comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le quod egebat cibis ut per animam
uiueret. factus est igitur in anima
uiuẽtem .i. uttã corpori dantem tñ
per sustentam̃ta ciboꝵ. ⁊ tunc erat
corpus mortaie ⁊ ĩmortaie quia po¬
terat mori ⁊ poterat non mori quo¬
Sicut dicit apłs. corpus pp peccatum
mortuum .i. nec̾citatem moriendi ĩ
se ħt inresurrectione uero erit s¬
pirctuale .s. agile ⁊ cibis non egens
⁊ ĩmortale. ñ sicut in statu primo nñ
ait. Corpus quidem mortuum est
pp̃ peccatum ⁊c̾. prius de limo terre for¬
matum est corpus animaie nõ spu¬
ale tum quau ce surgemus. reuoca¬
bimur enima uetustate nonincor¬
pus animale quaie fuit. sed inmeliꝰ
mortautatem. In quam mutandus
erat adam nisi mortem corporis ani¬
maus peccando meruisset. Nonait
apostoius corpus mortaie est p̃ppec
catum set mortuum. corpus homi¬
nis ante peccatum mortale ⁊ ĩmor¬
poterat mori ⁊ nonmori. aliud est
aut̃ non posse mori. auud posse noꝰ
mori. Ideo faccum est ꝓpt peccatum ã

Expanded text:
le, quod egebat cibis ut per animam viveret. Factus est ergo in animam viventem, id est, vitam corpori dantem, tamen per sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori, et poterat non mori. Podicid est necessitatem moriendi in se habet. In resurrectione vero erit spirituale, scilicet agile et cibis non egens: et immortale, non sicut in statu primo fuitait: Corpus quidem mortuum est propter peccatum, etc. Prius de limo terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetustate, non in corpus animale quale fuit, in melius, imortale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter peccatum, sed mortuum. Illud enim ante peccatum mortale poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
corpus aug̃ enim supra genͣ. trãd̾
animam cum angelis sine corpore
fuisse creatam post ea uero ad corpu
accessisse neq compulsa est incorpo¬
rari let naturauter illud uoluit
.i. sicut creata fuit ut ueriet. sicut

Expanded text:
 Aug. enim, super Gen., tradit animam cum angelis sine corpore fuisse creatam, postea vero ad corpus accessisse; neque compulsa est incorporari, sed naturaliter illud voluit, id est, sic creata fuit, ut vellet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mam primi hominis in corpore fuil¬
lter expressit quia hec pars senstoz
ornata est ad intuenda superiorasi
quiequid de anima primi hominis
extimetur de auis certillime sentien¬
dum est quod in corpore creenturs cre¬
ando enim infundit eas deus ⁊ infũ¬

Expanded text:
 in corpore iter expressit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infun
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendũ est ⁊̃ animã illam ñ sic ẽẽ
creatam ut p̾scisa esset operis futuri
iusti uel iniusti in qua etate deus ho
uirtu etate fecerit an proficiẽ¬
do ⁊̃ etates airgendo licut nũo format

Expanded text:
Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri justi vel injusti. 4. In qua aetate Deus homli aetate fecerit, an perficiendo et aetates augendo, sicut nunc format
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur deus compleuisse guit auoĩ¬
opus suum cum ab omni o opere
uod genus nouum rerum. fecent.
nis quod secuntur. aug̃. aliatr̾as¬
latio h̾t. consũmauit deus die ui
opera sua que nicħ q̃onis asft̃ quia
manifesta sunt que in eo facta sunt
⁊ omnium consũmatio eodie per¬
fecta est sicut scriptura ostendit cũ¬

Expanded text:
dicatur Deus complesse opus suum, cum ab omni opere uod genus novum rerum fecerit. Alia translatio habet: Consummavit Deus die sexto opera sua; quae nihil quaestionis affert quia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dit omniũ ergo que ad gratiam sig¬
nificandam non naturaui motu rerꝰ
sedmirabilit̾ facta sunt abscõdite
facta est de lat̾e uiri dormientis. Non
ħ̾uit prima rerum conditio ut femi¬
na sic fieret. sed ut fieri posset ne tõtͣ
causas quas deus uoluntarie. insti¬
tuit mutabili uoluntate aliqͥd fa¬
cere ꝑutaretur dicentes animas eẽ¬

Expanded text:
dit . Omnium ergo quae ad gratiam sigdit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, abscondita, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaretur 8. De anima
Abbreviated transcription (Latin):
s quardam uero cãe inde in deo tm¬
otantũ sunt. ⁊illaꝵ rerum ca̾e dñt
abscondite in deo. ue quia ita est in
diuina dispõne ut hoc uel sllud fiat
quod non est in seminali creature ra¬
tione ¶t illa quidem que d secund̃
cãm seminaiem fiunt dicuntur na¬
turaliter fĩ. quia ita curlus nature
s mirabilit̾ funt int̾ q̃ mulieris fac¬
turamde costa uiri ponit ita dicens
eri necc̃e foret non in reb conditum
set in deo absconditum erat quedi
leges super h̃c naturaiem cursum c̃a¬
tor ht apud se posse de omnib facere
aliud qͣm eoꝵ naturalis ratio ht ut
gignat. ⁊ ut iniuuentute steluł. fe¬
mina in senectute pariat. ut asinaio
quatur ⁊ hi. dedit autem naturis uͥ
ex hiis ⁊̃ hec fieri possent nonut in
naturau motu ħerent. ħt ergo inse
abscõditas quoꝵdam fooꝵ causas qͥs¬
opere prouidentie. Fasq implet nõ
opere prouidentie quonature subu¬
tunturt ut sint s quo itias aminis¬
trat ut uolu̾it quas n uoluit condi¬

Expanded text:
s, quarumdam vero causae in Deo tantum sunt: et illarum rerum causae dicuntur absconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidem quae secundum causam seminalem fiunt, dicuntur naturaliter fieri, quia ita cursus naturaesed mirabiliter fiunt. Inter quae mulieris facturam de costa viri ponit, ita dicens, eri necesse foret, non in rebus conditum sed in Deo absconditum erat. leges: super hunc naturalem cursum Creator habet apud se posse de omnibus facere aliud, quam eorum naturalis ratio habet;gignat, et in juventute sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu haberent. Habet ergo Deus in se absconditas quorumdam futurorum causas, qt non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condi
Abbreviated transcription (Latin):
per maioras tempoꝵ opera sua per¬
ficit cum ip̃e iiiti sua opera fecerit
onde aug. Ideo inquid moyses diui¬
sim refert deum ina opera fecisse qͥ¬
a non potuit simi ab homine diei
ꝙꝑ adolimu potuit fieri.tẽ potu¬
it diuidere scriptum ioq̾ndi temporib
quod deus operandi temporib ñ di¬
uilitꝰ. Illi qui hiis auccortratib ⁊ au¬
is huĩmodi inħentes dicunt iiĩi. e¬
iementa atq ceu luminaria ita forta
simł ẽẽ ⁊ hũisse iuos .ui. dies quos
scciptura memorat sex retum ge¬
nera .i distinctiones appetianit q̾
limui facte sunt ꝑtim formaitter ꝑ¬
tim causalter quomodo intetiendñ¬

Expanded text:
per moras temporum opera sua perper moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividedivisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant quae simul factae sunt; partim formaliter, partim causaliter . 6. Quomodo intelligend
Abbreviated transcription (Latin):
re ut supͣdiximus inueniuntur alus
dicentib res c̾atas atq distinctas se¬
cũdũ spes suas per ĩternalia sex dietũ
quoꝵ sententie qr litera genelis ma¬
gis inseruire uidetur atq catholica
ecc̃a mag̾ approbat Ideo hactenus stu¬
diose docuimus qũo ex illa cõi mat̾ra
prius informiter facta post ea tr̃ cor
tum facta sint s simul ita formata ad
eẽ prodierunt quod aug̃ super gen̾
elementa .iiiͦiͬ. ita formata sicut mo¬
do apparent ab initio extitisse ⁊ celũ
sydecib ornatum fuisse. Quedam uͦ
non formaliter s materiauter tunc
facta fuisse q̃ ꝑtꝰ per temporis acce̾sit̃
formaliter distincta sunt. u herbe ar¬
bores ⁊ forte animaua Omnia erge
in ip̃o temporis initio facta esse dicũt
set quedam formauter ⁊ secundum
spes quas habere cernibimus ut maͫ¬
iores mundi partes quedam uecoma¬
terialiter tantum. Set ut dñt moy¬
ses loquens tudi ⁊ carnau popitio
iocutionis modum tempetauit de
deo loquens a simiu hominis qui

Expanded text:
re, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Genes. magis inservire videtur, atque catholica Ecclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius informiter facta, postea corporalrum facta sint; sed simul ita formata, ad esse prodierunt. Quod Aug. super Geneselementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter et secundum species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ram ⁊ ẽ. Opus quinte diei est for¬
matio piscium ⁊ auium quib duo
elementa ornantur. ⁊ de eadem ma¬
t̾ia .i. de aquis pisces ⁊ aues creau̾
uolatrua leuans in aera ⁊ natatili
a remittens gurgiti de opete secte¬
tias terre secundum sp̃es suas¬
⁊ cͥum opus sexte diei describitur
cum terra suis animalib ornari
dicitur urtum post peccatum ue¬
uerisonenosa animaua¬
nenosis ⁊ an pp̃ peccatũ no

Expanded text:
ram, etc. Opus quinti diei est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur, et de eadem materia, id est de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aerea, natatilia vero remittens gurgiti. De opere sexttias terrae, secundum species suas, etc. Sextae diei opus describitur, cum terra suis animalibus ornari dicitur. 3. Utrum post peccatum venenosa animaerint an propter peccatum no
Abbreviated transcription (Latin):
ea est simul ⁊ tabuia y̾mago appel¬
iatur. ita ꝓpt̾ ymaginem trinitatis
⁊̃ ulud in quo est hec ymagonõie¬
ad ymaginem quianatuᷤ ad yma¬
non creatus equaus ⁊ ĩntio giem¬
dillimis. homo creatus est adeo non
genttus non parilitate equalis set
quadam similitudine accedens ei
⁊ nr̃am pło dixit ⁊ nisi ex relatiuis
accipinon orportet ut facere intetu¬
quia non homs omnino equausfi¬
ebat itia ymago tanqͣm non abitio
nata set ab eo creata. ideo ita yma¬
go dicitur quod ⁊ ad ymaginem qr
non equaus parilitate set accedit
quadam similitudine. fũius autẽ
est ymago set nonad ymaginem
quia eqͣus patridictus est ergo ħo
ad ymaginem pp̃ impare similitu

Expanded text:
ea est, simul et tabula imago appelea est, simul et tabula imago appellatur. Ita propter imaginem Trinitatis, etiam illud, in quo est haec imago, iad imaginem, quia natus et non creatus, aequalis et in nullo dissimilis: homo creatus est a Deo, non genitus; non parilitate aequalis, sed quadam similitudine accedens ei, raliter dixit; et nisi ex relativis accipi non oportet, ut facere intelliquia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergo homo ad imaginem, propter imparem similitu
Abbreviated transcription (Latin):
autem ⁊ aui perspicatius hec tracta¬
tes qui per ymaginem fuum ⁊ per
Symtittudinem spirctum sanetum
intetugẽnt que simnitudo est pa¬
tris ⁊̃ fiui. ⁊ ideo płaliter putau̾nt di¬
ci nr̃am id referentes ad symilitudi¬
nem tantum ad ymaginem uero sb̃¬
nem ymaginis esse ⁊ simrutudinis
gruentius in ip̃o homine dam docs¬
tus est homo ad ymaginem deitudo t̃a
t̃ similitudinem secundũ men taltet¬
nem. ad simuictudinem secundũ ĩ¬
nocentiam ⁊ simctudine iusticiam
q̃ in mente rationali natiumiter sũt
militudo uel ymago cõsideratur ĩ
cognttione u̾itatis similttudo in a¬
more uirtutis. uel ymago in aius¬
omnib similitudo in escentia qui
a ĩmortaus ⁊ in diuisibius est. uñ
ta limit̾ deo quia ĩmortaiem indi¬
solubilem fecit eam deus. ꝑmago
ergo pertinet ad formam simunui
do ad natura. factus est ergo homo
lecundum animam ad ymaginemꝰ
⁊ limilitudinem non patris uel fuli
animam dicitur homo esse yma¬
go dei quia ymago dei in eoestr sic̃¬

Expanded text:
acius haec tractantes, qui per imaginem Filium, et per similitudinem Spiritum sanctum intelligerent, qui similitudo est Patris et Filii. Et ideo pluraliter putaverunt dici nostram, id referentes ad similitudinem tantum; ad imaginem vero, set imaginem egruentius in ipso homine tus est similitudinem Dei secundum mennem; ad similitudinem vero secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. unt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in omnibus, similitudo in essentia, quia t immortalis et indivisibilis est. Unde ta est Deo, quia immortalem et indissolubilem fecit eam Deus. Imago ergo pertinet ad formam, simido ad naturam. Factus est ergo homo secundum animam ad imaginem et similitudinem non Patris, vel Filiimam dicitur homo esse imago Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ sint in signa ⁊ tempora dieᷤᷤ
⁊ annos. quomodo accipiendũ sit¬
ut queri soiet. Ita enim dictumui¬
decur quasiquarto die cepissent
tempora. cum tam̾ prius teiduũ iñ
tempore non fu̾it. Ideoꝙ tempora qͥ
fiunt per sidera non spatia morarũ
uimus.Sunt enim in signa sere¬
nitatis. ⁊ tempestatis. ⁊ intempo¬
ra. quia per ea distinguimus .iiiͦi.
tempora anni .s. uer. estatẽ. autũ¬
nũ. hyemẽ. uei sunt insigna ⁊ tem¬
pora .i. distinctione horaꝵ temporis
quia priusc fierent ordo dempoꝵ
nullis notabatur indicũs. uł me¬
ridiana hora uel qualiret hora
hec quarta die facca sunt de opere¬

Expanded text:
tur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictumdetur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, vimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea distinguimus quatuor tempora anni, scilicet ver, aestatem, autumnum, hyemen. Vel sunt in signa et tempora, id est, distinctionem horarum, quia priusquam fierent, ordo temporum nullis notabatur indiciis, vel meridiana hora, vel quaelibet hora. Haec quarta die facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Mago autem ⁊ similitudo in sanccu¬
hoc iocouel increata intelirgitur .i.
trinitatis essentia ad quam factus
est homo. uel creata in qua factus
est homo ⁊ ip̾a homini concreta. In¬
creat am enim ymaginem q̃ deus e̾
intellexisle uidetur beda cum dicit ñ
esse ymaginem dei ⁊ angeloꝵ sectͥ¬
um personaꝵ. ⁊ ideo personis non a¬
gelis fit ibi sermo. In ꝓprie tamen
ymagodr̃ quia ymago relatiue ad
aliud dicitur cuius similrtudinem
gerit ⁊ ad quod rep̾sentandum fcã
est licut ymago cesaris que ip̃ius
simuitudinem preferebat ip̃mq qͦ¬
dam modo representabat. Inꝓprie au¬
sumitur ex auquo ut exempiar ex
quo sumitur aliquid. ponitur aute̾¬

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel increata intelligitur, id est, Trinitatis essentia, ad quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium personarum; et ideo de personis non angelis fit ibi sermo. Improprie tamen imago dicitur, quia imago relative ad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie ausumitur ex aliquo, et exemplar ex quo sumitur aliquid. Ponitur t
Abbreviated transcription (Latin):
aquas congregatas inunum locum de¬
inde dicit płr congregationes ꝙ aqͣx¬
eaꝵ quib omnib ex magno marip¬
ncipium est. de opere quarti dier qt̃
a infirmamento ceu ⁊ diui¬
dent diem ac noctem. In p̾cedentitri¬
mata enim luce prima die que uni¬
u̾sa illustraret duo sequentes dieᷤᷤ
atcributi sunt supp̾me ⁊ infime ꝑti
tũ desuper expansum est. tercia uero
aquaꝵ molib intra receptacinia sua
collectis terra est reuelata: atq aer se¬
renatus ¶ mñ. tgitur mundi elementa
tius dieb suis locis distincta sunt
s̃ ordinata. trtb autem sequentib
dieb ornata sunt iua .iiiiͬ. elementa
quata enim die ornatum est firmam̃¬
tum sole ⁊ luna ⁊ stetus. Quinta a¬
er inuoiatitb ⁊ aque in pictor or¬
namenta acceperunt. Sgcta accepit
tecria iumenta ⁊ reptiua ⁊̃ bestias pꝰ¬
q omnia factus est homo de terra ⁊
interra. non tam̾ ad terram nec p̃p
terram. set ad celum ⁊ propter celũ

Expanded text:
aquas congregatas in unum locum, deinde dicit pluraliter congregationes aquearum, quibus omnibus ex magno mari principium est. 6. De opere quartae diei, n firmamento coeli, et dividant diem ac noctem. In praecedenti trimata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti tum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram, nec propter terram, sed ad coelum et propter coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
liei t̾minũ aqͣꝵ ĩ trangressibłem. Si ã
stat nicb̃ impedit mou̾i ⁊ circuire syd̃a¬
Dost hec q̃ri quare tacuit scrip¬
tur.Ideo enim fortasis non est hicdictã
quodtamen sient sicut in aius est fac¬
tum q binarius est principium art̾i¬

Expanded text:
minum aquarum intransgressibilem. Si autem stat, nihil impedit moveri et circumire ra. 4. Quare tacuit Scriptur. Ideo enim fortassis non est dictum, quod tamen sicut in aliis facquia binarius
Abbreviated transcription (Latin):
Unde fuerunt non niũ qui i litudi¬
ta distuyeunt ut ymaginem ĩ due¬
hoc loco intelligerent frium acci
hominem uͦ non ymaginem set pi
adymaginem factum dic̾ent quos re¬
fellit apostolus dicens. uir quidemẽ
ad ymaginem nr̃a. Quomodo enim

Expanded text:
Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus dicens, 1 Cor. 11: ad imaginem nostram. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
dem genes qͥ tunc instituta sunt. c̾a¬
toris enimuirtus causa sublistendi
ror illud uniuerle creature continu¬
am aministrationem ostendit. die
aturam ulterius non faceret. cuiuiꝰ
materia uei similtudo non preces¬
serit set usq nunc operatur. ut qd̾
condidit continere ⁊ gubernare noꝰ
cesset. qualit̾ accipiendumsit qd̾¬

Expanded text:
umdem generum quae tunc instituta sunt. Creatoris enim virtus causa subsistendi ror, illud universae creaturae continuam administrationem ostendit. Die aturam ulterius non faceret, cujus materia vel similitudo non praecesserit; sed usque nunc operatur, ut quod condidit continere et gubernare non cesset . 7. Qualiter accipiendum sit q
Abbreviated transcription (Latin):
factum est uespere. sicut nunc usita¬
to cursu solis fieri soiet factum au¬
tem mane eadem super terram redeũ¬
te ⁊ auumdiem inchoante ⁊ dies ei¬
post creata sydera auqͣuice clarũit¬
bat ad quod dici pot quoniam lufti¬
lux iua forte superiores ꝓritesunie¬
lustrabat. ⁊ ad iuminationes in bat¬
ferioꝵ solem fieri oportebat. nel potius
ideo quia facto soie diei futgor auccii
est. ampliori enim multo luce radia¬
uit dies post ea qͣm ante. Si uero q̃rit
quid de iria luce factum sit cum modo
non appareat. potest dici aut de ea cor¬
pus sols formatum aut in ea parte
teu esse inqua sol est non quod ipa
sit soi set sic ei unita ut dilcernnon

Expanded text:
factum est vespere, sicut nunc usitafactum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expost creata sidera aliqua luce claruitbat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non
Abbreviated transcription (Latin):
atq p̾clarus dies excitit quinon ab̃
aurora seta plena luce inchoauit et
mane sequentis diei consũmatus est
unde beda super gen. decebat ut dies a
luce inciperet ⁊ in mane sequentis di¬
eltenderet ut opera dei aiite inchoa¬
re ⁊ inuice compieta esse significaten¬
tur. Reuqui autem dies mane hue¬
runt ⁊ uespetã quoꝵ quisq a suo ma¬
ne tend incipiens usq ad atterius di¬
ei mane tendebatur nitroumẽ
ut diftingauantur atqerum ⁊ de il¬
inmisterio fattũ est ut dies intto¬
cõputẽtur a uespera in uespe ductꝰ¬
ram. ⁊ ad iungatur dies precedẽ est¬
ti nocti ĩ computatione cum iuxͣ na¬
turtiem ordinem p̾cedens dieᷤᷤ seq̃nti
quia homo auice per pectatum cor¬
mino. primus ttaq dies non abau¬
rora s a plena luce incipiens ⁊ post
excipiens mane seq̾ntis diei explectus
est bedi. Unde bea. Occidente luce pau¬
latim ⁊ post spatium diuine longi¬
tudinis inferiores parces subeunte

Expanded text:
atque praeclarus dies extitit, quia non ab atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam; quorum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur. ut distiguantur atque in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti quia homo a luce per peccatum cormino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, et post excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte,
Abbreviated transcription (Latin):
mersi ex ore oleo aquas sibi triustra̾t
q̃ mitorariores fuerunt in principi¬
o qͣm modo sint. quia ñdum congre¬
gate fuerant in unoloco. facta ergo
bat. que motu suo circum agiitata
noctem diem q discernebat. Ibi igi¬
tur primo lucem apparuisse uerist¬
mile est ubi sol cotiano cursu circũ¬
uettus appareout eodem tramite ligx
mustraret ⁊ ita diuisit deus uicem ⁊
tenebras. ⁊ appellauit lucẽ diẽ ⁊ te no¬
ie notandum est quod dies diũ¬
modis accipitur in scripcipit᷑¬
tura. Dicitur enim dies liix itia qꝰ
ttio łͥ duo tenebras itiuminabat. et
dicit᷑ iia diẽs illuminatio ip̃a aerisdẽ
ter accipttur cumait. factumq est
uespe ⁊ mane dies unuss quoditadiᷤᷤ¬
tinguendum est factum est uesꝑe
prius ⁊ post ea mane. ⁊ ita fuit dies
mus dies non huit quia nec dies pre¬
cesserat qui sequentis diei initio ter¬
minaretur ⁊ ideo precipue quia uice¬
apparente mox super terram plenus

Expanded text:
mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenic notandum est quod dies dimodis accipitur in Scriptura. Dicitur enim dies lux illa quae illo triduo tenebras illuminabat; et dicitur dies illuminatio ipsa aeris. Diter accipitur cum dicitur: Factum est vespere et mane dies unus. Quod ita ditinguendum est: Factum est vespere prius, et postea mane; et ita fuit dies dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luceapparente, mox super terram plenus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ait fiat ux ⁊̃ facta est lux hec
ergo angłica natura prius tenebre ⁊
post ea lux fuit quia prius b̾uit ĩ for¬
mitatẽ ⁊ inperfectionem. deinde for¬
mationis pertectionem ⁊ ita diuiste
lucem a tenebris. Nam ut ait aug̾
super gen. huius creature informi¬
tas ⁊ ĩperfeccio fuit anteqͣm forma¬
retur in amore conditoris formata
uero est qnͣ conuersa est ad incõmu¬
tabłe lumen ubi. hic de corporau. Si¬
ꝙ probabse est corpus lucioum fuis¬
se intelligitur. uelito lucida nubes. qd̾
non denicho l de preiacenti mat̾ia for¬
malit̃ faccum est ut ligx eslet ⁊̃ iũ lu¬
cendi ħeret cum qua dies prima gxor¬
ta est quia ante lucem nec dies fuit
nec nox licettempus fũit quod lie¬
omnem terre altitudinem lucere po¬
tegeret dici pot̾ in illis ꝑatib cetat de¬
ẽt facca quas nunc itiustrat ĩ pricu¬
n. Nec mirũ iucem in aquis pos luce¬
le lucere. cum ⁊̃ nautaꝵ operatione se¬
pius iustrantur quiin ꝓfundumyꝯ

Expanded text:
cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat x. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum
Abbreviated transcription (Latin):
ra. ⁊ iuperposite sunt alie. de quib di¬
titur qui regis aquis superiora eius de¬
Inmedio ergo firmamentũ est .i. syde¬
rum celum quod de aquis faccum eẽ
credi potest. tristallinus enim lapis cu¬
imagna est firmitas ⁊ perspicuitas
de aquis faccus est. quomodo aq̃ pos
celum possint consistere. de deo scrip¬
tum ẽẽ meminerit. qui ligataqͣs ĩ
nubib suis. qui enim infca celũ
ligat aqͥs ad tempus liaporib nu¬
bium retentas. pot̾ ⁊̃ supet celi spera
non uaporalitenuitate s glacialiso¬
liditate aquas suspendere ne labaꝰ
tur. quales autem ⁊ ad quid condi¬
te sint ipe nouit qui condidit Ecce

Expanded text:
 aliae, de quibus dicitur: Qui tegis aquis superiora ejumedio ergo firmamentum est, id est, sidereum coelum, quod de aquis factum esse credi potest. Chrystallinus enim lapis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditur. Quales autem et ad quid conditae sint? ipse novit, qui condidit. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
cedit aeris spatiture quib¬
serentes super aerem puriĩ angus
⁊ iuminaria facta esse coniettant
quib aug̾. consentire uidetur utõ.
uero nomine firmamenti ceium &
excedit aerem an ip̾e aer. hic intetu¬
gatur idem aug̾ querit nec ablolũ¬

Expanded text:
cedit aeris spatia, iserentes super aerem purum t luminaria facta esse conjectant, quibus Augustinus consentire videtur. Utrum vero nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec sol
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ approbare uidetur celum iturdħ
accipi quod sꝑatia aeris excetitt. si¬
quas autem que super trud selũ
stͥ d naporauter trabi ⁊ leuissimis
sulpendi guttis. Sicut aer iste nubi¬
losus ex alatione terre aquas napo¬
rauter trahi ⁊ per subtues minuti¬
as suspendit. ⁊ post corpuientius cõ¬
globatas pluuialiter refundit. Sigͦ
pot̾ aqͣ sicut uidemus ad tantas uẽ¬
nire minictias ut feratur uaporali¬
ter super aeremaquis naturaliter
leuiorem. cur ñ credamus ⁊̃ super
tlud leuius celum minutiorib gut¬
tis ⁊ ieuiorib ĩmanare uaporib. s
queqͦmodo ibisint ibi esse nondu¬
pitamus que sit sigura fitmamerer
figure sit ceim. set ipiritu
sanctus qͣmuis auitores nr̃i

Expanded text:
tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minpervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi esse non dubitamus. 3. Quae sit figura firmamenti. figurae sit coelum. Sed Spiritus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
tis deum fuisse iocutum quia dit
litemporauter ⁊ mutabuut᷑. ⁊ si cor¬
poraitter dicatur sonuisle uex dei
nec lingua erat qua loq̃retur nec¬
erat quem oporteret audire ⁊ ĩtei¬
ligere. Bene ergo uox dei adnãta¬
nuit intemporalter in quo erit
⁊ disposuit ab etemo ut fieret in
tempore. et in eo factum est. Quom̾
acpiendum lit quod dicitur paces
operati in falio. uel per filmmuei

Expanded text:
 Deum fuisse locutum; quia si temporaliter, et mutabiliter; et si corporaliter dicatur sonuisse vox Dei, nec lingua erat qua loqerat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad natunuit intemporaliter in quo erat, et disposuit ab aeterno, ut fieret in tempore, et in eo factum est. 8. Quomodo accipiendum sit quod dicitur Pater operari in Filio, vel per Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ psami. u̾bob domini ceu firmati
sunt ⁊ ẽ. dicit aug̃ quod piter ope¬
ratut per uerbum suum ⁊ spiitũ .s.
Quomodo ergo hoc accipiendumea¬
hocͥputaũnt quidam heretiti queo
pater ueiud auctor ⁊ arcifex ftuo ⁊
spiritu sancto in recum operationẽ
uelud biasphemum atq sanedoc¬
trine aduersum abiat pia fides. N¬
icripturã ⁊ frequentet cõmemorare
tanqͣm faius non possit facere si ei¬
pater non porreriset dexteram uei
tanqͣm aliquod insttumetum fue¬
rit patris operantis set potius tueᷤᷤ
u̾bis patrem inteluigi ubluit cum
filio ⁊ sp̃n sancto operari. ⁊ sine eiꝰ
nichi fatere. conterhan e sposei

Expanded text:
bo Domini coeli firmati sunt, etc., dicit August. quod Pater operatur per Verbum suum et Spiritum sanctum. Quomodo ergo hoc accipiendum est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. NScripturam frequenter commemorare tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Spiritu sancto operari, et sine eis nihil facere. 9. Contra hanc exposi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ieuiatan .i. additamentum eoꝵ
⁊ aua piura reperies nomina que
uel unius spirttus sunt ꝓpria uel
plurib cõmunia quomodo deter¬
minant premissas auccoritates
que uidentur aduersati qui dñt¬

Expanded text:
 est, additamentum eorum; et alia plura reperies nomina quae vel unius spiritus sunt propria, vel pluribus communia. 5. Quomodo determinent praedictas auctoritates quae videntur adversari, qui dicu
Abbreviated transcription (Latin):
enim dieb sex rerum gen̾a distĩxit
nicħꝙ post ea fecit quod inauquon
loꝵ non contineatur. Operatus est
tamen post ea sicut ũttas in euan¬
geuo ait. Pater meus usq modo o¬
peratur usq nuno ⁊ ego operorsus
peratusr deus primo inũbo omnis¬
nia diponendo. secundo in materia
informi.iiii. elementoꝵ de nicħo e¬
porea materiatiter simui credast
tercio per opera sex dierum uarias
distincit creaturas. quaito ex pri¬
modiaib seminib non inegnite
ortuntur nature set note sepius re¬
tionis operatio fuit tioniso¬
formatio uicis sicut pera¬
ostendit scriptura que cõmemꝰ tio¬
rata rerum informitate eaꝵ dispõ¬
nem aluice inchoauit sirbdens di¬
xit deus. fiat lux ⁊ facta est uix. et
diuisit iucem a tenebris. appesiautt¬
q lucem diem ⁊ tenebras noctem. ⁊
fe̾m est uespere ⁊ mane dies unus.
Congrue mundi ornatus alucem
cepit. unde cetera que creanda erat̃
uiderentur. quaus fuit lu itia¬

Expanded text:
enim diebus sex rerum genera distinxit, nihilque postea fecit, quod in aliquo illorum non contineatur: operatus est tamen postea, sicut Veritas in Evangelio ait: Pater meus operatus est usque nunc, et ego operor peratur Deus. Primo in verbo, omnia disponendo; secundo, in materia informi quatuor elementorum, de nihilo epora materialiter simul creavit; tertio, per opera sex dierum varias distinxit creaturas; quarto, ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius retionis operatio fuit formatio lucis, sicut ostendit Scriptura Genes., quae commemorata rerum informitate, earum dispositionem a luce inchoavit, subdens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. Qualis fuerit lux i
Abbreviated transcription (Latin):
uatur explicare. Ubr s. sex dietum di¬
ita materia substiteri tinccionem¬
⁊ quantum in arcitudine porrigeba¬
tur. ad quod nicħ tem̾e asserentes
dicimus quod itia prima rerum om¬
nium moles qñ creata est ibidem ad
esse uidetur prodiisse. ubinonunc
formata consistit. Erat q terrenum
fusione permixtis. eidemq circum¬
qͣ inmodo cuusdam nebłe oppansis
ita inuolictum erat ut appare nõ pos¬
let quod fuit. Ia uerotcia iuna ꝑ¬
moxione confusa circumquaꝙ sũt¬
pensa eo uiꝙ iattum poritgelantur
quousq nunc lũmitas corporee natẽ
pertingit. ⁊̃ sicut quibdam uidetur
ntra iocum firmam̃ti extendebatur
ilamoles que inferiori parte spissi¬
or atꝙ grossior erat. In superioriuo
rarior ⁊ ieuior ⁊ subtilior existebat
de qua raniori suba putant quidam
fuisse aquas que suꝑ firmamentũ
ẽẽ dicuntur taus fuit mundi facies
in principio prius qm recipecent for¬

Expanded text:
batur explicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hfusione permixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet for
Abbreviated transcription (Latin):
corporalis uei sp̃uaus intetu pot̾¬
cipi̾tut angeuca natura natua m¬
telugitur que prius informis fu¬
it set post ea formata est cum ad
creatorem suũ conuesa ei cantate
adhelit cuius informitatis creatio
superius significata est cum diccũ

Expanded text:
alis vel spiritualis intelligi potcipitur, angelica natura intelligitur, quae prius informis fuit, sed postea formata est, cum ad Creatorem conversa ei charitate adhaesit, cujus informitatis creatio superius significata est, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
intrare dicantur quia mautie su¬
e effectum wbigc̾cent dei permilio¬
ne opprimendo atq uexanto eas
nei inpeceatum prouoluntate iua
trahendos quod in homines intro eãt
atq ab eis expulsi exeant. euange¬
ilum aperte declarat cõmemorans
cantux ingressa nonadeo perspicuũ
est S ẽhoc autem gennasius indit
non credimus subtuter itiabi anime
led applicatione ⁊̃ oppiessione uniri¬
Iabi autem menti sui sol postibi¬
le est qui creauit qui natura subsu¬
tens incorporeus capabilis est sue

Expanded text:
intrare dicantur, quia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atque ab eis expulsi exeant, Evangelium aperte declarat, commemorans cantur ingressa, non adeo perspicuum est. De hoc autem Gennadius in Defnon credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione, et oppressione; uniri autem menti, illi soli possibile est, qui creavit, qui natura sua subsistens incorporeus capacibilis est suae
Abbreviated transcription (Latin):
omnib autem creatis atq
disposttis: nouissime factus
est homo tanqͣm dominus ⁊
possessor ⁊ qui omnib ꝑferenduse¬
⁊ ait. faciamus hominem ad yma¬
ginem ⁊ qͥ sed anteqͣm de hominis
treatione tractemus quod supra be
tetigimus plenius u̾santes clarius

Expanded text:
Omnibus autem creatis atque dispositis, novissime factus est homo, tanquam dominus et possessor, qui et omnibus praeferendus eet ait: Faciamus hominem ad imaginem, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius
Abbreviated transcription (Latin):
uersa scripsisse uident᷑ ualla tem¬
teria ⁊ forma fuisse creata ꝙ aug̃
mum materia rudis atq intormis
dierum ex illa materia rerum cor¬
poralium gn̾a sunt formata secũ¬
dum spes ꝓprias. Quam sententi
mendant ac prefuerunt. que ⁊̃
scripture geneseos uñ prima huiꝰ¬
rei ad nos mandauit cognitio magił
cõsrgtre uidetur quomodo per inter¬
itaꝙ traditio corporales condi¬

Expanded text:
ersa scripsisse videntur. Ateria  materia rudis atque informis,dierum ex illa materia rerum corporalium genera sint formata secundum species proprias. Quam sententiamendant ac praeferunt. Quae etiam Scripturae Geneseos unde prima hurei ad nos manavit cognitio magis congruere videtur. 3. Quomodo per interis res corporales condi
Abbreviated transcription (Latin):
orhirendum est has corporaies
apparitiones creatura noua sit
formata an angeli qiante e
assumpserint an suum propruum
torpis mutauerint in spetiem lu
q̃onem ꝓponit qͣm nec ab soluit que¬
rens utcum in illis corporatibs appa¬
ritionib treatura aliqua trearetur
ad illud opꝰ tamtũ in quadeus homi¬
nob appareret an angeli qui ante
erant itamitt̾entur ut manentes ĩ
luis sp̃italib corporib aslum̾ent in¬
excorpulenta inferioꝵ eiementoꝵ
materia auqͣm sp̃em corporaiem qͣm
coaptatam qͣi aliqͣm uestem muta¬
rent in qͣsub sp̃es corporales ueras
quidem ancorpus suum ꝓprium u̾¬
terent in sp̃es aptas accionib suis
peruirtutem sibi a deo datam¶ ait e
u formis ⁊̃ uisis utrum ad hoc opꝰ
tantum creatura formata sit in qͣ
deus sicut tunt oportuisle iudicau̾
hũanis ostenderetur aspectib an ã¬
geu qui iam erant ita mitcebant᷑
ut ex personadei loquerentur assu¬
mentes corporaiem lp̃em de creatu¬
racorporea in usum ministerũ sui

Expanded text:
exhibendum has corporales apparitiones creatura nova sit formata, an angeli qui ante erassumpserint, an proprium corpus suum mutaverint in speciem actquaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales veras quidem; an corpus suum proprium verterent in species aptas actionibus suis per virtutem sibi a Deo datam. Ait enbus formis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui;
Abbreviated transcription (Latin):
ta sufficiant. Nunc suꝑ de opetum¬
creatione ac p̾cipue de oꝑer̃ distinc
sex dierum distinctione nͥ nua tione
in medium proferre cum deus in sa¬
memorata scriptura geñ. q̃ dicit. In
principio deum creasse celum .i. an
mẽ que agretis dicta est chaos ⁊ hoc
fuit ante omnem diem. deinde elem̃¬

Expanded text:
a sufficiant. Nunc supercreatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in saradicta Scriptura, Gen. 1, quae dicit in principio Deum creasse coelum, id esmem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde eleme
Abbreviated transcription (Latin):
maium incitat ⁊ ad nocendum forti¬
us instat ille qui ad exercicium eius
uel ex̾ciciũ deputatus si Set cum eleͤ¬
ti tot sint quot ⁊̃ boni angeli lunt. plu¬
res constat ẽẽ omnes simul bonos et
malos homines qͣm boni angeu sint¬
⁊̃ cum tot sint elecci quod angelibo¬
ni. ⁊ angeli boni plures sint qͣm ma
mali. pluresq sint homines mau
qͣm boni. non est ambignum plures
esse bonos homines qͣm sint mauã

Expanded text:
malum incitat, et ad nocendum fortimalum incitat, et ad nocendum fortius instat ille qui ad exercitium ejus vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures esse bonos homines quam sint mali
Abbreviated transcription (Latin):
cendere ⁊ cõsum̾e delicca ysaie. ¶d̾¬
dum est quod agelum bonum ad
ad custodiam homiũ deputatum ⁊
atq custo diam spalirer delegatum
Unde in euangelio u̾ttas a pusisioꝵ s
candalo prohibens ait angeli eoꝵ sẽ¬
per uident faciem prĩs. angelos dic̃
eoꝵ ẽẽ quib ad tustodiam deputati
sunt. suꝑer quem lõtum deputati sũt
ieꝵ tradit. unam qͣmq animam ab
exordio natiuitatis here angelumad
sui custodiam deputatum inquiens
ita. Magna dignitas animaꝵ est ut
unaq̃ hat ab ortu natiuitatis incus¬
todiam sui angelum delegatum.
gͥg̃ quoq dicit. quod quisq unum
bonum angelum sibi ad custodiam.
deputatum ⁊̃ unum malum ad exer¬
titium ħt. Cum enim omnes argeui
deputatus est alicui ad custodiam e¬
um sp̃alit̃ hortatur ad bonum. Sis̃
legitur de angelo tobie ⁊ de angelo
petri in actib apostoloꝵ. similtcer ⁊
mau angeu cum desiderent maium
hominum magis tamen hominẽ ad

Expanded text:
cendere et consumere delicta Isaiae. DIcendere et consumere delicta Isaiae. DIHABET ANGELUM BONUM AD ad custodiam hominum, atque custodiamUnde in Evangelio Veritas, a pusillorum scandalo prohibens, ait: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Super quem  tradit unamquamque animam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit quod quisque bonum angelum sibi ad custodiam deputatum, et unum malum ad exercitium habet. Cum enim omnes angeli deputatus est alicui ad custodiam, eum specialiter hortatur ad bonum: sicut legitur de angelo Tobiae, et de angelo Petri in Actibus apostolorum. Similiter et mali angeli cum desiderent malum hominum, magis tamen hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
omnes angelos muti. oco¬
ui autem omnes angelos mit¬
ti asserunt p̾missas auccorita
na deo assist̾e. ⁊ abintimis nunqͣm
recedere non quin auqñ mittantur
s quia rarissime ad exteriora prode¬
unt neq tunc ab intimis recedunt
sed dei p̾sentie ⁊ contemplationi se̾¬
per assistunt quod ⁊̃ faciunt qui
freq̃nter mictuntur quos aui dñt¬
exteriora non exennt. Infe que ui¬
riores autemtres ad erc̃iora dent᷑¬
mitti. Tres uero medios inter adu̾¬
utros q consist̾e non mõdo dig sari¬
nitate uel loco s ⁊̃ officio quiasl
preceptum diuinum a superiori ul¬
b accipiunt ⁊̃ deferunt ad inferio¬
res Ideoq cum sup̃mi medus ⁊ me¬
diiimis atq hui homintb p̾cep¬
tum dei nuntient merito omnes a
uer per omnes non singutos ordĩes
s de inferiorib ordinib singiios a¬
gelos complexus est. Itiud uero qd̃
gum quimissus est ad ysaiam ut
de ordine inferioꝵ. set ideo dictus est
fore de seraphin quia ueniebat in¬

Expanded text:
omnes angelos mitti. Qui autem omnes angelos mitti asserunt, praedictas auctoritatna Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur. 6. Quos alii dexteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes anet per omnes, non singulos ordines, sed de inferioribus ordinibus singulos angelos complexus est. Illud vero quodngelum qui missus est ad Isaiam, utde ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat in
Abbreviated transcription (Latin):
sis te̾porib. quiba uidetur quib da
quod omnes homines qui ffunt si¬
quia licet maior numerus sit hõi¬
num computatis in unum homini¬
b qui fuerunt ⁊ sunt ⁊̃ futuri sunt
qͣm augeloꝵ tamen qr homines de¬
cedentib hominib succedunt. ⁊ iõ
nunqͣm simul sunt in hac uita. an¬
hominum dum in hacuita lunt sin¬
guios ħant angelos bonos uel ma¬
los ad custodiam uel exerticium des¬
tinatos. Ceterum siue tta sit siue ñ
non est dubitandum unum q̃mq ħe¬
re angelum sibi deputatum siue płi¬
b siue simul destinatus sit siue uni
singuiariter. Nec est mirandum uñ
angelum płib hominib ad custodi¬
am depitari cum uni homini płiũ cꝰ¬
todia deputetur tra ut eoꝵ quisq su¬
umdicatur ħere dominum uel ep̃m
uei abbatem utrum angeli profici

Expanded text:
sis temporibus, quia videtur quibusdam quod omnes homines qui sunt siquia licet major sit numerus hominum, computatis in unum omnibus qui fuerunt, et sunt, et futuri sunt, quam angelorum, tamen quia homines decedentibus hominibus succedunt, et ideo nunquam simul sunt in hac vita, anhominum dum in hac vita sunt, singulos habeant angelos bonos vel malos ad sui custodiam vel exercitium destinatos. Caeterum sive ita sit, sive non, non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatur habere dominum, vel episcopum, vel abbatem. 4. Utrum ang