comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam multi sunt ut ess epła miã mx ca¬
piat quoꝵ quis ẽ orm̃ qui non hartaro gabos
ucet. rei huius pidaginem sibi luiquo ut in¬
dustuam eius exceam hystorias euoluat in¬
ueniet credo uñ mecũ in gr̃am reuertatur.
Iste añt declamator iustiplicibus uerbis lx¬
rentem ał. osibus sibi barsanem temptans
ex cut̾e multa de gallica moꝵ elegantia dis¬
putans q̃norũ om̃i ut scias ꝙ uera sint te¬
tera nictꝰ temperanciam primã ponit in
quo ñ quideru tam apto mendacõ iruderẽ
iusus ẽ pocius ꝙͣ laudare. Quuid enui nsi uri¬
sio ẽ in aliquo id laudare cuus contranum puce
notum sic atq humanũ genus interroget unã
uite contrariũ rũdebit. Si pͥter suos milli hom̃i
fidem h querat a suppli ͦ seriero ⁊ inuemet ab
illo om̃i meo quidem indicõ gallorũ disẜtissimo
obrectam gallis eiaatatem. Ea uero iisi fallor
ab lit barbaro laudante uctus tempancie ẽ aduer¬

Expanded text:
qui tam multi sunt, ut eos epystola una vix caqui tam multi sunt, ut eos epystola una vix capiat. Quorum quis est omnium, qui non barbaros Gallos vocet? Rei huius indaginem sibi linquo, ut industriam eius exerceam. Historias evolvat, inveniet - credo - unde mecum in gratiam revertatur. Iste autem declamator multiplicibus verbis herentem ossibus barbariem tentat excutere, multa de gallica morum elegantia disputans, quorum omnium ut scias quam vera sint cetera, victus temperantiam primam ponit. In quo michi quidem tam aperto mendacio irridere visus est, potius quam laudare. Quid enim nisi irrisio est, in aliquo id laudare, cuius contrarium publice notum sit? Atqui omne humanum genus interroget, una voce contrarium respondebit. Si, preter suos, nulli hominum fidem habet, querat a Sulpicio Severo et inveniet ab illo, omnium - meo quidem iudicio - Gallorum disertissimo, obiectam Gallis edacitatem: ea vero - nisi fallor - ab hoc barbaro laudate victus temperantie est adver
Abbreviated transcription (Latin):
manibus calamum extorssisset ne sede pror¬
sus oroms tale iaceret fundamentũ suꝑ quo
bom nichil posset edifican. Quid enim nisi
pessimum queso tũrus sit qui in ip̃o ẜmonis
exordio petu sedem romam depͥmers u̾bis
manibus zelotenus illam iundi fecem tu¬
ꝑom q barlanem nitaͬ accollere. Sensi equi¬
dem in uerbis illuis homĩs descendentis ymo
uero hĩtantis in ilruco seu romanũ pontificẽ
desçendere facientis graue sibi ac molestum
barban nomeu. Sic deformes quoq formose
dici. amant ac inderi. nec ẽ ulla tam turpis q̃
obiecta sibi tmpitudinẽ non i contumeliã
trabat. Non mutatur. aũt reꝵ u̾itas hña
ins affectib. Alioqui quis non ⁊ u̾e bonis
ornatissinus eẽt ⁊ fortune. Non h aut quo
michi suscenẜat ille uir hanc ob tãm dico
ad barban nomen irascitur Irascitur non
mͥ neq erum ego nonũs huius inuentor
simi s hystoricis omĩb atq cosmographis

Expanded text:
manibus calamum extorsisset, ne fede prormanibus calamum extorsisset, ne fede prorsus orationis tale iaceret fundamentum, super quo boni nichil posset edificari. Quid enim, nisi pessimum, queso, dicturus sit qui, in ipso sermonis exordio, Petri sedem - Romam! - deprimens verbis inanibus, celotenus illam mundi fecem turpemque barbariem nitatur attollere? Sensi equidem in verbis illius hominis descendentis, imo vero habitantis in Ierico, seu Romanum Pontificem descendere facientis, grave sibi ac molestum barbari nomen. Sic deformes quoque formose dici amant ac videri, nec ulla est tam turpis, que obiectam sibi turpitudinem non in contumeliam trahat. Non mutatur autem veritas rerum humanis affectibus; alioquin quis non et nature bonis ornatissimus esset et fortune? Non habet autem quo michi suscenseat ille vir, hanc ob causam dico: si ad barbari nomen irascitur, irascatur non michi - neque enim ego nominis huius inventor sum -, sed historicis omnibus atque cosmographis,
Abbreviated transcription (Latin):
qrabus late suam uentuet. ic defendat ainen¬
ciam quibus ccten carentes parcius insamũt
TIt uero iam tanani hriis pludais modus sit
illud assumit.. Nomo quidam descendebat. a thrim
preetim k̃ati homĩs ꝓch. suꝑum fidem .o. ĩeptuĩ
pecat a ihrl̃m descendere dicatur. in ilxnco et
non ꝑtius e. sentina profundissĩa uicioꝵ om̃i
ymo quid ex inferno illo inuentum in ihrlm.¬
mo ꝓbrũ iugens fecor q ultimus orbis terre ihe¬
iusalem dicatur. Roma u̾o mundi caput urbiũ
regina sedes impii arx fidei catho ͭ ͤ fons om̃i me¬
morabiliũ exemploꝵ ierico mincupetur. o cor
sareum olubrica ⁊ efferems lingͥ que nam h
feralis monstra licencia. q̃ nam ista temeritas
nec dicam rabies loꝙ̃di dicam ninus ĩpprie
blactrandi ut q ẜmorie utar homerito quod
uͥbum sepem denciũ transunt debuit fancib
ipor herrere neq in aꝑtum erumpere doctis ꝑi¬
is q om̃ib stomachum concussurã. Dicam
certe qd̾ sencio si quid fuiss ingenii pudqr .e.

Expanded text:
a quibus late suam ventilet ac diffundat amentiam, quibus ceteri carentes parcius insaniunt. Ut vero iantandem his preludiis modus sit, illud assumit: "Homo quidam descendebat a Ierusalpresertim literati hominis? Pro superum fidem, o ineptum petat, a Ierusalem descendere dicatur in Ierico, et non potius e sentina profundissima vitiorum omnium, imo quidem ex inferno illo viventium, in Ierobrum ingens fetorque ultimus orbis terre, Ierusalem dicatur, Roma vero, mundi caput, urbium regina, sedes imperii, arx fidei catholice, fons omnium memorabilium exemplorum, Ierico nuncupetur? O cor saxeum! o lubrica et effrenis lingua! Quenam hec feralis monstra licentie? Quenam ista temeritas, ne dicam rabies loquendi, dicam minus improprie, blaterandi? utque sermone utar homerico, "quod verbum sepem dentium transivit"? Debuit faucibus vox herere neque in apertum erumpere, doctis piisque omnibus stomacum concussura! Dicam certe quod sentio: siquid fuisset ingenii, pudor e
Abbreviated transcription (Latin):
etie tatu uut̾ coacam illam palpitandõ ꝑse.
linuio iudeir poterant. ad gulos ouua terelat᷑
Eno uet augustia nec molectia ulla ẽ nisi dũ
corpus in carcerrm ⁊ in uincula conuatr
Quud si uiuiꝰ pit̾oꝵ neribus corartatus nus

Expanded text:
esie statu, intra cloacam illam palpitando, prose"animo videre poterant, ad oculos omnia referebant"! Ergo nec angustia, nec molestia ulla est, nisi dum corpus in carcerem et in vincula conicitur? Quid si animus, peccatorum nexibus coartatus, mis
Abbreviated transcription (Latin):
prsut tondem InIS Ipis iultis que c sa cuii actigat
Sor deuote notes illas audiant de q huis tontibi ptos
lxustu bibenut et simplonias transalpinas sꝑnent
et nonsiticulos mõ fontianos qui sunt ad rodam an¬
gulos nõ reqͥ̾rent s succedet ut spero sitis altera et
letenb ⁊ nouus icognitũ nec usꝙͣ int᷑ nobilia iͥ¬
na uuiueratum abhiis autem in modica ⁊ uidi¬
gna laude seu deor nectar celebratũ menit ut
uic nunc iuse nisi fallor ꝙuis pͥmordacit᷑ notair᷑
Et licet gustui sapidũ quia salutitñ adu̾sum e
seu dulce unus. iliꝯuod omĩb ututem sicientib.
ret sre dit nom tiu ꝑarte et sobrie s profuse et᷑
uoluptuose eciam uelu licet hñt iero uitta sub
coulit uisi gulẜ obstmant que uel terrestus uie ut
teletis patue gliam cogitantes nobiiori quodam li¬
pore ꝑuuiceant. S qũi de hus sepe multa lo qui cõ¬
tigit ortante mãtena ⁊ infinita res satra miratu¬
la alme uibis apleiti totũ bt tue proudencie resui

Expanded text:
st, his ipsis in locis que cesa cervix attigerat. Si devote voces illas audierint, deque his fontibus pio haustu biberint, et simphonias transalpinas spernent et non siticulosos modo fonticulos qui sunt ad Rodani angulos non requirent, sed succedet, ut spero, sitis altera et veteribus et novis incognitum nec usquam inter vina nobilia numeratum, ab his autem immodica et indigna laude ceu deorum nectar celebratum, meruit ut a me nunc iuste nisi fallor quamvis premordaciter notaretur; et licet gustui sapidum, quia saluti tamen adversum est, ceu dulce virus aliquod omnibus virtutem sitientibus et sine hoc non tantum parce et sobrie sed profuse et voluptuose etiam vesci licet. Habent vero multa sub oculis, nisi oculos obstruant, que vel terrestris vie vel celestis patrie gloriam cogitantes nobiliori quodam sapore permulceant. 4 Sed quoniam de his sepe multa loqui contigit hortante materia et infinita res est sacra miracula alme urbis amplecti, totum hoc tue providentie
Abbreviated transcription (Latin):
montis d̾matumi ẽ deuiceps ut tutissĩa urbiũ
aites ugarentur he raclidi placet troya cap¬
ta quoscam ex achinis mea loa ubi nunc
roma ẽ deuenisse ꝑ tybenm deinde suadente
me nobilissima captinaꝵ que hiis comes
erat incensis nambus posusse sedes straris¬
se menia ⁊ opidum ab eͥa romen uccauisre.
dgatodes scubit rome non caꝑtinam fuisse

Expanded text:
montis, deriuatum deinceps, ut tutissima urbium arces uocarentur. Heraclidi placet Troia capta quosdam ex Achiuis in ea loca ubi nunc Roma est deuenisse per Tiberim, deinde suadente Rome nobilissima captiuarum quae his comes erat, incensis nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ soltitudinib aulam paucas q glebas
pauoris exꝑtes ꝙ prguissĩa lidie ima metu reter¬
ta ⁊ diuũ. uit. alt  ͥ ngũ bonum facilis tutele qͣ
excerctũ ⁊ arma ⁊equitatũ uccatibus cepensis o¬
appetend ꝙͣ tlesauias orm̃ iusidiis ⁊ cupiditatib
erpositos. Si gͥ cure ⁊ solitudines niundanam fe

Expanded text:
 et sollicitudinibus aulam, paucasque glebas pauoris expertes quam pinguissima Lydiae arua metu referta, et unum aut alterum iugum boum facilis tutelae quam exercitus et arma et equitatum uoracibus inpensis oadpetendum quam thesauros omnium insidiis et cupiditatibus expositos
Abbreviated transcription (Latin):
urbibus nũmancia atq certagine impeno ro¬
mano ĩminentibus ex rerũ natura depuilsis
raptorem spũs domi niuenit mortis punito¬
rem in foro non reꝑit. scipio eciam uansita¬
qui pestifera tiberii grachi manu fancibus
oppressam rem publicam strangular passu

Expanded text:
urbibus, Numantia atque Karthagine, imperio Romano inminentibus ex rerum natura depulsis raptorem spiritus domi inuenit, mortis punitorem in foro non repperit. Quis ignorat tantqui pestifera Ti. Gracchi manu faucibus conprehensam rem publicam strangulari passu
Abbreviated transcription (Latin):
ditor at ialterius si prorumpit inuam adusa¬
no die carebit. Suscepi ego ueritatis cpatue io¬
iuie tausam uiꝙ augustias ins ccrgi quis i tec
uiuitao lx̃at iis obicctis lacus at ulenus rẽspon¬
suros ⁊ illa pro se clamans uulle er libris qͣnet ip̃a
n quu sp̃ taciturua respondeat. Alter in nunc erto
crordine refeliendus aturnt ad me nuꝑlet scubrn¬
tero. Laud spnenda qiuidei uaracõ platus Ec ii
quosdam tuoꝵ cardiualiũ qui negan non posre con¬
fenciant iiagũ aliquid fuisse ytaliam nut ea dem
fere nidul ec̃ librata panĩ ac pͥrpta nins lrcã
diftiant hone ihu que ista tecitas que preticipacõ
e quolior que ne impaciencia sit odisse ne id ip̃m
ꝙsit odcus uidere possis ꝙ̃q odio dignũ sit agͥnosee
Est ne lit forte ꝑfcm illud odiũ qd pota cõmenio¬
rat imo irro longe aliud penitus q contranũ
petuo enun odruu ẽsit malum odisse ut ionun
io non odens s diligas mualo ꝙus adm̃ttum¬

Expanded text:
ditorum. At in alterius si prorumpat iniuriam, adversaditorum. At in alterius si prorumpat iniuriam, adversario vix carebit. Suscepi ego veritatis ac patrie communem causam inque angustias has coegi, quamvis et hec multos habeat his obiectis latius atque uberius responsuros, et illa pro se clamans mille ex libris, quin et ipsa rerum specie taciturna respondeat. 6 Alter michi nunc error ex ordine refellendus occurrit ad me nuper hec scribentem haud spernenda quidem narratione perlatus, esse ibi quosdam tuorum cardinalium qui negari non posse consentiant magnum aliquid fuisse Italiam, nunc eandem fere nichil finiant. Bone Iesu, que ista cecitas, que preci<pi>tatio est, qui livor, que ve impatientia, sic odisse ne id ipsum quod sic oderis videre possis, quamque odio dignum sit agnoscere. Est ne hoc forte perfectum illud odium quod psalmista commemorat? Imo vero longe aliud penitusque contrarium: perfectum enim odium est, sic malum odisse ut bonum ideo non oderis, sed diligas malo quam
Abbreviated transcription (Latin):
tui iͥ res eslet efficcreni forsitau ut puderet uiũ
talem coram iuicauo u̾itatis tam multa uoqutii
que uentas non prolanet Certe quod obunatũ
delet gasl scent. suptũ ẽ usum bitis et olee rouiã
iam adolescente didiscenuit ⁊ ꝙ constat geus eade
fiugumi marime q uimm dulcedine ꝑ  ytaliau a¬
gaa ĩ nupuabili quidem cum ercitu et nuslta et gͣ
ura nobis lela intulit usq ad romane bibis tunt
ẜgeutis iucendiũ. S pcipiten at effrenen guiã
puuente deo sit adultiniũ strati deletq ouigue
quis staret inca gente ut nobilis ait ystoricus qu
inceusaui ⁊ se romanam urbem głaretut. Quos u¬
tntacom tpĩ aut renu fortassis obiceret sit pi¬
tem plu t istalie copiami ⁊ galuie in opiam ac defet
iuiltiplites enudan niq araoo iuger pie confido
pui ulis. aiuiuosa praacitas atq iactentia que si
se ndofiere ⁊ pua pro maxinus celebare cetiuerat
irut iuio sũ mreudauciũ s tanto propoito  uc¬
cienitis accornodũ ⁊uiuencia sepe pronienut u¬

Expanded text:
i res esset, efficerem forsitan ut puderet virum talem coram vicario veritatis tam multa locutum que veritas non probaret. Certe, quod omitti non debet, galli sicut scriptum est usum vitis et olee Roma iam adolescente didicerunt. Et quod constat, gens eadem frugum maximeque vini dulcedine primo Italiam ingressa innumerabili quidem cum exercitu multa et gravia bella nobis intulit, usque ad romane urbis tunc surgentis incendium. Sed precipitem atque effrenem gulam puniente Deo, sic ad ultimum strati deletique omnes, «ne quis extaret in ea gente», ut nobilis ait historicus, «qui incensam a se urbem romanam gloriaretur». Quod temporum aut rerum fortassis obiceret, sic presentem illi et Italie copiam et Gallie inopiam ac defectus multiplices enudari inque oculos ingeri posse confido, viri illius animosa procacitas atque iactantia; que si se attollere et parva pro maximis celebrare decreverat, iosum mendacium sed tantum proposito mentientis accommodum coniventiam sepe promeruit au
Abbreviated transcription (Latin):
tecta qͥuietem uigiles ꝙͣ tralit purpua uates
Osi ꝑateant pectora ditũ. ꝙͣtos intus subluus
ag fortiuia iuctus pectora pauꝑ secura gͥit te
nẽt ⁊ pacula imnila fago s non trepida tenet
ip̃a uiauu capit facile̾s ules q cilis s non

Expanded text:
tecta quietem Vigilesque trahit purpura noctes. O si pateant pectora ditum! Quantos intus sublimis agit / fortuna metus!... Pectora pauper secura tecta quietem Vigilesque trahit purpura noctes. O si pateant pectora ditum! Quantos intus sublimis agit / fortuna metus!... Pectora pauper secura re
Abbreviated transcription (Latin):
quis sit si cã malus quisꝙͣ eẽ põt resipiscenciam
ac ueniam si has nolit sibicternũ de aliena feci¬
tate suppliciũ ꝑpetuitatem uero rebus prospicias
eccĩe pacem tibi constanciami atq saliu opto.:
Precator q licet indiguus in setũ dignus precib
illum oro qui tibi tanti principii iuentẽ dedit ut
uotinũ finem ⁊ bonoꝵ oꝑnu consumacõnem
optimani q ꝑseneranciam largiatur.

Expanded text:
quis sit, si tam malus quisquam esse potest, resipiscentiam quis sit, si tam malus quisquam esse potest, resipiscentiam ac veniam, si has nolit, sibi eternum de aliena felicitate supplicium, perpetuitatem vero rebus prosperis, ecclesie pacem, tibi constantiam ac salutem opto. Precatorque licet indignus in se tamen dignis precibus illum oro qui tibi tanti principii mentem dedit, ut votivum finem et bonorum operum consummatricem optimam perseverantiam largiatu
Abbreviated transcription (Latin):
multa pr̃ ut citonis nerbo utar scĩssime atq optĩe
et diri olim ⁊ nũc addidi non quia tibi neccesse eẽt
let audire s quia mͥ prope ncͣcĩ non tacere. Scio
enim illos multa cotidie contra hec loqui quibus ob¬
stare non suꝑbum modo s insanũ putẽt. Magm̃
quidem uni sunt s maror ẽ neritas ⁊ collentorẽ
meditũ non dubito atq hunulẽ rephensorem suo
fastiduĩt rõnemcui si se subiciant nec aucte mida
inti ueluit quid hiis forte respondeant non hebunt
Illud nec relatu dignũ ꝙͣns id multi p̾dicent esse
aucrtat tibi uel eccĩs prouenre quo sis ꝓmor ad
dicessu atq bant ob causam platiusse̾ illis mo¬
tutiunculam que int̾biũ fuit atq inde srem nefa¬
nam conceꝑisse. E go autẽ non dicam exceflen
fiuisse degeuemi ymo in manẽ at nupiũ appeti¬
tum suspitau audeo qui ertiemi forsitan futi¬
fer ciius pr̃a ferũ pectus inuasent. Illi quid quis¬

Expanded text:
multa, pater, ut Ciceronis verbo utar, sanctissime atque optime, multa, pater, ut Ciceronis verbo utar, sanctissime atque optime, et dixi olim et nunc addidi non quia tibi recesse esset hec audire, sed quia michi prope necessarium non tacere. Scio enim illos multa quotidie contra hec loqui, quibus obstare non superbum modo sed insanum putent. Magni quidem viri sunt, sed maior est veritas, et collocutorem modicum, non dubito, atque humilem reprehensorem suo fastidient rationem, cui si se subiciant nec autoritate nuda niti velint, quid his forte respondeant non habebunt. Illud nec relatu dignum, quamvis id multi pre dicent, esse avertat, tibi vel ecclesie provenire, quo sis pronior ad discessum; atque hanc ob causam placuisse illis motiunculam que ad Viterbium fuit, atque inde spem nefariam concepisse. Ego autem non dicam excellenfuisse degenerem imo immanem atque impium appetitum suspicari audeo, qui extremi forsitan furciferi cuiuspiam ferum pectus invaserit. Illi equidem quis
Abbreviated transcription (Latin):
tilis cuiꝰ undeuna ip̃a ẽ salus fideliũ aĩanm
Sed quetũq sit uinla quis quis agͥ stõe certe¬
apud mdos̃ quid puto nemo ecia sis qui ueget
redeant ad cor nec iam amꝑlius contra stum¬
eius excuciant nam suane ĩ ⁊ om̃i leuius liber¬
tate huinani. aĩ iuciũ ẽ error obstimatõ dciuo¬
num ẽ propria satis suꝑ q satis eratun ẽ. Sic
iam modus erroribus satis ẽ ꝑ dici temporis ex¬
tiema ne ꝑeant euitandũ ẽ Auertant aures aĩa¬
nim ab ipioꝵ suggestibus angłorũ ꝑiculosissi
emmi sunt iusibuibus flanus ac iaculis seũt
x ͫ rectum illis ad se iter de signantem illum. audiat
illum aspiciant ac sequantur. Cesset ꝑtinacia
as funesta duncies non pudeat unici neqͣ enim ab
alio uincuntur. et se uince uictoria sũma ẽ. Cnu¬
ta. autẽ nte fruros spero Si ⁊ tibi tredere incipiãt
⁊ noissuma sua que iam uiciã sunt cogitent. hec ta

Expanded text:
tilis, cuius vindemia ipsa est salus fidelium animarum. tilis, cuius vindemia ipsa est salus fidelium animarum. Sed quecumque sit vinea, quisquis ager eccleapud Indos quidem, puto, nemo etiam sit qui neget. Redeant ad cor, nec iam amplius contra stimeius excutiant, nam suave est et omni lenius libertate. Humani animi vitium est error, obstinatio demonum est propria. Satis superque satis erratum est, sit iam modus erroribus. Satis est perditi temporis, extrema ne pereant enitendum est. Avertant aures animarum ab impiorum suggestibus angelorum; periculosissimi enim sunt, invisibilibus flammis ac iaculis seviunt;  oculos et videbunt Christum rectum illis ad se iter designantem. Illum audiant, illum aspiciant ac sequantur. Cesset pertinacia ac funesta durities. Non pudeat vinci, neque enim ab alio vincuntur et se vincere victoria summa est. Cunta autem rite facturos spero, si et tibi credere incipiant et novissima sua que iam vicina sunt cogitent. 10 Hec tam
Abbreviated transcription (Latin):
poscenus et quecuuq decet facere neq nocte
neq die obnuttere de nate enim ẜgere ut idem
speculare suꝑ intende qd c̃ ꝓpriũ ep̃i atq uu¬
sa cͥcũspite uersacili atq. Atr ⁊ ugili uge no
opus ẽ magus tuiꝰq rei execucõ uoites insop¬
nes intentũ q añn crigit detua quidem opti
uel mollire uel frangere ne hic pudor.atqlec
macula frontem p̾mat ecc̃ie neue hec fabula
uequeat ⁊ trapffertur agiliter et transfe rẽdo
fit meliuis. Neq uero ubi erant quo reuerti
ardent uniũ illud nascebatur ꝙͣiuis eẽt alꝙͣto
labor ad lt umuĩ natis neq lercle tam ebriosus
oniꝙͣ fuit aliquis ut umu amore in iuuris
hitaret colitur umea non iucolitur. Et in
binea quod unũ nascitur. legitiu q intorcula¬
u pͥnictur in penu conditur. inaula bibitur ⁊
p̾uia illa sunt młlci ultimũ lt dñi inea tua
et illo ꝵ ẽ ꝙͣ quã u̾sum religio ua protenditur
nou tam uiuo ꝙͣ rulenti martuũ sangiũc fer¬

Expanded text:
posterius et quecunque decet facere neque nocte neque die omittere. De nocte enim surgere», ut idem speculare, superintende, quod est proprium episcopi sa circumspice, versatili atque acri et vigili ingenio opus est, magne cuiusque rei executio noctes insomnes intentumque animum exigit. De tua quidem optimvel mollire vel frangere, ne hic pudor atque hec macula frontem premat ecclesie, ne ve hec fabula nequeat, et transfertur agiliter et transferendo fit melius. Neque vero ubi erant, quo reverti ardent, vinum illud nascebatur, quamvis esset aliquanto labor, ad hoc unum natis. Neque Hercle tam ebriosus unquam fuit aliquis ut vini amore in vineis habitaret. Colitur vinea, non incolitur; et in vinea quidem vinum nascitur legiturque, in torculari premitur, in penu conditur, in aula bibitur et prima illa sunt villici, ultimum hoc domini. Vinea tua et illorum est quaquaversum religio vera protenditur, non tam vino quam rubenti martirum sanguine fer
Abbreviated transcription (Latin):
galliam laudaiet iirare pene. lusũ ut utu pera¬
ret ytaliaui non inunpit᷑. S hic ninciorum
iuis quordam c̃. ut nisi de suo alliquid addiderĩt
nil egisse uideantur. profetto aũt sunt iulti
qui non credant sua ꝑosse laudari isi aliena
uituperent ꝓuide ut breuter sũma ꝑstiiges
de rebus ⁊ gloria ytaloꝵ et galloꝵ quod ne iter
utrosqͣ iitit adeo notum ẽ ut dubitari neq̃at
ab lomine cui hystoriaꝵ noticia ułla sit naul
de ingenis disceptare iidiculum sibri stant ue¬
n testes Quid queso de lralibus artibus. Quid
de reꝵ cogincione seu naturaliũ seu gestar.
Quid de sapĩa. quid de eloq̃cia quid ne de morib
et de om̃i parte plyie lalet liugͣ iatina ꝙ non f̾me
totum aꝓb ytalis sit inuentũ Si quid enim ext̾m

Expanded text:
et; iurare pene ausim, ut vituperaret Italiam non iniunxit. Sed hic nuntiorum mos quorundam est ut nisi de suo aliquid addiderint nil egisse videantur. Profecto autem multi sunt qui non credant sua posse laudari nisi aliena vituperent. Proinde ut breviter summa perstringam, de rebus ac gloria italorum et gaat ab homine cui historiarum notitia ulla sit. Nam de ingeniis disceptare ridiculum, libri extant veri testes. Quid queso de liberalibus artibus, quid de rerum cognitione seu naturalium seu gestarum, quid de sapientia, quid de eloquentia, quidve de moribus et de omni parte philosophie habet lingua latina, quod non ferme totum ab italis sit i
Abbreviated transcription (Latin):
gulo puiguescere. urlrin tuani asius pactori¬
bus deirlictaui proiidencie ac pietatis tue guł
coruges nam corrigi quidem illa in tecitñ
quo e t̾ruu pͥnuũ menturus sis reda issi te¬
yuio redditum conẜua redde ilłi inꝙͣ siniru
taput statim et menibra reddideus ⁊ iugoiẽ
test nõ pristiuũ ac magnũ. Illum enuu irui¬
tegiare non pt isi is qui facit iabilia mag

Expanded text:
ulo pinguescere». Urbem tuam a suis pastoribus derelictam providentie ac pietatis tue oculcorriges; nam corrigi quidem illa, ni deseritquo eternum premium meriturus sis. Redde illi te, imo redditum conserva, redde illi, inquam, suum caput, statim et membra reddideris et vigorem, etsi non pristinum at magnum. Illum enim redintegrare non potest nisi is «qui facit mirabilia
Abbreviated transcription (Latin):
hunic audio uuauũ aeieui iusalubrẽ ẽe. Quibus iã
ex ꝑte desponsum ẽ uulla enm noucuutas tũ la
gustisiuia s angusta domus tam salubris fut ꝙͣ
uou sus pectam taciant runẽ ꝙd licet᷑ pͥurus aerͣ ci iu¬
clusu s ẽe depit fit iufanus. Hec roruanami urles
tucuitt iel acusant. Accedit t iostudolon¬

Expanded text:
um aerem insalubrem esse. Quibus iam ex parte responsum est. Nulla enim non civitas tantum augustissima sed angusta domus tam salubris fuerit quam non suspectam faciant ruine, quamlibet purus aer si inclusus esse ceperit fit infamis. Hec romanam urbem cutiunt vel accusant. Accedit et solitudo lon
Abbreviated transcription (Latin):
canda comipisse rndit atq iu fmemiut gallo
ño uileus excitem dignatus c̃ meam ut ho¬
se ait prudeuaaui et eloqciam quao ggoa¬
teor non agnosco ac zelum quem ad co ͤ lon
me lx̃re et ipe dicit et ego nou dissiuulo m¬
diruł et uͥtam maleloqui iisus eẽ q̃bi a¬
guendo moram enis as quem qraatat ur
iaro co ressimo atq turpissinio ⁊ hortanidout
ad sedem sibi ⁊ ecãe debitam se trasteret ꝙ
rarlaro huic mo ad quemi onũs iul ꝑtiuet
uilus sum ⁊ lutere quidem apłice tlsanri
Nuta: pones ue sunt erunt q diun urero

Expanded text:
anda comperisse respondit. Atque in finem - ut Gallo nostro bilem excitem - dignatus est meam, ut ipse ait, prudentiam et eloquentiam, quas ego, fateor, non agnosco, ac zelum, quem ad comune bonum me habere et ipse dicit et ego non dissimulo, mdixisset, si tam male loqui visus essem sibi, arguendo moram eius ad quem spectabat in loco illo pessimo atque turpissimo, et hortando ut ad sedem sibi et Ecclesie debitam se transferret, quam barbaro huic nostro, ad quem omnino nil pertinet, visus sum. Et litere quidem apostolice thesauri instar penes me sunt eruntque dum vixero,
Abbreviated transcription (Latin):
uide ne tuis manib tui oꝑus ⁊ tale opus enta
Id enim non modo ꝙͣ non cepisse s ꝙͣ ceptũ obim¬
sisse multo fedius Solet qmippe actibus iiediis
quid torporipere spe cie diicultatis obiecta ꝓ¬
fecto autem consinata bona at adexitum
ꝑducta rescuidere inuidia ẽ. Cepto gͥ nusꝙͣ cal¬
le deflerens nułus ẽ rectior ad salutẽ nusꝙͣ sub¬
ficens tempus breue longum iter leuit labore
opis spes mertedis uusꝙ deiuq iutga respereus
nosti eniui ꝙ uemo nuttens manũ ad aratium¬

Expanded text:
Vide ne tuis manibus tuum opus et tale opus evertas; Vide ne tuis manibus tuum opus et tale opus evertas; id enim non modo quam non cepisse, sed quam ceptum omisisse multo fedius. Solet namque actibus mediis quidam torpor irrepere specie difficultatis obiecta. Profecto autem consummata bona atque ad exitum perducta rescindere invidia est. Cepto igitur nusquam calle deflexeris, nullus est rectior ad salutem, nusquam substiteris; tempus breve, longum iter, lenit laborem operis spes mercedis; nusquam denique in terga respexeris. Nosti enim quod «nemo mittens manum sua
Abbreviated transcription (Latin):
uel sc̃itate uel gloria locus par millus ubi tm̃ ua
leas ⁊ deo placere ⁊ spuub prodesse qui tui fi¬
nes ultimui duo sunt seuuerius qui tuus ihas
uita unicus finis ẽ gemno sub mardato quo
ꝑgunt ubi sistũt uñ ⁊ pendent lex panter ⁊ ꝓpłe
Itaq n ͨ fame ⁊trane nec trepidis cõiecturs con¬
fusis q rimorib atquiesco nullo modo ieuu
cadit in animũ te sic cepisse ut sic de siua sãcius
enim fuerat non cepisse mliu rebus ẽ de forn¬
us ꝙͣ pclans principii fuscus finis ut ꝙ ait
flactus oracius. Tipiter actum desinat in pi¬
scem uulier formosa suꝑne Quod si in pictura
turpe ẽ in oracõe tmpius in oꝑacione turpissimũ
ẽẽ non ambigitur. Multi sunt ⁊ pene om̃s qui
pclarum nthil icipiũt nec inifames sinit. quip¬
ꝑe nec cogniti ac qui se głoso principro notũ fecit
si id sponte destituat infamami nou euadet.
Ti non solum ceꝑisti s magna ex ꝑte pegisti

Expanded text:
vel sanctitate vel gloria locus par, nullus ubi tantum vel sanctitate vel gloria locus par, nullus ubi tantum valeas et Deo placere et hominibus prodesse, qui tui fines ultimi duo sunt, seu verius qui tuus in hac vita unicus finis est gemino sub mandato, quo pergunt, ubi sistunt, unde et pendent lex pariter ac prophete. Itaque nec fame contrarie, nec trepidis coniecturis confusisque rumoribus acquiesco. Nullo modo meum cadit in animum te sic cepisse ut sic desinas: satis enim fuerat non cepisse. Nil in rebus est deformius quam preclari principii fuscus finis, ut, quod ait Flaccus, «turpiter atrum / desinat in piscem mulier formosa superne». Quod si in pictura turpe est, in oratione turpius, in operatione turpissimum esse non ambigitur. Multi sunt et pene omnes qui preclarum nichil incipiunt nec infames sunt, quippe nec cogniti. At qui se glorioso principio notum fecit, si id sponte destituat, infamiam non evadet. Tu non solum cepisti sed magna ex parte peregisti.
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ac temporis iudicate qd ͦ minc censeas post
tanta religionis rerũq celestiũ ac terrestrũ iucrẽ¬
menta les urlem conquassatam fateor sacram
fideles auient uñ metuant ĩfideles non ideo des¬
audam ꝙ lacera ⁊ iuculta ẽ s eo attencius atq
obuixius reꝑandam quo mans huic meritum
repanti ẽ banc si quidẽ romulus fundasse. brutꝰ
librasse. Canullus instantasse laudatur ille cui ͦ
Siluester aurit. Gregorius exornait loꝵ laudes
ominium uite unũ tranfferendi materiã tibi obla
comꝑari ab iucorrupta. et memori posteritate me¬
uis utiusq enim imꝑii fundamuenta ⁊ increm̾¬
ta ⁊ ornamenta collapsa sunt. Cu q orũi instan¬
rator ex quo miror ualde quorũdam suspiciones
lom̃u qui te tanta gla tantis q mentis cortep̃tis
ac ꝑdiais abire uelłe ãĩt uel ad ipmñ iłsud erga¬
sculũ uũ ecciam enusti uł nescio quo nullus q em̃

Expanded text:
urbis ac temporum ruditate, quid nunc censeas post urbis ac temporum ruditate, quid nunc censeas post tanta religionis rerumque celestium ac terrestrium incrementa? Habes urbem conquassatam, fateor, sacramfideles ament, unde te metuant infideles; non ideo deserendam quod lacera et inculta est, sed eo attentius atque obnixius reparandam, quo maius hinc meritum reparanti est. Hanc siquidem Romulus fundasse, Brutus liberasse, Camillus instaurasse laudatur, ille cuiusSilvester auxit, Gregorius exornavit: horum laudes omnium in te unum transferendi materiam tibi oblacomparari ab incorrupta et memori posteritate mereberis, utriusque enim imperii fundamenta et incrementa et ornamenta collapsa sunt, tuque omnium instaurator. Ex quo miror valde quorundam suspitiones hominum qui te tanta gloria tantisque meritis contemptis ac perditis abire velle aiunt vel ad ipsum illud ergastulum unde ecclesiam eruisti, vel nescio quo. Nullus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
fere illam suami excellenciam ẽẽ inclusam n ͨ
referre ꝙͣ uilis sit aitula que plena thesaun
sit iugentis. Hiis expressis alme pr̃ adte
redco. Ecce gͦ multa inter obstancia per pro¬
celias rerum uanas at adusos fluctus uelo
pietatis ⁊ rõis gub̾naculo ac remis iudr
sua in sede reposiusti. Difficile ẽ aũt qnͣ pr̃
familias ꝑrgre remeans in domo diu deẜta at
incustodita multa sit reꝑturus correctionis
egencia hic incrmnbe Hic om̃e sacri ingenii
uum exte ut sꝑsa recolligas lapsa eugas de¬
cormata reformes mitancia fumos cõsũp¬
ta restamnes Euerlai domũ non destituit uir
sapiens s actollit ac reficit. Quod si in singłis
donub u̾m ẽ cur nõ in om̃ib ⁊ in tota urbe si ita
tibus martus furius sanullus ut restituere ob¬
timuit. Extat or̃o ⁊ ciuis et uin boni animo ac
moribus digna Quod si tunt acadit moni ͭ ͤ illa

Expanded text:
fere illam suam excellentiam esse inclusam? nec fere illam suam excellentiam esse inclusam? nec referre quam sit vilis arcula que plena thesauri sit ingentis. 7 His explosis, alme pater, ad te redeo. Ecce ergo, multa inter obstantia per procellas rerum varias atque adversos flatus, velo pietatis et rationis gubernaculo ac remis indusm ecclesiam sua in sede reposuisti. Difficile est autem quin pater familias peregre remeans, in domo diu deserta atque incustodita multa sit reperturus correctionis egentia. Hic incumbe, hic omnem sacri ingenii vim exerce, ut sparsa recolligas, lapsa erigas, deformata reformes, nutantia firmes, consumpta restaures. Eversam domum non destituit vir sapiens, sed attollit ac reficit. Quod si in singulis domibus verum est, cur non in omnibus et in tota urbe, si ita ntibus, Marcus Furius Camillus ut restitueretur obtinuit. Extat oratio et civis et viri boni animo ac moribus digna. Quod si tunc accidit novitate illa
Abbreviated transcription (Latin):
insignit᷑ Aucte sunt cepunt q eẽ ꝙ nõ fu̾ant
nec multo pꝰ tp̃s qi ad nichilũ redacte sese
maiores denuo surexere quarũ in epła ad
faustinũ mesto stilo ac pio menũt pater aui¬
ambrosius nominatim bononiam ipr̃m iu¬
ntinãq ⁊ regiũ ⁊ placenciam alias q tunc
semiruptas urlrs deflens quib ly ͤ ⁊ si non
omũb plena tranquillitas decor tũ ⁊ sua
in ix niri sapientisimi atq scissuui fefelłit
auganũ quo illas impetuu ꝓstratas dixit
ac diruptas ⁊ ad sũmanitota lec ytalie ꝑs q̃
candidas. Alpes ac uirdem apeninũ int̾iacet.
multo liis temporib ẽ dicior freꝙ̃ cior q ꝙͣ
autiquitus ꝑtes alic humam morem status
uarietate testantur. Cetenim opinentur.
ut libet nichil ẽ enim opinione liberius ad
multa alia ui coguntur. muiti ad credendum
totus sepe orbis sensit eẽ aliquid an non sal¬
tem ilud intelligunt inlit nichilo totam

Expanded text:
insigniter aucte sunt ceperuntque esse quod non fuerant, insigniter aucte sunt ceperuntque esse quod non fuerant, nec multo post tempore quasi ad nichilum redacte, sese maiores denuo surrexere. Quarum in epistola ad Faustinum mesto stilo ac pio meminit pater Ambrosius nominatim, Bononiam ipsam, Mutinamque et Regium et Placentiam aliasque tunc semirutas urbes deflens, quibus hodie etsi non omnibus plena tranquillitas, decor tamen et suain re viri sapientissimi atque sanctissimi fefellit augurium, quo illas in perpetuum prostratas dixit ac dirutas. Et ad summam tota hec Italie pars que candidas Alpes ac viridem Appenninum interiacet multo his temporibus est dicior frequentiorque quam antiquitus; partes alie humani morem status varietate testantur. Ceterum opinentur ut libet nichil est enim opinione liberius, ad multa alia vi coguntur multi, ad credendum totus sepe orbis sensit esse aliquid. An non saltem illud intelligunt in hoc nichilo totam
Abbreviated transcription (Latin):
regna subiecta sunt urlem longe dissilem
tetens utq ego dicer soleo orbrui alterũ
que tunt nichil aut nñuum fuit ꝙuis
⁊ ueneti ducis ⁊ uenecie non urbis s prouĩ¬
cie nomen antiquissimũ sit urbis enun no¬
men qd̾ memunerim supͣ uas pasianũ pͥnci¬
pem nonlegi. U constat eam multis añ
lit tempus seculis i hanc magnitudinem
ertreuisse. Sinit tũ ⁊ alie quas oponam
ianua olim oppidũ obscurũ ciuitas m̃ĩc pcla¬
ra patria quoq mea nrls qd̃ u̾bũ sonant flo¬
rentissima mĩdũ tñ romana. R.p. iam flo¬
rente fundata. Quid lonomami tuã loquor
qua supͣ dc̃ principis etate felicissãm ddãm
inuenio quam q ego si qua in terus ĩ felia¬
tas nere felicissĩam pu̾ indi de iude ut retro¬
grade res mortaliũ sunt lapsu tpĩs felitem
msiam indimus nũt te auspicte felicitati sue
redditã indemus. Certe hec ⁊ alie meodenit
tractu non antique ad modũ bello pͥunito sͥͦ
per ytaliam tonante a romanis condite sine

Expanded text:
m longe dissimilem ceteris utque ego dicere soleo orbem alterum; que tunc nichil aut minimum fuit, quamvis et veneti ducis et Venetie non urbis sed provincie nomen antiquissimum sit. Urbis enim nomen quod meminerim supra Vespasianum principem non legi; sed constat eam non multis ante hoc tempus seculis in hanc magnitudinem excrevisse. Sunt tamen et alie quas opponam: Ianua olim oppidum obscurum, civitas nunc preclara, patria quoque mea urbs quod verbum sonat florentissima, nondum tamen romana re. p. iam florente fundata. Quid Bononiam tuam loquar? quam supradicti principis etate felicissimam dictam invenio, quamque ego siqua in terris est felicitas vere felicissimam puer vidi, deinde, ut retrograde res mortalium sunt, lapsu temporis felicem, miserrimam vidimus, nunc te auspice felicitati sue redditam videmus. Certe hec et alie in eodem tractu non antique admodum, bello punico secundo per Italiam tonante, a romanis condite sive
Abbreviated transcription (Latin):
apuo nuũs loth ͤ sodonus exerniti ut saluet lui¬
mam suaur neq pꝰ egum respiciat nuꝑatur
qd uel oblita uel despiciens uror eius respiciẽs¬
mentum poscens liquet quo insimilib saliant
ne insipud renu gustu ad ea que uñ dinubuit
ñi nuluis opimonẽ uͥbis coruꝑit site abrunten
iudiam uisi iudeam non credam ⁊ si iccamu
cratami : Siurit que uiratulis credantur. Mqague
ẽ te tius  de rebus maguã tua descĩtate de ma¬
guitudme liuui de constancia de fide de ingenso
qrm concepi. Croo ego teforsitan blanla egio
auos spe solan et id agere ut uit boneste iuore
tedauin ⁊ uibonesti speni reditus esa lantite ies¬

Expanded text:
s Loth e Sodomis exeunti ut salvet animam suam neque post tergum respiciat imperatur; quod vel oblita vel despiciens uxor eius respiciensmentum posteris liquit, quo in similibus salliantur ne insipido rerum gustu ad ea que bene dimiserimichi nullus opinionem verbis eripiet. Si te abeuntem audiam, nisi videam non credam, et si videam vix credam. Sunt que vix oculis credantur. Magnam de te tuisque de rebus, magnam tua de sanctitate, de magnitudine animi, de constantia, de fide, de ingenio spem concepi. Credo ego te forsitan blanda egros animos spe solari et id agere ut inter honeste more tedium et inhonesti spem reditus elabant
Abbreviated transcription (Latin):
rtalia qͥd dicã nsi sñciam illam meauue¬
nuns s memo uuisalis pistuencie illius cu
nulla etas parem huit a qua iuscelilis dr
auimus. igrtin quc rene altuatim exiaustuiũ
pit torreute repecurt. S nõ uinus galliaui
q ytaliami lacerauit unio adimpet̃ prla
leree terregtus loũ rabies ⁊ loligilsiuu bel¬
li furor accesit tamiq acter illis tetris nicu¬
biit ut dum iuale fica pace reddita. rebus
auiore orbis odeimius s indubie ac fidenter agar¬
⁊ pstuu mans ĩpio potenciorem fuisse ꝙͣ ura
suit etate unꝙr si concordes. a ut q oimi bñ uali¬
duu caput eet recipiendo orbis inꝑio n atp¬
dis infdeliũ tot mollib at indignis nuꝑis
mꝓuorem. Non sequor aniũ calauũq ne bi¬
tudinem tuaui lac ii ꝑte amplius fatigem
mariine cum elit ux niulta alibi questus
suau. i onignams tu His obitare tarenturi

Expanded text:
Italia quid dicam? nisi sententiam illam meam venunc est memor universalis pestilentie illius cui nulla etas parem habuit, a qua vigesimus nunc annus agitur, que postea alternatim exhaustum rum torrente repetiit; sed non minus Galliam quam Italiam laceravit, imo ad impetum pestis aerie terrestris hominum rabies et longissimi belli furor accessit, tamque atrociter illis terris incubuit, ut dum male fida pace rebus reddita amore orbis oderimus. Sed indubie ac fidenter afio potentiorem fuisse quam nostra fuit etate, nunquam si concordes animi utque olim bene validum caput esset, recipiendo orbis imperio nec ferendis infidelium tot mollibus atque indignis imperiis aptiorem. Non sequor animum calamumque, ne beatitudinem tuam hac in parte amplius fatigem, maxime cum de hoc ipso multa alibi questus sim; non ignarus tamen his obstare Tarentum,
Abbreviated transcription (Latin):
su otes autem onũa supra louñe omupotetis diti
uicauu s fac iutitulis suis edificent quitaui diutã
Paliude ur non siuis edificarnt iouesti lapides bp¬
neste t ales lonesta cabe fuent ciuq lonestus ialo
loneste ꝙ ture ⁊ honesti sumptus in propuit. mi
caput. Diffuure non ẽ meum eorum constien¬
ciẽ relunquatur. qui prostrata metiopoli uibum
inspenitante uiuuersorũ dño ac udice nẽscio an
eciam aprolante. fac uiciꝑiant pr proiuidentissue

Expanded text:
s, potes autem omnia supra hominem omnipotentis Domini vicarius, fac in titulis suis edificent, qui tam diu tamque avide in non suis edificarunt. Honesti lapides, honeste trabes, honesta calx fuerit, denique honestus labor, honesteque cure et honesti sumptus in propriis. Qucaput, diffinire non est meum. Eorum conscientie relinquatur, qui prostrata metropoli urbium inspectante universorum Domino ac iudice, nescio an etiam approbante. Fac incipiant, pater providen
Abbreviated transcription (Latin):
sum nescuis mole quidam aĩs nr̃is ac teneꝵ quo
ab ẽẽ ñꝙͣ uolumus quos amanius. Que res seꝑe
⁊ amati ⁊ amantis in ꝑuiciẽ ulit. Est autem lit
sentes corpore animo sunt pñtes illos audimit
illos uident illoꝵ prospentate ubicunq partitipes
A iuiliertule piuq quos diligunt semꝑ mr̃ se
uolunt nec auelłi sponte umꝙͣ sinũt nõn disce¬
nunt enũu uet respiciunt finem Sol̃a piltia
eas istus et ciun fabulacione pascuntur neq oro aliũ
te inurtitnis frutũ quenint. Illi quidem iufania¬
tor ytellici noninus tam aidenti iguoto licẽt qia

Expanded text:
sum nescius molle quiddam animis nostris ac tenerum, quo sum nescius molle quiddam animis nostris ac tenerum, quo abesse nunquam volumus quos amamus; que res sepe et amati et amantis in pernitiem versit. Est autem hoc sentes corpore animo sunt presentes, illos audiunt, illos vident, illorum prosperitatis ubicumque participes. At muliercule puerique quos diligunt semper iuxta se volunt, nec avelli sponte unquam sinunt; non discernunt enim nec respiciunt finem, sola presentia ac iocis et confabulatione pascuntur, neque omnino alium ex amicitiis fructum querunt. Illi quidem infamatori italici nominis tam ardenti igno
Abbreviated transcription (Latin):
am as gustum ad consiliũ uenire qi non de inua teli¬
gione s de baclanalib consultetur. Humͥ nec auditiu
ducere cum infidelib que cnim participatõ iusticie
cumi iniquitate aut que sccictas uucis ad te nebras
que autem conuencio rͥ ad ueliai. Adto ego indi¬
gnans mestus q anini. Que propoito rp̃i ad
lachũ nũꝙ ideo qui a saciificiũ altaris bino eget ba
s bachi delimiuenter furorib q parebitur. Heu n̾
ter ⁊ amplius quid hͦ qd̾ audio debuit sanc cõiona¬
torem illum ab hiis nugis tue saltem scĩtatis reuerẽ
ac granib respondisti. Dño aũt suo a quo mssus
erat nullo melius mõ responden potuit ꝙͣ re ip̃a nõ
mꝰ eium nõ distulisti destimatũ iter s actelerasti
re colens seꝑe moras muuas magnis principiis
nociusse Quiquidem tex si ut facit filialiter te
amat ⁊ fideliter ne neratur gaudebit tandem tbi
te es ubi ⁊ tibi salubrius sis ⁊ rundo Inest non

Expanded text:
am ac gustum ad consilium venire, quasi non de christiana reliam ac gustum ad consilium venire, quasi non de christiana religione, sed de bachanalibus consultetur. Heu michi, nec auducere cum infidelibus. Que enim partecipatio iustitie cum iniquitate? aut que sotietas lucis ad tenebras? que autem conventio Christi ad Belial?» Addo ego indignans mestusque animi: que proportio Christi ad Bachum? Numquid ideo quia sacrificium altaris vino eget, Based Bachi delinimentis furoribusque parebitur? Heu michi ter et amplius, quid hoc est quod audio? Debuit sane contionatorem illum ab his nugis tue saltem sanctitatis revereac gravibus respondisti. Domino autem suo a quo missus erat nullo melius modo responderi potuit quam re ipsa. Non modo enim non distulisti destinatum iter, sed accelerasti, recolens sepe moras nimias magnis principiis nocuisse. Qui quidem rex si ut facit filialiter te amat et fideliter veneratur, gaudebit tandem ibi te esse ubi et tibi salubrius sis et mundo. Inest non
Abbreviated transcription (Latin):
opes aut dignitatem. aliꝙͣ. S quia uil ẽ loĩu carnis in¬
tam ipãm ꝙ a uiuo cesare nolens aut tristis acceꝑat
ubi pͥ ͫͥ loueste mort᷑ affuit facultas uolens ac setꝰ
nportuuũ qͣiͣ pondus .abiecit. Proiide non satis at¬
tendit ilse quidem eloquens licet uir ꝙ̃ alloq̃re quau
quidem partem prima dixere prudencie. Quod si acri¬
ter attendisset non intuꝑass cam mũdi partem ꝙͣ tu
uiuce diligis ⁊ in qua tua ⁊ ecc̃ĩs potencia dignitas M
fundata. Nempe remsuam sibi caram atq ꝑipnã
ꝓmpendi pacienter forte Niquis acubenter uemo
Audit plane quod tibis gallic deq unus dirit a qͣdã
nisi fallor inuiriam audientiũ ꝑtinunt Ita eiumu
apłicos uiros sen totidem pisces aut noluttes tibi
optentu mescasse credidit ac cepisse nunus iam ꝓpr
dor lec per orbem fama nulgata c̃ Incligenda .s.
ecc̃ie sede uoluptatum ac tiboꝵ at in ꝓuus unu copi¬

Expanded text:
opes aut dignitatem aliquam, sed qua nil est homini carius, viopes aut dignitatem aliquam, sed qua nil est homini carius, vitam ipsam, quam a Iulio Cesare nolens ac tristis acceperat, ubi primum honeste mortis affuit facultas, volens ac letus importunum quasi pondus abiecit. tendit ille quidem eloquens licet vir quem alloqueretur, quam quidam partem primam dixere prudentie; quod si acriter attendisset non vituperasset eam mundi partem quam tu unice diligis et in qua tua et ecclesie potentia dignitasque fundata est. Nempe rem suam sibi caram ac precipuam parvipendi patienter forte aliquis, at libenter nemo audit. Plane quod de cibis Gallie deque vinis dixit ad quandam nisi fallor iniuriam audientium pertinuit. Ita enim apostolicos viros ceu totidem pisces aut volucres cibi obtentu inescasse credidit ac cepisse. Nimis iam, pro pudor, hec per orbem fama vulgata est, in eligenda scilicet ecclesie sede voluptatum ac ciborum atque in primis vini copi
Abbreviated transcription (Latin):
granitas ac realis moralitas apud ytalos femꝑ
fuit. Et licet qd flebile dampnũ ẽ u̾tus toto
orbe decre p̾it si que tũ eius sunt reliqme in yta¬
lia nisi fallor sunt. Si quid ẽ ꝑusi moris inter
ipõs ẽ nusꝙͣ aduene tanto sunt in honore ⁊ de qͦ
nemo ne cõuiciator ille quidem dubitet unsꝙͣ ta¬
ta ẽ eccia seu potentciã illius seu deuccõmi non yta¬
lici tũi s toius c̾dentis in xͫ ppli meciare ut que
hic ortahit. adulta hic ad sũmum glorie culmẽ
euecta c̃ hic deo noiente teꝙ agente ut spero
unpperpetuũ ꝑmansura. Est fatcor gallicana po
ecc̃is opulenta ⁊ nobilis s eccĩe caput ut imp̃u
in ytalia e̾e nemo sam capitis neget. Si quis sy
q menibra quid int̾sit intelliget durũ ualde grandẽ
quo mariue gliantur magis engit lur fortis at ma¬
gnanimus feudũ qͥuis pingut deponere ꝙͣ ab nuuso
dũo possicere. Certe domicius ille captus. ad cor fimũ ñ

Expanded text:
gravitas ac realis moralitas apud italos semper fuit. Et licet, quod flebile damnum est, virtus toto orbe decreverit, sique tamen eius sunt reliquie, in Italia, nisi fallor, sunt, siquid est perversi moris, inter ipsos est; nusquam advene tanto sunt in honore. Et de quo nemo, ne convitiator ille quidem, dubitet, nusquam tanta est ecclesia, seu potentiam illius seu devotionem non italici tantum sed totius credentis in Christum populi metiare, ut que hic orta, hic adulta, hic ad summum glorie culmen evecta est, hic Deo volente teque agente, ut spero, in perpetuum permansura. Est fateor gallicana pars ecclesie opulenta et nobilis, sed ecclesie caput ut imperii in Italia esse nemo sani capitis neget. Siquis horum caput imaque membra quid intersit intelliget. Durum valde grande quo maxime gloriantur. Magis eliget vir fortis ac magnanimus feudum quamvis pingue deponere, quam ab inviso domino possidere. Certe Domitius ille captus ad Corfinium non
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis qͣ.ꝙͣ debiti promissio suꝑuarua sit ꝙͣto
fuit honestius agete qd̾ tantũ exigebat officiũ
Q qr lubrici titilalant ssꝰ postudie ꝑitiui. neq
aduersus uentatem futionib certare ⁊ cũ ilio
ludere &e quo scriptũ ẽ. Odisti oiũs qui opar
tur iuquitatẽ ꝑdes om̃s qui loquutur mendã¬
tium. R ichi ẽ muiꝰ ronam poritifias ꝙͣ duplici¬
tas uit fitio cuius ⁊ conscia sole lucidior ⁊ con¬
scientia ꝑsenerancior ẽẽ d ut quod de romano
quodam duce ab boste etiam dm fertur asuo tu¬
su sol facilius flectatur ꝙͣ asuo iłie ꝓropoĩto ⁊
ex infecto consilio ad orignus illam sue laum
tau. lerem propriũ reduristi. Non tñ ate id
labor fuit muagna sedulitas iugens ars miꝵ¬
ꝙ alti pectoris acumẽ uno actractu tot tom
ualidas radices siue offensione conuestere.
uuuo loquor pͥiuo uero quui offensioni
accerua t uiultoꝵ dõlore grainssimo.¬

Expanded text:
ex eis, quamquam debiti promissio supervacua sit; quanto ex eis, quamquam debiti promissio supervacua sit; quanto fuit honestius agere quod tantum exigebat officium, quam quod lubrici titillabant sensus postridie perituros, neque adversus veritatem fictionibus certare, et cum illo ludere, de quo scriptus qui loquuntur mendacium». Nichil est minus Romani pontificis quam duplicitas aut fictio, cuius et conscientia sole lucidior et constantia perseverantior esse debet, ut, quod de romano quodam duce ab hoste etiam dictum fertur, a suo cursu facilius sol flectatur quam a suo ille proposito ac x infecto exilio ad originis illam sue locum et ad aerem proprium reduxisti. Non tamen id ctum est. Magnus labor fuit, magna sedulitas, ingens ars mirumque alti pectoris acumen uno attractu tot tam validas radices sine offensione convellere. O quid loquor? imo vero cum offensione acerrima et multorum dolore gra