comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cęlũ & t̾ram consecutus.ẽ. Deni¬
q om̃s nationes & ꝓuinciasbri¬
tanniȩ quȩ in quat᷑ tuor linguas
id est brittonũ. pictorũ. scottorũ
& anglorũ diuisȩ sunt: inditionẽ
accepit. Quo regni culmine subli¬
matus: nihilominꝰ qđ mirũ dictu. ẽ.
pauꝑib & ꝑegrinis sẽꝑ humilis. be¬
nignus. & largus fuit. Deniq fert᷑.
qͥa tẽpore qͦdam die scõ pasche cũ
p̃fato ep̃o consedis s& ad prandiũ.
positusq essoł inm̃sa corã eo discus
tus. iãq essent̾ manus ad panẽ¬
benedicendũ missȩ: intrasse subi¬
C toministrũ ipsius cui suscipiendo¬
rũ in opũ erat cura delegata. &
indicasse regi. qͥa multitu do pau¬
ꝑũ undecũq adueniens maxima
ꝑplateas seđ&. postulans aliqͥd
elemosine arege. Qui mox dapes:
sibim& appositas deferri pauꝑib
minutatim diuidi precepit. Quo
uiso pontifex qͥ assedebat. dele¬
ctatus tali facto piecatis. app̾hen¬
dit dexterã eiꝰ & ait. Nũquã in ue¬

Expanded text:
caelum et terram, consecutus est. Denique omnes nationes et provincias Brittaniae, quae in quatuor linguas, id est, Brittonum, Pictorum, Scottorum et Anglorum divisae sunt, in ditione accepit. Quo regni culmine sublimatus, nihilominus, quod mirum dictu est, pauperibus et peregrinis semper humilis, benignus et largus fuit. Denique fertur quia tempore quodam cum die sancto Paschae cum praefato episcopo consedisset ad prandium, positusque esset in mensa coram eo discustus, jamque essent manus ad paneedicendum missuri, intrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque adveniens maxima per plateas sederet, postulans aliquid eleemosynae a rege: qui mox dapes sibimet adpositas deferri pauperibminutatim dividi praecepit. Quo viso pontifex qui adsidebat delectatus tali facto pietatis, adprehendit dextram ejus, et ait: « Nunquam inve
Abbreviated transcription (Latin):
alia tam̃ quã decebat eb dom acda
celebrabant. Sciebant enĩ ut xp̃i¬
ani resurrectionẽ dñicam quȩ pri¬
& rustici. qͣndo eadẽ primas abbati¬
ea quȩ nunc dñica dies cognominat᷑¬

Expanded text:
alia tamen quam decebat hebdomada celebrabant. Sciebant enim, ut Christiani, resurrectionem dominicam quet rustici, quando eadem prima Sabbati quae nunc Dominica dies cognominat
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut̃ huiꝰ modi obseruantia pas-¬
chalis apud eos tẽpore ñ pauco: hoc
ẽ usq ad annũ dñicȩ in carnationis
te ad eos reuerentissimo & scĩssimo
patre & sac̃dote ecb̾to denatione
anglorũ qͥi hybnia dutiꝰ exulaue¬

Expanded text:
sit autem hujusmodi observantia passit autem hujusmodi observantia paschalis apud eos tempore non pauco, hoc est, usque ad annum dominicae Incarnationiste ad eos reverentissimo et sanctissimo Patre et sacerdote Ecgbercto, de natione Anglorum, qui in Hibernia diutius exulave
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicaturus adit. Fecerat autem
priusquã britanniã uenir& mona¬
steriũ nobile inhibernia. qđ acopia
roborũ. dc armah. linguas cortorũ
exinde monasteria ꝑ discipłos eiꝰ &
in britannia & inhyb̾nia ꝓpagatas.
In qͥb om̃ib. idẽ monasteriũ insula¬
nũ in qͦipse reqͥescit corpore princi
insula rectorẽ sẽꝑ abbatẽ prȩsbite¬
etiã ep̃i ordine iausttato debeant
eẽ. subiecti.. iuxta exẽplũ primi
ñ nulla a discipłis eiꝰ ferunt᷑ scrip¬
ta haberi. Uerũ qualiscũq fuerit.
ipsinos hoc de illocertũ tenemus.
qͥa reliqui successores magna con¬
tinentia a diuino amori regulariq
institutione insignes. in tẽpore qͥdẽ
sũme festiuitatis dubios circłos
sequentes: ut pote quib ultra
orbẽ positis. minime sy nod alia
paschalis obseruantiȩ decreta por¬
rexerat. tantũ ea quȩ inꝓph&icis.
euangłicis & aplicis litteris disce¬
re poterant pietatis & castitatis
oꝑa diligent̃ obseruantes. Perman¬

Expanded text:
praedicaturus adiit. Fecerat autem, priusquam Brittaniam veniret, monasterium nobile in Hibernia, quod a copia roborum Dearmach lingua Scottorum, exinde monasteria per discipulos ejus et in Brittania et in Hibernia propagata sunt: in quibus omnibus idem monasterium insulanum, in quo ipse requiescit corpore, princiinsula rectorem semper abbatem presbyteetiam episcopi, ordine inusitato, debeant esse subjecti, juxta exemplum primi nonnulla a discipulis ejus feruntur scripta haberi. Verum qualiscumque fuerit ipse, nos hoc de illo certum tenemus, quia reliquit successores magna continentia ac divino amore regularique institutione insignes: in tempore quidem summae festivitatis dubios circulos sequentes, utpote quibus longe ultra orbem positis nemo synodalia paschalis observantiae decreta porrexerat; tantum ea quae in propheticis, evangelicis et apostolicis literis discere poterant pietatis et castitatis opera diligenter observantes. Perman
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. uenit de hybuia prbr
& abbas habitu & uita mona¬
chi insigniꝰ nomine colũba bri¬
tanniã. p̃dicaturus uerbũ dĩ ꝓ¬
uintus septentrionaliũ picto¬
rũ. hoc ẽ. eis que arduis atq
horrentib montiũ iugis ab
australib eorũ sunt regionib
sequestrate nãq ipsi austra¬
les picti qͥ uitra euisdẽ montes
habent sedes. multo ante tẽpo¬
raut ꝑ hibent relicto errore
idolatriȩ fidẽ ueritatis accepe¬
rant. p̃dicante eis uerbum
ninnia ep̃oreuerentis simo &
seĩssimo uiro denatione britto
nũ. qͥ erat romȩ regularit̾ fidẽ
& inysteria ueritatis edoctus.
cuiꝰ sedẽ episcopalẽ sc̃ĩ martiti
ubi ipse etiã corpore una cũ plu¬
rib scĩs requiescit: iã nune an

Expanded text:
cepit, venit de Hibernia presbyter et abbas habitu et vita monachi insignis, nomine Columba ttaniam, praedicaturus verbum Dei provinciis Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reverentissimo et sanctissimo viro, de natione Brittoui erat Romae regulariter fidem et mysteria veritatis edoctus; cujus sedem episcopalem, sancti Martini ubi ipse etiam corpore una cum pluribus sanctis requiescit, jam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
go uocat᷑ ad candidãcasã. eoqđ
ibi eccłam delapide insolitobrit¬
tonũ more feccrit. Uenit autẽ
britauniã colũba regnante
pictis bridio filio neilocũ rege
potentissimo. nono anno regni
eiꝰ. gentẽq illã uerbo & exẽplo
ad fidẽ xp̃i conuertit. Unde & p̃¬
fatã insulã ab eisin pos sessionẽ
monasterii faciendi accepit.
N eq enĩmagna .ẽ. sed qͣsi famili¬
arũ qͥnq uixta estunationẽ au¬
glorũ. Quã successores eiꝰ usq hodie¬

Expanded text:
andidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus, gentemque illam verbo et exemplo ad fidem Christi convertit: unde et praefatam insulam ab eis in possessionem monasterii faciendi accepit. Neque enim magna est, sed quasi familiarum quinque, juxta aestimationem Anglorum: quam successores e
Abbreviated transcription (Latin):
pleri. Qđ cũ repente conuiuȩ t̾rore
ꝓdesse ualentes. Consũptagͦ domo.
ille inclusus pendebat tuta ab ignib
& intacta remansit. Qua uisa uirtu¬
te. miratisunt ualde. & ꝑ qͥrentes
subtilius. inuener̃ qͥa de illoloco as¬
sũptus erat puluis: ubi regis osual¬
di sanguis fuerat effusus. Quib
patefactis ac diffamatis longelate
caꝑe sibi suisq coeper̃. Int̾ quȩ¬

Expanded text:
mpleri. Quod cum repente convivae terrore mpleri. Quod cum repente convivae terrore prodesse valentes. Consumpta ergo domo ille inclusus pendebat, tuta ab ignibus et intacta remansit. Qua visa virtute, mirati sunt valde; et perquirentes subtilius, invenerunt quia de illo loco adsumptus erat pulvis ubi regis Osualdi sanguis fuerat  Al., erat effusus. Quibus patefactis ac diffamatis longe latecapere sibi suisque coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑuit & cũ his qui se adduxerant
sana pedib incedendo reuersa.ẽ.¬
natione brittonũ ut ferunt iter fa¬
ciens iuxta ipsũlocũ in qͦ p̃fata erat
pugna compl&a. & uidit uniꝰ locispa¬
tiũ cętero campo uiridius ac uenustiꝰ.
coepitq sagaci animo conicere. qđ
nulla ess& alia causa insolitȩ illo in
loco uiriditatis. nisi qđ ibidẽ sanctior
cȩtero exercitu uir aliqͥs fuiss& int̾¬
fectus. Tulit itaq depuluere t̾rȩ illiꝰ
secũ. illigans linteo. cogitans qđ fu¬
turũ erat. qͥa ad medelã infirmantiũ
idempuluis ꝓficer& et ꝑgens initine¬
re suo. ꝑuenit ad uicũ quendã uesꝑe.
tes epulabant᷑. & susceptus a dominis
domꝰ. resedit & ipse cũ eis ad conuiui¬
ũ. appendens linteolũ cũ puluere
quẽ attulerat. in una posta pari&is.
rent. accenso grande igne in medio.
contigit uolantib in altũ scintillis
culmen domꝰ qđ erat uirgis contextũ¬
ac frno tectũ. subitaneis flãmisun¬

Expanded text:
cooperuit, et cum his qui se adduxerant, cooperuit, et cum his qui se adduxerant, sana pedibus incedendo reversa enatione Brittonum, ut ferunt, iter faciens juxta ipsum locum in quo praefata erat pugna completa; et vidit unius loci spatium caetero campo viridius ac venustius: coepitque sagaci animo conjicere quod nulla esset alia causa insolitae illo in loco viriditatis, nisi quia ibidem sanctior caetero exercitu vir aliquis fuisset interfectus. Tulit itaque de pulvere terrae illius secum inligans in linteo, cogitans quod futurum erat, quia ad medelam infirmantium idem pulvis proficeret; et pergens itinere suo pervenit tes epulabantur: et susceptus a dominis domus, resedit et ipse cum eis ad convivium, adpendens linteolum cum pulvere quem adtulerat, in una posta  Al., unrent, accenso grandi igne in medio, contigit volantibus in altum scintillis, culmen domus, quod erat virgis contextuac foeno tectum subitaneis flammis i
Abbreviated transcription (Latin):
nit in illũ locũ ubi rea memorabilis
occubuit. Nec mora quiescente do¬
lore. cessabat ab insanis mẽbrorũ
motib. & consueto equorũ more qͤsi
post lassitudinẽ in diuersũ latꝰ uicis¬
sim sese uoluere. Statimq exurgeas.
dius carꝑe coepit. Qđ ille uiso. ut
uir sagacis ingenu. intellex aliqͥ d
mirȩ sc̃itatis huic loco quo equus.e.
curatus in. ẽẽ. & posito ibisigno. ñ
multo post ascendit equũ. atq ad
hospitiũ quo ꝓposuerat accessit.
Quo dũ ad utenir&. inuenit puellã ibi
neptã patris familias longopara¬
lisis morbo grauatã. Et cũ familiares
domus illius de acerba puellȩ infir¬
mitate ipso p̃sente quęrerent᷑. coepit
dicere ille de loco ubicaballus suus
ess& curatus. Quid multa: Imponen¬
miit parũꝑ. At ubi euigilauit. sana¬
tã se ab illa corporis dissolutione sen¬
tiens. postulata aqua. ipsa lauit fa¬
ciẽ. crinesq cõposuit. caput linteo

