comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nectissimo frĩ benigno
archiep̃o: Pelagius ep̃c. Lec¬
tis fr̾nitatis tuȩ litteris ui¬
gorem fidei tue quẽ dudũ
noueramus agnouimus:
congratulantes dilectioni
tuȩ qd̾ ad custodiendum
gregẽ xp̃i pastoralem cu¬
ram uigilanter impendis:
& pro tͥ subditis sollicitus existis. Ad nr̃am enim
leticiam et benefacta ꝑueniunt: et si aliqͣ secus
quã oportet ꝓuenerint non modico nos merore
conturbant. Magnã enĩ gratulationẽ diuina
concedit gr̃a quando tribuit int̾ nos & saluta
ad pacifccorũ studia facit preoptata. Exigit gͦ
ep̃m tͣnsire aut mutare de ciuitate in ciuitatem
dũ quidã canones ut tͥ uidentur hoc fieri prohi¬
beãt Significasti etiam literis tiuis queda frm
nomine & actu dei seruũ causa utilitatis te uel
le mutare in locũ et cuitatẽ defuncti. licet qͥdã
dis habuisses. Quaꝓpt̾ scias fr̃ dilectissime ali-¬
ud eẽ causã necessitatis & utilitatis. & aliud cau¬
sam presũptionis & propͥe uoluntatis. Non gͦ

Expanded text:
ectissimo fratri Benigno archiepiscopo Pelagius episcopus. Lectis Fraternitatis tuae litteris , vigorem fidei tuae, quem dudum noveramus, agnovimus, congratulantes Dilectioni tuae, quod ad custodiendum gregem Christi pastoralem curam vigilanter impendis, et pro tibi subditis sollicitus existis. Ad nostram enim laetitiam et benefacta perveniunt ; et si aliqua secus quam oportet provenerint, non modico nos moerore conturbant. Magnam enim gratulationem divina concedit gratia , quando tribuit inter nos et salutarad pacificorum studia facit praeoptata. Exigit ergepiscopum transire, aut mutare de civitate ad civitatem, dum quidam canones ut tibi videtur hoc fieri prohibeant. Significasti etiam litteris tuis, quemdam fratrem, nomine et actu Dei Servum, causa utilitatis mutare te velle in locum et civitatem defuncti, licet quidam dis habuisses. Quapropter scias, frater dilectissime, aliud esse causam necessitatis et utilitatis, et aliud causam praesumptionis et propriae voluntatis. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tot prohibitiones impune posse temptari. Continne¬
sunt tẽpora. Si ab infantia eccłasticis ministe
riis nom̃ dederit. & int̾ lectores usq ad uicesimũ eta¬
tis annũ continuata obseruatione ꝑduret. Si maior
iã et grandeuus accesserit qui tam post baptisimũ
statim diuine militiȩ desiderat mancipari siue int̾ lec¬
tores siue inter exorcistas quinquenno teneatur. Exin
accolitus uł subdiaconꝰ quatuor annis sit. & sic ad bene¬
dictionẽ diaconatus si meretur accedat. In quo ordine
quinq annis si inculpate se gesserit adherere debebit
Exinde suffragantib stipendiis ꝑ tot gradus datis ꝓprie
si eũ exactior ad bonos mores uita ꝑdux̾it. sũmũ pontifi¬
catũ sperare debebit: hac tam̃ lege seruata ut neq di¬
gamus. neq uiduȩ maritꝰ. neq penitens ad hos gradus
possit admitti. Sane etiã defensores eccłȩ qui ex laicis
fiunt: supͣdicta obseruatione teneantur si meruerint

Expanded text:
tot prohibitiones, impune tentari. Contumetot prohibitiones, impune tentari. Contumesunt tempora. Si ab infantia ecclesiasticis miniriis nomen dederit, et inter lectores usque ad vicesimum aetatis annum continuata observatione perduret; si major jam et grandaevus accesserit: qui tamen post baptismum statim se divinae militiae desiderat mancipari, sive inter lectores sive inter exorcistas quinquennio teneatur. Exinde acolythus, vel subdiaconus quatuor annis sit, et sic ad benedictionem diaconatus, si meretur, accedat. In quo ordine quinque annis si inculpate se gesserit, haerere debebit. Exinde suffragantibus stipendiis, per tot gradus datis proprisi eo illum exactior ad bonos mores vita produxerit, summum pontificatum sperare debebit; hac tamen lege servata, ut neque digamus, nec viduae maritus, neque poenitens ad hos gradus possit admitti. Sane ut etiam defensores Ecclesiae, qui ex laicis fiunt, supradicta observatione teneantur, si meruerint
Abbreviated transcription (Latin):
talis accedat. ut & nom̃ etas impleat. & meritũ pro¬
bitatis stipendia ante acta testentur. iure inde sum¬
mi pontificis locũ sperare debebit. Facit hoc ninia
remissio sacerdotũ nrõꝵ qui pompã multitudinis
querunt. et putant ex hac turba aliquid sibi digni¬
tatis adquiri. Hinc passim numerosa popłaritas
etiã his ubi solitudo ẽ taliũ repꝑitur dũ parroechias
extendi eupunt. aut quib aliud prestare ñ posst
diuinos ordines largiunt᷑. Quod oportet districti sẽꝑ
ẽẽ iudicu. rarũ est enĩ om̃e quod magnũ est.
rom̃ nos nequid meritis dilectionis tue dero¬
tũ eoꝵ qui in ea prountia st̃. s etiã qui uicinis dilec¬
tionis tue proumtiis adiungunt᷑. Sciet quisquis hoc
postposita patrũ et apłice sedis auctoritate neglex¬
erit a nob̾ districtius undicandũ ut loci sui minime
dubitet sibi non contristare rõnẽ. si hoc putat post

Expanded text:
talis accedat, ut et nomtalis accedat, ut et nombitatis stipendia ante acta testentur. Jure inde summi poremissio consacerdotum nostrorum; qui pompam multitudinis quaerunt, et putant ex hac turba aliquid sibi dignitatis acquiri. Hinc passim numerosa popularitas, etiam in his locis ubi solitudo est, talium reperitur, dum parochias extendi cupiunt, aut quibus aliud praestare non possunt, divinos ordines largiuntur; quod oportet districti semper esse judicii. Rarum enim est omne quod magnum est. Proinde nos, ne quid meritis dilectionis tuae derotum eorum qui in ea provincia sunt, sed etiam qui vicinis dilectionis tuae provinciis adjunguntur. Sciet quisquis hoc postposita Patrum et apostolicae sedis auctoritate neglexerit, a nobis districtus vindicandum, ut loci sui minime dubitet sibi non constare rationem, si hoc putat post
Abbreviated transcription (Latin):
tis patrũ in procinctu fidei constitutis occurreres. Igit᷑
sicut auctoritati tue quod non opinamur estimas
defuisse supplemus. Uos obsistite talib ordinatio¬
nib: obsistite suꝑbie & arrogantie uenienti. T̃ ecum
faciunt precepta patrũ. tecũ apłice sedis auctoritas.
Si enim officia scłari a pͥncipalẽ locũ non uestibulũ
actionis ingressis s. ꝑ plurimos gradus examinatis
temporalib deferunt. quis ille tam arrogans tam
impudens inuenitur ut in celesti militiã que ꝓpen¬
suis ponderanda ẽ & sicut aurũ repetitis ignib ex¬
ploranda statĩ dux eẽ desiderat cũ tyro ante ñ fuit
& pus uelit docere quã discere: Assuescat in dm̃ ca¬
stris in lectoꝵ pͥmitus gradu diuini rudim̃ta serui¬
tii. nec illi uile sit exorcistã. accolitũ. subdiaconũ. di¬
aconũ ꝑ ordinẽ fieri. nec hoc saltu s statutis maioꝵ
ordinatione temporib. Iam uero ad prb̃ii fastigiũ

Expanded text:
tis Patrum in procinctu fidei constitutus occurreres. Igitur tis Patrum in procinctu fidei constitutus occurreres. Igitur si quid auctoritati tuae, quod nos non opinamur, aestimas defuisse, supplemus. Obsistite talibus ordinationibus, obsistite superbiae et arrogantiae venienti. Tecum faciunt praecepta Patrum, tecum apostolicae sedis auctoritas. Si enim officia saecularia principem locum, non vestibulum actionis ingressis, sed per plurimos gradus examinatis, temporibus deferunt, quis ille tam arrogans, tam impudens invenitur, ut in coelesti militia, quae propensius ponderanda est, et sicut aurum repetitis ignibus explorandum, statim dux esse desideret? Cum tiro ante non fuerit, et prius velit dicere quam discere? Assuescat in Domini castris, in lectorum primitus gradu divini rudimenta servitii, nec illi vile sit, exorcistam, acolythum, subdiaconum, diaconum per ordinem fieri, nec hoc saltu, sed statutis majorum ordinatione temporibus. Jam vero ad presbyterii fastigium
Abbreviated transcription (Latin):
OsLUUS ep̃c urbis rome
Nesitio ep̃o Salonitano salutẽ.
Exigit dilectio tua p̃ceptũ
apłice sedis in quo patrũ decre¬
ta consentiunt. & significas
ñ nullos ex monachoꝵ cȩtu qͦ¬
rum sollicitudo quãuis freq̃n¬
Itia maior est sed laicos ad sa¬
cerdotiũ festinare
oc autẽ specialit̾ & sub predecessorib nostris
& nuꝑ a nob int̾dictũ constat. litt̾is ad gallias
hispamasq transmissis. in quib regionib familia¬
rius est ista presuptio quauis nec africa super hac
admonitione nr̃a habeatur aliena ne quis penitꝰ
cont᷑ patrũ precepta qui eccłasticis disciplinis per
ordinem non fuisset imbutus. et tempoꝵ approba¬
ambitio inefficax haberetur. uerũ etiã mnordinatores
eius ut carerent eo ordine quẽ sine ordine contͣ pre¬
cepta patrũ crediderant presumendũ. Unde mi¬
ramur ad dilectionẽ tuã statuta sedis apłice non fu¬
expectandũ fuit quã ut talib ambitionib ꝓ p̃cep¬

Expanded text:
opus urbis Romae Hesychio episcopo Salonitano salutem. 36 Exigit dilectio tua praeceptum apostolicae sedis, in quo Patrum decreta consentiunt, et significas nonnullos ex monachorum coetu, quorum solitudo quavis frequentia major est, sed et laicos ad sacerdotium festinare. Hoc autem specialiter, et sub praedecessoribus nostris, t nuper a nobis interdictum constat, litteris ad Gallias Hispaniasque transmissis, in quibus regionibus familiaris est ista praesumptio: quamvis nec Africa super hac admonitione nostra habeatur aliena, ne quis penitus contra Patrum praecepta, qui ecclesiasticis disciplinis imbutus per ordinem non fuisset, et temporis approbaambitio inefficax haberetur, verum etiam in ordinatores ejus, ut carerent eo ordine quem sine ordine contra praecepta Patrum crediderant praesumendum. Unde miramur ad dilectionem tuam statuta apostolicae sedis non fuexspectandum fuit, quam ut talibus ambitionibus pro praecep
Abbreviated transcription (Latin):
dus est centum quinquaginta patrũ sub theodosio se¬
niore constantiopoli congregata: que macedoniu spi¬
lem patͥ & filio eundem paraclytũ de monstra uit:
dans latiꝰ sẏmboli formã. quã tota gretia & latinitas
in eccłiis predicat. Tertia synodus ẽ ephesina pͥma
ducentorũ ep̃orũ sub iuniore theodosio augusto edi¬
ta. que nestoriũ duas ꝑsonas in xp̃o asserentẽ iusto
anathemate condemnauit: ostendens manere indu¬
sub martiano pͥncipe habita. in qua euticen constan¬
tinopolitanũ abbatẽ. uerbi dĩ & carnis uñã naturã
ꝓnuntiantẽ. & eius defensorẽ dioðcorum quondã alex
xp̃m dm̃. sic natum de uirgine. ut in eo substantiã &¬
diuinȩ & humane confiteam᷑ naturȩ. He sunt ut pre¬
diximus quatuor pͥncipales & uenerabiles sẏnodi. fi¬
dem catholicã complectentes. Sed & si qua sunt concilia
quȩ sc̃ĩ patres spũ dĩ pleni sanrerunt. post istorũ qͦtuor

Expanded text:
dus centum quinquaginta patrum sub Theodosio sedus centum quinquaginta patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium Epilem Patri et Filio eumdem Paracletum demonstravit, dans latius Symboli formam, quam tota Graecia et Latinitas in Ecclesiis praedicant. Tertia synodus est Ephesina prima ducentorum episcoporum, sub minore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens manere in dusub Martiano principe habita, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem verbi Dei et carnis unam naturam pronunciantem et eius defensorem Dioscorum quondam Alexa Christum Dominum sic natum de Virgine, ut in una substantia divina et humana contineantur naturae. Hae sunt, ut praediximus, quatuor principales et venerabiles synodi, fidem catholicam complectentes. Sed si qquae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
Ianones generaliũ
conciliorũ a tem¬
ꝑib constantini
ceꝑunt. In prȩce¬
dentib namq an¬
nis ꝑsecutione fer¬
uente docendarũ
plebium minime
dabat᷑ facultas.
Ueinde.xp̃ianitas
indiuersas hereses scissa est. quia non erat licentia epĩs
in unum conuenire nͥ tempore supradicti imꝑatoris
Ipse eñĩ dedit facultatem. xp̃ianis libere congregari.
dub hoc etiam sc̃i patres in concilio niceno de om̃i orbe
terrarũ conuenientes. uirta fidem euuangłicã & apł̃i¬
autem pͥncipalia ẽẽ concilia. ex quib plenissimã fidei
doctrinam tenent ȩccłiȩ. tam de patris & filii & spc̃
natione. Prior harũ incena synodus ẽ trecentorum
decem & octo eporum: sub constantino augusto in¬
ꝑante ꝑ acta. Inqua arriane ꝑfidie blasphemia con¬
dempnata. qua in equalitatẽ sc̃e trinitatis idem Ar¬
rius asserebat consubstantialem deo patri di filium
eadem sc̃a synodus ꝑ sẏmbolũ definuit. Scdã sẏno¬

Expanded text:
eralium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelicam et apesse principalia concilia ex quibus plenissimam fidei doctrinam tenent Ecclesiae, tam de Patris, et Filii, et Soris nostri incarnatione. Prior harum Nicaena synodus est trecentorum decem et octo episcoporum sub Constantino Augusto peracta, in qua Arianae perfidiae blasphemia condemnata, qua inaequalitatem sanctae Trinitatis idem Arius asserebat, consubsteadem sancta synodus per symbolum definivit. Secunda syno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ur̃e scĩtatis nobilitatẽ atq prudentiã nosse ualea¬
mus. quȩ inprefata scã sede supradictis temꝑib sunt
decreta. & qui aduersus canonum apłorum institu¬
ta gesserunt cognoscat᷑. Uene uale sc̃issime papa. & ora

Expanded text:
rae sanctitatis nobilitatem atque prudentiam nosse valeamus, quae in praefecta sancta sede supra dictis temporibus sunt decreta, et qui adversus canonum apostolorum instituta gesserunt, cognoscantur. Bene vale, sanctissime papa, et ora
Abbreviated transcription (Latin):
corroboratam ponamus & postmodũ quȩ necessaria
sunt fideliter tractemꝰ. Cui ab om̃ib una uoce respon¬
denuo pro fr̃m oppressione tractantes laboremus. qͥa
dũ illi tam grauiter affliguntur nos respirare nec qui¬
escere possumus. qm̃ dũ menbra uexantur corpꝰ reliquũ
pacem aut quietẽ minime habere poterit. Hȩc ẽ enm
fides in nicena generali tractata synodo.
redimus in unũ deum patrẽ omp̃em omĩum
uisibiliũ inuisibiliumq conditorẽ. Et in unũ
nitum hoc est ex substantia patris. Deũ ex
deo lum̃ ex lumine. dm̃ uerũ ex deo uero. natũ ñ fac¬
& que in cȩlo & quȩ in terra. Qui propter nos hoĩes¬
& propt̾ nr̃am salutẽ descendit & incarnatus est. Et
homo factus est passus & resurrexit tercia die. ⁊ ascen¬
Et in sp̃m scm. Dicentes autẽ. erat quando non erat.
aut non erat antequã fieret aut quia ex non existentibꝰ
factus est aut ex altera substantia uel ẽentia dicentes eẽ

Expanded text:
corroboratam ponamus, et postmodum quae necessaria sunt fideliter tractemus. Cui ab omnibus una voce respondenuo pro fratrum oppressione tractantes laboremus; quia dum illi graviter affliguntur, nos respirare, nec quiescere possumus, quia dum membra vexantur, corpus reliquum pacem, aut quietem minime habere poterit, haec est enim fides Nicaena generali tractata synodo. Credimus in unum Deum Patrem omipotentem, omnium visibilium invisibiliumque factorem, et in unum patre, hoc est de substantia patris, deum de deo, lumen de lumine deum uerum de deo uero, natum non fac in coelo et in terra. Qui propter nos, et propter nostram salutem descendit et carnem assumpsit, et homo factus est. Passus est, et resurrexit tertia die. AscenEt in Spiritum sanctum, dicentes autem erat quando non erat, aut non erat antequam fieret, aut quia ex non existentibus factus est, aut ex altera substantia vel essentia dicentes esse,
Abbreviated transcription (Latin):
nis clericus. Sane pro utilitate eccłe faciendum
poposcerit decreto pro eo clericoꝵ ⁊ laicoꝵ episco¬
pis porrecto in presentiã synodi transferatur. ni¬
chilominus alio in loco eius ep̃o subrogato. Inferio¬
ris uero gradus sacerdotes uel alii cl̾ici concessionẽ

Expanded text:
nis clericus, sane si utilitas Ecclesiae faciendum poposcerit, decreto pro eo clericorum et laicorum episcopis porrecto, in poenitentiam synodi transferatur, nihilominus alio ejus loco, episcopo subrogato, inferioris vero gradus sacerdotes vel alii clerici, confessione
Abbreviated transcription (Latin):
siue cathecuminum.
ector cũ ordinatur. faciat de illo uerbũ ep̃c
ad plebẽ indicans eius fidẽ ac uitã atq ingeni¬
um. Post hec spectante plebe. tͣdat ei codicẽ de quo
lecturus ẽ dicens ad eũ accipe et esto lector uerbi dĩ:
habiturus si fideliter et utilit̾ impleueris officium
partem cũ eis qui uerbũ dei ministrauerunt
stiarius cũ ordinatur postquã ab archidia¬
cono instructus fuerit qualiter in domo dei
debeat conuersari ad suggestionẽ archidiaconi tra¬
dat ei ep̃c claues eccłe de altario dicens. Sic age
quasi redditurus deo rationẽ pro his rebꝰ qui istis
sola iussione prb̃i officiũ susciꝑe cantandi:¬
dicente sibi prb̃o. Uide ut quod ore cantas: corde
credas. ⁊ qd̾ corde credis oꝑib comprobes.
offertur in talib uestib amplicetur. qualibus
semꝑ usura est ꝓfessione ⁊ scimonie aptis

Expanded text:
sive catechumenum. VIII. sive catechumenum. VIII. Lector cum ordinatur, faciat de illo verbum episcopus ad plebem, indicans ejus fidem, ac vitam atque ingenium; post haec spectante plebe tradat ei codicem de quo lecturus est dicens ad eum: Accipe, et esto lector verbi Dei, habiturus, si fideliter et utiliter impleveris officium, partem cum eis qui verbum Dei ministraverunt. stiarius cum ordinatur, postquam ab archidiacono instructus fuerit qualiter in domo Dei debeat conversari, ad suggestionem archidiaconi tradet ei episcopus claves ecclesiae de altario dicens: Sic age quasi redditurus Deo rationem pro his rebus quae istisola jussione presbiteri officium suscipere. Vide, ut quod ore cantas, corde credas, et quod corde credis, operibus probes. offertur in talibus vestibus applicetur, qualibus semper usura est professioni et sanctimoniae aptis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput eius tenente etiam om̃s prb̃i qui p̃¬
sentes sunt manus suas uixta manũ ep̃i suꝑ capud
illius teneant
iaconus cũ ordinatur solus ep̃c qui eũ benediẽ
manus suꝑ caput illius ponat: quia non ad sa¬
cerdotiũ sed ad ministeriũ consecratur.
ubdiaconus cũ ordinatur solus ep̃c quia manꝰ
impositionẽ non accipit patenã de manu ep̃i¬
accipiat uacuã ⁊ calicẽ uacuũ. De manu uero ar¬
chidiaconi urceolũ cũ aqua ⁊ mantile ac manuter-
Iccolitus cũ ordinatur ab ep̃o qđe s guim.
doceatur qualiter se in officio suo age debeat.
S ab archidiacono accipiat ceroferariũ cũ cereo ut
sciat se ad accendenda eccłe luminaria mancipari.
Accipiat et urceolũ uacuũ ad suggerendũ uinum
in eucharistiã sanguinis xp̃i
libellũ in quo scͥpti sunt exorcismi dicente sibi
ep̃o. Accipe ⁊ cõmenda memorie ⁊ habeto potestatẽ
imponendi manus suꝑ inerguminũ siue baptiratũ

Expanded text:
super caput ejus tenente, etiam omnes presbyteri qui prsuper caput ejus tenente, etiam omnes presbyteri qui praesentes sunt manus suas juxta manus episcopi super caput illius teneant. IV. Diaconus cum ordinatur, solus episcopus qui eum benedicit manus super caput illius ponat, quia non ad sacerdotium, sed ad ministerium consecratur. V. Subdiaconus cum ordinatur solus episcopus quia manus impositioneaccipiat uacuam et calicem uacuum. De manu uero archVI. Acolythus cum ordinatur, ab episcopo quidem doceatur qualiter se in officio suo agere debeat, sed ab archidiacono accipiat ceroferarium cum cereo, ut sciat se ad accendenda Ecclesiae luminaria mancipari. Accipiat et urceolum vacuum ad suggerendum vinum in Eucharistiam sanguinis Chrislibellum in quo scripti sunt exorcismi dicente sibi episcopo: Accipe et commenda memoriae, et habeto potestatem imponendi manus super energumenum, sive baptizatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ etia ab eo si credat huius quã gestamus
⁊ non alterius carnis resurrectionem si credat iudi¬
cium futurum ⁊ recepturos singulos prohis que
in hac carne gesserint uł penas. premia. si nupti¬
as non prohibeat. si secunda matrimonia ñ dãp¬
net si carniũ ꝑceptionẽ non culpet si penitentib
reconciliatis comunicet si in baptismo omĩa pecca¬
ta id ẽ tã illud originale contractũ. quã illa que
uoluntarie admissa st̃ diittantur si ext̃ ecclan¬
catholicã nullus saluetur. Cũ in his om̃ib era¬
minatus fuerit inuentus plene instructus tunc cũ
consensu cłicoꝵ et laicoꝵ. ⁊ conuentu totius ꝓuincie¬
ep̃oꝵ. maximeq metropolitani uel auctoritate uł
presentia ordinetur ep̃c. Suscepto in nomine xp̃i
patrũ diffinitionib adquiescat. De huic disponit᷑
euuangelicoꝵ codicẽ suꝑ caput ⁊ ceruicẽ eius
Et uno suꝑ eũ fundente benedictionẽ. reliqui om̃s
ep̃i qui assunt manib suis caput eius tangant

Expanded text:
Quaerendum etiam ab eo, si credat hujus, quam gestamus, et non alterius carnis resurrectionem, si credat judicium futurum, et recepturos singulos pro his, quae in carne gesserunt, vel poenas, vel praemia, si nuptias non prohibeat, si secunda matrimonia non damnet, si carnium perceptionem non culpet, si poenitentibus reconciliatis communicet, si in baptismate omnia peccata, id est tam illud originale contractum, quam illa, quae voluntarie admissa sunt, dimittantur, si extra ecclescatholicam nullus salvetur. § 3. Quum in his omnibus examinatus fuerit inventus plene instructus, tunc cum consensu clericorum et laicorum et conventu totius provinci maximeque metropolitani, ut auctoritate, vel praesentia ordinetur episcopus, suscepto in nomine Chrispatrum diffinitionibus acquiescat. Dehinc disponitur Evangeliorum codicem super caput et cervicem ejus, et uno super eum fundente benedictionem, reliqui omnes episcopi qui adsunt manibus suis caput ejus tangant.
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ. Nolo mortẽ peccatoris. s tantũ ut conuer¬
tatur & uiuat. Salutẽ gͦ homini adiit: quisqͥs
mortis tempore penitent ã denegauerit. Et despe
rauit de clementia dei. qui eũ ad subueniendũ mo¬
rienti sufficere uel mom̃to posse ñ credit. Perdidis¬
set latro in cruce p̾miũ. ad xꝑi dexterã pendens:
si illũ uniꝰ hore penitentia ñ uuisset. Cũ esset in
pena penituit. & ꝑ unius sermonis promissionem
habitaculũ paradysi deo promittente ꝓnerumt
Uerd ereoias deñ conuersio in ultimis positoo ale
potiuus est estimancda quã tẽpore prophashde lalit
asserente. Qũ conuersus ingemueris. tems salurs

Expanded text:
et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut converet iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur et vivat? Salutem ergo homini adimit quisquis mravit de clementia Dei, qui eum ad subveniendum morienti sufficere vel momento posse non credidit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset; cum esset in poena poenituit, et per unius sermonis promissionem habitaculum paradisi Domino promittente promeruit. Vera ergo ad Dominum conversio in ultimis positorum mente potius est aestimanda quam tempore, propheta hoc taliter asserente: Cum conversus inge
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ mentes ad talia non debemꝰ inducere docen¬
di enim potius sunt quã illudendi. Nec imponẽ¬
dũ est eoꝵ oculis sed mentib infundenda precepta
sunt. Erant quide multa que pro disciplina ȩccłasti¬
ca uel ipsius rei dicere ratione possemꝰ: sed ab his ad
alia reuocam᷑.
nec illoꝵ desideriis annui. qui obitus sui tem¬
pore hoc anime suȩ cupiunt remedio sub¬
ueniri. Horremus fateor tante impietatis aliquem
reꝑiri. ut de dei pietate desꝑet quasi non possit ad
se quo uis tempore concurrenti succurrere. & ꝑicli¬
tantem sub onere peccatoꝵ hominẽ ꝑdere. quo se
ille expediri desiderat & liberari. Quid ergo rogo a¬
liud est quã morienti mortẽ addere. eiusq animam
sua crudelitate ne absolui possit occidere. cũ deus ad
subueniendũ sit paratissimꝰ & inuitans ad peniten¬
tiam sic ꝓmittat peccatori. inquit quac̃q die con¬
uersus fuerit. peccata eius non imputabuntur eiͤ

Expanded text:
fidelium mentes ad talia non debemus inducere. Docenfidelium mentes ad talia non debemus inducere. Docendi enim sunt potius quam ludendi. Nec imponendum eorum est oculis, sed mentibus infundenda praecepta sunt. Erant quidem multa, quae pro disciplina ecclesiastica vel ipsius rei dicere ratione possemus; sed ab his ad alia revocamur.nec illorum desideriis annui, qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet: quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem, pondere quo se ille expediri desiderat, liberare. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudsubveniendum sit paratissimus, et invitans ad poenitentiam sic promittat: Peccator, inquit, quacunque die conversus fuerit, peccata ejus non imputabuntur ei;
Abbreviated transcription (Latin):
habuert᷑ intulerunt. Imicti pallio & lũbos p̾cincti
pleturos. Nam si ad hoc ista p̾cepta st̃ ut talit̾ ser¬
uarentur cur non fiunt parit que sequunt᷑ ut lu¬
cerne ardentes in manib una cũ baculo teneantur:
Habeant suũista mysteriũ: & intelligentib ita clara
rale. in lucernis arcdentib boni fulgor oꝑis indicat᷑.
De quo licitur. Sic oꝑa uestra luceant. Habent tam̃
istũ forsitan cultũ morẽ potius qͣm rationẽ sequen¬
tes. qui remotiorib habitant locis. & ꝓcul a ceteris
degunt. Unde hic habitus in eccłus gallicanis ut tot
annoꝵ tantoꝵq pontificũ in alterũ habitũ consue¬
tudo uertatur: Discernendi a plebe uł cȩteris su
mus doctrina. non conuersatione. non habitu m̃tis
puritate. non cultu. Nam si studere incipimus no¬
uitati. traditũ nob̃ a patrib ordinẽ calcabimus. ut
locũ suꝑuacuis suꝑstitionib faciamus. Rudes ergo

Expanded text:
habuerant, intulerunt, amicti pallio et lumbos praecincti habuerant, intulerunt, amicti pallio et lumbos praecincti  literam complexuros. Nam si ad hoc ista praecepta sunt ut taliter servarentur, cur non fiunt pariter quae sequuntur, ut lucernae ardentes in manibus una cum baculo teneantur? Habeant autem suum ista mysterium et intelligentibus ita clara rale, in lucernis ardentibus boni fulgor operis indicatur, de quo dicitur: Sic opera vestra luceant. Habent tamen istum forsitan cultum, morem potius quam rationem sequentes, qui remotioribus habitant locis, et procul a caeteris degunt. Unde hic habitus in ecclesiis Gallicanis, ut tot annorum tantorumque pontificum in alterum habitum consuetudo vertatur? Dismus doctrina, non veste; conversatione, non habitu; mentis puritate, non cultu. Nam si studere incipiamus novitati, traditum nobis a patribus ordinem calcabimus, ut locum supervacuis superstitionibus faciamus. Rudes ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& Narbonensem ꝓuintiã consti¬
quide de ur̃arũ eccłarũ ita or¬
dinatione gaudere ut congratu¬
lemur potius de ꝓuectu quam
aliquid admissũ contͣ disciplinã eccłasticã dolere¬
mus. Ad nostrã enim leticiã et benefacta ꝑueniũt
& meroris aculeis nos que fuerint malefacta com¬
cemus aliquos officui nostri prouocem᷑ instinctu
in speculis a deo constituti ut uigilantie nostre di¬
ligentiã cõprobantes. et que coercenda st̃ recensemꝰ
& que obseruanda st̃ sanctiamꝰ. Et quãuis circa
longinqua sp̃ualis cura non deficiat s se ꝑ om̃ia¬
quã nom̃ dei predicatur extendat. nec noticiam
nostrã subterfugiunt quȩ in ȩuersione regularũ
nouelle presũptionis auctoritate temptant᷑
idiscimus enĩ quosdã dñi sacerdotes suꝑstici¬
oso potius cultui inseriuire qͣm mentis uł fidei
puritati. Sed ñ mirũ si contͣ eccl̃asticũ morẽ
tes itin̾e secũ hȩc in ȩccłam que in alia coniersatiõe

Expanded text:
arbonensem provincias constide vestrarum Ecclesiarum ita ordinatione gaudere, ut congratularemur potius de profectu quam aliquid admissum contra disciplinam ecclesiasticam doleremus. Ad nostram enim laetitiam et bene facta proveniunt, et moeroris aculeis nos, quae fuerint male facta, comcemus aliquos, officii nostri provocemur instinctu: in speculis a Deo constituti, ut vigilantiae nostrae diligentiam comprobantes, et quae coercenda sunt resecemus, et quae observanda sunt sanciamus. Et quamvis circa longinqua spqua nomen Dei praedicatur extendat, nec notitiam nostram subterfugiunt, quae in eversionem regularum novellae praesumptionis auctoritate tentantur. I. Didicimus enim quosdam Domini sacerdotes superstitioso potius cultui inservire, quam mentis vel fidei puritati. Sed non mirum si contra ecclesiasticum morem tes itinere secum haec in Ecclesiam, quae in alia conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs talẽ ordinauerit ostendit. His gͥ in mediũ¬
nc̃ deductis. cũ pleriq ur̃m sint qui apostolicȩ se¬
dis statuta cognouerint. nob̾cũ tempore aliquanto
uersati ad discipline normã. nostris conuenta all¬
hortationib omĩa fraternitas ur̃a reuocare festin&.¬
Rimũ uixta canonã decreta unaqueq .iiii.
prouintia suo metropolitano contenta sit
ut decessoris nr̃i data ad narbonensẽ ep̃m continẽt
instituta: nec usurpationi locus alicui sacerdoti in
alterius concedat᷑ muria Sit concessis sibi cotentꝰ
unusquisq limitib alter in alterius ꝓuincia
nichil presumat. ne emeritis in suis eccłus ꝑegni
& extranei. et qͥ ante ignorati st̃ ad exclusionẽ eoꝵ
qui bene de suoꝵ ciuiũ merent᷑ testimonio p̃ponã

Expanded text:
quisquis tales ordinarit, ostendit. His ergo in medium nuquisquis tales ordinarit, ostendit. His ergo in medium nunc deductis, cum plerique vestrum sint, qui apostolicae sedis statuta cognoverint nobiscum tempore aliquanto versati, ad disciplinae normam, nostris conventa adhortationibus, omnia fraternitas vestra evocare festinPrimum juxta canonum decreta unaquaeque provincia suo metropolitano contenta sit, ut decessoris nostri data ad Narbonensem episcopum continent instituta, nec usurpationi locus alicui saalterius concedatur injuriam. Sit concessis sibi contentus unusquisque limitibus. Alter in alterius provincia nihil praesumat; nec emeritis in suis Ecclesiis clericis peregrini et extranei, et qui ante ignorati sint, ad exclusionem eorum qui bene de suorum civium merentur testimonio, praepona
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ obiectionib accusatꝰ multa de multis obiecta fla¬
gitus. In quanã lateret terrarũ parte quesitũ est ut
si sue innocentie confideret contra iudiciũ postula¬
tum minime declinaret. Misse ad arelatensem
ep̃m ꝑ fortunatũ subdiaconũ nr̃m preceptiones
ut ad uidiciũ destinaretur ep̃ale. Tantis grauatus
testimonus tanta facinoꝵ accusatione pulsatus.
saerarũ ut dicitur uirginũ pollutꝰ incesto ep̃c asse¬
ritur ordinatus. & ut in nr̃i libellis scrumi continet᷑
quoꝵ ad uos quoq exemplaria direximꝰ in ponti¬
ficu dignitatẽ hoc tempore quo ad causã dicendã
missis a nob̾ litt̾is uocabatur obrepsit. Sacro nõi
absit inuiria. Facilius ẽ ut hanc dignitatẽ tali dan¬
do ipse amiserit ordinator: qͣm eã obtineat ordi¬
natus. Qui comuncto sociabit᷑ qui sibi eũ credidit
largiendo pontificiũ sociandũ. Qualis em̃ ipse sit

Expanded text:
est objectionibus accusatus. Multa de multis objecta flaest objectionibus accusatus. Multa de multis objecta flagitia. In quanam lateret terrarum parte quaesitus est, ut si suae innocentiae confideret, contra se judicium postulatum minime declinaret. Missae ad Arelatensem episcopum per Fortunatum subdiaconum nostrum praeceptiones, ut ad judicium destinaretur etestimoniis, tanta facinorum accusatione pulsatus, sacrarum ut dicitur virginum pollutus incestu episcopus asseritur ordinatus. In nostris libelli scriniis continentur, quorum ad vos quoque exemplaria direximus. In pontificii dignitatem hoc tempore, quo ad causam dicendam missis a nobis litteris vocabatur, obrepsit. Sacro nomini absit injuria, facilius est ut hanc dignitatem tali dando ipse amiserit ordinator, quam eam obtineat ordinatus, cui convicto sociabitur, qui eum sibi credidit largiendo pontificium sociandum; qualis enim ipse sit,
Abbreviated transcription (Latin):
millis eccłasticis ordinib ad tante dignitats̃
fastigiũ fuerint instituti contͣ patrũ decreta
huius usurpatione qui se hoc recognosscit fecuisse
didicimus eũ ad ep̃atũ his gradib quib frequentis¬
sime cautũ ẽ debeat ꝑueniri ut a minorib imtia¬
ti officus. ad maiora firmentur. Debet enĩ ante esse
discipulus quisqͥs doctor eẽ desiderat ut possit do¬
cere quod didicit. Omnis uite institutio ad id quo
tendit se ratione confirmat. Qui minime litteris
operã dederit: preceptor non potest ẽẽ litterarum
u non ꝑsingula stipendia creuerit ad meritum
ordinem stipendu non potest ꝑuenire. Solũ sacer¬
dotiũ inter ista rogo uiluis ẽ: Quod facilius tribu¬
itur eũ clifficilius impleat᷑. S iã non satis ẽ laicos
ordinare quod nullus fieri ordo ꝑmittit. sed etiam
nota st̃. pontifices ordinantur. Danihel enĩ nuper
missa relatione ex orientalib ad nos partib ab
omni quod tenuerat uirginũ monasterio nefarus

Expanded text:
asticis ordinibus ad tantae dignitatis fastigium fuerint instituti contra Patrum decreta hujus usurpatione, qui se hoc recognoscit fecisse didicimus, cum ad episcopatum his gradibus frequentissime cautum esse deberet perveniri, ut a minoribus initiati officiis ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit. Omnis vitae institutio hac ad id quod tendit se ratione confirmat. Qui minime litteris operam dederit praeceptor non potest esse litterarum. Qui non per singula stipendia creverit, ad meritum ordinem stipendii non potest pervenire. Solum sacerdotium inter ista, rogo, vilius est, quod facilius tribuitur, cum difficilius impleatur? Sed jam non satis est laicos ordinare, quos nullus fieri ordo permittit; sed etiam ta provincias, pontifices ordinantur. Daniel enim, nuper missa relatione ex Orientalibus ad nos partibus, ab omni quod tenuerat virginum monasterio nefariis
Abbreviated transcription (Latin):
lib eccłus in dñi adutorio conferente. Quis enim
dubitet exemplaria ẽẽ uerissima concilii in grecia
nicene synodi congregatas que tã de diuersũ lo¬
cis et de nobilib grecis eccłuis allata ⁊ cõparata
concordant: Quod donec fiant: hȩc que ĩ com
monitorio sup̃dicto nobis allegata sunt de ap¬
pellationib ep̃oꝵ ad romane eccłe sacerdotem
⁊de cłicoꝵ causis apud suaꝵ prouintiarũ epõs
terminandis. nos usq ad probationẽ seruaturos
eẽ ꝓficemur. et beatitudinẽ tuã ad hoc nos ad¬
uituram in dei uoluntate confidimus. Getera
uero que in nr̃a sẏnodo gesta uł firmata sunt qm̃
scĩtati. Et alia manu. Dñs nr̃ te nob̾ annis płums

Expanded text:
libus ecclesiis in Domini adjutorio conferente. Quis enim libus ecclesiis in Domini adjutorio conferente. Quis enim dubitet exemplaria esse verissima concilii in Graecia Nicaeni congregati, quae tam diversis locis et de nobilibus Graecis ecclesiis allata sunt et comparata concordant? Quod, donec fiant haec quae in commonitorio supradicto nobis allegata sunt de appellationibus episcoporum ad Romanae Ecclesiae sacerdotem, et de clericorum causis apud suarum provinciarum episcopos terminandis, nos usque ad probationem servaturos esse profitemur, et Beatitudinem tuam ad hoc nos adjuturam in Dei voluntate confidimus. 6. Caetera vero, quae in nostra synodo gesta vel firmata sunt, quoniam Sanctitati. Et alia manu, Dominus noster te nobis annos plu
Abbreviated transcription (Latin):
clesie presidente. non simus iã istũ typhũ passuri
et seruabuntur erga nos ea que nob̾ etiã ñ disse¬
rentibus eustodiri debeant cũ fr̃̾na caritate que¬
sełm sapientiã atq iusticiam quã tibi donauit
altissimus etiam ipse ꝑspicis ẽẽ seruanda si forte
aliter se habent canones concilu niceni. Quam¬
uis enĩ plurimos codices legerimꝰ. sed nusqͣm inm
ceno concilio latinis in codicib legimus quẽ ad¬
modũ in sup̃dicto cõmonitorio inde directa sũt
Tamen quia hic in nullo eodice greco ea potuimꝰ
inuenire: ex orientalib eccłus ubi ꝑhibent᷑ eade¬
decreta posse etiam autentica repperiri magis
nobis denderamus afferri. Pro qua re tua qͦꝙ
uenerationem obsec̃mus ut sebere etiã ipse dig¬
neris ad illarũ partiũ sacerdotes. hoc ẽ eccłȩ an
apud niceã cuutatem a patrib constituti ueni¬
ant. te potissimũ hoc beneticiũ cunctis occidenta¬

Expanded text:
clesiae praesidente non sumus jam istum typhum passuri, clesiae praesidente non sumus jam istum typhum passuri, et servabuntur erga nos ea quae nobis etiam non dissidentibus custodiri debeant cum fraterna charitate secm sapientiam atque justitiam, quam tibi donavit Altissimus, etiam ipse perspicis esse servanda, nisi forte aliter se habeant canones concilii Nicaeni. Quamvis enim plurimos codices legerimus; sed nusquam in Nicaeno concilio in Latinis codicibus legimus, quemadmodum in supradicto commonitorio inde directa sunt. Tamen quia hic in nullo codice Graeco ea potuimus indecreta posse etiam authentica reperiri, magis nobis desideramus afferri. Pro qua re tuam quoque venerationem obsecramus, ut scribere etiam ipse digneris ad illarum partium sacerdotes, hoc est Ecclesiaeapud Nicaeam civitatem a patribus constituti veniant, te potissimum hoc beneficium cunctis occidenta
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueatur aduersus prb̃m siue diaconũ suum &
exterminare eũ de eccła uoluerit prouidendũ est
ne innocens dampnetur aut ꝑdat cõmunionem
Habeat potestatẽ eiectus ut finitimos interpel¬
let ep̃os ⁊ causa eius audiatur et diligentius trac¬
tetur. quia non oportet ei negare auduientiã rogan¬
ti. Et ille ep̃e qui aut iuste aut iniuste reiecit: pa¬
tienter accipiat ut negociũ discutiatur: ut aut ꝓ¬
betur eius aut emendetur sententia. Hec utiq ad¬
aduentũ uerissimoꝵ exemplarioꝵ niceni conciliy
inserta gestis sunt que s quẽadmodũ ipso qd̾ apd
nos fr̃s ex apłica sede directi allegauerunt cõmoni¬
torio continerentur de eoꝵ ordine uel apud uos in
italia custodirentur nullo modo nos talia qualia
commemorare iam nolumus ut tolerare cogerem᷑
uł intolerabilia paterem᷑. Sed credimus adiuuan¬
te misedia hũ dei nr̃i quod tua scĩtate romane ec¬

Expanded text:
commoveatur adversus presbyterum sive diaconum suum, et commoveatur adversus presbyterum sive diaconum suum, et exterminare eum de Ecclesia voluerit; providendum est ne innocens damnetur aut perdat communionem: habeat potestatem ejectus, ut finitimos interpellet, et causa ejus audiatur, et diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti: et ille episcopus, qui aut juste aut injuste eum rejecit, patienter accipiat ut negotium discutiatur, ut aut probetur ejus, aut emendetur sententia » . adventum verissimorum exemplariorum Nicaeni concilii inserta gestis sunt, quae sibi quemadmodum ipso quod apud nos fratres ex apostolica sede directi allegaverunt commonitorio continerentur de eorum ordine, vel apud vos in Italia custodirentur, nulcommemorare jam nolumus vel tolerare cogeremur vel intolerabilia pateremur. Sed credimus, adjuvante misericordia Dei nostri, quod tua sanctitate Romanae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad institutionem statutoꝵ concilui nicen. Et
nunc de tua poscimus scĩtate. ut quẽadinodũ ea
apud niceam a patrib acta uł constituta sunt
sic ea a nob̾ facias custodiri. & ibi apud uos que in
cõmonitorio attulerunt facias exerceri: id est si
epc accusatus fuerit ⁊ iudicauerint congregati ep̃i
pellasse iuideatur ⁊ confugerit ad beatissimũ roma
ut renouetur exam̃. scribere his ep̃is dignetur qui in
finitima et propinqua prouintia sunt ut ip̃si dili¬
genter requirant omĩa. et uixta fidẽ ueritatis defi¬
nant. Qd̃ si his qui rogat causã suam iterũ audiri
dep̃catione sua mouerit ep̃m romanũ ut a latere
quid existimet. Et si decreuerit mittendos et̃ quip̃¬
sentes eũ ep̃is iudicent. habentes auctoritatẽ eiusa
quo destinati sunt: erit in suo arbitrio. Si uero ere¬
diderit sufficere ep̃os ut negocio terminũ ĩponant:
faciet quod sapientissimo suo concilio iudicauerit.

Expanded text:
usque ad inquisitionem statutorum Nicaeni concilii, et usque ad inquisitionem statutorum Nicaeni concilii, et nunc de tua postulamus sanctitate, ut quemadmodum ea apud Nicaeam a Patribus acta vel constituta sunt, sic ea a nobis facias custodiri, et ibi apud vos quae in commonitorio attulerunt, facias exerceri, id est, si episcopus accusatus fuerit et judicaverint congregati episcopi pellasse videatur, et confugerit ad beatissimum eccleut renovetur examen; scribere his episcopis dignetur, qui in finitima et propinqua provincia sunt, ut ipsi diligenter omnia requirant, et juxta fidem veritatis definiant. Quod si is qui rogat causam suam iterum audiri, deprecatione sua moverit episcopum Romanum, ut e latere quid existimet. Et si decreverit mittendos esse qui praesentes cum episcopis judicent, habentes auctoritatem ejus a quo destinati sunt, erit in suo arbitrio. Si vero crediderit sufficere episcopos, ut negotio terminum imponant, faciet quod sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uerbis. Sed cũ id potius flagitaremus qd̃ in
litt̾is ferrent: commnonitoriũ protulerunt. Qd̃ reci¬
tatũ nob̃: etiam gestis que secũ ad uos deferunt ẽ
allegatũ. In quo ets quatuor quedã nobiscũ geren¬
da mandata sunt. Unũ de appellationib ep̃oꝵ ad
romane eccłe sacerdotẽ alterũ ne ad comitatũ ep̃i
importune nauigent. terciũ de retractandis pres¬
biteroꝵ ⁊ diaconoꝵ causis apud finitimos ep̃os si
a suis excomunicati leuiter uł culpabiliter fuerĩt
quartũ de urbano ep̃o excomunicando uł etiam
romam euocando nͥ ea que uidebantur corrigen¬
da corrigeret. Quoꝵ om̃iũ de pͥmo et tercio id ẽ ut
romã liceat epis prouocare et ut cłicoꝵ querele apd̃
suarũ prouinciarũ ep̃os finiantur iam priore an¬
no etiam litteris nr̃is ad eundem uenerabił memo¬
rie ⁊osimũ ep̃m datis insinuare curauimus ut ea
seruare sine ulla eius iniuiria paulisꝑ sineremus.

Expanded text:
sunt verbis: sed cum id potius flagitaremus quid in sunt verbis: sed cum id potius flagitaremus quid in litteris ferrent, commonitorium protulerunt, quod recitatum nobis etiam gestis quae secum ad vos deferunt est alligatum: in quo eis quatuor quaedam nobiscum gerenda mandata sunt: unum de appellationibus episcoporum ad Romanae Ecclesiae sacerdotem: alterum ne ad comitatum episcopi importune navigent: tertium de retractandis presbyterorum et diaconorum causis apud finitimos episcopos, si a suis excoQuartum de Urbano episcopo excommunicando, vel etiam Romam evocando, nisi ea quae videbantur corrigenda, corrigeret, quorum omnium de primo et tertio, id est, ut Romam liceat episcopis provocare, et ut clericorum querelae apud suarum provinciarum episcopos finiantur, jam priore anno etiam litteris nostris ad eumdem venerabilis memoriae Zosimum episcopum datis insinuare curavimus, ut ea servare sine ulla ejus injuria paulisper sineremus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus errorib suis ueniam petens communioni est
restitutus. Prior autẽ ep̃c nr̃ siccensis urbanus qd̃
in eo corrigendũ uisũ ẽ sine ulla dubitatione cor¬
rexit. Quia uero pauci et quieti eccłe non tantũ
ad presens sed in posterũ prospiciendũ fuit. qm̃ ta¬
lia multa precesserant ut uł similia uł etiam gra¬
uiora deinceps p̃caueri oport̾et. placuit nob ut de
siccensi eccła retento scł honore gradus sui prb̃r re¬
moueretur apiarus. ⁊ accepto epistolio ubic̃q alibi
uellet ⁊ posset prb̃rii munere fungeret᷑. Qd̃ eid̃e
ipsi ꝑ litteras proprias postulanti sine difficultate
concessimus. Sane plusquã hec causa isto termi¬
no clauderetur inter alia que diuturnis discepta
ut apud acta eccłastica a fr̃ib nr̃is faustino coep̃o
et philippo atq asello comprbis quereremus. ut
promerent quicquid eis nob̾cũ agendũ fuisset in¬
iunctũ non nulla quidẽ sine ullo scripto ꝓsecuti

Expanded text:
ibus erroribus suis veniam petens, communioni est ibus erroribus suis veniam petens, communioni est restin eo corrigendum visum est sine ulla dubitatione correxit: quia vero paci et quieti Ecclesiae non tantum ad praesens sed etiam in posterum prospiciendum fuit, quoniam talia multa praecesserunt ut vel similia vel etiam graviora deinceps praecaveri oporteret: placuit nobis ut de Siccensi Ecclesia, retento scilicet honore gradus sui, presbyter removeretur Apiarius, et accepto epistolio ubicunque alibi vellet et posset presbyterii munere fungeretur; quod eidem ipsi per litteras proprias postulanti sine difficultate concessimus. Sane priusquam haec causa isto termino clauderetur, inter alia quae diuturnis  U., diuut apud acta ecclesiastica a fratribus nostris Faustino coepiscopo et Philippo atque Asello compresbyteris quaereremus, ut promerent quidquid eis nobiscum agendum fuisset injunctum, nonnulla quidem sine ullo scripto prosecuti
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo & honorabili fr̃i
Bonefacio. Aurelius ualentinus pri¬
me sedis prouintie numidie et ce¬
teri qui presentes affunnus num̃o
ducenti decẽ ⁊ septẽ ex om̃i concilio
comprb̃i philippus ⁊ asellus non beate memorie ep̃o
rosimo a quo et nos mandata ⁊ litteras attulerũt
sed tue uenerationi qui in eius loco es diuinitus cõ¬
stitutus humilitas nr̃a rescriberet ea breuiter insi¬
nuare debemus que utroꝵq concordia terminata
sunt. non ea que prolixis gestoꝵ uoluminib con¬
tinentur. In quib salua quidem caritate ñ tam̃
sine paruo altercationis labore demorati sumus
ea gestis delib̾antes que nc̃ ad causam ꝑtinent. Qͤ ꝗꝙͣ
et ille si adhuc ẽẽt in corpore acciperet gratus qd̃
uderet pacatius terminatũ dñe frater. I piarius
prb̃r de cuius ⁊ ordinatione ⁊ excomunicatione
ac uocatione fuerat exortũ non solũ siccensi uerũ
etiam toti africanȩ eccl̃ȩ non leue scandalũ de oĩ¬

Expanded text:
omino beatissimo et honorabili fratri Bonifacio Aurelius, Valentinus primae sedis provinciae Numidiae et caeteri qui praesentes adfuimus numero ducenti decem et septem ex omni concilio compresbyteri Philippus et Asellus, non beatae memoriae episcopo Zosimo a quo ad nos mandata et litteras attulerunt, sed tuae venerationi qui in ejus loco es divinitus constitutus, humilitas nostra rescriberet; ea breviter insinuare debemus quae utrorumque concordia terminata sunt, non ea quae prolixis gestorum voluminibus continentur, in quibus salva quidem charitate non tamen sine parvo altercationis labore demorati sumus, ea gestis deliberantes quae nunc ad causam pertinent; quanquam et ille, si adhuc esset in corvideret pacatius terminatum. Domine frater Apiarius er, de cujus et ordinatione et excommunicatione, ac vocatione fuerat exortum, non solum succensi, verum etiam toti Africanae ecclesiae non leve scandalum de omn
Abbreviated transcription (Latin):
endi ulterius non habeat potestatẽ cũ aptiori
medicina etiam illis cupiamus ꝑ correptionis
remedia subueniri. qui aut ꝑitia sunt lapsi. aut
errore traducti. Et ideo uos qui iustificamini per
fidem quia catholicã diligitis ueritatẽ & singu¬
lari sacramento salutis humane ꝑ sp̃m sc̃m estis
edocti. collaborate nob̃cũ & quanta potestis deuo¬

Expanded text:
endi ulterius non habeat potestatem, cum altiore endi ulterius non habeat potestatem, cum altiore medicina etiam illis, cupiamus per correctionis remedia subveniri, qui aut imperitia sunt lapsi aut errore traducti. Et ideo vos qui justificamini per fidem, qui catholicam diligitis veritatem, et de singulari sacramento salutis humanae per Spiritum sanctum estis edocti, collaborate nobiscum, et quanta potestis devo
Abbreviated transcription (Latin):
direxit. quib sollicitudinẽ suã ꝓ pace uniuer¬
salis eccłe demonstraret. ipse constantinopo¬
litanus ep̃c. & hi qui eundẽ consecrarunt. pre¬
ter id quod ad ordinationẽ noui antistis ꝑtine¬
bat. nichil nob̃ de cõpressis uel abdicatis errorib
indicarunt quasi in illa eccła nullũ scandalũ
nulla extitisset offensio aut ñ hinc precipue fu¬
erit ordinati meritũ demonstrandũ. si aliena a
se que catholicoꝵ sensib sunt aduersa docusset.
Ne gͦ quod inter longinquas regiones accidere
solet in nimias dilationes tenderent ueritatis
examen fr̃s et coep̃os nr̃os sabuldiũ & asterium
secd & basiliũ et senatorẽ prb̃os probatissimos ui¬
ros ad piissimũ pͥncipẽ cũ sufficienti paternaꝵ
auctoritatũ instructione dueximus quos ĩ om̃ibꝰ
adiuuari. ut᷑ impietas quȩ cecis ausib in exitia¬
lia abrupta processit. simplices quosq decipi¬

Expanded text:
direxerit, quibus sollicitudinem suam pro pace univerdirexerit, quibus sollicitudinem suam pro pace universalis Ecclesiae demonstraret, ipse Constantinopolitanus episcopus, et hi qui eumdem consecrarunt, praeter id quod ad ordinationem novi antistitis pertinebat, nihil nobis de compressis vel abdicatis erroribus indicarunt, quasi in illa Ecclesia nullum scandalum, nulla exstitisset offensio, aut non hinc praecipue fuerit ose, quae catholicorum sensibus sunt adversa, docuisset. Ne ergo, quod inter longinquas regiones accidere solet, in nimias dilationes tenderet veritatis examen, fratres et coepiscopos nostros Abundium, et Asterium, sed et Basilium, et Senatorem presbyteros, probatissimos ros ad piissimum principem cum sufficienti paternarum auctoritatum instructione direximus; quos in omnibuadjuravi, ut impietas, quae caecis ausibus in exitialia abrupta processit, simplices quoque decipi