comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Brceptiones ecclesiasticarũ regularũ partĩexepi.¬
stolis romanoꝵ pontificum. parti ex gestis con¬
cilioꝵ catholicoꝵ episcopoꝵ. partim ex tracta¬
tionib orchodoxoꝵ patrũ. partĩ ex institutio¬
ista excepta sunt. admanũ hr̃e ñ pot̾t hinc saltẽ accipiat quioo ad
quȩ ad instruendos mores uł corrigendos. sicea quȩ aaqueq nego¬
tia disciutienda ut definienda ꝑtinent. sub gn̾alib titulis distincta
congessimus: ut ñ sit quęrenti ne cẽe totũ uolimen euoluere. s tantũ
titulũ. gnalem suȩ questioni congruentẽ notare. ⁊ ei sibieta captu¬
ia sine interpolatio ne cranscurrere. In quo prudentẽ lectorẽ p̾mo.¬
iigore. quia scõm mod̾ationẽ. quud scãm iudiciũ. quiad scãm niam di¬

Expanded text:
ceptiones ecclesiasticarum regularum, partim ex epistolis Romanorum pontificum, partim ex gestis conciliorum catholicorum episcoporum, partim ex tractatibus orthodoxorum Patrum, partim ex institutioista sunt excepta ad manum habere non poterit, hinc saltem accipiat, quod ad  ea quae ad instruendos mores, vel corrigendos, sic ea quae ad quaeque negotia discutienda, 162 vel definienda pertinent, sub generalibus titulis distincta congessimus, ut non sit necesse quaerenti totum volumen evolvere, sed tantum titulum generalem suae quaestioni congruentem notare, et ei subjecta capitula sine interpolatione  al. interpellatione transcurrere. In quo prudentem lectorem praemorigorem, quid secundum moderationem, quid secundum judicium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Pmͦ sit eũ id cuꝑe. ⁊ si potestas detur ẽẽ facturũ. ñ minꝰ reus ẽ: ꝗͣsun ipso facto

Expanded text:
omodo sit id eum cupere, et si potestas detur esse facturum, non minus reus est quam si in ipso factoomodo sit id eum cupere, et si potestas detur esse facturum, non minus reus est quam si in ipso facto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licet hõi a p̃iano adulterã coniugẽ occidẽ. s tñ dimitteres quis: tã
demens qui ei dicat. fac quod ñlicet. ut liccat tͥ qͦd ñ licet: Cũ enĩ utrumq
scdm legẽ &ͥ illicitũ sit. siue adulterã occide. siue illa uiuente alterã d ucẽ.
abutroq ÷ abstinendũ. ñ illicitũ ꝓ illicito faciendũ. Si enĩ facturus: qͦd ñ¬
licet. iam faciat adulteriũ: ⁊ ñ faciat homicidiũ. ut uiuente uxore aliã
duicat: ⁊ ñ humanũ sanguinẽ fundat. Karoli magni iuxta alcuynũ.
Cum matris hortatu filiam desidis regis langobardoꝵ karolꝰ duxisset.
upeorẽ incertũ ÷ qua de causa eã pꝰ annũ repudiauit ⁊ hildigardã de
gc̃c suessioꝵ p̃cipuȩ nobilitatis feminã in matrimoniũ accep̃. de qua tres
filios harolũ uidł. pipinũ ⁊ ludouicũ. totidemq filias genuit.
aug̃ de libeRO ARBItRIΟ libRΟ primo
i cui ⁊̃ non ꝯtingat facultas concũbendi cũ ꝯuige aliena. planũtñ aliqͦ¬

Expanded text:
n licet homini christiano adulteram coniugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: fac, quod non licet, ut tibi liceat quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum licet, jam faciat adulterium, et non faciat homicidium, ut, vivente uxore, aliam ducat, et non humanum sanguinem fundat; quod si est utrumque Cum matris hortatu filiam Desiderii regis Longobardorum Carolus duxit uxorem; incertum qua de causa eam post annum repudiavit, et Hildebergam de gente Suevorum praecipuae nobilitatis feminam, in matrimonium acceperit, de qua tres filios Carolum videlicet et Pipinum et Ludovicum totidemque filias genuit.us de libero arbitrio lib. I, . Si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
niã qͣm suis penetralib cotidie fatigat ⁊ contĩt. qñ uult aduidiciũ. qñuult
ad elaustra reduci ⁊ qñ educta fu̾it. ñ ea ꝓfiteat᷑ que ipse prȩcepit: punit.
ctus oportet lib̾ari. atq suis liberalit̃ uti.⁊ suspectas ꝑsonas conuenit decli.

Expanded text:
scha, quam in suis penetralibus quotidie fatigat, et conterit. Quando vult ad judicium, quando vult scha, quam in suis penetralibus quotidie fatigat, et conterit. Quando vult ad judicium, quando vult ad claustra reducit, et quando educta fuerit, nisi ea profiteatur quae ipse praeceperit, punit. ctus oportet liberari, atque suis liberaliter uti, et suspectas personas convenit decli
Abbreviated transcription (Latin):
regniã examini ꝓpͥo ⁊ iudicio meditat᷑ subice. ⁊ siquid eã p̃stigiis falsi¬
tatis suȩ potit exhib̾e. quasi ñ fuerit legitima sua uxor: uult penitꝰ a se seq̃stͣ¬
simulare. atq ꝑboc hominẽ suũ ⁊ hominẽ theib̾gȩ ad monachiã impellere.
⁊ si homo ipsius regnnȩ cecidit. disponit hanc sine dilatione ꝑuncre. Item.
Prȩt̾ea siue de coniugii federe. siue de adulterii crimine uidiciũ sit agitan¬
dum: nulla rõ patet theib̃ga cũ lothario posse inire conflictũ. uellegitimũ
controu̾siȩ mire certam̃. nͥ priꝰ fuerit suȩ potestati: ⁊ ꝯsanguineis ꝓpͥs soci¬
ata int̃ quos ⁊̃ locus p̃uidendus ẽ. in qͦ nulla sit uis multitudinis formidã¬
da iñ sit difficile testes ꝑducẽ. ł cȩteras ꝑsonas. que tã a scĩs canonib qͣm
ã uenerandis romanis legibꝰ in huiꝰmõi controu̾siis requirunt᷑. ħ idcirco
diximꝰ. ut ostendamꝰ quẽ legũ conflictũ lothariꝰ ꝯg̃di posse autumat. cũ ꝑso¬

Expanded text:
reginam examini proprio et judicio meditatur subjicere: et siquidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrsimulare atque per hoc hominem suum et hominem Thebergae ad monomachiam impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit disponit hanc sine dilatione perimere. Item, praeterea sive de conjugum foedere sive de adulterii crimine judicium sit agendum, nulla ratio patet Thebergam cum Lothario posse inire conflictum vel legitimum controversiae inire certamen, nisi prius suae potestati et consanguineis propriis sociata, inter quos etiam locus praevidendus est in quo nulla sit vis multitudinis formidanda, et non sit difficile testes producere, vel caeteras personas, quae tam a sanctis canonibus quam a venerandis Romanis legibus in hujusmodi controversiis requirantur. Haec idcirco diximus, ut ostendamus quem legum conflictum. Lotharius congredi posse autumat cum per
Abbreviated transcription (Latin):
itu mͦ si unuis ex ꝯuigatis baptiratꝰ: alter gentilis ⁊ seqͥ ñ uult: sicut dicit
apłs. infidelis si discedit: discedat. Ex c̃cilio meldensi cap̃. i.¬
iquis habuerit uxorẽ uirginẽ añ baptisma uiuente illa pͦbaptisma alteram
hr̃e ñ pot̃. ctimna in baptismo soluunt᷑ ñ ꝯiuga. Ex c̃cil triburiẽsi¬
Perlatum ⁊ adscãm synoctũ qͦd quidã ingenuus ingenuã xiii.
utrũ necessario mulierẽ tenere debeat.i si tenuerit: utrũ illa quoq scdđm re¬

Expanded text:
 si unus ex conjugatis baptizatus est, et alter gentilis, et sequi non vult, sicut dicit Apostolus: Infidelis si discedit, discedat . SEPTIMSi quis habuerit uxorem virginem ante baptisma, alteram habere non potest. Crimina in baptismo solvuntur, non conjugia. InnocentiusPerlatum est ad sanctam synodum, quod quidam ingenuus ingenuam accepiutrum necessario mulierem tenere debeat, et si tenuerit, utrum illa quoque secundum sae
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiẽ epłam deferens. ꝙ quidã uirr ⁊i mulieres prȩt̾ito sabb̃o paschalidie.
ꝓ magno populoꝵ incursu: nescientes filios suos suscepissent exlauacro
sc̃o. Cupis gͦ scire si ꝓtali rõe accidenti debeant uiri acmulieres ad ꝓpriũ
usum uenire annon: Nos uͦ ex hac remesti inqͥstumus pͥoꝵ dicta. Inueni¬
mus aut̃ in archius huiꝰ aplicȩ sedis iamtalia ⁊tigisse i ȩccłia hys auriȩ. ⁊

Expanded text:
istolam deferens, quod quidam viri et mulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali ratione accidenti debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, an non. Nos vero ex hac re moesti, inquisivimus priorum dicta. Invenimus autem in archivis hujus apostolicae sedis jam talia
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem ductis alis uits nupserant. putantes intẽptos maritoscirene.¬
atis dc captiuitate. pͥoribꝰ uris copulari at euiq id quod legitime hũit refor¬
metur: ⁊ recipiat unusqͥsq qͦd suũ ẽ ⁊ redintegrentur fȩcd̃ã nuptiarũ. leo¬
hostiitatis incursus ita quȩdam dicatis ẽẽ cdiu̾sa ꝯiugia. ut abductis in
captiutatẽ uiris. feminȩ eoꝵ remanserint destitutȩ. quȩ iuros ꝓpͥos inter¬
sollictudine cogente tͣnsiert̃. eumꝙ staturerũ apxiliante dño in meliora ⁊ũ¬
qͥd demulierib quȩ aluis st̃ iunctȩ uir is a nobis debeat ordinari. S ꝙ noui¬
mus scriptũ. qͦd a dño iungitur uiro mulier ⁊itm̃ agnouimꝰ prȩceptũ. ut¬
q̃ dñs unxit homo ñ separet: necẽe ÷ ut legitimarũ fȩdã nuptiarũ redin¬
tegranda credamꝰ. ⁊ remotis his quȩ hostilitas intulit: unicuiq rõ id ꝙ legi¬
Uñ plenũ iusticiȩ ẽ. ut eusdẽ reu̾sis ꝓpͥa reforment᷑. Quod si in mancipus lin

Expanded text:
vitatem ductis, aliis viris nupserant, putantes interemptos maritos, remeatis de captivitate prioribus viris copulari, ut cuique id quod legitime habuit reformetur, et recipiat unusquisque quod suum est, et redintegrentur foedera nuptiarum. tatis incursus ita quaedam dicatis divisa conjugia, ut, abductis in captivitatem viris, feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios intersollicitudine cogente transierunt, cumque statu rerum, Deo auxiliante, in meliora quid de mulieribus, quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro, et iterum praeceptum quae Dominus junxit homo non separet , necesse est, ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis his quae hostilitas intulit, unicuique id quod legiet tamen plenum justitiae est, ut eisdem reversis propria reformentur. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Ineccłia segregatus ab aliis ꝙͥanis. pͦhostiũ ⁊ postes humilit̃ te repone. ingre¬
dientiũ ⁊ regredientiũ supplicit̃ orationib cõm̃dare. Cõmunione corporis
⁊ sanguinis dñi cunctis dieb uitȩ tue indignũ te existimes. In ultimo
tñ exitus uitȩ tuȩ die si merueris. ꝓuiatico si sit qui tribuat: tantũ mͦue
malit̃ ut accipias tͥ concedimꝰ. St̃ ⁊ alia multa. q̃ duriꝰ ⁊ satis acriꝰ erant

Expanded text:
In ecclesiis segregatus ab aliis christianis post ostium et postes humilitIn ecclesiis segregatus ab aliis christianis post ostium et postes humilitdientium et egredientium suppliciter orationibus commenda te, communione corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes; in ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris, pro viatico, si sit qui tribuat, tantummodo venialiter ut accipias tibi concedimus. Sunt et alia multa, quae tibi nimis durius et
Abbreviated transcription (Latin):
nec ulla diuina humanaq lex uniꝰ testimonio: ̃ idoneo: quẽpiã ⁊dẽpnatut
iustificat. qͣntomag̃ ꝑ istũ flagitiosissimũ ⁊ scelestũ. nec illa uiua debuit con¬
da. ⁊ tc̃siita fuisset inuenta: scdm legis tramitẽ debuit exciꝑe ultionis ui¬
dictam. Nam si uerũ quod absit fuisset. sic̃ adulter m̃titus est: post octoan¬
nos penitentia forsitan ꝑacta. dimittere eã ꝑ approbatã causam poteras fi
uoluisses. occide tñ eam nullatenꝰ debiusti. Non enĩ uult d̃s mortẽ peccatoris.
s ut conu̾tat᷑ ad pęnitentiã ⁊uiuat. Id iccuto placeat tͥ consiliũ nr̃m .⁊ faciat
ĩmanissimũ peccati facinꝰ. Ingredere monasteriũ humiliare sub manu
perata. si forte ignoscat insinita dĩ bonitas peccatis tuis. refrigeret aiam
tere debes. iunũ ⁊ omnẽ sicerã ñ bibes. carnẽ nũ qͣ ulo tẽpore comedas. pret̃
pascha. ⁊ diem natalis dm̃. In pane ⁊ aqua ⁊ sale penit̾ẽ. Inuigiliis. in ieium¬

Expanded text:
idoneo quempiam condemnat vel justificat: quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum nec illa viva debuit con investiganda, et tunc, si ita fuisset inventa, secundum legis tramitem debuit accipere ultionis vindictam. Nam si verum quod absit fuisset, sicut ille adulter mentitus est, post septem annos poenitentia peracta dimittere eam per approbatam causam poteras, si voluisses; occidere tamen eam nullatenus debuisti. Non enim vult Deus mortem peccatoris, sed ut convertatur ad poenitentiam et vivat. Idcircimmanissimum peccati facinus, ingredere monasterium, humiliare sub manu perata, si forte ignoscat infinita dei bonitas peccatis tuis et refrigeret animatere debes: vinum et omnem siceram non bibas carnem nullo umquam tempore comedas praeter pascha et diem natalis Domini. In pane et aqua et sale penite. In ieiuniis, vigili
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatus. quia nunqͣ moritur. Aug̃ de bono coniugali.¬
Nt̃ueniente diuortio. ñ abolet᷑ confederatio nuptialis. ita ut sibi coniuges sit̃
etiã separati.: cũ illis aut̃ adult̾iũ ꝯmittant. qͥb fuerant ⁊̃ pꝰsuũ repudiũ co¬
pulati. Nectũ nͥ in ciuitate dĩ nr̃i inmonte scõ eus. talis ÷ causa cũ iyxore. Cȩ
nubet. ⁊ ille quã uoluerit ducet. ltem. Auiuo uiro in alteriꝰ transire conubiũ:
nec tc̃ licuit. nec nc̃ licet. nec unꝗͣ licebit. Apostatare quippe ab uno deo. ⁊ ire

Expanded text:
reconciliatus, quia nunquam moritur Deus, cui est copulreconciliatus, quia nunquam moritur Deus, cui est copulnterueniente diuortio non aboletur illa confoederatio nuptialis, ita ut sibi coniuges sint etiam separati, cum illis autem adulterium committant, quibus fuerint etiam post suum repudium copnubit et ille, quam uoluerit, ducit. cui nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire
Abbreviated transcription (Latin):
nicationis.⁊ si dimissa fuerit: manẽ inmiptã. Quicqͥd iuris p̃cipitur.
ħ ꝯsequent̃ redundat ad feminas. Neq eñ adult̾a ppxor tenenda . ẽ ⁊ur
excepit. cȩt̾as uͦ umũsales molestias si quȩ extiterint: iubet ꝓ fide ꝯui¬
gali ci ꝓ castitate fortit̃ sustinĩ ⁊ mechũ dicit ⁊̃ uirũ qui eã duxerit: q̃ solu
exceptam eẽ uoluit. lam uͦ si nec illi nubere concedit᷑ uiro uiuo a qͦrecessit.
neqꝙ hiuc alterã ducẽ uiua uxore quã dimisit: multo mimisfas ẽ. illicitacũ
M icite dimittit᷑ ipeor ob causam fornicõis. s manet uincłm pͥoris. Propt̃
manente in se sacm̃to regnatiõis excõmunicatur qͥsqͥs reus⁊ criminis: nec
ullo sacͣm̃to caret. ĩ sinũquã rec̃cilict᷑ deo: ita manente in se umculo ñ care
iugii sacram̃to. ⁊̃ siñquã reconciliet᷑ uiro. Carebit aut̃ si mortuus fiuĩt ur
eus. sieus uͭ exrõmumcõis. ĩõ nũꝗͣ carebit regn̾ationis sacram̃to. ⁊̃ nor

Expanded text:
nicationis et, si dimissa fuerit, manere innuptam. quidquid I uiris iubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. neque enim adultera uxor dimittenda est et uir excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter suexceptam esse voluit. Jam vero, si nec illi nubere conceditur viro vivo a quo recessit, neque huic alteram ducere, viva uxore quam dimisit, multo minus fas est iLicite dimittitur uxor ob causam fornicationis, sed manet vinculum prioris. Propter onis. Sicut autem manente in se sacramento regenerationis, excommunicatur quisquis reus est criminis, nec ullo sacramento caret, etiam si nunquam reconcilietur Deo, ita manente in se vinculo, non caret conjugit sacramento, et si nunquam reconcilietur viro. Carebit autem si mortuus fuerit vir ejus. Reus vero excommunicationis, imo nunquam carebit regenerationis sacramento etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
bet apłs consilio caritatis: qi infidelib aufeit impedim̃tũ salutis. Nonso¬
lũ quia ꝑniciosissime scandalitant᷑ offensi. uerũ ⁊̃ qi in alia conugia cũ ce¬
cid̾int. uiuentib eis a quibꝰ dimittunt᷑. adulti̾nis nexib colligati. difficile re
siñ dimiserit melius facit sic̃ dictum ẽ. qui dat nuptũ bene facit: ⁊ qui ñ dat
nuptũ melius facit. qm̃ illud ñ solũ utrũq parit̃ licet. uñ ad nichil hoꝵ prȩ¬
cepto dñi quisq ꝯpellit᷑. s ĩ utrũq expedit. aliudminus: aliud ampliꝰ. Uñ
de dimittendo uł ñ dedimittendo infideli ꝯiugio quȩritur: utrũq quid̃ pa¬
dit ꝓpt̃ infirmitates hominũ. Et ideo id ꝙ ñ expedit. apłs ꝓhibet dante sibi
dño lib̃m ꝓhibendi locũ. qi neq id ꝙ monet apłs ꝓhibet dñs: neq idꝙ ꝓhi

Expanded text:
bet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non sobet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus cosi non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto Domini quisque compellitur: sed etiam utrumque expedit, aliud minus, aliud amplius; unde de dimittendo vel non dimittendo infideli conjugio quaeritur, utrumque quidem padit, propter infirmitates hominum, et ideo id quod non expedit, Apostolus prohibet; dante sibi Domino liberum prohibendi locum, quia neque id quod monet Apostolus, prohi
Abbreviated transcription (Latin):
tere. qͣtinus ab ȩtña eruti dãpnatione. animas eoꝵ lucreris p̃stante dño.
De filũs autẽ qui exeis nati ẽẽ ꝓbant᷑ retulisti siliceat eos ꝯiugio copłati.
S hi cur ꝓhibeantur a ꝯugio. aut ꝓ huiꝰmõi pęnitentiã ag̾ẽ ꝯpellantar.¬
dum ex hoc absq condẽpnatione ẽẽ ꝑhibentur: q ñ pat̃ ꝓ filio. neq filiꝰ
sufficiat. Caue aut̃ ne alit̃ ag̾e subiectis concedas. ne a recto tramite inue

Expanded text:
tere, quatenus ab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestante Domino. tere, quatenus ab aeterna eruti damnatione animas eorum lucretis praestante Domino. De filiis autem qui ex eis nati esse probantur retulisti si liceat eos conjugio copulari. Sed hi cur prohibeantur a conjugio, aut pro hujusmodi poenitentiam agere compellantdum ex hoc absque condemnatione esse perhibentur? Quia non pater pro filio neque filius sufficiat. Cave autem, ne aliter agere subiectis concedas, ne a recto tramite inve
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad .sli. nulus axp̃ianꝰ suã cõmatrẽ in coniugiũ susciꝑe debec ⁊qͥ pre¬
sũpserto. tamdiu anathematis uinculo religetur: donec penitentiam
acharias ep̃s. seruiis seruoꝵ dĩ. reuerentissimo ⁊ sc̃issimo fr̃ĩtheo do-¬
ro ep̃o ȩccłiȩ ticiensis. Pitaciũ quod nob̃ tua ueneranda fr̃nitas obtulit.
ꝑ qͦd nossciscitari uoluisti. si liceat filiũ cuiꝰ pat alteriꝰ filiã ex sacrobaptis¬
mate susceptã. id ẽ spũalẽ eiusdẽ patͥs filiã. qͦd dici cyudele ÷ inmat monio
seposito. sub nimia districtione nos cau̾e uenit. ne in iram diumȩ examina¬
tionis incidat. si quis tali facinori mixtus. minime restrixerit frena luxuriȩ.
Uñ ⁊ om̃s om̃no cauendi sunt a tali sceleris cõmixtione. ne in ꝑpetuũꝑe.¬
ant. S is qui ꝑniciosȩ temi̾tatis aĩe suȩ salutẽ despiciens. ĩpio semiscuit ma¬
trimonio: ꝑ omĩa tua fr̃nitas studeat separare. ⁊ penitentiȩ dignȩ submit¬

Expanded text:
us Christianus suam commatrem in conjugium suscipere debet, et qui praesumpserit, tandiu anathematis vinculo religetur, donec poenitentiam ACHARIAS EPISCOPUS, SERVUS SERVORUM DEI, REVERENTISSIMO ET SANCTISSIMO FRATRI THEODORO EPISCOPO ECCLESIAE TICINENSIS. Pittatium nobis tua veneranda fraternitas optulit, per quod nos sciscitari curasti, si liceat filium, cuius pater alterius filiam ex sacro baptismate suscepit id est spiritalem eiusdem patris filiam, quod dici crudele est, in matrimonio seposito sub nimia districtione nos cavere convenit, ne iram divinae examinationis incidat, si quis tali facinori mistus minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavendi sunt a tali sceleris commistione, ne in aete hujus perniciosae temeritatis animae suae salutem despicientes impio se miscuerunt matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiae digne submit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑipsiꝰ grãm qͥ eam sanguine suo adqͥsiuit. solutus sis incȩlis. Sinautẽ
alit̃ fecĩs. ⁊ sc̃s matris ȩccłiȩ. tam salubrit ad monitionẽ despexis. ipsetͥ
sis udex ⁊ inlaqueo diaboli qͦ irretitus tenĩs: ꝑmanebis. Sanguis tuus
suꝑ caput tuũ. nos alieni a consortio tuo. ꝓ alioꝵ filioꝵ dĩ salute ipso o¬
pitulante oñi sollicitudine nitim᷑ desudare. ⁊ dñi miãm aitentiꝰ cotidie

Expanded text:
autem aliter feceris, et sanctae matris Ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis judex, et in laqueo diaboli quo irretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum, nos alieni a consortio tuo pro aliorum filiorum Dei salute, ipso opitulante, omni sollicitudine nitimur desudare et Domini attentius mise
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ: ut scd̃am pͥma uiuente ñ hãt. Quod enĩ dicit: tale ẽ. Siñ ꝓpt̃ libidi¬
nẽ s ꝓpt̃ inuiriã dimittis uxorẽ. qͣre exꝑtꝰ infelices priores nuptias. no¬
uarũ te immittis ꝑiculo: necñ qr potãt euenire. ut uixta eandẽ legẽ ixor
qͦq marito daret repudiũ. eadẽ cautela p̃cipit᷑. ne scłm accipiat uirum.
& quia meretrix ⁊ q̃ semel fuerat adultera. opprobriũ ñ timebat. scdo non

Expanded text:
em, ut secundam prima vivente non habeat. Quod enim dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem, quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Nec non quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium: eadem cautela praecipitur ne secundum accipiat virum, et quia meretrix, et quae semel fuerat adultera, opprobrium non timebat, secundo non
Abbreviated transcription (Latin):
di. quid aliud habendisunt ñ homicide : Ac ꝑhoc ad penitentiã redigendi.
quib ꝯiugiũ penitus denegat᷑. exceptis adolescentib de quib ÷ beati papȩ
leonis .xxu. regula decretaliũ immo indulgentia obseruanda. Stepħs.u.¬
mmonere te cũ lacrimis ⁊ multo gemitu cordis curamꝰ fili hastulfo.
hastulfe. s ñ filus dici debos: qui tam crudelit̃ infelix homicidiũ ꝑpetͣsti
Nam occidisti uxorẽ tuã. partẽ corporis tui legitumo matrimonio tͥ sociatã.

Expanded text:
di, quid aliud habendi sunt quam homicide, ac per hoc ad penitentiam sunt redigendi, quibus penitus coniugium denegatur, exceptis adolescentibus, de quibus beati pape Leonis XXV regula decretalium servanda est, immo indulgentia observanda. Gratianumonere te cum lacrimis et multo gemitu cordis curamus, fili Haistulfe, si tamen filius dici debeas, qui tam crudeliter iNam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo tibi matrimonio sociatam
Abbreviated transcription (Latin):
i si uno defecerit die. suꝑducis riualẽ. ⁊ statim in cognita causa quasi cogni¬
i uxorem quisq hãt. siue sterilẽ siue deformẽ corpore. siue debilem mẽ-¬
bris. uel cecã. uel suitlam. uel claudã. ł si quid aluid. siue morbis ⁊ dolo¬
rib laboribusq confectã ⁊ quicqͥd excepta fornicõe cogitari pot̾ uehem̃t¬
Hantum ualet sociale uinculũ. ut cũ causa ꝓc̾andi colligitur. ne ipsa cau¬
¶de qua filios hãt. ⁊ tñ ñ licet. ltem. Manet uinculũ nuptiarũ: ĩ si ꝓles cuiꝰ
causa mitũ÷ manifesta sterilitate ñ subsequat᷑: ita ut iam scientib ꝯiugibꝰ¬
ñ se filios habituros. separare setñ ł ipsa causa filioꝵ atq aliis copulare ñ
liceat. Quodsifeci̾t: cũ eis quib se copulau̾int adulteriũ ꝯmittunt. Ipsi
aut̃ ꝯiugio manente plane uxoris uoluntate ad hib̃e aliã. uñ ꝯmunes filis
nascuntur uniꝰ ꝯmixtione ac seminei alteriꝰ aut̃ iure. ac potestate ap̃ antiqͦs

Expanded text:
 si uno defecerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cogniSi uxorem quisquam habeat sive sterilem sive deformem corpore, sive debilem membris, vel caecam, vel claudam, vel surdam, vel si quid aliud, sive morbis vel doloribus laboribusqTantum valet socialevinculum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa caude qua filios habeat, et tamen non licet. Item . Manet vinculum nuptiarum, etiamsi proles cujus causa initumnon se filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum, atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis, quibus copulaverint, adulterium committunt, ipsi autem conjuges manent. Plane uxoris voluntate adhibere aliam, unde communes filii nascantur unius commixtione ac semine, alterius autem jure ac potestate, apud antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ mulieris cubile redisse diceris. Nc̃ aut̃ si tͥ tua uxore uti liceat nr̃m reqͥris
consiliũ. Sita deniq ÷ ut tuus nunciꝰ narrat. ñ uidetur nob̾ rationabilit̃ neq
sana m̃te id factũ. qm̃ cum om̃i homini ad monachicã uitã tendenti legalit̃
sc̃e ⁊ iuste sit ꝑagendũ. tu contͣ leges minacit᷑ ⁊ iuolent̃ atua uxore partĩ
trore mortis. partĩ tus infirmitatis dolorib examinatꝰ. de uia secutus: nul¬
la ut dr̃ licentia accepta: recessisti. ⁊ monasti̾a petisti. Non enĩ uiolentia. sed
endus ẽ. nͥ uxor illius femineũ monastiũ elegi̾t. aut ꝓfessa continentiã ha¬
bitum cũ festinatione mutau̾it. Sc̃s enĩ baslius ep̃c debacre taliter dicit.
Si quis iugatis uult conũti admonastiũ: ñ ẽ recipiendus. ñ priꝰ a coniuge ca¬
stimomam ꝓfitente siũt absolutus. Nam sulla uiuente illo ꝑincontinentiã alt̃

Expanded text:
tae mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua uxore uti liceat, nostrum requiris tae mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua uxore uti liceat, nostrum requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntius narrat, non videtur nobis rationabiliter neque sansancte, et juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenter a tua uxore, partim terrore mortis partim tuae infirmitatis doloribus examinatus, devia secutus, nulla, ut dicitur, licentia accepta, recessisti et monasterium petisti. Non enim violentia, sed endus est, nisi uxor illius femineum monasterium elegerit, aut professa continentiam, habitum cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius de hac re taliter dicit Si quis conjugatus vult converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Nam si illa, vivente illo, per incontinentiam alteri
Abbreviated transcription (Latin):
neratio sc̃ sp̃s uincit: Longe inquit gͥ ꝯgruentiꝰ filius patris m̃i ł̾fr̃ meus
¶fliũ ex alia femina genitũ de sacro fonte leuau̾it: pmodũ possit cũ
eodẽ uiro copulari. qͦ ideo iungi posse dec̾nimꝰ. qr sed̃m sacros canones. nͥ
aiboꝵ consensu. nullꝰ religionis obtentu: debet ꝯiux dimitte ⁊ugẽ.
Etinet aut̃ ad ingens ipxoris exitiũ. que hñs odio uirũ uel infirmitatẽ
uacetis orõi. ⁊ itm̃ reu̾tinim inidipsum. netẽptet uos sathanas ꝓpt̃ in
dentur inuicẽ. s reu̾tant᷑ inidipsũ p̃sertim cũ dicat apłs. uoxor sui corpo¬

Expanded text:
neratio sancti Spiritus vincit? Longe igitur congruentius filius patris mei vel frater meus neratio sancti Spiritus vincit? Longe igitur congruentius filius patris mei vel frater meus ium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo jungi posse decernimus, quia secundum sacros canones, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu debet conjunx dimittere conjugem. Pertinet autem ad ingens uxoris exitium, quae habens odio virum, vel infirmitatem vacetis orationi; et iterum revertimini in id ipsum, ne tentet dentur invicem, sed revertantur in idipsum: praesertim cum dicat Apostolus: Uxor sui corpo
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uiduam uxorẽ duxit. ⁊ postea cũ filiastra fuit seu fornicatus. seu
lictam fr̃is. si quis neptem aut nou̾cam. aut nurũ. aut consobrinã. aut filiã¬
auunculi. aut eiuis relictã. aut priuignã polluerit: eos disuingic⁊ ulteriꝰ nũꝙͣ
ꝯiugio copulari precipimꝰ.
ias in cunabulis. ł ex conu̾so: nicħ faciunt. nͥ uterq pueroꝵ ꝯsentiat.
postqͣ uenit adtẽpus discretionis: ñ ẽ conugiã. nͥ siat utriusq consetisu
ta diligere debethõ eum qui se suscepit a sacro fonte sic̃ garor
patrẽ. Item. Est int̾ fr̃s ⁊ filios spũales gratuita ⁊ sc̃a ꝯmumio q̃ dicenda ñ
ẽ consanguinitas. s potiꝰ habenda sp̾uaus proximitas. Nñ int eos arbitm̃¬
fieri ñ posse quid iugale conubiũ. qm̃ quid nec int̃ eosquinaturatieo sq̃
adoptione filũ sunt. uenerandȩ iomanȩ leges matrimonia conain ꝑnit
potiꝰ a carnali oportet int̃ se ꝯtubmo cessare. quos ꝑceleste sacramentũ rere¬

Expanded text:
quis viduam uxorem duxerit et postea cum filiastra fuerit fornicatus seu clictam fravunculi aut eius relictam aut privignam polluerit, eos disiungi et ulterius numquam coniugio copulari precipimus. am in cunabulis, vel e converso, nihil faciunt, nisi uterque puerorum consentiat postquam venerit ad annos discretionis; non est conjugium nisi fiat utriusque consensus, ta diligere debet homo eum qui suscepit ipsum de sacro fonte, sicut patrem. Item: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitlegale conjugium, quandoquidem nec inter eos, qui natura, et eos, qui adoptione filii sunt, venerandae Romanae leges matrimonia contrahi perpotius a carnali oportet inter se contubernio cessare quos per coeleste sacramentum rege
Abbreviated transcription (Latin):
Añ ert᷑ admnitendi in hȩreditatis consortio. qͥ exea suscepti sunt. q̃ añ bap¬
tismũ fuit ipror: eruntqꝙ appellandi naturales: ł q non legitimũ: matͥmoniũ.
ut uobis uidr̃ nͥ ilud quod pꝰbaptismũ assumitur: ipsedñs dũ ut̾rogaretur
a iudeis. si licẽt dimittẽ upxorẽ atq exponeret fieri ñ deb̾e. addidit. Qd̾ ds con¬
urxit homo ñ separet. acnedehis locutusẽẽ credat᷑. qui pꝰbaptismũ uyxores sor¬
tiuntur: meminintł i ã uideis introgatũ ⁊ uideis ẽc̃ responsum. Ex decix¬

Expanded text:
mittendi in haereditatis consortio, qui ex ea suscepti sunt, quae ante baptismum fuit uxor, eruntque appellandi naturales, vel quia non legitimum est matrimonium ut nobis videtur, nisi illud quod post baptismum assumitur. Ipse Dominus dum interrogaretur a Judaeis si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Ac ne de his locutus esse credatur qui post baptismum uxores sortiuntur, meminerint hoc a Judaeis interrogatum, et Judaeis esse responsum. C
Abbreviated transcription (Latin):
aȩcte ⁊ ua dñi est ut excepta fornicationis cau
ixor a uiro dimitti ñ debeat. & ideo qͥcũq scdmcul¬
þam criminis supͣdicti uxorẽ suã quac̃q occasione
ab ȩccłiastica ꝯmunione pͥuatus sit.⁊ a cȩtuhominũ
xxp̃ianoꝵ maneat alienus: quãdu societatẽ relictȩ ꝯiugis sincerit̃
amplectatur ⁊ foueat ita tũ: Aiam moniti a sacerdote semelt ibis.
terq ut corrigerent᷑ adthori suȩ nugis noluerit redire ꝯsortiũ ipł suis
m̃tis ⁊ palatine dignitatis officio separabunt᷑. ⁊ isuꝑ generosȩ dignita¬
tis testimonia quãdiu in culpa fum̃t amissuri sunt. quia carnẽ suã dis

Expanded text:
aeceptum Domini est ut, excepta fornicationis causa, uxor a viro dimitti non debeat, et ideo quicunque extra culpam criminis supradicti uxorem suam quacunque occasionab ecclesiastica communione privatus sit, et a coetu hominum Christianorum maneat alienus, quandiu societatem relictae conjugis sinceriter amplectatur et foveat, ita tamen si jam moniti a sacerdote semel et bis et ter ut corrigerentur, ad thori suae conjugis noluerint redire consortium, ipsi suis meritis et a palatinae dignitatis officio separabuntur, et insuper generosae dignitatis testimonia quandiu in culpa fuerint amissuri sunt, quia carnem suam dis
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo casta inuirginitate uiro data legitime: ⁊ reliqͣquȩ seqñr in p̃dictis.¬
pat̃ eius dotabit eam. iste uir. qͣntũ udicau̾it pat. ⁊ dabit p̃tiũ pudicitiȩ eiꝰ.
Terciũ: filia p̃dicta dep̃hensa. si ñ fuerit uoluntas patͥs trahet eam ã p̃dicto¬
legitimũ ⁊iugiũ. Dũ mortua fuerit uxor eiꝰ: licet illi reciꝑe aliã. s ñ repu¬
diatam. nec desponsatam uiro. s filiã. Sunilit debet: ⁊mulier. Uñ ⁊ paulꝰ
ait. Mulier q̃ subutro ẽ. ligata sub lege uiri ẽ. quãdiu uiuit uir eiꝰ. G̃uiuente

Expanded text:
jugium est, virgo casta in virginitate viro data legitime. Secundum, virgo in ciit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a viro praedictojugium. Dum mortua fuerit uxor ejus, licet illi accipere aliam, sed non repudiatam, nec desponsatam viro, sed filiam. Similiter debet et mulier. Unde Paulus ait: Mulier quae sub viro est, ligata est
Abbreviated transcription (Latin):
on in sola ut deltais ompetione maris ⁊ feminȩ nuptiar ĩ ueritas est
quãiis sine illa nuptiȩ filios ꝓcreare ñ possunt. S alia st̃ adnuptias ꝓpͥe
ꝑtinentia. quib ab adulteriis nuptiȩ decernunt᷑. sicuti ẽthori ꝯiugalis fi¬
des ⁊ cura ordinate filios ꝓc̾andi. ⁊ q̃ maxima diffr̃a ẽ bonus usus mali. ħ
⁊ bonꝰ usus ꝯcupiscentiȩ carnis. qͦ malo adult̾i utunt᷑ male: aug̃ de triꝑto¬

Expanded text:
on in sola, ut deliras, commixtione maris et feminae nuptiarum veritas est, quamvis sine illa nuptiae filios propagare non possint: sed alia sunt ad nuptias proprie pertinentia, quibus ab adulteriis nuptiae discernuntur, sicut est thori conjugalis fides, et cura ordinate filios procreandi, et quae maxima differentia est, bonus usus mali, hoc est, bonus usus concupiscentiae carnis, quo malo adulteri utuntur male. LXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit. qi in carne pecc̃i fieri ñ potãt sine pudenda ꝯcupiscentia carnis. q̃ exci¬
dit ex pecc̃o sine qua concipi uoluit. qi futurus erat sine peccõ. Fuaristus
suꝑ ipsam feminã dñationẽ hr̃e uidñr: & a quib custodit᷑ uxor petatur.
ia parentib ꝓpinquiorib sponset᷑ i legib dotet᷑. ⁊ suo tp̃r sacerdotalit̃ ut
mos ÷ cũ p̃cib ⁊ oblationib a sac̃dote benedicat᷑. ⁊ a paranymphis ut ꝯsue¬
tudo docet constituta. ⁊ sociata a ꝓiximis ꝯgruo tp̃r petita legib dotetur.
ac sollẽpnit̃ accipiatur. ⁊ biduo ac triduo orõib uacent. ⁊ castitatẽ custodiant.
Item. lta ꝑacta: legitima scitote ẽẽ conubia. alit̃ uͦ p̃sũpta: ñ coniugia.
s adult̾ia. uel contub̾nia ł stupra. aut fornicões. potius quã legitima ꝯiugia.
c̃ẽ ñ dubitate. nͥ uoluntas ꝓpͥa suffragau̾it. ⁊ uota succurrerint legitima.

Expanded text:
n fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, quia futurus erat sine peccato. CAP. XXXIer ipsam feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur, uxor petatur, et a parentibus et propinquioribus sponsetur, et legibus dotetur, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis ut consuetudo docet custodita, et a proximis congruo tempore petita, legibus dotetur ac solemniter accipiatur: et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant.em. Ita peracta legitima scitote esse connubia, aliter vero praesumpta, non conjugia, sed adulteria vel contubernia, vel stupra, aut fornicationes potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima.
Abbreviated transcription (Latin):
suri sunt qͥme crucifigent. Sacram̃tũ aliquod uob̃ mm̃dani. sꝑualit̾ intel¬
lectum uiuficauit uos. Caro aũ ñ ꝑdest quicqͣm. S quomͦ illi intellȩxert̃:
carnẽ quippe sic intellexert̾. quomꝰ in cadau̾e uendit᷑. aut in macello dila¬
tem uͥ erat prius. Quid: hoc s hinc soluit ꝙ illos mouerat. hinc aꝑuit
unde fuerant scandalitati. Hinc plane si intelligerent. Iui aũ putabant
erogaturũ corpꝰ suũ. ille dix̃ se ascensurũ incelũ utiq integrũ. Cũuide¬
ritis filiũ hominis ascendentẽ uͥ erat priꝰ: cerce uł tunc indebitis. qi ñ eo

Expanded text:
ualiter intellectum, vivificabit vos. Caro autem non prodest quidquam , sed quomodo illi intellexerunt? Carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello ventem ubi prius erat. Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati. Hinc plane, si intelligerent. Illi autem putabant erogaturum corpus suum, ille dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis filium hominis ascenden
Abbreviated transcription (Latin):
ma panis oꝑtam in sacram̃to accipimus: ⁊ sanguis eiꝰ quẽ sub uim specie
ac sapore potamꝰ. caro uideł carnis: ⁊ sanguis sacram̃tũ sanguinis. Carne
i sanguine utroq mminsibili. intelligibili. spu̾ali: significatur corpꝰ uisi¬
pabile. mortale. incruce ÷ positum. uocat᷑q ipsa carnis ĩmolatio. q̃ sacer¬
dotis manib fit xͥ passio. mors. crucifixio. ñ rei ueritate: sed sig̾cantimi¬
sterio fit sacram̃tũ fidĩ. quod baptismuᷤ intelligitur fidos. les in epła

Expanded text:
ma panis opertam, in sacramento accipimus, et sanguis ejus, quem sub vini specie ac sapore potamus. Caro, videlicet carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, utroque invisibili, intelligibili, spirituali, significatur Redemptoisibile palpabile, mortale, in cruce est positum, vocaturque ipsa carnis immolatio, quae sacerdotis manibus fit, Christi passio, mors, crucifixio, non rei veritate, sed significanti mysterio, sic sacramentum fidei quod baptismus intelligitur, fides est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
iror minis doctã scientiã tuã. sacerdotẽ putare quod pꝰ ꝑpetratũ homicidiũ
in sac̃dotio ministrare. ĩmo qͦd÷ ineptiꝰ nobis suadere uelle. at ipsitali p̃sũpti¬
õm p̃beremꝰ assensũ. Quis enĩ tam demens tamq ꝑu̾si sensus taleqͥd estimaret.
ł pꝰ qͣntãcũ q penitentiã ꝯcedendũ. cũ om̃i sit canonicȩ disciplinȩ contͣriũ : Debe¬
gͦ sac̃dotio pͥuatꝰ. lacrimarũ fonte. flagitiũ tam ĩmane diluere. ut talib saltẽ
remediis curat᷑: salutis possit inuenire suffragiũ. Urbanꝰ.i. Garnerio mere¬
amore tuo in eod ordine ꝑmanere ꝑmittimiis. ut tũ semꝑ in penitentia⁊

Expanded text:
iror minus doctam scientiam tuam sacerdotem putare post perpetratum homicidium posse in sacerdotio ministrare; imo, quod est pejus, nobis suadere velle, ut ipsi tali praesumptioni praeberemus assensum. Quis enim tam demens tamque perversi sensus tale quid aestimaret, vel post quantamcunque poenitentiam concedendum, cum omni sit canonicae disciplinae contrariuergo sacerdotio privatus lacrymarum fonte flagitium tam immane diluere, ut talibus saltem remediis curatus, salutis possit invenire suffragium. CAP. CLIV. Qamore tuo in suo ordine eum permanere permittimus, ut tamen semper in poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
sinodꝰ celebrata ẽ. ac. liii. religiosis ep̃is ⁊ abbatibꝰ. Adrianꝰ aut̃ papa cũ uniũ¬
sa sinodo tradidert̃ karolo is ⁊ potestatẽ eligendi pontificẽ ⁊ or cinandi
apłicã sedem. Dignitatẽ quoq patͥciatus ei concessert̃. Insuꝑ archiep̃os.¬
epõs ꝑ singulas ꝓuintias abeo muestiturã aciꝑe diffinunt᷑ iuit nͥ arege
laudetur. ⁊ iuestiatur ep̃s: anemino consecrettr. ⁊ quicũq contͣ ħ decretũ

Expanded text:
st, a CLIII episcopis, religiosis et abbatibus. Adrianus autem papa cum universa synodo tradiderunt Carolo jus et potestatem eligendi pontificem, et ordinandi apostolicam sedem. Dignitatem quoque patriarchatus ei concesserunt. Insuper archiepiscper singulas provintias ab eo investituram accipere diffinivit, et ut, nisi a rege laudetur et investiatur episcopus, a nemine consecretur. Omnesque huic decret
Abbreviated transcription (Latin):
 co papa ismodo congregata romȩ inȩcclia scisaluatoris. ad s precepit.¬
dero ac populo romano constitiumꝰ. confirmamus ⁊ corroboramus.⁊ ꝑ nrãm
tonicors eiusq successorib huiꝰ regni italiȩ in ꝑpetuũ tam sibi facultatẽ eli¬
gendi successorem. quã summȩ sedis apłice pontificem ordinandi. ac ꝑ hoc
archiep̃os seu epõs ut ipsi ab eo inuestituram accipiant. conseciationem
autẽ uñ debent. exceptis his quos imperator pontifici ⁊ archiepis ꝯcessit.
tricium uel pontificem sumniş sedis apłicȩ. aut quẽcũq ep̃m ordinan¬
ep̃c nisi a supradicto rege laudetur ⁊inuestiatur: ñ consecretur. Si quis tͣ
hanc apostolicã auctoritatem aliquid moliatur. hunc excõmunicationi
subiacere decituimus:⁊ nisi resiꝑuerit: i rreuocabili exilio puninti. uelil¬
timoz supplicĩ⁊ feaii.

Expanded text:
o papa in synodo congregata Romae in ecclesia Sancti Salvatoris ad clero ac populo Romano, constituimus et corrobaramus et per utonicorum, ejusque successoribus hujus regni Italiae in perpetuum tam sibi facultatem eligendi successorem, quam summae sedis apostolicae pontificem ordinandi: ac per hoc archiepiscopos, seu episcopos, ut ipsi ab eo investituram suscipiant, consecrationem autem, unde debent, exceptis his, quos imperator pontifici et archiepiscopis contricium sive pontificem summae sedis apostolicae, aut quemcunque episcopum ordinan eligatur, nisi a supradicto rege laudetur et investiatur, non consecretur. Si quis contra hanc apostolicam auctoritatem aliquid moliatur, hunc excommunicationi subjacere decrevimus, et nisi resipuerit, irrevocabili exsilio puniri, vel ultimis sup
Abbreviated transcription (Latin):
fusa iuna ꝑsona trinitas: ut sabellus dic̃. neq separata aut diui¬
sa innatura diuinitas: ut arrius blasphemat. S alter in ꝑsona pa
uinitate patris d̃i filius: ipse fieret in homine hõis filiꝰ. Neq fi¬
lii nom̃ ad alt̾m transiret. qui ñ ẽẽt natiuitate filiꝰ. Dĩ gͦ natiuitate fi.¬
liꝰ᷑: hoĩs factus ÷ filius. natꝰ scđm ueritatẽ naturȩ exx deo d̃i filius: ⁊ se
cundũ ueritatẽ naturȩ ex hoĩe hominis filiꝰ. ut u̾itas geniti ñ ad¬
optione. ñ appellatione. s mutraq natiuitate filii nom̃ nascendo
haberet. ⁊ ẽẽt uerus deus. ⁊ uerus homo. unus filius.
or ergo duos xp̃os. neq duos filios.sed dm̃ ⁊ hominẽ unũ filiũ.¬
Qquẽ ꝓpt̾ea ⁊ unigenitũ dm̃s. manentẽ in duab sub̃iis sic̃ ei na¬
turȩ u̾itas ⁊tulit. ñ ꝯfusis naturis neq ĩmixtis. sic̃ tymothiani uolt.
s societate uniti. Ds̃ gͦ hominẽ assũpsit. homo in deũ transiuit. ñ na¬

Expanded text:
una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura divinitas, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Patvinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, neque Filii nomen ad alterum transiret, qui non esset nativitate Filius. Dei ergo nativitate filius hominis factus est Filius: natus secundum veritatem inis Filius, ut veritas geniti, non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate, Filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo, unus Filius. Non enim duos Christos, neque duos Filios, sed Deum et hominem unum FiliuQuem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non na
Abbreviated transcription (Latin):
nemo contẽpnat. Sit mͥ in ꝯsolationẽ ur̃ auditus. nec uob̃ in testimoniũ do.¬
lor m̃s. cõpetentib dico. Fornicari uobis ñlicet. sufficiant uobis ixores ꝯcu¬
binas hr̃e uobis ñliceat. Audiat ds̃ si uos surdi estis. audiant angeli eiussi
uob hr̃e concubinas. qͣs pꝰea dimittatis ⁊⁊ duratis uxores. Tanto maior dãp¬
natio uobis erit: si uolueritis hr̃e ⁊ ꝯcubinas ⁊ uxores. Item Augustinꝰ.
Quale : ⁊̃ illud. ꝙ multi uiroꝵ añ nuptias ꝯcubinas sibi adherere ñ eru¬
hescunt. qͣs pꝰ aliquot annos dimittunt i sic pea legitimas uxores acci

Expanded text:
nemo contemnat. Sit mihi in consolationem vester auditus, ne vobis sit in testimonium dolor meus. Competentibus dico: Fornicari vobis non licet, sufficiant vobis uxores; concubinas vobis non licet habere. Audiat Deus si vos surdi estis; audiant angeli ejus, si bere, quas postea dimittatis et ducatis uxores Tanto major damnatio vobis erit, si volueritis habere, et concubinas et uxores. Item, Augustinus: Quale est, quod multi virorum ante nuptias concubinas sibi adhaerere non erubescunt, quas post aliquot annos dimittunt, et sic postea legitimas uxores accip
Abbreviated transcription (Latin):
iunctione separent᷑ ⁊ publicȩ penitentiȩ subigant᷑. saptȩ aut̃ parentib le¬
galit restituant᷑. Postactã uͦ publicã penitentiã. si etas incontinentiã exegi̾t:
legitimo ⁊ ex utrisq partib placito ꝯiugio socient᷑. Non inhis regłam ꝯstitui¬
mus. ẜ ut u̾bis magni leonis utam᷑: ꝙ sit tolerabiliꝰ estimamꝰ. ꝙ si unus ex ꝯui¬
gatis obierit: is qui publicã penitentiam exegĩt. ⁊ suꝑstes extitĩt: iteratũ
ꝯiugiũ ñ prȩsumat. nͥ forte ep̃c p̃uidit aliꝗͣ concedẽ indulgentiã. ut grauio¬
Non est culpandus osec ꝓpħa. si meretricẽ quã duxit u̾terit adpudicitiam
As potiꝰ laudandꝰ ꝙ ex mala bonã feci̾t. Non enĩ quibonꝰ ꝑmanet ipse
polluit᷑. s societ᷑ malo. S qui malꝰ ⁊ in bonũ t̾titur. si exẽpla boni sectet᷑ Ex qͦ¬
intelligimꝰ. s̃ ꝓpb̃am ꝑdidisse pudicitiã fornicariȩ copulatũ. s fornicariam

Expanded text:
entiae subigantur. Raptae autem parentibus legaliter restituantur. Post peractam vero publicam poenitentiam, si aetas incontinentiam exegerit, legitimo et ex utriusque partibus placito conjugio socientur. Non in his regulam constituimus, sed ut verbis magni Leonis utamur, quod sit tolerabilius aestimamus; quod si unus ex conjugatis obierit, et is qui publicam poenitentiam egerit superstes exstiterit, iterare conjugium non praesumat, nisi forte episcopuNon est culpandus Osee propheta, si meretricem quam duxit converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet ipse polluitur, si societtam perdidisse pudicitiam fornicariae copulatum, sed fornicariam
Abbreviated transcription (Latin):
gubernare maluerit. tenunciet scd̃is nuptiis. in uidicio sine iurcuitando.
tiarũ. ut potiꝰ sint int̃ se ꝯiuges: ⁊ separati: qͣ cũ his quib alii adheserunt.
ratio nec cũ alto̾ copulatio possit auferre. Sic̃ apostata aĩa uelut de iugio
cepit. Redderet᷑ enĩ ꝓcul dubio redeunti: si amisisset abscedens. ht̃ aut hoc
qu recesserit ad cumulũ supplitũ. ñ ad meritũ prȩmii. ltẽ Ioem de eodẽ.¬
uibus uͦ placuerit ex consensu abusu carnalis concupiscentiȩ inꝑpetuũ
ꝯrmere: absit ut uinculũ int̃ illos ⁊iugale rũpatur ĩmo firmꝰ erit. quo
mag̃ea pacta secũ inierunt q̃ cariꝰ concordiusq seruanda st. ñ uoluptariis cor¬

Expanded text:
gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in judicio cum jurejurando; tiarum, ut potius sint inter se conjuges etiam separati, quam cum his quibus adhaeserunt. ratio, nec cum altero copulatio possit auferre, sicut apostata anima velut de conjugio cepit. redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis cor
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃ siuelit: ad matͥmoniũ sccłm ꝑueniat. Si aut̃ hac obseruatione ⁊tẽpta.
secd̃as conpͣcerit nuptias: ñ solum ros ipsiꝰ .i. matris lib̾is eus bypotetice

Expanded text:
deinde si velit, ad matrimonium secundum perveniat. Si autem hac observatione contempta deinde si velit, ad matrimonium secundum perveniat. Si autem hac observatione contempta secundas contraxerit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tdir actis. sacͣm̃to p̃stito. adalias se nuptias ñ uenire. Sane inoptione huiꝰ mõi
lib̾os postulant. pͥusꝗͣ confirmatio officũ talis ieosiure eueniat: fatean
malunt alia optare mat̾monia: tutelas filioꝵ administrare ñ debent. cap̃ xi.¬
Fadscd̾as nuptias ꝓꝑauerit: om̃i quid̃ mͦ int̃ uifames erit. s siquiđ lib̾osex
priori matͥmonio ñ hãt: infamiã quid̃ soluere pot̾it. si p̃ces imꝑatori porrere¬
rit. ⁊ diumo pͥncipis nutu: pͥori opinioni restituta fuerit. res aut̃ a priorema¬
rito sibi relictas: nullomodo lucrabitur. cap̃ xxiii.
ĩ mulier lib̾oꝵ suoꝵ tutelam administrau̾it. cap̃ .xxuii stur.¬
I⁊ pͦ inchoatam administationẽ ad scc̃as nuptias migͣre uoluerit: priꝰ
filsis suis impuberib tutorẽ pet̾e debet. eiq ministrationẽ administratio.¬
nissuȩ reddere. ⁊ pͦ reddita rõe si debitrix appareat: debitũ suũ ꝑsolũe debet

Expanded text:
tur actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione huiuscemodiliberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eos jure eveniat, fateantmalunt alia optare matdas nuptias properaverit, omni quidem modo inter infames erit; si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrabitur. CAP. LXXI. i mulier liberorum suorum tutelam administraverit, et post inchoatam administrationem ad secundas voluerit migrare nuptias, prius filiis suis impuberibus tutorem petere debet, eique administrationis suae rationem reddere, et post, reddita ratione, si debitrix appareat, debitum suum persolvere debet,