comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fructus pertepitiootu fiũt ⁊ cũ ca re¬
stitiumt᷑ eadem int̾est in fructib p̾¬
dioꝵ urbanoꝵ Item si diuide fundũ
tecũ uelĩ tu nolis ⁊ tollã an fructus
diuidi debeat post deductõem impen¬
cepti fructꝰ in cã legati ueniunt.
tis post moram hedis fectus qͦ debent᷑
equitio autẽ legato aut si mora non
nitͥcedat incremento gregis fetꝰ accidũt.
gnora distraxit recte usure fiet reputa

Expanded text:
fructus percepti dotis fiunt et cum ea restituuntur.Eadem ratio est in fructibus praediorum urbanorum.Item si diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pencepti fructus in causa legati ueniunt. tis post moram heredis fetus quoque debentur. equitio autem legato etiamsi mora non intercedat, incremento gregis fetus accedunt. gnora distraxit, recte usurae fiet reputa
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it quis admitt̾e ⁊ si m cubaria na¬
taꝵ fu̾it creditũ sine quib nauis salua
peruenire ñ pot̾at. Item si quis in m̾ces
abi obligatas credid̾it uł ut salue fiant
ur ut naulum exsoluat᷑ potentiore¬
rit lic post̾ior sit nã ⁊ ip̃m naulũ potẽ¬
tius est tindẽ dicet᷑ ⁊ si m̾ces horreoꝵ uł
Saxee uł uecture iumentoꝵ debent᷑ nam
demł Idemq est siex nũms pupilli
concurrẽt ꝓ hiis portõnib q̃ ĩ rei p̾tiũ¬

Expanded text:
it quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat.Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ipsum naulum potentius est.Tantundem dicetur, et si merces horreorum uel areae uel uectudemque est, si ex nummis pupilli concurrent pro his portionibus, quae in pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
debita iurib ñ ÷ pecciũa q̃ ꝯstituta estͦ.
us quidẽ ⁊ iuire cuuli ⁊ p̾torio debebats
in diem sit obligatus an ꝯstituendo
uł pp̃has potissimũ peccuĩas q̃ ñ dum̃
peti post̾ ⁊ ꝯstituta inducta est quam:
snĩam ñ inuitus ꝓbarem h̃t .n. utilita¬
tem ut ex die obligatus ꝯstituendo se
eademdie soluturum teneatur.
solturum similiter tenetur.

Expanded text:
debita ‹iu›ribus non est pecunia quae constituta est.Si is, qui et iure ciuili et praetorio debebat, in diem sit obligatus, an constituendo uel propter has potissimum pecunias, quae nondum peti possunt, constituta inducta: quam sententiam non inuitus probarem: habet enim utilitatem, ut ex die obligatus constituendo se eadem die soluturum teneatur. soluturum, similiter tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris. Nam si donatio iure ciuili nõ
impediretur eũ reigeste ordinem fu¬
turũ ut pectiũa ad te ad inmilierẽ

Expanded text:
uxoris: nam et si donatio iure ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore
Abbreviated transcription (Latin):
uum non euinti. ¶Plane si intm̃
pretium excessisse ꝓponas ut ñ sit co¬
gitatũ a uenditore de tanta summa
ueluti si ꝓponas agitatorem postea fc̃m
uel panthominũ eiuctũ eẽ eum qui mi¬
nimo uenit p̾cio iniquũ uidetur ini
stricꝰ. umĩ forteidem medioctũ
facultatũ sit ⁊ ñ ultͣ duplũ periculum
subire eum oportet.

Expanded text:
uum non euinci. plane si in tantum pretium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in cum et forte idem mediocrium facultatium sit: et non ultra duplum periculum subire eum oportet
Abbreviated transcription (Latin):
cti fidei ꝯ missariã lib̾tatẽ petissent ħe
demq ad p̾torem perduxissent iussu
p̾toris ab ħede sunt mannussi are¬
thusa quo nolle se emptorẽ pr̃onũ
ciũ a uenditore empti iuditio arethu¬
se quo noie repet̾et. ¶ Leatũ est
Ꝙ̾usum domicii ulpiani quo cõtine¬
batur a rethusã quoꝵ pertin̾e ad res¬
criptũ sacraꝵ constitutõnũ si nollet
emptorẽ pr̃onũ hr̃e emptorẽ tñ nicħ
posse post manumissionẽ a uendito¬
re consequi ẽgo cũ meminissem ⁊ iu¬
lianũ in ea sñia ẽẽ ut existimaret post
dem cognifoe noĩe emptoris deside¬
ralut᷑ ⁊ sũptus quos in unũ ex hiis
quẽ erudi erat fec̾at ei restituentur.
Idem quero arethusa que recusauit
emptorẽ pr̃onũ hr̃e cuiꝰ sit lib̾ta cõsti¬
tuta an possit uł legatariã q̃ ñ lib̾a¬
u̾it uł hedem pronũ hr̃e nam ceti duo
baui iuli ani sñam putantis manumiᷤ¬
sionem ñ amittiꝯmodo mͦ de sũptib uͦ

Expanded text:
tatem petissent et heredem ad praetorem perduxissent, iussu praetoris ab herede sunt manumissi.Arescusa quoque nolle se emptorem patronum etium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitutionum, si nollet emptorem patronum habere: emptorem tamen nihil posse post manumissionem a uenditore consequi. ego cum meminissem et Iulianum in ea sententia esse, ut existimaret post dem cognitione nomine emptoris desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitue‹re›ntur. idem quaero, Arescusa, quae recusauit emptorem patronum habere, cuius sit liberta constituta? an possit uel legatariam quae non liberauit uel heredem patronum habere? nam ceteri duo baui Iuliani sententiam putantis manumissione non amittitur eo modo. de sumptibus
Abbreviated transcription (Latin):
stam turpemautem aut ut dantis sit
triusq ob rem gͥ honestã datũ ita repe
as. ne furtũ. ne hoĩem occidas. Inqͣsp̃e
depoĩtam apud te uł ut instr̃m mͥ red¬
des s sii dedi ut scd̃m me inbonã cãm
iudex pronunciar. est qiuidem relatũ
hit i Iudicem .ii. corruꝑe uidetur
autem ⁊ dantis ⁊ accipientis turpitu.¬
do u̾satur non posse repeti dicim̃ꝰ nelu¬
ti si pecciũa detur ut male iudicetus
si cuus inadult̾io deprehensus redimit
se cessat .n. repetitõ idꝙ sabinus ⁊ pega¬
sus responderunt. temsi ded̾it fur
ne prodetur qm̃ utriusq tupitudou̾

Expanded text:
stam: turpem autem, aut ut dantis sit triusque. Ob rem igitur honestam datum ita repetas, ne furtum, ne hominem occidas. in qua spdepositam apud te vel ut instrumentum mihi redderes. Sed si dedi, ut secundum me in bona causa iudex pronuntiaret, est quidem relatum ahit iudicem enim corrumpere videtur autem et dantis et accipientis turpitudo versatur, non posse repeti dicimus: veluti si pecunia detur, ut male iudicetur.si quis in adulterio deprehensus redemerit se: cessat enim repetitio, idque Sabinus et Pegasus responderunt. Item si dederit fur, ne proderetur, quoniam utriusque turpi
Abbreviated transcription (Latin):
trecenta utrũ emptio ⁊ uenditio sit an
locatio ⁊ conductio. s placet unũ esse
negõm ⁊ magis emptõem ⁊ uendicti¬
constituta dubium ñ est quĩ locatio
⁊ conductio sit.
sicutifi̾et cum quid estimatũ in dotẽ¬
precarii uerogatio ita fc̃a quoadis ꝙ
pensionem remittam ex locato ⁊ u¬
cto agendum erit.

Expanded text:
 uenditio sit, an locatio et conductio? sed placet unum esse negotium et magis emptionem et uenditiconstituta, dubium non est, quin locatio et conductio sit. sicuti fieret, cum quid aestimatum in dotprecariive rogatio ita facta, quoad is, qui pensionem remittam, ex locato et conducto agendum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Periculũ pignoꝵ noĩs uen¬
diti ad emptorẽ pertin̾e si tm̃ꝓbetur
eas res obligatas fuisse.
erat ut post certũ tempꝰ uestigal solu¬
tũ ñẽet is fundũ ad dñm reddat᷑. poste¬
ais fundꝰ apossõre pignoꝵ dat̾ est q̃¬
sitũ est an recte pignori datus est si
tam debitor qͣm creditor cessau̾it ⁊ ꝓp¬

Expanded text:
m. Periculum pignorum nominis uenditi ad emptorem pertinere, si tamen probetur eas res obligatas fuisse. erat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pignori datus est: quaesitum est, an recte pignori datus est. retam debitor quam creditor cessassent et prop
Abbreviated transcription (Latin):
m p̾dia pignori data ducta inuocta
importata ibi nata parte ue ẽent pi¬
gnori ẽent eoꝵ p̾dioꝵ pars siue colo¬
nis fuit ea q̃ actori suo colenda debi¬
tor ita tradidit assignatis ⁊ ei ser¬
uis culture necͣcriis querit᷑ an ⁊ su¬

Expanded text:
dia pignori data inducta inuecta importata ibi nata parataue essent, pignori essent: eorum praediorum pars sine colonis fuit eaque actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et seruis culturae necessariis: quaeritur, an et S
Abbreviated transcription (Latin):
tõem sustice̾ ad obligõem pignorũ
s ea ciue ex bonis defũcti ñ fuerunt
s postea ab Rede eius ex alia cã adqͥ¬
sita sunt uendicari non posse a cre¬
ditore testatoris. ¶Si mancipra

Expanded text:
tionem sufficere ad obligationem pignorum: sed ea, quae ex bonis defuncti non fuerunt, sed postea ab herede eius ex alia causa adquisita sunt, uindicari non posse a creditore testatoris. Si mancipia
Abbreviated transcription (Latin):
de hiis conuen̾t sũ non itaꝓcedit
si dñiũ eoꝵ ad cũ peruenit ꝙ obligi¬
u̾it uł ħe dẽ eiꝰ cet̾m si apd̃ aliũ dum
pepererĩt ñ erũt obligata. ¶ Dom̃
pignori data exusta est eamq aream
enut lutius tri ⁊ extruxit q̃ sitũ est
soli superficiẽ sequutã udi idemcum
uire pignoris. s bone fidei possõres
ñ alr cogendo creditorib edifitiũ resti

Expanded text:
 siue non, ita procedit, si dominium eorum ad eum peruenit qui obligauit uel heredem eius: ceterum ‹si› apud alium dominum pepererint, non erunt obligata. Domus pignori data exusta est eamque aream emit Lucius Titius et exstruxit: quaesitum est soli superficiem secutam uideri, id est cum iure pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoribus aedif
Abbreviated transcription (Latin):
in ypothetis emptor uendicare re¬
sunt ip̃a mantipia n pignoratis
uissima offensa unxit mox soluit
⁊ quia debitor ñ satiffaciebat credi¬
tor minoris seruũ uendidit an ali¬
qua astio creditori in debitorẽ cõsti¬
tuenda sit quia crediti ip̃i actioñ
sufficit ad id ꝙ deest persequẽdum
ꝙp si cũ int̾feciss aut eluscass uͥqͥdẽ
int̾ͥfeciss ad exhibend̾ tenet᷑ nͥ autẽ
eluscass qiͣ si dampni inurie dabi¬
nĩ aftoem ad qnͣtũ int̾est ꝙ debili¬
tandoant ĩ uiciẽdo persequutio¬
nempignoris exinaruerit finga¬
mus nullam credenti noĩe actõem
indignã rem aĩadu̾sione ⁊ auxilio
ptoris ulpian᷑ notat si ut creditori
noc̾et iunxit tenebitur si merentẽ¬

Expanded text:
in hypothecis, emptor uindicare resunt ipsa mancipia neque ex pigneratis uissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus nullam crediti nomine actionemindignam rem animaduersione et auxilio praetoris. Ulpianus notat: si, ut creditori noceret, uinxit, tenebitur, si merente
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis u̾bis ag̾e. ñ enĩ ambo pettũã
ego ⁊ fugitiuarius deposuimsꝰ ut qua¬
si apd̾ sequestrẽ sit depositum.
ddem. Rogasti ment tͥ nũmos nu¬
tuos darem ego tũ ñ hrem dedit̾ rem
didisti quampectũam autẽ ñ accepi¬
sti mutuam ut ssłi est ita ag̾eut la¬
beo ait p̾scriptisu̾bis qͣi neg̾o quodã
int̾ nos gesto ꝓprii contͣct᷑. ¶ Si ip̃e¬

Expanded text:
scriptis uerbis agere: non enim ambo pecuniam scriptis uerbis agere: non enim ambo pecuniam ego et fugitiuarius deposuimus, ut quasi apud sequestrem sit depositum.m.Rogasti me, ut tibi nummos mutuos darem: ego cum non haberem, dedi tibi rem didisti quidem, pecuniam autem non accepisti mutuam, tutius est ita agere, ut Labeo ait, praescriptis uerbis, quasi negotio quodam inter nos gesto proprii contract
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ prandam eẽ dico pp̃ utilitatẽ ꝑicu¬
lum ñ si mei dum taxat cã datũ est
dolũ solũ quia ꝓpe depoĩtũ hoc accedit¬
placu̾it int̾ nos ut perdenas dies e¬
go ei ⁊ ille mͥ bouem ꝯmodaremꝰ ut opꝰ
fac̾et ⁊ apd̾ alt̾in bos periit ꝯmodatiñ
competit actio qr ñ fuit gratuitum
ea a põ̾ me relinquas ut peritiorib
ostend̾em mox hec perierũt iignis
aut alia ui maiore pericłm me nun̾e
pr̃aturũ ex quo apparet custodiã adi
me ꝑtin̾e. Si q̃uis sponsionis cã anu¬
los accepit nec reddit uictori prescͥp¬
tis u̾bis actio in eum ꝯpetit nec enim
recipienda est sabini opinio qui con¬
dici ⁊ furtiagi ex hac causa putat q̃ni¬
ad̾m .n. rei noĩe cuiusnz possessionẽ
n dñiũ uctor habuit aget furti pla¬
ne si inhonesta casponsionis fuit e
rit anuli dũ taxat repetitio ait.
rim ut dares titio si fugitinũ meum
reduxiss nec ded̾is quia non reduxit
si petruĩam mͥ non reddas melsꝰest pre¬

Expanded text:
e dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc acceditplacuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.Si qui‹s› sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putat: quemadmodum enim rei nomine, cuius neque possessionem neque dominium uictor habuit, aget furti? plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui anuli dumtaxat repetitio erit.rim, ut dares Titio, si fugitiuum meum reduxisset, nec dederis, quia non reduxit: si pecuniam mihi non reddas, melius et prae
Abbreviated transcription (Latin):
edificiũ concedenda erit legatario
utił actõ quaꝓhibeatur heres si pꝰea
extolłe supra ꝓpriorem modũ edifi¬
aulł. ¶ cium conabitur:¬
Siedes mee sermant eclib lucii
ticii ⁊ edib publii meuii ne altꝰ
li ficare m liceat ⁊ actio precario peci¬
erum ut altius tolłem atq ita per
statutũ tempus edificatũt hueroli¬
bertatem adu̾suspubliũ mauium
usucapiam non enĩuna seruitusti-
capitur si edes possideantur qrͣ siis
qui alicł edificatm̃ habebat ante.
statutũ tempꝰ edesposside̾ desiit ĩt̾¬
pellata usucapio est is autem cimpꝰ¬
ca easdem edes possid̾e ceꝑit integro
statuto tẽꝑe lib̾tatẽ usucapiat et

Expanded text:
edificium, concedenda erit legatario utilis actio, qua prohibeatur heres, si postea extollere supra priorem modum aedificium conabiturseruiant aedibus Lucii Titii et aedibus Publii Maeuii, ne altius aedificare mihi liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tollerem, atque ita per statutum tempus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usucapiam: non enim una seruitus Titcapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet.
Abbreviated transcription (Latin):
aull. Euindebere colũpnam
restitũe que honus uicinoꝵ edium
ferebat cuiuisẽent edes quie seruirẽt
noneum qui impon̾e uellz nã ꝯ ĩ lege
ecliumita scriptũ est s paries hon̾i fe¬
ndo uti nuncest itasatisa parte signi

Expanded text:
rum.Eum debere columnam restituere, quae onus uicinarum aedium ferebat, ‹cu›ius essent aedes quae seruirent, non eum, qui imponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', sati
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dolũ malũ ⁊ culpammeam
abẽe ꝙ si sũ dissinitõe persone mulio¬
nem a me conduxisti ⁊ ego eũ tͥ dedis¬
sem cuĩ negligentia iumentũ perierit
illã qͦ culpã metri prãtursi alioqͥn
enmi tͥ eligissem ꝙ huimodi dãpno te
nus tuũ portaret ⁊ secumiter faces ⁊
cum pontẽ transiret redẽptor pontis
portoriũ suũ hx̃o ab eo exigebat q̃raba¬
tur an ⁊̃ ꝓ ip̃a sola uatua reda portori¬
um datũs fu̾it puto si portoriũ mulio
ñ ignorauit ease tnͣsiturum cũ uehicu¬
lũ locaret nulionẽ pr̃are deb̾et locatorẽ

Expanded text:
m dolum malum et culpam meam abesse: quod si sine definitione p‹er›sonae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te nus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit. puto, si mulio non ignoravit ea se transiturum, cum vehiculum locaret, mulionem praestare debere. Rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Cenclał Colonus cũ lege locati¬
onis si ẽet ꝯp̾hensã ut uineas pon̾et
isager locari cepat quesitũ est si dnĩs
istũ cobonũ fundo eiectũ pensionum
debitaꝵ noĩe ꝯueniat ansũptꝰ utilit̾
fc̃os inuineis instituendis reputare
possit opoĩta doli maliexteptõe sꝵ .ł.¬
expensas consequuturũ uł nicħ ampłi
pr̃aturũ. ¶Nauem uux̾it ut de ꝓuĩ¬
cia e renensi aqͥlegiam nauigaret
olei mentis trib milib impoĩtis ⁊ fru¬
mentil modiis octo milib certam̃¬
cede s euenit ut hon̾ata nauis in ip̃a
ꝓuintia nouẽ mensib retin̾et᷑ ⁊ honꝰ
impoĩtũ ꝯmisso tolłet᷑ q̃sitũ est an
uecturas quas ꝯuenit aconductio¬
ne scd̾in loca foem exig̾e nauis possit

Expanded text:
 Colonus, cum lege locationis non esset comprehensum, ut uineas poneretis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali exceptione.expensas consecuturum uel nihil amplius praestaturum. Nauem conduxit, ut de prouincia Cyrenensi Aquileiam nauigaret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed euenit, ut onerata nauis in ipsa prouincia nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conuenit a conductore secundum locationem exigere nauis possit
Abbreviated transcription (Latin):
abeor. Si riuum quem faciendũ
conduxas ⁊ fec̾as anqmͣ eũ ꝓbares
labes corrupit tuũ pericłmest paulꝰ
immo si soli uitioid actio locatoris

Expanded text:
anorum. Si riuum, quem faciendum conduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est. Paulus: immo si soli uitio id accidit, locatoris
Abbreviated transcription (Latin):
rursus heat uenditor ꝙ habuerat ⁊
qr reddendo id fiebat id cirto redhibitio
est applłata qͣiuenditio. ¶Cum red¬
ditur ab emptore mancipiũ uendito
ri de dolo maloꝓmitti oport̾e eũ pomp̃
ait ⁊ ĩo cautdem necͣcriam ẽẽ ne forte
aut pignori datuf sit seruus ab emp¬
tore aut eiꝰ uissu fructũ siue dãpnum

Expanded text:
rursus habeat venditor quod habuerit, et quia reddendo id fiebat, idcirco redhibitio est appellata quasi redditio. Cum redditur ab emptore mancipium venri, de dolo malo promitti oportere e‹i› Pomponius ait et ideo cautiones necessarias esse, ne forte aut pignori datus sit seruus ab emptore aut iussu eius furtum siue damnum
Abbreviated transcription (Latin):
redhibitio fit si detius mancipiũ siue
aĩo sũ corꝑe ab emptore fc̃m est pr̃abi
emptor uenditori ut puta si stupͣtũ¬
patrsi sit aut senitiã emptoris fugiti¬
qiuatũq cã det̾ius fcm sit id arbit̾o iu¬
dicis estimet᷑ ⁊ uenditori p̾stet᷑ ꝙ si fĩ
iudice hõ redhibitus sit reliqͣ autẽ q̃ dixi¬
mꝰ nolit emptor redd̾e sufficit uendi¬
tori ex uendito actio ¶ Iubeut ediles¬

Expanded text:
redhibitio fit, si deterius mancipium sive animo sive corpore ab emptore factum est, praestabit emptor venditori, ut puta si stupratum sit aut saevitia emptoris fugitiquacumque causa deterius factum sit, id arbitrio iudicis aestimetur et venditori praestetur. quod si sine iudice homo redhibitus sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat venditori ex vendito actio. Iubent aediles
Abbreviated transcription (Latin):
milias credidisse. Si filius familias mi
tiones principales ius ignorare potest
⁊ iõ diecei aditionis non ceoit sz fci
ignorantia ita demũ cuiq is nocet
si ñ ei sũma negligentia obiciatur
ciuid .ii. si oñis in cuutate sciant qd
ilie solus ignorat Et recte labeodif¬
finit. Scĩam neq cariosisfimi neq
religentisaimi hoĩs accipiendam
uerum eĩ qui eam rem diligent ĩqui
ignorantiam a ꝓoesse labeo ita a ccpi¬
endum existimat a iuris maxie cosul¬
ti copiam hr̃et ur sua prudentia instru¬
etus sit ut tui facile sit scire ei detrim̃¬
tum sit iuris ignorantia qd̃ raro acti

Expanded text:
milias credidisse. Si filius familias miltiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, uerum eius, qui cum eignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro acci
Abbreviated transcription (Latin):
aut nimia securitis satis expedita est
n delatoria curiositis exigatur.
remr. Eiror fci nec marib cmidẽ in
dampnis i in compendiis obest iuris
autem error nec feminis ĩ copendiis
ꝓ dest certũ d̾mib iuris error ĩ dãpnus
amitende rei sue ñ nocet.

Expanded text:
aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur.num. Error facti ne maribus quidem in damnis uel compendiis obest, iuris autem error nec feminis in compendiis prodest: ceterum omnibus iuris error in damnis amittendae rei suae non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł xu. ad̾. Utrũ autem omine p̾ciũ
restitũe debebit bone fidei possõr anuͦ
ita dem̃ si fc̃s locupletior uidend̾ est.
finge p̾ciũ acceptũ uł perdidisseł con¬
sumpsisse uł donasse ⁊ ubum quidẽ
ꝑuenisse ambiguũ est soluue hoc
ꝙ durat ⁊ putoseq̃ntẽ clausulã senat᷑
gua ut ita dems̃ ꝯputet si ft̃s sit locu¬
t̾it dici qr locupletior in totũ fc̃s est de¬
be uenire l de p̃cio solũ modo senatus

Expanded text:
um.Utrum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum, si factus sit locupletior, uidendum: finge pretium acceptum uel perdidisse uel consumpsisse uel donasse. et uerbum quidem peruenisse ambiguum est, solumne hoc  durat. et puto sequentem clausulam senatus gua, ut ita demum competat, si factus sit locuterit dici, quia locupletior in totum factus est, debere venire, licet de pretio solummodo senatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ usucaptũ est ⁊ ob id de heditate exi
auł .x. xxad. Sietrem⁊: Cit
p̾ciũ hãt bone fidei possõr puta ꝙ eãdẽ ri¬
redim̾it an audiendus sit siuelit rẽ
dare non preciũ in p̾done dicimus e¬
lectc̃emee deb̾eactoris an hic magis
possõr audiendus sit si uelit rem tra¬
d̾e l det̾iorem fc̃am sĩpetitor sip̾cium
desid̾et ꝙ inu̾ecundũ sit taledesidiũ
anueroqz ex reh̾editaria locuple¬
tiorsit ⁊ id ꝙ amplius ht̃ exp̾cio re¬
stitue debeat udendũ nam ⁊ ior̃one
diumadriani ita est. Despicite pr̃es
ꝯscripti nunquid sit equũ possorem
ñ fac̾e lucrum ⁊ precium ꝙ exaliena re

Expanded text:
d usucaptum est et ob id de hereditate exiSi et rem et pretium habeat bonae fidei possessor, puta quod eandem redemerit: an audiendus sit, si velit rem dare, non pretium? in praedone dicimus electionem esse debere actoris: an hic magis possessor audiendus sit, si velit rem tradere licet deteriorem factam, non petitor, si pretium desideret, quod inverecundum sit tale desiderium: an vero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, videndum. nam et in oratione divi Hadriani ita est: "Dispicite, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere lucrum et pretium, quod ex aliena re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sinis negõ sic imponit᷑ funtur so¬
cietas. ¶ Qd̃ siitegris oĩb manẽ¬
tib alt̾ decessit deinde tũc ꝯsequit᷑ res
de qua societatẽ coiersit. tũc eadem
distinad̃e utemͣ qr ĩ mandato ut si
quidẽ ignota fu̾it mors alt̾iꝰ ualeat
societas si notaũ ualeat. ¶Societas
q̃madinod̾ ad heredes sociiñ tnͣsit
ita nec ad arrogatorẽ nealioqͥn in¬
uitus tuus socius efficiatur tñ ñuult
filiusfamł emãcipatͦ fu̾it ꝑmane¬
bit sociꝰ Publicatõe qͦ disthiso¬
cietatem diximꝰ qd̾̃ uͣr spectare adi
bona publicent᷑ nam cũ ĩ ciꝰ locũ¬

Expanded text:
io impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fuerit mors alterius, valeat societas, si nota, non valeat. Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne alioquin invitus quis socius efficiatur cui non vulfilius familias emancipatus fuerit, permanebit socius. Publicatione quoque distrahi societatem diximus. quod videtur spectare ad ubona publicentur: nam cum in eius locu
Abbreviated transcription (Latin):
areposse societati s utrum de eo dictũ
sit cui oĩum bonoꝵ ãmĩstratio essa
est an de eo cui hoc ip̃m noĩatĩ manda¬
tũ est uideamꝰ anu̾oper utrũq recte
posseꝓturatoriqno meo sociũ meũ
renũciare. Qꝑ seruꝰ ap̃ apd̃ alphenũ
itanotat eẽ ĩ potãtẽ dñi cũ ꝓcuratori
eiꝰ renunciatũ est anuelit ratã hr̃e re¬
nũciatõem Igitur is ciꝰ ꝓcuratori
testate ei erit qmͣad mm̃ dixim̃ meo
quisocio renũciat. ¶ Morte unꝰ socii
societas dissoluit᷑ ⁊ si cõsensu oĩum
coita sit płes u̾o fr̃sint nͥ in coeunda
societate ad litẽ ꝯuen̾it. nec heres socii
succedit si qd̃ ex re coꝵ postea c̃isitũ
tem dolus ⁊ culpa ĩ eo qd̃ ex añ gesto
ꝑendeat tam ad heredẽ qmͣ h̾edi pre¬

Expanded text:
are societati. sed utrum de eo dictum sit, cui omnium bonorum administratio concessa est, an de eo, cui hoc ipsum nominatim mandatum est, videamus, an vero per utrumque recte posse procuratori quoque meo socium meum renuntiare. quod Seruius apud Alfenum ita notat: esse in potestate domini, cum procuratori eius renuntiatum est, an uelit ratam habere renuntiationem. igitur is cuius procuratori testate eius erit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat. Morte unius socoita sit, plures vero supersint, nisi in coeunda societate aliter convenerit. nec heres socii succedit: sed quod ex re communi postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo quod ex ante gesto pendet tam ab herede
Abbreviated transcription (Latin):
Ad fructuariũ ꝑtinẽt ⁊̃ aũ reisoli aũ
rei mobił uiuffructus legat᷑. Sei soli
ut puta ecdiũ usufructu legato qui¬
cunq redditus est ad ussifructuarium
ꝑtin quecũq obuentões ex edificiũ
ex areis ⁊ cet̾is quec̃q ediũsunt. Unde
⁊̃ nuiti eũ in possõem uicinaꝵ ediũ
caͣ dãpni infectiplacuit ⁊ iure dñii pa¬
ssessurũ easedes si perseueraretur nõ
taui. nec quicqmͣ amitre finito usu
fructu. Hac rõne labeo scribit nec edi¬
fitiũlice dño te inuito altĩtolle sic̃ nec
aree usufructu legato pot marea edifi¬

Expanded text:
ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem uicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseueretur non caueri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
sacratectahat siqua tñuetustate cor¬
russent neutrũ cogirefic̾esz si ħes re¬
fecerit passurũ fructuariũ uti unde
celsus de m̃o ⁊ sarta tectaq̃rit hñdi
si ciua uetustate corruerit refit̾e nõ
legato. ut puta stipẽdiũ uł tributũ
ł salariũ uł alim̃ta ab eo relictaut¬

Expanded text:
sarta tecta habeat: si qua tamen uetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendisi quae uetustate corruerunt reficere non legato: ut puta stipendium uel tributum uel salarium uel alimenta ab ea re relicta
Abbreviated transcription (Latin):
na rei publice iure adminiatͣ mutu¬
ampectiũam ꝓ eaaccipit pot̾ remeiꝰ
sit ⁊ in fundũ aut in edes aliquis in¬
ducatur eo nz retinet possessionem
pignoris loco donec illi pectiũam sol
uatur. Cum in usuras fructus perti¬
piat aut locando aut ip̃e percipiendo
hĩtandoq itaq si amiserit possõem
solet in fc̃m acłoeuti. ¶ ususfruct᷑
an possit pignori ypothece ue dari q̃¬
sitimiest. ¶ Siue dñs ꝓpͥctatis ꝯue¬

Expanded text:
utuam pecuniam pro ea accipiat, potest rem eius sit et in fundum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia souatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum actione uti.Usus fructus an possit pignori hypothecaeue dari, quaesitum est, siue dominus proprietatis
Abbreviated transcription (Latin):
nori obligato que postea nascunt᷑
tenent᷑ s ⁊ si priorib capitib descẽ¬
dentib totusrex fu̾it renouat᷑ pig¬
nori tenebit᷑. ¶ Statuliber quo
dari ypothece pot̾it. licz ooictõe existẽ¬
te euennescat pign cũ pignori remꝑi¬
gnoratam accepi posse placuit qͣtinꝰ
utraq pectiũa debet᷑ pignus scd̾o cre¬
ditoꝵ tenetur ⁊ tam exceptio qmͣ ac

Expanded text:
ori obligato quae postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renovatus, pignori tenebitur. Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente evanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur, pignus secundo credit
Abbreviated transcription (Latin):
lessunt q̃ tangi ñ possũt qͣlia sũt ea c̃
ĩ iure confistũt sic̃ hr̃editas ususfru
pales płmꝙ continent᷑ siam ⁊ fruatꝰ
quiex fundo percipiunt᷑ corꝑales sunt
⁊ id qd̾ ex aliqͣ obligatde nob debent᷑¬

Expanded text:
sunt quae tangi non possunt. qualia sunt ea quae in iure consistunt: sicut hereditas, usus frporales continentur: nam et fructus qui ex fundo percipiuntur corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debet
Abbreviated transcription (Latin):
cuio usus publicꝰ est iuregentiũ sic̃
ip̃ius flummĩs itaq naues ad eas ap¬
plicare sunes arborib ibi natis re¬
ligare recia siccare ⁊ ex mari deduc̾e
honꝰ aliqd̃ in hus repon̾e cuilibet

Expanded text:
um usus publicus est iure gentium sicut ipsius fluminis. itaque navem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retia siccare et ex mare reducere, onus aliquid in his reponere cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
tutorem fidei comissũ solui nõ possit
non uid̾i morã per hedem sc̃am diuus
pius rescripsit gͦ nec ci debet᷑ ꝙ reipu¬
blice cã affu̾it uł ex alia cã iusta im¬
peditus ex qi restituend̾ indulgentur
pet̾e non potuit quid .n. potest impl¬
tatiei qui solu̾e ⁊̃ si uell nõ potuit
nec simile uid̾i posse qd̃ platuit

Expanded text:
tutorem fideicommissum solui non potuit, tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetblicae causa afuit uel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile uideri posse, quod placuit
Abbreviated transcription (Latin):
demł. Iibtaͣtis alii in re publica ftẽ
usure nonexigunt᷑. Cum usure precii
fundi ab eo qui a fisco em̾at. pet̾entur
⁊ emptor negaret traditam possõem
exigi qui fructus non percepisset.
demr ¶um quidꝰ cauiss secuot ãms
ciuin cũces uairas pr̃aturũ ⁊ siquo
per aliquot ãnos usuris mox stipłor
missa eet diuus martus fortunadoita
rescripsit pͥsidem ꝓiuncie adi ꝙ stipłce¬
de cuiꝰ miquitatem qͥstus es ad modũ
iuste exactionis redigit hec cõstitutio ad
infinitũ modũ excedendũ quidgs si tem¬
panda res est ut in futurũ dũtaxat ex die
cessafõis crescãt usuras. ¶ Diuus pius
ita rescripsit. parũ iuxte p̾t̾itas usãs
petis cͣis ꝯmisisse te longi temꝑis int̾¬
uallũ iudicat c eas a debitore ut gͣtior
apud eñ uidelic cẽs petẽda ᷤ ñ putasti.
In tacito fidei ꝯmisso cẽ emoluintũ hedi
auferendũ ⁊ fisco pr̃and̾ diuus pirescͥp¬
sit gͦ ⁊ usurarium emolum̃tũ. fñ cus
anfertur hedi. ¶ Si pupillo non hnti

Expanded text:
m. Liberalitatis in rem publicam factae usurae non exiguntur. Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traditam sibi possexigi, qui fructus non percepisset. Cum quidam cavisset se quotannis quincunces usuras praestaturum et, si quoper aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, divus Marcus Fortunato ita rescripsit: "Praesidem provinciae adi, qui stipde cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'. In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi. Si pupillo non habenti
Abbreviated transcription (Latin):
laudes q suas ñgͣuitate audire cũ ho¬
nori suo proiunciales id uendicent
⁊ ferras scd̾m mores ⁊ cõsuetudinem
que rectooptinuit dareedes sacras
et oꝑa publica circuire inspiciendi
gr̃a ansartacta que sunt uł aliqiuare¬
fectõe indigeant et siqͣcepta sũt ut
consumuntur ꝓut uires eius .u.p. ꝑ
mittunt. ¶Curare d curatores quo
operam diugentes sollempnnt᷑ ꝓpon̾e

Expanded text:
ate audire, cum honori suo prouinciales id uindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare.Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint uel an aliqua refectione indigeant, et si qua coepta sunt ut consummentur, prout uires eius rei publicae permittunt, curare debet curatoresque operum diligentes sollemniter prae
Abbreviated transcription (Latin):
Ipł. Solent etiã custodiaꝵ cognitõe
mandare legatus .s. ut ap̃ eos auditas
custodias ad se remittant ut innocẽ¬
nandis hoc genꝰ mandati extͣordina¬
riũ est nec .n. pot̾ quis gladiipotatẽ
sibi datani uł ciũ alt̾ius cohertionis
libandigͥ reos iusht acc᷑ari ap̃ eos nõ
possunt cũ esfcũ. Sic̃aut mandare iui¬

Expanded text:
s.Solent etiam custodiarum cognitionem mandare legatis, scilicet ut praeauditas custodias ad se remittant, ut innocend hoc genus mandati extraordinarium est: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam uel cuius alterius coercitionis liberandi igitur reos ius, cum accusari apud eum non possint.Sicut autem mandare iu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ł. Eructuario qui uicit omĩs
cã restituenda ⁊ sosi serui fuit usuffr᷑
legatus quicquid ex re fructuarii uel
ex oꝑissius ꝯsequutus est possõr debe
litis se offerente ñsusficit eũ usũfruct
it̾m renouare. um cau̾eqͦ eũ de euctõ¬

Expanded text:
. Fructuario qui uicit omnis causa restituenda est: et ideo si serui fuerit usus fructus legatus, quidquid ex re fructuarii uel ex operis suis consecutus est, possessor debebliti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictio
Abbreviated transcription (Latin):
s utiles actiones hãt sñ dubio heres
manebit qui semel extitit. Item̃
si ñ prouocauit interdiem subue¬
niturr ut ꝓuocet finge .n. hoc desi¬
derare. Ltem ⁊ in heremoditiis ei
subuenitur. Constat autem oĩb

Expanded text:
 utiles actiones habeat, sine dubio heres manebit, qui semel extitit. Item si non prouocauit intra diem, subuenitur ut prouocet: finge enim hoc desiderare. Item et in eremodiciis ei subuenitur. constat autem o
Abbreviated transcription (Latin):
pones ⁊ stabularii qui ex̾centes ne¬
gotiũ suũ recipuĩt. Cet̾msiexͣ ne¬
ur non detenebuntur. D i filiusf̾.
aut seruus receꝑit ⁊ uoluntas pa¬
tris aut dñi interuen̾it insolidũ
erit ꝯueniendꝰ. Item si seruus ex¬
citoris subripiut uł dampnũ de¬
dit noxar actio cessabit. q ob re-¬

Expanded text:
pones et stabularii, quo exercentes nepones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra nenon tenebuntur. Si filius familias aut seruus receperit et uoluntas patris domini interuenit, in solidum erit, conueniendus. item si seruus exercitoris subripuit uel damnum dedit, noxalis actio cessabit, quia ob re
Abbreviated transcription (Latin):
perit ꝑicłm ad eũ pertine. Ait .n.¬
pretor nisi restituerit in eũ iuditiũ
Si ciuide m̾ces int̾uen̾it ex locatoł
ꝯductoss si tota nains locata sit qui
ꝯduxit ex oducto ⁊̃ de reb que dest̃
ag̾e pot. Siuero res perferendas nai¬
ta ꝯduxit ex locato ꝯueniet᷑ S ⁊ si gͣ¬
tis res suscepte sunt ait ponp̾ depoĩti
agiposse. Miratur gͥ cur honoraria
actio sit inducta ꝯsint ciuiles nisi
forte inquit sout innotescet p̃torcã
agere reprimende imꝓbitatis hoc ge¬
nus hoinu ⁊ qruia in locato ⁊ condu¬
ctoculpa indepoito dolus dunitaxat
prestatur. at ex hoc edicto oũm quire¬
ceꝑit tenetur ⁊ si sñ culpa eius res
perut ur dampnũdatu nisi si quid̾e
fatali ꝯtigit. Idem labeo scribit
si quid naufragio aut per uim pi¬
rataꝵ perierit non ẽẽ iniquũ excep¬
toem dari. Idem erit dicend̾ aut si in
stabulo aut in caupona uis maior
ꝯtig̾it. Codem modo tenentur cau¬

Expanded text:
periculum ad eum pertinere. Ait praetor: "nisi restituent, in eos iudicium si quidem merces interuenerit, e‹x› locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, e‹x› locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praestatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem modo tenentur cau
Abbreviated transcription (Latin):
posse p̾scriptis u̾bis age̾ sicuti si pe¬
nulaᷤ dediss ut tunicas acciꝑet nec ẽe
ħ contͣriũ ꝙ si per errorem opere in¬
debite date sunt ip̃e repeti ñ post̾ nã

Expanded text:
praescriptis uerbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperet: nec esse hoc contrarium, quod, si per errorem operae inde bitae datae sunt, ipsae repeti non possun
Abbreviated transcription (Latin):
nec facias meluis ce dico p̾scͥptis ubiᷤ
agi nisi mices interuenit. Namsim¬
ret deinde mule agg ssatorib fuint
ablate itͣ dies experimenti quide¬
tm̃ ⁊ ait mela intoe utru eit p̾cio iã
erat contͣcta an futura ut si fc̃a p̾ciũ
petet᷑ petat᷑ si futura m̾ces petat᷑ si ñ
exprimit de actõnib puto autẽ siqͥdẽ
perfecta fuit emptio ꝯpete ex uendi¬
to actõem si u̾o nũdũ perfecta ẽẽt ac¬
tionem talem qͣlẽ adu̾sus desutorẽ
dari. ¶ Si cũ em̾e argentũ uelłe
uasculariꝰ ã te detułit ⁊ reliq̃rit ⁊
cum displicuiss tͥ seruo tuo referẽ¬
dum dedisti ⁊ sñ dolo malo ⁊ culpa
tua perierit uascularii eẽ detrimen¬
tũ qr eiꝰ quo cã sit missũ certe culpã
eoꝵ quib custodiã p̾ferendũ uede¬
d̾is pr̃are te oꝑtẽ labeoait ⁊ putop̾¬
scriptis u̾bis actõem in ħ ꝯpet̾ẽ.¬

Expanded text:
nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces interuenit: nam sires, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid etantum. et ait Mela interesse, utrum emptio iam erat contracta an futura, ut si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex uendito actionem, si uero nondum perfecta esset, actionem talem qualem aduersus desultorem dari. Si, cum emere argentum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, uascularii esse detrimentum, quia eius quoque causa sit missum. certe culpam eorum, quibus custodiendum perferendumue dederis, praestare te oportere Labeo ait, et puto praescriptis uerbis act
Abbreviated transcription (Latin):
constituta sit merces ⁊ eo aĩo negõm
gestũ fuit ut postea tm̃ m̾cedis noĩe
daret᷑ qñtũ int̾ nos statutũ sit pla¬
cet qiͣ de nouo neg̃o in ftmdatũ ẽ iu
rogatus anulũ ostend̾it aut respicet
isli excidit anulus ⁊ ita tyb̾ini deue¬
toq minꝰ tributoꝵ noĩe p̾stitutum
foret ꝙͣ eaꝵ usuraꝵ qnͣtitas ẽẽt ut
id titio resti tu̾et ꝙ ampliꝰ p̾stitatũ
ꝯsulebat id ꝙ ampliꝰ ex usuris sem ꝓ¬

Expanded text:
constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut postea tantum mercedis nomine daretur, quantum inter non statutum sit, placet quasi de nouo negotio in factum dandubulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuotoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum consulebat, id quod amplius ex usuris Sempr
Abbreviated transcription (Latin):
est neg̾ goꝵ aget. pot̾it ei imputari
sicũt poss si ñ applłasset.¬
monum̃ti uoluit si qui ampliꝰ
petetur. nec uire fidei ꝯmissi cum
uoluntas finem erogatõis fec̾it
T utoris hr̃e impubes filius ab
ea ciue tutor esus iureb pupille
paterne gessit ñ tenetur s futor

Expanded text:
estorum aget, poterit ei imputari, si cum posset non appellasset.monumenti voluit: si quid amplius petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit. Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor
Abbreviated transcription (Latin):
sensoꝵ.  iberto issamto manda¬
uit pͥectuniamactiꝑe mutuãcuius
lsas creditor secutus contͣxit et fide¬
iussor interuenit. ⁊̃ si peccũa ñ sit ĩ
remeius u̾sa tñ dabitur in eũ neg̾g̃oꝵ¬
plũ institutorieactõis. Inter nego¬
tia semꝓnii qiue gerebat ignorans ty¬
cii negotia gessit. ob eam quo spemꝰ
semꝓnio tenebrͣ s eĩ cautõem indẽp¬
nitatis osfõ iudicis preberi necc̃e est
adu̾sus tytiũ cuii datur actõ. Ide in
tutore iiris est. item iniuditio
deducantãt a reo deĩtam frustͣro¬
ris amicusultro eg̾it causas ab sen¬
cie eius allegans iuidici culpam ccͣ¬

Expanded text:
sorum. Liberto uel amico mandauit pecuniam accipere mutuam: cuius litteras creditor secutus contraxit et fideiussor interuenit: etiamsi pecunia non sit in rem eius uersa, tamen dabitur in eum negoplum institoriae actionis. Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit: ob eam quoque speciem Sempronio tenebitur, sed ei cautionem indemnitatis officio iudicis praeberi ne‹ce›sse est aduersus tutore iuris est. Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius allegans iudici: culpam con
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝓprietas legata sit priusamex testo
ageretur detesserit minus dubitandũ¬
est quin hes eius plenam ꝓprietatẽ sit de

Expanded text:
prietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit de
Abbreviated transcription (Latin):
tampectiñamaccep̃. ul nu̾atã Itmac¬
auctoritatẽ rei iudicate repeto qͥdem
cessat. Ip̃e autẽ stellionatꝰ crimũe pp̃ suã
salliditatẽ plectetur. ¶Fide uissor
sisolus temꝑelib̾at᷑ añ solu̾it creditori
recte mandati hebit actõem adu̾sus reũ
pleut ⁊ debitorẽ lb̾auit sigͥ ꝑatus¬

Expanded text:
tam pecuniam accipit vel numeratam iterum acauctoritatem rei iudicatae repetitio quidem cessat, ipse autem stellionatus crimine propter suam calliditatem plectetur. Fideiussor, si solus tempore liberatus tamen solverit creditori, recte mandati habebit actionem adversus reum: plevit et debitorem l
Abbreviated transcription (Latin):
ignarꝰ fideissor solu̾it puto man¬
dati eni hr̃e actõem ignoscend̾.n.
ei si nõ diumauit debitorẽ soluisse
debitor .n. debuit notũ fac̾e fideiꝰsori
se iam soluisse ne forte creditor ob
repat ⁊ ignorãtiã eiꝰ circũuelat ⁊ ex¬
cuciat ei sũmã in qmͣfideĩsit hoc idem
tractari in fideiussore pot̃ si ꝯsoluisst
si c̾tiorau̾it resi sic dem̃ reus solu̾it ꝙ
solu̾e non oportebat ⁊ credo si ꝯposs
eũ c̾tiorare fecit oꝑte̾ mandati agẽtẽ¬
reus indebiti actõem fideuissori cedet
ne duplũ creditor ꝯseqͣt ̃ quidã tũ ⁊
si sciens oͥmittat fideiussor caret frai¬
de ut puta si exeptõem ꝓmisit. ꝓcura¬
toriã omiserit siue sciens siue igno¬
rans. de bona fide. Wagit cui ñ cõgru

Expanded text:
ignarus fideiussor solverit, puto eum mandati habere actionem: ignoscendum est enim ei, si non divinavit debitorem solvisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se solvisse, ne forte crerepat et ignorantiam eius circumueniat et excutiat ei summam, in quam fideiussit. Hoc idem tractari et in fideiussore potest, si, cum soluisset, non certiorauit reum, sic deinde reus soluit quod soluere eum non oportebat. et credo, si, cum posset eum certiorare, non fecit, oportere mandati age cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum creditor consequatur. Quaedam tamen etsi sciens omittat fideiussor, caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit sive sciens sive ignarus: de bona fide enim agitur, cui non co
Abbreviated transcription (Latin):
solũ acceꝑãut manumitt̾em ueluti si
ꝯꝑerĩt eum postea fłas rões ꝯfecisse ĩ si¬
dias uite pͥoris astruxisse tenebor nͥ deñ

Expanded text:
solum acceperam, ut manumitterem, veluti si compererit eum postea falsas rationes confecisse, insidias vitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi den
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ a pretore hoc edicto cõpellut᷑
ueluti tum ꝓcurator res rones ue
per mandati actõem. ¶ S cũ dolo
socius negotia gessit p̾torper hãc
clausulã ñ interuenit est autem
ꝓsocio actõ. ¶ S nec tutorem co¬
git p̾tor pupslio edere r̃ones ⁊ si
iudicio tutele solz cogi ed̾e. Nec in¬
terest si successores aut pr̃ aut dñs
argentarii euisdẽ fu̾int ꝓfessionis
quia cum in locũ ⁊ ius succedant
argentariiptib eius fungidebẽt.
¶Is autem cuu argentarius rões¬

Expanded text:
nec tamen a praetore per hoc edictum compelluntur. ueluti cum procurator res rationesue per mandati actionem. et cum dolo malo socius negotia gessit, praetor per hanc clausulam non interuenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere. Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius r
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur quotiens opus erit nam
nes edere tc̃ punitur cũ dolo malo
sĩ exibet. s culpãũ p̾stabit. nisido¬
lo malo ꝓximã dolo autẽ maloñ
ecliclit et quimaliciose eclidit ⁊
qui in totum ñ eclidit. ¶ Is aut̃
qui in hoc eclictum incid̾it id p̾stat
qd̃ interfuit meas rões ecli ⁊ decer¬
neretur a p̾tore ñ ꝙ hodie interest
⁊ iõ licet interẽẽ desiit uł minoris
ul pluris interẽe cepit locũ actio
sihabebit n adaugmentũnz ad

Expanded text:
cipitur "quotiens opus erit". nanes edere, tunc punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi dolo proximam. dolo malo autem non edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit. Is autem, qui in hoc edictum incidit, id praestat, quod interfuit mea rationes edi, cum decerneretur a praetore, non quod hodie interest: et ideo licet interesse desiit uel minoris uel pluris interesse coepit, locum actio non habebit neque augme
Abbreviated transcription (Latin):
suas legauit ñ uidetur contin̾rqr
iuris successor hiis u̾bis significat᷑
non magis q̃ si eiuiuus eas dõasset.
d nec habetur tenebr̃ cum nec posa

Expanded text:
suas legauit, non uidebitur contineri, quia iuris successor his uerbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec pos
Abbreviated transcription (Latin):
toꝓcedit plane sic credentẽ uuln̾auꝰ¬
it erit acquilie locusautẽ siue ĩctami¬
ne seruũ occid̾it nͥ dño ꝯmittente h

Expanded text:
ulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occidit, nisi si domino
Abbreviated transcription (Latin):
factus exeg̾at aliquid debitorib
paterius mox desiderabat restitin
inintegrum quo magis abstiu̾et
paterna h̾editate ccdicebat᷑ ei qł
maior ft̃s ꝯprobass qd̾ minori si

Expanded text:
factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori si