comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incontinentia ad castitatẽ: de uoluptate ad
parsimoniam: Et qͥd est de montib leopar.¬
dor ad montẽ hermon. nͥ de suꝑbia ad hu¬
militatẽ : de crudelitate ad patientiam: Et
nota qd̾ dixerit de cubilib leonũ non de cu¬
bili: de montib. non de monte: ⁊ ad montẽ
non ad montes. De cubilib gͦ ad montẽ: de mon¬
tib ad montẽ. hoc est de multis ad unum ꝓ¬
gredim᷑. qr quanto magis mundũ fugiendo
deo appropinquare incipimꝰ tantomagis in
unum congregamur

Expanded text:
incontinentia ad castitatem, de voluptate ad parcimoniam: Et quid est de montibus leopardorum ad montem Hermon, nisi de superbia ad humilitatem, et de crudelitate ad patientiam? Et nota quod dixit de cubilibus non de cubili, de montibus non de monte, et ad montem non ad montes. De cubilibus ergo ad montem, de montibus ad montem, hoc est de multis ad unum progredimur, quia quanto magis mundum fugiendo Deo appropinquare incipimus, tanto magis in unum congregamur
Abbreviated transcription (Latin):
culam pauꝑis occtoit. quando relictis
multis ouibus suis. ad explendam uo¬
luntatem suam unicam uriȩ uxorẽ
abstulit. Peregrini gͥ surculi nudo
trunco infiguntur ut eum uestiant.⁊
quia sepe omnipotens deus quos in
ocio suo tepidos ⁊ quasi nudos a bons
oꝑibus ẽẽ conspicit. illicitis desideri¬
is ad tempus uulnerari ꝑmittit. ũ
timorati et circus pecti fiant. Iuałr
autem isti affectus boni uel mali ho¬
minem exerceant. difficile est nos¬
cere. difficile est enarrare. nouit ille

Expanded text:
culam pauperis occidit, quando relictis culam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi nudo trunco infiguntur, ut eum vestiant, quia saepe omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi nudos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, difficilius enarrare, ille
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. & alibi. Calix domini ine¬
multa de illo uino in scripturis dñr.
De hoc autem uino dictum est. fel dra¬
conum uinum eorum. et uenenum as¬
pidum insanabile. quod exprimitur
de botro amarissimo. quod ꝓpinat ba¬
bilon de calice aureo fornicationum sua¬
rum. de quo inebriantur omnes gentes.
De hoc etiam uno dicitur in eũgelio.
Omnis homo primum uinum bonum
ponit: & cum in ebriati fuerint. tunc
id quod deterius est. De illo autem ui¬
no dictum est. Tu autem seruasti boñ
ꝑegrinus surculus infixum menti. gͣͦ¬
uiter eam uulnerat. Et hic est ꝑegri¬
nus de quo ꝑ nathan dauid dicitur.
do diues relictis centum ouibus ꝓpͥis.
unam ouiculam pauperis auferebat.
Destoerium carnalis concupiscentiȩ
quasi hospes peregͥnus ad dauro ue¬
nerat: quando deambulans in solario
domus suȩ bethsabee uxorem uriȩ se
lauantem conspexit. et adamauit.
Tunc autem in pastu peregrini relic¬
tis centum ouibus suis unam oui¬

Expanded text:
hominis . Et alibi: Calix Domini inehominis . Et alibi: Calix Domini ineMulta de illo vino in Scriptura dicuntur. De hoc autem vino dictum est: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicationum suarum, de quo inebriantur omnes gentes. De hoc etiam vino dictum est in Evangelio: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . De illo autem vino dictum est: Tu servasti vinum erium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinus, de quo per Nathan ad David dicitur qdo dives relictis centum propriis ovibus unam oviculam pauperis auferebat . Desiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deambulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam ovi
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis accipitur. Debent enim p̃¬
lati subiectis ꝓurdentiam: debent sub¬
iccti prelatis obedientiam. Debent e¬
quales equalibus caritatem fr̃nam.
Debent sapientes insipientibus doct¬
nam. Debent diuites pauperibus ali¬
moniam.S quia sine pritoentia et
circumspectione nec iuste ꝑsoluere pos¬
sumus quod debemus. nec petendo
impetrare ro quo urdigemus: dum
istis necessitatibus subicimur. qui d¬
ad aliud quam ad prudentiam et ad
circumspec̾tionem erudimur: ox sicut
de timoribus dictum est: sic etiam sin-¬
gulȩ necessitates generant curas suas.
Affectus est desroerium ꝑfruendi. De¬
sideria alia sunt bona. alia sunt ma¬
la: et bona desroeria sunt spiritua¬
lia. mala desroeria carnalia. Sp̃uale
ebriat. Carnale destoerium. quasl
unum acrdum et intoricatum biben¬
tes aut in furorem uertit. aut necat.
De illo iuno dicitur. quia calix in ma¬
nudomini. uni meri plenus mixto
uinum urdelicet quod lȩtificat cor

