comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃em annũ ualidi̾s sĩmi flaminis
ꝓcella meridianis horis post ꝑ actã
candẽ basilicã saero scã missarum
solemnia forti impetu irruere in
tantũ sol&: ut nullus hominum
stare ł etiã secłe inilla ȩccła & uici¬
nis ei locis quoquo possitmͦ. sed om̃s
tamdiu in terra ꝓstratis uultib
stratiiacent donee illa t̾ribilis ꝓ¬
cella ꝑtranseat. Hluiꝰ terrificifla.¬
tus causa facit: ut illa pars domꝰ
habere camarã non posũit.que
supra locũ inpressorũ dñi uesti.¬
giorũ qui in t̾ra supͣdictȩ rote ꝑ¬
ad eęlũ semꝑ patefacta appareat.
Nam quascũq macerias desuꝑ ad
camarã cõponendã. si quando
humane manus ars xdificare
conabat᷑. supra memorati diui¬
nitus emissa uenti ualidita  de¬
struebat. De hac itaq formidabili
ꝓcella. sc̃s arculfus talit̃ nobis
flatus. & ego ipse p̃sens in eadem
eccła oliuetĩ int̃ fui montis. Cuiꝰ
uidelic& rotunde eccłe figura.

Expanded text:
per omnes annos ualidissimi flaminis per omnes annos ualidissimi flaminis procella meridianis horis post peracta in eadem basilica sacrosancta missarum sollemnia forti impetu inruere in tantum solet, ut nullus hominum stare uel etiam sedere in illa ecclesia et uicinis ei locis quoquo possit modo, sed omnes tamdiu in terra prostratis uultibus superstrati iacent, donec illa terribilis procella pertranseat. Huius terrifici flatus causa facit, ut illa pars domus habere cameram non possit, quae supra locum inpressorum Domini uestigiorum, qui intra supradictae rotaad caelum semper patefacta appareat; nam quascunque materias desuper ad cameram conponendam, si quando humanae manus ars aedificare conabatur, supra memorati diuinitus emissa uenti ualiditas distruebat. De hac itaque formidabili procella sanctus Arculfus taliter nobis flatus, et ipse praesens in eadem ecclesia Oliueti interfuit montis. Cuius uidelicet rotundae ecclesiae figura
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ montis pars quȩ occasũ
utrsus eidẽ adhȩr& rotundȩ &
lapideȩ basilice. sed etiã ciũita.¬
tis iherosolimȩ de ualle iosaphat ascen¬
sus ꝑ quosdã gradus in altũ sublima.¬
tus. clare quãlib& in tenebrosis
noct̾ib intrabilit̃ illustret᷑. & ma¬
ior eiusdẽ pars urbis anterior
cregione posite: similit̾ eadẽ illu¬
minetur claritudine. Hȩe fulgida
& p̃dicabilis octonaliũ magnarum
coruscatio lucernarũ. demonte sco
& loco dñicȩ ascensionis noctu reful¬
gentiũ. maiorẽ ut sc̃s refert arcul¬
fus diuini amoris alacritatẽ uł cla¬
ritatẽ credulorũ respicientiũ cor¬
dib infundit. quendãq pauorẽ
mentis cũ ingentiuit̃na conpun¬
ctione incutit. Sed & hoeñ esseta¬
cendũ uidet᷑ qđ sepe memoratꝰ
arculfus de hac eadẽ rotundascã¬
gccła. mͥ diligentius in t̾roganti.
reculit dicens. In anniuersaria
die dñice asc ensionis solemnitate

Expanded text:
eiusdem montis pars, quae ad occasum eiusdem montis pars, quae ad occasum uersus eidem adhaeret rotundae et lapideae basilicae, sed etiam ciuitatis Hierosolymae de ualle Iosaphat ascensus per quosdam gradus in altum sublimatus clare quamlibet in tenebrosis noctibus mirabiliter inlustretur et maior eiusdem pars urbis anterior e regione positae similiter eadem inluminetur claritudine. Haec fulgida et praedicabilis octenalium magnarum coruscatio lucernarum de monte sancto et de loco dominicae ascensionis noctu refulgentium maiorem, ut Arculfus refert, diuini amoris alacritatem credulorum respicientium cordibus infundit quendamque pauorem mentis cum ingenti interna conpunctione incutit. Sed et hoc nobis non esse tacendum uidetur, quod saepe memoratus Arculfus de hac eadem rotunda ecclesia mihi diligentius interroganti retulit dicens: In anniuersaria diei dominicae ascensionis sollemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝓtegi potuerint: ut sẽꝑ in ani¬
feste ab uniuersis eiꝰ frequenta.¬
torib conspicĩant᷑. & dñicor ũuesti.¬
gia pedũ in eiusdẽ locipuluerẽ
depicta clare demonstrentur.
h ec enĩ eadẽ dñica uestigia. ingent̾is
claritudine lampades supra ean¬
dẽ rocã in trocleis pendentes: die
& nocte flãmantes illuminant᷑.
nales suꝑne fabricate habent᷑ fene¬
stre. ualuas habentes uitreas. qͥbi
utiq fenestris. eiusdẽnumeri
uicinę lampades intrins ecus g
regione posite infunib penden¬
tes ardent. Quȩ uidelic& lãpades
sic collocatx sunt. ut unaquȩq
lampas nec suꝑiꝰ nec inferius pen¬
deat. sed quasi adherens eĩ demꝰ
fenestrȩ uideat᷑. cuiinteriꝰ ẽregi.¬
one posite ꝓpinqua specialiter᷑
cernit᷑. Quarũ utiq lampadũ in
tantũ claritas refulg&. ut earũ
lumine quasi desuꝑiori oliueti¬
montis loco coruscantiũ ꝑuitrũ
abundant̃ effusio. ñ tantũ ea

Expanded text:
modo protegi potuerit, ut semper manimodo protegi potuerit, ut semper manifeste ab uniuersis eius frequentatoribus conspiciatur et dominicorum uestigia pedum in eiusdem loci puluere depicta clare demonstrentur. Haec enim eadem dominica uestigia ingentis claritudine lampadis supra eandem rotam in trocleis pendentis die et nocte flammantis inluminantur.nales superne fabrefactae habentur fenestrae ualuas habentes uitreas, quibus utique fenestris eiusdem numeri uicinae lampades intrinsecus e regione positae in funibus pendentes ardent, quae uidelicet lampades sic collocatae, ut unaquaeque lampas nec superius nec inferius pendeat, sed quasi adhaerens eidem fenestrae uideatur, cui interius e regione propinqua specialiter cernitur. Quarum utique lampadum in tantum claritas refulget, ut earum lumine quasi de superiore montis Oliueti loco coruscantium per uitrum habundanter effuso non tantum ea
Abbreviated transcription (Latin):
ora aꝑponent̾iũ excussĩs marmo.
gia cernant᷑ in pressa. Et cũ cotidie
confluentiũ fides ad ño calcata diri:¬
piat. dãpnũ tam̃ area ñ sentit. &
eandẽ ad huc speciẽ sui uelutiim¬
pressis signata uestigiis t̾ra custodit.
ln eodẽ igit᷑ loco. sc̃s ut refert arcul¬
fus sedulus eiusdẽ frequentator
ex planata collocata.ẽ. Cuiꝰ alt̾itudo
usq ad ceruicẽ haberi monstratur
m̃ surata: in cuiꝰ medictate ñ par¬
uestigia pedũ dñi plane & lucide
imprẽisa inpuluere demonstrant᷑.
Illa qͥq rocunda ab occidentali parte
quasi quȩdã sẽꝑ pata porta. ut ꝑeã
intuentes facile adire sacratipul¬
eiusdẽ rotȩ foram̃ de saero pulue¬
re porrectis manib particłas sumad
lgit᷑ nr̃i arculfi deloco uestĩgiorũ
dñi narratio. cũ aliorũ scriptis
recte concordat. que nec culmine
domꝰ. nec aliqͦ specialĩ in teriore
a uiciniore tegmine ullo quoq

Expanded text:
ora apponentium excussis marmoribora apponentium excussis marmoribgia cernantur impressa; et cum quotidie confluentium fides a Domino calcata diripiat, damnum tamen area non sentit, et eamdem adhuc sui speciem veluti impressis signata vestigiis terra custodit. In eodem igitur loco, ut sanctus refert Arculfus, sedulus ejusdem frequentator, explanata collocata est, cuius altitudo usque ad ceruicem haberi monstratur mensurata. In cuius medietate non paruestigia pedum Domini plane et lucide inpressa in puluere demonstrantur. Illa quoque in rota ab occidentali parte quasi quaedam semper patet porta, ut per eam intrantes facile adire locum sacrati puleiusdem rotae foramen de sacro puluere porrectis manibus particulas sumant. Igitur nostri Arculfi de loco uestigiorum Domini narratio cum aliorum scriptis recte concordat, quod nec culmine domus nec aliquo speciali inferiore et uiciniore tegmine ullo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
phat. de qua suꝑiꝰ dictũ est medĩaint̃.¬
ĩac& a septentrionali plaga in austra¬
ueti nullus alius locus altior esse ui
detur illo. de quo dñs ad gelos ascen¬
disse tradit᷑. ubi grandis stat ȩccła
rotunda ternas ꝑ cireuitũ came¬
& camara adeelũ sub aere nudo
aꝑta patu. in cuiꝰ orientali parte
ałtare sub angusto ꝓtectũ tecto con¬
structũ extat. Ideo itaq interior illa
domus camarã supra collocatã non
haba. ut de illoloco in qͦ postremũ
diuina institerant uestigia cũ in
cȩlũ dñs in nube sublatus. ẽ. uia
sẽꝑ aꝑta & adethera celorũ directa
ocłis in eodẽ loco ex orantiũ pateat.
Nam cũ hȩc de quanunc pauca cõme¬
moranda basilica fabricaret᷑ idem
locus uestigiorũ dñi ut alibi seriptũ
reꝑtũ est. continuari pauim̃to
cũ reliqua stratorũ parte ñ potuit.
Si quidẽ qui cũq applicabat᷑ insoleos.
humanã susciꝑe terrã respuebat. in

Expanded text:
phat, de qua superius dictum est, media interphat, de qua superius dictum est, media interiacet a septemtrionali plaga in austraueti nullus alius locus altior esse udetur illo, de quo Dominus ad coelos ascendisse traditur, ubi grandis ecclesia stat rotunda, ternas per circuitum cameet sine camara, ad coelum sub aere nudo aperta patet, in cujus orientali parte altare sub angusto protectum tecto constructum exstat. Ideo itaque interior illa domus camaram supra collocatam non habet, ut de illo loco in quo postremum divina institerant vestigia, cum in coelum Dominus in nube sublevatus est, via semper aperta et ad aethera coelorum directa oculis in eodem loco exorantium pateat. Nam cum haec, de qua nunc pauca commemoratur, basilica fabricaretur, idem locus vestigiorum Domini, ut alibi scriptum repertum est, continuari pavimento cum reliqua stratorum parte non potuit. Siquidem quaecunque applicabantur, insolens humana suscipere terra respueret, in
Abbreviated transcription (Latin):
frequentans uisitabat: lapidũ maceriã
habentẽ. in qͦ diligentius plurimi hu¬
inant᷑ ꝑegrini. Aliiuͦ exipsis. aut pan¬
nis aut pelliculis tecti. negłigentius
relinquunt᷑ humati suꝑ terrx faciẽ¬
bhelia septentrionẽ uersus usq ad
samuhelis ciuitatẽ quę ramat ha
cĩuitatẽ samuhelis late patentib. &
usq ad cȩsarrã palestinȩ occasũ uersus
quedã monstrat᷑ int̾ ualla. Ualles qͦq
spinosȩ. usq ad tamniticã regionẽ pa¬
tentes. Alia uͦ s supͣdicta helia & mon.¬
te syon qualitas regionũ monstratur.
usq ad cȩsareã palestine uersus. Nam¬
quã uis aliqua repꝑiat᷑ angusta &
breuia. asꝑaloca sint int̃posita. p̃cipue
tam̃ latiores plani monstrant᷑ cãpi
uͦ frum̃ti & hordei. in ea ualle longe late¬¬
q consurgunt. Non enĩ brucosa. sed
herbosa & florida illius terrȩ qualitas
demonstrat᷑. Alticudo aut̃ eiꝰ equalis
montis cõparationẽ: in geometrice
dimensionib latitudine uidelic&

Expanded text:
frequentans uisitabat, lapidum maceriam habentem, in quo diligentius plurimi humantur peregrini, alii uero ex ipsis aut pannis aut pelliculis tecti neglegentius relinquuntur inhumati super terrae facieb Helia septemtrionem uersus usque ad Samuhelis ciuitatem, quae Armathem ciuitatem Samuhelis late patentibus et usque ad Caesaream Palaestinae occasum uersus quaedam monstratur interualla, ualles quoque spinosae usque ad Tamniticam regionem patentes. Aliter uero a supradicta Helia et monte Sion qualitas regionum monstratur usque ad Caesaream Palaestinae quamvis aliqua reperiantur angusta et brevia aspera loca interposita, praecipue tamen latiores plani monstrantur campi vero frumenti et hordei in eo valde laete consurgunt. Non enim brucosa, sed herbosa et florida illius terrae qualitas demonstratur. Altitudo autem ejus aequalis iueti conparationem in geometricae demensionibus, latitudine uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
eras totonesiũ litꝰ tenebint. Rnbebñt
sanguine saionũ facies: ⁊ int̾fecto hen¬
gisto aurehus ambrosuis coronabitar.
Pacificabit uationes. restauralut eccle¬
gͣmanꝰ suus nter pendragon: ciꝰdi

Expanded text:
Cras Totonesium litus tenebunt. Replebunt sanguine Saxonum facies et interfecto Hengisto Aurelius Ambrosius coronabitur. Pacificabit nationes, restaurabit ȩcclegermanus suus Vtherpendragon, c
Abbreviated transcription (Latin):
cormei sex fr̃s int̾ficiẽt. Noct᷑nis
lacͥmis madebit insula: und̾ om̃s
ad omĩa ꝓuocabunt᷑. Nitent᷑ pos¬
teri tnͣsuolare suꝑna: s fauer
nouoꝵ sublimabitur. N ocebit
possidenti ex impiis pietas : donee
sese genitore induerit. Apri gͥden¬
cib accinctus: cacumitia montiũ
⁊ untibrã galeati tͣnscendet. In aig.¬
nabitur albarua: ⁊ cõuocatis col¬
lat̾alib sangͥnẽ effund̾e uaeabit.
Dabit᷑ maxillis eiꝰ frenũ: qd̾ in ar¬
morico simi fabricabit᷑. Deaura¬
bit illud aqͥla rupti fed̾is : ⁊ t̾cia
nidificatione gaudelut. Cuigila¬
liut rugientes catuli: ⁊ pꝰ positis
uemorib infra menia quitatu
uenabunt᷑. Stragẽ ñ minimã ex¬

Expanded text:
Corrinnei VI fratres interficiet. Nocturnis lacrymis madebit insula, unde omnes ad omnia provocabuntur. Nitentur posteri transvolare superna, sed favor novorum sublimabitur. Nocebit possidenti ex impiis pietas, donec sese genitorem induerit. Apri igitur dentibus accinctus, acumina montium et umbram galeati transcendet. Indignabitur Albania, et convocatis translateralibus sanguinem effundere vacabit. Dabitur maxillis ejus frenum, quod in Armorico sinu fabricabitur. Deaurabit illud aquila rupti foederis, et tertia nidificatione gaudebit. Evigilabunt regentis catuli, et postpositis nemoribus infra moenia civitatum venabunt
Abbreviated transcription (Latin):
BSECROITAQ EOS QUIA¬
cumq hos breuiter
legerint libellos. ut ꝓ
eodẽ scõ sacerdote arcul¬
fo diuinã dep̃centur elem̃tiã.
quihȩe de sc̃ĩs exꝑimenta locis. eorũ
frequentator libentissime nobis dicta¬
uit: quȩ & ego quas liba& int̃ laboriosas
& prone in sustentabiles tota dĩe undĩq
deseribens aeel anuic Horum gͦ lectorẽ
amnmoneo exꝑimentorũ: ut ꝓ me mi:¬
sello peccatore corundẽ orataxatore.
xp̃m iudicem scł orum ex orare non
neglegat.

Expanded text:
Obsecro itaque eos, quicumque hos breues legerint libellos, ut pro eodem sancto sacerdote Arculfo diuinam precentur clementiam, qui haec de sanctis experimenta locis eorum frequentator libentissime nobis dictauit, quae et ego, quamlibet inter laboriosas et prope insustentabiles tota die undique discribens declaraui. Horum ergo lectorem ammoneo experimentorum, ut pro me misello peccatore eorundem craxatore Christum iudicem saeculorum exorare non neglegat.
Abbreviated transcription (Latin):
renouabunt. Ex in de pͥmo in qͣr¬
tum. de qͣrto in t̾ciũ. de t̾cio in
scd̾it. uotabit᷑ pollex in oleo. Syx¬
tus hib̾tue metua subiu̾tet : ⁊ nem¬
ara in platutiẽ mutabit. Niu̾sas
portiones ia unũ reducet : ⁊ capite
leonũ coronabit᷑. Principiu eius
uago alfectu subiacebit : s finis eiꝰ
ad suꝑos conuolabit. Renouabit
tĩaq beatoꝵ sedes ꝑ patͥas: ⁊ pasto¬
res in ꝯgruis locis locabit. Uuas ur¬
ea minĩa uirginib donabit. Pro¬
m̾ebit᷑ iade fauorẽ totiantis: ⁊ int̃
beatas collocabro. Egͥlietur eu es
luix penetus omĩa: q̃ uuine ꝓprie¬

Expanded text:
renovabunt. Exinde de primo in quartum, de quarto in tertium, de tertio in secundum, rorabitur pollex in oleo. Sextus Hiberniae moenia subvertet, et nemora in planitiem mutabit. Diversas portiones in unum reducet, capite leonis coronabitur, principium ejus vago affectui succumbet; sed finis ipsius ad superos convolabit. Renovabit namque beatorum sedes per patrias, et pastores in congruis locis locabit. Duas urea munera virginibus donabit. Promerebitur inde favorem Tonantis, et inter beatos coronabitur. Egredietur ex eo lues penetrans omnia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
don archadie: uocabit neuerẽ galea
maitis. Galea maitis uitibrã confici¬
et: tͣnsibit tmines furor meurii. Nuda¬
bit ensem orion ferreꝰ: uexabuit nubei
Saturni sideris iurtus corruet:⁊ fal¬
&r recurna mortales ꝑimet. B̾issenꝰ
numerꝰ domorũ ⁊ siderũ deflebit hos¬
prtes ita de ieuere. Omitdent gemini
complexus solitas: ⁊ urnã in fontes¬
cebuant: doneo aries cobrina sua sup¬
ponat. Cauda secepioni s ꝓcrealitt
sulcͥta: ⁊ eancer cuiii sole litagabit.
Ascendet uirgo dorsũ sagittarii: ⁊ Nloreᷤᷤ

Expanded text:
 Archadie. Vocabit Venerem galea Martis. Galea Martis umbram conficiet. Transibit terminos furor Mercurii. Nudabit ensem Orion ferreus, uexabit nubes Saturni syderis liuido corruet et falce recurua mortales perimet. Bissenus numerus domorum siderum deflebit hospites ita transcurrere. Obmittent Gemini complexus solitos debunt, donec Aries recurva cornua sua supponat. Cauda Scorpionis procreabit fulgura et Cancer cum Sole litigabit. Ascendet Virgo dorsum Sagitarii,
Abbreviated transcription (Latin):
liber sortitus. post decẽ eecłasticȩ
bistorie libros. post tẽporũ cano:¬
& nunc dicant᷑ exposuit. post efro¬
graphiã terre iudee & distinctas
tribuũ sortes. ipsius quoq ĩherłm
tẽpliq in ea cũ breuis sĩma exposi.
montiũ. fluminũ. uicłorũq diuer
sa uocabula. quȩ uł eadẽ maneañ
Tinmutata sint postea. uł aliqua
ex parte corrupta. Unde & nos am¬
mirabilis uiri sequentes studiũ. for¬
ta transtulimꝰ. relinquentes ea
quȩ digna memoria ñ uĩdent᷑ mur¬
rũ libro p̃fatussũ meuł int̃precẽ
ẽẽ uł noui oꝑis conditorẽ. maxime
cũ qͥdã uix in primis inbutus litte.¬
ris hunc eundẽ librũ ausus sit in
latinã linguã non latine uertere
cuiꝰ inꝑitiã ex cõparatione eorũ quę
transtulimꝰ. prudens statim le.¬
ctor inuenice. Ut enĩ mͥ excelsa
ñ uendico. ita t̃rę cohȩrentia
suꝑ gredi posse me credo.

