comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teni esse uis An asiam. At hec sola totũ
poss idet orientẽ Septentrionem uero
comune cũ euxopa. Quam meredio¬
ualem: certe africam: at cur nõ aliꝗͣ
nominari promntia proferebas: Hisiꝰ
forte ethiopes romano fmnperio suberãt
et in hilominus non habent locum
asia et africa quom orbem terraꝵ
in quatuor diuidinuis partes et no¬
minatim regiones singulaꝵ referimꝰ
sed quomodo intres. A siam a fricani.¬
ere Europam nisi asiam pro asiatica
que non iudeo cur pretipue nominet
Siceme locutus esget. Constantinus quom
quatior orbis plagas exequitur ut has
regiones nominaret coeteras non noĩa¬
ret. et a iudea inciperet que pars syrie
numeratur. et que amplins iudea no¬
nerat. Euersa serosolima fugatis et ꝓpe
extintis iudeis ita ut credamꝰ ux aliquẽ
in sua tune patria remansisse sed
alias habitasģe nationes Ubi tandem
erat iudea que amplius nec iudea uo¬
cabatur. ut hodie uideinus illud terre

Expanded text:
tem esse vis. An Asiam? At hec sola totum tem esse vis. An Asiam? At hec sola totum possidet orientem, septentrionem vero communem cum Europa. Quam meridionalem? certe Africam? At cur non aliquam nominatim provinciam proferebas, nisi forte Ethiopes Romano imperio suberant? Et nihilominus non habent locum Asia et Africa, cum orbem terrarum in quatuor dividimus partes et nominatim regiones singularum referimus, sed cum in tres: Asiam, Africam, Europam, nisi Asiam pro Asiatica que non video, cur precipue nominentur. Siccine locutus esset Constantinus, cum quatuor orbis plagas exequitur, ut has regiones nominaret, ceteras non nominaret? et a Iudea inciperet, que pars Syrie numeratur et que amplius Iudea non erat eversa Ierosolima, fugatis et prope extinctis Iudeis, ita ut credam vix aliquem in sua tunc patria remansisse, sed alias habitasse nationes? Ubi tandem erat Iudea, que nec Iudea amplius vocabatur, ut hodie videmus illud terre
Abbreviated transcription (Latin):
ur te hodie incepisti significas houorare
ecclesiam Ro. et ei prmi legium cocede
Hodie concedis. hodie ditas. caꝵ dicis cõces¬
simus et ditanimus: Quid loqueris aut
quid sentis bestia cum fabule emachi¬
nator mihi sermo est: non cũ optimo
printipe oustantino. sed quid inte ullã
prudentiam. ullam doctrinã requiro.
qui nullo ingenio nulla licteratura es
preditus. Qui ais lumina rioꝵ pro lu¬
minarium et orientalibus tranfferri
regionibus. pro eo qui est ad orientales
tranfferre regiones quid porro iste ne
sunt quatuor plage: qua m orieutalẽ
mimeras Iłrat Traciam At ne ut
dixi uergit ad septentrionẽ. An Indeani:
At magis ad merediem spectat ut pote
Italiam ne At he in italia gerebantur.
Quam nemo illic agens occidentolem
nocat. cum hispaias dicamius esse
in occidente et italia hint ad mere¬
diem illie ad arcton magis qͣ ad
occidentem uergit ꝗͣ ad septentrio¬
ualeni: An trachiani. At ipe adoriẽ¬

Expanded text:
cur te hodie incepisse significas honorare cur te hodie incepisse significas honorare ecclesiam Romanam et ei privilegium concedere? Hodie concedis, hodie ditas: cur dicis concessimus et ditavimus? Quid loqueris aut quid sentis, bestia? Cum fabule machinatore mihi sermo est, non cum optimo principe Constantino. Sed quid in te ullam prudentiam, ullam doctrinam requiro, qui nullo ingenio, nulla litteratura es preditus, qui ais luminariorum pro ,luminarium' et orientalibus transferri regionibus pro eo, quod est ,ad orientales transferri regiones'. Quid porro iste ne sunt quatuor plage? Quam orientalem numeras? Trachiam ne? At, ut dixi, vergit ad septentrionem. An Iudeam? At magis ad meridiem spectat, utpote Italiam ne? At hec in Italia gerebantur, quam nemo illic agens occidentalem vocat, cum Hispanias dicamus esse in occidente, et Italia hinc ad meridiem, illinc ad arcton magis quam ad occidentem vergit. Quam septentrionalem? an Trachiam? At ipse ad orien
Abbreviated transcription (Latin):
ut historiaait christianis locus insi secreta
& latebre: ant si qua templa Rome fuis¬
sent illis dicata a postolis non erant digna
in quibus tanta luminaria accederent
edlicule sacit non edes sacella nõ t̃pla
oratoria inter priuatos parietes: non
publica delubra. Non ergo ante cura
gerenda erat de luminaribus temploꝵ
ꝙͣ de ipsis templis. Qind ais tu Qui facis
oustantinũ dicentem petrum et pau¬
lum beatos: Siluestrum uero quũ ad¬
huc uiuit beatissimũ et suami qui po¬
pulo aute finsset ellmicus iussionem
sacram tanta ne conferenda sunt pro
linninaribus continuandis: ut totus
orbis terrap fatigetur. At ꝙͣ ista predia
sunt presertim possessionum predioꝵ
possessiones dlicere solemus non posses¬
sionũ predia daus predia nec que p̃¬
dia explicas ditasti diuersis rebus nec
qũ nec quibus rebus ostenddis. Uis plagas
bebis a sil uelstro disponi nec paudis quo
genere disponendi concessisti hec antea

Expanded text:
ut historia ait, christianis locus, nisi secreta ut historia ait, christianis locus, nisi secreta et latebre. Aut si qua templa Rome fuissent illis dicata apostolis, non erant digna, in quibus tanta luminaria accenderentur, edicule sacre, non edes; sacella, non templa; oratoria intra privatos parietes, non publica delubra: non ergo ante cura gerenda erat de luminaribus templorum quam de ipsis templis. Quid ais tu, qui facis Constantinum dicentem Petrum et Paulum beatos, Silvestrum vero, cum adhuc vivit, beatissimum, et suam, qui paulo ante fuisset ethnicus, iussionem sacram? Tanta ne conferenda sunt pro luminaribus continuandis, ut totus orbis terrarum fatigetur? At que ista predia sunt, presertim possessionum? ,Prediorum possessiones' dicere solemus, non possessionum predia. Das predia nec que predia explicas. Ditasti diversis rebus, nec quando nec quibus rebus ostendis. Vis plagas orbis a Silvestro disponi, nec pandis quo genere disponendi. Concessisti hec antea:
Abbreviated transcription (Latin):
quilo et hic in cius optimo loco ait
urbem esse condendam. Quidq tra¬
chiam ubi positũ erat byzantium de
uulte esse in oriente ꝙͣ uergat ad
aquilonemi Opinor ignorabãt Consta¬
tuius locus queni condende urbi dele¬
gerat sub quo celo esset urbsian pro¬
uitia. quanta eius mensura foret
Excelsus beatop apostoloꝵ petri et pauli
pro contuatione luminarioꝵ possessi¬
enerum oñi predia contulinus et reb
diuersis eas ditauimus et per nostram
Iurperialem uisionem sacram tant in
oriente qͣ in occidente ꝙ etiam a septe¬
trione et meredionali plaga uidelicet
in iudea. grecia: asia trachia africa et
italia uel diuersis insuł nostra largitate
ei concessimus ea prorsus ratrene ut
per mauus beatissimi patris nostri sil¬
uestri sumini pontificis successoꝵq eius
omnia disponantur O furafer eccłie ne.
idest templa Rone erant petro et paulo
dedicate. Quis eas extruxerat: qnis edi¬
ficare ausus fuisset quom nusq foret

Expanded text:
um, et hic in eius optimo loco ait um, et hic in eius optimo loco ait urbem esse condendam. Quid, quod Trachiam, ubi positum erat Byzantium, vult esse in oriente, que vergit ad aquilonem? Opinor, ignorabat Constantinus locum, quem condende urbi delegerat, sub quo celo esset, urbsque an provincia, quanta eius mensura foret. Ecclesiis beatorum apostolorum Petri et Pauli pro continuatione luminariorum possessionum predia contulimus, et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem iussionem sacram tam in oriente quam in occidente quam etiam a septentrione et meridionali plaga, videlicet in Iudea, Grecia, Asia, Trachia, Africa et Italia vel diversis insulis, nostra largitate eis concessimus, ea prorsus ratione, ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri summi pontificis suceessorumque eius omnia disponantur. O furcifer, ecclesie ne, idest templa Rome erant Petro et Paulo dicate? Quis eas extruxerat? quis edificare ausus fuisset? cum nusquam foret,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic si uolebat edificare urbem non dum
edificauerat Non ergo fecissei mentiõcin
de patriarchali de una quatuor sediũ
de christiana de sic noĩata de condita
de qua condenda: ut historie placet quã
palea in testimonium affert ne cogita¬
rat quidem ⁊ qua non uidet heabe¬
lua sine is palea sit sine alius queni
palea sequitur se dei sentire ubi Con¬
stantinus non sua sponte sed nnter
quietem admonitu dei non Rone sed
bizantu. non intra paucos dies sed post
aliquot ates annos dicitur decrenisse
de urbe condenda nomenq q in somnis
eodoctus fuerat nndidisse: Qnis ergo nõ
uiodet qui priuilegium composust eñ
diu post tempora onstantini fuisse et
quom uellet adhornare mẽdatium
excidisse sibi ꝙ ante dixisset hec gesta esse
Nome tertio die qͣ ille fuiss et baptizatus
Ut in eum decentissime cadat tritum
netustate prouerbium Mendaces menio¬
res esse oportere q uiol ꝙ bizautia
prouintiam uocat ꝙ̃ erat oppidum

Expanded text:
sic, si volebat edificare urbem, nondum sic, si volebat edificare urbem, nondum edificaverat: non ergo fecisset mentionem de patriarchali, de una quatuor sedium, de Christiana, de sic nominata, de condita, de qua condenda, ut historie placet, quam Palea in testimonium affert, ne cogitarat quidem. A qua non videt hee belua sive is Palea sit si- ve alius, quem Palea sequitur se dissentire, ubi Constantinus non sua sponte, sed inter quietem admonitu Dei, non Rome, sed Byzantii, non intra paucos dies, sed post aliquot annos dicitur decrevisse de urbe condenda nomenque, quod in somnis edoctus fuerat, indidisse. Quis ergo non videt, qui privilegium composuit, eum diu post tempora Constantini fuisse? Et, cum vellet adornare mendacium, excidisse sibi, quod ante dixisset: hec gesta esse Rome tertio die, quam ille fuisset baptizatus? Ut in eum decentissime cadat tritum vetustate proverbium «mendaces memores esse oportere». Quid, quod Byzantiam provinciam vocat, quod erat oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
gretoꝵ octaua synodus declarant accepisce
dicatur a onstantino uix dum christia¬
no tamꝗͣ a christo Hoc ille modestissi¬
mus princeps dicere hoc prissimus Pon¬
tifex audire uoluisset. Absit ta mgraue
ab utroq illoꝵ nephas. Quisd quod iuulto
est absurdius capit ne rerum natura.
ue quis de Custantmepoli lequeretus
ta ntqͣ una patrialcalium sedium que nõ¬
diuu esset nec patriarcalis nec sedes nec
uebs christiana. nec si nominata nec co¬
dita nec ad condendum destinata guippe
priuilegiium concesnum est triduo qui
onstantinus esset effectus christianus
cum byzantium ad huc erat nõ on¬
stantinopolis Mentior insi hoc quoq cõ¬
fiteatur hic stolidus. Scribit enim ꝓpe
calcem priuilegii. Unde congruum ꝓ¬
speximus nr̃m fuperium et regiam
loco nomini nostro ciuitatem edificari
si ille tranfferre alio uolebat tiperium
non dum transtulerat. si illic uolebat
constituere imperium: nõ dn costituerat

Expanded text:
Grecorum octava synodus declararit, accepisse Grecorum octava synodus declararit, accepisse dicatur a Constantino vixdum christiano tanquam a Christo. Hoc ille modestissimus princeps dicere, hoc piissimus pontifex audire voluisset? Absit tam grave ab utroque illorum nefas! 44 Quid, quod multo est absurdius, capit ne rerum natura, ut quis de Constantinopoli loqueretur tanquam una patriarchalium sedium, que nondum esset, nec patriarchalis nec sedes, nec urbs christiana nec sic nominata, nec condita nec ad condendum destinata? Quippe privilegium concessum est triduo, quam Constantinus esset effectus christianus, cum Byzantium adhuc erat, non Constantinopolis. Mentior, nisi hoc quoque confiteatur hic stolidus, scribit enim prope calcem privilegii: Unde congruum pspeximus, nostrum imperium et regni ploco nomini nostro civitatem aedificari Si ille transferre alio volebat imperium, nondum transtulerat; si illic volebat constituere imperium, nondum constituerat;
Abbreviated transcription (Latin):
tibus et totius mudi existat et ens in¬
dicio que ad cultun dei et fidem
christianoꝵ nel stabilitatem proci¬
randam fuerint disponatur omitto
hic barbariem sermims ꝙ princeps
sacerdotibus pro sacerdotũ dixit Etꝙ
in eodem loco posint extiterit et existas
et quom dixerit In umuerso orbe ter¬
raxum iterum addit totius mundi
ꝙͣ quioldam diuersum aut celum
quȩ mundi pars est complecti uelit
quom bona pars orbis terraꝵ sub
Roma non esget et ꝙ fidens christi¬
a noꝵ nel stabilitatẽm pro curanda
tamq̃ non poszent suirul esse disti¬
xit et qui decernere e santire miscint
et neluti prins cum cocteris Constan¬
timus non iudicasset decerner eum:
et taniꝗͣ poenã preponat santire et
q uidem una cum populo sancire facit
Qiuis hoc christianus pati queat. et nõ
papam qui hoc patitur ac liberis audit
et recitat censõrie seuere qui castiget: qđ
cum a christo primatum accepera Ronia¬
na seles et id gratiano testante multilq

Expanded text:
tibus et totius mundi existat, et eius iutibus et totius mundi existat, et eius iudicio, que ad cultum Dei et fidem christianorum vel stabilitatem procurandam fuerint, disponantur. Omitto hic barbariem sermonis, quod princeps sacerdotibus pro sacerdotum dixit; et quod in eodem loco posuit extiterit et existat; et, cum dixerit in universo orbe terrarum, iterum addit totius mundi, quasi quiddam diversum aut celum, que mundi pars est, complecti velit, cum bona pars orbis terrarum sub Roma non esset; et quod fidem christianorum vel stabilitatem procurandam, tanquam non possent simul esse, distinxit; et quod decernere et sancire miscuit et, veluti prius cum ceteris Constantinus non iudicasset, decernere eum et, tanquam penam proponat, sancire et quidem una cum populo sancire facit. Quis hoc christianus pati queat et non papam, qui hoc patitur ac libens audit et recitat, censorie severeque castiget? Quod, cum a Christo primatum acceperit Romana sedes et id Gratiano testante multisque
Abbreviated transcription (Latin):
piał serenitatis mans netudo. lactã¬
na naui eloquentiam redolet quin
de potentia agat: Imperni seremtate
nominore et mansitetudine non
amplitudinem et maiestatem quod ẽt
tiumida superbia inflatum est ut in illo
quoq gloriose exaltari per glociam et
potestatem et dignitatem et iugorem et
honorificentiani Imperialem:ꝙ ex apo¬
calipsi summptum iudetur eobi dicitur
dignus est agnus qui occisus est acciꝑę
uirtutem et aminitatem et sapientiã
et fortitud mem et honorem et bene¬
dictione frequenter ut posternis lique¬
bit titulos dei sibi arrogare fingitur
Onstantinus. et imitari uelle ser¬
monem sacre scripture que numqͣ
ut principatum teneat tam super
q̃ natuor seddes Alesandrinam. Anthio¬
chenam Iero solimitanam. onstan¬
tinopolitanam q̃ etiam super omes
In uninerso terrap orbe terraꝵ dei
ecdesias etiam pentifex qui per tempa
ipsius sacro sancte romone eccłie extite¬
rit celsior et patricers cunctis sacerdo¬

Expanded text:
perialis serenitatis mansuetudo! Lactanperialis serenitatis mansuetudo! Lactantianam eloquentiam redolet cum de potentia agatur imperii, serenitatem nominare et mansuetudinem, non , amplitudinem' et ,maiestatem'. Quod etiam tumida superbia inflatum est, ut in illo quoque gloriose exaltari per gloriam et potestatem et dignitatem et vigorem et honorificentiam imperialem, quod ex Apocalypsi sumptum videtur, ubi dicitursus est, accipere virtutem et divinitatem et sapientiam et fortitudinem et honorem et benedictionem». Frequenter, ut posterius liquebit, titulos Dei sibi arrogare fingitur Constantinus et imitari velle sermonem sacre scripture, quem nunqut principatum teneat tam super quatuor sedes, Alexandrinam. Antiochenam, Ierosolimitanam, Constantinopolitanam, quam etiam super omnes in universo orbe terrarum Dei ecclesias. Etiam pontifex, qui per tempora ipsius sacrosancte Romane ecclesie extiterit, celsior et princeps cunctis sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
sones. Elegit sibi illos onstantins
non patrories se esse patronos Interpo¬
sunt illud esse ut mimerũ redderet
continirem Honesta ratio barbere loqͥ
ut uenustius currat cratio. S unodo
quid in tanta scrabritia uenustũ esce
potest Eligentes principem aposto¬
horum: uel euis uitarios. Non eligis
Petrum et eius de inceps uicarios sed
aut hue exelusis illis ant illos hoc
excluso: Et Pontifices Roma nos appel¬
lat portanos uicarios petri quasi ue
iuuat petrus. uel minor dignitate sint
cceteri ꝙ̃ petrus fuit. Non ũt et illudd
barbaro est a nobis nostroq finferio
quasi uũperium habeat anmum co¬
cedendi et potestatem Nec fuit cõtenta
dicere optineant nisi enam diceret
concessam qnom satis alteram esset
Et illud firmos patronos per ꝗͣ elegas
est Scilicet fix m̃os uult ne pecuma
corrumpantur aut moetu. labantur.
Et illud terrena Imperidł potentia
duo adiectiua sineccopula: et illud ue¬
neranter houorare et illud nr̃e im¬

Expanded text:
sones? Elegit sibi illos Constantinus sones? Elegit sibi illos Constantinus non patronos, sed esse patronos, interposuit illud esse, ut numerum redderet concinniorem. Honesta ratio barbare loqui, ut venustius currat oratio, si modo quid in tanta scabritia venustum esse potest. Eligentes principem apostolorum vel eius vicarios: non eligis Petrum et eius deinceps vicarios, sed aut hunc exclusis illis aut illos hoc excluso? Et pontifices Romanos appellat vicarios Petri, quasi vel vivat Petrus vel minori dignitate sint ceteri, quam Petrus fuit. Nonne et illud barbarum est: a nobis nostroque imperio? quasi imperium habeat animum concedendi et potestatem. Nec fuit contentus dicere optineant, nisi etiam diceret concessam, cum satis alterum esset. Et illud firmos patronos: perquam elegans est. Scilicet firmos vult, ne pecunia corrumpantur aut metu labantur. Et illud terrena imperialis potentia: duo adiectiva sine copula. Et illud veneranter honorare, et illud nostre im
Abbreviated transcription (Latin):
qui subiacentes uocantur facieñdo
dicuntur prefinsse decreto quidꝙ
hoc ipsum dicuntur decrenisse: ut sit
subiacentes et ut ille cui subiacent hos
habeat subiacentes Quid agis aliud
infelix nisi ut moliees te uolunta¬
tem fallendus habere facultatem. no
habere. Eligentes nobis ipsum pr̃i¬
cipem apostołoꝵ nel eius incarios fir¬
mos apud deum ẽẽ patronos et sicut
nr̃a est terrena imperiał potentia ita
eius sacrosanctam romana ecclesiam
decreuimus ueneranter honorare et
amplius ꝙͣ nr̃m imperium terreimiq
theonũ sedem sacratissnna beati petri
oloriosę ex altari tribuentes ei potesta¬
tem et gloriam et diguitatem atq
uigorem et honorificentiam imꝑia¬
leme Reuuusce paulisper furmias
lactansti resiste huuic asmo tam uaste
imma iterꝙ̃ rudenti. Ita uerboꝵ tur¬
gentium strepitu delectatur. ut eadẽ
repetat. et niculcet ꝙͥ modo dixerat.
Hunc ne in modum euo tuo loqueba¬
tur Cesarum scribe ne ditant aga¬

Expanded text:
qui subiacentes vocantur, faciendo qui subiacentes vocantur, faciendo dicuntur prefuisse decreto? Quid, quod hoc ipsum dicuntur decrevisse, ut sint subiacentes et ut ille, cui subiacent, hos habeat subiacentes? Quid agis aliud, infelix, nisi ut indices te voluntatem fallendi habere, facultatem non habere? Eligentes nobis ipsum principem apostolorum vel eius vicarios firmos apud Deum esse patronos. Et sicut nostra est terrena imperialis potentia, ita eius sacrosanctam Romanam ecclesiam decrevimus veneranter honorare et, amplius quam nostrum imperium terrenumque thronum, sedem sacratissimam beati Petri gloriose exaltari, tribuentes ei potestatem et gloriam et dignitatem atque vigorem et honorificentiam imperialem. Revivisce paulisper, Firmiane Lactanti, resisteque huic asino tam vaste immaniterque rudenti. Ita verborum turgentium strepitu delectatur, ut eadem repetat et inculcet, que modo dixerat. Hunc ne in modum evo tuo loquebantur Cesarum scribe, ne dicam aga
Abbreviated transcription (Latin):
ni consilio adhiberi. sed quid mirum
si adhibentur optimates ubi cunctus pi¬
pulus si homini crediuius cum senatu
et Cesare iudicanit et is quidem romane
ecclesię subiaceus Et quis est iste popula
romanus ne : At cre no dicitur populi
romanus potius qͣ populus subiacens. que
noua ista cõtumelia est in quiriter. de
quibus optrmmi poete eloquium est iu
iegere inperio populos romane inẽ¬
mento qui regitalios populos ipe
uocatur populus subiacens q mau¬
ditu est nam ini hoc ut in multis
cpistolis E regorius testatus differt
romanus priareps a ceteris. qui solus
est princeps liberi populi Ceterium
ita sit ut nis non ne et alii populi
subiacent In alios quoq signifitas
Quomodo fieri istud triduo poterat
ut ouines populi subiacentes iiꝑio
romane ecclesit. illi decreto adesgent
Iam et si non omnis pontitex populi
indicabat Quid anteꝗͣ subietisset
Romano sontifici populum onsta¬
tinus subiectum uocaret quidꝙ hui

Expanded text:
in consilio adhiberi. Sed quid mirum, in consilio adhiberi. Sed quid mirum, si adhibentur optimates, ubi cunctus populus, si homini credimus, cum senatu et Cesare iudicavit, et is quidem Romane ecclesie subiacens? Et quis iste est populus, Romanus ne? At cur non dicitur ,populus Romanus' potius quam ,populus subiacens'? Que nova ista contumelia est in Quirites? de quibus optimi poete elogium est: Tu regere imperio populos, Romane, memento. Qui regit alios populos, ipse vocatur populus sibiacens, quod inauditum est. Nam in hoc, ut in multis epistolis Gregorius testatur, differt Romanus princeps a ceteris, quod solus est princeps liberi populi. Ceterum ita sit ut vis: nonne et alii populi subiacent? an alios quoque significas? Quomodo fieri istud triduo poterat, ut omnes populi subiacentes imperio Romane ecclesie illi decreto adessent? Tam et si num omnis fex populi iudicabat? Quid, antequam subiecisset Romano pontifici, populum Constantinus subiectum vocaret? Quid, quod ii,
Abbreviated transcription (Latin):
dis christi actionibus ad Tiberium Cesa¬
rem. non ad seuatũ scripsisset siquidẽ
ad senatũ scribere de magnis rebus.
Magistratus consueuerant senatus hãe
remꝰ iudigne tulit. Tiberioq prerogati¬
uam fercnti. ut xpũs pro deo coleretur.
repugnauit ob tacita in tantuminodo in¬
odignationem offense senatorie digui¬
tatis. et ut scias quantũ senatus ualeat
outtoritas ne prodeo coleretur obtimur
Quid ꝙ ais optimates quos aut prima¬
rios in rem. publicã uiros intelligiins
qui cur noiinentur quom de ceteris
magistratibus silentium sit. aut cos qui
populares non sunt bemiuolennam popu¬
li aucupantes sed optum cuiusq et bonaꝑ
ꝑtium studiosi ac detensores ut uicero
quadam oratione demonstrat. Ideo
Cesarem ante oppressam rem publicã
popularem fuisse dicimus Cathonem ex
optimatibus quoꝵ differentiã Salustius
explitauit neq hn optumates magis quã
populares aut ceteri boni uiri dicimtur

Expanded text:
dis Christi actionibus ad Tiberium Cesadis Christi actionibus ad Tiberium Cesarem, non ad senatum scripsisset – siquidem ad senatum scribere de magnis rebus magistratus consueverant –, senatus hanc rem indigne tulit Tiberioque prerogativam ferenti, ut Iesus pro deo coleretur, repugnavit ob tacitam tantummodo indignationem offense senatorie dignitatis, et – ut scias, quantum senatus valeat auctoritas –, ne pro deo coleretur, optinuit. Quid, quod als optimales? quos aut primarios in re publica viros intelligimus – qui cur nominentur, cum de ceteris magistratibus silentium sit? – aut eos, qui populares non sunt, benivolentiam populi aucupantes, sed optimi cuiusque et bonarum partium studiosi ac defensores, ut Cicero quadam oratione demonstrat. Ideoque Cesarem ante oppressam rem publicam popularem fuisse dicimus, Catonem ex optimatibus, quorum differentiam Salustius explicavit. Neque hi optimates magis quam populares aut ceteri boni viri dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
orotius uoliuse. accipere religionem
christianam. et onstantinm paupes
solicitasse pretio ad baptisiũ Et tu ais
intra primos statimn dies senatum op¬
timates satrapes quasi iam christia¬
nos ole houestanda et clesia romana cũ
Cesare decrenisse Quidꝙ nis interfuisse
satrapes. O cautes. ostipes. sic Loquutur
cesares. sic concipi solent decreta roma¬
na: Quis mimsꝗ strapes in conclus
romanoꝵ nominari audiuit: Non
teneo memoria umnqͣ legisre me ullũ
non medo romanũ. sed ne un romanoꝵ
quidem prouintiis. satrapem noĩatum
It hic imperator satrapes uocat eosq se¬
natui preponit. quom omẽs honores ẽt
qui principi deferuntur. tantum a seua¬
tu decernantur auit iuncto populoq ro
bulis ereis aut mĩmismatis duas lras
uidenius scriptas. S. Cidest senatu cõsul¬
to nel quatuor .s.P. Q. R. hoc est senatꝯ
populusq romanus Et ut Tertuliamis
meniunt cu pontius pilatus ole admir̃a¬

Expanded text:
ordinis voluisse accipere religionem ordinis voluisse accipere religionem christianam et Constantinum pauperes sollicitasse pretio ad baptismum: et tu ais intra primos statim dies senatum, optimates, satrapes quasi iam christianos de honestanda ecclesia Romana cum Cesare decrevisse. Quid, quod vis interfuisse satrapes? O caudex, o stipes! Sic loquuntur Cesares? sic concipi solent decreta Romana? Quis unquam satrapes in consiliis Romanorum nominari audivit? Non teneo memoria unquam legisse me ullum non modo Romanum, sed ne in Romanorum quidem provinciis satrapem nominatum. At hie imperatoris satrapes vocat eosque senatui preponit, cum omnes honores, etiam qui principi deferuntur, tantum a senatu decernantur aut iuncto populoque Ros aut tabulis ereis aut nomismatis duas litteras videmus scriptas: SC, idest senatus consulto, vel quatuor: SPQR, hoc est senatus populusque Romanus. Et, ut Tertullianus meminit, cum Pontius Pilatus de admiran
Abbreviated transcription (Latin):
continetur ex quo dubitari non potest.
ubi nam scriptum significetur priui¬
legium Sed more eoꝵ qͣni mendatia ma¬
chinatur a uero incipit. ut sequentib
q̃ falsa sunt concili: et fidem ut sinõ
apud Uiegilium Ciuicta equideni
tibikex fuerint quecuq fatebor. Uera
inquit nec me argolica de gente ne¬
gabo Hoc primum deinde falsa subiecit
ita hoc loco noster sinon facit. qui quõ
a uero incepisset adiecit. Ineo prinilegio
ita inter coetera legitur. Utile indicaui¬
mus una cum omnibus satrapis nr̃is
et imiuerso senatu optimatibus. Et cũ
ut sicut beatus Petrus interris uica¬
rius dei nidetur esse coustitutus etiã
et Pontifices ipsins prncipis appostoloꝵ
nicẽ prinipatus potestatem amplius ꝙ
terrene. imꝑialis ntẽ serenitatis mã¬
suetudo habere uideretur concessam
a nobis nostroq imꝑio obtineant
Oscelerate atq malefice cadem qua
affers in testimo nium refert historia
longo tempore ne minem senatorni

Expanded text:
continetur, ex quo dubitari non potest, continetur, ex quo dubitari non potest, ubinam scriptum significetur privilegium. Sed more eorum, qui mendacia machinantur, a vero incepit, ut sequentibus, que falsa sunt, conciliet fidem, ut Sinon apud Virgilium: Cuncta equidem tibi, rex, fuerint quecunque, fatebor / vera, inquit, nec me Argolica de gente negabo; / hoc primum. Deinde falsa subiecit. Ita hoc loco noster Sinon facit, qui, cum a vero incepisset, adiecit: In eo privilegio ita inter cetera legitur: utile iudicavimus una cum omnibus satrapis nostris et universo senatu, optimatibus etiam et cum ut, sicut beatus Petrus in terris vicarius Dei videtur esse constitutus, etiam et pontifices ipsius principis apostolorum vicem, principatus potestatem amplius, quam terrene imperialis nostre serenitatis mansuetudo habere videretur, concessam a nobis nostroque imperio optineant. O scelerate atque malefice, eadem, quam affers in testimonium, refert historia longo tempore neminem senatorii
Abbreviated transcription (Latin):
qui donationem hanc impia a molita¬
te resainderent. Hoc times onstãtine
et non canes ne hi qui ronia sil uestro
eriperent cartulam quoq surriperẽt
Qula ipẽ siluester prose inhil agit.
ita omnia oustantino remittit ita se¬
cuxus ac segnis est in tanto negotio.
Nihil sibi uthil ecclesie suę nihil po¬
steritati prospitit. En cui iiuperium
Nmanũ administrandim comittas.
qui tam magne rei tantoq aut lu¬
tro ant periculo molorunt siquidem
sublata carta priuilegii donatiouem
utiq etatę procedente probare non
poterit paginam priuilegii appellat hõ
uesanus Prmilegium ne tuiibet uelut
presentem insectari uocas donotionẽ orbis
terrap. et hoc in pagina ius esse scrip¬
tum et isto genere orationis usum eẽ
onstantinum si titulus absurus est
qualia coetera existimemus Constan¬
tinus Imperator quarto die sin bapti¬
sinatis priuilegium Romane ecdesis
tes ita hunc capudl habeant sient indi¬
ces regem. Hoc nip̃a siluestri historia

Expanded text:
qui donationem hanc impia aviditaqui donationem hanc impia aviditate rescinderent. Hoc times, Constantine, et non caves, ne ii, qui Romam Silvestro eriperent, chartulam quoque surriperent? Quid, ipse Silvester pro se nihil agit? ita omnia Constantino remittit, ita securus ac segnis est in tanto negotio? nihil sibi, nihil ecclesie sue, nihil posteritati prospicit? En cui imperium Romanum administrandum committas? qui tam magne rei tantoque aut lucro aut periculo indormit, siquidem sublata chartula privilegii donationem utique etate procedente probare non poterit. Paginam privilegii appellat homo vesanus. Privilegium ne tu – libet velut presentem insectari – vocas donationem orbis terrarum? et hoc in pagina vis esse scriptum et isto genere orationis usum esse Constantinum? Si titulus absurdus est, qualia cetera existimemus? Constantinus imperator quarto die sui baptismatis privilegium Romane ecclesie tes ita hunc caput habeant, sicut iudices regem. Hoc in ipsa Silvestri historia
Abbreviated transcription (Latin):
In libris probari documentis potest.
sed tantum si isti credimus in carta
sme membrana. Iobal primus musices
auctor ut est apud iosaphum quin eet
a maioribus per manus tradita opinio
res humanas semel aqua iterum igni
delendas doctrinã suam oducibus colũ¬
nis inscripsit latericia contra ignem la¬
pidea contra aquas que ad iõsephi eiũ
ut idem scribit ꝑ mansit ut suum in ho¬
minem beneficium semꝑ extare. et apđ
romanos christianos ad huc et agrestes
quoni parue et rare littere essent tanĩt
leges xii. tab in es fuere inciseque in
capta atq inf incensa a gallis urbe
nicolumes postea sunt reperte ⁊ deo
duo maxima in rebus humanis diu¬
turuitatẽ temporis et fortime uiolẽ¬
tiam nicit circũspecta pronidentia
Onstantimis uero orbis terrarum
donationem papiro tamen et a tra mẽto
signauit quoui presertim machinator
fabule quis quis ille fuit faciat Onstã¬
tinu dicentem se credere non defore

Expanded text:
in libris, probari documentis potest, in libris, probari documentis potest, sed tantum, si isti credimus, in charta sive membrana. Iobal, primus musices auctor, – ut est apud Iosephum – cum esset a maioribus per manus tradita opinio res humanas semel aqua, iterum igni delendas, doctrinam suam duabus columnis inscripsit – latericia contra ignem, lapidea contra aquas, que ad Iosephi evum, ut idem scribit, permansit –, ut suum in homines beneficium semper extaret. Et apud Romanos rusticanos adhuc et agrestes, cum parve et rare littere essent, tamen leges XII tabularum in es fuere incise, que in capta atque incensa a Gallis urbe incolumes postea sunt reperte. Adeo duo maxima in rebus humanis, diuturnitatem temporis et fortune violentiam, vincit circumspecta providentia. Constantinus vero orbis terrarum donationem papyro tantum et atramento signavit? cum presertim machinator fabule, quisquis ille fuit, faciat Constantinum dicentem se credere non defore,
Abbreviated transcription (Latin):
estis crudelitate ut pro scripto habeatis
atq pro uero. et hoc titulo contenti terras
miscetis et maria et quasi nullum subsit
dubium eos qui uobis nõ credint ter¬
rore belloꝵ aliisq inniuis prosequimini
Done iesu quanta iuis quanta diuini¬
tas est ueritatis. q per se se sine magno
conatu ab omnibus dolis ac fallatuis se
Ipsa defendit. ut non finmerito quoni
esset apud darium Regem exorta cõ¬
tentio ꝙ foret maxime ualidum et alis
aluid diceret tributa sit palma uer itan
Quia cum sacerdotibus non cum secula¬
ribus mihi res est ecclesiastica magis
qͣ secularia sunt exempla expectenda.
iudas machabeus quom dimissis roina
legatis fredus amiticiamq a senatu Iin¬
petrascurauit uerba foederis mes incidẽ¬
da ierosolimamq portanda. laceo de la¬
pidibus olecalogi tabulis quas deus mopsi
dedit. Ista uero tam magnifica. Consta¬
tini. et tam in audita donatio nullus
neq in auro neq in argento neq in
exe neq in marmore neq postremo

Expanded text:
tis credulitate, ut pro scripto habeatis atque pro vero. Et hoc titulo contenti terras miscetis et maria et, quasi nullum subsit dubium, eos, qui vobis non credunt, terrore bellorum aliisque minis prosequimini. Bone Iesu, quanta vis, quanta divinitas est veritatis, que per sese sine magno conatu ab omnibus dolis ac fallaciis se ipsa defendit, ut non immerito, cum esset apud Darium regem exorta contentio, quid foret maxime validum, et alius aliud diceret, tributa sit palma veritati. Quia cum sacerdotibus, non cum secularibus mihi res est, ecclesiastica magis quam secularia sunt exempla repetenda: Iudas Maccabeus, cum dimissis Romam legatis fedus amicitiamque a senatu impetrasset, curavit verba federis in es incidenda Ierosolimamque portanda. Taceo de lapideis decalogi tabulis, quas Deus Moysi dedit. Ista vero tam magnifica Constantini et tam inaudita donatio nullis, neque in auro neque in argento neque in ere neque in marmore neque postremo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ armis acquiritur idem xursus ar¬
mis amittitur. Eoquidem magis q
alie noue gentes. ut de gothis accep̃inis
que mĩꝙ sub imꝑio romano fuerunt
fugatis neteribus incolis italiam et mł¬
tas prouintias occuparunt quas in
seruitutem reuocari inqua nũꝙͣ fue¬
runt que tandem equitas est preser¬
ti uictrices et fortasse a uictis: Que
Tempore si que urbes ac nationes ut
factũ fuisse scimus ab imꝑatore deser¬
te ad barbaronu aduentũ ne cesse
habuerunt deligere sibi regem sub cus¬
ius auspitrs inctorigm reportarent
nuni quid hunc postea a pr incipatu
depouerent aut enis filios tum cõm̃e¬
datione patris tunp propria uirtute
fauorabiles iuberent esse prinatos. Ut
iterum sub Romano principe essent.
maxime q uom eorut oꝑa ꝗss idue
indigerent et mullumi aliunde anxiliũ
sperarent Hoc si Cesar sp̃e auuit onstanti¬
nus ad uitam reuersus aut etia in sena¬
tiis populusq Ro ad comune indiciã
quale in grecia. Amphitrionum fuit

Expanded text:
quod armis acquiritur, idem rursus arquod armis acquiritur, idem rursus armis amittitur. Eo quidem magis, quod alie nove gentes – ut de Gothis accepimus –, que nunquam sub imperio Romano fuerunt, fugatis veteribus incolis Italiam et multas provincias occuparunt, quas in servitutem revocari , in qua nunquam fuerunt, que tandem equitas est, presertim victrices et fortasse a victis? Quo tempore si que urbes ac nationes, ut factum fuisse scimus, ab imperatore deserte ad barbarorum adventum necesse habuerunt deligere sibi regem, sub cuius auspiciis victoriam reportarunt: nunquid hunc postea a principatu deponerent? aut eius filios tum commendatione patris tum propria virtute favorabiles iuberent esse privatos? ut iterum sub Romano principe essent, maxime cum eorum opera assidue indigerent et nullum aliunde auxilium sperarent? Hos si Cesar ipse aut Constantinus ad vitam reversus aut etiam senatus populusque Romanus ad commune iudicium, quale in Grecia Amphictyonum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
coeteris bella intulisge qua reliqui po¬
puli regesq atq ip̃is qui bello laceszu
uctiq sunt licnisse difficere Ronais
aut ab aliis dominis defecerunt ne
forteq nemo liceret imꝑia omnia ad
uetustissimos illos qui primi domini
fuere idest qui primi preripuere
aliena referantur et tamen melius
in uictis bello nationibus populoro.
us est enio circa si fas eras gęntibus
a onstantino Et qued multo plus est a
populo romano desciscere profecto et
ab eo ius erit emeñꝗ ģesserit ille ius
suum. Atq ut audatius agam si roma¬
nis licebat Constantinũ ant exigere: ut
Tarquinũ aut occiolere ut Iuliun se¬
sarem multo macais eum nel romanis
nel prouintiis libebit occidere. Qui i
locum sonstantini utrumq successit:
Hoc et si uerum tamen ultra cau̾sã
meam est. et id circo me reprimere
uolo: ne aliud ex his colligere que dixi
nisi meptum esse: ubi armorum ius
est ibi ius quemq̃ afferre uerboꝵ quia

Expanded text:
ceteris bella intulisse qua reliqui poceteris bella intulisse qua reliqui populi regesque, atque ipsis, qui bello lacessiti victique sunt, licuisse deficere a Romanis, ut ab aliis dominis defecerunt, ne forte, quod nemo diceret, imperia omnia ad vetustissimos illos, qui primi domini fuere, idest qui primi preripuere aliena, referantur. Et tamen melius in victis bello nationibus populo Romano ius est. Quocirca si fas erat gentibus a Constantino et, quod multo plus est, a populo Romano desciscere, profecto et ab eo fas erit, cuicunque cesserit ille ius suum. Atque ut audacius agam, si Romanis licebat Constantinum aut exigere ut Tarquinum aut occidere ut Iulium Cesarem, multo magis eum vel Romanis vel provinciis licebit occidere, qui in locum Constantini utcunque successit. Hoc et si verum, tamen ultra causam meam est, et iccirco me reprimere volo nec aliud ex his colligere que dixi, nisi ineptum esse, ubi armorum vis est, ibi ius quenquam afferre verborum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tamen he bellue nõ in suum genus sibi
ius uendicant. sed in inferius eitod ꝙͣ to
magis faciendum nobis est et homo
honiin religioni habendus. quoni ut
Afabius inꝗt: nulla supra terras
adeo rabiosa belua cui nõ iuago sua
sancta sit Itaq quatuor fere cause sũt
ob quas bella niferunt. ⁊ ut ab ulciscẽ¬
dam miuriam defendendosq amitos.
aut timore accipiende postea calami¬
tatis. si uires aliorum angeri sinãtur
Aut spe peede: aut olorie cupiditate. Qugꝵ
prima non nihil honesta secunda pa¬
rum. due posteriores neqͣꝙͣ honeste siĩt
Et Rema ins quidem ellata fuere frs¬
quenter bella sed posi ꝙ̃ se defenderant
et illis et aluis ip̃i intulerunt. ne ulla
geus est que dictiom eorun cesserit.
nisi bello uicta el domita ꝙͣ recte aut
qua causa ipsi iuderint Gos ego no¬
lim nec daninare tanꝙͣ iniuste pug¬
nauerint. nec absoluere tãq iniste.
Tantũ dicam eadem xõne. Romauos

Expanded text:
tamen he belue non in suum genus sibi tamen he belue non in suum genus sibi ius vendicant, sed in inferius. Quod quanto magis faciendum nobis est et homo homini religioni habendus, cum, ut M. Fabius inquit, nulla supra terras adeo rabiosa belua, cui non imago sua sancta sit. Itaque quatuor fere cause sunt, ob quas bella inferuntur: aut ob ulciscendam iniuriam defendendosque amicos, aut timore accipiende postea calamitatis, si vires aliorum augeri sinantur, aut spe prede, aut glorie cupiditate. Quarum prima nonnihil honesta, secunda parum, due posteriores nequaquam honeste sunt. Et Romanis quidem illata fuere frequenter bella, sed, postquam se defenderant, et illis et aliis ipsi intulerunt, nec ulla gens est, que dicioni eorum cesserit nisi bello victa et domita, quam recte aut qua causa ipsi viderint. Eos ego nolim nec damnare tanquam iniuste pugnaverint, nec absolvere tanquam iuste. Tantum dicam eadem ratione Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
descenderint repeti nõ queunt lu
hoiẽs nõ modo liberum aninal sed
ddominũ cocterorum sise in libertate
mate arni aserant non mauuiet
armis repetes sed iure quasi tu homo sis
illi pecules. Neqesq dicas. Romani ui¬
libertate illas exuerunt. Noli me add
istam uocare questionem: neqd in
Nomanos meos cogar dicere ꝙ̃ ꝙͣ nullũ
crimen tam graue esze potuit ut eterna
mererentur populi seruitutem. Cum
eo qui sepe culpa principis magni
ne alicuius in re publica cuius bella
gesserunt et ncti numerita seruitu¬
ns poena affecti sunt. Quoꝵ exẽplis
plena sunt oĩa Neq uero lege nature
comꝑatũ est: ut popula sibi populũ
sub iugat. Preciꝑe aliis eos q exhortari
possudnus. Imꝑare illis ac uim affer¬
re no n possumus insi relicta huma¬
nitate uelimus ferociores beluas imitari
que sangnmnariũ infirmieres imꝑiũ
exercet ut leo in quadrupedes. ⁊ꝗ̃la
in uolucres delphinis in pisces. Utrũ¬

Expanded text:
desederint, repeti non queunt: tu desederint, repeti non queunt: tu homines, non modo liberum animal, sed dominum ceterorum, si se in libertatem manu et armis asserant, non manu et armis repetes, sed iure, quasi tu homo sis, illi pecudes? Neque est quod dicas: ,Romani iulibertate illas exuerunt.' Noli me ad istam vocare questionem, nequid in Romanos meos cogar dicere, quanquam nullum crimen tam grave esse potuit, ut eternam mererentur populi servitutem, cum eo, quod sepe culpa principis magni ve alicuius in re publica civis bella gesserunt et victi immerita servitutis pena affecti sunt. Quorum exemplis plena sunt omnia. Neque vero lege nature comparatum est, ut populus sibi populum subigat. Precipere aliis eosque exhortari possumus, imperare illis ac vim afferre non possumus, nisi relicta humanitate velimus ferociores beluas imitari, que sanguinarium in infirmiores imperium exercent, ut leo in quadrupedes, aquila in volucres, delphinus in pisces. Verun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ barbarus dominatus frequenter est
sacerdotum ꝙ si antea ingnorabatur
nuꝑ est cognitum et monstro illo atq
portento iohanne intellesco cardinate
ex patriarcha qui gladium Petri quo
auriculam. Maleo abscidit inchristi¬
anorum sanguine lassauit quo gla¬
dio et ipe perut. In uero populus isra¬
el a douio dauiol et salononis. quos¬
quis prophete adeo missi inixerant
tamien propter gra uiora onera desci¬
scere licuit factumꝗ eorum deus pro¬
bauit nobis ob tantam tgrandem de¬
sciscere non licebit ab has p̃sertim qui
nec sunt reges nec esze posemnt et qui
de pastoribus ouium idest animarum.
facti sunt fures et latrones Et ut adius
humanũ ueniam quis ignorat nullũ
ius esoe belloꝵ ant si q est ta ui ddiu ualẽ
ꝙ diu possideas. Que bello parasti Ideoq
reppetere solet: etiam nec predas si cas
priores dm̃i receperint A pes et quedã
alia nelucrum genera si e prinato
meo longius e uolar me et in alieno

Expanded text:
ehemens, quam barbarus dominatus frequenter est ehemens, quam barbarus dominatus frequenter est sacerdotum. Quod si antea ignorabatur, nuper est cognitum ex monstro illo atque portento Ioanne Vitellesco cardinale et patriarcha, qui gladium Petri, quo auriculam Malcho abscidit, in christianorum sanguine lassavit, quo gladio et ipse periit. An vero populis Israel a domo David et Salomonis, quos prophete a Deo missi unxerant, tamen propter graviora onera desciscere licuit factumque eorum Deus probavit: nobis ob tantam tyrannidem desciscere non licebit? ab iis presertim, qui nec sunt reges nec esse possunt et qui de pastoribus ovium, idest animarum facti sunt fures ac latrones. Et ut ad ius humanum veniam, quis ignorat nullum ius esse bellorum aut, si quod est, tam diu valere quandiu possideas, que bello parasti? Nam curepetere solet, etiam nec predas, si eas priores domini receperint. Apes et quedam alia volucrum genera, si e privato meo longius evolaverint et in alieno
Abbreviated transcription (Latin):
ingrlis imnperatoribus donatoniẽ sonstan¬
tini exigitis confirmari nisi ꝙ iuri diffi¬
distis nr̃o sed laterem lauatis ut dicitur
Nam neq illa nunꝙͣ fuit et ꝙ nõ est cõ¬
firmari non potest et quiquid donaus
esares decepti exemplo Constautiui faci¬
strumq aliquando possedisset sed pest¬
ea uel s ip̃nm uel aliquẽ ał ipsoꝵ a
posgessione deiectumloquor uunc đ his
que papa non possider postea loquar
de his que possidet qiud poss unt iob
magis dare: q ut ea que nec fuerũt
nec esge poterunt fuis ge conceolam
Tamen dico uos. nee iure diniud uec
iure huano ad recuꝑationẽ agere
posse In lege ueterii hebresssupra
sextũ cantu in hebreo ser uire uetebat᷑
et quin quagesmio quoq oimio omia
redibant add pristinũ dominũ. Temꝑe
gratie christiamis a uicario christi
redentoris nostre seruitutis premet ᷑
serntio eterno: Quid dicam̃ reuo cabr̃
ad sertutem post liber factus est diuq

Expanded text:
singulis imperatoribus donationem Constansingulis imperatoribus donationem Constantini exigitis conflirmari, nisi quod iuri diffiditis vestro? Sed laterem lavatis, ut dicitur, nam neque illa unquam fuit, et «quod non est, confirmari non potest», et quicquid donant Cesares, decepti exemplo Constantini facistrumque aliquando possedisse, sed postea vel ipsum vel aliquem successorum a possessione deiectum. Loquor nunc de iis, que papa non possidet, postea loquar de iis, que possidet. Quid possum vobis magis dare, quam ut ea, que nec fuerunt nec esse potuerunt, fuisse concedam? Tamen dico vos nec iure divino nec iure humano ad recuperationem agere posse. In lege veteri Hebreus supra sextum annum Hebreo servire vetabatur, et quinquagesimo quoque anno omnia redibant ad pristinum dominum: tempore gratie Christianus a vicario Christi, redemptoris nostre servitutis, premetur servitio eterno? quid dicam, revocabitur ad servitutem, postquam liber factus est diuque
Abbreviated transcription (Latin):
imminuituros ẽe de amplitudine
Impu Romani eaniq sedulo ad auctu¬
ros. non ea re tamen uocari augristi
q augere deberent. ut aliq ui sentiunt
latine lingue imꝑiti Est enim angusta
quasi sacer auium gustu dictus. que
in anspitus achiberi solebant grecor
quoq testante lingua apud quos augusta
Nelius summus pontisey ab oiuigẽdoan¬
gustris diceretur insi quoddum temꝑalia
anget spiritualia minuit. Itaq uidea sut
quisq pessimus est summoꝵ pontificũ
itaq maxime defende hinc donationi
incumbere qualis bonifacius ottanusq
celestinũ tubis parieti insertis decepit
hie ehdonatione onstantim scribit. et regẽ
frantie priuauit. Regnũq ip̃um quasi
donationem Constantini exequi uellet
eccłie Romane fuisse et esse subiectum
iudicauit: ꝙ statim successores eius. Be¬
neolictus et clemens: ut imꝑbum: iniustũq
reuocarunt. Uerum quia sibi uult ista.
ur̃a pontifices romani sollicitudo ꝙ a

Expanded text:
imminuturos esse de amplitudine imminuturos esse de amplitudine imperii Romani eamque sedulo adaucturos. Non ea re tamen vocati Augusti, quod imperium augere deberent ut aliqui sentiunt Latine lingue imperiti, est enim Augustus quasi sacer ab avium gustu dictus, que in auspiciis adhiberi solebant, Grecorum quoque testante lingua, apud quos AugustusMelius summus pontifex ab augendo Augustus diceretur, nisi quod, dum temporalia auget, spiritualia minuit. Itaque videas, ut quisque pessimus est summorum pontificum, ita maxime defendende huic donationi incumbere, qualis Bonifacius octavus, qui Celestinum tubis parieti insertis decepit. Hic et de donatione Constantini scribit et regem Francie privavit regnumque ipsum, quasi donationem Constantini exequi vellet, ecclesie Romane fuisse et esse subiectum iudicavit, quod statim successores eius, Benedictus et Clemens, ut improbum iniustumque revocarunt. Verum quid sibi vult ista vestra, pontifices Romani, sollicitudo, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi renũtiasset et coronari ab illo. quẽ
ei confiteatur et ꝙͣ. tum in se est. domiz
Romani imperni faciat: ac ratam here
donationem que uera sisit. iihil fm¬
peratori de imꝑio reliqui fiat qđ ut
arbitror nec pueri fecissent. quo mins
mirum si papa sibi cirrogat esaris
coronationem que populi romani ẽe
debere si tu papa et potes grecum ini¬
ꝑatorem prinare Italia pronintusq
occidentis et latiuũ imꝑatorem facis.
cur pactiombus ueterss cur bona esaris
partiris. Cur in te imꝑium tranffers
Quare sciat quis ꝗs est qui dicitur ini¬
ꝑator romanoꝵ me iuidice. se nõ ẽẽ ne
angustum. nec Cesarem: nec Imꝑatore
nisi Rome impium teneat: et insi opa
det ut urbem romam recuꝑet plane
ẽẽ piurum. Nam Cesares illi priores
quoꝵ fuit primus Constantinus non
adigebantar iusiurandum interponere.
q uõ mine esare obstringuntur se qͣtũ
humana ope prestari potest inihil

Expanded text:
ipsi renuntiasset? Et coronari ab illo, quem ipsi renuntiasset? Et coronari ab illo, quem et confiteatur et, quantum in se est, dominum Romani imperii faciat? Ac ratam habere donationem, que vera si sit nihil imperatori de imperio reliqui fiat? Quod, ut arbitror, nec pueri fecissent. 83 Quo minus mirum, si papa sibi arrogat Cesaris coronationem, que populi Romani esse deberet. Si tu, papa, et potes Grecum imperatorem privare Italia provinciisque occidentis et Latinum imperatorem facis, cur pactionibus uteris? Cur bona Cesaris partiris? Cur in te imperium transfers? Quare sciat, quisquis est, qui dicitur imperator Romanorum, me iudice se non esse nec Augustum nec Cesarem nec imperatorem, nisi Rome imperium teneat, et, nisi operam det, ut urbem Romam recuperet, plane esse periurum. Nam Cesares illi priores, quorum fuit primus Constantinus, non adigebantur iusiurandum interponere, quo nunc Cesares obstringuntur: se, quantum humana ope prestari potest, nihil