comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audis. Cognosce gͦ in hoc uolumine ue
qdđ ineo scriptũ ẽ. atq ab animo ꝑtimo.¬
rẽ expelle qđ diligis. ut possis ex iudicio
carmen amare quod legis. Ii qͥppe sub
umus dãpnatispetie multitudo om̃is expͥmit᷑
reꝓboꝵ: cũ uoce ueritatis dr̃. Tigatis pedib eiꝰ

Expanded text:
audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tationes uidelicet. qr in eo scripta ẽ. pęni.¬
tentia peccatoꝵ. Carm̃ uero: qr ibi p̾nunti
p̃ssa.ẽ. dampnatio reꝓboꝵ. Ut ergo peccata
punias: lege quȩ in hoc uolumine scripta
m̃ta urã. Etrursus. Miseri estote: ⁊ luge¬
te. risus ur̃ in luctũ conuertat᷑. ⁊ gaudiũ
in merorẽ. Ut autẽ de ꝓmissione gaudii
sequentis hilarescas: cognosce quȩ in hoc
uolumine scripta sunt carmina laudis
ȩt̃nȩ. Beati qui habitant indomo tua
diiẽ. in scłm scłi laudabt̃ te. Et sic̃ ꝑ quen
dã sapientẽ. de cȩlesti ierłm dr̃. Ex lapide
p̃cioso ⁊ mundo om̃s plateȩ eiꝰ sternentur:
⁊ ꝑ om̃s uicos eiꝰ allelina cantabit᷑. Hoc no¬
bis carm̃ cȩlestis patriȩ nunciare ciues eiꝰ
uenerant: qui concordit̃ clamabant. Gła
in excelsis dõ. ⁊ int̾ra pax hominib bone
uoluntatis. Sedsi adhuo p̾senti scło m̃te
inheres. si adhuc t̾renis uoluptatib delecͤ¬
taris: amare ñ potes gaudia ȩt̃na quȩ

Expanded text:
mentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum. Carmen vero, quia ibi praenuntiapressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta stimenta vestra . Et rursus: Miseri estote, et lugete; risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, cognosce quae in hoc volumine scripta sunt carmina laudis aeternae: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saeculum saeculi laudabunt te . Et sicut per r: Et lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per omnes vicos ejus alleluia cantabitur . Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae
Abbreviated transcription (Latin):
& mala quȩ nos egisse memunimꝰ fletib puni¬
amꝰ. ut ꝑ lam̃ta penitentie ꝑueniamꝰ ad
car ẽ uitȩ : Ne si affligi modo penitendo
nolumꝰ. ue post modũ sine fine sentiamus.
Nec nos nr̃oꝵ uulnerũ multitudo in despati¬
onem deprimat. quia maior est potentia
medici. quã magnitudo lanquoris nr̃i. Ed
est enĩ quod reparare ad salutem ñ possit.
qui potuit omnia ex nichilo creare Ini¬
genitus quippe est omnipotenti patri co-¬
ȩternus. Qui cum eo uiuit & regnat
sacri eloquii legentes. cũ sub¬
limiores eiꝰ sententias penetrãt
minora mandata quȩ infirmi¬
orib data st̃ tum̃ti sensu des¬
picere.⁊ ea uelle in alio intel¬
lectu ꝑmutare. Qui si recte meo alta intelli¬
gerent: mandata quoq minima despectui ñ
hab̾ent. Quia diuina p̾cepta sic in quib dã lo¬
quunt᷑ magnis. ut tam̃ in quib dã congruã
paruuilis. qui ꝑ increm̃ta intelligentiȩ quasi

Expanded text:
et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniet mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat salimiores ejus sententias penetrant, minora mandata, quae infirmioribus data sunt, tumenti sensu despicere, et ea velle in alio intellectu permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligentiae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
natis acrepulsis dr̃. Discedite ame maledicti
inignẽ ȩtnũ. qui paratꝰ ẽ. diabolo ⁊ angłis ełꝰ.
In hoc itaq uolumine. cuncta quȩ ȩdificant.
om̃ia quȩ erudiant scripta continent᷑. Peccasti
enĩ: &iam te pęnitet illicita ꝑpetrasse. ut ad
agendã penitentiã docearis: ibi inuenis lam̃¬
ta.Spe cęlestiũ gaudioꝵ mentẽ releuare de¬
sideras: ibi ad consolationẽ tuã in uenis carntn
Sinuero & mala ꝓpetrasti. & hȩc te ꝑpetrasse
ñ penitet. sed ceruicẽ m̃tis eriꝗis. ad nullas
penitentiȩ lamĩtationes inclinaris. nulla ce-¬
lestiũ gaudioꝵ expectatione corrigeris: ue¬
lis nolis. ibi scriptũ auditurꝰ es ue. Ut quẽ nec
timor ad penitentiã humiliat. Nec spes ad suꝑ¬
na p̃mia exaltat: dãpnationis suȩ iã nc̃ penã
ꝓspiciat. ⁊ sine excusatione in ęt̃nũ suppliciũ
cadat. Quid igit᷑ fr̃s quid agendũ. ẽ. miseris
nob̾. nͥ ut euigilemꝰ ad huiꝰ uerba uoluminis.

Expanded text:
itur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat. 35. Quid igitur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis,
Abbreviated transcription (Latin):
inexteriores tenebras cadunt. qr nc̃ in exterio.¬
rib sua se sponte deiecerunt: ut ueritatis lumi¬
ne nec credendo nec bene oꝑando sequerentur.
In quib ligatis pedib ac manib mitt p̾cipi¬
untur: Quia nc̃ dũ tempꝰ opandi atq currendi
est: hab̾e manꝰ & pedes libos in bona actione
noluert̃. Ibi uȩ reꝓboꝵ scriptũ ẽ. Uermis eoꝵ¬

Expanded text:
in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In quibus ligatis pedibus ac manibus mitti praecipiuntur, quia nunc dum tempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bona actione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Vermis eo
Abbreviated transcription (Latin):
De qͥb scriptũ ẽ. Et aquȩ quȩ suꝑ cȩlos st̃. lau.¬
te git. qui alta sacri eloquii id ẽ. ea quȩ de
natura diuinitatis. ł de ȩt̃nis gaudus narrat:
nob̾ ad huc nescientib solis angłis in secreto
sunt cognita. Cȩlũ gͦ hoc ⁊ corã nob̾ extendit᷑.
⁊ tñ in aquis suꝑiora eiꝰ contegunt᷑: qr ⁊ quȩ¬

Expanded text:
 scriptum est: Et aquae quae super coelos sunt lautegit, quia alta sacri eloquii, id est ea quae de natura divinitatis vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen in aquis superiora ejus conteguntur, quia et quae
Abbreviated transcription (Latin):
& gła dñi deloco suo benedicitur. cũ uł
ab electis hominib ł a scĩs angłis. auctori õiũ
laus ȩt̃na cantat᷑. In eo gͦ qđ iusti de conuer.¬
tendis peccatorib cogitant. quia eoꝵ uitia
considando ad carnales actꝰ ocłm ducunt.
quasi ad babiloniã intendunt. Qui tam̃ ꝓ
statu suȩ rectitudinis qr in laude dĩ bona
scõꝵ considare nũꝗͣ desinunt: quãuis ꝑ co
Sedcur in istis immoram᷑. qui hȩc ꝓpħȩ uer.¬
ba largicute dño ꝑsensũ alterũ & subtilius
intelligere. & aꝑtius dicere ualeamꝰ : Ait enĩ.
Et assũpsit me sp̃s. Predicatorẽ sp̃s assumit.
cũ eiꝰ mentẽ in amore di omipotentis eleuatã.
a t̾renis iã desideriis alienã reddit. ut nicħ ei
agere libeat. Nisi ea quib lucra spiritalia con¬
greget. & ad regna cę̧lestia cotidiani sui oꝑiꝰ
fructũ port&. Unde & nob̃̾ p̾dicatorib ii.¬
betur. Oꝑamini ñ cibũ quiꝑit: s qui per.¬

Expanded text:
 Domini de loco suo benedicitur, cum vel ab electis hominibus, vel a sanctis angelis auctori omnium laus aeterna cantatur. In eo ergo quod justi de convertendis peccatoribus cogitant, quia eorum vitia 1273 considerando ad carnales actus oculum ducunt, quasi ad Babyloniam intendunt. Qui tamen pro statu suae rectitudinis, quia in laudem Dei bona sanctorum considerare nunquam desinunt, quamvis per cSed cur in istis immoramur, qui haec prophetae verba, largiente Domino, per sensum alterum et subtilius intelligere, et apertius dicere valemus? Ait enim: Et assumpsit me spiritus. Praedicatorem spiritus assumit, cum ejus mentem in amorem Dei omnipotentis elevatam a terrenis jam desideriis alienam reddit, ut nihil ei agere libeat, nisi ea quibus lucra spiritalia congreget, et ad regna coelestia quotidiani sui operis fructum portet. Unde et nobis praedicatoribus jubetur: Operamini non cibum qui perit, sed qui per
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis ⁊ oꝑis. quia priꝰ similitudo głȩ dñi
apparae ut deiciat. pꝰmodũ alloquit᷑ ut ele¬
uet. Deinde suꝑ abundantis grę sp̃m mit.¬
tit & leuat. ac supͣ pedes statuit. Plisi enĩ
aliquid de ęt̾nitate in mente uideremꝰ: ñꝗͣ
in facie nr̃a poenitendo caderemꝰ. Sediam
iacentes uox d̾ni consolat᷑ nos facere ut in
facere. Ipsius gͦ nos sp̃s implet ⁊ leuat. ⁊
suꝑ pedes nr̃os statuit: ut qui ꝓni in pe¬
nitentia ꝓculpa iacuimꝰ. recti post modũ
in bono oꝑe stemus. Sed stans ꝓpħa. quid
audierit ad iungit dicens. Et audiui loq̃n

Expanded text:
is, quia prius similitudo gloriae Domini apparet ut dejiciat, postmodum alloquitur ut elevet, deinde superabundantis gratiae spiritum mittit et levat, ac supra pedes statuit. Nisi enim aliquid de aeternitate in mente videremus, nunquam in faciem nostram poenitendo caderemus. Sed jam jacentes vox Domini consolatur ut in us ergo non spiritus implet et levat, et super pedes nostros statuit, ut qui proni in poenitentia pro culpa jacuimus, recti postmodum in bono opere stemus. Sed stans propheta quid audierit adjungit, dicens: VERS. 2, 3.--
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ: Quia illis nra actio displicet. quib
Nec iusticia creatoris placet. Quid gͦ tim.¬
dũ ẽ. si nob̃ ingrati st̃. qui do amabiles ñ st̃:
Unde recte nunc dr̃. Uerba eoꝵ ne timeas. ⁊¬
i ultꝰ eoꝵ ne formdes. qr domꝰ exasꝑans ẽ.s
Acsi aꝑte diceret᷑. Timendi cẽnt. nͥ me us

Expanded text:
debemus, quoniam illis nostra actio displicet, quibus debemus, quoniam illis nostra actio displicet, quibus nec justitia creatoris placet. Quid ergo timendum est, si nobis ingrati sunt, qui Deo amabiles noh sunt? Unde recte nunc dicitur: Verba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans est. A
Abbreviated transcription (Latin):
tis tͣnquillitatẽ seruant. Et sepe alii ad ex¬
hortationis uerbũ in semet ipsis tanto car.¬
nis ĩmunditiã uincunt. corpꝰ in castitate
custodiunt: Nec tñ adhuc animũ sicut
debent ꝓximis inclinant. s ꝑ rigorẽ suꝑ¬
biȩ in cogitatione se eleuant. In istis pars
una cõpluta ẽ: quia fructũ fecit. & pars
quȩ cõpluta non.ẽ. aruit. qr exhortatio.¬
nis uerbũ non plene suscipiens: a bono
oꝑe sterilis remansit. Sequit᷑. Et assũpsit s¬

Expanded text:
tis tranquilitatem servant. Et saepe alii ad extis tranquilitatem servant. Et saepe alii ad exhortationis verbum in semetipsis jam carnis immunditiam vincunt, corpus in castitate custodiunt, nec tamen adhuc animum, sicut debent, proximis inclinant, sed per rigorem superbiae in cogitatione se elevant. In istis pars una compluta est, quia fructum fecit, et pars quae compluta non est aruit, quia exhortationis verbum non plene suscipiens, a bono opere sterilis remansit. Sequitur: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ alt̾am ñ plui. Pars una cõpluta est: &
purs quȩ cõpluta ñ ẽ. aruit. Cũ enĩ scẽ exhor¬
tationis u̾ba alia mens suscipit. alia susciꝑe
recusat: Suꝑ unã ciuitatẽ dñs pluit. ⁊ suꝑ
alt̾am ñ pluit. Cũ uero ⁊ ipse qͥ ꝓximos audit
ab aliis seuitiis corrigit. atq ab aliis enĩdare
contẽpnit: una eadẽq ciuitas & ex parte cõ¬
pluit᷑. & exparte arida remanet : in qua ã
se p̃dicationis pluuiã repellit. Sunt & enĩ
quidã. qui exhortationis u̾ba om̃ino non
audiunt. hi penitꝰ susciꝑe pluuiã nolunt.
Et sunt quidã qui audiunt. sed tam̃ hanc
medullitus ñ sequunt᷑. quia alia in seuitia
resecant. sed in aliis grauit̃ ꝑdurant. Sepe
enĩ quosdã uidemꝰ. quia ꝑ p̾dicationis uer¬
bũ asemet ipsis auaritie ȩstũ repellunt.
& ñ solũ iam aliena ñ rapiunt. s & ꝓpria
indigentib largiunt᷑ : N ec tñ irȩ stimuloᷤ
edomant. Nec patientie modamina ꝑmen-¬

Expanded text:
m non plui. Pars una compluta est, et pars quae compluta non est uruit . Cum enim sanctae exhortationis verba alia mens suscipit, alia suscipere recusat, super unam civitatem Dominus pluit, et super alteram non pluit. Cum vero et ipse proximus qui audit ab aliis se vitiis corrigit, atque ab aliis emendare se contemnit, una eademque civitas et ex parte compluitur, et ex parte arida remanet, in qua a se praedicationis pluviam repellit. Sunt etenim quidam qui exhortationis verba omnino non audiunt, hi penitus suscipere pluviam nolunt. Et sunt quidam qui audiunt, sed tamen hanc medullitus non sequuntur, quia alia in se vitia resecant, sed in aliis graviter perdurant. Saepe enim quosdam videmus qui per praedicationis verbum a semetipsis avaritiae aestum repellunt, et non solum jam aliena non rapiunt, sed et propria indigentibus largiuntur; nec tamen irae stimulos edomant, nec patientiae moderamina per men
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scriptũ c̃. Extendens cȩlũ sicut pellem.
qui tegis in aquis suꝑiora eiꝰ. Quid enim cȩli
nomine nͥsacra scriptura signat᷑ : De qͣ nob̾¬
pellis extendit᷑. qr ꝑscriptores suos carnis lin-¬
gua formatũ ante ocłos nr̃os. & ꝑ uerba doc.¬
torũ exponendo displicat᷑. Quid uͦ aquarũ¬

Expanded text:
Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobpellis extenditur, quia per scriptores suos carnis lingua formatum, ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicatur; per aqua
Abbreviated transcription (Latin):
Inuolutꝰ itaq lib̃ expandit᷑. qͣndo hoc qđ obs¬
cure ꝓlatũ fuerat: ꝑ latitudinẽ intellectus
apitur. Hunc inuolutũ librũ ueritas expan-¬
dit: qͣndo in discipłis egit. qđ scriptũ ẽ. Func
aꝑuit illis sensũ. ut intelligerent scripturas.
Dequo ad huc libro subditur: qui erat scriptꝰ
intꝰ ⁊ foris. Lib enĩ sacrieloquii intꝰ scriptꝰ ẽ.
ꝑ allegoria: foris phistoriã. Intꝰ ꝑspiritalẽ¬
intellectũ.: foris autẽ ꝑsensũ littere simplicẽ.
adhuc infirmantib congruentẽ. Intꝰ quia
in uisibilia ꝓmittit: foris qr uisibilia p̃cep.¬
toꝵ suoꝵ rectitudinẽ disponit. Intꝰ qr cęlestia
pollicet᷑. foris aut̃ qr t̾rena contẽptibilia qͣli¬
ter sint uł inusu habenda uł ex desidio fugi.¬
enda p̃cepit. Alia nãq de secretis cȩlestibus
loquitur. alia uͦ in exteriorib actionib iubet.
& ea quidẽ quȩ foris p̃cepit patent. sed illa q̃
de int̾nis narrat: plene app̃hendi nequeunt.

Expanded text:
Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . 30. De quo adhuc libro subditur: Qui erat scriptus intus et foris. Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam, foris per historiam. Intum, foris vero per sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus, quoniam invisibilia promittit: foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus, quia coelestia pollicetur; foris autem, quia terrena et contemptibilia qualiter sint vel in usu habenda vel ex desiderio fugienda praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plene apprehendi nequeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiant: sed ut eos quib p̾dicant. exẽplosuo
aduitã trahant. Unde paulus apłs quotiens
fustib cęsus. quotiens lapidatꝰ. quotiens nau.¬
fragium ꝑtulit. qͣnta ꝓ ueritate sustinuit.
qd ad terciũ celũ raptꝰ. qđ in paradissi ductꝰ
sit corinthiis narrat. ut eoꝵ sensũ a falsis p̾dica¬
torib auertat: ut dũ se in notesceret qualis ẽẽt.
illi eis uilescerent: quos ab eis cognouerat inique¬
uenerari. Qđ ꝑfecti cũ faciunt. id ÷ cũ uirtutes
ꝓprias loquuntur. in hoc quoq oĩpotentis dei
imitatores sunt: qͥ laudes suas hominib loquit᷑.
ut ab om̃ib cognoscat᷑. Nã cũ scriptura scã p̃ci¬
piat dicens. laudet te alienꝰ ⁊ ñ os tuũ. quomͦ
facit ipse qđ ꝓhibet : Sed siuirtutes suas omp̃s
ds̃ taceret: eum nullus agnosceret. Si eũ nullꝰ
agnosceret: nullꝰ amarce: Si nullꝰ amaret
nullꝰ ad uitã rediret. Unde ⁊ ꝑ psalmistã de¬

Expanded text:
proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo ad vitam trahant. Unde Paulus apostolus quoties fustibus caesus, quoties lapidatus, quoties naufragium pertulit, quanta pro veritquod ad tertium coelum raptus, quod in paradisum ductus sit, Corinthiis narrat , ut eorum sensum a falsis praedicatoribus avertat; et dum se innotesceret qualis esset, illi eis vilescerent quos ab eis cognovenerari. Quod perperfecti cum faciunt, id est cum virtutes proprias loquuntur, in hoc quoque omnipotentis Domini imitatores sunt, qui laudes suas hominibus loquitur ut ab hominibus cognoscatur. Nam cum per Scripturam suam praecipiat, dicens: Laudet te os alienum, et non os tuum, quomodo facit ipse quod prohibet ? Sed si virtutes suas omnipotens Dominus taceret, eum nullus agnosceret; si nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus amaret, nullus ad vitam rediret. Unde per Psalmistam di
Abbreviated transcription (Latin):
debent si possunt detrahentiũ sibi u̾ba cõpes.¬
cere. Ne eoꝵ p̃dicationẽ ñ audiant. qͥ audire
poterant. ⁊ in pͣuis morib remanentes. bene
uiuere contẽpnant. Sed hac in re: subtili inqͥ¬
sitione neceẽ. ẽ. ut semet ipsũ animꝰ inuestig&.
ne fortasse suȩ laudis głam quęrat: & aĩarũ
lucra se quęrere nr̃a cogitatio simulet. Sepe
enĩ sui nominis laude animꝰ pascit᷑. & quasi
sub obtentu lucroꝵ spiritaliũ. cũ de se bona
dici cognouerit: letatur. Ꝙ sepe suȩ głe de.¬
fensione contͣ detrahentes irascit᷑. & fingic
sibimet qđ hoc ex eoꝵ zelo faciat. quoꝵ corda
abono itinere detrahentis sermo ꝑturbat.
Illi gͦ debent magnopere curare. Ne contͣ eoꝵ
opinionẽ detrahentiũ u̾ba p̃ualeant: qui
suã conscientiã subtilit̾ discutientes se in ea
tes suas p̾dicãt. bona quȩ diuinitꝰ accepert̃
narrant. Ñ ut ipsi apud hoĩes sua oftnsione

Expanded text:
debent, si possunt, detrahentium sibi verba compesdebent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re, subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea tes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut ipsi apud homines sua ostensione
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsitione res indiget. cũ recti oꝑis uiã tenemꝰ:
utrũ semꝑ despice̾re derogantiũ u̾ba debeamꝰ.
ancerte aliqͣndo cõpescere. De quare sciendũ ẽ.¬
qr linguas detͣhentiũ sicut nr̃o studio ñ debe¬
mus ẽxcitare ne ipsi pereant: ita ꝑ suã mali¬
tiã excitatas debemꝰ ȩquanimit̃ tolerare. ut
nob̾ meritũ crescat. Aliqͣndo aut̃ etiã cõpescere.
ne dũ de nob̾ mala disseminant: eoꝵ qͥ audire
nos adbona poterant corda innocentiũ cor-¬
rũpant. Hinc ẽ enĩ. qđ ioħs obtrectatoris
sui linguã redarguit dicens. Is qͥ amat pͥma¬
tũ gerere in eis. diotrepes ñ recipit nos. ꝓpt̃
hoc siuenero. cõmoneã esꝰ oꝑa quȩ facit: uerbis
malignis garriens innos. Hine pauł iterũ de
detrahentib corinthiis loquit᷑ dicens. Epistolȩ
inqͥunt grauessunt ⁊ fortes. p̃sentia aut̃ cor¬
poris infirma: ⁊ sermo contẽptibił. Hoc cogi
quoꝵ uita in exemplo imitationis ẽ. posita.

Expanded text:
quisitione res indiget, cum recti operis viam teneamus, utrum semper despicere derogantium verba debeamus, an certe aliquando compescere; de qua re sciendum quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare, ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem etiam compescere; ne dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant, corda innocentium corrumpant. Hinc est quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis, Diotrepes, non recipit nos; propter hoc si venero, commoneam ejus opera quae facit, verbis malignis garriens in nos . Hinc Paulus iterum de detrahentibus Corinthiis loquitur, dicens: Epistolae, inquiunt, graves sunt et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptquorum vita in exemplum imitationis est posita
Abbreviated transcription (Latin):
magnae cõmotionis audit dicentẽ. bene.¬
dict᷑a gła dm̃i de loco suo: Conuersꝰ qͥppe
ad peccatores babiloniȩ fuerat. ⁊ uocem
głȩ dñi de loco suo pꝰ tergũ audiebat. Locꝰ
nimirũ illa corda uident ea quȩ di sunt:
quȩ ad tͣnsinigͣtionẽ babiloniȩ. hoc ẽ ad
confusionis uicia ñ descendt̃. Ibi enim in

Expanded text:
magnae commotionis audit, dicentem: Benedicta gloria Domini de loco suo? Conversus quippe ad peccatores Babyloniae fuerat, et vocem gloriae Domini de loco suo post tergum audiebat. Locusnimirum illa corda vident ea quae Dei sunt, quae ad transmigrationem Babyloniae, hoc est ad confusionis
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ existimo : qr ille me iudicat. cuiꝰ ego
iudiciũ ñ cõp̃hendo. Ninc beatꝰ iob cũ ami¬
coꝵ derogantiũ linguas int̾ dolores uulnerũ
pateret᷑ iacula u̾boꝵ: cogitatione ꝓtinus ad
ꝯscientiã recucurrit. atq ubi mentẽ solidã
haberet aspex̃. dicens. Ecce eñĩ in cęlo testis
meus. ⁊ conscius meus in excelsis. Qui etiam
subdidit. Uerbosi amici mei. ad dm̃ stillat
recurrere ad mentẽ debemꝰ: interiorẽ testem
⁊ iudicẽ quęrere. Quid enĩ ꝓdest si om̃s lau¬
dent. cũ conscientia accuset. Aut qͥd poterit
obeẽ si om̃s nob̃̾ derogent. ⁊ conscientia sola
nos defendat: Beatꝰ gͦ iob int̾ linguas dero¬
gantiũ inflexa m̃te ꝑsistens: ꝙr int̾ra se ĩpug.¬
nari falsis sermonib uidit. in cęlo testẽ quȩ¬
siuit. Hinc esaias ait. Popłe m̃s qͥ beatificant
te. ipsi te decipiunt. ⁊ uiã gressuũ tuoꝵ dissi¬
pant. Qui uidelicet popłs ne u̾ba suȩ laudis

Expanded text:
dendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego dendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego judicium non comprehendo. Hinc beatus Job cum per amicorum deropateretur jacula verborum, cogitatione protinus ad conscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dicens: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis . Qui etiam subdidit: Verbosi amici mei, ad Deum stillatrecurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis
Abbreviated transcription (Latin):
co. Hinc iterũ dic̃. Qui retribuunt mala pro
bonis detͣhebant mͥ. qm̃ sub secutus sũ iusti¬
ciam. Bonũ ualde ẽ qđ iustus tribuit. qͣndo
oals agentib lib̾a uoce cont̃dicit. Sed ꝑuersi
mala ꝓbonis retribuunt cũ iustis derogant: qr
contͣ eos iusticiȩ defensionẽ seruant. Non enĩ iusti
humana iudicia sed et̃ni iudicis examen aspiciuiđ:
atq ido derogantiũ uerba contẽpnunt. Hinc
⁊ enĩ derogantib corinchiis. paulus dicebat.
Michi aut̃ ꝓminimo. ẽ. ut a uob̾ iudicer aut
abhumano die. Qui nec incorde suo unde se
rep̃hendere potusset inueniens. adiungit. Sed
neq me ipsũ iudico. Uidens aut̃ qr ei ad ꝑfecti¬
onẽ scĩtatis nec suũ iudiciũ sufficeret: subdi¬
dit. Sed ñ in hoc iustificatꝰ sũ. Cur uero nec
sibimet ipsi de seipso credidit: causã reddidit.
cũ subiunxit. Qui aut̃ iudicat me. dñs est.
Acsi aꝑte dicat. Nec meo de me iudicio cre¬

Expanded text:
co. Hinc etenim dicit: Qui retribuunt mala pro co. Hinc etenim dicit: Qui retribuunt mala pro bonis detrahebant mihi, quoniam subsecutus sum justitiam . Bonum valde est quod justus tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspiciunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me judicio cre
Abbreviated transcription (Latin):
qr membra oĩpotentis di st̃. Et hoc ipsi in t̾ra
rep̃hendt̃. qđ dñs redarguit e cęlo. Nã ꝑuer¬
soꝵ derogatio uitȩ nr̃e apꝓbatio ẽ: Quia iã
ostenditur nos aliquid iusticiȩ hab̾e. si illis
displicere incipimꝰ : qui ñ placent dõ. Nemo
& enĩ potest in una eademq re oĩpotenti dño
atq eius hostib gratus existere. Nã do se ami¬
cũ denegat: qui eiꝰ placet in imico. In imicis
ueritatis aduersabitur : qui eidẽ ueritati in
inte subiugat᷑. Unde scĩ uiri in uocis libere
increpatione succensi: eos ad sua odia excita¬
re ñ metuunt. qͦs dm̃ ñdiligere cognoscunt.
Qd ꝓpħa ardent̃ exhibens. creatori om̃iũ qͣsi
in munere obtulit dicens. Nonne qͥte odert̃¬
ds̃ oderã illos. ⁊ suꝑ inimicos tuos tabescebã:
ꝑ fecto odio oderã illos. immici facti sunt mͥ.
Ac si aꝑte dicat. Pensa qͣntũ te diligo. qui tuoꝵ
hostiũ excitare contͣme in imicitias ñ ꝑtimes¬

Expanded text:
quia membra omnipotentis Dei sunt, et hoc ipsi in terra quia membra omnipotentis Dei sunt, et hoc ipsi in terra reprehendunt, quod Dominus redarguit e coelo. Nam perversorum derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis disetenim potest in una eademque re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere, nam Deo se amicum denegat, qui ejus placet inimico, et inimicis veritatis adversabitur, qui eidem veritati in mente subjugatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt quos Deum non diligere cognoscunt. Quod propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit dicens: « Nonne qui oderram illos, et super inimicos tuos tabescebam ? Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi . Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias non pertimes
Abbreviated transcription (Latin):
militas ⁊ timor. Ne aut timor humilitatẽ: aut
suꝑbia lib̾tatẽ fingat. Herechiel itaq qr non
solumpopło. sed etiam seniorib loqͥ mit tebat᷑:
Ne incautũ timorẽ humilitatẽ crederet. ut
timere ñ debeat admonet᷑ dũ dr̃. Ne timeas eo ᷤ.
Ac neforte de rogationis eoꝵ u̾ba ꝑtimescat. ad¬
iungit᷑. Neq sermones eoꝵ metuas. Cur autẽ
linguas derogantiũ timere ñ debeat: etiã cau.¬
sa subiungit᷑. cũ ꝓtinꝰ sub infertur. Qm̃ in cre-¬
duli & subuersores sunt tecũ. ⁊ cũ scorpionib
habitas. Timendi enĩ ẽẽnt hi quib lo qͥ mit.¬
tebatur: si infide & oꝑe d̃o omĩpotenti pla-¬
cuissent. Quia aut̃ in creduli &e subuersores
sunt: in suis sermonib derogantes tim̃di ñ
sunt: quia stultũ ualde ẽ. si illis placere quę¬
rimꝰ : quos ñ placere dño scimꝰ. Debent enin
haberi in metu ⁊ reuerentia iudicia iustoꝵ:

Expanded text:
militas et timor, ne aut timor humilitatem, aut militas et timor, ne aut timor humilitatem, aut superbia se libertatem fingat. Ezechiel itaque quia non solum populo, sed etiam senioribus loqui mittebatur, ne incautum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat admonetur, dum dicitur: Ne timeas eos. Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: Neque sermones eorum metuas. 14. Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Timendi enim essent hi quibus loqui mittebatur, si in fide et opere Deo omnipotenti placuissent. Quia autem increduli et subversores sunt, in suis sermonibus derogantes, timendi non sunt, quia stultum valde est si illis placere quaerimus quos non placere Domino scimus. Debent autem haberi in metu et reverentia judicia justorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus exiit. ut uacua remaneat: quam
prius cęlestis inhabitator replebat. Ynde
etiã sicut ueritatis uoce cognouimus.
imquissimꝰ sp̃s cũ septẽ aliis rediens domũ scopis
mundatã inuenit: qr m̃ tẽ a uirtutib alienam
riũ salutis ꝓficere. aut ad testimoniũ dãpnati¬
onis sol&e. Sciant qͦ quia in medio eoꝵ ꝓpħa
fuerit. ut audita p̃dicatione aut adiuuent᷑
ut surgant : aut fic dãpnent᷑ ut excusatione
habitas. Patet ad quã ꝑuersos inp̃dicationẽ
mittit᷑: qui ne timeat admonetur. Et qr p̾ui
quiq bona sibi loquentib alia iniqua faciunt.
& adhuc alia minant᷑: ꝓpt̃ illa que faciunt.
dicit᷑ ne timeas eos. & ꝓpt̃ hoc qđ minantur:
adiungitur. Neq sermones eoꝵ metuas. Uel
certe qr repbi & mala bonis ingerunt. ⁊ eoꝵ
semꝑ actib derogant: ꝓpħa missus ad monet᷑.
Ne eoꝵ uł crudelitatẽ metuat. uł u̾ba ꝑtimes¬
auctoritas p̾dicationis. Et qr om̃s qui indo

Expanded text:
pulsus exiit, ut vacua remaneat, quam pulsus exiit, ut vacua remaneat, quam prius coelestis inhabitator replebat. Unde etiam, sicut Veritatis voce cognovimus nequissimus spiritus cum septem aliis rediens, domum scopis mundatam invenit , quia mentem a virtutibus alienam rium salutis proficere, aut ad testimonium damnationis solet. Sciant ergo quia in medio eorum propheta fuerit, ut audita praedicatione aut adjuventur ut surgant, aut sic damnentur ut excusatione mnentes. Patet ad quam perversos in praedicationem mittitur, qui ne timeat commonetur. Et quia pravi quique bona sibi loquentibus alia iniqua faciunt et adhuc alia minantur, propter illa quae faciunt dicitur: « Ne timeas eos. » Et propter hoc quod minantur adjungitur: Neque sermones eorum metuas. Vel certe quia reprobi et mala bonis ingerunt, et eorum semper actibus derogant, propheta missus admonetur, ne eorum vel crudelitatem metuat, vel verba pertimesauctoritas praedicationis. Et quia omnes qui in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
suffossas ȩccłias uidemꝰ: & tñ adhuc paren¬
tes nr̃os ad iniqͥtates sequim᷑. ab eoꝵ elatio¬
ne quã uidimꝰ ñ mutam᷑. Et illi quidem
int̃gaudia : Nos uͦ qđ c̃ grauiꝰ. & int̾ flagel
la peccamꝰ. Sed ecce omp̃s ds̃ iniquitatẽs
iudicans. iam pͥores nr̃os abstulit. iã ad ui¬
diciũ uocauit: Nos adhuc ad pęnitentiã
expectat. ad reuertendũ sustinet. ce qui
in illis iam iudiciũ exercuit: nob̾ suę pati
⁊ si forte quiescant. quia domꝰ ex asꝑans est.
Om̃is aĩa etiã pꝰ acceptã fidẽ in ꝑuersitate
sua. aut ꝑmanens aut reuertens. domꝰ exas.¬
perans uocat᷑: qr eũ quẽ ꝑ fidẽ susceperat.
repellit a se pͣuis morib habitatorem din.
Nam domus in habitatur adño. Si qͦ domꝰ.
quare exasperans : Si uero exasꝑans. qͣre
domꝰ: Quȩ utiq iam ñ habitator. domꝰ.
quia in eads̃ ꝑfidem habitare cȩperat. Ex¬
asꝑans uero ẽ: quia ab ea Puis morib re.¬

Expanded text:
suffossas Ecclesias videmus; et tamen adhuc parensuffossas Ecclesias videmus; et tamen adhuc parentes nostros ad iniquitates sequimur, ab eorum elatione quam vidimus non mutamur. Et illi quidem inter gaudia, peccamus. Sed ecce omnipotens Deus iniquitates judicans jam priores nostros abstulit, jam ad judicium vocavit: nos adhuc ad poenitentiam exspectat, nos ad revertendum sustinet; et qui in illis jam judicium exercuit, nobis suae patiet si forte quiescant, quia domus exasperans est 10. Omnis anima etiam post acceptam fidem in perversitate sua aut permanens, aut revertens, domus exasperans vocatur, quia eum quem per fidem susceperat repellit a se pravis moribus habitatorem Deum. Nam domus inhabitatur a domino. Si ergo domus, quare exasperans? Si vero exasperans, quare domus, quae utique jam non habitatur? Sed domus, quia in ea Deus per fidem habitare coeperat; exasperans vero est, quia ab ea pravis moribus re
Abbreviated transcription (Latin):
teptationis fuit: qͥa qui electi st̃ ad psistendũ per
signa p̃dicatoꝵ antixp̃i tẽptabunt᷑ adcadendũ.
ł hoc gͥ qđ dr̃ si fieri potest: hoc expͥmit᷑ quod
electi in corde temptabunt᷑. Nutant enĩ. sed ñ
sermonis a dño: mnelectis expͥmit trepidatio¬
nẽ m̃tis. Quos ⁊ electos nominat. qr acrnit qd̾
pauci audituri st̃ demonstrat᷑. ꝑdubitationẽ
gͦ sermonũ dĩ. quid significat᷑ aliud nͥ pauci
rentũ defunctoꝵ dixerat. mittens ꝓpħam
ad filios dicat: si forte uł ipsi audiano. ⁊ si
forte quiescant. Quid ẽ dicere uł ipsi. nisi
quia eoꝵ patres qͥ inculpa defuncti ft̃. audi¬
re noluerunt. Pensemꝰ rogo quȩ iurtꝰ sit
in hoc dñici sermonis defectu. ut dicat si
forte ł ipsi audiant. Nob̾ hoc apte dicitur
qui affucti. oppssi. conclusi. omĩa que in
hoc mundo habuimꝰ bona ꝑdidimꝰ. Yrbes
erutas. euersa castra. depopulatos agros.

Expanded text:
tentationis fuit, quia qui electi sunt ad persistendum, per tentationis fuit, quia qui electi sunt ad persistendum, per signa praedicatorum Anti dicitur, Si fieri potest, hoc exprimitur, quod electi in corde tentabuntur. Nutant enim, sed non sermonis a Domino in electis exprimit trepidationem mentis. Quos et electos nominat, quia cernit qupauci audituri sint demonstratur. Per dubitationem ergo sermonum Dei quid significatur aliud, nisi paucitrentum defunctorum dixerat, mittens prophetam ad filios dicat: Si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant. Quid est dicere Vel ipsi, nisi quia eorum patres qui in culpa defuncti sunt audire noluerunt? Pensemus, rogo, quae virtus sit in hoc dominici sermonis defectu, ut dicat: Si forte vel ipsi audiant. Nobis hoc nobis aperte dicitur, qui afflicti, obsessi, conclusi, omnia quae in hoc mundo habuimus bona perdidimus. Urbes erutas, eversa castra, depopulatos agros,
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. Quia si exte despiceris. ex mea
uoce necẽẽ ẽ ut loquaris. Ne contẽpnaris
ipse qui nutteris: uerba mea ꝓferens. ostñ¬
s de qui misit. Sequit᷑. Si forte uł ipsi audi¬
randũ ualde ẽ cur dicit᷑. si forte audiant
⁊ si forte quiescant. Qua ꝓpt̾ sciendũ nob̾
ẽ: qr ista dubitatio locutionis di ñ ex igno¬
rantia. sed ex aliqͣ significatione descendit.
Nã quis nesciat qđ qui fecit & uidet om̃ia.
om̃ia sciat: Et ꝑ semetipsã in euangłio ue-¬
ritas de antixp̃i p̃dicatorib dicit. Dabunt
signa magna ⁊ ꝓdigia: ita ut in errorem
inducantur. si fieri potest etiã electi. Cur
hoc sub dubitatione dr̃. cũ quid futurũ sit
adño p̃̾sciatur. Unũ uͦ eduob ẽ : quia si
electi sunt. fieri ñ potest. Si aut̃ fieri pot̃:
electi ñ sunt. Et tñ dr̃. ut in errorẽ inducan¬
tur sifieri pot̃ etiã electi. Ita gͦ dñici ser¬
monis dubitatio. exelestoꝵ cõrdib designa.

Expanded text:
diceretur: Quia ex te despicieris, ex mea voce necesse est ut loquaris, nec contemnaris ipse qui mitteris, verba mea proferens, ostende eum qui misit. Sequitur: « Si forte audirandum valde est cur dicatur: Si forte audiant, et si forte quiescant. Quapropter sciendum nobis est quia ista dubitatio locutionis Dei non ex ignorantia, sed ex aliqua significatione descendit. Nam quis nesciat quod qui fecit et videt omnia, omnia sciat? Et per semetipsam in Evangelio Veritas de Antichristi praedicatoribus dicit: Dabunt signa magna et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Cur hoc sub dubitatione dicitur, cum quid futurum sit a Domino praesciatur? Unum vero e duobus est, quia si electi sunt, fieri non potest; si autem fieri potest, electi non sunt. Et tamen dicitur: Ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Ista ergo Dominici sermonis dubitatio, ex electorum cordibus designatio
Abbreviated transcription (Latin):
aspirando nos p̾uenit ut uelimꝰ. qui ad.¬
iuuando subsequit᷑ ne in aniter uelimꝰ:
sed possimꝰ implere quȩ uolumꝰ. Preueni.¬
ente ergo grã. ⁊ bona uoluntate subse¬
quente. hoc qđ omĩpotentis di donũ est:
fit meritũ nr̃m. Qđ bene paulus breui
sententia explicat dicens. Plus illis om̃ib
laboraui. Qui ne suȩ uideret᷑ uircutitri¬
buisse qđ fecerat: adiunxit. Non autẽ
ego. sed gratia di metã. Quia enim-
cȩlesti dono p̃uentꝰ ẽ. quasi alienũ se a bono
suo oꝑe agnouit dicens: Non autẽ ego. Sed
qr p̃ueniens grã liberũ in eo arbitriũ fecerat
inbono. qđ lib̾o arbitrio eandẽ ꝗrãm ẽ. sub.¬
secutꝰ in oꝑe : adiunxit. sed grã diꝰ mecum.
Acsi diceret. in bono oꝑe laboraui. non ego:
sed & ego. In hoc enĩ qđ solo dñi dono p̃uen¬
tus sũ : ñ ego. In eo autẽ qđ donũ uolumn¬
tate subsecutꝰ.: ⁊ ego. His igit᷑ breuit̃ contra

Expanded text:
aspirando nos praevenit ut velimus, qui adaspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando prosequitur, ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens: Plus illis omnibus laboravi. Qui ne suae videretur virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia enim coelesti dono praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego. In hoc enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego: in eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. His igitur breviter contra
Abbreviated transcription (Latin):
surgeroe. Sed surgere omĩno ñ possae.: nͥ
in hunc omĩpotentis dĩ sp̃s intrass&e. Quia
exom̃ipotentis dĩgrã ad bona oꝑa conari
quidẽ possumꝰ: sed hȩc implere ñ possumꝰ.
si ipse ñ adiuuat qui iubet. Sic paulus cũ
discipłos admoneret dicens. cũ metu et
tremore uram ipsoꝵ salutẽ oꝑamini: ili¬
co quis in eis hȩc ipsa bona oꝑaretur. ad.¬
iunxit dicens. Ds̃ ẽ enĩ qui oꝑatur in uob̾.
⁊ uelle & ꝑficere ꝓbona uoluntate. Hinc
ẽ qđ ipsa ueritas discipłisdicit. Sine me.
nicħ potestis facere. Sed in his conside.¬
randũ. ẽ. quia si bona nrã sic om̃ipotentis
dĩ dona sunt ut in eis aliquid nr̃m ñ sit.¬
cur nos qͣsi ꝓ meritis ȩt̃nam recributio.¬
nẽ quȩrimꝰ : Si aut̃ ita nr̃a sunt ut dona
di omĩpotentis n sint. cur ex eis om̃ipoten¬
tido grãs agimꝰ : Sed sciendũ. ẽ. qr mala
nr̃a solũ modo nr̃a sunt: bona aut̃ nr̃a
& omĩpotentis d̾i sunt : ⁊ nr̃ã. Quia ipse

Expanded text:
ino non posset, nisi in hunc omnipotentis Dei spiritus intrasset: quia ex omnipotentis Dei gratia ad bona opera conari quidem possumus, sed haec implere non possumus si ipse non adjuvat qui jubet. Sic Paulus cum discipulos admoneret, dicens: Cum metu et tremore vestram ipsorum salutem operamini , illico quis in eis haec ipsa bona operaretur adjunxit dicens: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate. Hinc est quod ipsa Veritas discipulis dicit: Sine me nihil potestis facere . Sed in his considerandum est quia si bono nostra sic omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid ncur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt, ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra; quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
occultis iã partẽ ꝑspiritale intelligentiã senti.¬
mis. iã scĩ sp̃s pignus accepimꝰ. qui hȩc ⁊ plene
necdũ cognouimꝰ: ⁊ tñ medullitꝰ amamꝰ. ⁊ in
multis spiricalib sensib quos iã cognouimus:
ueritatis pabulo pascim᷑. Dicat gͦ. Qui erat
scriptꝰ int̾ꝰ ⁊ foris. Quia insacro eloquio ⁊ dictis
occultiorib atq sublimiorib satiant᷑ fortes:
⁊ p̃ceptis aꝑtiorib nos paruuli nutrim. Unde
scriptũ ẽ. Montes excelsi cerius. petra refugiũ
erinaciis. Habeant enĩ montes intelligentiȩ.
qͥiã contẽplationis saltus dare nouerunt.
Sed petrasit refugisĩ erinaciis. quia nos par
gere alta ñ possumꝰ: in petię nr̃e refugium.
id ẽ. in xp̃i fide saluamur. Unde &e quib dã¬

Expanded text:
occultis jam partem per spiritalem intelligentiam sentimus, jam sancti Spiritus pignus accepimus, quia haec et plene necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit refugium herinaciis, quia nos parvgere alta non possumus, in petrae nostrae refugio, id est, in Christi fide salvamur. Unde et quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
licoe in ꝑuerso oꝑe: ⁊ aꝑtos habens ocłos in scã
p̃dicatione. Est̃ tñ aliud qđ possit intelligi.
cur beatꝰ herechiel qͥ ad p̃dicationẽ mittit᷑.
eẽ exasꝑans ꝓhibet᷑. Nisi enĩ ad loquenda
u̾ba cũ mittebat᷑ oboediret: onũpotentẽ
suo silentio ex asꝑasset. Namsicut mali idodm̃
exasꝑant quia loquunt᷑ ł faciunt mala: ita ñ¬
nũꝗͣbom exasꝑant. quia reticent bona. Illis
itaq inculpa .ẽ. ꝑuersa agere. istis recta reticere.
In hoc gͦ cũ malis etiã bon simul dm̃ exasꝑant.
quia cũ ꝑuersa ñ increpant: eisꝑ suũ silentiũ
ꝓficiendi licentiã p̃stant. Sequit᷑. Aꝑi ostuũ.
recta loquim᷑. ⁊ comedimꝰ quȩ a do accipimus.
quia & tribuit᷑ ⁊ augetur ininr̃is sensib cib
uitȩ: cũ p̃dicare coeperimꝰ. Unde ꝓpħa alius
dicit. Os meũ aꝑui. ⁊ attraxi sp̃m. Non enim
sp̃m̃attraheret: nͥ os aꝑiret. Quia nͥ ad p̃di.¬

Expanded text:
licet in perverso opere, et apertos habens oculos in sancta licet in perverso opere, et apertos habens oculos in sancta praedicatione. 27. Est tamen aliud quod possit intelligi cur beatus Ezechiel, qui ad praedicationem mittitur, esse exasperans prohibetur. Nisi enim ad loquenda verba cum mittebatur obediret, omnipotentem suo silentio exasperasset. Nam sicut mali ideo Deum exasperant quia loquuntur vel faciunt mala, ita nonnunquam boni exasperant, quia reticent bona. Illis itaque culpa est perversa agere, istis recta reticere. In hoc ergo cum malis etiam boni simul Deum exasperant, quia cum perversa non increpant, eis per suum silentium proficiendi licentiam praestant. Sequitur: IBID.recta loquimur; et comedimus quae a Deo accipimus, quia et tribuitur et augetur in nostris sensibus cibus vitae, cum praedicare coeperimus. Unde propheta alius dicit: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Non enim spiritum attraheret, nisi os aperiret, quia nisi ad praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. si audit᷑ irã irritaticreatoris super
p̃uaricatorẽ popłm placat. Unde necesse ÷
ut ipse ñ debeat agere malũ: qd̾ solet in
popło furorẽ conditoris sui irritare. ꝓpt̃
quȩoũq loquor adte : & noli cẽ exasꝑans.
sic̃ domꝰ exasꝑatrixẽ . Po.ẽ. mala quȩ fieri
conspicis: ipse ñ facias. Ne hoo qd ꝓhibere ni.¬
teris: ipse cõmittas. Om̃ĩs & enĩ p̃dicator in¬
tenta semꝑ deb& m̃te pensare. ne qͥ missus est
lapsos erigere: ipse in pͣuitate oꝑis cũ lapsis
cadat. & pauli hunc sententia feriat dicentis.
In quo alterũ iudicas: te ipsũ condẽpnas. Inde
balaam di spũ repletꝰ ad loquendũ. sed tñ in
carnalẽ uitã suo spũ detentꝰ: de semet ipso lo¬
quit᷑ dicens. Dixit auditor sermonũ dĩ. qui
nouit doctrinam altissimi: & uisiones oĩpo¬
tentis uidoc. qͥ cadens: aꝑtos habet ocłos. Ca.¬
dens. aꝑtos odos habuit: qui rectũ qđ dicer&
uidit. sed recte uidere contẽpsit. Cadens uide¬

Expanded text:
aedicat, si auditur, iram irritati creatoris super praevaricatorem populum placat. Unde necesse est ut ipse non debeat agere malum, quod solet in populo furorem conditoris sui irritare. Propter quaecunque loquor ad te, et noli esse exasperans, sicut domus exasperatrix est. 26. Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc quod prohibere mitteris ipse committas. Omnis etenim praedicator intenta semper debet mente pensare ne qui missus est lapsos erigere ipse in pravitate operis cum lapsis cadat, et Pauli hunc sententia feriat dicentis: In quo alterum judicas teipsum condemnas . Unde Balaam Dei spiritu repletus ad loquendum, sed tamen in carnali vita suo spiritu detentus, de semetipso loquitur, dicens: Dixit auditor sermonum Dei, qui novit doctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens apertos habet oculos . Cadens apertos oculos habuit, qui rectum quod diceret vidit, sed recte vivere contempsit. Cadens vide
Abbreviated transcription (Latin):
signant᷑. Liber aut̃ in uolutꝰ.ẽ. scripturę sacrę
eloquiũ obscurũ. Qd̃ ꝓfunditate sententiaꝵ
inuoluitur. ut ñ facile sensu om̃ium penetret᷑.
Sed corã ꝓpħa liber expandit᷑. quia corã p̃di.¬
catorib sacrieloquii obscuritas aꝑitur. Inuo¬
lutũ librũ manꝰ d̃i porrexerat: cũ apłs dicebat.
Simile factũ ẽ regnũ cęloꝵ homini qͥ semina¬
uit bonũ sem̃ in agro suo. Cũ aut̃ dormirent
homines : uenit inimicꝰ eiꝰ:⁊ suꝑ seminauit
tirania in medio tritici: ⁊abiit. Cum autem
creuisset herba &e fructũ fecisset: tc̾ apparuerunt
⁊ trania. & reliqua que caritas urã etiam me
reticente reminiscit᷑. Sed librũ quẽ inuolutũ
ostenderat expandit: cũ hoc qđ ꝑ enigiata lo.¬
quebat᷑ exposuit dicens. Qui seminat᷑ bonum
sem̃ ẽ. filius hominis. Ager aut̃ ẽ mundꝰ. Bonũ
uerosem̃: Hisunt filii regni. Tizania aut̃. filii

Expanded text:
er autem involutus est Scripturae sacrae eloquium obscurum, quod profunditate sententiarum involvitur, ut non facile sensu omnium penetretur. Sed coram propheta liber expanditur, quia coram praedicatoribus sacri eloquii obscuritas aperitur. Involutum librum manus Dei porrexerat, cum apostolis dicebat: Simile factum est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo. Cum autem dormirent homines, veit. Cum autem crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania , et reliqua quae charitas vestra etiam me reticente reminiscitur. Sed librum quem involutum 1261 ostenderat expandit cum hoc quod per aenigmata loquebatur exposuit dicens: Qui seminat bonum semen, est filius hominis. Ager autem est mundus. Bonum vero semen hi sunt filii regni; zizani
Abbreviated transcription (Latin):
onis: quia usq ad diẽ hanc. Ecce inunqͥtate
filioꝵ culpa grauis ĩpudentiȩ. qr dura facie.
Qm̃ mala quȩ faciunt iã ñ erubescunt: &
nũqͣ ł post culpas ad pęnitentiã redeunt. qr
inq̾omabili corde sunt. Cũ uero tantȩ pͣuita.¬
tis tantęq obstinati onis sint hi adqͦs ꝓpħa
mittit᷑. quis iã ñ uideat ꝙ ꝑsona ꝓpħȩ a¬

Expanded text:
onis, quia usque ad diem hanc. Ecce in iniquitate onis, quia usque ad diem hanc. Ecce in iniquitate filiorum culpa gravis imprudentiae, quia dura facie, quoniam mala quae faciunt, jam non erubescunt, et nunquam vel post culpas ad poenitentiam redeunt, quia indomabili corde sunt. Cum vero tantae pravitatis, tantaeque obstinationis sint hi ad quos propheta mittitur, quis jam non videat, quia pe