comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trauid& manesq: pfundi : Sed cũ hanc diuersi tatẽ celestibus partib:
uel sẽꝑ uelnũ quã apparenditerreglobositas habitantibus fatiat. ab eo
qui incȩlo : om̃ es ine dubio cȩlumuid& ñ impediente aliquaparte t̃sȩ
quae cota punctilocũ ꝓcȩli magnitudine uix obtn&: Cuiergo austra¬
lis uerticisstellas nũ quã deterris uiderł contigerat ubi circũ spectu
liberos no ffensa terreniobicis uises unsiuse quasi nouȩ adminttionẽ deder̃ : Et a
intellex causã ꝓpt̃ quã eas nũ quã anteuidiss& ait: Erant autẽ eȩstellȩ quas
nũ quã ex hoclo couidimꝰ : Hunc locũ demonstratiue t̾rã dicens inqua erat dum
ista narrar& : Sequit᷑ illa discussio quid sit qđ adiecit & hȩ magnitudines omniũ
quas eẽ nũquã suspicati sumꝰ : Curautẽ magnitudines qua suidit instellis nũ quã

Expanded text:
tra uidet Manesque profundi. Sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus tra uidet Manesque profundi. Sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semper uel numquam apparendi terrae globositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus». Cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam
Abbreviated transcription (Latin):
non uide a nT ostendit : Locus enĩ nr̃ȩ habitationis ita q positus ẽ. ut quȩ¬
damstellȩ exipsonũ quã possint uideriq ipsa parscȩli inqua sun nũ¬
quã potest hic habitantibus apparere : Parsenĩ haec t̃sȩ quȩ in colit᷑
ab uniuersis hominib: qui inuicẽ scire non possumꝰ. ad septẽ trionale
uerticẽ surgit & spheralis conuexitas australem nobis uerticẽ in imadi¬
mergit : Cũ ergo sẽꝑcircat̃rã ab ortu in occa sũ cȩli sphent uoluit᷑ uertex
hic quiseptẽtriones hab& quo quo uersũ mundana uolubilitate uer
tuentes equaretingui: Australis contra quasi se mel nobis ꝓhabitationis
nrẽ positione di mersus. nec ipse a nobisumquã uid& nec sidera sua qui
& ipse sine dubio insignit᷑ ostendit : Et hoc ẽ qđ po&a naturȩ ipsius
conscius diccit. hic uertex nobis sẽꝑ sublimis. at illum supedibus styxa¬

Expanded text:
non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaenon uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam possint uideri, quia ipsa pars caeli in qua sunt numquam potest hic habitantibus apparere. Pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis hominibus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uerttuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit. Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx a
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo aliud cũ ꝑplanũ sepor rigit & extendit intuitus. in quo
solo horitontiscircusefficit᷑: Haec decircis omnibus quib: cȩlum
cingit᷑ dictasu fficien tractatũ ad sequentia tranferamꝰ : Ex quomͥomi
c̃tẽplanti p̃clara c&ent & mirabilia uideba&: Erant autẽ hȩstellȩ qu
nunꝗex hocloco uidemꝰ ãbee magnitudines omniũ quas eẽ nũsquã sus¬
picatisumus & quibus erat eaminima quȩ ultima acȩlo etmaterris : Lu¬
cebt aliena : stellarũ autẽ globit̃ se magnitudinẽ facile uincebad:
Dicendo ex quo om̃amͥ contẽplanti id qđ supra s&ulimꝰ ad firmat. in ipso lac¬
teo scipionis & parentũ ꝑomniũ contgis seconuentũ : Duo s̃ autẽ preci¬
pua quȩ instellis seadmiratũ refert. aliquarũ nouitatẽ & omnium
magnitudinẽ : Ac prius denouitate post demagnitudine disseremus:
Plene & docte adiuendo quasnũ quã ex hocloco uidem causã cura nobis

Expanded text:
altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo solo horizontis circus efficitur. Haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant. Tractatum ad sequentia transferamus: «Ex quo mihi omnia contemplanti praeclara cetera et miranumquam ex hoc loco uidimus, et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Dicendo: «ex quo omnia mihi contemplanti», id quod supra rettulimus adfirmat: in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. Ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus», causam cur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq circũ scribit aspectus ultiit tsecentos & sexaginta stadios longio¬
dinẽ intra sec̃tinese nom poterit: Centũ enĩ & octoginta sta diosnonexe¬
dit aties c̃trauidentis: Seduisuscũ ad hoc spatiũ uenerit accessu deficien
in rotunditatẽ recurendo curuat᷑ atq ita fit. ut hic numerus exutraq
parte geminatꝰ trecentorũ sexaginta stadiorũ spatiũ qđ inena hori ⁊ &ͦno
suũ c̃tn& effici& : Semꝑq quantũ ex huius spatiis parte postea ꝓcedendi
demis serit tantũ tibi deanteriose sum& : It ideo oriton sẽꝑ quant acũq
locorũ trans gressionemutatur : Hunc autẽ quẽ diximꝰ admittit aspecti
aut interris aequa planities aut pelagitran quilla libertas. quȩ nullan
oculis obicit offensam: Nec temoueat qđ sepe in longissimopositũ mon
uidemꝰ aͣ. qđ : ipsa cȩli suꝑna suspicimꝰ : Aliud ẽ enĩ cũ se oculis ingeri

Expanded text:
iuscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitiuscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitudinem intra se continere non poterit. Centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra uidentis; sed uisus, cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curuatur, atque ita fit ut hic numerus, ex utraque parte geminatus, trecentorum sexaginta stadiorum spatium quod intra horizontem suum continetur efficiat, semperque, quantum ex huius spatii parte postea procedendo dimiseris, tantum tibi de anteriore sumetur; et ideo horizon semper quantacumque locorum transgressione mutatur. Hunc autem quem diximus admittit aspectum aut in terris aequa planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. Nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus. Aliud est enim cum se oculis ingerit
Abbreviated transcription (Latin):
& ori roninon scribunt insphent quia certũ locũ habese non possunt. sed ꝓd
uersitate circũ spicientis habitantisue uariant᷑ : Meridianus ẽ enim quẽ
sol cũ suꝑ hominẽ uerticẽ uenerit ipsum diem medium efficiendo desig¬
nat : Et qua s globositas t̃se habitatione s omniũ ȩquales sibi eẽ non pattͥ
oneadem parscȩli om̃piũ uerticẽ despicit : Et ideo unꝰ omnib: meridian
esse ñ poterit : sed singulis gentib: suꝑ uerticẽ suũ ꝓprius meridianus effi¬
cit᷑ : Similitersibi horiz an facit circũ spectio singulorũ : Oriton ẽ enĩ:
uelut quodamcirco designatꝰ t̃minꝰ cȩli qđ suꝑ t̃rã uid& . Et qe ad ipsũ uese fi¬
nẽ ñ potest humana acies ꝑuenire : quantũ quisq: oculos circũ ferendo co¬
spexerit ꝓpriũ sibi cȩli qđ suꝑ t̃rã ẽ t̃minũ facit : hicoritom quẽ sibiun¬

Expanded text:
et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersitate circumspicientis habitantisue uariantur. Meridianus est enim quem sol, cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit, sed singulis gentibus super uerticem suum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Horizon est enim, uelut quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. Et quia ad ipsum uere finem non potest humana acies peruenire, quantum quisque oculos circumferendo conspexerit, proprium sibi caeli quod super terram est terminum facit. Hic horizon, quem sibi un
Abbreviated transcription (Latin):
gilius disciplinarũ omniũ peritissimp ait defectus solis uarios lu¬
nȩq: labores : Quã uis igit᷑ triũ linearũ ductus zodaicũ & clau¬
dat & diuidat : unũ tam̃ circũ auctor uocabulorũ ditiuoluit
antiquitas: Quinq a liicirculi parelleliuo can: horũ medius & maximꝰ
est ȩqui noctialis : duo extremitatibus uicini : atq: ideo breues: Quorũ uni
septẽ trionalis dr̃ alt̃ australis. int̃ hos & medium duostropitima iores
faciuns : Propterhos aliiduo sun coluriquib: nom̃ dedit in ꝑfecta conuer¬
sio : Ambientes eni septentrionalem uerticẽ atq: indiuersa diffusi&
seinsũ mo int̃ secat & quinq parallelos in quat̃ naspartes ȩqualit̃ diui¬
dun: Zodiacum ita int̃secanes ut unuseorũ ꝑari&em & librã. adter
ꝑ cancrũ atq capricornu : eando decurrat: Sed australem uerticem
non ꝑuenise credunt᷑ : Duo qui a d numerũ ꝑ̃dictũ suꝑ sun mneridianꝰ

Expanded text:
gilius, disciplinarum omnium peritissimus, ait: defectus solis uarios lugilius, disciplinarum omnium peritissimus, ait: defectus solis uarios lunaeque labores. Quamuis igitur trium linearum ductus zodiacum et claudat et diuidat, unum tamen circum auctor uocabulorum dici uoluit antiquitas. Quinque alii circuli paralleli uocantur. Horum medius et maximus est aequinoctialis, duo extremitatibus uicini atque ideo breues, quorum unus septentrionalis dicitur, alter australis. Inter hos et medium duo suntfaciunt. Praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit imperfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde in diuersa diffusi, et se in summo intersecant, et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intersecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat; sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. Duo qui ad numerum praedictum supersunt, meridianus
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ s patiilata dimensi opor rectissi derib: occupabat duab: lineis limi¬
tatũ ẽ & t̃tia ducta ꝑmedium ecliptica uocat᷑: Quãñ concursũ suũ in
eadẽ linea parit̃ sol & luna confitiun : alterius eorũ necesse ẽ euenise
defectũ : solis si eituncluna succedat : Lunȩ situnc aduersa sit soli:
ideo nec solum quã deficit. nisicũ trece simꝰ lunȩ dies ẽ : Et nisi quinto de¬
cimo cursus sui dienescit lana defectũ: Sic enĩ euenit ut aut lunae
contrasolem positȩ admutuandũ ab eo solitũ lum̃ subeadem inuentus
linea terrȩ comꝰ obsistat : Aut soli ipsa succedens obiectu suo ab huma¬
no aspectulu meneiꝰ repellat : Indefectu autẽ solipsenilpatit᷑ sed nr̃t
fraudat᷑ aspectꝰ : Luna uero circaꝓprium defectũ laborat non acci¬
piendo solis lumen. cuius benificio noctẽ colorat: Quod sciens uer¬

Expanded text:
r spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limir spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit soli. Ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies est, et nisi quinto decimo cursus sui die nescit luna defectum. Sic enim euenit ut aut lunae contra solem positae ad mutuandum ab eo solitum lumen sub eadem inuentus linea terrae conus obsistat, aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humano aspectu lumen eius repellat. In defectu ergo sol ipse nil patitur, sed noster fraudatur aspectus, luna uero circa proprium defectum laborat non accipiendo solis lumen cuius beneficio noctem colorat. Quod sciens Ver
Abbreviated transcription (Latin):
terminos ex ꝑtẽ feruoris sui partẽ cȩli reliquã deserebat : hic circus auia
solis in obliquum recedens uniuersitatẽ flexu calido tẽpera s&: Qui¬
bus autẽ partibus zodiaacũ intersec& superius iã sel tũ ẽ : haec de
lacteo : Decem autẽ alii ut diximus circisun quorũ un us ẽ ipse todia¬
cus qui ex his decem solus posuit latitudinẽ hoc modo quẽ referemus
a dipisci : Natura cȩlestium circulorũ incorporalis. ẽ. linea: quae
itamente concipit᷑ ut sola longitudinecenseat᷑. latum habere non
& uea lacccus circuł¬
cũ flexio niscursu
a biendo cõ plectit᷑.
uccũ. qͣ duo tropica
signa ca pͥcor nus
&cancer ferunt
int̃ sec& Has sołis
portas physici uoca¬
nery qr inutraq obui¬
inte. solstitio ulte¬
nius solis inhibet᷑
Accorsio & fit regra¬
sus azone uia. cuiꝰ
ẽminos nũ ꝗ relinquit
possit: Sed in rodiaco latitudinẽ signorũ capacita sexigebit: Quantum¬

Expanded text:
terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut diximus, circi sunt, quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus potuit latitudinem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea, quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non ita lacteus circucumflexionis occursu ambiendo complectitur ut eum qua duo tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has solis portas physici uocauerunt, quia in utraque obuiante solstitio ulterius solis inhibetur accessio, et fit ei regressus ad zonae uiam cuius terminos numquam relinquitpossit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
erce erit a bomnioffitio uacuus soliexertitio sapientiaeuacat &omiẽ
osã sui qasua der dohab& aliorũ mupierũ uacationercuercendus : Asept¬
mactuĩ usqi ad detimã septimapã ꝓcaptuuiriũ quȩ adhuc singulipseuem ũ
etur lien ienesduo Etseptẽ alia cũ uenus acmeatib quacadiaden
togulis ad uat a spiritũ accipien dum setineꝵ dumq s deputata : butt̃
sromachus alFus uessica & intestina piincipaliatnfde quorũ uipũ di¬
patum uocat̃ q̃ d uentrõ & coentꝰ intestina secernit. alterũ medium qđ gseci

Expanded text:
excesserit, ab omni officio uacuus, soli exercitio sapientiae uacat, et omnem usum sui in suadendo habet, aliorum munerum uacatione reuerendus: a septima enim usque ad decimam septimanam, pro captu uirium quae adhuc singulis perseueriecur, lien, renes duo; et septem alia, cum uenis ac meatibus quae adiacent singulis, ad cibum et spiritum accipiendum reddendumque sunt deputata: guttur, stomachus, aluus, uesica et intestina principalia tria, quorum unum dissiptum uocatur, quod uentrem et cetera intestina secernit, alterum medium, quod Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
&bis similia qm̃ ea habitumentis qui& ẽ sicut p̃ uenerant ita & turba¬
uetant dormientis unacũ somno a uola n & parit̃ eua nescunt : Hinẽir
somnio nomen non quia p seriniũ uider& post somniũ nulla m sui utilita
rũ regionẽ uocans: Quia sicut diinobis ta nos defunctis superi habemur:
Amo rẽ quoque describens cuiuscuram semꝑ secunt᷑ in sompia aithȩreN
in fici pectore uultus uerbaq nec olaẽdam e nembris datcura qui &em
& post haec anna soror que mesisgenseto in somniat̃sent
anta sma uero hoc ẽ. uisum cũ intenuigiliam & adultenum qui&em in
quadam ut aiunt prima soroni nebula adhuc seuigilare estimans quidor¬
mire uixcepit aspicere uid& : inruentes in seuel passimuagantes formas.
anatura secum agnitudine seu spetie discrepantes uariasq tẽpestates rerũ
uelletas uel tarbolentas: In hoc genere ÷ & erigaT nc quẽ publica per

Expanded text:
is similia, quoniam ex habitu mentis quietem sicut praeuenerant ita et turbauerant dormientis, una cum somno auolant et pariter euanescunt. Hinc et insomnio nomen est, non quia per somnium uiderum regionem uocans quia, sicut di nobis, ita nos defunctis superi habemur. Amorem quoque describens, cuius curam semper sequuntur insomnia, ait: ... haerent infixi pectore uultus uerbaque, nec placidam membris dat cura quietem, et post haec: Anna soror, quae me suspensam insomnia terrent? Φάντασμα uero, hoc est uisum, cum inter uigiliam et adultam quietem in quadam, ut aiunt, prima somni nebula adhuc se uigilare aestimans qui dormire uix coepit aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagantes formas a natura seu magnitudine seu specie discrepantes uariasque tempestates rerum uel laetas uel turbulentas. In hoc genere est et ἐπιάλτης, quem publica per
Abbreviated transcription (Latin):
untibus ingerunt᷑ sub despuliqn ẽ ac regulam ueturtas mittor& edissertamꝰ
ut cu eorũ ginerisomniũ qđ agim ad plicandum sit in notesiat : Omniũq. u

Expanded text:
ntibus ingeruntur sub definitionem ac regulam uetustas mitteret, edisseramus, ut cui eorum generi somnium quo de agimus applicandum sit innotescat. Omnium
Abbreviated transcription (Latin):
luminis suiuices sempiternalege uariendo disponit : Srima en ĩ septẽ
usque ad medietatẽ uel ut diuisis orbis excrescit & dicotamus tuniuocat᷑

Expanded text:
luminis sui uices sempiterna lege uariando disponit. Primis enim septem usque ad medietatem uelut diuisi orbis excrescit, et διχότομος tunc uocat
Abbreviated transcription (Latin):
diximus solam mentis capacem : Soliergo homini nitionẽ : idestuin
mentis infudit. cui sedes incapite ẽ : Sed & geminã illam sentiendi
crescendiq naturam . quia caducũ ẽ corpus inseruit : Et hic ẽ qu
homo & nitionis cõ pcis ẽ & sentit & crescit solaq ratione meruit pres

Expanded text:
diximus solam mentis capacem. Soli ergo homini rationem, id est uim mentis, infudit, cui sedes in capite est, sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseruit. Et hinc est quod homo et rationis compos est et sentit et crescit, solaque ratione meruit praes
Abbreviated transcription (Latin):
minor quat̃ in maiore num enot᷑ ut s̃ quat tuor ad unũ: Quinume
facit symphoniã quã dicussdisdia pason: Epogdous ẽ numer

Expanded text:
minor quater in maiore numeratur, ut sunt quattuor ad unum. Qui numerus facit symphoniam quam dicunt δὶς διὰ πασῶν. Epogdous est numerus
Abbreviated transcription (Latin):
Nemiolius e cũ deduob: numeris maiorhab& totũminerẽ & infapa brã
medi&atẽ : Vtstriaxadduo nđ intribus sunt duo & media parseoꝵaidẽ ͥnuã:
Et ex h numero quihemioqui dititur: nascit᷑ rmphonia quȩ a ppellat᷑ di
pento : Duplaris numerus ẽ scõde duob ameris minor bis intmaionẽ
numenat᷑ utsquattuor ad luo: Et exħ duplari fraseit᷑ sympho ruia cui

Expanded text:
emiolius est cum, de duobus numeris, maior habet totum minorem et insuper eius medietatem, ut sunt tria ad duo. Nam in tribus sunt duo et media pars eorum, id est unum. Et ex hoc numero, qui hemiolius dicitur, nascitur symphonia quae appellatur διὰ πέντε. Duplaris numerus est cum, de duobus numeris, minor bis in maiore numeratur, ut sunt quattuor ad duo. Et ex hoc duplari nascitur symphonia cui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedere: ex his in expugnabili ratiotinatione collectũ ẽ musicos sonꝰos
espheratũ celestiũ conuersi one ꝓcedese : Quia ẽt sonũ ex motufierine¬
cesse ẽ & nitio quae diuinis in est. fit sono causa modo laminis: Haec phrtago¬
nes primus omniũ gnaegȩ gentis hominũ mente concepit. &intellex̃ quidem
compositũ quiddam depheris sonase ꝓpt̃ necessitatẽ rationis quae acȩles¬
tibus non recedit : Sed quȩ & illanatio uel quibus obseruanda modis non fa¬
cile de prehendebat : Cumq: eum frustrx tantȩ tãque archanȩ reidiuturpa
nquisitio fatigar& Eos obtulit. qđ cogitatio alta non repperit : Cum en ĩ cai¬
si p̃terir& in publico fabro signitũ ferrũ ictibus mollientes in aures eius mal¬
leorũ sonicerto sibi Respondentes ordine repentececider̃ : In quibus it agni¬
uitati acumina consonabaN : utrũq ad audientis sensum statuta dimensione

Expanded text:
procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam de sphaeris sonare, propter necessitatem rationis quae a caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione
Abbreviated transcription (Latin):
descripto quo septẽ subiectȩ in contrarium cȩlo ferua : consequens ẽ ut qualẽ
sonum tantarũ molium inpulsus effitiat requinat᷑ : Ex ipso enĩ circũ ductuor¬
bium sonũ nascinetesse ẽ : quia ꝑcufsus aeripso int̃uentu ictusuim desefrago¬
ris emittit : Ipsa cogente natunt ut insonum desinat duorũ corporũ uiolenta
conlisio: Sedissonus qui ex qualicũq aeri sictun ascit᷑ aut dulcequiddam in
aures & musicũ defert : aut in eptũ & asperũ ꝑsonat : Namsi ictũ s obseruatio
nu eͥorũ certa modey& cãpositũ sibiq consentiens modulam̃ oiȩ decit᷑ : At
cũ i ncrepat tu multuaria & nullis modis gubernata conlisio fitgorturbiđ
& in conditus offendit auditũ : Incȩlo autẽ constat nihil fortuitũ pihiltu¬
multu ariũ ꝑuenire : sed uniuersa illic diuinis legibus & statanetione

Expanded text:
descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus et inconditus offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione
Abbreviated transcription (Latin):
disputet᷑: Qgns hic inquã quis ẽ qui com pl& aures meas tantus & tãduls¬
cis sonus : hic ẽ inquit ille qui int̃ uallis disiunctus in paribus. sed tamex
ꝓnita partenrtione distinctis : in pulsu & motuipsorum orbiumefficit᷑
& acuta cũ grauibus tẽperans uarios ȩqualiter concentus efficit : Necenĩ
silentio tantimotus incitaripossun : Et natunt fert ut extrema exaltã¬
raparte grauit̃ : exaltera autẽ acute sonent : Quã ob causam sũ mus ille
cȩli stellifercursus cuius conuersio ẽ concitatior acute excitato mou& sim:
Crauis simo autẽ hic lunaris atq infimis : Namt̃n nona immobilis marens
una sede sẽꝑ her& complexa mundi medium locũ : Illi autẽ octocursus in
quibus eademuis ẽ duorũ : septẽ efficiunt diftincds int̃uallissonos : Quinu¬
merus rerũ omniũ ferenodus ẽ : qđ docti homines neruis imitati atq can
tibus apparuer̃ sibi reditũ in hunc locũ : Ex posito spherarum ordine matuq

Expanded text:
i, Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti tibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque
Abbreviated transcription (Latin):
meras tamen generũ species & desec reat : & intra secontin& : inde quoque
aciem paululum cogitationis inclinans hancmonadam repperies ad
animã referri : Anima enĩ aliena a sil uestris contagio nȩ materiȩ tantũ
se auctori suo acsibi debens simplicem sortinaturmcũ se animande in m̃¬
si tati uniuersitatis in fundat nullum in it tamen cũ suabonitate diuor¬
tiũ : Vide s ut haec monas osta a prima rerũ causa adusq animã ubiq in¬
tegra & semꝑ in diuidua continuatione potestatis obtineat : Haec demona¬
de castigatius quã secopias uggerebat: necteremordeat qđ cũ omni numero

Expanded text:
meras tamen generum species et de se creat et intra se continet. Inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatis infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat. Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero
Abbreviated transcription (Latin):
bio exomni aeris parte p̃t̃ ustã calore ꝑp&uoliquor pluuialis emanat. Quiur¬
diq int̃nr̃ quȩ unica ẽ sedesponderum defluit : Qđ qui respuit. suꝑ ẽutȩstim&
xtrahanc unã suꝑ ficiẽ quã in colimꝰ quic quidniuiũ. imbrium uel gnend nũcadit
boc totũ incelum dea ere defluere : Cȩluenĩ a b omni parte t̃ reae quabilit̃ distat :¬
it ut anñ habitatione ita & ala terib: & parte quȩ ad nos hab& inferiorpari altitu¬
dinii nm̃ sitate suscipit : Nisi eni om̃a pondent feren int̃nt̃ : imbres quiex qit late

Expanded text:
bio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat, qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatione, ita et a lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra late
Abbreviated transcription (Latin):
speciem sedearũ quȩ in signa formanda conueniunt : Om̃s enimstel¬
lȩ interse & si in magnitudine aliquã : nullam tamen habent in
specie differentiã : Perhaec autẽ duo noniua solidasphȩra de

Expanded text:
speciem, sed et earum quae in signa formanda conueniunt. Omnes enim stellae inter se, etsi in magnitudine aliquam, nullam tamen habent in specie differentiam. Per haec autem duo nomina solida sphaera de
Abbreviated transcription (Latin):
harum rectores & seruatores hinc ꝓfecti hucreuertunł. hoc modo acci¬
piendum ẽ : Animarũ originẽ manare decelo interrectephilos¬
phantes in dubitatȩ constat. eẽ sententiae : & animȩ dum corpose
utitur haec ẽ ꝑfecta sapientia ut undeorta sit. dequo fonte uenerit re¬
cognoscat: hinc illuda quodam᷑ int̾ alias seu festiua siuemor datia
delfici uox haec fert᷑ ontculi consulenti ad beatitatẽ quoiti nere ꝓue¬
nir& site inquit agnoueris : Sed & in ipsius tẽplifronte haec inscripta
sententia ẽ : Homini autẽ ut diximꝰ una ẽ agnitio sui siorigirus nara¬
lisq: principii exor dia prima respexerit nec se quȩsiuerit exxtnr: Sic
enĩ apima uirtute s ipsas conscientia nobilitatis induit᷑ quibus post
corpus euecta eo unde descendenat seportat᷑ : Quia nec corporea
sor descit uel onenat᷑ eluuie. quaepuro ac leue fomite uirtutũri¬
gat᷑ : Nec deseriuis se umquã cȩlum uidet᷑ qđ respectu& cogitatio¬

Expanded text:
tοres et seruatores hinc profecti huc reuertuntur», hoc modo accipiendum est. Animarum originem manare de caelo inter recte philosophantes indubitatae constat esse sententiae; et animae, dum corpore utitur, haec est perfecta sapientia ut unde orta sit, de quo fonte uenerit, recognoscat. Hinc illud a quodam inter alia seu festiua, siue mordacia,εαυτόν. Nam et Delphici uox haec fertur oraculi. Consulenti ad beatitatem quo itinere perueniret: «si te, inquit, agnoueris.» Sed et ipsius fronti templi haec inscripta sententia est. Homini autem, ut diximus, una est agnitio sui: si originis natalisque principii exordia prima respexerit nec se quaesiuerit extra. Sic enim anima uirtutes ipsas conscientia nobilitatis induitur, quibus post corpus euecta eo unde descenderat reportatur, quia nec corporea sordescit uel oneratur eluuie, quae puro ac leui fomite uirtutum rigatur, nec deseruisse umquam caelum uidetur, quod respectu et cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
tes secutus ÷ : sit interuo acmixto genese apud grecos lygurgus & so¬
lonint̃ roma nosnuma catones ambomultiq: alii qui& phylosophiã
hauserunł alcius & firmam̃tũ reipublicȩ prestiter̃ : Solienĩ sapient
ocio deditos ut habunde greciatulit. ita roma nesciuit : Qm̃ igit᷑ afri¬
canus nr̃t quẽ modo auus p̃ceptor instituit ex illo genere ÷ qđ & de
doctrina uiuen di regulam mutuat᷑ & statũ publicũ uirtutib ful¬
cit ideo ei ꝑfectionis geminȩ p̃cepta mandant. Sed ut in castris locati
quã fortiuiro phylosophis apta sub duntcũ dicit᷑ : Idq: ocius facia
suã tunc cũ uero inclusus in corpore emineb foras &eaq̃ extraer

Expanded text:
tes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus et Sotes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus et Solon, inter Romanos Numa, Catones ambo, multique alii qui et philosophiam hauserunt altius et firmamentum rei publicae praestiterunt: soli enim sapientiae otio deditos, ut abunde Graecia tulit, ita Roma nesciuit. Quoniam igitur Africanus noster, quem modo auus praeceptor instituit, ex illo genere est quod et de doctrina uiuendi regulam mutuatur et statum publicum uirtutibus fulcit, ideo ei perfectionis geminae praecepta mandantur. Sed ut in castris locato quam forti uiro philosophis apta subduntur, cum dicitur: «Idque ocius faciet, si iam tunc cum erit inclusus in corpore, eminebit foras, et ea quae extra er
Abbreviated transcription (Latin):
tutio  animꝰ inuenit᷑ : Nãsiquis ab omñi quidem doctrina
ulat᷑ alienꝰ in republica tam̃ &pudens & tẽperatus & fortis
& iustus sit hic aferiatis remotus emin& tam̃ actualium uigore uirtu¬
tũ quib: pihilominus celumcedit in premiũ : Siquis uero insita quis
natuse ñ sit aptus ab agendum sed solum opima conscientiȩ dote erec¬
tus: ad supera doctrinȩ suꝑ lectilem ad exercitiũ diuinȩ disputationis
expendatꝰ. Sectator celestiũ dehuiis caducorũ is quoq ad celiuerticẽ
otiosis uirtutib: subueh& : Sepetam̃ euenit ut idem pectus. & agendi&
disputandi ꝑfectione sublime sit & celum utraq: ad ipiscat᷑ Nexererta¬
tio uirtutũ : Romulus nobis in primo genereponat᷑ cuius uitau ir¬
tutes nũ quã dũ seruit. sẽꝑ exercuit: insecundopitagonts. quia gendq̃
nescius fuit artifex disserendi & solas doctrinȩ & conscientie uirtu¬

Expanded text:
tutione animus inuenitur. Nam si quis ab omni quidem doctrina tutione animus inuenitur. Nam si quis ab omni quidem doctrina habeatur alienus, in re publica tamen et prudens et temperatus et fortis et iustus sit, hic, a feriatis remotus, eminet tamen actualium uigore uirtutum, quibus nihilo minus caelum cedit in praemium. Si quis uero insita quiete naturae non sit aptus ad agendum, sed solum optima conscientiae dote erectus ad supera, doctrinae supellectilem ad exercitium diuinae disputationis expendat, sectator caelestium, deuius caducorum, is quoque ad caeli uerticem otiosis uirtutibus subuehetur. Saepe tamen euenit ut idem pectus et agendi et disputandi perfectione sublime sit, et caelum utroque adipiscatur exercitio uirtutum. Romulus nobis in primo genere ponatur, cuius uita uirtutes numquam deseruit, semper exercuit; in secundo Pythagoras, qui, agendi nescius, fuit artifex disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
africapus qualit exercitio eꝰ utendum sit in ħ uerba mandat & pcipit :
Hauituexerce obtimis inrebus : Suil autẽ obtimecure desalute patrie :
quib: agitat᷑ & exercitatus apimus ł otius in hancsedem & domũ suã
ꝑ rouolabit : Id que otius faci& suãtũ cũerit inclusus in corporeemi¬
nebit foras & ea quȩ ex traer̃ contẽ plans quãmaxime sea corpore
abstrah& : Nãq eorũ animi qui se corporis uoluptatib: dellerudearũ¬
quao se quasi mistros prebuerun inpulsu quelibi dinũ uoluptatibus
oboedientiũ deorũ & hominũ uint iuolauer̃ corporib: elapsicircũ
riore huiusoperis parte diximꝰ alia s ociosas alias negotiosas eẽ uir¬
tutes &illas phylosophis hasrerũ publicarũ r&horib: conuenist
utraeq tam̃ exercentẽ facore beatũ ae uirtutes int̃dum diuiduas
nonnũ quã uero miscent᷑: cũ utrarũq capax &patunt &insti¬

Expanded text:
Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipit: Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipit: «Hanc tu exerce optimis in rebus; sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus uelocius in hanc sedem pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore abstrahet. Namque eorum animi, qui se corporis voluptatibus dediderunt earumque se quasi ministros praebuerunt inpulsuque libidinum voluoboedientium deorum et hominum iura uiolauerunt, corporibus elapsi circumriore huius operis parte diximus alias otiosas, alias negotiosas esse uirtutes, et illas philosophis, has rerum publicarum rectoribus conuenire, utrasque tamen exercentem facere beatum. Hae uirtutes interdum diuiduntur, nonnumquam uero miscentur, cum utrarumque capax et natura et insti
Abbreviated transcription (Latin):
spestimores : irã motus eiꝰ ẽ. bonimaliq discretio uirtutũ amor
cupido uitiorũ : Ex quib: effluun om̃si nde nascentiũ rerũ mea¬
tus motus eiꝰ ẽ : quic quid irascim᷑ & inferuorẽ mutue ollisionis
ad imdeñ pdepaulatim pcedens rabies fluctua c preliorũ : mocusci ÷
qd indes deria rapimur qđ cupiditatib: alligamꝰ Sedhimotus si ratiorȩ
gubernent᷑ puenuiuad salutares : sidestituant᷑ in preceps & ra piuad aere
piunt : Di dicistimotus animȩ quosmodosineministerio corporisino¬
do ꝑcorpus exerc& : Siuero ipsius mup danȩ animȩ motus requir isce¬
lestemuolubilitatẽ & spherarũ subiacentiũ rapidos in petusintuere
ortũ occa sũ qesiscursus syderũ uel recursus quȩ om̃a anima mouente
pueniuñ: immobilem uero eã dicere que mou& om̃a aris totelinue
ut: Quia quantus in alus sit ꝓbatũ ẽ sed illitantũ quẽuis naturȩ quẽ
i tiomanifesta nonmoueat : Ed octo igit᷑ atq ad serto animȩ motu

Expanded text:
spes, timores. Nam motus eius est boni malique discretio, uirtutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatus; motus eius est quicquid irascimur et in feruorem mutuae collisionis armamur, unde paulatim procedens rabies fluctuat proeliorum; motus eius est quod in desideria rapimur, quod cupiditatibus alligamur. Sed hi motus, si ratione gubernentur, proueniunt salutares, si destituantur, in praeceps et rapiuntur et rapiunt. Didicisti motus animae, quos modo sine ministerio corporis, modo per corpus exercet. Si uero ipsius mundanae animae motus requires, caelestem uolubilitatem et sphaerarum subiacentium rapidos impetus intuere, ortum occasumue solis, cursus siderum uel recursus, quae omnia anima mouente proueniunt. Immobilem uero eam dicere quae mouet omnia, Aristoteli non conuenit, qui quantus in aliis sit probatum est, sed illi tantum quem uis naturae, quem ratio manifesta non moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu,
Abbreviated transcription (Latin):
soli partẽ umbra iactat᷑ : Aduersus autẽ austro apud nos sol eẽ non po¬
terit cũ nũ quã finis septentrionales adtingat : Sane qm̃ parsilla
puste que tẽ peratȩ uicina ẽ admittit habitantes: illicidest transtropi¬
cum quȩcumq habitanđ spatia ũmbrã mittun in austrũ eo tẽpore quo
sol cancrũ ten& : Tunc en ĩ fiteisol septẽ trionalis cũ tropicũ ten& : qđ ab
illis ad septẽ trionẽ recedit : Ciuitas autẽ spne quȩ puintiȩ thebaidos
pꝰ superiorũ montũ deserta.: Principium ẽ : subipso aestiuo tropico con¬
tituta ẽ : Et eo die quosol certã partẽ ingredit᷑ cancriora diei sextaq:
soltunc suꝑ ipsum inuenit᷑ uerticẽciuitatis. nulla illic potest int̃ra de
quo lib& corpore umbraiactari: Sed necstilus hemispherii monsta

Expanded text:
soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non posoli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis attingat. Sane quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina est admittit habitantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monst
Abbreviated transcription (Latin):
tandum ẽ de tribustantũ cardinibus inquã cũq e&dem ingredisolem.
de quarto nũ quã nã & ab ortu & ab occasu fenestrasolem secepit q̃ui¬
pequẽ orientẽ . ob euntẽ que prospectat . Recipi& ameridie : qr omne
it̃ solis in nr̃o meridie ẽ ut instruit᷑ isuma NTelata descriptio : Num quã
uero solem fenestnt septẽ trionis admittit g̃i nũ quã a p̃ ssempre trocedeũ¬
donũ quã fines ponͥiseptĩ trionalis ad tingit & ideonũ quã ꝑ hunc car¬
dinẽ radius solis infundit᷑ : Eius dem re ꝓbationẽ umbra qq̃ cuius¬
ib& corporissuffici& adstruere : Nam& in occasum caditoriente
sole & in ortũ cũ fit occiduus : Medio autẽ die qr solmeridiem ten& :
in septentrionẽ umbra depellit᷑ : in austrũ uero circa nr̃am habita¬
cionẽ in pos sibile ẽ ũmbrã cuius lib& corporiscadere qr semꝑ in uersã

Expanded text:
tandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, tandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, de quarto numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septentrionis admittit, quia numquam a P signo addo numquam fines poli septentrionalis attingit, et ideo numquam per hunc cardinem radius solis infunditur. Eiusdem rei probationem umbra quoque cuiuslibet corporis sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam
Abbreviated transcription (Latin):
haecenĩ unius rei diuast̃ nonae iã dicendum ẽ. quȩ causar: in a& here hano
diuersitatẽ qualitatis efficiat: ꝑusta duob tropicis claudit᷑ id ẽ. ag̃
in p̃. estiuo : & ab f̃ in .q̃. hiemali : Ab f̃ autẽ in p̃. ⁊odiacũ describendo ꝑdu¬
ximꝰ : Ergo signũ p̃tropicus ille cancerhabeat᷑ : & signũ f̃capricornus : Constat
a utẽ solem neq: sursum ultra cancrũ neq ultra capricornũ deor sũ meare:
Sedcũ ad tropicorũ confiniqs uenerit moxreuerti. unde & solusticia
uocant : Et qrȩstiuus tropicus tẽperatȩnrȩ t̃minꝰ ẽ : ideo cũ soladipsũ finẽi
uerit. facit nobis aestiuoscalores deuicino urens. sensu maiore subiecta illo
deniq: tẽpere australi genere reuerti : hie mẽ non potest ãbigi er tunc abil¬
lis solomni uiesue spatio recedit : Rursus cũ ad f̃ signũ id ÷ ad capricornũ
uenerit fac̃ nob̵ hie mẽ recessusuo & illisuicinitatereducit aestatẽ : Hic no¬

Expanded text:
e hanc diuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et solstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus temperatae nostrae terminus est, ideo, cum sol ad ipsum finem uenerit, facit nobis aestiuos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi generi reuerti hiemem non potest ambigi, quia tunc ab illis sol omni uiae suae spatio recedit. Rursus cum ad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducit aestatem. Hic no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsalitonarrat auseaa ẽ : qũ sequens iũ eliamitursus discr&ionem
scis idiuidit᷑ : naftĩueritus arginto sub÷ solaq fit narratio fal¬
losalionunus rsperit᷑ modus ꝑfigmentũ uena ceferendi aut enim

Expanded text:
per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem scissa diuiditur: nam cum ueritas argumento subest solaque fit narratio fabulosa, non unus reperitur modus per figmentum uera referendi. Aut enim
Abbreviated transcription (Latin):
der eiusue inmittatores agendas dederunt. uel argumenta fictis ca¬
sibus amatorũ referta. quibus uel multum se arbiter exercuit uel
apuleium nonlim quam lusisse miramur: hoc totũ fabularũ genus qđ
sola sauriura delicias ꝓfitet᷑ sacntriosuo. Ex his autẽ quȩ ad quan¬
dam uirtutũ speciem intellectũ legentis: Hortant᷑ : fit secunda dis¬
cretio : In quibus dam enim argumentũ exficto locatur & ꝑmenda¬
tia ipse relationis ordo contexit᷑ ut suntꝰ ille aesophi fabulȩ eligantia
sfictionis in lustres: At in aliis argumentũ quidem fundat᷑ ueri soli¬
ditate sed haec ipsa ueritas ꝑquedam composita & ficta ꝓfertur: Li
hociã uocat᷑ narratio fabulosa non fabula. Vt sunt cerimoniarum
sacra uthesiodi & orphei quȩ de deorũ pgenie actuuengruant᷑ ut mis¬
tiga phytagoneorũ sensa referunt᷑ : Ergo ex hac secunda diuisione
quã diximus aphylo sophiae liberiprior species quae concepta defalso

Expanded text:
der eiusue imitatores agendas dederunt, uel argumenta fictis casibus amatorum referta, quibus uel multum se Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum dam uirtutum speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur, ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate, sed haec ipsa ueritas per quaedam composita et ficta profertur, et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt caerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorum sensa referuntur. Ergo ex hac secunda diuisione quam diximus, a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso
Abbreviated transcription (Latin):
mamundana genesata ÷ sicuttima eius platonis ed ocuit: mona dȩ enĩũs
inuertice locata terninumeri ab eadem exutraq parte fluxer̃ : ab
hac pares ab illa inipares quattuor deinde id ÷ postmonadem a por
& in deuiginti septẽ : ex his numeris facta contextio generationẽ
animȩ imperio creatoris efficit : Non parua ergo hiyꝰ cpotentia
numerihuius ostendit᷑ qui amundanȩ animȩ origo septẽ finibus con¬
tin& : Septẽ quoq uagan iqͣperarũ ordinẽillistellifesȩ & om̃ sconti¬
nenti subiecit artifex fabricatoris ꝓuidentia quȩ & superioris ra¬
pidis motibus obuia re : & inferiont om̃a gubernarent: Lunã quoq:
quasi ex illis septimã numerus septenarius mou& cursũq: eiꝰ ipse
dispensat qđ ẽũ multis modis ꝓb&: ab hoc incipiat ostendi buna occo
& uiginti diebus totius ⁊ odiaci ambitũ conficit : Nam & si ꝑtriginta
dies adsolem a quo ꝓfecta ÷ remeatsoles tam̃ fere uiginti octo intota

Expanded text:
ma mundana generata est, sicut Timaeus Platonis edocuit. Monade enim in uertice lοcata, terni numeri ab eadem ex utraque parte fluxerunt, ab hac pares, ab illa impares; id est et inde uigenti septem: ex his numeris facta contextio generationem animae imperio creatoris effecit. Non parua ergo hinc potentia numeri huius ostenditur quia mundanae animae origo septem finibus continetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. Lunam quoque, quasi ex illis septimam, numerus septenarius mouet cursumque eius ipse dispensat. Quod cum multis modis probetur, ab hoc incipiat ostendi: luna octo et uiginti prope diebus totius zodiaci ambitum cοnficit. Nam etsi per triginta dies ad solem a quo profecta est remeat, solos tamen fere uiginti octo in tota
Abbreviated transcription (Latin):
nis necessita tesotiati efficiendis utrisq corporibus consensuminis¬
tri foederis obsequunt᷑ : Nec solum explicandis corporibus hiduo
numeri coblatiuam prȩstent fauorẽ & quater nariũ quidem phi¬
tagori quẽ tetractim uocat ad eoquasi ad ꝑfectionẽ animȩ ꝑtin¬
tẽ int̃ arcana uenenint᷑ ut ex eo & iurisiunindi regionẽ sibi fecerint:
animã tribus suis partibus absolutã quarũ prima ÷ nitio quã logisti¬
conappellans secunda aniniositas quã thymi conuocant ter

Expanded text:
nis necessitate sociati, efficiendis utrisque corporibus consensu minisnis necessitate sociati, efficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsequuntur. Nec solum explicandis corporibus hi duo numeri collatiuum praestant fauorem, sed quaternarium quidem Pythagorei, quem τετρακτύν uocant, adeo quasi ad perfectionem animae pertinentem inter arcana uenerantur, ut ex eo et iuris iurandi religionem sibi fecerint: animam tribus suis partibus absolutam, quarum prima est ratio quam λογιστικόν appellant, secunda animositas quam θυμικόν uocant, ter