comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ert aliqͥd oꝑep̃cii hȩc de secretis ⁊ de absconditis in pu¬
blicũ ꝑcuxisse. ⁊ uenisse ad agnitionẽ nr̃am quȩ ob¬
hec etiã ext̾minire: qr si dimittimꝰ eũ ⁊ negligimus.
ueniet plurao ex aeggẏpto. ⁊ incipiet locũ nr̃m in do¬
tẽ dare silie sue. ⁊ captiuos nos trade legi pecciti. Sed
absit hoc ab isrłitica nobilitate. ut seriiat filię pha¬
raonis isrłita. quẽ iã ds̃ edux̃ de t̾ra agẏpti. iterum
seruiat illi qͥ in mari rubro subniersus est pharaoni.
nos. de isrłiticis cauaneos nos facint. sic̃ ⁊ ille effectꝰ ẽ.
que suꝑau erat caris illecebra cui dr̃ a ꝓpħa sem̃¬

Expanded text:
sit aliquid operae pretii haec de secretis et absconditis in publicum produxisse, et venisse ad agnitionem nostram quae et obedientem facere: quia si dimittimus eum et negligimus, veniet Pharao rex Aegypti, et incipiet locum nostrum in dotem filiae suae dare, et captivos nos tradere legi peccati. Sed absit hoc ab Israelitica nobilitate, ut serviat filiae Pharaonis Israelita; quem jam Deus eduxit de terra Aegypti, iterum serviat illi, qui in mari Rubro submersus est, Pharaoni. nos, de Israelitis Chananaeos faciant nos, sicut et ille effectus est quem superaverat carnis illecebra, cui dicitur a pro
Abbreviated transcription (Latin):
Querens gͦ de ins. inuenia ⁊ salomonẽ in ꝓuerbuis di¬
centẽ Contradictiones cohibet sois. ⁊ inter potentes
oefinit. ueluti cessare ostendit contͣdictiones ubi mit¬
titur sors S cũ hȩc in testam̃to ueteri ñ pauca referri
de soitib inuenirẽ. com̾iti me etũ ad nouũ testam̃tũ. ut
indem si forte ł ibi contennunt᷑ sortes. aut ne ibi qͥdem

Expanded text:
Quaerens ergo de his invenio et Salomonem in Proverbiis dicentem « Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definit , » veluti cessare ostendens contradictiones ubi mittitur sors. Sed cum haec in Veteri Testamento non pauca referri de sortibus invenirem, converti me etiam ad Novum Testamentum, ut viderem si forte vel ibi contemnuntur sortes,
Abbreviated transcription (Latin):
de re tanta eñciandi ⁊ ꝓferendi archana metꝰ insedit
llud tam̃ in qͥntũ res patit᷑ contigisse sufsciat. qã nab
ab apłis sos ducta designat: qi ubi ex fide integra &e
oratione p̃missa sors ducit᷑. ea quȩ di uolunta continet
in occulto. sors hominib declarat in manifesto. Scđm
intĩorẽ uͦ intellectũ sic̃ apłs udet᷑ indicare cũ diẽ in
ne forte ñ solũ in hominib s. ⁊ in suꝑnis uitutibus
sors agit᷑ ⁊ p̃sideat aliqua uirtꝰ huic officio. quȩ u̾bi
causa iħu filo tiaue nc̃ soite hereditatẽ distribenti.

Expanded text:
tiam de re tanta enuntiandi et proferendi animi metus insedit. Illud autem, in quantum res patitur, contigisse sufficiet, quod nobis ab apostolis sors ducta designat; quia ubi fide integra ac oratione praemissa sors dicitur, ea quae Dei voluntas continet in occulto sors hominibus declarat in manifesto. Secundum interiorem vero intellectum, sicut Paulus videtur indicare cum dicit: « In ne forte non solum hominibus sed et in supernis virtutibus sors agitur; et praesideat aliqua virtus huic officio, quae verbi causa Jesu filio Nave nunc sorte haereditatem distribuendi,
Abbreviated transcription (Latin):
rabitabat cũ efrẽ. ⁊ dedise eĩ in dotẽ filie suȩ G̃air. ax
intp̃tat᷑ constructione: Si gtͥ coipꝰ ⁊ anima in una atque
eadẽ constructione habatent. id ÷ coniunc̃tȩ ⁊ socutȩ sibi
minuicẽ ⁊ sopite. ita ut ⁊ anima carnalit̾ uiuat. &e non
fetinet uelociꝰ sibi obgdientẽ ⁊ suliditã facere carnem
uerendũ ÷ ne ueniat pharao ex axgpͥpto ⁊ captiuã ducg

Expanded text:
in dotem filiae suae. Gazer autem interpretatur constructio. Si ergo corpus et anima una atque eadem constructione habitent, id est, conjunctae sibi invicem et sociae, ita ut et anima carnaliter vivat, et non festinet anima velocius sibi obedientem et subditam facere carnem, verendum est ne forte veniat Pharao ex Aegypto, et captivam ducat
Abbreviated transcription (Latin):
etia habitare iebuseos cũ filiis uida in ierłm. Non
tam̃ idõ hex dicimꝰ ut negliganiꝰ qͣntũ fieri p̃otest
eicere eos s satis agendũ nob ẽ. ⁊ tẽptandũ cotide eicere
eos de ierłm. s sicut scriptũ ÷ ñ possumꝰ simul onines
eicere Hoc idẽ etiã in hns qͥ fructificant sentiendii ÷ qͥ
lubricã cogitationes sẽꝑ debent eicere de anmabus
suns Fotens ẽ. aut̃ ds̃ qͥ ⁊ iebuseos ⁊ chinaneos subiciat nob
ergo dnm̃ dep̃cemur. ut eiciens a nobis malad̾ cogi
sorditum. quod nos iN die iudicii & conscientia¬
& cogitatiornbus arituat. sed inueruatur u

Expanded text:
cum filiis Juda in Jerusalem: non tamen diximus haec ut negligamus, quantum fieri potest, ejicere eos, sed satis agendum nobis et tentandum quotidie ejicere eos de Jerusalem. Sed, sicut scriptum est, non possumus simul omnes ejicere. Hoc idem autem in his qui fructificant sentiendum est, lubricas cogitationes, semper debent ejicere de animabus suis. Potest autem Deus Jebusaeos et Chananaeosergo Dominum deprecemur, ut ejiciens a nobis malas cogitasordidum quod nos in die judicii ex conscientiae cogitationibus arguat, sed inveniatur in
Abbreviated transcription (Latin):
mus muestigare ordinẽ dictorum
qͥd ex hac mn primo. qͥd in scđ̾o. qͥd in t̾rio factũ re¬
fertur: puto qđ ñ erimꝰ increduli. q uere hec ñ
ut solũ nob rerũ gestarũ narratia tderet᷑ seripta sint.
s. sacram̃tis diuinis dõꝙ dignis repleta. Primo gͦ dic

Expanded text:
mus investigare ordinem dictionum quid ex hoc in primo, quid in secundo, quid in tertio factum refertur. Puto quod non erimus increduli, quia vere haec, non ut sola nobis rerum gestarum narratio traderetur, scripta sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
unãe Ego aut̃ popłs multꝰ sũ. ⁊ dñs benedixit me¬
a iħu. Si popli multꝰ es ascende in saltũ.⁊ munda tibi
ipsi ⁊ para locũ in t̾ra. ⁊ expugna phereteos & r¬
phaim. Necesse ẽ. gͦ nos eicere phereteos Inuenimꝰ
aut̾ phereteos int̾ptari fructificationẽ. S. sic̃ sepe ũ dixim
de talib nominib. ⁊ in hoc duplex int̾pͣtatio ẽ. Est eni
frnctificatio bona. ⁊ fructificatio mala sicut ⁊ in euangłu

Expanded text:
enedixit Jesu: Populus multus, ascende in saltum, et munda tibi ipsi, et para tibi locum in terra, et purga Pherezaeos et Raphaim. Necesse est nos ejicere Pherezaeos. Invenimus autem Pherezaeos interpretari fructificationem. Sed sicut saepe jam diximus de aliis omnibus, et in hoc duplex est interpretatio. Est enim fructif
Abbreviated transcription (Latin):
Mouet me tam̃ qđ dxit. qr ñ potuer̾ eicere iebuseos: id ẽ.¬
tas qͥ int̾p̃tant᷑ conculcatio Et idõ uideamꝰ qͥ st̃ in accłia
c̃culcantes. Illi sine dubio: de qͥb dns dicebat in euange¬
uersi disrũpant uos. Iste ẽ. gͦ iebuseiis conculcatio: qui
discedunt. neq ꝑmanent ut fideles.s. ꝑscepta misterior
noticia. ⁊ fidei ur̃a& secretionb ꝑserutatis coni̾isi postmo¬
dum impugnant nos. ⁊ contracietionib suis corda nr̃a
disrupunt. conculcantes u̾bi dñici margaritas: ⁊ oinam̃¬

Expanded text:
amen quod dixit, quia non potuerunt ejicere Hiebusaeos, id einterpretantur conculcatio. Et ideo videamus qui sunt in ecclesia conculcantes. Illi sine dubio, de quibus dicit Dominus in evangeversi elidant vos. Iste est ergo Hiebusaeus conculcatio, qui discedunt, neque permanent ut fideles, sed percepta mysteriorum notitia, et fidei nostrae secretioribus scrutatis, conversi postmodum impugnant nos, et contradictionibus suis corda nostra dirumpunt, conculcantes verbi dominici margaritas, et orname
Abbreviated transcription (Latin):
deserumre celestnĩ. Possumꝰ gͦ dicere q fante in fut᷑o
cũ om̃s fructꝰ congregabunt᷑ ad areã. erunt quidim
alii portio leuitarũ sicut iã suꝑrus diximꝰ. uł angłis¬
uł. his cęlestib urtutib. sequestrata. Puto autẽ qđ
erunt qͥdã pontia ctiã haminũ eorũ dumtaxit qͥ ru
hac uita prudentes ac fideles cdispensatores u̾bi dĩ fuer̃:
H oc eͤĩ arbatror i etungłns designari ad nõ: ubn ait
ad eũ cui credid̾at qͥnꝙ mnas. ⁊ fecerat exhs decẽ
esto potestate habens supͣ decẽ enntates. cui uͦ credide

Expanded text:
 magno. Possumus ergo dicere quia forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt quidam alii portio Levitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac vita prudentes ac fideles dispensatores verbi Dei fuerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque minas, et fecerat ex eis decem: Esto potestatem habens super dece
Abbreviated transcription (Latin):
continent obseruanda sint. Flunc reqͥro si st̃ aliqui
quȩ ⁊ scđm litterã qͥdẽ stare possint. necessario
tamen in eis etiã allegoaia requirenda sit. Et inde
si possimꝰ hȩc apłica ⁊ euangłica auccoritate mum¬
re. Scriptũ ÷ in lege. Propt̾ hoc relinquet homo
patrẽ.⁊ matrẽ. ⁊ adherebit uroei suȩ. ⁊ erunt duo
in carne una. Hoc qđ allegarica mysteria cotinet.
paulꝰ cũ in epła sua hoc ipsũ posuiset eremplum:
scđm litterã custodirt. ipse dñs i saluator docet
dicens. Seriptũ est. Propt̃ hoc relinquet homo

Expanded text:
ntinent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum,secundum litteram custodiri, ipse Dominus et Salvator docet dicens: Scriptum est: Propter hoc relinquet homo
Abbreviated transcription (Latin):
adiqͥd ex hoc fructu qđ tercio in laco habendũ
sit: ut bigã etiã mimicos inmicos meos. Uide autẽ
si potes similiter ⁊ de cetis fructib sp̃s similes inue¬
nire pͥmitud. Guudiũ scđo loco fructus sp̃s scribit᷑
Si cͦt in dno candeã. ⁊ spe gandeã ⁊ si ganddeĩ pro
nomine dm̃ passus imuriã in his om̃ib aliisq. horuĩ
obtuli . S. ⁊ si rapinã bonorũ meonã cũ gaudio
suscipũ : ⁊ si tͥbulationes. si pauꝑtatẽ. si qualecumq
contimebũ gandens talerẽ. est mͥ ⁊ iste scđo in loco
ex fructib sp̃s fructus. gaudri. N si gaudeã de reb.
scłi. de hononb de dritis falsa st̃ ista gandia. ex
uxnitatib uanitantnĩ. Si uͦ in milis gaudeã ⁊ eridte¬

Expanded text:
 ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium secundo loco fructus spiritus scribitur. Si ergo in Domino gaudeam, et spe gaudeam, et si gaudeam pro nomine Domini passus injuriam; in hiobtuli. Sed et si rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tribulationes, si paupertatem, si qualemcunque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥs ł egentib distribuat boni aliqͥd aꝑis ꝓmandato
ñ solũ cibos uerbi gra. ł pecimã largiat᷑: sed et
affectũ miserandi habeat ⁊ cõpatiendi. Hoc ẽ.
enĩ qđ reqͥrit ab homme ds̃ ut mens ips
ẽ illa quã legimꝰ. Immola dõ sac̾fitĩ liudis :¬
⁊ redde altissimo uota trra. Laudare g dm̃ &¬

Expanded text:
ato non solum cibos verbi gratia, vel pecuniam largiatur, sed et affectum miserendi habeat et compatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsaest illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim
Abbreviated transcription (Latin):
introducat etiã mysticũ sensir sicut ⁊ in hac ser¬
mane quẽ habemꝰ in manib arbitror conuenire
Dęcet enĩ ⁊ utile ẽ. etiã sacerdotib euangłn: offerri
ri participent᷑. & sicut hoc dignũ ⁊ decens. sic et

Expanded text:
introducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc serintroducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc sermone, quem habemus in manibus arbitror convenire. Decet enim et utile est, etiam sacerdotibus Evangelii offerri ri participent. Et sicut hoc decens et
Abbreviated transcription (Latin):
epłis ubi dicit. qr habralũ duos filios habant unũ
de ancilla. ⁊ unĩ de lib̾a. qͥs dubatet hec scołm lit¬
terã stare debere: Certũ ÷ enĩ qr ⁊ isiac de sara.
duo testamt̃a comuertit. Et sare qͥdem sobolem
tanquã in lib̾tatẽ gignentis noui testam̃ti libe¬
ros dicit. agaraut̾ tanquã inseruitutẽ gener¬
rartis trenȩ ierłm filios nominauit. Ostendi¬
mus ut opinor auctoritate script᷑a druinȩ
ex his quȩ in lege scripta st̃. aliqua penitus
refugienda ẽẽ.⁊ catienda ne scđ̾m lit teram
ab euangłi discipłis obseruent᷑. quedam uͦ
om̃imodis ut scripta st̃ obtinendã. alia autẽ
tamen utiliter ⁊ necessiria etiã allegoricum
sensũ. Erit gͦ iã sapientis scribe ⁊ docti de reg¬
scripturę aut abiciat penitꝰ occidentem
lit terã. ⁊ spm̃ in inificantẽ reqͥrat aut con-¬
firmet om̃nniahis. ⁊ utlẽ ac necesariã ꝓbet lit t̃ȩ
doctrinã: aut manente historia oportune ⁊ decent̃

Expanded text:
 Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, duo testamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinenda. Alia autem htamen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de regScripturae, aut abjiciat penitus occidentem litteram et spiritum vivificantem requirat, aut confirmet omnimodis, et utilem aut necessariam probet litterae doctrinam, aut manente historia, opportune et decenter
Abbreviated transcription (Latin):
puto ẽe. pͥmitias caritatis uit diłigã adnm̃ meũ
ex toto corche meõ ⁊ ex tota anma mea. &e ex
ex isto caritatis fructu sco̾o loco habere debeam.
Ut diligã xximũ meũ ficut me ipsũ. Ille g pͥmitix
caritatis dõ offerirt᷑ ꝑ pontificẽ hec nͦ quȩ scđo¬

Expanded text:
e primitias charitatis, ut diligam Dominum Deum meum ex toto corde meo, et ex tota anima, et ex ex isto charitatis fructu secundo loco habere debeam, ut diligam proximum meum sicut memetipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per Pontificem, haec vero quae s
Abbreviated transcription (Latin):
adimplere. Et itẽ alibi. Hentudo gͦ legis est
chlectio. In quȩ utiq omĩa simil que scrip¬
ta st̃ i lege. legẽ nommauit. Hec chrimus
adferentes manditũ de pͥmitiis frugũ ł peco¬
rũ debe etũ scd̾m littam stare. Nunc autẽ
uideamꝰ quomͦ ⁊ illegoricũ: id ÷ sp̃talẽ reci¬
piat intellectũ. Reqͥramus gͦ sicubi in scrip¬
turis p̃ter hȩc de quib supra dictũ ÷ inue¬
nimus pͥmitias nominari Hic enim dixit
Om̃s pͥmitiȩ olei. ⁊ uiii. ⁊ frum̃ti. Norũ omr̃um
pͥmitię quȩ oblata fuerint ante eorũ qͥ ab eis

Expanded text:
is est dilectio , in quo utique omnia simul, quae scripta sunt in lege, legem nominavit. Haec diximus asserentes mandatum de primitiis frugum vel pecorum debere etiam secundum litteram stare. Nunc autem videamus quomodo et allegoricum, id est, spiritualem recipiat intellectum. Requiramus ergo, sicubi in Scripturis, praeter de quibus supradictum est, invenimus primitias nominari. Nec enim dixit: Omnes primitiae olei et vini et frumenti, horum omnium primitiae, quae oblatae fuerint Deo, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
xeccł̃iȩ deserinre: ut de fructib t̾re qͦs ds̃dedit solem
sirũ ꝓducendo ⁊ plunas suad̾ ministrando non
anima habie memoriã dĩt nec cogitare nec credere
qr ds̃ dederit fructꝰ qͦs cepit. qͦs ita recandit quasi
abienos a dõ. Si enĩ a dõ datos sibi eredẽt. sciret utiqi
mumerando sacerdotes honorare dm̃ dedatis et
opintet fierr. ⁊ illa ñ omittere. Uide gͦ diligentius
quomͦ serma dnĩ uult fieri qͥdẽ om̃modis quae
maiora st̃ legis ñ tam̃ omitti ⁊ liȩc quȩ scđ̾m littam

Expanded text:
Ecclesiae deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et oportuit fieri, et illa non omitti . Vide ergo diligentius quomodo sermo Domini vult fieri quidem omnimodis quae majora sunt legis, non tamen omitti et ea quae secundum lit
Abbreviated transcription (Latin):
Snuli modo inuemes etũ de azimis. ⁊ de cȩteris
festorũ dierũ obseruantiis scriptũ. quia gͣ hac
aña sub legis titulo scribunt᷑ in lege necessario.
qr lex ꝑ p̃sentẽ umbrã fut᷑a bona designat᷑. re¬
quirere debeo quȩ sint azima fut᷑or honorum¬
ñ in fermt̃a uet̾i. neq in ferm̃to malitiȩ . s. n
atiis sinceritatis ⁊ ueritatis S. ⁊ de cirrũcisione
scriptũ ÷. Haec ÷ lex circũcisianis Qua gͦ ⁊ circum¬
cisio sub legis titulo censet᷑ : lex autẽ umbra est.
quero qͥd circũcisionis umibra bonorũ cantineat
fut᷑ruir:. ne forte chicat mͥ in umlrra circũcisionis
posito pauliis. qr si circũcidamini xp̃s nob nchil

Expanded text:
li modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum bonorumn in fermento veteri neque fermento malitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione scriptum est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nustificata in semet ipsi. desicłabilia super¬
aurũ ⁊ lapidẽ p̃ciosũ minis. ⁊ culciora suꝑ mel
⁊ fanũ. Nis̃ gͦ eent singła ista a semet ipsis diu̾sa :
ñquã utiq ꝓpͥaᷤᷤ unicuiq script᷑a diuna differen¬
tid indidissȩt᷑. ut abiud de lege dm̃ hiceret. aliud
de mandato. aliud de nistificationib: alrad de
nidiciis. Est gͦ ut ex ins ostendimꝰ aliud lex. aliud
p̃ceptui. aliud testimomũ. aliud iustificatio. aliud
iudicnĩ. S ⁊ in ipsi lege eidentior houĩ differentia
nes. ⁊ p̃cepta. ⁊ testimonia. ⁊ nidicia quę p̃cepit
dñs moysi. Cũ gͦ ita se hab̾e. ⁊ hisa se mincem
differre distinetiganb legis ipsius destimoniis ad pro¬
bentur: diligentꝰ debemꝰ intendẽ his quȩ rectant᷑
ex lege. qr sicubi scribit᷑ uerbi gr̃a hoc÷ mandatũ.
ñ continuo mandatũ lexaccipienda ẽ. uł sicub
nes gut lex. aut mandatũ putandȩ st̃. Similiter
aut̃ ⁊ sicubi scriptũ ÷ testimoniũ ⁊ iudicia. ñ confuse

Expanded text:
esiderabilia superaurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et favum . Ni ergo essent singula ista a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia nes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex accipienda est. Vel sicubi nes, ut lex aut mandatum putandae sunt. Similiter autem et sicubi scriptum est, testimonia aut judicia, non confusa
Abbreviated transcription (Latin):
plusquã scribarum ⁊ phariscorũe Si illi de fru¬
ctib t̾rȩ suȩ gustare ñaudent pͥusquã pͥmitias
sacerdotib offerant. ⁊ leuitis decimas separert :¬
⁊ ego inchil lorũ faciens. fructib tre ita abuĩ¬
tar ut sacerdos nescutꝰ. leuites iggnoret. drui¬

Expanded text:
plus quam scribarum et Pharisaeorum ; et illi de fructibus terrae gustare non audent, priusquam primitias sacerdotibus offerant, et Levitis decimas separent: ego autem nihil horum faciens, fructibus terrae ita abutar, ut sacerdos et Levita et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ idõ hȩc nob̃ scđm litterã custodienda st̃ Item
abibi. fuste inqͥt sectare qđ iustũ ẽ. quid opꝰ est
in his alleganiam. querere. cũ aedificet etiã littera :.
Ostendimꝰ gͣ ẽe᷑ quedã quȩ omm̃o ñ st̃ feriunda
scd̾m lit terã legis. ⁊ ẽe. quȩdã quȩ allegoria penitꝰ

Expanded text:
o haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus ergo esse quaedam quae omnino non sunt servanda secundum litteram legis, et etiam quaedam quae per allego
Abbreviated transcription (Latin):
et si qͥd ÷ qđ exercetur
m terris. s. ⁊ si quis perubia cuiuscũq pecoris nu¬
triat᷑. offerat ex his dõ om̃e qđ pͥmũ ẽ. id: ad sa
cerdates deferat. Deo enĩ offerri dicit qđ sacerdo¬
tib datur: Et hoc ÷ qđ docemur er lege. qt nemo
licite nec legitime utat᷑ fructib quostr̾a ꝓduxit:
nec animantib quȩ pecutũ ꝓtubt partꝰ. nnsi ex
singł̃is oͥbrusq dõ pͥmitiȩ. id: sacera̾otib osterantur:
Hanc gͦ legẽ obserurri etũ scđm lit terã sicut
et abia ñnulla necessiriũ prito: Sunt enĩ aliqͥnta
legis nandata quȩ etiã nom testam̃ti discipłi ne¬
cessira obseriutione custodrunt. Et si indet᷑. pͥris

Expanded text:
et si quid est quod exercetur in terris, sed et si quis peculia cujuscunque nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quibusque Deo primitiae, id est, sacerdotibus offerantur. Hanc ergo legem observari etiam secundum litteram, sicut et alia nonnulla, necessario puto. Sunt enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria obser
Abbreviated transcription (Latin):
caucris ÷ͥ herbã poa maculata es in conspectu meo in
iniqͥtatib tius dicit dnĩs. Ergone arbitranddũ : qi anima
peccatrix nitro conata sit purgare maculas suadu et
assumens poa quȩ nascit᷑ ex t̾ra. ĩmimchciã delictorũ
a se mundai e comauerit: unde nẽ ad es loqͥt sermo

Expanded text:
 poam, maculata es in conspectu 867 meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Ergone hoc arbitrandum est, quia anima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ons. An id qđ ÷ ueriꝰ astimandũ ÷ qr ut saera uolu¬
nuna om̃i uirtute st̃ plena ita ⁊ dĩ sermo omĩ
uirtute sit plenꝰ. ⁊ habiͨtat istiꝰmodi fortitudinem
quȩ possit purgare incia: ⁊ sordib defricatis. ad
⁊ efficax. ⁊ acutꝰ suꝑ omc̃m gladiĩ utriq acutim
⁊ reliqͣ. Ea qͥb doceni᷑ ꝓ passionib aniniȩ remedia
hab̾e sermonẽ.xc̾. in eo intrũ. eẽ. poã. qͥb sordes
abluant᷑. Neq uͦ ꝯmĩe peccatũ intro sermonis. &
popã potest mmnidari: s. st̃ aliqͣ delicta quȩ ñ indi

Expanded text:
s. An id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis, ad et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emundari, sed sunt aliqua delicta, quae non ind
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ malagina ĩponere. neq oleũ. neq alligat᷑as.
s tra ur̃a deserta. ciuitates ur̃e igni exustȩ. sic st̃
qͣdã peccata quȩ aminã sendidant. ⁊ indigent
homme qͥ habeat poam itriq sermonẽ. Alia
uͦ talia st̃. ut ñ possint supͣ dicti sermoniis urtu¬
te curar. Neq enĩ sordb cõparant᷑. iccuro sciens
differentiaᷤᷤ peccatoꝵ ꝑ isaiã dñs dicit. Larabit dñs
sorides filioꝵ sion ⁊ filiarũ: ⁊ saniguinẽ mdabit
De medio eou spũ iudicii. ⁊ spũ cõbustionis. Sor¬
des ⁊ sangumẽ. sordes spũ iudicii. sanguinẽ spĩ cõ¬
bustionis. Si peccasti. ⁊ peccatoꝵ sorde pollutus es
lauabit drĩs soides filiorũ ⁊ filiarũ sẏon. ⁊ sanguine
emundabit de medio eorũ. Sin aut̃ percatũ morta¬

Expanded text:
gaturas, sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermonis virtute curari, neque enim sordibus comparantur. Idcirco sciens differentias peccatorum, per Isaiam Dominus dicit: Lavabit Dominus sordes filiorum Sion in sanguine. Emundabit 868 de medio eorum spiritu judicii, et spiritu combustionis sordes et sanguinem . Sordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, Lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum, spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
anima quã dulcẽ ipse coñsidat. ⁊ ait. Quo mͦ conu̾sa
es in amaritudinẽ uitis abiene : Qđ dicit tale ẽ. figo feci
pedes qͥb ingrederet᷑ martale genꝰ. Qua causa factũ ÷
ut clandicent plurimus. Ego feci oĩia m̃bra ualida
atq integra. quomꝰ udeo in multis debilia atq inutilia.
Unde debemꝰ magnoꝑe laborare: ut qͦmͦ delinquentes
portauimꝰ imaigine t̾restris. ita ad penitentiã. conusi.
portemꝰ imaginẽ celestis. ad quã ⁊ uniusa condita creata
ẽ ob cuiꝰ in malũ conu̾sationẽ nc̃ peccantes sermo
cormpiens. ait Quomͦ cenu̾sa es in amaritudinẽ uitis abicne
Ego aut plantaui ea fructifera uniu̾sã uerã. Et ante diximꝰ:
⁊ nc̃ eadẽ pleniꝰ ut intelligatis repetimꝰ: qr bonã plan¬
tauit uineã homins animã: s ipsa uicio suo ad usus con¬
tutoris depͥuata sit uoluntate. Ego aut̃ piantaui te ii¬
tem fructiferã uniu̾sã uerã. N ex parte uerã ⁊ m̃dacẽ

Expanded text:
dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra valida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Unde debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum condita creatura est, ob cujus in malum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem plenius ut intelligatis, repetimus, quia hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem
Abbreviated transcription (Latin):
miledici consuetutinem resccare. qui etiom si non
ex corde maleditant᷑. etiã si non uoto et animo in¬
iniquo proferant maledicta: tamen unmminditia
labiorum scđ̾m isaiȩ uerbum et inqumintenta
oris meurrunt. Iste tamen qui bicet mitre iłitide.
et agẏptio tamen ꝓgenitus: patre. exiit et nomi¬
nans nomen malediit. de quo ego puto qqͣ nisi
episcopi uocẽ minime abicut᷑. sicut e contͣrio intdũ
fit. ut aliqͥs ñ recto iudicio eooũ qͥ p̃sunt ab acli¬
depellat᷑. ⁊ foras̃ mittat᷑ s si ipse ñ ante exit. hoc
ẽ. si nͣ ita xgit ut mereret᷑ exire. nichil leditur
in eo qđ non recto iudcio ab hominib uidetur
expulsus. ⁊ ita ficut mt̾dũ ille qͥ foras nuttit᷑ intus

Expanded text:
maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non ex corde maledicant, etiamsi non voto et animo iniquo proferant maledicta, tamen immunditiam labiorum secundum Isaiae verbum et inquinamenta oris incurrunt. Iste tamen, qui licet matre Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, exiit, et nominans nomen maledixit, de quo ego puto quod nisi episcopi vocem minime abjiciatur, sicut e contrario interdum fit ut aliquis ndepellatur et foras mittatur, sed si ipse non ante exiit, hoc est, si non ita egit ut mereretur exire, nihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus, et ita fit ut interdum ille qui foras mittitur, intus
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. in domo patris mei mansionres i milte st̃. pos¬
sunnis adhuc aditere etia illuã qđ neta prerati simi¬
lis: mteriȩ quȩ ign consunt᷑. quã adificaripauiꝰ
ligna fȩnũ. stipulã. In quo manifeste ostenditur
ẽẽ. qurdã peccata lera ut stiprile cõparent᷑. cui
utiq ignis illatus dir ñ potest imorari. alia uͦ feno
ẽe similia. quȩ ⁊ ipsa ñ difficulter igins absunsatͦ
uerũ aliquanto tarcrus tamen quã in stpulis inm̃o¬
retur. alia uͦ ẽẽ. quȩ lignis conferant᷑: m qͥb. pro
qualitate criminũ chutiũ et grande paululũ tem¬
pus ignis muenat. Ita gͦ unũ quodq pecctum.
ꝓ qualitate uel quantitate sin penarũ mila ꝑsoluit
Uerũtamen qͥd opus÷ fidedib. e his qui cognoups am
de penarũ qualitatib cogitare: quid opus ligna.
quid fenũ. qund uel ipsam stipulam fundam̃to ap̃i
Nam si accefferit ad stipulam: exstipula fauillas red
Haec a nobis dicta sint pro his qui negligint mis

Expanded text:
t . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari Paululigna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis illatus diu non potest immorari; alia vero feno esse similia, quae et ipsa non difficulter ignis assumat, verum aliquanta tardius tanquam in stipulis immoretur; alia vero esse quae lignis conferantur, in quibus pro qualitate criminum diutinum et grande pabulum ignis inveniat. Ita ergo unumquodque peccatum pro qualitate vel quantitate sui poenarum justa persolvit. Verumtamen, quid opus est fidelibus et his qui cognoverunt Deum de poenarum qualitatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, quid vel ipsam stipulam fundamento ChriNam si accesserit ad stipulam, ex stipula favillas reddHaec nobis dicta sint pro his qui negligunt oris
Abbreviated transcription (Latin):
gularis lapis ap̃s iłis: Quod autẽ possit aliquando
domus ista destrahi. hoc est hiiusmodi aedificatio in¬
cidere peccatũ: audi apłs paulus quo medo de ta¬
libus cdicit. Ut sapiens architectus fundam̃tum inqͥt
posui:. aliis supra aedificat. Unus qͥsq autẽ uideat
quomodo suꝑ aedificet. fundam̃tum eium aluto

Expanded text:
gularis lapis Jesus Christus? Quod autem possit aliquando domus ista distrahi, hoc est, hujusmodi aedificatio incidere in peccatum, audi apostolum Paulum, quo modo et alibi dicit: Ut sapiens architectus fundamentum, inquit, posui, alius superaedificat; unusquisque autem videat quomodo su
Abbreviated transcription (Latin):
nosmet ipsos ⁊ ligna cãponũ. quȩ fructũ suũ ꝓducunt.
Q ue st̃ ista ligna cãpoñ Dicet fortassis auditoi. qind
iterũ hic uerenilogus agit. qͥ undecũq u̾ba cõquirit
ut explanationẽ lectionis effugiat᷑. quomͦ int noseẽ.
ligna docebit ⁊ arbores. S si ñ temere obtrectes.
facere: neꝗ arbor mala fructũ bonũ facere. Habemꝰ
arbones int nos siue bond siue mila. ⁊ quȩ bon&
ft. fiuetꝰ malos afferrȩ ñ posst̃. sic̃ quȩ male st̃ fiuct᷑
ñ afferent bonos: Uis tͥ ⁊ arborũ ipsarũ uocabula qua
nos intͣ st̃ ⁊ appellationes expediã: Non ẽ. ficus. nec malũ
nec uitis. s una arbor iusticia uocat᷑. aba prudentia.
alia fortitudo: alia tẽꝑantia nominat᷑. Et si uis
maioiẽ adhuc arboru multitudinẽ disce qͥb for¬
tasis dignꝰ putabt᷑ constꝰ paraclisus d̃: fst enĩ arbor ĩ bi¬

Expanded text:
nosmetipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camporum, dicet fortassis auditor: quid iterum hic seminiverbius ait? Quid undique verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, facere, neque arbor mala bonum fructum facere . Habemus ergo arbores intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos afferre non possunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne putab
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sac̃idos ⁊ leuita domos suas seꝑ habent redeptione¬
S cd̾m spũalẽ intelligentiã sac̃dos mens dõ conserrtta ar̃
⁊ leuita appellat᷑ is qui indesinent̃ assistit dõ. ⁊ uoluntia
eiꝰ uniustrat. Perfecto gͦ incellectu ⁊ oꝑe in fide ⁊ actib
sac̃dos i leuita accipiendꝰ ẽ. Bac itaq ꝑfecta menti si
accidert aliqͥndo domũ quã hubet ñ mami factam
cet̃nã in cęlis uendere. ⁊ in marui altenꝰ dare. sicut
cantigit aliqͣndo magno patͥarchȩ dauuid cum de
teclo suo unȩ athei aspexit uxorẽ. statim eam redemit. statĩ
reparat: statim enĩ dicit peccaui. Immo uͦ adhuc aliqͥd sub¬
timus in hoc sensu debemꝰ inspicere: qͦmͦ domꝰ sac̃dotum
⁊ leuitarũ. id ÷ ꝑfectarũ mentiũ sẽꝑ̃ delicta redimant᷑. seꝑꝙ¬
i urgent᷑. Si qͣndo script᷑as duunas legimꝰ. ⁊ scõꝵ patrum
in his deficta aliqua recensemꝰ. si scd̾m puuli apłi sentenitĩ

Expanded text:
abet redemptionem, spiritalem intelligentiam. Sacerdos mens Deo consecrata dicitur; et levita appellatur is qui indesinenter assistit Deo, et voluntati ejus ministrat. Perfectio ergo in intellectu, et opere in fide et actibus sacerdos et Levites accipiendus est, huic itaque perfectae menti si acciderit aliquando domum quam habet non manufactam aeternam in coelis vendere, et manus alterius dare, sicut contigit aliquando magno patriarchae David cum de tecto suo Uriae Ethei aspexit uxorem, statim eam redimit, statim reparatur, statim enim dicit: Peccavi; imo vero aliquid adhuc sublimius in hoc sensu debemus inspicere. Quomodo domus sacerdotum et levitarum, id est, perfectarum mentium semper delicta redimantur, semperque purgentur, si quando Scripturas divinas legimus, et sanctorum Patrum in his delicta aliqua recensemus, si secundum apostoli Pauli sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
stipulam. hoc est opera pecrari. Quae qui adificat.
sine dubio uendit domum suam emptori pessimo
zabulo: a quo unus quisq peceantium prati
um consequitur. satisfactionem desiderii sui.
Noc si forte incurrerit abqruis quod absit:
cito redimat cita reparet dum tempuis
reparandi. dum poenitentiae locus est: de¬
derecantes ne in coimimine ateriiae do¬
mus habitatione fraudemur. sed digr
habeamur recipi in aeteri.ia tabernacula¬

Expanded text:
stipulam, hoc est opera peccati, quae qui aedificat, sine dubio vendidit domum suam emptori pessimo diabolo, a quo unusquisque peccantium peccati pretium consequitur, satisfactionem desiderii sui, hoc si forte incurrerit aliquis, quod absit, cito redimat, cito reparet dum tempus est reparandi, dum poenitentiae locus est, deprecantes in commune, ne aeternae domus habitatione fraudemur, sed digni habeamur recipi in aeterna tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
locis qđ sermo diumꝰ maioire qͦdã sac̾nito noninet
domũ: ut cũ dicit de iacob ⁊ qͣsi ꝓ lauide ipsꝰ ponit.
erat enĩ inqͥt iacob homo simplex habitans ni domo.
& iterũ muenio de obstecricio hebreoiũ scrptũ et q
inqͥt tonebant dnm̃ obstetrices: fecerint sibi domos:
Uidemꝰ gͦ qđ obstetricib qͥdẽ faciendarũ domorim
causa fuerit timor dei: iacob uͦ simplicita ⁊mno¬
centua causã dederit ut habitaret domii: Denuq
Domũ habemꝰ ñ manu factã.: at̃nam in cęlis. Hac õgͦ domꝰ
quã acdificare nemo potest: nͥ timeat dm̃. Nȩc ẽ. domus.
quã extruere ł habotare nemo potest. nͥ in simplicitate
bene aclficauerit. ⁊ domũ sibi cȩbestẽ bene agendo. et
bene uuendo ac recte credendo construrerit. incurrar
alicuius peccati debitũ. ⁊ hanc crudelisimo feneratore
legs latous accurnt᷑. ut int᷑ certũ tẽpus redimi posit
inteduot potest. quẽ uenit uocare dñs anniĩ acceptum

Expanded text:
cis, quod sermo divinus majore quodam sacramento nominat domum, ut cum dicit de Jacob, et quasi pro laude ejus ponit: Erat enim, inquit, Jacob homo simplex habitans domum . Et iterum invenio de obstetricibus Hebraeorum scriptum: Et quia, inquit, timebant Deum obstetrices fecerunt sibi domos . Videmus ergo quod obstetricibus quidem faciendorum domorum causa fuerit timor Dei: Jacob vero simplicitas et innocentia causam dederit, ut habitaret domum; denique Domum habemus non manufactam aeternam in coelis . Haec est ergo domus quam aedificare nemo potest, nisi timeat Deum; haec est domus quam exstruere, vel habitare nemo potest, nisi in simplicitate bene aedificaverit, et domum cibi coelestem bene agendo, et bene vivendo ac recte credendo construxerit, incurrat alicujus peccati debitum et hanc a crudelissimo feneratori legislatoris occurrit, ut intra certum tempus redimi possitintelligi potest, quem venit vocare Dominus annum acceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ suꝑ tr̃am ambulantes. conu̾satione habent in csta
de qeub. dicit apłs. Dei atlificatic estis: Ceceri aut̃ in uicis
amelus. Nli fortasis qui ubi habit aiui nurant in terra
inuentur ⁊ m illa t̾ra quã mansuets dñs ꝓonictit dicons¬
domos si forte aliemi sic̃ supͣ exposuimꝰ lapsus accidert᷑¬

Expanded text:
ntes, conversationem habent in coelis; et de quibus dicit Apostolus, Dei aedificatio estis . Caeteri autem in vicis cundus, illis fortassis qui sibi habitaculum praeparant in terra viventium, et in illa terra quam mansuetis Ddomos, si forte aliquis sicut supra exposuimus lapsus accider
Abbreviated transcription (Latin):
rit dm̃ s. tantũ posiiit. qui nomnuns maledtirit
⁊ reliquit in mecho uel de dõ uel de hominẽ sus¬
picandũ. Unde m indet᷑ iccirto noluisse apte de
dõ ꝓmuncure. ne de hominib uideret᷑ drdise li¬
centum. & idõ uel de dõ uel che homiine siliisse
ut dhe utraq caueret᷑. cerũ qm sententian apti
ꝓposimus qua dicit maledicos a regno qi exdude¬
ndos. aliqͥd xxposcit iste sermo solacii. ne omnino¬
idis deꝑationem uideam᷑ inchicere his qui cetiiana
pene maledicendi consirtudine rapnint᷑: ⁊ ori
suo adinbere custodiã uel ostiũ negligunt. Fromis¬
fionis future ñ unus modus. neq smplex species.
s. sicut docuit ipse dñs in euangłio. Beatos dicit

Expanded text:
rit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, rit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse, ut de utroque caveretur. Verum quoniam sententiam Apostoli proposuimus qua dicit maledicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere custodiam vel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicut docuit ipse Dominus in Evangelio cum beatos dicit
Abbreviated transcription (Latin):
spm uͦ aegyptꝰ ẽ. Qd gͦ ÷ utruisq litigantibus Necessario ille
⁊ cũ maledicto nominat. Negat emenͫ erettcoem
etiã in ꝓximũ apłi parili sententia a regno dci
excluditur. Uide enĩ quomͦ dicit apłs. Nolite erra¬
re. Neꝗ forncarii. neq adulteri. neq molles noq
masculorũ concubatonres. neq fures. neq auari.
neꝗ miledicr: regnũ dĩ possidebunt. Uide inter
quȩ crimina: inter adulteros. inter nusculotũ
concubites. inter auaros quos alibi dicit idobis
seruentes. etiã mabedicos ipsos postposut a reg¬
no dei. ⁊ cũ illis pariter excbust Uideant gͣ si qui
os suũ cotidiana pene consuetudine hoc icio
consuescunt. qͥd eis ꝑnculi inmineat᷑. putantes
eñ leue et facibe hoc ee̾ peccatũ. ñ facile eniens:
s. considerent apłm quomodo maledicũ pumre
ibet. Uncte & ego ualde admiratus sũ qđ in lce
loro quẽ habennis in manib. script᷑a ñ apte desig¬
nauit qr iste qui ex agypto genus ducit malednoe¬

Expanded text:
 Aegyptius. Quid ergo est utrisque litigantibus necessarium? Illet cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem etiam in proximum, apostoli Pauli sententia a regno Dei excluditur. Vide enim quomodo dicit Apostolus: Nolite errare, neque fornicarii, neque adulteri, neque mosculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerent Apostolum, quomodo maledicum a rejubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixe
Abbreviated transcription (Latin):
õs quã in qͦ noninat᷑: dubitare ñ possimꝰ. Nestat u.
ostendamꝰ multo ee. gͣuius ⁊ acciꝑe peccatũ. ⁊ habere
secũ. quã morte multari. Mois quȩ pene causa infert᷑
ꝓ peccato: purgatio ẽ. peccati ipstus ꝓ qͦ iubet᷑ inferri
A bsoluit᷑ gͦ peccatũ ꝑ pęna mortis. nec suꝑ est aliqͥd. qđ¬

Expanded text:
t ut ostendamus multo esse gravius accipere peccatum et habere secum quam morte mulctari. Mors quae poenae causa infertur pro peccato, purgatio est peccati ipsius pro quo jubetur inferri. Absolvitur ergo peccatum per poenam mortis, nec superest aliquid q
Abbreviated transcription (Latin):
litigantes. unũ ex integro isrłitam qͥ litigauit qͥdẽ s ñ
percauit.: istũ uͦ cuiꝰ percatũ designat maxima ex parte
mixtũ ẽẽ. agẏptio genere inhicat. adũsũ que̾ btigat isrłita
& foite cõpetenter ⁊ rationabilit̾ litigat. Nã ⁊ in exodo isrłita¬
hiodie si u̾itatẽ defendã. si pugne̾ ꝓ accłastica fide acdu̾sum
cũ qͥ ex parte qͥdẽ credit xp̃o. ⁊ recipit script᷑as s. ñ integre
sensũ earũ nͥ fideliter recipit. litigo adu̾sũ eũ qͥ ex matre
qͥdẽ isrłita᷑. ex patre uͦ agtyptiꝰ. Si qͥs gͦ ⁊ fidei credulitate

Expanded text:
litigantes, unum ex integro Israelitam, qui litigavit quidem, sed non peccavit; istum vero cujus peccatum designat, maxima ex parte istum esse Aegyptio genere indicat adversum quem litigat Israelita: et forte competenter et rationabiliter litigat. Nam et in Exodo Isrhodie si veritatem defendam, si pugnem pro ecclesiastica fide adversum eum qui ex parte quidem credit Christo, et recipit Scripturas, sed non integre sensum earum, nec fideliter recipit, litigo adversum eumdem qui ex matre quidem Israelita est, ex patre vero Aegyptius. Si qui ergo et fidei credulitate
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad patrẽ sinĩ iacob: cũ uellent assumere secuin¬
patrẽ. Ambos filios meos occide: nͥ reduxero ad te
beniamn. Iudad uͦ ait. łeccator ero in te: nͥ redduxero
filnuĩ tanꝗͣ qͥ leuioiẽ elegent pęnã. iude ũ tradidit.
sciens gͣuius eẽ. qđ elegerat. Hoc gͥ mͦ conuementer¬

Expanded text:
tes ad patrem suum Jacob, cum vellent Benjamin secupatrem: Ambos filios meos occide, nisi reduxero ad te Benjamin . Judas vero ait: Peccator ero in te, nisi reduxero filium, tanquam qui leviorem elegerit poenam, Judae vero tradidit, sciens gravius esse quod elegerat. Vis et de Evange
Abbreviated transcription (Latin):
dem cnstetis ⁊ ualle artificis. ciligenter istassce rui
teniuras ia tẽꝑare de potre ⁊ filio sermonẽ et
cemiungere ubi aortet᷑. ⁊ rursũ ubi cc̃petit sepa¬
rare. ut neq due m̃sure aliqͣndo desint᷑. neq. umꝗ
nͥ unꝰ panis appireat. ducderi gͦ panes ex ista simla
fieri mandant᷑ sed̾m nirerũ tribirũ que t̾c̃ erant
carnalis isrł̃.m quo mͥ uidet᷑ farmi totius nature
rationabibis comienire. duodeci ñaꝙ putant᷑ esse
generales ordimes rtionalnbis creature. quorum
ondo regalis qͥ nidas nominat᷑: alnus erat cuido sacer¬
totalis. ⁊ leui appellat᷑. Erat ⁊ alius ardo iude icinus
qͥ bemanim dr᷑ in quo orcline tẽplũ dĩ ⁊ altare
collocatũ ÷ fst ⁊ alius orda isachar ⁊ tabulon. ⁊ efrẽ:
alii &ͦq quos nominatim designat script᷑a churra :
quoaũ ratronẽ ñ ÷ nr̃ tẽpons explicare. Et tam̃
uniuscuuisq trib ł oidims panis ante dnm̃.
& ucet ss aitua tͥb. quȩ ñ ex libera s. ex coneubini

Expanded text:
dam pictoris, et valde artificis est, diligenter istas servare mensuras, et ita temperare de Patre et Filio sermonem, conjungere ubi oportet, et rursum ubi competit separare, ut neque duae mensurae aliquando desint, neque unquam non unus panis appareat. Duodecim ergo panes ex ista simila fieri mandantur, secundum numerum tribuum quae tunc erant carnalis Israel, in quo mihi videtur forma totius naturae rationabilis contineri: duodecim namque putantur esse generales ordines rationabilis creaturae, quorum ordo regalis, qui Judas nominatur; alius erat ordo sacerdotalis, et Levi appellatur; erat et alius erat ordo Judae vicinus, qui Benjamin dicitur, in quo ordine templum Dei et altare collocatum est; alius ordo Issachar, et Zabulon, et Ephraim, aliique quos nominatim designat Scriptura divina, quorum rationem non est hujus temporis explicare. Est tantum uniuscujusque tribus vel ordinis panis ante Dominum, et licet sit aliqua tribus quae non ex libera, sed ex concubina
Abbreviated transcription (Latin):
s cuiꝰ m̃sure st᷑ iste decimȩ ñ cõphendit: cũ utique
consequeris fuisset de qͣntitate simibe cunꝰ dua deci
mas sumi iubebat. nominare m̃surã. quę gͦ ista
numeri ex ipso ratio ⁊ origo consurgit. Cõpetenter
gͥ auctor ⁊ origo om̃iũ dr sub hoc numero uidetur
ostendi .S. si in xccła de solo patre loqͣr. et ipsius
soliꝰ laude̾ ꝓferar. uniꝰ decinie pane̾ feciaut si de
apo selo fecero sermonẽ.⁊ ipsiꝰ enumerauero
passionẽ ⁊ resurrectionẽ p̃dicauero: umꝰ decurite
obtuli panẽ. si uͦ dixero q pat᷑ in fibo ÷ ⁊ fibꝰ in
panẽ. panẽ uerũ qͥ uitã dat huic mundo. Herctici
ñ faciunt de duab decimis unũ panẽ. Negant enim

Expanded text:
sed cujus mensurae sint istae decimae non comprehendit, cum utique sed cujus mensurae sint istae decimae non comprehendit, cum utique consequensmas sumi jubebat, nominare mensuram. Quae ergo ista tur, totius enim numeri ex ipso ratio et origo consurgit. Competenter igitur auctor et origo omnium Deus sub hoc numero videtur ostendi. Jam si in Ecclesia de solo Patre loquar, et ipsius solius laudes proferam, unius decimae panem feci; aut si de Christo solo fecero sermonem, et ipsius enumeravero passionem, et resurrectionem praedicavero, unius decimae obtuli panem. Si vero dixero quia Pater semper cum Filio panem, panem verum qui vitam dat huic mundo . Haeretici non faciunt de duabus decimis unum panem, negant enim
Abbreviated transcription (Latin):
in genesi qđ abrahã patarcha angłos suscepit hospatiot
similit̾ aut̃ ⁊ loth.s. abralu̾ qͥ meritis pͣcelbebat. panes
milã ex farma panes hospitib apposiit. ñ qđͣ ita pouꝑ
ẽẽt ut ñ habuerit simila qͥ in diuitiis ñ inferior patruo
seribat᷑ .s. utriusq meritoa differentu ꝑ hec designat᷑
indicia. qđ is qͥde̾ cui erant a dnõ mẏsteri reuelanda:
⁊ ad quẽ dicebat᷑. ñ celabo puero meo abrã qđ factur usᷤᷤ
.sũ. qͥ imbuendꝰ erat ͤ dorendꝰ de occultis ⁊ secretis dĩ:
ille panes ex simila scribit᷑ habuissẽ. ille uͦ ad quem
nichil sacram̃ti deferelut᷑ s. ratio p̃fentis intioniꝰ sabu¬
tis ⁊ uite panes cõmunes ex sola farma scribit᷑ habrusse
cauteq disserere. panes ex simila offers dño. Si uͦ com¬
munib uteris ad popłm monitis ⁊ morale̾ seis tantũ¬
modo locũ contractare qͥ ad om̃s ꝑtinet: cõmunem te
obtulisse noueris pane̾. s. uideamꝰ u̾i que sit confecao

Expanded text:
esi quod Abraham patriarcha angelos suscepit hospitio, similiter autem et Lot; sed Abraham, qui meritis praecellebat, panes milam, ex farina panes hospitibus apposuit, non quod ita pauper esset ut non habuerit similam, qui in divitiis non inferior patruo scribitur, sed utriusque meritorum differentia per haec designatur indicia, quod is quidem cui erant a Domino mysteria revelanda, et ad quem dicebatur: Num celabo a puero meo Abraham quod facturus sum? qui imbuendus erat et edocendus de occultis et secretis Dei, ille panes ex simila scribitur habuisse; ille vero ad quem nihil sacramenti deferebatur, sed ratio praesentis salutis et vitae, panes communes ex sola farina scribitur habuisse cauteque disserere, panes ex simila offeres Domino; si vero communibus uteris ad populum monitis, et moralem scis tantummodo locum tractare qui ad omnes pertinet, communem te obtulisse noveris panem. Sed videamus jam quae sit confectio