comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deberent ad illũ ꝑferre. Non erã habent
regẽ idem antiquisaxones. sed satrapͥas
plurimos. suȩ genti p̃positos. Quungru¬
ente belli articło. mittunt equaliter
sortes. & quẽcũq sors ostendĩt. hunc
tempore belli ducẽ om̃s secunt᷑: & huic
obtemꝑant. Peracto aut̃ bello rursũ
ęqualis potentię om̃s fiunt satraphe.
S uscepit gͦ eos uillicus. & ꝓmittens se
mittere eos ad satraphã qui suꝑ se
erat ut petebant. aliquot dieb secũ
retinuit. Qui cũ cogniti essent abar ba¬
ris qđ essent alterius religionis. nã &¬
ps almis sẽꝑ atq orationib uacabant.
& coti die sacrifitiũ dõ uictime salutaris
offerebant. habentes secũ uascła sa¬
era & tabulã altaris uice dedicatam.
suspecti sunt habiti qͥa suꝑuenirent
ad satrapͥã & loquerent᷑ cũ illo. & a¬
uerterent illũ adiis suis. & ad nouã
xp̃ianę fidei religionẽ trans ferrent
sicq paulatim om̃is eorũ ꝓuincia uete.¬
Itaq rapuer̃ eos subito. & int̃emer̃

Expanded text:
deberent ad illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod essent alterius religionis, nam psalmis semper atque orationibus vacabant, et quotidie sacrificium Deo victimae salutaris offerebant, habentes secum vascula sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si pervenirent ad satrapam et loquerentur cum illo, averterent illum a diis suis et ad novam Christianae fidei religionem transferrent, sicque paulatim omnis eorum provincia veteItaque rapuerunt eos subito, et interemerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tus ob aliã sẽẽ eccłe utilitatẽ de qua
oracło fuerat p̃monitus. nec uicberet
illas deueniens inpartes quicquã ꝓ¬
ficiebat. tẽptauit adhuc in opus
uerbi mittere uiros scõs & industrios.
in qͥb eximius uilbrod. prb̃ru gra¬
du & merito p̃fulgebat. Quicũ illo
aduenissent. erant aut̃ numero
duodecĩ. diuertentes ad pippinũ
ducẽ francorũ. gratant̃ ab illo suscep¬
tisunt. Et qͥanuꝑ citeriorẽ fresiam
beneficiis attollens. Unde factũ est
opitulante grã diuina ut multos
in breui abidolatria ad fidẽ. xp̃i con
duo quidã prbi de natione anglorũ
qͥ in hiberma multo tẽporeꝓ et̃na
patria exulauer̃. uener̃ ad ꝓuinciã
antiquorũ saxonũ. si forte aliquos
ibidẽ p̃dicando. xp̃o ad qͥrere possent.
Erant aut̃ unius ambo sicut deuotionis..
sic etiã uocabuli. Nã uterq appellabat᷑
heuuald. ea tam̃ distinctione. ut ꝓdi
uersa capillorũspecie. unus niger
heuuald. alter alb heuualã. diceret᷑.

Expanded text:
t ob aliam sanctae Ecclesiae utilitatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia nuper citeriorem Fresiam, beneficiis adtollens: unde factum est, opitulante gratia divina, ut multos in brevi ab idolatria ad fidem convertereduo quidam presbyteri de natione Anglorum, qui in Hibernia multo tempore pro aeterna patria exulaverant, venerunt ad provinciam antiquorum Saxonum, si forte aliquos ibidem praedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterque eorum appellabatur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit dicens. Quare tã neglegent̃ ac
tepide dixisti egberto. quȩ tͥ dicen da
p̃cepi: At nune uade & dic ei. quia
uelit nolit. deb& ad monasteria
colũbe uenire. qͥa aratra eorũ ñ
bene incedunt. Oport& aut̃ eum
ad rectũ hȩc tramitẽ reuocare.
positũ cũ fr̃ib memoratis inciꝑe.
Cũq iã naui in posuissent quȩ tanti
itineris necessitas poscebat. atq
oportunos aliquot dies uentus ex
pectarent: facta .ẽ. nocte quadã
tam seua tẽpestas. que ꝑ ditis non¬
uullã ex parte his quȩ in naui
ꝓfectioni. & remanere doii passus
ẽ. At uͦ unus de socus eiꝰ uocabulo
uicberct: cũ ess& et ipse contẽptu
mundi ac doctrinescientia insignis.
nã multos annos in hiberiua ꝑegri¬
nus anachor fticã in magna ꝑfectio.¬
ne uitã egerat. ascendit nauim.
& fresiã ꝑueniens: duob annis
continuis gentulli ac regieiꝰ radbeot
tanti laboris fructũ. apud barbaros
inuenit adiutores. Tunc reuersus ad

Expanded text:
ruerit, dicens: « Quare tam negligenter ac ruerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. positum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque opportunos aliquot dies  Al., diebus ventos exspectarent, facta est nocte quadam tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in navi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genti illi ac regi ejus Rathbetanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad
Abbreviated transcription (Latin):
& nutritor amantissunꝰ. boisil. int̾ro.¬
gauitq me. an eũ cognoscere possẽ.
io. Etiã. lues enĩ boisil. At ille. Ad hoc
inqͥt ueni. ut responsũ dñi saluatoris
egbercto afferã: qđ te tam̃ referen¬
te oport& ad illũ uenire.Dic gͦ illi. qͥ a
ñ uala iter qđ ꝓposuit implere. Dĩenĩ
uoluntatis. ẽ: ut ad colũbȩ monaste¬
riamagis ꝑgat docenda. Erat aut̃ colũ¬
ba primꝰ doctor fidei xp̃ianȩ trans mon¬
tanis pictis ad aqͥlonẽ. primusq funda¬
tor monasterii. qđ in insula multis diu
scottorũ pictorũq popłis uenerabile
mansit. Qui uidelic& colũba. nunc. a
ñnullis composito a cella & colũba no¬
mine: colũ cella uocat᷑. Audiens aut̃
uerba uisionis egberet. p̃cepit fr̃i qui
retulerat necuiquã hec alteri referr&
ne forte illusoria essauisio. Ipse autem
gentes docendas ir & cessare uolebat.
At post dies paucos. rursũ uenit ad eum
p̃fatus frat̃ dicens. qͥa & ea nocte sibipost

