comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. dñe quis similis tibi: Eripiens inopẽ:
de manu fortiorũ eiꝰ: egenũ &e pauꝑem adiri¬
pientib eum. fortior enim erat diabolus ad
tenendũ te: quia ipse te uicit & diripuit. cui
consensisti. S quid fecit manu fortis: Alliga¬
ser uit fortem. effundendo frameã ad con¬
cludendũ eum: & de manu .i. de potestate
eus eruit in opem sine uirib. pauꝑem sꝑu.
egenũ ciu ñ erat adiutoriũ. Quis enim adiu¬
tor tibi: nisi ille cui dicis. dñs adutor meus
&e redemptor meus: Si de tuis uirib p̃sum̾e
uolueris: in de cades. unde p̃sumpseris. Si de
alteriꝰ: dñari uult. ñ subuenire. Ille gͦ unus
querendus ẽ: qui & redemit & liberos facit.
Quid autẽ in ꝑsona sua subiungat᷑ audia
mꝰ. Surgentes testes iniqui: quȩ ignorabã
interrogabant me. Testes iniqui surrȩxert̃:
quando iniquo animo aduersꝰ eum falsũ
testimoniũ dixerunt. S quid est quod ig¬

Expanded text:
cunt, Domine, quis similis tibi? Eripiens inopem cunt, Domine, quis similis tibi? Eripiens inopem de manu fortiorum ejus: egenum et pauperem a diripientibus eum. Fortior enim erat diabolus ad tenendum te, quia ipse te vicit et diripuit, cui consensisti. Sed quid fecit manu fortis? Alligavit fortem, effundendo frameam et ad concludendum eum: et de manu, idest, de potestate ejus eruit inopem, sine viribus, pauperem spiritu, egenum cui non erat adjutorium. Quis enim adjutor tibi, nisi ille, cui dicis, Dominus adjutor meus et redemptor meus ? Si de tuis viribus praesumere volueris, inde cades, unde praesumseris: si de alterius, dominari vult, non subvenire. Ille ergo 155 quaerendus est, qui et redemit et liberos facit. Quid autem in persona sua subjungat, audiamus: 11. Surgentes testes iniqui, quae ignorabam interrogabant me. Testes iniqui surrexerunt, quando iniquo animo adversus eum falsum testimonium dixerunt . Sed quid est quod ig
Abbreviated transcription (Latin):
bit in dño. Tanquã ineo aquo audiuit. saluꝰ
tua ego sum. tanquã ñ querens alias extͥn¬
secus diuitias: tanquã ñ querens cirrum flu¬
ere uoluptatib. bonisq terrenis: Uerum
gratis amans ñ ab illo uolens acciꝑe qd̾ de¬
lectet:. s ipsum solum sibi ꝓponens in quode¬
lectet᷑. Quid enim melius do Et delectabit᷑
insalutari suo. idẽ filio suo ꝑ quẽ saluati sumꝰ ⁊
ꝑ quẽ accessũ habuimꝰ ad dm̃. ut exultantes
in eo. corde credamꝰ ei adiusticiã: ore autẽ confi¬
teamur ad salutẽ. Unde & subdit᷑. Om̃ia ossa
mea dicent: dñe quis similis tibi: Ossa dñr
in corpore dñi. om̃s iusti. firmi: corde fortes.
nullis ꝑsecutionib & temptationib ceden¬
tes: ad consentiendũ malo. Et unde possunt
nullis temptationib cedere: nisi quando cre¬
dunt dm̃ om̃ĩpotentẽ. in estimabiłe. ualen¬
tẽ eos lib̃are de om̃i tribulatione: unde &e di¬

Expanded text:
bit in Domino. Tamquam in eo, a quo audivit, Salus bit in Domino. Tamquam in eo, a quo audivit, Salus tua ego sum: tamquam non quaerens alias extrinsecus divitias. Tamquam non quaerens circumfluere voluptatibus bonisque terrenis: verum gratis amans. Non ab illo volens accipere quod delectet, sed ipsum solum sibi proponens, in quo delectetur. Quid enim melius Deo? Et delectabitur super salutari suo. Idest, filio suo, per quem salvati sumus : per quem accessum habemus ad Deum , ut exultantes in eo, corde credamus ad justitiam, ore autem confiteamur ad salutem . Unde et subditur: 10. Omnia ossa mea dicent, Domine, quis similis tibi? Ossa dicuntur in corpore Domini, omnes justi, firmi, corde fortes, nullis persecutionibus et tentationibus cedentes ad consentiendum malo. Et unde possunt nullis tentationibus cedere, nisi quando credunt Deum omnipotentem, inaestimabilem, valentem eos liberare de omni tribulatione? Unde et di
Abbreviated transcription (Latin):
tes tolexemꝰ. S quid contigit huic popło re¬
ꝓbroꝵ: Sequit᷑ ae dicit. Neniat illi la¬
queus quemignorat. Magnifica retͥbutio:
nichil iustius. Illi laqueũ abscondert̃. & in p̃¬
de decipiunt᷑ nescientes: unde deciꝑe uolue¬
runt. In de illis nocet᷑: unde nocere conatist̃.
Sequit᷑ enim. Et captio quã abscondit appre¬
hendat eum. Tanqmͣ si quisquã ueneni cali¬
cẽ p̃paret alicui. & oblitus bibat. Et tanqmͣ
si fodiat foueam ut inimicꝰeius in ea incidat:¬
& ille oblitꝰ qd̾ foderat. ambulans ea uia. pͥor
illuc cadat. Sic om̃is qui nocet alt̾i: pͥus sͥ
nocet quã alteri. Recte gͦ subiungit᷑. Et in
laqueo cadat in ipso. Non inalio: s in ipso. Un¬
de enim aliũ deciꝑe appetit: inde se ipsũ pͥmũ
decipit. Et fieri potest. ut malicia sua ñ noceat
alteri: fieri autẽ ñ potest. ut ñ noceat sibi.
Michi autẽ quid: Anima autẽ mea exulta¬

Expanded text:
tes toleraremus. Sed quid contigit huic populo retes toleraremus. Sed quid contigit huic populo reproborum? Sequitur et dicit: 8. Veniat illi laqueus quem ignorat. Magnifica retributio. Nihil justius. Illi laqueum absconderunt, et inde decipiuntur nescientes, unde decipere voluerunt. Inde illis nocetur, unde illi nocere conati sunt. Sequitur enim: Et captio quam abscondit, apprehendat eum. Tamquam si quisquam veneni calicem praepararet alicui, et oblitus bibat. Et tamquam si foveam fodiat, ut inimicus ejus in eam incidat: et ille oblitus quod foderat, ambulans ea via prior illuc cadat. Sic omnis qui nocet alteri, prius sibi nocet quam alteri: recte ergo subjungitur, Et in laqueo cadat in ipso. Non in alio, sed in ipso. Unde enim alium decipere appetit, inde seipsum primum decipit. Et fieri potest, ut malitia sua non noceat alteri: fieri autem non potest ut non noceat sibi. Mihi autem quid? 9. Anima mea exulta
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ista duo mala. magnȩ penȩ.huma
nis. que ꝓcedunt de temptatione angeli
etantis. ꝑuiam designat᷑ actio: ꝑ tenebras
sas cordis: ꝑ lubricũ. p̃cipitatio oꝑis. Qñdo
pbi temptati &e confusi. ab angło malo coar
nde in lubricũ maloꝵ dilabunt᷑. Neciam
sunt retrorsũ conũti: quia temptator an¬
gelus eos ꝑ sequit᷑ ut impingat demalo in pe¬
ius. donec incidant in foueam iniquitatis:
& mergant᷑ in ꝓfundum desꝑationis & mor¬
tis. Unde autẽ tanta mala: Quo merito:
meũ parauert᷑: & hoc gratis. quia nichil mali
& nichil ꝓbantes. S quomͦ abscondert̃ ei la¬
queũ: qui uidebat corda abscondentiũ: Si
tam̃ erat intͣ illos ignoranti similis quasi
falleret᷑: cũ illi in eo deciꝑent᷑. in quo eũ falli
arbitrabant᷑. Hoc autẽ ad exemplũ patientiȩ
nr̃ȩ factum ẽ: quib necesse erat. ut int̾ maloᷤ
uuieremꝰ. & malos. siue scientes siue nescien¬

