comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occeanũ tnͣsnatãt Ibi÷ bestia ñ ceu¬
cocrota cuiꝰ corpꝰ asim. climes cerui. ꝑes¬
tus ⁊ crura leonis. pedes eqͥ ingens
cornubisulcũ uastꝰ oris hiatꝰ ut usq
ad aures inloco dentiũ os solidũ. uox pe¬
ne hoĩs. Ibi ÷ alia bestia ẽale cuiꝰ corpus
eqͥ. maxilla apͥ. cauda elepharitis. cubi¬
talia cormua hñs quoꝵ unũ pꝰ tergu̾re¬
flectit. cũ alio pugnat. ilo obtuso aliud
ad certam̃ iuibrat. Higro colore horret.
inaqͣ ⁊ int̾ra equalit̾ ualet. Ibist̃ fului
tauri uersis setis horridi. gͣnde cap̃. orisric¬
tus abaure adaurẽ patet. hii ⁊̃ cornua
uicissim ad pugnã ꝓduc̃t. ł depont̃ om̃e
missile duro t̾go repellt̃. Qui si fũint cap¬
ti:. nulla posst̃ arte domari. Ibi qͦ manti-¬
cora bestia facie hõ tͥplex indentib ordo.
corꝑe leo. cauda scorpio. ocłis glauca. colo¬
re sanguinea uox sibił serpentiũ. figẽs
discͥmina uocũ. uelocior cursu ꝗͣ aius
uolatu. humanas carnes hñs ĩusu. Ibi

Expanded text:
Oceanum transnatent. Ibi est bestia Ceucocroca, cujus corpus asini, clunes cervi, pectus et crura leonis, pedes equi, ingens cornu bisulcum, vastus oris hiatus usque ad aures. In loco dentium os solidum, vox pene hominis. Ibi est alia bestia Eale, cujus corpus equi, maxilla Apri, cauda elephantis, cubitalia cornua habens, quorum unum post tergum reflectit, cum alio pugnat. Illo obtuso, aliud ad certamen vibrat. Nigro colore horret. In aqua et in terra aequaliter valet. Ibi sunt fulvi tauri, versis setis horridi, grande caput, oris rictus ab aure ad aurem patet. Hi etiam cornua vicissim ad pugnam producunt, vel deponunt. Omne missile duro tergo respuunt. Qui si fuerint capti nulla possunt arte domari. Ibi quoque Mantichora bestia, facie homo, triplex in dentibus ordo, corpore leo, cauda scorpio, oculis glauca, colore sanguinea, vox sibilus serpentum, fugiens discrimina volat, velocior cursu quam avis volatu, humanas carnes habens in usu. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
alii qͥ hñt canina capita ⁊ ungues ad¬
uncos. quib ÷ uestis pellis pecudum.
⁊ uox latratꝰ canũ. Ibi ⁊̃ q̃dã matres se¬
mel pariunt. canes partꝰ edũt qͥ inse¬
nectute nigrescunt. ⁊ longa nr̃e etatiᷤ
temꝑa excedunt.Sunt alie q̃ qͥnquen¬
nes pariunt S partꝰ octauũ annũ
ñ excedunt. Ibi st̃ monocłi qͥ ⁊ arimas
fulti pede: aurã cursu uicunt. ⁊ in
t̾ram positi umbrã sibi planta pedis
erecta faciunt. St alii absq capite qͥb
ocłi st̃ inhumeris. ꝓ naso ⁊ ore duo fo¬
ramina ĩpectore. setas hñt ut bestie St̃
alii iuxta fontẽ gangaͬs fluuiii qͥ solo
odore cuiꝰdam pomi uuiunt. qͥsilongiꝰ
eunt pomũ secũ ferunt. morumt᷑ enĩ
si pͣuũ odorem tͣhunt. St̃ ibi serpenteᷤ¬

Expanded text:
alii, qui habent canina capita, et ungues aduncos, quibus est vestis pellis pecudum, et vox latratus canum. Ibi etiam quaedam matres semel pariunt, canosque partus edunt, qui in senectute nigrescunt, et longa nostrae aetatis tempora excedunt. Sunt aliae, quae quinquennes pariunt: sed partus octavum annum non excedunt. Ibi sunt et monoculi, et Arimaspi, fulti pede auram cursu vincunt, et in terram positi umbram sibi planta pedis erecta faciunt. Sunt alii absque capite, quibus sunt oculi in humeris, pro naso et ore duo foramina in pectore, setas habent ut bestiae. Sunt alii juxta fontem Gangis fluvii, qui solo odore cujusdam pomi vivunt, qui si longius eunt, pomum secum ferunt: moriuntur enim si pravum odorem trahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pariunt .uiiiͦ. senescũt. Ap̃ hos cres¬
cit piꝑ colore quid̾ albo. S cũ ip̃i ser¬
pentes qͥibi habundant flamina fu-¬
gant᷑ nigrũ colorem trahit de incen¬
dio. Itẽ machrobios .xii. cubitoꝵ lõ¬
gos qui bellant ꝯt᷑ griphes Quicor¬
ꝑa leonũ alas ⁊ungula p̾ferunt
aquilarũ. Itẽ agroctas ⁊ bragmanos qͥ se
ultro inignẽ mittunt amore alterius
uite. t̃ alii qͥ parentes iã senio ꝯfectoᷤ
mactant. ⁊ eoꝵ carnes adepulandũ
parant. isq impiꝰ udicat᷑ qͥ ħ facẽ ab¬
negat. Sunt alii qͥ pisces ita crudoᷤ edt̃.

Expanded text:
pariunt, octavo senescunt. Apud hos crescit piper colore quidem albo: sed cum ipsi serpentes, qui ibi abundant, flamma fugantur, nigrum colorem trahit de incendio. Item Macrobios duodecim cubitorum longos, qui bellant contra gryphes, qui corpora leonum, alas et ungulas praeferunt aquilarum. Item Agroctas et Bragmanos, qui se ultro in ignem mittunt amore alterius vitae. Sunt alii qui parentes jam senio confectos mactant, et eorum carnes ad epulandum parant, isque impius judicatur, qui hoc facere abnegat. Sunt alii qui pisces ita crudos edunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ animalia. Deinde : india ab indo
flumine dicta. Q ad septẽtͥonẽ de mõ¬
te caucaso nascit᷑.⁊ ad meridiẽ cursũ
suum dirigens arubro mari excipi¬
tur. Hoc india ab occidente claudit᷑.
⁊ab hoc indicꝰ occeanꝰ dr. In quo ÷ sita

Expanded text:
unt. Deinde est India ab Indo flumine dicta. Qui ad Septentrionem de monte Caucaso nascitur, et ad meridiem cursum suum dirigens, a Rubro mari excipitur. Hoc India ab occidente clauditur, et ab hoc Indicus oceanus dicitur. In quo etia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ thessalia a rege thessalo dicta Ibi
⁊ macedonia a macedone rege dicta.
Hec ⁊ emathia ab ematho rege uo¬
cata. In hac ÷ mons olimpꝰ qui exce¬
dit nubes. In hac÷ thessalonica. a
thessalo filio g̾ci ꝯstructa. Ibi ⁊ acha-¬
ia ab achio rege ⁊ aciuitate eius

Expanded text:
et Thessalia, a rege Thessalo dicta. Ibi et Thessalia, a rege Thessalo dicta. Ibi et Macedonia, a Macedone rege appellata. Haec et Aemathia, ab Aematho rege vocata; in hac est mons Olympus, qui excedit nubes. In hac est et Thessalonica, a Thessalo rege filio Graeci constructa. Ibi est Achaia, ab Achaeo rege et civitate ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ge dicta. t̾ra cethĩ olim uocata.⁊ u
sus austrũ magno mari t̾minat᷑.
dalamatia. a dalmi ciuitate uocata.
Est ⁊ epirꝰ a filio achilł pirro sic dicta.
In epiro ÷ fons in qͦ faces accense ex¬
tingunt᷑. ⁊ iterũ extincte accendunt᷑.
Est ⁊ aconia aciuitate eiꝰdem noĩs
amorem fr̃is sui cahonis cahoniam
nõiauit. ħ ⁊ molosia aciuitate molosa
dicta. qͣm molosus filiꝰ pirri construx.
⁊ a nõie suo molosã uocauit. Est ibi ⁊
hellada. ab hellade rege filio deuca
lionis ⁊ pirre dicta. Ipsa ÷ ⁊ atica ab
athi rege. ipsa ⁊ uera g̾cia.In hac ÷
ciuitas athene. acicrope rege con¬
structa. Ibi÷ ⁊ boetia a boue dicta. qr
cathinꝰ filiꝰ agenoris illo ueniens bo¬
uem repperit. quẽ diis immolans the¬
bas construxit ⁊ ꝓuuitiam boetiam
nuncupauit. De hac dicunt theba-¬
ni. de alia thebei. Fadem ꝑuincia
dr᷑ aonia a fonte a .ix. musis ꝯsetͣto.
Ibi÷ ⁊ peloponensis a pelope rege¬
⁊ a ciitate eiꝰdem noĩs dicta. Ibi

Expanded text:
thim olim vocata, et versus austrum Magno mari terminatur. Dalmatia a Dalmi civitate vocata. Est et Epirus a filio Achillis Pyrrho sic dicta. In Epiro est fons in quo faces accensae exstinguuntur, et iterum exstinctae, accenduntur. Est et Chaonia, a civitatamorem fratris sui Chaonis Chaoniam appellavit. Haec et Molosia a civitate Molosia dicta, quam Molossus filius Pyrrhi, construxit, et a nomine suo Molosiam vocavit. Est ibi et Ellionis et Pyrrhae dicta. Ipsa est et Attica, ab Atti rege. Ipsa est vera Graecia. In hac est civitas Athenae a Cecrope rege constructa. Ibi est et Beotia a bove dicta, quia Cadmus filius Agenoris illo veniens, bovem reperit quem diis immolans Thebas construxit. Provinciam Beotiam nuncupavit, de hac dicuntur Thebani, de alia Thebaei. Eadem provincia dicitur Aonia, a fonte Aon Musis consecrato. Ibi est et Peloponesus, a Pelope rege, et civitate ejusdem nominis dicta. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi quoddam soliditatis uinculum qͣr̃
aqua gͣiuor: terre ꝓximum. Aer leui¬
or igni ꝓximũ obtinet locũ. Deputan¬
tur uͦ terre gradientia. aque natantia.
forma÷ rotunda unde ⁊ orb̾ ÷ dicta. Si
enĩ qͥs in aere positꝰ eam desuꝑ inspice¬
ret: tota enormitas montium ⁊ conca¬
uilas uallium minus in ea apparers
qͣm digitꝰ alicꝰ si paulũ p̃grandem in
ĩ medio cͥcłi eqͣlit̾ collocat᷑ ⁊ nullis ful¬
chris. s diuina potentia sustentat᷑. ut.
legit᷑. slon timetis me ait dñs qͥ suspen¬
di terram ĩ nichilo. fundata ÷ eni suꝑ
stabilitatem suã sic̃ aliud elementũ
occupans sue qͣlitatis metã. hec in cͥcu¬
ttu occeano ut li mbo ciugitur. ut scͥbi¬
t᷑. Abyssus sic̃ uestim̃tũ amictus eiꝰ. In¬
teriꝰ meatib aquarũ ut corpꝰ ueniᷤ sã

Expanded text:
i quoddam soliditatis vinculum. Quorum aqua gravior, terrae proximum, aer levior igni primum possidet locum. Deputantur vero terrae, gradientia, ut homo forma est rotunda, unde et orbis est dicta. Si enim quis in aere positus eam desuper inspiceret, tota enormitas montium, et concavitas vallium minus in ea appareret, quam digitus alicujus si pilam praegrandem in in medio circuli aequaliter collocatur, et nullis fulcris, sed divina potentia sustentatur, ut legitur: Non timetis me, ait Dominus, qui suspendi terram in nihilo, fundata enim est super stabilitatem suam , sicut aliud elementum, occupans suae qualitatis metam. Haec in circuitu Oceano, ut limbo cingitur, ut scribitur, Abyssus sicut vestimentum amictus ejus . Interius meatibus aquarum, ut corpus veni
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ amenitate ꝯspicuus. in adibił ho¬
minib. quia igneo muro usq ad ce
cet arbor de cuiꝰ fructu qͥ comederit:
semꝑ ĩuno statu immortał ꝑmanebit.
In hoc ⁊̃ fons rit᷑ qui in . iiͦiͬ. flumina
diuidĩ. q̃ quidẽ flumina: infra para-¬
d sum ⁊ t̾ra ꝯdunt᷑. s in aliis longe re¬
ges in india de monte orchobares nascrͣ
⁊ ꝯtͣ orientẽ fliens occeano excipitur.
Gyon qͥ ⁊ nilus iuxta montem atlan
occulto meatu currens: in littore ru¬

Expanded text:
omni amoenitate conspicuus, inadibilis hoomni amoenitate conspicuus, inadibilis hominibus, qui igneo muro usque ad cocet arbor de cujus fructu qui comederit, semper in uno statu immortalis permanebit. In hoc etiam fons oritur, qui in quatuor flumina dividitur. Quae quidem flumina infra paradisum terra conduntur; sed in aliis longe reges in India de monte Orcobares nascitur, et contra orientem fluens Oceano excipitur. Geon, qui et Nilus juocculto meatu currens in littore m
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit᷑. Quoꝵ duo extremi sunt ĩ¬
habitabiles algore. mediꝰ inhabitabił
calore: a qͦ sol nũquã recedit. ad alios.
nũqͣm accedit. Medii duo habitabiles.
hinͨ ardore. inde rigore tentꝑati. Uerbi
gr̃a. Si ignis inhieme sub diuo accẽd̃r:¬
quinq lineas efficere scit᷑. unã in medio fer¬
uidam. duas cͥcũ gelidas. duas intemꝑatas.
Qui si ut sol cͥcuiret: nimirũ circulos red¬
deret. Ex his circuł pͥmꝰ septemtͥonal. Scd̃s
solsticialis. terciꝰ eqͥnoctiał. quartꝰ bru¬
malis. quintꝰ austrał noĩatur. s solus
solsticiał a nob̾ inhabitari noscitur.
Habitabił zona que a nob̾ inculta in
tres partes medit̾raneo mari diriit᷑.
quarũ una asia. alt̾a europa. tercia
affrica dr̃. Asia aseptentͥone ꝑ orien¬
tem usq ad meridiem. Europa ab oc¬
cidente usq ad septẽtͥonem. Affrica
ab occidente usq ad meridiẽ extendit᷑.
noĩs appellat᷑. Huiꝰ pͥma regio
suente ÷ paradisus locꝰ uidelicet

Expanded text:
distinguitur. Quorum duo extremi sunt inhabitabiles algore; medius inhabitabilis calore, a quo sol nunquam recedit, ad illos nunquam accedit. Medii duo habitabiles, hinc ardore, inde rigore temperati. Verbi gratia, si ignis in hieme sub dio accendque lineas efficit, unam in medio fervidam, duas circum gelidas, duas inter has temperatas. Qui si ut sol circumiret, nimirum quinque circulos redderet. Ex his circulis, primus septentrionalis, secundus solstitialis, tertius aequinoctialis, quartus brumalis, quintus australis nominatur; sed solus solstitialis a nobis inhabitari dinoscitur.Habitabilis zona, quae a nobis incolitur in tres partes Mediterraneo mari dirimitur. Quarum una Asia, altera Europa, tertia Africa dicitur. Asia a septentrione per orientem, usque ad meridiem; Europa ab occidente usque ad septentrionem; Africa a meridie usque ad occidentem extenditur. nis appellata. Hujus prima regio in oriente e paradiso; locus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fecistis coram me indomo hac inqͥmuo¬
catum ẽ nom̃ meũ.⁊ dixistis. lib̾ati sumꝰ eꝯ
ꝙ fecimus om̃s abhominationes istas ad
canticis. Expuliti uos de templo suo ⁊ det̾ra
sic̃ ysaĩas. ꝓpħa aꝑtissime talib u̾b̾ insi¬
nuat. Quo mͥ multitudi̾em uictimar̃ dic̃¬

Expanded text:
coram me in domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus, eo quod fecimus omnes abominationes istas . Atimas, cum canticis, expulitque vos de templo suo, et terra sicut Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo mihi multitudinem victimar
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse p̃dicta. ⁊ in ead̾ ꝯpleta. Nam pꝰ ip̃a¬
⁊ nos diunitas respexit sacrifitraq no¬
stra suscepte. Explanationi tue meꝰ
optime intellectꝰ ꝯcordat. Cum .ii. uos
d̾s de captiutate eductos ad templum
pr̾iamꝙ reduxit: patet ꝙ ⁊ ꝓpħarum
minas compleuit. ⁊ culpis indultis ins
timas acceptabiles hũit. S c̃ postea ĩ pͥs¬
tina sceła redissetis: pristinis denuo pe¬
nis multati estis. ⁊ qnto scd̾a captun¬
tas maior gͣuiorq fuit qͣm pͥma: cãto
maiorem in hac quam inilla d̾ĩ suꝑ uoꝰ
liquet indignatõnem fuisse. Ln hoc¬

Expanded text:
se praedicta, et in eadem completa. Nam post ipsam et divinitas nos respexit, et sacrificia nostra suscepit. PETRUS. Explanationi tuae meus optime intellectus concordat. Cum enim Deus vos de captivitate eductos ad templum patriamque reduxit, patet quia prophetarum minas complevit, et culpis indultis victimas vestras acceptabiles habuit. Sed cum postea in pristina scelera redissetis, pristinis denuo poenis multati estis, et quanto secunda captivitas major graviorque fuit, quam prima, tanto majorem in hac quam in illa Dei super vos liquet indignationem fuisse. MO
Abbreviated transcription (Latin):
fitia fi̾ p̾cepit iõ utiq utiq fecit. ut ĩ
eũ recte credentes. ⁊ tota mente eũ diligẽ¬
tes. ⁊ sue legis p̃cepta cũ qnta decebat sol¬
licitudine ⁊ munditia custodirent. ñ qᷤ
suita homucidra rapinal : cet̃i eretranda
uicia. nͨ ñ idolis sacͥficando d̾i legẽ ĩdigne
cctarent.⁊ muttis polluti contagis. d̾o u̾d
sacͥficaturi scm̃ eiꝰ templum indigni ingͣ¬

Expanded text:
tique fecit, ut in eum recte credentes, et tota eum mente diligentes, legis suae praecepta cum quanta decebat sollicitudine et munditia custodirent, non furta, homicidia, rapinas, et caetera exercendo vitia, nec non idolis sacrificando, Dei legem indigne tractarent, et multis polluti contagiis, Deo vero sacrificaturi, sanctum ejus templum indigni ingr
Abbreviated transcription (Latin):
apponebant. pͥmogenitũ aũ hominis atq
annoꝵ fructus in arborib ꝑmanens. nͥl
conferebat utilitatis. Quarto ã anno lau
cłe. ⁊ inuarias sp̃es coloꝵ mutatoꝵ. ut
posset sciri qͦ temꝑe mundũ qͥ ł inmun¬
dum eẽt: sac̾dotum erat iuditio sub¬
dita. lex qͦ eiꝰ qui fluxum seminis pati¬
ebatur: ⁊ mulieris q̃ menstruis cemꝑib
seꝑatur. sacͥfitiaq purificatõnis eoꝵ sa-¬
cerdotũ ꝯstituebantur arbitͥo. Siquis ho¬
minis mortui tentorium intiret. aut
cadauer occisi cetigisset: sue os illius aũ
sepulcrũ tam ip̃e ꝗͣ uniu̾sa urisa tẽptorii
ĩmunda erant. doñ ꝯbuste utule cin̾ibꝰ
asꝑsa mundarent᷑. ptea alia qͣ płima¬
q̃ minime obseruamꝰ neqͣꝗͣ redargu¬
endi sumꝰ. cum apatͥa nr̃a exules simꝰ.
xcusatõnis cãm ĩualtoam ꝓtulis¬
ti. Nam si dõ sacrifitia ur̃a eẽnt accepta.
non uos de t̾ra ita eiecisset. ut ħ que
iusserat minime possetis impłe. Ab.

Expanded text:
aciebant . Primogenitum autem hominis atque annorum fructus in arboribus permanens, nihil conferebant utilitatis. Quarto anno omnis fculae, et in varias species colorum mutatorum, ut posset sciri quo tempore mundum quid vel immundum esset sacerdotum erat judicio subdita. Lex quoque ejus qui fluxum seminis patiebatur et mulieris quae menstruis temporibus separabatur , sacrificiaque purificationis eorum, sacerdotum constituebantur arbitrio. Si quis hominis mortui tentorium introiret, aut cadaver occisi tetigisset, sive os illius aut sepulcrum tam ipse quam universa vasa tentorii, immunda erant, donec combustae vitulae cineribus aspersa mundarentur . Praeterea alia quamae minime observamus nequaquam redarguendi sumus, cum et patria nostra exules simus, Excusationis causam invalidam protulisti. Nam si Deo vestra sacrificia accepta essent, non vos ita de terra ejecisset, ut haec quae jusserat minime possetis implere. MO
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes
ergius
B enedictus
Iohannes
Senedictus
Siluester
GReGorius
Clemens
Damasus¬
Leo
ictor
Stephanus
enedictus
Nicholaus¬
Alexander
Gregorius
Uictor
alixtus
onorius

Expanded text:
oannes,ergius, Benedictus, Joannes, Benedictus, Sylvester, Gregorius, Clemens, DamasuLeo, Victor, Stephanus, Benedictus, NicolauAlexander, Gregorius, Victor, Calixtus, Honorius
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ꝯmisso suo inlaq̃um dciderant
draboli nͥ illo ueteri peccato ac qͣi ram
naturali. Intuitꝰ huiꝰ generis conditor
humani pietate motus ac miscd̃ra eos
ad iliꝰ quem xp̃o appellatis tempus.
plex quid̃ bonitas ut in nr̃e collocutionis
exordio diximus. nͨ mensuram nͨ t̾minũ

Expanded text:
nullo commisso suo in laqueum deciderant nullo commisso suo in laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturali, intuitus hoc generis Conditor humani, pietate motus ac misericordia, eos ad illius quem Christum apellatis tempus. plex quidem bonitas, ut in nostrae collocutionis exordio diximus, nec mensuram nec terminum
Abbreviated transcription (Latin):
timentumq fuerit. Et qͦoͦ exꝑte di ad
omnia q̃ saul quesiuit: ueracit̾ ip̃e res¬
pond̾it. Et̃ quicqͥd dixit. falsum ind̾ qͥcꝗͣ
non fuit. Alio uͦ qd̾ saul nͥ in potestate
mulieris eẽ sciret. qd̾ samuelem suscita¬
re posset: utiq eum suscitari ñ rogar.
Tercio ã qd̾ doctores nr̃i d̾m sauli pectatõ
suum in morte sua asserunt ꝯdonasse.
Ex ip̃iꝰ samuelis ad saulem sermone.ex
hoc .ii. qd̾ dicit. Cras enim tu ⁊ filii tui me¬
cum eritis comꝑbant saulem cũ fãmu¬
ele in locum deuenisse quietis. ¶ erum¬
ne an falsum fu̾it dutiꝰ dispitare nõ
placet. S si ita ÷ ut asseris qͣlit̾ ꝑ artem
nigͦmanciam potuit suscitari si in celo
eẽte Ꝙ si in celo ñ erat. ꝓcul dubio in¬
satisq huc usq ostensum ÷ qͣłr deue¬
nerit homo in manũ diaboli. Sequit᷑
gͦ ut explanes: cur inde d̾s eum edure¬
et pͥmi parentis a de peccato. dãpnato
inꝗͣ ac duplici ut diximus morte mł¬
tato: qõ fuere multi sancti uiri qui

Expanded text:
timentumque fuerit, et quomodo ex parte Dei omnia quae Saul quaesivit, veraciter ipse responderit, et quidquid dixit, falsum inde quidquam non fuit, alio vero, quod Saul in potestate mulieris esse sciret, quod Samuelem suscitare posset, utique eum suscitari non rogaret, tertio autem, quod doctores nostri Deum Sauli peccatum suum in morte sua asserunt condonasse, ex ipsius Samuelis ad Saulem sermone. Ex hoc enim quod dicit: Cras autem tu et filii tui mecum eritis , comprobant Saulem cum Samuele in locum devenisse quietis. PETRUS. Veramne an falsum fuerit, diutius disputare non placet. Sed si ita est, ut asseris, qualis per artem necromanticam potuit suscitari, si in coelo esset? Quod si in coelo non erat, procul dubsatisque huc usque ostensum est, qualiter devenerit homo in manum diaboli. Sequitur ergo ut explanes, cur inde eum Deus eduxeet primi parentis Adae peccato, damnato, inquam, ac duplici, ut diximus, morte multato, quoniam fuerunt multi sancti viri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non sustinet. testante d̾o ingenesi et di¬
cente. qi insidet hominis mens diligent̾
ad neqͥtias aiuuentute. Dic̃ qͦ ⁊ salo¬
mon. in ecclesiaste. Non ÷ hõ int̾ra qͥ fa¬
ciat bonum ⁊ non peccet. Ratio gͥ ⁊ d̾i sa¬
pientia fuit. ut u̾bum suũ corpꝰ huma¬
num acciꝑet. qd̃ tociꝰ contagionis ⁊ peccat
exꝑs seruaret. qͣtinꝰ ip̃m ita mundum et
ab om̃i uicio ita purũ illd̾ gn̾ale dlictuo
redimere posset. ⁊ ip̃m ab eo qui rerũ est
pͥncipium: assũptum pͥmum om̃iũ pec¬
morte filii sui adiaboli laqueo lib̾ati es¬
sent: si ꝓpria deinceps iniquitate ĩ ip̃m
recidissent: in die iudicii rõnabiłrdamp¬
tione huniana ⁊ uoluntate spontanea
occubuisse asseratis. cur eiꝰ int̾fectores con¬
dempnatis : ⁊ c̃ tm̃ uoluntatem eiꝰ ꝯples

Expanded text:
non sustinet, testante Deo in Genesi, et dinon sustinet, testante Deo in Genesi, et dicente, quia insidet mens hominis diligenter ad nequitias a juventute . Dicit quoque et Salomon in Ecclesiaste: Non est homo in terra qui faciat bonum, et non peccet . Ratio igitur et Dei sapientia fuit, ut Verbum suum corpus humanum acciperet, quod totius contagionis et peccati expers servaret, quatenus ipsum ita mundum et ab omni vitio purum, illud generale delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium pecmorte filii sui a diaboli laqueo liberati essent, propria deinceps iniquitate in ipsum recidissent, in die judicii rationatione humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, cur ejus interfectores condemnatis, et cum tantum voluntatem ejus comples
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda. et inscrutabłia qd̾ ea nullus pͭ
penet᷑ͣre. Quare gͦ q̃rendo admiraris
cum u̾bum incarnari suum dñs ac ox¬
ri ꝑ redemptõne miserit hominis. Et
cur eos s̃i redemit ab illo ade peccato a¬
nimał cuiꝰlib ĩmolatõne. sicut in lege
p̾ceptum ÷ ꝑ peccato sacrificari de aliꝗͣ
pecude : S tultissime om̃ium. tot pe¬
cudes uͥ posset ĩuenire: Quot enĩ fuer̃t
homines ab ipsius mundi origine ⁊ futͦ
erant usq in ip̃uis conluminatõne tot
utiq pecudes ĩmolari fuisset necesse. p̾cer
ħ etram peccatum illd̃ qd̾ ⁊ corpꝰ occuparat.
ranimam. rõnabilit̾ deleri ñ pot̾at. nͥ ꝑ¬
uiro sc̃o fiꝰ non potuit. quin potiꝰ uerbum
suum carnẽ susciꝑe. ac mortem subire
ac tali peccato redimendo occumbereti ab
omini ẽẽ delicto ĩmunẽ necesse fuit. Si
.ii. ñ : peccata ꝓpͥa morte redim̾e̾ indigẽt.
h uͦ in aliquo qͥ tm̃ eẽt homo reꝑiri ñ
posset. Hatura .ii. corꝑis apeccato sͥ caue̾

Expanded text:
a nullus potest penetrare. Quare ergo quaerendo miraris cur Verbum suum incarnari Dominus ac mori pro redemptione miserit hominis? MOYSES. Et cur eos non redemit ab illo Adae peccato animalis cujuslibet immolatione, sicut in lege praeceptum est , pro peccato sacrificari de aliqua pecude? PETRUS. Stultissime omnium, ubi tot pecudes posset invenire? Quot enim fuerunt homines ab ipsius mundi origine, et, et futuri erant usque in ipsius consummatione, tot utique pecudes immolari fuisset necesse. Praeter hoc etiam peccatum illud quod et corpus occuparat et animam, rationabiliter deleri non poterat, niviro sancto fieri non potuit, quin potius Verbum suum carnem suscipere ac mortem subire ac tali peccato redimendo occumberet, ab omni esse delicto immunem necesse fuisset. Si enim non peccata propria morte sua redimere indigeret, hoc vero in aliquo qui tantum esset homo reperiri non posset. Natura enim corporis a peccato sibi cavere
Abbreviated transcription (Latin):
aliis siuis inuenitur oꝑibꝰ p̾scis. Cuma.
qͦndam ut ip̃e nosti popłm suum isrł
de egiptiaca seruitute pararet educ̾e:
egiptioꝵq pͥmogenita maligno sp̃u
uellet occid̾e suos uͦ incolumes suare:
agnum ł edum ip̃os ꝑ domos singulas
tia domoꝵ inficere. ut ueniens ma¬
lignꝰ sp̃c domum illam tͣnsiret uifec¬
tam sanguine.S c̃ uellet eos ita custo¬

Expanded text:
aliis suis invenitur operibus priscis. Cum enim quondam, ut ipse nosti, populum suum Israel de Aegyptiaca captivitate pararet educere, Aegyptiorumque primogenita maligno spiritu vellet occidere, suos incolumes servare, agnum vel haedum ipsos per domos singulas tia domorum inficere , ut veniens malignus spiritus domum illo transiret infectam sanguine. Sed cum vellet eos ita cust
Abbreviated transcription (Latin):
Ethice inuentor socrates fuit. de qua iuginti quatuor libros¬
ẜ positurã iusticiã scͥpsit. De iñ plato discipss̃ eiꝰ libros multos
de rubea scd̃m utramq iusticiam naturalẽ .s. ⁊ positiuam cõsep¬
sit. de iñ tullius inlatino sermone. ¶ Medicine auetor ap̃¬
grecos apollo fuit. Hanc filiꝰ eus esculapiꝰ laude ⁊ oꝑe ampla¬
uit. qͥ pꝰ ꝙͣ fulmine periit diu medendi eura int̾missa est. la¬
tutq pannos pene quingentos us ad tempꝰ artaxeersis regis
tũc tam reuocauit inlucẽ ypocrates asclepio patre genituss
litãs isis inuenit. Grecoꝵ phenices qͣs cathmꝰ aphenice ing̾eiã
aitulit. Carmentis mat̾ euand̾ que pͥo noĩe nicostrata uocabat᷑
latiuas littãs repperit. Duunam hystoriã pͥmꝰ moyses scͥpsit.

Expanded text:
Ethicae inventor Socrates fuit, de qua XXIV libros secundEthicae inventor Socrates fuit, de qua XXIV libros secundum positivam justitiam tradidit. Deinde Plato discipulus ejus libros multos republica secundum utramque justitiam, naturalem scilicet et positivam, conscripsit. Deinde Tullius in latino sermone libros De repGraecos Apollo fuit. Hanc filius ejus Esculapius laude et opere ampliavit qui postquam fulmine periit, diu medendi cura intermissa est, latuitque per annos pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Asclepio patre genitus in litteras Isis invenit; Graecorum Phoenices, quas Cadmus a Phoenice in Graeciam attulit. Carmentis mater Evandri, quae proprio nomine Nicostrata vocabatur, Latinas litteras reperit. Divinam historiam primus Moyses sc
Abbreviated transcription (Latin):
heologus ap̃ grecos linus fuit. apud latinos uario. ⁊ nĩ
tempis ioħes scotus de .x. Rategoriis indeum. Phisicã
nat᷑alem apud grecos thales milesiꝰ unꝰ deseptẽ sapientib
hic ⁊̃ pitagoras matentetradem fecit .i. librum de doctͥna qͣ s¬
driũii. & .x. ad similitudinem ute humane inuenit¶ Mu¬
sice reptorem moyses dic̃ fuisse tubal. qͥ fuit desturpe sam.
Grecipitagoram. alii mercurium qͥ pͥmus tetracordum infti¬
tuit. Alii linum. uel ⁊ etum uel amphionẽ. Geometͥam ap̃
egyptum pͥmũ dicunt eẽ reꝑtam. cuiꝰ auctor ap̃ grecos opti¬
pͥmꝰ inuenerit. Chaldei pͥmũ astrologiam docuerunt. scd̾m na¬
tiuitatis obseruantiam. ¶Tosephꝰ aut̃ asseuerat abraan
pͥmũ instituisse egyptios astrologiam. Astronomiã ꝑtolomẽ
rex egypti repauit. hic ⁊̃ canones instituit qͥb eursus astraꝵ
inuenitur. Aiunt quidã nemroth gygantẽ sũmũ fiusse astro¬
logũ sub cuiꝰ noĩe ⁊̃ astnomia inuenitur. Greci dñt hanc artẽ

Expanded text:
heologus apud Graecos Linus fuit, apud Latinos Varro; et nostri temporis Joannes Scotus; de decem categoriis in Deum physicam naturalem, apud Graecos Thales Milesius unus de Septem sapientibus Hic etiam Pythagoras Machematetrados fecit, id est librum De doctrina quadrivii, et V. ad similitudinem vitae humanae invenit. Musicae repertorem Moyses dicit fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Chain; Graeci Pythagoram, alii Mercurium, qui primus tetrachordum instituit; alii Linum, vel Zetum, vel Amphionem. Geometriam apud Aegyptum primum dicunt esse repertam, cujus auctor apud Graecos optiprimus invenerit. Chal primum astrologiam docuerunt, secundum nativitatis observationem. Josephus autem asseverat Abraham primum docuisse apud Aegyptios astrologiam. Astronomiam Ptolomaeus rex Aegypti reparavit. Hic etiam canones instituit quibus cursus astrorum invenitur. Aiunt quidam Nembroth gigantem summum fuisse astrologum, sub cujus nomine etiam astronomia invenitur. Graeci dicunt hanc artem
Abbreviated transcription (Latin):
dio aut̃ ierłm ubi cruce domini supposita mortuus re¬
iuxit. columpna excelsa stat. que estiuo solsticio u̾brã
nõ facit. Uñ putant ibi mediam eẽ terram. ⁊ hystorie
Lorro acheldemach ad australem plagam montis
honperegrinos ⁊ ignobiles mortuos hodie tegit quoq
alios terra tegit. alios mortis ua putrefacit. ¶on¬
gitudo uõ terre repmissionis adan usq bersabee ten¬
clitur spacio.che. milium abiope usq bethleem .xl.
sepulerum eius continens. Cuis ad dexteram de rupe
montis oluieti excis separate domꝰ .ii. cauate hñt sepł̃¬
ualle scẽ marie rotunda est eccłia: lapideo tabulatu discrẽ¬
ta. Cuiꝰ insuperiorib .iiii. altana inferiorib unum habe¬
tur. In orientali plaga ẽ adeius dextram monumentum ĩ
quando sit qͣblata nescitur. nam intrantes uident ad dex¬
uit. uestigia genuum qi cera molli impressa.¬
demonte oluieti.

Expanded text:
dio autem Hierusalem, ubi cruce Domini superposita mortuus reuixit, columna celsa stat, quae aestiuo solstitio umbram non facit. Unde putant ibi mediam esse terram et historice orro Acheldemach ad australem plagam montis Sion peregrinos et ignobiles mortuos hodie quoque alios terra tegit, alios inhumatos putrefacit. gitudo uero terrae repromissionis a Dan usque Bersabee tenditur spatio CLXV milium, ab Ioppe usque Bethleem XLVI sepulchrum eius continens, cuius ad dexteram de rupe montis Oliueti excisa et separata domus duo cauata habet sepulualle sanctae Mariae rotunda est ecclesia, lapideo tabulato discreta, cuius in superioribus quattuor altaria, in inferioribus unum habetur in orientali plaga, et ad eius dexteram monumentum uacuel quando sit ablata, nescitur. Hanc intrantes uident ad dexuit, uestigiis genuum quasi cera molli inpressMONTE OLIVETI
Abbreviated transcription (Latin):
¶exyptus mat̃ est arcium iñ ingreciam. deinde initaliã
uenerunt. In ea pͥmũ grãmatica reꝑta est temꝑe osiris mari¬
ti isidis. In ea qͦ dialectica pͥmũ inuenta ẽ aꝑmenide quici¬
uitates ⁊ cetus hominũ fugiens. innipe consedit nõ modico
tempe sicq dialecticam excogitauit. unde ⁊ rirpes ꝑmendis

Expanded text:
egyptus mater est artium, inde in Graciam; deinde in Italiam venerunt. In ea primum grammatica reperta est tempore Osiris mariti Isidis. In ea quoque dialectica primum inventa est a Parmenide, qui civitates et coetus hominum fugiens in rupe consedit non modico tempore, sicque dialecticam excogitavit, unde et rupes Parmenidis
Abbreviated transcription (Latin):
crux domini ab helena matre reperta ẽ. magnifico &
regio cultu construxit. De inde: ab occasu golgatana
udetur eccłia inqua ⁊̃ rupes apparet. que quondam
habraam altare ad inmolandum filium suum conftru¬
xit. mensa ẽ lignea nõ parua in qua pauperet ad ele¬
mosinam solent appło offerri. de monte sion.¬
ion posita cernitur quo se adaquilonem deficiens lo¬
ci tumor porrexit. In uicinia templi bethsaida gemi
montis syon que cum p̃mupta iupe orientalem plagam
spectat intra muros. atq in radicib collis. Fons siloe y¬
iumpit. qui alternante aquarum accessu ameridie desi

Expanded text:
crux Domini ab Helena matre reperta sit, magnifico et crux Domini ab Helena matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgotana videtur ecclesia, in qua etiam rupis apparet illa, quae quondamAbraham altare ad immolandum filium construxit, mensa est lignea non parua, in qua pauperum elemosinae solent a populo deferri. Sed sinion posita cernuntur, quo se ad aquilonem deficiens loci tumor porrexit. montis Sion, quae praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros atque in radicibus collis fons Siloe prorumpit, qui alternante quidem aquarum accessu in meridiem flui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩardem redegit. ¶ Demostenes fabri filiꝰ ap̃ grecos retho¬
rice reptor creditur. Tisyas ap̃ latinos. Corax ap̃ siracusas.
hec abaristotile ⁊ gorgia. ⁊ ermagora ingreco scͥpta ẽ tus¬
lata inlatinũ. atullio. qͥntiliano.⁊ ticiano.
itiis urbis ierłm pene inorbem circum par¬
uo murorum ambitu assurgit. quo etiam mõ¬
tem sion quondam uicinũ inter se recipit. qui
ameridie positus patere urbi suꝑ eminet. &
maior pars cuutatis infra montem inplanicie humili
oris sita. pꝰ passionem quippe domini atyto imꝑatore
destructa. s abhelio adnano cesare aquo etiam nũc
helia uocatur instaurata multoq amplior effecta est.
Unde cum dominus extra portam urbis passus atꝙ¬
sepultus sit. moclo loca passionis ⁊ resurrectionis illiꝰ
intra eadem menia cernuntur. Situs quippe ip̃ius ur
li cliuo dispositus ẽ usq ad humiliora aquilonarium
sed instar fluuii ꝑ orientales defluens portas.
aut̃ aseptentonali parte urbem. pͥmũ de locis scĩs pro¬

Expanded text:
ica adjecit. Demosthenes Fabri filius, apud Graecos rhetorice princeps creditur. Tisias apud Latinos. Corax apud Syracusas. Haec ab Aristotele et Gorgia et Hermagora in Graeco scripta est, translata in Latinum a Tullio, Quintiliano et Titiano. itus urbis Hierusalem paene in orbem circumactus non paruo murorum ambitu adsurgit, quo etiam montem Sion quondam uicinum intra se recipit, qui a meridie positus pro arce urbi supereminet. Et maior pars ciuitatis infra montem iacet in planitie humilioris collis sita. Post passionem quippe Domini a Tito imperatore destructa, sed ab Helio Adriano Caesare, a quo etiam nunc Helia uocatur, instaurata multoque amplior effecta est. Unde est, quod, cum Dominus extra portas urbis passus sepultusque sit, modo loca passionis et resurrectionis illius intra eiusdem moenia cernuntur. ollidruo dispositus usque ad humiliora aquilonarium sed instar fluviorum per orientales defluens portas, ab septentrionali parte urbem, primum de locis s
Abbreviated transcription (Latin):
q fecerunt.⁊ legem moysi non soluerunt¬
mentum ẽ quod ⁊ p̃i ut eiꝰ fidem dilatarẽt:
diuersas ⁊ longinquas t̾ras: nudi pedes p̾̃te¬
riere. sitim. famem. nuditatem. frigꝰ simł
⁊ calorem. angustias ⁊ laborem. flagͣ et
occisionem. ob eiꝰ ꝯfessionem om̃s fere
ꝑtulerunt. Nam qͦmͦ ħ̃ ꝑ eo potuissent
sustinere ⁊ preceptis enis contrarii ⁊ ino¬
.or. bedientes existere: Si nec axp̃o discesse¬

Expanded text:
que fecerunt, et legem Moysi non solveruntmentum est quod ipsi ut ejus fidem dilatarent, diversas et longinquas terras nudipedes petierunt, sitim, famem, nuditatem, frigus simul et calorem, angustiam et laborem, flagra et occisionem ob ejus confessionem fere omnes pertulerunt. Nam quomodo haec pro eo potuissent sustinere, et praeceptis ejus contrarii vel inobedientes existere? MOYSE
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisus fuit: apostoli post posuerit̃.
circumcisione qͣre ⁊ ad quam utilitatẽ
p̃cepta sit intueri debemꝰ.⁊ tunc iustũ
an iniustum sit qd̃ apostoli fecerunt me¬
citum d̾i scio. Utilitatem ã afferẽbat. qi fal¬
uabitur. ⁊ ita incassum ⁊ absq ꝓficuo die oc¬
t aua fieri iubetur. S ⁊ aliud querere placet.
circumcisio illa utrum alia re ad saluati o¬
nem indiget ł ip̃a solum saluatõnem ꝯfer¬
re iralet. Alia utiq indiget. qr ad salua¬
tionem ꝑfectam preter circumcisionem
lege moysi compleri oportet.⁊ mod̃ qͦ fi¬
at potes audire si placet. Si etiã quis ⁊ cir¬
cumcisus fuerit. ⁊ legem totam fideliter
custodierit ꝓcul dubio faluus erit. Si uõ
circumcisꝰ erit. s legem in quibꝰdam nõ
obseruare p̾sumpserit supplicia quid̃ ꝓ
tnͣsgressione sustinebit. s inde tñ ad sal¬
uationem transibit. Qd̃ si totam legem
seruau̾it circũcisus aũ ñ fuit ꝑ nulla
nit. cum nec habͣhe nec moysi d̾s illud

Expanded text:
circumcisus fuit, apostoli postposuerunt, qcircumcisione quare et ad quam utilitatem praecepta sit intueri debemus, et tunc justum an injustum sit quod apostoli fecerunt, mecitum Dei scio. Utilitatem autem afferebat, quia salsalvabitur, et ita incassum et absque proficuo die octava fieri jubetur. Sed et aliud quaerere placet. Circumcisio illa utrum alia re ad salvationem indiget, vel ipsa sola salvatione conferre valet? MOYSES. Alia utique indiget, quia ad salvationem perfectam, praeter circumcisionem, legem Moysi compleri oportet, et modum quo fiat potes audire, si placet. Si enim quis et circumcisus fuerit, et legem totam fideliter custodierit, procul dubio salvus erit. Si vero circumcisus erit, et legem in quibusdam non observare praesumpserit, supplicia quidem pro transgressione sustinebit, sed inde tamen ad salvationem transibit. Quod si totam legem servaverit, circumcisus autem non fuerit, per nulla, nit, cum nec Abrahae nec Moysi Deus illud
Abbreviated transcription (Latin):
mael cui p̃cepta ÷ circumcsio ⁊ lex non.
⁊ cuiꝰ ꝓgenies usq hodie circumc̃iditur:
Num quid .ii. ꝑ curumcisionẽ illã saluat᷑¬
Si enĩ dices qr sic: tc̃ sola circumcisio ꝯ¬
fert salutẽ. absq legis ꝯplem̃to. Si uͦ di¬

Expanded text:
mael, cui praecepta est circumcisio, lex non, et cujus progenies usque hodie circumciditur? Nunquid enim per circumcisionem illam salvantur? Sed dices quia sic, tunc sola circumcisio confert salutem, absque legis Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
operis comꝑositor. Om̃ipotens suo
spiritu nos inspirauit. et ad uie rec¬
te semitam direxit. tenuem pͥus albuginẽ
tum remouens. Tunc nob̾ ꝓphetarũ clau¬
stra patuerunt. ⁊ eoꝵ archana reuelata
sunt.⁊ admouimꝰ animum ad ꝑcipiend̃
uerum eoꝵ intellectum. moratiq sumꝰ
suꝑ ip̃m explanandum.Unde ꝑpendimus
et qd̾ in eis intelligendum ⁊ qͥd inde est cre¬
dendum. uidelicet qd̾ ums sit d̾s. in ꝑsona¬
rum trinitate. q̃ nec ullo se p̃cedunt tem¬
pore nec aliqua a se segregantur diuisi¬
one. Quas xͥani patrem ⁊ filium ⁊ spiritũ
peperit. corpus generans animatum. quod
in ꝯp̃hensibilis deitatis esser habitaculũ.
pore scilicet. anima et d̾itate id̾ d̾s ⁊ homo
ẽet qd̾ eum uidei crucifixerunt sua dis¬
positione. et uoluntate. ut sicur erat
patre. uenturus in die iudicii uiuos ui
ctu. ad tam excelsum. huiꝰ fĩdei gͣdum.
ꝑuenissem: exui pallium falsitatis. et
nudatus sum cunica iniquitatis. ⁊ baꝑti-¬

Expanded text:
operis compositor: Omnipotens suo nos Spiritu inspiravit, et ad viae rectae semitam direxit, tenuem prius oculorum ntum removens. Tunc nobis prophetiarum claustra patuerunt, et earum arcana revelata sunt, et admovimus animum ad percipiendum verum earum intellectum, moratique sumus super ipsum explanandum. Unde perpendimus, et quod in eis intelligendum, et quod inde est credendum, videlicet quod unus sit Deus, in personarum Trinitate, quae nec ullo se praecedunt tempore, nec aliqua a se segregantur divisione, quas Christiani Patrem, et Filium, et Spiritum ione Christum peperit, corpus generans animatum, quod incomprehensibilis deitatis esset habitaculum. pore scilicet anima et deitate, idem et Deus et homo est, et quod eum Judaei crucifixerunt, sua dispositione et voluntate, ut sicut erat Patre, venturus in die judicii, judicare ctu ad tam excelsum hujus fidei gradum pervenissem, exui pallium falsitatis, et nudatus sum tunica iniquitatis, et baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
aũ pat̾ meꝰ spiritał alfimsus głosus his¬
ꝑanie imꝑator. qui me de sacꝰ fonte susce¬
pit. qͣre nͣ eiꝰ p̃fato nõi meo apponens pe¬
trus alfunsi mͥ nom̃ ĩposui. Cumq notũ
esset uideis qui me antea nouerant ⁊
dictis doctoꝵ. partẽ ⁊̃ licet ñ magnã hr̃e
omniũ liberaliũ artiũ. qd̾ legem ⁊ fidẽ
accepissem xͥanoꝵ: ⁊ unꝰ eẽm eoꝵ. qͥdam¬
eoꝵ arbitrati sunt me ħ ñ fecisse. nͥ qr
adeo oẽm abiec̾am u̾ecundiam: qd̾ et
d̾m ⁊ legem ꝯtempsãm. Alii uͦ ꝓpt̾ea me
fecisse dicebant. qd̾ non ut decuerat ꝑ¬
ph̾arum ⁊ legis u̾ba intellexissem. Alii
aũ uane głe ĩputabant. ⁊ meh̾fecisse calũp¬
niabant᷑ ob honorem scł̃i. eo qd̾̃ ranoꝵ gen¬

Expanded text:
autem pater meus spiritualis ALFUNSUS, gloriosus Hispaniae imperator, qui me de sacro fonte suscepit, quare nomen ejus praefato nomini meo apponens, Petrus Alfunsi mihi nomen imposui. Cumque notum esset Judaeis qui me antea noverant, edictis doctorum, partem etiam non magnam habere omnium liberalium artium, quod legem et fidem accepissem nt me hoc non fecisse, nisi quia adeo omnem abjeceram verecundiam, quod et Deum et legem contempseram. Alii vero propterea me fecisse dicebant, quod non ut decuerat prophetarum et legis verba intellexissem Alii autem vanae gloriae imputabant, et me hoc fecisse calumniabantur ob honorem saeculi, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Terraconensis. kartaginẽsi
Betica. lusitana ĩ qͣ: emerita.
Gallitia. Insule baleares
Tingintana trans fretum qd̾
ab occeano infusum t̾raᷤ
intrat inter calpem uel

Expanded text:
Tarraconensis. Cartaginensis. Betica. Lusitania, in qua est Emerita. Gallitia. Insule Baleares. Tingitana trans fretum, quod ab oceano infusum terras infra inter Calpem vel
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ qd̃ exngͦ lapide ĩhonore sat᷑ni. al¬
tm̃ uͦ qd̃ ex albo ĩ honore martis edifica
tũ. Bis in armo cultores eoꝵ ad ip̃a ascende¬
bant adoranda. ad martẽ qͥd̾ qñ sol ĩ pͥmũ
bant nuidi consisq capitib usq in hodier¬
num diem in india ut dixi celebrant. Ara¬
bes uͦ cum moab ⁊ amon idola adorabant.
Mahometus aũ pꝰ longum tempꝰ ueniens:
pristinam consuetudinem neqiuiuit au¬
ferre. s qĩ qͦdam mͦ more mutato incon¬
saturni ꝯstruxit in ariete. in angulo
domꝰ. ne facies appareret. dorsum uͦ tm̃
istos oscłari p̃cepit.⁊ humiltatis tonsisq
capitib int̾ crura lapides retͦ iactare. qͥ
humiliantes dorsa denudant ꝙ ẽ sigñ
more solito lapides deosculans sͤ exors:.¬

Expanded text:
m quod ex nigro lapide est, in honore Saturni, alterum quod ex albo in honore Martis aedificatum est. Bis in anno cultores eorum ad ipsa ascendebant adoranda, ad Martem quidem quando sol in primum bant nudi tonsisque capitibus, usque in hodiernum diem in India, ut dixi, celebratur. Arabes vero cum Amon et Moab idola adorabant. Mahomethus autem post longum tempus veniens, pristinam consuetudinem nequivit auferre, sed quasi quodammodo more mutato inconSaturni construxit in pariete, in angulo domus, ne facies appareret, dorsum vero tantum istos osculari praecepit, et humiliatis tonsisque capitibus inter crura lapides retro jactare, qui humiliantes se dorsa denudant, quod est smore solito lapides deosculans sic exors
Abbreviated transcription (Latin):
rendatur tibit expecta done. ds u̾idiet.
qui suꝑ om̃s uidex ẽ. Item in epd̾. dñs inqͥt
d̾s tuus. sub una lege cunctos line discor¬
dia poneret. fingit item in alio loco tãꝙ¬
deus sibi loqueretur. Non inquit uiolen¬
tia in lege debet eẽ. Iam ueritas ⁊ iꝰtitia
apparet. Qui uoluerit sponte sua credat.
Item in alcorano. uos increduli ñ qd̾ ora¬
tis oro. non quem oratis oro. ⁊ q̃ adoratiᷤ
non adoro. lex mͥ ⁊ uob̾ lex discors.⁊ in
alio loco ait. Non altercetis cũ alt̾uis legi
gentib. nͥ mollib uerb̾. Quare gͦ p̃dar
captiuare. ⁊ gentes ui cogere ad credend̾
iussit. ⁊ ħ omnia semitas dĩ eẽ fatetur:
Dic mͥ moyses legem q̃ secum dissidet
nem. Alcoranꝰ non manu mahomet.
scͥptus ÷. Si .ii. ħ fieret ordinat᷑ eẽt. post
mortem uͦ ip̃ius sotii eiꝰ qui secum mo¬
rati fuerant: quisq ut ita dicam: lecti¬
tes in deserto manebant: ⁊ in p̃dationib
delectarentur ⁊ ut maxime illi cred̾ent.

Expanded text:
elatur tibi, et exspecta donec Deus judicet, qui super omnes judex est. Item in eodem, Dominus, inquit, Deus tuus sub una lege cunctos si vellet sine discordia poneret. Fingit item in alio loco tanquam sibi Deus loquatur. Non, inquit, violentia in lege debet esse, jam veritas et justitia apparet, qui voluerit sponte sua credat. Item in Alcorano, vos increduli non quod oratis oro, nec quem oro oratis, et quem adoratis non adoro, mihi lex, et vobis lex discors. Et in alio loco ait: Non altercetis cum alterius legis gentibus, nisi mollibus verbis. Quare ergo praedari, captivare, et gentes vi cogere ad credendum jussit, et haec omnia semitas Dei esse fatetur? Dic mihi, Moyses, legem quae secum dissidet,PETRUS. Alcoranus non manu Mahometh scriptus est, si enim hoc faceret ordinatus esset. Post mortem vero ipsius, socii ejus qui secum morati fuerant, quisque, ut ita dicam, lectites in deserto manebant, in praedationibus delectarentur, et ut maxime illi crederent.
Abbreviated transcription (Latin):
de paradiso p̃dicasti p̃t̾mittenda sunt. qr
rõne ñ possunt ꝯꝓbari. Separata qͥppe
seꝑatis: non utetu ampliꝰ hõ his reb.
secularib eo mͦ quo pͥꝰ. qd̾ supͣ dãnauimꝰ.¬
Et sapiens quid̾ minime huiꝰmͦi ꝑadisum
credit. nͨ talib decipitur uerb̾. homunes
ã cemꝑis mahometi sñ lege sñ scͥpturi
totus boni inscii p̃t̾ militiam ⁊ aratr̃
appetentes luxuriam. deditiq gule fa¬

Expanded text:
de paradiso praedicasti praetermittenda sunt, quia ratione non possunt comprobari. Separata quippeseparatis, non utetur homo his rebus saecularibus, eo modo quo prius, quod supra damnavim Sapiens minime hujusmodi paradisum credit, nec talibus decipitur verbis. Homines autem temporis Mahomethi, sine lege, sine scriptura, totius boni inscii, praeter militiam et aratrum, appetentes luxuriam, deditique gulae, fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nocte t̾ ł qͣt̾ comede̾. ⁊ bonis carnib
optimisq cibis frui: ⁊ mulierib utis
ħ ñ debilitant s potiꝰ roborant carnẽ.
Ꝙ semel ĩ anno dicis eos addomum dei
gunt. Añꝗͣ .u. legem p̃dicasset mahomet
domꝰ ħ idoł plena erat. S si tu o moises
ualde mirareris inde. Istd̃ rogo ꝙ. dicᷤᷤ
cẽ: qͣre tñ it̃ illd̾ ⁊ cetã q̃ lex p̃cipit ĩ fa-¬
ce̾ iussit: nescio. Breuit̾ quid̾ tͥ uole

Expanded text:
et nocte ter vel quater comedere, et bonis carnibus optimisque cibis frui, et mulieribus uti? Haec non debilitant, sed potius corroborant carnem. Quod semel in anno dicis eos ad domum Dei, gunt. Antequam enim legem praedicasset, domus haec idolis plena erat. Sed si tu, o Moyses, ucem, quare iter illud et caetera quae lex praecipit ibi facere jussit, nescio.
Abbreviated transcription (Latin):
possunt hr̃e ħ quid̃ qnͣtum ad uos adult̾iũ
 qr multotiens pat̾ emit afilio stupͣtam.¬
ħ p̃cepta erat qͣre mahometus qui tam sa
de feminas diligebat. ⁊ ꝑnimium luxuriosꝰ
bominum in eo manebat. ⁊ maxime quia
arabes ualde luxuriosi erant. uoluntati
eoꝵ ut cred̾ent satiffecit. Ꝙ de ꝓpͥa ꝯgnatõe
hr̃e uxores dixeris: mos erat omnib tunc
dissentiunt. Ꝙ ĩo mahometꝰ fecit ut ali¬

Expanded text:
possunt habere, hoc quidem quantum ad nos adulterium est, quia multoties pater emit aliquam stupratahaec praecepta erat, quare Mahomethus qui tam sapde feminas diligebat, et pernimium luxuriosusriae quadraginta hominum in eo manebat. Et maxime quia Arabes valde luxuriosi erant, voluntati eorum ut crederent satisfecit. Quod de propria cognatione habere uxores dixeris, mos erat omnibus tunc dissentiunt, quod Mahometh fecit ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
uod qͥnqͥes mahometũ ĩ die oran¬
ꝯdũ p̾ciꝑe dicis: iõ utiꝙ fecit. quia
tate sui neq adiutorio d̾i. Iudei enĩ scd̃m¬
legem ter indie orant. xͥani uͦ septies. s¬
num int̾ utͣmq posuit. Qd̾ añꝗͣ orent
illos manꝰ ⁊ bͣchia ⁊ cet̾a corꝑis menbra
abluere laudas: ñ ad orõnem ꝑtinet. ãd
orõnem quippe ꝑtinet mundari intͥnsecꝰ
ñ extͥnsecus. S munditia ħ de ablitione
menbroꝵ: ꝑtinebat cultorib stelle uen̾is.
qui uolentes eã orare ad modꝰ femine se
to stelle uenĩs rex effectus ẽ: iõ ħ effecit.

Expanded text:
uod quinquies Mahumetum in die orandum praecipere dicis, ideo utique fecit, quia tate sui, neque adjutorio Dei. Judaei enimlegem ter in die orant, Christiani vero septies, snum inter utramque posuit. Quod antequam orent illos manus et brachia et caetera corporis membra abluere laudas, non ad orationem pertinet. Ad orationem quidem pertinet mundari, intrinsecus non extrinsecus. Munditia autem de ablutione membrorum pertinebat cultoribus stellae Veneris, qui volentes eam orare, ad modum feminae se to stellae Veneris rex effectus est, ideo hae
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑeo: effugari tam leuiter neqͣquam pot̾̃
se. ⁊ ea audisse. ac collocutos fuisse: miror de
dicere sensu corporali ea ꝑcipi non posse.
ilł tñ qui qui secundum mandata eorũ
incedunt uisibiles fu̾it.Similit̾ diabolꝰ ami¬
cis fuis uisibilis apparet. Istud quid̃ scire¬
S ene me d̾o gr̃as correxisti. In uerb̾ tuiꝰ:
sensum didici. Iam satis dictum ÷. ad in¬
ceptum redeamus. Ꝙ dei aduersarios ma¬
hometus p̃dari captiuare ⁊ interficere
uissit donec cred̾e̾ aut censum ꝑsoluere¬

Expanded text:
corporeo, effugare leviter nequaquam potest. monia vidisse et ea audisse, ac collocutos fuisse, miror te dicere sensu non corporali percipere. PETRUS. illis tamen qui secundum mamiliter diabolus amicis suis visibilis apparet. MOYSES. Istud quideOYSES. Bene me Deo gratias correxisti, in verbis tuis sensum didici. PETRUS. Jam satis dictum est, ad inceptum redeamus. Quia Dei adversarios Mahomethus praedari, captivare et interficere jussit, donec vel credere, vel censum
Abbreviated transcription (Latin):
Normanni uͦ lingua barbara quasi homines
septemtrio nales dicti sunt. eo qd pͥmũ ab illa
mundi parte uenerint. Larolus autẽ rex
francorum inito cum eis federe filiamsuam
rolloni uxorem dedit. eamq terram quȩ
nunc normannia uocatur concessit. quiꝰ
pit. atq ex indegens normannorum
xp̃o credens fidei subiect a est

Expanded text:
Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. Qui pit. Atque exinde gens Northmannorum Christo credens fidei subjecta est
Abbreviated transcription (Latin):
natione dm̃ anno duce quodã rollone nomine
piratico ꝑ eadem occeani littora excurrentes
infestassent. tandẽ egressi galliã qͣ in parte
britanuã respicit inuaserunt. ciuitatẽq
inearothomagũ occupantes usq in hãc diẽ
normanniã de stio nomine uocauerunt. fr̃anciꝰ¬

Expanded text:
ine Dani, duce quodam, Rollone nomine, piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverunt. N