comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
militem in quocumq relatum
numcio.ant federatum subtrahẽ
insuadomo. iut impprias habert
possones proquibus nos mul¬
tos sustincmus labores ercent̾
enim et militant ut comunib̾
utiles sint reb sint igituroms
scientes qui milites aut federa.¬
bus aut possessionibo.aut qua¬
litcumq obsuantes et quafoa
cis ꝓprias impelentes utilitares
nem computatos ab insinuat¬
one ploca prescntis nre disposi¬
tionis cos erpulcunt sube qtẽ¬
publicatiom subiectefiscoapli¬
cabuntur. ip̃i ucro et dignitati¬
bus et milicus quas habent. ce¬
pellentur. milites uero et federai
quicis post dilationem obẜua¬
ueunt nonsolum milicia spolia¬
buntur s ctiam ultim a substine¬
bunt supplicia scicntib ⁊ unius¬
ciuusq prouuntie iuditibus q
sialiqui mueniantur in locis. q̃
abhiis eractionibu.aut conuin¬

Expanded text:
militem in quocumque relatum numero aut foederatum subtrahere in sua domo aut in proprias habere possessiones: pro quibus nos multos sustinemus labores; exercentur enim et militant, ut communibus utiles sint rebus. Caput I Sint igitur omnes scientes qui milites aut foederabus aut possessionibus aut qualitercumque observantes et quasdam eis proprias inplentes utilitates,nem computatorum ab insinuatione per loca praesentis nostrae dispositionis eos expulerint, substpublicationi subiectae fisco applicabuntur, ipsi vero et dignitatibus et militiis quas habent expellentur, milites vero et foederati qui eis post dilationem observaverint non solum militia spoliabuntur, sed etiam ultima sustinebunt supplicia. Scientibus et uniuscuiusque provinciae iudicibus, quia si aliqui inveniantur in locis quae ab his exactionibu
Abbreviated transcription (Latin):
ditorem depignore subiepto
furtiagere posse. etiam siycdõe¬
um ⁊ debitorem hat. qr expedi
cipignori pocius incumbẽ ꝙͣ
inpionamagẽ adeoquide ut
quamius ip̃e debitor eamrem
subripuent. nichomimus c̃du¬
tori cõpetitactio furti. ¶Ite si
fullo poluenda curandane aỹ
mercede c̾ta cõstituta accepit
tore  remsuam ꝓsequipõt.¶S
⁊ bone fideiemptori subrepta
re quamement.quamiusdo¬
minus nfiĩt. omimo copetit
matõem soluc̃ possint. nam si
soluendo ñsint. tc̃ quia abeis
fullone⁊ sarciatore diximus
cadem⁊adeum cuicomodata
eres transfereda uetes exstina

Expanded text:
ditorem de pignore subrepto furti agere posse, etiamsi idoneum debitorem habeat, quia expedit ei pignori potius incumbere quam in personam agere: adeo quidem ut, quamvis ipse debitor eam rem subripuerit, nihilo minus creditori competat actio furti. 15 17. Item si fullo polienda curandave aut mercede certa acceperit tore rem suam persequi potest. sed et bonae fidei emptori, subrepta re quam emerit, quamvis dominus non sit, omnimodo competit mationem solvere possint: nam si solvendo non sunt, tunc quia ab eis fullone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existima
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. quos peundemũ
excelsum tribumanum nec
nocciam cetos uiros illustẽ
et facundissimos cõfecimr:
inhos quatuorlibros easdem
constitutioes ptinussimus
ut sint tocius legittime sciẽ¬
tie prima clementa in quibꝰ
optinebat.⁊ qd postca desue¬
tudinc inumbratum ẽ abi¬
pialiremedio illuminatuẽ
Quas exommbzantiquoꝵ
institutionib et precipene
institutõnum quam reru
cotidiananm aliisq mltis
com̃tariis compositas cuz

Expanded text:
tum est quos per eundem virum excelsum Tribonianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quattuor libros easdem institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elementa. Quibus optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas cu
Abbreviated transcription (Latin):
poris spatium erogationẽsiue mq̃
ub aliapte fuintegressi. nõsolum
nem procantosubituns fagitioq
insuperrogationum quoq solici¬
tudinc ab officio tuc celsitudinis

Expanded text:
poris spatium erogatione sive in qualibet alia parte fuerint egressi, non solum nem pro tanto subituros flagitio: et insuper erogationum quoque sollicitudinem ab officio tuae celsitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
appantionis piculotaleflagitm
pncipales minime possint aures
lace quatenus eronim ꝑtecodemd¬
nr̃e pictatis ordinationes ausus
fuĩt uolare mtminatas minimc
possit penas cuadere itaut msingli
miutib qui no obscruatoincoruz

Expanded text:
apparitionis periculo tale flagitium principales minime possit aures latere, quatenus ex omni parte eodem dnostrae pietatis ordinationes ausus fuerit violare, interminatas minime possit poenas evadere: ita ut in singulis militibus, qui non observato in eoru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is clicis ministrat ⁊dignos ḋ¬
nominat.drnoiatos ordinari.si
uo qui ab eis cugunturtamq̃m
indignos ꝓhibent sacre regulcor¬
ques cumqz putaiut melioresi
ordinan pcuretscimus.aũt rcũ

Expanded text:
ipsi clericis ministrant et dignos denominant, denominatos ordinari. Si vero qui ab eis eliguntur tamquam indignos prohibent sacrae regulae orquoscumque putaverit meliores ordinari procuret. Sancimus aut
Abbreviated transcription (Latin):
tit approbaretuncepolocoruz
gesta monumtorum palafria.
et sierbus agnoscat propoĩtacͥ¬
mina commisissc eum tcipe ep̃s
graduꝙ bt separt. uidex at ulto¬

Expanded text:
it approbari, tunc episcopo locorum gesta monumentorum palam faciat et si ex eis cognoscatur proposita crimina commisisse eum, tunc ipse gradu quem habet separet, iudex autem ultio
Abbreviated transcription (Latin):
metropolita cor cum aliis desra
sinodo episcopis causam exam¬
minerul irdicerietsino ratum
bũit utraq ꝑs q̃ iudicaca sunt.
tunc beatissimus priarcbadio¬
cescos illiuis int̾cos  audiat⁊ illa
det̾minz que cec̃asticis canoib
et legibosonatullãꝑtemsnĩe

Expanded text:
metropolita eorum cum aliis de sua synodo episcopis causam iudicet, et si non ratum habuerit utraque pars quae iudicata sunt, tunc beatissimus patriarcha dioceseos illius inter eos audiat, et illa determinet quae ecclesiasticis canonibus et leg
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmsacras reglas.⁊ nras legesi
ca iudicetur. et siquis iudieatis
c̃c̃ dixitad bea tissimum archie
et leges huicpbeatfinem. ¶Si¬
u̾o contra metropolitam talis
aditio fat abepo aurclero. ata
liaquacumq psonadiccescosi¬

Expanded text:
sanctas regulas et nostras leges causa judicetur. Et si quis judicatis contradixerit, ad beatissimum archiepet leges huicvero contra metropolitam talis aditio fiat ab episcopo aut clerico aut alia quacumque persona, dioceseos
Abbreviated transcription (Latin):
illius batissimus priarcha sili mͦ
camn. iudicet. ¶Proomnibus
siucapudalios quos cunq uidi¬
ces epiconueniantur.nullam fi¬
deussiocmant cantoem ꝓliteexi¬
gantur. Sictuut ipistudeanr illa
chos et noxon mos⁊ ꝑtochotrepho
gubnatores.⁊ alios omnes clicos.
iubemus ꝓeditis sibigubnato¬
nis facure⁊erigia ꝗd ex ip̾is tber¬
tes ondunturuli uenabilirecti¬
dum domuercuius ordina tõe
debitum appariut.Sino putane¬
rint segrauan p̾t repctitoemine¬
tro polita cam examinet.siuioi
natus. et cebitumeregit et exac¬
tus puraiut se grauatum dioce¬
seos ulius batissimus priarchai
cam  detminet. non enucocediz
p̃dc̃is psonis ꝓmemoratis cais
ante craminatoem.⁊ exactoncmr
debitipprios epos declinarc ⁊adali¬
a uenire uiditia. ¶ Siquis aute
excc̃casticis cui aliqua tal dispen¬
ionum expositocm ⁊ debitorum
solucoemmoriatur Iubemus ci
aur clicus erquacumq puntia
inconstantino polita expiatur.

Expanded text:
illius beatissimus patriarcha simili modo causam iudicet. Pro omnibus sive apud alios quoscumque iudices episcopi conveniantur, nullam fideiussionem aut cautionem pro lite exigantur, sic tamen ut ipsi studeant illatchos et nosocomos et ptochotrophos gubernatores et alios omnes clericos iubemus pro creditis sibi gubernationis facere, et exigi quod ex ipsis debentes ostendantur, illi venerabili reddendum domui, ex cuius ordinatione debitum apparuerit. Si vero putaverint se gravari, post repetitionem metropolita causam examinet. Si vero nans et debitum exegerit, et exactus putaverit se gravatum, dioceseos illius beatus patriarcha causam determinet. Non enim concedimus praedictis personis pro memoratis causis ante examinationem et exactionem debiti proprios episcopos declinare et ad alia venire iudicia. Si quis autem ex ecclesiasticis, cui aliqua talis dispenionum expositionem et debitorum solutionem moriatur, iubemus eius us ex quacumque provincia in Constantinopoli reperiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cusatiocc aliqm inemoratarm
psonarum ꝓponatur sub legitia
ciutela accusatafiatpsona. ¶Ni
Sautemeccastica causa ẽ nullam
conmumionein habeantidice
cuules curcatalem eraminatio¬

Expanded text:
cusatio contra aliquam memoratarum personarum proponatur, sub legitima cautela accusata fiat persona. Si autem ecclesiastica causa est, nullam communionem habeant iudices civiles circa talem examinatio
Abbreviated transcription (Latin):
utraq pohiisque q uidicatai
sunt acquiciut iubemus ꝑ loci
iudicem ħ executoi pfecte cẽdi
¶Siquis ⁊clitigantium int̃.
xdies ec̃dicathus que uidiça¬
ta sunt cunc locorum iudexc̃az

Expanded text:
utraque pars his quae iudicata sunt adquieverit, iubemus per loci iudicem haec executioni perfectae contradi. Si quis autem litigantium intra X dies contradicat his quae iudicata sunt, tunc locorum iudex causam
Abbreviated transcription (Latin):
orumdñimuenientes. hreso sya
potate pcipim̾.ad silitudiemcast¬
rensium pecliorumiet doare ẜm
leges.⁊ in hiis testarilz so paittuz
sint potatesic tnuthorum filii

Expanded text:
ominium venientes habere sub sua potestate praecipimus ad similitudinem castrensium peculiorum, et donare secundum leges et in his testari, licet sub parentum sint potestate, sic tamen ut horum filii
Abbreviated transcription (Latin):
inste confeta. tunclicear eidiffẽ¬
re et nudare honore seug̃dum
fiat.etita ad nos negnita abco
heccognoscentes. que uidentur
nobiubeamus. ¶ Siquis aũt
omnum memoratarum psoa¬

Expanded text:
iuste confecta, tunc liceat ei differre dudare honore seu gradufiat, et ita ad nos negotium tam hoc cognoscentes quae videntar nobis iubeamus. Si quis autem quam memoratarum o
Abbreviated transcription (Latin):
gerere ⁊ subiectorum
commoda inuestiga¬
re nt regni urilitatis
incormptapsistat. et
singulorum status iu¬
giterseructur illesus.q̃
rectorib cc̃canim ꝙ̃ aliisfid¬
lib regninomodicas accipiz
sinc dominorum lni apigno
nobligauerant uenditerant¬
⁊ quadam collusione libelli yo¬
minc uendiderant un debita
seruitia amutebantur⁊ honõ
num.⁊ comitum: simulctiam
pallatinorum iudicum⁊̃alio

Expanded text:
gerere et subiectorum commoda investigare, ut regni utilitas incorrupta persistat et singulorum status iugiter servetur illesus. Qurectoribus ecclesiarum quam aliis fidelibus regni non modicas accepimusine dominorum licentia pignori obligaverant, vendiderant et quadam collusione nomine libelli vendiderant, unde debita servitia amittebantur et honor num, comitum, simul etiam palatinorum iudicum et alio
Abbreviated transcription (Latin):
moinm ytalia⁊ libiaaminsulis.
sciantoms quo corum curami
hemus deo quitanta nobotulit
offerenteslegem qui magnano¬
bis procis reꝯp̾nsatione dabit.
dumtali apca sb̾iectorum salrti
sanctunmus proponatur ostan¬
tinopolitanis cirb mis.¬

Expanded text:
mni Italia et Libya et insulis scient omnes quomodo eorum curam habemus, deo qui tanta nobis contulit offerentes legem, qui magnam nobis pro eis repensationem dabit, dum talia pro causa subiectorum salutis sanciverimus. Proponatur Constantinopolitanis civi
Abbreviated transcription (Latin):
nhomoualebit. ¶Ent auteh
lex ubiq sitam iuste extendens
tote igir oms sbiectiquosds in
nris progenitorib⁊ nob̾doamt
irinere fatigabimini logiorenz
aduersus maximos lac̾mabitis
nzuos culpabitis. tamꝙ̃ h̾nocõi¬

