comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cib transcuatib extorquebant iuolent̾ ut a carm¬
ficib uł ab officio ferirentur. Unde quidam illos sic il¬
lusisse ꝑhibeturut eos tan qu̾a ꝑcutiendos ligaries
dimitti iuberet atqp na eoꝵ impetum intruentus es
illesus euaderet. Iamuero. per ab rupta p̾cipitia per
aquas es flaminas se octidere. cotidiamis illis ludus
ri uolentes qñ ño muemiebant. qñe terrerent ut
cuis gladio ferirentur. per saxa se mitterent ignib
dus est possidens cor eoꝵ. insi ille qui et suluatori nr̃s
ut se pmna templi p̾cipitarent. tanqm de lege su¬
gesste: Quiꝰ suggestionẽ a se ntiq prohiberent a¬
magr̃m ꝓpm̃ ĩ coede portarent. S qr in se dyabolo
pocuis dederunt locum. aut sic pereũt ꝙ̃ admodũ
grex ille porcoꝵ. quẽ de moute in mare demonũ tur¬
ba deiecit aut illis mortib erepti. et pio mr̾is ecc̃e
gremio collecti ita lib̾antur. quẽad modũ est a dño

Expanded text:
cibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carncibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se ipsos cotidianus illis ludus ri uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus redendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberentristum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad modum est a domino
Abbreviated transcription (Latin):
laborat furor. aut nos occidere. ut sue crudelira¬
tis pastans ubidmen: aut eciam sc ip̃os ne per¬
didisse iuideantur occidendoꝵ hominã potestatẽ.
Qmi aũnesciunt consuetudinẽ illoꝵ. putant il¬
los m̃o se uelle occidere. qñ ab eoꝵ insanissima
dominatione per occonem leguiistaꝵ que pro
iumitate sinit constitute. tanti populi liberantur
¶ui au sciuns et ante ip̃as leges quid fac̾e solens.
ño coꝵ mirantur mortes. sed recordantur mores.
maxime qñ ad huc cuitus fuerant ydoloꝵ. ad pa¬
ganoꝵ celeb̾rimas sollempnitates ingentia tur¬
baꝵ agmiina uemiebant ño ut ydola facerent:
sed ad hoc solum uemiebant ut integns ydolis ip̃ipen¬
merentur. slam suguli quiq ualentissimi iuuenes
sueuetanir quidam eciam sc trucidandos armatis ua¬
terib ingerebanti ꝑcusuros se eos nisi ab eis perne¬
tentur terribiliter cominantes. Non nũqũa et a uidi¬

Expanded text:
laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitalaborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frangerent, sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes sueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudi
Abbreviated transcription (Latin):
putant in psalmo eẽ uocem ubi legitur. ꝑ sequar
mimicos meos et c̃ophendam illos et nõ conuier¬
tar donec deficiant. Si gͦ uerũ dicere uel agnosc̾e
uolumius: est ꝑsecutio iniusta qũa facuit impii es¬
clesie xp̃i. et ẽ ꝑsecutio iusta quam faciunt impiis
pacuratur ppiiusticiam. Proinde ista ꝑsecrurtur
diligendo. iste semendo. ista ut corrigat: illiit ꝑ¬
dant: ista ut reuocet ab errore: illi ut p̾cipitent ĩ
etrorẽ. Demop ista perseqͥtur iimicos et ꝯp̃hẽ¬
dit eos donec deficiam iuanitate et in ueritate
ꝓficiant. illi aũ retribuentes maia ꝓ bonis. qr eis
consulimꝰ ad et̾nam salutem: eciam tp̃ałe nob̾
conantur auferre. sic amantes homicidiaut ĩ
seip̃is ea ꝑficiant. qñ maliis perpetrare nõ pos¬
suunt. Sicut .n. caritas laborat ecc̃e. sic eos ab illa
ꝑditione liberare. ut eoꝵ nemo moriatur. sie coꝵ

Expanded text:
 patiuntur: cuius putant in psalmo vocem, ubi legitur: 'Persequar  patiuntur: cuius putant in psalmo vocem, ubi legitur: 'Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusta. quam faciunt impii ecclesiae Christi. et est persecutio iusta, quam faciunt impiis patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligendo, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipitent m errorem; denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo illum ad ueram ecsam ꝑtinuisse. nõ qr ꝑsecuti¬
oñe paciebatur. s qr pp̃ insticiam paciebatur.
illos aũt ĩo fuisse alienos ab ec̃ca. non quia perseque¬
bantur sed qui miuste per seq̃bantur. Nos itacp hoc
dicimus. illi uero sino querunt cansas. quare quisꝙ
facrat ꝑsecutionõ uel quare paciatur sed hec pucds¬
cictur sine dubis cecilianũ in illa diffinitione con¬
stitumit: qui ño faciebas. sed paciebatur. Maiores a̾
suos ab illa difinitione foras mittunt qui faciebãs
nõ paciebantur. S ed hoc ut dixi omitto. illud dico. Si
etca uera ip̃a est: que ꝑsecunonem patitur non que
nt̃am telestem ierłm. idest ueram dei ecc̃am in illã
mulierem dicit ẽẽ siguratam que affugebat ancal¬
lam. Si aũ meluis discutiamꝰ. mag̾ illa per seq̃ba¬
tur saram superbiendo. qũa illam sara coħcendo.
Iua .n. domine faciebat inuiriam. ista imponebat

