comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuturna meditatione concepta : p̃sumunt inire conflictũ. Pro¬
cedunt conspicui diuitiis. ueste fulgentes circũdati ad sentatione
multorũ discrim̃q certaminis subire maluerunt : quã in popło
quẽ subuerterant pudorẽ taciturnitatis incurrere. neuide¬
rentur se ipsi silentio damnauisse. Illic plane imm̃sa multi¬
tudo etiã cũ coniugibus acliberis excitata conuenerat. Ade¬
rat popłs expectatur & futurus iudex. Astabant partes dis¬
pari conditione dissimiles Hinc diuina fides inde humana
p̃sup̃tio Hinc pietas inde suꝑbia. Inde pelagius auctor : hinc
copiã disputandi. quȩ sola nuditate uerborũ diu inaniter
& aures occupauit & tẽpora. Deinde antistites ueneranditor¬
rentes eloquii sui cũ apłicis & euangelicis imbrib: ꝓfuderunt
Miscebatur sermo ꝓprius cũ diuino: & ad sertiones molestis¬
simas lectionũ testimonia sequebant᷑ Conuincitur uanitas

Expanded text:
diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Prodiuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudo, etiam cum conjugibus ac liberis excita  Al., excitata convenerat, aderat populus expectator, et futurus judex, adstabant partes dispari conditione dissimiles; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor, hinc copiam disputandi, quae sola nuditate verborum, diu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites venerandi, torrentes eloquii sui cum apostolicis et evangelicis imbribus profuderunt: miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones molestissimas lectionum testimonia sequebantur: convincitur vanitas,
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. Ibi conueniens exdiuersis partib multitudo : excepit sacer¬
dotes. quos uenturos etiã uaticinatio aduersa p̃dixerat: Nuntia¬
bant enĩ sinistri sp̃s qđ timebant. Qui imperio sacerdotũ dũ ab ob¬
sessis corporib detrudunt᷑. & tẽpestatis ordinẽ. & pericula quȩ in¬
tulerant fatebantur. uictosq se eorũ meritis & imperio non nega¬
bant. interea brittanniarũ insulam apłici sacerdotes raptim o¬
quotidie nonsolũ inecclesi is uerũ etiã pertriuia. ꝑrura p̃dica¬
batur. ita ut passim & fideles catholici firmarentur : & de pra
uati uiã corretionis agnoscerent. Erat illis apłoꝵ instar. et¬
gła : & auctoritas ꝑ conscientiã doctrina ꝑ litteras. uirtutes ex
neritis : Itaq regionis uniuersitas. in eorũ sententiã prompta
transierat. Latebant abditi sinistrȩ ꝑsuasionis auctores : & more
maligni sp̃s gemebant. perire sibi popłos euadentes. Ad extremũ

Expanded text:
untur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit saceruntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat. Nunciabant enim sinistri spiritus quod timebant, qui imperio sacerdotum dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur, victosque se eorum meritis et imperio non negabant. Interea Brittaniarum insulam apostolici sacerdotes raptim oquotidie non solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura praedicabatur; ita ut passim et fideles cavati viam correctionis agnoscerent. Erat in illis apostgloria et auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritis. Itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
rensis et
ecđiȩ suscepissent : intrant oceanũ &usq ad mediũ itineris quo
agallico sinu brittanias usq tenditur : secundis flcitibus nauis
inuiderent. Concitant ꝓcellas. cȩlũ. diemq nubium nocte sub du¬
unt. Uentorũ furores : uela non sustinent. Cȩdebant ministeri
uicta nautarũ łerebatur nauigiũ oratione : non uirib: Et casu dux
ipse uel pontifex fractus corporis lassitudine : ac sopore resolutꝰ ẽ.
Tum uͦ quasi repugnatore cessante. tẽpestas excitata conualuit.
Et iã nauigiũ suꝑ fusis fluctibus : mergebat᷑. Tumbeatus lupus o¬
nnesq turbati : excitant seniorẽ elem̃tis furentib opponendi
Qui periculi immanitate constantior: xpm inuocat. & assũpto
mit. Collegã cõmon& hortatur uniuersos. oratio uno ore & cla¬
more ꝓfundit᷑. Ad est diuinitas fugantur inimici. tranquilli¬
as serena subsequit᷑ uenti econtrario aditineris ministeria r¬
tunt᷑. Decursisq breui spaciis pelagi: optati littoris quiete poti¬

Expanded text:
rensis, et esiae suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis populis salutem inviderent: concitant procellas, caelum diemque nubium nocte subducunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum vero quasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constantior Christum invocat, et adsumpto mit, collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris ministeria revertuntur, decursisque brevi spatiis pelagi, optati littoris quiete poti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ neq: suscipere dogma ꝑuersũ grc̃m xpĩ blasphemando
ullatenus uellent. neq uersutiã nefariȩ ꝑsuasionis refutare
uerbis certando sufficerent: inueniunt salubre consiliũ ut a
gallicanis antistitib auxiliũ belli spiritalis inquirant. Quã
obcausã collecta maignã sinodo querebat᷑ in cõmune : qui illic
ad succurrendũ fidei mitti deberent. Atq omniũ iudicio e

Expanded text:
cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo quaerebatur in commune, qui illic  Al., illuc ad succurrendum fidei mitti deberent: atque omnium judicio el
Abbreviated transcription (Latin):
tubi hostilis exercitus ex terminatis disꝑsisq insulȩ indige¬
nis domũ reuersus ẽ : coeper̃ & illi paulatim uires animos¬
q: resumere emergentes delatibulis quib: abditi fuerant : et
nẽ usquequaq delerentur. Utebantur eo tẽpore duce ambro¬
sio aureliano uiro modesto : qui solus forte romanȩ gentis p̃fatȩ
tẽpestatis suꝑ fuerat. occisis in eadẽ parentib: regiũ nom̃ & in¬
signe ferentib Hoc ergo duce uires capessunt brittones & iuc¬
gres ꝓuocantes ad proeliũ : uictoriã ipsi dõ fauente suscipiunt
Nexeo tẽpore nunc ciues. nũc hostes uincebant : usq ad annũ
obsessionis badonici comitis qndo non minimas eisdẽ hostib:
strages dabant. qͣdragesimo circiter & quarto anno aduentꝰ
eorũ inbrittanniã. Sed hȩc post modũ¬
nte paucos sane aduentus eorũ annos. heresis pelagiana
ꝑagricolam in lata seueriã epĩs pelagiani filiũ fidẽ brit¬
tanmiarũ feda peste comincaculauerat. Uerũ brittanni

Expanded text:
ubi hostilis exercitus, exterminatis dispersisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, et unem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto CCCCLXVI, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usque ad annum obsessionis Badonici montis CCCCXCII, quando non minimas eisdem hostibus strages dabant, quadragesimo circiter et quarto anno adventus eorum in Brittaniam. Sed haec postmoduAnte paucos sane adventus eorum annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani
Abbreviated transcription (Latin):
circũdatũ. & in eo fr̃s quinq siue sex in humili & pau¬
pere uita dño famulantes: sed ꝓuntialiũ nullus eoꝵ
uel uitã emulari uel p̃dicationẽ curabat audire.
suangelitans aut̃e genti ep̃s uilfridꝰ. ñ solũ eã ab erum¬
no ꝑpetuae dãpnationis. uerũ &e aclade infanda tẽ
poralis interitus eripuit. Siqͥdẽ tribus annis ante ad¬
uentũ eius in ꝓiuntiam nulla illis in locis pluuia ceci¬
derat. unde & fames a cerbissima plebẽ inuadens
seneil aut quin quaginta homines inedia macerati. ꝓ¬
cedere i a d pcipituum aliqͦd siue ripa maris. & iuncais
misere manibus parit̃ om̃s aut ruia perituri auncas
faucaibus absorbendi deciderent Gerũ ipsa die quo

Expanded text:
circumdatum, et in eo fratres quinque sive sex, in humili et paucircumdatum, et in eo fratres quinque sive sex, in humili et paupere vita Domino famulantes. Sed provincialium nullus eorum vel vitam aemulari, vel praedicationem cuEvangelizans autem genti episcopus Uilfrid, non solum eam ab aerumna perpetuae damnationis, verum et a clade infanda  Al., nefanda temporalis interitus eripuit. Siquidem tribus annis ante adventum ejus in provinciam, nulla illis in locis pluvia ceciderat, unde et fames acerbissima plebem invadens a saepe quadraginta simul aut quinquaginta homines inedia macerati procederent ad praecipitium aliquod sive ripam maris, et junctis misere manibus, pariter omnes aut ruina perituri, aut fluctibus absorbendi deciderent. Verum ipso die, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ulsus est autẽ ab episcopatu suo uilfridꝰ & mul¬
ta dui loca ꝑuagatus. rom̃a adiit: brutanniã
rediit. & si propder inimicitias memorat regis
cantuarios ad austrũ & occidentẽ usq ad occidentales
ꝑtingit habens t̃ram fa miliarũ septẽ miliũ. & eo adhuc
tempore paganis cultib seruiebat. huic uerbũ sidei clas¬
te ac suggerente rege uulfere : a quoꝰ etiã egressus de fonte
loco fili susceptus est. Incuius signũ adoptionis. duas illi
ꝑuintiã : in gente occidentaliũ saxonũ. Itaq ep̃s concedes¬
te imo multũ gaudente rege : primus ꝓuintiae duati
ac milites sacro scõ fonte abluebat. Uerũ presbiteri cappa
uel tẽpore sequente baptitabant. Porro regina nomine
Trat aut a canfridi filia fr̃is enheri qui ambo cũ suc
ep̃o xp̃iani fuere.: Ceterũ tota ꝓuintia australiũ saxonũ
duni nominis && fidei erat ignara. Erat aũt ibi mona c
quidã de natione scortoꝵ uocabulo diculus habens monas

Expanded text:
ulsus est autem ab episcopatu suo Uilfrid, et multa diu loca pervagatus, Romam adiit, Brittaniam rediit; et si propter inimicitias memorati regis Cantuarios ad austrum et ad occidentem usque ad Occidentales tingit, habens terram familiarum septem millium, et eo adhuc tempore paganis cultibus serviebat; huic verbum fidei et late ac suggerente rege Uulfehre, a quo etiam egressus de fonte, loco filii susceptus est: in cujus signum adoptionis, duas illi arorum provinciam in gente Occidentalium Saxonum. Itaque episcopus, concedente, imo multum gaudente rege, primos provinciae duces ac milites sacrosancto fonte abluebat, verum presbyteri Eappa,vel tempore sequente baptizabant. Porro regina nomine Erat autem filia Eanfridi, fratris Eanheri, qui ambo cum suo populo Christiani fuere. Caeterum tota provincia Australium Saxonum divini nominis et fidei erat ignara. Erat autem ibi monachus quidam de natione Scottorum, vocabulo Dicul, habens monast
Abbreviated transcription (Latin):
ribus ie bonis & exterioribus caelesti gra ditante
flam & antistes cũ uenisset in ꝓuintiam tatatãq ibi
famis poena uideret : docuit eos piscando uictũ quere¬
seci pcanumare & flumina eoꝵ piscibus abundabant:
sed piscandi peritia genti nulla nisi acdangbullas adantũ
merat a sollertis ergo undecũq retibus anguillaribus bo¬
mines antistitis miser̃ inmare : & diuina se iunans
gra mnexe coeperẽ pisces diuersi generis trecentos. Quib:
trifariae diuisis cencũ pauꝑibus deder̃ . centũ aquibo
nefia dereperant: centũ in suos usus habebant quobe
hesano antistes cor om̃ium in suũ conuertit amore &
hbenus eo p̃dicante caelestia sꝑare coeper⁊ eutus
ministerio eporalia bona sumpser. Quo teporuies
cebilualcas donauit reuerentis simo antisit uilfrido
tenẽ octoginta septẽ familiarũ. ubi suos bomines
q exulẽs uagabantur reciꝑe posset uocabulo selesci
plicudinis quasi iactus fundue : qualis iocts Alatnun¬

Expanded text:
bus se bonis, et exterioribus caelesti gratia ditasse. Nam et antistes cum venisset in provinciam, tantamque ibi famis poenam videret, docuit eos piscando victum quaerere. Namque mare et flumina eorum piscibus abundabant; sed piscandi peritia genti nulla nisi ad anguillas tantum inerat. Collectis ergo undecumque retibus anguillaribus, homines antistitis miserunt in mare, et divina se juvante gratia mox cepere pisces diversi generis trecentos: quibus trifariam divisis, centum pauperibus dederunt, centum his a quibus retia acceperant, centum in suos usus habebant. Quo beneficio multum antistes cor omnium in suum convertit amorem, et libentius eo praedicante caelestia sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Quo tempore rex Aedilualch donavit reverentissimo antistiti Uilfrido terram octoginta septem familiarum, ubi suos homines qui exules vagabantur, recipere posset, vocabulo Selaeseuplitudinis quasi jactus fundae: qualis locus a Latinis pen
Abbreviated transcription (Latin):
acregulari uita instituit: maxime ex his quos secũ ad¬
dirxerat fribus quod usq hodie suocessores eius tenere
noscuntur . Nam ipse illis in partibus annos quanq:
hoc est usq ad mortẽ eefridi regis merito omibus ho¬
norabilis officium episcopatus & uerbo exercebat &
ibidẽ erant facultates cũ agris & hominibus dona¬
iunt ÷ om̃s fide xp̃i institutos unda baptismatis abluit
inter quos seruos & ancillas ducentos quinquagosalua

Expanded text:
ac regulari vita instituit, maxime ex his quos secum adduxerat fratribus: quod usque hodie successores ejus tenere noscuntur. Nam ipse illis in partibus annos quinque, id est, usque ad mortem Ecgfridi regis, merito omnibus honorabilis, officium episcopatus et verbo exercebat etibidem erant, facultates cum agris et hominibus donavit, omnes fide Christi institutos, unda baptismatis abluit; inter quos, servos et ancillas ducentos quinquaginta: q
Abbreviated transcription (Latin):
̃. & cũ dicerent pax & securitas: exemplo p̃fatae ulti¬
nis sunt poena multati. Quae mͥ cuncta sic ẽẽ facta reue¬
rentissimus meus conprbt aedgilsus referebat : qui tunc
in illo monasterio degebat. Postea aũt decedentibus inde
ob desolationẽ plurimis in colarũ. in nr̃o monasterio
plurimo tẽpore conuersatus ibidemq defunctus est.
haec idõ nr̃ae historiae inserenda credidimꝰ : ut ad mo¬
cebris seruientes.minusq dĩ uidiciũ formidantes. repex¬
tina eiꝰ ira corripiat : & uel tẽporalibus damnis iuste
seuiens affligat. uel ad ꝑpetuã ꝑditionẽ districtius
examinans tollat.

Expanded text:
cerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, extemplo praefatae ultiocerunt. Et cum dicerent, Pax et securitas, extemplo praefatae ultionis sunt poena multati. Quae mihi cuncta sic esse facta reverentissimus meus compresbyter Aedgils referebat, qui tunc in illo monasterio degebat. Postea autem discedentibus inde ob desolationem plurimis incolarum, in nostro monasterio plurimo tempore conversatus ibidemque defunctus est. Haec ideo nostrae Historiae inserenda credidimus, ut admocebris servientes minusque Dei judicium formidantes, repentina ejus ira corripiat, et vel temporalibus damnis juste saeviens affligat, vel ad perpetuam perditionem districtius examinans tollat.
Abbreviated transcription (Latin):
erant : nunc in cõmessationũ. potationũ. fabulationũ. &
eterarũ sunt illecebrarũ cubilia conuersae. Uirgines
quoq dõ dicatae contempta reuerentia suae ꝓfessio¬
nis : quoties cunq uacant. texendis subtilioribus in¬
dumentis oꝑamdant. Quibus aut se ipsas ad uicẽ
sponsarũ in periculũ sui status ad ornent : aut ext̃¬
noꝵ sibi uiroꝵ amicitiã cõparent. Unde merito
loco huic & habitatorib eiꝰ grauis de caelo iundi¬
cta flammis seuientib p̃parata ẽ. Dixit aũt abba¬
tissa. & quare non citius hoc conꝑtũ mͥ reuelare
uoluisti : Qui respondit. Timui ꝓpt̃ reuerentiã tuã :
ne forte nimiũ ꝑ turbareris. At tam̃ hane consolatio¬
iem habeas : quod in dieb tuis haec plaga non su¬
ueniet. Qua diuulgata uusione: aliquantulũ loci
accolae paucis dieb timere. & se ipsos int̾missis facino¬
ribus castigare coeperunt. Uerũ post obitũ ipsius abba¬
tissae. redier̃ ad pristinas sordes : immo sceleratiora fe¬

Expanded text:
erant, nunc in commessationum, potationum, fabulationum, et caeterarum sunt inlecebrarum cubilia conversae. Virgines quoque Deo dicatae, contempta reverentia suae professionis, quotiescumque vacant, texendis subtilioribus indumentis operam dant quibus aut seipsas ad vicem sponsarum in periculum sui status adornent, aut externorum sibi virorum amicitiam comparent. Unde merito loco huic et habitatoribus ejus gravis de caelo vindicta flammis saevientibus praeparata est. » Dixit autem abbatissa: « Et quare non citius hoc compertum mihi revelare voluisti? » Qui respondit: « Timui propter reverentiam tuam, ne forte nimium conturbareris; et tamen hanc consolationem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet. » Qua divulgata visione, aliquantulum loci accolae paucis diebus timere, et seipsos intermissis facinoribus castigare coeperunt. Verum post obitum ipsius abbatissae redierunt ad pristinas sordes, immo sceleratiora fe
Abbreviated transcription (Latin):
uel unde eẽt quod referebat ꝓbarent. Uisumq est
om̃ibus caelestẽ ei adño concessam eẽgr̃am. Expone¬
bantq illi quendã sacrae historiae siue doctrinae
sermonẽ : precipientes eũ si posset hunc in modulatio¬
nẽ carminis trans ferre. At ille suscepto negocio
abiit : & mane rediens optimo carmine quod uibe¬
batur cõpositũ reddidit. Unde mox abbatissa ample
in monasteriũ cũ om̃ibus slus fr̃ibus cohorti ad socia¬
uit : iussitq illũ seriẽ sacrae historiae doceri. At ipse
cuncta quae audiendo discere poterat rememoran¬
do secũ & quasi mundũ animal ruminando. in¬

Expanded text:
vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est vel unde esset quod referebat, probaretur. Visumque est omnibus, caelestem ei a Domino concessam esse gratiam. Exponebantque illi quendam sacrae historiae sive doctrinae sermonem, praecipientes ei, si posset, hunc in modulationem carminis transferre. At ille suscepto negotio abiit, et mane rediens, optimo carmine quod jubebatur, compositum reddidit. Unde mox abbatissa amplexin monasterium cum omnibus suis fratrum cohorti adsociavit, jussitque illum seriem sacrae historiae doceri. At ipse cuncta quae audiendo discere poterat, rememorando secum et quasi mundum animal, ruminando, in
Abbreviated transcription (Latin):
tare in laudẽ dĩ conditoris uersus quos num qua
audierat. Iuoꝵ iste ẽ sensus. Nunc laudare debemꝰ
auctorẽ regni caelestis. potentiã creatoris. & consi¬
lium illiꝰ. facta patris głae. quomodo ille cũ sit
fili is hominũ caelũ ꝓculmine teca. dehine t̾ram
custos humani generis om̃ps creauit. hic ẽ sensus :
non aut ordo ipse uerboꝵ quae dormiens ille cane¬
bat. Neq eñi possunt carmina quauis optime com¬
posita ex alia in aliam lingũa ad uerbũ sine de¬
trim̃to sui decoris ac dignitatis trans ferri. Exur¬
gens aũt a somno. cuncta quae dormiens canta¬
uerat mȩmorĩt retinuit : & eis mox plura in eun¬
dem modũ uerba dõ digni carminis adiunxit. V¬
niensq mane ad uillicum qui sibi p̃erat : quid doni
ꝑcepiss et indicauit. Qui ad abbatissam ꝑductus
iussus est a multis doctoribus uiris p̃sent̃ib indicare
somniũ & dicere carmen: ut uniuersoꝵ uidicio qđ

Expanded text:
tare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam tare in laudem Dei conditoris versus, quos nunquam audierat, quorum iste est sensus: « Nunc laudare debemus auctorem regni caelestis, potentiam creatoris, et consilium illius facta Patris gloriae. Quomodo ille cum sit filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens creavit. » Hic est sensus, non autem ordo ipse verborum quae dormiens ille canebat; neque enim possunt carmina, quamvis optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens autem a somno, cuncta quae dormiens cantaverat, memoriter retinuit, et eis mox plura in eundem modum verba Deo digni carminis adjunxit. Veniensque mane ad villicum qui sibi praeerat, quid doni percepisset indicavit, atque ad abbatissam perductus, jussus est, multis doctioribus viris praesentibus, indicare somnium et dicere carmen, ut universorum judicio quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Si quidẽ in habitu saeculari usq ad tẽpora
ꝓuectioris aetatis constitutus. nil carminũ aliquando
dicerat. Unde nonnũiqua in conuiuio cũ ẽet laet¬
causa decretũ ẽ ut om̃s ꝑ ordinẽ cantare deberent. Ille
ubi appropinquare sibi cytharã cernebat: surgebat
a media coena. & egressus ad suã domũ repedabat. qđ
dũ tempore quodã facer&. & relicta domo coniuuui
egressus ẽẽt ad stabula uim̃toꝵ quoꝵ ei custodia nocte
disset sopori astitit ei quidã ꝑ somniũ eũssalutans ac
suo appellans nomine: caed mon inquit canta michi
aliquid. At ille respondens : nescio iNiquit cantare.
Nam & idõ de coninuio egressus huc secessi : quia can¬
tare non poterã. Rursum ille qͥ cũ eo loquebatur.
at tamen ait michi cantare habes. quid inquit de¬
beo cantare : & ille. Canta inquit principium crea¬
turarũ. Quo accepto responso. statim ipse coepit can¬

Expanded text:
decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora decebant. Siquidem in habitu saeculari usque ad tempora provectioris aetatis constitutus nil carminum aliquando didicerat. Unde nonnunquam in convivio, cum esset laetitiae causa ut omnes per ordinem cantare deberent, ille ubi adpropinquare sibi citharam cernebat, surgebat a media coena et egressus ad suam domum repedabat. Quod dum tempore quodam faceret, et relicta domo convivii egressus esset ad stabula jumentorum quorum ei custodia nocte disset sopori, adstitit ei quidam per somnium, eumque salutans, ac suo appellans nomine: « Caedmon, inquit, canta mihi aliquid. » At ille respondens, « Nescio, inquit, cantare; nam et ideo de convivio egressus huc secessi, quia cantare non poteram. » Rursum ille qui cum eo loquebatur, « Attamen, ait, mihi cantare habes. » « Quid, inquit, debeo cantare? » At ille, « Canta, inquit, principium creaturarum. » Quo accepto responso, statim ipse coepit can
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enĩ haec. ipsa hora cũ aliis non nullis xp̃i ancillis
in extremis monasterii locis seorsũ posita : ubi nuꝑ ue
nientes ad conuersationẽ feminae solebant ꝓbari. do¬
nec regularit institutae in societatẽ congregationis sus¬
ciperentur.
n huius monasterio abbatissae fuit fr̃ quidã diuina
ti apta facere solebat : ita ut quicqͥd ex diuinis lit¬
teris ꝑ interp̃tes discer&. hoc ipse post pusillũ uerbis poe¬
ticis maxima suauitate & conpunctione cõpositis in sua
id est angloꝵ lingua ꝓferret. Cuiꝰ carminibus multoꝵ
tis accensi. łquidẽ & alii post ipsũ in gente angloꝵ reli¬
giosa poemata facere tẽptabant. sed nullus eũ aequi
perare potuit. Namq ipse non ab hominibus neq ꝑ
hominẽ institutus canendi artẽ didicit : sed dunitus
aduitus gratis canendi donũ accepit. Unde nilumquã
friuoli & suꝑuacui poematis facere potuit : sed ea tan¬
tũ modo quae ad religionẽ ꝑtinent. religiosa eius lingua

Expanded text:
Erat enim haec, ipsa hora cum aliis nonnullis Christi ancillis in extremis monasterii locis seorsum posita, ubi nuper venientes ad conversationem  Al., conversionem feminae solebant probari, donec regulariter institutae in societatem congregationis susciperentur.n hujus monasterio abbatissae fuit frater quidam diviti apta facere solebat; ita ut quicquid ex divinis literis per interpretes disceret, hoc ipse post pusillum verbis poeticis maxima suavitate et compunctione compositis, in sua, id est, Anglorum lingua proferret. Cujus carminibus multorum stis accensi. Et quidem et alii post illum in gente Anglorum religiosa poemata facere tentabant; sed nullus eum  Al., ei aequiparare potuit. Namque ipse non ab hominibus, neque per hominem institutus canendi artem didicit; sed divinitus adjutus gratis canendi donum accepit. Unde nihil unquam frivoli et supervacui poematis facere potuit; sed ea tantummodo quae ad religionem pertinent, religiosam ejus linguam
Abbreviated transcription (Latin):
latur : ibiq sibi mansionem instituit. Prelata aũt
regimni monasterii illiꝰ famula xp̃i hilda :¬
mox hoc regulari uita ꝑ om̃ia ꝓut adoctis ui¬
ris discere poterat ordinare curabat. Nam &
eps aidanus & quiq nouerant eã religiosi pro
insita ei sapientia & amore diumni famulatus :
sedul& eam uisitare. obnixe amare. dibigenter
erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic

Expanded text:
latur, ibique sibi mansionem instituit. Praelata autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic
Abbreviated transcription (Latin):
gio. nocauit ad se uirũ : & diligentius rẽ. uel unde hoc
ipse nosset in quirebat. Iui ait. Nuꝑ occupatus nocte
uigibis & psalmis : uidi adstantẽ michi subito quendã
in cogniti uultus. Cuiꝰ p̃sentia cũ ẽẽm ex territus. dixit
mchi ne timerẽ : & quasi familiari me uoce alloquers.
benefacis inquit. qui tẽpore isto noc turnae qͥetis non
somno indulgere : sed uigiliis & orationibus insistere
ugiliis salutaribus insistere : & ꝓmeis erratibus se¬
dulo dñm dep̃cari. Qui adiciens uerũ inquit dicis:
bus redimere. & cũ cessant a laboribus rerũ sclartum:
tunc ꝓ appetitu a et̃noꝵ bonoꝵ liberuis laborare
Sed hoc tamen paucissimi faciunt. Si quidẽ modo to¬
tũ boc monasteriũ ex ordine ꝑlustrans singulo
te erga sanitatẽ animae suae occupatũ repperi
Sed om̃s ꝓrsus & uiri & feminae . aut somnotor¬
pemc merti : aut ad peccata uigilant Nam & do¬

Expanded text:
gio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc gio vocavit ad se virum, et diligentius ab eo rem, vel unde hoc ipse nosset, inquirebat. Qui ait: « Nuper occupatus noctu vigiliis et psalmis, vidi adstantem mihi subito quendam incogniti vultus: cujus praesentia cum essem exterritus, dixit mihi ne timerem; et quasi familiari me voce alloquens, Bene facis, inquit, qui tempore isto nocturno  Al., nocturnae quietis non somno indulgere, sed vigiliis et orationibus insistere vigiliis salutaribus insistere, et pro meis erratibus sedulo Dominum deprecari. Qui adjiciens, Verum, inquit, dicis,bus redimere, et cum cessant a laboribus rerum temporalium, tunc pro appetitu aeternorum bonorum liberius laborare; sed hoc tamen paucissimi faciunt. Siquidem modo totum hoc monasterium ex ordine perlustrans singulorte erga sanitatem animae suae occupatum reperi: sed omnes prorsus et viri et feminae aut somno torpent inerti, aut ad peccata vigilant. Nam et do
Abbreviated transcription (Latin):
secessis se ibiq defunctum ẽẽ audisset. semꝑ ex eo tẽ¬
pore iuxta condictũ eiꝰ memoratũ continentia e
modũ obseruabat : & quod causa diumi timoris semel
obreatũ cõpunctus coeperat. iam causa duimni amo¬
ris delectatus p̃mus in defessus agebat. Quod dum
multo tẽpore sedulus ex equeretur : contigit eũ diȩ
quadã de monasterio illo longius egressum. comitan¬
te secũ uno de fribus ꝑacto iinere redire. qui cũ mo¬
nasterio ꝓpinquarent & edificia illiꝰ sublimit̃ erecta
aspicerent. solutus ẽ in lacrimas uirdi : & tristitiam
cordis uultu indice ꝓdebat. quod in tuens comes q̃ re
faceret in qui siuit. At ille cuncta inquit haec quae cernis
aedificia publica uel pͥuata : in ꝓximo ẽ ut ignis absu¬
mens incinerẽ conuertat. Qđ ille audiens: mex ut intra¬
uer̃ in monasteriũ matri congregationis uocabulo ebbȩ
curauit indicare. At illa merito turbata de tali presa¬

Expanded text:
secessisse ibique defunctum esse audisset, semper ex eo temsecessisse ibique defunctum esse audisset, semper ex eo tempore juxta condictum ejus memoratum, continentiae modum observabat; et quod causa divini timoris semel ob reatum compunctus coeperat, jam causa divini amoris delectatus praemiis indefessus agebat. Quod dum multo tempore sedulus exsequeretur, contigit eum die quadam de monasterio illo longius egressum, comitante secum uno de fratribus, peracto itinere redire: qui cum monasterio propinquarent et aedificia illius sublimiter erecta aspicerent, solutus est in lacrymis vir Dei, et tristitiam cordis vultu indice prodebat. Quod intuens comes, quare faceret inquisivit. At ille: « Cuncta, inquit, haec quae cernis aedificia publica vel privata, in proximo est ut ignis absumens in cinerem convertat. » Quod ille audiens, mox ut intraverunt monasterium, matri congregationis, vocabulo Aebbae, curavit indicare. At illa merito turbata de tali praesa
Abbreviated transcription (Latin):
posueris agendũ dũ modo saluus fiã in die dñi totum
facile feram: etiam si totã noctẽ stando in p̃cibus ꝑage¬
re. si in tegram septimanã iubeas abstinendo transigere.
Qui dixit. Multũ est ut tota septimana absq alimen¬
to corporis ꝑ dures. sed bidianũ uel triduanũ satis ẽ
obseruare ieuiniũ. Hoc facito donec post modicũ tẽpus
rediens ad te : quid facere debeas. & quam diu poeniten¬
tiae insistere. tibi plenius ostendam. quibus dictis &
descripta illi mensura poenitendi abi it sacerdos: &
in gruente causa subita fecessit hiberniã unde origi¬
nem duxerat. neq ultra ad eũ iuxta suũ condictum
redi it. At ipse memor p̃cepa eiꝰ. simul & ꝓmissi sui.
totum se lacrimis poenitentiae uigiliis scĩs & continexi¬
tiae mancipauit: ita ut quinta solu sabbati & dñi¬
ieiunus ꝑmaner&. Cũq sacerdotẽ suũ hiberniam

Expanded text:
posueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum posueris agendum, dummodo salvus fiam in die Domini, totum facile feram, etiamsi totam noctem stando in precibus peragere, si integram septimanam jubeas abstinendo transigere. » Qui dixit: « Multum est ut tota septimana absque alimento corporis perdures; sed biduanum vel triduanum sat est observare jejunium. Hoc facito, donec post modicum tempus rediens ad te, quid facere debeas, et quamdiu poenitentiae insistere tibi plenius ostendam. » Quibus dictis, et descripta illi mensura poenitendi, abiit sacerdos, et ingruente causa subita, secessit  Al. add. ixerat, neque ultra ad eum juxta suum condictum rediit. At ipse memor praecepti ejus simul et promissi sui, totum se lacrymis poenitentiae, vigiliis sanctis, et continentiae mancipavit; ita ut quinta solum Sabbati et Dominijejunus permaneret. Cumque sacerdotem suum Hiberniam
Abbreviated transcription (Latin):
ae quidẽ illi districtio uitae artioris primo ex nece¬
sitate emendandae suae prauitatis obuenerat: sed
ꝓcedente tẽpore. necessitatẽ in consuetudinẽ uerterat.
siquidẽ in adolescentia sua sceleris aliqͥd cõmiserat. qđ
cõmissũ ubi ad cor suũ rediit. grauissime ex horruit : &¬
se pro illo puniendũ a districto uidice timebat. Acceders
ergo ad sacerdotẽ a quo sibi sperabat iter salutis demon¬
strari confessus ẽ reatũ suũ : petutq ut consiliũ sibi daro
quo posset fugere auentura ira. Qui audito eius cõmisso :¬
dixit. Qrande uulnus : grandioris curã medelae deside¬
rat. & ideo ieuiniis psalmis & orationibus qͣntũ uales in¬
siste: quo p̃occupando faciẽ dñi in confessione ꝓpitiũ
inuenire merearis. at ille quẽ nimuis reae conscient
tenebat dolor. & internis peccatoꝵ uinculis quibus
grauabatur otius desiderabat absolui: adolescentior
inquit sũ aetate & uegetus corpore. quicqͥd machi im¬

Expanded text:
ae quidem illi districtio vitae arctioris, primo ex necessitate emendandae suae pravitatis obvenerat. Sed procedente tempore necessitatem in consuetudinem verterat. Siquidem in adolescentia sua sceleris aliquid commiserat, quod commissum, ubi ad cor suum rediit, gravissime exhorruit, et se pro illo puniendum a districto Judice timebat. Accedens ergo ad sacerdotem a quo sibi sperabat iter salutis posse demonstrari, confessus est reatum suum, petiitque ut consilium sibi daret quo posset fugere a ventura  Al. add. Dei ira. Qui audito ejus commisso dixit: « Grande vulnus grandioris curam medelae desiderat: et ideo jejuniis, psalmis et orationibus, quantum vales, insiste, quo praeoccupando faciem Domini in confessione propitium eum invenire merearis. » At ille quem nimius reae conscientiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: « Adolescentior sum, inquit, aetate, et vegetus corpore: quidquid mihi im
Abbreviated transcription (Latin):
liorentuã.uuellũqu eues uspiam uestigiũ aps arũienit
eerã ab̃ seller tusime illũ qua esierit : &e temarla erepe¬
tire sub uete sua monile p̃ciosissimũ. q đ ebi afepe¬
tus conidaret orbit fulgore luminis refulgere
splendoris mplerae. qđ numirũ somniũ leracite¬

Expanded text:
iam vestigium apparuerit. Verum cum sollertissime illum quaesisset, extemplo se reperire sub veste sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere splendoris impleret. Quod nimirum somnium
Abbreviated transcription (Latin):
fua aninarũ uitã cognoscerent. Distant aũt ibre
se monasteria haec tredecĩ ferme milibus pasur
quias ellã unmenso amore diligebat obitus uldiu in
uisone apparuert. Quae anima eiꝰ cũ angeillus o
luys ire conspexerit atq hoc ipsã qua faccũ e hora

Expanded text:
tuam animarum vitam cognoscerent. Distant autem inter se monasteria haec tredecim ferme millibus passuquae illam immenso amore diligebat, obitus illius in visione apparuerit, quae animam ejus cum angelis ad caelum ire conspexerit, atque hoc ipsa qua factum est hora,
Abbreviated transcription (Latin):
fridus. De pͥmo supra diximꝰ quod eboraci fuerit
De medio nunc dicamus. quia cũ in utroq hildae
abbatissae monasterio lectioni & obseruationi
scripturarum oꝑam dedisset: tandẽ ꝑfectiora de¬
siderans. uenit cantiam ad archiep̃m beatae recor¬
dationis theodorũ. Ubi postquã aliquandi lectio¬
nibus sacris uacauit. etiam rom̃a adire curauit :
quod eo tẽpore magnae uircutis a estim abatur
& inde cũ rediens brittanniã adisset : diuerait
uocabulo bosclus ganta erat corponu nta enita¬
re dopres: ut officum episcopale pit impta¬
tes non possers. Propter quod om̃ium iudicio usle

Expanded text:
lfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit lfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam adire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: et inde cum rediens Brittaniam adiisset, divertit vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus, ut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judic
Abbreviated transcription (Latin):
construendũ siue ordinandũ monasteriũ in loco qui
uocatur strenaes hale. Qđ opus sibi iniuinctũ non
segnit̃ impleuit. Nam eisdem quibus prius monas¬
teriũ etiam hoc disciplinis uitae regularis instituit
moniae coeterarũq uirtutũ. sed maxime pacis &
caritatis custodiã docuit : ita ut in exemplũ pͥmiti¬
uae eccłiae nullus ibi diues. nullus eẽt egens. om¬
nibus ẽent om̃ia cõmunia: cũ nihil cuiusqũa eẽ
ideretur ꝓpͥum. Tantae aũt erat ipsa prudentia
ut non solum mediocres quiq in necessitatibus sius.
quaererent & inuenirent. Tantũ lectioni diuinarum
scripturarũ suos uacare subditos. tantũ oꝑibus
ustitiae se exercere faciebat: ut facillime idere¬
tur ibidem qui ecclesiasticũ gradũ hoc est altaris
officium apte subirent. plurimi posse repperiri.
Deniq ex eodem monasterio postea ep̃os uidimus. &
hos om̃s singulari meriti ac scĩtatis uiros: quoꝵ
haec sunt nomina. Bosa. a&la. offor. ioħs & ui¬

Expanded text:
construendum sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streaneshalch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus prius monasterium, etiam hoc disciplinis vitae regularis instituit:moniae, caeterarumque virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia communia, cum nihil cujusquam esse videretur proprium. Tantae autem erat ipsa prudentiae, ut non solum mediocres quique in necessitatibus suis, consilium, et invenirent. Tantum lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Ui
Abbreviated transcription (Latin):
pectemus horã illã & signans se signo scaȩ crucis :
reelinauit caput ad ceruical. Modicũq obdormiens :
sta oũi silentio uitã finiuit. Sicq factũ e: ut quomodo
simplici ac pura mente tranquillaq deuotione dño
garta uerba in laude conditoris cõposuerat ultima
sui obitus extitisse : ex his quae narrauimꝰ uidetur
quod coludi urbẽ cognominant cuiꝰ & su¬
prta meminimꝰ : ꝑculpã incuriae flammis ab sumtu
ellorũ duume amalitia in habitantiũ in eo && p̃cipue
alorũ qui maiores eẽ uidebantur contigisse. one
qui nouere facillime potuer̃ aduertere. Sed non
defuit puniendis acͥmonitio dunae pietatos: quia
correiti ꝑieuma. fletus & p̃ces ira ase instar nini¬
uitarũ iusti uidicis auerterent. Erat naq in eode mo¬
pasterio ui de genere scottoꝵ adamnanus uoca¬
bulo ducens uitam in continentia & oradionibuo¬

Expanded text:
pectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, pectemus horam illam. » Et signans se signo sanctae crucis, reclinavit caput ad cervical, modicumque obdormiens, ita cum silentio vitam finivit. Sicque factum est ut quomodo simplici ac pura mente tranquillaque devotione Domino taria verba in laudem Conditoris composuerat, ultima sui obitus exstitisse, ex his quae narravimus, videturquod Coludi urbem cognominant, cujus et supra meminimus, per culpam incuriae flammis absumptum est. Quod tamen a malitia inhabitantium in eo, et praecipue illorum qui majores esse videbantur contigisse, omnes qui novere facillime potuerunt advertere. Sed non defuit puniendis admonitio divinae pietatis qua correcti, per jejunia, fletus et preces iram a se, instar Ninivitarum, justi Judicis averterent. Erat namque in eodem monasterio vir de genere Scottorum, Adamnanus vocabulo, ducens vitam in continentia et  A
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ea sibi locũ quescendi p̃parar&. qui miratus
cur hoc rogaret . qui nequaquã adhuc moriturus ẽẽ
uidebatur : fecit tamen qđ dixerat. Cumq ibidem
siti uicissim aliqua gaudente animo una cũ eis q
ibidem ante inerant loquerentur ac iocarentur. &
iam mediae noctis tẽpus ẽẽt transcensũ : in terrogauit
est eucharistia: Neq em̃ mori adhuc habes : qui tam
lariter nobiscum uelut sospes loqueris. Rursus i
sine querela controuersiae ac rancoris haberent Res¬
pondebant om̃s placidissim̃a se mente ad illũ & ab om¬
in ira remotam habe : eũq uicissim rogabant placidã
dam ego mentẽ filioli erga om̃s dĩ famulos gero. Siqq
se caelesti munens uiatico uitae alteriꝰ iNigressum
parduit :i& interrogauit qua ꝓpe eẽt hora qua fr̃s
ad dicendas dño laudes nocturnas excitari deberentꝰ
Respondebant. Non longe est. At ille Bene ergo ex¬

Expanded text:
ut in ea sibi locum quiescendi praepararet: qui miratus ut in ea sibi locum quiescendi praepararet: qui miratus cur hoc rogaret, qui nequaquam adhuc moriturus esse videbatur, fecit tamen quod dixerat. Cumque ibidem positi vicissim aliqua gaudente animo, una cum eis qui ibidem ante inerant, loquerentur ac jocarentur, et jam mediae noctis tempus esset transcensum, interrogavit  est Eucharistia? neque enim mori adhuc habes qui tam hilariter nobiscum velut sospes loqueris. » Rursus sine querela controversiae ac rancoris haberent. Respondebant omnes placidissimam se mentem ad illum, et ab omni ira remotam habere: eumque vicissim rogabant  Al. adddam ego mentem, filioli, erga omnes Dei famulos gero. » Sicque se caelesti muniens viatico, vitae alterius ingressui paravit; et interrogavit, quam prope esset hora qua fratres ad dicendas Domino laudes nocturnas excitari deberent. Respondebant, « Non longe est. » At ille: « Bene ergo, exs
Abbreviated transcription (Latin):
in
carmen dulcissimũ conuertebat: suauiusq resonando
doctores suos uicissim auditores sui faciebat. Canebat
autẽ de creatione mundi & origine humani generis.
& totã genesis historiã. de egressu isrł ex aegrpto.
uidicii. & horrore poenae gehennalis: ac dulce¬
dine regni caelestis multa carmina faciebat. sed
& alia ꝑ plura de beneficiis & uidiciis diuinis:
in quibus cunctis homines ab amore scelerũ abstrahe¬
re. ad dilectionẽ uero & solertiã bonae actionis exci¬
tare curabat. Erat eiũ uir multũ religiosus: & re¬
gularibus disciplinis humiliter subdicus. Aduer¬
sum uero illos qui alit̃ facere uolebant : telo ma¬
ni fauoris accensus. Unde & pulchro uita suã fi¬
ne conclusit. Nam ꝓpinquante hora sui decessus
quattuordecĩ dieb p̃ueniente corporea infirmita
in qua infirmiores & qui ꝓpe morituri ẽẽ uidebari¬
tur induci solebant. Rogauit ergo ministrũ suũ ues¬
pere incumbente nocte qua de scđo erat exiturus.

Expanded text:
in carmen dulcissimum convertebat; suaviusque resonando, doctores suos vicissim auditores sui  Al., suos faciebat. Canebat autem de creatione mundi, et origine humani generis, et tota Genesis historia, de egressu Israel ex  Al., judicii, et horrore poenae gehennalis, ac dulcedine regni caelestis multa carmina faciebat; sed et alia perplura de beneficiis et judiciis divinis, in quibus cunctis homines ab amore scelerum abstrahere, ad dilectionem vero et sollertiam bonae actionis excitare curabat. Erat enim vir multum religiosus, et regularibus disciplinis humiliter subditus; adversum vero illos qui aliter facere volebant, zelo magni fervoris accensus: unde et pulchro vitam suam fine conclusit. Nam propinquante hora sui decessus  Al., discessus, quatuordecim diebus, praeveniente corporea infirmitatin qua infirmiores et qui prope morituri esse videbantur, induci solebant. Rogavit ergo ministrum suum vespere incumbente, nocte qua de saeculo erat exiturus,
Abbreviated transcription (Latin):
galliã ꝑuenire. atq: in monasterio cale. peregrina
ꝓ cd̃o u̾itam ducere : quo facilius ꝑpetuam in cęlis
patriam posset mereri. Nam & in eodẽ monasterio
soror ipsius heresuida mat̃ adulfi regis orientaliũ
angloꝵ regularibus subdita disciplinis ipso tempo¬
re coronam expectabat aet̃nam cuiꝰ emulata exem¬
plũ. & ipsa ꝓposito peregrinandi annũ totũ in p̃fa¬
septẽ trionalẽ plagam uiuri fluminis : ubi aeque
anno uno monachicã cũ ꝑ paucis sociis uitã agebat.
Post haec facta est abbatissa in monasterio quod
uocatur hereten. Qud uidelic& monasterium fac¬
tũ erat non multo antȩa religiosa xp̃i famula eiu
quae pͥma feminarũ fertur in ꝓuintia nordan¬
hrmbroꝵ ꝓpositũ uestẽq sc̃ȩ monialis habitus¬

Expanded text:
in Galliam pervenire, atque in monasterio Cale peregrinam in Galliam pervenire, atque in monasterio Cale peregrinam pro Domino vitam ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater Alduulfi regis Orientalium Anglorum, regularibus subdita disciplinis, ipso tempore coronam exspectabat aeternam: cujus aemulata exemplum, et ipsa proposito peregrinandi annum totum in praefaseptentrionalem plagam Uiuri fluminis, ubi aequo anno uno monachicam cum perpaucis sociis vitam agebat. Post haec facta est abbatissa in monasterio quod vocatur Heruteu DCL; quod videlicet monasterium factum erat non multo ante a religiosa Christi famula Heiu, quae prima feminarum fertur in provincia Nordanhymbrorum propositum vestemque s
Abbreviated transcription (Latin):
nno post hunc sequente hoc est anno domi¬
nicae in carnationis sex centesimo octogesimo
sa monasterii qđ dicitur strena esalc ut supra re¬
tulimus : Post multa quae fecit in terris oꝑa cae¬
lestia : ad ꝑcipienda premia uitae caelestis de t̾ris
ablata transunt die quinto decimo kalendarũ de¬
cenbriũ cũ ẽẽt annoꝵ sexaginta sex. Quibus ȩqͦ
ri habitu nobilissima conuersata cõpleuit: &
totidẽ sequentes nobilius in monachica uita
dño consetrauit. Nam & nobilis natu erat. hoc
est filia nepotis aediuni regis uocabulo heretici.
cũ quo etiam rege ad p̃dicationẽ beatae memoriȩ
paulini primi nordan hrmbroꝵ ep̃i fidẽ & sacra¬
menta xp̃i suscepit: atq haec usq dũ ad eius
uisionem ꝑuenire meruit intemerata seruauit. quae
cũ relicto habitu seculari illi soli deseruire decreuisset :
ꝓpinqua regis illius desiderans exinde si quo modo
posset relicta patria & om̃ibus quecunq habuerat

Expanded text:
nno post hunc sequente, hoc est, anno dominicae incarnationis sexcentesimo octogesimo,sa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de terris ablata transivit die quinta decima Kalendarum Decembrium, cum esset annorum sexaginta sex: quibus aequari habitu nobilissime conversata complevit, et totidem sequentes nobilius in monachica vita Domino consecravit. Nam et nobilis natu erat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vocabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Paulini, primi Nordanhymbrorum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, intemerata servavit. Quae cum, relicto habitu saeculari, illi soli servire decrevisset, sII: erat namque propinqua regis illius, desiderans exinde, si quo modo posset, derelicta patria et omnibus quaecumque habuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nos : manifesta uisionẽ reuelare dignatus est.
łrat in ipso monasterio quaedã scȩmonialis femi¬
na nomine berga : quae triginta & amplius annos
dedicata dño uirginitate inmonachica conuersatio¬
ne seruiebat. haec tunc in dormitorio soroꝵ pausan.
audiuit subito in aere notũ cãpanae sonũ quo ad
orationes excitari uel conuocari solebant : cũ quis
eoꝵ de scło fuisset euocatus: Aꝑtisq ut sibi indeba¬
tur ocuł aspexit dececto domus culmine fusam
dlesci lucẽ om̃ia repleuis se. sui uidelic& luci dũ sollicita¬

Expanded text:
nos, manifesta visione revelare dignatus est. nos, manifesta visione revelare dignatus est. Erat in ipso monasterio quaedam sanctimonialis femina, nomine Begu, quae triginta et amplius annos dedicata Domino virginitate, in monachica conversatione serviebat. Haec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eorum de saeculo fuisset evocatus: apertisque, ut sibi videbatur, oculis aspexit, detecto domus culmine, fusam desuper lucem omnia replevisse: cui videlicet luci dum  Al