Expanded text:
no valebit. Erit autem lex haec ubique suam iuste extendens tote igitur omnes subiecti, quos deus et nostris progenitoribus etitinere fatigabimini longiore neque adversus maximos lacrimabitis neque nos culpabitis tamquam haec
Abbreviated transcription (Latin):
uassalli dominum offende¬
rit pater.⁊dominorequisitꝰ
dcducat filium adsatisfaciẽ¬
dum domino. uł ase filium.
separet alioquin feudo ooc¬

Expanded text:
assalli dominum offenderit, pater, a domino requisitus, adducat filium ad satisfaciendum domino vel a se filium separet, alioquin feudo
Abbreviated transcription (Latin):
teore p̾sunt coiligi ¶ It uccusta
ex mascul ꝓgenitos pius dilig¬
ens solos nẽpotes ulneptes. qͥ¬
ad suorum uocabat succ̃onem

Expanded text:
tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, ad suorum vocabat succe
Abbreviated transcription (Latin):
di difficultates hõmum oĩoie¬
sccãtes. neo expectata iussione
p̃sidum dispoium sifacltas pr¬
pilliul adulti.usq ad quĩ gẽtos
solidos ualeat defensores cun¬
tatum una cum cnisdem cun¬
tatis religiosissimo ancistite.

Expanded text:
di difficultates hominum resecantes nec exspectata iussione praesidum disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, defensores civitatum una cum eiusdem civitatis religiosissimo antistite
Abbreviated transcription (Latin):
icusus frĩat. narensus recipie.¬
¶S crhiis legib pupilltutoẽs
desiorunt dan. postea q̃ primos
sules pupill urusq sex turores
cxinquisitione dare cepenĩt. de¬
unde precores erconstitutiõib.
namq sup̃scriptis legibonz de
cantionc atutorib exigendam
rem saluam pupilifore. n des
pellendis tutorib.ad tutele. ⁊d¬
munstratõem quicqua cauc¬
batur. ¶S hoc iure utimurũro¬
me quidem p̾fectus urbulp̃tor¬

Expanded text:
ipieSed ex his legibus pupillis tutores desierunt dari, posteaquam primo consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde praetores ex constitutionibus. nam supra scriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tutelae administrationem quidquam cavetur. Sed hoc iure utimur, ut Romae quidem praefectus urb
Abbreviated transcription (Latin):
eo appellatur qdte¬
statiom̃tis ẽ. sut
nichantiquitati
penitus ignoretursciendume
olun quidem duogenera test¬
¶Alto cuminp̾lium exituri e¬
sent. qd ꝓcintum uocabatum
accessit. deuide trum genus
testõrum qd dicebatur ꝑes q¬

Expanded text:
eo appellatur quod testatio mentis est. Sed ut nihil antiquitatis penitus ignoretur sciendum est, olim quidem duo genera testaltero, cum in proelium exituri essent, quod procinctum dicebatur. accessit deinde tertium genus testamentorum, quod dicebatur per
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃dc̃a quidem nomina test¬
intorum.adius cuule referebã¬
tur postea no creclicto pretoriᷤ
alia forma faciendorum testõ¬
rum introducta c̃. Iureenz ho¬
norano nulla emancipatiode¬
siderabatur. s septem testium
signa sufficiebant. cum uire ci¬
uili signa testium nõerat neccĩ¬
a. s cum paulatin tamexusu
hominum quam excostonum
emendatiombcepit munazo¬
sonantiam is ciuile⁊ pretori¬
um iungiꝯstitutum est.ut in u¬
no codemq tp̃r eo qd ius cuule
quodam mo crigebit feptemi
testibꝰ adhitis ex subseriptioe
inuunctum ẽ a exedicto pretõi
signacula testĩs imponerentuĩ
ut̾ hius triptitum cẽ urdeatur
ut testes quidem⁊ corum presẽ¬
tia.aocotestu testi celebrindi
gracia auire cuuli descendant.
¶Subscrptoes añt ⁊ testatõi
et testium ex sacrarmo stituti¬
cutionum obẜuatoe adbibeãt

Expanded text:
cta quidem nomina testamentorum ad ius civile referebantur. postea vero ex edicto praetoris alia forma faciendorum testamentorum introducta est: iure enim honorario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex usu hominum quam ex constitutionum emendationibus coepit in unam consonantiam ius civile et praetorium iungi, constitutum est, ut uno eodemque tempore, quod ius civile quodammodo exigebat, septem testibus adhibitis et subscriptione inventum est, et ex edicto praetoris signacula testamentis imponerentur: ut hoc ius tripertitum esse videatur, ut testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum observatione adhibeant
Abbreviated transcription (Latin):
haddiniment pmanũtestoris
l testĩnomen hrdis exp̾matur
ut omia scdm illius conscitutõ¬
nuis tenorem ꝓcedant. ¶Posst̾
aut testes omnes ⁊uno anulo
signare testm̃. Quidenim si sep¬
temanuli m una sculptura fue
signarc. Testes autem adbibei
possunt hiicum quib testamẽ¬
tifactioẽ.sneq mulier neq in¬
pubes neq senins neq mutuᷤ
neqz surdus neq funosus. ne¬
q is cui bomis int̾clictum ẽ n
bii quos leges iubent impbos
intestabiles quia ẽẽ possuntin
numero testium ad hiben. Set¬

Expanded text:
er manum testatoris vel testium nomen heredis exprimatur et omnia secundum illius constitutionis tenorem procedant. Possunt autem testes omnes et uno anulo signare testamentum quid enim, si septem anuli una sculptura fuersignare. Testes autem adhiberi possunt ii cum quibus testamenti factio est. sed neque mulier neque impubes neque servus neque mutus neque surdus neque furiosus nec cui bonis interdictum est, nec is quem leges iubent improbum intestabilemque esse, possunt in numero testium adhiberi. Se
Abbreviated transcription (Latin):
bripende cuub romanis pub¬
milie emptordicebatur. ¶S
illa quidem prioraduo genã
licet duitius ꝑmansit. at taz
parcim exhoc inusu ẽe de siit.i¬

Expanded text:
bripende, civibus Romanis pubmiliae emptor dicebatur. sed illa quidem priora duo generlicet diutius permansit, attamen partim et hoc in usu esse desiit.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõib signifi cabaturirc
principem quidemagnoseẽ
ꝗd cipenc nomine legͥatũ sit.
nec ex militis quidem testõ
talia legata ualebant. Qua¬
iuis alic militum uolutates
in ordinandis testam̃tisua¬
de obsuabitur. quin⁊ ncc li¬
btatem pene nõie dan posse
placebit:⁊ coamplius neche¬
reditatem pene nõie adicip¬
se sabinus cristimabat.ulti
siquis ita dicat. ticius heres
esto s:siticius filiam suam
tur.utrum legatidatõe. an co¬
brdis adicctoẽ. s huismoĩ
sempulositas nobno placr¬
it:⁊ gencraliter ea que relini¬
quuntur.lz pene noĩc fuĩnt
relicta.ul adempta ulialios
translata. nich distare acctis

Expanded text:
stitutionibus significetur nec principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordinandis testamentis valde observantur. quin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredem poenae nomine adici posse Sabinus existimabat, veluti si quis ita dicat: ‘ Titius heres esto: si Titius filiam suamtur, utrum legati datione an coheredis adiectione. at huiusmodi scrupulositas nobis non placuit, et generaliter ea quae relinquuntur, licet poenae nomine fuerint relicta vel adempta vel in alios tr
Abbreviated transcription (Latin):
ntuallatporum queĩ
unius persoa locum ha¬
bet fratribolicet comunia pos¬
deẽ constitutũ ẽ. ¶ Sanehiis
missis. qnecdum functi mue¬
rib. ad hoc ydonei constituti:
prouintic prouidebit. De mu¬

Expanded text:
alla temporum, quae in unius persona locum habent, fratribus, licet communia posquenter constitutum est. Sane his missis, qui necdum functi muneribus ad haec idonei constituti provinciae providebit. D
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t nupcias celebratas calis
donacio pcedebit. S primi
quidem dius iustinus pat
noster cumaugen dotes ⁊ po
nuptias fuerat pmissum qd
taleeuenent.ctiamannupti¬
asdonationemaugeri⁊ con¬
stante miniio sua constitur¬
tione pmisit. S timnomeni¬
conueniens remanebat cum
annptias quidem uocaba¬
tur post nptias aũt tale .x¬
cipiebat increm̃tum. s ⁊ nos
plenissimofun tradere sanc¬
tiones cupientes ⁊ cõseque¬
tia nominarebo ce studente
consticumus ut tales dora¬
toes no augeanturtin. Szeti

Expanded text:
t nuptias celebratas talis donatio procedebat. sed primus quidem divus Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit: sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus esse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur t
Abbreviated transcription (French):
ducatio.iuidem̃ cm̃ cettra qro¬
qz ammaliaistius uins pitia
censen. ¶Ius ant cuule ul
gentium itadunditur qd oe
uoppli.quilegibo⁊ moribore¬
guntur.ptimsuopprio.ptim
comumiom̃ium hominu ir

Expanded text:
ducatio: videmus etenim cetera quoque animalia istius iuris peritia censeri. Ius autem civile vel gentium ita dividitur: omnes populi qui legibus et moribus reguntur partim suo proprio, partim communi omnium hominum i
Abbreviated transcription (Latin):
tes ac deinceps sua manud¬
mittent. ⁊ cune exedicto pre¬
toris in huius filiiuł filicre¬
ulnepotis neptis ue bonisi
qui ulque aparente maur¬
missus ulmanumissa fuit
cadem uira prantur parenti
q cribuuntur patronoĩbo¬
ns libti. Et preterca sum py¬
bes sit filius ulfilia ułccta
ip̃e parens ex manumissioẽ
tutelam cius namciscitur.
¶Admonendi aut sumu
libum cẽ arbitnum ci qui
filium ⁊exconepotem uel
neptem in potate hẽbit fuu
quidem depotãte cumitte¬
re. ncpetem nouelncptem
ictuie:⁊ Ex diuerso  filium
quidem in potestate retinẽ
nepotemuo ulneptem ma¬
numicterẽ Eadem⁊ de pero¬
nepote uel pronepte dicta
c̃ẽ intelliguntur uelomne

Expanded text:
tes ac deinceps sua manu dimitterent. et tunc ex edicto praetoris in huius filii vel filiae, nepotis vel neptis, bonis, qui vel quae a parente manumissus vel manumissa fuerit, eadem iura praestantur parenti quae tribuuntur patrono in bonis liberti: et praeterea si impubes sit filius vel filia vel ceteri, ipse parens ex manumissione tutelam eius nanciscitur. Admonendi autem sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel neptem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem vero vel neptem retinere: et ex diverso filium quidem in potestate retinere, nepotem vero vel neptem manumittere eadem et de pronepote vel pronepte dicta esse intellegantur, vel omnes
Abbreviated transcription (Latin):
renmmimontis propria consirt¬
nirabsentianccadee uoliunt
penes hos quihxcsuscepitae
nempmittunt proprictas põ¬
nis intem̃ata pmaneaturpost¬
quiendinem suomonendazi
nec subreptione ciunsqmcon¬
pentiomis loca que timenintar¬

Expanded text:
ributis propria confitentur absentia nec adesse voluerint, penes eos, qui haec susceperint et nem promittunt, proprietas possessionis intemerata permaneat, ut, postinquietudinem submovendam nec subreptione cuiusquam competitionis loca quae tenuerunt au
Abbreviated transcription (Latin):
tentse facerta ñcaꝯtẽtonis⁊ hanc¬
communem personam modis om
nibus hec nulli concedetes. ¶Ildi
qmꝙ̃ suorum ẜmonum autlraruz¬
multinamqz solaunurie cã⁊ mari¬
probatio obitiatiur sine alia q̃libet
ca  adius uurandum hocurunt. at

Expanded text:
nos pro reverentia litigantium volumus mox in principio litis iurare litigantes, actores quidem quia non calumniantes inferant lites, tenter se facere emulti namque sola iniuriae causa, et maxie litterarum probatio obiciatur sive alia quaelibet causa, ad iusiurandum hoc concurrunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dudum scripsimus legem uolntez
exppe man̾scriptura nullam fiꝯ para¬
toem s exsolis documtis publiccce¬
lebratis iudemus autem carumex¬
pim̃tum egẽ opeteti corectone inle

Expanded text:
dudum scripsimus legem volentem ex propriae manus scriptura nullam fieri comparationem, sed ex solis documentis publice celebratis, videmus autem causarum experimentum egere competenti correctione in le
Abbreviated transcription (Latin):
ec prospeximus. ut sb̃ prop̾a
adnotationis maniiunus¬
quisq sibi faciat debi̾torez.
occoms igitur huius calxp¬
niam prcientiuolumus uisi¬

Expanded text:
e perspeximus, ut sub propriae adnotationis manu unusquisque faciat debitorem. Occasionis igitur huius calumniam praesenti volumus iussi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis obnoriist
desuis facultatib cogantur
exsolueseruatis cum ople¬
uit allegatiõib ꝓpriis. si q̃s
adusus quoscumz exsius &¬
exiure crediderintãta ut ady¬
sus cos quos sibiobnoxios
asseuerantllegib ⁊ uidiciis
exper̾iundum eẽ cognoscat.

Expanded text:
tudinis obnoxii sude suis facultatibus cogantur exsolvere, servatis, cum compleverint, adlegationibus propriis, si quas adex iure crediderint, ita ut adversus eos, quos sibi obnoxios adseverant, legibus et iudiciis experiendum esse cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
cquum ciut prius debois
eius qui exactor fuit. sisol¬
ũndo est ⁊ conueniedieĩ fa¬
cultas datͥur utindẽpnita¬
tifiscisatisfiaticunc atesiser¬
uan bic modus non possito
xigendarelqua consortes
uos atq consocios cẽ dicatis
eisq çeterorum dum taxat
nonurexactioem madata.
necint eu̾m acceteros ꝗexa¬
tores fuint nominati con¬
suse exactionis mu̾tuũ pẽi¬
culum constitutum s scpa

Expanded text:
 ut prius de bonis eius qui exactor fuit, si solvendo est et conveniendi eius facultas datur, indemnitati fisci satisfiat, tunc a te, si servari hic modus non possit, xigenda reliqua consortes vos atque sociatos esse dicatis eisque certorum dumtaxat nominum exactionem mandatam nec inter eum et ceteros, qui exactores fuerant nominati, confusae exactionis mutuum periculum constitutum, sed sepa
Abbreviated transcription (Latin):
tominĩs obsequio quodi¬
scrẽtam solicitudinis rõez
fuisse asseueratis.auire noz
discrepat utprius exbonis
exactorum qui principalu
loco adexactionem suanti
destinati indempnitati fisc̃¬
lisatisfiatpostqz cos sisoliḋ
debitum exsolutum nõsit
nominatores conuenin.⁊
Ronalis igiturnr uiris or¬
dinem sequeturexcusis ꝙ
exactorum facultatib rec
non noĩatorum ⁊si fiscus ĩ
uuisi debiti quantitatez
secuntatem indempnitati
consecutus non fuent etiã¬

Expanded text:
to muneris obsequio discretam sollicitudinis rationem fuisse adseveratis, a iure non discrepat, ut prius ex bonis exactorum, qui principali loco ad exactionem fuerant destinati, indemnitati fiscali satisfiat, postque eos, si solidum debitum exsolutum non sit, nominatores conveniri. Rationalis igitur noster iuris ordinem sequetur, excussisque exactorum facultatibus nec non etiam nominatorum, si fiscus in universi debiti quantitate securitatem indemnitatis consecutus non fuerit, etia
Abbreviated transcription (Latin):
dam asseueraturmuntus:¬
qui nomina continebat de¬
bitorum seu contractoru.
cum tamen neq detestibu
credita pecunia probaretur.¬

Expanded text:
dam adseveratur inqui nomina continebat debitorum seu contractorum. Cum tamen neque testibus credita pecunia probaretur
Abbreviated transcription (Latin):
uult ticium unpodelicto dep¬
hendere ꝑmisit ẜuo. quasdam
res adcum ꝓferrt. utrum furti
an ẜuicoruptiiulicio teneat
ticius an neutro⁊ cumnobis
sup hac cdubitatoe suggestu
ẽ. ⁊antiquorum prudencum
suphalteatões ꝓspeximus

Expanded text:
vult Titium in ipso delicto deprehendere, permisit servo quasdam res ad eum perferre, utrum furti an servi corrupti iudicio teneatur Titius, an neutro? et cum nobis super hac dubitatione suggestum est et antiquorum prudentium super hoc altercationes pers
Abbreviated transcription (Latin):
stiobnoxiisut. ¶Penamaise¬
dupli. ¶furcum aut fit non se¬
suioisapudquem res depoita
ẽ.ea re utatur. suicis quicam
rem utendam accepit. analium
eam transferat. quam cuiꝰgrae
idata c̃. furtum comittit uelu¬
ci siquisuas argenteum uten¬
dũ accepitqiamicos adceãm
inuitatuis. ⁊ dpegre secu tu¬
lent aut siquis equiun gestã¬
di ẽã comodatum sibilongir
aliquoduxit. qd uetes sensert̃
decoqui matiem equum pdy¬
xiss ꝑlacuit tũcos qui rebcõ¬

Expanded text:
sti obnoxii sunt. Poena manifedupli. Furtum autem fit non sosive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam transferat quam cuius gratia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus com
Abbreviated transcription (Latin):
apptiantur negõrum gestor
S domino quidem rei gestẽ
adu̾sus eum qui gessit cduec¬
ta competitacto. negoruma

Expanded text:
appellantur negotiorum gestorum: sed domino quidem rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, nego
Abbreviated transcription (Latin):
hcc̃ scimus dececonullum ficra
omninourdicomarbitlom ⁊ cum
uinsiurandi cautõe uidicare ne
crhoc inpinim uitum in cidant
homincmppuidicum ignoratiã
peicrart compulsi sz ominnoqui
iudicemant iudices cligrit cum
pena cligant cos quatonus ꝑtes

Expanded text:
cimus de cetero nullum fieri omnino iudicem arbitralem et cum iurisiurandi cautione iudicare, ne ex hoc in periurium invitum incidant homines propter iudicum ignorantiam peierare compulsi, sed omnino qui iudicem aut iudices eligunt cum poena eligant eos, quatenus partes
Abbreviated transcription (Latin):
cos cẽ solis priniliis qui ppe qye
indiminutionc sumptuum q¬
bolamconcessa suntomibu
integns  secundum suumordi¬
nen consemandis. Hec autez
dicimus inlirib tñscendentib
q̃ntitatem aureorum esicim¬
nich̾eos audientie cãoo uolum
crigi quicnim ita panie q̃ntit.¬
tis cractoem facit ꝓmarima p¬
te iuctoria sicpanpem frarrocit
⁊neq in loc solummostamir
sictiam depprioip̃i largimitr.
uolumus enimunũqrẽq cor
qui subistis sunt pedancorum
annis singulis amensa tuc cel¬
situdims pcipe duas libras ar
ppe ⁊cium clegimus fiscummi¬
nucre q̃tenus horum nnqsq
nb legislatorib dehus de fĩt

Expanded text:
sse solis; privilegiis quippe quae in deminutione sumptuum quibusdam concessa sunt omnibus integris secundum suum ordinem conservandis. Haec autem dicimus in litibus transcendentibus quantitatem aureorum cnihil eos audientiae causa volumus exigi: qui enim ita parvae quantitatis exactionem facit, pro maxima parte victoria sic pauperem fraudat. Et neque in hoc solummodo stamus, sed etiam de proprio ipsi largimur. Volumus enim unumquemque eorum qui sub istis sunt pedaneorum annis singulis a mensa tuae celsitudinis percipere duas libras aurPropterea enim elegimus fiscum minuere, quatenus horum unusquiribus legislatoribus de his definita
Abbreviated transcription (Latin):
lut̾is endiri sunt quicofitera
uolunt apud ꝙ ⁊ serbere aut ĩ
uiditio confiteret daneiñde
indubiam neq mancre easuã¬
cibus pestiferas concedimus
n si talc aliquid fcm ẽ recipimꝰ
oppiniomis ꝯstitudos⁊ itacam
suscipe abeis probationeme
neq atcestacoe dinceps n resti¬

Expanded text:
litteris eruditi sint qui confiteri volunt apud quem et scribere, aut in iudicio confiteri et dare rei fidem indubiam, neque manere eas veracibus pestiferas concedimus, neque si tale aliquid factum est recipimus, opinionis constitutos, et ita causam suscipere ab eis probationem, et neque adtestationem deinceps neque t
Abbreviated transcription (Latin):
camdedit eiquictio dudum fc̃¬
cit cestim productionẽneq ꝑ
disposicionem edoctus sit isqui
eos produxerit que testimoniis
desunt hec adiciatũc dandaz ẽe
et quarcã ꝓductionem testium

Expanded text:
derit ei qui tertio dudum fecit testium productionem, neque per disputationem edoctus sit is qui eos produxerat, quae testimoniis desunt haec adici, tunc dandum est et quartam productionem testium
Abbreviated transcription (Latin):
aut alturns testificentũmarĩe
ora testificatis adusitates in¬
tioes ea aut q̃ adigniorib fide
⁊ plumis dcã fuerit ꝯsiderent.
siuo astu appanicrit maligna¬
tes⁊ exhincidentes incc̃iẽtatẽ
neq: inmunes eos derelinqui
⁊ nõ astuzria dicentes demon

Expanded text:
aut alterutris testificentur, maxime ora testificatis adversitates intiones, ea autem quae a dignioribus fide et plurimis dicta fuerint considerent. Si vero astu apparuerint malignantes et ex hoc incidentes in contrarietatem, neque inmunes eos derelinqui et non astu contraria dicentes demon
Abbreviated transcription (Latin):
dumee credet bona fide fun¬
dumement.ulex donatioe
alia ue qualib iusta causac
que bona fide accepit.natuã
lirõne placuit  fructus quos
perceperit eius cẽ ꝓcultur
et cura ⁊ideo postea domin:
supuenent.⁊ fundum uenti¬
cet defructib.ab eoꝯ sumpti
agere nõpõt.ciuo quiscien
aucnum fundum possedĩt.
indem cocessum ẽ.ataq cum
infundo ⁊ fructus. uosupti

Expanded text:
e crederet, bona fide fundum emerit vel ex donatione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione placuit, fructus quos percepit eius esse pro cultura et cura. et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, li
Abbreviated transcription (Latin):
colono dicuntur.¶In pecudũ
fructus fetus ẽ. sicuti. laca pi
liꝯ scucculi ⁊ equuli statiznã¬
liuure diui sũt fructuanisut.
¶Partus uo ancuie in fiuc¬
tunoestataq ad dominiũ
proprictatis ꝑtinet absur¬
dum cnuim indebatur hoĩem
infructu eẽ cum om̃s fruct
rerum natura hominum gã¬
ciacompaut. ¶S si gregis
usum fructum quis hat̾mn¬

Expanded text:
colono dicuntur. In pecudum fructu etiam fetus est, sicuti lac et pilus et vituli et equuli statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non est, itaque ad dominum proprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus rerum natura hominum gratia comparavit. Sed si gregis usum fructum quis ha
Abbreviated transcription (Latin):
dam erbusaut libis cras nõ
existentibꝰ alucius cognati q
ab intestato.adcrus brditato
nocanturob scquium ci⁊curã
competentem non prebucunt
siquidem acalisanus fucrit in¬
fumitatoerit ei potestas. utruz
uelit negligentem filium uł
filios. anteogratos ingratum
ulingratesisuo seribere testa¬
mentolsi auquorum furoris
morbo cumdetentum cencus
aliquis inderitsius neglectum
am.adtestatocmcis qui abin¬
testato ul ex testamento iamfr¬
to ad funosi brditatem uocant
serptis dinger utcum procu¬
rare festiñ. ¶Srautem posthu¬
iusmoiattestatoem neglexerit
et extrancus insuadomo furio¬
sum susceptum sumptib pro¬
priis usq ad fincm inte ipius
peurasse monstratus fiiit.cum
qui obscquium. acdiligẽtiam
funoso crhibuent licet ernens
sit ad cius successionem pucire
decemnimus cuacuata instituti¬
onc corumut pote indignoꝵ
qui funoso  sicutidiximus cura
prebert neglexennt.ita tnnt ce¬
tera testamenta capitula in sua

Expanded text:
dam ex his aut liberis ei non existentibus alii eius cognati qui ab intestato ad eius hereditatem vocantur obsequium ei et curam competentem non praebuerint, si quidem a tali sanus fuerit infirmitate, erit ei potestas utrum velit neglegentem filium vel filios aut cognatos ingratum vel ingratos in suo scribere testamento. Si autem in furoris morbo eum detentum extraneus aliquis viderit a suis neglectum am adtestationem eis qui ab intestato vel ex testamento iam facto ad furiosi hereditatem vocantur scriptis dirigere, ut eum procurare festinent. Si autem post huiusmodi adtestationem neglexerint, et extraneus in sua domo furiosum susceptum sumptibus propriis usque ad finem vitae ipsius procurasse monstratus fuerit, eum qui obsequium ,ac diligentiam furioso exhibuit, licet extraneus sit, ad eius successionem pervenire decernimus, evacuata institutione eorum utpote indignorum, qui furioso, sicut diximus, curam praebere neglexerunt, ita tamen ut cetera testamenti capitula in sua
Abbreviated transcription (Latin):
i.qd domino debetiuno deduci¬
tur s eiusdez iuns ẽdominusi
cuins. ⁊ ceti clitores. at inbac
actione depeculio andeducitr̃
quod domino debetur⁊ undi
qd reliquum est. elitoridns
codempnatur.Riusus depeculio
ideo expedit agere quodin hac
actione tocius peculii robetuꝵ
at intributoria eius tm̃qdne
fenebripeccuma bre ꝓuteigo
expedititaut quisq. uł hanca¬
cionem ulillã elige dr cteqpt
uso. agere d. ¶Quedixun des¬
et d domino. ea dem intelligimꝰ
et defilio ⁊ defilia au̾nepote art
nepte. patre anone uicuius in
potãte sunt. Illud ꝓprie suatur
donianum prohibuit mutua¬
dan peccunias eis quim parẽti
erunt potate⁊ ei qui credident
denegaturacto. camadusus ip¬
sum filium filiamuc. nepotẽne¬
ptemuc.siũ adhuc inpotatest̃¬
quamadusus patrem auuzue
siueh̃at eos ad huc in potãte. si¬
ueemancipuñt. que ideosena¬
tus ꝓspexit. quia sepe onoraci
ere auarnocditanim pecũiar

Expanded text:
d domino debetur, non deducitur, sed eiusdem iuris est dominus, cuius et ceteri creditores: at in actione de peculio ante deducitur quod domino debetur, et in id quod reliquum est creditori dominus condemnatur. rursus de peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria eius tantum qfenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quisque vel hanc actionem vel illam eligere debetrso agere debet. Quae diximus de servo et domino, eadem intellegimus et de filio et filia aut nepote et nepte et patre avove cuius in potestate sunt. Illud proprie servatur donianum prohibuit mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamve, nepotem neptemve, sive adhuc in potestquam adversus patrem avumve, sive habeat eos adhuc in potestate sive emancipaverit. quae ideo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno creditarum pecuniar
Abbreviated transcription (Latin):
orem/Siquisigirur fuiuras
e cẽ moach pfecrusindiger
ẽt diuinorum eloquiorum cr¬
diuono etconũsatonis inre¬
ros ad sacram uiam constitu¬
creairanqb intentio presẽti
elegis.utpost illã que descissi¬
mis cp̃is sc̃iuimus et quede
reuentissimis clicis disposui¬
centiam cẽ hoc agendi qmdeo
am abiem locorum cp̃m. ad¬

Expanded text:
futurus est monachus perfectus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione, et conversationis interos ad sacram viam constituere. Et ita nobis intentio praesentis est legis, ut post illa, quae de sanctissimis episcopis sancivimus, et quae de reverendissimis clericis disposuicentia sit hoc agendi, quam Deo amabilem locorum episcopu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sedmiegem ciuiratis
res publica euiusme¬
ministiruma collapsis ediffi¬
nistius dixtraxit adreamnc¬
hilcontra huius legis tencem
rector proumnnefien patietur
De ad ministratione rei pub

Expanded text:
egem civitatis res publica, cuius meministi, ruina collapsis aedificiis tuis distraxit aream, nihil contra huius legis tenorem rector provinciae fieri patietur. DE ADMINISTRATIONE RERVM PVB
Abbreviated transcription (Latin):
latus qui fuĩt. tu deꝑampbilo
sensis quem stichum uocara
cdidens. ¶Ad turpiexcã pro¬
missum ẽ. uelutisiquis homi¬
cidiumuisacrilium se fcinum¬

Expanded text:
latus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se factu
Abbreviated transcription (Latin):
hañconditõem decessit pdca
cxistente conditionchrs cius
agere põt. idem iurs ẽ expro¬
missoris parte. ¶ Quibanno
aut mense danstipulatus est
nisiomib parẽtib preteriti ã¬
niulmsis non recte pecit. ¶si
fundum danstipulens ulpo¬
minemnõpotiscontinuoa¬
gere. nisitantum spacui pret¬
ierit. quod traditio fiempos¬
sit.

Expanded text:
condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius agere potest. idem est et a promissoris parte. Qui hoc anno aut hoc mense dari stipulatus sit, nisi omnibus partibus praeteritis anni vel mensis non recte petet. Si fundum dari stipuleris vel hominem, non poteris continuo agere, nisi tantum spatii praeterierit, quo traditio fieri possit.
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Sinoforsan cuminstitũt auti¬
tores uitis ant ag̾colarumdomini
cere adse lirigantes autegẽtes ali¬
quouire apossorib ⁊pinde nõpnie¬
rentes eraminare⁊cirusdisponẽ¬
ꝓquibrilli hinc magne obẜuanti
cinitati⁊.rosuas remitẽ patrias.⁊
ant omnino cequib uenenint loct
ꝑcccent⁊ corporum corum statum
corpora pot̾etes autem sufficert ad
laborem sunt. siquidem seruilia et¬

Expanded text:
tare. Si vero forsan cum institerint auditori litis aut agricolarum dominicere ad se litigantes aut egentes aliquo iure a possessoribus proinde non merentes, et examinare, et citius disponelli huic magnae observant civitati ad suas remittere patrias aut omnino ex quibus venerunt locis, peccent, corporum eorum statum dem valent eis corpora potentes autem sufficere ad laborem sunt, si quidem servi
Abbreviated transcription (Latin):
noaliquisint agncoleꝯstituti sub
dominis ⁊egentes cis xohancue¬
nenint regiam cinitatem pparepo
uencrunt cãsa remitte merentẽ
morque nistasunt. siuero forsar
⁊ dusus cos dicant cãs siquide
multitudosit. plures quidem rem
cicius incidinegotiant ñolongi¬
tudocis fiat temporis⁊ maxime
agrcolquorumet hic p̾senti a sup¬

Expanded text:
aliqui sint agricolae constituti sub dominis et egentes eis ad hanc venerunt regiam civitatem, praeparvenerunt causas, et remittere merentes mox quae iusta sunt. Si vero forsan sus eos dicant causas, si quidem multitudo sit, plures quidem remicitius incidi negotia, ut non longitudo eis fiat temporis, et maxime agricolis, quorum et hic p
Abbreviated transcription (Latin):
tem legenn&s respicere pcuraunt
radcingulum qd̾ nunc anobpere
nonatume cuinopiget nos depub
sic onm⁊ initio cum inueriente
omnes autcmpriscis tp̃rib inq¬
sitores nocabant. ad hucientes os¬
firuim uolumus autem angim
bntes hoc respicientes addcum
clericos sine moachos. ul maachas
sinc ertianm cuntatum aduoca¬
tos. ant alt̾ius cuĩcumq fortunc
uldignitatis existantapsoutari
quisint autemunde ueneritainq̃
occasione⁊ siquide magrcole sunt
intendẽ quibnrorum nidicum bo

Expanded text:
tem legem nos respicere procuraverunt et ad cingulum quod nunc a nobis paene novatum est, cui non piget nos de pubsic enim et initium eum invenientes dicimus autem priscis temporibus inquisitores vocabant ad hoc venientes officium. Volumus autem cingulum habentem hoc respicientem ad deumclericos seu monachos vel monachas sive externarum civitatum advocatos aut alterius cuiuscumque fortunae vel dignitatis existant, et perscrutari qui sint aut unde venerint et in qua occasione. Et si quidem agricolae sunt, intendere quibus nostrorum iudicum horum
Abbreviated transcription (Latin):
lesas corporeant canitie g̃ues hsi
ne molestia cẽ inbemus in hac boa
cuntate.ant pie age uolntib as ci¬
bendos ⁊auorum singulos intogãẽ
qͣuenenint gratia ⁊ inquisitis que

Expanded text:
laesas corpore aut canitie graves hos sine molestia esse iubemus in hac bona civitate, a pie agere volentibus adscribendos. Et aliorum singulos interrogare, qua venerunt gratia, et inquis
Abbreviated transcription (Latin):
tiointelligitur et ppetuatur. q¬
aadtempus deben non potest
s hrs petendo pacti erceptiõe
summonebitur. Subcondito

Expanded text:
tio intellegitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non potest. sed heres petendo pacti exceptione submovebitur. Sub condi
Abbreviated transcription (Latin):
aut inscola constitutor um talia roci¬
nia  committi.nz ex prcccptocuidao
ministratois aut altius iudicis scpti

Expanded text:
aut schola constitutorum talia ratiocinia committi, neque ex praecepto eiusdem administrationis aut alterius iudicis script
Abbreviated transcription (Latin):
tur⁊ contra h̃rdes cranseunt
¶Supẽ.ut admoneamus q
sianremiudicatam. ascumc
actum ẽ satisfaciat actori. of¬
ficio iudicis couenit cumab¬
soluere. l urditui accipienditẽ¬
batur.omiaidicia absoluto

Expanded text:
t contra heredes transeunt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tembatur, omnia iudicia absoluto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ restituiss. ⁊ sibrclitas petita
sit cadem⁊ circa fructus intue¬
nuit que diximus intueni¬
re desinglanim renim petitõe
Illorumaut fructuum. quos
qs ꝑcepit. inutraq actoe eadẽ

Expanded text:
non restituisset. et si hereditas petita sit, eadem circa fructus interveniunt quae diximus intervenire in singularum rerum petitione. illorum autem fructuum quos perceperit, in utraque actione eadem
Abbreviated transcription (Latin):
actor quam bitunis cẽt. Sicũ
primum ad exibẽdum egiss.
etexbita res fiuiss. Ioq sunter
moras usucaptares suiss apõ

Expanded text:
actor, quam habiturus esset, si, cum primum ad exhibendum egisset, exhibita res fuisset: ideoque si inter moras usucapta sit res a po
Abbreviated transcription (Latin):
extrancus brs cestamẽto in¬
stitutus ułabintestato ad le¬
gittimam brditatem uocat᷑.
pot ant pb̃rde gerendouleti¬
amnudauoluntate suscipiẽ¬
de brclitatis brs fien Phere¬
de antẽ gerẽ quis uidetur sire¬
bz brditanis quis tanquam
broutatur uiuendendores
hrclitanas aut predia colen¬
do locandoue aut quoquor
mõ siuo luntatem suam dei¬
claret.ulre uiubis. deadeun¬
dahrclitate cdum mosciat eũ¬
incuius bomis pbrde gentte¬
statumancestatum ueobisse¬
gerere ẽ ꝑdomino gerẽ. Uetes
enimbrdes ꝑdominis applia¬
bant. ¶Sicut aũt nuda uoi¬
luntate extrancus br̃s fitata

Expanded text:
extraneus heres testamento institutus aut ab intestato ad legitimam hereditatem vocatus potest aut pro herede gerendo vel etiam nuda voluntate suscipiendae hereditatis heres fieri. pro herede autem gerere quis videtur, si rebus hereditariis tamquam heres utatur vel vendendo res hereditarias aut praedia colendo locandove et quoquo modo, si voluntatem suam declaret vel re vel verbis de adeunda hereditate, dummodo sciat, eucuius bonis pro herede gerit testato intestatove obiissegerere est pro domino gerere: veteres enim heredes pro dominis appellabant. sicut autem nuda voluntate extraneus heres fit
Abbreviated transcription (Latin):
stodesquosydrophilacos nõs¬
nant quiommumaqueducty¬
nm̃ huius regieurbis enstodi¬
eorum frucinominenrẽpiera¬
tis impressosignaridecnimus
uthuiusmoi annotatione ma¬
infestisintominib nec aprocu¬
ratoribdomorum. ula quolib
alio. adusus alios auelanturł
rangariarumułoparum noĩe
miantur. ¶Odsiquem exhiiso
aquariis mori contingitcum
nichilominus quimlocund¬
suncri subrogauirsignocodem

Expanded text:
stodes, quos hydrophylacas nominant, qui omnium aquaeductuum huius regiae urbis custodieorum felici nomine nostrae pietatis impresso signari decernimus, ut huiusmodi adnotatione manifesti sint omnibus nec a procuratoribus domorum vel quolibet alio ad usus alios avellantur vel angariarum vel operarum nomine teneantur. Quod si quem ex isdem aquariis mori contigerit, eum nihilo minus qui in locum defuncti subrogatur signo eodem
Abbreviated transcription (Latin):
equum suum pabulare uolu¬
propinquius stans amplec¬
ti potĩt adrefectõem ⁊ respira¬
toem equisumpunetp̃i eqro
porngatlicitum qͥ sit ut ẽ heba

Expanded text:
equum suum pabulare volupropinquius secundum viam stans amplecti potuerit ad refectionem et respirationem equi sui, impune ipsi equo porrigat. Licitum sit etia
Abbreviated transcription (Latin):
beredem babcantquisatista¬
turuscẽt creditoribus aut¬
ciente creditores res brdita¬
nas ẜui nomine uendant re
iniuma defunctus afficiatũ
non solum indnoquisoluc̃¬
doño est. s gn̾alit hocosticui¬
cur.noua bumanitatis rõre
ut cripã scriptura institutio¬
nis etiam libtas ci competẽ.
uideatur cum no ẽ uensimil
cum quem brdem sibi elege¬
nt si pretinserit libtatis do¬
nationem suum remancre
uo luisse⁊ nẽincmsibibrdez
forcnfraudem af̾it editorũ

Expanded text:
eredem habeant, qui satisfacturus esset creditoribus, autciente, creditores res hereditarias servi nomine vendant, nec iniuria defunctus afficiatur.non solum in domino qui solvendo non est, sed generaliter constituit, nova humanitatis ratione, ut ex ipsa scriptura institutionis etiam libertas ei competere videatur, cum non est verisimile, eum quem heredem sibi elegit, si praetermiserit libertatis dationem, servum remanere voluisse et neminem sibi heredem fore. In fraudem a