comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum opꝰ qđ deserit redit. ab omi potente dõ
apostata absq ulla dubietate deputabit᷑. etĩ¬
si fidem tenere iudeat᷑. Unũ enĩ sine alt̾o nil
ꝓdesse ual&. Quia nec fides sine oꝑib. nec oꝑa
adiuuant sine fide. nisi fortasse ꝓfide ꝑcipien¬
da fiant: Sic̃ cornelius antȩ ꝓbonis oꝑib
meruit audire. quã fid elis existeret. Qua ex-
re colligit᷑ quia bona oꝑa ꝓfide ꝑcipienda
faciebat᷑. Nã cui ab angło dr̃. orationes tuȩ
& elemosine tuȩ ascendert̃ in memoriã in
ꝯspectu di. & mox ꝑeadẽ ascensione p̃cipit᷑
ut ad simonẽ mittat. qui ei ueniens p̃dica¬
re debeat: constat quia hoc peciit. unde
meruit exaudiri. Sequit᷑. Patres eorum¬
p̃uaricati sunt pactũ meũ usq ad diẽ hanc:
⁊ filii dura facie ⁊ indomabili corde sunt ad
quos ego mitto te. Ecce ẽ una culpa suꝑbiȩ.
qr p̃uaricati sunt pactũ. Ecce alt̾a obstinati¬

Expanded text:
sum opus quod deseruerat redit, ab omnipotente Deo sum opus quod deseruerat redit, ab omnipotente Deo apostata absque ulla dubietate deputatur, etiamsi fidem tenere videatur. Unum enim sine altero nil prodesse valet, 1252 quia nec fides sine operibus, nec opera adjuvant sine fide, nisi fortasse pro fide da fiant, sicut Cornelius ante pro bonis operibus meruit audire quam fidelis existeret. Qua ex re colligitur quia bona opera pro fide percipienda faciebat. Nam cui ab angelo dicitur: Orationes tuae, et eleemosynae tuae ascenderunt in memoriam in conspectu Dei , et mox pro eadem ascensione praecipitur ut ad Simonem mittat, qui ei veniens praedicare debeat, constat quia hoc petiit, unde meruit exaudiri. Sequitur: VERum meum usque ad diem hanc, et filii dura facie et indomabili corde sunt, ad quos ego mitto te. 7. Ecce est una culpa superbiae, quia praevaricati sunt pactum. Ecce altera obstinati
Abbreviated transcription (Latin):
Loqueris gͦ uerba mea ad eos. si forte au¬
diant ⁊ quiescant: quia irritatores sunit.
Om̃is qͥ peccat. qͥd aliud ꝗͣ conditoris sui
inse iracundiã irritat : Et scimꝰ qr quotieos
actu. quotiens u̾bo. quotiens cogitatione
delinquimꝰ: dm̃ contͣ nos totiens irritamꝰ.

Expanded text:
Loqueris ergo verba mea ad eos, si forte audiant, et quiescant, quia irritatores sunt. 25. Omnis qui peccat, quid aliud quam conditoris sui in se iracundiam irritat? Et scimus quia quoties actu, quoties verbo, quoties cogitatione delinquimus, Deum contra nos toties irrita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos correximꝰ: inde iam p̃dicantes & alios
leuemꝰ. Iacenti ꝙ ñ p̃cipitur ut ad p̾dicatio.¬
nẽ ꝑgat. ne infirmꝰ quisq hoc qdđ u̾bo ȩdifi.¬
care potest: oꝑe destruat. Ende recte quoq
ꝑ psalmistã dr̃. Eduxit me de lacu miseriȩ.

Expanded text:
ipsos correximus, inde jam praedicantes et alios ipsos correximus, inde jam praedicantes et alios levemus. Jacenti ergo non praecipitur ut ad praedicationem pergat, ne infirmus quisque hoc quod verbo aedificare potest opere destruat. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Eduxi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit eẽ locuturũ : Sed sciendũ qr alia
sunt quȩ iacentes. alia quȩ stantes audire
debeamus. Iacenti enĩ dr̃ ut surgat. stanti
aut̃ p̃cipitur. ut ad p̃dicationẽ ꝓficisci de¬
beat. Ad huc enĩ nob̃ in infirmitatis confu.¬
sione iacentib : p̃beri ñ debet auctoritas
p̃dicationis. Sedcũ iã in bono oꝑe surgimꝰ.
cũ iam recti stare coeperimꝰ: dignũ ẽ ut
ad lucrandos alios in p̃dicationẽ mitti de¬
beamꝰ. Stans gͦ ꝓpħa : uisionẽ spiritalem
uidit ⁊ cecidit: Eadens uero. iã monitionis
uerbum suscepit ut surger&e. Surgens aut̃:
p̃ceptũ audiuit ut p̃dicaret. Nam qͥ adhuc
ex suꝑbiȩ uertice stamꝰ. cũ iã ade ȩt̃nitatiᷤ
timore aliquid sentire coeperimꝰ: dignũ ẽ
ut adpenitentiã cadamꝰ. Et cũ infirmita¬
tẽ nram subcilit̾ cognoscentes humilicer
iacenꝰ: ꝑ diuini u̾bi consolationẽ su gere ad
fortia opa iubem. Et cũ iam in bonoru oꝑin
soliditate psistimꝰ: necẽe̾ ẽ ut unde nosince̾¬

Expanded text:
cuturum? sed sciendum, quia alia sunt, quae jacentes, alia quae stantes audire debeamus. Jacenti enim dicitur, ut surgat; stanti autem praecipitur, ut ad praedicationem proficisci debeat. Adhuc enim nobis in infirmitatis confusione jacentibus praeberi non debet auctoritas praedicationis. Sed quum jam in bono opere surgimus, quum jam recti stare coeperimus, dignum est, ut ad lucrandos alios in praedicationem mitti debeamus. Stans ergo Propheta visionem spiritalem vidit, et cecidit; cadens vero jam monitionis verbum suscepit, ut surgeret; surgens autem praeceptum audivit, ut praedicaret. Nam qui adhuc ex superbiae vertice stamus, quum jam de aeternitatis timore aliquid sentire coeperimus, dignum est, ut ad poenitentiam cadamus. Et quum infirmitatem nostram subtiliter cognoscentes humiliter jacemus, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera jubemur. Et cum jam in bonorum operum soliditate persistimus, necesse est ut unde nosmet
Abbreviated transcription (Latin):
ampliatur et dun subse conspicit exal¬
tata. cõprehendit quã breue sit. quod
cõprehendere humiliata non poterat.
Uirergo qui inturreglobũ igneum. an¬
gelos quoq ad celum redeuntes uidebat.
hȩc procul dub io cernere. non nisi in
dei lumine poterat. Quid itaq mirum.
si mundum ante se collectũ uidit. qui
subleuatus inmentis lumine. extra mun¬
dum fuit: Qd autẽ collectus mundus
ante eius ocłos dicitur. non cȩlum &
terra contracta ẽ : sed uidentis animꝰ ÷
dilatatus: qui in do raptus. uideresine
difficultate potuit. om̃e qđ infra dm̃ ẽ.
In illa ergo luce quȩ exteriorib ocłis
fulsit. lux interior in mente fuit. quȩ
uidentis animũ cũ ad suꝑiora rapuit.
ei quã angusta ẽẽnt om̃ia inferiora.
monstrauit. PECRUS : U uleor mͥ
utiliter non intellexisse que dixeras.
quando ex tarditate mea tantũ creuit
expositio tua. Sed quia hȩc liquide meiꝰ
sensib infudisti. quȩso ut ad narratio¬

Expanded text:
ampliatur; et dum se sub se conspicit exalampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narratio
Abbreviated transcription (Latin):
Factumq ẽ: &e reuerentissimũ uirum
germanũ ep̃m.is qui missus fuerat.iam
defunctum repperit & requirens subtili¬
ter.agnouit eodem momento fuisse illiꝰ
obitum. quo uir dñi. eius cognouit
as censum. PECRUS: Mirares ualde.
& uehementer stupenda. Sed hoc quod
dictum ẽ. quia ante ocłos ipsius quasi
subuno radio solis. collectus om̃is mundꝰ
adductus ẽ: sicut nũquã exꝑtus sum.
ita nec conicere scio.Iuonãq ordine
fieri potest. ut mundus om̃is ab homine
uno udeatur: GREGORIUS¬
ixum tene petre quod loquor quia
animȩ uidenti creatorẽ. angusta est
omis creatura. Quãlibet & enim parum
de luce creatoris aspexerit. breue ei fit
omne qđ creatũ est: quia ipsa luce uisio¬
nis intimȩ. mentis laxatur sinꝰ: tantũq
expanditur indeo. ut superior existat
mundo: fit uero ipsa uidentis anima.
etiam suꝑ semet ipsam. Cumq in der
lumine rapitur. suꝑse in interioribus

Expanded text:
Factumque est, et reverentissimum virum Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus
Abbreviated transcription (Latin):
illa. quȩ int̾ tenebras radiasset. Mira
aut̃ res ualde. in hac speculatione sequu¬
ta est: quia sicut post ipse narrauit.
om̃is etiã munduss uelut subuno solis
radio collectus. ante oculos eius adductꝰ
est. Qui uenerabilis pat̾. dum intentam
ocłoꝵ aciem. in hoc splendore corusce lu-¬
cis infigeret. uidit germani capuani ep̃i
animã. in sphera ignea ab angłis in celũ
ferri Tunc tanti sibi testẽ uolens adhibe¬
re miraculi. seruandum diaconẽ iterato.
bis terq eius nomine. cum clamoris ma-¬
gnitudine uocauit. Cumq ille fuisset
insolito tanti uiri clamore turbatꝰ. ascen¬
dit. respexit partẽq iam lucis exiguã
uidit. Cui tantum hoc obstupescenti
miraculũ. iur dĩ ꝑ ordinẽ quȩ fuerant
gesta narrauit. statimq in casinũ castrũ.
religioso uiro theoprobo mandauit. ut
ad capuanã urbem subeadem nocte
transmitteret: ⁊ quid degermano episco¬
po ageretur agnosceret.⁊ indicaret.

Expanded text:
illa quae inter tenebras radiasset. Mira illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret.
Abbreviated transcription (Latin):
seruandus diaconus. atq abbas eius
monasterii quod incãpamȩ partib. alibe.¬
rio quondam patricio fuerat constructũ.
ad eum uisitationis grã exmore conuene¬
rat Eius quippe monasteriũ frequenta¬
bat. ut quia idem quoq uir doctrina grẽ
celestis influebat. dulcia sibi inuicẽ uitę
uerba transfunderent: ⁊ suauẽ cibum cę¬
lestis patriȩ.quẽ adhuc ꝑfecte gauden.¬
do non poterant. saltem suspirando gusta¬
rent. Cum hora iam quietis exigeret.
incuius turris suꝑiorib. sẽ uenerabilis
benedictus. in eius quoq inferiorib. sẽ ser¬
uandus diaconus collocauit. Quo uideli¬
cet inloco. inferiora suꝑiorib. ꝑuius conti¬
nuabat ascensus. Ante eandẽ uero tur¬
rem. largius erat habitaculũ in quo utri-
pͥuenisset᷑. ad fenestrã stans & om̃ipotentẽ
dnm dep̃cans. subito intẽpesta noctis
hora respiciens. uidit fusam lucẽ desuꝑ.
cunctas noctis tenebras effugasse tantõq
splendore clarescere. ut diẽ iunceret lux

Expanded text:
ervandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utrius praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux
Abbreviated transcription (Latin):
ł occultis reuelationib. in quantum acci¬
nesciunt: quȩ deus loquitur. scuint.
Vnde & dauid ꝓpheta cum doxisset.
in labiis meis ꝓnuntiaui omĩa udicia.
ꝓtinus ad didit. oris tui. Acsi aꝑte dicat.
Illa ego iudicia. & nosse & ꝓnuntiasse
potui. quȩ te dixisse cognoiui nam ea
quȩ ipse non loqueris. nrĩs ꝓeul dubio
cognitionib abscondis. Concordat g
propħica. apostolicãq sententia Quia
& in cõprehensibilia sunt di iudicia. &
tam̃ quȩ de ore eiꝰ ꝓlata fuerint. humaniᷤ
labiis ꝓnuntiantur: qm̃ sciri ab hominib.
& ꝓlata ꝑdm̃ possunt. & occulta ñ possunt.
PeTRUS: INobiectione meȩ quęstun¬
culȩ. patuit causa rationis. Sed queso te. si
qua sunt adhuc de huius uiri uirtute. sub

Expanded text:
vel occultis revelationibus inquantum accivel occultis revelationibus inquantum accinesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
questio. Nam dauid ꝓpħa. dño loquit᷑
dicens. In labiis meis ꝓnuntiaui omĩa ui¬
ditia oris tui. Et cũ minus sit nosse quã
etiã ꝓnuntiare. quid ẽ qđ paulus in cõp̃.¬
hensibilia ẽẽ di indicia asserit. Dauid aut̃
hȩc se omĩa non solũ nosse. sedetiã in la.¬
bus ꝓnuntiasse testatur.: GRe GORIUS¬
d̾ utraq hȩc. tibi suꝑius subbreuitate
res pondi dicens. qđ sc̃i uiri in quantum
cum dño unum sunt. sensũ dñi non igno¬
rant. Om̃s enĩ qui deuote dnm sequunt᷑.
etiam deuotione cũ deo sunt. Q adhuc
carnis corruptibilis pondere grauati.
cũ deo non sunt. Occulta itaq di uidi.¬
cia. in quantũ coniuncti sunt. sciutit.
In quantũ disiuncti sunt. nesciunt. Quia
enim secreta eius ad huc ꝑfecte ñ pene.¬
trant. in cõprehensibilia eius iudicia
ẽẽ testantur. Quia uero ei m̃te inhereuł.
atq inherendo. uł sacrȩ scripture eloqͥis.

Expanded text:
quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Gregor. Ad utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis
Abbreviated transcription (Latin):
uaret. cũ scriptum sit. qui ad heret dño.
unus sp̃s est.: Petrus: Si unus fic
cum dño sp̃s qui dño adheret. quid ÷
qđ iterum idem egregius p̃dicator
dicit. Quis nouit sensum dñi. aut quis
consiliarius eius fuit : Walde enĩ esse
inconueniens uidetur. eius sensum cũ
quo unus factus fuerit. ignorare.
GREGORI Sc̃i uiri inquantũ cũ
dño unũ sunt̃. sensũ dñi ñ ignorant.
ostenderet nosse quȩ dĩ sunt. adumxit.
Nos autẽ non sp̃m huiꝰ mundi accepimus
sed sp̃m qui ex deo est. Hinc iterum dicit:
Qđ ocłs non uidit nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. quȩ p̾parauit ds̃
diligentib se: Nobis autẽ reuelauit ꝑ sp̃m
suum. Pet rus: Siergo eidem apło.
ta. quomodo suꝑ hoc qđ ꝓposui p̾misit
dicens. o altitudo diuitiarum sapientiȩ
⁊ scientiȩ di. quã in cõprehensibilia sunt
iudicia eius. & inuestigabiles uie eius.
Sed rursum. mͥ hȩc dicenti alia suborit᷑

Expanded text:
vavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, vavit, cum scriptum sit: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est ? Petr. Si unus fit cum Domino spiritus qui Domino adhaeret, quid est quod iterum Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus fuerit, ignorare. Gregor. Sancti viri in quantum cum Deo unum sunt, sensum Domini non ignorant. ostenderet nosse quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se; nobis autem revelavit per Spiritum suum . Petr. Si ergo eidem apostota, quomodo super hoc quod proposui, praemisit dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur
Abbreviated transcription (Latin):
hec carnem ñ comedas. Ad sacrũ uero¬
ordinẽ. num quã accedere presumas.
Quacũq autẽ die. sacrũ ordine̾ teme.¬
rare p̃sumpseris. statim iuri diaboli
iterũ manciparis. Discessit igit᷑ clericꝰ
sanus. & sicut terrere solet animũ pe¬
narecens. ea quȩ uir dĩ preceperat. in¬
terim custodiuit. Cum uero post annos
multos. om̃s priores illius de hac luce
migrassent. & minores suos sibimet suꝑ¬
poni in sacris ordinib cerneret. uerba
uiridei quasi ex longo tempore oblitꝰ.
post posuit: atq ad sacrũ ordinẽ acces¬
sit. Quẽ mox is qui reliquerat. dia.¬
bolus tenuit. eumq uexare. quousq
animã eius excuteret. non cessauit.
Petrus. Iste uirdi. diuinitatis ut ui¬
deo etiam secreta penetrauit: qui ꝑspexit.
hunc clericũ idcirco diabolo traditum.
Ne ad sacrũ ordinẽ accedere auderet.
Gre õoriꝰ Quare diuinitatis secreta
non nosset. qui diuinitatis p̾cepta ser¬

Expanded text:
hac carnem non comedas; et ad sacrum hac carnem non comedas; et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut video, etiam secreta penetravit, quia perspexit hunc clericum idcirco diabolo traditum, ne ad sacrum ordinem auderet accedere. Gregor. Quare Divinitatis secreta non nosset, qui Divinitatis praecepta ser
Abbreviated transcription (Latin):
motu fatigata marcescłt insemet ipsa.
Cuiꝰ ꝓphetiȩ misteria. nob iam facta st̃
luce clariora qui in hac urbe. dissoluta
menia. euersas domus. destructas ȩccle.¬
sias turbine cernimus: eiusq ȩdificia
longo senio lassata. quia ruinis crebres¬
centibus prosternantur. Uidemus.¬
uamius hoc honoratꝰ eius discipłs.
cuiꝰ michi relatione cõꝑtum ẽ. nequaquã
exore illius audisse se ꝑhibet. sed qͥa hoc
dixerit. dictũ sibi a fratrib fuisse testatur¬
ȩccłȩ clericus. demonio uexabatur. Qui
a uenerabili uiro constantio. eccłie eius
antistite. ꝑmulta fuerat martirũ loca
trans missus. ut sanari potuisset Sed scĩ
dei martires. noluerunt ei sanitatis donũ
tribuere: ut quanta ẽẽt inbenedicto
grã.demonstrarent. Ductus itaq ẽ. ad
omipotentis dei famulum benedictum
qui iħu xp̃o dño p̃ces fundens. antiquũ
hostẽ de obsesso homine ꝓtinus expulit.
Cui sanato p̃cepit.dicens. Uade. & post¬

Expanded text:
motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus.uamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus fuisse testaturEcclesiae clericus daemonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio ejusdem Ecclesiae antistite per multa fuerat martyrum loca transmissus, ut sanari potuisset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum: qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit, dicens: Vade, et post
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quȩ illi erant uentura. p̾nuntiauit
dicens. Multa mala facis. multa fecisti.
lam aliquando ab iniquitate cõpescere.
Q quidẽ ronam ingressurus es. mare
transiturus Nouem᷑ annis regnans. deci.¬
mo morieris. Quib auditis. rex uehem̃t̃
territus. oratione petita recessit atq
ex illo iã tempore. minꝰ crudelis fuit. Cũ
non multo post.romã adiit ad siciliam
ꝑrexit. Anno aut̃ regni sui decimo. om̃i¬
potentis d̃i uidicio. regnũ cũ uita ꝑdidit.
Reterea antistes canusine ȩccłie. ad
eundẽ dni famulũ uenire consueuerat.
quẽ uir dei ꝓ uitȩ suȩ merito ualde dili¬
gebat. Is itaq dum cũ illo de ingressu
regis totilȩ. ⁊ romanȩ urbis ꝑditione col¬
loquiũ haberet. dixit. Per hunc regem
cuntas ista destrurtur ut iam amplius
ñ habitetur. Cui uir dñi respondit. Ro¬
ma agentib non exterminabitur sed
tempestatib. coruscis ⁊ turbinib. ac t̾rȩ

Expanded text:
cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, cuncta quae illi erant Ventura praenuntiavit, dicens: 'Multa mala facis, multa fecisti; iam aliquando ab iniquitate conpescere. Et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus; novem annis regnas, decimo morieris'. Quibus auditis, rex vehementer territus, orationem petita, recessit, atque ex illo iam tempore minus crudelis fuit. Cum non multum post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo omnipotentis Dei iudicio regnum cum vita perdedit. nusinae ecclesiae ad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ratus uestib. obsequentiũ frequentia.
comitatus. monasteriũ fuisset ingressus.
uir di eiminꝰ sedebat. Quẽ uenientẽ con¬
spiciens. cumia ab eo audiri potuisset.
clamauit dicens. Pone fili. pone, hoc qđ
portas. non ẽ tuũ. Qui riggo. protinus
in terrã cecidit & quia tanto uiro illude.¬
re p̾sumpsisset expauit. Om̃sq qui cũ eo
ad di hominẽ ueniebant. t̾re consternati
sunt. Surgentes aut̃. ad eũ ꝓpinquare mi-¬
nime p̃sumpserunt sed ad suum regem
reuersi. nuntiauerunt trepidi. in quanta
uelscitate fuerant dep̃hensi. De Prhetia ẽ¬
unc ꝑsẽ idem totila. ad dei hominem
accessit. Quem cũ longe sedentẽ cerne¬
ret. non ausus accedere. sese int̾rã dedit.
Ci dum uir di bis. terq diceret. surge.
sed ipse ante eũ de terra erigi ñ auderet.
ipsum dignatꝰ ẽ accedere ad regem ꝓstra¬
tum. Quem de terra leuauit. de suis acti¬
bus increpauit: atq in paucis sermonib.

Expanded text:
ratus vestibus, obsequentum frequentia ratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. r se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non auderet, ipsum dignatus accedere est ad regem prostratum. Quem de terra levavit, de suis actibus increpavit atque in paucis sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
portet petre ut interĩ
sileas quatinus adhuc maiora ag̃.¬
noscas. G othõrum namq temporibus.
cũ rex eoꝵ totila scm uirũ ꝓphetiȩ hab̾e
sp̃m audisset. ad eiꝰ monasteriũ pergens.
paulo longuis substitit. eiq se uenturũ
ẽẽ nuntiauit. Cui dũ ꝓtinus mandatũ de
monasterio fuisset ut ueniret. ipse sicut
ꝑfide m̃tis fuit. Anuir dñi ꝓphetiȩ sp̃m
haberet. explorare conatus ẽ. Quidam
uero eius spatarius. Riggo dicebatur ciu
calciam̃ta sua p̃buit. eumq indui rega¬
lib uestib fecit: quẽ quasi in ꝑsona su̾a
ꝑgere addi hominẽ p̾cepit. In cuiꝰ obseqͥo.
tres qui sibi p̃ceteris adherẽre consueue.¬
rant comites misit. Scilicet uult. Ruderich
& blidin: ut ante serui di ocłos. ipsum ẽe
regẽ totilam simulantes. eius lateri ob¬
ambularent. Cui alia quoq obsequia.¬
atq spatarios prebuit ut tam ex eisdẽ
obsequiis. quã expurpureis uestib. rex
ẽẽ putaretur. Cumq idem Riggo deco.¬

Expanded text:
Oportet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoqatque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo deco
Abbreviated transcription (Latin):
derat. ꝑmanere, Sed contra hoc qđ uoluit.
inuitute om̃ĩpotentis di. exfemine pe¬
ctore miracłm inuenit. Nec mirĩr quod
plus illo femina. quȩ du fratrem uidere
cupiebat. in eodẽ tempore ualuit. Quia
enĩ iuxta ioħis uocẽ. ds caritas ẽ. iusto
ualde iudicio. illa plus ꝓ otuit. quȩ ãpluis
amauit. Pet Rus: Fateor. multum
placet qđ dicis. DE AHIMA So Ro¬
femina ad cellã ꝓpriã recessisset. uir
dei ad monasterium rediit cum ecce
post triduum incella consistens. eleuatis
in aera ocłis. uidit eiusdem sororis sue
animã. de eius corpore egressã. incolũbȩ
specie. cȩli secreta penetrare. Qui tante
eius głȩ congaudens. omĩpotenti deõ in
hymnis & laudib grãs reddidit eiusq
obitum fratrib denuntiauit. Quos etiã
ꝓtinus misit. ut eius corpꝰ ad monasteriũ
deferrent atq insepulchro qđ sibi ipse
parauerat. ponerent. Quo facto. contigit.
ut quoꝵ mens una semꝑ indo fuerat:

Expanded text:
derat permanere; sed contra hoc quod voluit, derat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis. CAfemina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nis & inundationis. ut de mensa caput iã
cũ tonitruo leuaret quatinus unũ idemq
cẽt momentũ. & leuare caput. & pluuiã
deponere: Tunc uir di inter coruscos & to.¬
nitruos. atq ing̾entis pluuiȩ inundationẽ.
uidens se ad mõnasterium ñ posse remeare.
cepit conquai contristatꝰ. dicens. Parcat
tibi omp̃s dssoror. Quid ẽ qd fecisti: Cui
illa respondit. E cce te rogaui. ⁊ audire
me noliusti rogaui dñm meũ. & audiuit
me. Modo ergõ si potes egredere & me
dimissa. ad monasterium recede. Ipse aut̃
exire extra tectum non ualens. quia ma-¬
nere sponte noluit in locomansit inuitꝰ.
Sicq factum ẽ: ut totã noctẽ ꝑiuigilem
ducerent atq ꝑsacra spiritalis uitȩ col¬
loquia sese uicaria relatione satiarent.
Quadere dixi eũ uoluisse aliquid. sea
minime potuisse. Quia si uenerabilis
uiri mentẽ aspicimꝰ. dubiũ non ẽ. quod
eandẽ serenitatẽ uoluerit. in qua descen¬

Expanded text:
nis et inundationis, ut de mensa caput jam nis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descen
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quȩso tẽ ut ista nocte me nonde¬
seras. ut usq mane. aliquid de cęlestis uite
gaudii loquamur. Ciu ille respondit.
Quid est quod loqueris soror: Manere
extra cellam nullatenus possũ. Tanta uͦ
cȩli erat serenitas. ut nulla in aere nubes
appareret. Sc̃i monialis autẽ femina cũ
uerba fr̃is negantis audisset. insertas di¬
gitis manus suꝑ mensam posuit & caput
inmanib om̃ip̃otentem dñm rogatura
declinaunt. Cuq leuaret de mensa ca¬
put. tanta coruscationis ⁊ tonitrui uirtꝰ.
tantãq inundatio pluuiȩ erupit. ut neq
uenerabilis benedictus. neq fr̃s qui cũ eo
aderant. extra loci limen quo consederant.
pedem mouere potuissent. Scĩ monialis
quippe faemina caput in manib declinats.
lacrimarũ fluiuũ in mensam fuderat ꝑquãs
serentatẽ aeris ad pliuuã traxit. Nec paulo
tarduis. post orationem inundatio illa se.¬
quuta ẽ: sed tanta fuit conuenientia oratio¬

Expanded text:
dicens: Quaeso te ne ista nocte me dedicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia oratio
Abbreviated transcription (Latin):
& cuncta impetrant. quȩ desidant obtinere.
De miraculo Scolastice soro¬
RISEIUS GREGORIUS
uiꝗnã erit petre in hac uita paulosub.¬
lunior. qui de carnis suȩ stunulo ter
dñm rõgauit. & tamen qđ uoluit. obtinẽre
non ualuit: Ex quare. necesse ẽ ut tibi de
uenerabili patre benedicto narrem. quia
fuit quiddam qđ uoluit sed non ualuit
implers.Soror namq eius scolastica nomi.¬
ne. omipotenti dño ab ipso infantiȩ tẽpore
dedicata. ad eũ semel ꝑannum uenire con¬
sueuerat. ad quam uir dei non longe extͣ
ianuã. in possessione monasterii descende¬
bat. Quadã uero die uenit ex more: atq
ad eã cum discipłis. uenerabilis eiꝰ descendit
fr̃ ui totum diem indi laudib. sacris q
colloquiis ducentes. incũbentib iã noctis
tenebris. simul acceperunt cibos. Oumq
adhuc ad mensam sederent. ⁊ int̾ sacra
collo quia tardior se hora ꝓtraheret. eadẽ
scĩ monialis femina soror eius. eũ rogauit.

Expanded text:
 cuncta impetrant quae desiderant obtinere. cuncta impetrant quae desiderant obtinere.De miraculo Scholasticae sororis ejus. Gregorius. Quisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Ecce corpꝰ eius adianuã monaste¬
rii iacet. Ubi dum di uir cũ fr̃ib ꝑue¬
nisset. flexit genu. ⁊ suꝑ corpusculum
infantis in cubuit sesẽq erigens. ad cȩlũ
palmas tetendit.dicens: Domine nor
aspicias peccata mea. sed fidem huiꝰ homi¬
nis. qui resus citari filiũ suũ rogat. &¬
redde in hoc corpusculo animamꝰ. quam
abstulisti. Uix in oratione uerba cõple¬
uerat & regrediente anima.ita corpus-¬
culum pueri om̃e contremuit. ud sub oculis
om̃ium qui aderant. apparuerit concussione
mirifica. tremendo palpitasse. Cuiꝰ mox ma¬
nũ tenuit & eum patri uiuentẽ. atq incolu¬
mem dedit. Liquet petre. quia hõc in iracłm.
in potestate ñ habuit qđ prostratus petiit.
ut exibere potiusset. Pec RusS iccuncta
ẽẽ ut asseris. constat patenter: quia uerba
quȩ ꝓposueras. reb ꝓbas. Set quęso te ut
indices. si scĩ uiri omnia quȩ uolunt posst̃.¬

Expanded text:
pondit: Ecce corpus ejus ad januam monastepondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
sterium uenit: benedictũ patrẽ quȩsiuit.
Cui cũ dictũ eẽt. quia idem pater cũ frĩb
inagro moraretur. ꝓtinus ante monaste.¬
rii ianuam. corpꝰ extincti filii ꝓiecit & do¬
lore turbatus. ad inueniendum uenerabi¬
lem patrem. sese concitus incursum dedit.
Eadem uero hora. uirdi ab agri opere. iã
cum fr̃ib reuertebatur. Quẽ mox ut or¬
batus rusticus aspexit. clamare cepit. Red¬
de filium meũ redde filiũ meũ. Yiraut̃
di in hac uoce substitit. dicens. Numquid
ego tibi filium tuũ abstuli.: Cui ille respon¬
dit. Mortuus ẽ: ueni resuscita eum. Qđ¬
mox ut dei famulus audiuit. ualde con¬
tristatus ẽ. dicens. Recedite fr̃s. recedite
Quid nobis onera uultis imponere. quȩ
non possumus portare: At ille quem
nimius cogebat dolor. in sua petitione
ꝑstitit iurans qđ non recederet. insi eiꝰ
filiũ resuscitaret. Quẽ mox dĩ famulus
inquisiuit. dicens. Ubi est: Cui ille res¬

Expanded text:
sterium venit, Benedictum patrem quaesivit. sterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille res
Abbreviated transcription (Latin):
rexit sed uocatis fr̃ib. eum introrsus
tulit: ut benedictionẽ acciꝑet precepit.
Quem adsẽ reductũ. ut a tantȩ crudeli¬
tatis insania quiescere deberet. ammo¬
nuit. Qui fractus recedens. nichil
ulterius petere arustico p̾sumpsit: quẽ uir
dñi non tangendo. sed respiciendo soluerat.
Ecce est petre qđ dixi. quia hii qui om̃ipo¬
tenti deo familiarius seruiunt. aliquando
mira facere etiã expotestate possunt. Q uia
enim ferocitatẽ gothi terribilem sedens re¬
pressit. lora uero nodosq ligaturȩ. quȩ inno¬
centis brachia asstrinxerant. oculis dissol¬
uit. ipsa miraculi celeritate indicat: quia
ex potestate acceꝑat habere. qđ fecit. Tur sũ
quoq. quale quantũq miraculũ orando
ualuit obtinere. subiungam.
De MORTUO SOSCITATO
uadam die cum fratrib ad agri opera
fuerat egressus. Quidam uero
rusticus. defuncti filii corpus inulnis fe¬
rens. orbitatis luctu estuans. ad mona¬

Expanded text:
rexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus rexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam.De mortuo suscitato. Quodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad mona
Abbreviated transcription (Latin):
Eidem autem sub sequenti & sȩuienti
gallȩ. rusticus dixit. Ecce iste est de quo
dixeram. benedictus pater. Quem dũ
feruido spũ. cũ ꝑuerse mentis insania
fuisset intuitus. eo terrore quo consueue¬
rat. acturũ se existimans. magnis cȩpit
uocib clamare.dicens. Surge. surge &
res istius rustici redde. quas accepisti. Ad
cuius uocem. uir dei ꝓtinus ocłos leuauit
alectione eũq intuitus. mox etiã rusticõ
qui ligatus tenebatur: attendit. Ad cuius
brachia dum ocłos deflexisset. miro modo.
tanta se celeritate coeperunt illigata bra¬
chiis lora dissoluere. ut dissolui tete.
nulla hominum festinatione potuinent.
Cumq is qui ligatus uenerat. coepisset
subito asstare solutus. ad tantȩ potestatis
uim tremesactus galla. ad terrã corruit.
&e ceruicẽ crudelitatis rigidȩ ad eiꝰ uesti.¬
gia inclinans. orationib se illius c̃omen¬
dauit. Uir autẽ sc̃s. alectione minime sur¬

Expanded text:
Eidem autem subsequenti et saevienti Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime sur
Abbreviated transcription (Latin):
UIU. SOLUCO
othorum quidã. galla nomine. ꝑfidiȩ .xxxi.¬
fuit arrianȩ qui tõtilȩ regis eorũ tem¬
porib contra catholicȩ eccłig religiosos
uiros. ardore immanissime crudesitatis
exarsit: ita ut quis quis ei clericus monachꝰ.
ante faciem uenisset. ab eius manib
uiuuis nullo modo exiret. Quadam uero
die. auaritiȩ suȩ estu succensus. in rapriã
crudelib affligeret. eumq ꝑsupplicia
diuersalaniaret. unctus penis rusticus.
sese ressuas benedicto dĩ famulo cõmen¬
dasse ꝓfessus est: ut dum hoc atorquente
creditur. suspensa interim crudelitate. add
uitam horꝰ raperetur. Iunc idẽ galla.
cessauit rusticum torm̃tis affligere. sed
eius brachia loris fortib asstringens. an¬
de equũ suũ coepit impellere ut quis
eẽt benedictus qui eius ressuscepat. de.¬
monstraret. Quem ligatis brachiis rusti¬
cus antecedens. duxit ad scĩ uiri mo¬
nasterium. eũq ante ingressum cellȩ.
solum sedentem repperit᷑. ⁊ legentem

Expanded text:
i soluto. Gothorum quidam Zalla nomine perfidiae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
terra tribuere. ut in cęlo omĩa reseruaret.
hocipsũ parũ quod remanserat olei. uissit
petenti dari. O onachus uero qui cella¬
rium tenebat. audiuit quidẽ iubentis
uerba. sed implere distulit. Cumq post
paululum.si id quod usserat. datum ẽẽt
inquireret. respondit monachus se mi-¬
nime dedisse. quia si illud ei tribueret.
omino nichil fratrib remaneret. Tunc
iratus. aliis p̃cepit ut hoc ipsũ uas ui-¬
treum. in quo parũ olei remansisse uide¬
batur. ꝑfenestram proicerent ne in
cella aliquid ꝑ in obȩdientiã remaneret.
factumq ẽ. Subfenestra autem eadem.
ingens precipitium patebat. saxorũ mo-¬
libus asꝑum. Proiectum itaq uas uitre¬
um uenit insaxis sed fic mansit incolu¬
me. acsi ꝓiectum minune fuisset: ita
ut neq fr̾angi. neq oleum effundi potu¬
isset. Qđ uir dñi precepit leuari atq
ut erat integrum. ꝑetenti tribui. Tunc

Expanded text:
terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
in expensis ꝓpriis haberet. Sed ad ea
nunc redeam. quȩ eius discipłis in libri
huiꝰ exordio predictis referentib. ag¬
noui. Quidam uir grauissima aduer¬
sari sui ȩmulatione laborabat cuiꝰ
ad hoc usq odium ꝓrupit. ut ei nesci¬
enti in potu uenenum daret. Qui quã¬
ius uitam auferre ñ ualuit. cutis ta¬
men colorem mutauit: ita. ut diffusa
incorpore eius uarietas. leprȩ morem
imitari uideretur. Sed ad dĩ hominẽ
deductus. salutẽ pristinã citius rece¬
pit. Nam mox ut eum contigit. omnẽ
cutis illuis uarietatem fugauit. De¬
quo alimentoꝵ inopia campaniã
grauiter affligebat. uir dĩ diuersis
indigentib. monasterii sui cuncta
tribuerat: ut pene nichil incellario.
nisi parũ quid olei inuitreo uase
remaneret: Tunc quidã subdiaconꝰ agapitꝰ
nomine. aduenit magnopere postulans.
ut sibi aliquantulũ olei dari debuisset.
Pir autem dñi. qui cuncta decreuerat in

Expanded text:
in expensis propriis haberet. Sed ad ea in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit. ore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in