comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unitate bonos ⁊ acognitis malis do¬
cemus teste typriano qui dicit inp̾te¬
ritum deh̾esi ad ecc̃am uenientes sñ
ñ erant si polluere ⁊ ꝑdere ñ pot̾ant ecc̃e
st̃ĩtatem nulla maloꝵ contagione
dixisse consentiunt eo testeuincunt᷑
inscelere scismatis si cyprianũ ftm̃¬
falsum dixisse contendunt eo teste nõ
qd̃ cum beato cy priano hoĩe pacifico s̃¬
mocinari instituimus ꝑagamus. Qui
cum sibi opposuisset qd̃ dici afrĩb no¬
uerat. Quid ergo fiet dehis qui inp̾teri
tum deheresi ad ecc̃am uenientes sñ
os qui ad ecc̃am simpłr ad missi in
ecc̃a dormierunt ab ec̃ce sue mun̾ib
ñ seꝑare. Bene quidem p̾sumpsit qd̾ ca¬
ritas unitatis cooꝑire possit multitu¬
dinem pec̃corum. Qd̃ si habebant bap¬
tismum ⁊ abhiis ñ uecte senciebatur
qui eos denuo baptirandos ẽe censebãt
id erratum tooꝑiebat unitas carita¬
tis quam du merat ista ñ diaboli¬
ca dissensio s humana temptatio

Expanded text:
unitate bonos etiam a cognitis malis dounitate bonos etiam a cognitis malis docemus teste Cypriano, qui dicit in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine non erant, si polluere et perdere non potuerunt ecclesiae sanctitatem, nulla malorum contagione dixisse consentiunt, eo teste conuincuntur in crimine schismatis, si Cyprianumfalsum dixisse contendunt, eo teste nonSed nunc quod cum beato Cypriano homine pacifico sermocinari instituimus peragamus. qui cum sibi opposuisset quod dici a fratribus nouerat: quid ergtum de haeresi ad Ecclesiam venientes, sine os qui ad Ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu inerat ista non diabolica discessio, sed humana temptatio,
Abbreviated transcription (Latin):
talium cõione maculatam aut ñ obeẽ
anus ait admissi sunt alioquin nec
originem suam pot̾unt asserere si
codicum exustionem uñ isti calump¬
marum suarum fumos iactantes oc¬
casionem faciendi scismatis muene¬
runt sicut consulum ordo declarat res¬
tat ut fateantur nulla maloꝵ ⁊̃ cog¬
nitoꝵ tali cõione cõtaminari unita¬
tem xp̃i. Qd̃ cum falsi fiunt ñ inue¬
nient cãm curse ab ec̃ciis orbis t̾rare
quas ꝑ apłos instritas pariter legi¬
mus seꝑare debuisse contendant. Qr
neq ille quoꝵ libet maloꝵ cõmixtio¬
ne ꝑire potuerunt ⁊ isti qui ñ ꝑirent
si cum ill inunitate mansissent sepa¬
rando se abeis ⁊rũpendo uinculum
patis utiq inscismate ꝑ ierunt. Aꝑ¬
tissimum .N. sacrilegium eminet.
sismatis si nulla fuit cã seꝑationis
Nullam u̾o fuisse cãm seꝑationis ap¬
paret si mali ⁊̃ cogniti bonos inuni¬
tate ñ maculant. Non ã maculari ĩ

Expanded text:
talium communione maculatam aut non obesstalium communione maculatam aut non obessanus dicit, admissi sunt — alioquin nec originem suam poterunt adserere, sicodicum exustionem, unde isti calumniarum suarum fumos iactantes occasionem faciendi schismatis inuenerunt, sicut consulum ordo declarat —,restat ut fateantur nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari unitatem Christi. quod cum fassi fuerint, non inuenient causam, cur se ab ecclesiis orbis terrarum, quas per apostolos institutas pariter legimus. separare debuisse contendant, quia neque illae quorumlibet malorum commixtione perire potuerunt et isti, qui non perirent si cum illis in unitate mansissent, separando se ab eis et rumpendo uinculum pacis utique in schismate perierunt. apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla fuit causa separationis. nullam uero fuisse causam separationis apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant.non autem maculari in
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃e catholice consuetu¬
dinem pristinam nũc
teneri cum ab ħ eticis
łscismaticis ueniẽtes
sicut angłicis u̾bis cõ¬
secratum bap̃m ꝑcepe¬
runt denuo ñ baptirantur beato cy¬
priano teste utimur. Ip̃e quippe sibi
q̃stionem ꝓposuit exore utiq fr̃m
siue querenciũ u̾itatem siue ꝓu̾i¬
tate certanciũ. Int̾ disputationes
.ii. suas quib nolebat ostendere de¬
nuo baptitandos ħeticos de quibus
satis ꝓ tp̃re libris suꝑ iorib disserui¬
musait. S dicit aliquis. Quid ergo
fiet de hiis qui inp̾termum de heresi
ad ecc̃am uenientes sine bap̃o ad mis¬
si st̃. hic tota causa donatistaꝵe cũ
quib nob̾ dehac qõne conflictus est
peninis naufragauit. Si .N. uere bap¬
tismum ñ habebant qui uenientes
ab ħetitis ita suscipicbantur ⁊ sr̃ eos e¬
rant pec̃ca eoꝵ cum coĩcatum est talib
siue abeis quierant ante cyprianum
siue ab ip̃o cẏpriano nec̃ce est unum di¬
tatur ex duob aut ꝑisse iam t̃c ec̃c̃am

Expanded text:
e catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestionem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentium ueritatem siue pro ueritate certantium. inter disputationes enim suas, quibus uolebat ostendere denuo baptizandos haereticos, de quibus satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o dampnati st̃ quib dc̃m est. Inqͦ
tales ꝓfecto erant illi qui cum es¬
sent ep̃ci ⁊ cum ip̃o cy priano inuni¬
tate catholica constituti fundos in¬
sidiosis fraudib rapiebant p̾dicã
paces regnum dei possidebunt. Qua
scripta est ceteras sñias ex eisdem re¬
gulis breuiter ꝑcurrere ñ morabor.
Contra mandatum dei ẽẽ qd̃ ueniẽ¬
tes ab ħetitis si iam illic bap̃m xp̃i

Expanded text:
ipsis damnati sunt quibus dictum est: in quo tales profecto erant illi, qui, cum essent episcopi et cum ipso Cypriano in unitate catholica constituti, fundos insidiosis fraudibus rapiebant, praedicpaces regnum dei possidebunt. Quapscripta est ceteras sententias ex eisdem regulis breuiter percurrere non morabor. contra mandatum dei esse, quod uenientes ab haereticis, si iam illic bapti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i qd̃ in eoꝵ ꝑu̾sitate integrum
mansisse cognouit impbare quod¬
accidereiam satis ut arbitror dis¬
batur cypriano ab eoꝵ traditio neex¬
ordium sumpsisse credenda est sicut
sunt multa que uniu̾sa tenet ecc̃a.¬

Expanded text:
d in eorum peruersitate integrum mansisse cognouit, inprobare noaccidere iam satis ut arbitror disbatur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae uniuersa tenet ecc
Abbreviated transcription (Latin):
p̾statur. Ideo ⁊̃ illa que ad quintũ
scribit cyprianus ⁊ illa que cũ col¬
legis suis li̾ali coldonio iumio ⁊ cet̾is
ad saturninũ ⁊ maximum ⁊ alios
bñ considerata nullo mͦ p̾ferenda
sunt adu̾sus tocius ecc̃e catholicecõ¬
sensionem tuius seilli membra
ẽẽ gaudebant ⁊ uñ se neq ip̃i p̾cide¬
runt neq diu̾sa sencientes precidi
passi sunt donec aliqñ in dñi uolũ¬
tate ꝑ plenarium conciliũ licet pꝰ
multos annos quid eẽt rectius elu¬
cent ñ aliqua nouitate instituta
s antiquitate roborata ad pom¬
peiuim scribit ⁊̃ cyprianus de hac
eadem re. ubi aꝑte indicat stepha

Expanded text:
praestatur. Ideoque etiam illa quae ad Quintum praestatur. Ideoque etiam illa quae ad Quintum scripsit Cyprianus, et illa, quae cum collegis suis Liberali Caldonio Iunio et ceteris ad Saturninum Maximum et alios, bene considerata nullo modo proferenda sunt aduersus totius ecclesiae catholicae consensionem, cuius se illi membra esse gaudebant et unde se neque ipsi praeciderunt neque diuersa sentientes praecidi passi sunt, donec aliquando in domini uoluntate per plenarium concilium licet post multos annos quid esset rectius eluceret non aliqua nouitate instituta, sed antiquitate roborata. Ad Pompeium etiam scripsit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indicat Stephan
Abbreviated transcription (Latin):
si cui tenueritis tenebuntur. Bap̃m
uio qd̃ est sacramentum remissioni
pec̃coꝵ qr nulli dubiũ est. hr̃e posse ⁊
homitidas qui intenebris st̃ usq ad¬
huc qr de cordib eoꝵ fr̃num odiũ
ñ exclusum est siue nulla eis pec̃ca
dimissa sint si ñ mutato inmeliꝰ
siue accipratur a talib nulla eorũ
ꝑu̾sitarte uulari siue nitus siue fori
ꝓ inde consentimus ꝙypriano heticoᷤ
remissionem dare non posse. qd̃ qͥdẽ
male utentib sicut ⁊̃ maligni ⁊ inui¬
di quos ⁊ intus ẽẽ ip̃e testatur remissio¬
nem pecc̃orum dareñ possunt cũ eos
bap̃m dare posse õs fateamur si .ni. de
iis qui innos peccau̾nt dc̃m est si nõ
dimiseritis pecca hoĩb nec pr̃ ũr di
mũtat uob pecc̃a ur̃a quanto mag̃¬
fieri ñ pot̃ ut eis pecc̃a dimutant.
qui fr̃es aquib diliguntur oderũt
⁊ imp̃o odio baptitantur: Quibus
tũ postea correctis. ñ rursus bap̃s da¬
tur. s uenia ip̃a quam nunc acciꝑe
ñ meruerunt inuera conu̾sionei

Expanded text:
tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cyremissionem dare non posse, Baptismum male utentibus, sicut etiam maligni et inuidi, quos et intus esse ipse testatur, remissionem peccatorum dare non possunt, cum eos baptismum dare posse omnes fatemur. si enim de his qui in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata hominibus, nec pater uester dimittet uobis peccata uestra, quanto magfieri non potest ut eis peccata dimittantur, qui fratres a quibus diliguntur oderunt, et in ipso odio baptizantur; quibus tamen postea correctis non rursus Baptismus datur, sed ipsa venia quam tunc accipere non meruerunt, in vera conversione
Abbreviated transcription (Latin):
erat s oiuis ñdum erat sic ⁊ ille qui
uenit ab ħeticis ut onis fiat ñ tunc
baptirandus est si apudeos iam eo¬
dem bap̃mo baptitatus erat quãuis
intus mali auari. inuidi ebriosi ⁊ cc̃
disciplinam xp̃ianam uiuentes me
de sola consuetudine s ⁊̃ deu̾itatis
fr̃em suum intenebris est usq adhuc
Et it̾m. Qui odit fr̃em suum hoĩtida
est. Cum ergo tales intus baptizant.
quos inmaliuoia dissensione fuisse
cẏprianus ip̃e cõmemorat qũo aꝙp
mundat ⁊ sc̃ificat homicida. Qũo i
bñdicunt oleum tenebre. Si autem
deus ad est sacramentis ⁊ u̾bis suis ꝑ
qualeslibet ad ministrentur ⁊ satra¬
menta dei ubiq recta st̃ ⁊ mali ho¬
mines quib nͥl ꝓrsunt ubiq ꝑu̾si
sunt. Illud ã quale est ut ideo pute¬
tur hereticus ñ hr̃e bap̃m qr ñ ht̃¬

Expanded text:
erat, sed ouis nondum erat, sic et ille qui erat, sed ouis nondum erat, sic et ille qui uenit ab haereticis ut ouis fiat non tunc baptizandus est, si aput illos iam eodem baptismo baptizatus erat, quamuis es etiam intus mali auari inuidi ebriosi et contra disciplinam christianam uiuentes mern itaque de sola consuetudine, sed etiam de ueritatis fratrem suum, in tenebris est usque adhuc, et iterum: qui odit fratrem suum homicida est. cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud autem quale est, ut ideo putetur haereticus non habere bapt
Abbreviated transcription (Latin):
hereses ⁊ scismata prima adhuc fuis¬
se initia ut hii illic ecc̃a eẽnt qui de
ecc̃a recedebant ⁊ hic baptitati prins
fuerant quos tunc adecc̃am uenien¬
agentes ñ po erat baptizari. Staum
.u. ut unaq̃q ħesis existebat ⁊ acon¬
gregatione catholice coĩonis exibat
ñ dico alio die s ip̃o die pot̾at inseir¬
ruentes alios baputare. Et ideo si ue¬
tus erat consuetudo ut susciꝑentur
qd̃ nec ip̃i qui ccͣ disserebant negare
potuerunt nulli paulo attentus ad¬
u̾tenti pot̃ ẽẽ dubium ⁊̃ eos sic eẽ sus¬
ceptos qui foris inħesib baptirati
st̃. Illud autẽ quid heat rõnis nõ ui¬
deo ut ñdum dicatur ouis errans cͥ
q̃renti salutem xp̃ianam inħeticoꝵ
intidere errorem ⁊ apd̾ eos contigit
sitate bap̃m accepit. Aut si ⁊ talis ñ
fit ouis nisi tum se ad deum ueraci
corde conuert̾it sicut ip̃e iste non qñ
fit ouis baptiratur si iam baptitat

Expanded text:
haereses et schismata prima adhuc fuishaereses et schismata prima adhuc fuisse initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant, quos tunc ad ecclesiagentes necesse non erat baptizari. statim enim, ut unaquaeque haeresis existebat et a congregatione catholicae communionis exibat, non dico alio die, sed et ipso die poterat inruentes in se aliquos baptizare. et ideo si uetus haec erat consuetudo, ut sic susciperentur, quod nec ipsi qui contra disserebant negare potuerunt, nulli paulo adtentius aduertenti potest esse dubium etiam eos sic esse susceptos, qui foris in haeresibus baptizati sunt. Illud autem quid habeat rationis non uideo, ut nondum dicatur ouis errans, cui quaerenti salutem ohristianam in haereticorum incidere errorem et aput eos contingit sitate baptismum accepit. aut si et talis non fit ouis nisi cum se ad deum ueraci corde conuerterit, sicut iste non quando fit ouis baptizatur, si iam baptizatus
Abbreviated transcription (Latin):
tietatem ⁊ ad illius columbe unice ĩ¬
nocentis ⁊ simplicis menibra ñ ꝑti¬
nentes quesi sola baptizaret ssłi uti¬
q ñ baptitarent. sp̃e tñ intus uider⁊
baptizari ⁊ baptirare ⁊ ineis quam¬
uis mortius illiuis tñ bap̃m uiuere
qui ñ moritur ⁊ mors illi ei ultra ñ
dũabitur. Cum gͦ ⁊ intus sint mor¬
tiui neq latentes nam ñ de ilł tãta¬
tui qui manifestius ad eam ł nõ
Uit ñ posse abeo uiuificari esstm qͥ
ip̃e ñ uiuit manifestum est eos qͥ
intus atalib baptirantur si u̾a cõ¬
u̾sione cordis accedunt ab eo uiuifi¬
res mortuos quamuis neq uiuant
qui eis tuncꝓsit adiutam si conu̾tant᷑
ad pacem siłr manifestum est. Qua pp̃
qui tunc ab ħesib uenientes ineodem
xpp̃i bap̃mo quẽ foris acceꝑant suscipi¬
ebant ⁊ dicebant seuet̾em ⁊ consuctu¬
dinem sequi sicut ⁊̃ nunc ecc̃a suscip̃
frustra ccͣ eos dicebatur apud ueteres

Expanded text:
cietatem et ad illius columbae unicae incietatem et ad illius columbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis mortuis illius tamen baptismum uiuere, qui non moritur et mors ei ultra non dominabitur. cum ergo et intus sint mortui neqtui, qui manisit non posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuit, manifestum est eos, qui intus a talibus baptizantur, si uera conuersione cordis accedunt, ab eo uiuifires mortuos, quamuis neque uiuant qui eis tunc prosit ad uitam, si conuertantur ad pacem, similiter manifestum est. Quapropter qui tunc ab haeresibus uenientes in eodem Christi baptismo quem foris acceperant suscipiebant et dicebant se ueterem consuetudinem sequi, sicut etiam nunc ecclesia suscipit, frustra contra eos dicebatur aput ueteres
Abbreviated transcription (Latin):
do meas lut̾as ab oĩ errato lib̾as audeo
łputare ł dicere neq illuis huit sñie
inqua ei uisum est aĩr suscipiendos ab
ħ eticis uenientes qͣm uł inpret̾itum
suscipiebantur sicut ip̃e testaturł ñc
suscipiuntur sicut totius xp̃iani orb̾
plenario concilio rõnabilis consue¬
tudo firmata est meam p̾pono sen¬
tenciam sed ecc̃e sc̃ecatholice quam
sic ille dilexit ⁊ diligit. inqua tam
ub̾em cum tołancia fructũ attulit
cuiꝰ uniu̾sitas ip̃e ñ fuit s in eius u¬
niu̾sitate ꝑmansit cꝰ radicem nun¬
ꝙͣ deseruit s incuius radice fecund̾
ut ẽet fecundior abagricola celi ⁊¬
purgatus est ꝓcunis pace ac salute
ne simul cum⁊ izaniis eraditaret᷑¬
⁊ triticum tanta mala hoĩm setũ
iminitate constratoꝵ ⁊ u̾itatis lib¬
tate redarguit ⁊ caritatis uirtute
sustinuit. Uñ nos idem ip̃e copiosissi¬
me admonet misttos inpec̃cis ⁊ delic¬
tis suis mortuos quamu̾s ad xp̃i so¬

