comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his dictum ẽ. ꝑ legem iudicabuntur. Quod si ñ fa¬
ciunt. ne contra se ipsos ueniant. qͥ eos grauissimo
infidelitatis crimine obstrictos ẽẽ dicunt. ut quid
transferunt ad infideles. et fideles in eo quod ad
fidem xp̃i attinet: Illua dictum ẽ de his qui sine le¬
ge. et his qui in lege peccauerunt. cum de iudeis et
gentib ageretur. ut ad xp̃i gr̃am utriq inuitaren¬
tur. Neq enĩ dictum est qui sine fide peccauerũt
sine fide ꝑibunt. qͥ autẽ in fide peccauer̃t. ꝑ fidem
iudicabunt᷑. s sine lege dictum ẽ: et in lege: ut satis
appareret illam causam tangi que int̾ gentes et iu¬
deos agebatur. ñ quȩ int̾ bonos malosq xp̃ianos.
Quanquã si illo loco legem ꝓ fide accipi uolunt. qͦd ni¬
mis importunũ. et absurdum ẽ. etiam hinc aꝑtissi¬
m̃ã possunt legere sententiam apłi petri. Qui cum
loqueretur de his qui in occasionem carnis acceꝑant

Expanded text:
his dictum est: per legem iudicabuntur. quod si non fahis dictum est: per legem iudicabuntur. quod si non faciunt, ne contra se ipsos ueniant, qui eos grauissimo infidelitatis crimine obstrictos esse dicunt, ut quid transferunt ad infideles et fideles in eo, quod ad fidem Christi adtinet, illud, quod dictum est de his, qui sine lege, et his, qui in lege peccauerunt, cum de iudaeis et de gentibus ageretur, ut ad Christi gratiam utrique inuitarentur?. Neque enim dictum est: qui sine fide peccauerunt, sine fide peribunt; qui autem in fide peccauerunt, per fidem iudicabuntur, sed \'sine lege\' dictum est et \'in lege\' ut satis adpareret illam causam tangi, quae inter gentes et iudaeos agebatur, non quae inter bonos malosque Christianos. Quamquam si illo loco legem pro fide accipi uolunt, quod nimis inportunum et absurdum est, etiam hinc apertissimam possunt legere sententiam apostoli Petri, qui cum loqueretur de his, qui in occasionem carnis acceperant
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt ꝑ legem iudicabunt᷑. qua de illis qui sine
lege peccantes. sine lege ꝑibunt. nec ꝓpena transito¬
ria hoc loco dictum iudicium. s ꝓ ea qua etiam ñ
credentes iudicabunt᷑. Nam qui hac utunt᷑ senten¬
tia ad ꝓmittendã salutem ꝑ ign̾e illis qͥ credentes
pessime uiuunt. ut eis dicant qui sine lege pecca¬
uerunt. sine lege ꝑibunt. qui autem in lege pecca¬
uert ꝑ legem iudicabuntur. tanquã dictum sit. ñ
ꝑibunt .s. ꝑ ignem salui erunt. nec attendere illud¬
potuerunt. hoc apłm de illis qui sine lege. et illis qͥ
in lege peccauerunt dixisse cum de gentibus et iu¬
deis ageret. ut ñ tantum gentib. s utrisq grãm
xp̃i qua liberarentur. necessariam demonstraret.
Quod tota ipsa epła ad romanos euident̃ ostendit.
amgͥ etiam udeis in lege peccantib de quib dic¬
gr̃a ꝓmittant si placet salutem ꝑ ignem.qm de

Expanded text:
cauerunt, per legem iudicabuntur, quam de illis, qui sine cauerunt, per legem iudicabuntur, quam de illis, qui sine lege peccantes sine lege peribunt, nec pro poena transitoria hoc loco dictum iudicium, sed pro ea, qua etiam . non credentes iudicabuntur. Nam qui hac utuntur sententia ad promittendam salutem per ignem illis, qui credentes pessime uiuunt, ut eis dicant: qui sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur, tamquam dictum sit non peribunt, sed per ignem salui erunt\', nec illud adtendere potuerunt, hoc apostolum de illis, qui sine lege, et illis, qui in lege peccauerunt, dixisse, cum de gentibus et iudaeis ageret, ut non tantum gentibus, sed utrisque gratiam Christi, qua liberentur, necessariam demonstraret: quod tota ipsa epistula ad Romanos euidenter ostendit. iam ergo etiam iudaeis in lege peccantibus, de quibus dichristi promittant, si placet, salutem per ignem, quoniam de
Abbreviated transcription (Latin):
di. Qd̃ si dicere ñ audent ñ audeant aliquid mitiꝰ
polliceri eis de quib dictum ẽ. ꝑ legem iudicabun¬
tur. quia constat iudiciũ etiam ꝓ et̾na damnatio¬
ne solere nominari. Quid quod inuenimꝰ. ñ solũ
minime mitioris. uerum etiam deterioris conditi¬
onis ẽẽ illos qui scientes peccant: Hisunt enĩ ma¬
xime qui legem acceꝑunt. Nam sicut scriptum est
ubi lex ñ est. nec p̃uaricatio. Hinc ẽ. et illud. concupi¬
scentiã nesciebam nisi lex diceret: ñ concupisces. De¬
casione itaq accepta. peccatum ꝑ mandatũ oꝑatũ
ẽ. in me om̃em concupiscentiam. Et alia multa que
de hac re idem apłs dicit. Abhoc reatu grauiore li
caritate in cordib nr̃is. donat iusticie delectationẽ
qua immoderatio concupiscentie suꝑetur. Hinc ita¬
q confirmatur. ñ solũ nichil mitius. s grauius ali¬
qͥd intelligendum de quib dictum ẽ. qui in lege pec¬

Expanded text:
di. quod si dicere non audent, non audeant aliquid mitius di. quod si dicere non audent, non audeant aliquid mitius polliceri eis, de quibus dictum est: per legem iudicabuntur, quia constat iudicium etiam pro aeterna damnatione solere nominari. quid? quod inuenimus non solum minime mitioris, uerum etiam deterioris condicionis esse illos, qui scientes peccant? hi sunt enim maxime, qui legem acceperunt; nam, sicut scriptum est, ubi lex non est, nec praeuaricatio. hinc est et illud: concupiscentiam nesciebam nisi lex diceret: non concupisces. occasione itaque accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam et alia multa, quae de hac re idem apostolus dicit. ab hoc reatu grauiore libcaritate in cordibus nostris donat iustitiae delectationem, qua inmoderatio concupiscentiae superetur. hinc itaque confirmatur non solum nihil mitius, sed grauius aliquid intellegendum, de quibus dictum est: qui in lege pec
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem¬
uitȩ: alios in resurrectionem iudicii resurrectu¬
ros ẽẽ declarans. Ed si dicunt ñ ibi intelligendos eti¬
am eos qui omnino ñ credunt. s eos qui ꝑ ignẽ sal¬
uierunt. quia crediderunt etiã si male uixerũt.
ut eoꝵ transitoriã penam iudicu nomine signi¬
ficatam arbitrent᷑. quanquã hoc impudentissi¬
me dicatur. cum omnino dñs om̃s resurrecturos.
in quib sine dubio & increduli er̃t. in duo diuise¬
rit. uitam et iudiciũ. ita iudiciũ uolens ȩt̾nũ intel¬
responsuri sunt ubi ait. Qui autem ñ credit iam
iudicatus est. Nam hic ꝓculdubio. aut iudiciũ pro
pena ȩt̃na positum intelligunt aut ꝑ ignẽ saluos
futuros etiam incredulos dicere audebunt. Qm̃
qui ñ credit inquit iam iudicatus ẽ: hoc ẽ: iudi¬
cio destinatus. et ñ erit quod ꝓ magno beneficio
polliceant᷑ credentibus nequit̃q uiuentib. quan¬
do et hi qui ñ credunt ñ erunt ꝑdendi. s iudican¬

Expanded text:
rrectionemuitae, alios in resurrectionem iudicii resurrecturos esse declarans. Quodsi dicunt non ibi intellegendos etiam eos qui omnino non credunt, sed eos, qui per ignem salui erunt, quia crediderunt, etiamsi male uixerunt, ut eorum transitoriam poenam iudicii nomine significatam arbitrentur, quamquam hoc inpudentissime dicatur, cum omnino dominus omnes resurrecturos, in quibus sine dubio et increduli erunt, in duo diuiserit, uitam et \'iudicium\', ita iudicium uolens aeternum intelresponsuri sunt, ubi ait: qui autem non credit iam iudicatus est. nam hic procul dubio aut iudicium pro poena aeterna positum intellegunt -aut per ignem saluos futuros etiam incredulos dicere audebunt, quoniam qui non credit, inquit, iam iudicatus est, hoc est iam iudicio destinatus; et non erit, quod pro magno beneficio polliceantur credentibus nequiterque uiuentibus, quando et hi, qui non credunt, non erunt perdendi, sed iudican
Abbreviated transcription (Latin):
timorem. s. accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ. in quo
clamamus abba pat̃. Timor gͦ ille seruilis est. et id̾o
in illo quainius dño credatur. ñ tamen iusticia di¬
ligitur. s damnatio timetur. filii uero
clamant abba. pat̾. Quarum duarum uo¬
cum. una est ex circuncisione: altera ex preputio.
iudei primũ et greci. qm̃ unus est d̾s. qui iustificas
circuncisionem ex fide: et p̃putium ꝑ fidem. Cum¬
e autem clamant aliquid petunt. Et quid petũs¬
si nisi quod esuriunt et sitiunt: Et hoc quid est
nisi qͦd de illis dictum est. beati qui esuriunt et si¬
tiunt iusticiam. qm̃ ipsi saturabuntur: huc gͦ tran¬
seant qui sub lege sunt. ut ex seruis filii fiant. nec
sic tamen. ut serui ẽe desistant. s ut tanquã filii
ano & patri liberaliter seruiant. quia et hoc acce¬
perunt. Dedit enim potestatem ulic unic̃ filuos
dĩ fieri cre¬

Expanded text:
timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo c 1 amamus: abba pater. timor ergo ille seruilis est et ideo in illo quamuis domino credatur. non tamen iustitia diligitur. sed damnatio timetur. filii uero clamant: abba pater. quarum duarum uocum una est ex circumcisione, altera ex praeputio, Iudaei primum et Graeci. quoniam unus est deus, qui iustificat circumcisionem ex fide et praeputium per fidem. cum autem clamant, aliquid petunt et quid petunt nisi quod esuriunt nisi quod de illis dictum est, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Huc ergo transeant qui sub lege sunt, ut ex servis filii fiant: nec sic tamen, ut servi esse desistant; sed ut tanquam filii domino et patri liberaliter serviant, quia et hoc acceperunt: dedit enim potestatem ille Unicus, filios Dei fieri cre
Abbreviated transcription (Latin):
quod eadem caritas admonet. ñ facile de fr̾e ma¬
li aliquid ẽe credendum. et cum tale aliquid dici¬
tur. hoc adse magis iudicat ꝑtinere ne credat:
Postremo ipsa caritas quȩ om̃ia credit. ñ omni
spui credit. ac ꝑhoc om̃ia quidem credit s do: qͥa
ñ dictum est om̃ibus credit. Nulli itaq dubiũ ẽ.
eã fidem ab apło cõmendari: qua creditur do. Sed
adhuc aliquid discernendum est. qͣm et illi qui
sub lege sunt. et timore penȩ iusticiam suã facere
conantur. et ideo ñ faciunt dĩ iusticiam. quia ca¬
ritas eam facit. quam ñ libet. nisi quod licet. non
timor qui cogitur in oꝑe habere quod licet.cum
aliud habeat in uoluntate qua mallet si fieri pos¬
set licere quod ñ licet÷ et illi gͦ credunt do. Nã
si om̃ino ñ crederent: nec penam legis utiq formi¬
darent. S: ñ hanc fidem commendat apls qui
dicit. ñ enim accepistis sp̃m seruitutis iterum in

Expanded text:
quod eadem caritas admonet non facile de fratre maquod eadem caritas admonet non facile de fratre mali aliquid esse credendum et, cum tale aliquid dicitur, hoc ad se magis iudicat pertinere ne credat ? postremo ipsa caritas, quae omnia credit, non omni spiritui credit ac per hoc omnia quidem credit, sed deo, quia non dictum est: \'omnibus credit\'. nulli itaque dubium est eam fidem ab apostolo commendari, qua creditur deo. Sed adhuc est aliquid discernendum, quoniam et illi qui sub lege sunt et timore poenae iustitiam suam facere conantur et ideo non faciunt dei iustitiam, quia caritas eam facit, quam non libet nisi quod licet, non timor, qui cogitur in opere habere quod licet. cum aliud habeat in uoluntate qua mallet, si fieri posset, licere quod non licet. et illi ergo credunt deo; nam si omnino non crederent, nec poenam legis utique formidarent. sed non hanc fidem commendat apostolus, qui dicit: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in
Abbreviated transcription (Latin):
scentias cordis illorum: ut faciant quȩ ñ conueni¬
unt. Hinc et dñs pilato. ñ haberes inquit in me po¬
testatem: nisi data tibi ẽẽt desuꝑ. S cum potestas
datur. ñ necessitas utiq imponitur. Unde cum da¬
uid saulis occidendi potestatem accepisset: maluit
parcere quam ferire. Unde intelligimus malos ac¬
ciꝑe potestatem ad dampnationem malȩ uolunta¬
tis sue: bonos autem ad ꝓbationem bone uoluntatis
suȩ. Cumgͦ fides in potestate sit. qm̃ cum uult quis¬
q credit. & cum credit uolens credit. deinde queren¬
dum est. immo recolendum. quam fidem tanta
conflictatione commendat apłs. Non enim qͦdli¬
bet credere bonum est. Nam unde illud. fr̃s nolite
om̃i sp̃ui credere. s ꝓbate sp̃c qui ex dõ sunt: Nec
in laudib karitatis. quod dictum est. om̃ia credit
sic accipiendum est. ut karitati cuiuspiam deroge¬
mus. si ñ quod audierit statim crediderit. Quid

Expanded text:
scentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data tibi esset de super. sed cum potestas datur, non necessitas utique inponitur. unde cum Dauid Saulis occidendi potestatem accepisset, maluit parcere quam ferire. unde intellegimus malos accipere potestatem ad damnationem malae uoluntatis suae, bonos autem ad probationem bonae uoluntatis suae. Cum ergo fides in potestate sit, quoniam cum uult quisque credit et. cum credit, uolens credit, deinde quaerendum est, immo recolendum, quam fidem tanta conflictatione commendet apostolus. non enim quodlibet credere bonum est; nam unde est illud: fratres. nolite omni spiritui credere, sed probate spiritum qui ex deo est? nec in laudibus caritatis quod dictum est: omnia credit, sic accipiendum est, ut caritati cuiuspiam derogemus, si non quod audierit statim crediderit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
est. S sicut apłs dicit: ñ est potestas. nisi a do. Qd
igitur causȩ est. cur ñ et de ista dicatur nobis. qͥd
enim habes quod ñ accepistie Nam et ut credamꝰ:
ds dedit. Nusquam aute legimus in scripturis¬
scĩs: non est uoluntas nisi a deo. Et recte ñ scrip¬
tum est: quia uerum ñ est. Alioquin etiam pecca¬
torum quod absit auctor ẽ.: ds. si ñ est uoluntas ni¬
si ab illo. qm̾̃ mala uoluntas iam sola peccatum ẽ.
etiam si desit effectus. id est si ñ habeat potestatem.
Porro cum uoluntas mala potestatem accipit im¬
plere tuN quod intendit. ex iudicio dĩ ue¬
nit: apud quẽ tt non est iniquitas. Punit enim
etiam isto modo. Nec ideo iniuste: quia occulte:
sȩterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum
manifesto supplicio senserit nolens. quantum
mali sit quod ꝑpetrauit uolens. hoc ẽ. quod de qͥ¬
busdam apłs ant. Tradidit illos d̾s in concupi¬

Expanded text:
est. sed, sicut apostolus dicit, non est potestas a deo quid est. sed, sicut apostolus dicit, non est potestas a deo quid igitur causae est cur non et de ista nobis dicatur: quid enim habes quod non accepisti? nam et ut credamus. deus dedit. nusquam autem legimus in sanctis scripturis: non est uoluntas nisi a deo\'. et recte non scriptum est, quia uerum 11011 est; alioquin etiam peccatorum — quod absit! — auctor est deus, si non est uoluntas nisi ab illo, quoniam mala uoluntas iam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est si non habeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo iniuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpetrauit uolens. hoc est quod de quibusdam apostolus ait: tradidit illos deus in concupi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid credimus. ñ quam damꝰ. cum aliquid pol¬
licemur. nam et ipsa dicitur fides. S alit̾ dicimꝰ. ñ
illud ẽ. ñ credidit qͦd dixi: illud ñ fecit qͦd dixit. Se¬
cundũ hanc fidem qua credimus: fideles sumꝰ deo.
Scd̃m illam uͦ qua fit quod ꝓmittitur: etiam ds̃ ip¬
se fidelis est nobis. Hoc enim dicit apłs. fidelis enĩ¬
d̾s qui ñ uos ꝑmittat temptari: suꝑ id quod po¬
testis. De illa utiq fide q̃rimꝰ utrum in potestate sit qͣ
credimus do. uł credimus ind̾m. Hinc enim scriptũ
est. Credidit abraham do: & deputatum est illi ad
iusticiam. Et credenti in eum qui iustificat impiũ:
deputatur fides eius ad iusticiam. Uide nunc u-¬
trum quisq credat si noluerit: aut ñ credat si uo¬
luerit. Quod si absurdum ẽ. quid est enim credere:
nisi consentire uerum ẽẽ quod dicitur. consensio
autem utiq uolentis ẽ: ꝓfecto fides in potestate

Expanded text:
aliquid credimus. non quam damus, cum aliquid polaliquid credimus. non quam damus, cum aliquid pollicemur; nam et ipsa dicitur fides. sed aliter dicimus: \'non illud est \'non credidit quod dixi\', illud \'non fecit quod dixit\'. secundum fedem, qua credimus, fideles sumus deo; secundum illam uero, qua fit quod promittitur, etiam deus ipse fidelis est nobis. hoc enim dicit apostolus: fidelis deus, qui non uos permittat temptari super id quod potestis. de illa itaque fide quaerimus, utrum in potestate sit, qua credimus deo uel credimus in deum. hinc enim scriptum est: credidit it Abraham et deputatum est illi ad iustitiam, et: credenti in eum qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. uide nunc utrum quisque credat, si noluerit, aut non credat, si uoluerit. quod si absurdum est quid est enim credere nisi consentire uerum esse quod dicitur? consensio autem utique uolentis est —, profecto fides in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
te: Quam uoluntatem quia effectus consequitur.
ñ possumus dicere potestatem defuisse facienti. Si
enim cogenti cedens uellet facere et ñ posset. ei uo¬
luntatem affuisse licet ex tortam. s potestatem de¬
fuisse diceremus. Cum uero ideo ñ faciebat. quia
nolebat. erat utiq potestas. s. uoluntas deerat. quã¬
diu cogenti reluctando ñ fecit. Hinc est quod etiam
illi qui cogunt. uł qui suadent solent dicere. Quod
habes in potestate quare ñ facis. ut hoc malo ca¬
quod ideo coguntur ut faciant qͥa
posse creduntur. solent excusando respondere et
dicere: facerem si ẽet in potestate. Quid ultra gͥ que¬
rimus. quandoquidem hanc dicimus potestatem
ubi uoluntati adiacet facultas faciendi: Unde hoc
quisq in potestate habere dicitur: quod si uult fa¬
cit. si ñ uult ñ facit. Attende iam illud quod excu¬
tiendum posuimus: utrum fides in potestate sit. De
hac enim fide nunc loquimur. quã adhibemꝰ cum

Expanded text:
te; quam uoluntatem quia effectus consequitur, te; quam uoluntatem quia effectus consequitur, non possumus dicere potestatem defuisse facienti. si enim cogenti cedens uellet facere nec posset. ei uoluntatem affuisse licet extortam, sed potestatem defuisse diceremus. eunt uero ideo non faciebat, quia nolebat, erat utique potestas, sed uoluntas deerat, quamdiu cogenti reluctando non fecit. hinc est, quod etiam illi, qui cogunt uel qui suadent, solent dicere: \'quod habes in potestate, quare non facis, ut hoc malo caquod ideo coguntur ut faciant. quia posse creduntur, solent excusando respondere et dicere: \'facerem, si esset in potestate\'. quid igitur ultra quaerimus, quando quidem hanc dicimus potestatem, ubi uoluntati adiacet facultas faciendi? unde hoc quisque in potestate habere dicitur, quod, si uult, facit, si non uult, non facit. Adtende iam illud quod excutiendum posuimus, utrum fides in potestate sit. de hac enim fide nunc loquimur, quam adhibemus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut uolumus aliquando qͦd ñ possumꝰ. sic eti¬
am possumus aliquando qͦd nolumus satis elucet.
et ipsis etiam uocabulis resonat. qͦd ab eo quod est
uelle: uoluntas. ab eo autem quod est posse potestas
nomen accepit. Quappt̾ sicut qui uult habet uo¬
luntatem: ita potestatem qui potest. S ut potesta¬
te aliquid fiat: uoluntas aderit. Nec enim dici
solet. quispiam uoluntate fecisse si quid fecit in¬
uitus. quanquam si subtiliꝰ aduertamus etiam
qͦd quisq inuitus facere cogitur si facit. uoluntate
facit. s: quia mallet aliud. ideo inuitus hoc est no¬
lens facere dicitur. Malo quippe aliquo facere com¬
pellit᷑ qd uoleis euitare uł a se remouere facit quod
cogitur. Nam si tanta uoluntas sit. ut malit hoc
ñ facere quam illud ñ pati. cogenti ꝓculdubio re¬
sistit. nec facit. acꝑ hoc si facit. ñ quidem plena &
libera uoluntate. s tamen ñ facit nisi uolunta¬

Expanded text:
quia sicut uolumus aliquando quod non possumus, sic etiquia sicut uolumus aliquando quod non possumus, sic etiam possumus aliquando quod nolumus —, satis elucet et ipsis etiam uocabulis resonat, quod ab eo quod est uelle uoluntas, ab eo autem quod est posse potestas nomen accepit. quapropter sicut qui uult habet uoluntatem, ita potestatem qui potest. sed ut potestate aliquid fiat, uoluntas aderit. neque enim dici solet quispiam potestate fecisse, si quid fecit inuitus. quamquam, si subtilius aduertamus, etiam quod quisque inuitus facere cogitur, si facit, uoluntate facit; sed quia mallet aliud. ideo inuitus, hoc est nolens facere dicitur. malo quippe aliquo facere conpellitur, quod nolens euitare uel a se remouere facit quod cogitur. nam si tanta uoluntas sit, ut malit hoc non facere quam illud non pati, cogenti procul dubio resistit nec facit. ac per hoc, si facit, non quidem plena et libera uoluntate, sed tamen non facit nisi uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
de libero audent suꝑbire antequam liberentur. aut
de suis uiribus si iam liberati sunt. nec attendunt in
ipso nomine liberi arbitrii utiq libertatem sona¬
re: Ubi autem sp̃c dm̃: ibi libertas. Sigͦ serui sunt
peccati: quid se iactant de libero arbitrio: A qͦ enim
quis deuictus est: huic et seruus addictus est. Si au¬
tem liberati sunt.quid se iactant uelut de oꝑe ꝓpͥo.
nec illum uelint habere dnm qui dicit eis sine me
nichil potestis face̾. & si uos filius liberauerit: cunc
uere liberi eritis: Queret aliquis utrum fides ipsa
in qua salutis uel ad salutem conexionis huius qͣm
cominemoraui ẽẽ uidetur exordium: in nr̃a constitu¬
ta sit potestate. Quod facilius uidebimꝰ. si prius quid
sit potestas aliquanto diligentius ꝑspexerimus. Cũ
enim duoquedam sint uelle et posse: unde nec qui
uult continuo potest. nec qui potest continuo uult.

Expanded text:
de libero arbitrio audent superbire. antequam liberentur, aut de libero arbitrio audent superbire. antequam liberentur, aut de suis uiribus, si iam liberati sunt? nec adtendunt in ipso nomine liberi arbitrii utique libertatem sonare; ubi autem spiritus domini, ibi libertas. si ergo serui sunt peccati, quid so iactant do libero arbitrio ? a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus o s t. si autem liberati sunt, quid sc iactant uelut do opere propnec illum uclint habere dominum, qui eis dicit: sine me nihil potestis \\facere, et: si uos filius liberauerit. tunc uere liberi eritis ? Quaeret aliquis, utrum fides ipsa, in qua salutis uel ad salutem conexionis huius, quam commemoraui, esse uidetur exordium, in nostra constituta sit potestate. quod facilius uidebimus, si prius quid sit potestas aliquanto diligentius perspexerimus. cum enim duo quaedam sint uelle et posse — unde nec qui uult continuo potest nec qui potest continuo uult,
Abbreviated transcription (Latin):
impetratio gr̃ȩ contra peccatum. ꝑ gr̃am sanatio
animȩ a uicio peccati. ꝑ anime sanitatem libertas
arbitrii. ꝑ liberum arbitrium iusticiȩ dilectio. per
iusticiȩ dilectionem legis oꝑatio. Ac ꝑ hoc sicut lex ñ
euacuatur. s statuitur ꝑ fidem. quia fides impetrat
gr̃am qua lex impleatur. ita liberum arbitrium ñ
euacuatur ꝑ grãm s statuitur. quia gr̃a sanat uolun¬
tatem. qua iusticia libere diligatur. Om̃ia hec quȩ
uelut cathenatim conexui: habent uoces suas in
scripturis scĩs. Lex dicit ñ concupisces. fides dicit. sa¬
na animam meam qm peccaui tibi. Gr̃a dicit. ecce
sanus factus es. iam noli peccare. ne quid tibi dete¬
rius contingat. sanitas dicit. dñe d̾s m̃s exclama¬
ui ad te. et sanasti me. Liberum arbitrium dicit.
uoluntarie sacrificabo tibi. dilectio iusticiȩ dicit.
narrauerunt michi iniusti delectationes suas: s¬
ñ sicut lex tua d̾ne. Ut quid gͦ miseri homines aut

Expanded text:
inpetratio gratiae contra peccatum, per gratiam sanatio inpetratio gratiae contra peccatum, per gratiam sanatio animae a uitio peccati, per animae sanitatem libertas arbitrii, per liberum arbitrium iustitiae dilectio, per iustitiae dilectionem legis operatio. ac per hoc, sicut lex non euacuatur. sed statuitur per fidem, quia fides inpetrat gratiam, qua lex inpleatur, ita liberum arbitrium non euacuatur per gratiam, sed statuitur, quia gratia sanat uoluntatem, qua iustitia libere diligatur. omnia haec, quae uelut catenatim conexui, habent uoces suas in scripturis sanctis. lex dicit: non c o ncupisces; fides dicit: sana animam meam, quoniam peccaui tibi; gratia dicit: ecce sanus factus os; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat; sanitas dicit: domine deus meus, o exclamaui ad te et sanasti me; liberum arbitrium dicit: uoluntarie sacrificabo tibi; dilectio iustitiae dicit: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lex tua, domine. ut quid ergo miseri homines aut
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuocauerit nomen dm̃i: saluus erit. Qũã mul¬
ta multitudo ait psalmista dulcedinis tuȩ dñe. qũa
abscondisti timentib te. ꝑfecisti autem sꝑantib in
te. Ex lege timemus dm: ex fide sꝑamus in dõ. Sed
ti.mentibus penam: absconditur gr̃a.Sub quo ti¬
more anima laborans.quando concupiscentiam
ñ uicerit. nec timor ille quasi custos seuerus absces¬
ciat plus delectare qͦd p̾cipit. quam delectat qđ aa
impedit. Ita multa multitudo dulcedinis eius.
hoc est lex fidei. caritas eius conseripta in cordibus
atq diffusa ꝑficitur sperantib in eum. ut anima
sanata. ñ timore pene: s. amore iusticie oꝑetur bo¬
num. Liberum g̾arbitrium euacuamus ꝑ grãm :
absit. S. magis uberum arbitrium statuimꝰ. Sic̃
eni lex ꝑfidem sic liberum arbitriũ ꝑ gr̃am ñ eua¬
cuatur. s statuitur. Neq enim lex impletur: sine
libero arbitrio. S ꝑ legem cognitio peccati: ꝑ fidem

Expanded text:
qui inuocauerit nomen domini. sa 1 uus eri t. quam mulqui inuocauerit nomen domini. sa 1 uus eri t. quam multa multitudo, ait psalmus, dulcedinis tuae, domine, quam abscondisti timentibus te, perfecisti autem sperantibus in te! ex lege timemus deum, ex fide speramus in deum; sed timentibus poenam absconditur gratia. sub quo timore anima laborans, quando concupiscentiam malam non uiccrit nec timor ille quasi custos seuerus abscesciat plus delectare quod praecipit quam delectat quod inpedit. ita multa multitudo dulcedinis eius, hoc est lex fidei, caritas eius conscripta in cordibus atque diffusa perficitur sperantibus in eum, ut anima sanata non timore poenae, sed amore iustitiae operetur bonum. Liberum ergo arbitrium euacuamus per gratiam ? absit, sed magis liberum arbitrium statuimus. sicut enim lex per fidem, sic liberum arbitrium per graacuatur, sed statuitur. neque enim lex inpletur nisi libero arbitrio. sed per legem cognitio peccati, per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
in abyssum: hoc est xp̃m a mortuis reducere. S: qͥd
dicit:: ꝓpe est uerbum in ore tuo et in corde tuo. hoc
ẽ inquit uerbum fidi qͦd p̃dicamus. quia si confite¬
aris in ore tuo. quia dns ẽ. iħc. et credideris in corde
tuo. quia d̾s illum suscitauit a mortuis: saluus eris.
Intantum iustus: in quantũ saluus. ꝑ hanc enim fi¬
dem credimus. qͦd etiam nos d̾s a mortuis excitet
interim sp̃u. ut in nouitate eius gr̃e. temꝑanter. &
pie: et iuste uiuamꝰ in hoc scło. post etiam carne nr̃a
ad immortalitatẽ resurrectura. quod erit meritũ
sp̃c. qui eam in resurrectione sibi congrua. hoc est
in iustificationem p̃cedit. Consepulti enim sumus
xp̃o ꝑ baptismũ in mortem. ut quemadmodũ xp̃e¬
resurrexit a mortuis ꝑ głam patris. ita et nos in
nouitate uite ambulemus. fide igit᷑ iħu xp̃i impe¬
tramꝰ salutẽ: et quantũ nobis inchoatur in re. et
quantum ꝑficienda expectatur in spe: Om̃is enim

Expanded text:
in abyssum ? hoc est christum a mortuis reducere. sed quid in abyssum ? hoc est christum a mortuis reducere. sed quid dicit? prope te est uerbum, in ore tuo et in corde tuo. hoc est. inquit, uerbum fidei quod praedic a m u s, qui a si confitearis in ore tuo, quia dominus est Iesus, et credideris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, sauus eris. in tantum iustus, in quantum saluus. per hanc enim fidem credimus, quod etiam nos deus a mortuis excitet: interim spiritu, ut in nouitate eius gratiae temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, post etiam carne nostra a.l inmortalitatem resurrectura, quod ei meritum spiritus facit, qui eam in resurrectione sibi congrua, hoc est in iustifieatione, praeper baptismum in mortem: ut quemadmodum Chriresurrex it a mortu i s per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. fide igitur Iesu Christi inpetramus salutem et quantulum nobis inchoatur in re et quantum perficienda expectatur in spe. omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
legem¬
iusticiȩ ñ ꝑuenit isrł. Xondixit ꝑsequens tradi¬
tiones suas: id est consectans. Hȩc gͦ sola distantia
est. quia ipsum ñ concupisces. & cȩtera mandata eiꝰ
sc̃a et bona sibi tribuebant. que ut possit homo fa
est ad iusticiam om̃i credenti. id est cui ꝑ sp̃m in cor¬
poratus factusq membrum eiꝰ. potest quisq illo in¬
crementum intrinsecus dante oꝑari iusticiam. De
cuius oꝑibus etiam ipse dixit: quia sine me nichil
potestis facere: Ideo quippe ꝓponitur iusticia legis.
quod qui fecerit eam uiuet in illa. ut cum quisq
infirmitatem suam cognouerit. ñ ꝑsuas uires. neq
ꝑlitteram ipsius legis quod fieri ñ potest. s. ꝑ fidem
concilians iustificatorem.ꝑueniat. & faciat. & uiuat
in ea. Opus enĩ qͦd qui fecerit uiuet in eo. ñ fit nisi a
iustificato. Iustificatio autẽ: ex fide impetratur. De
qua dictum ẽ. Ne dixeris in corde tuo. quis ascendit
in celum. hoc ẽ: xp̃m deducere:. aut quis descendit

Expanded text:
legemjustitiae non pervenit Israel: non dixit, Persequens traditiones suas, id est, consectans. Haec ergo sola distantia est, quia ipsum, Non concupisces , et caetera mandata ejus sancta et bona sibi tribuebant: quae ut possit homo facest ad justitiam omni credenti; id est, cui per spiritum incorporatus factusque membrum ejus, potest quisque illo incrementum intrinsecus dante, operari justitiam: de cujus operibus etiam ipse dixit, quia sine me nihil potestis facere . 51. Ideo quippe proponitur justitia legis, quod qui fecerit eam, vivet in illa ; ut cum quisque infirmitatem suam cognoverit, non per suas vires, neque per litteram ipsius legis, quod fieri non potest, sed per fidem concilians justificatorem perveniat, et faciat, et vivat in ea. Opus enim quod qui fecerit, vivet in eo, non fit nisi a justificato. Justificatio autem ex fide impetratur: de qua scriptum est, Ne dixeris in corde tuo, Quis ascendit i n caelum? hoc est Christum deducere, aut: quis descendit
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ inabdi¬
to et ꝓfundo iudiciorum di. ut etiam iustoꝵ om̃e
os obstruatur in laude sua. & ñ aꝑiatur nisi in lau¬
dem di. Hoc autem aliquid quis possit scrutari:
Quis inuestigare: Quis nosse: Tam sunt inscrutabi¬
la iudicia eius. & inuestigabiles uiȩ eius. Quis eñ
cognouit sensum d̾ni. aut quis consiliarius illi fuit.
aut quis prior dedit illi. et retribuetur ei: Qm̃ exip¬
so. et ꝑ ipsum. et in ipso sunt om̃ia: ipsi gła in scła se¬

Expanded text:
t in abdito et profundo iudiciorum dei, ut etiam iustorum omne os obstruatur in laude sua et non aperiatur nisi in laudem dei. hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis uestigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius illi fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi g
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem scrutandam quisquam nos coartet.cur
illi ita suadeatur ut ꝑsuadeatur. illi aut̃ẽ ñ ita. dus
sola occurrunt interim. quȩ respondere michi pla¬
ceat. Oaltitudo diuitiarum. Et nunquid iniqui¬
tas apua d̾m: Cui responsio ista displicet. querat
aoctiores: s caueat ne inueniat p̃sumptores. Con¬
cludamꝰ gͥ librum aliquando. cuius tanta plixita¬
te utrum aliquid egerimus nescio. ñ apud te cus
fidem scio. s apud animas eorum ꝓpt̾ quos me
scribere uoluisti. qui ñ contra nr̃am. s ut mitius
loquar. et ñ dicam ili qui in suis epũs est loquus.

Expanded text:
ditatem scrutandam quisquam nos coartet, cur ditatem scrutandam quisquam nos coartet, cur illi ita suadeatur ut persuadeatur. illi autem non ita. duo sola occurrunt interim quae respondere mihi placeat: o altitudo diuitiarum! et: numquid iniquitas apud deum ? cui responsio ista displicet quaerat doctiores. sed caueat, ne inueniat praesumptores. Concludamus igitur librum aliquando. cuius tanta prolixitate utrum aliquid egerimus nescio; non apud te, cuius fidem scio. sed apud animos eorum. propter quos me scribere noluisti, qui non contra nostram, sed — ut mitius loquar et non dicam illius qui in suis apostolis est locutus
Abbreviated transcription (Latin):
mandata legis aliquid agunt. si ad hoc admonent
hominem infirmitatis suȩ. ut ad gr̃am iustificantẽ
credendo confugiat. siue intrinsecus ubi nemo habet
in potestatem quod ei ueniat in mentem. s. consena¬
re uł dissentire ꝓprie uoluntatis est. His gͦ modis
quando ds agit cum anima rationali ut ei credas
neq enim credere potest quodlibet libero arbitrio.
si nulla sit suasio. uł uocatio cui credat. ꝓfecto et ip¬
sum uelle credere ds oꝑatur in homine: et inom¬
nib miscdia eiꝰ p̃uenit nos. Consentire aut̃e uocati¬
oni dĩ. uł ab ea dissentire: sicut dixi ꝓpriȩ uolunta¬
tis ẽ. Que res ñ solum ñ infirmat qͦd dictũ ẽ. qͥd eñi
habes qͦd ñ accepisti: uerum etiã confirmat. Acciꝑe
quippe et habere anima ñ potest dona de quibus
hoc audit: nisi consentiendo. Acꝑ hoc quid habe¬
at. uł quid accipiat dĩ est: acciꝑe autem et habere:
utiq accipientis et habentis. Iam si ad illam ꝓfun¬

Expanded text:
mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantcm credendo confugiat, siue intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat — neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio uel uocatio cui credat —, profecto et ipsum uelle credere deus operatur in homine et in omnibus misericordia eius praeuenit nos, consentire autem uocationi dei uel ab ea dissentire, sicut dixi, propriae uoluntatis est. quae res non solum non infirmat quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? uerum etiam confirmat accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi consentiendo ac per hoc quid habeat et quid accipiat dei est, accipere autem et habere utique accipientis et habentis est. iam si ad illam profun
Abbreviated transcription (Latin):
ones eiꝰ. nec ignorans dĩ iusticiã suam uult constitue¬
re: s credit in eum qui iustificat impium uiuens
ex fide: donec ad speciem ꝑducatur. fide scilicet que
ꝑ dilectionem oꝑatur. Que dilectio diffunditur in
cordib nr̃is. nec ꝑsufficientiam ꝓprie uoluntatis.
Hec disputatio si questioni illi soluendȩ sufficit: suf¬
ficiat. Si autem respondetur cauendum ẽẽ. ne quis¬
quam do tribuendum putet peccatum qͦd admit¬
titur ꝑliberum arbitrium. si in eo quod dicitur. quid
habes quod ñ accepisti. ꝓpterea etiam uoluntas qua
credimus. dono d̃i tribuitur. quia de libero arbitrio
extitit quod cum crearemur accepimus. attendat
et uideat. ñ ideo tantum istam uoluntatem diuino
muneri tribuendam. quia ex libero arbitrio ẽ. qͦd
nobis naturalit concreatum ẽ: uerum etiam quod
uisorum suasionib agit ds. ut uelimꝰ. et ut credamꝰ
siue extrinsecus ꝑ euangłicas exhortationes. ubi et

Expanded text:
ones eius nec ignorans dei iustitiam suam uolet constitueones eius nec ignorans dei iustitiam suam uolet constituere, sed credit in eum qui iustificat impium et uiuit ex fide, donec ad speciem perducatur, fide scilicet quae per dilectionem operatur. quae dilectio diffunditur in cordibus nostris nec per sufficientiam propriae uoluntatis est nobis. Haec disputatio, si quaestioni illi soluendae sufficit, sufficiat. si autem respondetur canendum esse, ne quisquam deo tribuendum putet peccatum, quod admittitur per liberum arbitrium, si in eo, quod dicitur: quid habes quod non accepisti? propterea etiam uoluntas, qua credimus, dono dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio, quod cum crearemur accepimus, adteudat et uideat non ideo tantum istam uoluntatem diuino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, uerum etiam quod uisorum suasionibus agit deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euangelicas exhortationes, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
manducare. qm̃ iudicium sine miscđia: s. illi qui ñ
rũ miserebitur d̾s. Iam uͦ cum sinistri ierint in ambu¬
stionem et̾nam. iusti autem in uitam ȩt̾nam. quia
hec est inquit uita et̾na. ut cognoscant te unum ue¬
rum dm. et qũe misisti iħm. xp̃m. illa cognitione.
illa uisione: illa contemplatione satiabitur in bo¬
nis animȩ desiderium. Hoc enim solum ei sat est.
Nitra ñ habet quod appetat. quo inhiet. quod requi¬
rat. Et desiderio huius sacietatis ardebat. qui do¬
mino xp̃o ait: ostende nobis patrem. et sufficit nob̾.
Cui responsum ẽ qui me uidit. uidit et patrem:
quia ipsa est uita et̃na. ut cognoscant te unum
uerum d̾m. et quem misisti iħm xp̃m. S si ille qͥ
uidit filium. uidit et patrem. ꝑfecto qui uidet pa¬
trem. uidet et filium. uidet et sp̃m sc̃m patris et
filii. Ita nec arbitrium liberum tollimus. et bene¬
dicit anima nr̃a dñm ñ obliuiscens om̃s retributi¬

Expanded text:
manducare, quoniam iudicium sine m i ser i cor d manducare, quoniam iudicium sine m i ser i cor d rum miserebitur Deus . Jam vero cum sinistri ierint in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam : quia haec est, inquit. uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum ut quem misisti Iesum Christum, illa cognitione. illa uisione, illa contemplatione satiabitur in bonis animae desiderium. hoc enim solum ei sat est, ultra non habet quod adpetat, quod inhiet, quod requirat. nam desiderio huius satietatis ardebat, qui domino Christo ait: ostende nobis patrem et sufficit nobis. cui responsum est: qui me uidit. uidit et patrem, quia ipsa est uita aeterna. u t cognoscant unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. sed si ille, qui uidit filium. uidit et patrem. profecto qui uidet patrem et filium, uidet et spiritum sanctum patris et filii. ita nec arbitrium liberum tollimus et benedicit anima nostra dominum non obliuiscens omnes retributi
Abbreviated transcription (Latin):
attributiones eius. s retributiones. quia retribuit
bona ꝑ malis. Qui ꝓpitiꝰ fit omnib iniquitatib tuis.
Hoc agitur in baptismatis sacramento. Quis sanat õs
languores tuos. Hoc agitur in hac uita fidelis homi.
ꝑficere bonum ñ. Qui languores uetustatis si ꝑseue¬
rante intentione ꝑficunus de die in diem crescente
nouitate: sanantur ex fide quȩ ꝑ dilectonem oꝑat᷑.
Qui redimit de corruptione uitam tuam: hoc fit in
uitima resurrectione mortuoꝵ. Qui coronat te. in mise¬
ratione et miscdia. hoc fit in iudicio. ubi cum rex iust̃
sederit in throno. redditurus uncuiq scđm oꝑa eł
fuit cominemorare miserationẽ et miscđiam dni.
ubi iam exigi debita. et reddi merita sic possent ui¬
deri. ut nullus eẽt miscdiȩ locus. Coronat gͦ in mise¬
ratione ĩ miscł̾ia: s etiam sic scđ̾m oꝑa. Segregabitur
enim ad dexteram cui dicatur. esuriui. et dedisti mich

Expanded text:
\'adtributiones\', sed retributiones, quia retribuit \'adtributiones\', sed retributiones, quia retribuit bona pro malis. qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis: hoc agitur in baptismatis sacramento. qui sanat omnes languores tuos: hoc agitur in hac uita fidelis hominiperficere autem bonum non; qui languores uetustatis, si perseuerante intentione proficimus, de die in diem crescente nouitate sanantur ex fide, quae per dilectionem operatur. qui redimit de corruptione uitam tuam: hoc fit in ultima resurrectione mortuorum. qui coronat te in miseratione et misericordia: hoc fit in iudicio, ubi cum rex iustus sederit in throno redditurus unicuique secundum ofuit commemorare miserationem et misericordiam domini, ubi iam exigi debita et reddi merita sic possint uideri, ut nullus esset misericordiae locus. coronat ergo in miseratione et misericordia, sed etiam sic secundum opera. segregabitur enim ad dexteram, cui dicatur: esuriui et dedistis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius gr̃a oꝑa bona. ex quibus etiam scđm corpus
a mortis corruptione redimatur. coronetur. bonis¬
q satietur ñ temporalibus. s et̃nis. supra quam pe¬
cimus et intelligimus. Hunc ordinem tenuit psalmꝰ
ubi dicitur. Benedic anima mea dñm: &. noli obliui¬
sci om̃s retributiones eius. Qui ꝓpitius fit omnibus
miquitatib tuis: qui sanat om̃s languores tuos. Q
redimit de corruptione uitam tuam. qui coronat te
in miseratione et miscđia: qui satiat in bonis deside¬
riũ tuum. Et ne forte hec tanta bona huius uetusta¬
tis. hoc est mortalitatis deformitas desꝑaret: renoua¬
bitur inquit sicut aquilȩ iuuentus tua. Tanquam
diceret. Hec quȩ audisti ad nouum hominem: et ad
nouum ꝑtinent testamentũ. Recole mecum eadem
ipsa pausulũ obsecro te: et inspice delectabiliter lau¬
dem miscd̾ie: hoc est gr̃e di. Benedic inquit anima
mea dñm: et noli obliuisci om̃s retributiones eius. N

Expanded text:
ex eius gratia opera bona, ex quibus etiam secundum corpus ex eius gratia opera bona, ex quibus etiam secundum corpus a mortis corruptione redimatur, coronetur bonisque satietur non temporalibus, sed aeternis, supra quam petimus et intellegimus. Hunc ordinem tenuit psalmus, ubi dicitur: benedic. anima mea, dominum e t noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, qui coronat te in miseratione et misericordia, qui satiat in bonis desiderium tuum. et ne forte haec tanta bona huius uetustatis, hoc est mortalitatis. deformitas desperaret: renouabitur, inquit, sicut aquilae iuuentus tua, tamquam diceret: \'haec, quae audisti, ad nouum hominem et ad nouum pertinent testamentum\'. recole mecum eadem ipsa paululum, obsecro te, et inspice delectabiliter laudem misericordiae, hoc est gratiae dei. benedic, inquit, anima mea. dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius: noli
Abbreviated transcription (Latin):
dere quod de talibus ille constituit. Qui enim dicit
uerbi gr̃a uolo ut hi om̃s serui mei oꝑentur in uineam.
et post laborem requiescentes epulentur. ita ut quiqͥs
eorum hoc noluerit. in pistrino semꝑ molat. uidet᷑
quidem quicunq contempserit contra uoluntatem
dñi sun facere. S cunc eam uincet si et pistrinum con¬
tempnens effugerit. quod nullomͦ fieri potest sub dĩ¬
potest porestate. Unde scriptum est. semel loquutus
ẽ. ds. hoc est incommutabilit:quanquam et de uni-¬
co u̾bo possit intelligi. Deinde subiungens quod in¬
commutabilit sit loquutus. duo hec inquit auduui.
unicuiq scđm oꝑa sua. Ille gͥreus erit ad damnatio¬
nem sub potestate eius: qui contempserit ad creden¬
dum misediam eius. Quisquis aut̃e crediderit ei qͥ
se a peccatis omnib absoluendum. et ab omnibus
uicus sanandum. et calore ac lumine eius accenden¬
dum illuminandumq ñ contempserit. habebit

Expanded text:
dere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit dere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestate. unde scriptum est: semel locutus est deus, hoc est incommutabiliter, quamquam et de unico nerbo possit intellegi. deinde subiungens quid incommutabiliter sit locutus: duo haec, inquit, audiuiunicuique secundum opera sua. ille igitur reus erit ad damnationem sub potestate eius, qui contempserit ad credendum misericordiam eius. quisquis autem crediderit eique so a peccatis omnibus absoluendum et ab omnibus uitiis sanandum et calore ac lumine eius accendendum inluminandumque commiserit, habebit
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium naturalit̃ attributum a creatore anime
rationali illa media uis est. que uł intendi ad fidem
uł inclinari ad infidelitatem potest. et ideo nec istã
uoluntatem qua credit dõ dici potest homo habere
quam ñ acceꝑit. quandoquidem uocante do surgit
de libero arbitrio. quod naturalit̃ cum crearetur ac¬
cepit. Uult autem d̾s om̃s homines saluos fieri. et in
agnitionem ueritatis uenire: ñ sic tamen ut eis adi¬
mat liberum arbitrium. quo uł bene uł male uten¬
tes. iustissime iudicentur. Quod cum fit. infideles qui¬
dem contra uoluntatem dĩ faciunt. cum eius ȩuangłio
ñ credunt. nec ideo tamen eam uĩcunt. uerum se ip¬
sos fraudant magno et summo bono.malisq pena¬
libus implicant. exꝑturi in suppliciis potestatem eius.
cuius in donis miscđiam contempserunt. Ita uoluntas
di semꝑ inuicta est. Hinceretur autem si ñ inueniret
quid de contemptorib faceret. aut ullomͦ possent eua¬

Expanded text:
arbitrium naturaliter adtributum a creatore animae arbitrium naturaliter adtributum a creatore animae rationali illa media uis est, quae uel intendi ad fidem uel inclinari ad infidelitatem potest et ideo nec istam uoluntatem, qua credit deo, dici potest homo habere quam non acceperit, quando quidem uocante deo surgit de libero arbitrio, quod naturaliter cum crearetur accepit. uult autem deus omnes homines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent eua
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ accepisti. si autem et accepisti. quid głaris qͣsi
ñ acceꝑis. respondere possumus. Ecce habemus uolun¬
tatem credendi. quam ñ accepimus: ecce ubi gloriam᷑
qͦd ñ acceꝑunus. Si autem dixerimꝰ etiã huiꝰ modi uo¬
luntat̾e ñ ẽẽ nisi donũi di. metuendum ẽ rursus. ne
infideles atq impii. ñ immerito se ueluti iuste excusa¬
re uideantur. ideo ñ credidisse quod dare illis d̾s istã
noluit uoluntatem. Nam illud quod dictũ ẽ. ds enĩ
ẽ. qui oꝑatur in nobis. et uelle & oꝑari ꝓbona uolun¬
tate. iam gr̃e est quod fides impetrat. ut possint ẽẽ
tiq uoluntate credimus. De hac queritur unde sit
nobis. Si natura: quare ñ omnib. cum sit idem deus
omniũ creator: Si dono di etiam hoc quare ñ omnib.
cum om̃s homines uelit saluos fieri. et in agnitionem
ueritatis uenire: Prius igitur illud dicamus. et uidea¬
mus utrum huic satisfaciat questioni. quod liberũ

Expanded text:
quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris quasi quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non eccepe r i s? respondere possimus: ecce habemus uoluntatem credendi. quam non accepimus, ecce ubi gloriamur, quod non acceperimus. si autem dixerimus etiam huiusmodi uoluntatem non esse nisi donum dei, rursus metuendum est, ne infideles atque impii non inmerito se ueluti iuste excusare uideantur ideo non credidisse, quod dare illis deus istam noluit uoluntatem. nam illud, quod dictum est: deus est enim qui operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate, iam gratiae est, quam fides inpetrat, ut possint esse tique uoluntate credimus: de hac quaeritur unde sit nobis. si natura, quare non omnibus, cum sit idem deus omnium creator? si dono dei, etiam hoc quare non omnibus, cum omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire ? Prius igitur illud dicamus et uideamus utrum huic satisfaciat quaestioni, quod liberum