comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũtiri ñ possit qui ait Si nõ dimiseritis ñ uob̃ dimit¬
tetur iudebis correctũ denuo baptirari. Non utiq sͤ
gͫ ñ ħrticum. Sane iste cur nõ breuit̾ dix̾ͥit nos ħrti¬
¶ idit eñ płes huic sĩe consentire. A quoꝵ tñ consortio
ne uiolaretur unitas se isti seꝑare nõ possent. ⁊ addidit
qnͣtum in nob̾ ẽ utiq demonstrans ñ uolũtate se coĩcare
T̃ uintatis eẽ tołanda. Qcd̃ ⁊ illi faciebant qͥ istos ñ reitos
fat̾e sentiebant. ⁊ illud tenebant qd̃ postea meliꝰ decla¬
rata n̾itas decuit. ⁊ autiquior consuetudo concilio pꝰtio¬
re fmnata robustuis ꝑsuasit. Inuicẽ se tñ cum salua u̾i¬
tate dulsa sentirent sollicita pietate tołanerũt. studẽ¬
tes ẜuare unitatem sp̃c mumculo patis. doñ alteris
daritur. ¶uccesus ab abig̾maniciana diẽ. Heticiᷤ
aut nicħli licet aut totũ licet. Si possũt buptrare. ꝑ sĩt

Expanded text:
tiri non possit, qui ait, Si non dimiseritis, non vobis dimittetur , jubebis correctum denuo baptizari? Non utique: sic ergo nec haereticum. Sane iste cur non breviter dixerit, Nos Vidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne violaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit, quantum in nobis est: utique demonstrans non voluntate se communicare et unitatis esse toleranda; quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant, et illud tenebant quod postea melius declarata veritas docuit, et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit: invicem se tamen, cum salva charitate diversa sentirent, sollicita pietate toleraverunt, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis , donec alteris claratur. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut totum licet. si po
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutes multas fecimus ⁊ alia q̃ ibi durͣ in fine
dcũrus ẽ. Non noui uos recedite a me om̃s qͥ oꝑa¬
mini iniquitatem. ¶Que tota palea si usq ad ul¬
timũ in malicia ꝑseu̾abit. Siue aliquid eiꝰ aũt
uentilatõnem foras uolet siue nitus ẽẽ uideatur
igni destinata ẽ. Si gͦ pp̃ea bapurandi st̃ ad eccmm¬
ueniri Raptores uenientes ħrtici ut ab amicis dĩ
baptirantur. Nũquid illi auari. iaptores. homitide
amici dei st̾. aut quos laptirauerit denno lupti¬
Zandi st̃. ¶Elix abaga dixit. Sic̃ cecus cecũ du¬
cens suuł in foueam cadunt: ita ħ̾rticus ħrticum¬

Expanded text:
alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens s
Abbreviated transcription (Latin):
ũne mortui ũ erant qui dicebant. manducemꝰ
⁊ bibamꝰ cras enĩ moriem᷑. qui ñ credebant resur¬
rectionem mortuoꝵ: Qui gͦ istoꝵ colloqͥis malis
corrumpebant᷑ ⁊ eos seq̃bant᷑. ñne ꝑit̾ cum eis in
mors est: Et utiq scd̾m carnem sapnebant auari
firaudatores. raptores. int̾ qͦs gemebat ip̃e cypͥanꝰ
sto gͦ illi munitate uiuenti oberant mortur Aũ
Iustum ẽ ħrticum baptizari in eccͣa scã. Dichil qui¬
dem breuius dici potuit. S puto ⁊ ħ breue est. Iu¬
genes ab yppone regio dixit. Scd̾m satͣmentũ.d̾i gc̃e¬
celestis qd̾ accepimus unũ bapm̃ qd̃ ẽ in eccł̃ia sancta

Expanded text:
manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in um carnem mors est? et utique secundum carnem sapiebant auari fraudatores raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. quid ergo illi in unitate uiuenti oberant monui, aut Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iugenes ab caelestis quod accepimus unum baptisma quod est in ecclesia sancta
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Ecclĩe catholice mr̃is nr̃e i̾tas semꝑ ap̃ nos
fĩs mansit. ⁊ manet. ut maxͤ in bapm̃i trinitate d¬
cer qd̾ ħebant ⁊ dampnatõis ire ⁊ erroris offectura.
ꝑscm̃. ⁊ celeste lauacrum scificetur. Huic rende¬
tizantur in corde aũt ⁊ iuita n illos ħ̃re qui intus
dicat. iudubitant᷑ hostes xp̃i quiq antixpĩ noĩati
sunt: grãm bapm̃i salutaris ministrare ñ possũt¬
Et iõ censeo eos qui de insidiis ħrticorũ confugi¬
unt ad eccͣam baptizandos ẽẽ a nobis qui amici
appłłati sumus de eiꝰ dignatõne. ¶i fendetur¬

Expanded text:
catholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et manet uel maxime in baptismi trinitate cer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huic respondetizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptiset ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse a nobis qui amici appellati sumus Dei de eius dignatione. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
uũt scd̃m ea q̃ decet dẏaꝰ. Nam si de bap̃ino
Iam uͦ qd̾ dr̃s ait nisi quis natus fu̾it ex aqua
⁊ spũ: nõ pot̾ introire in regnũ der quid eum
aduuet ad id qsd̾ putat õmo ñ uideo. Aland¬

Expanded text:
uunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismouunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismoiam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, quid eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ est ac ꝑ ħ apud quoscũq sit . xͥ ẽ. Noua¬
tus a thamugade quid fec̾it ⁊ dixit. ñ aũ aliqͥd
attulit unde se ostend̾et fac̾e debuisse qd̾ fecit
noĩauit eum testimonium scͥpturaꝵ ⁊ decretũ
collegaꝵ. S ñ inde aliquid protulit qd̵ desid̾a¬
re possemus. ⁊ Nemesianꝰ aũt a tubunis mtͥ¬
multa locitus ẽ. Nisi forte putandũ ẽ. qr nõ
fidit infalsis qui fidit in spe uerum temꝑaliũ.
sit̃ om̃s auari atq raptores. ⁊ qui scło ñ ftĩs s
u̾bis renũtiant. quales tñ intus ⁊ baptirare. ⁊
haptizari etiam cypͥanus est testis. Ip̃i secunt᷑¬
aues etiam uolantes quia ñ ap̃phendũt que
concupiscunt. Deserit aũt uiam suam ⁊a se
aũt manib infructuosa: ñ ħrticus tm̃. s om̃is
qui male uiuit. quia om̃is iusticia fractuiosa ẽ
⁊ omis iniquitas infructuosa. Qui uͦ aqm ali¬
enam de fonte extͣneo bibunt: ñ hetici tm̃ st̃.¬
S om̃s qui uiuũt scd̾m ea que decet ds̃. ⁊ ui¬

Expanded text:
lorum est, ac per hoc aput quoscumque sit Christi est. Nouatus a Thamugade quid fecerit dixit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere debuisse quod: fecit. nominauit enim testimonium scripturarum et decretum collegarum, sed non inde aliquid protulit quod considerare possemus. Nemesianus autem a Tubunis mulmulta locutus est nisi forte putandum est, quia non fidit in falsis qui fidit in spe rerum temporalium, sicut omnes auari adque raptores et qui saeculo non factis sed uerbis renuntiant, quales tamen intus et. baptizare et baptizari etiam Cyprianus est testis. ipsi sequuntur etiam aues uolantes, quia non adprehendunt quae concupiscunt. deserit autem uias uineae suaautem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tants qui non uiuunt secundum ea quae docet deus et ui
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ postea concilii uniu̾sitate firmata ẽ. Qtͥd ẽ aũt ꝙ ad
uingit ⁊ dicit. qmͣ rem frẽs fug̾e ac uitare debemꝰ ⁊ a
tanto scełe nos seꝑare: Siem̃ ħ ita dic̃ ut ista ñ faci¬
at nͨ aꝓpbet. alia res ẽ. Si aũt ut diu̾sa sentientes
dampnet ⁊ segreget: pͥor resistit u̾bis cypͥani quibus
ait. Neminẽ iudicantes. aut a uire ꝯmunionis a¬
liꝙ̃ si diu̾sum senserit ãmouentes. QD ea q̃ felix

Expanded text:
quae postea concilii universitate firmata est. Quid est autem quod adjungit et dicit, Quam rem, fratres, fugere ac vitare debemus, et a tanto scelere nos separare? Si enim hoc ita dicit, ut ista non faciat nec approbet, alia res est: si autem ut diversa sentientes damnet et segreget, prioribus resistit verbis Cypriani, quibus ait, Neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amoventes. CAPUT IX
Abbreviated transcription (Latin):
inquid nemini ueretundia ⁊ modestia ur̃a piudicat. qͦ¬
miꝰ unusquis qd̾ putailit sentiat.⁊ qd̾ senserit faci¬
at. Quib ełꝰ ẜmonib satis apparet illo tp̃e ab eis ista
eẽ tractata quo ñdum declarata sine ambagnie hau¬
nebantur. e ad huc clausa magno uolumĩe q̃rebã¬
tur. Nos gͦ de bapm̃ni simplicitate ubiq agnoscen¬
da ꝯfuetndinẽ uniu̾se eccł̃ie ⁊̃ conciliis uniu̾salib io¬
boratam. tenentes accepta quo ex ilbis cy pͥam maio¬

Expanded text:
inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maio
Abbreviated transcription (Latin):
suũ loquẽs ait susferentes inuicem in dilcõne studen¬
tes ẜnare unitatem spẽ inuinculo patis. ꝑ quẽ ⁊̃ ait. si
nendo eos qnͣtum ipẽ dñs adiuuat imitam᷑ consid̾an¬
nullum. Hic ixit unũ uͥ spes u̾a ẽ ⁊ fides c̾ta. Sic enĩ
scͥptum ẽ Una fides una spes unũ bapm̃a. Nõ apud
ħrticos uͥ spes milla ẽ ⁊ fides falsa uͥ om̃ia ꝑ mendatũ
agunt᷑. uͭ exorcirat demoniatꝰ. ꝯacͣm̃tum int̾rogat cuiꝰ
os ⁊ u̾ba cant̾ enuitũt fidem dat infidelis. ueniam de¬
lictorũ tͥbuit. sceleratus. ⁊ in noĩe xp̃i tinguit antixp̃r
bñdicit a deo maleditꝰ. uitam pollicet᷑ mortuus. pacem
Dat ĩpacificus. dm̃ muccat blasphemꝰ. Sac̾dociũ ami¬
marat ꝓpharꝰ. ꝑonit altare sacrilegꝰ. Ad ħ om̃a at¬
cedit. ⁊ illud malum. ut antistes dyabłi audeit eu¬
cͥharistiam face̾. Aut qui illis assistunt. Dicãt ħ slã
e de hrticis. Ecce ad qualia cogitur eccłia consentire

Expanded text:
quens ait: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, per quem etiam ait: si nendo eos, quantum ipse Dominus adjuvat, imitamur, considerannullum. hic erit unum, ubi spes uera est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur, ubi exorcizat daemoniacus sacramentum interrogat, cuius os et uerba cancerem mittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a Deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, Deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus, ad haec omnia accedit etiam illud malum ut antistes?, diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis adsistunt dicant haec omnia falsa esse de haereticis. ecce ad qualia. igitur ecclesia consentire
Abbreviated transcription (Latin):
timonio dnͣt homicide ⁊ spem ñ hñt quia malã con¬
scientiam g̾unt. ⁊ ꝑfidi st̃. quia nõ id agunt qd̾ dõ uo¬
uerunt. Et mendaces quia falsa ꝓsitent᷑ Et demoni¬
acr: qr dẏabolo ⁊ angłis eius in suo cor e pͣbent locum.
⁊ uba eorũ putredinẽ oꝑantur. tũ corrũpũt mores
bonos ꝑ colloquia malã t̃ ifideles st̃. qm̃ quod deꝰ¬
talib minat᷑ m irrident. Et sceleratr: qr nephirie
tui: quia carent uita iusticie. Et inpacati: quia cͣtriis
gi: quia ise ipĩs templũ dei male uniendo corrũpt̃.
zant Cur enam quidam qui sło u̾bis ⁊ ñ fc̃ĩs reñ¬
tur ñ rebapturant᷑ Iam uͦ qd̾ indignatur ⁊ dicit. Etce

Expanded text:
timonio dicuntur homicidae —, et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt, et perfidi sunt, quia non id agunt quod deo uouerunt, et mendaces, quia falsa profitentur, et daemoniaci, quia diabolo et angelis eius in suo corde praebent locum, et uerba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt mores bonos per conloquia mala, talibus minatur irrident; et scelerati, quia nefarie tui, quia carent vita justitiae; et impacati, quia contrariis gi, quia in se ipsis templum Dei male vivendo corrumpunt; ezant? Cur etiam quidam qui saeculo verbis et non factis renut
Abbreviated transcription (Latin):
tores non putantes eẽ Ensum si alicui loco cuĩq s̃imo¬
nis ñ ĩ d alĩ Endeatur qd̾ illi ⁊̃ possit adhibi melius
multũ legendo. atteruntur ut actuant᷑. qmͣ paꝵe intel¬
ligendo ꝯq̃rut᷑. ut redarguant᷑. Primũ gͦ ipĩ ꝙypani
consultatõnem. qua idicat᷑ aĩa pacifica ⁊ eximclans ub̃e
caritatis. Unde conciliũ ipm̃ incipit it̾m consid̾mdam
cõmemoramꝰ. Audistis inquid college. Dilettissini qͥd
mͥ iubaiauꝰ coep̃t nr̃ scͥpserit. consulens mediocͥtatẽ no
ticos ad eccł̃iam uenientes eccl̃ie bapm̃o baptizari ⁊¬

Expanded text:
ores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultationem, qua indicatur anima pacifica et exundans ubere caritatis, unde concilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoramus. Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopticos ad Ecclesiam venientes, Ecclesiae Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
ipe ñ adrogauit dicens. Sleminẽ uidicantes aut a
uire ꝯmunionis aliquẽ a dulsũ sent̾it ĩmouentes.
Qd em ñ pp̃ea dixisse ut cogitatõe tacitas. cellegaꝵ
tanqm de abdito entas. tali securitate captaret. Sed
qd reuera pacem imitatemq dilig̾et. ex alis similib
uidere facillimũ est ubi ad singulos scͥbit. sic̃ ad ip̃m
tate rescͥpsimus fr̃ Rm̃e nemini p̃scbentes aũ p̾uidi¬
trii sui lib̾am pot̾atem. Et ne quisqmͣ si hac eadem li¬
bera pot̾ate du̾sa sentiret peslendꝰ a cet̾orũ consortio
uid̾etur: sequit᷑ ⁊ dicit. Nos qnͣtum in nob̃ ẽ pp̃ ħrti¬
tos tum collegis ⁊ coepĩs. ⁊ coepĩs nrĩs ñ contendimꝰ cũ
quib dĩnam coacordiam ⁊ clm̃cam pacem tenemꝰ. Et¬

Expanded text:
t dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum itate rescripstmus, fr liberam potestatem. Et ne quisquam, si hac eadem libera potestate diversa sentiret, pellendus a caeterorum consortio videretur, sequitur et dicit, Nos, quantum in nobis est, prcos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenem
Abbreviated transcription (Latin):
i quitate minuit᷑. ¶ Que cum ita sint: quid huic per¬
spicue u̾itati officit qd̾ multi coep̃i cypͥano in illam sẽ¬
tentiam consenserũt. suasq in idem ꝯuenientes pro
tulerunt. nisi ut magis magisq illuis uiri erga imi¬
tatem. xpĩ caritas mnotescat: Si enĩ solus ista senti¬
ens mullo consentiente reman̾et. uid̾etur pp̃ea reftigu¬
isse ab scelere scismatis. qr socios ñ inueniebat erroris.
Tam multis aũt sͥ consentientib qd̃ cũ cetis dułsa sen¬
tientib mnunitate ꝑmansit catholice uniu̾sitatis scissi

Expanded text:
iquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim solus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersita
Abbreviated transcription (Latin):
auts uis t seiatus acceꝑit. tanto ꝑinitiosus accipit quͣ¬
tomag̃ bonĩ ẽ ꝙ ñ bñ accipit ⁊ tanto mag̾ uulet ad
ynũ sepatio. qito magis posset ad salutem ualere cẽ¬
uãtio. Et iõ si ab illa ꝑu̾sitate correctus ⁊ a sepafõe
cousus uenit ad catholicam pacem sub edẽ bap̃maate

Expanded text:
niciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo, si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑntõs e trad̾e. ñ iꝑ tale aliquid tradit ñ quia tals
tis iunculo u̾ati Su̾sione mutato. int̃ bonũ sacͣmẽ¬
tum qd̃ tradit᷑ ⁊ bonũ fidelem cui traditur. tͣdentiꝰ
malicia suꝑatur. Et cum illi u̾acit̾ ad dm̃ cõu̾so ꝑͤ¬
Idẽ quippe spt̃ sc̃s ea dñnutit qui datus ẽ om̃ib scĩs
s̾ carrtate choherentib. siue se nouerint corpalit
q tenient᷑ a quib seille em tenent᷑ uite disluma li¬
tudine. ⁊ pram cordis au̾sione disiungit: siũ sllũ
corpałi nou̾int sũ ñ noueruit. Quapp̃ om̃s ma¬

Expanded text:
ose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talitis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peidem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporalique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnes ma
Abbreviated transcription (Latin):
bitror demonstͣuimꝰ. Qłs ñ ꝑtin̾e ad scam̃ eccł̃iam dei
qmͣius intꝰ ẽẽ uideant᷑. ex ħ aꝑtissime apparet. quia
isti st̃ auari. raptores. fen̾atores. inuidi. maliuoli ⁊
sñ matula ⁊ ruga. ortus conclusus. fons signatꝰ pa¬
dysiis cum fructu pomoꝵ ⁊ cet̾a q̃ de illa s ᷤ dicta sunt.¬

Expanded text:
tror demonstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa s
Abbreviated transcription (Latin):
tencia plenarii concilii auctoritate roborata atq
firmata. sicut uenerans ꝓ sui m̾ito petrum pͥmũ
apłorum ⁊ eminentissimũ miem: audeo tamen di¬
cere non eum recte fecisse ut gentes uidaizare co¬
geret. Etiam ħ enim dico non ex mea s apłi pau¬
li salutari doctrina ꝑ uniu̾sam eccłiam retent a
atq seruata. Disputans ergo de sententia cypri¬
ani multum infra m̾ita positus cẏpriam. dico sa
re posse accipere. ⁊ bonos quidem utilit̾ ac salubri¬
ter. malos autem ꝑuiciose atqs penalit̾ cum illd̾
tamen in utrisq sit equalit̾ integrum. atq ni¬
thil int̾esse. ad eius equalem in om̃ib iuntegrita¬
qnͣto melior. Illud enĩ ꝑ se ipm̃ ⁊ meis qui ñ equa¬

Expanded text:
tentia plenarii concilii auctoritate roborata adque tentia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacrre, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritaquanto melior. illud enim per se ipsum et in eis qui non aequa
Abbreviated transcription (Latin):
raros ⁊ paucos excellentissime gr̃e iuiros numerat.
pia mat̾ eccłia qmͣuis isti ⁊ apud beticos cognos¬
cant haptismima xp̃i illi aũt alit̾ usum sit. ut ꝑ
eum minus aliquid uidentem. ⁊ munitate firmᷤ¬
ssime ꝑmanentem. manifestius demonstraret ħe¬
ticis qmͣ sacrisego scelere rumꝑetur uinculum pa¬
cis. Neq enim phisei ceti qmͣuis dicentes aliqñ
quod fieri debeat. comꝑandi erant apło petͦ quam¬
uis dicenti aliqnͣdo qd̾ fieri non debeat. ⁊ don
solum autem exum ariditas illuis uiriditati confe¬
renda non est: ꝯ nͨ aliorum fructus illus ub̃ta¬
ꝓfec̾it petri apłatui conferendus est. Quapp̃ red
reddens debitam reuerentiam dignumq honorem
qnͣtum ualeo ꝑsoluens patfico ep̃õ ⁊ glłoso nrty¬
ri cypriano: audeo tam̃ dic̾e̾ alit̾ eum senfisse de
scismaticis uł ħ̾eticis baptizandis. qmͣ post ea
u̾itas ꝓdidit. non ex mea s ex uniu̾se eccłie sen¬

Expanded text:
raros et paucos excellentissimae gratiae viros numerat raros et paucos excellentissimae gratiae viros numerat pia mater Ecclesia: quamvis isti et apud haereticos cognoscant baptismum Christi, illi autem aliter visum sit, ut per eum minus aliquid videntem et in unitate firmissime permanentem, manifestius demonstraretur haereticis quam sacrilego scelere rumperetur vinculum pacis. Neque enim Pharisaei caeci, quamvis dicentes aliquando quod fieri debebat, comparandi erant apostolo Petro, quamvis dicenti aliquando quod fieri non debebat. Non solum autem istorum ariditas illius viriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illins ubertaprofecerit Petri apostolatui conferenreddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sen
Abbreviated transcription (Latin):
miseritis pca dmittent᷑ ei sicm temrits tenebũ¬
tuir. ¶añ gc intꝰ baptirant mali qui dimut̾e peta
trem suũ in tenebris est. usꝙ ad huc: Si aũt tũc
dimittunt᷑ cum se bonis ⁊ iustis ꝑ quos mectͣa pͦ¬
cata dimiituntur. qmͣiuis a malis baptizati sint ĩ¬
tima caritate ꝯiungunt: sic ⁊ illis qui formsecꝰ ue¬
niunt ⁊ ad eandem compagnẽ corꝑis xp̃i int̾no iũ¬
u̾tant᷑ qmͣuis eis nchil ꝓsit. siũ cũ ꝯu̾tuntur ut
ꝓsit. CCum ip̃i ab eccͣa que una ẽ inquit receden

Expanded text:
miseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur. quomodo ergo intus baptizant mali qui dimittere pectrem suum, in tenebris est usque adhuc? si autem tunc dimittuntur, cum se bonis et iustis per quos in ecclesia peccata dimittuntur, quamuis a malis baptizati sint, intima caritate coniungunt, sic et illi qui forinsecus ueniunt et ad eandem conpaginem corporis Christvertantur, quamvis eis nihil prosit, sive cum convertuntur, ut prosit, Cum ipsi ab
Abbreviated transcription (Latin):
qd catent suꝑ eum. qui illum iñ contẽbiĩ
buiet uꝑ quos au̾ cadit demet iles dt¬
suꝑ iniudicio cum pena ꝑditiomis. Nõ dixit.
Contet eosut sint mmpi tanqmͣ puluis ꝙ̃
proicit uentꝰ a facie t̾re

Expanded text:
um, qui illum modo contemnunt bulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuant᷑ aĩm intend̾ent orando atq pul¬
lando quous consuetudinẽ desid̾iorũ cas¬
nalium que tanqiinͣ turba obstrepit cogita¬
tiom lumẽ u̾itatis etͥne uidere conandia
uł ⁊pam hom̃i carnalium turbam studira
spũalia imꝑedientẽ fortissima itentõne
suꝑarent. ¶ta audiens iꝰc. qui ait Der¬
tenti dabitur. ⁊ q̃rens mueniet. ⁊ pulian¬
ti aꝑietur: Dementes ad se. ip̃o scllicet
Desideru ardore ꝑuenientes ad id qd̃ desi¬

Expanded text:
everanter animum intenderent orando atque pulsando, quousque consuetudinem desideriorum carnalium, quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritualia impedientem, fortissima intentione superarent. Itaque audiens Jesus qui ait, Patenti dabitur et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur , venientes ad se, ipso scilicet desiderii ardore pervenientes ad id quod desi
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs seorsum de duob disciput pas¬
sur̃ refert ad confirmand̾ ĩpost̾ura tes¬
timoiũ fecit. quia dixit. ĩ ore duoꝵ uł tũ¬
testium stabit om̃e u̾bum. Ut enĩ n uul¬
garetur qd̾ dicebat. n car̾et humani tes¬
stimonii firmitate. pautiorib ꝙͣ duob
dice ñ potuit. uł ad sacͣm̃tum caritatis
ostendendũ. ¶mus eñ qmͣ int̾ duos ca

Expanded text:
uod Dominus seorsum se duobus discipulis passurum refert, ad confirmandum in posterum testimonium fecit: quia dixit, In ore duorum vel tritestium stabit omne verbum . Ut enim neque vulgaretur quod dicebat, neque careret humani testimonii firmitate, paucioribus quam duobus dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter d
Abbreviated transcription (Latin):
bitorem. ⁊ ꝓ cupiditate atq oꝑib suis tanꝙͣ
uxore ⁊ filiis penas solu̾e debuisse. qd̾ ẽ p̾¬
cium eius. ꝑxium enĩ uenditi supplicuĩ dãp¬
nati intłłr. ¶ Quod dixit noluit ignosc̾e
cõseruo suo. s abiit ⁊ misit eum in carc̾em¬
ut supplicia slli uellet. Conserui aũ qui
uarrauerũt dño q̃ fiebant: pot̾ intelligi
eccͣa. que ⁊ illum soluit ⁊ illum ligat.

Expanded text:
ditate atque operibus suis, tanquam uxorem et filios poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus. Pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit: Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carceremut supplicia illi vellet. Conservi autem, qui narraverunt domino, quae fiebant, potest intelligi Ecclesia, quae et illum solvit, et illum ligat.
Abbreviated transcription (Latin):
he ꝑuenit ad iusticiam eius : Suꝑflue igit᷑
głiantur de carnis cͥcumcisione. cum iudeant illã
ap̃ dĩ m̾itum ũ hr̃e. Et si esicut est ostensum
melius est fidem hr̃e qmͣ cͥcumtisionẽ. Melio¬
res stͥ gentes uideis. qͥuia isti fidem hũt uidei
cͥcumcisionem. Et quos putat mag̾ agnoscat fi¬
hos abraham qui uixͣ carnem similes illi st̾. aut qͥ
i fide: S abrahe fides testimoniũ ꝑhibet. Ac
ꝑ hoc nõ in carue s incorde głlatur. Iõq istos filios
suscepit quos uidet imitatores eẽ głie sue. QLuo
modo enĩ illos pot̾ filios appłłare quib uidet ablor¬
rere. Unde placuit deo ⁊ iustificatus ẽ. Nongͦ fili¬
os suos s mimicos pot̾it uindicare. Inuidi em̃ euiꝰ
uidentur sꝑuentes fidem ꝑ qmͣ glificatus ẽ. N
mirum si uidei diffidentes dep̾hendant᷑ minime

Expanded text:
hae. peruenit ad iustitiam eius? Superflue igitur hae. peruenit ad iustitiam eius? Superflue igitur gloriantur de carnis circumcisione, cum uideant illam apud deum meritum non habere. et si, sicut est ostensum, melius est fidem habere quam circumcisionem. meliores sunt gentes Iudaeis, quia isti fidem habent, Iudaei circumcisionem. et quos, putas, magis agnoscat filios Abraham: qui iuxta carnem similes illi sunt, aut qui in fide? sed Abrahae fides testimonium perhibet, ac per hoc non in carne, sed in fide gloriatur. ideoque istos in filios suscipit, quos uidet imitatores esse gloriae suae. quo modo enim illos potest filios appellare, quibus uidet abhorrere unde placuit deo et iustificatus est? non ergo filios hos, sed inimicos poterit iudicare. inuidi enim eius uidentur spernentes fidem, per quam glorificatus est. Nec mirum si Iudaei diffidentes deprehendantur mi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt cͥcumcidi ut fidei alirahe signũ hrẽnt. ñ sue fi¬
dei s ut filii eius scd̾m carnem scirent.. Si autẽ
tredant eriut filii eiuism ⁊ iniustificatoem. Quid
enĩ ꝓdest dici filium potentis eũ qui ĩpotens sit. ni¬
si quia mag̃ ob est. Nedecus est em̃ dignitosi filiũ
eẽ sine honore. Nam in tantum cͥtuncisio carnᷤ
nulluis m̾iti est ut umdicaturum se dicat deus ꝑ
ieremiam ꝓpham In om̃s cirtumcisos p̃pucia si
nenio sine cordis circumcisione placuiti deo. ¶¬
cumq gͦ circumcisi st̃ carne genus sig̾tant abͣhe.
uixͣ caruem. Nam qui cͥcuncisi st̾ carde genus
sig̾cant dei. scd̃m fidem. quia ctuncisi oĩ mũdano
errore deum ꝓfitentur ꝑentem. Quid gͦ ꝓdest
carnis curumcisio qnͣdo fĩdes defu̾it in uideo: Ad
m̾itum abrahe ꝑuenire nõ pot̾it: Aut quid ob
p̃putiũ cum nemo sit qui emulus fu̾it fidei abra¬

Expanded text:
sunt circumcidi, ut fidei Abrahae signum haberent, non suae fisunt circumcidi, ut fidei Abrahae signum haberent, non suae fidei, sed ut filii eius secundum carnem scirentur: si autem credant, erunt filii eius et in iustificationem. Quid enim prodest dici filium potentis eum qui inpotens sit. . nisi quia magis obest? dedecus est enim dignitosi filium esse sine honore. nam in tantum circumcisio carnis nullius meriti est, ut uindicaturum se dicat deus per Hieremiam profetam in omnes circumcisos praeputia, si nemo sine cordis circumcisione placuit deo. quicumque ergo circumcisi sunt carne, genus significant Abrahae iuxta carnem; nam qui circumcisi sunt corde, genus significant dei secundum fidem, quia circumcisi omni mundano errore deum profitentur parentem. quid ergo prodest carnis circumcisio, quando, si fides defuerit in Iudaeo, ad meritum Abrahae peruenire non poterit? aut quid obest praeputium, cum nemo, nisi qui aemulus fuerit fidei Abra
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem mͦ uistificarentur sic̃ fuerat uistificatus ⁊
pat᷑. ¶ Ut cessantib que post fidem abrahe ceꝑant.
susciꝑientes fidem ꝑ qmͣ iustificatus ẽ. idem abra¬
ham filii eẽnt. abrahe sicut dem̃ ẽ a dño. qd̃ quidẽ
nimirũ is mauditum ẽ. ut sine cura sabb̾i ⁊ circũti¬
sione ⁊ reliquis hiꝰ mandat is uistificentur hoĩes.⁊
Nec enĩ ꝑ hec placuit deo enoch. ut tnͣfferretur
n noe hec seruando in diluuio solus ĩuentus est.
iustificatus est ¶Credidit inquit abraham deo. ⁊
reputatum est ei ad iusticiam. tunc cͥcumcisus est.
ut signũ eẽt in eo quia tredidit cum senior ẽẽt fi¬
liũ se hiturum. Non enĩ cͥcumtisio ꝯm̃dat ab ham
s fides. Iõ credentib sufficit fides ad urstificatio¬
nem ut filii sint abrahe infide nõ cͥtuncisione.
Quia hiis nõ ẽ opus ctumcisione. Non enĩ ha
creditur qd̃ tredidit abraham. Iudei aũt idcto uissi

Expanded text:
eodem modo iustificarentur filii. sicut fuerat iustificatus et eodem modo iustificarentur filii. sicut fuerat iustificatus et pater, ut cessantibus quae post fidem Abrahae coeperant suscipientes fidem, per quam iustificatus est idem Abraham, filii essent Abrahae, sicut dictum est a domino. quod quidem nec mirum nec inauditum est, ut sine cura sabbati et circumcisione et reliquis huius modi mandatis iustificentur homines. Nec enim per hoc placuit deo Enoch, ut transferretur, neque Noe haec seruando in diluuio solus inuentus est justificatus est: Credidit, inquit, Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Tunc circumcisus est, ut signum esset in eo, quia credidit cum senior esset, filium se habiturum. Non ergo circumcisio commendat Abraham, sed fides. Ideoque credentibus sufficit fides ad justificationem, ut filii sint Abrahae in fide, non in circumcisione, quia his non est opus circumcisione. Non enim hoc creditur, quod credidit Abraham. Iudaei autem idcirco iussi
Abbreviated transcription (Latin):
discretõnes. S tantum ht̃ dei timorem in fide. qͥa
nõ ex lege uistificatur s ex fide. diceute abacuc ꝓpħa.
Quia instus ex fide mea uiuet.Dut nõ utiq iam
multis utatur p̃ceptis ad dm̃ ꝓm̾endum. S paucis¬
e yͥsaia it̾m de hoc sensu eadem dicente. Art em̃: i
fiu̾t numeris filioꝵ if a. t angoã areua maris relidͥe
eoꝵ salue fient. Nerbum erĩ ꝯsumans ⁊̃ oreuiãs
mequitatem qua ubum breuiatum facet deus m
uniu̾so orbe. Reliquis qui infide ꝓmissionis ꝑseue¬
rauerunt cet̾is defidentib breuiatum legis u̾bum
ostendit. Hoc est nouũ testam̃tum qd̃ ꝓmisit.
¶d̾ nõ alit̾ cestam̃tum dr̃etur. il simili modo ⁊̃
hoc saug̾nis testimonii firmaretur. sicut ⁊ testam̃¬
tum uetus ⁊ͣ nom̃ unũ. utͥusq s inuet̾i młta. In
nouo aũt pauca sint p̾cepta. si c̃ ꝓmisit. ut er abͣħã
patrem multaꝵ gentium futurum futurum dix̾at

Expanded text:
discretiones, sed tantum dei habet timorem in fide, quia discretiones, sed tantum dei habet timorem in fide, quia non ex lege iustificatur. sed ex fide dicente Abacuc profeta: quia iustus ex fide mea uiuet, ut non utique iam multis utatur praeceptis ad deum promerendum, sed paucis, Eseia iterum de hoc sensu eadem dicente; ait enim: si fuerit numerus filiorum Israhel tamquam harena maris, reliqui eorum salui fient. uerbum enim consummans et breuians in aequitatem. quia uerbum breuiatum faciet deus in uniuerso orbe. reliquis, qui in fide promissionis perseuerauerunt ceteris diffidentibus, breuiatum legis uerbum ostendit, hoc est nouum testamentum quod promisit. quod non aliter testamentum diceretur. nisi simili modo etiam hoc sanguinis testimonio firmaretur. sicut et testamentum uetus, ut nomen unum utriusque. sed in ueteri multa, in nouo autem pauca sint praecepta. sicut promisit, ut, quia Abraham patrem multarum gentium futurum dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
simillacrum uitili fec̾unt. tũc testam̃tum corrũre¬
rĩt. nde ⁊ tabule iquib data sex fu̾at sub mõ¬
te confratte st̾. ex e qd̃ grauia p̃cepta meruerũt arti¬
ꝑe N quia clemens ⁊ misericors deus est. ꝓmisit
ꝑ ꝓpħas mutare se legem ut aliud testam̃tum da¬
aet qd disfret abeo qd̾ dederat pͥus. ut nõ solum cꝑ
graue erat mutaretur. s ⁊ illa que infigura derd ẽ¬
rat .i. sabbͥm ⁊ circumcisio. ut quia diu p̾ssi erant ꝑ
om̃ia peuelati supplices deo gr̃as ag̾ent. ⁊ quuia ñ
p̃uaricatõne patnia durante samicos animos ab u̾¬
dolis au̾tere uoluerunt. Gentes cum residiis qui
fidem seruauerunt testam̃tum ftui qd̾ futurum dipe¬
rat ꝯtestatur. ut dupplici mͦ gͣuati extruciarentur ꝑfi¬
diuider. Et ad tempus enĩgͣuati st̃ ꝑceptis. ⁊ infirtu¬
dare se dixit. ut cessaret uetus qd̾ datum erat patri¬
bus. at ꝑ hoc qui in s testam̃to seruit deo. n salb̃m
net neomenias n cͥtumcisionẽ custodit. nͨ escarum

Expanded text:
tum corruperunt. unde et tabulae in quibus data lex fuerat, sub monte confractae sunt ex eo quod grauia praecepta meruerunt accipere. Sed quia clemens et misericors deus est, promisit per profetas mutare se legem, ut aliud testamentum daret, quod differret ab eo quod dederat prius. ut non solum quod graue erat mutaretur, sed et illa quae in figura data erant, id est sabbatum et circumcisio, ut, quia diu pressi erant, per omnia releuati supplices deo gratias agerent. et quia in praeuaricatione paterna durantes animos ab idolis auertere noluerunt, gentes cum residuis, qui fidem seruauerunt, testamento frui, quod futurum dixerat. contestatur, ut duplici modo grauati excruciarentur perfidi Iudaei; et ad tempus enim grauati sunt praeceptis et in futudare se dixit, ut cessaret uetus, quod datum erat patribus. ac per hoc qui in hoc testamento seruit deo, neque sabbatum neque neumenias neque circumcisionem custodit nec escarum
Abbreviated transcription (Latin):
ficatõnes. aut enĩ ppłs iste in iacob significatur
ꝙͣuis enĩ mom̃ib ꝓpħis gentes ꝑticipes doni sui
ostenderit deus ¶ Ad ieremiam tam̃ sp̃alit̾ dicit
quia nobis illum dedit ꝓpħam. Sic enĩ nouũ
testam̃tum futurum significauit qd̾ plus genti
l ꝓfic̾et qmͣ uideis. eid̾ nũc declaratum uidetur
Cum enĩ m uniu̾sa t̾ra noui testam̃ti sit p̾dicatio
tam raro ⁊ difficile uidens fidelis ĩuenitur ut õs
eccłe nomi testam̃ti gentium nominẽt᷑. sicut dem̃
erat m osee. ꝓpħa ¶ Letabo ñ ꝑlebem meã ꝑlebẽ
meam. ⁊ ñ dilectam dilectam. ¶ Repulsis gͦ iude¬
is ꝯuocat gentes ea miscd̾ia ⁊ gr̃a. qua uocare¬
dignatus est ⁊ abraham. Net enĩ abraham ñ
uotatus cognouit tlmmñ ¶ Itaq qui dignatus ẽ
abraham .i ip̃e dignatus est ⁊ gentes. Curgͦ di¬
eẽ uolentium. Cesset itaq ista usuppatõis teme¬
ittas quia gr̃a dei ꝯmunis est om̃ib. QQuouã¬
q pudore negant xpm̃ nr̃m in lege ꝓunssum.

Expanded text:
ficationes; aut enim populus iste in Iacob significatur quamuis enim in omnibus profetis gentes participes doni sui ostenderit deus, ad Hieremiam tamen specialiter dicit, quia nobis illum dedit profetam. hic enim nouum testamentum futurum significauit. quod plus gentibus proficeret quam Iudaeis, quod nunc declaratum uidetur. cum enim in uniuersa terra noui testamenti sit praedicatio, tam raro et difficile Iudaeus fidelis inuenitur, ut omnes ecclesiae noui testamenti gentium nominentur, sicut dictum erat in Osee profeta: uocabo non plebem meam plebem meam et non dilectam dilectam. repulsis ergo Iudaeis conuocat gentes ea misericordiae gratia. qua dignatus est uocare et Abraham. nec enim Abraham non uocatus cognouit dominum. itaAbraham, idem ipse dignatus est gentes. Cur ergo diesse volentium? Cesset itaque ista usurpationis temeritas, quia gratia Dei communis est omnibus. Quo namque pudore negant Christum nostrum in Lege promissum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes. Unde ad angłos pot̾ uideri. locutus deus. qͣsi
imꝑator ad exͥcitum. Cõmunit᷑ em̃ dixit. quia fcũiꝰ
erat ꝑ illos utpote creator illorum. Ae ꝑħ ꝯfundamꝰ
intuit linguas eorũ. Nam cum dicit fatiamus
hoĩem ad ymagnnem ⁊ similitudinẽ nrãm. NIon
potꝰ dici angłs locutus. quia ñ pot̾ dici una eẽ y̾ma¬
go dei ⁊ angłorum. sicut imꝑatoris ⁊ comiitum. Qa¬
tuoꝵ ẏmago ũ pot̾ dissimilis ẽẽ dignitas uł nat᷑a.
Demq adiecit. Et fecit inquit deus hominẽ ad y¬
maginem dei fecit eum. ut deus dix̾it. ⁊ deus fec̾ͥit.
ñ alt deus aut differens. s idem deus. Qd̃ dnim
Unus ad unum dixit. ñ aliam naturam significa¬
uĩt q ꝑsonam. Cum enĩ deus unus sit tres tam̃
ꝑsone sint. ⁊ iõ unus est deus quia siue in filio suĩ
eẽ qd̾ de ipõ est qd̾ ip̃e est. Dei gͦ patris ꝑsona est di¬
centis faciamus. filii uero fatientis hoĩem ad yma¬

Expanded text:
homines; unde ad angelos potest uideri locutus deus, quasi homines; unde ad angelos potest uideri locutus deus, quasi imperator ad exercitum. communiter enim dixit, quia facturus erat per illos, utpote creator illorum, ac per hoc: confundamus, inquit, linguas eorum. nam cum dicit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, non potest dici angelis locutus, quia non potest dici una esse imago dei et angelorum, sicut imperatoris et comitum, qnon potest dissimilis esse dignitas vel natura. Denique adjecit, Et fecit, inquit, Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum : ut Deus dixerit, et Deus fecerit; non alter deus aut differens, sed idem Deus. Quod enim unus ad unum dixit, non aliam naturam significavit, sed personam. Cum enim Deus unus sit, tres tamen personae sunt: et ideo unus est Desse, quod de ipso est, quod ipse est. dei ergo patris persona est dicentis: faciamus; filii uero facientis hominem ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur qui uenit. Nisi qd̾ absit mentitus dica
eẽ qui ꝓmisit. ¶nͣdo emĩ tempus ꝓmissionis
emensum est ⁊ negatur uenisse qui ꝓmissus ẽ
¶Nui aliud qmͣ mendaci arguitur qui ꝓmisit
S ueratem eẽ qui ꝓmisit signa omĩa docẽt q̃
p̃dicta sunt. ⁊ reꝑta in xpõ noscuntur. Iudei aũt
dum emendari erubescunt. ñ togitant futurum
itłligi nõ esse mendatium. De y̾magine.
aciamus inquit hominem ad ymagniẽ
⁊ silitudinem nr̃am. Hoc quib dami
ex ana ꝑte lectionis intlłigendum eẽ ur᷑. exhac
uidet᷑ in qua segimꝰ dixisse dm̃. Uenite descendamꝰ
⁊ ꝯfundamus hinguas eoꝵ. Quia abͣtum i siꝑ¬
ficie uidetur smiłẽ est. Unuis enĩ uxorem plural
niĩo loquentis. s discrepit seasu: fͥa ⁊ disimlis
ratio est. Illic enĩ de treando ħ̾omine ditit. quẽ ad y¬
maginem ⁊ simidituoinem suam deus uult creari
Ilud aũt qd̃ dicit. Uemite descendamus ⁊ ꝯfunda¬
mus linguas eorum. ad hoc ꝑtinet ne se intllig̾ent

Expanded text:
dicatur, qui uenit, nisi, quod absit. mentitus dicatur esse qui promisit. quando enim tempus promissionis emensum esquid aliud quam mendacii arguitur qui promisit? sed ueracem esse qui promisit signa omnia docent, quae praedicta sunt et reperta in Christo noscuntur. Iudae autem, dum emendare erubescunt, non cogiintellegit non esse mendacium. XLV. DE IMAGINE. Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram. hoc quibusdam ex alia parte lectionis intellegendum esse uidetur, ex hac uidelicet, in qua legimus dixisse deum: uenite, descendamus et confundamus linguas eorum, quia, quantum in superficie uidetur, simile est: unius enim uox est plurali numero loquentis, sed discrepat sensu, quia et dissimilis ratio est. illic enim de creando homine dicit, quem ad imaginem et similitudinem suam deus uult creari. illud autem quod dicit: uenite, descendamus et confundamus linguas eorum, ad hoc pertinet, ne se intellegerent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius ꝑ sp̃m scm̃ ipõ dicente. quia ego in spũ
dei eitio demonia. Ig᷑ trium ymago ẽ. ¶ La siue
pat̾ siue filus suie sp̃c sauctus unus est deus.
At ꝑ hoc unus factus est homo ad uniꝰ dei ymagi¬
nem. In eo aũt ymago dei est homo. ut sicut unꝰ
est deus ra celis ex quo omĩa sb̾sistunt spiritalia.
Ita unus ẽẽt ni t̾ris homo ex quo cet̾i herent car
minetur pisciũ maris ⁊ uolatilium celi ⁊ tocius t̾¬
re. Cum ñ solum uiro s ⁊ mulieri ista c̾nant᷑ sub¬
iecta. qmͣ ꝯstat dei ẏmaginem ñ hr̃e. qt̾ quidem
dupliti mͦ caret rõne. Per hoc emĩ n ad filiũ di¬
xtsse deus asseritur faciamus hoĩem ad ymaginẽ
⁊ siłitudinem nr̃am. s ad dominatões celestes
qͣsͣ apłs memorat. Si ẏmaginem dei homo ĩ do¬
minationem h̃t ⁊ mulieri datur. Ut ⁊ ip̃a yma¬
go dei sit qd̾ absurdum est. Quomͦ enĩ pot̾ de
muliere dici qr ymago dei est. qmͣ ꝯstat dominio
uiri subiectam ⁊ ulłara auctoritatem hrẽ i doc̾e

Expanded text:
e, quia ego in Spiritu Dei ejicio daemonia . Igitur una trium imago est; quia sive Pater, sive Filius, sive Spiritus sanctus, unus est Deus. Ac per hoc unus factus est homo ad unius Dei imaginem. In eo autem imago Dei est homo, ut sicut unus est Deus in coelis, ex quo omnia subsistunt spiritualia; ita unus esset in terris homo, ex quo caeteri haberent carnminetur piscium maris, et volatilium coeli, et totius terrae: cum non solum viro, sed et mulieri ista cernantur subiecta, quam constat dei imaginem non habere. quod quidem duplici modo caret ratione; per hoc enim neque ad filium dixisse deus adseritur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, sed ad dominationes caelestes, quas apostolus memorat, si imaginem dei homo in dominatione habet, et mulieri datur, ut et ipsa imago dei sit, quod absurdum est. quo modo enim potest de muliere dici, quia imago dei est, quam constat dominio uiri subiectam et nullam auctoritatem habere? nec docere
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽad̾m eñ ex abraham hebrei dicti sũ sic e
brei dũr nouũ testam̃tum qd̾ ꝓmisit deus nõ de
centes qui ppłm suũ iam ñ homuus nõie nolẽs
censeri sub filii si noĩe constitu̾e illos dignat᷑
est. Qua gͥ audatia dicũt uidei. ñ nr̃a nosle¬
geuti. s sua. cum dicat dauid. Confitebortͥ ini
sentib ⁊ rt̃m. epulamini gentes cum pplo eius
marem inut̾o noui te ¶Iudasmꝰ cte ꝓpͥas. et¬

Expanded text:
quem ad modum enim ex Habraham Hebrei dicti sunt, sic quem ad modum enim ex Habraham Hebrei dicti sunt, sic brei dicuntur, nouum testamentum quod promisit deus non reccentes, qui populum suum iam hominis nomine nolens censeri sub filii sui nomine constituere illos dignatus est. Qua igitur audacia dicunt Iudaei non nostra nos lege uti, sed sua, cum dicat Dauid: confitebor tibi in gentibus et iterum: epulamini, gentes, cum populo eius? marem in utero, noui te; et ante
Abbreviated transcription (Latin):
cessantib neomeniis ⁊ salb̃o ⁊ circimicisione ⁊ ce¬
t̾ĩs p̃ceptis. ñ que naturalis legis st̃ .i. homicidium
adult̾iũ ⁊ talia ita ut uistificarentur ut abrahã
Renouata enĩ fide abralx om̃ia uoluit cessare. ut
tale tempus eẽt qualis fuerat qnͣdo credidit abͣ¬
ham. S forte dicant uidei si ea que a moyse da¬
ta sunt. cessare dicta sunt. ꝑ albreuiationẽ legiꝰ
Nũquid cirtumcisio a moyse data ẽ ut cesset
at ꝑ hec signum ꝑatris nr̃i ħemus quia sumus
failii abtahe esd̾ pp̃ testimoniũ gen̾is cessarenon
debet ¶Cemꝑe quidem suo sernanda fuit t̾cũ
sare uissa sũt. quid opus est cͥcumtidi: Iocto aũt
noua lex data est .i. spiritalis ut cessarent carna¬
lia. Et suscipientes em siguĩ enus accepunt.¬
ut sicuit in uet̾i abrabe signum hũerunt ex quo
cepit testam̃tum uetus ¶ ta t̾m nouo signi
semt saluatoris qui noui testam̃ti ꝯstitutor est.

Expanded text:
cessantibus neumeniis et sabbato et circumcisione et cecessantibus neumeniis et sabbato et circumcisione et ceteris praeceptis — non quae naturalis legis sunt, id est homicidium. adulterium et talia — ita iustificarentur, sicut et Abraham. renouata enim fide Abrahae omnia uoluit cessare, ut tale tempus esset, quale fuerat quando credidit Abraham. Sed forte dicantIudaei: csi ea, quae a Moyse data sunt, cessare dicta sunt per adbreuiationem legis, numquid circumcisio a Moyse data est ut cesset? ac per hoc signum patris nostri habemus, quia sumus filii Abrahae, quod propter testimonium generis cessare non debet\'. tempore quidem suo seruanda fuit circumsare iussa sunt, quid opus est circumcidi? idcirco autem noua lex data est, id est spiritalis, ut cessarent carnalia et suscipientes eam signum eius acciput, sicut in ueteri Abrahae signum habuerunt, ex quo coepit testamentum uetus. ita et in nouo signum habeant saluatoris, qui noui testamenti constitutor est.
Abbreviated transcription (Latin):
li fuerunt. Unde talia pcepta acceꝑunt. ꝑ que cͥ¬
uices illorum que inflexibiles erant p̾m̾entur. ⁊¬
Nũqmͣ em̃ bona de deo sperare uoluerunt cuiꝰ tã¬
ta bñficia ⁊ iurtutes tam mirandas agnouerant.
Unc est unde int̾ cet̾a dicit erechiel ꝓpħa. leua¬
ui manum meam int̾ eos ut disꝑg̾entur int̾ gẽ¬
tes ⁊ disseminarent᷑ in regionib. Eo qd̾ iustifica¬
tiones meas ñ fec̾luit ⁊ p̾cepta mea repulerũt ⁊ ĩ
subiettis. Et ago dedi illis p̾cepta nõ bona ⁊ iusti¬
ficationes in quib ñ uiuent in eis. Ostendit q̃
cansa data sint illis p̾cepta tanta ⁊ tam aspera.
ut quia ingrati tantis bonis extiterunt dictan
ua ea dixit cum iusta fint. quia nõ illis ad uistifi¬
catõem ꝓficiebant. S ad exitum ⁊ peua licet dig¬
ne iliata. patienti tam̃ bona nõ est. Post hec tñ
cnua puis est deus. nouũ testam̃tum daturum se
ꝓmisit i quo afbreuiatio facta legis iustitica¬
ret credentes. sicut instificatus est abraham. ut

Expanded text:
iosi fuerunt, unde talia praecepta acceperunt, per quae ceruices illorum, quae inflexibiles erant, premerentur. numquam enim bona de deo sperare uoluerunt, cuius tanta beneficia et uirtutes tam mirandas agnouerant. hinc est unde inter cetera dicit Ezechihel profeta: leuaui manum meam inter eos in deserto, ut tes et disseminarentur in regionibus, eo quod iustificationes meas non fecerunt et praecepta mea reppulerunt; et in subiectis: et ego dedi illis praecepta non bona et iustificationes, in quibus non uiuent in eis. ostendit qua causa data sint illis praecepta tanta et tam aspera, ut, quia ingrati tantis bonis exstiterunt dictantirco enim non bona ea dixit, cum iusta sint, quia non illis ad iustificationem proficiebant, sed ad exitum, et poena, licet digne inlata, patienti tamen bona non est. post haec tamen, quia pius est deus. nouum testamentum daturum se promisit, in quo adbreuiatio facta legis iustificaret credentes, sicut iustificatus est Abraham, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatur enĩ aspicientes se benedi anoion do¬
cere opificem sicut ⁊ om̃e uas bñ ora a cra¬
ꝯpositum laudat artificem. Quiree. reiur¬
dum legatur inpsalmis. Nunquid confitebiturtͥ.
ait pulius aut amuĩtiabit ũtatem tuam:. In onĩ
gͦ nseniata substantia. non uolurtas que ntiet mlłe
est. s aꝑa beuedicunt auitorem. Si aut spresta litor
ais hc accpere t̾ram hominem sig̃catrm rallige ꝑmi

Expanded text:
tatur enim aspicientes se benedicere opificem, sicut et omne uas bene conpositum laudat artificem, quippe cum legatur in Psalmis: numquid confitebitur tibi, ait, puluis aut adnuntiabit ueritatem tuam? in omni ergo insensata substantia non uoluntas, quae utique nulla est, sed opera benedicunt auctorem. si autem spiritaliter uis hoc accipere, terram ho
Abbreviated transcription (Latin):
limis in templo dñi hostias offerebant ꝑ sac̾dotes
dei srł appeliatus est. Samaria gͦ pp̃ mmpietatẽ
suam tradita est captiuitati ⁊ morti. yherusa¬
lem ant̃ reseruata est ꝑp̃ qd̾ hũerunt reges diu¬
gentes deum. At uͥ aũt ⁊ ip̃a rerłm impietatẽ
secuta est. samarie sña. illam ꝯp̾hendit dataũ

Expanded text:
lymis in templo Domini hostias offerebat per sacerdotes lymis in templo Domini hostias offerebat per sacerdotes Dei, Israel appellatus est. Samaria ergo propter impietatem suam tradita est captivitati et morti: Jerosolyma autem reservata est, propter quod habuit reges diligentes Deum. At ubi autem et ipsa Jerusalem impietatem secuta est Samariae, sententia illam comprehendit data in