Expanded text:
do meas litteras ab omni errato liberas audeo do meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis christiani plenario concilio rationabilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est, pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi so
Abbreviated transcription (Latin):
la scismatis labe truncaret quamsi
oĩa ñ solum ueraciter s ⁊̃ pariter si¬
ne ista uirtute sentiret. neq .N. ei pla
ceo si eius ingencium facultatemq
sermonis ⁊ dectͥne ubtatem sco con¬
cilio cunctarum gentiũ cui ꝓfecto
int̾fuit ꝓsp̃s. unitatem p̾ponerea f¬
fectem p̾sertim iam eo intali u̾itatis
luce posito ubi certissime cernit q d̃
ħ pacatissime requirebat. Ex illa .i. ub¬
tate ħ nr̃a que uidentur eloquia tanꝙͣ
infantilia rudimenta deridet ubi ni¬
det qua regula pietatis hic eg̾it utnͥl
fabili delectatione contuetur quã
ꝓuida ⁊ miscdissima dispensatione
dñs ut tumores nr̃os curaret stulta
mundi elegit ut confundat sapiẽtes
atq in ordinib membroꝵ ec̃ce suetã
salubriter oĩa collocaret ne de ingeo
ł lut̾is siuis quas ad hucignorarent.
cꝰ mii̾e hr̃ent electos se ad adiutoriũ
euuangłicum hoĩes dr̃ent atq inde
pestifera inflarentur suꝑbia. Quã

Expanded text:
lla schismatis labe truncaret, quam si lla schismatis labe truncaret, quam si omnia non solum ueraciter sed etiam pariter sine ista uirceo, si ejus ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere affectem: praesertim jam in tali veritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. Ex illa enim ubertate haec nostra quae videntur eloquia, tanquam infantilia rudimenta deridet: ibi videt qua regula pietatis hic egerit, ut nihil fabili delectatione contuetur quam provida et misericordissima dispensatione Dominus ut tumores nostros curaret, stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia conlocaret, ne de ingenio uel litteris suis, quas adhuc ignorarent cuius munere haberent, electos se ad adiutorium euangelicum homines dicerent adque inde pestifera inflarentur superbia. quam
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis pacem ñ pot̃ qm ip̃i ñ tenẽt
postremo qr nemini p̾scribens n
p̾iudicans quo minus unusquis¬
q ep̃coꝵ qd̃ putat faciat hũs ar¬
bitrii sui lib̾am potestatem ⁊̃ nob̾
qualib cumq locum dedit pacifice
setum ista tractandi. Presens est .N.
in illo maxime iuguit ⁊ mori nũc̃
potuit caritatem. huic ergo inherere
⁊ conglutinari desiderans si ñ impe¬
diar inconueniencia pecc̃oꝵ meoꝵ
ꝑ litteras eius quanta pace ꝑ eum ec̃cã
suam dñs ⁊ quanto solatio gub̾na¬
uerit ⁊ ꝑ eius sermonis affectum ins¬
terib humilitatis indutus si quid ue¬
rius sencio cum orbe t̃rarum ñ ei p̾po¬
nam cor meum nec ineo ip̃o qd̃ alit̾
sentiens ñ tñ direptus est ab orbe terra¬
rum. Mauis quippe ineo robur uirtu¬
tis eminuit cum ista qõ ñdum discus¬
sa nutaret qd̃ ałr senciens quam mul¬
ti college tantam moderationem ob¬
tinuit ut ecc̃e dei sc̃am societatem nł¬

Expanded text:
cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat habens arbitrii sui liberam potestatem, etiam nobis qualibuscumque locum dedit pacifice secum ista tractandi. praesens est enim in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meper litteras eius, quanta pace per eum ecclesiam suam dominus et quanto solacio gubernauerit, et per eius sermonis adfectum uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuit, ut ecclesiae dei sanctam societatem nu
Abbreviated transcription (Latin):
quod putat faciat hñs arbitrii sui
nr̃is ñ contendimus cum quib concor
n ecc̃a dei. Seruatur a nob̾ pacienter
⁊ leniter caritas animi honor collegii
ualuit nr̃a medio critas ꝑmittente do¬
mino ⁊ inspirante conscripsimus
ꝙ̃ ad te ꝓ mutua dilectione transmi¬
simus in his u̾bis multa consideran¬
da sunt quib in hoc uiro qui dilexit
decorem dñs dñi ⁊ locum tab̾ nacisli
hĩtationis euis xp̃iane caritatis ful¬
gor elucet. Primo qr id qd̃ sensit ñ
tacuit. Deinde qr tam mansuete ⁊ pa¬
cifice ꝓtulit qr cum iis qui aliud qͥ¬
aliud senciebant ecc̃asticam pacẽ
tenuit qr inunitatis uinculo tantaᷤ
salubritatem ẽẽ intellexit qr eam
tm̃ dilexit ⁊ sobrie tusto diuit qr uid̾
⁊ sensit ⁊̃ adu̾sa sencientes posse sal¬
ua caritate sentire. Neq .N. cũ mal
tenere se dr̃et diuinam concordiã
⁊ dñicam pacẽ. Bonus quippe hr̃e
erga malos pacem potest. tenere ã

Expanded text:
quod putat, faciat, habens arbitrii sui quod putat, faciat, habens arbitrii sui nostris non contendimus, cum quibus cclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. In his uerbis multa consideranda sunt, quibus in hoc uiro, qui dilexit decorem domus domini et locum tabernaculi habitationis eius, christianae caritatis fulgor elucet: primo quia id quod sensit non tacuit, deinde quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit et sobrie custodiuit, quia uidit et sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem
Abbreviated transcription (Latin):
nent om̃s exquib tanquã membris
constat illa sponsa ñ hñs maculam
neq rugam ⁊ illa columba intermł¬
toꝵ coruoꝵ imꝓbitatem gemens.
Nisi forte tum esau pp̃ lenticule con¬
cupiscentiam primatum ꝑ diderit te¬
nere pͥmatum arbitrandi st̃ frauda¬
tores raptores feneratores inuidi eb
aut qd̃ est ten̾e ecc̃am ñ hoc est in di¬
uinis tenere primatum. Aut si om̃is
qui tenet ecc̃am. ⁊̃ primatum tenet.¬
om̃es illi iniqui ecc̃am qui tenent nõ
qui tñ intus uidentur ⁊ bap̃m dare
⁊ hr̃e a nullo ur̃m negantur. Nam e¬
os prioratum indiuinis hr̃e quis di¬
tat nisi qui nichil diuinum sapit.
ed iam ad illa eloquia pacifi¬
ca typriani hoc est ad epłe fine
tentem ñ saciant. Tanta exeis iotũ¬
ditas fr̃niamoris exhalat tanta dulcedo
caritatis exub̾at. ħ tibi inquit breuiter
ꝓ nr̃a mediotritate rescripsimus fr̃ ca
rissime nemini p̾scribentes aut p̾ uidi¬
cantes quo minus unusquisq epc̃oꝵ

Expanded text:
nent omnes, ex quibus tamquam membris nent omnes, ex quibus tamquam membris constat illa sponsa non habens maculam neque rugam et illa columba inter multorum coruorum inprobitatem gemens; nisi forte, cum Esau propter lenticulae concupiscentiam primatum perdiderit, tenere primatum arbitrandi sunt fraudatores raptores faeneratores inuidi ebraut quod est tenere ecclesiam non hoc est, in diuinis tenere primatum, aut si omnis qui tenet eccomnes illi iniqui Ecclesiam non tenent, qui tamen intus videntur, et baptismum dare et habere a nullo nostrum negantur. Nam eos primatum in diuinis habere quis dicat, nisi qui nihil diuinum sapit? Sed iam ad illa eloquia pacifica Cypriani, hoc est ad epistulae tentem non satiant. tanta ex eis iucunditas fraterni amoris exhalat, tanta dulcedo caritatis exuberat. haec tibi, inquit, breuissime nostra mediocritate rescrissime, nemini praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. Baptizatum ẽẽ ã posse seꝑa¬
n ab ecc̃a quis dubitau̾it. iñ quippe
om̃s hereses exierunt que uocabulo xp̃i¬
ano decipiunt. Quamobrem qr mani¬
festum est inbaptizato ẽẽ. bap̃m cum bap¬
tiratus ab ecc̃a seꝑatur. bap̃ms qui iuilo
est cum illo utiq seꝑatur. Et iõ ñ om̃s
qui tenent bap̃m tenent ecc̃am. sicut
ñ om̃s qui tenent ecc̃am tenent ⁊ uitã
et̃nam. Aut si ecc̃am tenere ñ dñis nͥ eos
qui duuna mandata custodiunt mul¬
tos iam conceduus bap̃m tenentes et
ecc̃am ñ tenentes. Quamobrem ñ p̾oc¬
tupauit hericus bap̃m tum eũ ab̃ ec̃ca
sumpserit. nec potuit a mitt̾e cum re¬
pͥmatum quisq sibi derogat ⁊ ħetico
tribuit qr cum dicit secum abstulis¬
se qd̃ ñ legittime daret s tñ legittimũ
daret nec iam legutime hr̃et s legit¬
timum h̃t. Primatus ã ñ est nisi in
sc̃a conu̾satione⁊ uita bona quoꝑti¬

Expanded text:
dicatur. baptizatum autem posse sepadicatur. baptizatum autem posse separari ab ecclesia quis dubitauerit? inde quippe omnes haereses exierunt quae uocabulo christiano decipiunt. Quamobrem quia manifestum est in baptizato esse baptismum, cum baptizatus de ecclesia separatur, baptismus qui in illo est cum illo utique separatur. et ideo non omnes qui tenent baptismum tenent et ecclesiam, sicut non omnes qui tenent ecclesiam tenent et uitam aeternam. aut si ecclesiam tenere non dicimus nisi eos, qui diuina mandata custodiunt, multos iam esse concedimus baptismum tenentes et ecclesiam non tenentes. Quamobrem non praeoccupat haereticus baptismum, cum eum ab ecclesia sumpserit, nec potuit amittere cum reprimatum quisque sibi derogat et haeretico tribuit, quia eum dicit secum abstulisse quod non legitime daret sed tamen legitimum daret, nec iam legitime haberet sed legitimum haberet. primatus autem non est nisi in sancta conuersatione et uita bona, quo perti
Abbreviated transcription (Latin):
boli sicut intus alius pot̃ hr̃e bap̃m xͥ
gis postħeticum laptirandum est qr
ioħes heretitus ñ erat. ⁊ tñ posteũ bap¬
tizatum est. sic dicitaliquis. multoma¬
gis postebriosum baptitandum est.
qr ioħ es sobrius erat ⁊ tñ posteũ bap¬
tiratum est. Et qd̾ ei rendeamus no
hebimus nisi baptitatis a ioħe lap̃m
optinere potuit qr prior lapti⁊ auit
s qr ñ suo bap̃o baptirauit. Et si ius bap
dantur nec tñ ideo ł nulla ł nõ data
dñr. Neq .N. ⁊ ille qui scł̃o u̾bis solis
⁊ ñ tc̃is renunciat iure accipit bapuis¬
mum ⁊ tñ accipit. Nam tales inecc̃a ⁊
cypriams suis tp̃rib fuisse cõme¬
morat. ⁊ nos exꝑimur ⁊ gemimus
inseꝑabiliter bap̃m ꝑ man̾e̾ manife¬
stum est qr inqd̃ libet ꝓ fundum ma¬
lorum ⁊ inquamlibet horribilem uo¬
raginem pec̃coꝵ urruat baptitatus.
usq ad apostaticam ruinam ñ caret
bap̃mo. Et ideo ꝑ pnĩam redeunti ñ
redditur qr eo ñ potusse. carere iu¬

