comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litronumin possonim locatis
sarcirtibinullarõe desideras.
Mpr. Eiouusa cõductio fun
ctinsingulis pro partib fr̃a ali¬
cno nomineconueninuos no
oportet. si automis qui cõduce¬
bant insolidumlocatorisunt
obligati.ius eiopetes cõueni¬
endiqueuelit nondebet auffer
nhetis saneuos facultatemlo¬
catoriofferendi debitum ⁊ ut
tnsferãturinnos eaque obhac
conductoemabhiis quorum
nomine inquictaminoblis̃¬
tasunt postulandi.
rant frumentumetordium ã¬
nonc inferendũ accep̾tapẽcu¬
nia fidemfefellerunt exlocato
agerecum hys potestis.

Expanded text:
latronum in possessionibus locatis sarciri nulla ratione desideras. divisa conductio fuit et in singulis pro partibus facta, alieno nomine conveniri vos non oportet. Si autem omnes qui conducebant in solidum locatori sunt obligati, ius ei competens conveniendi quem velit non debeat auferri Habetis sane vos facultatem locatori offerendi debitum et, ut transferantur in vos ea, quae ob hanc conductionem ab his quorum nomine inquietamini obligata sunt, postulandi.rant frumentum et hordeum annonae inferendum, accepta pecunia fidem fefellerunt, ex locato agere cum his potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
uentam̃dicis sororez
tuamom̃ia bona ĩdotẽ
dedisscanintas allega¬
tõituc assistat. siadtehe¬
reditas sororis tucul bo¬
norũ possessio ꝑtĩnint et
tpr̃a nõdum prct̾iorint intra
quelcgibꝰ conceditur expsoã
defuncti postulare inintegrũ
iestitꝑ trempreses prouintie
presente dincisaptecxaiabit

Expanded text:
ventam dicis sororem tuam omnia bona in dotem dedisse, an veritas adlegationi adsistat, si ad te hereditas sorosis tuae vel bonorum possessio pertinuit et tempora nondum praeterierint, intra quae legibus conceditur ex persona defuncti postulare in integrum restitutionem, praeses provinciae praesente diversa parte examinabit
Abbreviated transcription (French):
dem. S icut semel prestitaz
libertatem reuocarinon licet.
sicper ca quenon manumittẽ¬
dicã dominicumseriis pprii
agunt nichsibi detrahunt.

Expanded text:
. Sicut semel praestitam libertatem revocari non licet, sic per ea, quae non manumittendi causa domini cum servis propriis agunt, nihil sibi detrahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rando. ¶Syiucro  postquaz
adicrint ui sc̃semimiscuerit.
presentes ulabsontes mnuen¬
canum faccre distulit et datui
iamanobis tp̃s admnentau
confectionem effluxerit. tuinc
des cc̃omnimodo intelligan¬
turet dcbitis hereditanis inso¬
lidum tencantur neclegis no

Expanded text:
o, postquam adierint vel sese immiscuerint, praesentes vel absentes inventarium facere distulerint, et datum iam a nobis tempus ad inventarii confectionem effluxerit, tunc edes esse omnimodo intellegantur et debitis hereditariis in solidum teneantur nec legis no
Abbreviated transcription (Latin):
dominus  iam urecupabilem fa¬
ctam s siquidemminus inpiõ¬
re plus in debito inueniaturin
hocod noscitur habundare sitc¬
dicoriominis rõ integra. ¶Si

Expanded text:
dominus iam inrevocabilem factam. Sed si quidem minus in pignore, plus in debito inveniatur, in hoc, quod noscitur abundare, sit creditori omnis ratio integra. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tatem decessit. fuͭͣq frĩtuo limũ
hrs ertitistiseũmtra tp̃raedc̃o p̃¬
finita bonorum possem̃cẽmag̾¬
iustique facultatum sunt uel
queabalio muũa detinc̃tor pre

Expanded text:
tatem decessit tuque fratri tuo legitimus heres extitisti seu intra tempora edicto praefinita bonorum possessionem agnovisti: quae facultatum sunt vel quae ab alio iniuria detinentur, pr
Abbreviated transcription (Latin):
tabrsimiletiam condempnatõ
ordies cuutatum manebit ni¬
siornam̃tum gẽitalis patriede¬
c̃tihums auc̃te defenderintore¬
fabricas. abitratupprio pror¬
tiarm iudices studio laudant̃
deuocionis amrpiant.

Expanded text:
Similis etiam condemnatio ordines civitatum manebit, nisi ornamentum genitalis patriae decreti huius auctoritate defenderint. Horrefabricas arbitratu proprio provinciarum iudices studio laudandae devotionis adripiant.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Insisquisq sobolem
suam nurnatq̃uodsiexponẽda
putauit aiad̾usioni que consti¬
tuca est subiacebit sncedomini
uł patronis reperendi . aditum
relinquimus siabipis cxpoiroᷤ
quodammo. admortem uolun

Expanded text:
m. Unusquisque sobolem suam nutriat; quod si exponendam putaverit, animadversioni quae constituta est subjacebit, sed nec dominis, vel patronis repetendi aditum relinquimus si ab ipsis expositos quodammodo ad mortem, volun
Abbreviated transcription (Latin):
gis nie auxilium  deferendum
itant nouint rectores umũcisi
decem libris  auriaseatindema
sius appantioniby crigendum
sipceptum neglexunt. deł fãti

Expanded text:
gis nostrae auxilium deferendum: ita ut noverint rectores universi decem libras auri a se et tantundem a suis apparitoribus exigendum, si praeceptum neglexerint. D. III i
Abbreviated transcription (Latin):
matur ꝯtraconsuetudinem
regionis qd si alii remiserũt
contralegemcc̃tus atq regic¬
nis cõsuetudinempensioncs
hoc aliis preuiditium nopos¬
¶sitafferre.

Expanded text:
rimatur contra consuetudinem regionis. quod si alii remiserunt contra legem contractus atque regionis consuetudinem pensiones, hoc aliis praeiudicium non possit adferre.
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃tib scimus siquidemaliepa¬
croes inemphiteoticis instris
fuĩnt conscriptecasoemet inq
bialiis capitulis obseruari et
dercectõe ei q ẽphyteosi susceps
solitã pẽsioez ul publicaꝵ fune¬
tionum ãpochas non prestitit
nz pecunas soluit nzapochas
doyrino tributorum reddide
mine meliorationis ulcorum
qucimponemata dicunturul

Expanded text:
ibus sancimus, si quidem aliae pactiones in emphyteuticis instrumentis fuerint conscriptae, easdem et in aliis omnibus capitulis observari et de reiectione eius, qui emphyteusin suscepit, si solitam pensionem vel publicarum functionum apochas non praestiterneque pecunias solverit neque apochas domino tributorum reddidermine meliorationis vel eorum quae emponemata dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gi addend esse scĩmus ut siqͥ
proaliolitem moucre uolu¬
crit.nullo mandato prolato
s ꝑfidẽ iussicẽmratamrem

