comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dic enĩ eis qđ diligunt auferri ñ potest: quȩ res una inuictosi
cit ꝑfectos uiros Nã si uel ipsũ hominẽ homo dilexerit ñ tana
se ipsũ. s tanꝗ ium̃tũ aut balneas. aut auiculã pictã. uł sl¬
rulam. idẽ. ut ex eo aliqͥd tẽporalis uoluptatis aut cõmodi ca¬
at: seruiat necesse ẽ. ñ homini. s qđ est turpiꝰ tã fȩdo & dcces¬
tabili uicio. qͦ ñ amat hominẽ sic̃ homo amandus est. Quo
uicio dnãnte: usq ad extremã uitã uel potiꝰ mortẽ ꝑdui
Sed nec sic qͥdẽ ab homine homo diligendus ẽ.: it diligiuis
carnales fratres. uel filii. uł conͣges. uł qͥq cognati: ud as¬
nes. aut ciues: Nã & ista dilectiõ: tẽporalis. ẽ: Non enĩ alas
tales necessitudines. haberemꝰ. quȩ nascendo & moriendo
tingunt: si natura nrã mn p̃ceptis & in imagine dĩ manent
in istam corruptionẽ ñ relegaretur. Itaq ad pͥstinã ꝑfectãq

Expanded text:
sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili uitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. quo uitio dominante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut affines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. itatales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque
Abbreviated transcription (Latin):
grãtulatur Diligit enĩ dm̃ ex toto corde. ex tota anima. ex to¬
ta m̃te : & diligit ꝓximũ tanꝗ se ipsũ: Non gͦ illi inuid& ut sit
qđ ipse.ẽ: immo adiuuat etiã ꝗtũ potest Nec potest amittere ꝓ.¬
ximũ : quẽ diligit tanꝗ se ipsũ: quia neq inscipso diligit ea qͥ
ocłis subiacent. aut ullis aliis corporis sensibꝰ. Ergo apd se ipsũ lu¬
bet. quẽ dilig̃ tanꝗ se ipsũ: Ca . ẽ. aut̃ regula dilectionis: ut que
sibi uult bona ꝓuenire. & illi uelit: Quȩ accidere sibi mala non
uult : & illi nolit. Hanc. om̃s ũ oluntatẽ. erga liomines seruat
Nã erga neminẽ oꝑandũ ẽ. malũ: & dilcctio ꝓximi malũ not
oꝑatur. Diligamꝰ gͦ ut p̃ceptũ. ẽ. &iam inimicos nrõs: siuere
inuicti eẽ. uolum̃us. Non enĩ ꝑse ipsũ quisꝗ hominũ inuictust
s ꝑ illam incõmutabilẽ legẽ. cui quic̃q seruiunt soli sunt liben.

Expanded text:
gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex togratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi quod ipse est; imo adjuvat etiam quantum potest. Nec potest amittere proximum, quem diligit tanquam seipsum; quia neque in seipso ea diligit quae oculis subjacent, aut ullis aliis corporis sensibus. Ergo apud seipsum habet quem diligit tanquam seipsum. 87. Ea autem est regula dilectionis, ut quae sibi vult bona provenire, et illi velit; et quae accidere sibi mala non vult, et illi nolit : hanc voluntatem erga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malum non operatur . Diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos ninuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi;
Abbreviated transcription (Latin):
mur ab omibꝰ quȩ nos cõmouere ac ꝑturbare potuerunt.
Itaq nolumꝰ ab hominibꝰ uinci: & irã ñ possumꝰ uincere.
Qua turpitudine qͥd execrabiliꝰ dici potest : Faremur
hominẽ hoceẽ. qđ nos sumꝰ. qͥ tanĩ & si habeat uicia: ñ:
tam̃ ipse uiciũ. Ato gͥ honestiꝰ homo nos uiticit ꝗ uici¬
ũ Qͥs aut̃ dubitet inmane uiciũ. eẽ. inuidentiã qua ne¬
cesse est torqueat᷑ & subiciatur. qͥ ñ uult in rebꝰ tẽporalibꝰ ui¬
ci: Meliꝰ xͦ ẽ. ut homo nos uincat: ꝗ inuidentia uel qđ libet
uiciũ aliud Sed nec ab homine uincipotest: qui uicia sua
uicerit. Non enĩ iuncitur: nisi cui eripitur ab aduersario qdͥ
amat Qui gͦ id amat solũ qđ amanti eripi ñ potest. ĩndubi¬
tant᷑ inuictus ẽ. nec ulla cruciatur inuidia. Id enĩ diligit. ad qqͥ
diligendũ & ꝑcipiendũ ꝗto plures uenerint: tanto eĩs uberius

Expanded text:
mur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. mur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaque nolumus ab hominibus vinci, et iram non possumus vincere. Qua turpitudine quid exsecrabilius dici potest? Fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tamen etsi habeat vitia, non est tamen ipse vitium. Quanto igitur honestius homo nos um? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã. qua sẽpit̃na continet᷑ salus. Sic xͦ in ista ipsa uisi¬
bibs carnis inbecillitate. ubi beata uita eẽ. non potest. inue¬
nitur admonitio beatȩ uitȩ. ꝓpt̾ speciẽ de sũmo ad ima ue¬
nientẽ: ꝗtomagis in appeticione nobilitatis & excellentiȩ. &
in omĩ suꝑbia uanaq põpa huiꝰ mundi. Qd enĩ aliud in ea
homo appetit. nisi solus. eẽ. si fieri possit cui cuncta subiecta
sint. ꝑuersa scilic& imitacione omĩpis dĩ : Quẽ si subditus
cetera. nec ad tantã deformitatẽ ueniret. ut bestiolã timeat. qͥ
uult hominibꝰ imꝑare: Hab& gͦ & suꝑbia quedã appetitũ uni¬
tatis & omĩpotentiȩ: s. in rerũ tẽporaliũ pͥncipatu quȩ omĩa
transeunt tanꝗ ũbra. in uicti eẽ. uolumꝰ. & recte hab& hoc
Nc uͦ dũ ipsa cuiꝰ uerbis turpit̾ consensimꝰ. domatur dolore
pariendi: & nos in terra laboramꝰ. & cũ magno dedecore suꝑa¬

Expanded text:
disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visidisciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentiae, et in omni superbia vanaque pompa hujus mundi? Quid enim aliud in ea homo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium principatu, quae omnia transeunt tanquam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter consensimus, domatur dolore pariendi, et nos in terra laboramus, et cum magno dedecore supera
Abbreviated transcription (Latin):
pax. & gaudiũ: uaꝓpt̃ & iãm in ista corporis uoluptate. in¬
uenimꝰ unde cõmoneniur eã contẽpnere: ñ quia malũ ẽ. natu¬
ra corporis. s quia in extremi boni dilectione curpit̃ uolutat᷑.
cui pͥmis inherere fruiq concessũ ẽ Contrahitur auriga. & suȩ
temeritatis dat penas. qͥd qͥd illud ẽ qͦ utebatur accusãt. s ĩplo¬
r& auxiliũ. iubeat dñs rerũ. obsistatur equis alia iã specta¬
cula de illiꝰ p̃cipitacione facientibꝰ. & nͥ subueniatur de mor¬
te facturis. restituatur in locũ. suꝑ rotas collocetur. habenarũ
iura reddantur. regat cautiꝰ obteꝑantes & edomitas bestias. ĩ c̃
sentiet quã bene currus & tota illa iunctio fabricata sit. quȩ
runa eiꝰ & ipsũ affligebat. & cursũ decentissime mod̾ationis a-¬
miserat. quia & huic corpori imbetillitatẽ peꝑit animȩ male
utentis auiditas. in ꝑadiso usurpans uecitũ cibũ contra medici

Expanded text:
voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici
Abbreviated transcription (Latin):
enin omis litigua sũa ꝓp̾ria quȩdã genera loquutionim.
quȩ cũ in aliã linguã transferuntur ũidentur absurda: Qd
ꝓsit tanta loquendi humilitas. ut ñ solum dĩ ira & tristicia.
& a somno ex ꝑrectio. & memoria. & obliuio. & alia non¬
nulla quȩ in bonos homines cade posst̃. s etiã penitentiȩ
zeli. crapulȩ. & alia nomina huiꝰ modi in sacris libris in:¬
ueniantur. & utrũ ocłi dĩ. & manꝰ. & pedes. & alia huiꝰ
generis m̃bra. quȩ inscripturis nominantur. ad uisibilẽ

Expanded text:
nim omnis lingua sua quaedam propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli, crapulae nomina, et alia hujusmodi in sacris Libris inveniantur. Et utrum oculi Dei, et manus, et pedes, et alia hujus generis membra, quae in Script
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tẽporibꝰ noui popłi a magnis &̾ spũaubꝰ uiris. ȩccłȩ catholi¬
cȩ alũpnis. uideo cautissimẽ ꝓuidi: ne qͥd popularit᷑ agant
qđ ñdũ eẽ. tẽporis ut cũ popło agatur intelligunt Aum̃ta
enĩ loquunt᷑ int̾ ꝑfectos: carnalibꝰ uͦ & animalibꝰ & ꝗuis no¬
uis hominibꝰ ad huc tam̃ paruulis. ñnulla obtegunt. s nul¬¬
la m̃tiuntur: Non enĩ uanis honoribꝰ suis consulunt. & in ani¬
bꝰ laudibꝰ: s utilitati eorũ cũ qͥbꝰ societatẽ uitȩ huiꝰ inhire
meruer̃ Hȩc enĩ lea ẽ. diuinȩ ꝓuidentiȩ : ut nemo a suꝑio¬
ribꝰ adiuuet᷑ ad cognoscendã & ꝑcipiendã grãm dĩ. qͥ non
adeandẽ puro affectu inferiores adiuuar&: Ita de peccato
nr̃o qđ in homine petcatore ipsa natura nr̃ã cõmisit. & genus
humanũ factum ẽ. magnũ decꝰ ornam̃tũq terrar̾: & tam