Expanded text:
boli, sicut intus alius potest habere baptigis post haereticum baptizandum est, quia Iohannes haereticus non erat et tamen post eum baptizatum est\'. \'sic\', dicit aliquis, \'multo magis post ebriosum baptizandum est, quia Iohannes sobrius erat et tamen post eum baptizatum est\', et quid ei respondeamus non habebimus nisi baptizatis a Iohanne bapoptinere potuit quia prior baptizauit, sed quia non suo baptismo baptizauit, et si ius baptdantur nec tamen ideo uel nulla uel non data dicuntur. neque enim et ille, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiat, iure accipit baptismum et tamen accipit. nam tales in ecclesia et Cyprianus suis temporibus fuisse commemorat et nos experimur et gemimus.inseparabiliter baptisma permanere manifestum est, quia, in quemlibet profundum malorum et in quamlibet horribilem uoraginem peccatorum inruat baptizatus usque ad apostaticam ruinam, non caret baptismo et ideo per paenitentiam redeunti non redditur, quia eo non potuisse carere iu
Abbreviated transcription (Latin):
catholica innocens ⁊ homitida bapa
unum hr̃e ⁊ unum sp̃m ñ hr̃e. Quia
sicut unum est lap̃a sicut unus sp̃c
⁊ una ecc̃a. Ita fit ut hec inquo ag¬
noscendum sit qd̃ ht̃ hoc ei dandum
qd̃ non ht̃. Si nichil pot̃ ratum ⁊ fir¬
mum ẽẽ apud dñm qd̃ illi faciunt
quos dñs hostes ⁊ adusarios suos dic.
cur firmus est bap̃s quem traditur
homitide an hostes ⁊ adu̾sarios dñi
qui oderant paulum seruum xp̃i ie¬
su ac ꝑhoc oderant ⁊ iħ̾m qui ⁊ sau¬
lo ip̃i dixit. Qud me ꝑ sequeris qñ
euis seruos ꝑ sequebatur ⁊ infine
meis ñ fecistis michi ñ fecistis: Quã¬
obrem omnes qui ex nobis exeunt.
ñ sunt ex nob̾ s ñ om̃s qui nobis¬
tum sunt. ex nob̾ st̃. Sicut area cũ
trituratur quiquid inde uolat nõ
est trracum s ñ quicquid ibi est.
trititum est. Ideo ⁊ ioħs. Ex nobis
inquit exierunt s ñ erant ex nod̾.
Si .ii. fuissent ex nob̾ ꝑmansissent
utiq nob̾cum. Qua pp̃ sacramentũ

Expanded text:
omicida baptisma unum habere et unum spiritum non habere, quia sicut unum est baptisma, sic unus spiritus et una ecclesia. ita fit, ut hoc in quoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. si nihil potest ratum et firmum esse aput dominum, quod illi faciunt quos dominus hostes et aduersarios suos esse dicit, cur firmus est baptismus quem tradunt homicidae? an hostes et aduersarios domini qui oderant Paulum seruum Christi Iesu ac per hoc oderant et Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos persequebatur, et in fine meis non fecistis, mihi non fecistis ? Quamobrem, omnes qui ex nobis exeunt, non sunt ex nobis; sed non omnes qui nobiscum sunt, ex nobis sunt: sicut area cum trituratur, quidquid inde volat, non est triticum; sed non quidquid ibi est, triticum est. Ideoque et Joannes: Ex nobis, inquit, exierunt, sed non erant ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Quapropter Sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
tati st̃ hoĩes ⁊ post inuidos ñ baptita¬
tur cum exꝑte diaboli ẽẽ iniuidos ip̃e
cypriamis inepła dezelo ⁊ liuore tes¬
tetur ⁊ in ecc̃a xp̃i fuisse inuidos xp̃i
annunciatores ip̃is apłicis tp̃rib ip̃e
cyprianus exapło paulo sicut iam
docuimus manifestet. Quia ergo
nichil exillo documenti afferri pot̾ cur
pp̃ea post ħencos baptirandum sit qr
baptitatum est post ioħem cum ioħes
ħeticus ñ fu̾it ⁊ potuerit hr̃e bap̃m qͣm

Expanded text:
zati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo et liuore testetur et in ecclesia Christi fuisse inuidos Christi adnuntiatores ipsis apostolicis temporibus ipse Cyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia ergo nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos baptizandum sit, quia baptizatum est post Iohannem, cum Iohannes haereticus non fuerit et potuerit habere baptism
Abbreviated transcription (Latin):
fallaciter rendeat ueraciter ĩple¬
at ñ ei bap̃s repetitur s uita corrigi¬
tur sic ⁊ ille si postea ueniat ad ecc̃am
de qua int̾rogatus falsa renderat
qr eam se hr̃e dum ñ hr̃et putabat
ip̃a quam ñ hẽbat ei datur ñ quã
acceꝑat iteratur. Cur ã ad u̾ba q̃ ꝓ
posuerunt ñ possit nescio. Nisi forte
ꝙp cor hoĩs fallaciter comisum intus
ñ impedit lignum fallaciter positum
impedit foris quo minus sacramentis
suis ad ẽẽ dignetur mllis hoĩm faisita¬
tib impeditus. si ergo ad hec ualet qd̾
dictum est mneuuangelio deus pet̾corẽ
ñ auditut ꝑ peccorem satramenta nõ
celebrentur qũo exaudit homitidam
dep̾cantem ł sr̃aquam bap̃mi ł sr̃ o¬

Expanded text:
quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere dum non haberet putabat, ipsa quam non habebat ei datur, non quod acceperat iteratur, cur autem ad uerba quae posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris, quominus sacramentis suis adesse dignetur nullis hominum falsitatibus- inpeditus. si ergo ad hoc ualet quod dictum est in euangelio: deus peccatorem non audit, ut per peccatorem sacramenta non celebrentur, quomodo exaudit homicidam deprecantem uel super aquam baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
dei de cꝰ plenitudine ip̃e acceperat.
tudine ip̃e acceꝑat. Daptizandi po¬
testatem ut iohes bap̃s diceretur
nesciebat utrum sic ẽe daturus ⁊ cet̾is
an u̾o ⁊ ꝓprium bap̃m sic hab iturus
ut ꝑ quemilibet daretur siue excellentio¬
ris gr̃e ministrum siue inf̾ioris siue
ꝑ centeni fructus hoĩem siue sexage¬
ni siue triceni siue ꝑ frumentũ siue
ꝑ paleam ñ nisi unius illus ẽẽ cognos¬
ceretur : Et hec ꝑ sp̃m didicit uelut colũ¬
bam descendentem ⁊manentem sr̃ eũ.
Itaq inuenimus dc̃m ab apłis. ⁊ glo¬
riam meam quamius utiq in dño.¬
⁊ minist̾ium meum ⁊ prudenciam
meam ⁊ euuangeliũ meum quã¬
nistrant om̃s eq ualiter nec equali
p̾centia sunt õs p̾diti. ⁊ in euuãgeli¬
⁊ando alius alio melus o ꝑatur. Et
iõ dici potest alius alio doctior⁊ ipsa
dectͥna sp̃uali alius ã alio mag̾mi¬
nus ue baptizatus dici ñ pot̃ siuei
ab inferiore siue amaiore baptire¬

Expanded text:
dei de cuius plenitudine omnes acciperent, dei de cuius plenitudine omnes acciperent, tudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utiqet ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamnistrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptize
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Qd̃ in ip̃o dño ioħ̾es ꝑ illam co¬
lumbe sp̃em se diditisse testatur.
Nam scd̃m quid aliud dix̾it ⁊ ego
nesciebam eum ñ plane uideo. Sye¬
nim eum oĩo nesciret non ueniẽ¬
ti ad bap̃m suum dr̃et. Ego ate de
beo baptitari. Quid est ergo ꝙ ait.
cendentẽ de celo ⁊ mansit sr̃ eum ⁊
ego nesciebam eum s qui memi¬
sit baptizare inaqua ip̃e dixit mͥ
sr̃ quem iuderis sp̃m descendente̾
de celo ⁊ manentem sr̃ eum ip̃e ẽ
qui baptirat insp̃u scõ. Columba
utiq sr̃baptizatum descenderat.
adhuc ã uenienti ut baptita retur.
dixerat. Ego ate debeo baptizari. iã
ergo sciebat eum. Quid sibi itaq
uult ego nestiebam eum s qui me
misit baptizare in aqua ip̃e dixit¬
mͥ sr̃ quem uideris sp̃m descenden¬
tem de celo ⁊ manentem sr̃ eum.¬
ip̃e est: qui baptizat in sp̃u sc̃o cum
hoc postea qm baptitatus est fc̃m
sit nisi qr scd̃m aliquid eum scie¬
bat scd̃m aliquid ad huc nesciebat
s ciebat iudelicet sponsum filium

Expanded text:
ipso domino Iohannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizari. quid est ergo quod aicendentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, iper quem uideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu sancto? columba utique super baptizatum descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. quid sibi itaque uult: ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ipsemihidixit:super quem uideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eumipse est qui baptizatin spirtu sancto, cum hoc posteaquam baptizatus est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. Sicut .n. uidas cui buccellã
tradidit dñs ñ malum accipiendo sed
male accipiendo locum insediabolo
p̾buit sic indigne quisq sumens dñi¬
tum sacramentũ ñ efficit ut qr ipse
malus est malum sit aut qr ñ ad sa¬
lutem accipit malum acceꝑit. Corpus
.ii. dñi ⁊ sanguis dñi nͥlominus erat
⁊ bibit. Non ergo querant incatho
nem p̾cepti sine quo multa sc̃a hr̃i
possunt ꝓdesse ñ possunt: finis ã pre¬
cepti est caritas decorde puro ⁊cõscĩa
bona ⁊ fideñ ficta. lauacri u̾o satra¬
mentum ñ ut habeant siam eode
ip̃o quamuis in ħesi tinct st̃ s ut sa¬
lubriter habeant ad catholice unita¬
tem ueritatemq festinent.
am nunc de ioħis bap̃o idendum
c̃ẽ quid dicatur. baptitatoᷤ.N. ai
paulo eos qui iam bap̃o iob̾is bap¬
tiran fuissent legimus inactib
apłoꝵ. Non obaliudnisi qr ioħis¬

Expanded text:
mentum. sicut enim ludas, cui buccellam mentum. sicut enim ludas, cui buccellam tradidit dominus, non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est malum sit aut quia non ad salutem accipit nihil acceperit. corpus enim domini et sanguis domini nihilominus erat  bibit. non ergo quaerant in cathonem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia I
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptiratus ꝑdite uiuit siuena¬
tus siue foris. Qua pp̃ situt de lege
dicit apłs uona est lex si quis ea legit¬
time utatur ita de bap̃o recte dr̃e pos¬
sumus. Bonus est bap̃s sict eo legi¬
time utatur. Et si quis ñ faciebãt
tunc ut lex bona ñ eẽt aut oĩo nul¬
la eẽt qui ea ñ legittime utebantur
sit nuslo mͦ facit ut bap̃s bonus ñ
sit autut oĩo bap̃s ñ sit quisquis
eo siue qr in ħesi siue qr inpessimis
morib uiuit ñ legntime utitur. Et
io cum ł adunitatem catholicam.
ł aduitam tanto satramẽto digna
conu̾titur ñ aliud bap̃a incipit hr̃e legit¬
timum s illud ip̃m incipit hr̃e legitti¬
me. Nec remissio irreuocabiliũ pecc̃orum
consequitur bap̃a nisi ñ solum legittim̃
s ⁊̃ legutime habeatur. Nec tñ si legit¬
time ñ habebitur ⁊ pecc̃a ñ remittentur
ł remissa replicabuntur pp̃ea ł malũ
ł nuillum erit inbaptizato bapm̃i sacra¬

Expanded text:
qui baptizatus perdite uiuit siue iqui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter sicut de lege dixit apostolus: bona. est lex, si quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacra
Abbreviated transcription (Latin):
iam baptizau̾ant receptus ẽ bap̃s
illoꝵ ⁊ int̾ceptus tẏpus istoꝵ q d̃
nulio modo elig̾ent fieri nisi ampliꝰ
sibi adu̾sari arbitrarentur borrorẽ
hoĩm deiterata tinctione qm con¬
siderationem deꝑdita defensione
Qd̾ iõ ñ dix̾im qr humano sensu
S rursus incatholica baptitarentꝰ¬
ip̃ea cõmemorare uolui quantus pe¬
ne inoĩm mentib hꝰ fc̃i horror insidat.
Quẽ diuinitus infusum credid̾im ut
adu̾sus quaslibet disputationes qͣs
infirmi discutere neq̃unt horrore ip̃o
intueor admoneor quedam multũ
legntimum ꝯputetur quo illicbap¬
gittime possidere concedimus non
possidere ã ñ possumus dr̃e cum sa¬
tramentum dñicum euuangelicis
u̾bis cognoscimus Bap̃m ergo legi¬
cõmixta frumento ł extra sicut pa¬
lea uento sublata ht̃ hunc bap̃m.
legntimum quidem ht̃ s ñ legit¬
time. Ita .N. ht̃ quẽad modum uti¬
tur. Nuinc ã legittime utitur qui eo
contra legem utitur. Qd̃ facit oĩs

Expanded text:
iam baptizauerant, receptus est baptismus iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu si rursus in catholica baptizarentupropterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequintueor, admoneor quaedam multum legitimum computetur, quo illic bapgitime possidere concedimus: non possidere autem non possumus dicere, cum Sacramentum dominicum in evangelicis verbis cognoscimus. Bapcommixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur. non autem legitime utitur qui eo utitur contra legem, quod facit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
minum omnia penitus corda occupã¬
tur isti donatuste metuentes maluert̃
reciꝑ e bap̃m qui apud maximianis¬
tas quos dampnau̾ant datus est ⁊ co
mͦ sibi linguas p̾cidere ⁊ ora oppilare
qͣm denuo bapuitare tot hoĩes mus¬
titane ⁊ asuritane ⁊ aliarum plebĩ
quas cum feliciano ⁊ p̾texato ⁊ cet̾is
a se dampnatis ⁊ ad se redeuntib excepe¬
runt. Cum .n. fit hoc raro insingulis
int̾ multa spacia locorum ⁊ tpẽm hor¬
ror fc̃i ñ ita serriitur. si ã repente cõ¬
uenirentur quos ꝑtam longũ tp̃c
siue urgentib ꝑ iculis morus siue ꝑ
sollempnitates paschales memorati
sui erroris dr̃e coget ut possent qͣliẽ
falsa umbra constancie ccͣ calorem
u̾itatis sue duricie rigorem glaciẽ¬
q conteg̾e. S qr hec illi ferre ñ possent
⁊ qd̃ intam multis hoĩb fieret nͨ ip̃i
possent tołare qui fac̾ent p̾sertim qr
idem ip̃i eos inꝑte pͥmiani rebap¬
tizarent qui eos inꝑte maximiani

Expanded text:
minum omnia penitus corda occupanminum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae metuentes, maluerunt recipere Baptismum qui apud Maximianistas quos damnaverant datus est, et eo modo sibi linguas praecidere, quam denuo baptizare tot homines Mustitanae et Assuritanae et aliarum plebium, quas cum Feliciano et Praetextato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntibus susceperunt. Cum enim fit hoc raro in singulis, inter multa spatia locorum et temporum horror facti non ita sentitur. si autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani
Abbreviated transcription (Latin):
incatholica unitate desiderabunt et
suũ ẽẽ qd̃ xp̃i est ñ existimabunt. ⁊
u̾itatis sacramentum quamius ĩ
se positum cum errore ꝓprio ñ misce¬
bunt. huc accedit qr sic hoĩes occulta
nescio qua inspiratione dei detestã¬
tursi quis it̾m bap̃m accipiat que
ubicũq iam acceꝑat ut idem ip̃i ħe¬
tici inde disputent. frontẽ confricẽt
⁊ ꝓpe om̃s eoꝵ laici qui apud eos ĩ¬
uet̾au̾nt ⁊ aĩosam ꝑtinatiam a d¬
u̾sus catholicam conceꝑunt ħ solũ
sibi illic displicere fateantur ⁊ muil¬
ti qui pp̃ adipiscenda aliqua cõmo¬
da scl̃aria ł incõmoda deintanda tͣn¬
sire ad eos uolunt occultis conatib
ambiant ut hec eis ꝙ petuliari ⁊ do¬
minico uñficio pͥstetur ne rebapti¬
zentur ⁊ ñ nulli cet̾is eoꝵ uanis erro¬
rib ⁊ falsis criminationib aduersus
catholicam ecc̃am credentes hoc uno re
uocentur ut eis sotiari nolit ne re¬
baptizari cogantur. Quem sensum ho¬

Expanded text:
in catholica unitate desiderabunt et in catholica unitate desiderabunt et suum esse quod Christi est non existimabunt et ueritatis sacramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem confricent et prope omnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam crevocentur, ut eis sociari nolint, ne rebaptizari cogantur. Quem sensum, ho
Abbreviated transcription (Latin):
be diffuse pot̾ant maculare ⁊ idẽ nul¬
la existente causa diuorcii se abeodẽ
sensit suie qd̃ cathouce uniu̾sitatis
uñ ille ñ recessit obtinuit foris aꝑtis¬
sime constitutos inmanifesto sacrile¬
gio scismatis saluos eẽ ñ posse ⁊ oĩa
q̃ hñt de diuinis sacramentis ⁊ lib̾a¬
litate unius legntimi uiri quã diu¬
tales st̃ ad eoꝵ confusionem pocius ꝙͣ
salutem ualere. Quo circa ⁊̃ si uerepp̃¬
ea uellent ħetici correcto errore ueni¬
re ad ecc̃am qr putarent se bap̃m nõ
hr̃e nͥ incatholica acciꝑent nec sic eis
dełemus aditerationẽ bap̃i consenti¬
re s pocuis docendi eẽnt nec integri
rigi nollent nec eoꝵ ꝑ u̾sitate uiola¬
tum fuisse integriuũ bap̃ma qͣm din
corrigi noluerunt nec qr corrigi uo¬
lunt meliuis ineis bap̃a fĩ s ip̃os ama¬
lignitate discedere illudã intipere iã
ꝓ dẽẽ ad salutem qd̃ prius merat ad
ꝑ niciem. hoc .ni. discentes ⁊ salutem

Expanded text:
be diffusae poterant maculare, et ideo nulbe diffusae poterant maculare, et ideo nulla existente causa divortii se ab eodemsensit, sive quod Catholicae universitas unde ille non recessit obtinuit; foris apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis salvos esse non posse, et omnia quae habent de divinis Sacramentis et liberalitate unius legtales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem