comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuendo serpentẽ magnũ sacram̃tũ. &d ẽ intuendo serpentẽ
sanari a serpente. nͥ credendo in mortuũ xp̃m. sanari amorte¬
peccatoꝵ : &. ut lib̾aret᷑ popls ab egipto ꝑ uirgã inserpentẽ con¬
uersa: & agnũ in pascha occisũ. hoc ẽ. xp̃m in mortẽ: ita¬
ut lib̾aret᷑ humanũ genꝰ. In pascha passi oĩs tp̃i: qͥ ẽ uerꝰ ser¬
pens occidens serpentẽ diabolũ. & deuorans uirgas magoꝵ¬

Expanded text:
rpentem. Sanari a serpente, magnum sacramentum! Quid est, intuendo serpentem sanari a serpente? Credendo in mortuum peccatorum. Et ut liberaretur populus ab Aegypto per Virgam in Serpentem conversam, et Agnum in Pascha occisum, hoc est Christum in mortem, ita liberator totum humanum genus in Pascha Passionis Christi, qui est verus serpens occidens Serpentem, idest Diabolum, et devorans Virgas Mago
Abbreviated transcription (Latin):
lebrare. limaris ratio & dies cogit dñicꝰ. Scd̃m eñĩ limȩ
& idꝰ. & noñ. & m̃siũ nomina acdieꝵ gentiles posuer̃. ut.
puta quẽ uetustas humanȩ menioriȩ pͥmũ m̃sẽ tenebat.
paganꝰ hc̃ a marte marciũ nuncupare. & diẽ sabbati
quẽ septimũ racionabiliũ corda seruabant. ille saturni
ide statuerae appellandũ. Scripturȩ aũ sc̃e. cũ de tẽꝑibꝰ
aliꝗd ł refert̃. ł iubent: ita locunt᷑ decima die m̃sis
scdĩ. idẽ luna decima. ut qͥnta decima die m̃sis septimi
mandant᷑. Pcep̃ tam̃ ds̃ ꝙ hoc. ut siqͥs ł in mund in¬
anima hõĩs idẽ mortui. aut tactu pollutꝰ. uł extra
electũ sacris iherosolimȩ locũ. in longinqͦ itinere cons¬
titufꝰ pascha ñ potuit celebrare. scdo m̃se aelebrare.
p̃uidens qͥppe ds̃ gentiũ płos. tt̃ adhuc hom inũ mortuoꝵ
simulaeris in mundos. extra locũ scm eccłȩ in longinqͣ
positos. utiq nob̃ qͥ eramꝰ longe. & facti sumꝰ ꝓpe insan¬

Expanded text:
lebrare lunaris ratio, et dies cogit Dominicus. Secundum lunae enim  Idus, et Nonas, et mensium nomina ac dierum Gentiles posuerunt, ut puta, quem vetustas humanae memoriae primum mensem tenebat, Paganus hunc a Marte Martium 233 nuncuparet: et diem sabbati, quem septimum rationabilium corda servabant, ille Saturni diem statueret appellandum. Scripturae autem sanctae cum de temporibus aliquid vel referunt, vel jubent, ita loquuntur: Decima die mensis secundi, et luna decima, aut quinta die mensis septimi; mandantur. Praecipit tamen Deus et hoc, ut si quis prianima hominis, id est mortui attactu pollutus, vel extra electum sacrificii Hierosolymae locum, in longinquo itinere constitutus Pascha non potuit celebrare, secundo mense celebret. Praevidens quippe Deus Gentium populos tunc adhuc hominum mortuorum simulacris immundos, et extra sanctum locum Ecclesiae in longinquo positos, utique nos qui eramus longe, et facti sumus prope in san
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ibi ꝑuenit᷑. aiũ. luna. ad .x.u. Hec aũ ad xu. iurta
cõputacionẽ eusebii qͥ pͥmꝰ conseripsit eirculũ .x. aeuiiii¬
annoꝵ. athanasiĩ. theophili. eyrilli. dionisiĩq exigui usq dũ
scripsit uictoriꝰ. hn lare papa urb̾ romȩ epõ. Tc̃ cessauerunt
disputato res algxandrini. & antinoceni. circłos post alios
scribere.

Expanded text:
 hic autem ad 15 juxta compositionem Eusebii, qui primus conscripsit circulum 19 annm, Athanasii, Theophili, Cyrilli, Dionysiique exigui, usque dum scripsit Victorius Hilario Papae Urbis Romae Episcopo. Tunc accesserunt disputatores Alexandrini et Antiocheni circulos post alios describere.
Abbreviated transcription (Latin):
transcendere. Nã ui. frã. qͥa hominẽ fecerat. ꝓ eoð passus ẽ.
& die dñica. quȩ dr̃ inscripturis pͥma sabb̃i. in qͣ mundus sũp¬
serat. exordiũ resurrexit. ut qͥ pͥma die creauit. cęlũ ꝙ trã
unde postea hominẽ faciens figuraũ. pͥmo &̃ die om̃em
eo qd sensert̃ alii diuerse de eo qđ scriptũ ẽ. post biduũ
paschafiae id ẽgruũ fuit pascha iudeoꝵ in eqͥnoctio. hoc est
ae cõpositione dispar sibi inuicẽ fier&e utraq renouatio. Dem̃
eade longitudo facta ẽ potencia dĩ tͥbꝰ pͥmis diebꝰ & noctibꝰ
factis. sed addidt sol cursũ dieꝵ qͣndo illuxit in mundo.ii.
die. luna econtrario dẽpsit cursũ noctiũ. & enĩ ad uenerati¬
onẽ & honorẽ eqͥnoctiĩ nouissimi. & paschȩ. xp̃i ꝑfigurata ẽ

Expanded text:
transcendere. Nam sexta feria qua hominem fecerat, pro eodem passus est; et die Dominica quae dicitur in Scripturis prima sabbati , in qua sumpserat mundus exordium, resurrexit; ut qui prima die 234 creavit coelum, et terram unde postea hominem faciens figuravit, prima etiam die se. CXLVI. De eo quod scriptum est: Post biduum Pascha fiet, incongruum fuit Pascha Judaeorum in Aequinoctio, hoc est in et compositione dispar sibi invicem fuerat utraque. Deinde Adam longitudo facta est, et potentia Dei tribus diebus factis; sed Sol addidit cursum dierum, quando inluxit in Mundo quarto diei  e contrario dempsit. cur  noctium etenim Adae venerationem et honorem aequinoctii no
Abbreviated transcription (Latin):
doca filo & iosephus. s eoꝵ antiqͥores agithobołꝰ. & ab co
eruditꝰ aristobolus ex paniciada. qͥ unꝰ ex illis. Pxx senioribꝰ
fuit. qͥ mssi fuerant. a pontificibꝰ ad ptholomeũ regẽ he¬
breoꝵ libros int̃p̃tari ingrecũ sermonẽ. qͥq inulta ex tra.¬
ditionibꝰ moysi ꝓponenti regi ꝑcunctatiq respondert̃.
Ipsigͣ cũ q̃stiones exodi exponerent. dixer̃ pascha ñ pͥus
ẽẽ immolandũ. quã equinoctiũ uernale transure. Aris.

Expanded text:
docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus ex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerant a pontificibus ad Ptolemaeum regem, Hebraeorum libros interpretaturi in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysis proponenti regi atque percunctanti responderunt. Ipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum, ni hoc aequinoctium vernale transiret.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħe beatisimã festiuitatẽ paschȩ uoluit celebrari.
Post autũni nebulã. post horrorẽ hiemis. ante estatis ardorẽ.
lum ine remouere. cunctaq in statutũ tranqͥllis pͥmordĩis
reuocare. quȩ fuerant uelamine tetro confusa. ab illo pͥncipe
tenebrax. Nã ueris temꝑie ds̃ condidit mundũ. Marcio
enĩ m̃se dixit ad moxse̾ ds̃. Msis hic uob̾ initiũ m̃siũ. pͥmꝰ¬

Expanded text:
Dominus Jesus beatissimam festivitatem Paschae voluit celebrari, post autumni nebulam, post horrorem hiemis, ante aestatis ardorem.lumine dimovere, cunctaque in statum tranquilli 232 primordii revocare, quae fuerant velamine tetro confusa ab illo principe tenebrarum. Nam veris tempore Deus condidit mundum. Martio enim mense dixit per Moysen Deus
Abbreviated transcription (Latin):
apͥt inqua die ñsolũ inuenit᷑ sol conscendisse pͥmã partem
uerũ & quadrã limã iã in eadie habere. idẽ in pͥma exaii par¬
tibus. Hȩc aũ particula pͥma ex .xii. uernale ẽ eqͥnoctiũ
e ipsa ẽ in iciũ m̃siũ. & capud circuli & obsolutio cursus
stellaꝵq planete. idẽ uagȩ dnr. ac finis. xii partiołe & tociꝰ

Expanded text:
tur sol non solum conscendisse primam partem, verum etiam quadrantem iam in ea die habere, id est in prima ex XII partibus. Hec autem particula prima ex XII vernale est equinoctium, et ipsa est initium mensium et caput circuli et absolutio cursus stellarum, que planete, id est vage, dicuntur, ac finis XII particule et totius
Abbreviated transcription (Latin):
manno emibolismi. s iuiui sit mar inumitate erese catho¬
daniꝰ qͥa inuna domo p̃ ceptũ ẽ israheti carnasidagnũ ine¬
pacnlũ comedere. De qͦ ognio ĩmaculato uericisimne semptũ ẽ¬
paseha conceptionis suȩ inutero natrasue. Ido p̃gnante ma¬
riã ne sic stuprata & adultera lapidibꝰ int̾fceret᷑. clam
uoluit eã dimittero ut uere ñ occideret᷑ agnꝰ uilacte inatris
sue  npascba natiuitatis sus ꝓrimo fugit iosephin egigtru
angelo p̃cipiente in m̃se martio anno reuertente. In q̃ mse
eourit caui abel iustũ incãpũ ut occicce eũ in trpoarpi eduet
ad p̃toriũ pilati. in sexta feria. qͥ in eode die cceptꝰ in uteso
e e mortuus ui cruce. dũ in serta feria mortuus ada in anima
ꝓ peccato in paradiso. & in eod̾ die obut in corpore. Responu
ẽ ut opuior om̃ibꝰ qͥbꝰ introgastis me. & om̃ia seripta auten¬

Expanded text:
 Maii in unitate Ecclesiae cathodamus: quia in una domo 606 praeceptum est Israeli carnali agnum anniculum comedere. De quo agno immaculato veracissime praeceptum o pascha conceptionis suae in utero matris suae. Ideo praegnantem Mariam, ne sicut stuprata et adultera lapidibus interficeretur, clam voluit Joseph dimittere. Ut vero non occideretur agnus in lacte matris suae, in pascha narevertente, in quo mense eduxit Cain Abel justum in campum, ut occideret eum in typo Christi educti ad praetorium Pilati in sexta feria: quia eodem die conceptus in utero est, et mortuus in cruce; dum in sexta feria mortuus est Adam in anima pro peccato in paradiso, et in eodem obiit in corpore. Responsum est, ut opinor, omnibus quibus interrogastis me. 607 EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
quas angło dictante ꝑceꝑat. ut ñ errorẽ incurrerent ur
sollẽnitates paschales rationẽ. scirentq limã pͥmi m̃sis in anno
cõmuni & embolismo. Carissimi dñ mei in m̃te habetote
qd̾ c̃stitutũ ẽ pascha pͥmũ in egipto. ad cõmonitionẽ ut
manducarent filĩi isrł agnũ intypo ueriagni in luna pͥmi
m̃sis. Posteriꝰ autẽ pascha factũ ẽ. ad recordationẽ. in quo
manna descendit. qd ostendit ꝙ receda agnꝰ ũbrał quando¬
in ima die agnũ iudeoꝵ & uerũ manna. quando. bñdix̃
panẽ & uinũ dicens. hoc ẽ borpꝰ meũ & sanguis meus. in
facietis: scrutem iniq diligentissi me qđ ordinauit synodꝰ
nicea lunas xiui om̃iũ annoꝵr ꝑ decennoualẽ eyclũ. ut

Expanded text:
quas 604 angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerequas 604 angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerepaschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Charissimi Domini mei in mente habetote, quod constitutum est Pascha primum in Aegypto ad commonitionem, ut manducarent filii Israel agnum in typo veri Agni in luna primi mensis. Posterius autem Pascha factum est ad recordationem, in quo Manna descendit, quod ostendit, quod recederet agnus umbrain una die agnum Judaeorum, et verum Manna, quando benedixit panem et vinum dicens: Hoc est corpus meum, et sanguis meus in facietis. Scruteminique diligentissime, quae ordinavit synodus Nicaena, lunas XIV 605 omnium annorum per decemnovennalem cyclum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bremꝰ pascha. uiiii lł mai ꝓpt̃ rationẽ ẽb olismi anni
qđ si faciatis uii lł ap̃r luna .xx.ii. ut p̃paratis. c̃munẽ
annũ facitis de ẽbolismo. dũ obseruatis lunã incensã
in .iiii. nonas marcũ. iuxta regłam latinoꝵ. kt iañ dom̃ luna¬
xruii. & ñ obseruandũ ẽ in hoc anno ꝓ causis quas supͣdiximꝰ.
Sic̃ enĩ uitandũ p̾ascha qd̾ diximꝰ in hoc anno. ita cauendũ ÷
ne faciamꝰ pascha ẽbolismi. in anno cõmuni. & cõmunis in
ebolismo. debemꝰ enĩ inuestigare epactas lumares in m̃sibꝰ
tociꝰ anni ut celebremꝰ paseba in luna pͥmim̃sis. Inpͥncipio
in xii het ap̃. & lunaris globs̃ plenitudo. uł diminucio: di¬
gitoꝵ motu. rationis magistĩo. & calculi supputacione aliqͣ
p̃uidet᷑. ut numeremꝰ xii tantũ lunas uirta supputationẽ
legalẽ hebisoꝵ in anno cõmuni. &.xiii. inẽbolismo sccłm
cõputacionẽ dierũ. Indicabo uͦ uob̾ qd̾ pachomiꝰ monachꝰ

Expanded text:
bremus kal. IX. Maii propter rationem embolismi anni. Quod 602 si faciatis VII kal. Aprilis, luna XXII, ut jam praeparatis, communem annum facitis de embolismo, dum observatis lunam incensam in III nonas Martias juxta regulam Latinorum kal.  non observandum est in hoc anno pro causis 603 quas supra diximus. Sicut enim vitandum est Pascha, quod diximus, in hoc anno; ita cavendum est ne faciamus Pascha anni embolismi in anno communi, et communis in embolismo. Debemus enim investigare epactas lunares in mensibus totius anni, ut celebremus Pascha in luna primi mensis, in principio in XII kal. Aprilis, et lunaris globi plenitudo, vel diminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calculi supputatione aliqua praevidetur; ut numeremus XII tantum lunas juxta supputationo communi, et XIII in embolismo secundum computationem dierum. Indicabo vero vobis, quod Pachomius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xiiii lima paschał.xxuiiii. die m̃sis parnothi. idẽ uiui ka-¬
lendaꝵ apͥliũ die ꝓuenissꝙ: die dñico insubsequentẽ tͣnslatũ ẽ
ebdomadã. ita ut qͥnta die m̃sis parmothi. hoc ẽ pͥdie halen.¬
darũ apͥliũ. celebraret᷑ pascha dñicũ. In nonagesimo aũ t̃cio
anno ab imꝑio eiꝰdẽ diocletiani. cũ xiiii decima luna pas-

Expanded text:
cum XIV luna paschalis XXVIII die mensis Phamenoth, id est, nono calend. Aprilium die, provenisset, die dominico; in subsequentem translatum est hebdomadem; ita ut quinta die mensis Pharmothi, hoc est, pridie calendarum Aprilium, celebraretur Pascha dominicum. In nonagesimo autem tertio anno ab imperio e
Abbreviated transcription (Latin):
motũ cursus solis minime consequat᷑. Age itẽ nc̃ b̾uit᷑
do p̃stante. dubios instruamꝰ. qđ in scdm m̃sẽ nullomͦ
possimꝰ excedere. Si enĩ in eqͥnoctio. idẽ xxU die m̃sis
phaminoth. qͥ est xui kł apͥł uxta cursũ lunȩ m̃sis c̃sti.¬
tueret᷑. in itiũ rationis eẽt opinari. ñ nullos in scđm m̃sẽ

Expanded text:
motum cursus solis minime consequatur, age jam nunc breviter, motum cursus solis minime consequatur, age jam nunc breviter, Deo praestante, dubios instruamus, quod in secundum mensem nullo modo possimus excedere. Si enim in aequinoctio, id est XXV die mensis Phamenoth, qui est XII cal. Aprilis, juxta cursum lunae, mensis constit
Abbreviated transcription (Latin):
bile ẽ. uelud crepidinẽ ac futidam̃tũ & regłam hc̃ eund
decennouale̾ compotũ statuer̃. ñ iuxta iudeoꝵ nc̃
indoctas atq ineptas act̾iones. neq sodm exterorũ
putatiuuã fretãq prudentiã. s scđ̾m gr̃ãm sp̃s sancti
instituti. in reuolutione sȩpe memorati decenno uał
His itaq confectis: illud &̃ oport& attende. qđ errent
nu iũ qͥ pͥmi m̃sis in iciũ lunaris cursus axxu. die
unt. Et qd̾ tc̃ initiũ uerni temporis ab his qͥhoc in¬
uenire ualuert̃. cũ om̃i diligentia p̃fixũ eẽ udeat᷑.
& manifestũ quidẽ scđm cursũ solisxxu die m̃sis pha.
minoth qͥ ẽ xui kł apͥł eqͥnoctiũ ẽẽ cognoscit᷑. sed ñ
oportae abhoc equinoctio pͥmi m̃sis exordiũ iuxta
cursus lunȩ ꝓrsus effigere. alio qͥn ꝑ om̃ĩa solis circdõ
limȩ discursus concordare debuerat. Uerũ qͥa cunc̃¬
tis habentibꝰ intellectũ certũ ẽ. qđ uelocissimũ lunȩ

Expanded text:
 velut crepidinem ac fundamentum, et regulam, hunc decemnovennalem computum statuerunt: non juxta Judaeorum nunc indoctas atque ineptas actiones; neque secundum exterorum putativam fictamque prudentiam, sed secundum gratiam Spiritus sancti instituti, in revolutione saepe memorati decemnovennaHis itaque confectis, illud etiam oportet attendere, quod errent nimium qui primi mensis initium lunaris cursus a XXV die unt: eo quod tunc initium verni temporis, ab his qui hoc invenire valuerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur, et manifeste quidem secundum cursum tium esse cognoscitur. Sed non oportet ab hoc aequinoctio primi mensis exordium, juxta cursum lunae, prorsus affigere. Alioquin per omnia solis circulo lunae discursus concordare debuerat. Verum quia cunctis habentibus intellectum certum est quod velocissimum lunae
Abbreviated transcription (Latin):
t hȩc ẽ octaua illa ȩtas. semꝑ amanda. sꝑanda.
suspiranda fidelibꝰ. quando eoꝵ animas xp̃s incorrupti¬
biliũ corporũ munere donatas. ad ꝑceptionẽ regni
celestis. coteplationẽ q diuinȩ suȩ maiestatis inducat.
typũ moyses om̃s cũ sex illos dies pͥmos qͥbꝰ factꝰ ẽ mundꝰ
aluce in mane inchoatos. ad uesꝑam t̾m inatos dixiss&. in
septimo qͦ reqͥeuit ds̃ ab oꝑibꝰ suis soliꝰ mane ñ aũ euesꝑe.
fȩc̃ m̃tionẽ. s cuncta quȩ de eo c̃memoranda putauit.
in pͥmordĩis suis singłȩ aliqͥdlȩtaꝵ rex habentes. ñ paruis erũp.¬
naꝵ tenebris p̃ssuraꝵq c̃sũmant᷑. reqͥesũ animaꝵ qũã ꝑ¬
bonis oꝑibꝰ infuturo scło ꝑcipiunt: nulla umꝙͣ curȩ alicuiꝰ
anxietate turbata defici&e. s ubi tẽpꝰ iudicuĩ aduenerit.¬

Expanded text:
Et haec est octava illa aetas semper amanda, speranda, suspiranda fidelibus, quando eorum animas Christus, incorruptibilium corporum munere donatas, ad perceptionem regni coelestis contemplationemque divinae suae majestatis inducat: typum Moses cum sex illos dies primos, quibus factus est mundus, a luce et mane inchoatos, ad vesperum terminatos dixisset, in septimo, quo requievit Deus ab operibus suis, solius mane, non autem et vespere fecit mentionem. Sed cuncta quae de eo commemoranda putavit, in primordiis suis singulae aliquid laetarum rerum habentes, non parvis aerumnarum tenebris, pressurarumque consumantur. Requies bonis operibus in futuro saeculo percipiunt, nulla unquam curae alicujus anxietate turbata deficiet, sed ubi tempus judicii et
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minũ sexti millenarũ debeat sꝑari. Aqͥbꝰ si q̃ris ubi hec
putanda ł credñda legerint. mox stomachantes ꝙ aliud
qͥd respondẽ ñ habñt. anñ legisti inqͥunt in genesi. qd̃
sex diebꝰ mundũ fecerit ds̃. Uñ merito credi deb&e. eũ
plus minꝰ sex milibꝰ annoꝵ̾ eẽ staturũ. qđ ẽ gͣuiꝰ. fuere¬
qͥppt̃ septimũ diẽ. in qͦ reqͥeuit ds ab oꝑibꝰ suis. sꝑarent
pꝰ sex annoꝵ milia scõꝵ laboriᷤ in bac uita mortali. septimo
mille annoꝵꝰ curricło. eos pꝰ resurrectionẽ. in hac ipsa
uita in mortales in deliciis ⁊ multa beatitudine regna.¬
turos ẽẽ cũ ap̃o. Uerũ his ꝙ heretica st̃ ⁊ friuola funditꝰ
omissis: intelligamꝰ sincerȩ. catholicȩ. sex illos dies. inqͥbꝰ

Expanded text:
terminum sexti millenarii debeat sperari. A quibus si quaeris ubi haec terminum sexti millenarii debeat sperari. A quibus si quaeris ubi haec putanda vel credenda legerint, mox stomachantes, quia aliud quid respondere non habent: Annon legisti, inquiunt, in Genesi quia sex diebus mundum fecerit Deus? unde merito credi debet eum plus minus sex millibus annorum esse staturum. Et quod eptimum diem in quo requievit Deus ab operibus suis, sperarent post sex annorum millia sanctorum laboris in hac vita mortali, septimo mille annorum curriculo eos post resurrectionem in hac ipsa vita immortales in deliciis et multa beatitudine regnaturos esse cum Christo. Verum his quia haeretica sunt et frivola, funditus omissis, intelligamus sincere et catholice
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis in ꝓfesso ẽ. siue exlxx int̃p̃tũ tͣnslatione. q̃ uł
in inꝰ sollicite pͥmo edita ẽ. ut multi astruunt. uł pꝰ a
gentilibꝰ corrupta. ut beato augustino uidet᷑. seu certe
ex utsq cõmixto oꝑe codicibꝰ ut sibi uisũ fuerit tẽpoꝵ
cursũ notauerit. & siue ꝓlixiora seu b uiora tͣnsacti
scłi tẽpora signauerit. aut signata reppererit: nullatenꝰ
tam̃ ex hocdongiora ł breuiora q̃ restant sli tẽpora patae.
memor sẽꝑ dñicȩ sentenciȩ. qͥa de die ultima⁊ hora nemo
scit neq angłi celoꝵ. nͥ pat̃ solus. Neq eni ullatenꝰ st̃ au¬
diendi. qͥ suspicant᷑ huiꝰ scłi statũ. sex nuiliũ annoꝵ ab inicio
fuisse definitũ. & ne contra sentenciã dñi uenire uideant᷑.
addt̃ incertũ mortalibꝰ qͦto anno sextȩ millenariȩ partis
uenturꝰ sit dies uidicĩĩ. Cuiꝰ tam̃ aduentꝰ. maxime circa

Expanded text:
Judaeis in professo est, sive exJudaeis in professo est, sive exvel minus sollicite primo edita est, ut multi adstruunt, vel post a gentilibus corrupta, ut beato Augustino videtur, seu certe ex utrisque commixto opere Codicibus ut sibi visum fuerit, temporum cursum notaverit, et sive prolixiora seu breviora, transacti saeculi tempora signaverit, aut signata repererit, nullatenus tamen ex hoc longiora vel breviora quae restant saeculi tempora putet, memor semper dominicae sententiae: Q solus. Neque enim ullatenus sunt audiendi qui suspicantur hujus saeculi statum sex millibus annorum ab initio fuisse definitum, et, ne contra sententiam Domini venire videantur, addunt incertum mortalibus quoto anno sextae millenariae partis venturus sit dies judicii, cujus tamen adventus maxime circa
Abbreviated transcription (Latin):
suas. qͥbꝰ cũ altũ petẽnt in gruente subita tẽpestate. plu¬
rimi &̃ mersis siue confradtis ꝑ litrora nauibꝰ st̃ necati.
Liud prandꝰ audiens qd sarraceni depopulata sardinia oẽ
loca fedarent. illa. ubi ossa scĩ augustini epi ꝓpt̾ uastacionẽ
barbaroꝵ olĩ tͣnslata ⁊ honorisice fuerant condita: misit.¬
⁊̃ dato magno p̃cio accep̃:⁊ transtulit ea in ticinis. ibiq
cũ debito tanto patͥ honore recondidit.
racionẽ iurta hanc scire q̃ amꝰ. Qđ si qͥ laborẽ hc̃ nr̃m cul-¬
.pauerint ẽẽ suꝑfluũ: accipiant hi qͥcũq st̃ iustũ salua
caritate responsũ. qd̾ p̃fatꝰ iheronimꝰ. pͥscȩ cosmo qͣ phiȩ
calũpniato ribꝰ reddit. ut si displic&: ñlegant. Ceterũ cunc̾¬
tis in c̾mune suademꝰ: ut siue qͥs ex hebraica ueritate
q̃ ad nos ꝑmemoratũ ĩt̾p̃tem. pura ꝑuenisse &iã hostibꝰ

Expanded text:
suas. Quibus cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plusuas. Quibus cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plurimi etiam mersi, sive, confractis per littora navibus, sunt necati. Liuthbrandus, audiens quod Saraceni, depopulata Sardinia, etiam loca foedarent illa ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem Barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, misit, et, dato magno pretio, accepit, et transtulit ea in Ticinis, ibique cum debito tanto Patri honore recondidit. rationem juxta hanc scire queamus. Quod si qui laborem hunc nostrum culpaverint esse superfluum, accipiant hi quicunque sunt justum, salva charitate, responsum, quod praefatus Hieronymus priscae cosmographiae calumniatoribus reddit, ut si displicet non legant. Caeterum cunctis in commune suademus, ut sive quis ex Hebraica veritate quae ad nos per memoratum interpretem pura pervenisse etiam hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad pontẽ moluiũ. aquȩ se discedñtes c̃iungent.
Mansit aũ diebꝰ.uii. donec agentibꝰ letanias crebrasciuibꝰ.
octauo domũ die reu̾tit. His tẽꝑibꝰ. multi angloꝵ gentis
nobiles ⁊ ignobiles uiri. ⁊ feminȩ duces ⁊ pͥuati. diuini
amoris instinctu. de britannia romã uenire c̃sueu̾ant.
int̃ qͦs c̃ẽ reuerentissimꝰ abba meusce olfridꝰ annos natꝰ
ubi lingonas ꝑuenit. ibi defuctꝰ. atq in eccła beatoꝵ
geminoꝵ mar̃t sepultꝰ ẽ. Qͥ int̾ alia donaria q̃ ad ferre
disposuerat. misit ȩccłẽ scĩ petͥ peidecten. ab eato
iheronimo in latinũ ex hebreo ł g̃co fonte translatũ.
eo. annis UiiisSarraceni cũ in m̃so exercitii ẽstantinopolĩ
uenientes: tͥennio ciuitatẽ obsident. donec ciuibꝰ multa
instancia ad dm clamantibꝰ. plurunt eoꝵ. fame frigore.
pestilencia. perirent. ac sic
grediunt᷑.⁊ ab hac qͦ uicti refugiunt. ac naues repetunt

Expanded text:
usque ad pontem Milvium aquae se descendentes conjungerent. usque ad pontem Milvium aquae se descendentes conjungerent. Mansit autem diebus VII, donec, agentibus letanias crebras civibus, octavo demum die revertit. His temporibus multi Anglorum gentis, nobiles et ignobiles, viri et feminae, duces et privati, divini amoris instinctu, de Brittania Romam venire consueverant, inter quos etiam reverentissimus abbas meus Ceolfridus annos natus ubi Lingonas pervenit, ibi defunctus atque in ecclesia beatorum Geminorum martyrum sepultus est: qui inter alia donaria quae adferre disposuerat, misit ecclesiae sancti Petri Pandectem a beato Hieronymo in Latinum ex Hebraeo vel Graeco fonte translatum.eo annis IX. Saraceni, cum immenso exercitu Constantinopolim venientes, triennio civitatem obsident, donec civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame, frigore, pestilentia perirent, ac sic grediuntur, et ab hac quoque victi refugiunt, ac naves repetunt
Abbreviated transcription (Latin):
admonicione uenerabił pape gregorũ confirmauit.
Ecberectꝰ uir sc̃s de gente angloꝵ & sacerdetiũ monachica
uita &̃ ꝓcelesti patria peregͥnꝰ exornans: plurinas scottioȩ
gentis ꝓuincias. ad canonicã paschał tẽꝑis obseruanciã
aqͣ duciꝰ oberrauant: pia p̃dicacione conuertit. anno
ab in carnatione dñi. dccx ui.
Theodosiꝰ añ .i. hic electꝰ in ĩꝑatorẽ. anastasiũ ap̃ niceã
ciuitatẽ. gͣui pręlio uicit. datoq sibi sacram̃to. cleric̃
fieri. ac p̃sbiterũ fȩcit ordinari. Ipse uͦ ut regnũ accep̃
cũ eẽt catholicꝰ mox in regia urbe.imaginẽ illã ueneran.¬
dã anqͣ sc̃ȩ sex synodꝰ erant depictȩ.⁊ aphilippico fuerat
deiecta: pͥstino in loco erex̃. liberis fluuiꝰ alteũ suũ
egressus. multa romanȩ fiãt exicia ciuitati. ita ut inui.
olata ad unã ⁊ semis staturã excrescẽ. atq aporta scĩ petͥ

Expanded text:
admonitione venerabilis papae Gregorii confirmavit. admonitione venerabilis papae Gregorii confirmavit. Ecberctus vir sanctus de gente Anglorum, et sacerdotium monachica vita etiam pro coelesti patria peregrinus exornans, plurimas Scoticae gentis provincias ad canonicam paschalis temporis observantiam a qua diutius aberraverant, pia praedicatione convertit anno ab Incarnatione Domini DCCXVI. Nicaeam civitatem gravi praelio vicit, datoque sibi sacramento, clericum fieri ac presbyterum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, cum esset catholicus, mox in regia urbe imaginem illam venerandam, in qua sanctae VI synodi erant depictae et a Philippico fuerant dejectae, pristino in loco erexit. Tiberis fluvius alveum suum egressus multa Romanae fecit exitia civitati, ita ut in via lata ad unam et semis staturam excresceret, atque a porta sancti Petri
Abbreviated transcription (Latin):
lippicũ quẽ ibi relegauãt. conũsus omĩs exercitꝰ ad patr̃ẽ
philippici sȩc̃ eũ ibidẽ imꝑatorẽ. reu̾sꝰq cũ eo c̃stanti¬
nopolĩ pugnauit contra iustinianũ ad dcio decĩ
suũ pontũ redire p̃cepit. Idẽ c̃stantino papę misit
litt̃as pͣui dognatis. qͣs ille. cũ apłioe secdis concilio
respuit. & huiꝰ rei causa fȩc̃ picturas in porticu sc̃ĩ pet̾
picturas cũ hab̾ent᷑ in urbe regia. philippioꝰ usserat
auferri. statuitq ppłs romanꝰ ne heretici imꝑatoris
nom̃. aut cartas. aut figurã solidi sus ciꝑent. unde
nec eiꝰ effigies in ȩccła in troducta ẽ. nec nom̃ ad missaꝵ
ocłis pͥuauit. nec occidit. Iđ litt̃as estantino papȩ romã
ꝑ scolasticũ patͥciũ. ⁊ exarchũditaliȩ direx̃. qͥbꝰ se fautorẽ
catholicȩ fidĩ & scĩ st̃rti cc̃ilii p̃dicatorẽ docuit. Liudbrandꝰ
rex longobardoꝵ donationẽ patͥmonĩi alpiũ cottoꝵ
quã hereberectꝰ rex fecerat. confirmaũ repetierat

Expanded text:
rcitus ad partem Phylippi, fecit eum ibidem imperatorem, reversusque cum eo ad Constantinopolym pugnavit contra Iustinianum ad duodecimum suum, Pontum redire praecepit. Idem Constantino papae misit litteras pravi dogmatis, quas ille cum apostolicae sedis concilio respuit; et hujus rei causa fecit picturas in porticu sancti Petrpicturas cum haberentur in urbe regia Philippicus jusserat auferri, statuitque populus Romanus ne haeretici imperatoris nomen in chartas, aut figuram solidi, susciperent; unde nec ejus effigies in ecclesiam introducta est, nec nomen ad missarum occidit. Hic Anastasius litteras Constantino pape Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italie direxit, quibus se fautorem catholicae fidei, et sancti sexti concilii praedicatorem esse docuit. Liuthbrandus, rex Longobardorum, donationem patrimonii Alpium Cottiarum quam Hereberechtus rex fecerat et ille repetierat,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ peregrinꝰ.tͥ. scrib̾e ñ timui: qͥa ꝑfecta dilectio. foras
mittit timorẽ. Credens ẽ hoc ouenerabił papa. qđ plusualaȩ
obediencia cũ fide: ꝙͣ facultas humani ingenii. Hec autẽ
ani uideant᷑. ꝑ iudaici sensus ĩpietatẽ. copꝰ xp̃i .i. ecłam suis
scis matibꝰ scindere ñ metuunt. Hȩc sub b̃uitate tñscurrunꝰ
quȩ si ꝑ omĩa tractarent᷑: grande uolum̃ poscẽnt. q̃ ñ ẽ hui

Expanded text:
per, peregrinus ciui praebere non timui, quia perfecta dilectio foras mittit timorem, credens etiam hoc, o uenerabilis papa, quod plus ualet obedientia cum fide quam facultas humani ingenii. haec autemani uideantur, per Iudaici sensus impietatem corpus Christi ecclesiam suis scismatibus scindere non metuunt. haec sub breuitate transcurrimus, quae si per omnia tractarentur, grande uolumen po
Abbreviated transcription (Latin):
lalensaꝵ apͥliũ dies chnĩca g liuna xx i. incurrene. et
iterũ nona kalendaꝵ maiaꝵ die. ut rei ueritas habq dnĩca dies
e luna.xuiiii. obuenire. In hoc ambiguo fluctuante adhebreꝙ
hoc ẽ legalẽ supputacionẽ nos conuertimꝰ. q̃ cũ aromanis igno.¬
rat᷑ facile errorẽ incurrunt. Cȩp̃ gͦ ogdoas consulatu uirq
clarissimoꝵ. Iterũ & quȩ concludit᷑ anno de qͦ¬

Expanded text:
rreret, et iterum nono kalendarum Maiarum die ut rei veritas habet Dominica dies et luna decimanona obveniret: in hoc ambiguo fluctuantes, ad Hebraeorum, hoc est legalem supputationem nos convertimus, quae cum a Romanis ignoratur, facile errorem incurrunt. Coepit ergo ogdoas a consulatu 609 clarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
dia cono parnomitane ȩccłȩ siluano differente p̃cepi. quȩ
faciente incurri. solatiũ in om̃ ibꝰ atq remedũ attulert̃.
celesti rore meũ animũ recreantes. atq om̃e qđ triste fuerit
abstergentes. Dnẽ uenerabił papa iubere dignata ẽ coro.¬
na u̾ra. ut qͥd paschał subputacionis ueritas amni pꝰ he¬

Expanded text:
diacono Panormitanae Ecclesiae SILANO deferente percepi, quae nfaciente incurri, solatium in omnibus atque remedium attulerunt, coelesti rore meum animum recreantes, atque omne quod triste fuerat, abstergentes, domine venerabilis papa. Jubere dignata est corona vestra, ut quid paschalis supputationis veritas anni p
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑ cũ indie resurrectiõĩs anunȩ &̃. corpora in corrupta
repꝑre᷑. s aliȩ plures annos. aliȩ pauciores habuere.
neq ulla alt̃ similẽ habuit sũmã annoꝵ. restat. ut
pari mͦ hȩc qͦ quȩ nc̃ agit᷑ uicertũ mortalibꝰ habeat
suȩ longitudinis statũ. soliaũ illi cogniriẽ qͥ seruos
suos accinctis lũbis lucernisq ardentibꝰ uigilare
p̃cepit. similes hominibꝰ ex pectantibꝰ dnm̃ suũ quando re.¬
Cuiꝰ ꝗ aduentꝰ hom̃. merito scĩ om̃s diligt.
& cicius adẽẽ desidant s ꝑicłose satis agt̃ siqͥhanc ꝓpe an
longe sit. putare ł p̃dicare p̃sumt̃. Uñ pulcherrime beatꝰ
augustinꝰ remota illo seruo neꝙͣ. qͥ dic̃ incorde suo morã
facit dñs m̃s uenire: iste qͥppe ꝓculdubio dnĩ sui odit aduentũ.
dat exẽplũ de tͥbꝰ seruis optim is. aduentũ dñi sui sicient̃
desidantibꝰ. uigilant̃ exspectantibꝰ fidelit̃ amantibꝰ crũ

Expanded text:
etur cum in die resurrectionis animae etiam corpora incorrupta reperitur, sed aliae plures annos, aliae pauciores, habuere, neque ulla alteri similem habuit summam annorum, restat ut pari modo haec quoque quae nunc agitur incertum mortalibus habeat suae longitudinis statum, soli autem illi cognitum qui servos suos accinctis lumbis lucernisque ardentibus vigilare ecepit, similes hominibus expectantibus dominum suum quando requidem adventus horam merito sancti omnes diligunt, et citius adesse desiderant; sed periculose satis agunt, si qui hanc prope an longe sit putare vel praedicare praesumunt. Unde pulcherrime beatus Augustinus, remoto illo servo nequam qui dicit in corde suo: Moram facit dominus meus venire, iste quippe procul dubio domini sui odit adventum, dat exemplum de tribus servis optimis, adventum domini sui sitienter desiderantibus, vigilanter exspectantibus, fideliter amantibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
dendꝰ ẽ: alioqͥn scire possent homines illiꝰ eui. tẽpoꝰ iudicũ.
scire om̃ibꝰ licae. P qnͣtũ uͦ tempꝰ c̃sũmatȩ eiusde ꝑfecu.¬
tioĩs uenturꝰ sit: nemini ꝓrsus scire concedit᷑. Deniq
ꝑuenit. ad dies mille. cc̾e .xx.u. qd̾ iheronimꝰ ita exponit.
beatꝰ inqͥt. qͥ int̾fecto antixp̃o. supͣ mille .cc .xc. dies. id est
in sua maiestate uenturꝰ Quare aũ pꝰ int̾fectionẽ antiap̃i¬

Expanded text:
dendus est; alioqui scire possent homines illius aevi tempus judicii, dendus est; alioqui scire possent homines illius aevi tempus judicii, scire omnibus licet. Post quantum vero tempus consummatae ejusdem persecutionis venturus sit, nemini prorsus scire conceditur. Deniqupervenit ad dies M, CCCXXXV. Quod Hieronymus ita exponit: « Beatus, inquit, qui, interfecto Antichristo, supra M, CCXC dies, id est,in sua majestate venturus. Quare autem post interfectionem Antichri
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima illa ꝑsecuttone triũ semis annoꝵ. Et dabo
inꝗt duobꝰ testibꝰ meis. ⁊ ꝓpħabt̃ diebꝰ mille cclx. amicti
saccis. idẽ artissimis continenciȩ & p̃ssuraꝵ laboribꝰ accineli
p̃dicabt̃. et paulopꝰ.⁊ cũ finierint inqͥt testimoniũ suũ.
bestia que ascendit de abysso. facioe aduersus illos bellũ.
bestie idẽ anticxp̃i : de occisione huꝵ duoꝵ testiũ. idest
martyꝵ letaturos eisdẽq &ẽ mortius insultaturos esse
c̃memorat. Id in alioloco. Et uidi inqͥt bestiã de mari.
ascendentẽ. & dedit illi draco uirtutẽ suã. & potestatẽ
magnã. idẽ uidi hom unẽ seuissimi ingenũ. de tumul.¬
tuosa impioꝵ stirpe ꝓgenitũ. cui mox mato. Iꝑmagi¬
cas artes a pessimis imbuto magistris. adiungens se
diabolus. potã uirtutis suę potenciã. ꝑ quã magica
cȩtĩs om̃ibꝰ maiora patrar&. in diuiduus comes attulit.
ultione dãpnato: ñ continuo dies uidicũ secuturꝰ eẽ cre.¬

Expanded text:
novissima illa persecutione trium semis annorum. Et dabo, inquit, duobus testibus meis, et prophetabunt diebus M, CCLX, amicti saccis, id est, arctissimis continentiae et pressurarum laboribus accincti praedicabunt. Et paulo post: Et cum finierint, inquit, testimonium suum, bestia quae ascendit de abysso fac et adversus illos bellum, bestiae, id est, Antichristi, de occisione horum duorum testium, id est, martyrum, laetaturos, eisdemque etiam mortuis insultaturos esse commemorat idem alio loco: Et vidi, inquit, de mari bestiam ascendentem, et dedit illi draco virtutem suam, et potestatem magnam, id est vidi hominem saevissimi ingenii de tumultuosa impiorum stirpe progenitum, cui mox nato, et per magicas artes a pessimis imbuto magistris, adjungens se diabolus, totam virtutis suae potentiam, per quam magice caeteris omnibus majora patraret, individuus comes attulit. ultione damnato, non continuo dies judicii secuturus esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
sex dies paschȩ uenit bethaniã. ubi deuotȩ mulieris officio
iudas offensus: ꝓdidit eũ sacerdo tuprincipibꝰ in crastinũ
demũ die crucifixꝰ ẽ. septima reqͥeũ in sepulcro. octaua aũ
At in seita quã dñs sua incarnatione õfirmare infide. sua
passione redimere ab inferis. sua resurrectione & ascensioe
ad spẽ ⁊ dilectionẽ regni celestis accendere dignatꝰ est.
eximior beatoꝵ martyrũ uirtꝰ atrociora ab infidelibꝰ
ꝑsecutionũ bella tolerauit. s hȩc tanto fortiꝰ uicere. qͣnto
certiꝰ nouere. ꝓ illo se pati: qͥ secũ passo pͥꝰ latroni. s tunc
c̃fessori: ꝓmisit hodie mecũ eris in paradiso. quȩ beatis¬
sima paradysi reqͥes. qͥa ñ aliũ finẽ ꝙͣ glorificȩ resurrec¬
tionis ht̃ iniciũ. hoc significare uolens eũgłista matheus cũ
dnm̃ sexta feria passũ.⁊ sabbato sepultũ eẽ scripsiss&e. dicturus
de resurrectione sic incipit. Uesꝑe autẽ sabb̃i quȩ lucescit in

Expanded text:
sex dies paschae venit Bethaniam, ubi devotae mulieris officio Judas offensus, prodidit eum sacerdotum principibus. In crastinum demum die crucifixus est, septima requievit in sepulcro, octava autem, At in sexta, quam Dominus sua incarnatione confirmare in fide, sua passione redimere ab inferis, sua resurrectione et ascensione ad spem et dilectionem regni coelestis accendere dignatus est, eximior beatorum martyrum virtus atrociora ab infidelibus persecutionum bella toleravit. Sed haec tanto fortius vicere, quanto certius novere pro illo se pati, qui secum passo prius latroni, sed tunc confessori, promisit: Hodie mecum eris in paradiso. Quae beatissima paradisi requies, quia non alium finem quam glorificae resurrectionis habet initium, hoc significare volens evangelista Matthaeus, cum Dominum sexta feria passum, et sabbato sepultum esse scripsisset, dicturus de resurretione, sic incipit: Vespere autem Sabbati, quae lucescit in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sabb̃o. ab om̃i oꝑe seruili ꝓhibemͣ. ꝑ senariũ autẽ
numerũ. ꝑfectio oꝑum designat᷑: qͥa sex diebꝰ fecit deus
cęlũ & trã. Insabb̾o aũ om̃e opꝰ seruile. hoc ẽ peccatũ opari
ꝓhibem᷑: qͥa qͥ facit peccatũ seruus ẽ peccati. ut cũ in p̃senti
scło ꝑfectionẽ oꝑum cõpleueruꝰ. ñ obdurantes corda nr̃a
in uerã reꝗẽ quȩ contumacibꝰ de negata ẽ ꝑuenire
meream᷑.¬

Expanded text:
utem numerum perfectio operum designatur, quia VI diebus fecit deus caelum et terram. in sabbato autem omne opus seruile, hoc est peccatum, operari prohibemur, quia, qui facit peccatum, seruus est peccati, ut, cum in praesenti saeculo perfectionem operum compleuerimus non obdurantes corda nostra, in ueram requiem, quae contumacibus denegata est, peruenire meream
Abbreviated transcription (Latin):
scłi dies ita fuit pͥma ut ñ hab̾ae aliqͦs septẽ p̃cedentes qͥbꝰ et
octaua. ⁊ ido singłarit̾ pͥma ẽ. ita singłarit᷑ ñ solũ magna s
sȩ octaua ẽ dies futurȩ resurrectionis. qͥ a sic pꝰ septim̾a sabb̃i
ꝓximi uentura ẽ octaua: ut ñ aliqͦs habeat dies seqñtes
qͥbꝰ possit fieri pͥma: sed ipsa una maneat celesti luce ꝑhennis.
nde bene ꝓpħa uisionẽ huiꝰ diei siciens: unã eã uocat dicets.
qͥa melior ẽ dies una in atriis tuis suꝑ milia. Cũ gͦ octauã

Expanded text:
saeculi dies ita fuit prima, ut non haberet aliquos VII praecedentes quibus esset saeculi dies ita fuit prima, ut non haberet aliquos VII praecedentes quibus esset octava, et ideo singulariter prima est, ita singularitava est dies futurae resurrectionis, quia sic post septimam Sabbati proximi ventura est octava, ut non aliquos habeat dies sequentes, quibus possit fieri prima, sed ipsa una maneat coelesti luce perennis Unde bene propheta visionem hujus diei sitiens, unam eam vocat dicens: Quia melior
Abbreviated transcription (Latin):
brescere dic̃ in una sabb̃i. qr uidelicae id̃t eiꝰ sepulcrũ ñ corrup.¬
tione suscepti corꝑis attaminandũ. s sic̃ isaiasait. & erit sepul.¬
chrũ eiꝰ głosũ. citȩ resurrectionis erat uirtute sublimandũ.
ẽ obscuranda tenebris: s solis uerȩ & ꝑpetuȩ lucis suscipienda
infine & accumulanda muneribꝰ : hȩc ẽ magna illa ac singłaris
octaua. ꝓqͣ sextꝰ & undecimꝰ psalmi scribunt᷑. cuiꝰ & uerba die¬
ita recordant᷑. Porro mathathias & & alii leuitaꝵ in¬
& aliĩ leuitaꝵ in
citharis ꝓ octaua canebant. epinicioni.i. uictori do canebanͭ.
uenturȩ ogdoadis atq udicĩ laudes canebant. Epinicion qͥppe
tũ phũ palmãq significat. ł de resurrectionis ꝓp̃i mysterio
ꝓphetabant. Quȩ merito singłaris & magna uocat᷑ octaua. qr
omis labentis scłi dies octaua. ita ẽ pꝰ septimã sabbati octaua
ut ipsasit &ẽ pͥma septimanȩ sequentis. qͦmͦ autẽ pͥma tociꝰ

Expanded text:
escere dicit in una Sabbati, quia videlicet idem ejus sepulcrum non corruptione suscepti corporis attaminandum, sed, sicut Isaias ait: Et erit sepulcrum ejus gloriosum, cito resurrectionis erat virtute sublimandum, iquibus angorum est obscuranda tenebris, sed solis verae et perpetuae lucis suscipienda et accumulanda in fine muneribus. Haec est magna illa et singularis octava pro qua sextus et undecimita recordantur. Porro Matathias, et Heliphalu, et alii Levitarum, in citharis pro octava canebant epinicion, id est, victori Domino in perpetuum venturae Ogdoadis, atque judicii laudes canebant. Epinicion quippe triumphum, palmamque significat. Vel de resurrectionis Christi mysterio prophetabant, quae merito singularis et magna vocatur octava, quia omnis labentis saeculi dies octava ita est post septimum Sabbati octava, ut ipsa sit etiam prima septimanae sequentis. Quomodo autem prima totius
Abbreviated transcription (Latin):
pascha manducans. paulo pꝰ aiuda tradȩt᷑. & sequenti die
.xu. luna crucifigit᷑. idẽ sexta feria. & adinferos descendeas
Aec dispensationes salutis nr̃ȩ ꝑficiens. uesꝑe sabb̃i lucescente
dñico resurrȩx̃ amortius in qͦ diȩ lunã xuii pͥmi m̃sis
urta bebreos extitisse manifestũ ẽ. Nos gͦ a p̃iani non
solã xiuii limã in pascha reqͥrimꝰ hoc eñi iude facientes
sine festiuitate st̃. s &̃ resurrectioĩs diẽ redẽptoris nr̃i¬
qͥ ẽ xxuluna p̃fati pͥmi m̃sis nouoꝵ sollicitius obserua¬
mͥ. qđ si eod mͦ pleni lunia suꝑoccurrera̧ qͥnta sabb̃ aꝵ
quando saluator pascha cũ discipłis manducauit. om̃e
tollet᷑ ambiguũ. Qđ uͦ luȩ circulꝰ ad solis cursũ ineq̃lis

Expanded text:
pascha manducans, paulo post a Juda traditur: et sequenti die, pascha manducans, paulo post a Juda traditur: et sequenti die, XV luna crucifigitur, id est sexta feria; et ad inferos descendens, ad dispensationes salutis nostrae perficiens, vespere sabbati, lucescente dominico, resurrexit a mortuis; in quo die lunam primi mensis juxta Hebraeos, exstitisse manifestum est. Nos ergo Christiani, non solum XIV lunam in Pascha requirimus hoc enim Judaei facientes, sine festivitate sunt; sed etiam resurrectionis diem Redemptoris n luna praefati primi mensis novorum, sollicitius observamus. Quod si eodem modo plenilunium semper occurreret quinta sabbatorum, quando Salvator pascha cum discipulis manducavit, omne tolleretur ambiguum. Quia vero lunae circulus ad solis cursum inaequalis
Abbreviated transcription (Latin):
iudictionẽ futurã dõ p̾stante celebranda ẽ. Uerũtam̃ ñ
uelud ase cõmotus hoc indicauit. s qd scͥipta tuȩ scĩtatis
accepit. & p̾cipiebat oportere nos calisas diligenter
inqͥrere. adhibita nimis tenussima scrutacione. quȩ multũ
sollicitudinis & studũ continerae. Qꝓpt̃ neglegendũ ñ suit. qͦ¬
minꝰ statĩ negociũ uentilaremꝰ. quando erillo iã tẽpore
qͦ cõmonitoriũ tuȩ uenerationis accępi. plurimã curã rei
huiꝰ habuerimꝰ. nc̃ legales libros inspiciens: nc̃ antiqͦr̃ doc
uestigare sollerter. sumens &̃ & centenalẽ cursũ paschȩ
decurrens: ita repperi diligent̃ integreq cõpositũ. qͥt̃q
ille sit auctoritatẽ scriꝑturȩ huiꝰ. qͦlib& mͦ rep̃hendere
acuituperare ñ possit. Erat enĩ in c̃sequens uirũ ita uigi-¬
lantẽ doq carissimũ. diuinaꝵ &̃ ditatũ sciencia scripturaꝵ¬

Expanded text:
Indictionem futuram, Deo praestante, celebranda est. Verumtamen non Indictionem futuram, Deo praestante, celebranda est. Verumtamen non velut a se commotus hoc indicavit, sed quia scripta tuae sanctitatis acceperit, et praecipiebat oportere nos causam diligenter inquirere adhibita nimis tenuissima scrutatione, quae multum sollicitudinis ac studii contineret. Quapropter negligendum non fuit quominus statim negotium ventilarem; quando ex illo jam tempore, quo commonitorium tuae venerationis accepi, plurimam curam rei hujus habuerim, nunc legales libros inspiciens, nunc antiquorum dinvestigare solertius. Sumens etiam et centenalem cursum Paschae omnemque percurrens, ita reperi diligenter integreque compositum, ut quicumque ille sit, auctoritatem scripturae hujus quolibet modo reprehendere ac vituperare non possit. Erat enim inconsequens virum ita vigilantem Deoque charissimum, divinarum etiam ditatum scientia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
&e sc̃s papa gregoriꝰ. in omelĩis euangłiĩ exponens illud
psalmograpbi. ignis in c̾spectu eiꝰ ardebit. & in circuitu
tẽpestas ualida : districtionẽqͥppe in qͥt tantȩ iusticiȩ
tẽpestas ignisq comitant᷑. qͥa tẽpestas examinat. qͦs ignis
exurat. Satis aũ clarũ ẽ. qͥa raptis ad uoce tubȩ obiuã
dño in aera ꝑfectis. serius illiꝰ ronflagratio mundana ñ
noceat. si tͥũ pueoroꝵ mortalia adhuc corpora carq̃positꝰ
camini ignis tangere neqͥuit. Uerũ inhis om̃ibꝰ utiliꝰ ẽ
cuiq castrĩ se districti iudicdᷤ p̃bere c̃spectibꝰ. ꝙͣ de iudiciĩ
illiꝰ inͦ. loqͦue diseutere.Sane qd̵ apłs cũ dixissa. rapiem᷑
cũ illis in nubibꝰ obuiã dño in aera sub didit dicens.⁊ sic
semꝑ cũ dño erimꝰ. ñ sic accipiendũ ẽ. tanꝙͣ in aere

Expanded text:
et sanctus papa Gregorius, in Homeliis Evangelii, exponens illud et sanctus papa Gregorius, in Homeliis Evangelii, exponens illud Psalmographi: Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuiti ejus tempestas valida: « districtionem quippe, inquit, tantae justitiae, tempestas ignisque comitantur, quia tempestas examinat quos ignis exurat. » Satis autem clarum est, quia, raptis ad vocem tubae obviam Domino in aera perfectis servis illius conflagratio mundana non noceat, si trium puerorum mortalia adhuc corpora circumpositus camini ignis tangere nequivit. Verum in his omnibus utilius est cuique castum se districti judicis praebere conspectibus, quam de judicii illius modo locove discutere. Sane quod Apostolus cum dixisset: Rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera, subdit dicens: Et sic semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tanquam in aere
Abbreviated transcription (Latin):
deiñ nos qͥ uiuimꝰ. qͥ relinqͥm᷑. simul rapiem᷑ cũ illis in
nubibꝰ obuiã dño inaere. utrũ aũ & reꝓbi tc̃ subamiꝰ
a tra leuent᷑. obiuã iudici uenturo. an meritis pecca.¬
.torũ ita p̃graũ. ut qũauis in mortalia corpora habentes
ad altiora nequeant eleuari. & p̃sidente ad iudicandũ dño.
seĩ in sublimi adeitris eiꝰ. ipsi aũ in inferioribꝰ adsistant a
sinistris. tc̃ potiꝰ apparebit. siuͦ tc̃ ignis ille maxinꝰ & altis¬
simꝰ uniũsã terrȩ suꝑficiẽ oꝑit. & resustitati a mortuis
inusti nequeunt in sublime raptari. c̃stat eos ut pote
in t̾ra positos. igni circũdatos. uidicis expectare senten.¬
ciã. sed anillo urant᷑. qͥ ñ ꝑ illũ castigandi. s ȩt̃no potiꝰ st̃
igne dãpnandi. qͥs p̃ uidicare audeat: Nãq aliqͦs electoꝵ
eo purgari aleuioribꝰ qͥbusdã admissis. & beatꝰ augustinꝰ
in libro de ciuitate dĩ xxͦ. ex ꝓpħarũ dictis intelligit.

Expanded text:
cum illis in nubibus obviam Domino in aera. Utrum autem et reprobi tunc sublimius a terra leventur obviam judici venturo, an meritis peccatorum ita praegraventur, ut, quamvis immortalia corpora habentes, ad altiora nequeant elevari, et praesidente ad judicandum Domino, sancti in sublimi a dextris ejus, ipsi autem in inferioribus adsistant a sinistris, tunc potius apparebit. Si vero tunc ignis ille maximus et altissimus universae terrae superficiem operit, et resuscitati a mortuis injusti nequeunt in sublime raptari, constat eos ut pote in terra positos igni circumdatos judicis exspectare sententiam; sed an illo urantur qui non per illum castigandi, sed aeterno potius sunt igne damnandi, quis praejudicare audeat? Namque aliquos electorum eo purgari a levioribus quibusdam admissis, et beatus Augustinus, in libro de Civitat
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩli aũ qͥ nc̃ st̃ &e t̾ra eod uerbo repositi st̃. igni reseruati
in die iudicũ. ñ gͦ firmam̃tũ celi inqͦ sydera fixa circ̃euss.
ñ cȩlũ ȩthereũ. hoc ẽ inane illud maximũ acelo syderes
usq ad aera turbulentũ. inqͦpuro & qͥeto huturnȩq lucis
semꝑ pleno. errancia sydera uaga ferri credunt᷑. s glũ
hoc aeriũ. idẽ t̾rȩ ꝓximũ aqͦ aues cęli qđ in eo uolent
appellant᷑. qd̾ aqua qͦndã diluuiĩ deletis t̾restribꝰ. trans¬
cendendo ꝑdidit: hoc ignis iudicũ extremi eiusdem
m̃sure spacio ꝓcrescens occupando disꝑd&. nec solahec
beati petri sentencia. qua illos tunc cęlos igne iudicĩs
ꝑdendos. qͥ aqua diluuii ꝑierant. testat᷑ sydereũ celũ
ihne illo quauis maximo ñ eẽ tangendũ: s &̃ dñi ser.¬
mo qͥ dicit. statĩ aũ pꝰ tribulationẽ dierũ illoꝵ solobscura.¬

Expanded text:
nt et terra, eodem verbo repositi sunt, igni reservati in die judicii. Non ergo firmamentum coeli, in quo sidera fixa circumeunt, non coelum aethereum, hoc est, inane illud maximum a coelo sidereo usque ad aera turbulentum, in quo puro et quieto, diurnaeque lucis semper pleno, errantia septem sidera vaga ferri creduntur, sed coelum hoc aereum, id est, terrae proximum, a quo aves coeli, quod in eo volent, appellantur, quod aqua quondam diluvii, deletis terrestribus, transcendendo perdidit, hoc ignis extremi judicii ejusdem mensurae spacio procrescens occupando disperdet. Nec sola haec beati Petri sententia, qua illos dicit coelos igne judicii perdendos, qui aqua diluvii perierant, testatur sidereum coelum igne illo, quamvis maximo, non esse tangendum, sed etiam Domini sermo qui dicit: Statim au
Abbreviated transcription (Latin):
tiã tẽporis ĩminentẽ. Itẽ cũ lx mo anno a diocleciani
brasse meminimꝰ. Necesse ẽ gͥ & in ccmo. lmo. uͦ anno
a diocletiani imꝑio. infuturo paschalis festo indictionis
formã conuenient̃ extendi. ut .ixmo. uiiii die mensis
app̃hendentẽ rursus angustiã. sicut patres nrĩ feceruis
die m̃sis parnothi. qͥ est xu hł mai. luna xiuii sicut dixi
sȩpiꝰ. occurrente dñico die pascha celebremꝰ: inueniemur
nec enĩ inxͣiui. luna comedit᷑ pascha. Unde qͥa axii die
contingit. ñ autẽ conuenit die dñico ieiunare. qͥa hoc

Expanded text:
 a Diocletiani brasse meminimus. Necesse est igitur, in CCLV anno a Diocletiani imperio, in futuro paschali festo indictionis formam, convenienter extendi, ut XXIX die mensiapprehendentem rursus angustiam; sicut Patres nostri fecerundie mensis Pharmothi, qui est XV calendas Maii, luna XIV, sicut dixi, saepius occurrente dominico die, Pascha celebremus, inveniemus Nec enim in XIII luna comeditur 1270 Pascha. Unde quia XXII diecontingit, non autem convenit die Dominico jejunare, quia hoc