comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomina in libris scĩs habent et recitant. Isti
autem foris positi et ab illa cominumone sepa¬
rati sint. quis non intelligat eos habuisse causam
bonam: qui eam apud medios iudices obtinere
potuerunt: Aut si causam bonam habebant &¬
eam transmarinis eccłiis probare nou potuerunt:
quid illos lesit orbis terrarum ubi ep̃i collegas su¬
os qui apud eos obicctis criminibus coniucti non
erant. temere damnare non possent: Itaq in no¬
centes rebaptizantur. et xp̃c in innocentib ex¬
ufflatur. Si autem idem donatiste afroꝵ collega¬
rum suorum uera crimina nouerant et neglexe¬
runt ea demonstrare et probare trasmarinis ec¬
cłuis apsi se abunitate. xp̃i sceleratissimo scismate
preciderunt: non habent quod excusent. Et uos
uostis maxime. quia tam multi scelerati apud
cos emerserunt⁊ et colerauerunt illos ꝑtot an¬
nos ne partem donati conscinderent. et non du¬
bitauerunt illo tempore falsas suspitiones suas

Expanded text:
nomina in libris sanctis habent et recitant, isti nomina in libris sanctis habent et recitant, isti autem foris positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudices obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocentes rebaptizantur et Christus ia innocentibus exsufflatur. si autem idem Donatistae Afrorum collegarum suorum uera crimina nouerant et neglexerunt eadem monstrare et probare transmarinis ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent, quod excusent, et uos nostis, maxime quia tam multi scelerati apud eos emerserunt et tolerauerunt illos per tot annos, ne partem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ precisam unde euangłium in africam uenit:
unde terra sieis afferatur ad orant: fidelis au¬
tem si inde uemat. exsuffiant et rebaptirant
etiam. hoc enĩ predixit filius dĩ qui ueritas
ẽ. se eẽ uitem: suos autem filios ẽẽ sarm̾ata : &
patrem suum agricolam. Sarmentum inqͥt
quod inme non dat frucꝰtum pater meus tol¬
lat illud: sarmentum autem quod in me dat
fructum. purgat illud ut maiorem fructum
afferat. Non ergo mitum ẽ. si de illa uite que
creuit ⁊ omnes terras impleuit: precisi sunt
illi qui fructum karicatis afferre noluerunt. Qui
si uera crimina obiecissent. collegis suis maiores
eoꝵ quando scisma fecerunt ipsi obtinuissent
causam suam apud eccłiam trausmarmam:
unde ad istas partes. xp̃iane fidei manauit
auctoritas: ut illi ẽẽnt foris quib eadem crimi¬
na obiciebant. Nunc autem cum illi inueniun¬
tur intus communicare eccłus apłicis quarui

Expanded text:
esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si ueniat, exsufflant et rebaptizant etiam. hoc enim praedixit filius dei, qui ueritas est, se esse uitem, suos autem filios esse sarmenta et patrem suum agricolam: Sarmentum, inquit, quod in me non dat fructum, pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat illud, ut maiorem fructum adferat. non ergo mirum est, si de illa uite, quae creuit et omnes terras impleuit, praecisi sunt illi, qui fructum caritatis adferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schisma fecerunt, ipsi obtinuissent causam suam apud ecclesiam transmarinam, unde ad istas partes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclesiis apostolicis, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
omino multum desiderabili et
ualde karissimo fr̃i seuermo au¬
Gustinus. Litteras fraternitatis
tue et si ualde sero et si preter qđ
speraueram: tamen letus accepi: Maxime am¬
pliori gaudio ꝑfusus sum. cum eogno uissem
hominem uestrum in ipsa sola eausa uenisse
ypponem: ut ad me litteras tue fraternitatis
afferret. Cogitaui eñi non sine causa hoc ex¬
hortum cẽ. in animo tuo. ut recoleres consan¬
gunitatem nr̃am: nisi quia fortasse ꝑspicis li¬
cut noui non leue pondus prudentie tue
quam sit dolendum ut qui sedm earnem fr̃s
sumus in xp̃i corpore non in una socictate ui¬
uamus⁊ presertim qicia facile ẽ. tibi attende
o uidere ciuitatẽ suꝑ montem contitutam:
dde qua añs ait in euangłio. quod abscondi ũ
diffunditur. Hanc ignorare nulli licet: idco
cest. Pars autem donati in solis afris calumpnia¬
tur orbi terrarum. et non considerat ea steri¬
litate qua fructuᷤ pacis et karitatis afferre uo¬
luit. ab illa radice orientalium eccłiarum se

Expanded text:
OMINO MULTUM DESIDERABILI ET VALDE CARISSIMO FRATRI SEVERINO AUGUSTINUS. Litteras fraternitatis tuae etsi ualde sero, etsi praeter quod speraueram, tamen laetus accepi. maxime ampliore gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum in ipsa sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus, in Christi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem super montem constitutam, de qua dominus ait in euangelio. quod abscondi non um diffunditur. hanc ignorare nulli licet; ideo condi non potest. Pars autem Donati in solis Afris calumniatur orbi terrarum et non considerat ea sterilitate, qua fructus pacis et caritatis adferre noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum se
Abbreviated transcription (Latin):
annorum ep̃m dicit. quid in me tyrone timeat¬
quominus mecum uelit conferre sermonem:
non satis intelligo. Sidoctrinam liberalium
litterarum quas forte ipse aut non clidieit aut
minus didicit. quid hoc ꝑtinet ad eam questio¬
nem que uel de scĩs serpturis. uel documen
ꝑ tot annos uersatur. unde in eis deberet ẽẽ pe¬
ritior. Postremo ẽ. hic fr̃ et collega meus sam¬
sutius ep̃c turrensis eccłie. qui nullas tales didi¬
cit: quales iste dr̃ formidare. Ipse assit: aga cũ
eo. Rogabo eum. et ut confido in nomine xp̃i fa¬
cile michi concedet ut suscipiat in hac re ui¬
cem meam: et eum dñs proueritate certãtẽ.
quamuis sermone impolitum tamen uera fi¬
de eruditum sicut confidunuis ad iuuabit Nul¬
la ergo causa ẽ. curad alios nescio quos diffe¬
rat: ne inter nos quod ad nos ꝑtinet peragamꝰ
Nec tamen ut dixi etiam illos defugio. si eoꝵ

Expanded text:
annorum episcopum dicit, quid in me tannorum episcopum dicit, quid in me tquominus mecum uelit conferre sermonem, non satis intellego: si doctrinam liberalium litterarum, quas forte ipse aut non didicit aut minus didicit, quid hoc pertinet ad eam quaestionem, quae uel de sanctis scripturis uel documentuibus ille per tot annos uersatur, unde in eis deberet esse peritior? postremo est hic frater et collega meus Samsucius, episcopus Turrensis ecclesiae, qui nullas tales didicit, quales iste dicitur formidare; ipse adsit, agat cum illo; rogabo eum et, ut confido in nomine Christi, facile mihi concedet, ut suscipiat in hac re uicem meam, et eum dominus pro ueritate certantem. quamuis sermone inpolitum, tamen uera fide eruditum, sicut confidimus, adiuuabit. nulla ergo causa est, cur ad alios nescio quos differat, ne inter nos, quod ad nos pertinet, peragamus. nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si eorum
Abbreviated transcription (Latin):
placide ꝑtractemus. ut error qui iam manitestꝰ
ẽ manifestius innotescat: libenter amplecꝰtor
Audiui eñi quod dixerit ut sine tumultu po¬
płari assint nobiscum deni exutraq parte gra¬
nes & honesti uiri: et scd̾m scripturas quid in
uero sit ꝑquiramus. Nam illud quod rursus
eum dixisse non nulli ad me ꝑtulerunt cur non
ieri constantinam. quando ibi plures ipsierãt.
uł me debere ire mileum quod illic sicut perhi¬
bent concilium ꝓxime habituri sint. ridiculũ
ẽ. dicere quasi ad me ꝑtineat cura ꝓpͥa nisi yppo¬
neusis eccłie. Michi tota huiꝰ ratio questionis.
maxime cum proculiano ẽ. S si forte impa¬
rem se putat: cuuis uolet college sui imploraret
aurilium. In alis enim ciuitatib tantũ agimꝰ qđ
ad eccłiam ꝑtinet. quantum uel nos ꝑmittunt uł
nobis imponunt eorunidem ciuitatum ep̃i. fr̃s
et consacerdotes nr̃i: quamqͣm et iste qui se tot

Expanded text:
placide pertractemus, ut error, qui iam manifestus placide pertractemus, ut error, qui iam manifestus est, manifestius innotescat, libenter amplector. audiui enim, quod dixerit, ut sine tumultu populari adsint nobiscum deni \'ex utraque parte graues et honesti uiri et secundum scripturas, quid in uero sit, perquiramus. nam illud, quod rursus eum dixisse nonnulli ad me pertulerunt, cur non ierim Constantinam, quando ibi plures ipsi erant, uel me debere ire Mileum, quod illic, sicut perhibent, concilium proxime habituri sunt, ridiculum est dicere, quasi ad me nensis Ecclesiae. Mihi tota hujus quaestionis ratio maxime cum Proculeiano est. Sed si forte imparem se putat, cujus voluerit collegae sui imploret auxilium. In aliis enim civitatibus tantum agimus, quod ad Ecclesiam pertinet, quantum vel nos permittunt, vel nobis imponunt earumdem civitatum episcopi, fratres et consacerdotes nostri. 6. Quanquam et iste qui se tot
Abbreviated transcription (Latin):
ab ep̃o suo refelli oportere docentes que non
oportet: ego illorum indignationib territus
taceam. Quod eni publicis gestis herere uolui
tam sacrilegum nefas. ad hoc utiq uolui ne me
quisquam maxime in aliis ciuitatib ubi opor
tununs ista deplorantem fingere aliquid arbitre¬
tur. quando etiam apud iplam yꝓponem iam
dicitur non hoc prdculianum mandasse. quod
publicum renuntiauit officium. Quid autem
tamen agam uirum. et clarissimo dignitate pre¬
ditum et considerantissima uoluntate tran¬
quillum: Reto igitur sicut iam petiui ꝑ fr̃s
nr̃os bonos atq honestos iuros. quos ad tuam exi¬
mnietatem misi. ut querere digneris utrum pro¬
culiani presbiter uictor. non hoc a suo ep̃o
mandatum acceperit. quod officio publico renun¬
tiauit: an forte cum et ipse uictor aliud dixe¬
rit. falsum illi apud acta prosecuti sunt. cum
suit communionis eiusdem. Aitt si consentit
ut ipsam totam questionem dissenssionis nr̃e

Expanded text:
ab episcopo refelli oportere docentes, quae non ab episcopo refelli oportere docentes, quae non oportet, ego illorum indignationibus territus taceam. quod enim publicis gestis haerere uolui tam sacrilegum nefas, ad hoc utique uolui, ne me quisquam maxime in aliis ciuitatibus, ubi opportunum fuerit, ista deplorantem fingere aliquid arbitretur, quando etiam apud ipsam Hipponem iam dicitur non hoc Proculianum mandasse, quod publicum renuntiauit officium. Quid autem tamen agam, uirum et clarissima dignitate praeditum et considerantissima uoluntate tranquillum? peto igitur, sicut iam petiui per fratres nostros, bonos atque honestos uiros, quos ad tuam eximietatem misi, ut quaerere digneris, utrum Proculiani presbyter Victor non hoc ab episcopo suo mandatum acceperit, quod officio publico renuntiauit, an forte, cum et ipse Victor aliud dixerit, falsum illi apud acta prosecuti sint, cum sint communionis eiusdem; aut, si consentit, ut ipsam totam quaestionem dissensionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
prior Ad huiꝰ dolorẽ spiritalit̾ moriar: ad illius
cedem carnalitex iuuam. Quid aliud expectamꝰ
uir honorabilis eusebi. nisi ut miseram muliereor
senectute decrepitam uduitate destitutam. a cuiꝰ
cedibus in catholica prohibebatur.iam donatista
securus armetur. Quid eni aluid furibundo cor¬
de cuncepit cum diceret matri. transteram me
in partem donati. et bibam sanguinem tuum:
ece iam conscientia cruentus ueste de albatus:
ꝑficit partem pollicitacionis sue. Restat pars al¬
tira: ut matris sanguinem bibat S erggo placent
ista: uirgeatur a clericis et scĩficatorib suis ut
Potens ẽ. quidem dextera domini que furorem
illius a misera uidua et desolata compelcat:
et eũ quib modis nouit a tam scelerata dispo¬
sitione deterreat. Ueruntamen ego tanto ani¬
ini dolore ꝑcussus. quid facerem nisi saltem loque¬
rer: An uero ista illi faciunt. et michi dicitur
tace: Auertat a me dñs hanc amentiam: Et

Expanded text:
prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius caedem carnaliter uiuam\'. quid aliud expectamus, uir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram mulierem senectute decrepitam, uiduitate destitutam, a cuius caedibus in catholica prohibebatur, iam Donatista securus armetur? quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret matri: \'Transferam me in partem Donati et bibam sanguinem tuum? ecce iam conscientia cruentus, ueste dealbatus perficit partem pollicitationis suae; restat pars altera, ut itiatris sanguinem bibat. si ergo placent ista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suis, ut Potens est quidem dextera domini, quae furorem illius a misera uidua et desolata compescat et eum, quibus modis nouit, a tam scelerata dispositione deterreat. uerum tamen ego tanto animi dolore percussus quid facerem, nisi saltem loquerer? an uero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace?. auertat a me dominus hanc amentiam, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
tratur e  in maternum sanguiem: frensens.
ibis uestibus candidatur. Constituitur intra
aincellos eminens atq conspicinis: et omnium
tmentium ocłis matricidũ meditator tanquã
touatus opponitur. heccine tandem tibi pla¬
ant uir grauissime: Nequaqͣm hoc de te cre¬
qacrim: noui considerationem tuam. Ceditur
nutr carnalis imnembris quib genuit. et nu¬
auit ingratum: prohibet hoc eccłia mater
spirtilis: ceditur et ipsa in sacramentis quib
genut et nutriuit ingratum: Nonne cibi uidetur
dixisse parricidaliter frendens. quid faciam eccłie
que me prohibet cedere matrem meam. Inueni
quid ficum. In iuriis quib pocest etiam ipsa feria¬
tur. fat in me aliquid: unde membra eius doleant.
Uadam inichi ad eos qui nouerunt exufflare
ram in qua ibi natus sum: destruere formam ꝗͣ
mutero eius acccpi. Ambas matres meas seius cru¬
ciatib torqueam. Que me posterior genut. efferat

Expanded text:
tizatur furens et in maternum sanguinem fremens tizatur furens et in maternum sanguinem fremens albis uestibus candidatur; constituitur intra cancellos eminens atque conspicuus et omnium gementium oculis matricidii meditator tamquam renouatus opponitur. Haecine tandem tibi placent, uir grauissime? nequaquam hoc de te crediderim; noui considerationem tuam. caeditur mater carnalis in membris, quibus genuit et nutriuit ingratum; prohibet hoc ecclesia, mater spiritalis; caeditur et ipsa in sacramentis, quibus genuit et nutriuit ingratum. nonne tibi uidetur dixisse parricidaliter frendens: \'Quid faciam ecclesiae, quae me prohibet caedere matrem meam? inueni, quid faciam: iniuriis, quibus potest, etiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid, unde membra eius doleant; uadam mihi ad eos, qui nouerunt exsufflare gratiam, in qua ibi natus sum, destruere formam, quam in utero eius accepi; ambas matres meas saeuis cruciatibus torqueam; quae me posterior peperit, efferat
Abbreviated transcription (Latin):
omino meritoq suscipiendo ussi.¬
eximio atq honorabili fr̃i eusebio:
augustinus: Scit deus cui manifes¬
ta sunt archana cordis humani.
quantum pacem diligo. xp̃ianam: tantum me
moueri saenlegis eor factis qui in eius difsensios
indigne atq impie ꝑscuerant. eumq motum
animi iei ee pacificum: neq me id agere ut ad
omiunionem catholicam quisquam cogatus
mnutus s ut omnib errantib aperta ueritas
aclaritur. et per nr̃m ministerium deo iuuante
anifestata se amplectendam atq sectandam
utis ipsa persuadeat. Quid enĩ execrabilius que¬
oce ut alia taceam quam id quod nunc acciait:
smpitur ab ep̃o suo uiuenis crebris cedibus
matris insanius. et impias mnanus nec illis dieb
cum etiam seueritas legum sceleratissimis par¬
cit. ĩ insceribus unde natiisẽ reuocans. minat᷑
eiatmn matri se in patem donati translaturũ.
t em quam incredibili furore solet cede ꝑẽturũ
minatur ei: Transit ad partem donati. rebap¬

Expanded text:
MIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ATQVE HONORABILI FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. Scit deus, cui manifesta sunt arcana cordis humani, quantum pacem diligo Christianam, tantum me moueri sacrilegis eorum factis, qui in eius dissensione indigne atque impie . perseuerant, eumque motum animi mei esse pacificum neque me id agere, ut ad communionem catholicam quisquam cogatur inuitus, sed ut omnibus errantibus aperta ueritas declaretur et per nostrum ministerium deo iuuante manifestata se amplectendam atque sectandam satis ipsa persuadeat. Quid enim execrabilius, quaeso te, ut alia taceam, quam id, quod nunc accidit? corripitur ab episcopo suo iuuenis crebris caedibus matris insanus et impias manus nec illis diebus, cum etiam seueritas legum sceleratissimis parcit, a uisceribus, unde natus est, reuocans; minatur eidem matri se in partem Donati translaturum et eam, quam incredibili furore solet caedere, perempturum; minatur ei, transit ad partem Donati, rebap
Abbreviated transcription (Latin):
uocib auditis. non solum me ipsum a lite
refrenaus. s etiam multitudinem que michi
c̃omitebatur compeseui. Et tamen si dicam
queratur qui sint uel fuerint tracugores
uel psecutores: responletur michi. Dispu¬
putare nolumus ⁊ rebaptitare uolumus. Nos
oues ur̃as insidiantib morsibus iuporum more
depredemur: uos si bomipastores estis tacete.
Quid eni aliud mancdauit ꝓculianus si uere
ipse mandauit. si xp̃ianus os scrua hoc uidi¬
cio cħi. nisi nos faciamus tu tace: Ausus ẽ. eti¬
am iꝑse presbiter nomini rusticano conduc¬
tori fundi eccłie cõmininari. Hec quoq om̃ia
ꝑte queso nouerit ꝓculianus. Coherceat in sa¬
niam clericoꝵ suoꝵ. Uide honorabilis eusebi:
non apud te tacui. Dignabis itaq non quid
tu de his omĩb sencias. ne tibi arbitreris ame
iudicis onus imponi. s quid illi respondeãt mͥ.
responde rescribe. Miscdia dĩ te ĩcolumem tueat᷑

Expanded text:
uocibus auditis non solum me ipsum a lite uocibus auditis non solum me ipsum a lite refrenaui. sed etiam multitudinem, quae mihi comitabatur, compescui. et tamen si dicam: quaeratur, qui sint uel fuerint traditores uel persecutores, respondetur mihi: disputare nolumus et rebaptizare uolumus; nos oues uestras insidiantibus morsibus luporum more depraedemur, uos, si boni pastores estis, tacete — quid enim aliud mandauit Proculianus, si uere ipse mandauit? —; si Christianus es, serua hoc iudicio dei, nisi nos faciamus; tu tace. ausus etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiae comminari. Haec quoque omnia per te, quaeso, nouerit Proculianus; coherceat insaniam clericorum suorum, unde, honorabilis Eusebi, non apud te tacui. dignaberis itaque, non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant, mihi rescribere. misericordia dei te incolumem tueatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uel latrocmantes si quid audendum putaue¬
rit. non cie erit diis ad tuendam cccłiam suam:
qui ugo suo in gremio eius toto orbe diffuso. om¬
nuateritus regna subiecit. Nam cum eccłie qui¬
dam colonus filiam suam que apud nos fuerte
cathecumina et ad illos seducta ẽ. inuitis paren¬
tib at ibibaptizata etiam scĩmonialis formã
susciꝑet. ad comimunionem catholicã pater¬
na uellet seueritate reuocare: et ego femina
eoirupte mertis. nisi uolentem et libero ar¬
itmo meliora diligentem. susce̾pi noluissem:
ille rusticus etiam plagis instare cepit ut sibi
ftilia consentiret. Quod statim fieri om̃ino pro¬
nibui. Tamem ꝑspat̾ianum transeuntibus no¬
bis. presbiter ipsus stans in medio funda catho¬
lice ac laudabilis femine uoce impudentissi¬
ma post nos clamauit: quod traditores et ꝑ¬
secutores ec̃mus Q uod conuitium etiam iu
illam stminam iaculatus ẽ: que commumo¬
nis ẽ. nr̃e. in cuius medio fundo stabat. Quib

Expanded text:
uel latrocinanter si quid audendum putaueuel latrocinanter si quid audendum putauerint, non deerit dominus ad tuendam ecclesiam suam, qui iugo suo in gremio eius toto orbe diffuso omnia terrena regna subiecit. Nam cum ecclesiae quidam colonus filiam suam, quae apud nos fuerat catechumena et ad illos seducta est inuitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna uellet seueritate reuocare et ego feminam corruptae mentis nisi uolentem et libero arbitrio meliora deligentem suscipi noluissem, ille rusticus etiam plagis instare coepit, ut sibi filia consentiret. quod statim omni modo fieri prohibui. tamen per Spanianum transeuntibus nobis presbyter ipsius stans in medio fundo catholicae ac laudabilis feminae uoce inpudentissima post nos clamauit, quod traditores et persecutores essemus, quod conuicium etiam in illam feminam iaculatus est, quae communionis est nostrae, in cuius medio fundo stabat. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos manere uoluisset. Ab eis uero consi¬
sera sote quam execrabiliter fiat. ut qͦs
ooł smentes eccłiastica disciplina corripi¬
nus suadeatur eis ut ad lauacrum alterũ
ummons: atq ut id accipere mereantur paga¬
nose ẽ respondeant. Que uox ne precedẽt
ffusis ẽ. Demide quasi renouati. et quasi scĩfi¬
cati discipline quam ferre non potuerunt
detriores facti sub spetie noue gr̃e. sacrilegio
noui furoris insultent. Aut si male facio per
tuam beniuolentiam ista corrigenda curare.
de me nullus queratur si hȩc illis ꝑferri ino¬
ͥntiam suam ꝑ codices publicos fecero: qui
nichi negari ut arbitror in romana ciuitate
ion possunt. Nam cum ds imperet ut loqͦ¬
mur ⁊ predicemus uerbum. et docentes quȩ
non oportet refellamus. et instemus oportune.
ati importime sicuti dm̃icis et apłicis litteriꝰ
bs uillus hominum michi silentium de his
rtb ꝑsuadendum arbitretur. Uiolenter aut̃

Expanded text:
apud eos manere uoluisset. ab eis uero consiapud eos manere uoluisset. ab eis uero considera, quaeso te, quam execrabiliter fiat, ut, quos male uiuentes ecclesiastica disciplina corripimus, persuadeatur eis, ut ad lauacrum alterum ueniant atque, ut id accipere mereantur, paganos se esse respondeant, quae uox. ne procederet fusus est, deinde quasi renouati et quasi sanctificati disciplinae, quam ferre non potuerunt, deteriores facti sub specie nouae gratiae Sacrilegio noui furoris insultent. aut si male facio per tuam beniuolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur, si haec illi perferri in notitiam per codices publicos fecero, qui mihi negari, ut arbitror, in Romana ciuitate non possunt. nam cum deus imperet, ut loquamur et praedicemus uerbum et docentes, quae non oporteat, refellamus et instemus opportune atque importune. sicuti dominicis et apostolicis litteris probo, nullus hominum mihi silentium de his rebus persuadendum arbitretur. uiolenter autem
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ẽ. Duas etiam sc̃imoniales colonas sur
de fundo catholicoꝵ xp̃ianoꝵ siue idem tra¬
tulit. siue illum secute. ȩtiã ipse tam̃ rebar¬
te sunt: et nunc eum gregib circum cella¬
num inter uagabundos greges feminaru
que ꝓpterea maritos habere noluerunt ne bo¬
beant disciplinam indecestabilis uinolend
bacchationib suꝑbus exultat. gaudens leclli¬
mam sibi aꝑtam c̃ẽ licentiam male conus¬
sationisunde in catholica prohibebatur. &
hoc fortasse ꝓculianus ignorat. Ergo perti¬
am grauitatem atq modestiam eidem i
noc̾entiã ꝑferatur. Iubeat eum qui non oba¬
ud illam cominuionem delegit. nisi quia
incatholica clericatum amiserat ꝓpter inobs¬
ne remoueri. Ego enĩ si dño placet istum us¬
dum seruo ut quisquis apud eos ꝓpter dil¬
ciplinam degradatus ad catholicam tranlite
uoluerit: in humiliatione penitencie recipsa¬
tur. Quod et ipsi eum forsitan cogerent .

Expanded text:
zatus est. duas etiam sanctimoniales concolonas suas zatus est. duas etiam sanctimoniales concolonas suas de fundo catholicorum Christianorum siue idem transtulit siue illum secutae etiam ipsae tamen rebaptizatae sunt et nunc cum gregibus Circumcellionum inter uagabundos greges feminarum, quae proterue maritos habere noluerunt, ne habeant disciplinam, in detestabilis uinolentiae bacchationibus superbus exultat gaudens latissimam sibi apertam esse licentiam malae conuersationis, unde in catholica prohibebatur. et hoc fortasse Proculianus ignorat. ergo per tuam grauitatem atque modestiam eidem in notitiam perferatur. iubeat eum, qui non ob aliud illam communionem delegit, nisi quia in catholica clericatum amiserat propter inobone remoueri. I Etenim ego, si domino placet. istum modum seruo, ut, quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholi-cam transire uoluerit, in humiliatione paenitentiae recipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si
Abbreviated transcription (Latin):
tror autem non udicem fieri eum qui regat᷑
ut interroget aliqueni: et quod ei responsum
fuerit rescribere dignetur. Hoc ergo etiam
nunc rogo ut facere non graueris. quia litte¬
ras meas sicut etiam exꝑtus sum non uult a¬
ciꝑere. Quod si uoluisset: non utiq ꝑtuam
exinetatem id agere uoluissem: Cum auti
id non uult quid possum mitius agere quin
ut perte talem uirum et qui eum diligis in¬
terrogetur aliquid. unde me tacere mea sar¬
cina ꝓhibet᷑. Quod autem mader a filio cesa
tue grauitati displicuit. s ille dix isti siscixi
a communione sua tam nefarium iuiuenẽ
ꝓhibiturus eẽt. breuiter respondeo. Modo
cognouit: modo ꝓhibeat. Aado etiam aliud
Subdiachonus quondam spaniensis eccłiȩ.
uocabulo primus. cum abłaccessu indiscipli¬
na scimonalium prohiberetur. atq ordina¬
ta et sana precepta contempneret. a derici¬
cu remotus ẽ : & ipse irritatus ad uersus dis¬
ciplinam dei. transtulit se ad illos et rebapi¬

Expanded text:
tror autem non iudicem fieri eum, qui rogatur, tror autem non iudicem fieri eum, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei responsum fuerit, rescribere dignetur. hoc ergo etiam nunc rogo, ut facere non graueris, quia litteras meas, sicut etiam expertus sum, non uult accipere. quod si uoluisset, non utique per tuam eximietatem id agerem. cum autem id non uult, quid possum mitius agere, quam ut per te, talem uirum et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet? quod autem mater a filio caesa tuae grauitati displicuit, sed \'ille\' dixisti si sciret, a communione sua tam nefarium iuuenem prohibiturus esset\', breuiter respondeo: modo cognouit, modo prohibeat. Addo etiam aliud. subdiaconus quondam Spaniensis ecclesiae uocabulo Primus cum ab accessu iudisciplinato sanctimonialium prohiberetur atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est et ipse inritatus aduersus disciplinam dei transtulit se ad illos et rebapti
Abbreviated transcription (Latin):
omuro eximio meritoq suscipien¬
do et dilectissimo fr̃i eusebio: augus¬
stinus: Non ego recusanti uolun¬
tati tue uidicium sicut dicis int̾
ep̃os subeundum: molestus exhortator aut
deprecator imposui. Quod quidem etiam si
suadere uoluissem. possem fortasse facile osten¬
dere quam ualeas iudicare int̾ nos: ĩ tã manifes¬
ta atq aꝑta causa: et quale sit illud quod faciꝰ
ut non auditis partis iam ferre non dubites
pro una parte sententiam: qui uidicium re¬
formidas S hoc ut dixi interim omitto Ni¬
chil autem rogaueran aliud honorabilem
benignitatem tuam. quod queso tandem in
hac saltem epła digneris aduertore.: nisi ut
quereres ã ꝓ culiano. utrum hoc ddixerit uic¬
tori presbitero suo. quod ab eo sibi dictum publi¬
cum officium renuntiauit. an forte qui missist̃.
ñ qd a uic bore audierunt. s talsum gestis pro¬
secuti sunt: deinde quid illi de tota ipsa ques¬
tione inter nos discutienda uideretur. Arbi¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ET DILECTISSIMO FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. non ego recusanti uoluntati tuae iudicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecator inposui. quod quidem etiam si suadere uoluissem, possem fortasse facile ostendere, quam ualeas iudicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa et quale sit illud, quod facis, ut non auditis partibus iam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui iudicium reformidas. sed hoc, ut dixi, interim omitto. nihil autem rogaueram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistula digneris aduertere, nisi ut quaereres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiauit, an forte, qui missi sunt, non quod a Victore audierunt. sed falsum gestis prosecuti sint; deinde quid illi de tota ipsa quaestione inter nos discutienda uideretur. arbi
Abbreviated transcription (Latin):
obis donatiste catholica eccłia dit.
filii hominum usquequo grauo
corde. ut quid diligitis uanitatem
et queritis ineudatium: Ut quid
uos a totius orbis unitate. nefario scismatis sacrile¬
gio diuisistis: Attenditis falsa que uobis dicuntur
ab hominib aut mentientib aut errantibus de
tradicione codicum diuinorum. ut in heretiea
separatione moriamini: et non attenditis quod
uob̾ ipli codices dicunt. ut in catholica pace ui¬
uatis. Quare aꝑttis aures ad sermonem hominim
dicentium quod numquani probare potuerunt.
et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis:
Dnĩs dixit ad me filius meus es tu ego hodie gi¬
nuige. postula a me & dabo tibi gentes heredit

Expanded text:
lica ecclesia dicit: Filii hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? ut quid uos a totius orbis unitate nefario schismatis sacrilegio diuisistis? adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, ut in haeretica separatione moriamini, et non adtenditis, quod uobis ipsi codices dicunt, ut in catholica pace uiuatis. quare aperitis aures ad sermonem hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gentes here
Abbreviated transcription (Latin):
noscere: Et si ea que ꝑ misericordissima dic¬
nam paciuntur. comparentur eis factis qu
furiosa temeritate comittunt: quis non uidõs
qui magis ꝑcͤiitores uocandi sunt: Quamqͣm
filii mali co tantum quo ꝑdite uiuunt. ctum
sinullas inferant uolenter manus. parentuo
pietatem grauius ꝑsequuntur. quam cum
illos pater. aut mater quanto amplius diligũ.
tanto amplius ad bonam uitam sine ulla dissima¬
lacione compellunt. Extant publicoꝵ moni¬
mentorum firmissima documenta quȩ pots¬

Expanded text:
agnoscere? et si ea, quae per misericordissimam discagnoscere? et si ea, quae per misericordissimam disciplinam patiuntur, comparentur eis factis, quae furiosa temeritate committunt, quis non uideat, qui magis persecutores uocandi sunt? quamquam filii mali eo tantum, quo perdite uiuunt, etiam si nullas uiolenter inferant manus, parentum pietatem grauius persequuntur, quam cum illos pater aut mater, quanto amplius diligunt, tanto amplius ad bonam uitam sine ulla dissimulatione compellunt. Extant publicorum monumentorum firmissima documenta, quae pot
Abbreviated transcription (Latin):
natur. quantas decet habere constanciam quen
eo bono quod perseueranter atq in facigabilit
agit. et deo se placere nouit. et ꝓculdubio non
potest hominib prudentib displicere: Auo
autem infelitius atq ꝑuersius sicut donatsi
faciunt qui ꝑsecutionẽ ꝑpeti gloriantur: qu
de coherticione iniquitatis sue non solum ns¬
cire confundi. s etiam uelle lauclari: ignorr¬
tes cecitate mirabili. uel animositate damꝑ¬
bili se scire dissimulantes. quod martires ut
faciat pena s causa: Et hoc quidem aduci
eos diecrem quos sola caligo heretici errors
uolueret ꝓ quo sacrilegio penas dignissimise
erent : nec tamen nulla quemquam uolenta
insania ledere auderent. Aduersus istos auttn
quid dicam. quoꝵ tam ꝑniciosa ꝑuersitas ued
dampnoꝵ terrore cohercetur. uel docetur m¬
uo quam ubiq diffusa sit eccłia sicut futun
predicta ẽ. quam malunt oppugnare quar

Expanded text:
conatur, quantas decet habere constantiam, quae in conatur, quantas decet habere constantiam, quae in eo bono, quod perseueranter atque infatigabiliter agit, et deo se placere nouit et procul dubio non potest hominibus prudentibus displicere! Quid autem infelicius atque peruersius, sicut Donatistae faciunt, qui se persecutionem perpeti gloriantur, quam de cohercitione iniquitatis suae non solum nescire confundi, sed etiam uelle laudari ignorantes caecitate mirabili uel animositate damnabili se scire dissimulantes, quod martyres ueros non faciat poena sed causa? et hoc quidem aduersus eos dicerem, quos sola caligo haeretici erroris inuolueret, pro quo sacrilegio poenas dignissimas luerent, nec tamen ulla quemquam uiolenta insania laedere auderent. aduersus istos autem quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas uel damnorum terrore cohercetur uel docetur exilio, quam ubique diffusa sit ecclesia, sicut futura praedicta est, quam malunt oppugnare quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo et adhoc bonum pacis et unitatis et
caritatis uos compellendo. inunici uobis facti
sumus: et mandatis quia occiditis nos quia
ueritatem uobis dicimus. et in errore uos pe¬
rire quantum possumus non permittimus:
Uindicet nos deus de uobis. ut ipsum erroreo
urm in uobis occidat: et nobiscum de uerita¬
omino dilectissimo et honorabs
suscipiendo filio festo: augustinu.
dño salutem. Si pro errore homos
et damꝑnabili dissensfione et cen¬
ta modis omnibus falsitate tanta presun
ut eoꝵ salutẽrequirenti catholice eccłie t
audacter insidiari minariq non cessent
to magis equum ẽ. & oportet eos qui pacis
unitatis xp̃iane asserunt ueritatem. om̃ib
etiam dissimulantib et cohibentib manis¬
tam satagere instant̾ atq impigre non sils
ꝓ eoꝵ muimine qui ram catholici sunt uenꝰ
etiam ꝓ eorum correcꝰtione qui non dumsit
Nam si ꝑtinatia insuperabiles uires habera

Expanded text:
dicendo et ad hoc bonum pacis et unitatis et dicendo et ad hoc bonum pacis et unitatis et caritatis uos compellendo inimici uobis facti sumus et mandatis, quia occidetis nos, qui ueritatem uobis dicimus et in errore uos perire, quantum possumus, non permittimus. uindicet nos deus de uobis, ut ipsum errorem uestrum in uobis occidat et nobiscum de ueritaOMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI AC SUSCIPIENDO FILIO FESTO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Si pro errore homines et damnabili dissensione et conuicta modis omnibus falsitate tanta praesumunt, ut eorum salutem requirenti catholicae ecclesiae tam audaciter insidiari minarique non cessent, quanto magis aequum est et oportet eos, qui pacis et unitatis Christianae adserunt ueritatem omnibus etiam dissimulantibus et cohibentibus manifestam, satagere instanter atque inpigre non solum pro eorum munimine, qui iam catholici sunt, uerum etiam pro eorum correctione, qui nondum sunt! nam si pertinacia insuperabiles uires habere
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim sua sunt bona que dicunt s dĩ:
qui in cathe dra unitatis doctrinam posuit
ueritatis: Proinde ille uerax ec ipsa ueritas
de prepositis sua mala facientib et dĩ bona di¬
centib ait. Que dicunt facite: quȩ autem faci¬
unt facere nolite. Dicunt eñi et non faciunt
Non utiq diceret que faciunt facere nolite:
nisi manifesta eẽnt mala que facrunt. Non
ergo ꝓpter malos in malas dissenssiones pereamꝰ:
quamuis ur̃os maiores non execratores maloꝵ.
s accusatores innocentium fuisse si uelitis pos¬
simus ostendere. S quicumq illi et qualescũq
fuerint: portent sarcinas suas. Ecce scripture
comimines. ecce ubi nouimus xp̃m: ecce ubi
nouimus eccłiam. Si xp̃m ipsum tenetis. ip¬
sam eccłiam quare non tenetis: Si in ipsum
xp̃m quem legitis et non uidetis. tamen ꝓpter ue¬
ritatem scripturarum creditis: quare eccłiam
uegatis quam et legitis et uidetis: hec uobis

Expanded text:
neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter malos in mala dissensione pereamus, quamuis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christum, ecce ubi nouimus ecclesiam. si Christum ipsum tenetis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsum Christum, quem legitis et non uidetis, tamen propter ueritatem scripturarum creditis, quare ecclesiam negatis, quam et legitis et uidetis? haec uobis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. tamquam zirania inter triticum.
mietam uel inter recia uerbi et sacrameti canq̃
malos pisces cum bonis inclusos. usq ad tempus messis
uit uentilationiaut messis aut littoris tolera mus ne
ꝓpter illos eradiceius et triticumꝰ ut grana nu¬
da ante tempus de aita separata. non in horreũ
mitenda purgemus s uolatilibiis colligenda
proiciamus aut duruptis per scismata retibus.
dum quasi malos pisces cauemus. in mare ꝑnici¬
ose libertatis exeamus. Propter hoc eñi his atq ali¬
is similitudinibus. dñs seruoꝵ suoꝵ tolerantiam
confirmauit: ne dum se boni putant maloꝵ per¬
inixtione culpari per humanas & temerarias dis¬
sensiones. aut paruulos perdant. aut paruulos
pereant. Quod usq adeo celestis magister cauen¬
dum premonut ut etiam de prepositis ma¬
lis plebem suam securam faceret. ne ꝓpter
illos doctrine salutaris cathedra desereretͦ.
in qua coguntur mali etiam bona dicere:

Expanded text:
Dominus dicit, tanquam zizania inter triticum, Dominus dicit, tanquam zizania inter triticum,  vel intra retia verbi et Sacramenti tanquam malos pisces cum bonis inclusos, usque ad tempus messis ut ventilationis aut littoris Id. XIII, 47-50, toleramus, ne propter illos eradicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. propter hoc enim his atque aliis similitudinibus dominus seruorum suorum tolerantiam confirmauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
eñi. Nec erubescas quod detestabilis fueris. con¬
fusionem em̃i in ꝑpetuum obliuisceris: ignomi¬
ninie uiduitatis tue non eris memor: quoniam
ego sum añs qui fecite. diis nomen euis et qui
eruit te ipse dñs ads isrł uniuerse terrx uocabit᷑
Non nouimus quid de craditoribus dicatis. quoᷤᷤ¬
I. numquam conuincere nũquam ostendere po¬
tuistis: non dico quia uri potius in talicrimine
detecti et confessi manifestantur. Quid ad noᷤ
ꝑtinec de sareinus alienis nisi ut quos possumus
coirigamnus. uel correctionem uel quacumq
disciplina inspu mansuetudinis et diligentia
uaritatis. qͥuos autem corrigere non ualemus.
etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum
ut dei sacramenta nobiscum communiceut.
peccatis tamen eoꝵ non c̃omunicemus. quod
non fit nisi consentiendo et fauendo: Siᷤ em
eos m isto mudo in quo eccłia catholica ꝑ om¬
nes gentos diffunditur. quem agrum suum

Expanded text:
enim, nec erubescas quod detestabilis fueris. Conenim, nec erubescas quod detestabilis fueris. Confusionem enim in perpetuum oblivisceris, ignominiae viduitatis tuae non eris memor: quoniam ego sum dominus, qui feci te, dominus nomen ei et, qui eruit te, ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. Non nouimus, quid de traditoribus dicatis, quos numquam conuincere, numquam ostendere potuistis. non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possumus, corrigamus uel correptione uel quacumque disciplina in spiritu mansuetudinis et diligentia caritatis, quos autem corrigere non ualemus, etiam si necessitas cogit pro salute ceterorum, ut dei sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi conseeos in isto mundo, in quo Ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum
Abbreviated transcription (Latin):
bro iħu naue. unde nomen xp̃i difusum ẽ: et
ibi ẽ mons umbrosus mons oliueti unde ascen¬
dit in celum ut cooperiet celos uirtus eius et
impleretur eccłia ꝑ omnem terram laudis eiꝰ:
Wbi agnouimus xp̃m ineo quod scriptum ẽ.
sicut ouis ad inmolandum ductus ẽ et sicut
agnus eoram condente se fute sine uoce. sic non
aperuit os suum. et cetera que illic de passione¬
eius dicuntur: ibi et agnouimus eccłiam in
eo quod illic dicitur. letare sterilis que non pa¬
ris. erumpe et clama que non parturis: qm̃
multi filii deserte magis quam eius que habet
uirum. Dixit eñ dñs. Dilata locum taberna¬
culi tui et auleas tuas confige: non ẽ. quod par¬
cas. Porrige longius fuiculos tuos et palos ua¬
udos confirma: ctiam atq eciam in dexteram
atq sinistram excende. S̾emen eñi tuum here¬
ditabit gentes: et cuutates quȩ deserte erant
in habitabitis. Nonẽ. quod metuas: preualeb̾

Expanded text:
bro Iesu Naue, unde nomen Christi diffusum est; et bro Iesu Naue, unde nomen Christi diffusum est; et ibi est mons umbrosus, mons oliueti, unde ascendit in caelum, ut cooperiret caelos uirtus eius et impleretur ecclesia per omnem terram laudis eius. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente se fuit sine uoce, sic non aperuit os suum et cetera, quae illic de eius passione dicuntur, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic dicitur: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et exclama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae magvirum. Dixit enim Dominus, Dilata locum tabernaculi tui, et aulas tuas confige; non est quod parcas: porrige longius funiculos, et palos validos constitue. Etiam atque etiam in dexteram atque sinistram partem extende. Semen enim tuum haereditabit gentes, et civitates quae desertae erant, inhabitabis, non est quod metuas. Praevalebis
Abbreviated transcription (Latin):
ingnt: regos tharsis et in sule munera offerent.
itgi arabum et saba dona adlucent.:⁊ et adora¬
buit eumomnes reges terre. omnes gentes ser¬
uiet isli. Ubi agnouimus xp̃m ineo quod scp¬
tum ẽ. lapidem de monte sine manibus preei¬
sum fiegsse omnia regna terrarum. utq ila
que de culturis clemonum presumebant: ibi ag¬
neimus et eccłiam in eo quod dicꝰtum ẽ. lapi¬
dcm illum creuisse et facꝰtum montem maguii
to rtpleuisse omnem terram. U̾bi agnoiuimus
xp̃m in eo quod scriptum ẽ. preualebit diis ad¬
uersus cos. et exterminabit omines deos genti¬
um terre. Ibi agnouimus et eccłiam in eo quod
illie sequitur. et adorabunt in conspectu eius unꝰ¬
quisq de loco suo omnes insule gentium. Ubi
agnouimus xp̃m in eo quod scriptum ẽ. ds ab
ab africo ueniet et ses de monte umbroso.
operiet celos uirtus euis. Ibi agnouimus eccłiã
in eo quod sequitur et laudis eius plena .&. terra.
A africo em̃i posita ẽ. ierłm sicut legitur in li¬

Expanded text:
t, reges Arabum et Saba dona adducent et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est lapidem de monte sine manibus praecisum fregisse omnia regna terrarum utique illa, quae de culturis daemonum praesumebant, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod dictum est lapidem ipsum creuisse et factum montem magnum et repleuisse omnem terram. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic sequitur: Et adorabunt in conspectu eius unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Deus ab Africo ueniet et sanctus de monte umbroso; operiet caelos uirtus eius, ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Et laudis eius plena est terra. ab Africo enim posita est Hierusalem, sicut legitur in li
Abbreviated transcription (Latin):
ptaueram te frater dilectissime pri¬
tini erroris tui consilium deponere:
nunc miror te in ipso adhuc ꝑma¬
nere. sicut epła quam a me misisti
clamat. Nam ita ẽ. dignatio tua sicut sitiens
nunio calore accensus: siinueuerit aquã cen¬
sam et se ingurgitauerit. postea etiam si lim¬
pidissimam et frigidam repperiens bibent. ñ
satis proficere potest: quandoquidem ceno semd
euis et cor & anima obruitur. Deniq quod pac
tua dicam. ita ẽ consilium prestantie tue sicut
arbor curua et nodosa. que nichil in se rectum
habet: et aciem peruertit odorum. Rescribis
michi sanctitas tua patrem deum. filiũ deu
imus deus: An forte una ẽ ꝑsona triformis
que hoc nomine mincupetur: Tu si uoluisses
et confideres de ꝓfessione tua. resideres mecui
cum  episcopis tuis puro ac pacifico animo et spũ
et conferres de his quȩ dei suire: et que ad głam
et gr̃am spiritalem ꝑtinent. Unde quid opus ẽ
scribere. et rescribere quod nos non edificat:¬

Expanded text:
ptaueram te, frater dilectissime, pristini erroris tui consilium deponere; nunc miror te in ipso adhuc permanere, sicut epistula, quam ad me misisti, clamat. nam ita est dignatio tua, sicut sitiens nimio calore accensus si inuenerit aquam caenosam et se ingurgitauerit; postea, etiam si limpidam et frigidam reperiens biberit, non satis proficere potest, quando quidem caeno semel eius cor et anima obruitur. denique, quod pace tua dicam, ita est consilium praestantiae tuae sicut arbor curua et nodosa, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. rescribit mihi sanctitas tua patrem deum, filium deumunus deus? an forte una est persona triformis. quae hoc nomine nuncupetur? tu si uoluisses et confideres de professione tua. resideres mecum cum coepiscopis tuis puro ac pacifico animo et spiritu et conferres de his. quae dei sunt et quae ad gloriam et gratiam spiritalem pertinent. unde quid opus est scribere et rescribere, quod nos non aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi agnouimus xp̃m in psalmo de se ꝓphe¬
tantem. dũs dixit ad me. filius meus es tu
ego hodie genuite: ibi agnouimus eccłiam
in eo quod sequitur. postula a me et daboti¬
bi gentes hereditatem cuam. et possessionem
tuam t̾minos t̾rȩ. Ubi agnouimꝰ. xp̃m in eo quod¬

Expanded text:
ubi agnouimus Christum in psalmo de ae propheubi agnouimus Christum in psalmo de ae prophetantem: Dominus dixit ad me: \'Filius meus es tu; ego hodie genui te\', ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. ubi agnouimus
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegis. Legite actus apłorum et uidete.
Quasi ipse dñs cum non iudeis a quibus cri¬
cifixus ẽ. sermonem de lege habuerit: eils
congruenter responderit. Postremo diabeli
primus ẽ. omnium peccatoꝵ. qui conueri
ad iusticiam numquam poterit: et tan
ipse dñs de lege dedignatus ẽ. ei responden
ut intelligatis istos. ideo nobiscum nolle ꝙ¬
ferre. quia causam suam ꝑditam norunt
ignoramus quid aduersium se ipsos homiis
iactent: qui calumpniosis dissensionibusga¬
dent. In scripturis didicimus xp̃m: inseript¬
ris didicimus eccłiam. Has scripturas cõmi¬
niter habemus: quare non in eis et xp̃i
agnouimus eum de quo dixit apłs. abrahe
dicꝰte sunt promissiones et semini eius.n
dicit et seminib tanquam in multis. s tanõ
in uno & semini tuo quod ẽ. xp̃c: ibi agneul¬
mus eccłiam de qua ds̃ dicit ad abraham:
in semine tuo benedicentur omnes gentes.

Expanded text:
sacrilegis — legite actus apostolorum et uidete —, sacrilegis — legite actus apostolorum et uidete —, quasi ipse dominus non cum Iudaeis, a quibus crucifixus est, sermonem de lege habuerit eisque congruenter responderit. postremo diabolus est primus omnium peccatorum, qui conuerti ad iustitiam numquam poterit, et tamen nec ipse dominus de lege dedignatus est ei respondere, ut intellegatis istos ideo nobiscum nolle conferre, quia causam suam perditam norunt. Nos ignoramus, quid aduersum se ipsos homines iactent, qui calumniosis dissensionibus gaudent. in scripturis didicimus Christum, in scripturis didicimus ecclesiam. has scripturas communiter habemus; quare non in eis et Chrisagnouimus eum, de quo dixit apostolus: Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius; non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis, sed tamquam in uno et semini tuo\', quod est Christus, ibi agnouimus ecclesiam, de qua deus dicit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes.