comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ago. ego autẽ carnalis sum. Sigͦ desci
resurget corpꝰ spiritale. Modo gͦ quanit
uet mortis contentio. nõ quod uolo agoct
te spĩtalis: ex parte carnał. Ex parte meho
spitał: ex parte inferiore carnaliꝰ. adhiu
confligo: nondum uici. Magnum michiẽs
facio. Quid facis: Concupisco. Et si cõcipł
tam̃ adhuc concupisco. & utiq ȩtiam mipas¬
te ego sum. Ionenĩ ego inmente: & alus
carne S edquid: Igitur ipse ego. Quad
inmente: ego in carne. Nonenum duȩ ns
eruio legidĩ: carne autem legi peccati.
⁊ ionconsentio legi peccati: sed tamenit
anolo. Non quod uolo ago: sed quod
aluia faci a uid odi: concupiscere. Oai
iclpssere.: & tam̃ agoillud carne nonmẽte.
queuris legi: si qd̃ uelles ficeres. facis quod
uait: quom̃ consentis legi: Prorsus si quod
sohoc ficio: consentio legi qm̃ bona ẽ. Quo¬
his.: Lana iubet lex non concupisces. Quid
pboesi: Non concupiscere. Uolendo quod uult
In concupisces & ego uellem concupiscere: ñ

Expanded text:
; ego autem carnalis sum. Si ergo Aporesurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est facio. Quid facis? Contamen adhuc concupisco. Et hoc est, quiatualis. Non enim ego in mente, et alius in carne. Sed quid? Igitur ipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naservio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen noet nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: Consentires legi, si quod vellet faceres: facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, Si quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non
Abbreviated transcription (Latin):
aeistno cane soluentur: Non illodie acor¬
qdlt ⁊ co quid loquar. Paganos dicit lib̾ari
scopore mortis huis. qr uenice dies ultimus
ucte huuius aesoluendos ad tempus a corpore mor¬
cishuus: ueniet i dies quando om̃s quimnmo
ninentis sunt audient uocemeius. Et ꝑcedẽt
quibona fecerunt qͥbona fecerunt in resur

Expanded text:
a carne solventur? non illo die a cortolus, et dicit: Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resur
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantem legi m̃tis meȩ. & captinum me
ducentem in lege peccati que ẽ in membrists
Captiuum: sed ex carne. Captutum: seden
te. Nam mens repugnat: de cõdelectaturs
dĩ. Sic enim intelligere debemus: si desti
peccato titillanti. suggerenti. blandient.
simens nonconsentit. qm̃ habet alias inerui
delectationes suas. delectationes carnis nili¬
ex parte conferendas: sigͦ non consenti at
dit: sedmons uiua non consentit. Nirgqua
ipsamorsnonẽ inte: Nuinquid ulisd qa
mortuum ẽ. ñ ꝑtinet ad de: Ad huc ẽ chaon¬
homo. Non enĩmnmente homo: ⁊ incarters
homo. Quis enĩ unquam carnem suam odit
Miser ego homo. quis me liberabit de corpr
mis huius: Quidẽ hoc fr̃s: Quasi careret
carne. Quid festinas: Si tantũ ubi ẽ ntadi
Mortał loqueris: moritur loqueris. Separatis
mentis a carne: quandoq uentura ẽ. Propte
breuitatem uitȩ: nũꝙͣ longe ẽ. Propt̃ cotidan
casus: quando sit nescis. Ergo suie festines o

Expanded text:
captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est ndit, sed mens viva non consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad te? Adhuc tibi est conhomo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive
Abbreviated transcription (Latin):
nis fragilitatem: unde posset cemptari spĩta¬
lis. Et si non exmente: tam̃ ex carne. Sp̃itał
Ecce sp̃alis: mente seruo legi dĩ. Ece carnał:
sarne autem legi peccati. Idem gͦ ipse ꝙ spĩtat
⁊ carnalis. idem plane. Quamdiu hic uiuit:
naub conscupiscentiis cedis. atq consentis:
qui eas uł bonas putas ad explendam libidiniᷤᷤ
saturitatem. uł certe sic iam uides malas. ut
eis cam̃ cedendo consentias: i q̃ duc̃t sequaris.
& ea que mala sug gerunt ꝑpetres: cotuscarus
es. Tutu quisqͥs calis es: totuscarnałes. Siat
concupiscis quodiex uetat cum dicit nõ conan¬
ces: seruas tam̃ alud qͦd item lex iubet. pot
concupiscentias tuas noneas: mente spita:.
carne carnalis. Aliud ẽ enim nõ cõcupisemn
ud post concupiscẽtias suas nõ it. Nonono¬
feruet pugna: quare desꝑatur uictoria: Q
erit uictoria: Quando ab sorbetur morsis

Expanded text:
nis fragilitatem, unde posset tentari spirituanis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. SpirituaEcce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, nalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod Lex vetat, cum dicit, Non concupisces ; servas tamen aliud quod item Lex jubet, Post concupiscentias tuas non eas : mente spiritualis es, carne carnalis. Aliud est enim, non concupiscere; aliud, post concupiscentias suas non ire. Non concufervet pugna, quare desperatur victoria? Quando erit victoria? Quando absorbebitur mors in
Abbreviated transcription (Latin):
sit noc de scĩs angłis suspicari. Homines sumus.
apłos sc̃os homines coo agnoscamus. Uasa electa:
sed adhuc fragilia. Adhuc in hac carne ꝑmanentes:
nondũ incelesti patriatrumphantes. Ergo
auserretur. nec auditus ẽ ad uoluntatẽ quia
exauditus ẽ ad sanitatem: forte non uidecent̾
loquitur ipse ubi dicit: scimus aut̃ quia lex
spiritał ẽ: ego aũ carnalissum. Ergo carnalis
apłs qui aliis dicebat. uos qui spiritales estis
instruite huius modi inspũ lenitatis : alios
tanquam sp̃rales alloquitur. & ipse carnalis ẽ:
S que dixit c ipsis sp̃alibus: Quia nondum
anglica. nondum erant in illius patͥe securicate.
sedin huius ꝑegrinationis sollicitudine uer¬
sabantur. Quid eis dixit: Certe sp̃itales illos
uocauit. Uos inquit quispitales estis instrui¬
ite huuiusmodi nsp̃u lenitatis. Intendens deip¬
sum ne cetu tempteris. Ecce quam spiritalem
iam appellauit etatem. Timuit ille temptatio¬

Expanded text:
sit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, sit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hac carne peregrinantes, nondum in coelesti patria triumphantes. Ergo auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit, Scimus autem quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. 7. SanctusApostolus, qui aliis dicebat, Vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis? alios tanquam spirituales alloquitur, et ipse carnalis est? Sed quid dixit et ipsis spiritualibus, quia nondum angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs quia uolebat alios saluuos facere
adhuccurabatur. ut not̾us quia &e ipse adhuc
audi non me: ipsum audi. Audi cõfitentem:
ut sentias docentem. Nudi. Et ne magnitudine
reuelationũ mearũ peextollar ẜde iampossum
dicere apło paulo. Nec extollaris scẽ apłe. Tu ne ex¬
tollaris adhuc cauendũ ẽ tu ne extollaris adhuc
cim̃dum ẽ: cu ne extollaris adhuc huic infirmi¬
tati medicina querenda ẽ: Qͥd michi inquite¬
dicisci & tu audis qͥd sum: & nolialtum siꝑe.
sedtime. Audi quom̾ breuis agnus ing̾diat᷑:
ubi aries sic ꝑiclitat᷑. Ne magnitudine inquit
reuelationũ mearũ excollar: datus ẽ michi stanu¬
lus carnis meȩ angłs sathane qui me colafiret.
Qualem cumorem cimuit: qui mordacissimũ
ephepichema accepte: Iamg̾ modo dic quia tãta
m illo erat iusticia: quanta ẽ mangłis scĩs. Anf
forte & angss sc̃s in celo ne extollatur accipitãsti¬
mulum angłm sathane a quo colaphraetur: ab¬

Expanded text:
ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne magnitudine revelationum mearum extollar. Ecce jam possum dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu ne extollaris, adhuc huic infirmitati medicina quaerenda est? CAPUTdicis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Ab
Abbreviated transcription (Latin):
alium manifestiorẽ locum: non ubi queriᷤ
ĩmortalitatem. sed ubi confiterĩ imfirmita¬
tem. Et hic iam susurratur: iam contͣdicit᷑.
U ideor michi audire quorũdam cogitatio¬
nes. Et hic dr̃ michi uerum ẽ. noui quid dictꝰ¬
ruses.Confitecur infirmitatem sed carnis:
non mentis. Confitet̃ ifirmitatem: sed cor¬
poris non animi. Inanimo ẽ aut̃ ꝑfecta iusti¬
cra. non incorpore. Nam quis ignorat utiq
apłm in corpore fuisse fragilem. corpore fuisse
mortalem. sicut dicit habemus chesaurum
istum inuasis ficcilibꝰ: Quid tibig̾ cum ua¬
se ficcili: De chesauro aliquid loquere.Si
aliquid minus habuit. sierat quod ei ad au¬
rum iusticiȩ possic addi: inueniamꝰ Ipsũ
audiamus ne inuiriosi existimem᷑: & ne mag¬
nitudine reuelatiũnũ mearũ apłs dicit:
inmagnitudine reuationum mearũne ex¬
tollat. Nempe hic agnoscitis apłm haben¬
tem magnitudinẽ reuelationum. & cimentẽ
elationis p̃cipitium. Ut ergo nou̾is quia &

Expanded text:
aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non mentis; confitetur infirmitatem, sed corporis, non animi: in animo autem est perfecta justitia, non in corpore. Nam quis ignorat utique Apostolum in corpore fuisse fragilem, corpore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ? Quid tibi ergo cum vase fictili? De thesauro aliquid loquere. Si aliquid minus habuit, si erat quod ei ad aurum justitiae posset addi, inveniamus. Ipsum audiamus, ne injuriosi existimemur. Et ne magnitudine revelationum mearum, Apostolus dicit: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et
Abbreviated transcription (Latin):
lector enun legi dei: non deme. seddegr̃a dei.
Tu conscupiscentia in carne tumultuaris: m¬
mentẽ tibinon subdis. In deo sꝑabo: nontune
non utimebo qͥd faciat michi caro. Sicut nec
aliena: ita nec mea. Quidgͦ in se hȩcagit: ni¬
chil facit: Multum facit. magnum ẽ qd̾ facit:
seci tam̃ non ꝑficit. Quidẽ enim ꝑficere: bbi
ẽ mors contentiotua: Ergo uelle adiacet mͥ:

Expanded text:
lector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. lector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non tinon timebo quid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio tua? Ergo, Velle adjacet mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ego oꝑor illud: sel id quod in me habi¬
tat peccatum Scio enĩ quia ñ habitat in me.
hoc ẽ in carne meabonum. Uelle enim adiacor
mͥ: ꝑficere aut̃ bonum non inuenio. Non ad¬
iacet ꝑficere. adiacet uelle ꝑficere non aorace.
non dicit facere: sed ꝑficere. Nondicit enĩ
nichil facis. Rebellat conscupiscentia: & non
consentis. Delectat ucor aliena: & nõ annius.
Mente aduertis.: in secretarium mentis in¬
tras. U ide foris strepentem conscupiscentiã.
profer adu̾sus eam sententiã: mundans
cõscientiam. Nolo inquis. Non facio. Puta
quia delectat. non facio. habeo cui delecter.
sondeleccor enim legi clĩ: scdm interioremh
hominem. Quidtu de carne tuatumultu¬
aris: Quid delectationes tultas. temꝑales.
flocas. uanas. nocias. tumultuose suggeriᷤᷤ.
ꝙ eas quasi garrula michinarras: Haraue¬
runt michi inuisti delectationes. Inde ẽ o
ista concupiscentia. Narrauerunt mͥ iniuisti de¬
leitationes: sed non sicut lex tua dñe. Conde¬

Expanded text:
non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. non jacet. Adjacet velle, perficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. Nolo, inquis, non facio. Puta quia delectat, non facio, habeo cui condelecter. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quid tu de carne tua tumultuaris? Quid delectationes stultas, temporales fluxas, vanas, noxias, tumultuose suggeris, et eas quasi garrula mihi narras? Narraverunt mihi injusti delectationes. Inde est et ista concupiscentia. Narrat mihi delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Conde
Abbreviated transcription (Latin):
non ego oꝑor illud: sed id quod habitat ime¬
peccatum. Inueniog̾ legem michi uolentifac̾e
bonum. Bonam inuenio legem: bonum ẽlex.
bonum aliquid ẽ lex. Unde probo quia imple-¬
re uolo: Intienio gͦ legem michi uolenti facere
adracet. Et hoc michi. Non enun caro nommea.
aut de alia substantia caro: aut dealio pͥncipio
caro. aue anima ex deo: ꝙ caro de gente tene¬
brarum. Abste. Langor repugnat sanitati:
Semiuiuus iacebat in ura: curaturadhuc.
sanentur õnes langores eius. Noti quod uols
ago: sed quod odi illud facio. Si autẽ qo noi.
ego illud facio: inuenio gͦ legem uolentimn
facere bonum: qm̃ michi malum adracet

Expanded text:
go operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus jacet in via , curatur adhuc, sanantur omnes languores ejus . Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo ego, illud facio; invenio ergo legem volenti mihi facere bonum, quoniam mihi malum adjacet
Abbreviated transcription (Latin):
iuisticie. Itaq inquit lex quidẽ scã & man¬
datum sc̃m̃ & iustum & bonũ. Quod ergo
bonũ ẽ. michi factum ẽ mors: absit. Non
enĩ lex mors: sed peccatũ mors. Quid ergo:
Ex occasione mandati. Sed peccatũ ut ap¬
pareat peccatũ. l. atebat enĩ quãdo mor¬
tuum dicebatur: ꝑ bonũ michi oꝑatumẽ
mortem. ut addita p̾uaricatioẽ fiat supra
modum peccator. Aut peccatũ ꝑ mãddatũ:
quia p̃uaricatio peccato nõ adderetur: si
legem. ut inueniret se homo: Quãdo emĩ
ds̃ non ꝓhibebat a malo: Ictebat si hom
fugerit se: sequitur se. Ee quid ei prda
de se inuento scientia: quam sauciat i
hodie recitata ẽ: ille qui muenit sec
sum uenũdatus sub peccato. Quod em
ror: ignoro. Non enĩ quod uolo hocari
quod odi illud facio. Queritur gͥ hoci
magna diligentia qͥss intelligatur ute
ipse apłs qui loquebatur. analium iliqĩ
in se tranffigurauit: quem tangertñ
Sicut dixit quodam loco. hec autinati

Expanded text:
taque, inquit, lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Non enim lex mors, sed peccatum mors. Quid ergo ex occasione mandati? Sed peccatum ut appareat peccatum - latebat enim quando mortuum dicebatur: per bonum mihi operatum est mortem; ut, addita praevaricatione, fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum; quia praevaricatio peccato non adderetur, si Legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo: ue enim fugerit se, sequitur se. Et quid ei prodest de se invento scientia, quam sauciat cohodie recitata est, ille qui invenit se. sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor ignoro: non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Quaeritur hoc loco magna diligentia quis intelligatur, utrum ipse Apostolus qui loquebatur; an alium aliquem in se transfiguravit, quem tangeret in se, sicut dixit quodam loco: Haec autem om
Abbreviated transcription (Latin):
mortis non illa dr̃. que data ẽ in monte sina.
Lex peccati ⁊ mortis illa dr̃. de qua gemẽs
ait. udeo aliam legem in membris meisre¬
pugnantem legi mentis mee: sed illa lex
ipsa ẽ de qua dictumẽ. Itaq lex quidem s̃¬

Expanded text:
mortis non illa lex dicitur quae data est in monte Sina. Lex peccati et mortis illa dicitur de qua gemens ait, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. Sed illa lex, ipsa est quae dicta est, Itaque lex quidem s
Abbreviated transcription (Latin):
atuonem nondũ habebat: Non faciam
testem nõ quero: suspiscantẽ non audio:
le deteipso: ubinemo dubitat qi dece ip
gioqueris. Nam ubi doxisti. non qd̃ uolo
go seci quod odi illud facio: extant qui
cũt. quod alium inte nescioquem trans¬
iguraueris. laborãtem. deficientẽ uictum.
aptutum. Tu michi dic dete. ubinemod
dubitat. quia loqueris de te. Fr̃s aitapłs.¬

Expanded text:
tionem nondum habebat? Non facio itestem non quaero; suspicantem non audio, Apostole, de te ipso, ubi nemo dubitat quia de te ipso loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te. Fratres
Abbreviated transcription (Latin):
sermoni affiustis audistiᷤ.
Iuam lectionem sequit᷑:
quȩ hodie recitata ẽ. ad¬
huc ille uersatur diffi¬
cilis &e ꝑiculosus locus:
quem uob in adiutorio dnĩ nrĩ. quantũ me
religioso apd̾ eium aduiuatis est affectu. ꝓ
uiribus quas uibere dignatur. exponere
& enoclare suscepimus. Patientiam michi
p̃beat saritas urã: ut si babeo ꝓpt̃ obscurita¬
tem rerum difficilem disputationem:
habeam saltem facilem uocem. Si enĩ sit¬
utrumq difficile: muitum iaboratur.
hecutinam nõ sine causa laboretur. Ut
aut̃ ꝑrosit labor nr̃: sit patiens audituᷤᷤ
ur̃. Qura legem nõ culpat apłs: hest̾̃na
die audientibꝰ quãtũ existimo satiffecimꝰ.
Ibi quippe ait. Quid ergo dicimus: Lex
peccatum ẽ : absit. Sed peccatum nõ cog¬
noui: nisi ꝑ legem. Nam cõcupiscentiam

Expanded text:
stis, audistis: illam lectio sequitur quae hodie recitata est. Adhuc versatur ille difficilis et periculosus locus, quem vobis in adjutorio Domini nostri, quantum me religioso apud eum adjuvatis affectu, pro viribus quas dare dignatur, exponere et enodare suscepimus. Patientiam mihi praebeat Charitas vestra, ut si habeo propter obscuritatem rerum difficilem disputationem, saltem habeam facilem vocem. Si enim utrumque sit difficile, multum laboratur: et utinam non sine causa laboretur. Ut autem prosit labor noster, sit patiens auditus vester. Quia Legem non culpat Apostolus, hesterno die audientibus, quantum existimo, satisfecimus. Ibi quippe ait: Quid ergo dicemus? Lex peccatum est. Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Nam concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ scm̃. ⁊ iustum ⁊ bonum. Silex sc̃ai. et
mandatũ scm̃. iustũ et bonũ. scđ̾miusticiam que
ẽ. ex lege scã conu̾sari sine querela quomorlo nõ¬
potest non eẽ bonum: Quomodo potest non eẽ
scm: an forte scm̃ ẽ: Audiamus ipsum i
& int̾ dampna sua computat. quod iniusticia que
ẽ ĩ lege fuerit sine quȩrela. Uerumtam̃ inquit et

Expanded text:
Si lex sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; secundum justitiam quae est ex lege sancta, conversari sine querela, quomodo potest non esse bonum? quomodo potest non esse sanctum? An forte sanctum est? Audiamus ipsum Apet inter damna sua computat, quod in justitia, quae est in lege, fuerit sine querela. Verumtamen, inquit, et
Abbreviated transcription (Latin):
secrauit nob̃ dnicũ diem: qui uocatur dnĩcus. Ipse
uidetur ꝓprie ad dnm̃ ꝑtinere: quia eo dic dñs resite¬
xit. Red̾itaẽ. petra: cucũcidantur qui uolũt aues
nos enĩ sumus circũcisio. Traditus ẽ. eñ ꝓpter peto
nr̃a: et resurrexit ꝓpter uistificationẽ nrãm. Iuttͥe¬
ciotua. cireuicisio cuanõ ẽ ate. gr̃ã salui faciesiy id¬

Expanded text:
nsecravit nobis Dominicum diem. Qui vocatur dominicus ipse videtur proprie ad Dominum pertinere: quia eo die Dominus resurrexit. Reddita est petra, circumcidantur qui volunt dicere, Nos enim sumus circumcisio. Traditus est enim propter peccata nostra, et resurrexi propter justificationem nostram . Justificatio tua, circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: s ipsaẽ. iusticiaeius: nontua. Namqua¬
duu habes tuam: potestimerepenam. nõ amrt
l suiuitatem: ⁊ t̾ramtã nõ habebit nisi sfilitatem.
cno iusticum concupiuit aplł delectatus ẽ. memor
si di & delectatusẽ. Concupiuit anima ei: ⁊estuaũ¬

Expanded text:
Dominus: sed ipsa est justitia ejus, non tua. Nam quaDominus: sed ipsa est justitia ejus, non tua. Nam quamdiu habes tuam, potes timere poenam, non amare det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam concupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, et delectatus est : concupivit
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam quȩ ex lege ẽ nomosine querela stei
surat᷑. nõ adulterat. nõ dicit falsum cotre¬
um. non facit homicidiũ: non conciperin
more penȩ. Quanquam qui coͥmore peueuoncon¬
cupiscit: puto quia concupiscit. Terrore nigen¬
ti armorum atq teloꝵ & circundautis fustm
multitudinis. uł obuiam euntis: ecambonto¬
catur a preda:⁊ tam̃ leouenit: leo redit. sitlm
non rapuit: nõ maliciam posuit. Sitilises d¬
huc iusticia ẽ: qua iusticia tibi consulisntenq̃itis
Quid magnum ẽ. penamtim̃e: Quiscatrontiua
Quis latro. quis sceleratꝰ. quisne farus: Si ix
int̃ ẽ. int̾ cimorẽ cuũ ec timorẽ latronis: quod lato
timet leges hominũ. uidõ facit lat̾cinum. qua
sperat se fallere leges hominũ. tuaũ ei leges ciotꝰ
cius pęnam tunes. quem fallere non potes. Ne
si fallere posses. quid nõ fecisses: Ergo et aoncu¬
piscentiam tuam malam nõ amordollit: sed
timor p̃mit: ad ouile uenit lupꝰ: latͣtu canun

Expanded text:
ustitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscitmore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum
Abbreviated transcription (Latin):
ne comes tardior deseratur. Ut xp̃minquit lucͥ¬
faciam: & mueniar millo non habensmeam uis¬
titiam quȩ ex lege ẽ. Simeam dixerat quare addidit
ex lege: Si enim eł lege ẽ. quomodo cita ẽ: Num¬
quid cucibumposinsti legem: Ds legem dedit.
ac̃ legem imposuit. as̃ celegisuȩ obtempare
pcepit. Lex si nõ te doceret quem ad modũ mi:
deb̾es. quom̃ posses hab̾ciusticiam fire queres a
scđ̃m legem: Si scd̾i legem habes quom̃ qea
non habens meam usticiam quȩ ex legeẽ se sẽi
pot̃o. ⁊euelet melius qui uospossidet. dont et
intellectũ & effectum. donaliit enim eftdiun
sidonauit affectum. hoc ẽ. enĩ quodudo de
quȩ fuerunt umbrȩ futurorũ. lege dĩ ꝓpostca
quisquis cumuerit. ⁊ sius uirib eamimplen
se posse putau̾it. ꝙ fecerit quod iubec lex uon

Expanded text:
or deseratur. Ut Christum, inquit, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dquae fuerunt umbrae futurorum: lege Dei proposita quisquis timuerit, et suis viribus eam implere se posse putaverit, et fece
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. u̾sabaris sine querela: et hoc indetrimentis
tuis. in dap̃nis. in sterquoribꝰ computas ut xp̃m
cro te expone hoc. Paululũ dõpotuis dicamus
difficile intelligere hoc. cũ constet legem scãm
c̃ẽ: ⁊ mandatum sc̃m: uustũ et bonum. constet¬
q omĩno int̾ fideles citholicu̾s. ita ut nemo dis¬
sentiat nisi qui nõ uult ẽẽ. catholicus. hanc le¬
quȩ in lege ẽ. sine quęrela: int̾ dampna et de¬
trim̃ta et stercora cõputasset. Sequamur ergo
et accedamꝰ aliquantum. ne forte in ipsis uerbis
apłi eluscescat nob̃ aliquid uude isti remoueat̃
⁊ soluatur obscuritas. Detrim̃ta inquit credidi
hȩcomĩa & stercoraista existimaui. ut. xp̃m
lucrifacerẽ. Intendite obsecto. Dampna detri¬
menta. stercora. ista oxistimam in quibꝰ ȩciam

Expanded text:
, quae in lege est, versabaris sine querela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum cro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, difficile intelligere hoc: cum constet legem sanctam esse, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; constetque omnino inter fideles catholicos; ita ut nemo dissentiat, nisi qui non vult esse catholicus, hanc lequae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifaciam. Intendite, obsecro. Damna, detrimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
non scdm scientiam. Quid ẽ. hoc non scd̾m scienti¬
am: Ignorantes enim dĩ iusticiam. ⁊ suam uolen-¬
tes constituere: Vnde iste correctus inquit. Non
habens meam iusticiam. Illi suam uolunt consti¬
tuere: adhuc eos delectat instercore iacere. Ego nõ
te. Si tu te edificas: ruma medificas. Isi dominus
edificau̾it domum: inuanumlaboraũunt quiedi

Expanded text:
non secundum scientiam. Quid est hoc, non secundum scientinon secundum scientiam. Quid est hoc, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere. Unde iste correctus inquit, Non habens meam justitiam. Illi volunt suam constituere, adhuc eos delectat in stercore jacere. Ego non te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide: s. canquã exoꝑibꝰ quia ipsi quasi sua iusti¬
cu offenłunt inlapidem offensionis: sicut scriptũ
est. Ecce pono i syon lapidem offensionis. et pecͣm
scandili: et qui credidit meum non confundet᷑.
Qui enim credidie in eũ: nõ habebit suam iusticiã
quȩ ex lege ẽ. quamussit bonalex: s iplebit
ipsam legem non sua iustici.s dita ex dõ. Itacm̃
non confundec̃ haritas enĩ. legis plenicudo. Et
unde istałiaritas aissusa ẽ. incordib̾nrĩs: Nonuti¬
¶ illi inlapidem offensionis & petram seindali:
et ait de slis. Irs̃. bona uoluntas quidem cordis
apłs ꝓ non credentib ut̃ credant: ꝓ aduersi ⁊
ut conũtantur. U idetis quia nec ipsa conũsio: sine
dĩ adiutorio. Iep̃catio inquit ad dnt̃.pro illis in
salutem. Testimonium enimꝑibeo: quia aelum
dĩ habent. Sic habebat ec ipse: zelum dĩ habebat.
S quomodo ipse habebat. quom̃ habebit: S

Expanded text:
ex fide, sed tanquam ex operibus. Quia ipsi quasi sua justiex fide, sed tanquam ex operibus. Quia ipsi quasi sua justitia offenderunt in lapidem offensionis: sicut scriptum est, Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit in eum, non confundetur . Qui enim crediderit in eum, non habebit suam justitiam, quae ex lege est, quamvis sit bona lex; sed iipsam legem, non sua justitia, sed data a Deo; ita enim non confundetur. Charitas enim legis plenitudo est. Et unde ista charitas diffusa in cordibus nost ergo illi in lapidem offensionis, et petram scandali. Et ait de illis: Fratres, bona voluntas quidem cordis Ane Dei adjutorio. Deprecatio, inquit, ad Deum pro illis ad salutem. Testimonium enim perhibeo, quia zelum Dei habent. Sic habebat et ipse: zelum Dei habebat. Sed quomodo ipse habebat? Quomodo illi habebant: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
onem pat̾narum craditionũ. ꝑsequebat᷑ eccłiam¬
cum sibi uideretur excelsus: audiuit desuꝑ dñ nr̃ĩ
Durumẽ. tibi adu̾sus stimulum calces iict̾e. Pos¬
sem te dimitt̾e: tu enĩ uexareris pũctionibineis.
nõ egofrangeret᷑ calcibustius.S: non te dimito:
sciuiset misereor Quid me ꝑsequeris: Nonenm
tumcote ne it̾um crucifigas me: seduolo agnos¬
casme. ne occidas non me sedte. Orruit gͦ apło per¬
cusso & prostrato erecto et instructo. Factum enĩẽ.
m illo: ego percutiam et ego sanabo. Nonenĩ ate
sanabo et ꝑcutiam: s ꝑcutiam et sanabo. Peccu
tumte. dabotibime. Sic prostratꝰ orruit iusticiam
siuam: inquaerat certe sinc querela. laudabilis.
magnus. quasigloriosus apd̃ uideos. detrimenta
existimauit. dampna credidit. stcora deputauit.
ut iueniretur in illo non habens suam uisticiam
sionis. quid de illis dicit ip̃se apłs: Quia non inqͥt

Expanded text:
onem paternarum traditionum persequebatur Ecclesiamonem paternarum traditionum persequebatur Ecclesiamcum sibi videretur excelsus, audivit desuper vocem DoDurum est tibi adversus stimulum calces mittere . Possem te dimittere: tu enim vexareris punctionibus meis, non ego frangerer calcibus tuis: sed non te dimitto. Saevis, et misereor. Quid me persequeris? Non enim timeo te, ne iterum crucifigas me: sed volo agnoscas me, ne occidas non me, sed te. CAPUT VIII. cussus et prostratus, erectus et instructus. Factum enim est in illo: Ego percutiam, et ego sanabo . Non enim ait, Sanabo, et percutiam; sed, Percutiam, et sanabo. Percutiam te, et dabo tibi me. Sic prostratus horruit justitiam suam, in qua erat certe sine querela, laudabilis, magnus, quasi gloriosus apud Judaeos: detrimenta existimavit, damna credidit, stercora deputavit, ut inveniretur in illo non habens suam justitiam,sionis, quid de illis dicit ipse Apostolus? Quia non, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ei fliẽ. Isrł autem quid: ꝑsequens legem iustici¬
cat impium. Non fute similis publicino occło
initerramdeicienti pectus suum ꝑcutienti et dicẽ¬
batur eccłiam. Quando enim ꝑsequebatur ec¬
cłiam: in lapidem offensionis offendebat. x p̃c
humilis incerra iacebat. In cęlis quidaem et ipse
erat. leuata illo carne sua amortis resuscitata.
s nisi et interra iaceret. non ipse saulo damaret.
quidine ꝑsequeris: Eigo illeiacebat: quia hu¬
militatem p̃ferebat. Ille offendebat: quia non
uidebat. Et cotũ hoc nõ uide uñ erat: De cumore
supbiȩ. Quidẽ. de cumore suꝑbiȩ: Quasi de iusti¬
en sua ex lege quidãm sed sua. Quidẽ. ex lege:¬
lindẽ. Quii in mandatis iogis. Qud est na:
Tanquam de uiribꝰ fuis. Amor deerat: amor iusti¬
ciȩ. amorharitatis xp̃i. Et unde illi amor: Solus
possidebat cimor. s. Naritati uenture locum in cor¬
de scruabat. Cum seiuret et erectus. letabuudus.¬
glorians apd̃ ipsos iuideos. apd quos scdim emulati¬

Expanded text:
Israel autem, inquit, persequens legem justiticat impium : non fuit similis Publicano oculos in terram dejicienti, pectus suum percutienti, et dicenbatur Ecclesiam. Quando enim persequebatur Ecclesiam, in lapidem offensionis offendebat. Christus humilis in terra jacebat: in coelis quidem et ipse erat, levata illo carne sua a mortuis resuscitata; sed nisi et in terra Christus jaceret, non ipse Saulo clamaret, Quid me persequeris? Ergo ille jacebat, quia humilitatem praeferebat: ille offendebat, quia non videbat. Et totum hoc non videre, unde erat? De tumore superbiae. Quid est, De tumore superbiae? Quasi de justitia sua. Ex lege quidem, sed sua. Quid est, Ex lege? Quia in mandatis legis. Quid est, De sua? Tanquam de viribus suis. Amor deerat, amor justitiae, amor charitatis Christi. Et unde illi amor? Solus illum possidebat timor, sed charitati venturae locum in corde servabat. Cum saeviret erectus, os quod secundum aemulati
Abbreviated transcription (Latin):
a̾ perui: uta accepi. Nonte putes ꝓmerendo acce
S. Non gra ex merito: ẜ mitum ex gr̃a. Namsi
cin ex merito emisti: nõ gratis accepisti. Pro nichi
iquit siluuos facies eos. Quid ẽ. pro nichillo salu¬
ꝯsficies: Nichilin eisinuenis unde salues: et
eñ silius. Gratis das. gratis saluuas. Omĩa me-¬
nta pedis: ut dona tua cõsequantur m̾ita mea.
sporsus g̃tis das. gͣtis saluas: qui nichil inuenis uñ
slues. ⁊multum inuenis uñ dampnes. Nos ergo in

Expanded text:
 et ideo accepi. Non putes te promerendo acceptuum: non gratia ex merito, sed meritum ex gratia. Nam si gratia ex merito; emisti, non gratis accepisti. Pro nihilo, inquit, salvos facies eos . Quid est, Pro nihilo salvos facies eos? Nihil in eis invenis unde salves, et tamen salvas. Gratis das, gratis salvas. Omnia merita praecedis, ut dona tua consequantur merita mea. Prorsus gratis das, gratis salvas, qui nihil invenis unde salves, et multum inve
Abbreviated transcription (Latin):
a templo. hebreusex hebreis. sdm legem phariscuꝰ
scd̃memulationem ꝑsequenseccłiam. Int̾ mita sua
cõmemorat quod fuerit ꝑsequutor: scđm emula¬
tionem inquit. Quam emulationẽ: Non eram in¬
quit piger uideus. Quicquid erit quod legi meȩ
adu̾sarium uidetur: inpatient̃ ferebam. acrit̃
insequebar. hȩc apud iudcos nobilitas: s apud
xp̃m queritur humilitas. Idõ ibi iste saulus: hic
paulus. Saulus a saule nom̃ diriuat᷑. Qui fuerit
sau nostis. Ipsius electa ẽ. statura ꝑcera. Sic eum
describit scriptura quod suꝑeminens eẽt. de om̃ibꝰ.¬
elec quando electusẽ. ut ungeretur in regem. Non
sic fuit paulus: s factus paulus. Paulus emen
paruulus: idõpaulus modicus. Ergo scdđm emu¬
lationem inquit ꝑsequens eccłam hinc intelligãt
homines. apud udeos fuerim: qͥxpi eccłiam ꝑseque¬

Expanded text:
plo. Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam. Inter merita sua commemorat quod fuerit persecutor: secundum aemulationem, inquit. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar. Haec apud Judaeos nobilitas: sed apud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius electa est statura proceris. Sic eum describit Scriptura, quod supereminens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemulationem, inquit, persequens Ecclesiam. Hinc intelligant homines, qualis apud Judaeos fuerim
Abbreviated transcription (Latin):
scdm iusticiam quȩ inlege ẽ: quia fuerim sineq̃rela
Nouit naritas urã dictos eẽ. sine querela ambulasse.
momib iustificatiombꝰ dni zacariam et elisabet.
In om̃ibinqͥt scriptura ustificationibꝰ dni ambu¬
lasse sine querela Ecce hoc erat et paulus noster.
Quando sauluserat: in lege sine querela ambu¬
labat. Et quod meo fuit sine querela: hoc de illo

Expanded text:
m justitiam quae est in lege, qua fuerim sine querela. Novit Charitas vestra, dictos esse sine querela ambulasse in omnibus justificationibus Domini Zachariam et Elizabeth. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo
Abbreviated transcription (Latin):
stłilitȩ. idẽ. ex genere isrł: etiam illi qui separati
suerunt a cemplo. Remansit aũ ad templũ tribꝰ
uida. ⁊tribus beniamin. Tribꝰ leui in sacerdotibus:
cribuida regia. ⁊cribꝰ beniamin. hoc solum remasit

Expanded text:
Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo. Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia, et
Abbreviated transcription (Latin):
n tp̃ihu. Qugłatur in dño głetur: et non in
carie fdantes. Et quid ẽ. in carne fid̾e : Audite
inqͥ lnuinquã ego inquit habeham fiduciam
ancine.Siquis altus in carne putat se hab̾e
fiditam: magis ego. Ne arbitremini inquit hoc
contempn̾e. qd̾ nõ habeo. Quid magnũ ẽ. si homo
wat ꝑlebeius. ignobilis. concẽpnat nobilitatem.
ti titeueram exhibeat huimlitatẽ: Quanquam
goniut hibeam fiduciam et in carne. Idõ uos inqͥt
arouos contempne: qm̃ uidetis me hab̾e qd̃ contẽp¬
atuudici idẽ. nõ proselitus. nõ aduena ad ppłm dĩ. nõ
maior ctucisus. s a parentibꝰnatus udeus. Habeo
crcuincisionem occaui diei ex genere isrł: de tribu
lemamin: hebreus exhebreis scd̾m legem phariseu.
rmnarii quidam erant. ⁊ quasi ad nobilitatẽ iudai¬
un sagiegati: nõ contẽpcibili plebi cõmixti. qui
dialintur pharisei. N amdicitur hocũbum qͥsi
sgregitionem int̾pretari. quomͦ in latina lingua
dr̃ gntgsus: qsi agrege seꝑatus. fuerunt autem

Expanded text:
 Qui gloriatur, in Domino glorietur . Et non in carne fidentes. Et quid est, fidere in carne? Audite, inquit. Quanquam ego, inquit, habeam fiduciam, et in carne. Si quis alius in carne putat se habere fiduciam, magis ego. Ne arbitremini, inquit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemnat nobilitatem, et tunc exhibeat veram humilitatem? Quanquam ego, inquit, habeam fiduciam et in carne. Ideo vos, inquit, doceo contemnere, quoniam videtis me habere quod contems, non advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. Primarii quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemptibili plebi commixti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege separatus. Fuerunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Magis emim cõmendat quod dicit dicendo nos ẽẽ.
intelligamus. Nonemm illa incõmutabiuis u¬
cui: cuiuis particeps facti sumus sed. queias¬
modum dr᷑ magna ibiniuentus ẽ ꝓmulis iar

Expanded text:
est. Magis enim commendat quod dicit, dicendo nos esse est. Magis enim commendat quod dicit, dicendo nos esse intelligamus. Non enim sumus illa incommutabilis justitia, cujus participes facti sumus: sed quemadmodum dicitur, Magna ibi juventus est, pr
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ nrm ut ea quȩ illic nob reue¬
lare dignatur: ad uosapte atq
salubriter ꝑferre possimus.
Etgo cum legeretur. audistis dicentem apłmpau¬
lum. Nosenim sumus circuicisio: qui spiũ dei ser¬
uimus. Scio plerosq codices hab̾e: qui spũ dõ ser¬
uimus. Quantum autem inspicere potiumus:
plures greci hoc habent. qui spiũ dĩ seruimus. S
non ibi questioẽ. Manifestum ẽ. enim utrumq
⁊ congruum regulȩ ueritatis. quia ee spiũ dei
seruimus et nõcarne. sed spũ deo seruimus.
Carneem̃ seruit dõ: qui de rebus canalib sꝑat
se placere dõ. C um uero et ipsacaro adbona opera
spiũ subditur. spũ. serumus dõ. quia carnẽ
domamꝰ ut spũs obtemꝑet dõ. Sp̃c enim regit:
cato regitur. Nec sp̃s bene regit : sinon regatur.
ertt intelligi m illa circũcisione quȩ ulumbra
dataẽ. significante. quȩ remota ẽ. luce ueniente.
Curautem non dixit nos habemus circumcisionem
s nos sumus circũcisio: sic accipite hoc uolusse dic̃e¬

Expanded text:
nostrum, ut ea quae ille nobis revelare dignatur, ad vos apte atque salubriter proferre possimus. Ergo cum legeretur, audistis dicentem apostolum Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum regulae veritatis, quia et spiritui Dei servimus, et non carne, sed spiritu Deo servimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur. erit intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; sed, Nos sumus circu
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ in carne fidentes. Resperit quosdam marne
edentes: ipsi erant qui de carnis circũcisiore gu̾iam¬
tur. de quibꝰ alio locodicit. Quoꝵ ds uertẽ agu¬
inpudendis eoꝵ. Intellige tu circũcisionẽ et esto
aircumcisio. Incellige. et esto. Incellectuscũbonus.
s: omĩb qui faciunt eũ. Nlon utiq frustra octauode
uissus ẽ. infans circumcidi: nisi quia petra quacie¬
cũcidimur xp̃s erat. Cultellis enĩ petrimscrcũcisis

Expanded text:
et non in carne fidentes. Respexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantur. De quibus alio loco dicit, Quorum Deus venter in pudendis eorum . Intellige tu circumcisionem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut intrarent. sicut illi optimo seruo
ntra ingaudium tui dominitur. Qiuid
estgͣ dormitauerunt om̃s: Est alius sõn̾
Putas quia prudens est. idõ nõ habet mo¬
ri Fatua sit uirgo. prudenssit uirgo.
sominum mortis om̃s patiuntur.A uqͣ¬
do autẽ dicunt sib homines: ecceum
dies udicii uenit. tantamaia suint. tan¬
de tribulitiones crebrescunt. Ecce omĩa q̃
ꝓpħȩ dixerunt. pene ocompleta sunt. ⁊ã
diesiudicii instit. Qui hoc dicunt᷑ fideli¬
ter et dicunt tamquam obiuameunt
sponso cogitationib taubus. Sed ecce bel¬
lum suꝑ bellum: cribiuuatio suꝑ tribulati¬
ionem. terre inotus suꝑ t̃remotum. fames
suꝑ fimemi gens suꝑ gentẽ: et nõdum
uenit sponsus. Cumg̃ expectatut ut ue¬
mat: dorimunt om̃s iali qui dicunt. ec

Expanded text:
est ut intrarent, sicut illi optimo servo, est ut intrarent, sicut illi optimo servo, Intra in gaudium Domini tui . Quid est ergo, Dormitaverunt omnes? Est alius somnusPutas, quia prudens est, ideo non habet mori? Fatua sit virgo, prudens sit virgo, somnum mortis omnes patiuntur. do autem dicunt sibi homines: Ecce jam dies judicii venit, tanta mala fiunt, tantae tribulationes crebrescunt; ecce omnia quae Prophetae dixerunt, pene completa sunt; jam dies judicii instat. Qui hoc dicunt, et fideliter dicunt, tanquam obviam eunt sponso cogitationibus talibus. Sed ecce bellum super bellum, tribulatio super tribulationem, terrae motus super terrae motum, fames super famem, gens super gentem, et nondum venit sponsus. Cum ergo exspectatur ut veniat, dormiunt omnes illi
Abbreviated transcription (Latin):
bus. et quinq fatius. S̾ oluerunt ite :¬
obuiam sponso. Quid ẽ obuiam ĩre spon¬
so: sorde ire: expectare eius aduentum:
sed ille tardauit. Dum tardat ille: dormi
Putamus bonus ẽ somnus iste: Quid est.
somnus iste: Ne forte tardante sponeso.
quoniam habundat iniquitas. tefrigesc&
hatitas multorum. Siccine intellectuti
sumus istum somnum: Non michi plac&e
dico quate: quia sunt ibi prudentes. Et
utiq quando dixit dominus quoniam
habundabit iniquitas refrigescet catitas
multoꝵ: subiecit et ait. Qui aũ ꝑseuera¬
ueritusq in finem: hic saluuserit. S̾ bi
uultis ẽẽ. istas prudendes: Nonnie in his
qui ꝑseuerauerunt usq in finem: Nõ
obaliuid fr̃i. non ob aliud ꝓrosus admit᷑¬
terentur. intro: nisi quia ꝑseuetuit ũq
in finem. Nong̾ obrepsit eis frigus cati¬
tatis. nõ in eis restiguit haritis. ẜ feru&
usq insinem. Quia feruet usq insinem
id̃o sponsi ianuȩ patuer̃. Idõ eisdictum

Expanded text:
bus et quinque fatuis. Voluerunt ire bus et quinque fatuis. Voluerunt ire obviam sponso. Quid est, ire obviam sponso? Corde ire, exspectare ejus adventum. Sed ille tardabat. Dum tardat ille, dormiePutamus, bonus est somnus iste? Quid est somnus iste? Ne forte tardante sponso, quoniam abundat iniquitas, refrigescit charitas multorum. Siccine intellecturi sumus istum somnum? Non mihi placet: dico quare. Quia sunt ibi prudentes: et utique quando dixit Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum; subjecit et ait, Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ubi vultis esse istas prudentes? Nonne in his qui perseveraverunt usque in finem? Non ob aliud, fratres, non ob aliud prorsus admittin finem. Non ergo eis obrepsit frigus charitatis, non in eis refriguit charitas; sed fervet usque in finem. Quia fervet usque in finem, ideo sponsi januae patuerunt: ideo eis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
quero.. Quid adhuc queris inquic
A huc quero. intentum mefacit euan¬
głium sc̃m. Etiam ipsas uitgines et ferẽ¬
tes lampades: alias dixit ptudentes. alias
stultas. Unde intuemur. unde discerni¬
mus: de oleo. Aliquid magnum signifi¬
cat oleum. ualde magnum. Putasne kati¬
tasest: Querendo dicimus. nõsententiam
precipitamus. Unde michi uideatut
oleum catitas significati: dicam uobiss.
a płs dicit: ad huc suꝑeminentiorẽ uobis
uob̾uiam demonstro. Suꝑ emmentiorem
uiam quam demonstrat. si lingis homi¬
num loquat et angłoꝵ. caritatem autem
non habeam: factus sum ut aeramentum
sonans. aut cunlulum dimuens. Ipsa est.
suꝑeminens uia: idẽ. caritas. quȩ merito
oleo significat᷑. Omĩb enim humorib:
oleum suꝑeminet. Mitte aquam et suꝑ¬
infunde: oleum suꝑeminet. Mitte oleũ¬
eminet. Si ordinem seruiueris: uincit:
Siordinem mutaueris: iuncit Naritas
ptemus de quinqͦue uirginib prudenti¬

Expanded text:
aero. Quid adhuc quaeris, inquit? aero. Quid adhuc quaeris, inquit? Adhuc quaero: intentum me fecit Evangelium sanctum. Etiam ipsas virgines et ferentes lampades, alias dixit prudentes, alias stultas. Unde intuemur? unde discernimus? De oleo. Aliquid magnum significat oleum, valde magnum. Putas, non charitas est? Quaerendo dicimus, non sententiam praecipitamus. Undeoleo charitas significari, dicam vobis. Apostolus dicit, Adhuc supereminentiorem vobis viam demonstro. Supereminentiorem viam quam demonstrat? Si linquis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Ipsa est supereminens via, id est, charitas, quae merito oleo significatur. Omnibus enim humoribus oleum supereminet. Mitte aquam, et superinfunde oleum, oleum supereminet. Mitte oleueminet. Si ordinem servaveris, vincit: si ordinem mutaveris, vincit. Charitas ptemus de quinque virginibus prudenti