comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum equammiter audiunt ꝓ a
more uirtutis: hoc ẽẽ puto qd̾ seqͥ¬
tur. cum statim sub infertur.
Scđd̾m qđ uidisti ferrum mirtũ
teste ex luto. & digitos exparte fer¬
reos. ⁊ex parte ficciles. ex parte e¬
rit solidum:. & ex parte erit contri¬
tum. Fortes enim ⁊ pacientes ut
diccum ẽ eiꝰmodi homines sunt.
in ea parte qͣ eorum labor posset
militare uirtuti. Qd̃ aut̃ dicit us
ta exlto: quid aliud ẽ huiꝰmodi
testa. nͥ feda consuetudo:Quasi e¬
nim lutum intestam duratur: qnͣ
feda accio in consuecudinem duci¬
tur. S ex fede confuecudins ob¬
duratione homo ad impacientiã
dei.citur:⁊  teste more leuter nẽ
ꝑ iracundiam frangit᷑. nc̃ in con¬
cupiscentiam resoluit᷑. S fic̾ de
auatis ostendimus. usdent᷑ multi
sins uoluptatib libenter cunc sa¬
tis face̾. cum hoc possunt sine dis¬
pendio pecume: cum autͣ sine lu¬
cri damno ñ possunt. uehementer cos¬
traire: uonne tibi udentur isti fer¬

Expanded text:
verbum aequanimiter audiunt pro verbum aequanimiter audiunt pro amore virtutis. Hoc esse puto quod sequitur, cum statim subinfertur: Secundum quod vidisti ferrum mistum testae ex luto, et digitos ex parte ferreos, et ex parte fictiles, ex parte erit solidum, et ex parte erit contritum. Fortes enim et patientes, ut dictum est, ejusmodi homines sunt in ea parte qua eorum labor posset militare virtuti. Quod autem dicit ex testa, ex luto quid aliud est hujusmodi testa nisi foeda consuetudo? Quasi enim lutum in testam duratur quando foeda actio in consuetudinem ducitur, sed ex foedae consuetudinis obduratione homo ad impatientiam dejicitur, et testae more leviter nunc per iracundiam frangitur, nunc in concupiscentiam resolvitur. Sed, sicut de avaris ostendimus, videntur multi suis voluptatibus libenter tunc satisfacere, cum hoc possunt sine dispendio pecuniae, cum autem sine lucri damno non possunt, vehementer contraire. Nonne tibi videntur isti fer
Abbreviated transcription (Latin):
cũ unum eundemq nummũ sepe
glula expende̾. auaricia iubeat
reseruare:Inhunc itaq modum
nuiltociens leui excausa regnum
in se ipsum diuiditur. ꝑturbatur.
atq donfunditur. donec funditus
desoletur:. Omne enim regnum
inse ip̃m diuuifum desolabttur. &.
domus supͣ domum cadet. Notã.¬
dum sane. qd de hoc regno dicit᷑.
Quod tamen inquit. de planta¬
rio ferti orietur. Cum enim p̃ua¬
ricatrix mens pͥmo ad scłaria desid̾ia
reu̾titur ad tolerandos mundi la¬
bores auimus obdurat᷑. & tunc
temporis scdm sententiam iob. ẽe
sub sentib delicias computat. dum
ad desid̾iorum suoꝵ finem qͣlicũq
mͦ ꝑtingat. O qͣm felices ẽẽnt. si ea
q̃ sustinent ꝓ amore pecume. uel
alicuiꝰ adipiscende scłaris pompe.
uel gle̾: pacienter sustin̾ent ꝓamo¬
re iusticie.S qui tot molestias tot
imurias. tot contumebas sepe tam
pacienter tolerant ꝓlucro cupidita¬
tis: nec unum uł leue correptionis

Expanded text:
cum unum eumdemque nummum saepe cum unum eumdemque nummum saepe gula expendere, avaritia jubeat reservare. In hunc itaque modum multoties levi ex causa regnum in seipsum dividitur, perturbatur atque confunditur, donec funditus desoletur. Omne enim regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Notandum sane quod de hoc regno dicitur, quod tamen, inquit, de plantario ferri orietur. Cum enim praevaricatrix mens primo ad saecularia desideria revertitur, ad tolerandos mundi labores animus obduratur, et tunc temporis, secundum sententiam Job, esse sub sentibus delicias computat , dum ad desideriorum suorum finem qualicunque modo pertingat. O quam felices essent, si ea quae sustinent pro amore pecuniae, vel alicujus adipiscendae saecularis pompae vel gloriae, patienter sustinerent pro amore justitiae! Sed qui tot molestias, tot injurias, tot contumelias, saepe tam patienter tolerant pro lucro cupiditatis, nec unum vel leve correctionis
Abbreviated transcription (Latin):
oms corporis sensus dilatet᷑. S cũ
sensuum oblectamenta studiose
gͣdimur.  S sepe uideas hos uni
illos alio sensui uehementiꝰ indul¬
gete: & ꝓpter unius alicuiꝰ sensus de¬
licias. aliorum sensuũ molestias li¬
benter sustin̾e. Qm multi multo¬
to tempore maguoq labore acqͥ¬
runt: qd̾ sub uniꝰ diei uł hore cra¬
pula uł ebriecate expendunt. Qͦt
timores. qͦt horrores. quot angores.
hostis. noctis. ⁊ frigoris. ad ulteri
sponte tolerant: ut ad momentanea
fede uoluptatis blandimenta ꝑtin¬
gant: Nonne hꝰmodi pedum uel
digitorum partẽ testram. partem
ferream hñt: qui in uno tam pacien¬
tes ⁊ pene insensibiles. inalt̾o tam
impacientes existunt:Sor¬
ro quia uidistimqͥt pedum ⁊digito¬
rum partem teste figuli. ⁊ partem
ferream: regnum diuisum erit.
modi fu̾it. Nam ut aliqd̃ unde ex
plurib exempli causa ponamus.
cum unꝰ idemq sepe sit auarus.⁊
glulosus: qͣnta queso rira uł con¬
tentio fit frequenter incorde illius:

Expanded text:
omnes corporis sensus dilatatur. Sed cum sensuum oblectamenta studiose gradimur? Sed saepe videas hos uni, illos alii sensui vehementius indulgere, et propter unius alicujus sensus delicias, aliorum sensuum molestias libenter sustinere. Quam multi multo tempore in agnoque labore acquirunt quod sub unius diei, vel horae crapula vel ebrietate expendunt? Quot timores, quot honores, quot algores hostis, noctis et frigoris adulteri sponte tolerant, ut ad momentanea foedae voluptatis blandimenta pertingant? Nonne hujusmodi omnes pedum vel digitorum partem testeam, partem ferream habent, qui in uno tam patientes et pene insensibiles, in altero tam impatientes existunt? Porro quia vidisti, inquit, pedum et digitorum partem testeam figuli, et partem ferream, regnum divisum erit. smodi fuerit. Nam ut aliqua in unum ex pluribus exempli causa ponamus, cum unus idemque saepe sit avarus, et gulosus; quanta, quaeso, rixa vel contentio sit frequenter in corde illius,
Abbreviated transcription (Latin):
nit:pturbationis sue dempore fu.¬
ror suꝑueniens dissipat atq dis¬
soluit. Ea q̃ de uisionis huiꝰ expo¬
sitione huc usq iam diximus. se¬
cundũ dupplicem consid̾ationem
iurta intelligentie nr̃e modum
ꝑtͣctauimus. Cet̾a aut̃ que secun

Expanded text:
nit, perturbationis suae tempore funit, perturbationis suae tempore furor superveniens dissipat atque dissolvit. Ea quae de visionis hujus expositione hucusque jam diximus, secundum duplicem considerationem, juxta intelligentiae nostrae modum pertractavimus. Caet
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur hiric regno congruere.
tyrannidem suã dilatat.⁊
Et qͣrtum inqͥt regnum: erit
uelut ferrum. Quomͦ ferrum
comminuit ⁊ domat omĩa: sic
comminuet omĩa hec & cont̾et
Si inferro seuitiam debemus in¬
telligr̾: quomͦ queso huiꝰmodi reg¬
num regna cetã queat comminu¬
ere atq conterere:Absq dubio
qͣntumcumq mens impudens sit.
głam tam̃ qͣm inseipso ꝑ arro¬
gantiam. uł in alt̾o ꝑ iactantiã.
habere consueuit: omino nec mirũ
ꝑturbat atq confundit. Quis enĩ
inter tot seuicie suȩ tam aꝑtas insa¬
nias: uł scm̃ se credat: uł ab alio hoc
posse credi confidat:S Regnum
aut̃ ꝑtinatie ad eo solent uiolenta
illa seuicie iura conterere atq con-¬
fundere: ut in nullo ꝓposito qͣmiuis
recto. qͣmius honesto. furoris sui tẽꝑe
mens possit ꝑseuerare. S quicqͥd
tͣnquillitatis tempore mens de pa-¬
ce seu pacientia etiam cum uoto
uł saeramento delib̾ãt atq dispo¬

Expanded text:
videatur huic regno congruere qvideatur huic regno congruere qtyrannidem suam dilatat? Et quartum, inquit, regnum erit velut ferrum. Quomodo ferrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Si in ferro saevitiam debemus intelligere, quomodo, quaeso, hujusmodi regnum regna caetera queat comminuere atque conterere? Absque dubio quantumcunque mens impudens sit, gloriam tamen quam in seipsa per arrogantiam, vel in altero per jactantiam habere consuevit omnino nec mirum perturbat atque confundit. Quis enim inter tot saevitiae suae tam apertas insanias vel sanctum se credat, vel ab alio hoc posse credi confidat? Regnum autem pertinaciae adeo solent violenta illa saevitiae jura conterere atque confundere, ut in nullo proposito quamvis recto, quamvis honesto furoris sui tempore mens possit perseverare. Sed quidquid tranquillitatis tempore mens de pace seu patientia, etiam cum voto vel sacramento deliberat atque dispo
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm qͥa iam confurgec aliudreg¬
num minusie. scđ̾m qd̾ scͥptum ẽ.
Tu inquit caput aureum .es:ꝙ
post te consurget cegnum alnd
minis te. S qͥa arrogans quisq
głatur in se ipso. iactantia autem
in fauore alieno: recte scdm aliqͥd
de aureo capite. hoc ẽ de arrogan¬
te dici potest. quia ad huc ipse ẽ.
eo quod se ipsum necdum deseru¬
it. qͥ głãm suam in seipso consti¬
tuit. Recedit autem ase ipso. qui
głam ponit in alt̾o. Cogita autẽ
qͣntoininꝰ sit głari insibilo. alieni
oris. ⁊ laudib falsis. qͣm inꝓpͥis
bonis ⁊ sepe ueris. q̃mins ab alio
acceptis. Recte gͦ dr̃. Tu ca¬
put aureum es. ⁊ post te consur¬
get regnum aliud minꝰ te.& ad¬
ditur. Et regnum aliud t̾ci
tat: recte ut suꝑius diximus. ꝑ¬
tinatiam designat. Uentrem ita¬
q &. femora q̃ pudendis adiacent
quasi erea. qͥs tunc habet. qñ his
etiam ꝑtinacit̾ inheret. q̃ etiam
erubesc̾e̾ deberet. Uide gͣ qͣm apte

Expanded text:
inquam, quia jam consurget aliud reginquam, quia jam consurget aliud regnum minus te, secundum quod scriptum est: Tu, inquit, caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te. Sed quia arrogans quisque gloriatur in seipso, jactantia autem in favore alieno, recte secundum aliquid de aureo capite, hoc est de arrogante, dici potest, quia adhuc ipse est, eo quod seipsum necdum deseruit, qui gloriam suam in seipso constituit. Recedit autem a seipso, cum gloriam ponit in altero. Cogita autem quanto minus sit gloriari in sibilo alieni oris, et laudibus falsis, quam in propriis bonis, et saepe veris, quamvis ab alio acceptis. Recte ergo dicitur: Tu caput aureum es, et post te consurget regnum aliud minus te, et additur, et regnum aliud tertitat, recte, ut superius diximus, pertinaciam designat. Ventrem itaque, et femora quae pudendis adjacent quasi aerea quis tunc habet, quando his etiam pertinaciter inhaeret quae etiam erubescere deberet. Vide ergo quam apte
Abbreviated transcription (Latin):
hominum habitant . &. que rõm
recasq consiliis obtemꝑant: ex eiꝰ
muncre fiunt: eiꝰ cooꝑatione in ac¬
tum ꝓdeunt. bene ꝓueniunt ꝓspe
succedunt. Quicqͥd gͦ utiliter potes.
ex ipso ⁊ ꝑ ipsum potes: qͥ nichil ñ
potest. qͥa omina potest. Omins ita¬
q possibilitas tua ex ens munere
uenit: qui sub dicione tua omma
omma constituit. Cu gͦ ca
put inquit aureum.es. qui adhuc
comitante grã. ⁊ mala corrig̾e. &
bona ex̾cere potes. Preme gͦ suꝑbi¬
am. ne ꝑdas ⁊ grãm. Os̃ enim suꝑ¬
bis resistit. humilib aut̃ dat grãm.
Scimus aut̃ quia ‸ omimnis peccati su¬
ꝑbia. Qui aut̃ facit peccatum. ser¬
uus ẽ peccati. Quid gͦ: Numqͥd¬
nam iam ñ erit aliud regnum. cũ
iam ceꝑit dominari peccatum.⁊
tu exhibere famulatum. qͣm tunc
erat cum tu pot̾as grãm p̃mere.
ita ut ñ regnaret intuo mortali cor¬
pore:Puto gͦ qͥa cum iam cȩꝑis
grãm ꝑ suꝑbiam amitt̾e. ⁊te ipsũ
ꝑdere. sine qua pot̾is facere. puto

Expanded text:
hominum habitant, et quae rationi rectisque consiliis obtemperant, ex ejus munere fiunt, ejus cooperatione in actum prodeunt, bene proveniunt, prospere succedunt. Quidquid ergo utiliter potes, ex ipso, et per ipsum potes, qui nihil non potest, quia omnia potest. Omnis itaque possibilitas tua ex ejus munere venit, qui sub ditione tua haec omnia constituit. Tu ergo, inquit, caput aureum es, qui, adhuc comitante gratia, et mala corrigere, et bona exercere potes. Preme ergo superbiam, ne perdas et gratiam: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Scimus autem quia initium omnis peccati superbia. Qui autem facit peccatum, servus est peccati. Quid ergo? Nunquidnam jam non erit aliud regnum, cum jam coeperit dominari peccatum, et tu exhibere famulatum, quam tunc erat cum tu poteras peccatum premere; ita ut non regnaret in tuo mortali corpore? Puto ergo quia cum coeperis gratiam per superbiam amittere, et teipsum perdere, sine qua nihil poteris facere; puto,
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris. ⁊ in curis multis: &
inerumua atq intristicia:  Clere
ut scͥptumẽ. auaro nichil scelestius:
qͥ nec ꝓrimo compatit᷑. nec sui mise¬
retur. Qͥd iam miramur eiꝰmodi
hominem hab̾e̾ tibias ferreas.cum
iam hc̃ ferreas plantas: Qͥd iam
conquerimur. qđ̾ unmitis ẽ erga ꝓ¬
ximos. qͥ iam obduratus ẽ erga usꝰ
Notate tñ qd̃ qui eiusinodi ẽ pͥus
intibiis ferreis obdurat᷑ erga pri¬
mum suũ: pꝰmodum etiam infer¬
reis pedib obduratur erga semet¬
ip̃m. Uide gͦ quisqͥs hec legis. ne for¬
te pꝰ amorem studiumq sapientie.
reu̾taris ad amorem lucrumq
peccume. hocẽ aureum caput in
ferreos pedes deflecte̾. Uscera a¬
uari crudelia. Pone nunc ante
oculos tuos: & considera quosuibet
auaros. Uide queso qͣm sint sollici¬
tiꝰ qͣm laboriosi: qͣm parci: quam
austeris. Quitamen sepe idem fa¬
cere consueuerunt. uł adhuc qͦ fu
turi sumt: si ab alio gratis nuttiant᷑
uestiant᷑: ꝓtegant᷑. Slidebis utiq

Expanded text:
n curis multis, et in aerumna atque in tristitia? Vere, ut scriptum est, avaro nihil est scelestius , qui nec proximo compatitur, nec sui miseretur. Quid jam miramur ejusmodi hominem habere tibias ferreas, cum jam habet plantas? Quid jam conquerimur quod immitis est erga proximos, qui jam obduratus est erga usus Notate tamen quod qui ejusmodi est, prius in tibiis ferreis obduratur erga proximum suum. Postmodum etiam in ferreis pedibus obduratur erga semetipsum. Vide ergo quisquis haec legis, ne forte post amorem studiumque sapientiae revertaris ad amorem lucrumque pecuniae, hoc est aureum caput in ferreos pedes deflectere. Viscera avari crudelia: pone nunc ante oculos tuos, et considera quoslibet avaros. Vide, quaeso, quam sint solliciti, quam laboriosi, quam parci, quam austeri sibi. Quid tamen saepe idem facere consueverunt, vel adhuc quoque facturi sunt, si ab alieno gratis nutriantur, vestiantur, protegantur? Videbis utique
Abbreviated transcription (Latin):
eciam uitiis adhuc pͥncipari. passi¬
onibꝰ tuis adhuc dominari potes.
qͥa grãm licet deserens. ñdum ab
illa desercuses. Noli inqͥt suꝑbirr
noli altum saꝑe. cordis tui arrogã¬
tiam citius depone. &. qd̾ de dei
iminere potes. noli tibi ascribere.
tibi. Ad huc incordis uł corꝑis tui
motib habes regnum. qͥa bonos
disponere. habes fortitudinem. qͥa
malis resistere: imꝑium. qͥa negli¬
gentes urgere. głam:qr potes rebel¬
les reuincere. Non ẽtamen inde su¬
ꝑbias: non ẽ quod tibi ascribas.
sbestias agri. uolucresq celi dedit
in manutua: ⁊ sub dicione tua u¬
mu̾sa constituit. Qd̃ bestiis agri
qd̃ uolucrib celi p̃sides. qd̃ appeti¬
tib carnis. qd cogiacionib men¬
tis dominari potes: qd̃ bona oꝑari.
qd̃ utilia meditariuales. non de
tua uircute. s de diuino munere
habes. Omina enim in qͥb filii

Expanded text:
etiam vitiis adhuc principari, passietiam vitiis adhuc principari, passionibusque tuis adhuc dominari potes. Quia gratiam licet deserens, nondum ab illa desertus es. Noli, inquit, superbire, noli altum sapere, cordis tui arrogantiam citius depone, et quod de Dei munere potes, noli tibi ascribere: tibi. Adhuc in cordis vel corporis tui motibus habes regnum, quia bonos disponere; habes fortitudinem, quia malis resistere; imperium, quia negligentius urgere; gloriam, quia potes rebelles revincere. Non est tamen unde superbias, non est quod tibi ascribas: et bestias agri, volucresque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit. Quod bestiis agri, quod volucribus coeli praesides, quod appetitibus carnis, quod cogitationibus mentis dominari potes, quod bona operari, quod utilia meditari vales non de tua virtute, sed de divino munere habes. Omnia enim in quibus filii
Abbreviated transcription (Latin):
in quib habitant filii hominum.
⁊bestias agri. uolucresq celi dedit
in manu tua: & sub dicione tua
umu̾sa constituit. Sepe cum talẽ
tantamq grãm accipimus. qua¬
lem hic descͥptamuł suꝑius expo¬
sitam audiuimus: fit ut ui contͣ
dm̃ suꝑbiamus: uñ deuociores
uł magis obnerii deo eẽ debuimꝰ
S illud queso q̃m pium. qͣntaue¬
ẽ ammiratione dignum: qd̾ cum
bit. ñ statim nos districta animad¬
u̾sione ꝑcutit. nec grãm suam ili¬
co subtrahit. s pͥus nos pia ammo¬
uitione conuenit. mͦ interius. mͦ
ext̾ius. Intꝰ ꝑ diuinã reuelationẽ.
ext̾ius ꝑ humanam exhortacionẽ:
intus ꝑ int̾nam aspirationem. ex¬
t̾ius ꝑ humanam rõnem: sicut
hic pͥus in occulto ꝑ somnnum. pꝰ¬
ea in manifesto ꝑuerbum.
Tu inquit rex regum es: & ds̃ celi¬
qr fortiorum fortissimꝰ dominari
potes: qr adhuc grãm adiucricem ha¬
bes. Peintentiam gͦ age dum potes:
dum grãm adhuc cooꝑantẽ habes.
ꝓdhuc rexregum es. ⁊ pͥncipalib

Expanded text:
ii hominum, et bestias agri volucresque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit. Saepe cum talem tantamque gratiam accipimus qualem hic descriptam, vel superius expositam audivimus, fit ut inde contra Deum superbiamus, unde devotiores vel magis obnoxii Deo esse debuimus. Sed illud, quaeso, quam pium quantave admiratione dignum, quod cum tuperbit, non statim nos districta animadversione percutit, nec gratiam suam illico subtrahit. Sed prius nos pia admonitione convenit, modo interius, modo exterius; intus per divinam revelationem, exterius per humanam exhortationem. Intus, per internam aspirationem, exterius per humanam rationem, sicut hic prius in occulto per somnium, postea in manifesto per verbum. Tu, inquit, rex regum es, quia foque fortior, fortissimus dominari potes, quia adhuc gratiam adjutricem habes, poenitentiam ergo age, dum potes, dum gratiam adhuc cooperantem habes. Adhuc rex regum es et principaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte ferreis. & exparte pedib¬
testris inced̾e: cum uideas unum eun¬
demq insuis tam patcum. ui alienis
tam ꝓdigum ẽẽ. mͦ austeritati. mͦ lu¬
xu deseriurs: Porro inquit
qͥa uidisti pedum ⁊ digitoꝵ partem
teste fignli. ⁊ partem ferream: reg

Expanded text:
ex parte ferreis et ex parte testeis incedere, cum videas unum eumdemque in suis tam parcum, in alienis tam prodigum esse, modo austeritati, modo luxui deservire? Porro, inquit, quod vidisti pedum et digitorum partem t
Abbreviated transcription (Latin):
tadem. magnamq animi deuoti¬
onem desieris ẽẽ deuotus. destite¬
risq ẽẽ aureus: numqͥd ipse eris
qui pͥus: Homo inqͥt cuminho¬
nore ẽẽt non intellexit. comꝑat
ẽ iumentis insipientib ⁊similis
factus ẽ illis. Similem ẽẽ deo mi¬
iabile decus: similem et̃ peccorib
mirabile dedecus. Ergo alius.⁊ a
lius similis deo: ꝙ similis pecco¬
rib. Homo bonus factus ẽ. &
ad bonitatem creatus ẽ. Solum mͦ
hoc inueni inqͥt eccłiastes. quia
fcc̾it ds̃ hominem rectum: &. ipse ĩ¬
miscuerit se infimitis questionib.
Sigͦ caritate ferues.⁊ in boni di¬
lectione ꝑmanes. aureum caput
habes. ⁊tu ipse es: qͥa id qd̃. ⁊ ad qd̃
factus es. & quod ẽẽ debes. S cari¬
tate inte refrigescente.cum iam
adhuc eris iꝑse. ꝙ non potuis aliꝰ
minorte:Tues inqͥt caput au¬
reum: & pꝰte consurget regnũ
aliud minus te. Numqͥd non es
iam minor te ipsoͬ cum ceꝑis fa¬

Expanded text:
tatem, magnamque animi devotitatem, magnamque animi devotionem desieris esse devotus, destiterisque esse aureus, nunquid ipse eris qui prius? Homo, inquit, cum in honore esset non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Simile esse Deo, mira ile decus; similem esse pecoribus, miserabile dedecus. Ergo alius, et alius similis Deo et similis pecoribus. Homo bonus factus est, et ad bonitatem creatus est: Solummodo hoc inveni, inquit Ecclesiastes, quia fecerit Deus hominem rectum, et ipse immiscuerit se infinitis quaestionibus . Si ergo charitate ferves, et in boni dilectione permanes, aureum caput habes, et tu ipse es, quia id quod, et ad quod factus es, et esse debes. Sed, charitate in te refrigescente, cum jamadhuc eris ipse, et non potius alius minor te? Tu es, inquit, caput aureum, et post te consurget regnum aliud minus te. Nunquid non es jam minor te ipso, cum coeperis fa
Abbreviated transcription (Latin):
te consurget regnum aliudi
minus te. Attende queso qͥd
dicat: quid sua nos inderp̃tacio¬
ne docere ꝓponat .. Tu es
inquit caput aureum. Elt enĩ
de cet̾is taceam. hocuł solum
puto in quo int̾prete opus habe¬
inus: & utinam int̾precantem
intellige̾. & hoc uł ꝑ int̾pretem
nosse possimus. Nonne statua
una unius hominis ꝑsonam re¬
p̃sentat: &. illa ut exposiumus
cuiꝰ libet desummuis iuima corru¬
eutis p̾uaricationem designat:ᷤᷤ
Si unus ẽ qui eimodi ẽ habens
caput aureum. peccus argente¬
um. cet̾a aut̃ menbra erea uł fer¬
rea: cur queso si pse cui hoc dicit᷑.
ẽ caput aureum. cur non ⁊ idem
ipse sit pectus argenteum. & ce¬
tera in hunc modum:S Anforte
in ea parte qua aureuses ipse es.
&. ipse nonesin ea parte qua au¬
reus non es:Quisquis gͥescum pꝰ
caput aureum. iam ceꝑis peccus
argenteum hab̾e: uide queso ꝙ.
diligenter attende. ne forte ipse iã
nonsis ipse. Si post multam cari¬

Expanded text:
te consurget regnum aliud te consurget regnum aliud minus te . Attende, quaeso, quid dicat, quid sua nos interpretatione docere proponat: Tu es, inquit, caput aureum. Ut enim de caeteris taceam, hoc vel solum puto in quo interprete opus habemus, et utinam interpretantem intelligere, et hoc vel per interpretem nosse possimus. Nonne statua una unius hominis personam repraesentat, et illa, ut exposuimus, cujuslibet de summis in ima ruentis praevaricationem designat? Si unus est qui ejusmodi est, habens caput aureum, pectus argenteum, caetera autem membra aerea vel ferrea, cur, quaeso, si ipse cui hoc dicitur, est caput aureum, cur non et ipse sit pectus argenteum, et caetera in hunc modum? An forte in ea parte qua aureus es, ipse es, et ipse non es, in ea parte qua aureus non es? Quisquis ergo es, cum post caput aureum jam coeperis pectus argenteum habere, vide, quaeso, et diligenter attende ne forte ipse, jam non sis ipse. Si post multam chari
Abbreviated transcription (Latin):
ad illa accipit potestatem. q̃ sͥ suf¬
ficiunt ad salutem. Qͥdautem cum
⁊ illa suppetunt q̃ sufficiunt ad ꝑ¬
fectionem: Quemadmodũ hic dic¬
tumẽ. Et omĩa inquib habi¬
tant filii hominũ. ⁊ bestias agri.
uolucresq celi. dedit in manu tua.
⁊ sub ditione tua uniu̾sa constituit.
Omĩa inquib habitant filii homi¬
num. quasi in manu sua tenet. cum
ad illa grãm cooꝑantem habet. q̃
ex eius adiutorio humanis consi¬
liis ⁊ studiis subiace̾ solent. Bestias
agri intra potestatis sue iura possi¬
det: cum scłarium desid̾iorum impe¬
tus. intra equitatis t̾̃mmnos fortiter
celi potenter imꝑat: qui cogitõnes¬
suas quociens uolu̾it. homo medi¬
tacionib spũalibq theoriis occu¬
pat. Inhunc itaq modum sub di¬
cione sua uniusa constitui me¬
ruit: qui ad singula horum q̃
um de byno in malum.xxxi.¬
ed queramus qͥd illud
sibi uult: quod ad ista
subiungitur.
es gͦ inguit caput aureum: & pꝰ

Expanded text:
ad illa accipit potestatem, quae sibi sufad illa accipit potestatem, quae sibi sufficiunt ad salutem. Quid autem cum et illa suppetunt quae sufficiunt ad perfectionem. Quemadmodum hic dictum est, et omnia in quibus habitant filii hominesque coeli dedit in manu tua, et sub ditione tua universa constituit? Omnia in quibus habitant filii hominum quasi in manu sua tenet, cum ad illa gratiam cooperantem habet quae ex ejus adjutorio humanis consiliis et studiis subjacere solent. Bestias agri inter potestatis suae jura possidet, cum saecularium desideriorum impetus intra aequitatis terminos fortiter coeli potenter imperat, cui cogitatsuas quoties voluerit, bonis meditationibus spiritualibusque theoriis occupat. In hunc itaque modum sub ditione sua universa constitui meruit, qui ad singula horum quaum de bono in malum. Sed quaeramus quid illud sibi vult quod ad ista subjungitur: Tu es ergo, inquit, caput aureum, et post
Abbreviated transcription (Latin):
potes. Si sanus ꝙ robustus es. ⁊ mul¬
ta ⁊ magna fac̾e potes: ueruitam̃
si liber es. ad nichil cogi potes uel
debes. & si amitus sanitatem. amit¬
tis pͥorem potestatem. ñ tamen ꝙ
libertatem. Potestatis itaq ẽ qd̃
bonum face possumus. qͣmdiu id
fac̾e ualemus: lib̃tatis aut̃ qđ ad nul¬
lum seu bonum seu malum inuiti
cogi possumus. Q in multi in diffi¬
uitione liberi arbitrii errant: quia
uiter potestatem ⁊ lib̾̃catem distin¬
guere ignorant uł dissimulant. Ui¬
de tam̃ quid incer fit. cum potesta¬
tem homo sepe amictat: lib̾tatem uͦ
numqͣm amitt̾e possit. Item nemo
ad omĩa bona accipit potestatem:
s omnis homo ad omĩa bona uł ma¬
ia accipit lib̃tatem. Nam uti iam
diccum ẽ. ad nullum bonum uł ina¬
lum inuitꝰ cogi potest. S cum sit li¬
ber omnnũ. nontam̃ omnium potes¬
tatem ht̃: alioqui omĩpotens ẽet.
Multum ẽ aut̃ ꝑ omnẽ modum. cũ

Expanded text:
potes. Si sanus et robustus es, et mulpotes. Si sanus et robustus es, et multa, et magna facere potes; verumtamen si liber es, ad nihil cogi potes, vel debes. Et si amittis sanitatem, amittis priorem potestatem, non tamen et libertatem. Potestatis itaque est quod bonum facere possumus quandiu id facere valemus. Libertatis autem quod ad nullum seu bonum, seu malum inviti cogi possumus. Quam multi in definitione liberi arbitrii errant, quia inter potestatem et libertatem distinguere ignorant vel dissimulant. Vide tamen quid intersit cum potestatem homo saepe amittat, libertatem vero nunquam amittere possit. Item nemo ad omnia bona accipit potestatem, sed omnis homo ad omnia bona vel mala accipit libertatem. Nam, uti jam dictum est, ad nullum bonum, vel malum invitus cogi potest. Sed, cum sit liber omnium, non tamen omnium potestatem habet, alioqui omnipotens esset. Multum est autem per omnem modum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑium accepit. iht̃: quamdiu ac¬
cepit acciones ⁊ uoluntates cogi¬
tacionesq iubono exercet. uł exer¬
cere ualec. Giãm accepit ⁊ ht̃: qͣm diu
adhuc de bona conscientia gaudet.
Giã inquit urã hec ẽ. testimonium
conscientie nr̃e. Scimus quis dicat.
sine me nichil potestis facere. Tan¬
tum gͦ possumus. qͣntum accepimꝰ¬
posse. Qͥd eium habes qd̾ non acce¬
pisti;Nichil enim aliud ẽ habere
huiꝰmodi potestatem ⁊ fortitudinem:
qͣm hab̾e grãm cooꝑantem. Potestas
tua. cooꝑatrix grata. Quantum ha¬
grã accepta crescit. tm̃ ⁊ potentia
tua ꝓficit. & qͣntum grãminuit᷑.¬
tm̃ & potentie tue detrahitur: &. si
qñ subtrahitur grã.simul ꝑit &
potentia. Patet itaq exhis. quia
aliud ẽ arbitrii potestas. atq ali¬
ud ẽ arbitrii libertas. Aliud ẽ enim
magna posse: atq aliud ẽ liberum
eẽ.ꝙ. lber & infirmus ẽẽ potes: si¬
cut e contrario & sanus ⁊ seruus ẽẽ

Expanded text:
imperium accepit, et habet quandiu aimperium accepit, et habet quandiu actiones et voluntates, cogitationesque in bono exercet, vel exercere valet. Gloriam accepit, et habet quandiu adhuc de bona conscientia gaudet: Gloria, inquit, nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Scimus quis dicat: Sine me nihil potestis facere . Tantum ergo possumus, quantum posse accepimus. Quid enim habes quod non accepisti, nihil enim aliud est habere hujusmodi potestatem et fortitudinem, quam habere gratiam cooperantem. Potestas tua, cooperatrix gratia. Quantum hagratia accepta crescit, tantum et potentia tua proficit; et quantum gratia minuitt potentiae tuae detrahitur; et si quando subtrahitur gratia, simul perit et potentia. Patet itaque ex his quia aliud est arbitrii potestas, atque aliud est arbitrii libertas. Aliud est enim magna posse, atque aliud est liberum esse. Et liber, et infirmus esse potes, sicut econtrario et sanus, et servus esse
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰq int̾precatio reuelat᷑. Dum ad.¬
huc rex ẽ: passionib siuis domina¬
ri potest. Qu inqͥt rex regum es.
Scimus qͥa motui corꝑis p̃sidet cor¬
poreus senfus: sensui appetitꝰ.⁊ appe¬
titui affectus: & his om̃ib rõnalis
consensus. scd̾m qd̾ scͥptum ẽ. qͥa ex¬
celso alius excelsior ẽ. . suꝑ hos qͦ
eminentiores st̃ alii: insuꝑ ⁊ uniu̾¬
se t̾re rex imꝑat serienti. Rec ita¬
q regum ẽ rõnalis consensus. qui
omnib cordis corporisq motib p̃¬
sidet. le intra dictionis sue iura ac¬
cepta tamen diumnitus potestate
cohercet. Audi enim qd dr̃᷑: &. intel¬
lige a quo potestas hec datur.
regnum & fortitudinem ⁊ impiũ¬
⁊głam dedit tibi. Liberum arbi¬
trium hominis in eo regnum ac¬
cepit.⁊ habet: qd̃ aliis omnib q̃ in
homine sunt p̃sidere debet. forti¬
tudinem accepit ⁊ ht̃: qͣmdui pas¬
sionib suis fortiter resistere uales.

Expanded text:
ejusque interpretatio revelatur. Dum adejusque interpretatio revelatur. Dum adhuc rex est, passionibus suis dominari potest: Tu, inquit, Rex regum es. Scimus quia motui corporis praesidet corporeus sensus, sensui appetitus, appequam dijudicamus merita propria vel consensus, secundum quod scriptum est, quia excelso alius excelsior est, et super hos quoque eminentiores sunt alii, insuper et universae terrae rex imperat servienti. Rex itaque regum est rationalis consensus, qui omnibus cordis corporisque motibus praesidet, et intra ditionis suae jura accepta tamen divinitus potestate coercet. Audi enim quod dicitur, et intellige a quo potestas haec datur: regnum et fortitudinem, et impam dedit tibi. Liberum arbitrium hominis in eo regnum accepit et habet quod aliis omnibus quae in homine sunt praesidere debet; fortitudinem accepit, et habet quandiu passionibus suis fortiter resistere valet;
Abbreviated transcription (Latin):
nre modꝰ meritorumq qualitas di¬
iudicatur. Ꝙ. qͥdem infirmitatis
nrẽ corruptelam numqͣm melius
cognoscimus. numqͣm plemꝰ depre¬
hendimus. qͣm cum inter conpune¬
tionis lacrimas totum cor nr̃m do¬
mino effundimꝰ. Sigͥ ꝑ danielem
deuotio recte intelligit᷑. merito il¬
li grã illa ascribit᷑. ꝑ qͣm uite nr̃e
status uł corruptela dep̃benditur.
Contingit aut̃ sepe unum in una
illarum qͣs dixi. & abum in alia
met ip̃m non potest ab alterutro dis¬
cere. Qndoq uͦ unusidemq homo
utriusq grẽ plenitudinem accipit:¬
& tamen inuno eodemq anmo
qͣi unus alium consulit: qñ illudꝰ ꝑ
unum mentis statum ñ potuit. ꝑ ali¬
um addiscit. Nam multa q̃ ex con¬
templationis grã ñ possumus: me¬
rito deuotionis obtinemꝰ. Hocẽ qd̃
damel a rege consulitur hoc ẽ qd̃
rex ꝑ danielem erudit᷑. Hoc ẽ inqͥt
sominum. int̾pretagonẽq eiꝰ dice¬
mus coram de rex. felix cui eo ad¬
huc tempore uisio hec ostenditur

Expanded text:
e modus meritorumque qualitas dijudicatur. Et quidem infirmitatis nostrae corruptelam nunquam melius cognoscimus, nusquam plenius deprehendimus, quam cum inter compunctionis lacrymas totum cor nostrum Domino effundimus. Si ergo per Danielem devotio recte intelligitur, merito illi gratia illa ascribitur per quam vitae nostrae status, vel corruptela deprehenditur. Contingit autem saepe unum in una illarum quas dixi, et alium in alia metipsum non potest, ab alterutro discere. Quandoque vero unus idemque homo utriusque gratiae plenitudinem accipiet, et tamen in uno eodemque animo quasi unus alium consulit, quando illud quod per unum mentis statum non potuit, per alium addiscit. Nam multa quae ex contemplationis gratia non possumus, merito devotionis obtinemus. Hoc est quod Daniel a rege consulitur, hoc est quod rex per Danielem eruditur: Hoc est, inquit, somnium interpretationemque ejus dicemus coram te, rex. Felix cui eo adhuc tempore visio haec ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
am: regnum diuisum erit: qd̾ ta¬
men de plantario ferri orietur. S fi
ꝑ pedem necessitas. ꝑ ferrum uttelli¬
gaur crudelitas: quid sͥ uult qd
pedum pars quedam ferrea ẽẽ descͥ¬
bitur: SNumꝗd nam quisq erga
ꝓpͥas necessitates durus ⁊ ininitis.
seu etiam inflȩribilis inuenitur asᷤ
Scimus qͥa auarus ñ implebit᷑ pe¬
cuma. & qͥ amat diuitias. fructus
ñ capiet ex eis: & tamen laborare

Expanded text:
m erit, quod tamen de plantario ferri orietur . Sed si per pedem necessitas, per ferrum intelligitur crudelitas, quid sibi vult quod pedum pars quaedam ferrea esse describitur? Nunquidnam quisque erga proprias necessitates durus, et immitis seu etiam inflexibilis invenitur? Scimus quia avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capie
Abbreviated transcription (Latin):
redire.⁊ quomͦ hec int̾pre¬
tacio alie lectiomi etiam
conueniat ostend̾e̾. Scd̾m autẽ
eam lectionem pͥmum regnum ẽ
arrogantie. scđm ẽ iactantie. t̾ci¬
Arrogantia siqͥdem ꝑtinet ad opꝰ
aureum: iactantia ad opus argẽ¬
teum: ꝑtinatia ad opus ereum: se¬
uicia ad ferrum. Uideamus qͥd in¬
terpres nr̃ de aureo capite dicat.
qͥdue senciat uł quomͦ illud con¬
ueniat. Cu inquit rex regũ
es. &. ds̃ celi regnum ⁊ fortitudinẽ¬

Expanded text:
dire, et quomodo haec interpretatio aliae lectioni etiam conveniat ostendere. Secundum autem eam lectionem, primum regnum est arrogantiae, secundum est jactantiae, tertiArrogantia siquidem pertinet ad opus aureum, jactantia ad opus argenteum, pertinacia ad opus aereum, saevitia ad ferreum. Videamus quid interpres noster de aureo capite dicat, quidve sentiat, vel quomodo illud ei conveniat: Tu, inquit, rex regum es: et Deus coeli, regnum et fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ter dño psallere possimus. ꝓiecisti
pꝰtergum tuũ oĩa peccã mea. Nonnie
infauillam ñ dicam menbra cet̾a
fertea uł erea. s. ꝯcaput eius aurcũ
redactum erat: cum ꝓpħa dicebat:
confufio faciei mee cooꝑuit me. d
Nonne ꝓ fauillarum uentilatione
dño supplicabat: cum dño inoratio¬
ne ꝓclamaret. inte sꝑaui ñ confun¬
dar inec̃num:Nonne ngre ille
confusionum suarũ fauille uento
rapteatq sublate fuerant:cum ꝑ
uenie p̾sumptionem culparum si¬
arum maculis emundatꝰ. in laudis
confessionem erumꝑet dicens:: be¬
nedic anima mea dño: & noli obli¬
iusci om̃s retributiones eiꝰ. qui ꝓ¬
piciatur omĩb iniquitatib tuis.¬

Expanded text:
ter Domino psallere possimus: projecisti ter Domino psallere possimus: projecisti post tergum omnia peccata mea. Nonne in favillam, non dicam membra caetera ferrea vel aerea, sed et caput ejus aureum redactum erat, cum Propheta dicebat: Et confusio faciei meae cooperuit me . Nonne pro favillarum eventilatione Domino supplicabit, cum Domino in oratione proclamaret: In te speravi, non confundar in aeternum . Nonne nigrae illae confusionum suarum favillae vento raptae atque sublatae fuerant, cum per veniae praesumptionem culparum suarum maculis emundatus in laudis confessionem erumperet, dicens: Benedic, anima mea, Domino, et noli oblivisci omnes retributiones ejus, qui propitiatur om
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ palea ubi ẽ arista: Clanitas
inqͥt uanitatum. & omĩa uanitas.
Ecce palea. & uidi qd̃ in om̃ib in qͥt
eẽt uanitas. & afflictio spẽ. Ecce
rum nitorem in abhominationis
nigredinem u̾terant. qͥ iam erubes¬
cebant inquib aliqñ delectari con-¬
sueu̾ant: Nudrz illum qͥ uanita¬
tum paleas. ñ solum innigredinem.
s etiam fecorem uerterat: cum dice¬
bat. Omnia arbitratꝰ᷑ sum ut ster¬
cora: ut .xp̃m lucrifac̾em. Dolor
aut̃ penitencie ẽ ignis ille quo so¬
lent spũales uiri uanitatum aris¬
tas comburere: ꝙ inabhominatio¬
num fauillas u̾tere. Has utiq fa¬
uillas inconscientie nrẽ adhuc a¬
rea toleramus: qͣm diu de p̃terius
culpis confusi. uł suspecti sumus.
S flante uento fauille tolluntur.
cum ad sp̃c scĩ inspirationem reat̾
nr̃i formido omnis atq suspẽcuo
absorbetus. & ꝑspem uenie ab oĩs
confusiomis ingredine. conscientie
nr̃e area mundatur: ita ut ueraci¬

Expanded text:
ubi est palea, ubi est arista? Vanitas, ubi est palea, ubi est arista? Vanitas, inquit, vanitatum, et omnia vanitas. Ecce palea, et vidi quod in omnibus, inquit, esset vanitas, et afflictio spiritus . Ecce rum nitorem in abominationis nigredinem verterant qui jam erubescebant in quibus aliquando delectari consueverant. Audi et illum qui vanitatum paleas non solum in nigredinem, sed etiam in fetorem verterat, cum dicebat: Omnia arbitratus sum ut stercora, ut Christum lucrifacerem . Dolor autem poenitentiae est ignis ille quo solent spiritales viri vanitatum aristas comburere, et in abominationum favillas vertere. Has utique favillas in conscientiae nostrae adhuc area toleramus, quandiu de praeteritis culpis confusi vel suspecti sumus; sed, flante vento, favillae, tolluntur, cum ad Spiritus sancti inspirationem reatus nostri formido omnis atque suscipio absorbetur, et per spem veniae ab omnis confusionis nigredine conscientiae nostrae area mundatur, ita ut veraci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaream. nͥ prudentiã
sp̃c̃ intelligimus : ᷤ Qa
itaq est estiua area. nͥ spũ alis intel¬
ligentia:In hac area ueritatis
gña a figurarum paleis uehemen¬
tis discussionis irituratione excuci¬
untur. In hac area uͥtutis annona.
auiciorum aristis districte exami¬
nationis uentilatione separatur.
Inhiis arec tritura laboramus: &
quasi grana a paleis seꝑamus: quo¬
ciens uera & et̾na bona afalsis &
transitoriis secernimus. Nec nobis
sufficiat paleas excut̾e: s studeamꝰ
etiam earum cumulum igne sup¬
posito infauillam uertere: & tͣnse¬
untium nitorem in nigredinem
mutare: & affectum nr̃m in eoꝵ
contemptum uł odium tͣnsforma¬
re. In hac area desudat: quisqͥs spũ¬
alis ẽẽ desid̾at. Spũalis enim iu¬
dicat omĩa. & ip̃e a nemine iudi¬
catur. Aud̾em qͦndam spũ alem:
inhac area laboeantem. ꝓ pofui in¬
qͥt incorde meo querere ⁊ inuesti¬
gare sapienter de omnib. q̃ fiuis
sub sole. Ecce area. ecce tritura: &

Expanded text:
aream nisi prudentiam spiritus intelligimus? Quid itaque aestiva area nisi spiritalis intelligentia? In hac area veritatis grana a figurarum paleis vehementis discussionis trituratione excutiuntur. In hac area virtutis annona a vitiorum aristis districte examinationis ventilatione separatur. In hujus areae tritura laboramus, et quasi grana a paleis separamus, quoties vera et aeterna bona a falsis et transitoriis secernimus. Nec nobis sufficiat paleas excutere, sed studeamus etiam earum cumulum igne supposito in favillam vertere, et transeuntium nitorem in nigredinem mutare, et affectum nostrum in eorum contemptum vel odium transformare. In hac area desudat quisquis spiritalis esse desiderat. Spiritalis enim judicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Audi quemdam spiritalem in hac area laborantem: Proposui, inquit, in corde meo quaerere, et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole Ecce area, ecce tritura, et
Abbreviated transcription (Latin):
formidinem. s mutat ⁊ magnificat
in ꝯfidentie montem. Qͥ confidunt
indnõ sic̃ mons syon: ñ commoue¬
bit᷑ inet̾num qͥ habitat in ierłm.
Uidesne queso quomͦ concurrunt sͥ
ꝓpħice sententie. quomͦ concordet da¬
uid cum damele. ueritas cum figu¬
ra. ꝓph̾e sentenua cum uisione ꝓpħi¬
ca. ᷤ Lapis aut̃ait qui ꝑcussit statu¬
am factus ẽ mons magnus. & imple¬
uit uniu̾sam t̾ram. Qm magnus
queso mons. qui impleuit uniuer
sam t̃ram: qui ñ commouebitur in
et̾num:  Uultis audire qͣm magnꝰ
qͣm firmus. qͣm gͣndis. qͣm immobi¬
lis. Audi alium hunc confidentie
montem tenentem: & de eius magni¬
tudine seu immobilitate ꝓponentẽ.
Certussum inqͥt. qͥa neq mors. neq¬

Expanded text:
formidinem, sed mutat et magnificat formidinem, sed mutat et magnificat in confidentiae montem. Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum qui habitat in Hierusalem. Videsne, quaeso, quomodo concurrunt sibi propheticae sententiae, quomodo concordet David cum Daniele, veritas cum figura, Prophetae sententia cum visione prophetica? Lapis autem, ait, qui percussit statuam factus est mons magnus, et implevit universam terram. Quam magnus, quaeso, mosam terram, qui non commovebitur in aeternum? Vultis audire quam magnus, quam firmus, quam grandis, quam immobilis? Audi alium hunc confidentiae montem tenentem, et de ejus magnitudine, seu immobilitate proponentem: Certus sum, inquit, quia neque mors, e
Abbreviated transcription (Latin):
uento raptatur &s dollitur. qͥa nͥ p̃¬
uaricatrxe anima pͥus confusiões.
suas cognoscat & erubescat. ⁊ dig¬
no penitentie dolore exurat ⁊ ab¬
sumat. conscientie sue aream a
culparum suarũ maculis ñ enun¬
dat. & ad plenam uenie securita¬
tem numqͣm se subleuat. Raptis
aut̃ uento nullus locus eis inuenit᷑
qͥa pꝰ diu quesitam. uixq impetratã
ueniam. ꝯtra similes temptaciones
mens ñ solum cautior. s ⁊ robusti¬
or efficit᷑: immo contͣ similium
corruptionum decrimenta insu¬
ꝑabilis redditur. Nullus sane locꝰ
ei pocest inueniri. cũ adsimilem
corruptelam. nec sensus decipi. nͨ
affectus potest corrumpi. S qͥd
illud sibi uult. qd̃ lapis ille in qͦ
statua ꝑcuit᷑. ꝑcussaq commi¬
cił inrupem. s inutat᷑ in montẽ.
nec lapis in lapidem gͣndem. s po¬
tius excrescit inmontẽ magnum
& eminentem:S scimus quia
ꝑfecta caritas foras mittit timorem.
Nescit enim ꝑfectio caritatis augere

Expanded text:
ollitur; quia, nisi praevaricatrix anima prius confusiones suas cognoscat, et erubescat, et digno poenitentiae dolore exurat, et absumat, conscientiae suae aream a culparum suarum maculis non emundat, et ad plenam veniae securitatem nunquam se sublevat. Raptis autem vento nullus locus eis invenitur; quia post diu quaesitam, vixque impetratam veniam contra similes tentationes mens non solum cautior sed et robustior efficitur, imo contra similium corruptionum detrimenta insuperabilis redditur. Nullus sane locus eis potest inveniri, cum ad similem corruptelam nec sensus decipi, nec affectus potest corrumpi. Sed quid illud sibi vult quod lapis ille in quo statua percutitur, percussaque commicit in rupem sed mutatur in montem, nec lapis in lapidem grandem sed potius excrescit in montem magnum et eminentem? Sed scimus quia perfecta charitas mittit timorem. Nescit enim perfectio charitatis augere
Abbreviated transcription (Latin):
S ille t̾cii regni ręx & imꝑator ñ
hñs partem in regno celorum᷑: de
summo depulsus. ⁊ foras eiectus
qͥa in celo non potest. regnum uen
dicat sͥ int̾ra. ꝓiecit enim intimã
sua. inuita sua: &. non pot̃ dicere.
nrã conu̾satio incelis ẽ. qͣntoma¬
gis gͦ ens dominatio in celis ẽe
carnem inbono oꝑe: mentem re¬
linquens uacuam bona intentiõe.
lut ferreum. Quomͦ ferrum com¬
minuit ⁊ domat omina: sic com
minuet hec omĩa &. cont̾et. Qͥd ẽ
qd̾ dicit hec omĩa: nͥ qd̾ hoc regnũ
conterit ceta regna p̃dicta. quomͦ
cet̾a metalla comminuere solet
ferrum. es. uidł. aurum ⁊ argen¬
cum: ᷤ Sicut in auro caritas. in
argento uentas. in ere simultas:
sic ut fuꝑius dictum ẽ. in fetro fi¬
gurat᷑ crudelitas. Qͥs aut̾ nesciat
quomͦ rigor crudelitatis dissipare
⁊ destruere soleat scm̃ desid̾ium qd
ꝑtinet ad aurum: pium s simula¬

Expanded text:
Sed ille tertii regni rex et imperator, non Sed ille tertii regni rex et imperator, non habens partem in regno coelorum, de summo depulsus et foras ejectus, quia in coelo non potest, regnum sibi vindicat in terra. Projecit enim intima sua in vita sua, et non potest dicere, nostra conversatio in coelis est. Quanto magis ergo ejus dominatio in coelis esscarnem in bono opere, mentem relinquens vacuam bona intentione. lut ferrum. Quomodo ferrum comminuit, et domat omnia, sic coonteret. Quid est quod dicit haec omnia, nisi quod hoc regnum conterit caetera regna praedicta. Quomodo caetera metalla comminuere solet ferrum, ea videlicet, aurum et argentum? Sicut in auro charitas, in argento veritas, in aere simultas, sic, ut superius dictum est, in ferro signatur crudelitas. Quis autem nesciat quomodo rigor crudelitatis dissipare, et destruere soleat sanctum desiderium, quod pertinet ad aurum; verum consil
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ. cum mens regit᷑ solo con¬
silio. qͣm cum agitatur eciam boni
desidio: Nonne ẽ minꝰ regnum
siue desiderio solum consibum:
qͣm cum prudenti confilio feruers
desiderium:Nonne minꝰ ẽ bonũ
fac̾e ex sola delib̾atione. qͣm eriã
dr᷑. Et regnum t̾cium aliudere¬
ad aurum ꝑtinet qd̾ fit ex dilecti¬
oue. ẜ sic̃. ad argentum qd̃ fit ex
delib̾atione: sic ad es ꝑtiuet bonũ
qd̃ sit ex simulatione. In pͥmo rog¬
nat caritas: in scdo ueritas: int̾cio
regnat simultas. Uide gͦ queso
qͣm recte uidetur huic t̾cio reg
qui in bono oꝑe er̾cet corpꝰ suum.
s negligit in bona uoluntate nu¬
trire cor suum. Regnum celorz
inquit intra uos ẽ. Intus sane.
intus incorde regnat caritas: intꝰ
regnat ueritas: nec his tam̃ finib
contente ꝑ opus bonum erũpuis
foras. Uidegͦ ne forte duo illa p̃¬
dicta regna ꝑtneant ad regnũ
celorum: si omnino regnum celo¬
rum initra nosẽ: eoqd̃ utrumq il¬
lorum mira nos inueniri potest.

Expanded text:
num est cum mens regitur solo consilio, quam cum agitur etiam boni desiderio? Nonne est minus regnum sine desiderio solum consilium, quam cum prudenti consilio fervens desiderium? Nonne minus est bonum facere ex sola deliberatione, quam etiam dicitur: Et regnum tertium aliud aead aurum pertinet quod fit ex dilectione, et sicut ad argentum quod fit ex sola deliberatione, sic ad aes pertinet bonum quod fit ex simulatione. In primo regnat charitas, in secundo veritas, in tertio regnat simultas. Vide ergo, quaeso, quam recte videtur huic tertio regnqui in bono opere exercet corpus suum, sed negligit in bona voluntate nutrire cor suum: Regnum coelorum, inquit, intra vos est . Intus sane, intus in corde regnat charitas, intus regnat veritas, nec his tamen finibus contentae per bonum opus erumpunt foras. Vide ergo ne forte duo illa praedicta regna pertineant ad regnum coelorum, si omnino regnum coelorum intra nos est, eo quod utrumque illorum intra nos inveniri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe se ip̃m animus humanus de¬
cipiat: s quis hoc plane explicare
sufficiat.⁊ ¶ in multa sepe nos pos¬
se p̾sumimus: q̃ tam̃ omnitio nos
uosfumus. & qͣm multa q̃ omĩno
ñ possimus. neminem posse puta¬
mus: Qd queso ẽ. qd̾ animus huma¬
nus scdm bonum qd̃ inse ꝓbat. alios
omĩno ñ p̃dicat. & tamen scd̾m ma¬
lum. qd̃ inse ipso inuenit. alios addi¬
cit. Ecce sapientes isti qd̾ de sonmii
interp̃tacione p̾sumebant. ñ tam̃
eque omĩb in commune aitribue¬
bant. uerumtam̃ qd̃ de somnii recu¬
ꝑatione ñ pot̾ant. neminem posse
confirmant. S ut totum hoc sedm
unim eundẽq animum conside¬
mus. nichil sane in nobis debemus
Nam sepe qd̾ uno mͦ ñ possumus.
alio mͦ facile explicamits. Quam
multa sepe que ñ possumus actitan¬
do. obtinemus orando. Qi temere
ui frustra ex humana industria pre¬
sumimis. qd̾ ex angdica solum. seli
diuina reuelatione expectare. debe¬

Expanded text:
saepe seipsum animus humanus desaepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus? Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non praedicat, et tamen secundum malum quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesumebant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam multa saepe quae non possumus actitando, obtinemus orando. CAPUT VI. Quam temere, vel frustra ex humana industria praesumimus quod ex angelica solum, seu divina revelatione exspectare debe
Abbreviated transcription (Latin):
tum qñ aliquid incipimus. nec ta¬
men ꝑficimus: incipimus sepe
de incepti nr̃i consummatione¬
dubitacione dubitare: ad scdm au¬
tem amplius formidare. Ad t̾riũ
uͦ eonatum cum nullum consequim᷑
effectum. solemus penitus desꝑare.
Et nota qd̃ dubitatio ⁊ formido ha¬
uent responsionẽ ambiguam: desꝑa¬
tio aut̃ habet. responsionem mani¬
festam. Sic utiq isti pͥmo ⁊ scd̾o.
ignorantiam suã magis miunt
palam ꝓfitentur.Audiamus tam̃.
qͣm falso uera loqͣntur. Non ẽ in¬
quiunt homo suꝑ t̾ram. qui ser¬
monem tuũ possit implere. Non
dicunt simpliciter. nos ñ possumꝰ.
qd̾ utiq uerum erat: s nonẽ ho¬
mo suꝑ t̾ram qui possit. qd̃ absq
dubio falsum erat. Nam ⁊ daniel
homo erat. ⁊ fuꝑt̾ram erat. qͥ hoc
potuit. sic̃ postea rei exitus ꝓbauit.
potuit tamen nonex ꝓpria indus.¬
tria. s ex grã diuma. Qͥs eum di¬
cat ñ potuisse: qd̾ orando potuit
obtinere: elide quot modis ⁊ qͣm

Expanded text:
tum quando aliquid incipimus, nec tatum quando aliquid incipimus, nec tamen perficimus, incipimus saepe de incoepti nostri consummatione dubitare. Ad secundum autem amplius formidare. Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus desperare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem manifestam. Sic utique illi primo et secundo ignorantiam suam magis minuunt palam profitentur. Audiamus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam