comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iõq ab illis attribui putant et imꝑia et iuctoi̾as. et opes et euẽt
ꝓsperos reꝵ deniq ip̃oꝵ nutu sȩpe rem publicã ꝑiculis immnẽ¬
tib liberatam. Quȩ ꝑicula et responsis denũciau̾unt et sacri¬
ficiis placati au̾terunt. S oĩa ista fallaciȩ st̃. Nam cũ dispo¬
sitiones dei p̾sentiant quippe qui ministri eiꝰ fuerũt ĩ terpo¬
nũt se in his reb ut qͥtimq a deo uł ftã st̾ uł fiunt ipsi
potissim̃ face aut fecisse uideant᷑ et quociẽs alicui populo ũł
urbi ẜm dei statutu boni ꝗd ĩpendet illi se id facturospro
uł ꝓdigiis uł somnis uł oratulis pollicent᷑ si sibi templa si ho¬
nores si sacrifitia tͦbuantur. Quib datis cũ illud acciderit
qđ netesse ẽ sũmam sibi pariũt ueneratione. hinc templa
deuouẽt/ et noue magines tõsecrant᷑ mactant᷑ greges hostiaꝵ

Expanded text:
ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et responsis denuntiauerint et sacrificiis placati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur, et quotiens alicui populo uel urbi secun- , dum dei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oraculis pollicentnores, si sacrificia tribuantur: quibus datis, cum illud acciderit, quod necesse est, summam sibi pariunt venerationem. Hinc templa devoventur, et novae imagines consecrantur, mactantur greges hostiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut illiciant facile ĩ templis se occulunt et sacͥficiis õib
ꝓfẽcto adst̃. eduntq sȩpe ꝓdigia quib obstupeftĩ homines¬
fidẽ comodent simulatris diuinitatis ac numinis. Inde ẽ ꝙ
ab augu̾e lapis nouacula ĩcisus est ꝙ limo ueiens migrare
se romã uelle respondit. ꝙ fortua muliebris ꝑiculũ denũ¬
ciãt qđ claudiȩ manũ nauis secuta est qđ ĩ sacrilegos et
luno nudata et locrensis ꝓẜpina et Ceres milesia iũ dicauit &¬
hercules de appio. et Iupiter de atinio. et Min̾ua de Cȩsare
hic ꝙ ẜpens arbem romam pestilentia libauit epidauro accer¬
situs. Nam illuc demoniarches ip̃e ĩ figura sua sme ulla dissi¬
militudine ꝑductus est. Siqđ legati de causa ad ea rem missi:
dratonẽ setũ mire magnitudinis attulerũt. In oraculis aũt ub
maxĩe fallũt. quoꝵ pręstigias ꝓphani aueritate ĩ tellig̾e̾ nõ post̾

Expanded text:
et ut illiciant facile, in et ut illiciant facile, in praesto adsunt eduntque saepe prodigia, quibus obstupefacti hominefidem commodent simulacris diuinitatis ac numinis. inde est quod ab augure lapis noua-cula incisus est, quod Iuno Veiens migrare se Romam uelle respondit, quod Fortuna Muliebris periculum denuntiauit, quod Claudiae manum nauis secuta. est, quod in sacrilegos et Iuno nudata et Locrensis Proserpina. et Ceres Milesia uindicauit Hercules de Appio et Iuppiter de Atinio et Minerua. do Caesare, hinc quod serpens urbem Romam pestilentia liberauit Epidauro accersitus. nam illuc daemoniarches ipse in figura sua sine ulla dissimulatione perlatus est, siquidem legati a.d eam rem missi draconem secum mirae magnitudinis aduexerunt. in oraculis autem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
.n. mũdum regẽ a deo dicimꝰ ut a rectore ꝓuintiam: Cuiꝰ
apparitores nemo socios eẽ ĩ regenda ꝓuintia dixĩt ꝙͣuis
illoꝵ misteio res geratur et hi tñ al post̾ aliꝗd pret̾ uissa
rectõis ꝑ ipiꝰ ignorantiã quȩ est tõditionis hũane Ille aũt
p̃ses mũdi et rector uniu̾si qui scit oiã cuiꝰ diuinis oculis nihil
septum est solus ht̃ rerum oũt cũ filio potãte nec est ĩ
dei ministeiõ qr sunt ueritatis inimici et p̃uaricatores dei
nom̃ sibi et cultum deoꝵ uindicae conant᷑. nõ quo ullũ ho¬
norẽ desiderẽt. Quis .n. ꝑditis honor est: nec ut deo noceãt
tui noceĩ nõ pot. sed ut hõib quos nitunt᷑ a cultu et notitia
uerȩ maiestatis auerte̾ ne ĩmõtalitatẽ possent adipisci: qua
ip̃i sua neꝗtia ꝑdiderunt. Offendunt itaq tenebras et ue¬
ritatem caligine obducũt ne dñm ne prem suũ norint.

Expanded text:
enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuius enim mundum regi a deo dicimus ut a rectore prouinciam: cuius apparitores nemo socios esse in regenda. prouincia dixerit, quamuis illorum ministerio res geratur. et hi tamen possunt aliquid praeter iussa rectcris per ipsius ignorantiam, quae est condicionis humanae: ille autpraeses mundi, et rector universi, qui scit omnia, cujus divinis oculis nihil septum est, solus habet rerum omnium cum filio potestatem; nec est in Dei ministerio, quia sunt veritatis inimici, et praevaricatores Dei, nomen sibi et cultum deorum vindicare conantur; non quo ullum honorem desiderent quis enim perditis honor est?, nec ut Deo noceant, cui noceri non potest: sed ut hominibus, quos nituntur a cultu et notitia verae majestatis avertere, ne immortalitatem adipisci possint, quam ipsi sua nequitia perdiderunt. Offundunt itaque tenebras, et veritatem caligine obducunt, ne dominum, ne patrem suum norint;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iidem ip̃i auctores p̃ntia fua faciũt ut uera ẽẽ credant᷑ ita
hoĩu credulitatem m̃tita diuinitate deludũt qđ illis uerũ aꝑie
tuoꝵ regum uultus et ornatos exꝗsita pulcritutudĩę statui
cõsetrariq fec̾unt. et illoꝵ sibi noĩa qͣĩ ꝑsonas aliquas ĩdue¬
runt. sed eos magi et hi quos uẽ maleficos uulgus appellat.
cũ artes suas exetrabiles excent ueis sius nõib cient illis cȩ̃¬
lestib que ĩ lute̾is sanctis legunt᷑ hi põro ĩcesti ac uagi sp̃us
ut turbent oĩa et ẽrores humanis pectõib offundũt. sexũt.
ac miscent falsa cum ueris. Ip̃i .n. tȩlestes multos eẽ finxũt
unũq oiũ regem Iouem eo ꝙ multi st̾ ĩ celo spũs angeloꝵ
et unus dñs ac parens oĩ ds. s uẽitatem m̃titis nõibus
ĩ uoluta ex oculis abstulexũt. Nlam deus ut ĩpͥncipio docui
neq noĩe tu solus sit eget neq angeli cũ sint ĩ mõtales

Expanded text:
Sed iidem ipsi auctores praesentia sua faciunt, ut vera esse credantur. Ita hominum credulitatem mentita divinitate deludunt, quod illis verum aperire tuorum regum vultus, et ornatos exquisita pulchritudine statui consecrarique fecerunt et illorum sibi nomina quasi personas aliquas induerunt. sed eos magi et ii quos uere maleficos uulgus appellat, cum artes suas exsecrabiles exercent, ueris suis nominibus cient, illis caelestibus quae in litteris sanctis leguntur. hi porro incesti ac uagi spiritus ut turbent omnia et errores humanis pectoribus offundant, serunt ac miscent falsa cum ueris. ipsi enim caelestes multos esse finxerunt unumque omnium regem Iouem eo, quod multi sint in caelo spiritus angelorum et unus dominus ac parens omnium deus: sed ueritatem mentitis nominibus inuolutam ex oculis abstulerunt. nam deus, ut m principio docui, neque nomine, cum solus sit, eget neque angeli, cum sint inmortales,
Abbreviated transcription (Latin):
spectandũ est aut ĩ terra ꝓ cumbendu. In t̾ram ꝓcumbe̾
nͥ uelimꝰ ꝗđ̃ nõ possimꝰ quoꝵ status rectus ẽ. In celu igit
spectandu est quo nã corpis ꝓ uocat. Qđ si constat᷑ ẽẽ
faciẽdum aut ĩo faciendu ẽ ut religioni ẜuiamꝰ aut
iõ ut rõnem reꝵ celestiu cognoscamꝰ. S ronem rez cȩle¬
stiu cognosce̾ nullo pacto possumꝰ: qr nihil eiꝰ modi põt co¬
gitando ĩueniri sicut supra docui. Religioni gͦ ẜuendũ
est quã qui nõ suscipit ipse se ꝓsternit ĩ terra et uitam
petudu secut᷑ hũanitate se abdicat. sapientioes ig̃ impiti
qui ecĩa si errant ĩ religione dilligenda tñ naturȩ suę conditio¬
nisq meminerũt.

Expanded text:
spectandum est aut in terram procumbendum. in terram procumbere spectandum est aut in terram procumbendum. in terram procumbere ne si uelimus quidem possumus, quorum status rectus est. in caelum igitur spectandum est, quo natura corporis prouocat. quod si constat esse faciendum, aut ideo facicamus. Sed rationem rerum coelestium cognoscere nullo modo possumus: quia nihil ejusmodi potest cogitando inveniri, sicut supra docui. Religioni ergo serviendum est quam qui non suscipit, ipse se prosternit in terram, et vitam pecudum secutus, humanitate se abdicat. Sapientiores ergo imperiti, qui etiam si errant in religione deligenda, tamen naturae suae conditionisque mem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hõi tribuunt᷑ coĩa sint cũ aliis uiuentib. religionis
certe st̃ exꝑtia. Eqđ sie arbitror uniu̾sis aĩalib datã eẽ
hoc eximiu facit hoĩem ꝙ soli datu est ĩtellige̾ diuina
qua dere Ciceronis uera sentẽtia est. Ex tot indt gñbus
nullũ est aĩal ỹter hoiẽm qđ heãt notitiam dei aliquam.
ip̃isq ĩ hõib nulla gens est neq tam mãsueta n tã fera
quȩ nõ etĩa si ignoret qualem hr̃i deum deceat: tñ ha¬
bendum sciat ex quo efficit᷑ ut is agnoscat deum. ꝗ un
singulari hono qđ est a recte uiuendo atq ab om̃i huma¬
nitate disiunctum qr deus et cuncta uiuentia sb̃iecit hõi.
sic ipm̃ hoiem sibi. Nam ꝗd est cur idem ip̃i disputent eo
dixigendam ẽẽ m̃tem quo uultꝰ erectus est: Si nobis ĩ
celu spectandu est nihil utiq aliud ꝙ̃ ob religionem.
Si religio tollitur nulla nõb ratio cũ cęlo est. Itaqͦ aut eo

Expanded text:
quae homini tribuuntur communia sint cum aliis uiuentibus, religionis quae homini tribuuntur communia sint cum aliis uiuentibus, religionis certe sunt expertia. equidem sic arbitror, uniuersis animalibus datam esse hoc eximium facit hominem, quod soli datum est intellegere diuina. qua de re Ciceronis uera sententia est: ex tot inquit generibus nullum est animal praeter hominem quod habeat notitiam aliquam dei, ipsisque in hominibus nulla gens est neque tam mansueta neque tam fera, quae non etiamsi ignoret qualem haberi deum deceat, tamen habendum sciat. ex quo efficitur ut is agnoscat deum, qui usingulari bono: quod est a recte uiuendo atque ab omni humanitate diiunctum, quia deus ut cuncta uiuentia subiecit homini, sic ipsum hominem sibi. nam quid est cur idem ipsi disputent eo dirigendam esse mentem quo uultus erectus est? si enim nobis in caelum spectandum est nihil utique aliut quam ob religionem, si religio tollitur, nulla nobis ratio cum caelo est. itaque aut eo
Abbreviated transcription (Latin):
suas uotes ꝓpriis inter se notis discernũt aq dinoscunt¬
colloqui uident̃ ridendi qͦ rõ apparet ĩ his aliqua cũ demulsis añib
cõtractuq ritu et oculis ĩ lasciuia resolutis aut hoĩ alludũt aut
sius quisq cõugib ac fetib ꝓpriis. Non ne aliꝗd amori mu¬
tuo et ĩdulgentis simile ĩꝑtiunt. iam illa q̃ sibi ꝓspitĩt ĩ
futuꝵ et cibos reponũt hñt utiq prudẽtiam rõis qͦ signa in
multis dephendunt᷑. Nam qñ utilia sibi appetunt mala ca¬
uent ꝑiculũ uitant latibula sibi parant ĩ pliu̾s ex it̾ clispa¬
rentia ꝑfecto aliꝗd ĩ telligũt. Põt aliꝗs negare illis ĩ ẽe xõe
cui hõiem ip̃m sepe deludant: Nam quib gn̾andi mellis
offm̃ est. cum assignatas ĩ colunt sedes castra muniũt domi¬
cilia ĩ enarabili arte cõponũt. regi suo ẜuiunt. nescio an
ĩ his sit ꝑfecta prudentia. Incertum ig̃ est utrũ ne hec illa

Expanded text:
suas uoces propriis inter se notis discernunt atque dinoscuntconloqui uidentur. ridendi quoque ratio apparet in his aliqua, cum demulsis auribus contractoque rictu et oculis in lasciuiam resolutis aut homini adludunt aut suis. quid coniugibus ac fetibus propriis? nonne aliquid amori mutuo et indulgentiae simile inpertiunt? iam illa quae sibi prospiciunt in futurum et cibos reponunt, habent utique prouidentiam. rationis quoque signa in multis deprehenduntur. nam quando utilia sibi adpetunt, malo cauent, periculum uitant, latibula sibi parant in plures exitus dispatentia, profecto aliquid intellegunt. potest aliquis negare illis inesse rationem, cum hominem ipsum saepe deludant? nam quibus generandi mellis officium est, cum adsignatas incolunt sedes, castra muniunt, domicilia inenarrabili arte componunt, regi suo seruiunt, nescio an in his sit perfecta prudentia. incertam igitur est utrumne illa
Abbreviated transcription (Latin):
uera ẽe credenͣt sacra quȩ ip̃e tradebat. Est uõ ꝙ illoꝵ au¬
cto̾itas tanti heãt a poste̾is. quos nemo cum uiuent neq sũmꝰ
n ĩfimꝰ uffinitate dignos iudicauit.
Ware oportet ĩ ea re in qua maxĩe iutȩ ratio u̾satur sibi qͥnꝙͣ¬

Expanded text:
uera esse crederent sacra quae ipse tradebat. est uero quod illorum auuera esse crederent sacra quae ipse tradebat. est uero quod illorum auctoritas tanti habeatur a posteris, quos nemo cum uiuerent neque summus neque infimus adfinitate dignos iudicauit. Quare oportet in ea re maxime in qua uitae ratio uersatur, sibi q
Abbreviated transcription (Latin):
auctõitate distedi nefas dr̃. Romulus urbem cõditurus
pastores inter quos adoleuerat tõuocauit. Cumq is nũs con¬
dende urbi paꝵ idoneus uidẽtur cõstituit asilum. Eo passi
cõfugerũt ex finitimis locis pessimi quiq sine ullo cõditiõis
discrimĩẽ. Ita conflauit ex his om̃ib popi lũ legitq ĩ senatu
eos qui etate anteibant et pr̃es appellauit. qͣnoꝵ consilio
gerẽt oĩa. de quo senatu ꝓꝑtius elegiaꝵ scriptor hȩc loquit
Bucina cogebat priscos ad uerba quirites
Centu illi ĩ prato sȩpe senatus erat
Curia pretexto nũc quę nitet alta senatu¬
Pellitos huit rustica torda patres. Hi st̃ patres quoꝵ decretis eru¬
ditii ac prudentes uiri deuotissime ẜuiant. Idq ueru atq ĩmu¬
tabile oĩs posteritas iudicet ꝙ centu pelliti senes itatutu esse
uoluert quos eñ ut ĩ pͥmo libro dictum est. Pompiliꝰ illexit ut

Expanded text:
auctoritate discedi nefas ducitur. Romulus urbem conditurus auctoritate discedi nefas ducitur. Romulus urbem conditurus pastores inter quos adoleuerat conuocauit cumque is numerus condendae urbi parum idoneus uideretur, constituit asylum. eo passim confugerunt ex finitimis locis pessimi quique sine ullo condicionis discrimine. ita conflauit ex his omnibus populum legitque in senatum eos qui aetate anteibant et patres appellauit, quorum consilio gereret omnia. de quo senatu Propertius elegiarum scriptor haec loquitur: bucina cogebat priscos ad uerba Quirites, centum illi in prato saepe senatus erat. curia, praetexto nunc quae nitet alta senatpellitos habuit, rustica corda, patres. hi sunt patres quorum decretis eruditi ac prudentes uiri deuotissime seruiant, idque uerum atque inmutabile omnis posteritas iudicet quod centum pelliti senes statutum esse uoluerunt: quos tamen, ut in primo libro dictum est, Pompilius inlexit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs balbe ꝗd cotta ꝗd pontifex sentiat. fac nc̃ ego ĩtelligã
Maiorib aũt nr̃is et̃ nulla rõe reddita rõis ẽ credere.
Si credis: Cur gͦ rõnem reꝗris que põt effice̾ ne credas
Si rõnem reꝗris et querendam putas gͦ nõ credis. Ideo .n
qͥris ut eam sequãis cum ĩuenẽis. Docẽt te ecce r̃õ nõ ẽẽ
sequẽis. Que qđ tibi non ab alio ĩ sinuata s a te ip̃o ĩuẽ¬
ta et electa ẽ cum om̃s religiones radicitꝰ eriusti. Si rõnẽ
manis discede̾ te netesse est ab istitutis et auctoritate ma¬
ioꝵ ꝙͣdo id solum rectum ẽ qđ rõ prescribit. Si aũt pie¬
tas maiores sequi suadet. fate ig̃ et stultos illos fuisse qui ex¬
cogitatis cõtͣ rõnem religionib ẜuierũt et te ineptum qui id
colas qđ falsum ẽẽ cõuinteras. S tñ qm̃ nobis tantoꝑe maioꝵ
nom̃ opponit᷑. Uideamꝰ tam̃ qui fue̾it maiores illi a quor

Expanded text:
habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. fac nunc ego intellegam habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex sentiat. fac nunc ego intellegam maioribus autem nostris etiam nulla ratione reddita. credere. si credis, cur ergo rationem requiris, quae potest efficere ne credas? sin rationem quaerendam putas, ergo non credis: ideo enim quaeris, ut eam sequare, cum inueneris. docet ecce tc ratio nou esse sequeris, quae quidem tibi non ab alio insinuata, sed a te ipso inuenta et elata est, cum omnes religiones radicitus eruisti? si rationem mauis, discedere te necesse est ab institutis ct auctoritate maiorum, quoniam id solum rectum est quod ratio praescribit: si autem pietas maiores sequi suadet., fatere igitur et illos stultos fuisse, qui excogitatis contra rationem religionibus seruierunt, et te ineptum, qui id colas quod falsum esse conuiceris. sed tamen quoniam nobis tanto opere maiorum nomen opponitur, uideamus tandem qui fuerint. maiores illi, a quorum
Abbreviated transcription (Latin):
dis cupiditas houi nõ im̾ito dãnatur. ueniũt ig̃ ad deos nõ tam
religionis gratia quȩ nulla põt ẽẽ ĩ rebus male ꝑtis et corup¬
tibilib q̃ u̾t auꝵ oculis hauriãt nitorem leuigati mãmoris¬
aut eboris aspitiant ut ĩ signes lapides lapillis et colorib
uestes uł distincta gẽmis fulgentib pocula ĩsatiabili cõtem¬
platione cõtrectent et ꝙͣto fiũt ornatiora templa et pul¬
chrcora simulac: tanto plus maiestatis hrͣe treduntur. ađo
hȩ st religiones quas sibi a maioribo suis traditas ꝑtina¬
cissime tueri ac defendẽ ꝑseuerant. nec tõsiderant quales
sint. sed ex hoc ꝓbatas atq ueras ẽẽ cõfidũt: qđ eas ueteres
tradiderũt tantaq est auctoritas uetustatis: ut ĩ quire ĩ
eam scelus ẽẽ dicatur. Itaq credit᷑ ei passi tanꝙͣ cognite
ueritati. Deniq apud Ciceronẽ sic dicit Cotta lucilio.

Expanded text:
dis cupiditas hominum non inmerito damnatur? ueniuut igitur ad deos non tam dis cupiditas hominum non inmerito damnatur? ueniuut igitur ad deos non tam religionis gratia, quae nulla potest esse in rebus male partis et corruptibilibaut eboris aspiciant; ut insignes lapillis et coloribus vestes, vel distincta gemmis fulgentibus pocula insatiabili contemplatione contrectent. Et quanto fuerint ornatiora templa, et pulchriora simulacra, tanto plus majestatis habere creduntur: adeo ratur. Hae sunt religiones, quas sibi a majoribus suis traditas pertinacissime tueri ac defendere perseverant: nec considerant quales sint; sed ex hoc probatas atque veras esse confidunt, quod eas veteres tradiderunt, tantaque est aucteam scelus esse ducatur. itaque creditur ei passim tamquam cognitae ueritati. denique aput Ciceronem sic dicit Cotta Lucilio:
Abbreviated transcription (Latin):
deo prȩferũt. dem̃  elem̃toꝵ ip̃oꝵ figuras hũana spetie com¬
p̃hensas tolunt. Nam solis lunȩq simiciacͣ hũanũ ĩ modu
formant. Item ignis et terre et maris que illi. uulcanũ uestam
Neptunũ uocant᷑ nec elem̃tis ip̃is ĩ aꝑto litant. Tanta hoĩes ima¬
ginũ cupiditas tenet: ut iam uiliora ducant᷑. illa quȩ uera
st auro .s. et gemis et ebore delectantur. hoꝵ pulctudo ac
nitor prȩstͥngit oculos nec ullam religionẽ putant ubicũq¬
illa non fulẜuit. Itaq ss̾ obtentu deoꝵ auaritia et cupiditas
furta et homicidie et lattina quotidie seniũt ꝑꝑ qđ bella
ꝑ totum orbem populos urbesq sbuertunt. Cõsecrant gͦ diis
manubias et rapinas suas quos terte netesse ẽ ĩ becillos eẽ
ac sume uirtutis exꝑtes si sbiecti st cupiditatib. Cur .n.
celestes eos putemꝰ sĩ desiderãt aliꝗd e terra uł beatos si aliqͣ
re indigent uł ĩ coruptos. si uoluptati hñt ea ĩ ꝗbo appeten¬

Expanded text:
de, quod elementorum ipsorum figuras humana specie comprehensas colunt. Nam solis lunaeque simulacra humanum in modum formant; item ignis, et terrae, et maris, quae illi Vulcanum, Vestam, Neptunum vocant; nec elementis ipsis in aperto litant. Tanta homines imaginum cupiditas tenet, ut jam viliora ducantur illa quae vera sunt: auro scilicet, gemmis, et ebore delectantur. Horum pulchritudo ac nitor praestringit oculos: nec ullam religionem putant ubicumqilla non fulserunt. Itaque sub obtentu deorum avaritia et cupiditas furta et homicidia latrocinia quotidie serviunt, propter per totum orbem populos urbesque subvertunt. Consecrant ergo diis manubias et rapinas suas, quos certe necesse est imbecilles esse, ac summae uirtutis expertes, si subiecti sunt cupiditatibus. cur enim caelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra, uel beatos, si aliqua re indigent., uel incorruptos, si uoluptati habent ea in quibus adpeten
Abbreviated transcription (Latin):
ĩter dei hõisq sapĩam necesse est. Namq deus ĩ cõruptus
rei deus ip̃e subiectus est. hõ aũt qr sb̾iẽctus ẽ passioni
shiecta estꝰ & sapĩa eiꝰ exrõi & sic̃ hõis uita multe res ĩpe¬
rebus ĩƿediri uecesse ẽ. quo minꝰ ĩ ꝑspitienda penitꝰ ueĩtate
ꝑfcã sit. Ergo nulla est hũana sapĩa si ꝑ se ad notitionem
& ĩ tenebroso domicilio ĩclusa neq liberius euagari neq
clariꝰ ꝑspicẽ u̾itatem põt. cuiꝰ notitia diuine conditionise
deo .n. soli oꝑa sua nota st̾. hõ aũt nõ cogitando aut dispu¬
tando assequi eam põt. s& discendo & audiendo ab eo ꝗ
ne trãsferens dicentis uẽisse tẽpꝰ ut ip̃e inigrara e uita
Illos aũt apud quos cãm suã ꝑorabat agẽ uita utrũ meliꝰ
sit inꝗt dii ĩmortales scĩt hoĩe arbitror scire hoiẽm
errãt. qui eas cõstituer̃t nec ullu fũdam̃tu aut firmitatẽ

Expanded text:
inter Dei hominisque sapientiam necesse est. Nam quia Deus incorruptus, inter Dei hominisque sapientiam necesse est. Nam quia Deus incorruptus, rei Deus ipse subjectus est. Homo autem quin subjectus est passioni, subiecta est et sapientia eius errori, et sicut hominis uitam multae res inperebus inpediri necesse est, quominus in perspicienda penitus ueritate perfecta sit. ergo nulla est humana sapientia, si per se ad notionem et in tenebroso domicilio inclusa neque liberius euagari neque clarius perspicere ueritatem potest, cuius notitia diuinae condicionis est. deo enim soli opera sua nota sunt. homo autem non cogitando aut disputando adsequi eam potest, sed discendo et audiendo ab eo qui ne transferens dicentis uenisse tempus ut ipse migraret e uita, illos autem aput quos causam suam perorabat agere uitam, utrum melius sit, inquit dii immortales sciunt, hominem arbitror scire neminemerant qui eas constituerunt, nec ullum fundamentum aut firmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Unc ignaros uẽitatis istruamꝰ dispositioe sũmi dei sic or¬
dinatu & istitutũ hoc seculũ decurso tempoꝵ spatio t̾minũ
sumat extincta ꝓtinꝰ om̃i malitia te pioꝵ ãis ad beatam
uitam reuocatis. quietum tranqllu pacificu aureũ deniq
ut poetȩ uocãt fait deo ip̃o regnante florescat. In pͥmis
cõtinet nõ comphenderũt. Ea uo̾ sensu ꝓprio & interna dili¬
gentia nõ põt cõphendi qđ illi sine doctore ꝑ se ip̃os face̾
uoluer̃t̃. Itaq ĩ uarias sibiq contrarias sententias ĩciderũt
nõ põt eẽ ĩ hoĩe nͥ deo docente ꝑcepta. Nam si põt homo
ĩtelligẽ diuina pot̾it & fac̾e̾. Nam ĩtelligẽ est qͣi euestigio
ex ĩmensitate rerum atq opum diuinoꝵ facile est unituiq
metiri. Nam si mũdu cum oib ꝗ̃ st̾ in eo comtempla̾i ue¬
lis: ĩ telligas ꝓfecto ꝙͣtum dei opus huãnis oꝑib antestet ita
ꝙͣtum inter oꝑa diuina & hũana interest. tãtũ distare

Expanded text:
unc ignaros ueritatis instruamus. dispositione summi dei sic ordinatum, ut iniustum hoc saeculum decurso temporum spatio terminum sumat extinctaque protinus omni malitia et piorum animis ad beatam uitam reuocatis quietum tranquillum pacificum, aureum denique ut poetae uocant saeculum deo ipso regnante florescat. in primis continet, non comprehenderunt. Ea vero sensu proprio, et interna intelligentia non potest comprehendi, quod illi sine doctore per seipsos facere voluerunt. Itaque in varias sibique saepe contrarias sententias inciderunt, non potest esse in homine, nisi Deo docente percepta. Nam si potest homo intelligere divina, poterit et facere; nam intelligere, est quasi e vestigio ex immensitate rerum atque operum divinorum facile est unicuique metiri. Nam si mundum cum omnibus quae sunt in eo contemplari velis, intelliges profecto, quantum Dei opus humanis operibus antestet. Ita quantum inter opera divina et humana interest, tantum distare
Abbreviated transcription (Latin):
madata quȩ si obẜuass. imõtalis mane̾t. si transcendiss mor¬
te afficetur. Id aũt p̃ceptum fuit ut ex arhore una q̃ fuit ĩ
medio paradisi. non gustaẽt ĩ qua posuerat ĩtelligentiam honi et
mali. Tum criminator ille ĩuidens oꝑib dei om̃s fallacias et ca¬
iliditates suas ad decipiendu hoiẽm ĩtendit ut ei adimeret ĩ mor¬
talitatem. et pͥmo mulierem illexit dolo ut uetitu cibũ sũmẽt
et ꝑ eam ip̃i quoq hoĩ ꝑsuasit ut trãscendẽt dei legem. ꝑcepta
ig scientia dei boni et mali: pudẽ eum nuditatis sus ceepit
absconditq se a facie dei qđ antea nõ solebat. Tu đs sm̃a
ĩ pecatores data eietit hoĩem de paradiso ut iuctu sibi lahoe
conquirẽt ipm̃q paradisum igni cĩcũuallauit ne homo posset
accedẽ donec sũmũ uiditin faciat ĩ t̾ra. et iustos uixos cul¬

Expanded text:
mandata, quae si obseruasset, inmortalis maneret, si transcendisset, mormandata, quae si obseruasset, inmortalis maneret, si transcendisset, morte adficeretur. id autem praeceptum fuit, ut ex arbore una quae fuerat medio Paradiso non gustaret, in qua posuerat intellegentiam boni ac mali. tum criminator ille inuidens operibus dei omnes fallacias et calliditates suas ad deiciendum hominem intendit, ut ei adimeret inmortalitatem. et primo mulierem dolo inlexit ut uetitum cibum sumeret, et per ea.m ipsi quoque homini persuasit ut transcenderet dei legem. percepta igitur scientia boni et mali pudere eum nuditatis suae coepit absconditque se a facie dei, quod antea non solebat. tum deus sententia in peccatores data eiecit hominem de Paradiso, ut uictum sibi labore conquireret, ipsumque Paradisum igni circumuallauit, ne homo posset accedere, donec summum iudicium faciat in terra et iustos uiros cul
Abbreviated transcription (Latin):
offitia st ut hoc qđ̃ est ex cęlo et deo impet. Illđ̃ uoͣ qđ ex tra
et diabolo. ẜuiat quł̃ qđ nõ fugit hoĩe neꝙͣ. Salustiꝰ ꝗ ait.
Sed nr̃a om̃is uis ĩ aĩo et corpore sita ẽ animi ĩꝑio. corporis
ẜuitio magis utimur. Recte si ita uixiss ut locutꝰ est. Ser¬
uiuit .n. fedissimis uoluptatib. suamq ip̃e sententiã uitȩ pra¬
uitate dissoluit. Ꝙ si aĩa ignis ẽ ut ondimꝰ ĩ celum debet eniti
sicuti ignis ne extinguat᷑ hoc ẽ ad ĩmõtalitatem que ĩ cęlo ẽ.
et sicut ardẽ ac uiue̾ nõ pot ignis nͥ aliqua pingui mat̾ia te¬
neat᷑ i qua hẽat alim̃tu sic adę materia et cibus est sola ui¬
stitia qua tenetur ad uitam. Post hȩc deus hoĩem qua exposui
ligni arborq cõseuit. ut ex eaꝵ uariis fruttib aleret᷑ expersq mo & amenss¬
oiũ laboꝵ deo pr̃i sũma deuotione ẜuiret. Tu dedit ei certi

Expanded text:
officia sunt, ut hoc quod est ex caelo et deo, imperet, illut uero quod ex terra officia sunt, ut hoc quod est ex caelo et deo, imperet, illut uero quod ex terra et diabolo, seruiat. quod quidem non fugit hominem nequam Sallustium, qui ait: sed nostra omnis uis in a.nimo et corpore sita, est: animi imperio, corporis seruitio magis utimur. recte, si ita uixisset ut locutus est. seruiuit enim foedissimis uoluptatibus suamque ipse sententiam uitae prauitate dissoluit. quodsi anima ignis est ut ostendimus, in caelum debet eniti sicut ignis, ne exstinguatur, hoc est ad inmortalitatem, quae in caelo est: et sicut ardere ac uiuere non potest ignis, nisi aliqua pingui materia teneatur in qua habeat alimentum, sic animae materia et cibus est sola iustitia, qua tenetur ad uitam. post haec deus hominem qua exposui ligni arborumque conseuit, ut ex earum uariis fructibus aleretur expersque omnium laborum deo patri summa deuotione seruiret. tum dedit ei certa
Abbreviated transcription (Latin):
sbieceit sit ĩ tenebris sempit̾nis et ĩ morte. cuiꝰ nõ ea uis ẽ ut
ĩ ustas aĩas extinguat oĩo s ut pumat ĩ ȩternũ. Eam poenam
ẜam mõtem nõiamꝰ que est et ip̃a ꝑpetua sic̃ et ĩ mõtalitas pͥmã
sic diffinimꝰ. mors est nẽ cũantius dissolutio. uel ita mors
est corpis cuẽq seductio. Secundam uõ sic. Mors ẽ ȩt̾ni do¬
loris ꝑpessio. uł ita. Nors est uãꝵ ꝓ m̾itis ad eterna suppliꝰ
dãnatio. hec mũtas pecudes nõ attingit quaꝵ aĩe nõ ex deo
cõstantes: s ex coĩ aere morte foluuntur. In hac ig̃ societate
celi atq terre. quoꝵ effigies exp̃ssa est ĩ hoĩe suꝑiorem ꝑtez
tenẽt ea quȩ st̾ dei. aĩa scilicet ꝗ̃ dominiũ corꝑis ht̃ ĩferio
aĩȩ debet ẽẽ sbiectum sic̃ terra cęlo. Est .n. t̾ra qͣi uasculu
quo tanꝙͣ domicilio temporali sp̃us hic tęlestis utat᷑. ut̾usq

Expanded text:
subiecerit, sit in tenebris sempiternis et in morte. cuius non ea uis est ut subiecerit, sit in tenebris sempiternis et in morte. cuius non ea uis est ut iniustas animas extinguat omnino, sed ut puniat in aeternum. eam nominamus, quae est et ipsa perpetua. sicut et inmortalitas. primam sic definimus: mors est naturae animantium dissolutio, uel ita: mors est corporis animaeque seductio; secundam uero sic: mors est aeterni doloris perpessio, uel ita: mors est animarum pro meritis ad aeterna supplicia damnatio. haec mutas pecudes non adtingit, quarum animae non ex deo constantes, sed ex communi aere morte soluuntur. in hac igitur societate caeli atque terrae, quorum effigies expressa est in homine, superiorem partem tenent ea quae sunt dei, anima scilicet quae dominium corporis habet, inferanimae debet esse subiectum sicut terra caelo. est enim quasi uasculum, quo tamquam domicilio temporali spiritus hic caelestis utatur. utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
Nominẽ cũ mũdo parem hr̃e ꝯpositõe. gistum secutꝰ qui nr̃a corpora ex his quatuor elem̃tis cõstituta esse
dixit a deo. hr̃e naniq i se aliquid gn̾is ignis. aliꝗd aeris aliꝗd aq̃
aliꝗd terre. et neq ignem ẽẽ n aerem n aquã n t̾ram ꝗ̃ q̃đ
falsa nõ st̾. Nam terre rõ ĩ carne ẽ humõis ĩ sangiue aeris ĩ sp̃u
Ignis ĩ calore uitali. s neq sanguis a corpõe secerni põt sic̃ humõ
a terra. neq calor uitalis a sp̃u sic̃ ignis ab aere. Adeo reꝵ oĩu
duo sola repuint̃ elem̃ta. quoꝵ om̃is rõ ĩ nr̃i corꝑis fictione con¬
clusa est. Ex reb gͦ diu̾sis ac repugnãtib homo fact ẽ sic̃ ip̃e
mũdꝰ ex luce ac tenebris ex uita et morte que duo inter se
pugnare i hoĩe p̾cepit ut si aĩa suꝑaue̾i̾t que orit ex eo sit ĩ mõ¬
talis et ĩꝑpetua luce u̾setur. Si aũt corp̃ iuceĩt aiãm ditioniq

Expanded text:
m terram, fortasse Trismegistum secutus, qui nostra, corpora ei his quattuor elementis constituta. esse dixit a deo: habere namque in se aliquid ignis, aliquid aeris, aliquid aquae, aliquid terrae, et neque ignem esse nenon sunt: nam terrae ratio in carne est,. umoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. sed neque sanguis a corpore secerni potest sicut umor a terra neque calor uitalis a spiritu sicut ignis ab aere: adeo rerum omnium duo sola reperiuntur elementa, quorum omnis ratio in nostri corporis fictione conclusa est. ex rebus ergo diuersis ac repugnantibus homo factus est sicut ipse mundus ex luce ac tenebris, ex uita et morte: quae duo inter se pugnare in homine praecepit, ut si anima superauerit quae oritur ex deo, sit inmortalis et in perpetua luce uersetur, si autem corpus uicerit animam dicionique
Abbreviated transcription (Latin):
ic fata est uita hõis temporaria s tñ longa quę ĩ mille annos
ꝓpagaretur qđ diuinis litteris ꝓditũ et ꝑ oiũ sciãm publica¬
tum. Cum uarro nõ ignoraret argum̃tari uisus est. cũ puta¬
rentur antiqui mille annos uicticasse. Ait .n. apud egiptios pro
annis menses hr̃i. ut nõ solis ꝑ .xu. signa circuitꝰ faciat a nu
s luma quȩ orbem illũ signiferũ .xxxͦ. dieꝵ spatio lustrat qđ
argũtu ꝑspicue falsum est. Nemo .n. tũ milesimũ annu
transgressus est. Hlunc uõ qui ad centesimũ ꝑueniũt qđ fit
sȩpissime mille certe ac ducentis mẽsib uiuũt et auctores
idonei tradũt ad centu iuginti annos ꝑuenire solere. S:
ip̃e diminuit cum sciret mille et quadringentis mensib

Expanded text:
is vita est temporaria: sed tamen longa, quae in mille annos propagaretur. Quod divinis litteris proditum, et per omnium scientiam publicatum cum Varro non ignoraret, argumentari nisus est cur putarentur antiqui mille annos victitasse. Ait enim, apud Aegyptios pro annis menses haberi, ut non solis per XII signa circuitus faciat annum, sed luna, quae orbem illum signiferum 30 dierum spatio lustrat: quod argumentum perspicue falsum est. Nemo enim tunc millesimum annum transgressus est. Nunc vero qui ad centesimum perveniunt, quod fit saepissime, mille certe ac ducentis mensibus vivunt. Et auctores idonei tradunt, ad centum et viginti annos perveniri solere. Sed ipse diminuit; cum sciret mille et quadringentis mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
opplere. In ip̃ius aũt hõis fictione illaꝵ duaꝵ materiaru
quas inter se diximꝰ eẽ cõtrarias ignis et aquȩ cõclusit ꝑfe¬
citq xõnẽ. ficto .n. corpoͬẽ spirauit᷑ ei aĩam de uitali fonte
sp̃s sui qui est ꝑhemnis ut ipiꝰ m̃di ex cõtrariis cõstantis ele¬
iñtis similitudiem gerẽt. Constat .n. ex aĩa et corpoͬe .i. qͣi ex

Expanded text:
opplere. In ipsius autem hominis fictione illarum duarum materiarum, quas inter se diximus esse contrarias, ignis et aquae, conclusit perfecitque rationem. Ficto enim corpore, spiravit ei animam de vitali fonte spiritus sui, qui est perennis, ut ipsius mundi ex contrariis constantis elementis similitudinem gereret. Constat enim ex anima et corpore, id est, quasi e
Abbreviated transcription (Latin):
ȩteros luidis amatões ĩtesse. qđ ip̃e hr̃et laydem alii a
layde hñtur  O p̃clara & bonis imitanda sapĩa huic u̾o libos
luxuriaret᷑. In quo tũ sapientior meretrix fuit que sic pħm hũit¬
ꝓ lenone / ut ad se om̃is iuuentus doctoris ex ͦ & auctõitate cõ-¬
sui uideñt oĩb ꝑditis neꝗorem: nec satis fuit ita uiue̾ s doce
& libidines cepit ac mores suos de lupanaũ ad scholã tn̾stu¬
lit diẜens uoluptatẽ coꝑis eẽ sũmu bonu. quę doctrina exe
mos fuit: Quid miꝵ si a caiħ quoꝵ uitam imitant᷑ etia
uotabulu nom̃q trax̾unt. Nullum ig̃ ĩ hac disciplina ma¬
giste̾iu iurtutis est cu etiã illi qui honestio̾a p̃cipiũt aut
nõ faciũt ip̃i quę suadent. aut si faciũt q̃đ raro accidit non
disciplina eos ad rectum s nã ꝓdutat que sepiꝰ &̃ indoctos¬

Expanded text:
ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii a ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii a Laide haberentur. o praeclara et bonis imitanda sapientia! huic uero liberos luxuriaretur. in quo tamen sapientior meretrix fuit: quae phi lenone, ut ad se omnis juventus, doctoris exemplo et auctoritate corsui viderent omnibus perditis nequiorem? Nec satis fuit ita vivere: sed docere etiam libidines coepit, ac mores suos de lupanari ad scholam transtulit, disserens voluptatem corporis esse summum bonum. Quae doctrina execmos fuit. Quid mirum, si a canibus, quorum vitam imitantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt? Nullum igitur in hac disciplina magisterium virtutis est, cum etiam illi, qui honestiora praecipiunt, aut non faciant ipsi quae suadent, aut si faciunt quod raro accidit non disciplina eos ad rectum, sed natura perducat, quae saepius et
Abbreviated transcription (Latin):
Uideo .n magnã ꝑtem eoꝵ ꝗ ĩ schola de pudõe cõtinentia
p̃cipiant argutissime ĩ eosdem ĩ oiu libidinũ cupiditatib
ĩ ambitionẽ ꝑorantes ĩ uditiũ suu ꝓfessos putes. Ideo re¬
dundant ad ip̃os maledicta ĩ publicũ missa :q uos nos nõ
aliter ĩtue̾i decet. ꝙͣ meditos quoꝵ tituli remedia hũt py¬
xides remedia uenena. Quosdam uo nec pudor uitioꝵ ten&
s patrocinia tupitudim suȩ̨ fingunt. Ut oẽ honeste pectãe
aptabit. ut ꝗbus alii utunt᷑ ĩ głam aut uoluptatẽ utat rei
imiꝑitiꝰ faciet & sapiens. sed nõ eodem mo eodemq ꝓpoito
At ꝗͥ nihil interest. quo aĩo facias qđ fecisse uitiõsu est:
qr facta cernũt᷑ añis nõ uidet᷑. A ristippo cyreneoꝵ magr̃o
cũ laꝑde nobili scorto fut cõsuetudo ꝗđ flagitiũ grauis
ille phyȩ doctor sic defendebat. ut dicẽt młtu inter se a

Expanded text:
uideo enim magnam partem eorum qui in schola de pudore et continentia uideo enim magnam partem eorum qui in schola de pudore et continentia praecipiant argutissime, eosdem in omnium libidinum cupiditatibusin ambitionem perorantes, indicium professos putes: adeo redundant ad ipsos maledicta in publicum missa. quos non aliter intueri decet quam medicos, quorum tituli remedia habent, puxides uenena. quosdam uero nec pudor uitiorum tenet, sed patrocinia turpitudini suae fingunt, ut etiam honeste peccare aptabit, et quibus alii utuntur in gloriam aut uoluptatem, utetur ainperiti, faciet et sapiens, sed non eodem modo eodemque proposito. atquin nihil interest quo animo facias quod fecisse uitiosum est, quia facta cernuntur, animus non uidetur. Aristippo Cyrenaicorum magistro cum Laide nobili scorto fuit consuetudo. quod flagitium grauis ille philosophiae doctor sic defendebat, ut diceret multum inter se et
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt boni & qui eam nõ didicissent eeñt om̃s semꝑ mali.
Cum uõ ĩ nuĩabiles existant & semꝑ extit̾int ꝗ sint aut fuerit¬
uirtutis qua ip̃i egent. nõ ẽẽ doctores. Ham siꝗs ĩ mores
eoꝵ diligenter ĩgrat iueiãt iracũdos tupidos libidinosos ax¬
rogantes ꝓt̾uos/ & sub obtentu sapĩę sua uicia celantesdo
miꝰ facientes ea q̃ i scholis arguissent. Mentior fortasse actu¬
uita constitut᷑ ut xõ postulat ꝗ disciplinã uerã nõ ostẽ¬
tationẽ scĩe s legẽ uitę ꝑutet ꝗ obtemꝑet ip̃e sibi &
detretis pareat siũs. udẽ licet alios tanta leuitate &
iactatione ut his fuit nõ didicisse meliꝰ. Alios pecuniȩ cu-¬
pidos. alios glorię multos libidinũ ẜuos ut cũ eoꝵ uita ui¬
ciis mirabiliter pugnet or̃o. Nepos ꝙͦ cornelius ad eundẽ
Citeronẽ ita scribit᷑. Tantu ab est / ut ego magr̃a putẽ ẽẽ uitȩ
eẽ magr̃os uiuendi ꝙ plerisq qui ĩ ea disputãda u̾sant᷑.

Expanded text:
i et qui eam non didicissent, essent omnes semper mali. cum uero innumerabiles exsistant et semper extiterint qui sint aut fueriuirtutis, qua ipsi egent, non esse doctores? nam si quis mores eorum diligenter inquirat, inueniet iracundos cupidos libidinosos adrogantes proteruos et sub obtentu sapientiae sua uitia celantes, tum domi facientes ea quae in scolis arguissent. mentior fortasse accuuita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam suam non ostentationem scientiae, sed legem uitae putet? qui obtemperet ipse sibi et decretis pareat suis? uidere licet alios tanta leuitate et iactatione, ut iis fuerit non didicisse melius, alios pecuniae cupidos, alios gloriae, multos libidinum seruos, ut cum eorum uita mirabiliter pugnet oratio. Nepos quoque Cornelius ad eundem Ciceronem ita scribit: tantum abest ut ego magistram putem esse uitae esse magistros uiuendi quam plerisque qui in ea disputanda uersantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ectus itaq lucretiꝰ cũ eum laudat ꝗ sapĩam pͥmus ĩuenit s hoc
ĩnepte ꝙ ab hoĩe ĩuenta putauit qͣi uoͣ illam alicubi tacẽtẽ homo
ille quẽ laudabat ĩuen̾it. tanꝙ tibi uas ad fontẽ ut poetȩ aũit
ꝙ si reptorem sapientiȩ ut deum laudauit. Ita .n. dicit.
Nemo ut opipor erit mortali corpõe cretus
Nam si ut ipa petit maiestas cognita reru
icendu est deus ille fuit ds ĩclite memini.S ꝙ hoĩem fecei̾t
s ille ut hoĩem laudauit qui tñ ob id ip̃m debẽt᷑ ꝓ deo hr̃i qđ̃
saꝑe iuenit. Nam sic ait. I no ne decebit
H unc hoĩem numꝰo duum dignarier esse.
Unde apꝑet aut pythagoram uoluisse laudãe qui se pͥm̾ ut dixi
phoꝵ nominauit aut milesiu thalem ꝗ de reꝵ nã pͥmꝰ tra¬
ditur disputasse. Sed dum ita hoĩem q̃rit extollere. rem ipã
depręssit. Non est .n. magna si ab hoĩe potuit ĩueniri ueꝵ põt
ut poetȩ uenia lari. At ille idem ꝑfectus orator idem sũ¬

Expanded text:
aque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sed ille ut hominem laudauit, qui tamen ob id ipsum deberet pro deo haberi, quod sapere inuenerit: nam sic ait: nonne decebit hunc hominem numero diuum dignarier esse? nde apparet aut Pythagoram uoluisse laudare, qui se primus ut dixi philosophum nominauit, aut Milesium Thalen, qui de rerum natura primus traditur disputasse. ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit: non est enim magna, si ab homine potuit inueniri. uerum potest ut poetae dari uenia. at ille idem perfectus orator, idem su
Abbreviated transcription (Latin):
yis .n. ueram uiam tenẽt exrante cicerone: Phỹa inꝗt nihil
bene honesteq uiuendi. & qui dix̾it illam regulã iuite suũ
illi redidit. hic plane nõ respexit ad cõe p̃ħys nom̃ ꝗͣ cũ sit
deniq de quo uniu̾si una m̃te ac uoce cõsentiont. Quid põt
Cuiꝰ capita lange aissonãt aut sciãm iutȩ agende ĩ qua n
alud efficit᷑ contraiã sepe ditendo ꝙͣ ut nemo ꝗcꝙͣ sciat.
Quero .n. utrũ ne achademia pħyam putet ẽe. an nõ. ne¬
rat ignota łlam illa t̾rena qm̃ faisa est sit uaia a młtiplex
sibiq tota cõtraĩa est. & sic̃ unus ẽ huiꝰ m̃di cõstitutor ẽt
rector deus una u̾itas ita unã ẽẽ ac simplitẽ sapiãm necte

Expanded text:
is enim ueram uiam teneret errante Cicerone? — philosophia inqbene honesteque uiuendi, et qui dixerit illam regulam uitae, suum illi reddidit. hic plane non respexit ad commune philosophiae nomen.denique, de quo universi una mente ac voce consentiant, quid potest cujus capita longe dissonant? aut scientiam vitae agendae, in qua nihil aliud efficitur, contraria sQuaero enim, utrumne academiam philosophiam putet esse, an non? Nerat ignota. nam illa terrena quoniam falsa est, uaria et multiplex sibique tota contraria est. et sicut unus est huius mundi constitutor et rector deus, una ueritas, ita unam esse ac simplicem sapientiam nece
Abbreviated transcription (Latin):
illustrau̾is mitatoremq te platonis ostendẽis. Cedo ig̃ꝗ
didicẽis uut ĩ qua fecta uirtute dephendẽis. In academia
.s. quam secutꝰ eł: quã ꝓbasti. At hec mnhil docet ñ scias ut¬
te nihil sore. Tui gͦ te liberi ãguunt ꝙ̃ nihil apħỹa dt¬
sci possit ad uita hȩc tua u̾ba st̾. uhi añt nõ mõ ad sa¬
pientiã cęti iudem s ad ea ip̃a quę aliqua exꝑte coerni ui
tibi ip̃e cȩcus & hebes & obtimsus indebare quẽ opõtuit illa
aũt ẽẽ cuuliter. Quid tam repugnons dici p̃ot.s. noscẽda
ciuiliter p̃ħyȩ ꝙͣ phylosophe uiuẽ. Nam si sapiã est quȩ dr p̃ħya¬
ueꝵ miserabiłr ignoras : qđ si hec exrõis ignorationisq tõfe¬
sio pene iuito tibi ab ĩtimo pectoe exp̃ssa est. curnõ tibi ueꝵ
extulisti magrãm uxtitis eẽ nõ posse. Eodem ductus
errore Seneta.¬

Expanded text:
illustraveris, imitatoremque te Platonis ostenderis. Cedo igitur quid illustraveris, imitatoremque te Platonis ostenderis. Cedo igitur quid didiceris, aut in qua secta veritatem deprehenderis. In academia scilicet, quam secutus es, quam probasti. At haec nihil docet, nisi ut scias te nihil scire. Tui ergo te libri aaec tua uerba sunt: mihi autem non modo ad sapientiam caeci uidemur, sed ad ea ipsa quae aliqua ex parte cerni uidtibi ipse caecus et hebes et obtunsus uidebare, quem oportuit illa autem esse ciuiliter. quid tam repugnans dici potest? si noscenciuiliter quam philosophe uiuere. nam si sapientia est quae duerum miserabiliter ignoras? quodsi haecerroris ignorationisque confessio paene inuito tibi ab intimo pectore expressa est, cur non tibi uerextulisti, magistram uirtutis esse non posse? Eodem ductus errore Seneca
Abbreviated transcription (Latin):
& tũ seꝗt̾ ip̃am sapĩam quã alias donũ alias ĩuentu deoꝵ
uocat. poetice figuratã laudat ĩ fatiem. graniter õe queritur
dite ĩculleum ꝗ phyam negamꝰ parentẽ eẽ uitȩ an tu qui
adu̾sus deu tam ĩpiẽ ĩgratus es : Non hunc cuiꝰ effigiem
uenatis ĩ capitolio sedentem. s illu ꝗ mũdu fecit. hoĩemq
gna̾uit qui sapiãm ꝙͦ ip̃am inter tetera celestia sua bñficiã
largitus est: magrum̃ tu uĩtutis aut parẽtem uite uocas ad
quam siquis accesẜit multo sit ĩcertior netesse ẽ ꝙͣ pͥus fuit
Cuiꝰ .n. uirtutis: que ip̃a ubi sita fit adhuc pħy nõ expediu̾t
cuiꝰ uite cũ ip̃i doctores añ fuexĩt senectute ue morte cõ¬
fecti quã cõstituerĩt quõ uiui deteat. Cuiꝰ ueitas ĩdagatte
illa uitȩ docuit an tu potẽtissim̃ cõsulem maledictis in¬
cesẜes eumq hostem pr̃ię uenenatis or̃oib faces. s õmitamꝰ
disciplinas sic̃ ip̃e gloriãi soles eamq ipẽm latinis littis

Expanded text:
tur; ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem. Graviter etiam queritur philosophiam negamus parentem esse uitae, an tu, qui aduersus deum tam inpie ingratus es, non hunc cuius effigiem ueneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit hominemque generauit, qui sapientiam quoque ipsam inter cetera caelestia sua beneficia largitus est? magistram tu uirtutis aut parentem uitae uocas? ad quam si quis accesserit, multo sit incertior necesse est quam prius fuerit. cuius enim uirtatisP quae ipsa ubi sita sit, adhuc philosophi non expediuntint senectute ac morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem illa vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis incesseres, eumque hostem patriae venenatis orationibus faceres? Sed omittamus disciplinas, sicut ipse gloriari soles, eamque ipsam latinis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ natales & festa celebrauit:
.s. tam uitiosa est ꝙͣ oblectatio illa de qua diximꝰ oculoru
quis .n. nõ luxuriosum ac nequã putet eum qui soenitas ãtes
domi hẽatux: At qui nihil refert utrũ ne luxuriã solus domi
an cũ ppło exceas in theatro. Sa iam de spectaculis dictũ
est restat unũ qđ est nobis expugnandu ne capiam̃ his
Q̃ ad sensum ĩtimũ penetrant. nam illa oĩa q̃ uerb carẽt
.i. aeris ac u̾boꝵ suaues soni post̾ facile cõteni: qr nõ adhe¬
rent nec scribi postꝰ. Carmen aũt cõpoĩtu & or̃o cũ sua¬
uitate detipiens: capit m̃tes & quo uolue̾it ĩpellit. Inde
hoĩes litterati: cum ad religionem dei accesẜint ĩ aliquo
pito doctore fundati mimis credũt. Assueti .n. ducib¬
& politis siue orõib suie tãminib diuinaꝵ litteraꝵ simplitem¬

Expanded text:
quorum natales et festa celebrauit. quorum natales et festa celebrauit. uae scilicet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibut politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarum simpli
Abbreviated transcription (Latin):
Tanto nanq ĩpetu cõcitantur aĩ ĩfurorẽ. ꝙͣto ille ĩpetu
cũritur ut iam plus plectaculi exhibeant ꝗ spectandi grã
ueniũt. cum exclamae̾ & efferri a exilire ceꝑint. uitada
gͦ spectacula oia nõ solum ne quid uitior pectõib ĩsidiae
quȩ sedata & pacifica ẽẽ debent sas ne cui nos uolupeatis
cõsuetudo delinat & adeo atq a bonis oꝑib aũtãt. Nã
ludoꝵ telebrationes deoꝵ festa st̃: siꝗ ob natales eoꝵ
uł temploꝵ nouoꝵ deditationes st̃ cõstituei & pͥmitꝰ qde
uenationes ꝗ̃ uotant᷑ mi̾a saturno st atributȩ. Iudi
aut̃ scęnici libero cĩcenses uõ neptimo paulatis tñ &
cęteis diis idem honos tribui toepit singuliq ludi nõib
eoꝵ cõsecrati st̃ siẽ sisimius capito ĩ libris spectaculoꝵ
docet. Si quis ig̃ spectatulis interest : ad quȩ religionis
gratia cõuenit discessit adei tultu & ad deos se contulit

Expanded text:
amque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu amque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu curritur; ut jam plus spectaculi exhibeant, qui spectandi gratia veniunt, cum exclamare, et efferri, et exilire coeperint. Vitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid vitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent: sed ne cujus nos voluptatis consuetudo deliniat, et a Deo atque a bonis operibus avertat. Nam ludorum celebrationes, deorum festa sunt; siquidem ob natales eorum, vel templorum novorum dedicationes sunt constituti. Et primitus quidem uenationes, quae uocantur munera, Saturno sunt attributae, ludi autem scaenici Libero, circenses uero Neptuno. paulatim tamen et ceteris diis idem honos tribui coepit singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius Capito in libris spectaculorum docet. si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei cultu et ad deos se contulit,