comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affirmauit ꝙͣ siłi modo qui uix̃ ĩiuriam
creacoris ius mr̃ĩmonii solu̾e̾. mat̾moniũ
illic esse ⁊ ius hab̾e assu̾it Quod utiq ius
firmũ staret ⁊ non sine pcc̃o negaret᷑. si ñ
maiori causa suꝑueniente solueret᷑. Si .n.
prius ulłm ius sͥ fuit quid nccẽ erat canto¬
pere excusare eos. qui se ab illo uire persol¬
uendo subtraxer̃: Si culpandꝰ indebatur
⁊ ille qui dimissus est nͥ per cãm maiorem
excusaretur. quõ ille qui sine causa dimit¬
c̾et non iure accusaretur: Nunc autẽ qr
debitũ sacram̃ti ꝯuigał uerũ fuit. sine
causa omĩo negari non pocuit. debet .n.
uir uxori ⁊ uxor uiro. ut alter ab alcõ ñ
discedat ⁊ si forte discessĩt alter. ille qui
desitur ꝯiugii cñ ius ⁊ debicũ inmolatũ
custodiat. S est cã dei maior. aduersus
quam nlła stare d causa. ħ cũ leditur
contra eam nlłi aliquid debetur. In omĩ
causa ius suũ perdit qui huic causead¬
uersatur. Sub illa ⁊ scd̾m illam quedam

Expanded text:
affirmavit. Et simili modo qui dixit injuriam Creatoris jus matrimonii solvere, matrimonium illic esse et jus habere asseruit. Quod utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille qui dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
discedit discedat Non est subiectus fr̃ in
eiusmõi. Seruituti subiectus ess si uł cra¬
heretur ĩuitus. uel ten̾e̾tur ñ uoluncarius
Nich̾ illi debet sũ discedat sũ maneat.
ꝑdid̾ iussuũ qui creatori ĩiuriam fec̃. Si
ergo discedit infideł discedat. nichad noᷤ
non cogitur fideł qiͣ aliquo debito obligatus
aut sequi discedentem. aut sustin̾e ꝯtinentẽ¬
ꝯtempnentem. ñ ẽ subiectus suicuci liber ⁊
ut faciat q̃ uult. tm̃ in dño. Ducat uxorẽ
si uir ille est. si femina ẽ nubat. Quã uult
societatem eligat lam nõ tenetur debito
pͥoris societatis cuiꝰ ius solutũ est ppĩiuriã
creacoris. Que uidel ĩiuria creacoris ñ
solũ tunc excusat fidelem qñ ab infideli p̃
deũ dimissus alc̃i sine culpa ꝯiũgitur sed
tunc ⁊̃ excusat qñ ip̃e fideł mag̃ societatẽ
fidelem eligens inft̾celem quid̃ cobĩtare

Expanded text:
in ejusmodi , servituti subditus esset si vel traheretur invitus, vel teneretur non voluntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem. Non est subjectus servituti, liber est ut faciat quod vult, tantum in Domino, ducat uxorem si vir ille est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus solutum est propter injuriam Creatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem fidelem eligens infidelem cohabitare
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in ip̃o utiq scismaticus sͥ initatem
ñ conficit qͥ se ab ip̃a unicate uiuisiit. Sili
modo qui putant uerba sacerdotis ad corͤ
xp̃i consecratõnem suffice̾. ⁊ nõ ⁊̃ uicam et
ꝯu̾sationem bonam illius necessqriam esse
ad ħ ut illi fiat. ⁊ ad utilitatẽ illiꝰ fiat qd̃ ꝑ
illũ sacram̃tũ fic der qui ħ scilz putant er¬
rant. qr sacram̃ta dei ⁊ carnes agni ĩ pccõ
ꝑmanentes non sc̃ĩficant. qmͣius ꝑ iloꝵ¬
m̃steriũ ad alioꝵ scĩficatõnem sacͣm̃ ta
fiant Sic ergo dicimus ⁊ de ꝯuigii sacra¬
m̃to qr scd̃m aliquid apud illos recte uer̃
siue ratũ siue scm̃ ñ esse dicitur. qui solũ
sacram̃tũ babences uel ñ recte credendo uł¬

Expanded text:
tatis, in ipso utique schismaticus sibi unitatem non conficit qui se ab ipsa unitate dividit. Simili modo qui putant sola verba sacerdotis ad corporis Christi consecrationem sufficere, et non etiam vitam et conversationem bonam illius necessariam esse ad hoc ut illi fiat, et ad utilitatem illius fiat quod per illum sit sacramentum Dei. Qui hoc scilicet putant, errant; quia sacramenta Dei et carnes Agni in peccato permanentes non sanctificant, quamvis per ilsterium ad aliorum sanctificationem sacramenta fiant. Sic ergo dicimus et de conjugii sacramento; quia secundum aliquid apud illos recte verum sive ratum sive sanctum non esse dicitur, qui solum sacramentum habentes vel non recte credendo
Abbreviated transcription (Latin):
crictõne dissoluit. Sic ecc̃a tenet sic nos te¬
nere debemus qui eccłie instituta seqͥm᷑
⁊ salubre credimus essequicqͥ spũ dei dic¬
sante ab illa fu̾it insticutũ. ⁊ dignũ re¬
u̾encia iudicatũ. eciã si aliis temꝑib
aliqñ non ita fuisse ⁊ nũc alit̾ esse ꝙͣfunt
demonstretur. nõ tam̃ cogitare debemus
qͣiͣ leuitate aliqua fc̃m sit ut nũc aliter
teneatur. ⁊ alit̾ institutũ sit qm fuit. s

Expanded text:
trictione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tetrictione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in thoro carnali tãta fides gxigitur. mlto ma¬
ior deuocõ ⁊ amor sincior spĩtali delet. Sũt
qͥ ħ ad t̾rorem dc̃a esse putant alii ad publi¬
cam pnĩam referũt que pp̃rigorem ad maiti¬
end̾ timorem aliqñ neganda uidetur ut dũ
pecrator scd̾m dispensacõnem foris repellit.
⁊ in stantib timor cadendi. ⁊ in iacentibus
hũilicas resurgendi augeatur. Ego ñlabicio
siquis pꝰ uocũ continẽcie fcm ad carnales mp¬
cias tͣnsierit si quid̾ occulcũ fũit eius uotum.
ftĩ peniceat eccłia n de occultis penitentem a
consiliis salutis repelłe. neq pp̃ occulta ea q̃
manifesta sunt dissolu̾e̾ põt. Si aucem hii
qui ꝓpõĩtum suũ publica ꝓfessione ⁊ uoto
firmauerint deinde uoluerint ad carnalis
fed̾is iura transire. nullatenus eos eccł̾ia
ꝑmttit. ⁊ si forte p̃sũpserint ea contͣ ꝓpoiti
ac ꝓfessionis sue puritatem inre. qͣr illegi¬
tima ⁊ ascĩtate cõiugia aliena debita dis¬

Expanded text:
li tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjisi quis post votum continentiae factum ad carnales nuptias transierit; si quidfacti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipan nõ potest. Bapcisimi sacramentũ
infideł habere pot̃. ⁊ ꝯuigii sacramentũ
habere infideł nõ potest: Ergo baptismi sa¬
cramentũ in quo sp̃ałr signacłm fidei est
infideł hr̃ potest ⁊ ꝯugi sacuamentum¬
qd̾ non tam fidei signũ est: qͣm nature.
nõ tam uirtutis iudiciũ. qmͣ ꝓpagati¬
onis instrum̃tũ. eque fideł ⁊ infidelis

Expanded text:
pari non potest. Baptismi sacramentum infidelis habere potest, conjugii sacramentum infidelis habere non potest; ergo baptismi sacramentum, in quo specialiter signaculum fidei est, infidelis habere potest et conjugii sacramentumd non tam fidei signum est quam naturae, non tam virtutis judicium quam propagationis instrumentum, aeque fidelis et infidel
Abbreviated transcription (Latin):
cõiugale feduis descende nĩ possũt. ⁊ si force
nicatorios ⁊ spũał castimonis uiolatores
ad p̾stinam ꝓpõiti sui integͥtatem reꝑandã
⁊ conseruandam. distucte reuocandos.
Si aũt temi̾ario ausu incepto ꝑsistere
uolu̾int. ⁊ illicitã copłam ꝙͣ contͣ prime
ꝓfessionis debitũ inierũt. deserẽ ꝯtempse

Expanded text:
e non possunt, et si forte nicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere
Abbreviated transcription (Latin):
liter nubũt. ⁊ a sacerdote uelant᷑ si publice
nupsi̾nt. uel clancło corrupte fu̾int. nõ eas
admittendas ad agendam pnĩam nͥ is cui se
agende ꝓnĩe locus ꝯcedatur nͥ alt̾ defũctus
fu̾t qnͣto mag̃ eciam ea q̃ seĩmortali spõ¬
souixat. Non est ergo dubiũ qd̾ de ulł hic
agitur. que ĩꝓpõito ꝯtinencie sb̾ mãifesta
⁊̃ ꝓfessione ad castimoniam ꝯseruandam
consecrate sunt. De biis ergo dicunt qr si
post tale ꝓpoĩtũ ad mipcias carnales tñ¬
sierint. ad pnĩam ñ sint admictende nͥ is
cui se uyẽant. id fornicator siũ adulter
ab hac uita .i. a tali cõn̾satõne discessĩt
In eo .n. statu pnĩam age̾ non possunt
in quo qͣidui ꝑmansint saluari ñ posst̾.

Expanded text:
liter nubunt, et a sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
insticutõnis diuine legitime fc̃a fu̾it. Di¬
cunt .n. quia legitimũ non debet dici. qd̾
sine fide frm ẽ. S mͥ int̾im ñ occurrit rõ
aliqua quõ negare possint infideliũ socie¬
tatem sm̃ diuinã institucõnem factã.
cramentum ñ esse qd̾ hecicus dat uł accip̃.
qr fideł nõ est n ille qui dat. neq ille qui
accipit. ⁊ bac rõne concendant sacramẽta
dei non posse ad infideliũ ꝑticipatõnẽ ueũe

Expanded text:
institutionis divinae legitime facta fuerit. Dicunt enim quod legitimum dici non debet quod sine fide factum est. Sed mihi interim non occurrit ratio aliqua quomodo probare possint infidelium societatem secundum divinam institutionem factam, cramentum non esse; quod haereticus dat vel accipit, quia fidelis non est neque ille qui dat neque ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem venire,
Abbreviated transcription (Latin):
usũ mutasse ⁊ snĩam intorsisse ad aliud.
atq iõ nũc ꝯiugia ñ esse eiusmõi ꝓpter
quã licita ułillicita rata ⁊ soluenda oĩa
uidicantur. Siquis hoc dicat fortassis
aliquid dꝑxisse uidebitur. Nos nͥl rep̃hẽdimꝰ
ex om̃ib que iũcatem qͥetam esse ꝑmittũt.

Expanded text:
usum mutasse, et sententiam intorsisse ad aliud atque ideo nunc conjugia non esse ejusmodi propter quam licita vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse: qr ꝓfessionẽ illoꝵ ñ accep̃. neq obser.¬
uanciam cõtinencie eis indixit. Si quis igit᷑
tales uiduas aut u̾gines post uotũ ꝯtinẽcie
ad maritalem copłam descendences dampna¬
cõnem qͥdem habere. idest rem dampnabilem
fac̾e. ñ q nubĩt. s q uotũ frangunt. non pp̃
bonĩ inf̾u̾us qd̾ appetũt. s pp̃ bonũ suꝑius
quod reliquũt ita quid̃ pp̃ fidem uolacã
dampnacõnem hr̃e. s tñ omĩo ꝯiuges esse
nec seꝑari debere existim. certũ est sicuc sic̃¬
suꝑius diximꝰ. qr ea que eccł̃ie ꝓbari non
suꝑius memorata ĩꝯuenient̾ dc̃a accipimꝰ.
nicħ amplius restat q̃stionis. cur ñ u̾acicer
dc̃a ⁊ ucilic̾ tenenda aꝓpbemꝰ. Certũ est .n.
qr hii qui post occłtũ uotum castitatis ⁊ ꝓ
poĩtum concinencie ñdũ manifesta pro¬
fessione cõfirmatũ ad exꝑienciam carnis¬

Expanded text:
n posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod appetunt, sed propter bonum superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem violatam damnationem habere, se tamen omnino conjuges esse, nec separari debere existimet, certum est, sicut superius, diximus, quod ea quae Ecclesiae probari non superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter dicta et utiliter tenenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad expe
Abbreviated transcription (Latin):
riam assertõnem ferũtur. in tantũ ut
dicanc quamlib illegitime ꝑsone fu̾int
cuiuscũq ꝓfessionis siũ ordinis pari cõsen¬
su adinuicem fc̃o cõiuges esse. Non sac̾dotẽ
continenciam ꝓfessos ñ sũmos sacerdotẽ.
nõ monachos. aut sacras uirgines ab hac
lege excipiendos putant. & hñt isti siłit̾
uerba quedam scripturarũ quib muni¬
re credũt. ⁊ ꝯfirmare estimatõnem suã.
⁊ sũt u̾e q̃dam dc̃a eiusmõi. in quib con¬
uenienter ħ inclłigi poss. S nõ sic iuidi
care debent. quib doctrina u̾bi dei ꝯmissa
est. ut p̃p̃ unũ aliquid ofirmand̾ a sensu u¬
bniũsoꝵ recedant. Neq enĩ partẽ totũ.
s totũ pars sequi debet. ꝙsi forte inueniat᷑
pars a toto discordans aut coaptanda est si
fieri põt. aut si fieri nõ potest abicienda.
Melius .n. a ꝑte receditur qm a toto. oꝑti¬

Expanded text:
ertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae personae fuerunt cujuscunque professionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere quaedam dicta ejusmodi in quibus convenienter hoc intelligcare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Opti
Abbreviated transcription (Latin):
aliter nupserũt ñ possinc deinceps illo u¬
uiuente hoĩes hr̃e maricos. recte supra dc̃ a
rõne eius assc̾io reꝓbatur. adhũc mod de hiiꝰ
q̃ maĩfeste falsa sũt uł occłce uera. imic̾q
scd̃m suã m̃suram sentire licebit. Micħ ac̃
ħ mag̃ est probabile si ĩuenire contigerit
qd̃ ⁊ iu̾catem seruat. ⁊ aucoritatem nõ

Expanded text:
to nupserunt, non possunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit quod et veritatem servat, et auctoritatem non
Abbreviated transcription (Latin):
qui post occłtũ notũ continẽcie ad exꝑien¬
ciam caruis redeũt ⁊ ꝯiuges fiũt. qͦs idcuto
eccła seꝑare nõ potest. qi cũ hinc maĩfestum
constet᷑ fc̃m ꝙ illĩc occłcũ fuit ꝓbari non
pocest. In quib cũ cem̾ate fidei reatus scd̾m
aut̃ est de ilł qui post uotum ⁊̃ ꝓfessione
publica sub cestimonio eccłe erga deũ se
obligauerũt. ⁊ force adhuc qd̾ amplius

Expanded text:
e ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secunest autem de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaveru
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑari non possunt n cog̾e potest eos eccła
ut ad ꝓpõitũ continencie seruand̾ reu̾tant᷑
nich̾ deinceps stabile aut ratũ esse poderit
Non ordo uel hĩcus ñ deniq uotum aut ꝓ¬
fessio ulla tenere pocerũt hoĩes. qn frena
pudicicie laxent. ⁊ ruant in desid̾iasua uł
cũ fastidire ceꝑint bonũ in quo sũt lib̾ta¬
cem querentes. uł cũ temptati forte fu̾int
de malo ĩquo nũdũ sũt ad uoluptatẽ suã
ceplendam festinantes. Ita dislipabitur
om̃ĩs ordo. ⁊ pulchtudo teligionis xp̃ĩane
ad nichilũ redigetur ⁊ curpitudo mag
obnoxia pati consueuit ⁊ dix̃ĩt ei cogitatõ
ñ hodie aut cras. aut criduo. siue quatuor
aut octo dieb. aut ⁊̃ uniꝰ mensis. aũ uniꝰ
anni spacio bellũ tibi indix̾unt. s qͣmdiu
uiuissuꝑ cerram. qmͣdiu carnem mortalẽ
portas. ꝙͣ diu sencire poc̾is non ce deserent.
auertent ut ñꝙͣ mentẽ lib̾am ⁊ uolũtatẽ
puram ad deũ erig̾e̾ possis. Uide ergo quia¬

Expanded text:
separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magnobnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio stibus, quae non hodie aut cras aut triduo sive quatuor aut octo diebus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi indixerunt, sed quandiu vivis super per terram, quandiu carnem mortalem portas, quandiu sentire poteris, non te deserent, avertent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum erigere possis. Vide ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem eccł̃ie p̃ceptõnem ess. Legimꝰ qd̾ beat᷑
.gg̃. angłicis nouit̾ ad fidem ꝯu̾sis neforte
xp̃ianam religionem horrerent dispẽsato¬
rie cõcessit a quĩto gradu ꝯsangͥnitatis
cõiugia copłare. in quo apparet quia ea
que aliqñ dispensatõnem ad mictũt. ut
licite manifeste fiant. excusatõnẽ habẽt
⁊̃ si p̃t̃ concessionẽ ignorant̾ fiant. ꝙ idcͥce
fortassis eiusmõi qͣmdiu oĩo lacent ignorã¬
cia ꝯuenientius estimentur excusari. que
tñ manifesta fc̃a qui  contͣ p̃ceptõnẽ sũt
non debent tołari. ħ autem dc̃a sũt contͣ illoᷤ
qui putant ꝯuigiũ oĩo dici nõ posse quod
aliqñ dissolui potest.. De hiis qui puta
eciam iuter illegitimas personas qͣs¬
cumq consensum ad inuicem habi

Expanded text:
clesiae praeceptionem esset. Legimus quod beatus Gregorius Anglis noviter ad fidem conversis, ne forte Christianam religionem horrerent, dispensatorie concessit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia copulare: in quo apparet quod ea quae aliquando dispensationem admittunt, ut licite manifeste fiant, excusationem habent, etiam si praeter concessionem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur excusari, quae tamen manifesta facta, quia contra praeceptionem sunt, non debent tolerari. Haec autem dicta sunt contra illos qui putant conjugium omnino dici non posse quod aliquando dissolvi potest. CAP. XII. De his qui putant etiam inter illegitimas personas quascunque consensum adin
Abbreviated transcription (Latin):
tis lab̾entur ⁊ qñ mag̃ cerrebant᷑ in eo ꝙ ꝯͥ
post lapsũ ad pͥoris excellencie puritatem
redicũ amplius non patere sciebant. ⁊ ita
cunc eccłiam sm̃n temꝑis illius statũ cen̾e
Uebuisse ⁊ tenuisse. ut qui post uotũ ⁊ pro¬
fessionem cõtinencie ad ꝯiugalem copłã
descend̾ent. ita man̾ent nͨ solu̾ent᷑ eiusmõi
ꝯtractus. ⁊ scd̃m iudiciũ eccłie ⁊ ꝑmissionẽ¬

Expanded text:
entur; et quando magis terrebantur in eo quod sibi post lapsum ad prioris excellentiae puritatem amplius reditum non patere sciebant; et ita tunc Ecclesiam secundum temporis illius statum tenere debuisse et tenuisse, ut qui post votum et professionem continentiae ad conjugalem copulam descenderent, ita manerent; nec solverentur hujusmodi contractus, et secundum judicium et permissione
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis scdm̃ fidelis nõ fuit ꝙ ego dico qͥa
ducit fidem thoro conugali s̾uat. so¬
ciam diligit ⁊ custodis. illa uiuente ad
alienam societatem nõ transit qͣmuis in
alio infideł sit qr scil ñ cred̾. In hoc tñ¬

Expanded text:
ud fidelis non fuit. Et ego dico quod ducit, fidem toro conjugali servat, sociam diligit et custodit, et illa vivente ad alienam societatem non transit: quamvis in alio infidelis sit, quia scilicet non
Abbreviated transcription (Latin):
siue infirmicate siue uoluptate inc
cimseruiũt sic dic̃. Concubitũ qui non fit
causa ꝓł nupcie nõ cogũt fi̾. s impetͣnt
ignosa. Si tñ nõ ita sit uimiꝰ ut impediat
temꝑa q̃ orõni deb̾entur. nec ĩmutetur in
eñ usum qui cõtra naturã est. Concubitus
tem istam ꝓgredicur. iam nõ tõni s libidini
obseqͥtur ꝙ hũc nõ exig̾e s redd̾e cõiugi ne
fornicetur. ad cõiugem ꝑtinet. Si u̾o ambo
tali concupĩe subigũtur. rem faciũt q̃ nõ est
nupciarum. cuiꝰ delicti nõ sũt nuptie hortat᷑¬
ces s dep̃catrices. Deciis quid̾ ꝯiugale ẽ
casticas ꝓcreandi ⁊ reddendi carnał debi¬
ti fides. Hoc est opus nuptiarũ quod ab
onũ crimine defendit apłs dicens. Si ac¬
ceꝑis nõ pecrasti. ⁊ si nupsit uirgo ñ peccat.
Ĩmodata autem ꝓgressio scd̃m ueniam

Expanded text:
sive infirmitate sive voluptate victi inserviunt, sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui contra naturam est. Concubitus tem justam progreditur, nam non rationi sed libidini obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupserit virgo non peccat ta autem progressi
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ ꝑtinaci p̃sumptõne tenent᷑. illici¬
te ⁊ illegitime copłatõnes indicantur.
Non tñ ħ de omib sic̃ supͣ memoraui sic sen¬
tiendũ estimanius Nam fc̃a erroris excu¬
satõne ulła legitimoꝵ nom̃ poterũt reti¬
nere. Aliud ẽ de illis ubi uenialit̾ peccat᷑.
ut uidel siquis infra septimũ aut sextũ.
aut ⁊ fortassis quĩtum gradũ lineam ꝓ¬
pinqͥtatis ignorans cem̾aret ꝙ quidẽ nõ¬

Expanded text:
ionem pertinaci praesumptione tenentur, illicitae et illegitimae copulationes judicantur. Non tamen hoc de omnibus, sicut supra memoravi, sic sentiendum existimamus. Nam facta horroris excusatione, nulla legitimorum nomen poterunt retinere. Aliud est de illis ubi venialiter peccatur, ut videlicet si quis infra septimum, aut sextum, aut etiam fortassis quintum gradum lineam propinquitatis ignorans temeraret, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iohes in oꝑe. abraham in solo hĩtu hẽlat
Melior est autẽ castitas celibũ. qm castitaᷤ
nupciarũ. qͣrũ abraham unã babetat in
usu. ambas in hĩtu. Caste enĩ cõiugalicer
iuxit. esse aut̃ castus sñ ꝯĩgio potuit
s nõ oportuit. Idem. Iustus qmiuis cupiat

Expanded text:
n opere: Abraham in solo habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cup
Abbreviated transcription (Latin):
uolo in inf̾i̾ori bono saluari: qmin sũmo
ꝑiclitari. ꝙ si forte łꝑa ẽ aliqua qr descendo
qr ꝓpoĩtũ meũ non teneo. ego pnĩam agam
⁊ sacisfactõne placabo deum. Nicħ̾ durũ erit
aut difficile tantũ ut hanc passionẽ euad̾e
possim. ⁊ mortem istam in qua uiuẽs teneor¬
stiget ⁊ cohortetur cũ affligi ceꝑit. ⁊ uri sti
⁊ salus est ilłꝰ qui ħ faciunt. ⁊ non cogit ec¬
clesia illos qui sic recro aspiciũt. s ita uiu̾e
concedit ⁊ legitĩa censet esse ꝯiugia illoꝵ:
Quis nõ malit cũ inc̃ptatõne gr̃aui fuerit
młt̾is ãnis penitere. ⁊ ꝙͣlib satiffactõnẽ ex¬
soluẽ. cm̃ ut fruipossit uotͦis ⁊ optione sua
⁊ desid̾ia sua licite adimplere: Quidergͤ.
dicemus: Plane attestari audemus. qr et¬
si negari forte ñ potest ita ħ dcm̃ ẽẽ ⁊ hic
dcm ita inclłigend̾ esse Nulla tñ rõne hiis
maxĩs temꝑib quib boĩes aduicia ꝓni

Expanded text:
volo in inferiori bono salvari, quam in summo volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens teneorstiget et cohortetur cum affligi coeperit et uri s salus est illis qui hoc faciunt, et non cogit Ecclesia illos qui sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum in tentatione gravi fuerit, multis annis poenitere, et quamlibet satisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte non potest hic ita dictum esse et hoc dictum ita intelligendum esse, nulla tamen ratione his maxime temporibus quibus homines ad vitia proni
Abbreviated transcription (Latin):
tibi salcem ess. uł ista corm̃ta deuicare: qm̃
incoto ꝑire. ⁊̃ nich̾ sentire bomi. uidet deus
sencis. fortassis retipiet ad molenciã passi¬
onis tue ⁊ misertus excessun tuo ueniam
dabit. Precipue cum dicat apłs. meluis est
nub̾e qͣm uri. ꝙ item. Unus quisq uxorem
suam habeat pp̃fornicatõnem. Bene enim
nouit apłs infirmicatem humanã. ⁊ iõ nõ
dixit illi hãnt qr illis licet ⁊ illi nõ hañt
non pot̃ melius ẽ ut nubat qͣm urat᷑. Meli
est ut licice excipiat infirmitatem: qm uicio
sꝑuratur ad passionem. Nam ipẽ doꝰ d̾. qui p
putaui posse libent̾ ꝓposui. ⁊ in eadem adi
uolũtate libent̾ ꝑ seu̾ãrem sicut pati potu¬
issem. S non ualeo tołare estũ bullientis
nature. ardorem ꝯcupĩe feruentis sustinẽ
ñ possũ. iõ facio qd̾ possum. bado ⁊ duco u¬
xorem. excipio infirmicatẽ meam dolẽs qͥdẽ.
qr a suꝑiori bono descend̾e cogor. s cam̃ nõ
oĩo desꝑans qr ad concessa descendo. Mag̃

Expanded text:
ormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus sentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et misertus, excessui tuo dabit veniam, praecipue cum dicat Apostolus: Melius est nubere quam uri . Et unusquisque uxorem suam habeat propter fornicationem. Bene enim novit Apostolus infirmitatem humanam; et ideo non dixit illi habeant, quia illis licet, et illi non habeant, non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut licite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit:putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
a castitate sanctiore que uouetur deo. ad¬
ult̾iis esse peiores. Et sic quid̃ b̾s aug̃. dicit.
ꝙ uidetur manifesta auctoritas ⁊ racio
euidens de qua dubitar nõ possit. S ecce
dicamus ita. ⁊ ita sentiamus ut lapse a
ꝓpoĩto ⁊̃ ꝓfessione cõtinencie femine si ip¬
serint ꝯiugia esse uera. nec solui posse as¬
omĩo ei̾nõr. Quidergo. Nonne siłt ⁊ eadẽ
rõne de alio sexu senciend̾ est si lapsi a ꝓpoĩco
⁊ ꝑfessione cõcinencie uiri ipxores dux̾int
ꝯiugia esse uera ⁊ rata esse debere. in cant̾

Expanded text:
a castitate sanctiore quae vovetur Deo ada castitate sanctiore quae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito et professione continentiae feminae si nupserint conjugia esse vera, nec solvi posse omnino ejusmodi. Quid ergo? Nonne similiter et eadem ratione de alio sexu sentiendum est, si lapsi a proposito et professione continentiae viri uxores duxerint, conjugia esse vera et rata debere esse, in tan
Abbreviated transcription (Latin):
acute ac diligent̾ consid̾are quiꝰ dicant. fal¬
lit quippe eos siłicudo m̃tatis. Quia enĩ
coniugiũ xp̃i dicuntur elige̾ qui xpĩana
sanccitate non nubũt. Uinc argumentã¬
tur quidam dicentes. Si uiro suo uino
dñabit᷑. que cõiugiũ eius eleg̾at si alteri
nubit adulc̾a est. Qui ħ dic̃t acute qͥdem
dabilicer ⁊̃ uiuente uiro ex eius consensu c̃.¬
uente iuro nubit.⁊ pꝰ pauca. fĩt aut̃ per h̃c
minꝰ consid̾atã opĩonem qua putant lap¬
sarum a sc̃o ꝓpõĩto feminarũ si nupsi̾nt ñ
ẽẽ ꝯiugia. non paruũ malũ ut a maricis
seꝑentur uxores. qiͣ adulte̾ sunt nõ ueores.
Q̾ cũ uolũt eas seꝑatas redte continencie.
faciũt maricos earũ adulc̃os ueros c̃ suis
uxorib uiuis alt̾as uipe̾int. Quapp̃ nõ pos¬
sum quid̃ dice̾ a ꝓpõico meliore lapsas sin
nupserint femĩas adult̾ia esse nõ cõiugia.
s plane ñ dubitai̾m dice lapsus ⁊ nunas

Expanded text:
acute ac diligenter considerare quid dicant; falacute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem dabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu conuente marito nubit. minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, non parvum malum ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros veros, cum suis uxoribus vivis alteras duxerunt. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas si nupserint feminas, adulteria esse, non conjugia. Sed plane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas
Abbreviated transcription (Latin):
catisait. In cõiugali uincło si pudicicia
ꝯseruatur dampnatõ non timetur. Sed
in uiduali ⁊ in uirgĩnali continencia: ex¬
cessencia munĩs amplioris expetit᷑. Qua ex¬
petita ⁊ elc̃a ⁊ uoti debito oblata.lã nõ
solũ capesc̾e nupcias. s ⁊̃ si ñ nubatur nu¬
bere uelle dampnabile ẽ. Nam ut hoc de¬
monstraret apłs. si ait cũ in deliciis eg̾inc
ĩ xpõ nuibunt. s nub̾e uolũt. Habentes ĩqͥt
dampnatõnem. qm̃ pͥmam fidem irritam¬
feceruĩt. ⁊ si nõ nubendo: tñ uolendo. Nam qi
ipẽnupcie. uł caliũ dampnande iudicant᷑.
s dampnatur aꝓpoĩcifraus. dampnatur.
fracta uoci fides. dampnat᷑ non susceptõ
a bono infĩori. s ruina ex bono suꝑiore.
Postremo dampnant ᷑ calos nõ qr ꝯuigalẽ
fidem post̾ius mierũt s qr cõtinencie pͥmã
fidem irritam fecerũt & post pauca. ꝓinde
qui dicunt caliũ npcias nõ esse nup¬
cias s pocius adult̾ia non mͥ uident᷑ sacis

Expanded text:
atio. in coniugali quippe uinculo si pudicitia conseruatur, damnatio non timetur; sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demonstraret apostolus. non ait: cum in deliciis egerint in Christo, nubunt, sed, nubere uolunt habentes. inquit, damndo, tantum uolendo: non quia ipsae nuptiae uel talium damnandae indicantur, sed damnatur propositi fraus, damnatur fracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam feceruntqui dicunt talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis
Abbreviated transcription (Latin):
non esse qr remissionẽ ibi pecratoꝵ non
oꝑatur. ⁊ uerũ corpus xpĩ nõ esse quod
quociens eiusmõi spũales affectus sacram̃¬
tis diuinis attͥbuunt᷑ uirtus ip̃oꝵ sacra¬
m̃torum expͥmitur. in quo quidem nõ ostͦ
turum sit. s pociꝰ quidex ipĩs sm efficaciam
iugiũ hre dꝑxit ħutiq dice̾ uoluit. quia
ꝯiugium b qͣnͣtum in se est habere debet.

Expanded text:
non esse, quia ibi remissionem peccatorum non operatur; et verum corpus Christi non esse quod quoties hujusmodi spirituales effectus sacramentis divinis attribuuntur, virtus ipsorum sacramentorum exprimitur, in quo quidem non ostenturum sit, sed potius quid ex ipsis secundum efficaciam jugium habere dixit, hoc utique dicere voluit, quod conjugium hoc quantum in se est, habere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
eam licita carnis cõmyetio exerceatur. sicut
ip̃m offm̃ carnał cõm̃cii a cõiugio abesse pt̃.
si fide careat minꝰ sincerũ. si aut̃spe proł care¬
at minꝰ fructuosũ inueniatur. fides .n. fructũ
habet in castitate pudicicie ꝯiugał. Spes
ꝓlis fructũ ht̃ in usu fecunditatis. Cõiugiũ
autẽ in ip̃a societate maritali: sacram̃tũ est
⁊ ideo ip̃a societas utͦq uiuente nõ diuidit᷑
ita ⁊ sacram̃tũ societatis cõiugał qͣmdiu con¬
ĩugiũ constat ab ip̃o nõ seꝑatur. In qͦ uidel
ꝯiugio sacram̃tũ foris est in diuisa societas
res sacram̃ti intus adinuicem flagrãs perse¬

Expanded text:
eam licita carnis commistio exerceatur; sicut ipsum officium carnalis commercii a conjugio abesse potesctum est, si fide careat, minus sincerum; si autem spe prolis careat, minus fructuosum inveniatur. Fides enim fructum habet in castitate pudicitiae conjugalis. Spes prolis fructum habet in usu fecunditatis. Conjugium autem in ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; res sacramenti intus adinvicem flagrans perse
Abbreviated transcription (Latin):
tinenciam custodiũt siue ꝓ etatis defectu
ampliꝰ gn̾are nõ possũt: Itaq duo ħ id est
fides ⁊ spes ꝓł ita cõiugium comitantur.
alt̾o fructuosius appareat. uͥ autẽ nõ assũt.
autem ita inseꝑabile esse uidetur. ũ sñ ipõ¬

Expanded text:
 aetatis defectu amplius generare non possunt? Itaque duo haec, id est fides et spes prolis, ita conjugium comitantur altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, autem ita inseparabile esse videtur, ut sine i
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sacramentum altans et sigura ẽ
est quantũ ad corporis xp̃i n̾tatẽ.
¶ Ria esse insacram̃to altaris paniset
uini spẽm corporis xp̃i u̾itatẽ. gratiam
Quare in speciem panis et spũalem.¬
uini ⁊ ẜ sacram̃tum corporis ⁊ sangui¬
nis sui instituit.
Qualis intelligenda est mutatio pani
et ium in corpus xp̃i.¬
Quid significent tres portiões que de cõ¬
pore xp̃i insacram̃to altans fiũti
Q uod corpus xp̃i quando duudiuidet᷑.
s solam spetiẽ diuidit᷑ ẜse aũt integrũ¬

Expanded text:
Quod sacramentum altaris et figura est est quantum ad corporis Christi veritatem. Tria esse in sacramento altaris: panis et vini speciem, corporis Christi veritatem, gratiaQuare in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis et vini in corpus CQuare in speciem panis et vini sacramentum corporis et sanguinis sui instituerit. Qualiter intelligenda est mutatio panis et vini in corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
institutõ uł consuetudo. ut in dominica
que ꝓxima est ante sollempnitatem pas¬
chalem rami palmarũ ⁊ frondes arborum
bñdicautur ⁊ ppło portandi distribuant᷑.
in figuram eoꝵ qui dño iħu eodem die ihe¬
rosolimam ascendenti cũ ramis paliarũ
⁊̃ frondib arboꝵ uirentib cantances ⁊ lau¬
dantes occurrerũt In quo ñ solũ nob̾ id
qd̃ illi tũc corporalit̾ fecer̃ corporalit̾ faci¬
endum ꝓponitur s id potius quod uł ĩ illo
uel in isto coͣrli fcõ spiritalit̾ imitand̾ sig¬
nificatur. Palma quippe signũ uictorie ẽ.
Rami aũt uirentes bona oꝑa significãt.
Tunc igitur xp̃õ cũ ramis palmarũ ⁊ fron¬

Expanded text:
iastica consuetudo ut in Dominica quae proxima est ante solemnitatem paschalem, rami palmarum et frondes arborum benedicantur, et populo portandi distribuantur, in figuram eorum qui Domino Jesu eodem die Jerosolymam ascendenti cum ramis palmarum et frondibus arborum virentibus cantantes et laudantes occurrerunt . In quo non solum nobis id quod illi tunc corporaliter fecerunt, corporaliter faciendum proponitur, sed id potius quod vel in illo vel in isto corporali facto spiritualiter imitandum significatur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera significant. Tunc igitur Christo cum ramis palmarum et fron
Abbreviated transcription (Latin):
legitur scd̃m uelamen usq ad cempus
resurrectõis non aufertur. Propter hoc in
tempore quadragesime q̃ uitam p̾̃sentem
significat unũ tm̃ uele̾men int̾ nos ⁊ sãcta
scõrum obpanditur. ꝙ usq in uiem resur¬
rectõnis non aufertim: qr ñcn litt̾a quidem
reuelata est. s mortalitas nũdũ ablata. Q
cũ omĩs in fucoͦ emedio tollenda erit cũ
mortale ħ ĩmortalitatem. ⁊ corruptibile ĩ¬
corruptõnem iuduerit. Tunc quippe reuela¬
ta facie ingrediemur. uł potius egredie¬
mur ad głam domini contemplandam.
ut eum quẽ nũc ꝑ solam fidem agnoscimꝰ.
facie ad faciem uidendo sicuti ÷ agnoscamꝰ.

Expanded text:
legitur . Secundum velamen usque ad tempus resurrectionis non auferetur. Propter hoc in tempore Quadragesimae quae vitam praesentem significat, unum tantum velamen inter nos et Sancta sanctorum oppanditur, quod usque ad diem resurrectionis non auferetur; quia nunc littera quidem revelata est, sed mortalitas nondum ablata, quae tamen omnis in futuro e medio tollenda erit, cum mortale hoc immortalitatem et corruptibile incorruptionem induerit. Tunc quippe revelata facie ingrediemur vel potius egrediemur ad gloriam Domini contemplandam, ut cum quem nunc per solam fidem agnoscimus, facie ad faciem videndo sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinem uert̾entur. Hac igitur aqua
scificata fideles asꝑguntur ⁊ hĩtacła fideli¬
um lustrantur ab illusione ⁊ infestatõne
pcc̃is. sal discretõnem ⁊ cautelam de fut᷑is
Que duo si simł misceant᷑ amara cõscĩa
in dulcedinem uertitur. atq illusiones
⁊ infestatõnes demonũ amplius ei non do¬
minantur. Nos itaq supͣdc̃am insticutõ¬
nem secuti per singłos dies dñicos sal ⁊ aꝙͣ
simul miscendo benedicimus. ut hac asper
annos in inicio qͣdragesime qd̾ capd̃
ieiunii dr᷑. quarta feria qñ ieiuniũ uoti¬
uũ suscipitur cinis cõsecratus capitibus
fideliũ imponitur. scil ob recordatõnem ⁊¬
mortilicatis nr̃e. ut mortał homo qͥtuẽ¬

Expanded text:
dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua dulcedinem verterentur. Hac igitur aqua sanctificata fideles asperguntur, et habitacula fidelium lustrantur ab illusione et infestatione is sal discretionem et cautelam de futuris, quae duo si simul misceantur, amara conscientia in dulcedinem vertitur, atque illaesiones et infestationes daemonum amplius ei non dominantur. Nos itaque supradictam institutionem secuti, per singulos dies dominicos sal et aquam simul miscendo benedicimus, ut hac aspersannos in initio quadragesimae, quod caput jejunii dicitur, quarta feria quando jejunium votivum suscipitur, cinis consecratus capitibus fidelium imponatur scilicet ob recordationem mortalitatis nostrae, ut mortalis tu
Abbreviated transcription (Latin):
ba ꝓferremꝰ. s ut in omĩb oꝑib nris fidẽ
rectam teneremꝰ. Ille enĩ in nomine domini
onũa que facit oꝑatur. qui per fidem rectã
cognoscit se nec sine illo aliquid boni posse fa¬
cere. ⁊ si quid fec̾it laudabile: excͣ illũ głari
non debere. Qui fideliter in omĩ oꝑe suo⁊
ante fcm̃ ab illo auxiliũ querit. ⁊ post fcm
totũ qd̃ oꝑatus est bonũ ad laudem ⁊̃ głam
eius conuertit. Sicut ergo omĩa q̃ facimus
sola fide ⁊̃ sine ꝓlat̾one uerboꝵ in noĩe do̾
tificantur. Nam ip̃a uerba aliqũ sacram̃ta
sunt. que tam̃ ex aliis uerb̾ scĩficatõnem non
accipiũt. Nullũ tñ sacram̃tũ sine ullo u̾bo
sanctificatur. quod siue sola fide siũ ⁊ fide
et prolatione u̾borum ĩuocatum omnem
Ilexander papa quintꝰ a beato petro cõ¬
stituit ut sal ⁊ aqua benedicentur ad
pło quo beliseus ꝓpha salin aquam misisse
legitur. ut ħ condim̃to fontes amari in

Expanded text:
rba proferremus, sed ut in omnibus operibus nostris fidem rba proferremus, sed ut in omnibus operibus nostris fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia quae facit operatur, qui per rectam fidem agnoscit se, nec sine illo aliquid boni posse facere, et si quid fecerit laudabile extra illum gloriari non debere. Qui fideliter in omni opere suo et ante factum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudem et gloriam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae facimus sola fide etiam sine prolatione verborum, in nomine Domini tificantur. Nam ipsa verba aliquando sacramenta sunt, quae tamen ex aliis verbis sanctificationem non accipiunt. Nullum tamen sacramentum sine illo verbo sanctificatur, quod sive sola fide, sive ex fide, et prolatione verborum invocatum, omnem tur. Alexander papa quintus a beato Petro constituit ut sal et aqua benedicerentur ad plo quo Elisaeus propheta sal in aquam misisse legitur, ut hoc condimento fontes amari in
Abbreviated transcription (Latin):
unt quedam sacramenta
in eccła in quib ⁊siprinci¬
paliter salus nõ constet.
tamen salus ex eis augetur.
qͣntum deuotio ex̾cetur.
Hec licz in p̾senti omĩa enu¬
merari non possint. q̃dam
camen intermitt̾e ñ o pro exemplo uniu̾¬
sorum. Ex hiis igitur sacramentis. alia
constant in reb qualia sũt asꝑsionis aqua.
susceptõ cineris. benedictio ramoꝵ. ⁊ cere¬
orum. ⁊ cet̾a talia. Alia constant in factis.
qualia sũt signacłm crucis. exsufflatõ ex¬
orcizationis. expansio manuũ. incͣuatio
genuũ. ⁊ alia huiꝰmoĩ. Alia in dc̃is constãt.
sicut est trinitatis inuocatõ. ⁊ quecũq in¬
hũc modũ. ħ autem omĩa ꝑ uerbũ dei scĩ¬
ficantur. siũ per ꝓlationem uerboꝵ diuina
uirtute inuocata scĩficentur. siue sola fide
exhibica per eamdem diuinã uirtutem scĩ¬
ficatõis effcm accipiant. Ubi enĩ uera fides
ẽ. u̾bũ dei deesse non potest. qr ip̃m uerbum
te. Non autẽ est ꝯueniens ut intelligamus

Expanded text:
unt quaedam sacramenta in Ecclesia in quibus etsi principaliter salus non constet. tamen salus ex eis augetur, in quantum devotio exercetur. Haec licet in praesenti omnia enumerari non possint, quaedam tamen intermittere non oportet pro exemplo universorum. Ex his igitur sacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio ramorum et cereorum, et caetera talia. Alia autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis inia per verbum Dei sanctificantur sive per prolationem verborum divina virtute invocata sanctificentur, sive sola fide exhibita per eamdem divinam virtutem sanctificationis effectum accipiant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest; quia ipsum verbum te . Non autem consequens est ut intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõu̾satõnis modus. qui in scͥptura ꝓpõit᷑
funis manu tenetur. qñ scriptura opere
adimpletur. Fiẽ fursũ seqͥtur qui ductus
scripture sacre ad bona eleuatur.funem
deorsum trahit qui eadem docente qnͣtũ ĩ
mał p̃ssus iaceat agnoscit. Iste aptus est
ppłm dei in unũ ꝯuocare qui ⁊ eleuatꝰ oꝑe
exempla bonitatis ostendit ⁊ inclinatus
hũilitate infirmicatem suam ueraciter
agnoscit. Signa uo̾ ewangłica durabiliora
sunt ⁊ longis audiũtur qmͣ tube legis.
qr uox uet̾is testam̃ti ad tempus iudeis cm̃ ĩ
sonuit sonus autẽ ewangłice p̃dicatõnis
biis qui sub lege erant. ueritas adhuc ewan¬
gelii cegebatur. Cortina illa que int̾ scã et

Expanded text:
et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica durabiliora sunt, et longius audiuntur quam tubae legis, quia vox Veteris Testamenti ad tempus Judaeis tantum insonuit. Sonus autem evangelicae praedicationis r quod iis qui sub lege erant veritas adhuc Evangelii tegebatur. Cortina illa quae inter sanct
Abbreviated transcription (Latin):
benedicit᷑ ⁊ de agnis qͥ benedñr in pascha.
ozimus paꝑa constituit cereũ magnũ
in sabbo scõ pasche benedici. quẽ diaconꝰ¬
U.
accepta benedictõne a sacerdote benedicit.
hic cereus xp̃m designat. in cera humanita¬
tem. in igne diuinitatem. qui cachecum̃oͦ
ad baptism̃ precedit illuminãs. Sicut enĩ
colũpna ignis filios isrł mare rubrum trã¬
seuntes precessit ꝑ ignem illuminãs ⁊ ob¬
umbrans per nubem. Sub eadem figura iũ
consuetudinem antiquã in diepaschali ĩ
eccła romana agni cerei benedicunt᷑. ⁊ ppło
argentee a dño ductiles fieri p̃cipiunt᷑. qͥb
multitudo ppłi conuocari debuiss. Ad sũi¬
tudinem harũ tubarũ signa ex metallo eri
in eccła fc̃a sunt: ad corda fideliũ excitanda¬
⁊ ut per ea signũ detur qñ debeant in unũ
cõuenire. Uasa ista metallina ora p̃dicã¬
tiũ significant. plectra ferrea qubint̾i
tonduntur ut sonum emittant lingue
sunt eoꝵdem. fumis autẽ mensura uite ẽ.

Expanded text:
benedicitur, et de agnis qui benedicuntur in pascha. Zozimus papa constituit cereum magnum in Sabbato sancto paschae benedici, quem diaconus accepta benedictione a sacerdote benedicit. Hic cereus Christum designat. In cera humanitatem, in igne divinitatem. Qui catechumenos ad baptismum praecedit illuminans, sicut olim columna ignis filios Israel mare Rubrum transeuntes praecessit, per ignem illuminans, et obumbrans per nubem . Sub eadem figura juxta consuetudinem antiquam in die paschali in Ecclesia Romana agni cerei benedicuntur, et populo argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est,
Abbreviated transcription (Latin):
querũt de aĩa qũ exit a corpore. utrũ hoc
solũ illi exire sit ꝙ se retrahit a se a uii¬
ficatõnẽ corporis. ⁊ in h ipõ iam ĩ corpore
nõ est ꝙ corpus uĩuificare cessat. In hoc
qd̾ in sem ip̃a sola subsistens ad corꝑtꝰ
uiuificatõnem effusa nõ est. Qñ uo ĩ
corpore non est: nõ est in loco. qr locus
non est nͥ in corpore. Qñ autem extra
corpus est. ⁊ extra locũ est. Int̾ ip̃am ⁊
corpus non ÷ locus ⁊ equalit̾ distat ab
omĩ corpore. qr int̾ ip̃am ⁊ om̃e corpus
ulłm ẽ corpus. Si uo int̾ ip̃am ⁊ omẽ
corpus nullũ est corpus. constat ꝓfecto

Expanded text:
quaerunt de anima quando exit a corpore, utrum hoc quaerunt de anima quando exit a corpore, utrum hoc solum illi exire sit quod se retrahit ad se ad vivificatione corporis, et in hoc ipso jam in corpore non est, quod corpus vivificare cessat. In hoc quod, in semetipsa sola subsistens, ad corporis vivificationem effusa non est. Quando vero in corpore non est, non est in loco, quia locus non est nisi in corpore. Quando autem extra corpus est, et extra locum est: inter ipsam et corpus non est locus, et aequaliter distat ab omni corpore, quia inter ipsam et corpus nullum est corpus. Si vero inter ipsam et corpus nullum est