comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ini quo. equũ ne sit ulcisci iniurias etrã ꝓpinquoꝵ. de hone¬
sto aut turpi: ut hoc sit ne honestũ glorie causa mortẽ obire. Cõ¬
ꝑatioĩs aũt duo sunt modi unus cũ idem ne sit an aliꝗd intersit
pientis anepulari laude lucant᷑. Atq heȩ quiclẽ clisceptioẽs q̃ ad co¬
gnitionẽ referunt᷑ sic fere a doctissimis hoĩb describũt. quȩ uo referũ¬
tur acl agendũ aut in officis disceptatioẽ uersãt᷑. quo in gn̾e ꝗd rectum
faciendumq sit querit᷑ quo in loco uirtutũ & uitioꝵ ẽ illa subiecta aut
in aĩoꝵ aliqua ꝑmotioẽ aut gignẽda aut seclancla tollenda ue trac¬
tant᷑. Nuic gñi subiecte sut cohortatioẽs obiurgatioẽs consulationes
miẜatioẽs omĩsq acl omẽm aĩ motũ & impulsio & suta res fer& miti¬
gatio. Explicatis igͥ his gnĩb ac motlis lisceptationũ oĩum nihil sane

Expanded text:
aut iniquo, ut aequumne sit ulcisci iniurias etiam propinquorum; de honeaut iniquo, ut aequumne sit ulcisci iniurias etiam propinquorum; de honesto aut turpi, ut hoc, sitne honestum gloriae causa mortem obire. Comparationis autem duo sunt modi: unus, cum idemne sit an aliquid intersit pientes an populari laude ducantur. Atque eae quidem disceptationes, quae ad cognitionem referuntur, sic fere a doctissimis hominibus describuntur. Quae vero referuntur ad agendum, aut in offici disceptatione versantur, quo in genere quid rectum faciendumque sit quaeritur, cui loco omnis virtutum et vitiorum est silva subiecta, aut in animorum aliqua permotione aut gignenda aut sedanda tollendave tractantur. Huic generi subiectae sunt comiserationes omnisque ad omnem animi motum et impulsio et, si ita res feret, mitigatio. Explicatis igitur his generibus ac modis disceptationum omnium nihil sane
Abbreviated transcription (Latin):
uertere. definitioĩs aũt sũt clisceptatioẽs ut cũ querit᷑ ꝗd ĩ comuni
mente qiͣ imp̃ssum sit ut si disserat᷑ unde sit ius qđ maxĩe parti
sit utile aut cũ quid cuiusq sit ꝓpriũ exꝗrit᷑ ut ornate dicere ꝓ¬
priũ ne sit oratoris an id etiã aliquis p̃ter eũ facere possit aut cũ
res distribuit᷑ inꝑtes ut si q̃ratur quot sint gnͣa reꝵ expetenclaꝵ
qiͣ naturalis nota cuiꝰq sit describitur ut si q̃rat᷑ auari species sedi¬
tiosi gloriosi. Cõsecutioẽs aũt duo crimina q̃stionũ gña ponunt᷑.
nã aut simplex ẽ descriptio ut si clisserat᷑ expetẽdane sit gloria:
aut ex cõꝑatioẽ laudes an diuitie magis expetendȩ sint. Sim pli¬
ciũ aũt sunt tres modi de expetendis fugiendis ue rebꝰ uerberi¬
bus ut expetẽli ne hoĩes sint: nũ fugiencla pauꝑtas : de xquo

Expanded text:
vertere. Definitionis autem sunt disceptationes aut, cum quaeritur, quid in communi vertere. Definitionis autem sunt disceptationes aut, cum quaeritur, quid in communi mente quasi impressum sit, ut si disseratur, idne sit ius, quod maximae parti sit utile; aut, cum quid cuiusque sit proprium exquiritur, ut ornate dicere propriumne sit oratoris an id etiam aliquis praeterea facere possit, aut, cum res distribuitur in partis, ut si quaeratur, quot sint genera rerum expetendarum, uae forma et quasi naturalis nota cuiusque sit, describitur, ut si quaeratur avari species, seditiosi, gloriosi. Consecutionis autem duo prima quaestionum genera ponuntur; nam aut simplex est disceptatio, ut si disseratur, expetendane sit gloria, aut ex comparatione, laus an divitiae magis expetendae sint; simplicium autem sunt tres modi: de expetendis fugiendisve rebus, ut expetendine honores sint, num fugienda paupertas; de aequo
Abbreviated transcription (Latin):
ti capescenda res.p. Cognitionẽ aut tres modi cõplec̾tũt᷑ definitio
& ut ita clicã cõsecutio. nã ꝗd in re sit cõiectura querit᷑: ut illud sit¬
ne ĩ humano gnͣe sapiẽtia. quã autẽ uim queq res habeat definitio
explicat ut si querat᷑ q̃ sit sapiẽtia. Consetutio aũt tractat᷑. cũ quid
quamq rẽ sequat᷑ inquiritur ut illud mẽtiri sit ne aliquando men-¬
tẽ boni uiri
redeunt ruͣsus ad cõiecturã eãq in quat¬
tuor gnͣa cdisꝑtiũt. Nam aut ꝗd sit querit᷑ hoc modo: natura ne sit
ius inter hoĩes. an in opinionib: aut q̃ sit origo cu̾iusq rei: aut qd
sit initiũ legum aut reꝵ publicaꝵ aut causa & ratio: ut si q̃rat᷑
cur doctissimi hoĩes cle maxĩs rebꝰ dissentiant: aut de imitatioẽ ut
si disputet᷑ nũ interire uirtus in hoĩe aut nũ inuitiũ possit se con¬

Expanded text:
ti capessenda res publica. Cognitionis autem tres modi, coniectura, definitio ti capessenda res publica. Cognitionis autem tres modi, coniectura, definitio et, ut ita dicam, consecutio: nam quid in re sit, coniectura quaeritur, ut illud, sitne in humano genere sapientia, quam autem vim quaeque res habeat, definitio explicat, ut si quaeratur, quid sit sapientia; consecutio autem tractatur, cum quid quamque rem sequatur, anquiritur, ut illud, sitne aliquando mentiri boni viri. Redeunt rursus ad coniecturam eamque in quattuor genera dispertiunt; nam aut quid sit quaeritur, hoc modo: naturane sit ius inter homines an in opinionibus; aut, quae sit origo cuiusque rei, ut quod sit initium legum aut rerum publicarum; aut causa et ratio, ut si quaeratur, cur doctissimi homines de maximis rebus dissentiant; aut de immutatione, ut, si disputetur, num interire virtus in homine aut num in vitium possit con
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ut iure aut iudicio ut deniq re¬
tuꝑare aissam possessionẽ sed ut uire ciuili surculo defringẽdo usur¬
obtinẽt. atq ad ip̃m lacinia nunc enĩ apud philonẽ quẽ in achademia
uigere audio etiã haꝵiã causaꝵ cognitio exercitatioq celebrat᷑. Alte¬
rum uoͣ tm̃mꝰ in pͥma arte tracdenda noĩant: & oratoris ẽẽ clicũt. secd
neq uim neq naturã eiꝰ nec partis nec gn̾a ꝓponũt ut p̃teriri oĩo fu¬
erit saucius ꝙͣ attractũ deseri. nũc enĩ in opia reticere intelliguntur
cũ iudicio uiderent᷑. Oĩs igͥ res eandẽ ht naturã ambigendi de qua
queri & cliscep̾tari põt siue infinitis cõsultatioĩb disceptat᷑ siue in
nõ ad cognoscendi aut ad agendi uim rationẽq referat᷑. Nam aut
ip̃a cognitio rei scĩaq ꝑquirit᷑ ut uitus suã ne ꝑꝑ clignitatẽ an pp
fructum aliqł expetat᷑ aut agendi cõsiliũ exꝗret᷑: ut sit ne sapien¬

Expanded text:
non ut iure aut iudicio, vi denique renon ut iure aut iudicio, vi denique recuperare amissam possessionem, sed ut iure civili surculo defringendo usurobtinent, atque id ipsum lacinia—nunc enim apud Philonem, quem in Academia maxime vigere audio, etiam harum iam causarum cognitio exercitatioque celebratur—alterum vero tantum modo in prima arte tradenda nominant et oratoris esse dicunt; sed neque vim neque naturam eius nec partis nec genera proponunt, ut praeteriri omnino fuerit satius quam attactum deseri; nunc enim inopia reticere intelleguntur, tum iudicio viderentur. Omnis igitur res eandem habet naturam ambigendi, de qua quaeri et disceptanon aut ad cognoscendi aut ad agendi vim rationemque referatur; nam aut ipsa cognitio rei scientiaque perquiritur, ut virtus suamne propter dignitatem an propter fructum aliquem expetatur; aut agendi consilium exquiritur, ut sitne sapien
Abbreviated transcription (Latin):
gi aut antoniũ ieuiniorẽ aut crassũ pleniorẽ fuisse putãt. q quomͦ¬
uterq inductus ẽẽt us erit ex his qui illos aut nõ auclierit aut iudi¬
care nõ possit. Nam fuit uterq ut ex posui antea: tũ studio & inge¬
Inprimis hoc a se Cocta animaduersũ ẽẽ clicebat omẽ illud tempus
meridianũ crassũ in acerrima atq actentissima cogitatiõe posuisse.
sese ꝗ uultũ eius cũ ei licendũ eẽt obtuitũq oculoꝵ in cogitando ꝓ¬
be noss& atq ĩ maxĩs causis sepe uidiss& tum dedita oꝑa ꝗescentibꝰ
aliis in eam exhedram uenisse ĩ qua crassus posito lectulo retubuissa
Cũq eũ defix̾ũ cogitatioẽ sensiso statim recessisse atq ⁊̃ eo silentio¬
duas horas fere ẽẽ cõsũptas. de iude cũ omẽs inclinato iam ꝑ meridia-¬
nũ tp̃s deuenissent ad crassũ. Quid ẽ enĩ crasse inꝗd lulius imꝰ¬

Expanded text:
gi aut Antonium ieiuniorem aut Crassum pleniorem fuisse putet, quamgi aut Antonium ieiuniorem aut Crassum pleniorem fuisse putet, quamuterque inductus est, is erit ex eis, qui aut illos non audierit aut iudicare non possit; nam fuit uterque, ut exposui antea, cum studio atque inge paulumque requierunt, in primis hoc a se Cotta animadversum esse dicebat, omne illud tempus meridianum Crassum in acerrima atque attentissima cogitatione posuisse seseque, qui vultum eius, cum ei dicendum esset, obtutumque oculorum in cogitando probe nosset atque in maximis causis saepe vidisset, tum dedita opera quiescentibus aliis in eam exedram venisse, in qua Crassus posito lectulo recubuisset, cumque eum defixum in cogitatione esse sensisset, statim recessisse atque in eo silentioduas horas fere esse consumptas. Deinde cum omnes inclinato iam in posmeridianum tempus die venissent ad Crassum, 'quid est, Crasse,' inquit Iulius 'imu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hec iam neq in integro nob̾ ẽẽ possunt & sũmi labores nr̃i magna
cõpensati gloria mitigant᷑ ꝑgamus ad ea sollacia quȩ nõ mocdo sedatis
molestiis iocũda s etiã herentibꝰ salutaria nob̾ e̾e̾ possunt. Sermonẽq
T. crassi reliquũ ac pene postremũ memorię ꝓdamus. Atq hi si ne¬
qͣ q parẽ illius engeĩo ac ꝓ nr̃o tam̃ studio meritã gratiã debitãq re¬
feramiis: neq enĩ ꝗq nostrũ cũ libros platoĩs mirabiłr scͥptos legit
ꝗ nob̾ oĩa sũma tribuis seel a ceteris ꝗ hec in manus sumẽt maius ut ꝙ¬
interfuissemꝰ ex ꝗbꝰ.G. cocta tãtũmͦ locos ac sentẽtias huiꝰ disputatioĩs
tracdidiss&. quo ĩ gn̾e or̃onis utrũq oratorẽ cognoueramꝰ id ip̃m sumꝰ
in eoꝵ ẜmone adumbrare conati. ꝙ siquis erit ꝗ ductus opinione uul¬

Expanded text:
quoniam haec iam neque in integro nobis esse possunt et summi labores nostri magna quoniam haec iam neque in integro nobis esse possunt et summi labores nostri magna compensati gloria mitigantur, pergamus ad ea solacia, quae non modo sedatis molestiis iucunda, sed etiam haerentibus salutaria nobis esse possint, sermonemque L. Crassi reliquum ac paene postremum memoriae prodamus, atque ei, si nequaquam parem illius ingenio, at pro nostro tamen studio meritam gratiam debitamque referamus. Neque enim quisquam nostrum, cum libros Platonis mirabiliter scriptos legit, qui nobis omnia summa tribuis, sed a ceteris, qui haec in manus sument, maius ut quidinterfuissemus et quibus C. Cotta tantum modo locos ac sententias huius disputationis tradidisset, quo in genere orationis utrumque oratorem cognoveramus, id ipsum sumus in eorum sermone adumbrare conati: quod si quis erit, qui ductus opinione vul
Abbreviated transcription (Latin):
ta uita ẽ & pena temeritatis nõ sine magno. rei.p. malo cõstituta.
Ego uo te Crasse tũ uitȩ flore tũ mortis oportunitate diuiso cõsilio &
ornatũ & extinctũ eẽ arbitror. Nõ tibi aut ꝓuirtute aĩ cõstantiaq
tua auilis ferri subeũda fuit crudelitas: aut siqua te fortuna ab atro¬
aitate mortis iũdicasset eadẽ ee te funeꝵ patrię spectatorẽ coegiss&.
neq solũ tibi in proboꝵ dñatus. s etiã ꝑꝑ amixtã ciuiũ cedẽ bonoꝵ
uictoria merori fuiss&. At miħi ꝗdẽ. &. frater & eoꝵ casus de qbꝰ
ante clixi & ea q̃ nos met ip̃i ob amorẽ in rẽ.p. incredibilẽ & singla¬
rẽ ꝑtulimus ac sensimus cogitanti sentẽtia sepe tua uera ac sapiens
uideri sol&: qui ꝑꝑ tantos tam prȩcipitesq casus clarissimoꝵ hoĩum atq
optimoꝵ uiroꝵ me semꝑ ab omĩ cõtentiõe ac climicatioẽ reuocasti. S

Expanded text:
ta vita est et poena temeritatis non sine magno rei publicae malo constituta. ta vita est et poena temeritatis non sine magno rei publicae malo constituta. Ego vero te, Crasse, cum vitae flore tum mortis opportunitate divino consilio et ornatum et exstinctum esse arbitror; nam tibi aut pro virtute animi constantiaque tua civilis ferri subeunda fuit crudelitas aut, si qua te fortuna ab atrocitate mortis vindicasset, eadem esse te funerum patriae spectatorem coegisset; neque solum tibi improborum dominatus, sed etiam propter rum casus, de quibus ante dixi, et ea, quae nosmet ipsi ob amorem in rem publicam incredibilem et singularem pertulimus ac sensimus, cogitanti sententia saepe tua vera ac sapiens videri solet, qui propter tot tantos tam praecipitisque casus clarissimorum hominum atque optimorum virorum me semper ab omni contentione ac dimicatione animi revocasti. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stantẽ cum sibi nõ incolumẽ fortunã s exitũ & fugã depretaret᷑ eͥe co¬
actũ ut uita se ip̃e pͥuar&. lam. M. Antoni in eis ipsis rostris in quibus
ille rem .p. cõstantissime cõsul defenderat. quȩq censor imꝑatoriis
uidit & uixisse cum re .p. pariter & cum illa simul extinctus esse
uideatur. Neq enĩ ꝓpinquũ suũ maximi aĩ uirũ.p. Crassum suapte
interfectũ manu: neq college sui pontificis maximi sanguĩe simulacrũ
Q carbonis in imicissimi hoĩs eodem illo die mors fuiss& nefaria. Nõ
uidit eoꝵ ip̃oꝵ ꝗ tũ adolescentes Grassos eclicarant horribiles miẜosq
casus: ex quibꝰ cocta quẽ ille florentẽ reliquerat paucis dieb post
mortẽ Crassi edepulsus ꝑ inuidiã tribunatu nõ multis ab eo tpͣe men¬
oĩ dignitate. Cui ꝗdẽ ad sũmam gloriã ȩloquẽtiȩ florescẽti. fero erep¬

Expanded text:
cum sibi non incolumem fortunam, sed exsilium et fugam deprecaretur, esse cocum sibi non incolumem fortunam, sed exsilium et fugam deprecaretur, esse coactum, ut vita se ipse privaret. Iam M. Antoni in eis ipsis rostris, in quibus ille rem publicam constantissime consul defenderat quaeque censor imperatoriis vidit, et vixisse cum re publica pariter et cum illa simul exstinctus esse videatur. Neque enim propinquum suum, maximi animi virum, P. Crassum, suapte interfectum manu neque conlegae sui, pontificis maximi, sanguine simulacrumC. Carbonis, inimicissimi hominis, eodem illo die mors fuisset nefaria; non vidit eorum ipsorum, qui tum adulescentes Crasso se dicarant, horribilis miserosque casus; ex quibus C. Cotta, quem ille florentem reliquerat, paucis diebus post mortem Crassi depulsus per invidiam tribunatu non multis ab eo tempore menomni dignitate; cui quidem ad summam gloriam eloquentiae efflorescenti ferro erep
Abbreviated transcription (Latin):
hi tam̃ rem.p. casus secuti sunt. ut mihinõ erepta. l. Crasso a diis in¬
mortalibꝰ uita sed cdonata mors ẽẽ uideatur. Non uidit flagrantẽ ita¬
liam bello: ardentẽ inuidia senatũ: nõ sceleris nefarii pͥncipes ciuitatis
reos: nõ luctũ filiȩ: nõ exiliũ generi: nõ acerbissimã. C. Marii fugã.
nõ illam post reditũ eius ceclẽ oĩum erudelissimã: nõ deniq in omĩ
gñe deformatã eã ciuitatẽ in qua ip̃e florẽtissima multũ omĩb p̃stitiss&.
Et qm̃ attigi cogitatiõe uim uarietatẽq fortune nõ uagabitur or̃o mea
longus. atq eis fere ip̃is definietur uiris qui hoc ẜmone quẽ referre su¬
scepimus continent᷑. Quis enĩ nõ iure beatam. L. Crassi mortẽ illam q̃
ẽ a multis sȩpe defleta dixerit. cũ hoꝵ ip̃oꝵ sit qui tũ illo postremũ fere
cõllotuti sunt euentũ recordatus: Tenemus eĩm memoria uirũ oĩ laude¬

Expanded text:
ed ei tamen rem publicam casus secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a dis imed ei tamen rem publicam casus secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a dis immortalibus vita, sed donata mors esse videatur. Non vidit flagrantem bello Italiam, non ardentem invidia senatum, non sceleris nefarii principes civitatis reos, non luctum filiae, non exsilium generi, non acerbissimam C. Mari fugam, non illam post reditum eius caedem omnium crudelissimam, non denique in omni genere deformatam eam civitatem, in qua ipse florentissima multum omnibus gloria praestitisset. Et quoniam attigi cogitatione vim varietatemque fortunae, non vagabitur oratio mea longius atque eis fere ipsis definietur viris, qui hoc sermone, quem referre suscepimus, continentur. Quis enim non iure beatam L. Crassi mortem illam, quae est a multis saepe defleta, dixerit, cum horum ipsorum sit, qui tum cum illo postremum fere conlocuti sunt, eventum recordatus? Tenemus enim memoria Q. Catulu
Abbreviated transcription (Latin):
quã senatus frequens secutus est ornatissimis & grauissimis uerbis ut
dicta et eundem id qđ in auctoritatibꝰ ꝑscriptis extat scribẽdo ad¬
fuisse. illa tamq cingnea fuit diuini hoĩs uox & oratio: quã qͣi expectan¬
tes post eius interitũ ueniebamus incuriã ut uestigiũ illud ip̃m in quo ip̃e
dieq septĩo lateris dolore cõsumptus. O fallacẽ hoĩum spem fragilemq
fortunã & in anes nr̃as cõtẽtioẽs q̃ mediocri inspatio sepe frangũt᷑ & cor¬
ruũt: aut ante ĩ ip̃o cursu obruũt᷑ q portum cõspicere potuerũt. Nã
qͣ clui Crassi fuit ambitioĩs labore uita districta tã diu pͥuatis magis of¬
ficiis & ingenis laude floruit qͣ fructũ amplitudinis aut rei. p. dignita¬
tẽ. ꝗ autẽ annus ei pͥmus ab honoꝵ ꝑ functione additũ oĩum cõcessũ ad
sũmam auctoritatẽ clabat. iis eius omẽm spem atq ola uitȩ cõsilia mor¬

Expanded text:
quam senatus frequens secutus est ornatissimis et gravissimis verbis, ut quam senatus frequens secutus est ornatissimis et gravissimis verbis, ut dictam et eundem, id quod in auctoritatibus perscriptis exstat, scribendo adfuisse. Illa tamquam cycnea fuit divini hominis vox et oratio, quam quasi exspectantes post eius interitum veniebamus in curiam, ut vestigium illud ipsum, in quo ille dieque septimo lateris dolore consumptus est. O fallacem hominum spem fragilemque fortunam et inanis nostras contentiones, quae medio in spatio saepe franguntur et corruunt aut ante in ipso cursu obruuntur, quam portum conspicere potuerunt! Nam quam diu Crassi fuit ambitionis labore vita districta, tam diu privatis magis officiis et ingeni laude floruit quam fructu amplitudinis aut rei publicae dignitate; qui autem annus ei primus ab honorum perfunctione aditum omnium concessu ad summam auctoritatem dabat, is eius omnem spem atque omnia vitae consilia mor
Abbreviated transcription (Latin):
it cõsulis ꝗ qr parens bonus ac tutor fidelis eẽ deber& tam̃ ab aliqͦ
ne fario p̃done diriꝑet᷑ pat̾monuũ dignitatis. Neq ũõ ẽẽ mirandũ
si cum suis cõsiliis rem.P. profligasset cõsiliũ senatꝰ. re .P. repudia¬
ret. Hic cũ hoĩ & uehemẽti & cdiẜto & in pͥmis forti ad resistendũ
philippo quasi quasclã uerboꝵ faces admouiss& nõ tulit ille & gra¬
uiter ex arsit pignoribꝰq allatis Crassum instituit coheraere. ꝙ ĩ ip̃o
loco multa a Crasso cliuinitꝰ dicta efferebant᷑ cũ sibi illum cõsulem
ẽẽ negar& quo in senator ip̃e nõ ess&. An tu cum omẽm auctoritatẽ
cideris me his ex istimas pignoribꝰ terreri. Nontibi illa sũt cedenda
si. L. Crassum uis cohercere. Hec tibi ẽ incidenda lingua qua uł euulsa
spũ ip̃o libidinẽ tuã libertas mea refutabit ꝑ multa tũ uehemẽtis¬
sima cõtione aĩ ingenii uirium ab eo dicta ẽẽ cõstabat. sentẽtiãq eam

Expanded text:
is esse deberet, tamquam ab aliquo nefario praedone diriperetur patrimonium dignitatis; neque vero esse mirandum, si, cum suis consiliis rem publicam profligasset, consilium senatus a re publica repudiaret. Hic cum homini et vehementi et diserto et in primis forti ad resistendum Philippo quasi quasdam verborum faces admovisset, non tulit ille et graviter exarsit pigneribusque ablatis Crassum instituit coercere. Quo quidem ipso in loco multa a Crasso divinitus dicta esse ferebantur, cum sibi illum consulem esse negaret, cui senator ipse non esset. 'An tu, cum omnem auctoritatem mani concideris, me his existimas pigneribus terreri? Non tibi illa sunt caedenda, si L. Crassum vis coercere: haec tibi est incidenda lingua, qua vel evulsa spiritu ipso libidinem tuam libertas mea refutabit.' Permulta tum vehementissima contentione animi, ingeni, virium ab eo dicta esse constabat sententiamque eam,
Abbreviated transcription (Latin):
uir sũmus in maxĩaꝵ reꝵ scĩa. Itaq hic doctrina cõsilio eloquentia
quia Alcybiades cuutatibꝰ ꝗdẽ suis no boni sea certe docteatqs. lo posũ

Expanded text:
vir summus in maximarum rerum scientia: itaque hic doctrina, consilio, eloquentiavir summus in maximarum rerum scientia: itaque hic doctrina, consilio, eloquentiaquid Alcibiades? civitatibus quidem suis non boni, sed ce
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽtes & haberent᷑ & uocarent᷑. Hi omẽs p̃ter Milesiũ talẽ cuita¬
tib suis p̃fuerũt. quis doctior eisclẽ tẽporibꝰ illis aut cuius eloquentia
tea sic disposuisse dicitur ut nũc habemus: Non fuit ille ꝗdẽ ciuibꝰ
suis utilis. s eloquẽtia floruit ut litteris doctrinaq p̃star&t. Quid
pericles de cuius ui dicendi accepimus ut contra uolũtatẽ atheniẽsiũ
loqueret᷑ ꝓ salute patriȩ. seueriꝰ tñ id ip̃m qđ ille cõtra populares hoĩes
doter&: populare om̃ib & iocundũ uideret᷑. cuius in libris ueteres
comici etiam cũ illi maledicerẽt qđ tũ athenis fieri licebat leporẽ habi¬
tasse dixerũt. tantãq in eodem uim fuisse ut ĩ eoꝵ mõtibꝰ ꝗ audissent
qͣ aculeos quoslam relinquer&ꝵ. At hũc nõ clec lamator aliꝗs ad clep¬
sydram lactare dotuerit sed ut accepimꝰ laçomeniꝰ ille Anaxagoras

Expanded text:
sapientes et haberentur et vocarentur: hi omnes praeter Milesium Thalen civitasapientes et haberentur et vocarentur: hi omnes praeter Milesium Thalen civitatibus suis praefuerunt. Quis doctior eisdem temporibus illis aut cuius eloquentia tea sic disposuisse dicitur, ut nunc habemus. Non fuit ille quidem civibus suis utilis, sed ita eloquentia floruit, ut litteris doctrinaque praestaret. Quid Pericles? de cuius vi dicendi sic accepimus, ut, cum contra voluntatem Atheniensium loqueretur pro salute patriae severius, tamen id ipsum, quod ille contra popularis homines diceret, populare omnibus et iucundum videretur; cuius in labris veteres comici, etiam cum illi male dicerent quod tum Athenis fieri licebat, leporem habitasse dixerunt tantamque in eodem vim fuisse, ut in eorum mentibus, qui audissent, quasi aculeos quosdam relinqueret. At hunc non declamator aliqui ad clepsydram latrare docuerat, sed, ut accepimus, Clazomenius ille Anaxagoras
Abbreviated transcription (Latin):
disci ue potuit qđ ille nõ tũ inuestigarit & scierit tũ etĩa cõscrip¬
serit. Nũc cõtra pleriq ad honores adipiscendos & ad rem .p. geren¬
dam nudi ueniunt atq inermes nulla cognitione reꝵ nulla scr̃a
ornati. sĩ aliꝗs excellit unus e multis et fert se si unũ aliꝗa affert:
aut bellicã uirtutẽ aut usum aliquẽ militarẽ ꝗ̃ sane nũc ꝗdẽ absol¬
uerunt aut iuris scĩam ne eius ꝗdẽ uniuersi nam pontificũ qđ ẽ cõ¬
uictum nemo cliscit aut eloquẽtiã quã inclamore & in uerborũ
cursu positã putant: oium uͣo bonaꝵ artium deniq uirtutũ ip̃aꝵ
sotietatẽ cognationẽq nõ norũt. sed ut ad grecos referã or̃onem
ꝗb carere hoc ꝗdẽ ẜ monis gn̾e nõ possumus. nã ut uirtutes a nob̾
sic cdoctrine sũt ab illis penendȩ. Septẽ fuisse dicunt᷑ uno tp̃e qui

Expanded text:
discive potuit, quod ille non cum investigarit et scierit tum etiam conscripdiscive potuit, quod ille non cum investigarit et scierit tum etiam conscripserit. Nunc contra plerique ad honores adipiscendos et ad rem publicam gerendam nudi veniunt atque inermes, nulla cognitione rerum, nulla scientia ornati. Sin aliquis excellit unus e multis, effert se, si unum aliquid adfert, aut bellicam virtutem aut usum aliquem militarem; quae sane nunc quidem obsoleverunt; aut iuris scientiam, ne eius quidem universi; nam pontificium, quod est coniunctum, nemo discit; aut eloquentiam, quam in clamore et in verborum cursu positam putant; omnium vero bonarum artium, denique virtutum ipsarum societatem cognationemque non norunt. Sed ut ad Graecos referam orationem, quibus carere hoc quidem in sermonis genere non possumus —nam ut virtutis a nostris, sic doctrinae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
a dem sepoe hoc iudiui de patre at de socero meo nr̃os q̃q hoĩes
qui excellere sapĩe głria uellent oĩa ꝗ̃ quidẽ tũ hec ciuitas nosset solitos
ee om plecti meminerãt illi sex cliũ . M. uo maniliũ nos etiã uidimus nc̃as¬
clonui sic aelibatꝰ nõ solũ ut de iure ciuili acł eos ueꝵ etã de filia colltos¬
dentissimi hoĩs sapĩa ꝗ omẽs pontifices maximi fuerũt: it ad xos pxui
omĩb eliunis atq humanis reb reꝑiret᷑. eidemq insenatu & apud po¬
pulũ qemm causis amicoꝵ & clomi & milite cõsiliũ suĩ eidemq p̾stabãt.
ũe ntd enĩ e Silt atoni p̃ter hãc politissimã clottrina transinarina. ts alãt¬
uentinã dlefuit: Nũm quia ius ciuile nõ clidicerat ausas no dicebat. qũt
capessenda fuit: Nemo apud popłm fortior nemo melior senator.
&idẽ optimus imꝑator: tdeniq nihil in hac ciuitate tp̃ib illis stiri

Expanded text:
Equidem saepe hoc audivi de patre et de socero meo, nostros quoque homines, Equidem saepe hoc audivi de patre et de socero meo, nostros quoque homines, qui excellere sapientiae gloria vellent, omnia, quae quidem tum haec civitas nosset, solitos esse complecti. Meminerant illi Sex. Aelium; M'. vero Manilium nos etiam vidimus transdomi sic adibatur, non solum ut de iure civili ad eos, verum etiam de filia conlocdentissimi hominis sapientia, qui omnes pontifices maximi fuerunt, ut ad eos de omnibus divinis atque humanis rebus referretur; eidemque in senatu et apud populum et in causis amicorum et domi et militiae consilium suum fidemque praestabant. Quid enim M. Catoni praeter hanc politissimam doctrinam transmarinam atque adventiciam defuit? Num, quia ius civile didicerat, causas non dicebat? aut capessenda fuit? Nemo apud populum fortior, nemo melior senator; et idem facile optimus imperator; denique nihil in hac civitate temporibus illis sciri
Abbreviated transcription (Latin):
sima ĩ ciuitate uł priuatoꝵ negotiis pene om̃ĩb uł orbis terre ꝓcuratio¬
nȩ ac sũmi imꝑii gubernatioẽ districtus tantã uim cognitionẽq cõp̃hẽ¬
deris. eamq omẽm cũ eius ꝗ cõsilio & orõne in ciuitate ualeat scĩa atq
exercitatioẽ sociaris. illi nati in litteris ardentesq his studiis ocio uero
diffluentes nõ modo nihil acꝗsierĩt sed ne relictũ ꝗdẽ & traditum
& suũ cõẜuarĩt. ¶Tum crassus nõ hac inꝗt una catule sed in aliis
etiã ꝙͣ pluribꝰ distributione ꝑtiũ ac seꝑatioẽ magtudinis sũt artium
deminutȩ. An tu existimas cũ ẽẽt hypotrates ille cuiꝰ fuisse tũ alios
medicos ꝗ morbis alios ꝗ uulnerib alios ꝗ oculis mederent᷑: Num
geometriã euc licdȩ aut archimedi nũm musicã lamone aut aristox eno
copllesteretur atq ut alius aliam sibi ꝑtem ⁊ q̃ el aborara se ponerso

Expanded text:
sima in civitate vel privatorum negotiis paene omnibus vel orbis terrae procuratiosima in civitate vel privatorum negotiis paene omnibus vel orbis terrae procuratione ac summi imperi gubernatione destrictus tantam vim rerum cognitionemque comprehenderis eamque omnem cum eius, qui consilio et oratione in civitate valeat, scientia atque exercitatione sociaris; illi nati in litteris ardentesque his studiis, otio vero diffluentes, non modo nihil acquisierint, sed ne relictum quidem et traditum et suum conservarint.' Tum Crassus 'non in hac' inquit 'una, Catule, re, sed in aliis etiam compluribus distributione partium ac separatione magnitudines sunt artium deminutae. An tu existimas, cum esset Hippocrates ille Cous, fuisse tum alios medicos, qui morbis, alios, qui vulneribus, alios, qui oculis mederentur? Num geometriam Euclide aut Archimede, num musicam Damone aut Aristoxeno, complecteretur atque ut alius aliam sibi partem in qua elaboraret seponeret?
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ tẽporib illis etiã de natura reꝵ & diseruit & scripsit. Ip̃e ille leõ¬
tius gorgias qͦ patrono ut plato uoluit philosopho succubuit orator qui
aut nõ est uictus umq a socrate neq sermo ille platonis uerus ẽ: aut si
lior orator. sed hic in illo platonis libro de oĩ re quetũq ĩdisceptationẽ
questionẽq reuocet᷑ se copiosissime dictuꝵ ẽẽ ꝓfitet᷑: is pͥnceps ex oĩbꝰ
ausus ẽ in cõuentu poscere qua de re ꝗsq uello audire. Cui tantus
honof habitus ẽ a grecia soli ut ex oĩb delphis nõ in aurata statua s
tẽpore fuerũt. Ex quib intelligi põt & se rem habere ut ut tu crasse
dicis oratorisq nom̃ apud antiquos in grecia maiore quadã uł gloria uł
copia floruisse. quo ꝗdẽ magis dubito tibine laudis an grecis uituꝑatio¬
nis statuã ẽẽ trubuẽclam. cum tu in alia lingua ac morib natꝰ occupatis¬

Expanded text:
rimum ut temporibus illis etiam de natura rerum et disseruit et scripsit. Ipse ille Leonrimum ut temporibus illis etiam de natura rerum et disseruit et scripsit. Ipse ille Leontinus Gorgias, quo patrono, ut Plato voluit, philosopho succubuit orator, qui aut non est victus umquam a Socrate neque sermo ille Platonis verus est; aut, slior orator—sed hic in illo ipso Platonis libro de omni re, quaecumque in disceptationem quaestionemque vocetur, se copiosissime dicturum esse profitetur; isque princeps ex omnibus ausus est in conventu poscere qua de re quisque vellet audire; cui tantus honos habitus est a Graecia, soli ut ex omnibus Delphis non inaurata statua, sed tempore fuerunt; ex quibus intellegi potest ita se rem habere, ut tu, Crasse, dicis, oratorisque nomen apud antiquos in Graecia maiore quadam vel copia vel gloria floruisse. Quo quidem magis dubito tibine plus laudis an Graecis vituperationis statuam esse tribuendum: cum tu in alia lingua ac moribus natus occupatis
Abbreviated transcription (Latin):
cõplexus es: qͣzͣtisq ex angustiis oratorẽ educere ausus es & in maioꝵ su¬
orũ regno collotare. Namq illos ueteres oratores auctoresq dicendi nul¬
lum genus disputatioĩs a se alienũ putasse accepimus. semꝑq ẽẽ in oĩ or̃onis
ratioe uersatos. ex ꝗbꝰ & eiꝰ hippias cũ olimpiã ueniss maxĩa illa ꝗn quẽna¬
li celebritate ludoꝵ gloriatꝰ est. cũcta sepe audientib grecia nihil ẽẽ ulla
in arte reꝵ oĩm qđ ip̃e nescir&. neq solum has artes ꝗbꝰ liberalis doctri¬
ne atq ingenue continent᷑ geometriã musicam lr̃aꝵ cognitionẽ & poetari
atq illa q̃ de naturis reꝵ q̃ de hoĩum moribꝰ q̃ de rebꝰ publicis dicerent᷑.
nu cõfeciss&ł. Sed nins his ꝗdem ẽ ꝓgressus sed ex ip̃i cõiectura facilis
trasimato calcidonio de protagora abderim loquar quoꝵ unus ꝗsq plu¬

Expanded text:
complexus es quantisque ex angustiis oratorem educere ausus es et in maiorum sucomplexus es quantisque ex angustiis oratorem educere ausus es et in maiorum suorum regno conlocare! Namque illos veteres doctores auctoresque dicendi nullum genus disputationis a se alienum putasse accepimus semperque esse in omni orationis ratione versatos; ex quibus Elius Hippias, cum Olympiam venisset maxima illa quinquennali celebritate ludorum, gloriatus est cuncta paene audiente Graecia nihil esse ulla in arte rerum omnium quod ipse nesciret; nec solum has artis, quibus liberales doctrinae atque ingenuae continerentur, geometriam, musicam, litterarum cognitionem et poetarum atque illa, quae de naturis rerum, quae de hominum moribus, quae de rebus publicis dicerentur,nu confecisse. Scilicet nimis hic quidem est progressus, sed ex eo ipso est coniectura facilis, Thrasymacho Calchedonio, de Protagora Abderita loquar? quorum unus quisque plu
Abbreviated transcription (Latin):
ratas ut eas nõ penitꝰ acri uir ingenio cernat si modo aspexerit. In hoc
I tanto tã imniẽsoq campo cum liceat oratori uagari libere atq ubi
caiq c õsfiterit in suo facile subpeditat oĩs apparat᷑ or natꝰ q clicendi
re naturalis quidam splendor in uerbis sit modo ils qui clic& aut scri¬
b& & institutus liberaliter eclucatioẽ doctrinaq nõ puerili & flagr&
studio & a natura adiuletur & ex inuniuersoꝵ geneꝵ infinitis discep¬
tatiõib exercitatꝰ. ornatissimos scriptores oratores Eognoscendũ imitan¬
dumq delegerit: ne ille aut sane quẽad modũ uerba struet & in lumi¬
n& a magistris istius requir&ꝵ. Ita facile in reꝵ habundãtia ad oratoris
ornam̃ta sine cluce natura ip̃a si modo ẽ exercitata delabit᷑.Hic catulꝰ
dii inmortales in ꝗt quãtã reꝵ uerietatẽ quãtã uim quantã copiã Crasse

Expanded text:
ritas, ut eas non penitus acri vir ingenio cernat, si modo aspexerit. In hoc ritas, ut eas non penitus acri vir ingenio cernat, si modo aspexerit. In hoc igitur tanto tam immensoque campo cum liceat oratori vagari libere atque ubicumque constiterit, consistere in suo, facile suppeditat omnis apparatus ornatusque dicendi; re naturalis quidam splendor in verbis. Sit modo is, qui dicet aut scribet, institutus liberaliter educatione doctrinaque puerili et flagret studio et a natura adiuvetur et in universorum generum infinitis disceptationibus exercitatus ornatissimos scriptores oratoresque ad cognoscendum imitandumque delegerit, ne ille haud sane, quem ad modum verba struat et inluminet, a magistris istis requiret; ita facile in rerum abundantia ad orationis ornamenta sine duce natura ipsa, si modo est exercitata, delabitur.' Hic Catuli immortales,' inquit 'quantam rerum varietatem, quantam vim, quantam copiam, Crasse,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua hoĩes qri caduca atq uacua h abuncdãtes ono nob̾ occupatis inuo¬
lauerũt. atq etiã hec aut irridendes oratorẽ ut ille ingorgiam Socra¬
tes cauillatur. aut aliquid de oratoris arte paucis precipiunt lbellis.
eosq rethoricos inscribunt. qi nõ illa sint ꝓpria rethoꝵ quȩ ab eisdẽ
de iusticia de officio de ciuitatibꝰ instituendis & gerendis de oĩ uiuẽdi
deniq etiã de naturȩ rõne dicunt᷑. quȩ qm̃ iam aliunde nõ possumus su-¬
menda sũt nob̾ ab his ip̃is a quib expoliati sumus: dũ modo illa ad hanc
omẽm teramus in his discendis rebꝰ ȩtatẽ. sed cũ fontis uiderimus. quos
nisi ꝗ celeriter cognorit nũq cognosc&t oĩo tũ quotiẽscũq opus erit
ex his tantũ qtum res petet ħ auriemus. Nam neq tã estacrus &e alas¬
in naturis hoĩum & ingeniis
ut res tantas ꝗs q̃ nisi mõstratas possit uidere. neq tãta tñ in rebꝰ obscu¬

Expanded text:
 atque vacuam abundantes otio, nobis occupatis, involaverunt atque etiam aut inridentes oratorem, ut ille in Gorgia Socrates, cavillantur aut aliquid de oratoris arte paucis praecipiunt libellis eosque rhetoricos inscribunt, quasi non illa sint propria rhetorum, quae ab eisdem de iustitia, de officio, de civitatibus instituendis et regendis, de omni vivendi denique etiam de naturae ratione dicuntur. Quae quoniam iam aliunde non possumus, sumenda sunt nobis ab eis ipsis, a quibus expilati sumus; dum modo illa ad hanc omnem teramus in his discendis rebus aetatem; sed cum fontis viderimus, quos nisi qui celeriter cognorit, numquam cognoscet omnino, tum, quotienscumque opus erit, ex eis tantum, quantum res petet, hauriemus; nam neque tam est acris acin naturis hominum et ingeniis, ut res tantas quisquam nisi monstratas possit videre, neque tanta tamen in rebus obscu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Uerba igitur inꝗt crassus mihi reliꝗt. rẽ antonius ip̃e sũpsit.
Tum caesar si quid difficilius ẽ tibi reliquit.Est nob̾ in ꝗt cã cur te
audire cupiamus sin ꝙ facilius tibi causa nõ ẽ cur retuses.Et Catulꝰ
quid qł lixisti in ꝗt Crasse si hodie apudte maneremus: te morẽ nob
esse gesturum nihil ne ad fidem tuam putas ꝑtinere. Tum Cocta
ridens possem tibi inꝗt Crasse cõcedere: s uide ne quid Catulus at¬
tulerit religionis. hoc opus censoriũ ẽ id autẽ cõmittere uides quã
hoĩ censorio
uo in ꝗt ut uultis s nũc quidẽ qm̃ ẽ id tẽporis surgẽdũ censeo &
reꝗescendũ. post meridiẽ si ita uob̾ ẽ cõmoclũ loquemur aliꝗd: nisi
in crastinũ differre mauultis. Omĩs se uł statim uł si ip̃e post mall&¬

Expanded text:
invenit.' 'Verba igitur' inquit Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' invenit.' 'Verba igitur' inquit Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, quod difficilius est, id tibi reliquit, est nobis' inquit 'causa, cur te audire cupiamus; sin, quod facilius, tibi causa non est, cur recuses.' Et Catulus 'quid, quod dixisti,' inquit 'Crasse, si hic hodie apud te maneremus, te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere?' Tum Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse, concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est, id autem committere vides quam ni censoriole inquit 'ut vultis. Sed nunc quidem, quoniam est id temporis, surgendum censeo et requiescendum; post meridiem, si ita vobis est commodum, loquemur aliquid, nisi forte in crastinum differre mavultis.' Omnes se vel statim vel si ipse post m
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qui potui quiq in forũ uenerim net deinde ũ ꝙͣ duituiꝰ ꝗͣ quęstor af¬
fuerĩ s tam̃ audiui ut heri dicebam & athenis cum essem cloctissimos uiros¬
&r in asia istum ip̃m Sceptrũ Metrodoꝵ cum de his ip̃is rebꝰ disputar &
neq ũo mihi ꝗsq copiosius ũ q uisus est neq subtilius in hoc gnͣe dicẽ¬
di q iste hodie eẽ uersatus. Ꝙ si eẽt aliter & aliꝗd intelligerẽ ab Antoĩo
p̃termissum nõ essem tam inurbanus & pene inhumanus ut in eo graua¬
rer qł uos cuꝑe sentirẽ. Tum Sulpitius: An ergo inꝗt oblitus es crasse
Antoniũ ita partitum ẽẽ tecũ ut ip̃e instrumẽtũ oratoris exponer& tibi
eius distinctionẽ atq ornatũ relinquer&: Hic ille primũ quis Antoĩo
libenter audirem mihi cõuncte ẽ uisus de utraq re. Non inꝗt Cocta

Expanded text:
enim qui potui, qui puer in forum venerim neque inde umquam diutius quam quaestor aenim qui potui, qui puer in forum venerim neque inde umquam diutius quam quaestor afuerim? Sed tamen audivi, ut heri dicebam, et in Asia istum ipsum Scepsium Metrodorum, cum de his ipsis rebus disputaret; neque vero mihi quisquam copiosius umquam visus est neque subtilius in hoc genere dicendi quam iste hodie esse versatus: quod si esset aliter et aliquid intellegerem ab Antonio praetermissum, non essem tam inurbanus et paene inhumanus, ut in eo gravarer, quod vos cupere sentirem.' Tum Sulpicius 'an ergo' inquit 'oblitus es, Crasse, Antonium ita partitum esse tecum, ut ipse instrumentum oratoris exponeret, tibi eius distinctionem atque ornatum relinqueret?' Hic ille 'primum quis Antoniolibenter audirem, mihi coniuncte est visus de utraque re dicere.' 'Ille
Abbreviated transcription (Latin):
runt morẽ gerere uoluisti. Tum ille. Adimere inꝗt omẽm recusatio¬
nẽ Crasso uolui: quẽ ego paulo ante sciebam uł pucdẽtius uł inuitus
molo enĩ dicere de tam suaui hoĩe fastidiosius ad hoc genus ẜmoĩs
accedere quid enĩ dicere poterit cõsularẽ se hoĩem & cẽsoriũ: ea¬
dem nr̃a cã ẽ an aetatẽ affer̃oꝵ: quadriẽnio minor ẽ: anse hec nesci¬
re q̃ ego sero q̃ cursim arripui: q̃ subsecui oꝑis ut aiunt iste a puero
sũmo studio sũmis doctorib nihil clicam de ingeĩo cui par nemo
ra aut melius aut eodem modo se posse dicere. Crasso dicente
nemo tã arrogans ꝗn similit᷑ se ũqͣ licturum eẽ cõfider&ꝵ. Quã
obrẽ ne frustra hi tales uiri uenerint te aliqñ crasse audiam. Tũ
mi hoĩes qł sentio sepe doctos hoĩes ꝙ dico sepe ĩmo nõ nũꝙͣ sȩpe

Expanded text:
runt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusatiorunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim poterit dicere? Consularem se esse hominem et censorium? Eadem nostra causa est. An aetatem adferet? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo ret aut melius aut eodem modo se posse dicere; Crasso dicente nemo tam arrogans, qui similiter se umquam dicturum esse confideret. Quam ob rem ne frustra hi tales viri venerint, te aliquando, Crasse, audiamus.' mi homines, quod sentio: saepe ego doctos homines, quid dico saepe? immo non numquam; saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ramur istã scientiã & copiã. Equidẽ etiã hoc me assetutũ puto ꝙ magno
sum leuatus errore & illa admiratioẽ liberatus : ꝙ multis cum aliis sẽ¬
per admirai̾ solebam unde eẽt illa tanta tua in causis diuinitas. nec
enĩ te ista attingisse arbitrabar q̃ diligẽtissime cognoscere & undiq
collegisse usuq cdoctum ꝑtẽ correxisse uideo ꝑtem cõprobasse. Neq
eo minus eloquẽtiã tuã & multo magis uirtutẽ & cliligẽtiã ad miror
& simul gaudeo iudiciũ animi mei cõprobaiͣ: qđ semꝑ statui nemi¬
ne sapie saude oꝵ eloquẽtiȩ sine sũmo stulio & labore & doc tri¬
na c̃õsequi posse. Sed tam̃ ꝗd nã ẽ qđ dixisti fore ut tibi ignosce¬
remus si tognossemus quȩ te causa inẜmonẽ impuliss&. Quid ẽ enĩ
alia cã nisi ꝙ nob̾ & hoꝵ adolescentiũ studio ꝗ te attentasime audie¬

Expanded text:
ramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno ramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum levatus errore et illa admiratione liberatus, quod multis cum aliis semper admirari solebam, unde esset illa tanta tua in causis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo magis virtutem et diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium animi mei comprobari, quod semper statui neminem sapientiae laudem et eloquentiae sine summo studio et labore et doctrina consequi posse. Sed tamen quidnam est id quod dixisti fore, ut tibi ignosceremus, si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audie
Abbreviated transcription (Latin):
aũt Sceptrũ Metrodoꝵ: quoꝵ uterq tãqͣ in lr̃is in cera sic se a¬
lebat imaginibꝰ in his locis quos habere q̃ memĩsse uell& ꝑs cribere.
Quare hac exercitatiõe nõ eruenda memoĩa ẽ si ẽ nulla naturalis:
s certe silat& euocanda ẽ. Habetis ẜmonẽ bñ longũ hoĩs utinã
nõ inprudẽtis. Illud ꝗdem certe nõ minus ueretũdi qui ꝗdem tũ te Catu¬
le tum etiam. L. Crasso audiente de dicendi gr̃one tam multa dixerim.
Nam istoꝵ &tas minus me fortasse mouere debuit: sed mihi ignoscetis
profecto si modo quȩ causa me nõ ad hanc insolitã mihi loquacitatẽ
impulerit acceperitis. Nos uo inquit Catulus & enĩ pro me hoc & ꝓ
meo fratre spondeo nõ modo tibi ignoscimus: s te diligimꝰ magnamq
tibi habemus gratiã & cũ humanitate facilitatẽ agnoscimus tuã: tũ admi¬

Expanded text:
aiunt, Scepsium Metrodorum, quorum uterque tamquam litteris in cera, sic se aaiunt, Scepsium Metrodorum, quorum uterque tamquam litteris in cera, sic se aiebat imaginibus in eis locis, quos haberet, quae meminisse vellet, perscribere. Qua re hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis; sed certe, si latet, evocanda est. Habetis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis! Illud quidem certe, non nimis verecundi; qui quidem, cum te, Catule, tum etiam L. Crasso audiente, de dicendi ratione tam multa dixerim; nam istorum aetas minus me fortasse movere debuit. Sed mihi ignoscetis profecto, si modo, quae causa me nunc ad hanc insolitam mihi loquacitatem impulerit, acceperitis.' 'Nos vero,' inquit Catulus 'etenim pro me hoc et pro meo fratre respondeo, non modo tibi ignoscimus, sed te diligimus magnamque tibi habemus gratiam; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi siue loco non põt. Quare ne ĩre nota & ꝑuulgata multus
& insolens sim lotis ost utendũ mult.s illustribꝰ explicatis: mocdli¬
is interuallis imaginib aũt agentib acrib ĩsignitis quȩ occurre¬
re celeriterq ꝑ cutere aĩum possint. quã facultate & exeratatio da¬
bit: ex qua consuetuclo gingnitur similiũ uerboꝵ conuersa & inmutata
casib ut traclucta ex ꝑte aigenus notatio & unius uerbi imaginẽ to¬
nus sentẽtiȩ informatio pectoris cuiuidam sũma ratione & modo for¬
maꝵ uarietate locos distinguẽtis. sed uerboꝵ memoĩa q̃ minust ẽ¬
nobis necessaria maioꝵ imaginũ uarietate distinguit᷑. Multa eĩm
rerꝑ memoĩa propͥa ẽ oratoris. eã singłis ꝑsonis bñ positis notare
possimus ut sentẽtias imaginib ordinẽ lotis cõprehẽdã. Neq ue¬
rũ ẽ qd ab mnertibꝰ dicit᷑ opprimi memoĩam im aginũ põdere: & ob

Expanded text:
intelligi sine loco non potest. 3. Quare ne in re nota, et pervulgata multus intelligi sine loco non potest. 3. Quare ne in re nota, et pervulgata multus et insolens sim, locis est utendum mul is, illustribus explicatis, modicis intervallis. Imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurrere, celeriterque percutere animum possint. Quam facultatem et exercitatio dabit, ex qua consuetudo gignitur, sim lium verborum conservata, et immutata casibus, aut traducta ex parte ad genus mutatio, et unius verbi imagene totius sententiae in formatio, Pictoris cuiusdam summi ratione, et modo, formarum varietate locos distinguentis. Sed verborum memoria, quae minus enobis necessaria, maiore imaginum varietate distinguitur. multa enim rerum memoria propria est Oratoris, eam singulis personis bene positis notare possumus, ut sententias imaginibus, ordinem locis comprehendamus. Neque verum est, quod ab inertibus dicitur, opprimi memo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃lam & similitudo ẽ ht̃ hanc uim nõ totũ aliꝗd eius ingeniis nr̃is
creata ecluc& atq cõfirm&. Uerũtam̃ neq tam acri memoria fere
ꝗs q est ut nõ dispoĩtis notatisq reb ordinẽ uerboꝵ aut hoĩum aut
sentẽtiaꝵ cõplectatur. Neq uoͣ tam hebeti ut nihil a cõsuetudine &
exeratatioẽ achiuietur. Uidit enĩ hoc prudenter siue simoniles siue
alius quiȩ inuenit ea maxĩe aĩs effingi nostris quę eẽnt a sensu tradi¬
ta atq inp̃ssa. a cerrimũ aũt ex oĩb nr̃is sensib e̾e̾ sensum uidendi: qua
re facillime aĩo teneiͣposse si ea quȩ ꝑciperent᷑ aurib aut cogitatiõe etiã¬
cõmune oculoꝵ aĩs tra clerent᷑: ut res cetas s aspec̾tu iudicio remotas
cõformatio quȩclam & imago & figura ita notar& ut ea q̃ cogitando
cõplecti uix possemus intuencdo qi teneremus. His aũt formis atq

Expanded text:
quaedam et similitudo est, habet hanc vim, non ut totum aliquid, cuius in ingeniis nostris quaedam et similitudo est, habet hanc vim, non ut totum aliquid, cuius in ingeniis nostris creata, educet atque confirmet; verum tamen neque tam acri memoria fere quisquam est, ut, non dispositis notatisque rebus, ordinem verborum omnium aut sententiarum complectatur, neque vero tam hebeti, ut nihil hac consuetudine et exercitatione adiuvetur. Vidit enim hoc prudenter sive Simonides sive alius quis invenit, ea maxime animis effingi nostris, quae essent a sensu tradita atque impressa; acerrimum autem ex omnibus nostris sensibus esse sensum videndi; qua re facillime animo teneri posse ea, quae perciperentur auribus aut cogitatione, sione ammis traderentur: ut res coecas. et ab aspectus iudicio remotas, confirmatio quaedam, et imago, et figura ita notaret: ut ea, quae cogitando complecti vix possemus, intuendo quasi teneremus. His autem formis atqu
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ reꝵ locoꝵ ordo cõseruar& res aũt ip̃as reꝵ effigie notar& atq ut
lotis procera similacris pro litteris uteremur. Qui sit aũt oratori me
moriȩ fructus qͣta utilitas : ꝙͣta uis quid me attin& dicere. tene quȩ
didiceris inactpienda cã/ que ip̃e cogitaris omẽs fixas eẽ in aĩo sẽtẽtias
omem scriptũ uerboꝵꝵ apparatũ ita audire uelle eũ uncde discas uel
eũ quo hic respondẽdum sit uł illi nõ infundere in aures tuas or̃onẽ
s in aĩo uideant᷑ inscribere ataq soli qui memoi̾a uigent sciũt quid
& quatenus & qũo dicturi sint ꝗd respõderĩt ꝗd suꝑsit eidẽ quȩ
młta ex aliis causis aliqñ ã se ac̾ta multa ab aliis auclita meminerunt.
Quare cõfiteor eꝗdem huiꝰ boni naturã ee pͥncipẽ sic̃ earꝑ reꝵ de ꝗ¬
b ante locutus sum õĩum. S hȩc ars tota dicendi siue artis imago

Expanded text:
dinem rerum locorum ordo, conservaret: res autem ipfas rerum effigies notarer, atque ut dinem rerum locorum ordo, conservaret: res autem ipfas rerum effigies notarer, atque ut locis pro cera, simulachris pro literis uteremur. 2. Qui sit autem memoriae Oratori fructus, quanta utilitas, quanta vis, quid me attiner dicere? tenere quae didiceris in accipienda causa, quaeipse cogitaris, omnes fixas esse in animo sencentias, omnem descriptum verborum apparatum: ita audire vel eum unde dicas, vel eum, cui respondendum sit, ut illi non infundere in aures tuas orationem, sed in animo videan ur inscribere. Itaque soli, qui memoria vigent, sciunt quid, et quatenus, et quomodo dicturi sint, cui responderint, qui supersit, idemque multa ex aliis causis aliquando a se acta, multa ab aliis audita meminerunt. Quare confiteor equidem huius boni naturam esse principem, sicut earum rerum, de quibus ante locutus sum, omnium; sed haec ars tota dicendi, sive artis imago