comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩȩ pcc̃m debet seqͥ ꝯfessio pcc̃oꝵ que
omina piugat. Post uidã seq̃r pha¬
res. ⁊ zarã. phares liuisio. zaram
oriens int̾pretat᷑. ⁊ thamar amari¬
tudo. Confessio. st. gn̾at diuisionẽ
auiciis. ⁊ ortũ uͥtutũ dechamar .i.
de a maritudine penitentiȩ. Post
phares seq̃r esrom qͥ sagitta int̾pre¬
ascelerib debet fieri sagitta. ut ma
lis uicia p̃dicando ꝑimnat. ⁊ corda ho¬
nunũ amore dei pungat. Seq̃r arã.
qͥ int̾pretat᷑ electꝰ. ł excelsus. qr pꝰtqͣ
aliqͥs ⁊ amundo remotꝰ ẽ ⁊ aliis ꝓfi¬
cit. necc̃e ẽ uͭ idõ electꝰ sublimis hõib¬
portet.it. uͭ spõtanea uolũtate ⁊ bona.
ñ coactione. ñ timore faciat qͥcqͥd oꝑat᷑.
Seqr̃ naason qd̾ int̾pretat᷑ auguruĩ.
h auguriũ ãu nõ ẽ scłare. s celeste.
de ħ głabat᷑ ioseph qͥ p̾cepit seruout¬
dicẽt fr̾ibꝰ sius deferentibꝰ ciphũ in
sacco Uos deculistis ciphũ dñi mei in
augurat᷑ sapiens qr ibi udet futa .i.

Expanded text:
es peccant, debet sequi confessio peccatorum, quae omnia purgat. Post Judam sequitur Phares et Zaram. Phares divisio, Zaram oriens interpretatur, et Thamar amaritudo. Confessio enim generat divisionem a vitiis, et ortum virtutum, de Thamar, id est amaritudine poenitentiae. Post Phares sequitur Esron, qui sagitta interpresaecularibus, debet fieri sagitta, ut in aliis vitia praedicando puniat, et corda hominum amore Dei pungat. Sequitur Aram, qui interpretatur electus vel excelsus, quia postquam aliquis a mundo remotus est et aliis proficit, necesse est ut Deo electus sublimis eportet enim ut spontanea voluntate, et bona non coactione non timore faciat quidquid operatur. Sequitur Naasson, qui interpretatur augurium, Hoc augurium non est saeculare, sed coeleste. De diceret fratribus suis deferentibus scyphum in sacco: Vos detulistis scyphum domini mei, in auguratur sapiens, quia ibi videt futura, id
Abbreviated transcription (Latin):
moyses deegipto eduxit  i naaso̾ fuit dux
sub moyse ĩ tribu uida ꝑ desertũ. in qͦgenuit
salmõ. Iste salmon mortuo patͤ pͥnceps in
tͥbu uda. qͥ cũ iosue intrã ꝓmissionis intͣ¬
uit. Qͥ ĩ duxit raab meretcẽ. q̃ excepit ex¬
muros. Septimo aũ die corruerũt muri ĩuii.
dices ceꝑunt in iosue.⁊ durauerunt usq
addd. Isti aũ qͥ ꝯputant᷑ in hac linea

Expanded text:
os ex Aegypto, et Naasson fuit dux sub Moyse in tribu Juda per desertum, in quo genuit Salmon. Iste Salmon, mortuo patre, fuit princeps in tribu Juda, qui cum Josue in terram repromissionis intravit, qui duxit Raab meretricem; quae recepit exmuros. Septimo autem die corruerunt muri in septdices coeperunt a Josue, et duraverunt usque ad David. Isti autem qui computantur in hac linea
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾e ĩtendit. qͣ ds̃ ad hoĩes descendit. Des¬
cendendo gͦ narrat. uͭ qͦm᷑ xͦ descẽdendo ab ilł¬
patͥb ad nos uenĩt ostendat. Lucas uͦ c̾ ascen¬
dendo referat. figaͣm cuiꝰdã sacͣmenti nͣb̾ no¬
tificat. Cũ łt. d̾ bapt̾iate xͥ egiss. ĩ qͦ multa
mistĩai ad nos ꝑtinẽtia sig̾cauerat. ĩ signũ

Expanded text:
ostendere intendit, qua Deus ad homines descendit. Descendendo ergo narrat, ut, qbus, ad nos venit ostendat. Lucas vero cum ascendendo referat, figuram cujusdam sacramenti nobis notificat. Cum enim de baptismate Christi egisset, in quo multa mysteria ad nos pertinentia significaverat, in signum
Abbreviated transcription (Latin):
ad tõdendas oues. Assũpsit gͥ sp̃em me¬
retͥcis. ⁊ uelata facie sedit in biuio. ut
hac occasione cõcũbens cũ socero aliqd̃ sem̃¬
hr̃et. Ueniens itaq uidas ñ cognoscens eã
ꝓmisit ei hedũ ꝓ ꝯcubitu. Cui inde petenti
arrã dedit ei anulũ. armillã: ⁊ baculũ Fac¬
to ꝯcubitu dix̾ ei ut eũ ibi expectaret. donec
hedũ mitt̾et. Misit gͦ ꝑ hylã.S illa abierat
c̃ arra. Cõcepit itaq thamar geminos .s. pha¬

Expanded text:
ad tondendas oves. Assumpsit ergo speciem meretricis, et, velata facie, sedit in bivio, ut hac occasione concumbens cum socero, aliquod semret. Veniens itaque Judas, et non cognoscens eam, promisit ei haedum pro concubitu. Cui tamen petenti arrham, dedit annulum, armillam et baculum. Facto concubitu, dixit ei, ut ibi exspectaret, donec haedum mitteret. Misit ergo per Hiram, sed illa abierat cum arrha. Concepit itaque Thamar geminos, Pha
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcelũ. S ħ gn̾atio ẽ opposita pͥori.
qr illa dux̃nos ad dãpnationẽ. ista
adredẽptionẽ. Illa de ꝑadiso expulit.
dit. Nõ ade nos ꝑdentis. s ihu
.i. saluantis. Nõ expellentis aꝑa¬

Expanded text:
 haec generatio est opposita priori, quia illa duxit nos ad damnationem, ista ad reparationem. Illa de paradiso expulit, dit. Non Adae nos perdentis, sed Jesu, id est salvantis. Non expellentis a pa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑. Qͥ gͦ septuagies septies iubet
dimitti. qͣi uniu̾sa delicta iubet ꝯdonari.
Itaq cũ maths carnalẽ gn̾ationẽ ostend̾e
ĩtendat. nat᷑ales tm̃patres ponit. Lucas uͦ
cũ baptizatũ filiũ dĩ adoptiuũ ĩsinuare
uelit. ñ solũ nat᷑ales. s ⁊̾ adoptiuos patres
int̾serit sic̃ heli. ⁊ om̃s int̾positos usq ad dd̾.
Nota qr ĩ singłis patͥb tͥa debent notari.
historia. moralitas. ⁊ allegoria. Allegoria

Expanded text:
intelliguntur. Quod ergo septuagies septies praecipit dimitti, quasi universa delicta jubet condonari. Itaque cum Matthaeus carnalem generationem ostendere intendat, naturales tantum patres ponit. Lucas vero, cum baptizatum Filium Dei adoptivum fieri insinuare velit, non solum naturales, sed etiam adoptivos patresinterserit, sicut Heli et omnes interpositos usque ad David. Nota quod in singulis patribus tria debent notari, historia, moralitas, et allegoria
Abbreviated transcription (Latin):
suo nom̃ ĩposuit. morẽ hebreoꝵ
secutꝰ. qͦꝵ libri expͥmordiis ĩtitu¬
lant᷑. Sic̾ lib̾ pͥmꝰ moysi genesis
uocat᷑. qr ĩ exordio de genitã mũ¬
di agit᷑. ⁊ sic̾ exodꝰ ĩcuiꝰ pͥncipio de
exitu filioꝵ isrł de egipto tͣcͣtat᷑.
B̾ñe ꝯgruit nouũ testam̃tũ uet̾i
scdi hõis. ⁊ restauracõne mũdi. Illd̾
uocat᷑ genesis: istud lib̾ gn̾ationis.
Illd̾ agis de p̾ceptis. s ĩꝑfectis. istud
uͦ de ĩstituconibꝰ s ꝑ fectis. Illd̾ desa¬
c̃dotio ⁊ hostiis. s figa̾tuuis. istd̾ uõ
deqͦdã sac̃̾dote. s uero. ⁊ qͣdã hostia

Expanded text:
 nomen posuit, morem Hebraeorum secutus, quorum libri ex primordiis intitulantur, sicut liber primus Moysi Genesis vocatur, quia in exordio de genitura mundi agitur, et sicut Exodus, in cujus principio de exitu filiorum Israel de Aegypto tractatur. Bene congruit Novum Testamentum Veteri, secundi hominis et restauratione mundi. Illud vocatur Genesis, istud liber generationis. Illud agit de praeceptis, sed imperfectis; istud vero de institutionibus, sed perfectis. Illud de sacerdotio et hostiis, sed figurativis; istud vero de quodam s
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i ĩ delebilit̾ scͥbi debet. no̾ sic̃ ĩglatie
a facie soł. Inutͦq uͦ ab angłis ĩ angłm.
s ñ qͥd cor angłosũ dolosũ dr̃:⁊ detestari
solet. h aũ duos cordis angłos uocamꝰ. cor
humile. ⁊ cor altũ. Cor humile ẽ. cũ qͥs se
accede gͦ humili usq adcor altũ .i. siue
ub̾ limites firmo corde teneatis nefor¬

Expanded text:
n sicut in glacie ad faciem solis. In utroque vero ab angulo in angulum. Sed nunquid cor angulosum dolosum dicitur et detestari solet? Hic autem duos cordis angulos vocamus, cor humile, et cor altum. Cor humile est, cum quis se e ergo humili usque ad cor altum, id est sive , inscriptos vobis limites firmo corde teneatis, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib debet ẽẽ timor dĩ añ ocłos eiꝰ cui ẽ
memoria. curcuitꝰ hũ ani. Uita .it. nr̃a
qi linea ẽ cͥcũducta.rediens ad id̾ pũctũ.
cͥcularit̾ ꝑ gͣdiens adpulu̾ẽ reu̾tit᷑.
hc̃ ꝑ odiũ ĩ euitabile fec̃ nͦb manꝰ
dñi ĩplentis cũ ait. Trã es u̾t̾rã ibis.¬

Expanded text:
ebet esse timor Dei ante oculos ejus. Cinis est memoria circuitus humani; vita enim nostra quasi linea est circumducta rediens ad idem punctum; circulariter progrediens ad pulverem revertitur. Hunc modum inevitabilem fecit nobis manus Domini impellentis, cum ait: Terra es et i
Abbreviated transcription (Latin):
colligamꝰ hõtũ scĩtatẽ. In N.st. ut arbi¬
tror ĩplet᷑ tẽpli dedicatio. q̃ st̃ asꝑsio. ĩ¬
scͥptio. unctio. illuminatio. bñedictio.
asꝑgit᷑ uͦ aqͣ cui ad miscent᷑ tͥa. sal. cinis.
uinũ asꝑsoriũ de ysopo fieri debet.
latino. lineis ab angło ĩ angłoꝵ finem¬
ductis ad modũ crucis ĩ medio sese int̾¬
secantib.dinceps in xii. locis cͥsmate
cereis illuminant᷑. Postͤmo epali bñedic¬
tione dedicatio ꝯcludit᷑. hoꝵ ĩ stitutio. ⁊
sc̃ificatio alt̾iꝰ ẽ ĩ qͥsitionis. s qͦmͦ ĩ hc̃ modũ¬

Expanded text:
colligamus hominum sanctitatem. In quinque, ut arbitror, impletur templi dedicatio, quae sunt, aspersio, inscriptio, unctio, illuminatio, benedictio. Aspergitur vero aqua, cui admiscentur tria: sal, cinis, vinum; aspersorium vero de hyssopo fieri debet: Latino, lineis ab angulo in angulum directis ad modum crucis in medio sese intersecantibus: deinceps in duodecim locis chrismate cereis illuminatur: postremo episcopali benedictione dedicatio concluditur. Horum institutio, et significatio alterius est inquisitionis; sed quomodo in hunc modu
Abbreviated transcription (Latin):
benignũ ꝑximis erogando. porrofortitu¬
dini assĩstũt. spes uite .i mũdi ꝯtẽptꝰ. Un
putas laurẽtiũ sic fortẽ ĩ adu̾sis. ut int̾
ĩcendia ⁊̃ iocari uid̾e̾t᷑ dicens. Assatũ ẽ:¬
sibiłĩ marcessibilẽ : Uñ putas

Expanded text:
benignum proximis erogando. Porro fortitudini assistunt, spes vitae, et mundi contemptus. Unde putas Laurentium tam fortem in adversis, ut inter incendia etiam jocari videretur, dicens: Assatum eshabebat immarcescibilem? Unde putas
Abbreviated transcription (Latin):
tauit uͭ gigas ad c̾rendã uiã. tanto
expeditiores ĩttinere. qͣnͣto libĩores
suis dñm hũisse p̃ceptorẽ. porro ꝯ¬
munẽ taliũ habitaconẽ. iiii᷑. domi¬
cͥẽdudi uidemꝰ. Uñ ⁊ mĩto claustr̾ nũ¬
cupat᷑. ẽ ibi q̃dã domꝰ or̃onis. qͥdã refectõ¬
nis. q̃dã qͥetis. q̃dã plenitudinis. apo¬
thecã loqr. ĩ qͣusib neccĩa reponunt᷑.

Expanded text:
tavit ad currendam viam, tanto expeditiores in itinere, quanto liberiores habuisse praeceptorem. Porro communem talium habitationem quatuor domiconcludi videmus, unde et merito claustrum nuncupatur. Est ibi quaedam domus Dei, quaedam refectionis, quaedam quietis, quaedam plenitudinis; apothecam loquor, in qua usibus necessaria reponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
canis sono lupos. ⁊ latͦnes effugat: sic
ꝓpinquare uetat. sicut canis ꝓͥa lingya
se sibi medicum p̾̃stat. sic p̃satꝰ si exces¬
serit confessione se ip̃m curet sicut
canis uenatonem alonge poĩtam¬
mortem sꝑat. sicut canis dño suo
fidelit̾ ad ħet. Sic p̾latꝰ au̾itate fidĩ
se usq ad mortem ñ separet.

Expanded text:
nes fugat, sic propinquare vetet. Sicut canis propria lingua se sibi medicum praestat, sic, si excesserit, linguae confessione se curet, sicut canis venaticus feram a longe praemortem speret; et sicut canis domino suo fideliter adhaeret, sic ab unitate fidei se usque ad mortem non separet.
Abbreviated transcription (Latin):
tienscumq gͦ petentes ñ exeiudiũ¬
tur ideo fit ÷ qr ł contͣ auxilium nr̃s
salutis petimus. ac ꝓpt̾ea amiscdiȩ
patre. beneficii gr̃a quod inepte peti-¬
lo contigisse ꝓbatur. cui t̾ petenti ut¬

Expanded text:
tiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petilo contigisse probatur, cui ter petenti
Abbreviated transcription (Latin):
ad domum coniuuii. In illa enĩ.i.¬
netur hominum. ⁊ iuuens cogitat:
quid futurum sit. Melior ÷̃ irã .risu.
qr ꝑ tristiciam uultus: corrigitur
animꝰ delinquentis. Cor sapientũ:
uͥ tͥsticia ẽ. ⁊ corstultoꝵ ubi leticia.

Expanded text:
ad domum conuiuii: in illa ennetur hominum, et uiuens cogitat, quid futurum sit. melior est ira risu: quia per tristitiam uultus corrigitur animus delinquentis. cor sapientium, ubi tristitia est: et cor stultorum, ubi laetitia.
Abbreviated transcription (Latin):
so facit castum. de ebrioso sobrium.
de auaro largum. de ꝓdigo tẽꝑatum.
de furibundo mansuetum. de suꝑbo:
humilem. de iracundo: mitẽ. de ꝑse¬
cutore patientem. aꝗͣ conuertit ĩ¬
quando aufert culpã. confert ⁊ gra¬
tiam. ꝑaquam significant᷑ nrali.
ꝑiunim boni. Mali enĩ sicut aqua
fagidi sunt ꝑ mralicram. ⁊ sic̃ aqua
fluit ⁊ defluit in mare. sic illi ꝑ cor¬
ruptionem uitioꝵ fluunt.⁊ decur¬
calent. ⁊ foris alios potant. ⁊ calefa¬
ciunt ⁊ inebrrant: ꝑ doctrinam.
Sunt ã nõ nulli mali tantȩ pͣuita¬
tis. ut ñ tm̃ sint frigidi sicut aqua
lati ꝑ cordis duritiam qui tarde asua
ꝑu̾sitate dissoluunt᷑ ut in uini io¬
cunditatem cõmutentur. Nicħ tam̃
difficile dño iħu qr ad ipsius uo¬
luntatem. ⁊ talium soluitur duricia.
⁊ ad eiꝰ nutum datur eis gr̃a. S audi

Expanded text:
so facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aquam significantur mali, per vinum boni. Mali enim sicut aqua frigidi sunt propter malitiam; et sicut aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurcalent per gratiam, et foris alios potant, et calefaciunt, et inebriant per doctrinam. Sunt autem nonnulli adeo malignitate pravitatis, ut non tantum sint frigidi sicut aqua rati per cordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile Domino Jesu, quia ad ipsius voluntatem et talium dissolvitur duritia, et ad ejus nutum dat
Abbreviated transcription (Latin):
t̾tio. in tñsitoriis consolari. s gͥ ꝯsum¬
mato itin̾e inspacio pͥmi anni aini¬
uersa memoriȩ bona. dilapidauit tͥbꝰ mo¬
dis. ꝑ cogitatões affectuosas: onerosas. o
ciosas. affectuosas.i. ꝑ rei familiatis oc¬

Expanded text:
tertio in transitoriis consolari. Sic igitur consummato itinere, in primo anno bona memoriae dilapidavit tribus modis: per cogitationes affectuosas, onerosas, et otiosas. Affectuosas, per rei famularis oc
Abbreviated transcription (Latin):
girans int̾ finem ⁊ finem. labor sm
sine requie motũ siñ stabilitate. rii sy
siñ ꝑuentione. fu̾it ã portio tͥplex. me¬
morta. rõ. uoluntas. me. hiis q̃ soliꝰ di¬
st̃ pͥncipalit̾ intendebat. ra. ꝑspicaci

Expanded text:
gens iter sine fine, laborem sine requie, motum sine stabilitate, cursum sine perventione. Fuit autem portio triplex: Memoria, ratio, voluntas. Memoria iis quae solius Dei erant intendebat. Ratio perspicaci
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ substantie. uniꝰ deniq potestatis existunt.
una exeis ꝑsona ꝑꝑ unitatis misteriũ retin en¬
dũ ĩ sacͥficio inuo caret᷑: nec alia debuit ñ qͣ
pͥma ẽ. in qͣ due creature nat᷑alit᷑ manentes
miratio̾e intime cͣtẽplatiõis. aͣ les .gͦ. oppor¬

Expanded text:
nius substantiae, unius denique potestatis existunt, una ex eis persona propter unitatis mysterium retinendum in sacrificio invocaretur; nec alia debuit, nisi quae prima est, in qua duae caeterae naturaliter manentes miratio intimae contemplationis. Quales ergo opor
Abbreviated transcription (Latin):
luer̃. de talib drͣ inpsalmo. obscurant᷑ oculi eoꝵ ne
uideant. ⁊dorsũ coꝵ sẽꝑ incurua. Inuenit ioseph
suos fr̃es indothaim. dothaimi intͣptat᷑ defectio. Ue
in gͣndi defectione erant qͥ defricidio cogitabant:
cifigerent uno c̾silio om̃s statuerͣ. loseph expoliaue¬
rͣt frͣs sui ueste polimita: ⁊ talari. & iudei xpm per
morte crucis expoliauerͣ tunica corporali. loseph
exutꝰ tunica mittit᷑ in cisternã .i. in lacũ.xͦ. expo¬

Expanded text:
luerunt. de talibus dicitur in psalmo: obscurentur oculi eorum, ne luerunt. de talibus dicitur in psalmo: obscurentur oculi eorum, ne uideant, et dorsum eorum semper incurua. Inuenit Ioseph fratres suos in Dothaim. Dothaim interpretatur defectio. uere in grandi defectione erant, qui de fratricidio cogitabant. um crucifigerent, uno omnes consilio statuerunt. ut Ioseph expoliauerunt fratres sui ueste polymitari et talari, et Iudaei Christum per mortem crucis expoliauerunt tunica corporali. Ioseph exutus tunica mittitur in cisternam, id est in lacum, e
Abbreviated transcription (Latin):
fidelit᷑ uenit. qͥd ei ꝓdẽ. qđ audit qͣlit᷑ patarche aut
aut qͥd res ipse figurauerint spiritali sensu ꝑspexerit:
Ecce audiuimꝰ qd beatꝰ ia cob genuerit filioͥs & uoca¬
uerit nom̃ eiꝰ ioseph. itñ plꝰq. reliqͦs filios dilexit:
ħ loco beatꝰ iacob. figurã habuit dĩ patͥs. sp̃s qͦ ioseph¬
tipũ gessit añi saluatoris. Diligebat gͦ.ia cob filiuͣ
dixit. hic ẽ. filiꝰ m̃s dilectꝰ. lacob misit filiũ suu̾. ut
defr̾ib sollicitudi nẽ gereret. ut ds pat misit filiũ
suũ unigenitũ utgenꝰ humanũ peccatis languidũ¬
quasi oues ꝑditas iusitaret. Ioseph dũ fr̃es suos qͣreret
rebat. loseph enĩ fr̃es suos qͣrebat insicchimais. sic chi¬
ma intͣpͣtat᷑ hum erꝰ. Semꝑ enĩ peccatores dorsũ ponͣt
infacie̾ iusti. humi enĩ retro st̃. Sic̾ enĩ fr̃es sui io¬
faciem offerebant. ita ninsideles uidĩ ueniente ad
eos salutis auctore inuidere potiꝰ quã diligere ma¬

Expanded text:
runt aut aut quid res istae figurauerunt, spiritali sensu perspexerit. ecce audiuimus, quod beatus Iacob genuerit filium et uocauerit nomen eius Ioseph et eum plus quam reliquos filios dilexerit. hoc loco beatus Iacob figuram habuit dei patris, stypum gessit Domini Salvatoris. Diligebat ergo Jacob filium dixit: Hic est Filius meus dilectus . Jacob misit filium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret: et Deus Pater misit Unigenitum suum unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum uisitaret. Ioseph, dum fratres suos quaereret,rebat. Ioseph fratres suos quaerebat in Sichimis. Sichima interpretatur humerus. semper enim peccatores dorsum ponunt in faciem iusti. humeri enim retro sunt. sicut enim fratres Ios quam faciem offerebant, ita et infelices Iudaei uenienti ad eos salutis auctori inuidere potius quam diligere ma
Abbreviated transcription (Latin):
cennarius quippe est qui locũ quidẽ pasto¬
ris ten&. sed lucra animarũ non querit.
Terrenis cõmodis inhiat. honore p̾lationis
gaud&. Temporalib lucris pascitur. inpen¬
sa sibi abhominibus reuerentia letatur.

Expanded text:
cenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fessione nolebat in telligi. quod non creden¬
do in eum in regno diaboli esse elegissent.
quod aduersum se diuisũ stare non potest.
Eligant ergo pharisei quid dixerunt. Si
sathanas sathanam non potest eicere.

Expanded text:
fessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint: si Satanas Satanam non potest ejicere,
Abbreviated transcription (Latin):
citur ꝑ laborem uiuit. ꝑ dolorem moritur.
Que tibus modis regnare uidetur in homi-
nem .i. dum homo horam canonicam &: statu¬
tã gule causa anticipare cupit aut ex quisi¬
tiores cibos s preparare iubet quam neces¬
sitas corporis uel sue qualitas ꝑsone exigat:
uel si plus accipiet in edendo uel bibendo
propt̃ desiderium intemperantiȩ suȩ: quã
sue proficiat saluti. dequa .i. gula. nascit᷑
inepta letitia. scurilitas. leuitas. uani loqui¬
um. inmundicia corporis m̃tis instabilitas.
ebrietas. libido. qr ex saturitate mentis li¬
bido corꝑis congeritur q̃ ꝑ ieuinia & ab¬
stinentiam & oꝑis cuius libet asiduitatem
tia. quȩ solet fieri ex inconintentia
libidinis & mollicia animȩ que con sentit
suȩ carni peccare. nam anima dominica
debet eẽ. & inꝑare carni: & caro famula.
Que fornicatio fit per conmixtionem carnis.
cum femina qua libet. ueletiam alia qua-¬
cumq inmundicia ad explendũ libidinis

Expanded text:
citur, per laborem vivit, per dolorem moritur. citur, per laborem vivit, per dolorem moritur. Quae tribus modis regnare videtur in homine; id est, dum homo horam canonicam et statutam gulae causa anticipare cupit, aut exquisitiores cibos sibi praeparare jubet, quam necessitas corporis, vel suae qualitas personae exigat, vel si plus accipiet in edendo vel bibendo propter desiderium intemperantiae suae, quam suae proficiat saluti. De qua gula nascitur inepta laetitia, scurrilitas, levitas, vaniloquium, immunditia corporis, instabilitas mentis, ebrietas, libido: quia ex saturitate ventris libido corporis congeritur, quae per jejunia et abstinentiam, et operis cujuslibet assiduitatem tia, quae solet fieri ex incontinentia libidinis, et mollitia animae, quae consentit suae carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula,  animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ratum dĩximus: uel ex quibus
radicibus qui rami uiciose germinationis cres¬
cere iudeantur. ut sciat unꝰ quisq exstir patis
radicib facilius ramos p̃cidẽ posse. Primũ
uicium est spũale suꝑbia. dequa dr̃. ini¬
tium om̃is peccati supͥbia quȩ regina est
om̃um malorum ꝑ quã angłi cęcider̃.
decelo. q̃ fit excõcẽptii mandatorũ dĩ. Fit
etiam quando attollit᷑ mens de bonis oꝑib¬
suis. & se meliorem existimat aliis dum
in eo ipse peior aliis est quo se meliorem
putat. fit quoq ꝑ contumaciã suꝑbia. qͣn-¬
do despiciunt homines seniorib obedire
sius ex ipsa uero nascitur omis in obedien-¬
tia & om̃ĩs presũptio & omis pertineͣntia
contemptiones. hereses. arrogantia quȩ
id est interperans cybi. uel potus.
uoluptas ꝑquam primi parentes huma-¬
ni generis paradisi felicitatem ꝑ dider̃.
& in hanc erũ nosam huiꝰ ui&ȩ miseriã
deiecti sunt. Ubi omis homo ꝑpeccatum nas¬

Expanded text:
dicere ratum duximus, vel ex quibus dicere ratum duximus, vel ex quibus radicibus qui rami vitiosae germinationis crescere videantur; ut sciat unusquisque radicibus exstirpatis, facilius ramos praecidere posse. Primum vitium est spirituale, superbia, de qua dicitur: Initium omnis peccati superbia , quae regina est omnium malorum, per quam angeli ceciderunt de coelo, quae fit ex contemptu mandatorum Dei. Fit etiam, quando attollitur mens de bonis operibus, 142 et se meliorem aestimat aliis, dum in eo ipse pejor aliis est, quo se meliorem putat. Fit etiam per contumaciam superbia, quando despiciunt homines senioribus obedire suis. Ex ipsa vero nascitur omnis inobedientia, et omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, haereses, arrogantia, id est, intemperans cibi vel potus voluptas, per quam primi parentes humani generis paradisi felicitatem perdiderunt, et in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam dejecti sunt; ubi omnis homo per peccatum nas
Abbreviated transcription (Latin):
ne incipiunt. & male finiunt conuersacio¬
nem suam sicut iuidas primo apłs & postea
proditor dnĩ . & facti sui conscius laqõ se sus-
mo ꝑsecutor postea predicator. Nirtus boni
oꝑis est perseuerantia: ipso dño dicente.
Qui ꝑseuerauerit usq infinem hie sal¬
uus erit. Non igitur qui cȩperit bonũ
sed qui per seuerauerit in bono hic saluus
erit. Tunc enim placet deo nr̃a conuersa
sed ꝑfecisse uirtus est. non ineoantibus
premium ꝓmittitur. sed ꝑseuerantib
datur: semꝑ inuita hominis finis querit᷑.
qualis sit in extremo tempore uitȩ suȩ:
quia de fine suo unus quisq aut iusti¬
ficatur: aut condempnatur: ideo unus.¬
quisq instantissime bona quȩ cȩpit
perficere contemdat: ut ꝑpetuam a
dño mereatur mercedem acciꝑe. De octo¬
uel origilialia om̃iũ uiciorum ex-
quibus radicib omĩa corrupte mentis
uel incãsti corporis diuersarum ucia
pullulant iniquitatum. de quib pauca

Expanded text:
ne incipiunt, et male finiunt conversatione incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo apostolus, et postea proditor Domini, et facti sui conscius laqueo se suspmo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. . Non igitur qui coeperit bonum, sed qui perseveraverit in bono, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra converssed perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, ut perpetuam a Domino mereatur mercedem accipere. CAvel originalia omnium vitiorum, ex quibus quasi radicibus omnia corruptae mentis vel incasti corporis diversarum vitia pullulant iniquitatum. De quibus pauca
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Qui bona agere uidetur. & ꝑ ħ nondeo
sed hominibus placere cupit. inuanum
laborat. & inuentum seminat. Magnum
se unus quisq esse studeat in oꝑibus suis.
sed de magnitudine sua humanum non
querat fauorem. neꝑdat quod habuit. &
boni faciat: hoc se sciat habere non ase
sed adeo. Increpat eos beatus paulus apostolꝰ.
qui insuis gloriantur benefactis dicens. Quid
habes quod non accepisti:. si autem accepisti.
quid gloriaris quasi non acceperis: qui ali¬
quid donũ dei quod meruit insuam laudẽ
conuertit: procul dubio uirtutem inuiciũ
tranffert: & bonum quod fecit inpeccatũ.
uertitur. qͥcqͣd aputd homo boni agat.
querat laudem n̾on sibi sicut ipse dñs
ineuuangłio ait. Sic luceat lux ur̃a corã
hominib ut uideant oꝑa ur̃ã bona. &
glorificent patrem ur̃m qui incelis de
onqueritur in xp̃iano
mitium boni oꝑis sed finis quia define suo
unis quisq uidicabitur. sunt enim qui be-¬

Expanded text:
facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, facit. Qui bona agere videtur, et per haec non Deo, sed hominibus placere cupit, in vanum laborat, et in ventum seminat. Magnum se unusquisque esse studeat in suis operibus; sed de magnitudine sua humanum non quaerat favorem, ne perdat quod habuit, etboni faciat, hoc se sciat habere non a se, sed a Deo. Increpat eos beatus Paulus apostolus qui in suis gloriantur benefactis, dicens: Quid habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non receperis ? Qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert, et bonum quod fecit, in peccatum. vertitur. Quidquid homo boni agit, Deo quaerat laudem, non sibi, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis eNon quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui be
Abbreviated transcription (Latin):
eis .i. ut ea intentione non faciatis bona. ut
ab hominib uanam laudem habeatis. s
quicquid homo facit boni pro dei amore:
& salute anime sue: & frat̾na caritate fa¬
ciat: Ideo ipse dñs dixit. de quibusdam
qui elemosinas faculiit. uel orationes. &
ieiuma: ut ab hominib laudem accipi¬
ant. dm̃ dico uobis: receperunt mercedẽ
suam: qui pro eo bonum quod. libet facit
ut ab hominib laudet᷑. Hec est merces illiꝰ.
quam quesunt & nullam ht̃ a deo spare
retribucionem: qr. pro amore eius non
fecit sed pro uana humane. laudis iactan¬
tia. sicut hy pocrite facere solent. Q uod
uitium hommibus placendi in bonis oꝑib:
phariseos qui tales fuerunt iniudea t̾ribili
ꝑ contumelia conturbatur. Nec ideo se
bonum existimet homo qua uis ab alio
laudetur: quia deus inpectoyest cordis.
Quid enim prodest malo homini:. si bonꝰ
predicetur: tunc ueraciter hoc quod agit
homo bonum est quando deo placere
desiderat: a quo ht̃ quicquid boni ht̃ uel

Expanded text:
est, ut ea intentione non faciatis bona, ut ab hominibus vanam laudem habeatis; sed quidquid homo facit boni, pro Dei amore et salute animae suae, et fraterna charitate faciat. Ideo ipse Dominus dixit de quibusdam, qui eleemosynas faciunt, vel orationes et jejunia, ut ab hominibus laudem accipiant: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Qui pro eo bonum quodlibet facit, ut ab hominibus laudetur, haec est merces illius quam quaesivit, et nullam a Deo sperare habet retributionem; quia pro ejus amore 141 non fecit, sed pro vana humanae laudis jactantia, sicut hypocritae facere solent. Quod vitium hominibus placendi in bonis operibuPharisaeos, qui tales fuerunt in Judaea, terribpro contumelia conturbatur. Nec ideo se bonum existimet homo, quamvis ab alio laudetur, quia Deus inspector est cordis. Quid enim prodest malo homini, si bonus praedicetur? Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando Deo placere desiderat, a quo habet quidquid boni habet vel
Abbreviated transcription (Latin):
gregius mundi p̾dicator
dicit. Omĩs amaritudo. &ira. &
indignatio. & clamor: & blasphemia
tollatur auobis. Nec etiam ira uiri: iustitiã
dei oꝑari poterit. Ira sine temperamento.
expersẽ racionis. Responsio mollis miti¬
gat iram: sermo durus suscitat furorem:
uir iracundus ut ait salomon pro uocat
rixas. qui paciens est mitigat suscitatas.
Spm̃ uero adirascendum facilem quis sus¬
tinere poterit. Ira non habet miscłiam:
nec erumpens furor finem uindicte no
uit. Si te o homo preoccupauerit ira:
mitiga eam. Illa ira mala est que mentem
turbat. ut rectum consilium ꝑdat. Illa
indignatur dum male dicit uel agit. dic̃
enim propħa. lrascimini & nolite peccare.
Consensit quod nature est tulit quod culpe
est. ira alterius tua leniet᷑ pacientia. Noli
unci amalo: sed uince inbono malum.
alterius peccatum tuum sit premunimen
displiceat tͥ alterius ira. Quod tͥ in alio dis-¬
plicet: inte quoq displiceat. Nolitranquil¬
litatem mentis tuȩ: alterius pertur batioẽ

Expanded text:
gregius vero mundi praedicator dicit: Omnis amaritudo, et ira et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis . Nec etiam ira viri justitiam Dei operari poterit. Ira scilicet sine temperamento expers est rationis. Responsio mollis mitigat iram, sermo durus suscitat furorem . Vir iracundus, ut ait Salomon, provocat rixas; qui patiens est, mitigat suscitatas . Spiritum vero ad irascendum facilem quis sustinere poterit? Ira non habet misericordiam, nec erumvit . Si te, o homo, praeoccupaverit ira, mitiga eam. Illa ira mala est, quae mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa psum indignatur, dum male agit. Dicit enim propheta: Irascimini, et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
ria quedam preposuit anime nr̃e necessa¬
ria. egͣgius doctor. dicens. Spes. fides. caritas.
tria hec sunt. maior audem his. est caritas.
Nemo gͥ quamius ingenti peccatorum ponde
prematur. debonitate diuine pietatis despare nõ.
debet. sed spe certa. miscdiae illius in dulgen-¬
tiam sibi cotidianis deprecari lacrimis.
quam recte sꝑare possunt. st ab actione
praui oꝑis cessabunt. Ideo nec propter
spem uenie. ꝑseuerant᷑ peccare debemus.
neq qr cleus iuste peccata punit. ueniam
desꝑare debemus. E utroq periculo eui-¬
tato. & amalo declinemus. & de pietate
dĩ ueniam sꝑemus. Similit̾ & in oñi tri¬
bulationum angustia. spe ad solatium
suꝑnȩ pietatis currendum est. qui in illo
solo omnis spes. & salus sine dubio consistit.
dicñte propħa. In deo salutare meum &¬
deo est.¬

Expanded text:
 quaedam proposuit animae nostrae necessaria egregius gentium doctor, dicens: Spes, fides, charitas, tria haec: major autem his est charitas . Nemo igitur, quamvis ingenti peccatorum pondere prematur, de bonitate divinae pietatis desperare debet: sed spe certae  Ms., certa misericordiae illius indulgentiam sibi quotidianis deprecari lacrymis; quam recte sperare possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nec propter spem veniae perseveranter peccare debemus, neque quia Deus juste peccata punit, veniam desperare debemus: sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omni tribulationum angustia, spe ad solatium supernae pietatis currendum est, quia in illo solo omnis spes et salus sine dubio consistit, dicente PropDeo est
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis. instabilitas loci. ꝑuagatio de loco
ad locum. de piditas laborandi. tediũ
uincitur ꝑstudium lectionis. ꝑ assidiu¬
tatem oꝑis boni. ꝑ desiderium future
premiorum beatitudinis. ꝑ confessionem
temptationis quam inmente ht. per sta¬
bilitatem loci & propositi sui atq exer¬
citum ciuius libet artis & laboris & ora¬
tionum & uigiliarum instantia ut ñ¬
quam osciosus inueniatur seruus dei.¬
osciosum repperit & nichilboni agentẽ.
ristitie .ii. De triititia.
terum pestiferum. Tristicia est¬
salutaris. quando de peccatis suis
animus contristatur peccatoris . &
ita contristatur. ut confessionem.
& penitentiam agere querat. & con¬
uerti se adm̃ desideret. Alia est
tristitia huius scłi que mortem opatur
animȩ: quȩ nichil in bono oꝑe ꝑficere ualet.
que animũ ꝑturbat & sepe in despacio-¬
nem mittit. futurorum spem abͥstilit bonoꝵ.

Expanded text:
boni, instabilitas loci, pervagatio de loco boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taediumvincitur per studium lectionis, per assiduitatem operis boni, per desiderium futurae praemiorum beatitudinis, per confessionem tentationis, quam in mente habet, per stabilitatem loci et propositi sui, atque exercitium cujuslibet artis et laboris, vel orationum et vigiliarum instantiam, ut nunquam otiosus inveniatur servus Dei.otiosum reperit et nihil boni agentem. CAPUT XXXIII. De tristitia. terum pestiferum. Tristitia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono opere proficere valet, quae animum perturbat, et saepe in desperationem mittit, ut futurorum spem abstollat  Ms.
Abbreviated transcription (Latin):
non regitur: infurorem uertitur: ita ut
homo sui animi inpotens sit faciens que
non conuenit. ħ enim si corde insidit:
contemplationis uircutem: nec maturita¬
tem consilii habere poterit: sed omĩa ꝑ
precipium quoddam facere uidetur.
dequa .i. ira pullulat. timor mentis.
rixe contumelie: clamor. indignatio.
presumptio. blasphemie: sanguinis effusio.
homicidia. hulciscendi cupuditas. iniu¬
riarum. memoria. que uncitur. ꝑpa¬
cientiam & longuanimitatem. & ꝑ ra-¬
cionem intellectualem. quam deus in¬
serit mentibus humanis & ꝑrecordatio-¬
ccidia est pestis que deo famulantib
multum nocere ꝓbat᷑. dum ociosus
homo torpescit in desideriis carnalib
lute anime suȩ letatur. nec in ad autoriũ
fraterni laboris hilarescit. s tantum
concupiscit & desiderat. & osciosa mens
ꝑ omĩa discurrit. Hec est que maxime
uiciorum. Que cum miserabilem obsi-¬
det mentem. multis eam inficit mise¬
riis que multa docet mala de qua
nascitur sonnolentia. pigricia boni

Expanded text:
non regitur in furorem vertitur: ita ut homo sui animi impotens fiat faciens quod non convenit. Haec enim si corde insidet ocontemplationis virtutem nec maturitatem consilii habere ppraecipitium quoddam facere videtur. De qua, id est ira, pullulat tumor mentis, rixae et contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. Quae vincitur per patientiam et longanimitatem, et per rationem intellectualem, quam Deus, inserit mentibus humanis, et per recordatioAcedia est pestis, quae Deo famulantibus multum nocere probatur, dum otiosus homo torpescit in desideriis carnalibuslute animae suae laetatur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis
Abbreviated transcription (Latin):
sciat omnem xp̃ianum recte proximum dici:
quia om̃s. in baptismo filii dei scĩficamur. ut
fr̃s simus spũaliter. in caritate per fecta. No¬
bilior est generatio sp̃ualis qũa carnalis
de qua in euuangłio ipsa ueritas ait. Nisi
quis renatus fuerit ex aqua & spũ scoͣ.non
potest introire. in regnum dei. Dic̾at homo
que sint precepta dei. & ea custodiat quantũ
ualeat. & sic se agnoscat caritatem habere dei.

Expanded text:
sciat omnem Christianum recte proximum dici, sciat omnem Christianum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus, spiritaliter in charitate perfecta. Nobilior est generatio spiritalis quam carnalis. De qua in Evangelio ipsa Veritas ait: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Discat homo quae sint praecepta Dei, et ea custodiat quantum valeat, et sic se cognoscat charitatem habere Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
npreceptis uero dei. caritas
qui nec martirium: nec scłi contemptum. nec
elemosinarum largicionem sine caritatis officio.
esset manclatum maximum: respondit.
Miliges dmn dm̃ tuum ex toto corde. &
extota anima tua. & extotamente tua.
addidit quoq: Scd̾m autem. simile est¬
huic. Diliges proximum tuum: sicut te¬
ipsum. An his duobus mandatis: totalex
pendet & propħȩ. Quod uero ait. ex toto
corde. & ex tota anuna. & ex tota anima
mente .i. toto intellectu tota uoluntate.
& ex omĩ memoria deum esse diligeudum. ostendit¬
dei uero dilectio inobseruatione mancla¬
torum eiꝰ tota consistit. sicut alibi ait. siqͥs
diligit me sermones meos seruabit. Unde
ipsa ueritas alibi ait. In cognoscent om̃s.
quia mei discipuli estis: si dilectionem habu¬
eritis ad inuicem. Item apłs. plenitudo le¬
gis est dilectio. Item ioħes euuangłista¬
et hoc mandatum habenus adeo: ut qui
diligit dm̃ diligat & proximum suum.
Si forte quis libet querat quis sit proximus:

Expanded text:
praeceptis vero Dei charitas qui nec martyrium nec saeculi contemptum, nec eleemosynarum largitionem, sine charitatis officio esset mandatum maximum, respondit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, » addidit quoque secundum simile huic, « diliges proximum tuum sicut teipsum; in his duobus mandatis tota Lex pendet et prophetae . Quod vero ait: Ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, id est, toto intellectu, tota voluntate, et ex omni memoria Deum esse diligendum. Dei vero dilectio in observatione mandatorum ejus tota consistit, sicut alibi ait: Si quis diligit me, sermones meos servat . Unde ipsa Veritas alibi ait: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Item Apostolus: Plenitudo legis est dilectio . Item Joannes evangelista: Hoc mandatum habemus a Domidiligit Deum, diligat et proximum. » Si forte quislibet quaerat quis sit proximus,
Abbreviated transcription (Latin):
illc te exaltet intempr̃ retribucionis tuȩ. des¬
cende ut ascendas humiliare ut ex alteris:
ne exaltatꝰ humilieris. Qui enĩ sibi uilis est
aũ dm̃ pulcher . ẽ. & qͥs displicet. dõ placet.
Esto gͥ paruus in ocłis tuis: ut sis magnus in
ocłis dei. Ianto enim eris apud dm̃ p̃cio-¬
sior: quanto fueris ante oculos tuos despec-
tior. In simiio honore sũma tͥ sit humili¬
d̾ conpuntione

Expanded text:
quatenus ille te exaltet in tempore retributionis tuae. Desquatenus ille te exaltet in tempore retributionis tuae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Qui enim sibi vilis estum magnus est. Et qui sibi displicet Deo placet. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante ocultior. In summo honore summa tibi sit humilide compunctione
Abbreviated transcription (Latin):
non potest ineo habitare gratia sp̃s scĩ.
Deus humilis factus est nr̃ȩ salutis cau¬
sa:ͣ erubescat homo suꝑb ẽẽ quantũ
humilitate inclinatur cor ad ima
tantum pro ficit in excelso. Qui ȩnim
humilis erit. exaltabitur ingła. Primꝰ
humilitatis gradus est ueritatis sermo-¬
nem humiliter audire : memoriter
retinere : uoluntarie perficere. Cam
quippe quã non inuenit humilẽ ueri¬
tas fugit mentẽ. Quanto quis humilior
erit in se ipso: tanto maior erit incons-¬
pectu dei. Supb uͦ qͣnto gloriosior appa¬
ret int̾ hoĩes: tanto deiectior erit ante
deum. Qui enĩ humilitate bona oꝑa agit :
inuento puluerem potat. Quid suꝑbit t̾ra¬
& cinis. dũ uento suꝑbie disꝑgit᷑. qͦd ie iuniis
uel elemosinis congregare uidet᷑. Noli o
homo inuirtutib głari tuis. Quia ad alterũ
habit᷑us erit᷑ indicẽ. non te ipsũ. In cuiꝰ pons¬
pectu te ipsum incorde tuo humiliare. quatinꝰ

Expanded text:
non potest in eo habitare gratia Spiritus sancti. non potest in eo habitare gratia Spiritus sancti. Deus humilis factus est nostrae salutis causa, erubescat homo superbus esse. Quantum humilitate inclinatur cor ad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere; eam quippe quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Quanto quis humilior erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei: superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum pulverem portat. Item Scripturaet cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis et eleemosynis congregare videtur? Noli, o homo, in virtutibus tuis gloriari; quia alterum habiturus es judicem, non teipsum; in cujus conspectu teipsum in corde tuo humiliare oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ supbis resistit. humilib dat autẽ gram.
Unde & in psalmis dcit. Excelsus dñs &
humilia respicit. & alta alonge cognos¬
cit. Alta posuit prosuꝑber᷑o. humilia uͦ
respicit ut adtollate alta .i. suꝑbia cognos¬
cit. ut deiciat. Discanius humilitatem ꝑ quã
deo propinquare poterimus dicut ip¬
se ineuuangło ait. Dicite ame quia mitis
sum & humilis corde: & inuenietis re¬
quiem animabus ur̃is per suꝑbiã mira¬
bilis angłoꝵ creatura cȩcidit de cęlo:
ꝑhumilitatem dei. fragilitas humanȩ
nature ascend̾ incelum. Honesta ÷
enĩ inter homines humilitatis consue¬
tudo: sicut salomon ait. U̾bi fuerit
suꝑbia: ibi erit & contumelia. Ubi
erit humilitas. ibi & sapientia. Item
alius sapiens ait. Quanto maiores hu
milia. te in om̃ib & coram deo inuenies
grãm. Item dñs per propħam. Ad quẽ
autem respiciam: nisi ad humilem. &
quietum & trementem uerba mea:
Qui cumq humilis & quietus non fuerit:

Expanded text:
Deus superbis resistit, humilibus autem dat Deus superbis resistit, humilibus autem dat unde et in Psalmis dicitur, Excelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Alta posuit pro superbis. Humilia vero respicit ut attollat; alta, id est, superba cognoscit ut dejiciat. Discamus humilitatem, per quam Deo propinquare poterimus, sicut ipse in Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Per superbiam mirabilis angelorum creatura cecidit de coelo, per humilitatem Dei fragilitas humanae naturae ascendit in coelum. Honesta est enim inter homines humilitatis consuetudo, sicut Salomon ait: Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia; ubi em humilitas, ibi et sapientia . Item alius Sapiens: Quanto, inquies gratiam . Item Deus per prophetam ait: Ad quem autem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem verba mea . Quicunque humilis et quietus non fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
entiam non habet. forcior est domina
tor animi sui expugnatore urbuim.
Inpacientia uero querenda est ignoscen¬
di facultas. non uidicandi oportunitas.
Tales sunt quidam qui tempore iniuiriarũ
pacienter sufferunt ut subsequenter faci¬
lius uidicare ualeant. hi ueram non ha¬
bent pacientiam. P acientia uera est.
in facie fortiter sustinere iniurias. &
rafuturo uindictam non querere. sed
ex corde ignoscere. Sine ferro uel flã¬
mis martyres esse possumus. si pacien¬
tiam ueraciter in animo seruartus
cum proximis nrĩs. Laudabilius est
inuiriam tacendo declinare quam
respondendo suꝑare. Qui pacienter
tolerat mala infuturo coronam inere¬
facile ex uerbis dnĩ agnoscitur.
qui ut suꝑbiam phariseorum. dampnaret :
dixit. Om̃is qui se exaltat humiliabitur.
& qui se humiliat exaltabitur. Humilita¬
tis passibus ad cęli culmina conscenditur.
quia deus excelsus non suꝑbia. s humili¬
tate adtinguitur. de quodictum est.

Expanded text:
entiam non habet. Fortior est dominatentiam non habet. Fortior est dominator Ms., domitor animi sui expugnatore urbium . In patientia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempore injuriarum patienter sufferunt, ut subsequenter facilius vindicare valeant. Hi veram non habent patientiam. Patientia vera est in faciem fortiter sustinere injurias, et in futuro vindictam non quaerere, sed ex corde ignoscere. Sine ferro vel flammis martyres esse possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merefacile ex verbis Domini cognoscitur, qui ut superbiam Pharisaeorum damnaret, dixit: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Humilitatis passibus ad coeli culmina conscenditur; quia Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur. De quo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
bitis anmas urãs. In om̃i enim uita huma¬
na. pacientia necessaria est. dicut itaq
pacienter sufferre debemus iniurias ab
aliis in nos delatas. ita & pacienter tribu¬
laciones que nobis euenient. sufferre ne-¬
cesse est. Sepissime in hoc scło bomi a
reprobis tribulaciones patitur. non de¬
bona oꝑa tribulationes patitur non de-¬
bet in cogitatione dicere ꝑdidi oꝑa bona
que fecit faciebam. Qui enim ħ dixerit
non pro amore dei sed promercede felici¬
tatis huius uitȩ aut pro laude humana
opus bonum fecisse cognoscitur. Probabi¬
tur enim homo flagellis dei quo animo
bonũ faciat uel qua fortitudine sufferat
temptationes sibi suꝑ uenientes. Tẽptat
enim uos deus dicit apłs. ut sciat. si dili¬
gatis eum. prorsus tribulatio. pacientiam
oꝑatur. pacientia autẽ opus est ꝑfectũ.
Beatus uir qui suffert temptacionem.
qm̃ cum probatus fuerit accipiet coro-¬
nam uitȩ. quam repromisit deus diligen¬
tibus se. Nemo bene sapiens est qui paci-¬

Expanded text:
bitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiunbona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat enim vos Deus, dicit Apostolus, ut sciat si diligitis eum. Prorsus, tribulatio patientiam operatur, patientia autem opus est perfectum. Beatus enim vir, qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Nemo bene sapiens est, qui pati
Abbreviated transcription (Latin):
iram dei ꝓuocat. Nam suꝑbia ex angłis
demones fecit. humilitas autẽ homines.
scĩs angłis dei similes red̃. duꝑbi cupiunt
inse predicari quod non faciunt᷑. humiles
refugiunt quic quid bom operantur agnos¬
ci. Non eleuetur homo inbono suo: nec
laudem hͣmiliᷤᷤ querat: Quam uis aliquid
boni faciat. sed diñ laudari cupiat in
donis siuis qui nichil boni fecit: nisi quod
deus donauit ei facere. Dei

Expanded text:
iram Dei provocat: nam superbia ex angelis iram Dei provocat: nam superbia ex angelis daemones fecit, humilitas autem homines sanctis angelis similes reddidit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt, humiles refugiunt quidquid boni operantur, agnosci. Non elevetur ergo homo in bono suo, nec laudem sibi quaerat, quamvis aliquid boni faciat: sed Deum laudari cupiat in donis suis, qui nihil boni facit nisi quod Deus donavit ei facere: unde