comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuas et maximas causas mittun¬
tur.E quib magnus ille archangłs
gabriel missus legitur ad mariaar:
ob causã utiq qua maior eẽ ñ po¬
tuit. Putemus suꝑ istos uirtutes cẽ
quoꝵ nutu uł oꝑe signa et ꝓdigia
in elementis siue ex elem̃tis facta ap¬
parent: ad cõmonitionẽ mortaliũ.
Inde ẽ fortassis qd̾ cũ in eũgłiis le¬
gas erunt signa in sole et luna et
stellis: paulo post habes. Nam uir
potestates suꝑiores istis: quarũ uir¬
tute potestas tenebrarũ compͥmit᷑:
et ooercet᷑ malignitas aeris huiꝰ. ne
quantum uult noceat: ne malig¬
nari nͥ ut ꝓsit possit. Putemꝰ pͥnci¬
patus his quoq p̾latos: quoꝵ mo¬
deramine et sapĩa. omĩs in terra
pͥncipatus constituit᷑. regitur. limi¬
tatur. tͦnsfert᷑. mutilat᷑. mutatur
Putemꝰ dñationes a deo cunctis suꝑ¬
eminere p̃fatis ordinib. ut respec¬
tu hoꝵ ceteri uideantur om̃s am¬
ministratorii sp̃s: et ad istos tanꝗͣ

Expanded text:
praecipuas et maximas causas mittunpraecipuas et maximas causas mittuntur. E quibus magnus ille archangelus Gabriel missus legitur ad Mariam , ob causam utique, qua major esse non potuit. Putemus esse super istos Virtutes esse, quorum nutu vel opere signa et prodigia in elementis, sive ex elementis facta apparent ad commonitionem mortalium. Inde est fortassis, quod cum in Evangeliis legas: Erunt signa in sole et luna et stellis, paulo post habes, Nam virtPotestates superiores istis, quarum virtute potestas tenebrarum comprimitur, et coercetur malignitas aeris hujus, ne quantum vult noceat; ne malignari, nisi ut prosit, possit. Putemus Principatus his quoque praelatos, quorum moderamine et sapientia omnis in terris principatus constituitur, regitur, limitatur transfertur, mutilatur, mutatur. Putemus Dominationes adeo cunctis supereminere praefatis ordinibus, ut respectu horum caeteri videantur omnes administratorii spiritus, et ad istos, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
odines. ut cunq a nobis concipi et
discerni queunt. Sedenim qd̵ ex audi¬
tu ñ ẽ.: iã ñ ẽ ex fide. Nam fides ex
auditu. Itaq opinando ista dixerimꝰ
Ad qͥd enim celestium noĩa innotie¬
runt. si ne opinari quidẽ salua fide
aliqͥd licet de reb quarũ noĩa sunt:
Angli archangłi. uirtutes. potesta¬
tes pͥncipatꝰ. dñationes. throni. che¬
rubm. et serapliin. Hec noĩa ⁊ que
significata eoꝵ: Nulla ne int̾ illos
spẽ. qui simplicit᷑ angłi⁊ et eos qͥ ar¬
changłi nuncupant᷑ distantia: do gͥ
ergo uult gradalis diftinctio hec sBu¬
temus angłos dici. nisi tu conuenien¬
tius aliquid considerasti:. qui singh
singłis hominib dati creduntur mi¬
si in ministerium scđm pauli doct᷑¬
nam. ꝓpter eos qui hereditatẽ capi¬
unt salutis. De quib saluator. An¬
głi eorum semꝑ uident faciẽ pat̾s.
Dutemus his pẽẽ archangłos: qui
conscii misterioꝵ diuinoꝵ ñ nͥ ob

Expanded text:
ordines, utcumque a nobis conjici et ordines, utcumque a nobis conjici et dicerni queunt. Sed enim quod ex auditu non est, jam non ex fide; nam fides ex auditu . Itaque opinando ista dixerimus. Ad quid enim coelestium nomina innotuerunt, si ne opinari quidem salva fide aliquid licet de rebus, quarum nomina sunt? Angeli, Archangeli, Virtutes, Potestates, Principatus, Dominationes, Throni, Cherubin, et Seraphin, haec nomina. Quae significata eorum? Nullane inter illos spiritus qui simpliciter Angeli, et eos qui Archangeli nuncupantur, distantia? 8. Quid ergo sibi vult gradualis distinctio haec? Putemus 448 Angelos dici nisi ut convenientius aliquid considerasti qui singuli singulis hominibus dati creduntur; missi in ministerium, secundum Pauli doctrinam, propter eos qui haereditatem capiunt salutis : de quibus Salvator, Angeli eorum semper vident faciem Patris . Putemus his praeesse Archangelos, qui conscii mysteriorum divinorum, nonnisi ob
Abbreviated transcription (Latin):
quatenꝰ tam̃ licet: uel magis̃ qͣten
nobis dondtur. et pͥmo quidẽ ciuẽ
distinctos in ꝑsonas. dispositos indig¬
nitate. ab initio stantes in ordine suo.
pfectos ingenere suo. corpe ethereos. im¬
mortalitate ꝓpetuos. impassibiles nos
creatos s factos. id: grã ñ natura: mẽ¬
te puros. affectu benignos. religione pi¬
os. castimonia in tegros unanimitate
indiuiduos. pace securos. a deo conditõ
diuinis laudib et obsequiis debitos.
hec omĩa legendo comꝑimꝰ: fide te¬
nemus. Quanqͣm de corꝑib horum. ñ
mͦ unde sint: s an aliquatenus sint. he¬
ret sententia aliquor. Unde siquis in¬
ter opinabilia magis ideo ponendum
censuerit: ñ contendo. Porro intellec¬
tu p̾ditos. ñ fide. ñ opinione. s intel¬
lectu capimus: quia ñ possunt huiꝰ
exptes. et dei simul participes eẽssũt
et noĩa quedam nota nobis similiter
exauditu: ꝑque harũ beatitudinum
etiam que ñ liquido mortalium ꝑ¬
cipit auditꝰ. officia. merita gradus.

Expanded text:
gis quatenus nobis donabitur. Et primo quidem cives distinctos in personas, dispositos in dignitates, ab initio stantes in ordine suo, perfectos in genere suo, corpore aethereos, immortalitate perpetuos, impassibiles non creatos, sed factos, id est gratia, non natura; mente puros, affectu, benignos, religione pios, castimonia integros, unanimitate individuos, pace securos, a Deo conditos, divinis laudibus et obsequiis deditos. Haec omnia legendo comperimus, fide tenemus. Quanquam de corporibus horum non modo unde sint, sed an aliquatenus sint, haeret sententia aliquorum. Unde si quis inter opinabilia magis id ponendum censuerit, non contendo. Porro intellectu praeditos, non fide, non opinione, sed intellectu capimus; quia non possunt hujus expertes, et Dei simul participes esse. Sunt et nomina quaedam nota nobis similiter ex auditu, per quae harum beatitudinum, etiam quae non liquido mortalium percepit auditus, officia, merita, gradus,
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus: intellectus opinio ñ potest
Unde hoc accidit: Profecto quia hec
falli potest: ille ñ potest. Aut si falli
potuit intellectus ñ fuit s opinio
uerus nempe intellectus. certam
habet ñ mͦ ueritatem s noticiam
ueritatis. Possumus singłã hec ta
diffinire. fiões ẽ uoluntaria quedã
et certa prelibatio necdum ꝓpala¬
ta ueritatio. Intellectus ẽ rei cuicu¬
ꝙ ininsibilis certa et manifesta
notieia. Opinio ẽ quasi ꝓuem hab̾e
aliquid. Quod falsum et nescras. Euppo
ut dixi fides ambigim ñ habeoi
gͥ distat ab intellectu: Nempe qͦs.¬
fiñ ht̃ mertũ ñ magis qͣm inteliec¬
Deniq qd̾ intellexisti ñ ẽ de eo qS
pltia queras: aut si ẽ ñ intellex¬
N. Nil aut̃ malumꝰ scire. quã que
fide iam scimus. Nil superit ad
gatur consideratio. in eam

Expanded text:
intellectus; intellectus opinio non potest. intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest, ille non potest: aut si falli potuit, intellectus non fuit, sed opinio. Verus nempe intellectus certam habet non modo veritatem, sed notitiam veritatis. Possumus singula haec ita definire, Fides est voluntaria quaedam et certa praelibatio necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; . Quid igitur distat ab intellectu? Nempe qintellecDenique quod intellexisti, non est de eo quod ultra quaeras: aut si est, non intellexisti. Nil autem malumus scire, quam quae fide jam scimus. Nil supererit agatur consideratio in eam
Abbreviated transcription (Latin):
Num siquidẽ tui et angłi op̃¬
timum ratio ẽ. Ds uͦ ñ sui
aliqd optimum habet: unũ opti¬
mum tot: Is et qui cũ eo suntt̾a¬
modis uelu̾ti uiis totidẽ nra suit
consideratione uestigandi: opimo¬
ne. fide. intellectu. Quqꝵ intellest
rationi innititur: fides auctoritati:
opinio sola. ueri similitudine se
tuetur. habent illa duo certam
ueritatẽ⁊ s fides clausam et inuo¬
lutam: intelligentia nudam et ma¬
nifestã. Ceterũ opinio certi nilha¬
bens. uerum ꝑueri similia querit
potius quã apprehendit. omnino
in hs cauenda confusio. ne auit no¬
cer tum opimonis fides figat: aut
qd̾ sirmũ firumq ẽ fidei. opinio
Nuocet in questionẽ. Et hoc scien¬
dum quia opimo si habet asserti¬
onem temeraria ẽ: fides si habet
hesitationẽ infirma ẽ. Item intel¬
lectus. si signata fidei tẽptet irrũ¬
pe: repuatur effractor scrutator
maiestatis. Multi suam opinionem in¬
tellectũ putauerunt: et errauerunt
Et guidem opimo potest putarim

Expanded text:
num siquidem tui et Angeli optimum, ratio est: Deus vero non sui aliquid optimum habet, unum optimum totus. Is, et qui cum eo suntmodis, veluti viis totidem, nostra sunt consideratione 447 vestigandi, opinione, fide, intellectu. Quorum intellectus rationi innititur, fides auctoritati, opinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum opinio certi nihil habens, verum per verisimilia quaerit potius, quam apprehendit. 6. Omnino in his cavenda confusio, ne aut incertum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si signata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari
Abbreviated transcription (Latin):
in me iudicio ꝓpͥo malũ dep̃¬
hendẽ. festinaui corrig̃e. nc̃ aũ
tu iudica me dñe. Qntum ad
iuditiũ meũ iam innocens ap¬
pareo. sed mͥ deme satis credẽ
ñ audeo. & iccͥco obsecro iudi¬
ca me dñe ignotesce mͥ qͥlis la¬
team aput te. int̾im qͦd poty¬
i in nocentiã seruaui. sed meã
forsitanñ tuã. Innocentia .i.

Expanded text:
cio proprio malum deprehendere festinavi corrigere, nunc autem tu judica me, Domine. Quantum ad judicium meum jam innocens appareo, sed mihi de me satis credere non audeo, et idcirco, obsecro, judica me, Domine. Innotesce mihi qualis lateam apud te. Interim quoad potui innocentiam servavi, sed meam forsitan, non tuam. Innocentia enim
Abbreviated transcription (Latin):
mortis beneficio aut finire. aut e¬
uadere uolunt: Deniq inuocabt̃
mortẽ ait. et ñ ueniet. Intuere id
clariꝰ Constat immortalẽ anmiam
ẽe. nec aliquando absq sua memoria
uiuere: ne ñ animam aliqͣndo eẽ cõ¬
tingat. Itaq durante aĩa: durat et
memorra. S qualis: feda flagitiis.
horrida facinorib. uanitate tumida:
contemptu hispida. et neglecta. Que
pͥora transierunt: et ñ transierunt.
Transierunt amanu: s ñ mente. Qd̾
factum ẽ: factum ñ eẽ ñ potest. Pro¬
inde et si facere in tp̃r fuit: s fecis¬
se in sempiternũ manet. Nontran.¬
sit cum tpr: qd̃ tp̃ra transit. In et̾¬
num gͦ necesse ẽ cruciet: qd̾ ꝑperã
te egisse in et̾num memin̾is. Exꝑiri
erit hoc ueritatẽ uocis illiꝰ: arguam

Expanded text:
mortis beneficio aut finire, aut emortis beneficio aut finire, aut evadere volunt? Denique invocabunt mortem, ait, et non veniet . Intuere id clarius. Constat immortalem animam sse, nec aliquando absque sua memoria vivere, ne non animam aliquando esse contingat. Itaque durante anima, durat et memoria. Sed qualis? Foeda flagitiis, horrida facinoribus, vanitate tumida, contemptu hispida et neglecta. Quae priora, transierunt, et non transierunt. Transierunt a manu, sed non a mente. Quod factum est, factum non esse non potest. Proinde etsi facere in tempore fuit, sed fecisse in sempiternum manet. Non transit cum tempore, quod tempora transit. In aeternum ergo necesse est cruciet, quod perperam te egisse in aeternum memineris. Experiri erit hoc veritatem vocis illius: Arguam
Abbreviated transcription (Latin):
tuentiũ sit confusio multa. At nullꝰ
de tanta multitudine spectantiũ mo¬
lestior ocłs suo. cuiꝰq. Non ẽ aspectus
siue in celo siue in t̾ra. que tenebrosa
conscĩa suffugere magis uelit: minꝰ
possit. Non latent tenebre. uel se ip¬
sas. Se uident: que aliud ñ uident.
Oꝑe tenebrarũ sequuntur illas: nec
ẽ quo se abscondat ab illis. ne intene¬
bris quidẽ. ¶Hic ẽ u̾mis qͥ ñ moritur:
memoria p̾t̾itoꝵ. Semel in iectus. uł
potiꝰ innatꝰ ꝑ peccatũ. hesit firmiter:
nequaqͣm deinceps auellendus. Nec
cessat rodere conscientiã: eaq pastꝰ.
esca utiq in consumptibili ꝑ petuat
uitam. Horreo u̾mem mordatem:
⁊ mortẽ uiuacẽ. Horreo incidere in
manus mortis uiuentis: et uite mo¬
rientis. Hec scda mors que nunqͣm
ꝑ occidit. s semꝑ occidit. Qͥs det ilł¬
mori. semel et ũ moriant᷑ in et̾num⁊
qui dicunt montibꝰ cadite suꝑ nos.
et collib oꝑite nos: Qͥd nͥ mortem.

Expanded text:
tuentium sit confusio multa. At nullus tuentium sit confusio multa. At nullus de tanta numerositate spectantium molestior oculus suo cujusque. Non est aspectus, sive in coelo, sive in terra, quem tenebrosa conscientia suffugere magis velit, minus possit. Non latent tenebrae vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud non vident. Opera tenebrarum sequuntur illas, nec est quo se abscondant ab illis, ne in tenebris quidem. Hic est vermis qui non moritur, memoria praeteritorum. Semel injectus, vel potius innatus per peccatum, haesit firmiter, nequaquam deinceps avellendus. Nec cessat rodere conscientiam, eaque pastus, esca utique inconsumptibili, perpetuat vitam. Horreo vermem mordacem, et mortem vivacem. Horreo incidere in manus mortis viventis, et vitae morientis. 26. Haec secunda mors, quae nunquam per occidit, sed semper occidit. Quis det illis semel mori, ut non moriantur in aeternum? Qui dicunt montibus, Cadite super nos; et collibus, Operite nos , qui nisi mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quod uult: et qd̾ ñ uult. in et̾num
nichilominꝰ sustinebit. Digne omino.
ut qui ad nichil afficitur unquã
qd̃ deceat. ad nichil unqͣm qd̾ libeat
euadat. Quis hoc facit: Rectus dñs
Nunqͣm recto. prauoq conueniet. ħ
enĩ sibi inuicẽ adu̾antur: et si ñ in¬
uicẽ ledant. Lesio alteriꝰ ẽ: absit. ut
dei. Durum tͥ ẽ inquit contͣ stimu¬
lum calcitrare. Hoc ẽ ñ stimulo du¬
rum: s calcitranti. seͤ st et turpiũ
pena ds̃: lux ẽ enim. Et quid tam
inuisum obscenis. flagitiosisq men¬
tibꝰ: Profecto omis qui male agit :¬
dit lucem. S dico. Nunquid ñ pot¬
erunt declinare : Mimme omnino.
Lucet ubiq: et si ñ om̃ib Deniq in
tenebris lucet: et tenebre eam non
comprehenderunt. Nidet tenebras
lux. cui hoc ẽ uidere quod lucere: s.
ñ uicissim a tenebris ipsa uidetur ⁊
uident ne consolentur. Nec mͦ a lu¬
ce: et in luce uidentur. Aquo. uel aqͥbꝰ:
Ab om̃i uidente. ut ꝓ multitudine ĩ¬

Expanded text:
quod vult; et quod non vult in aeternum quod vult; et quod non vult in aeternum nihilominus sustinebit. Digne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis hoc facit? Rectus Dominus Nunquam recto pravoque conveniet. Haec enim sibi invicem adversantur, etsi non invicem laedant. Laesio alterius est: absit ut Dei. Durum tibi est, inquit, contra stimulum calcitrare ; hoc est, non stimulo durum, sed calcitranti. Et est turpium poena Deus: lux est enim. Et quid tam invisum obscenis flagitiosisque mentibus? Profecto omnis qui male agit, odit lucem . Sed dico: nunquid non poterunt declinare? Minime omnino. Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehendunt . Videt tenebras Lux, cui hoc est videre, quod lucere: sed non vicissim a tenebris ipsa videtur, qvident, ne consolentur. Nec modo a luce: et in luce videntur. A quo, vel quibus? Ab omni vidente, ut pro multitudine in
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapĩam ⁊ roborans ad uirtututẽ.
uisi tans ad consolationẽ. illu minãs
ad cognitionẽ ⁊ ꝑpetuans ad ĩmor¬
talitatẽ. implens ad felicitatẽ: cir¬
cundans ad securitatẽ. Qd ẽ deus:
milium gła. Est enim rationabi¬
lis quedam eqͥtatis directio incon¬
uertibilis atq indeclinabilis. qͥppę
attingens ubiq cui illisa om̃is pͣ¬
uitas conturbetur necesse est. Quidni
in hanc om̃e tumidum uł distortum.
impingat et conquassetur: He uniu̾¬
so qd̃ obuium forte ostend̾it: cedere ne¬
scia rectitudo. Nam et fortitudo est.
Quis iniquis uoluntarib tam contra¬
rium et adu̾sum qͣm semꝑ conari. in¬
ping̾e semꝑ et frustra: Ne oppositis
uoluntatib: solam sue ꝓfecto adu̾sioĩs
referentib penam. Quid tam penale
qͣm semꝑ uelle qͦd nunqͣ erit: et semꝑ¬
qͣm uoluntas addicta huic necessita¬
ti. uolendi nolendiq ⁊ ut ad utrũli¬
moueatur. In eternum ñ obtinebit

Expanded text:
ad sapientiam, roborans ad virtutem, ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem. CAPUT milium gloria. Est enim rationabilis quaedam aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tumidum, vel distortum impingat, et conquassetur? Vae universo, quod obvium forte offenderit cedere nescia rectitudo: nam et fortitudo est. Quid iniquis voluntatibus tam contrarium et adversum, quam semper conari, impingere semper, et fvoluntatibus, solam suae profecto aversionis referentibus poenam. Quid tam poenale, quam semper velle quod nunquam erit? quam voluntas addicta huic necessitati volendi nolendique, ut ad utrumlimoveatur? In aeternum non obtinebit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdiit ex radice. Dixisse poterat et flos
de uirga: s maluit de radice Fforte¬
substomacharis. si adhuc ꝑgimus
querere qͥd ẽ ds̃: tũ quia totiens iam
quesitum ẽ. tũ quia diffidis inuentũ
iri. Dico tͥ pater eugeni. solus ẽ ds̃ qui
frustra nunꝗͣ queri potest: nec cum
inueniri non potest. doceat te de hoc
expim̃tum tuum. Aut si non: exꝑto
credito. ñ mͥ s scõ. qui ait. Bonus es
dñe spantib in te: anime querenti
te. Qa gͦ ẽ deus: Qd̃ ad uniu̾sum spe¬
ctat finis: qd̃ ad electionẽ salus. aed
ad se: ipse nouit. Qd ẽ ds̃: Holuntas
omp̃s. beniuolentissima uirtus. lum̃
et̾num ⁊ in cominutabił ratio. sũma
beatitudo. creans mentes. ad se par¬
ticipandum. uiuificans ad sentien¬
dum. afficiens ad appetendũ ⁊ dila tãs
ad capiendũ. iustificans ad ꝓmeren¬
dum. accendens ad zelum. fecundãs
ad fructum ⁊ dirigens ad equitatẽ.
formans ad bemuolentiã. moderais

Expanded text:
prodiit ex radice. Dixisse poterat: Et flos prodiit ex radice. Dixisse poterat: Et flos de virga, sed maluit: De radicesubstomacharis, si adhuc pergimus quaerere, quid est Deus? tum quia toties jam quaesitum est, tum quia diffidis inventum iri. Dico tibi, Pater Eugeni, solus est Deus, qui frustra nunquam quaeri potest, nec cum inveniri non potest. Doceat te de hoc experimentum tuum; aut si non, experto credito, non mihi sed sancto, qui ait: Bonus est, Domine, sperantibus in te, animae quaerenti te . Quid ergo est Deus? Quod ad universum spectat, finis? quod ad electionem, salus: quod ad se, ipse novit. Quid est Deus? Voluntas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans
Abbreviated transcription (Latin):
patre. coet̾num illi genitũ indubi¬
tata ueritate asseritur. Et in his
triplex si diligent̾ adu̾tas diuine po¬
tentie genus: quod factũ sit de nichi¬
lo aliquid. de uetusto nouum et̾nũ.
beatũꝙ. dedapnato. ⁊ mortuo. Qd
hoc ad nrãm salutem: Multum ꝑ om¬
nem modum. Primum quidẽ qd̾ pec¬
cato redacti in nichili. ꝑ hoc quodã¬
in nouitate sp̃s ambulantes. Postre¬
mo. qd̾ de potestate tenebrarũ uoca¬
ti ad regnum claritatis et̾ne: in qͦ
iam et consedere nos fecit in xp̃osali¬
eni sint a nob qui xp̃i a nob̾ carnẽ
alienare conantur: nouam creatu¬
ram in uirgine et ñ de uirgine sũp¬
tam impie asserentes. Pulchre ꝓpħi
cus spc̃ longe ante occurrit huic sen¬
tie: immo blasphemie ipioꝵ. Egre¬
dietur inquiens uirga de radice iesse.
et slos de radice eiꝰ a scendet: ut unde
uirgam inde fiorẽ dixisse originem
demonstraret. Inde gͥ sumpta caro un¬
de orta uirgo: nec noua in uirgine. q̃

Expanded text:
Patre coaeternum illi genitum indubiPatre coaeternum illi genitum indubitata veritate asseritur. Et in his triplex, si diligenter advertas, divinae potentiae genus, quod factum sit de nihilo aliquid, de vetusto novum, aeternum beatumque de damnato et mortuo. Quid hoc ad nostram salutem? Multum per omnem modum. Primum quidem, quod peccato redacti in nihilum, per hoc quodamin novitate spiritus ambulantes. Postremo, quod de potestate tenebrarum vocati ad regnum claritatis aeternae, in quo jam et consedere nos fecit in Christo. Alieni sint a nobis, qui Christi a nobis carnem alienare conantur, novam creatam in Virgine, et non de Virgine sumptam, impie asserentes. Pulchre propheticus spiritus longe ante occurrit huic sencie, ymmo blasphemie impiorum: Egredietur, inquiens, virga de radice Yesse, et flos de radice eius ascendet, ut unde virgam, inde florem duxisse originem demonstraret. Inde igitur sumpta caro, unde orta virgo, nec nova in virgine, que
Abbreviated transcription (Latin):
one. in seꝑabilis unitas. Nec enim
que a parte contigit separatio:
potuit unitati p̾scͥbere ꝑ manẽ¬
ti in totis trib. Siue comunctis
siue disiunctis duob: nichilomi
mortuo hoĩẽ ꝑdurauit. In ut̾o uir¬
ginis ut sentio ego commixtio ħ
et fermentatio facta ẽ: et ipsa
mulier que miscuit et ferm̃ta¬
uit. Nam fermentũ ñ in meri¬
to fortasse dixerim fidem ma¬
Re. Plane beata que credidit:
qm ꝑfecta sunt in ea que dic¬
ta sunt ei sa dño. Perfecta aut̃
ñ essent. si qͦminus iuxta u̾bum
dnĩ eẽt ferm̾tatũ totum ⁊ et ꝑpe¬
tuo fermentatũ ⁊ seruans nobis
tam in morte qͣm in uita parit̾
unũ: atq integrũ mediatorem
dei et hominum cum sua deitate
distinctionis gradꝰ: nouũ. antiquũ
et̃num. Nouum animã. que de nchi¬
lo tc̃ creata creditur. cum infusa. An¬
tiquum. carnẽ que apͥmo usq homi¬
num. idest ex adam traducta cogno¬
scitur. Eternum u̾bum. qd̾ ab et̾no