Expanded text:
ideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutiideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutionem patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur; illos autem ideo fuisse abalienatos ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesia uera ipsa est, quae persecutionem patitur, non qunostram caelestem Iherusalem, id est veram Dei aecclesiam, in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam. Si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Saram superbiendo, quam illam Sara cohercendo. Illa enim dominae faciebat iniuriam, ista imponebat
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam ꝑsecutionẽ pacumtur hii martyres ueri
sunt. Nam et agar passa est a sara ꝑsecutionẽ. et
illa erat st̃a. q̃ faciebat: illa miqua que paciebatur.
Nimquid huic ꝑsecutiom qu̾a passa est agari com¬
parandus est sanctus dauid. que ꝑcecutꝰ ẽ iniquus
caui. Ualdeutiq distar nõ qi paciebatur. sed qr ꝓpt̾
iusticiam paciebatur. Et ip̃e dñs cũ latronib cru¬
cifixus est.: sed quos passio uingebat cauca separa¬
bat. Ideo in psalmo uox illa intelligenda ẽ ueroꝵ
martyrum uolentiũ se discernere a martyribus
dissimił est martyrum causa: quoꝵ et illa uox est.
Inuisti ꝑsecuti sunt me: adiuiua me. Id̾o se dignũ
existimauit. qui adinuaretur iuste: qr illi pseque¬
bantur inuiste. Nam si iuste illi ꝑsequerẽtur nõ
fuerat adiuuandus sed corrige̾dus. Si aũt putant
moraui. qr suta est ut dicunt. cecilianꝰ ad nera ec̃cã
ꝑtinebat. qñ illum maiores eoꝵ usq ad imꝑatoris
iudicium accusando ꝑsequebantur. Nos .n. dñis

Expanded text:
iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, moraui, quia, si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e non fecut: tñ malos futuros ẽe p̾sciuit. slimis
enim consilium eius in abscondito est: quo eciam
malis bene utitur ad prouectũ bonoꝵ. eciã ĩhoc
muificans om̃ipotentiam bonitatis sue. quia sicut
illoꝵ nequitie est. male uti bonis oꝑib eius. sic il¬

Expanded text:
ipse non fecit, tamen malos futuros esse praescivit. Nimis ipse non fecit, tamen malos futuros esse praescivit. Nimis enim consilium ejus in abdito est, quo etiam malis bene utitur ad provectum bonorum, etiam in hoc mirificans omnipotentiam bonitatis suae: quia sicut illorum nequitiae est male uti bonis operibus ejus, sic il
Abbreviated transcription (Latin):
e acceptum coram saluatore nr̃o deo. quiiumõs
homines caluo ⁊ fieri. et ad aguitionem uertaatisue¬
iure. Et nequis diceret posse ẽe salutis mam ĩbo¬
na conuersatione. et imuis omĩpotentis dei cualtu
sine participatione corporis et sanguinis xp̃i. u¬
nus enim deus inquit. et unus mediator dei ei ho
homines saluos fieri. nullo alio modo intelligatur
prestari. nsi per mediatorẽ. nõ dm̃ quod semper
erat uerbum. sed hominem xpm̃ ih̾m cũ uerbũ
caro fcm̃ ess. ei habitauto i nobis. Unde nec ter
moneat quod de uideis idem dei apłe dicit sd̃m
eugelumi quidem mimici pp̃ uos: scd̾m electio¬
nem autem dilecti pp̃ patres. Altitudo quippe illa
uie euis. et illa inscrutabilia iudicia eius. hans
quide ssluis sapientia ꝑtendente a fine usq ad
fĩnem fortiter. et om̃ia suauiter disponente:
non dubitant quid sit quod ei placet ut nastant᷑
crescant ac multiplicentur hii. quos et si malos

Expanded text:
et acceptum est coram Salvatore nostro Deo, qui omnes et acceptum est coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et homes homines uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat uerbum, sed hominem Christum Iesum, cum uerbum caro factum est et habitauit in nobis. Unde nec illud te moueat, quod de Iudaeis gelium quidem inimici propter vos; secundum electionem autem dilecti propter patres . Altitudo quippe illa Dei, et illa inscrutabilia judicia ejus, et inqui de illius sapientia pertendente a fine usque ad finem fortiter, et omnia suaviter disponente non dubitant, quid sit quod ei placet ut nascantur, crescant ac multiplicentur hi, quos etsi malos
Abbreviated transcription (Latin):
quod usitatius in scriptiuis appellatur euche
Interpellationes autem. siuent uñ codices ha¬
bent postulationes. fiunt: cum populus bene¬
dicitur. Tunc .i. antistes uelud aduocati suscep¬
tos suos per manus impositionem misericor¬
dissime offerunt potestati. Quib ꝑastis. et ꝑ¬
ticipato tanto sacramẽto: gr̾aꝵ actio cuncta cͥo¬
cludit. qũa inhis eciam uerbis ultimã ꝯm̃e¬
daut apłs. Hec autem causa p̾cipua fuit ista dice¬
di. ut his breuiter ꝑstristis atq signatis non puta¬
retur negligendũ ẽe quod sequitur. pro om̃ib
hominib. p̾to regib et his qui m sublimitate
sunt. ut quietam et transquillam uitam a gamus
i om̃i pierate. et carttate. ne quisquam sicito se b̾t
himane cogitationis infirmtas existimaret istañ
ee facienda pro his a quib ꝑsecutionem paciebas¬
tur ecc̃a: cum menbra xp̃i ex om̃i eeñt hominũ gñe
colligenda. Unde adungio et dicit. hoc .n. bonu

Expanded text:
quod usitatius in scripturis nuncupatur eoa. quod usitatius in scripturis nuncupatur eoa. interpellationes autem siue, ut uestri codices habent, postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos per manus inpositionem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perstrictis atque significatis non putaretur neglegendum esse, quod sequitur: Pro omnibus hominibus, pro reg i bus et his, qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamuin omni pietate et charitate: ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his a quibus persecutionem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uerbi origniem sicut suꝑuis dixi. non nulli
mninus erudite intuentes. proseuthen n̾o or̾onẽ.
sed adorõnem dicere uoluerunt que pocius pro¬
scinesis dicttur. Sed quia or̃o interdum uocat᷑
euche: adoratio putata est proseuche. Porrosui
sitatuis ut dixi in scriptiuis uotum appellatur eu¬
che. excepto nomine generas or̃onis: ea ꝓprie in¬
telligenda est oratio quam facimus ad uotum.
idẽ proseuchen. Uouentur autem omia que d̾o
offeruntu maxime scĩ altaris oblatio. Quo sa¬
cramento p̾dicatur nrm illud maximũ uotũ
quo nos uouemus in xp̃o ẽe mansuros. irtics
in compage corporis xp̃i: cunis rei sacramentũ
ẽ. quod unus panis. iũ corpus multi sumus.
Iteo in hus scificatione et distributionis ĩpara¬
tione existimo apłm uississe ꝓprie fieri proseu¬
chas. i dest or̃ones. uel ut nõ nulli muis perite
intͥptati sunt adorationes. Hoc ẽ .n. ad uotum

Expanded text:
hanc uerbi originem, sicut superius dixi, nonnulli hanc uerbi originem, sicut superius dixi, nonnulli minus erudite intuentes irpoaeoxav non orationem sed adorationem dicere uoluerunt, quae potius jrpoaxuvraat? dicitur; sed quia oratio interdum uocatur eua, adoratio putata est TtpoaeoxVj. porro si usitatius, ut dixi, in scripturis uotum appellatur εὐκή, excepto nomine generali orationis ea proprie intellegenda est oratio, quam facimus ad uotum, id est rcpoc εὐκήν. uouentur autem omnia, quae offeruntur deo, maxime sancti altaris oblatio, quo sacramento praedicatur nostrum illud maximum uotum, quo nos uouimus in Christo esse mansuros, utique in compage corporis Christi. cuius rei sacramentum est, quod unus panis, unum corpus multi sumus. ideo in huius sanctificatione et distributionis praeparatione existimo apostolum iussisse proprie fieri rcpossoxa. id est orationes uel, ut nonnulli minus perite interpretati sunt, adorationes, hoc est enim ad uotum,
Abbreviated transcription (Latin):
cationem. siue or̾onem. siue postulationem. uel ĩ¬
terpellationem. una eademq res intelligitur. ali¬
qua eciam singłoꝵ istoꝵ ꝓprietas inquirenda est:
sed ad eam liquido peruenire difficile est. Mul¬
ta quippe hinc dici possumt: quo ĩprobanda n̾o
sint. S ed eligo in his uerb̾ hoc intelligere. qd̾
om̃is uel pene om̃is frequentat ecc̃a. ut p̾catio¬
nes accipiamus dictas quas facimnus in celebra¬
tione sacramentoꝵ. antequ̾a illud quod ẽ. ĩ dñi
mensa incipiat benedici. orationes. cum bened̾
et sc̾ificatut. et ad distribuendum c̾omunitur.
qu̾a totam petitione fere om̃is eccã dñica or̾oe
concludit. Ad quẽ intellectum. eciam u̾bi gͤci
origo nos adiuuat. Nameam qũa dicunt euchen
raro ita scriptura ponit. ut intelligatur oratio.
sed multo usitatius plerumq uotum appellat᷑
euche. Prosenchen uero quod uerbum ita po̾itũ
ẽ. unde tractamus. semper or̃onem uocat. Unde

Expanded text:
ecationem siue orationem siue interpellationem uel ecationem siue orationem siue interpellationem uel postulationem, una eademque res intellegitur, aliqua etiam singulorum istorum proprietas inquirenda est, sed ad eam liquido peruenire difficile est; multa quippe hinc dici possunt, quae inprobanda non sint. Sed eligo in his uerbis hoc intellegere, quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud, quod est in domini mensa, incipiat benedici, orationes. cum benedicitur et sanctificatur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. ad quem intellectum etiam uerbi Graeci origo nos adiuuat; nam eam quam dicunt εὐκήν raro ita scriptura ponit, ut intellegatur oratio; sed plerumque et multo usitatius uotum appellatur εὐκή, 7rpoaeoav uero, quod uerbum ita positum est, unde tractamus, semper orationem uocat. unde
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretati sunt: uũ uerbum tranfferre uo¬
aduertis et noscis aliud ẽe int̾pellare: aliud
postulare. Non .n. solemus dicere. postulant ĩ¬
terpellaturi. sed int̾pellam postulaturi. U̾m
tñ ex uicinitate uerbum usurpatum. cui ꝓpin¬
quitas ip̃a impetrat intellectum. nõ est uelut
ceusoria noratione culpandum. Nam et de ip̃o
unquiduam interpellat. et non eciam postu¬
lat: Immo uero qr postulati pro eo positum
pro pcc̾is nr̃s. quam quã fortassis codices eciã¬
sumt: int̾pellationes quas ip̃e posiusti postulati¬
ones: ipm̃ et illic uerbum est. ubi scriptum est.
interpellat pro nobis. Cumigitur et qui p̾ca¬
tur. et qui orat precetur. et qui interpellat dm̃
ad hoc interpellet ut oret et p̾cetur. quid s̃ uult
quod ista ita posuit apss. ut non sit eoꝵ negligẽda
distinctio: Excepto itaq nomine generali et sal¬
ua loquendi consuetudine. ẜm quam siue dicas p̾¬

Expanded text:
interpretati sunt, unum uerbum transferre uointerpretati sunt, unum uerbum transferre uoaduertis et nosti aliud esse interpellare, aliud postulare. non enim solemus dicere \'postulant interpellaturi\' sed \'interpellant postulaturi\'; uerum tamen ex uicinitate uerbum usurpatum, cui propinquitas ipsa impetrat intellectum, non est uelut censoria notatione culpandum. nam et de ipso numquidnam interpellat et non etiam postulat? immo uero, quia postulat, pro eo positum pro peccatis nostris. quamquam fortassis codices sunt interpellationes, quas ipse posuisti postulationes, ipsum et illic uerbum est, ubi scriptum est: Interpellat pro nobis. Cum igitur, et qui precatur et qui orat, precetur et, qui interpellat deum, ad hoc interpellet, ut oret et precetur, quid sibi uult, quod ista ita posuit apostolus, ut non sit eorum neglegenda distinctio? excepto itaque nomine generali et salua loquendi consuetudine, secundum quam, siue dicas pr
Abbreviated transcription (Latin):
tine locuti sunt: p̾cationib utebantur in opt̃a¬
dis bonis. dep̾cationib uero in euttandis mał.
Precari .n. ẽe dicebanti bona p̾cando optare: im¬
precari mala quod uulgo dicitur maledicere:
dep̾cari autem mala p̾cando repelleire. Sed usi¬
tatum iam loquendi modi pocuis sequanut
et siue p̾cationes. siue dep̾cationes inuenerimꝰ
quas greci deesis uocantr non putemus ẽe em̃e¬
dandum. Or̃ones uero quas grecus ħt proseu¬
cas. distinguere a p̾cib uł p̾cationib omĩo dif¬
ficile est. Quod uero quidam codices nõ hñt or̃o¬
nes. sed adorationes qr non dcm̃ est. in greco. eu¬
tatum. Proseuchas .n. or̃̾ones dici a greci notissi¬
mum est. Et utiq aliud est orare. aliud adorare.
Deuiq non isto uerbo. sed alio legitur in gre
co. Um̃dm̃ tuum adorabis. et adorabo ad tem¬
ur̃os postulationes posuisti. Hec interim duo
idẽ quod alii postulationes. alii interpellatões

Expanded text:
tine locuti sunt, precationibus utebantur in optantine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, inprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere. deprecari autem mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et, siue precationes siue \'deprecationes\' inuenerimus, quas Graeci δεήσεις uocant, non putemus esse emendandum. orationes uero, quas Graecus habet προσευχὰς, distinguere a precibus uel precationibus omnino difficile est. quod uero quidam codices non habent \'orationes\' sed \'adorationes\', quia non dictum est in Graeco tatum; προσευχάς enim orationes dici a Graecis notissimum est. et utique aliud est orare, aliud adorare. denique non isto uerbo sed alio legitur in Graeco: Dominum deum tuum adorabis et: Adorabo ad temuestros postulationes posuisti. haec interim duo, id est quod alii postulationes, alii interpellationes
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium fieri obsecrationes. or̃ones. intͥpellati¬
discernenda sunt. Nam nr̃i interp̾tes iux reppe¬
runtur. qui ca diligenter et scienter tranfferre
curauerunt. Etce enim sicut ea ip̃e posuisti. obse¬
cro fieri obsecrationes. non eodem uerbo utrumq
pro eo quod in latino est. obsecro. ĩlle grece dixit.i
paracalo. pro eo uero quod latmus uester ht obse¬
crationes. ille posuit deesis. Promde alii codices
in quib et ni sunt non hñt obsecrationes. sed
depcationes. Tua porro que sequũtur or̃ones i¬
terpellationes gr̃aꝵ actiones: pleric latim codices
sic hñt unde si uelinus scd̾m latine lingue ꝓpri¬
etates ista discernere: more loquendi ur̃am uel qͣ¬
lemcumq scientiam fortasse tenebumus. s mi¬
rum si seutentiam greci sermonis uł consuetu¬
dinis optinebimus. Precationem et dep̾cationem
multi nr̃i hoc idem putant. et hoc cotidiano usu
iam om̃io p̃ualuit. Qui autem distuctius la¬

Expanded text:
omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellatiomnium fieri obsecrationes, orationes, interpellatidiscernenda sunt; nam nostri interpretes uix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curauerint. ecce enim sicut ea ipse posuisti: Obsecro fieri obsecrationes, non eodem uerbo utrumqueistulam; sed pro eo, quod in Latino est obsecro, ille Graece dixit uapaxaXd; pro eo uero, quod Latinus uester habet obsecrationes, ille posuit seTQoei?. proinde alii codices, in quibus et nostri sunt, non habent \'obsecrationes\' sed \'deprecationes. tria POITO quae sequuntur: Orationes, interpellationes, gratiarum actiones plerique Latini codices sic habent Unde si uelimus secundum Latinae linguae proprietates ista discernere more loquendi, nostram uel qualemque scientiam fortasse tenebimus; sed mirum si sententiam Graeci sermonis uel consuetudinis obtinebimus. precationem et deprecationem multi nostri hoc idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius La
Abbreviated transcription (Latin):
dam autem ꝓpħas: hoc intelligo quod ip̃e scripsi¬
sti. ꝓpħas eos dictos isto loco ex quib agabus erat.¬
ño illos qui uenturum in carne dum̃ ꝓpħauer̃ti
Eu̾gelistas uero inuenimus. quos apłos fuisse ñ
legimꝰ. sicut fuerunt marcus et lucas. P astores
autem et doctores quos maxime ut discernerem
uoluisti. eosdem puto ẽe sicut et tibi uisum ẽ. ut
u̾o alios pastores. alios doctores intelligamius. s
ĩo cum p̾dixisset pastores ibumxisse doctores. ut
intelligerent pastores ad officium suũ ꝑtinere
doctrinam. Ideo .n. non ait quosdam aũ pastores
quosdam aũ doctores: cum superiora ip̃o locutõis
gen̾e distingueret dicendo quosdã aũ apłos.
quosdam aũt ꝓpħas. quosdam u̾o eu̾gelistas. s
hoc tanqu̾a unũ aliquid duob nominib com¬
plexiis est: quosdam autem pastores et doctores.
Illa plane difficilime discernuntur. ubi ad ti¬
motheum scribens art. Obsecro itaq primum

Expanded text:
dam autem prophetas, hoc intelligo quod ipse scripsidam autem prophetas, hoc intelligo quod ipse scripsisti. Prophetas eos dictos isto loco ex quibnon illos, qui uenturum in carne dominum prophetauerunt. euangelistas uero inuenimus, quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: Quosdam autem pastores, quosdam uero doctores, sed cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo: Quosdam autem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam uero euangelistas, sed hoc tamquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est: Quosdam autem pastores et doctores. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. lin gua canum tuoꝵ ex inimicis ab ip̃o:
non semper in malo accipiendi sunt canes. Alio¬
quin non rep̾hendentur apud ꝓpħam canes in¬
uti non ualentes latrare et amantes dormita¬
re. ꝑfecto enim laudabiles canes eẽnt. si et latra¬
re scirent: et uigilare amarent. Et certe illitre¬
centi numero per crucis litteram sacratissimo
n̾o elig̾entur ad uictoriam faciendam. qui tan¬
quam canes lamberent aqũa. nisi aliquid ma¬
gnum significarent. Uigilant .n. et latrant bo¬
in canes et pro domo et pro dũo. et progrege et
ꝓ pastore. Deniq et hinic in ecc̾e laudib cum ꝑ¬
phia exereretur: lingua canum ẽ c̾omemorat᷑a
non canes. Tuoꝵ autem canum dixit ex inmi¬
cis .i. ut qui erant inimici tui fierent caues tui:
et latrarent prote. qui seiuebant inte. Addidit
aũ ab ip̃o ut nõ a se ip̃is hoc fom̃ intelligerent
apss. quosdam quidem dedit in ecca. apłos. quos

Expanded text:
tum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, tum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo accipiendi sunt canes. alioquin non reprehenderentur apud prophetam canes nescientes latrare et amantes do.rmitare; profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent et uigilare amarent. et certe illi trecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam faciendam, qui tamquam canes lamberent aquam, nisi aliquid magnum significarent. uigilant enim et latrant boni canes et pro domo et pro domino et pro grege et pro pastore. denique et hic in ecclesiae laudibus, cum prophetia exereretur, lingua canum est commemorata, non dentes. tuorum autem canum, dixit, ex inimicis, id est ut, qui erant inimici tui, fierent canes tui et latrarent pro te, qui saeuiebant in te. addidit autem ab ipso\', ut non a se ipsis hoc factum intellegerent apostolus: Quosdam quidem dedit deus in ecclesia apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fructificat toto orbe terraꝵ. Id̾o disꝑge illos ĩ
uirtute tua. ut eius ip̃ius cuiꝰ fuerunt negato¬
res. ꝑsetutores. int̾fectores. ubiq sut testes. ꝑ
ip̃am legem qũa non obliuiscintur. in qua est
ille ꝓpħatus. qũe non secuntur. Neq enĩ eis alicͥ
ꝑdest. quod eũ nõ obliuiscuntur. aliudest .n. legẽ
dei habere in memoria. alud in intellectu et
effectu. In sexagesimo autem et septimo psal¬
ino quod queris quid sit. uerutũ deus cõquas¬
sabit capita inimicoꝵ suoꝵ u̾ticem capilli ꝑam¬
bulantisi in delictis suis: ño mͥ uidetur aliud
dcm̃. quã dens conquassabit captta mimitoꝵ
suoꝵ nimium suꝑbientium. iumium se extol¬
lentium in delictis suis. ꝑ yꝑbolen quippe sig̃¬
ficaiit suꝑbiam tm̃ se extolientem. et tanta
clatione incedentem: quasi capilli ueiticem ꝑam¬
bulando calcaret. Item in eodem psalmo quod scͥp.¬

Expanded text:
quae fructificat toto orbe terrarum. ideo: Disperge illos in quae fructificat toto orbe terrarum. ideo: Disperge illos in uirtute tua, ut eius ipsius, cuius fuerunt negatores, persecutores, interfectores, ubique sint testes per ipsam legem, quam non obliuiscuntur, in qua est ille prophetatus, quem non sequuntur. neque enim eis aliquid prodest, quod eam non obliuiscuntur; aliud est enim legem dei habere in memoria, aliud in intellectu et effectu. In sexagesimo autem et septimo psalmo quod quaeris quid sit: Verum tamen deus conquassabit capita inimicorum suorum, uerticem capilli perambulantium . in delictis suis, non mihi uidetur aliud dictum quam deus conquassabit capita inimicorum suorum nimium superbientium, nimium se extollentium in delictis suis\'. per hyperbolen quippe significauit superbiam tantum se extollentem et tanta elatione incedentem, quasi capilli uerticem perambulando calcarent. item in eodem psalmo quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
institutum ꝙũ p̾sumptionis humane ut xp̃ino¬
men in spe salutis eterne tanta auctoritate p̾¬
polleat. sed olim fuisse ꝓpħatum atq conscript̃
am ip̃a ꝓphetia quid aluid nisi amĩs pittaretur
ẽẽ conficta. si non de mimicoꝵ codicib ꝓbaretur:
Ido ne occideris eos ne ip̃ius nom̃ gentis extrin¬
seris: ne qñ obliniscantur legis tue. Quod utiq
fieret si ritus es sacra gentium colere compulsi pe¬
uitus. qualecumq nom̃ suc religionis minime
retinerent. Quod in eoꝵ figura eciam de caym
scriptum est. quod constituit in eo dñs signum
nequis eum occideret. Deniq cum dixissei. ne
occideris eos ne qñ obliuiscantur legis tue. ue¬
lut quereretur. quid de illis ẽẽt faciendũ: ut ĩ
alquos usus testimoniũ ueritatis nõ occidan¬
iuscantut legis dei: continuo sb̾uuxit. Disꝑde
illos in uirtute tua. Si .n. imo in loco eẽt t̾rarũ
nõ adiuuarent testimonio p̾dicatione eũgłii.

Expanded text:
institutum spiritu praesumptionis humanae, ut Christi noinstitutum spiritu praesumptionis humanae, ut Christi nomen in spe salutis aeternae tanta auctoritate praepolleat. sed olim fuisse prophetatum atque conscriptum. nam ipsa prophetia quid aliud nisi a nostris putaretur esse conficta, si non de inimicorum codicibus probaretur? ideo: Ne occideris eos, ne ipsius gentis nomen extinxeris, ne quando obliuiscantur legis tuae, quod utique fieret. si ritus et sacra gentium colere compulsi penitus qualecumque nomen suae religionis minime retinerent. quod in eorum figura etiam de Cain scriptum est, quod constituit eo dominus signum, ne quis occideret eum. denique cum dixisset: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, uelut quaereretur, quid de illis esset faciendum, ut in aliquos usus testimonii ueritatis non occidanuiscantur legis dei, continuo subiunxit: Disperge illos in uirtute tua. si enim uno in loco essent terrarum, non adiuuarent testimonio praedicationem euangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quidem fuerunt. sed abluti sunt. sed sc̃ĩ
mor erit nominũ eoꝵ per labia mea. Saue
codices emendatiores et electioris auctatis
non bñt uolumtates suas. sed uolumtates meas. quod
tandem ualet. quia ex ꝑsona filii dei dicctur Ip̃e quip¬
pe loquitur quem uerba illa euidenter ostendat
quib et apłiusi sinit. non derelinques aminamme¬
amm inferno. nec dabis scm̃ tuum udere corrupti¬
sp̃t sc̃i. et ideo rectissine et filuis eas potest dicere uo¬
luntates suas. Quiꝰdu̾o in psalmo quĩquagesio
octauo deuideis intelligitur dicere ne occideris eoᷤ.
ne qñ obliuiscantur legis tue conuenient̾ mͥui¬
detur ita ẽẽ pͥmuntiatum. eaudem gentem eciã
debellatam atq sb̾uersam. in populi uictoris su¬
ꝑstitiones non fuisse cessuram. sed in lege uet̾i
.i. eindẽtiore docim̃ito ostũd̾r gentib. qd̾ salub¬
nine adu̾titur non inopniatum et repentinũ alicͥ

Expanded text:
haec quidem fuerunt, sed abluti sunt, sed sanctihaec quidem fuerunt, sed abluti sunt, sed sanctimor erit nominum illorum per labia sua. sane codices emendatiores et electioris auctoritatis non habent \'uoluntates suas\' sed \'uoluntates meas\\ quod tantundem ualet, quia ex persona filii dei dicitur. ipse quippe loquitur, quem uerba illa euidenter ostendunt, quibus et apostoli usi sunt: Non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uidere corruptilii et spiritus sancti et ideo rectissime et filius eas potest dicere uoluntates suas. Quod uero in psalmo quinquagesimo octauo de Iudaeis intellegitur dicente: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuegi ita esse praenuntiatum: eandem gentem etiam debellatam atque subuersam in populi uictoris superstitiones non fuisse cessuram, sed in ueteri lege enim euidentiore documento ostenditur gentibus, quod saluberrime aduertitur, non inopinatum et repentinum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cate sunt mfirmitates eoꝵ: intelliguntur
multiplicata pcc̃a eoꝵ. lex .n. sb̾ itrauit. ut
abundaret delic̾tum. Sed qm̃ ubi abiida¬
uit delictum: supeth abundauit gr̃a: id̾o p̾ea
accelerauerunt. Non.n. ueiit ille uocare iꝰ
infirmitates ut eis sanandis eẽt necessaria
tante gre medicina. et cui dimitterentur
pcc̃a multa. diligeret multũ. Hoc cinis ua¬
cce ei asꝑsio sanguinis. et cruentatum mł¬
tiplicatio uictimaꝵ significabat. non effi¬
ciebat. Id̾o deinceps dicit. Noncongregabo
conuenticula eoꝵ de sangrinib. idẽ illoꝵ
sacrificioꝵ. que ĩmolabantur in figura san¬
guinis xp̃i. Neo memor eoꝵ nominũ eorũ ꝑ¬
labia mea. Nomina quippe illoꝵ erant in
multiplicatione infirmitatum. formcatores
ydolis seriuentes adulteri molles. mascu¬
loꝵ concubitores. fures. auari. raptores. ebri¬
osi. maledici et quicumq alii regium dei
non possidebunt. Sed ubi habundante pcc̃o
suꝑ habundauit gr̃a: postea accelerauerũt

Expanded text:
ae sunt infirmitates eorum, intelleguntur multiplicata peccata eorum. lex enim subintrauit, ut abundaret delictum; sed quoniam, ubi abundauit delictum, superabundauit gratia, ideo postea accelerauerunt. non enim uenit ille uocare iustiplicatae sunt infirmitates, ut eis sanandis esset necessaria tantae gratiae medicina et, cui dimittuntur peccata multa, diligeret multum. Hoc cinis uaccae et aspersio sanguinis et cruentarum multiplicatio uictimarum significabat, non efficiebat. ideo deinceps dicit: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, id est illorum sacrificiorum, quae immolabantur in figura sanguinis Christi, nec memor ero nominum illorum perlabia mea. nomina quippe illorum erant in multiplicatione infirmitatum fornicatores, idolis seruientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, auari, raptores, ebriosi, maledici et quicumque alii regnum dei non possidebunt. sed ubi abundante peccato superabundauit gratia et postea accelerauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iam ad nauem currente ocoeceooe¬
litteraꝵ i iatore eo m̃ m ip̃ius festina¬
tiõne pperantimmentemuenerunt. et sine cor¬
dnariom testtibas auqua pponam. Que si forte
iucidasunt es m̃ uidentur obstura nemo pru¬
dectaumfiuioꝵ qui forte de mrĩs in hora lectum¬
culo huius cinta te steterut de mapientia mea
nocat. seo potus bemuolentia tõne cautatis fauectiin¬
auendo unofficiar indentium particeps ex ex doctima
tua iluminatis mentib consid̾antium mrabilia delẽ¬
ge dñi Nic trgo michi benedic̾te dochorisrł qurdsis es¬

Expanded text:
iam ad nauem currente iam ad nauem currente litterarum perlatore et mihi in ipsius festinatione properanti in mentem uenerunt, ne sine corollario mihi rescribas, aliqua proponam. quae si forte lucida sunt et mihi uidentur obscura, nemo prudentium filiorum, qui forte de nostris in hora lectiunculae huius circa te steterint, de insipientia mea rideat, sed potius beniuolentia fraternae caritatis faueat instruendo, ut efficiar uidentium particeps et ex doctrina tua inluminatis mentibus considerantium mirabilia de lege domini. Dic ergo mihi, benedicte doctor Israhel, qu
Abbreviated transcription (Latin):
.n. sic sapientia. no iusticia. nonsio deniq caritas
cogitatur. de qua scriptũe: deus carttas est. Qũ uͦ
eius habitationem cogitas uutatem cogia. c̾o¬
celis. ubi ꝓpterea maxime dicitur habitare. quia
ibifit uolimtas eiuis perfecta eoꝵ in quib babitat
obedientia. demde in teria nbi edificat habitans
domũ suam infine scsi dedicandam. xpm autem
p̾sentemẽe nõ dubites tanqũa dm̃. erineodem
templodei ẽt tanqũa ihabitautem dm̃ et ĩloco
anquo cen pp̃uer corporis modĩ s Sed cum me de¬
lectii logritecum. nestio utrum fuauerimiser¬
monis aifficientis modũ. quasi duiturnũ silenti
loquacitate compensem. U̾mq religione et be¬
inguoientia qua me pͥoctupasti m inniscerat᷑.
es cordimes. ut tanqũa cum amico uere colioꝭo.
sꝑicis ut catissimus amicus ignoste: eadem scłs
Ancertate dilectionis michi optans medicinam
qua concedis eoueniam. Epistola paulin¬

Expanded text:
enim sic sapientia, non iustitia, non sic denique caritas enim sic sapientia, non iustitia, non sic denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: Deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita concaelis, ubi propterea praecipue dicitur habitare, quia ibi fit uoluntas eius perfecta eorum. in quibus habitat, oboedientia; deinde in terra, ubi aedificans habitat domum suam in fine saeculi dedicandam. Christum apraesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corporis modum. sed cum me delectat loqui tecum, nescio, utrum seruauerim sermonis sufficientis modum, quasi diuturnum silentium loquacitate compensem. uerum quia religione et beniuolentia, qua me praeoccupasti. ita inuisceratus es cordi meo, ut tamquam cum amico nere conloquar, perspicis, ut carissimus amicus ignosce eadem scilicet sinceritate dilectionis mihi optans medicinam, qua concedis et ueniam. CLXXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
caro fcm̃ est. Nullus scdrum qualidet prestantia gr̃e
unigeniti nomen accepit ut quod est ipm̃ deinerbũ
ante sela. hoc simul cum assumpto homine diceretur
Singularis ergo nia susceptio uec cum homumibus
anquib scĩs quantalibet sapia et sc̾tate prestantib
spituum. darumq dociuñtum est. Quis em̃tam sa
erlegus si ut audeat affirmare anqũa posse aĩam
ꝑ meritil liberi arbitrii. ut alter sit xp̃e effic̾e Uos
libcrum arbitrium cõmunit̾ om̃ib et natutalitet
datur iina soia amñia meruisses infihoc singłaros
gr̃a prestitisseo: Qu̾a fas ẽ p̾dicare. de qua nefas est
uelle idicare.¶ Hec si pro uirib mĩs quantũ dñs
ño sꝑatiis distantib quasi aliqua mole uł disten¬
None diffusum sed ubiq totum cogitare te exten¬
dis: auertementem ab om̃ib ymagiib corpoꝵ
quas humana cognatio uoluere consueurt ¶ło

Expanded text:
caro factum est . Nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae caro factum est . Nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae Unigeniti nomen accepit; ut quod est ipsum Dei Verbum ante saecula, hoc simul cum assumpto homine diceretur. Singularis ergo est illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia ac sanctitate praestantibus, perspicuum clarumque documentum est. Quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat affirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii, ut alter sit Christus efficereliberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset. quam fas est praedicare, de qua nefas est uelle iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum dominus non spatiis distantibus quasi aliqua mole uel distentione diffusum sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non
Abbreviated transcription (Latin):
ser consequenter exposim dicens. Hoc autẽ de tẽ
plo corporis sui dicebat. Quid ergo est: Hoc inter¬
ẽe arbitramur int̾ caput et m̾ebra cetera. quod
in quolibet quãis p̃cipuo menbro uelud in ali¬
quo magno ꝓpħa. aut apło. quanis diuinitas ħi¬
ter. nontñ sicut ĩ corpore. qd̾ est xp̃c om̃is pleni¬
tudo diuiuitatis. Nam et in nõ corpore mesi sen¬
sus singulis menbris. sed non tantus quantus
in capite. ubi prorsus est om̃is quinq ꝑtitus. Ibi
enĩ et insus. et auditus. et olfactus. et gustus et
tactus. In ceteris autem solus est tactus. An eciã
p̾tet hoc quos tanqua ĩ templo in ulo corpore hi¬
tat om̃is pleuitudo diuinitatis. est aliud qd̾ mt̾¬
sit inter illud caput et cuuislibet menbri excellẽ¬
tiam: Est plane quod singulari susceptione ho¬
mnis silius sc̃a est unia per sona cũ u̾bo. De ullo
emmst̾orum dici potuio aut potest au potent. ubũ

Expanded text:
set consequenter exponens ait: hoc autem dicebat de set consequenter exponens ait: hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro, uelut in aliquo magno propheta aut apostolo, quamuis diuinitas habitet, nontudo divinitatis? Nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non tantus quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinque partitus. Ibi enim est visus, et auditus, et olfactus, et gustus, et tactus. In caeteris autem solus est tactus. An etiam praeter hoc, quod tanquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo divinitatis, est aliud quod intersit inter illud caput et cujuslibet membri excellentiam? Est plane, quod singulari quadam susceptione, hominis illius una facta est persona cum Verbo. De nullo sanctorum dici potuit, aut potest, aut poterit: Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ nomme apocalipsis significat possit cõgru¬
enter intenigi. dñs diluuuũ inhabitat. Sequitur
autem. et sedebit dñs rex in eternũ. utiq in ip̃o tẽ¬
plo suo iam in eterna uita post fluctuationẽ huiꝰi
tus p̃sens: nec ubiq habitans. sed intemplo suo
habitans ab aliis ampliꝰ: ab aliis minus. De ip̃o
qr corporeus est deus. sed aut uerbo trãsiato nsus ẽ
tanquã intemplo manifesto manufacto ño cor¬
poraict̾. sed umbrasr habitauerit idest p̾figutan¬
tib signis. Nam ulas om̃s obẜuationes. umbras
futuroꝵ uocat. eciam ip̃o translato uocabulo. Sũ¬
mus autem deus sicut scciptum ẽ. ño in manufa¬
ctis templis habitat. aAut certe corporalit̾ dcm̃ ẽ.
qr et in xp̃i corpore tid̾ assumpsit ex u̾gine. tãꝙͣ
intemplo hitat deus. Hino est .n. quod uideit sig¬
na petentib. cũ dixisset. solurte templum hoo ẽt
intriduo resuscitabo illud: enuͣgelista quid hoc es¬

Expanded text:
aquarum nomine Apocalypsis significat, possit congruaquarum nomine Apocalypsis significat, possit congruenter intellegi \'dominus diluuium inhabitat\'. sequitautem: et sedebit dominus rex in aeternum, utique in ipso templo suo iam in uita aeterna post fluctuationem huius  et ubique totus praesens nec ubique habitans, sed in templo suo,habitans ab aliis amplius, ab aliis minus. De ipso quia corporeus est deus, sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter, sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus, sicut scriptum est, non in manu factis templis habitat — aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore, quod assumsit ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illnd, euangelista quid hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
te: sed ut fisios dei qui erant dispersi congregaret
inunũ. filios dei appellauit utiq preter hebreã
gentem incetens etiam om̃ib gentib constitu¬
tos nondũ fideles. nõ dum baptizatos. Qũo gͦ dei
quod elegent nos deus ĩ tp̃o aute constitutioño
mundi qͣllauero nunum congregatio fcũra erat fui¬
os dei Neq enim munum dcm̃ est aliquem corpora
leni locum. cum de tali uocatione gentium ꝓpħa p̾dixe¬
rit. et adorabunt eum unus quisq de loco suo omẽs
inisuie gentum. sed congregaret in unum. dom̃ ẽ ĩ
Talis congregatio edificatio est. templum dei. Ta¬
leni congregationem nou gu̾atio carnał sed regn̾a¬
tio spiritas facit habitat gͥ in siguł deus tanqũ a
intemplis suis et in hominib simul iunũ congre¬
gatis. tanqũa in templo suo. quod templum qũa¬
dni sicut archa noc m hoc scło fluctuat fit quod in
psalmo scriptum ẽ. dñs diluuium mħitat. qu̾auis
et pp̃multos in om̃ib gentib populos fideliũ quos

Expanded text:
te, sed et ut filios dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. filios dei appellauit utique praeter Hebraeam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondum baptizatos. quo modo ergo dei quod elegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. nlem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum esttalis congregatio aedificatio est templi dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium inhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tua qno fugiar Si ascendero incelu aibies. side
ftusus ut non ft qualitas mundi sed substarcoa gre¬
atrst mundi: sine labore regens et sino onere condi¬
nens mundũ non tñ per spacia locoꝵ quasi mole
distusnita us in diudio mũdi corpore sit dimidi¬
us et m alio dimidio dimidius. atq ita pertotũ¬
totus sedm solo ceio totus. et in sola tercadotuse
incelo es inaterratotus eo msslo contentꝰ loco. sed̾

Expanded text:
cendero ad infernum ades . ffusus, ut non sit qualitas mundi, sed substantia creatrix mundi, sine labore regens et sine onere continens mundum. Non tamen per spatia locorum quasi mole diffusa, ita ut in dimidio mundi corpore sit dimidius, et in alio dimidio dimidius atqtotus. Sed in solo caelo totus et in sola terra tolus et in caelo et in terra totus, nullo contentus loco, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ticti orant. Nec est prorsus pt̾itoꝵ aliquid delictoꝵ
qd̃ ño baptiratis in st̃ã ecc̃a dimittatur. s postea
uiuendo in hac fragilitate mortali nͥ ꝯtraherent
cid̃ dimtitendũ eẽt nõ ueraciter dicerent. dimiite
nob̾ debita nr̃a. Somi ergom quantũ filii sunt d̾i.
inqũatum aũ peccant quod sua ño medati edfes¬
sione testantur. utiq mali sut nisi forte qiuis di¬
ĩ pbabiliter dr. u̾ntũ dñs iħo sine ulla ambigii
alio loco ephortans ad p̾candum dm̃ am Petite
et accipietis. q̃ute et inuenietis. pulsate et apene

Expanded text:
tizati orant nec est prorsus praeteritorum aliquid peccatorum, quod non baptizatis in sancta ecclesia dimittatur. sed postea uiuendo in hac fragilitate mortali nisi contraherent, quod dimittendum esset, non ueraciter dicerent: Dimitte nobis debita nostra. boni ergo, in quantum filii dei sunt, in quantum autem peccat, quod sua non mendaci confessione testantur, utique mali sunt. Nisi forte quis diinprobabilitalio loco exhortans ad precandum Deum, ait, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et
Abbreviated transcription (Latin):
funculos. es palos ualdos confirma: eciam ãto
eciã in dexteram atq sinistrã extende. Semen eñ
tuũ hͣcreditabio gentes. et ciuitates q̃ deserte erauo ĩ¬
habitabis. Non est quos meas p̾ralebis .i. uet erules¬
aas quod detestabił fuens. confusione .ni. inipetuũ obli¬
insdens. ignominie udueitatis tue non ers meuor.

Expanded text:
funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor.
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. Hos dixit infirmos. quos impios.
⁊inde paulopost eandem sententiam repetẽs
conmendat inquit deus suam cautatem in uo¬
mortuus est. Quos infirmos supraeos ħ ic pes¬
catores appellauit. Item in consequentibus
hoc idem aliis uerbis uersans. si .ii. inquit cũ

Expanded text:
mortuus est; hos dixit infirmos, quos impios. mortuus est; hos dixit infirmos, quos impios. deinde paulo post eandem sententiam repetens: Commendat, inquit, suam caritatem deumortuus est; quos infirmos supra, eos hic peccatores appellauit. item in conse. quentibus hoc idem aliis uerbis uersans: Si enim, cum