Expanded text:
m sortitus est, post decem Ecclesiasticae Historiae libros: post Temporum Cano nunc dicantur, exposuit: post Chorographiam terrae Judaeae, et distinctas tribuum sortes, ipsius quoque Jerusalem templique in ea cum brevissima expositimontium, fluminum, viculorum, et diver vocabula: quae vel eadem manent, vel immutata sunt postea, vel aliqua ex parte corrupta. Unde et nos admirabilis viri sequentes studium, secunta, transtulimus: relinquentes ea, quae digna memoria non videnturum libro praefatus sum, me vel interpretem esse, vel novi operis conditorem: maxime cum quidam vix primis imbutus litteris, hunc eumdem librum ausus sit in Latinam linguam non Latine vertere: cujus imperitiam, ex comparatione eorum, quae transtulimus, prudens statim lector inveniet. Ut enim mihi excelsa non vindico, ita terrae cohaerentia supergredi posse me credo.
Abbreviated transcription (Latin):
nlatere montis oliu&a quȩdã in est spe¬
lunca haud ꝓcul ab eccła sc̃e Maris in
eminentiore loco contrauallẽ iosaphat.
in qua duo ꝓfundĩssu̾ni habent᷑ putri.
quorũ unus sub monte in altũ infinita
ꝓfunditate ꝓductus extendit᷑⁊ alt̾ uͦ
inspelunce pauim̃to. cuiꝰ uastissima
ut fertur concauitas inꝓfundũ dimer.¬
sa descendens. recto tractu dirigitur.
Quiduo putei. sc̃ꝑ suꝑcludunt᷑. In eadẽ gͦ
spelunea.qͣttuor insunt lapidex nĩse:
quarũ unã .ẽ.iuxta introitũ spelun.¬
apłis simul ad alias m̃sas ibidẽ habitas
sedentib & ipse conuiua aliqͣndo re¬
cũbere solitus sȩpe erat. Illiꝰ putei os
clausũ quẽ in pauim̃to spelunce in:¬
esse supͣ deseripsimꝰ.. apłorũ mensis
ꝓpius haberi monstrat᷑. Huiꝰ spelun:¬
cę portula ligneo ut refert sc̃s arcul.¬
fus claudit᷑ ostio: qͥ eandẽ dñi spelun.¬
cam
cã sepius frequentauit.
Porta dauid montis syon mollicliuo
Ab occidentali adhȩr& parte ꝑ eandẽ

Expanded text:
latere montis Oliveti quaedam inest spelunca, haud procul ab ecclesia sanctae Mariae, in eminentiore loco posita contra vallem Josaphat, in qua duo profundissimi habentur putei, quorum unus sub monte in altum infinita profunditate productus extenditur; alter vero in speluncae pavimento, cujus vastissima ut fertur concavitas in profundum dimersa descendens, recto tractu dirigitur: qui duo putei semper supercluduntur. In eadem ergo spelunca quatuor insunt lapideae mensae, quarum una est iuxta introitum spelunc duodenis apostolis simul ad alias mensas ibidem habitas sedentibus et ipse conuiua aliquando recumbere saepe solitus erat. Illius putei os conclusum, quem in pauimento speluncae inesse supra descripsimus, apostolorum mensis propius haberi monstratur. Huius speluncae portula ligneo, ut refert sanctus Arculfus, concluditur hostio, qui eandem Domini speluncam saepius frequentauit.  PORTA DAVID. Porta Dauid montis Sion molli cliuo ab occidentali adhaeret parte. Per eandem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrtx ferie biduo restante usq ad pri¬
mũ arymorũ qͥ dicit᷑ pascha. supra
rogantes fuisse locutũ qͣttuor suppra¬
dicipłos. In loco itaq habiti illius
sermonis suꝑius memorati. obrecor¬
dationẽ fundata eecła. inmagnaha.¬
betur honorificentia. Huc usq
de locis iherosolimitane ciuitatis.
& montis syon. montisq oliuai.
& uallisiosaphat int̃ĩacentis: ita

Expanded text:
quartae feriae, biduo restante usque ad primam azymorum diem qui dicitur Pascha, supra errogantes fuisse locutum quatuor supradictos apostolos. In loco itaque habiti illius sermonis superius memorati, ob recordationem fundata ecclesia in magna habetur honorificentia. Huc usque de locis sanctis Hierosolymitanae civitatis et montis Sion montisque Oliveti et vallis Josaphat interjacen
Abbreviated transcription (Latin):
sultus. Ad cuiꝰ medictatẽ. ab occasu. ille
uicinus habet᷑ locus ubiiudas scariothes
desꝑatione coactus: laqueo se suspendeas
disꝑiit. Ibiaẽ & grandis hodieq moustra.¬
tur ficus.: de cuiꝰ ut fertur uertice in:¬
laqueatus pependit iudas. ut iuuencus
prbr uersificus cecinit. In formẽ rapuit
ficus de uertice mortẽ.
t qͥa paulo suꝑius
montis sronmentio int̃cessit. de qͣdã
p grandi basilica in eo constructa. quę¬
dã breuit̾ succincteq int̾imanda: cuꝰ
suꝑ quã stephanꝰ lapidatus extraciuita¬
tẽ obdõrmiuit. Eahanc supͣ descriptã gran.¬
dẽ basilicã quȩ intrinsecus talia scã con¬
plectitur loca. alia meinorabilis extat
adoccĩdentalẽ partẽ eiꝰp&ra. supͣ quã
apłica eccła ut supͣdictũ est. in montissyon
suꝑiorĩ campestri planicie. lapidea. ẽ fa¬
bricata sructura. cap .iz.

Expanded text:
T. Ad cuius medietatem ab occasu ille uicinus habetur locus, ubi ludas Scariothis disperatione coactus laqueo se suspendens disperierat. Ibidem et grandis hodieque monstratur ficus, de cuius, ut fertur, uertice inlaqueatus pependit, ut de ipso Iuda Iuuencus presbyter uersificus cecinit: Informem rapuit ficus de uertice mortem.t quia paulo superius montis Sion mentio intercessit, de quadam pergrandi basilica in eo constructa quaedam breuiter succincteque intimanda sunt,super quam Stephanus lapidatus extra ciuitatem obdormiuit. Extra hanc supra descriptam grandem basilicam, quae intrinsecus talia sancta conplectitur loca, alia memorabilis exstat ad occidentalem partem eius petra, super quam, ica ecclesia ut supra dictum est in montis Sion superiore campestri planitie lapidea est fabricata structura. CAPUT XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
descendit sinii. Qui dõ grãs leuatis
ad celũ manib agenteiꝰ. cũ ingenti
lȩcieia geniculantes. sud aruĩ dñi
magna cũ honorificentia suscipiuts
adse. de cȩlo uenerabile emissuin
donũ. hymnificasq laudes xp̃o eiꝰ
donatori referunt. & inscrinio
ȩccłe in alio inuolutũ linteamine
recondunt. Qđ nr̃ frat̃ arcul fus

Expanded text:
sinu consedit. Qui deo gratias leuatis sinu consedit. Qui deo gratias leuatis ad caelum manibus agentes cum ingenti laetatione ingeniculantes sudarium Domini magna cum honorificentia suscipiunt ad se de caelo uenerabile emissum donum hymnificasque laudes Christo eius donatori referunt et in scrinio ecclesiae in alio inuolutum linteamine recondunt. Quod noster frater Arculfus
Abbreviated transcription (Latin):
dente surgens ipse & ad ipsũ acce¬
densrogũ. eleuata uoce ad utrasq
discordes dix̃ partes. Nunc xp̃s mun¬
disaluator passus ꝓ humano genere.
quihoc qđ nunc insinu teneo sudariũ
in sepulchro suo suꝑ caput habuit
positũ. int̾ uos de hoc eodẽ linteo
contendentes. ꝑ flãmã iudic& ignis.
ut scĩamꝰ cui parti horũ duorũ exerci¬
tuũ contentiosorũ.. hoc tale donũ
condonare dignaret᷑. Et hȩc dicens.
sacrũ dñisudariũ ꝓiecit in flãmas.
ã nullo mͦ ĩgnis tangere p̾otuit. : sed
integrũ & iucoliune de rogo surgers
quasi auis expansis aliscoe pit in
sublime uolare & utrosq dissiden¬
tes contra se positas partes. atq in
ꝓcintu belli consertas sedentes
actes de sũmis ꝓspiciens. duas ui
uacuo aere ꝑ aliquorũ in t̃uallum
momentorũ circũ uolans. Proinde
paulatim descendens. dõ gub̾nan¬
te ad partẽ xp̃ianorũ interim xp̃m
iudicẽ ex orantiũ declinans. ineorũ