Expanded text:
one inseparabilis unitas. Nec enim one inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobus, nihilominmortuo homine perduravit. In utero Virginis, ut sentio ego, commistio haec et fermentatio facta est: et ipsa mulier quae miscuit, et fermentavit. Nam fermentum non immerito fortasse dixerim fidem Mariae. Plane beata, quae credidit, quoniam perfecta sunt in ea, quae dicta sunt ei a Domino . Perfecta autem non essent, si quominus juxta verbum Domini esset fermentatum totum, et perpetuo fermentatum, servans nobis tam in morte, quam in vita pariter unum atque integrum mediatorem Dei ei hominum cum sua deitate,distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternum. Novum, animam, quae de nihilo tunc creata creditur, cum infusa: antiquum, carnem, quae a primo usque hominum, id est ex Adam, traducta cognoscitur: aeternum, verbum, quod ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
cians. Non aut̃ similit̾ uł carnẽ de a¬
nima. uł animã de carne. nͥ absurdis¬
sime p̾dicas : et si similit̾ anima et
caro unus sit homo. Nec mirum si ñ
eque positis anima sit sua illa uita
atq suis affectib astringere sibi car¬
nẽ. ut sibi diuinitas hominẽ: illũ
qui p̾destinatus ẽ filiꝰ dei in uirtute.
Longa cathena. et fortis adstringẽ¬
dum diuina p̾destinatio. Ab eter¬
no ẽ enim. Qd longiꝰ et̾nitate: Qd
diuinitate potentiꝰ. Inde ẽ qͦd nec
morte incidente ullatenus. inter¬
cidi hec unitas potuit: et si carne
et anima ab inuicem seꝑatis. Et
fortassis hoc sensit ille: qui se in¬
dignum ꝓfessus ẽ soluere corrigi¬
illa tria sata de euglio mixta. et
fermentata in panẽ unum. si qͥs
ad hec tria dixerit ꝑtin̾e: ñ in con
bene ea mulier fermentauit: ut
nec diuisione quidẽ facta carnis
et anime. acarne uł anima. u̾bũ
diuideretur. Mansit et in seꝑati¬

Expanded text:
tians. Non autem similiter vel carnem de atians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam de carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit sua illa vitalatque suis affectibus astringere sibi carnem, ut sibi divinitas hominem illum, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, Longa catena et fortis ad stringendum, divina praedestinatio: ab aeterno est enim. Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec unitas potuit, etsi carne et anima ab invicem separatis. Et fortassis hoc sensit ille, qui se indignum professus est solvere corrigiilla tria sata de Evangelio , mista et fermentata in panem unum, si quis ad haec tria dixerit pertinere, non incong bene ea mulier fermentavit, ut nec divisione quidem facta carnis et animae, a carne vel anima Verbum divideretur! Mansit et in separati
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud quoq genꝰ unitatis ꝑtinere:
ꝗͣ aĩa et caro unꝰ ẽ homo. Decuit enĩ
familiariꝰ similiꝰq cum hoĩs conue¬
nire constitutione. qd̾ ꝓ homine con¬
stitutum est sacramentum. Decuit et
cum summa. que in deo ẽ. et deus ẽ unita¬
te congruere: ut quomͦ ibi tres ꝑsone u¬
na eẽntia. ita hic conuenientissima qua¬
dam contrarietate tres essentie sint una
ꝑsona. Uidesne pulchre inter utranq
unitatẽ hanc collocari. in eo utiq qui
nientia ⁊ ut salutare sacramentũ con¬
grua quadam similitudine ambob re-¬
spondeat: et saluanti uidelicet et sal¬
uato. Ita hec unitas duarum consistẽs
tur: qͣntum suꝑiore inferior. tm̃ infe¬
riore suꝑior. Tantam deniq tanq ex¬
pressam unionis uim in se p̾fert ea
ꝑsona in qua ds̃ et homo unus ẽ xp̃s:
ut si duo illa de se inuicem p̾dices ñ
errau̾is ⁊ deum uidelicet hominem ⁊
hominẽ dm̃. uere catholiceq ꝓnun¬

Expanded text:
ad illud quoque genus unitatis pertinere, ad illud quoque genus unitatis pertinere, qua anima, et caro unus est homo. Decuit quippe familiarius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari; in eo utique quinientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens tur; quantum superiore inferior, tantum inferiore superior. 21. Tantam denique, tamque expressam unionis vim in se praefert ea persona, in qua Deus et homo unus est Christus; ut si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronun
Abbreviated transcription (Latin):
arcẽ tenet unitas tͥnitatis: qua tres
ꝑsone una sub̾a sunt. Scd̾o loco illa
q alia dici una possunt summe illiuꝰ
unitatis: imitatione. ñ comparatione
una appellari uera sobriaq ꝓbat con¬
sid̾atio. Nec abducimur ab hac uni¬
tatis ꝓfessione assertione triũ: cum
in hac tͥnitate ñ recipiamꝰ multiplici¬
tatem. sic̃ nec solitudinẽ in unitate.
Quamobrẽ cũ dico unum. ñ me tͥm¬
tatis turbat numerꝰ: qui essentiam ñ
multiplicat. ñ uariat. ñ partitur. Rur¬
sum cũ dico tria: ñ me arguit intu¬
itus unitatis. que illa quecunq tria
seu illos tres. nec in confusionẽ cogit.
nec in singłaritatẽ redigit. Item me¬
sentire confiteor et de illa unitate cui
scd̾am ab ista int̾ cet̾a una honorem
dedi: dico in xp̃o.u̾bũ animã et car¬
nem. sine confusione essentiarum
unam eẽ ꝑsonã÷ et itt̃ absq p̃iudi¬
cio ꝑsonalis unitatis. in sua num̾o¬
sitate manere. Nec negauerim hanc

Expanded text:
arcem tenet Unitas Trinitatis, qua tres arcem tenet Unitas Trinitatis, qua tres personae una subtantia sunt. Secundo loco illa que alia dici una possunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non recipiamus multiplicitatem, sicut nec solitudinem in unitate. Quamobrem cum dico Unum, non me Trinitatis turbat numerus, qui essentiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico Tria, non me arguit intuitus unitatis, quae illa quaecumque tria, seu illos tres, nec in confusionem cogit, nec in singularitatem redigit. sentire fateor et de illa unitate cui secundum ab ista inter caetera Una honorem dedi. Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione essentiarum unam esse personam, et item absque praejudicio personalis unitatatis in sua numerositate manere. Nec negaverim hanc
Abbreviated transcription (Latin):
censes o ergeni: ꝑcurrat nunc con¬
sideratio multa una. quo eminen¬
tia huiꝰ singłaris uniꝰ fiat euidenti¬
or. E st unitas que collectiua potest
dici: cum s̾ibi causa multi lapides
faciunt aceruũ unũ. Et est unitas
constitutiua: cũ multa menbra u¬
num corpꝰ. uel multe partes unũ¬
qd̾cũq totum constituunt. Est et
coniugatiua: qua fit ut duo sint.
tiua qua homo uirtutis. ñ instabi¬
lis. ñ dissimilis. s unus sibimet sẽ¬
ꝑ intitur inueniri. Est consenta¬
nea. cũ ꝑ caritatẽ multoꝵ hominũ
ẽ cor unum et anima una. Est et
notiua: cum aĩa uotis om̃ib ad¬
herens deo. unꝰ sp̃s ẽ. Et est digna¬
tiua unitas: qua limꝰ nr̃ a dei u̾bo
hec omnia. quid ad illud summum.
atq ut ita dicã unice unũ ⁊ ubi uni¬
tatem consubstantialitas facit: Hu¬
ic uni quod uis illoꝵ si assimiles. exit qͦ¬
quomꝰ unũ: si compares nullo Igitur
inter omĩa que unũ recte dicuntur.

Expanded text:
censes, o Eugeni, percurrat nunc concenses, o Eugeni, percurrat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis Unius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo jam notiva, qua homo virtutis non instabilis, non dissimilis, sed unus sibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votiva, cum anima votis omnibus adhaerens Deo, unus spiritus est. Et est dignativa unitas, qua limus noster a Dei Verbo erum haec omnia quid ad illud summum, atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo modo unum: si compares, nullo. Igitur inter omnia quae recte unum dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nas numero inquis. Que ñ sint illa
una natura. illa una essentia. illa una
sub̾a. illa una diuinitas. Catholicus
unam diuinã naturã. unam diuinã
⁊ summã maiestatẽ. catholica confi¬
tetur. Numera gͥ si potes. aut sine
sub̾a ꝑsonas que ipsa sunt: aut si ne
ꝑsonis ꝓpͥetates. que ipse sunt. Aut
si diuidere quis conetur. uł ꝑsonas
qͦmͦ tͥnitatis se ꝓfiteri cultorẽ possit:
iudicium unitatis: dicamus unũ
s ñ confusionem trinitatis. Neq enĩ
noĩa uacua sunt: nec absq signifi¬
cantia casse uoces. Querit quis qmͦ¬
hoc possit eẽ: sufficiat ei tenere sic
ẽẽ. Atq hoc non ratiomi ꝑspicuum⁊
nec tam̃ opinioni ambiguum: s fi¬
dei ꝑsuasum. Sacramentũ hoc mag¬
num ẽ: et quidẽ uenerandũ. nec
scrutandum. Quomꝰ pluralitas in
unitate et hac unitate ⁊ aut ipsa
in pluralitate: Scrutari hoc temeri¬
tas ẽ credere pietas ẽ: nosse uita:⁊
uita eterna ẽ ¶Inde si oꝑe p̾cium

Expanded text:
nas numero, inquis. Quae non sint illa nas numero, inquis. Quae non sint illa una natura, illa una essentia, illa una substantia, illa una divinitas? Catholicus unam divinam naturam, unam divinam et summam majestatem, fides catholica confitetur. Numera ergo, si potes, aut sine substantia personas, quae ipsa sunt: aut sine personis proprietates, quae ipsae sunt. Aut si dividere quis conetur vel 453 perquomodo Trinitatis se profiteri cultorem possit,  praejudicium Unitatis: dicamus unum, sed non ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque significantia cassae voces. Quaerit quis qdo hoc? Sufficiat ei tenere sic esse. Atque hoc non rationi perspicuum, nec tamen opinioni ambiguum, sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et vita aeterna est. Unde si operae pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic una luna. Clamat ut̾q ñ eẽ
unum sibi ÷ ille motib. illa et de¬
fectib suis: ds aut̃ ñ mͦ unꝰ sibi:i
in se unus ẽ. Nichil in se. nͥ se habet.
Non ex temꝑe alt̾ationẽ habet: ñ in
substantia alteritatẽ. Hinc de co bo¬
etius. hoc uere unũ. in quo nullus
est numerus. nullũ in co aliud. p̾¬
ter id qd̾ ẽ. Neq enim subiectum
fieri potest: forma enĩ ẽ. Comꝑa
uni huic omne qd̾ unũ dici potest.
et unum non erit. ¶Trinitas est tam̃
deus. Qͥd gͦ: Destruimus qd̾ dictum ẽ
de untate : quia inducimꝰ trinita
iste. ut sic loquar. absq num̃o nume¬
rus: Si tria ÷ quomͦ ñ numerꝰ: Si
unum ⁊ uͥ numerꝰ: S habeo inquĩ
quid numerẽ: et qͥd ñ mimerẽ. Su¬
bstantia una ẽ: ꝑ sone tres sunt. Qd
mirum ⁊ qͥd uel obscurũ in hoc: hi¬
chil. si ꝑsone seorsum a sub̃a cogiten¬
tur. Nunc uͦ cũ tres ille ꝑsone illa sub¬
plicatu. dicendo tres: dicito qͥd nume¬

Expanded text:
non sic una luna. Clamat uterque non esse non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic uni omne quod unum dici potest; et unum non erit. Trinitas est tamen Deus. Quid ergo? Destruimus quod dictum est de unitate, quia inducimus trinitaiste ut sic loquar absque numero numerus? Si tria, quomodo non numerus? si unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non numerem. Substantia una est: personae tres sunt. Quid mirum? quid vel obscurum in hoc? Nihil, si personae seorsum a substantia cogitentur. Nunc vero cum tres illae personae illa subplicatu id putas, dicendo tres, dicito quid nume
Abbreviated transcription (Latin):
cabis: Ipse sibi forma: ipse sibi essen¬
tia ẽ. In hoc interim gradu suspicio
illum: et si alter potior appareret. illũ
potiꝰ darem. Numqͥd uerendũ ne cogi¬
tatio transuolet illum: Quantũcũq
in altum ꝓficiat: ultra ẽ. Infra qͦdhõ
cogitare possit. altissimum querere
ridiculum ẽ: statuere impiũ. Hitͣ
ñ citra querendꝰ e̾. Ascende ad huc si
potes ad cor altius: et exaltabit᷑ deuͤ.
Non ẽ formatꝰ ds̃: forma ẽ. Non ẽ
affectus ds̃: affectio ẽ. Non ẽ compo¬
situs ds̃: merũ simplex ẽ. Et ut li¬
quido nou̾is quid simplex dicam:
idẽ quod unũ. Tam simplex ds̃ ẽ:
qͣm unus ẽ. Est aut̃ unus: et qͦmͦ
aliud nichil. Si dici possit unissimꝰ
ẽ. Unus ẽ sol qd̾ ñ sit alter: una lu¬
na. qd̃ eque altera ñ sit. Atq id qͥdẽ
ds̃: s plus. Qͥd plus: Unus ẽ etiã
sibi. Et hoc uis tͥ declarari: Idem
ẽ semꝑ. ⁊ uno mͦ. Non sic unꝰ sol:

Expanded text:
cabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essencabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. Nunquid verendum, ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus Deus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris, quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: una luna, quod aeque altera non sit. Atque id quidem Deus, sed plus. Quid plus? Unus est etiam sibi. Et hoc vis tibi declarari? Idem est semper, et uno modo, Non sic unus sol,
Abbreviated transcription (Latin):
Meus deus ipse catholice ẽ: tam ñ
habet hoc et illud. quã ñ hec et illa
Est qui est: ñ que est. Purus. simplex
integer: ꝑfectus. constans sibi: nicha
de temꝑib. nichil de locis. nichil de
reb trahens in se. nichil ex se depo¬
nens in eis: ñ habens qͦd ad nume¬
rum diuidat: ñ que colligat ad u¬
num. Unum qͥppe ẽ: s ñ unitum
Non partib constat ut corpꝰ. non
affectib distat ut anima: ñ formiᷤᷤ
substat ut omne qd̃ factum ẽ. S ne¬
q forme: ut istis uisum ẽ. Magna
laus uidelicet deo. ut se ab informi¬
tate uendicet: forma una ẽẽ con¬
tentum. Hoc ẽ dicere. Cetera pluri¬
beneficio sunt que sunt que sunt.
ipse ꝓ suo ẽẽ. alt̾i benefico incli¬
nabit.: Laus ista. ut uulgo dr̃
blasphemiã ualet. Annon pluriᷤ
ẽ nullo egere qͣm uno ¶Habe re¬
uerentiã deo: ut qd̃ pluris ẽ. illi
tribuas. Si cor uuum hucusq ascendere
potuit ⁊ dm̃ tuum infra quomͦ collo¬

Expanded text:
Meus Deus ipse catholice est. Tam non Meus Deus ipse catholice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad numerum 452 dividat, non quae colligat ad unum. Unum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma una esse contentum. Hoc est dicere, caetera pluribeneficio sunt quae sunt, ipse pro suo esse alteri beneficio inclinabit? Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non pluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collo
Abbreviated transcription (Latin):
sane catholiceq. s multa unum.
Alioquin si diu̾sa putemꝰ. ñ quater¬
nitatẽ habemꝰ. s centinitatẽ. Uerbi
causa. Dicimus magnũ bonum ui¬
stum. et innumera talia: s nͥ oĩa
unum in deo et cum deo consideres.
habeb̾ multiplicẽ deum. Michi uero
ñ decẽ qd̾ cogitẽ melius eiꝰmodi deo tuo.
Queris quid: Mera simplicitas. Uero
iudicio. natura simplex: multi plici
antefertur. Scio qd ad hec respond̾e
solent. Non multa inquiunt. s unã
tantum diuinitatẽ que omnia illa st̃
deo ut sit conferre. asserimus. Asseri¬
tis gͦ. et si ñ multiplicẽ. duplicẽ dm̃: et
non ad merum simplȩx ꝑuenistis ⁊ ne¬
q ad id quo meliꝰ cogitari ñ potest.
Tam ñ ẽ simplex quod uel uni fue¬
rit obnorium forme: quã nec uirgo.
uel uni cognita uiro. Securꝰ loquor
ne is quidẽ qui uł duplex ẽ erit me¬
us. habeo enim meliorẽ. E sto. quod
hunc numeroso. et multipliei ante¬
ponam: s plane p̾simplici sꝑno.

Expanded text:
sane catholiceque, sed multa unum. sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus magnum, bonum, justum, et innumera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum. 16. Mihi vero non deest quot cogitem melius ejusmodi Deo tuo. Quaeris quid? Mera simplicitas. Vero judicio, natura simplex multiplici antefertur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae omnia illa sunt, Deo ut sit conferre asserimus. Asseritis ergo, etsi non multiplicem, duplicem Deum; et non ad merum simplex pervenistis, neque ad id, quo melius cogitari non potest. Tam non est simplex, quod vel uni fuerit obnoxium formae, quam nec virgo vel uni cognita viro. Securus loquor, ne is quidem qui vel duplex est, erit meus. Habeo enim meliorem. Esto quod hunc numeroso et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter ipsũ nichil erat. Ergo inseipso
aris c̃ẽ aliqͥd quo ds̃ sit. et qͦ ds̃ ñ sit. Hoc
enim sine dubio melius. Quomodo ñ
melius deo. si deus ñ ẽ. quod dat deo
ut sit: At melius illam diuinitatẽ
qua dicunt dm̃ eẽ: ñ aliud quã dm̃
ẽẽ fatemur. Non ẽ in deo: nisi deus.
Quid inquiunt: Negas dm̃ hab̾e
diuinitatẽ : Non. s quod habet. hoc
ẽ. Negas diuinitate dm̃ eẽ: Non. s
ñ alia. quã que ipse ẽ. Aut si tu
aliã inuenisti ⁊ adiuuet me trini¬
tas ds̃: adu̾sus illam. tota me con¬
tumatia erigo. Quaternitas orbẽ
disterminat: ñ signat deitatẽ. Deus
trinitas ẽ. ds̃ trium singła ꝑsonarũ.
Si quartam diuinitatẽ adice placet:
pe dñm dm̃ tuũ adorabis: et illi soli
seruies. Głosa uͦ diuinitas: que sibi
honorẽ ñ audeat arrogare diuinũ.
At meliꝰ quartum hoc omino respu¬
imus: quam sine honore recipimuᷤ.
Multa dicuntur eẽ in deo: et quidẽ

Expanded text:
praeter ipsum nihil erat. Ergo in se ipsopraeter ipsum nihil erat. Ergo in se ipsoaris esse aliquid, quo Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Deum esse, non aliud quam Deum esse fatemur. Non est ergo in Deo nisi Deus. Quid? inquiunt: negas Deum habere divinitatem? Non, sed quod habet, hoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula personarum. Si quartam divinitatem adjicere placet; pe Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Gloriosa vero divinitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur esse in Deo, et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Efficiens causa ẽ: ñ mat̾iał. frustra
philosophimat̾iã querunt: ñ eguit
mat̾ia ds̃. Non enim officinam quesi¬
uit: ñ artificẽ. Ipse per se. in se omĩa
fecit. Unde : De nichilo. Nam si ex aliqͦ
fecit. illud ñ fecit: ac ꝑ hoc nec omĩa. Ab¬
sit ut de sua incorrupta. incorruptibiliq
sub̾a tam multa fecerit et sibona: cor¬
ruptibilia tam̃. Queris. si in ipso omĩa:
ipse ubi : Nichil minus inuenio. Quis ca¬
piat locus: Queris ubi ñ sit: Ne hoc qͥ¬
dem dixerim. Qͥs sine deo locus: In com¬
prehensibilis ẽ ds̃: s ñ parum appre¬
hendisti: si hoc tͥ de eo comꝑtum ẽ qd
nusquã sit qui ñ clauditur loco⁊ et
nusquã ñ sit qui ñ excludit᷑ loco. Suo
aut̃ illo sublimi atq incomp̾bensibili
mͦ. sic̃ oĩa in ipso: sic ipse in omĩb est.
Deniq sic̃ ait eu̾ngłista. in mundo erat.
Alias uͦ ubi erat anteꝗͣ mundus fieret:
ibi c̃. Nonẽ quod ultra queras uͥ erat:

Expanded text:
efficiens causa est, non materialis. Frustra efficiens causa est, non materialis. Frustra philosophi materiam quaerunt: non eguit materia Deus. Non enim officinam quaesivit, non artificem. Ipse per se omnia fecit. Unde? De nihilo: nam si ex aliquo fecit, illud non fecit, ac per hoc nec omnia. Absit ut de sua incorrupta incorruptibilique substantia tam multa fecerit; etsi bona, corruptibilia tamen. Quaeris si in ipso omnia, ipse ubi? Nihil minus invenio. Quis capiat locus? Quaeris ubi non sit? Nec hoc quidem dixerim. Quis sine Deo locus? Incomprehensibilis est Deus: sed non parum apprehendisti, si hoc tibi de eo compertum est, quod nusquam sit, qui non clauditur loco; et nusquam non sit, qui non excluditur loco. Suo autem illo sublimi atque incomprehensibili modo, sicut omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. Denique sicut ait evangelista, in mundo erat . Alias vero, ubi erat antequam mundus fieret, ibi est. Non est quod quaeras ultra ubi erat;
Abbreviated transcription (Latin):
pium dabis. Quam obrẽ si queras
uerum siplexq pͥncipiũ: inueni¬
as oportet quod pͥncipiũ ñ habuerit.
Ex quo uniuersum cepit: ꝓfecto¬
ipsum minime cepit. Nã si cepit:
aliunde cepit necesse ẽ. Ase enĩ
cepit nichil. Nisi forte quis puta¬
uerit quod ñ erat. dare sibi potu¬
isse ut ẽẽ inciꝑet: aut fuisse aliqͥd
anteꝗͣ ẽẽt. Qd̃ utrumq quia ratio
ñ consentit: constat nichil sibimet
scła nec accessert̃ nec decesser̃t: nec
coeterna tamen. Quid est deus: E x quo
omĩa. ꝑ quẽ omĩa. in quo omĩa. Ex quo
omĩa: creabilit᷑. ñ seminalit̾. Per quẽ oĩa:
ne aliũ auctorẽ atq alium opificẽ arbi¬
treris. In qͦ omĩa: ñ quasi in loco s qͣsi
inuirtute. Ex quo omĩa: tanqͣm uno
pͥncipio auctore omĩũ. Per quẽ omĩa:
ne alterũ inducatur pͥncipiũ artifex.
In quo omĩa: ne t̾cius inducatur locꝰ.
Ex quo oĩa ñ de quo: quia ñ ẽ mat̾ia ds̃.

Expanded text:
pium dabis. Quamobrem si quaeras pium dabis. Quamobrem si quaeras verum simplexque principium, invenias oportet quod principium non habuerit. Ex quo universum coepit, ipsum profecto minime coepit. Nam si coepit, aliunde coeperit necesse est. A se enim coepit nihil. Nisi forte quis putaverit, quod non erat, dare sibi potuisse, ut esse inciperet; aut fuisse aliquid, antequam esset. Quod utrumque quia ratio non consentit, constat nihil sibimet eus? Cui saecula nec accesserunt, nec decesserunt; nec coaeterna tamen. Quid est Deus? Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ex quo omnia, creabiliter, non seminabiliter. Per quem omnia, ne alium auctorem atque alium opificem arbitreris. In quo omnia, non quasi in loco, sed quasi in virtute. Ex quo omnia, tanquam uno principio, auctore omnium. Per quem omnia, ne alterum inducatur principium 451 artifex. In quo omnia, ne tertium inducatur, locus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est materia Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
unc iam transi sp̃s istos: si for¬
te cum sponsa dicere possis
ẽ. Hoc ipse de se uoluit responderi:
hoc docuit. dicente moyse ad popłi
ipso quidẽ iniungente. Qui est: mi¬
sit me ad uos. Merito quidẽ. Nil cõ¬
petentius et̾nitati: que ds̃ ẽ. Si bo¬
num. si magnũ. si beatum. si sapi¬
entem : uel quicqͥd tale de dõ dixe¬
ris in hoc uerbo instauratur. quod
est. est. Nempe hoc ẽ ei eẽ: qd̾ hec
omĩa ẽẽ. Si et centum talia addas:
ñ recessisti abesse. Si ea dixeris: ni¬
chil addidisti. Si non dixeris: nichil
miniuisti iam. Si uidisti hoc tam
singłare. tam summũ eẽ ÷ nonne in
comparatione huiꝰ. quicqͥd hoo ñ ẽ.
iudicas potius non eẽ. quã ẽẽ: Qd itẽ
ds̃: Sine quo. nichil ẽ. Tam nichil
et̃ sine ipso: quã nec ipse sine se po¬
Qd est deus: Principium: et hoc
ipse de se responsum dedit. Multa in
reb dicuntur pͥncipia: s respectu po¬
sterioꝵ. Alioquin si ad aliquid p̾ce¬
dens respicias: ipsum potius pͥnci¬

Expanded text:
unc jam transi spiritus istos, si fote cum sponsa dicere possis est. Hoc ipse de se voluit responderi, hoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem injungente: Qui est, misit me ad vos . Merito quidem. Nil competentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, quod est, Est. Nempe hoc est et esse, quod haec omnia esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dixeris, nihil minuisti. Jam si vidisti hoc tam singulare, tam summum esse; nonne in comparatione hujus quidquid hoc non est, judicas potius non esse, quam esse? Quid item Deus? Sine quo nihil est. Tam nihil esse sine ipso, quam nec ipse sine se poQuid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in rebus dicuntur principia, sed respectu posteriorum. Alioquin si ad aliquid praecedens respicias, ipsum potius princi
Abbreviated transcription (Latin):
respondere: facis hoc. si stupes. si
paues. si ferues. si sustines. Stupẽ¬
da plane sublimitas maiestatis ⁊
pauenda abissus iudicioꝵ: feruorem
exigit caritas ⁊ eternitas ꝑseuerantiam
sustinendi. Quis stupet ⁊ nͥ qui contem¬
platur głam dei: Quis pauet: nͥ qͥ seru¬

Expanded text:
respondere; facis hoc, si stupes, si respondere; facis hoc, si stupes, si paves, si ferves, si sustines. Stupenda plane sublimitas majestatis: pavenda abyssus judiciorum. Fervorem exigit charitas, aeternitas perseverantiam sustinendi. Quis stupet, nisi qui contemplatur gloriam Dei? Quis pavet, nisi qui scru