comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Unus¬
quisq casus tanto maioris est criminis qnͣto
priusqͣm cad̾et maioris erat uirtutis p̾cedentiũ
namq magnitudo uirtutum crescit. ad cumu¬
lum sequentium delictorum. Heu michi misõ¬
mexplicabilibus nodis astricta. Si enĩ regimẽ
susceptum ecclesiastici ordinis recentem crim̃is
susceptum gregem relinquere amplius reforiui¬
do. undiq miser metuo. ⁊ in tanto rei discrimĩe
gis utilitatis causa qm gregis preesse desiderãt
nec ut prosint presules fierint cupiunt. s ma¬
gis ut diuites fiant et honorentur. Suscipiũt
enim sublunitatis culmen non pro pastorali re¬
gimine sed pro solius honoris ambitione.
atq abiecto opere dignitatis solam nomiuiꝰ
appetunt dignitatem. Dum mali sacerdotes
deo ignorante non fiant tamen ignorantur
a deo ip̃o per prophetam testante. principes d¬
eetiterunt s non cognoui. s hic nescire dei rep¬

Expanded text:
cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium delictorum. Plerique sinexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici ordinis retentem, criminisusceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine gis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei repro
Abbreviated transcription (Latin):
cent quod uitare noscuntur. Intrant enim ad cor
et ibi consulunt quid uelit occulta uoluntas dĩ.
ꝯseseq subditos debere esse sũmis ordinationibuꝰ
cognoscentes humiliant ceruicem cordis iugo
diuine dispensationis. De indignis ꝑ¬
ationis. de indiguis prepositis.
On sunt promouendi ad regimen ecclesie
qui adhuc uiciis subiacent. Hinc est quod
preceptum est dauid non edificare sibi templũ.
quia sanguinã uir belli frequentia ess. q̃ figura
illi spũaliter ammonentur. Qui adhuc correop¬
tioni sunt dediti ne templum edificent. hoc est
ecclesiam docere presumant. Non debet honoris
ducatum suscipere qui nescit subiectos tramite
ficitur ut subditorum culpas corrigat. ⁊ip̃e uiciis
seruiat. Qui regimen sacerdocii contendit appet̾e.¬
ante in se discuciat si uita honori sit congrua.
quod si non discrepat humiliter ad id ꝙuocat᷑
accedat. Neatum quippe culpe geminat si qͥsaꝵ

Expanded text:
cent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, cent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. CAPUT XXXIV. De indignis praepositis. 1. Non sunt promovendi ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentur, qui vitiorum adhuc corruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit subjectos tramite c tantum praeficitur, ut subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
mundo per mortificationem ꝓprie carnis deb.
⁊ dispensacõnem ecclesi astici ordinis si exdei uolũ¬
tate prouen̾it nolens quidem s humilis gub̾¬
nandam suscipiat. Multis intercipit sathanaᷤꝰ
fraudib eos qui uita ⁊ sensus utilitate prestanteᷤ
preesse ⁊ prodesse aliis nolunt. & dum eis regi¬
men animarũ imponitur. renuũt consultius
arbitrantes ociosam uitam deg̾e qͣmͣ luctis a¬
nimarum insist̾e. Quod tamen decepti agunt
per argumentum diaboli fallentis eos per speciem
boni dum illos a pastorali officio retrahit sieqͣ¬
qͣm prosiciant qui eorũ uerbis atq exemplis
instrui poterant. Sancti uiri nequaqͣmͣ occupa¬
tionum scł̃arium curas appetunt. s occulto ordi¬
ne sibi suꝑ impositas gemunt. & qͣmͣuis illas
per meliorem intentionem fugiant camen ꝑ
subditam mentem portant. quasquidem sũmo¬
opere si liceat uita refestinant. s timentes occl̾tã
dispensatõnem dei suscipiunt quod fugiunt. exer¬

Expanded text:
mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes, praeesse et prodesse aliis nolunt; et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam agere, quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant, qui eorum verbis atque exemplis instrui poterant. 3. Sancti viri nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam 322 mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exer
Abbreviated transcription (Latin):
esse munitus. Stola quippe significat pati
inciam. de qua scriptũ habetur. Patiencia
colligatur. qr uirtutes uirtutib sociantuꝵ.
ne aliquo temptatõis moueant᷑ impulsu. D
autem sacerdos scd̃m decretum bracrarensis
concilii de uno eodemq orario seruicem ꝑ iter
et utrũq humerũ premeris signũ crucis in¬
suo pectore p̃parare. Siquis autẽ alicer eg̾it:
excõicatõi debite subiacebit nisi forte quis

Expanded text:
esse munitus. Stola quippe significat sapientiam vel patientiam, de qua scriptum habetur: Patientia colligatur, quia virtutes virtutibus sociantur, ne aliquo tentationis impulautem sacerdos secundum decretum Braccharensis concilii de uno eodemque orario cervicem pariter et utrumque humerum premens, signum crucis in pectore suo praeparare. Si quis autem aliter egerit, excommunicationi debitae subjacebit. Nisi forte quis
Abbreviated transcription (Latin):
lem. qͣmuis in scripturis sc̃is animas dc̃as esse
angłorum aut oĩo aut non possit facile
repperiri sicut supra iam diximus. Itemalio
loco ego dico inqͣm pecratum ñ esse si non
ꝓpͥa uoluntate peccetur. ubi pecratũ illud
intlłigi uolui. quod non ÷ ⁊̃ pena pecrati.
Nam de tali pena dixi aliͥ in eadem disputa¬
cõne ꝙ dicendum fuit. Itemq dixi ũ post¬
ea eadem ip̃a caro que nos penis torsit ĩ pec¬
catismanentes. subiciatur nob̃ in resurrec¬
tõne ⁊ nulla adu̾sitate nos quaciat. qͦminꝰ
legem ⁊diuina p̃cepta seruemus: quod nõ
est ita accipiendum tamqͣm ⁊ in illo dei
regno ubi incorruptibile atq ĩmortale
corpus habebimus. descripturis diuinis lex
⁊ precepta sumenda sint. s qr perfectissime
ibi lex eterua seruabitur.⁊ illa duo p̃cepta
de diligendo deo et proximo nõ in lectione.
s in ip̃a ꝑfr̃a ⁊ sempiterna dilectõne tene

Expanded text:
lem, quamuis in scripturis sanctis animas dictas esse lem, quamuis in scripturis sanctis animas dictas esse angelorum aut omnino aut non possit facile reperiri, sicut supra iam diximus. item alio loco: ego dico, inquam, peccatum non esse, si non propria uoluntate peccatur. ubi peccatum illud intellegi uolui, quod non est etiam poena peccati; nam de tali poena dixi alibi in eadem disputatione, quod dicendum fuit. itemque dixi: ut postea eadem ipsa caro, quae nos poenis torsit in peccato manentes, subiciatur nobis in resurrectione et nulla aduersitate nos quatiat, quominus legem et diuina praecepta seruemus. quod non est ita accipiendum, tamquam et in illo dei regno, ubi incorruptibile atque inmortale corpus habebimus, de scripturis diuinis lex et praecepta sumenda sunt, sed quia perfectissime ibi lex aeterna seruabitur et illa duo praecepta de diligendo deo et proximo non in lectione, sed in ipsa perfecta et sempiterna dilect
Abbreviated transcription (Latin):
dem tempore presbiterii mei liber unus.¬
contra fortunatum quẽdam maniche¬
orum prem disputaui. qui plurimũ temꝑis
apud ipponem uyẽat. seduxeratq tã młtos
ut pp̃ eos ibi eum delectaret hĩtare. Que dis¬
putatio nob̾ alt̾cantib excepta est a notanis
ueluti gesta confic̾entur. Nam ⁊ diem habẽt
et consirlem. Hanc in librũ memorie mandã¬
dum corferre curaui. Uersatur ibi q̃stio un
sit malum me asserente exortum fuisse hõĩs
malũ ex lib̾o uoluntatis arbitrio: illo autẽ
naturam mali deo coeternam ꝑsuadere mo¬
liente. S conseqñti die taindem confessus ẽ
nicħ se adu̾sus nos inuienire qd̾ dic̾ẽt: nec
sane catholicus factus ÷. s tñ ab ippone dis¬
cessit. In boc libro illud ꝙ dixi animam dico
ẽẽ fr̃am a deo ut cet̾a omĩa que a deo fc̃a st̃.
s int̾ illa que deus om̃ĩpotens fecit pͥncipalẽ
locum datum esse anime: ita dixi ut ħ gen̾a¬
liter de uniuersa creatura rõnali accipi uel¬

Expanded text:
dem tempore presbyterii mei contra Fortunatum quendam, Manicheorum presbyterum, disputaui, qui plurimum temporis apud Hipponem uixerat seduxeratque tam multos, ut per eos ibi eum delectaret habitare. quae disputatio nobis altercantibus excepta est a notariis, ueluti gesta conficerentur; nam et diem habent et consulem. hanc in librum memoriae mandandum conferre curaui. uersatur ibi quaestio, unde sit malum, me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero uoluntatis arbitrio, illo autem naturam mali deo coaeternam suadere moliente. sed consequenti die tandem confessus est nihil se aduersus nos inuenire, quod diceret, nec sane catholicus factus, sed tamen ab Hippone discessit. In hoc libro illud, quod dixi: animam dico esse factam a deo, ut cetera omnia, quae a deo facta sunt, et inter illa, quae deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae, ita dixi, ut hoc generaliter de uniuersa creatura rationali accipi uel
Abbreviated transcription (Latin):
Quam deus effector conditorq eius iusto mod̾a¬
mine ad ministrare non cessat. quia omĩa bona
facit uoluntate nichil mali pacitur necessitate.
Cuius enim uoluntas suꝑat omĩa. nulla ex ꝑte
quicͣm sentit inuitus. Cum ergo illa illi. ⁊ nos
ista dicimus. imusquisq eligat quid sequatur.
Ego enim qd̾ bona fide coram deo dix̾im sũ ullo
studio contentionis sine aliqua dubitatione ue¬
ritatis. et sine aliquo preiudicio diligentioris
tractatõnis. que michi uidebantur exposui. .¬

Expanded text:
quam Deus effector conditorque ejus justo moderaquam Deus effector conditorque ejus justo moderamine administrare non cessat; qui omnia bona facit voluntate, nihil mali patitur necessitate. Cujus enim voluntas superat omnia, nulla ex parte quidquam sentit invitus. Cum ergo illa illi, et nos ista dicimus, unusquisque eligat quid sequatur. Ego enim, quod bona fide coram Deo dixerim, sine ullo studio contentionis, sine aliqua dubitatione veritatis, et sine aliquo praejudicio diligentioris tractationis, quae mihi videbantur exposui.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate esse mutabilem uos negamꝰ. S dicimꝰ
eam naturam quam deus fecit de nichilo uolun¬
tate essemutatam. Illi dicunt dei nature nocere
aliena pecrcata. nos negamus. S dicimus nulli
uature nocere pectata nͥ sua. Et deum dicimus
tante bonitatis esse tante iustĩe tante incorrup¬
tionis ut neq peccet. neq alicui noceat qͥ pectare
noluent. nec ipi aliquis qui peccare uoluerit lli
dicunt esse nacurami mali. cui deus coactus ÷ nat᷑e
sue partem dare cruciandam. nos dicimus ulłm
esse malum naturale. sed omĩes naturas bonas ẽẽ
⁊ ip̃m deum sũmam ẽẽ uaturam. cet̾as ex ip̃o esse
naturas. et omes bonas in quantũ sunt. qm̃ fec̃
deus omĩa bona ualde. Sed distinctõib ⁊ gͣdib
ordinata ut sit aliud alio melius. atq ita omĩ
gen̾e bonorũ uniu̾sitas ista cempleatur. que qͥ¬
busdam perfc̃ĩs quibdam imꝑfectis tota ꝑfc̃a ẽ.

Expanded text:
necessitate esse mutabilem: nos negamus, sed dicimus necessitate esse mutabilem: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam Deus fecit de nihilo, voluntate esse mutatam. Illi dicunt naturae Dei nocere aliena peccata: nos negamus, sed dicimus nulli naturae nocere peccata, nisi sua; et Deum dicimus tantae bonitatis esse, tantae justitiae, tantae incorruptionis, ut neque peccet, neque ipse alicui noceat, qui peccare noluerit, nec ipsi aliquis qui peccare voluerit. Illi dicunt esse naturam mali cui Deus coactus est naturae suae partem dare cruciandam: nos dicimus nullum malum esse naturale , sed omnes naturas bonas esse, et ipsum Deum summam esse naturam, caeteras ex ipso esse naturas: et omnes bonas in quantum sunt, quoniam fecit Deus omnia bona valde, sed distinctionis gradibus ordinata, ut sit aliud alio melius; atque ita omni genere bonorum universitas ista compleatur, quae quibusdam perfectis, quibusdam imperfectis, tota perfecta est,
Abbreviated transcription (Latin):
mare: & de se ip̃e dic̃ Et ne magnitudine reueło¬
nũ extollar. datus ÷ mͥ stimulus carnis me ãgłs
tatur nͥ uoluntas sua qͣ conat᷑ fac̾e male. ñ dei
ꝓuidencie. que de illo bene facit. Postremo qm cũ¬
ligionis est quid de deo pie sentiat᷑. qm̃ negare
non possũ in miseria peccatorũ eẽ genus hu¬
manum. illi dñt naturam dei ẽẽ in miseria. nos
negamus. s diciiius eam naturam ẽẽ in misiꝰa.
quã de nich̃o fecit deus. et ad hoc uenisse nõ co¬
actam. s uolũtate pecrandi. Ili dñt naturã dei
cogiab ip̃o deo ad penĩam peccatoꝵ nosnegamꝰ.
S dicius eam naturam quã deus fecit de nich̾o.
posteaqͣm peccauit cogi ad pñam peccatorum.
Iui dicunt naturam dei ab ip̃o deo acciꝑe ueniam
nos negamus. S dicinius eam naturam quã deuꝰ
fecit de nichilo. si se a pcr̃is suis ad dñm suũ ꝯu̾t̾it.
acriꝑe uenian pecratoꝵ. Illi dicunt naturam dei

Expanded text:
mare ? et de seipso dicit, Et ne magnitudine revelatiomare ? et de seipso dicit, Et ne magnitudine revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis, angelus tatur, nisi voluntas sua, qua conatur facere male, non Dei providentia, quae de illo bene facit. CAPUT ligionis est, quid de Deo pie sentiatur, quoniam negare non possunt in miseria peccatorum esse genus humanum; illi dicunt naturam Dei esse in miseria: nos negamus, sed dicimus eam naturam esse in miseria, quam de nihilo fecit Deus, et ad hoc venisse non coactam, sed voluntate peccandi. Illi dicunt naturam Dei cogi ab ipso Deo ad poenitentiam peccatorum: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam Deus fecit de nihilo, posteaquam peccavit cogi ad poenitentiam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei ab ipso Deo accipere veniam: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam fecit Deus de nihilo, si se a peccatis suis ad Deum suum converterit, accipere veniam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ordinans eũ sm̃ moderam̃ iustĩe sue ⁊ qr nichil
oberat deo pc̃cm eius. ⁊ sui ñ pecraret mors uulla
ess. siũ q p̾cauit. alii mortales depeccato eius
corrigunt᷑ . Nich enĩsic reuocat hoies apcc̃o ꝙ̃ad¬
mod̾ ĩminẽtis mortis cogitatõ. Sic eum fac̾et
in qͥt ũ ñ pecraret. Immo ip̃e ħ fac̾et. Sic .n. fc̃s ẽ.
ut si noluiss ñ pecraret. Nec admitt̾etur in quit
dẏabolus ad eius mulierem. Immo ip̃a ad sedia¬
bolũ ñ admict̾et. Sic .n. fc̃a ÷ ut si uoluiss nõ ad¬
mitt̾et. Non fieret in qͥt mulier. hoc est dic̾e non
fieret bonũ. qr ⁊ ip̃a utiq aliꝙ bonũ est. ⁊ tantũ
bonũ ut apꝰ eã głiam uiri ẽẽ dicat ⁊ omĩa ex deo
Iter̃ dñt. Quis fec̃ dxyabolũ: Se ip̃e Non .n. nat᷑a.
c̃ ꝑ suã iustĩam ⁊ ꝓuidenciam młtos de malicia
dyͣa corrigat: Anforte ñ audistis apłm paulun
dñtem. quos tͣdidi sachane ut discant ñ blasphe¬

Expanded text:
ordinans eum secundum moderamen justitiae suae, et quia nihil oberat Deo peccatum ejus: et sive non peccaret, mors nulla esset; sive quia peccavit, alii mortales de peccato ejus corriguntur. Nihil enim sic revocat homines a peccato, quemadmodum imminentis mortis cogitatio. Sic eum faceret, inquiunt, ut non peccaret. Imo ipse hoc faceret; sic enim factus est, ut si noluisset, non peccaret. Non admitteretur, inquiunt, diabolus ad ejus mulierem. Imo ipsa ad se diabolum non admitteret; sic enim facta est, ut si noluisset, non admitteret. Non fieret, inquiunt, mulier. Hoc est dicere, non fieret bonum: quia et ipsa utique aliquod bonum est, et tantum bonum, ut Apostolus eam gloriam viri esse dicat; et omnia ex Deo. Iterum dicunt: Quis fecit diabolum? Se ipse; non enim natura, cum per suam justitiam et providentiam multos de malitia diaboli corrigat? An forte non audistis apostolum Paulum dicentem, Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
tractatũ ẽ. s de carnalib sensib attracta phancas¬
mata. q̃ carnalit̾ mentientem diuina lege ꝯsecĩt᷑
et contegunt. Acq itade paradiso .i. decacho¬
lica fide et u̾itate dimittitur. hĩtaturus contra
gemendo. et nõ iam extraneam naturam q̃ nlła
mereatur. et ꝑplenitudinem scĩe qd̾ est caritas.¬

Expanded text:
tractatum est; sed de carnalibus sensibus attracta phantastractatum est; sed de carnalibus sensibus attracta phantasmata, quae carnaliter mentientem divina lege consequuntur et contegunt: atque ita de paradiso, id est de catholica fide et veritate, dimittitur, habitaturus contra gemendo, et non jam extraneam naturam, quae nulla mereatur; et per plenitudinem scie
Abbreviated transcription (Latin):
Herũptũ neq mulier sine uiro. nͥeq uir sñ młiere
in dño. Sicut .n. młier ex uiro: ica ⁊ uir ꝑ młierem
spinas ⁊ tribulos ei parit c̾ra intlłigat ñ nature
esse s pene. ꝙ ħ ñ nescio aui genti tenebrarũ. sed di¬
uino iudicio tͥbuat. qr moderam̃ uistĩe sua cuiq
tribuere. Ip̃ẽ ergo det młri escã celestẽ quã accepit
a capite suo qui ẽ xp̃c non ab illa accipiat uetit᷑
scĩe. ⁊ qͣi secretoꝵ ad aꝑtõnẽ. quofiat ad decipiẽd̾
error ip̃e conditor hereticoꝵ. Noippe suꝑbia et
curiosa cupiditas. ĩ libro ꝓuerbioꝵ clamat sub
mulieris ymagine ⁊ dicit. ¶istultus ÷ diuer¬
tat ad me. Et inopes sensu exhortatur dicẽs. pane᷑
occłtos libent̃ edite. ⁊ aquam dulcem furtiuam
dente libidĩe mentiendi. qui xp̃m mentitũ esse ẽd̾.¬
credit accipiat ⁊̃ tunicam pelliciã d̾ino iudicio.
Quo nõie mͥ uidetur in ꝓpħia significari nõ cor¬
poris mortalitas q̃ significat᷑ in historia. de qͣ iam

Expanded text:
erumtamen neque mulier sine uiro neque uir sine muliere in domino. sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem: spinas et tribulos ei parit terra, intelligat non naturae esse, sed poenae; et hoc non nescio cui genti tenebrarum, sed divino judicio tribuat: quia moderamen justitiae est sua cuique tribuere. Ipse det mulieri escam coelestem, quam accepit a capite suo, qui est Christus: non ab illa accipiat vetitumscientiae, et quasi secretorum adapertionem, quo fiat ad decipiendum error ipse conditior. Haereticorum quippe superba et curiosa cupiditas in libro Proverbiorum clamat sub mulieris imagine, et dicit, Qui stultus est, divertat ad me: et inopes sensu exhortatur, dicens, Panes occultos edite libenter, et aquam dulcem furtivam dente libidine mentiendi, qua Christum mentitum esse credit, accipiat etiam tunicam pelliceam divino judicio. Quo nomine mihi videtur in prophetia significari non corporis mortalitas, quae significatur in historia, de qua jam
Abbreviated transcription (Latin):
ideo precepto non consilio cohibentur. qr dño
in ipõ dei regno amplius hr̃i poss. si amplius
cogitarecur qũo placendũ ess deo: minꝰ erit
utiq cum hoc ip̃m nunus coniugii ncc̃itate
temꝑat.reus est et debitor peue. proinde quia
uxorem duc̃e uel nułe peccatum non ẽ. si aut̃
ed qm̃ deuitatis remissis ue p̾etratis. adeũ da

Expanded text:
ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino ud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate temperat, reus est et debitor poenae. proinde quia uxorem ducere uel nubere peccatum non est, si autem llum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorum. s p̃p presens scłm. qd̃ salicet¬
ꝯiugia terrenis curis plurib atq artioribus
distenduntur. qua molestia uirgines ⁊ conti¬
nentes carent. qr si ob hoc tantũ melius sit nõ
ꝯuigari. ut huius temporis relaxentur augus¬
tie non quod in futurũ scłm aliquid ꝓsit Hãc
uanam suĩam ue cordis ꝓpͥa uanitate ꝓtulisse
uideantur. adhibent ex apło testimoniũ uͥ ait.
De uirginib autem p̃ceptũ domini ũ habeo.
consiliũ autem do. tamqmͣ mĩam consequut᷑¬
a deo. ut fidelis essem. Existimo autẽ boc bomũ
ẽẽ pp̃ presentem necessitatem. qr bonum est
futuram eternitatem. qĩ presentis necessitatis
rationem haberet apłs. nisi preuidens ⁊ con¬
sulens in futurum. cum omĩs eius dispensatõ
non nisi ad uitam eternam uocet. Presens
ergo est uitanda necessitas. s tñ que aliqͥd bo¬
norum impedit futuroꝵ: qua necessitate ui¬
quõ placeat uir uxori. uel uxor uiro. nõ qd̾
ea sapent a regno dei. sicut sunt peccata. que

Expanded text:
regnum caelorum, sed propter praesens saeiugia terrenis curis pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolo testimonium, ubi ait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do tamquam miseus, ut fidelis essem. existimo ergo hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, quia optimum est futuram aeternitatem. quasi praesentis necessitatis rationem haberet apostolus, nisi prouidens et consulens in futurum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uint, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem ⁊ diaconus rep̃¬
sentant patenam. quam sacerdos accipiens
osculatur. ⁊ cum ea signũ crucis facit in facie.
Hiitam num̾o qmͣ obsequio sc̃as illas mu¬
lieres significant. de quib narrat ewãgłista
mathens. Quod uesꝑe sabb̃i que lucescit in
pͥma sabbĩ ueñ maria magdalene ⁊ alt̾a. Ma
cor patens latitudine caritatis. in obseqͥum
sepulture ⁊uyxta ꝙ legitur qr mulieres eme¬
runt aromata: ut uenientes ung̾ent ih̾m.
ꝙ ualde mane uua sabbatorum ueniunt ad
patenam .i. cor amplum latitudine caritatiͦ
fixus ardenti desiderio q̃rebatur uxxta quod
inquit angelus mulierib. Scio quod iħm q̃¬
ritis crucifixũ. idcuto crix cum patena signa¬
tur in faciẽ sacerdotis.statimq sacerdos os¬
culatur patenam. ostendens quod xp̃c con¬
festim impleuit desideriũ młierum. Moxn.
occurrit eis dicens. Auete. Que ꝓcidentes te

Expanded text:
s quidem et diaconus repraesentant patenam, quam sacerdos accipiens osculatur, et cum ea signum crucis sibi facit in facie. Hi tam numero quam obsequio sanctas illas mulieres significant, de quibus narrat evangelista Matthaeus: Quod vespere Sabbati quae lucescit in prima Sabbati venit Maricor patens latitudine charitatis in obsequium sepulturae. Juxta quod legitur: Quia mulieres emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum, et valde mane una sabbatorum veniunt ad patenam, id est cor amplum latitudine charitatisfixus ardenti desiderio quaerebatur, juxta quod inquit angelus mulieribus: Scio quod Jesum quaeritis crucifixum; ideo crux cum patena imprimitur in facie; statimque sacerdos osculatur patenam, ostendens quod Christus confestim implevit desiderium mulierum; mox enim occurrit eis dicens: Avete. Tunc sace
Abbreviated transcription (Latin):
rones. detractores. deo odibiles. ꝯtumeliosi.
non obedientes. insipientes. incõpositi. sine
ticis. ⁊ scismaticis. ꝑfidis. ⁊ tirannis. symonia¬
cis ⁊ ypocritis. ambitiosis ⁊ cupidis. rapto¬
rib ⁊ predonib. uiolentis ⁊exactorib. u¬
surariis ⁊ falsariis. impiis ⁊ sacrilegis. ꝓdito¬
rib ⁊ mendacib. adulatoriis ⁊ fallacibus.
garulis ⁊ u̾sutis. gulosis ⁊ ebriosis. Ad ult̾is
⁊ incestuosis. mollib ⁊ ĩmundis. pigris et
negligentib. uanis ⁊ ꝓdigis. impetuosis et
iracundis. inpatientib ⁊ inꝯstantib. uene¬
ficis ⁊ augurib. ꝑiuris ⁊ execratis. p̃sump¬
tuosis ⁊ arrogantib. increduł ⁊ desꝑatis. de¬
in de uniũsis uiciis irregitis. Porro sicut de¬
ficit fumus deficient ⁊ sicut fluit .c. a. f .i.¬

Expanded text:
odibiles, contumeliosi, non obedientes, insipientes, incompositi, sine ticis et scismaticis, perfidis et tyrannis, simoniacis et ypocritis, ambitiosis et cupidis, raptoribus et predonibus, violentis et exactoribus, usurariis et falsariis, impiis et sacrilegis, proditoribus et mendacibus, adulatoribus et fallacibus, garrulis et versutis, gulosis et ebriosis, adulteris et incestuosis, mollibus et immundis, pigris et negligentibus, vanis et prodigis, impetuosis et iracundis, impatientibus et inconstantibus, veneficis et auguribus, periuris et execratis, presumptuosis et arrogantibus, incredulis et desperatis, demum universis vitiis irretitis. Porro, «sicut deficit fumus deficient, et sicut fluit cera a fac
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu eius. ⁊ in angłis suis reꝑit deus
prauitatem. qͣnͣto magꝰ abhõĩabisis ẽ homo
et inutilis. qui bibit qͣiͣ aquam iniquitatẽ.
Penituit ergo deum ꝙ hominẽ feciss in
terra. eo quod multa ess hominũ malicia
super terram. ⁊ cuncta cogitatõ hoĩs omni
tempore ad malum. & ideo tactus dolore cor¬
dis intrinsecus: deleuit hominem quem
creauit. Porro suꝑhabundauit iniquitaᷤ
et refriguit carit᷑as multorum. Om̃es de¬
talium mortalib est plena pcc̃is ut uixua¬
leat inueniri qui non deuiet ad sinistram.
qui non reuertatur ad uomitũ. qui nõ pu¬
trescat in stercore quin pocius glorientur
cum malefec̾int. ⁊ exultant in reb pessimiꝰ.¬

Expanded text:
n conspectu eius», «et in angelis eius repperit pravitatem». «Quanto magis abhominabilis est homo et inutilis, qui bibit quasi aquam iniquitatem?». 2 «Penituit ergo Deum quod hominem fecisset in terra, eo quod multa esset hominum malitia super terram et cuncta cogitatio hominis omni tempore ad malum intenta, et ideo tactus dolore cordis intrinsecus delevit hominem quem creavit». Porro, superhabundavit iniquitas, et refriguit caritas multorum. «Omnes detalium mortalibus est plena peccatis, ut vix valeat inveniri, qui non declinet ad sinistram, qui non revertatur ad vomitum, qui non computrescat in stercore. Quin potius « gloriantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimi
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem apłi epłam ad galathas non
arptim .i. aliqua pret̾mittens s cõcinuant̾
et totam. Hanc autem expoĩtionem uno uolu¬
mine comp̃hendi. In quo illud ꝙ dcm̃ est: prio¬
res ergo apłi ueraces. qui non ab hominib s a
rectionem eius nussus: pp̃ inmortalitatem
dcm ÷ totum iam deum quã post resurrectio¬
nem habere cepit: non pp̃ diuinitatem semper
ĩmortalem qua nũqͣm recessit. in qua totus
deus erat et cum mnoriturus adhuc erat. Hunc
autem sensum sequentia manifestant. Adũx
enim dicens. priores sunt cet̾ĩ apłi ꝑ xp̃m adh
poneus ꝙ ait̾ apostolus nõ ⁊b hominib̃ neq

Expanded text:
eiusdem apostoli epistulam ad Galatas non carptim, id est aliqua praetermittens, sed continuanter et totam; hanc autem expositionem uno uolumine conprehendi. In quo illud, quod dictum est: priores ergo apostoli ueraces, qui non ab hominibus, sed a rectionem eius missus est, propter inmortalitatem dictum est: totum iam deum, quam post resurrectionem habere coepit, non propter diuinitatimmortalem, a qua nunquam recessit, in qua totus Deus erat, et cum moriturus adhuc erat. Hunc autem sensum sequentia manifestant. adiunxi enim dicens: priores sunt ceteri apostoli per Chrp
Abbreviated transcription (Latin):
concupĩas carnis contra quas spũ concupiscũt.
qͣmͣuis eis non consentiant nollent tñ ullas
balere si possent. & ideo non quecumq uolũt
faciunt. qr uolunt eis carere nec possimt eune
enĩ eas non babebunt qñ nec corruptibilem a¬
carnem. Hic liber sic incipit. Causa pp̃ quam
Opistole ad

Expanded text:
concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamvis eis non consentiant, nollent tamen ullas habere si possent. Et ideo non quaecumque volunt faciunt, quia volunt eis carere, nec possunt. Tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa propter quam Epistolae ad
Abbreviated transcription (Latin):
qua reconciliam᷑ deo: sic accipiend̾ ÷ ut tanẽ
sciamus ⁊̃ utrũq ad generalem dei grãm er¬
tinere. quõ in populo dei aluid sp̃aliter isral
aliud iudas. ⁊ tamen utrũq generaliter israel
Item cum expon̾em quid ergo lex transgressic¬
nis gr̃ã ꝓpoĩta est ita distinguendũ putaui:
ut interrogatõ ess quid ergo. ac deuide Rensio
distinctio ut interrogatõ sit quid ergo lex: et
inferatur ixusio. transgressionis gra posita ẽ.
intelligauius eos esse sub lege quoꝵ sp̃c ita ꝯ
faciant: idẽ non se teneaut ĩuictos in caritate
iustĩe. s a concupiscente adu̾sum se carne uĩ¬
cantur. hoc ex illo sensuz quo sentiebam id
quod dictum est. caro concupiscit aduersus
sp̃m ⁊ sp̃c aduersus carnem. hec enĩ inuicen
adu̾santur ut ñ ea que uultis faciatis. ad eos
ꝑtinere qui sub lege sunt nondum sub gr̃a
Ad huc .ni. non intellex̾am ħ uerba. ⁊ illis qui sb̾
gr̃a sunt non sub lege pp̃ea cõuenire qr et ipĩ

Expanded text:
qua reconciliamur Deo , sic accipiendum est, ut tamen sciamus etiam utrumque ad generalem Dei gratiam pertinere: quomodo in populo Dei aliud specialiter Israel, aliud Judas; et tamen utrumque generaliter Israel. Item cum exponerem, Quid ergo? Lex transgressionis gratia proposita est , ita distinguendum putavi, ut interrogatio esset, Quid ergo? ac deinde responsio,distinctio, ut interrogatio sit, Quid ergo lex? et inferatur responsio, Transgressionis gratia propositintelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritusfaciant; id est, non se teneant invictos in charitate justitiae, sed a concupiscente adversum se carne vincantur ; hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id quod dictum est, Caro concupiscit adversusspiritus adversus carnem: haec enim sibi invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis , ad eos pertinere qui sub Lege sunt, nondum sub gratia. Adhuc enim non intellexeram haec verba et illis qui sub gratia sunt, non sub Lege, propterea convenire, quia et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
minori. quam uocatõnem ad dei ꝓpositum
Scimus qr diligentib dm̃ oĩa cooꝑantur in
bonum. hiis qui sm̃ ꝓpõitum uocati sũt De
qua uocatõne ait ut dignos uos habeãt
uocatõne sua sc̃a Hic liber post epłam que
postinod̾ a capite addita est sic incipit. mon
expõitionem epłe iacobi quam retractans
aduerti annotatõnes potius expõitoꝵ qͦ ꝑdã
eius locoꝵ in librum redactas fratrũ diligen¬
dia: qui eas in frontib codicis ẽẽ noluerunt.
ex greco babebamus int̾pretatam. Hic liber
sic incipit. duodecim tribub que sunt in dis¬
ꝑsione salutem

Expanded text:
minori, quam uocationem ad dei propositum minori, quam uocationem ad dei propositum scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua uocatione ait: ut dignos uos habeat uocatione sua sancta. Hic liber post epistulam, quae postmodum a capite addita est, sic incipit: Mouetxpositionem epistulae Iacobi, quam retractans aduerti annotationes potius expositorum quorundam eius locorum in librum redactas fratrum diligentia. qui eas in frontibus codicis esse noluerunt. ex graeco habebamus interpretatam. Hic liber sic incipit: Duodecim tribubus, quae sunt in dispersione, salutem
Abbreviated transcription (Latin):
questiones sex quas ꝓposuit amicus quidam
quẽ cupiebam fieri xͥanum. ut contra pagano᷑
solu̾entur: presertim qr ñ nullas eaꝵ a por¬
pbirio philosopho ꝓpoĩtas dixit. S nõ eũ
esse arbitror porphirium illũ siculũ: cuins ce¬
leberrima ẽ fama. Harũ questionum dispu¬
tatõnes. ĩ unũ librũ contuli nõ ꝓlxum: cuius
est titulus sex questiones contra paganos
expõite. Carum autem prima de resurrectõe.
scda de tempore xp̃iane religionis. tercia de
sacrificioꝵ distinctõne. quarta de eo qd̃ scrip¬
cum est: in qua mensura mensi fu̾itis remeci¬
etur uobis. quinta est de filio dei sm̃ salonem
sextade Iona ꝓpha. In quarum scd̾a qd̃ dixi.
salus religionis huius ꝑ quam solam uerasa¬
lus ueraciter que ꝓmictitur. nulli umqm de¬
fuit qui dignus fuit. ⁊ cui defuit dignus nõ
fuit: non ita dixi tamqͣm ex nũtis suis qͥsq
dignus fu̾it. s quẽad̾m ait apostolus nõ ex
oꝑib s ex uocante dc̃m esse maior seruiet

Expanded text:
quaestiones sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra Paganos solverentur, praesertim quia nonnullas earum a Porphyrio philosopho propositas dixit. Sed non eum esse arbitror Porphyrium Siculum illum cujus celeberrima est fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prolixum, cujus est titulus: Sex quaestiones contra Paganos expositae. Earum autem prima est de resurrectione; secunda, de tempore christianae religionis; tertia, de sacrificiorum distinctione; quarta, de eo quod scriptum est, In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis ; quinta, de Filio Dei secundum Salomonem; sexta, de Jona propheta. In quarum secunda quod dixi, Salus religionis hujus, per quam solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit, qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit; non ita dixi tanquam ex meritis suis quisquam dignus fuerit, sed quemadmodum ait apostolus non ex operibus, sed ex uocante dictum esse: maior seruiet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigatis. Qd̾ .n. illi postea ꝓpagatõne fecer̃
proinde nupcie qr ⁊̃ de illo malo boni aliqͥ
faciunt gloriantur. q sine illo fieri ñ pot̾
erubescũt tanqͣm si quispiam pede uiciato
ad ali quod bonũ eciam clandicando per¬
ueniat. nec pp̃ claudicatõnis malũ mala
est illa ꝑuencio. nec pp̃ illius ꝑuentõnis
bonũ bona est claudicatõ ita nec ꝓpter li¬
bidinis malũ nupcias condempnare. nec
pp̃ nupciarũ bonũ libidinem landare debe¬
mus. Iste quippe est morb de quo apłs ⁊̃¬

Expanded text:
coniugatis. quod enim illi postea propagatione fecerunt, coniugatis. quod enim illi postea propagatione fecerunt, proinde nuptiae quia etiam de illo malo boni aliquid faciunt, gloriantur, quia sine illo fieri non potest, erubescunt. tamquam si quispiam pede uitiato ad aliquod bonum etiam claudicando perueniat, nec propter claudicationis malum mala est illa peruentio nec propter illius peruentionis bonum bona est claudicatio, ita nec propter libidinis malum nuptias condemnare nec propter nuptiarum bonum libidinem laudare debemus. Iste quippe est morbus, de quo apos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nolente: Hinc me non erulescet humanii
lib̾tas arbitrii. quod contempnendo imꝑan
retur mobedĩe m̾ito humanam depͣuatã ẽẽ
uaturami. quam in hiis in obedientib loci᷑
unde ꝑsuccessionem subsistit ip̃a natura:
Nam i deo ꝓpͥe iste corporis partes nature
nomine nuncupantur. Hunc itaq mo¬
tum iõ indecentem qr inoledientem cũ illi
p̾mi homines in sua carne sensissent. et
in sua nuditate erubuissent. foliis ficul¬
neis eadem m̃bra texerunt. ut saltem ar¬
bitrio uerecundantiũ uelaretur quod nõ
arbitrio uolentiũ mouebat᷑. Et qm̃ ꝑude¬
bat quod indecent̾ libebat oꝑiendo fieret
quod decebat. Quia ergo nec isto adiuncto
malo perire potũ nuptiarũ bonũ. putant
imprudentes hoc non esse malũ. s ꝑtin̾e
ad illud bonũ. Discernit᷑ autem nõsolũ ra¬
tione subtili uerũ ⁊̃ uulgatissimo iudicio
naturali. quod ⁊ in ilł apparuit homĩbus
pͥmis. ꝙ hodie usq tenetur ab hom̃ibus

Expanded text:
nolente? hincine non erubesceret humani nolente? hincine non erubesceret humani libertas arbitrii, quod contemnendo imperanretur inoboedientiae merito humanam deprauatam esse naturam quam in his inoboedientibus locis, unde per successionem subsistit ipsa natura? nam ideo proprie istae corporis partes naturae nomine nuncupantur. hunc itaque motum ideo indecentem, quia inoboedientem, cum illi primi homines in sua carne sensissent et in sua nuditate erubuissent, foliis ficulneis eadem membra texerunt, ut saltem arbitrio uerecundantium uelaretur, quod non arbitrio uolentium mouebatur, et, quoniam pudebat quod indecenter libebat, operiendo fieret quod decebat. Quia ergo nec isto adiuncto malo perire potuit nuptiarum bonum, putant inprudentes hoc non esse malum, sed pertinere ad illud bonum. discernitur autem non solum ratione subtili, uerum etiam uulgatissimo iudicio naturali, quod et in illis adparuit hominibus primis et hodieque tenetur ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tem sue m̃ti halere cepit in membris. ꝙ in¬
obediencie sue malũ sensit. qñ sibi dignissĩe
retͥbutam inobedĩam sue carnis inuenit.
Talem quippe ⁊̃ serpens ocłoꝵ ꝯpertõnem se¬
ducendo ꝓmiserat. ad aliquid uidel sciend̃
ꝙ melius nesciretur Tonc in se quippe sen¬
sit homo quod fecit tunc a bono malũ nõ
carendo s perpetiendo discreuit. In iustũ n
erat ut obtemperaretur a seruo suo. Io est a
corpore suo. ei qui nõ obtemꝑau̾at dño suo
Nam quid est quod ocłi labia lingua. manꝰ
podes inflexiones dorsi ceruicis ⁊ laterum. ũ
ad oꝑã sibi congrua moueant᷑ poĩtũ in po¬
testate est qñ ab impedim̃tis corpus liberũ
habemus ⁊ sanũ. ubi autem uentũ fu̾it ũ filii
seminent᷑ ad uoluntatis nutũ membra ĩ hoc
opus creata nõ seruiunt. s expectat᷑ ut ea
uelut sui iuris libido cõmoueat. ꝙ aliqͣndo
non facit animo uolente. cũ aliqͣndo faciat

Expanded text:
tem suae menti habere coepit in membris et intem suae menti habere coepit in membris et inoboedientiae suae malum sensit, quando sibi dignissime retributam inoboedientiam suae carnis inuenit. talem quippe etiam serpens oculorum apertionem seducendo promiserat, ad aliquid uidelicet sciendum, quod melius nesciretur. tunc in se quippe sensit homo quod fecit, tunc a bono malum non carendo, sed perpetiendo discreuit. iniustum enim erat, ut obtemperaretur a seruo suo, id est a corpore suo ei qui non obtemperarat domino suo. nam quid est, quod oculi, labia, lingua, manus, pedes, inflexiones dorsi, ceruicis et laterum ut ad opera sibi congrua moueantur positum in potestate est, quando ab inpedimentis corpus liberum habemus et sanum, ubi autem uentum fuerit, ut filii seminentur, ad uoluntatis nutum membra in hoc opus creata non seruiunt, sed expectatur, ut ea uelut sui iuris libido commoueat, et aliquando non facit animo uolente, cum aliquando faciat et
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat ⁊ notũ. Alioqͥn quõ ad se adductis
animalib t̾restrib ⁊ uolatilib omĩbus
adam clansis ocłis nomina poss imponere.
quod nisi discernendo non faceret: Discerue
autem nͥ uidendo non poss. Quõ deniq ip̃a
mulier ei demonstrata est qñ ait. hoc os ex
ossib meis ⁊ caro de carne mea: Postremo
si usq adeo quisqͣm fu̾it contentiosus. ut ħ
eum dicat non cernendo s palpando potuisse¬
discern̾e quid dicturus ẽ quod alibi legitur
nulier lignũ de quo fuerat cibum sũptura
ꝓhibicum indisse qͣm ess speciosũ oculis ad
uidendũ: Erant itaq midi ⁊ nõ confunde¬
bantur. non qr non uidebant s qr nicħ uñ
confund̾entur in m̃bris suis senserant quen
uidebant. Non .n. dc̃m est erant ambo nudi.
⁊ ignorabant s non confundebant᷑. Quia
enim non precesserat ꝙ non liceret. nichil se¬
cutum fuerat qd̾ puderet. Ibi homo pͥmituꝰ
dei lege transgressa aliam legem repugnã¬

Expanded text:
iacebat et notum; alioquin quomodo ad se adductis animalibus terrestribus et uolatilibus omnibus Adam clausis oculis nomina posset inponere, quod nisi discernendo non faceret, discernere autem nisi uidendo non posset? quomodo denique ipsa mulier ei demonstrata est, quando ait: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dicturus est, quod ibi legitur mulier lignum de quo fuerat cibum sumptura prohibitum uidisse quam esset speciosum oculis ad uidendum? erant itaque nudi et non confundebantur, non quia non uidebant, sed quia nihil unde confunderentur in membris senserant, quae uidebant. non enim dictum est: erant ambo nudi et ignorabant, sed: non confundebantur. quia enim nihil praecesserat quod non liceret, nihil secutum fuerat quod puderet. Ibi homo primitus dei lege transgressa aliam legem repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
publicum. illa secretũ. ambitiosus libenter
agit de pͥncipatu quẽ ambit. ⁊ dicit. O qñ
principabitur ille qui seuerus ẽ in iusticia.
pius in mĩa. qui non deuiet amore uel odio.
qui non corrimpatur prece uel precio. qui
credat fidelib ⁊ acquiescat supplicib. qͥ sit
humił ⁊ benignus. Largus ⁊ mansuetus. con¬
stans ⁊ patiens. sapiens ⁊ astutus.¬
i forsan hoc concupiscencia amibitio

Expanded text:
publicum, illa secretum. 3 Ambitiosus libenter agit de principatu quem ambit, et dicit: «O quando principabitur ille qui severus sit in iustitia, pius in misericordia, qui non deviet amore vel odio, qui non corrumpatur prece vel pretio, qui credat fidelibus et acquiescat supplicibus, qui sit humilis et benignus, largus et mansuetus, constans et patiens, sapiens et astutus?I De nimia concupiscentia ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam in tres partes. et duab extra
calicem reseruatis. cum alia signũ crucis
ter efficit suꝑ calicem. de cuius ore diaconꝰ
domini sit semꝑ uobiscum. ꝑticłam hostie
hostiam. ũ in fractõne panis dominũ cognoᷤ¬
camus. Sic̃ illi duo discipuli cognouerunt¬

Expanded text:
hostiam in tres partes, et duabus extra calicem reservatis, cum alia signum crucis ter efficit, supra calicem, de cujus ore diaconus Domini sit semper vobiscum, particulam hostiae frangit, ut in fractione panis Deum cognoscamus, sicut illi discipuli in E
Abbreviated transcription (Latin):
post te. & dabo tibi ⁊ semini tuo post te terram
in qua habitas. om̃em terrã chanaan in posses¬
sionem eternam. ⁊ ero illis deus. Hec etas porrigi¬
tur ab abraham usq ad dauid. quatuordecim
generatõib. Huius uesꝑa est in popłi pectatis qͥs
diuina mandata preteribant. usq ad maliciam
pessimi regis saulis. Et inde fit mane regnũ. dd.
Hec etas simił iuuentuti ẽ. Et reuera int̾ omes
etates regnat iuuentus. & ip̃a ẽ firuũ ornamen¬
tum etatum omĩũ. Et ideo bene comꝑatur qͣrto
diei quo fr̃a sunc sẏdera celi in firmamento celi.
Quid .n. euidentius significat ĩplendorem regni
quam solis excellencia ⁊ plebem obtemꝑantem:
to in regni stabilitate fundata. Huiꝰ qͣi uespera
est in pecratis regum. quib gens illa meruit cap
babyloniam. cũ in ea captiuitate populus lenit̾
inꝑegrino ocio collocatus ẽ. Et porrigitur ħ etas¬

Expanded text:
post te: et dabo tibi et semini tuo post te terram post te: et dabo tibi et semini tuo post te terram in qua habitas, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, et ero illis Deus . Haec aetas porrigitur ab Abraham usque ad David quatuordecim generationibus. Hujus vespera est in populi peccatis, quibus divina mandata praeteribant, usque ad malitiam pessimi regis Saül. 38. 4a AETAS. Et inde fit mane regnum David. Haec aetas similis juventutis est. Et revera inter omnes aetates regnat juventus, et ipsa est firmum ornamentum omnium aetatum: et ideo bene comparatur quarto diei, quo facta sunt sidera in firmamento coeli. Quid enim evidentius significat splendorem regni, quam solis excellentia? Et plebem obtemperantem ta in regni stabilitaest in peccatis regum, quibus illa gens meruit captBabyloniam, cum in ea captivitate populus leniter in peregrino otio collocatus est. Et porrigitur ha
Abbreviated transcription (Latin):
rem faciebant ⁊ fit mane ab abraham. S nec
ista etas scd̾a generauit ppłm dei. qi nec puericia
apta est ad generandum. Mane ergo fit ab abͣ¬
ham. ⁊ succedit etas tercia similis adolescencie. Et
bene comꝑatur diei tertio. quo ab aquis terra
seꝑata est. Ab om̃ib enim gentib quarũ error
instabilis ⁊ uanissimulachroꝵ doctrinis cãqm
uentis om̃ib mobilis. maris noĩe bene sigͥfica¬
tur. ab hac ergo gentium uanitate ⁊ huiꝰ scłi
fluctib seꝑatus ẽ populus deiꝑ abraham. tãqͣm
terra. cum apparuit arida. idest siciens ymbrẽ
celestem diuinoꝵ mandatorum. Qui populus
unũ deum colendo tamqͣm irrigata terra fruc¬
prilum dei. qr ⁊ tercia etas .i. adolescencia filios
Balere iam potest. E ideo ad abrabam dc̃m est
patrem multarũ gentiũ posui te. ꝙaugeã te
nimis ualde.⁊ ponam te ingentes. ꝙ reges de
tamentum eternũ. ut sim deus cibi ⁊ semini.t

Expanded text:
rem faciebant, et fit mane ab Abraham. Sed nec rem faciebant, et fit mane ab Abraham. Sed nec ista aetas secunda generavit populum Dei, quia nec pueritia apta est ad generandum. 37. 3a AETAS. Mane ergo fit ab Abrah., et succedit aetas tertia similis adolescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo gentium vanitate et hujus saeculi fluctibus separatus est populus Dei per Abraham, tanquam terra cum apparuit arida, id est, sitiens imbrem coelestem divinorum mandatorum: qui populus unum Deum colendo, tanquam irrigata terra, ut frucpulum Deo, quia et tertia aetas, id est adolescentia filios habere jam potest. Et ideo ad Abraham dictum est: Patrem multarum gentium posui te, et augeam te nimis valde, et ponam te in gentes, et reges de tamentum aeternum; ut sim tibi Deus, et semini tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ista luce frui cepit. bene comꝑantur primo diei qͦ
deus fecit lucem. hec etas tamqͣm infancia depu¬
tanda est. ipĩus uniu̾si scłi. Qd̾ tamcsm unũ ho¬
minem ꝓ portõne magnitudinis sue cogitare
debemus. qr et unusquisq homo cum nascituꝵ
et exit ad lucem. pͥmam etatem agit infanciam.
Hec tenditur ab adam usq ad noe. generatõib
decem. Quasi uesꝑa huius diei fit diluuio. qr ⁊
qͣm puericia. & tenditur hec etas usq ad abͣ¬
ham. aliis generatõib decem. Et bene comꝑat᷑
scd̃o diei quo fcm̃ ẽ firinam̃tum int̾ aquãm ⁊¬
aquam. qr ⁊ archa in qua erat noe cum surꝰ fir¬
mamentũ erat int̾ aquas inferiores in quibus
natabat. ⁊ suꝑiores quib compluebatur. Hetas
non diluuio deletur qr ⁊ puericia nr̃a nõ obli¬
uione tergitur de meioria. Meminimꝰ enĩ nos
pueros fuisse. infantes autem non meminimus.
Huius uesꝑa ẽ confusio linguarum. in eis qͥtur¬

Expanded text:
ista luce frui coepit, bene comparantur primo diei quo ista luce frui coepit, bene comparantur primo diei quo fecit Deus lucem. Haec aetas tanquam infantia deputanda est ipsius universi saeculi, quod tanquam unum hominem proportione magnitudinis suae cogitare debemus; quia unusquisque homo cum primo nascitur, et exit ad lucem, primam aetatem agit infantiam. Haec tenditur ab Adam usque ad Noe generationibus decem. Quasi vespera hujus diei fit diluvium; quiaquam pueritia, et tenditur haec aetas usque ad Abraham aliis generationibus decem. Et bene comparatur secundo diei quo factum est firmamentum inter aquam quia et arca in qua erat Noe cum suis, firmamentum erat inter aquas inferiores in quibus natabat, et superiores quibus compluebatur. Haec aetas non diluvio deletur, quia et pueritia nostra non oblivione tergitur de memoria. Meminimus enim nos fuisse pueros, infantes autem non meminimus. Hujus vespera est confusio linguarum in eis qui tur