comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum: ut precipientis querat᷑
auxilium. Nec se quisquã ꝑ occasi¬
onem infirmitatis excuset: quia qͥ
prestrat uelle. donat & posse. Dicen¬
te autẽ beato iocobo apło siquis ur̃m
indiget sapientia. postulet adeo
qui dat om̃ib affluenter. & ñ im¬
properat. & dabitur ei quis fideliũ
nesciat quib uirtutib studere. & qͥb
debeat uiuis repugnare. Quis cons¬
cientie suȩ aut tam᷑ graciosus. aut
tam imꝑitus ẽ. arbiter qui ignoree
quid a se auferri. aut quid inꝰse opor¬
tet augeri: Nemo quippe tta ratioĩs
ẽ. alienus qui aut conuersationis su¬
e ñ intelligat qualitatem. aut cor¬
dissui secreta ñ nouerit. Non ergo
ꝑ omĩa sibi placeat. nec se scdmcar¬
nis oblectam̃ta dnudicet: sedomnẽ
consuetudinẽ suam indiuinorum
preceptorum lance constituat. Ubi cũ
alia ibeantur ut fiant. alia interdi¬
cantur ne fiant. iusto se trutinabit
examine qui uite sue mores ex utri¬
usq ponderis comparatione pensa¬

Expanded text:
praeceptum, ut praecipientis quaeratur praeceptum, ut praecipientis quaeratur auxilium. Nec se quisquam per occasionem infirmitatis excuset, cum qui praestitit velle, donet et posse, dicente beato apostolo Jacobo: Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non improperat, et dabitur ei . Quis fidelium nesciat quibus virtutibus studere et quibus debeat vitiis repugnare? Quis conscientiae suae aut tam gratiosus aut tam imperitus est arbiter, qui ignoret quid a se auferri aut quid in se oporteat augeri? Nemo quippe ita rationis est alienus qui aut conversationis suae non intelligat qualitatem, aut cordis sui secreta non noverit. Non ergo per omnia sibi placeat, nec se secundum carnis oblectamenta dijudicet, sed omnem consuetudinem suam in divinorum praeceptorum lance constituat: ubi cum alia jubeantur ut fiant, alia interdicantur ut non fiant, justo se trutinabit examine, qui vitae suae mores ex utriusque ponderis comparatione pensa
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑuirgineam eccłe fecunditatem par¬
tus regenerationis augeri. Hidet se
dñationissuȩ iuire priuatum. a cordi¬
bus eorum quos possidebat expelli.
eripi sibi inutroq sexu milia senum
milia iuuenũ. milia paruulorum.
nec obẽe. cuiquã uł proprium uel
originale peccatum. ubi iustificati¬
o ñ mentis retribuitur. sed sola gr̃e
largitate donatur. Lapsos quoq &
insidiarum suarũ fraude deceptos
remedia reconciliationis admitti.
Sentit insuꝑ diem dñice passionis
instare. & illius crucis potestate se cor¬
teri. que in xꝑo ab omni debito mor-¬
mentis inimici nullos habeat sui li¬
uoris effectus. ad exequenda dñi mã-¬
data diligentior est assum̃da deuoti¬
o: ut tempus in quo omĩa diuinȩ
miscđie sacram̃ta concurrunt cum
prȩparatione & animorũ suscipiamꝰ
& corporum. implorantes regimen
atq: ad nntorium dei. ut sine quo
nichil possumꝰ facere: ꝑipsum oĩa
ualeamꝰ implere. Ideo enim datur

Expanded text:
et per virgineam Ecclesiae fecunditatem, paret per virgineam Ecclesiae fecunditatem, partus regenerationis augeri. Videt se dominationis suae jure privatum, a cordibus eorum quos possidebat expelli; eripi sibi in utroque sexu millia senum, millia juvenum, millia parvulorum; nec obesse cuiquam vel proprium, vel originale peccatum, ubi justificatio non meritis retribuitur, sed sola gratiae largitate donatur. Lapsos quoque et insidiarum suarum fraude deceptos,remedia reconciliationis admitti. Sentit insuper diem Dominicae passionis instare, et se illius crucis potestate conteri, quae in Christo ab omni debito mormentis inimici nullos habeat sui livoris effectus, ad exsequenda Domini mandata diligentior est assumenda devotio: ut tempus in quo omnia divinae misericordiae sacramenta concurrunt, cum praeparatione et animorum suscipiamus et corporum, implorantes 187 regimen et adjutorium Dei, ut sine quo nihil possumus facere, per ipsum omnia valeamus implere. Ideo enim datur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utantur. Preterit enim figura hu¬
iuis mundi. Beata igitur mens quȩ pe¬
regrinationis sue tempora casta sobri¬
etate transcurrit. & in his ꝑquȩ eã
nocesse ẽ. ambulare non remanet ut
hospita magis quam dña t̾renorum
nec affectib desit humanis: & pro¬
missionib sit innixa diuinis. Hanc
magis quam presentes & exigunt &
conferunt dies: quib dum obseruas¬
tia specialis impenditur. consuetu¬
do in qua ꝑseueretur ad quiritur. No¬
tum enim uobis ẽ. hoc ẽẽ tempus
quo ꝑ totum mundũ cum seuiente
diabolo acies debeat xp̃iana confli¬
gere. & siquos aut desidia tepidoᷤ. aut
sollicitudo habuit occupatos: minc
oporteat armis sp̃ualib instrui. &
celesti tuba ad ineundum certamen
accendi: qm̃ ille cuius inuidia mors
introuut in orbem t̾rarum. modo p̃¬
cipuo liuore uritur. modo maximo
dolore cruciatur. Uidet enim de om¬
nium hominũ genere in adoptionẽ
filiorum dei nouos popłos introduci.

Expanded text:
non utantur: praeterit enim figura munon utantur: praeterit enim figura mundi hujus . Beata igitur mens quae peregrinationis suae tempora casta sobrietate transcurrit, et in iis per quae necesse est eam ambulare non remanet, ut hospita magis quam domina terrenorum, nec affectibus desit humanis, et promissionibus sit innixa divinis. CAP. magis quam praesentes et exigunt et conferunt dies: quibus dum observantia specialis impenditur, consuetudo in qua perseveretur acquiritur. Notum enim vobis est hoc esse tempus quo per totum mundum, saeviente diabolo, acies debet Christiana confligere; et si quos aut desidia tepidos, aut sollicitudo habuit occupatos, nunc oportet armis spiritalibus instrui, et coelesti tuba ad ineundum certamen accendi: quoniam ille cujus invidia mors introivit in orbem terrarum , modo praecipuo livore uritur, modo maximo dolore cruciatur. Videt enim de omnium hominum genere, in adoptionem filiorum Dei novos populos introduci,
Abbreviated transcription (Latin):
quod cupitur. libentius tam̃ suscipi¬
tur labor pro desiderio uoluptatis.
quã pro amore uirtutis. Ita cum in¬
numeri sint qui uisibilia concupis¬
cant: uix inueniuntur qui tempo¬
ralib et̃na prȩponant. Et ideo di
abscondito ẽ. uirtutum uia q̃inspe
salui facti sumus: & fideᷤ uera id suꝑ
omia diligit. quod nullo sensucar¬
nis atcingit. Magni ẽ. ergo oꝑis &
laboris mobilitatem cordis ab om̃ib
continere peccatis. & cum undique
innumere uanitatum illecebreblan¬
diantur. ad nulla contagia uigorẽ
animi relaxare. Quis tangit picem.
& ñ inquinatur ab ea ᷑ Quis ñ infir¬
matur in carne: Quis ñsordescit
in puluere: Quis postremo tante¬
ẽ. puritatis ut his ñ polluatur. si¬
ne quib uita ñ ducitur: Iubet eñi
ꝑ apłm doctrina diina ut qui ha¬
bent uxores tanquam ñ habentes
sint & qui flent tanquam ñflentes
& qui gaudent tanquã ñ gauden
tes: & qui utuntur hoc mundo tanqͣ.

Expanded text:
sit quod cupitur, libentius tamen suscipisit quod cupitur, libentius tamen suscipitur labor pro desiderio voluptatis quam pro amore virtutis. Ita cum innumeri sint qui visibilia concupiscant, vix inveniuntur qui temporalibus aeterna praeponant. Et ideo, diabscondito est virtutum via, quoniam spe salvi facti sumus , et fides vera id super omnia diligit, quod nullo sensu carnis attingit. Magni est ergo operis et laboris mobilitatem cordis ab omnibus continere peccatis, et cum undique innumerae voluptatum illecebrae blandiantur, ad nulla contagia vigorem animi relaxare. Quis picem tangit, et non inquinatur ab ea ? quis non infirmatur in carne? quis non sordescit in pulvere? quis postremo est tantae puritatis, ut iis non polluatur sine quibus vita non ducitur? Jubet enim per Apostolum doctrina divina, ut qui habent uxores, tamquam 186 non habentes sint; et qui flent, tamquam non flentes; et qui gaudent, tamquam non gaudentes; et qui utuntur hoc mundo, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
nec minoris sit periculi carere desi¬
deratis. quam habundare concessis:
Insidiȩ sunt in diuitiarum ampli¬
tudine. insidiȩ inpauꝑtatis angu¬
stiis. Ille eleuant ad suꝑbiam. hec
incitat ad querelam. Temptat sa¬
nitas. temptat infirmitas: dum &
illa materia ẽ. neglegentie. & hec
causa tristicie. Laqueus est in secu¬
nitate: laqueus intimore. Nec int̾¬
est utrum animus qui t̾reno tenet̃
affectu gaudiis occupetur ancuris:
cum parmorbussit uł sub una de¬
lectatione languere. uł sub anxia
sollicitudine laborare. Impletur
itaq ꝑomĩa sententia ueritatis. q̃
discimꝰ angustam ẽẽ & arduamuiã
quȩ ducit ad uitam. & cum latitudo
ttineris ad mortem trahentis multis
fre quentetur agminib in salitts se¬
mitis ꝑaucorum intrantium sunt
rara nestigia. Unde autt popłatior
est uia leua quam dextra. nisi quia
ad nundana gaudia & corporalia
bona multitudo procliuis est Et
quanius caducum sit incertumq

Expanded text:
nec minoris sit periculi carere desinec minoris sit periculi carere desideratis quam abundare concessis. Insidiae sunt in divitiarum amplitudine, insidiae in paupertatis angustiis. Illae elevant ad superbiam, hae incitant ad querelam. Tentat sanitas, tentat infirmitas, dum et illa materia est negligentiae, et haec causa tristitiae. Laqueus est in securitate, laqueus est in timore; nec interest utrum animus, qui terreno tenetur affectu, gaudiis occupetur an curis, cum par morbus sit vel sub vana delectatione languescere, vel sub anxia sollicitudine laborare. CAP. II. Impletur itaque per omnia sententia Veritatis qua discimus angustam esse et arduam viam quae ducit ad vitam ; et cum latitudo itineris ad mortem trahentis multis frequentetur agminibus, in salutis semitis paucorum intrantium sunt rara vestigia. Unde autem populosior est via laeva quam dextera, nisi quia ad mundana gaudia et corporalia bona multitudo proclivis est? Et quamvis caducum incertumque
Abbreviated transcription (Latin):
quidem dilectissimi dieb atq tem¬
porib quȩdam nobis diuine bom¬
tatis signa prefixa sunt. & nulla
pars anni a sacris ẽ aliena mysteriis
ut dum ubiq nobis prȩsidia nĩe sa¬
lutis occurrunt: iuitantẽ nossemꝑ
miscđiam dei auidius expectamus.
Sed quicquid illud ẽ. quod in diu̾sis
gr̃e oꝑib & donis reparationi huma¬
narum confertur animarũ: totum
id nobis nunc euidentius & copiosiꝰ
presentatur. quando ñ particłatim
quȩdam augenda. sed simulsunt oĩa
celebranda. Appropinquante enĩ
festiuitate paschali adest maximũ
sacratissimũq ieiunum: quod ob¬
seruantiam sui uniũsis fidelib sine
exceptione denuntiat. Quia nemo
tam sc̃s ẽ. ut non sc̃ior: nemo tam de¬
uotus ut ñ debeat ẽẽ. deuotior. Qͥs
enim in hunisuite constitutꝰ incer¬
to. aut immunis a temptatione
aut liber inueniatur aculpaͦ. Qsẽ.
qui nichil sibi untutis adici. aut
cui nichil uicii optet auferri. cum &
ad uersa noceant. & scd̾a corrumpaĩ.

Expanded text:
quidem, dilectissimi, diebus atque temporibus quaedam nobis divinae bonitatis signa praefixa sunt, et nulla pars anni a sacris est aliena mysteriis, ut dum nobis ubique praesidia nostrae salutis occurrunt, invitantem nos semper misericordiam Dei avidius expetamus. Sed quidquid illud est quod in diversis gratiae operibus et donis reparationi humanarum confertur animarum, totum id nobis nunc evidentius et copiosius praesentatur, quando non particulatim quaedam agenda, sed simul sunt omnia celebranda. Appropinquante enim testivitate paschali, adest maximum sacratissimumque jejunium quod observantiam sui universis fidelibus sine exceptione denuntiat: 185 quia nemo tam sanctus est ut non sanctior, nemo tam devotus ut non debeat esse devotior. Quis enim in hujus vitae constitutus incerto, aut immunis a tentatione, aut liber inveniatur a culpa? Quis est qui nihil virtutis sibi adjici, aut qui nihil vitii sibi optet auferri? cum et adversa noceant et secunda corrumpant,
Abbreviated transcription (Latin):
longe est salus apeccatoribus. seque¬
batur eum multitudo populi & mu¬
lierum plangentium & lam̃itantiũ
cum. Solet enum sexus infirmior eciã
pro his qui morte sunt digni in lacri¬
mas commoueri: & dampnatorum
exitus pro nature commnunis consi-¬
deratione misereri. Sed istum ubi
planctum dñstħc dedignat᷑ impen¬
di: quia ñ decebat luctus triumphũ.
nec lam̃ta uictoriam. Demq conuer¬
sus ad eas. filie inquit ierłm nolite
flere suꝑ me. sed suꝑuos ipsas flete &¬

Expanded text:
Longe a peccatoribus salus , sequeLonge a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et mulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super vosmetipsas, et
Abbreviated transcription (Latin):
commutent actionem suam. & hoc
proferant ore. quod tenent corde.
Quare de t̾renis calumniant᷑. qui
celestia ꝑsequuntur: Quanuis eigo
pilatus onerosum sibi inuidiosũq
sentiret quod eum iudei denglec¬
tu amiciuȩ cesaris impetebant. ali¬
quandui tam̃ furorem eorũ miti¬
gare conatus ẽ: & ideo dñm tħm di¬
uersis contumeliis affici. aut ꝑmi¬
sit aut iussit. ut saciata iniquitas:
de innocentis inuriis: ulterius ñ
seuiret. Sed ꝑtinax malicia propri¬
Is crescebat augĩntis. & in quem obti¬
nuerat ius illusionis. exigebat &¬
mortis. Unde cum & summi sacer¬
dotes & principes iudeorũ om̃isq
multitudo crebris uocib acclama¬
rent. crucifige crucifige. tradidit
iħm ꝑsequentium uoluntati. ba¬
raba illis latrone dimisso: ut qui
in die festo auccoremiñficiebant
uitȩ. impunitas eis prestaretur ho
locum clarificationis suȩ dño. & mi
scdia ab impiorum tab̾naculis exe¬
unte. ut impleretur quod scriptũ ẽ.

Expanded text:
commutent actionem suam, et hoc commutent actionem suam, et hoc proferant ore, 235 quod tenent corde. Quare de terrenis calumniantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homlocum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat nom̃ regium. ut ꝓ imꝑio
cesaris opprimi debuerit noue mo¬
licio potestatis: si dñandi consiliũ
tirannicus tibi prodidit apparatꝰ.
si prouisio armorũ. si congregatio
diuitiarum: si presidia detecta fc̃
militũ. Quid enim grauari sinis
de affectata potentia. cuiꝰ specialis
fuit de humilitate doctrina᷑. Ro¬
manis legib ñ contradixit. censũ
subiit. didragina soluit: uectiga¬
lia ñ inhibuit. Quȩ dei sunt deo:
& quȩ sunt cesaris cesari reddenda
constituit. Pauꝑtatem elegit. obedi¬
entiam suasit: mansuetudiñẽ prę
obiectio: discute diligentius preses
quid de potestate comꝑtum. Cetis
uisum. surdis auditum. claudis
gressum. mutis donauit eloquium:
febres abegit. dolores resoluit. demo¬
nia eiecit. mortuos uiuificauit: ma¬
ri & uentis ut requiescerent impera¬
uit. Alagnum prorsus regem ista
demonstrant: qui ñ humana excel¬
lat potentia. sed uirtute dinuma.
hancergo uidei obitiant potestate

Expanded text:
fuerit nomen regium, ut pro imperio fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyrannicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praediJudaeorum objectio, discute diligentius, praeses,quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
fictam. Ndilectionem auersam:
sed constantiam fuisse turbatam.
habundauit fletus. ubi ñ defecit
affectus: & fonscantatis lauit uerba
formidinis. Nec tardatũ ẽ. remediũ
abolicionis: ubi ñ fuit iudicium uo¬
luntatis. Cito itaq in soliditatẽ suã
rediit petra. tantam recipiens forti¬
tudinem. ut quod tunc in xp̃i ex¬
paucrat passione. in suo post suppli¬
iudaica impietas laboraret.
tt otfalionem aliquam ꝑ petrandi
in dñm iħ m sceleris inueniret. &
ĩndatia quȩ falsi testes iniustis sacer¬
dotib famulando protulerant ni¬
chil quod morte dignum ẽet affer¬
rent: hoc quasi insuꝑabile repꝑ er̃t
ut dñm mundi affectati regni mn¬
iuidia ꝑurgerent. cl̃q pilatus iħm
quem frusfra uidebat arguiuellet
absolui: calumniose & minaciter
conclamarent. si hunc dimittis ñ es
amicus cesaris: omnis enim qui se
regem facit contradicit cesari. Stul¬
tam insimulationẽ imprudenter
pilate timuisti. S ed formidabile

Expanded text:
victam, non dilectionem aversam, victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post suppliJudaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile
Abbreviated transcription (Latin):
se ad excipiendum iniquitatis
iudicium dei filius prebuisset.
beatus apłs petrus cuius fides ea
deuotione feruebat. ut & dño cõ¬
pati paratus ẽet & commori: ancil¬
la sacerdotis calumniante ꝑterri¬
tus ex infirmitate ꝑiculum nega¬
tionis incurrit. Obhoc sicut appͦa¬
ret hesitare ꝑmissus. ut inȩccłȩ
principe remedium penitentię
conderetur. & nemo auderet de sua
uirtute confidere. quando muta¬
bilitatis ꝑiculum nec beatus petrꝰ po¬
tuisset euadere. Dñs autẽ iħe qui
intra pontificale conciliũ solo cor¬
pore tenebatur. trepidationẽ dis¬
cipuli foris positi diuino uidit in¬
tuitu: & pauentis animũ mox ut
respexit erexit. & in fletus penitu¬
dinis mertauit. felices sc̃e apłe lacri¬
me tue. que ad diluendam cui pã
negationis. uirtutem sacri habu¬
ere baptismatis. Affuit enĩ dexc̃a
quam deicereris exciperte: & firmi¬
tatem standi in ipso cadendi peri¬
culo recepisti. Uidit in te dñs ñ fid̾e

Expanded text:
se ad excipiendum iniquitatis se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumniante perterritus, ex infirmitate periculum negationis incurrit: ob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dexteraquam dejicereris, exciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem
Abbreviated transcription (Latin):
antiquȩ fraudis uira ñ ꝑderet: si se
a dñi ih̾u sanguine contineret. Sed
malicia nocendi auidus. dum irruit
ruit. dum capit captus ẽ: & dum ꝑ¬
sequitur mortalem. incidit in salua¬
torem. Inuenit sane m illo molumi¬
ne imprudentis audaciȩ dignũ cõo¬
ꝑatorem. dignũq consortem: um
impius udas malute minister ẽe. di¬
aboli quam apłs. xp̃i. Quem non ti¬
moris ꝑturbatione deseruit: sed pe¬
cumȩ cupiditate distraxit. Uidete
que germina & quales fructus de a-¬
uaricie stirpe nascantur. Quã meri¬
definiuit. quia nullũ peccatũ sine
cupiditate cominitcitur. & omĩs il¬
licitus appetitus. istius auiditatis ẽ.
morbus. Amori pecunȩ uilis ẽ. oĩs
affectio: & anima lueri cupida etiã
pro exiguo perire ñ metuit.Nullũq
in quo sibi auaricia fecto habitacłm.
hoc ꝑfidus uidas in ebriatus uene¬
nit ad laqueum. & tam stulte impiꝰ
fuit: ut triguita argenteis & dñm
uenderet & magistrum. Cum aũ

Expanded text:
antiquae fraudis jura non perderet, si se antiquae fraudis jura non perderet, si se a Domini Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister esse diaboli quam apostolus Christi, quem non timoris perturbatione deseruit, sed pecuniae cupiditate distraxit. CAP. IVquae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, quam meridefinivit ; quia nullum peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit; nullumquin quo sibi avaritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus vene233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
pasforis eloquitur & in parricidio uu¬
deorum ean interfector frĩs agnosci¬
tur. Nunc diluuium & noe archa
manifestat quid sit renouationis in
baptismo: & quid salutis in ligno. Nc̃
abraham gentium pater promissos
adqͥrit ui heredes: & in semine eiꝰ
ñgerm̃ an carnis sed fidei propago
benedicitur. Nunc ad prenuntiatũ
festis omĩb festum sacer nouorum
m̃sis enituit. ut in quo accepit mun¬
dus exordium: in eo dem haberet xp̃i-¬
ana creatura principium. Quanius
igitur furentes udei feccrunt in dñm
iħm quęcunq uoluerunt. & suscepti
hominis ueritatem nullis eorũ ausib
potestas diuma subtraxerit: patien¬
tia tam̃ dñi consilii sui munꝰ impleuit.
& ꝑtinatia sacrilege trudelitatis profe¬
cit oꝑi saluatoris. quod ñ scribe. ñ pha¬
risei. ñ sumini intellexere pontifices.
Si enim cognouissent. nunqͣm dñm
lus intellexit: quod semendo in xp̃m
suum destrueret principatum. Qui

Expanded text:
Pastoris eloquitur, et in parricidio JuPastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt in Dominum Jesum quaecumque voluerunt, et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam Domilus intellexit, quod saeviendo in Christum, suum destrueret principatum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ nature comiminione dicebat.
tristis ẽ. amma meausq ad mortĩ
Nunc autẽ postquam susceptione i¬
firmitatis potentia ẽ. clarificata
uirtittis: nulla fidelium mestitudi¬
ne paschalis ẽ. obsctiranda solenni¬
tas. nec cum tristicia. nob gestorum
ordo recolendus ẽ: cum ita dñs usus
sir malicia iudeorũ. ut de intentio¬
ne facinoris. uoluntas sit impleta mi¬
serentis. Si autẽ in exitu isrł de egyp¬
to agni sanguis fuit restitutio liber¬
tatis & sacratissima ẽ. facta festiuitas
quȩ ꝑhostiam pecudis iram auercerat
nastatoris: quanta populis xp̃ianis
concipienda sunt gaudia .pro quib
omp̃c pater filio suo uigenito ñ pe¬
percit. sed pronob̾ om̃ib tradidit illũ
ut in occisione xp̃i pascha ẽet uerũ
& singulare sacrificium. quo ñ exdo¬
minatione pharaonis unus popłs.
sed ex diaboli captiuitate totus mun¬
omĩa sunt famulata mysteria. Nc̃
sangius iusti abel mortem summi

Expanded text:
nostrae naturae communione dicebat: nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populus, sed ex diaboli captivitate totus munomnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi
Abbreviated transcription (Latin):
noscimꝰ. predicta legeremus: Perac¬
to igitur dilectissimi saluatoris trium¬
pho. & consummatis dispensationi¬
b quas omĩa ueteris testam̃ti eloqͥa
nuntiarunt: lugeat carnalis iudeus.
sed sp̃ualis gaudeat. xꝑianus. Et fes¬
tiuitas que illis conuersa ẽ. in uoctẽ:
nob̾ choruscet in lucem. Qm̃ crux xͥ
sequentium furor nichil aliud iN
dñm maiestatis oꝑatus sit. quã atro¬
cem crudelitatem & immtte suppli-¬
tium: redemptis tam̃ hac dñi passio¬
ne. uerior iustiorq: letandi ẽ. racio. qͣ.
dolendi. fuerit tunc discipłorum
excusabilis pauor. nec diffidentiȩ cul-¬
pam apłicus meror inciderit. quan-¬
do concurrentib ad unum scelus
iudeis iudeorumq pͥncipib. suꝑbꝰ
taurorum pinguium tumtir. & ꝓ¬
terua uitulorum petulantia seuie¬
bat: quando sub oculis ouium pasto¬
ris iusti sanguiurem frem̃tium bes¬
tiarum rabits expetebat. quando
deniq etiam ipse qui pati uenerat de

Expanded text:
noscimus, praedicta legeremus? CAP. II. Peracnoscimus, praedicta legeremus? CAP. II. Peracto igitur, dilectissimi, Salvatoris triumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quoniam cruxQuamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissum anicȩ passionis in
salutem humani generis ante tem¬
pora ȩt̾̃na dispositum. & ꝑmultas
significationes om̃ib retro scłis mĩ¬
tiatum. ñ adhuc expectamꝰ manife¬
standum. sediam adoramꝰ impletũ
concurrentib ad erudicionẽ nr̃am.
& nouis testimoniis & antiquis. dũ
quod propħica cecinit tuba euan¬
gelica pandit hẏstoria. & sicut scriptũ
est abyssus abẏssum inuocat in uoce
cataractarum tuarum. Qm̃ad enar-¬
randam głam gr̃e dei parib sibi uoci-¬
bus utriusq testam̃ti altitudo respoz¬
det: & quod erat sub uelamine figurȩ
profundum. fit reuelata luce ꝑspicu¬
um. Sic tam̃ inter illa miracula sal-¬
uatoris quȩ sub popłorum gerebant᷑
aspectu. pauci ueritatis pręsentiam
sentiebant: ipsiq discipuli uolunta¬
ria dñi passione turbati. ñ euaserant
scandalum crucissine temptatione
formidinis. Vnde enim fides nr̃a in-¬
telligentiam sumeret. unde constan¬
tia robur acciperet. nisi quȩ facta cog¬

Expanded text:
dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cog
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi qui ab ignorantiȩ tene¬
bris liberati fidei lumen accepimꝰ.
& in noui testam̃ti hereditatem per
electionem adoptionis intrauimus.
infestiuitate quam isrł carnalis
bñdictione ditamur: & ita in noui¬
tatem auetustate transferimur. ut
ñ solum paradisi restituamur habi¬
taculo: sed etiam regni celestis gloriȩ

Expanded text:
dilectissimi, qui ab ignorantiae tenedilectissimi, qui ab ignorantiae tenebris liberati, fidei lumen accepimus, et in novi Testamenti haereditatem per electionem adoptionis intravimus, in festivitate, quam carnalis Israel benedictione ditamur, et ita in novitatem a vetustate transferimur, ut non solum paradisi restituamur habitaculo, sed etiam regni coelestis glori
Abbreviated transcription (Latin):
sol. sy deraq indignosuos summo
ministerio protestantes. terribili
motu. insolitoq defectu. tenebrã mũ¬
do ur̃e cecitatis ostendunt. Quod si
ad arguendos uos nec celestia nec in¬
ferna sufficiunt. & crucem xp̃imagi
potuerunt pecre atq monum̃ta quã
ur̃a corda sentire: saltem quodintem¬
plo accum ẽ. scienter aduertite. Ue
lum cuius obtentu int̃ludebantur
sc̃a sc̃orum. asummo usq ad ima
diruptum ẽ. & sacrum illud mysti¬
cumq secretum quod solus summꝰ
pontifex iussus fuerat intrare resera¬
tum ẽ: ut nichil iam ẽẽt discretioniꝰ.
ubi nichil resederat sc̃itatis. Repu¬
diatos itaq uos debiustis agnoscere.
& om̃e ius sacerdotii perdidisse: qͥa
uerum erat quod nobis ueritas dyxe¬
rat. si crederetis moysi crederetis & mͥ.
Merito itaq uos testam̃tum utrũq
condemnat. & gr̃a uacuos & lege pri¬
uatos. qui ideo resistitis nouis. quia
ñ credidistis antiquis. Nos autem

Expanded text:
sol, sidera, quae indignos vos suo sol, sidera, quae indignos vos suo ministerio protestantur terribili motu, insolitoque defectu tenebras mundo vestrae caecitatis ostentant Ibidem. Quod si ad arguendum vos nec coelestia, nec inferna sufficiunt, et crucem Christi magis potuerunt petrae atque monumenta, quam corda vestra sentire; saltem quod in templo actum est, scienter advertite. 237 Velum, cujus objectu intercludebantur sancta sanctorum, a summo usque ad ima diruptum est, et sacrum illud mysticumque secretum quo solus summus pontifex jussus fuerat intrare, reseratum est, ut nihil jam esset discretionis, ubi nihil resederat sanctitatis. Repudiatos itaque vos debuistis agnoscere, et omne jus sacerdotii perdidisse, quia verum erat quod Veritas vobis dixerat: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi . Merito ergo vos Testamentum utrumque condemnat, et gratia vacuatos, et lege privatos, qui ideo resistitis novis, quia non credidistis antiquis. Nos autem,
Abbreviated transcription (Latin):
tigium inueniri peccati. Quacuatũ
est igitur generale illud uenditiomꝰ
nr̃e & letale cy rographum: & paccũ
captiuitatis in ius transi ite redemp¬
ToRis. Clauiqui manus dñi pedesoꝵ
trans foderant. ꝑpetius diabolum
fixere uulneribus. & scorum pena
m̃brorum. inimicarũ fuit int̾fecai¬
o potestatum. Sic suam xp̃o consũ¬
mante uictoriam: ut in ipso & cum
ipso om̃s qui in eum crederent triũ
nem mundi exequeretur in quada
arce supplicii. latronemq conuersũ
ad paradisi uocaret habitaculum:
uos principesiudeorum legisq doc¬
tores. nec conscientie impietate com-¬
puncti nec effectu sceleris initigati.
fixuris clauorum ad debatis tela lin-¬
guarum:. dicentes. Alios saluos fecit.
se ipsum ñ potest saluum facere:
Si rex isrł est descendat de cruce: &
credimꝰ ei. Sed hisuocib ur̃is stultis
atq: blasphemis reddunt omĩa ele¬
menta responsum: & unam simul
in uos sententiam ferunt. Celũ. t̾ra.

Expanded text:
tigium invenire peccati. Evacuatum tigium invenire peccati. Evacuatum est igitur generale illud venditionis nostrae et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transiit Redemptoris. Clavi illi, qui manus Domini pedesque transfoderant, perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum: sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes, qui in eum crederent, triumnem mundi exsequeretur in quadam arce supplicii, latronemque conversum ad paradisi vocaret habitaculum; vos, principes Judaeorum, legisque doctores, nec conscientiae impietate compuncti, nec effectu sceleris mitigati, fixuris clavorum addebatis tela linguarum, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Sed his vocibus vestris stultis atque blasphemis reddunt omnia elementa responsum, et unam simul in vos sententiam ferunt coelum, terra,
Abbreviated transcription (Latin):
dicent. beate steriles & nentres qui ñ
genuerunt: & ubera quȩ ñ nutriert.
Ubi ẽ tristicia crucifigendi: Ibi ẽ. for¬
mido morituri: Non terrec passuri
animũ hora supplicii. & docens nul¬
lam pro se flendi ẽẽ. racionem. indi¬
cte penttentiam. denuntiando un¬
dictam. Non ẽ. inquit quod dolere
in me ierłm filie debeatis Pro nob
plangite. pro ur̃is filiis eiulate. Su¬
ꝑ illos fundantur isti ploratus. quoᷤᷤ
tales uscera ur̃a pepererunt. Ingen¬
dum plane uobis est ñ de saluatore
credentium: sed de impietate pere¬
untium. Ego crucem uolens patior.
& mortem in me quã sum ꝑempturꝰ
admitto. Nolite flere pro mundi re¬
demptione morientem. quem in
maiestate patris in debitisiudicantẽ.
sit mortẽ in mortis auctorem. & om̃s
principatus aduersasq untutes ꝑ
obiectionem passibilis carnis eliste:
ad mittens in se antiqui hostis auda¬
ciam. qui in obnoxiam sibi seuiendo
naturam. etiam ibi exactor ẽe. au
sus ẽ. debiti: ubi nullũ potuit ues¬

Expanded text:
riles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepererunt. Lugendum plane vobis est, 236 non de Salvatore credentium, sed de impietate pereuntium. Ego crucem volens patior, et mortem in me, quam sum perempturus, admitto. Nolite flere pro mundi redemptione morientem, quem in majestate Patris videbitis judicantem. sit mortem in mortis auctorem, et omnes principatus, adversasque virtutes, per objectionem passibilis carnis elisit, admittens in se antiqui hostis audaciam, qui in obnoxiam sibi saeviendo naturam, etiam ibi exactor ausus est esse debiti, ubi nullum potuit ves
Abbreviated transcription (Latin):
ini ꝑcrucem xp̃o. non illa tantum
species aspectui ñis ociurrat. quȩ
fuit in oculis impiorum: quib p
moy sen dictum ẽ. Werit pendens
uita tua ante oculos tuos: & timebis
die ac nocte. & non credes intetue.
Isti enim nichil incrutifixo dño pr¬
ter facinus suum cogitare potuert̃.
habentes timorem non quo fides
uera iudicatur. sed quo conscientia
mniqua torquetur. Noster uero in¬
tellectus quem sp̃c ueritatis illum¬
nat. głam trucis celo t̾raq radian¬
tem.puro ac libero corde suscipiat
& interiore acie uideat quale sit
quod dñscum de passionis suȩ lo¬
queretur presentia. dixit. Uenit ho¬
ra: ut clarificetur filius hominis.
Et infra. Pater clarifica filium tuũ.¬

Expanded text:
per Crucem Christo, non illa tantum per Crucem Christo, non illa tantum species aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis ; et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam tali facto presignaretur
gentium fides. quib crux xp̃inon
confusio erat futura sed gła. Nonꝰg
fortuitum sed figuratum & mysti¬
cum fuit. ut uideis in xp̃m sementi¬
bus ad compatiendũ ei ꝑegrinus oc¬
curreret. duente apło. si compatim᷑
& conregnabimus: ut sacratissimo
saluatoris obprobrio ñ ebrtus quis¬
quam nec isrłita. sed alienigena
subderetur. Per hanc enim trans la¬
tionem a cirumcisione ad preputi¬
um. afiliis carnalib ad filios sp̃u¬
ales. mmaculati agmi propitiatio:
om̃ium sacram̃torum plenitudo tnͣ¬
sibat. Siquidem pascha nr̃m sicut
sacrificium offertiis patri. ñ in tem¬
plo cuius iam erat finita reuerentia
nec intra septa ciuitatis obmeritum
sui sceleris diruenda: sed foris extra
castra crucifixus ẽ: ut ueterum uc¬
timarum cessante mysterio. noua
hostia nouo imponeretur altari.
&e crux xp̃i non templi ẽẽt. ara sed
mundi. Exaltato igitur dilectissi

Expanded text:
ut etiam tali facto praesignaretur ut etiam tali facto praesignaretur gentium fides, quibus crux Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquidem Pascha nostrum, utsacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi esset ara, sed mundi . CAP. VI. Exaltato igitur, dilectissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus itaq dñs seuientium uolun-¬
tati. ad irrisionem regiȩ dignita¬
tis. supplicii su iussui est ẽe gesta¬
tor: ut impleretur quod ysaias pro¬
pħa prȩuiderat dicens. Eece natus
est puer. & datus est nobis filius.
cuius imꝑium suꝑ humeros eius.
Cum ergo dñs lignum portaret
crucis quod insceptrum sibi conu̾¬
teret potestatis: erat quidem hoc
apud impiorum oculos grande
ludibrium. sed manifestabatur
fidelib grande mysterium. Ma
gloriosissimꝰ di aboli uictor & ini¬
micarum uirtittũ potentissimꝰ
debellator: pulchra specie triumphi
sui portabat tropheum. & inuicte
patientiȩ humeris signum salittis
adorandum regnns om̃ib inferebat.
tanquam & tunc ipsa oꝑis sui ina¬
gine om̃s imitatores suos confirma¬
ret. & diceret. qui ñ accipit crucem
suam & sequitur me: non ẽ. me di¬
ad locum pene. sy mon quid am
cy reneus iientus ẽ. in quem lig-¬
num supplicii trans ferretur a dño:

Expanded text:
ditus itaque Dominus saevientium volunditus itaque Dominus saevientium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me diad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in quem lignum crucis transferretur a Domino :
Abbreviated transcription (Latin):
tuebantur afflictum. Sed cũ inar-¬
desceret ira clamantium ut bara¬
ban indulgentia relaxaret. & xp̃m
crucis pęna susciperet: cũ consonofre¬
mitu diceretur a turbis. sanguis illius
suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. obtinuer̃t
iniqui in dampnationẽ suam quod
ꝑtinaciter exigebant. Quorũ denteᷤ
sicut propħa detestatus ẽ. arma e¬
rant & sagittȩ: & lingua corũ gladiꝰ
acutus. frustra enim a crucifigendo
maiestatis dño manus proprias con¬
tinebant. in quem letalia uocũ spi¬
cula. & uenenata uerborũ tela iaci¬
ebant. Uobis. uobis falsi iudei. & sa¬
crilegi principes populi: totum fa-¬
cinoris istius pondus incumbit. Et
licet immanitas sceleris. & prȩsidẽ
obligarit & milites: om̃ĩs dam̃ facti
sumina uos arguit. Et quicquid
insupplicio. xꝑi uł pilati peceauit
iudicium. uł cohortis obsequium:
hoc uos facit humani generis odio
digniores. quia ur̃i furoris impul-¬
su. nec illis innocentes ẽe. licuit:

Expanded text:
tuebantur afflictum. Sed cum inartuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit,
Abbreviated transcription (Latin):
am. docet ipsa cognitio. inqua uidex
quem inuocentem pronunti at
dampnat: addicens iniquo popu¬
lo sanguinem iusti. a quo abstiñe¬
dum sibi & intellectu proprio sen¬
serat: & somnio uxoris agnouerat.
Non purgant contaminatũ anmĩu
manus lote. nec in asꝑsis aqua di-¬
gitis expiatur. quod famulante mi¬
pia m̃ite commititur. Excessit qui¬
dem pilati culpam faunus uideoꝵ.
qui illum nomine cesaris terrtiũ
& inuidiosis uocib increpatum.
ad effectum sui sceleris impulert̃:
sed nec ipse euasit reatum. qui co¬
oꝑatus seditiosis. reliquit iudiciũ
proprium: & in crimen transunt
tissimi. implacabilis populi uictus
insama. multis tħm dehonestari
ludibriis. & immodicisuexari per¬
misit inuriis. quodq eum flagełł
cesum. spinis coronatum. & amic¬
tu irrisoriȩ uestis indutum. ꝑsequen
dos proculdubio iniicorum ani¬
mos estimauit: ut ex saturatis in-¬
uidiȩ odiis. ñ ultra iam crederent
ꝑ sequendum: quem tot modis in¬

Expanded text:
am, docet ipsa cognitio: in qua judex, am, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis, reliquit judicium proprium, et in crimen transivittissimi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarudos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis in
Abbreviated transcription (Latin):
mundi redemptio differretur &
nullum saluaret illesus: qui ꝓom¬
nium erat salute monturus. Smners
igitur inferri sibi quicquid sacerdo¬
tum instinctu furor popularis au¬
debat. ad annam car phe socerũ.
acdeinde ad caypham ex annȩ t̾ns¬
missione ꝑducitur. & post insa¬
nas calumniantium uoces. post
comm̃ticias subornatorũ testium fal¬
sitates. ad examen pilati pontificũ
delegatione trans fertur. Qui diui-¬
no iuire neglecto. clamantes se regẽ
ñ habere nisi cesarem. tanquã roma¬
nis deuoti legib omne iudictum po¬
testati cesaris reseruassent: expeti¬
erunt exeuitorem magis seuitiȩ. q̃
arbitrum cause. Offerebant enim
iħ̾m durisnexib uinctum. cola¬
phis & alapis frequentib cesum:
sputis oblitum clamorib predãp¬
natum. ut inter tot preuidicia
quem om̃s uellent perire. ñ aud̾et
pilatus absoluere. Deniq nec in ac¬
cusato eum repperisse culpam. nec
in sententia sua tenuisse constanti¬

Expanded text:
mundi redemptio tardaretur, et mundi redemptio tardaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omnium erat salute moriturus. » Et igitur inferri sibi quidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constanti