Expanded text:
nit in illud loci ubi rex memorabilis nit in illud loci ubi rex memorabilis occubuit. Nec mora, quiescente dolore cessabat ab insanis membrorum motibus, et consueto equorum more, quasi post lassitudinem in diversum latus vicissim sese volvere, statimque exsurgens dius carpere coepit. Quo ille viso, ut vir sagacis ingenii, intellexit aliquid mirae sanctitatis huic loco quo equus est curatus, inesse; et posito ibi signo, non multo post ascendit equum, atque ad hospitium quo proposuerat, accessit: quo dum adveniret, invenit puellam ibi, neptem patris-familias, longo paralysis morbo gravatam: et cum familiares domus illius, de acerba puellae infirmitate ipso praesente quererentur, coepit dicere ille de loco ubi caballus suus esset curatus. Quid multa? imponenmivit parumper; et ubi evigilavit, sanatam se ab illa corporis dissolutione sentiens, postulata aqua, ipsa lavit faciem, crines composuit, caput linteo
Abbreviated transcription (Latin):
di afferrent Qui uidelic& mos adeo
inerebruit: ut paulatim ablata ex¬
inde terra. fossã ad mensurã statu.¬
rȩ uirilis altam reddidit. Nec miran¬
dũ in loco mortis illiꝰ in firmos sanari.
qͥsemꝑ dũ uiuer&. infirmis & pau¬
ꝑib consulere. elemosinasdare.
opẽ ferre ñcessabat. & multa qͥdẽ
in loco illo uł depuluere locullius
facta uirtutũ miracła narrant᷑ sed
nos duo tantũ quȩ amaiorib audiui¬
mus. referre satisduximꝰ. Nec multo
post int̾fectionẽ eiꝰ exacto tẽpore
contigit ut qͥdã equo sedens. it̃ iurta
locũ ager& illũ. Cuiꝰ equus subito
lassescere. consistere. caput in t̾ra
declinare. spumas ex ore dimittere.
& augescente dolore nimio in t̾ram
coepit in t̾ram corruere. Desiluit
expectare horã qua aut melioratũ
reciꝑd ium̃tũ. aut relinquer&
mortuũ. At ipsũ diu graui dolore
uexatũ. cũ diuersas in partes se cor¬
quer&. repente uolutando deue¬

Expanded text:
di adferrent. Qui videlicet mos adeo di adferrent. Qui videlicet mos adeo increbuit, ut paulatim ablata exinde terra fossam ad mensuram staturae virilis reddiderit. Nec mirandum in loco mortis illius infirmos sanari, qui semper dum viveret infirmis et pauperibus consulere, eleemosynas dare, opem ferre non cessabat. Et multa quidem in loco illo, vel de pulvere loci illius facta virtutum miracula narrantur: sed nos duo tantum quae a majoribus audivimus, referre satis duximus. Non multo post interfectionem ejus exacto tempore, contigit ut quidam equo sedens iter juxta locum ageret illum; cujus equus subito lassescere, consistere, caput in terram declinare, spumas ex ore demittere, et augescente dolore nimio, in terram coepit ruere. Desiluit exspectare horam, qua aut melioratum reciperet jumentum, aut relinqueret mortuum. At ipsum diu gravi dolore vexatum, cum diversas in partes se torqueret, repente volutando deve
Abbreviated transcription (Latin):
Iegnauit aut̃ osuald xp̃ianissimus
Urex nordanhymbrorũ .uiiii. annis
adnumerato etiã illo quẽ & feralis
impietas regis brittonũ & apostasia
demens regũ anglorũ detestabilẽ
fecerat. Sĩ quidẽm ut supͣ docuiꝰ
unanimo om̃ium consensu firma.¬
tũ. ẽ. ut nom̃ & memoria apostata¬
rũ. de catalogo regũ xp̃ianorũ ꝓrsus
aboleri deber& neq aliqͥs regni
eorũ annos ad notari. Quo cõpl&o
annorũ curricło. occisus. ẽ. cõmisso
graui proelio ab eadẽ pagana gente
paganoq rege mertiorũ. aqͦ & p̃¬
decessor eiꝰ edum ꝑ emptus fuerat..
in loco qͥ lingua anglorũ nuncupat᷑
maserfelth. annoȩ̨tatis suȩ .xxxuiii.
etiã post mortẽ uirtutũ miracłis ela¬
ruit. Naq in locoubi ꝓpatria di¬
micans apaganis int̃emptus. ẽ.
usq hodie sanitates infirmorũ &
hominũ & pecorũ celebrari ñ desi¬
nunt. Unde contigit. ut puluerẽ
ipsũ ubi corpus eiꝰ ui t̾ram corruit.
multi auferentes & in aquã mitten

Expanded text:
egnavit autem Osuald Christianissimus rex Nordanhymbrorum novem annis, adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen et memoria apostatarum de catalogo regum Christianorum prorsus aboleri deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, anno aetatis suae trigesimo etiam post mortem, virtutum miraculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram corruit, multi auferentes, et in aquam mittent
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hab̃& ad manũ ubi oblatũ sibimu¬
nus reponer&. misit hoc insinum
sibi. & aũir& eubitũ. oblitꝰ hoc ali.¬
cubi deponere. ꝑ misit suo insinu
ꝑmanere. At medio noctis tẽpore
cũ euigilar&. sensit nescio quid
frigidi suolateri adiacere. Ad
ac si nihil uiquã tantilanguoris
ubi regnũ sũscepit̃. desid̾ans totã
cui p̃esse coepit gentẽ fiderxp̃ianȩ
in expugnandis barbaris iã ceꝑat
misit ad maiores natu scottorũ.
int̃ quos exulans ipse baptismatis
saeram̃ta cũhis qͥsecũ erant mili¬
tib consecutus erat. petens ut
sibi mitteret᷑ antistes. euiꝰ doctri¬
na ac ministerio gens quã rege¬
bat anglorũ dñicẽ fidei & dona
trauit. Accepit nãq pontificem

