comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ei confiteri debere. ꝙ eius opera stipendio liberatus
esset: qđ aduaticis finitimis sus pendere consuescet ꝙqͥ ei
& filius & fris filius ab caesare remissi essent. quos aduatu¬
ci obsidum nũo missos apud se in seruitute & cathenis tenuis¬
sent: Neq id quod fecerit de oppugnatiõe castroꝵ aut iu¬
ditio aut uoluntate sua fecisse sed coactu ciuitatis. suaq
esse eiusmõi imperia ut nõ minus hr̃et in se iuris multitu¬
do q̃ ipse in multitudinẽ. ciuitati porro hanc fuisse belli
causam ꝗ repentinȩ galloꝵ coniuratiõi resistere nõ potu¬
erit. I se facile ex humilitate sua probare posse. ꝙ non
Sed esse comune galliae consiliũ omnibus hnbernis caefaris
oppugnandis: hinc esse dictũ diem ne qua legio alteri le¬
cioni subsidio uenire posg&i: non facile gallos gallis negare
potiuisse presertim cumde recuperanda cõmuni libertãte

Expanded text:
mum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus mum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate
Abbreviated transcription (Latin):
na uentũ est mitiũ repentini cumultus ac defectioĩs ortũ
est ab ambiorige & catuulco : qui cũ ad fines regni sui da¬
bino corteq pręsto fuissent frumenitiq in hberna comporta¬
iussent Induciomari treueri nuntiis impulsi suos concitauerũt
subita oppressis lignatoribus magna manii ad castra oppugna.¬
tum uenerunt. Cum celeriter arma nr̃i cepissent uallumq
ascendissent. atq una ex parte inspemnis equitibus emissis eq̃stri
proclio superiores fuissent. desferata re hostes suos ab oppugna.¬
tione reduxerunt: tunc suo more conclamauerũt uti ali¬
qui ex nr̃is ad collaquiũ prodirent hr̃e se se quae de re comu¬
ni dicere uellent: quibus rebus controuersias minui posse
sperarent. mutitur ad eos colloquendi causa .C. carpine
nia quidam qui iam ante missu caesaris ab ambiorigem
uentitare consueuerant. apud quos ambiorix ad hunc
modum locutus est. se se pro caesaris in se bñficiis pluri¬

Expanded text:
na ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum na ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, nia quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis pluri
Abbreviated transcription (Latin):
quoad legiones collocatas munitaq hiberna cognouiss& ingal¬
lia morari constituit. Erat mn carnutibus sumo loco natus
Tasgetius huius maiores in sua cuutate regnũ optinueraa. hu¬
ic caesar pro eius urtute atq in se beniuolentia ꝙ in omnibus
bellis singulari eius opera fuerat usus maioꝵ locũ restituerat.
sertiũ hunc iam annũ regnantẽ inimicis iam multis palam
ex ciuitate ex his autoribus eum interfecerunt. deferturea
res ad caesarem. ille ueritus ꝙ ad plures ꝑtinebat. ne ciur¬
tas coꝵ impulsu deficer& .L. plancũ cũ legione ex belgis cele¬
riter in carnutes proficisci iub&: ibiq hyẽmare. quorq. opa
cognouerat Tasgetiũ interfectũ hos comprehensos ad se mintẽ:
interim ab omnibus legatis quaestoribusq quibus legiones tra¬
diderat certior faictus est in hberna peruentũ. locũq hnber¬
nis eese munitũ. diebus circiter quindetim quibus in hber¬

Expanded text:
quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Galquoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiber
Abbreviated transcription (Latin):
acto ꝙ eo anno frumentũ in gallias ꝑpsiccitates angustius proue¬
nerat coactus est ałs ac superioribus annis exercitũ h bernis collo¬
care : legionesq in plures ciuitates distribuere. ex quibus unam ĩ
morinos ducendam .c. fabio legato dedit. Alterã in neruios & .O
ceroni Terciã in ȩsuos. L. roscio. Quartã in remis cũ T. labieno
in confinio treueroꝵ hyemare iussit. Tres in belgis collocauit his
& cohortes quinq in eburones. quoꝵ pars maxima est inter
mosam ac rhenũ : qui sub imperium ambiorigis & catuolici
eraint misit his militibus. &Tituriũ sabinũ & .L. arũ
culeium cũ cotta legatos pracesse iussit. Ad hunc modũ dis¬
tributis legionibus facillime inopiae frumentariȩ se mede
quã .L. roscio in pacatissimã & quietissimã ptẽ ducendam de¬
derat milibus passuum centũ continebantur. Ipse interea

Expanded text:
acto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius proveacto, quod eo anno frumentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eiset cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederpraeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur. Ipse interea,
Abbreviated transcription (Latin):
no neue trinobratibus noceat. obsidibus acceptis exercitũ redu¬
cit ad mare: naues inuenit refectas. his deductis ꝙ& captiuoꝵ
obus cõmeatibus exercitũ deportare instituit. ac sic accidit uti ex
tanto nauium nũo tot nauigatiõibus. neq hoc neq superiore ano
nulla om̃io nauis quac milites portar& desyderaretur. At ex his
quae manes ex continenti ad eũ remuterentur. & prioris cõmea¬
tus expositis militibus & quas postet labiẽnus faciendas curauerat
nũo Lx perpaucae locũ caperent: reliquȩ fere om̃s reficerentur
Quas cũ aliꝗ̃diu cacsar frustra expectass& ne anni tpr̃e a nauigi¬
tione excluderetur: ꝙ acqui noctiũ suberat. necessario angustius
milites collocauit: ac sũma tranquillitate secuta: secunda mita cũ
soluisse uigilia prima luce terram aitigit: omnesq incolumes na¬
ues perduxit. Subductis nauibus concilioq galloꝵ samarobriȩ per¬

Expanded text:
cio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et capnt naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae per
Abbreviated transcription (Latin):
se seq & auxilia ex ꝑte oppidi eieterũt magnus ibi nũs peco¬
ris repertus multiq in fuga sunt comprehensi atq interfecti
Cum hacc in his locis geruntur cassiucianus ad cantũ quod
esse ad mare suprai de monstrauimus quibus regionibus quatu¬
or Reges praeerant. Cingentorix, caruilius Faximagulus
Segouãriasq nuncios mutit atq hisimꝑat ut coactis oĩb
copiis castra naualia de improuiso adoriantur.atq. oppugnent. hi
cum ad castra uenissent nr̃i eruptiõe facta multis eoꝵ interfectis
capto & nobili duce cingentorige. suos incolumes reduxerũt. Cas¬
suiclanus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis: uastatis
finibus maxime & ꝑmotus defectione ciuitatũ legatos peratre¬
batem comium de deditiõe ad caesarem mutit. Caesar cũ cons¬
tituiss& hyemare in continenti ꝑꝑ repentinos galliae motus: neq
multum aestatis superesset. atq id facile ex trahi posse intellige

Expanded text:
seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoseseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intelleger
Abbreviated transcription (Latin):
perata facturos: petunt ut mandubratiũ ab iniuria cassiue¬
lani defendat. atq in ciuitatẽ mutat: qui prȩsit: imperiũqͥ.
optineat. his caesar imperat obsides .xL. frumentũq ex
fecerunt: obsides ad num frumentũq miserũt. Trmoban¬
tibus defensis atq ab omni militũ miuria prohibitis. cemagni
Sengoriaci ancalites. bibroci: cassi legatiõibus missis sese cȩ¬
saridederunt. ab his cognoscit non longe ab eo loco oppidũ
cassiuelani abesse silus paludibusq mimitũ : quo satis ma¬
ꝯnus hominũ pecorisq nus conuenerat. oppidum aũt bricam̃i
uocant. cũ siluas impeditas uallo atq fossa munierũt: quo in¬
cursionis hostiũ uitandȩ cciusa cõuenire consueuerãt. Eop¬
ficiscitur cũ legionibus. locũ reperit egregienã aeq opere
munitũ tñ hunc duabus ex partibus expugnare contendit:
hostes paulisper morati. militũ nr̃oꝵ impetum non tulerunt

Expanded text:
perata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassiveperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides quadraginta frumentfecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
atq silucstribus se se occultabat: atq hns regionibus quibus nos
bat ex agris. Et cũ equitatus nr̃ liberius prȩdandi uastãdiq
causa sc in agros eiecerat: omnibus uis semitisq esedarioses
siluis emutebae. & magno cũ periculo nr̃oꝵ equitũ cũ his
confligebat: atꝗ hoc metu latius euagari prohibebat. Relin.¬
quebatur. ut neq longius ab agminẽ legionũ discedi cae¬
sar pateretur: & tm̃ in agris uastandis incendiisq faciẽdis
hostibus noceretur: quantũ labore atq uinere legionarii
milites efficere poterant. Interim Trmobantes prope firmis¬
sima eaꝵ regionũ ciuitas. ex qua mandubratius adulescens
Caesaris fidem secutus ad eũ in continentẽ galliã uenerat.
cuius pr in ea ciuitate regnũ optinuerat: interfectusq. e¬
rat a cassiuelano: Ipse fuga mortẽ uitauerat: Legatos ad
caesarem mutunt: pollicenturq ei sese dedituros atq im¬

Expanded text:
ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos  compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque im
Abbreviated transcription (Latin):
mis copiis hostes nobiscũ contenderũt. Caesar cognito consilio
coꝵ ad flumen Tamesim in fines cassiuelani excitũ duxit. q̃
flumen uno onmino loco pedibus atq hoc aegre transiri potest.
ꝑo cum ueniss& aduertit ad alteram fiuminis ripam. magnas
esise copias hostiũ instructas. Ripa aũt erat acutis sudibus
praefixis munita: eiusdem gñis sub aqua defixae sudes fluĩe
tegebantur. hns rebus cognitis a captiuis perfugisq caesar p̃mis¬
so equitatu confestim legiones subsequi iussit: Sed ea celerita¬
te atq impetu eo milites ierunt cũ capite solo ex aqua expanrti
ut hostes impetũ legionũ atq equitũ substinere non possent n¬
pasq̃ dimuterent: ac se fugae mandarent. Cassiuelanus ut
supra demonstrauimus omni deposita pe contentiõis dimissis
camplioribus copiissmilibus circiter .iiii. esedarioꝵ relictis it ine¬
ra nr̃a seruabat: paululũq ex uia excedebat. locis impeditis

Expanded text:
mis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio mis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis
Abbreviated transcription (Latin):
lis proeliarentur: stationesq disfositas hr̃ent : atq alios alii de¬
inceps exciperent: integriq & recentes de fatigatis succederã
postero die procul & castris hostes in collibus constiterũt. rariq¬
se se ostendere & lenius ꝗ̃ pridie nr̃os equites proelio lacessere
coeperũt. Sed meridie cum caesar pabulandi cã tres legiões
atq omnẽ equitatũ cũ .c. Trebonio legato misiss&: repente
ex omnibus partibus ad pabulatores aduolauerũt sic uti a legi.¬
onibus signisq. non absisterent: nr̃i acriter in eos impetu facto
repulerunt: neq finẽ sequendi fecerũt: quo subsidio confisi eq¬
tes cũ post legiones uiderent precipites hostes egerũt: magnõq
eoꝵ nũo interfecto neq sui colligendi neq consistendi aut ex
esedis desiliendi facultatẽ dederũt. ex hac fuga protinitus quȩ
undiq conuenerãt auxilia discesserũt: neq post id ep̃s unq̃ sum¬

Expanded text:
lis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii delis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam sum
Abbreviated transcription (Latin):
tris collocati acriter pugnauerũt. duabusq missis subsidio cohor¬
tibus a caesare atq hns primis legionũ duaꝵ cũ hȩc pexiguo int̾¬
misso loci spacio inter se constitissent nouo gñe pugnae pterrities
nr̃is ꝑ medios auda cissime pruperũt : seq dem̃ incolumes recepunt.
sis cohortibus repelluntur. Toto hoc gñe pugnae cũ sub oculis om̃iu
ac pro castris dimicaretur intellectum est nr̃os pp grauitatẽ armo¬
ix. ꝗ neq insoqui cedentes possent neq absignis discedere auderẽt
minus aptosesse ad huius gñis pugnam hostem equite. & magno
rent. & cũ paulũ a legionibus nr̃os it mouissent &esedis desilirẽt
et pedibiis disfari proelio contenderent: equestris aut̃ proelii rõ
et cedentibus & insequentibus & paraeq uldem periculũ infere¬
bat. Accedebat huc ꝙ nunꝗͣ conferti sed rari magnisq interual¬

Expanded text:
tris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. sis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno rent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque interval
Abbreviated transcription (Latin):
interiores pleriq frumenta non serũt sed lacte & carne uiuuNđ:
pellibusq sunt uestiti: om̃s uõ se britani ultro inficiũt. qđ ceru¬
leum efficit colorem: atq hoc horridiores sunt inpugna aspectu.
capilloq sunt. promisso : atq omni parte corporis rasa pręter caput
&labrum superius: Uxores hñt deni duodeniq cões interse. &ma
nati eoꝵ hñtur liberi quoꝵ primũ uirgo quaeq deducta est. Eꝗ¬
tes hostiũ ȩsedarii acriter proeliũ cũ equitatu nr̃o in itinere conflixe¬
runt: tamen ut nr̃i om̃ibus partibus superiores fuc̾int atq om̃s
insulas colles compulerint: sed compluribus interfectis cupidius
insecuti non nullos ex suis amiserũt. At illi intermisso spacio im¬
prudentibus nr̃is atq occupatis in munitiõe castroꝵ subito se ex sil¬
ius eiecerunt: impetuq in eos facto qui erant in statione procas¬

Expanded text:
Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro cas
Abbreviated transcription (Latin):
ut aestimatur. ꝗ̃ britania: sed pari ssticio transitus atq ex gallia
est in britãniam. In hoc medio cursu est insula quȩ appellacuraio¬
na. complures prȩterea minores subiectae Insulae existimantur.
de quibus insulis non nulli scripserũt dies continuos xxx. subbru¬
ma esse noctem. nos nihil de eo percunctatiõibus repiebamus
nisi ꝙ certis ex aqua mensuris breuiores esse ꝗ̃ in continenti noctes
uidebamus huius est longitudo laceris ut fert illor opinio septi¬
gentoꝵ miliũ. Tertium est contra septẽtrionẽ: cui parti nulla
et obiecta terra: sed eius angulus lateris max ad germaniã spec¬
tat haec milia passuũ octingenta in longitudinẽ esse existimat᷑.
ta ominis insula in circuitu est uicies centum miliũ passius. E
hisomnibus longe sunt humanissimi qui cantiũ incolunt: quae
regio est maritima omnis: neq multũ gallica differũt cõsuetudine

Expanded text:
ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ est infinita multitudo. celeberrimaq dedificia fere galli¬
cis consimilia: pecoꝵ magnus nũs. utuntur aũt aere aut nũmo
aureo aut annulis ferreis ad certũ pondus examinatis pro numo.
Nascituribi plumbum album in meditareneis regionibus in mariti¬
mis ferrum: sed eius exigua est copia. Aere Utuntur ĩportato mã
cuiusq gñis ut in gallia est prȩterfagum & abietẽ. Leporẽ &gali¬
nam &anserem gustare fas non putat. haec tñ alunt ã uolupta¬
tisq causa. loca sunt temperantiora ꝗ̃ in gallia: remissioribus frigo¬
ribus insula natura utriusq cuius latus unũ est contra galliã. hu¬
iuis lateris alter angulus qui est ad cantium. quo fere om̃s ex gallia
naues appelluntur ad orientẽ solẽ inferior admeridiem spectat hoc
ꝑtin& circiter milia passiuĩ quingentoꝵ. Alteꝵ uergit ad hissa¬
niã atq occidentem solem qua ex parte est hibernia dimidio minor

Expanded text:
Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere GalliHominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura triquetra, cuius unum latus est contra Galliam. Huius lateris alter angulus, qui est ad Cantium, quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor,
Abbreviated transcription (Latin):
Subductis nauibus castris ꝙ egregie munitis eusdem copias
quas ante praesidio nauibus reliquit: ipse codem unde redierat
proficiscitur: Eocum ueniss& maioresiam undiq in eũ locũ copiae
britãnoꝵ conuenerãt: sũma imperii belliq administrandi cõmuni
consilio permissa est caissiuelano cuius fines a maritimis ciuitatib
flumen diuidit: quod appellatur tamesis: a mari arciter passuum
milia .Lxxx hiuic superiore tp̃re cum reliquis ciuitatibus continẽ¬
tia bella intercesserant. sed nr̃o aduentu permoti britani hũc toti
bello imperioq praefecerãt. Britãniȩ pars interior ab his incolitur
quos natos in insula ip̃i memoriȩ proditũ dicũt. maritima parsabhis
qui prȩdȩ ac belli inferendi causa ex belgio transiuerãt. Qui oñs
fere his nõibus ciuitatũ appellantur: quibus orti ex ciuitatibus per¬
uenerũt eo. &bello illato ibi ꝑmanserũt: atq agros colere coepunt.

Expanded text:
Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
affuctas atq in lutore eiectas es se: ꝙ neq anchorȩ neq fu-¬
nes sustinerent: neq naute gubernatoresq uim tempesta¬
tis pati possent. Itaq ex eo concursu nauiũ magnũ esse in cõ¬
modũ acceptum. his rebus cognitis caesar legiones equittitũ¬
ꝙ reuocari atq in itmere resistere iub&. ipse ad naues reu¬
titur. Eadem fere quae ex nunciis luterisq̃ cognouerat co¬
ram ꝑspicit sic ut amissis circiter. Hx. nauibus reliquae
tñ posse refici magno negotio uiderentur. Itq ex legionibus fa-¬
bros deligit & ex continenti alios accersiri iub&. Labieno
scribit. ut q̃ plurimas poss& his legionibus quȩ sunt apud cũ
naues instituat. Ipse &si reserat multi opisac laboris: tñ
cõmodissimũ esse statuit omnes nauessubduci. &cũ castris
una munitione coniungi. in his rebus circiterdies .R. cõsu¬
mit ne nocturnis quiđ laboribus ad laborẽ militũ intermissis

Expanded text:
adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae fuadflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex continenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis.
Abbreviated transcription (Latin):
opere muitũ : quẽ domesticibelli ut uidebatur cã iã ante prȩ¬
parauerãt. Nam crebris arboribus succisis ommes introitus e¬
rant prȩclusi. ip̃i ex siluis rari propugnabant: nr̃osq intra mu¬
nitiões ingredi prombebant: ac milites legionis septimȩ testu¬
dine facta. &aggere ad munitiões adiecto locũ ceperũt: eosq
ex siluis expulerũt paucis uul neribus acceptis sed eos fugiẽ¬
tes longius caesar ꝑsequi uetuit: & ꝙ loci nãm ignonabat. &
ꝙ magna parte diei consumpta munitiõi castroꝵ ep̃s relinꝙ
uolebat. postridie eius diei mane tripartito milite equites
in expeditioẽm misit: ut eos qui fugerãt ꝑsequerentur. his
aliquãtum itineris progressis cũiam extremi essent in pros¬
pectu equites a.&. atrio ad caesarẽ uenerũt: qui nunciarẽt
superiore nocte maxima cohorta tempestate prope om̃s naues

Expanded text:
opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeopere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant. At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis. Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves
Abbreviated transcription (Latin):
Sedut postea caesar ex captiuis cognouit. cũ magnȩ manus eo
conuenissent multitudine nauiũ ꝑterritȩ. quãe cũ annoti¬
nis priuatisq̃ quas sui quisq cõmodi fecerat. amplius octin
loca abdiderãt. Caesar ex citu exposito & loco castris idoneo
capto ubii ex captiuis cognouit quo in loco hostiles consedissẽt
copiae: cohortibus detẽ ad mare relictis & equitibus trecẽtis
qui prȩsidio nauibus essent: de tertia uigilia ad hostes contẽdit
cominus ueritus nauibus ꝙ in littore molli atq apto deligitas
ad anchoram reliquebat: & prȩsidio nauib & atriũ p̃fecu
ipse noctu progressus milia passuũ circiter duodecim hostiũ copias cõs¬
picatus est ii equitatu atq essedis ad fiumen progressi ex loco
superiore nr̃os prohibere & procliũ cõmitere coeperũt. repiulsi
ab equitatu se in siluas abdiderũt. locũ nacti egregie et nã&

Expanded text:
sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingeloca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et
Abbreviated transcription (Latin):
Labieno in continente cũ tribus legionibus & equitũ milibus du¬
obus relicto ut portus tueretur & rem frumentariã prohiberet
quaeq in galliam gererentur agnosceret: consiliũq. pro tpr̃e
& pro re cãperet: ipe cũ quinq. legionibus & pari nuo equitũ
quem in continenti reliquerat ad solis occasum naues soluit:¬
& leni africo prouectus mediam circiter noctẽ uento inter¬
misso cursum non tenuit: & longius delatus aestu orta luce
sub sinistra britaniam relictam conspexit. Tum rursus ȩstus
cõmutatiõem secutus remis contendit. ut eã partẽ insulȩ ca¬
peret. qua optimũ esse egressum superiore aestate cognoueat
qua in re admodum fuit milicũ uirtus laudanda: qui uectoris
grauibusq̃ nauigiis non intermisso remigandi labore longaꝵ
ncauiũ cursum adaequaruns. Accessum est adbrictĩniam oĩb
nauibus meridiano fere tp̃re: neq in eo loco hostis est uisus.

Expanded text:
Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duLabieno in continente cum tribus legionibus et equitum milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus;
Abbreviated transcription (Latin):
impediebat. qui magnã partẽ omnis tpris in hislocis fiare consu¬
euit. dabat opera ut in officio dũ norigem continer&: nililo tñse¬
cius onmia eius consilia cognoster&. tandem idoneã nactus tem
um impeditis animis diĩnorix cũ equitibus heduoꝵ & castris nsci¬
ente caesare domũ discedere coepit: qua renuntiata caesar in¬
termissa profectione atq om̃ibus rebus post positis magnã ꝑtẽ eq¬
tatus ad cum insequendum mittit: retrahiq imperat siuim
faciat neq pareat interfici iubet: nihil hime se absente pro
sano facturꝵ arbitratus qui pñtis imperiũ neglexiss&. Mlle aũt
reuocatus resistere: ac se manu defendere: suorq. fidem implo¬
rare coepit: saepe clamitans liberũ se liberȩq ciuitatis esse.
Illi ut erat imperatũ circũsistunt hoĩem atq interficiũt atq
equites hedui om̃s ad caefarem reuertuntur. ins rebus gestis

Expanded text:
impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuimpediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret. Tandem idoneam nactus tempm impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis,
Abbreviated transcription (Latin):
pediri se se diceret. postꝗͣ inobstinate sibi negari uidit. omni spe
impctrandi adempta principes galliae sollicitare, reuotare sin¬
gulos hortariq. coepit: uti in continẽti remanerẽt: metu terri¬
tare non sine causa fieri. ut gallia omni nobilitate spoliaretur.
Id esse consilũ caesaris ut quos in conspectu galliae interficere
uererctur. hos omnes inbritaniã traductos necaret. fidẽ reliqs
interponere iusiurandum poscere: ut quod esset ex usu galliȩ in¬
tellexissenł cõi consilio administrarent. hacc d compluribus cid
caesarem deferuntur. qua re coguta cacsar. ꝙ tantũ ciuiati
heduȩ dignitatis tribucbat coercendũ atq deterrendus quibuscunq
rebus poss& dunorigem statuebat. ꝙ longiuscius amentiã pregredi
uidebat: ꝓspiciendũ nequid sibi ac rei pu. nocere posset. Itaq cir
citer xx. dies in eo loco cõmoratus q corusuentus naiugatiõem

Expanded text:
pediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe pediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio administrarent. Haec a compluribus ad Caesarem deferebantur. Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat; quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus, quod Carus ventus navigationem
Abbreviated transcription (Latin):
Fodem equiatus totius galliȩ conuenit nũo miliũ .iiil. principesq
ex omnibus ciuitatibus ex quibus perpaucos quoꝵ in se fidem ꝑspexe¬
rat relinquere ingallia. reliquos obsidum loco sccũ ducẽ decre¬
uerat: ꝙ cum ipse abesset motũ gallię uerebatur. Erat una cũ
caeteris dũ norix hedius de quo ante a nobis dictũ est: hũc secũ
in primis ducere constituerat. ꝙ eũ cupidum reꝵ nouaꝵ. cupidũ
imperii magni animi magne intergallos auctoritatis agnouerat.
accedebat hũc ꝙ in concilio heduoꝵ dimorix dixerat sibi a caesa¬
re regnii ciuitatis deferri. quod dictũ hedui grauiter ferebant. neq
recusandi aut deprecandi causa legatos ad caesarẽ iutere aude¬
bant. Id factũ ex sus hospitibus caesar cognouerat. Ille om̃ibus
primo principibus petere contendit ut ingallia relinqueretur par¬
tim ꝙ insuctus nauigandi mare timeret: partim ꝙ religionibus im¬

Expanded text:
Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat. Accedebat huc quod in concilio Aeduorum Dumnorix dixerat sibi a Caesare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus im
Abbreviated transcription (Latin):
se cũ cc. obsidibus uenire iussit ins adductis in his filio propinquis
eius omnibus quos nominatim euocauerat consolatus induciomaꝵ
hortatusq est ut in officio permaner&. Nihilo tñ setius principib
treueroꝵ ad se conuocatis hos cingentorigi sigillatim conciliauit:
Quod cum merito cius a se fieri intelligebat tũ magni interesse ar¬
bitrabatur eius auctoritatẽ inter suos q̃ plurimũ ualere : cuius tã
egregiam uoluntatẽ in se perspexissei. Id tulit factũ grauiter indu¬
ciomarus suam gr̃am inter suos minui. &qui iã ante inimico in
nos aiõ fuiss&. multo grauius hoc dolore exarsit. his rebus constitu¬
tis caesar ad portũ icium. cũ legionibus peruenit. Ibi cognoscit Lx
naues quae in belgis factȩ erãt tempestate reiectas cursum tenere
non potuisse. atq eodem unde erãt profectae reuertisse: reliquas
paratas ad nauigandum. atq omnibus rebus instructas iuenit.

Expanded text:
se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret; nihilo tamen setius principibus Treverorum ad se convocatis hos singillatim Cingetorigi conciliavit, quod cum merito eius a se fieri intellegebat, tum magni interesse arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad mitiũ rhemoꝵ ꝑtin&e bellum parare instituit. Sed postea ꝗͣ
non nulli principes ex ea ciuitate & familiaritate cingentori¬
gis adducti & aduentu nr̃i excitus perterriti: ad caesrẽ ue.¬
nerũt. & de suis priuatim rebus ab eo petere coeperũt : q̃m ciui¬
tati consulere non possent. Ueritus ne ab hõibus desereretur in¬
duciomarus legatos ad cacsarẽ mutit: sese id circo a suis discedere
ac ad eũ uenire noluisse. quo facilius ciuitatẽ in officio continẽt:
ne omimis nobilitttis discessu. plebs per imprudentiã laberetur. Itaq
esse ciuitatẽ in sua potestate: sese si caesar permuter& ad eũ in
castra uentuꝵ. suas cuutatisq fortunas eius fidei permissuꝵ. Cae¬
sar esi intelligebat. qua de causa ea dicerentur. quaeq eũ resab
instituto consilio deterreret: tñ ne aestatẽ in treueris consumere
coperetur: omnibus ad britãnicũ bellũ comꝑatis. Induciomaꝵ ad

Expanded text:
ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
duo de principatu inter se contendebeaia induciomarus & cin
oMItIO Appro CLaudio cons. discedens ab hybernis
caesar in Italiam ut quotannis facere consueuerat
legatis imperat: quos legionibus praefecerat. utiq̃
plurimas possent hyeme naues aedificandas. Ueteresq reficiẽ¬
dascurarent: eaꝵ modum formamq demonstrat ad celerita¬
tem onerandi subductiores pauloq. fecit humiliores q̃ quibus
in nr̃o mari uti consucuimus. atq ideo magis ꝙ ꝑpcrebras¬
gentorix. e quibus alter simulatq de caesaris legionũq. aduentu co¬
gnitũ est ad eũ uenit. se suosq omnes in officio futuros neq ab ami¬
citia .p.r. defecturos confirmauit: quaeq in treueris gererentur
ostendit. At Indutiomarus pedicatũ equitatũq cogere. hisq qui
in armis peraetatẽ esse non poterant in siluã aduernã abditis quȩ
ingenti magnitudine per medios fines treueroꝵ  flumine rheno

Expanded text:
duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cinduo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cinomitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod prgetorix; e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno
Abbreviated transcription (Latin):
gulari militum studio in summa omniũ reꝵ inopia circiter sextẽ¬
tas eius gñis cuius supra de monstrauimus naues & longas xxuiil.
inuenit instructas: neq multũ abesse ab eoquin pauas deducipos¬
sent. Collaudatis militibus atq his qui negotio praefucrãt : quid
fieri uelit ostendit. atq om̃s ad portũ icium conuenire subet
quo ex portu cõmodissimũ in brutiniam traiectũ edse cognoue¬
rat circiter passuũ .xxx. transinissum & continenti. hiuc rei qđ
satis esse iusum est militũ reliquit: Ipse cũ legionibus ex pedicis
quatuor et equitibus .uiii. infines treueroꝵ proficiscitur: ꝙ
hi neq ad concilia ueniebant neq imperio parebant: germa¬
nos & transrhenanos sollicitare dicebantur. hacc ciuitas longe
plurimũ totius gilliaie equitatu ualet: magnasꝙ ht̃ copias pe¬
ditũ: rhenũq ut supra de monstrauimus tangit. In ea ciuitate

Expanded text:
gulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescengulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit; ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate