comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diis sollicitudines susciꝑe
scłares: ita unicuiq laicoꝵ
peecatũ est. nͥ in uicẽ sibi eci¬
am in his que ãcõmunis ui¬
te uisum ꝑtinent. oꝑam fi¬
delit̾ dederint Teuͦ securũ
facere ex his quib debesuaˢ¬
cantẽ om̃s conmunit̾ ela¬
borent: Quod si forte asemet¬
ipsis hoc laici non intelligt̃
ꝑ diacones edocendi sunt. ut
tͥ soliꝰ eccłie solli citudmnes de¬
relinquãt: quo ipsam ut
dignum est dispensare suf¬
ficias. et ueritatis uerbo a¬
bundantꝰ et studiosiꝰ qeser¬
uire. Si enim mundiãb
curis fueris occupaiꝰ. et te¬
ipsũ decipies. et eos quite
audiunt: Non enim pot̾is
que ad salutẽ ꝑtinent plemꝰ
singuł quibq distinguere
et ex eo fit. ut et tu tanquã
qui non docueris q̃ ad salu¬
tem hominũ ꝑtinent pu¬
niaris. et discipłiꝑ ignoeã¬
tiam ꝑeant: Id circo cu
quidẽ ad hoc solum uocatꝰ es.
ut oportune ⁊ sine in¬
t̾missione doceas u̾bũ dei

Expanded text:
diis, sollicitudines suscipere diis, sollicitudines suscipere saeculares: ita et unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi etiam in his quae ad communis vitae usum pertinent, operam fideliter dederint. Te vero securum facere et his quibus debes vacantem, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intelligunt, per diaconos edocendi sunt, ut tibi solius Ecclesiae sollicitudines derelinquant; quo ipsam, ut dignum est, dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt. Non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune et sine intermissione doceas verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ratõnes magnificas post iuc¬
torrã reddituro: Libent᷑ gͦ
suscipe episcopatꝰ officium.
eo maxime quod eccłiastica
disposiciones ame ꝓbabilit̾
didicisti : ut saiꝰ eorum qui
ꝑ nos confuger̾t ad dm̃. ne¬
quaquã uacillet Uerunta¬
men et breuit̾ de ipsiꝰ dispẽ¬
sacionis oedine: corã om̃ib
conmonere necessariũ duco:
Tequidẽ oportet in rep̃hen¬
sibilit̾ uiuere et sũmo stu¬
dio niti. ut om̃s uite huiꝰ
occupationes abitias. ne fide
iussor existas. ne ad uocat᷑
ar negocii occasione ꝑpsęrus.
Neq enim iudic̃e aut cog¬
nitorẽ scłariũ negociorum
hodie te orcdinare uult xp̃c :
uti ne p̾focat᷑ p̾sencibus homi¬
nũ curis. non possis uerbo
dei uacare: ⁊ scdm ueritatis
regulam secernere bonos a
exposiumꝰ exibeant sibi in¬
uicem. dicentes. id̃ laici: et
te nemo occupet ab his stu¬
diis ꝑ que salus om̃ib dat᷑.
Sicut enim tͥ impietatis cri¬
men est. neglectis ũbi distu¬

Expanded text:
rationes magnificas post vicrationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quod ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter didicisti, ut salus eorum qui per nos confugerunt ad Deum, nequaquam vacillet. Verumtamen et breviter te de ipsius dispensationis ordine coram omnibus commonere necessarium duco. Te quidem oportet irreprehensibiliter vivere et summo studio niti ut omnes vitae hujus occupationes abjicias, ne fide jussor existas, ne advocatus alis negotii occasione perplexus. Neque enim judicem aut cognitorem saecularium negotiorum hodie te ordinare vult Christus, uti ne praefocatus praesentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare, et secundum veritatis regulam secernere bonos a exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei stu
Abbreviated transcription (Latin):
ere. quia sipericulũ peccati
times suscipere: refugiẽs eccłi¬
De gub̾nacusa: certus esto qi
ampluis peccas qui ppłm d̃i
uelut influctib positũ ⁊ pe¬
re subt̾fugis tui tantũm᷑ ha¬
bens considerationẽ. & ñ qd̾ ĩ
conmune omnbꝰ expedit ꝓ¬
uidens: s c̾tus esto quia ne¬
cesse est te susciꝑe om̃e ꝑi¬
culũ÷ qͥa nec ego ꝓsalute
om̃iũ obsecrando cessabo.
Quanto gͦ mͥ citiꝰ adquierie¬
ris: tanto me citiꝰ laboris et
tͥsticie meȩ. merore reseuãb̾.
Noui etiam hoc oclemens:
quod tͥ tedia ⁊ mosestias ꝑi¬
cła etiam ⁊ obꝓb̃a inerudi¬
S et illud cupio te mecũ
irista ratione ꝑspicere: qͣn¬
do maxime oꝑa tua indi¬
get ꝓp̃s : nunc cum inimi¬
cus ad u̾sus sponsam eus
conmouet bellum: an infu¬
turo tempore. quando iam
xp̃c post uictoriam tͥumpha¬
bit. nec ułtra ulliꝰ oꝑa indi¬
gebit: Quis non ettam par¬
ui sensus intelligat:. quod
hibes regi᷑ optime remine¬

Expanded text:
ere, quia si periculum peccati ere, quia si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum et peis, subterfugis: tui tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius laboris et tristitiae meae moerore relevabis. Novi etiam hoc, o Clemens, quod tibi taedia et molestias, pericula etiam et opprobria inerudiSed et illud cupio, te mecum justa ratione, perspicere, quando maxime opera tua indiget Christus, nunc cum inimicus adversus sponsam ejus commovet bellum, an futuro in tempore, quando jam Christus post victoriam triumphabit, nec ultra ullius opera indigebit? Quis non etiam parvi sensus intelligat, quod hibe 457 regi optimo, remune
Abbreviated transcription (Latin):
ex acerbat dm̃: ꝓpt̾ quod
et uita carebit et̾na. Ip¬
sum aũt qui pre est cẽtis:
oporcet medici uicẽ agere
et non fere bestie furore
con moueri. Hec eo dicen¬
te: ego ꝓcidñs ad pedes
eiꝰ. rogabã excusans me ⁊
delinans honorẽ cathedre
uł pocestatẽ At ille respõ¬
dens ꝓhoc inqͥt ne roga¬
u̾is. hoc enim sieri statutũ
est mͥ et eo magis quo ex¬
cusas: quia hec cathedra
eum qui cupit eam ⁊aud¬
auct̃ expecit non reqͥrit: s
or nacum morib et inu̾bo¬
dei eruditũ Quod si ẽẽt
alius melior. aut siquismͥ
aliꝰ adiutor tam sedusui as¬
titisset : siquis tam plene
doctͥne mee orationẽ cepi¬
set. set et eccłiasticas dispo¬
sitiones. ame tam plene di¬
dicisset: habens alium ca¬
sem ñ ce cogerẽ bonũ opu
suscipexe nolentẽ suꝑflu¬
ũ est gͥ alium querere: cũ
pͥmicias eorum qͥ ex gentib
ꝑ me saluant᷑. et p̃cipue hu¬
ius urbis te pͥmum obtu¬
serim deo sec et aliud intu¬

Expanded text:
exacerbat Deum, propter quod exacerbat Deum, propter quod et vita carebit. Ipsum autem qui praeest caeteris, oportet medici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum qui ex gentibus per me salvantur, et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et aliud intu
Abbreviated transcription (Latin):
consurgens. in auribus
Aulite me srẽs & conser¬
ui mei: qm̃ sicui edoct᷑ fũ
ab eo qui misit me dño
mortis mee instat. Ele¬
ordino. cui soli p̾dicationis
et doctͥne cathedram credo.
qui mͥ abinicio usq infi¬
nem comes in omnib fuit.
et ꝑ hoc ueritatẽ tociꝰ mee
p̃dicationis agnouit: Qi
in om̃ib temp̾tatõnibus
meis socuis excitit. fideli¬
cer ꝑ seuerans: quẽ p̾cec̾ꝰ¬
exꝑtus sum dm̃ colentem
ħomines difigentẽ. castũ.
discendi studiis deditũ
sobrium: benignũ. iustũ
pacientẽ. sciente̾ ferre non¬
nullorũ etiam ex ħis qui
mũbo dei institiumt᷑ in¬
dno mͥ traditã pocestatẽ
ligandi. et soluẽdi. ut de
om̃ib qͥbcumq decreu̾it
int̾ris. hoc decretũ fit et
incel. Ligabit enĩ quod
oporcet sigari. et solriet qd̾
expecłit ibsui. tanꝗ qui
ad siqͥdũ eccłie regulã no¬
u̾it Isũ gͦ audite. scienteᷤ
quia qͥcumq contristau̾it
doct̾orẽ ueritatis. peccat
in xp̃m. et patrẽ om̃iũ

Expanded text:
ns, in auribus Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me, Domimortis meae instat, Cleordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado: qui mihi ab initio usque in finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit; qui in omnibus tentationibus meis socius exstitit, fideliter perseverans; quem praertus sum Deum colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, et scientem ferre nonnullorum etiam ex his, qui in verbo Dei instituuntur, inDomino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi, ut de omnibus quibuscumque decreverit in terris hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit solvi, tanquam qui ad liquidum Ecclesiae regulam noverit. Ipsum ergo audite, scientes, quia quicunque contristaverit doctorem veritatis, peccat in Christum, et Patrem omnium
Abbreviated transcription (Latin):
incoguitum est. Uñ illud
dictum est: Generatõnem
eius quis enarrabiit: quam
secretam originẽ cum ꝓpͥo fi¬
lio gen̾uit: ipse solus qui
genuit: Nec anob̾ đs discu¬
ciendus est: s credñdus.gͥ
in nob̃̾ ipsis nescimꝰ quod sa¬
in tellect̾um ⁊ aut intellectꝰ
consiliũ. aut meus nr̃a ge

Expanded text:
incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis narrabit ? » Quam secretam originem cum proprio Filio novit ipse solus qui genuit, nec Deus a nobis discutiendus est, sed credendus, qui in nobis ipsis nescimus, quod saingenium, aut intellectus, aut consilium aut mens nostra ge
Abbreviated transcription (Latin):
circundatꝰ. Ille contͣ adu̾sariu̾
emittit lanceas et sagutas. tu
quia iaculare: et ꝑcutiens
mͥ adiutor ẽ: et ego despiciã
inmicos meos. Ille donec pug
nat arma a semet ipso non
dimicat: tuus uͦ hostis ꝙͣoiu
in stadio uitde huiꝰ consistis. te¬
cum pugnare ñ cessat. Illius
arma laboriosa et grauia st̃
ad portandũ : tua uͦ arma
uolentib portare suauia ac
leuia sunt. Ille cũ suꝑauerit
adũsarium ad domũ coniu¬
gis ac lib̾oꝵ reu̾tit᷑: tu uero
hoste ꝓstrato in illud celeste
regnum cũ omnib sc̃is intͣb̃.
Ille ꝓ labore t̾reno t̾renum
accipit donaguũ : tu uͦ ꝓ sp̃ali
labore celeste accipies pmium.
Celeste enim donũ expectat
monachꝰ. qͥ t̾renos actus a semet¬
ipso ꝓicit: ne implicet se ne¬
gotiis scłarib militans dño.
Difficile namq ẽ seruire duo¬
b dnĩs. Nec potest quisꝗͣ ser¬
uiens mãmone: sp̃alia arma
portare. S iugũ xp̃i suaue

Expanded text:
lle contra adversarium suum mittit lanceam et sagittas; tu quia jaculare, et percutiens mihi adjutor est, et ego deridebo inimicos meos . Ille donec pugna geritur, arma a semetipso non dimicat; tuus vero hostis, quandiu in stadio vitae hujus consistis, tecum pugnare non cessat. Illius arma laboriosa et gravia sunt ad portandum; tua vero arma volentibus portare suavia ac levia sunt. Ille cum superaverit adversarium, ad domum conjugis ac liberorum revertetur; tu vero, hoste prostrato, in illud coeleste regnum cum omnibus sanctis intrabis. Ille pro labore terreno terrenum accipit donarium; tu vero pro spiritali labore coeleste recipies praemium. Coeleste enim donum exspectet monachus, qui terrenos actus a semetipso projicit, ne implicet se negotiis saecularibus militans Deo. Difficile namque est servire duobus dominis; nec potest quisquam serviens mammonae spiritalia arma portare, sed jugum Christi suave
Abbreviated transcription (Latin):
dicatẽ quoq ferendam: mor¬
bos etiam corꝑis et egͥtudine̾
colerandas: in suꝑ ⁊ hoĩnũ
insidias. ac dosos. Sepe la¬
borandum: qͥppe q̃ui disꝑgẽ¬
et aligñ etiam cong̾gãdos.
uomit᷑ qͦ ⁊ suggillationes
ferendas: cum exconfusione
peccatorũ et reiectione cͥmi¬
nũ uelut. male cong̾gati.
In iuiscerib felł iactura faci¬
enda est. et abicienda ꝓrsus
ecorde om̃is intͥnsecus que
latet amaritudo peccati: si
qͣ forte ex desideris iniqͥs ue¬
lid excibis noxris cong̾̃gata
est quam utiq cũ euomuent
qͥs et abiecerit ingentis egͥtu¬
dinis lib̾abit᷑ morbo: si tam̃
post uomicũ que adsanitatẽ
ꝑtinent sumat Ueruntamẽ
scitote cuncti. qd̾ supͣ om̃s uos

Expanded text:
nuditatem quoque ferendam, mornuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis et aegritudines tolerandas. Insuper et hominum insidiis ac dolo saepe laborandum, quippe qui dispergened aliquando etiam congregandos; vomitus quoque et sugillationes ferendas, cum ex confusione peccatorum et rejectione criminum, velut male congregati in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus quae latet amaritudo peccati, si qua forte ex desideriis iniquis, velut ex cibis noxiis, congregata est. Quam utique cum evomuerit quis et abjecerit, ingentis aegritudinis liberabitur morbo; si tamen post vomitum, quae ad sanitatem pertinent sumat. Verumtamen scitote cuncti quod supra omnes vos
Abbreviated transcription (Latin):
id est laici in suis un᷑ qͥsꝙ
resideat locis: ne forte ꝑ inqͥ¬
etudinẽ & inconditos muti¬
lesq discursus. si passim ua¬
gari ceꝑ int. uł ab officio suo
nautas impediant.⁊ uelal
terum latus ꝑ inquietudinẽ
eorũ nauis p̾ssa demergat᷑.
N austologi de mercedib cõ¬
moneant: et nicħ om̃ino
qd̾ ciddiligentiã uel discipli¬
nam ꝑcinet. diaconi negli¬
gant. Prb̃i uelut naute ap¬
tent singła ad instructionẽ
nauis diligent̾: ⁊ in stͣant q̃
in suo tp̃re requirenda st̃:
et sollicite gub̾natoris uer¬
ba custodiat xp̃i s aluator
diligatur ab om̃ibus: et ipsiꝰ
solius p̃ceptis ac iussis credat
et obediat om̃is eccła Ueo
qͦ indesinent̾ supplicet᷑ acun¬
ct̃is. dd ꝓsꝑitate uentorũ ⁊ ut
nauigantes omnẽ tͥbulatõẽ.¬
et omne ꝑ icłm suꝑent: tan¬
quã in mare ꝓfundum mũ¬
di istiꝰ. et uite humane pe¬
lagꝰ naingantes. inqͦ esurien¬
dum sit et sitiendum. Nu

Expanded text:
id est laici in suis unusquisque id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbyteri, velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo tempore requirenda sunt. et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator diligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis de prosperitate ventorum, ut navigantes omnem tomne periculum superent, tanquam mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit et sitiendum; 462
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutiones. tͥbu sationes. si
ue ꝑicła. fluctibꝰ ex equantur
Terreni uͦ sp̃s qui uel detor¬
rentib uel de conuallibus
spirant pseudo ꝓphetarum
et seluctorum seu p᷑ue doctͥ¬
toria uͦ ⁊ soca confragosa.
his qui inpotestatibus sunt
ac mortes Bithalassa uͦ soca
que duplicib unde fallacis
estibus u̾berantur dubiis
mente et repmnissionũ ueri¬
tante nutantibꝰ conferant᷑:
atq his qui irrationabili fi¬
dẽ nrãm ratione discutuĩt.
Hypocͥte uͦ ⁊ ddolosi: piratis
similes habebantur: Iamui
rapid uertex et tartarea ca¬
ribdis et saxis illisa naufra¬
gia. ac mortifere sub mersi¬
ones ÷ qͥd aliud estimanda
sunt quã peccata: Restat
tuta possit portum desid̾ate
uͬbis intrare. ita dõ p̃cẽ fun¬
d̾e: ut nauigantes m̃eant᷑
audiri. Audiri autẽ ad eo
ita demum mnerebitur qͥs:
si orationes ipse. bonis mo¬
rib et bonis oꝑibus ad in¬
uentur. S ante omnia cũ
quiete ac silentio. epibace

Expanded text:
persecutiones tribulationes et persecutiones tribulationes et pericula, fluctibus exaequentur. Terreni vero spiritus, qui vel de torrentibus, vel de convallibus spirant, pseudoprophetarum et seductorum, seu pravae doctrtoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, ac mortiferae submersiones, quid aliquid aliud aestimanda sunt, quam peccata? Restat tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mereantur audiri. Audiri autem a Deo ita demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae
Abbreviated transcription (Latin):
agitur hõinũ: et oportet
eum qui docet ⁊ instͣit ani¬
mas rudes ẽẽ calẽ. ut ꝑ in¬
genuo discentiũ semet᷑ ipsũ
possit aptare: et u̾bi ordinẽ
ꝑ audientis capacitate dirigẽ¬
pauid: sicut ip̃i ꝓbabitis
fore clementẽ hunc pꝰ me
Multũ ẽ añ: si ego nunc de
singłis q̃ unꝰ qͥsq hab̾e de¬
beat ꝓsequar Seruntam̃
illud est qd̾ p̃cet̾ĩs ad om̃ibꝰ
uobis cupio in conmune ser¬
uari: ut concordiam tenea¬
tis ꝑ quam solum potestis
portum qͥetis intͣre: ⁊ ciuita¬
tentis regni urb̃ẽ ꝓperare cu¬
pientes s it gͦ nau̾is huiꝰ dñs.
ipse om̃ips d̾s: GSub̾nator
te officium ep̃s impleat
Prb̃i nautarũ: diacomi dis¬
pensacorũ socum teneant:
hiqui catezizant naustolo¬
gis conferant᷑. Epibatis aũ
tociꝰ fr̃iitatis multitudo
sit simiłis Ipsum ꝙͦ mare
hc mund habeatur: uentoꝵ
uͦ uarietates et curbinũ. di¬
u̾sis tẽptationib conferant᷑ ⁊

Expanded text:
agitur hominum. Et oportet agitur hominum. Et oportet eum qui docet et instruit animas rudes, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigempavidus, sicut ipsi probabitis fore Clementem hunc post me. Multum est autem si ego nunc de singulis, quae unusquisque habere debeat prosequar. Verumtamen illud est quod prae caeteris ab omnibus vobis, cupio in commune servari, ut concordiam teneatis, per quod solum potestis portum quietis intrare et civitapotentis regni urbem properare cupientes. Sit ergo navis hujus dominus ipse omnipotens Deus, gubernator tae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant, hi qui catechizant nautologis conferantur, epibatis autem totius fraternitatis multitudo sit similis. Ipsum quoque mare hic mundus habeatur, ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus con
Abbreviated transcription (Latin):
assidui sunt ad audiendũ. ñ
monibꝰ suis incorde uelut ia¬
cła defixa circumfert̃. abici¬
unt᷑ omĩa p̾dicatione ueritatiᷤ
et uite ẽtue doctͥna ⁊ eruditõẽ
purgata: Alioqͥn. si multo tẽ¬
pore auditũ subtrahãt aũbo
dei et remaneant acultu: iu¬
cioꝵ sine dubio spinis erunt
ac sentibꝰ occupati. et qͥd aliud
Dehis gͦ ut diximꝰ d̃ĩaconibꝰ
cura sit: s et eos qͥ sccłm car¬
nem egrotant. sollicite ꝑqͥ¬
rant. et plebi si forte ignorãt.
indicent de his: ut et ipsi
uifitent eos. et q̃ necessaria
sunt p̃beant eis: cũ consciẽ¬
cia eiꝰ qui p̃est quod tamen
etiam si clam fecerit ñ pecca¬
bunt: s ⁊ de peregͥnis sumi¬
lit̾ ep̃o suggerant refouen¬
dis: et cet̾a his similia. q̃
ad cultum ecchie et discipli¬
nã eiꝰ ꝑcinent. diaconis cu¬
ra sit: Qui catezizant. id r
qͥ u̾bo insticuunt incipiẽ¬
tes: pͥmo oporcet ut ipsi in¬
structi sint De anima enĩ

Expanded text:
assidui sunt ad audiendum, nonassidui sunt ad audiendum, nonmonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed et eos qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi si forte plebs ignorat indicent de his, ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt praebeant eis cum conscientia ejus qui praeest. Quod tamen etiamsi clam fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis; et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent, diaconis curae sint. Qui catechizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo oportet ut ipsi instructi sint, de anima enim
Abbreviated transcription (Latin):
dem hec omia ita ẽẽ uentura.
uos qui estis uen ꝓpħe disci¬
pusi abite acordibus urĩs añ
omnia discordias. et ani moꝵ
dissensiones. ex quib omne
nitatẽ ac simplicitatẽ tota in¬
te seruare: Qd̃ si forte alicuiꝰ
cor uel liuor. uł infidelitas. ex¬
his que suꝑiꝰ memorauimꝰ la¬
tent̾ irrepserit: nõ erubescat.
qr anime sue curã gerit confi¬
cens. Hec huic qͥp̃est ut ab ip
gere. et ad ppetua uire p̾mia ꝑ¬
uenire aꝑiat. Diaconi uͦ eccl̃ie
tanꝗͣ ocłi sint ep̃i : oberranteᷤ
⁊ cͥcumlustͣntes. cum uerecun¬
dia actus cociꝰ eccł̾ie: et ꝑscrit¬
tantes diligenciꝰ siquẽ uide¬
ant uicinum fieri p̃cipicio
et ꝓximum ẽẽ peccato: ut
referant hec ad epm̃ ⁊ cõmo¬
neri abeo possitis qui in
p̾cipiciũ sapsurꝰ ẽ: ut reuo¬
cetur. et ñ corruat inpeccatũ
Negligentiores qͦ et eos qͥra¬
riꝰ ad audiendũ uerbũ dei
accedunt: nec sollicite ad ep̃i
tractatũ conueniunt: ipsi cõ¬
moneant et ortent᷑ Si enim

Expanded text:
dem haec omnia ita esse ventura vos, qui estis veri Prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne nitatem ac simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus cor, vel livor, vel infidelitashis quae superius memoravimus latenter irrepserit, non erubescat qui animae suae curam gerit confiteri haec huic qui potest ut ab ipsgere, et ad perpetuae vitae praemia pervenire. Diaconi vero Ecclesiae tanquam oculi sint episcopi, oberrantes et circumlustrantes cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio, et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit his qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt ipsi commoneant et hortentur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
incipit᷑ : nͥ labor om̃is ad ef¬
fectũ uenire credat᷑. Uñ cre¬
dendum est indm̃: aquo tã
p̃sens uita quam futura tͥbu¬
itur D̾s aũ appellatio est sub¬
stantie sempit̾ue: siue cumo¬
ris diuini: Igit᷑ d̾s sine pͥnci¬
pio: sine fine: simꝑlex incor¬
porẽ et in comp̃hensbił. Patr̃e
aut cum audis: agnosce̾ quẽ
est: cuius uere filius uerbũ
⁊ speculum et caracter. et
imago uiuens patͥs iuuetis

Expanded text:
incipitur, nisi labor omnis ad effectum venire credatur. Unde credendum est in Deum, a quo tam praesens vita quam futura tribuitur. Deus autem appellatio est substantiae sempiternae, sive timoris divini. Igitur Deus est, sine principio, sine fine, simplex, incorporeus, incomprehensibilis. Patrem autem cum audis, agnosce quod hest, cujus vere Filius est verbum et speculum et character; et imago vivens Patris viventis,
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter instruere. et ꝑ¬
fecte possint docere uxtͣa
danielem ꝓph̾am qui ait.
Populus anͣt sciens dm̃ siuĩ
obtiuebit ⁊ faciet: et docti
inꝓpło decebunt plurimos.
Om̃s enim docibiles ut iam
dictum est qͥ docti non sunc
esse oportet.⁊ s sacerdoces
doctiores ceteris popłis neces
uͦ sal t̾re ⁊ mundi sumen.¬
ti estis cum maledixerint uo¬

Expanded text:
prudenter instruere, et pprudenter instruere, et perfecte possint docere, juxta Danielem prophetam, qui ait: « Populus autem sciens Deum suum obtinebit et faciet, et docti in populo docebunt plurimos . » Omnes docibiles, ut jam dictum est, qui docti non sunt, esse oportet, sed sacerdotes doctiores caeteris populis necessvero sal terrae, et mundi ti estis, quum maledixerint vo
Abbreviated transcription (Latin):
bus utͦq mandatis: ꝑ unũ
malicia compescit᷑. et ꝑ ali¬
ud benignitas ꝓpagatur: ut
ne malum quis inferat. s
bonũ impendat: Primum
ut caueat ledere: scm p̾sta¬
re. Si enĩ frĩm quẽ uides nõ
diligis ⁊ dm̃ quẽ nõ uides
quomͣ potes diligere: Sic
urãm ÷ ut non amutamꝰ cu¬
ram rãm̃: et sic diligere noꝰ ne
ne gligatur dilectio ꝓrimi:
qr dei dilectõ morti compara
rat animam acorꝑe: ita
dilect̃o dei muosent̾ separat
hominẽ amondano et car¬
in quit diligit me: manda¬
ta mea seruabit: Nam qͥ
dei p̾cepta contempnit: dc̃o
non diligit: Uñ scͥptum est
Nolite uos putare ut mane¬
acis indilectõne mea: si nõ
seruaueritis p̾cepta mea
Neq enĩ regem diligimꝰ si
odio leges eius habemus Ne
q extoto corde pot̾it ille d̾co
diligẽ : qui noscit᷑ inꝓrimi
his duobus p̃ceptis: tota lex
pendet ⁊ ꝓpħece Docibiles
gͦ qui ꝑ fecte docti non sunt.
ad u̾ ꝑagenda oportet oms
esse: ut ⁊ ipsi docti sint et alioꝰ

Expanded text:
ibus utrisque mandatis, per unum malitia compescitur, et per aliud benignitas propagatur, ut ne malum quis inferat, sed bonum impendat. Primum, ut caveat laedere. Secundum, praestare, « Si enim fratrem quem vides, non diligis; Deum quem non vides quomodo potes diligere? » Sic nostram, ut non dimittamus curam vestram, et sic diligere nos, ne negligatur dilectio proximi.  4. Dilectio Dei morti comparatrat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carmandata mea servabit . » Nam qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit, unde scriptum est. « Nolite putare ut maneatis in dilectione mea, si non servaveritis praecepta mea . » Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habemus. Neque enim ex toto corde poterit ille Dominum diligere qui noscitur in proximi his duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae, docibiles ergo qui perfecte docti non sunt ad haec peragenda oportet omnes esse, et ut ipsi docti sint, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
sacro baptismate renatiꝰ con¬
tułit et resurrectõnẽ htima¬
ni generis meadẽ carne in
uita et̃na futa sit docuerit.
Symbolum enim g̾ce. lati
diderunt: Dicit᷑ ⁊ indicium:
qr ꝑ hoc qui recte crediderit
indicat᷑. Ergo cunccis credñ¬
tibus q̃ continent᷑ in p̾fato sĩ¬
bolo. salus animarum. et
uita ppetua bonis auctibus
p̃parant᷑ E igo quod inpri¬
mordio eiusoem sẏmboli p̃¬
ponitur. credo indm̃ patrẽ
om̃ipotentẽ. p̃clarũ fidei te¬
timoniũ. et fundam̃tũ in pͥ¬
ma fronte monstrat᷑: quia
sasuus esse potit qui recte
crediderit: Credere enim o¬
portet accedũtẽ ad dm̃: qm̃

Expanded text:
ate renatis contulerit, et resurrectionem humani generis in eadem carne in vitam aeternam futuram sic docuerunt. Symbolum enim Graece, Latindiderunt. Dicitur et indicium, quod per hoc qui recte crediderit indicatur. Ergo cunctis credentibus quae continentur in praefato symbolo, salus animarum, et vita perpetua bonis actibus praeparatur. Ergo quod in primordio ejusdem symboli praeponitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem, praeclarum fidei testimonium, et fundamentum in prima fronte monstratur, quia salvus esse poterit qui recte crediderit. « Credere enim oportet accedentem ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũq gog pͥn .e. iet. in finibꝰ isrł ⁊ ab om̃ibꝰ uolatilibꝰ
⁊ bestuis deuorandũ ⁊ habitatores urbiũ ierłm uiian¬
nis lignoꝵ usũ neꝗͣꝗͣ habituros de succisione siluarũ
s de armis gog. scutis uidł ⁊ hastis sagittisq ⁊ baculissi¬
ue contis. Ipsũ aũgog sepeliendũ inualle q̃ hebice dr̾¬

Expanded text:
 Thubal in finibus Israel; et ab omnibus volatilibus, et bestiis devorandum: et habitatores urbium Israel septem annis lignorum usum nequaquam habituros de succisione silvarum, sed de armis Gog, scutis videlicet et hastis, sagittisque et baculis sive contis: ipsum autem Gog sepeliendum in valle, quae Hebraice d
Abbreviated transcription (Latin):
serunt a me in errore filioꝵ isrł ⁊ secuti st̃ ydola
portabunt iniqͥtatẽ suã eo qđ fu̾int in scũariomõ
ministnͣtes in officio portaꝵ domꝰ ⁊ ministͥ eius
Ip̃i ir offerebant holocaustũ ⁊ uictimas ppłi ⁊ ip̃i
stabant in conspectu eoꝵ ut ministrent ꝓ eis. Qa

Expanded text:
serunt a me in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola, portabunt iniquitatem suam, eo quod fuerint in sanctuario meo ministrantes in officio portarum domus, et ministri ejus. Ipsi enim offerebant holocaustum, et victimas populi, et ipsi stabant in conspectu eo
Abbreviated transcription (Latin):
pauereas sac̾dotum s tn ꝓͥis utit᷑ t̾minis ⁊ irccellig̾
se sac̾dotali gͣdu ẽẽ cdisrunctã ad discutiendã suꝑbĩa
ministroꝵ qͥ ignorantes humilitatẽ statꝰ sui ultͣ
s diuitiis estimant. Certe qͥ pͥmꝰ fũtrit ministrũ ꝙ
ꝑ singła concionat᷑ in ppło si a pentificis lat̾e ñ recedit
iniuriã putat si p̾sbiter ordinet᷑ ⁊ ñ meminit m̃su¬

Expanded text:
itur terminis, et intelligit se a Sacerdotali gradu esse disjunctam: ad decutiendam superbiam ministrorum, qui ignorantes humilitatem status sui, ultsed divitiis existimant. Certe qui primus fuerit ministrorum, quia per singula concionatur in populos, et a Pontificis latere non recedit, injuriam putat, si presbyter ordinetur: et non meminit mensa
Abbreviated transcription (Latin):
A qͦ inqͥt uenies in emath q̃ nc̃ epiphanta noĩat᷑ ab an¬
thioco crudelissimo tyrannoꝵ nõie ꝯmutato. Nã cogno¬
Qͥ Tocus in p̃senti ponit᷑ iec echieł lectione. Ibuntq
ꝯfina usq rephroria. Quã urbẽ hodie zephiriũ opt¬
dũ cilicie uocant. Hoc aũ qd seq̃r ⁊ uilla enan ꝓeo in¬

Expanded text:
A quo, inquit, venies in Emath, quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum nomine commutato: nam cognoqui locus et in praesentonfinia usque Zefrona, » quam urbem hodie Zephirium oppidum Ciliciae vocant. Hoc autem quod sequitur: « Et
Abbreviated transcription (Latin):
nali ista d̃escͥptio ẽ. Porro ad septẽtonale plagĩ ã mari
magno t̾mini incrpient ꝑuenientes usq ad montẽ
altissimũ. A qͦ uenies in emath usq ad t̾minos seda¬
da ibuntq confinta usq cephrona ⁊ uillã enan siue
a serenan. Dicuntq hebrei septẽtͥonalẽ plagã inciꝑe
a mari magno qd palestine phenicis⁊ syrie q̃ appel¬
dit ad libiã. Qd aũ dicit ꝓuenientes t̾minos usq ad
montẽ altissimũ ioe hebrei autumant ł amanũ ar¬

Expanded text:
d septentrionalem partem a mari magno termini incipient, pervenientes usque ad montem altissimum, a quo venies in Emath usque ad terminos Sedada: ibuntque confinia usque Zefrona et villam Enan sive Aserenan. Dicuntque Hebraei septentrionalem plagam incipere a mari magno, quod Palaestinae, Phoenicis, et Syriae quae appeldit ad Libyam. Quod autem dicit: Pervenient termini usque ad montem altissimum , iidem Hebraei autumant, vel Amanum
Abbreviated transcription (Latin):
isrłitis om̃iq de plebe: ñ qͦ ĩmanda sint aut aliqͥd
in habreatione t̾re sc̾e̾ ꝯtaminatũ puter᷑ ⁊ sordidũ¬
si qͦ ꝑꝑ sac̾dores om̃ibꝰ in eis habitare ꝑmissũ sit. ꝑ
que intelligimꝰ euncta que referimus ad sensus h
est ad corꝑis uoluptates q̃ uisur ⁊auditu. tactu. odo¬
re ⁊ sapore eapimus eẽ ꝓfana ⁊ tẽpli scimoniã ñ

Expanded text:
Israelitis, omnique de plebe: non quod immunda sint, aut aliquid in habitatione terrae sanctae contaminatum, putridu Sacerdotes omnibus in eis habitare permissum sit. Per quae intelligimus cuncta quae referimus ad sensus, hoc est, ad corporis voluptates, quae visu, et auditu, tactu, odore et sapore capimus, esse profana, et templi sanctimoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ atͥũ addar ⁊assemona ꝑuenire usq ad t̾minĩ torrentẽ
egipti qͥ iuxta urbẽ rinocorurã mari influit hic iiͦ
t᷑minus plage austłis ħ ẽ m̾idiane incip̃ ã thamar q̃
urbs in solitudine ⁊̃ ꝗ⁊ salomon miris oꝑibꝰ instrueit¬
⁊ hodie palmira nuncu pat᷑. hebreoq sermone thamar

Expanded text:
am Addar, et Asemona pervenire usque ad torrentem qui juxta urbem Rinocoruram mari influit. Hic vero terminus plagae Australis incipit a Thamar, quae urbis in solitudine est, quam et Salomon miris operibus exstruit, et hodie Palmira nuncupatur, Hebraeo quoque sermone Thamar
Abbreviated transcription (Latin):
le ⁊ cet̾a animantiũ siue serpentiũ gn̾a qͦꝵ mag̃ corpꝰcłã
possumꝰ nosse ꝗͣ noĩa. Deniq si iord̾anis auctus imbbꝰ
habebĩt pisces płimos ⁊ uiuent omĩa ad q̃ iste torrens ꝑ
uen̾it ita ut piscatores stent suꝑ ripas ab engaddi usq
ad engallim. qͦꝵ pꝰ fontẽ siue ocłm edi sequens fontẽ si¬
ue ocłm uituloꝵ sonat. Engallim in pͥncipio ẽ maris
mortui uͥ iorcdanis ingͥdit᷑. engaddi uͦ uͥ finit᷑ atq ꝯsumit᷑.¬

Expanded text:
et caetera animantium sive serpentium genera, quorum magis corpuscula possumus nosse quam nomina. Denique si Jordanis auctus imbribus habebunt pisces plurimos, et vivent omnia ad quae torrens iste pervenerit; ita ut piscatores stent super ripas ab Engaddi, usque ad Engallim: quorum prius fontem, sive oculum haedi: sequens fontem oculumve vitulorum sonat. Engallim enim in principio est maris Mortui, ubi Jordanis ingreditur. Engaddi vero, ubi finitur atque consumit
Abbreviated transcription (Latin):
litatis humane ne obliuiseat᷑ ꝯditiõis sue dũ ei magna
monstnt᷑ ⁊ ꝯmonitũ ducit atq conu̾tit ad ripã torren¬
tis ut qm̃ mediã ꝓfunditatẽ tnsire ñ pot̾at saltẽ ea
q̃ st̃ recognoscat. Cũq ait me ꝯt̾tissem siue ille me
ꝯũtiss qͥ ductͥor erat ⁊ monitor ecce in ripa torrentiᷤᷤ
siue fluuii ligna multa ł arbores płime nimisexitt᷑q
parte. Torrens iste qͥ ꝓ abundantia aquaꝵ fertur more
torrentis ⁊ suscipit dẽ celo pluiuas de qͦ in p̃t̾ita dixi¬
mus lectione ipse a Ixx appellat fluuꝰ eo qd̃ ꝑpetuas

Expanded text:
litatis humanae; ne obliviscatur conditionis suae, dum ei magna monstrantur: et commonitum ducit, atque convertit ad ripam torrentis, ut quoniam mediam profunditatem transire non potuerat  At recognoscat. Cumque, ait, me convertissem, sive ille me convertisset, qui ductor erat et monitor; ecce in ripa torrentis, sive fluvii, ligna multa, vel arbores plurimae nimis ex utraque parte. Torrens iste qui pro aquarum abundantia fertur more torrentis, et suscipit de coelo pluvias, de quo in praeterita diximus lectione, ipse a LXX 592 appellatur fluvius, eo quod perpetuas
Abbreviated transcription (Latin):
mare occidentẽ uocet. Et consid̾andũ qd locꝰ sacdo¬
tũ uͥ ꝑ delicto siue ꝓignorantia⁊ ꝓ pecco qͦ quunt᷑
sacͥficia ne cruda efferant᷑ in atͥũ ext̾uis ad aqͣlonẽ
⁊ occidentẽ positus sit uni frigidissimꝰ orit᷑ ⁊ uͥ soł
sac̃ficiũ qnͣto magis ⁊ ꝓ delicti consciã: In ⁊ iob offe¬
rebat mane coticie hostiã ꝓ filiis sus timens ne ꝑ igno¬
rantiã desiqͥssent. Qq̃ autẽ seq̃r ut ñ efferant in actͥũ
facile ñ scificatis scã tbuamꝰ ne mittamꝰ iuxta eiigliũ
margaritas añ porcos nec demꝰ sc̃m canibꝰ Deniq moy¬
ses tribꝰ diebꝰ ab om̃i ĩmundicia ⁊ ab uxoꝵ ꝯplexi uult
ppłm scificari ut accedat ad montẽ syna ⁊ sc̃ificatꝰ sc̃ã susci¬
pat. Sin aũ accessuri ad audienda ⁊ suserpienda u̾ba
dĩ scificari iubentur ab uxorib manifestum ẽ ⁊ in lege
illud apłicũ contin̾t. Nolite fraudare iniricẽ nͥ forte
ex ꝯsensu ad tp̃s ut uacetis orõni.⁊ ex ꝯsensu abstindũ

Expanded text:
mare Occidentem vocet. Et considerandum quod locus sacerdotum, ubi pro delicto, sive ignorantia, et pro peccato coquuntur sacrificia, ne cruda offerantur, in atrium exterius ad Aquilonem et Occidentem positus sit: unde ventus frigidissimus oritur, et ubi sacrificium, quanto magis pro delicti conscientia! Unde et Job offerebat mane quotidie hostiam pro filiis suis , timens ne per ignorantiam deliquissent. Quod autem sequitur: Ut non offerantfacile non sanctificatis sancta tribuamus: nec mittamus, juxta Evangelium, margaritas ante porcos, nec demus sanctum canibus . Denique Moyses tribus diebus ab omni immunditia, et ab uxorum complexu vult populum sanctificari, ut accedat ad montem Sina, et sanctificatus sancta suscipiat . Si autem accessuri ad audienda et suscipienda verba Dei, sanctificari jubentur ab uxoribus, manifestum est in Lege illud Apostolicum contineri: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi : et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ iuge offerant sacͥficiũ s. ꝓ di̾sitatẽ tẽpoꝵ⁊ qlita¬
te pecc̃i atq ignorantiȩ sciant placare dnm qͥa ipse locꝰ
penet᷑re nec diuine sc̃ie arcana cognosc̃e: egrediant᷑ ĩ¬
qͥt foras ad eos sac̾dotes in atͥũ ext̾iꝰ neqͥꝗͣ cũ his uestim¬
tis qͥbꝰ int̾nsecus induti erant. Nec hii utunt᷑ sermo¬
ponant uestimta sua int̾nsecus qͥbꝰ induunt᷑ qñ mmi¬
strant in tẽpli aditis. scã it fẽ ⁊ ad eos qͥ ꝑfectã ñ hñt

Expanded text:
non solum te peccati atque ignorantiae, sciant placare Dominum, quia ipsepenetrare, nec divinae scientiae arcana cognoscere, egrediantur, inquit, foras ad eos sacerdotes in atrium exterius: nequaquam cum his vestimentis, quibus intrinsecus induti erant, viscerponent vestimenta 516 sua intrinsecus, quibus induuntur, quando ministrant in templi
Abbreviated transcription (Latin):
uenta ẽ iniqͥtas in te. Inuenta ẽ adõ qa in thauro pe¬
storis tui ꝑ suꝑbĩ ⁊ ꝑ abusionẽ potestatis ꝗ aceꝑ iste¬
nebat᷑ inełusa. In multitudine ꝙ negocaatiõis qł reple¬
ta sũt int̾iora isliꝰ siue cellaria iniqͥtate. dũ multa con¬
erat: repleuit cellaria ⁊ intiora pectoris sui ut saturatꝰ
⁊ incrassatꝰ calcitͣret cont᷑ creatore suiĩ. Et de corde ꝓcedũt¬

Expanded text:
Inventa a Deo, quae in thesauris pectoris tui per superbiam et abusionem potestatis quam acceperas, tenebatur inclusa. In multitudine quoque negotiationis ejus repleta sunt interiora illius, sive cellaria, iniquitate. Dum enim multa conerat, replevit cellaria et interiora pectoris sui, ut saturatus et incrassatus, calcitraret contra creatorem suum. Manducavit e
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ sensus. Qui accepistis partẽ urãm o pͥncipes
scͥptura dicente pͥncipi ꝙͦ hrnc inde in seꝑationẽ scũ¬
rii in possessionẽ ciuitatis subauidit᷑ dabitis ⁊ tanta
iniqͥtatem fecisse ⁊ rapinas dũ aliena inuaditis atq
diripitis. Et qͥa scͥptũ est dimtete malũ ⁊ fac bonũ.
econtrio iudiciũ facite atq iusticiã. indicantes pu¬
pillo ⁊ iustificantes uidirã. Seꝑate ur̃a confinia
a ppło meo ne uidł t̾minos tͣnsferatis qͥa ipsa ui¬
tentioris ñ potest sustinere.
appendunt᷑ E pha aũ q̃ in gͤco sermone corrupte dr̃
ephi ad m̃suram ꝑtinet uariaꝵ frugũ u̾bi gr̃a tri¬
tici hordei. leguminũ. Porro batꝰ qͥ hebice appel

Expanded text:
Est autem sensus: Quia accepistis partem vestram, o principes, Scriptura dicente: Principi quoque hinc inde in separationem sanctuarii possessionem civitatis, subauditur dabitis; et tanta iniquitatem fecisse et rapinas, dum aliena invaditis atque diripitis. Et quia scriptum est: Dimitte malum, et fac bonum; econtrario, judicium facite atque justitiam , judicantes pupillo, et justificantes viduam: separate vestra confinia a populo meo, ne videlicet terminos transferatis. Et quia ipsa viet potentioris non potest sustinere, appenduntur. Epha autem, quae in Graeco sermone corrupte dicitur Ἔφι, ad mensuram pertinet variarum frugum, verbi gratia, tritici, hordei, leguminum. Porro batus, qui Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
malũ face̾ odium docet. Siqͥ
ex fr̃ibus negocia habñt int̾
se apud cognitores scłi nõ ui
om̃im obediant statutis eoꝵ
Suꝑ omĩa aut auariciã fugi¬
te : q̃ homiẽs occasione p̾sen¬
tis lucri ab et̾nis separat boniꝰ.
Pondera. mensuras. stateras.
ꝓlocis qͥbꝰq eqͥssima custodite:
deposita fidelit̾ restituite Q
demum solli cite et diligent̾
implebitis: si futurũ dei u¬
diciũ sine int̾missione incor¬
de ur̃o uoluatis. Qis enim
peccare pot̾it. si semꝑ ante
ocłos suos di iudicium ponat
quod infine mumdi certum
est agitandũ. ut candẽ qui
bñ in hac uita egerunt. cõ¬
sequant᷑ reposita bona: pec¬
catores aũt ut consequantuꝵ
p̃paratas ⁊ reconditas penas: de

Expanded text:
malum facere odium docet. Si qui malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent inter se, apud cognitores saeculi non omni modo obediant statutis eorum. Super omnia autem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras, pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter restituite. Quae demum sollicite et diligenter implebitis, si futurum Dei judicium sine intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante oculos suos Dei judicium ponat? Quod in fine mundi certum est agitandum, ut tandem qui bene in hac vita egerunt, consequantur bona reposita; peccatores autem ut consequantur praeparatas et reconditas poenas, de
Abbreviated transcription (Latin):
facite: Scito aũ hec omĩa
facturos uos: si caritate p̃ce
t̾is et aũ omĩa in ur̃o corde
fi ͤats. Cuius caritatis etre¬
cipiende et habende maxi¬
mum erit fomentũ: si fre¬
q̃nt̾ int̾ uosinet ipsos cõmu¬
nẽ cibum ur̃m mensamq
faciatis. ⁊ et inquantũ unꝰ¬
quisq p̃ualet crebriꝰ panes
caritas cõmparatur: et cau¬
sa toctus boni in huiꝰ cemodi
conmunione consistit: Ubi
aut̃ pax et bonitas. ibn et sał:
ꝓpt̾ quam conmunes facite
cibos ur̃os: cum his qui scł̃m
dm̃n frẽs sunt: quia ꝑ hec tẽ¬
poralia officia q̃ facitis. et ca¬
ritatis fructib. gaudia et̾na
m̃eamini. Multo aũ sollici¬
reficientes esurientes reficite
et sicientib potum date : nu¬
dis uestimentũ. egͦs uisitate.
& eos qui incarce̾ st̃ ꝓ ut pos¬
sibise est iuuate. ꝑegrinos satiꝰ
prumpte ĩ domib ur̃is susci¬
pite. ⁊ ne om̃ia fingillati di¬
cam: om̃e bonũ ipsa ꝑ sem
docebit: sicut et econtͬrio eos
qui asalute aliem sunt om̃e

Expanded text:
o autem haec omnia facturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes m praecipue charitas comparatur, et causa totius boni in hujusmodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod communes facite cibos vestros cum his qui secundum Deum fratres sunt, quia per haec temporalia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, juvate; peregrinos satis prompte in domibus vestris suscipite. Et ne omnia nunc singulatim dicam, omne bonum ipsa per docebit, sicut et e contrario eos qui a salute alieni sunt, omne
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sacͣm̃ta. Qd̾ aũ seq̃r. eap̃t aũ suũ ñ radent neq
comã nittͥent ẜ tondentes atcondebt̃ capita sua
ꝑspicue demonst̾t᷑ derasis capitibꝰ sic̃ fac̾dotes cul¬
toresq ysidis atq serapidis nos eẽ ñ deb̾e. nec rur¬
demonstret᷑. Uestibꝰ lineis utunt᷑ egiptũ sac̾dotes
ñ solũ intͥnsecus s exeͥnsecus. Porro religio diuina
pita ht̃ suꝑstitio gentilis. Uino aũ qnͣtũ ad

Expanded text:
aput autem suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondebunt capita sua, perspicue demonstratur, nec rasis capitibus, sicut sacerdotes, cultoresque Isidis atque Serapidis nos esse debere: nec rurm. V. Vestibus lineis utuntur Aegyptii sacerdotes non solum intrinsecus, sed et extrinsecus. Porro religio divina pita habet superstitio gentilis. Vino autem quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
nib: pax tͥ sit semꝑ. Notum tͥ
facio dñe: qͥa symon petrus
uere fidi merito & integre
p̾dicationis obtentu funda¬
m̃tum ẽẽ eccłe diffinitus ẽ.
Quadecausa etiam dñi ore
cognominatus ẽ petros: qͥ
fuit pͥmitie electionis dñi
apostolorit pͥmꝰ Cui et̃ pͥ¬
mo ds p t filium ieuela
ter beaticudinẽ condulit:
qͥ et uocat᷑ est. & electus.
& conunuia dmi ⁊ comes ef¬
fectus tamquã bonus et ꝓ¬
batissimꝰ dñcipłs. qui occi¬
dentẽ obscuriorẽ mumli
& in tegre pocuit imple¬
re p̃ceptum S quonsq¬
sermonẽ ꝓtraho. refugiẽs
indicare qd̃ criste est: Qd̃
quidem necesse est. sicet
tarde ꝓferre. Hic deniq
ipse petrus. qͥ ꝓ inmensa
caritate quã erga om̃s ho¬
mines gerebat. palamcũ
om̃i fid̾ucia ad uersante
etiam tiranno tociꝰ mun¬
di bonum p̾dicare non deᷤ¬
titit: & regem om̃iũ scłoꝵ
ꝑ orbẽ t̾re et usq ad ipsuis
rome urbis huiꝰ noticiam

Expanded text:
ibus, pax tibi sit semper. Notum tibi facio, domine, quia Simon Petrus, qui verae fidei merito et integrae praedicationis obtentu fundamentum esse Ecclesiae definitus est, qua de causa etiam Domini ore cognominatus est Petrus, qui fuit primitiae electionis Domini apostolorum primus, cui et primo Deus Pater Filium reter beatitudinem contulit, quia et vocatus est, et electus, et conviva Domini, et comes effectus, tanquam bonus et probatissimus discipulus, qui obscuriorem mundi et integre potuit implere praeceptum. Sed quousqsermonem protraho, refugiens indicare quod triste est, quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse Petrus, qui pro immensa charitate quam erga omnes homines gerebat, palam cum omni fiducia adversante etiam tyranno totius mundi bonum praedicare non destitit, et Regem omnium saeculorum per orbem terrae et usque ad ipsius Romanae urbis hujus notiti
Abbreviated transcription (Latin):
yaudetis indignos alienosq custodes pon̾e in obseriu¬
tione scũarri mei uob̾met ipsis ut sub audiat᷑ ñ mͥ:
Et ẽ sensus. Q uob in earnalibꝰ seruiant ac ministrent
Nob ur̃a refrig̾ta meũ polluant scũariũ
Hec dic̃ dñs ds. Om̃is alienigena incͥcũcifuscorde¬

Expanded text:
et audetis indignos alienosque custodes ponere in observatione sanctuarii mei vobismetipsis, ut subaudiatur, non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus serviant ac ministrent: et ob vestra refrigeria meum polluant sanctuarium. Haec dicit Dominus Deus: Omnis alienigena incircumcisus
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ resurrectione iez echielẽ scͥpsisse autumant. Qaũ
deant᷑. Scimꝰ it multa robustiora testimonia in qͥbꝰ nulla
sit dubitatio ĩ scͥpturis sc̃is reꝑiri ut ẽ illud iob. Suscitab̾
pellẽ meã q̃ ista sustinet. Et in damele. Multi qͥ dormi¬
unt in t̾re pulu̾e resurgent. isti ĩ uitã et̾nã ⁊ isti in olpb̃¬
ũ ⁊ in confusionẽ et̾nã. Et in esigłio. Nolite tim̾e eosqui

Expanded text:
umant. Qui adeamur. Scimus enim multo robustiora testimonia, et in quibus nulla sit dubitatio, in Scripturis sanctis reperiri, ut est illud Job: Suscitabit pellem meam, quae ista sustinet . Et in Daniel: Multi qui dormiunt in terrae pulvere, resurgent; isti in vitam aeternam, et isti in opprobrium, et in confusionem aeternam . Et in Evangelio: Nolite timere eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥlonis ⁊ aust ͥ puto ẽẽ q̃ ł historie contineant simplici
tatẽ ł spũał intelligentie sacͣmta ut ꝑ aqͥlonẽ ueni amꝰ
ad m̾idiẽ. N eq it sic legenda ẽ litt̾a ⁊ historie funda¬
m̃ta iacienda ut ñ ueniamꝰ ad culmina. Nec rra pul¬
cherrimo edificio desuꝑ tecta ponenda: ut neqͥꝗͣ funda¬
m̃ta sint solida. Sacdotes aũ qͥ uescunt᷑ in cellaruis in qͥbꝰ
multe diuitie continent᷑ ipsi st̃ qͥ apppinqͣnt ad dñm de qͥbꝰ¬

Expanded text:
Aquilonis Austri puto esse, quae vel historiae contineant simpliciem veniamus ad Meridiem. Neque enim sic legenda est littera, et historiae fundamenta jacienda, ut non veniamus ad culmina; nec ita pulcherrimo aedificio tecta ponenda ut nequaquam fundamenta sint solida. Sacerdotes autem qui vescuntur in cellariis, in quibus multae divitiae continentur, ipsi sunt qui appropinquant ad D
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑe ł sub figura honoris ten̾e q̃ ñ st̃ sua ⁊ lib̃i s
delinq̃re: ꝓpłs qͥ ĩ noĩe dñi fu̾at congͤgatꝰ disꝑge¬
tur in partes atq lac̾abit᷑ siue uxta legẽ itt pru¬
latim alt̾iꝰ ħeditas tͥnseat ad aliũ ⁊ ꝑeac funiculus
diuisionis ꝑ quẽ forte iad unũ ꝗͦq uenit ħeditas.
disꝑgit gͦ ppłm di ⁊ aufert ab eo possessionẽ fidei

Expanded text:
el sub figura honoris tenere quae non sunt sua, et liberis derelinquere, populus qui in nomine Dei fuerat congregatus, dispergetur in partes atque lacerabitur: sive juxta Legem, ne paulatim alterius haereditas transeat ad alium, et pereat funiculus divisionis, per quem forte ad unumquemque venit haereditas. Dispergit ergo populum Dei, et aufert ab eo possessionem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ris siue ꝓ fundũ ⁊ altitudo ꝓ qͣ in hebreo ponit̾ eag
de sinu terre usq ad crepidinẽ nouissimam ł usq ad
qͥ nĩ mundis aĩa libꝰ positus ẽ continent᷑. Suꝑiora aũ⁊
ad crepidi nẽ siue ꝓpiciatoriũ ꝑuenientia qd̾ theod̾
ipso hebraico noĩe appellauit arara uniꝰ cubiri habẽt
baatudinẽ ut duał nu̾s tͣnseat ad solitariũ.⁊ bonũ nu¬
ptiaꝵ qd̾ inferiꝰ ẽ ad unionis ꝑueniat beatitudinẽ. Qd̾

Expanded text:
Hebraico ponitur GAB , de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam, vel usque ad libus positus est, continentur : superiora autem et ad crepidinem, sive propitiatorium pervenientia, quod Theodotio ipso Hebraico nomine appellavit AZARA , unius cubiti habent latitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium; et bonum nuptiarum, quod inferius est, ad unionis perveniat beatitudinem. 528