Expanded text:
nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi post
Abbreviated transcription (Latin):
apłica traditiofestis paschalib uise-¬
ruit: ut nihil om̃unodis do tẽpore
pasche legalis p̃ocenpandũ. nil minu¬
endũ. eẽ. decerner&e. Quin potiꝰ sta¬
tuit ut expectaret᷑ urxta p̃ceptũ legis
Et cũ hȩc dies insabbatũ forte in cid&.
toller& unus qͥsq agnũ ꝑ familias &
id est p̃parent om̃s eccłe ꝑ orbẽ quȩ unã
catholicã faciunt. pane̾& uinũ in mi¬
steriũ carnis & sanguinis agni in ma¬
culati qͥ abstulit percata mundi: &
p̃cedente congrua lectionũ. oratio
tate offerant hȩc dño. in spem futu.¬
re suȩ redẽptionis. Ipsa .ẽ. enĩ eadẽ
nox in qua de egrpto ꝑsanguinẽ agni
israhelitica plebs erepta ẽ: ipsa in qua
ꝑresurrectionẽ xp̃i liberatus ẽ. amorte
et̃na popłs om̃is dĩ. Mane aut̃ illuces.¬
cente die diũca. primã paschalis festi
diẽ celebrarent. Ipsa. ẽ. enĩ dies in qua
resurrectionis suȩ głam dñs multifa¬
rio pie reuelationis gaudio discipłis
patefecit ipsa prima diesat ymorũ.

Expanded text:
ica traditio festis paschalibus inseruit, ut nil omnimodis de tempore Paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret. Quin potius statuit ut exspectaretur juxta praeceptum legis Et cum haec dies in Sabbatum forte inciderit, tolleret unusquisque agnum per familias et pararent omnes Ecclesiae per orbem, quae unam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis Agni immaculati, qui abstulit peccata mundi: et praecedente congrua lectionum, orationtate, offerrent haec Domino in spem futurae suae redemptionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem agni Israelitica plebs erepta est; ipsa in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna populus omnis Dei. Mane autem inlucescente die Dominica, primam paschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies azymorum,
Abbreviated transcription (Latin):
palã ac lucide cunctis illo aduenientib
Hie sac̃ in tũba pausat cũ corpore p̃sul.
Quẽ nunc theodorũ lingua pelasga uocat.
Princeps pontificũ. felix sũ musq sac̃dos.
Fimpida discipłis dognata disseruit.
Ultimi autem hu.
Namq dic̃ nonã decunã septẽber habebat.
Cum carnis claustra sp̃s egreditut.
Alma noue scandens felix consortia uitȩ.
Ciuib angłicis iunctus in arce poli
Successit aut̃ theodoro in episcopatũ
bercuald. qͥ erat abbas in monasterio
uir & ipse scientia seripturarũ inbutꝰ
sed & eccłasticis simul ac mon asteria¬
lib disciplinis sũme instructus.tã & si
p̃decessorisuo minime conparandus.
sequente t̃tio die kłrũ iuliarũ. dñica.
Q uiint̃ multos qͦs ordinauit antistes. etiã
gebmundo rofensis eccłe p̃sule de fun¬
cto. tobrã ꝓillo conserrauit. uirũ lati¬¬
na. greca. & saxonica lingua agq erudi¬
tione multiplicit̃ instructũ. Eo tẽpore¬

Expanded text:
palam ac lucide cunctis illo advenientibusHic sacer in tumba pausat cum corpore praesul Quem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasterio vir et ipse scientia Scripturarum imbutus, sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: sequente tertio die Kalendarum Juliarum, Dominica aqui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multiplicit
Abbreviated transcription (Latin):
anno consulatueiꝰ.iiiiͦ. pontificante
adliminabeatorũ apłorũ gregorio pon¬
tificatũ tenente ꝓfectus. ẽ. cupiens in
uicina scõrũ locorũ ad tẽpus ꝑegrinari
in terris. qͦ familiarius asẽĩs recipi me¬
reret᷑ in cęlis. Qđ his tẽporib plures
de gente anglorũ. nobiles. ignobiles.
laici. elerici uiri ac femine. certatun
facere consuer̃. Anno aut̃ post hunc¬
theodorus beate memorie archiep̃s. sen ex
fuisse habiturũ. ipse iã dudũ somnu
reuelatione edoctus: suis p̃dicareso.¬
lebat. Mansit aut̃ in episcopatu annis
uiginti duob. sepultusq est in eccła
scĩ prri. in qua om̃ium eporũ doruuer¬
nensiũ sunt corpora deposita. De qͦ una
cũ consortib eiusdẽ gradus. recte ac
ueracit̃ dicipotest. Quia corpora ipsorũ
in pace sepulta sunt: & nomina eorũ ui¬
uent in generationes & generationes.
Ut enĩ breuit᷑ dicã. tantũ ꝓfectus spuĩales¬
tẽpore p̃sulatus illiꝰ anglorũ eccła qͣntũ

Expanded text:
 consulatus quarto, pontificante ad limina beatorum apostolorum Gregorio pontificatum tenente profectus est, cupiens in vicinia sanctorum locorum ad tempus peregrinari in terris, quo familiarius a sanctis recipi mereretur in caelis: quod his temporibus plures de gente Anglorum, nobiles, ignobiles, laici, clerici, viri ac feminae certatim facere consuerunt. CAPUT ionis Dominicae, Theodorus beatae memoriae archiepiscopus senex annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatu annis viginti duobus, sepultusque est in ecclesia sancti Petri, in qua omnium episcoporum Doruvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, tantum profectus spiritalistempore praesulatus illius Anglorum Ecclesiae, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
memoria deuotionis ipsius fixa ꝑ scła
maner&: et legentes qͦq uł audien¬
tes. exemplũ facti ad studiũ religio¬
nis accend&. Scriptũ est gͦ hoc mͦ.
Culm̃. opes. sobolẽ. pollentia regna. triũphos
Ex uiuas. ꝓceres. moenia. castra. lares.
Queq patrũ uirtꝰ. & quȩ congesserat ipse.
Cedual. armipotens. liquit amore dĩ.
Ut p&rũ. sedẽq p&ri. rex cerner& hospes.
Quiꝰ fonte meras sumer& almus aquas.
S plendificũq iubar radianti carꝑa haustu.
Ex qͦ uiuificus fulgor ubiq fluit:
Percipiensq alacer rediuiuius p̃mia uitȩ.
Parbaricã rabiẽ. nomen & inde suũ
Conuersus conuertit ouans. p&rũq uocari
e ergius antistes iussit. ut ipse pater
f onte renascentis quẽ xp̃i gr̃ã purgans.
Protinus albatũ uexit in arce poli
Mira fides regis. clem̃tia maxim acp̃i.
Cuius consiliũ nullus adire pocest.
Peruarias gentes. ꝑ freta. ꝑq uias.
Urbẽ romuleã uidit. tẽplũq uerendũ
Aspexit p& rimistica dona gerens.

Expanded text:
memoria devotionis ipsius fixa per saecula maneret, et legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Barbaricam rabiem, nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes jussit, ut ipse pater. Fonte renascentis quem Christi gratia purgans, Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cujus consilium nullus adire potest. Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit Petri, mystica dona gerens.
Abbreviated transcription (Latin):
uires recepisse sentieis. optulit
pocłm ep̃o & nobis. Coeptũq mini¬
steriũ nobis om̃ib ꝓpinandi. usq
ad prandiũ cõpletũ ñ omisit: uni
tactũ manꝰ dñice surrexit. & sani¬
date simul ac uirtute recepta.
ministrabat eis. Alio tẽpore¬
uocatus ad dedicãndã eccłam
comitis uocabulo addi cũ postu¬
latus cõpless& ministeriũ. ro¬
gatus. ẽ. ab eodẽ comite intrare
adunũ de pueris es. qui acerri¬
ma egritudine p̾mebatur. ita
ut deficiente penitus om̃i m̃broꝵ
tunc erat p̃paratus. in qͦ defun¬
ctus condi deber&. Addidit aut̃
uir etiam
obsecrans : ut intrar& oraturus
ꝓ illo. qͥa sibi multũ necessaria
ille manũ inponere atq eum

Expanded text:
vires recepisse sentiens, obtulit vires recepisse sentiens, obtulit poculum episcopo ac nobis: coeptumque ministerium nobis omnibus propinandi usque ad prandium completum non omisit; imittactum manus Dominicae surrexit, et sanitate simul ac virtute recepta, ministrabat eis. » CAPUcomitis vocabulo Addi, cum postulatum complesset ministerium, rogatus est ab eodem comite intrare ad unum de pueris ejus qui acerrima aegritudine premebatur, ita ut, deficiente penitus omni  Al., tunc erat praeparatus in quo defunctus condi deberet. Addidit autem vir etiam obsecrans ut intraret oraturus pro illo, quia multum necessaria ille ei manum imp
Abbreviated transcription (Latin):
eo tẽpore. uirũ dĩ illo ad dedicandã
ecctam ab codẽ comite uooari.Cũq
R enuit ep̃s. dicens se ad monãste
At ille obuixius p̃cib instans. uouit
etiã se elemosinas pauꝑib daturil.
dũ modo ille dignaretur eodie
domũ suã in grediens ieiuniũ sol¬
uere. Rogaui & ego una cũ illo.
ꝓmittens etiã elemosinas in aluo¬
niã inopũ dare: dũ ille ad domũ
comitis pransurus ac benedictionẽ
daturus intrar&. Cũq hoc tardeac
difficulter in petraremꝰ. u traui¬
mus ad reficiendũ. Miserat autẽ
ep̃s mulieri quȩ infirma iacebat
de aqua benedicta quã in dedica¬
tionẽ eccłe consecrauerat. ꝑ uuũ
de his qͥ mecũ uenerant fr̃ib. p̃ci¬
piens ut gustandã illidar&.. et
ubicũq maximũ ei dolorẽ esse di¬
diciss&. de ipsa eam aqua lauar&.
Qđ ut factũ est. surrexit statĩ mu¬
lier sana. Et ñ solũ se uifirmitate
longa carere. sed & ꝑditas dudũ

Expanded text:
eo tempore virum Dei illo ad dedicandam eo tempore virum Dei illo ad dedicandam ecclesiam ab eodem comite vocari. Cumque Renuit episcopus, dicens se ad monasteriAt ille, obnixius precibus instans, vovit etiam se eleemosynas pauperibus daturum, dummodo ille dignaretur eo die domum suam ingrediens jejunium solvere. Rogavi et ego una cum illo, promittens etiam me eleemosynas in alimoniam inopum dare, dum ille domum comitis pransurus ac benedictionem daturus intraret. Cumque hoc tarde ac difficulter impetraremus, intravimus ad reficiendum. Miserat autem episcopus mulieri quae infirma jacebat, de aqua benedicta quam in dedicationem ecclesiae consecraverat, per unum de his qui mecum venerant fratribus, praecipiens ut gustandam illi daret, et ubicunque maximum ei dolorem inesse didicisset, de ipsa eam aqua lavaret. Quod ut factum est, surrexit statim mulier sana, et non solum se infirmitate longa carere, sed et perditas dudum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dicere : qͥa ex qͦ ep̃s orationẽ ꝓme
& benelictionẽ cõpleta egressus. ẽ.
statun melius habere icĩpio. & si
nec dũ uires pristiuas recepi. dolor
tam̃ om̃is & de brachio ubi ardentior
in erat. & de totomeo corpore uelut
ipso ep̃o foras eũ exportante fundi¬
tus ablatus . ẽ. tam & si tumor ad huc
brachumanere uidetur. Ab euntib
aut̃ nobis in de. continuo fugatũ do¬
lorẽ mẽbrorũ. fuga qͦq tumoris hor¬
rendi secuta .ẽ. & ereptamorti & do¬
lorib uirgo. laudes dño saluatori
una cũ cȩteris qui ibi erant seruis illiꝰ
dissunile inĩracłm de p̃fato antistite
narrauit idẽ abbas dicens. Uilla erat
comitis ciiꝰdã qui uocabat᷑. buch.
ñ longe amonasterionr̃o. id ÷ duũ¬
ferme miliũ spatio separata: euiꝰ
coniunx qͣd a guita ferine dieb erat
a cerbissimo dolore tenta.. ita ut trib
septimanis ñ poss& de cubicło in quo
iacebat foras efferri. Contigit autẽ

Expanded text:
mihi dicere quia ex quo episcopus oratione pro me, mihi dicere quia ex quo episcopus oratione pro me, et benedictione completa egressus est, statim melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior inerat, et de toto meo corpore, velut ipso episcopo foras eum exportante, funditus ablatus est, tametsi tumor adhuc brachii manere videretur. Abeuntibus autem nobis inde, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis illius dissimile miraculum de praefato antistite narravit idem abbas, dicens: « Villa erat comitis cujusdam qui vocabatur Puch, non longe a monasterio nostro, id est, duuferme millium spatio separata: cujus conjux quadraginta ferme diebus erat acerbissimo languore detenta, ita ut tribus septimanis non posset de cubiculo in quo jacebat, foras efferri. Contigit autem
Abbreviated transcription (Latin):
sipient̃ & in docte fecistis in luna
qͥnta flebothomando. Mlemini enĩ
beate memorie theodoro archiep̃o
dicere: qͥa ꝑ icłosa sit satis illiꝰ tẽpo¬
ris flebothomia. qͣndo & lum̃ lune
& reuma oceani in crem̃to. ẽ. Et quid
ego possũ puelle si moritura . ẽ. fa¬
cere: At illa instantius obsecrans
ꝓ filia quã oppido diligebat. na &
abbatissã eam ꝓ se facere disposue¬
rat. tandẽ obtinuit ut adlanguen¬
tẽ intrar&. In trauit ergo me secũ
assũpto ad uirginẽ. quȩ iacebat
multout dixi dolore constricta.
& brachio in totũ grossescente
prorsus. Et astans. dix̃ orationẽ suꝑ
illã. ac benedicens egressus. ẽ.
Cũq post hee hora conpetente conse¬
deremus ad mensã. adueniens qͥdã
nis. ut otius regrediaris ad eã. Qđ
dũ facerẽ. repꝑullã ingrediens
uultu hilariorẽ. & uelut sospiti
similẽ. Et dũ assederẽ illi. dixit.
Uis petamus bibere: At ego. uolom
oblato pocło biberemꝰ ambo. coepit

Expanded text:
ecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum grossescente,eret: et adstans dixit orationem super illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemus ad mensam, adveniens quidam nis, ut ocius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem. Et dum adsiderem illi, dixit: Vis petamus bibere? At  Al., Et oblato poculo biberemus ambo, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit nobis abbatissa. qͥa quȩdã
de numero uirginũ quȩ erat filia
ipsius carnalis. grauissimo languore
teneret᷑. qͥa flebothomata.ẽ.nuꝑ
inbrachio. Et cũ ess& instudio. tacta
ẽ. infirmitate repentini doloris. Quo
mox in crescente. magis grauatũ. ẽ.
brachiũ illud uulueratũ. ac uersũ
in tumor ẽ. ad eo ut uix duab mani¬
b circũplecti poss&. ipsaq iacens
in lecto. p̃nimietate doloris iã mo¬
ritura uideret᷑. Rogauit gͦ ep̃m
benedicere illã dignaret᷑. qͥacre.¬
der& eã abenedictione uł tactu
illiꝰ mox meliꝰ habiturã. Int̾rogars
aut̃ ille qͣndo flebothomata ess&

Expanded text:
indicavit nobis abbatissa, quod quaedam indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Rogavit ergo episcopum benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem i
Abbreviated transcription (Latin):
nitati congaudens ep̃s. p̃cepit medi¬
co etiã sanandę scabredinicapitis eiꝰ
curã adhibere. Qui fecit ut iusserat.
& iuuante benedictione ac p̃cib anti¬
stitis. nata.ẽ. cũ sanitate cutis uenu¬
sta species capillorũ. factusq est u¬
uenis limpidi uultu & loquela ꝓmp.¬
tus. capillis pulchre crispis. qͥ ante
fuerat de formis pauꝑ & mutus. Sicq
de ꝑcepta letus sospitate. offeren
ei eciã ep̃o ut in sua famila manen¬
di locũ acciꝑ&. magis domũ reuer¬
culũ. quia cũ reuerentissimus
uir. uil frid. post longũ exiliũ in
episcopatũ ess& augustaldensi
eccłe receptus: & idem ioħs de fun¬
cto bosa. uiro multe sc̃itatis & humi¬
litatis ep̃o ꝓ eo eboraci substitutus.
uenerit ipse tẽpore qͦdã ad monaste¬
riũ uirginũ in loco qui uocat᷑. uetadim.
cui tunc heriburg. abbatissa p̃suit.
U bi cũ uenissemꝰ inquit. & magno uni¬
uersor ũ gaudio suscepti essemus.

Expanded text:
nitati congaudens episcopus praecepit medinitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini capitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus vultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reverculum. Quia cum reverentissimus vir Uilfrid post longum exilium in episcopatum esset Hagustaldensis Ecclesiae receptus, et idem Joannes, defuncto Bosa viro multae sanctitatis et humilitatis, episcopus pro eo Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus,
Abbreviated transcription (Latin):
re ex ore. ac ubi ostend̾e iussit Et
app̃hendens eiꝰdẽ mentũ. signũ
sc̃ȩ crucis linguȩ eiꝰ in pressit. Quã
signatã. reuocare in os. & loqͥillũ
bũ affirmandi & consentiendi. id ÷
etiã. Dix̃ ille statim soluto uincłolin¬
gue qđ iusserat. Addidit ep̃s nomi¬
na litterarũ. dicito .a. Dix̃ ille a
badicenda illi ꝓponere. & cũ in om̃ib
consequent̃ respond&: p̃cepit eũ sen¬
tentias longiores dicere. Qđ a fecit.
N eq ultra cessauit tota die illa & nocte
sequenti qͣntũ uigilare potuit ut fer̃
qͥ p̃sentes fuere loqui aliqͥd & archana
suȩ cogitationis ac uoluntatis qđ nũqͣm
ante pocuit alisostendere. in simili¬
tudinẽ illius diclaudi qui curatꝰ¬
& abapło p&ro & iohanne exiliensste¬
tit & ambulabat. & intrauit cũ illis in
templũ. ambulans. exiliens. & lau¬
dans dñm. gaudens nimiũ offitio pedũ.
qͦtanto tẽpore erat destitutus. Cuiꝰ sa¬

Expanded text:
re ex ore ac sibi ostendere jussit; et re ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum bum adfirmandi et consentiendi, id est etiam. Dixit ille statim, soluto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito A, » dixit ille A. « ba dicenda illi proponere. Et cum in omnibus consequenter responderet, praecepit eum sententias longiores dicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere, loqui aliquid, et arcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similitudinem illius diu claudi qui curatnne, exsiliens stetit et ambulabat; et intravit cum illis in templum ambulans, et exsiliens, et laudans Dominum; gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã secretior nemore raro & ual¬
lo circũdata. ñ longe ab augustal¬
densi ȩccła. id est unius ferme mi¬
liarii & dimidiispatio int̾fluente
tunc amne separata. habens climite.¬
riũ sc̃imichaelis archangłi. in qua
uir dĩ sępius ubi oportunitas arri¬
debat tẽporis. & maxune qͦ dragesi.¬
ma. manere cũ paueis: atq oratio¬
nib ac lectioni quiecus oꝑ ãdare
r&. iussit suos quȩrere paupẽ
aliquẽ maiore infirmitate ułino¬
pia grauatũ. quẽ secũ hab̾e illis
dieb ad faciendã elemosinã pos¬
s&. Sic enĩ semꝑ facere solebat. Crat
aut̃ in uilla ñ longe posita qͥdã ado¬
lescens mutus ep̃onotus: nã sepius
habebat in capite ut nil um quã
capillorũ ei insuꝑiore parte capitis
nasciualer&. tantũ in circuitu
horridi crines stare uidebantur.
septis mansionis eiusdẽ paruũ tugu¬
riũ fieri in quo manens cotidiã
sequente dnĩca ussit ad se intrare
pauꝑẽ. Ingresso. linguã ꝓfer¬

Expanded text:
quaedam secretior, nemore raro e vallo circumdata, non longe ab Hagustaldensi ecclesia, id est, unius ferme milliarii et dimidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua vir Dei saepius ubi opportunitas adridebat temporis, et maxime in Quadragesima, manere cum paucis, atque orationibus ac lectioni quietus operam darret, jussit suis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem secum habere illis diebus ad faciendam eleemos sic enim semper facere solebat. Erat autem in villa non longe posita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius habebat in capite, ut nil unquam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. septis ejusdem mansionis parvum tugurium fieri in quo manens quotidiansequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam profer
Abbreviated transcription (Latin):
iuncturã cõpnere atq alligari ius¬
sit. Tantũq mox accepta eiꝰ benedi¬
ctione conualui. ut in crastinũ ascen¬
dens equũ. cũ ipso iter in aliũlocũ
facerẽ. Nec multo post plene curatꝰ.
uitali etiã unda ꝑfusus sũ. Mansit
tus. ẽ. in porticu sẽi p&ri in monaste¬
rio suo qđ dicit᷑ in silua derorum.
anno ab incarnatione dñica dcc xxi.¬

Expanded text:
uncturam componere atque alligare jusuncturam componere atque alligare jussit. Tantumque mox accepta ejus benedictione convalui, ut in crastinum ascendens equum, cum ipso iter in alium locum facerem: nec multo post plene curatus, vitali etiam unda perfusus sum. » Mansit tus est in porticu sancti Petri, in monasterio suo, quod dicitur In silva Derorum, anno ab incarnatione Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
nomine meo. & quasi de somno graui
excitatũ. in t̾rogauit sinossẽ qͥs ess&.
qui loqueret᷑ ad me. At ego aꝑiens
benedictionis. reduit adorandũ. Et
sedentẽ. & iã loqui ualentẽ. Cocpitq
me in t̾rogare diuino ut mox patuit
ammonit̾us instinctu. anme. eẽ. bap¬
tizatũ absq scrupulo nossẽ. Ciuego.
absq ulla me hoc dubietate scire
respondi. qͥa salutari fonte in remis¬
sione peccatorũ essẽ ablutus & nom̃
prb̃i aqͦ me baptiratũ nouerã dixi.
At ille. Si abhoc inqͥt sac̃dote baptiratꝰ
es: ñ es ꝑfecte baptiratus. Nouinãq
cũ. & quiacũ ess& prbr or dinatus
nullatenꝰ ꝓpt̃ ingenu tarditatem
potuit cathecizandi uł baptirandi
ministeriũ discere. Propt̃ qđ & ipse
illũ ab huiꝰ p̃sũptione ministeru
qđ regularit̾ implere nequibat. om̃i
uit. Factũq est. ut exsufflante
illo in faciẽ meã confestim me
melius habere sentirẽ. Uoc auit aut̃
medicũ. & dissolutã mͥ emigranu¬

Expanded text:
nomine meo, et quasi de somno gravi nomine meo, et quasi de somno gravi excitatum interrogavit si nossem quis esset qui loqueretur ad me. At ego aperiens benedictionis rediit ad orandum: et sedentem et jam loqui valentem: coepitque me interrogare, divino, ut mox patuit, admonitus instinctu, an me esse baptizatum absque scrupulo nossem: cui ego, absque ulla me hoc dubietate scire respondi, quia salutari fonte in remissionem peccatorum essem ablutus; et nomen presbyteri a quo me baptizatum noveram, dixi. At ille: Si ab hoc, inquit, sacerdote baptizatus es, non es perfecte baptizatus: novi namque eum, et quia cum esset presbyter ordinatus, nullatenus, propter ingenii tarditatem, potuit catechizandi vel baptizandi ministerium discere, propter quod et ipse illum ab hujus praesumptione ministerii quod regulariter implere nequibat, omnimvit; factumque est ut, exsufflante illo in faciem meam, confestim me melius habere sentirem. Vocavit autem medicum, et dissolutam mihi emicran
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Casuq euenit. uł potiꝰ diuina
ꝓuisione adpuniendũ in oboedientiȩ
meȩ culpã. ut hunc capite acmanu quã
capitiruens subposueram tangerẽ: atq
infracto pollice capitisqͦq uinctura sol¬
ueret᷑. & ego ut dixisimillimꝰ mortuo
fierẽ: & qͥa mouere ñ poterã. tetender̃
ibidẽ papilionẽ in qͦiacerẽ. Erat autẽ
hora diei circit̃ septuna: a quausq ad¬
uesꝑũ quietus & quasi mortuus ꝑmanens.
tunc paululũ reuiuisco ferorq do¬
mũ a socus. ac tacitus tota nocte ꝑ duro.
Uomebã aut̃ sanguinẽ: eo qđ intera nea
essent ruendo conuulsa. At ep̃s grauis¬
sime de casu & interitu meo dolebat.
eo qđ me speciali diliger& affectu. nec
uoluit nocte illa uixta morẽ cũ clericis
suis manere: uerũ solus in oratione ꝑ¬
sistens. noctẽ ducebat ꝑuigilẽ. ꝓmea
ut reor sospitate suꝑne pietati suppli¬
cans. Et mane primo ingressus ad me.
ac dicta suꝑme oratione. uocauit me

Expanded text:
poterat; casuque evenit, vel potius divina poterat; casuque evenit, vel potius divina provisione, ad puniendam inobedientiae meae culpam, ut hunc capite ac manu quam capiti ruens subposueram, tangerem, atque infracto pollice capitis quoque junctura solveretur; et ego, ut dixi, simillimus mortuo fierem. Et quia moveri non poteram, tetenderunt ibidem papilionem in qua jacerem. Erat autem hora diei circitusque quietus, et quasi mortuus permanens, tunc paululum revivisco, ferorque domum a sociis, ac tacitus tota nocte perduro. Vomebam autem sanguinem, eo quod et interanea essent ruendo convulsa. At episcopus gravissime de casu et interitu meo dolebat, eo quod me speciali diligeret affectu: nec voluit nocte illa juxta morem cum clericis suis manere, verum solus in oratione persistens noctem ducebat pervigilem, pro mea, ut reor, sospitate supernae pietati supplicans. Et mane primo ingressus ad me, ac dicta super me oratione, vocavit me
Abbreviated transcription (Latin):
heribala. ab illo secertamine
funditus abstineat. Porro ipse
diligentiꝰ obscerans ut & mͥ cer¬
tandi cũ illis. copia daret᷑: uidebã
nãq equo quẽ mͥ ipse optimũ dona¬
uerat nequaquã impetrare posse.
At cũ sepius huc atq illue spectante
me & ep̃o concitatis in cursũ equis
reuerterent᷑ & ipse lasciuo suꝑa¬
tus animo ñ me potuit cohibere.
seti ꝓ hibente licor illo. ludentib
me miseui. & simul cur su equi
contende coepi. Qđ dũ agerẽ. au¬
diui illũ postergũmͥ cũ gemitu
dicentẽ. O. quã magnũ. ue. facis
mihi sic equitando. & egõ audiens.
nihilominꝰ coeptis iustitiuetitis. Nec
mora dũ feruens equus qđdã itineris
concauũ ualentiori impetu transilir&.
lapsus decidi. & mox uelut emoriens
sensũpenitus motũq om̃em ꝑdidi.
Frat nãq illo in loco lapis t̃re equalis ob¬
tectus cespite tenui: neq ullus alt̃ in
tota illa campi planeie lapis inueniri

Expanded text:
Herebald ab illo se certamine Herebald ab illo se certamine funditus  Al. om. funditus abstineat. Porro ipse diligentius obsecrans, ut et mihi certandi cum illis copia daretur, fidebam namque equo quem mihi ipse optimum donaverat, nequaquam impetrare potui. « At cum saepius huc atque illuc spectante me et episcopo, concitatis in cursum equis reverterentur; et ipse lascivo superatus animo non me potui cohibere, sed, prohibente licet illo, ludentibus me miscui, et simul cursu equi contendere coepi. Quod dum agerem, audivi illum post tergum mihi cum gemitu dicentem: O quam magnum vae facis mihi sic equitando! Et ego audiens, nihilominus coeptis institi vetitis. Nec mora, dum fervens equus quodam itineris concavum valentiore impetu transiliret, lapsus decidi, et mox velut emoriens sensum penitus motumque omnem perdidi. Erat namque illo in loco lapis terrae aequalis obtectus cespite tenui, neque ullus alter in tota illa campi planitie lapis inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
ratus abbas ñ se p̃sente factũ. sed
ab his qui p̃sentes fuere sibi ꝑhib&¬
heribald in se ipso abeo factum
sola narrare miracłm. Qui tunc
qͥdẽ inclero illius conuersatus.
p̃est. Uitã in qͥt illiꝰ qͣntũ homini¬
cognoui. ꝑ om̃ia ep̃o dignã esse
conꝑi. Sed & cuiꝰ meriti apud int̃.
sũ qͥppe quẽ abipso ut ita dicã
mortis limite reuocans ad uitã.
uitȩ sua oratione ac benedictione
legendi quidẽ canendiq studus
traditus. sed ñ ad huc animũ ꝑ fe¬
ate aiuuenilib cohibens illecebris.
contigit qͣdã die nos it̃ agentes
cũ illõ deuenisse in uiã planã &
amplã. aptamq cursui equorũ.
coeperuntq uiuenes quicũ ipso
erant maxime laici postulare
ep̃m. ut cursu maiore equos suos
inuicẽ ꝓbare licerer. At ille pri¬
mo renuit. otiosũ dicens esse qđ
desidabant. Sed ad ultimũ mul¬
torũ unanima intentione deuiet:
facite in qͥt si uultis. ita tamen ut

Expanded text:
ratus abbas non se praesente factum, sed ratus abbas non se praesente factum, sed ab his qui praesentes fuere, sibi perhibHeritbald, in seipso ab eo factum solet narrare miraculum, qui tunc quidem in clero illius conversatus, praeest. « Vitam, inquit, illius, quantum hominicognovi, per omnia episcopo dignam esse comperi. Sed et cujus meriti apud internsum: quippe quem ab ipso, ut ita dicam, mortis limite revocans, ad viam vitae sua oratione ac benedictione legendi quidem canendique studiis traditus, sed non adhuc animum perfecte a juvenilibus cohibens inlecebris, contigit die quadam nos iter agentes cum illo devenisse in viam planam et amplam aptamque cursui equorum: coeperuntque juvenes qui cum ipso erant, maxime laici, postulare episcopum ut cursu majore equos suos invicem probare liceret. At ille primo negavit, otiosum dicens esse quod desiderabant; sed ad ultimum multorum unanima intentione devictus: Facite, inquit, si vultis, ita tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
haber&. Intrauit gͦ illo ep̃s. &
uidit eũ mestis om̃ib iã morti
ꝓximũ. positũq loculũ iuxta
eũ in quo sepeliendus poni de¬
ber&. dix̃q orationẽ. ac bene¬
dixt eũ & egrediens dix̃ soli¬
to consolantium sermone. Bene
conualescas. & cito. Cũq post
hec sed̾ent ad mensã. misit pu¬
er ad dominũ suũ. rogans sibi
pocłmuini mittere: quia sitir&.
Gauisus ille multũ qͥa bibere pos¬
s&. misit ei calicẽ uini. benedi¬
ctũ ab ep̃o. Quẽ ut bibit surrex̃
continuo. & ueterno morboin¬
infirmitatis discusso. induit se
ipse uestim̃tis suis. & egressus
inde: intrauit ac salutauit ep̃m.
& conuiuas. dicens: qͥa ipse qͦq de¬
lectaret᷑ manducare & bibere
cũ eis. lusser̃ eũ sedere secũ ad
epulas multũq gaudentes
de sospitate illiui. residebat
uescebat᷑. bibebat. letabat᷑. &
qͣsi unus ex conuiuis se agebat. Et
multis post hȩc annis uiuens.
in cadẽ quã acceꝑat salute per¬
mansit. Hoc aut̃ mi racłm memo¬

Expanded text:
. Intravit ergo illo episcopus, et vidit eum moestis omnibus jam morti proximum, positumque loculum juxta eum in quo sepeliendus poni deberet; dixitque orationem ac benedixit eum, et egrediens dixit solito consolantium sermone: Bene convalescas, et cito. Cumque post haec sederent ad mensam, misit puer ad dominum suum, rogans sibi poculum vini mittere, quia sitiret. Gavisus ille multum quia bibere posset, misit ei calicem vini benedictum ab episcopo; quem ut bibit, surrexit continuo, et veterno infirmitatis discusso, induit se ipse vestimentis suis; et egressus inde intravit, ac salutavit episcopum et convivas, dicens, quia ipse quoque delectaretur manducare et bibere cum eis. Jusserunt eum sedere secum ad epulas, multum gaudentes de sospitate illius. Residebat, vescebatur, bibebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem quam acceperat salute permansit. Hoc autem miraculum memo
Abbreviated transcription (Latin):
torũ est regnosociatus in cęlis. Cui
etiã tẽpore baptismatis papa memo¬
ratus ꝑ &ri nom̃ inposuerat: ut bea¬
tissimo apłorũ principi ad euiꝰ sacra¬
tissimũ corpus a finib t̾rę pioductꝰ
amore uenerat. etiã nominis ipsiꝰ con¬
sortio ungeret᷑. Qui in eiꝰ eccła qͦq se

Expanded text:
ortio sociatus in caelis. Cui etiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam nominis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑpetuũ uenit romã. hoc sibi głe
singularis desidans ad ipisci: ut ad
limin a beatorũ apłorũ fonte baptis¬
matis ablueret᷑ in qͦsolo didicerat
generihumano patere uitȩ cȩlestis
introitũ simuletiã sꝑans qͥa mox
baptizatus: carne solutus. ad et̃na
gaudia iã mundus transir&. Qđ utrũq
ut mente disposuerat. dño uiuante
tificatũ agente Sergio baptizatus. ẽ.
die scõsabbati paschalis. anno ab in car
ad huc positus. languore correptus.¬

Expanded text:
que perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mente disposuerat, Domino juvanttificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati Paschalis, anno ab incarnaadhuc positus, languore correptus
Abbreviated transcription (Latin):
la cessionẽ frãt̾nã & oblationem¬
d& a hostiȩ salutaris. eȩlitꝰ sibi¬
mitate fuis se donata intellexit.
Multiq hȩc ap̃fato uiro au¬
dientes. accensi sunt infide ae
deuotione pietatis. seilic& ad
orandũ uł elemosinas faciendas.
uł ad offerendas dõ uictimas
saere oblationis. ꝓ ereptione
ad redẽptionẽ ualer& et anime
& corporis sempit̃nam. Hanc mͥ
hystoriã. etiã qͥdã eorũ qui ab
ipso uiro in qͦ facta. ẽ. audiere
narrarunt. Unde ea quȩ aliqͣndo
comꝑi. indubitant̃ historie nr̃e
eccłastice inserendã credidi. Ixxi¬

Expanded text:
ercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae oblationis, pro ereptione ad redemptionem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentissimꝰ in insula farne .: inul¬
tũ dep̃catus fr̃s ut ibi qͦq sepeliret᷑.
ubi ñ paruo tẽpore ꝓ dño militarat.
assensũ dedit ut ad insulã lindis¬
farnensiũ relatus. in eccła depone.¬
ret᷑. Qđ dũ factũ ess&: episcopatũ
eccłȩ illius anno uno seruabat uene¬
rabilis antistes uilfrid. donee eli¬
geretur qͥ ꝓ cubercto antistes ordi
mosinarũ oꝑatione in signis ita
ut iuxta legẽ om̃ib annis dectinã
ñ solũ quadrupedũ. uerũ etiã fru-¬
gũ om̃ium atq pomorũ. necñ &¬

Expanded text:
reverentissimus in insula Farne, mulreverentissimus in insula Farne, multum deprecatus fratres ut ibi quoque sepeliretur, ubi non parvo tempore pro Domino militarat. assensum dedit, ut ad insulam Lindisfarnensium relatus, in ecclesia deponeretur. Quod dum factum esset, episcopatum Ecclesiae illius anno uno servabat venerabilis antistes Uilfrid, donec eligeretur qui pro Cudbercto antistes ordinemosynarum operatione insignis; ita ut, juxta legem, omnibus annis decimam non solum quadrupedum, verum etiam frugum omnium atque pomoru
Abbreviated transcription (Latin):
simul transeamꝰ ad cȩlos. Nostienĩ. qͥa
ad tui oris imꝑiũ sẽꝑ uiuere studui. &
quic qͥd ignor antia uł fragilitate deliqͥ.
ęque ad tus uoluntatis examen. mex
emendare curaui. Incubuit p̃eib an¬
tistes.. statiq edoctus in sp̃u. impe
frat̃mi. & noli plorare: sed gaudio
gaude. qͥa qđ rogauimꝰ. suꝑna nobis
clem̃tia donauit. Cuiꝰ ꝓmissi & ꝓphe¬
tię ueritatẽ sequens rerũ euentus
inuicẽ uisione coniunctisunt. atq
angłico ministerio parit̾ ad regnũ eȩlo¬
rũ trans lati. Sed heriberet diutina
prius in firmitate decoqͥt᷑: illa ut
credibile. ẽ. dispensatione dñicȩ pie¬
tatis. ut si qͥd minꝰ haber& meriti abea¬
to cudbercto. suppler& hoc castigans
longe egritudinis dolor. quatinꝰ ȩqͣtꝰ
gr̃a suo int̾cessori. sicut uno eodẽq
tẽpore cũ eodẽ corpore egredi. ita etia
una atq in simili sede ꝑpetuȩ beatitu¬
dinis meruiss& recipi. Obut aut̃ pat̃

Expanded text:
simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia simul transeamus ad caelos. Nosti enim quia ad tui oris imperium semper vivere studui, et quicquid ignorantia vel fragilitate deliqui, aeque ad tuae voluntatis examen mox emendare curavi. » Incubuit precibus antistes, statimque edoctus in spiritu impfrater mi, et noli plorare, sed gaudio gaude quia quod rogavimus, superna nobis clementia donavit. » Cujus promissi et prophetiae veritatem sequens rerum astruxitinvicem visione conjuncti sunt, atque angelico ministerio pariter ad regnum caeleste translati. Sed Hereberct divina prius infirmitate decoquitur; illa, ut credibile est, dispensatione dominicae pietatis, ut si quid minus haberet meriti a beato Cudbercto, suppleret hoc castigans longae aegritudinis dolor: quatenus aequatus gratia suo intercessori, sicut uno eodemque tempore cum eo de corpore egredi, ita etiam una atque indissimili sede perpetuae beatitudinis meruisset recipi. Obiit autem Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ne ereberet: iã dudũ uiro dĩ sp̃ualis
amiciticie foedere copulatus. quun
insula stagni illiꝰ ꝑ grandis de quod¬
eruuentionis fluiii primordia erũ¬
punt. uitã ducens solitariã. annis
singulis eũ uisitare. & monita ab eo
ꝓpctue salutis audire solebat. Hic
salutarib eiꝰ exhortationib ad suꝑna
desideria magis magisq accendi. Qui
dũ sese alterutrũ cęlestis uitę poculis
debriarent. dix̃ int̾ alia antistes. Me¬
mento frat̃ heriberet: ut mͦ qͥcquid
opus habes me int̾roges. mecũq loqͣris.
Postquã enĩ ab inuicẽ digressi fuerimꝰ.
ñ ultra nos in hoc scło carnis obtutib
inuicẽ aspiciemꝰ. Certus sũ nãq qđ tẽpꝰ
meȩ resolutionis instat. & uelox est de.¬
positio tabernacłimei. Qui hȩc audiens.
ꝓuolutus. ẽ. eiꝰ uestigus. Et fusis cũ gemi¬
deseras. sed tui memor sis fidissimi soda¬
lis. rogesq suꝑnã pictatẽ. ut cui simul
in t̾ris seruiuimꝰ ad esꝰuidendã grãm

Expanded text:
eriberct, jamdudum viro Dei spiritalis amicitiae foedere copulatus; qui in insula stagni illius pergrandis de quo Deruentionis fluvii primordia erumpunt, vitam ducens solitariam, annis singulis eum visitare et monita ab eo perpetuae salutis audire solebat. Hic salutaribus ejus exhortationibus ad superna desideria magis magisque accendi. Qui dum sese alterutrum caelestis vitae poculis debriarent, dixit inter alia antistes: « Memento, frater Hereberct, ut modo quidquid opus habes, me interroges, mecumque loquaris: postquam enim ab invicem digressi fuerimus, non ultra nos in hoc saeculo carnis obtutibus invicem aspiciemus. Certus sum namque quod tempus meae resolutionis instat, et velox est depositio tabernaculi mei. » Qui haec audiens provolutus est ejus vestigiis, et fusis cum gemideseras, sed tui memor sis fidissimi sodalis, rogesque supernam pietatem, ut cui simul in terris servivimus, ad ejus videndam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
UIII Ut theodoro de functo. archiepiscopatꝰ
gnadũberotuald susceꝑit. & int̃ plurimos
quos ordinauit. etiã tobiã uirũ doctissimũ
rofensi eccłe fecerit antistitẽ. Prat redierit.¬
UiIIi Ut egberet uir sẽs ad p̃dicandũ in germa¬
niã uenire uoluerit nec ualuerit. Porro
aliqͥd ꝓfeciss&. rursũ in hib̾niã undeuene

Expanded text:
VIII. Ut, Theodoro defuncto, archiepiscopatus gradum Berctuald susceperit: et inter plurimos quos ordinavit, etiam Tobiam virum doctissimum Hrofensi Ecclesiae fecerit antistitem. Anno auteIX. Ut Ecgberct vir sanctus ad praedicandum in Germaniam venire voluerit, nec valuerit: porro aliquid profecisset, rursum in Hiberniam unde vene
Abbreviated transcription (Latin):
tus exhibere solebat. qͣsi flagello ꝓban¬
te castigatior redut. Sed & indim̃ta
qͥb dõ dicatũ corpus cudbereti uł uiuũ
antea uł postea de functũ uestierant.
etiã ipsa a grã curandi ñuacar̃. siẽ in
uolumine uitȩ & uircutũ eiꝰ qͥsq lege¬

Expanded text:
tus exhibere solebat, quasi flagello probantus exhibere solebat, quasi flagello probante castigatior rediit. Sed et indumenta, quibus Deo dicatum corpus Cudbercti, vel vivum antea, vel postea defunctum vestierant, etiam ipsa a gratia curandi non vacarunt, sicut in volumine Vitae et virtutum ejus quisque lege