Expanded text:
tis modis accipitur. Debent enim prtis modis accipitur. Debent enim praelati subjectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequalibus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites pauperibus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspectione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus subjicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad circumspectionem erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritalebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furorem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est escas dare uentri. Ideo necc̃e
est ut tributum des cesari: quia dare
debes. Ideo necesse est ut escas desuẽ¬
tri: quia indiget acciꝑe. U terq tam̃
exactor est et cęsar ⁊ uenter: utr q tͥ¬
butum est ⁊ esca ⁊ pecunia. S si ppuis
consioerare uolumus. minus nocet
T escam accipiendo. Cȩsar enim se¬
mel auferendo pecuniam magis nos¬
alleuiat. sollicitudinem tollit: uent̾
autem sine intermissione exigendo¬
escam. nunquam nos sine sollicitu¬
dine c̃ẽ ꝑmittit. Cȩsar auferendo pe¬
cuniam magis nos alleuiat: uenter
accipiendo ȩscam. ⁊ corpus pariter¬
nr̃m ⁊ animam grauat. Cȩsar aufe¬
at. uenter accipiendo escam ꝑ habun¬
dantiam ad uitia nos inflammat. et
ut breuiter concludam. ego ꝑ omnia
miserabiliorem iudico eum qui seruit
uentri: quam illum qui seruit cęsari.
N ecessitas gͦ alia est in debito dandi:
alia in indigentia accipiendi. Ꝙ illa
quidem quȩ in debito dandi est: mul¬

Expanded text:
Necesse est escas dare ventri. Imo enim necesse Necesse est escas dare ventri. Imo enim necesse est ut tributum des Caesari, quia tu dare debes, imo necesse est, ut escas des ventri, quia indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed si propius considerare volumus, minus nocet ter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escamt. Caesar aufeat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est in debito dandi, alia in indigentia accipiendi. Et illa quidem, quae in debito dandi est, mul
Abbreviated transcription (Latin):
one sua prudentiores fuint: de quib
dominus in euangłio dicit. filii huiꝰ
sȩculi prudentiores filiis lucis in ge¬
neratione sua sunt. S hii tales aliq̃n
miseratione diuina ab errore suo con¬
uersi praua studia deserunt. et pru¬
dentiam quam in primis studiis didi¬
cerunt non ammittunt. ⁊ in bonis a¬
gendis tanto cautiores fiunt. quaño
in malis ꝑpetrandis prius studiosioreᷤᷤ
extiterunt. Uirde manifeste oftenditur¬
hoc etiam eis ꝓfuisse: quod ad tempus
derelicti uidebantur. Propter quod supi
dictum est. quatuor esse quȩ exercent᷑
circum spectionen. timorem uidelicet
curam. necessitatem. affectum. Tres aũ
sunt timores mundani. uel carnales.
Timor uilitatis. timor penȩ. timor mor¬
tis. Iuorum singuli: singulas curasge¬
nerant. Necessitas autem duplex est. A¬
lia in debito daroi: alia in indigentia
accipiendi. Aliter enim dicitur necesse
est tributum dare cȩsari. ⁊ aliter dicit᷑

Expanded text:
one sui prudentiores fiunt. De quibus one sui prudentiores fiunt. De quibus Dominus in Evangelio dicit: Filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales alioquin miseratione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. multum sese in oculis homi¬
num erubescit. Et ꝓ his euitandis
laborant homines quȩ seruis deiñ
solum fugienda non sunt. sed etiam
cum fructus eorum agnoscitur appe¬
tenda. Similiter sunt multi qui aĩe
suȩ ieiunium ignorant. et ꝓ cibo uen¬
tris appetendo uehementer insudant:
et sepe homines ꝓ carnalibus destoeri¬
is adimplendis plurimos labores gra¬
ues ⁊ amaros libenter tolerant. quos
pro amore ȩterne utte uel ad modum
subire recusant: c̃um e contra electi sine
intermissione laborent ⁊ affligant se¬
metipsos ne desideria carnis ꝑficiant.⁊
qui etiam necessitatibus non sine timo¬
re deseruiunt. timentes ne usq ad de¬
lectationem effiuant uoluptatis. quod
exigit infirmitas conditionis. Carna¬
les autem quicumq o ui ꝓ adimplen¬
dis desideriis suis libenter labores tole¬
rant. foris non tantum oꝑe sed mente
uagantur: ⁊ dum ꝑ exꝑimenta rerum
multa discunt. quasi ex ipsa occupaci¬

Expanded text:
didicit, vilis esse in oculis homididicit, vilis esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum fugienda non sunt, imo etiam cum fructu eorum agnoscuntur appetenda. Similiter sunt multi, qui animae suae jejunium ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant semetipsos, ne desideria carnis perficiant. Qui etiam necessitatibus suis non sine timore deserviunt, timentes ne usque ad delectationem effluat voluptatis, quod exigit infirmitas conditionis. Carnales autem quique, qui pro adimplendis desideriis suis libenter labores tolerant, foris non tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum per experimenta rerum multa discunt, quasi ex ipsa occupati
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur quartum. to est cura. Iuod .it.
timemus incidere. sollicite studemus
euitare: & quod dolemus a desse. solli¬
cite studemus a nobis remouere:⁊ qd̃
desroeramus adipisci. sollicite stude¬
mus obtinere: & sic post affectionem
passionis. sequitur cura sollicitiromiꝰ.
& post curam sollicitudinis. sequitur
conatus in exercitio oꝑationis:. ⁊ post
exercitium oꝑationis. crescit cautelã
circumpectionis. & quia ex uitio no¬
strȩ corruptionis hoc nobis inest. ut
magis solliciti simus ꝓ eo adipiscen¬
do quod ꝑuerse cupimus. uel euitan¬
do quod suꝑflue formidamus: fit ut
cautelam circumꝰ pectionis quam in bo¬
nis studiis comparare negleximus. ꝑ
mala studia facile acquiramus. Sepe
in carne ꝑtimescit: & qui ꝑpetuos ge¬
henne crutiatus non considerat. pę¬
nas temporales pati formidat. Sepe
qui illam confusionem quȩ ante dei
oculos et scorum angłorum peccato¬
ribus uentura est timere ad huc nos

Expanded text:
nascitur quartum, id est cura. Quod enim nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, quod perverse cupimus, vel eo evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramus. Saepein carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non considerat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam confusionem, quae ante Dei oculos et sanctorum angelorum peccatoribus ventura est, timere adhuc non
Abbreviated transcription (Latin):
mo qualiter gressum figere et caute
ambulare debeat: et in conflictu bel¬
li qui frequenter plagatus est. cautius
uenientem ictum excipit. fic qui a di¬
abolo sepe decipitur. subtilius post
modum uersutias eius deprehendit.
et machinationes subuertit. & hoc ẽ
scelera ad urtutum summa conscend̾e
et tanta uirtute omnes diaboli conatuᷤᷤ
contra se erectos auertere. ut in quo se¬
prius uicisse gairoebat. iam non spoli¬
asse sed contra se potius eos armasse ui¬
deatur. hoc quippe altum. hoc secretũ
dei consilium est: ut illud etiam elec¬
tis suis ꝓficiat ad coronamꝰ. quod ini¬
micus sibi gloriabatur cessisse ad uicto¬
riam. Libet itaq nunc consioerare qͣli¬
ter ex ipsis quas supra memorauimus
passionibus. exercitia nascantur. ac de¬
inde qualiter ꝑ ipsa exercitia circum¬
pectio augeatur. Q uatuor enim sunt.
timor. cura. necessitas. affectus. et ex
tribus. id est timore. necessitate. affectu.

Expanded text:
mo qualiter gressum figere, et caute mo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam, quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qualiter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessitas, affectus; et ex tribus, id est timore, necessitate, affectu,
Abbreviated transcription (Latin):
delicet timor. cura. et desiderium illici¬
tum. malȩ sunt. ⁊ ipsa quoq necessitas
uitȩ presentis a domino malicia appel¬
latur. Sed deus hȩc iccirco ad tempus
electorum suorum mentibus dñari per¬
mittit. ut cum ꝑ experimentum droice¬
rint quanta miseria falsis istis delectaci¬
onibus insit. ardentius ȩterna illa et ue¬
ra gaudia requirant. quȩ nulla tristicia
corrumpit. et salubriter aliquando dere¬
licti. ꝑmittuntur ad tempus serire pas¬
sionibus carnis suȩ. ut agnoscant infix¬
mitatem suam. ⁊ de se non presumant:
et tanto deuotius post modum diine
gracie se subiciant. quanto manifestiꝰ
ex precedenti casu didicerunt ex sua
uirtute non e̾ẽ quod stant. EGst ad
huc etiam alurd ꝓquo non nunquam
seruis dei utile est ut temptentur:
ut uidelicet ipse temptationes eos
exerceant. et cautiores reddant:. quia
conflictus uitiorum exercitia uirtu¬
tum. & sicut sepe cadendo discit ho¬

Expanded text:
delicet timor, cura et desiderium illicidelicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appellatur. Sed Deus idcirco haec ad tempus electorum suorum mentibus dominari permittit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant. Est etiam adhuc aliud, pro quo nonnunquam servis Dei utile est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit ho
Abbreviated transcription (Latin):
Timor gͥ est quasi pondus suꝑposi¬
tum. Cura. quasi pondus subtus ap¬
pensum. Necessitas. est similis stipi¬
ti qui ligat. Affectus. est quasi surculꝰ
qui fixus uulnerat. Ista quatuor nas¬
cuntur ex quatuor generibus maloꝵ:
quȩ homo sustinet in hoc mundo.Iuȩ
sunt: Ira dei. uanitas mundi. infirmi¬
tas nr̃e conditionis: inuidia diaboli. Ira
dei est. cum flagellis atterimur. Uani¬
tas mundi est: cum modum necessitatis
facile ledimur aduersis: & difficile ad
bona agenda conualescimus. Inuidia du¬
aboli est. cum ipso instigante ad uitia in¬
flammamursgitur ira dei. timore p̾mit.
do deorsum trahit. Infirmitas nr̃e conti¬
tionis. diris nos necessitatibus ligat. in
uidia diaboli. illicitis desideriis nos in¬
flammando uulnerat. S in his omnibus
dei seruus exercetur ad premium. & tẽ
quoq ei mala subiecta seruiuunt. cum
eum afflgendo ac probando non subuer¬
tunt. Iste siquidem passiones omnes ui¬

Expanded text:
Timor igitur est quasi pondus superposiTimor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondus subtus appensum. Necessitas est similis stipiti qui ligat. Affectus equi infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo, haec sunt: Ira Dei, vanitas mundi, infirmitas humanae conditionis, invidia diaboli. Ira Dei est, cum flagellis atterimur; vanitas mundi est, cum modum excedendo necfacile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus; invidia diaboli est, cum ipso instigante ad vitia inflammamur. Igitur ira Dei timore premit, do deorsum trahit, infirmitas humanae conditionis, diris nos necessividia diaboli illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium, et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tior. tanto exercitatior. quanto circum¬
spectione ornatior: ita ut etiam ipsa pre¬
cisio sua ei profuisse uroeatur.S quia
ipsa sapientia ꝑ circum spectionem ra¬
mos suos expandit. diffimamus nũc
quostam generales modos quibus
circumspectio exercetur. Sunt autem
quatuor. timor. cura. necessitas. affec¬
tus. Timor est anxietas ꝑiclitandi.
Cura est sollicitudo euaclendi incom¬
modi: aut commodi adipiscendi. Neces¬
sitas est debitum dandi: aut indigen¬
tia accipiendi. A ffectus est desideri¬
um perfruendi. Timor premit. Cura
trahit. Necessitas ligat. a ffectus uul¬
nerat. Sic solent agricolȩ quando uo¬
lunt expairdere ramos arborum: aut
suꝑponere eis onera quȩ deorsum pre¬
mant. aut subtus alligare quȩ deor¬
sum trahant: aut uixta affigere sti¬
pites ⁊ alligare ramos ne sursiun e¬
leuentur sed in latum se diffundant:
aut ipsi nudo trunco infigere surcu¬
los. ut ibi crescentes arbores uestian.

Expanded text:
tior, quanto exercitatior, quanto circumtior, quanto exercitatior, quanto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pondera quae deorsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffundant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant.
Abbreviated transcription (Latin):
prourous ⁊ circumspectus et non torpes¬
cat ocio: ut ante ꝑiculum animum fir¬
met. ut non quid eueniat sed quid eue¬
nire possit attendat: arridenti fortitudi¬
ni non nimium credat. in aduersis frou¬
tiam non admittat: ⁊ quidquid finem
habiturum est siue bonum sit siue ma¬
lum ȩque despitiat: omnem euentum
consilio suo preueniat: amicos autem¬
in necessitate comparare studeat. in ꝓ¬
prio sensu non plus quam oportet con¬
fidat: omnes diligere. non omnibꝰ eque
credere. maioribus obedientiam debitã.
equalibus dilectionem. subiectis pater¬
nam sollicitudinem impendati & sic
ꝑ diuersa uirtutum stiroia. sapientiȩ
suȩ ramos diffundat. Q tunc demuor
arbor illa sapientie quȩ prius in modu̾
flexibilis arundinis nudo stipite male
excreuerat. uigi studio uirtutum robora¬
ta. ⁊ in frondibus circumspectionis un¬
diq uestita. rursum ad alta cacumen e¬
leuetͥ tanto nunc melior quanto robus¬

Expanded text:
providus et circumspectus, et non torpesprovidus et circumspectus, et non torpescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum quid eveniat, sed quid evenire possit, attendat. Arridenti fortunae non nimium credat, in adversis fiduciam non amittat, et quidquid finem habiturum est, sive bonum sit sive malum, aeque despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, amicos ante necessitatem comparare studeat, in proprio sensu non plusquam oportet confidat, omnes diligere, non omnibus aeque credere. Majoribus obedientiam debitam, aequalibus dilectionem subjectis paternam sollicitudinem impendat. Et sic per diversa virtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nudo stipite male excreverat, jugi jam studio virtutum roborata, et frondibus circumspectionis undique vestita, rursum ad alta cacumen elevet, tanto tunc melior quanto fortior, quanto robus
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilis ⁊ gloriosus solus deus. mise¬
ricors et pius. qui gratis largitur donũ
& gratis restaurat amissum. ⁊ qui in¬
digni eramus etiam id recipere quod
perdidimus: sic restituit. ut non ad inte¬
ritum sed ad incrementum cecidisse ui¬
deamur. Igitur iste qui ꝑ sapientiam
ercreuerat. de altiturdine sua suꝑbiuit.⁊
et ideo bonum est ei ut prectoatur. et
assuescat in latum ex pandere ramos
suos. bonum est ei ut intermisso studio
contemplationis ad tempus foras exi¬
re compellatur. et exteriora dispensan¬
da suscipiat: ut discat experimento ꝙͣ.
difficile sit ꝑ officium exterioribus in¬
seruire. et tamen ꝑ desiderium interio¬
ra non deserere. & cum se ad curam sus¬
cepti regiminis imparem ẽẽ agnouerit.
tunc sciat quid de his sensisse debuerat.
quoꝰ prius in eodem loco positos inconsi¬
derate despitiebat. Et quia maiorem
potestatem maior solet sollieititoo comi¬
tari. ipsa eum cura exerceat. ut discat ẽẽ

Expanded text:
laudabilis et gloriosus Deus, solus miselaudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui per sapientiam excreverat, de altitudine sua superbivit, et ideo bonum est ei ut praecidatur, et assuescat in latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam difficile fit per officium exterioribus inservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse
Abbreviated transcription (Latin):
possibie eẽt: aufugere uellet semet ip¬
sum. Igitur relicta conscientia foras fũ¬
ditur. terrenis immiscet se actionibus:
ut uel occupatus obliuisci possit maloꝵ
suorum. E quia leuius ẽẽ udicat om̃e
uitus tolerat: iam miser etiam dolores
suȩ occupationis foris amat. Et quia
ueram dilectionem longo tedio palatũ
cordis gustare dͤidicit: carnalis concupi¬
scentiȩ acetum sitiens anima cum de¬
siderio bibit. Inuentam gͥ in auris exte¬
rioribus diabo lus corrumpit: et iam
nullo sibi iudicio rationis renitentem.
ad quęlibet errons precipitia trahit.
S quia nunc diximus ad quanta mali¬
nos nr̃a suꝑbia precipitat: dignum est
ut etiam consroeremus. qd sit medicamẽ¬
tum ꝑ quod nos gracia duuna restaurat.
Tale est enim hoc antidotum. ut non solũ
pristinam reformet sanitatem: sed et ma-¬
iorem addat fortitudinem: non solum
reparet quod periit. sed etiam suꝑaddat¬
fortitudini quod desinit. Unde ꝑ om̃ia

Expanded text:
possibile esset, vellet aufugere semetippossibile esset, vellet aufugere semetipsum. Igitur relicta conscientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne intus tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia trahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit medicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uis nichil inueniat quod iuste rep̃h¬
endere possit: ꝑuersa tamen suspica¬
ri non desistit. S i uero aliquto dig¬
num reprehensione inuenerit. statĩ
tumidam mentem non ad compassio¬
nem. sed ad contemptum trahit. Cõ¬
temptus autem iram excitat: quia
typo suꝑbiȩ inflatus amens intole¬
rabile ẽẽ credit: quicquid ab eo susti¬
net quem despicit. Deurde ira in in¬
dignationem crescit. Indignatio in con¬
tumeliam procedit. Contumelia. odiuo
parit. O dium autem inueteratum. in
inuroiam transit. In uidia uero. ani¬
mo tedium gignit. Tedium autemc̃
insederit cordi. quasi tinea diurõ ilłt.
et suffocato gaudio interno. in semet¬
ipsa conscientia tabescit. fit sibi ipsi
grauis. amens. et quasi plumbum ĩ mo¬
bilis ꝑmanens: sursum erigi non ualet.
& qui prius pennis contemplationis
cȩlos penetrare consueuerat: nunc graui
pressꝰ pondere. sub se cadit. Perhorrescit
tenebras suas. quas intus patitur. et si

Expanded text:
vis nihil inveniat quod juste reprehvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit. Deinde ira in indignationem crescit, indignatio in contumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteratum in invidiam transit, invidia vero animo taedium gignit, taedium autem cum insederit cordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudio interno in semetipsa conscientia tabescit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi plumbum immobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorrescit tenebras suas, quas intus patitur, et si
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ paulatim cresente morbo. dũ
primum errata aliorum inmoderate
ꝑsequens consummit.: postremo ad
hoc ducitur ut quicquro uroet. uel
aꝑte calumpniari. uel sinistre interpre¬
tari conetur. Ut si forte aliquos commu¬
ni utilitate aliquantulum sollicitari ui¬
derit: hos cuptoos uocat. Qi uos proui¬
dos eẽ ꝑspexerit. auaros nominat. Iuos
uultus affabiles et hylares omnibus
prebere: uitio adulationis inseruire
dicit. Illos uero qui sepius tristiciam
uultu preferunt. inuidia tabescere
credit. ⁊ quos alacres ⁊ deuotos in mi¬
nistrando ꝑspexerit. leues et inquietos
ẽe asserit. Quos debiles auggraues in¬
uenerit: quasi pigros ⁊ inertes accu¬
sat. A bstinentes morbo y pocrisis la¬
borare: et eos qui plus necessitati in¬
dulgent. luii deseruire existimant. Et
hunc quidem errorem: multiplex con¬
fusio sequitur. Mala siqurdem et pes¬
tilens curiositas quȩ secretum alienũ
improbe scrutari contenoit: sepe quã¬

Expanded text:
dit, et paulatim crescente morbo, dum dit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quam
Abbreviated transcription (Latin):
caute se extollunt. Necesse est enim ut in
oculis eorum uilescant facta aliena: qui
de suis meritis sentiunt tam in modera.¬
ta. Nec fieri posset ut uitam alienam u¬
dicare presumerent: nisi in se prius tu¬
muissent. Hic gͥ error semel illapsus ãi¬
mo: late uen̾a suã in fundit. ⁊ occulte ser¬
pens ⁊ inmiscens se cunctis motibus a¬
nime uoluntates immutat. consilia diᷤ¬
sipat:. cogitationes intorquet. et corrũ¬
pit desideria: curasq inducit suꝑfluas.
& quia semel inflatus animus magna
de se existimare didicit. facta sua ad ex¬
amen rationis reuocare contempnit:⁊
eo liberius uitam spernit alienam. quo
se palliat sub spetie boni zeli. ⁊ persua¬
det decepte menti inde ẽẽ ꝑfectam a¬
more iusticiȩ. quod consensum non¬
prebet culpȩ alienȩ: eum autem de¬
licto alieno omnino consentire. qui
negligit dum potest delinquentem
arguere. Hoc gͥ male ꝓuida menser¬
rore decepta. totam curiositati se de¬

Expanded text:
caute se extollunt. Necesse enim est ut in caute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesumerent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur error semel illapsus animo late venena sua diffundit, et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus animae, voluntates immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit, facta sua ad examen rationis revocare contemnit, et eo liberius vitam persequitur alienam, quo se palliat sub specie boni zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati de
Abbreviated transcription (Latin):
ecimo loco adiunctum est per
circumspectionem frondescit:
et expandit ramos. Quidam sunt in
quibus sapientia in altum crescit. qͥ¬
dam uero in quibus seͥlatum expand̃.
In contemplatiuis in altum surgit. qͥ
ꝑacumen mentis penetrant usq ad cõ¬
templanta cęlestia secreta. In actiuis
in latum se explandit: quia hii inten¬
tionem mentis suȩ multipliciter foras
spargunt. ad dispensanda terrena. St
uero non nulli qui ꝑ quietem diuini¬
tus sibi concessam. primo multum in
contemplatione excrescunt: sed dum
uident alios simpliciores fr̃es terre
riles sint a bono opere. bona tamen
opera in aliis non ꝑtimescunt uidi¬
care. Iuia gͦ in humilitate stare negli¬
gunt uento elationis conquassati: a
fastigio contemplationis cadunt. de¬
iectiq uariis patent erroribus: et mł¬
tipliciter ab illa interna pace diftrah¬
untur. Quod uidelicet errorum pͥn¬
cipium. hoc est quod infirmitatem
suam humiliter nolunt agnosȩcere.
sed de dei munere quod accepert. in¬

Expanded text:
ecimo loco adjunctum est quod circumspectionem frondescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui per quietem divinitus sibi concessam, primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores fratres terreniriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quorum videlicet errorum principium hoc est, quod infirmitatem suam humiliter nolunt agnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
lis sabbatirare ꝓponit: necesse est pͥus¬
quam ad illud futurum sabbatum ue¬
niat. multa in hoc mundo aduersa
patiatur. & ideo in arbore sapientiȩ.¬
sabbatum et sabbatum. tolerantia labo¬
ris figitur in centro mediȩ unitatis cũ
dicitur ꝑ caritatem roboratur. Contra
enun magnas tribulationes necessaria
ẽ robusta caritas: et hoc est quod dñsin
euangłio cum septem beatitudines e¬
numerasset: in octaua tolerantiam pas¬
sionis ammonuit dicens. Beati qui ꝑ¬
secutionem patiuntur ꝓpter iustitiam:

Expanded text:
lis sabbatizare proponit, necesse est priuslis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae oSabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediae unitatis, cum dicitur per charitatem roboratur. Contra enim magnas tribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i nos ꝑducit. Item in xi. medius
toem est qui .uiii. hinc ide habens septe¬
narium: ⁊ satis claret quod septenarius
ad requiem ꝑtinet. hinc maxime quod
septima die requieuit dñs ab omni oꝑe
quod patrarat. Rursum ꝑ ꝓpħam repro¬
mittit deus sius dilectoribus sabbatuor¬
ꝓ sabbato. ⁊ mensem ꝓ mense. hoc est re¬
quiem pro requie. ꝑfectionem ꝓ ꝑfectiõe:
pro requie mentis. requiem mentis ⁊ cor¬
poris: ꝑ requie qua non consentiunt ma¬
lis. requiem qua nulla sentiant mala. It.
ꝓ ꝑfectione oꝑis: ꝑfectionem retributiõis.
Idem ẽ enim quod dicit salbatum pro
salbato. ac diceret si requiem ꝓ requie.⁊
et quod dicit mensem ꝓ mense: ac si
diceret ꝑfectionem ꝓ ꝑfectione Pri¬
magͥ requies. primum sabbatum nob̾
ẽẽ debet. in presenti uita cessare a ma¬
lo: ut scd̾m sabbatum adipisci merea¬
mur. ut in ęternum requiescamus cũ
xp̃o.S quis quis hoc mundo a ma¬

Expanded text:
nis Christi nos perducit. Item in quindecim medius nis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus, hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patrarat . Rursum per prophetam repromittit Deus suis dilectoribus Sabbatum pro Sabbato, et mensem pro mense ; hoc est requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a ma
Abbreviated transcription (Latin):
summum ꝑfectionis gradum:. et dicamꝰ.
qua psalmista ait. A dimplebis me lȩ¬
ticia cum uultu tuo. delectiones in dex¬
tera tua usq in finem.
cce arbor sapientiȩ nr̃ȩ. ꝑ quin¬
decim gradus usq ad summũ
incrementum ꝑuenit. Hic autem nu¬
merus: magni mẏsterii conscius est.
Primum quia ex septem et octo com¬
ponitur. Septenarius uero presentem
uitam significat: quȩ septem diebus cur
uenit: uitam ȩternam designat. S epte¬
narius gͦ ad uetus testamentum ꝑti¬
net. in quo ꝓmittuntur bona tempora¬
lia:. octonarius a utem nouo testameno
congruit. in quo sꝑare iubemur ȩterna.
Crescat gͦ ꝑ septem et octo sapientia:
ꝑ septem incipiat: et ꝑ octo ad consum¬
mationem ꝑtingat. Prima sapientia
sit: a deo terrena bona appetere. Iterũ
ta efficit. ⁊ sapientia si adiuncta carita
te ꝑdilectionem dei ⁊ ꝓximi geminetur.
usq ad conformitatem ȩtatis plenitudi¬

Expanded text:
summum perfectionis gradum, et dicamus. summum perfectionis gradum, et dicamus. qua Psalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . Amen. Ecce arbor sapientiae nostrae per quindecim gradus usque ad summum incrementum pervenit; hic autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem et octo componitur. Septenarius vero praesentem vitam, quae septem diebus currvenit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare jubemur aeterna. Crescat ergo per septem et octo sapientia. Per septem incipiat, et per octo ad consummationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sta efficiunt, et sapientia si adjuncta charitate per dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem aetatis plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
esui aute tempus fructus cadit: ⁊ iõo
tus maturus est. tunc discerpitur ut
ad patris familias mensam ueniat: et
nos cum ad modulum nr̃e ꝑfectionis
ꝑducti fuerimus. ab hac uita ꝑ mortẽ
prectoimur ũt ad conuiuium regis
gerni tranfferamur. & hoc est quod in
cantico amoris sponsa ad dilectum su-¬
um loquitur. dicens. Heniat dilectus
meus in ortum suum: et comedat fru¬
ctum pomorum suorum. & ipsa uersa
uice ad ipsam respondet. Ueni in ortuo
meum soror mea sponsa. messui mirram
meam cum aromatibus meis: comedi
fauum cum melle meo. bibi iunum meũ
cum lacte meo. ꝑ mortem gͦ carpimur.
ut quasi fructus bene redolentes. in
nuptias regis ȩterni presentemur. Nos
ibi cibus dei erimus. quia complacebit
in nobis: et ipse cibus nr̃ erit. quia nos de¬
lectabimur in ipso. facie ad faciem głiam
eus contemplantes: ita ut illuo ꝓphetȩ
compleatur in nobis. Satiabor cum ap̃¬
paruerit gloria tua. Concliroamus ergo

Expanded text:
esui ante tempus fructus cadit. Et ideoesui ante tempus fructus cadit. Et ideotus maturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Regis aeterni transferamur. Et hoc est quod in cantico amoris, sponsa ad dilectum suum loquitur, dicens: Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum ; et ipse versa vice ad ipsam ibidem respondet: Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut quasi fructus bene redolentes ad nuptias. Regis aeterni praesentemur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit gloria ejus . Concludamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinam floret. In flore tria
sunt. spes. speties. odor. Quȩ omnia.
ꝑ similituroinem in bono opere inueni¬
mus. Sicut enim in flore futurus fru¬
ctus promittitur: ita in bono oꝑe fict᷑e
retributionis premia sꝑamus. terum¬
sicut flos ꝑspetiem fulget & ꝑ odorem
demulcet: ita bonum opus ꝑ eremplũ
quidem fulget. quando presentibus
laudabile apparet. eosq ad inuitationẽ
accendit: ꝑ odorem autem demulcet.
quando presentibus ⁊ longe positis.
ꝑ opinionem bonȩ famȩ innotescit.
m oꝑis est. uirtus occulta rectȩ intentiõs
Sub flore enm boni oꝑis quod foris per
eremplum lucet. quasi quidam intus in
mente absconditus fructus uututis latt
ł inde quis quis uacuus a uirtute bonĩ
opus in oculis hominum foris exhibet.
uelut arbor ẽ quȩ sine fructu floret.
ad finem ꝑducatur. de ꝑ hoc quis qͥs
uirtutem inchoat. quasi quendam in
se bonitatis fructum format᷑ s si uir¬
tutem quam incipit ante finem dese¬
rit. uelut immaturus ⁊ non aptus

Expanded text:
disciplinam floret. In flore tria sunt: spes, species, odor, quae omnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium esicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonae famae innotescit. operis est virtus occulta rectae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proinde quisquis vacuus a virtute bonum opus in oculis hominum foris exhibet, velut arbor est, quae sine fructu floret. ad finem perducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus
Abbreviated transcription (Latin):
quicqueo aduersi foris tolerat. facile
contempnit et uincit. Obliuionem qͦ
generat: quia dum totam animi intẽ¬
tionem ad desiderium ȩternorum tra¬
hit: omnium quȩ transeunt memori¬
am ab animo funditus euellit. Insen¬
sibilem reddit. quia dum mentem ꝑ
internam dulcedinem medullitus re¬
plet: quicquro exterius amarum in¬
fertur. contempnit quasi non sentiat᷑.
Caritas gͦ sapientiam roborat: dum
mentem fidutia ⁊ fortitudine in suꝑa¬
bilem quodammodo et insensibilem
reddendo. constantiam prestat. Possumꝰ
si uolumus in his octo gradibus. oc¬
to beatitudines ꝑ ordinem ex pressas
notare. ita ut id quod dictum est per
timorem seminatur ꝑtineat ad io qd̃
dicitur. beati pauperes sp̃u: quoniao
ipsorum est regnum cȩlorum. Id quod
dictum est ꝑ gratiam rigatur. ꝑtine¬
at ad ro quod dicitur. beati mites:
qm̃ ipsi possidebunt terram. Id qd̾
dictum est. ꝑ dolorem moritur. ꝑti¬
neat ad id quod dicitur. beati qui lu¬

Expanded text:
quidquid adversi foris tolerat facile quidquid adversi foris tolerat facile contemnit, et vincit. Oblivionem quoque generat, quia, dum totam animi intentionem ad desideria aeternorum trahit, omnium quae transeunt memoriam ab animo funditus evellit. Insensibilem reddit, quia dum mentem per internam dulcedinem medullitus replet, quidquid exterius amarum infertur contemnit, quasi non sentiatur. Charitas ergo sapientiam roborat, dum menti et fiduciam, et fortitudinem, et insuperabilem quodammodo insensibilem reddendo constantiam praestat. Possumus si volumus in his octo gradibus octo beatitudines per ordinem expressas notare, ita ut id quod dictum est, per timorem seminatur, pertineat ad id quod dicitur. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Id quod dictum est, per gratiam rigatur, pertineat ad id quod dicitur: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Id quod dicitur, per dolorem moritur, pertineat ad id quod dicitur: Beati qui lu
Abbreviated transcription (Latin):
se tantum adhuc abesse ab eo quod dili¬
git. Conatur gͥ. festinat. ascendit. crescit
ꝑ desiderium: ⁊ quem admodum uirgu-¬
la fumi quanto magis sursum tollitur.
tanto amplius extenuatur: ita celestibꝰ
appropinquans. ⁊ omnem terrenȩ concu¬
piscentiȩ nebulam euaporans. totus
spiritalis efficitur: tandemq se huma¬
nis subducit aspectibus: dum ad ter¬
rena ista ⁊ insibilia concupiscenda am¬
gloriatur.
ctauo loco adiunctum est: ꝑ cari¬
tatem roboratur. Caritas simi¬
lis est umo. Uinum namq eos quos
in ebriauerit reddit hẏlares. audaces.
fortes. obliuiosoᷤ ⁊ quodam modo insen¬
sibiles. Sic caritas mundando consei¬
entiam. mentem ex hylarat. deuroe
audacem reddit. q̃uando ꝑ miundiciã
conscientie fidutiam prestat. Deide
uires auget. quia sicut testatur scrip¬
in domino. Conscientia enim munda nul¬
lis aduersis superari potest: quia cum
intus de dei semꝑ adiutorio presumit.

Expanded text:
se tantum adhuc abesse ab eo quod, dilise tantum adhuc abesse ab eo quod, diligit. Conatur igitur festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita coelestibus appropinquans, et omnem terrenae concupiscentiae nebulam evaporans totus spiritalis efficitur, tandemque se humanis subducit aspectibus, dum ad terrena ista, et visibilia concupiscenda amgloriatur.Octavo loco adjunctum est: per charitatem roboratur. Charitas similis est vino. Vinum namque eos, quos inebriaverit reddit hilares, audaces, fortes, obliviosos, et quodammodo insensibiles. Sic charitas mundando conscientiam mentem exhilarat, deinde audacem reddit, quando per munditiam conscientiae, fiduciam praestat. Deinde vires auget, quia, sicut testatur Scripin Domino . Conscientia enim munda nullis adversis superari potest, quia cum intus de Dei semper adjutorio confidit,
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo adiunctum est.
ꝑ desroerium crescit. Sicut com¬
punctio incendio comparatur: ita desi¬
derium simile est fumo qui de incen¬
dio nascitur: qui indirectum ascendit.
et quanto magis sursum tollitur. tan¬
to amplius extenuatur. tandemq ele-¬
uatus in sublime. ab oculis intuenti¬
um prorsus subducitur. Post quam
enim ꝑ ignem conpunctionis rubigo
peccati a mente fuerit consumpta: et
ille internus fulgor in corde micare ce¬
perit: confestim animus in quandam
contemplationis speculam subleuat᷑.
ibiq quodam modo se ipso altior effect᷑.
quandam ut ita dixerim lucrdam regio¬
nem ⁊ terram nouam eminus ꝓspieit.⁊
qualent nunquam anima uidisse u̾el¬
se meminit. uel ẽẽ estimauit. Miratur ⁊
ipse qui uidet. ⁊ pregaudio presentis lu¬
minis preteritas ignorantiȩ suȩ tenebͣs
accusat: miratur subter se in imo quo
prostratus iacuit. miratur suꝑse in suor¬
mo quo eleuatus tendit. Gaudet se
tantum iam euasisse quod doluit: dolet

Expanded text:
Septimo loco adjunctum est, quod per desiderium crescit. Sicut enim compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio nascitur, qui in directum ascendit, et quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, tandemque elevatus in sublime ab oculis intuentium prorsus subducitur. Postquam enim per ignem compunctionis rubigo peccati a mente fuerit consumpta, et ille internus fulgor in corde micare coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et terram novam eminus prospicit, qualem nunquam antea vel vidisse se meminit, vel esse existimavit. Miratur et ipse qui videt, et prae gaudio praesentis luminis praeteritas ignorantiae suae tenebras accusat, miratur subter se in imo, quo prostratus jacuit, miratur super se in summo, quo elevatus tendit. Gaudet se tantum jam evasisse ab eo quod doluit dolet