comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonicagrece d̾r. que latilo
qualẽ apud grecos eusebiꝰ
cesariensis ep̃c edidit. ⁊ ie¬
ronimꝰ p̃sbiter ĩ latinã lin¬
guã conuertit. Cronosenĩ
grece latine tempꝰ interp̃tat᷑. De tẽporib¬
empora autẽ mo mom̃tis ⁊ horis.
dunt᷑. Momentũ ẽ mininimũ atq an¬
gustissimũ tempꝰ a motu siderũ dictõ.
Est enĩ extremitas hore mbreuibꝰ int̃¬
uallis. cum aliqͥd s cedit. atq succedit.
hora grecũ nom̃ ẽ. et tñ latinũ sonat.
hora emĩ finis ẽ tẽporis. sict̃ et hora st̃
fines maris. fluinoꝵ &e uestim̃toꝵ

Expanded text:
onica Grece dicitur, que Latine Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis duntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. 2. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum est nomen, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et horae sunt fines maris, fluviorum et vestimento
Abbreviated transcription (Latin):
incassum dicimꝰ. idest sine causa. qͣ¬
Si sine cassib sine quib uenatio in a¬
nis ẽ. Conopiũ rete quo culices ex¬
cludunt᷑ in modũ tentorii qͦ magiꝰ
alexandrin utunt᷑. qi ibi ex nichuo
culices copio si nascunt᷑. unde ⁊ co¬
noyium d̾r. nam canopes egiptꝰ ẽ.

Expanded text:
incassum dicimus, id est, sine causa, quaincassum dicimus, id est, sine causa, quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. 4. Conopeum, retes qua culices excluduntur in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi 426 nascuntur; unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus e
Abbreviated transcription (Latin):
stringit᷑. De qua cinna. atq anquina
regat stabilem fortissima cursũ. Re.¬
mulam funis qua deligata nauis tͤ¬
hit᷑ uice remi. De qua ualguis. hic meme
cũ e longo succedens prora romulco.
letantẽ gratis sistit in hospiciis. Strup¬
pi uincula loro uel lino facta quibꝰ re¬
mi ad scalmos ailigant᷑. De quib liuiiͦ.
Tumq remos iuss it religare struppis.
Catatio ratis linea cũ massa plumbe¬
a. qua maris altitudo temptat᷑. luciliꝰ.
unctum plumbi paucillũ rudus li¬
niq mataxam De RetiBus
etes uocate. siue aretmnendis pisci¬
b. siue a restib quib tenduntur.
Minus autẽ rete mplagiũ dicit᷑ a pla¬
gis. Nam proprie plagas dici funes il¬
los quib recia tendunt᷑ circa imã et
sũmã partẽ. funda genus ẽ. piscatorii
retis. dicta ab eo qd in fundũ mittat᷑.
ldem etiã. a iactando iaculum dicit᷑.
numcupatũ ipsũd et uerriculũ. uer¬
rere enĩtrahere ẽ. nassa cassis genus
uenatorii retis qd̃ capiat. hinc ẽ qd̾

Expanded text:
stringitur. De qua Cinna 5: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. Remulcum funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius 10: Tumque remos iussit religare struppis. Catapirates linea cum massa plumbea, qua maris altitudo temtatur. Lucilius evoret unctum plumbi paucillum rudus lineique mataxam. De retibus . Retes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iaculum dicitur.nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, q
Abbreviated transcription (Latin):
unes dicti qd̃ antea ĩ usũ lu-¬
minis fuert̃. circumdati cera.
unde et funalia. Restes siue qd̾ rates
contintãt. seu qd his reciatendant᷑.
Rudentes st̃ funes nauniũ ex nimio
stridore ita dicti. Spire funes. qui in
tempestatib utunt᷑. quas nautici
suo more cucurbas uocãt. Spire aũ
ab sparto uocate: propes fumis qͦ pes qͥo¬
ueli auigatur: quasi propedes. de quo
turpilius qͣsi cum uentis feit nauẽ¬
⁊ in mare secundꝰ. si quis ꝓpedon misit
siueli sinistrũ. Tormentũ funis in na¬
uib longa. qua prora ad puppim extẽ¬
dit᷑. quo magis constringat᷑. Torm̃¬
ta autẽ atorto dicta. Restes funis q.
safon.funis in prora positus. Dequo
cẽcilius uenerio cursu ꝓlat᷑a pendẽs us¬
q ad safonem. opiffora funes. qͣ cor¬
nib antemne dextera sinistraq ten.¬
dunt᷑ retrouenso. Pronesiũ fums quo¬

Expanded text:
unes dicti quod antea in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vocatae. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi pro pedes. De quo Turpilius215: Quasi quum ventus fert navem in mare secundus, si quis propedon misit †si veli sinistrum†. Tormentum funis in navibus longus, qui a prora ad puppim extenditur quo magis constringantur. Tormenta autem a tortu dicta, restes funesque. Scaphon funis in prora positus. De quo Caecilius256: Venerio cursu veni, prolato pede usque ad scaphonem. Opisphora funes quae cornibus antemnae dextra sinistraque tendunt
Abbreviated transcription (Latin):
futh dr. omnisq cͥca eũ regio futensis.
Chanaan ãquo afri et fenices e⁊ chana¬
neoꝵ decẽ gentes. Item ex nepotib. Chã

Expanded text:
ur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cha
Abbreviated transcription (Latin):
gt̃ militũ. quib in itiñe solis ar¬
cortine distincte funib tabulis inter
stantib appenderent᷑ q̃ tentoria susti¬
nerẽt. Tentoriũ uocatũ eo qd̾ tendat᷑
funib atq palis. unde &e hodie p̃tẽ¬
dere dñr. papiliones uocant᷑ a simi¬
litudie pariuli aĩalis uolantis. q̃ ma¬
xime habundãt florentib malius. He¬
gt̃ auicule que lumine accenso ꝯue-¬
munt et circauolitantes ab igne ꝓxi.¬
me interire cogunt᷑. de sepuleris.

Expanded text:
a, quibus in itinere solis arcortine distente funibus tabustantibus appenderentur, quae tentoria sustinerent. 2. Tentorium vocatum quod tendatur funibus atque palis. Unde et hodie praetendere dicuntur. Papiliones vocantur a similitudine parvuli animalis volantis, quod maxime abundat florentibus malvis. e avicule lumine accenso conveniunt et circa volantes ab igne proxime interire coguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat. ut res locus tempꝰ. et ꝑsona
audientis efflagitat. ne ꝓfana. religio¬
sis. ne inuerecunda: castis. ne leuiagra¬
uib. ne lasciuasenibꝰ ne ridicula tristibꝰ.
misceant᷑: latine autẽ et ꝑspicue loq̃nd̃.
Latine autẽ loquit᷑. qui uerba rerũ uera
et naturalia ꝓsequit᷑. nec asermone at¬
q cuitu p̃sentis tẽporis discrepat. huic
aperte. & suauiter dicẽ. nec id qdẽ tm
nisi id qd̾ dicat et facere. De trimͦ gene dis

Expanded text:
portebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ham se gloriant. Nã cũ ĩ babiloniã
uenisset. popłs dei pleriq relinq̃nteᷤ
uxores suas babilonitiꝰ mulierib ad¬
hesert̃. qͥdam autẽ israeliticis tm̃ cõ¬
iugiis contenti ut ex eis geniti dũ re¬
uersieẽnt debabilonia diuiseit seab
om̃i populo. et assumpsert̃ sͥ hoc nom̃
lactancie. Meristei dicti eo qd̃ separẽt

Expanded text:
hae esse glorientur. Nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas Babylonicis mulieribus adhaeserunt: quidam autem Israeliticis tantum coniugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meris
Abbreviated transcription (Latin):
eresis grece ab electione uocat᷑.
qd̃ scilicet unꝰquisq io s eligat. qd̃
melius eẽ uidet᷑ illi. ut philosophi pe¬
ripatetici. achademici. et epicurei. et
stoici. uel sic̃t alii qui ꝑũsum dogna co¬
gitantes arbitrio suo de eccła recess eit̃¬
Ex inde gͣ heresis dicta g̾ca uoce exint̃¬
pretat᷑one electionis sue. qr qͥsq arbitͥo
suo ad insinuanda. siue ad suscipienda
qͣlibet ipse s̃ eligit. Nobis uero nicħ ex
nr̃o arbitrio inducere licet. nec eligere.
qd̃ aliquis de arbitrio suo induxerit. A¬
plos dei habemꝰ auctores. qͥ nec ipsi qͥc¬
qͣm ex suo arbitrio qd̾̃ induc̃ent elege¬
nationib assignauert. Itaq si angłs

Expanded text:
eresis Graece ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet: sed nec eligere, quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegenationibus assignaverunt. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
egipso effigies signaq expͥm̾e.
pingiq colorib. Plasticen aũ dictũ
grece quod latine ẽ fingere terra uł
gipso similitudines. nã et impressa
argula formã aliquã facere. plastiᷤ
ẽ. unde et ꝓtoplaustꝰ ẽ dictꝰ homo.
qui ex limo primꝰ est conditus. De

Expanded text:
gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. De
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ita. Circulus ẽ figͣa pla¬
na. que uocat᷑ cͥcundata
cuiꝰ in medio punctꝰ est
quo cuncta conuergt̃. qd̃

Expanded text:
um prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
scełibꝰ offensꝰ. om̃ip̃s toto orbẽ trarũ¬
pelagi fuit spaciũ. Cuiꝰ inditiũ hac¬
tenꝰ uidemꝰ in labidib qͦs in remotiᷤ
montib conchis et ostreis concretoᷤ.
sepe cẽ cauatos aqͥs uisere solemꝰ. Scd̾m
dilumũ fuit inachara iacob patͥarche
et ogigi tẽporib qui eleusine conditor
&e rex fuit. nom̃q loco ⁊ tẽpori dedit.
Terciũ diluinũ inthesalia moysi uł
amphitͥom tẽporib fuit. qui t̾ciꝰ post
illuines maiorẽ partẽ popłoꝵ thessa¬
lie assumpsit paucis ꝑ refugia mõ¬
tiũ liberatis. maxĩe inmonte parna¬
som cuiꝰ circuitudeucalion tc̃ regno
pociebat᷑. qui tc̃ ad seratib cõsugiẽteᷤ:
susceptos ꝑ gemina parnasi iuga fo¬
uit et aluit. a quo ꝓpt̃ea genꝰ hõiũ¬

Expanded text:
sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe cosceleribus offensus Omnipotens, toto orbe coeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fouit aluitque; a quo propterea genus homi
Abbreviated transcription (Latin):
ximuꝰ lumios computatꝰ qͥ aiuigo
Alpiũ usq in occeam ꝓfunda cursus
suos dirigit. Iberus amnis qui qͦndã
tociꝰ hispanie nom dedit. Mineus flu¬
uiꝰ gallicie nom̃ acolore pigĩnti sup¬
Sit. qui in eo plurimꝰ inuenit᷑. Doriꝰ
ag̾cis qͣi doricus. Tagũ fluuiũ carcha¬
goͥ spanie nũcupauit ex qua ortꝰ ꝓce¬
dit fluuiꝰ. arenis auriferis copiosus.
et ob hoc ceteris fluuiis spamaꝵ p̃¬
latꝰ. Soetes fluuiꝰ qui et boetice pro¬
uincie nom̃ dedit. de quo marcialiᷤꝰ.
aurea qui nitidis uellera tingiꝰ aqͥs.
qd̾ ibi lane pulcro colore tingunt. Be¬
lis autẽ dictꝰ eo qd̾ humili solo decur¬
rat. Becin enĩ g̃ce humile. ut mersũ
uocant. q̃dam autẽ flumina in di-¬
lumo soluta mole terraꝵ p̾clausa st̃
bus ȩruperunt. De diluuris.
iluuiũ dictũ qd̃ aquaꝵ clade oĩa
que inundauerit deleat. primõ
diluuiũ extitit sub noe. qͣndo hoĩum

Expanded text:
ximos fluvios conputatus, qui a iugo ximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen dedit. De quo Martialis 1aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sbus eruperunt. De diluviis . Diluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum
Abbreviated transcription (Latin):
in hũc cecidit flnuiũ. et de exitu suo no¬
men dedit. Nam antea albola anti¬
quũ nom̃ a colore habuit q̃d nubib
albus sit. Ipse ẽ autẽ tibris qͥ et tiberi
s tiberis in cotidiano sermone. tibriꝰ
in uensu d̾r. Danubiꝰ g̃mamie. fluinꝰ no¬
cari fert᷑ aminũ copia quib magis au¬
get᷑. Iste ẽ qui in euroꝑã magnã famã
hc̃. Idem et ister qui dũ ꝑ inumeraᷤ ua¬
dit gentes mutat et nom̃. &e maioreᷤ
s ambiendo colligit uires. Orit agt¬
manicis ugis et occidentalibꝰ partibꝰ bar
fluiios recipit. septẽ hostiis in pontum
influit. Nodanꝰ gallie fluuiꝰ ab oppido
thodo cognominatꝰ qͤm coloni hrodioꝵ
uocauert̃ qui rapidoconcitꝰ cursu t̃hir¬
rem equoris freta scindẽs modicũ nõ.
nauigantiũ facit ꝑicłm dũ int̾ se ma¬
ris fluctꝰ et amnis fluenta deceitant.
Renꝰ a rodani societate fert᷑ uocatꝰ qm
cũ eodẽ ex una ꝓuincia orit᷑. Est ã ger¬
manie fluuiꝰ intertres europe ma¬

Expanded text:
ium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qu. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus bafluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae ma
Abbreviated transcription (Latin):
eara est in media mundi
regione posita. omĩb par¬
tib celi in modũ centrie¬
quali interuallo consistẽs.
que singłari nũo totũ orbẽ
sigc̃at. pluraliũo singłas
partes. cuinor̃a disisa diu̾sa dat racio.
Nam t̾ra dicta a suꝑiori parte. quaterit᷑.
humꝰ ab infcriori. uł humida t̾ra. ut
sub mari. Tellus aũ qr fructꝰ eiꝰ tollimꝰ.
hec et obs dicta eo qd̾ opem feit frugibꝰ.
Eadẽ & arua ab arando et colendo uo¬
cata ꝓpria autẽ t̾ra ad distinctionẽ
aque a rida nũcupat᷑. sict̃ scrpt᷑a ait.¬
enĩ ꝓprietas siccitas ẽ t̾ris. Namut ho¬
qͦt montes tumuliq sedere. Alii dñt
aqͣm gn̾alem int̾ris moueri et eas
simui concute sic̃t uas ut lucretꝰ dic̃.
Alii sfigiã eãdẽ t̾ram uocãt cuiꝰ ple¬
rumq latentes ruine supposita cuc¬
ta contnciũt. Terre quoq iatus aut
motu aquȩ inferioris fitaut crebriˢ
contrus. aut de concains t̾re erum¬
pentibus uentis. De oR8 e.

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur, sicut Scriptura aitenim proprietas siccitas est terrae. Nam ut huquot montes tumulique sedere. Alii aquam dicunt genitalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius. Alii fungum eamdem terram vocant, cujus plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Terra e
Abbreviated transcription (Latin):
cola mediã litt̾am puncto notamꝰ. et
mediã distinctionẽ uotamꝰ qr punctũ
ad mediã litteram ponimꝰ. Ubi ũo iã ꝑ
gradꝰ ꝓnunciando plenã sentencie clau¬
sulã facimꝰ: fit ꝑiodꝰ. punctũq ad capd̃lit¬
tere ponimꝰ. et uocat᷑ distinctio. idẽ dis¬
iunctio. qi integrã seꝑauit sentenciã. hoc
qͥdem. apud oratores. Cec̾m: apud poetaᷤᷤ.

Expanded text:
cola, mediamque litteram puncto notamus; et cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poeta
Abbreviated transcription (Latin):
ositura ẽ figura ad distinguendoᷤ
sensꝰ ꝑ cola et comata. ce ꝑiodoꝰ. Que
dum ordine suo apponit᷑ sensũ nob̃ lec¬
rionisostendit. Dicte autẽ positure. uł qi
punctis positis ad notant᷑. ut qi ibi uox
ꝓ interuallo distictõnis deponit᷑. hasg̾¬
ci thesis uocant. latini. posituraᷤ. pͥmapo¬
situra: subdistinctõ dr. eadẽ et coma. Me¬
dia distinctio ẽ seq̃ns. ipsa ⁊ cola. ultima
distinctio. q̃ sentenciã totã claudit. ip¬
sa ẽ ꝑiodꝰ. Cuiꝰ ut diximꝰ partes st̃. cola
et comata. quaꝵ diu̾sitas ꝓunctis di¬
uenso loco positis: demonstrat᷑. Ubi .ii.
minicio ꝓnunciatonis. nec dũ plena
pars sensus ẽ. ce tam̃ respirare oportet.
fit coma .i. particła sensus. punct᷑q ad
imã litt̾am ponit᷑. et uocatur subdistin¬
tio. ab eo qd̾ punctũ subtꝰ. id est ad unã
litt᷑am accipit. Ubi autẽ iã inseqñtib
sentencia sensũ prestat. sed aliqͥd adł
huc suꝑ est de plenitudine sentencie: fit

Expanded text:
ositura est figura ad distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Prima positura subdistinctio dicitur; eadem et comma. Media distinctio sequens est; ipsa et cola. Ultima distinctio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum pquid super est de plenitudine sentenci
Abbreviated transcription (Latin):
apaganis cuiꝰ edis medio spaci¬
o etꝰ effigies de fastigio edis emicat.
qd̾ non putauert̃ sub tecto consecrã¬
dum. quẽ in aperto habent. est ã
circus omne illud spaciũ. qd̃ cireiure
equi solent. hunc romam dictũ ꝓu¬
tant a circuitu equoꝵ eo qd̃ equi cͥcũ
metas ibi currant. Grecisio a circe
solis filia. que patri suo hoc genuscer¬
taminis instituit asserunt nũcupa¬
tũ. et ab ea circi appellationẽ argu¬
mentant᷑. fuit autẽ maga et uenefica
et sacerdos demonũ. In cuiꝰ habito
ce opere magice artes et cultus idola

Expanded text:
paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos daemonum, in cuius habitu et opera magicae artis et cultus idola
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. in uitro ũo qͥlibet liqͦr. ut spẽs qͣls
ẽ interiꝰ talis exteriꝰ declarat᷑. &e qͦdam̾
clausꝰ ꝑatet. cuiꝰ origo hec fuit. In parte
sirie que fenicis uocat᷑ finitima uidee
cͥca radicẽ montis carmeli patus ẽ exqͦ
nascit᷑ belus annis qͥnq miliũ pa̾suũ
spacio inmare fluens. uixta ptolomai¬
dẽ cuiꝰ harene de torrente fluct᷑ sordib̾
eluunt᷑. hic ẽ fama pulsa naue merta¬
toꝵ nitri cum sparsim ꝑ litus epulas
pararent. nec eẽnt ꝓ attollendis uasi
lapsoes glebas iͣntti subdideĩt qͥb ac¬
censis ꝑmixta harena littorĩ transbo¬
centis noui liquoris fluxisse riuos. et
hanc finese eriginẽ uitri. Moxut ẽ in¬
geniosa sollercia sĩ fuit cõtempta solo
nitro s et aliis mixturis hãc artẽ sto¬
duit. leuib enĩ aridisq lignis ꝯcoquit᷑¬

Expanded text:
libet liquor vel species, qualis est interius, talis exterius declaratur et quodammodo clausus patet; cujus origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenicis vocatur finitima Judaeae, circa radicem montis Carmeli, palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque millium passuum spatio in mare fluens juxta Ptolemaidem, cujus arenae, decurrente fluctu, a sordibus eluuntur. Hinc fama est, pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro attollendis vasis lapides, glebas vitri navi subdidisse: quibus accensis, permista arena littoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos, et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa solertia, non fuit contenta solo nitro, sed aliis mixturis hanc artem studuit; levibus enim aridisque lignis coquit
Abbreviated transcription (Latin):
parietũ ꝓ imagine umbraᷤ reddẽs. Gẽ.
cesare qͣndã artificẽ excogitasse uitiz
tẽꝑam̃tũ. ut flexibile eẽt oe ductile.
qͥ dum admissꝰ fuiss et ad cesarẽ porre¬
xit fialam cesari. qt̃ ille indignatꝰ in
pauim̃tũ ꝓiecit. Arcifex autẽ suffilit
fialam de paum̃to. q̃ complicaũat se
tamꝙͣ uas eneũ. Deinde marcutũ de
sinu ꝓtulit. et fialam correxit. hoc fac¬
to cesar dirit artifici. Numgͥd aliꝰ scte
hanc conditurã initroꝵ: postqͣm ille iu¬
rans negauit alfm hoc scire. iusfit illõ
decollari. ne dñ c̃ognitũ fieret. aurũ ꝓ
luto haberet᷑. ⁊ omniũ metalloꝵ p̾cia

Expanded text:
parietum pro imagine umbras reddente; gemmparietum pro imagine umbras reddente; gemmCaesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus isustulit phialam de pavimento, quae complicaverat se tanquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit, et phialam correxit. Hoc facto, Caesar dixit artifici: Nunquid alius hanc condituram vitrorum? Postquam ille jurans negavit alterum hoc scire, jussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur, et omnium metallorum pretia
Abbreviated transcription (Latin):
adiecto cipro ac nitro ꝯtinuisq fornacibꝰ
ut es liquat᷑. masseq fust pꝰea ex massis.
rursꝰq fundit᷑ in officinis. et aliud fla¬
tu figurat᷑. aliud tornoterit᷑. alid̾ argñ.
timͦ celat᷑. Tinguit᷑ &ẽ multis modis.
ita ut iacinctos saphirosq uirides mi¬
tet᷑ et onices. uel aliaꝵ gẽmaꝵ colores.
neq ẽ alia speculis aptiormati es uł pi¬
cture ad cõmodatior. Maximꝰ tñ honor
incandido uitro. ꝓximaq in cͥstalli si¬
militudie. unde & ad potand̾ argenti
metalii et auri pepulit. uitrũ olim fi¬
ebat in italia. & ꝑgallias et sꝑamas.
arena atba molliss ima pila molaq
terebat᷑. Dehinc miscebat᷑ trib partib.
intri ponde uł mensura. ac liquata ĩ
alias fornaces transfundebat᷑ q̃ maᷤsa
uocabat᷑ ad monitrũ atq hec recocta
fiebat uitrũ purũ et candidũ. Ingñe
iutri et obsianꝰ lapis annum̃at᷑. est
autẽ uirẽs interdũ et niger: aliq̃n &
transuicidꝰ crassior ͤ uisu. et inspeculiꝰ

Expanded text:
adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis
Abbreviated transcription (Latin):
a faci endo ferro. impositũ
nom̃ habet. hinc diriuatum nom̃¬
ẽ. ad alias arciũ materias fabros uł fa¬
bricas dicere. sed cum adiectione ut
faber lignarius. et rebiqua ꝓpt̃ oꝑis
scilicet firmitatẽ. In fabroꝵ autẽ for¬
nace gentiles uulcanũ auctorẽ dict̃.
figuralit̾ ꝑ uulcanũ ignẽ significã¬
tes. sine quo nullũ metalli genꝰ fũdi
igne ñ efficiat᷑. Alibi enĩ aurũ. alibi
argentũ. alibi plumbũ. alibi nimũ a¬
libi pigmenta. alibi medicamenta ef¬
ficit. Igne lapides in aera soluunt᷑
Igne ferrum gignit᷑. ac domat᷑. Igne
aurũ ꝑficit᷑. Igne cremato lapide ce¬
menta et parietes ligant᷑. lapides ni¬
gros ignis coq̃ndo candificat. ligna
candida urendo obfuscat. Carbones
ex pruna fulgida nigros facit. De lig¬
nis durris fragiles. de putribilib impo¬
tribiles reodit. Stricta soluit. Soluta
retringit dura mollit. mollia dura
reddit. habet et medicaminis usũ.
Nam sepe ruri ꝓdest. Pestilentie qͦq

Expanded text:
a faciendo ferrum impositum nomen habet, hinc derivatum est nomen ad alias artium materias, fabros vel fabricas dicere, sed cum adiectione, ut faber lignarius et reliqua, propter operis scilicet firmitatem. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi, igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamina efficit. Igne lapides in aes resolvuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae q
Abbreviated transcription (Latin):
ius gentrũ uim ui expellere. Nlam t᷑piᷤᷤ
ẽ dolo q̃sita uictoria. Certa autẽ uic¬
toria ẽ uel occisio hostis. uel expoli.¬
atio uel utrumq nõ  autẽ iocunda
uictoria. que ꝑ inmensa detrim̃ta
portasse. Pompa dicta ẽ greca signi
blice ostentari. p̾cedit autẽ uictoria
pompã. ideo qd ituris ad hoc certamen
primũ ẽ uictoriȩ uotum. Tropheum
ne hostis et fuga. Nam abeo qd̃ hostẽ
quis fugats et merebat᷑ tropheum.
qui occidiss et triumphũ. qui dictꝰ
tatõne. plene enĩ uictorie triumphꝰ
debetur. semplene tropheũ. qr nõ¬
dum plenã ẽ uictoriã consecutꝰ. Nõ
enĩ optinuit. sed effugauit excercitũ
hec tam̃ noĩa scriptores confundunt.
umpho doncedendo exercitũ iudica.¬
re solitum erat. secundo senatũ ter¬
cio populũ. erat autẽ romanis moꝰ
ut triumphantes quadrigis uehe¬
rent᷑. ex illo qd̃ soliti qͥt̃ priores duceᷤᷤ
hoc habitu bella inire. Quicumq Ã
in consuctu uicissent et palma au¬

Expanded text:
ius gentium, vim vi expellere. Nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem iucunda victoria quae per inmensa detrimenta portasse. Pompa dicta est Graeca signpublice ostentari. Praecedit autem victoria pompam, ideo quod ituris ad hoc certamen primum est victoriae votum. Tropeum ne hostis et fuga. Nam ab eo quod hostem quis fugasset merebatur tropeum; qui occidisset, triumphum, qui dictus tione. Plenae enim victoriae triumphus debetur; semiplenae tropeum, quia nondum plenam est victoriam consecutus: non enim optinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina scriptores confundunt. umpho duci concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicumque autem in conflictu vicisset, palma au
Abbreviated transcription (Latin):
luridꝰ a loco dictꝰ. qd̾ hinꝰ modis hãt cutẽ.
te sciat. fict̾ luciliosꝰ qui uesꝑe nicħ ui¬
et eiclopas clochites legimꝰ dictos qd̾ unõ
ocłm habuiese ꝑhibent᷑. Lotꝰ iauatꝰ idẽ

Expanded text:
us, a loro dictus, quod huiusmodi habeat cutem. te sciat, sicut luscitiosus, qui vesperi nihil viet Cyclopas Coclites legimus dictos, quod unum oculum habuisse perhiben
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ enĩ fetorẽ dicit᷑ Incesttis ꝓpt̃ illicitã
ꝯmixtionẽ uocatꝰ qͣsi incastꝰ sict̃ qͥuir¬
ginẽ sacrã uł affinitati suȩ ꝓximã stupea¬
uerit. Int̾nicida ẽ qui fassũ testimemiuĩ
facit. et obhoc hominẽ occidit. Inficia¬
ter duos de medio tollit᷑. Insidiosus. qd̾ ĩ¬
sidiat᷑. Nam insidiare ẽ dolose aliqͣm rẽ
expectare. Unde et insidie nosate gt̃. In¬
cincta idẽ sine cinctu. qr p̾cingiuterũs for

Expanded text:
torem enim foetorem dicit. Incestus, propter inlicitam torem enim foetorem dicit. Incestus, propter inlicitam conmixtionem vocatus, quasi incastus; sicut qui virginem sacram, vel adfinitatis suae verit. Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Infitiar qui inter duos de medio tollitur. Insidiosus, quod insidiat. Nam proprie insidere est dolose aliquem expectare. Unde et insidiae nominatae sunt. Incincta, id est sine cinctu; quia praecingi for
Abbreviated transcription (Latin):
.i. inscius .i. sine narib. Olfeciese enĩ ue.¬
teres sciese dicebant. Ignar᷑ enĩ duo sig.
mor qui oblitꝰ ẽ: ꝑ didit enĩ memoriã.
Inscius qr sine scientia. Imꝑitꝰ sine¬
sultꝰ ab eo qd̾ si accipiat consiliũ. Incõ¬
suit᷑ qr ẽ sine consilio et insciꝰ rerũ atq
ignare. Ineptꝰ: apto contrariꝰ ẽ qͣsi in¬
aptꝰ. Inobs qͣsi sine fra ẽ. Opem enĩ t̾rã
intelligimꝰ. ꝙ opem fert fructificando. Alii
inopem intelligt̃ ñ sepuitũ. Inhumatꝰ
cuinec mane abserti furcexit tumnilus
Ignobilis: eo qd̃ sit ignotꝰ et uilis. & obsco.¬
rigñis. cuꝰ nec nom̃ qͥdem scit᷑. lrcosus
qr sudore corporis fecido putet. Ignotꝰ ig¬
nobilis. ex in ꝓuiso ueniẽs. In ꝓuisus dic¬
tus eo qd̾ subito sit et ñ porro ante uisuͤ.
Index ꝓditor: ab indicando. Indigena uo¬
catꝰ. qd̾ indesit genitꝰ. id ẽ meo loco nat᷑.
Impudẽs eo qd̾ ab eo pudor et pudic̾a ꝓ.¬
cus abest. Impudic̃ a pudore uocatꝰ. Po¬

Expanded text:
 inscius, id est sine naribus. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Ignarus autem duo sigmor, qui oblitus est: perdidit enim memoriam. Inscius, quia sine scientia est. Isultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus. Ineptus, apto contrarius est, quasi inaptus. Inops, qui sine terra est: Opem enim terram intellegimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri generis, cuius nec nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis foetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex inproviso veniens. Inprovisus dictus eo quod subito sit et non porro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in eodem loco natus. Inpudens, eo quod ab eo pudor et pudicitia procul abest. Inpudicus a podice vocatus. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ginali ceteraq specie etate. sexuq diũ¬
sout fallant popłm. dũ in ludis agunt
q̃ species argum̃ti translata ẽ. in his qͥ
fatiso uultu incedt̃ et simulãt qd̾ ñ gt̃.
nam ypocrite diciñ posst̃ exquo foras

Expanded text:
ginali ceteraque specie, aetate sexuque diverginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedit et simulat quod non est: nam ypocrita dici non potest ex quo foras
Abbreviated transcription (Latin):
tis locis et subterraneis q̃ gam᷑a greci
bilis. qͣsi bonore habilis. hoc ẽ aptꝰ
noris statꝰ. humanꝰ qd̾ habeat cͥca hoĩes
amorẽ. oe miseratõnis affectũ. unde. Mho
manitas dicta qͣ nos inuicẽ tuemur. ha¬
bilis: qd̃ sit ad habend̾ cõmodꝰ atq aptꝰ.
honerosꝰ. plus ẽ qͣm honorat᷑. sict scelersꝰ:
qͣm scelerat᷑. hirsutꝰ: ab eo qd̾ sit hritus &e
pilis horridꝰ. hipocrita. gco sermone ĩ la¬
tinũ simulator int̾p̃r. qui dũ intꝰ malꝰ
sit: bonũ se palam ostendit. hippo ẽnĩ
ypocrite tractũ ẽ ab specieoꝵ qui in spec¬
taculis contexta facie incedt̃. Distin¬
guentes uultũ ceruleq mineoq colore.
et ceteris pigmentis hsites simulacra
oris linthea gipsata. et uario colore
distincta. Non numꝗͣ. et colla ⁊ manꝰ
creta ꝑungentes. ut ad ꝑsone colorẽ
ꝑuenirẽt. et populũ dum in ludis age.¬
rent fallerent. modo in sp̃e uiri. mͦ ĩ fe¬
mine. mͦ tonsi. m crmiti anili et uir¬

Expanded text:
tis locis, et subterraneis, quae ganea Graeci bilis, quasi honori habilis, hoc est, aptnoris status? Humanus, quod habeat circa homines amorem et miserationis manitas dicta, qua nos invicem tuemur. Habilis, quod sit ad habendum commodus atque aptus. Honerosus plus est quam honeratus, sicut scelerosus quam sceleratus. Hirsutus, ab eo quod sit hirtus et pilis horridus. Hypocrita Graeco sermone in Latino simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum se palam ostendit. Ὑπὸ enim ypocritae tractum est specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et vir
Abbreviated transcription (Latin):
pres qd̃ inter partes medius sit duaꝵ
interp̾tat᷑ et hoĩes quib diuina ĩdicat
future mitutis. Iustus dictꝰ. qr iura cꝰ¬
todit. et scõm legẽ uurit. In nox qd̾ ñ
noceat. In nocinis cui nocitũ ñsit. s
apud netes utrũq differẽs ẽ. Llaris g̃.¬
cum nom̃ ẽ. locund᷑. eo qd̾ sit semꝑ io¬
cis aptꝰ et ilaritati. ex freq̃ntia. sic̃t i¬
racundꝰ ab ira. Locosꝰ iocis usus. Inclitꝰ
dñt. Iuustris ẽ nom̃ noticie. qd̾ clare.¬
at multo splendore gm̃s uł sapientiȩ.
uł mitutis. cuiꝰ ccͣius ẽ obscure natus.
Idonẽ. Incolumis a colupna nom̃ ht̃.
qͣsi erectꝰ. fortis et stabilis. In marceᷤᷤ.¬
ciss ibilis. incorruptꝰ. &e sempit̾nꝰ qd̃
sit sine marcore atq languore. In te¬
meratꝰ. incorruptꝰ. et nulla tem̃itate
Inbecillis: qr sine bacilo fragił. ⁊ ĩostãs.

Expanded text:
sit duarum interpretatur et hominum quibus divina indicat futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. Inclitus dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Idoneus. Incolomis a columna nomen habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Inmarcescibilis, incorruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate Inbecillus, quasi sine baculo fragilis et inconstans
Abbreviated transcription (Latin):
dereciues sui. Itẽ ĩmiis qͥ ñ facit mu
ma .i. officio s̃i fungit᷑. Est enĩ oĩ priuile.¬
gio uacuus. Indempnis eo qd̾ sine dãp¬
no uiuat et sine ulla culya atq ꝑiculo.¬
Iners sine arte obhoc ne oꝑi qͥdẽ illi aptꝰ
Inermis: uel sine armis uł sine urrib nãsau.

Expanded text:
dere sui.' Item inmunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur. Est enim omni privilegio vacuus. Indemnis, eo quod sine damno vivat, et sine ulla culpa atqIners, sine arte, et ob hoc ne operi quidem ulli aptus. Inermis, vel sine armis, vel sine viribus.
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽs. de qͦ d̾r. Pusillanumꝰ uehem̃ter
insipiẽs. Lens ab inconstantia uagat᷑o¬
nis appellat᷑. qr leui motum̾tis. nc̃ is¬
ta nc̃ illa desid̾at. lubricꝰ ab eo qd ela¬
bit᷑. Labens interdũ uelox. ut labere nĩ¬
pha polo. et labere penniꝰ. Cursu. ii
lapsuᷤᷤ celerior ẽ. Latro in sessor ẽ uiaꝵ a
ro oblatere insidiator uie. Lant̾ta gladi¬
ator. id ẽ carnifex. tusca lingua appella¬
tꝰ. a laniando. scilicet corꝑa lacess itor ꝑ
trãslatonem dictꝰ aciuib. uł a feris q̃ so¬
lent lacerando ꝓuocare. Lelon conciliator
ducat. Libidinosꝰ. ab eo qd faciat qd̾ libet.
libidosus. a libero qͥ puellari corꝑe pingͣr.
luxuriosꝰ qͣsi solutꝰ in uoluptates. Undẽ
et m̃bra ioco mota luxa dñr. Lasciuus qd̾
qui uitiũ ex aqua contrahit. cuiꝰ initiũ ẽ
huc atq illue curĩt. a fluore aq̃ sũpto incio
s poete iam hoc genꝰ noĩs ꝓfuriosiꝰ usur¬

Expanded text:
animis vehementer insipiens. 159. Levis, ob inconstantiam vagationis appellatur, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur. Labens, interdum velox, ut: Labere nympha polo, et labere pennis. Cursu enim lapsus celerior est. 160. Latro, insessor est viarum, a  latero, ab latere, insidiator viae. Lanista, gladiator, id est, carnifex Tusca lingua appellatus, a laniando, scilicet corpora. 161. Lacessitor, per translationem dictus a canibus, vel a feris, quae solent lacerando provocare. Leno, conciliator ducat. Libidinosus, ab eo quod facit quodlibet. Libidinosus, a Libero, qui puellari corpore pingitur. Luxuriosus, quasi solutus in voluptates; unde et membra loco mota luxa dicuntur. Lascivus, quod qui vitium ex aqua contrahit, cuius vitium est huc atque illuc cursare, aut a fluore aquae sumpto vitio. Sed poetae iam hoc genus nominis pro furiosis usur
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis noĩe censeatꝰ. lnmic᷑ qr ñ amicꝰ
s adũsariꝰ. due autẽ res inimicos facitĩt.
fraus et t̾ror. Terror qd̃ timent fraudiᷤ
do felicitatẽ alteriꝰ. Inindiosꝰ ẽ qͥ ab ali¬
o patit᷑ inuidrã. Inuisus odiosꝰ ab in¬
uidia et relodictꝰ. intestabilis: cuiꝰ tes¬
timoniũ non ualet. qd̾ et dñt irritum¬
ĩ ꝓbatũq sit. In famis ñ bone famȩ. In¬
ꝓbus dict᷑ qd̾ instat oẽ ꝓhibenti. Impor¬
tunꝰ inquiet qi ñ habet portum idest.
quietẽ. unde et importumi qͣsi in nau¬
fragium cito ferunt᷑. Infrenis hoc ẽ qͥ
nam et frendere sigcant dentib frãg̾e.
unde nefrendes infantes qui nͨ dũ den¬
tes hñt. Ingluuios a gula et uoracita¬
te dictꝰ. Ingloriosꝰ qd̾ sit sine gła. sdẽ si¬
ne triumphis. Item ingloriosꝰ. ĩ memor
Inuecerator eo qd sit multi ueteris usus
inmalicia. Inmanis ñ qd̾ bonꝰ s crudeł¬

Expanded text:
itatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus et terror. Terror, quod timent. Fraudes, do felicitatem alterius. Invidiosus est qui ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ob invidia et zelo dictus. Intestabilis, cuius testimonium non valet batumque sit. Infamis, non bonae famae. Inprobus dictus quod instat etiam prohibenti. Inportunus, inquietus; quia non habet portum, id est quietem. Unde et inportuni quasi in naufragium cito feruntur. Infrenis, hoc est qNam et frendere significat dentibus frangere, unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus a gula et voracitate dictus. Ingloriosus, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius inmemor Inveterator, eo quod sit multi veterisque usus in malitia. Inmanis, quia non bonus sed crude
Abbreviated transcription (Latin):
tera ẽ nigra. Albaẽ autẽ populꝰ dicta.
qr folia eius una parte st̃ alba. alfa
iiridia. hec gͦ brcolor hñs qͣsi noctis
et diei notas q̃ tempora ortu solis oc¬
casuq constãt. generat &ẽ resinã cͥca
eridanũ fluuiũ uelt alii memorant
infinib syriȩ. Tiliũ dñt uocatũ eo qd̾
utilis sit adusum teloꝵ nitore et le¬
uitate iaculandi. ẽ enĩ genꝰ materiȩ
leuiss ime. Salix dicta qd̾ celerĩt sa¬
liat. hoc ẽ uelocit̾ crescat. arbor lenta
uitib abilis uinciendis cuiꝰ semimᷤ
hanc dñt ẽẽ naturã. ut siqͥs illd̃ in po¬
culo hauseriti liberis careat. sed &e fe¬
minas infecundas facit. Populus ã
et salix &e ulimus molles materie gt̃
ce ad sculytura apte. uimen uocari

Expanded text:
tera nigra. Alba autem populus dicta tera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas infecundas efficit. Populus autem et salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam aptae. Vimen vocari
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ resia terebintina oĩum p̃stãcior.
Affert᷑ autẽ ex arabie patria. atq udea
et syria. cipro et affrica. ex insulis qͦq
cicladib. Secunda ẽ lentiscina. q̃ mas¬
tix uocat᷑. hec exchio insula de portat᷑.
Tercia pinalis. quaꝵ alia pitinis. alia
ꝓuicine. alia liquita alia arida. & af¬
ferunt᷑ ex tirena colõnia. Unde &̃ no¬
men colofonia resmarũ sumpsit. Pix
grecũ nom̃ ẽ. quã illipissa uocãt. aliiã
uolt ex pino picẽ uocari. hec ag̃cis
appellatur clodomianos ramalem di¬
cere porsumiꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis splendens
lenis et munda. Creandarũ arborũ natͣa.¬
łr tria gt̃ gña aut enĩ sua sponte nascõ.¬
tur. aut ex seminib fortuitu iacẽtib
surgunt. aut ex radicib pululãt alã
cetera usus inuenit fauente natura.
tis paucis. ut hic oleaster. hoc siler. uir
uolt̃ facere discretionẽ. ut hec bux᷑ de
arbore dicamꝰ burũ u̾o delignꝰ coposito

Expanded text:
ma est resina terebinthina, omnium praestantior: ma est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis, quarum alia πιτυΐνη, alia πευκίνη, alia liquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. tis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Vvolunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ inteli ligunt. Colimbades ap.¬
pellate. ⁊ oleum autẽ ab olea no.¬
minatũ. Nam ut diximus olea
ẽ arbor dnde diriuatio fit oleum ͦ
qd̃ exarbis fuerit oliuis expressũ uo¬
catur spanũ a grecis onfacion appel.¬
latum. qd̃ autẽ ex fuluis et ñ dum
maturis fuerit expressũ uiride ap¬
pellatur. qd̃ uero ex nimiũ maturis
cõmune dicit᷑. ex his ad usum uite
primũ ẽ sꝑanũ. scõm uiride. Terciũ
cõmune. Amurca olei pars aquosa ab
emergendo dicta. idẽ qd̾ ab oleo se mer¬
gat. et fex sit eius. hanc greci amuri¬
cen uocant ex latina lingua trahẽtes
uocabłm. Gumen g̃cũ nomen ẽ. hoc enĩ
uocant. rei enĩ grece dicit qͥcqͥd manat.
Tenĩ lacrima sudore exalata lignorũ
ut cerasi. lentisci. balsami. uel reliqͣrõ
arborum. siue uirgultoꝵ q̃ sudͤare pro¬
dunt᷑. sicut et odorata orientis ligna.
sic̃t gutta balsami ac ferularũ ut suc.¬
cinoꝵ cuiꝰ lacrima durescit ĩ gẽmã. pͥ.¬

Expanded text:
num intellegunt. Colymbades apnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim vocant; ῥεῖν enim Graece dicitur quidquid manat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ex quo in latinũ tractũ ẽ. ut oli¬
ua dicatur. olea autẽ ipsa acbor est
fructꝰ oliua. succus oleum. est aũ arbor
pacis insigne. ciiꝰ fructus diu̾sis noĩbꝰ ap.¬
pellat᷑. Orcades oliua greca ethimologi¬
a a similitudine testicłoꝵ uocate. qrios
greci or os uocant. Radiole ꝓ eo qd̾ ob¬
longe st̃ in modũ xadioꝵ pauie apa¬
uo insule dicte. Unde prius allate st̃.
licime eo qd̃ optimũ dent lum. Nã lig¬
nis lum̃ ẽ. Unde et lignũ nom̃ accepit.
qr aptum ẽ flamis et luminib. pau¬
sia. qͣm corrupte rustici pusiã uocant.
uiridi oleo et suaui apta et dicta pay¬
sia qd̃ pauiat᷑ id est tõndiat᷑. unde oe
pauimentũ. Syria dicta ꝓ eo qd̾ de sy¬
ria ẽ ad lata. suie qr nigra ẽ. crustumia
idest et uolemis dicta. eo qd̾ uolam cõ.¬
pleat magnitudine. hoc ẽ mediã ma.¬
nũ. unde et inuolare dicimꝰ. qͥdam ã
uolemũ gallica lingua. bonũ ⁊ mag¬

Expanded text:
dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut olidicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et mag