comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go illud ante omnia ammoneo ut
aemulationis malum. quasiuenenum
uipereum fugiatis. Etita in teruosa¬
itatis dulcedinem conseruetis. utuo¬
bis inuicem ꝑscã conloquia medicanes¬
ta spiritalia p̃paretis. Sunteni quod
peiusest alique quȩ quando sepanis
iungunt: quȩ magissibidetta hend
uel contra preposttas murmora ndo
uulnera faciunt quã spiritalia medica¬
menta conponunt. Vosuero sce acuene¬
rabilesfiliae sialiquã uidetis pusilla ni¬
mem. consolationem inpendite. Si suꝑ¬
bientem humilitatis medicamentum
apponite. Suracundam uideritis re¬
frigerium patientiae ministratae : di
nobilesnate estis magis dereligionis
humilitate quam deseculi dignitate
gaudete. Ten eteergo firmiter manus
in aratro & noliterespicereretro. Aie¬
mentote uxoris loth. queretrorespi¬
ciens uersa est instatuam salis Num¬
quam iuramentũ numquã maledictum
deuirginis oreprocedit : Non solũ enim
corpora sed &iã corda ura omni solicitu¬

Expanded text:
gi. Illud ante omnia admoneo, ut gi. Illud ante omnia admoneo, ut aemulationis malum, quasi venenum vipereum fugiatis, et ita inter vos charitatis dulcedinem conservetis, ut vobis invicem per sancta colloquia medicamenta spiritualia praeparetis. Sunt enim, quod pejus est, aliquae quae quando se pariter jungunt, magis sibi detrahendo, vel contra praepositas murmurando, vulnera faciunt, quam spiritalia medicamenta componunt. Vos vero, sanctae ac venerabiles filiae, si aliquam videtis pusillanimem, consolationem impendite; si superbientem, humilitatis medicamentum apponite; si iracundam videritis, refrigerium patientiae ministrate. Si nobiles natae estis, magis de religionis humilitate quam de saeculi dignitate gaudete. Tenete ergo firmiter manus in aratro, et nolite respicere retro . Mementote uxoris Loth , quae retro respiciens versa est in statuam salis. Nunquam juramentum, nunquam maledictum de virginis ore procedat. Non solum enim corpora, sed etiam corda vestra omni sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
uentrem ita &uene nosus motus eius
Humilitatẽ o uamuerã quantũ possu¬
m conseruemus Nonenĩ diucarnis
integritas seruatur ubianimus sup¬
bie tumore corrũpitur. Pra ecipue
suracundiȩ flãmafrequentius surgit
caftcatis & uirginitatis floresuto con¬
sumit. Casta eni & dõ deuota anima
non solum extraneorũ. sed &iã paren¬
tum suorum familiaritatem habere
non deb&. Sieniuasa que ecdesiae of¬
feruntur ut sa croscis altaribus ponantur
sca ab omnibus appellantur & ne fasest
ut deeclesia postmodum addomum
laica reuocentur autusibus humanis
aptentur. Putas qualẽ dignitatẽ apud
dm̃ hab& anima adeius imaginem
procreata : sicutergo uasascã humanis
husibus seruire necpossunt nec de bent
de ecdesia reuocari. si creligiosam quã¬
piã non oport& non de c&ł. non expedti
parentũ suorũ multis obligationibus
Inplicari. aut quorũ cum que extra¬
neorũ ꝑnitiosa familiaritate confirin¬

Expanded text:
ventrem, ita et venenosos motus ejus. ventrem, ita et venenosos motus ejus. Humilitatem etiam veram quantum possumus conservemus. Non enim diu carnis integritas servatur, ubi animus superbiae tumore corrumpitur; praecipue si iracundiae flamma frequentius surgit, castitatis et virginitatis flores cito consumit. Casta enim et Deo devota anima non solum extraneorum, sed etiam parentum suorum familiaritatem habere non debet. Si enim vasa quae Ecclesiae offeruntur, ut in sacrosanctis altaribus ponantur, sancta ab omnibus appellantur, et nefas est ut de ecclesia postmodum in domum laicam revocentur, aut usibus humanis aptentur, putas qualem dignitatem apud Deum habet anima ad ejus imaginem procreata? Sicut ergo vasa sancta humanis usibus servitura, nec possunt, nec debent de ecclesia revocari, sic religiosam quampiam non oportet, non decet, non expedit, parentum suorum multis obligationibus implicari, aut quorumcunque extraneorum perniciosa familiaritate constrin
Abbreviated transcription (Latin):
ere. Que uero libidinem xpõ adiuuanie
desiderat uincere. familiaritatẽ deb&
rosidrre un q ueindigna familiaritatẽ
non spreuerit : auit se aut alium cito ꝑdel
Sen fortediat aliqua. Ileosamiliarito¬
te nonfugio. quia uolo habere quod
uinia taduer sariũmeũ cupio tenero
uaptiuum Vi de ne contrate aduersa¬
rius incipiat rebellare. Vide nedece
duuat eaptiuitas ista captiuam. Audi
a pestolũ dicentem Fugite fornicatio¬
nem. Reliquis uitus oport&nos omni
uirtute resistere: Libi dinem uero
nonex pedit repugnare sed sugere
netoergo libidinis fugitiua siuusesse
castitatis pugnatrix egregia. Sed
quoddixi diligenter adtendite. Quan¬
dosolas alias libidinis stimulus incitat.
ual& contrase. quia non hab& quo pos¬
set fugerese. Quando uero peralteri¬
us sodalitatẽ. oportunitatem uolup¬
tatis diabolus sub ministrat. ipsã fami¬
uaritatẽ quantũ preual& ut diximus
anima scã refugiat. Seduthaec omi¬

Expanded text:
ere. Quae vero libidinem, Christo adjuvante, ere. Quae vero libidinem, Christo adjuvante, desiderat vincere, familiaritatem debet refugere: et quae indignam familiaritatem non spreverit, aut se aut alium cito perdet. Sed forte dicit aliqua, ideo familiaritatem non fugio, quia volo habere quod vincam, et adversarium meum cupio tenere captivum. Vide ne contra te adversarius incipiat rebellare, vide ne te ducat captivitas ista captivam. Audi Apostolum dicentem: Fugite fornicationem . Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero, non expedit repugnare, sed fugere. Esto ergo libidinis fugitiva, si vis esse castitatis pugnatrix egregia. Sed quod dixi diligenter attendite. Quando sola aliqua libidinis stimulis incitatur, valet contra se, quia non habet quo possit fugere. Quando vero per alterius sodalitatem, opportunitatem voluptatis diabolus subministrat, ipsam familiaritatem, quantum praevalet, ut diximus, anima sancta refugiat. Sed ut haec omni
Abbreviated transcription (Latin):
mis abiectũ nec notabiliter pomposũ.
autpericulo se elegantem habere consu¬
escat. Lectionẽ autipsa frequentius
legat . autlegentis uerba tota pectoris
auiditate suscipiat. De diuinisscrip¬
turarum fontibus iugiter aquã salutis
hauriat. illã utique dequa dnsdicit
Quicredit inme. flumina deuentre cius
fluenta quae uiuȩ. De para disi &iam
floribus. hoc est scãrum scripturarum
sensibus. anmascã seiugiter ornare
contendat. Exipsis prȩtiosas marga¬
ritasduribus suis in desinenter aptẽi¬
dat. Exipsi sanulos & dextralia dũ
exerc& operabona sibi componat. lo
uulnerum medicamenta. ibi castria¬
tis aromata. ibi conpunctionis holo¬
causta requirat. Qude uero religionẽ
inmaculato corde &puro corpore con¬
seruare desiderat. aut nũqua in publi¬
cũ autuerte non nisi prograndi &ine¬
uitabilinecessitate procedat. Nolite
quar souos. nol ae quibuscuque. autor¬
casionẽ dare aut samiliaritatẽ tribu¬

Expanded text:
mis abjectum, nec notabiliter pomposum, mis abjectum, nec notabiliter pomposum, aut periculose elegantem habere consuescat. Lectionem aut ipsa frequentius legat, aut legentis verba tota pectoris aviditate suscipiat. De divinis Scripturarum fontibus jugiter aquam salutis hauriat: illam utique, de qua Dominus dicit: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . De paradisi etiam floribus, hoc est sanctarum Scripturarum sensibus, anima sancta se jugiter ornare contendat. Ex ipsis pretiosas margaritas auribus suis indesinenter appendat: ex ipsis annulos, et dextralia, dum exercet opera bona, sibi componat. Ibi vulnerum medicamenta, ibi castitatis aromata, ibi compunctionis holocausta requirat. Quae vero religionem immaculato corde et puro corpore conservare desiderat, aut nunquam in publicum, aut certe non nisi pro grandi et ineffabili necessitate procedat. Nolite, quaeso vos, nolite quibuscunque aut occasionem dare, aut familiaritatem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Lermultas tribulationes oportetnos in¬
trare inregnũ caelorũ. Ueste senim
seculares deponere. & religio sas ad¬
sumero : unius hore momento possu¬
mus. Aores uerobonos iugites retine¬
re. uel contrama las dulces qua e uolun¬
iaus sȩculi huius. quã diuuiuimus xp̃o
adiutore laborare debemus. Quia
non qui caeperit. sed qui ꝑseuerauerint
ma quȩ religionẽ seruare desiderat.
gule concupiscentiã uincere. Obrie¬
iatẽ uitare . totasidei uirtute con¬
tindat. Etita temperatũ conuiuiũ¬
& mensam mechocres habere studeat.
ut taroillius nec nimietate abstinen¬
tide debi litetur. nec ꝑdiliciarum
abundantiã ad luxoruĩ prouocetur
Deinde abiecta superbia cuids resistit.
profundo humilitatis iaciat fundamen¬
ta. Inuidiam. uelut iuꝑeum uenenũ
de testetur. acfugiat. Linguam resre¬
n& detractionem quasi uenenũ respuat:
Verbaociosa neipsa proferat. necabalus
prolata auribus suis libenter admit¬
tat. Uestimentorũ habitum nec ni¬

Expanded text:
er multas tribulationes oportet nos intrare in regnum coelorum . Vestes enim saeculares deponere et religiosas assumere unius horae momento possumus; mores vero bonos jugiter retinere, vel contra malas dulcesque voluptates saeculi hujus, quandiu vivimus, Christo adjutore, laborare debemus: quia non qui coeperit, sed qui perseveraveritma, quae religionem servare desiderat, gulae concupiscentiam vincere, et ebrietatem vitare, tota fidei virtute contendat: et ita temperatum convivium, mensamque mediocrem habere studeat, ut caro illius nec nimietate abstinentiae debilitetur, nec per deliciarum abundantiam ad luxuriam provocetur. Deinde abjecta superbia, cui Deus resistit, profundae humilitatis jaciat fundamentum: invidiam velut vipereum venenum detestetur ac fugiat, linguam refraenet, detractionem quasi venenum respuat, verba otiosa nec ipsa proferat, nec ab aliis prolata auribus suis libenter admittat. Vestimentorum habitum nec ni
Abbreviated transcription (Latin):
tare deliberas cum uultuhilari presta
Si quiduero prestare non conueni peti¬
tionẽ illorũ saltĩ honestate sermonis
mollifica. Nomentuũ plures nouerint.
Beneficiatua in quantũ praeuales plu¬
ressentiant. uultũ rari cognoscant. Si
quando autẽ sibi pronecessitate monaste¬
riseorum fuerit conloquendũ. Cumdu¬
abus uel certe cũ tribus electis sororibus
facito Quia opio bonesame. sicut &ã
ꝑfectȩuitãẽ custodia tibi necessaria est.
it tunc primũ despicienda humana de¬
tractio. cum xp̃s in causa est. Omnis quo¬
que actiotua. semꝑ sit propterdm̃ sẽꝑ
dedõ cogitatio in dm̃. Et excepto uitus
quibus non conpassio sed rectitudo debe¬
tur omnibus tecupio esse conpassibilẽ.
omnibus gratã. omnibusteꝑfectampiã:
Vtui delic& iuxta paulũ sisscã corpore & spũ.

Expanded text:
tare deliberas, cum vultu hilari praesta. tare deliberas, cum vultu hilari praesta. Si quid vero praestare non convenit, petitionem illorum saltem honestate sermonis mollifica. Nomen tuum plures noverint, beneficia tua in quantum praevales plures sentiant, vultum rari cognoscant. Si quando autem tibi pro necessitate monasterii seorsum fuerit colloquendum, cum duabus, vel certe cum tribus electis sororibus facito. Quia opinio bonae famae, sicut etiam perfectae vitae custodia, tibi necessaria est: et tunc primum despicienda humana detractio cum Christus in causa est. Omnis quoque actio tua semper sit propter Deum, semper de Deo cogitatio in Deum. Et exceptis vitiis, quibus non compassio, sed rectitudo debetur, omnibus te cupio esse compassibilem, omnibus gratam, omnibus te praefectam piam. Ut videlicet juxta Paulum sis sancta, corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑque socias ammones gradiendas
prior ipsa gradiaris. Nonsis uestibus
ornatior ceteris. sed moribus Nonque
tibiuultu in tuitu que placuerit non qua
tibi adoculũ cognoueris. uel alicuius
blandiori obsequio fueris delinita sed
quã amorxp̃i. et religiosior demonstra¬
uerit uita preponas. Oporte tenimte
propter quasdã cultrũ nonnum quã
habere in gutturȩ. cauteriũ in lingua
gestare. Vir gamtibi et baculũ in manu
ferre. Vt ꝑcultrũ deseces uitia percau¬
terium uero ad sanitatem sectareducas
Peruir gedisciplinã corrigas. Perbacu¬
lum uero disciplinatã sustentes. Siquan¬
douero cũ secularibus ad conloquendũ
fueris euocata. Prius arma frontẽ trofto
crucis uex illo xp̃i pectus in gemina ut
cũ suauir guncula xp̃s commitari dig¬
netur. Confabulatio uero tua semꝑ sit
mixta grauitate at quedulcedinȩ.
Et tantum loquaris quantum oportu¬
nitas flagita uerit rei ac temporis.
Si quid uero abeis pecitũ fuerit quodpres¬

Expanded text:
ra, per quae socias admones gradiendum, ra, per quae socias admones gradiendum, prior ipsa gradiaris. Non sis vestibus ornatior caeteris, sed moribus: non quae tibi vultu intuituque placuerit, non quam tibi ad oculum cognoveris, vel cujus blandiori obsequio fueris delinita, sed quam amor Christi et religiosior demonstraverit vita praeponas. Oportet enim te propter quasdam cultrum nonnunquam habere in gutture, cauterium in lingua gestare, virgam tibi et baculum in manu ferre: ut per cultrum deseces vitia, per cauterium vero ad sanitatem secta reducas, per virgae disciplinam corrigas, per baculum vero disciplinatam sustentes. Si quando vero cum saecularibus ad colloquendum fueris evocata, prius arma frontem tropaeo crucis, vexillo Christi pectus ingemina, ut cum sua virguncula Christus comitari dignetur. Confabulatio vero tua semper sit mixta gravitate atque dulcedine, et tantum loquaris quantum opportunitas flagitaverit rei ac temporis. Si quid vero ab eis petitum fuerit quod praes
Abbreviated transcription (Latin):
ut abiecta sollictudinemundi semper
coxtes deseruitio xp̃ĩ. Propterillud qđ
dicitur. Ne momilitans dõ inplicatse
ne gotiis saecularibus. et cetera In omni¬
bus iuxta a postolũ temet ipsã prebe
exemplũ bonorumoperum. Vitaque
tua. uelut pennatũ animal ad alta
semꝑ ꝑ desiderium euolet. ꝑ uerbũ reso¬
net luceat per exemplũ Cũ uero ad
adnuntiandũ uerbũ dĩ tesororibus af¬
fectaueris. prius cauta consideratione
pensa ut quod orepromis facti sinpleas
It quod aliis predicas operibus prebeas.
Prior inecclesia inueniaris. postrema
exeas. Par si sin cõmuni cibo cũ quib:
pariuteris inmensa consessu abstinen¬
tiã quã lingua predicat proxime fau¬
ces uel uicinus stomachus sentiat. Ne
forsitan subditȩ audientes. Iacitis cogita¬
tionibus dicant. Oquã pulchre nobis
abstinentiã praedicat plenus uenter
Et in his omnibus ceteris quae hoc tibino¬
ueris conuenire . ut angusti callis itine¬

Expanded text:
ut, abjecta sollicitudine mundi, semper ut, abjecta sollicitudine mundi, semper cogites de servitio Christi, propter illud quod dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus , et caetera. In omnibus, juxta Apostolum , temetipsam praebe exemplum bonorum operum, vitaque tua velut pennatum animal ad alta semper per desiderium evolet, per verbum resonet, luceat per exemplum. Cum vero ad annuntiandum verbum Dei te sororibus affectaveris, prius cauta consideratione pensa, ut quod ore promis, factis impleas, et quod aliis praedicas, operibus praebeas. Prior in ecclesia inveniaris, postrema exeas. Par sis in communi cibo cum quibus pari uteris in mensa consessu. Abstinentiam, quam lingua praedicat, proximae fauces, vel vicinus stomachus sentiat, ne forsitan subditae audientes tacitis cogitationibus dicant: O quam pulchre nobis abstinentiam praedicat plenus venter! Et in his omnibus caeterisque hoc tibi noveris convenire, ut angusti callis itine
Abbreviated transcription (Latin):
sentia ouium solet fieri prȩda necesse est
ait abbatissae in monasteriis consistant
assiduȩ et ouium sibi commisarũ uig¬
lantissimam curam gerant. Ne illis ab¬
sentibus praedefiant sub ditȩ inuisibilis
lupis. Quales etiã essed ebeant ductri¬
ces animarũ sc̃s cesarius inepistola quã
adoratoriã abbatissã scripsit plenis¬
simedocet. Exqua quaetdã capitula.
obinstructionẽ abbatis arũ excerpere
et huiccapitulo ad nectere curauimus.
Dici tenimita. Audiergo medulussima
soror acfilia. Tuinquantũ cum que sem
ꝑinstudiis spiritalibus accupari deside¬
ras proptersororũ tamen aliquando
etiã exterioratibierunt negotia diri¬
menda. Curandũ ergotibi sum mopere
est ut sitemporalia. quasi protẽpore
agas. Ac semꝑ tenacius in spiritalide¬
uotione et amore inhereas. Vt cum
temporalia citius dispensa ueris. ad ora¬
tionẽ ilico. uellectionẽ quasi ad matris
sinum recurras. Optare quippedebes

Expanded text:
sentia ovium solet fieri praeda, necesse est sentia ovium solet fieri praeda, necesse est ut abbatissae in monasteriis consistant assidue, et ovium sibi subditarum vigilantissimam curam gerant, ne illis absentibus praedae fiant subditae invisibilis lupi. Quales etiam esse debeant ductrices animarum, sanctus Caesarius in epistola quam ad Oratoriam abbatissam scripsit, plenissime docet: ex qua quaedam capitula ob instructionem abbatissarum excerpere, et huic capitulo annectere curavimus. Dicit enim ita: Audi ergo me, dulcissima soror, et filia. Tu quantumcunque semper in studiis spiritalibus occupari desideras, propter sorores tamen aliquando etiam exteriora tibi erunt negotia dirimenda. Curandum ergo tibi summopere est ut si temporalia quasi pro tempore agas; at semper tenacius in spiritali devotione et amore inhaereas, ut cum temporalia citius dispensaveris, ad orationem illico vel lectionem, quasi ad matris sinum, recurras. Optare quippe debes
Abbreviated transcription (Latin):
legatur in hibitum restat ut ab hinchiuus¬
cemodi usus ab his modis omnibus quantũ
dns̃ possedede rit caueatur Quia quã¬
uis inseculari dignita teposite. Multi¬
genis deliciis uoluptuose huiusce modi
soleantuti in monasteriis tamen in ꝗ¬
bus xp̃i sponsȩ sumptibus dominicis cõ¬
munitersunt gubernande. Prorsus est
hoccensura aequitatis inhibendũ. Nos¬
se & enĩ eas oport&. qui a noni deo prȩ¬
latesunt. Vt sesolum modo sed potus
ut sesubditas quae pascant. Carnaliter
uidelic& & spiritaliter. Necut presint
tantũ. sedut prosint ad nõ sunt aliisprȩ¬
latȩ. Ergo necesseest. ut sesibi quȩ sub¬
ditas in proposito scẽreligionis solerter
confringant. Et sicut alias praecedunt
prioratus honore praecedant &iampie
conuersationis exemplo. Et quae aluis
facere prohibent. Nullatenus ꝑpetr&
Recte enĩ ut ait beatus gregorius. Aliorũ
errata corrigit quiea quae reprehen¬
dit minimeait. Sed quia pastoris ab¬

Expanded text:
legatur inhibitum, restat ut abhinc hujuslegatur inhibitum, restat ut abhinc hujuscemodi usus ab his modis omnibus, quantum Dominus posse dederit, caveatur. Quia quamvis in saeculari dignitate positae multigenis deliciis voluptuose hujuscemodi soleant uti, in monasteriis tamen, in quibus Christi sponsae sumptibus Dominicis communiter sunt gubernandae, prorsus est hoc censura aequitatis inhibendum. Nosse etenim eas oportet, quia non ideo praelatae sunt, ut se solummodo, sed potius ut se, subditasque pascant, carnaliter videlicet, et spiritaliter: nec ut praesint tantum, sed ut prosint, a Domino sunt aliis praelatae. Ergo necesse est ut se sibique subditas in proposito sanctae religionis solerter constringant. Et sicut alias praecedunt prioratus honore, praecedant etiam piae conversationis exemplo; et quae aliis facere prohibent, nullatenus perpetrent. Recte enim, ut habet beatus Gregorius, aliorum errata corrigit, qui ea quae reprehendit minime agit. Sed quia pastoris ab
Abbreviated transcription (Latin):
ne seruiendum. deinquid subiectis spe¬
ualiter obseruandũ sit ponendũ censui¬
ales abbatisse regendarum animarũ
curam suscipere debent. quae subditis
uerbis & exemplis ducatum prebeant
scȩ̃ religionis. Que non propriis uolun¬
tatibus deseruiant. sed magis subdita¬
rum solertissimã curamgerant. Quae
se &iam. illasque. ut poteuasa scã in qui¬
bus instanter incensum orationis dõ dig¬
ne offerripossit. Ab omni labeuitiorũ
custo direnorint. &ita eas secum in scõ
proposito. peruigiles reddant. ut una
aduitamtendentes aeternam societa¬
te suꝑnorum ciuium mereant᷑ ꝑfrui.
Quaigitur auctoritate. aut quibusscõ¬
rum patrũ documentis sibi ad tribuunt
licentiã forasauagandi. aut ꝑuillasre¬
sidendi aut sericeas uestes induendi. aut
pompis uanis inseruiendi. sed quia hoc
nulla ductoritate sibilicitum facere pos¬
sunt. presertim cuma scis patribus insupe¬
rioribus capitulis idpenitus. scĩ monialib

Expanded text:
ne serviendum; dein quid subjectis spene serviendum; dein quid subjectis specialiter observandum sit, ponendum censuisae regendarum animarum curam suscipere debent, quae subditis verbis et exemplis ducatum praebeant sanctae religionis: quae non propriis voluntatibus deserviant, sed magis subditarum solertissimam curam gerant: quae se etiam, illasque, ut pote vasa sancta, in quibus instanter incensum orationis Deo digne offerri possit, ab omni labe vitiorum custodire norint: et ita eas secum in sancto proposito pervigiles reddant, ut una ad vitam tendentes aeternam, societate supernorum civium mereantur perfrui. Qua igitur auctoritate, aut quibus sanctorum Patrum documentis, sibi attribuunt licentiam foras vagandi, aut per villas residendi, aut sericas vestes induendi, aut pompis vanis inserviendi? Sed quia hoc nulla auctoritate sibi licitum facere possunt, praesertim cum a sanctis Patribus in superioribus capitulis id penitus sanctimonialibus
Abbreviated transcription (Latin):
quibus saluberrimis documentis. sũssi¬
mi et eruditis simiuiri dõdicatas adas¬
timonialẽ propositũ seruandũ institu¬
unt. Ece quibus insignium uirtutum
indumentis eas exornant. ut illius spon¬
si cui sedicauerunt amplexibus digne
fiant. Vn desolerter sc̃monialibus
uigilandũ est ut tantorũ patrũ obe¬
dienter obtemperent monitis. Nesci¬
licet his refultando cũ fatuis uirginibus
reprobentur. sed potius parendo cum
prudentibus xpĩthalamo admittantur
Dili ganter itaque eorundem scõ rupatrũ
sententiis prelibatis. dignũ et necessa¬
rium iudi cauimus ꝑsingula capitula
distinguere. Quid prelatis quidue
subditis obseruandũ sit. Et qm̃ subdia¬
rũ uita prelatarũ est exemplis in for¬
manda primũ quales debeant abuatis¬
seconstitui. qualiter eis uiuendum
qualiter subditas gubernandũ. qualit̃¬
ue in monasteriis residendum & in stan¬
ter dnõ totamentis & corporis deuocio¬

Expanded text:
quibus saluberrimis documentis sanctissiquibus saluberrimis documentis sanctissimi et eruditissimi viri Deo dicatas ad castimoniale propositum servandum instituunt. Ecce quibus insignium virtutum indumentis eas exornant, ut illius sponsi, cui se dicaverunt, amplexibus dignae fiant. Unde solerter sanctimonialibus vigilandum est, ut tantorum Patrem obedienter obtemperent monitis: ne scilicet his resultando, cum fatuis virginibus reprobentur, sed potius parendo cum prudentibus Christi thalamo admittantur. Diligenter itaque eorumdem sanctorum Patrum sententiis praelibatis, dignum et necessarium judicavimus, per singula capita distinguere quid praelatis, quidve subditis observandum sit. Et quoniam subditarum vita praelatarum est exemplis informanda, primum quales debeant abbatissae constitui, qualiter eis vivendum, qualiter subditas gubernandum, qualiterve in monasteriis residendum, et instanter Domino tota mentis et corporis devotio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quesis cũ dnõ locutura. Cũ psalmũ
dicis cuius uerba dicis. Agnosce. Etin
conpunctione magis animi quã in tin¬
nule uocis dulcedine delectare: Lacrimas
enĩ psallentis ds̃ magis quam uocis gratiã
conprobat. Omniũ operiĩ et cogitati¬
onũtuarũ. spiculatorem dm̃ crede
Et caue nequid quod diuinis oculis indig¬
nũ sit. Aut opereris autiogites. Cres¬
cat intecuannis gratia. Crescat. cũ ae¬
tate iustitia. Omne tempus in quote non
meliorem senseris. hoc teestima ꝑdidisse
Ceptũ uirginitatis propositum. ad finẽ
us que conserua. Quia non inchoasse
tantũ sed ꝑfecis se uirtutis est. Esto er¬
goomnibus uiuendiforma esto exẽplũ
Virginẽte in omnibus exhibe. Sit et uio¬
labilis conseruatio. Ut quisquis uitã tuã
auditu saltim contigerit. intantũ sibi
intellegat gratia extua conseruatione
trans funde ut dũte imitari concupis¬
cit. dĩsacrificio et ipse sit dignus sLace

Expanded text:
quasi quae sis cum Domino locutura. Cum psalmum quasi quae sis cum Domino locutura. Cum psalmum dicis, cujus verba dicis agnosce: et in compunctione magis animi, quam in tinnulae vocis dulcedine delectare. Lacrymas enim psallentis Deus magis quam vocis gratiam comprobat. Omnium operum et cogitationum tuarum speculatorem Deum crede, et cave ne quid quod divinis oculis indignum sit aut opereris aut cogites. Crescat in te cum annis gratia, crescat cum aetate justitia. Omne tempus in quo te non meliorem senseris, hoc te existima perdidisse. Coeptum virginitatis propositum, ad finem usque conserva, quia non inchoasse tantum, sed perfecisse virtutis est. Esto ergo omnibus vivendi forma, esto exemplum. Virginem te in omnibus exhibe. Sit et inviolabilis conversatio: ut quisquis vitam tuam audire saltem contigerit, in tantum sibi intelligat gratiam ex tua conversatione transfundi, ut dum te imitari concupiscit Dei sacrificio et ipse sit dignus. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Vide ut omnia quae cumque benefa¬
ois propter dnm̃ facias. dciens eius rei
tantũ teadnõ receptura messe mer¬
cedis quantum eius timoris et dilectionis
causa ꝑficeris. Scã magisesse qua uderi
studẽ. Initiuniis uero magis quã inepu¬
lis delectare. Illius uidue memor quȩ
non discedebat. detemplo ieiunis et obse¬
crationibus seruiens dño nocte acdie.
Diuinemagis lectionis conuiuium diligȩ
et spiritalibus tesaturari dapibus concu¬
pisce. Etillos potius que recibos. quibus
anima magis quã corpus reficiatur
Carnis et uinispecies. quasi caloris fomen¬
ta et libi dinis incita menta fuge. Ira¬
cundiam uince. Animositatem cohibe
Et quicquid illudest quod post factũ pȩni¬
tentiã in gerit. uelut proximi criminis
ab hominationẽ declina. Satis tranquil¬
lam ei quietã conuenit essementẽ. et ab
omin ꝑturbatione furoris alienam
quaedĩ habitaculũ esse desiderat. Cũ ora¬
tionẽ caelebrare desideras. talente exibe

Expanded text:
Vide ut omnia quaecunque bene faVide ut omnia quaecunque bene facis propter Dominum facias, sciens ejus rei tantum te a Domino recepturam esse mercedis, quantum ejus timoris et dilectionis causa perfeceris. Sancta magis esse quam videri stude. In jejuniis vero magis quam in epulis delectare, illius viduae memor quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens Domino nocte ac die. Divinae magis lectionis convivium dilige, et spiritalibus te saturari dapibus concupisce: et illos potius quaere cibos quibus anima quam corpus reficiatur. Carnis et vini species, quasi caloris fomenta et libidinis incitamenta fuge. Iracundiam vince, animositatem cohibe, et quidquid illud est quod post factum poenitentiam ingerit, velut proximi criminis abominationem declina.Satis tranquillam et quietam convenit esse mentem, et ab omni perturbatione furoris alienam, quae Dei habitaculum esse desiderat. Cum orationem celebrare desideras, talem te exhibe,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ne mote falla cisermonese ducat:
apuddm̃ hab& malitia locũ abomnine¬
quitia. & dolo mundum esse neces se est.
quicupit regnare cumxp̃o. Noloenim
illas. respicias. quae saeculi non xp̃i sunt
uirgines. quae propositi sui & professio¬
nef in memores. Gaudent in delicus.
inopibus delectantur. Tudutem quae¬
cum que xp̃i non saeculi uirgo es. omnem
presentis uitae gloriam suge. Vteam
quae infuturo promittitur consequa¬
ris. Contentionum uerba &animosita¬
tis causas. &litium occasiones subter fu¬
ge. Namsi iuxta a postoli doctrinam
seruum dñi litigare non oport&. Quan¬
tomagisdĩ ancille cuius quouere cundi¬
or est sexus. animus deb&esse modes¬
tior. Linguã amali loquo cohibe. &ori
tuo frenum legis inope. Vt tunc forte
loquaris. quando quandotacerepecca¬
tumsit. Secundum id quod a postolus
dicit. Omnissermonalus. exore uro
non procedat. Semꝑ linguã tuã. de
bonis loqui ad suesce. & auditumtu¬
um adbonit rum magis. quam ad
malorum uttuperationem commoda

Expanded text:
eniat, nemo te fallaci sermone seducat. apud Deum habet malitia locuquitia et dolo mundum esse necesse est, qui cupis regnare cum Christo. Nolo enim illas respicias, quae saeculi, non Christi sunt virgines: quae propositi sui, et professionis immemores, gaudent in deliciis, in opibus delectantur. Tu autem, quaecunque Christi, non saeculi virgo es, omnem praesentis vitae gloriam fuge, ut eam, quae in futuro promittitur, consequaris. Contentionum verba, et animositatis causas, et litium occasiones subterfuge. Nam si juxta Apostoli doctrinam servum Domini litigare non oportet, quanto magis Dei ancillam, cujus quo verecundior est sexus, animus debet esse modestior? Linguam a maliloquio cohibe, et ori tuo frenum legis impone; ut tunc forte loquaris, quando tacere peccatum sit, secundum id quod Apostolus dicit: Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat . Semper linguam tuam de bonis loqui assuesce, et auditum tuum ad laudem bonorum magis, quam ad malorum vituperationem commoda.
Abbreviated transcription (Latin):
cordissui. simulque super ad notatas
scõrũ patrũ sententias. asidua medita¬
tione perlegant ne in consulte &łmi¬
nus caute uiculũ continentiȩ &iur¬
ginitatis Arripientes redeant. Post
satan. & siantsicut canis peuersus aq

Expanded text:
cordis sui, simulque super adnotatas cordis sui, simulque super adnotatas sanctorum Patrum sententias assidua meditatione perlegant, ne inconsulte, et minus caute vinculum continentiae et virginitatis arripientes, redeant post Satan, et fiant sicut canis reversus ad
Abbreviated transcription (Latin):
Stdendũ sũ mopere abbatissis est ut tot
tales que in monasterus admittant
scĩ monialis quae & morum probitate
cõmendentur. & ecclesi asticis possint
rationabiliter sustentari spendus. Quȩ
uero adhuc carnalibus delectationibus
in reguntur. nequa quã sunt in mo¬
nasteriis admittende. Quia satius est
illis iuxctapaulũ a postolũ foris nubere
tantũ in dño quã in monasteriis adnit¬
ti & sub in magine simulate scĩtatis dis¬
solute iuiuere. Cumigitur huius modi
religionis gratia monasteriis expeci¬
uerint. non eis facilis tribuatur ingres¬
sus donecprius eis haec legantur capi¬
tula. Vt his ꝑlectis nouernt quideis
in castimoniali proposito obseruandũ
quid ue uitandũ sit. Quia postquam
sed nõ in hacmilitia deuinocerent. Ne¬
qua quã sibi licitũ erit proprus uti cõ¬
silus. nec secularibus penitus inplicari
possenegotus. Nec frequentiã uirorũ
aut conlocutionem samiliarẽ absq
causa in euitabili habere debere
Proinde scrutentur priusarchana

Expanded text:
dum summopere abbatissis est ut tot talesque in monasteriis admittant sanctimoniales, quae et morum probitate commendentur, et ecclesiasticis possint rationabiliter sustentari stipendiis. Quae vero adhuc carnalibus delectationibus irretiuntur, nequaquam sunt in monasteriis admittendae, quia satius est illis, juxta Paulum apostolum , foris nubere, tantum in Domino, quam in monasteriis admitet sub imagine simulatae sanctitatis dissolute vivere. Cum igitur hujusmodi religionis gratia monasteria expetiverint, non eis facilis tribuatur ingressus, donec prius eis haec legantur capitula: ut his perlectis noverint quid eis in castimoniali proposito observandum, quidve vitandum sit. Quia postquam se Domino in hac militia devinxerint, nequaquam sibi licitum erit propriis uti consiliis, nec secularibus penitus implicari posse negotiis: nec frequentiam virorum, aut collocutionem familiarem absque causa inevitabili habere debent. Proinde scrutentur prius arcana
Abbreviated transcription (Latin):
nant. Et aut seruis autcerte aliis
quiblis ditilisueria nas ad procuran¬
dũ sibeqas fideliteri datũm feutua
administrandũ commendee⁊ Qmañ¬
te ingressũ monasterii⁊ cuncta utc
premissũ est ratio nabiliter illis dis¬
ponenda sunt. ut remota quarũ libet
forensiũ rerũ occupatione suũ liberi¬
us etquietius possint custodire praeposi¬
tũ . Sed et de adoles centulis et dehis qua¬
rũ conuersatione simultates et dissensiones
plerum que patisolent monasteria ca¬
uendũ ab batissis est. ne in caute et indis¬
crete eas in congregatione admittant.
N eforte illarum admissio aliquod in poste¬
rum generet scandalum. QUALITIR

Expanded text:
nant, et aut servis, aut certe aliis, nant, et aut servis, aut certe aliis, quibus illis libuerit, eas ad procurandum, sibique fideliter earum fructus administrandum, commendent, quoniam ante ingressum monasterii, cuncta, ut praemissum est, rationabiliter illis disponenda sunt, ut remota quarumlibet forensium rerum occupatione, suum liberius, et quietius possint custodire propositum. Sed et de adolescentulis, et de his quarum conversatione simultates et dissentiones plerumque pati solent monasteria, cavendum abbatissis est, ne incaute et indiscrete eas in congregatione admittant, ne forte earum admissio aliquod in posterum generet scandalum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rouidendumest hisque habamorem
xpi castimonig sedicauerint: & incol¬
legio sũmonialiũ seadmittĩ postula¬
uerint. utressuas antequã monaste¬
rium ingrediantur. Ita sapienter pru¬
denter: que deliberent at que disponant
ut aduitamtentes aeternam. nullam
earum occasionepatiantur perturba¬
tionem. Pro inde si aliqua sci moniali¬
um ressuas propria s ecdesiaeita con¬
tulerit ut nihil ex his sibi proprium
uindicare sed tantum rebus sustenta¬
ri uelit ecdesiae. huic sufficienter in
congregatione stipendia largiantur
necessaria. Si autẽ ecclesiae eastradi¬
derit et usu fructuario habere uolu¬
erit quaestor ecclesiae eas ut pote
ecclesi ae defendat quodsieas ecclesiae
conferre noluerit. abbatissa etceteris
scĩ monialibus conhibentiã adhibenti¬
bus committat eas ꝑscriptũ publice
roboratum. aut propinco autalio
cuilibet bone fidei amico qui eas iure
fori defendat. Secundũ hancigitur
institutionis formam. sc̃ moniales
suas propriasres deliberent et dispo¬

Expanded text:
Providendum est his quae ob amorem Christi castimoniae se dicaverint, et in collegio sanctimonialium se admitti postulaverint, ut res suas, antequam monasterium ingrediantur, ita sapienter prudenterque deliberent atque disponant, ut ad vitam tendentes aeternam, nullam earum occasione patiantur perturbationem. Proinde si aliqua sanctimonialium res suas proprias ecclesiae ita contulerit, ut nihil ex his sibi proprium vindicare, sed tantum rebus sustentari velit ecclesiae, huic sufficienter in congregatione stipendia largiantur necessaria. Si autem ecclesiae eas tradiderit, et usufructuario habere voluerit, quaestor ecclesiae eas, ut pote ecclesiae, defendat. Quod si eas ecclesiae conferre noluerit, abbatissa, et caeteris sanctimonialibus conniventiam adhibentibus, committat eas per scriptum publice roboratum, aut propinquo, aut alio cuilibet bonae fidei amico, qui eas jure fori defendat. Secundum hanc igitur constitutionis formam, sanctimoniales suas proprias res deliberent et dispo
Abbreviated transcription (Latin):
aut cumł colib& laicosiue sanguinis alieni. aut conuiuium solapia
nisi ubisit senio re frequentia aut honestorũ. aut uidurũ ho¬
nestarũ & ubi honestae confessor quilibet c̃ plurimorum
domibus non ad mittandas penitus. nec uidendas nisi forte si¬
di plus habeant accipiant mariti earũ hanc postestatẽ p̃ter
necem custodiendi ligandi indomũ su& adie iunia salutaria non
mortiferam cogentes ita ut inuicem sibi derici pauperes au¬
xiliũ ferant si seruitia forte nondebeant: cũ uxoribus aut̃

Expanded text:
aut cum quolibet laico, sive sanguinis alieni, aut convivium sola, aut cum quolibet laico, sive sanguinis alieni, aut convivium sola, nisi ubi sit seniorum frequentia, aut honestorum, aut viduarum honestarumque, ubi honeste conn ipsorum domibus non admittendas penitus nec videndas, nisi forte di plus habeant, accipiant mariti earum hanc potestatem praeter necem custodiendi, ligandi in domo sua, ad jejunia salutaria, non mortifera, eas cogentes, ita ut invicem sibi clerici pauperes auxilium ferant, si servitia non habeant; cum uxoribus autem
Abbreviated transcription (Latin):
diqus uero ex presbris ante int̃dictũ filios susceperit depres¬
bitłro ad episcopatũ ñ ad mittatur lre placuitꝓ at depenebi
ñ id mitat: ad derũ nisi tatũ necessitas aut usus exegerit
interostiarios deputetur uł int̃ lectores itaut euuange
diacones habeant᷑. Ha ut minũ nonmponant ausacra¬
bigtsũ au ꝑhomicidid̃ auꝓ diuersis criminib grauissi¬
s que peccatis pulplicã penitenciã gerens sub cilio di¬
Ereor fidelis si uidu ãalterius uxort̃ ac ceperit ãplius
nihilsit set semꝑ lector habeat. auferte subdiaconus
ciomquo ordinatus fuerat remoueat e habeatur int̃ hos¬
tiarios uł int᷑ lecto es ita ut euu angeliũ & apostolũ Nonle¬
gat propterea. Niequi ecdesiae seruient pulplicis officus
seruire uideat Qui uero t̃tiã qđ nec dicendũ Aut audien¬
dũ ẽ. acceperit. abstine a urbiennio postea int̃ laicos recon¬
ciliat᷑ ꝑ penitentiã communic& PRTBŨ RIBOBIIU

Expanded text:
si quis vero ex presbyteris ante interdictum filios susceperit, de pressi quis vero ex presbyteris ante interdictum filios susceperit, de presbyterio ad episcopatum non admittatur . II. Ut poeninon admittantur ad clerum, nisi tantum, si necessitas aut usus exegerit, inter ostiarios deputentur, vel inter lectores, ita ut Evangediacones habeantur, ita ut manum non imponant, aut sacrabaptismum aut pro homicidio, aut pro diversis criminibus gravissimisque peccatis, publicam poenitentiam gerens, sub cilicio, diector fidelis si viduam alterius uxorem acceperit, amplius nihil sit, sed semper lector habeatur, aut forte subdiaconus.cio in quo ordinatus fuerat removeatur, et habeatur inter ostiarios vel lectores, ita ut Evangelium et Apostolum non legat, propterea ne qui ecclesiae servierit publicis officiis servire videatur: qui vero tertiam, quod nec dicendum aut audiendum est, acceperit, abstentus biennio, postea inter laicos reconciliatus per poenitentiam communicet. 323
Abbreviated transcription (Latin):
st tertiasi con sedentibis pres biteris. ad stancibs dia¬
nibus ecceters qu intenerant conilio cingregatis
atrumas ep̃s dixit quonia singuli cepimus mec dȩ siis
nr̃is facere diuersa a inde tanta scandala sunt que usq¬
ad sas maperaeniunt si placet communi concibio decer¬
namus quid ab ommnibus episcopis. mordinandis leri cissit
sequendũ mihi utt̃ placet & constituta. primitus
cocilii nceni ꝑ petuo esse seruanda Nec ab his esse re¬
cedendũ ł pidiaerunt hoc omnibus plac& ita ut siqui cog¬
nitis gefts concilii. niaeni aliut quamistatutũ est facere
presum serit e non in eo ꝑseuerandũ putauerit hinex¬
com miicatus habeat nisiꝑ correptione fratrũ em̃
u el castis inN& continentis uite &iam siuxores habeant
inminis terio constituaas. statam̃ ut siqui aiã ante interi¬
dictum qđ ꝑ lusitanos epis copos constitutũ . ẽ. mẽtmenter
cũ uxoribus suis urcerint presbiterii honore ñcumulent̃.

Expanded text:
dentibus presbyteris, astantibus diaconibus, et caeteris qui intererant concilio congregatis, Patruinus episcopus dixit: Quoniam singuli coepimus in Ecclesiis nostris facere diversa, et inde tanta scandala sunt, quae usqad schisma perveniunt, si placet, communi concinamus quid ab omnibus episcopis in ordinandis clericis sit sequendum: mihi autem placet et constituta primitus concilii Nicaeni perpetuo esse servanda, nec ab his esse recedendum. Episcopi dixerunt: Hoc omnibus placet, ita ut si quis cognitis gestis concilii Nicaeni aliud quam statutum est facere praesumpserit, et non in eo perseverandum putaverit, tunc excommunicatus habeatur, nisi per correptionem fratrum eintegri vel casti sint et continentis vitae, etiam si uxores habeant, in ministerio constituantur, ita tamen ut si qui etiam ante interdictum, quod per Lusitanos episcopos constitutum est, incontinenter cum uxoribus suis vixerint, presbyterii honore non cumulentur:
Abbreviated transcription (Latin):
conuihuenti datur. & depprio duplum accipiat
exrebus edȩ in suotaucum quide derit nomine.
sire sꝓprias & aeclepasticas. usu frurcuario tene¬
reuoluerit. Siiutem resꝓprias ad p̃sens dimise¬
suo tantum quis nomine sumat qr sic easquemq
tractare oportec ut alienarum dispensatorei nin
ꝓpriarum largitorem. Manulla potestate quis ciga¬
tur facere p̃cariam dereb ꝓprie dõ a sc̃is illius
dicatis curatio& usus obtineat neminẽ cuinam
uult contrautilitatem & rationem prestitũ
lia suꝑ p̃carias ȩdesiasticas fieri. necratio sunt
nec autoritas quolib& modo ꝓmittit. Qm̃ pcep¬
ca iniure ȩdesiastico firmare indignũ iudie &
necesse est ut maiestas regianisi ab ȩd e sia fuco
reccore p&at. Eẜ isdem autem cuscos ȩđie sol¬
lertissime caueat ne suior dinis & e desiasticȩ
cõmunionis forte inmemar: ion tra autori

Expanded text:
convenienti datur ex proprio, duplum accipiatur ex rebus ecclesiae, in suo tantum qui dederit nomine, si res proprias et ecclesiasticas usufructuario tenere voluerit. Si autem res proprias ad praesuo tantum quis nomine sumat; quia sic eas quemque tractare oportet ut alienarum dispensatorem, non propriarum largitorem. Et a nulla potestate quis cogatur facere precariam de rebus proprie Deo et sanctis illius dicatis; cum ratio et usus obtineat, neminem cui non vult contra utilitatem et ralia super precariis Ecclesiasticis fieri nec ratio sinit, nec auctoritas quolibet modo permittit. Quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicatur, necesse est ut majestas regia non nisi ab ecclesiastico rectore petatur. Idem autem custos Ecclesiae solertissime caveat, ne sui ordinis et Ecclesiasticae communionis forte immemor, contra auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ConCILIUM¬
abct ar cadi& onoru temporibus subdie septi mendium
oltrmpius stotius saurebianus lam padius exuperara us
Pegallicia torcinsis conutnius municipis celenis em̃s diñ
e nou istisurtn qsice maliis gestis ad uersuse¬

Expanded text:
CONCILIUMACTUM ARCADII ET HONORII TEMPORIBUS, SUB DIE VII IDUUM porius, Eustochius, Aurelianus, Lampadius, Exuperantius de Gallaecia Lucensis conventus, municipii Celenis, omnes decem et novem isti sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
ulduce contradiabolũ pugnemus.
Duntenĩ aliquȩ quodoeius est neglegen¬
tes & tȩpide quȩ desoloxpĩanitatis co¬
cabulo gloriantur. Et putant quod
illis sufficiat uestẽ mutasse. & religionis
tantũ habitũ susceꝑisse. Nesciente sil¬
lud propheticũ. Fili accedens ad serui¬
tutẽ dĩ. sta in iufutia. &timore & prę¬
para ammã tuã ad tẽptationẽ. Nec¬

Expanded text:
ra diabolum repugnemus. Sunt enim aliquae, quod pejus est, negligentes et tepidae, quae de solo Christianitatis vocabulo gloriantur, et putant quod illis sufficiat vestem mutasse, et religionis tantum habitum suscepisse: nescientes illud propheticum: Fili, accedens ad servitutem Dei sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad te
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. ut uix aliquis sine p̾cio recipi¬
ant in sorores pauꝑtatis pre dextu
uolentes huiꝰ modi uiciũ palliare.
ne id decenter fiat penitꝰ ꝓhibemꝰ.
statuentes ut quecũq talem cõmisẽt

Expanded text:
fecit, ut vix aliquas sine pretio recipiant in sorores paupertatis pretextu volentes huiusmodi vitium palliare. Ne id de cetero fiat penitus prohibemus, statuentes ut quecumque de cet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eisdem monasteriis dispensatiuede
nouo. mutens pͥorib locis. ⁊ inferi¬
oribusaisigiiatis. hoc ⁊ cͥca monach¬
os ⁊ alios regłares decernurꝰ obser¬
uandum. uͣ ne ꝑ simplicitatẽuel
iguor antiamsẽ ualeant excusare
pͤrecipimꝰ ut diocesanr̃ ep̃i hoc

Expanded text:
ensative de novo, mutatis prioribus locis et inferioribus assignatis. Hoc etiam contra monachos vel alios regulares decernimus observandum. Verum ne per simplicitatem et ignorantiam se valeant excusare, precipimus ut diocesani episc
Abbreviated transcription (Latin):
nodam sub int̾minacioẽ auatͥꝯem¬
atis inhibentes ne quisqͣm cũ
eis scienter coĩcet in aliquo loco¬
uendicionis uel emptionis ꝯtrac¬
tu ÷ in unũ gentes rectorib cun¬
tatum ⁊ Locor suoꝵ ut eos ab hao
unquitate reuocent ⁊ cõpescant.
qͣlioqun q nolle ꝑturbare ꝑuersos

Expanded text:
nodamus, sub interminatione anathemnodamus, sub interminatione anathematis inhibentes, ne quis cum eis scienter communicet aliquo venditionis vel emptionis contractu, et injungentes rectoribus civitatum et locorum suorum, ut eos ab hac iniquitate revocent et compescant, alioquin quia nolle perturbare
Abbreviated transcription (Latin):
asticam cõpellat᷑. Si qui ꝓficiscentiũ
illuc ad p̾standas usuras iuramento
ittant eis p̾stitum iuramentũ Ião
usurarũ exactione desistant eadem
cegerit usurarũ. cũ ad restitutionẽ
ea siłi cogi adaduersione mandamꝰ
udeos nͥ ad remittandas usuras per
eecłiasticã cõpelli precipim᷑ potestatẽ
Et donet illas remiserunt ab unuer
debita loluere nequeunt in presenti.
sic pͥucipes utili dilatione ꝓuideant
qd post iter areptum usꝙͣ quo de ip̃or
obitu uel redditu certissime cognos¬
tatur usurar incomoda nõ incurrãt.
cõpulsis udeis ꝓuentus pignorꝰ quos
interim ip̃i ꝑceperint in sortem ex¬
pensis deducts necc̾ariis cõputare. eñ
hiñ modi bñficiũ nõ multũ uideat Nre
dispendiũ. qr solutionẽ lic ꝑ rogat. qd
debitum nõ absorbet. potro eccłiarũ
prelati qui in exhibenda iusticia tru¬
ce signatis⁊ eoꝵ familiis negligentes
rxtitint. sciant le guiter puniendos.
Cetm quia cursari ÷ pirate nimis im¬

Expanded text:
astica compescatur. Si qui vero proficiscentium illuc ad prestandas usuras iuramento ittant eis prefatum iuramentum et ab usurarum exactione desistant eadem coegerit usurarum, cum ad restitutionem earum simili cogi animadversione mandamus. Judeos vero ad remittensaecularem compelli praecipimus potestatem, et donec illas remiserint, ab univedebita solvere nequeunt in praesenti, sic principquod post iter arreptum, usque quo de ipsorum obitu, vel reditu certissime cognoscatur, usurarum incomoda non incurrant; compulsis Judæis proventus pignorum, quos interim ipsi perceperint, in sortem, expensis deductis necessariis, computare; cum hujusmodi beneficium non multum videatur habere dispendii; quia solutionem sicdebitum non absorbet. Porro ecclesiarum praelati qui in exhibenda justitia crucesignatis, et eorum familiis negligentes exstiterint, sciant se graviter puniendos. Caeterum quia cursarii et piratae nimium im
Abbreviated transcription (Latin):
uasa interit᷑. unusqͥsꝙ in manu lua
til ĩ oꝑe et lermone. Senarius em̃
uis ꝑtib ageregatꝰ. Unde sexta die
ꝑfecit d̾s celũ et terrã ⁊ omnẽ or¬
hatum eor. Et cũ in plenitudine ẽ¬
poris lexta uenisset etate sexta dic

Expanded text:
manu sua, tis in opere ac sermone: senarius enim uis partibus aggregatis. Unde sexta die rfecit Deus coelum et terram, et omnem ornatum eorum . Et cum in plenitudine temporis sexta venisset aetate, sexta die
Abbreviated transcription (Latin):
tario uire aliquẽ ñ sed̾m carnẽ sucessorẽ ex¬
petit. s ad sui regim̃ ⁊ officioꝵ suoꝵ dispen¬
sationẽ. honestas. sapientes ⁊ religiosas ꝑ¬
toritate ne qͥs eccłias. p̃bendas. p̃posit᷑as. ca¬
pellanias. aut aliqͥ eccłiastica officia hedita¬
rio uire ualeat uendicare aut expostulare
p̃sumat. Qd̃ siqͥs ĩꝑbꝰ aut ãbitiõĩs reus attẽ¬
tare p̃sũserit: debita pena multabit᷑. ⁊ po¬
incestꝰ. qͥ iã fere stimislante hum ani gn̾is
contubnio natos infames ꝓnuntiant. ⁊ ab

Expanded text:
tario jure aliquem, non secundum carnem successorem expetere, sed ad sui regimen et officiorum suorum dispensationem honestas, sapientes et religiosas p ne quis ecclesias et praebendas, praeposituras, capellanias, aut aliqua ecclesiastica officia hereditario jure valeat vendicare aut expostulare praesumat. Quod si quis improbus aut ambitionis reus attentare praesumserit, debita poena mulctabitur et poincestum, qui jam fere stimulante humani generis contubernio natos, et infames pronuntiant, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enĩ iuxta regłam degentes in cenobiis cã
in eccłia ꝙͣ. in refectorio atq dormitorio cõmi¬
nit̃ ẽẽ debeant: ꝓͥa sibi edificant receptacła ⁊
pͥuata domicilia in qͥb sub hospitalitatis ue¬
lamine passim hospites minꝰ honestos contͣ¬

Expanded text:
Quum enim, juxta regulam degentes in coenobiis, tam in ecclesia quam in refectorio atque dormitorio communiter esse debeant, propria sibi aedificant receptacula et privata domicilia, in quibus sub hospitalitatis velamine passim hospites et min