comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simo erga eũ inhereatis affectu. Sed & uos quoq ipsi una¬
nimes in om̃i concordia ꝑdurate: quo facilius etiã illi obe¬
dire om̃s pariter consensu & unanimitate possitis. Propt̾
quod & uos salutẽ consequi. & ille possit obtemꝑantib sibi
uobis. promptius impositi honoris pondus euehere. Que¬
dam etiã ex uobis ipsis intelligere debetis si qua st̃ que ipse
ꝓpter insidias hominũ maloꝵ non pot̃ euidentius & ma¬
nifestius ꝓloqui. Uerbi grã si inimicꝰ ẽ alicui ꝓͣ actib suis:
uos nolite expectare ut ip̃se uob̃̾ dicat cũ illo nolite amici ẽẽ
sed prudenter obseruare debetis. & uoluntati eiꝰ absq comu¬
nicatione obsecundare & auertere uos ab eo scu ipsũ sentitis
auersũ. Sed uec loqui his quib ipse non loquit᷑ ut unqiq
qui in culpa ẽ dũ cupit om̃iũ ur̃m amicicias ferre festin&e
citiꝰ reconciliari ei qui om̃ib preest. & ꝑ hoc redeat ad sali¬

Expanded text:
simo erga eum inhaereatis affectu. Sed et vos quoque ipsi unasimo erga eum inhaereatis affectu. Sed et vos quoque ipsi unanimes in omni concordia perdurate quo facilius etiam illi obedire omnes pariter consensu et unanimitate poquod et vos salutem consequi, et ille possit, obtemperantibus sibi vobis, promptius impositi oneris pondus evehere. Quaedam etiam ex vobis ipsis intelligere debetis, si qua sunt quae ipse propter insidias hominum malorum non potest evidentius et manifestius proloqui. Verbi grativos nolite exspectare, ut ipse vobis dicat: cum illo notite amici esse, sed prudenter observare debetis, et voluntati ejus absque commonitione obsecundare, et avertere vos ab eo, cui ipsum sentitis adversum; sed nec loqui his, quibus ipse non loquitur, ut unusquisque, qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicitias ferre, festinet citius reconciliari ei, qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
o hoc quide non lederis. s. ex huiuscemodi odiis amor
conciliabit᷑ dei. Et ideo satage magis & refuge ne
uuderis ab iniquis. ꝙ ne a pessime agentib diligaris.
sed poti propt̃ iusticiȩ dispensatione & equissimam
ngulã discipline a xp̃o collaudari merearis. Hec cũ
qui ei docendi credidit cathedrã ñ recipit tauquã &¬
qui ⁊p̃m non susceꝑit nec deũ patrẽ suscepisse udi¬
cabit. Et ideo nec ipse suscipiet᷑ in regno celoꝵ Prop¬
ter quod satis agite ad omnẽ collectã & congregationẽ
semꝑ conuenire. ut ñ uelut negligentes & disides a
iudice xp̃o condempnemint. Conuenientes ũ sẽper
ad lementẽ date om̃s oꝑam ꝓ ipso sentire & sũ mo
tudio fauorẽ ur̃m erga ipsũ dependere. scientes qͥa
piopter singulos uos ipsi magis soli infestat inimicꝰ.
E in plo maiora suscitat bella. Oportet gͥ uos sũ mo
studio niti: ut om̃i erga illũ uinculo amoris innȩxi plenis¬

Expanded text:
ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius, propter justitiae dispensationem et aequissimam regulam disciplinae, a Christo collaudari merearis. Haec cum qui ei docendi credidit cathedram, non recipit, et qui Christum non susceperit, nec Deum patrem suscepisse judicabitur . Et ideo nec ipse suscipietur in regno coelorum. Propter quod satis agite, ad omnem collectam congregationem semper convenite, ut non velut negligentes et desides a judice Christo condemnemini. Convenientes vero saepe ad Clementem, date omnes operam pro ipso sentire, et summo studio favorem verum erga ipsum dependere, scientes quia propter singulos vos ipsi magis soli infestat inimicus et in ipso majora suscitat bella. Oportet ergo vos summo studio niti, ut omni erga illum vinculo amoris innexi, plenis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ & reiectione criminũ uelut male congrega¬
T in uiscerib fellis iactura facienda ẽ. & abitienda ꝓr¬
sus e corde om̃is intnsecus que latet amaritudo peccati
si qua forte ex desideriis iniquis uelut ex cibis noriis con¬
gregata ẽ. Quã utiq cũ euomuerit quis & abiecerit:¬
ingentis egraudinis lib̾abit᷑ morbo si tam̃ p̾t uomi¬
Piopt quod o clemens tanquã qui om̃ib preee te no¬
ueris singulos ꝓ ut potueris iuua. & singulos rele¬
ua qui & singuloꝵ oñ & sollicitudinẽ portas. Unde
& ego nunc hauc t iniungens dispensationẽ & scio
quia accipio grãm magis quam presto. Sed esto
confidens & fortiter ferens. certus qi laboris tui meritũ
recipies cũ ad portũ quietis incolumẽ hanc ꝓuereris
nauem. Ubi mercedes & p̃mia ꝓ om̃iũ salute susci¬
pies si hic ꝓ om̃iũ incolumitate uigilaueris. Itaq si
te multi e frib. ꝓpter rigorẽ iusticie odio habuerint.

Expanded text:
peccatorum et rejectione criminum, velut male congregapeccatorum et rejectione criminum, velut male congregati in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus quae latet amaritudo peccati, si qua forte ex desideriis iniquis, velut ex cibis noxiis, congregata est. Quam utique cum eingentis aegritudinis liberabitur morbo, si tamen post vomiPropter quod, o Clemens, tanquam qui omnibus prodesse te noveris singulos, prout potueris, juva, et singulos releva, qui et singulorum onus, et sollicitudinem portas. Unde et ego nunc hanc tibi injungens dispensationem, et scio quia accipio gratiam, magis quam praesto. Sed esto confidens, et fortiter ferens, certus quia laboris tui meritum recipies, cum ad portum quietis, incolumem hanc provexeris navem ubi mercedes et praemia pro omnium salute suscipies, si hic pro omnium incolumitate vigilaveris. Itaque si te multi e fratribus propter rigorem justitiae odio habuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ad oisciplinã ꝑtinet. diaconi negligant᷑. P resbit̃¬
uelut naute aptent singula ad instructionẽ nauis di¬
ligent̾. et instruant que in suo temꝑe requirenda sunt
Ep̃c tanquã ꝓreta uigilant̾ & sollicite gub̃natoris uer¬
ba custodiat xp̃i. Saluator dñs gubnator ȩccłe sue
diligatur ab om̃ib: & ipsiꝰ soliꝰ preceptis ac iussis cre¬
dat & obediat om̃is eccła. Deo quoq indesinenter sup¬
plicet᷑ a cunctis de ꝓsꝑitate uentoꝵ: ut nauigantes
omnẽ tribulationẽ & omne ꝑiculũ superent tanqͣm¬
in mare ꝓfundũ mundi istius & uite humane pe¬
lagus nauigantes. in quo esuriendũ sit & sitiendũ.
nuditatẽ quoq ferendũ morbos etiã corporis et egri¬
tudines tolerandu insuꝑ & hominũ insidias ac do¬
los sepe laborandũ. quippe qui disꝑgendos se ñũꝙ̃.
nouerit s aliquando etiã congregandos. Uomitus
quoq & suggillationes ferendas cũ ex confufione

Expanded text:
ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbytead disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbytevelut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. Episcopus tanquam proreta vigilanter et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclesiae suae, diligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum. Navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit et sitiendum; 462 nuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis et aegritudines tolerandas. Insuper et hominum insidiis ac dolo saepe laborandum, quippe qui dispergendos se nonnunquam noverint, sed aliquando etiam congregandos; vomitus quoque et sugillationes ferendas, cum ex confusione
Abbreviated transcription (Latin):
atq his qui irrationabili fide nr̃am ratione discu¬
tiunt y pocrite uͭ & dolosi pyratis similes habeant᷑.
Iam uero rapidꝰ uertex & tartarea caribdis ⁊ saris illi¬
sa naufragia ac mortifere subm̃siones quid aliud esti¬
manda st̃ quã peccata: Restat gͥ ut hec nauis cursu
ꝓspero tuta possit portũ desiderate urbis intrare.
Ita deo precẽ fundere conuenit ut nauigantes me
reantur audiri. Audiri aũ ado ita demũ merebit᷑
quis. si orationes ipse bonis morib & bonis oꝑib: ad¬
iuuent᷑. Sed ante omĩa cũ quiete ⁊ silentio epibate
idẽ laici in suis unusquisq resideant locis: ne forte
ꝑ inquietudinẽ & inconditos inutilesq discursus
si passim uagari ceperint. uł ab officio suo nautas
impediant uel ĩ alterũ latus ꝑ inquietudinẽ eorũ
nauis pressa demergat᷑. N autologi de mercedib
cõmoneant. & nichil om̃ino quod ad diligentiã uł

Expanded text:
atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discuatque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aestimanda sunt, quam peccata? Restat igitur ut haec navis cursu prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audiri. Audiri autem a Deo ita demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel
Abbreviated transcription (Latin):
bis cupio in comune seruari: ut concordiam teneatis
ꝑ quod solũ potestis portũ quietis intrare. et ciuitatẽ
regis sũmi que par nominat᷑ habitare. Similĩ nãq
gus diuersis e locis & regionib uiros portat ad unã
potentis regni urbẽ ꝓperare cupientes. Sit ergo
nauis huius dñs ipse om̃ipotens deus. gub̃nator
cathetirant nautelogis conferunt᷑ epibatis aut̃ totiꝰ
trnitatis multitudo sit similis. Ipsũ quoq mare
hic mundꝰ habeatur. Gentoꝵ uero uarietates & tur¬
binũ diuersis temptationib conferant᷑. Persecuti¬
ones tribulationes & pericula fluctib exequentur
rant: pseudo propħaꝵ et seductoꝵ seu prauȩ doct¬
nȩ uerba ducantur. Promontoria uͦ & loca confra¬
gosa hi qui in potestatib scłi It iudices & ꝑicula
minantur & mortes. Bithalassa uͦ loca que dupli¬
cib unde fallacis estib uerberant᷑ dubiis mente. &
de repromissionũ ueritate nutantib conferantur

Expanded text:
bis cupio in commune servari, ut concordiam teneatis: bis cupio in commune servari, ut concordiam teneatis: per quod solum potestis portum quietis intrare, et civitatem summi Regis, quae pax nominatur, habitare. Similis namque gus diversis e locis et regionibus viros portat, ad unam 461 potentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipotens Deus, gubernatorcatechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur.rant, pseudoprophetarum et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur,
Abbreviated transcription (Latin):
plebs ignorat indicent de his ut & ipsi uisitent eos.
& que necessaria sunt prebeant eis cũ conscientia
eius qui preest. Quod tam̃ etiã si clã fecerint: non
peccabunt. Sed & de peregnis similit ep̃o sugge¬
rant refouendis. Et cet̾a his similia que ad cultũ ȩccłe
& disciplinã eius ꝑtinent diaconis cure sint. Qui cathe¬
tirant idẽ qui uerbo instituunt incipientes. pͥmo opor¬
tet ut ipsi instructi sint. De anima enĩ agit᷑ hominũ
& oportet eũ qui docet & instruit ammas eẽ rudes
talen. ut pro ingenio discentiũ semet ipsũ possit apta¬
re. & uerbi ordinẽ ꝓ audientis capacitate dirigere.
Debet ergo ipse precipue ad pͥme eẽ eruditꝰ & doctus ar¬
reprehensibilis. maturꝰ inpauidus sicut ipsi ꝓbabiti
fore clementem. hunc post me. Multũ est autẽ si ego
nunc de singulis que unusqͥsq habere debeat per¬
sequar. Ueruntam̃ illuo ẽ quod p̃ceteris ab om̃ib uo¬

Expanded text:
plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen si etiam clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis, et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent diaconis curae sint. Qui cathechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet quod ipsi instructi sint, de anima enim agitur hominum, et oportet eum qui docet et instruit animas rudes esse talem ut pro ingenio discentium, semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere. Debet ergo ipse praecipue apprime esse eruditus, et doctus, irreprehensibilis, maturus, impavidus, sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae unusquisque habere debeat, persequar, verumtamen illud est, quod prae caeteris ab omnibus vo
Abbreviated transcription (Latin):
cipitiũ lapsurus ẽ. uti reuocet᷑. et ñ corruat in peccatũ
Negligentiores quoq et eos qui rari ad audiendũ uerbũ
dei accedt̃ nec sollicite ad eꝑi tractatũ conueniunt. ipsi.
cõmoneant & hortentur. Si enĩ assidui sint ad audien¬
dũ. non solũ uite eterne ex salubri cõmonitione capi¬
unt lucra. uerũ & quec̃q ille st̃ esticiȩ uł merores que
ex presentis uite necessitatib & cladibꝰ temporũ ueniut.
quecũq sermonib suis in corde uelud iacula defixa cͥc̃¬
ferunt. abitiunt᷑ omĩa p̃dicatione ueritatis & uite et̃¬
ne doctrina. & eruditione purgata. Alioquin si mul¬
to temꝑe auditũ subtrahant a uerbo dei & remaneant
in cultu uitioꝵ sine dubio spinis erunt ac sentib occu¬
pati. Et quid aliud ñ ad ignẽ talis hec t̾ra p̃parabit᷑
De his gͦ ut diximus diaconis cura sit. S ed eos qui scđm
carnem egrotant. sollicite ꝑquirant & plebi. si forte

Expanded text:
cipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. cipitium lapsurus est, uti revocetur, et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque, et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt, ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sint ad audiendum, non solum vitae aeternae ex salubri commonitione capiunt lucra, verum et quaecunque illae sunt tristitiae vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus et cladibus tempoquaecunque sermonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa predixerit. Unde & uos qui estis ueri ꝓpħȩ disci¬
puli abicite a cordib ur̃is ante om̃ia discordaas. & aĩorũ
dissensiones: ex quib om̃e malũ opꝰ ꝓcedit. Benignitatẽ
& simplicitatẽ tota m̃te seruate. Quod si forte alicuiꝰ uł
cor uł liuor uel infidelitas uel aliquod malũ ex his que su¬
perius memorauimꝰ latent̾ irrepserit: non erubescat qui
animȩ suȩ curã. gerit confiteri hec huic qui preest: ut ab
ipso ꝑ uerbũ dei & consiliũ salubre curet᷑ quo possit in¬
tegra fide & oꝑib bonis penas eterni ignis effugere: et
ad ꝑpetua uite p̾mia ꝑuenire. Diaconi uero eccłe tãꝙͣ.
oculi sint ep̃i oberrantes & circũlustrantes cũ uerec̃dia
actus tocius eccłe. & ꝑscrutantes diligenti si quẽ uide¬
ant uicinũ fieri p̾cipitio. & ꝓximũ ee peccato ut refe¬
rant hec adeoficiũ ⁊ cõmoneri ab eo possit is qͥ in pre¬

Expanded text:
propheta praedixit: unde et vos, qui estis veri Prophetae discipropheta praedixit: unde et vos, qui estis veri Prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, et benignitatem ac simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus cor, vel livor, vel infidelitas, vel aliquod malum ex his quae superius memoravimus, latenter irrepserit; non erubescat, qui animae suae curam gerit, confiteri haec huic qui praeest, ut ab ipso per verbum Dei et consilium salubre curetur, quo possit integra fide et operibus bonis poenas aeterni ignis effugere et ad perpetuae vitae praemia pervenire. Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes 460 cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit is qui in prae
Abbreviated transcription (Latin):
pte ii domib ur̃is suscipite. & ne omĩa nc̃ singillatĩ dicam
om̃e bonũ ipsa ꝑ seqͤͥm uob̾ fuerit caritas facere uos docebit:
sicut & e cont̾rio eos qui a salute alieni st̃ om̃e malũ face
odiũ docet. Siqͥ ex frib negocia habent int̾ se: apud cogni¬
tores scłi ñ iudicent᷑. s apud prbos eccłȩ quicquid illud ẽ
dirimat᷑ & oĩ mͦ obediant statutis eorũ. Suꝑ om̃ia autẽ
auariciã fugite: que homines occasione p̃sentis lucri ab
eteruis separat bonis. Pondera mensuras. stateras ꝓ locis
quibꝙ equissima custodite. deposita fidelit̾ restituite.
Que omĩa & siqͣ sunt his similia ita demũ sollicite et dili¬
genter implebitis: si futurũ dĩ iudiciũ sine intermissione
in ur̃o corde uoluatis. Quis enĩ peccare poterit si semper
ante oculos suos dei uidiciũ ponat. qd̾ in fine mundi
certũ ẽ agitandũ ut tande qui bene in hac uita egert̃
consequantur reposita bona peccatores aũ ut conseqͣnt᷑

Expanded text:
suscipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per se si in vobis fuerit charitas vos facere docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent inter se, apud cognitores saeculi non judicentur, sed apud presbyteros Ecclesiae, quidquid illud est dirimatur; et omni modo obediant statutis eorum. Super omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae omnia, et si qua sunt similia his, ita demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? Quod in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt, consequantur bona reposita; peccatores autem ut consequantur
Abbreviated transcription (Latin):
te non audierit immo loquentẽ dñm ꝑ te: ipse
sͥ dampnationẽ accipiet. Curandu gͦ & attenden¬
dũ ẽ nob̃ om̃ib quod inperpetuũ expedit ut xp̃i
passionib ꝑ patientiã participemꝰ. atq regni enis

Expanded text:
te non audierit imo loquentem Dominum per te ipsi te non audierit imo loquentem Dominum per te ipsi sibi damnationem accipiet. Curandum ergo, et attendendum est nobis omnibus quod in perpetuum expedit, ut Christi passionibus per patientiam partici
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire: stulta & inefficax erit huiusmodi inquisitiõ Tẽ¬
pus etũ breue ẽ. & iudiciũ gestoꝵ causa agit᷑ ñ questionũ.
hoc uite tempus ꝑ manes occupemꝰ & inutiles questi¬
ones: inanes sine dubio & uacui ab oꝑib bonis ꝑgemꝰ
ẽ: meritoꝵ scłm futurũ. Currat᷑ gͥ ꝑ uiã mandatoꝵ
dñi: et ab eoꝵ & preceptoꝵ dñi institutis & sp̃c sc̃ĩ doc¬
trina non recedatur. Qua ꝓpt̾ p̃paranda st̃ corda no¬
aux iliũ ministrare. et fugientes gehenne penã. ad ui
iacobe ab ore sc̃i pet iubentis accepi tͥq ut optabas insi¬
nuare studui: ut seruare omĩa inmaculata precipi¬
as. quia ȩccłastica non oportet negligenter sed diligen¬
ter expleri negocia. Hec ergo precepta nemo credat
absq sui periculo negligere uel dissimulare. quia
iudicio dei ignis ȩterni tormenta sustinebit qͥ eccłasti¬
ca decreta neglexerit. Qui uͦ te audierit ut ius

Expanded text:
invenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Teminvenire, stulta et inefficax erit homini inquisitio. Tempus enim breve est, et judicium Dei gestorum causa agitur non questionum. hoc vitae tempus permanens, occupemus inutilibus quaestionibus, inanes sine dubio et vacui pergemus m futurum. Currat igitur per viam mandatorum Domini, et ab eorum praeceptorum institutis et Spiritus sancti doctrina non recedatur. Quapropter praeparanda sunt corda noauxilium ministrare, et fugientibus gehennae poenam ad frater charissime Jacobe, ab ore sancti Petri jubentis accepi, tibique ut optabas insinuare studui, ut servare omnia immaculata praecipias, quia ecclesiastica non oportet negligenter, sed diligenter expleri negotia. Haec ergo praecepta nemo credat absque suo periculo negligere, vel dissimulare, quia judicio Dei ignis aeterni tormenta sustinebit qui ecclesiastica decreta neglexerit. Qui vero te audierit, ut juss
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis: hoc a patre celesti donatũ ẽ. Sed salus in eo ẽ
ut uoluntatẽ eiꝰ cuius amorẽ & desideriũ deo largiente
conceꝑis facias: ne dicatur ille sermo eiꝰ ad nos quẽ idem
dixit Quid autẽ dicitis me dñe dñe: & ñ facitis q̃ dico:
rit ꝑfectus in eccła mittensq semina diuina. ut de nobis
non predictus sermo sed ille dicatur quẽ alibi dñs dixit¬
nr̃. Ideo inquit om̃is scriba doctus in regno celor similis
ẽ homini patrifamilias qui profert de thesauro suo no¬
ua & uetera. Nullus gͦ inquit impediat ordinẽ aut locũ
occupet irrationabilit̾ uel tẽporũ ꝑmutet uices: s pͥmo
que sit iusticia eius que uoluntas requiramꝰ ut bonis ope¬
ribꝰ ac dei gr̃a repleamͣ. Deus eñĩ his qui recte sentiunt &
bona agt̃. presto ẽ: qm̃ his manifestat se ipsũ. Nã siqͥs ue
lit añquã actus suos em̃det de his requirere que ñ pot̾

Expanded text:
veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est veritatis, hoc a Patre coelesti donatum est. Sed salus in eo est ut voluntatem ejus cujus amorem et desiderium, Deo largiente, conceperis, facias, ne dicatur ille sermo ejus ad nos, quem idem dixit: « Quid autem me dicitis, Domine, Domine, et non facitis quae dico? ter dederit perfectus in Ecclesia, metensque semina divina, ut de nobis non praedictus sermo, sed ille dicatur quem alibi Domis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera . » Nullus ergo, inquit, impediat ordinem, aut locum occupet irrationabiliter, vel temporum permutet vices, sed primo quae sit justitia ejus, quae voluntas requiramus, ut bonis operibus ac Dei gratia repleamur. Deus enim his qui recte sentiunt et bona agunt praesto lit antequam actus suos emendet, de his requirere quae non potest
Abbreviated transcription (Latin):
dñi docebo uos. Currite dũ uitȩ lum̃ habetis ne tenebrȩ
mortis uos comprehendant. Om̃is qui uult uitã. et cu¬
pit uidere dies bonos: ꝓhibeat linguã suã a malo et la¬
bia eius ne loquant᷑ dolũ. Diuertat a malo et faciat bo¬
nũ: inquirat pacem & ꝑsequatur eã. quia oculi dñi su¬
per iustos. et aures eius ad preces eoꝵ. Uultꝰ autẽ dñi suꝑ
facientes mala ut ꝑdat de terra memoriã eoꝵ. Propt̾ea
nolite fieri sicut equus & mulꝰ in quibꝰ ñ ẽ intellectus.
sed letamini in dño & exultate iusti & głamini om̃s rec¬
ti corde. quia multi uenient ab oriente & occidente dño
dicente. ac ã septẽtrione atq meridie. & recũbent cum
abraħa & ysaac. & iacob. Propt̾ quod deprecor te fr̃ ka
rissime ut doceas attentius hunc predicationis ordinẽ
& absolutionis dies. ut saluent᷑ aĩe hominũ. que occulta
dei uirtute quẽ debeant diligere priusquã doceant᷑ ag¬
et hoc ipsoꝵ ẽ propͥũ. Desideriũ uero habe erga doctorem

Expanded text:
ni docebo vos . » « Currite dum lumen vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . » « Omnis qui vult vitamet cupit videre dies bonos, prohibeat linguam ejus a malo, et labia sua ne loquantur dolum, divertat a malo, et faciat bonum, inquirat pacem et prosequatur eam, quia oculi Domini super justos, et aures ejus ad pres mala, ut perdat de terra memoriam eorum . » Propterea nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus. Sed laetamini in Domino et exsultate, justi, et gloriamini, omnes recti corde . « Quia multi venient ab oriente et occidente Domino dicente et a septentrione atque meridie, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob . » Propter quod deprecor te, frater charissime, ut doceas attentius hunc praedicationis ordinem et absolutionis dies, ut salventur animae hominum quae occulta Dei virtute quem debeant diligere priusquam doceatur, aget hoc ipsorum est proprium; desiderium vero habere erga doctorem
Abbreviated transcription (Latin):
hec temporalia officia pacis & karitatis fructib gaudia eter¬
na merebimini. Multo autẽ sollitiꝰ esurientes reficite. & siti¬
entib potũ date. nudis uestimentũ. E gros uisitate & eos qͥ¬

Expanded text:
haec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterhaec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, e
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia respicite ad om̃s. Orphanis exhibetẽ uosmet ip¬
sos parentes. iuduuis uiroꝵ curã ĩpendice cũ õi castitate que
necessaria st̃ p̃bentes. Tuniores tam̃ uiduas nuptiis copu¬
late. His qui ignorant artificia exquirite honestas aliqͣs oc¬
casiones. quib uictũ necessariũ querant Artificib ũ oꝑam
puidere. debilib miscd̃am facite. Scio autẽ ħ om̃ĩa factu¬
ros uos. si caritatẽ p̃cet̾is & añ oĩa in ur̃o corde figatis. Quiꝰ
caritatis & recipiende ⁊ habende maximii erit fomentũ
si frequent int̾ uosmec ipsos comunẽ cibũ ur̃m msamq
faciatis: & in quantũ unusquisq p̃uolet crebrius panes
ac sales suos cũ fr̃ib suis sumat. Per hec enĩ pcipue cari¬
tas comparat᷑: & causa tociꝰ boni in huiuscemodi c̃mumiõe
consistit. Qbi autẽ par & bonitas ibi & salus. Propt̾ quod
cõmunes facite cibos ur̃os cũ his qui scđ̾m deũ fr̃s sunt: qͥaꝑ

Expanded text:
sericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsericordia respicite ad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providete, debilibus misericordiam facite. Scio autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos cum 459 fratribus suis sumat. Per haec enim praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod communes facite cibos vestros cum his qui secundum Deum fratres sunt, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ sponsa hec reꝑta fuerit cõmaculata peccatis. ipsa quide
tanquã indigna non tͣlet᷑ regalib thoris uos autẽ penas da¬
bitis si forte ꝑ urãm negligentiã uel desidiã obrepserit con¬
tagio seua peccati. Io circo gante om̃ia sobetatis & pudicicie
sollicitudinẽ gerite. Ualde enĩ apud deũ graue cͥmen du¬
citur fornicatio euiꝰ sp̃es st̃ quide plures sicut uob̾ & ipse
clemens diligent exponet. Ueruntam̃ pͥma sp̃es adult̾ii ẽ
uirũ ꝓpa uxore solũm ñ eẽ contentũ. et mulierẽ ñ ꝓprio
tantũ seruare se uiro. Si gͦ castus fuerit quis. pot̃ & huma¬
nus & misericors fieri. ꝑ quod & ipse eternã a do miscdiã
consequatur. Sane sicut adulterii uenenũ cunctis malis
ꝑnitiosius ẽ: ita amor fr̃nus & caritas totiꝰ boni fastigiũ
tenet. Et ideo diligite om̃s fr̃s ur̃os et cũ religione ac mi¬

Expanded text:
Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, Si vero sponsa haec reperta fuerit commaculata peccatis, ipsa quidem, tanquam indigna, extrudetur a regalibus toris. Vos autem poenas dabitis, si forte per vestram negligentiam vel desidiam obrepserit contagio saeva peccati. Idcirco ante omnia sobrietatis et pudicitiae sollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sicut vobis et ipse Clemens diligenter exponet. Verumtamen prima species adulterii est, virum propria uxore solummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et humanus et misericors fieri, per quod et ipse aeternam a Deo misericordiam consequatur. Sane sicut adulterii venenum cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnes fratres vestros, et cum religione ac mi
Abbreviated transcription (Latin):
qui prees ista st̃ monita et his similia: ad prb̃os uͦ sint
ista. Ante omĩa ut pudiciciã studentes adolescentes nup¬
tiis iungant: quo calorẽ feruentis etatis conuigali lege p̃¬
ueniant: sed ne in ꝓuectiorib quidem curã hab̾e huiꝰmo¬
di negligant quia ĩ multis eciã cũ senuerit corpus concu¬
piscentia uiget. Ne forte gͦ fornicationis labes occasione ac¬
cepta tanquã uenenũ pessimũ serpat in nob̃. cauere et an¬
uenire necessariũ ẽ ne quod in uob̃ adulterii occultũ cales¬
cat incendiũ. Et quid in om̃ib peccatis adulterio gͣuius:
Scđm naniq in penis optinet locũ qm̃ qͥdẽ pͥmũ illi habẽt
diciciam. Sponsam autẽ dico omnẽ ȩccłȩ congregati¬
onem. Que si pudica fuerit inuenta ab sponso suo. ingẽ¬
tib ab eo donis & munerib honorabit᷑. et uos uelud minist̾
sponsȩ & amici sponsi ingenti gaudio & leticia ꝑfruemini.

Expanded text:
qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint qui praees, ista sint monita, et his similia. Ad presbyteros vero sint ista: Ante omnia, 458 ut pudicitiae studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quod in vobis adulterii occultum coalescat incendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? Secundum namque in poenis obtinet locum, quoniam quidem primum illi habent dicitiam. Sponsam autem dico omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica inventa fuerit a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur; et vos, velut ministri sponsae, et amici sponsi, ingenti gaudio et laetitia perfruemini.
Abbreviated transcription (Latin):
Te u securũ facere & his quib debes uacantẽ. om̃s cõmu¬
niter elaborent. Quod si forte a semet ipsis hoc laici nͣ
intelligunt. ꝑ diaconos edocendi st̃: ut ÷ͥ soliꝰ eccłiȩ sol¬
licitudines derelinquant. quo ipsam ut dignũ ẽ dis¬
pensare sufficias & ueritatis uerbo hobundantiꝰ ꝙ stu¬
diosius deseruire. Si enĩ mundialib curis fueris occupa¬
tus. & te ipsũ decipies & eos qui te audiunt. Non enĩ poteris
que ad salutẽ ꝑtinent plemꝰ singulis quibq distinguere.
Et ex eofit: ut & tu tanquã qui non docueris que ad salu¬
tem hominũ ꝑtinent deponaris. & discipuli ꝑ ignoranti¬
am pereant. Id circo tu quidem ad hoc sołu uacato. ut opor¬
tune & sine intermissione doceas uerbũ dei ꝑ quod salutẽ
consequi possint. illi uͭ cũ tanta reuerentia tua uerba susci¬
que oportet ligabis & que expedit solues. Et ad te qde

Expanded text:
Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes commuTe vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei, per quod salutem consequi possint. Illi vero cum tanta reverentia tua verba susciquae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem
Abbreviated transcription (Latin):
didiscisti: ut salus eoꝵ qui ꝑ nos confugerunt ad dm̃
neqͥquã uacillet. Ceruntam̃ & breuit᷑ te de ipsiꝰ dispẽ¬
sationis ordine corã om̃ib cõmonere necessariũ duri. Te
quidẽ oportet irrep̃hensibilit̾ uiuere. et sũmo studio
niti ut om̃s uite huiꝰ occupationes abitias. ne fideus¬
sor existas. ne aduocatꝰ litiũ fias neue in ulla aliqͣ occu¬
patione ꝓrsus inueniaris mundialis negociz occasioe
ꝑplerus. Neq enĩ iudicẽ aut cognitorẽ scłariũ nego¬
t minus congrue suꝑiꝰ exposuimꝰ. exhibeant sͥ inuicem
discentes idẽ laici. & te nemo occupet ab his studiis ꝑ
que salus om̃ib datur. Sicut enĩ tͥ impietatis cͥmen
ẽ neglectis uerbͣi istudiis sollicitudines susciꝑe scłares.
nta & unicuiq laicoꝵ peccatũ ẽ nͥ inuicẽ sibi eciã ĩ his
que ad comunis uite usũ ꝑtinent. oꝑam fidelit dederĩt.

Expanded text:
didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Deum, didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Deum, nequaquam vacillet. Verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere necessarium duco. Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere et summo studio niti ut omnes vitae hujus occupationes abjicias, ne fide jussor existas, ne advocatus litium fias, neve in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negotii occasione perplexus. Neque enim judicem aut cognitorem saecularium negotibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his quae ad co
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto gͥ m citiꝰ adquieueris. tanto me citiꝰ laboris et tͥ¬
sticie mee merore reescaibis. Noui etiã hoc o elemens
quod t tedia & molestias ꝑicula etiã et opprobria me¬
ruditi uulgi indocilisq conciliem: que tutam̃ scio qd̃
constant̃ & fortiter feras. respiciens ad illã spem q̃ tibi
apud deũ patientiȩ p̃parat coronã. Sed & illud eupio
te mecũ iusta ratione ꝑspicere. quando maxima oꝑa
tua indiget xp̃c. nc̃ cũ inimicus aduersus sponsã eiꝰ
uictoriã tumphabit. nec ult ullius oꝑa indigebit Qs
non etiã parui sensus intelligat quod istud ẽ tẽporis
in quo oꝑam tuã xp̃c requirit: Tota gͥ mente in p̃¬
senti necessitate prebe oꝑam tuã & auxiliũ i prelus
ex hibe regi optimo remunerationes magnificas post
uittoriã ieddito. Tibent̃ gͦ suscipe ep̃atus officium:
eo marime quo eccłasticas dispositiones a me ꝓbabilit̾

Expanded text:
Quanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius laboris et trQuanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius laboris et tristitiae meae moerore relevabis. Novi etiam hoc, o Clemens, quod tibi taedia et molestias, pericula etiam et opprobria ineruditi vulgi indocilisque conciliem; quae tu tamen, scio quod constanter et fortiter feres, respiciens ad illam spem quae tibi apud Deum patientiae praeparat coronam. Sed et illud cupio, te mecum justa ratione, perspicere, quando maxime opera tua indiget Christus, nunc cum inimicus adversus sponsam ejus victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat, quod istud est tempus in quo operam tuam Christus requirit? Tota igitur mente in praesenti necessitate praebe operam tuam, et auxilium in praeliis exhibe 457 regi optimo, remunerationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quod ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
cupit eam & audacter expetit. non reguirit. s. ornatu
morb & in uerbis eruditũ. Quod sieẽt aliꝰ melior siqͥs
in aliꝰ adiutor tã sedulus astitiset. si qs t̃ã plene doctrine
mec rationẽ cȩpisset s & eccłasticas dispositiones a me
tam plane didicisset. habens aliĩ tale non te cogerem
bonũ opus susciꝑe nolentem. Supfluũ ẽ gͥ alium
querere. cũ pmitias eoꝵ qui ex gentib ꝑ me saluant᷑
& p̃cipue huius urbis te primũ optulerim deo. Sed¬
& illud intuere quia si periculĩ peccati timens surscipe
refugis ȩccłe gubnacula certꝰ esto quia ampłiꝰ peccas.¬
si popłm ddei uelud in fluctib positũ & ꝑulitantem
cũ possis uiuare subter fugis. tui tantũm̃ habens cõn¬
fiderationẽ. & non quod i cõmune om̃ib expedit ꝓui¬
dens. Sed certus esto qd̃ necẽe ẽ te susciꝑe omne pieu¬
lum. quia nec ego ꝓ salute om̃iũ obsecrando cessabo.

Expanded text:
cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum qui ex gentibus per me salvantur, et praecipue huet illud intuere, quia, si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certqui populum Dei velut in fluctibus positum et periclitantem, cum juvare possis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. homines diligentẽ. castũ. discendi studus deditũ.
sobriũ. benignũ. iustũ. patientẽ: scientẽ ferre nͨ nulloꝵ
etiã ex his qui in uerbo dei instituunt᷑ iniurias. ꝓpt̃
quod ipsi tͣdo ã dño mͥ tͣditã potestatẽ ligandi & soluen¬
di: ut de om̃ib quib cũq decreuerit in t̾ris. hoc decre¬
tũ sit & in celis. Tigabit enĩ quod oportet ligari. &
soluet quod expedit solui tanquã qui ad liquidũ ec¬
clesie regulã nouerit. Ipsũ gͦ audite scientes qͥa qͥcũq
contͥstauerit doctorẽ ueritatis peccat in xp̃m. & pͥa¬
trẽ om̃iũ exacerbat deũ. ꝓpt̾ quod & uita carebit.
psũ autẽ qui pest cet̾is oportet medici uicẽ agere. et
non fere bestię furore cõmoueri. Hec eo dicente ego ꝓ¬
cidens ad pedes eiꝰ. rogabã excusans me & declinans
honorẽ cathedre uł potestatẽ. At ille respondens. ꝓ
hoc inquit ne me rogaueris. Hoc enĩ fieri statutũ ẽ
mn ut eo magis quo excusas: quia hec cathedia eũ qͥ¬

Expanded text:
studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, et scientem ferre nonnullorum etiam ex his qui in verbo Dei instruuntur injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi; ut de omnibus quibuscunque 456 decreverit in terris, hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit solvi, tanquam qui ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Ipsum ergo audite, scientes quia quicunque contristaverit doctorem veritatis, peccat in Christum, et Patrem omnium exacerbat Deum, propter quod et vita carebit. Ipsum autem qui praeest caeteris, oportet medici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qu
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur quẽ uelut caput existiment & nicħ ampliꝰ
pret eius conscientiã gerant. quã illa sola singuli que pa¬
roechiȩ ꝓpȩ. & uillis que sub ea st̃ competunt. Sed nec
ciuitatib & uillis que illi nullo iure subiecte sunt.
Siuero conuictus fuerit hoc fecisse p̃t̾ eoꝵ conscientiã qui ci¬
uitates ipsas & uillas detinent: & ipse deponatur. & qui
ab illo st̃ ordinati
iquis ep̃c ñ susceꝑit officiũ & curã popłi sͥ cõmissam:
hic comunione priuet᷑ quo adusq consentiat obedi¬
nec receptꝰ fu̾it. ñ ꝓ sua sententia s ꝓ malitia popłi ipse qͥ¬
quod eruditores ĩobedientis popłi ñ fuerunt. xxxui.
contentiones amoueant. semel quidẽ quarta septimana
pentecostes. scd̃o uͦ duodecimo die m̃sis yꝑberetei. id est
urta romanos .iiii. idꝰ octobris.¬
nĩiũ negocioꝵ eccłasticoꝵ curã ep̃c habeat. & ea ue¬
lud dõ contemplante dispenset. nec ei liceat ex his oib¬
aliquid om̃ino contingere aut parentib propͥis que dĩ

Expanded text:
habeatur, quem velut caput existiment, et nihil amplius praeter ejus conscientiam gerant, quam illa sola singulique parochiae propriae et villis quae sub ea sunt, competunt. Sed nec civitatibus et villis quae illi nullo jure subjectae sunt. Si vero convictus fuerit hoc fecisse praeter eorum conscientiam qui civitates ipsas et villas detinent, et ipse deponatur et qui ab illo sunt ordinatius non susceperit officium, et curam populi sibi commissam, hic communione privetur, quoadusque consentiat obedinec receptus fuerit, non pro sua sententia, sed pro malitia populi, ipse quipriventur, eo quod eruditores inobedientis populi non fuerunt. XXXVIIIcontentiones amoveant, semel quidem quarta septimana Pentecostes, secundo vero duodecimo die mensis Iperberetae, id est, juxta Romanos, Inium negotiorum ecclesiasticorum curam episcopus habeat, et ea velut Deo contemplante dispenset, nec ei liceat ex his aliquid omnino contingere, aut parentibus propriis quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ulla tenꝰ posse dicebat: qm̃ ñ solũ hoc diuinas s & leges se¬
latores & sacrarũ ĩsticitutionũ uoluntarie ꝑturbatores
ȩccłastica indignos regula & sc̃a comunione iudicabat.
Oꝑatores uͦ earũde eisq obȩdientes utrarũq ac ceterarũ
bonaꝵ dignos eẽ dicebat. Unde & ꝓpħas in testimoniũ
sumebat.  udite celi & aurib ꝑcipe terra: qm̃ dñs lo

Expanded text:
ullatenus posse dicebat, quoniam non solum hoc divinas, sed et leges saeullatenus posse dicebat, quoniam non solum hoc divinas, sed et leges saelatores, et sacrarum institutionum voluntarie perturbatores, ecclesiastica indignos regula, et sancta communione judicabat. Operatores vero earumdem, eisque obedientes utrarumque ac caeterarum bonarum dignos esse dicebat, unde et prophetas in testimonium sumebat. Audite, coeli, et aurib
Abbreviated transcription (Latin):
modicis ciuitatib instituerent᷑ ep̃r: ne uile eoꝵ nom̃
cebat. et reliquoꝵ discipuloꝵ uicẽ tenere prb̃os debe
insinuabat. Et si qͥs aliquẽ ex his scandalizaret. gͣ¬
uissimã s penã inferri debe predicabat. Cunctos
se iuicẽ diligere. & ad unare deb̾e. & neminẽ ab ad¬
uutorio fr̃is se subtrahe instruebat. Homicidas uero
e adulteros ac cunctos criminalib nerib alligatos
et qui eis coequales non erant ab eoꝵ ueratione &
acusatione docente dño ꝓhibebat. & ñ ñ a coequa¬
ib aliqd sibi inferre deb̾e docebat. quia discipłm
suꝑ magistrũ ẽẽ aut ulłã ei iniuiriã inferre nulla¬
tenus debere oportet. Infames nãq om̃s & qͥs pͥma¬
tes legis scłi ñ recipiunt.s: & laicos ab eoꝵ accusatiõe
& ueratione sẽper repelłe debe rogabat: & cunctos
ẽ debet ut a talib arguam ȩ iudicem̃ uel ab hu¬
mano dic Paiores uͦ a minorib nec accusari nec iudicari

Expanded text:
modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum nomen modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum nomen cebat, et reliquorum discipulorum vicem tenere presbyteros debere insinuabat. Et si quis aliquem ex his scandalizaret, gravissimam sibi poenam inferri debere praedicabat. Cunctos se invicem diligere, et adjuvare debere, et neminem ab adjutorio fratris se subtrahere instruebat. Homicidas veros, et adulteros ac cunctos criminalibus nexibus alligatos, et qui eis coaequales non erant, ab eorum vexatione, et accusatione dicente Domino prohibebat, et non nisi a coaequalibus, aliquid sibi inferre debere, docebat. « Quia discipulum supra magistrum esse , » aut ullam ei injuriam inferre, nullatenus debere oportet. Infames namque omnes, et quos primates legis saeculi, non recipiunt, et vexatione semper repelli debere rogabat, et cunctos e debet, ut a talibus arguamur et judicemur vel ab humano die. Majores vero a minoribus nec accusari, nec judicari
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ciuitatib in quib dudũ apud predictos erant
archiflamines quostam̃ minores tenebant quã me-¬
moratos pͥmates. archiep̃os institui precepit qui ñ
tam̃ pͥmatũ s archiep̃oꝵ fruerent᷑ nomine. E p̃orũ
quoq iudicia ut suꝑiꝰ memoratũ ẽ et maiora ȩccłarũ
negocia. si ips i reclamauerint. aut aliquẽ timorẽ aut
stos uł alios suspectos habuerint: ao iã dictos pͥma¬
tes uel patarchas. ne aliqͥs nocent̾ periret tͣusferre ꝑ¬
docuit. In singulis uͦ reliquis ciuitatib singulos et
non binos. uel ternos aut plures ep̃os constitui pre¬
cepit. qui ñ primatũ aut archiep̃oꝵ aut metropo¬
litianoꝵ nomine qui matres ciuitatũ ñ tenent. s¬
poꝵ tantũ uocabulo potirent᷑. qm̃ nec int̾ ipsos
apłos par institutio fuit. s unus om̃ib p̃fuit. Hoc
tam̃ p̃uidendũ institiit. ne in uillis aut castellis ut

Expanded text:
autem civitatibus, in quibus dudum apud praedictos erant autem civitatibus, in quibus dudum apud praedictos erant archiflamines quos tamen minores tenebant quam memoratos primates, archiepiscopos institui praecepit, qui non tantum primatum, sed archiepiscoporum fruerentur nomine. Episcoporum quoque judicia, ut superius memoratum est, et majora Ecclesiarum negotia, si ipsi reclamaverint, aut aliquem timorem, aut istos vel alios suspectos habuerint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter periret, transferri perdocuit, in singulis vero quoque civitatibus, singulos et non binos, vel ternos, aut plures episcopos, constitui praecepit, qui non primatum, aut archiepiscoporum, aut metropolitanorum nomine quia minores ci tantum vocabulo potirentur, quoniam nec inter ipsos apostolos par institutio fuit, sed unus omnibus praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, ne in villis, aut castellis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
simplicesq sicut colu̾bas iuxta dñi preceptionẽ nob̃
mittere p̾cepit. Quod etiã facere inchoauimꝰ & dño
opem ferente facturi sumꝰ. Uos autẽ ꝑ ur̃as dioceses
ep̃os sacrate & mittite. quia nos ad alias partes quod
idem iussit agere curabimꝰ. Aliquos uͦ ad gallias hys¬
paniasq mittimus. et quoscda ad germaniã & italiã
atq ad reliquas gentes dirigere cupimꝰ. Ubi autem
ferociores & rebelliores Fore cognouerimꝰ illuc dirig̾e
sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui co-¬
tidie non cessent diuina seminare semina et multos
xp̃o lucrari ⁊ ad rectam fidẽ & uiã ueritatis ꝑduc̾e:
ut plures manipulos dño ualeant p̃sentare. In illis
uero ciuitatib in quib olĩ apud ethnicos pͥmi fla¬
mines eoꝵ atq pͥmi legis doctores erant. ep̃oꝵ pri¬
gitarent. et scd̃m dñi uoluntatẽ sicut constituerũt sct̃i
apłi. ita ut neqͥs iniuste periclitaret᷑ definirent. In it

Expanded text:
simplices sicut columbae juxta Domini praeceptionem nobis mittere praecepit. Quod etiam facere inchoavimus et Domino opem ferente facturi sumus, vos autem per vestras dioeceses episcopos facite et mittite, quia nos ad alias partes quod isdem jussit agere curabimus. Aliquos vero ad Gallias, Hispaniasque mittemus, et quosdam ad Germaniam et Italiam, atque ad reliquas gentes dirigere cupimus, ubi autem ferociores et rebelliores gentes fore cognoverimus, illuc dirigere sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui quotidie non cessant divina seminare semina, et multos Christo lucrari, et ad rectam fidem, et viam veritatis perducere, ut plures manipulos Domino valeant praesentare. In illis vero civitatibus, in quibus olim apud ethnicos archiflamines eorum atque primi legis doctores erant, episcoporum prigitarent, et secundum Dei voluntatem, sicut constituerint sancti apostoli, ita ut ne quis injuste periclitaretur, definirent, in illis