Expanded text:
dente surgens ipse et ad ipsum accedente surgens ipse et ad ipsum accedens rogum eleuata uoce ad utrasque discordes dixit partes: \'Nunc Christus mundi saluator passus pro humano genere, qui hoc, quod nunc in sinu contineo, sudarium in sepulchro suum super caput habuit positum, inter uos de hoc eodem linteo contendentes per flammam iudicet ignis, ut sciamus, cui parti horum duum exercituum contentiosorum hoc tale donum condonare dignetur\'. Et haec dicens sacrum Domini sudarium proiecit in flammas. Quod nullo modo ignis tangere potuit, sed integrum et incolume de rogo surgens quasi auis expansis alis coepit in sublime uolare et utrasque dissidentes contra se populi partes et quasi in procinctu belli consertas sedentes acies de summis prospiciens duas in uacuo aere per aliquorum interuallum momentorum circumuolans, proinde paulatim descendens, deo gubernante ad partem Christianorum interim Christum iudicem exorantium declinans in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ infideliũ deuenit iudeorũ
qui & ipsi quãlib& indignitalimune.¬
re tam̃ illud honorifĩce amplexi.
diuina donante largitione. ninus
diuersis locupl& atĩ opib diuites
factisunt. ludeiuͦ credentes. orta
in popło de sudario dñi certa nar
ratĩone. coeperunt cũ infidelib
iudeis de sacro illolinteamine
fortit contendere. totis uiribus
illud appetentes in maius acciꝑe.
deles & credulos. contra in fideles¬
& incredulos. Unde & sarracenoꝵ
rex nomine nauias ab utrisq int̾¬
pellatus partibus ad eos incredu¬
los iudȩos qui sudariũ dñi ꝑtina¬
cit̾ retinebant. cor am p̃sentib
iudȩis xp̃ianis. int̾ utrosq diiudicaas
dix̃. Sacrũ qđ habetis linteolũdate
in mea manu. Qui regis uerbo obtẽ¬
ꝑantes illud descrinio ꝓferentes
regnatoris insinu deponunt. Iđcũ
magna reuerentia suscipiens rex.
in platea corã om̃i popło rogũ fieri
iussit. Quo nimia in flãmatione ar¬

Expanded text:
quorum infidelium devenit Judaeorum: quorum infidelium devenit Judaeorum: qui et ipsi, quamlibet indigni tali munere, tamen illud honorifice amplexi, divina donante largitione, nimis diversis locupletati opibus divites facti sunt. Judaei vero credentes, orta in populo de sudario Dratione coeperunt cum infidelibus Iudaeis de sacro illo linteamine fortiter contendere, totis uiribus illud appetentes in manus acciperedeles credulos contra infideles incredulos. Unde et Saracenorum rex nomine Mauias ab utrisque interpellatus partibus ad eos incredulos Iudaeos, qui sudarium Domini pertinaciter retinebant, coram praesentibus Iudaeis Christianis inter utrosque diiudicans dixit: \'Sacrum quod habetis linteolum date in meam manum. Qui regis uerbo obtemperantes illud de scrinio proferentes regnatoris in sinum deponunt. Quod cum magna reuerentia suscipiens rex in platea coram omni populo rogum fieri iussit, quo nimia inflammatione ar
Abbreviated transcription (Latin):
eas a patre uixta ꝑmissionẽ sub testa.¬
mento cõinendatas. Mirũ dictu. ex
illa die om̃s eiꝰ diuitiȩ & patrimo¬
niũ om̃e ꝓpt̃ qđ sud ariũ dñi uendi¬
dit decrescere coepit & uniuer¬
sa quȩ habuit diuersis casib ꝑdi̾ta.
adnibilũ redacta sunt. Alter uͦ
supradicti furis filius.beatus. qͥ
sud ariũ dñi om̃ib p̃tulit patri:¬
monu̾s. ex qua die illud de morien¬
tis manu accepit genitoris. magis
ac magis donante dõ terrenis etiã
opib est ditatus. nee fraudatus eȩle¬
stib Et ita hoc dñicũ sud ariũ patres
filus de eiusdẽ ter beati hominis
ꝓgeniesati. quasi hereditario iure
fideles fidelib scđm eorũ ꝓsapix̧
seriẽ fidelit̾ usq ad qͥntã cõmen¬
dabant generationẽ. Sed post qͥntx
temporẽ generationis annorũ mul¬
tis ꝓcessib trans actis. eiusdẽ cogna¬
tionis deficientib hereditariis fi¬
delib. sacrũ linteũ in manus ali¬

Expanded text:
eas a patre, juxta promissionem a pateas a patre, juxta promissionem a patre commendatas. Mirum dictu! ex illa die omnes ejus divitiae et patrimonium omne, propter quod sudarium Domini vendidit, decrescere coepit; et universa quae habuit, diversis casibus perdita ad nihilum redacta sunt. Alter vero supradicti furis filius beatus, qui sudarium Domini omnibus praetulit patrimoniis;ex qua die illud de morientis manu accepit genitoris, magis ac magis donante Deo, terrenis etiam opibus est ditatus, nec fraudatus coelestibus. Et ita hoc Dominicum sudarium patres filiis de ejusdem ter beati hominis progenie sati, quasi haereditario jure fideles fidelibus, secundum eorum prosapiae seriem, fideliter usque ad quintam commendabant generationem. Sed post quintae tempore generationis annorum multis processibus transactis, ejusdem cognationis deficientibus haereditariis fidelibus, sacrum linteum in manus ali
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s didicit arculfus. qui sic ipso in'¬
tentius audiente sepius ꝓnuntĩa¬
uer̃ dĩcentes. Ante annos ferme
ternos. sacrũ sem̃ linteolũ qđ qͥdã
satis idoneus credulus iudeus.sta¬
tim post eiꝰ resurrectionẽ de sepul.¬
chro dñi furatus. multis diebus
apud se occultauĩt. ipso donante
dño post muiltorũ circłos annorũ
teꝑtũ innotitiã totius popliuenit.
llẽ igit᷑ felix & fidelisfur. illud
dñicirm sudariũ quẽ in primis furtĩ
abstulit in excremis constitutus
duob filiis manifestans. accersi¬
tis detulit dicens. O filii mei. nunc
optio uobis datur. Dicat gͦ qui uis
euobis duob. quid potius optare
aesid̾at: ut & ego in dubitanter
scir̾e possim. quis ex uobis erit cui
iuxta ꝓpriã optionẽ aut om̃em sub¬
stautiã meã quã habeo cõmendare
debeã aut hoc solũ mͦ dñi sacrum
sudariũ. Quib auditis eoxore patris
uerbis: unus qui genitoris diuitias
acciꝑ ecupiebat. uniuers as suscipit

Expanded text:
s didicit, qui sic ipso intentius audiente saepius pronuntiarunt dicentes: Ante annos ferme ternos sacrosanctum linteolum, quod quidam satis idoneus credulus Judaeus statim post ejus resurrectionem de sepulcro Domini furatus, multis diebus apud se occultavit; ipso donante no post multorum circulos annorum repertum in notitiam totius populi uenit. Ille igitur felix et fidelis furax illud dominicum sudarium, quod inprimis furanter abstulit, in extremis constitutus duobus filiis manifestans accersitis detulit dicens: 40 filioli mei, nunc optio uobis datur. Dicat ergo quisquis e duobus, quid potius optare desideret unus, ut et ego indubitanter scire possim, quis ex uobis erit, cui iuxta propriam optionem aut omnem substantiam meam, quam habeo, commendare debeo, aut hoc solummodsudarium. Quibus auditis ex ore patris verbis, unus qui genitoris divitias accipere cupiebat universas, suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
luuis: ambigu̾itate u̾boꝵ
suoꝵ astantes in admirationẽ
cõmouit. Uoltegirnꝰ uͦ pͣ cet̾is admixans
⁊ sensum iuuenis ⁊ uatioiia collaudãs
ueminẽ enĩ p̾sens etas ꝓdii̾at qͥ ora sua
nolens exitũ uite sue rogare piuenẽ¬
cep̃: sibi indicare qͦd sciebat: Ad hec¬

Expanded text:
us, ambiguitate uerborum suorum astantes in ammirationem conmouit, Wortegirnus uero pre ceteris admirans et sensum iuuenis uaticiniaque collaudans. Neminem enim presens etas produxerat, qui ora sua uolens exitum uitae suae, rogauit iuuenem sibi indicare quod sciebat. H
Abbreviated transcription (Latin):
calcias dicitur uentus. alii ͦ
qͣttuor ad occasũ respiciunt.
nmedio spatio huiꝰ interioris ro¬
tunde domꝰ. rotundũ in est una
eadẽq petra excisũ tuguriũ.In
quo possunt ter ternĩ homines
stantes orare & auertice alicdiꝰ
ñ breuis statur hominis stantis
usq ad illius aomũnełe cameratũ
pes & scimipes inensura in altũ
extenditur. Hui tugurioli intro¬
itus ad orientẽ respicit: qđ totũ
extrinsecus electo tegit᷑ mar¬
more. Cuiꝰ exterioris sũmũ culm̃
auro oenatũ aurram ñ paruam
sustentasĩ erueẽ. In huiꝰ tugu¬
rioli t aquilonali m parte.
sepulchrũ dñi in eadẽ p&̾ra in¬
trinsecus excisã habetur: sed
eius dẽ tugurii pauim̃tũ. humi¬¬
lius .ẽ. locõ sepulchri. Nã apaui¬
mento eiꝰ usq ad sepulchri in ar¬
ginẽ lateris. quasi mensurȩ a¬
dinis triũpalmorũ habere dĩnos.¬

Expanded text:
caecias dicitur uentus, alii uero caecias dicitur uentus, alii uero quattuor ad eurum respiciunt. In medio spatio huius interioris rotundae domus rotundum inest in una eademque petra excisum tegurium, in quo possunt ter terni homines stantes orare, et a uertice alicuius non breuis staturae stantis hominis usque ad illius domunculae camaram pes et semipes mensura in altum extenditur. Huius tegurioli introitus ad orientem respicit, quod totum extrinsecus electo tegitur marmore, cuius exterius summum culmen auro ornatum auream non paruam sustentat crucem. In huius tegurii aquilonea parte sepulchrum Domini in eadem petra interius excisum habetur, sed eiusdem tegurii pauimentum humilius est loco sepulchri. Nam a pauimento eius usque ad sepulchri marginem lateris quasi trdinis
Abbreviated transcription (Latin):
crucis uidelic& et resurrectionis.
mirifice fabricata sunt. De qͥb dili¬
gent̾ sc̃m int̾rogauimꝰ arculfum et¬
precipue de sepulchro dñi & eccła
suꝑ illud constructa. cuiꝰ mihi
formulã in tabula cerata idẽ ipse¬
arculfus depinxit. Quelitiq ual¬
de granans eccła totalapiaeo. mi¬
ra rocunditate ex om̃i parte loca¬
taafundam̃tis. in trib consurgeos
parietib. int̾ unũ quẽq parietẽ
& alterũ latus. habens spatiũ uie.
Tria qͦq altaria in trib locis pari¬
etis in medio fabricatis. hanc
rotundã & sũmã eccłam. supra
memorata habentẽ altaria.: unũ¬
ad meridiẽ respicions. alterũ ad
aquilonẽ. tertiũ ad occasũ uersus.
duodecĩ mirx magnitudinis lapi¬
dec sustentant colũpne. Hȩc bis
quat̃nas portas hab&. hoc est qͣt¬
tuor introitus ꝑ tres e regione
inc̃ dictis uiarũ spatis stabilitos
parieces. Ex quib qͣttuor exitus
aduulturnũ spectant qui &

Expanded text:
crucis uidelicet et resurrectionis, crucis uidelicet et resurrectionis, mirifice fabricata sunt, de quibus diligentius sanctum interrogauimus Arculfum, prsuper illud constructa, cujus mihi formam in tabula cerata ipse depinxit. Quae utique valde grandis ecclesia tota lapidea mira rotunditate ex omni parte collocata, a fundamentis in tribus consurgens parietibus inter unumquemque parietem et alterum latum habens spatium uiae, tria quoque altaria in tribus locis parietis medii artifice fabricatis: hanc rotundam et summam ecclesiam supra memorata habentem altaria, unuad meridiem respiciens, alterum ad aquilonem, tertium ad occasum uersus, duodecim mirae magnitudinis lapideae sustentant columnae. Haec bis quaternales portas habet, hoc est quattuor introitus, per tres e regione interiectis uiarum spatiis stabilitos parietes, ex quibus quattuor exitus ad uulturnum spectant, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu ȩ t̃ni iudicis habeat᷑.
qui eã sordidã diutius remanẽ.¬
re ñ patitur. sed obeius unigeni¬
ti hon oreficentiã.citius eã emun¬
dat. Que intra murorũ eius ambi.¬
tũ. scẽ erucis & resurrectionis
magnifice constructa fuerat in ui¬
ciniꝰa muri ab oriente: nunc sarra¬
cenĩ quadrangulatã orationis domũ
quã subrectis & inagni̾s trabib suꝑ
quasdã ruinarũ reliquias constru¬
entes uili fabricati sunt oꝑe. quam
ipsi frequentant. Quȩ utiq domiis
tria hominũ milia simul ut fertur.
caꝑe potest.
rculfus itaq de ipsius ciuitatis
habitacłis a nobis in t̾rogatus.
respondens ait. Memini. me & ui¬
disse & frequentasse multa eiꝰdẽ¬
ciuitatis ȩdificia. plurimasq domos¬
ꝑ grandes lapideas ꝑ totã inagnã
ciuitatẽ intra moru̾a circũ potas.
mira fabricatas arte. sepiꝰ considas¬
se. quȩ om̃ĩa nunc anõbis sunt prȩt̾.¬
mittenda ut estimo. exceptis eorũ

Expanded text:
in conspectu aeterni Genitoris habeatur, in conspectu aeterni Genitoris habeatur, qui eam sordidatam diutius remanere non patitur, sed ob ejus Unigeniti honorificentiam citius eam emundat, quae intra murorum ejus ambitum sanctae crucis et resurrectionis templum magnifice constructum fuerat, in vicinia muri ab oriente locatum, nunc Saraceni quadrangulam orationis domum, quam subrectis tabulis et magnis trabibus super quasdam ruinarum reliquias construentes vili fabricati sunt opere, ipsi frequentant, quae utique domus tria hominum milia simul, ut fertur, capere potest. Arculfus itaque de ipsius ciuitatis habitaculis a nobis interrogatus respondens ait: Memini me et uidisse et frequentasse multa ciuitatis eiusdem aedificia plurimasque domus grandes lapideas per totam magnam ciuitatem intra moenia circumdata mira fabricatas arte saepius considerasse, quae omnia nunc a nobis sunt praetermittenda, ut aestimo, exceptis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eandẽ descendit cĩuitatem.
quȩ totas abstergens ab omĩna¬
biles de plateis sordes ablutam
ab inmunditũs facit eã. Nã ihero¬
solimitanus ipse situs. a suꝑcilio
aquilonali montis syon incipiens
ita .ẽ. a conditore dõ dipositus.
cliuo usq adhumiliora porrecto.¬
ꝑ aquilonaliũ. orientaliũq mu-¬
rorũ loca ut illa pliuꝰalis ex¬
uberantia. nullo modo in plateis
stagnantiũ aquarũ insimilitu.¬
dinẽ suꝑ sede possit. sed instar
fluuiorũ desuꝑiorib ad inferi¬
ora decurrat. Quȩ scilic& cęlestiũ
aquarũ inundatio. ꝑ orientales
influens portas. & om̃ia secũ ster¬
coralia auferens ab omĩnam̃ta
uallẽ iosaphat uitrans torrentẽ
cedron aug&. Et obtalẽ ĩherosoli¬
mitanã baptitationẽ. continuatĩ
eadẽ pluuialis exuberatio cessat.
N ĩnc gͦ ñ neglegent̃ annorandũ
ẽ quanti uel qualis honoris
hec electa & p̃dicabilis ciuitas

Expanded text:
super eandem descendit ciuitatem, super eandem descendit ciuitatem, quae totas abstergens abominabiles de plateis sordes ablutam ab inmunditiis fieri facit eam. Nam Hierosolymitanus ipse situs a supercilio aquilonali montis Sion incipiens ita est molli a conditore deo dispositus decliuio usque ad humiliora aquilonalium orientaliumque murorum loca, ut illa pluuialis exuberantia nullo modo in plateis stagnantium aquarum in similitudinem supersedere possit, sed instar fluuiorum de superioribus ad inferiora decurrat. Quae scilicet caelestium aquarum inundatio per orientales interfluens portas et omnia secum stercoralia auferens abominamenta uallem Iosaphat intrans torrentem Cedron auget et post talem Hierosolymitanam baptizationem continuatim eadem fluminalis Hinc ergo non negligenter adnotandum est quanti vel qualis honoris haec electa et praedicabilis civitas
Abbreviated transcription (Latin):
ameridie suꝑ emina ciuitati usq
ad ciusdẽ mont̾is frontẽ dirigit᷑.
qͥa prȩrupta rupe orientalẽ respi¬
cit plagam mulsas hit ere portas
conꝓbatur. Sed & hoc opus etiã ñ
eẽ pretereundũ uidetur. quod
idẽ sc̃s arculfus. de eiusdẽ ciuita¬
tis in xp̃o honorificentia ꝓfatus
narrauitinquiens. uniuersarũ
gentiũ undiq innumera ꝓpe¬
multitudo. qͥnto decimo die m̃sis
septembris. anniuersario more
in iherosolymis conuenire sol&
ad cõmertĩa quęuis. uenditionib
& empti̾onib ꝑ agenda. Unde
fieri necesse. ẽ. ut ꝑ aliquot dies
in eadẽ hospita ciuitate. diuersoꝵ
hospĩtentur turbȩ popłorũ quorũ
stercorũ ab ominationes ꝓpriorũ
passim sternto. quorũ nidor ad¬
inuehit molestiã. & ambulandi
in peditionẽ prebent. Mirũ di¬
ctu. post diẽ sũpra memoratarũ
recessionis cũ diuersis turmarũ
ium̃tis. nocte subsequente ĩmm̃sa
pluuiarũ copra de nubib effusa.

Expanded text:
a 2 meridie supereminet ciuitati, usque a 2 meridie supereminet ciuitati, usque ad eam eiusdem montis frontem dirigitur, quae praerupta rupe orientalem respicit plagam, nullas habere portas conprobatur. Sed et hoc etiam non esse praetereundum uidetur, quod nobis sanctus Arculfus de huius ciuitatis in Christo honorificentia praefatus narrauit inquiens: Diuersarum gentium undique prope innumera multitudo quindecima die mensis Septembris anniuersario more in Hierosolymis conuenire solet ad commercia mutuis uenditionibus et emptionibus peragenda. Unde fieri necesse est, ut per aliquot dies in eadem hospita ciuitate diuersorum hospitentur turbae populorum, quorum stercorum abominationes propriorum passim sternit, quorum nidor inuehit molestiam, quae et ambulandi inpeditionem praebent. Mirum dictu, post diem supra memoratarum recessionis cum diuersis turmarum iumentis nocte subsequente inmensa pluuiarum copia de nubibus effusa
Abbreviated transcription (Latin):
ea uero quę in aliorum
libris de eiusdẽ ciuitatis positione
repꝑiunt᷑. a nobis pretermittenda
sunt. In cuius magno murorum
ambitu. idem arculfus octoginta
quattuor numerauit tarres. & portas
bis. ternas. Quarũ ꝑ circuitũ ciuita¬
tis. ordo sic ponit᷑. laest porta qͥ auiã
prima numerat᷑. Scđa. porta uillȩ
fullonis. Tertia. porta Sc̃i Stepha¬
ni. Quarca. porta beniamin. Quinta.
portula. hoc est paruula porta. Ab
hac. ꝑ gradus ad uallẽ iosaphat des¬
cenditur. Sexta. porta thecuitis.
Hic itaq ordo. ꝑ earundẽ portarũ &
turriũ in t̾capedines. aporta dauid
supra memorata ꝑ circuitũ septen¬
trionẽ uersus. & exinde ad orien¬
tẽ dirĩgit᷑. Sed quelib& sex porte
in muris numerent᷑. celebriores
quentant᷑ unus ab occidentali.
alter a septentrionali tert̾ius ab
orientali parte. Eauero parsmu¬
rorũ cũ int̃positis turrib quȩ. a
supradicta dauid porta ꝑ aquilo¬
nalẽ montis sron suꝑciliũ ꝙ quȩ

Expanded text:
ea uero, quae in aliorum libris de eiusdem ciuitatis positione repperiuntur, a nobis praetermittenda sunt. In cuius magno murorum ambitu idem Arculfus octoginta quattuor numerauit turres et portas bis ternas, quarum per circuitum ciuitatis ordo sic ponitur: Porta Dauid prima numeratur, secunda porta uillae Fullonis, tertia porta sancti Stephani, quarta porta Beniamin, quinta portula, hoc est paruula porta; ab hac per gradus ad uallem Iosaphat descenditur; sexta porta Tecuitis. Hic itaque ordo per earundem portarum et turrium intercapidines a porta Dauid supra memorata per circuitum septemtrionem uersus, exinde ad orientem dirigitur. Sed quamlibet sex portae in muris numerentur, celebriores quentantur, unus ab occidentali, alter a septemtrionali, tertius ab orientali parte. Ea uero pars murorum cum interpositis turribus, quae a supra descripta Dauid porta per aquilonale montis Sion supercilium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
guinitate sic loquit᷑. euiꝰ seri¬
s. septẽ gradib dirunit᷑ hocmͦꝰ.
Filius.
Repos.
& Neptis.
Pronepos.
& proneptis.
Ab nepos
Abneptis
Adnepos.
& a dneptis.
t rinepos
o Triueptis.
Trine potis filiuru
ee consanguinitas. dũ se paulatim
ꝓpaguun ordinib dirunens.
usq ad ultunũ gradũ iese subtraxe¬
rio. & ꝓpinquitas esse desierro
rursus lex matr mouu uitied rupe¬
tit. & quod auimꝰ reuocat sugientẽ.
I.deo autẽ usq ad sextũ generis gra¬
dum consanguinitas constituta est.
at siccit iex ęcatib mundi genera¬
dĩ ancillã appellant duxerit in
coniugiũ. anathema sit.¬

Expanded text:
guinitate sic loquitur: « Cujus series septem gradibus dirimitur hoc modo: filius nepos et neptis, pronepos et proneptis, abnepos et abneptis, adnepos et adneptis, trinepos et trineptis, trinepotis filius ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generaDei ancillam appellant, in conjugio duxerit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
Eufrates fluuius ȩthiopiȩ in dĩparadiso
oriens. Porro salustius certissimꝰ asserit¬
auctor. tam tigris quã eufrati sin arme¬
nia fontes demonstrari. Ex quo aduerti.¬
mus. alit̾ de paradiso & fluminib ciꝰ
intelligendũ.

Expanded text:
Euphrates, fluvius Mesopotamiae, in paradiso oriens. Porro Sallustius auctor certissimus asserit tam Tigris quam Euphratis in Armenia fontes demonstrari. Ex quo animadvertimus aliter de paradiso et fluminibus ejus intelligendum.
Abbreviated transcription (Latin):
duas . ẽ. scissũ partes. Quã similit̃ tota
iherosolimitana frequentans oscu¬
latur & uenerat᷑ cĩuitas.
sudario qđ in sepulchro suꝑ caput
ipsius fuerat positũ. scĩ arculfi
relatione cognouimꝰ. qui il lud
ꝓpriis conspexit obtutib haneq
nunc craxamꝰ narrationẽ. quia
totus ĩherosolimitanꝰ uerũ essep¬
testat᷑ popłs. Propt̃ plurinorũ nãq
testimoniũ fideliũ iherosolimi.

Expanded text:
duas intercisum est partes, quam similiter tota duas intercisum est partes, quam similiter tota Hierosolymitana frequentans osculatur et ueneratur ciuitas. sudario, quod in sepulchro super caput ipsius fuerat positum, sancti Arculfi relatione cognouimus, qui illud propriis conspexit obtutibus, hanc, quam nunc craxamus, narrationem, quam totus Hierosolymitanus ueram esse protestatur populus; plurimorum namque testi
Abbreviated transcription (Latin):
niũ. quȩdã est exedra. in qua calix
dñi quẽ a se benedictũ ꝓpria manu
in cena pridie quã pateretur ipse
conuiua apłis tradidit conuiuan¬
tib conseruat᷑. Qui argenteus calpx
sgitarñ galliei mensurã habens. duas¬
qr iͥnse ansulas ex utraq parte altrin¬
secus continens conposctas. In quo
utiq cali̾ce illa in est spongia. quã
accto plenã hr sopo circũponentes
qui dm̃ñ crucificer̃. obtuler̃ orieius
De hoc eodẽ calice ut fertur. dñs post
resurrectionẽ cũ apłis conuiuans bi.¬
bit: quẽ sc̃s arculfus uidit & ꝑ illius
scrintili ubi reconditus habet᷑ oꝑcłi
foram̃ ꝑforati manu tetigit ꝓpria.
sus ciuitatis popłs. cũ ingentiuene.
& illã cons pexit lanceã militis. qua
latus dñi in cruce pendentis ipse ꝑ¬
cusserat. Hȩc eadẽ lancea. inportieu
illius constantini basilicȩ inserta
habet᷑ in crucelignea. cuiꝰ hastile. in

Expanded text:
rium quaedam inest exedra, in qua est calix rium quaedam inest exedra, in qua est calix Domini, quem a se benedictum propria manu in coena pridie quam pateretur, ipse conviva apostolis tradidit convivantibus: qui argenteus calix sextarii Gallici mensuram habens, duasque ansulas in se ex utraque parte altrinsecus continens compositas. In quo utique calice illa inest spongia, quam aceto plenam hysopo circumponentes Dominum crucifigentes obtulerunt ori eius: de hoc eodem calice, ut fertur, Dominus post resurrectionem cum apostolis conuiuans bibit, quem sanctus Arculfus uidit et per illius scrinioli, ubi reconditus habetur, operculi foramen pertusi manu tetigit propria osus ciuitatis populus cum ingenti ueneret illam conspexit lanceam militis, qua latus Domini in cruce pendentis ipse percusserat. Haec eadem lancea in porticu illius Constantini basilicae inserta habetur in cruce lignea, cuius hastile in
Abbreviated transcription (Latin):
orientalĩ in parte cohęr& basilic& magno
cultua rege constantino constructae.
quȩ & martyrũ appellat᷑. In eo ut fer¬
tur fabricata loco. ubicrux cũ aliis la¬
tronũ binis crucib sub terra abscondi¬
ipso dño donante reꝑta. ẽ. Int̾ hasitaq
duas eccłas. ille famosus occurrit locus.
in quo abrahã patriarcha altare cõpo¬
suit. suꝑ illud inponens lignorũ struẽ.
& ut ĩsaac suũ immolar& filiũ. euagi.¬
natũ arripuit gladiũ. ubi nunc m̃sa
babet᷑ lignea ñ parua. suꝑ quã pauꝑtĩ
elemosine a popło offerunt᷑. Sed &
hoc mͥ diligentius int̾roganti sc̃s addi¬
dit arculfus in qͥens. Int̾ anastasim hoc
ẽ.illã sepe supra memoratã rotundam
ecdam & basilicã constantini. quȩdã
pat& plateola usq ad eccłam golgotha¬
nã. in quauidelic& plateola. die & no¬
cte semꝑ lampades ardent.
Int̃ illã qͦq golgochanã basilicĩ & testino.¬

Expanded text:
orientali in parte cohaeret basilica magno orientali in parte cohaeret basilica magno cultu a rege Constantino constructa, quae et Martyrium appellatur, in eo, ut fertur fabricatum loco, ubi crux Domini cum aliis latronum binis crucibus sub terra abscondiipso Domino donante reperta est. Inter has itaque duales ecclesias ille famosus occurrit locus, in quo Abraham patriarcha altare conposuit super illud inponens lignorum struem, et ut Isaac suum immolaret filium, euaginatum arripuit gladium, ubi nunc mensa habetur lignea non parua, super quam eleemosynae a populo offeruntur. Sed et haec mihi diligentius interroganti sanctus addit Arculfus inquiens: Inter Anastasim, hoc est illam saepe supra memoratam rotundam ecclesiam et basilicam Constantini, quaedam patet plateola usque ad ecclesiam Golgothanam, in qua videlicet plateola die ac nocte semper lampades ardent. Inter illam quoque Golgothanam basilicam et Marty