comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat idem apłs: cũ diceret. Gr̃a d̃i sũ io qd̃
sũ. Ergo in dño dõ suosperans. & de uirib
sius ñ p̾sumens: ce ideo suꝑnã saluationem
implorans: qualis fuerit iste ur sc̃s audiamꝰ.
terũ inuocat dñm dm̃ suũ tanqͣm ei gr̃as
agens: atꝙ nomini ipsius bonũ qd̾ ab ipso
accepit ascribens subiungit. Dñe ds̃ meus
si fecĩ istud. Quio: Si est iniqͥtas in manib
meis: io est si exhibui menbra mea arma
iniqͥtatis ad peccandũ: si ñ fui innocens ma¬
nib: &e qd̃ ꝑfectius ẽ. si reddidi retͥbuentib
mͥ mala: id est. si aduersus malos patiens ñ
fui. decidã merito ab inimicis meis inanis:
id est. merito negligentiȩ mee. ꝑseq̃ntib inums¬
cis. corruã uacuus a fructu iusticie. Iustũ est
enĩ ut abinimicis uictus decidat: quisqͥs se
contra eos armis uirtutũ & bonorũ oꝑum
minime roborat. Et bñ ñ ait si reddidi fa¬

Expanded text:
erat idem Apostolus, cum diceret, Gratia Dei sum, id quod erat idem Apostolus, cum diceret, Gratia Dei sum, id quod sum . Ergo in Domino Deo suo sperans, et de viribus suis non praesumens, et ideo supernam salvationem implorans, qualis fuerit iste vir sanctus, audiamus. Iterum invocat Dominum Deum suum, tanquam ei gratias agens, atque nomini ipsius bonum, quod ab ipso accepit, ascribens, subjungit: 4. Domine Deus meus si feci istud. Quid? si est iniquitas in manibus meis. Idest, si exhibui membra mea arma iniquitatis ad peccandum : si non fui innocens manibus, et, quod perfectius est, 5. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Idest, si adversus malos patiens non fui. Decidam merito ab inimicis meis inanis. Id est, merito negligentiae meae persequentibus inimicis, corruam vacuus a fructu justitiae. Justum est enim, ut ab inimicis victus decidat, quisquis se contra eos armis virtutum et bonorum operum minime roborat. Et bene Ex Augustino non ait, si reddidi fa
Abbreviated transcription (Latin):
rapiat ut leo animã meã: dũ ñ est qui
redimat neꝙ qui saluũ faciat. Maligni
qͥppe sp̃s plures sunt in naturã s unũ
in malicia: plures sunt numero. s om̃ib
una nocendi uoluntas est. Ipsũ autẽ an¬
tiquũ hostẽ ꝓpter crudelitatẽ nomine leonis
designat: concordans cũ apło qui att. Ad
&e crudeli. fragilitas humana resistere pote¬
rit: si ille eã ñ redimat ce saluet qui creaute:
Et ideo ait dũ ñ est qui redimat. neꝙ qui
saluũ faciat: subaudis nͥ tu redimas. &e sal¬
ues Magna ẽ: utilitas seruo d̃i ꝓpriã infir¬
mitatẽ recognoscere: atq in sius uirib aut
merttis. nullã fidutiã habere. Tunc enĩ
incipit adẽe uirtus diuina: qnͣdo incipit de
ficere p̃sumptio humana. hinc paulo uoce
cłi dicit᷑. Sufficit tͥ gr̃a mea: nam uirtus in
infirmitate ꝑficit᷑. Hinc ueritas ait. Qui uisti
uenire post me abneget semet ipsũ. Talis

Expanded text:
rapiat, ut leo animam meam, dum non est qui rapiat, ut leo animam meam, dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Maligni quippe spiritus plures sunt in natura, sed unum in malitia. Plures sunt numero, sed omnibus una nocendi voluntas est. Ipsum autem antiquum hostem propter crudelitatem, nomine leonis designat, concordans cum Apostolo qui ait, huic hosti tam forti et crudeli fragilitas humana resistere poterit, si ille eam non redimat, et salvet, qui creavit? Et ideo ait, Dum non est, qui redimat, neque qui salvum faciat: subaudis, nisi tu redimas et salves. Magna est utilitas servo Dei propriam infirmitatem recognoscere, atque in suis viribus, aut meritis nullam fiduciam habere. Tunc enim incipit adesse virtus divina, quando deficere incipit praesumptio humana. Hinc Paulo voce Dei dicitur: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur : hinc Veritas ait, Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Talis
Abbreviated transcription (Latin):
one eiꝰdẽ secreti: qd̾ secretũ Alexter ds̃. so est.
fauens atꝙ ꝓpitiꝰ ei oꝑatus ẽ. Est. aũ intentio
huiꝰ ꝑfecti oatholici. quosꝙ fideles exhortari.
ut spem suã in dño ponant: e sic ꝑfecte iu¬
uant. quatinꝰ diem iudicii expectare secͤi
dũm ẽe. scilicet creatorẽ &e rectorẽ om̃ium:
&e ideo te feci spetialit̃ meũ: ñ iam p̾sumen¬
do de me: ssꝑando inte. Nam beatus hõ:
qui sꝑat inte. Meũ ẽ sꝑare in te: tuũ est sal¬
uare ce liberare. me. Ergo tanqͣm ei non re¬
sistat iam ꝑfecto nisi immundus sp̃s.
suꝑato om̃i bello. & aduersitate uitiorũ.
dicit. Saluũ me fac ex om̃ib ꝑsequentib
me. &e lib̾a me. Ab hiis me salua qui ꝑse¬
quunt᷑ a t̾go: & ab hiis qui occurrunt
in faciȩ libera. Nonenĩ mͥ sufficit ut te
defendente sim saluus: nisi &e te lib̾ante
sum securus. Deinde de plurari numero
ad singularẽ redit: cũ subiungit. Neq̃ñ

Expanded text:
one ejusdem secreti, quod secretum dexter Deus, id est, one ejusdem secreti, quod secretum dexter Deus, id est, favens atque propitius, ei operatus est. Est autem intentio hujus perfecti catholici, quosque fideles exhortari, ut spem suam in Domino ponant et sic perfecte vivant, quatenus diem judicii expectare securi Dominnm esse, scilicet creatorem et rectorem omnium. Et ideo te feci specialiter meum, non 33 jam praesumendo de me, sed sperando in te: nam Beatus homo qui sperat in te . Meum est sperare in te, tuum est salvare et liberare me. Ergo, tanquam ei non resistat jam perfecto nisi immundus spiritus, superato omni bello atque adversitate vitiorum, dicit: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et libera me. Ab his me salva, qui persequuntur a tergo: et ab his, qui occurrunt in facie, libera. Non enim mihi sufficit, ut te defendente, sim salvus: nisi et te liberante, sim securus. 3. Deinde de plurali numero ad singularem redit, cum subjungit, Ne quando
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũ addadit ualde ueloctt̃: aut ad op¬
tantis affectũ. aut ad xp̃i potentiã referen¬
dũ est: quigentes quẽ ꝓidolis suis ꝑseque¬
bant᷑ eccłam. ad euuangłii fidẽ tanta tẽpoꝵ
mittim᷑ ad historiã illã in regnorũ
libro seđo. ubi chusi amicus dauid. transiit
in partes absalon filii eius ad exploranda
consilia. & renuntianda que aduersus pattẽ
ille moliebat᷑ auctore a chitofel: qui defe¬
cerat ab amicitia dauidae filiũ eiꝰ aduersie
patrẽ consiluis quib posset instruebat
Sp̃ualit̾ nobis chusi int̾pretat᷑ silentium.
Gemini autẽ: dexter. A chitophel. fu̾is rui¬
suentio dimicasse. quo silentio sacramen¬
tũ uenerabilis passionis occuttans. uolun¬
tariã riunã fr̃is. id est. nefariũ scelus tra¬
ꝑuersa mente faceret: iste ad salutẽ omnium
ꝓiuda gub̾natione tranfferret Cantat gͦ psal¬
mũ dño anima ꝑfecta. quȩ iam digna ẽ. nos¬
se secre tũ dĩ. ꝓ uerbis chusi. io est ꝓcogniti¬

Expanded text:
Quod autem addit: valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est, qui gentes, quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam, ad Evangelii fidem tanta temporum mittimur ad historiam illam in Regum libro secundo: ubi Chusi amicus David transivit in partes Absalom filii ejus, ad exploranda consilia et renuncianda, quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitofel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem, consiliis, quibus posset, instruebat. Spiritualiter nobis Chusi interpretatur silentium; Jemini autem dextra, Achitofel fratris ruio Dominum nostrum dimicasse, quo silentio sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traius hominis perversa mente faceret, iste ad salutem omnium provida gubernatione transferret. Cantat ergo psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei pro Verbis Chusi, id est, pro cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
sius agant penitentiã: qd̃ sine confusione
a conturbatione. fieri ñ potest. Nichil itaq im¬
pedit sic accipi & illito qd̃ sequit᷑. Conuertait᷑
ce erubescant. io est. conuertant᷑ ad dm̃: ce eru¬
bescant in pͥorib tenebris pecc̃orũ se aliq̃n gła

Expanded text:
suis agant poenitentiam: quod sine confusione suis agant poenitentiam: quod sine confusione et conturbatione fieri non potest. Nihil itaque impedit sic accipi et illud, quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum: et erubescant i
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ a uia ueritatis: & iusticie lumen ñ luxte
nobis: & cetera. Quod autẽ ait conu̾tant᷑ ce e¬
rubescant: quis ñ uideat iustissimã ẽẽ penã.
ut conuersionẽ ad confusionẽ habeant. qui ad
salutẽ habere noluerunt: Deinde addidit:
uaioe uelociẽ. Cũ enĩ iã desꝑari ceꝑit iudicis
dies: cũ dixerint pax: t̃e eis repentinꝰ ueniec
interitꝰ. Quandocũq aũ uenerit: cellerrime
ueniet. qd̾ desꝑat᷑ ẽẽ uenturũ. Quanqͣm e
ulud hic accͥ ꝑi potest. ut quã gementẽ & tã
sepe diu ꝙ flentem d̾s exaudiuit. intelligat᷑
liberata a peccatis: ce om̃s ꝑuersos motus
carnalis affectionis domuisse: sicut dicit.
Discedite a me om̃s qui oꝑamini iniqͥtatem.
qmͣ exaudiit dñs uocẽ fletus mei. Quod
cũ ei ꝓuenerit: ñ mirũ ẽ. si iam ita ꝑfecta ẽ.
ut oret ꝓ inimicis suis. Potest gͦ ad hoc ꝑti¬
nere qd̃ dixit. erubescant &e conturbent᷑
uehement̾ om̃s inimici mei: ut de peccatis

Expanded text:
us a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, etc. . Quod autem ait, Convertantur et erubescant, quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? deinde addidit, Valde velociter. Cum enim jam desperari caeperit judicii dies, cQuandocunque autem venerit, 32 celerrime veniet, quod desperatur esse venturum. Quanquam et illud hic accipi potest, ut quam gementem, et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Quod cum ei provenerit, non mirum si jam ita perfecta est, ut pro inimicis suis oret. Potest ergo ad hoc pertinere, quod dixit, Erubescant et conturbentur vehementer omnes inimici mei: ut de peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi consolabunt᷑. Erubescant &e conturbent᷑
Quodaũ dicit erubescant &e conturbent᷑: ñ udeo
quẽadmodũ enenire possit. nͥ illo diȩ cũ manifesta
erunt iustorũ p̾mia. & supplicia pec̾ẽorum. Nam
nousꝙ ad eoñ erubescunt impii. ut nobis insul¬
tare ñ desinant: ce plerumq tantũ ualeant ir¬
risionib suis. ut infirmos homines de xp̃i no¬
mine. erubescere faciant: unde dictũ est. Qui
me erubuerit & meos sermones corã hominib:
hunc filius hominis erubescet corã angłis
le patre. S ueniet tẽpus ut illi erubescant.
dicentes: hii sunt quos aliqͣndo habuimꝰ in
derisũ: &e in similitudinẽ imꝑperii. Nos insen¬
lati uitã illorũ estimabamꝰ insaniã: &e finẽ

Expanded text:
ipsi consolabuntur . 11. Erubescant et conturbentur ipsi consolabuntur . 11. Erubescant et conturbentur Quod autem dicit, Erubescant et conturbentur: non video quemadmodum evenire possfuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerumque tantum valent irrisionibmine erubescere faciant. Unde dictum est, Qui me erubuerit et meos sermones coram hominibus, hunc filius hominis erubescet coram angelis et Patre . Sed veniet tempus, ut illi erubescant, dicentes: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Nos insensati vita
Abbreviated transcription (Latin):
post tantas difficultates exauditã se ẽẽ anima
ipsa significans qͣm licet etiã eccłam intellig̃e:
uide quid adiungit. Discedite a me om̃s qͥ oꝑami¬
ni iniqͥtatẽ: qm exaudiuit dñs uocẽ fletus mei.
Uel in ꝓpħia dictũ est. qm̃ discessuri sunt. so est.
separabunt᷑. a iustis impii. cũ iudicii dies ue¬
nerit: uel ñe quia etiãsi parit̃ atq isdẽ conuen¬
ticulis continent᷑: tam̃ in area nuda iam grana
separata sunt a paleis. qͣmuis int̃ paleas late¬
ant. Simul itaq uersari possunt: ssimul auen¬
tiȩ repetitio. ñ qͣsi narrantis necessitatẽ: s affe¬
ctũ exultantis ostendit. Sic enĩ loqui gauden¬
tes solent: ut n̾ eis sufficiat semel enuntiare qd̃
gaudent. Ite fructus ẽ. illius gemitꝰ in quola¬
borat᷑: ce illa leticia lacrimarũ quib lauat᷑
lectus. &e stratũ rigat᷑: qm̃ qui seminat in la
crimis ingaudio metet. &e beati lugentes qm̃

Expanded text:
post tantas difficultates exauditam se esse anima post tantas difficultates exauditam se esse anima ipsa significans, quam licet etiam Ecclesiam intelligere, vide quid adjungit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est,  cum judicii dies venerit : vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis , quamvis inter paleas lateant. Simul itaque versari possunt, sed simul a ventiae repetitio Ex Augustino, non quasi narrantis necessitatem, sed affectum exultantis ostendit. Sic enim gaudentes loqui solent, ut non eis sufficiat semel enunciare, quod gaudent. Iste fructus est illius gemitus, in quo laboratur , et illa laetitia lacrymarum, quibus lavatur lectus et stratum rigatur. Quoniam qui seminin gaudio metet . Et beati lugentes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uerti. Nam hii etiã si ñ seuiunt. e si parcuit:
etiã si hisoẽ conuiuis e domib ce ciuitatib.
nulla lite posita. s crebris colloquizs qͣsi con
traria. inimici sunt eis qui se ad dm̃ conũtue
Nam cũ alii amant ce appetunt istũ mundũ.
alii se optant ab isto mundo lib̾ari: quis ñ uide¬
at inimicos ẽe illos istis: Nam si possint: eos
secũ adpenas trahunt. Et magnũ donũ est.
int̃ eorũ uerba uersari cotidie: & ñ excedere
de itinere p̃ceptorũ dĩ. Sepe enĩ mens ntens
ꝑgere addm̃. concussa in ipso itinere trepidat:
ce plerũꝙ ꝓꝓterea ñ implet bonũ ꝓpositũ. ne offen¬
dat eos cũ quib uiuit: alia bona ꝑitura ce tͣnseun¬
tia diligentes atꝙ sectantes. Ab hiis separatꝰ est
om̃is sanus: ñ locis s animo. Nam locis corpora
continent᷑: animi aũ locus ẽ. affectio sua. Qua
mos lacrimarũ: quia inane ñ potest ẽẽ. qd̾ tam
uehement̾ rogat᷑ ab illo qui fons ẽ. omniũ miscd̾aui

Expanded text:
si non saeviunt, etiam si parcunt, etiam si eisdem conviviis et domibus et civitatibus, nulla lite interposita, sed crebris colloquiis quasi contraria inimici sunt eis, qui se ad Deum convertunt. Nam cum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos esse illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est inter eorum verba versari quotidie, et non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe enim mens nitens 31 pergere ad Deum, concussa in ipso itinere trepidat, et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo. Nam locis corpora continentur, animo autem locus est affectio sua. 9. Qmos lacrymarum, quia inane non potest esse, quod tam vehementer rogatur ab illo, qui est fons omnium m
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ẽ corrigi no luit. Penit᷑ aũ ẽt extra
dm̃: qͥd est. nͥ insumma ẽẽ cecitate: Siquidẽ
ds habitat lucẽ in accessibilẽ: quo ingredi¬
unt᷑ quib dicit᷑. intra in gaudiũ dñi tui.
Huiꝰ gͥ irȩ inchoatio. est. cecitas mentis: qͣm
in hac uita patit᷑ quisꝙ peccator. Timens itaꝙ
uidiciidiem laborat &e plangit. ne ad illud
ꝑducat᷑. cuiꝰ iniciũ tam ꝑniciosũ experit᷑.
ce ideo ñ dicit extinetus est: s turbatus est.
a furore ocłs meus. Potest quoq furouis noĩe
immensus animi feruor intelligi: quo peni¬
tens sibumet ipsi solet irasci. Unde scriptũ est.
Irascimini & nolite peccare. Bene aũ ñ extinctꝰ
s turbatꝰ ocłs dicit: nam furor qui ꝑodium
fit. ocłm mentis excecat: furor uͦ qui sit ꝑ delũ
ñ excecat. sturbat. S uide dolore penitentiȩ
ad tempus turbat᷑: inde postmodũ consola¬
tione gre melius illustrat᷑. Consideratis aũ

Expanded text:
tempus est, corrigi noluit: penitus autem esse extra tempus est, corrigi noluit: penitus autem esse extra Deum, quid est, nisi in summa esse caecitate? Siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem , quo ingrediuntur, quibus dicitur, Intra in gaudium Domini tui . Hujus ergo irae inchoatio, est caecitas mentis, quam in hac vita patitur quisque peccator. Timens itaque judicii diem, laborat et plangit, ne ad illud perducatur, cujus initium tam perniciosum nunc experitur. Et ideo non dicit extinctus est, sed turbatus est a furore oculus meus. Potest quoque furoris nomine immensus animi fervor intelligi, quo poenitens sibimetipsi solet irasci. Unde scriptum est, Irascimini, et nolite peccare . Bene autem non extinctus, sed turbatus oculus dicitur: nam furor qui per odium fit, oculum mentis excaecat: furor vero qui fit per zelum non excaecat, sed turbat. Sed unde dolore poenitentiae ad tempus turbatur, inde postmodum consolatione gratiae melius illustratur. Consideratis autem
Abbreviated transcription (Latin):
test aliquid in suꝑficie lauari: rigatiou̾ ad in¬
t̾iora ꝑmanat. qd̃ significat fletũ usq ad cor¬
dis intima. Temporũ aũ uarietas qd̾ p̾teri¬
tũ posuit cũ diceret. laboraui in gemitu
meo: & futurũ cũ diceret. lacrimis meis stra¬
tum meũ rigabo: illud ostendit qđ quidsi¬
bi dicere debeat: cũ quisq in gemitu frustra
laborauerit. tanqͣm diceret: ñ ꝓfuit cum
si furor ille diem iudicii significat: quomͦ ñc
potest intelligi: An inchoatio eiꝰ est. qd̃ hic
homines dolores ae tormenta patuuit᷑. &
maxie dãpnum intelligentiȩ ueritatis:
sicut iam cõmemoraui qd̾ dictũ est. dedit
illos ds in reꝑbum sensũ: Nam ea est. cecitaᷤˢ
mentis. In eam quisqͥs datus fuerit. ab in¬
t̾ior luic̃c di sedudit᷑: s ñdum pęnitus cũ
in hac uita est. Sunt enĩ tenebre ext̾iores
que magis ad diem iudicui ꝑtinere intelli¬
gunt᷑: ut pęnitus extra dm̃ sit. quisqͥs dum

Expanded text:
test aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad intest aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad interiora permanat: quod significat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo: et futurum, cum diceret, lacrymis meis stratum meum rigabo: illud ostendit quid sibi dicere debeat, cum quisque in gemitu frustra laboraverit: tanquam diceret, Non profuit, cumsi furor ille diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligendae veritatis: sicut jam commemoravi, quod dictum est, Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiori Dei luce secluditur: sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur: ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
iam dãpnare se carnales concupiscentias : cet̃n
delectatione tenet᷑ infirmitas: & in ealibenter
lacet. unde surgere nisi sanatꝰ animꝰ ñ ualet.
Quodaũ ait ꝑsingłas noctes: hoc fortasse ac¬
cipi uoluit. qd̾ ille qui sp̃u ꝓmitus sentit aliꝗͣ
lucẽ ueritatis. & tam̃ in delectatione huiꝰ secłi
ꝑcarnis infirmitatẽ aliqͣndo requieseit: tan
quã dies &e noctes alt̾no affectu eogit᷑ pati. ut
cũ dicit mente seruio legi di: tanꝗͣ diem sen¬
tiat: rursus cũ dicit carne aũ legi peccati.
inclinet᷑ in noctẽ. donec om̃is nox transeat:
ce ueniat unus dies de quo dicit. Mane astabo
tibi. & uidebo. Tunc enĩ astabit: ñc aũ iacet.
qͣndo inlecto ẽ. Quẽ lauabit ꝑ singłas noctes:
ut tantis lacrimis impetret efficacissimam
di miscd̃ie disciplinã. Lacrimis meis stratũ
meũs rigabo. hoc accipimꝰ stratũ: qd̃ suꝑius
lectũ. Srigare amplius ẽ. qͣm lauare. Qm̃ po¬

Expanded text:
jam damnare se carnales concupiscentias, et tamen jam damnare se carnales concupiscentias, et tamen delectatione tenetur infirmitas, jacet, unde surgere nisi sanatus animus non potest. Quod autem ait, per singulas noctes, hoc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati, ut cum dicit, Mente servio legi Dei , tanquam diem sentiat: rursus cum dicit: Carne autem legi peccati, inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane adstabo tibi et videbo . Tunc enim adstabit, nunc autem jacet, quando in lecto est: quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam Dei misericordiae disciplinam. Lacrymis meis stratum meum rigabo. Hoc accipimus stratum, quod superius lectum. 30 Sed rigare amplius est quam lavare: quoniam po
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ñ est. in morte: qui memor sit tui. Intelligit
In inferno aũ quis conficebit᷑ tibi: Confessus ẽ
tam̃ in inferno diues ille. de quodñs dicit: qui
lararũ uidit in requiȩ se aũ intormentis dole¬
bat: usq adeo confessus ut cẽ moneri suosuel¬
let ut se a pecc̃is cohiberent. ꝓpter penas quas
telligi. quopost iudiciũ p̾cipitant᷑ impii. uͥ
iam ꝓpter ꝓfundiores tenebras nullã lucẽ dei
uidebunt. cui aliquid confiteant᷑ : Potest cẽ il¬
lud intelligi. ut mortẽ uocet pec̃cm. qõ contẽp¬
ta diuina lege cõmittit᷑: infernũ uero cecita¬
sensum. Ab ista morte ce abisto infernotutã
texit dicens. Laboraui in gemitu meo. Et tan¬
qͣm parũ ꝓfuerit: addit ce dicit. Lauabo per
singłas noctes lectũ meũ. Lectus est. hoc loco
appellatus ubi requiescit animus eger ce ui¬
firmus: d est. in tioluptate corporis ae delecta¬
tione secłari: quã delectationẽ lacrimis lauat.
qui sese conat᷑ ab illa extrabere. uidet enim

Expanded text:
m non est in morte qui memor sit tui. Intelligit In inferno autem quis confitebitur tibi? Confessus est tamen in inferno dives ille, de quo Dominus dicit qui Lazarum vidit in requie, se autem in tormentis dolebat, usque adeo confessus, ut etiam moneri suos vellet, ut se a peccatis cohiberent, propter poenas quas telligi, quo post judicium praecipitantur impii, ubi jam propter profundiores tenebras nullam lucem Dei videbunt, cui aliquid confiteantur? Potest etiam illud intelligi, ut mortem vocet peccatum, quod contemta divina lege, committitur: infernum vero caecitasensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam texit dicens: Laboravi in gemitu meo. Et tanquam parum profuerit, addit et dicit. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco appellatus, ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est, in voluptate corporis et delectatione saeculari. Quam delectationem lacrymis lavat, qui sese conatur ab illa extrahere. Videt enim
Abbreviated transcription (Latin):
lut positũ est. Quo uerbo conuenientissime sig¬
nificari arbitror: ultimũ dñice claritatis ad uen¬
tum. Et quia hoc iudieiũ suũ in seripturis sue
iam firmauit: bene subiunctũ est. Arcũ suũ
tetendit &e parauit illũ. Non passim uerborũ
tẽpora p̃tereunda sunt. qd̾ gladiũ deficturis
fortitudine noui testamenti qͣsi neruo quodam
duritia ueteris flexa & edomita est. hinc tanꝙͣ
sagitte inittunt᷑ apei: uel diuina p̾conia iaculat᷑.
Quas sagittas ardentib oꝑatusẽ: qui id est. qui
ꝑcussi diuino amore flagrarent. Qua enĩ alia
sagitta ꝑcussa ẽ. quȩ in canticis ait. uulnerata ca¬
ritate egosũ: Quib aliis sagittis accendit᷑: qui
redire ad dm̃ cupiens. & ab ista ꝑegrinatione re-¬
meare. adu̾sus dolosas linguas petit auxiliũ. &
atq inflãmatus. tanto amore ardeas regni celoꝵ.
ut omniũ resistentiũ atq a ꝓposito reuocare
uolentiũ linguas contẽpnas. & ꝑsequutiones

Expanded text:
bit, positum est. Quo verbo convenientissime sigbit, positum est. Quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum. Et quia hoc judicium suum in Scripturis suis jam firmavit, bene subjunctum est, Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora praetereunda sunt, quod gladium de futuro fortitudine novi Testamenti, quasi nervo quodam duritia flexa Veteris et edomita est. Hinc tanquam sagittae mittuntur Apostoli, vel divina praeconia jaculantur. Quas sagittas ardentibus operatus est, idest, qui percussi divino amore flagrarent. Qua enim alia sagitta percussa est, quae in Canticis ait, Vulnerata caritate ego sum ? Quibus aliis sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeare, adversus dolosas linguas petit auxilium? etatque inflammatus tanto amore ardeas regni caelorum, ut omnium resistentium, atque a proposito revocare volentium linguas contemnas, et persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa impletate conũterent: e adhuc sustinet.
seruans ultimo iudicio ultimã pęnã. & nẽ usꝙ
inuitans pecc̃ores adpenitentiã: ñ irascens per
singłos dies. nec aduindictã congregans mini¬
stros suos. Hunc enĩ patientia dĩ ad penitentiã
inuitat: ultimo uero tẽpore cũ sibi homines ꝓp¬
ter durtiã cordis sui uel mentis sue. & cor impeni¬
tens thesaurizauerint irã ĩ die ire ⁊ reuelationiᷤ
iusti iudicii dĩ.irã suã ostendet. unde &e subdit᷑
Nisi conuersi fueritis: gladiũ suũ ubrabit.
acutus. id est framea quã ñ uibrauit pͥmo aduen¬
tũ. s tanqͣm inuagina humilitatis abscondit.
uibrabit᷑ aũrcũ scło aduentu ueniens iudica¬
re uiuos ce mortuos in manifesto splendore cla¬
ritatissuȩ iustis suis lumen: & t̾rores impiis
coiuschabit Nam in aliis exẽplarib ꝓ eo qd̃ ẽ
gladiũ suũ ubralut: frameã suã splendifica¬

Expanded text:
ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam , non irascens per singulos dies, nec ad vindictam congregans ministros suos. Nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat, ultimo vero tempore cum sibi homines propter duritiam cordis sui, vel mentis suae, et cor impoenitens thesaurizaverint iram in die irae et 38 revelationis justi judicii Dei, iram suam ostendet: unde et subditur: 13. Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit. acutus, idest, framea, quam non vibravit primo adventu: sed tanquam in vagina humilitatis abscondit. Vibrabit autem cum secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos in manifesto splendore claritatis suae justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit . Nam in aliis exemplaribus pro eo quod est, gladium suum vibrabit, frameam suam splendifica
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc iustificari desid̾at credens in eũ qui
iustificat impiũ: hic aũ iustũ auxiliũ ẽ. qͥa
iam iusto tribuit᷑. Dicat gͦ ibi pecẽor qui dixit
entib mͥ mala: iustũ auxiliũ meũ a dño.
qui saluos facit rectos corde. Si enĩ medicinã
exhibet unde sanem᷑ infirmi: qͣntomagis ñc eã
qua custodiam᷑ sani: Qm̃ si cũ pecẽnes eẽmus¬
xp̃e ꝓ nobis mortuus ẽ. qͣntomagis nc̃ iustifica¬
ti saluierimꝰ abira ꝑipsũ: Iustũ auxiliũ meũ
a dño: qui saluos facte rectoscorde. Beinde ut stu¬
deamꝰ conuerti ad dñm &e ẽẽ recti corde: cõmendat
nobis suã patientiã. & minat᷑ deuidicio subdens.
Deusiuder ustus fortis & patiens: nunqͥdirascit᷑
oꝑa sua. Ipse fortis: qui cẽ ꝑsequitores impios
cũ sit ipse potentissimꝰ. ꝓnr̃a salute tolerauit. Iꝑ¬
se patiens: qui cẽ ipsos qui ꝑsequuti sunt. ñ sta¬
tim post resurrectionẽ ad suppliciũ rapuit: s
sustinuit ut se aliqͣndo conuerterent ad salutẽ

Expanded text:
huc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium . Hic autem justum auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator, qui dixit:entibus mihi mala: Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis nunc eam qua custodiamur sani? Quoniam si, cum pec justificati salvi erimus ab ira per ipsum ? Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. 12. Deinde ut studeamus converti ad Dominum, et esse recti corde, commendat nobis suam patientiam, et minatur de judicio, subdens: Deus judex justus, fortis, et patiens, nunquid irascitur opera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores impios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse patiens, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit: ut se aliquando ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi magnus: uixta ce uelox nimis. Dies irȩ
dies illa. dies calamitatis &e miseriȩ: dieste¬
nebratũ ce caliginis: diestube ce elangoris
Ouox diei dñi amara. Ecce peccatrix anima
arbor infructuosa: digna securi ce igne: lignũ
aridũ &e inutile. Timor reũ t̾bat: conscientia
confundit: cogitationes increpant: fugere ñ
licet: stat suspensus ad grauissimã sententiã
Ecce miser in angusto ꝑiculo egens festino auxi¬
uo: c&e tudñe usq quo tardas. usq quo ñ exau¬
dis: Nec in hoc tanqͣm crudelis ds estimandus
est. s tanqͣm bonus ꝑsuasor animȩ: qͥd mali
ipsa sibi peꝑerit. Biffert enĩ pius dñs exaudi¬
re multotiens ex sua magna miscdia: ut exdif¬
ficultate sanationis. sit diligentior custodia
recepte sanitatis.Nam qd̾ facile sanat᷑: ñ mul¬
tum cauet᷑. Differt aliqͣndo. ut agnoscat᷑ qͣn¬
ta impiis pena p̃paret᷑. qui se nolunt conuer¬

Expanded text:
Domini magnus, juxta et velox nimis dies irae Domini magnus, juxta et velox nimis dies irae dies illa, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies tubae et clangoris . O vox diei Domini amara! Ecce peccatrix anima, arbor infructuosa, digna securi et igne: lignum aridum et inutile. Timor reum turbat, conscientia confundit, cogitationes increpant, fugere non licet. Stat suspensus ad gravissimam sententiam. Ecce miser in angusto periculo egens festino auxilio, Et tu Domine usquequo tardaris? usquequo non exaudis? Nec in hoc Ex Augustino tanquam crudelis Deus aestimandus est: sed tanquam bonus persuasor animae, quid mali sibi ipsa pepererit. Differt enim pius Dominus exaudire multotiens ex sua magna misericordia, ut ex difficultate sanationis sit diligentior custodia receptae sanitatis. Nam quod facile sanatur, non multum cavetur. Differt aliquando, ut agnoscatur quanta impiis poena praeparetur, qui se nolunt conver
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾iores sensus: a consid̾atione ꝓpͥi reatꝰ. Ipsa
quoꝙ infirma &e peccatrix anima cũ subtili¬
tatẽ extremi examinis cogitando conspicit:
ab om̃i int̾iore fortitudinc destituta. in se¬
met ipsa contremiscit. Uidet enĩ ibi dãpna¬
ri qͥcquid inuentũ fuerit oꝑis. uel ociosi ser¬
monis. uł silentii usq ad minimã cogitationẽ
si ñ fuerit ad dĩ uoluntatẽ directũ. Hinc est.
urens conscĩa: illinc accusantia pec̃ca: inde
trens iusticia. subtus patens horridũ cahos in¬
ferni. & tortores horribiles defuꝑ iratꝰ uidex: foriᷤ
ardens mundus. iustus uix saluabit᷑: peccator
ubi parebit: Plangat interĩ ce gemat: ne tan¬
ta torm̃ta incurrat. Timet iusticiã: querat
miscd̃iam. Non babet fortitudinẽ: uel agnos
accessus ad dm̃ẽ: cognitio infirmitatis sue
De tarditate aũ sanitatis conquerit᷑: cũ sub¬
iungit. Et tudñe usꝙ quo: Ecce uxta ẽ. dies

Expanded text:
interiores sensus a consideratione proprii reatus, ipsa interiores sensus a consideratione proprii reatus, ipsa quoque infirma et peccatrix anima, cum subtilitatem extremi examinis 28 cogitando conspicit, ab omni interiore fortitudine destituta, in semetipsa contremiscit. Videt enim ibi damnari quicquid inventum fuerit pravi operis, vel otiosi sermonis, et silentii, usque ad minimam cogitationem, si non fuerit ad Dei voluntatem directum. Hinc est urens conscientia, illinc accusantia peccata, inde terrens justitia: subtus patens horridum chaos inferni, et tortores horribiles: desuper iratus judex, foris ardens mundus. Justus vix salvabitur, peccator ubi parebit ? Plangat iterum et gemat, ne tanta tormenta incurrat. Timet justitiam? quaerat misericordiam. Non habet fortitudinem? vel agnoscaccessus ad Deum, est cognitio infelicitatis suae. De tarditate autem sanitatis conqueritur, cum subjungit, Et tu Domine usquequo? Ecce juxta est dies
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Emendant᷑ aũ. id ẽ purgant᷑: qui hiuc
fundam̃to suꝑedificant ligna. fenũ. stipulã.
io est. infructuosa. uana. inutilia. Det̾mentũ
quidẽ patiunt᷑: stñ salui erunt. sic tam̃ qͣsi
ꝑignẽ. Quid gͦiste orat. qui ñ uutt furore dñu
argui. uel ira em̃dari. quid nͥ ut sanet᷑: ubienĩ
sanitas ẽ: nec mors metuenda ẽ. nec curantis aut
secantis medici manꝰ. Sequit᷑ itaꝙ ce dicit. Mi¬
serere mei dñe: qm̃ infirmus sũ. Multe sunt in¬
firtates nr̃e: corporis ce anime. Nam corpus mor¬
talitate corrũꝑit᷑: anima tẽptationib p̾mit᷑:
infelix homo multis tẽptationib &e miseriis fatiga¬
tur. Qui gͦ sentit miseriã: quid tã postulare debet
qͣm misccłiã: Qui sentit infirmitatẽ: quid tam
desidare debet qͣm sanitatẽ: Restat itaꝙ ut dicat
ꝑossa: nͥ animȩ fortia designant᷑: Nam ne ossa
carnis intelligeres: exposuit cũ subiunxit. Et
anima mea turbata ẽ. ualde. Turbant᷑ qͥdẽ

Expanded text:
autem, idest purgantur, qui huic fundamento superaedificant ligna, foenum, stipulam, idest infructuosa, vana, inutilia . Detrimentum quidem patientur, sed tamen salvi erunt: sic tamen quasi per ignem . Quid ergo iste orat, qui non vult furore Domini argui, vel ira emendari? quid, nisi ut sanetur? Ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec curantis aut secantis medici manus. Sequitur itaque et dicit: 3. Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum. Multae sunt infirmitates nostrae corporis et animae. Nam corpus mortalitate corrumpitur, anima tentationibus premitur. Infelix homo multis tentationibus et miseriis fatigatur. Qui ergo sentit miseriam, quid tam postulare debet, quam misericordiam? Qui sentit infirmitatem, quid tam desiderare debet, quam sanitatem? Restat itaque ut dicat:per ossa nisi animae fortia designantur? Nam ne ossa carnis intelligeres, exposuit, cum subjungit: 4. Et anima mea turbata est valde. Turbantur quidem
Abbreviated transcription (Latin):
intr nebras ext̾iores eitient᷑. bene aũ subdit᷑.
Qm̃ irritauert̃ te dñe. Neꝙ enĩ quia peccaue¬
runt ideo ꝑirent: nͥ ꝑseuerando in malo dñm
irritarent. Nam suꝑna pietas postqͣm deliqͥmꝰ.
adpenitentiã reuocat. & diu expectat: ñ enĩ
uult mortẽ pecc̾oris. s ut conuertat᷑ ce uiuat.
Qd̃ si conuerti negligit. &e tẽpus gr̃e in augm̃tũ¬
culpe expendit: quẽ penitendo placare debuit
cũ plus irritando. idẽ. ad iracundiã ꝓuocando
gͣuiter offendit. Uñ paulus ait. Tu aũ scd̾m du¬
ritiã tuã &e cor impenitens: thesaurizas tibi irã
indiȩ irȩ ce reuelationis iusti iudicii di. Namtan¬
to eũ districtꝰ iudex acrius cdãpnat: qͣnto nẽ mise¬
ricordiꝰ expectat. S quid erit de iustis: Sequit᷑
ce dicit. Et letent᷑ om̃s qui sꝑant in te. Primũ
quidẽ iustorũ gaudiũ ẽ inspe. Uñ dicit᷑. spe gau¬
dentes. Spe enĩ salui facti sumꝰ. Postmodum
uͦ erit in re. Uñ hio sequutꝰ adiungit. In ȩt̾num

Expanded text:
icientur . Bene autem subditur: Quoniam irritaverunt te Domine. Neque enim quia peccaverunt, ideo perirent, nisi perseverando in malo, Dominum irritarent. Nam superna pietas postquam deliquimus, ad poenitentiam revocat, et diu expectat. Non enim vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Quod si converti negligit, et tempus gratiae in augmentum expendit culpae, quem poenitendo placare debuit, eum plus irritando, id est ad iracundiam provocando, graviter offendit. Unde Paulus ait: Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Nam tanto eum tunc districtus judex acrius damnat, quanto nunc misericordius expectat. Sed quid erit de justis? Sequitur et dicit: 12. Et laetentur omnes qui sperant in te. Primum quidem justorum gaudium est in spe: unde dicitur, Spe gaudentes . Spe enim salvi facti sumus . Postmodum vero erit in re. Unde hic secutus adjungit, In aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
di p̃cedit honã uoluntatõ nr̃am: pec̾corẽ uocanᷤ
inpenitentiã. Et ipsa bona uoluntas ẽ. inuictissi¬
mũ scutũ: quo repellit᷑ inimicus. desꝑationẽ
salutis suggerens multitudine tribulationũ
& tẽptationũ. Ds̃ enĩ oꝑat᷑ ce uelle et ꝑficere in
nobis: ꝓ bona uoluntate. Non enĩ ex oꝑib iusti¬
extus psalmꝰ sic intitulat᷑. Ex pł de psalmo
Per octauã. dies iudicii intelligit᷑. qm̃ om̃ia tẽ¬
pora septẽ dierũ rep etitione uoluunt᷑: ce qd̾
fit in una. potest mutari in alia Octauus autẽ
ille estimandus ẽ. qui uarietatẽ istã ñ habebit:
ce qd̃ in eo fiet ȩt̃nũ erit & incõmutabile ꝑtna¬
nebit. Est aũ uox in boc psalmofidelis penitñ¬
tis: alios exẽplo suo exhortantis. ut similit̃
peniteant: ne in octaua. id ẽ. in extrema die
iudic ii et̃nam dãpnationẽ incurrant.

Expanded text:
cedit bonam voluntatem nostram, peccatorem vocans in poenitentiam. Et ipsa bona voluntas est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. Deus enim operatur et velle et perficere in nobis, pro bona voluntate . Non enim ex operibus justis Psalmus sic intitulatur, Psalmus er octavam dies judicii intelligitur: quoniam omnia tempora septem dierum repetitione volvuntur: et quod fit in una, potest mutari in alia. Octavus autem ille aestimandus est, qui varietatem istam non habebit. Et quod in eo fiet, aeternum et incommutabile permanebit. Est autem vox in hoc psalmo fidelis poenitentis, alios exemplo suo exhortantis, ut similiter poeniteant: ne in octava, id est, extrema die judicii, aeternam damnationem incurrant.
Abbreviated transcription (Latin):
tia dicti sunt qͥ ñ habendo uitã ueritatis qͦdã¬
mͦ exanimes sunt: &e mortuos in se recipiunt qͦs
uerbis m̃dacib ce uano corde intẽptos. in se con-¬
situnt. Qõ dicit linguis suis: significat malis.
Mali enĩ malas habent linguas. Dolose uͦ agere
ẽ aliud in corde aliudinore habere. Uñ in alio
psalmo dicit᷑. Qui loquunt᷑ pacẽ eũ ꝓximosuo:
mala aũ incordib eorũ. Eos om̃ipotens ds iude

Expanded text:
tia dicti sunt, qui non habendo vitam veritatis, quodammodo exanimes sunt, et mortuos in se recipiunt, quos verbis mendacibus et vano corde interemtos in se convertunt. Quod dixit linguis suis, significat malis. Mali enim malas habent linguas. Dolose vero agere, est aliud in corde, aliud in ore habere. Unde in alio psalmo dicitur. Qui loquuntur pacem cum proximo suo, 26 mala autem in cordibus eorum . Eos omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
tua corripias me. Ds̃ qui ẽ. incõmutabilis
nat᷑a. aput quẽ ut apłs ait ñ ẽ: tͣnsmutatio
nec uicissitudinis obũbratio: & de quodictũ ẽ.
tu aũ dñe uirtutũ cũ tranqͥllitate iudicas. nul¬
lam in se furoris uel ire ꝑtͣbationẽ susciptt: s
furoris nomine intelligit᷑ illa imm̃sa c immo¬
d̾ata animadu̾ssio uindicte: qua pecc̃ores pu¬
nient᷑ in extremo examine. Ira uͦ potest intel¬
ligi examinatio illa: qua imꝑfecte anime emũ¬
dant᷑ in purgatorio igne. Bene aũ dicit᷑ ne in fu¬
rore tuo arguasme neꝙ: in ira tua corripias
me: nãcorripias qd̾ mitius uidet᷑ ad em̃dati¬
onẽ ualet. qui uͦ arguit᷑. id . ẽ. accusat᷑: metuen¬
dum ẽ. ne in finẽ habeat cdãpnationẽ. Arguuit᷑

Expanded text:
. Deus qui est incommutabilis natura , apud quem ut Apostolus ait non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio : de quo dictum est, Tu autem Domine virtutum, cum tranquillitate judicas : nullam in se furoris vel irae perturbationem suscipit: sed furoris nomine intelligitur illa immensa et immoderata animadversio vindictae, qua peccatores punientur in extremo examine. Ira vero potest intelligi examinatio illa, qua imperfectae animae emundantur in purgatorio igne. Bene autem dicitur, Ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me: Nam corripias, quod mitius videtur, ad emendationem valet: qui vero arguitur, idest accusatur, metuendum est ne in fin
Abbreviated transcription (Latin):
ctrinã. Doctrina aũ ueritatis ducit ad uitã:
quia cũ implet᷑ qd̃ p̾ciptt᷑: acqͥrit᷑ uita que pro¬
mittit᷑. Bene aũ ait ꝓp̃t inimicos meos. Multoᷤᷤ
enĩ in uiacłi sc̃a ȩccła patit᷑ adu̾sarios: qui
endo seducendo. Qui qͣntũ a uia ueritatis dis
iungit. Cor eorũ uanũ ẽ. Nam quomͦ ẽ. ueri¬
tas in orẽ. si uanitas ẽ. in corde: Gonꝰ homo de
bono thesauro cordis sui ꝑfert bona. Et malꝰ
homo de malo thesauro cordis sui ꝑfert mala.

Expanded text:
ducit ad vitam, quia cum impletur, quod praecipitur, acquiritur vita quae promittitur. Bene autem ait, Propter inimicos meos. Multos enim in via Dei sancta Ecclesia patitur adversarios, qui endo, seducendo: quia quantum a via veritatis discjungit: Cor eorum vanum est. Nam quomodo est veritas in ore, si vanitas est in corde? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo t
Abbreviated transcription (Latin):
honorari &e głificati qͣmͣ diabolũ: dum impii
iustificant᷑ ce laudant dm̃ Quasi in ira sua
dñs exurgere uisus ẽ. qͣndo a mortius resur¬
gens. inferni claustra petiit. eiꝰ ꝙ portas eon¬
fregit: atq a iustis quos tenebat captos spo¬
liauit. In finib quoq inimicorũ exaltatꝰ est.
qnͣdo ad celũ ascendit: & głosum atq laudabłe
nomen eiꝰ usq ad ultimũ t̃re p̃dicatũ claruit.

Expanded text:
honorari et glorificari, quam diabolum: dum impii honorari et glorificari, quam diabolum: dum impii justificantur et laudant Deum. Quasi in ira sua Dominus 35 exsurgere visus est, quando a mortuis resurgens inferni claustra petiit, ejusque portas confregit, atque eum a justis quos tenebat captos, spoliavit. In finibus quoque inimicorum exaltatus est, quando ad caelum ascendit, et gloriosum atque laudabile nome
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ hominib. Qui autẽ bene didicit uel exꝑ¬
tusẽ. uitiorũ suꝑandoiũ gradus: intelligit
hoc uitiũ inanis głȩ uel solũ uel maxime cauen¬
dũ ẽẽ ꝑfectis. Quo primo enĩ uitio lapsa ẽ ani¬
ma hoc ultimũ uncit. Initiũ autẽ omĩs pec̾er
suꝑbia. Deinde aduersus diabolũ ae angłos eiꝰ
quorũ possessio pecc̃ores ce impii homines suit:
dep̾cat᷑ dicens. Exurge dñe in ira tua: ce exal¬
tare in finib inimicoiũ meorũ. Exurge dic̃.
io est. appare:. humanis uidelicet utens uerbiᷤ.
qͣsi ds̃ dormiat. cũ in secretis suis incognitus
fit iustus: & expossessione diabłi. migrat in
tẽplũ dĩ Et qm̃ pena ẽ. ut cuiq auferat᷑ pos¬
sessio in qua dñari desiderat: hanc penam di¬
cit iram dĩ aduersus diabolũ: ut desinat pos¬
sidere quos possidet. Finẽ autẽ dixit ipsam
possessionẽ. ubi uult dm̃ exaltari potius .i.

Expanded text:
tium hominibus . Qui autem bene didicit vel exptium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim ma, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia . 7. Deinde adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt, deprecatur, dicens: Exsurge, Domine in ira tua, et exaltare in finibus inimicorum meorum. Exsurge dicit, id est, appare, humanis videlicet utens verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei. Et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio, in qua dominari desiderat: hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere, quos possidet. Finem autem dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
testi ut possideat: ce cũ possidet conculcat.
Et ideo subdit. Et conculcet in t̾ra uitã meã:
id est conculcando terrã faciat uitã meã. cibũ
ilicet suũ. Non enĩ tantũ leo. s cẽ serpens
appellatꝰ est: cui dictũ est. terrã manducabis.
It pecc̃ori homini dictũ est. t̾ra es: & in terrã¬
ibis. Recte gͦ subiungit᷑. Et głam meã in pulue¬
rẽ deducat. Hic ẽ. ille puluis quẽ ꝓicit uentꝰ
a facie t̾re: suꝑborũ scilicet uana &e inepta ia¬
ctantia. inflata ce ñ solidata: tanqͣm uentoela
tus pulueris globus. Recte itaq hic posuit
głam: quã ñ uult in puluerẽ deduci. Uult enĩ
eã solidã habere in conscĩa: ubi corã dõ nulla
iactantia ẽ. Qui głat᷑ inquit: in dño gloriet᷑.
Ita soliditas inpuluerẽ deducit᷑. si ꝑ suꝑbiã
quisq contẽpnens secreta conscĩe. ubideus
solus hominẽ ꝓbat: uelit apud hominẽ głari.
hinc ẽ qd̾ alibi dicit. Ds̃ conteret ossa placen¬

Expanded text:
test: et cum possidet, conculcat, et ideo subdit, Et conculcet in terra vitam meam. Id est, conculcando terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum. Non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est: cui dictum est, Terram manducabis . Et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terra. Recte ergo subjungitur. Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae , superborum scilicet vana et inepta jactantia, inflata et non solidata, tanqutus pulveris globus. Recte itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbiam quisque contemnens secreta conscientiae, ubi solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. Dñe deduc me in iusticia tua ꝓpter inimicos
meos. Cuiꝰ iusticiȩ uiã postulat: cũ subiungit.
Dirige in conspectutuo urã meã. Aludẽ iusti¬
cia: aliud uia. Nam iusti.cia ẽ. doctrina xꝑi.¬

Expanded text:
ergo, Domine, deduc me in justitia tua propter inimicos ergo, Domine, deduc me in justitia tua propter inimicos meos. Cujus justitiae viam postulat, cum subjungit, Dirige in conspectu tuo viam meam. Aliud est justitia, aliud est via. Nam justitia est doctrina Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cta aũ par ẽ: talẽ penitꝰ nolle iundictã. Int̾ illud
gͦ pͥmũ qd̾ p̃ter legẽ ẽ. ut maius malũ ꝓminore
malo reddat᷑. & hoc qd̃ dñs ꝑficiendis discipłis dic̃.
ne malo resistat᷑: mediũ locũ tenet. ut tm̃ reddat᷑.
qͣntũ acceptũ ẽ. Per qd̾ a sũma discordia adsũmã
concordiã: ꝓ tẽporũ distͥbutione tͣnsitꝰ factus est.
Parũ aũ adhuc uidet᷑ dño si ꝓ malo qd̾ acceꝑis ni¬
chil rependas mali: nͥ cẽ ampliꝰ siᷤ parat᷑ acciꝑe.
hocẽ qd̾ consequent̾ exponit. Si qͥs te ꝑcusserit
in dext̾am maxillã: p̃be ei &alt̾am. S qͥdẽ qd̃
ipse dñs qͥ p̃cepta q̃ docuit pͥmꝰ ipse ĩpleuit. ꝑcutiẽ¬
se ĩ maxillã ministrosac̃dotis. ñ p̃buit alterã: s
insuꝑ dixte. si male locutꝰ sũ exꝑbra de malosi
aũ bene.cur mecedis: nͥ hoc p̃ceptũ deb̾e intel¬
ligi ad p̾parationẽ cordis. ñ ad ostensionẽ oꝑis:
Uñ alibi uir sc̃s dicit. Paratũ cor meũ ds̃. Dicat᷑

Expanded text:
a autem pax est talem penitus nolle vindictam. Inter illud ergo primum, quod praeter legem est, ut majus malum pro minore malo reddatur: et hoc quod Dominus perficiendis discipulis dicit, ne malo resistatur: medium locum tenet, ut tantum reddatur, quantum acceptum est: per quod a summa discordia ad summam concordiam pro temporum distributione transitus factus est. Parum autem adhuc videtur Domino, si pro malo quod acceperis, nihil rependas mali, nisi etiam amplius sis paratus accipere. Hoc est, quod consequenter exponit, Si quis te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Sed quid est quod ipse Dominus, qui praecepta quillam ministro sacerdotis non praebuit alteram: sed insuper dixit, Si male loquutus sum, exprobra de malo: si autem bene, cur me caedis ? nisi hoc praeceptum debere intelligi ad praeparationem cordis, non ad ostensionem operis? Unde alibi vir sanctus dicit: Paratum cor meum Deus . Dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
intimore tuo. Quia ñ ait intemplo. s ad templũ:
intelligendũ ẽ. ñ de ꝑfectione. sde ꝓfectu adper¬
fectionẽ ẽẽ dictũ. Et fortasse idõ addidit in timore
tuo: qͥa pͥncipiũ sapĩe timor dñi. Qui timed dm̃:
faciet bona. Et in alio psalmo dicit᷑. Beatꝰ uir qͥ
timet dñm: in mandatis eiꝰ uolet nimis. Et it̾m.
Seruite dño intimore. Et qi hoc uirib siuis ñ
ualet: idõ adiungit. Dñe deduc me in iusticia
tua ꝓpt̾inimicos meos: dirige in conspectu tuo
uiã meã. Inimici mei uolunt me seducere. & ad
iniusticiã deuiare: tu dñe qͥ es creator meus esto
dux meus. T̃uenĩ fecisti nos &e ñ ip̃i nos: tu re¬
ge nos ⁊ ñ ip̃i nos P ostqͣm asi ait deduo me in ĩti¬
cia si imm̃ito addidit tua: acsi aꝑtedic̃et. ꝑte

Expanded text:
ino non ait in templo, sed ad templum, intelligendum est non de perfectione, sed de profectu ad perfectionem esse dictum. Et fortasse ideo addidit, in timore tuo: quia principium sapientiae timor Domini . Qui timet Dominum, faciet bona . Et in alio psalmo dicitur, Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis . Et iterum, Servite Domino in timore . Et quia hoc viribus suis non valet, ideo adjungit, 9. Domine, deduc me in justitia tua propter inimicos meos: dirige in conspectu tuo viam meam. Inimici mei volunt me seducere, et ad injustitiam deviare: Tu Domine, qui es creator meus, esto dux meus . Tu enim fecisti nos, et non ipsi nos . Tu rege nos, et non ipsi nos. Postquam autem dixit, Deduc me in justitia, non immerito addidit, Tua: ac si aperte diceret, Per