Expanded text:
etiam temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholietiam temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
Post qđ iuditiũ uetere homine extincto erit illa mutacio: que
angłicã uitã pollicetur Onĩs enĩ resurgemꝰ : s ñ om̃s inmuta¬
bimur Resurget gͦ pͥus popłs: ut ueteris hominis sui reliqͥas
transforma̾t in nouũ Resurget aut̃ impiꝰ popłs qui ab inttio ad
finẽ ueterẽ hominẽ gessit: ut in scdam mortẽ p̾cipitetur Eta
tũ articłos aut̃ qͥ diligent᷑ legunt inueniunt: nec zizania
nec paleas ꝑhorrescunt Impiꝰ nãq piouiuit. & peccator iusto.
ut eorũ cõꝑatione alacriꝰ donec ꝑficiantur assurgant: As qͥs¬
aut̃ popłi t̾reni tẽporibꝰ usq ad illuminationẽ interioris ho¬
minis meruit ꝑuenire: genꝰ humanũ ꝓ tẽpore adiuuit. exi¬
ab eis qui ñ puerilit̾ insiliunt. s pie diligenterq ꝑtractant
diuinar᷑ & humanar rer̃ tã bonũ & tã grande secretũ:. Qđ

Expanded text:
Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam pollicetur: Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, donec perficiatur, assurgat. autem populi terreni temporibus usque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhiab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ambo nullo dubitante ita s̃: ut unũ eorũ idẽ. ueterem atq
t̾renũ possit in hac tota uita unꝰ homo agere. nouũ uͦ & cȩles¬
tẽ nemo ili hac uita possit cũ uetere. nã & ab ipso incipiat ne¬
cesse ẽ. & usq ad uisibilẽ mortẽ cũ illo. ꝗuis eo deficiente se ꝓ
appareat. Quorũ in uno ẽ. tͣba impiorũ. t̾reni hominis ima¬
ginẽ abinttio scłi usq ad finẽ gerentiũ : in altero series popłi
unidõ dediti. s ab adã usq ad ioħm baptistã terreni hominis
utã gerens seruili quadã iusticia. cuiꝰ hẏstoria uetꝰ testam̃¬
tũ uocatur. quasi t̾renũ pollicens regnũ. quȩ tota nichil ẽ all
ud quã imago noui popłi. & noui testam̃ti pollicentis regnũ
cȩlorũ Cuiꝰ popłi uita interĩ tẽporalis incipit a dnĩ aduenti
in humilitate: usq ad diẽ iudicii ꝗdo in claritate uenturusẽ

Expanded text:
ambo nullo dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque ambo nullo dubitante ita sunt, ut unum eorum, id est veterem atque terrenum, possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibilem mortem cum illo, quamvis eo deficiente, se pappareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In alhominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uoniugali. cũ anima m̃ti copulatur: & uelam̃to pudoris obnu¬
oitiuare u iuim recte uiuere ñ cogat᷑: s etiã si onis concedant
fieientẽ. & encantt̃ in uirũ ꝑsctũ. ad. apta ÷ idoneim omibꝰ¬
& psequittionibꝰ & mundi huiꝰ tẽpestatibꝰ ac fluctibꝰ sustinendis atq
frangendis Q ui tã pacatã atq ex omĩ parte tranquillã : iuiuen¬
tt̃ in opibꝰ & habundantia in cõmutabilis regni. sũmȩ atq iN¬
effabilis sapientiȩ: Sextã omĩmodȩ mutationis in ȩt̃nã uitam
& usq ad totã obliuionẽ uitȩ tẽporalis transeuntẽ. ꝑfecta for¬
ma. quȩ facta ẽ. ad imaginẽ & sim ilitudinẽ dĩ: Septima enĩ
iã quies etna ẽ: & nullis̃ etatibꝰ distinguenda beatitudo ꝑpetus
Ut enĩ finis ueteris hominis mors ẽ: sic finis noui hominis
uita et̃na Ille nãq homo peccati ẽ : iste iusticiȩ: Sic̃ aut̃ isti

Expanded text:
conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnuconjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, ctum, atque aptam et idoneam omnibpersecutionibus, et mundi hujus tempestatibus ac fluctibus sustinendis atque frangendis. Quintam pacatam atque ex omni parte tranquillam, viventem in opibus et abundantia incommutabilis regni summae atque ineffabilis sapientiae. Sextam omnimodae mutationis in aeternam vitam, et usque ad totam oblivionem vitae temporalis transeuntem in perfectam formam, quae facta est ad imaginem et similitudinem Dei. Septima enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque homo peccati est, iste justitiae. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
modatũ. siue etiã seruilis iusticiȩ modũ excedentẽ: nor¬
nulli totũ agunt abistiꝰ uitȩ ortii usq ad occasũ. ñnulli autẽ
utã istã necessario ab illo incipiunt: s regnascũtur interuis.
a ag̾eras eiꝰ partes fuo robore spũali & in crẽmentis sapientiȩ cor¬
rupunt & necant . & in cȩlestes leges donec post usibilẽ mortẽ
totũ instauretur astringunt: Nte dicitur nouus homo & in¬
torior & cȩlestis: habens & ipse ꝓportionẽ ñ annis s ꝓuectibꝰ. dis¬
inctis quasdã spũales ȩtates suas. Primã in uberibꝰ utilis hys¬
ftori. quẽ nutrit exemplis. Scd̾am iam obliuiscentẽ huma¬
na t ad diuina tendentem. in qua ñ auctoritatis humane con
metur sinu: sed ad sũmã & incõmutabilẽ lege̾ passibꝰ rationis
nnititur: Terciã iã fidentiorẽ & carnalẽ ap̃petitũ rationis ro¬
bon maritantẽ. gaudentẽq intrinsecus in quadã dulcedine

Expanded text:
excedentem, nonexcedentem, nonnulli agunt totum ab istius vitae ortu usque ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis, habens et ipse proportione, non annis, sed provectibus distinctas quasdam spirituales aetates suas. Primam in uberibus utilis historiae, quae nutrit exemplis. Secundam jam obliviscentem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanae sinu continetur, sed ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
choercens carnalibꝰ animis atrociores impetus libidinis gignit:
& omĩa cõmissa congeminat Non enĩ simplex peccatũ. est.
non solũ malũ. sed etiã uetitũ admittere Post labores autẽ
iuuentutis. seniori pax non nulla conceditur Inde usq ad
mortẽ deterior ȩtas. ac decolor & morbis subiectior. debilisq
ꝑducit Hec est uita hominis uiuentis ex corpore: & cupidi¬
tatibꝰ rer̃ tẽporaliũ colligati Hic dicit᷑ uetus homo & ext̾ior
& t̾renꝰ: etiam si optineat eam quã uulgꝰ uocat felicitatem
in bene constituta terrena ciuitate. siue sub regibꝰ. siue sub
pͥncipibꝰ. siue sub legibꝰ. siue sub his omĩbꝰ Aliter enĩ uene
constitui popłs ñ potest &iã qͥ t̾rena sectatur:. hab& quippe
& modũ quendã pulchritudinis suȩ Hunc aut̃ hominem
quẽ ueterẽ & exteriorẽ & terrenũ descripsimꝰ siue in suo genere

Expanded text:
coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicitur vetus homo, et exterior, et terrenus, etiamsi obtineat eam quam vulgus vocat felicitatem, in bene constituta terrena civitate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub legibus, sive sub his omnibus: aliter enim bene constitui populus non potest, etiam qui terrena sectatur; habet quippe et ipse modum quemdam pulchritudinis suae. 49. Hunc autem hominem, quem veterem et exteriorem et terre
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ auctoritas humana p̃ponit᷑. S ad hanc nulla suꝑ¬
bia ꝑducit. Quȩ si non eẽt: ẽẽnt nequaꝗ heretici. neq sci¬
matici. nec carne circuncisi: nec creaturȩ simulachrorũ q
cultores Hii aut̃ siñ eẽnt. ante ꝑfectionem popłi quȩ ꝓmit¬
titur. multo pigriꝰ ueritas quȩreret᷑. Dispensatio sͥ tempo¬
talitatẽ meruer: sic traditur. auaocaneeatiet.
uimo uniꝰ hominis cuiꝰ lib& nascentis natura & erudi¬
tio cogitatur. Prima huiꝰ infantia in nutrim̃tis cor¬
poralibꝰ agitur: penitus obliuiscenda crescenti. Eam pu¬
eritia sequitur: unde incipimꝰ aliquid meminisse: huic
succedit adolescentia: cui iam ꝓpagationẽ ꝓlis natura ꝑmittit.
& patrẽ facit Porro adolescentiã iuuentus excipit: iam ex¬
ercenda muneribꝰ publicis. & domanda sud legibꝰ. In qua
uehementior ꝓhibitio peccatorũ. & pęna peccantiũ seruiliter

Expanded text:
nullo modo auctoritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla supnullo modo auctoritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla superbia perducit. Quae si non esset, non essent haeretici, neque schismatici, nec carne circumcisi, nec creaturae simulacrorumque cultores. Hi autem si non essent ante perfectionem populi, quae promittitur, multo pigrius veritas quaereretur. CAPUT talitatem meruerunt, sic traditur. Primo unius cujuslibet hominis nascentis natura, et eruditio cogitatur. Prima hujus aetas infantia in nutrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter
Abbreviated transcription (Latin):
Altera consideratio ẽ. dissensionis eiꝰ quȩ de uniꝰ dei cultu int̾
homines orta ẽ S accepimꝰ maiores nros eo gradu qͦ a tẽpora¬
libꝰ ad ȩt̾na conscenditur: usibilia miracula. ñ enĩ alit̃ po¬
terant sequutos eẽ. ꝑ qͦs idactũ ẽ: ut necessaria ñ eẽnt pos¬
teris Cũ enĩ eccła catholica ꝑ totũ orbẽ diffusa atq funda¬
ta sit : nec miracła illa in nr̃a tẽpora durare ꝑmissa sunt ne
anima sẽꝑ uisibilia querer& & eorũ consuetudine frigesce¬
r& genꝰ humanũ quorũ nouitate fraglauit. Nec iã nobis
dubiũ et̃. oportet his eẽ. credendũ: qui cũ ea p̃dicent quę
pauci assequutur. se tam̃ sequendos popłis ꝑsuade potuerꝰ.
Nunc enim agit᷑ qͥbꝰ credendũ sit anteꝗ quisq sit idoneus
in eundę̧ rationi de diuinis & iniusibilibus rebꝰ. Nã ipsi ra¬
tioni purgatioris animȩ quȩ ad ꝑspicuã ueritatẽ ꝑuenit.

Expanded text:
Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostros eo gradu fidei, quo a temporalibus ad aeterna conscenditur, visibilia miracula non enim aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut necessaria non essent posteris. Cum enim Ecclesia catholica per totum orbem diffusa atque fundata sit, nec miracula illa in nostra tempora durare permissa sunt, ne animus semper visibilia quaereret, et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum novitate flagravit: nec jam nobis dubium esse oportet iis esse credendum, qui cum ea praedicarent quae pauci assequuntur, se tamen sequendos populis persuadere potuerunt. Nunc enim agitur quibus credendum sit, antequam quisque sit idoneus ineundae rationi de divinis et invisibilibus rebus; nam ipsi rationi purgatioris animae, quae ad perspicuam veritatem pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
considerare quibꝰ uł hominibꝰ uł libris credendũ sit. ad co-¬
uendũ recte dm̃. quȩ una salus est: Huiꝰ reipͥma discepta¬
cio ẽ : utrũ his potiꝰ credamꝰ qui ad multos dõs. an his qui
ad unũ dm̃ colendũ nos uocant. Qius dubit& eos potissimũ
sequendos. qͥ ad unũ uocant : p̃serti cũ illi multorũ cultores
de hocuno dnõ cunctorũ & rectore consentiant: Et certe
ab uno incipit numerus Priꝰ gͦ isti sequendi st̃ : qui unũ sũ
mũ dm̃ solum. uerũ dm̃ & solum colendũ eẽ. dicunt: Si apd̾
hos ueritas ñ eluxerit: tũ demũ migrandũ ẽ. Sic̃ enĩ in ip¬
sa rer̃ natura maior ẽ. auctoritas unius ad unũ omĩa redi¬
gentis: nec in genere humano multitudinis ulla potentia ẽ.
nisi consentieñs idẽ. unũ sentientis: ita in religione qui ad
unũ uocant. eorũ maior & fide dignior eẽ. deb& auctoritas.

Expanded text:
considerare, quibus vel hominibus vel libris credendum sit ad coconsiderare, quibus vel hominibus vel libris credendum sit ad colendum recte Deum, quae una salus est. Hujus rei prima disceptatio est, utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis ulla potentia est nisi consentientis, id est unum sentientis: ita in religione qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47.
Abbreviated transcription (Latin):
dam tẽporalis medicina. quȩ ñ scientes s credentes ad sa¬
litẽ uocat. ñ naturȩ & excellentiȩ. s ipsiꝰ tẽporis ordine
prior ẽ: Nã in quẽ locũ quisq cecidit: ibi deb& incũbe¬
re ut surgat: Ergo ipsis carnalibꝰ formis qͥbꝰ detinemur
nitendũ est ad eas cognocendas. quas caro ñ nuntiat: Eas
eniꝰ carnales uoco: quȩ ꝑ carnẽ sentiri quȩunt. id ẽ. ꝑ ocłos.
paures. cȩterosq corporis sensus his gͦ carnalibꝰ uł corpo¬
ralibꝰ formis inherere amore pueros necesse ẽ. ad olescentes
ꝓuidentia ñ solũ singulis hominibꝰ quasi priuãti. s uui¬
uerso generi humano tanꝗ publice consulit: quid cũ singu¬
us agatur ds̃ qui agit. atq ipsi cũ qͥbꝰ agitur sciunt: Sd
autẽm agat᷑ cũ genere humano ꝑhy storĩam cõm̃dari uoluit.
& ꝑprophetiã Teporaliũ aut̃ rer̃ fides. siue p̃tt̃tar̾ siue fu¬
turar̃. magis credendo quã intelligendo ualet S nrm̃ ẽ.

Expanded text:
dicina, quae non scientes, sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem locum quisque ceciderit, ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis carnalibus formis, quibus detinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae per carnem sentiri queunt, id est per oculos, per aures, caeterosque corporis sensus. His ergo carnalibus vel corporalibus formis inhaerere amore pueros necesse est; adolescentes identia, non solum singulis hominibus quasi privatim, sed universo generi humano tanquam publice consulit; quid cum singulis agatur, Deus qui agit atque ipsi cum quibus agitur sciunt. Quid autem agatur cum genere humano, per historiam commendari voluit, et per prophetiam. Temporalium autem rerum fides, sive praeteritarum, sive futurarum, magis credendo quam intelligendo valet. Sed nostrum est
Abbreviated transcription (Latin):
lis creatura. in qua homo rectissime dr̃. factus ad imaginẽ Es
militudiẽ dĩ Non eni alit̾ in cõmutabilẽ ueritatẽ posset ñti
conspicere: Alia uͦ ita s̃ ꝑ ipsã facta: ut ñ sint ꝑͣipsam. &t ido
rationalis anima si creatori suo seruiat a qͦ facta ẽ: cuncta ei¬
tia. cui omĩ mͥ cędenti ad arbitriũ dnãbitur. nullã de als
sentiens molestiuã. quia iã ñ ex illo nec ꝑ illud queret beaties¬
dinẽ. s ex dõ ꝑsc ipsam ꝑcipiet: Reformatuĩ gͦ corpꝰ ac sc̃ificatũ.
sine detriñto corruptionis. & sine onere difficultatis adminis¬
trait: In resurrectione enĩ neq nubent neq nubentur. s
er sic̃ angłi incelis. E sca uͦ uentri & uent̾ escis. ds̃ aut̃ hunc

