comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatis eoꝵ. Hereor autẽ ne multi
se ꝓfiteant᷑ esse de popło eiꝰ. qͦs tam̃
ipse non habeat de popło suo. Uerȩ¬
or ne plerisq qui quasi in popłe
illiꝰ religiosiores esse uident᷑. ⁊pse ali¬
qͣndo dicat. Popłs hic labiis me hono¬
rat: cor autẽ eoꝵ longe est a me. Ho¬

Expanded text:
eorum. Vereor autem ne multi se profiteantur esse de populo ejus, quos tamen ipse non habeat pro populo suo, vereor ne plerisque, qui quasi in populo ejus religiosiores esse videntur, ipse aliquando dicat: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . No
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis huiꝰ uitalis fructꝰ uiui¬
ficũ decorẽ debemꝰ inquirere: in ꝗͣ.
teste alia seriptura desidu̾nt etiam
angli ꝓspicere: Cuiꝰ pulchritudinẽ in¬
sp̃ũ uidebat. & in sapore uidere cupie¬
bat. qͥ dicebat. Ex syon species decoris eiꝰ.
Et ne mediocrẽ tͥ uideat᷑ cõmendas¬
se decorẽ: recole qd in alio psalmo le¬
gis. Speciosus forma p̃ fibiis homuũ.¬
Ex cuiꝰ bndictione b̾ndicta etiam
tu in muilieribꝰ. quia non potest
mala arbor facere bonũ fructũ.
Benedicta inqͣm tu in mulierib.
quȩ illã generalẽ maledictionem
euasisti. qua dictũ est in tristicia
paries filiꝰ. & nichilominꝰ illam qͥ
secutũ est. maledicta sterilis in
ifrł.ac singłarem consecuta es
b̾ndictionẽ: ut nec sterilisma¬
neas. nec cũ dolore parturias.
Dura necessitas: & graue iugum
suꝑ om̃s filias ene. Ꝙ si parturi¬
unt cruciant᷑. & si ñ parturiunt
maledicunt᷑. Et dolor ꝓhibet pa¬

Expanded text:
quanto magis hujus vitalis fructus viviquanto magis hujus vitalis fructus vivificum decorem debemus inquirere, in quem, teste alia Scriptura, desiderant etiam angeli prospicerespiritu videbat, et in corpore videre cupiebat, qui dicebat: Ex Sion species decoris ejus . Et ne mediocrem tibi videatur commendasse decorem, recole quod in alio psalmo legis: Speciosus forma prae filiis homex cujus benedictione benedicta etiam tu in mulieribus; quia non potest mala arbor fructum facere bonum. Benedicta, inquam, tu in mulieribus, quae illam generalem maledictionem evasisti, qua dictum est, In tristitia paries filios ; et nihilominus illam, qua secutum est, Maledicta sterilis in Israel : ac singularem consecuta es benedictionem, ut nec sterilis maneas, nec cum dolore parturias. Dura necessitas, et grave jugum super omnes filias Evae! Et si parturiunt, cruciantur: et si non parturiunt, maledicuntur. Et dolor prohibet pa
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit᷑ benedictꝰ uir. bñdictꝰ paniis. bene¬
dicta mulier. b̾ndicta terra.: uelsi qͥd
dictꝰ in odore. bndictꝰ in sapore: bene¬
dictꝰ in specie. Huiꝰ odoriferi fructꝰ
fraglantiã sentiebat: qͥ dicebat. Ecce
odor filii mei sicut odor agri pleni:
cui benedixit dñs. An non uere be¬
nedictꝰ. cui bndixit dñs: De sapore
liter eructabat dicens. Gustate &
uidete: qm̃ suauis est dns. sẜ alibi.
Qͣmmagna multitudo dulcedinis
tue dne.: qͣm abscondisti tim̃tibꝰ te.
qm̃ suauis est dns. Et ipse fructꝰ de se.
inuitans nos ad se. Qedit me adhuc
esuriet: & qͥ bibit me adhuc sitiet.
Utiq ꝓpt̾ saporis dulcedinẽ hoc dice¬
bat: qua semel gustatꝰ maiꝰ excitat
appetitũ. Donꝰ fructꝰ. qͥ animnarum
esurientiũ & sitientiũ iusticiã. et
esca & potꝰ est.. Iudisti de odore. au¬
disti de sapore: audisti & de specie.
Si enim fructꝰ ille mortis non solũ
suauis fuit ad uescendũ: s etiam
teste scriptura delectabilis aspectu.

Expanded text:
Dicitur benedictus vir, benedictus panis, benedicta mulier, benedicta terra, vel, si quid dictus in odore, benedictus in sapore, benedictus in specie. Hujus odoriferi fructus fragrantiam sentiebat qui dicebat: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Annon vere benedictus, cui benedixit Dominus? De sapore liter eructabat, dicens: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus ; et alibi: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam absconam dulcis est Dominus . Et ipse Fructus de se, invitans nos ad se: Qui edit me, ait, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Utique propter saporis dulcedinem hoc dicebat, qui semel gustatus magis excitat appetitum. Bonus fructus, qui animarum esurientium et sitientium justitiam, et esca, et potus est. Audisti de odore, audisti de sapore: audi et de specie. Si enim fructus ille mortis non solum suavis fuit ad vescendum, sed etiam, teste Scriptura, delectabilis aspectu ;
Abbreviated transcription (Latin):
ducit in terrã uiuentiũ. Ipse enim
saluũ faciet popłm suũ: a peccatis
coꝵ. Qͥs est hic qͥ etiam peccata dimit¬
tit. Utinã & me peccatorẽ dignetur
dñs ih̾c annumerare popło suo: ut
saluũ me faciat a peccatis meis. Ue¬
re enim beatꝰ popłs cuiꝰ iste dns iho¬

Expanded text:
terram viventium. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Utinam et me peccatorem dignetur Dominus Jesus annumerare populo suo, ut salvum me faciat a peccatis meis! Vere enim beatus populus cujus iste Jes
Abbreviated transcription (Latin):
Duosiħe lego in typo huiꝰ libri quem
nunc in manib habemꝰ p̃cessisse:
ambos popłis p̃fuisse. Qtioꝵ imꝰ popłm
suũ de babilone eduxit: alter suum
in terrã ꝓmissionis introduxit. Et¬

Expanded text:
Duos Jesus lego in typo hujus, quem nunc in manibus habemus, praecessisse, ambos populis praefuisse: quorum unus populum suum de Babylone eduxit , alter suum in terram promissionis introduxit
Abbreviated transcription (Latin):
cipis. Pat̾ inqͣm cecũ: qͥ suũ filiũ fa
at ꝙ tuũ. filiꝰ tecũ. qͥ ad condendũ in te
mirabile sacram̃tũ miro mͦ & sibi re¬
serat genitale secretũ: ꝙ tͥ seruat uͥgi¬
cum. Penedicta tu in mulieribꝰ & be¬
tu beuedicta benedictꝰ fructꝰ uentris
tui:s qͥa ille te p̃uenit in benedic¬
honib dulcedinis. ido benedictatu.
uere ꝙenim benedictꝰ fructꝰ uentͥs
tii. iti qͦ benedicte st̃ om̃s gentes:
de cuiꝰ plenitiudine tu qͦq accepisti

Expanded text:
cipis. Pater, inquam, tecum, qui Filium suum facit et tuum. Filius tecum, qui ad condendum in te mirabile sacramentum, miro modo et sibi reserat genitale secretum, et tibi servat virgicum. 5. Benedicta tu in mulieribus. tu benedicta, ideo benedictus fructus ventris tui: sed quia ille te praevenit in benedictionibus dulcedinis, ideo tu benedicta. Vere etenim benedictus fructus ventris tui, in quo benedictae sunt omnes gentes, de cujus p
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sapientia iħc conceptꝰ qͣm natꝰ.
paruus qͣm magnꝰ. Siue gͦ latens
in utero. siue uagiens in p̃sepio.
siue iam gͣndiusels int̾rogans doc¬
bores in templo. siue iam ꝑfecte
etatis docens in templo: eque ꝓfec¬
to plenꝰ fuit spu sc̃o. Nec fuit hora in
quacũq etate sua qͦ de plenitudine
illa qͣm in sui correptione accepit in
utero. uel aliqͥd minueret᷑. uł idem ali
qͥd adiceret᷑. s a pͥncipio ꝑfectꝰ. a pͥnci¬
pio inqͣm plenꝰ fuit sp̃u sapientie & in

Expanded text:
fuit sapientia Jesus conceptus, quam natus; parvus, quam magnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in praesepio, sive jam grandiusculus interrogans doctores in templo, sive jam perfectae aetatis docens in populo, aeque profecto plenus fuit Spiritu sancto. Nec fuit hora in quacunque aetate sua, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione accepit in utero, vel aliquid minueretur, vel aliquid eidem adjiceretur: sed a principio perfectus, a principio, inquam, plenus fuit spiritu sapientiae et in
Abbreviated transcription (Latin):
dat ab ore. ñ recedat a corde: ut im¬
petres eiꝰ orationis suffragiũ. ne dese¬
ras conuersationis exemplũ. Ipsam
sequens non deuias. ip̾am rogans ñ
desꝑas. ip̃am cogitans ñ erras. Ipsa te¬
nente ñ corrus. ipsa ꝓtegente non me¬
cuis. ipsa duce ñ fatigaris. ipsa ꝓpicia
ꝑuenis: & sic in temetipso experiris.
qm̃i merito dictũ est . & nom̃ uirgi¬
nis maria. S iam modice pausan¬
dum est: ne & nos in transitu clari¬
tatem tanti luminis intueam᷑. It
enim uerbis apłicis utar. bonũ est
nos hic esse: ꝙ libet dulciter contem¬
plari in silentio. qd̵ laboriosa non suf¬
ficiet explicare locutio. Interim au¬
tem ex deuota scintillantis syderis
contemplatione: feruentior repa
uerba scõꝵ assumo: qd uł ex uascłoꝵ
pulchritudine gratiora fiant. queq
in his lectori apposuerim. Ut autem
nunc a ꝓpħicis uerbis incipiã. ue mͥ ñ¬

Expanded text:
dat ab ore, non recedat a corde; et ut imdat ab ore, non recedat a corde; et ut impetres ejus orationis suffragium, non deseras conversationis exemplum. Ipsam sequens non devias: ipsam rogans non desperas: ipsam cogitans non erras. Ipsa tenente non corruis; ipsa protegente non metuis; ipsa duce non fatigaris; ipsa propitia pervenis: et sic in temetipso experiris quam merito dictum sit, Et nomen Virginis Maria. Sed jam modice pausandum est, ne et nos in transitu claritatem tanti luminis intueamur. Ut enim verbis apostolicis utar, Bonum est nos hic esse : et libet dulciter contemplari in silentio, quod laboriosa non sufficit explicare locutio. Interim autem ex devota scintillantis sideris contemplatione, ferventior reparverba sanctorum assumo, quo vel vasculorum pulchritudine gratiora fiant quaecunque in eis lectori apposuerim. Ut autem nunc a propheticis verbis incipiam: Vae m
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ orbẽ illuminat: cuiꝰ splendor
& fulget in suꝑnis. ꝙ inferos pene¬
trat: terras etiam ꝑlustrans. & cale¬
faciens magis m̃tes qͣm corpora. fo¬
mare magnũ & spaciosũ. necessario
subleuata: micans meritis. illustrais
exemplis. O quisqͥs te intelligis in hħ
tas ocłos a fulgore syderis huiꝰ. si non
uis obriu ꝓcellis. Si insurgant uenti
temptationes. si incurras scopulos
tribulationũ: respice stellã. inuoca
maruam. Si iactaris suꝑbie undis. si
ambitionis. si detractionis. si emula¬
tionis: respice stellã. uoca mariam.
Si iracundia. aut auaricia. aut car¬
nis illecebra. concusserit mentis na¬
uicłam: respice ad oraiao. Si crimi¬
num immanitate turbatꝰ. conscientie
feditate confusus. iudicii horrore ꝑter¬
ritꝰ. baratro incipias absorber i tͥsticie.
desꝑationis abẏsso: cogita mariaor. In
ꝑidis. in angustiis. in rebꝰ dubiis. mari¬
am cogita. matrtiati inuoca: non rece¬

Expanded text:
versum orbem illuminat, cujus splendor versum orbem illuminat, cujus splendor et praefulget in supernis, et inferos penetrat: terras etiam perlustrans, et calefaciens magis mentes quam corpora, fomare magnum et spatiosum necessario sublevata, micans meritis, illustrans exemplis. O quisquis te intelligis in hujtas oculos a fulgore hujus sideris, si non vis obrui procellis. Si insurgant venti tentationum, si incurras scopulos tribulationum, respice stellam, voca Mariam. Si jactaris superbiae undis, si ambitionis, si detractionis, si aemulationis; respice stellam, voca Mariam. Si iracundia, aut avaritia, aut carnis illecebra naviculam concusserit mentis, respice ad Mariam. Si criminum immanitate turbatus, conscientiae foeditate confusus, judicii horrore perterritus, barathro incipias absorberi tristitiae, desperationis abysso; cogita Mariam. In periculis, in angustiis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca. Non rece
Abbreviated transcription (Latin):
lent uidere ñ uiderunt. ¶¬
& audire & ñ audier̃t. ñ solũ aui¬
di᷑re & audire. s etiam portare.
deducere. amplecti. deoscłari. nu¬
trire. & custodire. Non tantũ au¬
tem ioseph: s ꝙ maria descendis¬
se credenda est de domo dauid. Ali¬
oqiun ñ fiusset desponsata uiro
de domo dauid: si non esset & ip¬
sa de domo dauid.Ambo gͥ erant
de domo dauid. s in alt̾a completa est
ueritas. qͣm iurauit dñs dauid: alt̾o
tam̃ conscio & teste adimplete ꝓmis¬
sionis. In fine autẽ uersus: & nomen
inqͥt uirginis maria. Loquam pau¬
ca & suꝑ hoc nomine. qd̾ int̾pretatũ
maris stella dicit᷑. & matͥ uirgini
ualde conuenient̾ aptat᷑. Ipsa nãq
aptissime syderi cõparat᷑: qr sicut
sine sui corruptione sydꝰ suũ emit¬
tit radiũ. sic absq sui lesione uugo
parturiuit filiũ. Nec syderi radiꝰ
suã minuit claritatẽ: nec uirgini
filiꝰ suã integritatẽ. Ipsa est gͦ nob
illa stella ex iacob oeta. cuiꝰ radiꝰ uni¬

Expanded text:
lent videre, non viderunt; audire, et non audierunt; non solum videre et audire, sed etiam portare, deducere, amplecti, deosculari, nutrire et custodire. Non tantum autem Joseph, sed et Maria descendisse credenda est de domo David. Alioquin non fuisset desponsata viro de domo David, si non esset et ipsa de domo David. Ambo igitur erant de domo David; sed in altera completa est veritas, quam juravit Dominus David, altero tamen conscio et teste adimpletae promissionis. 17. In fine autem versus, Et nomen, inquit, Virginis Maria. Loquamur pauca et super hoc nomine, quod interpretatum maris stella dicitur, et matri Virgini valde convenienter aptatur. Ipsa namque aptissime sideri comparatur; quia, sicut sine sui corruptione sidus suum emittit radium, sic absque sui laesione virgo parturit filium. Nec sideri radius suam minuit claritatem, nec Virgini Filius suam integritatem. Ipsa est igitur nobilis illa stella ex Jacob orta, cujus radius uni
Abbreviated transcription (Latin):
diens de loco scõ suo. exultauit
ut gygas ad currendã uiã. & licet
a sũmo celo egressio eiꝰ. nimio tam̃
ꝑuolans desid̾io p̃uenit nuncium
gerat. cuiꝰ decorẽ concupierat. Quẽ ꝓspi¬
ciens alonge uenientẽ: gratulans & ex¬
ultans ait ecclia. Ecce uenit is saliens
in montibꝰ. & tͣnsiliens colles. Merito
autẽ concupnuit rex decorẽ uirginis
rat a patre suo dauid: dicente sibi.
Audi filia & uide & inclina aurẽ tuã.
& obliuiscere popłm turũ & domũ pa¬
tris tui. Et si hoc feceris: concupisoet
rex decorẽ tuũ. Audiuit qͥppe & uidit.
non ut qͥdam qͥ audientes non aubi¬
unt. & uidentes ñ intelligunt: sal
audiuit . & credidit. ꝙ uidit ꝙ intel

Expanded text:
oco sancte suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; et licet a summo coelo egressio ejus , nimio tamen pervolans desiderio praevenit suum gerat, cujus decorem concupierat. Quem prospiciens a longe venientem gratulans et exsultans ait Ecclesia: Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles . 3. Merito autem concupivit Rex decorem Virginis.rat a patre suo David, dicente sibi: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Et si hoc feceris, concupiscet rex decorem tuum . Audivit quippe et vidit, non ut quidam, qui audientes non audiunt, et videntes non intelligunt; sed audivit et credidit, vidit et i
Abbreviated transcription (Latin):
tos fusse sp̃u scõ: s longe dissimilit̾
a mania. Alioqͥn nec illo habitauit
plenitudo diuinitatis corporaliter
quẽadmodũ in maria: nec illi conce¬
perunt de sp̃u sc̃õ quomͦ mania.
aue inqͥt gr̃a plena: dñs tecũ. Quid
mirũ si gr̃a plena ẽrat: cũ qua dñs
erat: S hoc potiꝰ mirandũ est. qͦmͦ
qͥ angłm miserat ad uirginẽ. ab angło
inuentꝰ est cũ uͥgine. Ita ne uelocior
angło fuit ds: ut festinantẽ nunti¬
um celerior ipse p̃ueniret ad terras:
Nec mirũ. Nam eũ esset rex in accu¬
bitu suo. nardꝰ uirginis dedit odorẽ
suũ: ascendit in conspectu głe fumꝰ¬

Expanded text:
onge dissimiliter a Maria. Alioquin nec in illo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter, quemadmodum in Maria: nec illi conceperunt de Spiritu sancto, quomodo Maria. Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum. Quid mirum si gratia plena erat, cum qua Dominus erat? Sed hoc potius mirandum, quomodo qui Angelum miserat ad Virginem, ab Angelo inventus est esse cum Virgine. Itane velocior Angelo fuit Deus, ut festinantem nuntium celerior ipse praeveniret ad terras? Nec mirum Nam cum esset Rex in accubitu suo, nardus Virginis dedit odorem suum, et ascendit in conspectu g
Abbreviated transcription (Latin):
ta seruauit ñ sibi s om̃i popło:
iste panẽ uiuũ e celo seruandũ ac¬
do. Non est dubiũ qͥn bonꝰ & fidelis ħo
fuerit iste ioseph: cui mater despon¬
sata est saluatoris. fidelis in qͣm ser¬
uus & prudens. quẽ constituit dñs
sue matͥs solatiũ: sue carnis nutͥti¬
um. solũ deniq in t̾ris magni con¬
silii coadiutorẽ sibi fidelissimũ.
Huc accedit: qd̾ dicit᷑ fuisse de do¬
mo dauid. uere enuimn de domo da¬
uid. uere de regia styrpe descen¬
dit uir iste ioseph: nobilis genere.
m̃te nobilior. Plane filiꝰ dauid: ñ
degenerans a patre suo dauid. Fror¬
sus inqͣm filiꝰ dauid. ñ tantũ de¬
carne s fide: s scĩtate. s deuotio¬
ne. Quẽ tanqͣm alterũ dauid dñs¬

Expanded text:
ta servavit non sibi, sed omni populo : iste panem vivum e coelo servandum acdo. Non est dubium quin bonus et fidelis homo fuerit iste Joseph, cui Mater desponsata est Salvatoris. Fidelis, inquam, servus et prudens, quem constituit Dominus suae matris solatium, suae carnis nutritium, solum denique in terris magni consilii coadjutorem sibi fidelissimum. Huc accedit quod dicitur fuisse de domo David. Vere enim de domo David, vere de regia stirpe descendit vir iste Joseph, nobilis genere, mente nobilior. Plane filius David, non degenerans a patre suo David. Prorsus, inquam, filius David, non tantum carne, sed fide, sed sanctitate, sed devotione: que
Abbreviated transcription (Latin):
ex subtilitate sue substantie hoc ha¬
beat in natura. ut nec seris ferreis
tes non obsistunt. s cuncta illis uisi¬
bilia cedunt. cuncta eque corpora
qͣntũlibet solida uł spissa sint pene¬
trabilia st̃ eis ac ꝑuia. Suspicandũ
gͥ non est qd̾ aꝑtũ inuenerit angloꝰ
ostiũ uirginis. cui nimirũ in ꝓposito erat
Clauserat itaq etiam illa hora suũ suꝑ
se habitacłni prudentissima uirgo:

Expanded text:
ex subtilitate substantiae suae hoc haex subtilitate substantiae suae hoc habet in natura, ut nec seris ferreis tes non obsistunt, sed cuncta illis visibilia cedunt, cuncta aeque corpora, quantumlibet solida vel spissa, penetrabilia sunt eis ac pervia. Suspicandum igitur non est, quod apertum invenerit angelus ostiolum Virginis, cui nimirum in proposito erat Clauserat itaque etiam illa hora suum super se habitaculum Virgo prudentissima,
Abbreviated transcription (Latin):
audiã ad me dictũ. Quare tu enarras
iusticias meas: & assiunis testamentũ
meũ ꝑ os tuũ: Ntinã & mͥ de suꝑno al¬
tari. ñ qͥdem carbo unꝰ s ingens globꝰ
prurientis oris mei rubiginẽ ad ple¬
num excoquere sufficiat. qͣtinꝰ angłi
ad uirginẽ. & uͥginis ad ipsũ grata
qͣlicũq replicare sermone. Ait gͥ
euangłista. s ingressus ad eã haud
dubiũ qͥn ad mrariam. dixit. due
gr̃a plena: dñs tecũ. Qͦ ingressus
ad eã : Puto in secretoriũ pudici
cubicłi: ubi illa fortassis clauso suꝑ
se ostio. orabat patrẽ suũ in abscon¬
dito. Solent angli astare orantibꝰ &
delectari in his que uident puras
manꝰ leuare in oratione: holocaus¬
bum sc̃ẽ deuotionis gaudent se offer¬
re dõ in odorẽ suauitatis. Manie autẽ
orationes qͣntũ placueruit in conspectu
altissimi angłs indicauit: qͥ ingressꝰ
ad eã tã reuerenter salutauerit. Noc
fuit difficile angło ꝑ clausũ ostiũ pe¬
netrare ad abdita uirginis: qͥ utiq

Expanded text:
u enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Utinam et mihi de superno altari, non quidem carbo unus, sed ingens globusprurientis 744 oris mei rubiginem ad plenum excoquere sufficiat! quatenus angeli ad Virginem, et Virginis ad ipsum grata qualicunque replicare sermone. Ait igitur evangelista: Et ingressus Angelus ad eam, haud dubium quin ad Mariam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quo ingressus ad eam? Puto in secretarium pudici cubiculi, ubi illa fortassis clauso super se ostio orabat Patrem suum in abscondito. Solent angeli astare orantibus, et delectari in his quos vident levare puras manus in oratione: holocaustum sanctae devotionis gaudent se offerre Deo in odorem suavitatis. Mariae autem orationes quantum placuerint in conspectu Altissimi, angelus indicavit, qui ingressus ad eam, tam reverenter salutavit. Nec fuit difficile angelo per clausum ostium penetrare ad abdita Virginis, qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista. Sy ipse erat incipiens
seph. Nec uir gͦ matͥs. nec filii pat̾ exti¬
tit: qͣmius certa ut dictũ est & neces¬
saria dispensatione utrũq ad tempꝰ
& appellatꝰ sit & dictꝰ. & putatꝰ. Coni¬
ce tam̃ ex hac appellatione qͣmlibet
dispensatorie meruit honorari ad̾eo
dubitas interp̃tari. qͥ & qualis ħo
fuerit iste ioseph. Simul ꝙ mem̃to
magni illiꝰ qͦndã patͥarche uenditi
in egẏpto: & scito ipsius istũ ñ solũ
uocabulũ fuisse sortitũ. s & casti¬
moniã adeptũ: innocentiã assecu¬
tum & gr̃am. Siqͥdem ille ioseph
frat̾na ex inuidia uenditꝰ. &

Expanded text:
evangelista: Et ipse Jesus erat incipiens evangelista: Et ipse Jesus erat incipiens seph . Nec vir ergo matris, nec filii pater exstitit, quamvis certa ut dictum est et necessaria dispensatione utrumque ad tempus et appellatus sit et putatus. 16. Conjice tamen ex hac appellatione, qua, licet dispensatoria, meruit honorari a Deo,dubitas interpretari quis et qualis homo fuerit iste Joseph. Simul et memento magni illius quondam patriarchae venditi in Aegypto : et scito ipsius istum non solum vocabulum fuisse sortitum, sed et castimoniam adeptum, innocentiam assecutum et gratiam. Siquidem ille Joseph, fraterna ex invid
Abbreviated transcription (Latin):
habitare cũ ea ꝓpt̾ suspitionẽ: nec
tam̃ qͥa ꝑius erat traducere noluisse
suspectã. ꝙ ideo uoluerit occulte di¬
mutere eã: breuit̾ respondebo.
etam sic illã dubitationẽ iosephfu¬
isse necessariã: que diuino meruit
edificari oracło. Sic quippe scriptũ
est. hec autẽ eo cogitante. qͦd scilicet
occulte dimittẽt eã: apparuit ei an¬
gelus in soranis dicens. Ioseph fili da¬
uid noli timere acciꝑe mariao con¬
iugem tuã: qd̾ enim in ea natũ elt.
de sp̃u sc̃o est. Itaq ꝓpt̾ istas rationes
desponsata est mrauia ioseph: uł potiꝰ
sicut ponit euangłista. uiro cui no¬
men erat ioseph. Hirũ nominat.
tutis erat. Uel potiꝰ qr iuxta alium
euanglistam. ñ uir simpliciter. s
uir dictꝰ est.: merito appellat᷑ qd̵ neces¬
sarie putat᷑. Debuit gͦ uir eiꝰ appellari:
qͥa necesse fuit & putari.sicut & pat̾
saluatoris. ñ qͥdem esse s dici meruit.
ut putaret᷑ esse: dicente hoc ipso

Expanded text:
habitare cum ea propter suspicionem, nec habitare cum ea propter suspicionem, nec tamen quia pius erat traducere voluisse suspectam, et ideo voluerit occulte dimittere eam, breviter respondeo, etiam sic dubitationem illam Joseph fuisse necessariam, quae divino meruit certificari oraculo. Sic quippe scriptum est: Haec autem eo cogitante, scilicet quod occulte dimitteret eam, apparuit ei angelus in somnis, dicens: Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Itaque propter istas rationes desponsata est Maria Joseph, vel potius, sicut ponit evangelista, viro, cui nomen erat Joseph. Virum nominat, tutis erat. Vel potius quia, juxta alium evangelistam, non vir simpliciter, sed vir ejus dictus est, merito appellatur quod necessarie putatur. Debuit ergo vir ejus appellari, quia necesse fuit et putari: sicut et pater Salvatoris non quidem esse, sed dici meruit, ut putaretur esse, dicente hoc ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ. mysterii ꝓfunditatẽ. ẜ ideo
uoluit occulte dimitt̾e eã. Miraris
qd̾ ioseph p̃gnantis sese consortio uir¬
ginis iudicabat indignũ: cũ audi¬
as ꝙ scãm elirabeth eiꝰ ñ posse fer¬
re p̃sentiã. nͥ cũ tremore qͥdem et
reuerentia: Ait namq. Unde hoc
mͥ. ut ueniat mat̾ dñi mei ad
me: Ideo ioseph uoluit dimitrẽ
eã. S quare occulte: ꝙ ñ palam:
Ne indelicet diuortii causa inqͥ¬
uicis. popło non credenti & contradi¬
centi: Si diceret qd sentiebat. qͦd de
illiꝰ puritate comꝓbauerat: nonne
increduli & crudeles iudei subsan¬
narent eũ. lapidarent illã: Qn¬
donamq ueritati cred̾e̾nt tacenti
in utero: qͣm postea contempser̃t
clamantẽ in templo: Qd facerent
necdũ apparenti: cui postmodũ im¬
pias manꝰ iniecer̃t etiam miracłis
choruscanti: Merito gͦ uir iustꝰ ne
aut m̃tiri aut diffamare cogeret᷑
iosephsicut hominẽ dubitasse com¬
cendat: s qr iustꝰ erat noluisse qͥdem

Expanded text:
vitatem, mysterii profunditatem: et ideo occulte voluit dimittere eam. 742 Miraris quod Joseph praegnantis sese consortio Virginis judicabat indignum, cum audias et sanctam Elisabeth ejus non posse ferre praesentiam, nisi cum tremore quidem et reverentia? Ait namque: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ideo itaque Joseph voluit dimittere eam. Sed quare occulte, et non palam? Ne videlicet divortii causam inquvicis, populo non credenti et contradicenti? Si diceret quod sentiebat, quod de illics puritate comprobaverat, nonne mox increduli et crudeles Judaei subsannarent illum, lapidarent illam? Quando namque Veritati crederent tacenti in utero, quam postea contempserunt clamantem in templo? Quid facerent necdum apparenti, qui postmodum impias manus injecerunt etiam miraculis coruscanti? Merito ergo vir justus, ne aut mentiri, aut diffamare cogereturtiat, et Joseph sicut hominem dubitasse contendat, sed quia justus erat, noluisse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã. Ꝙ oblita ełt popłm suñ et
domũ patris sui: qͥa nec popłm suũ
augere ꝓlis successione. nec domui
patris sui relinquere curauit here¬
de pat̾na domo rerũ terrenarũ ha¬
bere potusset: om̃ia arbitrata est

Expanded text:
linam, et oblita est populum suum, et domum patris sui: quia nec populum suum augere prolis successione, nec domui patris sui relinquere curavit haerede paterna domo rerum terrenarum habere potuisset, omnia arbitrata est
Abbreviated transcription (Latin):
beat uit qͥd causet᷑ aduersus feminã.
qͥutiq dũ inprudent̾ se excusare
conaret᷑: crudeliter illã accusarȩ
non cunctatꝰ est dicens. Mulier quã
dedistimͥ: dedit mͥ de ligno & come¬
di. Propt̾ea curre eua ad mariam.
curre mater ad filiã. filia ꝓ matre res¬
ipsa patri ꝓ matre satisfaciat. qi ecce
si uir cecidit ꝑ feminã. iã non erigi¬
tur nͥ ꝑ feminã. Qͥd dicebas o adam:
Oulier qͦm dedistimͥ: dedit mͥ de lig¬
no & comedi. Uerba maliciȩ st̃ hȩc:
Neruntam̃ sapientia uincit maliciã.
cũ occasionẽ uenie qͣm a te d̾s int̾ro¬
gando dicere tẽptauit s ñ potuit:
in thesauro indeficientis sue pieta¬
tis inuenit. Reddit᷑ nempe femina
porrigit uite. & ꝓ uenenoso cibo illo
amaritudinis dulcedinẽ pariat frus¬
tus eterm. Muta gͥ uerbũ inique ex¬
est suꝑ mel ori meo. qͥa in ipso uiuifi¬
castime. Ecce ad hoc missus est ad uirgi

Expanded text:
beat vir quid causetur adversus feminam: beat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro matre resipsa patri pro matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Muta ergo iniquae exest super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad
Abbreviated transcription (Latin):
bis hic euangłista ꝯm̃dat: cũ angła
phibet a d̾o destinatũ ad uirginem.
A do inqͥt ad uͥginẽ. id est a celso aci
humilẽ: a dõ ad ancillã. a creatore
ad creaturã. Enta dignatio di. qͣn¬
ta uͥginis excellentia. Furrite mats
currite filie: currite om̃s quȩ post
euã. & ex eua c parturimini cum
tͥsticia. & parturitis. adite ungina¬
lem thalamũ. ingredimini si potes¬
lis pudicũ sororis ur̃e cubiłm. Etce
enim ds mittit ad uͥginẽ. ecce astt᷑
angłs oxariam. apponite aurẽ pari¬
eti. auscultate qͥd nuntiet ei: si forte
audiatis. unde consolemini. Heta¬
re pat̾ adam. s magis tu o eua matͥ
exulta: qͥ sicut omniũ parentesita
omniũ fuistis ꝑemptores: & qͦd iust¬
licius est priꝰ ꝑemptores qͣm paren¬
tes. Ambo inqͣm consolamini suꝑfi
lia. & tali filia. s ampliꝰ illa de qua
malũ ortũ est priꝰ. cuiꝰ obꝓbriũ in
om̃s ꝑ transiit mulieres. Instat nãs
tempꝰ qͦ iam tollat᷑ obꝓbriũ. nec ha¬

Expanded text:
bis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filiae; currite, omnes quae post Evam, et ex Eva, et parturimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium parentes, ita omnium fuistis peremptores; et, quod infelicius est, prius peremptores, quam parentes. Ambo, inquam, consolamini super filia, et tali filia; sed illa amplius, de qua malum ortum est prius, cujus opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec ha
Abbreviated transcription (Latin):
herodi Lanam inuidiã fugiens.
xꝑm in egyptũ porta¬
uit. Ille dño suo fidẽ seruans. dñe
noluit cõmisceri: iste dñam suã
dñi sui matrẽ uirginẽ agnoscens.
& ipse continens fidelit̾ custodiuit.
Illi data est intelligentia somnioꝵ:¬

Expanded text:
odianam invidiam fugiens, Christum in Aegyptum portavit . Ille domino suo fidem servans, dominae noluit commisceri : iste dominam suam, Domini sui matrem, virginem agnoscens, et ipse continens fideliter custodivit. Illi data est intelligentia in m
Abbreviated transcription (Latin):
Missus est angłs gabrihel a do: ad
uirginẽ desponsatã ioseph. Ad iuigi¬
nem inqͥt desponsatã. Qe despon¬
satam: Cum esset inqͣm uͥgo elec¬
ta. & ut ostensũ est uirgo conceptu¬
ra. uͥgo paritura: mirũ cur despon¬
sata fuerit non nuptura. Numqͥd uel
hoc casu factũ qͥs dixerit: Non est ca¬
su factũ qd̾ rationabił causa comĩdat.
causa ualde utilis & necessaria. & di¬
uini ꝓrsus adinuentione consilii dig¬
na. Dicam qͥd mͥ immo qd̾ ante me
patͥb uisũ fuit. Illa itaq fuit ratio
desponsationis marie: que & dubita¬
ut a die desponsationis sue usq ad
tempꝰ nuptiarũ sponsis sponse tra¬
derent᷑ custodiende: qͣtinꝰ earũ ipsi
co sibi pudicitiã curiosiꝰ seruarent:
qͦ sibi ipsi fideliores existerent. Sicut
gͦ thomas dubitando. palpando.
rectionis: ita & ioseph mariam sibi
disponsando. eiꝰ conuersationẽ in
tempore custodie studiosiꝰ comꝑ¬
bando: factꝰ est pudicitie fidelissimꝰ
testis. Pulchra utriꝰq rei conuenien¬

Expanded text:
issus est, ait, angelus Gabriel a Deo ad Virginem, desponsatam Joseph. 12. Ad Virginem, inquit, desponsatam. Quare desponsatam? Cum esset, inquam, virgo electa, et, ut ostensum est, virgo conceptura, virgo paritura, mirum cur desponsata fuerit, non nuptura. Nunquid vel hoc casu factum quis dixerit? Non est casu factum, quod rationabilis causa commendat, causa valde utilis et necessaria, et divini prorsus adinventione consilii digna. Dicam quod mihi, imo quod ante me Patribus visum fuit. Illa utique fuit ratio desponsationis Mariae, quae et dubitaerat, ut a die desponsationis suae, usque ad tempus nuptiarum, sponsis sponsae traderentur custodiendae: quatenus earum ipsi eo sibi pudicitiam curiosius servarent, quo sibi ipsi fideliores existerent. Sicut ergo Thomas dubitando, palpando, rectionis, ita et Joseph Mariam sibi desponsando ejusque conversationem in tempore custodiae studiosius comprobando, factus est pudicitiae fidelissimus testis. Pulchra utriusque rei convenien
Abbreviated transcription (Latin):
etate & gr̃a: apd̃ d̾m & homunes.
Nam qͦd de sapientia hic & gr̃a dictũ
apparebat intelligendũ est. Nonqr
uidelicet aliqͥd ei nouũ acced̾et qͦd
ante non hab̾et. s qͦd accedere
uidet᷑. qͣndo uolebat ipse ubi uid̾e̾t᷑.¬

Expanded text:
d Deum et homines . Nam quod de sapientia et gratia hic dictum apparebat, intelligendum est: non quia videlicet aliquid ei novum accederet, quod ante non haberet; sed quod accedere videretur, quando volebat ipse ubi vide
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit᷑ longitudo breuis. latitudo
angusta. altitudo subdita. ꝓfunditas
plena. Ibi agnoscit᷑ lux non lucens.
uerbũ inflans. aqua sitiens. panis esu¬
riens. Hideamꝰ si attendas potentiã
regi. sapientiã instrui. uirtutẽ sus¬
bentari. dm̃ deniq lactentẽ. s an¬
gelos reficientẽ: uagientẽ. s mise¬
ros consolantẽ. Uideamꝰ si attendas
tristari leticiã. pauere fiduciã. salu¬
tem pati: uitã mori. fortitudinẽ
infirmari. SS qd non minꝰ miran¬
dum est. ipsa ibi cernit᷑ tristicia le¬
tificans. pauor confortans. passio sal¬
uans. mors uiuificans. infirmitas
roborans. Cui iam illud non occur¬
rat qͦd querebã: Nunqͥd non facile
tͥ est int̾ hec feminã agnoscere ui¬
rum circũdantẽ: cũ uideas mariã

Expanded text:
agnoscitur longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana  alias, plena. Ibi agnoscitur lux non lucens, verbum infans, aqua sitiens, panis esuriens. Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instrui, virtutem sustentari: Deum denique lactentem, sed angelos reficientem; vagientem, sed miseros consolantem. Videas, si attendas, tristari laetitiam, pavere fiduciam, salutem pati, vitam mori, fortitudinem infirmari. Sed, quod non minus mirandum est, ipsa ibi cernitur tristitia laetificans, pavor confortans, passio salvans, mors vivificans, infirmitas roborans. Cui jam illud quoque non occurrat, quod quaerebam? Nunquid non facile tibi est inter haec feminam agnoscere virum circumdantem, cum Mariam
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sibi inuicẽ concinunt: Uibes
qͣm stupendũ sit hoc unũ de uir¬
gine. & in uirgine factũ miracłm:
Qd̾ moysi monstratũ est in rubo it
igne. aaron in uirga & flore. gedeo¬
ni in uellere & rore: Hoc aꝑte p̃uidit
salomon in p̃cio & forti muliere. aꝑ

Expanded text:
dicta sibi invicem concinant. Vides dicta sibi invicem concinant. Vides quam stupendum sit hoc unum de Virgine et in Virgine factum miraculum,  praedixerunt. Quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte Salomon praedixit in forti muliere et
Abbreviated transcription (Latin):
nebat & suã. Et qͣndo uolebat ꝙ qͥb
uolebat. sapiens apparebat: qͣndo ꝙ
qͥbꝰ uolebat. sapientior: qͣndo & qͥb
uolebat sapientissimꝰ. qͣmqͣm in se
nunqͣm esset nͥ sapientissimꝰ. Simi
liter & cũ semꝑ om̃i gr̃a plenꝰ fuis¬
homines habere deb̾et: ꝓ suo tam̃
arbitrio eam nunc plꝰ nunc minꝰ
ostendebat. ꝓut cernentiũ uel
meritis congruere: uł saluti ex¬
pedire sciebat. Constat gͦ qͥa semꝑ
ihc uirilẽ animũ habuit. & si sẽꝑ
in corpore uir non apparuerit.
Cur deniq dubito uirũ fuisse in
utero: quẽ inbi dm fuisse non ambi
S uide si non etiam hanc iheremie
nouitatẽ ysaias lucidissime aꝑuit.
qͦ nouos suꝑiꝰ a aronicos flores expo¬
suit. Ecce iuirgo inqͥt concipiet &
pariet filiũ. En habes feminã: scili¬
cet uirginẽ. His & de uiro audire qͥ
nuel: id est nob̾cũ ds̃. femina itaq
circũdans uirũ: uirgo est concipi¬
ens dm̃. Uides qͣmpulere & concor¬
diter scõꝵ mira facta & mystica

Expanded text:
nebat et suam, et quando volebat, et quibus volebat sapiens apparebat, quando et quibus volebat sapientior, quando et quibus volebat sapientissimus: quanquam in se nunquam ess semper omni gratia plenus fuishomines habere deberet, pro suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Constat ergo quia semper Jesus virilem animum habuit, etsi semper in corpore vir non apparuit. Cur denique dubito virum fuisse in utero, quem inibi Deum fuisse non ambige Deum. 11. Sed vide si non etiam hanc Jeremiae novitatem Isaias lucidissime aperit, qui et novos superius Aaronicos flores exposuit. Ecce, inquit, virgo concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro audire quis nuel, id est, Nobiscum Deus . Femina itaque circumdans virum, Virgo est concipiens Deum. Vides quam pulchre et concorditer sanctorum mira facta et mystica
Abbreviated transcription (Latin):
dimittẽ eã : Accipe & in hoc ñ meã.
s patrũ sententiã. Propt̾ hoc ioseph
uoluit dimitt̾e eã : ꝓpt̾ qd & petrus
dñm a se repellebat dicens. Eai a
me dñe: qͥa homo peccator sũ. Eꝓt̾
qͦd & centurio a domo sua eũ phi¬
bebat cũ diceret: dñe non sũ dignꝰ
ut intres sub tectũ meũ. Ita gͦ et
ioseph indignũ & peccatorẽ se repu¬
tans: dicebat intra se. tali ꝙ tanta
ñ debere sibi ultra familiare pr̃ar
contuberniũ: cuiꝰ suꝑ se mirabilem
expauescebat dignitatẽ. Uidebat¬
& horrebat diuine p̃sentie ges¬

Expanded text:
hoc non meam, sed Patrum sententiam. Propter hoc Joseph voluit dimittere eam, propter quod et Petrus Dominum a se repellebat, dicens: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum : propter quod et Centurio a domo sua eum prohibebat, cum diceret: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum . Ita ergo et Joseph indignum et peccatorem se reputans, dicebat intra se, a tali et a tanta non debere sibi ultra familiare praestari contubernium, cujus supra se mirabilem expavescebat dignitatem. Videbat et horrebat divinae praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
rem uirgiis partũ intelligens. S si
tͥ qͦ in flore xꝑe intelligi dicit᷑. suꝑio¬
ri uidet᷑ aduersari sententie qua ñ
uirge flore s floris fructu designari
dicebat᷑: noueris in eadẽ aaron uir¬
ga que non solũ floruit. s & fron¬
duit. &. fruetũ emisit: non solũ flo¬
eundẽ significari. Noueris & apud
moysen nec uirge fructu nec flore.
s ipsa uirga demonstrari: illa utiq
uirga qua feriente aqua uł cliuidit᷑
transituris. uł de petra excutitur
bibituris. Nullũ autẽ inconueniens
est diuersis rebꝰ. diu̾sis ex causis xꝑm¬

Expanded text:
rem, virgirem, virgi in flore Christus intelligi dicitur, superiori videtur adversari sententiae, qua non virgae flore, sed floris fructu designari dicebatur; noveris in eadem Aaronica virga quae non solum floruit, sed et fronduit, et fructum emisit non solum floeumdem significari. Noveris et apud Moysen nec fructu virgae, nec flore, sed ipsa virga demonstrari; illa utique virga, qua feriente, aqua vel dividitur transituris , vel de petra excutitur bibituris . Nullum autem inconveniens est, diversis rebus diversis ex causis
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ ꝑ ipsã: uehem̃ter ammirans
ait. Mulierẽ fortẽ qͥs inueniet: Qd̾
est dicere. Si ita de manu femine
pendet nr̃a & omniũ salus. & inno¬
centie restitutio. & de hoste uicto¬
ria: fortis om̃ino necesse est ut
esse idonea.S mulierẽ fortẽ quis
inueniet: Ac ne hoc quesisse uide¬
atur desꝑando: subdit ꝓpħando.
ꝓcul & de ultimis finib p̃cium eiꝰ.
hoc est non uile. ñ paruũ. ñ metuio¬
cre. ñ deniq de t̾ra. s de celo. nec
de cȩlo proximo t̾ris. p̃cium fortis
huiꝰ mulieris: s a summo celo egres¬
sio eiꝰ. Qͥd deinde rubꝰ ille mosaycus
portendebat. flaminas qͥdem emit¬
tens. s ñ arcdens: nͥ mariam parien¬
tem. & dolorẽ non sentientẽ: Qͥd
rogo uirga a aron florida. nec humecta¬
ta: nͥ ipsam concipientẽ. qͣmuis uirũ
ñ cognoscentẽ: Huiꝰ magni miracłi
maiꝰ mysteriũ ysaias edisserit dicens.
egrediet᷑ uirga de radice iesse. & flos de
radice eiꝰ ascendet: uirgã iurginẽ. Flꝗ¬

Expanded text:
ceretur per ipsam, vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveniet? Quod est dicere: Si ita de manu feminae pendet et nostra omnium salus, et innocentiae restitutio, et de hoste victoria: fortis omnino necesse est ut esse idonea. Sed mulierem fortem quis inveniet? At ne hoc quaesisse putetur desperando, subdit prophetando, Procul et de hoc est non vile, non parvum, non mediocre, non denique de terra; sed de coelo, nec de coelo proximo terris pretium fortis hujus mulieris, sed a summo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, dicens, Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet : virgam, virginem; flo
Abbreviated transcription (Latin):
matris: Nouimꝰ uiros qui scilicet
infantiã. puericiã. ad olescentiã. atq
iuuentutẽ transeuntes: ad gradũ usq
senectuti proximũ ꝑuener̃t̃. Qui gͦ
im adeo grandis est: qͦmͦ a femina
entũdari potest: Si dixisset femina
circũdabit infantẽ. uel femina circũ¬
dabit paruulũ: nec nouũ uideret᷑
nec iirũ. Nunc autẽ qͥa nil tale po¬

Expanded text:
as, dicimus viros, qui scilicet infantiam, pueritiam, adolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum usque senectuti proximum pervenerunt. Qui ergo jam adeo grandis est, quomodo a femina circumdari potest? Si dixisset, Femina circumdabit infantem; vel, Femina circumdabit parvulum; nec novum videretur, nec mirum. Nunc autem quia nil tale po
Abbreviated transcription (Latin):
scrutare:  ꝓba que dico. uisne ut &
go aliqͥ ex his testimonia hic inserã:
Ut̃ pauca loquar e plurib. qͣm aliam
tͥ ds p̃dixisse uidet᷑. qͣndo ad serpentẽ
ait: inimicitias ponã int̾ te & mulie¬
rem: sy si adhuc dubitas qͦd de mraria
ñ dixerit: audi qd sequit᷑. Ipsa conte¬
ret caput tuũ. Cui hec seruata est hys
boria: nͥ marie: Ipsa ꝓculdubio caput
contenut uenenatũ: que om̃unodã
illecebra. qͣm de ñtis suꝑbia deduxit
ad nichilũ. Qͦm uͦ aliã salomon reqͥ¬
rebat cũ dicebat: mulierẽ fortẽ qͥs in¬
ueniet: Nouerat uir qͥppe sapiens
huiꝰ sexꝰ infirmitatẽ. fragile corpꝰ.lu

Expanded text:
s, et proba quae dico. Visne ut et ego aliqua ex his testimonia hic inseram? Ut pauca loquar de pluribus, quam tibi aliam praedixisse Deus videtur, quando ad serpentem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: Ipsa conteret caput tuum . Cui haec servata victoria est, nisi Mariae? Ipsa procul dubio caput contrivit venenatum, quae omnimodam illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dicebat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
liauit auarũ. Conueniens gͦ erat
ut suauit̾ qͦq om̃ia celestia scilicet
& terrena disponet: qͣtinꝰ & illinc
deiciens inquietũ. reliquos in pace
firmaret. & adhuc debellaturꝰ mun¬
dum. nob̾ priꝰ sue humilitatis ꝙ man¬
suetudinis ualde necessariũ exem¬
plum relinqueret: sicq mirabili
fieret mod̾amine sapientie. ut &
suis suauis. & hostib fortis appareret.
Q erim ꝓdesset diabolũ a d̾o uinci:
nob̾ manentibꝰ suꝑbis: Necessario gͥ
desponsata est maria ioseph. qͣndo ꝑ
hoc a canib sc̃m abscondit᷑. & a spon
so uirginitas approbat᷑: & uͥgnis tam
uerecundie parcit᷑. qͣm fame ꝓuidet᷑.
Ed sapientiꝰ: Qd digniꝰ diuina ꝓui¬
dentia: Ino autẽ tali consilio secre¬
tis celestib & admittit᷑ testis. &. ex¬
cludit᷑ hostis: & in tegra seruat᷑ fa¬
ma uirginis matris. Alioqͥn qͣndo
peꝑcisset iustꝰ adultere: Scriptũ est
autẽ. Ioseph autẽ uir eiꝰ cũ esset nustꝰ.

Expanded text:
liavit avarum. Conveniens ergo erat liavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaviter quoque omnia, coelestia scilicet et terrena, disponeret: quatenus et illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicque mirabili fieret moderamine sapientiae, ut et suis suavis, et hostibus fortis appareret. Quid enim prodesset diabolum a Deo vinci, nobis manentibus superbis? Necessario igitur desponsata est Maria Joseph, quando per hoc et am verecundiae parcitur, quam famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis, et excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioquin quando pepercisset justus adulterae? scriptum est autem: Joseph autem vir ejus, cum esset justus
Abbreviated transcription (Latin):
ita in hoc qͦq tam magnifico oꝑe
suo nr̃e reparationis. ñ tantũ po¬
tentiam s & prudentiã suã osten¬
dere uoluit.: & qͣmqͣm illud aliter
qͦmͦ uellet ꝑficere potuisset. placu¬
it ei tam̃ eo potiꝰ et mͦ & ordine ho¬
minem sibi reconciliare. qͦ nouerat
cecidisse: ut sicut diabolꝰ primꝰ fe¬
rum ꝑ feminã uicit. ita priꝰ a fe¬
mina uirgine seduceret᷑. & post a
litie fraudi dũ ars pietatis illud̾et.
ac maligni fortitudinẽ xꝑiuirtꝰ
contereret: diabolo d̾s & pruden¬
tioi appareret & fortior qͥta quirpe
decuit incarnatã sapientiã. sp̃ualem
uincere malitiã: quo non solũ attinge̾t
a fine usq ad finẽ fortiter. s & dispone¬
ret om̃ia suauiter. Attingit autẽ a
fine usq ad finẽ: id est a celo usq ad
infernũ. Si ascend̾o inqͥt in celũ tu il¬
lic es: si descend̾o ad infernũ ades.
Utrobiq non fortit̾. qͣndo & de suꝑ¬
nis expulit suꝑbũ: & apd̾ inferos spo¬

Expanded text:
ita in hoc quoque tam magnifico opeita in hoc quoque tam magnifico opevidelicet reparationis, non tantum potentiam suam, sed et prudentiam ostendere voluit. Et quanquam illud aliter, quomodo vellet, perficere potuisset; placuit ei tamen eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut, sicut diabolus prius serum per feminam vicit, ita prius a femina virgine seduceretur, et post a litiae fraudi dum ars pietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit incarnatam Sapientiam spiritualem vincere malitiam, quo non solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quando et de supernis expulit superbum, et apud inferos spo
Abbreviated transcription (Latin):
ut unde metuebat᷑ suspitio. firma
sic certitudo. Nam & de filii resurrec¬
hone citiꝰ qͥdem ego infirmꝰ sum: qͥ¬
credidim thome dubitanti & pal¬
panti. qͣm cephe audienti & creden¬
ti: ꝙ de matͥs continentia facilius
sponso eiꝰ custodienti & exꝑienti. ꝙͣ
ipsi qͦq iurgini de sola sua conscien¬
tia se defendenti. Die queso qͥs eam
uidens non desponsatã & grauidã. non
dñi. Tolerabiliꝰ uͦ atq honestiꝰ fuit pu¬
tari ad tempꝰ xꝑm de conuigio fuisse
infamaret᷑. nec mater criminaret᷑.
Pot̾at utiq. S non potãt latere de¬
mones: quod scirent homines. Opor¬
tebat gͦ a pͥncipe mundi aliqͣmdru
celari diuini consilii sacram̃tũ: non
qd̾ ds̃ si palam opꝰ fuũ facere uellet.
impediri posse ab illo metueret:
s qͥa ipse qͥ non solũ potenter s etiã
sapient̾ quecũq uoluit fecit: sicut
in om̃ib suis oꝑibꝰ quasdã rerũ uł
tempoꝵ congruentias ꝓpt̾ ordinis
pulchritudinẽ seruare consueuit:

Expanded text:
ut unde metuebatur suspicio, firma sit certitudo. Nam et de Filii resurrectione citius quidem ego, qui infirmus sum, crediderim Thomae dubitanti et palpanti, quam Cephae audienti et credenti: et de Matris continentia facilius sponso ejus custodienti et experienti, quam ipsi quoque Virgini de sola sua conscientia se defendenti. Dic, quaeso, quis 741 eam videns non desponsatam et gravidam, non Domini. Tolerabilius vero atque honestius fuit putari ad tempus Christum de conjugio fuisse infamaretur, nec mater criminaretur? Poterat utique; sed non poterat latere daemones, quod scirent homines. Oportebat autem a principe mundi aliquandiu celari divini consilii sacramentum: non quod Deus, si palam opus suum facere vellet, impediri posse ab illo metueret: sed quia ipse, qui non solum potenter, sed etiam sapienter quaecunque voluit fecit, sicut in omnibus operibus suis quasdam rerum vel temporum congruentias propter ordinis pulchritudinem servare consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
madidã areã. Piuua namq uolun¬
taria qͣm segregatut ds̃ hereditati
uͦ ubiq t̾rarũ diffusa est ꝑ ora p̃dica¬
coꝵ: ñ iam sicut pluuia in uellus. s
sicut stillicidia stillantia suꝑ terrã.
cũ qͦdam utiq strepitu uerboꝵ. ac so¬
nitu miracłoꝵ. Siqͥdem recordate
st̃ nubes ille que portabant pluuias
p̃ceptũ sibi fuisse cũ mitt̾ent᷑. Qd di¬
eo uob̾ in tenebris. dicite in lumie
s qd u aure auditis. p̃dicate suꝑ tecta.

Expanded text:
madidam aream. Pluvia nempe voluntaria, quam segregavit Deus haereditati vero ubique terrarum diffusa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure aud