comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suetũ nesciunt amare: audientes terribilẽ
uel discant formidare. Et notandu qd̾ ñ ait.
qui aufert spm̃ hominũ. s ipsoꝵ etiã pͥnci¬
pum sut intelligat᷑ ds princeps eẽ suꝑ prin¬
cipes. potestas suꝑ potestates: tanꝙͣ rex regũ.
& dominꝰ dñantiũ. Rectegͦ subditur: t̾ribili
apid reges terrȩ. Nec dicit qui aufert uitam
qͦd utiꝙ & illi faciunt qui occidunt corpꝰ. sed
ipsum spm̃ auferre dicitur. ut tanto magis
ille timeatur. qui potestatẽ habet corpus &
animã ꝑdere in gehennam. Uel quia sp̃c
principũ est sp̃c̃ suꝑbiȩ: potest ita legi: qͥ au¬
fert spm̃ pͥncipum: id est audaciã suꝑboꝵ
Est & alius intellectus: quare in hoc loco
terribilis dicatur ds. Sc̃i enĩ & ꝑfecti uiri
ut mirabilem dm in iudicio suo placatum
inueniant ⁊ semꝑ hic apud se terribilẽ pen¬
sant: suas ꝙ culpas districte iudicant: qͣti¬
nus millo districto iudicio iniuidicabiles fi¬

Expanded text:
mentem nesciunt amare, audientes terribilem, mentem nesciunt amare, audientes terribilem, vel discant formidare. Et notandum quod non ait, Qui aufert spiritum hominum, sed ipsorum etiam principum: ut intelligatur Deus princeps esse super principes, potestas super potestates: tanquam rex regum et Dominus dominantium . Recte ergo subditur: Terribili apud reges terrae. Nec dicit, quia aufert vitam, quod utique et illi faciunt, qui occidunt corpus, sed et ipsum spiritum auferre dicitur: ut tanto magis ille timeatur, qui potestatem habet, et corpus et animam perdere in gehennam . Vel quia spiritus principum est spiritus superbiae, potest ita legi, Qui aufert spiritum principum, id est, audaciam superborum. Est et alius intellectus quare in hoc loco terribilis dicatur Deus. Sancti etenim et perfecti viri, ut mirabilem Deum in judicio suo placatum inveniant, semper hic apud se terribilem pensant, suasque culpas districte judicant: quatenus in illo districto judicio injudicabiles fi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo media: ut in circuitu eiꝰ sint om̃s qui dili¬
gunt ueritatẽ. Qui sic de d̾o intelligunt. eiꝰq
ut dignũ est seruituti seipsos subicunt: in
circuitu eiꝰ munera offerunt. Et sciendu quia
uotũ est aliuid cõmune: aliuid singłare. Cre¬
dere indm. sꝑare in illo uitã eternã. ipsum di¬
ligert. & scđm dm̃ uiuere: om̃ib cõmunis est
modꝰ. Non suꝑbire. ñ occidere hominẽ. non odi¬
re frẽm. ñ uiolare inse templum di: p̃cipit᷑
omnib. Hoc totũ om̃s communit̾ uouere: &
reddere debemiꝰ. Sinit etiam uota ꝓpͥa singłoꝵꝰ
cũ alius uouet do ieuiniũ. alius castitatẽ. aliꝰ
uirginitatẽ: alius relinquere omnia. ⁊ ire in
cõmunẽ uitã. Uoueant gͦ om̃suotũ dño. aut
nau̾it: & sic in circuitu eius om̃s offerant mu¬
nera. Cui: Terribili & ei qui aufert sp̃m pͥn¬
cipũ. quia psalmꝰ. synagoge. idest carualipo¬
puło loquit᷑: ⁊ ecte illis ds terribilis cõm̃dat᷑:
ut qui ad huc dnm tanqͣm pium. tanqͣm man¬

Expanded text:
circuitu ejus sint omnes, qui diligunt veritatem. Qui sic de Deo intelligunt, ejusque, ut dignum est, servituti seipsos subjiciunt, in circuitu ejus munera offerunt. Et sciendum, quod votum aliud est commune, aliud singulare. Credere in Deum, sperare in illo vitam aeternam, ipsum diligere et secundum Deum vivere, omnibus communis est modus. Non superbire, non occidere hominem, non odire fratrem, non violare in se templum Dei, praecipitur omnibus. Hoc totum omnes communiter vovere et reddere debemus. Sunt etiam vota propria singulorum, cum alius vovet Deo jejunium, alius castitatem, alius virginitatem, alius relinquere omnia, et ire in communem vitam. Voveant ergo omnes votum Domino, aut donaverit et sic in circuitu ejus omnes offerant munera. Cui? 388 13. Terribili et ei qui aufert spiritum principum. Quia psalmus Synagogae, id est, carnali populo loquitur: recte illis Deus terribilis commendatur, ut qui adhuc Dominum tanquam pium, tanquam cle
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝑhibet. dicens. Ecce positus est hic in ru¬
inã & in resurrectionẽ multoꝵ: & in signũ
cu contͣdicetur. Sic etiã in suꝑiore psalmo
ipsam scͥpturã uocans arcum: parauit
inquit in eo uasa mortis: id est sententias
quȩ male intellectȩ mortẽ ꝓpinant młtis.
Sic de isto calice quida uiuunt: quid̾a ꝑeutł.

Expanded text:
hibet dicens: Ecce hic positus est in ruhibet dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Sic etiam in superiore psalmo ipsam Scripturam vocans arcum, 383 Paravit inquit in eo vasa mortis , id est sententias, quae male intellectae mortem propinant multis. Sic de isto calice quidam vivunt, quidam pereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& fex continetur. Et quasi ex calice sum̃t
merũ uinũ: qui ex sacro eloquio diuinũ ca¬
punt intellectũ. Mixtũ bibunt: qui qued̃a
pure intelligunt. queda adhuc minime di¬
scernunt. Bibunt fecem: qui ex eode capi¬
unt errorem. Iudei. heretici &̃ pagani fecẽ
bibunt: quoꝵ turbulenta fecida ꝙ doctna
nunqͣm ab errore separat᷑. Et inelin anauit
ex hoc .i. iudaico ppło. in hoc gentili eliquatꝰ
est in de intellectus : ueruntam̃ fex enis ñ est
exinanita: qm̃ nec iudeoꝵ infidelitas. nec
hereticoꝵ error. nec paganoꝵ stulticia est
peuitus diminuta. Bibent om̃s peccores t̾rȩ:
prius fecem. deinde mortẽ. Siue fex eiꝰ ñ est
exinanita: qm̃ apud udeos remanent car¬
nalia sacram̃ta. Bibent om̃s peccõres terre:
qm̃ om̃s in terrenis ꝓmissionib delectant᷑.
Mirabilis ẽ iste calix. de quo biberit om̃s
& boni & iali: & in quo sumunt boni uñ
uiuãt:: mali unde ꝑeant. Tale erat & uer¬

Expanded text:
et faex continetur. Et quasi ex calice sumunt et faex continetur. Et quasi ex calice sumunt merum vinum, qui ex sacro eloquio divinum capiunt intellectum. Mixtum bibunt, qui quaedam pure intelligunt, quaedam adhuc minime discernunt. Bibunt faecem, qui ex eodem capiunt errorem. Judaei, haeretici, et pagani faecem bibunt, quorum turbulenta foetidaque doctrina nunquam ab errore separatur. Et inclinavit ex hoc, a Judaico populo, in hoc, Gentili. Eliquatus est inde intellectus. Verumtamen faex ejus non est exinanita. Quoniam nec Judaeorum infidelitas, nec haereticorum error, nec paganorum stultitia est penitus diminuta. Bibent omnes peccatores terrae prius faecem, deinde mortem. Sive faex ejus non est exinanita, quoniam apud Judaeos remanent carnalia sacramenta. Bibent omnes peccatores terrae, quoniam omnes in terrenis promissionibus delectantur. Mirabilis est iste calix, de quo bibent omnes et boni et mali: et in quo sumunt boni unde vivant, mali unde pereant. Tale erat et Ver
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ sentire: uos soli quib meridiana plaga
ad habitandũ concessa fuit. nolite blasphe¬
mare. Uel ita dicipotest iudeis. Nolite loqͥ
aduersus dm iniquitatẽ: quod quide fecert̃.
qui. reus est mortis. & crucifige clamauerunt:
qr neq ab oriente. neq ab occidente. neq a de¬
sertis montib. subintelligit᷑ est aliquis exꝑs¬
iudicii cłĩ. qm̃ ds uidex est. Desertos montes
dicit: ꝓpter inhabitabilem plagam quȩ ẽ
in septentrione. Si homo uidex eẽt: minus
fortasse timeri potusset. S qm̃ ds uidex ẽ.
iam nullus contͣeum loquatur: s potus ab
om̃ib seruiatur. Et cõmendat dm iudicem:
cũ subiung̃. Hunc humiliat. id ẽ iudaicum
ppłm. ⁊ hunc exaltat. id ẽ gentilem: qr ca
lix in manu dommni. quia scriptura sacra
in potestate dñi: qm̃ ipse solus tenet clauẽ
scientiȩ: calix dico uini meri plenus mixto.
In diũco quippe calice: uinũ inerũ. mixtũq

Expanded text:
biliter sentire. Vos soli, quibus meridiana plaga biliter sentire. Vos soli, quibus meridiana plaga ad habitandum concessa fuit, nolite blasphemare. Vel ita dici potest: Judaei, nolite loqui adversus Deum iniquitatem: quod quidem fecerunt qui, Reus est mortis, et, Crucifige, clamaverunt : quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibuoniam Deus judex est. Desertos montes dixit, propter inhabitabilem plagam, quae est in Septentrione. Si homo judex esset, minus fortassis timeri potuisset. Sed quoniam Deus judex est, jam nullus contra eum loquatur, sed potius ab omnibus serviatur. Et commendat Deum judicem, cum subjungit: hunc humiliat, id est, Judaicum populum: et hunc exaltat, id est, Gentilem: 9. Quia calix in manu Domini. Quia Scriptura sacra in potestate Domini. Quia ipse solus tenet clavem scientiae . Calix dico, vini meri plenus mixto: in Dominico quippe calice vinum merum, mixtumque
Abbreviated transcription (Latin):
rito peniteat. Sequit᷑ alia ꝓhibitio. No
lite excollere in altum cornu ur̃m: id est
nolite uos erigere contͣ dm̃. In tantum
nolite suꝑbire: ut culpam peccatoꝵ re¬
flectatis in auctorẽ urm. slon enĩ defu¬
erunt quidicerent ñ est culꝑa nra si peccamꝰ:
qͣm tales nos creauit ds. Si d̾s uellet: nullus
homo peccaret. Sic duob modis solent ini¬
qui exaltare cornu suũ: udelicet aut seip̃os
defendendo. aut ipsum altissimũ accusando.
Propterea subdit. N olite loqui aduersꝰ dm̃
iniquitatẽ. dicendo. ñ iudicat ds de reb hx¬
manis: non curat quid agatur in terris. Neq
hoc modo. neq illo modo debetis loqui adu̾sꝰ
om̃ iniquitatẽ. o iudei: Quia neq ab oriente
neq ab occidente. neq a desertis montib. sub
audis loquunt᷑ adu̾sus dm iniquitatẽ. Iam
gentes quȩ in his trib mundi partib habi¬
tant. ceꝑunt de auctore suo bene & rationa¬

Expanded text:
rito poeniteat. Sequitur alia prohibitio. 6. rito poeniteat. Sequitur alia prohibitio. 6. Nolite extollere in altum cornu vestrum, id est, nolite vos erigere contra Deum: intantum nolite superbire, ut culpam peccatorum reflectatis in auctorem vestrum. Non enim defuerunt, qui dicerent, Non est nostra culpa si peccamus, quoniam tales nos creavit Deus. Si Deus vellet, nullus homo peccaret. Sic duobus modis solent iniqui exaltare cornu suum: videlicet aut seipsos defendendo, aut ipsum Altissimum accusando. Propterea subdit: Nolite loqui adversus Deum iniquitatem. Dicendo, Non judicat Deus de rebus humanis: non curat quid agatur in terris. Neque hoc, neque illo modo debetis loqui adversus Deum iniquitatem, o Judaei. 7. Quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus su loquuntur adversus Deum iniquitatem. Jam gentes, quae in his tribus mundi partibus habitant, coeperunt de auctore suo bene, et rationa
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Quib confirmatis. quia ad p̃dicando
misit: recte adhuc subuing̃. Dixi uuqͥs
nolite inique agere. Non dixerunt illi
s illȩ : non enim uos estis unquit qͥ loqui¬
mini. s sp̃c patris uri qui loquit᷑ in uob̾.
Nec dixit iustis. s iniquis: non uenit enĩ
uocare iustos. s peccatores inpenitentiã.
Non est ait opus sans medicus: s male
habentib. Lex dicebat. qui fecerit hoc
uel illud. morte moriatur: ego dixi ini¬
quis nolite inique agere. Sic & adul¬
terȩ dixit: uade & iam ampluis noli pec¬
care. Ergo quos occidit iusticia. reseruat
gr̃ã: tantum est ut resipiscant. atq se
in humilitate ꝓsternant. Ido adhuc sub¬
dit. & delinquentib nolite ex altare cor¬
nu: nolite eleuari in suꝑbia. nolite elate
defendere peccata urã. Duo in hoc uersu
ammonet ds peccatorẽ pͥmo ut recẽdat
a malo: deinde ne suꝑbiat inpeccato: pͥ¬
mo ut de futuro caueat: altero ut de p̃te¬

Expanded text:
ejus. Quibus confirmatis, quia ad praedicandum ejus. Quibus confirmatis, quia ad praedicandum misit, recte adhuc subjungit: 5. Dixi iniquis, Nolite inique agere. Non dixerunt illi, sed ille. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Nec dixit justis, sed iniquis. Non enim venit vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Non est, ait, opus sanis medicus, sed male habentibus . Lex dicebat, Qui fecerit hoc, vel illud, morte moriatur. Ego dixi iniquis, Nolite inique agere. Sic et adulterae dixit: Vade, et jam amplius noli peccare . Ergo quos occidit justitia, reservat gratia: tantum est, ut resipiscant atque se in humilitate prosternant. Ideo adhuc subdit: Et delinquentibus, Nolite exaltare cornu. Nolite elevari in superbia. Nolite elate defendere peccata. Duo in hoc versu admonet Deus peccatorem. Primo ut recedat 382 a malo: deinde ne superbiat in peccato. Primo, ut de futuro caveat: altero ut de praete
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq qd̾ amat. Si terrã amas ter¬
ra es. S idm amas: ex illis es. de quib do
liquefacta: quando uitiis & concupisc̃ẽ.¬
tiis defluunt terrena corda. Inde dictt
delinquere: tamqͣm de liquido quodã
fiuere. a stabilitare firmam̃ti uͥtitis
atq iusticiȩ. Cuꝑiditate enĩ inferioꝵ. qͥsq
peccat. Et sicut roboratur caritate suꝑoꝵ.
ita deficit & quasi liquescit cupiditate in¬
ferioꝵ. Sic gͦ terra liquefacta: ego ait dñs
confirmaui columnas eiꝰ. Columnas diẽ
apłos: unde paulus de coapłis suis qͥ ui¬
debant᷑ inquit columnȩ eẽ. Et quid eẽnt
illȩ columnȩ: nisi ali illo firmarentur:
Nam quoda terrȩ motu & ipsȩ uutauer̃:
quando dnm̃ occidi uiderunt. S resur¬
rexit. mortẽ non eẽ timenda de monstra¬
uit: spũ ab altomisso. corda discipłoꝵ in¬
flammauit: & sic columnas t̾rȩ confir¬
mauit. Dicat gͦ ẽgo confirmaui cołunas

Expanded text:
unusquisque, quod amat. Si terram amas, terunusquisque, quod amat. Si terram amas, terra es: si Deum amas, ex illis es de quibus ipse liquefacta, quando vitiis et concupiscentiis defluunt terrena corda. Inde dicitur delinquere, tanquam de liquido quodam defluere a stabilitate firmamenti virtutis atque justitiae. Cupiditate enim inferiorum quisquis peccat: et sicut roboratur caritate superiorum, ita deficit, et quasi liquescit cupiditate inferiorum. Sic ergo terra liquefacta, Ego ait Dominus confirmavi columnas ejus. Columnas dicit Apostolos. Unde Paulus de coapostolis suis: Qui videbantur inquit columnae esse . Et quid essent illae columnae, nisi ab illo firmarentur? Nam quodam terrae motu et ipsae nutaverunt, quando Dominum occidi viderunt. Sed resurrexit: mortem non esse timendam demonstravit: Spiritu ab alto misso, corda discipulorum inflammavit: et sic columnas terrae confirmavit. Dicat ergo, Ego confirmavi columnas
Abbreviated transcription (Latin):
narrare m̃bra xp̃i. S q deinde futurũ ẽ
iudiciũ : iam ipse dominus loquitur ꝑ se¬
met ipsum: cum acceꝑo tempꝰ. ego iusticias¬
dicare. qͣm p̃dicare: non inueniret quẽ li¬
beraret. Cum acceꝑo inqͥt tempꝰ. Non po¬
tuit tempꝰ acciꝑe in eo quod est filius deis
s in eo qd̾ est filius hominis. Hinc eungłi¬
sta dicit. Dedit ei potestatẽ & iudiciũ fac̾e:
qr filius hominis est. Mõdo est tempꝰ predi¬
cationis: unde ait. narrabo mirabilia tua.
Audi narrantẽ: audi p̃dicantẽ. slam si
contempseris: ipse uidex minat᷑ tibi uidi¬
ciũ. dicens. cũ acceꝑotempꝰ. ego iusticias
udicabo. Iusticias udicare ẽ.: unicuiq
iuxta m̾ita sua reddere. Narrabimꝰ in¬
quiunt mirabilia tua: & hoc quantũ opꝰ
sit. ostenditur: cũ subufertur. Liq̃facta ẽ
terra. Et quid dicis terrã: Om̃s inquit qͥ
habitant in ea: id est qui studio & uolũ¬
tate in terrenis ꝑseuerant. Hoc est enini

Expanded text:
narrare membra Christi. Sed quia deinde futurum est narrare membra Christi. Sed quia deinde futurum est judicium, jam ipse Dominus loquitur per semetipsum. 3. Cum accedicare, quam praedicare, non inveniret, quem liberaret. Cum accepero inquit tempus. Non potuit tempus accipere in eo, quod est Filius Dei, sed in eo, quod est filius hominis. Hinc Evangelista ait: Dedit ei potestatem et judicium facere, quia filius hominis est . Modo ergo est tempus praedicationis. Unde ait: Narrabo mirabilia tua. Audi narrantem. Audi praedicantem. Nam si contemseris, ipse judex minatur tibi judicium, dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo. Justitiaarrabimus inquit mirabilia tua. Et hoc quantum opus sit, ostenditur, cum subinfertur: 4. Liquefacta est terra. Et, quid dicis terram? omnes inquit qui habitant in ea, id est, qui studio et voluntate in terrenis perseverant: hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
inchoatio iusticiȩ. & ñ semel. s iterũ: & qͦti¬
ens peccaueris. tociens confitere. Uerbi re¬
petitio: ꝑ seuerantiȩ cõmendatio est. Non
potes iterum recurrere ad baptismũ sipec¬
caueris: recurre ad confessionẽ. Quare con¬
fitemur deo:cum ipse sciat peccata nr̃a
etiam si ñ confiteamur: Qͥa confessio gene¬
rat compunctionẽ: parit humilitatẽ quȩ
grata est do: ꝑ quã reconciliat᷑ homini
conu̾so. Sic confitere pecẽm. deinde inuoca
d̾m: namsipͥus inuocaiu̾s. ñ exaudieris. Quid÷
inuocare: nisi intus uocare: Prius cͦ expelle
peccatũ: & sic dm̃ inuita ad cor tuũ. Iam eni
dignus eris domini nom̃ inuocare: atq ipsiꝰ
oꝑa cettris p̃dicare. Unde & subditur. Nar¬
rabimꝰ mirabilia tua. Quid tam mirabile.
qͣm quod ereator creatura efficitur: qd̾ ĩmor¬
tał moritur. qd̾ mors morte destruitur. qd̾
peccator ad grãm cdamnatꝰ. ad głam reuoca¬
tur: Hȩc sunt mirabilia dĩ: quȩ ñ cessant

Expanded text:
n semel, sed iterum, et quotiens peccaveris, totiens confitere. Verbi repetitio perseverantiae commendatio est. Non potes iterum recurrere ad baptismum. Si peccaveris, recurre ad confessionem. Quare confitemur Deo, cum ipse sciat peccata nostra, etiam si non confiteamur? Quia confessio generat compunctionem. Parit humilitatem, quae grata est Deo, per quam reconciliatur homini converso. Sic confitere peccatum, et deinde invoca Deum. Nam si prius invocaveris, non exaudieris. Quid est invocare, nisi intus vocare? Prius ergo expelle peccatum, et sic Deum invita ad cor tuum. 381 Jam enim dignus eris Domini nomen invocare, atque ipsius opera caeteris praedicare. Unde et subditur: Narrabimus mirabilia tua. Quid tam mirabile, quam quod creator creatura efficitur, quod immortalis moritur, quod mors morte destruitur, quod peccator ad gratiam damnatus, ad gloriam revocatur? Haec sunt mirabilia Dei, quae non cessant
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ꝑtussit petrã & fluxerunt aquȩ. & torren¬
des inundauerunt: Nunquid & panẽ poterit
dare. aut parare m̃samppło suo: Noncreden¬
tes eͦ petierunt escas aniniab suis⁊ Non sic̃
apłs iacobus escam m̃tis precipit postulari:
h acredentib eam peti ammonet. ñ a temp¬

Expanded text:
tram, et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a ten
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mites: qm̃ ipsi hereditate possidebt
terrã. Mites sunt. qui cedunt imꝓbitatib &
ñ resistunt in malo: s uincunt inbono ma¬
lũ. Ipsi hereditabunt terrã illã de qua alibi
dicitur portio mea ds in terra iuuentiũ: ipsa
fuerunt. qm̃ bonã & humilem confessionẽ
habuerunt: ꝓpterea in domino gaudebunt.
Hoc est quod subiungit. Qm̃ cogitatio hoĩs
confitebitur tͥ: & reliquiȩ cogitationis diem
festum agent tibi. Primũ quippe qͣndo homo

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mites sunt, qui cedunt improbitatibus, et non resistunt in malo, sed vincunt in bono malum. Ipsi haereditabunt illam terram, de qua alibi dicitur: Portio mea Deus in terra viventium . Ipsa fuerunt, quoniam bonam et humilem confessionem habuerunt: propterea in Domino gaudebunt. Hoc est quod subjungit: 11. Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi: et reliquiae cogitationis diem festum agent
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. etiam de celo fuit cis prenunciatũ. Celi
enarrant głam dĩ: celip̃nunciant iudicuĩ
dĩ. Uel de celo descensurus es: ut audiri ta¬
cias uidiciũ tuũ. Sic enim testatur eu̾ngłm
Tunc uidebunt filiũ hominis ueuientẽ in
nubib: cũ potestate magna & maiestate.
slam uirtutes celoꝵ mouebuntur. Tc̃ fiet
qͦd subiunctũ est. Terra tremuit & quieuit
Terrena conscientia quȩ mͦ se turbat & labo¬
rat: tunc tremere habet & quiescere. Iam ñ
inueniet quȩ faciat mala: s multa sentiet
unde contremiscat torm̃ta. Hinc erunt ac¬
cusantia peccataꝰ inde terrens iusticia: sub¬
tus patens horridum chaos inferni: desuꝑ
iratus udex: intus urens conscientia. foris
ardens muudus uistus uix saluabit᷑: pecca¬
tor ubi parebit: Cum exurgeret in iudieĩ
dđs: ut saluos faceret om̃s mansuetos terre.
Non eos qui ascenderunt equos: s om̃s qui
plices. patientes. in uidicio suo saluos faciet
d̾. hoc ipsa ueritas in eungłio testat᷑ dicens.

Expanded text:
 etiam de caelo fuit eis praenuntiatum. Caeli enarrant gloriam Dei . Caeli pronuntiant judicium Dei. Vel, de caelo descensurus es, ut audiri facias judicium tuum. Sic enim testatur Evangelium: Tunc videbunt Filium hominis descendentem in nubibus, cum potestate magna et majestate . Nam virtutes caelorum movebuntur . Tunc fiet quod subjunctum est: 10. Terra tremuit, et quievit. Terrena conscientia, quae modo se turbat et laborat, tunc tremere habet et quiescere. Jam non inveniet quae faciat mala: sed multa sentiet unde contremiscat tormenta. Hinc erunt accusantia peccata, inde terrens justitia, subtus patens horridum chaos inferni, desuper iratus judex: intus urens conscientia, foris ardens mundus. Justus vix salvabitur, peccator ubi parebit ? Cum exsurgeret in judicium Deus, ut salvos faceret omnes mansuetos terrae. Non eos qui ascenderunt equos, sed omnes qui plices, patientes, in judicio suo salvos faciet Deus. Hoc ipsa Veritas in Evangelio testatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
possumus uotis. & munerib placare stude¬
amꝰ. Uouere autẽ nr̃i arbitrii est: s ꝑsolue¬
hoc debemus diffidere: quia si incipianus
qd̃ nr̃m est. dabit ille uires qui uissit ut uouere¬
mꝰ. & supplebit qͦd suũ est. S cũ incircũscrip¬
tũ lum̃ sit ds. & maiestate sua omĩa ĩpleat.

Expanded text:
possumus votis, et 387 muneribus placare studepossumus votis, et 387 muneribus placare studeamus. Vovere autem nostri arbitrii est: sed persolvehoc debemus diffidere, quia si incipiamus, quod nostrum est, dabit vires ille, qui jussit, ut voveremus, et supplebit, quod suum est. Sed cum incircumscriptum lumen sit Deus, et majestate sua omnia impleat,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecit. quȩ loquutus est. quȩ cogrrauit:
atꝙ eaꝑ confessionẽ humilit̾ aꝑit: ht̃ confu¬
sionẽ. habet tristiciam & compunctionẽ. S
deuide post actam penitentiã. post consequi¬
tã a do remissionẽ &e grãm. cũ incipit recogitate
quȩ cogitauit. & pensare de quantis sordib &
uicus & pecc̾is puus dominus eũ liberauerit.
quanta insuꝑ ei bona sp̃italia contulerit. ĩn¬
cipit intͣ se gaudere. diuine bonitati gr̃as ag̾e
sicq gaudens in seipsum. domino diem festũ
agit do. Prima gͦ cogitatio confessionẽ habet
&̃ recessionẽ a ueteri uita᷑: reliquiȩ cogitatio¬
nis celebrant do sollemnia: siliberatꝰ a pecta¬
tomeminerit qͦd fuerit. nec excidat a memo¬
ria qui sanauit. Deinde postqͣm ostendit qͣ¬
liter ꝓpter suꝑbiam & mundi delectationem
reddite domino do uro. om̃s qui in eireuitu
nob̾. ne similit̾ ꝑeamus cũ repbis. s potꝰ
saluemur cũ iustis: ut terribilem dm quib

Expanded text:
e fecit, quae locutus est, quae cogitavit, atque ea per confessionem humiliter aperit: habet confusionem, habet tristitiam, et compunctionem. Sed deinde post actam poenitentiam, post consequutam a Deo remissionem et gratiam, cum incipit recogitare quae cogitavit, et pensare de quantis sordibus et vitiis et peccatis pius Dominus eum liberaverit, quanta insuper ei bona spiritualia contulerit: incipit intra se gaudere, divinae bonitati gratias agere: sicque gaudens in seipsum Domino diem festum agit Deo. Prima ergo cogitatio confessionem habet et recessionem a veteri vita. Reliquiae cogitationum celebrant Deo solennia, si liberatus a peccato meminerit quod fuerit, nec excidat a memoria qui sanavit. Deinde postquam ostendit qualiter propter superbiam et mundi delectationem reddite Domino Deo vestro: omnes qui in circuitu nobis, ne similiter pereamus cum reprobis, sed potius salvemur, cum justis, ut terribilem Deum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
continentur: que inueteri ppło acta nar¬
rantur. Recentior autem & posterior po¬
pulus ammonetur. ut caueat ne sit ingratꝰ
beneficiis dĩ: eiusq in se ꝓuocet iracundiã.
cuius obedient̾ & fideliter debet suscipere
grãm. Ne fiant inquit sicut patres eoꝵ: ge¬
neratio praua & exasꝑans. Genãtio quȩ ñ
direxit corsuũ: & non est creditus cum deo

Expanded text:
continet quae in veteri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet suscipere gratiam: Ne fiant, inquit, sicut patres eorum generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direx
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ nos repellebas in finem: sic eoꝵ suꝑbias
opprime in finem. Et bene elcuata est manꝰ eiꝰ
in suꝑbias eoꝵ in finem: quia diuina uircate
oꝑante. iam gentes humiliatȩ xp̃m cognoue¬
runt: quȩ prius suꝑbe ppłm eius uastauert̃.
Et bene ait in finem: quia finis legis xp̃c ad
iusticiã omĩ credenti. Quam bene illis optat.
Ammirat᷑ autẽ romani principis in eiꝰ deuasta¬
tione malignitatẽ. dicens: quanta malignatꝰ
est inimicus in scõ: idest in templo. in sac̾ docio.
in illis om̃ib sacram̃tis. Et reuera inimicus.
rex enĩ ille & exercitus suus qui hoc faciebat.
dos falsos colebat: simulachra adorabat. de¬
monib seruiebat. Ipsi multa mala oꝑati st̃

Expanded text:
Quomodo nos repellebas in finem, sic eorum superbias Quomodo nos repellebas in finem, sic eorum superbias opprime in finem. Et bene elevata est manus ejus in superbias eorum in finem, quia divina virtute operante, jam gentes humiliatae Christum cognoverunt, quae prius superbe populum ejus vastaverunt. Et bene ait, In finem: quia finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti, quam bene illis optat. Admiratur autem Romani principis in ejus devastatione malignitatem, dicens: Quanta malignatus est inimicus in sancto? idest , in templo, in sacerdotio, in illis omnibus sacramentis. Et revera inimicus. Rex enim ille et exercitus suus qui hoc faciebat, deos falsos colebat, simulacra adorabat, daemonibus serviebat. Ipsi multa mala operati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit de morte ad uitã. In fine qͦq scłi.
tanqͣm cauda redimꝰ ad manũ dĩ. atq eius
regnũ stabilitũ efficimur: quatinꝰ iam in no¬
bis impleatur. redemisti uirgã heditatis tuȩ
S q sẏnagoga hȩc loquitur. ex uerb̃ sequẽ¬
tib determinat᷑: cum dicitur. mons syon in
quo habitasti in eo. Hanc dico hereditatẽ: quȩ
est mons syon. Ibi enĩ erat ciuitas eoꝵ irłm.
ibi caput regni: ibi templũ & sacrificiũ. in qͦ
& dm̃ dicit habitasse: & ut eius habitationẽ
ex pressuis cõmendaret: ꝓtinus adiecit. in eo.
Nam cũ in omnib habitet ut d̾s: in eo omĩb¬
tñ specialius inomĩb ꝑ potentiã: in eo ꝑgrã
Post postulatã de se a do miscłiam: deinde
de hostib a quib deuastatur postulat uin¬
dictam: cũ subiung̃. Leua manꝰ tuas in suꝑ¬
bias eoꝵ infinẽ: idest exerce uirtutẽ & potentiã
tuam. ad suꝑbias eoꝵ penitus destruendas.

Expanded text:
resurrexit de morte ad vitam . In fine quoque saeculi resurrexit de morte ad vitam . In fine quoque saeculi tamquam cauda redimus ad manum Dei, atque ejus regnum stabilitum efficimur, quatenus jam in nobis impleatur, Redemisti virgam haereditatis tuae. Sed quia synagoga haec loquitur, ex verbis sequentibus determinatur, cum dicitur Mons Sion in quo habitasti in eo. Hanc dico haereditatem quae est mons Sion. Ibi enim erat civitas eorum Jerusalem, ibi caput regni, ibi templum et sacrificium, in quo et Deum dicit habitasse. Et ut ejus habitationem expressius commendaret, protinus adjecit, in eo. Nam cum in omnibus habitet ut Deus, in eo tamen specialius. In omnibus per potentiam, in eo per gratiam. Post postulatam de se a Deo misericordiam, deinde de hostibus a quibus devastatur, postulat vindictam, cum subjungit: 3. Leva manus tuas in supbias eorum in finem, idest, exerce virtutem et potentiam tuam ad superbias eorum penitus destruendas.
Abbreviated transcription (Latin):
eam de egypto: dedit signũ moysi. Dixerat e¬
nĩ ei moyses. Quod siguum dabo eis :ut credart
mͥ qr tu me misisti: et dñs ad illum. Quid in ma¬
nu tua portas: Uirgam. ait. Proice inquit illã
interrã. Et dimisit uirgã: & serpens factus ẽ.
Et ex pauit moyses: & fugit ab eo. Et ait illi
dominꝰ. Apprehende caudam eiꝰ. Et app̃hendit:
& reu̾sa est in statum suũ. Quid significat: Pri¬
mũ a serpente mors. Ergo uirga in serpente:
xp̃c in morte. Ido cum a serpentib in deserto
morderentur & necarent᷑. precepit dñs serpen¬
tem eneũ exaltari: quẽ intuentes morsi. a ser¬
pentib. sanabant᷑. Quid est intuendo serpen¬
tem. sanari a serpente: Credendo in mortuũ.
sanari a morte. Et tamen expauit: & fugit
atꝙ ab illa spe in qua fuerant recessert̃. Tam̃
apprehendert̃ caudam: quia postmodđu credi¬
derunt. Hoc significat &e illud. post̾iora mea
uideb. Et serpens rediit in uirgã: quia xp̃c

Expanded text:
eam de Aegypto, signum dedit Moysi. Dixerat eeam de Aegypto, signum dedit Moysi. Dixerat enim Moyses: Quod signum dabo eis, ut credant mihi, quia tu me misisti? Et Dominus ad illum: Quid in manu tua portas? Virgam, ait. Projice inquit illam in terram. Et dimisit virgam, et serpens factus est, et expavit Moyses, et fugit ab eo. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus. Et apprehendit, et reversa est in statum suum . Quid significat? Primum a serpente mors. Ergo virga in serpente, Christus in morte. Ideo cum a serpentibus in deserto morderentur et necarentur, praecepit Deus serpentem aereum exaltari, quem intuentes morsi a serpentibus sanabantur . Quid est intuendo serpentem, sanari a serpente? Credendo in mortuum, sanari a morte. Et tamen expavit Moyses, escipuli, atque ab illa spe in qua fuerant, recesserunt. Tamen apprehenderunt caudam, quia postmodum crediderunt. Hoc significat et illud: Posteriora mea videbis . Et serpens rediit in virgam, quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
reditatẽ ab inicio possedisti: idest a temꝑe
patͥarchaꝵ qͦs primitus elegisti. A tempore
patͥarchaꝵ possessi suit: uidelicet qi erant
in lumbis eoꝵ. Abipsis possidebit dñs ppłm
ifrłiticũ: a quib & nom̃ sumpsit & originẽ.
Semꝑ enĩ custo diuit eũ: donec ab eis exacerba¬
tus. eos ꝓpter peccatũ suũ affligi ꝑmisit. Me¬
morare qd̃ nos congregaueris. atq possed̾is:
& hoc sit causa tuȩ miserationis. Et ido etiã
memor esto: quia tu redemnisti uirgã here¬
ditatis tue. Quid ꝑ uirgã. nisi sceptrũ. imꝑi¬
um. & dñationẽ: quid uͦ ꝑ hereditatẽ. nisi po¬
płm eundem intelligimus: Redemit gͥ dñs¬
uirgã hereditatis suȩ: quia udeoꝵ regnũ
de pharaonis seruitute liberauit. Uelipsa here¬
ditas ꝑ intͣnsitiuã gramaticã dr̃ uirga. quȩ per
uirgã moysi est figurata. P rimo enĩ quando
uoluit ds possidere illam hereditatẽ liberans

Expanded text:
reditatem ab initio possedisti, idest, a tempore reditatem ab initio possedisti, idest, a tempore Patriarcharum quos primitus elegisti. A tempore Patriacharum possessi sunt, videlicet quia erant in lumbis eorum. Ab ipsis possedit Dominus populum Israeliticum, a quibus et nomen sumsit et originem. Semper enim custodivit eum, donec ab eis exacerbatus, eos propter peccatum suum affligi permisit. Memorare quod nos congregaveris atque possederis: et hoc sit caussa tuae miserationis. Et ideo etiam memor esto, quia tu redemisti virgam haereditatis tuae. Quid per virgam, nisi sceptrum, imperium et dominationem? Quid vero per haereditatem, nisi eundem populum intelligimus? Redemit igituraonis servitute liberavit . Vel ipsa haereditas per intransitivam grammaticam dicitur virga, quae per virgam Moysi est figurata. Primo enim quando voluit Deus possidere illam haereditatem, liberaus
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ: iratus ẽ furor tuus suꝑ oues pas¬
cuȩ tuȩ: Non rep̃hendit: s querit. Acsi
dicat. Ods qui eo ipso quod ds es. et̾na dispo¬
sitione gubernas omĩa: qui ñ modi in aliquo
excedis. s cuncta cũ summa discretione dis¬
ponis : utquid ppłm tuũ reppulisti in finẽ. ut
nunqͣm amplius reducas muherłm: Quasi
dicat. Non sine causa hoc fecisti: Nlec qͣlicũꝙ
modo iratus es. s intm̃ qd̾ ira tua deuenit in
furorẽ. quantũ ad uisum hominũ. Iratus es
dico. ñ suꝑ quoslibet. s suꝑ oues pascuȩ tuȩ.
id est suꝑ iudeos qͦs uelut bonꝰ pastor ꝑ desertũ¬
de duxisti: & qͦs manna pauisti. ac deinde
in t̾ra lacte &e melle manante collocasti. Utqͥd
hoc fecisti: nisi quia terrenis inherebamꝰ. &
te ñ cognoscebamꝰ: sle irascaris queso dũe:
s fac quod sequitur. Memor esto congrega¬
tionis tuȩ: quã possedisti ab inicio. Reduc
ad memoriã quod nos ex multis gentib &
locis in unũ congregasti. atq ut ꝓpriam he¬

Expanded text:
in finem, iratus est furor tuus super oves pascuae tuae? Non reprehendit, sed quaerit. Ac si dicat: O Deus, qui eo ipso quod Deus es, aeterna dispositione gubernas omnia, qui non modum in aliquo excedis, sed cuncta cum summa discretione disponis , ut quid populum tuum repulisti in finem: ut numquam amplius reducas in Jerusalem? Quasi dicat: Non sine caussa hoc fecisti, nec qualicumque modo iratus es, sed in tantum, quod ira tua devenit in furorem, quantum ad visum hominum. Iratus es, dico, non super quoslibet, sed super oves pascuae tuae, idest, super Judaeos, quos velut bonus pastor per desertum duxisti, et quos manna pavisti: ac deinde in terra lacte et melle manante collocasti . Ut quid hoc fecisti, nisi quia terrenis inhaerebamus, et te non cognoscebamus? Ne irascaris, quaeso, Domine, sed fac quod sequitur. 2. Memor esto congregationis tuae, quam possedisti ab initio. Reduc ad memoriam, quod nos ex multis gentibus et locis in unum congregasti, atque ut propriam hae
Abbreviated transcription (Latin):
rat in uidea. iam ammirabile factũ est in u¬
niu̾sa terra. slec iam głentur udei⁊ q si aps̃
eos magnũ nom̃ dñi dicitur: apud nos etiã
ammirabile predicat᷑. S qm̃ illa gens a cognit¬
ne di errando cecidit. ⁊ magnũ nom̃ dm̃ibla¬
phemauit: iam qd̾ in iudea & inisrł notus
& magnus dicitur. necesse est ut tantũmͦ

Expanded text:
am admirabile factum est in universa terra . Nec jam glorientur Judaei, quia si apud eos magnum nomen Domini dicitur, apud nos etiam admirabile praedicatur. Sed quoniam illa gens a cognitione Dei errando cecidit, et magnum nomen Domini blasphemavit: jam quod in Judaea et Israel notus et magnus dicitur, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tua. hȩc est hereditas noui testam̃ti: in qͣ illi
fideles habiti ñ sunt. Cuius tam̃ fides etiam
tunc quando uelabatur erat in electis: & nunc¬
iam quando reuelata est. ñ est in multis uoca¬
tis. Multi enĩ sunt uocati: pauci uͦ electi. Ipse¬

Expanded text:
tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi
Abbreviated transcription (Latin):
ds: & id̾o recto adherens tanqͣm incõmutabi¬
li regulȩ. potest fieri rectũ: quod inse fuit cor
prauũ. Ut autem corcum illo sit. ⁊ ꝑ hoc rec¬
tum eẽ possit: acceditur ad eum fide & uolun
tate. Uoluntas gͦ quȩ est in corde recto parat᷑
a domino: fide precedente qua accedit᷑ ad dm̃
rectum. ut cor rectum fiat. Quȩ fides p̃uenien¬
te & uocante miscdia di. ꝑ obedientiã suscita

Expanded text:
Deus: et ideo recto adhaerens, tanquam incommutabili regulae, potest fieri rectum quod in se fuit pravum cor hominis. Ut autem cor cum illo sit, et per hoc rectum esse possit, acceditur ad eum, nont . Voluntas igitur quae est in corde recto, paratur a Domino, fide praecedente, qua acceditur ad Deum rectum, ut cor fiat rectum. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam s
Abbreviated transcription (Latin):
caueatq sicut in titulo p̃missum est: ne seip¬
sum corrumpat & ꝑeat. peccatores suꝑbos imi¬
tando. ⁊ domino resistendo: s potius humiles
iustos studeat imitari. quatinꝰ in futuro re¬
gno mereatur a domino exaltari. Hec est
quippe intentio: & utilitas psalmi. lxxu.¬
ituli psalmoꝵ: manifestant sensꝰ eoꝵ. ẜrop¬
terea iste psalmꝰ intitulat᷑ sic. In. finen
in laudib psalmus asapħ: canticũ ad assy

Expanded text:
Caveatque, sicut in titulo praemissum est, ne seipCaveatque, sicut in titulo praemissum est, ne seipsum corrumpat et pereat, peccatores superbos imitando, et Domino resistendo. Sed potius humiles, justos studeat imitari: quatenus in futuro regno mereatur a Domino exaltari. Haec est quippe intentio et utilitas psalmi. TITUituli psalmorum manifestant sensus eorum: propterea iste psalmus intitulatur sic: In finem in laudibus, psalmus Asaph, Canticum ad Assy
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c & sui p̃dicabunt euͣngłium. Cantabo
dõ iacob: cum gaudio laudabo eũ qui speci¬
aliter est ds ilłoꝵ qui spĩtalit̾ sunt iacob.
Deinde p̃nunciat iudiciũ: ubi p̃dicit ma¬
los humiliari. bonos exaltari. Unde & sub¬
dit. Et omnia cornua pecc̃oꝵ confringã:
& ex altabunt᷑ cornua iusti. Habent cor¬
nua sua peccõres in hoc scło: scilicet imꝑiũ
dñationẽ. honores. diuicias: ipsam quoq
quȩ p̃minet suꝑbiam: quib cornib tan¬
qͣm indomiti tauri. alios impetunt. alios
ferunt & impeslunt. S omp̃c d̾s uidicio
suo omĩa cornua peccatoꝵ confringet: &
omnẽ illoꝵ potentiã & suꝑbiã ad nichi¬
lũ rediget. Habent etiam iusti cornua sua
duo testam̃ta: siue fidem & caritatẽ cete¬
ras ꝙ uirtutes. quib se ab immicis eccłiȩ
defendunt ⁊ ipõs etiã ualent̾ impetunt & ꝓster¬
nunt: quȩ mirabit ds cũ ad udiciũ uenenit. in
gła sua mirifice exaltabit. Colligat gͦ ex his
uerbis unusquisꝙ qualem se debeat exhibete:

Expanded text:
 sui praedicabunt Evangelium. Cantabo Deo Jacob cum gaudio. Laudabo illum, qui specialiter est Deus illorum qui spiritualiter sunt Jacob. Deinde praenuntiat judicium, ubi praedicit malos humiliari, bonos exaltari. Unde et subdit: 11. Et omnia cornua peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua justi. Habent cornua sua peccatores in hoc seculo, scilicet imperium, dominationem, honores, divitias, ipsam quoque, quae praeeminet, superbiam: quibus cornibus tamquam indomiti tauri alios impetunt, alios inferunt et impellunt. Sed omnipotens Deus judicio suo omnia cornua peccatorum confringet, et omnem illorum potentiam et superbiam ad nihilum rediget. Habent etiam justi cornua sua duo Testamenta, sive fidem et caritatem, caeterasque virtutes, quibus se ab inimicis Ecclesiae defendunt: ipsos etiam valenter impetunt et prosternunt. Quae mirabilis Deus cum ad judicium venerit in gloria sua, mirifice exaltabit. Colligat ergo ex his verbis, unusquisque, qualem se debeat exhibere.
Abbreviated transcription (Latin):
dis est: quia ꝑ diu̾sa idem dicit. Idem est
enĩ in hoc loco iusticia & iudiciũ: nec aliud
designant. nisi udicium iustũ. Da ei. Iudi¬
care ppłm tuũ in iusticia: id est ut uiste
iudicet uniuersos. uidelicet bonos & maloᷤᷤ.
Nec mouere debet qͦd dicit tuũ. sui enim
sunt etiam ꝑuersi: nec quicqͣm possunt
facere nisi ꝑmissu dĩ. Similiter & pauꝑes
tuos in uidicio: subaudis da ei iudicare.
Iudicat xp̃c in hac uita bonos & malos:
iudicabit etiam postmodum. qñ bonos
a malis separabit. Et not andum qͦd cũ
diceret pauꝑes. mox addidit. tuos : ut per
hoc designaret pauꝑes ueros. Non enĩ
om̃s pauꝑes. sunt pauꝑes dĩ. s diuites sui:
quia non humiles sunt. suꝑbi. Et sunt
quidam qui facilius omĩa sua pauꝑib
tribuant: qͣm ipsi pauperes fiant. P rop¬
terea ad designandos pauꝑes suos: dicit
dominus in euͣngłio. Beati pauꝑes spũ:¬
qm̃ ipsoꝵ est regnum celoꝵ. Non ait pau

Expanded text:
dis est, quia per diversa idem dicit. Idem est dis est, quia per diversa idem dicit. Idem est enim in hoc loco justitia et judicium. Nec aliud designant, nisi judicium justum. Da ei Judicare populum tuum in justitia, idest, ut juste judicet universos: videlicet bonos et malos. Nec movere debet, quod dicit, Tuum. Sui enim sunt etiam perversi, 361 nec quicquam possunt facere, nisi permissu Dei. Similiter et pauperes tuos in judicio, subaudis da ei judicare. Judicat Christus in hac vita bonos et malos. Judicabit etiam postmodum, quando malos a bonis separabit . Et notandum quod cum diceret: Pauperes, mox addidit, Tuos: ut per hoc designaret pauperes veros. Non enim omnes pauperes sunt pauperes Dei, sed divites sui: quia non humiles sunt, sed superbi. Et sunt quidam divites qui facilius omnia sua pauperibus tribuant, quam ipsi pauperes faciant. Propterea ad designandos pauperes suos, dicit Dominus in Evangelio: Beati pauperes spm ipsorum est regnum caelorum . Non ait paup
Abbreviated transcription (Latin):
ma parte petit ei dari iudiciũ. & affirmat
qͦd habebit. In scdã quȩ incipit. orietur in
dieb eius iusticia. loquitur de regno: ipsũ
regnũ comm̃dando multis modis. In t̾cia
quȩ incipit. sit nom̃ eius benedictũ: com¬
m̃datio est ipsius regis. Intendit nos am¬
monere: ut subitiamur ipsi s alomoni. Uox
ꝓphetȩ p̃uidentis xp̃m futurũ regem: qui
orando ꝓphetat ut detur ei regnũ. dicens:
mat in se dñs. ubi ait in eungłio: pat̃
ñ iudicat quenquã. s omne iudiciũ dedit
filio. Qui rex etiam filus regis est: quia
e d̃s pater utiq rex est. & ipse filium suũ.
incarnatũ constituit regem suꝑ ppłm suũ :
atq in suo celesti regno ꝑhennit collocaret.
Acsidicat. O d̾s pater. da regi xp̃o suꝑ hoĩes
iudiciũ tiĩ: ut sicut tu habes uidicare. ilta
habeat & ille. Atq eidem filio regis. id est
tui qui solus rex es & in ueritate tuos regis.
da iusticiam tuã. id est iustum uidicium:

Expanded text:
ima parte petit ei dari judicium, et affirmat ima parte petit ei dari judicium, et affirmat quod habebit. In secunda quae incipit, Orietur in diebus ejus justitia loquitur de regno, ipsum regnum commendando multis modis. In tertia quae incipit, Sit nomen ejus benedictum commendatio est ipsius regis. Intendit nos admonere, ut subjiciamur ipsi Salomoni. Vox Prophetae praevidentis Christum futurum regem, qui orando prophetat, ut detur ei regnum, dicens: mat in se Dominus, ubi ait in Evangelio: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Qui rex etiam filius regis est, quia et Deus Pater utique rex est: et ipse Filium suum incarnatum constituit regem super populum suatque in suo caelesti regno perenniter collocaret. Ac si dicat: O Deus Pater, da regi Christo super homines judicium tuum, ut sicut tu habes judicare, ita habeat et ille. Atque eidem filio regis, idest, tui, qui solus rex es, et in veritate tuos regis, da justitiam tuam, idest, justum judicium:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam tuã: id est qualiter anima mea ꝑti
redempta sit & iustificata. nullis meis p̃ce¬
dentib meritis: s sola tua gratuita misccłia.
Quando hoc meditabitur: In fine scłi: cũ con¬
susi & reueriti fuerint qui querunt mala
mͥ. Duob modis confundent᷑ & crubescent:.
sa sua: separabunt᷑ boni ad dexterã. ma¬
li uero ad sinistrã. Et tunc confundent᷑
qui ante insultabant: crubescent qui gar¬
riebant: cum dicetur eis. ite maledicti in
ignẽ ȩternũ. Et not andũ quõd ñ ait. & lingͣ
mea loquetur. s meditabitur: tunc enĩ lin¬
guȩ cessabunt: qm̃ in illa beata uita om¬
mũ uoluntates & cogitationes omnib
inuicem apparebunt ⁊ Explicit de psal¬
Salmus dauid ins alomonẽ. Tracta¬
tus iste tendit in xp̃m qui est uerus
salomon id est pacificus: qui pacempo¬
suit inter d̃m &̃ genus humanum. In
hoc psalmo xp̃c materia est sodm utrãq
naturã: diuinam scilicet & humanã. In pͥ¬

Expanded text:
tiam tuam. Id est, qualiter anima mea per te tiam tuam. Id est, qualiter anima mea per te redemta sit, et justificata, nullis meis praecedentibus meritis, sed sola tua gratuita misericordia. Quando hoc meditabitur? In fine, Cum confusi et reveriti fuerint, qui quaerunt mala mihi. Duobus modis confundentur et erubescent: , quisque cum caussa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali vero ad sinistram. Et tunc confundentur, qui ante exultabant: erubescent, qui garriebant, cum dicetur eis: Ite in ignem aeternum . Et notandum, quod non ait, Et lingua mea loquetur: sed meditabitur. Tunc enim linguae cessabunt , quoniam in illa beata vita omnium voluntates et cogitationes omnibus invicem apparebunt. TITULUS PSALsalmus David, in Salomonem. Tractatus iste tendit in Christum, qui est verus Salomon, id est, pacificus, qui pacem posuit inter Deum et genus humanum . In hoc psalmo Christus materia est secundum utramque naturam, divinam scilicet et humanam. In pr
Abbreviated transcription (Latin):
quo psalmi continent᷑: in quo etiam dni ue¬
ritas ad ipsius honorẽ predicat᷑. Uasa psal¬
mi. instrum̃ta sunt ubi psalmodia fit: &
significat uiuificationẽ spẽ. Quid de corpo¬
re: ẜ sallam tͥ in cythara sc̃s isrł. Cytha¬
ra enim ab inferiori parte sonitũ reddit.
Psallam tͥ in cythara. id est in mortificatio¬
uidentes dm. Et id̾o exultabunt labia
mea cũ cantauero tͥ: & anma mea quã re¬
demisti. Tam certus erat sc̃s dauid de re¬
demptione animȩ suȩ ut iam diceret fac¬
tum. qͦd in spũ p̾uidebat futurũ. Non enĩ¬
ait. & anima mea quã redempturus es:
s anima mea quã redemisti. Quaꝓpter
dũ domino cantat: ñ solum exteriorib
labiis. s intus in amima exultat. Sic enim
d̾m laudare decet. ut mens concordet cũ
uoce: ut impleatur illud apłi. psalsam spñ
psallã & m̃te. Nec solum labia mea decan¬
tabunt: s & lingua mea meditabit᷑ ussti¬

Expanded text:
quo psalmi continentur, in quo etiam Domini vequo psalmi continentur, in quo etiam Domini veritas ad ipsius honorem praedicatur. Vasa psalmi, instrumenta sunt, ubi psalmodia fiat; et significant vivificationem spiritus. Quid de corpore? Psallam tibi in cithara, sanctus Israel. Cithara enim ab inferiori parte sonitum reddit. Psallam tibi in cithara, id est, in mortificatiovidentes Deum. Et ideo 23. Exultabunt labia mea, cum cantavero tibi, et anima mea quam redemisti. Tam certus erat Sanctus David de redemtione animae suae, ut jam diceret factum, quod in spiritu praevidebat futurum. Non ait: Et animam, quam redemturus es: sed Anima mea quam redemisti. 360 Quapropter dum Domino cantat, non solum exterioribus labiis, sed intus in anima exultat. Sic enim Deum laudare decet, ut mens concordet cum voce, ut impleatur illud Apostoli: Psallam spiritu, psallam et mente . Nec solum labia mea decantabunt, 24. Sed et lingua mea meditabitur justi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽite sic multis & diuersis modis reducimͣ
ad salutem. Nlos iteramꝰ culpam: pus dñs
iterat erga nos suã miscđiam. Uel de a¬
byssis terrȩ. id est de peccatis quȩ nos mer¬
gunt in interitũ. reduxit ds̃ genus huma¬
nũ. primũ ꝑ fidem. itum ꝑ spetiem: nunc
recte uuendo. iterũ ȩt̾na beatitudine ꝑfru¬
endo. Surreximꝰ mente. fide. spe. & caritate:
restat ut resurgamꝰ & corpore. Et quia hoc
iam spe tenemus: dicatur recte. & de abyssis
terrȩ iterũ reduxisti me. Michi uͦ sic reducto.
multiplicasti magnificentiã tuã. id est
multis modis magna & multiplicia uir¬
tutũ dona contulisti: & conu̾sus ꝑ mediato¬
rem xp̃m ab ira quã habebas de peccato.
contͣ genus humanũ. consolatus es me. se¬
re.alteram scđm torpus in spe: eas duas cõ¬
m̃dat. cum subiungit. Nam & ego confite¬
bor tͥ in uasis psalmi: ueritatẽ tuam deus.
teriũ. quod est quasi uas quodda spũ ale. in

Expanded text:
nem: et sic multis et diversis modis reducimur nem: et sic multis et diversis modis reducimur ad salutem. Nos iteramus culpam, pius Dominus iterat erga nos suam misericordiam. Vel de abyssis terrae, id est, de peccatis, quae nos mergunt in interitum, reduxit Deus genus humanum. Primum per fidem, iterum per speciem: nunc recte vivendo, iterum aeterna beatitudine perfruendo. Surreximus mente, fide, spe, caritate. Restat, ut surgamus et corpore. Et quia hoc jam spe tenemus, dicatur recte, Et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Mihi vero sic reducto, 21. Multiplicasti magnificentiam tuam, idest, multis modis magna, et multiplicia virtutum dona contulisti. Et conversus, per mediatorem Christum , ab ira, quam habebas de peccato contra genus humanum, consolatus es me, sere, alteram secundum corpus in spe, eas duas commendat, cum subjungit: 22. Nam et ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam, Deus. terium quod est, quasi vas quoddam spirituale, in