Expanded text:
gi addendum esse sancimus, ut, si quis pro alio litem movere voluerit nullo mandato prolato, sed per fideiussionem ratam rem
Abbreviated transcription (Latin):
ant factõem nulli in heredit¬
te succedant ⁊ aneminescra¬
bãtur heretes quos etiam iaz¬
pcipissemus proculabiciaclõ¬
guis mandarinisipene usũ
fuissz ec maioris u̾sanint ho¬
mines ⁊ hõium carere suffra¬
gus. s nccum ꝙ̃ instatum p̾¬
stimi reuertantur nec flagiti¬
um morum oblittrabitur
pnia neq umbra aliqua exq¬
sita defensiois aut muiminie
obducenturqmquidem cos
qui fidem quamdeo dedicare

Expanded text:
eant factionem, nulli in hereditate succedant, a nemine scribantur heredes. Quos etiam praecepissemus procul abici ac longius amandari, nisi poenae visum fuisset esse maioris versari inter homines et hominum carere suffragiis. Sed nec umquam in statum pristinum revertentur, non flagitium morum oblitterabitur paenitentia neque umbra aliqua exquisitae defensionis aut muniminis obducetur, quoniam quidem eos, qui fidem quam deo dicave
Abbreviated transcription (Latin):
turmtatecos prericrit. tuepõt
mortemcius ad libertatomeri¬
bertatis coruincrordium. hõi¬
betenim uxores hntibꝰ cõcu¬
binas uclliberas ul ancillas
bre necantiquanranccnro¬

Expanded text:
rit, tunc post mortem eius ad libertatem eribertatis eorum exordium. Omnibus etenim uxores habentibus concubinas vel liberas vel ancillas habere nec antiqua iur
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S ĩquis sinc urorecõ¬
stitutus ancillam suam noĩc
hatconcubinect incadomusq̃
admortom suam consuctudic
permanscrit ct forsitan liberos
nonconcedi herdibꝰ  desũcti.
candomuel liberos cuis sctaz
libos hũit inserintutem dedũ¬
cere s post mortem domim sub
ccõ modo cripianturinliberta¬
temunucumsobolesua sictiaz¬
libos cam forsican hũit. ip̃ictc̃
domino dumsupcst  damus li¬
cclitiam quonoiuoritutitam
ancilla sua quamctiam exeap¬
gonita  sobolcetinsuoultimo
clogio quicquidnolĩt cont¬

Expanded text:
. Si quis sine uxore constitutus ancillam suam nomine habeat concubinae et in eadem usque ad mortem consuetudine permanserit et forsitan liberos non concedi heredibus defuncti eandem vel liberos eius, si etiam liberos habuerit, in servitutem deducere, sed post mortem domini sub certo modo eripiatur in libertatem una cum subole sua, si etiam eam forsitan habuerit. Ipsi etenim domino, dum superest, damus licentiam quomodo voluerit uti tam ancilla sua quam etiam ex ea progenita subole et in suo ultimo elogio quidquid voluerit cont
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Pon̾atio siue directa
fiendebetobseruatoe utquas le¬
ges indulgent adooes ꝯductoe
pactoes contisieat hlsq penit
cognitis uł recipiantur si comͦ¬
placite sunt ułreiciantursisũt
molestoinconscribendis antẽ
doationib nonen doatorisi
acremnotanoportet. n id oc̾ci¬
te aut priuatim s ant tabule
tis ⁊̃ adnectendis que apudin¬
dicemulmagrãtus  cõficienda
sunt ubihecleges expostulant

Expanded text:
. Donatio, sive directa fieri debet observatione, ut quas leges indulgent actiones condiciones pactionesque contineat, hisque penitus cognitis vel recipiantur, si complacitae sunt, vel reiciantur, si sunt molestae. In conscribendis autem donationibus nomen donatoris, ius ac rem notari oportet, neque id occulte aut privatim, sed ut tabulae tis etiam adnectendis, quae apud iudicem vel magistratus conficienda sunt, ubi hoc leges expostulant
Abbreviated transcription (Latin):
fidem nõ ambigitur. ¶nam
siaccepturacertumquid annu¬
mortua  conductrice ususfruct
extingui mimime potuit.

Expanded text:
fidem non ambigitur. nam si acceptura certum quid annumortua conductrice usus fructus extingui minime potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
matesunt redderẽtur manifestũ
est nõpciaspcrum dan s ipãs sṗes
debere restitucum in placitis spẽ¬
rum itddendariudcirco pciorum
nomuidaturadncxũ nesispẽs

Expanded text:
matae sunt redderentur, manifestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species
Abbreviated transcription (Latin):
accatoriulreouluxorinł libe¬
ns masculinisexus scufilici
tidomulustris supstitis cãm
innanim inquocumq ui
ditio uditio ꝯpetenti per ꝓcu¬
ratorem crimin alitersus cipe

Expanded text:
accusatori vel reo, uxori vel liberis masculini sexus seu filiae itidem illustris superstitis causam iniuriarum in quocumque iudicio competenti per procuratorem criminaliter suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
sortis ptedort. ⁊nenideo qd fõ¬
sitant̾in consumata estquãti¬
tas sortis ctusurarumtocuis sũ
tis laxam̃ tum duorumnsium
toribrelictis ꝓpt legẽ condem¬
pnatis psois aficcuissorib ca¬
rumul mandatoribꝰ statimpe¬
cumas ułres in ꝯdempnatie
poĩtas exigere huismoiacer¬
bitatom itiecantes sc̃imus q̃d̾¬
mitres indutias quas dedimni
corumet mandatores ertenti
nelegifiat derogatum cumci
natus  hebat nrescisum buma¬
nititis qr ꝑmedium fidcnsso¬
pellebatur. Si p̾lures unasm̃a

Expanded text:
sortis procedere, et non ideo, quod forsitan consummata est quantitas sortis et usurarum, totius sutis laxamentum duorum mensutoribus relictis propter legem condemnatis personis a fideiussoribus eorum vel mandatoribus statim pecunias vel res in condemnatione positas exigere, huiusmodi acerbitatem resecantes sancimus quadrimenstres indutias, quas dedimus eorum et mandatores extendi, ne legi fiat derogatum. Cum ennatus habebat nostrae sensum humanitatis, quia per medium fideiussopellebatur
Abbreviated transcription (Latin):
moiu̾ non posse manifcstum
est. ¶qd si non bonis cum cẽ¬
sisse s res suas insolutum cibi
dedisse monstieturpreses pro¬
uinticpotent depprictatecibi
accomodare notocm¬
dem D ropterhonorẽmu¬
cipalemulminus bonis cedẽn¬
tium inuidiosamadmitticessi¬
onomminimcconuontsz his
rum exquaubet caficienda scry¬
p̾ulositate priorumlegum ex¬
plosa professio solaquereñda
ost idom dixit momincessioẽ
sufficit uoluntatis solapfci

Expanded text:
i non posse manifestum est. quod si non bonis eum cessisse, sed res suas in solutum tibi dedisse monstretur, praeses provinciae poterit de proprietate tibi accommodare not Propter honorem municipalem vel munus bonis cedentium invidiosam admitti cessionem minime convenit, sed his rum ex qualibet causa facienda scrupulositate priorum legum explosa professio sola quaerenda est. idem dixit: in omni cessione sufficit voluntatis sola
Abbreviated transcription (Latin):
itcum manto qui militicope¬
raidabat non officit presc¬
ptiolongitamporiss quia
huuismodi dintine ab sc̃tie
comenta callide ad bibita
atqz compoita o becommno
non debet decornimus utsi
talis mulier domumadse
ptinere monstrauerit queĩ
ab sentiacius uendita est re¬
fuso precio qdrenera solutũ
est candem recipiat dc iprib

Expanded text:
it cum marito qui militiae operam daret, non officit praescriptio longi temporis: sed quia huiusmodi diutinae absentiae commenta callide adhibita atque composita obesse omnino non debent, decernimus, ut, si talis mulier domum ad se pertinere monstraverit, quae in absentia eius vendita est, refuso pretio, quod re vera solutum est, eandem recipiat. D. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
patronum scupatronam co¬
tumq prentes etliberos he
debere inius uocanius cortis¬
simum est nccincare rustr̃¬
citatiuoma prebeaturcum
naturalirationehonorciĩ¬
modi personis debeatur cũ
igitur confĩteans patroni
tii filium sincpermissupre¬
sidisce inius uocasse pona
cdicto ppctuo prestitutam ⁊¬
rescripto tibi conceditomẽ
desideras.

Expanded text:
patronum seu patronam eorumque parentes et liberos, herdebere in ius vocari ius certissimum est: nec in ea re rusticitati venia praebeatur, cum naturali ratione honor eiusmodi personis debeatur. Cum igitur confitearis patroni tui filium sine permissu praesidis in ius vocasse, poenam edicto perpetuo praestitutam rescripto tibi concedi temere desideras.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Explosis at¬
q iricctis prescriptiõr¬
bquas litigatores sb̃
optentu consortium stu
uersenturnecadita presentia
consortis ulconsortium agẽ¬
diulrespondendi iurgantib
Mpr. ¶omune negocinz
postlitemlimeordinatamet
quibusdam absenͣtib in soli¬
dumagisinemandato poesi
presentes iem ratam dominũ
bicurum cauereꝑati sunt uel
siquid ulabhis pecitor indie¬
tum soluisatisdatiõe frrinaue

Expanded text:
 Explosis atque reiectis praescriptionibus, quas litigatores sub obtentu consortium studversentur, nec adiuncta praesentia consortis vel consortium agendi vel respondendi iurgantibup. Commune negotium post litem legitime ordinatam et quibusdam absentibus in solidum agi sine mandato potest, si praesentes rem ratam dominum habiturum cavere parati sunt, vel, si quod ab his petitur, iudicatum solvi satisdatione firmave
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ um quidam pcrle¬
Aluperspeciales largitates sibi
quacumq uł criminali ułci¬
uili ca constitutos inacc̃atoe
deduxerit hos nchominus ii¬
dem priilus potiturosqmn
sarus sius qurere conccoiquã
ip̃i ab alus pulsacifacore paci¬
anturita scilicetut hec forma.
modis omnib obscructur su¬
perpriuilus perlibalitates uel
gñaliterquibustam offitiis
autscolis scudignitatib nel
spalitorcertis ꝑsoĩs prestitis¬

Expanded text:
. Cum quidam per lealii per speciales largitates sibi quacumque criminali vel civili causa constitutos in accusationem deduxerit, hos nihilo minus isdem privilegiis potituros, qusariis suis quaerere concedi, quam ipsi ab aliis pulsati facere patiantur: ita scilicet, ut haec forma modis omnibus observetur super privilegiis per liberalitates vel generaliter quibusdam officiis aut scholis seu dignitatibus vel specialiter certis
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. E tamsi cacĩtum fidci¬
commissum horedemad mint¬
strasse apparucrit legata tnscu
sidelcominissaquetesto relicta
falcidia  patiturcum quartam
que anfercurherediquicontia
legẽfidem suamobtulitlega
pidatis legem falcidiam locuz
premento  diuo adriano placu

Expanded text:
. Etiamsi tacitum fideicommissum heredem administrasse apparuerit, legata tamen seu fideicommissa, quae testamento relicta Falcidia patiatur, cum quartam, quae aufertur heredi, qui contra legem fidem suam obtulit, legpi datis legem Falcidiam locum habere merito divo Hadriano placu
Abbreviated transcription (Latin):
rõc legis falcidiconinces alie¬
num deducĩtur ctiam qd̃ ip̃ihe¬
redimortis tp̃re debitum frĩt
quamis aditochoeditatis

Expanded text:
ione legis Falcidiae omne aes alienum deducitur, etiam quod ipsi heredi mortis tempore debitum fuerit, quamvis aditione hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
proferreꝙ̃ ad modum cũ parci
qualitas suggesserit. siconim.
nonlites  solum s ctiam calũp¬
matores minuẽtur sicpindi¬
tiis putabunt sescomines in
sacrarus sisti.siconim et ipepn

Expanded text:
proferre, quemadmodum et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisti. Si enim et ip
Abbreviated transcription (Latin):
corum curam excedencium pes
alicnancur ulsupponuntur et
ad ꝑfc̃amctatem hudcm mino¬
res ꝓueculongo silẽtio quere¬
lam hunismõi trãdͥiderĩtut in¬
utilis alienatio ułsuppoĩtõ di¬
uturno silctio roboret c̃tum
tp̃s adtalemo firmnatõem p̃fi¬
pamplectam minorũctatez¬

Expanded text:
eorum curam excedentium res alienantur vel supponuntur, et ad perfectam aetatem idem minores provecti longo silentio querellam huiusmodi tradiderint, ut inutilis alienatio vel suppositio diuturno silentio roboretur, certum tempus ad talem confirmationem praefipost impletam minorem ae
Abbreviated transcription (Latin):
hocañt tm̃ addotem sc̃imus nõ
ad.Añnuptias doãtõem ꝙ̃ suotẽ¬
pore seruiredisponimus⁊ hr̃e ĩ¬
ter cditores suitpris ordinemñ
cnm prolucro fouemus mulie¬
ros.s. ncdmpnum paciantur
siusq reb defraudentur curamꝰ

Expanded text:
ntum ad dotem sancimus, non ad ante nuptias donationem, quam suo tempori servire disponimus et habere inter creditores sui temporis ordinem. non enim pro lucro fovemus mulieres, sed ne damnum patiantur suisque rebus defraudentur curam
Abbreviated transcription (Latin):
nzcc̃dactoralienanim rerum
ncefideuissor mandatoruccon¬
ducroris cristat alioquin nul¬
lamobligatoem ncq locatori
n conductori exhuiusmodiõ¬
ctu competere scimus.
rerum cõductores scuꝓtura toes
aut fideuissores uel mandato¬
res conductorum fienprohi¬
bemus. ncobmissoarmorum
usuad opus rurestre scconseat
et uicius graues presumptõe
cingulimilicans cristantaririᷤ

Expanded text:
nductor alienarum rerum nec fideiussor aut mandator conductoris existat. alioquin nullam obligationem neque locatori neque conductori ex huiusmodi contractu competere sancimus. rerum conductores seu procuratores aut fideiussores vel mandatores conductorum fieri prohibemus, ne omisso armorum usu ad opus rurestre se conferant et vicinis graves praesumptione cinguli militaris existImp.
Abbreviated transcription (Latin):
mpr Inceͣccutionib cruri¬
num obtinnuisse iudetur illos
destitisse quianimũ acc̃atioĩs
implende prorsus deseruerũt
cumigitur aliis excaĩs ułsim¬
plicitatis rõe nec dumteadfi¬
nom uindicte pucnisse p̾ces tu
crestentur potis postpoita for¬
midine inpcoimẽti supaliqñ¬
tulo silentio institutamacc̃ati¬
prolubis tibidebitamuĩdcam

Expanded text:
 In exsecutionibus criminum obtinuisse videtur illos destitisse, qui animum accusationis implendae prorsus deseruerunt. Cum igitur aliis ex causis vel simplicitatis ratione necdum te ad finem vindictae pervenisse preces tuae testentur, poteris postposita formidine impedimenti super aliquantulo silentio institutam accusatiprobabis tibi debitam vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
minime actis ꝯprobataest sy
balicatẽ susccp̃ aliq̃oriaturco¬
tentio clectionemdamus ciq
anspliorẽsumma mrondona¬
tamhũĩt reliqueextimatõis
quantitatemoffert ciquimi¬
noremcam h̾uit ⁊ tocumpos¬
sidcre. ¶Sin aut hoc facere mi¬
nime malucrit tuncomnes rė
diuidi sccundum quantitate
utriq ꝑte ꝯpetentes sires duu¬
disincino penculo possibile ẽ
quibꝰ partitio utilit celebrara
minimc potest amplioris sũ¬
ferretuclicebit ⁊ciqu minori
quanimsinglequidẽ limamꝙͣ¬

Expanded text:
minime actis comprobata est, sberalitatem suscepit aliqua oriatur contentio, electionem damus ei, qui ampliorem summam in re donata habuerit, reliquae aestimationis quantitatem offerre ei, qui minorem causam habuit, et totum possidere. Sin autem hoc minime facere maluerit, tunc omnimodo res dividi secundum quantitatem utrique parti competentem, si res dividi sine suo periculo possibilis est. quibus partitio utiliter celebrari minime potest, amplioris sumferre, tunc licebit etiam ei, qui quarum singulae quidem l
Abbreviated transcription (Latin):
cos dicas inp̃tate tua cẽpetẽ ab
his bereditatem filutucmanci¬
patinõmorens cuius cõmod
adceptincre dicis udicestatu¬
turo. anapresidalibꝰ actis discẽ¬
dendum sit quicis cutores d̾dit
cumintua ptate negarẽtur esse

Expanded text:
tate tua esse, petere ab his hereditatem filii tui emancipati non moreris, cuius commodum ad te pertinere dicis, iudice statuturo, an a praesidalibus actis discedendum sit, qui eis tutores dedit, cum in tua potestate negarentur esse
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Inlegatis qdẽ
et fidcicommissisctiã
iodus ascriptus pros
nonstatquominus uo¬
luntatitestoris parcas s¬
s percum cuinubere uissac
quominus id qd tibirclictũ
est retincas nonobent.
tuat. licet. ant̾caneq legati m

Expanded text:
. In legatis quidem et fideicommissis etiam modus adscriptus pro cnon stat, quominus voluntati testatoris pareas, sed per eum, cui nubere iussa es, quominus id quod tibi relictum est retineas, non oberit.tuat", licet antea neque legati
Abbreviated transcription (Latin):
lictorum clausorum ordinẽcra
indicemdesidem acsi resupina
cuicetin titulumgerentem ee¬
torrenimpetrata fortima. x lib̾e
aini mulctandum cẽcensem.¬

Expanded text:
lictorum, clausorum ordinem aetdicem desidem ac resupina cervice tantum titulum gerentem extorrem impetrata fortuna decem libras auri multandum esse censem
Abbreviated transcription (Latin):
redes serp̃tos ⁊ erco
succ̃oemoptinctes. a
patit  donata fratricon¬
uthoc fiat suppromis ir¬
ditus non cauit mani¬

Expanded text:
heredes scriptos et ex eo successionem obtinentes a patre donata fratri conut hoc fiat, supremis iudiciis non cavit, mani
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. E ĩpatertuus uclutũ
gennus iuxit. nccstatus ꝯtrou̾¬
siaquasifisciscruus cẽtapud p̃¬
mõi questio nib indicare solet
szapudꝓcuratorcmrcipu.nos¬

Expanded text:
. Si pater tuus veluti ingenuus vixit nec status controversiam, quasi fisci servus esset, apud prmodi quaestionibus iudicare solet, sed apud curatorem rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
ucͥro dñs tpralis requisitũ
Ad monitus ab ec̃cat̾ram
suam purgart negloxent
abheriticapꝰrauitate postã¬
numatpreamonitionis e¬
laipsum t̾ramip̃ius expoĩ¬
mus catbolicis occupand̃
quiea ext̾minatis hrticis
absq ulla ꝯtradcce possidã
⁊ infidci puritate ꝯseruent
lis dummo suphoc nullũ¬
prc̃tobstaculum necaliqd
impedimentum opponat
cadem nichominus legeser¬

Expanded text:
ro dnus temporalis requisitus et amonitus ab Ecclia terram suam purgare neglexerit ab heretica pravitate, post annum a tempore monitionis elapsum, terram ipsius exponimus Catholicis occupandam, qui eam exterminatis hereticis absque ulla Contradictione possideant, et in fidei puritate conservent, lis, dummodo super hoc nullupraestet obstaculum, neque aliquod impedimentum opponat, eadem nihilominus lege ser
Abbreviated transcription (Latin):
Redentes pretearceptatorc
destnsores ⁊ fautores brticoꝵ¬
terstatuentes ut sipostqua
quilib talium fucrit excoĩẽ¬
tre dãpnatus satisfacere otem¬
pscrit infraannum extunc
ipouire sit fẽs in famis. nec
ad publicũoffinsero silia uł
ad obligandaliquos adhibi¬
necad testimonĩadmittat᷑.
sit ⁊̃ intestabilis ut nec testĩ¬
reditatis succ̃oem accedat
ttritcius sina nullamopti¬
ncat firmitatem neccãe ali¬
que ad cuis audiam prefeã¬
tur.siucro frũtaduocatus e¬
ius patrocinium nullaterꝰ
admictat᷑. siuͦ tabellio instra¬

Expanded text:
credentes preterea, receptatores, defensores et fautores hereticoter statuentes, ut si, postquam quilibet talium fuerit Excommunicatione notatus, satisfacere contempsit infra annum, ex tunc ipso jure sit factus infamis, nec ad publica officia seu consilia, vel ad eligendos aliquos adnec ad testimonium admittatur. Sit etiam intestabilis, ut nec testamreditatis successionem accedat.tit eius sententia nullam optineat firmitatem, nec cause alique ad eius audienciam perferantur. Si fuerit advocatus, eius patrocinium nulatenus admitatur. Si tabellio, instr
Abbreviated transcription (Latin):
dem.Iamdudum anobis
statutum estut siquecãc liber¬
tuntatis et serłututis in pum¬
tus inperfiscum et priuatos ex
questio remittentm. sique uõ
ingenũitatis eẽnt arectore ꝓĩ¬

Expanded text:
m. Iam dudum a nobis statutum est, ut, si quae causae libertinitatis est servitutis in provinciis inter fiscum et privatos exoquaestio, remitterentur, si quae vero ingenuitatis essent, a rectore pro
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Guamquam curatõc
pupillelũcti sunt cum ininte¬
gium restituipupillam deside¬
rabint. cum tameinoins defẽ¬
sionib cãminstruipossedicas
adcant curatores uroris tuc
ctiam pctant utçãs mintegrã
rstitutõis aganͣt¬

Expanded text:
. Quamquam curatores pupillae victi sunt, cum in integrum restitui pupillam desiderabant, cum tamen novis defensionibus causam instrui posse dicas, adeant curatores uxoris tuae et petant, ut causas in integrum restitutionis ag
Abbreviated transcription (Latin):
dem. O icitraullam tran¬
sactionem peccunam in de¬
bit.amalicno credicoriꝓmit¬
tere delegata es aducrsus caz
quete deicgauit conditionẽ¬

Expanded text:
e. Si citra ullam transactionem pecuniam indebitam alieno creditori promittere delegata es, adversus eam quae te delegavit condictione
Abbreviated transcription (Latin):
dicquo asseritur commissus
dolus intracontinuum bic̃m¬
abfuit. siic presto estas quido¬
lum sc passum c̃c̃conqueratũ
om̃s igitursciant ncqr ncipi

Expanded text:
quo adseritur commissus dolus, intra continuum bienafuerit sive praesto est is, qui dolum se passum esse conqueratur. Omnes igitur sciant neque incipi
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Siquis ul pecumas nel
res qualdam perdepoitois accep̃
titulumcas uolenticiqui deposy¬
crat reddere illicomoisomibꝰ ꝯ¬
pellatur nullamq ꝯpenͣsatõcm
portquasictip̃e quasdamotracr̃
quideposuit actoẽs psonales lin
remuelypothecanam pretendẽs
cũmnon sub hoc mo depositum
tur.ioꝑfidim retrahatur. s ⁊si
centraq parte aliquid fuĩt depo¬
situm necin hoccasu opensatõie
p̃peditio oriatur. s depositequid
res uł pecunicabutraq ꝑtequã
celorimesmne aliquo obstaculo
restituantur euidel primum
qui primus hocuoluerit ⁊ poste
alimeactiones integrequeq ci
reseruentur qd̾ optineresicut di
ctum estoportetet siabuna porte
depoitio celebrata est exaltaant
compensatio frũt oppoĩtant in¬

Expanded text:
p. Si quis vel pecunias vel res quasdam per depositionis accepit titulum, eas volenti ei qui deposuerit reddere ilico modis omnibus compellatur nullamque compensationem ponat, quasi et ipse quasdam contra eum qui deposuit actiones personales vel in rem vel hypothecarias praetendens, cum non sub hoc modo depositum tur ad perfidiam retrahatur. Sed et si ex utraque parte aliquid fuerit depositum, nec in hoc casu compensationis praepeditio oriatur, sed depositae quidem res vel pecuniae ab utraque parte quam celerrime sine aliquo obstaculo restituantur, ei videlicet primum, qui primus hoc voluerit, et postea legitimae actiones integrae ei reserventur. Quod obtinere sicut iam dictum est oportet et si ex una parte depositio celebrata est, ex altera autem compensatio fuerit opposita, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniç subsidium supc̃c in
deatur commonebit debito¬
itmtuum.si saltom ipesoluẽ¬
do sit. ut ante debdefinitum tẽ¬
pus debitatibiiepreseñteti
ut fiscocuius obnecessitatẽ
publcas campociorem cc̃o
porteat debita pecuma ccsol¬
uacur.

Expanded text:
pecuniae subsidium superesse videatur, commonebit debitorem tuum, si saltem ipse solvendo sit, ut ante definitum tempus debita tibi repraesentet, ut fisco, cuius ob necessitates publicas causam potiorem esse oportet, debita pecunia exsolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lectantetempus
debita criginonpossit
¶tamen sicc exprimipi¬
lo debitorẽ fisci cõstitutr̃
acpatrimonium tuum
cranstumpreses prouinti
ccomporerit utadsolutiom¬

Expanded text:
et ante tempus debita exigi non possunt, tamen si te ex primipilo debitorem fisci constitutum ac patrimonium tuum exhaustum praeses provinciae compererit, ut ad solutio
Abbreviated transcription (Latin):
qui malienasunt po¬
cestate uirtaius cuule
non nisiapudcum ap̃
quemplenalegis actio
ẽ adoptan possũnt.
mpr Impuberem quem
adicemnaturalis  sobolis
arrogaredesideras. si hiiquisa¬
guitus nccessitudinc iungũ¬
turid ci expedire apd p̾sidemp¬
uinticconfirinauorint filiri
hebis itant bonorumtuorũ
quarcaps tammpostreyo ui¬
ditio tuo quam natecmanci¬
patus fuĩter prebeatur.⁊ super

Expanded text:
qui in aliena sunt potestate, iuxta ius civile non nisi apud eum, apud quem plena legis actio est, adoptari possunt. Impuberem, quem ad vicem naturalis subolis adrogare desideras, si hi, qui sanguinis necessitudine iunguntur, id ei expedire apud praesidem provinciae confirmaverint, filium habebis, ita ut bonorum tuorum quarta pars tam in postremo iudicio tuo, quam si a te emancipatus fuerit, ei praebeatur et super
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris obtransfenen¬
dam tutel.amuidicem
accipiens tꝑẽlitis ad pu
hibeanturmnlitem uurandit
faculcas ent mosiquodãpupil¬
lo debita. affectõc adiũcla quo¬
q religionis extendere nõluis¬
dem Isquiratione tutelese
ncure reposcit inuitus mlittẽ
uirare ꝯpelunon põt. suolens
itademum audiendus ẽ s hre
plõgam successi oem tutoris ĩ¬
strumentipupillana dolo cir¬
cum ucnendi pupilligr̃a exhi¬
bere nonuult. sinugon dolu

Expanded text:
tutoris ad transferendam tutelam iudicem accipiens tempore litis ad pubhibeantur, in litem iurandi tibi facultas erit, modo si quondam pupillo debitam adfectionem ad vincula quoque religionis extendere volu, qui rationes tutelae seu curae reposcit, invitus in litem iurare compelli non potest. sed volens ita demum audiendus est, si heres per longam successionem tutoris instrumenta pupillaria dolo circumveniendi pupilli gratia exhibere non vult. Sin vero nequ
Abbreviated transcription (Latin):
crhibits mancipus. dcposscc̃¬
corum indicctur actuc demuz
ꝓprictatis cã abcõdem indice
decidatur.
filu tesciente compasseꝓpõas
tem simatrinosuccessent nul

Expanded text:
exhibitis mancipiis de possessione iudicetur ac tunc demum proprietatis causa ab eodem iudice decidatur. filii te sciente comparasse proponas, tem, si matri non successit, nul
Abbreviated transcription (Latin):
midconucniripossein quo con¬
ueniretur si fiuicno intressissent
dubũno c̃pign̾ora trpatris et
simpostioremobligatoem accꝙp¬
ta sunt sinedubio teneretur. s et
ad patre ꝑrestitutoriam actõem
reditactonus tencbuntur.

Expanded text:
id conveniri posse, in quo conveniretur, si filiae non intercessissent, dubium non est. Pignora tamen patris, etsi in posteriorem obligationem accepta sunt, sine dubio tenentur: sed et ad patrem per restitutoriam actionem redit, hactenus tenebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
prefatis dicbꝰ aliquam susti¬
neant molestiam cum fiscali
bomodis ⁊ litigus priuato¬
nimostat reliquos dies pos¬
scsufficgie..¬

Expanded text:
praefatis diebus aliquam sustineant molestiam, cum fiscalibus commodis et litigiis privatorum constat reliquos dies posse sufficere.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus ceteros ꝯtutores seucura¬
tores acroumeio petentuĩ faci¬
strõe deducta sinc ap̾site siue a
testoris noluntate inumq̃q
pro suaadministrõe conueniẽ

Expanded text:
sus ceteros tutores seu curatores actionum ei competentium facinistratione deducta sive a praeside sive a testatoris voluntate unumquemque pro sua administratione conveni
Abbreviated transcription (Latin):
Sipost funtuadmi¬
ifuãnt posteaq dum rõ
ꝯuenirentur minus ydo¬
nei effectisunt intiumali¬
enecessacionis ad dispendi¬
um tuumꝑtinere uiris rõ no¬

Expanded text:
admii fuerunt posteaque, dum non conveniuntur, minus idonei effecti sunt, vitium alienae cessationis ad dispendium tuum pertinere iuris ratio
Abbreviated transcription (Latin):
postcuropam crum ⁊ asiam
⁊ totalibia mo impio. adun¬
ctaest.⁊ tanto opilegum cap̃
impoĩtum c̃omniaq celesti¬
adona nrditio consulatu idrl¬
stripro sua uinsdcõc casdemle¬
ses suscipiant ⁊ taminsius i¬
p̃fectus cuit anterit tribꝰ crccl¬
sis prefectis prętoriꝰ camoriõ¬
talibꝰ q̃ illĩcis imno libicispsnaᷤ

Expanded text:
uropam enim et Asiam et tota Libya nostro imperio adiuncta est et tanto operi legum caput impositum est, omnia caelestia dona nostro tertio consulatui indulstri pro sua iurisdictione easdem leges suscipiant et tam in suis ipraefectus. curae autem erit tribus excelsis praefectis praetoriis tam orientalibus quam Illyri
Abbreviated transcription (Latin):
ibemus cos qd  fidcuissioĩs o¬
sidigne actois adminiculum
sꝑatͥur. s hecomina itaaccipie¬
dasunt. sinonres que agiturse¬
lutioem faciat ip̃ius cutele ut
putasipnpillus madrogatõe
sedare desiderat ⁊ enimabsurdr
c̃ solui tutelam nec ꝯsentiẽte s
forsitan⁊ignorate co qui si cu¬
tor fucratordinatus tuncaemiz

Expanded text:
ssionis obsidiariae actionis adminiculum speratur. Sed haec omnia ita accipienda sunt, si non res quae agitur solutionem faciat ipsius tutelae, ut puta si pupillus in adrogationem se dare desiderat. etenim absurdum est solvi tutelam nec consentiente, sed forsitan et ignorante eo, qui tutor fuerat ordinatus. Tunc etenim,
Abbreviated transcription (Latin):
aucie ꝯfirmamus. ¶textus
auteple imꝑatoris calis est
ictor uistinianus  pius felicir¬
clitus actriumphacor semꝑau¬
gustus.iohiscissimo. archepor
almcurbis rome ⁊ patriarthe
Eadentes bonorem aplicesedi
stre aplicesedis ⁊ statum sc̃ani
deieccarum custodit quibacte

Expanded text:
confirmamus. Textus autem epistulae talis est: victor Iustinianus pius felix inclitus triumphator semper Augustus Iohanni sanctissimo archiepiscopo almae urbis Romae et patriarchae. Reddentes honorem apostolicae sedistrae apostolicae sedis et statum sanctarum Dei Ecclesiarum custodire; quae
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. ¶ seditori tuo siptẽ
non petendo. interte cteum
conuenitobcãs negõiq cĩ
tuo patrocimio  fidcq defc̃sa
caobligos partim uire ci̾mili
partim honoranio liberatus
cs namexçoptio  ppetua con¬

Expanded text:
. Creditori tuo si partem non petenda inter te et eum convenit ob causas negotiaque eius tuo patrocinio fideque defensa, ea obligatione partim iure civili partim honorario liberatus es. nam exceptio perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
fitiosi quercla.adusus testin pat̾¬
num minime ab comoneretur
et postobitumprĩs filiꝰ cognito
paterno test̃ononagnouit cuis

Expanded text:
ficiosi querella adversus testamentum paternum minime ab eo moveretur, et post obitum patris filius cognito paterno testamento non agnoverit ei
Abbreviated transcription (Latin):
pud iudices itademum sine
corta quantitate fra condem¬
pnatio aucte rci uidicate cen¬
scatur si parte. aliqua agoru
ccrta sit quantitas cõprehesa

Expanded text:
pud iudices ita demum sine certa quantitate facta condemnatio auctoritate rei iudicatae censeatur, si parte aliqua actorum certa sit quantitas comprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
sinaut sinceram̃te a c̃catõem in¬
stitm̃t ⁊reus aliquid inuiiem
scriptionis illate tolleraint. io
abolitio nõ tetetur nisi forte il¬
leqhecpassus c̃ sinuosensuz ad
petendã.abolitoomacomodab¬
qnant reus nichtalepassus
ẽ postꝙ̃ fuit offitii custodietra¬
ditus. intradies. uoc. acc̃atori
petentict iniuto reo daripmi¬
titur posthoc uõ tp̃s nisi. reus
endam. qd̃ sungenuoruml
plebciorum qui conscii ⁊ part¬
cipes criminum no erantgra
taubenb tormentisq uexata
abolicoẽm etiamduarum ptiu
ꝯsensupetitam iubemus ingo
re iudicis denegan ⁊ crimppõi¬
tumcuius cramentor menci
ianicepat agitanisinaut testibꝰ
torm̃taminimesunt illata et
sicabolitio nondabiturusilli
criminib ut inuiolata maie¬
state antpatriaoppugnata ł
plitaant peculꝗtus amissice.
autsacris deserts omiaqz que
ire uct̃i cõtinenturin quibu
uidex no minus acc̃atorem

Expanded text:
Sin autem sincera mente accusationem instituerit et reus aliquid iniuriae inscriptionis illatae toleraverit, id abolitio non petetur, nisi forte ille qui haec passus est suum consensum ad petendam abolitionem accommoda reus nihil tale passus est, postquam fuerit officii custodiae traditus, intra dies triginta accusatori petenti, etiam invito reo, dari permittitur. Post hoc vero tempus, nisi reus endam Quod si ingenuorum, licet plebeiorum, qui conscii vel participes criminum non erant, tverberibus tormentisque vexata, abolitionem etiam duarum partium consensu petitam iubemus vigore iudicis denegari et crimen propositum, cuius examen tormentis iam coeperat, agitari. Sin autem testibus tormenta minime sunt illata, et sic abolitio non dabitur in illis criminibus, ut in violata maiestate aut patria oppugnata vel prodita aut peculatus admisso aut sacramentis desertis, omniaque quae iuri veteri continentur: in quibus iudex n
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Qũipotẽtatus ⁊ mne
aliorũq crimini reum fecit
sipostabolicoem exformas di¬
tanorum fcam ctedc̃appoita
intradiem statutum repetere
supsederit psequicrimina ro

Expanded text:
. Qui potentatus et vis aliorumque criminum reum fecit, si post abolitionem ex forma solita reorum factam et edicta proposita intra diem statutum repetere supersederit, persequi crimina vo
Abbreviated transcription (Latin):
tutum indicares sentire debe¬
bunt.ut hac roe nonsibi con¬
cessum intelligant dande dil¬
tionisarbitriumm s candem.
dilationem siygrum urguenti¬
simaratio flagitaueritet ncce¬
sitas desidoꝵ de instiuctionis
cregeritet non facile ampluie
quam somclnec ulla trayendi
arte sciantecpibuendam.

Expanded text:
tutum iudicantes sentire debebunt, ut hac ratione non sibi concessum intellegant dandae dilationis arbitrium, sed eandem dilationem, si rerum urguentissima ratio flagitaverit et necessitas desideratae instructionis exegerit, non facile amplius quam semel nec ulla trahendi arte sciant esse tribuendam.
Abbreviated transcription (Latin):
nic si obamissorum instrõrum
casum probarõc defed̾eris. in sꝑxc¬
tio roum fiscalium fidemdonrõ¬
em Sicͤut niquũ ẽ inst̾riᷤ
uuignis cxunctis debitores ꝙͣ¬
titatum debitani renucreso¬
lutocm itanq̃ statim casums
querentibꝰ facilecredendumẽ
intelligẽitaq debetis nonexi¬

Expanded text:
 si ob amissorum instrumentorum casum probatione defeceris, inspectio rationum fiscalium fidem demo Sicut iniquum est instrumentis vi ignis extinctis debitores quantitatum debitarum renuere solutionem, ita non statim casum conquerentibus facile credendum est. intellegere itaque debetis non exi
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxatcius citulonsum ꝑ
possoc̃m itrum auenditoribu
tibitradicanm dominum c̃ẽ
effectum ut oprchonsa filioruz
tuorum inuna pprictatis ucl
incolume ꝑscucret. namsilas¬
giendippositoidtefecisseostite¬
xit peciine tibi ꝑsecutio ꝯpetit.¬
dem. Dchis que extradotem
indomiillata amarito crros¬
ta commemoras siquidomte
donãicconsumptasunt. su ̃tel¬
ligis adusus hrdes non nisum
quantum locupletior fr̃thr̃e
te actoez.siuero cẽ noluntatomi

Expanded text:
dumtaxat eius titulo usum per possessionem rerum a venditoribus tibi traditarum dominum esse effectum, ut comprehensa filiorum tuorum iniuria proprietatis ius incolume perseveret. Nam si largiendi propositio id te fecisse constiterit, pecuniae tibi persecutio competitDe his, quae extra dotem in domum illata a marito erogata commemoras, si quidem te donante consumpta sunt, intellegis adversus heredes non nisi in quantum locupletior fuit habere te act
Abbreviated transcription (Latin):
manumissum et inli¬
bcate moratum sric̃te
ca cuipignoris noĩcohꝰ¬
ligatus dicens presidip¬
uincie probaius excon¬
sidiremissampignoris obli

Expanded text:
manumissum et in libertate moratum sciente ea, cui pignoris nomine obligatus diceris, praesidi probaveris, ex conremissam pignoris obli
Abbreviated transcription (Latin):
Mpr. Acquis excorpore
cogatorum minime cunali¬
doncxibꝰ illigatus prom̃tia¬
les suscipiat functioẽs. s. ut ⁊
Abi geͣntibꝰ clandaturiñgres¬
sus et inuitis necitas aufe¬
ratur.

Expanded text:
 quis ex corpore togatorum, minime curialibus nexibus illigatus, provinciales suscipiat functiones, scilicet ut et ambientibus claudatur ingressus et invitis necessitas auferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
prohis rebo quas adusumpp¬
uinuł ad fiscum inferunt nel
excendiruns grareuchunta
nullumnullum uectigal asta¬
tionanis erigaturcaucro que
extrapredcascãs ulnegociator
graportantur solite pracoisub
uigamus capitalipenappoĩta
stationanis ⁊ urbanis militib̾
etcetis ꝑsonis quar auantia
Iotẽptanfimatur.

Expanded text:
pro his rebus, quas ad usum proprium vel ad fiscum inferunt vel exercendi ruris gratia revehunt, nullum vectigal a stationariis exigantur. Ea vero, quae extra praedictas causas vel negotiationis gratia portantur, solitae praestationi subiugamus: capitali poena proposita stationariis et urbanis militibus et ceteris personis, quorum avaritia id temptari firmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
trimonus inquib itdibitio
dotisulante nuptias dcãtio¬
tioĩs indicm incertam mor¬
tis ul repudu difforassolet
postconugudissolutomea
nindem curricula prescriptõ¬
num personalib itidemacto¬
niboułypothecanis opponẽ¬
danim inꝑinmaccipiant.

Expanded text:
trimoniis, in quibus redhibitio dotis vel ante nuptias donationis in diem incertam mortis vel repudii differri adsolet, post coniugii dissolutionem earundem curricula praescriptionum personalibus itidem actionibus vel hypothecariis opponend
Abbreviated transcription (French):
cumq haberet tutores darc quã¬
nis ant curator cumaliisinloc
cius sb̃stitutus sis trpericulo
administratois ultrapubtatiᷤ
tṗra noadstrngͥeris.¬

Expanded text:
cumque haberet tutores, dare. Quamvis autem curator cum aliis in locum eius substitutus sis, tamen periculo administrationis ultra pubertatis tempora non adstringeris
Abbreviated transcription (Latin):
Gricultores ctcurarem iustic̃z
occupatidum iuillis in sident
dumagyos colunt secunst
quacumq pretrarum ita
ut nullus inucmaturtam
nun instrã. aut siqdaliosit¬

Expanded text:
gricultores et circa rem rusticam occupati, dum Villis insident, dum agros colunt, securi sint quacunque parte terrarum, ita ut nullus inveniatur tam rum instrumenta, aut siqui
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Ecimus siuclexali ea¬
tõem inhibĩt siuc testor hocfe¬
cent siue pactio contrahentin
hoc abmiserit nõsolundnii
alicnatoem ul mancipiorum
manumissicẽm cẽ ꝓhibendã
ypothecamułpignoris nexuĩ
penitus probiperisimiliq mõ
⁊ seruitutes minimcimponi.

Expanded text:
p. Sancimus, sive lex alienationem inhibuerit sive testator hoc fecerit sive pactio contrahentium hoc admiserit, non solum dominii alienationem vel mancipiorum manumissionem esse prohibendam, hypothecam vel pignoris nexum penitus prohiberi: similique modo et servitutes minime imponi
Abbreviated transcription (Latin):
nomenetmatiam ca¬
ducorum exbellis orta
ncccssanum duximus pe¬
trẽs conscriptimpacificis
nrum peni temporib aburbe
romanarccludere utqd̃ bellii
calamitas introduxit hoc pa¬
cis lonitas  sopiret.et quemadz
imultis capitulis lex ꝑapia
nobis circacaducoru obyua

Expanded text:
nomen et materiam caducorum ex bellis ortamnecessarium duximus, patres conscripti, in pacificis nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex Papia nobis circa caducorum ob
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ratam seruan conucit
cumab intestato cisuccedentee
deresticuendo  fidei comisso co¬
uctos ultra qrtãm partem ere
alicno deducto quampenes
eos sententiasenatus consulti

Expanded text:
tatem ratam servari convenit, cum intestato ei succedentes de restituendo fideicommisso conventos ultra quartam  aere alieno deducto, quam penes eos sententia senatus consulti
Abbreviated transcription (Latin):
dcm. Quiscpulcrauiolãt
idomos ntitadixim defũcto¬
rum geminum uidentur faci¬
nus ppetrare. nam et siscpulto
spoliant destriendo ⁊ uiuos ⁊¬
polluunt fabricando. Esiqs
igitur desepulcro abstulit saxa
ul marmora uel collumpnas
aliamueqũacumq matcriaz
fabricandi gr̃asiuc id fcc̃it nẽ¬
diturus decenspondoanricos¬
tur fiscoin ferre siuncquis ꝓpa
scpulcndefendens hocinindi¬
tium querclam detulerit sine
quicũq alius acc̃amĩt loffitõ
nũtianĩtque penaprisce seriei¬
tati . ⁊ccedat. nich enimderoga¬
tum c̃illisuppligio qdsepulẽ
uolantib uidctur impoitu
hicañt pene subiacebunt et
quicorporasepulta aut reliq¬

Expanded text:
m. Qui sepulchra violant, domus ut ita dixerim defunctorum, geminum videntur facinus perpetrare: nam et sepultos spoliant destruendo et vivos polluunt fabricando. Si quis igitur de sepulchro abstulerit saxa vel marmora vel columnas aliamve quamcumque materiam, fabricandi gratia sive id fecerit venditurus, decem pondo auri cogatur fisco inferre, sive quis propria sepulchra defendens hanc in iudicium querellam detulerit sive quicumque alius accusaverit vel officium nuntiaverit. Quae poena priscae severitati accedit: nihtum est illi supplicio, quod sepulchra violantibus videtur inpositum. Huic autem poenae subiacebunt et qui corpora sepulta aut reliq
Abbreviated transcription (Latin):
exigenda in quadruplum ro¬
tamq infamic ip̃o iurccis¬
rogat.i dignitatesna care¬
ant imppctuum. ucrumpc̃n
sicis litem super. aliquone¬
gocio quispiam moͣuercus¬
lucrit. Hunis rei optoc data sco
dimus conueniant.quiucro
ad aluimindicem traherecos
temptannt cansactiam siui¬
stissima fuerit protaliconaĩ¬
necadat. ¶Lanc autlegez

Expanded text:
 in quadruplum notaque infamie ipso iure irrogata dignitate sua careant in perpetuum. Verumtamen si eis litem super aliquo negotio quispiam movere voluerit, huius rei optione data scoldimus, conveniat. Qui vero ad alium iudicem eos trahere temptaverit, causa, etiam si iustissima fuerit, pro tali conamine cadat. Hanc aute
Abbreviated transcription (Latin):
alienatares ułsuppoĩta. ¶ cũ
autemdonatoes aminorib
neccum decreto celcbri p̾sunt
ĩmobilen donatõis titulo
malum excẽpta ppt̃ nuptias
donatione transcripsent. ñ ali

Expanded text:
alienata res vel supposita. Cum autem donationes a minoribus nec cum decreto celebrari possunt, immobilem donationis titulo in alium  excepta propter nuptias donatione transscripserit, non ali
Abbreviated transcription (Latin):
quasilibera exhibuistiactene¬
scicntequasi ancilla indotem
data conscriptum instimest
tucrũt. maximccumtemino

Expanded text:
quasi libera exhibuisti ac te nesciente quasi ancilla in dotem data conscriptum instrumenttuerunt, maxime cum te mino
Abbreviated transcription (Latin):
añnuptias dcãtio dat monumẽ¬
ta sua adhibeant firnitatem s q̃
adillumpro quo dedit ut silucri
cierdotalib pãctis accesẜit nor
bi reddi huiusmõicaum fuĩt
stiplatus ne ⁊ inpretitocau siłe
annoriutium oriatur. ¶Sin
litas ⁊ tincdonatio adut̃q p¬
soam nalelt⁊ mantus caumlu¬
cretur dic⁊ hicdoãtio cum stipi¬
dituumulpcsionũnec nõ pani
ciuilis questum cum p̃spare ⁊ si
nõ fruntad hucits principales
tradite ⁊ si totados mauro sitit¬
dem postbienniumusuras us
ad triam ꝑtemcentesime presta¬
biles uliauro fuint indotem

Expanded text:
nuptias donatio datur, monumenta suam habeant firmitatem, sed etiam ad illum pro quo dedit, ut, si lucrum ei ex dotalibus pactis accesserit, non bi reddi huiusmodi casum fuerit stipulatus, ne et in praefato casu simile anteriori vitium oriatur. Sin litas, et tunc donatio ad utramque personam valeat et maritus casum lucretur, nisi et hic donator eum stipudituum vel pensionum nec non panis civilis quaestum eum praestare, etiamsi non fuerint adhuc res principales traditae: et si tota dos in auro sit, itidem post biennium usuras usque ad tertiam partem centesimae praestaobiles vel aurum fuerint in dote,
Abbreviated transcription (Latin):
minoresit introducta camlici¬
sit actõcs monere idemopulẽ¬
tis quidem maritis ꝯstitutis
post dissolutum mm minus
torum parum ydocorum bona ũ¬
ypotrecas suas ex̾ccreiam nral¬
gebuanitatis intuitudiffim¬
tum est ficti repudiifalsa dissila¬
tõc in biunsmodic̃a quam nra
lex amplexa est stirpitus eruẽda

Expanded text:
minore introducta, ea mulierissint actiones movere, id est opulentis quidem maritis constitutis post dissolutum matrimonitorum parum idoneorum bona hypothecas suas exercere iam nostra lege humanitatis intuitu definitum est: ficti divortii falsa simulatione in huiusmodi causa, quam nostra lex amplexa est, stirpitus eruenda