comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥt mereant᷑. E qͣtuor rote ꝑ bases singlas:
& ares erei. Et ꝑ qͣtuor partes qͣsi humeruli
subt̃ luterẽ fusiles. contͣ se inuicẽ spectantes.
Qtuor rotȩ.iiiͦiͬ. sunt eugłioꝵ libri. qͥ aptissime
rotis cõꝑant᷑: qr sic̃ uolubilitas rote citissimo
cursu. qͦcũq ducit᷑ currit: ita eugłicꝰ sermo
di plagas impleuit. Sic̃ rota impositũ sͥ cur¬
rũ a t̾ra subleuat. ⁊ subleuatũ qͦ auriga diri¬
git portat. ita eugłica p̃dicatio m̃tes electorũ
a t̾renis cupiditatib in cęlestia desidia suspen¬
dit: ac suspensas ad ꝓfectũ bone actionis. siue
ad minist̾iũ p̃dicationis qͦcũq adiuuians grã
tales erant rote. qͣles solent incurru fieri.
Legimꝰ aũ de scĩs. Currꝰ dĩ decẽ milib multi.¬
plex milia letantiũ. Si gͦ bases luterũ scĩ st̃
doctores. qͥ lauachrũ nob̃ uitȩ ministrant:
rotarũ. qͥ bases gestant. nͥ ip̃ã eoꝵdẽ sunt

Expanded text:
nequit, mereantur. Et quatuor rotae per bases singulas, nequit, mereantur. Et quatuor rotae per bases singulas, et axes aenei, et per quatuor partes quasi humeruli subter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocumque ducitur currit, ita sermodi plagas implevit. Sicut tota super impositum sibi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia tales erant rotae quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: « Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . » Si ergo bases luterum sancti doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Plectas hñt. cũ uit̾ desidia uitȩ cȩlestis q̃ sur sũ
ẽ: nũꝗͣ fr̃nȩ societatis quȩ iuxta ẽ uincła dis¬
soluunt. Hñt int̾ coronulas ⁊ plectas. leones:
cũ ita ad sꝑanda cȩlestia m̃tem erigunt: ita
ad diligendos ꝓximos dilatant: ut in peccan¬
tes qͦ qui sͥ cõmissi sunt. feruorẽ asꝑ e inuectio¬
nis exercere ñ tardent. Hñt cũ leonib boues:
qñ ipsã inuectionẽ corripiendr. cũ spũ man
suetudinis exibent: qñ inferuore arguendi
do inore uoluere cessant. Et suꝑ leones ⁊ bo¬
ues: qͣsi lora ex ere dependentia. Suꝑ leones
qͥppe ⁊ boues. lora dependent: qñ scĩ doctores
⁊ inseueritate districtionis qͣ peccantes iudi¬
cant.⁊ in mansuetudine lenitatis qͣ peniten¬
tib remittunt. iudiciũ sui timent auctoris:
ne forte iniuste ligando aut soluendo quẽpiã.
iã iuste ligari ip̃i ab eo cuiꝰ iudiciũ errare

Expanded text:
Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corrsuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi do in ore volvere cessant. Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia, super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti doctores et in severitate districtionis, qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare
Abbreviated transcription (Latin):
rasile erat: ⁊ scalptura int̾ iuncturas. Iunctu¬
ras dic̾e uidet᷑ eas qͥb ipẽ luterũ tabule sͥma
inuicẽ conexe sunt: ut scilica .iiii. siue qͥnq
tabulis una fier basis. Qͣles aũ scalpturas ba¬
ses int̾ has iuncturas id ẽ in ipsis suis laterib
añ ⁊ retro. dext̃ ⁊ sinist᷑. ⁊ sup̃ qͦ habuerint:
subdendo aꝑit᷑ cũ subdit᷑. Inter coronulas :
plectas leones ⁊ boues & cherubin ⁊ iuncturas¬
similit̾ desuꝑ. Non gͦ plana erat ulla ex parte
suꝑficies basiũ: s undiq u̾sũ misticis scalpta
figuris. qr scõꝵ m̃tes. ĩmo uniu̾sa eoꝵ conu̾satio.
uirtutũ in om̃ĩb grãm p̃tendit. Neq aliqͣ illos
hora inanis ⁊ uacua p̃terit: inqͣ piis uacare oꝑibꝰ
uł sermonib uł certe cogitacionib desistant.
Coronulas qͥppe inse scalptas hñt: cũ ad ingressũ
uitȩ ꝑhennis infatigabili desidio anhelant.

Expanded text:
rrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas dicere videtur ea quibus ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet ex quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales autem sculpturas inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, a dextra et sinistra, et supra quoque habuerunt, subdendo aperitur, cum dicitur: Inter coronas et plectas, leones et boves et Cherubin, similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in omnibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant.
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. bases singłȩ fuere. facile intellectu est.
Longitudo ꝙ̃ a pacientiã longanimitatis: la¬
rtudo ad dilatacionẽ dilectionis: altitudo ꝑtinos.
ad sp̃e suꝑnȩ retͥbutionis. Quatuor aũ s̃ pͥncipales
urtutes. qͥb cet̾a uirtutũ structura ĩmin&:
basiũ: qr scĩ p̃dicatores siue adu̾sa mundi ⁊ lon¬
Situdinẽ exilii aclaboꝵ p̃sentiũ foris tolerent:
seu cor in dilectione sui conditoris suoꝵq ꝓxi¬
moꝵ int̾na exultacione dilatent. semꝑ oꝑam
dare uirtutib curant. Prudent̃ uidelicas int
bona ⁊ mala discernentes: fortit̾ adu̾sa susti¬
nentes. cor ab appetitu uoluptatũ tẽꝑantes.
iisticiã in oꝑatione tenentes. Triũ uͦ cubitoꝵ
fit altitudo basiũ. cũ ꝑ exercitiũ uirtutũ qͣs
cũ pacientia maloꝵ ⁊ dilectione bonoꝵ exer¬
cent: continua intencione ad usionẽ sc̃e tͥm¬
tatis ꝑuenire satagunt. E ip̃m opꝰ basiũ int̾¬

Expanded text:
dinis, bases singulae fuere, facile intellectu est. dinis, bases singulae fuere, facile intellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus tota virtutum structura imminet, basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii, ac laborum praesentium mala tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum interna exsultatione dilatent; saepe operam dant virtutibus cura prudenti videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, corde appetitu voluptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. Et ipsum opus basium inte
Abbreviated transcription (Latin):
portandos luteres .x. st̾ bases factȩ. pot̾ mistice¬
ita int̾p̃tari: qr ministͥ lauachri uitalis. ad
et̾nȩ gaudia beatitudinis. q̃ denario solent mi¬
mero figurari. eos qͦs unbuunt uocent. Uerũ
qr de eisdẽ luterib distincte in seqͤntib scͥptũ
ẽ qd̃ uidelic& qͥnq ex his positi fint ad dext̾am
partẽ tẽpli. ⁊ qͥnq ad sinistrã: magis in eis qͥna¬
rii num̾i sunt intuenda misteria. Inut̃q &
enĩ parte tẽpli sunt posite bases luterũ: ut utq
d̃i ppło. sacͥfontis grã designaret᷑ ẽẽ pandenda.
ris qd̃ qͥnq cubitis altũ ẽ iam diximꝰ. demon¬
sensus deliq̃rant. ꝑlauachrũ baptismatiᷤ ẽẽ
remittenda. Sic̃ gͦ in uno mari duodecĩ bubꝰ
toto erat orbi p̾dicanda: ita ꝙ̃ ꝑ duos ordines
luterũ mistice ostendr: qr gentilitas cũ iudea.
in unũ fidĩ consortiũ ꝑ baptismatis erat undã
⁊.iiiiͬ. cubitoꝵ latitudinis. tͥũ cubitoꝵ altitu¬

Expanded text:
portandos luteres decem sunt bases factae, poterat mystice interpretari, quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis quae denario solent numero figurari eos quos imbuunt, vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte insequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt positae bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. ris, quod quinque cubitis altum esse jam diximsensus deliquerant, per lavacrum baptismi esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus toto erat orbi praedicanda, ita et per duos ordines luterum mystice ostenditur, quod gentilitas et Judaea in unum consortium fidei per baptismatis erat undam et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitu
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt ministerii cȩlestis. id÷ iustoꝵ nob̾ actus
in exẽplũ ꝓponunt: ita &̃ aptissime ꝑ candela¬
bra eadẽ diuina eloqͥa figurant᷑: uidelic& qr
lucẽ sapientiȩ errantib ꝓferunt. Hinc ⁊ enĩ
psalmista. Lucerna inqͥt pedib meis.u.t. dnẽ.
iliumñ.s. m. Hinc ã salomon ait. qr mandatũ
lucerna ẽ. s lexlux. Qre aũ qͥnq adextͥs.⁊. uͦ.

Expanded text:
ferunt ministerii coelestis, id est, justorum nobis actus in exemplum proponunt; ita et aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: Lucerna inquit pedibus meis verbum tuum , etc. Hinc etenim Salomon ait: Quia mandatum lucerna est, et lex lux
Abbreviated transcription (Latin):
zandi officiũ. ꝓmpta implere deuotione
satagunt. Tresq ad aqͥlonẽ. ⁊ tres ad occiden¬
tem. ⁊ tres ad meridiẽ. ⁊ tres ad orientẽ respi¬
cunt: cũ in uniu̾sis qͣdrati orb̾ partib fidem
u̾sa. intͥnsecus latitabant. Intͥnsecus nãꝙ
latitant uniu̾sa boum posteriora: qr qͣ mer¬
cede scĩ p̃dicatores inꝑpetuũ donent᷑. in int̃¬
ni arbits examine iã dispositũ ẽ: s nob̾ qui
adhuc foris sumꝰ manq omĩmodis occultũ.
qd̾ oĩs qͥ lauachrũ baptismi ad salutẽ
hab̾e: nec sine his tͥb uirtutib qͥsq aliqͥd
iam oꝑari: neq intͣre ad uitã ualos. Uñ recte
subiungit᷑. Grossitudo aũ lutteris tͥum untia
rũ erat. E rossitudo ⁊ enĩ luteris inmari: fir¬
mitas ẽ uirtꝰ in baptisio. Et tͥũ untiarũ est
hȩc grossitudo: dũ robore fidi. spei. ⁊ dilectio¬
nis. ꝑceptio baptismi cõmunit᷑. Neq aliter
ꝓficuũ eẽ accipientib ostendit᷑. nͥ harũ firma

Expanded text:
zandi officium prompta implere devotione satagunt. Tresque ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum unversa intrinsecus latitabant. Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora; quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitri examine jam dispositum est; sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. quia omnis qui lavacrum baptismi ad salutem habere; nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari, neque intrare ad vitam valet. Unde recte subjungitur: Grossitudrum erat. » Grossitudo enim luteris, id est maris, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma
Abbreviated transcription (Latin):
cile rumpit᷑: qr nimirũ obseruatio manda¬
toꝵ dĩ. q̃ in cordib electoꝵ fide. spe. ⁊ dilectio¬
nȩ suꝑne retͥbutionis firmata ẽ: nullo tpr̃a¬
liũ rerũ pot̾ obstacło dissolui. Et scalptura
subt labiũ. circuibat illud decẽ cubitis ãbiens
mare. duo ordines scalpturarũ histriatarũ
erant fusiles. Cũ p̃dictũ sit supͣ. qd̾ resticula
scalpt᷑a hoc subt̃ labiũ posita .x.cubitis am¬
bierit: pata ex utͣq relatione. qr uas erat
inmodũ fiale repandũ ac diffusũ. qd a .xxx.
cubitis circuit᷑ quos habebat in labio usq ad
.x . ẽ cubitos coartatũ. Scalpt᷑a aũ histriata ẽ
q̃ hystoriasrerũ aliqͣs imitat᷑. ¶ñ recte ꝑ
scaspturas histriatas qͥb mare circundabat᷑.
exẽpla sunt pͥoꝵ tprũ designata: q̃ necesse est
lerib ꝑdurarint: qͣnta infelicitate. ob scelera

Expanded text:
 nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide et spe et dilectione supernae retributionis firma est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. « Et sculptura subter labium circuibat illud, decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. » Cum praedictum sit supra, quod resticula sculptura hoc subter labium posita, decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem cubitos coarctatus sit. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est leribus perdurarunt, quanta infelicitate ob scelera
Abbreviated transcription (Latin):
u. ad situstͣm. contͣ oracłm ex auro pͥmo. addi¬
dit: & qͣsi lilii flores. ⁊ lucernas desuꝑ aureaᷤ.
uidet᷑ iuxta litt̾am. qr sup̃ma pars candela¬
broꝵ in modũ sit lilii repandi deformata: qͦmͦ
Cuiꝰ ⁊ stipes mediꝰ. ⁊ calami ex ip̃o ꝓcedentes
cũ scipbis ⁊ sperulis. lilia scͥbunt᷑ habuisse ꝑ plu¬
rima. Flores aũ lilii ut sepe dictũ ẽ amenita¬
tẽ semꝑ uirentis t̾rȩ uiuentiũ designant: de
qͣ dic̾ beatꝰ petrus. regeneratos nos inspem ui
uam. in hereditatẽ in corruptibilem. ⁊ in con¬
taminatã. ⁊ in marcescibilẽ conseruatã in
cȩlis. E bñ lilii flores aurei incandelabro st̃
facti domus dĩ: qr scͥpt᷑a diuina sp̃tis tp̾ralib
gaudiis. ad appetenda nos bona patͥȩ celestis
ꝓuocare consueuit. E qͦmͦ erectũ in altitu¬
dine candelabrũ lilii ⁊ flores ⁊ lucernas
hc̃ aureas in capite: ita electi õs qͥ in eadẽ scͥptã
continent᷑. erecto ad suꝑna sensu. celestia bona

Expanded text:
ex auro puro, addidit: Et quasi lilii flores, et lucernas desuper aureas, videtur juxta litteram, quia suprema pars candelabrorum in modum sit lilii repandi deformata, quod s, cujus et stipes medius, et calami ex ipso procedentes cum scyphis et sphaerulis, lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii, sicut saepe dictum, amoenitatem semper virentis terrae viventium designant. De qua dicit beatus Pereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis . Et bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Domini, quia Scriptura divina spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad dext̾am manũ pͥmꝰ ꝑuenit: ñ nũqͣm in et̾ns
beatitudinis figura poni consueuit. Duplicat᷑
aũ bic numer malogͣnatoꝵ incircuitu captel¬
li scdi: ut insinuet᷑ mistice qd̃ utriꝰq testam̃ti
ppłs adunand̾ in .xͦ. atq ad ȩt̾nã uitȩ sit intro¬
ducentꝰ coronã. Et statuit duas colũpnas in poe¬
bore. Dextͣ colũpna ut supͣ diximꝰ. illoꝵ expͥmit
figurã doctoꝵ: qͥ pͥmituã in iberosoluis insti
rant. Scda illos qͥ hc̃ iam uenisse ⁊ mundũ suo
sanguine redemisse testant᷑. E apte simili uo¬
cabulo ambe censebant᷑ colũpnȩ: cũ una firmi¬
tas. alt̾a in robore dicta ẽ. Ut una fidi ⁊ oꝑis for¬
titudo cunctis ineẽ doctorib monstraret᷑: nr̃ĩq
tpr̃is inercia tacite notaret᷑: uͥ se ñ nulli docto¬
res sac̾dotes ⁊ colũpnas domꝰ dĩ uideri atq appel¬
lari uolunt.: cũ nil inse ꝓrsus firme fidĩ ad con¬
tempnendas scli põpas. ac desid̃anda bona in ui¬

Expanded text:
 ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice, quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternae vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in porbore. Dextera columna, ut supra diximus, exprimit figuram doctorum qui primitivam in Hierosolymis institrant: secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas; altera, in robore, dicta est: ut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur: ubi se nonnulli doctores sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invi
Abbreviated transcription (Latin):
infiguram lauacbri salutaris. qͦ in remissionẽ
peccatoꝵ emundam᷑: factũ ẽ. Namq sac̃dotes
mies lauabant᷑: it u̾ba dierũ aꝑte testantur.
Sacdotes aũ constat om̃s electos typice in sep
maris indidit: in memoriã uidelic& maris
rubri in qͦ pͥus ꝑ extinctionẽ egyptioꝵ ⁊ ppli
d̃i lib̃ationẽ baptismi forma p̃cessit. exponen¬
te apło ac dicente. qm̃ patres nrĩ õs sub nube
fuerunt.⁊ õs mare tͣnsierunt: ⁊ õs in moyse
baptirati st̃ in nube ⁊ inmari. Sacram̃tũ aũ
signat᷑. cum ẽẽ decẽ cubitoꝵ a labio usq ad
labiũ ꝑhibet᷑. Decẽ namq p̃ceptis in lege. dñs
omĩa q̃ fac̾e debeamꝰ exp̃ssit. Denario equȩ
mercedẽ benefactoꝵ signauit: cũ hunc in
uinea laborantib dandũ ẽẽ p̃dixit. E rat gͦ
mare.xͤ. cubitoꝵ a labio usq ad labiũ: qr a

Expanded text:
in remissionem peccatorum emundamur factum est. Namque sacerdotes in ea lavabantur, ut Verba dierum aperte testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scrinomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit. Exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam Patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes mare transierunt, et omnes in Mose baptizatsignatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis, in Lege Dominus omnia quae facere debeamus, expressit. Denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit. Erat ergo m
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ ñ alia nob̾ aliq̃ p̃dicat: qͣmq̃ moyses
dũ retis ⁊ cathenarũ sͥ inuicẽ miro oꝑe contex¬
tarũ. utrũq capitellũ colũpnarũ fusile erat. qd̃
in libro ꝑalipomeñ ita scͥptũ ẽ. Nec ñ ⁊ qͣsi cathe¬
nulas in oracłõ:⁊ suꝑ posuit eas capitib colũpna¬
rũ Speties nãq cathenarũ ⁊ similitudo retis
in uestitu deaurato. circũ amicta uarietate:
hoc: inuestitu fulgore dilectionis. circũ amic¬
ta uarietatũ diu̾sorũ carismatũ. Uł certe mul¬
tiplex contextio cathenarũ ⁊ retis expansio:
multifarias electoꝵ ꝑsonas insinuat. Quȩ cũ¬
u̾bis scõꝵ p̃dicatoꝵ fidelit̾ abscultando atq obe¬
diendo herent: qͣsi colũpnarũ capitib suꝑ posi¬
te restes ⁊ cathenulȩ. miracłin suȩ conexionis cunc¬
tis aspectantib p̃bent. Septena uersuũ reciacła
incapitello uno: ⁊ septena reciacła incapitello

Expanded text:
Testamentum non alia nobis praedicat quam quae Moyses Testamentum non alia nobis praedicat quam quae Moyses dum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumque capitellum columnarum fusile erat. Quod in libro Paralipomenon ita scriptum est: Nec non et quasi catenulas in oraculo et superposuit eas capitibus columnarum . Species namque catenarum, similitudo retis tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate ; hoc est, in vestitu fulgidae dilectionis circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electoverbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus appositae retis et catenulae miraculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. Septena quidem versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝑuenire. Et linea cubitoꝵ .xii. ambiebat
colũpnã utͣmq. Linea .xii. cubitoꝵ. norma ẽ
apłicȩ iustitucionis. Qͤ nimirũ linea ambit co
gentib p̃dicare missus. ea tantũ fac̾e curat ac
docere: q̃ scã ꝑ apłos accepit. ac didicit eccłia.
sꝑnere uł ꝓsuo libitu noua qͤlib&. statuere ma¬
luerit: ñ ẽ talis colũpna templo dĩ apta:. qr dũ
apłica statuta seqͥ contẽpuit. qͣsi uł exilitate in¬
ertiȩ suȩ. uł elationis tumide grossitudine. rĩ.
cubitoꝵ lines ñ conuenit. Duo ꝙͦ capitella fec q̃¬
eibitoꝵ altitudinis capitellũ unũ: ⁊ qͥnq cubito¬
rũ altitudinis capitellũ alt̾m. Capita ⁊ enĩ colũp¬
Iũba. Duo aũ capitella q̃his capitib erant suꝑ¬
posita. duo sunt testam̃ta. qͦrũ meditacioni atq
obseruantiȩ doctoresscĩ toto ⁊ aĩo subdunt᷑
corpe. Uñ bene utrũq capitellũ qͥnq cubitos ha-¬
bebat alcitudinis: qr nimirũ qͥnq libris scͥpt᷑a

Expanded text:
odecim ambiebat columnam utramque. » Linea duodecim cubitorum norma est apostolicae institutionis: quae nimirum linea ambit colgentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit Ecclesiaspernere, vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella feccubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum. Capita enim columverba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt Testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebant altitudinis, quia nimirum quinque libris Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis illiꝰ qͦ ipẽ aqͣs scĩficauit: recte in regio¬
ne iordans uasa sunt domꝰ dni facta. Neq
nͥ ⁊ baptisia eiꝰ qd̾ illo influmine subiit res¬
picientes: ⁊ ipĩ uitali flumine satagamꝰ ab¬
lui. N otandũ aũ qd̃ ñ tantũ in regione ior¬
danis.s ⁊ incãpestri regione illiꝰ facta dicit
eadẽ uasa: significans mnultiplicationẽ fideliũ
q̃ ñ solum iniudea s ⁊ in oiũ nationũ erat lati¬
facte sunt formȩ ad fundenda uasa dñi: qͥd
meliꝰ ꝙͣ scͥpt̾a sacra de qͣ regulã bene iuuendi
accipimꝰ ualos intelligi: Qsi enĩ argilla ignib

Expanded text:
tismatis illius quo ipse aquas sanctificavit, recte in regiotismatis illius quo ipse aquas sanctificavit, recte in regione Jordanis vasa sunt domus Domini facta. Nequenisi et baptisma ejus, quod illo in flumine subiit, respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem, quod non tantum in regione Jordanis, sed etiam campestri regione illius facta dicit eadem vasa, significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latifactae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
scłi ⁊ tͥstia. uł aliqͥd designat hrnodi. Ubi gͦ
absolute in bono ponit᷑ dext̾: et̾na sepiꝰ gau¬
dia demonstrat. Qd̃ u contͣ orientẽ posuit ma¬
re. ad eandẽ ꝓpe significationẽ respic̃: qd̃ ui¬
delica ꝑlauachrũ sacͥ fontis. splendor nob̾ int̃¬
nȩ claritatis aꝑit̃. Qd̾ ad meridianũ latꝰ atrii:¬
significat fideles ꝑ acceptionẽ scĩ spc̃ ad flagͣn¬
tiã solere uere caritatis accendi. Feruor ⁊ enĩ
meridiam solis. consueuit inscͥpt᷑is ⁊ ardorem
mĩa uasa q̃ fecit hẏram regi salomoni
m domo dnĩ. de auricalco erant. In regio¬
ne iordanis fudit ea rex in argillosa t̾ra. Apte
in regione iordanis fusa sunt uasa domꝰ dĩ: in
qͦ uidelico flumine dñs nr̃ baptizari dignatꝰ
ẽ eiꝰq tinctꝰ undis. aqͣrũ nob̃ elementũ in ab
lutione pecc̃oꝵ conu̾tit. E qr ome fideliũ bap¬
tisma qͦ dnõ consecͣnt᷑. in exẽplũ celebrat᷑ bap¬

Expanded text:
saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi. Ubi vero saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi. Ubi vero absolute in bono accipitur dextra, aeterna saepius gaudia demonstrat. Quod vero contra Orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis splendor nobis internae claritatis aperitur. Quod ad meridianum latsignificat fideles perceptione sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi: fervor et enim meridiani solis consuevit in Scripturis ardorem Omnia vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant, in regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra. Apte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine Dominus noster baptizari dignatus est; ejusque tinctus undis, aquarum nolutionem peccatorum convertit. Et quia omne fidelium baptisma, quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur bap
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ad dext̾am partẽ tẽpli. contͣ orientẽ ad
meridiẽ. ⁊ ħ in eodẽ atͥo positũ ẽ ad orientem.
Qd aũ ait ad dext̾am partẽ tẽpli. hoc ẽ qd̃ repetit
dicens ad meridiẽ. Ingredientib enĩ atͥũ ab
oriente.pͥmo diu̾tendũ erat ad meridiẽ: uͥ ma¬
re in ip̃o angulo stabat ad lauandũ sac̾dotib
ꝑatũ. Deĩ ꝓgredientib intͦ. occurrebant lu¬
teres ad lauandas hostias: ab utͣq parte positi.
ult᷑ ꝓgredientib occurrebat altare holocausti
cont᷑ mediũ atrii. dem̃ porticꝰ tẽpli siue uestibu¬
lũ: inqͦ erant colũpnȩ ereȩ. circa ostiũ templi.
Qoͦ gͦ mare pofuit ad dextam partẽ tẽpli. signi¬
ficat i osꝑlauachrũ baptismi ad regnũ cȩles¬
tȩ qd̃ iure uocabulo dextre figurat᷑. deb̾e ꝑue¬
tra simul ⁊sinist᷑ in bono accipiunt᷑: uł iudeã
⁊ gentilitatẽ ut in expositione basiũ supͣ dixi¬
mus: uł p̃sentẽ eccłiȩ uitã ⁊ futurã: uł leta

Expanded text:
ad Meridiem. » Et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ait ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit, dicens, ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente, primo divertendum erat ad Meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat, ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias ab utraque parte positi. ultra progredientibus occurrebat altare holocausti, contra medium atrii. Deinde porticus templi sive vestibulum, in quo erant columnae aereae circa ostium templi. Quod ergo mare posuit ad dextram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste, quod jure vocabulo dextrae figuratur, debere pervetra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem ut in expositione basium supra diximus, vel praesentem Ecclesiae vitam et futuram, vel laeta
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝓximũ dõ. Concupiscentia itaq sapientiȩ:
deducs ad regnũ ꝑpetuũ. Qib omĩb apte con¬
gruit. qd̃ eadẽ ostiola de lignis fiunt oliuarum:
mo õs electi ꝑ arma lucis ⁊ pietatis aditũ sͥ
pot̾it int̾re: seu qr utriꝰq ppłi fidelib. ⁊ iudei
scilic&e ⁊ gentilis. eadẽ uite ianua reserat᷑. Postes¬
hñt anguloꝵ qͥnq : qr ñ solũ animas electoꝵ.
aula cęli recipit: s & corꝑib ĩmortali gła p̃ditis.
iniudicio suas fores aꝑit. Et sculpsit in eis pic¬
turã cherubin ⁊ palmarũ species.⁊ anaglyfa
ualde ꝓminentia: ⁊ texit ea auro. Anaglyfa¬

Expanded text:
cupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. Quibus omnibus apte congruit, quia ipsa eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, mo omnes electi per arma lucis et pietatis aditum sibi poterit intrare: sed utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem vitae janua reseratur. Postes angulorum quinque, quia non solum animas electorum aula coeli recipit, sed et corporibus immortali gloria praeditis, in judicio suas fores aperit. « Et sculpsit in eis picturam cherubim et palmarum species et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑: & qd̃ in ꝓpłs legimꝰ. qr int̾ uestibulũ ⁊ alta
re .p. sac̾dotes: uit̾ porticũ ⁊ altare deb̾e intelli¬
gi. Bene aũ utͣq colũpna.x.i.uiiͦ. cubitos al¬
titudiniis hab̾e memorat᷑. Ter ⁊ enĩseni: decẽ
tus luce clariꝰ ẽ. Et tͥa ꝑ sex multiplicant᷑. cum
iustꝰ ex fide uiuit: cognitionẽq pie credilitatiᷤ.
executione bone actionis accumulat. Colump

Expanded text:
 quod in prophetis legimus: Inter vestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna 18 cubitos altitudinis habere memoratur. Ter etenim seni, decem dus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus, qui ex fide vivit, cognitionem piae credulitatis exsecu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊s. spc scientiȩ ⁊ pietatis. & repleuit eũ sp̃c ti
moris dnĩ. Septena gͦ uersuũ retiadã erant in
capitello utͦq: qr patres utusq testam̃ti. grãm
uniꝰ eiꝰdemq sp̃c septiformis ut electi acceꝑunt.
Et fecit colũpnas ⁊ duo ordines ꝑcircuitũ retia¬
cłoꝵ singłoꝵ: ut tegerent capitella. Duo qͥdẽ
ordo septẽplici uersuũ num̃o currebat: donec
cirtũ acto capitello. rursũ inse ip̃m qͣsi circulo
facto rediras. Nec figura sacram̃ti in abscondito
ẽ. q̃re duo ordinessint retiacłoꝵ: cũ const& ge¬
mine discretionis eẽ uirtutẽ dilectionis: qñ ui¬
delic& dm̃ ex toto corde. tota aĩa. tota uirtute.

Expanded text:
s scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . » Septena ergo versuum retiacula erant in capitello utroque, quia patres utriusque testamenti per gratiam unius ejusdemque spiritus septiformis, ut essent electi, acceperunt. « Et fecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. » Duo quidordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se ipsum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex toto corde, tot
Abbreviated transcription (Latin):
n.s. tͥ. f: c.e. p̃.s.o. t̾rã. Fec̃ aũ hyram õẽ opꝰ salo¬
monis: qr nimirũ doctores scĩ dũ minist̾io u̾bi
fidelit̾ insistunt. opꝰ utiq dei oꝑant᷑: qm̃ illiᷤ lo¬
quendo foris uiã u̾itatis aꝑunt. qͦs intꝰ illustran
strenuus. qͥ hoc pie susciꝑe ac ꝑseuerant᷑ custo¬
dire desiderent: qͥq &̃ aliis p̃dicando latiꝰ dif¬
famare quȩq ipsi didicerint recta satagant.
Eris nãq metallũ ualde ẽẽ durabile constat:

Expanded text:
. » « Fecit autem Hiram omne opus Salomonis. » Quia nimirum doctores sancti, dum ministerio verbi fideliter insistunt, opus utique Dei operantur. Quoniam illis loquendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrandstrenuus, qui hoc pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat,
Abbreviated transcription (Latin):
tia ac doctͥna. ad faciendũ omẽ opꝰ ex ere. Qi
cũ uenisses ad regẽ salomonẽ: fecit om̃e opꝰ eiꝰ.
Et hoc misterii grã factũ ẽ. Nrtifex qͥppe tyrius
quẽ salomon adiutorẽ sui assũpsit oꝑis. electos
de gentib u̾bi ministros significat. Qi uidelic&
artifex pulchre dr̃. qr filiꝰ erat mulierisuidue
resurrexit: atq in cȩlos ascendens eã interun
ꝑegrinantẽ a se reliquit int̾ris. Non aũ laboran¬
dũ in explanando qͦmͦ hꝰ uiduȩ filii scĩ sunt p̃di¬
catores: cũ os electi iuriñ se filios eẽ fateant᷑

Expanded text:
. Qui cum venisset ad regem Salomonem, fecit omne opus ejus . Et hoc mysterii gratia factum est. Artifex quippe Tyrius, quem adjutorem Salomon assumpsit, operis electos de gentibus verbi ministros significat; qui videlicet artifex pulchre dicitur, quia filius erat mulieris viduae resurrexit, atque in coelos ascendens, eam interim peregrinantem a se, reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sunt praedicatores, cum omnes electi se filios fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ⁊ bar nabȩ societatis: ut nos ingentib illi
aũ incircumcisionẽ. Qib u̾bis qͣsi expon̾e ui¬
det᷑ misteriũ colũpnarũ materialiũ. ⁊ qͥd ui¬
delicet figurauert. ⁊ qͣre due sint factȩ. Apłos
nãq ⁊ doctores cunctos sp̃ĩtales significant:
fortes nimirũ fide atq oꝑȩ. ⁊ contẽplatione
ad suꝑna erectos. Oue sunt aũ: ut ⁊ gentes ⁊
circumcisionẽ p̾dicando. inȩccliã int᷑ducant.
Stabant in porticu añ fores templi:⁊ ingressũ a¬
lius suo cͥ icore ac pulchritudine ex utͣq parte
inirabilit̾ ornabant. Ostiũ aũ templi dñs ẽ: qr
nemo uenit ad patrẽ. nͥ ꝑ ipsũ. E sic̃ alibi dicit
ego sũ ostiũ: ꝑ me siqͥs uitroierit saluabit᷑. Qs
uidelic& ostiũ columpne ab utroq lat̾e corã posi¬
te circũstant: cũ ministͥ sermotus utͥq ppło uitro¬
itũ regni cȩlestis ostendt̃: ut siue a luce scientiȩ
legalis qͥsq seu ex rigore gentilitatis ad fidẽ eugl̃i

Expanded text:
i autem in circumcisione. » Quibus verbis, quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium; et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolus namque et doctores cunctis spiritales significant. Fortes nimirum fide atque opere et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem, nisi per illum; et sicut alibi dicit: Ego sum ostium; peram positae circumstant, cum ministri sermonis, utrique populo introitum regni coelestis ostendunt, ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
ui sidos qͥnqͣgenos appendent. Quinqͣgenario
nãq numo. sol&s inscͥpturis remissio pecca
qͥnq̃genoꝵs erant sicloꝵs claui singłi. quib
lãmine auri affigebant᷑ in parietib domꝰ
dnĩ. qr nimirũ u̾ba celestia qͥb in amore

Expanded text:
vi siclos quinquagenos appenderent . » Quinquagenario vi siclos quinquagenos appenderent . » Quinquagenario namque numero solet in Scripturis remissio peccatquinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus lamina auri affigebantur in parietibus domus Domini. » Quia nimirum verba coelestia, quibus in amore
Abbreviated transcription (Latin):
s int̾posito erat medio pariete ab oracło secre¬
ta. Oracłi nãq uocat᷑. cũ uł diuina hominib
uł angłica allocutio. cũ secretoꝵs qͦrũq reue¬
latione concedit᷑. Qñ bene oracłm in abditis.
hoc ẽ in int̾iori donio factũ ẽ: ꝙ insuꝑna pa¬
tria ⁊ angłoꝵ nob̃ uisio atq allocutio. ⁊ ipsa
tecta ẽ: qr ꝑfecti qͥq iusti inhac uita uͥ necdũ
palã de patre audire. id ÷ necdũ palam patrẽ
uidẽ queunt. fidem ⁊ opꝰ iusticiȩ diuino ornars
tiones sunt multiphariȩ pietatis: qͣs in obseqͥum
uł sui creatoris. uł fr̃ nȩ necessitatis amor castꝰ
exhiba. Claui aurei qͥb erant affixe samine:
ipsa sunt p̃cepta ueritatis. siue ꝓmissa ȩt̾nȩ
claritatis: ꝑ q̃ in exercitio studioq uircutũ.
ne deficiamꝰ. donante. xͥ grã continem᷑. Uñ
bene de eisdẽ clauis in libro ꝑalipomenon scͥp¬
tum ẽ. S ⁊ clauos fec̃ aureos: ita ut singłi cla

Expanded text:
sed interposito erat medio pariete ab oracsed interposito erat medio pariete ab oracta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in abditis, hoc est, in interiore domo factum est, quia in superna patria et angelorum nobis visio et allocutio, ipsaque tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant nes sunt multifariae pietatis, quos in obsequium vel sui Creatoris, vel fraternae necessitatis amor castus exhibet. Clavi aurei quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutis, ne deficiamus, donante Christi gratia continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos, ita ut sing
Abbreviated transcription (Latin):
modũ fecit .x. bases fusura una: ⁊ m̃sura scalp¬
res: supͣ iam dictũ ẽ. Qd̃ uͦ una erat m̃sura
fusuraq ⁊ scalptura consimilis omĩũ basiũ
siue luterũ: ñ in ea significatione factũ ẽ. qd
eqͣlia possint ẽẽ oĩũ merita doctoꝵ: s in ea
potiꝰ qd̾ una fides eugłii qͦ instituunt᷑. unũ ẽ
sacͣm̃tũ baptisini qͦ abluunt᷑ : unꝰ idemq spc̃¬

Expanded text:
modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpmodum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, unus idemq
Abbreviated transcription (Latin):
Insũmitate basis erat qͣdã rotunditas uniꝰ
dimidii cubiti. ita fabrefacta: ut luter desuꝑ
possas imponi. Luterũ qͥppe m̃sura uniꝰ erat
cubiti ⁊ dimidii: qr nimirũ ea fide infonte
uitȩ lauam᷑: ut oꝑa iusticiȩ ad uitã intrare
meream᷑: q̃mius sine peccato dũ hic uiuimꝰ
eẽ nequeamꝰ: ipsã uͦ uite cęlestis dulcedinẽ
gustare ex parte. ac diligere in hac interĩ
uita. ꝑfecte aũ uidẽ nulla ratione ualeamꝰ
Rote ꝙͦ uno ac dimidio cubito mensurant᷑:
lint uiu̾e debeant ostendit: spemq nob̾ et̃ne
retͥbutionis in p̃senti demonstrat. ipsã uͦ ret¬
butionis illiꝰ qͣlitatẽ: in futuro nob̃ pandend̃
simul ⁊ donandã eẽ ꝓmittit. Bases ã ipẽ unũ
habebant cubitũ ac semissem ãplitudiuis in
sũmitate sui uͥ luteres reciꝑent: qr ipĩ doctores
sũmi ac ministͥ lauachri salutaris. oꝑe qͥdẽ ꝑfe¬
cti in hac uita fulsert̃: s luce contẽplationi
ex parte st̃ fruiti. Uñ ⁊ aiunt. Ex parte eñ

Expanded text:
In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, lint, vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac ministri lavacri salutaris opere quidem perfecti in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Non aũ hec atͥa cũ porticib suis aspectũ
tẽpli delonge afpectantib abscondẽ potuert̃:
qr locꝰ in qͦ templũ erat sitũ. multo sublunior
erat. qͣm uͥ porticꝰ fundate fuere. Nam sic̃ iose

Expanded text:
cuit. Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum cuit. Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm, multo sublimior erat quam ubi por
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ firinitate p̾munienda in corde: ac deinde
Alioqͥn qͥd utilitatis habe̾at decor marmoris p̃cio¬
sissimi lignoꝵ tabulis obtectꝰ si ñ misticũ aliquid
tacite signabat: ac bonoꝵ amplitudiuẽ oꝑum.
fortitudine fidĩ intemerate suffultiendã eẽ
docebat:Abies uͦ ꝓpt̾ altitudinẽ sui ⁊ robur diu
durabile: mentẽ electoꝵs infima qͦq desidia sper¬
nentẽ. & cȩlestiũ contemplatiomi semꝑ intentã.
uirtute ꝙͦ pacientiȩ singłar it̃ excellentẽ. nos
uicongrue demonstrat. Auri aũ lammine quȩ
marinari ac tabulis sunt abiegnis suꝑposite: ipsa
ẽ iatitudo caritatis de corde puro. ⁊ conscientia
bona.⁊ fide ñficta. Quȩ sic̃ aurũ p̃ciosius ẽ aliis
metallis: ita cet̾is eximior uirtutib intemplo
cubitoꝵ ad posteriorem partẽ templi ta

Expanded text:
fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori aut tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quia sicut aurmetallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo cubitorum ad posteriorem partem te
Abbreviated transcription (Latin):
explicat᷑ uͥ scͥptum ẽ. Strauit qͦ pauim̃tũ tẽpli¬
p̃ciosissimo marmore: decore multo. Uñ pat&.
qr tabulas abiegnas qͥb pauim̃tũ texerat. neqͣ¬
qͣm int̾ra posuit. s pͥmo illo marmore ꝓtexit:
ac deiñ tabulas marmori suꝑ posuit: ac t̾cium
his duob auruestitũ suꝑ addidit. ut in seqͤnti¬
b legit᷑. Sic̃ aut̃ altitudo parietis in altũ exur¬
gens. atq usq ad laquearia ꝑueniens ꝓfectus
uirtutũ qͥb electi ad regnũ cȩleste ꝑueniunt.
uł certe ipsos electoꝵ choros sͥmet ꝑ tpr̃a uari¬
antia succedentes significat: ita eqͣlitas paui¬
menti concordem eoꝵ dẽ humilitatẽ. qͣ in tẽ¬
porali adhuc uica positi socialit̾ inuicẽ carita¬
te dictante conu̾sant᷑. ñ immerito demonstrat.
Qd̃ uidelico paiumentũ p̾ciosissimo erat mar¬
more stratũ decore multo: idemq marmor mox
tabulis tectũ abiegnis: qr nimirũ uita scoꝵs pͥmo

Expanded text:
explicatur ubi scriptum est: « Stravit quoque pavimentum pexplicatur ubi scriptum est: « Stravit quoque pavimentum pretiosissimo marmore decore multo . » Unde patet quod tabulas abiegnas, quibus pavimentum texerat, nequaquam in terra posuit; sed primum illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros sibimet per tempora variantia succedentes significat, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo
Abbreviated transcription (Latin):
stantia portant᷑: ut ad portandos alios ⁊ ipsi
sufficiant: usq ad ultimos qͥ in fine mundi naᷤᷤ¬
cituri sunt iustos. Qͥ qͣsi insummo domꝰ dĩ ca-¬
ñ habent. Qi uidelicet parietes intͥnsecus tabu¬
latis cedrinis oꝑiunt᷑. cũ corda fideliũ amore
uirtutũ redundant. Sic̃ enim cedri natura
ꝑfectos homines ut supͣ docuimꝰ typice denuu¬
tiat: ita &̃ locis oportunis celsitudinẽ uirtutũ
qͥb ad eandẽ ꝑfectionem uentẽ. ñ inmerito
designat. Tegunt᷑ aũ omĩa lignis a pauim̃to
domꝰ usq ad summitatẽ parietũ ⁊ usq ad la¬
quearia: cũ electi a pͥmis fidĩ rudimentis. usq
ad ꝑfectionẽ bone actionis. ⁊ usq ad ingressũ
patͥȩ cȩlestis. bonis insudare ñ desistunt oꝑib:
cũ apͥmis iustis usq ad ultimos ui consũmatio¬
ne scli om̃s uirtutib student. Quarũ merito
Hoc qͦmͦ factum sit: pleniꝰ in libro ꝑ alipomenon

Expanded text:
stantia portantur, ut ad portandos alios et ipsi stantia portantur, ut ad portandos alios et ipsi sufficiant usque ad ultimos, qui in fine mundi nascituri sunt, justos. Qui quasi in summo domus Dei canon habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Sicut enim cedri natura perfectos homines ut supra Dominus typice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi, omnes virtutibus student, quarum merito Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon
Abbreviated transcription (Latin):
tute heliȩ. Qd̃ parietes cedro ⁊ pauim̃tũ sit¬
tes domꝰ intrinsecus tabulatis cedrins.
apauum̃to domꝰusq ad summitatẽ parietum:
⁊usq ad laquearia oꝑuit lignis intͥnsecus. Intͥn-¬
secus qͥdem domꝰ cedro erat uestita: nã forisetꝰ
tanto nitore lapis ipse de qͦ facta fuerat fulge¬
bat: ac si calculo ẽẽt candido terta. Iuxta uͦ sen
sus misticos parietes templi sunt fideliũ ppłi:
ex qͥb sca uniu̾salis consistit ȩccł̃ia. Quoꝵ dila-¬
tacionẽ ꝑ orbem latitudo designat parietum:
spẽ uͦ ⁊ intentionẽ omnẽ ad celestia erectã lon¬
gitudo. Uł certe altitudo parietis q̃ ex ordinibꝰ
lapidũ suꝑ inuicem positis constat. p̃sentis statũ
eccłiȩ significat: uͥ electi suꝑ fundam̃tũ. xͥ om̃s
edificati. sͥ inuicẽ in ordine ꝑtempoꝵ curricu¬
dentib erudiunt᷑ magistris. rursũ ipsi alios
erudiunt: qͣsi suꝑ imucem positis ordinib qͥq
lapitum uiuoꝵ indomo dĩ: sic ab aliis fixa coi¬

Expanded text:
UT IX. Ut parietes cedro ac pavimentum siomus intrinsecus tabulatis cedrinis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis intrinsecus, etc. » Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita. Nam forinsecus tanto nitore lapis ille, de quo facta fuerat, fulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilatationem per orbem latitudo designat parietum, spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam altitudo. Vel certe altitudo parietis, quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat, praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi, super fundamentum Chrisedificati, sibi invicem in ordine per temporum curricudentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus quique lapidum virorum in domo Dei, sic ab aliis fixa con
Abbreviated transcription (Latin):
bin. cũ inbonis q̃ agimꝰ multitudine scientiȩ
indesinent̾ utim᷑: respicientes semꝑ ad eloqͥa
diuina:  ne forte a uirtutũ calle ab erremꝰ.
hoꝵs intuitu continuo uestigia nra regimus.
Fec̃q in introitu tẽpli postes de lignis oliuarũ.
q̃drangulatos: ⁊ duo ostia de lignis abiegnis al

Expanded text:
 multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina; et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu contenti, vestigia nostra regimus. Fecitque in introitu templi postes, de lignis olivarum quadrangulatos, et duo ostia de lignis abiegnis al
Abbreviated transcription (Latin):
cherub una: ⁊ qͥnq cubitoꝵ ala cherub alt̾a:
qr in oĩ labentiũ rerũ uarietate. sc̃ĩ uniu̾sos
sui corꝑis sensus in obseqͥum sui conditoris ex¬
tendunt. Et opus unũ erat in duob cheru¬
bin: qr utͥusq testam̃ti scͥptores. una eadẽq cas¬
titate oꝑis ⁊ caritatis deuotione dõ seruiat.
una ⁊ consona dm̃ uoce ac fide p̾dicant. Ale
gͥ cherubin interiores suꝑ archam se inuicem
contingebant: qr ambo testam̃ta pari de dnõ
attestacione consentiunt. Item alis ext̾ioribus
iste unũ parietẽ. ille alterũ contingebat: qr
uetꝰ testamentũ ꝓpͥe antiqͦ dĩ ppło scͥptũ: nouũ¬
nimꝰ. ⁊ scdo parieti hoc ẽ septemtonali recte
lucẽ ueriratis cognosc̾e datum ẽ. Uersas hn̾t
facti sumꝰ. diuini sunt libri conditi: qr scͥptores
eoꝵs iã regnantes cũ dnõ illumq collaudantes
incelis. curam nrẽ gerunt salutis: ꝓq nrĩs er-¬

Expanded text:
cherucheruquia in omni labentium rerum varietate sancti universos sui corporis sensus in obsequium sui Conditoris extendunt. Et opus unum erat in duobus cherubim, quia utriusque Testamenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviunt. Una et consona Domini voce ac fide praedicant. Alae igitur cherubin interiores super arcam se invicem contingebant, quia utraque Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietem, ille alterum contingebant, quia Vetus Testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum esnimus. Et secundo parieti, hoc est, septentrionali recte lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facti sumus ; divini sunt libri conditi, quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris er