̃cesserat usũ c̃uigii. & ostenderat ipse
qͥd uell& qͥdue conceder&: transit ad innuptas & ui¬
duas. & sui ꝓponit eocẽplũ. & fel ices uocat sisic ꝑman¬
serint. Si aut̃ ñ se continent: nubant. la ipsũ quoo
supra. ꝓ pt̃ fornicationes aut̃. & ne tẽpt& uossathanas
ꝓpc̃ in ẽtinentiã uram. Redditq causa curdixerit.
ui ñse c̃tinent. nubant. Melius ẽ eni nubere. qua uri.
I dõ melius ẽ. nubere: quia peuis ẽ. uri. Tolle ardoñ
libidinis. & ñ dic&. melius ẽ. nubere. Melius seꝑ ao
cõparatione deterioris respicit. ñ ad siplicitatẽ inẽ¬
parabilis ꝑse boni. lielut sidicer&. Melius ẽ. eni unũ¬
ołm habere. quã nullũ. Melius ẽ. uno inniti pede.
& altera corporis parte haculo sustentare: quam
fractis crurib repere. Quid agis apłe. Nontͥ credo
dicenti. & si imꝑitꝰ sermone. ñtam̃ ĩcientia. Quomͦ
illud de humilitate descendit. qnsũ dignꝰ uocari

Expanded text:
Postquam nuptis concesserat usum conjugii, et ostenderat ipse quid vellet, quidve concederet, transit ad innuptas, et viduas, et sui proponit exemplum, et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanadditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est nubere, quia pejus est uri. Tolle ardorem libidinis, et non dicet, melius est nubere. Melius enim semper ad comparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem incomparabilis per se boni. Velut si diceret: Melius est unum oculum habere, quam nullum: melius est uno inniti pede, et alteram partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari
Abbreviated transcription (Latin):
uptias ne uidear cdapnare naturã. Simulq c̃ sidera.
qđ il ud donũ urginitatis sit aliud nuptiarũ. Siem̃
eadẽ ess& mertes nuptarũ & uirgiĩ. nũquã dixis s&
al trinsecus diusitas. Concedo & nuptias. ẽẽ. di donũ.
S int̾ clonũ &donũ. magnadiũsitas est. Ueniq & a¬
płs deqͦdã post incestũ poenitente. E contrario inquit
donate ei. &c̃solamini .&. Sicui qͥd donastis. & ego
Ac ne putaremꝰ donũ hominis c̃te̾nendũ: addidit
Nã &ego qđ donaui. siqͥd donaui . ꝓpt̾ uos corã xp̃o.¬
habehat tunca. & inpsalmo qua dragesimo quarto
legimꝰ. Astitit regina ad extristuis: in uestitu de au¬
rato circũdata uarietate. Et petrus apłs. Sic̃ cohere¬

Expanded text:
nuptias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nuptiarum. Si enim eadem esset merces nuptarum et virginum, numquam dixisset altrinsecusdiuersitas. concedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique s de quodam post incestum poenitente: E contrario, inquit, donate ei et consolamini; et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: Nam et ego quod donavi, si quid donavi, propter vos coram Chhabebat tunicam. Et in Psalmo quadragesimo quarto legimus: Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumdata varietate . Et Petrus Apostolus, Sicut cohaere
Abbreviated transcription (Latin):
retrahit & ne abuncdantiori tristitia ab sorbeat᷑
erit felix qͥ audit apłm p̃cipientẽ ñ ignoscentẽ
Hoc inquit uolo hoc desidero ut imnitatores mei
sitis sicut & ego xpi. Ille urgo de urgine de mi¬
corrupta incorruptꝰ. Nos quia homines ium
&natiuitatẽ saluatoris ñ possumꝰ imitari. ini¬
temͣ saltẽ c̃ũsatione. lulud diuinitatis e. abe

Expanded text:
et ne abundantiori tristitia absorbeatur erit. Felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dat. quȩ urorũ p̃tiosas animascapit. quȩ facit adoles¬
centiũ euolare corcla. Ailigabit qͥs insinu ign̾e. & ñ
coburetur: Aut abulabit suꝑ carbones ignis. & non
ita uiri tactꝰ & feminȩ sentit natura suã. & diu̾sita.¬
tem secxus intelligit. Harrant & gentiliũ fabulȩ.
nuithrã &erichthoniũ uł inlapide uł int̾ra clesolo
estu libidinis esse generatos. Unle & nr ioseph qr
tangere ilũ uolebat ȩgiptia fugit e manib ciꝰ &qͣsi
ad morsũ rabidis sime canis ne paulis ꝑ uirus serper&.
salliũ qđ tetigerat abiecit. Ept̃ fornicationes autꝰ
hn quisq uocorẽ suã habeat. & una quęq uirusuũ
udeore ducat. A lioquin hac eaccusatione libidini
frena lacxasset. ut quotiens cũq uxor moritur
tatiens ducenda sit alia ne fornicemur : s. unus.¬
quisq uacorẽ sua habeat. Sua inqͥt habeat sua
utat᷑ qͣma habebat antequã crederet. qͣm bonum¬

Expanded text:
dat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolesdat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones ignis, et non ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaequxorem, alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotienscumque uxor moriatur, totiens ducenda sit alia, ne fornicemur, sed 'unusquisque uxorem suam habeat'. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat, antequam crederet, q
Abbreviated transcription (Latin):
quã uri. Reu̾tam᷑ ad caput testimonii. Bonu̾est.
inquit homni. mulierẽ ñtangere. Sibonũ . ẽ.
mulierẽ ñtangere: malũ gͦ est tangere. Nichil
enĩ bono contrariũ ẽ: nͥ malũ. Si autẽ malũ ẽ.
& ignoscit᷑ idõ concedit᷑ ne malii qͥd deteriꝰ fiat. Quale
aut̃ ulud bonũ ẽ. qđ conditione deteriu̾s conceditur:
& ñ dic&. unus qͥsq uacorẽ sua habeat. Uel ut siquis
definiat. Bonu̾ ẽ. triticeo uesci pane. & edere puris¬
suma simila. Tam neqͥs copulsus fame comedat
stercus bubalu̾. concedo ei ut uescat᷑ & hordeo. Nũ
id circo frumtũ ñ habebit puritatẽ sua̾. si fimo hor¬
deũ p̾ferat᷑. bonũ illud ẽ. naturalit̾ qd cõparatione
ñ hab& mali. qđ p̃latione alteriꝰ nͥ obu̾brat᷑. Simulq
anĩ aduertencla apłi prudentia. Nondixit. bonũ. ẽ.
uxore ñ habere: s bonũ. ẽ. mulierẽ ñtangere.
Quasi & intacꝰtu ꝑiculu̾ sit. qͥsi qͥ illã tetigerit ñeua¬

Expanded text:
q.. Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbanimadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non eva
Abbreviated transcription (Latin):
supra uxorib p̃ceperat dicens. Ut uideant uiri
excerius cõpositio crimũ & distinctio auri & in
cultu uestis ornatꝰ. sel absconditus cordis homo
in incorruptione: mitis & silentis sp̃s. hoc ẽ. corã
dõ placens. Cernis quale conuigiũ int̾ uiros uoco¬
resq p̃cipiat. cohabitantes uiata scientiã ut no¬
uerint quid uelit. quid olesider& ds. ut tribuant
honore̾ uasculo muliebri: Siabstinemꝰ nos acõ¬
iti. honorẽ tribiumꝰ uacorib. Siñ abstinemus.
ꝑspicuũ ẽ. hõnori contrariã. ẽẽ. contumeliam.
A duores quoq. Utuideant inquit uiri castam
conusationẽ urãm. & ornatũ in abscondito cor
tis uxorib q clat legẽ. & clãnato carnis ornatu
custitatẽ p̃dicat & ornatũ interioris hominis

Expanded text:
suprsuprexterius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in abscondito cordtis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis