comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃ ut ueretunde in defensione sit q̃ impu¬
dent̾ insensu ẽ. Uerum nunc in his quȩ im¬
onis uenia cessante sola uoluntas irreligiosȩ
intelligentiȩ detegat᷑. Ut enim paululum ip̃iꝰ
dicti euangłiu differam demonstrationem
anne ignorabilis hȩc erat apł̃i p̃dicat̾o dicentiᷤ.
i quidem confessione omnium magnum ẽ
pietatis sacram̃tum. qd manifestatum ẽ in¬
carne iustificatum ẽ in sp̃u. uisum ẽ angłis
p̃dicatum ẽ gentibꝰ creditum ẽ in ħ mundo.
assumptum ẽ in claritate: Est ne adhuc qͥsqͣm
tam hebetis intelligentiȩ. ut dispensationẽ
assumpte a dño carnis. aliud qͣm sacram̃tũ
ẽẽ pietatis intelligat: & pͥmum extra fidem
dĩ ẽ: quisq extra hanc erit confessionem.
Non enim apłus ambigit quin ħ abuniu̾sis
fatendum sit mist̾ium salutis nr̃e: ñ ẽẽ con¬
tumeliam diuinitatis. s magnȩ pietatis.

Expanded text:
lamen, ut verecunde in defensione sit, quod impulamen, ut verecunde in defensione sit, quod impudenter in sensu est. Verum nunc in his, quae imonis venia cessante, sola voluntas irreligiosae intelligentiae detegatur. Ut enim paululum ipsius dicti evangelici differam demonstrationem: anne ignorabilis haec erat Apostoli praedicatio dicentis: Et quidem confessione omnium, magnum est pietatis sacramficatum est in spiritu, visum est angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in claritate . Estne adhuc quisquam tam hebetis intelligentiae, ut dispensationem assumptae a Domino carnis aliud quam sacramentum esse pietatis intelligat? Et primum extra fidem Dei est, quisque extra hanc erit confessionem. Non enim Apostolus ambigit, quin hoc ab universis fatendum sit, mysterium salutis nostrae non esse contumeliam divinitat
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ eoꝵ est: ⁊ ds eius ds eorum ẽ: in natura dei
& natiuitatis. ꝑ qͣm & ds̃ sit natꝰ ⁊ filius sit.
lenent qͦ etiam illud apłi. Cum au dixit oĩa¬
tunc subiectꝰ erit ei qui subietit ei omnia ut
sit ds̃ omnia in omnib. Ut quia subiectio il¬
la infirmis naturȩ constestato ẽẽ existimat.
ñ sit inpat̾nȩ nat᷑ȩ ueritate. qͣm naturalis
infirmitas naturȩ potioris subiecerit potes¬
tati. Sumunt autem omnis impietatis suȩ
hanc tanqͣm munistissimam ⁊ in expugna¬
bilem defensionem adu̾itatem natiuitatis
abolendam. ut quia ꝑsubiectionem ds̃ ñ est
& ꝑ communtonẽ sibi atq nob̃ dm̃ atq prẽ.
incommunionem sit creaturȩ ip̃e qͦ ex deo
creatio sit potius qͣm generat̾o quia creatio
ex nichilo subsistat. generatio uero nat᷑alem
hat natiuitatis actorem. Omnis quidem ca¬
lumma improba ẽ: quia u̾itati falsitas cum
effrenato pudore contradicit.S tm̃ in t̾dũ
p̃tendit aliquod excusationis ambiguȩ ue¬

Expanded text:
pater eorum est et Deus ejus Deus eorum est, in natura Dei et nativitatis, per quam et Deus sit natus, et Filius sit. Teneant quoque etiam illud Aptunc ipse subjectus erit ei qui sibi subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus : ut quia subjectio illa infirmis naturae contestatio esse existimabitur, non sit in paternae naturae virtute, quem naturalis infirmitas, naturae potioris subjecerit potestati. Sumant autem omnis impietatis suae hanc tamquam munitissimam et inexpugnabilem defensionem, ad veritatem nativitatis abolendam: ut quia per subjectionem Deus non est; et per communem sibi atque nobis Deum atque patrem in communione sit creaturae; ipse quoque ex Deo creatio sit potius, quam generatio; quia creatio ex nihilo subsistat, generatio vero naturalem habeat nativitatis auctorem. lumnia improba est, quia veritati falsitas, cum jam effrenato pudore sit, contradicit: sed tamen interdum praetendit aliquod excusationis ambiguae ve
Abbreviated transcription (Latin):
stificationem sp̃c ab ẽẽt a fide nr̃a carnis in fir¬
mitas ⁊ ꝑcarnis manifestationẽ mist̾ium ñ eẽt
occultum. ⁊ ꝑ mistu. non ignorabilem causam
magnȩ pietatis in sacram̃to ẽẽt sola confessio.
Atq ita apłus fidi totius ordinem tenuit. ut
dum pietas ẽ insacram̃to sit. dum satram̃tum
ẽ cognit̾o incarne sit. dum cognit̾o incarne ẽ:
iustificato inspũ sit. Qiua insacram̃tũ pietati
q̃ manifestat᷑ in carne. ut uere sacram̃tum
sic ꝑuistificatonẽ sp̃c manifestat in carne
Ac ne illa manifestatio incarne qualis c̾e̾t iusti¬
ficatio insp̃u ignoraret᷑. sacram̃tum qͥ mani¬
festat᷑ in carne & iustificatum in sp̃u ẽ ⁊ angł
do creditum. hoc ipsum assumptum ẽ incla¬
cationem fides: i omnia consummat clarita¬
tis assumpt̾o. quia ⁊ magnȩ pietatis sacram̃¬
tum ẽ assumptio claritatis ⁊ ꝑhanc dispensa¬
tionis fidem conformes assumi claritatis dĩn¬
cȩ p̃paramur. Magnȩ gͥ pietatis sacram̃tũ ẽ

Expanded text:
de nostra carnis infirmitas, et per carnis manifestationem mysterium non esset occultum, et per mysterii ignorabilem causam magnae pietatis in sacramento esset sola confessio. Atque ita Apostolus fidei totius ordinem tenuit, ut dum pietas est, sacramentum sit; dum sacramentum est, cognitio in carne sit; dum cognitio in carne est, justificatio in spiritu sit; quia sacramentum pietatis, quod manifestatur in carne, ut vere sacramentum sit, per justificationem spiritus manifestatur in carne. Ac ne illa manifestatio in carne qualis esset justificatio in spiritu ignoraretur; sacramentum, quod manifestatum in carne, et justificatum in spiritu est, etdo creditum, hoc ipsum assumptum est in clacationem fides, et omnia consummat claritatis assumptio: quia et magnae pietatis sacramentum est assumptio claritatis; et per hanc dispensationis fidem, conformes assumi claritatis dominicae praeparamur. Magnae igitur pietatis sacramentum est
Abbreviated transcription (Latin):
hunis gͥ piȩ ac debite professionis modum
ita in omnib quȩ locutus ẽ dominus temꝑ¬
auit. ne diuinitatis suȩ contumeliam con¬
fessio natiuitatis afferret. nec obsequii reli¬
gio nat᷑am maiestatis offenderet. s ut hono¬
rem debitum natiuitas ꝓfiteat᷑. quȩ sub¬
sistere se deberet actori. ⁊ naturȩ conscĩam
fiducia naturalis ostenderet. quȩ in dm̃ na¬
scendo subsisteret. Hinc enim aliud ẽ. Qui
me uidit uidit & prẽm.S ⁊ illud. Uerba q̃¬
ego loquor. ñ ame loquor. Nam dum ñ a sẽ
loquit᷑. actori eum: necẽẽ ẽ debere. q̃ loquit᷑.
Cum aũ se uiso pat̾ uidet᷑. naturȩ conscĩa ẽ
que ad demonstrationẽ in se di. ñ aliena
a deo indm̃ nata substisterit. Nel illud. Pat̃
quod dedisti michi: maus ẽ omnib ⁊ rur¬

Expanded text:
ur piae ac debitae professionis modum ita in omnibus, quae locutus est, Dominus temperavit, ne divinitati suae contumeliam confessio nativitatis afferret, ne obsequii religio naturam majestatis offenderet: sed ut et honorem debitum nativitas profiteretur, quae subsistere se deberet auctori; et naturae conscientiam fiducia naturalis ostenderet, quae in Deum nascendo subsisteret. Hinc enim illud est, Qui me vidit, vidit et Patrem: sed et illud, Verba quae loquor, non a me loquor . Nam dum non a se loquitur, auctori eum necesse est debere quod loquitur: cum autem se viso Pater videtur, 382 naturae conscientia est, quae ad demonstrationem in se Dei, non aliena a Deo in Deum nata substiterit. Vel illud, Pater quod dedit mihi, majus est omnibus ; et rur
Abbreviated transcription (Latin):
derit. ⁊ singłis professionis impiȩ ꝓpositioĩb
euangłicis atq apłicis doctͥnis sit contra¬
dictum. tm̃ quia etiam post resurrectioĩs
głam. q̃dam ad degen̾is nat̾ȩ infirmitatẽ
demonstrandam p̃sumere impii ausi sunt.
his ipsis nunc respondendũ ẽ. Atq ita ut
incet̾is obseruatum a nob̃ẽ: eorũ ipsorũ
dictorum rat̾o ex his ipsis dictis afferat᷑.
ut illic ueritas reperiat᷑. ubi negat᷑. Quȩ enim
simplicit̾ &r aderuditionem ficlĩ diuinitatis
dicta sunt: ea necẽe ẽ ita dicta sint ut ad id
q̃ dista sunt ñ alienorum atq extrinsetus
dictorim confirmarent᷑ exemplis. Int̾cet̾as enim¬

Expanded text:
derit, et singulis professionis impiae propositionibus ex derit, et singulis professionis impiae propositionibus ex evangelicis atque apostolicis doctrinis sit contradictum: tamen quia etiam post resurrectionis gloriam quaedam, ad degeneris naturae infirmitatem demonstrandam, praesumere impii ausi sunt, his ipsis nunc respondendum est. Atque ita, ut in caeteris observatum a nobis est, eorum ipsorum dictorum ratio ex his ipsis dictis afferatur: ut illic veritas reperiatur, ubi negatur. Quae enim simpliciter et ad eruditionem fidei divinitus dicta sunt, necesse est ita dicta sint, ut ad id quod dicta sunt, non alienorum atque extrinsecus dictorum confirmentur exemplis. 8. In
Abbreviated transcription (Latin):
luisi apłice ficd̃i tenaces e̾ent: intelligerent
cum qui informa dĩ ẽct. assumpsisse formam
serui. neq formam serui usurparent ad for¬
mȩ d̃i de honestatem. cum forma dĩ plenitu¬
dinem dĩ in se contineret: ⁊ quȩ ẽent tempoꝵ
ac mist̾ioꝵ pia ratione tractarent. ut nec cõ¬
tumeliam diuinitas susciꝑet. nec dispensa¬
tio afferret errorem. S omnib ut existimo
iam a nob̾ ab solutissime demonstratis:⁊ sub
assumpti corporis natiuitate diuinȩ nat᷑ȩ
uirtute monstrata. ñ relictus ẽ ambigendi
locꝰ. quin omnia unigenitꝰ d̃s & homo uͥtuti¬
b dĩ gesserit. ⁊ inuirtutibꝰ dĩ uniuersa ho¬
minis u̾itate ꝑfecerit. hñs in se ⁊ naturã
dĩ potentis ingestis. dum natꝰ ex dõ ẽ: ⁊ ꝑfec¬
ti hominis absolutionem.dum ei ẽ partus
ex uirgine &e cum ueritate corporis subsisters.
innatura dĩ ⁊ cum dĩ natura manens in cor-
głam omnis responsionis nr̃ȩ sermo descen¬

Expanded text:
s essent, intelligerent eum, qui in forma Dei esset, assumpsisse 378 formam servi; neque formam servi usurparent ad formae Dei dehonestatem, cum forma Dei plenitudinem in se Dei contineret: et quae essent temporum ac mysterium, pia ratione tractarent, ut nec contumeliam divinitas susciperet, nec dispensatio afferret errorem. Sed omnibus, ut existimo, jam a nobis absolutissime demonstratis, et sub assumpti corporis nativitate divinae naturae virtute monstrata, non relictus est ambigendi locus, quin omnia unigenitus Deus et homo virtutibus Dei gesserit, et in virtutibus Dei universa hominis veritate perfecerit: habens in se et naturam Dei potentis in gestis, dum natus ex Deo est; et perfecti hominis absolutionem, dum ei est partus ex Virgine: et cum veritate corporis subsistens in natura Dei, et cum Dei natura manens in corpogloriam omnis responsionis nostrae sermo descen
Abbreviated transcription (Latin):
tis. In effabilis pat̾ ẽ. S filium sermo comples¬
tit᷑. extra imaginem ẽ in enarrabilis natura
narrabilis. herus ds ẽ pr. Si filius indĩ falsi¬
tate ẽ. iam ñ ẽ ueri imago qui falsus ẽ. Non
exparte imaginem neq exportione formam
cum di apłus p̃dicat. sed imaginem eum c̃ẽ
d̃i inuisibilis. & formam eum ẽẽ d̃i loquit᷑.
hon pot̃ expressius infilio d̃i diuinitatis na

Expanded text:
reus . Ineffabilis Pater est: si filium sermo complecreus . Ineffabilis Pater est: si filium sermo complectitur, extra imaginem est inenarrabilis natura narrabilis. Verus Deus est Pater: si Filius in Dei falsitate est, jam non est veri imago qui falsus est. Non ex parte imaginem neque ex portione formam eum Dei Apostolus praedicat: sed imaginem esse eum Dei invisibilis et formam esse eum Dei loquitur . Non potest expressius in filio Dei di
Abbreviated transcription (Latin):
Nec apłicis nec euangłicis p̃dicationib
eruditi ad impiȩ professionis suȩ usur¬
pationem magnificentiam di patͥs non
religionis fide s arte impietatis extollt̃.
ut dum incomparabilia omnia ẽe nat̾e
eius edisserint de genis infirmisq natȩ
unigenitum dm̃ ꝑ exceptionem comꝑat̾oĩs
affirmant. dm̃ uiuentis dĩ uiuam ima
ginem & beatȩ nat᷑e plenissimam formam.
⁊ innascibilis sub̃e unigenitam natiuitate
quȩ nͥ ꝑfecte paternȩ beatitudinis hc̃ głam
& ab solutam nat᷑am. ⁊ otius refert spem ñ ẽ
inimagnis u̾itate. Si autẽ in nascibilis dei
unigenitꝰ ds̃ imago ẽ: ꝑfectȩ atq absolute
imaginem u̾itãs. Potens ẽ pr̃. s si in firmꝰ
ẽ filius. i mago iam ñ ẽ potentis. Bonus ẽ pr̃.
s su ndiu̾si gn̾is diuinitate filius ẽ: boni
imaginem mali natura ñ reddit. Incorpo
reus pat̾ ẽ: si filius scd̾m sp̃m cͥcumscͥptꝰ ẽ
corpore:iam incorporei nonest forma corꝑe¬

Expanded text:
Nec apostolicis, nec evangelicis praedicationibus eruditi, ad impiae professionis suae usurpationem magnificentiam Dei patris, non religionis fide, sed arte impietatis extollunt: ut dum incomparabilia omnia esse naturae ejus edisserunt, degeneris infirmisque naturae unigenitum Deum per exceptionem comparationis affirmginem, et beatae naturae plenissimam formam, et innascibilis substantiae unigenitam nativitatem: quae nisi perfectam paternae beatitudinis habet gloriam, et absolutam naturae totius refert speciem, non est in imaginis veritate. Si autem innascibilis Dei unigenitus Deus imago est, perfectae atque absolutimaginem veritatis. Potens est Pater, sed si infirmus est Filius, imago jam non est potentis. Bonus est Pater, sed si in diversi generis divinitate Filius est, boni imaginem mali natura reus Pater est: si Filius secundum Spiritum circumscriptus est corpore, jam incorporei non est forma corpo
Abbreviated transcription (Latin):
solum bonum. solum potentem. solũ im¬
mortalem. quis ñ hanc religionem lau¬
dationis intelligat eo tendere. ut dñs iħc
xp̃c extra hanc beatitudinem quȩ soli
dõ ꝑexceptionem soliꝰ defert᷑ ad honoeẽ.
manens ipse ⁊ mortalis ⁊ infirmꝰ ⁊ in aliis¬

Expanded text:
solum bonum, solum potentem, solum imsolum bonum, solum potentem, solum immortalem, quis non hanc religionem laudationis intelligat eo tendere, ut Dominus Jesus Christus extra hanc beatitudinem, quae soli Deo per exceptionem solius defertur ad honorem, manens ipse et mortalis et infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
bilis effici. hunc ꝓpħiȩ uolumina consig¬
nant. hunc temporum profitiens cotidie
hunc potestas nominis ꝓbat sui. hunc
immundi sp̃c confitent᷑. hunc punitoꝵ
demonum resonant mugitꝰ. S in his
omnibꝰ uirtutis suȩ dispensatio est.
Cet̾um fide nr̃a talis qualis ẽ p̃dicãndꝰ
ẽ: ut ñ nomine s confessione in uniꝰ
baptismi fide una unus nob̾ dñs sit.
sicuti alium dm̃ prẽm p̃dicant. qr neq
hic genu̾it s creau̾it. neq ille natꝰ sit. s
creatus sit. ⁊ ꝑ id extra u̾itatem ds̃ xp̃c
sit. cui ñ sit ex natiuitate quod ds̃ ẽ: &
extra fidi conscientiam dĩ pr sit. cui non
sit ingeneratione qd̾ pr̃ ẽ. landantes qͥs̃
merito ita ut dignũ ẽ dm̃ prẽm. naturȩ
scilicet in accesse. in conspicabilis. in uola¬
bilis. in enarrabilis. infinite ꝓuide. poten¬
tis. benigne. mobilis. tuscurrentis. manẽtis.
intra extraq iomnia inoninibꝰ sentientĩ.
S cun aditiunt ad suꝑeminentiam laud̃

Expanded text:
bilis effici. Hunc prophetiae volumina consignant, hunc temporum quotidie proficiens hunc potestas nominis sui probat, hunc immundi spiritus confitentur, hunc punitorum daemonum resonant mugitus. Sed in his omnibus virtutis suae dispensatio est. Caeterum fide nostra talis, qualis est, praedicandus est; ut non nomine, sed confessione, in unius baptismi fide una, unus nobis Dominus sit: sicuti alium Deum patrem praedicant: quia neque hic genuerit, sed creaverit; neque ille natus sit, sed creatus sit, et per id extra veritatem Deus Christus sit, cui non sit ex nativitate quod Deus est; et extra fidei conscientiam Deus pater sit, cui non sit in generatione quod pater est. Laudantes quidem merito ita, ut dignum est, Deum patrem, naturae scilicet eum esse inaccessae, inconspicabilis, inviolabilis, inenarrabilis, infinitae, providae, potentis, benignae, mobilis, transcurrentis, manentis intra extraque, et omnia in omnibus sentientis: sed cum adjiciunt ad supereminentiam laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
oiuio aI& ab solutum fidi ȩ¬
uangłicȩ sacram̃tum multifa¬
ris apłus tractans. hȩc qͦ inter cet̾a diui¬
nȩ cognitionis p̃cepta ad ephesios ẽ locut᷑ꝰ
Sic̃ & uos uocati estis: inuna spe uoca¬
tionis uĩx: Inus dñs. una fides. unum
i in omnibꝰ nob̃. Non enim ambiguis nos
⁊ erraticis indefinitȩ doctͥnȩ studiis de¬
reliquit. ł incertis opinionibꝰ ingenia
humana ꝑmisit. statutis ꝑse ⁊opposi¬
tis obicib lib̾tatem intelligentiȩ uolun¬
tam fidi in demutabilis constitutionẽ
credi alit̾ atq alit̾ ñ liceret. Unum itaq
nob̃ dñm p̾dicans. unam fidem memo¬
rat. Deinde unius domini unam fidem
memorans. unum & baptisina demõ¬
strataitcum uniꝰ domini fides ẽẽt una:¬
tisma. Et qr sacram̃tũ omne ⁊ baptismi
⁊ fidi ⁊ inuno domino ita un dõ unum ẽ:
consũmationẽ spei nr̃ȩ unius dĩ ꝓfessiõe
conclusit. ut ⁊ unũ baptisma. ⁊ fides una
sic̃ unius domini ita ⁊ di ẽẽt uniꝰ. Unus

Expanded text:
otum atque absolutum fidei evangelicae sacramentum multifarie Apostolus tractans, haec quoque inter caetera divinae cognitionis praecepta ad Ephesios est locutus: Sicut et vos vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum et in omnibus nobis . Non enim ambiguis nos et erraticis indefinitae doctrinae studiis dereliquit, vel incertis opinionibus ingenia humana permisit, statutis per se et oppositis obicibus libertatem intelligentiae volunnitam fidei indemutabilis constitutionem credi aliter atque aliter non liceret. Unum itaque nobis Dominum praedicans, unam fidem memorat; deinde unius Domini unam fidem memorans, unum etiam baptisma demonstrat: ut cum unius Domini una fides esset, unitisma. Et quia sacramentum omne et baptismi et fidei, ut in uno Domino, ita et in Deo uno est; consummationem spei nostrae unius Dei professione conclusit: ut unum baptisma et fides una sicut unius Domini, ita et Dei esset unius. Unus
Abbreviated transcription (Latin):
Ds eius ñ iccirco ut diu̾si ab eo gn̾is ds̃ sit.
s quia expr̃e ds̃ natus ẽ & ex dispensatione
dm̃ suum dum ex uirgine caro ẽ. q̃ breui at¬
q absoluto apłus sermone consignat dicẽs.
Commemorans in orationib ut ds̃ dñi nr̃i¬

Expanded text:
ut diversi ab eo generis Deus sit. Sed quia ex Patre Deus natus est, et ex dispensatione Deum suum, dum ex Virgine caro est. Quod brevi atque absoluto Apostolus sermone consignat, dicens: Commemorans in orationibus mei
Abbreviated transcription (Latin):
eum cum seruus ẽ. Quia si cum ante ꝑ nat᷑am
ñerat seruus. pꝰ ea scd̃m nat᷑am ẽẽ quod nõ
erat cepit: ñ alia dominat᷑ causa intelligẽ¬
da ẽ: qͣm quȩ exstitit seruitutis. tunc habers
hominis assumptione se prebuit seruum
locutus ẽ quomodo professio ista ñ serui sit:¬
& adeam magis naturam quȩ ñ natura ser¬
ui sit transfertur. cum ei qui in fiͦrma dei
manens formam serui assumpsit. quasi seruo
ad seruos communio ñ ñ ex eo tm̃ possit ẽẽ qued
seruus: : pat̾ gͥ sibi ita ut hominib pr̃ ẽ: ⁊ ds
sibi ita ut seruus d̃s ẽ. Et cumhȩc ad homines
seruus homo inserui forma iħc xp̃c loquat᷑.
ñ ambigit᷑ quin pr sibi ut cet̾is sit ex ea parte
qua homo ẽ. & ds sibi ut cunctis sit ex ea nata

Expanded text:
e, cum servus est: quia si cum ante per naturam non erat servus, et postea secundum naturam esse quod non erat coepit; non alia dominatus causa intelligenda est, quam quae exstitit servitutis; tunc habens hominis assumptione se servum. 14. In locutus est; quomodo professio ista non servi sit, et ad eam magis naturam quae non in natura servi sit, transferetur; cum ei, qui in forma Dei manens formam servi assumpsit, quasi servo ad servos communio non nisi ex eo tantum possit esse, quod servus est? Pater igitur sibi ita ut hominibus pater est, et Deus sibi ut servis Deus est. Et cum haec ad homines servos homo in servi forma Jesus Christus loquatur; non ambigitur, quin pater sibi ut caeteris sit ex ea parte qua homo est, et Deus sibi ut cunctis sit ex ea natura
Abbreviated transcription (Latin):
unum dũm prẽm inconscientiȩ ꝓfessiõe
prẽm. quomͦ fides quȩ ñ una ẽ confitetur:
Una aũ in tanta p̾dicationum diu̾sitate
dolore gemuisse.⁊ egentẽ nat᷑ȩ suȩ potesta¬
tisq uirtute imminentis iam sͥ mortis
timuisse t̾rorem. sic ⁊̃ id q̃ pͥncipale ẽ natỹ
negabit.⁊ creatum potiꝰ p̃dicabit si dñm
dicet magis qͣm intelligit. quia ⁊ deos
dicurreligiosum ẽ:⁊ dm̃ intelligi diuinȩ
nat᷑ȩ conscientia ẽ. lamgͦ ñ unꝰ ÷ dominus
iħc. si alii ut d̃s ñ docet. alii ut infirmꝰ
timet᷑ alii sit exnatura. alii ex cognitioe
ds. ⁊ alii ex generatione ds alii ex ap¬
pellatione sit filius. & ꝑid neq ds pat̾
unus infide ẽ. si aliis potestate aliis gene¬
ratione pat̾ credit᷑. quia ⁊ uniu̾soꝵ pat̾
as sit. Iam porro quis ambiget extra
fidem ẽẽ quicquid extra fidem unam
nomine. s fide unus ẽ. si filiꝰ sit. si deus
sit. si in demutabilis sit. si ñ aliqͣndo

Expanded text:
in conscientiae professione patrem quomodo fides quae non una est confitetur? Una autem in tanta praedicationum diversitate dolore gemuisse, et egentem naturae suae potestatisque virtute, imminentis jam sibi mortis timuisse terrore: si etiam id, quod principale est, natum negabit, et creatum potius praedicabit: si Deum dicet magis, quam intelliget: quia et deos dici religiosum est, et Deum intelligi divinae naturae conscientia est. Jam ergo non unus est Dominus Christus si alii ut Deus non dolet, alii ut infirmus timet; alii sit ex natura, alii ex cognomine Deus: et alii ex generatione, alii ex appellatione sit filius. Et per id neque Deus pater unus in fide est, si aliis potestate, aliis generatione pater creditur, quia et universorum pater Deus sit. Jam porro quis ambiget extra fidem esse, quidquid extra fidem unam nomine, sed fide, unus est filius: sed si Deus sit, si indemutabilis sit, si non aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
onguoꝯ nescius difficilimo me
aspimoꝙ tempore scͥbere hec ad¬
uersum uesanamimpioꝵ heresim. da
filium creatam ẽc̃ affirman tem as¬
qlsum fuisse. multis iam ꝑ om̃s feria
ecclius mosbo pestifere huius p̾dicationis
instetis. &e uelut ad fidi huius male ule¬
patam ꝓsuasionem lõgo doctnş usu &e
emntito nomine ũe religionis imbutis
ñ ignorans difficilem ẽt ad em̃dationuis
ꝑfectum uoluntatem qͣm merroris suid
dio ꝑplurimum assensum actoritas pus¬
& iami sentntiȩ contineret. Grauis enis
&e picłosus ⁊ error mplurimis i multoꝵ
lapsus etiam si se intelligant tm̃ exus¬
di pud orcactoritatem sibi p̃sumit ees
mero hñs himpudentiȩ ut q̃ errat ps¬

Expanded text:
on sum nescius, difficillimo me asperrimoque tempore scribere haec adversum vesanam impiorum haeresim, Dei filium creaturam esse affirmantem, aggressum fuisse; multis jam per omnes ferme esiis morbo pestiferae hujus praedicationis infectis, et velut ad piae fidei hujus male usurpatam persuasionem, longo doctrinae usu, et ementito nomine verae religionis imbutis, non ignorans difficilem esse ad emendationis profectum voluntatem, quam in erroris sui studio per plurimorum assensum auctoritas publicae jam sententiae contineret. Gravis enim et periculosus est error in plurimis: et multorum lapsus, etiamsi se intelligat, tamen exsurgendi pudore auctoritatem sibi praesumit, ex numero habens hoc impudentiae, ut quod errat, pr
Abbreviated transcription (Latin):
sidem consumatam ae salutom impeis nfe
bu confessione yfectam. Et cum aitũ me¬
minissent ore dñi. qui ñ honorficat fili
u nhononficat prt̃m qui misit illum as
hon oe sicandum prẽm phonorm filuue
restient fansit enim pestiftera ce letalis po¬
pilis ptimalues quȩ ingenti grasata co¬
tagio ruinam miserandȩ mortis inuexit
non enimtm̃ aut considentiũ ichaos
cum ppłis suus repens urbium uastitas
aut freqͥntes belloꝵ & funebres mortes.
aut inmedicatȩ cͥtudinis populosa cõ¬
tagia dese incrunt: inqͣͥntum adexitrũ
geis humani hercsis hȩc funesta gras¬
patas Peoenumn cuiomnia inmorte uiuit¬

Expanded text:
fidem consummatam, et salutem in Patris et Filii confessione perfectam; et cum dictum meminissent ore Domini: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum , ad honorificandum Patrem per honorem Fes. --Emersit enim pestifera et letalis populis proxime lues, quae ingenti grassata contagio ruinam miserandae mortis invexit. Non enim tantum aut considentium in chaos cum populis suis repens urbium vastitas, aut frequentes bellorum et funebres mortes, aut immedicatae aegritudinis populosa contagia desaevierunt, in quantum ad exitium generis humani haeresis haec funesta grassata est. Deo enim, cui omnia in mortui
Abbreviated transcription (Latin):
ce p̾̃ter te non ẽ ds ostendit preter eum dñ
ñ ee quia in se dõ ds̃ mẽtt. hocũ quod ter¬
tium ẽ. tues ds̃ & nesciebamꝰ. humane in¬
telligentiȩ piam & fidelem tistat᷑̃ ꝓfessio¬
nem. quȩ cognitis natiuitatis mist̾us ⁊ noĩ
tuenim es ds & nesciebamus. Ds̃ isrł sal¬
uator Subsistentem gͥ ineo dĩ nat̾am ĩ tel¬
ligamꝰ. cumindo d̾s insit. nec p̃ter eũ qui
t̃ ds̃ quisqͣm ds alius sit: quia ip̃e ds iin
co ds altius nob̾ cuiusqͣm dĩ ñ relinquat
errorem. Et hȩc quidem ysaias indiuiduã
atq insepabilem pris & filũ diutitatẽ
ꝓpħiȩ urtute indiscrat a dõpre nature
unigenitum cẽ dm̃ ita docuit. dicens.

Expanded text:
Et praeter te non est Deus: ostendit praeter eum Deum non esse, quia in se Deo Deus inesset. Hoc vero quod tertium est, Tu es Deus, et nesciebamus, humanae intelligentiae piam et fidelem testatur professionem, quae cognitis nativitatis mysteriis, et nTu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator: subsistentem in eo Dei naturam intelligentes, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum 130 qui est Deus quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus, alterius nobis cujusquam Dei non relinquat errorem. Et haec quidem Esaias, individuam atque inseparabilem Patris et Filii divinitatem prophetiae virtute, indiscretae a Deo patre naturae unigenitum esse Deum ita docuit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ tumignorati modtratur᷑ ertoris ne¬
gantes se ñ iam iudicabit utiq s negabit
tum uer fidi adimpictatis suȩ doctnam
reugionis usa pͥncipiis cum infidelitatis
sui gepositionem ut supioribꝰ libs coninet.
ita ept houimus unum dm̃ solum infes¬
tum solum sempit̾num. solum sint iitio.

Expanded text:
m ignoranti moderaturus errori, negantes se non jam judicabit utique, sed negabtum verae fidei, ad impietatis suae doctrinam religionis usa principiis, cum infidelitatis suae expositionem, ut superioribus libris continetur, ita coepit: « Novimus unum Deum solum infectum, sol
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ sit ds est ex natura. exnatiuitate.
ex dõ. Quodenim ds̃ ẽ ex dõ ẽ. Non enuim
ds̃ alius e alius enimadeum ñ at putatiur.
quia n cineo alia ptir q̃m quȩ di tueritã
Quid ũum ⁊ ñ u̾um. quid degenerem &
nobilem quid diu̾sum & ñ diu̾sum sub.
unius dĩ em̃tita religione componis: Ds¬
Inhissiunum magisq̃m solitarium in
telligis. eccłiȩ religionem ꝓfitebis. que pa¬
trem infilio confitet᷑. Sin uero u̾num am̃
ad solitarii significationem sacramenti

Expanded text:
ut Deus sit. Deus est ex natura, ex nativitate, ex Deo. Quod enim Deus est, ex Deo est, non etiam Deus alius est. Alius enim ad eum non deputatur; quia non est in eo alia praeter quam quae Dei est veritas. Quid verum et non verum, quid degenerem et nobilem, quid diversum et diversum sub unius Dei ementita religione componis? DIn his si unum magis quam solitarium Deum intelliges; Ecclesiae religionem profiteberis, quae Patrem in Filio confitetur. Sin vero unum Deum, ad solitarii significationem, sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis dictis demonstremus. nec metuendi
de se incum infirmitatẽ incidisse aliq̃m
nec dolendi: q̃ rendum ẽ quid nam uidet᷑
timere potuisse. ut in eum formido intolerã¬
di doloris incidit. & puto ñ alia bic adti

Expanded text:
ipsis dictis demonstremus, nec metuendi de se in eum infirmitatem incidisse aliquam, nec dolendi: quaerendum est quidnam videatur timere potuisse, ut in eum formido intolerandi doloris inciderit. Et pu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ñ ambiguam existimo. cũ ait. Nũc
honorificat᷑ ẽ filiꝰ hominis. Gła enim
interroga. & ds honorificat᷑ ÷ ineo. ho¬
norificatum enim ineo dm̃ audio. ⁊ qͥd
istud sit scđm intelligentiam tuã here¬
tice ignoro. Ds in eo honorificatꝰ ẽ infi
lio utiq hominis. & quero anfiliꝰ hoĩs¬
idem sit ⁊ filius dĩ. & cum ñ alius sit filiꝰ ho¬
minis neq aliud sit filiꝰ dĩ u̾bum enim caro
ft̃m ẽ. icum qui filiꝰ dĩ ẽ ip̃e ⁊ hominis sit filiꝰ:
requiro quis in ħ filio hominis qui ⁊ filiꝰ dĩẽ
Si ds̃ głificatꝰ ẽ in eo: ⁊ ds̃ głi ficauit eũ in se.
Qtłidistud rogo sacͣm̃timist̾riũ ẽ: Ds in filio
hominis glificato. głificatum dm̃n głificat in

Expanded text:
nem nem honorificatus est Filius hominis. Gloria enim interrogo: et Deus honorificatus est in eo. Honorificatum enim in eo Deum audio, et quid istud sit, secundum intelligentiam tuam, haeretice, ignoro Dlio utique hominis: et quaero an filius homidem sit et filius Dei. Et cum non alius sit filius hominis, neque alius filius Dei Verbum enim caro factum est; et cum qui Filius Dei est, ipse et hominis sit filius; requiro quis in hoc filio hominis, qui et filius Dei est, Si Deus glorificatus est in eo, et Deus glorificavit eum in se, quod istud, rogo, sacramenti mysterium est? Deus in Filio hominis glorificato glorificatum Deum glorificat in
Abbreviated transcription (Latin):
N noua uͦ hȩc neq nunc pͥmum eungłicis
doctͥnis consignata uox domini ẽ: iħ ip̃m
głificandi filii ap̃semet ip̃m dĩ pr̃is sacra¬
m̃tum pulc̾rima illa spei suȩ gͣtulatione
testatꝰ ẽ tunc cum iuda ad ꝑditionẽ exeũte
gaudio consũmande suȩ dispensationis
letatꝰ. hȩc dix̃. Nunc honorificat᷑ ẽ filiꝰ ho¬
minis: ⁊ ds̃ honorificatꝰ ẽ in eo. Si ds hono
corporis gues animȩ ⁊ sordente peccatis cõ¬
scientia fetide cenoseq m̃tis usq adiuditi¬
um diuine de se ꝓfessionis inflam᷑. ⁊ ar¬
bitros nos nat̾e cęlestis deputantes im¬
piis ad d̾m̃ calumniȩ nr̃ȩ disputatioĩ¬
b fallamur: Enta potuit enĩ dominꝰ
u̾boꝵ simplicitate euͣngłicam fidẽ lo¬
cutꝰ ẽ: untantum ad intelligentiam
nr̃an sermones aptauit. in qͣntũ natȩ
nr̃ȩ ferret infirmitas. ñ tñ ut qͥcquã
minꝰ dignum nat̾e sus maiestate loqͦ¬
ret᷑. & pͥmã qͥdem dicti sui significatio¬

Expanded text:
n nova vero haec, neque nunc primum evangelicis doctrinis consignata vox Domini est: et hoc ipsum glorificandi Filii apud semetipsum Dei patris sacramentum pulcherrima illa spei suae gratulatione testatus est tum, cum Juda ad proditionem exeunte, gaudio consummandae suae dispensationis clatus haec dixit: Nunc honorificatus est filius hominis, et Deus honoricorporis graves animae, et sordente peccatis conscientia foetidae, coenosaeque usque ad iudicium divinae de se promissionis inflamur? et arbitros nos naturae caelestis deputantes, impiis ad Deum calumniae nostrae disputationibus rebellamus? Quanta potuit enim Dominus verborum simplicitate Evangelicam fidem locutus est: et in tantum ad intelligentiam nostram sermones aptavit, in quantum naturae nostrae ferret infirmitas; non tamen ut aliquid minus dignum naturae suae majestate loqueretur. Et primam quidem dicti sui significatio
Abbreviated transcription (Latin):
demutatione Exinaniens se gͥ ex dĩ forma serui
fernamnat᷑ acep̃ u ꝑ hane cariis asumptiont
inuirtite nat̾e ñ amiscrat em̃ cum formadi
natȩ di sedm hominẽ assumptum unitatẽ.
s summa dispensationis hȩc erat ut totus
nunc filiꝰ homo scilic& ⁊ d̃s: ꝑ indulgentiam
pat̾nȩ uoluntatis unitatipat̾nȩ nat̾e me̾st ae
qui manebat in ũtutȩ nat̾e manereti ꝙͦ ĩ gñȩ
nat:. Idenim homini ad qͥrebat᷑: ut ds̃ ẽtt S
manere indiunitate assumptꝰ homo nullo¬
bum ũbum qͦ caro ft̃m rursuminnat᷑a dĩ in¬
prĩs simũbi gła caro e̾ẽt unita. rediret tũc
in nat᷑ȩ pat̾nȩ etiam scd̾m hominẽ unitatẽ
u̾bum caro st̃m: cum głam u̾bi caro assũpta
tenuiss. Reddenda g ap̃se ip̃m pr̃ĩ erat um¬
tas sua. ut nat̾ȩ suȩ natiuitas in se rursũ glifi¬
canda resideret. quia dispensationis nouitas
offensione munitatis in tulerat: i unitas ut
ꝑfecta aña fuerat nulla c̾t nunc poterat ngłi

Expanded text:
Exinaniens se igitur ex Dei forma, servi formam natus acceperat: sed hanc carnis assumptionem in virtute naturae, amiserat tamen, cum forma Dei, naturae Dei secundum assumptum hominem unitatem. Sed summa dispensationis haec erat, ut totus nunc Filius, homo scilicet et Deus, per indulgentiam paternae voluntatis, unitati paternae naturae inesset: et qui manebat in virtute naturae, maneret quoque in genere naturae. Id enim homini acquirebatur, ut Deus esset. Sed manere in Dei unitate assumptbum, Verbum quoque caro factum rursum in natura Dei inin Verbi gloriam caro esset unita: rediretque tunc in naturae paternae etiam secundum hominem unitatem Verbum caro factum, cum gloriam Verbi caro assumpta tenuisset. Reddenda igitur apud se ipsum Patri erat unitas sua, ut naturae suae nativitas in se rursum glorificanda resideret: quia dispensationis novitas offensionem unitatis intulerat; et unitas ut perfecta antea fuerat, nulla esse nunc poterat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tate nr̃a s uiuit exuirtute dĩ mortem
infirmitatis buinane. uitam uͦ dĩ uirtꝰ
ostendens. & ils ad romanos. Quod enim
mortuus ẽ pecc̃o: mortuus ẽ semel. q autẽ
qui pect̃i nr̃i corpꝰ assumens. totꝰ iam deo
uiuit natȩ nr̃e sotietate in cõmunione
diuinȩ inmortalitatis unita. hecgͥ de¬
monstranda a me paucis fuert̃ ut utq

Expanded text:
e, sed vivit ex virtute Dei , mortem infirmitatis humanae, vitam vero Dei virtutis ostendens: et illud ad Romanos, Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem qui peccati nostri corpus assumens, totus jam Deo vivit, naturae nostrae societate in communionem divinae immortalitatis unita. 14. monstranda a me paucis fuerunt, ut utr
Abbreviated transcription (Latin):
adutendum. Atq hec qͥdem
qͣmqͣm inse sumina atq optima
uite blandim̃ta contineant:
tam̃ ñ multum uident᷑ a consu¬
etudine ẽẽ beluine oblectatio¬
nis aliena. quibꝰ insaltuosa lo¬
ca ac maxime pabulis leta e¬
uagantibꝰ adsit & securitas
alabore ce satietas expatuis.
Nam si hic optimus uite hu
istimabitur quiesc̾e & abunda¬
re: necẽẽ ẽ hunc eundem sc d̾m

Expanded text:
ad utendum. Atque haec quidem quamquam in se summa atque optima vitae blandimenta contineant, tamen non multum videntur a consuetudine esse beluinae oblectationis aliena: quibus in saltuosa loca ac maxime pabulis laeta evagantibus, adsit et securitas a labore, et satietas ex pascuis. Nam si hic optimus et absolistimabitur, quiescere et abundare; necesse est hunc eumdem, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tero mali potius mat̾ies qͣm
boni ẽe̾t occasio. quia & qui¬
es inops ꝓpe qͦddam uitȩ ipsiꝰ¬
ẽe intelligatur exilium: ⁊ opu¬
lens inquietudo tanto plus ca¬
lamitatis afferat. qͣnto maio¬
re indignitate his caret que
maxime optata & quesita sc̃

Expanded text:
tero mali potius materies, quam boni esset occasio; quia et quies inops prope quoddam vitae ipsius intelligatur esse exsilium, et opulens inquietudo 2 tanto plus calamitatis afferat, quanto majore indignitate his caretur, quae maxime et optata et quaesita s
Abbreviated transcription (Latin):
s qͣm ut tm̃ eum ẽẽ intellig̾et. qͣntꝰ
i intelligi ñ pot̾. ⁊ pot̃ credi. dum in¬
telligentiam & fides sͥ necessarie reli¬
gionis assumit: unfinitas et̾nȩ potes¬
tatis excedit. Suberat autẽ his omĩbꝰ
naturalis ad huc sensus. ut pietatis ꝓ.¬
fessionem spes aliqua incorruptȩ bea¬
titudinis aleret. qͣm sc̃a de deo opinio
ce boni mores qͦdam uictricis milicie
stipendio m̾erent᷑. Neq enim fructus
aliquis ẽẽt bene de deo opinari. cum
omnem sensum mors ꝑim̾et ⁊ occasu
qͥdam nͨ defitientis aboleret. Porro aũ
ñ ẽẽ hoc dignum deo rõ ip̃a sua debat
deduxisse eum in hanc participem cõ¬
silii prudentiȩq uitam hominem
sub defectione iuuendi ⁊ ȩt̾nitate
moriendi. ut in id tm̃ ñ existens sub¬
stitueretur ne substitutus existeret.
cũ constitutionis nr̃e ea sola ẽẽ rõ
incellig̾etur. ut qd̾ñeẽt ẽẽ cepisset.
animꝰ partim suo. partim corporis

Expanded text:
t, quam ut tantum eum esse intelligeret, quantus t, quam ut tantum eum esse intelligeret, quantus et intelligi non potest, et potest credi: dum intelligentiam et fides sibi necessariae religionis assumit, et infinitas aeternae potestatis excedinaturalis adhuc sensus, ut pietatis professionem spes aliqua incorruptae beatitudinis aleret, quam sancta de Deo opinio et boni mores quodam victricis militiae stipendio mererentur. Neque enim fructus aliquis esset, bene de Deo opinari: cum omnem sensum mors perimeret, et occasus quidam naturae deficientis aboleret. Porro autem non esse hoc dignum Deo ratio ipsa suadebat, deduxisse eum in hanc participem consilii prudentiaeque vitam hominem sub defectione vivendi et aeternitate moriendi: ut in id tantum non exsistens substitueretur, ne substitutus exsisteret; cum constitutionis nostrae ea sola esse ratio intelligeretur, ut quod non esset esse coepisseanimus, partim suo, partim corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cerrimoꝵ conditor inpulcerrimis :
Et cum sensum ipsum eg̾diat᷑ oꝑat̾o:
omẽm tñ sensum longe necẽẽ ẽ: exce¬
tu suout etiam grecis placet digne
uidet᷑.S Ci. hanc ipsam rerũ pulchri¬
tuditiem ita sensus naturali metiat᷑
instinctuut c̃e in qͣrundam uolucrũ
ac petudum accidit sp̃e. ut dũ infra
sententiam sermo ÷: sensus tñ id ip̃m
intelligens noneloqͣtur. qd̾ tñ rur¬
sum dum sermo omnis ex sensu ẽ.
ornatus sui sp̃es sensum intelligen.¬
tiȩ omnis effugiat: opinionem tñ
in telligentie sensus ñ relinquat
ornat᷑: Atq ita pulc̾rimꝰ ds̃ ÷ confi¬
tendꝰ. ut neq intra sententiam sit
incelligendi. neq extra intelligen¬
nis atq doctnȩ studiis animꝰimbutꝰ.
in secessu quodam acspecula pulc̾i¬
mȩ huius sententiȩ requiescebat. ñ
s relictum quicqͣm aliud nat᷑a sua
in telligens in quo maius offitium
p̃stare conditori suo munꝰ ue potuis¬

Expanded text:
cherrimorum conditor in pulcherrimis est. cherrimorum conditor in pulcherrimis est. Et cum sensum ipsum egrediatur operatio, omnem tamen sensum longe necesse est excetu suo, ut etiam Graecis placet, digne videtur. Sed si hanc ipsam rerum pulchritudinem ita sensus naturali metitur instinctu, ut etiam in quarumdam volucrum ac pecudum accidit specie, ut dum infra sententiam sermo est, sensus tamen id ipsum intelligens non eloquatur; quod tamen rursum, dum sermo omnis ex sensu est,ornatus sui species sensum intelligentiae omnis effugiat, opinionem tamen intelligentiae sensus non relinquat ornatus? Atque ita pulcherrimus Deus est confitendus: 7 ut neque intra sententiam sit intelligendi, neque extra intelligennis atque doctrinae studiis animus imbutus, in secessu quodam ac specula pulcherrimae hujus sententiae requiescebat, non sibi relictum quidquam aliud a natura sua intelligens, in quo majus officium praestare Conditori suo minusve posse
Abbreviated transcription (Latin):
tauͦ inpostremis maris. & enimilluc
manus tua deducet me. & tenebit
me dext̾ra tua. Nullus sine deo. neq
ullus ñ indeo locus ÷. Incelis ẽ: mm
ferno ẽ: ultra maria ÷. In est interior.
excedit ext̾ior. Ita cum hẽt atq habet᷑.
neq in aliquo ip̃e neq ñ inomnibus
÷. Qmqͣm gͥ optime huius atq mexpli¬
cabilis intelligentiȩ sensu animus gau¬
deret. q̃ hanc inparente suo & creatore
inm̃se et̾nitatis infinitatẽ ueneraret᷑.
tñstucio adhucintentiore ipsam illã
infiniti & et̾ni dñi sui sp̃eiem q̃rebat.
ut incͥcumscͥptam inm̃sitatẽ maliqͦ
pulchrȩ intelligentiȩ ẽẽ opinaretur
ornatu. In quibꝰ cum religiosa mens
intra in becillitatis sue concludetur
errorem: hunc dedeo pulcherrimȩ sen¬
tentiȩ modum ꝓpħicis uocibꝰ app̾hen¬
dit. De magnitudine enimoꝑum &
pulcͥtudine creaturarũ. conseqͣnter
generationum creator conspicitur.
Magnoꝵ creator in maximis ẽ: ⁊ pul¬

Expanded text:
tavero in postremis maris: etenim illuc tavero in postremis maris: etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Nullus sine Deo, neque ullus non in Deo locus est. In coelis est, in inferno est, ultra maria est. Inest interior, excedit exterior. Ita cum habet, atque habetur; neque in aliquo ipse, neque non in omnibus igitur optimae hujus atque inexplicabilis intelligentiae sensu animus gauderet, quod hanc in parente suo et creatore immensae aeternitatis infinitatem veneraretur; tamen studio adhuc intentiore ipsam illam infiniti et aeterni Domini sui speciem quaerebat, ut incircumscriptam immensitatem in aliquo pulchrae intelligentiae esse opinaretur ornatu. In quibus cum religiosa mens intra imbecillitatis suae concluderetur errorem, hunc de Deo pulcherrimae sententiae modum propheticis vocibus apprehendit: De magnitudine enim operum, et pulchritudine creaturarum, consequenter generationum conditor conspicitur . Magnorum creator in maximis est, et pul
Abbreviated transcription (Latin):
nosc̾etur. cum&e palmꝰ pugillusq
continens potestatẽ nafe̾ext̾ioris
ostenderet: ac thronus ⁊ scabellũ
substrata ẽẽ ut int̾no ext̾iora mon¬
straret. Cum ext̾iora sua int̾ior insi¬
dens. rursum ip̃e ext̾ior interna cõ¬
clud̾et. atq ita totus ipse intra ex
abeẽt acunctis. neq cuncta ei qui
infinitus ẽ ñ in e̾ẽnt. His gͥ religiosis¬
simis dedõ opinionib: u̾istudio de¬
tentus animꝰ delectabat᷑. Neq enim
aliud quid dignum ẽẽ deo arbit̾bat᷑.
qͣm ita eum ultra intelligentias rer̃
ẽẽ. ut inqͣntum se ad aliquem p̃sũptȩ
licet opinionis modũ mens infinita
ꝓtend̾et antm̃ omnẽ ꝑseq̃ntis se nat̾e
infinitatem infinitas inmocłata eter¬
nitatis exced̾et. Quod cum a nobpie
cente manifeste confirmabat᷑. Qͦ ibo
a sp̃u tuo. aut afatie tua qͦ fugiam:
Si ascendero incȩlum tu illic es: si
descendo minfernum ⁊ ibi ades. Si sũp¬
sero pennasmeas ante lucem. & habi¬

Expanded text:
nosceretur, cum et palma pugillusque nosceretur, cum et palma pugillusque continens potestatem naturae exterioris ostenderet; ac thronus et scabellum substrata esse ut interno exteriora monstraret, cum exteriora sua interior insidens, ipse rursum exterior interna concluderet: atque ita totus ipse intra extabesset a cunctis, neque cuncta ei qui infinitus est non inessent. His igitur religiosissimis de Deo opinionibus veri studio detentus animus delectabatur. Neque enim aliud quid dignum esse Deo arbitrabatur, quam ita eum ultra intelligentias rerum esse, ut in quantum se ad aliquem praesumptae licet opinionis modum mens infinita protenderet, in tantum omnem persequentis se naturae infinitatem infinitas immoderatae aeternitatis excederet. Quod cum a nobis pcente manifeste confirmabatur: Quo abibo a spiritu tuo, aut a facie tua quo fugiam? Si adscendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, et ibi ades. Si sumpsero pennas meas ante lucem, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
ce incorrupti qdi dignus de se hic rur¬
sum auditus ẽ sermo. Qui tenet s̾me¬
celum palmo. & t̾ram pugillo. Et rur¬
sum. Celummͥ tronus ÷: t̾ra autẽ sca¬
bellum pedum meoꝵ. Qͣm domum
mͥ ȩdificabitis. aut quis locus erit
requictionis mee: Nonne manus
mea fecit hec: Uniu̾sitas celipal¬
mo dei tenet᷑. & uniu̾sitas t̾re pugil¬
lo concludit᷑. Sermo autem di etiã¬
si adopinionem religiosȩ intelligen¬
tre ꝓficit: plus tm̃ significationis in¬
tͦspectus sensu continet. qͣm exceptus
auditu. Nam conclusum celum pal¬
gillo continet᷑. eadem &e scabellum
pedum enis ẽ: ne introno & scabello
scđm habitũ considentis ꝓtensio
sp̃ei corporee poss intelligi. cum id
quod si tronus ⁊ scabellum ẽ: rursũ
ipsa illa infinitas potens palmo ac
pugillo app̃hendente concluderoe
s ut inhis cunctis originibꝰ c̾at᷑aꝵ
ds intra extraq & suꝑeminens & in¬
t̾nus id÷ cͥcͥumfusus & infusus moĩa

Expanded text:
et incorrupti Dei dignus de se hic ruret incorrupti Dei dignus de se hic rursum auditus est sermo: Qui tenet coelum palma, et terram pugillo ; et rursum: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum mihi aedificabitis, aut quis locus erit requietionis meae? Nonne manus mea fecit haec ? Universitas coeli palma Dei tenetur, et universitas terrae pugillo concluditur. Sermo autem Dei, etiamsi ad opinionem religiosae intelligentiae proficit, plus tamen significationis introspectus sensu continet, quam exceptus auditu . Nam conclusum palma coelgillo continetur, eadem et scabellum pedum ejus est: ne in throno et scabello, secundum habitum considentis, protensio speciei corporeae posset intelligi, cum id, quod sibi thronus et scabellum est, rursum ipsa illa infinitas potens palma ac pugillo apprehendente concluderet; sed ut in his cunctis originibus creaturarum Deus intra extraque, et supereminens et internus, id est, circumfusus et infusus in omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lia enismodi cum animo reputans:
incidi meos libros quos amoyse atq
aꝓpħis scriptos ẽẽ hebrroꝵ religio tra¬
debat. in quib ipso creatore deo testã¬
te de se hec continebant᷑. Ege suni
sum. Et rursum. Hec dites filiis nrł:
misit me aduos. is qui est. Admiratus
sum planetam absolutam de deo sig¬
nificationem que nature diuinȩ in cõ¬
p̃hensibilem cognitionem aptissimo
ad intelligentiam humanam sermoẽ
loqueretur: Hon enimaliud ꝓpͥũ mag̃
deo qͣm ẽẽ intelligeretur. quia idipsũ
q̃ ẽneq desmentis aliqͣ̃ndo. neq cepti
⁊ id quod cum incorruptȩ beatitudi¬
nis potestate ꝑpetum est. ñ potuit
aut pot̾it aliquando ñ ẽẽ. quia di¬
uinum om̃e neq ab olitiom neq
exordio obnoxium ẽ. Et cuminnul¬
lo a se di desit et̾nitas digne hoc
uidebat᷑. s magnificentiȩ ⁊ uͥtutis
sue erat a nob̃ opꝰ intelligendum.
Namq cum ẽẽ ei ꝓpͥum ẽẽt qͥ manẽs
semꝑ ñ etiam aliqͣndo cȩpiss. et̾mi

Expanded text:
lia ejusmodi cum animo reputans, incidi in eos libros, quos a Moyse atque a prophetis scriptos esse Hebraeorum religio tradebat: in quibus ipso creatore Deo testante de se, haec ita continebantur: Ego sum, qui sum ; et rursum: Haec dices filiis Israel. Misit me ad vos is qui est Ibidem. Admiratus sum plane tam absolutam de Deo significationem, quae naturae divinae incomprehensibilem cognitionem aptissimo ad intelligentiam humanam sermone loqueretur. Non enim aliud proprium magis Deo, quam esse, intelligitur; quia id ipsum quod est, neque desinentis est aliquando, neque coepti: d id, quod cum incorruptae beatitudinis potestate perpetuum est, non potuit aut poterit aliquando non esse; quia divinum omne neque abolitioni, neque exordio obnoxium est. Et cum in nullo a se Dei desit aeternitas; digne hoc videbatur: sed magnificentiae et virtutis suae erat a nobis opus intelligendum. Namque cum esse ei proprium esset, qui manens semper non etiam aliquando coepisset; aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
tentiarum suarum opinionibꝰ dissid̾eñ.
S inter hec animꝰ sollicitus utili ac
necessaria adcognitionem dñi sui
uia nitens. cum neq incuriam deo
rerum a se conditarum dignam ar
bit᷑retur. neq nature potenti atq
incorrupte compet̾e sex dorum ce suc¬
cessiones satoꝵ atq ortoꝵ intellige¬
ret: porro autem diuinum ⁊ et̾num

Expanded text:
tentiarum suarum opinionibus dissiderent. Sed inter haec animus sollicitus, utili ac necessaria ad cognitionem Domini sui via nitens, cum neque incuriam Deo rerum a se conditarum dignam esse arbitraretur, neque naturae potenti atque incorruptae competere sexus deorum, et successiones satorum atque ortorum intelligeret: porro autem divinum et aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
tram uisus ẽ &e inter homines conu̾satus c̃.
Quid alium am̃ infilio di dõ heretice suꝑ¬
ex do Quodenimds̃ ẽ: ex dõ ẽ. hon enim
ds alius e alius enimadeum ñ dt putatur
Quid ũum ⁊ ñu̾um. quid degencrem &
nobilem quia diu̾sum & ñ diu̾sum sub
unius dĩem̃tita religione componis: Ds¬
Iuhissiunum magisq̃m solitarium in
telligis eccł̾ȩ religionem ꝓficebis. que po¬
trem infilio confitet. Sin uero unum am̃
ad solitari significationem sacramenti

Expanded text:
ram visus est, et inter homines conversatus est . Quid alium Deum in filio Dei Deo haeretice supex Deo. Quod enim Deus est, ex Deo est, non etiam Deus alius est. Alius enim ad eum non deputatur; Quid verum et non verum, quid degenerem et nobilem, quid diversum et diversum sub unius Dei ementita religione componis? D sit. In his si unum magis quam solitarium Deum intelliges; Ecclesiae religionem profiteberis, quae Patrem in Filio confitetur. Sin vero unum Deum, ad solitarii significationem, sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
locuta lex ẽẽt ẽẽtq infilio dĩ dõ nomen
potiꝰ qͣm u̾itas. uno tm̃ ũ dõ intelligẽdo.
& forte cont̃dicere nos dictis tuis arbitis.
ut negemus unum dm̃ u̾um. Non plane
fides nr̃a. hȩc conscĩa. hic sermo ẽ. s intel¬
ligimꝰ dm̃ unum & eundem u̾um dm̃.
nec confessio nĩa piclitat᷑ in nomine q̃
innatura fidelit̾ unun ⁊ uum dm̃ pre¬
dicat. Disct confessionis tuȩ in telligen¬
tiam. ⁊i unum acu̾um dm̃ cognosce
ut unum acu̾ũ dm̃ pie p̃dices. Rapis
enim adimpietatẽ tuam religionis nip̃
ritatem ꝑimas sp̃e u̾itatis unum u̾um
am̃ confit̾is ut unum u̾um dm̃ deneges
ꝓfessio enim tua sic putat᷑ pia. qđ mag
filium dm̃ u̾um. cum tñ dm̃ ñ neges.

Expanded text:
locuta lex esset, essetque in filio Dei Deo nomen locuta lex esset, essetque in filio Dei Deo nomen potius quam veritas, uno tantum vero Deo intelligendo. Et forte contradicere nos dictis tuis, o stulte, arbitraris, ut negemus unum Deum verum. Non plane fides nostra, haec conscientia, hic sermo est. Sed intelligimus Deum unum, et eumdem Deum verum. Nec confessio nostra periclitatur in nomine, quae in natura Filii unum et verum Deum praedicat. Disce confessionis tuae intelligentiam, et unum ac verum Deum cognosce, ut unum ac verum Deum pie praedices. Rapis enim ad impietatem tuam religionis nostrae ritatem perimas specie veritatis. Unum 120 verum Deum confiteris, ut unum verum Deum deneges. Professio enim tua sic putatur pia, quod magis filium Deum verum, cum tamen Deum non neges;