comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. s in conspectu cłi. Spe gaudentes:
in tribulatione patientes. Illi autẽ qui uos
mͦ turbant. postmnodu turbabunt᷑ a facie
eiꝰ. audituri enĩ sunt in iudicio. ite inignẽ
eternũ. Turbabunt᷑ a facie eius. Cuius eiꝰ:
Patris orphanoꝵ. & iudicis uiduaꝵ: a facie
iusti & ueri di. qui turbat impios ut seuera
potestas: colligit uiduas. & orphanos ut psꝰ
pater. Beati orphani & uiduȩ: qui talem
habent patrẽ & iudicem. Hii autẽ sunt
illi orphani & uiduȩ: quib diabolus pat̾¬
& maritus mortuus est. Ipsi sunt qui dict̃
qm̃ pater ms̃ & mater mea dereliq̃runt me:
dominus autẽ assumpsit me. De his uiduis
& orphanis. io est spei scłaris societate de¬
stitutis. dñs sibi templũ fabricat: de quo
consequent̾ dicit. D̾s in loco sancto suo. Quẽ
locũ euidentiꝰ ostendit cũ subdit: ds qui in¬
habitare facit plures homines unꝰ moris
in domo: id est unuis uoluntatis scđm fi¬

Expanded text:
hominum, sed in conspectu Dei: Spe gaudentes, hominum, sed in conspectu Dei: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Illi autem qui vos modo turbant, postmodum turbabuntur a facie ejus. Audituri enim sunt in judicio: Ite in ignem aeternum . Turbabuntur a facie ejus. Cujus ejus? 6. Patris orphanorum, et judicis viduarum. A facie justi et veri Dei, qui turbat impios, ut severa potestas: colligit viduas et orphanos, ut pius pater. Beati orphani et viduae, qui talem Patrem habent et Judicem. Hi autem sunt illi orphani et viduae, quibus diabolus pater et maritus mortuus est. Ipsi sunt qui dicunt: Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, Dominus autem assumsit me . De his orphanis et viduis, idest, spei secularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat, de quo consequenter dicit: Deus in loco sancto suo. Quem locum evidentius ostendit, cum subdit: 7. Deus qui inhabitare facit, plures homines, Unius moris in domo, idest, unius voluntatis secundum fi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse cui uiam parare debetis. ascend̃
suꝑ occasum. uicit mortẽ: sicut ꝑ proħam
suũ ait. ero mors tua omors. Iter facite
sint ei corda credentiũ. Ipse enim ascend̾ suꝑ
occasum: cũ resurgendo uicit corporis casũ.
Illi etiam iter faciunt xͦ qui a prauis cogita¬
tionib corda mundant: & ea fide & bonis
morib atq uirtutib ornant. Quod uͥ fac¬
tum fuerit: domus pudici pectoris templũ
repente fit dĩ. Et debetis euter facere: qͥ a
dominus nomen illi. Hoc nom̃ quod ẽ dñs.
specialit̾ illi congruit: quia ipse ꝑse d̾natur.
&̃ nemo potest dominari. nisi ꝑ ipsum. Et
quia opus bonũ & predicatio dĩ etiã cum a¬
lacritate debet fieri. recte subiunctum ẽ.
Exultate in conspectu eius. Dum enĩ faci¬
tis iter ei. dum p̃paratis qua ueniat. gentesꝙ
possideat: multã passuri estis in conspec.¬
tu hominũ tristiciã. S uos. ñ solũ nolite
deficere. s etiam exultate: ñ in conspectu

Expanded text:
, ipse cui viam parare debetis, Ascendit , ipse cui viam parare debetis, Ascendit super occasum. Vicit 330 mortem, sicut per prophetam suum ait: Ero mors tua, o mors . Iter facite sint ei corda credentium. Ipse enim ascendit super occasum, cum resurgendo vicit corporis casum. Illi etiam iter faciunt Christo, qui a pravis cogitationibus corda mundant, et ea fide et bonis moribus atque virtutibus ornant. Quod ubi factum fuit domus pudici pectoris templum repente fit Dei. Et debetis ei iter facere, quia Dominus nomen est illi. Hoc nomen quod est Dominus, specialiter ei congruit: quia ipse per se dominatur: et nemo potest dominari, nisi per ipsum. Et quia opus bonum et praedicatio Dei etiam cum alacritate debet fieri, recte subjunctum est: Exultate in conspectu ejus. Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multam passuri estis in conspectu hominum tristitiam. Sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exultate, non in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
uentes alloquitur & hortatur. Cantate dõ:
psalmũ dicite nomini eiꝰ. Ammonet ut ea
quȩ dicuntur: opere compleant᷑. Discreue¬
runt quida inter canticũ & psalmũ: ait
qm̃ canticũ ore ꝓfertur. psalmꝰ adhibito
uisibili organo. id est psalterio. canitur: per
canticũ significari uideantur intelligentiȩ
m̃tis. ꝑ psalmum uͦ oꝑa corporis. Ita ergo
quida discreuerunt. ut cantate do dictum
uideatur. quia quȩ in seipsa mens agie. dõ
nota sunt: ab hominib ñ uident᷑. Oꝑa uͦ
bona qm̃ ido uidenda sunt ab hominib.
ut glificent patrem nr̃m qui in celis ẽ. me¬
rito dictum sit. psallite nomini eiꝰ. id est dif¬
famationi eius: ut laudabilit̾ nominet᷑.
Cantat do: qui uiuit do. ẜ sallit nomini
eiꝰ: qui oꝑatur ingłam eius. Ita cantate
đo ita psallite do: id est sic uiuendo. sic ope¬
rando. Et etiam iter facite ei. idest corda
auditorum p̃dicando ei aꝑite : qui. ĩdest¬

Expanded text:
ventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, ventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psalmum dicite nomini ejus. Admonet ut ea quae dicuntur, opere compleantur. Discreverunt quidam inter canticum et psalmum, ut quoniam canticum ore profertur, psalmus autem adhibito visibili organo, idest, psalterio canitur, per canticum significari videantur intelligentiae mentis, per psalmum vero opera corporis. Ita ergo quidam discreverunt, ut Cantate Deo, dictum videatur, quia quae in seipsa mens agit, Deo nota sunt, sed ab hominibus non videntur. Opera vero bona quoniam ideo videnda sunt ab hominibus, ut glorificent Patrem nostrum qui in caelis est : merito dictum sit: Psallite nomini, idest, diffamationi ejus, ut laudabiliter nominetur. Cantat Deo qui vivit Deo. Psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. Ita cantate Deo: ita psallite Deo, idest, sic vivendo, sic operando. Et etiam iter facite ei, idest, corda auditorum praedicando ei aperite. Qui, idest
Abbreviated transcription (Latin):
Passionem meã nullus sanare potest
nisi tu solus. Hinc in alio ꝑsalmo de hi
celesti medico animȩ peccatrici dicit
a facie ignis fluit cera. sic a terrore distͥcti uidi¬
cis dissoluentur in conscientia. Postqͣm osten¬
dit de xp̃i exaltatione. quid contingat malis:
consequent̾ insinuat quid de eadem bonis.
ꝓueniat. dicens. Et iusti epulentur. idest
reficiant᷑ ipso scilicet deo qui erit omĩa in
omĩb: &e exultẽt in ꝯspectu dĩ. Non. it erit exulta¬
uonis huiꝰ tanqͣm corã hoĩb ulla manus iac¬
tantia: s in conspectui eus qui sine errore
inspicit qͦd donauit. Uel exultabunt iusti
in conspectui di: quia ipsum facie ad faciẽ
uidebunt. Unde adhuc recte subditur: &
delectentur in leticia. Tunc quid̾e leticia
delectabilis erit. qñ timor & sollicitudo oĩs
exclusa fuerit: qñ ęterna ꝑmanebit securi¬
tas & secura eternitas. Deinde se ad ipsos
conuertit quib tantã spem dedit: & hicui¬

Expanded text:
passionem meam nullus sanare potest, passionem meam nullus sanare potest, nisi tu solus. Hinc in alio psalmo de hoc caelesti medico animae peccatrici dicita facie ignis fluit cera, sic a terrore districti judicis dissolventur in conscientia. Postquam ostendit de Christi exaltatione quid contingat malis, consequenter insinuat quid de eadem proveniat bonis, dicens: 4. Et justi epulentur, idest, reficiantur ipso scilicet Deo, qui erit omnia in omnibus . Et exultent in conspectu Dei. Non enim erit exultationis hujus tamquam coram hominibus ulla inanis jactantia, sed in conspectu ejus qui sine errore inspicit quod donavit. Vel exultabunt justi in conspectu Dei, quia ipsum facie ad faciem videbunt . Unde adhuc recte subditur: Et delectentur in laetitia. Tunc quidem laetitia delectabilis erit, quando timor et sollicitudo omnis exclusa fuerit, quando aeterna permanebit securitas et secura aeternitas. convertit, quibus tantam spem dedit, et hic vi
Abbreviated transcription (Latin):
tus fueris: deus eius memorabit᷑. Ego sũ
inquit dns qui deleo iniquitates tuas:
tu uero memor earum esto. S forte dicit
aliquis. Utquid egomemor simͦ. Ut sit
gratior inquit miscdia mea: ut sentias
quid tͥ concesserim. Si enĩ semꝑ fueris me¬
mor cumuli pecc̃oꝵ tuoꝵ: eris memor &
magnitudims beneficientie dĩ. Tales erãt
sancti. uirtutes suas ñ emtebant. sed
peccatoꝵ suoꝵ memoriã reuocabant: ñ
boni fecerint. in medio ꝓferunt. & õib
ꝓpalare festinant. Fecisti aliquid boni
cela illud. ut dñs deus tuus uideat & lau¬
det: fecisti mala. agnosce & emenda. & ig¬
noscit ds. Confitere do: & dic qͦo seq̃r
Tibi soli peccaui. cui soli reddenda ẽ ratio
de peccato: qui solus es sine peccato. Et
malum coram te feci. Quid est hocͦ. Co
aliena: & maritus occisus: S in hoc sol
deo peccat omĩs homo: qd̾ solus ds potest
homuĩecurare a peccato. Ac si egregio
medico dicat egrotus. Tibi soli egross

Expanded text:
tus fueris, Deus ejus memorabitur. Ego sum tus fueris, Deus ejus memorabitur. Ego sum inquit Dominus qui deleo iniquitates tuas . Tu vero memor earum esto. Sed forte dicet aliquis, Ut quid ego memor sum? Ut sit gratior, inquit, misericordia mea, ut sentias quid tibi concesserim. Si enim fueris memor cumuli peccatorum tuorum, eris memor et magnitudinis beneficentiae Dei. Tales erant sancti: virtutes suas non emittebant, sed peccatorum suorum memoriam revocabant: non boni fecerunt, in medio proferunt, et omnibus propalare festinant. Fecisti aliquid boni? Cela illud, ut Dominus tuus videat, et laudet. Fecisti mala? agnosce et emenda, et ignoscit Deus. Confitere Deo, et dic quod sequitur: 6. Tibi soli peccavi. Cui soli reddenda est ratio de peccato, qui solus est sine peccato . Et malum coram te feci. Quid est hoc Ex Aaliena, et maritus occisus. Sed in hoc soli Deo peccat omnis homo, quod solus Deus potest curare hominem a peccato. Ac si egregio medico dicat aegrotus: Tibi soli aegroto:
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas qͣm peccatũ sonat. Et omĩs hõ
libere se peccatorẽ confi.tetur: iniquũ uͦ
dicere ñnumqͣm erubescit. Cum gͦ peni¬
tens iste orat ut ab iniquitate lauetur.
& a peccato mundet᷑: tam a grauiori
qͣm a leuiori culpa curationẽ postulare
iudetur. Et supponit causã. quare sibi
dimitti postulat qͦd deliquit. dicens. Qm̃
miquitatẽ meã ego cognosco: scđm pe¬
intentiã & satisfactionẽ. Et hoc non ad
horam: s continue. Iđo subdit. Et pecea¬
tũ meũ contͣ me est semꝑ. Contra me:. io
est ante ocłos meos. Non est oblitus pet
disset. tͣnstulit ds̃ peccatũ tuum. In con¬
scientia tamqͣm in ymagine adulteriũ
& homicidiũ depictũ habebat: & ꝑ sin¬
głos dies uidebat putredinẽ: & ideo
cebat. Et peccatũ meũ contra me ẽ ser. ꝑ
Ego illud uideo: tuid ne consideres: at¬
tende quid facit ds. Si memor sis peccati
tui: ille non erit memor. Si tu eius obli¬

Expanded text:
iniquitas quam peccatum sonat. Et omnis homo iniquitas quam peccatum sonat. Et omnis homo libere se peccatorem fatetur, iniquum vero dicere, nunnunquam erubescit. Cum ergo poenitens iste orat, ut ab iniquitate lavetur, et a peccato mundetur: tam a graviori, quam a leviori culpa curationem postulare videtur. Et supponit caussam, quare sibi dimitti postulat quod deliquit, dicens: 5. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, secundum poenitentiam et satisfactionem: et hoc non ad horam, sed continue. Ideo subdit: Et peccatum meum contra me est semper. Contra me, id est, ante oculos meos. Non est oblitus peccdisset: Transtulit a te Deus peccatum tuum . In conscientia sua tamquam in imagine, adulterium et homicidium depictum habebat: per singulos dies videbat putredinem: et ideo dicebat, Et peccatum meum contra me est semper. Ego illud video. Tu id ne consideres. Attende quid facit Deus. Si memor sis peccati tui, ille non erit memor. Si tu ejus obli
Abbreviated transcription (Latin):
dele iniqͥtatẽ in eã que multiplex est. id ẽ dele
homicidiũ. fraudẽ. ⁊ adulteriũ. Hic ostendit &
rium & multiplex. Ibi namq homicidi¬
ũ & fraus. & multa alia denotari posst̃.
Hoc distat int̃ miscłiam & miserationẽ.
quia ds̃ naturaliter semꝑ ẽ misericors in
se: actualiter autẽ miserator in nob̃̾. Mise¬
ricordiȩ uirtꝰ. inseparabiliter in deo est.
Cum autẽ ex misc dĩa nob̾ aliqua bene¬
ficia tribuunt᷑ : miserationes dicuntur
Et notandu quod qui magnã miscdiam
deprecat᷑: magnã miseriã confitetur.
ponitur multitudo miserationũ multi¬
plicitati culpaꝵ: ꝓpt̾ea adbuc subiung̾̃.
Ampluis qͣm ego te deprecari ualeã. laua
me ab iniquitate mea: ut duutas q̃ con¬
scientia metuit. & aditias qͦs oratio ñ
p̃sumit. Et a peccõ meo munda me. Qͣm¬
uis inter iniquitatẽ & peccatũ nichil dista¬
re ꝑhibeat apłs iohannes qui ait. iniqͥtas
peccatũ est: ipso tam̃ usu loquendi. plus

Expanded text:
dele iniquitatem meam: quae multiplex est. Idest, dele homicidium, fraudem, et adulterium. Hic ostendit et  multiplex. Ibi namque homicidium et fraus, et multa alia denotari possunt. Hoc distat inter misericordiam et miserationem: quia Deus naturaliter semper est misericors in se, actualiter autem miserator in nobis. Misericordiae virtus inseparabiliter in Deo est. Cum autem ex hac misericordia nobis aliqua beneficia tribuuntur, miserationes dicuntur. Et notandum quod qui magnam misericordiam deprecatur, magnam miseriam confitetur. ponitur multitudo miserationum multiplicitati culparum. Propterea adhuc subjungit: 4. Amplius, quam ego te deprecari valeam, lava me ab iniquitate mea: ut dimittas quae conscientia metuit, et adjicias quod oratio non praesumit. Et a peccato meo munda me. Quamvis inter iniquitatem et peccatum nihil distare perhibeat Joannes Apostolus, qui ait, Iniquitas peccatum est : ipso tamen usu loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩs suis: ꝑducens eos in finẽ hoc est in
seipsum. finis enim legis xp̃c est: ad iusti¬
ciam omĩ credenti. P ostqͣm ostendit alti
magnus atq incomparabilis dñs iħc xp̃
qui erunt illi qui putabant᷑ montes coa¬
gulati᷑. Currus dĩ inquit erunt. & ne pau¬
ci estiment᷑: adiungit. decem milib inulti¬
plex. milia letantiũ. Quis erit auriga:
Dominus in eis inquit. Ubi: In synai scõ.
Ingentẽ itaꝙ multitudinẽ scoꝵ atq fide¬
liũ qui portando đm fuint quoda modo cur¬
rus dĩ significauit hoc nomine: ponens fi¬
nitũ ꝓ infinito. Hanc inhabitando & re¬
gendo sicut bonus auriga ꝑducit in finẽ:
tamqͣm currũ suum uelut in aliquẽ locẽ
destinatũ. In eo autem qͦd multiplex in decẽ

Expanded text:
in Sanctis suis, perducens in finem, hoc est in seipsum. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Postquam ostendit altitmagnus atque incomparabilis Dominus Jesus: quid erunt illi, qui putabantur montes coagulati? 18. Currus Dei, inquit, erunt. Et ne pauci aestimentur, adjungit, Decem millibus multiplex millia laetantium. Quis enim auriga? Dominus in eis, inquit. Ubi? in Sinai in sancto. Ingentem itaque multitudinem sanctorum, atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine, ponens finitum pro infinito. Hanc inhabitando et regendo sicut bonus auriga perducit in finem, tanquam currum suum, velut in locum aliquem destinatum. In eo autem, quod multiplex i
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea quȩ ad salutẽ animaꝵ suaꝵ ꝑtinent
intelligere contempnunt. Unde scͥptum ẽ.
Omĩs ignorans ignorabit᷑. Quocont᷑ de in¬
telligentib & laudantib dm: quid subiũ¬
gat audiamꝰ. Sacrificiũ laudis honorifica¬
bit mes & illic iter quo ostendã illi saluta¬
redi. Quod latine salutare: hoc hebraice
iħc dicitur. In sacrificio igitur laudis. fit
iħu iter ostensionis: quia dũ ꝑ psalmodiã
cõpunctio infunditur. uia nob̃ in corde fit
ꝑ quã ad iħm in fine ꝑuenitur: sicut ipse¬

Expanded text:
qui ea quae ad salutem animarum suarum pertinent, qui ea quae ad salutem animarum suarum pertinent, intelligere contemnunt. Unde scriptum est: Omnis ignorans ignorabitur . Quo contra de intelligentibus et laudantibus Deum quid subjungat, audiamus: 23. Sacrificium laudis honorificabit me: et illic iter, quo ostendam illi salutare Dei. Quod Latine salutare, hoc Hebraice Jesus dicitur. In sacrificio igitur laudis fit Jesu iter ostensionis, quia dum per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pe
Abbreviated transcription (Latin):
queat te timor. erumpat confessio: &
dic domino do tuo. qm̃ iniquitatẽ meã
ego cognosco. & pecc̾m meũ contͣ me est
semꝑ. Si enĩ ut paulus ait nosmet ipõs
iudicaremus: non utiq iudicaremur
Propterea ammonendo subdit. Intelligi¬
te hec qui obliuiscimini dm̃. Tos dm o¬
biliti estis du mala agitis: ex ratione
ꝑpendite quȩ dicta sunt. ut uosinet ip¬
sos corrigatis: Attende in hoc uersu ius¬
cera tliuinȩ miscđiȩ. Etiam obliuscen¬
tes se non obliuisciturr. ñ repellit᷑ iminꝰ
reuocat ad intellectũ: ut resipiscant
&e non ꝑeant. Non uult mortẽ peccatorł
s ut conuertat᷑ & uiuat. Et quare o misericorᷤ
dnẽ ammones obliuiscentes te ut intelli¬
gant: Audi causam. Nequando rapiat ad¬
uersarius ille diabolus. qui tamqͣm leo ru¬
giens circuit querens quẽ deuoret. & ñ sit
qui eripiat: siuos intelligere ñ uultis. Non
enĩ eripit dominus eos qui obliuiscunt᷑ eũ

Expanded text:
queat te timor. Erumpat confessio. Et queat te timor. Erumpat confessio. Et dic Domino tuo: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Si enim ut Paulus ait nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Propterea admonendo subdit: 22. Intelligite haec qui obliviscimini Deum. Vos qui Deum obliti estis, dum mala agitis, ex ratione perpendite quae dicta sunt: ut vosmetipsos corrigatis. Attende in hoc versu viscera divinae misericordiae. Etiam obliviscentes se non obliviscitur, non repellit, imo revocat ad intellectum, ut resipiscant, et non pereant. Non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Et quare, o misericors Domine, admones obliviscentes te, ut intelligant? Audi caussam: Ne quando rapiat adversarius ille diabolus, qui tamquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , et non sit qui eripiat. Si vos intelligere non vultis. Non enim eripit Dominus eos, qui obliviscuntur eum:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑfectis scandalum ponere: & semper
discordias seminare. Hoc fecisti inqui
quo nos pius dñs patient̾ expectat ut
conuertam᷑. Non enim irascitur ꝑ singłos
dies: s sic̃ dicitur in alio psalmo. Nisi cõ¬
uersi fueritis. gladium suũ iubrabit.
Hinc ẽ quod subiungit. Existimasti imq
qͦs ero tui similis. Parum est. quia mala
facta tua placent tibi: placere putas &
mͥ. Dm̃ quia ñ pateris ultorem: uis tene¬
re participem. Arguam te: & statuam
contͣ faciem tuam. Qnͣto mͦ patientius m¬
sericors dominꝰ peccatores sustinet. tan
hic seipsos attentdere & emendare negli¬
gunt. statuet eos sͥ ante faciem suam
ut uideant feditatẽ suam: nec tam̃ ad
hoc ut corrigant᷑. s ut magis crubescãt
Modo gͦ tu fac quisquis talis es: qͦd tibi
minatlr facere ds. tolle te a tergo tuo
ubi te uidere non ius. dissimulans a fa¬
ctis tuis: & constitue te ante te. Ascende
tribunal m̃tis tuȩ: esto tibi uidex: tor¬

Expanded text:
imperfectis scandalum ponere, et semper imperfectis scandalum ponere, et semper discordias seminare. 21. Hoc fecisti inquit quo nos pius Dominus patienter exspectat, ut convertamur. Non enim irascitur per singulos dies , sed sicut dicitur in alio psalmo: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hinc est quod subjungit: Existimasti inique quod ero tui similis. Parum est quia mala facta tua placent tibi. Placere putas et mihi. Deum, quia non pateris ultorem, vis tenere participem. Arguam te, et statuam contra faciem tuam. Quanto modo patientius misericors Dominus peccatores sustinet, tantia Ex eodem hic seipsos attendere et emendare negligunt, statuet eos ibi ante faciem suam, ut videant foeditatem suam. Nec tamen ad hoc, ut corrigant: sed ut magis erubescant. Modo ergo tu fac quisquis talis es, quod tibi minatur 252 facere Deus. Tolle te a tergo tuo, ubi te videre non vis dissimulans a factis tuis, et constitue te ante te. Ascende tribunal mentis tuae. Esto tibi judex. Tor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiant. Unde adhuc subinfertur.
Sedens aduersꝰ frẽm tuum loquebaris.
Hoc fit. quando aliquis quasi firmus.
aut aliouius mom̃ti doctor. detrahit frĩ
suo. forte bene agenti ͤ recte uiuenti. In
eo autem quod ait sedens: morauł stu¬
diũ designatur. Est alius infirmꝰ & imꝑ¬
fectus: aduersꝰ quẽ ponit scandalum
similit̾ praue loquendo. Ideo infirmꝰ ille
dictus est matͥs filius. nondũ pat̾s: adhuc
lacte indigens. & uberib adherens. por¬
tatur adhuc sinib matͥs eccłiȩ: nondõ
ualens ad solidum cẏbum m̃se patris
sui accedere. Scand alizatur atitẽ: quia
ad huc perfectus ñ est. Si enim ꝑfectus
esset: scandaliz ari nullatenꝰ posset. Nã
pax multa est diligentib legem di: &
non ẽ illis scandalum. Et dñs in eimnͣge¬
lio. Qui scandalizauerit unũ de pusil¬
lis meis. ñ ait de maiorib. s de pusillis:
quia pusilloꝵ t tantũ scandalizari.
Prauoꝵ autẽ usus ẽ ꝑfectis derogare.

Expanded text:
pronuntiant. Unde adhuc subinfertur: 20. pronuntiant. Unde adhuc subinfertur: 20. Sedens, adversus fratrem tuum loquebaris. Hoc fit quando aliquis quasi firmus, aut alicujus jam momenti doctor detrahit fratri suo forte bene agenti et recte viventi. In eo autem quod ait Sedens, mora vel studium designatur. Est alius infirmus et imperfectus, adversus quem ponit scandalum similiter prave loquendo. Ideo infirmus ille dictus est matris filius, nondum patris, adhuc lacte indigens et uberibus adhaerens. Portatur adhuc sinibus matris Ecclesiae, nondum valens ad solidum cibum mensae Patris sui accedere Scandalizatur autem, quia adhuc perfectus non est. Si enim perfectus esset, scandalizari nullatenus potuisset. Nam pax multa est diligentibus legem Dei, et non est illis scandalum . Et Dominus in Evangelio: Qui scandalizaverit inquit unum de pusillis meis . Non ait de majoribus, sed de pusillis: quia pusillorum est tantum scandalizari. Pravorum autem usus est, perfectis derogare,
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriũ: quid si placuit tibi qui fecit: Noi¬
ne ipso placito cucurristi: N onne portione
tuã cum illo qui fecit. laudando posuisti:
Et si ñ facis malũ. si non laudas malum.
si ex uoto consentis. curris cũ malo: & por¬
tionẽ mali recipis. Os tuum abundauit
malicia: & lingua tua conciniabat do¬
los. Maliciam & dolum quorumdã insi¬
nuat: qui qͣmius sciant mala eẽ quȩ au¬
diunt. minime reprehendunt. Et ꝑaꝵ
est. quia ñ dicunt mala fecisti: s adu¬
ilando dicunt. bene fecisti. Et norunt ma-¬
lum eẽ. s abundant malicia: & lingua
eorum concinnat. id ẽ adornat dolos. Do¬
lus autẽ est fraus queda in uerbis: quando
aliud ꝓmit᷑. aliud sentitur. Parum ẽ qͦd
facis malũ. insuꝑ laudas adulando: & ir.¬
rides. & fallis peccantẽ. Ulelos peccatoriᷤ
malicia abundat: qñ maledictis & con¬
uiciis alios exasꝑat. Dolos uero labia
consinnant: qñ auditu placida uerb̃

Expanded text:
ulterium. Quid si placuit tibi qui fecit? nonulterium. Quid si placuit tibi qui fecit? nonne ipso placito cucurristi? Nonne portionem tuam cum illo qui fecit, laudando posuisti? Et si non facis malum, si tamen laudas malum, si ex voto consentis, curris cum malo, et portionem mali recipis. 19. Os tuum abundavit malitia, et lingua tua concinnabat dolos. Malitiam et dolum quorumdam hominum insinuat, qui quamvis sciant mala esse quae audiunt, minime reprehendunt. Et parum est quia non dicunt, Mala fecisti; sed adulando dicunt, Bene fecisti. Et norunt mala esse, sed abundant malitia, et lingua eorum concinnat, id est, adornat dolos. Dolus autem est fraus quaedam in verbis, quando aliud promittitur, aliud sentitur. Parum est quod facis malum, insuper laudas adulando, et irrides et fallis peccantem. Vel os peccatoris malitia abundat, quando maledictis et conviciis alios exasperat. Dolos vero labia concinnant, quando auditu placida verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatori autẽ dixit ds. quare tu enarras
iusticias meas: Idẽ precepta mea iustificã¬
tia predicas: De talib dicit apłs. Qui pre¬
dicas ñ furandũ furaris. qui doces ñ me¬
chandum mecharis: qui abhominaris
ẏdola sacrilegium facis: Et assumis te¬
stamentũ meũ ꝑ os tuũ. id ẽ corpus xp̃i
& calicem noui testam̃ti: qui ꝓ multis
effusus ẽ in remissionẽ pecc̃oꝵ. Uel assu¬
mis testamentũ meũ ꝑ os tuum: id ẽ euͣn¬
głium meũ tam pollutis labiis p̃dicare
p̃sumis. Tuuero odisti disciplinã. id est
correptionẽ. & ꝓiecisti sermones meos re¬
trorsum: quia eos negligens ñ custodisti. In
odiendo disciplinã. redarguitur uoluntas
mala: in ꝓiciendo sermones dĩ retrorsũ.
reprehenditur negligens & praua uita.
Sermones di ꝑicere ẽ: illis contenptis. ꝑ
uersa agere. Ecce quomͦ ꝓiecisti sermo¬
nes meos. Siuidebas furem currebas cũeo:
& cum adulteris portionẽ tuã ponebas.

Expanded text:
Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas? Id est praecepta mea justificantia praedicas? De talibus dicit Apostolus : Qui praedicas non furandum, furaris: qui doces non moechandum, moecharis: qui abominaris idola, sacrilegium facis. Et assumis testamentum meum per os tuum? Id est corpus Christi et calicem novi Testamenti, qui pro multis effusus est, in remissionem peccatorum . Vel assumis testamentum meum per os tuum, id est, Evangelium meum, tam pollutis labiis praedicare praesumis? 17. Tu vero odisti disciplinam. Id est corruptionem: Et projecisti sermones meos retrorsum. Quia eos negligens non custodisti. In odiendo disciplinam, redarguitur voluntas mala. In projiciendo sermones Dei retrorsum, reprehenditur negligens et prava vita. Sermones Dei projicere, est, illis contemtis, Ecce quomodo projecisti sermones meos: 18. Si videbas urem, currebas cum eo: et cum adulteris portionem tuam ponebas.
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝑmissus ẽ dies tribulationis fieri:
quia foite si ñ tribulareris. ñ inuocares me:
Cum tribularis autẽ: inuocas me. Et qͥa
llo cas: eruam te. Cum fueris erutus. ho¬
norificabis me: ut iam ñ discedas a me. Ua¬
lent gͦ nob̾ tribulationes: quia nos excitant
ad honorandłu dm. Tribulati. propͥam infir¬
mitatẽ cognoscimꝰ: eruti. diuinã gr̃am sen¬
timꝰ. Tanto mag̾ autẽ eum honoramus:
quo liberationẽ nr̃am non a nob̾. s ab ipso
ꝓcedere scimus. Et sciendũ quod tota uita
ista mortat: tribulatio ẽ scĩs uiris. Nam
preter innumeras mundi huius anxietateᷤ.
in eo quod ã do̾ separantur. qͦd adhuc in hoc¬
mundo ꝑegrinant᷑. quod corpus quod corrũ¬
pitur aggrauat animã. uehement̾ tribu¬
lant᷑. Qnto aut̃ crebrioreᷤ cribulationes sunt
apud nos: tanto frequentiores debent ora¬
tiones ẽẽ apud dm. S cauendum ẽ. ne ui¬
uaniꝰ male : dum cantamꝰ bene. Nlam seq̃r.

Expanded text:
enim permissus est dies tribulationis fieri, enim permissus est dies tribulationis fieri, quia forte si non tribulareris, non invocares me. Cum tribularis autem, invocas me: et quia voces, eruam te. Cum fueris erutus, honorificabis me, ut jam non discedas a me. Valent ergo nobis tribulationes, quia nos excitant ad honorandum Deum. Tribulati propriam infirmitatem cognoscimus, eruti divinam gratiam sentimus. Tanto magis autem eum honoramus, quo liberationem nostram non a nobis, sed ab ipso procedere scimus. Et sciendum, quod tota vita ista mortalis tribulatio est sanctis viris. Nam praeter innumeras mundi hujus anxietates, in eo quod a Deo separantur, quod adhuc in mundo peregrinantur , quod corpus quod corrumpitur aggravat animam , vehementer tribulantur. Et quanto crebriores tribulationes sunt apud nos, tanto frequentiores debent orationes esse apud Deum. Sed cavendum est, ne vivamus male, dum cantamus bene. Nam sequitur: 16.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs sacrificia. Tanto apud d̾m mauis erit sa¬
crificiũ tuũ: quanto maiorẽ in ipso sacͥficio
babueris deuotionẽ. Unde scriptũ est. fide
plurimã hostiã abel qͣm chaii obtulit d̾o:
ꝑ quã testimoniũ consecutus ẽ esse iustus.
cor namꝙ & ñ substantiã. pensat d̾s. Nec
ꝑpendit quantũ in eius sacrificio: s ex qͣn¬
to ꝓferatur. Hinc alibi dicitur in psalmo.
Inme sunt ds uota tua: quȩ reddam lau¬
dationes tͥ. Acsi aꝑte dicat. Et si ext̾ius mu¬
nera offerenda non habeo: intͣ memet ip¬
sum tam̃ inuenio: quod in aram tuȩ laudiᷤ
impono: Quia qui de nr̃a datione ñ pasceriᷤ.
oblatione cordis. melius placaris. Immo¬
la imqͣm d̾o sacrificiũ laudis: ut sic ha¬
beas eum placatũ & ꝓpiciũ. Et quid demn
de: Et inuocame in die tribulationis. &
eruam te. & honorificabis me. Qñ tribu¬
laris noli desꝑare: nec uelis in tuis uirib.
confidere. Inuoca me: & eruamte. Ad hoc

Expanded text:
m majus erit sam majus erit sacrificium tuum, quanto majorem in ipso sacrificio habueris devotionem. Unde scriptum est: Fide plurimam hostiam Abel, quam Cain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus . Cor namque et non substantiam pensat Deus. Nec perpendit, quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Hinc alibi dicitur in psalmo: In me sunt Deus vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Et si exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio, quod in aram tuae laudis impono. Quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Immola, inquam, Deo sacrificium laudis, ut sic habeas eum placatum et propitium. Et quid deinde? 15. Et invoca me in die tribulationis: et eruam te, et honorificabis me. Quando tribularis noli desperare, nec velis in tuis viribus confidere. Invoca me, et eruam te. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
miet: qui custodit isrł. S hȩc scdłm car¬
nalitatẽ tuã dicta sunt: qr tuante qͣm mã¬
duces famẽ pateris: Forte putas & dm̃ e¬
surire ut manducet: etiã si esse posset ulł
esuriret: non dicet tͥ. Omĩa quippe ante il¬
lũst̃: unde uult tollit: uicħ illi tuiu necessi¬
riũ est. Et ideo subdit. Meus ẽ enĩ orb̾ ĩs
e plenitudo eiꝰ. Noligͦ laborare quod in des:
sine labore habeo quod uolo. Numquid mã¬
ducabo carnes tauroꝵ. aut sanguinẽ hẏr¬
cuus. Sequitur & dicit. Immola deo sacri¬
ficiũ laudis. Int̾iora sacrificia. semper plus
diligit. Magis enim attendit affectũ: qͣm
censum. Idõ ꝓtinus addit. Et redde altissi¬
mo uota tua. Sit ara tua: conscientia tua.
Ignis tuus: amor diuinus. Sacrificiũ tuum:
laus dĩ. Sic gͦ d̾m lauda in corde tuo: ut in
ipsa oblatione laudis. spũali igne accensꝰ
ceipsum immoles. & mortifices. & sacͥfices
dđ̾o. Et bene cũ sacrificio: precipim uotum
offerre altissimo. slam scđm uota. pensat¬

Expanded text:
it, qui custodit Israel . Sed haec secundum carnalitatem tuam dicta sunt: quia tu antequam manduces, famem pateris, forte putas, et Deum esurire, ut manducet. Etiam si esse posset, ut esuriret, non diceret tibi. Omnia quae ante illum sunt, unde vult, tollit. Nihil illi necessarium est. Et ideo subdit: Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Noli ergo laborare, quod mihi des: sine labore habeo, quod volo. 13. Nunquid manducabo carnes taurorum? aut sanguinem hirael. Sequitur et dicit: 14. Immola Deo sacrificium laudis. Interiora sacrificia semper plus diligit Deus. Magis enim attendit affectum, quam censum. Ideo protinus addit. Et redde altissimo vota tua. Sit ara tua conscientia tua. Ignis tuus amor divinus. 250 Sacrificium tuum laudes Dei. Sic ergo Deum lauda in corde tuo, ut in ipsa oblatione laudis spirituali igne accensus teipsum immoles et mortifices, et sacrifices Deo. Et bene cum sacrificio praecipimus votum reddere altissimo. Nam s
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ terrigenȩ ̃ nisi filii terre: Qui sd̃ filii
terrȩ: Qui hereditates terrenas requirt̃.
Quisunt filii hominũ: Qui ꝑtinent ad fi¬
liũ hominis. Aliqñ iam ista distinximꝰ
sanctitati ur̃e: & inuenimꝰ quia adam
homo erat. filius hominis ñ erat: & d̾s
nulli subtraho sermonẽ meũ. Terrige¬
na est: audiat ꝓpt̾ iudicium. Filuis ho¬
minis ẽ: audiat ꝓpter regnũ. Simul in
unũ: diues & pauꝑ. It̾um ipsa sunt repe¬
tita. sͦd ait diues. ad terrigenas ꝑtinet:
qͦd autem pauper. ad filios hominũ. Di¬
uites intellige suꝑbos: pauꝑes. humiles
Habeat multas facultates pecuniarum.
si in eis ñ extollitur. pauꝑ est: & si non
habeat aliquid cupiat &e infletur: int̾ di¬
uites reꝓbos reputat eum ds̃. Et diuiteᷤᷤ
&e pauꝑes in corde int̾rogat dñs. Non
parua se ꝓpħa dicturũ insinuat: cũ tantã¬

Expanded text:
ergo terrigenae, nisi filii terrae? Qui sunt filii ergo terrigenae, nisi filii terrae? Qui sunt filii terrae? Qui haereditates terrenas requirunt: Qui sunt filii hominum? Qui pertinent ad filium hominis. Aliquando jam ista distinximus sanctitati vestrae. Et invenimus quia Adam homo erat, filius hominis non erat. Et Deus nullis subtraho sermonem meum. Terrigena est? Audiat propter judicium. Filius hominis est? Audiat propter regnum. Simul in unum dives et pauper. Iterum ipsa sunt repetita. Quod ait, Dives, ad terrigenas pertinet. Quod autem Pauper, ad filios hominum. Divites intellige superbos: pauperes humiles. Habeat 242 multas facultates pecuniarum, si in eis non extollitur, pauper est. Non habeat aliquid, cupiat et infletur, Inter divites reprobos deputat eum Deus. Et divites et pauperes in corde interrogat Dominus. Non parva se Propheta dicturum insinuat, cum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
udite hec om̃s gentes: aurib ꝑciptte
om̃s qui habitatis orbem. Quod dico
audite. aurib ꝑcipite: hoc est noli¬
te transeunt̾ audire. Sicut gͦ est aliqua
distinctio. int̾ audite & aurib ꝑcipite:¬
Ue
ita est distinctio aliqua int̾ om̃s gentes & ha¬
bitatores orbis. Significantiꝰ enum uult noᷤ
intelligere. quod ait om̃s qui habitatis or¬
bemi: ut gentes intelligamꝰ om̃s iniquos:
erant ñ solum peccatores & imꝑii: s & u¬
sti. ꝑmixte mͥ audiunt om̃s: s cum uentẽ
fuerit ad reddendã rationẽ. separabunt᷑ qui
sine causa audierunt: ab illis qui aurib
ꝑceperunt. Audiant gͦ peccatores: boc ẽ
quod ait. Audite hȩc om̃s gentes. Audiãt
& iusti. qui ñ sine causa audierunt. & re¬
geͣnt potius terram qͣm regantur a terra.
& hoc ẽ quod subiungit. Aurib ꝑcipite
om̃s qui habitatis orbem. Et iterum dicit.
filii hominũ: ad fideles & iustos. Uidetᷤᷤ
gͦ: quia seruatur ista distinc̾tio. Qui sint

Expanded text:
udite haec omnes gentes, auribus percipite omnes qui habitatis orbem. Quod dico, Auribus percipite, hoc est, nolite transeunter audire. Sicut est ergo aliqua distinctio inter Audite, et Auribus percipite: ita est distinctio aliqua inter omnes gentes, et habitatores orbis. Significantius enim vult nos intelligere quod ait, Omnes qui habitatis orbem: ut gentes intelligamus, omnes iniquos: erant non solum peccatores et impii, sed et justi. Permixte modo audiunt omnes, sed cum ventum fuerit ad reddendam rationem, separabuntur qui sine caussa audierunt, ab illis qui auribus perceperunt. Audiant ergo peccatores. Hoc est quod ait, Audite haec omnes gentes. Audiant et justi, qui non sine caussa audierunt, et regunt potius terram, quam regantur a terra. Et hoc est quod subjungit, Auribus percipite omnes qui habitatis orbem. Et iterum dicit: filii hominum, ad fideles et justos. Videtis ergo quia servatur ista distinctio. Qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mundans remissione peccatoꝵ. hȩc spolia
sanctificans hosti erepta ꝓstrato. atq liga¬
to. diuisit ea speciei domis suȩ: alios con¬
doctores in opus ministerii. in edificationẽ
corꝑis xp̃i. Sicut enim corpus unũ est. & m̃¬
bra habet multa: omĩa autẽ membra cor

Expanded text:
mundans remissionem peccatorum. Haec spolia mundans remissionem peccatorum. Haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato, atque alligato, divisit ea speciei domus suae, alios conores et doctores, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia au
Abbreviated transcription (Latin):
cio nichil. P ater m̃s usꝙ modo oꝑatur: &
ego oꝑor. Cum itaq dixisset. dominꝰ dabit
uerb̾u eungłiz antib uirtute multa. quia
uirtus ab eo regitur. eiq militat a qͦdat᷑:
ipse inquit dominus est rex uirtutũ dilecti.
Deinde sequitur. Et speciei domꝰ diuidere
diuidendo spolia. Speciosam quippe domũ
id est eccłiam xp̃c fecit. diuidendo illi spo¬
lia: sicut speciosum est corpus distributio¬
ne m̃broꝵ. Spolia porro dicunt᷑: quȩ uictis
hostib detrahuntur. Hoc quid sit: cunge¬
liũ nos aminoneat. ubi legimꝰ. Cum fortis
armatꝰ custodit atͥum suũ: in pace sunt ea
quȩ possidet. Si autẽ fortior eo suꝑueni¬
ens uicerit eum: uniu̾sa arma eiꝰ aufert
inquib confidebat: & spolia eius distri¬
buet. Fortis armatus diabolus est: qui
hunc mundũ possidebat. S xp̃c eo forti¬
or suꝑueniens ipsum deuicit: arma ab¬
stulit: spolia distribuit. Hȩc uasa dominꝰ

Expanded text:
cio nihil. Pater meus usque modo operatur, et cio nihil. Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa: quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur. Ipse inquit Dominus est rex virtutum dilecti, deinde sequitur: Et speciei domus dividere dividendo spolia. Speciosam quippe domum, id est, Ecclesiam Christus fecit dividendo illi spolia, sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur, quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit, Evangelium nos admonet, ubi legimus: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Si autem fortior eo superveniens vicerit eum, universa arma auferet in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . Fortis armatus diabolus est, qui hunc mundum possidebat. Sed Christus eo fortior superveniens ipsum devicit: arma abstulit, spolia distribuit. Haec vasa Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. Quis dominꝰ dabit uerbũ euͣngłi¬
zantib : Rex uirtutũ dilecti dilectiꝰ. d ẽ
d̾s pater qui est rex uirtutũ: quȩ uirtuteᷤᷤ
sunt dilecti dilecti: ĩd est filii sui. Dilectus
enĩ quando ñ ponitur quis dilectus: an¬
tonomasice filius unicus intelligit᷑. Quod
autẽ dicit dilecti dilecti. ipsum nomen
replicat loco ꝓnominis: acsidicat dilec¬
ti sui. Talis loquutio in diuina scͥptura
frequent̾ inuenitur: ut est illud. Fecit
moyses sicut precepit dñs moysi: acsi¬
dicatur. sibi. Uel sic potest legi. Tu dicis
uirtutũ dilecti. Cuius dilecti: Omnino
inqͥt & suꝑ omniã semꝑq dilecti: de quo
dicit ipse p̾ater hic est filius m̃s dilectus.
in quo mͥ bene cõplacuit. Huius quidẽ di¬
lecti sunt uirtutes om̃s. ⁊ ipse est dĩ uirtꝰ
&e sapientia: & quisquis fortis est. ꝑ xp̃m
nisi a patre: m̾ito d̾s pater dicitur rex uir¬
tutũ dilecti filii sui: cui dicit ipse dilectus
omiã mea tua sunt. Et iterũ. Ego ame fa¬

Expanded text:
. Quia Dominus dabit verbum evangelizantibus. 13. Rex virtutum dilecti dilecti, idest, Deus Pater, qui est Rex virtutum. Quae virtutes sunt dilecti dilecti, idest, Filii sui. Dilectus enim quando non ponitur quis dilectus, antonomastice Filius unicus intelligitur. Quod autem dicit Dilecti dilecti, ipsum nomen replicat loco pronominis: ac si dicat dilecti sui. Talis locutio in Scriptura divina frequenter invenitur, ut est illud: Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi , idest, sibi: vel ita potest legi: Tu dicis virtutum dilecti: Cujus dilecti? omnino, inquit, et super omnia semperque dilecti. De quo dicit ipse Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. Hujus quidem dilecti sunt virtutes omnes . Et ipse est Dei virtus et sapientia . 333 Et quisquis fortis est, per Chrnisi a Patre , merito Deus Pater rex dicitur virtutum dilecti Filii sui. Cui dicit ipse dilectus: Omnia mea tua sunt . Et iterum: ego a me fa
Abbreviated transcription (Latin):
lud defendere: s solam ueniã nitit᷑ dep̃¬
cando impetrare: Suã penitentiã osten¬
dens. & merita pretertta p̃tendens. ⁊ sic
facturũ bona in futuro ꝓmittens pͥus
orat ꝓ peccato: deinde crim̃ suũ sponte
confitet᷑. Acsi diceret. Deus. idest creatorm̃s
quẽ magna & multiplex iniquitas mea
ñ satet: miserere mei scđ̾m magnã mĩam¬

Expanded text:
lud defendere: sed solam veniam nititur deprelud defendere: sed solam veniam nititur deprecando impetrare, suam poenitentiam ostendens, et merita praeterita praetendens: et sic facturum bona in futuro promittens. Prius orat pro peccato: deinde crimen suum sponte confitetur. Ac si diceret, Deus, id est, Creator meus, quem magna et multiplex iniquitas mea non latet, Miserere mei, secundum magnam mi
Abbreviated transcription (Latin):
reb. Multi enĩ res aduersas timent: pro¬
sꝑas ñ timent. P ericłosior est autẽ res pros¬
pera animȩ : qͣm aduersa corpori. Hoc pec¬
catum ñ fecit: cum ꝑsequutorẽ saulem pa¬
teretur. Semꝑ uero aduersus felicitatem:
uigilandu est. Materia huius psalmi est
dauid: siue quilibet alius penitens. Inten¬
dit autẽ propħa in hoc ꝑsalmo pͥncipalit̾
orare ꝓtriplici huius criminis supͣdicti. re¬
atu. scilicet ꝓ adulterio. ꝓ homicidio. & frau¬
de: deinde etiã ꝓ om̃ib aliis delictis. ut &¬
ds hanc noxam & om̃s alias sibi iudulge
dauid in hoc psalmo omnib iustis exem¬
plar. ñ peccandi. s si cecid̾int. resurgendi:
& ne de uirtute sua p̾sumant. cũ scͥptum
sit. qui stat uideat ne cadat. Iniustis ad
hoc ꝓponitur. ut de magnitudine sui de
ti delicti ꝑ condignã satisfactionẽ con¬
sa deprehensi. cuius crim̃ qr iam
manifestũ est iudicib. ñ iam studet il¬

Expanded text:
rebus. Multi enim res adversas timent, prorebus. Multi enim res adversas timent, prosperas non timent. Periculosior est autem res prospera animae, quam adversa corpori. Hoc peccatum non fecit, cum persecutorem Saulem pateretur. Semper vero adversus felicitatem vigilandum est. Materia hujus psalmi est David, sive quilibet alius poenitens. Intendit autem propheta in hoc psalmo principaliter orare pro triplici reatu hujus criminis supradicti, scilicet pro adulterio, homicidio, et fraude. Deinde etiam pro omnibus aliis delictis, ut Deus hanc noxam et omnes alias sibi indulgeaDavid in hoc psalmo omnibus justis exemplar, non peccandi: sed si ceciderint, resurgendi. Et ne in virtute sua praesumant cum scriptum sit, Qui stat, videat ne cadat . Injustis ad hoc proponitur, ut de magnitudine delictiti delicti per condignam satisfactionem consa deprehensi, cujus crimen, quia jam manifestum est judicibus, non jam studet il
Abbreviated transcription (Latin):
than ꝓpħa: qn intrauit ad bethsabee. Psal¬
mus iste attribuitur dauid ꝓpħȩ infinem
positꝰ ꝓeo negocio. ꝓ quo uenit ad eũ argu¬
endu nathan ꝓpħa. Et qr nathan multo¬
ciens uenerat ad eum. ut sciretur in quo
aduentu causa fuit ipse huius psalmi. de¬
terminat sic: eo scilicet tempore qn̾ intra¬
uit ad beths abeẽ. Huius mulieris. uxoris
alienȩ pulchͥtudine: captus ẽ rex ⁊ ꝓpħa
dauid. Hoc in isto psalmo ñ legitur: s in
aitulo eius apparet. In libro autẽ regnoꝵ
in bello occidendũ. Et post hoc factũ. mis¬
sus ẽ ad cum nathan ꝓpħa a dño: qui eũ
argueret de tanto cõmisso. Multi uolunt
cadere cũ dauid: & nolunt resurge̾ cũ dd̾.
Non cadendi exemplum ꝓpositum ẽ: sed
si cecideris. resurgendi. Attende ne cadas. ñ
tremor minoꝵ. Audiant qui ñ cetiderunt
ne cadant: audiant qui ceciderunt ut re¬
surgant. Ammonet etiã tale exemplũ: ñ
se quemqͣm extollere debere. in ꝓsperis

Expanded text:
than propheta, quando intravit ad Beth-sabee . Psalmus iste attribuitur David prophetae in finem positus pro eo negocio, pro quo venit ad eum arguendum Nathan propheta. Et quia Nathan multotiens venerat ad eum, ut sciretur in quo adventu ipse fuit caussa hujus psalmi, determinat sic: eo scilicet tempore, quando intravit ad Beth-sabee. Hujus mulieris, uxoris alienae, pulcuritudine captus est rex et propheta David. Hoc in isto psalmo non legitur, sed in titulo ejus apparet. In libris autem Regnorin bello curavit occidendum. Et post hoc factum missus est ad eum Nathan propheta a Domino, qui eum argueret de tanto commisso . Multi volunt cadere cum David, et nolunt resurgere cum David. Non cadendi exemplum propositum est: sed si cecideris, resurgendi. Attende ne cadas. Non majorum, tremor minorum. Audiant qui non ceciderunt, ne cadant. Audiant qui ceciderunt, ut surgant. Admonet etiam tale exemplum, 253 non se quemquam extollere debere in prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
ris scĩs. siue ad tempꝰ: & hoc ꝓbat. cũ sub¬
dit etenim dominus habitabit infinẽ:
id est in ꝑfectionem habitationis. In tan.¬
tũ habitabit in eo. ut plus habitare ñ
possit: scilicet in unitate personȩ. & eqͣ¬
litate potentiȩ. Non quia in aliis ñ habi
tat: s quia in illis ꝑ ipsum. In ipso quip¬
pe habitat omnis plenitudo diunitati.
ñ umbralit̃ tamqͣm in templo a salomone
facto: s corporalit̾ & solide atꝙ ueraciter.
qm̃ ds erat in xp̃o mundu reconcilians

Expanded text:
 subdit: Etenim Dominus habitabit in finem. Id est, in perfectionem habitationis. Intantum habitat in eo, ut plus habitare non possit: scilicet in unitate personae, et aequalitate potentiae. Non qutat, sed quia in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corporaliter, id est solide atque veraciter. Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Quȩ quantũ duscedinis habeant: unũ
ex his animalib insinuat. ubi ait. Qͣm dul¬
cia faucib meis eloquia tua: suꝑ mel ori
meo. Euͣngłiz antib inquit uirtute multa:
hoc est in constantia magna. occidi enĩ pos¬
sunt: s flecti neq̃unt. Audi uirtutẽ eunͣ¬
bit a caritate xp̃i : Tribulatio an an

Expanded text:
Deus. Quae quantum dulcedinis habeant, unum Deus. Quae quantum dulcedinis habeant, unum ex his animalibus insinuat, ubi ait: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo . Evangelizantibus inquit virtute multa, hoc est, in constantia magna. Occidi enim possunt, sed flecti nequeunt. Audi virtutem evanbit a c
Abbreviated transcription (Latin):
malia cdĩ doctores & prelati eccłiȩ possunt
intelligi. qui in hac hereditate inhabitarł:
tant. Ibi scͥpturis sacris tamqͣm feno quo¬
dam spiritali nutriunt᷑: & celesti fonte scõ
spũ imbuunt᷑. Et bene cum ait ammalia
subiunxit tua: id est ibi subdita. ñ sͥ libe¬
ra. Et banc pluuiam. parasti in dulcediẽ
tia pauꝑi ds gr̃ãm tuam humili contuli¬
sti: non ex sius meritis. s ex sola dulcediẽ
tuȩ caritatis. Quia dilexisti pauꝑes: ideo
eos gr̃a tua ditasti. Et apte ait. indulce¬
dine tua. Quid enim dulcius caritate:
Opus autẽ gr̃ȩ non extimore penȩ ꝑficit᷑:
s ex amore iusticiȩ. Deinde ostendit pa¬
rationes: quas pauꝑi suod̾s fecit. Ait enĩ.
Dominus dabit uerbũ euͣngłizantib:
urtate multa. Ego inquit dabo uobis
os & sapientiã: cui non poterunt resistere
om̃s aduersarii ur̃i. Et iterũ. Aperi os tuũ:
& implebo illud. Hȩc sunt cybaria: quȩ
sius animalib in sua hereditate largit᷑

Expanded text:
imalia Dei Doctores et praelati Ecclesiae possunt intelligi, qui in hac haereditate inhabitant: tant. Ibi Scripturis sacris tamquam foeno quodam spirituali nutriuntur, et caelesti fonte sanctoque Spiritu imbuuntur. Et bene cum ait, Animalia, subjunxit, Tua, idest, tibi subdita, non sibi libera. Et hanc pluviam Parasti in dulcedine tua pauperi, Deus. Gratiam tuam humili contulisti, non ex suis meritis, sed ex sola dulcedine tuae caritatis. Quia dilexisti pauperes, ideo eos tua gratia ditasti. Et apte ait, In dulcedine tua. Quid enim dulcius caritate? Opus autem gratiae non ex timore poenae perficitur, sed ex amore justitiae. Deinde ostendit parationes quas pauperi suo Deus fecit. Ait enim: 12. Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Ego inquit dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere omnes adversarii vestri . Et iterum: Aperi os tuum, et implebo illud . Haec sunt cibaria quae suis animalibus in sua haereditate largitur
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ interitũ. fac tibi amicos de mã¬
mona iniquitatis: uade ad formicã. &
disce sapĩam. quȩ estate congregat uñ
uiuat in hẏeme: & non ꝑibis ineternum.
Hi autẽ simul ꝑibunt: Et relinquent
aliens diuitias suas. Om̃s unqui re¬
linquunt diuitias suas alienis. Siue fihi
suit siue parentes. siue uicim. quib relm¬
quunt. tam̃ in hoc alieni sunt: qr illis
de suis diuitiis subuenire ñ possunt.
Et sepulchra eoꝵ. id est pyramides & mau¬
solea quȩ quasi magnas edificant domoᷤ.
quasi illa sepulchra debeant ẽe domus
illoꝵ meternũ. Excipiunt᷑ sepulchris pre¬
ciosis. inuoluunt᷑ preciosis uestib: sepelun¬
tur ungentis & aromatib. Deinde memo¬

Expanded text:
futurum interitum. Fac tibi amicos de mamfuturum interitum. Fac tibi amicos de mammona iniquitatis . Vade ad formicam , et disce sapientiam quae aestate congregat, unde vivat in hyeme et non peribis in aeternum. Hi autem simul peribunt, Et relinquent alienis divitias suas. Omnes iniqui relinquunt alienis divitias suas: sive filii sint, sive parentes, sive vicini, quibus relinquunt. Tamen in hoc alieni sunt, quia illis de suis divitiis subvenire non possunt. 12. Et sepulcra eorum, idest, pyramides et mausolea, quae quasi magnas aedificant domos, quasi illa sepulcra debeant esse domus illorum in aeternum. Excipiuntur sepulcris pretiosis, et involvuntur pretiosis vestibus: sepeliuntur unguentis