comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siam que ex tempore ordinis accepti
prb̾ram suam ut sororẽ diligens. sed
quasi hostem cauens. ad se ꝓpius acce¬
tus tandem ad extrema deductus est.
Quẽ cũ sua prb̃ra cõspiceret solutis iã
menbris quasi in morte distensũ. si qͦd
adhuc ei uitale spiramen inẽẽt nari¬
b eiꝰ apposita curauit aure dinoscere.
Quod ip̃e sentiens cui tenuissimus in¬
erat flatus quanto annisu ualuit ut
loqui potuisset inferuescente spũ col¬
legit uocem atq erupit dicens. Rece¬
de a me mulier. adhuc igniculus uiuit

Expanded text:
 Qui ex tempore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accetus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o interficitur. Nam ma¬
nuali mola ad collum ligata e
ponte p̃cipitatus in fluuium: diu¬
tissime suꝑnatauit. et cum spectan¬
tib collocutus ne sui terrerentur
exemplo: uix orans ut mergeretur

Expanded text:
isto interficitur: nam, manuali mola ad collum ligata, e ponte praecipitatus in flumen, diutissime supernatavit et cum spectantibus collocutus, ne sui terrerentur exemplo, vix orans ut mergeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Iox hi qui monumentoꝵ edifica¬
tores dicuntur sumant quatuor
aut qͥnq minutias marmoꝵ de
ad eum et dicant. De quali metal¬
lo imꝑtum tuũ iubet fieri monu¬
mentũ. Insinuantes uidelicet ei

Expanded text:
icuntur monumentorum aedificatores sumant quatuor vel quinque minutias marmorum pad eum, et dicant: Domine, quali metallo imperium tuum jubet fieri monumentum tuum; insinuantes videlicet ei
Abbreviated transcription (Latin):
sex laborem & dolorem cum mor¬
te finiuit. Beatus uero sernardꝰ
qui conscientiã hominis puram
ac simplicem nouerat. cũ uisio¬
nem hanc ip̃o referente cognosc̾et:
ratus ẽ. ideoq tͣnstulit sllũ deus.
nec potuit miserator om̃ps seruũ
suũ in sup̃mo agone deserere. ui
dignantissimus comes & cooꝑa

Expanded text:
sex 209 laborem et dolorem cum morsex 209 laborem et dolorem cum morte finivit. Beatus vero Bernardus qui conscientiam hominis puram ac simplicem noverat, cum visionem hanc ipso referente cogitaret, rNec potuit miserator omnipotens servum suum in supremo agone deserere, cui dignantissimus comes et coo
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit pater in dormitoriũ. et
frater non obiit aute t̾minum
constitutum. Moxq ut signum
ad uigilias pulsari cepit: pulsa¬
ta ẽ tabula. et ille decessit. Quod
non mͦ de isto fr̃e: uerũetiam de
płib aliis pluries accidit. ut uno
plurib ue dieb ꝓtelaret᷑ finis eo¬
rum ad ip̃ius patris imꝑium ⁊
de supradicto cenobio homo reli¬
giosus et bone opinioĩs cũ iam
ad extrema deuenisset aꝑtis ocłis
uidit angłos scõs p̃sentes assiste
lectulo suo. Qui statim circũstan
gelos dei qui modo aduenerũt:
est anima. nec dubiũ est quin eã
susceꝑint angłi sc̃i quos p̃uidis¬
se meruerat. Alius qͥdam¬
frater bubulci gerens offitium
in eodem monasterio extitit.ho¬
mo purus ac bone simplicitatis.
hic gͥ quadam uice uidit ĩ sõp¬
iocundo nimis spectaculo illa
manu sua dulcissima tenentem
aculeum. atq ex alia parte cemo¬
nis boues minantem secũ. Qd̃
cũ ille uidisset. slico correptus egͥ¬
tudine lecto decubuit. & post dies

Expanded text:
Abiit Pater in dormitorium, et frater non obiit ante terminum constitutum. Moxque ut signum ad vigilias pulsari coepit, pulsata est tabula, et ille decessit. Quod non modo de illo fratre, verum etiam de pluribus aliis pluries accidit; ut uno pluribusve diebus protelaretur finis eorum ad ipsius Patris imperium et de supradicto coenobio, homo religiosus et bonae operationis, cum jam ad extrema devenisset, apertis oculis vidit angelos sanctos praesentes assistere lectulo suo. Qui statim circumstantgelos Dei qui modo advenerunt? est anima. Nec dubium quin eam susceperint angeli sancti, quos praevidisse meruerat. CAPUT frater, bubulci gerens officium, in eodem monasterio exstitit, homo purus ac bonae simplicitatis. Hic igitur quadam vice vidit in somcundo nimium spectaculo illa sua manu dulcissima tenentem aculeum, atque ex alia parte temonis boves minantem secum. Quod cum ille vidisset, illico correptus aegritudine, lecto decubuit, et post dies
Abbreviated transcription (Latin):
stens & uiuenti magis qͣm mor¬
tuo similans. satis euident̃ pꝰ obitũ
indicabat: qͦd ante occubitũ facere
solitũ fuerat. Accurrunt undiq
popłi uidere festinantes tam piũ
tamq celeste miraculũ. quod non
magis utiq in corpore mortuo ꝙͣ
in ip̃o homine uiuente uel potius
moriente constat ẽẽ mirandũ. Qͥd
enim mirabiliꝰ est mortalem ho¬
minem orando & stando mortẽ ir¬
ruentẽ excipere: et a statione sua
moriendo non corruere: an corpꝰ exa¬
nimatũ post mortẽ non occũbere:
utrũq ꝓfecto mirabile utrũq diui¬
ne uirtutis fuit et gr̃e.

Expanded text:
stens, et viventi magis quam morstens, et viventi magis quam mortuo simulans, satis evidenter post obitum indicabat quid ante occubitum facere consueverat. Accurrunt undique populi festinantes, videre tam pium tamque coeleste miraculum: quod non magis utique in corpore mortuo, quam in ipso homine vivente, vel potius moriente constat esse mirandum. Quid enim mirabilius est, mortalem hominem orando et stando mortem irruentem excipere, et a statione sua moriendo non corruere, an corpus exanimatum post mortem non occumbere? Utrumque profecto mirabile, utrumque divinae virtutis et gr
Abbreviated transcription (Latin):
temporis & laboris in hoc opere
expendebat. utpote senex & decre¬
pitus quẽ trib pedib incedere
oportebat. Quadam uͦ dñica dũ
ad eccłiam multo grauamine ue¬
niens sacroscã mysteria solito ꝑce¬
pisset: uirib corporis cepit repen¬
te destitui. ita ut ad suũ tuguriũ
repedare ñ posset. Proinde diuer¬
tens in domicilium cuiꝰdam uiri
in ꝓximo cõmorantis ꝑ totam
diem illam lecto decumbens gra¬
uiter egrotauit. & nocte seq̃nti
uocante se dño in pace qͥeuit.
facto itaq mane cũ ingrederent᷑
ad eũ uisitandũ inuenerũt illũ
in oratione positũ. ibiq defunctũ
hoc mõdo. Egressus siqͥdem de
grabato & carens oꝑim̃to preter
femoralia tantũ suꝑ genua sua
& suꝑ leue manus articulos nu¬
da humo ꝑstabat. dexteram uero
suꝑius quasi tundendo pectori ap¬
plicatam tendebat. Porro corpus¬
culum erectum atq ĩmobile sta¬
bat. & resupinato capite facies ĩ
celum respiciebat. Ita gͦ cadauer
extinctum diuina uirtute subsi¬

Expanded text:
temporis et laboris in hoc opere expendebat; utpote senex atque decrepitus, quem tribus pedibus incedere oportebat. Quadam vero Dominica cum ad ecclesiam multo gravamine veniens, sacrosancta mysteria solito percepisset, viribus corporis coepit repente destitui, ita ut ad suum tugurium repedare non posset. Proinde divertens in domicilium viri cujusdam in proximo commorantis, per totam diem illam lecto decumbens, 317 graviter aegrotavit, et nocte sequenti vocante se Domino in pace quievit. Facto itaque mane cum ingrederentur ad eum visitandum, invenerunt illum in oratione positum, ibique defunctum hoc modo. Egressus siquidem de grabato, et carens operimento, praeter femoralia tantum super genua sua et super laevae manus articulos nuda humo perstabat; dextram vero superius quasi tundendo pectori applicatam tenebat. Porro corpusculum erectum atque immobile stabat, et resupinato capite facies in coelum respiciebat. Ita ergo cadaver exstinctum divina virtute subsi
Abbreviated transcription (Latin):
rebat ei qui in affrica apparuerat
uestitus esophorio eius. tenens et
illa mĩmismata in manu dicens
ei. Noli molestus ẽẽ frater petre.
ego suscepi et p̃cium tuum. sed
sustine usq dum cognoscaris.
post aliquod uero tempus uene¬
runt a patria sua qͥdam uendi

Expanded text:
rebat ei qui in Africa illi apparuerat, vestitus esophorio ejus, tenens et illa triginta numismata in manu, dicens ei: Noli moestus esse, frater Petre, ego suscepi et pretium tui, sed sustenta usque dum cognoscaris. Post aliquod vero tempus, venerunt a patria ejus quida
Abbreviated transcription (Latin):
d̾cipiens cooꝑtus una nocte per
totam pene noctem dicebat. Nc̃
nũmismatũ tegitur. et fr̃s xp̃i fri¬
gore necantur: Quanti sunt qͥ¬
modo dentib strident. p̃ glacie:¬
Qnͣti sunt psiachium habentes
subtus dimidium et supra dimi¬
dium. et non possunt extendere
pedes suos. sed dormiunt ut glo¬
mus trementes: Quanti mnc
plicem cruciatum habentes:
foliis olerum que ꝓiciuntur
tas eternam iocunditatem as¬
sequi. et uinum bibis et gran¬
remoraris. modo autem cura om¬
nib malis et in cooꝑtorio .xxxui.¬

Expanded text:
opertus una nocte, per totam noctem dicebat ad senumismatum tegatur et fratres Christi frigore moriantur? Quanti sunt modo qui dentibus strident qui psiathum habentes subtus dimidium, et supra dimidium, et non possunt extendere pedes suos, sed dormiunt ut glomus trementes? Quanti in mplicem cruciatum tam ex frifoliis olerum, quae projiciuntur etiam aeternam jucunditatem assequi, et vinum bibis, et pisdemoraris, modo autem cum omnibus malis et in coopertorio tri
Abbreviated transcription (Latin):
non fui dignus ut mei memo¬
riam haberet egenus. Cum gͦ
anxiaretur: obdormiuit. et ec¬
ce uidit quendam speciosum
tanqͣm solem ferentem crucem
suꝑ caput suum uestitũ esopho¬
rio quem dederat naute assisten¬
tem sibi et dicentem. Quid plo¬
Quia dñe ex quib largiris no¬
bis damus alicui. et male acci
ei. Cognoscis hoc: Erat enim illo¬

Expanded text:
non fui dignus, inquit, ut mei memoriam haberet egenus. Cum ergo anxiaretur, obdormivit; et ecce vidit quemdam speciosum tamquam solem, ferentem crucem super caput suum et esophorium, quod dederat nautae, assistentem sibi et dicentem: Quid ploQuia, Domine, ex quibus largiris nobis, damus alicui, et in turpe lei: Cognoscis hoc? Et o
Abbreviated transcription (Latin):
it impetrauit. Sequenti nocte
uidet dux quod staret suꝑ alta¬
re quoddam cui offerebant mul¬
tas oblationes. et ꝓ una quam po¬
nebant accipiebant .e. ꝓ ipsa de
altari. Erat autem ⁊ patͥarcha
post tergum eiꝰ. Iacebat gͦ una ob¬
latio ante eos in uno scuario. et
dicebat quidam duci. Uade dñe

Expanded text:
it. Et sequenti nocte videt dux quod staret super altare quidam, cui offerebant multi oblationes; et per unam quam ponebant, accipiebant centum pro ipsa de altari. Erat autem et patriarcha post tergum ejus. Jacebat ergo una oblatio ante eos in uno scamno, et dicit quidam duci: Vade, domi
Abbreviated transcription (Latin):
nos nichil habemus: uere nichil
habemus p̃ter unam siliginem
quam dedit ante duos dies xp̃o
apparebant ei candidati. Uade au¬
ge ad siliginem hanc. Nam nisi

Expanded text:
nc dicit unus eorum: Vere nihil habemus, nisi unam siliginem, quam dedit ante duos dies Chrisapparuerant ei candidati: Vade, et auge ad siliginem hanc, nam vere
Abbreviated transcription (Latin):
Obsecro domine utqͥd ostendis no¬
bis calicem istũ cũ lacrimis q̃ in
eo sunt : ut uideant inquit et
sciant uniu̾st. Quantũ mͥ placet
contricio cordis & penitentie luctꝰ.
qͥ ad exemplum penitentiũ tam¬
diu seruaui lacrimas huiꝰ pecca¬
tricis ad pedes meos fluentis et
pestate dũ adhuc maloꝵ suorũ
penitudine isdem frater serp̃m
cotidie maceraret: uidit ĩ uisu
noctis sese in lacu ꝓfundissimo.
fluctuantem ac ꝑiclitantẽ. Cũq
iam euadendi spes nulla suꝑẽẽt:
b ambulans suꝑ aquas. Qui c̃
ad eũ ꝑuenisset: leuauit in bra¬
chio atq in sinu suo miserum
tumq de aquis posuit in pra¬
to uirenti atq ameno. Quod
cum ille uidisset: slico ꝓcidens
ad pedes eius. p̃ inmensitate leti
cie gestire animo cepit insatia¬

Expanded text:
Obsecro, Domine, ut quid ostendis noObsecro, Domine, ut quid ostendis nobis calicem istum, cum lacrymis, quae in eo sunt? » -- « Ut videant, inquit, et sciant universi quantum mihi placet contritio cordis, et poenitentiae luctus, qui ad exemplum poenitentiae tandiu servavi lacrymas hujus peccatricis ad pedes meos flentis et pestate, dum adhuc malorum suorum poenitudine isdem frater seipsum quotidie maceraret, vidit in visu noctis sese in lacu profundissimo fluctuantem ac periclitantem. Cumque jam evadendi spes nulla superesset, bus super aquas. Qui cum ad eum pervenisset, levavit in brachio, atque in sinu suo miserum tumque de aquis posuit in prato virenti et amoeno. Quod cum ille vidisset, illico procidens ad pedes ejus, prae immensitate laetitiae, animo gestire coepit, insatia
Abbreviated transcription (Latin):
uigilia beati martini migraturꝰ
sum dũ opus dei celebrabit᷑ in
eccłia. & tali hora. Defunctus est
gͥ eadem nocte & tempore quo p̃¬
dixit. Iamq ut uere confidimus
reqͥescit a laborib uniu̾sis. inũn¬
to nimirũ dño quẽ suis manib
de eccłia clareualł dum ꝓ pecca¬
tis suis qͥb dm̃ nimium offen¬
derat gemebundꝰ et anxius inceᷤ¬
santer seip̃m affligeret. tota die
ingrebiebat᷑ tristif. & merens. fi¬
nem lamentis & fletib int̾dicens.
Qui cũ tanta cordis a maritudĩe
diutius u̾saret᷑: nocte quadam ui¬
dit in uisione dñm nr̃m iħ̾m xͫ
sacerdotalib ornam̃tis indutũ
&e missam celebͣntem. Quotiens
uero iuxta sacrifitii ritũ sese ad
popłm conu̾tebat. tollens in ma¬
nib suis calicem de altari cunc¬
tis qui aderant uidendũ offere¬
bat. Porro in ip̃o calice nichil
nitendo rigauerat. Cunq p̃dictꝰ
fr̃ secus pedes dñi positus ista cog¬
nosceret: ꝑcunctatus ẽ eũ dicens.

Expanded text:
vigilia beati Martini, migraturus vigilia beati Martini, migraturus sum, dum opus diei celebrabitur in ecclesia et tali hora. » Defunctus est igitur eadem nocte, et tempore quo praedixit; jamque, ut vere confidimus, requiescit a laboribus universis, 364 invento nimirum Domino quem suis manibus erio Clarevallensi, dum pro peccatis suis quibus Deum nimis offenderat, gemebundus et anxius incessanter seipsum affligeret, tota die ingrediebatur tristis et moerens, finem lamentis et fletibus interdicens. Qui cum in tanta cordis amaritudine diutius versaretur, nocte quadam vidit sacerdotalibus ornamentis indutum, et missam celebrantem. Quoties vero juxta ritum sacrificii se ad populum convertebat, tollens in manibus suis calicem de altari, cunctis qui aderant, videndum offerebat. Porro in ipso calice nihil nitendo rigaverat. Cumque praedictus frater secus pedes Domini positus ista videret, percunctatus est eum, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
abbas ad eũ gr̃a uisitationis ac¬
qͦnam mͦ se haberet. Ille uero res
omnino agit᷑ mecũ. qr uadens
uado ad dominũ meũ. Quid gͦ in¬
quitꝰ Corꝑalem molestiam egre
ũ coleras: & mortis angustias nõ
formidas : Ego inqͥt omĩa tuqͥl¬
la. omĩa leta considero. qr iam p̃¬
uentus sũ a dño ĩ benedictione
dulcedinis. q̃ omnem mͥ merorẽ¬
a corde & omnem dolorem a corꝑe
tulit. Respondens itaq abbas
dixit ei. Age iam dilecte mi fr̾.
dic mͥ obsecro ꝓpter dm̃. si tͥ diui¬
nitus aliqͥd ẽ reuelatũ. Tunc ait
illi. Modo anteqͣm huc introisse¬
tis. apparuit mͥ misero licet atq
na beatissime passionis eiꝰ ostendẽs
ait. Ecce peccata tua deleta sunt
a facie mea. ueni gͦ securus ueni
& uide ac deosculare uulnera m̃a.
que tantũ dilexisti & tociens con¬
fouisti. Tali gͦ ꝓmissione firmatꝰ.
iam mori non timeo. qr reposita
est hec spes mea in sinu meo. Et
scitote qr ꝓxima noc̾te erat autẽ

Expanded text:
 ad eum gratia visitationis v ad eum gratia visitationis vquomodo se haberet. Ille vero respomnino agitur mecum, quia vadens vado ad Dominum meum.--Quid ergo, inquit, corporalem molestiam aegre non toleras, et mortis angustias non formidas?--Ego, inquit, omnia tranquilla, omnia laeta considero, quia jam praeventus sum a Domino in benedictionibus dulcedinisa corde, et omnem pene dolorem a corpore tulit. » Respondens itaque abbas, dixit ei: « Age jam, dilecte mi frater, dic mihi obsecro propter Deum, si tibi divinitus est aliquid revelatum. » Tunc ait illi: « Modo antequam huc introissetis, apparuit mihi, misero licet atquena beatissimae passionis ejus ostendens, ait: « Ecce peccata tua deleta sunt a facie mea. Veni ergo securus; veni et vide, ac deosculare vulnera mea, quae tantum dilexisti, et toties confovisti. » Tali ergo promissione firmatus, jam mori non timeo, quia reposita est haec spes mea in sinu meo. Et scitote quia proxima nocte erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
stri ꝑ qͦd eum uenire sciebat. Igit᷑
ingrediente dño accessit & adorauit
eum flagitans ut acciꝑet benedic¬
tionem & misccłiam a deo salutari
suo. Qua ꝑcepta cepit eũ attentiꝰ
intueri. & miro pietatis affectu
compatiebat᷑ illi. S icuti appare¬
bat ei ueluti dolens & infirmus.
confixus clauis. lancea ꝑforatus
rruce. ita ut ex plagis copia san¬
guis emanaret. ꝑorro ip̃e dñs lin¬
theolos mundos quasi corꝑalia¬
tenens eisdem uulnerib imprime¬
bat. & cruore det̾so in terram eos¬
ꝓiciebat. Quos fr ille cũ summa
ueneratione recolligens ac nimia
deuotione deosculans. quasi redẽp¬
tionem anime sue insinu suo re¬
positos conseruabat. His ⁊ huiꝰ
modi reuelationib frequenter
a dño recreatus. non cessauit
usq in finem oꝑari bonũ ad
om̃s. maxime autẽ ad ꝑegͥnos
& miseros egrotantes. Tandẽ ui¬
te cursu peracto: ad diem ultim̃
uenit. Cunq uenerabilis pontł

Expanded text:
stri per quod eum venire sciebat. Igitur, stri per quod eum venire sciebat. Igitur, ingrediente Domino, accessit et adoravit eum, flagitans ut acciperet benedictionem et misericordiam a Deo salutari suo. Qua percepta, coepit eum attentius intueri, et miro pietatis affectu compatiebatur ei, siquidem apparebat ei veluti dolens atque infirmus, confixus clavis, lancea perforatus,s esset, ita ut ex plagis copia sanguinis emanaret. Porro ipse Dominus linteolos mundos quasi cortenens, eisdem vulneribus imprimebat, et cruore deterso in terram projiciebat eos. Quos frater ille cum summa veneratione recolligens, ac multa devotione deosculans, quasi redemptionem animae suae in sinu suo repsmodi revelationibus frequenter a Domino recreatus, non cessavit usque in finem operari bonum ad omnes, maxime autem ad peregrinos et miseros aegrotantes. Tandem vero, cursu vitae peracto, ad diem ultimum venit. Cumque venerabilis Pontius
Abbreviated transcription (Latin):
& sepius renitentẽ huc illucq
distraherent:tamen suꝑ egenos
& pauꝑes magis intendens. om̃i¬
modam eoꝵ seruitio sollicitudi¬
nem adhibebat. Nec ip̃oꝵ egritu¬
dines liuoresq curabat: uerũ eti¬
am necessitates ꝓutcũq potu¬
isset in indum̃tis ⁊ alim̃tis studi¬
osissime ꝓcurabat. Porro languẽ¬
tium putridas carnes & sanie de¬
fluentia menbra ita dignantes
ita diligent̃ ꝓpriis manib cõtrec¬
tabat: ut xp̃i uulnera fouere pi¬
taret᷑. Et uere sic erat. Totũ enim
putabat. qͥ ait. Infirmus fui ⁊ ui¬
sitastis me. ⁊c̾. Unde etiam ipse
famulũ suũ secretis consolatio
Quacdam gͥ uice uidit huiꝰmodi
uisionem in claraualle. In pͥmis
itaq audiuit quasi quendã nun¬
tium celestem. p̃conaria uoce cla¬
mantem. Ecce xp̃c uenit. surgite
&̃ occurrite saluatori. Cumq om̃s
certatim ad uidendũ ꝓperarent: tc̃
& ip̃e cucurrit. & stetit in ostio clau¬

Expanded text:
et saepius renitentem huc illucque et saepius renitentem huc illucque distraherent, tamen super egenos et pauperes 362 magis intelligens, omnimodam eorum servitio sollicitudinem adhibebat. Nec modo ipsorum aegritudines livoresque curabat, verum etiam necessitates, proutcunque potuisset, in indumentis et alimentis studiosissime procurabat. Porro languentium putridas carnes et sanie defluentia membra ita dignanter, ita diligenter propriis manibus contrectabat, ut Christi vulnera fovere putaretur. Et vere sic erat: totum enim putabat, qui ait: Infirmus fui, et visitastis me . Unde etiam ipse famulum suum secretis consolationQuadam igitur vice vidit hujusmodi visionem in Claravalle. In primis itaque audivit quasi quemdam nuntium coelestem, praeconaria voce clamantem; « Ecce Christus venit, surgite, et occurrite Salvatori. » Cumque omnes certatim ad videndum properarent, tunc et ipse cucurrit, et stetit in ostio clau
Abbreviated transcription (Latin):
one dulcedinis ꝓtinus a sua
tenertudine & infirmitate fr̾
ille conualuit. & contentus dein¬
ceps cõmunibꝰ alim̃tis atq subsi¬
diis. decorem & fortitudinẽ cum
salute corꝑis &̃ anime pariter¬
induit.
clesia monachus qͥdam uene
rabilis alqueriꝰ nomine uir re¬
ligiosus atq sp̃ualis. sobrius in
uictu. humilis in uestitu. durꝰ
ad modũ cãstigator corporis sui.
Ita nanq circumcisus ac tempe¬
rans erat. in his q̃ ad usum cor¬
poreum ꝑtinere uidebant᷑: ut
omni uoluptate ac uanitate
depulsa etiam necessariis par¬
cissime uteret᷑. Hic medendi ꝑi¬
cia ualent̾ exꝑtus cunctis indi¬
gentib artis sue oꝑam ꝓ uirib
impendebat. se autem solũmodo
huiusmodi cura excipiebat. Licet
enim ualitudinarius ẽẽt ac debi¬
lis corpore. nunqͣm tamen acqͥes¬
cebat carnalem medicinam sibi¬
met exhibere. Et qͣmuis oꝑam eiꝰ
uiri magnates uel etiam capita
optimatũ incessant̃ expeterent.

Expanded text:
one dulcedinis, protinus a sua one dulcedinis, protinus a sua teneritudine et infirmitate frater ille convaluit, et contentus deinceps communibus alimentis atque subsidiis, decorem et fortitudinem cum salute corporis pariterduit. Crabilis, Alquerius nomine, vir religiosus atque spiritualis; sobrius in victu, humilis in vestitu, et durus admodum castigator corporis sui. Ita namque circumcisus ac temperans erat in his quae ad usum corporeum pertinere videbantur, ut omni voluptate ac vanitate depulsa, etiam necessariis parcissime uteretur. Hic medendi peritia valenter expertus, cunctis indigentibus, artis suae operam pro viribus impendebat, se autem solummodo ab hujusmodi cura excipiebat. Licet enim valetudinarius esset ac debilis corpore, nunquam tamen acquiescebat carnalem medicinam sibimet exhibere; et quamvis operam ejus viri magnates, vel etiam capita optimatum incessanter expeterent,
Abbreviated transcription (Latin):
medicaminum curiosus erat
atq suꝑstitiosus. Huic gͦ ꝑ ui¬
sionemi apparuit dei mater &
uirgo maria ad portam orato¬
rii posita. q̃ preciosum electua¬
riũ pixide portaus. intͣntib in
eccłiam fr̃ib singulis singula
ex eo coclearia dabat. & mira
dulcedine gustantes refitiebat.
Cunq p̾dictus fr̃ acccederet. ut
et ip̃e de manu piissime ꝓcura¬
tricis portionem alimonie cele¬
stis acciꝑet: illa reppulit eum di¬
cens. Tũ medicus sapiens & cu¬
ram tuimet sollicite gerens:
nunquid nr̃o medicamine in¬
diges: uade itaq uade. et cura
teipm̃ sicut uolueris. qm̃ de
his qͥ curam suam suꝑ dñm
iactant cura est nob. Qo cum
ille audisset erubuit. ꝙ petens
indulgentiam ꝓmisit ei qͦd
amplius de se ip̃o sese ñ intromit¬
teret. sed totam uite sue curam
deo ⁊ sͥ comitteret. Tunc illa mi¬
sericordit̾ annuens & penitenti
ueniam p̾buit: & mendicanti
salutifere pitantie pabulum
imꝑtiuit. Gustata gͥ benedicti¬

Expanded text:
medicaminum curiosus erat medicaminum curiosus erat atque superstitiosus. Huic ergo per visionem apparuit beata Dei Mater et Virgo Maria, ad portam oratorii posita, quae pretiosum electuarium pixide portans, intrantibus in ecclesiam fratribus singulis, singula ex eo cochlearia dabat, et mira dulcedine gustantes reficiebat. Cumque praedictus frater accederet, ut et ipse de manu piissimae procuratricis, portionem alimoniae coelestis acciperet, illa repulit eum, dicens: « Tu medicus sapiens, et curam tui sollicite gerens, non nostro medicamine indiges. Vade itaque, vade, et cura teipsum sicut volueris, quoniam de his qui curam suam super Dominum jactant, cura est nobis. » Quod cum ille audisset, erubuit, et petens indulgentiam, promisit ei quod amplius de seipso sese non intromitteret, sed totam vitae 361 suae curam Deo et sibi committeret. Tunc illa misericorditer annuens, et poenitenti veniam praebuit; et medicanti, salutiferae pitantiae pabulum impertivit. Gustata igitur benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
lius qͥdam fr̃ uidit in uisiõe
indum̃ta in infirmitorio clareuałł
incidi atq p̃parari. De cuiꝰ rei noui¬
tate cũ multũ obstupusset: dc̃m
st ei. Ornam̃ta ista de qͥb ita mi¬
uaris. p̃parata sunt cuidam de
ꝓpedit ad nuptias. Et qr minus
ht̃ pulchritudinis in se qm con¬
ueniat generi suo: oꝑtet ut ha¬
beat saltem p̃ciosarum uestium
fraglantiam atq decorem unde
placeat uiro. Eadem gͥ hora pul¬
sata ẽ tabula & defunctus ẽ ibi
brater qͥdam de qͦ inuentum ẽ
quod qͣmuis bonam uolunta¬
tem habuerit: tamen in opera¬
tione a liqͣntulum negligens et
remissus extit̾it. Uñ necesse erat
ut cui grãm absoluti decoris ꝓ¬
ꝓpͥa merita non prestabant᷑.
ei nimirũ fr̃s de or̃onib suis
copiosiorem ornatũ impende¬
clareuasł nuꝑ monachũ exti¬
tisse. qͥ qmuis homo bone uo¬
luntatis existeret: corꝑe tamen
delicatus atq infirmus. in ob¬
seruatione ciboꝵ &̾ ꝓcuratiõe

Expanded text:
lius quidam frater vidit in visione lius quidam frater vidit in visione indumenta, in infirmitorio Clarevallensi incidi atque praeparari. De cujus rei novitate cum multum obstupuisset, dictum est ei: « Ornamenta ista de quibus miraris, praeparata sunt cuidam de uae modo procedit ad nuptias, et quia minus habet pulchritudinis in se quam conveniat generi suo, oportet ut habeat saltem pretiosarum vestium fragrantiam atque decorem, unde placeat viro. » Eadem igitur hora pulsata est tabula, et defunctus est frater quidam; de quo inventum est quia, quamvis bonam voluntatem habuerit, tamen in operatione aliquantulum negligens et remissus exstiterit. Unde necesse erat ut cui gratiam absoluti decoris propria merita non praestabant, ei nimirum fratres de orationibus suis copiosiorem ornatum impendeClarevallensi nuper monachum exstitisse, qui, quamvis homo bonae voluntatis existeret, corpore tamen delicatus atque infirmus, in observatione ciborum et procuratione
Abbreviated transcription (Latin):
exuendos. & ĩmortalitatis gła uesti¬
religiosus & ꝑ cuncta laudabilis.
quadam uice cũ in lecto qͥesceret
uidit in sompnis duos quasi
ephebos adolescentes uulmi ⁊ ha¬
bitu insignit̾ relucentes. qͥ qua¬
si lylia rosas et uiolas ac du̾si ge¬
neris flores in choro clareuallensi
copiose spargebant. Quo uiso mi¬
ratus ẽ & dixit ad illos. Quid uo¬
bis uisũ est oboni iuuenes contra
consuetudinẽ nr̃am paiumentũ
hoc florib sternere. & monasterio
nr̃o huiusmodi nouitatẽ induc̃
Illi uero dixerũt ad eũ. Noli ista
mirari nec moleste a ccrpias. q ñ
iam in choro isto celebrabit᷑ noua
rio religiosus qͥdam. & boni testi¬
monii fr̃. Cunq ꝓ eo tabula pui¬
saret᷑. excitatus a sompno isdem ue¬
nerabilis pater ꝓperanter uenit
na deuotione cõmmendauit ani¬
mam eiꝰ. certissime credens atq cõ¬
quo in reqͥem assumpto. angeli
sc̃i nouam festiuitatẽ & nouum
gaudium ẽẽnt ilico celebraturi.

Expanded text:
exuendos, et immortalitatis gloria vestiexuendos, et immortalitatis gloria vestireligiosus et per cuncta laudabilis, quadam vice cum in lecto suo quiesceret, vidit in somnis quasi duos ephebos adolescentes, vultu et habitu insigniter relucentes; qui quasi lilia, rosas et violas ac diversi generis flores in choro Clarevallensi copiose spargebant. Quo viso, miratus est et dixit ad illos: « Quid vobis visum est, o boni juvenes, contra consuetudinem nostram pavimentum hoc floribus sternere, et monasterio nostro hujusmodi novitatem inducere? » Illi vero dixerunt ad eum: « Noli ista mirari, nec moleste accipias, quia modo jam in choro isto celebrabitur novario religiosus quidam et boni testimonii frater. Cumque pro eo tabula pulsaretur, excitatus a somno isdem venerabilis Pater, properanter venit na devotione commendavit animam ejus, certissime credens atque conquo in requiem assumendo angeli sancti novam festivitatem et novum gaudium essent illico celebraturi.
Abbreviated transcription (Latin):
utpote sc̃issimũ & magne uti¬
litatis uirũ. de cuiꝰ exemplo
om̃s erant informati. & de cu¬
ius consilio pendebant uniu̾si.
Illi gͦ sollicite tempus horãq
notantes cũ reqͥsissent in clara¬
ualle. cognouerũt frẽm supra
memoratum eadẽhequa uisio
demonstrata ẽ fuisse defunctũ.
Cuius nimirũ inuenta talis ⁊
tanta conu̾satio: ut fidem faci¬
le faceret. tali & tanto miraculo.
heatus uero Bernardꝰ cum qͥdã
de fr̃ib suis hanc uisionẽ p̃scͥp¬
tam coram eo cũ grandi admira¬
tione referret: ita respondit. Et
uos fõs ista miramini: Ego uͦ
magis admiror in uob̃ increduli¬
tatem & duritiam cordis. qui ad¬
huc minime creditis aut minime
forte adutitis uocem illam ueridi¬
cam qua de celo clamat᷑. Beati. i¬
qͥdem luce clarius & uita qua ui¬
uo certius constat. om̃s qͥ in huius
ordinis puritate obedientes & hu¬
miles ꝑseuerauint: mox carnem in¬
exuerint: ab om̃i miseria ꝓtims

Expanded text:
utpote sanctissimum et magnae utiutpote sanctissimum et magnae utilitatis virum; de cujus exemplo omnes erant informati, et de cujus consilio pendebant universi. Illi ergo sollicite tempus horamque notantes, cum requisissent in Clara-Valle, cognoverunt fratrem supra memoratum eadem die, qua visio demonstrata est, fuisse defunctum. Cujus nimirum inventa est talis ac tanta conversatio, ut fidem facile faceret tali et tanto miraculo. 10. Beatus vero Bernardus cum quidam de fratribus suis hanc visionem coram eo cum grandi admiratione referrent, ita respondit: « Et vos, fratres, ista miramini? Ego vero magis admiror in vobis incredulitatem et duritiam cordis, qui adhuc minime creditis, aut minime forte advertitis vocem illam, qua de coelo clamatur: Beati quidem luce clarius, et vita qua vivo certius constat, omnes qui in cordis hujus puritate obedientes et humiles perseveraverint, mox ut carnem exuerint, ab omni miseria protinus
Abbreviated transcription (Latin):
de spectacłm certatim ꝓperantef.
& uelut ad diem sollempnem
undiq confluentes. Audiebat᷑
etiam ibi suauitas armonie
celestis. & resonabat undiq
gr̃arũ actio. & uox laudis. Ego
uero cum nimis obstupuissem.
sciscitatus sũ ab angło ductore
meo suꝑ his que uidebam. Ip̃e
autem respondit. Hec ẽ celebritaᷤ
noua noui cuiusdam sci hodie
de domo clareualł assumpti. & ĩ
me citius egredi. atq ad huma¬
na reu̾ti. Quod cũ ego nimium
detestarer: obsecrabam medullit᷑
ut ab alla felicitate ad miserias
corporis amplius non remitterer.
Ille uero respondit. Modis oĩb
oportet te ad fr̃s tuos regredi.
donec adnunties que uidisti.
Huiꝰ rei gr̃a missus sum ad uos
indicare ista que uidi. ut ipsi
benefacientes ꝓfitiatis & ꝑseue¬
retis in bono. scientes utiq qr
ñ deerit merces oꝑi ur̃o. Et cũ
ista dixisset: ilico ualefecit. at¬
q obdormiuit in dño. Planxit
autem eum om̃is congregatio

Expanded text:
de spectaculum certatim properantes, de spectaculum certatim properantes, et velut ad diem solemnem undique confluentes. Audiebatur etiam ibi suavitas harmoniae coelestis, et resonabat undique gratiarum actio et vox laudis. Ego vero cum nimis obstupuissem, sciscitatus sum ab angelo ductore meo super his quae videbam. Ipse autem respondit: Haec est celebritas nova, novi cujusdam sancti hodie de domo Clarae-Vallensi assumpti, et in me citius egredi, atque ad humana reverti. Quod cum ego nimium deterrerer, obsecrabam medullitus, ut ab illa felicitate ad miserias corporis amplius non remitterer. Ille vero respondit: Modis omnibus oportet te ad fratres tuos regredi, donec annunties quae vidisti.us rei gratia missus sum ad vos, indicare ista quae vidi, ut et ipsi benefacientes proficiatis, et perseveretis in bono, scientes utique quia non deerit merces operi vestro. » Et cum ista dixisset, valefecit, atque obdormivit in Domino. Planxit autem eum omnis congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
in pectore modicũ suspiratuli sr̃¬
erat. quod eũ a mortuo secerne¬
bat. Ita gͦ de mane sicut iã dixi
usq ad nonam in extasi positus.
candem ad se ip̃m reuertitur. & uir¬
cute recepta. lingua iterũ in u̾ba
laxat᷑. Stupentes uero qͥ aderant
cãm ab eo repentine discessionis ac
reu̾sionis efflagitant. Quib ip̃e
respondit. Hodie cũ a sensib corꝑis
in sp̃u subleuatus abstraherer:
inueni me subito introductũ ue¬
lut in paradyso uoluptatis in lo
cogloso atos p̾claro nimis. cuius
aptitudinem. pulchritudinẽ
atq amenitatẽ humani sensꝰ
angustia estimare ñ sufficit. Ibi
p̃ciosa uasoꝵ congeries atq orna¬
mentoꝵ. ibi infinita p̃paratio
delitiarũ quomͦ fieri solet in ad¬
uentu cuiuspiam potentissimi
regis aut imꝑatoris. Erant gͥ scĩ
innumerabiles inmensa gła
choruscantes. quoꝵ alii iam ad¬
uenerant. alii adhuc de cunctis
partib ueniebant quasi ad gͣn¬

Expanded text:
in pectore modicum spiramenti superin pectore modicum spiramenti supererat, quod eum a mortuo secernebat. Ita ergo de mane, sicut jam diximus, usque ad horam nonam in exstasi positus, tandem ad seipsum revertitur, et virtute recepta lingua iterum in verba laxatur. Stupentes vero qui aderant, causam ab eo repentinae discessionis ac reversionis, flagitant. Quibus ipse respondit: « Hodie cum a sensibus carnis in spiritu sublevatus abstraherer, inveni me subito introductum velut in paradisum volco glorioso atque praeclaro nimis; cujus aptitudinem, pulchritudinem, atque amoenitatem humani sensus angustia aestimare non sufficit. Ibi pretiosa vasorum congeries atque ornamentorum; ibi infinita praeparatio deliciarum, quomodo fieri solet in adventu cujuspiam potentissimi regis aut imperatoris. Erant igitur sancti innumerabiles immensa gloria coruscantes, quorum alii jam advenerant, alii adhuc de cunctis partibus veniebant, quasi ad gran
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt animo: ꝙ uenientes inue¬
niunt illũ adhuc in oratione
flexis genib intentũ. Cui moxͥ
uniusa restituunt. & uenia su¬
pliciter postulata: in pace dimit¬
tunt. Quo uiso. gauisus ẽ fr̃ il¬
le gaudio magno. saluatori xp̃
inmensas gr̃as referens de com¬
punctione p̃donũ. magis qͣm de
receptione spolioꝵ. Iste ergo uir
bonus cũ in sc̃o ꝓposito ꝑseuerass
tandem uocante se d̾o collectus e
ad populũ sirũ recepturus aui
cum eis p̾mia meritoꝵ. De cu¬
ius glorificatioẽ uisio talis ap¬
paruit: eadem qua defunctus ẽ
die. ERat in quodam monaste¬
rio longius a claraualle remoto
monachus quidam religiosus
& magne opinionis uir. quem
ꝓsua scĩtate om̃s sincerit᷑ dili¬
gebant. om̃s singularit honora
etrema deuenit.Cunq iam mor
u ꝓximus uideret᷑. raptus ẽ ab hu¬
manis. ita ut om̃i menbroꝵ offi¬
tio destitutus.a mane usq ad no
nam iaceret immobilis. Tantũmͦ

Expanded text:
ti sunt animo, et venientes inveti sunt animo, et venientes inveniunt illum adhuc in oratione flexis genibus intentum. Cui mox universa restituunt, et venia suppliciter postulata, in pace dimittunt. Quo viso, gavisus est frater ille gaudio magno, Salvatori Christo immensas gratias referens de compunctione praedonum, magis quam de receptione spoliorum. 9. Hic ergo vir bonus cum in sancto proposito perseverasset, tandem vocante se Deo collectus est ad populum suum, recepturus amodo cum eis praemia meritorum. De cujus glorificatione visio talis apparuit, eadem qua defunctus est die. Erat in quodam monasterio longius a Clara-Valle remoto, monachus quidam religiosus et magnae opinionis vir, quem pro sua sanctitate omnes sinceriter diligebant, omnes singulariter honorabextrema devenit. Cumque jam morti proximus videretur, raptus est ab humanis, ita ut omni membrorum officio destitutus, a mane usque ad horam nonam jaceret immobilis. Tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
sime pacientie nodis intus ĩ in¬
timo cordis. sapient astricta:. sica¬
rioꝵ uiolentiam timere ñ pote¬
rat. Salua gͥ caritate nichil ser
uus dei amittere potuit. qr ꝓ ni
chilo illi erat qͥcqͥd ea remanen¬
te amisit. Recedentib uͦ latrun¬
culis ip̃e cũ paululum ꝓcessisset.
ꝓsternit᷑ ad orationem obsetͣns
dñm ut hanc eis remitteret im¬
pietatem. Quidam autem ex ip¬
sis a longe subsecutus curiosius
obseruabat. uolens scire quid
ageret. Et uidens eũ orationi di¬
utius insistentem: celeri cursu re¬
u̾tit᷑ ad socios ꝑcutiens pectus
suum &e dicens. Ue nob miseris ⁊
dampriatis. En moriem᷑ om̃s q
hunc tam sc̃m hominem & tam
scĩ monasterii frẽm siqͥdem ip̃o
reuelante cognou̾at quod esset
de claraualle. nr̃o malo tam ma¬
le tͣctauimus. hic enim ex quo
recessit a nob̾ non cessat orare cũ
gemitu ⁊ lacrimis. nͨ dubium ẽ
quin ip̃e dm̃ roget etiam ꝓ mi
micis suis. Qd audientes cõpũc¬

Expanded text:
simae patientiae nodis intus in insimae patientiae nodis intus in intimo cordis sapienter astricta, sicariorum violentiam timere non poterat. Salva igitur charitate nihil Dei servus amittere potuit, quia pro nihilo illi erat quidquid ea remanente amisit. Recedentibus vero latrunculis, ipse cum paululum processisset, prosternitur ad orationem, obsecrans Deum, ut hanc eis remitteret impietatem. Quidam ex ipsis a longe subsecutus, curiosius observabat, volens scire quid ageret; et videns eum orationi diutius insistentem, celeri cursu revertitur ad socios, percutiens pectus suum et dicens: « Vae nobis miseris et damnatis! En moriemur omnes, qui hunc tam sanctum hominem, et tam sancti monasterii fratrem siquidem ipso revelante cognoverant quod esset de Clara-Valle, nostro malo tam male tractavimus. Hinc enim ex quo recessit a nobis, non cessat orare cum gemitu et lacrymis: nec dubium est quin ipse Dominum roget etiam pro suis inimicis. » Quod audientes compunc
Abbreviated transcription (Latin):
Rater qͥdam laicus & conũsꝰ
uir religiosus ac sũme mansue¬
tudinis. qui deo magistrante di¬
dicerat eẽ mitis ⁊ humilis corde.
huic om̃s testimoniũ ꝑhibebãt
quod nunqͣm uisus fuifset irasci.
nunqͣm qͥb libet iniuriis affectꝰ
ad impatientiam ꝓuocari. Hic
inspirante deo statuerat firmiter
in animo suo. ut qͦtiens a qͥb libet
fr̃ib siue iuste siue iniuste ꝓcla¬
maret᷑. tociens ꝓ illis oraret. &̃ ꝓ
singulis pater nr̃ una uice ad
minus diceret. Cuiꝰ etiam exem¬
plo salubrit instructi multi cla¬
reuallensiũ fr̃m. eandem consu¬
etudinem usq hodie quasi ꝓle
ge custodiunt. Quadam itaq
uice cum ẽẽt in uia directus ne
moris solus transire. Contigit
autem eũ ibidem incidere in la¬
trones. Qui eũ despoliantes. cabal
liuarcum sarcimilis rapuerunt.
& uichil ei penitus p̃t solam ca¬
ritatem dimiserũt. Illa uero qͥa
non fuit in sistarcia neq in foru¬
lo foris incaute relicta. sed firmis¬

Expanded text:
rater quidam laicus et Conversus vir religiosus ac summae mansuetudinis, qui Deo magistrante didicerat esse mitis et humilis corde. Huic omnes testimonium perhibebant, quod nunquam visus fuisset irasci, nunquam quibuslibet injuriis affectus ad impatientiam provocari. Hic inspirante Deo statuerat firmiter in animo suo, ut quoties a 1228 quibuslibet fratribus suis juste sive injuste proclamaretur, toties pro illis oraret, et pro singulis Pater noster prima vice ad minus diceret. Cujus exemplo salubriter instructi multi Clarae-Vallensium fratrum, eamdem consuetudinem usque hodie quasi pro lege custodiunt. Quadam itaque die cum esset in via directus, nemoris solus. Contigit autem ibidem eum incidere in latrones, qui eum despoliantes, caballum quoque cum sarcinulis rapuerunt, et nihil ei penitus praeter solam charitatem dimiserunt. Illa vero quia non fuit in sitarcia, neque in forulo foris incaute relicta, sed firmis
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Mõdo non est sermo.
mõdo loquerentur. Nunc autem
qm̃ interrogant quidem. non au¬
tem faciunt que audiunt: abstu¬
lit d̾s grãm a senib ut non inue¬
niant quid loquantur. uidã¬

Expanded text:
senex: Modo non est sermo. modo loquerentur. Nunc autem quoniam interrogant quidam, non autem faciunt quae audiunt, abstulit Deus gratiam a senibus, ut non inveniant quid loquantur,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc a dñogr̃ã diuturnis p̃cib
impetrauit. ut quotquot dieb
nunqͣm sompni corpore penitus
lararet᷑. Siquis uero detractionis
uerbum seu ociosum temptass
inferre: in sompnum ꝓtinus in¬
cidebat. ac sic ne usq ad aurium
quidem eius pollutionem uirus
obloqͥi poterat ꝑuenire. Hic se¬
nex ociosoꝵ fabularũ diabolũ ẽẽ
faritorem. ac spiritualiũ collocu¬
cionum impugnatorem semper
existere. his declarauit indiciis.
duxit. Ad cuius oblectationem
cum eos euigilasse confestim atq
erectas aures suas habere uidisset.
ingemiscens ait. Nunc usq dum
ur̃m oculi letali dormitione depri¬
mebant᷑. at cum ociosa fabula m¬
tromissa est: omnes exꝑgefacti tor¬
porem sompni dñantis excussimꝰ.
uel ex hoc gͦ perpendite quis nam col¬
nator. aut quis huius infructuo¬
se atq carnał insinuator existat.

Expanded text:
hanc a domino gratiam diuturnis precibus inpetrasse, ut, quotquot diebus numquam somni torpore penitus laxaretur. si quis uero detractationis uerbum seu otiosum temptasset inferre, in somnum protinus concidebat, ac ne usque ad aurium 1 quidem eius pollutionem uirus obloquii poterat peruenire. Hic senex otiosarum fabularum diabolum esse fautorem ac spiritalium conlationum inpugnatorem semper exsistere his declarauit indiciis. duxit. ad cuius oblectationem cum eos euigilasse confestim atque erectas aures suas habere uidisset, ingemescens ait: nunc usque de t omnium uestrum oculi letali dormitione deprimebantur: at cum otiosa fabula intromissa est, omnes expergefacti torporem somni dominantis excussimus. uel ex hoc «rgo perpendite, quisnam connator aut quis huius infructuosae atque carnalis insinuator exsistat.
Abbreviated transcription (Latin):
Si dormitauerit sedens p̃posito
domus uel monasterii principe
disputante: statim surgere compel¬
letur: et tamdiu stabit donec ei iu¬
beatur ut sedeat. uite patrum.

Expanded text:
s dormitaverit sedens, Praeposito domus, vel monasterii principe disputante, statim surgere compelletur: et tamdiu stabit, donec ei jubeatur ut sedeat. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
quit in quib uasis marie filio
infirmitate detentus uiscerib pu¬
trefactis interiit. et fimus non ꝑ
meatus digestibiles emtttebatur.
sẽd scelestum os quõd blasphemi¬
is ministrauerat organum huius
egestionis est factũ. Porro felix tã

Expanded text:
quibus, inquit, vasis Mariae filio infirmitate detentus visceribus putrefactis interiit. Et fimum non per meatus digestiles emittebat, sed scelestum os, quod blasphemiis ministraverat, organum hujus egestionis est factum. Aiunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
uato usui necessaria udebantur.
conductis quadam die oꝑariis la¬
pides ab ostio remouebat. Cui oꝑi
dum instraret: ecce inuisibiliter
a diabolo raptt᷑. et post modicum
dimissus corruit. et toto corpore
grauiter colliso: brachium unum¬
fregit. Quod uidentes socii: rursꝰ

Expanded text:
lico usui necessaria videbantur, lico usui necessaria videbantur, conductis quadam die operariis lapides ab ostio removebat. Et dum ibi instaret, ecce invisibiliter a diabolo raptus est, et post modicum dimissus corruit, totoque corpore graviter colliso brachium confregit. Quod videntes socii rursus
Abbreviated transcription (Latin):
discum bebant. Quib ad men¬
sam allatus est gallus quem unꝰ
in frusta desecuit. tritum quoq
piꝑ cũ liquamine suꝑfundit.
Quo facto: alter ꝓtinus ait. ꝓ¬
fecto compater sic explicuisti gal¬
lum: ut ip̃e sc̃s petrus etiam si
uelit redintegrare possit. Cui
mox intulit ille. Plane ñ modo
beatus petrus sed ⁊ si ip̃e xp̃c im¬
peret gallus in ꝑpetuũ non resur
concussit. totumq liquamen suꝑ
modo ipsi usq ad obitũ ꝑtulerũt:
sed ⁊ posteris suis in om̃s genera¬
tiones uelud quoddam heredita¬
riũ reliquerunt. Petrus Clum
ceps in sollempni die masticone
sidens ꝑ ostium palatii ĩgressus
lt surgeret ⁊ se sequeret᷑. Qui in
stere: surrexit ⁊ usq ad ostium
inuenit. quẽ iussus statim ascen¬
succurrite ciues succurrite: totam
subseqͥ potuerũt. Sicq tandem sub¬
tractus uisib hominũ: factus est
mo. Quod ostium ciues ob tante
mitis p̃positus renouare cupiens
ꝓpter quedam que publico et pri¬

Expanded text:
discumbebant, quibus in mensam allatus est gallus. Quod videin frusta desecuit, tritum quoque piper cum liquamine superfudit. Quo facto, alter protinus ait: Profecto compater, sic explicuisti gallum, ut ipse sanctus Petrus, etiamsi velit, redintegrare non possit. Cui mox intulit ille: Plane non modo B. Petrus; sed et si ipse Christus imperet, gallus hic perpetuo non resurgconcussit, totumque liquamen super modo ipsi usque ad obitum pertulerunt, sed et posteris suis in omnes generationes, velut quoddam hereditarium, reliquerunt. Unde factum cum solēni die, Matisconi sidens per ostiū palatij ingressus, vt surgerstere, mox surrexit, et usque ad ostium invenit: quem jussus statim asceni voce clamans: Succurrite, cives, succurrite, totam eum prosequi potuerunt. Sicque tandem subtractus visibus hominum, factus est mi; quod ostium cives ob tantae mitis praepositus innovare cupiens, propter quaedam quae privato vel pub
Abbreviated transcription (Latin):
anns latiusse fertur in lacu cister¬
ne non habentis aquam ut solem
sius naui ꝑ nilum iter ageret. comes
qui adhoc ip̃m missus fuerat cogni¬
to eius itinere instanter eum insequi
cepit. Et cum forte applicuiss athana¬
sii nauitula ad quendam locum. com¬
ꝑit a p̃tereuntib post tergum esse
ꝑcussorem suum. ce iam iãq nisi ꝓs¬
piceret imminere. Cont̾riti omnes
qui simul adherant socii heremum
suadebant ad fuge p̃sidium expen¬
tendam. Cum ille. Nolite ofilii deter
cussori nr̃o. ut sciat quia longe
maior ẽ qui nos defendit qͣm qui nos¬
ꝑsequitur. Et conu̾sa nauicula: ei
obuiam uenit. Ille qui nullo genere
suspicari posset in occursum sibi ue¬
nire quem quereret: tanqͣm prete¬
reuntes aliquos int̾rogari ubet
ubi audirent esse athanasium. Cunq
respondissent uidisse eum ñ longe
euntem tota celeritate festinat. inua
oculos positum uidere ñ potuit. De¬

Expanded text:
annis ita latuisse fertur in lacu cisternae non habentis aquam, ut solem um fluvium iter ageret: Comes qui ad hoc ipsum missus fuerat, cognito ejus itinere, instanter eum insequi 260 caepit. Et cum forte applicuisset Athanasii navicula ad quendam lo cum, comperit a praetereuntibus post tergum esse percussorem suum, et jam jamque nisi prospiceret, imminere. Conterriti omnes qui simul aderant socii, eremum suadebant ad fugae praesidium petendam. Tum ille: Nolite, inquit, o ficussori nostro, ut sciat quia louge major est qui nos defendit, quam qui persequitur. Et conversa navicula, ius est. Ille qui nullo genere suspicari posset in occursum sibi venire quem quaereret, tanquam praetereuntes aliquos interrogari jubet, ubi audissent esse Athanasium. Cumque respondissent vidisse se eum non longe euntem, tota celeritate pertransiens, poculos positum videre non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
suam sola quod ip̃e eẽt machariꝰ uoce pa¬
tefactꝰ ẽ. Iuit beniamin senior qͥ ual
de clarus habebat᷑. dei dono ditatus: ut
sñ medicamine tactu manꝰ aut olei unc
tione sanaret egrotos. Hic in ydropicã
ianue cũ cabulis añpositis sublate fuis

Expanded text:
suam, sola quod ipse esset Macarius ejus voce patefactum est. Hic ide clarus habebatur, dono Dei ditatus, ut sine medicamine tactu manus aut olei facta oratione sanaret aegrotos. Hic fertur januae cum tabulis antepositis sublatae fuis
Abbreviated transcription (Latin):
alerianus ep̃c octogenarius
nolens diuina sacramenta
ꝓpħanis tradere. a rege enserico om¬
ni urbe ce domo exclusus. reliquum
uite usq ad mortẽ nudus sub nu¬

Expanded text:
alerianus episcopus octogenarius, nolens divina sacramenta profanis tradere, a rege Genserico omni urbe et domo exclusus, reliquum vitae usque ad mortem nudus sub nu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ laudans iussit ex omnib eligi
tis ꝑcipientis uicio uinceret᷑. Cui cũ do¬
mo ab ducte omnib deseruiret obseqͥ¬
is u̾tutẽ modestie eiꝰ ac lenitatis exꝑta
uidens se ab ip̃a mom̃tis singłis gr̃arũ
actiõe ꝓ offitio humanitatis onerari.
post dies paucos ad memoratũ reu̾tit᷑
mͥ p̃ciꝑes qͣm ego reficerem ⁊ cui mori¬
masset peticionem eiꝰ dissimulatione
lius inuentam sͥq traditam domi hr̃e
cepisset atq eadem diligentia qua pͥo¬
ri. illi uidue uel ⁊̃ studiosius mĩstͣrͣet.
hoc solũ ab ea ꝓtantis bñfitus recipi¬
ebat gr̃e ut indignis iugiter afficeret᷑

Expanded text:
simam, iussit ex omnibus eligi tis percipientis uitio uinceretur et mum abductae omnibus deseruiret obsequiis, uirtutem modestiae eius ac lenitatis experta uidensque se ab ipsa momentis singulis gratiarum actione pro officio humanitatis honorari, post dies paucos ad memoratum renersa dari praeciperes quam ego reficerem et cui morimasset petitionem eius dissimulatione lius inventam sibique traditam domi habere coepisset, atque eadem ei diligentia qua priori illi viduae, vel etiam studiosius, ministraret, hoc solum ab ea pro tantis obsequiis recipiebat gratiae, ut indignis jugiter afficeretur