comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse: ⁊̃ si fumꝰ solus appareat. S et uestigiũ
transeuntis animãtis ad hoc genꝰ ꝑtin. et uultꝰ
irati sen tͥstis asscõem animi signuficat. ⁊̃ nlła
eius uoluntate qui aut iratꝰ aut tristis est aͭ
si quis aliꝰ motꝰ animi uultu indice prodit᷑.
⁊̃ nob̾ non id agentib ut ꝓdatur. s de hoc to¬
to genere de disserere nõ est ꝓpositum. qm̃tũ
dant ad demõstrandos qͣnt̃ possũt mot᷑ aĩ.
sui uł sensa uł intellecta q̃lib. Neculla cã nob̾¬
est significandi .i. signi dandi : nͥ ad deꝓmen
dum ⁊ traiciend̾ ĩ alteriꝰ animũ id quo animo
mͦ quia et signa diuinitꝰ data que ĩscͥpt᷑is
scĩs ꝯtinent᷑: ꝑ hom̃ĩes nob̾ indicata sunt. qui
ea cͥꝯscͥpserunt habent ⁊̃ bestie q̃dam int̾ se
gallinacuis reꝑto cibo dat signũ uocis galli¬
uerti solent. Que utrũ sic̃ uultꝰ aut dolentis

Expanded text:
esse, etiam si fumus solus apparesse, etiam si fumus solus appartranseuntis animantis ad hoc genus pertinet: et vultus irati seu tristis affectionem animi significat, etiam nulla ejus voluntate qui aut iratus aut tristis est; aut si quis alius motus animi vultu indice proditur, etiam nobis non id agentibus ut prodatur. Sed de hoc toto genere nunc disserere non est propositum. Quoniam tamen dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui uel sensa aut intellecta quaelibet, nec ulla causa est nobis significdum et trajiciendum in alterius animum id quod animo mus; quia et signa divinitus data, quae in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt. Habent etiam bestiae quaedam inter se gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallismodi animadverti solent. Quae utrum, sicut vultus aut dolentis
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ: cetera de signis qnͣtum deꝰ dederit disseremꝰ.
M̃ de rebus cum scriberem p̾misi
eciã siqͥ aliud pret̾ se significant uicis¬
sum de signis disserensus hoc dico ne
quis ĩ eis actendat que sunt. s pociꝰ quod signa
sunt. id quod significant ssignum eĩ res ẽ p̃t̃¬
nem uenire. sicut uestigio uiso transisse aĩal cꝰ
uestigium ẽ cogitamꝰ ⁊ fumo uiso ignem fs̃¬
ẽẽ cognoscimꝰ. et uoce ammantis audita asfcõ¬
nem aĩe eius adu̾timꝰ. ⁊ tuba sonante mili¬
tes uł progredi seu regredi. et si quid aliud
pugna postulat: oꝑtere nouerũt ssignoꝵ gͥ
alia sunt naturasia. alia datas Nlaturalia sc̃
que sine uoluntate atq ullo impetu appeti¬
tu significandi pret̃ se alicͥ aluid ex se cog¬
nosci faciunt. sicuti ẽ fumꝰ signͣs ignem. Nõ
enĩ uolens significare id facit. sec rerum exꝑtar̃
animadu̾sione ⁊ notatõne cognoscit᷑ ignẽ sub¬

Expanded text:
hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus. hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus. m de rebus cum scriberem, praemietiam si quid aliud praeter se significant, uicissim de signis disserens hoc dico, ne quis in eis attendat quod sunt, sed potius quod signa sunt, id est quod significant. signum est enim ationem uenire, sicut uestigio uiso transisse animal, cuius uestigium est, cogitamus et fumo uiso ignem subesse cognoscimus et uoce animantis audita affectionem animi eius aduertimus set de tuba sonante milites uel progredi se uel regredi et quid aliud pugna postulat oportere nouerunt. signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. naturalia sunt quae sine uoluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt, sicuti est fumus significans ignem. non enim uolens significare id facit, sed rerum expertarum animaduersione et notatione cognoscitur ignem sub
Abbreviated transcription (Latin):
nerit duob istis decedentib caritas altior ⁊
cercior ꝑ manebitsquappt̃ cũ qͥsq cognouerit
finem. p̃cepti ẽẽ caritatem de corde puro. ⁊
ꝯsciencia bona ⁊ fide non ficta: omnem ĩtel¬
lectum diuinaꝵ scripturarũ ad ista tͥa relat᷑us
ad tractatõm illoꝵ libroꝵ securꝰ accedat. cum
enĩ dicẽt caritas addidit de corde puro ut nicħ
aliud qmͣ id ꝙ diligend̾ ẽ diligatur. Cõscĩam
uero bonam ꝯuix ꝓp̃ spem. Ille enĩ se ad id ꝙ
credit ⁊ diligit ꝑuent᷑um ẽẽ desꝑat. cui male
ꝯsciencie scrupłs in est. tercio ⁊ fide inquit ñ¬
ficta. si enim fides nr̃a mendatõ caruerit: tc̃
⁊ non diligimꝰ quod non est diligendũ: ⁊ rͤte
uiuendo id spetamꝰ ut nullo modo spes nr̃a fal¬
¶ latur ¶Propt̾ea de reb continentib fidem ꝙͣt̃
ꝓ tempore satis ẽẽ arbitratꝰ sum. dic̾e uolui
quia ĩ aliis uoluminib sũ ꝑ alios siue ꝑ nos :¬
multa iam dca sunt. Modus itaq sit sste. libͥ

Expanded text:
nerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri
Abbreviated transcription (Latin):
tõnes uoluntatẽ illoꝵ aquib ꝯscͥpta ẽ ĩuenue
⁊ psias uoluntatẽ dĩ scd̃m quã tales hoñes locu
cientes. Quib d̾ autem locis. Quid nł falsa sus¬
picent᷑ nõ ĩueniũt ita obscua q̃dam dicta
tensissimam caliginem obducũts ꝙ totũ dimi¬
tumt eẽ ꝓuisum eẽ diuinit᷑ non dubito: ad e¬
domand̾am labore suꝑbiam. ⁊ iellc̃m a fasti¬
dio renouand̾ cͥ facile ĩuestigata plerumq ui

Expanded text:
tiones uoluntatemque illorum a quibus conscripta est inuenire et per illas uoluntatem dei, secundum quam tales homines locuttientes, quibusdam autem locis quid uel falso suspicentur non inueniunt: ita obscure dicta quaedam densissimam caliginem obducunt. quod totum prouisum esse diuinitus non dubito ad edomandam labore superbiam et intellectum a fastidio renouandum, cui facile inuestigata plerumque ui
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ occulis eiꝰ quẽ uolumꝰ : ꝑ hoc signũ uoluntatis
ur̃e participem fiᷤᷤ. et quidã ꝑ motꝰ manuũ ple¬
raq significant. et hystriones oĩum menbͦꝵ
motib dant signa quedam scientib. et cũ
occulis eoꝵ qͣi fabulant᷑. et uexilla deaconesq
militares ꝑ occulos ĩsinuãt uoluntates ducũ.

Expanded text:
 quem volumus per hoc signum voluntatis nostrae participem facere. Et quidam motu manuum pleraque significant: et histriones omnium membrorum motibus dant signa quaedam scientibus, et cum oculis eorum quasi fabulantur; et vexilla draconesque militares per oculos insinuant voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ i nestabłe ꝙ uel ĩ estabile dici põt. Que
pugna uerboꝵ silencio cauenda pocius. qmͣ uo¬
ce pacanda ẽ. Et tam̃ d̃s cum de illo nicħ digne. nͣo.
possit dici admissit humane uocis obsequium
⁊ uerbis nr̃is ĩ lande sua gaudẽ nos uoluit. Nã

Expanded text:
non est ineffabile quod uel ineffabile dici potest. quae pugna uerborum silentio cauenda potius quam uoce pacanda est. et tamen deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae uocis obsequia et uerbis nostris in laude sua gaudere nos uoluit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
nos tene debeat. qñ nec ip̃e dñs ĩ qͣnͣt᷑ uia nr̃a
ee dignat ẽ tenere nos uoluerit. s transire. Ne
reb temporalib ꝙͣuis ab illo pro salute nr̃a sus¬
ceptis ⁊ gestis hereamꝰ infiriit᷑. s ꝑeas pocius
curamꝰ alacter. ut ad eũ ip̃m qui nr̃am nat᷑am
a temporalib liberauit ⁊ collocauit ad dext̾am
patris prouehi atq ꝑuehi meream
hec sũma ẽ. ut intlłigatur legis ⁊ oi̾umdi¬
uinaꝵ scͥpturaꝵ plenitudo ⁊ finis eẽ dilcõ. ⁊ rei¬

Expanded text:
nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamuhaec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dil
Abbreviated transcription (Latin):
nec qͥsꝙͣ eẽ ꝓximus nͥ ꝓximo p̃t. nullũ at̃ excep¬
tũ ẽẽ Cui miscd̃ie deneget᷑ officium. quis nõ
uideat qñ usq ad inimicos ⁊̃ porrectum est
eodem dño dicente. diligite inimicos uros. bene¬
facite huis qui oderunt uos. Ita qͦ paulꝰ apłc doc:¬

Expanded text:
esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem excepesse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos ? 32. Ita quoque Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
recupimꝰ ¶ s utrũ ad illa duo p̃cepta ⁊̃ dilc̃o g¬
muillum hoĩim exceperit: qͥ p̃cepit ut ꝓxim̃
lus apłs. Namq ille cui duo ip̃a p̃cepta ꝓtu¬
lerat. atq ĩ eis pendere totam legͥem ꝓpħasq¬
om̃s dix̃at. cum int̾rogar eum dicens: et qͥ ᷤ
meus proximꝰ. hosem quendam ꝓposuit descẽ
rentem ab irłm ũericho ĩcidisse̾ ĩ latronez
⁊ ab eis grauit̾ uulnerat᷑ sauciũ ⁊ sem iuiuũ
ẽẽ relictum. Cui proximũ ẽẽ nõ docuit. ñ illũ
qui erga eum recreand̾ ⁊ curand̾ misericors
exstitit ata ut ħ qui int̾rogau̾at: in t̾rogatꝰ ip̃e
fateret᷑ : cui dominꝰ ait: uade ⁊ tu fac simłr
ut uidel eum eẽ ꝓximũ intelligamꝰ. cui uel
exhibendum ẽ ost̾icium miscd̾ie si indiget. ł
exhibend̾ eẽt si indigeret. ex quo e iam ꝯseqñs:
ut eciam ille a quo nob̃ uicissim hoc exhibẽs
ẽ proximꝰ sit ur̃: ꝓximi enĩ nom̃ ad aliꝙͥ est.

Expanded text:
ro I: Utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pnullum hominum exceperit qui praecipit ut proximum lus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit deem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus aut uidelicet eum esse proximum intelligamus cui uel exhibendum est officium misericordiae si indiget, uel exhibendum esset si indigeret. Ex quo est iam consequens, ut etiam ille a quo nobis uicissim exhibendum est proximus sit noster. Proximi enim nomen 'ad aliquid' est,
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c opitulatum ẽẽ semiuiuo iacenti ĩuia
asflicto ⁊ relicto a latronib. ⁊ ꝓph̾a ĩ or̃one ait:
Sicut ꝓximũ sicut fre̾m nr̃m sic cõplacebã.
¶ S qm̃ exceslencior ac supͣ nr̃am naturam:
ẽ diuina substancia: p̃ceptum ꝙ diligamꝰ deũ

Expanded text:
istus opitulatum esse semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina
Abbreviated transcription (Latin):
ostende̾: ⁊ quẽ frigidiorem uid excitat eum
qrłtum p̃t landib illiꝰ. si autem ꝯͣ uenientẽ
ĩuenerit odit in illo uehem̃t᷑ odium dilcĩ sui
⁊ qͥsꝰ moͣ ualet instat ut ausferat ¶ quid nos s¬
ĩ societate dilectõnis dei agere ꝯuenit quo per
cere ⁊ qui uult se diligi. non ut sibi aliquid
s ut eis qui diligunt et̾num p̃miũ ꝯferte.¬

Expanded text:
ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfcere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium confe
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliqͣ questio fca fuit ¶s neq corꝰ sium qͥs¬
quam odit. u̾m ẽ enĩ quod ait apłs. nemo unꝙͣ
carnẽ suam odio habuit. Et ꝙ ñ nłłi dicunt
malle se ẽẽ sine corpore oĩo fallunt᷑. nõ enim
torꝰ uolunt habere. s putãt ulłm cor̾ ẽẽ si
tale fuerit. quia tale aliquio esse aĩam putãt¬
Taut̃ ꝯtinencia q̃dam ⁊ laborib qͣi ꝑsequi
id agunt ut non hãnt corpus. s ut habeant
subiugatum ⁊ parat̃ ad oꝑa nor̃a. libidines
eciam male utentes corpore .i. ꝯsuetudines et
inclinatões anime ad fruendum inferiorib
ꝑ ipsius corꝑis laboriosam qͣnͣ dm miliciam. ex¬
tingũe affectant. nam nõ se int̾imũt ⁊ curã
ut ꝯcupĩa eiꝰ .i. ꝯsuetudine mala edomita faci
hac uita meditatid̾ ẽ ut ꝯsuetudo carnał᷑ mu¬
tet᷑ ĩ melius. nec in ordinatis morib iesistat
spũi ꝙ donec fiat: caro ꝯcupiscit adu̾sus sp̃m̃¬

Expanded text:
cum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quiscum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quod nonnulli dicunt malle se esse sine corpore omnino, falluntur; non enim corpus uolunt habere, sed putant nullum corpus esse, si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putacontinentia quadam et laboribus quasi persequi id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam  id est consuetudine mala, edomita faciahac uita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inordinatis motibus resistat spiritui. quod donec fiat, caro concupiscit aduersus sp
Abbreviated transcription (Latin):
homo excidat au̾itate: reman illi dilcõ sui t
dilco corporis su. fugaꝵ enim animꝰ ab ĩ ꝯmłi
lumine oĩum regnatore id agit ut ip̃e sibi re
ligere. Magnũ aut̃ aliquid adeptum sepu¬
tat: si eciam sociis .i. aliis hoĩb dñari potu̾it.
In est enĩ uicioso animo id mag̃ appet̾e ⁊ sibi
tanꝙͣ debitum uendicare ꝙ uni ꝓprie debetͤ
deo. Talis autem sui dilectio meliꝰ odium uocat᷑.
cum ip̃e superiori seruire nolit. Rectissimeꝰ dcm̃
ẽ. qui at̃ diligit iquitatem odit aĩam suam.
⁊ ideꝯifirmus animꝰ: ⁊ de mortali corpore cͥciã.
Ncc̃e ẽ elũ ut illud diligat ⁊ eiꝰ corruptõe pͣgͣ¬
.no. uetur ĩ mortalitas enĩ ⁊ ĩ corruptõ corporis de
sanitate animi ꝯsistit. Sanitas aut̃ animi ẽ
firmissime inherere pociori. hoc ẽ ĩ cõmutabłi
deo. Cum uͦ eciam eis qui sibi nat᷑ałr pares sũt
hoc ẽ hoĩb dominari affectat. intollerabilis oĩo

Expanded text:
homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore id agit, ut ipse sibi regligere. magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus dominari potuerit. inest enim uitioso animo id magis appetere et sibi tamquam debitum uindicare, quod uni proprie debetur deo. talis autem sui dilectio melius odium uocatur.cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corporenecesse est enim ut illud diligat, et ejus corruptione praegravetur. Immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi existit. Sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili Deo. Cum vero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino
Abbreviated transcription (Latin):
si locum dare ut alia re uelit frui: set quic¬
quid aliud diligend̾ uenerit ĩ aĩm̃. illuc rapi¬
⁊ atur quo totꝰ dilcõnis impetꝰ currit ¶Qͥsqͥs gͦ rͤ¬
n te dilig̃ ꝓximũ hoc cum eo d agere ut ⁊̃ ip̃e
toto corde. tota aĩa tota m̃te diligat deun.
sui ⁊ iliiꝰ refert ĩ illam dilcõm d̾i q̃ nlłm aseri¬
nulum duci exͣ patit᷑. cuiꝰ diriuatõe mimiat᷑.
Non autem oĩa quib utend̾ ẽ diligenda sũt.
.nd. s ea sola que aut nobiscum societate qͣdam re¬
ferunt᷑ indeum. sic̃ ẽ homo nł angelusauit ad
nos relata bñficio d̾i ꝑ nos indigent. sicuti ẽ
torꝰ. Sam utiq martires nõ dilexerunt scebꝰ
ꝑseqñcium se. quo tam̃ usi sunt ad ꝓ merend̾
deum. o¬
um ergo qͣtuor diligenda sint. unũ qd̾
supra nos ẽ. alt̃m quod nos sumꝰ. t̃cium
quod uixͣ nos ẽ. quart᷑ ꝙ infra nos ẽ. de scd̾o
⁊ qrͣto nlła p̃cepta danda erant. Anͣtͣlib .ti.

Expanded text:
si locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidsi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corsui et illius refert in illam dilectionem Dei, quae nullum a se rivulum duci extra patitur, cujus derivatione minuatur. Non autem omnia, quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo vel angelus, aut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. um ergo quatuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quantumlibet enim
Abbreviated transcription (Latin):
imͣ eossi ip̃ a utim̃ eosuidet᷑ aut̃ mͥ pp aliud dili
tempe ꝯsolat᷑. Malecdẽs aut̃ qui spem suam poĩt
t homies nec se ip̃o quisꝙͣ fru d si liquide adu¬
alum quo fruendũ est. Tunc ẽ quippe optimus
homo cũ tota uita ꝑgit ĩ in cõmutabilem uicã
non se refert ad deum s ad seip̃m ꝯu̾sus. non
ad incõmutabile aliquid ꝯuertit᷑. Et pp̃eaͥ i am
defectu aliquo se fruit᷑. qr melior ẽ cũ totꝰ heret
atq ꝯstringit᷑ ĩ cõmutabłi bono. quã cũ inde
uł ad seip̃m relaxat᷑ sẜi gͦ te ip̃m non ꝓꝑterte
ip̃m ꝓpt᷑ deum diligi ¶ hec enĩ dilcõnus regła
duit᷑ ꝯstituta ẽ. diliges inqͥt ꝑximũ tuũ
sicut. de ip̃m. deum uero ex toto corde ex tota aĩ
ex tota mente: nt om̃s cogitatoẽs tuas ⁊ oẽm¬
uitam ⁊ oẽm intllectum in illum conferas: a qͦ¬
ꝙ babes ea ip̃a que confers scum aut̃ ait toto
corde: tota anima tota mente: nullam uite
nr̃e ꝑtem reliquit que uacare debeat. ⁊ qua¬

Expanded text:
diligtempore consolatur. maledictus autem qui spem suam ponit in hominem. sed nec se ipso quis frui debet, si liquide aduillum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur: et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur: quia melior est, cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo teipsum non propter te ipsum propter Deum diligis: haec enim regula onstituta est: diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum; deum uero ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omuitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et qua
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisse sibi ur᷑: ita ut eo inellc̃u nõ edific
istam geminã caritatẽ d̾i ⁊ ꝓxͥ sĩ dũ incellex̃. Q¬
quis uero talem sĩam inde duxerit. ut huic
edificande caritatis sit ucilis. nec tam̃ ħ dixerit
quod ille quẽ leg̃ hoc modo sensisse ꝓbat᷑. nec¬
ꝑnicõse fallit᷑ nec oĩo m̃tit᷑. Ine̾ qͥppe ĩ m̃ciẽte
uoluntas fła dicendi. ⁊ iõ multos ĩuenimꝰ qui
mentiri uelint. qui at̃ falli neĩem. Cũ gͥ ħ sci¬
ent homo faciat. illud nesciens patiat᷑. satis appa¬
ret ĩ una eademq re illũ qui fallit᷑. eo qͥ m̃tit᷑
ẽẽ meliorem. qñ qͥdẽ pati meliꝰ e iniqͥtatem

Expanded text:
intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse iose fallitur nec omnino mentitur. inest quippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qui mentitur esse meliorem, quando quidem pati
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ pͥncipatum: quia mag̾ quod dilig̃ uult
sbditum eẽ meliori. nec ꝑ odium resistente car¬
ne: s ꝑ ꝯsuetudinis uinculũ. ꝙ a parentum
⁊ ꝓpagine ĩuet̾atum nat᷑e lege moleuit. Id gͦ
agit sp̃c indomanda cͣrne ut soluat male ꝯ¬
suetudinis qĩ pacta ꝑu̾sa ⁊ fiat pax ꝯsuetudĩs
bone. Tam̃ nec isti qui faica opĩone depͣlati
tantꝰ cernendi sensus reman̾et qnͣtꝰ erat in
duob nͥ aliqͣ res que p̃ponenda eẽt: urgeret
¶isto atq huimoi docum̃tis sat̃ ostend̾ eis qui
sine ꝑtinacia nerum reqͥtt̃ quã certa sm̃aa¬
suam odio habuit. addidit eciam s nutrit
ut dubitare dementis ẽ. precipiend̾ ⁊̃ quomͦ
corpꝰ suum diligat. ut ei ordinate prudent̃a ꝯ
sulat. siam ꝙ diligat ⁊̃ corpꝰ suũ idq saluũ
hab̾e atq integrum uelit: eque maĩfestum
ẽ. aliquid ita ampliꝰ: aliquis diligere p̃t. qͣ

Expanded text:
 principatum, quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit sponsuetudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sensuam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit lit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit qui rer̃ integer estimador. est. iste
autem est qui ordinatam ht̃ dilcõem. ne
aut diligat quod non ẽ diligendum. aut
non diligat ꝙ ẽ diligendum. aut ãꝑlꝰ dili¬
gat ꝙ min diligendum e. aut ininꝰ diligat

Expanded text:
uiuit qui rerum integer aestimator est; ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum aut non diligat quod diligendum est aut amplius diligat quod minus diligendum est aut aeque diligat
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ se ipsum. ⁊ si deus om̃i hoĩe ampbꝰ¬
e diligendꝰ. ampliꝰ quisq d deum diligere
qiuam se ip̃m. It̃ ampliꝰ alius homo diligñd
ta diligenda sunt. Et potest nobiscũ Alius
eque diligendi sunt: s cum om̃ib hominib¬
ꝑdẽẽ nõ possis. his potissimũ consulendĩ
e qui pro locorum uł tempoꝵ uł qͣrumlib
rerum oportunitatib ꝯstrictius tibi quasi
quadam sorte iuingunt᷑ sicut enĩ si tibi
habundar ahquid quod tibi oporteret dari¬
ei qui non haberet. nec duob dari potuiss
Si tibi occurrent duo. quoꝵ neut̃ alium
uł indigencia uł erga te aliqͣ nccĩtate nccĩtu¬
dand̾ eẽt. ꝙ dari utͥq non posset: sic ĩ hom̃ib
quib ł om̃ib ꝯsulere neqͥas. pro sorte habend̾
e prout qͥsq tibi temporalit̾ colligacius ad¬
herere potuerit ¶Ominium aut̃ qui nobꝰ frui
possinit deo. partim eos diligimꝰ. qͦt ip̃i adiu¬
uamꝰ. partim eos a quib adiuuarã. partim

Expanded text:
. et si deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo diligendus ta diligenda sunt, et potest nobiscum alius aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimest, qui pro locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim, si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium el indigentia, vel erga te aliqua necessitudandum esset quod dari utrique non posset; sic in hominibus, quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere potuerit. Omnium autem qui nobiscum frui possunt Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus, partim eos a quibus adjuvamur, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ecłie de quib libet suꝑstitõuib p̃cidit eos qͥ
ad se ueniũt ⁊ mutatõe bonoꝵ sibim qͦd̾ mͦ
ĩcorporat. qui boni fideles: et uere dei seruide¬
ponentes honera seculi. ad scm̃ bap̃i lauacͫ
uenert̃ atq inde ascendentes ꝯceptõne scĩ
tat audientẽ. ꝙͣ si ad eumd̾ sensum locũ illum
exponat de canticis canticoꝵ. uͥ dcm̃ ẽ eccłie.¬

Expanded text:
esia de quibuslibet superstitionibus praecidit eos qui ad se ueniunt et imitatione bonorum sibimet quodam modo incorporat; qui boni fideles et uere boni serui deponentes onera saeculi ad sanctum baptismi lauacrum uenerunt atque inde 85 ascendentes conceptione sancti tat audientem, quam si ad eumdem sensum locum illum exponat de Canticis canticorum, ubi dictum est Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
eadem fide atq correptõne sanaret᷑. Qsqͥs enĩ
nõ credit dimitti sibi posse pcc̃a. fit det̃ior des¬
perando. quasi nich ei meliꝰ quã malũ eẽ rema¬
neat. d de fructu sue ꝯu̾sionis infidus ẽ¶amuͦ g
telictio q̃ fit penitendo sic ⁊̃ cor ᷤᷤ mors ẽ anima¬
tõis p̃stine resolutõ ¶ Et qͦmꝰ aĩmꝰ post pm̃nam qͤ¬
pͥores mores ꝑditos int̾imit reformat᷑ ĩ melius:
sic ⁊̃ tor̾ post istam mortem ꝙͣ uincło pcci om̃s
debemꝰ: credend̾ ⁊ sperand̾ ẽ resurtõĩs tp̃r. ĩmeli

Expanded text:
eadem fide atque correctione sanaretur. Quisquis enim non credit dimitti sibi posse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversionis infidus est. CAPUTrelictio, quae fit poenitendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore in melius
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ uoluntarias suscepisse ĩueniuntur. s nt
aha que ampliꝰ diligebant ꝯseq̃rent᷑. Non gͦ
ppea quisq dicendꝰ ẽ nõ diligere salutem atꝙ
ĩcohamitatẽ corporis sui quia plus aliquid
diugit. Nam ⁊ auarus ꝙͣuis peccũam diligat
tamien emit sibi panem. o cũ faeitedate pecaui¬

Expanded text:
cepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ cadat. nõ enĩ pt̃ diligere ꝙ ẽẽ nõ credit. porit
⁊ si credit ⁊̃ diligit. bene agendo ⁊ p̃ceptis bonoꝵ
moꝵ obtemꝑando esficit: ut ⁊̃ speret se ad id &

Expanded text:
 cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro  cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut mendaciũ semper ĩ utile ẽ s si quis ĩseptis g
aliud sentit. ꝙͣ ille qui scͥpsit. ilł ñ m̃ciẽtib¬
falut᷑. s tñ ut dic̾e ceperanissi ea sñia fallit᷑. qͣ
edific caritatẽ q̃ finis p̃cepti. ita fallit᷑ ac si
q̃sꝙͣ errore deserens iuam eo tam̃ ꝑagrũ ꝑgat.
quo eciam uia illa ꝑducit. corrigendꝰ ẽ tamen ⁊
quã sit utiliꝰ uiam nõ deserere demonstnͣd̾ est.
quem legit: plerumq currit ĩ alia que illi siuĩe
contex̾e neq̃at. que si uera ⁊ certa ẽẽ ꝯsentit il¬
lud nõ possit uerum ẽẽ ꝙ senserat. fitq ĩ eo nes¬
cio quomͦ. ut amãdo sentenciã suã scͥpture in¬
cipiat offensior eẽ ꝙͣ sibi ꝙ malũ si serꝑe sciue¬
rit eũtẽ ex eo. ꝑ fidem enĩ ambulamꝰ nõ ꝑ spẽm.
Titubabit autem fides. si d̾inaꝵ scͥpturaꝵ uacillat
auctas. Porro fide citubãte caritas eciam ip̃a lan¬
guescit. siam si afide qͥsq̾s cecid̾it. a caitͤ ⁊̃ ncc̃e

Expanded text:
aut mendacium semper inutile est. Sed quisquis in Scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit illis non mentientibe coeperam, si ea sententia fallitur qua aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat, quo etiam via illa perducit: corrigendus est tamen, et quam sit utilis viam non deserere demonstrandum estquem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat. Quae si vera et certa esse consentit, illud non possit verum esse quod senserat, fitque in eo nescio quomodo ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi: quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo; per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas. Porro fide titubante, charitas etiam ipsa languescit. Nam si a fide quis ceciderit, a charitate
Abbreviated transcription (Latin):
egrini qui beate uiu̾e nͥ ĩpat̾a ñ possemꝰ. eaq ꝑ e¬
gnatõe utiq miseri ⁊ miseriã finire cupiẽtes.
ĩ pat̾am redire uellemꝰ: opus eẽt uł terrestribꝰ uł
marinis uehiculis quib utend̾ eẽt ut ad patͥã
qua fruend̾ erat ꝑuenire ualeremꝰ. ꝙ si ameni¬
tates itin̾is ⁊ ip̃a gestatõ uehiculoꝵ nos delcarẽt
ꝯu̾si ad fruend̃ hũs qͥb uti debuimꝰ. nollemꝰ cito
uiam finire ⁊ ꝑu̾sa suauitate ĩplicati alienare¬
m᷑ apat̾a cuiꝰ suauitas fac̾et bẽatos. sic ĩ hꝰ morta¬
li s uita ꝑegͥnãtes a dño si redire ĩ patͥã uolumꝰ
ubi beati esse possumꝰ utend̾ ẽ ħ mũdo ñ fruẽd̾.
ut ĩiusibilia dei ꝑ ea que fcã sũt intłłcta ꝯspi¬

Expanded text:
egrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
metĩ atq subtiliꝰ illa cogitatõ conet᷑ adting̾e
ꝑtinent. Illi qui dediti sunt corꝑib aut ip̃m
celum aut quod ĩ celo fulgentissimũ uident.
aut ip̃m mund̾ ire ꝯtendunt: deum deor sum
arbitrant᷑ esse. aut si exͣ mund̾ ire ꝯtendunt. aͦd
lucidũ imaginãt᷑ idq uł infinit᷑: ut ea forma
que optima uide̾ inani suspicione ꝯstitunnt.
aut hũani cor figurã cogitant: Si eam cet̾is
añ ponũt qr si unũ deum deorsum eẽ ñ pu q¬
tant. uł pociꝰ młtos uł ĩnum̾ abłes eqͣlis ordĩs

Expanded text:
s sit atque sublimius illa cogitatio conetur attingere. pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idque vel infinitum, vel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, aut humani corporis figuram cogitant, si eam caeteris anteponunt. Quod si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ hoĩe frueris. Illo enĩ frueris quo efficieris
beatꝰ. ⁊ ad eum te ꝑuenisse lecaberis. ĩ qͦ spẽ
ponis ut uenias Inde ad philemonẽ paulus.
ĩ domino. ⁊ te fruar tm̃ dixisset. ĩ eo ꝯstitiuss
spem bĩtudinis sue¶qmͣ eciã uicinissime dĩ
frui cum diltõne uti. cum enĩ adest ꝙ diligit᷑
si transieris eamq ad illud ubi ꝑmanendum
ẽ: retuleris: uteris ea. ⁊ ab usiue nõ ꝓprie dic̾es
frui. si uero inheseris. atq ꝑmanseric finẽ
ĩ ea ponens leticie tue: tunc uere ⁊ ꝓpe frui¬

Expanded text:
quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficieris quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficieris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: in do m ino et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. quamquam etiam uicinissime dicitur frui cum dilectione uti. cum enim adest quod diligi per quam si transieris eamque ad illud ubi permanendum est rettulfrui. Si vero inheseris atque permanseris finem in ea ponens letitie tue, tunc vere et propri
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt. ⁊ nisi ab illo eẽ non possunt ĩtant᷑
bona siinte inqnͣtum acceꝑunt ut sint slle gͥ ꝯ
ucꝰ qui d̾r dei quo nob̾ utit᷑: nõ adeius s ad nr̃am
utilitatem refert᷑. ad eiꝰ autem tantum modo
bonitatem. Quiꝰ autem nos miserem᷑. aut cui ꝯ¬
sulimꝰ: ad eiꝰ quidẽ utilitatẽ id facimꝰ. eumq
intuemi ¶ Set nescio quomͦ ⁊̃ nr̃a fit ꝯñs: cum¬
cede non relinquit deus: hec autem merces sũ¬
ma ẽ ut ip̃o ꝑfruam᷑. ⁊ om̃s qui eo fruini᷑: nob̾
remanemꝰ inuia. ⁊ spem bĩtudĩs nr̃e ĩ hoĩe aut
mnangło collocamꝰ. quod et hõ suꝑbus ⁊ angelꝰ
atq ĩse requiesc̾e ⁊ reman̾e cupientes reficiũt
pocus aut eo sumptu ꝙ̃ ꝑ̃ꝑ nos: aut illo eciam q̃
aut ĩ noie pauli baptizati estis. ⁊ neq qui plan¬
tat ẽ aliquid neq qui rigat. S qͥ ĩcrem̃t᷑ dat
deꝰ ¶⁊ angelus homĩem se adorantem monet:

Expanded text:
quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo cede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis emus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine aut in angelo collocamus: quod et homo superbus et angelus atque in se quiescere et remanere cupientes reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem Aut in nomine Pauli baptizati estis? Et: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet,
Abbreviated transcription (Latin):
cem ꝓpter illius: idẽ ille nr̃i miseret᷑: ut se
ꝑftuam᷑. sos uero inuicem nr̃i miserem᷑. ut
⁊ multum nob̃ dilectõem eiꝰ erga nos diuina
script᷑a comendat. Quomͦ ergo dilig̃. ut nob̾
utat᷑ an ut fruat᷑. s si fruit᷑ eget bono nr̃o
ꝙ nremo sanꝰ dixerit. om̃e enĩ bonũ nr̃m uł
ip̃e uł ab ip̃o ẽ. sui aut̃ obscurum ł dubium
ẽ non egͥe lucem rerum haꝵ nitore quas ip̃a lustͣ¬
uerit ¶Dicit eciam apertissime ꝓph̾a. dixi domino
ñ ergo fruit᷑ nob̾ s utit᷑: sam si neq utit neq
utitur ut nos: Nam nos res quib utim᷑ ad id
referimꝰ: ut dei bonitate ꝑfruamur. Deus uero
ad suam bonitatem usum nr̃m refert.sq̃uia ⁊is
bonꝰ ẽ sumꝰ. et inqͣnͣtum sumꝰ boni sumꝰ. Porro
ĩꝗtantum ⁊̃ mali sumꝰ. ĩtantum ⁊̃ minꝰ sumꝰ.
¶e enim sũme ac primitꝰ ẽ qui omĩo ĩcomuta
ẽ. ⁊ qui plenissime potuit dicere ego sum qui
sum. ⁊ dices eis qui ẽ misit me aduos. ut cet̾a

Expanded text:
cem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime propheta: Dixi Domino, n ergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque utitur ut nos: nam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porroin quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera
Abbreviated transcription (Latin):
cium osolat᷑ ꝯsiderans qnͣtꝰ quanta pro nõdim
op exp̃tat ecelo: magnũ timorem ĩcutit uegli¬
entib ut se ad diligñciam ꝯuertante eandem
mai ut agendo desident qm̃ male agendo formmi¬
deisit ¶Qiib aut̃ u̾bis dici aut qua cogitatõne

Expanded text:
tium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum orum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione c
Abbreviated transcription (Latin):
nos dr̃. Illuc gͦ uenit ubi erat quia ĩ hoc mundo
endi pro ip̃o c̃atore c̃atura hoĩes ꝯfigurati huic
mundo. ⁊ m̃di nõne ꝯgͣentissime uocati non eã
cognouerint. ꝓp̃ea dixit euuangłista. Et mũdꝰ
eum ñ cognouit. Itaq insapĩa d̾i ñ pot̾at mũ¬

Expanded text:
 mundus endi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mu
Abbreviated transcription (Latin):
cum de reb loquem̃ ita loqͥm̃ ut ⁊̃ si eaꝵ alique
adhibi ad sigñd̾ possint: nõ impediant particiõem
qͣuia pͣus de reb postea de signis disseremꝰ. Me¬
morit teneam᷑ id nũc. in reb ꝯsid̾andum ẽẽ cid¬
s̃ sunit non quod aliud ⁊̃ pret̾ seip̃as significant.

Expanded text:
cum de rebus loquimur, ita loquimur, ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem qua prius de rebus, postea de signis disseruimus, memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud et
Abbreviated transcription (Latin):
protulistis. falsumq dixistis. pleuarii consilii
ne uendieo indanpnatos ẽẽ cognoscite. Il eq
enm ore ueridico. innocentes danipnari pocu¬
tuerunt. S i dixerint. non eos dampnauun.
reticatur consilium recitantur nomina: repi¬
coporum. ⁊ ciuicatum .s i dixerut non est
ipsum consilium nostrum recitantur gesta

Expanded text:
protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatur concilium, recitantur nomina et episcoporum et ciuitatum. si dixerint: \'non est ipsum concilium nostrum\', recitantur gesta
Abbreviated transcription (Latin):
est. excepisset auctoritas. maluit depredecesso¬
rum suorum tamquam inuentum defendere.
quam inquirendo amplius lãborare. N am
in fine epłe ad quintum ita ostendit ĩquo tã¬
quam lectotilo auctoritatis quasi fessus ac qͥ¬
euerit. Quod ꝙdem. in quit. ⁊ agrippinus bo¬
ne memorie uir. cum cetĩs coep̾is sr̃. qui n¬
nullo tempore inprouuicia africa. ⁊ inimidia.
eccłam dñi gur̃bernabant. statuit ⁊ librata
consilii com munis examinatõne firmauit. n¬
QQuoꝵ sententiam religiosam. ⁊ legitimam
salutarem fidei eccłe catholice congruentem
nos eciam secuti sumus. hac actestatõne saciꝰ
ostendit. multo magis se fuisse cõmemora¬
turum siquid de hac retransmaruum. uel u¬
niuersale consilium factum esset. Num dum
aũt factum erat quia consuetudinis robore.

Expanded text:
est excepisset auctoritas, maluit prodecessoest excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentem nos etiam secuti sumus. hac adtestatione satis ostendit multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia con
Abbreviated transcription (Latin):
set si quod melius ⁊ utilis extitent libenter am¬
plecti. s et quia tũc non extiterant nisi qui ei
consuetudinem opponerent defensiones aũt ip¬
sius consuetudinis non tales afferrent quib
illa talis anima moueretur. Noluit uir gra¬
tissimus racõnes suas ⁊ sinon ueras quod eũ
latebe lacebat. set tamen non uictas. ueraci
qiuidem sot tamen non dum asserte consuetu¬
dine cedere. Quam tamen consuetudinem
nisi pͥor at̃ acͥppinus. ⁊ non nulli per asncam co¬
ep̃i euis etiam per concilii sententias deser̃e
temptauissent. Nõ audẽt iste saltẽ rõcinari¬
⁊ aduersus eam s uitam obscura questione
turbatus ⁊ ubiq intuens uniuersalem robus¬
tam q consuetudiuem coartaret se pocuis
⁊ p̾ace. ⁊ intentõne ad deum ut quod post ea
plenanio consilio usum est in de uerum ẽẽ
perspiceret ⁊ doceret. ¶set cum fatigatum
precedentis consilii. ꝙ per agrippinum factũ

Expanded text:
sed si quid melius et utilius extiterit libenter amsed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum
Abbreviated transcription (Latin):
ret imitandam nõ solum docendi diligenciam
set etiam discendi modestiam. s i aũt nussus
existeret qui tale aliquid afferret. uñ ille om̃s
ueri simsles rationes. quib mouebantur refel¬
lerentur ineadem sentencia permaneret Hene
sibi consi̾us et non occultare que putabatur ue.¬
ritatis. ⁊ recente que habebatur unitatis. Nam
alii reuelatum sordenti fuent. ille prior taceat
qiua in parte inquit docuit ⁊ ostendit multa sĩ¬
gissis in meluis reuelari. et debere unũ quem¬
q non ꝓeo quod semel inbiberat ⁊ tenebat.
pertinaciter congͣdi. sec si quid meluis. ⁊ uti¬
lis extitent libentet ampleeti. his utiq uerbis nõ¬
solum eos animonuit sibi consentire qͥ melius
aliquod non iudebant set etiam eos ortatus est si
qui possent afferre aliquid quo prior consuetudo
seruanda pociuis foͥrmaretur ut si tale esset. quod
reffelli non posset etiam ip̃e hoftenderet quam
semel imbiberat. ⁊ tenẽbat pertinatiter cõgͣdi.

Expanded text:
ret imitandam, non solum docendi diligentiam, ret imitandam, non solum docendi diligentiam, sed etiam discendi modestiam: si autem nullus existeret, qui tale aliquid afferret, unde illae omnes verisimiles rationes quibus movebatur refellerentur, in eadem sententia permaneret, bene sibi conscius et non occultatae quae putabatur veritatis, et retentae quae amabatur unitatis. Nam alii revelatum fuerit sedenti, ille prior taceat . Qua in parte docuit et ostendit multa singulis in melius revelari, et debere unumquemque, non pro eo quod semel imbiberat et tenebat, pertinaciter congredi, sed, si quid melius et utilius exstiterit, licenter amplesolum eos admonuit sibi consentire, qui melius aliquid non videbant; sed etiam hortatus est, si qui possent afferre aliquid quo prior consuetudo servanda potius firmaretur: ut si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi,
Abbreviated transcription (Latin):
anus quasi cepisse corngi. set sicut diligencius ĩ¬
qiusita ueritas docuit ⁊ post magnos dubitatõns
fuictus ad plenarii consilii confirmatõnem per¬
ducta est. uerius creditur peragripinũ corrũpi
cepisse non recte irruente itaq tam magna queᷤ¬
tione. cum deremissc̃ne peccatoꝵ. et despirita li
hominis regeratõne utrum posset apud scisma¬
ticos. ł heretices. fieri difficilĩ ratio redderetur ⁊
precederet auctoritas agripini. ⁊ non nullorum
quui consenserunt hominum in hac questione de¬
ficientium qui maluerunt aliquid nouum moli
ii. quam tenere consuetudinem. cunis defensi¬
onem intelligẽbant. irruerunt in ecules anune
uen similes racõnes. ⁊ intercluserunt it perues
mum ꝓpter aliud contra consuetudinem quid
sentiret liberius expronisisse prioremq disi dixis¬
se. nisi ut alium si force existeret. cui esset meli¬
us reuelatum grauissime acciperet. ⁊ ostende¬

Expanded text:
anus quasi coepisse corrigi; sed sicut diligentius inanus quasi coepisse corrigi; sed sicut diligentius inquisita ueritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, uerius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. inruente itaque tam magna quaestione cum de remissione peccatorum et de spiritali hominis regeneratione, utrum posset aput schismaticos uel haereticos fieri, difficile ratio redderetur et praecederet auctoritas Agrippini et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficiri, quam tenere consuetudinem cujus defensionem non intelligebant; irruerunt in oculos animae verisimiles rationes, et intercluserunt iter perveanum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse, prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret, cui esset melius revelatum, gratissime acciperet; et ostende
Abbreviated transcription (Latin):
cis atq fundatis. sine qua infructuosa sunt
ceta prodesse cepit ⁊ ad remissionenem peccato¬
rum ⁊ ad sanctificatõnem uite ꝙ sine fructui
extra portabant. nolite ergo a nobis abicere¬
uctoritatem cypriani. ad baptismi repetitõnẽ
sed adum tenere nobis cum exemplum cypri¬
ani ad unitatis conseruatẽnem. N undum erit
eñi diligenter illa questio baptismi pertrata:¬
ci scdm tamen saluberrimam consuetudinem
tenebat eccła inipĩs queq scifmaticis ⁊ ereticiᷤᷤ
corngere quod prauum est non iterare quod datũ
est s anare ꝙ uulneratum est. non curare quod
sanum est. quam consuetudinem. credo exapos¬
colica traditõne uenientem sicut multa nõ inue¬
niuntur inliteris eorum. net in consilis posterio¬
rum ⁊ tamen quia per uniuersam custediuntur.
ecełam non nisi ab ipsis tradita ⁊ commendata c̃¬
duntur hanç ergo saluberrimam consuetudinem
peragripinũ predecessorem suum dicit sc̃s cypri¬

Expanded text:
tis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt tis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod prauum est, non iterare quod datum est, sanare quod uulneratum est, non curare quod sanum est. quam consuetudinem — credo ex apostolica traditione uenientem, sicut multa non inueniuntur in litteris eorum neque in conciliis posterorum et tamen, quia per uniuersam custodiuntur ecclesiam, non nisi ab ipsis tradita et conmendata creduntur — hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum prodecessorem suum dicit sanctus Cypri