comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quamius unum sint sed quiama iorẽ
qui euangelizat. quam qui bapti zat
ldeo discreuit mercedes illot Et non
solum adhoc. sed addoctrinam since¬
ritatempertin &. ut hic dignus mercede
sit. qui inuolatam tradit doctriram¬
Di enim sumus operis participes. dĩ
cultura dĩ edificatioestis hocada
mihi ut sapiens architectus fundam̃¬
tum posui Gratiam sibidatam
dicit. ut dignus esset praedicare euan
tiam ut sapientem archi tectum fun¬
dimentum sedicit posuisse Sapiens
archi tectus est. qui iuxta disciplinã
auctoris collocat fundamentum
id est qui secundum traditionem
siluatoris euangelizat. Alius
super aedificat Super aedificia
sunt. quae post prȩlicationẽ a pos¬
tolorum a super uenientibus tra¬
dunt᷑ aut malis aut bonis doctori¬
bust Vnusquisque autẽ uideat.
quem ad modum super aedi ficet
id est super ȩdificia congruant
fundimento nesi obliqua fuerin
et friuola. ruinam faciant. ma¬
nente in colomi fundamento qr
simale docuerit: xp̃i nom̃ ꝑmanet

Expanded text:
m unum sint, sed quia major est, qui evangelizat, quam qui baptizat; ideo discrevit mercedes illorum; et non solum ad hoc, sed ad doctrinae sinceritatem pertinet: ut majori mercede sit dignus, qui inviolatam tradit doctrienim sumus operis participes: Dei cultura, Dei aedificatio estis. Hoc ad mihi, ut sapiens architectus fundamentum posui. Gratiam sibi datam dicit, ut dignus esset praedicare Evangtiam, ut sapientem architectum fundamentum se dicit posuisse. Sapiens architectus est, qui juxta disciplinam auctoris collocat fundamentum, id est, qui secundum traditionem Salvatoris evangelizat. Alius autem superaedificat. Superaedificia sunt, quae post praedicationem apostolorum a supervenientibus traduntur aut malis aut bonis doctoribus. Unusquisque autem videat, quemadmodum superaedificet, id est, ut superaedificia congruant fundamento; ne si obliqua fuerint et frivola, ruinam faciant, manente incolumi fundamento; quia si male docuerit, Christi nomen permanet,
Abbreviated transcription (Latin):
T RERUM
pia rerum requi¬
renđã sunt prius
Tunc enim potest facilius
Cumenim epistolȩ datȩ̃ modũ
& rationem ostender imus. potest
uerum uideri qđ dicimus Constat
itaque temporibus a postolari
iudȩos propterea qđ sub regno
romano agerent romae habigis¬
se Ex quibus hi quicrediderant
iradiderunt romanis ut xp̃m
ꝓfuentes legem soruarent. Ro¬
maritaut audña fama uir tutũ xp̃i.
faciles ad credendum fuerunt. ut¬
pute prudentes. Nec inmerito pru¬
dentes. quimale inducti statim cor
septisunt & ꝑmanserunt In eꝙ
hi ergo exiudeis credenies . xp̃o
utdatur imellegi non accipiebane
dm̃ eẽ dedõ. putantes uni dõ aduer¬
sum: quam obrem negat illos
spirualem dĩ gratiam consecuios.
acꝑ hoc confirmationem eis de esse¬
Hisunt qui & galatas subuerterant.¬
ut atracditone a postolorũ recederem:¬

Expanded text:
t rerum pia earum requirenda sunt prius; tunc enim potest facilius cum enim epistolae datae modum et rationem ostenderimus, potest verum videri, quod dicimus. Constat itaque temporibus apostolorum Judaeos, propterea quod sub regno Romano agerent, Romae habitasse: ex quibus hi qui crediderant, tradiderunt Romanis ut Christum profitentes, Legem servarent: Romani autem audita fama virtutum Christi, faciles ad credendum fuerunt, utpote prudentes: nec immerito pruderecti sunt, et permanserunt in eo: hi ergo ex Judaeis credentes Christo, ut datur intelligi, non accipiebant Dominum esse de Deo, putantes uni Deo adversum; quamobrem negat illos spiritalem Dei gratiam consecutos, ac per hoc confirmationem eis deesssunt qui et Galatas subverterant,ut a traditione apostolorum recedere
Abbreviated transcription (Latin):
& quia p̃sens nonerat uide¬
ris qua causa eos in dño salu¬
tet sccs qui exeius erant domo
nibus firmans credentes: & qm̃n
sciebat apłs merita illorũ qui
cum illo fuerant. Sic dixitꝰ Sa¬
lutate eos qui sunt exnarcissi
in dño hoc est quod scitis eẽ dig¬
nos ex his salutatione mea quiꝰ
indño posuer̃ spe suã illos salu¬
tate nomine meo Salutate
triphenã & triphosa que labo¬
rant in dño. Has uno honore
dignas declarat in xp̃o. Saluta¬
te ꝑsidẽc harissimã que multũ
laborauit in dño Ista ante¬
posita uid&ur supra dictis
quia multum laborauit in
dñõ Labor hic in exortationeẽ
& inministerio scõrũ. & inpra¬
Quia  domos suas relinquebat
fugati & obpͥria erant infidis
Salutate rufum electũ in dño
& matrẽ eius & meã. Ideo istũ
p̃posuit matri. p̃pt̃ electionẽ
administrationis gratiȩ dĩ
Inqua mulier locũ non hab&
Flectus enim erat. idest ꝓmotus

Expanded text:
Et quia praesens non erat, videEt quia praesens non erat, videtis qua causa eos in Domino salutet ut sanctos, qui ex ejus erant domo. nibus firmans credentes; et quoniam non sciebat Apostolus merita illorum, qui cum illo fuerant, sic dixit: Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo in Domino; hoc est, quos scitis esse dignos ex his salutatione mea, qui in Domino posuerunt spem suam, illos salutate nomine meo. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Has uno honore dignas declarat in Christo. Salutate Persidem charissimam, quae multum laboravit in Domino. Ista anteposita videtur supradictis; quia multum laboravit in Domino. Labor hic in exhortatione est, et in ministerio sanctorum, et in prequia domos suas relinquebant fugati, et opprobrio erant infidis. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus et meam. Ideo istum Rufum praeposuit matri propter electionem administrationis gratiae Dei, in qua mulier locum non habet; electus enim erat, id est, promotus
Abbreviated transcription (Latin):
Nontamen qui inter fuerit
laboris eius aut captiuitatẽ
Salutate urbanum aduto¬
rẽ meũ in xp̃o. Nonsolum
istũ suũ ad iutorẽ dicit. sed &
c&erorum fuisse sociũ inexor¬
tatione credulitatis. ͦSthachin
quoque dilectũ meum hunc
slachin quã uis dilectũ uoc&.
tamen subicit illũ urbano
participi operis euangelici
Salutato appellen ꝓbatũ in
xp̃o hunc appellen non qua¬
si amicũ suũ dut participẽ
operis salutat. sed p̃p̃t̃ quod
tẽptationibus ꝓbatus est
&inxp̃o fideliis inuentus
Salutate eos quisunt aris¬
toboli. Aristobolus iste intel¬
sic ꝓbat. ineos quos congre
gabat dignos salutatione
sua de signaet. Salutate he¬
rodione cognatum meum
Hunc quẽ cognatũ tantũ
uocat. ostendit deuotũ In ca¬
ritate renascibilitatis. nonta¬
men uigilantiã illius desig¬
nauit. Salutate eos quisuN
ex narcissi domo qui sunit
in dño Narcissus hic illo
tẽpore prebt dicitur fuisse:
sicut legitur inaliis codicib

Expanded text:
non tamen qui interfuerit non tamen qui interfuerit labori ejus aut captivitati. Salutate Urbanum adjutorem meum in Christo. Non solum istum suum adjutorem dicit, sed et caeterorum fuisse socium in exhortatione credulitatis. Stachyn quoque dilectum meum. Hunc Stachyn quamvis dilectum vocet, tamen subjicit illum Urbano participi operis evangelici. Salutate Appellem probatum in Christo. Hunc Appellem non quasi amicum suum, aut participem operis salutat: sed propter quod tentationibus probatus est, et in Christo fidelis inventus. Salutate eos, qui sunt ex Aristobuli domo. Aristobulus iste sic probat, ut eos quos cogabat, dignos salutatione sua designaret. « Salutate Herodionem cognatum nostrum. Hunc quem cognatum tantum vocat, ostendit devotum in charitate renascibilitatis; non tamen vigilantiam illius designavit. Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo, qui sunt in Domino. Narcissus hic illo tempore presbyter dicitur fuisse, sicut legitur in aliis codicibus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebaiit. Nonsufficere ad
plenũ salutis effectum. Xp̃m.
putantes. quos apłs distrue¬
bat quarẽ & ꝑsecutiones ab
his patiebatur horum
&tã domesticos & uernaculos
salutat. Quos aeclȩsiam ap¬
pellat. quia scõrum uirorũ
grant discipuli cirta fidem
Calutate fib&um dilectũ
romanorũ ad fidẽ. Aut certe
humiles crescerent: Salutate
mariam quȩ multũ labo¬
rauit in uobis. Common&
hos nomine marie quã
intellegimus adexortatio¬
nẽ illorũ in pensiue labo¬
rasse. ut gratias illi agant
Galutate andronicũ. & iuliã
cognatos & concaptiuos me¬
os qui sunt insignes in aposto¬
lis quiante me fuerunt
inxp̃o ihũ hos cognatos
& iuxta carnẽ & secundum
sp̃m. Quo modo & angelus
dixit ad mariã. &ecce heli¬
sab&h cognatatua. & c&era
Quos &iam aplis prioribus
passos fidei causa Ideoque
istos plenius honorandas.¬
s Salutate ampliatum dilectũ
Smihi inxp̃o hunc quasi ami¬
cũ salutat. sed in dño amicum

Expanded text:
dicebant, non sufficere ad dicebant, non sufficere ad plenum salutis effectum Christum putantes: quod Apostolus destruebat, quare et persecutiones ab his perpetiebatur. Horum etiam domesticos et vernaculos salutat, quos Ecclesiam appellat; quia sanctorum virorum erant discipuli circa fidem. Salutate Epaenetum dilectum Romanorum ad fidem, aut certe ut humiles crescerent. Salutate Mariam, quae multum laboravit in vobis. Commonet 109 hos nomine Mariae, quam intelligimus ad exhortationem illorum impensius laborasse, ut gratias illi agant. Salutate Andronicum et Juliam cognatos et concaptivos meos, qui sunt insignes in apostolis, qui ante me fuerunt in Christo Jesu. Hos cognatos et juxta carnem et secundum spiritum, quomodo et Angelus dixit ad Mariam: Ecce Elizabeth cognata tua, etc. , quos etiam apostolis prioribus itatem passos fidei causa; ideoque istos plenius honorandos. Salutate Ampliatum dilectum meum in Christo. Hunc quasi amicum salutat, sed in Domino amicum;
Abbreviated transcription (Latin):
suas ceruices subposuerunt
quibus non solum ego gratias
rentur c&eros ad fidem rectã
Denique apollo quã uis fuerit
exercitatus inscripturis. Ab
his tamen uiã dñi diligenti¬
us instructus est. Ideo socios
laboris sui dicit eos. sed in xp̃o
ihũ Cooperarii enim
fuerunamqneuan gelio di
Iquila auir priscille est.
quos nonotiose romã uenisse
manifestum est. ꝓpensio res
enim erant indi deuotione
Nã ad confir mationẽ roma¬
norum bi om̃s quos salutat
hic fuisse intelleguntur
llnde dicit Non solum sẽ sed
& om̃s gentiũ ecclesias grati¬
as his referre. tangens & roma¬
nos ut his oboediant quos adp¬
fectũ gentium audiunt labo¬
rare : ad exortandã fidẽ in xp̃o
quos intantum ludat ut pe¬
ricula ƿeo pati non ab nue¬
rent Inimicitias enim
& uideorũ & falsorum fratrã
subire non asꝑnati sunt.
dum modo apostolum obsequi¬
is & caritate iuuarent falsi
fr̃s hierant qui credentes in
ip̃m legem tamen seruandũ

Expanded text:
suas cervices supposuerunt, suas cervices supposuerunt, quibus non solum ego gratias rentur caeteros ad fidem rectam. Denique Apollo quamvis fuerit exercitatus in Scripturis, ab his tamen viam Domini diligentius instructus est: ideo socios laboris sui dicit eos, sed in Christo Jesu; cooperarii enim ejus fuerunt in Evangelio Dei. Aquila vir Pricillae est, quos non otiose Romam venisse manifestum est; propensiores enim erant in Dei devotione: nam ad confirmationem Romanorum ii omnes, quos salutat, ex his fuisse intelliguntur. Unde dicit non solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his referre, tangens et Romanos, ut his obediant, quos ad profectum gentium audiunt laborare ad exhortandam fidem in Christo. Quos in tantum laudat, ut pericula pati pro eo non abnuerent; inimicitias enim et Judaeorum et falsorum fratrum subire non aspernati sunt, dummodo Apostolum obsequiis et charitate juvarent. Falsi fratres ii erant, qui credentes in Christum; Legem tamen servandam
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ meam relinquo uob
quã optat eẽ cumhis sciens
dixis se dñm ecce ego uobcũsũ
omnibus diebus usque. ad
consum mationẽ sȩcali.
qui am putata omnia discor¬
dia erroris humani
dedit ac ostendit qiud sit
uerum ut in ipsa ueritate
maneant pacifici som
sororẽ nostrã quȩ est mi¬
nistra ecdosie apud cen¬
chres ut eã suscimatis
indño digne sc̃ĩs & ad sista¬
tis illi in quibus cumque
de siderauerat uestri & em̃
ipsa quoque adsistit
multis & mihi. Phoeben
uemientem cõmendat soro¬
rem communẽ Id est dele¬
ge quã ut merito cõmen¬
d& ait. hanc ministram
eẽ aecclȩsiȩ cbenoris. &
quia multis adiutorio
fuit digne ipsa aditiuan¬
nis causa Ut aut̃e si ne
inter missione excipiendã
illã & ad sistendum illi
inneces sitate si pueniss&
suader& &iã sibi illam
ad fuis setestatur : Vt quanto
sublimior ꝑsona eius c&eris
fias Tanto magis reddi huic
debitum obsoquium ꝑcario¬
se ostendera. Salutate aqu

Expanded text:
pacem relinquo vobis pacem relinquo vobis , quem optat esse cum his, sciens dixisse Dominum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi .stus Jesus, qui amputata omni discordia erroris humani, dedit ac ostendit quid sit verum; ut in ipsa veritate maneant pacifici. CAPsororem nostram, quae est ministra Ecclesiae apud Cenchres; ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis: et assistatis illi, in quibuscumque desideraverit vestri; etenim ipsa quoque astitit multis, et mihi. Phoeben venientem commendat sororem communem, id est, de Lege: quam ut merito commendet, ait hanc ministram esse Ecclesiae Cenchris; et quia multis adjutorio fuit, digne ipsam dicit anis causa. Ut autem sine intermissione excipiendam illam et assistendum illi in necessitate, si pervenisset, suaderet, etiam sibi illam adfuisse testatur; ut quanto sublimior persona ejus caeteris sit, tanto magis reddi huic debitum obsequium per charitatem ostenderet. Salutate Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃ĩ. Vt sollicitudinẽ inꝑtia¬
Dehinc orat ut adiuu&ur
inorationibus. ut euader& ma¬
nus iudȩorum infideliũ. non
quia ipse minus mere tur:
sed ordinẽ sequitur ut ab aeclȩ
fiat oratio proretore suo.
Multi onim minimi duicon¬
gregantur umanimes. fiunt
magni & multorũ p̃ces in possi¬
bile est non imp&rent : Siergo
& ipsi cupidi sunt uidendi apłm.
inpensius orent ut inde libe¬
ratum possint sascipere
illum ingaudio caritatis
tio accepta fiat inhtorasoli
Etiam hoc orandum dicit
ut ministratiomu nertm
eius accopta fiat scĩs bierłm.¬
&omnia cum uoluntate
di facere ostendat. Vt quia
deutus est animus eius
Ad ferenda munera &iam
illorum animđ dĩ iudico
respondere sibi uult ut in¬
tellecta caritate illius
erga sẽ cum illo unam mes
dõ gratias agant Magnus
enim ꝓfectus est ei cuius
ministerio lo&a effecti
dm̃ laudibus ꝓsecuntur
ds autẽ pacis sit cũ omnibus
uobis Amen Ds pacis xp̃s est
Qui ait. Pacẽ meam douob

Expanded text:
Spiritus sancti; ut sollicitudinem impartiaDehinc orat ut 108 adjuvetur in orationibus, ut evaderet manus Judaeorum infidelium: non quia ipse minus mereatur; sed ordinem sequitur, ut ab Ecclesia fiat oratio pro rectore suo. Multi enim minimi dum congregantur unanimes, fiunt magni: et multorum preces impossibile est ut non impetrent. Si ergo et ipsi cupidi sint videndi Apostolum, impensius orent; ut inde liberatum possint suscipere illum in gaudio charitatis. tio accepta fiat in HierosolyEtiam hoc orandum dicit, ut ministratio munerum ejus accepta fiat sanctis iomnia cum voluntate Dei facere se ostendat; ut quia devotus est animus ejus ad ferenda munera, etiam illorum animum Dei judicio respondere sibi vult; ut intellecta charitate illius erga se, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei, cujus ministerio laeti effecti, Deum laudibus prosequuntur. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. Deus pacis Christus est, qui ait: Pacem meam do vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia dat gloriã. ut quo coep¬
tum romanorũ quia potens
est dign&ur implere con¬
firmando infide animos
eorum ad ꝓfectum euangelii
& reuelationẽ mysteri
dbsconditi a seculis: Mani
latuit semꝑ ind .o. tempori¬
bus xp̃i dedarãtum est.
Quia non singularis est ds̃
qui est apud illum ex&ernis
& sermo. & pataditus. in qua
ueritate omñe creaturam
decreuit saluam fieri per
agnitionẽ Cuius quidẽ sacra¬
menti ueritas ꝑ propheas fu¬
erit designata figuris quib:¬
dã solido cogniti sapienti
cuius gratiȩ participes uolu¬
it eẽ gentes. quod latuit ge¬
nus hdminum Solus ergo ẽ¬
sapiens. quia ab ipso est
omnis sapientia. Sicut dicit
salomon. Ommis sapientia
ad nõ dõ est & cumipo fuit sem¬
insecula sȩculorum. AMEN
deo nhił sine xpõ plenir̃ quia
ꝑ ipsum omiã quicũ agnoscitur.
datur dõ patrilaus peripsum.
quia intellegitur perxpm
quasi persapientiã suam inqua
saluos fecit credentes Gloria

Expanded text:
omnia, dat gloriam; ut coepomnia, dat gloriam; ut coeptum Romanorum, quia potens est, dignetur implere, confirmando in fide animos eorum ad profectum Evangelii, et revelationem mysterii absconditi a saeculis, maniflatuit semper in Deo, temporibus Christi declaratum est; quia non singularis est Dqui est apud illum ex aeternis et sermo, et paraclitus, in qua veritate omnem creaturam decrevit salvam fieri per agnitionem; cujus quidem sacramenti veritas per prophetas fuerat designata figuris quibusdam, soli Deo cogniti sapienti, cujus sapientiae participes voluit et Gentes quod latuit genus hominum. Solus ergo sapiens est, quia ab ipso est omnis sapientia, sicut dicit Salomon: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum ipso fuit semin saecula saeculorum. Amen. Ideo nihil sine Christo plenum; quia per ipsum omnia: qui cum agnoscitur, datur Deo Patri laus per ipsum; quia intelligitur per Christum, quasi per sapientiam suam, in qua salvos fecit credentes. Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
&ta tractabilis suꝑfluũ pone¬
bat. Sed quia salutant uos
sunt xp̃i carnem suã crucifi¬
xerunt. Nunc subiocit &iã
hos salutare qui sequentes suN.
ut exhis dictis populum signifi¬
c& aecdȩsie. quia in omni ecđa
duosunt populi potest & duarũ
ꝓuintiarũ nominasse aecdesias.
ut primum unius deinde alteri¬
us loci dixiss& om̃s aecdesias.
aut certe iudeorum. & gentiliũ
Salutat uos erastus dispensator
ciuitatis. & quartus fr̃ Dispensa¬
tor ciuitatis est. quasi curator.
qui dictante iustrtia gubnabat
ciuitatẽ. maxime inpreciis mo¬
derandis: hos om̃s ideo nominatũ
enumerat insalutatione roma¬
orũ ut scirent quales & quanti
congaudent bono cepto illorũ
Si autẽ qui porest uos stabi¬
lire secundum euangelium¬
e secundum reuelationẽ myste¬
rii quod temporibus fernis
insilentio fuit manifestũ est
s aũt nunc ꝑ scripturas pro¬
sph&icas. secundũ imperium
xerni dũ ad oboedientiam
fidei inom̃s gentes. cognitũ

Expanded text:
et tam tractabilis superfluum poneet tam tractabilis superfluum ponebat. Sed quia salutant vos,sunt Christi, carnem suam crucifixerunt ; nunc subjecit etiam hos salutare, qui sequentes sunt; ut benedictum populum significet Ecclesiae, quia in omni Ecclesia duo sunt populi. Potest et duarum provinciarum nominasse Ecclesias, ut primum unius, deinde alterius loci dixisset omnes Ecclesias, aut certe Judaeorum et gentilium. Salutat vos Erastus dispensator civitatis, et Quartus frater. Dispensator civitatis est quasi curator, qui, dictante justitia, gubernabat civitatem, maxime in pretiis moderandis. Hos omnes ideo nominatim enumerat in salutatione Romanorum, ut scirent quales et quanti congauderent bono coepto illorum. Ei autem qui potest vos stabilire secundum Evangeliumsti, secundum revelationem mysterii, quod temporibus aeternis in silentio fuit, manifestum 111 est autem nunc per scripturas propheticas secundum imperium aeterni Dei ad obedientiam fidei in omnes gentes, cognitum
Abbreviated transcription (Latin):
cius &iason. & sosi pater. cognati
mei li motheuis consors laborũ
eius est quasi coep̃s & magna¬
cum sollicituhne a ecdesiã gũb¬
nabat. positus inin uidia iudȩc&
usque. adeo ut inter initia
circum cide r&ur p̃pt̃ scandalũ
iudȩorũ Vt qui amatre iudea
erat doctor ẽẽ non posset inar¬
cum cisus. Illos uero cognatos dicit
Partim generis partim fideicausa
Saluto uos egot̃tius qui hanc
epistolã scripsi in dño Tertius
nomine nonnumero hic est friba
epistole e toncessit suo nomine
salutare plebẽ romanã adquã
scribit ut c&eros salutent: quos
nominat. Ad huc enim recto¬
res aecclesiis. paucis erant
in locis Salutat uos gaius hospes
meus & uniuersa aec dȩsiar
hic᷑ gaius ut arbitror adqũȩ
scribit iohannes a postolus.
exultans incaritate eius ꝗ. exi¬
beat fratribus prebons sũp¬
tus illis neces sarios et cum supe
rius dicat. Salutant uos om̃s
ecdesie xp̃i Nunc iterat di¬
iteratũ. Ni hil enĩ tantus uir

Expanded text:
cius, et Jason, et Sosipater cognati cius, et Jason, et Sosipater cognati mei. Timotheus consors laborum ejus est quasi coepiseum sollicitudine Ecclesiam gubernabat positus in invidiam Judaeorum usque adeo, ut inter initia circumcideretur propter scandalum Judaeorum, ut quia matre Judaea erat, doctor esse non posset incircumcisus; illos vero cognatos dicit partim generis, partim fidei causa. Saluto vos ego Tertius, qui scripsi Epistolam in Domino: Tertius nomine, non numero, hic est scriba Epistolae cui concessit suo nomine salutare plebem Romanam, ad quam scribit ut caeteros salutent quos nominat, adhuc enim rectores Ecclesiis paucis erant in locis. Salutat vos Gaius hospes meus et universae Ecclesiae. Hic Gaius, ut arbitror, ad quem scribit Joannes Apostolus exsultans in charitate ejus quam exhibeat fraternitati, praebens sumptus illis necessarios; et cum surius dicat: Salutant vos omnes Ecclesiae Christi; nunc iterat diiteratum; nihil enim tantus vir
Abbreviated transcription (Latin):
cat. quod secuturus sit. deoboe¬
dientia Eorũ. Erat enĩ incre¬
dulũ quod non se subi cerent:
post cognitã ueritatẽ rei stul¬
te quasi prudentes Caudeo
igitur in uob & hic sensus
de superiori parte epistole ẽ
Caudet enim quia romani
qui regnũ habere uidentur.
subiecerunt sẽ fidei xp̃iane.
Volo uos ꝓficere ut eruditi sitis
inbonum rudes uero in malũ
eruditus in bono hic est qui
bona operatur. Rudes autẽ
in malũ his qui ignorant
opera mala idest usum mali¬
tiȩ nesciunt Ds̃ autẽ pacis
conter& satanan sub pedibus
uestris uelociter Id est breui
hoc deaduentu suo dicit. Quia
aduentus eits opprimer&
diabolum ab hoc quod isti
spiritalẽ gratiã accepturi
erant. Cui rei inuid& sata¬
nas quia uult hominos per¬
manere inerrore. ut discro¬
pent cum sint unius professionis
suo iã optat eẽ cumillis Sieñ me¬
rentur acciperei iam cum illis
in sp̃o. Salutat uos timotheds
consors laborum meorum. & lu¬

Expanded text:
cat, quod securus sit de obecat, quod securus sit de obedientia eorum. Erat enim incredulum quod se subjicerent post cognitam veritatem rei stultae quasi prudentes. Gaudeo igitur in vobis. Et hic sensus de superiore parte epistolae est; gaudet enim quia Romani, qui regnum habere videntur, subjecerunt se fidei christianae. Volo vos proficere, ut eruditi sitis in bonum, rudes vero in malum. Eruditus in bono hic est, qui bona operatur: rudes autem in malo ii sunt, qui ignorant opera mala, id est, usum malitiae nesciunt. Deus autem pacis conteret satanam sub pedibus vestris velociter; id est brevi. Hoc de adventu suo dicit, quia adventus ejus opprimeret diabolum ob hoc, quod isti spiritalem gratiam accepturi erant; cui rei invidet satanas, quia vult homines permanere in errore; caetera ut discrepent, cum sint unius professionis.suo, jam optat esse cum illis; si enim merentur accipere, jam cum illis est in spe. Salutat vos Timotheus consors laborum meorum, et Lu
Abbreviated transcription (Latin):
&cuius nutu uiuit. cuncta
creatura: Auctor enĩ uite hicẽ.
sicut dicit p&rus apłs. Non
lex inqua quidã illorũ puta¬
bant sperare debere. Oro aũt
suos fr̃s. ut obseru&is eos. qui
sdis sensiones &offendi cula
s pr&er disciplinã quã uos didi¬
scistis faciunt. & declinate ab¬
s illis. hi enĩ tales xp̃o dño
Ssermonũ deprauant corda
Sin nocentiũ. Vra enim oboe¬
sdientia¬
s ditulgata est Hoc loco deꝑso¬
nisrupit pseudo a postoloꝵ
quos in tota epistola cauendos
monuit sicut & nunc. Dedsi¬
ne maifestatione traditionẽ
illorũ conpressit. Hi enim
cogebant credentes iudaizare
ut beneficium circa sẽ dĩ¬
Inanirent. Sicut supra memo¬
raui Conpositis enĩgene alo¬
gie uerbis. tractatus sibi co¬
aptabant. Ad commendationẽ
traditionis suȩ. ꝑ quos simplicĩu
corda deciperent Vr̃a enim
oboedientia inqui. inom nem
locum diuulgata est: Hoc est
quod in primordio epistoledic̃
quia fides ur̃a p̃dicatur inu¬
muerso mundo Hoc signifi¬

Expanded text:
cujus nutu vivit cuncta creatura. 110 Auctor enim vitae hic est, sicut dicit Petrus apostolus , non Lex in qua quidam illorum putabant sperare debere. . Oro autem vos, fratres, ut observetis eos, qui dissensiones et offendicula praeter disciplinam, quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis. Hi enim tales Christo Dosermonum depravant corda innocentium. Vestra enim obedientia divulgata est. Hoc loco de personis prorupit pseudoapostolorum, quos in tota epistola cavendos monuit, sicut et nunc: sed sine manifestatione traditionem illorum compressit. Hi enim cogebant credentes Judaizare, ut Dei beneficium circa se inanirent, sicut supra memoravi; compositis enim genealogiae verbis, tractatus sibi coaptabant ad commendationem traditionis suae, per quos simplicium corda deciperent. Vestra enim obedientia, inquit, in omnem locum divulgata est. Hoc est quod in primordio epistolae dicit , quia fides vestra praedicatur in universo mundo, hoc signifi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ si fpiritalium eorum par¬
ticipes factefunt gentes. de¬
bent & in carnalibus ministra¬
re eis. Quippe cumdebitoros
eos dicat nideorum credenti¬
um at sicut inspiritalibus
participes eorum factisunT.
Ita & hi communicent corpo¬
ralibus neces sitatibus illorũ
Vt gaudentes exiudȩis cre¬
dentes conlaudent prouiden¬
tiam dĩ insalite ipsorum per
ministerium eorum hi enim
totos sediuinisdentes obse¬
quiis nihil mundanũ curantes
exemplum bone conuersatio¬
nis prebebant credentibus in
tantum deniquenos humanos
& misericordes uultesse apłs. Vt
& debitores nos dicat circaele¬
mosinam largiendam & bonis
operibus exercendũ cum ala¬
critate cordis: Quia quimi¬
sericordiam adõ sperat deb&
esse misericors. ut prob& sacre¬
te hanc sperare. quasi homo
miser&ur quanto magis ds̃
Rxributio enim haec est ł
merces: uut qui accipiunt mise¬
ii cordiã miseri cordiã facian
Vnde dñs Beati inquit mise¬
ricordes ipsis enim miserebit᷑
ds̃. Hoc igitur cum consumma¬

Expanded text:
m si spiritualium eorum participes factae sunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Quippe cum debitores eos dicat Judaeorum credentium; ut sicut in spiritualibus participes eorum facti sunt, ita et hi communicent corporalibus necessitatibus illorum; ut gaudentes ex Judaeis credentes collaudent providentiam Dei in salutem ipsorum, per ministerium eorum. Hi enim totos se divinis dedentes obsequiis, nihil mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentibus. In tantum denique nos humanos ad misericordiam vult esse Apostolus, ut et debitores nos dicat circa eleemosynam largiendam, et bonis operibus exercendam cum alacritate cordis: quia qui misericordiam a Deo sperat, debet esse misericors; ut probet se recte hanc sperare: quia si homo miseretur, quanto magis Deus! Retributio enim haec est vel merces, ut qui accipiunt misericordiam, misericordiam faciant. Unde Dominus: Beati, inquit, misericordes ; ipsorum enim miserebitur Deus. Hoc igitur cum consumma
Abbreviated transcription (Latin):
non laudo a pertum est dep̃henso
et corrupto errore ut decetero corri¬
gant et sciant hocuerum quod dum
inprimordus ipsi didicerant formã
illius quae ad saluatorem in re huius¬
modi dataest lterat dicens Ego enĩ
accepi adño quod et tradidiuobis

Expanded text:
non laudo. Apertum est deprehenso non laudo. Apertum est deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant, et sciant hoc verum, quod dudum in primordiis ipsi didicerant; formam illius quae a Salvatore in re hujusmodi data est, iterat dicens: Ego enim accepi a Domino, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
Hos notat qui sit in ecclesiam conuenie¬
bant ut munera sua offerentes adue¬
nientibus praes biteris quiad huc rec¬
tores ecclesiis non omnibus locis erant
constituti totum sibi qui obtulerant
uindicarent scismaticiscausa dissen¬
si ones enim intereos pseudo apłi semi¬
nauerunt. itaut oblationes suas zela¬
rentur cumuna atque eadem prece
omnium oblationes benedicerentur
ut hi qui ut ad solet fieri non optule¬
rant aut unde offeent non habeban:
pudore correpti confunderentur
non sumentes partem. Et tamcito
illud agebant ut super uenientes non
inuenirent quodederent. Ideoque
si sic inquit conuenitis. ut unus quisque
sumat domi haec agenda non in ecđa
ubiunitatis et mysteria causa conuer¬
titur. non disensionis et uentris
Munus enim oblatum totius populi
sit quia inuno pane omnes significant᷑
per id quodenim unum sumus. deuno
pane omnes nos sumere oportet
Quiddicam uobis audouos in hoc

Expanded text:
Hos notat, qui sic in Ecclesiam convenieHos notat, qui sic in Ecclesiam conveniebant ut munera sua offerentes, advenientibus presbyteris quia adhuc rectores Ecclesiis non omnibus locis fuerant constituti, totum sibi qui obtulerant, vindicarent, schismatis causa. 149 Dissensiones enim inter eos pseudoapostoli seminaverant, ita ut oblationes suas zelarentur: cum una atque eadem prece omnium oblationes benedicerentur, ut ii qui, ut adsolet fieri, non obtulerant, aut unde offerrent, non habebant, pudore correpti confunderentur, non sumentes partem: et tam cito illud agebant, ut supervenientes non invenirent, quod ederent. Ideoque si sic, inquit, convenitis, ut unusquisque suum sumat, domi haec agenda, non in Ecclesia; ubi unitatis et mysterii causa convenitur, non dissensionis et ventris. Munus enim oblatum totius populi sit; quia in uno pane omnes significantur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Quid dicam vobis? Laudo vos? In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et par tim credo oportet enim ethe¬
res es eẽ ut et qui pro batisunt mani¬
festifiant interuos Sciendo non nul¬
losmente corruptos. uersuti adiaboli
dicit oportet here seseẽ. non utique
uoluit nec optauit sed quia scit
futurum dixit. Sicut set dñs opor¬
tet inquit uenire scandala et opor¬
tet filium hominis pati. praescius
quia uidas proditorerat futurus
Ut probati autem cumdicit mani¬
festifiant interuos. illossignificat
qui intraditione accepta durantes
exemplum probationis erant euan¬
relicae disciplinae ad condempnatio¬
nem ceterorum. hisunt quos incapitẽ
epistolae significat eo quod diceren
nosuero xp̃i cum alu dicerent. ego
pauli egzo appollo. Conuenientibus
uobis in unum lamnones dominicam
caenam manducare Vnus quisque enĩ¬
sumit ad manducandum Et alius
quidem esurit alius autem ebrius eft
Num quid domos non habetis adeden
dum eebibendum. aut eccłam di con¬
tempnitis et confunditis non habentes:

Expanded text:
et partim credo. Oportet enim et haeet partim credo. Oportet enim et haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant inter vos. Sciendo nonnullos mente corruptos versutia diaboli, dicit: Oportet haereses esse. Non utique voluit, nec optavit: sed quia scivit futurum, dixit, sicut et Dominus: Oportet, inquit, venire scandala . Et: Oportet Filium hominis pati , praescius, quia Judas proditor erat futurus. Ut probati autem cum dicit, manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum probationis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt quos in capite epistolae significat, eo quod dicerent: Nos vero Christi; cum alii dicerent: Ego Pauli, ego Apollo . Convenientibus ergo uobis in unum iam non est dominicam caenam manducare. unusquisque enisumit ad manducandum, et alius quidem esurit, alius autem ebrius est. numquid domos non hdum et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis non habentes?
Abbreviated transcription (Latin):
dataest ei Naturaliter hoc honestũ
et propemodum decretum uult ẽẽ
ut uelata mulier satis faciat et gras
a gatdõ Comaergo indicium uela¬
minisest ut naturae uoluntas ad da¬
tur. denique nulla mulier reuela¬
Sta addit potestatem Siquis autẽ
suidet ur contentiosus eẽ nostalem
sconsuetudinem ñ habem neq: eccła¬
Post rationem redditam ut contiosus
uincat auctoritatem inter ponit
quia neque iudaismus hochabuit
undedicit. neque nos neque ecclesia
ut neque moxses neque saluator sic
tradiderit hoc autem precipio
non laudans quod non in melius sed
in peius conuenitis quomodopar¬
ticulatum conuersationem eorum
percorreptionẽ emendat. Ita ettra¬
ditiones eorum non laudans utique
sed uituperans eos Primum enim
Primum dicendo genus petcati osten¬
dit andeortis unt errores quos re¬
praehendit. Ubienim discensio est
snihilr ectum est. Conuenientibus¬
s uobis in eccła audio discensiones eẽ

Expanded text:
data est ei. Naturaliter hoc honestum data est ei. Naturaliter hoc honestum et propemodum decretum vult esse, ut velata mulier satisfaciat, et gratias agat Deo. Coma ergo indicium velaminis est, ut naturae et voluntas addatur. Denique nulla mulier etiam revelata adit potestatem. Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque EcclePost rationem redditam, ut contentiosos vincat, auctoritatem interponit; quia neque Judaismus hoc habuit, unde dicit: Neque nos, neque Ecclesia Dei, ut neque Moyses, neque Salvator sic tradiderit. Hoc autem praecipio, non laudans quod non in melius, sed in deterius convenitis. Quomodo particulatim conversationem illorum per correptionem emendat; ita et traditiones illorum, non laudans utique, sed vituperans eos. Primum enim. Primum dicendo, genus peccati ostendit, unde orti sunt errores, quos reprehendit; ubi enim dissensio est, nihil rectum est. Convenientibus vobis in Ecclesiam, audio dissensiones esse,
Abbreviated transcription (Latin):
uir est sicut legitur ingenesi
factus ad nõ creãtore Omnia aut̃
exdõ Post quam gradatim expo¬
suit sin gula ut omnĩa dõ subi ceret
unum seruans principium ait
omnia autemexdõ. Vt neque
mulier subiectionis suae causa con¬
tristaretur. neque uir quasi exalta¬
tus superbiret Nos ipsi iudicate
Decet mulierem non uelatam
oraredm̃: Hincẽ unde superius
illisper hysoniam succensit dicens
Laudo qui a omnia mea memoria
retinetis. et quo modo ubi quetra¬
do traditiones meas tenetis. Cum
enim haecesset traditionis ratio
illi contra reuelatas. eas in ecclesia
patiebantur. Id eo que non iam auc¬
toritatem traditionis quam neglexe¬
rant sed ipsam naturam suadereillis
Snititur ueritatem dicens Nec ipsa
natura docet uos. quia uir quidem
si comã nutriat ignominia est illi
hoc secundum legem locutus est.
prohibet enimuirum esse comatum
Mulier autem sicomam habuerit.
Sgloriaẽ illi qm̃ coma prouelamine

Expanded text:
vir est, sicut legitur in Genesi vir est, sicut legitur in Genesi factum a Domino Creatore. Omnia autem ex Deo . Postquam gradatim exposuit singula, ut omnia Deo subjiceret, unum servans principium, ait: Omnia autem ex Deo; ut neque mulier subjectionis suae causa contristaretur, neque vir quasi exaltatus superbiret. Vos ipsi judicate: decetne mulierem non velatam orare Deum? Hinc est unde superius illis per ironiam succenset, dicens: Laudo quia omnia mea memoria retinetis: et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis . Cum enim haec esset traditionis ratio,illi contra revelatas eas in Ecclesia patiebantur. Ideoque jam non auctoritate traditionis, quam neglexerant, sed per ipsam naturam suadere illis nititur veritatem dicens: . Nec ipsa natura docet vos quia vir quidem, si comam habuerit, ignominia est illi? Hoc secundum Legem locutus est; prohibet enim virum esse comatum. Mulier autem si comam habuerit, gloria est illi; quoniam coma pro velamine
Abbreviated transcription (Latin):
inapocalipsi iohannis Et quia utiq
homines sunt quod non corriperen
plebem arguuntur. Et quod rec¬
tum in illis est. laudatur. Mulier
ergo id cir codebet uelare caput.
quianonest imagodĩ sed ut osten¬
datur subiecta Et quia praeuari¬
catio ꝑ illam inchoata est. hoc signi
debet habere ut in aeccła propter
reuerentiam episcopalem non ha¬
beat caput liberum. sed uelamine
tectum Nec habeat potes tatem
loquendi quia epis copus personam
habet xp̃i quasi ergo ante iudicem
sic ante episcopum. quiauicarius dñĩ
est Propt̃ reatus originem. sublecta¬
s debet uideri Uerum tamenneq¬
s mulier sineuiro nec uir sine muliere
in dño Ideo in dño. quiad s̃exuno
fecit ambos etunum Vna enim
caro etunum corpussunt in dño.
hoc est secundum dnm quicreauit
Denique quinoncredunt mulierẽ
sSicut mulier de uiro. lta et iir
permulierem. hoc firmauit
quod dixi. quia ambo unum sunt
innatura quia origo mulieris.

Expanded text:
in Apocalypsi Joannis . Et quia utique in Apocalypsi Joannis . Et quia utique homines sunt, quod non corriperent plebem, 148 arguuntur: et quod rectum est in illis, laudatur. Mulier ergo idcirco debet velare caput; quia non est imago Dei, sed ut ostendatur subjecta. Et quia praevaricatio per illam inchoata est, hoc signum debet habere; ut in Ecclesia propter reverentiam episcopalem non habeat caput liberum, sed velamine tectum: nec habeat potestatem loquendi; quia episcopus personam habet Christi. Quasi ergo ante judicem, sic ante episcopum, quia vicarius Domini est, propter reatus originem subjecta debet videri. Verumtamen neque mulier sine viro, neque vir sine muliere in Domino. Ideo in Domino, quia Deus ex uno fecit ambos et unum; una enim caro et unum corpus sunt in Domino, hoc est, secundum Dominum, qui creavit. Denique qui non credunt mulierem Nam sicut mulier de viro; ita et vir per mulierem. Hoc firmavit, quod dixit; quia ambo unum sunt in natura, atque origo mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
ueletur. abscondienim non debet
dĩ enim gła uidetur in uiro. Muli¬
erautem gloriauiriẽ Multum
distat inter gloriam dĩ et gloriam
uiri Uirenim ad imaginem dĩ
factus: non mulier. Hȩcẽ autem
lma godi in uiro. quiaunus ds unũ
fecit hominem. ut sicut ab uno dõ
sunt omnia. Itaessent et uno homi¬
ne omnes homines Vtunius dĩ
inuisibilis. unus homo uisibilis.
lmaginem haberet interris Vt
unus ds̃ in uno homine uideretur
auc toritatem unius principu
conseruare ad confusionem di abo¬
li qui sibineglecto uno dõ dominũ
et dĩ tatem uoluit usurpare
Quod propheta hie zechiel sig¬
nificat et apłs idem Aitenim
ltaut in templo dĩ sedeat osten¬
densse quasi sit ds̃ Nonẽ enim
Suir exmuliere. sed mulier ex
uiro Et enimnon est creatus uir
propter mulierem sed mulier¬
S propteriurum Propterea muli¬
S habere propter angelos Potes¬
tatem. uel a mensignificauit
Angelos episcoposdicit Sicut dic̃

Expanded text:
celetur: abscondi enim non debet, celetur: abscondi enim non debet, Dei enim gloria videtur in viro. Mulier autem gloria viri est. Multum distat inter gloriam Dei et gloriam viri; vir enim ad imaginem Dei factus est, non mulier. Haec autem imago Dei in viro, quia unus Deus unum fecit hominem; ut sicut ab uno Deo sunt omnia, ita essent et ab uno homine omnes homines; ut unius Dei invisibilis, unus homo visibilis imaginem haberet in terris, ut unus Deus in uno homine videretur auctoritatem unius principii conservare, ad confusionem diaboli, qui sibi, neglecto uno Deo, dominium et divinitatem voluit usurpare. Quod propheta Ezechiel significat , et Apostolus idem, ait enim: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se quasi sit Deus . Non est enim vir ex muliere, sed mulier ex viro: etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Propterea deetiam propter angelos. Potestatem velamen significavit, angelos episcopos dicit, sicut docetur
Abbreviated transcription (Latin):
tellegentiam. quia et personedis¬
÷ crepant et substantiae Omnis uir
Sorans aut prophetans uelato capite.¬
s detur patcaput suum oraredicit
de precari. prophetare autem ad¬
uentum foredñĩ uocesim boli post
Corationem effari Omnis autem
smulier orans aut prophetans. non¬
s uelato capite. confundit caput suũ
sVnum est enim adque idipsum. ut de¬
s caluetur Si aut emnonuelatur
mulier. tondeatur. Siautem tur¬
Spe est mulieri tonderi aut decaluari¬
s uelet caput Uiraut̃ non debet¬
s uelarecaput. cum sit imago et gła
dĩ Quam una substantia sit et uir
et mulier. tamen quiauir caput mu¬
lieris ante ponendustraditur ut per
causam etrationem malorsit. non
persubstantiam Inferior ergomuli¬
er uiro est. portio enim eiuse quia
origo mulierisiuir est Exeo enimẽ
acꝑhoc obnoxia uidetur. Mulier
uiro ut imperio eius subiectasit.
honori ficentiã et dignitatẽ uiri
obstaredicit neuelet caput
Imago enim dĩ in congruumest ut

Expanded text:
telligentiam; quia et personae distelligentiam; quia et personae discrepant et substantiae. Omnis vir orans aut prophetans velato capite deturpat caput suum. Orare dicit deprecari: prophetare autem adventum fore Domini voce symboli post orationem effari. Omnis autem mulier orans aut prophetans non velato capite, confundit caput suum; unum est enim atque idipsum, ut decalvetur. Si autem non velatur mulier, tondeatur: si autem turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet caput. Vir enim non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quamvis una substantia sit et vir et mulier, tamen quia vir caput est mulieris, anteponendus traditur; ut per causam et rationem major sit, non per substantiam. Inferior ergo mulier viro est, portio enim ejus est; quia origo mulieris vir est: ex eo enim est, ac per hoc obnoxia videtur mulier viro, ut imperio ejus subjecta sit. Honorificentiam et dignitatem viri obstare dicit, ne velet caput; imago enim Dei incongruum est ut
Abbreviated transcription (Latin):
Laudł osautem fratres quod per¬
Somnia mei memoriãretinetis. et
quomodo ubique trado traditiones
mea tenetis Post quam mores et
conuersationem illorum arguit.
nunc traditiones uult corrigere.
id eo non hoc confirmat. sed successit
eis quiacum esset apłs eorum. In me¬
mores erant traditionum eius
Neque quod adhut non didicerant
exaliorum aec clesiarum traditione
sequebantur. acper hoc quasi nouit̃
tradit illis dicens Uolouos scire
quia omnis iiri caput xp̃s est Ad
uis et mulier per xp̃m. deuiro tam̃
facta est acperhoc subicitur uiro
Caput autem xp̃i ds̃ Dignum est
ut filii caput pater dicatur quasi
genitor eius. Alitertamen caput
uiri xp̃s est. et aliter uirmulieris. et alit̃
ds̃caput xp̃i est. Ds autemideo caput
xp̃iẽ quia de eo uel ab ipso genitus
ex eius costa. dĩ uirtute formata est
Xp̃s aut emideo caput uiri est. quia
peripsum cum non esset creatus est
Vnaergo dictio diuersam habet in¬

Expanded text:
Laudo autem vos, fratres, quod Laudo autem vos, fratres, quod omnia mea memoria retinetis, et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis. Postquam mores et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult corrigere. Ideo non hoc confirmat, sed succenset eis; quia cum esset apostolus eorum, immemores erant traditionum ejus: neque quod adhuc non didicerant, ex aliarum Ecclesiarum traditione sequebantur; ac per hoc quasi noviter tradit illis, dicens: Volo vos scire quia omnis viri caput Christus est. Admvis et mulier per Christum, de viro tamen facta est, ac per hoc subjicitur viro. Caput autem Christi Deus. Dignum est ut filii caput Pater dicatur, quasi genitor ejus. Aliter tamen caput viri Christus est, et aliter vir mulieris, et aliter Deus caput Christi est. Deus autem ideo caput Christi est, quia de eo vel ab ipso genitus ex ejus costa Dei virtute formata est . Christus autem ideo caput viri est, quia per ipsum cum non esset, creatus est. Una ergo dictio diversam habet in
Abbreviated transcription (Latin):
tas accipere uident non horrere
offensio. si in eo in quosunt non solum
non arguantur sed et promtioresfiant
dum non uitantur uotaldolorum
illorum. Ecłae autem dĩ fit offen¬
diculum. quando quosdam exnume¬
rosuo uident hisquae inimica dõsunt
sadherere Sicut etego omnibus per
Somniaplaceo. nonquerens quod mihi
utileẽ. sed quod multis ut saluifiant
Omnibus per omnia placere est.
sines candalo cuiusquam age̾re adꝓ
fectum utilitatis illorum. ut et illis¬
quo dicit ut imitatores ei simus. qui
adõ nobis magister indultus est
Sienim hic dĩ imitator est. quare non
nos hominibus qͣuia sicut dspater
misit xp̃m magistrum et auctorem
uitȩ Itaet xp̃smisit a postolos nobis
magistros ut eorum lmitatores esse¬
mus: qui a eius esse non possumus
lta enim ait dñs ad patrem Sicut
me misisti in hunc mundum. Itaet
ego misi eos in hunc mundum. Et qr
digni et imitatores eius erant. subic̃
et pro eis scĩ ficabo me ipsum

Expanded text:
tas accipere, vident non horrere.tas accipere, vident non horrere.offensio, si in eo in quo sunt, non solum non arguantur; sed et promptiores fiant, dum non vitantur vota idolorum illorum. Ecclesiae autem Dei fit offendiculum, quando quosdam ex numero suo videt iis, quae inimica sunt Deo, adhaerere. Sicut ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Omnibus per omnia placere est sine scandalo cujusquam agere ad profectum utilitatis illorum, ut et illiquod dicit, ut imitatores ejus simus, qui a Deo nobis magister indultus est. Si enim hic Dei imitator est, quare non nos hominis? Quia sicut Deus Pater misit Christum magistrum et auctorem vitae; ita et Christus misit apostolos nobis magistros, ut eorum imitatores essemus; quia ejus esse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mundum . Et quia digni imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum .
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum in lege est ut luciet aere
et tituli et ipsa idola confringatur
uidesinon peccatum non solum haec
non facere. sed inter esse epulis huuis¬
modi Propterea desacrificatis non
expedit edere Siue igitur edetis.
siue bibitis siue aliquid facitis omnia
ingloriam dĩ Per hec subiecta decla¬
rãuit inidolio edere quamuis licet
conscientia inimicum eẽ dõ. ad obpro¬
brium enim uniusdĩ. haec diabolo di¬
cantur. Nam ingloriadĩ edere etbibe¬
re et aliquid facere. hoc est ut sub inuo¬
catione creatoris cum modestia conui¬
uium celebretur in gloriaccutem
dĩ aliquid fit cum in actibus conuersa¬
tione xpiani ds̃ laudatur uelcum filio¬
srum procreatio ado speratur Sine
soffensione estote iudaeis et grecis. et¬
s aecclesie dĩ Sic temperandam conuer¬
sationem docet. ut nullus in ea scanda¬
lum patiatur. Offensio ergo iuidȩis
fit. cum idola quae illi ab ominantur
xp̃ianum qui sedicit legem et prophe¬

Expanded text:
praeceptum est in Lege, ut luci et arae praeceptum est in Lege, ut luci et arae et tituli et ipsa idola confringantur; vide si non peccatum est non solum haec non facere, sed et interesse epulis hujusmodi; propterea de sacrificatis non expedit edere. Sive igitur editis, sive bibitis, sive quid facitis, omnia in gloriam Dei. Per haec subjecta declaravit in idolio edere, quavis licet conscientia, inimicum esse Deo; ad opprobrium enim Dei unius haec diabolo dedicantur. Nam in gloriam Dei edere et bibere et aliquid facere, hoc est, ut sub invocatione Creatoris cum modestia convivium celebretur; in gloriam enim Dei aliquid fit, cum in actibus et conversatione christiani Deus laudatur, vel cum filiorum procreatio a Deo speratur. Sine offensione estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei. Sic temperandam conversationem nostram docet, ut nullus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, christianum, qui se dicit Legem et prophe
Abbreviated transcription (Latin):
a alius qui idolisseruit gloriabitur
te edente desacrificatis quasiue neraris
idola ideonon debet edi Apud consci¬
entiã ille suam letabitur quia uidet te
libenter appetere quod idolis immo¬
latum est Vt quid enim libertasmea
iudicatur ab alia conscientia
Hoc dicit qui acum abidoli deuotio¬
ne conscientia sit libera. quidop
ut putetur qui auenerationis cau¬
saedat idolis immolatał ludicat᷑
enim non distare ab eo quicolit
idola quando non horret quod
oblatumest simulachro Siego
gratiae particeps sum quid blas¬
phemor pro quo ego gratias ago
Idest siego gratia edĩ communĩco
quia in ip̃sius nomine edo quidopus
est hoc arbitrarialiquem. quia ego
idolo deuotussum dum non horreo
quae oblatasunt idolo hocest
blasphemor. Et meergoblasphe¬
mat. et ille in idolio suo gaudet dum
me putat participem. et habet occasi¬
onem ꝑmanendi inerrore et fratrib
malum datur exemplum Nam si

Expanded text:
a alius, qui idolis servit, gloriabitur, a alius, qui idolis servit, gloriabitur, te edente de sacrificatis, quasi venereris idola; ideo non debet edi. Apud conscientiam enim ille laetabitur suam, quia videt te libenter appetere, quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab alia conscientia? Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit libera, quid opus est, ut putetur quia venerationis causa edat idolis immolata? Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod oblatum est simulacro. Si ergo gratiae particeps sum, quid blasphemor pro quo ego gratias ago? Id est, si ego gratiae Dei communico; quia in ipsius nomine edo: quid opus est arbitrari hoc aliquem, quia ego idolo devotus sum, dum non horreo, quae oblata sunt idolo, hoc est, blasphemor? Et me ergo blasphemat, et ille in idolio suo gaudet; dum me putat participem, habet occasionem permanendi in errore, et fratribus malum datur exemplum. Nam si