comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc statum acçedet auxiliatrix eruditionis hone¬
ste / moderatimsq diligentia : immunis omni ꝑturr/¬
batione / atq egriolubie ducet eiĩ. Si neg leget
laudũ iter uite serpens cum familiari demũ stulti¬
fit melior indies homo quanto fit ꝑfectior ⁊ et inço¬
gnitione rerum exercitatior. Tunt quippe mintii
sensus minoris erunt auctoritatis⁊ minorisqͦ apuol
ammã fidei leprehensci fallendi consuetudine. Mla¬
uiine si sit stucliis inꝗł elegantioribus anima erudita
mimunis omn ꝑturdatione atq egritudine deget euũ¬
hec halcidius. Consequenter sib̃i homine componit ex
amma el corpor: Quotus ꝗsq ig̃r utenq̃ curabit. ⁊¬
erit incolumis et fortis. Qui neutrũ manchus et debilis
Qui alterum ex duobus: clandus. Exgo indocilis et
corpori tontum diligentia imꝑtiens claudam habebit
uitã procul dubio. Clandam quoq illius animã fore.
cuius recle ꝗdem sint opiniones ⁊ sed nequaq sacris.

Expanded text:
hunc statum accedat auxiliatrix eruditionis honestae moderationisque diligentia, immunis omni perturbatione atque aegritudine ducet aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens cum familiari demum stultiim melior in dies, quanto fit perfectior et in cognitione rerum exercitatior; tunc quippe nuntii sensus minoris erunt auctoritatis minorisque apud animam fidei deprehensa fallendi consuetudine. Maxime si sit studiis, inquit, elegantioribus erudita, «immunis omni perturbatione atque aegritudine deget aeuuerna». Consequenter sibi; namque sibi hominem componit ex anima et corpore. Quotus quisque igitur utrumque curabit, erit incolumis et fortis; qui neutrum, mancus et debilis; qui alterum ex duobus, claudus. Ergo indocilis et corpori tantum diligentiam impertiens claudam habebit uitam procul dubio; claudam quoque etiam illius animam fore cuius rectae quidem sint opiniones, sed nequaquam sacris
Abbreviated transcription (Latin):
suit accommoclata . ¶ Sed hec gdem noui sume proue¬
ment meritis iam uite locatis Tunc uero diuine pro¬
identie pensum spectar conuienit ex memororũ ⁊ona¬
błi conformatione : quȩ suscipiendo uitali uigori ce¬
lestis apparaibat prospicientia. Annotationes/¬

Expanded text:
ur ad inferna. Sed haec quidem nouissime prouenient meritis iam uitae locatis; nunc uero diuinae prouidentiae spectari pensum conuenit ex membrorum rationabili conformatione, quae suscipiendo uitali uigori caelestis apparabat prospicientia. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri ⁊ si quidem faciat ea constar ex diuidua indidinidnaq
natura ⁊ et item diuersa / eademq alia natura conflante eam
et uelut cociugumentante ab opifice deo. Male ac mistrabiliteri
nescientes compoĩtum id ẽẽ / qđ ex aliquo initio temporis factum at
ut nauim et domũ. Ouidolam uero ꝙ compoĩtu quidem nõ sit
habeat tamẽ ronẽ componis ⁊ ut in Ausica symphonia : quȩ cb̃e¬
tłe diatesserõ: et ĩtẽ gcometrica theoremata. Simbe etiam ge
necatũ quidem quod ex alio temꝑis intio natum / factum ue siti
ut statua. potio aliud ẽẽ / lonoeq diuersum : qd habeat ⁊õem
quationis intelligiblis ut sphera Igitur cum dicit plato natam
anima/ et ab opifice deo factam compõitamq : nõ ex certo tẽ pore
genitura. et suie compõne dicit aperte nullũ est dat mitiũi nec ullã
oriomẽ componis Alia ioitur significatiõe / diuer saq regenerata / et

Expanded text:
confiteri, siquidem faciat eam constare ex indiuidua diuiduaque substantia et item diuersa — eademque alia — natura, conflante eam et uelut coagmentante ab opifice deo, male ac miserabiliter, nescientes compositum id esse quod ex aliquo initio temporis factum sit, ut nauim et domum, quiddam uero quod compositum quidem non sit, habeat tamen rationem compositionis, ut in musica symphonia quae diatessaron uocatur, et item geometrica theoremata; similiter ergo etiam generatum quidem, quod ex aliquo temporis initio natum factumue sit, ut statuam; porro aliud esse longeque diuersum quod habeat rationem generationis intellegibilis, ut sphaeram. Igitur cum dicit Plato natam animam et ab opifice deo factam compositamque, nec ex certo tempore igenitura et sine compositione dicit, aperte nullum ei dat initium nec ullam originem compositionis. Alia igitur significatione diuersaque res generata e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissa usurpandi licentia nasci / cogintricẽ tamẽ rerum õũig: que
sunt tam intelligibiles ꝙ̃ sensiles. Est porro iꝗt Chalciduis et¬
pechendi. Quod etiam Emnpedocles sequens ait in siuis uersib
Eerram terreno comprelzenclimꝰ. ethera flammis.
Humorem li quiclo nos tro spirabile flatu
hacem tranquillo litem quoq litigioso:
Hec quippe constituebat elementã et mitia uinuersitatis : ex quibus
amine quoq censebat constare sb̃am. Eropterea q penes eam oiũs
rerũ esse plenã sciam simili suo similitudine habentia comprehẽ¬
dentem. Atoꝑ ip̃e etiam plato hoc ip̃m asscrens anmã ex omm̃b
mitiis confiat: ut et ĩpõrtum mitioru / et que mitia sequintur / et
prorsus om̃m eentium scia esset : ac de ommbus idicaret tłic¬

Expanded text:
permissa usurpandi licentia nasci, cognitricem tamen rerum omnium quae sunt tam intellegibiles quam sensiles. Est porro Pythagoriprehendi». Quod etiam Empedocles sequens ait in suis uersibus: Terram terreno comprehendimus, aethera flammis, humorem liquido, nostro spirabile flatu, pacem tranquillo, litem quoque litigioso. Haec quippe constituebat elementa et initia uniuersitatis, ex quibus animae quoque censebat constare substantiam proptereaque penes eam omnium rerum esse plenam scientiam simili suo similitudinem habentia comprehendentem. Atque ipse etiam Plato hoc ipsum asserens animam ex omnibus initiis conflat, ut et ipsorum initiorum et quae initia sequuntur et prorsus omnium rerum existentium scia esset ac de omnibus iudicaret
Abbreviated transcription (Latin):
anglorũ. Rone facius seruus seruoꝵ
ic& sũmȩ diuinitatis potentia hu¬
manę locutionis officus explanari
ñ ualeat. quippe quȩ sui magnitu¬
dine ita inuisibili atq inuestigabili
et̃nitate c̃sistit. ut hȩc nulla ingemi
sagaeitas qͣnta sit conp̾hende dissere¬
req sufficiat. qͥa tam̃ eiꝰ humanitas
ad insinuationẽ sui reseratis cordis
ianuis quȩ desem& ipsa ꝓfert᷑ secre.¬
tahuinanis mentib inspiratione
clement̃ infundit ad annuntiandã
uobis plenitudinẽ fidei xp̃ianȩ.sac̃¬
dotalẽ curauimꝰ sollicitudinẽ ꝓroga¬
re. ut ꝑ inde xp̃i euangłm qđ saluator
nr̃ om̃ib p̃cepit gentib p̃dicari. urĩs
qͦq sensib inserentib salutis ur̃e
statis clem̃tia quȩ cuncta solo uerbo
p̃ceptionis sue condidit & ereauit:
cȩlũ uidelic& et t̾ram. mare & om̃ia
quȩ in eis sunt. dispositis or duub
quib subsister&. coȩt̾ra uerbi sui
hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ
suã e limo t̃rȩ plasmatũ constituit

Expanded text:
acius episcopus servus icet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntiandam vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitudinem praerogare, ut perindris quoque sensibus inserentes, salutis vestrae estatis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, coelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt dispositis ordinibus quibus subsisterent coaeterni Verbi sui hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
errore absolũtos. ad agnitionẽ
sui nominis. ẽ. dignatus ꝑ ducere.
& cȩlestis natrie᷑ uobis p̃par&
mansionẽ. Predicatoris igitur
ur̃i danini mei apłice memoriȩ
gregorii frequent̃ lectione oceu¬
upati. p̃ ocłis affectũ doctrinȩ ipsiꝰ¬

Expanded text:
errore absolutos, ad agnitionem errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris igitur vestri domini mei apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrinae ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
mo ac p̃cellentis simo filio edui¬
no regi anglorũ. honorius ep̃s
seruus seruort̃ dĩsalutẽ. Itaxp̃i¬
anitatis ur̃ȩ integritas circa sui
conditoris cultũ fidei ẽ. ardore
succensa. ut longe lateq resplen¬
deat. & in om̃imundo annuntia.¬
ta: ur̃i oꝑis multiplicit̾ referat
fructũ. Sic enĩuos reges. eẽ. cogno¬
scitis. dũ regẽ & creatorẽ ur̃m or¬
thodoxa p̃dicatione edocti. dm̃
uenerando creditis. eiq quo ad
humana uala conditio. m̃tis ur̃ę
sincerã deuotionẽ ex soluitis.
Quid enĩ dõ nr̃o aluid offerre ua¬
lebimꝰ. nisuit inbonis actib ꝑsi¬
stentes. ipsũq auctorẽ human
generis confitentes. eũ colere.
eiq uota nr̃a redđe festinemus:
& ideo excellentissime filipat̾na
uos caritate qua conuenit exhor¬
tamͣ ut qđ uos diuina miscđia¬
ad suã grãm uocare dignata .ẽ.
sollicita intentione & assiduis
orationib seruare om̃imͦ festine¬
tis. ut qͥuos in p̃senti scło om̃i

Expanded text:
imo filio Aeduino regi Anglorum, Honorius episcopus servus servorum Dei, salutem. « Ita Christianitatis vestrae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina miseriad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione et adsiduis orationibus servare omnimodo festinetis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
filia. & sũmis conatib dũritiã
cordis ipsius religiosa diuinorũ
p̃ceptorũ insinuatione mollire
sũmoꝑe matura. in fundens sen¬
sib eius qͣntũ sit p̃elarũ qđ creden.¬
do suscepisti misteriũ. qͣntũue
sit aminirabile qđ renata p̃imũ
conseqͥmeruisti. Frigiditatem
cordis ipsius sc̃i sp̃s annuntiatione
succende. quatinꝰ amoto torpore
ꝑ niciosissimi cultus. diuinȩ fidei
calor eiꝰ intelligentiã tuarũ ad
cendat. ut ꝓfecto sacrȩ seripture
testimoniũ ꝑ te expleat᷑. Saluabit᷑¬

Expanded text:
filia, et summis conatibus duritiam filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calor ejus intelligentiam tuarum adhcendat, ut profecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ catenus ab ominandis idolis
seruiens. ad suscipiendã uocẽ
p̃dicatorũ suã distulerit oboedi¬
entiã ex hib̾e. Qua ex re. ñ modi¬
ca nobis amaritudo congesta.ẽ.
obhoc qđ pars corporis uri. ab
agnitione sũmȩ & indiuiduȩ tri¬
nitatis remansit extranea. Unde
mꝰ conferendã. adhortantes qͣtinꝰ
diuine in spirationis imbuta sub¬
sidiis. inportune & oportune agen¬
dũ ñ differas ut & ipse saluato¬
tia. xp̃ianorũ numero copuletur.
ut ꝑinde intemerato societatis
foede. uira teneas maritalis consor¬
tu. Scriptũ namq est. Erunt duo
sitis decestabilis erroris tenebris
ille remanserit alienus.: Unde
ganimitate cȩlestis clem̃tie. illu¬
minationis ipsius benefitia impe¬
trare ñ desinas. ut uidelic& quos
copulatio carnalis affectus unũ
qͦdã mͦ corpus exhibuisse monstra¬
tur. hos qͦq unitas fidei etiã post
huiꝰ uite transitũ in ꝑpetua socie¬
tate conseru&. Insiste gͦ głosa

Expanded text:
quod eatenus abominandis idolis quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde mus conferre, adhortantes quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis importune et opportune agendum non differas, ut et ipse Salvatotia Christianorum numero copuletur; ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo sitis detestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Undeganimitate caelestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa
Abbreviated transcription (Latin):
gis. Dominȩ głose filiȩ edilbge
regine. bonefacius ep̃s. seruus̃
seruorũ dĩ. Redẽptoris nr̃ibeni¬
gnitas. humano generi qđ p̃tiosi
languinis sui effusione auinłis
diabolice captiuttatis eripuit.
nominis agnitionẽ diuerso modo
gentib innotescens: creatorẽ
suũ suscepto xp̃iane fidei agnosce
re. sicut mistica regenerationis
gno gͦ largitatis dñice beneficio
mens nr̃a gaudio exultauit. qđ
scintilla or̃thodoxe religionis in
ur̃i dignatꝰ est confessione succen¬
de. Ex quare. ñ solũ głosi conuigis
ur̃i. immo totius gentis sub posite
uob̾ intelligentiã in amorẽ suifaci.¬
lius inflãmar&. Didicimꝰ nãq re¬
ferentib his qͥad nos głosi filuur̃i
audubaldi regis laudabilẽ con
cepto mirabili sacram̃to. pris &
ab idolorũ etiã cultu seu fanorum
auguriorũq illecebris se diligen¬
dã xp̃ianã fidẽ in cessabilit̾ ñ de¬
sistat oꝑa cõmodare. Cũq de
gloso coniuge ur̃o pat̾na caritas

Expanded text:
Dominae gloriosae filiae Aedilbergae reginae, Bonifacius episcopus servus servorum Dei. « Redemptoris nostri benignitas humano generi quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diabolicae captivitatis eripuit, nominis agnitionem diverso modo gentibus innotescens, Creatorem suum suscepto Christianae fidei agnoscerm munere mystica regenerationis gno ergo largitatis dominicae beneficio mens nostra gaudio exultavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestri dignatus est confessione succendere. Ex qua re non solum gloriosi conjugis vestri, imo totius gentis subpositae vobis intelligentiam in amore sui facile inflammaret. « Didicimus namque referentibus his, qui ad nos gloriosi filii nostri Audubaldi regis laudabilem convcepto mirabili sacramento piis etab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque inlecebris se diligendam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare: cumque de glorioso conjuge vestro paterna car
Abbreviated transcription (Latin):
consecuta. ut fructũ fidei creditoꝵ¬
q tibibenefitiorũ. redẽptori tuo
multiplicẽ resignares: qđ eqͥdẽ suf¬
fragante p̃sidio benignitatis ipsiꝰ
ut explere ualeas assiduis ñ desisti.¬
mꝰ p̃cib postulare. His gͦ p̃missis.
pat̾ne dilectionis uobis exhibentes
offitia hortam᷑. ut nos reꝑta portito¬
ris occasione. de his quȩ ꝑuos suꝑna
potentia mirabilit̾ in conuers atio¬
ne coniuigis ur̃i submissęq uobis
genti digͥnatꝰ fuerit oꝑari. ꝓsꝑis

Expanded text:
consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis di
Abbreviated transcription (Latin):
separabilẽ triuitatẽ fugatis
demoniorũ sensib. ex pul saq
auobis sollicitatione uenenosi
& deceptibilis hostis. ꝑ aquã &
insplendore głȩ sempit̾nȩ. coha¬
bitare eiꝰ opitulationis munificen¬
tiaualeatis. Prxt̃ea benedictionẽ

Expanded text:
eparabilem Trinitatem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et deceptibilis hostis, per aquam in splendore gloriae sempiternae cohabitare ejus opitulatione et munificentia valeatis. Praeterea benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritatẽ tribiuraᷤ. ut qͣndo unum
ex uobis diuina ad se uisserit gr̃a
euocari. his qͥsuꝑstes suerit alterũ
in loco defuncti debeat epm̃ ordi
nare. Pro qua etiã re: singula ur̃ae
dilectioni pallia ꝓ eorũ ordinatio¬
ne celebranda direcimꝰ. ut ꝑ nr̃e
p̃ceptionis auctor itatẽ. possitis dõ
placitã ordinationẽ efficere: qͥa
ut hȩc uobis conoedemus. longa
t̾rarũ marisq in t̾ualla quȩ int̃
nos ac uos obsistunt. adhẽe nos
condescende coeger̃ ut̃ nulla
lib& occasionis obtentũ quoquo
mͦ ꝓuenire. sed potius cõmissi uobis
popłi deuotionẽ plenius ꝓpagare.
Dẽ te incolum̃ custodiat. dilectissi¬
mne frat᷑. Data die. niu idꝰ uñ. im¬
ꝑ antib dominis nr̃is augustis. hera.

Expanded text:
 ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia evocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum nare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla slibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Data die tertio Iduum Junii, imperantibus dominis nostris Augustis, Heracl
Abbreviated transcription (Latin):
habetote. quatenꝰ eius oratio. &
regnũ ur̃m popłmq augeati &
uos om̃ipotenti dõ in rep̃hensibi¬
les rep̃sent&. Eauͦ quȩ a nobis ꝓ
ur̃is sac̃dotib ordinanda sꝑastis.
multimoda relatione ꝑ p̃sentiã
portitoris laudabilit̃ insinuata
ẽ gratuito animo attribuere ulla
sine dilatione p̃uidunꝰ. & duo pallia
utrorũq metropolitanorũ. idest
honorio & paulino direximꝰ. ut
dũ quis eorũ de hoc scło ad aucto¬
rẽ suũ fuerit accersitus  in loco
ipsius alterũ ep̃m ex hac nr̃a au¬
ctoritate debeat subrogare. Q đ̃
qͥdẽ tam ꝓ ur̃e caritatis affectu.
quã ꝓ tantarũ ꝓuintiarũ spatia
que int̃ nos & uos. eẽ. noscuntur

Expanded text:
habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, multimoda relatione per praesentium portatores laudabiliter insinuata est, gratuito animo retribuere ulla sine dilatione providemus; et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus. Ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare. Quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos e
Abbreviated transcription (Latin):
uos adhortandos cũ om̃i affectu in¬
timȩ caritatis curauimꝰ quatinꝰ abo¬¬
minatis idolis corũq cultu. spretis¬
q fanorũ fatuitatib & auguriorũ
deceptibilib blandim̃tis. credatis¬
in dm̃ patrẽ om̃ipotentẽ. eiꝰq filiũ¬

Expanded text:
vos adhortandos cum omni affectu invos adhortandos cum omni affectu intimae charitatis curavimus, quatenus abominatis idolis eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptibilibus blandimentis, credatisin Deum Patrem omnipotentem, ejusque Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas. ab ortu solis usq ad occasũ
hum anũ genui. qͥppe ut creatorem
om̃ium atq factorẽ suũ salutifera
confessione fidei uenerat᷑ & colit.
Cui etiã sũmitates imꝑu rerũq po¬
testates submissę sunt. qͥa eiꝰ dispo¬
sitione om̃ium pͣlato regrorũ con¬
cedit᷑. Eius gͦ bonitatis misccia. totiꝰ¬
creaturȩ suȩ dilatandi. subꝰ etiã in
extremitate t̃repositarũ gentium
cordapfrigida. sc̃i sp̃s feruore in sui
qͦq agnitione. mirabilit̾ est dignata
suecende. Quȩ enĩ ingłosi filu nr̃i
audubaldiregis gentibusq ei sub¬
positis illustratione. clem̃tia redẽp¬
toris fuerit oꝑata. pleniꝰ ex uicinita¬
te locorũ. ur̃am głam conicunꝰ cogno¬
uasse. Eius gͦ mirabile donũ. & in uob̃
certa spe cęlesti longanimitate con¬
ferri confidimꝰ cũ ꝓfecto głosã con¬
dinoscit᷑. et̃ntatis p̃mio ꝑ sacri bap¬
tismatis regenerationẽ illuminatã
agnouimꝰ. Unde p̃sentistilo głosos

Expanded text:
Trinitas, ab ortu solis usque ad occasum humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fidei veneratur et colit. Cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus dispositione omnium praelatio regnorum conceditur. Ejus ergo bonitatis misericondi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida, sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo mirabile donum, et in vobis certa spei coelestis longanimitate conferri confidimus. Cum profecto gloriosam condignoscitur, aeternitatis praemio per sacri baptismatis regenerationem illuminatam agnovimus. Unde praesenti stylo gloriosius,
Abbreviated transcription (Latin):
ad regẽ. & retecto uestim̃to: qͣntis
ess& uerberib laceratus ostendit.
Qui multũ miratus. & inqͥrens qͥs tan¬
to uiro tales ausus ess& plagas in¬
it multũ. atqͦ anathematizato
it in om̃ib consulere ac fauere cu¬
rauit. Misit etiã ingalliã. & reuoca

Expanded text:
ad regem, et retectad regem, et retectesset verberibus laceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset plagas init multum; atque anathematizato it, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revoca
Abbreviated transcription (Latin):
corruer̃. Neclic& auctorib ꝑditis. ex¬
citatũ ad scelera uulgus potuit corri¬
gi. atq ad simplicitatẽ fidei & cari¬
uitatis quȩ .ẽ. in xp̃o reuocari. Quuͦ&¬
laurentius mellitũ iustũq secũturus
fusas ad quiescendũ membra posuiss
atq obdormis s&. apparuit ei beatis¬
simꝰ apłorũ princeps. & multo illum
tẽpore secrete noctis flagellis acriorib
afficiens. sciscitabat᷑ apłica districtio¬
ne. quare gregẽ quẽ sibi ipse credidat
relinquer&. uł cui pastorũ oues xp̃i
in medio luporũ positas fugiens ipse
dimitter&. Anmei inqͥt oblitus es
exẽpli. qͥ ꝓ paruulis xp̃i quos mihi
inditiũ sue dilectionis cõmendaue¬
rat. uincła. uerba. carceres. affli¬
ctiones. ipsã postremomortẽ. mortẽ
aut̃ crucis ab infidelib & inimicis
xp̃i. & ipse cũ xp̃o coronandus ꝑtuli :
His beati petri flagellis simul & ex¬
hortationib animatꝰ famulus xp̃i
laurentius. maxinane facto uenit

Expanded text:
corruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excorruerunt, nec, licet auctoribus perditis, excitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi  Al. corrigi, atque ad simplicitatem fidei et caritatis quae est in Christo, revocari. Laurentius Mellitum Justumque secuturus fusas, ad quiescendum membra posuisset atque obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis Christi, quos mihi in indicium suae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, adflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis Christi ipse cum Christo coronandus pertuli? » His beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ lauachrũ uite contẽpnitis.
nullatenꝰ ualetis panẽ uite ꝑciꝑe.
At illi. Nolumꝰ inqͥunt fontẽ illũ in¬
trare: qͥa nec opus illonos habere
noiumꝰ. sed tam̃ pane illo reficiuo¬
lumꝰ. Cũq diligent̾ ac sepe ab illo
essent ammoniti: nequa quã ita¬
fieriposse. ut absq purgatione
saero sca quis oblationi saero scẽ
nobis in tam facili causa quã peti¬
mus. ñ poteris iã innra ꝓuintia
demorari. Et expuler̃ eũ. acde
suo regno cũ suis abire iusser̃. Qui
expulsusinde. uenit cantiam.
tractaturus cũ laurentio & iusto
coep̃is. qͥd in his ess& agendũ. De¬
crecũ est cõmuni consilio. quia
satius ess& ut om̃s patriã redeun¬
tes libera ibimente dño deseriu¬
rent. quã int̾ rebelles fideibar.¬
baros sine fructu resid̾ent. disces
sere: ibi rerũ finẽ expectare dis¬
Nam egressi contra gentẽ geuisorũ
in proeliũ. om̃s parit̃ cũ sua militia

Expanded text:
autem lavacrum vitae contemnitis, autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctare  Al., adsentiri nobis in tam facili causa quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. DCXVII. Qui expulsus inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes, libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discesssere, ibi rerum finem exspectare disNam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia
Abbreviated transcription (Latin):
reuertendi. his qui sub imꝑio suipa¬
rentis uł fauore uł timore regio. fi¬
dei & castimonie uira susceꝑant. Hec
suꝑna flagella districtionis. ꝑ fido
regi castigando & corrigendo de fue¬
re. Nã crebra mentis uesaniȩ. & sp̃s
saxonũ. qͥubi regna ꝑhennia petens
tres suos filios quipagani ꝑ durauer̃
regui temporalis heredes reliquid.
coeper̃ illi mox idolatrie quã uiuen¬
te eo aliqͣntulũ int̾misisse uidebaut᷑
palã seruire. subiectisq popłis
idola colendi liberã dare licentiã
Cũq uident pontificẽ celebratis in
eccła missarũ solẽnus eucharistiã
popło dare. dicebant ut uulgo fert᷑
ad eũ. barbara in flati stultitia. Qua¬
re ñ & nobis porrigis panẽ nitidum
popło adhuc dare in eccła ñ desistis.
Quib ille respondebat. Siuultis ab.¬
luifonte illo salutari qͦ pat̾ ur̃ ab¬
lictus.ẽ. potestis etiã panis scĩ eui
ille participabat. eẽ. participes. Su

Expanded text:
revertendi, his qui sub imperio sui parevertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido regi castigando et  Al., vel corrigendo defuere: nam crebra mentis vesania et spiritSaxonum, qui ubi regna perennia petens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitidum,populo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin
Abbreviated transcription (Latin):
bentorũ apłorũ petri& pauli
septiltus ubi & brecta regina
condita . ẽ. Quȩ int̾ cȩtã bona quȩ
genti suȩ consulendo conferrbut.
etiã decreta illi iuditiorũ uixta ex ẽ¬
pla romanorũ cũ consilio sapien¬
tiũ constituit. Quȩ conseripta. an¬
glorũ sermone hactenus habent᷑
scilic& tuitionẽ eis quos & quorũ do¬
ctrinã susceꝑat prestare. Erat aut̃
idẽ edilbrect filius irminriei. cuiꝰ¬
oisca. a quo reges cantuariorũ soleN
orscuigas cognominari. Cuiꝰ pater
hengisth. qͥ cũ filio suo oisc. inuitatꝰ
uit ut supra reculimꝰ. At uͦ post mor¬
tẽ edilbrecti. cũ filius eiꝰ eadbal re¬
gni gubernacła suscepiss&. magno
tenellis ibi adhuc excłe crem̃tis detri¬
mento fuit. Si qͥdẽ non solũ fidẽ xp̃i
reciꝑe noluerat. sed & formcatione
pollutus. ẽ. tali. qualẽ nec int̾ gen¬
tes auditã apłs testat᷑. ita ut uxorẽ
patris haber&. Quo utroq scelere
occasionẽ dedit ad priorẽ uomitũ

Expanded text:
 Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat autem idem Aedilberct filius IrminriciOisc, a quo reges Cantuariorum solent Oiscingas cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum filio suo Oisc invitatus supra retulimus. At vero post mortem Aedilbercti, cum filius ejus Eadbald regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum
Abbreviated transcription (Latin):
ragin apicẽ tenebat primo. Neq
ex eo tẽpore qͥs quã regũ seottoꝵ
in britanniã aduersus gentẽ
anglorũ usq adhanc diẽ in proe¬
liũ uenire audebat. Exẜł lig̃ .i.
De obitu beati pape Gregoru.¬
Ut augustinꝰ brittonũ ep̃s ꝓpace
catholica etiã mi racło cȩlesti corã
eis facto monuerit. queue illũ sꝑ¬
nentes ultio secuta sit. Iromãuenerit.

Expanded text:
regni apicem tenebat, primo. Neque regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore quisquam regum Scottorum in Brittania adversus gentem Anglorum usque ad hanc diem in praelium venire audebat. LIBER De obitu beati papae GregorUt Augustinus Brittonum episcopus pro pace catholica, etiam miraculo coelesti coram eis facto, monuerit; quaeve illos spernentes ultio secuta sit. DCIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nor danhymbrorũ p̃fuit rex for¬
tissimꝰ & głe cupidissimꝰ edilfrid.
qͥ plus om̃ib anglorũ primatibus
gentẽ uastauit brittonũ: itaut
sauli quondã regi israhelitice
gentis cõparandus uidet᷑ Eccep¬
to dũ taxat hoc qđ duine erat
religionis ignarus. Ne moenĩ
in tribunis. nemo in regib plu¬
res eo terras exterminatis uł sub¬
iugatis indigenis aut tributa¬
rias genti anglorũ. aut inhabita¬
biles fecit. Cui merito poterat
ri beniamin lupus rapax. mane
spolia. Unde motus eiꝰ ꝓfectib
habitabant. uenit contra eũ cũ
inmenso ac forti exercitu. sed cũ
paueis aufugit uictus. Si qͥdẽ in
loco celeberrimo qͥdicit᷑ degsastan.
id ÷ degsalapis. om̃is pene eiꝰ est
cȩsus exercitus. In qua etiã pugna xui
illo quẽ ipse ducebat exercitu ꝑ¬
emptus. ẽ. Qđ uidelic& bellum.
edil frid. anno ab incarnatione
dñi sexcentesimo t̾tio. regni
anno undecimo ꝑfecit. Porro¬
anno focatis qͥ tũ regni romani

Expanded text:
Nordanhymbrorum praefuit rex forNordanhymbrorum praefuit rex fortissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtaxat hoc, quod divinae erat religionis ignarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat ri: Benjamin lupus rapax, mane spolia. Unde motus ejus profectibus habitant, venit contra eum cum inmenso ac forti exercitu; sed cum paucis aufugit victus. Siquidem in loco celeberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis, omnis pene ejus est caesus exercitus. In qua etiam pugna Theoillo quem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo tertio, regni anno undecimo, perfecit: porro Focatis anno, qui tum Romani
Abbreviated transcription (Latin):
fultus amminicło ȩccłam quã
atq ibidẽ sibi habitationẽ sta¬
tuit & cunctis successorib suis.
Fecit aut̃ & monasteriũ ñ longe
abipsa ciuitate adorientẽ. in qͦ
eiꝰ hortatu edilbrec. eccłam bea¬
torũ apłorũ p&̾ri & pauli afun.¬
dam̃tis construxit: ac diuersis
eccłam ñ ipse augustinꝰ sed succes¬
sor eiꝰ laurentiꝰ consecrauit. Primꝰ
aut̃ eiusdẽ monasteruabbas pe¬
trus prb̃t fuit: quilegatꝰ galliã
missus dimersus. ẽ. in sinu maris
qͥuocat᷑ amfleat. & ab incolis loci
ignobili traditus sepulturȩ. Sed
om̃ps ds̃ ut qualis meritiuir fue¬¬
rit demonstrar&. om̃i nocte supͣ
sepulchrũ eiꝰ lux cȩlestis apparuit.
donec anmaduertentes uiciniqͥ
uidebant sc̃m fuisse uirũ qͥibi. ẽẽt
sepultus. & inuestigantes unde
uł quis ess&. abstul er̃ corpus eiꝰ¬
& in bononia ciuitate iuxta hono¬
rẽ tanto uiro congruũ. in eccła
posuer̃. Nis tẽporib. regno

Expanded text:
fultus adminiculo, Ecclesiam quam fultus adminiculo, Ecclesiam quam atque ibidem sibi habitationem statuit, et cunctis successoribus suis. Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa civitate ad Orientem, in quo, ejus hortatu, Aedilberct ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli a fundamentis construxit, ac diversis ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicinvidebant sanctum fuisse virum, qui ibi fuisset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia pulerit. His temporibus regno
Abbreviated transcription (Latin):
turbetis: qͥaiccirco hȩc signa de fine
scłi p̃mitcunt᷑ ut de anim ab nr̃is
debeamꝰ esse solliciti de mortis hora
suspecti: & uenturo uidici inbonis
actib inueniam᷑ esse p̃parati.Flee
nunc głose fili paueis locutꝰ sũ. ut
cũ xp̃iana fides in regno ur̃o excre.¬
uerit nr̃a qͦq apuduos locutio
latior excrescat: & tanto plus loqͥ
libeat. qͣnto se ininente nr̃a gau¬
dia de gentis ur̃ȩ ꝑfecta conuer¬
sione multiplicant. Parua autẽ
exenia transmisi. quȩ uobis par¬
ua ñ erunt: cũ auobis ex beati
P&ri apłi fuerint benedictione
suscepta. Om̃ps itaq ds in uobis
gr̃am suã quã cepit ꝑficiat. atq¬
rũ curricła excendat: & post
longa tempora in eęlestis uospa¬
triẽ congregatione recipiat in¬
colum̃ custodiat. excellentiam
ur̃am gr̃a suꝑna custodiat domine
fili. At augustinus ubi in regia¬
ciustate sedẽ episcopalẽ ut p̃dixi¬
mnꝰ accepit. recupauit in ea regio

Expanded text:
erturbetis, quia idcirco haec signa de fine erturbetis, quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse solliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat; et tanto amplius loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. Parva autem xenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit custodiat atqrum curricula extendat, et post longa tempora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat, domine fili. Datacivitate sedem episcopalem, ut praediximus, accepit, recuperavit in ea, regio
Abbreviated transcription (Latin):
dire ꝓ uobis. quẽ uos negligitis au¬
dire ꝓ dõ.: tota gͥ mente cũ eo uos
inferuore fidei stringite. atq ad¬
nisũ illius uirtute quã uobis diui¬
nitas cribuit adiuuate ut regni
sui uos ipse faciat. eẽ. parcicipes.
cuiꝰ uos fidẽ in regno ur̃o recipifa¬
citis & custodiri. Propt̃ea scire urãm
głam uolumꝰ. qͥa sicut inscriptu.¬
ra saera ex uerbis dñi om̃ipoten¬
tis agnoscimꝰ p̃sentis mundiiã ter¬
rũ est. qđ nullo umquã poterit fi¬
ne terminari. Apppinqͣnte autẽ
eodẽ mundi t̾mino multa inmi¬
nent quȩ antea ñ fuer̃. uidelic& un¬
mutationes aeris: terroresq de
celo. & contra ordinationẽ tẽpoꝵ
tempestates. bella. fames. pestilen¬
tiȩ. terremotus ꝑ loca. Quȩ tamen
ñ om̃ia nr̃is dieb uentura sunt. sed
post nr̃os dies om̃ia subsequent᷑. Uos
itaq si qua exhis cuenire in t̾ra ur̃a
cognoscitis: nullomͦ ur̃m animũ ꝑ¬

Expanded text:
dire pro vobis, quem vos negligitis audire pro vobis, quem vos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque annisum illius virtute quam vobis divinitus tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi et facitis custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus quia, sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipoten agnoscimus, praesentis mundi jam terrum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae ante non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terraemotus per loca. Quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum p
Abbreviated transcription (Latin):
seq cũ subiectis popłis tota ad
cũmente conuertit. Unde factũ
ẽ ut antiquorũ principũ nom̃
suis uir ille laudib uincer&: et
tanta in opinione p̃cessores suos
qͣnta & in bono oꝑe suꝑar&. Et
b ac popłis sibim& subiectis festi¬
n& infunde. & antiquos gentis
suȩ reges laudib ac meritis tran¬
seat. & qͣnto in subiectis suis etiam
aliena peccata deterserit. tanto
etiã depeccatis ꝓpriis ante om̃ipo¬
tentis dĩ terribile exam̃ securior
fiat. Reuerentissimꝰ frat̃ nr̃ augu¬
stinus ep̃s in monasterii regulã edo¬
ctus. sacrx scripturȩ scientia re¬
pletus: bonis auctore dõ oꝑib p̃ditꝰ.
quȩq uos ammon& audite deuote.
ꝑ agite studiose. in memoria reser¬
uate. Quia siuos eũ in eo qđ ꝓ om̃i¬
potente dñoloqͥt᷑ auditis: is dẽ om̃ps
as̃ hunc ꝓ uobis orantẽ celeriꝰ exau¬
dit. Si enĩ qđ ab sit uerba eiꝰ post po¬
nitis. qͣndo cũ om̃ps ds poterit au¬

Expanded text:
seque cum subjectis populis tota ad seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum nomen principum suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos quanto et in bono opere superaret. Et us ac populis sibimet subjectis festinet infundere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis etiam aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. « Reverentissimus frater noster Augustinus episcopus, in monasterii regula edoctus  Al., doctus, sacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos ammonet, audite, devote peragite, studiose in memoria reservate: quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Domino loquitur, auditis, isdem omnipotens s hunc pro vobis exorantem celerius exaudit. Si enim, quod absit, verba ejus postponitis, quando eum omnipotens Deus poterit au
Abbreviated transcription (Latin):
mo atq p̃cellentis simo filio edil:¬
brecto regi anglorũ. Gregorius
ep̃s. Propter hoc om̃ps dĩ bõnos
qͦsq ad popłorũ regimina ꝑducit:
ut ꝑ eos om̃ib quib p̃lati fuerint.
dona suę pietatis inpendat. Qđ
i anglorũgente factũ cognoui
neficia prestarentur. Et ideo gło¬
se fili. eam quã accepisti diuinitꝰ
grãm sollicita m̃te custodi. Xp̃ia.¬
nͥã fidẽ. in poplis tibi subditis exten¬
dere festina. Telũ rectitudinis
tuȩ in eorũ conuersione multipli¬
ca: idolorũ cultus insequere. fa¬
nor ũ edificia euerte. Subditorum
mores. & magna uite munditia ex¬
hortando. terrendo. blanu̾iendo.
corrigendo. & boni oꝑis exempla
monstrando. edifica. ut illũ re¬
tributorẽ inuenias u celo. cuiꝰ nom̃
atq cognitionẽ dilataueris in t̾ra.
ris głosius redd&: cuiꝰ uos honorẽ
quęritis & seruatis ingentib. Sic¬
& enĩ constantinꝰ quondã pussimꝰ
imꝑator. romanã rem publicam

Expanded text:
mo atque praecellentissimo filio Aedilbmo atque praecellentissimo filio Aedilbercto regi Anglorum, Gregorius episcopus. « Propter hoc omnipotens Deus bonos quosque ad populorum regimina perducit,  1165 omnibus, quibus praelati fuerint, dona suae pietatis impendat. Quod in Anglorum gente factum cognovimneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam quam accepisti divinitus gratiam sollicita mente custodi. Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores in magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. s reddet, cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. Sic enim Constantinus, quondam piissimus imperator, Romanam rempublicam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iunt: sed tam̃ eorũ nomina om̃iũ
in cęlotenent᷑ asscripta. Ueritatis¬
& enĩ discipłis. eẽ. gaudiũ ñ deb&.
nisi de eobono qđ cõmune cũ om̃ib
habent. & in quo finẽ lȩtitiȩ ñ ha¬
bent. Restat itaq frat᷑ kmn̾e ut¬
int̾ ea quȩ oꝑante dño exteriꝰ facis.
sẽꝑte interums subtilit̃ iudices. ac
subtilit̃ intelligas. & temr ipsũ
quissis. & qͣnta sit in eadẽ gente gr̃a.
ꝑ euiꝰ conuersionẽ. etiã faciendoꝵ
signorũ dona ꝑcepisti. & si qͣndo
tẽ ercatorinr̃o seu ꝑlinguã siue ꝑ
oꝑa reminisceris deliquisse. sẽꝑ
hȩc ad memoriã reuoces: ut sur¬
gentẽ cordis głam. memoria reatꝰ
p̃sumat. & quicqͥd de faciendis
signis acceꝑis uł accepisti. ñ tibi
tẽporalib qͦq honorib regẽ głifi¬
care satagens. cui głe cęlesti suo la.¬
bore & industria notitiã ꝓuenisse
gaudebat. Exemplar aut̃ p̃fate
epłȩ. hoc est. Pomino głosissi¬

Expanded text:
ciunt; sed tamen eorum omnium nomina ciunt; sed tamen eorum omnium nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim discipulis enisi de eo bono quod commune cum omnibus habent, et in quo fidem laetitiae non habent. Restat itaque, frateinter ea quae operante Deo exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas et temetipsum qui sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum signorum dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera remhaec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, haec non tibi, temporalibus quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. Exemplar autem praefatae epistolae hoc est: « Domino gloriosissi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore. misit etiã augustino epłam
suꝑ mitacłis quę ꝑ eũ facta . ẽẽ. co¬
gnouerat: in qua eũne ꝑ illorũ co-¬
piã ꝑicłm elationis incurrer&.
cula ostendit. Unde necesse. ẽ. ut
de eiusdẽ dono cęlesti & timen¬
do gaudeas.: & gaudendo ꝑti¬
mescas. Gaudeas uidelic&. quia
anglorũ auimȩ ꝑ exterioramira.¬
cula adinteriorẽ grãm ꝑtrahun¬
tur : ꝑ tunescas uͦ. ne int̾ signa
quȩ fiunt infirmꝰ animus in sui
p̃sũptione se eleu&. et unde fo
debemꝰ. quia discipli cũ gaudio
a p̃dicatione redeuntes: dũcele¬
sti magistro dicerent. dñe in no¬
nune tuo etiã demonia nobis sub¬
iecta sunt. ꝓtinus audier̃. Noli¬
te gaudereꝰ suꝑ hoc. sed potius
gaudete. qͥa nomina ur̃a scripta s̃
in cęlo. In priuata enĩ & tẽporali
lȩtitia mentẽ posuerant: qͥde mi¬
racłis gaudebant. Sed depriuato
ad cõmunẽ. de tẽporali ad et̃nam
lȩtitiã reuocant᷑. qͥb dicit᷑. In hoc

Expanded text:
tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, cula ostendit: unde necesse est ut de eodem dono caelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa quae fiunt, infirmus animus in sui praesumptione se elevet, et unde fordebemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potiusgaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant, qui de miraculis gaudebant. Sed de privata ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur, quibus dicitur: In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ dico. scđm in dulgentiã.
ñ scđm imꝑiũ. Non euĩ indulget᷑
qđ lic&. qͥaiustũ est. Qđ igit᷑ indul¬
gere dix̃. culpã esse demonstra¬
uit. Uigil anti uͦ mente pensan¬
dũ est: qđ in sina monte dñs ad
popłm locuturus. prius eundẽ
popłm abstinere amulierib p̃¬
cepit. Et si illic ubi dñs ꝑ creatu¬
rã subditã hominib loquebat᷑
tanta ꝓuisione. ẽ. munditia cor¬
poris reqͥsita. ut qͥuerbũ dĩꝑci
ꝑent. mulierib mixti ñessent.
qnͣtomagis mulieres quȩ corpus¬
dñi om̃ipotentis accipiunt. custo
dire in se munditiã carnis debeÑ.
ne ipsa in estimabilis mysteru
magnitudine grauentur: Hinc
etiam ad dauia de pueris ꝑ sac̃dotẽ
dicit᷑. ut si amulierib mundi es¬
sent panes ꝓpositionis acciꝑent.
quos om̃ino ñ acciꝑent. nisi prius
mundos eos dauid amulierib fa¬
teretur. Tunc aut̃ qui post admix¬
tionẽ coniugis lotus aqua fuerit.

Expanded text:
Hoc autem dico secundum indulgentiam, Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim indulgquod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis reqperent, mulieribus misti non essent, quanto magis mulieres, quae corpus omnipotentis Dei accipiunt, cusdire in se munditiam carnis debent, ne ipsi inaestimabilis mysterii magnitudine praegraventur? Hinc etiam ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent; quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur. Tunc auttionem conjugis lotus aqua fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
acta deorsũ inseqͥt᷑. confundi
platione cogebat᷑. Et lauda¬
bilis gͦ est ira contrauitiũ. &
tam̃ inolesta. qͥa turbatũ se ali¬
quẽ reatũ incurrisse estimabat.
Oport& itaq legitunã carnis copu¬
lã ut causa ꝓlis sit ñ uoluptatis.
& carnis conmixtio. creandorũ¬
liberorũsit gr̃a. ñ satisfactio ui¬
tiorũ. Siqͥs uͦ suã coniuge̾ ñ cupi¬
dine uoluptatis raptus sed solũ¬
mͦ creandorũ liberorũ grã utit᷑
iste ꝓfecto siue de ingres sueccłe
ditio relin quendus: qͥa anobis
ꝓ hiberi ñ deb& acciꝑe qͥ ui igne
positus nescit arde. Cũ uͦ ñ amor
hortandisobolis. sed uoluptas do¬
minat᷑ in oꝑe cõmixtionis. habeq̃
coniuges etiã desua cõmixtione
qđ defleant. Hoc enĩ eis concedit
scã p̃dicatio. & tam̃ de ipsa con¬
cessione. metuanimũ concutit.
Iam cũ paulus apłs dicer&. qͥse con¬
tinere ñ potest habeat ux orem
suã. statim subiungere curauit.

Expanded text:
acta deorsum insequitur, confundi acta deorsum insequitur, confundi platione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se reatum aliquem incurrisse aestimabat. Oportet itaque legitima carnis copula ut causa prolis sit, non voluptatis; et carnis commiliberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis sua conjuge, non cupidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingressu ecclesiae, dicio relinquendus, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit uri. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione, quod defleant: hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: