comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habent nequis forte diceres legemnon habent
ad quem formem poterunt iu dicorinaturalit̃
quae legis sunt faciunt siue dehis dicit quinature¬
literiustifuerunt ante legem siuequi euiem nunc
bomialiquid operantur Eiusmodilegem non
habentes ipsi sibi suntlex ostenditillos nonesses me
lege utesgentes in excusables faciat es iuda eis depro¬
priesate gloriamtollat ꝗ uiosterdunt opuslegis
scriptum in cordibussuis testimonium reddente illis
conscientio ipsorum natur aagidegem in corde per
conscientiae testimonium siue conscientiae teftatr
legem babere timendodum peccat euictus gratulo nd
peccatis &iam sinullum hominum uereatur ipsi
qui peccat Et interseinuicem cogtationu niaccus¬
santium autesiam de ffendentium indiecum iudicaue
ritds̃ occulta bommum dicital tercationes cogittionum
esse cum quid faciendum uel non faciendum diuti no
de liberatione decernimus & secundum hocnos in

Expanded text:
habent. Ne quis forte diceret: Legem non habent: habent. Ne quis forte diceret: Legem non habent: ad quam formam poterunt judicari? Naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt. Sive de his dicit, qui naturaliter justi fuerunt ante legem, sive qui etiam nunc boni aliquid operantur. Ejusmodi legem non habentes, ipsi sunt lex. Ostendit illos non esse sine lege, ut et gentes inexcusabiles faciat, et Judaeis de proprietate gloriam tollat. Quid ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis: testimonium reddente illis conscientia ipsorum. Natura agit legem in corde per conscientiae testimonium: sive conscientia testatur legem habere timendo, dum peccat, et victis gratulando peccatis, etiam si nullum hominum vereatur ipse, qui peccat. Et inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium in die cum judicabit Deus occulta hominum. Dicit altercationes cogitationum esse, cum quid faciendum, vel non faciendum diutina deliberatione decernimus, et secundum hoc nos in
Abbreviated transcription (Latin):
deignorantia falsa neqiuda ei delegis circum¬
cisione priuilegio blendientur Quicum¬
que enimsinelegepeccouerunt sinelegeperi¬
bunt ei quicum que in lege pecce uerunt per
naturae hoc locoperibunt & udicabuntur
unum uoluit intolligiquia & qui perit perdĩiu¬
diciumperit & qui iudicatur peccator perit
sicut soriptumest quit peccatores peribunt nã
similes illis facitdicendo non audicorestantũ
legis iustos essesed factores e paulo inferius
dicit gente sindie dñi iudicandos quien im dub¬
tat tom sublege positus quam sinelege degentes
nis ixp̃mcrediderint perituros Nonenimaudi¬
tores legisiusti sunt apuddm̃ sed factores legis
iustificabuntur red ditrationem que renonsint
gentibus meliores unde ei nobis timendum est
nec audientes legem & non facientes cumgentib:
pereamus sicutips ea libi dicit nec cum hoc modo
dempnemur Eumenimgentes qua el egem non

Expanded text:
ignorantia falsa, nec Judaei de legis circumignorantia falsa, nec Judaei de legis circumcisione, et privilegio blandiantur. Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per naturae: hoc loco, peribunt et judicabuntur, unum voluit intelligi, quia et qui perit, per Dei judicium perit, et qui judicatur, peccator perit: sicut scriptum est, quia peccatores peribunt. Nam et similes illos facit dicendo: Non auditores tantum legis justos esse, sed factores. Et paulo inferius dicit gentes in die Domini judicandas. Quis enim dubitat, tam sub lege positos quam sine lege degentes, nisi Christum crediderint, perituros? Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Reddit rationem, quare non sint gentibus meliores. Unde et nobis timendum est, ne audientes legem, et non facientes, cum gentibus pereamus: sicut ipse alibi dicit: Ne cum hoc mundo damnemur. Cum enim gentes, quae legem non
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiae e infruetuosae paenitentia e
sicut scriptu mest tunc dicent interse paeniten¬
tia magentes eperangustiom sp̃s gementes
itemhucusque sermodiligitur adomnemnatu¬
li obnoxioslegim quo esi emiudaei pariter con¬
tinentur idcircodutemiudeus gentileane fertur
scriptom habebant in omne menimm hominis
operentes malum iue&ei primum & grecianime
paenema postoluscomminatur propter heret¬
cus quisola mcarnem del inqueredicunt eanimã
negant possepeccore siue anima prototo homi¬
ne dicitur sicut ingenesi ia cobcum septuaginta
animabus a egyptum introisse refertur
Gloria autem e honor e paxomni operentibo¬
num gloria contre irem honor contra indigna¬
tionem & quod supra in corruptionem hicpacẽ
appellat iudeo primum & greco quod supra ani¬
mem hic hominem nomineuit primumautem
tempore non honorem Nonest enimpersono¬
rum acceptio epud dm̃ ergoneogentes sibi qui

Expanded text:
Conscientiae et infructuosae poenitentiae, Conscientiae et infructuosae poenitentiae, sicut scriptum est; Tunc dicent intra se poenitentiam agentes, et per angustiam spiritus gementes. Item hucusque sermo dirigitur ad omnes naturali obnoxios legi: in quo etiam Judaei pariter continentur. Idcirco autem Judaeus Gentili antefertur: scriptam habet. In omnem animam hominis operantis malum: Judaei primum et Graeci. Animae poenam Apostolus comminatur, propter haereticos, qui solam carnem delinquere dicunt: et animam negant posse peccare. Sive anima pro toto homine dicitur: Sicut in Genesi: Jacob cum septuaginta animabus Aegyptum introisse refertur. Gloria autem, honor, et pax omni operanti bonum. Gloria contra iram, honor contra indignationem. Et quod supra incorruptionem, hic pacem appellat. Judaeo primum et Graeco. Quod supra animam, hic hominem inominavit. Primum autem tempore, non honore. Non enim est personarum acceptio apud Deum. Ergo nec gentes sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
em & tunceritperfectum opus siinsinem usquedura
uerit quid qui perserauerit usque in finem hic sal¬
uuserit Gloria e honorem eincorruptionem glori¬
amqua sci fulgebunt ut sol honorem filiorum dĩ quoni¬
hilest maius perquemeniem angelosiudica bunt incor¬
ruptionem uita e perpecuae Qua erentibu s ut camae¬
ternom quiperpatientiae operaqua erituitoma uer¬
nam ista omnia consequitur & qui hab& hanc spemineo
sc̃ĩficat se sicut &ille sc̃s est Hisautem qui ex contenti¬
one audi ant quisepe uictioni mositate contendunt ex time¬
antin consu&sudinem pessimem permanere nei staom¬
na supereos deputentur iem superius dictum est conten¬
tiosum huncesse specialiter quialiquid contra consti¬
entiom suem nititur defensore Etquinon eoquies¬
cunt ueritatem credunt autemin iquitatem euange¬
liceueritati non credunt & consentiunt iniquitati
ut relicto creatore deseruiant creaturae ra& in¬
dignatio iniudicio paenesunt tribulatio es ongustit

Expanded text:
em, et tunc erit peem, et tunc erit peverit: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Gloriam et honorem, et incorruptionem. Gloriam, qua sancti fulgebunt ut sol. Honorem, filiorum Dei, quo nihil est majus: per quem etiam angelos judicabunt. Incorruptionem vitae perpetuae. Quaerentibus vitam aeternam. Qui per patientiae opera quaerit vitam aeternam ista omnia consequitur. Et qui habet hanc spem, in eo sanctificat se, sicut et ille sanctus est. His autem qui sunt ex contentione. Audiant, qui saepe victi, animositate contendunt, et timeant in consuetudine pessima permanere, ne ista omnia super eos deputentur. Jam superius dictum est, contentiosum hunc esse specialiter, qui aliquid contra conscientiam suam nititur defensare. Et qui non acquiescunt veritati: credunt autem iniquitati. Evangelicae veritati non credunt, et consentiunt iniquitati, ut relicto creatore, deserviant creaturae. Ira et indignatio. In judicio poenae sunt. Tribulatio et angustia.
Abbreviated transcription (Latin):
prouno sunt diȩcentum annosunius horae suaespatio
non quo equat qua propter hoc paruum est apud eum
cum eiam homines soleant multo tempore correct¬
onem sperore peccantium Secundumduritiam autẽ
tuem & inpaenitens cortuautem in pruden s aeger ad
uulnera maiorauteris ipse remedia quia iuxta sen¬
tentiam beatiiob paenitentiae locum abuteris insuꝑ¬
biem unde non agnita piecas maiustibi iudicium pa¬
rat ut uindictom sentiat quimi seri cordiom sentire
contempsit iterum omne enimcor quod non sentit
induratur hocenimmodo indurauitds̃ corpheraonis
esauriza scib: iremindie ire & reuelationis iusti
Liudiciidĩ qui red des unicuique secundumoperae¬
ius in diemiu dicii iramtbi super iram ipse condis qui
dies definitio & certo tempore apporebit Hisquidem
qui secundum patientie i bomoperis bonioperis mereis
perpatientiom expectatur qui tin praesentiuitem non
red deur perfidemenim ambulemus & nonperspeci¬

Expanded text:
pro uno sunt die, centum annos unius horae suae spatio pro uno sunt die, centum annos unius horae suae spatio non coaequat; quapropter hoc parvum est apud eum: cum etiam homines soleant multo tempore correptionem sperare peccantium. Secundum autem duritiam tuam, et impoenitens cor. Tu autem imprudens aeger, ad vulnera major abuteris ipso remedio: quia juxta sententiam beati Job, poenitentiae loco abuteris in superbiam. Unde non agnita pietas majus tibi judicium parat: ut vindictam sentiat, qui misericordiam sentire contempsit. Iterum, omne enim cor, quod non sentit, induratur. Hoc enim modo iuduravit Deus cor Pharaonis. Thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei: qui reddit unicuique secundum opera ejus. In diem judicii, iram tibi super iram ipse condis: qui die definito, et certo tempore apparebit. His quidem qui seper patientiam exspectatur: quia in praesenti vita non redditur. Per fidem enim ambulamus, et non per speci
Abbreviated transcription (Latin):
scripturae sententiem non tardat dñs promissis sed pa¬
tienter agit propteruos nolensaliquem perire sed om̃s
xo paenitentiam conuerti bonumest expectando ius¬
tus est pumiendo unde ommone prophesa necardis
conuertiao dñm neque dieferes dedieindiem subito
uenit iracius & intemporeuindictae disperdecte
Et iterum ne dixeris peccaui es quidacedit mihi triste
est enimaltissimus patiens reddetur multum se ho¬
mines perpatientiam dĩ seducunt quie non uult stocõ
punire peccantes putatur enim autreshumenes mi¬
nimecurare autculpas indulgere quia defert pleriq
&iem contra secalumniantur qur in presentem non red¬
de non intelligentes quod sita fierit nullus poene homi¬
num remansifsint neum que deinustisfierint iusti
ideo autem hominibus uideurds̃ diuex pectore peccontes
quia nos cumparui temporissimus an noscentum a&er¬
nitatem putamus ille autemapudquem mille en ni

Expanded text:
Scripturae sententiam: Non tardat Dominus promissis, sed paScripturae sententiam: Non tardat Dominus promissis, sed patienter agit propter vos nolens aliquem perire, sed omnes ad poenitentiam converti. Bonus est exspectando, justus est puniendo. Unde admonet Propheta: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem: subito venit ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te. Et iterum: Ne dixeris: Peccavi, et quid accidit mihi triste? est enim Altissimus patiens redditor. Multi se homines per patientiam Dei seducunt: qui nonvult statim punire peccantes: putatur enim aut res humanas minime curare, aut culpas indulgere, quia differt. Plerique etiam contra se calumniantur, cur in praesenti non reddit: non intelligentes, quod si ita fieret, nullus pene hominum remaneret: nec umquam de injustis fierent justi. Ideo autem hominibus videtur Deus diu exspectare peccantes: quia nos cum parvi temporis simus, annos centum aeternitatem putamus. Ille autem, apud quem mille anni
Abbreviated transcription (Latin):
simile miudices quantomagis ds̃ iustus teiudicabit iniustũ
neillimala placer e& displicerebone forsito nuideentur
quippequemsine personerumacceptione necemicissuis
necangelis legimus pepercisse peccantibus bumenum
autem iudicium multis modis corrumpitur amoreodio
timore a ueritia sepeiudicio integrito suiolatur & con¬
traiustitiae regulem interdum misceri cordia indmatꝰ
Andiuicias bonitatis eius & patientiae e longonimi¬
tatis contemnis ignora sqmbenignita sdiad paeniten¬
tiamte adducit hicaperte monstratur que repec¬
catori desideria cordissui demiseritis &cũ possex
prohiberi peccantem uel inferre uindictem iauult
conuerti ao paenitentiam itemnum quid proptereati¬
bi dempunitate blandiris quia ds̃ in presente nonred¬
dit es longitudinem temporis & habundentiam boni¬
tatis intuens putas iamnonesse iudicium audiimmo

Expanded text:
similem judicas, quanto magis Deus justus te judicabit injustum! similem judicas, quanto magis Deus justus te judicabit injustum! ne illi mala placere, et displicere bona forsitan videantur: quippe quem sine personarum acceptione, nec amicis suis, nec angelis legimus pepercisse peccantibus. Humanum autem judicium multis modis corrumpitur. Amore, odio, timore, avaritia saepe judicii integritas violatur: et contra justitiae regulam interdum misericordia inclinatur. An divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis? Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Hic aperte monstratur quare peccatori desideria cordis sui dimiserit Deus: et cum possit prohibere peccantem, vel inferre vindictam, mavult converti ad poenitentiam. Item numquid propterea tibi de impunitate blandiris, quia Deus in praesenti non reddit: et tu longitudinem temporis, et abundantiam bonitatis intuens, putas jam non esse judicium? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
entibus sedes qui inistis non consersit quia iudicabent
huius modi tamen ido latria consentiendo qua comii¬
um horum capud escousaest omnibus consensisseuide¬
bantur propter quod in excus abibs eso homoomnescrui
iudicas in quoenimiudicas alterumte ipsum condemp
nas enimagis quaciudicas omnes huius modi dnudica
bant maxime comende lns quihabent in reprehendendo
iudicium iudicis edñ conueniuntur natura leenim iu¬
dicium dignem factis profert unusquisque sententiem
omnes quinouerunt & in nocentiaminerere praemiũ
ei mabtiom babere supplicium g cimus enimqm̃iudi¬
cium dĩ est secundum ueritatem in eos quitalia agunt
exesti mes autem hoc ohomoominis quiiudicaseos
quitalie agunt e facisea quiatue ffugies iudicium dĩ
secundum ueritatem eritiudicium quo iudicabuntur hu
iusmodi qui condemnere in aliispotuerunt quae ipsicon¬
mittere nontimuerunt sierimitu peccator peccatoremtibi

Expanded text:
entibus. Sed et qui in istis non consensit, qui judicabant entibus. Sed et qui in istis non consensit, qui judicabant hujusmodi: tamen idololatriae consentiendo, quae omnium horum caput et causa est, omnibus consensisse videientibus. Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum, te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iubant, maxime tamen hi qui habent in reprehendendo judicium judices et domini conveniuntur. Naturali enim judicio dignam factis profert unusquisque sententiam: omnesque noverunt, et innocentiam mereri praemium, et malitiam habere supplicium. Scimus enim quoniam judicium Dei est secundum veritatem, in eos qui talia agunt. Existimas autem hoc, o homo omnis, qui judicas eos, qui talia agunt, et facis ea: quia tu effugies judicium Dei? Secundum veritatem erit judjusmodi, qui condemnare alios sapuerunt, quae per se committere non timebant. Si enim tu peccator pe
Abbreviated transcription (Latin):
entes in compositos quie fontesopientiae recesserunt
necessoestut inordinate ferentur sin eaffectione
absque foedereffectio est adimplecio caritatis
sinemiseri cordia quomodo aiis poterent ini serere qui
in semiseri cordes ẽenoluer̃ hae comnia peror dinem
degesto peccata deillis dicuntur quidere linquentes
dm̃ ab eouicissim sunt derelicti oaueo mus ergo
& nos nequodmalũ ex his habentes similit̃relinquemur
Quicumiustitiamdi cognouissent non intellexerunt
qm̃qui talia agunt digni sunt mortem hic ostendit qm̃
unus quisque hominum scit seadõ secundumactus propri¬
os iudicendum in quo&s ipse alium hominem peccantem
iudi catatque condempnat Itemcum ex eo quod sibi quis
futuro sesse puniendos sienim intellexissent uti que
tala conmittere timiuissent storia non solum qui ea
faciunt sede qui consentiunt facientibus nequis diceres
haec no n omnia sefecisse ad didit qui consentiunt faci¬

Expanded text:
entes, incompositos. Qui a fonte sapientiae recesserunt, entes, incompositos. Qui a fonte sapientiae recesserunt, necesse est ut inordinate ferantur. Sine affectione, absque foedere. Affectio est adimpletio charitatis. Sine misericordia. Quando aliis poterant misereri, qui in se misericordes esse noluerunt? Haec omnia per ordinem digesta peccata, de illis dicuntur, qui derelinquentes Deum, ab eo vicissim sunt derelicti. Caveamus ergo et nos, ne quod malum ex his habentes, similiter relinquamur. Qui cum justitiam Dei cognovissent, non intellexerunt: quoniam qui talia agunt, digni sunt morte. Hic ostendit quomodo unusquisque hominum sit a Deo secundum actus proprios judicandus: in quo et ipse alium hominem peccantem judicat atque condemnat. Item cum ex eo sibi quisqfuturo esse puniendos. Si enim intellexissent, utique talia committere timuissent. Non solum qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. Ne quis diceret, haec non omnia se fecisse: addidit, qui consentiunt faci
Abbreviated transcription (Latin):
est ubi non ratione ab quid sed enimȩ pertina
dis sermonibus atornate  alignitate mali¬
tia cuotum uelopus malignites appellatur
Susurrones murmuratores siue non in facie
sed ina ureloquentes Decractores dõ odibiles
nibilest enim temodibi ledõ quacido lacrio
cuipersimilitudinem eradicendipena de tractationis
soriptura coniungitur C ontumeliosos quiue locesst̃
in uerbis iniuriaeg uperbos elatos inuentores ia¬
lorum quiuult supergredi quod est superbus est sicut
diabolus perdit seipsum quod est qui enims uperalios
uult essehncintrasesie eideo sequitur inuentores
malorum quie semper superbia ex cogitat & inuenit
mala sicut auetor superbiae perelationem suominue¬
nit sibi malum quod on tenonsuerat elatus auteidicitꝰ
qui effertur supermensuras sues perentibus non
oboedientes ueriperentes sunt qui semper semen ues¬
bi generant in lucemfilios aouitama&ernom Insipi¬

Expanded text:
est, ubi non ratione aliquid, sed animi pertinacest, ubi non ratione aliquid, sed animi pertinacdis sermonibus adornata. Malignitate. Malitiae votum, vel opus, malignitas appellatur. Susurrones. Murmuratores, non in faciem, sed in aurem loquentes. Detractores, Deo odibiles. Nihil est enim tam odibile Deo, quam idololatria: cui per similitudinem eradicandi poena detractionis scripta conjungitur. Contumeliosos. Qui veloces sunt in verbis injuriae. Superbos, elatos, inventores malorum. Qui vult supergredi quod est, superbus est, sicut diabolus perdit seipsum quod est. Qui enim super alios vult esse, hic infra se fiet: et ideo sequitur inventores malorum: quia semper superbia excogitat et invenit mala, sicut auctor superbiae per elationem suam invenit sibi malum, quod ante non fuerat. Elatus autem dicitur, qui effertur super mensuras suas. Parentibus non obedientes. Veri parentes sunt, qui per semen verbi generant in lucem filios ad vitam aeternam. Insipi
Abbreviated transcription (Latin):
mal causa estinitium es finis imiliterautem
masculi relicto naturaliusu feminae exarserũt
indesideriis suis in inuicem masculi in mascu lostur¬
pitudinem operentes effrenata libidomodum
seruare non nouit et mercedem qua eo portuit er¬
roreͥssui in semetipsis recipientes si cucurritordo ut
quid̃ oblitierent nec seipsos agnoscerent et sicut non
probauerunt dm̃ habere in nocitiem non nesciert̃
sed minime probauerunt ille enim probat dm̃he
bere in notitia qui semperillum in presentiha¬
bens peccore non aude cradiditeos ds̃ in repro¬
bums ensum non reprobandum sunt traditiinre
quitatemes malitiam principales cousas ostendit
uitiorum esse ꝑoruicationem aueritiam formi
cationem autem e queritiem simuliunexit qui¬
aucrique paene idolatria conperentur nequ¬
tia plenus inuidia homicidio pulchreinuidi¬
am homicidium sociouit quie prima huius cri¬
minis ipsamateria est Contentione contentio

Expanded text:
mali causa est, initium et finis. Similiter autem mali causa est, initium et finis. Similiter autem et masculi, relicto naturali usu feminae, exarserunt in desideriis suis in invicem masculi in masculos turpitudinem operantes. Effrenata libido modum servare non novit. Et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes. Sic cucurrit ordo, ut qui Dei obliti erant, nec seipsos agnoscerent. Et sicut non probaverunt, Deum habere in notitia. Non nescierunt, sed minime probaverunt. Ille enim probat se Deum habere in notitia, qui semper illum in praesenti habens, peccare non audet. Tradidit illos Deus in reprobum sensum. Non reprobandi sunt traditi in rquitatem et malitiam, principales causas ostendit vitiorum esse. Fornicatione, avaritia, nequim simul junxit: quia utrique pene idololatria comparatur nequitiae. Plenos invidia, homicidiis. Pulchre invidiam homicidio sociavit: quia prima, hujus criminis ipsa materia est. Contentione. Contentio
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eorumceuteria & conbustiones infligunt in
semet ipsis utquesiementes ipsi in sesuorum sintumdi¬
cesdelictorum Qui commuta uerunt ueritatem in
mendacium commuta ueruntuer edĩcultum in mende¬
cio idolorum quue falso prodigiis oluerunt e quodam¬
modo stultismentiuntur essequod nonsunt Et colue¬
runt e seruierunt creacurae potius que creatori non
solumdilexerunt sed euiem seruierunt sed quicumali¬
cinus ercatura e cupiditate uincitur i pseseruit a quo
eninquisque superatus est huius &xseruos Qui est
ina&ernum sicut psemin& ina&ernum Prop¬
terea tradiditillos ds̃ in passionesignominiae pros¬
tercausas superius memoratur in his flagitiis sunt
demis Nam feminae eorum in mutauerunt natu¬
ralemusum in eu musum quiest contrenaturt mom¬
nie peruerterunt in dm̃ peruers i nequeen imordmẽ
naturac seruarent quinaturae dereliquerunt aue¬
torem in candorum enimi dolorum cultura omnis

Expanded text:
mentis eorum, cauteria et combustiones infligunt. In mentis eorum, cauteria et combustiones infligunt. In semetipsis. Ut quasi amentes ipsi in se, suorem sint vindices delictorum. Quia commutaverunt veritatem Dei in mendacium. Commutaverunt veri Dei cultum in mendacium idolorum, quae falso prodigiis coluerunt: et quodammodo stultis mentiuntur esse, quod non sunt. Et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam creatori. Non solum dilexerunt, sed etiam servierunt: sed quicumque alicujus creaturae cupiditate vincitur, ipsi servit. A quo enim quisque superatus est, hujus et servus est. Qui est in aeternum: sicut ipse manet in aeternum. Propterea tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Propter causas superius memoratas, in his flagitiis sunt dimissi. Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam. Omnia perverterunt in Deum perversi. Neque enim ordinem naturae servaverunt: qui naturae dereliquerunt auctorem. Infandorum enim idolorum cultura, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
sempiterni Imaginis corruptibilis hominis
& uolucrum es qua drupedum ey serpentinum
nec hominis solum sed imaginis hominis &i non
hoctantum sed &ie manimalium hiciouiscul¬
tores teppellat quieum propteremores foedis¬
simos in isto esserunt transformatum es id¬
circo seilli talesi magines consecrere in quibus
libidini satisfecit propter quod tredidit illos dr̃
indesideria cordiscorum in hoc quodd s̃tre¬
didissedicitur propriis desderiis peccatorũ
ostendit non quod ipsesit causa sed quod perlon¬
ganimitatem & puentiam non inducendo uindietã
pacitureos secundum cordis sui agereuoluntatem
hoc facit uolenseos xo paenitentieni conuertiitem tre¬
dere in seripturis diciturds̃ cum non retine delinquen¬
tes propter arbiteri libertatem sicut in psalmodicit
& dimisiteos secundum de sideria cordis corume cetr
Inmundicia quaeest inturpibus ministeriis idolorum
Vt contumeliis affaciant corpora suedumsibi i sacra¬

Expanded text:
sempiterni. Imaginis corruptibilis hominis, sempiterni. Imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. Non hominis solum, sed imaginis hominis: et non hujus tantum, sed etiam animalium. Hic Jovis cultores appellat, qui cum propter amores foedissimos in ista asserunt transformatum, et idcirco se illi tales imagines consecrasse, in quibus libidini satisfecit. Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum. In hoc quod Deus tradidisse dicitur propriis desideriis peccatores, ostendit non quod ipse sit causa, sed quod per longanimitatem, et patientiam non inducendo vindictam, patitur eos secundum cordis sui agere voluntatem: hoc facit volens eos ad poenitentiam converti. Item tradere in Scripturis dicitur Deus, cum non retinet delinquentes propter arbitrii libertatem: sicut in Psalmo dicit: Et dimisit eos secundum desideria cordis eorum. In immunditiam. Quae est in turpibus ministeriis idolorum. Ut contumeliis afficiant corpora sua. Dum sibi in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ternum & omni potentem & in mensum esse intelli¬
gere potuerunt secundum sepientiae librum dicen¬
temadcuius magnitudine mereaturem comperatã
poterit horum creator uidere& ca&ore Inuisibibe
enim ipsius a creatura mundi pereaqua e facce sun
intellecta conspioiuntur tomeuidenter intellecto
Nons icudim̃ glorifico uerunt aut gratio segerunt
proeo quod tales facti sunt ut dm̃ possine agnoscere si
uellent g ed euonuerunt in cogitionibus suis putantes
sedi magnicudinemin cogitationem posseconprehen¬
dere euonuerunt anaturali sepore creaturas procre¬
atore uenerati Etobscuratum estinsipienscoreorũ
recedentes alumine ueritatis dicente senims cersese¬
pentes quasi qui inuenissent quomodo in uisibils ds̃
persimulacrum ui sibi le coler&ur tulo facci surs
& muta uerunt gloriam in corruptibilis dĩ in simi¬
litudinem non intellegentes nullem similitudinẽ
habere mortuum in mortalis & incorruptibilis

Expanded text:
ternum et omnipotentem, et immensum esse intelliternum et omnipotentem, et immensum esse intelligere potuerunt! secundum Sapientiae librum dicentem: Ad cujus magnitudinem, creatura comparata, poterit horum creator videri, etc. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Tam evidenter intellecta Non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Pro eo quod tales facti sunt, ut Deum possint agnoscere, si velint. Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Putantes se Dei magnitudinem in cogitatione posse comprehendere, evanuerunt in naturali sopore, creaturas pro creatore venerati. Et obscuratum est insipiens cor eorum. Recedentes a lumine veritatis. Dicentes enim se esse sapientes. Quasi qui invenissent quomodo invisibilis Deus, per simulacrorum visibile coleretur. Stulti facti sunt. Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem. Non intelligentes nullam similitudinem habere mortale immortalis, et corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
legitur estimatione iudicatur Maior autemomini¬
bus peromnia nulla est creatura quia omnes sealte¬
rutrum uincunt alia enim magnitudinemut taelũ¬
& terrem Alia clarita temut sol& luna uel stellae
Alia altitudine ut mare itaergo peruidesur quia nul¬
lum elimentum sit ds̃ quod a ute mfacca sint mutabi¬
litaseorum quaenon potest cadere in a ernitatem
demonstrat Quoduero non seipse fecerint menifes¬
tumest quie siseipsa seceritiemerant antequa es¬
erint ut sefacorepossent quod ualde ab surdum est
dicicum uero uerient &ordinesuos permutono &
alterutroca edunt ostenduntse e abuno auecore fac¬
ta & non sua sed dñi sui fecere uoluntatemcuiustrens¬
gredi non possuntimperium ds̃enim illis menifestouit
uirtue iseius occulta ex hisquae palom sunt estimen¬
tur sienimea qua euidentur tam praeclere ab eo
facte sunt ut quidem illa dõ paterent e acerneas
serere tempterent quento magis factorem sempi¬

Expanded text:
ligitur, et aestimatione judicatur. Major autem omniligitur, et aestimatione judicatur. Major autem omnibus per omnia nulla est creatura: quia omnes se alterutrum vincunt. Alia enim magnitudine, ut coelum, terra. Alia claritate, ut sol, vel stella. Alia altitudine, ut mare. Ita ergo pervidetur, quia nullum elementum sit Deus. Quod autem facta sint, mutabilitas eorum, quae non potest cadere in aeternitatem, demonstrat. Quod vero non seipsa fecerint, manifestum est: quia si se ipsa fecerunt, jam erant antequam fierent, ut se facere possent, quod valde absurdum est dicere. Cum vero variant, et ordines suos permutant, et alterutrum cedunt, ostendunt se ab uno auctore facta, et non suam, sed Domini sui facere voluntatem: cujus transgredi non possunt imperium. Deus enim illis manifestavit. Virtus enim ejus occulta, ex his quae palam sunt, aestimatur. Si enim ea quae videntur, tam praeclare ab eo facta sunt, ut quidam illa deos putarent, et aeterna esse tentarent: quanto magis factorem sempi
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum agnoscitesse in sequandem substanti¬
om in uisibilem quaediuerses in hominibu sertes
e disciplina soperatur quo exemplo inuisibilis ds̃
manifestus ẽ hominibus exhis operibus qua eope¬
ratus est &operatur simul& mens trintatis
demenstratimaginem in quogeno rat insitũ sibi
uerbum &s in seperobilẽ hab&s sibi natũ uerbũ sepi¬
entia iteniquod potest naturaliter scrededo quod stt
& quo diustus sit Monisest umest in illis inconuentiis
eorum omnisnemque creatura dm̃senosse testatur
sed abalio factom indicat cuius uoluntate sibi perere
necessent Si enim ds̃ summum magnumest inui sibilis
in conperabilis in conpre hensibilis i nestimabilis &
qui superomnia sit id estcuineque proponialiquidne¬
que possit aequeri siue magnitudine si ue deritate
uel potentia manifestumest hocnulla ecreatu rae
pos se conp&ere quae & oculis uidesur enatione col¬

Expanded text:
intellectum, agnoscit esse insequendam substantiintellectum, agnoscit esse insequendam substantiam invisibilem, quae diversas in omnibus artes et disciplinas operatur. Quo etiam exemplo invisibilis Deus manifestatur hominibus, ex his operibus, quae operatus est, et operatur: simul et mens Trinitatis demonstrat imaginem, in qua generat insitum sibi verbum, et inseparabilem habet sibimet natum verbum sapientia. Item quod potest naturaliter scire de Deo, quod sit, et quod justus sit. Manifestum est in illis. In conscientiis eorum. Omnis namque creatura Deum se nosse testatur, et ab alio factam judicat: cujus voluntati sibi parere necesse sit. Si enim Deus summum magnum est, invisibilis, incomparabilis, incomprehensibilis, inaestimabilis: et qui super omnia sit, id est, cui neque praeponi aliquid, neque possit aequari, sive magnitudine, sive claritate, vel potentia: manifestum est, hoc nulli creaturae posse competere, quae et oculis videtur, ratione col
Abbreviated transcription (Latin):
mines e beneficia es plagos expectare decaelo
Quperomnem impiesatem e iniustitiam hominũ
treses seuidentur impiesates primae maxima
indm̃ qua ea ut perblũs phemiem aut perido latria
admictitur secundt in porentes aut imuria aut
contemptu sicut scribitur in leuitico siquis dormi¬
erit cumuxore fratrissui mortȩ moriatur
ambo impieatem fecerunt tressunt tertia in ex¬
traneo ut illud etu remis isti impi& atem cordis
mei & plura alia qua eenu merere perlongũ est
siue omnis impi&as ao diuersas dolorum culturas
referenda est utimpieas qua siad inuriem dr̃ inius¬
ticia uero a domnia peccata pertiner euideatur
Eorum qui ueritatem dĩ in iniustitia detinent ucri¬
tatem nominisdĩ iniustitie in digrae materiede ci¬
nente dolorem i temscientes delinqunt quideue
ritate agnitamiusteagunt Quia quod notum
estđĩ ostenditqm̃ omnis homona turalem habens

Expanded text:
mines, et beneficia, et plagas exspectare de coelo. mines, et beneficia, et plagas exspectare de coelo. Super omnem impietatem, et injustitiam hominum. Tres esse videntur impietates. Prima et maxima in Deum, quae aut per blasphemiam, aut per idololatriam admittitur. Secunda, in parentes, aut injuria, aut contemptus: sicut scribitur in Levitico: Si quis dormierit cum uxore patris sui, morte moriatur: ambo impietatem fecerunt. Tertia, in extraneos, ut est illud: Et tu remisisti impietatem cordis mei. Et plura alia, quae enumerare perlongum est. Sive omnis impietas, ad diversas idolorum culturas referenda est: ut impietas quasi ad injuriam Dei, injustitia vero ad omnia peccata pertinere videatur. Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent. Veritatem nominis Dei injustitia indignae materiae detinente dolorem. Item scientes delinquunt, qui, Dei veritate agnita, injuste agunt. Quia quod notum est Dei. Ostendit quomodo omnis homo naturalem habens
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatur ostenditexsideunius cuiusque nostrum prae¬
dicationis sidem posseroborore Exside in sidesi ue qđ
exfideiustificatur iudaeus & infidegentilis exideo ex¬
e in posuerit ut teuto logie uitium decliner& Q icut¬
scriptum est non exoperibus legis iustus autẽ dexsi¬
deuiuit propterea hocdicit quiesine fide hoc estsine
spe recributionis bonorum operum persicere uircu¬
tes nemo potest sicut & ipse ad aebreos scribens doce
sinefide in possibileest placeredo credereenimopor¬
tes accedentem addm̃ quia est & in qua erentibus se
sidicentibus in menicheis crudelis essercus ds̃ ueceris
testamenti quamquam super peccatores uindictã
inducat quomodo hodoco ab opostolodicitur a dõ noui
te stomenti uindicto impiis hominibus inferendã
unde monstratur unum eundem que dm̃esse noui
e ueeris testamenti iteme fucipit ad partemgeo¬
tium loqui dicioquedĩira pere uongelium reuelore
siue pernaturae testimonium nouerunt enimbo¬

Expanded text:
revelatur. Ostendit ex fide uniuscujusque nostrum, praerevelatur. Ostendit ex fide uniuscujusque nostrum, praedicationis fidem posse roborari. Ex fide in fidem. Sive quod ex fide justificatur Judaeus, et in fide gentilis. Et ideo exposuerit, ut scriptum est. Non ex operibus legis. Justus autem ex fide vivit. Propterea hoc dicit: quia sine fide, hoc est, sine spe retributionis bonorum operum, perficere virtutes nemo poterit: sicut et ipse ad Hebraeos perhibens docet: Sine fide autem impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem ad Deum, quia est, et inquirentibus se Si dicentibus Manichaeis, crudelis asseritur Deus veteris Testamenti, quia super peccatores vindictam inducat: quomodo hoc loco ab Apostolo dicitur a Deo novi Testamenti vindictam impiis hominibus inferendam? Unde monstratur, unum eumdemque Deum esse novi et veteris Testamenti. Item incipit ad partem gentium loqui, dicitque Dei iram per Evangelium revelari, sive per naturae testimonium: noverunt enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
cent crederedm̃ suum iouem propter inmanem libi di¬
nem in onimalia in rationabiba & in sensibiliatorũ
essemutatum nobis erubescendumputant dñm non
proptersa lutem perditi homines crodere crucifixũ
cumin altero orrendum sit dedecus in altero ao¬
miranda pi&as at que uirtus simul& illos
her&icos tangit qui hectam quam in digna dumre
hil dignius creatori quamereaturae suae curares alo¬
tem maxime cum ipseperhocnaturae detrimentum
qua siim passibilis sentire non possit Uirtus eniin dĩ
est in salutom nulle maior uirtus est quem que deuic¬
ta morte homini perditum reddit ui tamomnicre¬
denti quem uis infirmitas uideatur incredulis iudȩ¬
o primum exgreco siue quodiustum fuerit ut quo¬
modo abraham credens exgentibus persolem primẽ
fidem saluatus est ita caeter oredentes saluorentur
siue quodillud testomentum quod perlegem ds̃ uera ox
promiserat debuerit exhibere iustitia en imdi in eo

Expanded text:
cant credere Deum suum Jovem propter inanem libidicant credere Deum suum Jovem propter inanem libidinem, in animalia irrationabilia, et insensibilia esse mutatum, nobis erubescendum putant, Dominum propter salutem perditi hominis credere crucifixum: cum in altero horrendum sit dedecus, in altero admiranda pietas atque virtus. Simul et illos haereticos tangit, qui haec tamquam indigna Deo refhil dignius creatore, quam creaturae suae curare salutem: maxime cum ipse per hoc naturae detrimentum quasi impassibilis sentire non possit. Virtus enim Dei est in salutem. Nulla major virtus est, quam quae devicta morte homini perdito reddit vitam. Omni credenti. Quamvis infirmitas videatur incredulis. Judaeo primum et Graeco. Sive quod justum fuerit, ut quomodo Abraham credens ex gentibus per solam primam fidem salvatus est: ita caeteri credentes salvarentur. Sive quod illud Testamentum, quod per legem Deus verax promiserat, debuerat exhibere. Justitia enim Dei in eo
Abbreviated transcription (Latin):
romanor petri p̃dicationẽ fidemtoienter confirma¬
re seuelle paulurdicit Non quominur accepir red a
petro sedutduobur apostolis testibus at quedotoribus eoꝵ
roborarctur fides Id est simul consolare in uobis ꝑ eum
que inuicemẽ fidem uotrã adque ieam ut percominu¬
nen fiden inuicem consolemur Nolo enimuor igno¬
rare fratrer qui as epe pro posui uenire ad uos: percom¬
meante auton fratrer audire potuistir Epeo ibitus
sum usque adhuc ostenditre occupatum nec essitate
euangelii p̃dicandi romam adhuc ire non posse: ite ꝓ¬
ibitus hic occupatur accipitur dum aliis prouinti¬
ir p̃dicare sicut ipre xponit infine epistoleruae dicens
propter quod & in peiebar plurimum uenire aduos
ut aliquem fructum habeom in uobis mercedem laboris
dicit non seerubescere prȩdicationem crucis quaecre¬
dentibus dĩ uirtus est in selutem item hoo adtaxationẽ
subtiliter pertine paganorum qui cum non erubes¬

Expanded text:
Romanos Petri praedicatione fidem tenentes confirmaRomanos Petri praedicatione fidem tenentes confirmare se velle Paulus dicit: non quo minus accepissent a Petro: sed ut duobus apostolis testibus atque doctoribus, eorum roboretur fides. Id est simul consolari in vobis per eam, quae invicem est fides vestra atque mea. Ut per communem fidem invicem consolemur. Nolo autem vos ignorare, fratres: quia saepe proposui venire ad vos. Per commeantes autem fratres audire potuistis. Et prohibitus sum usque adhuc. Ostendit se occupatum necessitate Evangelii praedicandi, Romam adhuc ire non posse. Item prohibitus hic occupatus accipitur: dum aliis provinciis praedicaverit: sicut ipse exponit in fine Epistolae suae, dicens: Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos. Ut aliquem fructum habeam in vobis. Mercedem laboris dicit non se erubescere praedicationem crucis, quae credentibus Dei virtus est in salutem. Item hoc ad taxationem subtiliter pertinet paganorum, qui, cum non erubes
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ nominauit ut est illud uerbod ñi caeli firmatisunt
& spũoriseius omnis uirtus eorum Quod si neintermissi¬
onememoriemuestrifacio semperinoratiombus meis
hicostenditseomnia exdilectionedicturus ut licentius
Audiatur edat exemplum sineintermissione or en di
Obtecrans qua liberatione a duos quandoque perueni ⁊in
in uoluntated: abiter enimpros perumiter non hebeonisi
meuo lunta s dĩ qua comnia nouit illo direxeritubialiquem
hab eem fructum unde in actibus a postolorum legimus cos
alio i reuolentes abiod estinatos siueillud secundusi acobi
si d ñs uoluerit &urxerimus facienus hoc uelillud
E. quomodo tandemaliquendo prosperumiter habeem
in uolunta tedĩ ueniendr ouos demonstrat secunctaquȩ
agebat ex dĩge reuoluncate desidero enim uidereuos
hic ostendit quomodo eos superius lauda uerit qui ad con¬
firmandum aliquidgratiae indigent sp̃italis Ut aliqͥd
inpercior gratia o uobis sp̃italis ad confirmandos uos:

Expanded text:
lud: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis. Hic ostendit, se omnia ex dilectione dicturum, ut liberius audiatur: et dat exemplum sine intermissione orandi. Obsecrans. Qua liberatione ad vos quandoque perveniam in voluntate Dei. Aliter enim prosperum iter non habeo, nisi me voluntas Dei, quae omnia novit, illuc direxerit, ut aliquem habeam fructum. Unde in Actibus apostolorum legimus, eos alio ire volentes, alio destinatos. Sive secundum illud Jacobi: Si Deus voluerit, et vixerimus, faciemus hoc, vel illud. Si quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Demonstrat se cuncta quae agebat, ex Dei gerere voluntate. Desidero enim videre vos. Hic ostendit, quomodo eos superius laudaverat, qui ad confirmandum aliquid gratiae indigent spiritualis. Ut aliquid impertiar gratiae vobis spiritualis ad confirmandos vos.
Abbreviated transcription (Latin):
preuericere uolentibus sicut eexp̃s uoluntatẽ
patris complens exemplumȩ se imitaro cum cu¬
pieritibus nrem non sicut deliccumita edonum
ne inferma acqualitas puta recurgienimun¬
imus delicto multi mortui sunt multum magis
gratiat̃i &donum ingratia unius hominis i hũ
xp̃i inplures abundauit hic manifeste docet
quie non generaditer ocomni homi ne diee di¬
censunius delicti mortui sunt quia comium e
nacural morte non solum pecoantes sid esiusti
moriuntur et nonsicut perunum hominem
peccantem itaedonum sedam plius namiudici
um ex unoin condempnationem ex uno ne sto
peccante processit udi ciummerts rectia autẽ
exmulti delictis iniustificatione quia non in ue¬
nit atom multam iustitiam quam suo exemplo
catadissoluit e adam solomformam fecitde¬
licti xp̃s uero e gratis peccata remisit esiustitiȩ
dedit exemplum gieminunius delic tomors
regnauit perunum multum magis habunden¬

Expanded text:
praevaricare volentibus: sic et Christus voluntatem praevaricare volentibus: sic et Christus voluntatem Patris complens, exemplum est imitari eum cupientibus. Nam non sicut delictum, ita et donum. Ne in forma aequalitas putaretur. Si enim unius delicto multi mortui sunt: multo magis gratia Dei, et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. Hic manifeste docet: quia non generaliter de omni homine dicit, dicens: unius delicto, multi mortui sunt: quia communi et naturali morte: non solum peccantes, sed et justi moriuntur. Et non sicut per unum peccatum, ita et donum. Sed amplius. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem. Ex uno justo peccante, processit judicium mortis. Gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia non invenit Adam multam justitiam, quam suo exemplo cata dissolvit. Et Adam solam formam fecit delicti: Christus vero et gratis peccata remisit, et justitiae dedit exemplum. Si enim unius delicto mors regnavit per unum: multo magis abundan
Abbreviated transcription (Latin):
in presenti nonmpiitabatur s edregnauic
mors ab atamusque ad moysen siuedum
nonessa qunn teriustum es iniustum
ancedist inguer& putabat seominbus
minari siue non solum in eosqui precep¬
tum sicutatam trans gressisunt hocer
defilus noae quibosius sumest neanin
insanguine manducarent & defilis
bra henibus circumeisio mantata er
sedesiã ineos qui sine p̃cepto legẽ camtẽ sere ta
Et iam in eos qui non pecta uerunt insimi¬
licudinem pracuaricationis adae hi sunt
qui non in similitudinem preuaricationis oe
peccauerunt qui pernaturelemlegem prans¬
gressi sunt & nonsicutadem permandatum
Quiest forina fucuri si ueideo forma suicxp̃i
quia sicut adamsine coitu a dõfaccusestita illi
ex uirgine sp̃usco operante procossit qui dam
dicunt forme contrario hocest sicut illi pecca¬
damfaccus est sicut enimadam primus man¬
datumo ĩ prouaricans exemplum est lege mbi

Expanded text:
in praesenti non imputabatur. Sed regnavit in praesenti non imputabatur. Sed regnavit mors ab Adam, usque ad Moysen. Sive dum non esset, qui inter justum et injustum ante distingueret, putabat mors se omnibus dominari. Sive non solum in eos, qui praeceptum sicut Adam transgressi sunt: hoc est de filiis Noe, quibus jussum est, ne animam in sanguine manducarent: et de filiis Abrahae, quibus circumcisio mandata est: sed etiam in eos, qui sine praecepto legem contempsere naturae. Etiam in eos, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Hi sunt, qui non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt: qui per naturalem legem transgressi sunt, et non sicut Adam per mandatum. Qui est forma futuri. Sive ideo forma fuit Christi, quia sicut Adam sine coitu a Deo factus est: ita ille ex virgine, Spiritu sancto operante, processit. Quidam dicunt forma econtrario, hoc est: sicut ille peccaAdam factus est. Sicut enim Adam primus mandatum Dei praevaricans, exemplum est legem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ peccatoꝵ non eccipientur pauciusti sicut ibi
est quia faciant bonum non est usque ad unum
& omnis homo medax siueineos om̃rpertro¬
si & qui umano non celestirituui uebarto
nuno a postlolus mortemanime significat
quia adem preuericans mortuus est sicut epi¬
phecadicit animae quae peccat ipsa morietun
transiuit enim e i nomnes homines qui nu¬
ralem legem praeuaricati sunt ÷ n quo omnes
peccauerunt hoc est ineo quodom nes pecca ue¬
dex aduenit antecuius aduentum liberius uel
quidem antelegem peccatum sed nonitaputo¬
batur essepeccatum quia iampene obliter¬
tum suerat in natura item dicensus queaoles
moysi significat inferen sautem peccatum non
inputa pircum lox non est naturalem iterũ
ostenditlegem perquam preuaricatus es
cainei postipsum quinaturalemlogẽ preuari¬
catisunt peccatu mautem non inputatur¬
cum lex non est quomodomorsregnabat
si non in putabatur peccatum nisi sub audias

Expanded text:
dine peccatorum non excipientur pauci justi, sicut ibi: dine peccatorum non excipientur pauci justi, sicut ibi: Non est, qui faciat bonum: non estet omnis homo mendax: sive in eos omnes pertransiit, qui humano, non coelesti ritu vivebant. Item, nunc Apostolus mortem animae significat, quia Adam praevaricans mortuus est, sicut et propheta dicit: Anima quae peccat ipsa morietur . Transivit enim et in omnes homines, qui naturalem legem praevaricati sunt. In quo, etc. Hoc est, in eo, quod omnes peccaveindex advenit, ante cujus adventum liberius  Foquidem ante legem peccatum, sed non ita putabatur esse peccatum, quia jam pene oblitteratum fuerat in natura. Item dicens, usque ad legem, Moysi significat, inferens autem, peccatum non imputatur, cum lex non est. Naturalem iterum ostendit legem, per quam praevaricatus est Cain, et post ipsum, qui naturalem legem praevaricati sunt. Peccatum autem, etc. Quomodo mors regnabat, si non imputabatur pec
Abbreviated transcription (Latin):
ationem accepimus non solum nobi suita dabitur sen¬
piterna sed esiam quȩdam similitudo perxp̃m pro¬
mrecitur diuinaegloriae sicut dicita postolus io hani
ninduma pparuit qui derimus qm̃cumapparuerit
similes ererimus propterea sicut perunum homin
si perunum hominem euem peccatum intrauit in in¬
dum insaniunt qui dicuntantequem decipereyoiabo
euam peccatum fuisse inmundo item hic ostendor
uult propterea xp̃m passum ut qui sequentes atan
In hunc mundum peccatum intrauit esperpeccat
mors exemplo uel forma quomodo cumnones seip¬
tum perada maouenit ita euiam cumpena apuo nu
doper illius peccatum mors inerauit ita esperhuius
tiem uita est reparata futura non presens Etita in
homines morspertran siit dumita peccant &simi
moriuntur non enimin abraham ei saac& ia cobs
transiit de quibus dicit dñs omne s enimilliui uunt
hic autemideo dicit omnes mortuus quia in multu¬

Expanded text:
ationem accepimus. Non solum nobis vita dabitur sempiterna, sed etiam quaedam similitudo per Christum promittitur divinae gloriae, sicut dicit Apostolus Joannes: Nondum apparuit quid erimus, quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Propterea sicut per unum hominem. Si per unum hominem Evam, peccatum intravit in mundum, insaniunt, qui dicunt: antequam deceperit diabolus Evam, peccatum fuisse in mundo. Item hic ostendere vult propterea Christum passum, ut qui sequentes Adam In hunc mundum peccatum intravit, et per peccatum, mors: Exemplo vel forma. Quomodo cum non esset peccatum, per Adam advenit: ita etiam cum pene apud nullum do per illius peccatum, mors intravit; ita et per hujus justitiam, vita est reparata futura, non praesens. Et ita in omnes homines mors pertransivit. Dum ita peccant, et similiter moriuntur. Non enim in Abraham, et Isaac, et Jacob pertransiit de quibus dicit Dominus: Omnes enim illi vivunt. Hic autem ideo dicit omnes mortuos, quia in multitu