comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nagogis eorum:⁊ magnifica¬
batur ab omnib. Uirtutem sp̃c
signa miraculoꝵ dicit: sicut ⁊ a¬
libi iuidei admirantes. unde in¬
qͥunt huic sapientia hec ⁊ urrtꝰ.
sapientiam uidelicet ad doctnã
uirtutẽ uero ad opera referentes.
Que utraq pariter ⁊ in hoclo¬
co iunguntur. dum ih̾c ⁊ ĩuir¬
tute sp̃c ingressus eẽ. ⁊ in synago¬
gis eorum docuisse ꝑhibetur
Unde merito ⁊ magnificatus a
presentib et ꝑ presentes quosq fa¬
ma uulgatus asseueratur. qd nõ
utiq nisi precedentib fc̃oꝵ dictoꝵ¬
ue ficri posset inditiis. Sed hoꝵ
tempus ⁊ ordinem in iohannus
ut dc̃m est euͣngelio. quisq que¬
sierit inueniet. Cuiꝰ ut cetera
pretermittens: unũ solũmodo
testimoniũ ponam. Cum ue¬
niss inquit ingalileam: excepe¬
runt eum galilei cum iidissẽt
omnia que fecit in hierosolumᷤ
in die festo. Notandum sane qd̃
pͥmo ihm uirtutem sp̃e demon¬

Expanded text:
nagogis eorum, et magnificabatur ab omnibus. Virtutem spiritus, signa miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei admirantes. Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, dum Jesus et in virtute spiritus ingressus esse, et in synagogis eorum docuisse perhibetur. Unde merito et magnificatus a praesentibus, et per absentes quosque fama vulgatus asseveratur. Quod non utique nisi praesentibus factorum dictorumve fieri posset indiciis. Sed horum tempus et ordinem in Joannis ut dictum est Evangelio, quisquis quaesierit inveniet. Cujus ut caetera praetermittens, unum solummodo testimonium ponam. Cum venisset, inquit, in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum vidissent omnia quae fecit in Jerosolymis in die festo . Notandum sane, quod primo Jesum virtutem spiritus demon
Abbreviated transcription (Latin):
tria quam in exteris cuutatib
habiti sunt. quia prope modũ
naturale est. ciues semꝑ cinib
inuidere. Non enim ꝯsiderantͥ
presentia uiri opera: s fragilẽ
recondant᷑ infantiam: quasi nõ
ip̃i ꝑ eosdem etatis gradus ad
maturam etatem uenetirit.
Inu̾itate dico uobis: multe uidue
erant in clieb helye in israel.
quando clausum est celum an¬
nis trib ⁊ mensib sex: cum
facta ẽet fames magna in om̃i
terra: ⁊ ad nullam illaꝵ missꝰ
est helẏas. nisi in sarepta sydo¬
me ad mulierem iuduam. Nõ
inquit hoc quod diuina fasti¬
diosis ciuib benefitia subtͣho.
prophaꝵ gestis aduersatur. qr
sicut fame quondam omẽm ter¬
ram premente. nemo est in iu¬
dea reꝑtus helye dignus hospi-¬
tio. s extere gentis est. uidua q̃¬
sita. que ob fidei gr̃am atanto
proph̾a uisitari deberet. ⁊ sicut
multis ibidem leprosis naamã
tantum syrus quia deuote q̃¬
sierat ab helyseo propha cura¬

Expanded text:
tria quam in exteris civitatibus tria quam in exteris civitatibus habiti sunt. Quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta Sidonis ad mulierem viduam . Non, inquit, hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho prophetarum gestis adversatur, quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet. Et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta cura
Abbreviated transcription (Latin):
sanoq intellectu sentiendum.
quod etiam ꝑhoc seeuis ante
setula filiũ ẽẽ docuenit. qui fa¬
bricator om̃iũ in pͥncipio tre¬
auit deus celum ⁊ terram. Nã
⁊ si humana nõ sunt ꝯparã¬
da diuinis. typus tamen in¬
teger est. quia pater xp̃ugne
sor suus ait. Ipse uos bapti¬
zabit in sp̃u sc̃o. ⁊ igni. quũ
como magna huiꝰ mundi di¬
uersi generis uasa fabricat.
ĩmo uasa ire sp̃c igne molli¬
endo. in misericordie uasaꝰ
mutat. Unde bene malachi¬
as cum ex ꝑsona patris dicit
ecce mitto angelum meum
qui preparabit iuam ante
faciem meami: ⁊ statim ueni

Expanded text:
Sanoque intellectu sentiendum, Sanoque intellectu sentiendum, quod etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuerit, qui fabricator omnium in principio creavit Deus coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi sor ejus ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni , qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat; imo vasa irae spiritus igne molliendo in misericordiae vasa commutat . Unde bene Malachias, cum ex persona Patris diceret: Ecce mittam angelum meum, et praeparabit viam ante faciem meam. Et statim veni
Abbreviated transcription (Latin):
maius querimꝰ testimõiũ qmͣ
qd̃ se fuisse. qui locutꝰ est in ꝓ¬
pħis. propa uoce signauit
remonens sacrilegia ꝑfidorum.
qui alium deum dicunt ueteris
testamenti. alium noui. uel qui
mitium xp̃i dicunt ẽẽ de uirgĩe
Quomodo enim cepit ex iurgine:
qui ante urginẽ loquebatur:
Et om̃s testimõium illi dabant
⁊ mirabantur in uerbis gr̃e: q̃
ꝓtedebant de ore illius. Testimo¬
niũ illi dabant. atcestando illũ
uere ut dixerat eum ẽẽ de quo
cos caꝑtiuos. atq ꝯfractos. illiꝰ
ꝑ oms̃ia indigere mun̾ib ⁊ dice¬
bant. Nonne hic est filius io¬
seph: Quanta nazarenoꝵ te¬
citas qui eum quem in u̾bis
generis tm̃ noticiam contẽp¬
nunt. Quorum tamen error
salus nr̃a est ⁊ hereticoꝵ cõ¬
dempnatio. In tantura enim
cernebant hominem ih̃m xp̃m.
eungelistas fabrum uel fabri
clamarent filium. Inder que
intuendum est quare xp̃e in
carne apparens fabri filius. im
mo faber appllari uoluerit.

Expanded text:
majus quaerimus testimonium, quam majus quaerimus testimonium, quam quod se fuisse, qui locutus est in prophetis, propria voce signavit? Removens sacrilegia perfidorum, qui alium Deum dicunt veteris Testamenti, alium novi, vel qui initium Christi dicunt esse de Virgine. Quomodo enim coepit ex Virgine, qui ante Virginem loquebatur? Et omnes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore illius. Testimonium illi dabant, attestando illum vere, ut dixerat eum esse de quo cos, captivos, atque confractos, illius per omnia indigere muneribus. Et dicebant: Nonne hic est filius Joseph? Quanta Nazarenorum caecitas, qui eum quem in verbis generis tantum notitiam contemnunt. Quorum tamen error salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Chris alios evangelistas fabrum, vel fabri clamarent filium. Inter quae intuendum quare Christus in carnmo faber appellari voluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne quietis solio restituit.
unde ⁊ nũc occulto iuditio cun¬
sta dispenset. ⁊ in finem totius
setuli uidex manifestus appare-¬
at. simul exemplum mistice
proponens. ut uerbi quisq pre¬
dicator. eiuscem sit etiam fc̃or
Surgat. legat: ⁊ resideat. hoc
est oꝑetur predicet. ⁊ sic pmia
quietis expectet. Et notandum
quia librum ipse reuolutum
legit: ministro autẽ plicatũ
reddidit. quia ⁊ eccl̃iam suã
misso apatre sp̃u u̾itatis docu
it om̃ẽm u̾itatem. et tamen nõ
omĩb omnia dicenda. s pro
captu audientiũ u̾bum docto¬
ri dispensandum suo p̾mone¬
bat exemplo cum ait. Multa
habro uobis dicere. s nõ pote¬
stis illa portare modo. Et om̃i¬
um in synagoga oculr erant
intendentes in eum. Cepit ant̃
dicere ad illos: quia hodie im¬
pleta est hec scriptura in au¬
rib uris. In eo utiq impleta:
quia sicut illa predixerat et
magna faciebat. ⁊ maiora do¬
minꝰ eungelizabat. Quod igit᷑

Expanded text:
supernae quietis solio restituit, supernae quietis solio restituit, unde et nunc occulta judicio cuncta dispenset, et in fine totius saeculi judex manifestus appareat. Simul exemplum mystice proponens, ut verbi quisque praedicator ejusdem sit etiam factor. Surgat, legat, et resideat: hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Et notandum quia librum ipse revolutum legit, ministro autem plicatum reddidit. Quia et Ecclesiam suam misso a Patre spiritu veritatis, docuit in omnem veritatem, et tamen non omnibus omnia dicenda, sed pro captu audientium verbum doctori dispensandum suo praemonebat exemplo, cum ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. In eo utique impleta, quia, sicut illa praedixerat: Et magna faciebat, et majora Dominus evangelizabat. Quod igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in gloria sua cum angeliᷤ su.
⁊ tũc reddet unituiq scdm opꝰ
euis. Ad cuncta igitur hec enͣn¬
gelizanda nel agenda ideo se
dicit missum: quia sp̃c dñi
est suꝑ eum. Et cura plicuiss
librum: reddidit ministro: ⁊
sedit. Librum dominꝰ om̃ib
qui aderant audientib legit.
lectum uero ministro reddi¬
dit: quia sicut ipe alibi testa¬
tur cum ẽet in mundo. palam
locutus est mundo. semper
docens in synagoga. ⁊ ĩ tẽplo
quo om̃s iudei ꝯuenire ꝯsue¬
uerant: s ad celestia regressu¬
rus. hiis qui abinitio ip̃m
underunt. ⁊ ministri fuerunt
sermonis enͣngelizandi offitiũ¬
offitium tradidit. Et benestãs
quidem legit: s libro reddito
rescdit. Stare enim oꝑantis.
sedere qurescentis uel iudican
uiam nobis scientre que de
se erat scripta patefateret.
ad tempꝰ in carue dignatus ẽ
oꝑari. Pacto autẽ pre clispẽ¬
sanonis offitio. discipiulos
sue doct̾ne sequaces elegit. seꝙ:

Expanded text:
in gloria sua cum angelis suis, in gloria sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opus ejus . Ad cuncta igitur haec evangelizanda ideo se dicit missum, quia spiritus Domini est super eum. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Librum Dominus omnibus qui aderant audientibus legit, lectum vero ministro reddidit. Quia sicut ipse alibi testatur, cum esset in mundo, palam locutus est mundo, semper docens in synagoga et in templo, quo omnes Judaei convenire consueverant. Sed ad coelestia regressurus, his qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, evangelizandi officium tradidit. Et bene stans quidem legit, sed libro reddito resedit. Stare enim, operantis; sedere, quiescentis vel judicanttus, ut viam nobis scientiae quae de se erat scripta patefaceret, ad tempus in carne dignatus est operari. Peracto autem piae dispensationis officio, discipulos suae doctrinae sequaces elegit, seque
Abbreviated transcription (Latin):
ded sp̃c ꝯtribulatus: corcontri¬
tum ⁊ humiliatum deus nõ
sꝑnit. Atq ideo missum siue
unctum se dicit ad medendũ
ꝯfractis suie ꝯtritis corde. iuxͣ
quod ⁊ psalmista de illo. Qͥ
sanat inquit ꝯtritos corde: ⁊
alligat ꝯtritiones coꝵ. Uel
certe dimittere ꝯfractos in re¬
missionem: eos qui legis põ¬
dere graui. atq importabili
fuerant depressi reuelare: atꝙ
in remissionem uenit g̾re sp̃n¬
alis admittere. Et hoc ip̃m ẽ
predicare annũ domini accep¬
tum. Tũc enim uerus iubilei
idest libertatis annus aderat.
tempus uidelicet eccl̃ie. quo ĩ
corpore uersata ꝑegͥnatur a
domino. De quo psalmista sa¬
nit. Benedicis coronam: ãn
benignitatis tue. Neq enim
ille quo dominꝰ predicabat: so¬
lus fuit acceptabilis. s etiam
iste quo predicat apłs dicens.
Lcce nunc tempus acceptabi¬
le: aire nũc dies salutis. Post
annũ sane domini acreptabi¬
lem etiam diem retributiõis
extreme predicat dicens. Filius
enim hominis uenturus est

Expanded text:
 contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Atque ideo missum sive unctum se dicit, ad medendum confractis, sive contritis corde; juxta quod et Psalmista de illo: Qui sanat, inquit, contritos corde, et alligat contritiones eorum . Vel certe dimittere confractos in remissionem eos qui legis pondere gravi atque importabili fuerant depressi relevare, atque in remissionem venit gratiae spiritalis admittere. Et hoc ipsum est praedicare annum Domini acceptum. Tunc enim verus Jubilaei, id est, libertatis annus aderat tempus, videlicet, Ecclesiae, quo in corpore versata peregrinatur a Domino. De quo Psalmista canit: Benedices coronam anni benignitatis tuae . Neque enim ille, quo Dominus praedicabat, solus fuit acceptabilis, sed etiam iste quo praedicat Apostolus dicens: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Post annum sane Domini acceptabilem, etiam diem retributionis extremae praedicat, dicens: Filius enim hominis venturus est
Abbreviated transcription (Latin):
de uocatione supra gentiũ ⁊ eccł̃ie
ꝯfirmatione ꝑ ꝓpħ̃am saluator.
cum inter cetera diceret. ego dñs
in tempore eus sũbito faciam
istud ꝯfestim hoc qd̾ hic lectum ẽ
s quod iuxta dispensaticem car¬
nis assumpte dicat ea que hu¬
milia sunt. Ad quem psalmista
iam cdixerat. Dilexisti iusticiã
⁊ odisti iniquitatem: propt̾ea
urxit te deus deus tuus oleo
leticte pre ꝯsortib tuis. Quãdo
enim ꝯsortes nominantur. na¬
turam carnis intellige: quia
dens ꝯsortes substantie sue noᷤ
habet. Et quia erat unctio sp̃ũ¬
alis. ⁊ nequaqͣm humani cor¬
poris ut fuit in sacerdotib iu¬
deoꝵ: idcirco preꝯsortib. idest
ceteris sc̃is unctus eẽ memorat᷑.
Cuiꝰ unctio illo expleta est tem¬
in illo. Unctus igitur oleo spi¬
rituali ⁊ uirtute celesti ut pau¬
ꝑtatem ꝯditionis humane
thesauro resurrectionis rigaret
eterno: captiuitatem mentis
anferret: cecitatem illuminaret
anunoꝵ. Beati inquiens pau¬
ꝑes: quia ur̃m est regnum celoꝵ.

Expanded text:
de vocatione gentium et Ecclesiae confirmatione per prophetam Salvator, cum inter caetera diceret: Ego Dominus, in tempore ejus subito faciam istud , confestim hoc, quod hic lectum estsed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, qua Deus consortes substantiae suae nos habet. Et quia erat unctio spiritalis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum, idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est temin illo. Unctus est igitur oleo spiritalis et virtute coelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captivitatem mentis auferret, caecitatem illuminaret animorum. Beati, inquiens, pauperes, quia vestrum est regnum Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter ꝯmendare curauit. q̃
cepit ih̾c facere. ⁊ docere. Prins
erum facere ⁊ postea posuit do¬
cere: nequis doctor auditorib
sus que nõ dum fcĩs ipse pa¬
trarit. imꝑare p̾sumat. Et ue¬
nit nazarech ubi erat nutritꝰ
⁊ intͣuit scł̾m ꝯsuetudinem
suam die salbati in sỹnago¬
ne dicitur ꝯgregatio. Que no-¬
mine nõ solum afffuentiũ
qua ad audiendũ dicendũ¬
ue dei u̾bum ꝯueniebant iu¬
dei appellare solebant. unde
cominꝰ ad annam pontificẽ.
Ego semꝑ inquit docui in sy¬
nagoga ⁊ intemplo: qͦ om̃s
indei eueniunt: sicut ⁊ nos
eccl̃ias fidelium. ⁊ loca ⁊ chorõ
uocitamus. Uerum differt t̃t

Expanded text:
breviter commendare curavit: Quae coepit Jesus facere et docere . Prius enim facere, et postea posuit docere, ne quis doctor auditoribus suis quae nondum factis ipse patravit, imperare praesumat. Et venit Nazareth ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die sane dicitur congregatio; quo nomine non solum affluentium qua ad audiendum dicendumve Dei verbum conveniebant Judaei, appellare solebant. Unde Dominus ad Annam pontificem: Ego semper, inquit, docui in synagoga, et in templo quo omnes Judaei conveniunt . Sicut et nos ecclesias fidelium et loca et choros vocita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione nõ ꝯuerterat. uel pro¬
phecie lectionis attestatione cor-¬
rigeret. Et ut reuoluit librum:
inuenit locum ubi scriptũ erat.
Pulchre librum propħe clausũ
accepit. sed reuolutum legit: qͥa
ministeriũ incarnationis sue ꝓ¬
pharum uoce prescriptum. ⁊ priꝰ
suscepit exhibendum. ⁊ post intel¬
ligendum mortalib aperuit.
Sp̃c domini suꝑ me propt̾ quod
unxit me: euͣngelizare pauꝑib¬

Expanded text:
operatione non converterat, vel prooperatione non converterat, vel propheticae lectionis attestatione corrigeret. Et ut revolvit librum, invenit locum ubi scriptum erat. Pulchre librum prophetae clausum accipit, sed revolutum legit, quia mysterium Incarnationis suae prophetarum voce praescriptum, et prius suscepit exhibendum, et post intelligendum mortalibus aperuit. Spiritus Domini super me, propter quod unxit me evangelizare pau
Abbreviated transcription (Latin):
mum diceretur. Intrauit er¬
go ih̾c die salbati insynago¬
gam: ut ritum legis moysai¬
ce cumulo gr̃e celestis adim¬
pleret. Et surrexit legere:⁊ tra¬
ditus est illi liber. prophe ysaie.
Iuditrum quidem humillime
dispensationis est. quia deus
inter homines ministrare nõ
ministrari uenerit: quod etiã
lectoris suscipere nõ dedignat᷑
ositium. S altiori prouiden¬
tia lutas alectione ⁊ explana¬
tione prophe gesta domini scͥp¬
turas inchoauit: quia scilicet
omnis propletie scriptura ad ip̃¬
sum usq ꝑtingens. ꝑ ip̃m nob̃
aꝑienda. ⁊ in ipso ꝯsciterit adim¬
plenda. Unde ⁊ utrumq hoc in
eungelii sui fine manifestius
explicat. composito priꝰ dicto sal¬
uatoris. qm̃ necesse est impleri
omina que scripta sunt in lege
moysi ⁊ proph̾is. ⁊ psalmis de
me. mox ipse subiunxit. Tunc
aꝑuit illis sensum: ut intellige¬
rent scripturas Surrexit igitur
legere ih̾c. ut quos noua signoꝵ

Expanded text:
mum diceretur. Intravit ermum diceretur. Intravit ergo Jesus die Sabbati in synagogam, ut ritum legis Mosaicae cumulo gratiae coelestis adimpleret. Et surrexit legere, et traditus est illi liber prophetae Isaiae. Indicium quidem humillimae dispensationis est, qua Deus inter homines ministrare, non ministrari venerat, quod etiam lectoris suscipere non dedignatur officium. Sed altiore providentia Lucas a lectione et explanatione prophetae gesta Domini scripturus inchoavit, quia scilicet omnis prophetiae Scriptura ad ipsum usque pertingens, per ipsum nobis aperienda, et in ipso constiterit adimplenda. Unde et utrumque hoc in Evangelii sui fine manifestius explicat, cum posito prius dicto Salvatoris: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me ; mox et ipse subjunxit: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Surrexit igitur legere Jesus, ut quos nova signorum
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur. quod ueteris instru¬
menti popli utroq uocabło.
noui autera tantum ecclia mũ¬
cupatur: quia uidelicet ⁊ peco¬
ra. ⁊ anime ⁊ queq res congil¬
gari inunũ possunt: ꝯuocati
autẽ nõ nisi ratione utertia
tum. rectuis enocatũ. in uni¬
tatem fidei qͣm ꝯgregatũ didẽ
idest eccl̃iam qm synagogam
nominare apłitis scriptorib
et doctorib uisum est. Cõflue¬
uant autem die sabbati in sy¬
nagogis ut uixta qd̃ dominꝰ
precepit. uacate ⁊ uidete q̃m e¬
go sum deus: feriatis mundi
negotiis ad meditanda legis
monita quieto corde residerẽt.
Cuiꝰ eo die deuotionis agende
actenꝰ in eccl̃ia ꝑdurat inditiũ.
que ad memoriam prisce reli¬
gionis canticum deuterono¬
mii. in quo uniu̾sus ueteris
popłi status. quid udelicet
offenso. quid propitio deo
meri̾it ꝯtinetur. nõ nullis
in locis salbõ dicere ꝯsueuit:
alioquin ẽet p̾posterum. ut pͥo¬
rib septimane dieb propłaꝵ
dictis carminib moysi ulti¬

Expanded text:
pretatur, quod veteris instrumenti populus, utroque vocabulo, novi autem tantum Ecclesia nuncupatur. Quia videlicet et pecora, et inanimae quaeque res congregari in unum possunt, convocari autem non nisi ratione utentia tum, rectius convocatum in unitatem fidei, quam congregatum dicere, id est, Ecclesiam, quam Synagogam nominare, apostolicis scriptoribus et doctoribus visum est. Confluebant autem die Sabbati in synagogis, ut, juxta quod Dominus praecepit: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus , feriatis mundi negotiis, ad meditanda legis monita quieto corde residerent. Cujus eo die devotionis agendae hactenus in Ecclesia perdurat indicium, quae ad memoriam priscae religionis canticum Deuteronomii, in quo universus veteris populi status, quid videlicet offenso, quid propitio Deo meruerit, continetur, nonnullis in locis Sabbato dicere consuevit. Alioquin esset praeposterum ut prioribus septimanae diebus prophetarum dictis carminibus, Moysi ulti
Abbreviated transcription (Latin):
preterierant priores ante tradi¬
tiõem iohannus saluatoris ge¬
sta describeret. ⁊ ideo dicit in enͣn
gelio. Hec fecit initio signorum
ih̃c. Et iterum in alio loco inli¬
cat dicens. nõdum enim ioh̾es
missus fuerat in carcere. Ex qͥb
ꝯstat qd̃ ea que anteqͣm iohes
traderetur fuerat gesta. describit
hiis memorate historie dictis.
initium huiꝰcemi hec est secũdi
nr̃i in lucam libelli premunire
curauimus. ne quis legentium
putaret ea que ꝑ ordinem sunt
exponenda post dieꝵ quadrag̃i-
ta iciuniũ ꝯfestim facta. s post
aliquot a domino miracula uł
in uidea uel in galilea patrata.
t egressus est

Expanded text:
praeterierant priores, ante tradipraeterierant priores, ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et idgelio: Haec fecit initio signorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes missus fuerat in carcerem . Et quibus constat quod ea quae antequam Joannes traderetur a Jesu fuerat gesta describit. His memoratae historiae dictis initium hujusce, hoc est secundi nostri in Lucam libelli, praemunire curavimus, ne quis legentium putaret ea quae per ordinem sunt exponenda post dierum XI jejunium confestim facta, sed post aliquot a Domino miracula, vel in Judaea, vel in Galilaea patrata ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
scolum usq ad ultimum pe-¬
sum noticia ꝑuenisset probaᷤˢ¬
se quidem dicitur fidem. et
ueritatem dictoꝵ deesse tamẽ
uidit aliqua. ⁊ ea maxime
que pͥmo predicationis sue
tempore dñs iesserat. Certũ
est enim quod insuꝑiorib
trib eũngelistis. hec uident᷑
sola ꝯtineri. que in eo gesta
sunt anno. quo iohannes
baptista uel inclusus est in
carrerem uel punitꝰ. Deniq
si obserues statim initis nar¬
rationũ posdea qͣm refert ma¬
theus de ieiunio quadragĩta
dieꝵ. ⁊ de temptatione eius.
ꝯtinuo subiecit dicens. Au¬
diens autem quia iohes bap¬
tista traditus est. secessit a
uidea ⁊ uenit ingalileam.
S ⁊ marchus similit̾. Post¬
ea qͣm inquit traditꝰ est ioh̾es:
uenit ih̾c ingalileam. Lucas u̾o
etiam priusqͣm incipiat aliquid
de actib referre ih̃u. dicit. quia ad¬
iecit herodes suꝑ omnia mala
que gesserat ⁊ inclusit iohemĩ
carcere. Quia inqͣm ab hiis hec
uidebantur omissa: rogatus
dicitur iohannes apls. ut ea q̃

Expanded text:
ui usque ad ultimum pesum notitia pervenisset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae primo praedicationis suae tempore Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista, vel inclusus est in carcere vel punitus. Denique si observes statim in initiis narrationis, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Joannes Baptista traditus est, secessit a Judaea, et venit in Galilaeam . Sed et Marcus similiter: Posteaquam inquit traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam . Lucas vero etiam priusquam incipiat aliquid de actibus referre Jesu, dicit quia adjecit Herodes super omnia mala quae gesserat, et inclusit Joannem in cavidebantur omissa, rogatus dicitur Joannes Apostolus ut ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pheta quoq alius dicit. Oñs ĩtẽpe¬
state ueniet: &e ĩturbine uie eiꝰ. In qͦ
nimirũ turbine. idcrco iustus ne¬
quaꝗͣ conteritur: quia semꝑ hic solli¬
cite metuit: ne conteratur. ꝑ pendit
nãq adhuc ĩpresentis uite itinere
constitutus. humanis actib ex actor
oꝑum. quam districtꝰ appareat: qui
quosdam tc̃ reatu culpe originalis
astrictos. etiã sine oꝑib dampnat.
unde recte uir sc̃s ex humani gene-¬
ris uoce. ꝓtinꝰ ad iungit. Et multipli-¬
cabit uulnera mea. etiam sine causa.
Nonnulli & enĩ pͥus ap̃senti luce sub¬
trahuntur: quam ad ꝓmerenda bo¬
na malaue merita actiue uite ꝑue-¬
niant. Quos quia a culpa originis.
salutis sacramenta non liberant: &
hic exꝓprio nil eger̃t. & illuc acdtor¬
menta ꝑueniunt. Quib unũ uulnꝰ
est corruptibiles nasci: aliud carna¬
liter e mori. Sed quia post mortem
quoq eterna mors sequitur: occulto

Expanded text:
quoque alius dicit: Dominus in tempestate et turbine viae ejus. . In quo nimirum turbine 303 idcirco justus nequaquam conteritur, quia semper hic sollicite metuit ne conteratur. Perpendit namque, adhuc in praesentis vitae itinere constitutus, humanis actibus exactor operum quam districtus appareat, qui quosdam tastrictos, etiam sine operibus damnat. Unde recte vir sanctus ex humani generis voce protinus adjungit: Et multiplicabit vulnera mea, etiam sine causa. Nonnulli enim prius a praesenti luce subtrahuntur, quam ad na malave merita activae vitae perveniant. Quos quia a culpa originis salutis sacramenta non liberant, et hic ex proprio nihil egerunt, illuc ad tormenta perveniunt. Quibus unum vulnus est, corruptibiles nasci, aliud carnaliter mori. Sed quia post mortem quoque aeterna mors sequitur, occulto
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta lacerant. & ĩtus tẽptam̃ta
castigant. Unde uir sc̃s impletũ se a¬
maritudinibus asserit: quia cum
flagella exterius tolerat. illud est
grauius qd̵ de tẽptatione aduersarii
ĩ uitimis portat. Sel ĩter hec mitigat
uĩ doloris: considerata equitas & po¬
tentia ferientis. Unde subiungit. Si.¬

Expanded text:
tormenta lacerant, et intus tentamenta tormenta lacerant, et intus tentamenta castigant. Unde vir sanctus impletum se amaritudinibus asserit, quia cum flagella exterius tolerat, illud est gravius quod de tentatione adversarii in intimis portat. Sed inter haec mitigat vim doloris considerata aequitas et potentia ferientis. Unde subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ꝑtimescat insinuat subdẽs.
Inturbine enĩ conteret me. Ac si aꝑ-¬
te dicat. Idcirco hunc semꝑ & ĩtran¬
quillitate timeo: quia & ꝑflagel-¬
la qualis ĩturbine ueniat non igno¬
ro. Que flagella scilicet & metuens
p̃uidit: & p̃uidens ꝑtulit. Unde
subiungit. Et multiplicabit uulne¬
ra mea. etiam sine causa. ut enim
sepe iam diximus. nequaꝙͣ beatus
iob ꝑcussus est : ut ineum ꝑcussoͥ
uitium tergeret. sed ut mertium
augeret. Uulueratum se itaq sine cau¬
sa asserens. hoc de seforas loquitur:
quod de illo ueritas in occulto testa¬
tur dicens. Cõmouisti me aduersus
eum: ut affligerem eũ frustra. uir er¬
go sc̃s suꝑbe non dicit. qd̃ ueraciter
dicit. Nec ꝑ hec uerba a rectitudine
discrepat. ꝑ que aiudice non cliscor-¬
dat. Qui eoꝵdem ꝓtinus continua-
sola exterius aduersa tolerare. Sed
ut eorum uires. certam̃ plene ꝓbatõ¬
nis crudiat: hos nonnũquam c foris

Expanded text:
tudine pertimescat insinuat, subdens: tudine pertimescat insinuat, subdens: In turbine enim conteret me. Ac si aperte dicat: Idcirco hunc semper et in tranquillitate timeo, quia per flagella qualis in turbine veniat non ignoro. Quae flagella scilicet et metuens praevidit, et praevidens pertulit. Unde subjungit: Et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Ut enim saepe jam diximus, nequaquam beatus Job percussus est ut in eo percussio vitium tergeret, sed ut meritum augeret. Vulneratum se itaque sine causa asserens, hoc de se foris loquitur, quod de illo Veritas in occulto testatur, dicens: Commovisti me adversus eum, ut affligerem eum frustra . Vir ergo sanctus superbe non dicit quod veraciter dicit, nec per haec verba a rectitudine discrepat, per quae a judice non discordat. Qui eorumdem protinus vulnerum sola exterius 304 adversa tolerare. Sed ut eorum vires certamen plenae probationis erudiat, hos nonnunquam et foris
Abbreviated transcription (Latin):
nãq scriptũ est. Non est mundus
ĩ conspectu eiꝰ : nec uniꝰ diei infans sr̃
natura filii ire: sicut & ceteri. Qui
itaq nullũ ꝓpͥum adiungens. ex solo¬
originis reatu p̃mitur. quid iste
m illo extremo examine quãtũ
adhumani sensus estimationẽ.
nisi sine causa uulneratur: Sed
tamen sub diuina districtione iꝰ¬
tum est: ut ꝓpago mortalis uelut.
uifructuosa arbor. & ĩramis seruet
a maritudinem. quam traxit ex
radice. ait ergo. Inturbine enim
conteret me: & multiplicabit uul¬
uera mea. etiam sine causa. ac si a¬
ꝑte humani generis dampna con-¬
siderans: dicat. Districtus iudex
qua eos animaduersione trucidat.
quos culpa ꝓpͥe actiõnis dampnat.
si ce illos meternum ꝑcutit. quos re¬
atus arbitrii non addicit: Que ni-¬
mirũ dicta. nec abeato iob spetialit̃
discrepare cognoscimus: si hec quã
uere ꝓlata sint indagamus. Semet¬
ipsum namq subtiliter pensat. qui
se iomĩ aclione diiudicans. suꝑne
districtionis uim. quanta solici¬

Expanded text:
enim scriptum est: Non est mundus in conspectu ejus, nec unius diei infans super natura filii irae, sicut et caeteri . Qui itaque, nullum proprium adjungens, ex solooriginis reatu perimitur, quid iste in illo extremo examine, quantum ad humani sensus aestimationem, nisi sine causa vulneratur? Sed tamen sub divina districtione justum est ut propago mortalis, velut infructuosa arbor, et in ramis servet amaritudinem quam traxit ex radice. Ait ergo: In turbine enim conteret me, et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Ac si, aperte humani generis damna considerans, dicat: Districtus judex qua eos animadversione trucidat quos culpa propriae actionis damnat, si et illos in aeternum percutit quos reatus arbitrii non addicit? 33. mirum dicta nec a beato Job specialiter discrepare cognoscimus, si haec quam vere prolata sunt indagamus. Semetipsum namque subtiliter pensans, atque in omni actione dijudicans, supernae districtionis vim quanta sollici
Abbreviated transcription (Latin):
am lauetur aqua: & post solis occa¬
sum regredͥtur in castra. Noctur nũ
quippe est somnium temptatio oc¬
culta: ꝑ quam tenebrosa cogitatio¬
ne turpe aliquid corde concipitur.
qd̵ tam̃ corporis oꝑe non expletur.
Sed somnio nocturno pollutꝰ egre
licet dignum est ut qui ĩmunda
cogitatione polliutur. indignum
se cunctorum fidelium societatibus
arbitretur. Culpe sue meritũ ante
oculos ponat: exbonorum se esti¬
matione despiciat. Pollito ergo
extra castra exire est: turpi impu¬
gnatione laboranti. sese ex conti¬
nentum comparatione despicere
cũ defectum suum conspiciens.
ad penitentie

Expanded text:
eram lavetur aqua, et post solis occaeram lavetur aqua, et post solis occasum regredietur in castra. Nocturnum quippe est somnium tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. Sed somnio nocturno pollutus extrelicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur: culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se existimatione despiciat. Pollutum ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti sese ex continentium comparatione despicere. cum defectum suum conspiciens ad poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
tamine rediuiua pulsatione repara-¬
tur: ita ut qd̃ prius egit incorpore.
hoc importina cogitatione post mo¬
dum uerset inmente. Quod caute
ille conspicere athleta spiritalis no¬
uerat: qui dicebat. Computruerunt
&e deteriorauerunt cicatrices mee: afa
cie insipientie mee. Quid namq ci¬
catrices. nisi sanationes sunt uul
lectationem memorie redire conspe¬
xerat: qui cicatrices deflebat. Cicat᷑¬
ces quippe computrescere est:sana-¬
ta iam peccatoꝵ uiilnera. rursus
intemptationem serpere. atq ex eoꝵ
suggestionibus post suꝑductam cu-¬
tem penitentie fetorem culpe iterũ
doloremq sentire. Quia uidelicet ĩ
re & nichil foras oꝑe agnur. & sola
intus cogitatione peccatur: distric¬
toq se reatu mens obligat. nisi hoc
sollicitis lamentis tergat. Unde be-
ne ꝑmoysen dicitur. Si fuerit inter
uos homo qui nocturno pollitus
sit somnio. egredietur extra castra.
&e non reuertetur pͥus quam aduesꝑ¬

Expanded text:
tamine rediviva pulsatione reparatamine rediviva pulsatione reparatur; ita ut quod prius egit in corpore, hoc importuna cogitatione postmodum verset in mente. Quod caute ille conspicere athleta spiritalis noverat, qui dicebat: Computruerunt et deterioraverunt cicatrices meae, a cie insipientiae meae . Quid namque cicatrices, nisi sanationes sunt vulnlectationem memoriae redire conspexerat, qui cicatrices deflebat. Cicatrices quippe computrescere est sanata jam peccatorum vulnera rursus in tentationem serpere, atque ex eorum suggestionibus, post superductam cutem poenitentiae, fetorem culpae iterum doloremque sentire. Qua videlicet in re et nihil foras opere agitur, et sola intus cogitatione peccatur; districtoque se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. 84. Unde bene per Moysen dicitur: Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus sit somniet non revertetur, priusquam ad vesp
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Cur de me trepido. qui & uniuer¬
sas gentes quia colligis scio. Quod
tam̃ incorde celas: quia hoc adhuc
aꝑto sermone non iudicas. Sed qui
& uniuersorum reminisceris: me pro
culdubio de uenia certũ facis. Scien
petratas culpas ad absolutionis nr̃e
fiduciam. correctione &e penitentia sub¬
sequente roboram᷑. ꝑpetrate tñ nr̃e
nequitie adhuc memoria tangimur:
& cogitatione illicita auersi uolentes¬
q pulsamur. unde aꝑte subiungit.¬
Si peccaui. & adhoram peꝑcisti michi.
cur ab iniquitate mea mundum me
esse non pateris: Ad horam dñs pec¬
catum parcit: cũ reatum culpe con¬
cessis ꝓtinus fletibus diluit. Sed ab-
iniquitate nr̃a mundos nos esse uon
patitur: quia uolentes quidem cul¬
pam fecimus. Sed nonuũquam nolen-¬
tes eius memoriam cum delectatione
toleramus. Sepe namq hoc qd acons¬
pectu iam iudicis fletu interueniente
deletum est ad animum reclit: &e de¬
uicta culpa ad delectationem rursus
inserꝑe nititur. atq inantiiuo cer¬

Expanded text:
cat: Cur de me trepido, qui et universas gentes quia colligas scio? Quod tamen in corde celas, quia hoc adhuc aperto sermone non indicas. Sed qui et universorum reminisceris, me procul dubio de venia certum facis.  Vet.petratas culpas ad absolutionis nostrae fiduciam correctione et poenitentia subsequente roboramur; perpetratae tamen nostrae nequitiae adhuc memoria tangimur, et cogitatione illicita aversi nolentesque pulsamur. Unde et apte subjungitSi peccavi, et ad horam pepercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? - Ad horam Dominus peccatum parcit, cum reatum culpae concessis protinus fletibus diluit. Sed ab iniquitate nostra mundos nos esse non patitur, quia volentes quidem culpam fecimus, sed nonnunquam nolentes ejus memoriam cum delectatione toleramus. Saepe namque hoc quod a conspectu jam judicis fletu interveniente deletum est ad animum redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo cer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ puerum uirgam misit. Sed puer
cum baculo mortuum suscitare nõ
ualuit: quia paulo attestante. ni¬
chil ad ꝑfectum adduxit lex. Ipse
autem ꝑsemet ipsum ueniens. & suꝑ
cadauer se humiliter sternens. adex¬
equanda sibi mortui membra se colle¬
git: quia cum informa dei esset nõ
rapinam arbrtratus est esse se equa¬
lem deo. sed semet ipsum exinaniuit
formam serui accipiens: insi militu
dinem hominum factus. & habitu
inuentus ut homo. huc illucq deam¬
bulat: quia & iudeam uixta. & longe
positas gentes uocat. Suꝑ mortuum
septies oscitat: quia ꝑaspirationem
diuini muneris. gr̃e septiformis spi¬
ritũ. inpeccati morte iacentibus as¬
pirat. Moxq uiuens erignur: quia
is quem terroris uirga suscitare nõ
potuit. ꝑamoris ip̃m puer ad ui¬

Expanded text:
318 per puerum virgam misit. Sed puer 318 per puerum virgam misit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestante: Nihil ad perfectum adduxit lex . Ipse autem per semetipsum veniens, et super cadaver se humiliter sternens, ad exaequanda sibi mortui membra se collegit: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, fodinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Huc illucque deambulabat, quia, et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies spirat, quia per operationem divini muneris gratiae septiformis Spiritum in peccati morte jacentibus aspirat. Moxque juvenis erigitur, quia is, quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris Spiritum puer ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
non metumt ad dñm sed affectũ
ad patrem sumit: & timorem des-¬
picit: quia ꝑadoptionis grãm ad
amorem surgit. hinc iohannes ait.
Timor non est ĩcaritate: sed ꝑfecta
caritas foras mittit timorem. Hinc
zacharias dicit. ut sine timore de
manu inimicoꝵ nr̃oꝵ liberati: ser¬
uiamꝰ illi. Apeccati gͥ morte. timor
nos suscitare ñ ualuit: sed ad sta¬
tum uite aspirata mansuetudinis
gr̃a erexit. Quod bene heliseo suna¬
mitis filium suscitãte signatur:
qui cum baculo puerum mittens.
extincto filio uitam minime reddi¬
dit. ꝑsemet ipsum uero ueniens. se¬
ꝙ suꝑ mortuum sternens. ato ad eiꝰ
m̃bra se colligens. huc illucq deam¬
bulans. & more mortui septies aspi¬
rans: hc̃ ad rediuiuam lucẽ ꝓtinus
ꝑministerium compassionis anima¬
uit. Auctor quippe humani generis
deus quasi mortuum puerum dolu¬
it: cum extinctos nos iniquitatis a¬
culeo. miseratus aspexit. Et quia ꝑ
moisen terrorem legis ꝓtulit: quasi

Expanded text:
non metum ad Dominum, sed affectum non metum ad Dominum, sed affectum ad patrem sumit; et timorem despicit, quia per adoptionis gratiam ad amorem surgit. Hinc Joannes ait: Timor non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Hinc Zacharias dicit: Ut sine timore de manu inimicorum nostrorum liberati serviamus illi . A peccati igitur morte timor nos suscitare non valuit, sed ad statum vitae aspirata mansuetudinis gratia erexit. Quod bene Elisaeo Sunamitis filium suscitante signatur , qui cum baculo puerum mittens, exstincto filio vitam minime reddidit; per semetipsum vero veniens, seque super mortuum sternens, atque ad ejus membra se colligens, huc illucque deambulans, et in ore mortui septies aspirans, hunc ad redivivam lucem protinus per ministerium compassionis animavit. Auctor quippe humani generis Deus, quasi mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit. Et quia per Moysen terrorem legis protulit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
pem & staret oppositus contra me.
ne dissiparem eam: & non inueni.
hinc est quod isaias grauiter de¬
plorat dicens. Om̃s nos cecidimus
quasi folium. & iniquitates nr̃e
quasi uentus abstulerunt nos:
non ẽ qui inuocet nom̃ tuum.
qui consurgat & teneat te. Sed¬
possunt recti quilibet ꝑaccep
aiiferat a me uirgam suam: & pa-¬
uor eius non me terreat. Plegem
quippe uirgam deus tenuerat: cũ
dicebat. Siquis hec uł illa fecerit:
morte moriatur. Sed incarnatus
uirgam abstulit: quia uias uite
ꝑ mansuetudinem ostendit. Uñ ei¬
re ꝓcede & regna: ꝓpter ueritatẽ &
mãsuetidinẽ & iꝰticiã tim̾i qͥppe qͣsi d̾s¬
noliit. s qͣsi pat̾ ut amaret᷑ in spira
tnt. qd̃ liqͥdo paulꝰ dicit. Nõ eñi accepi
iaccepists sp̃mi sad option̾is. filionũb
lãi quo. clamamus abba pater.
dnde hic quoq apte sub iungit᷑.
loquar & non timebo eum.uir gͥ¬
sc̃s quia humani generis redemp¬
torem uenire mitem conspicit.

Expanded text:
pem, et staret oppositus contra me, pem, et staret oppositus contra me, ne dissiparem eam, et non inveni . Hinc est quod graviter Isaias deplorat, dicens: Omnes nos cecidimus quasi folium, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos; non est qui invocet nomen tuum, qui consurgat et teneat te possunt recti quilibet per accAuferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. - Per legem quippe virga Deus terruerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit morte moriatur. Sed incarnatus virgam abstulit, quia vias vitae per mansuetudinem ostendit. Hinc esre procede et regna, propter veritatem et mansuetudinedeliquerit; videat quam districte tur, et mediatorem Dei et hominis, derat, deplorans 317 dicat: Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Redemptor quippe humani ges, quia humani generis Redemptorem venire mitem conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
bobus. Durum sonat ut queratur
qui dm̃ arguat: sed durum non
erit. si recurrit ad memoriam. quod
ipse ꝑ alium pro. phetam dicit.
Pisaiam quippe admonet dicens.
Quiescite agere ꝑuerse. discite bene¬
facere: querite iudicrum. sub ueni¬
te oppresso. iudicate pupillo. de
tionis auctoritate contiaimus. Et
monens adiungit. uenite a argu¬
ite me. nisi quod aꝑte insinuat
quantam bonis actib fudutiam
p̃stat: ac si patent̃ dicat. fiecta agi¬
te: & adnimaduersionis mee motib.
non iam ꝑ dep̃cationis gemitum. s
ꝑfiduciam auctoritatis obuiate.
hinc & enĩ iohannes dicit. Si cor no¬
strum non rep̃henderit nos: fidu¬
tiam habemus ad dm̃. hinc est qd̾
moyses quia placet seruiens. au¬
ditur. tacens: cum silenti dicitur.
Quid clamas ad inchinc est qd iras¬
centem retinet. cũ audit. Dimnit¬
te me ut irascatur furos m̃s. contͣ
populum istum. hinc est qd̃ argu¬
entem dñs non habuisse sequeri¬
tur: cum ꝑprophetam dicit. Que¬
siui uirum qui interponeret se¬

Expanded text:
sit. --Durum sonat ut quaeratur qui Deum arguat; sed durum non erit, si recurrat ad memoriam quod ipse per alium prophetam dicit. Per Isaiam quippe admonet, dicens: Quiescite agere perverse, discite benefacere, quaerite judicium, subvenite oppresso, judicationis auctoritate contraimus. Quimonens, adjungit: Venite, et arguite me, nisi quod aperte insiquantam bonis actibus fiduciam praestat? Ac si patenter dicat: Recta agite, et animadversionis meae motibus non jam per deprecationis gemitum, sed per fiduciam auctoritatis obviate. Hinc etenim Joannes dicit: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum . Hinc est quod Moyses, quia placet serviens, auditur tacens, cum silenti dicitur: Quid clamas ad me ? Hinc est quod irascentem retinet, cum audit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra populum istum . Hinc est quod arguentem Dominus non habuisse se queritur, cum per prophetam dicitur: Quaesivi virum qui interponeret se
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Resistere autem deo dicimur:
cũ repugnare eius dispositionib
conamur. Neq enĩ ur̃a infirmi¬
tas incõmutabili eiꝰ sententie ob¬
uiat: sed tam̃ qd explẽre ñ ualet
temptat. Nam sepe humana infir¬
mitas occulte uim dispositionis
agnoscit: & tamen hanc si muta¬
re ualeat appetit. Contraire sata-¬
git: sed ipso se gladio contradic-¬
tionis frãgit. Ordini ĩterno reni¬
titur: sed suis uicta conatibꝰ liga¬
tur. Habere ergo pacem resistens
non potest: quia dum suꝑbiam
confusio sequitur. qd̵ stulte ꝑ cul¬
pam geritur. hoc inagentis pena
mirabiliter ordinatur. Sed uir sc̃s
uirtute prophetici sp̃s plenus. cum
confusionem generaliter huma¬
ne suꝑbie conspicit. ad speciale
malum ꝓtinus plebis israhelitice.
oculos mentis tendit: & que pena
elatos om̃s maneat. ex unius gẽ¬
tis interitu ostendit. Nam repen-¬
I te subiungit dicens. Qui transtu¬

Expanded text:
dit. Resistere autem Deo dicimur, dit. Resistere autem Deo dicimur, cum repugnare ejus dispositionibus conamur. Neque enim nostra infirmitas incommutabili ejus sententiae obviat, sed tamen quod explere non valet tentat. Nam saepe humana infirmitas occulte vim dispositionis agnoscit, et tamen hanc si mutare valeat appetit. Contraire satagit, sed ipso se gladio contradictionis frangit. Ordini interno renititur, sed suis victa conatibus ligatur. Habere ergo pacem resistens non potest, quia dum superbiam confusio sequitur, quod stulte per culpam geritur, hoc in agentis poenam mirabiliter ordinatur. Sed vir sanctus, virtute prophetici spiritus plenus, cum confusionem generaliter humanae superbiae conspicit, ad speciale malum protinus plebis Israeliticae oculos mentis tendit, et quae poena elatos omnes maneat, ex unius gentis interitu ostendit. Nam repente subjungit, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pientia ordinat: ut humana mens cũ
contra auctorem se eleuat. ipsa se
sua elatione confundat. Unde &
liter creat: ipse ut creata sibimet
conueniant orclinat. In quo ergo
conditori resistitur. pacis conuen¬
tio dissipatur: quia ordinata esse
nequeunt. que suꝑni moderami¬
nis dispositionem ꝑdunt. Que enĩ
subiecta deo intrancuullitate per¬
sisterunt. ipsa se sibimet dimis¬
quia inse pacem non inueniunt:
qui uenienti de suꝑ inauctoie con¬
tradicunt. Sic summus ille an-¬
gelicus sp̃s. qui subiectus deo in-
culmine stare potuisset. a semet¬
ipo repulsus patitur: quia ꝑ na¬
ture sue ĩ quietudinem foras ua¬
gatur. Sic primus humani gene¬
ris pares. quia auctoris p̃cepto res¬
titit. carnis ꝓtinus contumeliam
sensit: Et quia subesse conditori
ꝑ obedientiam uoluit. sub semet
sit. Bene ergo dicitur. quis resistit
ei. ce pacem habuit: quia ꝑuersa
mens unde se contra actorem eri¬
git. inde se insemet ipsa confun¬

Expanded text:
pientia ordinat, ut humana mens cum pientia ordinat, ut humana mens cum contra auctorem se elevat, ipsa se sua elatione confundat. Unde et liter creat, ipse ut creata sibimet conveniant, ordinat. In quo ergo Conditori resistitur, pacis conventio dissinequeunt, quae superni moderaminis dispositionem perdunt. Quae enim subjecta Deo in tranquillitate persisterent, ipsa se sibimet dimisquia in se pacem non inveniunt, cui venienti desuper in auctore contradicunt. Sic summus ille angelicus spiritus, qui subjectus Deo in culmine stare potuisset, semetipsum repulsus patitur, quia per naturae suae inquietudinem foras gatur. Sic primus humani generis parens, quia auctoris praecepto restitit, carnis protinus contumeliam sensit; et quia subesse conditori per obedientiam noluit, sub semetisit. Bene ergo dicitur: Quis restitit ei, et pacem habuit? quia perversa mens unde se contra auctorem erigit, inde se in semetipsa confun
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui de ꝑfectione se egerit. habe¬
re se bene uiuendi nec initium osten¬
dit. Unũ namq ꝓmille respondere
non possumus: quia cum de bone
uite ꝑfectione extolluur. hanc nos
nec inchoasse monstramus. Sed tũc
si quam sit inm̾sa potentia iudicis
considerando pensamus. Unde &
robore. Quid mirum si conclitorẽ
sapientium sapientem dicimus.
quem ipsam esse sapientiam sci¬
mus: et quid mirum qd̃ fortem
esse memorat. quẽ hanc ipsam es¬
se fortitudinem nullus ignorat:
Sed sc̃s uir duob uerbis in lau¬
de auctoris ꝓlatis. aliquid nob̃
intimat: unde nos ad cognitionẽ
nr̃am trepidos reducat. Sapiens
quippe deus nr̃: quia occultata
nr̃a subtiliter agnoscit. Et esse for¬
tis adiungit᷑: quia ualenter cogni¬
ta percutit. Nec falli ergo anobis
quia sapiens: nec uitari quia for¬
tis est ualet. Nunc ut sapiens omĩa
inuisibilis aspicit: tunc ut fortis
sine ullo obstaculo quos reꝓbat
punit. Qui hoc quocy hic forti sa¬

Expanded text:
quia qui de perfectione se erigit, habequia qui de perfectione se erigit, habere se bene vivendi nec initium ostendit. Unum namque pro mille respondere non possumus, quia cum de bonae vitae perfectione extollimur, hanc nos nec inchoasse monstramus. Sed tunc ur, si quam sit immensa potentia judicis, considerando pensamus. Unde et otest. --Quid mirum si conditorem sapientium, sapientem dicimus, quem ipsam esse sapientiam scimus? Et quid mirum quod fortem esse memorat, quem hanc ipsam esse fortitudinem nullus ignorat? Sed sanctus vir duobus verbis in laudem auctoris prolatis, aliquid nobis intimat, unde nos ad cognitionem nostram trepidos reducat. Sapiens quippe Deus dicitur, quia occulta nostra subtiliter agnoscit; et esse fortis adjungitur, quia valenter cognita percutit. Nec falli ergo a nobis, quia sapiens; nec vitari, quia fortis est, valet. Nunc ut sapiens omnia invisibilis aspicit, tunc ut fortis sine ullo obstaculo quos reprobat punit. Qui hoc quoque hic forti sa