comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um. Uoluntas quippe ipsa punitur. siue animi
supplicio siue corporis. ut quȩ delectatur in peccatis.
ipsa plectatur in penis. & ut qui iudicat sine miseri¬
cordia: sine miscdia iudicetur. Et in hac quippe sen¬
tentia ad hoc solum eadem mensura ẽ. ut quod ñ
p̃stitit ei ñ p̃stetur. Atq ita qͦd ipse iudicatur ȩt̾nũ
erit. quanuis qͦd iudicauit ẽt̃num ẽẽ nequiuerit.
In eadem igitur mensura. quanuis ñ et̾̃norum ma¬
lefactorum et̃na supplicia remetiunt᷑. ut quia ȩt̃¬
nam uoluit habere peccati ꝑfunctionem: et̃nam
inueniat uindicte seueritatem. Non autem sinit
ꝓposita breuitas responsionis meȩ ut colligam om¬
nia. uł certe quam plurima quȩ de peccatis et de
peccatorum pęnis sc̃i libri habent. atq ex his un̾a
ueram. sine ulla ambiguitate sententiam. si tam̃
id ualeam uirib mentis. etiam si congruum nan.¬
ciscar ocium. Nunc tamen arbitror satis ẽẽ mon¬

Expanded text:
27. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi 27. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi supplicio sive corporis; ut quae delectatur in peipsa plectatur in poenis et ut, qui iudicat sine misericordia, sine misericordia iudicetur. et in hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod ipse iudicatur, aeternum erit, quamuis, quod iudicauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia aeternam uoluit habere peccati perfruitionem, aeternam inueniat uindictae seueritatem. non autem sinit proposita breuitas responsionis meae, ut colligam omnia uel certe quam plurima, quae de peccatis et de peccatorum poenis sancti libri habent, atque ex his unam eruam sine ulla ambiguitate sententiam, si tamen id ualeam uiribus mentis, etiam si congruum nanciscar otium. nunc tamen arbitror satis esse mon
Abbreviated transcription (Latin):
am malus cum male uult. Ac ꝑ hoc ibi etiam fit
uł beatus. uł miser. hoc ẽ: in ipso suȩ uoluntatis af¬
fectu. que omnium factorum meritorumq men¬
sura ẽ: Ex qualitatib quippe uoluntatum ñ ex
temporum spaciis. siue recte facta. siue peccata
metimur. Alioquin maius peccatum haberetur.
arborem deicere: quam hominem occidere. Illud
enim fit longa mora ictib multis: hoc uno ictu.
breuissimo tempore: ꝓquo tamen exigui temporis
tam grandi peccato. si perpetua deportatione homo
puniretur. etiam mitius cum illo actum quam dig¬
nus fuerat diceretur. quanuis in spacio temporali
longitudo penȩ cum breuitate facinoris nullomͦ
sit comparanda. Quid gͦ contrarium ẽ.si erunt pa¬
rit̃ longa. uł etiam parit et̃na supplicia: S aliis ali¬
a mitiora uł acriora. ut quib tempꝰ equale ẽ. non
sit equalis asꝑitas. ꝓpter mensuram etiam peccatoꝵ
ñ in ꝓductione temporum .s in uoluntate peccanti

Expanded text:
am malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit am malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui tetam grandi peccato, si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur; quamvis in spatio temporali longitudo poenae cum brevitate facinoris nullo modo sit comparanda. Quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa, vel etiam pariter aeterna supplicia, sed aliis alia mitiora, vel acriora; ut quibus tempus aequale est, non sit aequalis asperitas, propter mensuram etiam peccatorum, non in productione temporum, sed in voluntate peccantum?
Abbreviated transcription (Latin):
sui seu bono seu malo utitur. uł ad benefaciendum
uł ad peccandum. Unde ñ iniquum ẽ. ut in quo iu¬
dicat. in eo iudicetur. hoc ẽ. ut in ipso animi sui u¬
dicio pęnas luat. cum ea mala patitur. quȩ male u¬
dicantem animum consequuntur. Alia namq
sunt manifesta tormenta que post futura p̃paran¬
tur etiam ipsa ex eodem malȩ uoluntatis ordine
attracta. In ipso autem animo ubi appetitus uo¬
luntatis humanorom̃ium ẽ. mensura factorum
continuo pena sequitur culꝑam. plerunq maior
consentientis cecitate grauiore. Ideo cum dixisset in
quo iudicio iudicaueritis iudicabimin. sequutus
adunxit. et qua mensura mensi fueritis. remetie¬
tur uobis. In uoluntate quippe ꝓpria metietur
bonus homo bona facta: & in ea metietur
ei beatitudo. Itemq in uoluntate ꝓpria metietur
malus homo mala oꝑa: & in ea metietur ei mise:¬
ria. Qm̃ ubi quisq bonꝰ est cum bene uult. ibi eti¬

Expanded text:
sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur. Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi eti
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit frumentum. in ea illi metiatur aurũ. et fru¬
menti sit unus modius. auri autẽ quam plurimi.
Ita cum sine comparatione rerum ipsarum & genꝰ
&. quantitas differat. dici tam̃ rectissime potest. in
qua mensura mensus ẽ: in ea illi metitum ẽ. Unde¬
autem hoc dixerit xp̃c: paulo suꝑiꝰ satiselucet. Nolite
inquit iudicare: ut ñ iudicemini. In quo enim iu¬
dicio iudicaueritis iudicabimini. Nunquid suiniqͦ
iudicio iudicabunt. iniquo iudicabuntur: Absit.
xulla quippe iniquitas apud đ̾m. s: ita dictum ẽ.
in quo iudicio iudicaueritis. in eo iudicabimin:
tanquam diceretur. In qua uoluntate benefeceri¬
tis. in ipsa liberabimini: uł in qua uoluntate male¬
feceritis. in ipsa puniemini. Uelut si quispiam ad
tur ꝑem concupiscentiam oculis utens excecari iube¬
retur. recte utiq audiret. In quib oculis peccasti: in
eis supplicium meruisti. Iudicio enim quisq animi

Expanded text:
fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frufuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frumenti sit unus modius auri autem quam plurimi. ita cum sine comparatione rerum ipsarum et genus et quantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum eautem hoc dixerit Christus, paulo superius satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabimini\', uel: In qua uoluntate malefeceritis, in ipsa puniemini\', uelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi
Abbreviated transcription (Latin):
ut tantus dolor eẽt. quanuis tempore diuturmor. hoc
ẽ mora maior uł par. Neq enim si de duabus lucer¬
nis dicamꝰ. tantum ignis iste caluit quantum ille:
ideo falsum erit quia una earum forte citius extinc¬
ta ẽ. Non itaq si aliquid scđ̾m aliud ẽ. tantum. se
cundum aliud ñ ẽ. tantum. quia ñ in om̃i modo tan¬
tum ẽ. ideo falsus est modus in quo tantum ẽ. Cumuͦ
dixerit in qua mensura mensi fueritis metietur uo¬
bis. cumq manifestum sit aliud ẽẽ mensuram in
qua metitur aliquid. aliud ipsam rem quȩ metit᷑.
iam fieri potest ut in qua mensura homines mensi
eeñt. uerbi gr̃a modium tritici. in ea illis metirent᷑
milia modiorum. ut et t̃a multum interesset in qͣn¬
titate frumenti. et nichil in mensura. ut taceam de
ipsarum rerum diuersitate. quia ñ solum fieri potest.
ut in qua mensura quisq mensus fuerit hordeum.
in ea illi metiatur triticum. s in qua mensura menss

Expanded text:
ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc est mora maior, ui par. neque enim, si de duabus lucernis dicamus: \'Tantum ignis iste caluit, quantum ille\\ ideo falsum erit, quia una earum forte citius extincta est. non itaque, si aliquid secundum aliud tantum est secundum aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, ideo falsus est modus, in quo tantum est. > Cum uero dixerit: In qua mensura mensi fueritis, metietur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem, quae metitur, iam fieri potest, ut, in qua mensura homines mensi essent uerbi gratia modium tritici, in ea illis metirentur milia modiorum, ut et tam multum interesset in quantitate frumenti et nihil in mensura, ut taceam de ipsarum rerum diuersitate, quia non solum fieri potest, ut, in qua mensura quisque mensus fuerit hordeum, in ea illi metiatur triticum, sed in qua mensura mensus
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. Possumus enim recte dicere. Quod plan¬
taueris hoc decerpes. quanuis nemo plantet po¬
mum s. lignum. decerpat autem pomum magis
quã lignum. S illud dicimꝰ scd̃m arboris genus:
quia ñ ficum plantat. unde nucem decerpat. Ita
dici posset quod feceris patieris. ut ñ si stuprum te¬
cerit stuprum patiatur. s qͦd peccato isto fecit legi.
hoc eilex faciat. id ẽ. quia legem talia ꝓhibentem
de sua uita abstulit. auferat eum etiam ipsa lex
de hominum uita quam regit. Item si dixisset
quantum mensi fueritis. tantum metietur uob̾:
nessis ẽet consequens ut omnimodo equales pecca¬
tis penas inteligere deberemus. Neq eni cqualia
sunt uerbi gr̃a triticum & hordeum. & ꝓfecto dici
posset. quantum mensi fueritis tantum metietur
uob̾. hoc ẽ. quantum tritici tantum hordei. Quoa
side doloribus ageretur atq diceretur. quantumdo¬
lorem ingesseritis. tantus ingeretur uobis. fieri posset

Expanded text:
sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plansententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis nemo plantet pomum sed lignum, decerpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. item si dixisset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\\ nec sic esset consequens, ut omni modo aequales peccatis poenas intellegere deberemus; neque enim aequalia sunt uerbi gratia triticum et hordeum et profecto dici posset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\', hoc est quantum tritici tantum hordei. quod si de doloribus ageretur atque diceretur: \'Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur uobis\\ fieri posset,
Abbreviated transcription (Latin):
lem istum sempit̾num ẽẽ. qui tam̃ quantus sit ad
t̃ram mensuris geometricis ꝑscrutari audent. et re¬
nunciare: Quod siue possit siue ñ possit. constat eũ
tamen ꝓpriam sui orbis habere mensuram. quia &
si comp̃hendunt quantus sit: mensuram eius com¬
p̃hendunt. Et si hoc ñ assequunt᷑. mensuram eiꝰ uti¬
q ñ comp̃hendunt. nec ideo nulla ẽ. quia homines
eam nosse ñ possunt. Potest igitur aliquid et sempi¬
t̃num eẽ. & certam sui modi habere mensuram. Se:¬
cundum ipsos enim de solis et̾nitate loquutus sũ:
ut sua sententia conuincantur. atq concedant esse
posse aliquid cum mensura sempit̾num. ac sic ñ
ideo putent ñ ẽẽ credendum de supplicio sempit̾no
quod minatus ẽ.xp̃c. quia idem dixit. in qua men¬
sura mensi fueritis. remetietur uob̃. Si enim dixisse
qͦd mensi fueritis hoc metietur uobis. etiam sic ñ om̃i¬
no ad eandem rem ex om̃i parte necesse eẽt referre

Expanded text:
lem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad lem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. quod siue possit siue non possit, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt, quantus sit, mensuram eius comprehendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate locutus sum, ut sua sententia conuincantur atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicio sempiterno, quod minatus est Christus, quia idem dixit: In qua mensura mensi fueritis, remetietur uobis. Si enim dixisset: Quod mensi fueritis, hoc metietur uobis, etiam sic non omnino ad eandem rem ex omni parte necesse esset referre
Abbreviated transcription (Latin):
in qui
scĩs. aliud ab eis qui nunc sunt offertur. ñ huma¬
na p̃sumptione s auctoritate diuina temporibus
congrua sacra mysteria celebrantur. ñ d̾s aut reli¬
uideamꝰ quale sit quod de mensura peccati atq
supplicii ꝓposuit. sic euangłio calumniatus. Mi
alibi ait. In qua mensura mensi fueritis: in ea re¬
metietur uobis. Satis inquit ridicule atq contra¬
rie. Nam si ad mensuram redditurus ẽ. penam.
& om̃is mensura circum scͥpta ẽ: fine temporis. qͥd
sibi uolunt minȩ infiniti supplicus Istam questi¬
onem a qualicunq phylosopho ẽe obiectam atq ꝓ
positam difficile ẽ. credere. Quippe qui ait. Omnis
mensura circũscribitur tempore: quasi ñ soleat nisi
temporum ẽẽ mensura. sicut horarum. et dierum.
et annorum. uł sicut dicimus breuem sillabam
simplum habere temporis ad sillabam longam.
Puto enim modios. & rabones.urnas.& amphoras.
ñ temporum ẽẽ mensuras. Quomͦ gͦ omnis mensu¬
ra circumscribitur tempore: Nonne iꝑsi dicunt so¬

Expanded text:
iquis sanctis aliud ab eis, qui nunc sunt, offertur, non humana praesumptione sed auctoritate diuina temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non deus aut reli quale sit, quod de mensura peccati atque supplicii proposuit sic euangelio calumniatus: \'Malibi ait: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit, ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae infiniti supplicii?\' Istam quaestionem a qualicumque philosopho esse obiectam atque positam, difficile est credere: quippe qui ait, Omnis mensura circumscribitur tempore, quasi temporum esse mensura sicut horarum et dierum et annorum. uel sicut dicimus breuem syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt so
Abbreviated transcription (Latin):
posui. quia uita eius a multis p̾dicabatur: & eiꝰ illa
s quid ab aliis diceretur exposuit. quȩ tam̃ postea
iam hereticus ꝑtinacissima animositate defendit.
Celestius uͦ discipulus eius iam ꝓpt̃ tales assertiones.
apud chartaginem in ep̃ali iudicio ubi ego ñ int̾fui
excominunicationem meruerat. In scdo libro quodam
loco.hoc quibusdam inquam etiam in fine largietur
ut mortem repentina commutatione ñ sentiant. ser¬
uans locum diligentiori de hac re inquisitioni. Aut
enim ñ morientur. aut de ista uita in mortem. et
de morte in et̃nam uitam celerrima commutatio¬
ne.tanquam in ictu oculi transeundo mortem ñ
sentient. Hoc opꝰ sic incipit. Quanuis in mediis & m̃¬
& in magnis curarum estibus atq

Expanded text:
posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa uit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in medit magnis curarum aestibus. CAPVT
Abbreviated transcription (Latin):
enit etiam necessitas que me cogeret aduer¬
sus nouam pelagianam heresim scribere.
contra quam prius cum opus erat ñ scrip¬
tis.s sermonibus et colloquutionibus age¬
bamus. ut quisq nr̃m poterat aut debebat. Missis gͦ
michi a chartagine questionib eorum quas rescri¬
bendo dissoluerem. scripsi primum tres libros. quo¬
rum titulus ẽ: de peccatorum meritis et remissione:
ꝓpt̃̾ originale peccatum. et de gr̃a di qua iustificam᷑.
hoc ẽ. iusti efficimur. quanuis in hac uita nemo ita
seruet mandata iusticie ut ñ sit ei necessarium pro
suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nr̃a
contra que omnia sentientes illi nouam heresim con¬
diderunt. In his autem libris tacenda adhuc arbi¬
tratus sum nomina eorum: sic eos facilius posse cor¬
rigi sperans. Immo etiam in t̃cio libro que ẽ. epła.
s in libris habita. ꝓpt̃ duos quibus eam conectendã
putaui. pelagii ipsius nomen ñ sine aliqua laude

Expanded text:
enit etiam necessitas, quae me cogeret adversus novam Pelagianam haeresim scribere; contra quam prius, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et collocutionibus agebamus, ut quisque nostrum poterat aut debebat. Missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum quas rescribendo dissolverem, scripsi primum libros tres, quorum titulus est, de Peccatorum Meritis et Remissione: propter originale peccatum, et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem • libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude
Abbreviated transcription (Latin):
quippe in reb tam manifestis. uel etiam ipsa une¬
pudentia obmutescere potest: insania ñ potest. De¬
q. hoc dictum de te accipias. qui tuis ep̃is mentien¬
tib credidisti: nec de illis om̃ib. Aeq enimom̃s de
hac re ꝑmotus consulere potuisti.S. de his qui cũ
scirent quanta et quando contra p̃tertatum et fe¬
licianum apua iudices gesta sunt: hoc qͦd teuis in¬
seruisti litteris cibi ausi sunt dicere. qͦd ante diem
p̃stitute dilationis felicianus et p̃textatus ur̃e com¬
munioni restituti ꝑemptoria sententia ñ ceneren¬
t obstricti. Aut si et ipsi forte ista nescierunt: nunc
saitem cum hȩc legitis. taceat uerecundia. taceat et
ipsa qualiscunq ẽ. hominis impudentia. sola cer¬
te que contra tam euidentem ueritatem clamet re¬
linquatur insania. et illa erit fortasse sanabilis Ei
compescatura sanis. Nunc uide quemadmodũ
de me dixeris testis mendax ñ erit impunitus. cũs

Expanded text:
quippe in rebus tam manifestis uel etiam ipsa inquippe in rebus tam manifestis uel etiam ipsa inpudentia ommutescere potest, insania non potest. neque hoc dictum de te accipias, qui tuis episcopis mentientibus credidisti, nec de illis omnibus — neque enim omnes de hac re permotus consulere potuisti —, sed de his, qui cum scirent quanta et quando contra Praetextatum et Felicianum apud iudices gesta sunt, hoc quod tuis inseruisti litteris tibi ausi sunt dicere, quod ante diem praestitutae dilationis Felicianus et Praetextatus uestrae communioni restituti peremptoria sententia non tenerentur obstricti. aut si et ipsi forte ista nescierunt, nunc saltem, cum haec legitis, taceat uerecundia, taceat et ipsa qualiscumque hominis est inpudentia; sola certe quae contra tam euidentem ueritatem clamet relinquatur insania. et illa erit fortasse sanabilis, si conpescatur a sanis. Nunc uide, quemadmodum de me dixeris: testis mendax non erit inpunitus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
to post huius postulationis diem qua feliciañ et p̃¬
textatus ticiani aduocati uerbis tam grauit̃ accusan¬
t᷑ in ur̃am communionẽ recepti sint. Sufficit qđ e
adem postulatio tanto post finem p̃stitute illius
dilationis. eos a ur̃a communone separatos in ma¬
ximiani scismate fuisse conuincit. quos postea rece¬
pistis. quorum honores nulla ex parte minuistis.
a quib datum quanuis in sacrilego scismate bap¬
tismum sicut reuera timendum fuit rescindere timu¬
istis. Nunqͥd iam in hac causa se contra nos lingua
ciuꝰlibet ꝑtinacissimi commoueret. si se moueri m
hominis ore. et sub hominis fronte sentiret: Erraui
plane fateor in eo quod in ił litteris posii de illaba¬
gaiensis concili sententia. qm̃ arxi. cum a puaeos de¬
cernenda recitata ẽ. ore latissimo acclamauer̃t̃. ne
autem cuma nob̾ recitata fuerint obmutescunt. Ne¬
rum ẽ. qͥd tu dixisti. Ecce ñ obinutescunt. Uerecunaia

Expanded text:
to post huius postulationis diem, qua Felicianus et Praeto post huius postulationis diem, qua Felicianus et Praetextatus Titiani aduocati uerbis tam grauiter accusantur, in uestram communionem recepti sunt. sufficit, quod eadem postulatio tanto post finem praestitutae illius dilationis eos a uestra communione separatos in Maximiani schismate fuisse conuincit, quos postea recepistis, quorum honores nulla ex parte minuistis, a quibus datum quamuis in sacrilego schismate baptismum, sicut re uera timendum fuit, rescindere timuistis. numquidnam in hac causa se contra nos lingua cuiuslibet pertinacissimi commoueret, si se moueri in hominis ore et sub hominis fronte sentiret? erraui plane, fateor, in eo quod in illis litteris posui de illa Bagaiensis concilii sententia, quoniam dixi: cum apud eos decernenda recitata est, ore latissimo adclamauerunt, nunc autem, cum a nobis recitata fuerit, ommutescunt. uerum est quod tu dixisti: ecce non ommutescunt; uerecundia
Abbreviated transcription (Latin):
concilio fuissent sicut illic magis apparet sine ul
la ailacione imꝑtita damnati. aut intra diem ai¬
lationis si m om̃ib cdata ẽ: uob̾ restitui noluissẽt.
cum uͦ etiam dies gestorum cuiusubet obstinati ocu¬
los auresq sic feriat. usq adeo illos etiam post tͣns¬
actũ dilationis diem in ur̃a communione ñ fuis¬
se: & maximiano cohesisse: ut ob hocdduersus eos
tam tribilis iudiciariȩ iussionis hperaretur aue¬
toritas. quid adhuc dicitur. quid adhuc contrata
ꝑspicuam ueritatem mira impudentie cecitate con¬
tenditur. quia adhuc ab eis qui ꝑ unitate partis
donati etiam concordiam sacrilegorum damtiator
tenere uoluer̃t contra unitatem xp̃i tanta insana
rebellatur: Quid adhuc baptismus xp̃i etiam in
sacrilego scismate ueneratione debita cognitus. im
tot catholicis gentib impia p̃sumptione respiuit:
sacrilega repeticione inolatur: Nolo querere quan¬

Expanded text:
concilio fuissent, sconcilio fuissent, sla impertita dilatione damnati, aut intra diem dilationis, si omnibus data est, vobis restitui noluissent. Cum vero etiam dies gestorum cujuslibet obstinati oculos auresque sic feriat, usque adeo illos etiam post transactum dilationis diem in vestra communione non fuisse, et Maximiano cohaesisse, ut ob hoc adversus eos tam terribilis judiciariae jussionis impetraretur auctoritas; quid ad haec dicitur? Quid adhuc contra taspicuam ueritatem mira inpudentiae caecitate contenditur? quid adhuc ab eis, qui pro unitate partis Donati etiam concordiam sacrilegorum damnatorum tenere noluerunt, contra unitatem Christi tanta insania rebellatur? quid adhuc baptismus Christi, etiam in sacrilego schismate ueneratione debita cognitus, in tot catholicis gentibus impia praesumptione respuitur, sacrilega repetitione uiolatur? Nolo quaerere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
tione compescuit. S. sins institutis iniquitas aelec¬
tatur. & semet ipsam ñ deserit. cum semel pcipita
ta corruerit. Idem nanq maximianus ceptam nu¬
trit audatiam. et alios sibimet consociat ad furorẽ.
int̃ quos etiam felicianꝰ quidam qui primo recta sec¬
tatus. deprauationis huius attaminatione fusca¬
tur. in mustitana positus ciuitate. do omnipoten¬
ti parietes consecratos. eccłiam uenerandam. quasi
quadam obsessione credidit retinendam. Hunc etiã
p̃textatus in adsuritanis partib imitatur. Audisne
auocati u̾ba p̃clarissima et manifestissima. qͥb dic̃
istos de quib agimus. quia portum ꝓpositum pemi¬
tendi dum suis institutis iniquitas delectatur. cum
semel p̃cipitata corruerit. contempserunt. locis eccle¬
siasticis expellendos. Ubi si dies posset latere gesto¬
rum cui uis obtunsissimo. satis eluceret. qͥa contra
eos ñ ita ꝓconsularis potestas adiretur. nisi aut illo

Expanded text:
tione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam veneraquadam obsessione credidit retinendam. hunc etiam Praetextatus in Adsuritanis partibus imitatur. audisne aduocati uerba praeclarissima et manifestissima, quibus dicit istos, de quibus agimus, quia portum propositum paenitendi. dum suis institutis iniquitas delectatur, cum semel praecipitata corruerit, contempserunt, locis ecclesiasticis expellendos P ubi si dies posset latere gestorum, cuiuis obtunsissimo satis eluceret, quod contra eos non ita proconsularis potestas adiretur, nisi aut illo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Quere aut si habes inspice diem gestorum ꝓconsula¬
rium. quo postulatio dicta ẽ: a ticiano adusus felicia¬
num et p̃textatum ut pellerentur locis. & uide quan¬
tum post diem illius dilationis hoc factum ẽ. Nam
dies ẽ. concilu bagaiensis consulatu aug̃ archadu
ter. & honoru iterum uin kł mai. Dies autem dila¬
tionis hinc usq aa uiii. kł iat̾i. Postulatio uͦ ista ticia¬
ni aicta ẽ. post istum consulatum. die ui. noñ mart̃
ꝓinde apparet t̾cium ferme agi mensem. cuma pro¬
consule petitur ut felicianꝰ et p̃textatus sedib ꝓpil¬
sentur. tanquam college maximiani. quos sibi con¬
sociauerat ad furorem. Nam cum memoratus aduo¬
catus de maximiano quod sufficere uidebat᷑ in eadẽ
postulatione dixisset. eos quoq inquit quos aliene
p̃sumptionis error attraxerat. portu primo ꝓposito
penitendi si reuerti cuꝑent intra tempus ad relig¬
onis tramitem destitutum. pari uigoris admomi¬

Expanded text:
est? quaere aut, si habes, inspice diem gestorum proconsulaest? quaere aut, si habes, inspice diem gestorum proconsularium, quo postulatio dicta est a Titiano aduersus Felicianum et Praetextatum, ut pellerentur locis, et uide, quanto post diem illius dilationis hoc factum est. nam dies est concilii Bagaiensis consulatu Augustorum Arcadii ter et Honorii iterum VIII K2 Mai, dies antem dilationis hinc usque ad VIII II Ian, postulatio nero ista Titiani dicta est post istum consulatum die VI Non Mar. Proinde apparet tertium ferme agi mensem, cum a proconsule petitur, ut Felicianus et Praetextatus sedibus propulsentur tamquam collegae Maximiani, quos sibi consociauerat ad furorem. nam cum memoratus aduocatus de Maximiano quod sufficere uidebatur in eadem postulatione dixisset: eos quoque, inquit, quos alienae praesumptipoenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admoni
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc pessime causȩ patrociniũ ꝑtinacissimũ p̃be ᷤ:
Acquiesce tandẽ ñ michis. ipsi qua conuincimini
ueritati. Nide quam uerum dixerim qͦd frustra
labefactare conatus es. quanta sint ꝑ pace toleran¬
da. atq ut eisdem identidem u̾b̾utar qͥb in ilł lit¬
damnata. Si enim ex his duodecim qͦs cum maximi¬
ano sine dilatione damnauerant felicianũ et p̃texta¬
tũ postea receꝑunt. quomͦ falsũ ẽ: eos reuocasse dam¬
nata: Si aut̾e et ipsis dilatiodata ẽ. qͦs dixerũt dam¬
natos ẽẽ cognoscite. enam si nullꝰ eoꝵ postea remearet
placuit tam̃ reuocare damnata. quando post sen¬
tentiam qua dictum ẽ: damnatos ẽẽ cognoseite.data
est dilatio qua eis liceret euacuata damnatione reme¬
are: hec dicta sufficerent. etiam si uerum ẽẽt qͦa te dicis
cum hac causa marimianensium ualde ꝑ mot cẽs a
tuis ep̃is cognouisse. Quid autem agis. quia et falsum

Expanded text:
adhuc pessimae causae patrocinium pertinacissimum praebes? adhuc pessimae causae patrocinium pertinacissimum praebes? adquiesce tandem non mihi, sed ipsi qua conuincimini ueritati. uide quam uerum dixerim, quod frustra labefactare conatus es, quanta sint pro pace toleranda\', atque — ut eisdem identidem uerbis utar, quibus in illis litacuit reuocare damnata\'. si enim ex his duodecim, quos cum Maximiano sine dilatione damnauerant, Felicianum et Praetextatum postea receperunt, quomodo falsum est eos reuocasse damnata? si autem et ipsis dilatio data est, quos dixerunt damnatos esse cognoscite, etiamsi nullus eorum postea remearet, placuit tamen reuocare damnata, quando post sententiam. qua dictum est: damnatos esse cognoscite, data est dilatio, qua eis liceret euacuata damnatione remeare. haec dicta sufficerent, etiamsi uerum esset quod te dicis, cum hac causa Maximianensium ualde permotus esses, a tuis episcopis cognouisse; quid autem agis, quia et falsum
Abbreviated transcription (Latin):
lutis artate diei p̃ssura subducat usq in illũ diem
agnitionis pandimus ianuam. ut integri honoris
ac fidei regressi habeant fundam̃ta. qũa qͥsq si in¬
gredi nequiuerit pigra segnitia: sciat sibi ad om̃s
ueniales aditus uiam ẽẽ subductam. et post p̃stitu¬
tum diẽ. redeuntib fixa penitentia q̃ uba trecenti
et decem in sententia sua tociens inculcart. necesse ẽ.
inquã quilibet aduersarius fateatur eos de quib
ista dicuntur:. antequam se uob redderent. anteqͣ uob̃
restituerent᷑. anteꝗͣ ad uos redirent. antequam re¬
gressi ianuam dilationis ingrederent᷑. ñ fuisse uo¬
biscum. extra ur̃am communionẽ in eo scismate
qͦsea uob̾ seꝑauerant baptizasse: In de uob̾ readiti
ac restituti. ubi a uob alienati erant. inde ad uos
redeuntes et regredientes qͦ a uob̾ foriserant. et te¬
tenuert̃ ñ deminutos honores suos. et secũ intro.¬
duxerunt ñ rebaptirandos baptiratos suos. Quid

Expanded text:
lutis artatae diei pressura subducat, usque in ilium diem lutis artatae diei pressura subducat, usque in ilium diem agnitionispandimus ianuam, utintegri honoris ac fidei regressi habeant fundamenta. quam quisquam si ingredi nequiuerit pigra segnitia, sciat sibi ad omnes ueniales aditus uiam esse subductam\': et post praestitutum diem redeuntibus fixa paenitentia\' — quae uerba trecenti et decem in sententia sua totiens inculcarunt —, necesse est, inquam, quilibet aduersarius fateatur eos, de quibus ista dicuntur, antequam se uobis redderent, antequam uobis restituerentur, antequam ad uos redirent, antequam regressi ianuam dilationis ingrederentur, non fuisse uobiscum, extra uestram communionem in eo schismate, quo se a uobis separauerant, baptizasse? inde uobis redditi ac restituti ubi a uobis alienati erant, inde ad uos redeuntes et regredientes quo a uobis foris erant, et tenuerunt non deminutos honores suos et secum introduxerunt non rebaptizandos baptizatos suos. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nioni sacrilegi atq damnati maximiani cohererent
ñ polluerentur nec efficerentur nocentes. & qͥd uos
offendit tam sc̃s dies natalis ipsius dmi nr̃i. ut solus
aduentu et transitu suo polluerer innocentes. atq
in eis qͦs in illo scismate baptirarunt. ꝑ om̃s illos dies
sc̃s maneret baptismꝰ xp̃i. & immundus fieret ꝑ na¬
talem.xp̃i: Quid ñ audeat humana temeritas. cũ
insententiam nefandi p̃cipitat᷑ erroris. quã relin¬
quere ꝓpt̃ uanitatem pudet. et defendere ꝓpt̃ u̾ita¬
tem ñ pudet: S quid hinc plura. ubi quilibet ob¬
stinatissimꝰ. qui contra om̃s uoces rationis obduru¬
it necesse ẽ. fateatur. de quib dicitur se eccłiȩ redai¬
dissent. et ante diem p̾stitutũ restituti eẽnt. quȩ u̾ba
ipse posuisti. eos deniq de quib dicitur. ad matrem
ecłiam redire ꝑmisimꝰ. de innocentiũ reditu gratu¬
lamͣ. ac ne angustum redeuntib tempus. spem sa¬

Expanded text:
nioni sacrilegi atque damnati Maximiani cohaererent, nioni sacrilegi atque damnati Maximiani cohaererent, non polluerentur nec efficerentur nocentes: et quid uos offendit tam sanctus dies natalis ipsius domini nostri, ut solus aduentu et transitu suo pollueret innocentes, atque in eis qui in illo schismate baptizarunt per illos omnes dies sanctus maneret baptismus Christi et inmundus fieret per natalem Christi? Quid non audeat humana temeritas, cum in sententiam nefandi praecipitatur erroris, quam relinquere propter uanitatem pudet et defendere contra ueritatem non pudet? sed quid hinc plura, ubi quilibet obstinatissimus, qui contra omnes uoces rationis obduruit, necesse est fateatur de quibus dicitur: se ecclesiae reddidissent et ante diem praestitutum restituti essent — quae uerba ipse posuisti —, eos denique de quibus dicitur: ad matrem ecclesiam redire permisimus\': \'de innocentium reditu gratulamur\': ac ne angustum redeuntibus tempus spem sa
Abbreviated transcription (Latin):
grihonoris ac fidei fundam̃ta. Si autẽ ille dieseis
ñ redeuntib p̃teriret. tunc polluti. tunc scelerati.
t̃c ꝑditi. supplicium damnatioms incurrerent tẽ
humiliarent᷑ ꝑ penitentiã. Degradatio mira p̃dicen
lumꝰ sc̃m̃ ẽ: s etiam quando uolumꝰ. & quandiu
uolumꝰ. sontingat alicui ur̃m in naue orare nobiscũ.
iam pollut᷑. iam traditor appellatur. Communicãt
altaria damnatores primiani. cũ maximiano ueri
tatis adultero. eccłiȩ matris inimico. dathȩ. chore.
et abiron ministro. & ꝑ octo menses innocentes.
impollutiq ꝑsistunt. Sinde siqui ex his. u hł iat
se ur̃e communioni reddider̃t. de innocentium
estis reditu gratulati. eoꝵ scilicet qͦs sacrilegi surcłi
ñ polluere plantaria. Quid uos ꝓmeruert tor dies
uiii.mensiũ. a die uiii. kł man. usq ad diem. uiii
Ał Iat̾i. quos ita sc̃ĩficastis. ut ꝑ eos quicunq cõmu¬

Expanded text:
gri honoris ac fidei fundamenta: si autem ille dies eis gri honoris ac fidei fundamenta: si autem ille dies eis non redeuntibus praeteriret, tunc polluti, tunc scelerati, tunc perditi supplicium damnationis incurrerent, tunc humiliarentur per poenitentiam. Degradatio mira praedicelumus sanctum est; sed etiam, Quando volumus, et quamdiu volumus! Contingat alicui vestrum in navi orare nobiscum, jam pollutus, jam traditor appellatur. Communicant altaria damnatores Primiani cum Matatis adultero, ecclesiae matris inimico, Dathae, Corae et Abiron ministro et per VIII menses innocentes inpollutique persistunt. proinde si qui ex his nonum Kl Ian se uestrae communioni reddiderunt, de innocentium estis reditu gratulati. eorum scilicet quos sacrilegi surculi non polluere plantaria. quid uos promeruerunt tot dies VIII mensum a die VIII Kl Maiarum usque ad diem VIII Kl Ian, quos ita sanctificastis, ut per eos quicumque commu
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegi surculi ñ polluere plantaria. ad matrem
eccliam redire ꝑmisimꝰ: Si ñ inaculabant᷑. quomͦ nos
atꝑom̃s quȩ ubiq sunt. xp̃ianas gentes potuit igno¬
torũ ñ dicam falsorũ maculare alienoꝵ contagio pec¬
catoꝵ : d ideo inquis dilatio data ẽ. que si transisset
illis ñ redeuntib. tunc macularent᷑. et in penam
darinationis incurrerent. Nongͦ peccatum iliꝰ so¬
cietatis s. diei constitutio maculabat. Sigͦ nuiius dies
constitueretur. immaculati utiq ꝑmanerent. Quid
de uob̾ male meruit orbis t̾rarum: sur eũ macula¬
tum phibetis peccatis alienis. cu nullum diem di¬
lationis constituistis. cum tanta sit ur̃a potentia.
ut homines quando uolunt peccatorib socientur.
& quando uolueritis inquinent᷑: Innocentes et im¬
polluti erant quib in parte maximiani dabat᷑ dila¬
cio intra cui diem si remearent ad uos haberent inte¬

Expanded text:
sacrilegi surculi non pollusacrilegi surculi non polluecclesiam redire permisimus? si non maculabantur, quomodo nos atque omnes quae ubique sunt Christianas gentes potuit ignotorum, non dicam falsorum, maculare alienorum contagio peccatorum? sed -ideo, inquis, dilatio data est, quae si transisset illis non redeuntibus, tunc macularentur et in poenam damnationis incurrerent. non ergo eos peccatum illius societatis, sed diei constitutio maculabat. si ergo nullus dies constitueretur, inmaculati utique permanerent. quid de uobis male meruit orbis terrarum? cur eum maculatum perhibetis peccatis alienis, cui nullum diem dilationis constituistis. cum tanta sit uestra potentia, ut homines quando uolunt peccatoribus socientur et quando uolueritis inquinentur? innocentes et impolluti erant, quibus in parte Maximiani dabatur dilatio, intra cui
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Quare in suis honoribus pollutos susciꝑe uolui¬
stis: Iadeo se impollutis dilationem dedisse dixert̃.
Pinde singła timuistis:s. alterutrum oppugnatur
exaltero. Nam tibi dicit᷑. quomͦ existimas corrigenaoᷤ
qͦs tui p̃dicant impollutos: Illis autẽ dicit᷑. quomͦ as¬
seritis impollutos. & si ñ manũ imponendo capiti
maximiani. tam̃ scismatis eiꝰ communione macula¬
tos: Cuiꝰ autẽ animꝰ. cuiꝰ uires. cunꝰ lingua sufficiat ꝓ¬
loqui tam intolerandũ dolorem: Ut pars donati dis¬
cissa resarciat᷑. nec socios afros in africa polluit ma¬
rimianꝰ. ne ad ipsam radicem unitatis rami fracti
regredi ꝑmittant᷑. tot remotissimas gentes polluit
exaffrica cecilianꝰ. Ex die concili bagaiensis. hoc est
longo temporis int̾uallo. illi quib dilatiodata ẽ ma¬
culabant᷑ societate. damnati marimiani. anñ ma¬
culabant᷑: Si maculabant᷑. quomͦ dicit᷑ eos aut̃ qͦs

Expanded text:
retur: \'quare in suis honoribus pollutos suscipere uoluiretur: \'quare in suis honoribus pollutos suscipere uoluistis?\' ideo se inpollutis dilationem dedisse dixerunt. Proinde singula timuistis, sed alterutrum oppugnatur ex altero. nam tibi dicitur: \'quomodo existimas corrigendos quos tui praedicant impollutos?\' illis autem dicitur: \'quomodo asseritis impollutos etsi non manum inponendo capiti Maximiani, tamen schismatis eius communione maculatos?\' cuius autem animus, cuius uires, cuius lingua sufficiat proloqui tam intolerandum dolorem? ut pars Donati discissa resarciatur, nec socios Afros in Africa polluit Maximianus: ne ad ipsam radicem unitatis rami fracti regredi permittantur, tot remotissimas gentes polluit ex Africa Caecilianus.. Ex die concilii Bagaiensis, hoc est longo temporis interuallo illi. quibus dilatio data est, maculabantur societate damnati Maximiani an non maculabantur? si maculabantur, quomododicitur:eos autem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
temporis dari. intra qđ si quis corrrigi uoluisset
innocens haberetur. Illi autem nec corrigendos eos
fuisse dixerunt quibus data ẽ: illa dilatio. s tanꝗͣ
om̃ino impolluti atq innocentes in maximiani
societate fuerint. sic de illis loquuntur. cum ipsam
ꝓrogant ailationem. Quid ẽ. enim aliud qͦd dicũt
eos autẽ qͦs sacrilegi surculi ñ polluere plantaria
ad matrem eccłiam redire ꝑmisimꝰ. nisi qͦs ñ pol¬
luit consortiũ maximiani ad matrem eccł̃iam re¬
dire ꝑmisimꝰ: Ac ne parum sit. uide qͥd adiungant.
Quanto enim de reoꝵ morte inquiunt purgamur.
tanto de innocentium reditu gratulam᷑. sur itaq tu
dicis placuisse dilationem temporis dari. intra qđ
si quis corrigi uoluisset innocens haberetur. cũ eam
uideas impollutis atq in nocentib datamꝰ. S uide¬
licet tu timuisti ne tibi diceret᷑. Quare dabat᷑ dilati¬
oeis qͦs ñ polluerat maximianꝰ: Ideo dilatione illa
corrigendos ẽẽ censiuisti. Illi timuerunt ne sibi dice¬

Expanded text:
temporis dari, intra quod si quis corrigi voluisset, innocens haberetur. Illi autem nec corrigendos eos fuisse dixerunt, quibus data est illa dilatio; sed tanquam omnino impolluti atque innocentes in Maximiani societate fuerint, sic de illis loquuntur, cum ipsam prorogant dilationem. Quid est enim aliud quod dicunt: eos autem, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, ad matrem ecclesiam redire permisimus, nisi: \'quos non polluit consortium Maximiani, ad matrem ecclesiam redire permisimus\'? ac ne parum sit, uide quid adiungant: quanto enim de reorum, inquiunt. morte purgamur, tanto de innocentium reditu gratulamur. cur itaque tu dicis placuisse dilationem temporis dari. intra quod si qui corrigi uellet innocens haberetur, cum eam uideas inpollutis atque innocentibus datam? sed uidelicet tu timuisti, ne tibi diceretur: \'quare dabatur dilatio eis, quos non polluerat Maximianus?\' ideo dilatione illa corrigendos esse censuisti. illi timuerunt, ne sibi dice
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc tanto ante ꝑ om̃s gentes futurum ẽe p̃dixit.
& ut ꝑ suos fideles fieret imperauit. Cur autẽ hoc ñ
sineret᷑ demon p̃dicere: cũ sibi iam p̃nosceret immi¬
nere. cum hȩc p̃dictio & ꝓpħis attestaretur. a quib
sunt ista conscripta. et prudentib daret intelligi ꝗͣ
uigilant̃ eẽt demonum cauenda fallacia. cultͦq fu¬
giendus. qui cũ ante ꝑtam longum tempꝰ in temꝑł
suis hec futura tacuissent. quȩ ꝑpropħas p̃dicta ig¬
norare ñ possent. postea quã appropinquare cepert.
uoluerunt ea quasi p̃dicere. ne ignari uictiq putaren¬
tur: Cum igitur tam longe ante p̃dictum eẽt atq con¬
scriptum. ut alia interim taceam illud qͦd sophonias
ꝓpħa dicit. p̃ualebit dns aduersus eos. et ext̃iminabit
om̃s deos gentiũ t̾re. et adorabunt eũ unꝰqͥsq de loco suo

Expanded text:
qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit et, ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur daemon praedicere. cum sibi iam praenosceret inminere, cum haec praedictio et prophetis adtestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec futura tacuissent, quae per prophetas praedicta ignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedicere, ne ignari uictique putarentur. cum igitur tam longe ante praedictum esset atque conscriptum, ut alia interim taceam, illud, quod Sophonias propheta dicit: praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum u
Abbreviated transcription (Latin):
seminum callens. quo tam̃ anno eã. uł imꝑuisa ce¬
li temꝑies arefaciat. uł aliqua iussio potentioris era¬
dicet. Ita multa etiam ad p̃scientiam p̃dictionemq
demonũ ꝑtinentia. quȩ minorib et usitatioribe cau¬
sis futura p̾uident᷑. eadem maiorib et occultiorib
causis impedita mutantur. fallunt etiam aut̃ẽ stu¬
dio fallendi et inuida uoluntate qua hominũ er¬
rore letant᷑. S: ne apud cultores suos pondus aue¬
toritatis amittant. id agunt ut interp̃tib suis sig¬
noꝵq suorũ comiectorib culpa tribuatur. quando
uł decepti fuerint uł mentiti. Quid gͦ mirum. si im
mon alicui cultoꝵ suoꝵ hoc de ꝓximo ꝓdidit. ut
suã quasi diuinitatẽ recedens uł fugiens commen¬
darets fugantur eni isti. uł etiã iussis suꝑiorib col¬
ligati abstrahunt᷑. et alienant᷑ a locis suis: ut de reb
quib dñabant᷑. quibq colebant᷑ fiat uoluntas di.

Expanded text:
seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeseminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam studio fallendi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signorumque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentiti. Quid ergo mirum, si iam mon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus, quibus dominabantur quibusque colebantur, fiat uoluntas dei,
Abbreviated transcription (Latin):
hibituros suos prepositos arbitrentur. idq facturoᷤᷤ
se ẽẽ ꝓmittant. at illi penes quos maior potestas ẽ:
ex alio suꝑiore consilio hoc totum dispositum atq
preparatum repente ꝓhibeant. fallunt᷑ etiã cũ causis
naturalib aliqua sicut medici. aut naute: aut agri¬
colȩ.s. longe acutius. longeq prestantiꝰ ꝑ aeru corpo¬
ris sensu. sollertiore et exercitatiore p̃noscunt. quia
et hec ab angłis dõ summo pie seruientib alia dis¬
positione ignota demonib ex imꝑuiso ac repente
mutatur: tanquam si aliquid egro extrinsecꝰ accidat
quo moriatur. quem medicꝰ ueris salutis p̃cedenti¬
b signis uicturum ẽẽ ꝓmiserat. aut si aeris quali¬
tate p̃uisa. diu flaturum illum uentum nautarũ
ut quiesceret imꝑauit: et facta ẽ: tranquillitas mag¬
na: uł si agricola illo anno fructificaturam uitem
aliquam polliceatur. naturam utiq t̃rȩ et numeros

Expanded text:
hibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos hibituros suos praepositos arbitrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallunt neq falluntur. Heracissima enim sunt
angłica et ꝓphica oracula. Sic autem indignanter
accipit᷑ quod aliqua etiam talia demones audiant
& p̃dicant. quasi aliquid indignũ sit. ut qͦd ideo di¬
cit᷑ ut hominib innotescat. hoc ñ solum boni. ue¬
rum etiam mali ñ taceant. cũ in ipsis hominib eti¬
ã uite bone p̃cepta uideamꝰ pariter a iustis ꝑuersis¬
q cantari. nec obẽe aliquid. immo etiam ꝓdesse ad
maiorem noticiam. fainamq ueritatis. cũ de illa e¬
tiã hi quicqͥd nouerint dicunt: qui & ꝑuersis mori¬
b contradicunt. In cęteris autem suis pdictionibus
demones plerunq et falluntur et fallunt. fallun¬
tur quidem. quia cum suas dispositiones p̃nunci¬
ant. ex impuiso desuꝑ aliquia iubet. qͥd eoꝵ consilia
cuncta ꝑturbet. uelut si aliquid disponant qui¬
libet homines quibq potestatib subditi. qͦd ñ ꝓ¬

Expanded text:
non fallunt neque falluntur; ueracissima enim sunt non fallunt neque falluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus innotescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibus etiam uitae bonae praecepta uideamus pariter a iustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamque ueritatis, cum de illa etiam hi quidquid nouerunt dicunt, qui ei peruersis moribus contradicunt. in ceteris autem suis praedicationibus daemones plerumque falluntur et fallunt. falluntur quidem, quia, cum suas dispositiones praenuntiant, ex inprouiso de- . super aliquid iubetur, quod eorum consilia cuncta perturbet. uelut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non pro