Expanded text:
non haberet ad manum ubi oblatum sibi munon haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigilaret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admac si nihil unquam tanti languoris ubi regnum suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christiain expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, dominicae fidei et dona travit: accepit namque pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
crucis uexillũ nouiis militie do¬
ctor. dictante fidei deuotione
contra bostẽ inmanissimũ pugna¬
turus statuer&. Non abre est
unũ eplurib quȩ adhane crucẽ
patrata sunt. uircutis iniracłm
enarrare. Quidã de fr̃ib augu-
qui nunc usq suꝑ.ẽ: aute paucos
annos dũ in cautius forte noctu
inglacie incedera. repente cor¬
ruit. brachiũq contriuit. ac gra¬
uissima fractura ipsius coepit mo¬
lestia fatigari.. ita ut ne ados qͣdẽ
adducere ipsũ brachiũ nullatenꝰ
dolore arcente ualer&e. Qui cũ die
quadã mane audir& unũ de fr̃ib
ad locũ eus dẽ sc̃ę cruets ascenđe
disposuisse. rogauit ut aliquã
sibi partẽ de illoligno uenerabili
rediens afferr&. cred̃e se dicens
qͥa ꝑ hoc donante dño salutẽ poss&
consequi. Fecit ille ut rogatus.ẽ.
& reuersus ad uesꝑam sedentib
iã ad mensã fr̃ib. obtulit ei aliqͥd
de ueteri musco quosuꝑ ficies ligni
erat obsita. Quicũ sedens ad m̃sam

Expanded text:
crucis vexillum novus militiae ducrucis vexillum novus militiae ductor, dictante fidei devotione, contra hostem immanissimum pugnaturus statueret. Nec ab re est unum e pluribus quae ad hanc crucem patrata sunt, virtutis miraculum enarrare. Quidam de fratribus Hagqui nunc usque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad os quidem adducere ipsum brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fecit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies ligni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam
Abbreviated transcription (Latin):
excide solent. qͣs cũ in aqͥs mise¬
ruit. eisq languentes homines
aut pecudes potauerint siue asꝑ¬
serint. mex sanitati restituunt᷑
Uocat᷑ locus ille lingua anglorum
cȩlestis campus. qđ certo utiq p̃sa¬
gio futurorũ antiquitꝰ nom̃ acce-¬
pit. significans iumirũ qđd ibidem
cȩleste erigendũ tropheũ: cȩlestis
in choanda uictoria. cęlestia usq
hodie forent miracła celebranda.
dos barbarorũ impetus. totã a
mari ad mare ꝑcuixere britannuã.
ut sup᷑ documus. In qͦuidelic& lo¬
co. consuetudinẽ multo iã tẽpore
fecerant fr̃s. agustalddensns eccłę
quȩ ñ longe ab est. aduenientes
om̃i anno pridiequã postea idem
reo osuald occisus. ẽ. uigilias ꝓ
salute animȩ eiꝰ facere. plurimaq
psalmorũ laude celebrata. uicti¬
mã ꝓ eo mane sacre oblationis of¬
ferre. Quietiã crescente bona con
altare in tota bernitiorũ gͥente
erectũ est. prius quã hoc sacrȩ

Expanded text:
excidere solent, quas cum in aquas miseexcidere solent, quas cum in aquas miserint eisque languentes homines aut pecudes potaverint sive asperserint, mox sanitati restituuntur. Vocatur locus ille lingua Anglorum Caelestis campus, quod certo utique praesagio futurorum antiquitus nomen accepit: significans nimirum quod ibidem caeleste erigendum trophaeum, caelestis inchoanda victoria, caelestia usque hodie forent miracula celebranda. dos Barbarorum impetus, totam a mari ad mare praecinxere Brittaniam, ut supra docuimus. In quo videlicet loco consuetudinem multo jam tempore fecerant fratres Hagustaldensis ecclesiae quae non longe abest, advenientes omni anno pridie quam postea idem rex Osuald occisus est, vigilias pro salute animae ejus facere, plurimaque psalmorum laude celebrata, victimam pro eo mane sacrae oblationis offerre. Qui etiam crescente bona consesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ usq hodie & in magna uene¬
ratione habet᷑ locus ille. ubi uen¬
turus adhanc pugnã osuald. signũ
scẽ crucis erexit. ac flexis genib
dnm̃ dep̃catus. ẽ. ut in tautarerũ
necessitate suis cultorib cęlesti
succurrer& auxilio. Deniq fert᷑.
qͥa facta citato oꝑe cruce. ac fouea
p̃parata ui qͣ statui deber&. ipse
arripuerit. ac fouea in posuerit.
atq utraq manu erectã tener&.
dotiee aggesto amilitib puluere
t̃rx̧ figeret᷑. Et hoc facto. elata ui
altũuoce cuncto exercitin ꝓcla¬
suꝑbo ac feroei. sua miseratione
defendat. Scit enĩ ipse. qͥa usta
ꝓ salute gentis ur̃x bella suscipi¬
mus. Fecer̾ om̃s ut iusserat. &¬
sic incipiente diluculo in hostem
ꝓ gressi. iuxta meritũ suȩ fidei
uictoria potiti sunt. In cuiꝰ loco
orationis. in numerȩ uirtutes
sanitatũ noscunt᷑. eẽ. patratȩ. ad
inditiũ uidelic& ac memoriam
regis. Nã & usq hodie. multi de

Expanded text:
autem usque hodie et in magna veneautem usque hodie et in magna veneratione habetur locus ille, ubi venturus ad hanc pugnam Oswaldus, signum sanctae crucis erexit, ac flexis genibus Deum deprecatus est, ut in tanta rerum necessitate suis cultoribus coelesti succurreret auxilio. Denique fertur quia facta citato opere cruce, ac fovea praeparata, in qua statui deberet, ipse arripuerit, ac foveae imposuerit, atque utraque manu erectam tenuerit, donec aggesto a militibus pulvere terrae figeretur, et hoc facto, elata in altum voce cunctoexer citui proclasuperbo ac feroce sua miseratione defendat: scit enim ipse quia juxta pro salute gentis nostrae bella suscepimus. » Fecerunt omnes ut jusserat; sic incipiente diluculo in hostem progressi, juxta meritum suae fidei, victoria potiti sunt. In cujus loco orationis innumerae virtutes sanitatum noscuntur esse patratae, ad indicium, videlicet, ac memoriam fidei regis. Nam et usque hodie multi de
Abbreviated transcription (Latin):
estate. osricum dũ se in oppido
municipio temerarie obsediss&.¬
erũpens subito cũ suis om̃ib. in¬
paratũ cũ toto exercitu deleuit.
Dein cũ anno in tegro ꝓuincias
nor danhymbrorũ non ut rex
uictor possid&. sed quasi trran¬
nus sȩuiens disꝑda. ac stragica
cȩde dilacerar&.. tandẽ eanfri-¬
dũ in consulte ad se cũ duodecim
ũit. In faustus ille annus. & om̃ib
bonis ex osus usq hodie ꝑman&.
tã ꝓpt̃̾ apostasiam regũ anglorũ
qua se fidei saoram̃tis exuerant.
regũ tẽpora cõputantib. ut ab lata
de medio regũ ꝑ fidorũ ineinoria.
idem anisꝰ sequentis regis id ÷ osu¬
aldi uiri dõ dilecti regno assigna¬
recur. qͥ post occisionem frĩs ean-¬
fridi. suꝑ ueniente cũ paruo exercitu
sed fide xp̃i inunito. in fandusbrit¬
tont̃ dux. cũ inmensis illis copus
qͥb nihil resistere posse iactabat
int̾ emptus. ẽ. in loco qui lingua
anglorũ denis sesburna. id est

Expanded text:
estate Osricum, dum se in oppido estate Osricum, dum se in oppido  Al., oppidi Municipio temerarie obsedisserumpens subito cum suis omnibus imparatum cum suo exercitu delevit. Dein cum anno integro provincias Nordanhymbrorum non ut rex victor possideret sed quasi tyrannus saeviens disperderet, ac tragica caede dilaceraret, tandem Eanfridum inconsulte ad se cum duodecim vit. Infaustus ille annus et omnibus bonis exosus usque hodie permanet, tam propter apostasiam regum Anglorum qua se fidei sacramentis exuerant, regum tempora computantibus, ut ablata de medio regum perfidorum memoria, idem annus sequentis regis, id est, Osualdi, viri Deo dilecti, regno adsignaretur: quo, post occisionem fratris Eanfridi, superveniente cum parvo exercitu, sed fide Christi munito, infandus Brittonum dux cum immensis illis copiis quibus nihil resistere posse jactabat, interemptus est; in loco qui lingua Anglorum Denisesburna, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
TINTEREECTO IN PUGNA¬
eduino: suscepit ꝓ illo
regnũ dirorũ. de qua
ꝓuintia ille gencris
ꝓsapiã & primordia regni habuerat:
ilius patru eiꝰ ael frici. uocabulo
osric: qͥ ad p̃dicationẽ paulini fidei
gnũ bernitiorũ.nã in has duas piun¬
cias gens nordanhymbrorũ anti¬
quitus diuisa erat. suscepit filius
edil fridi qͥde illa ꝓuineia generis
& regni originẽ duxerat nomine
eanfrid. Siqͥdẽ tẽpore toto qͦre¬
gnauit edum. filii p̃fati regis
edil fridi qͥante illũ regnauerat.
cũ magna nobiliũ iuuentute apud
scottos siue pictos exulabant: ibi¬
q ad doctrinã scottorũ catheci¬
zati. & baptismatis sunt gr̃a recre¬
ati. Qui ut mortuo rege inimico
patriã sunt redire ꝑmissi. acce¬
pit primꝰ eorũ quẽ diximꝰ eanfrid
regnũ bernitiorũ. Quiut̃q rex
ut t̾reni regni infulas sortitus .ẽ.
ac se priscis idolatriȩ sordib pollu.¬
endũ ꝑdendũq restituit. Nec
mora. utrũq rexbrittonũ ceadu.¬

Expanded text:
interfecto in pugna Aeduino, suscepit pro illo regnum Derorum, de qua provincia ille generis prosapiam et primordia regni habuerat, filius patrui ejus Aelfrici, vocabulo Osric, qui ad praedicationem Paulini, fidei gnum Berniciorum, nam in has duas provincias gens Nordanhymbrorum antiquitus divisa erat, suscepit filius Aedilfridi qui de illa provincia generis et regni originem duxerat, nomine Eanfrid. Siquidem tempore toto quo regnavit Aeduini, filii praefati regis Aedilfridi qui ante illum regnaverat, cum magna nobilium juventute apud Scottos sive Pictos exulabant, ibique ad doctrinam Scottorum catechizati et baptismatis sunt gratia recreati. Qui ut mortuo rege inimico, patriam sunt redire permissi, accepit primus eorum, quem diximus, Eanfrid regnum Berniciorum. Qui uterque rex ut terreni regni insulas sortitus est, ac se priscis idolatriae sordibus polluendum perdendumque restituit. Nec mora, utrumque rex Brittonum Ceadu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uͦ ȩdum cũ decẽ & septẽ anius
genti anglorũ simul & brittonũ
głosissime p̃ess&. ex qͥb sexetiã
ipse ut diximꝰ xp̃i regnomilitauit.
rebellauit aduersus eũ cȩdualia
rex brittonũ. auxiliũ prebente
illi. penda. uiro strenuissimo de
regio genere mertiorũ. qͥ & ipse
cotẽpore gentis eiusdẽ regno
annis uiginti & duob uaria sorte
p̃fuit. & conserto graui proelo
in cãpo qͥuocat᷑ haethfelth: occi¬
sus. ẽ. edum. die qͣrto iduũ ocꝰ ꝑbri¬
ũ. anno dñice incarnationis. do .xx

Expanded text:
eduini cum decem et septem annis genti Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus eum Caedualla rex Brittonum, auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdem regno annis viginti et duobus varia sorte praefuit: et conserto gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobris, anno dominicae Incarnationis sex
Abbreviated transcription (Latin):
xiii Ut in hibnia sit qͥdã ꝑ reliqͥas es amortis
xiiii Ut defuncto paulino. ithamar ꝓeo rofen¬
sis ecde p̃sulatũ susceꝑit. & de humilitate
mirabili regis osuini. qͥ ab osuui crudeli
XU Uc ep̃s aidan. nautis & tẽpestatẽ futurã
p̃dixerit: & oleũ scm qͦhanc sedareq̃ dedit.

Expanded text:
XIII. Ut in Hibernia sit quidam per reliquias ejus a mortis XIV. Ut, defuncto Paulino, Ithamar pro eo Hrofensis Ecclesiae praesulatum susceperit; et de humilitate mirabili regis Osuini, qui ab Osuiu crudelicopus Aidan nautis et tempestatem futuram praedixerit, et oleum sanctum quo hanc sedarent, dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
xUIIII Ut furseus apud orientales anglos mona¬
steriũ fecerit. & de uisionib uł scĩtate esꝰ.
cui etiã caro post mortẽ in corrupta testimo
XX. Ut defuncto honorio. pontificatu sit
taliũ anglorũ. qͥ rofensis eccłȩ fuerinit
xXI
Ut ꝓuincia mediterraneorũ anglorũ.
sub rege penda. xp̃ianasit facta.
XXII
U̾t orientales saxones fidẽ quã dudũ
abiecer̃. sub rege sigb̾to p̃dicante ceddo
XXIII Ut idẽ ep̃s ceddo. locũ monasterucon¬
struendi. ab ordilualdo rege accipiens.
orationib & ieiuniis dño conseerauerit.
fidẽ xp̃isusceꝑit. & osuui ꝓ adepta uicto¬
ria. possessiones & t̃ritoria dõ ad eon¬
struenda mon asteria dedit.

Expanded text:
XIX. Ut Furseus apud Orientales Anglos monasterium fecerit; et de visionibus vel sanctitate ejus, cui etiam caro post mortem incorrupta testimoXX. Ut, defuncto Honorio, pontificatu sit talium Anglorum, qui Hrofensis Ecclesiae fuerintXXI Ut provincia Mediterraneorum Anglorum sub rege Peada Christiana sit facta. XXII. Ut Orientales Saxones fidem quam dudum abjecerant, sub rege Sigbercto, praedicante Ceddo, XXIII. Ut idem episcopus Cedd locum monasterii construendi ab Oidilvaldo rege accipiens, orationibus ac jejuniis Domino consecraverit; fidem Christi susceperit: et Osuiu, pro adepta victoria, possessiones et territoria ad construenda monasteria dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sarius eiꝰdẽ aplicȩ sedis. Scripta
quȩ ꝑ latores ad sc̃e memorix
seuerinũ papã adduxer̃. & de
hac luce migranti reciprocares.¬
ponsa adea quȩ postulata fue¬
rant siluer̃. Quib reseratis. ne
du tantȩ questionis caligo indis
fidẽ nouã exueteriberesim rena¬
uare conantes. pascha nr̃m u
qͦ immolatus. ẽ. xp̃s nebulosa cali¬
Qđ epłe principio manifeste decla¬
ratur. & nuꝑrime temporib illis
hanc apud eos heresim exortã &
norã eorũ genti & quosdã in eis
fusse implicatos. Exposita aut̃
itione paschalis obseruantiȩ.
ita depelagianis in eadẽ epła
subdunt. Q hoc qͦq cognouimꝰ.
qđ uirus pelagianȩ hereseos
apud uos denuo reuiuiscit. Iđ
om̃ino hortam᷑. ut aur̃is m̃tib
huiꝰ modi uenenatũ suꝑ stitionis
facinus auferat᷑. Nã qualit̃ ipla
qͦq execranda heresis dãpnata. ẽ.
latere uos ñ deb&. qͥa ñ solũ ꝑistos
ducentos annos abolita. ẽ. sed &
cotidie a nobis ꝑpetuo anathema¬

Expanded text:
arius ejusdem apostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscfidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caliQuo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur. Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathema
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cartandin ȩccła erat ꝑitis¬
simꝰ. recuꝑata post modũ paes
in ꝓuintia. & crescente nurui¬
rofideliũ: etiã magister
eccłasticȩ cantionis iuxta ro
manorum siue cantuarior ũ¬
morẽ multis coepit existere
& ipse senex ac plenus dierũ.
uixta scripturas. patrũuiã
Ut primũ success ores eduni regis¬

Expanded text:
issimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam Ut primi successores Aeduini regis
Abbreviated transcription (Latin):
denebat. Multũq gauisus de
agnitione ueridĩ cultus. uissit
socits destruẽre ac suecende¬
fanũ: cũ om̃ib septis suis. Osten¬
dit᷑ aut̃ bocus ille quondã ido¬
lorũ ñ longe ab eburaco ad ori
spirante dõ uero. polluit ac de¬
struxit eas. quas ipse sacrauerat
ac plebe ꝑ plurima fidẽ & lauac̾rũ
sc̃ȩ regenerationis. anno regni
suiundecimo qͥ est amnꝰ dñicȩ in¬

Expanded text:
tenebat: multumque gavisus de tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendefanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad oriespirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno regni sui undecimo, qui est annus dominicae In
Abbreviated transcription (Latin):
teor. qͥa in hac p̃dicatione ueritas
clar& illa. quȩ nobis uite salutis
& beaticudinis et̃nȩ dona ual &
tribuere. Unde suggero rex.
ut tẽpla & altaria quȩ sine fru¬
ctu utilitatis sacrauimꝰ. otius
anathemati & igni contradamꝰ
rex & abrenuntiata idolatria
fidẽ se xp̃i susciꝑe confessus est.
Cũq ap̃fato pontifice saerorũ suoꝵ
quȩrer&. quis aras & fana idoloꝵ
cũ septis quib erant circũdata
prius ꝓphanare deber&. ille
respondit. Ego. Quis enĩ ea que
ꝑ stultitiã colui.nunc adexem¬
plũ om̃ium aptius quã ipse ꝑ
sapientiã mͥ adõ uero donatã
destruã.: Statinq abiecta suꝑ¬
stitione uanitatis: rogauit sibi
regẽ arma dare. & equũ emis¬
sariũ quẽ ascendens ad idola
licuerat pontificẽ sacrorũ uel
pit lanceã in manu. & ascendeas
emissariũ regis. ꝑgens adidola.
Quod aspiciens uulgus. estimabat
oũ insanire. Hee distulit ille mex
ut apꝓpiabat ad fanũ. ꝓphana
re illud iniecta indolancea quã

Expanded text:
a in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamusrex, et abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem ascendens, ad idola nit. Non enim licuerat pontificem sacrorum vel pit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distulit ille, mox ut propire illud, injecta in eo lancea quam
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ quã docebat & uelle &
debere respondebat. uerũ adhuc
eẽ. dicebat. ut si & illi eadẽ cũ eo
sentire uellent. om̃s parit̾ in fon¬
te uite xp̃o consecrarent᷑. Et an¬
nuente paulmo. fecit ut dixe¬
rat. Habito enĩ cũ sapientib con¬
silio. sciscitabat᷑ singillatim ab
om̃ib. qͣlis sibi doctrina hec eate¬
nus inaulita & nouus diuinita¬
tis qͥ p̃dicabat᷑ cultus uidẽ tur.
qualesit hoc. qđ nobis mͦ p̃dicat᷑.

Expanded text:
fidem quam docebat, et velle et fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc esse dicebat, ut si et illi eadem cum illo sentire vellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. quale sit hoc quod nobis modo praedicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
regnheri. occisus. ẽ. Aesic eduini
tũ regis sibi infesti insidias uitauit.
uerũ etiã eidẽ ꝑempto in regnisue
dĩ paulino rex crede differr&. et
sedulus secũ ipse scrutari consue¬
uiss&. ingrediens ad eũ qͣdã die
uir dĩ. inposuit dexterã capities.
& an hoc signũ agnoscer& reqͥsiuit.
Qui cũ tremens ad pedes eiꝰ ꝓcidere
uelle. leuauit eũ. & qͣsi familia¬
riuoce affatus. ecce inquit hosti¬
ũmanꝰ quas tuniusti dño donan¬
te euasisti: ecce reguũ qđ desida¬
sti ipso largiente ꝑcepisti: mem̃¬
to ut tertiũ qđ ꝓmisisti facere
ne differas: suscipiendo fidẽ eiꝰ
& p̾cepta seruando qͥte & atẽpo¬
ralib aduersis eripiens. tẽpora.¬
lis regni honore sublumauit. Et
si deinceps uoluntatieiꝰ quã ꝑ
me tibi p̾dicat obsecundare uo¬
lueris. etiã aꝑpetuis in alorũ tor¬
mentis te libans. et̃ni secũ regni
in eelis faci&. eẽ. p̾articipem᷑.
uib auditis rex. susciꝑe qͥdẽ

Expanded text:
Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus tum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloverbum Dei Paulino Rex credere differret, et sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem.uibus auditis, rex suscipere quidem se
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtoq uultu salutans eũ. surge
inqͥt. intra. & sopitis ac relictis
ẽ. cor regis. nec tibi aliqͥd inalifa¬
cere. sed fidẽ potiꝰ pollicitã ser¬
uare disponit. Postquã enuĩ cogi¬
tationẽ suã de qua tͥ ante dpxĩ
regine in secreto reuelauit: re¬
uocauit eũ illa abintentione. am¬
monens qͥa nulla ratione conueni.¬
at. tanto regi amicũ suũ optunũ
in necessitate positũ auro uenđe
immo fidẽ suã quȩ om̃ib ornam̃tis
p̃tiosior.ẽ. amore pecunie uenđe
Quid plura. fecit rex ut dictũ .ẽ.Ix
ꝑuenir&̾ adiuuit. Nã mox redeun¬
tib dominuntus.. exercitũ ad de¬
bellandũ edilfrid collegit copio.¬
sũ. cũq sibi occurrentẽ cũ exerei¬
tu multo inpari. ñ enĩ dedat illi
spatiũ qͦ totũ suũ congregar& atq
adunar & exercitũ. occidit insinib
gentis mertiorũ adorientalẽ pla¬
gã amnis qͥuocat᷑ idle. In qͦ certa¬
mine. & filius redualdi uocabulo

Expanded text:
laetoque vultu salutans eum: « Surge, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis mmutatum est cor regis, nec tibi aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: neperveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
is qui tibi tanta taliaq dona ueracit̾
aduentura p̃dixerit. etiã consiliũ tͥ
tuȩ salutis ac uite meliꝰ atq utiliꝰ quã
aliqͥs de tuis parentib aut cognatis
umquã audiuit ostende potuerit. nũ
ei obtẽꝑare & monita esꝰ salutaria sus¬
ciꝑc consentis.: Nec distulit ȩdum.
qͥn continuo polliceret᷑ in om̃ib se
secuturũ doctrinã illiꝰ. qͥse totactan.¬
tis calamitatib ereptũ ad regni api.¬
cẽ ꝓueher&. Quo acceptoresponso.
confestim is qͥloquebat᷑ cũ eo in po-¬
suit dexterã suã capiti eiꝰdicens. Cũ
huius temporis ac loquelȩ nr̃e. & ea
que nune ꝓmittis adimplere ne
differas. & his dictis. ut fer̃ repen¬
te disparuit: ut intelliger& ñ ho¬
minẽ. eẽ. qͥ sibi apparuiss& sed spm̃.
Et cũ regius iuuenis solus adhuc ibidẽ
sed&: gauisus qͥdẽ de collata sibicon¬
solatione. sed multũ sollicitꝰ ac m̃te
nit ad eũ prȩfatus amicus illius.

Expanded text:
is qui tibi tanta taliaque dona veraciter is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens: « Cum hujus temporis, ac loquelae nostrae, et ea quae nunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem de collata sibisolatione, sed multum solicitus ac mente nit ad eum praefatus amicus illius,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ ꝑtiner& utrũ ipse uitꝰ anforis
noctẽ transiger&. Qui respondens ait.
Ne me estimes tuȩ mestitie & in somni.¬
orũ a forinsece ac solitariȩ sessionis
causã nescire. Scio enĩ certissimeqͥes.
& quare ineres. & quȩ uentura tͥ in
ꝓocimo malo qđ formidas. Sed dicitom
his temerorib absoluat. & redualdo
suadeat. ut nec ipsetͥ aliqͥd mali faciat.
nec tius te hostib ꝑimendũ tradati
Qui cũ se om̃ia quę poss& huic taliꝓmer¬
cede beneficii daturũ esse respond&.
Adiecit ille. Qđ si etiã regẽ te futurũ ex¬
tinctis hostib inueritate ꝓmittat. ita
ut ñsolũ om̃s tuos ꝓgenitores. sed & orm̃
qͥ ante reges ingente anglorũ fuer̃ po¬
testate transcendas.: At ȩdum constan¬
tior int̾rogando factus: ñ dubitauit
ꝓmittere. qͥnei qui tanta sibi bene fi¬
cia donar&. dignis ipse gr̃arũ actio¬
nib responđ&. Tũ ille t̾tio. Si aut̃ inqͥt

Expanded text:
ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mhis te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rege inii. ipse primꝰ irritũ faciã: cũ
ille mͥ nil malifecerit. niladhuc ini¬
micitiarũ intulerit. Qum potiꝰ si mori¬
turus sũ. ille me magis quã ignobi¬
lior qͥsq morti tradat. Quo enĩ nunc
fugiã. qui ꝑ om̃s britanniȩ ꝓuincias
tot annorũ tẽporũq curricłis uaga¬
bundus. hostiũ uitabã insidias:: Ab¬
eunte gͥ amico. remansit ȩduin solꝰ
foris. residensq mȩstus ante palatiũ.
multis coepit cogitationũ estib affici.
qͥd ager&: quoue pedẽ uerter& nesciꝰ.
Cũq dutacitis mentis angorib & cȩco
carꝑet᷑ igni: uidit subito intẽpesta
nocte silentio apꝓpinqͣntẽ sibi homi¬
nẽ uultus habitusq in cogniti. Quẽ
uidens ut ignotũ & inopinatũ. non
parũ expauit. At ille accedens saluta¬
uit eũ. & int̾rogauit quare illahora
cȩteris quiescentib & altosopore pres-¬
sis. solus ipse mȩstus in lapide ꝑuigil
seda : At ille uicissim sciscitabat᷑ qͥd

Expanded text:
rege inii, ipse primus irritum faciam, cum rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid
Abbreviated transcription (Latin):
esse facturũ. At postquã edilfrid
in hac eũ ꝓuincia apparuisse. &
apud regẽ illiꝰ familiarit̃ cũ socus
habitarẽ cognouit misit nuntios
qui redualdo pecuniã multã pro
nece eiꝰ offerrent. neq aliqͥd ꝓfe¬
cit. Misit scdo. misit t̃tio: & copio
lũ insuꝑ illi si contẽpneret᷑ indicens
Qui uł minis fractus. uł corruptus
munerib. cessit dep̃canti. siue
occide se ęduinũ. seulegatarus
trade ꝓmisit. Qd ubi fidissimꝰ qͥdã
amicus illiꝰ animaduertit. intrauit
cubicłm qͦ dormire disponebat. Erat
enĩ prima hora noctis. & euocatũ foras.
qͥd erga eũ agere rex ꝓmisiss&r edo¬
cuit. & in suꝑ adiecit. Sigͦ uis. hac
ipsa hora educã te de hac ꝓuincia. &
ea in loca te introducã. ubi nũqͣm te
uł reduald. uł edil frid. inuenire ua¬
leant. Qui ait. Grãs qͥdẽ ago beniuo¬
lentiȩ tuȩ ñ tam̃ hoc facere possũ
qđ suggeris. ut pactũ qđ cũ tanto

Expanded text:
esse facturum. At postquam Aedilfrid esse facturum. At postquam Aedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, et copioslum insuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto
Abbreviated transcription (Latin):
abba bonefacius. de salute regis
ȩduini ac gentis ipsus. litteris
agebat. Sed & or acłm cęleste qđ
illi quondã exulanti apud redual
salutaris. sensũ iuuit illiꝰ. Cũ gͦ
uid& paulinꝰ difficulter posse
sublimitatẽ animi regalis ad
humilitatẽ uie salutaris. & sus¬
cipiendũ mẏsteriũ uiuificȩ cru¬
cis inclinari. ac ꝓsalute illius simul
& gentis cui p̃erat. & uerbo ex¬
hortationis apud homines. & apud
diuinã pietatẽ uerbo dep̃catio¬
nis ager&. tandẽ ut ueri simile
quale ess& oracłm regi quondã
cęlitus ostensũ. Nec ex inde distu¬
lit quin continuo regẽ ammone¬
r& explere uotũ qđ in oracło sibi
exhibito se facturũ ꝓmiserat. si
tẽporis illiꝰ erumns exemptus.
ad regni fastigia ꝑ uenir&. Erat
aut̃ oracłm huius inodi. Cũꝑse¬
quente illo edilfrido qui ante
eũ regnauit. cũ ꝑ diuersa occul¬
tus loca uł regna in ulto annorũ
tẽpore ꝓfugus uagaret᷑ tandem
uitã suã atanti ꝑ secutoris insidus

Expanded text:
papa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdsalutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile quale esset oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; tandem vitam suam a tanti persecutoris insidiis