Expanded text:
figis? Sunt ista duo mala magnae poenae humani figis? Sunt ista duo mala magnae poenae humani generis, qui procedunt de tentatione angeli coarctantis. Per viam designatur actio. Per tenebras, caecitas cordis. Per lubricum praecipitatio operis. Quando reprobi tentati et confusi ab angelo malo coarcdeinde in lubricum malorum dilabuntur. Nec jam possunt converti, quia tentator angelus eos persequitur, ut impingat  Ant. impinguat de malo in pejus, donec incidant in foveam iniquitatis, et mergantur in profundum desperationis et mortis. Unde autem tanta mala? Quo merito? meum paraverunt. Et hoc gratis, quia nihil mali et nihil probantes. Sed quomodo absconderunt ei laqueum, qui videbat corda abscondentium? Sed tantum erat inter illos ignoranti similis quasi falleretur, cum illi in eo deciperentur, in quo eum falli arbitrabantur. Hoc autem ad exemplum patientiae nostrae factum est, quibus necesse erat, ut inter malos viveremus: et malos, sive scientes, sive nescien
Abbreviated transcription (Latin):
sident consilium. s accipiant. Nam petrus p̃
diretro sathanas. Precedendo sathanas es:
ce sequendo discipulus eris. Hoc gͦ & istis.Auer¬
tant᷑ retrorsũ & confundant᷑ de peccatis: eru¬
bescant ad penitentiã ÷ & cũ ceꝑint retrorsum
siqui. iam ñ cogitabãnt mͥ mala. ẜ desiderabẽ
bena. hȩc bene illis optauit. S quia sunt duo
gla corũ qui confundunt᷑. aut enim ad hoc
confundunt᷑ ut conu̾tant᷑ ad xꝑm÷ aut con¬
fundunt᷑ ad hoc. ut dampnent᷑ axꝑo: quia
de conu̾sis dixit. de reꝓbis subiungit. fiant
tenqm puluis ante faciem uenti: & angłs dñi
utans eos. Uentꝰ temptatio est:pulius ini¬
ius. Quando uen̾it temptatio. tollit᷑ pulius:
stat nec resistit. Tales coartat angłs: qnͣdo
tn sub potestate sua inuisibilis redigit inimicꝰ.
¶quib adhuc subdit. fiat uia illoꝵ ten ebre
lubricũ: & angłs dñi ꝑsequens eos. Tene¬
bais solum ÷ quis ñ horreat : Lubricũ solumt
iuisñ caueat: In tenebris & lubrico. ubi pedẽ

Expanded text:
dent consilium, sed accipiant. Nam Petrus pradi retro, sathana . Praecedendo sathanas es, et sequendo discipulus eris. Hoc ergo et istis. Avertantur retrorsum et confundantur de peccatis: erubescant ad poenitentiam: et cum ceperint retrorsum sequi, jam non cogitabunt mihi mala, sed desiderabunt bona. Haec bene illis optavit. Sed quia sunt duo genera eorum qui confunduntur: aut enim ad hoc confunduntur, ut convertantur ad Christum: aut confunduntur, ad hoc, ut damnentur a Christo: quod de conversis dixit, de reprobis subjungit: 5. Fiant tamquam pulvis anttans eos. Ventus tentatio est, pulvis iniquus. Quando venerit tentatio, tollitur pulvis, nec stat, nec resistit. Tales coarctat angelus, quando eos sub potestate sua invisibilis redigit inimicus: De quibus adhuc subdit: 6. Fiat via illorum tenebrae et lubricum: et angelus Domini persequens eos. Tenebrosum solum quis non horreat, lubricum solum quis non caveat? In tenebris et lubrico ubi pedem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Misit d̾s filium suũ insimilitudinẽ car¬
nis peccati: ut de peccato dampnaret peccatũ
incarne. Hoc est filium suũ induit cilicio. int
de cilicio dampnaret hedos ⁊ ñ quia peccatũ
mors non ẽ nͥ depeccato. & utiq corpꝰ illude¬
rat mortale. Cum gͦ ei molesti essent: indur¬
bat᷑ cilicio: id ẽ abscondebat᷑ in carne. ñ se mu¬
dicabat. ñ se demonstrabat. hinc nos ammo¬
net apłs: dicens. Non uos metipsos defendente
km̃i: sdate locum irȩ. Ideo subiungit. Hum¬
liabam in ieiunio animã meam. Non legii

Expanded text:
dicit: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne : hoc est, Filium suum induit cilicio, ut de cilicio damnaret hoedos. Non quia peccatum mors non est nisi de peccato, et utique caro illa erat mortalis. Cum ergo ei molesti essent, induebatur cilicio, idest, abscondebatur in carne. Non se vindicabat, non se demonstrabat. Hinc nos admonet Apostolus dicens, Non vosmetipsos defendentemi: sed date locum irae . Ideo subjungit, Humiliabam in jejunio animam meam. Non legimu
Abbreviated transcription (Latin):
Confundent᷑ e reuerebunt᷑. Factum est enim.
Multi salubrit̾ confusi sunt. multi reueriti a
ꝑsecutione xꝑi. ad societatẽ m̃broꝵ eiꝰ deuota
pietate transierunt: & ñ fieret hoc nͥ confunde¬

Expanded text:
Confundentur et reverebuntur. Factum est enim: Confundentur et reverebuntur. Factum est enim: multi salubriter confusi sunt, multi reveriti a persecutione Christi ad societatem membrorum ejus devota pietate transierunt: et non fieret hoc, nisi confunde
Abbreviated transcription (Latin):
de frameam: & conclude aduersus eos quiꝑ
s.secunt᷑ me. Ac si diceret. Multiplica iuinditĩ
& concludat᷑ aditꝰ illis: qui uolunt delere no¬
men meũ. Uel ꝑframeã: quãlibet fidelen
designat animã. Abundent iusti: & effi¬
t᷑ framea. Conclusũ est autẽ aduersus ee
qui ñ habet aduersꝰ scõs quid dicat pͣ᷑ui.
Et quia uox illoꝵ est ñ est salus ipsi indcall
dic animȩ meȩ salus tua ego sum: Dic: aefas¬
tum erit. Aliam salutẽ ñ requirã: p̃ter dm̃
meũ. Et si homo subuenit mͥ. si angelusl
alia aliqua creatura. ꝑ ilła m subuenit d.
om̃ia enim illi subiecta sunt: & ideo ñ illa
s ille ẽ mea salus. Deinde incipit orare ꝓil
micis S hic ꝓphetia ẽ. Et quȩ figura opꝰ¬
Di datuint᷑. animo ꝓpħandi ȩxplicant᷑. Illud fi¬
At & illud fiat: Nichil est aliud: quã hoc &e hoc
fut̾um ẽ. Sic gͦ audite ꝓphetiã. Confundant᷑
ae reuereant᷑: querentes animã meam. Ac sidic̾et.¬

Expanded text:
adversus eos qui persequuntur me. Ac si diceret, Multiplica vindictam et concludatur aditus illis, qui volunt delere nomen meum. Vel per frameam quamlibet fidelem designat animam. Abundent justi, et effunditur framea. Conclusum est autem adversus eum, qui non habet adversus sanctos quid dicat pravum. Et quia vox illorum est, non est salus ipsi in Deo ejus : Dic animae meae, Salus tua ego sum. Dic, et factum erit. Aliam salutem non requiram, praeter Deum meum. Et si homo subvenit mihi, si angelus, si alia creatura: per illam mihi subvenit Deus. Omnia enim illi subjecta sunt: et ideo non illa, sed ille est mea salus. Deinde incipit orare pro inimicis: sed hic prophetia est. Et quae figura optndi dicuntur, animo prophetandi explicantur. Illud fiat, et illud fiat, nihil est aliud, quam hoc et futurum est. Sic ergo audite prophetiam: 4. Confundantur et revereantur qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo subditur. Sicut audiuimꝰ. sic uidi
mus in ciuitate dnĩ uirtutũ. Recte dñs nir¬
tutũ dicitur: quia angłis. archangłis. thro¬
nis & dominationib & cunctis celoꝵ agmi¬
nib dominatur. Et tantus dñs qui reg¬
nat in angłis. ñ dedignat᷑ regnare in nob̃:
pse qui dñs est uirtutũ. ipse est d̾s nr: idẽ

Expanded text:
Et Et mus in civitate Domini virtutum. Recte Dominus virtutum dicitur, quia Angelis, Archangelis, Thronis, Dominationibus, et cunctis caelorum agminibus dominatur. Et tantus Dominus, qui regnat in Angelis, non dedignatur regnare in nobis.Ipse qui Dominus est virtutum, ipse est, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃surȩ penitenteȩ propt̾ gaudiũ salutis. At
salutẽ. Et hoc quod dolores illi fuerunt fruc¬
tuosi: ñ ex suis fuit meritis. s ex tua gr̃a di.
Et ideo subditur. In spũ uehem̃ti: conteres na¬
ues tharsis. Scđm iheronimũ: tharsis. idem
est quod carthago. Primordia aitẽ regni in
& nauigationib. Atꝙ hinc miniũ superba
facta est illa ciuitas ut digne ꝑ eius naues
intelligatur suꝑbia gentiũ: presumens in
incertis tamqͣm in flatib uentoꝵ. S in spũ¬
uehementi conterent᷑ naues tharsis: quia
in uirtute spiritus sancti destruunt᷑ om̃es
lationes huius mundi. Iste uehemens sp̃e
om̃s auras temptationũ expellit. om̃s ne¬
bulas cogitationũ diuidit÷ omĩa mentis
serenat. ubi uult spirat. & quẽ uult im¬
mutat: uitia conterit. uirtutes nutrit. Hȩc
autẽ constitutio eccłiȩ non ẽ inpmeditate
facta:. s dui ante ꝓpħata. & modo cõpleta.

Expanded text:
pressurae poenitentiae propter gaudium salutpressurae poenitentiae propter gaudium salutsalutem. Et hoc, quod dolores illi fuerunt fructuosi, non ex suis fuit meritis, sed ex gratia Dei. Et ideo subditur: 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. Secundum Hieronymum, Tharsis idem est, quod Carthago. Primordia autem Ex Auguset navigationibus. Atque hinc nimium superba facta est illa civitas, ut digne per ejus naves intelligatur superbia gentium, praesumens in incertis tanquam in flatibus ventorum. Sed in vehementi spiritu conterentur naves Tharsis, quia in virtute Spiritus Sancti destruuntur omnes elationes hujus mundi. Iste vehemens spiritus omnes auras tentationum expellit, omnes nebulas cogitationum dividit. Omnia in mente serenat, ubi vult spirat , et quem vult, immutat: Vitia conterit, virtutes nutrit. Haec autem constitutio Ecclesiae non est impraemeditare facta, sed diu ante prophetizata, et modo completa.
Abbreviated transcription (Latin):
eos pro timore futurȩ irȩ. Notandus est
ordo uerboꝵ. Prius uident: & uidendo ã¬
mirant᷑. Deinde ad se reu̾si. conturbant᷑
& contremiscunt. Et tu fac similiter: ap
cet. qͦmͦ terrena despitiat. quantis deside¬
riis ãnhelet: ad celestia. qͣnta in futuro sit
merces & beatitudo. Talia pensans atq
ammirans. reuertere ad temet ipsum:
plange peccata tua. ꝑtimesce districtum
iudiciũ di: contremisce in te ipso: ut pes¬
sis couniri huic beato ppło de qͦ subditur
Ibi dolores ut parturientis. In illa con¬
turbatione & tremore: fuerunt dolores
fructuosi ut parturientis. Uetus enia
homo: peperit nouũ. Mulier cum piss.
tristiciam habet. Cum autẽ pepererit pll¬
rũ. iam ñ meminit p̃sstire propt̃ gald¬
um: quia natus ẽ homo in munđu. Sics
catrix anima quando penitet. magni
dolorem patitur: magnas iutra se sensl
angustias. S postquã fructũ pente¬
tiȩ. id est absolutionẽ & remissi one

Expanded text:
eos. Pro timore futurae irae. Notandus est eos. Pro timore futurae irae. Notandus est ordo verborum. Prius vident, et videndo admirantur: deinde ad se reversi, conturbantur et contremiscunt. Et tu fac similiter. Apescet, quomodo terrena despiciat: quantis desideriis ad caelestia anhelet, quanta in futuro sit ejus merces et beatitudo. Talia pensans atque admirans, revertere ad temetipsum, plange peccata tua. Pertimesce districtum judicium Dei, contremisce in teipso, ut possis couniri huic beato populo, de quo subditur: Ibi dolores, ut parturientis. In illa conturbatione et tremore fuerunt dolores fructuosi, ut parturientis. Vetus enim homo peperit novum . Mulier cum parit, tristitiam habet. Cum autem peperit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum . Sic peccatrix anima quando poenitet, magnum dolorem patitur, magnas intra se sentit angustias. Sed postquam fructum poenitentiae, id est, absolutionem et remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. id ẽ in singłis fidelib qui dicunt᷑
domꝰ. quia in eis habitat dñs. cognoscet᷑ dsͥ
quia ipsi cognitionẽ habebunt dedeo: cũ
suscipiet eam tuendam & ꝓtegendam.
ab immicis. Uel in domib dictum ẽ: ꝓpt̾
duos parietes iudeoꝵ & gentiũ. Comm̃¬
dat᷑ autem gr̃a. ubi dicitur. cum suscipiet
eam. Nam quid esset ciuitas ista. nisi ille
suscepisset eamͦ Nonne statim caderet:
insi tale fundamentũ haberet: Nemo gͦͥ
de suis meritis głetur: s qui głatur. in
dño głetur. Iamecce latera illa aquilonis.¬
congregati sunt. Ecce reges & potestates
huius scłi congregati sunt. de multis lo¬
cis de multis popłis. conuenerunt. in unũ¬
in lapidem angłarem: qui de multis facit
unũ. Ipsi uidentes sic. id est intelligenteᷤᷤ
cntatem dĩ sic fundatã. sic constructã.
sic decoram. sic firmã: ammirati sunt.
conturbati sunt depeccatis suis: commoti
sunt ad penitentiã: tremor apprehendit

Expanded text:
vitatis, id est, in singulis fidelibus, qui dicuntur vitatis, id est, in singulis fidelibus, qui dicuntur domus, quia in eis habitat Dominus, cognoscetur Deus: quia ipsi cognitionem habebunt de Deo, cum suscipiet eam tuendam et protegendam ab inimicis. Vel in domibus dictum est, propter duos parietes Judaeorum et Gentium . Commendatur autem gratia, ubi dicitur, Cum suscipiet eam. Nam quid esset civitas ista, nisi ille suscepisset eam? Nonne statim caderet, nisi tale fundamentum haberet? Nemo ergo de suis meritis glorietur. Sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Jam ecce illa latera Aquiloniscongregati sunt. Ecce reges et potestates hujus seculi congregati sunt de multis locis, de multis populis: convenerunt in unum: lapidem angularem, qui de multis facit unum . 237 6. Ipsi videntes sic, intelligentes civitatem Dei sic fundatam, sic constructam, sic decoram, sic firmam: admirati sunt. hristi. Conturbati sunt, de peccatis suis: commoti sunt ad poenitentiam. Tremor apprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti possidet: qñ corda doctorum tenet. Qui
etiam in lat̾ib aquilonis sedit: quia mentes
gentiliũ frigidas possedit. Unde & sponsi uo¬
ce incanticis dicitur. Surge aquilo. & ueni
auster.: ꝑfla ortum meũ. & fluent aroma¬
ta illius. Recedente enim aquilone. id est
plet. Qui dum calefaciendo flauerit: sta¬
tim de cordib fideliũ aromata fluunt
Liberati homines ab infidelitate & suꝑsti¬
tione demonioꝵ: credentes in xp̃o. conlima¬
ti sunt illiciuitati. Occurrerunt in angu¬
lo parietis de circumcisioẽ uenientis: & fa¬
cti sunt ciuitas regis magni. qui fuerant
latera aquilonis. Quicumq adherent
dia bolo. latera sunt aquilonis. Adhere¬
ant xp̃o: & erunt de ciuitate magni re¬
gis. In his magna gła: & honor omp̃tᷤ est.
Magna enĩ medici gła est: quando ex de¬
speratione conualescit egrotus. Sequitur
alia cõmendatio. Ds̃ indomib eius cognos¬
cetur: cũ suscipiet eam. In domib eius cog¬

Expanded text:
menti praesidet, quando corda doctorum tenet: qui menti praesidet, quando corda doctorum tenet: qui etiam in lateribus Aquilonis sedit, quia mentes Gentilium frigidas possedit. Unde et sponsi voce in Canticis dicitur, Surge Aquilo et veni Auster, perfla hortum meum, et fluent aromata illius . Recedente enim Aquilone, id est,plet. Qui dum calefaciendo flaverit, statim de cordibus fidelium aromata fluunt liberati homines ab infidelitate et superstitione daemoniorum, credentes in Christum collimati sunt illi civitati. Occurrerunt in angulo parietis de circumcisione venientis . Et facti sunt civitas regis magni, qui fuerant latera Aquilonis. Quicumque adhaerent diabolo, latera Aquilonis sunt. Adhaereant Christo, et erunt de civitate regis magni. In his magna gloria et honor omnipotentis est. Magna enim medici gloria est, quando ex desperatione convalescit aegrotus. Sequitur alia commendatio: 4. Deus in domibus ejus cognoscetur, cum suscipiet eam. In domibus ejus ci
Abbreviated transcription (Latin):
fundat᷑ exultatione uniu̾se terre: id ẽ fir¬
mit̾ edificata ẽ de habitatorib uniu̾se t̾rȩ:
exultantib de peccõꝵ reiissione. Uel fun¬
datur exultatione uniu̾se terre: id est ad ex¬
ultationẽ omniũ credentiũ. Et hoc sequit᷑
ꝑ partes: cum subiungit. Mons sẏon. la¬
tera aquilonis: cuutas regis magni. Mons
syon in quo caput regni iudeoꝵ erat: ip̃os
iudeos significat. ꝑ iatera aquilonis gen¬
tes designant᷑: quȩ torpentes frigore infi¬
delitatis adiabolo possidebantur. Pro eo
quod uentꝰ aquilo constringit in frigore: ñ in¬
congrue aquilonis nomine. torpor maligni
spc̃ accipitur. Quod ẏsaias quoꝙ testat᷑: qui
dixisse diabolum denuntiat. dicens. Sẽde¬
bo inmonte testam̃ti: in laterib aquilonis.
Maligniis sp̃c montẽ testamenti tenuit:
quia iudaicũ ppłm qui legem acceperat. sibi
in ꝑfidiam subiugauit. Adhuc montẽ testa¬

Expanded text:
Fundatur exultatione universae terrae. Id est, firFundatur exultatione universae terrae. Id est, firmiter aedificata est de habitatoribus universae terrae exultantibus de peccatorum remissione: vel fundatur exultatione universae terrae, id est, ad exultationem omnium credentium. Et hoc exequitur per partes, cum subjungit: Mons Sion latera Aquilonis civitas regis magni. Mons Sion, in quo caput regni Judaeorum erat, ipsos Judaeos significat. Per latera Aquilonis Gentes designantur, quae torpentes frigore infidelitatis a diabolo possidebantur. Pro eo, quod ventus Aquilo constringit in frigore, non incongrue Aquilonis nomine torpor maligni spiritus accipitur. Quod Isaias quoque testatur, qui dixisse diabolum denuntiat dicens: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis . Malignus spiritus montem testamenti tenuit, quia Judaicum populum, qui legem acceperat, sibi in perfidiam subjugavit. Adhuc monti testa
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. mͦ ꝑ positum locĩ. mõdo ꝑ dilatationẽ.
Laudat eam etiã a munerib: ꝑ hoc quoq
quod quidã eam uolentes destruere. cognos¬
centes eius dignitatẽ. conu̾si sunt ad eã. De¬
inde cõmendat quoddam insigne donũ ipsi¬
us: scilicet quod miscdia d̃i habitat in ea. In
scda parte.agit de ordinib ipsius eccłiȩ. In¬
de dignus laude nimis: suꝑquã lingua
possit explicare. Et hoc quod magnus & lau¬
dabilis sit maxime ꝑpenditur. in ciuitate dĩ
nri. id est in constructione eccłiȩ: quȩ ẽ muni¬
ta iurtutib. ampla caritate: collecta per
fidem ad iure uiuendũ. Nec tał quał ẽ ciuitas
babylonis. id est confusoꝵ aut hereticoꝵ sẽd
ẽ di nr̃i. Hinc comm̃dat eccłiam. ꝑ artificem
dm. Ciuitate dico posita in monte sancto eiꝰ.
id ẽ in xp̃o: siue in monte uirtutũ uel con¬
stantię. Hec ciuitas a tali dño ẽ possessa.¬
& de huiusmodi lapidib est constructa: id ẽ
de iudeis & gentib. Et hoc est quod subdit.

Expanded text:
um loci, modo per dilatationem. Laudat etiam eam a muneribus. Per hoc quoque, quod quidam volentes eam destruere, cognoscentes ejus dignitatem, conversi sunt ad eam. Deinde commendat quoddam insigne donum ipsius, scilicet quod misericordia Dei habitat in ea. In secunda parte agit de ordinibus ipsius Ecclesiae. Inde dignus laude nimis super quam lingua possit explicare. Et hoc quod magnus et laudabilis sit, maxime perpenditur, In civitate Dei nostri, id est, in constructione Ecclesiae, quae est munita virtutibus, ampla caritate, collecta per fidem 236 ad jure vivendum. Nec talis civitas est Babylonis, id est, confusorum, aut haereticorum: sed est Dei nostri. Hinc commendat Ecclesiam per artificem Deum. Civitate dico posita, in monte sancto ejus. Id est, in Christo, sive in monte virtutum, vel constantiae. Haec civitas a tali domino est possessa. De hujusmodi lapidibus est constructa, id est, de Judaeis et Gentibus. Et hoc est, quod subdit: 3.
Abbreviated transcription (Latin):
ligenerentur ad fidem: Explicit de psalmo¬
Salmys cantici filiis chore: in scda sab¬
bati. P salmus iste ꝓponitur filiis chore. id
est filiis xp̃i: qui crucifixus est in loco calua¬
tiȩ. Chore enim ut sepe dictum est: caluarie
interpretat᷑. Qui psalmꝰ dicit᷑ cantici: quia
ere agit unde maxime nob̾ exultandũ est:
m̃ magnã exponit eccłie dignitatẽ. Psal¬
mus dico habitus in scda sabbati: id est de fun¬
iatione eccłiȩ: quȩ significatur ꝑ fundati¬
nẽ terrȩ: quȩ facta fuit in scda die. Pri¬
na enĩ die discreta ẽ lux atenebris: in qua
ignificatur resurrectio xp̃i: de qua lux im¬
mortalitatis a mortalitate discreta ẽ. In se¬
cundo die factum ẽ firmamentũ: in quo
significatur tempꝰ post resurrectionẽ quo

Expanded text:
ti generentur ad fidem. TITULUS PSALMti generentur ad fidem. TITULUS PSALMs cantici filiis Chore in secunda sabbati. Psalmus iste proponitur filiis Chore, id est, filiis Christi, qui crucifixus est in loco Calvariae. Chore enim ut saepe dictum est Calvaria interpretatur. Qui psalmus dicitur cantici, quia de re agit, unde maxime nobis exultandum est: quoniam magnam exponit Ecclesiae dignitatem. Psalmus, dico, habitus in secunda sabbati, id est, de fundatione Ecclesiae, quae significatur pro fundatione terrae, quae facta fuit in secunda die . Prima enim die discreta est lux a tenebris : in qua significatur resurrectio Christi, de qua lux immortalitatis a mortalitate discreta est. In secunda die factum est firmamentum, in quo significatur tempus post resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
bat diabolus: mͦ regnat xp̃c. Ille regnabat.
iste regnat ꝑ humilitatẽ. ꝑ castitatẽ. ꝑ man¬
suetudinẽ & ꝑ cęteras uirtutes : ut iam ñ si¬
mus serui pectati: s liberi iusticie. Si hȩc agi¬
mus: erimꝰ regnũ di & sedes di. Exponit quo¬
modo factum sit: ut regnet suꝑ gentes. Pn
cipes ppłoꝵ congregati sunt cum do abrahã.
Acsidiceret. Reges & alii potentes qui pͥus ddõ
aduersabant᷑: congregati sunt ꝑ fidem cũ dõ.
cui credidit abraham. Ex illis principib e¬
rat ille centurio: cuius fides cõmendat᷑ in
cũgłio. Etce quomͦ impletum ẽ quod ioħes
ait. Potens ẽ ds de lapidib suscitare filios
abrabȩ. Nonne lapides erant gentes: qͣndo
lapides colebant: Sicut de illis alibi dicitur
in psalmo. Similes illis fiant qui faciunt ea.
Et ido accesserunt ad fidem: quando dii for
grãm. fortes ꝑ fidẽ. uehement̾ eleuati sunt:
in signis & uirtutib. Et ita factum ẽ: ut mul¬

Expanded text:
bat diabolus, modo regnat Christus. Ille regnabat bat diabolus, modo regnat Christus. Ille regnabat Iste regnat per humilitatem, per castitatem, per mansuetudinem, et per caeteras virtutes: ut jam non simus servi peccati, sed liberi justitiae . Si haec agimus, erimus regnum Dei, et sedes Dei. Exponit quomodo factum sit, ut regnet super gentes. 10. Principes populorum congregati sunt, cum Deo Abraham. Ac sic diceret, Reges et aliae potestates, qui prius Deo adversabantur, congregati sunt per fidem, cum Deo cui credidit Abraham . Ex illis principibus erat ille Centurio, cujus fides commendatur in Evangelio . Ecce quomodo impletum est, quod Joannes ait, Potens est Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae . Nonne lapides erant gentes, quando lapides colebant, sicut de illis al i bi dicitur in psalmo: Similes illis fiant, qui faciunt ea ? Et ideo accesserunt ad fidem, Quoniam Dii forgratiam, fortes per fidem, vehementer elevati sunt: in signis et virtutibus. Et ita factum est, ut mul
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ nitorem głȩ in conscientiis negligit
habere. Tales uidentur deo psallere in
eo quod bona agunt: s insipient̾ psal¬
lunt: qr eadem bona ꝑ manẽ głam a¬
mittunt. Sapienter gͦ psallere ẽ. recta
agere. & de ipsis rectis oꝑib soli domino
uelle placerẽ. Non est autẽ ociosum qͦd
totiens dictum ẽ. psallite. Repetens in¬
culcat: ut tardos excitet. Frequens qͥs
repetitio uocis eiusdem: nimie inculca¬
tio est iocunditatis. Uel quinquies psal¬
lite ad quinq corꝑis sensus possumus
referre: ut uidelicet uisum. auditũ.
gustũ. odoratũ. & tactũ nertamꝰ in bonli
usum. Deinde oftendit qͦmͦ sit rex omis
terrȩ: cum subãit. Regnauit deus suꝑ
gentes. Et ne aliquis intelligeret ut etiã in ma¬
uis regnaret: determinat ita. D̾s sedet super
sedem scãm suã: id ẽ ita regnat in gentib.
it tam̃ in sanctis mnancat. Inde scͥptum ẽ.
lnima iusti: sedes sapientiȩ. Ubi gͦ regna¬

Expanded text:
idest, nitorem gloriae in conscientiis negligunt idest, nitorem gloriae in conscientiis negligunt habere. Tales videntur Deo psallere, in eo quod bona agunt: sed insipienter psallunt, quia eadem bona per inanem gloriam amittunt. Sapienter ergo psallere, est recta agere, et de ipsis rectis operibus soli Deo velle placere. Non est autem otiosum, quod totiens dictum est Psallite. Repetens inculcat, ut tardos excitet: frequens quoque repetitio ejusdem vocis, nimiae inculcatio est jocunditatis. Vel quinquies psallite ad quinque sensus corporis possumus referre: ut videlicet visum, auditum, gustum, odoratum et tactum vertamus in bonum usum. Deinde ostendit quomodo sit rex omnis terrae, cum subdit: 9. Regnavit Deus super gentes. Et ne aliquis intelligeret, ut etiam in malis regnaret, 235 determinat ita, Deus sedet super sedem sanctam suam. Id est, ita regnat in gentibus, ut tamen in sanctis maneat. Inde scriptum est, Anima justi sedes est sapientiae . Ubi ergo regna
Abbreviated transcription (Latin):
quod d̃s est: s etiam in eo quod homo. Nec
qualiscũq homo: s rex. Et id̾o subiungit.
est & homo: ds ante carnẽ. ds̃ in carne. Cui
Nonne celi& terre ds. Cum ꝑ illum facta
sint omĩa: quid posset dicere ñ esse deum
suũ: S ñ om̃s homines agnouerant dm̃
suũ: & ubi agnoscebat᷑. quasi ibi tantũ ds
erat. Notus in uidea ds̃. Nondu filii chore
dicebant: om̃s gentes plaudite manib.
Iam ab omĩb agnoscitur: quia imple¬
tum ẽ quod dixit ysaias. Ipse ds tuus
qui eruit te: uniu̾sȩ terre d̾s uocabitur.
Ideo subdit. psallite sapienter. id ẽ bene
oꝑ amini: ñ ꝓ terrenis. ne sitis compara¬
biles fatuis uirginib: quȩ accipientes lam¬
pades. ñ sumpserunt oleum in uasis su¬
is. ꝑ eas eium designant᷑ anime quȩ con¬
tiuent̾ uunt. & bona oꝑa quȩ ꝑ lampa¬
des designantur faciit: s dumde ho¬
minib appetunt placere: oleũ inuasis

Expanded text:
quod Deus est; sed etiam in eo quod homo est. Nec quod Deus est; sed etiam in eo quod homo est. Nec qualiscumque homo, sed rex. Et ideo subjungit: est homo: Deus ante carnem, Deus in carne. Cui Nonne et caeli et terrae Deus? Cum per illum facta sint omnia, quid posset dicere non esse Deum suum? Sed non omnes homines agnoverant Deum suum, et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus . Nondum filii Chore dicebant, Omnes gentes plaudite manibus. Jam ab omnibus agnoscitur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus, qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur. Ideo subdit: Psallite sapienter, idest, bene operamini, non pro terrenis, ne sitis comparabiles fatuis virginibus, quae accipientes lampades suas non sumserunt oleum secum in vasis suis . Per eas enim designantur animae quae continenter vivunt, et bona opera quae per lampades designantur, faciunt. Sed dum inde hominibus appetunt placere, oleum in vasis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: & uox iam tubȩ in clara uoce angłoꝵ.
Uiri galylei. quid statis aspitientes in celũ:
hic iħe est: quasi illi ñ sciebant quia ipse ẽ
iħc. Ante se paulo ante eum ñ uidebant: se¬
cũ loquentẽ non audiebant: Nempe ñ solum
spẽm uiderunt presentis: s membra contre¬
ctauert̃. Ipsi uero nesciebant: quod ipse esset
iħc. S ammiratione pre gaudio iubilatioĩs
tamqͣm mente asienata. locuntur angłi. ipse
est iħc. Ille quo crucifixo nutauerunt uobis
pedes. quo occiso & sepulto spem uob̾ ꝑdidis¬
se putabatis: ecce ipse est ihc. Ascendit ante
uos: sic ueniet quẽ ammodu uidistis eũ euntẽ¬
incelum. Tollitur quippe corpus ab ocłis ur̃is:
s ñ separat᷑ ds a cordib urĩs. Ergo uos filii cho¬
re iam si ntellexistis uos. & inspicitis hic uos.
& gaudetis quia uidebitis hic uos: psallite d̾o¬
bene oꝑando. d̾o nr̃o. so ẽ ad honorẽ di nr̃i: psal¬
lite m̃te. Et non solum psallendum est ei in eo

Expanded text:
tes. Et vox jam tubae in clara voce Angelorum: Viri Galilaei quid statis aspicientes in caelum? hic Jesus est . Quasi illi non scirent, quia ipse est Jesus. Ante se paulo ante eum non videbant? secum loquentem non audiebant ? Nempe non solum speciem viderunt praesentis, sed membra contrectaverunt. Ipsi ergo nesciebant quod ille esset Jesus? Sed admiratione prae gaudio jubilationis; tamquam mente alienata, loquuntur Angeli, Ipse est Jesus. Ille, quo crucifixo, nutaverunt vobis pedes. Quo occiso et sepulto, spem vobis perdidisse putabatis . Ecce ipse est Jesus. Ascendit ante vos: sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem-in caelum . Tollitur quippe corpus ab oculis vestris, sed non separatur Deus a cordibus vestris. Ergo vos filii Chore, jam si intellexistis vos, et inspicitis hic vos, et gaudetis quia videtis, hic vos 7. Psallite bene operando Deo nostro, id est, ad honorem Dei nostri: psallite mente. Et non solum psallendum est ei, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt iudei d̾m celi: s ñ ineternũ: quia
repulerunt eũ. Habuerunt gentes dos mul¬
tos ereos. ligneos. lapideos. aureos. s ñ ine¬
ternũ: quia de corruptibili materia fuer̃t.
De quib scͥptum ẽ. Dii qui cęlum & terrã ñ
fecerunt ꝑeant de terra: & de his quȩ sub
celosunt. Qm̃ om̃s dii gentiũ demonia:
ineternũ regnaturꝰ. & in hoc scło & in fut᷑o:
ipse & non alius reget nos in scła. Si ds
ne moriamur: reget nos quia rex ẽ ne cada¬
mus. Regendo autem nos: non frangit nos.
Nam quos ñ regit: frangit. De his qͦs regit:
scriptum ẽ. Reges eos inuirga ferrea. De his
quos non regit: ꝓtinus subditur. Et tamꝙͣ
uas figuli confringes eos. Ab illo gͦ optemꝰ
regi & liberari hic & ineternuim: in secula

Expanded text:
habuerunt Judaei Deum caeli, sed non in aeternum: quia habuerunt Judaei Deum caeli, sed non in aeternum: quia repulerunt eum. Habuerunt gentes Deos multos aereos, ligneos, lapideos, aureos: sed non in aeternum, quia de corruptibili materia fuerunt: de quibus scriptum est, Dii qui caelum et terram non fecerunt, pereant de terra, et de his, quae sub caeloaeternum, regnaturus, et in hoc seculo et in futuro. Ipse et non alius, reget nos in secula. Si Deus ne moriamur. Reget nos, quia rex est, ne cadamus. Regendo autem nos non frangit nos. Nam quos non regit, frangit. De his, quos regit, scriptum est; Reges eos in virga ferrea . De his, quos non regit, protinus subditur: Et tanquam vas figuli confringes eos. Ab illo ergo optemus regi et liberari hic, in aeternum, in secula
Abbreviated transcription (Latin):
putiũ. Ista dispensatione apłatus sui
distribuerunt domos ciuitatis magni
regis ꝰ & concordantes in eunͣgłio. eũ s
dispensationẽ diuiserunt: caritate iunxer̃t.
Distribuunt᷑ etiã domus istius ꝑ diuersas
regiones. ꝑ diu̾sas congregationes: ꝑ diu̾soᷤ
ordines. ꝑ diu̾sa mĩta. Quȩ distributio do¬
moꝵ: ht̃ in celo distinctionẽ premioꝵ. Uñ
saluator ait. In domo patͥs mei: mansioẽs
multȩ sunt. Sicut modo diu̾sȩ domus gre
muna ciuitate: ita tunc diu̾sȩ erunt man
ꝓgenie altera. Sequitur & dicit. Qm̃ hic ẽ¬
d̾s d̾s nr᷑ ineternũ & in scłm scłi: ipse reget
nos in scła. Nos sumus ꝓgemes altera.
Reuera altera: quia noua ꝓphetata sunt
hȩc in ꝓgenie caruali: p̃dicata & impleta
sunt in ꝓgenie sp̃uali. Narratur gͦ nobis
qm̃ hic est ds̃. qui tam magnus est & tam
laudabilis: d̾s nr̃ est. non ad tempꝰ. s met̾¬
nũ. O dulce gaudium: ineffabile donum.

Expanded text:
eputium . Ista dispensatione Apostolatus sui eputium . Ista dispensatione Apostolatus sui distribuerunt domos civitatis magni regis, et concordantes in angulo, Evangelium dispensatione diviserunt, caritate vinxerunt. Distribuuntur etiam domus istius per diversas regiones, per diversas congregationes, per diversos ordines, per diversa merita. Quae distributio domorum habet in caelo distinctionem praemiorum. Unde Salvator ait, In domo patris mei mansiones multae sunt . Sicut modo diversae domus gratiae in una civitate, ita tunc diversae erunt mansprogenie altera? Sequitur et dicit: 15. s noster in aeternum, et in seculum seculi: ipse reget nos in secula. Nos sumus progenies altera. Re vera altera, quia nova. Prophetata sunt haec in progenie carnali, praedicata et impleta in progenie spirituali: narratur ergo nobis, quoniam hic Deus, qui tam magnus est, et tam laudabilis, Deus noster est: non ad tempus, sed in aeternum. O dulce gaudium! ineffabile donum!
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ inxp̃o iħu. Ubi regnat caritas. ñ reg¬
nat cupiditas: ñ suꝑbia. non ira. ñ inuidia.
ñ luxuria. ñ cetera uitia. Karitas uitia ex¬
tinguit: uirtutes nutrit. Ipsa est uirtutũ
uirtus: & ut ita di cam anima uirtutum.
Quomͦ caro sine anima uiuere ñ potest:
sic reliquȩ uirtutes sine caritate figurã
habere possunt. uerttatẽ habere ñ posst̃.
Et qͦmͦ anima corpus animat: ita caritaᷤᷤ
ceteras uirtutes uiuificat. Nam ꝑ carita¬
tem uiget humilitas: splendet castitas.
ꝑ caritatẽ obedientia seruit: patientia
uncit. Sic una queq uirtus: totã spẽm
suã. totam fortitudinẽ sua̾ non trahit
aliunde nisi a caritate. Ponite corda ur̃a
in uirtute eius: & distribuite domos eꝰ
ut enarretis in ꝓgeme altera. Domꝰ due
intelligendȩ sunt: una ex p̾putio. altia
ex circumcisione. Constititũ est. ut apł̃
istas. Cum inuocatꝰ esset saulus. & faci
est paulus. conueniens. in unitate coapꝰ
ut illi irent in circumcisionẽ. iste in psi¬

Expanded text:
Domino nostro . Ubi regnat caritas, non regnat cupiditas, non superbia, non ira, non invidia, non luxuria, non caetera vitia. Caritas vitia extinguit , virtutes nutrit. Ipsa est virtutum virtus, et ut ita dicam anima virtutum. Quomodo caro sine anima vivere non potest, sic reliquae virtutes, sine caritate figuram habere possunt, veritatem habere non possunt. Et quomodo anima corpus animat, ita caritas caeteras virtutes vivificat. Nam per caritatem viget humilitas, splendet castitas: per caritatem obedientia servit, patientia vincit. Sic unaquaeque virtus totam speciem suam, totam fortitudinem suam non trahit aliunde, nisi a caritate. Ponite ergo corda vestra in virtute ejus: et distribuite domos ejus, ut enarretis in progenie altera. Domus duae intelligendae sunt: una ex praeputio, alia ex circumcisione. Constitutum est Ex Augusistas. Cum vocatus esset Saulus, et factus esset Paulus , conveniens in unitate coaposut illi irent in circumcisionem: iste in pra
Abbreviated transcription (Latin):
sa est uis caritatis. Nichil est fortius. hac
uirtute: de qua salomon ait. Fortis ẽ ut
mors: dilectio. Quomͦ enim quando uenit
mors. resisti ei ñ ualet quib libet artib.
quibuslibet medicins: sic contͣ uiolentiã
caritatis mundus nichil potest. Hinc pan¬
lus ait. Quis nos separabit a caritate xͤ
Tribulatio an angustia. an fames annu¬

Expanded text:
sa est vis caritatis. Nihil est fortius hac sa est vis caritatis. Nihil est fortius hac virtute, de qua Salomon ait: Fortis est, ut mors dilectio . Quomodo enim quando venit mors, resisti ei non valet quibuslibet artibus, quibuslibet medicinis; sic contra violentiam caritatis mundus nihil potest. Hinc Paulus ait: Quis nos separabit a caritate Christi? Tribulatio, an augustia, an pe
Abbreviated transcription (Latin):
cuindate syon. & cõplectunini eã. Circũ¬
date eam ꝑ fidem. ꝑ oꝑationẽ. ꝑ bonos
mores: & complectimini eã dulcissimis
circumdare. s caritate: ut qui bene u¬
uunt in medio ut̃i eos imitemini: & eoꝵ
imitatiõe xp̃o cuiꝰ membra sunt in cor¬
poremini. Narrate in turrib eiꝰ. id ẽ in
altitudine munitionũ eius constituti p̃¬
dicate laudes eiꝰ. Hinc alius ꝓpħa ammo¬
net: dicens. Suꝑ montẽ excelsum ascende
tu: qui eungłizas syon. Nonenim u̾bũ
di predicare debet: qui adhuc praue ui¬
uendo in unis iacet. Unde scͥptum est
in alio psalmo. Peccatori aut̃ dixit deusͥ
quare tu enarras iusticias meas. & assu-¬
mis testamentũ meñ ꝑ os tuũ: Tu uero
odisti disciplinã: & cętera. Ergo in t᷑rib
& in monte excelso narrandꝰ est duumis
sermo. Iustum ẽ ut alte uiuat qui alta
p̃dicat: ut cũ doctrina concordet uita.
Apte itaq subrunctũ est. Ponite corda
urã in uirtute eiꝰ. Unrtꝰ huius ciuitatis: ip¬

Expanded text:
n, et complectimini eam. Circumdate eam per fidem, per operationem, per bonos mores, et complectimini eam dulcissimis circumdare, sed caritate, ut qui bene vivunt in medio vestri, eos imitemini: et eorum imitatione Christo, cujus membra sunt, incorporemini . Narrate in turribus ejus. Id est, in altitudine munitionum ejus constituti, praedicate laudes ejus. Hinc alius propheta admonet dicens: Super montem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion . Non enim verbum Dei praedicare debet, qui adhuc prave vivendo in imis jacet. Unde scriptum est in alio psalmo: Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Tu vero odisti disciplinam, etc. Ergo in turribus et in monte excelso narrandus est divinus sermo. Justum est, ut alte vivat, qui alta praedicat: ut cum doctrinis concordet vita. Apte itaque subjunctum est: 14. Ponite corda vestra in virtute ejus. Virtus hujus civitatis, ip
Abbreviated transcription (Latin):
esset dilectus: s illam spẽm iam diligebat in
iacob. quã ꝑ grãm postmodu erat daturus.
Sic elegit sibi eccłiam ñ habentẽ maclam aut
rugã. non quia esset immacłata quando est
electa: s ad hoc elegit fedam. ut faceret pul¬
chram. Deinde oftendit quo ordine gentes
electȩ sint: cum subiuingit. Ascendit d̾s in
iubilo. slam post ascensionẽ inissus ẽ sp̃c
tio gaudii. quȩ uerbis non potest explicariͤ
Quomͦ ammirati sunt gaudentes. iudentes ire
in celum. quẽ planxerunt mortuũ: Reuera
huic gaudio ñ sufficerent uerba: restabat
iubilare quodnemo poterat explicare. Ibi
erat & uox tubȩ: uox illa angłoꝵ. Dictum ẽ
enĩ: sicut tuba exalta uocẽ tuã. Predicaue¬
runt angłi ascensionẽ dñĩ uiderunt disci¬

Expanded text:
esset dilectus: sed illam speciem jam diligebat in esset dilectus: sed illam speciem jam diligebat in Jacob, quam per gratiam postmodum erat daturus. Sic elegit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . Non quia esset immaculata, quando est electa: sed ad hoc elegit foedam, ut faceret pulchram. Deinde ostendit quo ordine gentes electae sint, cum subjungit: 6. Ascendit Deus in jubilo. Nam post ascensionem missus est tio gaudii, quae verbis non potest explicari? Quomodo admirati sunt gaudentes, videntes ire in caelum quem planxerant mortuum? Revera huic gaudio verba non sufficerent. Restabat jubilare quod nemo poterat explicare. Ibi erat et vox tubae, vox illa angelorum. Dictum est enim, Sicut tuba exalta vocem tuam . Praedicaverunt Ang
Abbreviated transcription (Latin):
fixus est pro uobisͥͥ aut in nomine pauli bap¬
tirati estis: Nongͦ in hoc uerbo seipsos appe¬
tunt comm̃dare. s illum potius cuiꝰ auc¬
toritas erat in ipsis: cui magis obediebat᷑
ꝑ ipsos qͣm ipsis. Quoꝵ ad huc uoce sub-¬
uingitur. Elegit nobis hereditatẽ suam:
id est gentes elegit nob̾ in hereditat̃e soci¬
andas. Uel elegit nob̃: ut nos subsistentes
loco ipsius. in hereditate. excolamꝰ eam.
spinas uitioꝵ auferendo. uomere disci¬
pline arando: semina uirtutũ mittendo.
In eo quod dicitur elegit. gr̾a diuina com¬
mendat᷑. iuxta quod ipse auctor gr̃ȩ suis
dicit. non uos me elegistis. s ego elegiuos.
Quȩ grã magis declaratur. cum subdit᷑ :
spẽm iacob quem dilexit. Duo fr̃s erant
iacob & esau: & ante quã aliquid egissent
electi. Elegit itaq dñs spẽm iacob quem
dilexit: non quia tunc esset speciosus qͣndo
est electus: aut ꝓpter spẽm quã ante haberet

Expanded text:
fixus est pro vobis, aut in nomine Pauli bapfixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Non ergo in hoc verbo seipsos appetunt commendare, sed illum potius, cujus auctoritas erat in ipsis: cui magis obediebatur per ipsos, quam ipsis. Quorum adhuc voce subjungitur: 5. Elegit nobis haereditatem suam. Idest, gentes elegit nobis in haereditatem sociandas. Vel elegit nobis, ut nos subsistentes loco ipsius, in haereditate excolamus eam, spinas vitiorum auferendo: vomere disciplinae arando: semina virtutum mittendo. In eo quod dicitur, Elegit, gratia divina commendatur. Juxta quod ipse auctor gratiae suis dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Quae gratia magis declaratur, cum subditur: Speciem Jacob quem dilexit. Duo fratres erant, Jacob et Esau : et antequam aliquid egissent electi. Elegit itaque Dominus speciem Jacob quem dilexit: non quia tunc esset speciosus, quando est electus, aut propter speciem quam ante haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
imodã humilitatẽ subditoꝵ intelligamꝰ.
i enim dñs ordmauit eccłiam: ut alios
uellet prelatos esse. alios subditos. Unde
& in alio psalmo dicunt subiecti. Posuisti
homines suꝑ capita nr̃ã. ẜ relatoꝵ officiũ
ẽ. p̃dicare. monere. corrigere. & in hoc in¬
eccłiis xp̃i uices tenere. Subiectoꝵ officiũ
est. audire. obedire: omnẽ subiectionẽ pre¬
latis suis tamqͣm ipsi dño xp̃o exhibere. Neq
enĩ quod dicunt subiecit ppłos nob̃. ex sua
ꝑsona hoc dicunt: s ex eius ꝑsona cuius mi¬
nisteriũ agunt. Hinc petrus quosd̾a ammo¬
nec: dicens. Subiecti estote humanȩ crea¬
turȩ: ꝓpter dm̃. Illa utiq quȩ propt̃ dm̃ fit
subiectio: non tam hominib ex hibetur
qͣm deo. In eo gͦ quod p̾dicatores scĩ dicunt
subiecit ppłos nobis. & gentes sub pedib
nrĩs: nequa qͣm ita intelligendu est ut sͥ
uellent hoc ascribere: cum apłs paulus qͦs¬
dam uolentes ei subici tamqͣm homini. re¬
darguat. dicens. Numquid paulus cruci¬

Expanded text:
itorum humilitatem intelligamus. Sic enim Dominus ordinavit Ecclesiam, ut alios vellet esse praelatos, alios subditos. Unde et in alio psalmo dicunt subjecti: Posuisti homines super capita nostra . Praelatorum officium est praedicare, monere, corrigere, et in Ecclesiis Christi vices tenere . Subjectorum officium est audire, obedire, omnem subjectionem praelatis suis tamquam ipsi Domino Christo exhibere . Neque enim quod dicunt: Subjecit populos nobis, ex sua persona hoc dicunt: sed ex ejus persona, cujus ministerium agunt. Hinc Petrus quosdam admonet dicens: Subjecti estote omni humanae creaturae propter Dominum . Illa utique quae propter Deum fit subjectio, non tam hominibus exhibetur quam Deo. In eo ergo quod praedicatores sancti dicunt, Subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris: nequaquam ita intelligendum est, ut sibi vellent hoc adscribere: cum Apostolus Paulus quosdam volentes ei subjici tamquam homini, redarguat, dicens: Numquid Paulus cruci