comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad aurib exhibetur Iua inęcer
qbatificat liberatos: hec in temꝑe
Mat liberandos. Secundum illam
qnus a sins dilectorib non recedit.
srindum hanc it et redit. hec inquit
loquutus sum uobis. apud uos manens.
utiq presentia corꝑali qua cum illis
uisbilis loquebatur. Paraclytus autẽ iqͥt
spirtussanctus. quem mittet pater i
nomimne meo ille uos docebit omnia et
cõmemorabit uobis omnia quecumq
dixero uobis. Numquidnam dicit fi
uerba capiamus. docente autem spũ
sine filio. aut uero non et filius doceat.
ete et docet. trinitas ipsa dicat & doce¬
at:s quoniam trinitas est. oportebat
eius singulas insinuare ꝑsonas: easq
nos distinete audire. inseꝑabiliter in¬
telligere. A.udi patrem dicenteni ubi le¬
gis: dominus dixit ad me filius meus
estu audi et docentem ubi legis. omĩs
qui audnnt a patre et didicit uenit ad
me: filium uero dicentem modo audisti
de se quippe ait quecumq dixcro uob̃.
Quem et si docentem uis nosse: magis¬

Expanded text:
 auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos, haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit, secundum hanc, it et redit. Haec, inquit, locutus sum vobis apud vos manens, utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. Paracletus autem, inquit, Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et commemorabit vos omnia quaecunque dixero vobis. Nunquidnam dicit Filverba capiamus, docente autem Spirisine Filio? Aut vero non et Filius doceat, cit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eademque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait: Quaecunque dixero vobis: quem et si docentem vis nosse, magis
Abbreviated transcription (Latin):
tre: s non est uisi apatre. Non et impar
ipso s: non est a se ipso. Neq enum menti¬
tus est dicendo. qui non diligit noer.¬
mones ieos non seruat. Ecce suos ait
eẽ sermones. Numquid sibi stise on¬
trarius. ubi rursus dicit et sermo aue
audistis non est meus Et fortase pre
aliquam distinctionẽ ubi suos dirit
pluraliter dixit. hoc est sermones: ubi
autem sermonem. hoc est uerbum uon
suum dixit eẽ s patris: se ipsum intel¬
ligi uoluit. In principio enim uerbĩ.
et uerbun apud deum. & deus uerbĩ.
non utiq suum s patris est uerbum:
quomodo nec sua imago s patris. nec
suus filius idem ipse. s patris. secte gͥ¬
auctori tribuit. quicquid facit equał
a quo habet hoc ipsum quod illi est
quam sequitur ista que modo reci¬
tata est. ns ihc dixerat se et patrẽ
ad dilectores suos eẽ uenturos. et
apud eos mansionem ẽẽ facturo.
Iam uero et suꝑius dixerat de spũ scõ

Expanded text:
atre, sed non est nisi a Patre; non est impar atre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones. Nunquid sibi est ipse contrarius ubi rursus dixit: Et sermo quem audistis, non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem ubi suos dixit, pluraliter dixit hoc est sermones. Ubi autem sermonem, hoc est verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis erit. Ecce facit in scis cum patre
et filio sc̃s̃ etiam spc̃ mansionem: intus
utiq tamquam deus in templo. suo.
deus trinitas pater et filius. et spc̃ scs.
ueniunt ad nos: dum uenimus ad eos.
Uenieunt subuemiendo: uenimus obe¬
diendo. ueniunt illuminando: uenimꝰ
intuendo: Ueniũt ĩplendo. uenimꝰ capiendo:
ut sit nob̃ eoꝵ ñ ext̾na uisio. s int̾na & in nob̾eoꝵ
ñ tͣnsitoria mansioseternagic mundo nõ
se filius manifestat. mundus enim hoc¬
loco dictus est. de quͥ b continuo sub¬
iunxit atq ait. qui non diligit me ser¬
mones meos. non seruat. Hn sunt qui
patrem et sp̃m scm̃. numquam uident.
filium autem non ut beatificentur: sed
ut iudicenturad modicum uident Dec
iudicando terribilis. Quod uero aciuii¬
xit. et sermoͣ qͣuem audistis non ac me¬
us s eius qui misit me patris aontine¬
mur non paucamus. Non est iniorur¬

Expanded text:
in vobis erit. Ecce facit in sanctis cum Patre in vobis erit. Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio sanctus etiam Spiritus mansionem: intus utique, tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos. Veniunt subveniendo, venimus obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat. Mundus enim est dictus hoc loco, de quibus continuo subjunxit atque ait: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sanctum nunquam vident, Filium autem, non ut beatifiut judicentur, ad modicum vident; nec judicando terribilis. 5. Quod vero adjuxit: «Et sermonem quem audistis, non est meus, sed ejus, qui misit me, Patris .» Axit: «Et sermonem quem audistis, non est memur, non paveamus: non est minor P
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem corꝑe ad iudicium uiuoꝵ et mor¬
tuoꝵ eẽ uenturum: proculdubio tunc euĩ
uidebit mundus. quo nomine sigintica¬
tisunt a regno eius aliemr. de ꝑhoc lon¬
ge melius intelligitur illud iam tempꝰ
significare uoluisse. in co quod ait achue
modicum et mundus meiam non uidet.
quando infine seculi auferetur ab ocu¬
lis dampnatoꝵ. ut illi eum de cetero ui¬
deant. apud quos diligentes rum. fa¬
cit pater atq ipse mansionem. Mnodic̃
autem dixit: quia et id quod plixum
uidetur hominib breuissimum est
ante oculos dei. De hoc quippe modi¬
co iste ipse ioħs euangelista: filioli in¬
quit nouissima hora est. Nequis por¬
ro existimet patrem tantum modo et
filium sine spũ scõ apud dilectoret⁊
suos facere mansionem: recolat quod
suꝑius de spũ scõ dictum est. quem mun¬
dus non potest acciꝑe: quia non uidet
eum neqͣ scit eum. Uos autem cognos¬
cetis eum: quia apud uos manebit. et

Expanded text:
in eodem corpore ad judicium vivorum et morin eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur aliud jam tempus significare voluisse in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei. De hoc quippe modico iste Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum; vos autem cognoscitis eum, quia apud vos manebit, et
Abbreviated transcription (Latin):
gelium eius hoc nosse possemus. Que¬
sierat enim de xp̃i manifestatione: et
audiuit de dilectione atq mansione.
Est ergo quedam dei manifestatio in¬
terior quam prorsus impii non noue¬
runt: quibus dei patris et spc̃ scĩ ma¬
nifestatio nulla est. Filii uero eẽ potuit
s in carne: que nec talis est qualis illa.
nec semꝑ illis adeẽ potest. qualiscumq
sit. s ad modicum tempus. Et hoc ad
iudicium non ad gaudium: ad suppli¬
cium non ad premium. Nunc est ergo
ut intelligamus. quantum apperire
ipse dignatur: quomodo dictum sit.
adhuc modicum et mundus me ñ ui¬
det. Uos autem uidetis me. Uerum
ẽ quidem quod post paululum etiã
corpus suum. in quo eum poterant et
impii uidere oculis eoꝵ fuerat subtrac¬
turus. quando quidem post resurrec¬
tionem nemo uidit eum illoꝵ: s quoniã
dictum est testantib angelis sic ueniet
quemadmodum uidistis eum euntem
in celum. nec aliud credimus quam illum

Expanded text:
gelium ejus hoc nosse possemus. Quaegelium ejus hoc nosse possemus. Quaesiverat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione et mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est, Filii vero esse potuit, sed in carne: quae nec talis est qualis illa; nec semper illis adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quo modo dictum sit: Adhuc modicum, et mundus me non videt; vos autem videtis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum, in quo eum poterant et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus, quandoquidem post resurrectionem nemo eum vidit illorum. Sed quoniam dictum est, testantibus angelis, sic veniet quemadmodum eum vidistis euntem in coelum : nec aliud credimus quam illum
Abbreviated transcription (Latin):
suis se manifestaturus est. non alienis.
quos mundi nomine appellat. Et ipsa
cusa est. quod hi diligant. illi non di¬
liant: ipsa causa est. de qua sacer in¬
tionat psalmus. Iudica me deus. et dis¬
cerne causam meam de gente non sc̃a.
Quienim diligunt: quia diligunt eli¬
guitur. Qui UERO non diligunt: si
linguis hominum loquantur et angeloꝵ.
fiunt eramentum sonans. aut cimbalũ
tinniens. Et si habuerint ꝓpħiam et scie¬
rint omnia sacramenta. et omnem sci
entiam. & habuerint omnem fidem ita
ut montes tranfferant. nichil sunt. Et
si distribuerint omnem substantiam
suam. et tradiderint corpus suum ita¬
ut ardeant: nichil eis ꝑdest. dilectio scõs
discernit a mundo: que facit unanimes
habitare in domo. In qua domo facit
pater ⁊ filius mansionem. qui donant eis¬
et ipsam dilectionem: quib donent
in fine etiam suam manifestationem.
de qua discipulus interrogauit magis¬
trum. ut non solum illi qui tunc aũ¬
diebant ꝑ os eius. s etiam nos ꝑ euan¬

Expanded text:
suis se manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa causa est quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacentiam, et habuerint omnem fidem, ut montes transferant, nihil sunt: et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evan
Abbreviated transcription (Latin):
sonatun quod autem i ustitor
sone unigeniti assumptis ehonr:
bat & confortabatur plenis lapien¬
Ia. et grã dei erat in illo. secenis au
ad mensuram dat᷑. et datus addũ
donec unicuiq ꝓ modo sue pfationisꝰ
ꝓpria mensura compleatur. unic mo
sicut deus partitur. mensuram fidei.
rogabo patrem. et alium ꝑaclitum dͥa¬
bit uobis: ostendit et se ipsum eẽ ꝑadi¬
tum. Paraclitus enim latine aduocatus.
dicitur: et dictum est de xpoꝰ. aduocatũ
habemus apud patrem. iħm xpm̃ uisti.
Sic autem mundum dixit nou posse
prudentia carnis. inimica ẽ in deumr
Legi enim dei non est subiecta: uec enĩ
potest: uelut si dicamus. iniusticia ius¬
ta eẽ non potest. dsundum quippe ait.
hoc loco mundi significans dilectores.
que dilectio non est a patre. Et ideo d¬
lectioni huius mundi de qua satis as¬
mus. ut minuatur et consumatur i
nobis. contraria ẽ dilectio dei: quell¬

Expanded text:
urae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est hombat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et sicut Deus partitus est mensuram fidei .Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dictum est de Christo, Advocatum habeSic autem mundum dixit non posse Prudentia carnis inimica est in Deum: legi enim Dei non est subjecta: nec enim potest, velut si dicamus, Injustitia justitia esse non potest; mundum quippe ait, hoc in loco significans dilectores mundi: quae dilectio non est a Patre; et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satagimus, ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, qu
Abbreviated transcription (Latin):
a scs insi muisibilit̃ non potest.
sułem inquit cognoscetis eum. qt
uos manebit.: et in uobiserit Etit
es ut maneat: non manebit ut suic.
gas enm est eẽ alicubi: quam manere.
pne putarent quod dictumẽ. apua
us manebit. ita dictum. quema amod
apuid hominem hospes uisibilit manẽ
anutust: exposuit quid dixerit. apud
uosmanebit. cum adiunxit et dixit in
nosent Ergo inuisibilit̾̃ uidetur. nec si
nonsit in nobis. potest eẽ in nobis eius
santia Sic enim a nob̃ uidetur in nob̾.
cua conscientia. Nam faciem uidemus
alterius: nram non uidemus. Conscienti¬
anuero nrãm uidemus: alterius non ui¬
amus. s conscientia numquã est nisi
inobis: spc̃ autem sc̃s. potest etiam eẽ
sne nobis. datur quippe ut sit et in no¬
bis. sed uideri et sciri quem admodum
undendus et sciendus est. non potest. a
nobis: si non sit in nobies..¬

Expanded text:
nvisibiliter non potest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter vinon sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia. Nam faciem quidem videmus alterius, nostram non videmus: conscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est, nisi in nobis: Spiritus autem sanctus potest esse etiam sine nobis; datur quippe ut sit et in nobis. Sed videri et sciri quemadmodum videndus et sciendus est, non potest a nobis, si non sit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
bebat mĩtũ mortis: Shabebat ut moreret᷑
mandatũ patͥs: tanꝗͣ ille de qͦ p̃dictũ erat:
Que ñ rapui tẽ exsoluebã: Mortẽ sine debito
soluturꝰ et nos a morte debita redẽpturus
Napuerat aũadã peccatũ. q̃do manũ in
arborẽ p̃sup̃tiõe deceptꝰ extendit. ut incõ¬
municabile nom̃ in concesse diuinitatis in¬
uadet: quã filio dĩ natura c̃tułat ñ rapi

Expanded text:
t ut moreretur mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contulerat, non rapi
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuoqr deus illum suscitauit a mor¬
tuis. saluus eris sorde enim credit᷑ ad ius¬
ticiam: ore autem confessio fit ad salutẽ.
Unde et in actib apłoꝵ legitur. fide mun¬
dans corda eoꝵ. et in epła suabeatus
petrus. Sic et uos inquit baptisma sal¬
uos facit. non carnis depositio sordium:
s conscientie bone interrogatio in deu̾.
hoc est uerbum fidei quod p̃dicamus.
quo sine dubio ut muudare possit con¬
secrat᷑ et baptismus. Xpt̃ quippe nobc
uitis. cum patre agricola: dilexit eccłiã
et se ipsum tradidit ꝓ ea. Lege apłinet
uide quid adiungat: ut eam̃ scĩficaret
inquit: mundãs eã lauacrho aque in
uerbo. Mundatio gͥ nequaqͣ. fluxo et
labili tribueret᷑ elemento: nisi adderet᷑
in uerbo.hoc uerbũ fidei tantum ua¬
let in eccłia dei. ut ꝑ ipsum credentem.
offerentem. benedicentem. tingentem
etiam tantillum mundet infantem.
quãuis non dum ualentem corde cre¬

Expanded text:
in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a morin corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad iusticiam, ore autem confessio fit ad salutUnde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ peccata: et mundet nos ab omni mni¬
quitate. Mundet utiq mundos hoc est
fructuosos: ut tanto sint fructuosiores
quanto fuerint mundiores. Iam uos
mundi estis: ꝓpter uerbum quod loqu¬
tus sum uobis. Quare non ait mundi
estis ꝓpter baptismum quo abluti estis.
s:ait ꝓpter uerbum quod loquutus sũ
uobis nisi quia et in aqua uerbum mun¬
dat: detrahe uerbum: et quid est aqua nͥ
aqua: Accedit uerbum ad elementum:
et fit sacramentum: etiam ipsum tãꝙͣ
usibile uerbum. Nam de hoc utiq dixe¬
rat quandꝰ discipulis pedes lauit. Quilo¬
tus est non indiget nisi ut pedes lauet:
sest mundus totus. Unde ista tanta uir¬
tus aque: ut corpus tangat et cor ablu¬
At: nisi faciente uerbo: Non quia dicit᷑.
ẜ. quia creditur. Nam et in ipso uerbo
allus est sonus transiens: aliud uirt
manens. Hoc est uerbum fidei quod pre¬
dicamus ait apłs: quia si confessus fue¬
ris in ore tuo quia dns est iħc. et credidłis

Expanded text:
nobis peccata et mundet nos ab omni ininobis peccata et mundet nos ab omni iniquitfructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe veaqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tamquam visibile verbum. Nam et hoc utique dixerat, quando discipulis pedes lavit: 'Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus'. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', ait apostolus, 'quia, si confessus fueris in ore tuo, quia dominus est Iesus, et credideris
Abbreviated transcription (Latin):
chil potestis facere. Audietiam ipsos
confitentes. Quid autem ẽ apollo qͥd
autem paulus: Ministri ꝑ quos ar¬
didistis. Et unicuiq sicut deus aldl̃.
łgo plantaui apollo rigauit Et hoc ergo¬
scat uncuiq dñs dedit. Non itaq de
nontum dedit: non ꝑ illos. s ꝑ se ipsum
deit diredit hoc humanam humilita¬
tem eedit hoc angelicam sublimilita¬
tem. aec omĩno ꝑtinet nisi ad agͥcolam
tsatem. Iam uos mundi estis. Mun
qsalicet: atꝙ mundandi. Neq enim nisi
uidi eẽnt fruccum afferre potuissent:
e tamen omnẽ qui fert fructũ purgat
aqͥcola ut fructum plus afferat: Fẽrt
fructum quia mundus est: atq ut plus
afferat: purgat᷑ adhuc. Quis enim est
in hoc mundo sic mundus. ut non sit
magis magisꝙ mundandus: Ubi si di¬
rerimnus quia peccatum non habemus:
nos ipsos seducimus: et ueritas in nobis
non ẽ. Si autem confessi fuerimus pecca¬
ta nrã. fidelis est et iustus qui dimittat

Expanded text:
ihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos ihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deusmentum dedit. Non per illos sed per seipsum facit. Excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plfructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
qui ignorantes dei iusticiam et suam uo¬
lentes constituere. iusticie dei non sunt
subiecti. Eoce cui respondeant sibi pla-¬
centes: et ad bona oꝑa facienda deum sͥ
necessarium non putantes. Nonne huic
resistunt ueritati homiues mente corrup¬
ti. reꝓbi circa fidem. qui respondent et
loquuntur miquitatem dicentes. adeo
habemus quod homines sumꝰ a nobic
autem ipsis quod iusti sumus: Quid di¬
citis qui uos ipsos decipitis. non assertores
s p̃cipitatores liberi arbitrii. ex alto ela¬
tionis. ꝑ mania p̃sumptionis. in ꝓfundũ
submersionis: Nempe uox uta est quod
homo ex semet ipso facit nisticiam. hoc e¬
est altum elationis urẽ. S ueritas contra¬
dicit et dicit. Palmes non potest ferre
fructum a semet ipso: insi manserit in ui¬
te. Ite nunc ꝑ abrupta et non habentes
ubifigamini: uentosa loquacitate iacta¬
bis ullus sensus horrete. Qui enim aie¬
met ipso fructum se existimat ferre n

Expanded text:
qui ignorantes Dei justitiam, et suam voqui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non haubi figamini, ventosa loquacitate jactavobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in
Abbreviated transcription (Latin):
dem sicut potuimus dispu¬
tatum ẽ. In hac autem lectio¬
ne cum adhuc de se ipso qui ẽ uitis.
et de suis palmitib hoc est discipulis
loqueretur: manete inquit in me et ẽ¬
go in uobis. Non eo modo illi in ipso: sic̃
ipse in illis. Utrumq eium ꝓdest. non
ipsi s illis. Ita sunt quippe in uite pal¬
mites: ut ut uiti nil conferant: s inde
accipiant unde uiuant. Ita uero uitis
est in palmitib ut uitale alimentum
subministret eis. non sumat ab eis ac
ꝑ hoc et manentem in se habere xpm̃.
et manere in xp̃o. discipulis ꝑdest
utrumq non xp̃o. Nam p̃ciso palmi¬
te. potest de uiua radice alius pullu¬
lare: qui autem p̾cisus est sine radice
non potest uiuere. deniq adiungit
et dicit. Sicut palmes non pocest fer¬
re fructum a semet ipso nisi manse
rit in uite: sic et uos nisi in me man¬
seritis. Magna grẽ comendatio frs
mei. corda instruit humiliũ. ora obstru¬
it suꝑboꝵ. Ecce cui si audent respondeat᷑.

Expanded text:
dem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo mipse in illis; utrumque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo: nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi marit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant,
Abbreviated transcription (Latin):
in manus: Ergo et ipsum traditorem
Nam si eum in manib non haberet. nõ
utiq illo uteretur ut uellet. Pronde
iam traditor traditus erat ei quemt᷑¬
dere cupiebat: atq ita malum traden-¬
do faciebat. ut de illo tradito. bonum
fieret quod nesciebat. Sciebat enim
dns quid faceret ꝓ amicis: qui pati¬
enter utebat᷑ inimicis. Ac sic omnia de¬
derat pater in manus eius: et in usũ
mala et in effectũ bona. Sciensaũq
a deo exiuit et ad deum uadit. uec
deum cũ inde exiret. nec nos deserens
cum rediret. hẽc ergo sciens: surgita ce¬
na. et ponit uestimenta sua. Et cum ac¬
cepisset linteũ. p̃cinxit se. deinde mit¬
tit aquam in peluem. et cepit lauare
pedes discipuloꝵ et extergebat linteo
quo erat p̾cinctus. Debemus dicctis¬
simi sceisim cuangeliste ghiligenũ aden¬
sum sensuiicurus quippe de tanta dni
denissat prius eius celsitudinẽ uo¬

Expanded text:
in manus. Ergo et ipsum traditorem: in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam maligna spiritalia sinõ eent ma
ligni sp̃s. a spũ enĩm: spiritalia nominãt.
& quomodo ita fiat.ut diabole
suggestiones imitantur et hubi uns
cogitationib misccantur ut easanã
suas deputet hͦ. uñ seit homos hec dube
ẽ etiam bonas suggestiones a bouosᷤ
ita latenter acspiritaliter fier. oi
interest qͥbusnã earum. mens huna¬
na consentiat: diuino auxilio ue
deserta ꝑ meritum. uel adiuta ꝑqran
Factum ergo iam fuerat incorde u¬
de. ꝑ miissionẽ diabolicã. ut tade¬
ret discipulus magistrum: s quem
non didicerat deum. Iam talisuene¬
rat ad conuiuium. explorator patos
insidiador saluatoris. uenditor ndẽp¬
toris. Iam talis uenerat. et uidebatur
et tolerabatur: et se ignorari arbitra¬
batur. quia in eo quem uolebat fille¬
re. fallebatur. At ille isto in ipso corde
intus inspecto: nesciente scienter ute¬
batur. Sciens quia omĩa dedit ei pat̃

Expanded text:
tiam maligna spiritualia, si non essent etiam tiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater
Abbreviated transcription (Latin):
pisset linteum p̃cinxit se. deinde mit¬
tit aquam in peluem: et cepit lauare
pedes discipuloꝵ et extergere linteo
quo erat p̃cintus. Non ita debemus
intelligere cenam factam ueluti iam
consumptam atq transactã. Addhuc
enim cenabatur cum diĩs surrexit et
pedes lauit discipulis suis. Nam postea
recubuit et bucellã suo traditori p̃ea
dedit: utiq cena non finita. hoc est dũ
adhuc panis eẽt in mensa. Cena ergo
facta dictum ẽ iam ꝑata: et ad conui¬
uantium mensam usumq ꝑducta
Quod autẽ ait cum diabolus iam mi¬
sisset in cor ut traderet eum iudas simo¬
nis scariothis: si queris quid missum
sit in cor ude. hoc utiq ut traderet
eum. Missio ista: spũalis suggestio est
Non fit ꝑ aurem. s ꝑ cogitatiõnẽ: ac ꝑ
hoc non corꝑaliter s piritaliter. Neq
euim spiritale quod dicitur: semꝑ in
laude accipiendum est. Nouit apłs
quedam spiritalia nequitie in celes¬
tibus: aduersus que nobis colluctatio¬
nemeẽ testatur. Non autem eẽnt e¬

Expanded text:
Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod diest. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent e
Abbreviated transcription (Latin):
dominum qui dns ẽ. dicat uerum quiue¬
ritas ẽ: ne non discam ego quod utile est.
dum tacet ille quod est. Beatissimus pau-¬
lus non utiq unigenitus dei filius. s uni¬
geniti filii dei seruus. et apłs. non ueritas
s particeps ueritatis: ait libere atq cons-
tanter. Et si uoluero głari. non eronisi¬
piens Ueritatem enim dico. Neq enini
in se ipso. s in ipsa ueritate que suꝑiorẽ
ipso et humiliter et ueracit᷑ głiaretur.
quĩ et ipse p̃cepit ut qui głatur in dño
gliet᷑. Itane dͦmeret insipientiam sigłari
uellet amator sapientie. et in głaꝵ sua
timeret ĩpsa insipientiam sapientia: llõ
timuit arrogantiã qui dixit. in dnõ lau¬
dabit᷑ anima mea. et in laude sua time¬
ret arrogantiam potestas dni. in quolau¬
dabitur anima seruis uos inquit uoca¬
tis me magister et dnẽ: et benedicitis:
Sum etenim. Ideo benedicitis. quia sun.
Nam si non eẽm quod dicitis: male dios¬

Expanded text:
Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veDominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non disdum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Filii Dei servus et apostolus, non Veritas, sed particeps Veritatis, ait libere atque contanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa veritate quae superior est ipso, et humiliter et veraciter gloriaretur: quoniam et ipse praecepit ut qui gloriatur in Domino glorietur . Itane non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in qua laudatur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male dice
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ id ꝓfiteret᷑. quod et ipsihomines in
quibusuibet artib usq ad eo sine arrogan¬
tia ꝓfitentur. ut ꝓfessores uocent᷑. Quod
uero dnm̃ et ipse se dicit discipuloꝵ suoꝵ
cum sint illi etiam scd̾m scłm ingenui ꝗ
feeerat in homine: E deus loquit̃. niulla
est hic elatio tante celsitudinis. nulluimꝰ
mendatium ueritatis. Nobis subiaceri
li utile ẽ celsitudini: nobis seruire itle
est ueritati. Quod se dnm̃ dicit. non il:
uitium: s nobis est beneficium. cuiusdan
scłaris auctoris uerba laudantur quia
dixit cum omĩs arrogantia odiosa. et
tum illaigenii ẽeloquentie multo mo¬
lestissima: et tamen idem ip̃se cum de
sua eloquentia loqueretur: dicerem in¬
quit ꝑfectã si ita iudicarem. nec in uen¬
tate crimen arrogantie ꝑtimescerem.
Sigͥ ille homo eloquentissimus. in ue¬
ritate arrogantiam nõ timeret. quomͦ
arrogantiam ipsa ueritas timet: dicat se

Expanded text:
quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quoniam id profitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se
Abbreviated transcription (Latin):
et dns non tantum ipsoꝵ s rerum om¬
nium. lauaret pedes discipuloꝵ et ser¬
uoꝵ suoꝵ: huius ergo tanti facti. qm̃ ꝑ
miserat scientiam dicens. scies autem
postea: quid sit quod fecit. docere nuc̃
incipit: Uos inquit uocatis me magist̃
et dnẽ: et benedicitis. sum etenĩ. Bene
dicitis quia uerum dicitis: sum quippe
quod dicitis. Homini p̃ceptum est non
te laudet os tuum: s laudet te os ꝓrimi
tui: Piculosum est enim sibi placere. cui
cauendum ẽ suꝑbire. Ille aucem qui suꝑ
omĩa ẽ. quantumcũq se laudet non se
extollit. excelsus: nec potest recte dici
arrogans deus: Nob̃namq erpedit eũ
nosse: non illi. Nec eum quisq cognoscit:
si non se indicet ipse qui nouit. Siergo
non se laudando quasi arrogantiam ui¬
tare uoluerit: nobis sapientiam denega¬
bit: Et magistrum quidem quod se eẽ
dixit nemo rep̃henderet. etiam qui eum
nichil eẽ aliud quam hominẽ crederet:

Expanded text:
et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omet Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Bene dicitis, quia verum dicitis; sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit excelsus: nec potest recte dici arrogans Deus. Nobis namque expedit eum nosse, non illi: nec eum quisque cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet;
Abbreviated transcription (Latin):
AM illa uerba scĩ euangelii ubi
dns p̾edes lãuans discipulis suis.
ait. qui lotus est semel. non habet
necessitatem nisi pedes lauare s est
mundus dotus: dilectioni urẽ ut dñs
donare dignatus est exposuimus. nc̃
qđ seqͥt᷑ uideamꝰ. Et uosinqͥt mundiestis.¬
quid sit ne quereremus: ipse euange¬
lista patefecit adiungens. Sciebat
enim ihc quisnam eẽt qui traderet eũ.
ꝓpt̃ea dixit non estis mundi omnes
Quid hoc aꝑtius. Pinde ad sequen¬
tia transeamus: Postquam ergo lauit
pedes eoꝵ et accepit uestimenta sua. cum re¬
cubuisset iterũ dixit eis. Scitis quid fece¬
rim uobis: Nunc est ut beato petro reddat᷑
illa ꝓmissio. dilatum enim fuerat:. quan¬
d expauescenti et dicenti. non lauabis mͥ
pedes in eternum. responsum ẽ ei. Quod
ego facio tu nescis modo: scies autẽ postea:¬
facti sui.tam inopinati. tam mirabilis.
tam expauescendi et nisi uehement̃ ipse
terruisset nullo modo sinendi. ut ma¬
gister non tantum ipsoꝵ s et angelor.

Expanded text:
am illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis,quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autefacti sui, tam inopinati, tam admirabilis, tam expavescendi, et nisi vehementer ipse terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed et angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
et dns donauit uobis ita et uos: Ita Inuicẽ
itaq nobis delicta donemus. et ꝓnr̃is
delictis inuicem oremus: atq ita qͦdã mͦ
inuicẽ pedes nrõs lauemus. Nr̃m est do¬
nante ipso munisteriũ caritatis et humilita¬
tis adhibere. illius est eraudire ac nos ab
hoc ẽ in terra solumius. soluatur in celo.

Expanded text:
et Dominus donavit vobis, ita et vos » ! Invicem et Dominus donavit vobis, ita et vos » ! Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere: illius est exaudire, ac nos abhoc est in terra solvimus, solvatur in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
dare: Immo uero idetiã nos ẽẽ admoni¬
tos. in huius dnĩci oꝑis altitudine. no¬
uerimus. ut confessi inuicem delicta nr̃a.
oremus ꝓnobis sicut et xp̃c interpellat
ꝓ nobis. Audiamus apłm diee iacobum.
hoc ipsum euidentissime p̾cipientẽ. ac di¬
centem: Confitemini inuicẽ delicta ur̃a.
et orate ꝓ inuicem: quia ad hoc nobis
dñs dedit exemplum. Sienim ille qui ullũ
peccatum nõ habet nec habuit. nec habe¬
bit orat ꝓpeccatis nris̃: quantomagis nos
inuicẽ ꝓ nr̃is orare debemus: Et si dimit
tit nobis ille cuinon habemus quod di¬
mittamus. quantomagis dimictere de
bemus inuicem nobis. qui sine peccato hic
uiuere non ualemus: Quid enim uidet᷑
in hac altitudine sacramenti. dnĩs sig¬
nificare cum dixit. exemplum enim de¬
di uobis ut quemadmodum ego feci uob̾.
ita et uos faciatis. nisi quod aꝑtissime di¬
cit apłs. donantes uobisinet ipsis si quis
aduersus aliquem habet querelam. sic̃

Expanded text:
dare? Imo vero id etiam nos esse admonidare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in ejus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra, oremus pro nobis, sicut Christus interpellat pro nobis. Audivimus apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini invicem delicta vestra, et orate pro vobis , quia ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare detit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare, cum dicit, « Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis; ita et vos faciatis; » nisi quod apertissime dicit Apostolus, « Donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rat. confirmat᷑ ipsius humilitatis affectꝰ:
S excepto isto morali intellectu. ita nos.
huius dñici facti altitudinẽ. comendasse
meminimus: quod lauando pedes iam
lotoꝵ atq mundoꝵ discipuloꝵ. signifi¬
cauerit dñs. ꝓpter humanos quib in
terra uersam᷑ affectus. quantumlibet
ꝓfecerimus in app̃hensione iusticie. sciamꝰ
nos sine peccato nõ eẽ. Quod subinde abl¬
uit interpellando ꝓ nobis. cum oramus
patrem qui est in celis. ut debita nr̃a di¬
mittat nob̾. sicut et nos dimittimus de¬
bitorib nrĩs. Quomodo ergo ad hunc in¬
tellectum poterit ꝑtinere. hoc quod ip¬
se postea docuit. ubi suifacti exposuit ra¬
dicionem dicens. si egolaui pedes urõs. dñs
et magister. debetis et uos alter alterius
lauare pedes. Exemplum enim dedi uob̃
ut quemadmodũ ego feci uobis. ita et uos
faciatis: Numquid dicere possumus. qđ etiã
fr̃ frẽm a delicti poterit contagione mun

Expanded text:
rat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. rat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus ntellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem, dicens: Si ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit contagio
Abbreviated transcription (Latin):
ulo fuuobis ita et uos faciatis. hoc est
pest petre quod nesciebas: quando fie¬
ino sinebas: hoc tibi postea sciendum
pmist: quando ut sineres terruit. ma¬
gisfer cuus. et dñs tuus lauans pedes
tuos: didicimus fr̃s̃ hunulitatem ab ex-¬
celso: faciamus inuicẽ humiles. quod hu¬
militer fecit excelsus: magna ẽ hec com¬
mendatio humilitatis: et faciunt sibi
hoc inuicẽ frs̃. etiam ipso oꝑe uisibili.
cum se inuicem hospicio suscipiunt: est
enim apud plerosq consuetudo huius
humilitatis. usq ad factum quod cernat᷑
eppressa. unde ͤ apł̃s cum bene meritam
induam cõmendaret: si hospicio inquit
recepit. si scõꝵ pedes lauit Et apud scõs
ubicumq hec consuetudo nõ est. quod
manu ñ faciut̃. corde faciunt: sim illoꝵ numo¬
dicite scĩ et humiles corde dnõ. Multo ẽ¬
autem melius. et sine controuersia ue-¬
rius. ut etiam manib fiat: nec dedignet᷑
ad pedes frĩs inclinatur corpus. etiam
in corde ipso uel excitatur. uel si iam ine-¬

Expanded text:
t vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; esenim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quod cernatur expressa. Unde et Apostolus cum bene meritam viduam commendaret: Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicunque haec consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorumdicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedigneturad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam ine
Abbreviated transcription (Latin):
Quis quis enim in uerbo non offendit:
hic ꝑfectus est uir. Et quis ẽ ꝑfectus:
Quis ẽ qui non offendit in tanta habũ¬
dantia iniquitatis. tanto frigore carita¬
tis: Laui pedes meos quomodo inquina¬
bo eos quando quidem lego et audio no¬
lite multi magistrifieri frs̃ mei. scientes¬
qm̃ manis iudicium sumitis: In multis
enim offendimus oms. Laui pedes meos
quomodo inquinabo eos: S ecce surgo
et apꝑio: xpẽ laua eos. dimitte nobiss
debita nr̃a:. qm̃ non est extincta caritas
urã. qr et nos. dimittimus debitoribus
nris Quando te audimus. exultant
tecũm celestib ossahumiliata S quan¬
do te predicamus. terram calcamus. ut
tibi apꝑiamus Et ideo si rep̃hendimur.
ꝑturbamur. silaudamur. inflamur:
Laua pedes nrõs ante mundatos: s cũ
ad apꝑiendum tibi ꝑ terram ꝑgimus.
inquinatos. hec uobis hodie satis sint:
dilectissimi. S si quid secus quam opor¬
tuit dicentes fortassis offendimus. uel

Expanded text:
Quisquis enim in verbo non offendit, Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magistri fieri, fratres, quoniam majus judicium sumitis: in multis enim offendimus omnes . Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce surgo, et aperio. Christe, lava eos, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis. quia feruor friguit caritatis.
d mes qui iam de corꝑe exierunt. et
carnis indumento expoliati sunt. neq
eni abea seꝑati sunt: respondet ȩccłia
crui me tunica mea. quomodo induã
ei : Recipietur qͥdilla tunica et ĩeis. qͥ iã
exuti sunt. rursus carne uestietur ec
cia. non tamen nunc quando feuefaci¬
endisunt frigridi: s tunc quando resur¬
recturi sunt mortui. Passa ergo difficul¬
tatem ꝓpter inopiam predicatoꝵ. et re¬
colens illa sua membra sana sermonib.
scã morib s iam exuta corꝑib ingemit
et dicit ȩccłia Exui me tunica mea. qͦmͦm-
xp̃o aperire euangelizando excellentissi¬
ie potuerunt. quomodo adcorꝑa qͥb
exuta sunt. redire nunc possunt: De¬
inde respiciens qui predicare et popłos
ad quirere. ac regere. ac sic xp̃o apꝑire
utcumq possunt. s in his difficultatib
actionum peccare metuunt: laui inqͥt
pedes meos quomodo inquinabo eos:

Expanded text:
quitatis, qua fervor friguit charitatis. quitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo isto aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos?