comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordia mentium ⁊ societas electoꝵ uita beatarumꝰ
auimatum ⁊ angeloꝵ: quia nec anime nec angeli
pro ymagine cognoidat. ⁊ pro similitudine diligat.
Ex ymagine namq dei hc rationem᷑ ⁊ ex similitu¬
dine caritatem. Caritas u̾o in se ip̃a representat.
tͥnitatem. hanc ratio sentit. ⁊ pacata requrit. hnͣc
caritas simenit. ⁊ uidendo beata quiescit. hant in
presenti fi des sequitur. spes in celum usq comtat᷑
caritas per henint̾ amplexatur mens itaq sp̃alis
seu intelligentia rõnalis primo creatorem suum as¬
manifestat: ut oaritatem semper homo exhibeat sẽ¬
perq conspiciat. is quem truntatis ỹmago ꝑornat:
Sic homo enis seruabit simlitudinem cuius in se na¬
turalr̃ portat ymaginem. Appareat ergo ymago del
in intelligentia rõnali isi mente sp̃illi; i honoro lib̾¬
liber¬
arbitrii. appareat similitudo deiminorib pro natura¬
ut gr̃a uitrutib compleatur ⁊ sicut semper domino

Expanded text:
cordia mentium, et societas electorum, vita beatarum cordia mentium, et societas electorum, vita beatarum animarum et Angelorum, quia nec animae nec Angeli pro imagine cognoscat, et pro similitudine diligat. Ex imagine namque Dei habet rationem, et ex similitudine charitatem. Charitas vero in se ipsa repraesentat Trinitatem. Hanc ratio sentit, et pacata requirit: hanc charitas invenit, et videndo beata quiescit. Hanc in praesenti fides sequitur, spes in coelum usque comitatur, charitas perenniter amplexatur. Mens itaque spiritualis, seu intelligentia rationalis, primo Creatorem suum asmanifestat, ut charitatem semper homo exhibeat, semperque conspiciat is, quem Trinitatis imago perornat. Sic homo ejus servabit similitudinem, cujus in se naturaliter portat imaginem. Appareat ergo imago Dei in intelligentia rationali, in mente spirituali, in honore liberarbitrii. Appareat similitudo Dei in moribus pro naturaut gratia virtutibus compleatur, et sic semper Domino
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus intelligentiam. intelligentia per contẽ¬
plationem ip̃am u̾itatem admiratur ⁊ per carita¬
tem in ea deletbatur: Seusus est passio anime ĩ corꝑe
ex qualicatib extra accidentib. Ymaginatio est uis
anime que siguram corporearum redum ab sente
corpore sine ext̾iori sensu dinoscit. Cogitatõ est cͥca
quelib animi occupatio. Consid̾atio est intenta
cogitatio. Meditatio est frequens cogitatio. modũ¬
n ⁊ cansam ⁊ rõnem. unius cuiusq rei inuestigans.
Ingenium est uis quedam naturalr̃ animus insi¬
ta per se ualens. Ratio est quedam uis anime. q̃ eĩa
discernit ⁊ iudicat s maxime cum inhiat spãdibus.
⁊ ymaginem dei in se conseruat. Intellectus est reꝵ
u̾e existentium perteptio. Intelligentia est de solis
rerum pͥncipiis. id est deo. id eis. ue. ⁊ de ĩcorporeis
substanciis. pura certaq cognitio. Contemplatio est
perspicue u̾itatio iocunda admiratio. Karitas est con¬

Expanded text:
intellectus ad intelligentiam, intelligentia per contemintellectus ad intelligentiam, intelligentia per contemplationem ipsam veritatem admiratur, et per charitatem in ea delectatur. Sensus est passio animae in corpore ex qualitalibus extra accidentibus. Imaginatio est vis animae, quae figuram corporearum rerum absente corpore sine exteriori sensu dignoscit. Cogitatio est circa quaelibet animi occupatio. Consideratio est intenta cogitatio. Meditatio est frequens cogitatio modum, et causam, et rationem uniuscujusque rei investigans. Ingenium est vis quaedam naturaliter animis insita, per se valens. Ratio est quaedam vis animae, quae omnia discernit et judicat; sed maxime cum inhiat spiritualibus, et imaginem Dei in se conservat. Intellectus est rerum vere existentium perceptio. Intelligentia est de solis rerum principiis, id est, de Deo, ideis, hyle, et de incorporeis substantiis pura et certa cognitio. Contemplatio est perspicuae veritatis jucunda admiratio. Charitas est con
Abbreviated transcription (Latin):
alis nuncupatii. Appetitus siquidem est naturalis
uis in aminante: mouendis aiide sẽsib astributa.
iñ de uirib animne sepe mentionem fca distis t̃¬
nire eas debeo. quatinus que de anima ditta uel
dicenda sunt eudentius intelligi possint. Sensualitas.
sensus. ymaginatio tam corporis qmͣ aĩe dici possunt.
Sensualitas corporis est q̃dam uis ignea. Sensualitas
seu animalitas auime es infi̾or uis eius. que secum
trahens sensualitatem carnis uelud famulam ⁊ obe¬
dientem sensus ⁊ ymaginationes facit: easq in archa
memorie reponit. In sensu instoumentum est sensu¬
alitatis ⁊ origo ymaginationis. Ip̃a namq uis ignea
que extrinsecus formata. sensus dr̃. eaderi forma us
ad intimum tranfoutta ymaginatio uocatur. Sensꝰ
itaq parit ymaginationem ymaginatio cogitati¬
nem cogitatio medit ationem meditatio acuit in¬
genium ingenium rõniem rõ conduat intellectũ.

Expanded text:
alis nuncupatur. Appetitus siquidem est naturalis alis nuncupatur. Appetitus siquidem est naturalis vis in animante movendis avide sensibus attributa. iam de viribus animae saepe mentionem feci, definire eas debeo; quatenus quae de anima dicta vel dicenda sunt, evidentius intelligi possint. Sensualitas, sensus, imaginatio tam corporis quam animae dici possunt. Sensualitas corporis est quaedam vis ignea. Sensualitas sive animalitas animae, est inferior vis ejus, quae secum trahens sensualitatem carnis, velut famulam et obedientem, sensus et imaginationes facit, easque in arca memoriae reponit. In sensu instrumentum est sensualitatis et origo imaginationis. Ipsa namque vis ignea, quae extrinsecus formata sensus dicitur, eadem forma usque ad intimum traducta, imaginatio vocatur. Sensus itaque parit imaginationem, imaginatio cogitationem, cogitatio meditationem. Meditatio acuit ingenium, ingenium rationem: ratio conducit ad intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
am rõ comp̾bendit. Intellectus sine intelligentia ea
uis anime est qua de diuinis qnͣtum homini possibłẽ
est cognoscitur: Ad celestia archana penetranda ratõ
per se ñ sufficit nisi a deo ad uita fu̾it. Tunc fuus etꝰ
si bene iuget cum ad noticiam secretoꝵ que diu in¬
uestiganda quesiunt. peruen̾it: intellectus seu intel¬
ligentia nuncupatur. Roecius camen diat intelligẽ¬
tiam solius dei ẽẽ: ⁊ ad modum paucoꝵ hominum:
S hoꝵ alterum pro altero sepe ponitui Memoria. ⁊̃
consors. ⁊ cooꝑatrix est rõnĩs: qm̃ sine ea ratio neo ad
incognita ꝓredero: nes cognitoꝵ scĩam retinere potest.
axmoria est uis anime accepta retinens pret̾ita repe¬
tens elapsa . colligens. humanus appetitus int̾ sma
⁊ summa positus cum plerumq i utraq diuisus
sibimet ipsi sit contrarius in qnͣcumq partem totus
tatib pascitur Si spũalib desid̾iis delectatur: spn¬

Expanded text:
am ratio comprehendit. Intellectus sive intelligentia, ea am ratio comprehendit. Intellectus sive intelligentia, ea vis animae est, qua de divinis, quantum homini possibile est, cognoscitur. Ad coelestia enim arcana penetranda ratio per se non sufficit, nisi a Deo adjuta fuerit. Tunc finis ejus, si bene viget, cum ad notitiam secretorum, quae diu investigando quaesivit, pervenerit, intellectus seu intelligentia nuncupatur. Boethius tamen dicit intelligentiam solius Dei esse et admodum paucorum hominum: sed horum alterum pro altero saepe ponitur. Memoria etiam consors et cooperatrix est rationis; quoniam sine ea ratio nec ad incognita procedere, nec cognitorum scientiam retinere potest. Memoria est vis animae accepta retinens, praeterita repetens, elapsa recolligens. Humanus appetitus inter summa et ima positus, cum plerumque in utraque divisus sibimetipsi sit contrarius, in quamcumque partem totusatur. Si spiritualibus desideriis delectatur, spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
hostes concupiscenctar impugnat᷑ per arma iusti¬
cie. Animales sine sensuales sensus sunt tanꝙͣ nistico
⁊ artifices qui corporalib rudimentis insistuat: ⁊ cor¬
pori necessaria ministrant. hanc triplicem uim ani¬
me. id est sensualem rõnalem intellectualem. phi¬
losophi parces euorauerunt. ñ integrales. s uituales.
quia potentie eius sunt. Sensualitas ea iuis anime est
qua corpus uegetat: ⁊ per corꝑiis sensus ista ext̾iora
sentit ⁊ discernit. Omnes enim sensus tam ext̾iores
qmͣ int̾iores ad animam referuntur: ut pote ab il¬
la procedentes. ut enim senciant: omnes ab aĩa hñt
Ratio est uis anime supͣ corporalia ⁊ infra spũalta col¬
locatu. Secerint enim uera a falsis. qd̾ est logice uir¬
tutes a uiciis. quod est etbice ⁊ per etꝑimenta rerũ
inuestigat naturas qd̾ est phisice. In his uero tr̃ib
tota philosophia consistit. Totam igitin philosophi¬

Expanded text:
hostes, puta concupiscentias, impugnant per arma justihostes, puta concupiscentias, impugnant per arma justitiae. Animales seu sensuales sunt tanquam rustici et artifices, qui corporalibus rudimentis insistunt, et corpori necessaria ministrant. Hanc triplicem vim animae, id est, sensualem, rationalem, et intellectualem, philosophi partes vocaverunt, non integrales, sed virtuales: quia potentiae ejus sunt. Sensualitas ea vis animae est, qua corpus vegetat, et per corporis sensus ista exteriora sentit et discernit. Omnes enim sensus, tam exteriores quam interiores, ad animam referuntur, utpote ab illa procedentes: ut enim sentiant, omnes ab anima habent. Ratio vis est animae supra corporalia, et infra spiritualia collocata: secernit enim vera a falsis, quod est Logicae; virtutes a vitiis, quod est Ethicae; et per experimenta rerum investigat naturas, quod est Physicae. In his vero tribus tota Philosophia consistit. Totam igitur Philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
esti ens euis paradisus est in qua dum celestia
meditatur ꝙͣi ĩi paradiso uoluptatis delecbatur Domiꝰ
eciam sumimi prĩs ẜamilia est anima ꝓpt̾ unitatem
moꝵ sponsa xp̃i per dilectionem. templum sp̃o sancti
ciuium. Et quia nullatiuitas absq ppło: disposuit in
ea conditor nr̃ ppłm triplicis gradus. id est capiẽtes
ad consulendum milites ad ꝓpugnandum. artifices
ad ministrandum. Ciies huius auitatis st̃ naturales
⁊ ingenti anime uigores tanqmͣ indigene: quorum
distincti sunt gradus quia alii suꝑiores alii inf̾i̾ores:
alii medii. Suꝑiores quidem sunt incellectuales sẽ¬
sus medii rõnales infum animnales. Euoꝵ ħ dis¬
ferentia est animalis sine sensualis appetit iusibi¬
lia. rõnalis discernit. ⁊ discrecionis aclõ asꝑnat᷑ ea
intellectualis ꝑtrahit ad diuina Intellectuales gͥ
sensus sunt tanqmͣ anime consiliarii dicentes ei. De¬
um time ⁊ mandata eus obserua: ꝓpt̾ ħ etum est
ominis homo. Rõnales sunt tanquam milites qui

Expanded text:
ia meditatur, quasi in paradiso voluptatis delectatur. Domus etiam summi Patrisfamilias est anima, propter unitatem morum; sponsa Christi, per dilectionem; templum Spiritus sancivium. Et quia nulla est civitas absque populo, disposuit in ea Conditor noster populum triplicis gradus, id est, sapientes ad consulendum, milites ad propugnandum, artifices ad ministrandum. Cives hujus civitatis, sunt naturales et ingeniti animae vigores, tanquam indigenae: quorum distincti sunt gradus; quia alii superiores, alii inferiores, alii medii. Superiores quidem sunt, intellectuales sensus; medii, rationales; infimi, animales. Quorum differentia haec est. Animalis sive sensualis appetit visibilia. Rationalis discernit, et discretionis oculo aspernatur ea. Intellectualis pertrahit ad divina. Intellectuales igitur sensus sunt tanquam animae consiliarii, dicentes ei: Deum time, et mandata ejus observa. Propter hoc enim est omnis homo . Rationales sunt tanquam milites, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas indundua. similitudo ꝑfecta. ⁊ uita beata in et̾¬
num ⁊ ultra in perpetuas et̾nitates. Sicut enim corp̾
in resurrectione sua uitam ⁊ sensimi reapiet id ẽ¬
ip̃a u̾itas affirmat dicens. ħ est uita et̾na ut cog¬
mor eciam sensus õ Nam sicut ext̾ior homo circa
ista temporalia quinq ꝑtito sensu afficitur id est
ta cura quinq ineffubilia dei meffabili. amore as¬
ficietur. Cum enim deum suum amabit quãdam
lucem. quamdam uocem. q̃mdam odorem. qmdã
cibum ⁊ q̃nidam amplexum int̾iorem amabia Ibi
enim fulget quod ñ capit locus. ibi sonati ꝙ non
rapit tempus. ibi olet qd̾ non spargit flatus ibi
sapit qd̾ non minuit edacitas: ibi heret qd̾ non
t̾missione. cognosatur sine erroro amatur sins os¬
fensione: laudatur sine fatigatione. Cuxix

Expanded text:
tas individua, similitudo perfecta, et vita beata, in aetetas individua, similitudo perfecta, et vita beata, in aeternum et ultra in perpetuas aeternitates. Sicut enim corpus in resurrectione sua vitam et sensum recipiet; siicens: Haec est vita aeterna, ut cogmor etiam sensus est. Nam sicut exterior homo circa ista temporalia quinquepartito sensu afficitur, id estta circa quinque ineffabilia Dei ineffabili amore afficietur. Cum enim Deum suum amabit, quamdam lucem, quamdam vocem, quemdam odorem, quemdam cibum, et quemdam amplexum interiorem amabit. Ibi enim fulget quod non capit locus. Ibi sonat quod non rapit tempus. Ibi olet quod non spargit flatus. Ibi sapit qtermissione, cognoscitur sine errore, amatur sine offensione, laudatur sine fatigatione. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cia perduciti deuocio introduat. puritas iungit cari¬
tas unit ht̃ anima in se amorem. quo semꝑ potest
stare cum deo. aut redire simota cum suis affectib im
mo defettib ab eo fu̾tt. Solus est amor ex omnib aĩe
equo suo respondere attori. uel de sumili mutuam re¬
pendere uice̾. Et si minus amat qm̃ insnor est tam̃
si ex tota so diligit incħ deest ubi totum est. Renun¬
cians ergo cunttis affectionib aliis. tota soli incũbat
amorr effundens se totam in amorem illius. cui ren¬
dere ht in redibendo amore. Amat siquidem deut ut
ametur. ⁊ cum amat nichil aluid uult qmͣ amari.
sciens ip̃o amore beatos qui se amau̾int. Per amorẽ
uenit ad homines uenit in homines: factus est homo
⁊ delicie illius cẽ cum filiis hoĩm. Nostre u̾o delicie
erunt cum ad eum ueniemus. ⁊̃ uidebimus eum sicuti
est atq similes erimus. Tunc erit manifesta iusio.
plena cognitio. uera dilectio. firma coniunctio. socie¬

Expanded text:
tia perducit, devotio introducit, puritas jungit, charitia perducit, devotio introducit, puritas jungit, charitas unit. Habet anima in se amorem, quo semper potest stare cum Deo, aut redire, si mota cum suis affectibus, imo defectibus, ab eo fuerit. Solus est amor ex omnibus animaequo, suo respondere auctori, vel de simili mutuam rependere vicem: et si minus amat, quoniam minor est; tamen si ex tota se diligat, nihil deest ubi totum est. Renuntians ergo cunctis affectionibus aliis, tota soli incumbat amori, effundens se totam in amorem illius, cui respondere habet in redhibendo amore. Amat siquidem Deus ut ametur, et cum amat, nil aliud vult quam amari, sciens ipso amore beatos qui se amaverint. Per amorem venit ad homines, venit in homines, factus est homo, et deliciae illius esse cum filiis hominum . Nostrae vero deliciae erunt cum ad eum veniemus, et videbimus eum sicuti est, atque similes ei erimus . Tunc erit manifesta visio, plena cognitio, vera dilectio, firma conjunctio, socie
Abbreviated transcription (Latin):
ali uita non uiuat᷑ s talis uita mori pocius est¬
quam uita. qͦniũ. mors pc̃corum pessima. Anima
quidem q̃ scdm̃ carnem uiuit. uiuens mortua ẽ ⁊ iõ
bonum erat illi ũ uiuere quam sio uiuere. Uita a¬
nima est uiuens quidem s non aliunde quam se
ip̃a: ⁊ ob hoo non tam usuens quam uita est Inde
est quod infuar corpori uinuficat illud: ut sit conpꝰ
de uite p̾sentia non uita. h uiuens. Creata ẽ aruna
a deo uita a uita. simplex a simplici. immortalis ab
immortali: ut ũ fit longe a creatore suo qui appropi¬
are uidetur simplicitate eẽnce ⁊ perpetuitate uite. licet
enim sp̃ualit̾ non uiuat immortalr̃ tamen necesseẽ
ut uiuat. Creata est anima magna a m̃agno. recta a
retto: eo magna quo capax et̾norum. eo recta quo appe¬
tens supernoꝵ. eo beata quo deo unita. Animam nãq
qmͣ dei pietas respicit. humilitas subiat penitencia
reducit. iusticia deduat. obedientia condutit. ꝑ seu̾an¬

Expanded text:
irituali non vivat, sed talis vita mors est potius irituali non vivat, sed talis vita mors est potius quam vita: quoniam mors peccatorum pessima . Anima quidem quae secundum carnem vivit, vivens mortua est; et ideo bonum erat illi non vivere, quam sic vivere. Vita anima est, vivens quidem, sed non aliunde quam se ipsa; et ob hoc non tam vivens, quam vita est. Inde est quod infusa corpori vivificat illud, ut sit corpus de vitae praesentia, non vita, sed vivens. Creata est anima a Deo, vita a vita, simplex a simplici, immortalis ab immortali; ut non sit longe a Creatore suo, cui appropiare videtur simplicitate essentiae et perpetuitate vitae. Licet enim spiritualiter non vivat, immortaliter tamen necesse est ut vivat. Creata est anima magna a magno, recta a recto: eo magna, quo capax aeternorum; eo recta, quo appetens supernorum; eo beata, quo Deo unita. Anima namque quam Dei pietas respicit, humilitas subjicit, poenitentia reducit, justitia deducit, obedientia conducit, perseveran
Abbreviated transcription (Latin):
ditor : De quo legitur. Dominus regnauit decorem in¬
dutus esti id est omnium uͥtutum splendore ⁊ tociꝰ
bonitatis decore ornatus. Uel qd̾ maius homini pot:
ẽẽ dedecus aut infelicior miserur quam ut hac sum¬
lituduns głia sui conditoris amissa. ad informem
labatur. Qua ꝓpt̾ quisq diligentius attendat
pͥme conditionis sue excellentiam ⁊ uen̾andam
santte tͥnitatis in se ip̃o ymagiliem agnoscat hono¬
remq diuine similitudinis ad ꝙ̃ creatus est nobi¬
litate moꝵ exercitatione iltutum dignitate m̾i¬
torum hr̃e contendat. ut qñ apparebit qualis sit.
tuno similis ei appareat qui eum mirabiliter ad
similitudiem suam in pͥmo homine condidit᷑ mi¬
qnimam. Deus namq uita est. sp̃o est sapr̃a
disparz Similis qd̾ uita qd se ipca uiuens quod ñ
tantum uiuens s inuificant sicut ⁊ ille ħ omña
enim creata ab ilło non eẽt: ⁊ nsi ab ip̃o inuficata

Expanded text:
ditor, de quo legitur, Dominus regnavit, decorem inditor, de quo legitur, Dominus regnavit, decorem indutus est ; id est, omnium virtutum splendore et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus aut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem labatur? Quapropter quisque diligentius attendat primae conditionis suae excellentiam, et venerandam sanctae Trinitatis in se ipso imaginem agnoscat, honoremque divinae similitudinis, ad quam creatus est, nobilitate morum, exercitatione virtutum, dignitate meritorum habere contendat: ut quando apparebit qualis sit, tunc similis ei appareat, qui mirabiliter eum ad similitudinem suam in primo homine condidit, mianimam. Deus namque vita est, spiritus est, Porro similis, quod vita, quod se ipsa vivens, quod non tantum vivens, sed et vivificans, sicut et ille haec omnia d, ut nisi creata ab illo non esset, sic nisi ab ipso vivificata
Abbreviated transcription (Latin):
utatur uel fruatur dei bonitate ⁊ nusodĩa. it a nlłm
sit momentum quo p̾sentem non hẽat eum in me
tudine aliqua dicamus. Nam sicut deus cator
qui hominem ad ymaginem suam creauit est ca¬
ritas bonus ⁊ iustus paciens ⁊ mitis. mundꝰ ⁊ mnsi̾cors
⁊ cet̾a santtarum uͥtutum insignia que de eo legũt᷑:¬
ita homo creatus est ut caritatem hr̃eti ut bonus
ẽẽt ⁊ iustus. paciens. atos mitis. mundus ⁊ misericoes.
Quas uͥtures quanto plus quisq in se ip̃o ht̃. tan¬
to ꝓpͥor est deo ⁊ maiorem sui conditoris gerit suni¬
litudinem. S u̾o qd̾ absit aliquis ꝓ deia nitõrum
⁊̃ di̾ricula maloꝵ ab hao nobilissima sui conditoris
similitudine degener oberrat: tunc fiet de eo quod
scͥptum est homo c̃ in honore eẽt non intellexit et
cetera. Quis maior honor ẽẽ potun homini quam
ut ad similitudinem sui conditoris conderet᷑. et
eisdem uͥtutum uestimentis ornaretur quib ⁊ cõ¬

Expanded text:
utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia; ita nullum utatur vel fruatur Dei bonitate et misericordia; ita nullum sit momentum, quo praesentem non habeat eum in mem de similitudine aliqua dicamus. Nam sicut Deus creator, qui hominem ad imaginem suam creavit , est charitas, bonus et justus, patiens et mitis, mundus et misericors, et caetera sanctarum virtutum insignia quae de eo leguntita homo creatus est, ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus, et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propior est Deo et major est, ac sui Conditoris gerit similitudinem. Si vero quod absit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum ab hac nobilissima sui Condsimilitudine degener aberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est, Homo cum in honore esset, non intellexit , etc. Quis major honor esse potuit homini, quam ut ad similitudinem sui Conditoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus et Con
Abbreviated transcription (Latin):
facile a sapiente quolibet potest intelligi. Neo enĩ
anima perfecta potest ẽẽ sino his trib: nec horum
tͥum aliqd̃ sine aliis duob integrum constat ꝙͣ
ad suam ꝑtinet bĩtudinem. Et sicut deus pater.
deus filius. deus sp̃o sanctus esti ñ tamen tͤs di
s unus deus ⁊ tres ꝑsone: ita anima intellectus.
anima uoluntas. anima memoria. ñ tam̃ anime¬
tres in uno corpore. s anima unra ⁊ tresiures. atq
in his trib diuinam ymaginem gerit mirabilr̃
in sua natura n̾e interior homo. Et ex hĩ qĩ excel¬
lentiorib amme uirib iubemur dilige̾ ꝯditoremt᷑
ut in quantum intelligitur diligatut ⁊ qñtum
diligitur semper ĩ memoria hẽatur. Nec solutu
susficit de eo iutellettuse insi fiat in amoro eĩus
uoluntas. Immonec ħ̃ duo sufficiunt nisi memoria
addat᷑ ꝙ semꝑ ĩ m̃te ĩtelligẽtis ⁊ diligẽtis maneat d̾sͦ¬
ͥ ut sicut nullum potest eẽ momentum quo hõ noi

Expanded text:
facile a sapiente quolibet potest intelligi. Nec enim facile a sapiente quolibet potest intelligi. Nec enim anima perfecta potest esse sine his tribus, nec horum trium aliquod sine aliis duobus integrum constat, quantum ad suam pertinet habitudinem. Et sicut Deus Pater, Deus Filius. Deus Spiritus sanctus; non tamen tres dii, sed unus Deus et tres personae: ita anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen tres animae in uno copore, sed anima una et tres vires. Atque in his tribus divinam imaginem gerit mirabiliter in sua natura noster interior homo, et ex his quasi excellentioribus animae viribus jubemur diligere Conditorem, ut in quantum intelligitur, diligatur; et in quantum diligitur, semper in memoria habeatur. Nec solum sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas. Imo nec haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus: ut sicut nullum potest esse momentum, quo homo non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior. portando infi̾or. replendo int̾ior cirtũdando ex¬
terior. Sic est intus ut extͣ siti sic arrumdat ut pene¬
tret. sic presidet ut portet. sio portat ut presideat. Et
sicut deus nec crescentib creaturis crescit. neo decrescẽ¬
tib decrescit: sic anima neo minutis membris mimi¬
itiur neo ad auttis augetur. ħ est ymago sine simili¬
tudo oninipotentis dei qmͣ anima ht̃ in se. Qnͣdam
eciam sc̃e trinitatis ht̃ ymaginem. Primo ineo qr
Et licet unius sit anima nature. tres damen in se ui¬
res ht̃. id intellectum uoluntatem ⁊ memoriam. Q
idem licet aliis ãbis in eiͣgelio designat ir cum dr᷑
Diliges domimun deum tuum ex toto corde tuo et
ex tota anima tua ⁊ ex tota mente tua. id est ex
Nam sicut ex patre gn̾atur filius ⁊ ex pr̃e filioq
procedit sp̃o sanctus: ita ex intellectu generatur
uoluntas ⁊ item ex his ambob ꝓtedit memoria. sic̃

Expanded text:
superior, portando inferior, replendo interior, circumdando exsuperior, portando inferior, replendo interior, circumdando exterior. Sic est intus, ut extra sit; sic circumdat, ut penetret; sic praesidet, ut portet; sic portat ut praesideat. Et sicut Deus nec crescentibus creaturis crescit, nec decrescentibus decrescit: sic anima nec minutis membris minuitur, nec adauctis augetur. Haec est imago sive similitudo omnipotentis Dei, quam anima habet in sesanctae Trinitatis habet imaginem. Primo in eo quEt licet unius sit naturae anima, tres tamen in se vires habet, id est intellectum, voluntatem et memoriam: quod idem, licet aliis verbis, in Evangelio designatur, cum dicitur, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua ; id est, exNam sicut ex Patre generatur Filius, et ex Patre Filioque procedit Spiritus sanctus; ita ex intellectu generatur voluntas, et ex his ambobus procedit memoria, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ioris hominis nobilitate est consid̾anda. Primo qͥdẽ
qd̃ sicuti deus unus semꝑ ubiq totus est oĩa iniuficans
mouenui⁊ ⁊ sinius: sic antina in suo corpore uͥtp tota
iuget. iuiiiificans illud mouens ⁊ gub̾nans. Neo enĩ
inmaiorib corporis sui membris ⁊ in minorib minor᷑
s in minimis dota est ⁊ in maximuis tota. Sio in fusa
corpori estr ut ñ per membroꝵ partes ꝑtib sit diui¬
sa. Nam in quolibet loco pars corporis percutitur
tota dolet. Miro autem modo una eademq unuficatõe
membris presidens. cum ip̃a per naturam ñ sit diu̾sa:
per corpus tamen agit diu̾sa. Ip̃a quippe est que per
occulos uidet. audit per aures per nares odoratur per
os gustat. per membra omnia tangit. ⁊ tangendo lene
ab asꝑo disceruit. Et cum ñ sit diu̾sa: per sensus oꝑat᷑
suum modum in suo corpore: sicut deus est in suo m̃do.
Int̾ius si quidem ⁊ ext̾uis. suꝑuis ⁊ inf̾u̾is est. Regendo

Expanded text:
interioris hominis nobilitate est consideranda. Primo quidem quod sicuti Deus unus semper ubique totus est, omnia vivificans, movemur, et sumus : sic et anima in suo corpore ubique tota viget, vivificans illud, movens et gubernans. Nec enim in majoribus corporis sui membris major est, sed in minimis tota est, et in maximis tota. Sic infusa est corpori, ut non per membrorum partes partibus sit divisa. Nam in quolibet loco pars corporis percutitur, tota dolet. Miro autem modo una eademque vivificatione membris praesidens, cum ipsa per naturam non sit diversa, per corpus tamen agit diversa. Ipsa quippe est, quae per oculos videt, audit per aures, per nares odoratur, per os gustat, per membra omnia tangit, et tangendo lene ab aspero discernit; et cum non sit diversa, per sensus tamen anima secundum suum modum in suo corpore, sicut Deus est in suo mundo. Interius siquidem et exterius, superius et inferius est: regendo
Abbreviated transcription (Latin):
Anta dignitas humane conditionis esse cog¬
noscitur: ut ñ solum iubentis sermone sicut
alia sex dierum opera: sed consilio scẽ trinitatis ⁊
opere diuine maiestatis creatus sit homo. ut ex pͥ¬
me conditionis honore intellig̾e̾t quantum deberet
suo conditoei. dum tantum in conditione mox dig¬
nitatis pͥuilegium prestitit ei conditor ⁊ tanto am¬
plius conditorem diligeret quanto mirabilius ce ab
co conditum intellig̾e̾t. Nec ob hoo solum quidem
qd̾̃ consilio sancte trimdatis sio excellent̾ a conditore¬

Expanded text:
anta dignitas humanae conditionis esse cognoscitur, ut non solum jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opera divinae majestatis creatus sit homo; ut ex primae conditionis honore intelligeret, quantum deberet suo Conditori, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditor; et tanto amplius Conditorem diligeret, quanto mirabilius se ab eo conditum intelligeret. Nec ob hoc solum quidem, quod consilio sanctae Trinitatis si
Abbreviated transcription (Latin):
filialł. Seruił timor penã que ab omĩb
placere uolens. Mundanus u̾o timor ho¬
mũb placere ñ querens. tũ displicere n¬
metuens. ⁊ ip̃ẽ fingit qd̾ ñ est. tam men¬
dexe in neganda u̾itate qmͣ fallax alt̾¬
in falsicate tengenda.⁊ utrũq in iũta¬
te offendit. Alter qr timide negat qd̾ ẽ
penam declinare satagit. neqͣqͣm sibi
sufficẽ uidet. ut ab illicita se oꝑatõne cõ¬
tineat. qrei qui cor incuetur. nõ est sacis
ad ꝓbationem si ĩuocens fu̾it actõ. nͥ ⁊̃
ip̃a cordis cogitatõ ante eius ocłos sin
cera atq ĩpolluca appareat. Quia gͦ illi
displicere metuit. qui uidet totum ad ꝑ¬
fc̃am ĩnocenciam coram eo ncc̃e est consi¬
derat ut mũ det totũ. ⁊ iõ iste timor ini¬

Expanded text:
filialis. Servilis timor poenam quae ab hominibus placere volens. Mundanus vero timor, hominibus placere non quaerens, tamen displicere metuens, et ipse fingens quod non est; tam mendax in neganda veritate quam fallax in falsitate tegenda, et uterque in veritate offendit: alter, quia timide negat quod espoenam, declinare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat, quia ei qui cor intuetur, non est satis ad probationem si innocens fuerit actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejuscera, atque impolluta appareat. Quia ergo illi displicere metuit, qui videt totum, ad perfectam innocentiam coram eo necesse esse consideret, ut mundet totum; et ideo iste timor ini
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ accedit. timore recedit. Si ĩ iusticia
ꝑstitiss homo ex uoluntate subiceret᷑
meliori. nũc aut̃ ex ncãtate subicit᷑ fortõri
ħ est pena illa timoris. ex qͣ s̾iuł noĩatur.
qñ qui uoluntate prius meliori nolũ nũc

Expanded text:
itia perstitisset homo, ex voluntate subjiceretur meliori; nunc autem ex necessitate subjicitur fortiori. Haec est poena illa timoris, ex qua servilis nominatur, quando qui voluntate prius meliori subjici nol
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ antidota. uͥtutes sanitates. beatitudineᷤ
Sanitas uicioꝵ integͥtas est u̾tutũ. Sanuꝰ
oꝑatur. oꝑans remun̾at᷑ Sic post uirtutes
oꝑa bona sequũtur ⁊ ex uirtutib oꝑa
bona oriuntur. Sex oꝑa mĩe a dño in ewuͦ¬

Expanded text:
Spiritus antidota, virtutes sanitates, beatitudines Spiritus antidota, virtutes sanitates, beatitudines sanitas vitiorum integritas est virtutum. Sanus operatur, operans remuneratur. Sic post virtutes opera bona sequuntur, et ex virtutibus opera bona oriuntur. Sex opera misericordiae in E
Abbreviated transcription (Latin):
iũgunt᷑. uł continent᷑ in istis. sic̃ rapine.
sacrilegia ⁊ incestus ⁊ cet̾a talia. Uenialia
sunt sicut ira leuis. ⁊ transitoria. risus
⁊ eiusmoĩ. que sine delib̾atõe agentiũ cõ¬
tingunt. siue ex negligencia in caute.
uirtuces᷑ atq aliud oꝑa iustĩe q̃ ex ipĩs
oriunt᷑. Uirtus enĩ qͣiͣ quedam sauitas est.
uocat᷑. Opus uõ iustĩe est motus mencis
rõnał qui scd̃m deũ incedit. a cordis con¬
cepcõne surgens ⁊ foras usq ad actõnis
corporał complecõnem ꝓcedens. Uirtu¬
tes in scͥpturis płune noĩant᷑. maxime uo̾
q̃ in ewangłio qrͣ quedam antidota. uel
sanitates. contͣ septẽ uicioꝵ cortuptõnẽ
sub eod nũo disponũtur. Prima ẽ humi¬
litas. Scd̃a mansuetudo. Tercia m̃cis com¬
punctio. Quarta desid̾ium iustĩe. Qͥn¬
ta miscd̃ia. Sexta cordis mundicia. Septĩa
paxm̃tis int̾na. Homo gͥ in pcc̃is iacens egͤ¬
tus est. uicia uuln̾a. deus medicus. dona spc̃

Expanded text:
junguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae, sacrilegia, incestus, et caetera talia. Venialia sunt sicut ira levis et transitoria, risus et hujusmodi, quae sine deliberatione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, svirtutes, atque aliud opera justitiae quae ex ipsis oriuntur. Virtus enim quasi quaedavocatur. Opus vero justitiae est in motu mentis rationalis, qui secundum Deum incedit, a cordis conceptione surgens, et foras usque ad actionis corporalis completionem procedens. Virtutes in Scripturis plurimae numerantur, maxime vero quae in Evangelio, quasi quaedam antidota vel sanitates contra septem vitiorum corruptionem sub eodem numero disponuntur. Prima est humilitas, secunda mansuetudo, tertia mentis compositio, quarta desiderium justitiae, quinta misericordia, sexta cordis munditia, septima pax mentis interna. Homo igitur in peccatis jacens aegrotus est, vitia vulnera, Deus medicus, dona sancti
Abbreviated transcription (Latin):
tñ perfectõ est qr dũ aliquid agit ᷑. ⁊ a̾
ĩtenditur ip̃m abhuc pp̃ se bonũ ñamat᷑.
Tam̃ acced̾ caritas. ⁊ intrac per timorem
istum. qui dũ monstrat quo fug̾ẽ debea¬
mus ꝑicłm quodam modo appetere ⁊ de¬
sid̾are facit p̃sidiũ. Cou̾tit ergo corad dm̃
ꝓpiciũ. Hũc seqͣ timor filiał qui ex succe¬
dente caritate. nascr̃. ut ip̃m timere nichil
aliud sit qͣm degustatũ in caritate bonũ
⁊ pot̃ in utrãq adhuc partem declinare
status uite decłiabił mutabił. S cũ mu¬
tabilitas nlła erit tunc nulla ex incerto
suspicõnis pena ĩerit. ⁊ cũc timor qͦdam¬
m sine cimore erit u̾ ⁊ de stabilitate c̾ti
erimꝰ. ⁊ tñ reu̾enciam creatori exbibere

Expanded text:
perfectio est, quia dum aliud agitur et aliud intenditur, ipsum adhuc propter se bonum non amatur. Tamen accidit ut charitas intret per timorem istum, qui dum demonstrat, quod fugere debeamus periculum, quodammodo appeti jubet et desiderari praesidium. Convertit ergo cor ad Dpropitium. Hunc sequitur timor filialis qui ex succedente charitate nascitur, ut ipsum timere nihil aliud sit quam degustatum in charitate bonum et potest in utramque adhuc partem declinare status vitae mutabilis. Sed cum mutabilitas nulla erit, tunc nulla ex incerto suspicionis poena inerit. Et tunc timor quodammodo sine timore erit, ubi et de stabilitate certi erimus; et tamen reverentiam Creatori exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpcura disc̾nit. seruilem. mũdanũ.
iicialem. filialem. Seruił cimor est pro
euicanda pena: abstinere a malo. recẽto
uoluntate mala. Mundanus timor est
ꝓ euitanda pena abstinere a bono. retẽ¬
ta uolũtate bona. Iniciał timor est ꝓ
euitanda pena cũ ꝑuerso oꝑe ⁊̃ prauas
cogitatõnes resecare. filiał tĩmor est fir
iiter bono adherere. qr illd̃ amitt̾e noł.
Ge hiis quatuor timorib duo mali sũt.¬

Expanded text:
ptura discernit: servilem, mundanum, initialem, fiilialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta voluntate bona. Initialis timor est pro evitanda poena, cum perverso opere etiam pravas cogitationes resecare. Filialis timor est bono firmiter adhaerere, quia illud amittere nolis. Ex his quatuor timoribus duo mali sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ane duo sũt motus cordis. quibus
anima rõnalis ad om̃e qd̾ facit agẽ¬
dĩ impellit᷑ Unus ẽ timor. alter amor.
malũ a bono recedicur: ꝑ amorem u̾o
malũ mala ꝑpetͣnͣtur. Sũt gͥ duo ħ qͣi
porce due per quas mors ⁊ uita ingre¬
diunt᷑. Mors quid̃ qñ aꝑiũt᷑ ad malũ.
bita autẽ qñ ad bonũ reserant᷑.¬

Expanded text:
Sane duo sunt motus cordis, quibus anima rationalis ad omne quod facit agendum impellitur. Unus est timor, alter amor. malum a bono receditur; per amorem vero malum mala perpetrantur. Sunt ergo duo haec quasi portae duae, per quas mors et vita ingrediuntur Mors quidem quando aperiuntur ad malum, vita autem quando ad bonum referant
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uicia origo pcc̃oꝵ sũt. ex quib nasꝯͣ
oꝑa iniquitatis. que quid̾ sicut dc̃m est ab¬
sq ꝯsensu penã habͣr. qr corruptõ sũt. cum
consensu autẽ cupã qr uolũtaria sũt. In
qnͣtũ autẽ originalia sũt pena in ipsis
exercet᷑. in qͣntũ uolũtaria sũt: pena in ipĩs
debetur. Sunt aut̃ ħ. Prima suꝑbia. Scd̃a
ĩuidia. Tercia ira. Quarta accidia. Quinta
auaricia. Sexta gula. Sepcima luxuria. ẜx
hiis cria hoĩem expoliant qͣrtũ spoliatum
flagellat. Quincũ flagellatũ eicit. Sextũ
eiectũ seducit Septim̃ seductũ seruituti su¬
Ira se ip̃m. Accidia spoliatũ flagellat. Auaricia
flagellatũ eicit. Gula eiectũ seduc̃. luxuria se¬
ductũ seruituti subic̃. Anima rõnał ĩ sanitate
sua uas est solidũ ⁊ integrũ. ulłam corruptõnẽ¬
⁊ corrũpũt Per suꝑbiam inflat᷑. ꝑ inuidiam
arescit. Per iram crepat ꝑ accidiam frangitur

Expanded text:
ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur ergo vitia origo peccatorum sunt, ex quibus nascuntur a iniquitatis, quae quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia corruptio sunt; cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur; in quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt autem haec: prima, superbia; secunda, invidia; tertia, ira; quarta, acedia; quinta, avaritia; sexta, gula; septima, luxuria. Ex his, tria hominem despoliant, quartum sflagellat, quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum conculcat. Suira seipsum, acidia flagellat spoliatum, avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum et integrum nullam habens corruptionet corrumpunt: per superbiam inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando aut̃ temptanti uicio consensus
Peccatũ autem ex corruptõe oriens ꝑ cõsensũ
actus iniqͥtatis. Itaq uiciũ absq consensu ĩ¬
firmitas est. cui in qnͣtũ infirmitas est m̾ia de¬
betur. p̃miũ aucẽ ⁊ corona qntũ ab actu
iniqͥtacis cobibet᷑ Cum cõsensu ergo uicium
culpa fit. In qͣnͣcũ uiciũ est malũ est. In ꝙͣ tũ
uolũtariũ est. pena dignũ est. Uiciũ ergo ẽ ĩ
corruptõne. pcc̃m aut̃ in actõne. Actusuo
su̾it qi qd iniqtatis ẽ ꝑconsensũ prauũ in
sola uoluntate complet᷑ ⁊̃ tunc cũ ab eo qd̾
uult ꝑficiendo foris in uita restͥngit᷑ facit
enĩ quod suũ est totũ. ⁊ qd̾ amplius ñ fac̃
sim̃ non est. nec ab ip̃a est qd̾ ampliꝰ nõ fac̃
s contͣ ip̃am. Ita in solo consensu opꝰ iudica¬
tur. cui quid̃ id qd̃ foris est opus cm̃ in ma¬
licia adicit. qͣnͣtũ ip̃m qui intꝰ oꝑatur mo¬
tũ uoluntatis ad maliciam accendit. Sic

Expanded text:
Quando autem tentanti vitio consensus peccatum autem ex corruptione oriens per consensum actus iniquitatis. Itaque vitium absque consensu infirmitas est, cui in quantum infirmitas est misericordia debetur, praemium autem et corona in quantum ab actu iniquitatis cohibetur. Cum consensu vero vitium culpa fit, ubi in quantum vitium est malum est, in quantum voluntarium est poena dignum est. Vitium ergo est in cquia quod iniquitatis est per consensum pravum in sola voluntate completur, etiam tunc cum ab eo quod vult perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum est totum et quod amplius non facit suum non est; nec ab ipsa est quod amplius non facit sed contra ipsam. Ita in solo consensu opus judicatur; cui quidem id quod foris est opus tantum in malitia adjicit quantun ipsum qui intus operatur, motum voluntatis ad malitiam accendit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amaritudo ĩmod̾ata. qͣ iocũditas spĩtalis
extinguit᷑ ⁊ qͦdam desꝑatõis pͥnciͦ mẽs in se¬
ip̃a sb̾uertit᷑ Auaricia est immod̾atus appe¬
cicus hñdi. Gula ẽ ĩmod̾atus appetitus edendi.
rõnem efferuens. Suꝑbie duo sũt genera.
unũ intꝰ aliud foris. Incus est suꝑbia. foris iac¬
cancia. Suꝑbia in elatõe cordis. Iactancia in
ostentacõne cordis oꝑis. Suꝑbia in eo qd̃ sͥ
placet alieũ testimoniũ despic̃. Iactãcia aũ
ut mag̃ sibi placeat: alieñ cestimoniũ re¬
qͥrit. ꝓpt̾ea iactancia ꝑ lenitatẽ blandam se
simulat. suꝑbia uo̾ in tumore crudelẽ demon¬
strat. Suꝑbia .n. timeri uult. Iactancia ama¬
ri. ꝙ ucrãq cñ in eo qd̃ appetic sibi plices¬
ꝑu̾se. diuerso licet modo inordinate cõ¬
uincitur głiari. Si quis igitur suꝑbiã
⁊ iactanciam sub uno ꝯputauĩt m̃bro.
pecrata omĩa .i. actus iniqͥtatis ⁊ inius¬
ticie oꝑa oriunt᷑. Peccata autẽ alia ue

Expanded text:
ata, qua jucunditas spiritalis exstinguitur, et quodam desperationis principio mens in semetipsa subvertitur. Avaritia est immoderatus appetitus habendi; gula immoderatus appetitus edendi; genera. Unum intus, alterum foris. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactantia in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placeverse, diverso licet modo inordinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, peccata omnia, actus iniquitatis et injustitiae opera oriuntur. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatũ rex nr̃ est. qui in hunc. mundi
uenit: cũ drabło pugnaturus. ⁊ cẽs sc̃i qui
gem suũ sub seq̃ tes. Et ipse rex meduis est
ex̃citu suo: hinc inde uallatus incedens. ⁊ sti¬
patus agmimb suis. Et licet inhac tanta
nũ uerillũ sequi probant᷑. et hostemunũ ꝑ¬
sequi. et una uictoria coronan. In hus õibr.
opera restauratiõĩs ꝯsiderant᷑. inquib diuri¬
narũ scripturaꝵ tota u̾sat᷑ intentio. Munda¬
ne siue scłaros scripture: mat̾iam hñt opa
ꝯditionis. Diuna scriptura mat̾iam hab
opera restauratiõis. ꝓpt̾ea tanto excellẽtior
om̃ib scripturis iire credit᷑. quantodignor
ẽ. et sub luior mat̾ia: in qua eius ꝯ fideratõ
tractatioq u̾satur. Nam opera restauratio¬
nis. ualde dignora sunt oꝑib ꝯditionis.
quia illa ad ẜuitutẽ fc̃a sunt: ut stanti hoĩ
subessent. Ista ad salutẽ: ut lapsũ engerent.

Expanded text:
undum venit cum diabolo pugnaturus; et omnes sancti qui regem suum subsequentes. Et ipse rex medius est in exercitu suo; hinc inde vallatus incedens et stipatus agminibus suis. Et licet in hac tanta num vexillum sequi probantur, et hostem unum persequi et una victoria coronari. In his omnibus opera restaurationis considerantur; in quibus divinarum Scripturarum tota vertatur intentio. Mundanae sive saeculares scripturae materiam habent opera conditionis. Divina Scriptura materiam habet opera restaurationis. Propterea tanto excellentior omnibus scripturis jure creditur, quanto dignior est et sublimior materia in qua ejus consideratio tractatio quae versatur. Nam opera restaurationis multo digniora sunt operibus conditionis; quia illa ad servitutem facta sunt, ut stanti homini subessent; haec ad salutem, ut lapsum erigerent.
Abbreviated transcription (Latin):
ut essent que nonerãt. Opus restauratiõis:¬
est quo ftm̃nest. ut melius essent que pierãt¬
Eigo opus ꝯditioĩs est. creatio mũdicum
oĩb elcm̃tis suis. Opus restaurations est
incarnatio u̾bi cum omĩb sacram̃tis suĩ¬

Expanded text:
ut essent que non erant et opus restaurationis, quo factum est ut melius essent que perierant. Opus conditionis est creatio mundi, cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis est incarnatio verbi, cum omnibus sacramentis sui
Abbreviated transcription (Latin):
sacrieloquii que mistorica ꝯstat lec¬
tioẽ ꝯpendio sum uolum̃ prius dicta¬
ssem: hoc nũc ad scd̃am cruditionẽ que in
allegoria est introlucendis p̃paraui. In qͦ¬
quasi fundam̃to quodam ognitionis fid̾i
aĩm stabiliaui. ut cetera que uel legendo
uel audiendo supedificare potueñt incõ¬
cussa ꝑmancãt. Hanc cnim quasi breuẽ
quandam summã omĩum: in unam sen¬
em ꝯ pegi. ut animus legentis aliquid cer¬
tum haberet: cui intentionẽ affigere: ⁊ ꝯ fõ¬
mare ualcret: ne puana scripturarũ uo

Expanded text:
sacri eloquii quae in Historica constat lectione, compendiosum volumen prius dictassem, hoc nunc ad secundam eruditionem quae in allegoria est introducendis praeparavi; in quo, si fundamento quodam cognitionis fidei animum stabiliant, ut caetera quae vel legendo vel audiendo superaedificare potuerint, inconcussa permaneant. Hanc enim quasi brevem quamdam summam omnium in unam seriem compegi, ut animus aliquid certum haberet, cui intentionem affigere et conformare valeret, ne per vari
Abbreviated transcription (Latin):
prec̾inictatur. ad quos ħ bñficia possint ⁊
debeant ꝑuenire. Melius .n. suꝑerũt ista hiͦ
quib uec obsunt nec ꝓsũt: qmͣ eis deerunt
quib prosũt. Diligentꝰ cñ facit ħ quisq
pro nccͣiis suis qmpro illo fiat simłr a sui
Corpori aucem hũano quicquid impendicur
nõ est presidiũ salutis. s hũ anitatis offmñ¬
scd̾m affcm̃ qͦ nemo ũqm carnẽ suam odio
sui quram gerat. cũ ille inde recesserit qͥ g̾ebat.¬
uratõ funis condicõ sepulture de exeqͥ
põpa exeqͥarũ mag̃ sũt uiuoꝵ solacia:
qͣm mortuoꝵ subsidia. Si aliquid ꝓdest im¬
pio sepulcura p̾ciosa. oberit pio uł aũ ulła.
preclaras exequias in conspectu hoĩm purpa
marmoreũ cumulũ. s in abrabe gremiũ.
iculpe post De sacrificio ꝓ defimictis.
mortem insolubiles ñ sũt młtoꝵ solet
aĩas ⁊̃ post mortem sacra oblatõ bostie salu¬
taris adiuuare.¬

Expanded text:
praetermittatur, ad quos haec beneficia possint . et debeant peruenire. melius enim supererunt ista eis quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt. diligentius tamen facit haec quisque pro necessariis suis, quod pro illo fiat similiter a suis. corpori autem humando quidquid impenditur, non est praesidium salutis, sed humanitatis offdum affectum quo nemo unquam carnem suam odio rne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui gerebaturatio funeris, conditio sepulturae; pompa exsequiarum, magis sunt vivorum solatia quam mortuorum subsidia. Si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit vilis aut nulla pio. Praeclaras exsequias in conspectu hominum, purmarmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. CAP. IX. De sacrificio pro defunctis. mortem insolubiles non sunt, multum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salutaris adjuvare
Abbreviated transcription (Latin):
ut hiis qui eam uiuũt nic prosit ad
tam bone: utad tantã bĩcudinem adipiscẽ¬
dam eis ip̃a sufficiat. nisi eoꝵ mitis quos a¬
ait. facice uob̃ amicos de mãmona iniqͥt̾ ũ
⁊ ipĩ recipiant uos in e. tab̾. Nam c̃ elysỹos¬
campos pocta illo describ̾et ubi putant hĩ¬
tare aĩas beatoꝵ. nõ solũ ibi posuic eos qui
ꝓpriis nũtis ad illas sedes ꝑuenire potuerũt
s adiccit. atq ait. Quiq sui memores alios
fecere m̾endo. idẽ qui ꝓm̾uer̃ alios. eosq sui¬

Expanded text:
ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis quos aait: facite uobis amicos de mamona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernaculcampos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos, qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit, atque ait, Quique sui memores alios fecere merendo; id est, qui promer
Abbreviated transcription (Latin):
corpus utrũq pertinere qͣm neutrũ. Legitur
quippe in uererib scͥptis. uindc̃a carnis impii
ignis ⁊ u̾mis. Potuit breuiꝰ dici uindc̃a impii.
ꝙ ait xp̃c ur̃. in qͣ m̃sura m̃si fueritis in eadẽ
remecietur uob̾. si cemꝑale pcc̃m supplicio pu¬
qui mala fecĩt mala patiatur: dictã fuisse eãd̾¬
quebatur. ꝓm̃ qui iudicat ⁊ condempnat in¬
iuste. si iudicatur ⁊ ꝯdẽpnat᷑ iuste: in eadem
m̃sura recip̃. qͣmuis ñ ħ ꝙ dedit. Iudicio enum
fec̃ iudicio ⁊ patitur. qͣmius ⁊ dampnatõne
uł saclegiũ. uł ꝙlib aliud scelus. nõ cemporis
longitisoĩe. s iniqͥtatis ⁊ ĩpietatis magnitu¬
dine metiendñ.

Expanded text:
utrumque pertinere quam neutrum. Legitur quippe in Veteribus Scripturis: Vindicta carnis impii vermis et ignis . Potuit brevius dici vindicta impii. uester: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur nobis, si temporale peccatum supplicio puqui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed iniquitatis et impietatis magnitudine metiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
imitam᷑: Quis .n. fideliũ habere dubiũ possic.
in ip̃a ĩmolatõis hora ad sacerdotis uocem ce¬
iungi. unũ quid̾ ee uilibilib atq imusi il¬
uerũt non ulłi de aĩab carne solutis
utiũ cognitõnem eoꝵ habrant q̃ ĩ hͣc
uita geruntur maxĩe ioꝵ qui iam in
gaudio dni sui. ⁊in abscondito faciei eius.
lum̃is illustratõne letantur. Adiciũt qͦq
illud de aĩab scõꝵ ꝙ młti in questionead¬

Expanded text:
t: «Quis enim fidelium habere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem ceiungi, unum quid ex visibilibus et invisibilQuaerunt nonnulli de animabus carne solutis, utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur. Adjiciunt quoque illud de animab