comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dicentes se eẽ sapientes stulti facti sum
inmutauerunt głam incorrupti dei i
cudinem ĩmaginis corruptibilis homins.
uolucrum & quadrupedum. & serpente
uel qui istis simulacris non dediti. aut
nimis dediti: coluerunt tamen et seruien
creaturȩ. potius quam creatori. Absit om̃in
ut istor uanitates et insanie mendaces. lini¬
tose nuge ac suꝑbus error. recte liberales lite¬
re nominentur: hominum scilicet infelicm
beramur de corpore: mortis huius non cogui¬
uerũt: nec in eis ipsis quȩ sunt uera sensenur
hystoria sane cuius scriptores fidem se pres¬
pue narrationib suis debere ꝓfitentur. fort¬
sis habeat aliquid cognicione dignũ libente
suie bona siue mala hominũ tamen uera ncĩ¬
tur: quamuis ui eis cognoscendis qui scõ si
ñ adiuti sunt. rumoresq colligere ipsa he
non uideo. E st tamnen in eis aliqua ꝓpinquts
libertatis si uoluntatem mentiendi ñ habed

Expanded text:
et dicentes se esse sapientes stulti facti sunt et et dicentes se esse sapientes stulti facti sunt et inmutauerunt gloriam incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non dediti aut non nimis dediti coluerunt tamen et seruierunt creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut istorum uanitates et insaniae mendaces, uentosae nugae ac superbus error recte liberales litterae nominentur hominum scilicet infelicium,beramur de corpore mortis huius, non cognouerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt rumoresque colligere ipsa humnon uideo. est tamen aliqua in eis propinquitas libertatis, si uoluntatem mentiendi non habent
Abbreviated transcription (Latin):
rium non litteris illis quas uariarum serui
libidinum liberales uocant. s dnicopane nu-¬
tritus: quantus ei potuit ꝑ nrãs angustias
dispensari. Quid enim aliud dicendum ẽ eis.
qui cum sint iniqui & impis liberaliter sibi
uidentur erudici: nisi qd in licceris uere libe¬
ralib legimꝰ. si uos filius liberauerit. cunc
uere liberi eritis: ꝑ eum namq prestatur.
ut ipse ętiam quȩ liberales discipline ab eis
qui in libertatẽ uocati non sunt. appellant᷑:
quid in se habeant liberale noscatur. Neq
enim habent congruum libertati: nisi qđ
habent congruum ueritati. Unde illȩ ipse
filius: & ueritas inquit liberabit uos. Non
gͦ ille ĩnum̾abiles & ĩpie fabule. qͥbꝰ uanoꝵ plena st̃ car¬
muina poetarũ: ullom nr̃e consonant libertati Nõ
oratorum inflata & expolita mendatia ne
uissent᷑ dm̃ non sicut deum głificauert̃
grãs egerunt. sed euanuerunt in cogitam¬
bus suis. & obscuratum est insipiens soa

Expanded text:
rium non litteris illis, quas uariarum serui rium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent congruum ueritati. unde ille ipse filius: Et ueritas, inquit, liberabit uos. non ergo illae innumerabiles et impiae fabulae, quibus uanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo nostrae consonant libertati, non oratorum inflata et expolita mendacia, nognouissent deum, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
debui iam reddere litteras sc̃e haritati tue.
sine his libris quos ame scĩ amoris iure uio¬
lentissime flagicasti: ut hac saltem obedientia
respondẽm epłis tuis quib me magis onera-¬
re quam onerare dignatus es. quamquã ubi
succumbo quia oneror ibi ȩtiam quia dili¬
gor subleuor. Neq enim a quolibet diligor.
subleuor. & eligor. s ab eo uiro & sacerdote:
quem sic acceptum deo sentio: ut cum animã
tuam tam bonam leuas ad dñm. quoniam in
illa me habes. leues & me. Debui gͦ nunc libros
mittere quos emendaturum me ẽẽ ꝓmiseram.
et ideo non misi quia non emendaul. non qu
nolui s quia non potui: curis uidelicet mul¬
tis. & multum preualentib occupatus. Ni¬
mis autem ingratum ac ferreum fuit. ut ce
qui nos sic amas. hic sc̃s fr̃ & collega nr̃ possi¬
dius in quo non nrãm ñ paruam paruã pre¬
sentiam repꝑies. uel non disceret. uel sine nos¬
tris litteris disceret. Est enim ꝑ nr̃m myniste¬

Expanded text:
debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris iure uiolentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderem epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominum, quoniam in illa me habes, leues et me. debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram et ideo non misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis uidelicet multis et multum praeualentibus occupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te, qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies, uel non disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum ministe
Abbreviated transcription (Latin):
ea uictos. quoꝵ inde cõmunio seꝑata ẽ : eligãt.
gͦ utrum malint credere qd ꝓnunciauerunt
eccłiastici cognitores: an quod murmurant
uicti litigatores. Adu̾sus istam complexionem
dictu breuissimam. indellectu facillimam.
adcendite diligenter ꝓ ur̃a prudentia. quam
nichil sobrium responderi possit: et tamen
malus polemo magis hebrietate inueterati
erroris eu̾titur. Date ueniam ꝓlixiori fortas¬
sis epłȩ quam iocundiori. uerumtamen ut
arbitror uciliori quam blandiori: dñi hono¬
rabiles & merito suscipiendi karissimi ad de¬
siderantissimi fr̃s. De aduencu autẽ ad uos
nr̃o: utrorq desiderium deus impleat.Quã¬
do enim karitatis ardore accendam᷑us ad
uisitandos uos uerb̃ explicare non possumꝰ:
sed benigne credere minime dubitamus
OMINO beatissimo. Lx¬
et uenerabiliter harissimo.
& sincerissimo. desid̾antissimo
frĩ & coep̃o memorio: augꝰ¬
tinus in dño salutem. Nullas

Expanded text:
ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an quod murmurant uicti litigatores. aduersus istam complexionem dictu breuissimam, intellectu facillimam adtendite diligenter pro uestra prudentia quam nihil sobrium responderi possit; et tamen malus Polemon magis ebrietate .............. inueterati erroris euertitur. Date ueniam prolixiori fortassis epistulae quam iucundiori uerum tamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito suscipiendi, carissimi ac desiderantissimi fratres. de aduentu autem ad uostrorumque desiderium Deus impleat. Quanto enim charitatis ardore accendamur ad visendos vos, verbis explicare non possumus; sed vos benigne credere minime dubitamus. OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER CARISSIMO T SINCERISSIMO DESIDERANTISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO MEMORIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullas
Abbreviated transcription (Latin):
illos de questione ipsius unitatis ꝓ suȩ salutis
sollicitudine ꝑmouet. hoc sibi quantum existi-¬
mo iustissimum extorqueant. ut de cacholica
eccłia. id ÷ coto orbe diffusa. id potiꝰ credant qd
dicunt. De ipsa uero dissensione quȩ incer ho¬
mines orta est. qui qualeslibet fuerint. ñ utiq
preiudicant ꝓmissis dei. qui dixit ad abrahã
in semine tuo benedicentur omnes gentes.
quod creditum ẽ cum audiretur predictũ.
& negatur cum uidetur impletum: hoc tam̃
interim breuissimum. et nisi fallor inuictissi¬
mum cogitent. aut actam ẽẽ istam causam in
eccłiastico transmarino iudicio: aut non ẽẽ ac¬
tam. Si acta ibi ñ ÷: innocens ẽ xp̃i societas ꝑ
om̃s cransmarinas gentes. cuius societatis
nos cõmunione gaudemus. et ideo ab eis ig¬
nocentib utiq sacrilega direptione seꝑantur.
Si uero acta ibi ÷ ista causa. quis non incelli¬
gat. quis non sentiat. quis non uideat eos in

Expanded text:
illos de quaestione ipsius unitatis pro suae salutis illos de quaestione ipsius unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, hoc sibi, quantum existimo, iustissimum extorqueant, ut de catholica ecclesia, id est toto orbe diffusa-id potius credant, qudicunt. de ipsa uero dissensione, quae inter homines orta est — qui quales libet fuerint, non utique praeiudicant promissis dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes, quod creditum est, cum audiretur praedictum, et negatur, cum uidetur impletum —, hoc tamen interim breuissimum et, nisi fallor, inuictissimum cogitent, aut actam esse istam causam in ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, quis non uideat eos in
Abbreviated transcription (Latin):
ħͥ si ex luxurioso continens factus. ita sciret cu¬
ilis eẽt hoc donum. et eum abiectis suꝑsticioni¬
di gentium pie coleret. non solum continens.
s eciam ueraciter sapiens & salubriter religios
cxisteret: quod ei ñ cantum ad presentis uitȩ ho-¬
nestatem. uerum & ad future in mortalitacem
ualeretIuancominus gͥ michi arrogate de¬
beo conu̾sionem istam urãm uł popłi urĩ quã
nob̾ modo nunciastis: quȩ me nec loquente. nec
saltem presente ꝓculdubio diuinitus fac ta est.
in quib ueraciter facta ẽ ͤ hoc itaq precipue
cognoscite: hoc pie humiliteros cogitate. Deo
frs deo grãs agite: dm̃ timete ne deficiatis. a ma¬
te ut ꝓficiatis. Si autem adhuc quosdam amor
hominis occulte segregat. & timor hominis fal¬
laciter congregat: obseruent qui tales sunt qͣm
dm̃ cui nuda ẽ humana conscientia. nec testẽ.
fallunt. nec uidicem fugiunt. Si quid autem

Expanded text:
ergo si ex luxurioso continens factus ita sciret, cuergo si ex luxurioso continens factus ita sciret, cuius esset hoc donum, ut eum abiectis superstitionibus gentium pie coleret, non solum continens sed etiam ueraciter sapiens et salubriter religiosus existeret, quod ei non tantum ad praesentis uitae honestatem uerum et ad futurae inmortalitatem ualeret. quanto minus igitur mihi adrogare debeo conuersionem istam uestram uel populi uestri, quam nobis modo nuntiastis, quae me nec loquente nec saltem praesente procul dubio diuinitus facta est, in quibus ueraciter facta est! hoc itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterque cogitate. deo, fratres, deo gratias agite, deum timete, ne deficiatis, amate, ut proficiatis. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregat et timor hominis fallaciter congregat, obseruent, qui tales sunt, quoniam deum, cui nuda est humana conscientia, nec testem fallunt nec iudicem fugiunt. si quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
tmꝑantiȩ disputando. ñ solum ȩbriosũ ue¬
tum et tunc ebrium ad mores alios repen¬
⁊ conuertit. Quamquam gͦ illi sicut prudent̃
t ueracit̃ incellexistiᷤ. ñ deo fuerit ad quisitus.
ẜtantum a dñatu luxuriȩ lib̾atus: tamẽ nec
dipsum quidem quod melius in eo factum ẽ.
simano oꝑi tribuerim s diuino. Ipsius nãq
unoris quod ÷ infirmum nrm. si qua bona
unt sicut forma & uires. & salus. & si quid
hinsmodi est: non sunt nisi ex deo creatore.
a ꝑstctore nature. Quancomagis animi bona
dinare. nullus alius potest. Quid enĩ suꝑ¬
bius uł ingratius cogitare potest humana
uecordia. si putauerit cum carne pulchrum
deus faciat hominem. animo castum ab homi¬
le fieris hoc in libro xp̃iane sapientiȩ: sic scͥp¬
iim est. Cum scirem inquit quia nemo esse
potest continens nisi deus det: & hoc ipsũ erat
sapientiȩ scire cuius ẽẽt hoc donum. Polemo

Expanded text:
temperantiae disputando non solum ebriosum uetemperantiae disputando non solum ebriosum uerum et tunc ebrium ad mores alios repente conuertit. quamquam ergo ille, sicut prudenter et ueraciter intellexistis, non deo fuerit adquisitus sed tantum a dominatu luxuriae liberatus, tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim sed diuino. ipsius namque corporis, quod est infimum nostrum, si qua bona sunt sicut forma et uires et salus et si quid eius modi est, non sunt nisi ex deo creatore ac perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superbius uel ingratius cogitare potest humana uecordia, si putauerit. cum carne pulchrum deus faciat hominem, animo castum ab homine fieri? hoc in libro Christianae sapientiae sic scriptum est: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. Polemon
Abbreviated transcription (Latin):
O MINIShonorabili
et merito suscipiendis habl¬
simis ac desiderantimis Pl
Si id quod in ur̃a ciuitate nos grauit̾ coni¬
tristabat. absup̃tum ẽ. si duricia cordis hund¬
upit dulcedo pacis. unitatisq haritas
am reuerberat ocłos saucios. s sauos il¬
us ac uegetat: non sunt hȩc oꝑa nr̃a sed
nudiius nob̃ loquentib & hortantib ꝓueni¬
at hoc autem ille efficit qui ꝑ ministros suos
num signis extrinsecus admonet: rebus au¬
tn ipsis ꝑ seipsum intrinsecus docet: Nec idõ
oignus nos moueri oportet ad uisendos uos:
quonam quicqͥd in uob̃ laudabile factum est.
non a nobis s ab illo factum ẽ. qui facit mira¬
biia solus. M ulto enĩ alacrius debemus accu¬
ne ad expectanda oꝑa diuina quam nr̃a: qͥa
enos si quid boni sumus. opus illius nõ ho¬
mnun sumus. Unde apłs dixcit. Neq qͥ plan¬
ti c̃ aliquit neq qui rigat: s qui increm̃tum
ac deus. Xenocrates polemonem ut scribitis
s nos ex illis litteris recordamur. de fruge

Expanded text:
ominis honorabilibus et merito suscipiendis, charissimis ac desideratissimis fI. Si id quod in vestra civitate nos graviter contristabat, absumptum est; si duritia cordis humasapit dulcedo pacis, unitatisque charitas iam reuerberat oculos saucios, sed sanos inlustrat ac uegetat, non sunt haec opera nostra titudinis nobis loquentibus et hortantibus proueniret. hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. nec ideo pigrius moueri nos oportet ad uisendos uos, quoniam, quicquid in uobis laudabile factum est, non a nobis sed ab illo factum est, qui facit mirabilia solus. multo enim alacrius debemus accurrere ad spectanda opera diuina quam nostra, quia et nos, si quid boni sumus, opus illius, non hominum sumus; unde apostolus dixit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. Xenocrates Polemonem, ut scribitis et nos ex illis litteris recordamur, de fruge
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ue audem pregnantib & nucrientib
in illis dieb Erit enim pressura magna suꝑ
terram. & ira popło huic. & cadent inore gladii.
& captiui ducentur in om̃s gentes. & ierłm cal¬
cabitur a gentib donec impleantur tempo¬
ra nationum. Unde autem ad hoc uentum ẽ:
matheus ita scribit. Cum gͦ uideritis ab ho¬
minationem desolationis quȩ dicta ẽ a da¬
nihele ꝓpħa stantem in loco sc̃o: qui legit in

Expanded text:
gitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus gitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram et ira populo huic et cadent in ore gladii et captiui ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. Unde autem ad hoc uentum est, Matthaeus ita scribit: Cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco
Abbreviated transcription (Latin):
lon uid̾ eat ad aduentum diĩ nouissimum
painere quod dictum est cum uideritis hȩe
siri scitoce qm̃ ꝓpe ẽ regnũ dei : illud autem
I dictum ẽ ue pregnantib & nutrientib
i illis dieb. orate. autem ut non fiat fuga
isa hpeme uel sabbato. erit ertim cdi nc tribu¬
latio magna quał non fuit ab inicio mun¬
di neq fiet: sic est positum scđm matħm
& scđm marcum. ut incertum sit utrum de
excidio illius ciuitatis. an de scłi fine intelli¬
gi debeat. Sic enim hoc ipsum legitur apud
marcum. Ue autem pregnantib & nutrien¬
tib in illis dieb. Orate ut hyeme ñ fiant.
Erunt enim dies illi tribulationis tales qͣ¬
les non fuerunt ab inicio creature quã con¬
didit ds̃. usq nunc: neq fient. Et nisi bre¬
uiasset dñs dies illos: non fuisset salua oĩs
caro: Sed ꝓpter electos quos elegit: breuiauit
dies. Non dissimiliter & matheus. Hoc autem
lucas ita posuit: ut appareat ad illius ciuita¬
tis excidium ꝑtinere. Flam sic apud eum le¬

Expanded text:
adventum Domini novissimum pertinere quod dictum est, Cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei? Illud autem quod dictum est, Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi, neque fiet; sic est positum secundum Matthaeum, et secundum Marcum, ut incertum sit utrum de excidio illius civitatis, an de saeculi fine intelligi debeat. Sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum, Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate ut hieme non fiant. Erunt enim dies illi tribulationis tales, quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit deus, usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum le
Abbreviated transcription (Latin):
dñs effundam de sp̃u meo suꝑ omnem ce¬
nem: & cetera. Iam tunc gͦ erant diests¬
suni. Quantomagis nunc etiam si tar
dierum remansit usq in finem quan
ad hunc diem a dñi ascensione transace
ẽ. uel aliquid siue minus restaͬt siue anpll
quod ꝓfecto nescimus. quia non ẽ nm̃scire
tempora quȩ pater posuit in sua pocestati
cum camen sciamus in nouissimis tẽporle
in nouissimis dieb. in nouissima hora nos
qui erunt post nos. donec ad illos ueniatu
qui erunt si dici pocest nouissimor nouis
atq ad ipsum omĩno nouissimum. quẽ u
intelligi dñs ubi dicit & resuscitabo eũs
nouissimo die: qui quam longe absit cõll¬
hendi non potest. Signa quȩ in euanglio l¬
tura predicta sunt. sicut commemoras scicda
tua scđd̾m lucam: eadem sunt scđ̾m mathal
& scđm marcum. hi enĩ tres narrant que
dixerit dñs cum interrogatus esset adil
discipłis suis quando futura eeñt que al

Expanded text:
nus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectione cõmutabitur. & induet ĩcor¬
ruptionem. atq inmortalitatẽ : & quia semi¬
natur corpus animale. resurget corpus sp̃i¬
tale. transfigurante dño corpus humilitatis
nr̃e ut conforme faciat corporali głiȩ suȩ. &
quod sp̃u mentis nr̃ȩ renouamur in agnici¬
one dei: scđm imaginem eius qui creauit nos.
In his atq huius modi scripturarum sancta¬
rum auctoritatib ꝑ fidẽ ambulantes. qui da¬
do uł ad uito diuinitus. intellectu spitaliter ꝓ¬
fecerunt. et spĩtalia sp̃italib comꝑare potue¬
runt. uiderunt melius uideri mente quãm
corpore: et ea uideri mente quȩ ñ continerẽ¬
tur locis. nec inter se locoꝵ interuallis sepa¬
rentur. nec minora eẽnt in parte quam ĩ coto:
hinc ÷ quod fiducialiter ille dixit qd nec in
loco ds̃ uidetur s mundo corde. nec corpo¬
ralib ocłis queritur. nec circumscribitur

Expanded text:
induet incorruptionem atque inmortalitatem et quia seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale transfigurante domino corpus humilitatis nostrae, ut conforme faciat corpori gloriae suae, etquod spiritu mentis nostrae renouamur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit nos. in his atque huius modi scripturarum sanctarum auctoritatibus per fidem ambulantes qui dato uel adiuto diuinitus intellectu spiritaliter profecerunt et spiritalia spiritalibus comparare potuerunt, uiderunt melius uideri mente quam corpore et ea uideri mente, quae non continerentur locis nec inter se locorum interuallis separarentur nec minora essent in parte quam in toto. Hinc est. quod fiducialiter ille dixit, quod Cnec in loco deus uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur
Abbreviated transcription (Latin):
esse coniunctum. quancominus uult
nis consticuta coniux uirum in mał he
seꝑacum : lege ipsum locum in ȩuanglls
est uax pia. crede deo. Doles uidelicet com¬
gem mortuam: & putas si eam laudauem e
meis affatib consolabis. Disce qd̃ doleas sici
illa non eris. an magis tibi dolendum ẽ. quas
ame rĩdum laudatur:⁊ quam mͥ qd̾ ate nõani¬
tur. am utiq si amares: cum illa ẽẽ post ne¬
tem desiderares. Quod ꝓfecto non eris si qua¬
lis es. cał eris. ama gͦ cuuis exigis laudẽ: ne
quod mendaciter exigis. iuste tibi negemi
alia manu dñs sibi prestet de tua salute gais¬
dere: dñe dilectissime et honorabilis fratta¬

Expanded text:
esse coniunctum, quanto minus uult in esse coniunctum, quanto minus uult in bonis constituta coniux uirum in malis habere separatum! lege ipsum locum in euangelio: Christi est uox pia; crede deo. doles uidelicet coniugem mortuam et putas, si eam laudauero, quod meis affatibus consolaberis. disce. quod doleas. si cum illa non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis frat
Abbreviated transcription (Latin):
tu imitationem ego laudem: quam quan sa
supra dixi laudem ab hominib iam ila sd
rat: iiitationem uero tuam tantum queri
am defuncta. quantum te dilexit ȩtiam asi¬
milem uiua. faciam de illa qđ uis: cum tuge¬
ris quod & ego uolo & illa. Si enĩ diues illes¬
ꝑb atq impius sicut in ȩuangłio dñs loqua.
qui induebatur purpura & bysso & epulabia
quotidie splendide. cum malor meritors pe
apud inferos lueret. neq de digito contemi
ante ianuam suam pauꝑis aqͣ stillam impe¬
re ualuisset: recordatus ẽ quinq fr̃s suos
rogauit ad eos eundem pauꝑem mitti. ciu
requiem in sinu abrahe longe ꝓspiciebat. n
& ipsi uenirent ĩ illũ torm̃tors locumꝰ ur¬
tomagis tua coniux te recordatur: quantm
gis te casta ñ uult ad penas uenire mechotis
si fr̃s suos nec suꝑb ad penas uenire uolut
suꝑboꝵ: & cum fr̃ nollet frĩbus in mall

Expanded text:
tu imitationem. ego laudem. quamquam, sicut tu imitationem. ego laudem. quamquam, sicut supra dixi, laudem ab hominibus iam illa non quaerat, imitationem uero tuam tantum quaerit etiam defuncta, quantum dilexit etiam dissimilem uiua. faciam de illa, quod uis, cum 15 tu feceris. quod et ego uolo et illa. Si enim diues ille superbus atque impius. sicut in euangelio dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinu Abrahae longe prospiciebat, ne et ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uoluit superborum! et cum frater nollet fratribus in malis se
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c cogitetur. apłs audiatur dicens. tollens
gͦ membra xp̃i faciam membra meretricis:
Si qualcumq ep̃i amici tui uerba sꝑnis ĩ cor-¬
de tuo: corpus dñi tui cogita in corpore tuo. Pos¬
tremo qm̃ de die in diem differendo peccas. cũ
extremum diem tuum nescias: nunc ꝓbabo
quantum ab ore nr̃o laudes cipriane deside
desideres. Certe si adhuc in scola rethoris uer-¬
ba discipłis uenderem: prius ab eis mercedẽ
sumerem U endere tibi uolo laudem pudicissi¬
me uxoris cue: prius michi mercedem da pu¬
diciciam tuam. Da inquam: et accipe. huma¬
num dico. ꝓpter infirmitatem cuam. Puco qđ
non sit ate digna cypriana. cuius laudib an-¬
ce ponas amorem concubinarum cuarũ: quod
utiq facies si ꝑmanere in illo amore. quam ad
istas laudes ꝑuenire malueris. Quid mͥ uis ex¬
corquere poscendo: cum ꝓ ce uideas eẽ qd posco:
Quid precaris subiectus: quod potes uie:
rectus: os ittamus munera spiũ coniugs q

Expanded text:
Christus cogitetur. apostolus audiatur dicens: Tollens Christus cogitetur. apostolus audiatur dicens: Tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? si qualiscumque episcopi amici tui uerba spernis in corde tuo, corpus domini tui cogita in corpore tuo. postremo quonam de die in diem differendo peccas, cum extremum diem tuum nescias? Nunc probabo, quantum ab ore nostro laudes Cyprianae desideres. certe. si adhuc in schola rhetoris uerba discipulis uenderem, prius ab eis mercedem sumerem. uendere tibi uolo laudem pudicissimae uxoris tuae: prius mihi mercedem da pudicitiam tuam: da. inquam, et accipe. humanum dico propter infirmitatem tuam: puto, quod non sit a te digna Cypriana, cuius laudibus anteponas amorem concubinarum tuarum, quod utique facies, si permanere in illo amore quam. ad istas laudes peruenire malueris. quid mihi uis extorquere poscendo, cum pro te uideas esse, quod posco? quid precaris subiectus. quod potes iubere correctus? mittamus munera spiritui coniugis tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
uero seruum. insaciabili ꝑ tot scorta libidi¬
ne diffluentem. & laudes defuncte caste con¬
iugis a nobis uelut ad mitigandam mesticiã
suam iurȩ amicitiȩ flagitantem. ep̃i pacient̃
audimus:cum esses non dicam cathecuminꝰ.
s in errore nob̃cum ꝑruciosissimo constitutus.
uuenis iuniorib nobis. ab hoc te uitio dem¬
ꝑantissima uoluntate correxeras: quo ñ post
longum tempus sordidius reuolutus. dein¬
de in extremo uitȩ ꝑicło baptizatus. ñ dicã te
fide etiam nob ecce iam senib. & insuꝑ epĩs nõ¬
dum emendari uis: et de bone uxoris morte
ꝑ nos consolari. Nos de hac tua ueriorã mor¬
te quis consolatur: an quia non possumꝰ obli¬
uisci tanta erga nos merita tua: idõ cruc iandi
adhuc sumus morib tuis: ideo contẽpnendi
et ꝓ nichilo habendi: quando gemimus ad te
de ce: s ed fateamur nos non eẽ aliquid ad te
corrigendum. ac sanandum. Ds̃ adtendatur.

Expanded text:
uero seruum insatiabili per tot scorta libidiuero seruum insatiabili per tot scorta libidine diffluentem et laudes defunctae castae coniugis a nobis uelut ad mitigandam maestitiam suam iure amicitiae flagitantem episcopi patienter audimus? cum esses non dicam catechumenus sed in errore nobiscum perniciosissimo constitutus iuuenis iunioribus nobis, ab hoc te uitio temperantissima uoluntate correxeras, quo non post longum tempus sordidius reuolutus deinde in extremo uitae periculo baptizatus non dicam te fideli sed etiam nobis ecce iam senibus et insuper episcopis nondum emendaris. uis de bonae uxoris morte per nos consolari; nos de hac tua ueriore morte quis consolatur? an, quia non possumus obliuisci tanta erga nos merita tua, ideo cruciandi adhuc sumus moribus tuis, ideo contemnendi ct pro nihilo habendi, quando gemimus ad te de te? sed fatemur nos non esse aliquid ad te corrigendum ac sanandum; deus adtendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dem ac licitam post illam coniugem quere¬
res: hic cu diccurus es. Quid mecũ asꝑe agis.
quid dure obiurgas: nonne inter hȩc uerba
ecce seniuimus: dum uita ducitur prius fini-¬
enda. quam corrigenda : uis ut ignoscam exi¬
ciabili securitati tue: quanto sacius tu ignos¬
cis si non amabili certe miserabili sollicitudi¬
ni mee: inimico quidem animo tullius inue¬
hebatur. et longe aliter erat ad terrȩnã rẽ pu-¬
blicam. gubernantis intentio: & tamen ait.
supio patres conscriptime ẽẽ clem̃tẽ: cupio in
cantis rei publice ꝑiclis non dissolutum uidi:¬
Quanto iustius ego dico. cum ipse noueris
quam tibi amicum animũ geram. in ȩterne
ciuitatis seruicio constitutus. minister uerbi
sacramentiq diuini: cupio fr̃ corneli me esse
clementem. cupio in tantis cuis meisq ꝑicłis
non dissolutum uideri: plebs mulierũ excu-¬
bat laterib cuis. crescit in dies pelicum nu-¬
merus. eiusdem autem numeri dnm immo

Expanded text:
dem ac licitam post illam coniugem quaeredem ac licitam post illam coniugem quaereres? Hic tu dicturus es: \'Quid mecum aspere agis? quid dure obiurgas?\' nonne inter haec uerba ecce senuimus. dum uita ducitur prius finienda quam corrigenda? uis. ut ignoscam exitiabili securitati tuae; quanto satius tu ignoscis si non amabili certe miserabili sollicitudini meae! inimico quidem animo Tullius inuehebatur et longe aliter erat terrenam rem publicam gubernantis intentio et tamen ait: \'Cupio, patres conscripti, me esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis non dissolutum uidquanto iustius ego dico, cum ipse noueris, quam tibi amicum animum geram, in aeternae ciuitatis seruitio constitutus minister uerbi sacramentique diuini: Cupio, frater Corneli, me esse clementem, cupio in tantis tuis meisque periculis non dissolutum uideri! Plebs mulierum excubat lateribus tuis; crescit in dies pellicum numerus; eiusdem autem numeri dominum, immo
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & hono¬
rabili fr̃i cornelio: augusti¬
nus. S cripsisti mͥ ut ad te
aliquam ꝓlixam consolatori¬
am epłam darẽ. qd grauit̃
optime uxoris mortem me¬
reres: sicut sanctum paulinum ad machariũ
fecisse meministi. & illa quidem anima in so-¬
cietatẽ recepta fidelium acq castarum: laudes
nec curat. nec querit humanas: Sed quia ꝓͥcer
eos funt ista qui uruunt: prius ẽ ut tu qui
consolari eius laude desideras ita uiuas. ut
illic ubi ipsa ẽ. ẽẽ merearis. Neq enum dubito
quod eam non credas ibi ẽẽ ubi ille sunt quȩ
uel adulteriis lectulum coniugalem polluerũt:
Quare de illius laude uiro longe dissimili qͣsi
fugare uelle mesticiam: adulacio ẽ non conso¬
lacio. Nam si eam diligeres sicut te ipsa dilȩxit:
seruasses ei quod tibi ipsa seruauit. Et cũ illa
siprios obisses nullo modo credenda sit cuiꝗͣ
fuisse nupturaͥ nonne si uere obitum eiꝰ lau¬
dib eius consolandus doleres. ne unã qui¬

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI FRATRI CORNELIO AUGUSTINUS. Scripsisti mihi, ut ad te aliquam prolixam consolatoriam epistulam darem, quod grauiter optimae uxoris morte mouereris, sicut sanctum Paulinum ad Macarium fecisse meministi. et illa quidem anima in societatem recepta fidelium atque castarum laudes nec curat nec quaerit humanas, sed quia propter eos fiunt ista, qui uiuunt. prius est, ut tu, qui consolari eius laude desideras, ita uiuas, ut illic. ubi ipsa est, esse merearis. neque enim dubito, quod eam non credas ibi esse, ubi illae sunt, quae uel adulteriis lectulum coniugalem polluerunt  quare de illius laude uiro longe dissimili quasi fugare uelle maestitiam adulatio est non consolatio. nam si eam diligeres, sient te ipsa dilexit, seruasses ei, quod tibi ipsa seruauit; et cum illa, si prior obisses, nullo modo credenda sit cuiquam fuisse nuptura, nonne, si uere obitum eius laudibus eius consolandus doleres, ne unam qui
Abbreviated transcription (Latin):
autem hoc non potest: oret & agat ut post
mereatur. Nec ad hominem disputatorẽ pia¬
set. ut qd non legit legat: sed ad dm̃ saluatin
ut qđ non ualet ualeat. Unde audem dixen
et cum presens ẽ. non uidetur: consequents
aꝑuit dicens. Deniq nec apłi om̃s xp̃m uid¬

Expanded text:
autem hoc non potest, oret et agat, ut posse autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem disputatorem pulset, ut, quod non legit, legat, sed ad deum saluatorem, ut, quod non ualet, ualeat. unde autem dixerit: Et, cum praesens est, non uidetur\', consequenter aperuit dicens: \'Denique nec apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ret. hoc ÷ ad aures bcłis: ideo cum dixisset nec
corporalib ocłis ds̃ queritur. nec circũ scribi¬
tur uisu. nec tactu tenetur: ad didit ȩtiam
nec auditur affatu ut si possumus unige¬
uitum filium qui est in sinu patris sic incel¬
ligamus narrantem. quomͦ & uerbum ÷ non
sonus aurib strepens. s unago mentibus
innotescens: ut illic. interna et ineffabili
luce clarescat qđ̵ dictum ÷ qui me uidit. uidit
& patrem: qđ hic philipo dicebatur. quando
udebat et non uidebat. Sequitur enĩ huiꝰ
uisionis exunius concupitor ambrosiꝰ dicens:
Et cum abseus putatur uidet᷑: & cũ presens
est non uidetur. Non dixit cum absens ẽ.¬
cum absens ẽ: sed cum absens pucatur. Nus¬
quam enim est absens. qui cęlum & terrã in¬
plet: nec spatiis includitur parius magnis¬
ue diffunditur. si ubiq dotus ẽ: et nulloci¬
tinetur loco. hoc qui excedente mente indi¬
ligit: uidet dm̃ & cum absens putatur. In

Expanded text:
aret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec aret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur\', addidit etiam: \'Nec auditur affatu\', ut, si possumus, unigenitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non sonus auribus instrepens sed imago mentibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat, quod dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, quod hic Philippo dicebatur, quando uidebat et non uidebat sequitur enim huius uisionis eximius concupitor Ambrosius dicens: \'Et, cum absens putatur, uidetur et, cum praesens est, non uidetur. non dixit cum absens est\' sed cum absens putatur\'; nusquam enim est absens, qui caelum et terram implet nec spatiis includitur paruis magnisue diffunditur, sed ubique totus est et nullo continetur loco. hoc qui excedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui
Abbreviated transcription (Latin):
mites. quia lugentes. quia esurientes et sici¬
entes iusticiam. quia miscđes. quia pacifici.
quia ꝑsequucionem passi ꝓpter iusticiã.ꝙͣ.¬
uis & hȩc omĩa idem ipsi sunt: s quia mundo
sunt corde. Ideo quippe inter illas beacitudi¬
nes cum omĩa faciant qui cor mundum habẽt:
ñ est tamen alicubi posicum dm̃ uidebunt.
nisi ubi dustum ẽ. beati mundicordes: quo¬
niam mundo corde uidebitur. qui nec in loco
uidetur. nec ocłis corporalib queritur. nec
circum scribitur uisu. nec tactu tenetur. nec
auditur affatu: nec sentitur incessu. Dm̃ enĩ
nemo uidit umquam uel in hac uita sicut
ipse ẽ. uel etiam in angłoꝵ uita: sicut uisi¬
bilia ista quȩ corporali uisione cernuntur.
quia unigenitus filius qui ẽ in sinu patris
ipse narrabit. Unde non ad ocłore corporali¬
um. s ad m̃tium uisionem dic tum ẽ ꝑtinere
ꝗd narrat. Sed rursꝰ ne desiderium nr̃m acor¬
poris sensu ad alium corporis sensum migͣ¬

Expanded text:
mites, quia lugentes, quia esurientes et sitimites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter iustitiam, quamuis et haec omnia idem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant, qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est: Beati mundo corde, quoniam mundo corde uidebitur, qui \'nec in loco uidetur nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migr
Abbreviated transcription (Latin):
angłis eius: s hi quib dicetur: uenite benedic¬
t patris mei ꝑcipite regnum. qd uob̃ preꝑa-¬
tum ẽ ab initio mundi. Illi quippe ibunt in
combustionem ȩcernam: iusti autẽ in uitam
ȩternã. & quȩ est uita ȩterna. nͥ qđ ab ipsa ui-¬
ta alibi dicit. hȩc ÷ audem uita ȩterna ut cog¬
noscant  unum dm̃ uerum. & quem misisti
iħm xp̃m: s ed sic quomͦ ꝑmisit ostensurũ se
ipsum dilectorib suis cum patre unũ dm̃ ñ
quomͦ in hoc scło in corpore uisus ÷ a bonis &
mał. & in iudicio enĩ futuro quo sic uentu¬
rus ẽ. quomodo uisus ÷ iens in cȩlum. hoc
ẽ in eadem forma fili hominis ui eandẽ
formam uidebunt quib dicturus ẽ. esuri¬
ui & ñ dedistis mͥ manducare: quia & udĩ
uidebunt in quem pupugerunt: ñ illã dei
formam in qua ñ rapinam arbitratus ÷ eẽ
equał deo. In illa dei forma tunc uidebuni
eum: qui uidebunt sicuti ẽ. Nec ideo uide¬
bunt quia pauꝑes sp̃u in hac uita fuert̃. quia

Expanded text:
eius, sed hi. quibus dicetur: Venite, benedicti patria mei, percipite regnum, quod uobis praeparatum\', est ab initio mundi. illi quippe ibunt in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. et quae est uita aeterna, nisi quod ipsa uita alibi dicit: Haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum deum uerum et, quem misisti, legum Christum, sed sic, quo modo promisit ostensurum se ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. in quem pupugerunt, non illam dei formam, in qua non rapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia sustinere: s eos cum hoc abste pati¬
tur rerum certarũ manifestissimis docum̃tis
apđ acta uł prestantiȩ tuȩ uel minor iudicũ
conuinci. atq instrui paciaris: ut & ipsi qui
te iubente accinentur. duram si fieri potest flec¬
tant in melius uoluntatem. & ea ceteris falit¬
salubriter legant. honerosior ẽ quippe ouam
ucilior diligentia. quamuis ut magnum dese¬
ratur malum. & magnum bonum teneatur:
cogi tantum homines. non doceri. E xplicit¬

Expanded text:
iustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs petiiustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud acta uel praestantiae tuae uel minorum iudicum conuinci atque instrui patiaris, ut et ipsi, qui te iubente adtinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius uoluntatem et ea ceteris salubriter legant. onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamuis ut magnum deseratur malum et magnum bonum teneatur, cogi tantum homines, non doceri. CI
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam nram ad urm iudicium aliquid tale ꝑ¬
uenuat. Quo comꝑto illi in nram ꝑniciam licẽ¬
dore audatia grassabuntur. uecessitate nob̾
imnpacta: ut ętiam occidendi ab eis eligamus.
quam eos occidendos urĩs iudicus ingeramus.
hane admonicionẽ. peticionem obsecracionẽ
meam: ne queso asꝑnanter accipias. Neq enĩ
te arbitror non recolere magnam me ad te.et
inulto quam nunc es altius sublunatiun: ȩtiam
si ep̃s non essem. fiduciam camen habe potuisse.
Cito interim predicte excellentiȩ tuȩ nouerint
herecici donatiste manere leges contra errorem
suum. latas. quas iam nichil ualere arbitrantur.
&e iactant. ne uł sic a nobis parcere aliquatenus
possint. Pluirimum autem labores & ꝑicła nr̃a¬
ꝗd fructuosa sinc adiuuab̾: si eors uanissimai
& ĩpiȩ suꝑbiȩ plenissimam sectam non ita cu¬
res ĩꝑialib legib comprimi. ut sibi uł suis ude¬
antur qualescumq molestias ꝓ ueritate. atque

Expanded text:
operam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale poperam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale perueniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur necessitate nobis impacta, ut etiam occidi ab eis eligamus, quam eos occidendos uestris iudiciis ingeramus. hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. neque enim te arbitror non recolere magnam me ad te et multo, quam nunc es, altius sublimatum, etiam si episcopus non essem, fiduciam tamen habere potuisse. cito interim per edicta excellentiae tuae nouerint haeretici Donatistae manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil ualere arbitrantur et iactant, ne uel sic nobis parcere aliquatenus possint. plurimum autem labores et pericula n fructuosa sint, adiuuabis, si eorum uanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi uel suis uideantur qualescumque molestias pro ueritate atque
Abbreviated transcription (Latin):
eunde ex occasione terribilium iudicum
ieligum. ne in eterni iudicii penas incidat̃.
corigi eos cupimus non neccari. nec discipli¬
num circa eos negligi uolumus: nec supplicia
huib digni sunt exerceri. Sic ergo eors pecca
dumpesce: ut sint quos peniteat peccauisse.
utumus gͥ ut cum ȩccłiȩ causas audis. quã¬
lbe nefariis inuiruis appetitam uel afflictã
et cognoueris. pocestatem occidendi ce hab̾e
obluuscaris: & peticionem nrãm non obliuis¬
caris. lon cibi uile sit neq contẽptibile fili
honorabilit̃ dilectissime: quod uos rogamus
ne occidantur: ꝓ quib dñm rogamꝰ ut corri¬
gantur. Excepto ȩtiam quod aꝑpetuo ꝓposi¬
to recedere non debemus uincendi in bono
malum: illud quoq prudentia tua cogitet qd
causas ȩccliasticas insinuare uob̃. nemo precer
eliasticos curat. P ro inde si occidendos in his
omines putaueritis. deterrebitis nos ne per

Expanded text:
mus pro eis. unde ex occasione terribilium iudicum mus pro eis. unde ex occasione terribilium iudicum ac legum, ne in aeterni iudicii poenas incidant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos neglegi uolumus nec supplicia, quae digna sunt, exerceri. sic ergo eorum peccata compesce, ut sint, quos paeniteat peccauisse. Quaesumus igitur, ut, cum ecclesiae causas audis, quamlibet nefariis iniuriis appetitam uel afflictam esse cognoueris, potestatem occidendi te habere obliuiscaris, petitionem nostram non obliuiscaris. non tibi uile sit neque contemptibile, fili honorabiliter dilectissime, quod uos rogamus, ne occidantur, pro quibus dominum rogamus, ut corrigantur. excepto etiam, quod a perpetuo proposito recedere non debemus uincendi in bono malum, illud quoque prudentia tua cogitet, quod causas ecclesiasticas insinuare uobis nemo praeter ecclesiasticos curat. proinde si occidendos in his homines putaueritis, deterrebitis nos, ne per
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio meritoq huã¬
rabili. insigniterq laudabll
filio donato: augustinꝰ in dñs
salutem. Nollem quidem in
his afflictionib ẽẽ affricana
eccłiam constitutam: ut tr¬
rene ullius potestatis indigeret auxilio Sel
is filios eidem subuenitur: auxiliũ
Sconsolationem diuinitus missam cum
aluib es sublimatus. insignib ut ab scelera¬
q s sacrilegis ausibus. inimicos eccłiȩ bone
i uolui. ati potestas sociata cohibet. dñe
rime meritoq honorabił. uisigniterq lau¬
abił fili: deniq unum solum ÷ quod in cua
usticia ꝑtinescimus: ne forte quoniam qͥeqͥd
ndli contra xp̃ianam societatem ab omnib ĩpiis
agtaisq cõmictitur. ꝓfecto grauiusͤ et atrociꝰ
aunsi in alios talia cõmitantur. tu quoꝙ ꝓ
cum uindictam de inimicis in hac terra reqͥ¬
quirimꝰ. aut uero ad cas angustias animi nos
debent coartare quȩ patimur: ut obliuis cam᷑
qud nob preceꝑit ꝓ cuius ueritate ac nomine

Expanded text:
OMINO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI INSIGNITERQVE LAUDABILI FILIO DONATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nollem quidem in his afflictionibus esse Africanam ecclesiam constitutam, ut terrenae ullius potestatis indigeret auxilio. sedmatris filios eidem subuenitur, auxilium nobis consolationem diuinitus missam, cum sularibus es sublimatus insignibus. ut ab sceleratis et sacrilegis ausibus inimicos ecclesiae bonae tuae uoluntati potestas sociata cohiberet. domine eximie meritoque honorabilis insigniterque laudabilis fili? denique unum solum est, quod in tua iustitia pertimescimus, ne forte, quoniam, quicquid mali contra Christianam societatem ab hominibus impiis ingratisque committitur, profecto grauius est et atrocius, quam si in alios talia committantur, tu quoque enim uindictam de inimicis in hac terra requirimus aut uero ad eas angustias animi nos debent coartare, quae patimur, ut obliuiscamur, quid nobis praeceperit, pro cuius ueritate ac nomine
Abbreviated transcription (Latin):
it puł fiscalib debitis. quȩ de memoratis posses¬
iuncłis ille contraxerat imꝑiale beneficium
postulare: totum maluit confiteri. qd eas pau-¬
lus deargento ꝓprio cum cẽt fisco obnexius
de hastario emerat: ut eas eccłia si fieri potest
ñ occulta ep̃i iniquitate. s manifesta xpĩani
impatoris libalitatȩ possideat. Quod si fieri nõ
potest. melius in opie laborem serui dei tole-¬
tant: quam ut necessariors facilitatẽ cũ cons¬
cientia fraudis obtineant. ad hoc tuũ suffra¬
ium petimus imꝑtire digneris. quia id quod
primo impetratum ẽ noluit allegare. ne itm
supplicandi sibi intercluderet facultatẽ: non
enim erat ad desiderata responsum. Nunc ue-¬
u cum sis eadem facilitate benignitate qͥ soles
s amplior potestate: non desꝑamus adiuuan¬
te dño meritis cuis hoc facile posse concedi:
cum ȩtiam si tuo nomine eadem loca peteres.
& memorate ȩccłiȩ ipse donares: quis rep̃hen-¬

Expanded text:
sit pro solis fiscalibus debitis, quae de memoratis possessit pro solis fiscalibus debitis, quae de memoratis possessiunculis ille contraxerat, imperiale beneficium postulare, totum maluit confiteri, quod eas Paulus de argento proprio, cum esset fisco obnoxius, de hastario emerat, ut eas ecclesia, si fieri potest, non occulta episcopi iniquitate sed manifesta Christiani imperatoris liberalitate possideat. quod si fieri non potest, melius inopiae laborem serui dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia fraudis obtineant. A.d hoc tuum suffragium petimus impertire digneris, quia id, quod primo impetratum est, noluit allegare, ne iterum supplicandi sibi intercluderet facultatem; non enim erat ad desiderata responsum. nunc uero cum sis eadem benignitate, qua soles, sed amplior potestate, non desperamus adiuuante domino meritis tuis hoc facile posse concedi, cum, etiam si tuo nomine eadem loca peteres et memoratae ecclesiae ipse donares, quis reprehen