comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sine causa enim loco se humiliat: qui corde
se prefert Et primas salutationes inforo.
Non solum hoc exigebant scribe & pharisei
uoce magna aue rabi: sed ut flexis capi¬
tib ad genua eorũ incuruarentur. Et uo¬

Expanded text:
Sine causa quippe loco se humiliavit, qui corde se praefert. Et salutationes in foro non solum exigebant Scribae et Pharisaei dicentes: Ave rabbi, sed ut flexis capitibus ad genua incurvarentur. Et vo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmos recubitus eligerent. dicens ad illos.¬
: Cũ inuitatus fueris adnuptias. non discũ¬
bas inpͥmo loco. Hec ammonitio salua¬
toris ad litteram utiliter intellecta doc&
iectionem parabolã nii neupat parabola

Expanded text:
tus eligerent, dicens ad eos: Cum vocatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Haec admonitio Salvatoris ad litteram utiliter intellecta, salulectionem, parabolam voluit nuncupare. Parabola
Abbreviated transcription (Latin):
tui ds. Quia omnis qui se exaltat humi.¬
liabitur: & qui se humiliat exaltabit᷑.
Hec fubiecta conclusio euuangelicȩ lectio¬
nis. doc& p̃cedentẽ quoq parabolam
mistice debere intelligi. Pat& enim quia
non omnis qui se corã hominib exaltat.
mox in hac uita humiliatur. aut qui se
inconspectu hominum humiliat exal¬
tatur: cum econtrario non numquam
contingere soleat. ut isqui in aliquo¬
apice dignitatis sublimari incipit.
usq ad finem uitȩ exaltari non desinat.
Et rursum isqui uerecundus ac humilis esse
inchoat: in ipsa sua mediocritate usq ad
terminũ uite ꝑdur& Ergo quia falli ds̃¬
non potest cuius uerba sunt ista: & si hoc
inpresenti uita non impletur. restat ut in
futura sine dubio compleatur. Tunc scilic&
quando impii & suꝑbi humiliabuntur.
cum diabolo in inferno audientes. Ite in
cus. Iusti autẽ atq humiles exaltabuntus
adño: ꝑcipientes ab eo uocẽ exostabilem¬
U enite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ

Expanded text:
tc. . Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. Haec subjecta conclusio evangelicae lectionis, docet praecedentem quoque parabolam debere mystice intelligi. Patet enim quod non omnis qui se coram hominibus exaltat, mox in hac vita humiliabitur: aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltatur, cum contrarium nonnunquam contingere soleat, ut is qui in aliquo dignitatis apice sublimari incipit, usque ad finem vitae exaltari non desinat. Et rursum, is qui humilis ac verecundus esse inchoat, in ipsa sua mediocritate usque in terminum vitae perduret. Ergo quia Deus falli non potest, cujus verba sunt ista, et si hoc in praesenti vita non impletur, restat ut in futuro sine dubio impleatur, tunc scilicet, quando impii et superbi humiliabuntur cum diabolo in inferno audientes a Domino. Ite in justi autem et humiles exaltabuntur a Domino, percipientes ab eo vocem optabilem, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum
Abbreviated transcription (Latin):
curba dñm. multa uiduã comitaretur:
quatinꝰ tanto conspecto miraculo multi
testes. multi etiã existerent laudatores.
gelista pͥmo dñm tamquani uerum homi¬
miscdia motũ fuisse demonstrat. ac dein.
misertus est exemplũ nobis unmitande
pietatis tribuer&: & in effectu miraculi.
potentiam diuinitatemq illius qua etiã
mortuos suscitauit. ad mirandam & pre¬
dicandam ꝓponer&. Noli inquit flere.
Tamquam dicer&. Cessa quasi mortuum
plangere: quẽ ꝓtinus uidebis amortuis
resurgere Et accessit & tetigit loculum
hoc est feretrũ in quo mortuus ferebatur.
quod a ferendo nomen accepit. Hi autẽ¬
dñm appropinquantem qui mortuum
ferebant steterunt cupientes miscđiam
illius in resuscitatione mortui cernere

Expanded text:
urba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. gelista primo Dominum tanquam verum homimisericordia motum fuisse demonstrat, ac deindeuae misertus est, exemplum nobis imitandae pietatis tribueret, et in effectu miraculi, potentiam divinitatemque illius qua etiam mortuum suscitavit, admirandam praedicandamque proponeret. Noli, inquit, flere. Tanquam diceret: Noli velut mortuum flere, quem protinus videbis a morte resurgere. Et accessit et tetigit loculum, hoc est, feretrum in quo mortuus ferebatur, quod a ferendo nomen accepit. Tactenim Dominum appropinquantem, qui mortuum ferebant steterunt, cupientes misericordiam illius in resurrectione mortui cernere
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib obtemꝑat. Et hec omnia adicient᷑
uobis. Quia adhuc inhac uita manentes
absq alimentis & indumentis illã transire
non possumus: cum pre misiss& primum que¬
rite regnũ dei & iusticiam eius. statim addi
dit. Et omnia hee. fub audis. bona tempora¬
lia adicientur uobis. Ubi notandũ quod
idõ uibentur maiora queri idest regnum
dei & iusticia eius ut minora possint. conseqͥ
idest bona uite presentis. De quib non
dixit dabuntur sed adicientur. tamquã
ui delic& necessaria: quib non fruamur.
sed quasi initinere positi utamtir. Tempo

Expanded text:
 Aliter: Et haec omnia adjicientur vobis. Quia adhuc in hac vita manentes, absque alimentis et indumentis illam transire non possumus, cum praemisisset: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, statim addit: Et haec omnia subaudiendum bona temporalia adjicientur vobis. Ubi notandum quod ideo jubentur majora quaeri, id est, regnum Dei et justitia ejus, ut minora possint consequi, id est, bona vitae praesentis. De quibus non dixit, dabuntur, sed adjicientur, tanquam videlicet necessaria, quibus non fruamur, sed quasi in itinere positi utamur. HO
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& & nouum: in quib ȩcerni regis no¬¬
men & immago. hoc est cognitio & contem.¬
platio continetur. Altera igitur die dñs
duos denarios protulit. & dedit stabulario.
quia resurgens amortuis aꝑuit discipu.¬
lis suis sensum: & utriusq testamenti mis¬
teria. ad eruditionem omnium gentium

Expanded text:
scilicet et Novum, in quibus aeterni Regis noscilicet et Novum, in quibus aeterni Regis nomen et imago, hoc est cognitio et contemplatio, continetur. Altera igitur die Dominus duos denarios protulit, et dedit stabulario, quia resurgens ex mortuis, aperuit discipulis sensum, et utriusque Testamenti mysteria ad eruditionem omnium gentium
Abbreviated transcription (Latin):
tione loquens propħa dicit. Ecce dñs ascen-¬
d& super nubem leueni. hoc est assumet
corpus. pondere peccatorũ nequa quam
ratum iniumento suo imposuisse: qđ &
u alia parabola significatur. inqua pastor
bonus inuentã ouem humeris suis imposuit.¬
& sic reportauit ad gregem. Stabulũ autẽ
tissimo diuini corporis pane confirmant᷑¬
deant. Moraliter itaq tunc qui lib& suꝑ
iumentum dñi imponitur. & instabulũ
ducitur: cum adbaptismum ueniens fidẽ
sc̃ẽ trinitatis ꝑcipit. & insocietatem sc̃ȩ
ecclesię collocatur. Et altera die protulit¬
duos denarios & dedit stabulario: & ait:
curam illius habe. Prima dies est tempus
dominicȩ uicarnationis. quando sicut
scriptum est sedentib intenebris & umbra
mortis: lux orta est eis. Altera uero dies est
post dñi resurrectionem: in qua splendor
lucis ęternȩ cũ claritate euuangelii: cun¬
ctis ꝑ orbẽ gentib radiauit. Duo uero de-¬
narii duo testamenta significant uetus

Expanded text:
tione loquens propheta, dicit: Ecce Dominus ascendet super nubem levem , hoc est, assumet corpus pondere peccatorum nequaquam ratum jumento suo imposuisse, quod in alia parabola significatur, in qua pastor bonus ovem humeris suis imposuit, et sic reportavit ad gregem . Moraliter autem tissimo Dominici corporis pane confirmanem . Moraliter autem tunc quilibet super jumentum Domini imponitur et in stabulum ducitur, cum ad baptismum veniens, fidem sanctae Trinitatis percipit, et in societate sanctae Ecclesiae collocatur. Nam duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Prima dies est tempus Dominicae incarnationis, quando, sicut scriptum est, sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Altera vero dies est post Domini resurrectionem, in qua splendor lucis aeternae cum claritate Evangelii cunctis per orbem gentibus radiavit. Duo vero denarii, duo Testamenta significant, Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
ub& animal inputeũ corruens. eriꝑe festi.¬
natis. non animali sed ur̃e auaritiȩ consu.¬
lentes: quantomagis ego hominem qui
pulchra ratione ydropicũ animali inpu¬
teũ decidenti comparat.: quia animal in
puteum labens humore aque laborat.
quem ad modũ homo humore grauatur
ydropieo. Sicut in alio loco muliei em
ut ad aquã ducantur. Sp̃ualiter uero¬
enum uigũ fuit uideis circumcisionem
sufferre. festiuitates taber naculorum
sub diuo hoc ẽ sub asꝑitate imbrium.
atq calore solis celebrare: ocium sabba¬
torũ. seu festiuitatũ custodire: & cetera
legis grauissima onera in quib cunctis

Expanded text:
libet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis epulchra ratione hydropicum animali in puteum decidenti comparat, quia animal in puteum labens, aquae humore laborat, quemadmodum humore gravatur hydropicus. Sicut et in alio loco mulierem ut ad aquam ducatur, et bene utroenim jugum Judaeis fuit circumcisionem sufferre, festivitates Tabernaculorum sub dio, hoc est, sub asperitate imbrium, atque calore solis celebrare, otium sabbatorum seu festivitatem custodire, et caetera legis onera gravissima, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
De talib propħa dicit. Peccatũ suum quasi
sodoma predicauerunt. nec absconderunt.¬
Et rursũ ad peccatricẽ animã. Frons inquit¬
mulieris meretricis facta est cibi: noluisti
erubescere. Per portam uero ci uitatis qua
defunctus efferebatur unus de quinq sen¬
gustus odoratus & tactus. Ciuitas enim
unius cuiusq anime corpus est eius: in qͦ
tamquã inciuitate clausa inhabitat. ꝑcuius
ciuitatis portas mortuus effertur. eũ quis
ꝑ aliquem corporis sensũ male uoluntatis
in diciũ ostendens mortuũ se in anima
uerẽ ad concupiscendỹ eã: ꝑ portĩ oculorũ¬
suorũ signa suę mortis emittit. Dum quilib&
aurem suam aꝑit aduerba ociosa. & ad can-¬
uerba hic talis aurem suam efficit portam

Expanded text:
De talibus propheta dicit: Peccatum suum quasi De talibus propheta dicit: Peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderuntEt rursum ad peccatricem animam: Frons, inquit, meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Per portam vero civitatis qua defunctus efferebatur, unus de quinque sengustus, odoratus et tactus. Civitas enim uniuscujusque animae corpus est ejus, in quo tanquam in civitate clausa inhabitat. Per hujus civitatis portas mortuus effertur, cum quis per aliquem corporis sensum malae voluntatis indicium ostendens, mortuum se in anima ierem ad concupiscendam eam videriportas signa suae mortis emittit. Dum quilibet aurem suam aperit ad verba otiosa, et ad canverba, hic tales aures suas efficit portas
Abbreviated transcription (Latin):
ba multa ierit cũ dño ioħes euuangelista
manifestat cũ dicit. quia uidebant signa
que faciebat. Quia enim dñs quocumq
cum illo discipłi eius adherentes. ei ibat
& turba copiosa. Hȩc autem uirtus asalua-¬
tore mirabiliter patrata: uixta historiam
aꝑtissima est. Ceterũ sp̃ualiter intellecta:
non modicã edificationẽ audientiũ mentib
sub ministrat. Defunctus enim iste iuxta
spiritalem uel moralẽ intelligentiã qui
extra portam suȩ ciuitatis multis intuen¬
tib est exportatus. significat homi nem
peccatis mortuum & letifero criminum
funere soporatum. Qui eũ in anima mor-¬
tuus existat. ipsam tamen mortẽ animȩ¬
suȩ non iam ocultis cogitationũ latebris
contegit: sed sicut ꝑhostia ciuitatis. ita ꝑ
indicium prauȩ collocutionis uel male
oꝑationis. suã pessimã uitam malo exemplo
ad multorũ noticiã ꝑducit. nec iam pecca-¬
ta fua erubescendo abscondit. sed audatior
factus. in malũ ea imitanda aliis proponit.

Expanded text:
es evangelista manifestat, cum dicit: quia videbant signa quae faciebat . Quia enim Dominus quocunque cum eo discipuli ejus adhaerentes ei, ibat et turba copiosa. Haec autem virtus a Salvatore mirabiliter patrata, juxta historiam apertissima est. Caeterum spiritualiter intellecta, non modicam aedificationem audientium mentibus subministrat. Defunctus enim iste juxta spiritualem vel moralem intelligentiam, qui extra portam suae civitatis multis intuentibus est portatus, significat hominem peccatis mortuum, et lethifero criminum funere soporatum. Qui cum in anima mortuus existat, ipsam tamen animae suae mortem non jam occultis cogitationum latebris contegit, sed sicut per ostia civitatis, ita per indicium pravae collocutionis vel malae operationis suam pessimam vitam malo exemplo ad multorum notitiam perducit: jam peccata sua erubescenda non abscondit, sed audacior in malum factus, ea imitanda aliis proponit.
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera. Homo iste qui descendit ab ieru.¬
salem in iericho. & incidit inlatrones:
idest illam habitationem patriȩ cęlestis ad
quã ꝑpetualiter contemplandam atq pos¬
sidendam: primus homo adeo creatus.
Acuius felicitate tunc cecidit. cum suꝑbiens
aparadiso expulsus est: atq uisione diuine
contemplationis alienatus. Quã diuͤ in pa-¬
radiso fuit: in consorciũ & societatem an-¬
gelorũ ꝑmentis contemplationẽ mansit. At.
ubi serpentis ꝑ suasione motus. contra crea-¬
torem suꝑbiuit: statĩ aparadiso simul
& a contemplatione sui conditoris decidit
Et hoc significat presens parabola. que nar-
beatitudo patriȩ celestis: ¶ hierłm alienatus¬
est: manifestat dñs. cum addit inhiericho.
hoc est inhatic uitã mortalem. laborib &
defectib plenã: inquã merito in obedien-¬
tię infelix humana mortalitas expulsa.
grauissimã presumptionẽ suꝑbie ꝑpetuo
defl& exilio. Hec enim uita presens. nomi¬
ne ihericho designatur. Et recte ꝑ ihericho

Expanded text:
 ergo iste qui descendit de Jerusalem in Jericho et incidit latrones, id est, illam habitationem patriae coelestis, ad quam perpetualiter contemplandam atque possidendam, primus homo a Deo creatus fuerat. A cujus felicitate tunc decidit, cum superbus ex paradiso expulsus est, atque a visione divinae contemplationis alienatus. Quandiu enim in paradiso fuit, in consortio et societate angelorum per mentis contemplationem mansit. At ubi, serpentis persuasione motus, contra Creatorem superbivit, statim a paradiso simul et a contemplatione sui Conditoris decidit. Et hoc significat praesens parabola, quae narrbeatitudo patriae coelestis. Quo vero deest, manifestat Dominus cum addit, in Jericho, hoc est, in hanc vitam mortalem, laboribus et defectibus plenam, in quam merito inobedientiae infelix humana mortalitas expulsa gravissimam praesumptionem superbiae perpetuo deflet exsilio. Haec vita praesens nomine Jericho designatur. Et recte per Jericho
Abbreviated transcription (Latin):
illũ die sabbati: Cũ nullius interrogatio
precesserit quid sibi uult qd̾ tã sepe res-¬
pondisse dicit᷑ ad legis peritos et phariseos:
Sed hȩc locutio. in sacris uoluminib habet᷑
usitata. Sol& enim scriptura nullo inter¬
rogante: hoc modo respondentis uoce ꝓferre
sententiã Unde est illud. quod alibi in euuã¬
gelio legimus. In illo tempore. respondens
cħe dixit Confiteor tibi pater dñe celi &
certe illo in loco nulla uel patris uel alieuiꝰ
interrogatio precesserat: ut eum respondisse
scã illa auctoritas testaretur. Hinc est etiam
quod scĩs mulierib adsepulchrũ dñi flen¬
tib nichilq in terrogantib de angło qui

Expanded text:
io praecesserit, quid vult quod tam saepe respondisse dicitur ad legisperitos et Pharisaeos? Sed haec locutio in sacris voluminibus habetur usitata. Solet enim Scriptura nullo interrogante, hoc modo respondentis voce proferre sententiam. Unde est illud quod alibi in Evangelio legimus: In illo tempore respondens Jesus dixit: Confiteor tibi, Pater Domine coeli et certe illo in loco nulla vel Patris vel alicujus interrogatio praecesserat, ut eum respondisse sancta illa auctoritas testaretur. Hinc est etiam quod sanctis mulieribus ad sepulcrum Domini flentibus, nihilque interrogantibus de angelo qui
Abbreviated transcription (Latin):
subiciendo se illi cuius ancillam
sibi coniunctã diligit. Sic & homo dili.¬
gens diuitias. seruis. ẽ diaboli: qui capus
& princeps est amatorum mundi. Diuitias
enun possidere: in differens opus est. Nam
nec diuiti obsunt opes si eis bene utatur.
nec pauꝑem egestas cõmendabiliorem
facit: si inter sordes & in opiã. peccata nõ

Expanded text:
subjiciendo se illi cujus ancillam subjiciendo se illi cujus ancillam sibi conjunctam diligit: sic et homo diligens divitias, servus diaboli est, qui caput et princeps est amatorum mundi. Divitias enim possidere, indifferens opus est. Nam nec diviti obsunt opes si eis bene utatur, nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non
Abbreviated transcription (Latin):
est dm̃. Et notanda proprietas. uerboꝵ
dominicorum. Cũ enim premisisset¬
dñs dicens. aut unum odio habebit
& alterum dilig&: non est subsecutus
econtra ut dicer&. aut unum dilig&
idest diabolũ & alterũ odio habebit hoc
enter autem addidit. aut unũ sustinen.¬
dum. hoc est diabolũ: aut alterũ contem¬
puendum uidelic& dm̃. Contempnit.
enim dm̃. sed tamen non odit: quisquis
precepta illius contra dicendo despicit
Sustin& uero diabolũ tamquã siquis du-¬
rum & crudelẽ habeat dñm. sed tamen
non diligit: quicumq ꝑcupiditatem
diuitiarum illi se subdit qui princeps
huius mundi habet᷑. dicente dño. Uenit
princeps huius mundi: & in me non in-¬
uenit quicquam. Sed lic& illũ sustineat.
tam quã crudelẽ dñm: non tamen diligit¬
ut dictum est. Uerbi gr̃a. Siquis in maiore
aliqua domo ancille cuius lib& hominis
potentis copulat᷑: eciã si non diligat eum
cuius ancillã diligit ꝓpter um tamen
suę cupidinis durã sustin& seruitutem:

Expanded text:
est, Deum. Et notanda proprietas verborum Domini. Cum enim praemisisset, dicens: Aut unum odio habebit, et alterum diliget, non est subsecutus e contra ut diceret: Aut unum diliget, id est, diabolum, et alterum odio habebit, id enter autem addidit, aut unum sustinendum, hoc est, diabolum, aut alterum contemnendum, videlicet Deum. Contemnit enim Deum, sed tamen non odit, quisquis praecepta illius contradicendo despicit. Sustinet vero diabolum, tanquam si quis durum et crudelem habeat dominum, sed tamen non diligit, quicunque per cupiditatem divitiarum illi se subdit, qui princeps hujus mundi habetur, dicente Domino: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed licet illum sustineat tanquam crudelem dominum, non tamen diligit. Verbi gratia, si quis in majori aliqua domo, ancillae cujuslibet hominis potentis copulatur, etiam si non diligat eum cujus ancillam diligit, propter vim tamen suae cupidinis duram sustinet servitutem,
Abbreviated transcription (Latin):
labor exercendus est adeã sustendam. sol¬
ucitudo autẽ tollenda: ut habentes uictũ
& uestimentum his contempti simus. Si¬
ue anima pro ipso corpore quo continet᷑
est posita. a parte scilic& totum: sicut legi¬
mus ia cob descendisse manifestũ sit. Cete¬

Expanded text:
labor exercendus est ad eam sustentandam: sollicitudo autem tollenda, ut habentes victum et vestitum, his contenti simus . Sive anima pro ipso corpore quo continetur, est posita, a parte videlicet totum, sicut legimus Jacob descendisse in Aegyptum in
Abbreviated transcription (Latin):
ne solliciti sitis. in aggregandis diuiti is
quib mens implicita alienetur ab amore
mecdes panem tuum. quid est quod nunc¬
discipłis immo eunctis fidelib precipit
ne solliciti sint. quid manducare et
bibere. uel induere debeant. Fum quid
prohib& hominẽ laborare. qui prius iussit
insudore panem comedere: nequaquam.
Sed in his preceptis dominicis illa differen-¬
adcibũ uel indumentum corporis funt
ut̃ pote sine quib non ual& subsistere-
& iam ipsa uita genuio adiutorio pri-¬
uata deficiat. Sollicitudinẽ autem in
his adhibere uetat᷑: quod intelligitur
cura suꝑ flua. Unde pulchrȩ hanc uete-¬
res ita diffinierunt. ut dicerent sollicitu.¬
dinem esse egritudinem animi: cum
inmoderata cogitatione. In hoc autem¬

Expanded text:
ne solliciti sitis in aggregandis divitiis, quibus mens implicita alienetur ab amore sceris pane tuo , quid est quod discipulis, imo cunctis fidelibus, praecipit ne solliciti sint quid manducare vel bibere vel induere debeant? Nunquid prohibet hominem laborare, qui prius jussit in sudore vultus panem comedere? Nequaquam. Sed in his praeceptis Dominicis illa differenad cibum vel indumentum corporis sunt utpote sine quibus non valet subsistere, etiam ipsa vita gemino adjutorio privata deficiat. Sollicitudinem autem in his adhibere vetat, quod intelligitur cura superflua. Unde pulchre hanc veteres ita diffinierunt, ut dicerent sollicitudinem esse aegritudinem animi cum immoderata cogitatione. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uis habuerunt diuitias. non seruierũt
custodierunt eas ut serui. sed distribu.
indesiderio. & tamquã exlatere sibi datas
diuitias ut seruus. & non distribuit
ut dñs: seruus est diuitiarum. et serui.¬
endo diuitiis. compellit᷑ seruire diabo¬
lo: quia cupiditate diuitiarum impli-¬
citus diabolo se subdit. qui merito sue
prauitatis terrenis reb prepositus est
& adño princeps huius scłi appellatur.

Expanded text:
vis habuerunt divitias, non servierunt custodierunt eas ut servi, sed ingenue diin desiderio, et tanquam ex latere sibi datas divitias ut servus, et non distribuit ut dominus, servus est divitiarum; et serviendo divitiis, servire compellitur diabolo, quia cupiditati divitiarum implicatus, diabolo se subdit, qui merito suae pravitatis terrenis rebus praepositus est, et a Domino princeps hujus saeculi appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
apprehensum sanauit eum ac dimisit.
Ideo sanauit dñs ydropicũ. ante presentiã
seribarũ & phariseorũ ut ostender& eis.
quia sicut ille sanatus est corpore: ita illi
si in eum eredere uellent. in animã sanari
potuissent. Prudenti sane dispensatione
dñs ante legis peritos & phariseos ydropicũ
eurat & mox contra auaritiam disputat.
ut ꝑ illam egritudinẽ quam iste paciebat᷑
in corpore: designaret illã infirmitatem.
qua tabescebant inmente. Diximus enim¬
aquã ita iste sitit peccuniã. Quo uicio
phariscos laborasse euuiangelista manifestat.
cum post nonnullas parabolas fubiungit.¬
dicens. Audiebant autẽ hec pharisei qui
erant auari & deridebant eum. Et respon

Expanded text:
aegrum sanavit ac dimisit. Ideo sanavit Dominus hydropicum ante praesentiam Scribarum ac Pharisaeorum, ut ostenderet eis, quia sicut ille sanatus est corpore, ita illi si in eum credere vellent, in anima sanari potuissent. Prudenti sane dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut per illam aegritudinem quam ille patiebatur in corpore, designaret illorum infirmitatem qua tabescebant in mente. aquam, ita iste sitit pecuniam. Quo vitio Pharisaeos laborasse evangelista manifestat, cum post nonnullas parabolas subdit: Audiebant enim haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum . Et respon
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc uerba redemptoris nr̃i ad curas
istius scłi euitandas nos instruunt.
studeamus semꝑ appetere: exortantur.
exposita claret: quia scilic& nemo duo.¬
bus dominis carnalib ita potest seruire.
ut ambob equaliter placeat. utrisq equa.¬
liter obsequatur. Unde subdit. Aut enĩ
unũ odio habebit: & alterum dilig&.
aut unum sustinebit: & alterum contemp.¬
n&. Sp̃uali uero intellectu qui sint
isti duo dñi. subsequenter ostendit
cũ subdit. Non potestis dõ seruire &
mammone: idest xp̃o & diabolo. Que
enun participatio. xp̃o & diabolo. aut

Expanded text:
ec verba Redemptoris nostri ad curas istius saeculi evitandas nos instruunt, studeamus semper appetere, exhortantur. exposita claret, quia nemo scilicet duobus dominis carnalibus ita potest servire, ut ambobus aequaliter placeat, utrisque aequaliter obsequatur. Unde sequitur: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget, aut unum sustinebit, et alterum contemnet. Spirituali vero intellectu qui sint isti duo domini subsequenter ostendit, cum subdit: Non potestis Deo servire et mammonae, id est Christo et diabolo. Quae enim participatio Christo et diabolo? aut
Abbreviated transcription (Latin):
sos ad sacerdotes mittere uoluit Cuius
rei quidẽ adlitteram facilis. ẽ. intellectꝰ.
quia pat& illũ idõ hoc egisse ne calũp.¬
niantib sibi aduersari is aduersum seui.
deretur iacula ministrare: dum quere¬
rentur illum sacerdotib suis debitũ ho-¬
norẽ ac reuentiam ũ de ferre: presertim
eũ leprosoꝵ curatio specialiter asacerdotib
eẽt discernenda. Si uero spiritualis in
hoc facto intelligentia requiratur. eonstat
quia illud sacerdotiũ uideoium tipus.
erat sacerdotii legalis & xp̃iani quod muinc
ꝑ dei gram in eccłia man&: quo ȩtiam
emundantur & consecrantur om̃s ad ueri
quatuor habet differentias. significationũ.
De signat enim infidelitatem paganorum
ꝑfidiam iudeorũ errorem heretie num:
& maculas grauiũ peccatorũ. Ab hac tam
mulciplici lepra quicũq expiari desi-¬
derat: necesse. ẽ eccłiam adeat. sacerdotes
requirat: ut ꝑ eorum ministerium exui¬
ualeat maculis peccatorum. sine quibid

Expanded text:
sos ad sacerdotes mittere voluit. Cujus sos ad sacerdotes mittere voluit. Cujus rei quidem ad litteram facilis est intellectus, quia patet illum ideo hoc egisse, ne calumniantibus sibi adversariis adversum se jacula videretur ministrare, dum quererentur illum sacerdotibus suis debitum honorem ac reverentiam non deferre, praesertim cum leprosorum curatio specialiter a sacerdotibus esset discernenda. Si vero spiritualis in hoc facto intelligentia requiratur, constat quod illud sacerdotium Judaeorum typus erat sacerdotii regalis et Christiani, quod nunc per Dei gratiam in Ecclesia manet, quo etiam emundantur et consecrantur omnes ad veri quatuor habet differentias significationum. Designat enim infidelitatem paganorum, perfidiam Judaeorum, errorem haereticorum et maculas gravium peccatorum. Ab hac tam multiplici lepra quicunque expiari desiderat, necesse est Ecclesiam adeat, sacerdotes requirat, ut per eorum ministerium exuatur maculis peccatorum, sine quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Huiuscemodi autẽ pestes auctoritate prin-¬
cipũ ȩccłiȩ ita sunt propellende. ut aue¬¬
tores earũ atotius xp̃ianitatis societate de¬
iecti: magnis dnm iħm uocib pro salute
recipienda necessario interpellare cogant᷑¬
alonge steterunt nec dño appropinqua¬
uerunt: quia ut iã dictum est a cõmuni
consortio separati erant Et leuauerunt¬
Alonge stantes leprosi. ad dñm uocem ex¬
tolluit: ne tumultuantis turbe strepitu
possent aliquatenus impediri. Sed & in-¬
parte spiritualis intelligentię quam con-¬
grue iħm preceptorem heretici uocant.
in cuius uerbis se recolunt deliquisse. Dũq
ad eius magisteri .i. regulã studiose festi.¬
nant recurrere: mox merent᷑ optate salu-¬
tis beneficia inuenire. Quos ut uidit
dixit. Ite ostendite uos sacerdotib Inter
om̃s quos dñs adiuersis infirmitatib mul.¬
tipliciter curasse narratur. neminem illo.¬
rum quib euram impendit: preter lepro.¬

Expanded text:
Hujuscemodi autem pestes, auctoritate prinHujuscemodi autem pestes, auctoritate principum Ecclesiae ita sunt propellendae, ut auctores earum a totius Christianitatis societate dejecti, magnis Dominum Jesum vocibus pro salute recipienda necessario interpellare coganta longe steterunt, nec Domino appropinquaverunt, quia, ut jam dictum est, a communi consortio separati erant. Et a lonlonge stantes leprosi vocem ad Dominum extollunt, ne tumultuantis turbae strepitu possent aliquatenus impediri. Meparte spiritualis intelligentiae quam congrue Jesum praeceptorem haeretici vocant, in cujus verbis se recolunt deliquisse, dumque ad ejus magisterii regulam studiose recurrere festinant, mox merentur optatae salutis beneficia invenire. Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Inter omnes quos Dominus a diversis infirmitatibus multipliciter curasse narratur, neminem illorum quibus curam impendit, praeter lepro
Abbreviated transcription (Latin):
quia lex precipiebat ut quisquis leprosus
esset ꝑ min isterium sacerdotis ab omni
plebe separaretur. Et ideo isti a comuni con¬
sortio separati. non occurrerunt dño in uico.
aut incastello. sed potius initinere Sed qͥa¬
lepra in una eaclemq cute diuersis ꝑ mixta
colorib fedũ hominem reddit. non incon-¬
grue iuxta significationem spiritualem
leprosorum nomine signantur heretici. qui
unitatem fidei non habentes. diuersis infi¬
essẽ falsam doctrinã que non aliqua ueri¬
tate ꝑ mixta ne si aut aꝑte mendax fuerit
non recipiatur: aut si extoto uera. iam here¬
tica non sit. Quẽ admodũ autem uulnera
iunius corporis eute apparentia diuersis
colorib carnem obducunt: ita in unius¬
cuiusq heretici doctrina falsa ueris resꝑgun¬
tur. ut sub obtentu ueritatis falsitas inimi.¬
ca preualeat. Nam & qui uenena porrigũt.
prius ora calicis melle liniunt: ut ꝑgustũ
dulcedinis. ꝑueniatur ad poculũ mortis.

Expanded text:
quia lex praecipiebat ut quisquis leprosus quia lex praecipiebat ut quisquis leprosus esset, per ministerium sacerdotis ab omni plebe separaretur: et ideo a communi consortio segregati, non occurrerunt Domino in vico aut in castello, sed potius in itinere. lepra in una eademque cute diversis permixta coloribus foedum hominem reddit, non incongrue juxta significationem spiritualem leprosorum nomine signantur haeretici, qui unitatem fidei non habentes, diversis infillam prorsus esse falsam doctrinam quae non aliqua sit veritate permixta; ne si aut aperte mendax fuerit, non recipiatur, aut si ex toto vera, haeretica non sit. Quemadmodum autem vulnera unius corporis in cute apparentia, diversis coloribus carnem obducunt, ita in uniuscujusque haeretici doctrina falsa veris resperguntur, ut sub obtentu veritatis falsitas inimica praevaleat. Nam et qui venena porrigunt, prius melle calicis ora liniunt, ut per gustum dulcedinis perveniatur ad poculum mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
n illo ⁊eR. DUM ir& iħe in ierłm:
transiebat ꝑ mediã samariam & galileã¬
M toz or dñs salutis humane. arb
obquam restaurandã cȩlitus aduenerat
instante iam sue passionis articulo. ibat in
ierłm ciuitatẽ: non formidans gentẽ quam¬
lib& atrocem. quam lib& sui effusionẽ sangui¬
nis anxiȩ sicientem. In ierłm enim ibi erat
templum dñi ibi erat sacerdotiũ uideorũ.
ibi erat cultus sacre religionis. ibi etiã ter in
anno apparebat omne masculinũ iudeorũ
sedm preceptũ legale Et ideo dñs sepe adi-¬
bat illã ciuitatem. cupiens ibi annunciare
plurib uerba salutis. & sua ostendere mira¬
cula. Ut ergo nec iter illius ammiraculoꝵ
preconi is alienũ atq immune uideretur.
transeunte illo ꝑ mediã samariã. & galileã.
& ingrediente quoddam castellũ occurre¬
runt ei decem uiri leprosi. ita ut erant
legis decreto acõmuni domorũ. uel urbiũ
cohabitatione discreti. Samaria namq ci-¬
in castello. uel ciuitate sed pocius in itinere.

Expanded text:
. Dum ergo iret in Hierusalem, transibat per mediam Samariam. Memor Dominus salutis humanae ob quam restaurandam coelitus advenerat, instante jam suae passionis articulo, ibat in Hierusalem civitatem, non reformidans gentem quamlibet atrocem, quamlibet sui effusionem sanguinis anxie sitientem. In Hierusalem erat templum Domini, ibi sacerdotium Judaeorum, ibi erat cultus sacrae religionis, ibi etiam ter in anno apparebat omne masculinum Judaeorum secundum praeceptum legale, et ideo Dominus saepe adibat illam civitatem, cupiens ibi plurimis annuntiare verba salutis, et sua ostendere miracula. Ut ergo nec iter illius a miraculorum praeconiis alienum atque immune videretur, Transeunte illo per mediam Samariam et Galileam, et ingrediente quoddam castellum, occurrerunt ei decem viri leprosi, ita ut erant legis decreto a communi domorum vel urbium cohabitatione discreti. Samaria namque ciin castello vel civitate, sed potius in itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
Unus iste qui ceteris ingrate ab euntib solus
reduit saluatori gr̃as agens: unius eccłiȩ
deuotã deo humilitatẽ significat. Que
uere cotidiȩ deo grates exsoluit: quia
repressis presumptionis sue cogitationi.¬
bus infirmitatem suam humiliter aspi¬
cit de bonis que agit nichil sibi tri-¬
buit: sed omnia diuina dementia pro¬
dire confitetur. Iure autem infaciem

Expanded text:
Unus iste qui, caeteris ingrate abeuntibus, solus rediit, Salvatori gratias agens, unius Ecclesiae devotam Deo humilitatem significat, qui vero Deo quotidie grates exsolvit, quia repressis praesumptionis suae cogitationibus infirmitatem suam humiliter aspicit, de bonis quae agit nihil sibi tribuit, sed omnia a divina clementia procedere confitetur. Pulchre autem
Abbreviated transcription (Latin):
neglexerunt. Spiritualiter quoq possumꝰ
intelligere quia si illos qui intra scãm
eccłiam consistunt fides illorũ saluos
facit: proculdubio eos qui extra manent.
infidelitas eorũ dampnat. Iilud etiam
in isto qui iacens ante pedes dñi surgere
iubetur. nobis innuitur: quiaꝰ fidem
rectam cũ humilitatis obseruatione tenent.
atq conditori fuo se humiliter sub dunt
quorum figuram iste pretendit. qui
mundatus ad gr̃as deo agendas rediit.
ꝑ diuini uerbi consolationẽ apeccatis
resur gere. & adoꝑa uirtutum exercen.¬
da iubentur accedere: donec crescentib
uirtutũ cotidie incrementis ad illam
ꝑfectionẽ sublimentur. inqua dm̃ deoꝵ
insion ꝑpetuo contemplari mereantur.

Expanded text:
ercemus. Spiritualiter quoque possumus intelligere quoniam si illos qui intra sanctam Ecclesiam consistunt, fides ipsorum salvos fecit, procul dubio eos qui extra manent infidelitas eorum damnat. Illud etiam in isto qui jacens ante pedes Domini surgere jubetur, innuitur, quia qui fidem rectam cum humilitatis observatione tenent, ac Creatori suo se humiliter subdunt, quorum figuram iste praetendit, qui mundatus ad gratias Deo agendas rediit, per divini verbi consolationem a peccatis resurgere, et ad opera virtutum exercendo jubentur accedere, donec, crescentibus quotidie virtutum incrementis, ad illam perfectionem sublimentur, in qua Deum deorum in Sion perpetuo contemplari mereantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicit. Non capit propħam ꝑire extra
ierłm. Et alibi. Non est inquit propħa.
sitie honore: nisi in patria sua. Quia ds̃¬
qui talia miracula oꝑantur. uisitauit
as plebem suam. mittendo uerbũ in car¬
natum uimundũ. quod pia subuentione
illam redimer& & alonga infirmitate:
immo amorte qua dutius liberar&.¬
torpebat liberar&. Neq solum modo
plebẽ suam uisitauit. sed ocum cotidiȩ
fideles suos uisitat. ꝑ euuangeliũ suũ.

Expanded text:
cum dicit: Non capit prophetam perire extra cum dicit: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Et alibi: Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Prqui talia miracula operatur, visitavit Deus Pater plebem suam, mittendo Verbum suum incarnatum in mundum, quod pia subventione illam redimeret, et a longa infirmitate, imo a morte qua diutius torpebat, liberaret. Nec solum tunc plebem suam visitavit, sed etiam quotidie fideles suos visitat per Evangelium s
Abbreviated transcription (Latin):
dñi erigentis gratior in eis emicuit. Quo
uero amplior pietas dñi in eis apparuit:
eo firmior spes silutis cunctis ad peniten¬
tiã uenientib repromictitur. Quia pro¬
pħa magnus furrexit in nobis. Simplices
turbe ignorantes leguit ac propħai.: ad¬
uentũ filii dei iudeis repromictentes.
cũ uiderent dñm hominẽ inter homines
corporaliter conuersantem. et ex uirtute
duune potentię mirabilia oꝑa facientẽ:
putabant eum unum esse ex propħis qui¬
aliquando in popło israelitico miracula
facere soliti erant: & ideo errore decepti
clamabant. dicentes. Propħa magnꝰ fur¬
deuotione animi errarent iste turbe: non
in toco tamen errabant. In hoc enim erra¬¬
bant. qđ eũ purũ hominẽ tantũ esse pu¬
tabant In hoc autem nequa quam erra¬
bant: quod eũ propħam esse dicebant
Ipse eni uerus erat propħa. quia que uen¬
tura erant. uerissima assertione predicebat.
Nam & ipse dñs. propħam se esse testatur:

Expanded text:
Domini erigentis gratior in eis emicuit. Quo Domini erigentis gratior in eis emicuit. Quo vero amplior Domini pietas in eis apparuit, eo firmior spes salutis cunctis ad poenitentiam venientibus crevit. Quia propheta magnus surrexit in nobis. Simplices turbae ignorantes legem et prophetas, adventum Filii Dei Judaeis repromittentes, cum viderent Deum et hominem inter homines corporaliter conversantem, et ex virtute divinae potentiae mirabilia opera facientem, putabant eum unum esse ex prophetis qui in populo Israelitico mirabilia facere soliti erant, et ideo errore decepti, clamabant dicentes: Quia propheta magnus suranimi devotione errarent istae turbae, non in toto tamen errabant. In hoc enim errabant, quod eum purum hominem tantum esse putabant; in hoc autem nequaquam errabant, quod eum prophetam esse dicebant. Ipse enim verus erat propheta, quia quae ventura erant, verissima assertione praedicabat. Nam et ipse Dominus prophetam se testatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
sanitati resticuto dedit illum matri
sue. Spiritualiter uero morturis resurgit¬
& residet: cum ꝑ internam compuncti¬
onem amorte anime peccator reuiuiscit.¬
Incipit loqui cum uerbo exhorcationis
atq exemplo sue conuersationis alios
ad penitentiam inuitat. Redditur matri.:
cum ꝑ sacerdotale ministeriũ commu-¬
nioni reformat᷑ eccłiȩ Accepit autem
om̃s timor. & magnificabant dm̃ Sicut¬
sibiliter in corpore facta est. pro uoca¬
uit homines ut exterius ammirarent᷑:
ita & resuscitatio ipualis que cotidię
in animab fidelium fit ammon& nos.
ut interius amorte anime resurgere
studeamus. Quanto enim ꝑiculosior
ac desꝑatior est mors anim̾e ad utam
redeuntis. tanto plures illiuis corrigu̾nt᷑.
tentes umorte animȩ cito surre um xeruts
multi penitẽtes salutẽ meruerunt. Qui
quo maions honoris & altioris gradus
fuerunt. do ꝑiculosius ceciderunt &
quo grauior fuit casus eorum. eo pietas

Expanded text:
sanitati restituto, dedit illum Dominus matri sanitati restituto, dedit illum Dominus matri suae. Spiritualiter vero mortuus residet, cum per internam compunctionem a morte animae peccator ad vitndit, vel cum verbo exhortationis, atque exemplo suae conversationis alios ad poenitentiam invitat. Redditur matri, cum per sacerdotale ministerium communioni reformatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum. Novusibiliter in corpore facta est, provocavit homines ut exterius admirarentur, ita et resuscitatio spiritualis quae quotidie in animabus fidelium fit, admonet nos ut et interius a morte animae resurgere studeamus. Quanto enim periculosior ac desperatior est mors animae ad vitam redeuntis, tanto plures illius corriguntur tentes a morte animae cito surrexerunt, multi poenitentes salutem meruerunt. Qui quo majoris honoris et altioris gradus fuerunt, eo periculosius ceciderunt; et quo gravior casus illorum fuit, eo pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ad sepeliendum portant: uel in munda desi¬
deria que hominem ad interitũ ꝑ trahunt
accipiuntur: uel certe colloquia mala so-¬
ciorũ male decipientium. Qui dũ blandis
lenocin i is animã insecuritatem mittunt:¬
Sine mortuos. sepelire mortuos suos. Mortui
nãq mortuos sepeliunt. dũ peccatores pec¬
catoub adulantur. Dño ergo loculum
funeris tangente baiuli subsistunt: quia
dũ dñs cor hominis peccatoris ꝑ incernam
inspirationẽ conpungit. carnalia & inmun-¬
da desideria. atq colloquia mala. decipien-¬
tiũ si cooułm. continuo conquieseunt sicq
insem& ipsos reuersi: dñm ad uitã uocantem
audiunt uocãtiq dignis conuersionis suȩ
dico furge. Mortuus quidem erat ille. Sed
quia año omnia uiuunt. mortuo ueluti
uiuo lo quebatur dicens. Tibi dico surge.¬
P ost resuscitationem suã mortuus loqui
cepit ut uidelic& ꝑhoc uera refuscitatio
alius mnonstraretur. quatinus non fantas¬
ma sed ueritas crederetur. Et dedit illũ

Expanded text:
ad sepeliendum ferebant, vel immunda desideria quae hominem ad interitum pertrahunt, accipiuntur, vel colloquia mala sociorum male decipientium. Qui dum blandis lenociniis animam in securitatem mittuntSine mortuos sepelire mortuos suos . Mortui namque mortuos sepeliunt, dum peccatores peccatoribus adulantur. Domino ergo loculum funeris tangente, bajuli subsistunt, quia dum Dominus cor hominis peccatoris per internam inspirationem compungit, carnalia et immunda desideria atque mala colloquia decipientium sociorum continuo conquiescunt, sicque in semetipsos conversi, Dominum ad vitam vocantem audiunt, vocantique dignis conversationis suae dico, surge. Mortuus quidem erat ille, sed quia Domino omnia vivunt, mortuo velut vivo loquebatur, dicens: Tibi dico, surge.Post resuscitationem suam mortuus loqui coepit, ut videlicet per hoc vera resuscitatio illius monstraretur, quatenus non phantasma, sed veritas crederetur. Et dedit illum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. quia non longe est ab uno quoq nos
est exhumanitatȩ. quia cũ esset longe
a nobis ut pote inmortalis amortalibus.
iustus apeccatorib descendit ad nos ut
fieret nobis proximus qui erat ante lon¬
ginquus. Diligamus ergo eum quasi¬
dñm. & dm̃ nr̃m: diligamus & quasi pro-¬
ximũ quia ipse est capud nr̃m: & constat
quia nichil est proximius quã capud

Expanded text:
tem, quia non longe est ab uno quoque nosest ex humanitate, quia cum esset longe a nobis, ut pote immortalis a mortalibus, justus a peccatoribus, descendit ad nos, ut nobis fieret proximus, qui erat ante longinquus. Deum et Dominum, diligamus quasi proximum, quia ipse est caput nostrum. Et constat quia nihil est proximius quam caput
Abbreviated transcription (Latin):
proximi quodam modo mensura datur:¬
Quecumq scripta funt. ad nrãm doctrinã
scripta funt. Dum ergo dñs pͥerito se temp¬
tanti respondere dignatur. nr̃am ignoran-¬
tiam erudit: in qua respo̾sione iter nobis
celestis patrie ostendit. Cum enim suo cẽp-¬
tatori mandatũ dilectionis exponenti dicit
recte respondisti. hoc fac & uiues: aꝑte nob̃
declarat quia ꝑsolã dilectionẽ ad uitam
eternã ꝑuenire possumus. si hanc non

Expanded text:
daturQuaecunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt . Dum ergo Dominus legisperito se tentanti respondere dignatur, nostram imperitiam erudit, in qua responsione iter patriae coelestis nobis ostendit. Cum enim suo tentatori mandatum dilectionis exponenti dicit: Recte respondisti, hoc fac et vives, aperte nobis declarat, quia per solam dilectionem ad vitam aeternam pervenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dm̃ glorificauerunt aut gras egerunt
Cũ enim dicit eos dñm cognouisse: osten¬
dit mundatos esse alepra infidelitatis per
baptismũ cum uero adddit non glorificas¬
se illos dm̃ nec illi grãs egissȩ accusantur

Expanded text:
sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . Cum enim dicit eos Dominum novisse, ostendit mundatos esse a lepra infidelitatis per baptismum; cum vero addit, non glorificasse eos Dominum, nec illi gratias egisse, accusantur
Abbreviated transcription (Latin):
atq intercessionẽ mereantur sc̃ȩ eccłiȩ in¬
corporari: qm̃ aliter saluari non posfunt.
Non est inuentus qui redir& & dar& głam
deo: nisi hic alienigena. Supra decem
mundatos asseruit nunc autẽ neminem
dicit inuentum. qui redir& & daret głam
deo: nisi alum alienigenam. Iuxta litterã
facile ẽ. hominẽ uideri corpore sanatum
& tamen ꝑsistere in gratũ. Sp̃ualiter autẽ
mirum est. cur istos dicat. ẽẽ. sanatos. qui
gr̃a dei. de infidelitate adfidẽ conuertunt᷑
& tamen ꝑmanere eos in gratos. Si enim
ꝑfecte mundus est aliquis ꝑfidẽ & bap.¬
tismũ quomodo est deo in gratus. cuius
miscłia de infidelitate adductus est ad
fidem. & si ingratus quomodo mundus.
Sed sciendũ quia sunt quidam incongre-¬
gatione fidelium qui mundantur qui.
dem ꝑfidem & baptisinum: in grati uero
ꝑsistunt ꝑbonam oꝑationem. De quib
dicit apłs. Cum cognouissent dm̃. non¬

Expanded text:
ac intercessionem mereantur sanctae Ecclesiae inac intercessionem mereantur sanctae Ecclesiae incorporari, quoniam aliter salvari non possunt.Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Supra decem mundatos asseruit, nunc autem neminem dicit inventum qui rediret et daret gloriam Deo, nisi illum alienigenam. Juxta litteram facile est hominem videri corpore sanatum, et tamen persistere ingratum. Spiritualiter autem mirum est cur istos dicat esse sanatos, qui gratia Dei de infidelitate ad fidem convertuntur, et tamen permanere ingratos. Si enim perfecte mundus est aliquis per fidem et baptismum, quomodo est Deo ingratus cujus misericordia ab infidelitate adductus est ad fidem? Et si ingratus, quomodo mundus? Sed sciendum quia sunt quidam in congregatione fidelium qui mundantur quidem per fidem et baptismum, ingrati vero persistunt per bonam operationem. De quibus dicit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
requirit: cũ dicit nouẽ ubi sunt. Sicut
enim eos quos elegit scire comprobattir
ita & cos quos reprobat. non incongrue
nescire dicitur. Unde & quib dam infine
quorum figuram isti pretendunt lepro.¬
si: quasi ignotas reprobat. Sicut & nesci
mentiri uelit nesciat. sed quia falsa loqͥ
Nonne decẽ mundati funt & nouẽ ubi funt
Nouenarius numerus si unũ maugmen.¬
tum sui ꝑcipiat quandam formulam
unitatis explet: et in denariũ surgit
Quo muimero idest denario tanta fit com¬
plexio ut ultra illum alius numerus non
excrescat: nisi hic idem denarius repetat᷑
acapite. hoc est abunitatȩ. Unum ergo
acdunitatem fuã custodiendam: non in¬
dig& nouem. Nouem uero in dig& uno:
ut quedam effigies unitatis compleat᷑.
idest denarius. Similiter & illi qui sunt¬
designantur ꝑ unum. non indigent auxi.¬
uo eorum qui extra sunt positi ꝑ infide.¬
litatem. Iui uero qui foris sunt indigert
adiutorio electorum ut ꝑ eorum ministeriũ

Expanded text:
requirit cum dicit, novem ubi sunt? Sicut requirit cum dicit, novem ubi sunt? Sicut enim eos quos eligit, scire comprobatur, ita eos quos reprobat, non incongrue nescire dicitur. Unde et quibusdam in finequorum figuram isti praetendunt leprosi, quasi ignotas reprobat. Sic et mentirimentiri velit nesciat, sed quia falsa loquiNonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Novenarius numerus, si unum in augmentum sui percipiat, quamdam formam unitatis explet, et in denarium surgit. Quo numero, id est denario, tanta fit complexio, ut ultra illum alius numerus non excrescat, nisi hic idem denarius repetatur a capite, hoc est, ab unitate. Unum ergo ad unitatem suam custodiendam non indiget novem, novem vero indigent uno, ut quaedam effigies unitatis compleatur, id est denarius. Similiter et illi qui designantur per unum, non indigent auxilio eorum qui extra sunt positi per infidelitatem. Illi vero qui foris sunt, indigent adjutorio electorum, ut per eorum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
Reprobi enim retro cadunt. quia dum
mala preterita modo ante mentis ocu¬
los ducere negligunt: post modum
retro. hoc. ẽ. ad supplicia eterna que
pre uidere noluerunt. infeliciter deuol¬
alienigena. Sepe legimus in euuangelio
quia gentiles uenientes ad dñm ut
eum audirent. & sanarentur abeo: sa-¬
nitate ꝑcepta grãs deo referre studuerũt
udei uero iugiter eius miracula uiden.¬
tes & ab eo mundationẽ ꝑcipientes. semꝑ
in grati ꝑstiterunt. Spiritualiter sama-¬
ritanus qui int̾̃p̾tat᷑. custos. signifi.¬
cat uniuersitatẽ popłi gentilis ꝑfidẽ
addm̃ conuersi: qui custodiã hab&
adhumilitatem conseruandam. Dũ
enim gentilis popłs addm̃ conuersus om̃e
bonĩ quodd ei tribuit aquo accepit. pro.¬
fecto beraficia sibi diuinitus. collata ui¬
gilanter custodit: decantaus eum psalmista
Fortitudinem meam ad te custodiam
quia deus susceptor meus es. deus meus¬
sunt & nouem ubi sunt: Merito saluator
eos qui ingrati ꝑstiterant. quasi ignotos

Expanded text:
Reprobi enim retro cadunt, quia dum mala praeterita modo ante mentis oculos ducere negligunt, postmodum retro, hoc est, ad supplicia aeterna quae praevidere noluerunt, infeliciter devolalienigena. Saepe legimus in Evangelio, quia gentiles venientes ad Dominum ut eum audirent et sanarentur ab eo, sanitate percepta, gratias Deo referre studuerunt. Judaei vero jugiter ejus miracula videntes, et ab eo mundationem percipientes, semper ingrati perstiterunt. Spiritualiter Samaritanus, qui interpretatur custos, significat universitatem populi gentilis per fidem ad Deum conversi, qui custodiam habet ad humilitatem conservandam. Dum enim gentilis populus ad Deum conversus, omne bonum quod habet, ei tribuit a quo accepit, profecto beneficia divinitus sibi collata vigilanter custodit, decantans cum Psalmista: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es . Resunt, et novem ubi sunt? Merito Salvator eos qui ingrati perstiterunt, quasi ignotos