comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Depecunia sua emit &iam
possessionem : ex consilio meo.
Nam ipsam pecuniam uole¬
bat permanus meas eroga¬
ri: sic uti mihi placer&.
Ego si pecuniae auidur essem.
aut necessitates ipsas mear
quar pro pauperibus. habeo
in hac causaplus curarem:
pecuniam accipere. Quare
dicit aliquis quia porressio
illa quae ab illo empta & ec¬
desiae donata est adhuc nihil
praestat ecclesiae minus
enim habebat ad praecium.
Et quia mutaͬtur fuerat:
hoc de eiur adhuc fructibus.
redditur:
Homosum senex: Quantus
mihi de illa porsesnone po¬
test fructus accedere.
Num quid promitto mihi
tot annos este uicturum do¬
nec suum praecium illa pet¬
soluat: Quodergo uix diu
partibur reddit: deproximo
haberem totum. si accipere
uoluir sem:
Non feci. aliud adtendi:
Fateor enim uobis: Et ipsi
suspecta mihi adhuc eiur
a&as fuit: Q uerebar neforte
ut sunt homines. matri eiur
hoc displicere & dicer&
inductum a me fuis r& aduler¬
centem ut bona eiur pater¬
na consumerem & cum e¬

Expanded text:
De pecunia sua emit etiam De pecunia sua emit etiam possessionem ex consilio meo: nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret. Ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates meas ipsas, quas pro pauperibus habeo, in hac causa plus curarem, pecuniam acciperem. Quare, dicit aliquis? Quia possessio illa quae ab illo empta et Ecclesiae donata est, adhuc nihil praestat Ecclesiae. Minus enim habebat ad pretium, et quia mutuatus fuerat, hoc de ejus adhuc fructibus reddit. Homo sum senex, quantus mihi de illa possessione potest fructus accedere? Numquid promitto mihi tot annos esse victurum, donec suum pretium illa persolvat? Quod ergo vix diu partibus reddit, de proximo haberem totum, si accipere voluissem. Non feci, aliud attendi. Fateor enim vobis, et ipsa suspecta mihi adhuc aetas ejus fuit, et verebar ne forte, ut sunt homines, matri ejus hoc displiceret; et diceret inductum a me fuisse adolescentem, ut bona ejus paterna consumerem, et eum e
Abbreviated transcription (Latin):
non sua pecunia quam non
habebat: sed ex conlatione
religiosorum uiro rum
quos mihi quaerenti. &i¬
am nominanr indicauit.
Deipso non possunt dice¬
re quid fecerit aut quid
dirponat: nisi quia totũ
& ipse in meaporuit uo¬
luntate ut quicquid ipse
uellem hoc inde fier&:
sed hab& quardam cau¬
sas cum matre sua: quarum
causarum me iudicempor¬
cit. ut cum illae causae fue¬
rint terminatae. fiat de ipra
domo quod ego uoluero:
Quid autem uelle potero
dõ regente Nisi quod ius¬
titia iub& & pi&as postu¬
lat: Hab& &iam inpatria
sua: aliquor agellor. Dispo¬
nit eor sic dirtribuere: ut
&iam illic in ipto locoposi¬
tae pauperi largiatur ec
Quid alicui conferat.
non hab&.
Tamen delaboribus suis.
ante quam err& elericur :¬
emerat aliquos seruulos.
Hodie illos in conspectu
uestro manu missurur
est: epis copalibus gestis.
uestros oculor uersatur:
opera eius lucent coram ocu¬
lis nostris: De opere eiur ex
pensam pecuniam: memo¬
riam scĩ martrris habemus:

Expanded text:
non sua pecunia, quam non non sua pecunia, quam non habebat; sed ex collatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponat, nisi quia totum et ipse in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarum causarum me judicem posuit; ut cum illae causae fuerint terminatae, fiat de ipsa domo quod ego voluero. Quid autem velle potero Deo regente, nisi quod justitia jubet, et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in illo loco positae pauperi largiatur Eccquid alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis antequam esset clericus emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalibus Gestis. vestros oculos versatur, opera ejus lucent coram oculis vestris. De opere ejus et expensa pecunia memoriam sancti Martyris habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Inter ipsum & sorores eius:
sunt quaedam inxpi adiuto¬
rio citofinienda. ut & ipse
faciat quod dĩ seruum de
c& quod ipsa professio. &ista
exigit lectio:
Diaconus faustinus si cut pae¬
ne omnes nontis: hic demili¬
cia saeculi ad monas terium
conuersus est
Hic baptizatus: inde diaconus
ordinatus Sed quia exigu¬
um est quia uid&ur possi¬
dere sicut iuris periti lo¬
cuntur: iure non corpore
reliquerat illud & ab eius
fratribus tenebatur:
Numquam inde cogitauit:
ex quo conuersur est:
Nec ipre aliquid quaesiuit
a fratribus suis : nec ab illo
aliquid est quaesitum:
Modo quia uentum est ad
hunc articulum temporis
cum consilio meo diuisit
ipram rem & dimidiam do¬
nauit fratribur suir dimidi¬
amecclesiae. pauperi in loco
eodem constitutae:
Diaconus seuerus sub qua
dĩ dirciplina & flagello
sit noitis: Lumentamen
non perdidit mentis.
unam domum hic emerat
propter matrem & soro¬
rem suam: quarde sua
patria huc desiderabat
adducere. Emerat autem

Expanded text:
Inter ipsum et sorores ejus Inter ipsum et sorores ejus sunt quaedam, in Christi adjutorio cito finienda, ut et ipse faciat quod Dei servum decet, et quod ipsa professio et ista exigit lectio. Diaconus Faustinus sicut pene omnes nostis hic de militia saeculi ad monasterium conversus est, hic baptizatus, inde diaconus ordinatur. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut juris periti loquuntur, jure, non corpore, reliquerat illud, et ab ejus fratribus tenebatur. Nunquam inde cogitavit, ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo aliquid est quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis, cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit fratribus suis, dimidiam Ecclesiae pauperi in loco eodem constitutae. Diaconus Severus sub qua Dei disciplina et flagello sit, nostis: lumen tamen non perdidit mentis. Unam domum hic emerat propter matrem et sororem suam, quas de sua patria huc desiderabat adducere. Emerat a
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesiae conferrae. ut
inde alantur qui sunt in
proposito scĩtatis quo¬
urque in hac uita degunt:
scriptum est enim & hoc
a postolur loquitur. Quir¬
quis autem suir & maxi¬
me domeiticis non proui¬
d& : fidem denegat & est
infideli d&erior. Haec
autem mancipia sunt ei
similiter. cum fratre commu¬
nia: nondum diuisa:
Disponit ea manu mittere
non potest antequam diui¬
dantur: quid enim: atquem
pertinent : adhuc ignorat
Ad ipsum sane: quia ad ma¬
iorem pertin& diuino & ad
fratrem eius electio & ipse
frater eiur dõ seruit.
Subdiaconur est cum scõ fra¬
tremeo & co ep̃o seuero:
ineccdesia mileuitana:
Hoc agitur: Hoc sine dilatione
per agendum est: ut illi ser¬
uuli diuidantur. manumit̾¬
tantur. & sic d& ecclenae.
ut eorum excipiat alimen¬
tum: Nepus autem meus:
ex quo conuersur est & me¬
cum esse coepit: impedieba¬
tur. & ipse aliquid de agel¬
lulis suis agere uita usufruc¬
tuario matris suae :¬
Hoc anno defuncta est.

Expanded text:
Ecclesiae conferre, ut Ecclesiae conferre, ut inde alantur qui sproposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur: Quisquis autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa. Disponit ea manumittere: non potest antequam dividantur. Quid enim ad se pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, quia major est, pertinet divisio et ad fratrem ejus electio: et ipse frater ejus Deo servit, et subdiaconus est cum sancto fratre meo, et coepiscopo Severo in ecclesia Milevitana. Hoc agitur, hoc sine dilatione peragendum est, ut illi servuli dividantur, et manumittantur, et sic det Ecclesiae, ut eorum excipiat alimentum. Nepos autem meus, ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suis agere invita usufructuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est.
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum fecit & quod
habuit quomodo uoluit
disposuit & reliquit: cer¬
te omnia ibi sunt commu¬
nia:
Certe nemo dicit aliquid
suum: Subhis uerbir quid
ager& laudator meus.:
Non ne oreius quari plumbo
oppilar& ille d&ractor:
Non ne illum laudarre
paeniter&
nonne reuerentia perfu¬
sur & illiur sermone
confusur uel nobir uel
testatori illi maledicer&:
Haec fuit necessitar ut
ad istam diligentiam
Nuntio ergo uobis unde
gaudeatis:
Omnes fr̃r & clericor
meor qui mecum habi¬
tant presbiteros. diaco¬
nos. subdiaconos. &
patricium ne potem
meum: taler inueni
qualer desidera ui:
Sed quia de sua quali¬
cumque paupertate
quod statuerant non¬
dum fecerunt: Hiduo
sunt. ualens subdiaconur
& paulo ante dictus nepur
meur subdiaconur. & matris
uita impediebat quia inde
ui uebat. Expectabatur
in illo &iam legittimae
a&atis accessur. ut quod
facer& firmissime facer&.
Non dum autem fecit :
quia ipsor agellos hab&
cum suo statre comiu¬
nes. & sub indiuisos possi¬

Expanded text:
testamentum fecit, et quod testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed qui de sua qualicumque paupertate, quod statuerant, nondum fecerunt, hi duo sunt, Valens diaconus, et paulo ante dictus nepos meus subdiaconus; sed matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret, firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et sub indiviso eos possi
Abbreviated transcription (Latin):
praecia eorum. & ponebant
ante pedes a postolorum.
distribuebantur autem uni¬
cuiq: prout cuique opus erat:
Cumque ep̃s leger&: dixit :
Audistis quid uelimus.
orate ut possimus
Contigit autem quaedam ne¬
cessitas: ut haec diligentius.
agerem: Qnm̃ sicut iam nos¬
tir presbiter in nostra soci¬
&ate constitutus quali soci¬
&ati perhib& testi moni¬
um lectio quam modo cum
recitaremus audistis.
moriens testamentum fecit
quia habuit unde facer&:
Erat quod dicer& suum:
cum in ea socieate uiue¬
r& ubi nemim licebat
dicere aliquid suum. sed esre
illis omnia communia:
Siquis dilector & laudator
noster. apud d& racto rem
nostrum praedicare is tam
socieatem & dicere cum
epo augustino sic ui uunt
omnes cohabitatores eius
quomodo scriptum est in
actibus a postolorum:
continuo ille d&ractor ca¬
put mouens dentem promo¬
uens dicer&:
Ita uero si cibi uiuitur quo¬
modo dicis: Quare menti¬
ris. quare falsa laude hono¬
rar indignor
nonne ibi modo ineorum
soci&ate positus prerbiter

Expanded text:
etia eorum, et ponebant ante pedes apostolorum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Cumque episcopus legisset, dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. Si quis dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus apostolorum, continuo ille detractor caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
uid&is: per a&atem modo se¬
nui: per infirmitatem corpo¬
rir olim sum senex: Tamen si
dõ plac& quod diximodo:
ipsedat uires: Nonuor desero:
Orate prome: ut quantum
in eit anima in hoc corpore.
& quales cumque uires sub¬
pecunt : in uerbo dĩ seruiant¬
uobis. amen:¬
aritati urãe: hodie de
nobis ipsis rermo
reddendus est: Quod
enim ait a postolus. ex pecta¬
culum facti sumus mundo
& angelis & hominibus: Qui
nos amant : quaerunt quođ
laudent in nobis: Qui autẽ
nos oderunt: d&rahunt no¬
bis : Nosautem in utroque
medio constituti adiuuan¬
te dño dõnostro. & uitam
nram & famam nostram
sic custo dire debemus : ut
non erubescant deractorib
laudatores: Quomodo autẽ
uiuere uelimus. quomodo
dõ propitio iam uiuamus:
quam uis de scriptura scã
multi noueritis tamen ad
commemorandor uos ipsa.
delibro actuum a portolorũ
uobis lectio recitabitur. ut
uideatis ubi descriptasit for¬
ma quam desideramur im¬
plere: Dum ergo recitatur:

Expanded text:
videtis, per aetatem modo sevidetis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviabis. Amenaritati vestrae hodie de nobis ipsis sermo reddendus est. Quia enim, ut ait Apostolus, Spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Domino Deo nostro, et vitam nostram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
si foris seruat sc̃ĩtatem :
dimidius cecidit . Si in tus
habuerit simulationem:
totur cecidit. Nolo habeat
necessitatẽ simulandi
scio quomodo homines ament
clericatum: Nemini eum
tollo Nolenti mecum communi¬
ter uiuere : hab& dm̃ quime¬
cum manere uult: Si paratus
est pasciadõ per ecdesiam ipsi¬
us non habere aliquid propri¬
um. sed aut erogare paupe¬
ribur aut in commune mitte¬
re : maneat mecum: Qui hoc
non uult: habeat libertatem.
sed uideat utrum habere
im caritati urãe: quod
egero cum fratribus meis :
Spero enimbona: quod om¬
nes mihi libenter oboedi¬
ant Nec inuenturur sum
aliquos habere aliquid :
Nisi aliqua necessitate reli¬
gionis. ñ occasione cupidi¬
tatis. Quod ergo egero :
port epiphaniam caritati
urãe in dñi uoluntate. nun¬
tiabo & quomodo litem
finiero inter duos fr̃r.
filios prerbiteri ianuariani:
non uobirtacebo:
Multalocutus sum Date ue¬
niam loquaci senectuti: sed
timidae infirmitati. Ego sicut

Expanded text:
Si foris servat sanctitatem, Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit: si vero intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum: nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere. Habet Deum, qui mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per Ecclesiam ipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat utrum habere im Charitati vestrae. Quod egero cum fratribus meSpero enim bona, quod omnes mihi libenter obediant, nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
re istam uitam. Extra epm̃ uult
manere : deproprio uiuere : Ideo¬
ne deb& perdere clericatum.
Ego scio quantum malisit : pro¬
fiteri scm̃ aliquid nec implere
Vou &e inquid & reddite dño
dõ ur̃o Et melius eit non uoue¬
re: quam uouere & non redde¬
re Virgo est: Sinum quam fuit
inmonasterio & uirgo sacra est
nasterio non conpellitur:
Si autem coepit este in monas¬
terio & deseruit. & tamen uir¬
go est dimidia ruit Sic &
clericus: Duas res professus
eit : & rcĩtatem &clericatũ:
Interimscĩtatem: Nam deri¬
catum : per populum suum
dr̃ in posuit ceruicibus ipsius
magironus eit quam honor:
sed quit sapienr & intellegit
haec: Ergo profersur est scĩ¬
tatem professus est commu¬
niter uiuendi soci&atem. pro¬
fersus est. quam bonum &
quam iocundum habitare
str inunum: Si ab hoc propo¬
sito caeciderit. & extrama¬
nens clericus fuerit: dimidi¬
us & ipse caecidit. Quid
ad me: non eum iudico.

Expanded text:
re istam vitam: extra episcopium vult re istam vitam: extra episcopium vult manere, et de proprio vivere, ideone debet perdere clericatum? Ego scio quantum mali sit profiteri sanctum aliquid, nec implere. Vovete, inquit, et reddite Domino Deo vestro : et, Melius est non vovere, quam vovere et non reddere . Virgo etsi nunquam fuit in monasterio, et virgo sacra est,sse in monasterio non compellitur. Si autem coepit esse in monasterio, et deseruit, et tamen virgo est; dimidia ruit. Sic et clericus duas res professus est, et sanctitatem, et clericatum: interius sanctitatem; nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius, cui magis onus est quam honor: sed quis sapiens et intelliget haec ? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem; professus est quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum : si ab hoc proposito ceciderit, et extra manens clericus fuerit; dimidius et ipse cecidit. Quid ad me? Non eum judico.
Abbreviated transcription (Latin):
uell& manere : ut si uella discere
apro posito : recte illi tollerẽ dleri¬
catũ quia deserer&: scãẽ soci&atis
ꝓmissũ ceptumq: consortiũ : Etce
incompectudĩ & ur̃o: muto consili¬
um: Qui uolunt habere aliquid
ꝓpriũ quib: non sufficit ds̃ & ecde¬
sia cius : maneant ubi uolunt . & ubi
possunt. ñ eis aufero clericatum.
Nolo habere hypochritas: malum
ẽ : Quis nesciat : malum ẽ cadere
apposito : sed peius ẽ simulare
propositũ : Eecedico : Audite qui
rocieatẽ communis uitae lam
susceptam : quae laudatur in apos¬
tolorũ actibus deserit. Auotosuo
cadit: a professione scam̃ cadit.
Obseru& iudicem : sed dm̃ non me
Ego ei non aufero clericatum: quan¬
tum sit periculum ante oculor
eius posui: faciat quod uult:
Nonenim quia si aliquem hoc
facientem degradare uoluero.
non ei deerunt patroni. non ei
deerunt suffragato res e hic &
apud epõs qui dicant quid male
fecit: Non potest tecum tollera¬

Expanded text:
vellet manere, ut si vellet discedere vellet manere, ut si vellet discedere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, coeptumque consortium. Ecce in conspectu Dei et vestro, muto consilium. Qui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere hypocritas. Malum est, quis nesciat? malum est, cadere a proposito: sed pejus est, simulare propositum. Ecce dico, audite: Qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudatur in apostolorum Actibus , deserit, a voto suo cadit, a professione sancta decidit. Observet judicem, sed DEgo ei non aufero clericatum. Quantum sit periculum, ante oculos ejus posui: faciat quod vult. Novi enim quia si aliquem hoc facientem degradare voluero, non ei deerunt patroni, non ei deerunt suffragatores, et hic et apud episcopos qui dicant, Quid mali fecit? Non potest tecum tolera
Abbreviated transcription (Latin):
qui sciunt os laudibus dĩ: qui¬
dã cũ filios non haber& neque
sperar& : ressuas omnes reento
sibi usufructũ donauit ecclesȩ
Nati sunt illifilii: & reddidit ep̃s
nec opinanti quae illi donaue¬
rat. In potestate habebat ep̃s ñ
reddere: sed iure fori noniu¬
re caeli. Sane &iam hoc noue¬
rit caritas urã dixisseme fra¬
tribus meis qui mecũ manent.
ut quicumq habe aliquid : ut
uendat & erog&. aut don&
aut commune illud faciat.
Ecclesiã habe: ꝑ quã nos dr̃ pas¬
cit E dedi dilationẽ usque ad
epiphaniam : propter eor qui
uel cũ fratribus suis ñ diuiser̃
& dimiser̃ quod habent apud stĩ.
suos. uel nondũ deresua aliquid de¬
gerunt. quia ex pectabatur. ȩtas
legittima: faciant inde quod uolunt.
dũ tamen sint pauperer mecũ : simul
expectemus misericordiã dĩ: Siautẽ
nolunt qui forte nolunt : Certe
egosũ qui statuerã sicut nostis. nul¬
lũ ordinare dericũ. nisi qui mecũ

Expanded text:
qui sciunt laudibus Dei? Quiqui sciunt laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes, retento sibi usufructu, donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quae illi donaverat. In potestate habebat episcopus non reddere: sed jure fori, non jure coeli. Sane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud faciat. Ecclesiam habet, per quam nos Deus pascit. Et dedi dilationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus suis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sum, qui statueram, sicut nostis, nullum ordinare clericum, nisi qui mecum
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur & tor querentur. a iudice
quiessent defluctibur liberati:
sed non eor daremus. Nollo pac¬
to enim hoc facere decer& ec¬
desiã: Onus ergo fiscale ꝑsoluer&:
Sed unde persoluer& : enthecã
nobis habere non lic& Nonẽ
ep̃i seruare aurũ & reuocare
adse mendi cantis manũ. Quot¬
tidie tam multi p&unt tam
multi gemunt. tam multi nor
in opes interpellant : ut plures
tristes relinquamus: quia quod
dare omnib: non habemus: Non
habemus ergo enthecam: prop¬
ter naufragiũ ergo hocuitan¬
do feci : non donando. Nemo
ibi melaud& sed nemo & ui¬
tuper&. plane quando do¬
naui filio quod iratus pater
moriens abstulit beneseci.
Laudent qui uolunt: parcan
qui laudare nolunt : Quid
pluribus st̃r mei : quicumq:
uuit exheredato filio heredem
facere ecclesiã : quaerat alterũ
quis uscipiat ñ agustinũ Immo
dõ propitio: neminẽ inueniat:
Quã laudabile factũ scĩ & uene¬
randi epĩ aurelii carchaginen¬
sis quomodo impleuit omnib:

Expanded text:
retur, et torquerentur a judice retur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati. Sed non eos daremus, nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret, sed unde persolveret? enthecam nobis habere non licet. Non est episcopi servare aurum, et revocare a se mendicantis manum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant, ut plures tristes relinquamus, quia ut possimus dare omnibus non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo hoc vitandum feci, non donando. Nemo ibi me laudet, sed nemo et vituperet. Plane, quando donavi filio quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent, qui volunt: parcant, qui laudare nolunt. Quid pluribus, fratres mei? Quicunque vult, exhaeredato filio, haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo, Deo propitio, neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit os omnium
Abbreviated transcription (Latin):
exheredat eũ. siui uere non eũ
placerẽ Non ei filiũ reconciliare
deberẽ: Quomodo ergo cũ filio
suo uolo ut habeat pacẽ cuiur ap¬
p&o hereditatẽ : sed plane si faciat
quod iaepe hortatur sũ : unũ filium
hab&. Put& xpm alterũ : Duorha¬
undecimum faciat & suscipio. Quia
ergo feci hoc in quibus dam reb: iam
uolunt bonitatẽ meã uel commen¬
dationẽ famae meae in aliud uer¬
tere ut in alio modo merep̃hen¬
dant quia oblationes deuotorum
hominũ nolo suscipere : Conside¬
rent : quã multa surceperim: Quid
opus ẽ eanumerare: Ecce unam
dico filiã iuliani. hereditatẽ surcepi
Quare: quia sine filus defunctus
suscipere nolui: Nonmireri cordia :
sedtimore: Nauiculariã Nolui
esre ecclenã xp̃i multirunt qui¬
dem : qui &iã denauibur ad qui¬
runt : Tamen una temptatio sier r&
si ir & nauir & naufragar& : ho¬
miner ad tormenta daturi era¬
mus ut de submernone nauir
recundũ consu&udinẽ quaere¬

Expanded text:
exhaeredat eum; si viveret, non eum exhaeredat eum; si viveret, non eum placarem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum alterum: duos haundecimum faciat, et suscipio. Quia ergo feci hoc in quibusdam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus suscipere nolui, non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam Christi. Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio si esset, si iret navis, et naufragaret, homines ad tormenta daturi eramus: ut de submersione navis secundum consuetudinem quaere
Abbreviated transcription (Latin):
titutum meum est: multi
laudant quod dicturus sum:
sed aliqui & rep̃hendunt:
utrisq: facere ratir ualde
difficile est : Audistis modo
cum euangelium leger&ur:
Cantauimur uobir: & non
raltartir: Planximus: &
non luxistis: uenit iohannes
baptista non manducans neque
uenit filius hominis manducans
&bibens : & dicunt: Ecce homo uorax
potator uini. & amicus publica no
rum: Quid ergo facio inter illos
qui parant me rep̃hendere & den¬
ter in meducere: si suscepero here¬
ditater eorũ qui filior suor irati.
exhȩredant: Iterum quid sum
facturus eis quibur canto & nolunt
saltare. Quidicunt. Ecce quare ne¬
modonat ecclenae hepponiensi
aliquid. Eccequare non eã faciunt.
qui moriuntur heredem: Quia
ep̃s agustinur debonitatesua. lau¬
dando enim mordent labus mul¬
cent &dentẽ sigunt. Donat totum
non surcipit. plane surcipio. Profi¬
teor me suscipere oblationerbo¬
nat : oblationer scã : Siquis autẽ
ir arcitur infilio suo & morienr

Expanded text:
titutum meum est. Multi titutum meum est. Multi laudant quod dicturus sum, sed aliqui et reprehendunt: utrisque facere satis valde difficile est. Audistis modo cum Evangelium legeretur: Cantavimus vobis, et non saltastis: planximus, et non luxistis. Venit Joannes Baptista non manducaVenit Filius hominis manducans et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, et potator vini, amicus pubrum . Quid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem: quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens
Abbreviated transcription (Latin):
exheredauit. Illam cum lau¬
de : istum cum elogio id et
cum uituperatione. Commen¬
dauit autẽ ec cleriae : ut non
accipiant ipsar porciuncu¬
las quae pertinent ad exhe¬
redatos nisi cum ad legitti¬
mam a&atem peruenerint:
Hoc eir reseruat ecclesia
De inde: litem dimisit inter
filios suos inqua laboro
Puella dicit: ineum est
Nortis quia hoc dicebat sem¬
per pater meur: ꝑuer
dicit Credatur patrimeo :
quia moriens mentiri non
potuit. Et ista contentio :¬
quale malum est: sediipueri
ipst reruidĩ sunt : litem
hanc inter illos cito finimus:
Audio illos ut pater & for¬
te meliur quam pater ipsorũ.
Videbo quid sit inre: sicut
dñs uoluerit. Cum paucis fra¬
tribus fi delibur honoratir.
dõ propitio denumero ur̃o
id est deplebeista: Audio in¬
ter illor cauram: & si cut cdñs
donauerit finio : Tamen
rogo uos ne mome rep̃hen¬
dat quia eiur hereditatem
nolo surcipiat ecclesia:
Primo: quia factum illius
decestor : Deinde : quia ins¬

Expanded text:
exhaeredavit: illam cum lauexhaeredavit: illam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus honoratis, Deo propitio, de numero vestro, id est, de plebe ista, audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem nolo suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius detestor. Deinde, quia ins
Abbreviated transcription (Latin):
prerbiter sotius noster : nobir¬
cum manens de ecclesi auiuens
communẽ uitam prosit eni: tes¬
tamentũ fecit: here des instituit.
Odor illius socieatis. ofructus
natus nonde arbore quã planta¬
uit dñs: sed ecdesiam scripsit he¬
redem: Nolo munera ista non
amo a maritudinis fructum.
Ego illum dõ quaerebam soci&a¬
tem professus erat. Hanc tene¬
re: hanc exhiber&: Nihil ha¬
bebat testamentum non facer&:
Habebat aliquid: Nonse nostrũ
socium. quasi dĩ pauperem
Finger&: magnus mihi inde
÷dolor est fr̃i Dico caritatiuraẽ
Propter huno dolorem : sta¬
tui hereditatem ipsam in ec¬
desia non surcipere: Filiorũ
ipsius sit : quod reliquit: Ipsi
inde faciant : quod uoluerint:
Vid&ur enim mihi quia
sieam suscepero in isto facto
quod mihi displic& & quod
doleo : eius particer ero
Hoc uolui non latere carita¬
tem uestram: Filia ipsiur:
in monasterio feminarum
est: filius ipsius : inmonar¬
terio uirorum est : Ambor

Expanded text:
presbyter socius noster, nobispresbyter socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens. Testamentum fecit, haeredes instituit. O dolor illius societatis, o fructus natus non de arbore quam plantavit Dominus! Sed Ecclesiam scripsit haeredem. Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet. Nihil habebat? testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium, quasi Dei pauperem fingeret. Magnus mihi inde dolor est, fratres. Dico charitati vestrae: propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit. Ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi, quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet, et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere charitatem vestram. Filia ipsius in monasterio et feminarum, et filius ipsius in monasterio virorum est: ambos
Abbreviated transcription (Latin):
re mihi uidebatur . Nouerã
enim: & noui omnes. quime¬
cum uiuerent. nosse proposi¬
tum nrm̃. nosselegem uite
nraẽ. Venit adnos &iã
presbiter i anuarianus. qđ
neste. ero gando
quasi consumpsit. & non
consumpsit. Remans it
illi quaedã pecunia:
idest argentum quod
dicer& esse filide suae
Filia ipsius. dõ propitio
inmonasterio feminarũ
& bone spei. est. Guber¬
nat illam dns̃: Vt inpleat
qđ de illa speramus
In illi  misericordia:
non in eius meritis. &
quia in fra annos erat.¬
& desuapecunia nihil fa¬
cere poterat. quam uis
enim uiderem. Ful¬
gorem ꝓ fessionis. ta¬
men lubr cum timebamus
a&atis. factum est
ut ipsum argentum
quasi puellae seruar&ur.
Vtcum ad legittimos
annos uenir& :¬
facer& inde uirginem
xpi decer&. Quando
obtime iam facere
poss& Dum haec ex¬
pectantur: coepit ille
mosti pro pinquare.
Quaediuitã quã
desuo iurans. quidipsius
erat non filiae: testa¬
mentum fecit.¬
Testamentum in quam fecit

Expanded text:
re videbatur. Noveram re videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae. Venit ad nos etiam presbyter Januarius, qui neste erogando quasi consumpsisse, sed non consumpsit. Remansit illi quaedam pecunia, id est, argentum quod diceret esse filiae suae. Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est: gubernet illam Dominus, ut impleat quod de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat: quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis: factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur, ut cum ad legitimos annos venirefaceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare. Qui diu tanquam de suo vivens, quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit.Testamentum, inquam, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
senex ualerius. deditmi¬
hi hostum illum in quo. ẽ¬
nunc monasteriũ
Coeboni ꝓpositi fr̃s col¬
ligere conpares meos
nihilhabentes: sicut
nihil habebã. &imi¬
tantes me. ut quomodo
egotenuem paupesta¬
tulam meã. uendidi
& pauperib erogaui
sic facerent &illiqui
mecum esse uoluissent ut de
communi uiuerem. Commu¬
ne autem nobis ess& mag¬
num & uberrimum p̃diũ:
ipsedr̃ Perueni a depis co¬
patũ. uide necesse habere
epm̃ exhibere hum anitatẽ
assiduã. quib:q uenientib
siuetranseuntib Quod si
non feciss& eps: inhuma¬
nus dicer&ur. si dutem ista
consu&udo in monasterio
missaess&: indecens uess&
epĩi mecum monaste¬
rium clericorum. Ecce
quomo douiuimus. Nulli
lic& in soci&atẽ nram
habere dliquid propriũ.
sed foste aliqui habent :
nulli lic&. siquihabent:
faciunt quodnor lic&
Bene dutem sentio de fra¬
trib meis: & semperbene
credens. ab hac in quisitione
dissiro ulaui quia & sta
quae rere quasi malesenti¬

Expanded text:
senex Valerius dedit misenex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere, compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me: ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus; commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: vidi necesse habere episcopum exhibere humanitatem assiduam quibusque venientibus sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in monasterio permissa esset, indecens esset. o episcopii mecum monasterium clerquomodo vivimus. Nulli licet in societate nostra habere aliquid proprium. Sed forte aliqui habent: nulli licet. Si qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male senti
Abbreviated transcription (Latin):
Ab eis. quidligurs scłm: se¬
creuime sed eis qui p̃sus
populis: non meco ae quaui.
Nec in conuiuio dnĩ mei: su¬
periorem locum elegi: sed
inferiorem & abiectum.
& placuit illi dicere mihi:
ascende sursum. Vsq adeo
autem timebã epis copatũ.
ut qnm̃ coeperat esse
iam alicuius momenti inter
dĩ seruos famamea in quo
loco sciebã non esse
epm̃ non illo accederem.
Cauebã hoc. & age¬
bam quantũ poteram.
utin loco humili
saluarer: ne in alto peri¬
clitarer sed ut dixi: dno
seruus contra dicere non
deb&. Veniadistam ciui¬
tatem. propt̃ uiden¬
dum amicum quemputabã
me lucrare possedõ. ut
nobiscum ess& in monas¬
terio quasi securus quia
hensus. presbit̃. factus
sum & ꝑhunc gradũ ad
epis copti tum perueni
Non adtuli aliquid non
ueni adhanc ecclesiam
Nisicumhis indumentis.
quib: illo tempore: uesti¬
ebar. & quia hoc dis po¬
nebã esse in monasterio
cum fratribus cognito
instituto. & uoluntate
mea beatae memoriae

Expanded text:
. Ab eis qui diligunt saeculum, se. Ab eis qui diligunt saeculum, segregavi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi. Nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum: et placuit illi dicere mihi, Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse jam alicujus momenti inter Dei servos fama mea, in quo loco sciebam non esse episcopum, non illo accederem. Cavebam hoc, et agebam quantum ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer. Sed, ut dixi, Domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem, propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio: quasi securus, quia hensus, presbyter factus sum, et per hunc gradum ad episcopatum perveni. Non attuli aliquid, non veni ad hanc ecclesiam nisi cum his indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, esse in monasterio cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae m
Abbreviated transcription (Latin):
ci entiatibi: fama proximotuo.
Quifidens conscientiae suae.
neglegit famã suã crude¬
lis est. Maxime in loco isto
positus de quodt̃ apłs.
scribens addiscipulũ suũ
Circaomnes: te ipsum
bonorum operum p̃bens exem¬
plum. Vtergo non uos diu
teneã p̃sestim quid ego
sedens. loquor. uos stando
laboratis. Nost is autem¬
omnes aut paene omnes sic
nos uiuere in eadomo quae
dicitur domus epĩ : ut quan¬
tum possum: imitemur eos
scõs. dequib: loquitur li ac¬
tuum a postolorũ. Nemodi¬
cebat aliquid ꝓpriũ: sedent&
omniaillis communia. Quia
foste aliqui urm̃ non sunttã
diligentes. uitae nraẽ scruta¬
tores ut hoc sicnouerint quomo¬
douolo uos nosse. dicoquid
sit: quod breuiter dixi.
constituerẽ. monasteriũ :¬
& uiuerem cum fratrib
meis spem quippe omnem
saeculi reliqueram: &
quodesse potui nolui non
quaesiui tamen quod sum
Elegi indõ dĩ abiectus eẽ:
magis quã habitare
intaber naculis peccatorũ

Expanded text:
cientia tibi, fama proximo tuo cientia tibi, fama proximo tuo est necessaria. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est, maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum: Circa omnes te ipsum bonorum operum praebe exemplum, . Ut ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego sedens loquor, vos stando laboratis: Nostis omnes, aut pene omnes, sic nos vivere in ea domo, quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus loquitur liber Actuum apostolorum: Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse: dico quid sit, quod breviter dixi. constituerem monasterium, et viverem cum fratribus meis. Spem quippe omnem saeculi reliqueram, et quod esse potui, nolui: non quaesivi tamen quod sum. Elegi in domo Dei abjectus esse magis quam habitare in tabernaculis peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
sed infuturo recipere.
Siergo ille quinihil
habebat noluit de
euangelio ubi labo¬
rabat sed suis manib
uiuere Negloriã
sue mercedis amitte¬
r&. quidnos qui&
propria nolumus
amore possidendi.
non uiuendi necessitate.
re linquere. & accipere
insuper uolumus nonunde
uiuamus sed unde censum
nrm̃ incrementis dam¬
nabilib
auge amus. Ceti¬
Iropꝰ quoduolui & ro¬
gaui hesternodie uthodi¬
e frequentius conuenir&is cũ
hocest quod dicturus sũ. uobis¬
uotum que nrm̃ est ut apuo
sine fine uiuamus.
Credo autem ante o culos
uros eẽ conuersationem
nram̃: ut & nos dicere
fostassis audeamus. quã¬
uis multum illi in pares.
aliquis denobis inueniat male
uiuendi occansionẽ. Prouide¬
mus enimbona ut ait idem
apostolus: non solũ coram
dõ sed &iã costem hominib
Propt̃ nos: conscientianrã
sufficit nobis. Propt̃uos
famanrã non pollui: sed
pollere deb& in uobis ten&ce qđ
dixi. atq: distingui te. Duae
ressunt. conscientia & fama cons¬

Expanded text:
sed in futuro, recipere. sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamus? Cr quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobisvotumque nostrum est, ut apud sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram, ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis maltum illi impares, aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ait idem Apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Cons
Abbreviated transcription (Latin):
O&alib dicere uid&ur
a postolus : Qui insacrario
operantur: quaede
sacrio sunt edunt
Et qui altario deseruiunt
cũ altari pasticipantur.
Quinisi hoc de contemptorib
facultatum suarum
uell& intellegi : numquã
secutus adiunger&. ita
& ds̃ ordinauit his qui
euan gelium adnunti¬
at deeuangeli o uiuere
De euange liouiuunt.
quinihilhabere propriũ
nec habere aliquit concupis¬
cunt. Non suorum sed
communiũ possessores.
Quid .ẽ. aliud de
euangelio uiuere: Nisi
labo stentẽ inde ubi
laborat necessaria ui¬
te percipere :
Apostolus tamen qui
sic euangeliũ praedica¬
uit ut nec de eu angelio
ui uer&. sed necessaria
sibi suis manib minis¬
trar&: desecon fidenter
eloquitur. E¬
Ego autem:
nullo horum usussum.
Et quare hotdexerit:
secuturus dperuit dicens
Ex peditmibi mori.
m agis quã utgloriam
meam quis euacu&
Euacuari dicit gloriã
suã : si abeis quib
p̃dicabat. uoluis s&
accipere uite tempora¬
lis expensam. Nole¬
bat quipe in praesenti
laboris sui fructum

Expanded text:
osper, dicere videtur Apostolus: Qui in sacrario operantur, quae de sacrario sunt, edunt, et qui altario deserviunt, cum altario participant . Qui nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam securus adjungeret: « Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio vivunt, qui nihil proprium nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus. Etiterũ. Qui a¬
mat filium aut filiam suꝑ
me non est medignus
Quiñ accipit crucẽ suam&se
quitꝰ me ñ estme dignus. Et
iterum. Quinon ren¬
nuntiauerit omnib: quae possid&
non potest meus eẽ discipulus.
Etiterum Omnia quae¬
cumq: uultis ut faciant uobis
homines &uos facite illis.
Etiterum. Adtendite ne
iustitiam uram faciatis corã
hominibus ut uide amini. ab
eis alio quin: mer cedẽnon

Expanded text:
 Qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Et: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . Et iterum: Qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Et iterum: Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis. Et iterum: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, et videamini ab eis: alioquin merc
Abbreviated transcription (Latin):
ante peder a postolorum.
Distribuebantur. autem
unicuique pro ut cuique
opurerat: Cumq: lazarur
diaconus recitar&. & ep̃o
codicem tradidiss& : augus¬
uolo: Plusenim medelec¬
tat huius uerbir esse lecto¬
rem: quam uerbi mei dis¬
putatorem:
Cum orassent motur est
locur in quo erant congre¬
gati. & implei omnes ic̃o
spũ loquebatur uerbum
dĩ cumfiducia omni uo

Expanded text:
nte pedes apostolorum, distribuebatur autem ingulis, prout cuique opus erat . Cumque Lazarus diaconus recitaret, et episcopo codicem tradidisset, Augusvolo: plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti omnes Spiritu sancto, loquebantur verbum Dei cum fi
Abbreviated transcription (Latin):
ut possessionib: suis renun¬
uare ñ possint sie a quae
accepturi erant dis pensato¬
rirelin quat᷑ nihilhabentib
conferenda: sine peccato
possident sua ÷ Quia & ip¬
si quodcm mo do sua relin¬
quuNT: quando propriis
contemptireb: nihileorũ
quae labori uelordine suo
deberi arbitrantur acci¬
piunt: Quodsi putant
ldeo accipi debere eorũ
q: conferuntur ecclesiae
postionem : nee ã uide¬
antur abicere. seuero
non posse suarelinquere
quodeis deforme sit.
int̃suos pauperos reddi:
nouerint se esse
de formis possessores.
de delrmosinis pauperũ

Expanded text:
ut possessionibus suis renunut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
conturbant. Nam quae¬
ro quidsit eorũ quaedixi
difficile. ut homo i
quod opus ñ hab&
abecdesia non accipiat :
ut quodh ab&
sine causa contemp¬
nat. Si ppt̾hoc non uult
sua relinquere. ut habeat
undeuiuat. ut quid accipit
underationem reddat. ut
quid peccatis alienis sua
multiplicat. CvIIi
taq sacerdos cui dif pen¬
sationis cura cõmassa est :
non solũ sine cupidit ate.
sed &iã cum laude pi&atis
accipit apopulo dis pensan¬
da & fidelit̾ dis pensat ac¬
cepta. Quiaomã sua
autreliquit: aut ecclesiae
reb: adiunxit. et seinnume¬
ro pauperũ paupestatis
dmore constituit: Ita
utunde pauperib sub mi¬
nistrat: unde &ipse
tãquã pauꝑ uoluntari¬
us uiuat: Clerici quoq
quos pauperes autuoluntas
autnatiuitas fecit : cumper¬
fectione uirtutis uitae ne¬
cessaria. siue in domib suis.
siuemn congregatione uiuen¬
tes accipiant: quia adea
accipienda non eos haben¬
di cupiditas ducit. sed cogit
lli autẽ quitã infirmisun

Expanded text:
conturbant. Nam, quaeconturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat? CAPUT « Sacerdos, cui dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut reliquit, aut ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut, unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat; clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt, quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit lli autem, qui tam infirmi sunt,