comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta etiam nonnulla cedamus. tanto magis et crebrius.
quanto deteriores. tantominus et rarius. quanto
meliores sumus. S: qm̃ de hac questione in qua que¬
ritur utrũ possit. uł utrũ sit. fuerit. futurꝰue sit homo
sine peccato in hac uita. excepto illo qui dixit. ecce uenit
princeps mundi et in me nichil inueniet. aliquanto
diligentiꝰ disserendum ẽ: iste sit huius uoluminis mo¬
dus. ut illud ab alio queramus exordio Expł lib.i
marcelline carissime qͦd ñ
solum eis ad regnum di. ue¬
rum etiam ad salutem uita¬
q et̾nam adipiscendam detur.
quam sine di regno. et sine xp̃i
saluatoris societate. in qua nos suo
sanguine redemit habere nullus potest: priore li¬
bro satis ut arbitror disputauimus. In hoc autem ui¬
uat ne aliquis in hoc scło. uł uixerit. uicturusue sit.
sine ullo omnino peccato. excepto uno mediatore di &
hominum homine. xp̃o iħu. qui dedit semet ipsum

Expanded text:
ta etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius ta etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestione, in qua quaeritur, utrum possit ucl utrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, aliquanto diligentius disserendum est, iste sit huius uoluminis modus, ut illud ab alio quaeramus exordio. LIBER SECVNMarcelline carissime, quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino peccato excepto uno mediatore dei et hominum homine Christo lesu, qui dedit semet ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte miraculo in effabili omnipotentissimi crea¬
toris ut lex peccati que in est in membris repugnans
legi mentis penitus extinguatur et ñ sit. s ut quicqͥd
mali ab homine factum. dictum. cogitatum ẽ: cum
eidem concupiscentiȩ subiecta mente seruiret. totũ
aboleatur. ac uelut factum ñ fuerit habeatur. Ip¬
sa uͦ soluto reatus uinculo. quo ꝑ illam diabolus
animam retinebat. et int̾clusione destructa. que
hominem a suo creatore separabat. mane at in
certamine quo corpus nr̃m castigamus. et seruitu¬
licitos et necessarios relaxanda. uł continentia cohi¬
benda.S. qm̃ diuino sp̃u. qui multo melius quam
nos omnia generis humani nouit uł p̾terita. uł pre¬
sentia. uł futura. talis uita humana p̃cognita atq
p̃dicta ẽ: ut ñ iustificetur in conspectu di om̃is uiuens.
fit ut ꝑ ignorantiam uł infirmitatem. ñ exertis ad¬
uersus eam totis uiribus uoluntatis. eidem ad illici¬

Expanded text:
nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creanisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, penitus extinguatur et non sit, sed ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruitulicitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis humani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlici
Abbreviated transcription (Latin):
mammis. magis possint esurientes flere quam sugere:
Pinde infirmitati mentis congruit hȩc omnino infir¬
mitas corporis. X ec fuisset caro xp̃i in similitudinem
carnis peccati. nisi caro eẽt ista peccati. cuius pondere ra¬
tionalis anima sic grauatur. siue et ipsa ex parentib
tracta sit. siue ibidem creata. siue desuꝑ inspirata. qͦd
nunc querere differo. In paruulis certe gr̃a di ꝑbaptis¬
mũ eius qui uenit in similitudine carnis peccati id
agitur. ut euacuetur caro peccati. E uacuatur autem.
ñut in ipsa uiuente carne concupiscentia consꝑsa et
in nata repente absumatur et ñ sit: s: ne obsit mortu¬
o. quȩ merat nato. Nam si post baptismum uixerit.
atq ad etatem capacem p̃cepti ꝑuenire potuerit. ibi
habet cum qua pugnet. eamq aduuante do suꝑet.
si ñ inuacuum gr̃am eius suscepit. si reꝑbatus ẽẽ no¬
luerit. Nam nec grandib hoc p̃statur in baptismo.

Expanded text:
mammis magis possint esurientes flere quam sugere. mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuisset caro Christi in similitudine carnis peccati, nisi caro esset ista peccati, cuius pondere rationalis anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire potuerit, ibi habet cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepit, si reprobus esse noluerit. nam nec grandibus hoc praestatur in baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
gua nec manib nec pedibus uterentur. Nam ꝓpt̃
uteri capacitatem fortasse necesse fuerit paruulos
nasci. quanius cum exigua sit pars corporis costa.
ñec tamen ꝓpt̃ hoc ds paruulam uiro conugem fe¬
cit. quam ȩdificauit in mulierem. Unde et eius filios
poterat omnipotentia creatoris mox editos grandes
ꝓtinus facere. S ut hoc omittam. poterat certe quod
multis etiam pecorib p̃stitit. quorum pulli quanuis
sint paruuli. neq accedentibus corporis incrementis
etiam mente ꝓficiant. qm rationalem animam ñ
habent. tamen etiam minutissimi. et currunt. et
matres agnoscunt. nec sugendis uberib cura et o¬
pe admouentur aliena. s ea ipsi in mat̾nis corpori¬
bus loco abdito posita mirabili facilitate nouer̃t.
Contra homini nato. nec ad incessum pedesidonei
net manus saltem adscalpendum habiles et insi
oꝑe nutrientis admotis labris papillȩ uberis inge¬
rantur. nec ubi sint sentiunt. et iuxta se iacentibus

Expanded text:
gua nec manibus nec pedibus uterentur. nam propter gua nec manibus nec pedibus uterentur. nam propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit paruulos nasci, quamuis, cum exigua sit pars corporis costa, non tamen propter hoc deus paruulam uiro coniugem fecit, quam aedificauit in mulierem. unde et eius filios poterat omnipotentia creatoris mox editos grandes protinus facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe, quod multis etiam pecoribus praestitit, quorum pulli. quamuis sint paruuli neque accedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animam non habent, tamen etiam minutissimi et currunt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudine carnis peccati. Non enim hic agit᷑
de adam. quod ꝑtinet ad corporis quantitatem. qͥa
ñ paruulus factus ẽ.s: ꝑfecta mole membrorum.
Potest enim dici etiam pecora sic creata. nec tam̃ eoꝵ
peccato factum ẽe: ut ex illis pulli paruuli nascerent᷑.
Qd̾ quale sit nunc ñ querimus. S. agitur de illius m̃¬
tis quadam ualentia usuq rationis. quo p̃ceptum d̃i
legemq mandati. et docilis adam caꝑet. et facile pos¬
set custodire si uellet. Nunc autem homo sic nascitur.
ut omnino ñ possit ꝓpt̾ horrendam ignorantiam
atq infirmitatem ñ carnis. s mentis. cũ om̃s fate¬
amur ĩparuulo ñ alterius. s: eiusdem substantiȩ. cu¬
ius in primo homine fuit. hoc ẽ rationalem animã
degere: quanquam etiam ipsa tanta carnis infir¬
mitas nescio quid quantum arbitror penale de'¬
monstret. Mouet enim si pͥmi illi homines ñ peccas¬
sent. utrum tales eẽnt filios habituri. qui nec lin¬

Expanded text:
in similitudine carnis peccati. non enim hoc agitur in similitudine carnis peccati. non enim hoc agitur de Adam, quod pertinet ad corporis quantitatem, quia non paruulus factus est, sed perfecta mole membrorum — potest enim dici etiam pecora sic creata, nec tamen eorum peccato factum esse, ut ex eis pulli paruuli nascerentur, quod quale sit nunc non quaerimus — sed agitur de illius mentis quadam ualentia usuque rationis, quo praeceptum dei legemque mandati et docilis Adam caperet et facile posset custodire, si uellet. nunc autem homo sic nascitur, ut hoc omnino non possit propter horrendam ignorantiam atque infirmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in paruulo non alterius, sed eiusdem substantiae, cuius in primo homine fuit, hoc est rationalem animam degere. quamquam etiam ipsa tanta carnis infirmitas nescio quid, quantum arbitror, poenale demonstrat. mouet enim, si illi primi homines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lin
Abbreviated transcription (Latin):
emonstta
cognoscat. s: expec tetur tempus quo hanc nescio
quã uelut ebrietatem. ñ ꝑ unam noctem sicut que¬
libet grauissima solet.s. ꝑ aliquot menses atq an¬
nos paulatim digerat: Quod donec fiat tam multa
quȩ in maiorib punimus toleramꝰ in paruulis.
ur numerari omnino ñ possint. Hoc tam magnũ
ignorantie atq infirmitatis malum si in hac uita
ñ nati paruuli contraxerunt. ubi. quando. quomo¬
do. magna aliqua impietate commissa. repente tan¬
tis tenebris inuoluti sunt: Dicet aliquis. Si hec pura
creatus adam.cur xp̃c longe excellentior. et certe
sine peccato ullo natus ex uirgine: in hac tam̃ infir¬
mitate atq etate ꝓcreatus apparuit: Huic ꝓpositi¬
oni respondemus. adam ꝓpterea ñ talem creatum
quia nulliꝰ parentis p̃cedente peccato ñ ẽ creatus
in carne peccati. nos ideo tales. quia illius p̃cedente
peccato. nati sumus in carne peccati. Xp̃c ideo talis.
quia ut de peccato condemnaret peccatum. natus ẽ.

Expanded text:
emonstrata cognoscat, sed expectetur tempus, quo hanc nescio quam uelut ebrietatem non per unam noctem, sicut quaelibet grauissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat — quod donec fiat, tam multa, quae in maioribus punimus, toleramus in paruulis, ut numerari omnino non possint — hoc tam magnum ignorantiae atque infirmitatis malum si in hac uita iam nati paruuli contraxerunt, ubi, quando, quomodo magna aliqua impietate commissa repente tantis tenebris inuoluti sunt? Dicet aliquis: \'si haec nacreatus Adam, cur Christus longe excellentior et certe sine ullo peccato natus ex uirgine in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit?\' huic propositioni respondemus Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato non est creatus in carne peccati, nos ideo tales, quia illius praecedente peccato nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia, ut de peccato condemnaret peccatum, natus est
Abbreviated transcription (Latin):
lit in regnum filii caritatis suȩ: in quo habemꝰ re
demptionem in remissione peccatorum. Et alio loco.
Et estis inquit illo repleti qui ẽ. caput om̃is principa¬
tus et potestatis. in quo etiam circuncisi estis circun

Expanded text:
lit in regnum fillit in regnum fildemptionem in remissione peccatorum . Et alio loco: Et estis, inquit, in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis: in quo etiam circumcisi estis cir
Abbreviated transcription (Latin):
unum. Et medium parietem macerie soluens ini¬
micias in carne sua. legem mandatoꝵ decretis eua¬
cuans. ut duos conderet in se: in unũ nouum ho¬
minem. faciens pacem. et commutans utrosq in
uno corpore do ꝑ crucem interficiens immicias in
semet ipso. et ueniens euangłirauit pacem uobis qͥ
longe eratis. et pacem his qui ꝓpe. quia ꝑ ipsum ha¬
beinus accessum ambo in uno sp̃u ad patrem. Item
alibi. Sicut ueritas est in iħu deponere uos scđm pͥ¬
orem conuersationem ueterem hominem. eum qͥ
corrumpitur scđm concupiscentias deceptionis. Re¬
nouamini autem sp̃u mentis ur̃e: et induite nouũ
hominem. eum qui scđm đm creatus ẽ. in iusticia
et sc̃itate ueritatis. Et alibi. Nolite contristare sp̃m
sc̃m d̾i: in quo signati estis in die redemptionis. Ad
colosenses etiam ita loquitur. Gr̃as agentes patri ido¬
neos facienti nos. in partem sortis scorum in lumine
qui eripuit nos de potestate tenebrarum. et transtu¬

Expanded text:
m parietem maceriae soluens, inimicitias, in carne sua legem mandatorum decretis euacuansut duos conderet in se in unum nouum hominem faciens pacem et commutaret utrosque in uno corpore deo per crucem, interficiens inimicitias in semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem uobis, qui eratis longe, et pacem his, qui prope, quia per ipsum habemus accessums in Iesu, deponere uos secundum priorem conuersationem ueterem hominem, eum qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis; renouamini autem spiritu mentis uestrae et induite noum hominem, eum qui secundum deum creatus est in iustitia et sanctitate ueritatis.et alibi: nolite contristare spiritum sanctum dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Ad Colosenses etiam ita loquitur: gratias agentes patri idoneos facienti nos in partem sortis sanctorum in lumine, qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtu
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentiȩ: in quib et nos om̃s aliquando conuer¬
sati sumus in desiderus carnis nr̃ȩ. facientes uo¬
luntatem carnis et affectionum. et eramus natura¬
lit̾ filii ire sicut et cȩteri. D̃s autem qui diues ẽ. in mi¬
scdia. ꝓpt̃ multam dilectionẽ qua dilexit nos. et cũ
ẽẽmꝰ mortui peccatis. conuiuificauit nos xp̃o. cuiꝰ gr̃a
sumꝰ salui facti. Et paulo post. Gr̃a inquit salui fac ti

Expanded text:
 in quibus et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis nostrae facientes uoluntatem carnis et affectionum, et eramus naturaliter filii irae sicut et ceteri; deus autem, qui diues est in misericordia, propter multam dilectionem, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui
Abbreviated transcription (Latin):
tente quantum possumus diligent̾q uideamꝰ. Erat
autem homo inquit ex phariseis nichodemus no¬
mine: princeps iudeorum. Hic uenit ad iħm noc¬
te: et dixit ei. Rabbi: scimus quia a deo uenisti ma

Expanded text:
tente, quantum possumus, diligenterque uideamus. Erat tente, quantum possumus, diligenterque uideamus. Erat autem homo, inquit, ex pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps ludaeorum. hic uenit ad eum nocte et dixit ei: rabbi, scimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ri sint: q̃m nullo peccati uinculo obstricti sunt. Hec
dicentes primo nunquam explicant isti qua iu¬
sticia nullum peccatum habens imago di. separetur
a regno di. Deinde uideamus utrum dns iħc. unꝰ
ne ñ significauerit et ostenderit. ñ nisi ꝑ remissio¬
nem peccatorum fieri. ut ad regnum di ꝑueniant
baptirati. quanuis recte intelligentib sufficere de-¬
buerit qͦd dictum ẽ: nisi quis renatus fuerit denu¬
o ñ potest uidere regnum đi. et nisi quis renatus
fuerit ex aqua et sp̃u sc̃o. ñ potest introire in reg¬
num d̃i. Cur enim nascatur denuo. nisi renouan¬
dus: Unde renouandus: nisi a uetustate: Qͣ
uetustate. nisi in qua uetus homo nr̃ simul cru¬
cifixus ẽ. cum illo. ut euacuaretur corpus peccati:
Aut unde imago di ñ intrat in regnum di. nsi
impedimento ꝓhibente peccati: Neruntam̃ ut
ꝓposunnus totam ipsam circumstantiam ȩuan¬
gelice lectionis adrem de qua agitur ꝑtinentem. in¬

Expanded text:
ri sint, quoniam nullo peccati uinculo obstricti sunt. haec ri sint, quoniam nullo peccati uinculo obstricti sunt. haec dicentes primo numquam explicant isti, qua iustitia nullum peccatum habens imago dei separetur a regno dei. deinde uideamus utrum dominus Iesusne non significauerit et ostenderit non nisi per remissionem peccatorum fieri, ut ad regnum dei perueniant baptizati, quamuis recte intellegentibus; sufficere debuerit, quod dictum est: nisi quis natus fuerit denuo, non potest uidere regnum dei et: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. cur enim nascatur denuo nisi renouandus % unde renouandus nisi a uetustate? qua uetustate, nisi in qua uetus homo noster simul confixus est cum illo, ut euacuetur corpus peccati ? aut unde imago dei non intrat in regnum dei nisi impedimento prohibente peccati ? uerum tamen, ut proposuimus, totam ipsam circumstantiam euangelicae lectionis ad rem de qua agitur pertinentem in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia erroris alieni: de quorum paruula etate. no¬
bis dedit dns humilitatis exemplũ. Solus sine pecca¬
to natus ẽ: quem sine uirili complexu. ñ concupiscen¬
tia carnis. s: obedientia mentis uirgo concepit. Sola
nr̃o uulneri medicinam parere potuit: que ñ ex
peccati uulnere. germen pie ꝓlis emisit. Iam nunc
scrutemur diligentiꝰ quantum adiuuat dñs etiam
ipsũ euangłii capitulum ubi ait. nisi quis renatus
fuerit ex aqua et sp̃u. ñ intrabit in regnum d̾i. Qua
isti sententia nisi mouerentur: omnino paruulos. nͨ
baptirandos ẽẽ censerent.S: quia ñ ait inquiunt.
nisi quis renatus fuerit ex aqua et sp̃u ñ habebit sa¬
lutem uł uitam et̃nam. tantũm autem dixit. ñ in¬
trabit in regnum di: ad hoc paruuli baptirandi st̃.
ut sint etiam cum xp̃o in regno dđi. ubi ñ erunt si bap¬
titati ñ fuerint. quanuis et sine baptismo sipar¬
uuli moriantur salutem uitamq et̾nam habitu¬

Expanded text:
superbia erroris alieni, de quorum paruuln aetate nosuperbia erroris alieni, de quorum paruuln aetate nobis dedit dominus humilitatis exemplum. solus sine peccato natus est, quem sine uirili complexu non concupiscentia carnis, sed oboedientia mentis uirgo concepit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex peccati uulnere germen piae prolis emisit. Iam nunc scrutemur diligentius, quantum adiuuat dominus, etiam ipsum euangelii capitulum ubi ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum dei. qua isti sententia nisi mouerentur, omnino paruulos nec baptizandos esse censerent. sed quia non ait, inquiunt: \'nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non habebit salutem uel uitam aeternam\', tantummodo autem dixit: non intrabit in regnum dei, ad hoc paruuli baptizandi sunt, ut sint etiam cum Christo in regno dei, ubi non erunt, si baptizati non fuerint, quamuis et sine baptismo si paruuli moriantur salutem uitamque aeternam habitu
Abbreviated transcription (Latin):
nascatur in peccati corpore.Sicut autem bono male
uti malum ẽ: sic malo bene uti bonum ẽ: Duo ghec
bonũ et malum. et alia duo usus bonus. et usus malꝰ
sibimet adiuncta. quatuor differentias faciunt. Se¬
ne utitur bono: continentiam dedicans do. Male uti¬
tur bono: continentiã dedicans idolo. Male utitur
malo: concupiscentiam relaxans adulterio. Bene u¬
titur malo: concupiscentiam restringens conubio. Si¬
cut gͦ melius ẽ: bene uti bono. quam bene uti malo:
cum sit utrunq bonum. ita qui dat uirginem suã
bene facit. et qui ñ dat nuptum melius facit. De qͣ
questione multo uberius. et multo sufficientius
in duob libris. uno de bono coniugali. altero de
sc̃a uirginitate quantum d̾ns dedit ꝓ mearum uiri¬
um exiguitate disserui. Non itaq ꝑ nuptiarum bo¬
num. defendant concupiscentie malum.qui carnẽ
et sanguinem p̃uaricatoris aduersus carnẽ et san¬
guinem redemptoris extollunt.Non erigantur in

Expanded text:
nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de qua quaestione multo uberius et multo sufficientius in duobus libris, uno De bono coniugali, altero de sancta uirginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disserui. non itaque per nuptiarum bonum defendant concupiscentiae malum, qui carnem et sanguinem praeuaricatoris aduersus carnem et sanguinem redemptoris extollunt, non erigantur in
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ remissione: ꝑ unã gr̃am miscđissimi salua¬
toris. ꝑ unam uictimã uerissimi sacerdotis. ac sic
om̃s filios mulieris. que serpenti credidit ut libi¬
dine corrumperetur: ñ liberari a corpore mortis hu¬
ius. nisi ꝑ filium uirginis quȩ angło credidit ut si¬
ne libidie fetaretur. Bonum gͦ coniugii. ñ est fer¬
uor concupiscentie:s: quidam sicitus et honestus
Nlo feruore utendi modus. ꝓpangande ꝓli. ñ explẽ¬
bris corporis mortis huius inobedienter mouetur.
noetũꝙ animũ inse deiectum conatur attrahere. et
neq eum mens uoluerit exurgit. neq cum mens
uoluerit conquieseit. hoc ẽ malum pecati in quo
nascitur omnis homo. Cum autem ab illieitis cor¬
ruptionib refrenatur: et ad sola generis humani
supplementa ordinate ꝓpaganda ꝑmittitur. hoc
ẽ bonum coniugii. ꝑ qͦd ordinata societate nascit᷑
homo.S: nemo renascitur in xp̃i corpore: nisi priuꝰ

Expanded text:
catorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluacatorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut libidine corrumperetur, non liberari a corpore mortis huius nisi per filium uirginis, quae angelo credidit, ut sine libidine fetaretur. Bonum ergo coniugii non est feruor concupiscentiae, sed quidam licitus et honestus illo feruore utendi modus propagandae proli, non explenbris corporis mortis huius inoboedienter mouetur totumque animum in se deieetum conatur adtrahere et neque cum mens noluerit exsurgit neque cum mens uoluerit conquiescit, hoc est malum peccati, cum quo nascitur omnis homo. eunt autem ab inlicitis corruptionibus refrenatur et ad sola generis humani supplementa ordinate propaganda permittitur, hoc est bonum coniugii, per quod ordinata societate nascitur homo. sed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes ad generationem conubn sp̃ualis. non
in hac ciuitate quȩ om̃s excipit: & unꝰ ẽ. hic litteraꝵ
magister qui om̃s docet. Neq ibi possunt intelligi
om̃s nisi qui nascuntur: neq hic om̃s nisi qui discũt.
Non tamen om̃s qui nascuntur litteras diseunt. sed
cuiiis claret qͦd et illic recte dictum ẽ. om̃s exciꝑit.
prẽt cuius manus nemo nascitur. et hic recte dic¬
tum ẽ: om̃is docet. pret̃ cuius magisterium nemo di¬
scit. Consideratis autem omnib diuinis testimoni¬
is.que cominemoraui. siue singillatim de uno qͦq
disputans. siue aceruatim multa congestans. uel
quecunq similia ñ commemoraui: nichil inue¬
nitur nisi qͦd uniuersa eccłia tenet. que aduersus
om̃s ꝓphanas nouitates uigilare debet.omne ho¬
minem separari adeo. nisi qui ꝑ mediatorem xp̃m
reconciliatur do. nec seperari quenqu̾a. nisi pecca¬
tis int̾eludentib posse. Nongͦ reconciliari nisi pec¬

Expanded text:
pertinentes ad generationem conubii spiritalis non mpertinentes ad generationem conubii spiritalis non min hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium nemo discit\'. Consideratis autem omnibus diuinis testimoniis, quae commemoraui sine singillatim de unoquoque disputans siue aceruatim multa congestans, uel quaecumque similia non commemoraui, nihil inuenitur nisi, quod uniuersa ecclesia tenet, quae aduersus omnes profanas nouitates uigilare debet, omnem hominem separari a deo, nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separari quemquam nisi peccatis intercludentibus posse, non ergo reconciliari nisi pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit ad hȩc ora obstruenda sententiam. ubi a¬
it. Qui mecum ñ est: adu̾sme ẽ: Constitue igitur qͦm¬
libet paruulum. Si iam cum . xp̃o ẽ: ut quid bapti¬
rat᷑: Si autem quod habet ueritas ideo baptirat᷑
ut sit cum xp̃o. ꝓfecto non baptiratus non ẽ. cum
enim eius tam manifestam debemus aut possumꝰ
infirmare. uł immnutare sententiam. Unde igit᷑
aduersus xp̃m. si ñ ex peccato: Neq enim ex corpore
et anima. quȩ utraq di creatura ẽ. Porro si ex pecca¬
toquodin illa etate.nisi originale et antiquum: U¬
na est quippe caro peccati. in qua om̃s ad damnati¬
oñẽ nascuntur. et una ẽ. caro in similitudine car¬
nis peccati: ꝑ quam om̃s a damnatione liberantur.
Nec ita dictum ẽ. om̃s. uelut quicunq nascuntur in
carne peccati. idem ipsi om̃s mundari intelligant᷑
ꝑ carnem similem carni peccati. Nonenim om̃iũ
ẽ fides. S om̃s ꝑtinentes ad generationem conubii
carnalis. ñ nascuntur nisi in carne peccati. et om̃s

Expanded text:
tulit ad haec ora obstruenda sententiam, ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue igitur quemlibet paruulum: si iam cum Christo est, ut quid baptizatur? si autem, quod habet ueritas, ideo baptizatur, ut sit cum Christo, profecto non baptizatus non est cum enim eius tam manifestam debemus aut possumus infirmare uel inmutare sententiam. unde igitur aduersus Christum, si non ex peccato? neque enim ex corpore et anima, quae utraque dei creatura est. porro si ex peccato, quod in illa aetate nisi originale et antiquum? una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmia fr̃ib similis ẽe. ut misericors fieret. et fidelis
pnceps sacerdotum. eoꝵ quȩ sunt adddm ꝓpitian¬
aunti ꝓ delctis populi. Et alibi. Teneamus inquit
confessionem. Nonerim habemus pontificem:
qui ñ possit compati infirmitatib nr̃is. Et enim exꝑ¬
tus ẽ. om̃ia scđm similitudinẽ sine peccato. Etalio lo¬
co. Intransgressibile inquit habet sacerdotium. un¬
de et saluos ꝑficere potest eos qui adueniunt ꝑ ipsũ
addm. semꝑ uiuens ad int̾pellandum ꝓ ipsis. Talẽ
enĩ decebat habere nos pͥncipem sacerdotum: iustũ

Expanded text:
esse, ut misericors fieret et fidelis princeps sacerdotum eorum, quae sunt ad deum propitiandum pro delictis populi. et alibi: teneamus, inquit, confessionem; non enim habemus sacerdotem, qui uon possit conpati infirmitatibus nostris; etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato. et alio loco: intransgressibile, inquit, habet sacerdotium. unde et saluos perficere potest eos qui adueniunt per ipsum ad deum, semper uiuens ad interpellandum pro ipsis. talem enim decebat habere nos principem sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
nale tͣrerunt. Dicis enim inquit ideo illos eẽ sub diabo¬
lo. qui de sexus utusq cõmumone nascuntur. Dico pla¬
ne.ꝓpter delictum eos cẽ sub diabolo. Ideo autẽ ex ꝑtes
non eẽ delicti. quia de illa commixtione sunt nati. q̃¬
ñ sine pudenda libidine potest etiam quod honestũ
est oꝑari. Dixit hoc etiam memorie batissime ambro
tiuitatem ideo diceret ex ꝑtem eẽ delicti. quia conceptus
eius utͥusq sexus cõmirtionis ẽ exꝑs. nullum autẽ ho¬
minũ cẽ sine delicto. qui de illa cõmixtione concept᷑
sit. Nam uerba eius ista sunt. Ideo inquit et quasi ho¬
mo ꝑ uniu̾sa temptatus ẽ. et in similitudine hominũ
cuncta sustinuit: s quia de sp̃u natus ẽ. abstinuit a

Expanded text:
nale traxerunt. « Dicis enim, » inquit, « ideo illos esse sub diabonale traxerunt. « Dicis enim, » inquit, « ideo illos esse sub diabolo, quia de sexus utriusque commixtione nascuntur. » Dico plane, propter delictum eos esse sub diabolo: ideo autem expertes non esse delicti, quia de illa commixtione sunt nati, quae sine pudenda libidine non potest etiam quod honestum est operari. Dixit hoc etiam beatissimae memoriae Ambrostivitatem ideo diceret expertem esse delicti, quia conceptus ejus utriusque sexus commixtionis est expers; nullum autem hominum esse sine delicto, qui de illa commixtione conceptus sit. Nam ejus verba ista sunt: « Ideo, » inquit, « et quasi homo per universa tentatus est, et in similitudine hominum cuncta sustinuit: sed quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
pudenda libidine: De hac erubuerunt etiam qui pͥmi
pudenda texerunt. que pͥus pudenda ñ fuerunt. sed
tanquã dei oꝑa predicanda atq głanda. Lunc gͦ tere¬
runt qͣndo erubuerũt. Tunc autẽ erubuerũt qͣndo
post mobedientiam suam. inobedientia mẽbra senserũt
De hac erubuit eciam iste laudator. Commemorauit enĩ
seruum diu̾sitatem. commemorauit commixtionem.
cõmemorauit fecunditatẽ. illam uero cõmemorare ue¬
iecundatus est. Nec mirum si pudet laudantes. qd uide¬
uoce respondec. ꝑ peccatum in quit. ñ ꝑ naturam. Dein¬
de nr̃e responsioni suam referens. s ut ñ potest inquit
sine sexib ẽẽ fecus. ita nec sine uoluntate delictum. Ita
uero. ita est. Sic enim ꝑ unum hominẽ peccatũ intra¬
uit inmundum. et ꝑ peccatum mors. ita in om̃s homi¬
uoluntatem malam om̃s in eo peccauerunt: q̃ndo om̃s
ille unus fuerunt. de quo ꝓpterea singuli peccatũ origi¬

Expanded text:
pudenda libidine? de hac erubuerunt etiam qui primi pudenda libidine? de hac erubuerunt etiam qui primi pudenda texerunt, quae prius pudenda non fuerunt, sed tamquam dei opera praedicanda atque glorianda. tunc ergo texerunt, quando erubuerunt, tunc autem erubuerunt, quando post inoboedientiam suam inoboedientia membra senserunt. de hac erubuit etiam iste laudator; commemorauit enim sexuum diuersitatem, commemorauit commixtionem, commemorauit fecunditatem, illam uero commemorare uerecundatus est. nec mirum, si pudet laudantes, quod uideuoce respondet: \'per peccatum\', inquit, \'non per naturam\'. deinde nostrae responsioni suam referens \'sed ut non potest\', inquit, \'sine sexibus esse fetus, ita nec sine uoluntate delictum\'. ita uero, ita est; sic enim per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homivoluntatem malam omnes in eo peccaverunt, quando omnes ille unus fuerunt, de quo propterea singuli peccatum origi
Abbreviated transcription (Latin):
tur in xp̃o. utrum diuersitatem sexuum dicamus ad
diabolum ꝑtinere. an commutionẽ an ipsam fecundi¬
tatem. respondemus itaq nichil hoꝵ. Quia et diu̾sitas
sexuum ꝑtinet aduasa gignentiũ. et utriusq cominix¬
tio ad seminationẽ ꝑtinet filioꝵ. ⁊ ipsa fecũditã ad bñdic¬
ctionẽ ꝑtinet nuptiaꝵ. hec autẽ omnia ex deo. Sz iste in
nis om̃ib noluit nominare concupiscentiam carnis. q̃
non ẽ a patre. s ex mundo. cuius mundi pͥnceps dictꝰ
etiam ipse. Eoce uenit pͥnceps huius mundi. et in me
nichil inuenit. Nichil utiq peccati. Nec quod a nascẽ¬
te trahitur. nec quod auiuentate additur. Hanc iste
noluit nominare in his om̃ib que commemorauit
naturalib bonis de qua etiam nuptie confunduntur.
que de his bonis om̃ib głant. Nam quare illud opus
coniugator. subthitur & abscondit᷑ etiam oculis filioꝵ.
nisi quia ñ possunt eẽ in laudanda cominixtione sine

Expanded text:
tur in Christo, utrum diuersitatem sexuum dicamus ad tur in Christo, utrum diuersitatem sexuum dicamus ad diabolum pertinere an commixtionem an ipsam fecunditatem. respondemus itaque: nihil horum, quia et diuersitas sexuum pertinet ad uasa gignentium et utriusque commixtio ad seminationem pertinet filiorum et ipsa fecunditas ad benedictionem pertinet nuptiarum. haec autem omnia ex deo. sed iste in his omnibus noluit nominare concupiscentiam carnis, quae non est a patre, sed ex mundo est, cuius mundi princeps dictus etiam ipse: ecce uenit princeps huius mundi, et in me nihil inuenit: nihil utique peccati, nec quod a nascente trahitur nec quod a uiuente additur. hanc iste noluit nominare in his omnibus, quae commemorauit, naturalibus bonis, de qua etiam nuptiae confunduntur, quae de his bonis omnibus gloriantur. nam quare illud opus coniugatorum subtrahitur et absconditur etiam oculis filiorum, nisi quia non possunt esse in laudanda commixtione sine
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta. ñ autẽ ab isto catholice dicta sunt. quia ñ intenti¬
one catholici pectoriᷤᷤ dicta sunt: iam ꝓpter qd̃ ea dixit. pe¬
lagiana et celestiana heresis incipit intͦduci. Namq at¬
tende quod sequit. Tu uero inquit qui dicis. eosqui
de paientib qualib cumq nascantur. non nega mꝰ¬
quid suum diabolus cognoscat in sexib. per quod
fructum eoꝵ ut dicis iure possideat. Diuersitatem: S
nus benedictionis quam institutionis pͥuilegio uen¬
dicatur. uox enim dei ẽ. relinquet homo patrem et ma¬
trem et adherebit uxori sue. et erunt duo in carne una.
uox dei ẽ. crescite et multiplicamini. & ieplete terram.
An forte ipsam fecunditatẽ: S ipsa ẽ. instituti causa con¬
iugu. uides igitur quemad modũ nos int̾roget quid
suum diabolus cognoscat insexib. ꝑ quod sub illo sint
qui de parentib qualib cumq nascunt nisi renascan¬

Expanded text:
scripta, non autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentiscripta, non autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentione catholici pectoris dicta sunt, iam propter quod ea dixit, Pelagiana et Caelestiana haeresis incipit introduci. namque adtende quod sequitur. \'tu uero\', inquit, \'qui dicis: "eos qui de parentibus qualibuscumque nascantur non negamquid suum diabolus cognoscat in sexibus, per quod fructum eorum, ut dicis, iure possideat. diuersitatem sexunus benedictionis quam institutionis priuilegio uindicatur. uox enim dei est: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori et erunt duo in carne una; uox dei est: crescite et multiplicamini et replete terram. an forte ipsam fecunditatem? sed ipsa est instituti causa coniugii\'. Vides igitur quemadmodum nos interroget, quid suum diabolus cognoscat in sexibus, per quod sub illo sint, qui de parentibus qualibuscumque nascuntur, nisi renascan
Abbreviated transcription (Latin):
ihc in euangłio dm̃ dixisse commemorat. quia d̾s̃ utiq
ꝑ hominẽ dixit. qd̾ homo piouir phetando p̃dixit. Er¬
go que secuntur intuere. Prima inquit appellatione cui
operi parati eẽnt ostendit. et dixit. C rescite et multipli¬
camini. et ieplece t̾ram. Quis enim negat nr̃m ad opꝰ
pariendi a domino deo creatore omniũ bonoꝵ bono p̃¬
paratam fuisse mulierem: Ad huc uide quid ad iũgat.
Ds̃ gͥ in quit maris creator et femine conuenientia ge¬
nerationib m̃bra formauit. et gigni corpora de corpo¬
rib ordinauit. Quor tam̃ efficientię potẽtia oꝑationis
interuenit. omne quod ẽ. ea ad ministrans uirtute qua
condidit. Etiam hoc ẽẽ catholicum confitemur. Et quod
nisi per corpus sexus. non nisi ꝑ dm̃ corpus. quis ambigat
fecunditatẽ deo iure reputari: Post hec que ueraciter. et
catholice dicta sunt. immo in diuinis libris ueraciter

Expanded text:
Jesus in Evangelio Deum dixisse commemorat : quia Deus utique Jesus in Evangelio Deum dixisse commemorat : quia Deus utique per hominem dixit, quod homo prophetando praedixit. Ergo quae sequuntur intuere: « Prima, » inquit, « appelloperi parata esset, ostendit et dixit: crescite et multiplicamini et replete terram\'. quis enim nostrum negat ad opus pariendi a domino deo creatore omnium bonorum bono praeparatam fuisse mulierem? ad hoc uide quid adiungat. 'deus igitur\'>, inquit, 'maris creator et feminae conuenientia generationibus membra formauit et gigni corpora de corporibus ordinauit, quorum tamen efficientiae potentia operationis interuenit, omne quod est ea administrans uirtute, qua condidit\'. etiam hoc esse catholicum confitemur et quod nisi per corpus sexus, nonnisi per deum corpus, quis ambigat fecunditatem deo iure reputari?\' Post haec, quae ueraciter et catholice dicta sunt, immo in diuinis libris ueraciter
Abbreviated transcription (Latin):
limo t̾re fuerat fab̾catus. euam construxit. ecosta eius.
et dirit. hec uocabitur uita: quomam mater ẽ omniũ
uiuentium. Non quidẽ ita scͥptum ẽ. S quid ad nos:
Solet enim accidere ut memoria fallat in uerbis. dum
tam̃ sententia teneatur. Nec eue nom̃ ut appellaretur
uita. deus imposuit. s maritus. Sic enim legitur. et
uocauit adam nom̃ uxoris sue uita. qm̃ ipsa ẽ mat̾
omniũ uiuentium. S hoc fortassis ita intellecerit. ut
ds̃ ꝑ adam nom̃ illud eue imposuisse credatur. tan¬
quam ꝑ ꝓpħam. Nã in hoc qd̾ appellatur uita mat̾q
uiuentium. magnum est eccłie sacramentũ. unde
nunc disserere longum ẽ. et suscepto oꝑi ñ necessari¬
um. Nam et illud quod dixit apls sacram̃tũ hoc ma¬
gnum ẽ. ego autẽ dico in xp̃o et ineccłia. ipse adam dix̃.
ꝓpter hoc relinquet homo patrem et matrem. et ad here¬
bit uxori suc. et crunt duo in carne una. quod tam̃dñs

Expanded text:
limo fuerat fabricatus, Evam construxit e costa , limo fuerat fabricatus, Evam construxit e costa , et dixit: Haec vocabitur Vita, quoniam mater est omnium viventium. » Non quidem ita scriptum est: sed quid ad nos? solet enim accidere ut memoria fallat in verbis, dum tamen sententia teneatur. Nec Evae nomen, ut appellaretur Vita, Deus imposuit, sed maritus. Sic enim legitur: Et vocavit Adam nomen uxoris suae Vita, quoniam ipsa mater est omnium viventium . Sed hoc fortassis ita intellexerit, ut Deus per Adam nomen illud Evae imposuisse credatur, tanquam per prophetam. Nam in hoc quod appellata est Vita materque viventium, magnum est Ecclesiae sacramentum, unde nunc disserere longum est, et suscepto operi non necessarium. Nam et illud quod dicit Apostolus, Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia; ipse Adam dixit, Propter hoc relinquet homo matrem et patrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una. Quod tamen Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
et ex quib quasi conseq̃nter uera ec̃ monstrant᷑: que
falsa redarguo. Non itaq pigeat utraq huic opusculo
nrõ indita et ea scilicet quȩ ille dixit. et ea que ipse reᷤᷤ¬
pondco. uniu̾sa atcend̾e et considerare lectorem. Que se¬
cunt᷑ ergo ita prenotauit qui tue dilectiomi cartulam
misit. Contra eos inquit qui nuptias dampnant. et¬
fructus nuptiarum diabolo assignant. Non gͥ contra
nos. qui neq nuptias dampnamus. quas etiam mordine
suo. debita predicatione laudamus. nec carũ fructus di¬
abolo assignamus. Fructus quippe nuptiarum sunt ho
mines qui ordinate in de generantur. ñ peccata cum quib
nascuntur. Non enim idco sunt homines sub diabolo quia
homines ubi ẽ fructus nuptiarũ. s quia peccatores sunt.
ubi ẽ. ꝓpago icioꝵ. Diabolus enim culpe ẽ auctor non
nature. Attende cetera quib se existimat aduersum nos
huic p̃misso titulo consonare. Ds̃ inquit qui ad am de

Expanded text:
et ex quibus quasi consequenter uera esse monstrantur, quae et ex quibus quasi consequenter uera esse monstrantur, quae falsa redarguo. non itaque pigeat utraque huic opusculo nostro indita, et ea scilicet, quae ille dixit, et ea, quae ipse respondeo, uniuersa adtendere et considerare lectorem. Quae sequuntur ergo, ita praenotauit qui tuae dilectioni chartulam misit: fructus earum diabolo assignant. » Non igitur contra nos, qui neque nuptias damnamus, quas etiam in ordine suo debita praedicatione laudamus: nec earum fructus diabolo assignamus: fructus quippe nuptiarum homines sunt, qui ordinate inde generantur, non peccata cum quibus nascuntur: nec ideo sunt homines sub diabolo, quia homines sunt, ubi sunt fructus nuptiarum; sed quia peccatores sunt, ubi est propago vitiorum. Diabolus enim culpae auctor est, non naturae. 12. Attende et caetera, quibus se existimat adversus nos huic praemisso titulo consonare. « Deus, » inquit, « qui Adam ex
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua positos potestate agit ut timeas. ñ id agit
crudelitate. s caritate. Tu autem uir fortissimus. time¬
re hommes ignauum putas. Dm̃ ergo time. et noli an¬
tiqua fidei catholice fundam̃ta conari tanta obstina¬
tione sub uercere. Quanquã iste tuus animus animosuᷤ.
utinam saltem in hac causa homines timeret. utinã inꝗͣ
saltem paueret ignauia: quam ꝑ irec audatia. uideamus
et cetera que conectit. S quid faciam utrum singula
eius ꝓponam quib respondeam an eis pret̾missis que
catholica fides continet. ea sola ꝑ tractem. atq confu¬
tem. in quib atramite u̾itatis exorbitat. ut heresim
pelagianam tanquam uenenosa uirguita fructio
catholicis conatur in serere: Hoc quidem certe breuius
ẽ. S prospiciendum arbitror. ne quisquam libro meo
lecto. et non lectis om̃ib que ab illo dicta sunt: existi¬
met ea me ponere noluisse ex quib ista eius pendent.

Expanded text:
in aliqua potestate positos agit ut timeas, non id agit in aliqua potestate positos agit ut timeas, non id agit crudelitate, sed caritate. tu autem uir fortissimus timere homines ignauum putas. deum ergo time et noli antiqua fidei catholicae fundamenta conari tanta obstinatione subuertere. quamquam iste tuus animus animosus utinam saltem in hac causa homines timeret, utinam, inquam, saltem paueret ignauia quam periret audacia! Videamus et cetera quae conectit. sed quid faciam? utrum singula eius proponam, quibus respondeam, an eis praetermissis, quae catholica fides continet, ea sola pertractem atque confutem, in quibus a tramite ueritatis exorbitat et haeresim Pelagianam tamquam uenenosa uirgulta fruticibus catholicis conatur inserere? hoc quidem certe breuius est. sed prospiciendum arbitror, ne quisquam libro meo lecto et non lectis omnibus, quae ab illo dicta sunt, existimet ea me proponere noluisse, ex quibus ista eius pendent
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos non uemsti. Isti enim nec ꝑierant et salui na¬
ti sunt. Uade ad maiores. De uerbis tuis tibi prescͥbimꝰ.
Non ẽ opus sanis medicus. s male habentib. Ita fit
ut manicheus qui homini commixtam dicit ẽẽ na¬
turam malam. uelit inde saltim saluari axp̃o. aĩam
bonam. Tu uero in paruulis cum saluisunt corpore.
quidem naturam humanam detestabiliter uituperat.
s tu crudeliter laudas. Quicumq enim tibi crediderint
laudatori. infantes suos ñ offerent saluatori. Lam scele¬
rata sentienti quid tͥ prodest. non metuere. quod tibi
fit ut salubriter metuas. et te hominẽ facit cẽ. ñ besti¬
am. que curundatur pinnis ut cogatur in recia: Opꝰ
erat. ut u̾itatẽ teneres. eiusq studio non timeres. Nũc
uero ita non times. is: Dut si timeres euaderes pociuᷤ
recia maligna quam incurreres. Mater catholica de idõ
terrec. quia et tibi et aliis ate timet. Et si ꝑ filios suos

Expanded text:
paruulos non uenisti — isti nec perierant et salui naparuulos non uenisti — isti nec perierant et salui nati sunt — uade ad maiores; de uerbis tuis tibi praescribimus: non est opus sanis medicus, sed male habentibus. ita fit, ut Manicheus, qui homini commixtam dicit esse naturam malam, uelit inde saltem saluari a Christo animam bonam; tu uero in paruulis, cum salui sint corporequidem naturam humanam detestabiliter uituperat, sed tu crudeliter laudas. quicumque enim tibi crediderint laudatori, infantes suos non offerent saluatori. tam scelerata sentienti quid tibi prodest non metuere quod tibi fit, ut salubriter metuas, et te hominem facis esse, non bestiam, quae circumdatur pennis, ut cogatur in retia? opus erat, ut ueritatem teneres eiusque studio non timeres; nunc uero ita non times, ut, si timeres, euaderes potius retia maligna quam incurreres. mater catholica te ideo terret, quia et tibi et aliis a te timet, et si per filios suos
Abbreviated transcription (Latin):
mala. hominẽ creatũ. Celestiam et pelagiam dicũt.
naturam humanã abono deo conditam bonã. s ita
ẽẽ in nascentib paruulis sanam. ut xp̃i non habeat
ginate nom̃ tuum. et catholicis a quib confutaris de¬
sine obicere et dognnia et nomen alienum. Nam ueri¬
tas utrosq rodarguit et manicheos et uos. Maincheis
enim dicit. Non legistis quia qui ab inicio fecit hominẽ.
masculum et feminam fecit eos. et dixit. ꝓpter hoc relin¬
quet homo patrem et matrem et adherebit uxori sue. et
erunt duo in carne una: Itaq iam ñ sunt duo. s una
caro. Qd̃ ergo ds̃ coniunxit. nomo non separet. Ita qͥp¬
pe ostendit et hominẽ conditorem. et comugum copula¬
torem. dm̃ aduersus manicheos. qui utrumq horũ
negant. Uobis autẽ dicit. uenit filius hominis quere¬
re et saluare quod ꝑierat. S uos egregu xp̃iani respon¬
dece xp̃o. Si quod ꝑierat querere et saluare uenisti. ad

Expanded text:
mala, hominem creatum; Pelagiani et Caelestiani dicunt mala, hominem creatum; Pelagiani et Caelestiani dicunt naturam humanam a bono deo conditam bonam, sed ita esse in nascentibus paruulis sanam, ut Christi non habegmate nomen tuum et catholicis, a quibus confutaris, desine obicere et dogma et nomen alienum; nam ueritas utrosque redarguit, et Manicheos et uos. Manicheis enim dicit: non legistis quia qui ab initio fecit hominem masculum et feminam fecit eos? et dixit: propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaererunt duo in carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus coniunxit, homo non separet. ita quippe ostendit et hominum conditorem et coniugum copulatorem deum aduersus Manicheos, qui utrumque horum negant. uobis autem dicit: uenit filius hominis quaerere et saluare quod perierat. sed uos, egregii christiani, respondete Christo: si quod perierat quaerere et saluare uenisti, ad
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. et dm̃ ẽẽ nascentiũ conditorẽ utͥq dicimꝰ.
Non hinc estis celestiani et pelagiam. Liberũ autẽ cẽ
q̃nquam ad agendũ bonũ sine adiutorio dei. et non
crui paruulos apotestate tenebrarum. et sic tͣnsfer¬
ri in regnum dei. hoc uos dicitis. Hinc estis celestiam
et pelagiam. Quid obtendis ad fallendũ communis
dogmatis tegm̃ ut oꝑias ꝓprium crimen. unde uo¬
bis indicium ẽ nom̃: atq ut nefario uocabulo terre¬
as imꝑitos dicis. Ne gͥ uocentur herecici fiunt mani¬
chei. Audi gͦ breuiter quid in ista questione uersetur.
Catholici dicunt. humanã a creatore deo bono condi¬
tam bonam. s peccato uiciatam medico xꝑo indige¬
re naturam. Manichei dicunt humanam naturã
non adeo conditam bonam peccatoq uiciatam. s
ab ȩternarum pͥncipe tenebrarũ. de commixtione
duarũ naturarũ quȩ semꝑ fuerint una bona una

Expanded text:
hominibus esse et deum esse nascentium conditorem utrique dicimus, hominibus esse et deum esse nascentium conditorem utrique dicimus, non hinc estis Caelestiani et Pelagiani; liberum autem esse quemquam ad agendum bonum sine adiutorio dei et non erui paruulos a potestate tenebrarum et sic transferri in regnum dei, hoc uos dicitis, hinc estis Caelestiani et Pelagiani. quid obtendis ad fallendum communis dogmatis tegmen, ut operias proprium crimen, unde uobis inditum est nomen? atque ut nefario uocabulo terreas inperitos, dicis: \'ne igitur uocentur haeretici, fiunt Manichei\'. Audi ergo breuiter, quid in ista quaestione uersetur. catholici dicunt humanam naturam a creatore deo bono conditam bonam, sed peccato uitiatam Christo medico indigere; Manichei dicunt humanam naturam non a deo conditam bonam peccatoque uitiatam, sed ab aeternarum principe tenebrarum de commixtione duarum naturarum, quae semper fuerunt, una bona et una