Expanded text:
lis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et lis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, sentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero vent
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse aut̃ ordinis motꝰ uiuit in ueritate ꝑpetua: net mole uastis
nec ꝓtractione uolubilis: s potentia supra om̃s locos magnꝰ. et.¬
nitate supͣ omia tẽpora inmobilis Sine qͦ tam̃ nec ulliꝰ molis
uastitas in unũ redigi. nec ulliꝰ tep̃oris ꝓductio potest ab errou
cohiberi: & aliqͥd eẽ. uel corpꝰ ut corpꝰ sit: uel motus ut motus
sit. Ipfũ ẽ. unũ pͥncipale nec ꝑfinitũ nec ꝑinsinitũ crassũ
nec ꝑfinitũ nec ꝑ infinitũ mutabile: Non enĩ aliud hab&
hic aluid alibi. aut aliud nc̃ aliud postea: quia sũme uiꝰ
ẽ. pat᷑ ueritatis. pat̾ suȩ sapientiȩ. quȩ nulla ex parte dissi¬
milis. similitudo eiꝰ dicta est. & imago quia de ipso ẽ. Iaqs
& iã filiꝰ recte dicitur ex ipso : cȩtera ꝑ ipsũ. Precessit enim
forma omiũ sũme implens unũ de quo ẽ: ut cȩtera que ft
in ꝗtũ st̃ uni similia. ꝑ eã formã fierent: Horũ alia sicfs¬

Expanded text:
Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt uni similia, per eam formam fierent. CAPUT XLIV.-- De
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗitate s ꝓ ureuitate nrã. id ẽ. animaliũ qͥbꝰ plenꝰ ẽ. Quȩ rursus
cũ habeant infinitatẽ diuisionis: ñ ipsa ꝑse sed in aliorũ. & man¬
me ipsiꝰ uniuersi comꝑatione tã parua st̃. Nec in spatio tẽpori
alia ratio.ẽ: quia ut omĩs loci. sic omĩs tẽporis longitudo. hi¬
bet dimidiũ sui. Quãuis enĩ sit breuissima: & incĩpit & pro¬
gredit᷑ & desinit. Itaq ñ potest nͥ habere dimidiũ: dũ ibi di¬
uidit᷑ qua transit ad finẽ. Ac ꝑhoc & breuis sillabe tẽpꝰ. in com¬
paratione longioris breue: & hora brumalis ȩtiuȩ horȩ cõꝑa¬
ta minor.ẽ. Sic mora omĩs horȩ ad diẽ. & diei ad mensẽ. & men¬
sis ad annũ. & anni ad lustrũ. & lustra ad maiores circuitus.s
ipsi ad uniuersũ tẽpꝰ. relati breues st̃: cũ illa ipsa numerosa su¬
cessio. & quȩdã gradatio. siue localiũ siue tẽporaliũ spatiorũ ĩ
tumore uel mora. s ordinata conuenientia pulchra iudicetur.

Expanded text:
itate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81.
Abbreviated transcription (Latin):
cetis quia ego sum dũs.: Non ociũ desidiȩ s oeiui cog̃ ta¬
tionis ut a locis & cẽporibꝰ uaca. Hei enĩ fantas n aĩauis
tioris &e uolubilitatis: constantẽ unitate uidere ñ sinuts.
Loett offer qes anemꝰ tepora surripiunt qđ amamꝰ: & relui¬
qunt in anima turbas fantasmatũ quibus inaiud reu
auuid cupiditas incitecur: lta sit inquietus & erũpno su
q̾onloosiuntꝰ ÷ ut ista nondiligat: quȩ diligi sine labore
non possunt ⁊aqe eni eis eͥnabitur: sin tenebtture. cenebit.
ingum meũ iquit lede s huic iugo enb puettũs eneut ieel

Expanded text:
cetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitacetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus r ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectu
Abbreviated transcription (Latin):
loco eẽ. sentio corpꝰ meũ. & tãmen figm̃to cogitacionis pgo
quo lib&. loquor cum quolib&: falsa sunt̾ hȩc: nec qͥsa
intelligit falsa. Non gͦ intelligo cũ ista contẽplor. & istis
credo quia uerũ eẽ : oportet qđ intellectu contẽplor N¬
quid forte ista sunt quȩ fantasmata dici solentis Ande
gimpleta ẽ anima mea illusionitꝰ Uuiẽ. uerũ qđ arti
conspitur: Ita cogitando iã dici potest illa luoo uera ̃
quia hec omia ñ esse. cognoscis. Per hanc illud unũ udes
quo iudicas unũ ẽẽ. qũid qͥd aliud uides. ner tam̃ hoc iee
qđ illud ẽ. quidqͥd mutabile uides. Qd̾ si hec intueri palpi
cat mentis aspectus: quiescite. nolite certare nisi cum u¬
etudine corporũ. Ipsam uincite. uicta erunt omiai dini
cerit quęrimꝰ : quo simpliciꝰ nichil ẽ. Ergo in simpligno¬
te cordis queramus illum: agte inquid otiũ acagnos¬

Expanded text:
loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabiltat mentis aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnos
Abbreviated transcription (Latin):
michi qui uideat: Om̃is unius pͥncipiũ ñ eẽ. nisi unũ so¬
li: a quo sit omẽ unũ. siue id impleat. siue ñ empleatu
Qui uideat date: ñ qui litiget. ñ qͥ uideri ueltt se ui¬
uidere quod ñ uid&. date qui resistat sensibꝰ carnis: &
plagis quibꝰ ꝑ illos in anima uapulautt. Qui resis cẽ pton¬
suetudini hominũ: resistat laudibꝰ hominũ. Qus cõpiui¬
gatur in cubili suo: qui resculꝑat spm̃suũ: quin forit di
cere . si una roma ẽ. quã circa tiberim nescio quis romulus
dicitur condidisse. falsa ẽ. ista quã cogitans fingo. Noneñ
ipsa. necibi sum animo. Nã quid ibi agatur m ẽttiq scirem
Siunuis ẽ sol: falsus ẽ iste quẽ cogĩtans fingo. Nlam illu
curricula sua certis locis & tẽporibꝰ ꝑagit̃ istũ ego ubi
uolo & ꝗdo uolo constituo: Si unꝰ ẽ. ille amicus ĩneus
falsus ẽ. iste quẽ cogitans fingo. Nã ille ubisit ueschoe
iste sbi fingiur ubi uolo. Ego ipse certe unus susn hoc

Expanded text:
nius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non fnoverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in illo man&. & potest humanas p̾ces sentire: in illo me exaudit.
Qquis ipsũ hab& bonũ suũ: in ipsũ me adiuuat. nec michi
eiꝰ participationẽ potest inuidẽ: Dicant gͦ mͥ. adoratores. aut
adulatores partium mundi. quẽ ñ optimũ sibi conciliet. qͥ hoc
unũ colit. qđ omĩs optimꝰ diligit : & cuiꝰ cognitione gaud&. &
ad qđ pͥncipiũ recurrendo fit optimꝰ : Quisqͥs uͦ angłs ex cessus
suos dilig̃. & ueritati eẽ. subditꝰ ñ uult : & pͥuato suo letari cu¬
piens a cõmuni omiũ bonorũ & uera beatitudine lapsus ÷. cui
om̃s mali subiugandi & pm̃di. nullꝰ aut̃ bonꝰ nͥ exercendus in¬

Expanded text:
in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angelus excessus suos diligit, et veritati esse subditus non vult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus autem bon
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am mortẽ aliqͥs excigat & aliud ÷ seruitꝰ animȩ : aliud
seruitus corꝑis: Iusti aũt̃ homines & in uno dõ habentes. omĩa
giudia sua: ꝗdo ꝑ eorũ facta ds̃ benedicit᷑. congratulantur
landantibꝰ Cũm uͦ ipsi tanꝗ ipsi laudant᷑: corrigunt er
quos poss̃. Qs aut̃ ñ poss̃: ñ eis gratulantur. & ab illo uitio cor¬
rigi uolunt Quibꝰ similes uł &̃iã mundiores atq sanctiores¬
si sunt boni angłi. & omĩa scã dĩ ministeria. quid metumꝰ
ne aliquẽ illorũ offendamꝰ si non suꝑsticiosi fuerimꝰ. cũ ipsis
adiuuantibꝰ ad unũ dm̃ tendentes. & ei uni religantes animas
nr̃as. unde religio dicta credit᷑. omĩ suꝑsticione careamꝰ: Ecce unũ
dm̃ colo. unũ omĩũ pͥncipiũ. & sapientiã. qua sapiens ẽ. quȩc̃q
anima sapiens ẽ. & ipsũ minus qͦ beata sunt quęc̃q beata sunt:
Qͥsqͥs angłorũ dilig̃ hunc dm̃: certꝰ sũ qđ &iam me dilig̃. qͥqͥs

Expanded text:
 aliquis exigat. Et aliud est servitus animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus: cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis gratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus si similes, vel etiam mundiores atque sanctiores sunt boni Angeli, et omnia sancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ uniꝰ similia dici possunt : inꝗtũ sunt. Intantũ enĩ &
uera st̃. Hec aut̃ ipsa eiꝰ similitudo: & idõ ueritas Ut enim
ueritate sunt uera quȩ uera sunt. ita similitudine similia
sunt quȩc̃q similia Ot gͦ ueritas forma uerorũ ẽ ĩ ita simili¬
ea forma ẽ. omĩ ũ quȩ st̃ quȩ sũma similitudo pͥncipii. &
ueritas t̃: quia sine ulla dissimilitudine ẽ: Vnde falsitas
oritur. ñ rebꝰ ipsis fallentibꝰ quȩ nichil aliud ostendunt
sentienti quã spetiẽ suã quã ꝓsuȩ pulchritudinis acoeneri
gridu neq ipsis sensibꝰ fillentibꝰ qui ꝓ sul natura corporis af¬
fecti. ñ aliud quã suas affectiones presidenti aemino poutt¬
ant s peccata animas fallunt. cũ uerũ querint relicto
amegsefta ueritate. Nã qm̃ oꝑa magis quã artifie iõ arip¬
sam arte dilexcer : hoc errore puniuntiati in oꝑitꝰ deris

Expanded text:
similia dici possunt in quantum sunt, in tantum enim et vera sunt: haec est autem ipsa ejus similitudo, et ideo Veritas. Ut enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita similiomnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dile
Abbreviated transcription (Latin):
tolligia eam ẽ uernitem. quȩ ostendit io qd est t si
conpor uitanrt in sallunt in ꝗtũ ñ implent illud unũ qđ
conuincuntur imitari a qͦ principio uniuĩ ẽ. qͥdqͥdẽ. ad
cuiꝰ similitudinẽ qͥd qd nititur naturaliter aꝓprobamꝰ
quia naturalit̾ imꝑbamꝰ quid qͥd ab unitate discedit. Aaꝙ
muꝰ dissimilitudinẽ tendit: datur intelligi eẽ. aliqđ qđ̃
iliꝰ uniꝰ soliꝰ a quõ pͥncipiũ ẽ. unũ. qͥd qd aliquo mͦ unum
est ita simile sit. ut hoc omĩno impleat. ac sit idipsũ Et
hec ⁊ ueritas. & uerbum in pͥncipio: & uerbũ ds̃ apd dm̃. Si
enĩ falsitas ex his ẽ. quȩ imitantur unũ. ñ inꝗtũ id unitant᷑.

Expanded text:
ntelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae
Abbreviated transcription (Latin):
tribuanꝰ. quantũ speties meretur extrena: ne cũ in nouis¬
simis pͥma queramus. a primis int nouũsima numeremur.
Qi inichil ipsis nouissimis obest: s nobis plurimũ: Nec idõ
diuine ꝓuidentiȩ administratiõ decora fit m̃inꝰ: quia & m
iuste iũste. & fedi pulchre ordinantur. & si ꝓpterea nos fal¬
lit rer uisibiliũ pulchritudo. quia unitate continetur.
fallis ẜ eneceo qđ non est. Omẽ quippe corpꝰ uerum corpꝰẽ:
safalsa tnitas. Non enĩ sũme unum ẽ. aut intantũ. imit

Expanded text:
tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novistribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ignor o ⁊ lolle itaq uanitãtes : & nuilla erit uanitas. Siquis
remu ina qua frangi opinatur. & cũ inde aufertur integraris:
ñmalũ babet intͣmuntiũ. s malus ẽ. udea. Nã ile ꝓ sua
natura ñ potuit alit̾ in aqua sentiri: nec alit̃ debutt: Si
enĩ aliud ẽ. aer. aliud aqua: iustũ ẽ. ut alit̃ in aere alit̾
in aqua sentiatur: Quarẽ ocłs recte. ad hoc enĩ factus ẽ.
ut tantũ ualeat : s animꝰ ꝑuerse cui ad conteplandã sum¬
mã pulchritudinẽ mens ñ ocłs factus est Ille aut̃ uult
mente conuertere ad corpora: ocłos ad dm̃ Querit enim
intelligere carnalia : & uidere spũalia. qđ fieri non potest:
Quarẽ ista puersitas corrigenda ẽ: quia nisi fecerit qđ̃
sursũ ẽ. deorsũ. & qđ deorsum sursum. regno cȩlorũ aptꝰ
ñertt Non sͦ sũma queramꝰ ininfimis: nec ĩpsis infimis in¬
iudeamꝰ: Iudicemꝰ ea. ne cũ ipsis iudicemur. id est tantũ es

Expanded text:
ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim inteQuare ista pesursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis
Abbreviated transcription (Latin):
eis similia sunt: an inꝗtũ eã ñ assequunt᷑: Nam si asse¬
querentur : qđ imitantur implerent. Si aut̃ imple¬
rent : omĩ mͦ eẽnt. similia: Si omĩno essent similia.
nichil int̃ illã naturã & istã inter ess&: Qđ si ita cẽt.
non eam mentirent᷑: Id enĩ essent qđ illa est: Nec m̃ti
untur tam̃ diligentiꝰ considerantibꝰ : quia ille m̃titur.
qͥ uult uideri quod ñ est: Qđ aut̃ non uolens alius puta¬
tur quam est: ñ mentitur. sed fallit tamen¬
ita discernitur mentiens a fallente: qđ in est omĩ
mentienti uoluntas fallendi. & iã sinon es credatur
faliens autem eẽ ñ potest: qͥ non fallit: Ergo corporea speties:
equia nullã uoluntatẽ habet : non m̃titũr Si uͦ &r iam non
putetur eẽ: qdñ est: nec fallit S ne ip̃si quidẽ oculi fal¬
iunt. Nonenim possunt renuntiare animo: nisi affecta¬
onem fua Ri d si non solũ ipsi. s om̃s corporis sensus ita ñti¬
antiuit afficiuntur quid ab eis amplius excigere debeantꝰ

Expanded text:
ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim essent quod illa est. Nec tamen mentiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tanita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem habet, non mentitur: si vero etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunt animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus