comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis forte habens uxorem semel fuerit
lapsus placuit eum quinquenno agere
debere poenitentiam. & sic reconciliari.
nisi necessitas infirmitatis coegerit ante
tempus dari communionem. Hoc & cir¬
Canonum statutis firmatũ concilio. ii.¬
est. ut quicunq inclero esse uoluerit.
emendi uilius uel uendendi caruis
studio non utatur. Certe si uoluerit

Expanded text:
Si quis forte habens uxorem semel fuerit lapsus, placuit eum quinquennium agere debere poenitentiam et sic reconciliari, nisi necessitas infirmitatis coegerit ante tempus dari communionem: hoc et cirCanonum statutis firmatum est, ut quicunque in clero esse voluerit, emendi vilius, vel vendendi charius studio non utatur. Certe si voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
el si qui sunt inprȩteritum orlinati: si¬
ne dubio deponant᷑:¬
Si qui parentes fidem fregeritit sponsali¬
orum triennui tempore abstineant se
acommunione. Si tamen idem sponsus
uel sponsa inaliquo graui crimine fue¬
rint deprehensi: excusati erunt paren
tes. Siuero in eodem fuerint uitio. & pol¬
lueriit se consentiendo. superior senten¬
tia seruetur. Lxuiiii.

Expanded text:
vel si qui sunt in praeteritum ordinati, sivel si qui sunt in praeteritum ordinati, sine dubio deponentSi qui parentes fidem fregerint sponsaliorum, triennii tempore abstineant se a communione. Si tamen idem sponsus vel sponsa in gravi crimine fuerint detes. Si vero in eodem fuerint vitio, et polluerint se consentiendo, superior sententia servetur. Gratian.
Abbreviated transcription (Latin):
Clerici uero qui ad opus sc̃m ad esse contempse¬
rint scđ̾m arbitriun epĩ ȩcclȩsiasticam
suscipiant disciplinam.
De familiaritate extranearum mulierum
tam ep̃i quam prb̃ri uel diaconi. prȩteri¬
torum canonum statuta custodiant. XXUI
Siquis clericus. monachus. uel scłaris diui¬
nationem uel auguria crecdiderit obser¬
ueanda. uel sortes quas mentiuntur esse
scõrum. quibuscunq putauerint intunan¬
das: cum us qui eis crediderint ab ȩccłȩ
communione pellantur. xxuii.
p̃s si infirmitate non fuerit impeditus:
ȩccłȩ cui proximus fuerit die dominico
feminȩ incimiterio per uigilent. eo qđ
sepe sub obtentu orationis latenter cri
re. nec quod colitur aut adoratur in
parietibus depingatur..L.¬
i uero aliquis clericus siue fidelis cum
uideis cibum sumpserit : placuit eum
acommunione abstineri. ut debeat
emencdari:
Ex om̃i heresi siquis ad nr̃am fidem uenerit:
minime est adclerum promouendus.

Expanded text:
Clerici vero qui ad opus sanctum adesse contempseClerici vero qui ad opus sanctum adesse contempserint, secundum arbitrium episcopi ecclesiasticam suscipiant disciplinam. XXV. De familiaritate extranearum mulierum tam episcopi quam presbyteri, vel diaconi praeteritorum canonum statuta custodiant. XXVI. Si quis clericus, monachus, vel saecularis divinationem vel auguria crediderit observanda, vel sortes quas mentiuntur esse sanctorum quibuscunque putaverint intimandas, cum his qui eis crediderint, ab ecclesiae communione pellantur. XXVII. Episcopus si infirmitate non fuerit impeeditus, ecclesiae cui proximus fuerit, die Dominico feminae in coemeterio pervigilent, eo quod saepe sub obtentu orationis latenter scelre, ne quod colitur et adoratur in parietibus depingatur.Si vero aliquis clericus sive fidelis fuerit, qui cum Judaeis cibum sumpserit, placuit eum a communione abstinere, ut debeat emendari. L. Ex omni haeresi qui ad nos fidelis venerit minime est ad clerum promovendus,
Abbreviated transcription (Latin):
auferant᷑ me scđm regulam mona¬
sterio profutura. Ipsi autem qui fuerint per¬
uagati. ubi inuenti fuerint cum auxilio ep̃i
tanquam fugaces sub costodia reuocentur.
Et reum se ille abbas futurum esse cognoscat.
qui in huiusmodi personis non regulari
animaduersione distrincxerit. uel qui
monachum susceperit alienum .XUI.
Si monachus uxori fuerit sociatus: tantȩ
prȩuaricationis reus nunquam ȩccłastici
gradus officium sortiatur:. xxI
um adcelebrandas missas indĩ nomine con¬
uenitur. popłs non ante discedat quam
missȩ sollennitas compleatur. & ubi ep̃s¬
non fuerit benedic tionem accipiat sacer¬
dotis .xXIII.
dñi placuit celebrari. Ita ut prȩ missum
triduanum ieuinium. indominicȩ ascen-¬
sionis solennitate soluatur. Per quod
triduum serui & ancille ab oꝑe relaxen-¬
tur quo maxis plebs uniuersa conueni¬
at. Quo triduo om̃s ant ing abstineant
& quadragesimalib cibis utant᷑¬

Expanded text:
auferantur secundum regulam monaauferantur secundum regulam monasterio profutura. Ipsi autem qui fuerint pervagati, ubi inventi fuerint, cum auxilio episcopi tanquam fugaces sub custodia revocentur: et reum se ille abbas futurum esse cognoscat, qui in hujusmodi personis non regulari animadversione distrinxerit vel qui monachum susceperit alienum. XVI. Ut r. Monachum praevaricationis reus nunquam ecclesiastici gradus officium sortiatur. XVIum ad celebrandas missas in Dei nomine convenitur, populus non ante discedat quam missae solemnitas compleatur; et ubi episcopus defuerit benedictionem accipiat sacerdotis. XXIII. Domini placuit celebrari, ita ut praemissum triduanum jejunium post dominicae Ascensionis solemnitatem solvatur: per quod triduum servi et ancillae ab omni opere relaxentur quo maat, quo triduo omnes abstineant, et quadragesimalibus cibis utantu
Abbreviated transcription (Latin):
Non oportet diaconum sedere prȩsente
prbro. sed exiussione prb̃ri sedeat. Simi¬
liter autem honorificetur diaconus
aministris inferioribus & om̃ibus cleri
tiam habere insecretarium quod gre¬
ci diaconicon appellant ingredi. & con¬
tingere uasa dominica:
cos. sicut nec usurarios uel iniuriarum
suarum ultores . LxXI.
culatorem ab officio retrahendum:¬
munione pellantur:
p̃i pauperibus uel infirmis qui debilitate
faciente non possunt suis manibus labo¬
rare. uictun & uestimentum inquan¬
tum possibilitas habuerit largiantur. . XU.
bbates prohumilitate religionis inẽpoꝵ
potestate consistant. & siquid extra re¬
gulam fecerint. ab ep̃is corrigantur.
Qui semel inanno. in loco ubi ep̃s elegerit
accepta uocatione conueniant. Mona¬
chi autem abbatib om̃i oboedientia &
deuotione subiaceat᷑. Quod siquis ꝑ
contumatiam extiterit indeuotus.
acperloca aliqua uagari. aut peculia¬
re aliquid habere prȩsumpserit: om̃ia
quȩ ad in sump qui sierit ab abbatib

Expanded text:
non oportet diaconem sedere praesente presbytero, sed ex jussione presbyteri sedeat: similiter autem honorificetur diaconus a ministris inferioribus et omnibus clerictiam habere in secretarium, quod Graeci diaconicon appellant, ingredi et contingere vasa dominica. cos, sicut nec usurarios vel injuriarum suarum ultores. LXX. De cularem ab officio retrahendummunione pellantur. pi pauperibus vel infirmis, qui debilitate faciente non possunt suis manibus laborare, victum et vestitum, inquantum possibilitas est habuerit, largiantur. Canon bbates pro humilitate religionis in episcoporum potestate consistant; et si quid extra regulam fecerint, ab episcopis corrigantur: 397 qui semel in anno, in loco ubi episcopus elegerit, accepta vocatione conveniant: monachi autem abbatibus omni obedientia et devotione subjaceant. Quod si quis per contumaciam exstiterit indevotus, ac per loca aliqua vagari aut peculiare aliquid habere praesumpserit, omnia quae acquisierit, ab abbatibus
Abbreviated transcription (Latin):
onis & iudicii ac testimoni mercedem. ꝑue
ritatem gestorum comsequi ualeant.¬
um autem dixit cor ep̃m: profecto uilla¬
num uoluit intelligi ep̃m. Et si uillanis
quid agit inciuitate. cum in una ciuitate
runt. cum & inmodica ciuitate uel in
uilla aut castello ep̃s fieri prohbeatur.
nom̃ibus. om̃ino locis ubi antea ep̃i non

Expanded text:
onis et judicii ac testimonii mercedem per onis et judicii ac testimonii mercedem per veritatem gestorum consequi valeant.um autem dixit chorepiscopum, profecto villanum voluit intelligi episcopum, et si villanus, quid agit in civitate cum in una civitate runt, cum et in modica civitate, vel in villa, aut castello episcopus fieri prohibeatur, in omnibus omnino locis, ubi antea episco
Abbreviated transcription (Latin):
plebes uobis cominissas relinquatis.
do saluetis. & filios orphanos relinqua
Apertissime enim sp̃s sc̃s ꝑ apłm di¬
Quia intiouissimis tẽporibus recede
quidam afide. & caritate accendentes
bus. seductoribus & doctrinis de mo¬
im inhypochrisi metidaciloquorum
iatam habentium suam conscientiã.
ne. uel manifesta macula. & uere
fidei pleniter instructi esse debent. & tales
quales ad sacerdocium eligi diuina iubet
auctoritas. Qm̃ sacerdotes ut antiqua tara¬
dit auctoritas criminari non possunt. nec
in eos testificari: qui adeundem. non debe¬
satores uero &o iudices non idem sint. sed
per se. accusatores. per sẽ iudices. per se
testes. per se accusati. unus quisq insuo
ordinabiliter ordine. Nani iscriptio
semꝑ primo fiat ut talionent calumiuator
recipiat quia ante inscriptionen nemo
debet uidicari uel daminari. cum & sełi le¬
ges hȩc eadem retineant. Dequib om̃ib
uera semper fiat equitas. quati nus accusati¬

Expanded text:
plebes vobis commissas relinquatis , et plebes vobis commissas relinquatis , et modo salvetis, et filios orphanos relinquatis. Apertissime enim Spiritus saQuia in novissimis temporibus recedent quidam a fide, attendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi mendaciloquorum, cauteriatam habentium suam conscientiam. picione vel manifesta macula, et vera fide pleniter instructi esse debent: et tales quales ad sacerdotium eligere divina jubet auctoritas. Quoniam sacerdotes, ut antiquorum tradit auctoritas, criminari non possunt, nec in eos testificari qui ad eumdem non debesatores vero et judices non idem sint, sed per se accusatores, per se judices, per se testes, per se accusati, unusquisque in suo ordinabiliter ordine. Nam inscriptio primo semper fiat, ut talionem calumniator recipiat, quia ante inscriptionem remo debet judicari vel dampnari, cum et saeculi leges haec eadem retineant; de quibus omnibus vera semper fiat aequitas, quatinus accusati
Abbreviated transcription (Latin):
nt constituti. Reliqui uero qui
concessa & postea ascĩs part̾ib roborat
Tudices enim & accusatores tales esse deu¬
nt qui om̃i careant suspicione. & exras¬
ce caritatis suam desiderent promer
sententiam. IN DE CRETIS LIBEN¬
uggestum nobis est quod pro prȩteru
laboribus & infestationib non nulli
ur̃m assignatas sibunet & adõ com mi¬
sas relinquant plebes. & infuturũ pli¬
res relinquere uelinit eas quas tueri
debent eccłas. & pro oiubus sibi comin¬
sis laborare neglegant. & monasterior
se quieti contradere festinent. & uacat¬
onem abepiscopatus laboribus eligere
osilentio atq otio uitam ducere magi¬
sa sunt permanere. dicente dño. Beat
qui perseuerauerit usq infinem. Unde
nanq est beata perseuerantia. nisi de
do apio mentis ur̃ȩ proposito coarces
intumelus afficiendum tradiderit.
os auimculis potestatis diabolicȩ li¬
et. At tendite itaq uobis onũ gre
iune. ut non sit qui uos decipiat
subducat in subtilitate sermonis.

Expanded text:
sunt constituti. Reliqui vero, qui concessa, et postea a sanctis patribus roboratudices enim et accusatores tales esse debent, qui omni careant suspicione et ex radice charitatis suam desiderent promere sententiam. His ergo tam leuggestum nobis est, quod pro praeteritis laboribus et infestationibus nonnulli vestrum assignatas sibimet et a Deo commissas relinquant plebes et in futuro plures relinquere velint eas, quas tueri debent, ecclesias, et pro ovibus sibi commissis laborare negligant, et monasteriorum se quieti contradere festinent, et vacationem ab epiet silentio atque otio uitam degere sa sunt permanere dicente domino: beatus qui perseuerauerit usque in finem unde namque beata perseuerantia nisi de num amaritudo a pio mentis vestrae proposito coarctetcontumeliis afficiendum tradiderit, ut nos a vinculis potestatis diabolicae liberaret. Attendite itaque vobis et omni gre sanguine ; ut non sit, qui vos decipiat aut seducat in subtilitate sermonis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
xbreuis om̃ino locutio. Absit enum.
ut monachos quod etiam dictu nefas
est xp̃i uirginibus familiares esse ueli
admonent longe eis discretis atq se¬
iunctis. eorum tantum easdem guberna-¬
culis deputamus. constituentes ut unus
monachorum probatissimus eligatur.
cuius curȩ sit prȩdia earum rustica uel
urbana intender̾e. fabricas extruere. uel
siquid aliud est adnecessitatem monaste¬
rii prouidere. ut xp̃i famulȩ pro anime
suȩ tantum utilitate sollicite. solis diui¬
nis cultibus operibusq sc̃is inseruiant.
Sane is qui ab abbatt preponitur. iudicio
sin ep̃i conprobetur. Uestes autem illȩ is¬
dem faciant aquibus tutionem expec tant
abisclem diuo ut preclictum est laboꝵ
fruc tus & procurationis suffragium recep¬
turȩ. Si qui autem monasteriorum hanc
ordinationem aut contempserint aut
qualibet inertiȩ dissolutione neglexe¬
rint : sciant quod eoꝵ temeritas atq
supbia. excõminicationis sit plectenda
censura:

Expanded text:
et brevis omnino locutio. Absit enim et brevis omnino locutio. Absit enim ut monachos, quod etiam dictu nefas est, Christi virginibus familiares esse velimadmonent longe discretos atque sejunctos eorum tantum easdem gubernaculis deputamus, constituentes ut unus monacujus curae sit praediis earum rusticis, vel urbanis intendere, fabricas exstruere, et si quid aliud est ad necessitatem monasterii providere, ut Christi famulae pro animae suae tantum utilitate sollicitae, solis divinis cultibus, operibusque sanctis inserviant. Sane is qui ab abbate proponitur, judicio sui episcopi comprobetur, vestes autem illae iisdem faciant a quibus tuitionem exspectant, et ab iisdem denuo ut praedictum est laborum fructus et procurationis suffragium recepturae. Si qui autem monachorum hanc ordinationem aut contempserint aut qualibet inertiae dissolutione neglexerint, sciant quod eorum temeritas atque superbia excommunicationis sit plectenda censura.
Abbreviated transcription (Latin):
sine testimonio oetonomi gubernandam
crediderit: uere ut contemptor canonũ
& fraudator eccłasticarum rerum non solũ
xp̃o de rebus pauperũ udicabitur reus.
sed etiam & concilio manebit obnoxius.xi¬
ndecima actione consensu cominuni de¬
creuimus. ut monasteria uirgnaum inpro¬
iuncia boetica. monachorum administra¬
tione. acprȩsidio gubernentur. Tunc
enim salubria. xp̃o dicatis uirguubus pro¬
uidemus. quando eis patres sp̃uales eligimꝰ
quorum non solum gubernaculis tueri. sed
etiam doc trinis ȩdificari possuit. Ca tam̃
cirta monachos cautela seruata. ut remo¬
ti abearum familiaritate. nec usq adues¬
tibulum habeant accedendi familiare
permissum. Sed neq acbbatem uel s eum
qui prȩficitur. extra eam quȩ prȩ est loqͥ
uirginibus xp̃i aliquid quel ad institutio¬
nem harum pertineat licebit. Hec cum
ea sola que preest frequenter eos loqui
oportet. sed sub testimonio duarum
uel trium sororum. Ita ut rara sit accessio.

Expanded text:
sine testimonio oeconomi gubernandam sine testimonio oeconomi gubernandam crediderit, vere ut contemptor canonum et fraudator ecclesiasticarum rerum non solum Christo de rebus pauperum judicatur reus, sed etiam et concilio manebit obnoxius.n decima actione communi consensu decrevimus, ut monasteria virginum in provincia Baetica monachorum administratione ac praesidio gubernentur. Tunc enim salubria Christo dicatis virginibus praebemus, quando eis patres spirituales eligimus, quorum non solum gubernaculis tueri, sed etiam doctrinis aedificari possint, ea tamen circa monachos cautela servata, ut remoti ab earum familiaritate nec usque ad vestibulum habeant accedendi familiare permissum. Sed neque abbatem, vel eum, qui praeficitur, extra eam, quae praeest, loqui virginibus Christi aliquid, quod ad institutionem earum pertineat, licebit, neque cum ea sola, quae praeest, frequenter eooportet, sed sub testimonio duarum vel trium sororum, ita ut rara sit accessio
Abbreviated transcription (Latin):
illis iuxta priores canones asacerdote dis¬
trac tis. prȩtium earum indigentibus dis¬
collegio. contra mores ecclȩsiasticos. laicos
habere inrebus diuinis constitutos oecono¬
mos. Prouide pariter trac tautes elegimus.
ut unus quisq nr̃m scdm calce donensium
patrum decreta exproprio clero ceconomũ
sibi constituat. Indecorum est enim laicũ
re. In uno enum eodemq officio non de¬
bet dispar esse professio. Quod etiam in
lege diina. prohibetur. dicente moyse
Non arabis in boue simul & asino. Id est
homines diuerse professionis. in officio
uno non sociabis. Unde oportet nos &
diuinis libris & scõrum patrum oboedire
prȩceptis. constituentes ut ñ qui in admi-¬
nistrationibus eccłȩ pontificibus socian¬
tur. discrepare non debeant nec profes
sione nec habitu. Nam coherere & con¬
iungi non possunt. quibus & studia &
uota diuersa sunt. Siquis autem ep̃s
post hȩc eccłasticam rem aut laicali ꝓ¬
curatione administrandam elegerit. aut

Expanded text:
illis juxta priores canones a sacerdote distractis, pretium earum indigentibus discollegio contra mores ecclesiasticos laicos habere in rebus divinis constitutos oeconomos. Proinde, pariter tractantes eligimus, ut unusquisque nostrum secundum Chalcedonensium Patrum decreta ex proprio clero oeconomum sibi constituat. Indecorum est enim laicum re. In uno enim eodemque officio non debet dispar esse professio. Quod etiam in lege divina prohibetur, dicente Moyse: Non arabis in bove simul et asino, id est: homines diversae professionis in officio uno non sociabis. Unde et oportet nos et divinis libris, et sanctorum Patrum obedire praeceptis, constituentes, ut hi, qui in administrationibus ecclesiae pontificibus sociantur, discrepare non debeant nec profesione nec habitu; nam cohaerere et conjungi non possunt quibus et studia et vota diversa sunt. Si quis autem episcopus post haec ecclesiasticam rem aut laicali procuratione administrandam elegerit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i potente dõ disposita: ut ad hoc elec¬
ti ex labore ꝑueniant. quatinꝰ postulan¬
do mereant᷑ acciꝑe. qđ eis om̃ps ds̃ ante
scła disposuit donarePETRUS.
robari mͥ aꝑtiꝰ uellẽ : si potẽ p̃destinatio¬
Hoc qđ ego petre intuli: concite ualet
ꝓbari. Certe & eñi nosti qͥa ad abrahã
constitui te. Cui rursũ ꝓmisit dicens.
Beuedicã tͥ. & multiplicabo sem̃ tuũ sicut st¬
ellas celi: & uelut arenã quȩ ẽ inlit core

Expanded text:
c electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. PETR. Probari mihi apertius velim, si potest praedestinatioHoc quod ego, Petre, intuli, concite valet probari. Certe etenim nosti, quia ad Abraham constitui te . Cui rursum promisit, dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae
Abbreviated transcription (Latin):
isaac dñm ꝓuxore sua eoqđ eẽt sterilis.
qͥ exaudiuit eũ. & dedit conceptũ rebec¬
cȩ. Si gͦ multiplicatio generis abrahȩ.
ꝑisaac p̃destinata fuit : cur coniugẽ
sterilẽ accepit: Sed nimirũ contat
qͥa p̃destinatio p̃cib implet᷑: quando
is in qͦ ds̃ multiplicare sem̃ abrahȩ p̃desti¬
nauerat: oratione obtinuit. ut filiũ ha¬
neq de om̃ib negare. Hã st̃ quorũdã
iustox animȩ. quȩ acelesti regno qͥb:¬

Expanded text:
 uxore sua, eo quod esset sterilis; qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae . Si multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios haneque de omnibus negare, nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed rogo. in his om̃ibus reuoca ad mentem
hoc quod & credo quia nunquam obliuisce¬
persecutionem patiuntur. Quia inre ego
fidenter dico. quia minus piȩ uiuis: si minꝰ
per secutionem pertuleris. Idem quoq
doc tor gentium quid aliud discipłis dicit:
uos quia non inanis fuit. sed ante passi. &
contumeliis affecti. Ecce dulcissime fili.
prȩdicator sc̃s uacuum ingressum suũ fuisse
perhibuit si contumelias non pertulisset.
& tua caritas dici bona uult. sed mala
perpeti recusat: Unde necesse est ut
inter aduersa se strictius accingat. ut
desiderium ad amorem dĩ atq studiũ
bone operationis ipsa plus aduersitas augeat.
Sic semina messium. gelu cooperata fertiliꝰ
germinant. Sic ignis flatu prȩmitur: ut
crescat. Scio quidem quia ex tot malarũ
linguarum peruersis sermonibus tempes¬
tatem ualidam pateris inmente. contra¬
dictionum fluctus sustines. Sed redeat
ad amimum. quod per psalmistam dñs di-¬

Expanded text:
Sed, rogo, in his omnibus revoca ad mentem Sed, rogo, in his omnibus revoca ad mentem hoc quod et credo, quia nunquam obliviscepersecutionem patiuntur . Qua in re ego fidenter dico quia minus pie vivis, si minus persecutionem pertuleris. Idem quoque doctor gentium quid aliud discipulis dicat itum ad vos, quia non inanis fuit, sed ante passi et contumeliis affecti . Ecce, dulcissime fili, praedicator sanctus ingressum suum vacuum fuisse perhibuit, si contumelias non pertulisset; et tua charitas dicere bona vult, sed mala perpeti recusat. Unde necesse est ut inter adversa se strictius accingat, ut desiderium ad amorem Dei atque studium bonae operationis ipsa plus adversitas augeat. Sic semina messium gelu cooperta fertilius germinant, sic ignis flatu premitur ut crescat. Scio quidem quia ex tot malarum linguarum sermonibus perversis tempestatem validam pateris, in mente contradictionum fluctus sustines. Sed redeat ad animum quod per Psalmistam Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
cere propria sponte honestatis conside¬
ratione contemnit: GR. Th eo tistae
eto autem. ut paruulos patriciae.¬
dños quos nutritis prȩcipue morib
instituere. euretis. & gloriosos eunuchos
qui eis de putati sunt admonere. ut ea
illis loqui debeant. quȩ eorum mentes
in caritate circa se in uicem & erga subie¬
ctos inmansue tudine compungant.
Ne siquid odii inter se modo conceꝑint:
in aperto. postea erumpat. Uerba qͥ-¬
dem nutrientium. aut lac erunt si bona
sunt: aut uenenum si mala. Ialia ergo
nunc eis suggerant: quȩ post modum
ostendant quam boria fuerint. quȩ
anutritorum suoꝵ ore surrexerunt.
ym romanum GR. Narsae religioso:
defensorem ad urbem regiam mitterẽ:
dui scripta ur̃a requisiuit. sed inueniri
minime potuerunt. Post modum uero
inter multas aliorũ sunt epłas inuenta.
In quibus michi dulcedo ur̃a suas afflictio¬
nes & tribulationes sp̃s indicat. & aduersi-¬
tates malorum hominum manifestat.

Expanded text:
cere propria sponte honestatis considecere propria sponte honestatis consideratione contemnit. Latorem veeto autem ut parvulos dominos quos nutritis praecipue moribus instruere curetis, et gloriosos eunuchos qui eis deputati sunt admonere ut ea illis loqui debeant quae eorum mentes in charitate circa se invicem et erga subjectos in mansuetudine compungant, ne si quid odii modo inter se conceperint, in aperto postea erumpat. Verba siquidem nutrientium aut lac erunt, si bona sunt, aut venenum, si mala. Talia ergo nunc eis suggerant quae postmodum ostendant quam bona fuerint quae a nutritorum suorum ore suxerunt.rius Narsae religioso. Cum Romanum defensorem ad urbem regiam mitterem, diu scripta vestra requisivit, sed inveniri minime potuerunt: postmodum vero inter multas aliorum epistolas sunt inventa, in quibus mihi dulcedo vestra suas afflictiones et tribulationes spiritus indicat, et adversitates malorum hominum manifestat.
Abbreviated transcription (Latin):
GR. Fortunato ep̃o. & antemio defen
Catellus prȩsentium lator nobis innotuit.
sororem suam quȩ stephano ciuidam fuerat
desponsata diuine propiciationis instinc tu
neapoli inmonasterio esse conuersam atq
eundem stephanum domum & res eius aliqͣs
indebite detinere. Et quia decreta legalia
desponsatam siconuerti uoluerit nullo
om̃ino censuerunt damno multari : frater¬
nitas tua una cum antemio subdiacono
ueritatem diligenti curiositate studeat ꝑ¬
serutari. Et si ut edocti sumus. domum uel
quid aliud super scriptum stephanum in¬
uste tenere coenoscitis: eum adhortatio
ur̃a instanter admoneat. ut quȩ indebite
tenet sine aliqua mora uel alternatione
restituat. nererum alienarum restituti-¬
onem sub qualibet excusationis specie
differat. Quem si adhortationem urãm
neglegere fortasse cognoscitis. nobis tam
hoc quam etiam qualiter se causȩ ueritas
habeat. subtiliter indicare. Quatinus
cognito negotii merito. aliter cogatur
equitate suadente restituere: quod fa¬

Expanded text:
us Fortunato episcopo, et Anthemio defensori. Catellus praesentium lator nobis innotuit sororem suam, quae Stephano cuidam fuerat desponsata, divinae propitiationis instinctu Neapoli in monasterio fuisse conversam, atque eumdem Stephanum domum et res ejus aliquas indebite detinere. At quia decreta legalia desponsatam si converti voluerit nullo omnino censuerunt damno mulctari, fraternitas tua una cum Anthemio subdiacono veritatem diligenti curiositate studeat perscrutari. At si, ut edocti sumus, domum vel quid aliud suprascriptum Stephanum injuste tenere cognoscitis, eum adhortatio vestra instanter admoneat, ut quae indebite detinet sine 868 aliqua mora vel altercatione restituat, ne rerum alienarum restitutionem sub qualibet excusationis specie differat. Quem si adhortationem vestram negligere fortasse cognoscitis, nobis tam hoc quam etiam qualiter se causae veritas habeat, subtiliter indicate; quatenus cognito negotii merito, aliter cogatur, aequitate suadente, restituere quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
portet ergo. ut neq per cominodum.
neq pergr̃am. aut quorundam suppli-¬
cationem. aliquos ad sacros ordines con¬
sentiatis ad duci. Nam & peccatum sicut
dirunus graue est : & sine correptione
hoc non patimur renanere:¬

Expanded text:
portet ergo ut neque per commodum, neque per gratiam aut quorumdam supplicationem aliquos ad sacros ordines consentiatis adduci. Nam et peccatum, sicut diximus, grave est, et sine correptione hoc non patimur remanere
Abbreviated transcription (Latin):
pertulisse. & accepto prȩmio danatistas
in eccłis fuisse prȩpositos. eumq inter
alia non leue aliud facinus quod dici
nefas est commississe coninemorant.
Propterea experientiȩ tuȩ prȩsentis prȩ¬
cepti pagina duximus iniungendum.
quatinus prȩfatum ep̃m idoneȩ satis fac¬
tioni committere non omittas. Tuaq
instantia in locis illis fiat exmore concili
tione perquirant. & quȩxunq eorum
fuerint iudicio terminata. te exequente.
modis om̃ibus compleantur. Ita ergo cum
om̃i te uiuacitate huic causȩ uolumus prȩ¬
bere instantiam : ut ad examinanda quȩ
iussimus. nulla possit innecti dilatio. Scitu¬
rus non inleuem te offensam incurrere:
si nr̃a fuerit quacunq excusatione lentata

Expanded text:
pertulisse, et accepto praemio Donatistas pertulisse, et accepto praemio Donatistas in Ecclesiis fuisse praepositos, eumque inter alia non leve aliud facinus, quod dici nefas est, commisisse commemorant. Propterea experientiae tuae praesentis praecepti pagina duximus injungendum, quatenus praefatum episcopum idoneae satisfactioni committere non omittas, tuaque instanlia in locis illis fiat ex more concilitione perquirantur. Et quaecunque eorum judicio fuerint terminata, te exsequente modis omnibus compleantur. Ita ergo cum omni te vivacitate huic causae volumus praebere instantiam, ut ad examinanda quae jussimus nulla possit subnecti dilatio, sciturus non in levem te offensam incurrere, si nostra quacunque excusatione lentata
Abbreviated transcription (Latin):
prinat. & superbas eorũ ceruices iugo
rectitudinis prȩmat. Concilium uero
catholicorum ep̃ioꝵ. ad moneri prȩcipite:
ut primatem non exorcline loci post¬
positis uitȩ meritis faciat. qm̃ apud dm̃
non gradus elegantior. sed uitȩ melio¬
ris actio comprobatur. Ipse uero pri¬
mas non passim sicut moris. est per uil¬
las. sed in una iuxta eorum electionẽ
ciuitate resideat. quatinus ad eptȩ
dignitatis meliori genio. resistendi
donatistis possibilitas disponatur.
Quotiens res aliqua pluribus agenda
committitur : dum quisq dissentit ab
altero. dispendiis potius quam utilitatib
aditus reseratur GR. CLero
Uam si gregi pastoris cura defuerit: faci¬
le laqueos insidiatoris incurrit:¬
GR. hylaro monacho africae.
flicissimus atq uincentius diacones ȩccłȩ
lamingensis. oblata peticione quȩ tenet᷑
in subditis. suggesserunt ab argentio eius¬
dem ciuitatis ep̃o. grauem se iniusticiã

Expanded text:
primat, et superbas eorum cervices jugo primat, et superbas eorum cervices jugo rectitudinis premat. Concilium vero catholicorum episcoporum admoneri praecipite, ut primatem non ex ordine loci, postpositis vitae meritis, faciat, quoniam apud Deum non gradus elegantior, sed vitae melioris actio comprobatur. Ipse vero primas non passim, sicut moris est, per villas, sed in una juxta eorum electionem civitate resideat, quatenus adeptae dignitatis meliori genio resistendi Donatistis possibilitas disponatur. Quoties res aliqua pluribus agenda committitur, dum quisquis dissentit ab altero, dispendiis potius quam utilitatibus aditus reseratur. QuoNam si gregi pastoris cura defuerit, facile laqueos insidiatoris incurrit Hilaro monacho Africae. Felicissimus atque Vincentius diacones Ecclesiae Lamigensis, oblata petitione, quae 567 tenetur in subditis, suggesserunt, ab Argentio ejusdem civitatis episcopo gravem se injustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
butionem quȩ ante trienniexm facta ẽ
continent̃ cum suis couigibus uixerunt.
laudandi atq remunerandi sunt. & ut
inbono suo permaneant exhortandi.
Cos autem qui post prohibitionem factam.
se asuis uxoribus continere noluerunt: per¬
uenire ad sacrum ordinem nolumus. quia
nullus debet administerium altaris acce¬
dere. nisi cuius castitas ante susceptum minis¬
terium fuerit approbata GR. Sy macho¬
ut sacerdotes qui iicorsica cominoran¬
tur prohiberi debeant. ne cum mulierib
conuersentur. excẽpta dum taxat matre.
sorore. uel uxore. quȩ caste regenda est:¬
GR. Gennadio ƿatriciorafricȩ. In.ii. epł
otum est enim hȩreticȩ religionis uiros si
eis quod absit suppetit nocendi licentia
contra catholicam fidem uehementer in¬
surgere : quatinis hȩreseos suȩ uenena.
ad tabefacienda si ualuerint xp̃iani cor¬
poris menbra trans fundant. Cognoui¬
fidem uelle xp̃iam nominis inclinare.
Sed enunentia ur̃a conatus eorum com¬

Expanded text:
bitionem, quae ante triennium facta est, bitionem, quae ante triennium facta est, continenter cum suis coniugibus vixerunt, laudandi atque remunerandi sunt, et ut in bono suo permaneant exhortandi. Eos autem qui post prohibitionem factam se a suis uxoribus continere noluerunt, pervenire ad sacrum ordinem nolumus. Quia nullus debet ad ministerium altaris accedere, nisi cuius castitas ante susceptum ministerium fuerit probata. Sed cut sacerdotes qui in Corsica commorantur prohiberi debeant ne cum mulieribus conversentur, excepta duntaxat matre, sorore, vel uxore, quae caste regenda estSi qui parentes in possessione habent, ipsis otum est enim haereticae religionis viros, si eis, quod absit, suppetit nocendi licentia, contra catholicam fidem vehementer insurgere, quatenus haereseos suae venena ad tabefacienda, si valuerint, Christiani corporis membra transfundant. Cognovifidem velle Christiani nominis inclinare. Sed eminentia vestra conatus eorum com
Abbreviated transcription (Latin):
obsistit᷑. baptrzandum semel in aquis merge¬
re. Quia dum intribus subsistentiis una
substantia est: reprȩhensibile esse nulla:¬
tenus potoͣst infantem in baptismate. uiel
ter. uel semel mergere quando & intribe
mersionibus personarum trinitas. &̃ iniupa
potest dinitatis singularitas designarib¬
ognouimus etiam quod siquis exfamilia
culpam fecerit: non in ipso. sed in eius
substantia uindicatur. De quare prȩci¬
pumus : ut quisquis culpam fecereit. in
ipso quidem ut dignum est uindicet᷑.
acommodo autem eius om̃imodo abstine¬
atur. nisi forte parum aliquid quod
inusum executoris qui ad eum transmis¬
sus fuerit proficere possit:
habeant: qui de correptione eorum solli
ri. atq per hoc quod absit de terius cadat.
num prȩsumant. nisi qui se uicturũ caste
promiserit. Quatinus & prȩterita quȩ
per propositum mentis appetita non sunt
uiolenter non exigantur: & futura caute
caueantur. Qui uero post eandem prohi¬

Expanded text:
obsistit, baptizandum semel in aquis mergeobsistit, baptizandum semel in aquis mergere, quia dum in tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse nullatenus potest infantem in baptismate vel ter vel semel mergere, quando et in tribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designariognovimus etiam quod si quis ex familia culpam fecerit, non in ipso, sed in ejus substantia vindicatur; de qua re praecipimus ut quisquis culpam fecerit, in ipso quidem ut dignum est vindicetur. A commodo autem ejus omnino abstineatur, nisi forte parum aliquid quod in usum exsecutoris qui ad eum transmissus fuerit proficere possihabeant, qui de correptione eorum sollicri, atque per hoc, quod absit, deterius cadat. num praesumant, nisi qui se victurum caste promiserit, quatenus et praeterita, quae per propositviolenter non exigantur et futura caute caveantur. Qui vero post eandem prohi
Abbreviated transcription (Latin):
phesus paulus dicit. Munde sunt ho¬
die manus meȩ asanguine omĩium ur̃m
non enim sub terfugi. quo minus annun¬
ciarem om̃e consilium dĩ uobis. Mundus
ergo asanguine eorum non esset: si eis elĩ
consilium annunciare noluisset. Quia
cum increpare delinquentes noluerit.
els procul dubio tacendo pastor occidit.
H ac igitur consideratione compulsus. ue¬
lis. nolis. locuturus sum. Quia om̃i untu¬
te aut te cupio saluari: aut de tua mor¬
ce me eripi. Inquo enim habitu fueris
recolis: & superne distric tionis animad¬
uersione post posita. ad quid sis delap¬
sas. agnoscis. Culpam ergo tuam pensar
dum uacat: distric tionem futuri iudi¬
cis dum uales exhorresce. ne tunc illam
amaran sentias: cum eam iam nullis fle¬
nil responderi uerius potest quam
re sacramenta signamus. Ut um terxio
ab aquis infans educitur: resurrectio
triduani temporis exprima tur. Quod
siquis forte etiam pro summȩ trinitatis uene¬
ratione extuet fieri: neq ad hoc aliquid

Expanded text:
phesiis Paulus dicit: Mundae sunt hodie manus meae a sanguine omnium vestrum. Non enim subterfugi, quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis. Mundus ergo a sanguine omnium non esset, si eis Dei consilium annuntiare noluisset, quia cum increpare delinquentes noluerit, eos procul dubio tacendo pastor occidit. Hac igitur consideratione compulsus, velis, nolis, locuturus sum, quia omni virtute aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. In quo enim habitu fueris recolis, et supernae districtionis animadversione postposita, ad quid sis delapsus agnoscis. Culpam ergo tuam pensa, dum vacat; districtionem futuri judicis, dum vales, exhorresce; ne tunc illam amaram sentias, cum eam jam nullis flenihil respondi verius potest quam rae sacramenta signamus, ut dum tertio ab aquis infans educitur, resurrectio triduani temporis exprimitur. Quod quis forte etiam pro summa Trinitatis veneratione aestimet fieri, neque ad hoc aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet menbrorum caput cuncti
nouimus quia fideliter honoratis. Sed
quam cdiuersum sit excellentia ur̃a per¬
pendat. caput honorare. & menbra ipsius
hostibus calcanda permittere. Atq: ideo
petimus. ut excellentiȩ ur̃ȩ constitutio
de regͥo suo huius prauitatis mala remo¬
ueat. ut in hoc uos amplius dignas cul¬
trices om̃ipotenti dõ nr̃o de monstre¬
tis : quod fideles illius abinimicis eius
Dum scriptum sit frater frẽm adiuuans
exaltabitur : tanto se ab om̃ipotente
dõ caritas ur̃a nouerit recepturam:
quanto prȩcepta ipsius in ad iuuando
frẽm libenter atq constanter fuerit
T heodeberto. regibus francoꝵ:
Cum regni uri nomen inter cȩtera gr̃a
olim xp̃ĩanȩ religionis effulserit: ual¬
de studendum est. ut unde głosiores
cȩteris gentibus eminetis. inde om̃ipo¬
tenti dño quidat salutem regibus per¬
fec tius placeatis. & fidem quam colitis
adiutricem iom̃ibus habeatis. Opta¬
ueramus quidem prȩcellentissimi.

Expanded text:
videlicet membrorum caput cuncti videlicet membrorum caput cuncti novimus quia fideliter honoratis. Sed quam diversum sit excellentia vestra perpendat caput honorare, et membra ipsius hostibus calcanda permittere. Atque ideo petimus ut excellentiae vestrae constitutio, de regno suo hujus pravitatis mala removeat; ut in hoc vos amplius dignam cultricem omnipotentis Domini demonstretis, quod fideles illius ab inimicis ejus dum scriptum sit: Frater fratrem adjuvans exaltabitur, tanto se ab omnipotente Deo charitas vestra noverit recepturam, quanto praecepta ipsius in adjuvando fratrem libenter atque constanter fuerit t Theodeberto regibus Francorum. Cum regni vestri nomen inter caetera gratia olim Christianae religionis effulserit, valde studendum est ut unde gloriosiores caeteris gentibus eminetis, inde omnipotenti Domino qui dat salutem regibus perfectius placeatis et fidem quam colitis adjutricem in omnibus habeatis. Optaveramus quidem, praecellentissimi
Abbreviated transcription (Latin):
GR. lanuario ep̃o caralitano.
mperiali constitutione aperte sanci¬
tum est : ut eaquȩ contara leges fuint.
non solum inutilia. sed etiam pro in¬
fectis habenda sint. GR. Sereno ep̃o
rȩterea indico dudum massiliae:¬
ad nos peruenisse: quod fraternitas ur̃a
quosdam imaginum adoratores aspici¬
ens. easdem de excłis imagines confregit
atq progͥexit. Et quidem zelum nos
ne quid manufac tũ adorari posset
habusse lau cdauimus : sed frangere eas¬
dem imagines non debuisse indicamus
ccirco enim pic tura in ȩccłis adhibet᷑:
ut iĩ qui litteras nesciunt saltem in
parietibus uidendo legant. quȩ lege¬
re incodicibus non ualent. Tua ergo
fraternitas. & illa seruare. & ab eorum
adoratu popłm prohibere debuit qua¬
tinus & litterarum nescii haberent.
unde scientiam historiȩ colligerent :¬
& popłs inpicturȩ adoratione minime
Donno prȩterea ad mirati sumus. ut in
regno ur̃o iudeos xp̃iana mancipia
possidere permittatis. Quid enum st̃

Expanded text:
 Januario Caralitano. Imperiali constitutione aperte sancitum est, ut ea, quae contra leges fiunt, non solum inutilia, sed etiam pro infectis habenda sint. C. XIV. Coeterea indico dudum ad nos pervenisse quod fraternitas vestra, quosdam imaginum adoratores aspiciens, easdem in Ecclesiis imagines confregit atque projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere easdem imagines non debuisse indicamus. Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, ut hi qui litteras nesciunt, saltem in parietibus videndo legant quae legere in Codicibus non valent. Tua ergo fraternitas et illas servare, et ab earum adoratu populum prohibere debuit, quatenus et litterarum nescii haberent unde scientiam historiae colligerent, et populus in picturae adoratione minime Omnino praeterea admirati sumus cur et in regno vestro Judaeos Christiana mancipia possidere permittitis. Quid enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dedeserente cognitam ueritatis uiam.
maiori merore. quam gaudio quo de
conuertente lȩtatus fuerat: contrista¬
tur. Quia minoris excessus est ueritate
non cggnoscere : quam meadem agnita
non manere. Aluidͥ quȩ est quod ab
errante. cominitititur: aliud quodi ꝑ
scientiam perpe tratur. GR Natali ep̃o¬
Sicut iustum est ut nemo salo auitano¬
crescere compellatur inuitis: ita cen¬
sendum puto ne quis quam insons ab or¬
dinis sui ministerio deiciatur in iuste.
ne queo: si quando tamen opportunitatẽ
inuenero rebus ostendere curabo. Salu-¬
tationis prȩterea alloquium soluens:
indico. quia uemiente humili ur̃o domno
maurentio. de possessione quam ur̃a gła
petiit. per omĩa paremus.

Expanded text:
de deserente cognitam veritatis viam de deserente cognitam veritatis viam majore moerore quam gaudio quondam de convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere, quam in eadem cognita non manere. Aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos Sicut gradientem per avia, sicut iustum est, ut nemo crescere compellatur inuitus, ita censendum puto, ne quisquam insons ab ordinis sui ministerio deiciatur iniuste.nequeo, si quando tamen opportunitatem inveniam, rebus ostendere curabo. Salutationis praeterea alloquium solvens, indico quia veniente humili vestro domno Maurentio de possessione quam gloria vestra pettit, per omnia parebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Peccator ergo cum inprȩsenti uita profe¬
cerit. ut rotaponitur: quia mnanteriorib
corruens exposterioribus eleuatur ulr
N am cum inhac iita głam percipit quam
reliquit: ab illa cadit quȩ post banc
uenit. Et quidem multi sunt qui sic
exteriores prouec tus regere sciunt. ut
per eos nequaquam interius corruanti
nde scriptum est. Dĩ potentes nonabicit
cum d ipse sit potens. Et per salomonẽ
dicitur. Et intelligens gubernacula
possidebit. Sed michi hȩc difficilia ste
quia ae ualde onerosa. & quod mens uo¬
luntariȩ non recipit. congruȩ. non
asponit. Ecce serenissimus domnus
imperator fieri siniam leonem iussit
Et quidem proussione illius uocari leo
potest : fieri autem leo non potest.
nde necesse est ut om̃s culpas ac negli¬
gentiaf meas. non michi. sed suȩ pietati
deputet : qui uirtutis ministeriũ infir¬
Sicut gradientem per auia. en si.¬
capentem denuo rettum tramitem. tota
dñs auiditate complectitur: ita demũ

Expanded text:
Peccator ergo cum in praesenti vita profePeccator ergo cum in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sexteriores provectus regere sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens. Et per Salomonem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit. Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recepit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati deputet, qui virtutis ministerium infirSicut gradientem per avia, carpentem denuo rectum tramitem tota Dominus aviditate complectitur, ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
ressum nanq in hoc honore. tumultu
scłarium negotiorum. ex eis me esse
uideo : de quibus scriptum est. De iexis¬
ti eos dum alleuarentur. Heq dixit.
de iecisti eos post quam leuati sunt
sed dum alleuarentur : quia praui qͥq
dum temporali honore suffulti foris
uidentur surgere intus cadunt. Alle¬
uatio ergo ipsa: ruina est. Quia dũ
gła falsa subnixi sunt : agła uera e
uacuantur. Hinc iterum dicit. Defi¬
cientes: ut fumus deficientes. Fumus
quippe ascendendo deficit: & sese di¬
latando euanescit. Sic uidelicet fit
cum peccatoris uitam prȩsens felicitas
comitatur. quia unde ostenditur ut altꝰ
sit inde agitur ut non sit. Hine rur sus
scriptum est. Ms̃ meus pone illos ut rota.
Rota quippe exposteriori parte attolut.
in anterioribus cadit. Posteriora autem
nobis sunt bona prȩsentis muncdi que
relinquimus. anteriora uero sunt ꝓterna
a permanentia. ad quȩ uocamur. paulo
attestante qui ait. Quȩ retro oblitus.
mea quȩ sunt priora extendens meos

Expanded text:
ressus namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibus scriptum est: Dejecisti eos, dum allevarentur . Neque enim dixit: dejecisti eos postquam allevati sunt, sed dum allevarentur, quia pravi quique dum, temporali honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa ruina est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deficit, et sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe ex posteriori parte attollitur, et in anterioribus cadit. Posteriora autem nobis sunt bona praesentis mundi quae relinquimus; anteriora vero sunt aeterna et permanentia, ad quae vocamur, Paulo attestante, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me .
Abbreviated transcription (Latin):
muiles cum uiro furioso. ne forre liine
semitas enis. & sumas scandalum animȩ
euaddere cistric tionem sententie uidi¬
eu senquentis: per amaritudinem pide¬
nitentiȩ om̃em sibi dulcedinem interi¬
mat iitȩ prȩsentis. Quȩxunq autent
huus modi bona sunt. cuius dona sunt
nisi conditoris: Sed ubere nobis nori
debet donum dĩ. quo l perdde lec dati¬
onem sui separat ab amore di. ne. dant
acta preferamus. & dum bona ꝑcipinꝰ
etiam mali. unde crescere in eius timo

Expanded text:
mbules cum homine furioso, ne forte discas mbules cum homine furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae evadere districtionem 1115 sententiae judicii sequentis, per amaritudinem poenitentiae omnem sibi dulcedinem interimat vitae praesentis. Quaecunque autem hujusmodi bona sunt, cujus dona sunt, nisi conditoris? Sed libere nobis non debet donum Dei, quod per delectationem sui separat ab amore Dei, ne data danti praeferamus, et dum bona percipimus, etiam mali, unde crescere in ejus timo
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis uideant : Uocandi tamen sunt
etiam illi tranquille admonendi. eis¬
q satis facere modis om̃ibus debeniꝰ
scientes quia de his ueritas dicit.
He forte scandalixenius eos. Si auẽm
satis fieri sibi exueritate noluerunit:
illos. ceri sunt duces cecorũ: Paulus
quoq apłs admonet dicens. Si fieri
potest quod exuobis est. cum om̃ib
hominibus pacem habentes. Dic turus
cum om̃ibus hominibus pacem haben¬
tes. quia hoc difficile esse prospexit
prȩ nusit . si fieri potest. Sed tamĩ
Quod t exuobis est. Quia si nos inm̃te
caritatem erga odientes seruare. cu¬
pimus: & si iłli nobiscum non habent¬
pacem. nos tamen cum illis sine dubio
ralemm quȩ animum pertumbat
uelox aciaudiendũ. tardus autem aci
loquendum. & tarcdus adiram. bra eñ
uiri euusticiam di non oꝑatur. Hinc rur
sum seriptum est. Quis potest habita¬
nrcum hominȩ cuius sp̃s facilis est ad
irascendum: Hinc iterum diciten
Noli esse cum homine iracundo. nenasa¬

Expanded text:
ritatis videant? Vocandi tamen etiam sunt ritatis videant? Vocandi tamen etiam sunt ipsi et tranquille admonendi, eisque satisfieri modis omnibus debet, scientes quid de Judaeis veritas dicit: Ne forte scandalizemus eos. Si autem satisfieri sibi ex veritate noluerint, illos, caeci sunt et duces caecorum. Paulus quoque apostolus admonet, dicens: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Dicturus quippe, cum omnibus pacem habentes, quia hoc dificile esse prospexit, praemisit: si fieri potest. Sed tamen quod ex vobis est: quia si nos in mente caritatem erga odientes servare cupimus, etsi illi nobiscum pacem non habent, nos tamen cum illis sine dubio ra enim quae animum perturbat,velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum, et tardus ad iram. Ira enim viri justitisus scriptum est: Quis potest habitare cum homine, cui spiritus facilis est ad irascendum? Hoc iterum dicitur: Noli esse cum homine iracundo: neque a