comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestiũ fom̃tabalnearũ lenitatẽ iocorũ hilaritatẽri sus
subspecie uitande in firmitatis & custodiende corporee
sospitatis fidus animꝰ diligat app& at teneat. & qua si
molliori diuo deuexũ latioris uiȩ monstrant gradienti
discessũ qua ñ conscendat ad celũ. sed de uoluat᷑ in tartaix
insinuatuitandũ itineris angusti laborẽ neꝑueniat᷑ ad
requiẽ Ast alia quanto occultius tanto periculosius
parat fideli animo p̃cipitiũ dũ callide collaudat as¬
censũ Et enĩ si teneat᷑ incrbis abstinentia uestis ñsit ni¬
tida sed despecta. bux eũ pallorẽ robore sublatocor¬
pori i eiunia generent. candorẽ carnis lauandi con¬
tẽptus obfusc&. las socorpori somnus stratis duri¬
orib d& cutis lenitas despectis asper& unguentis contractior
uultus risui sẽꝑ obsistat &ioco. Hȩ c om̃ añ diuino adiutorio
deputat sed uirib humanepos sibilitatis assignat. Pro¬

Expanded text:
rum hilaritatem, sub specie vitandae infirmitatis, et custodiendae corporeae sospitatis, virgo diligat, appetat, teneat; et quasi 170 molliori clivo devexum latioris viae monstrat gradienti descensum, qua non conscendat ad coelum, sed devolvatur in tartarum: insinuat vitandum itineris angusti laborem, ne perveniatur ad requiem. 19. Ast alia quanto occultius, tanto periculosius parat virgini praecipitium, dum callide collaudat ascensum. Etenim si teneatur in cibis abstinentia, vestis non sit nitida sed despecta, buxeum pallorem rubore sublato corpori jejunia generent, candorem carnis lavandi contemptus obfuscet, lasso corpori somnus stratis durioribus detur, cutis lenitas despectis asperetur unguentis, contractior vultus risui semper obsistat et joco, haec omnia non divino adjutorio deputat, sed viribus humanae possibilitatis assignat.
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi ł eãñ intellegitillius peccati ẽẽ perãti qđ nul¬
la neces sitate cõmissũ ÷ Si i nessitas nulla peccandit
sensũ tante molemale c̃su&udin is p̃mebat᷑ ut dice¬
n& ñ qđ uolo faciobonũ sed qđ nolo malũ hocago
oc nesciunt ipsã boni app&endimaliq uitan¬
diignorantiã patiunt᷑ peccandi neces sitatẽ Ne¬
oas se: it ut peoc & qͥ nesciendo qd faceredebeat qđ¬
qđ ñ deb& facit. Deqͦ generemalonũ ds̃ rogat᷑ubidi¬
cit᷑ delicta iuuentutis mee &lignorantiasmeas &rłq¬

Expanded text:
peccandi, vel eam non intelligis illius peccati esse poenam, quod nulla necessitate commissum est. Si enim necessitas nulla peccandi esensum, tanta mole malae consuetudinis premebatur, ut diceret, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago oc nesciunt, ipsa boni appetendi malique vitandi ignorantia patiuntur peccandi necessitatem. Necesse est enim ut peccet, qui nesciendo quid facere debeat, quod non debet facit. De quo genere malorum Deus rogatur, ubi dicitur, Delicta juventutis et ignorantiae meae
Abbreviated transcription (Latin):
qd id eo cũ iustitiã cognouerit . p̃ st̃ etremittenda pec¬
cata q̃ ignorantiȩ neces sitate cõmisit. Aut quiã cogno¬
uit quẽ ad modũ uiueredebeat. descipso ei p̃sum̃ dũ ÷
utiustiuuati & ũ deillo cuidicimꝰ nenos infera sintẽpta¬
itionẽ .N  igit᷑impunitatis securitas in neccessitate
peccandi. sed ut ñ obsit ista necessitas donatillecui dicct᷑
intẽptationẽ: Quaergo gratia homin iilleabinitio
fact: bonꝰ eadẽ gratia homines qͥst̃ m̃braei exmalis

Expanded text:
d ideo cum justitiam cognoverit, non sunt ei remittenda peccata, quae ignorantiae necessitate commisit? Aut quia jam cognovit quemadmodum vivere debeat, de se ipso ei praesumendum est ut juste vivat, non de illo cui dicitur, Ne nos inferas in tentationem? Non est igitur impunitatis securitas in necessitate peccandi: sed ut non obsit ista necessitas, donat ille cui dicitin tentationem. factus est bonus, eadem gratia homines qui sunt membra ejus ex malis
Abbreviated transcription (Latin):
terseȩqualia siueñ sint ȩqualia : atq ita & a singulis bina
& abmis singula & a singulis singula maiorib: minorauin¬
cunt᷑ Et quando in t̃seequalia fuerunt ab omni languoresa¬
nata Nectunc equabit᷑ reinatura immutabili eares quȩ ꝑgri¬
tiã non mnutabit᷑ quia non ȩquatur creatura creatori : Etquan¬
do ab omni languore san abit᷑ mutabit᷑ sed hancñ solũ incor¬
poralẽ uen &iã sũmeinseparabilẽ uereq immutabilẽtri¬
nitatẽ¬

Expanded text:
ter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina ter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓles habeat in hacimagine aliquã lic& ualdeim parẽ simi¬
litudinẽ sp̃s scĩ. Non tam̃ sicut in istai magine trinitatis.
Non hȩctriaunus homo sed unius hominis sunt. itainip¬
sa sũ matrinitaa ecuius hȩcimago ÷ uniusdĩ sunt illa triai
sed unus ds̃ ÷ & tresstille. non una ꝑsona. Qđ sane mirabilit̃
ineffabile: uel in effabilit̃ mirabile cũ situna ꝑsona hȩc
imago trinitatis ips a uero sũ matrinitas. tres ꝑsonȩ sint
Inseparabilior ÷ illa trinitas ꝑsonar triũ quã hecunius
Illa qui ppeinnatura diuinitatis. si ueid melius dicitur
Istauero .aii quȩ st̃ in impari imagine . & sinon locis quõ
non sunt corpora. tam̃ interse nunc in istauita magnitudi¬
nib. separant᷑ Neq enĩ qui amoles pullȩibi sunt ided ñudemus
inaliomaiorẽ eẽmemoriã quã intellegentiã in alio contra in ali¬
oduo Hȩc amoris magnitudine superari si uesintipsa duo ip¬

Expanded text:
proles habeat in hac imagine aliquam, licet valde imparem, simiproles habeat in hac imagine aliquam, licet valde imparem, similitudinem Spiritus sancti: non tamen sicut in ista imagine Trinitatis, non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt; ita in ipsa summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, s Deus est, et tres sunt illae, non una persona. Quod sane mirabiliter ineffabile est, vel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago Trinitatis, ipsa vero summa Trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa Trinitas personarum trium, quam haec unius. Illa quippe in natura divinitatis, sive id melius dicatur ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo in
Abbreviated transcription (Latin):
Gerx ipilla sũ matrinitate quae in cõpa¬
rabilit̃ reb. omnib. antecellit. tanta ÷ in separabilitas. ut
cũ trinitas hominũ nom possitdici unthomo illaun d sdicat᷑
&l sit Necinuno dõ sit illa trintas. sedun ds̃ Necrursus quẽ¬
ad modũ staimago qđ ÷ homohaben silla iii. una ꝑsonat. ita est
pecorañ habent. id ÷ quares. intelligibilesita continent᷑ ut
ñin ca ꝑsensus corporis uenerint habeat ꝓ modulo suo in hacima¬
gimne trimitatis in cõparabilit̃ quidem imparẽ sed tam̃ qualẽ¬
cũq similitudinẽ patris. itẽ q intellegentia hominis quae ꝑ in¬
tentionẽ cogitationis inde format᷑ quando qđ scitur dicit᷑ &
nullius linguae cordis uerbũ ÷ habeatinsua magna dispari¬
litate non nullã similitudinẽ filii. & amor hominis desuen¬
tia ꝓcedens & memoriã intellegentiãq c̃iungens. tãquã pa¬
renti ꝓliq cõmunis. Vnden et parens intellegitur ẽẽ. Nec¬

Expanded text:
erum in illa summa trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, illa unus deus et dicatur et sit, nec in uno deo sit illa trinitas, sed unus deus. nec rursus queadmodum ista imago, quod est homo, habens illa tria una persona est, ita est pecora non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint, habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde
Abbreviated transcription (Latin):
sicorporaiptantũ fallunt in quantũ ñimplent illudunũ qdui
dent᷑ imitari. a quo principio unũ ÷ quicquid ÷ ad cuius simi¬
litud inẽ quicquidnntitur paturalit̃ appbamus quia naturalit̃¬
qui a naturalit̃imꝓbam quicquid ab unitatediscedit. atq. in
cius dissimilitudinẽtendit. Datur in tellegi eẽ aliquid. qđ illi
uni solia quo principio unũ ÷ quicquid aliquomodo unum ÷
itasimilesit. ut hocom nino impleat acsisitidipsũ. Ethȩc÷ ueri¬

Expanded text:
si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile
Abbreviated transcription (Latin):
habeat ut plus sit aliquando. Non potest adid ꝑuenire nesibi
nildesit. Quiacuinature ꝓfectus : reliquus. Nũ quã intelleg&
sinealiquo increm̃to residuo ꝓfecisse Dũ natura ad ꝓfectum
utplenius sit. quia accessionẽ plenitu dinis plenioris ꝑfectaple¬
nitudo ñ capiat: Et hec quidem dedõ ita opinandi pieintellege¬
simplex & ob hocsolũ in cõmutabileq̃o : ds̃ : Ab hocbo noc eta st

Expanded text:
habeat, ut plus sit aliquando; non potest tamen ad id pervenire, ne sibi nihil 403 desit: quia cui naturae profectus est reliquus, numquam intelligitur sine aliquo incremento residuo profecisse; dum natura ad profectum ut plenius sit: quia accessionem plenitudinis plenioris perfecta plenitudo non capiat. Et haec quidem de Deo ita opinandi piae intelligesimplex, et ob hoc solum incommutabile, quod est Deus. Ab hoc bono creata s
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui semꝑ ÷ non subiectus ÷ modo. Neq ab anteriore siui¬
aliquo motum̃tis autintellegentiȩ p̃uenitur. Etidcirco
inuestigabile& imꝑscrutabileipsetotus ꝓfundũ ÷ Totus
autem ita ut ñ ꝑ hocdefinitus in modo sit. sed intellectus sit
& ꝑ se&lintrasemanentib Necqui origo. nec quiopifex :. nec
ipseegens nũquã ÷ Nihilante ÷ pihi laliunde nihilex¬
trat Quoigitur car& plenitudinis ꝓfectu. ut ꝑtempus
adhucds̃omã inomnib sit uelunde sum& extraquã
nihil÷ Nibil autẽita ut semꝑ ipsesit. Et qui ipsesemꝑ ÷
mutandus : dicens ego sũ & ñdemutor cũnonrelinquat᷑ ueladde¬
minutionẽ locus. uel ad ꝓfectũ causa uel ad &ernitatẽ anterius

Expanded text:
s, qui semper est, non subjectus est modo, neque ab anteriore suialiquo motu mentis aut intelligentiae praevenitur. Et idcirco investigabile et imperscrutabile ipse totus profundum est. Totus autem ita, ut non per hoc definitus in modum sit, sed intellectus sit et per se et intra se manentibus; nec qui origo, nec qui opifex est, nec ipse egens numquam est. Nihil ante est, nihil aliunde, nihil extra se est. Quo igitur caret plenitudinis profectu, ut per tempus adhuc Deus omnia in omnibus sit? Vel unde sumet, extra quem nihil est? nihil autem ita, ut semper ipse sit. Et qui ipse sempermutandus est, dicens: Ego sum, et non demutor : cum non relinquatur vel ad demutationem locus, vel ad profectum causa, vel ad aeternitatem anterius,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustraibi positũ ÷ scire : Quõ quiscir eamatin &g¬
nita. Non ipsa in cognita sed ipsũ scireamat Qđ nisi habe¬
r& cognitũ neq sescirequicquã poss& fident̃ dicerene¬
amat in cognita : &iã cũ ardentis simo app&itu in stat
scire qđ nescit : Aut enĩiã genere notũ hab& qđ amatud¬
q nos se ex p&it . &iã in aliqua singula ł insingulis reb.
quȩ illiñ dũ note fostelaudantur. fingitq animo i magi¬
nariã formã quȩ excit&ur in amorẽ. Vndeautẽ fingit
nisi ex his quȩ iã nouerat Cuius tam̃ formȩ animo figu¬
rate . atq in cogitatione notissimȩ sieaquȩ laudabat᷑ dis¬
similẽ in uenerit. fostas señ amabit : Qđsi amauerit . exillo

Expanded text:
Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incogNon enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neamat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut enim jam genere notum habet quod amat, idque nosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non ama
Abbreviated transcription (Latin):
lta siñ sibie&amabilis. nũquã seamare potuiss& Curitaq
amando señ genuis sedicatur amorẽ suũ. sicut cognoscendo
genuit notitiã suã A neo quidem manifesteostendit᷑. hoc
amori eẽ principiũ undeꝓcedit : Ab ipsa quippem̃te ꝓcedit
quȩ sibi ÷ a mabilis antequã seam & atq ita principiũ ÷ a mo¬
ris sui quos eamat. Sedideo ñ rectedicit᷑ genituf ab ea sicut
notitia sui quasenouit. quia notitia iã inuentũ ÷ qđ pastũ
uel reꝑtũ dicit᷑ qđ sepepreceditinqui sitio eosqui& ura¬
Om̃is amorstudentis animi. hoc ÷ uolentis scireqđ nescit.
sed solo amorerapiatur in cognita sciendi discernendus qui¬
dem ÷ abstudiosi n omin eistecuriosus : Sed necipseamat in¬
cognita immo congruentius dicitur oditincognita quenul¬
la eẽ uult dũ uultomã cognita. Illudenĩfieripotest utam&
quisq scirein cognita. ut autẽam & incognita non potest

Expanded text:
ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescitam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cquisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoration ẽ sensibilẽ . talealiquid fiat &iã in animo
audientis quale deloquentis animo non recedit Primoita¬
ripossit & tam̃ nesciat᷑ illud autẽ fieri ñ posseut sciatur
qđ scibileñ fuerit : Vndeliquidotenendũ ÷ qđ om̃isres quã¬
cũq cognoscimus congenerat in nobis notitiã sui Ab utro¬
q enĩ notitia paritur. a cognoscente& cognito: Itaq mens
cũ seipsa cognoscit sola parens ÷ notitiȩ suȩ & cognitũ enĩ &
cognitor ipsa ÷ Fratautẽ sibi ipsa noscibilis & antequã senos¬
s&ł sed notitia sui ñ erat in ea cũ seipsa ñ nouerat: Qđergo
cognoscitse. parẽsibinotitiã suigignit. qui a ñm in seno¬
uitquã ÷ nec alterius ẽentiȩ : notitia eius. Nonsolũ quia
dũ ÷ curñ &iã cũ seamat ipsũ qq̃ amorẽ suigenuis seuideat᷑
Fratenĩ amabilis sibi & antequã seam ar& quia poterat seamare sici¬

Expanded text:
commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itapossit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia dum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sic
Abbreviated transcription (Latin):
nisrationib debeit Vndecliã fantasias ren corpor ilĩ ꝓpor
poris sensũ haustas. & quod ãmodo in fusas memoriete x quib
siue fostuitu sicuti st̃ Alii s omninoregulis supram̃tẽnrãm
in cõmutabilit̃manentib. uelapꝓbareapud nos m& ipsositim
ꝓbare conuincim᷑ cũ rectealiquio apꝓbam tautimꝓbamꝵ Nũ
corruptis simis reguliffirmũ ÷ Etsi corporaliũ imaginũ qua¬
si quodã nubilo subtexit᷑ ñ tam̃ in uoluitur atq c̃furdit᷑¬
Iuillaigit᷑ ueritate ex quatẽ poralia factas t̃omã. formã quã
sum secundũ & scđm quã uel in nobis ł in corporib. uera& recta
ratioealiquidoperamꝰ ui sum̃tis aspicim atq inde conceptã
rer ueracẽ notitiã tã quã uerbũ apud nos habem &dicen¬
domtus gignimus nec a nobis nascendo discedit Cũ autẽ
ad alios loquimur uerbo intus manenti. ministeriũ uo¬
cis adhibemus autaliciuus signi corporalis. ut ꝑquandam

Expanded text:
ernis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per ernis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus am sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliqucorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditilla ergo aeternitate, ex qua temporalia facta sunt, formam qua sumus, et secundum quam uel in nobis uel in corporibus uera et recta ratione aliquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuicẽ . Sed cũ seipsa no uithumanamens & amat scipsã
ñ aliquid in cõmutabilen o uit&amat Alit̃q unusquisq
homoloquendo enuntiatm̃ tẽ suã quid inscipso agat᷑osten¬
dens alit̃autẽ hum a nã mentẽ speciali aut generali cognitiõ¬
nedefinit : Itaq cũmihi desuaꝓprialo quitur. ut rintelle¬
gat hoc autillud apnon intellegat. & utrꝵ uelit autnolithoc
autilluderedo cũ uero dehumana specialit̃ aut generalit̃
uerdicit. agnosco & apꝓbo. Vnde manifestũ ÷ aliud unum¬
quẽq uiderein seqđ sibi alius dicenticredat. non tam̃ aud&
aliud autẽ in ipsa ueritate qđ aliusq̃q possitintueri Quorũ
alterꝰ mutari ꝑtẽpora. alter incõmutabilia & ernitate c̃siste¬
re Neq oculis corporeis multa sm̃tes uidendo ꝑsimilitudinẽ
colligim generalẽ łspecialẽ m̃tis humanenotitiã. sed intuem᷑
inuio labilẽueritatẽ Exqua ꝑ fectequantũ possum definia¬
musñ qualis sit unius cuiusq hominis mens. sed qualis eẽ sepnt¬

Expanded text:
cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempit
Abbreviated transcription (Latin):
potentia C&erũ spatio audoci auttẽ pore. Netmauioꝵ neeminor
gĩna quadrata : rursũ seđm totã equalitatis legẽiudicent. c̃ueni¬
÷ tsibimctus pedũ urentis formicȩ. & scđmeã gradienti selefien¬
ti qui seũ dubit& lo corũint̃uallis actẽ porũ. pecmaiorẽ ẽt̃. qehmino¬
rẽtũ potentia super&lomã Hec autẽ lȩxomniũ astiũ cũsitorm
no in cõmutabilis. nens uero humana cuitalẽ legẽ uiderec̃ces sũ :
mirabi litatẽ pati possiterroris. satis appar& su pram̃tẽ nrãmẽẽ
tabilis ueritas. quȩ lexomniũ astiũ rectedicit. Narsomni poten¬
tis astificis Itaq cũ seanima sentiat nec corporũ s peciẽmotũq
iudicare scđmscipsã simulo post& agnoscat prȩstare suã natu¬
iũ einaturedequaludicat. Prȩstarea utẽ sibi eã naturã scđm
quãuidicat &de qua nidicarenullomodo potest: Vt enĩ nos&¬
si c denobis quando eidem coheremus sola ipsauerita siudicat. deip¬

Expanded text:
potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor:gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia sunino incommutabilis, mens vero humana, cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis apparet, supra mentem nostram esse tabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Posssic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ip
Abbreviated transcription (Latin):
poralib uel corporaliũ rerimaginib. similẽ eẽcredamus Res
tat itaq ut ita credamus unius ẽẽ substantiȩ trinitatẽ. ut ipsa
ẽentia non aliud sit quã ipsa trinitas : Ad quã uidendã quan¬
tũ lib& in hacuita ꝓficiamus ꝑspeculũ erit &inenigmate qđ iu¬
debimus Cũ uero qđ in resurrectione ꝓmittitur spirita lecor¬
pus habere coeperim: si ueillã mentẽ si uemi rabilemodo. quõ
ineffabilis ÷ spiritalis corporis gratia & iã corporeui deamus. p̃
non uiuere quafit utuiuat. quicquid ñ falso dimui uere
Porro siuita ipsa p̃cipue uiuit quas dicit scriptura animas¬

Expanded text:
poralibus uel corporalium rerum imaginibus similem esse credaporalibus uel corporalium rerum imaginibus similem esse credatat itaque, ut ita credamus unius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantumlibet in hac uita proficiamus, per speculum erit et in aenigmate quod uidebimus. cum uero, quod in resurrectione promittitur, spiritale corpus habere coeperimus, siue illam mente siue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore uideamus, non non uiuere, qua fit, ut uiuat, quicquid non falso dicimus uiporro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne, quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
Hocergo lum̃ ubi hȩccuncta diudicantur. Non utiq sicut
huius solis &cuiusq corporei luminis fulgor ꝑ localia
spatia circũ quaq diffundit᷑ m̃tẽq nram quasi uibili
candor ec̃ iustrat. sed iniuisi bilit & ineffabilit̃ & tamen
intelligibiliter luc& tã qua e nobis cestũ ÷ quã nobis
efficit cesta quae secundũ ipsũ cuncta conspicimus. Isto uero
genereuisionũ credendũ ÷ eẽ istã quã nos seuolumus trinita¬
tẽ ꝓfecto autinaliquo. autinnullo. Simaliquo. eoutiq qđ¬
& minus ÷ quã illa sũ ma & in cõmutabilis quaed ĩ sapientia
dicitur. puto qđ non debemus donosuo inferius cogita¬
redonantẽ : Si autẽ aliquis splendoreius in nobis : quȩ nrã
sapientia dicitur. quantũ cũq eius ꝑspeculũ & enigmate
ista trinitas. & sic ÷̃ inui sibilis ut necm̃ teuideatur : multo
min deilla huius modi opinionẽ haberedebemus. ut eãreb cor¬

Expanded text:
hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen intellegibiliter lucet tamque nobis\' certum est, quam nobis effecit certa, quae secundum ipsum cuncta conspicimus. Cugenere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utiqet minus est quam illa summa et incommutabilis quae dei sapientia dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. si autem aliquis splendor eius in nobis est, quae nostra sapientia dicitur, quantumcumque eius per speculum et in aenigmate ista trinitas et sic est inuisibilis, ut nec mente uideatur, multo minus de illa huius modi opinionem habere debemus, ut eam rebus cor
Abbreviated transcription (Latin):
RIMIGITUR SUN TGENERAQUAEUIDENTUR
unũcorporal eũ sicuthunc tȩlũ & terra & quicquidineis
corporeos sensus cernit & tangit. alter simile corporalib: si¬
cut sunt ea quȩ spiritu cogitata i maginamur siuerecor¬
data uel oblita quasi corpora c̃tuemur Vnde &iam suNT
uisiones quȩ uel in somnis uel in aliquom̃tis excessuhisqua¬
si localib quantitatib ingeruntur. Testiũ ab utroq
discr&ũ qđ neq sit corpus neq habeat ullã similitudinem
corporis. sicuti ÷ sapientia. quȩ m̃te in tellecta conspiciuntur
&incuius iucedehis omnib ueracit̃iudicat᷑ Hȩcut dixim¬
ita conspicimus uidelic& sineullis formis & moduliscorpora¬
lib sineullis liniam̃tis figurisq m̃brorũ sineullis locali¬
cognitã quid cognitũ teneamꝑ quã formã corporis recorde¬
mur. quã cogitatione fingam. quid corporis sensus ao¬
tingat quidimagin&ur anim: simile corpori. quid cer¬
tũ & omniũ corporũ dissimillimũ intellegentia c̃tẽpl&

Expanded text:
ria sint rerum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut sunt caelum et terra et quicquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea, quae spiritu cogitata imaginamur siue recordata uel oblata quasi corpora contuemur, unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur, tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspicitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudicatur, ita conspicimus sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localiincognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus adtingat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intellegentia contempletur,
Abbreviated transcription (Latin):
tibreues sunt : cũ illa ipsanumerosa successio & gradatio
quȩdam si ue localiũ siue tẽporaliũ spatiorũ. Nontumore
ł mora sed ordinata c̃uenientia pulchraiu dic&ur Ip
seaut ẽ or dinis modus uiuit in ueritate ꝑ p&ua. Nec mo¬
leuastus. nec ꝓtraction e uolubilis. sed potentia supraom̃s
locos magnos mernitate supraomã tẽporaim mobilis
Sin equotam̃ necullius molis uastitas in unũ redigi. nec
ulliu stẽporis ꝓductio potest aberrore cohiberi & aliqd
eẽ uel corpus ut corpus sit ł motus ut motus sit Ipsũ ÷ u
nũ principale. Nec ꝑfinitũ nec ꝑ infinitũ crassũ. Nec ꝑfi
nitũ nec ꝑ in finitũ mutabile Non enĩ hab& aliud hic
aliud a libi. aut aliud nunc aliud postea quia sũ meunN:
pat̃ueritatis. patersuȩsapientiȩ. quȩ nulla ex pastedis¬
tionalis & intellectualis creatura aliꝰuero ita st̃ ꝑ ipsã¬

Expanded text:
ti breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam ti breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte distionalis et intellectualis creatura, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ uera st̃ inquantũ st̃ in tantũ autẽ st̃ inquantũ principa¬
lisunius similia st̃ : Ea forma ÷ omniũ quȩ st̃ quȩ sũ masimilitu¬
do principii & ueritas ÷ quia sineulla dissimilitudine ÷ unde
falsitas oritur non reb. ipsis fallentib: quȩ nihi laliud ostendũn
sentienti quã speciẽsuã quã ꝓsuae pulchritudini s acceper̃ gradu
le: Magnũ autẽ uideri ñ psua quantitate sed ꝓbreuitatenrã.
id ÷animaliũ quib plent ÷ Quaerursuscũ habeant infinitatẽ
diuisionis Ñ ipsa ꝑsesedinaliorũ & maximeipsius uni uersi cõpa¬
ratione tã paruast̃: Nec inspatiotẽ porũ aliaratio ÷ Quia ut
om̃is loci si com̃is tẽporis longitudo hab& dimidiũ sui. Quã¬
uis enĩ sitbreuissima & incipit & ꝓgredit᷑ & desinit : Itaq ñ po¬
test nisi habere dimidiũ dũ ibi diuidit᷑ quatransit ad finẽ Acꝑ
hoc & breuis syllabȩ tẽpus in cõparatione longioris breue.

Expanded text:
in tantum vera sunt, in quantum sunt; in tantum autem sunt, in quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradule; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve,
Abbreviated transcription (Latin):
atq dicerecũ diligent̃ considerauerit qđ lib& corpus uereaesi¬
plicit̃unũ eẽ cũ omã ueldes pecieinspeciẽ ł delo coinlocũtranse¬
undo mutentur & pastib. constent sualo caobtinentib. ꝑquȩ
inspatia diuersa diuidunt᷑ Porro ipsa uera &e qualitas. acsi¬
militudo atq ipsa uera & primaunitas. Non oculis carneis
neq ullo tali sensu. sed m̃te intellecta conspicitur . Vndeit
qualisq incorporib. ad p&eretur a qualitas. autunde conum¬
cer&ur longeplu rimũ differrea ꝑfecta nisi ea que ꝑfecta ÷ m̃
ta locis & tẽporib. pulchra sint ñ corpus & corporis motus. illa
ȩqualitas & unitasm̃titantũ modo cognita. scđm quã decorpor
pulcritudine sensuint̃nuntio iudicatur. neclo cotumida est
ta breuiora conuenient̃ moueatur aliquid. eadẽ una &in cõmu¬
tabili ȩqualitate iudicat᷑. Qđ siminora & maiora spatia figu¬

Expanded text:
atque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac siatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, ta, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, enta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figu
Abbreviated transcription (Latin):
mulst̃omã nondiuersa ñ separata ñ equalia. Nonenĩd s̃
qđ ꝑ uerbũ faciebat ipser̃ nouerat. Siautẽ qđ faciebat noue¬
ratiinillo eratante quã fier& qđ fiebat Si enĩ noninillo erat
tequã facer& si scirinisi facta m̃ posst̃ Seda factis scirenisi
quã fierenterantoma. & cũ facta st̃ibi stomã. Sed alithic alit̃
ibi. Altt̃im ꝓprianatura in qua facta st̃. altt̃inaste ꝑ quã factast̃¬
unitatẽ hanchabentregulã ł fornã t exemplũ uelsiquo alio
uerbo dicisefint. quõ solã eius similitudin ẽaquo eẽaccepit
lius appellat᷑ quia ñ descipso ÷. sed deprimo sumo principioqui
patdicitur Igitur cũ nomnib astib. c̃uenientia placeat quauna
salua & pulchra st̃om̃a ipsa uero c̃uenientia equalitat ẽ ũinitatẽq
app&at uel similitu dine pariũ pastiũ ł gradationedis pariũ quis
÷ qui sũ mã ȩ qualitatẽ ł similitu dinẽincorporib inueniat. aude¬

Expanded text:
mul sunt omnia, non diversa, non separata, non inaequalia. Non enim Deus quod per Verbum faciebat, ipse non noverat; si autem quod faciebat noverat, in illo erat antequam fieret quod fiebat. Si enim non in illo eratequam faceret, si sciri nisi facta non possunt? Sed a factis sciri nisi quam fierent erant omnia; et cum facta sunt, ibi sunt omnia: sed aliter hic, aliter ibi; aliter in propria natura in qua facta sunt, aliter in arte per quam factaunitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit,lius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui d cum in omnibus artibus convenientia placeat, qua una salva et pulchra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, aude
Abbreviated transcription (Latin):
omã ÷ quando cũ dõ ÷ Cũ illo ÷ autẽ quando puris sime intellet
& tota caritate qđ intellegit diligit: lta &iã quantũ potest lex ipsa
&ĩ ipsafit. scđm quã iuidicatomã. ldequa iudicarenullus porest sicit
in istis tẽporalib. quanquã dehis homines iudicent cũ et̃s institu
unt. tam̃ cũ fuerint institute atq firmate non licebit iudicidcipsis
iudicare. sed scđm ipsas Conditortam̃ legũ tẽporaliũ siurbonus
& sapiens illã ipsã consulit & ernã dequanullia nimȩ iudicare¬
bendũ u& andũq discernat . A &ernãgitur legẽ mundisani¬
mis fas ÷ cognoscere iudicareñ fas : Hoc autẽ int̃÷ quodad cog¬
ad dimus aliquid qđ significemus posseeẽ & alit̃. Velut cũ dicimsita
eẽd eb& autita eẽ debuit. autitad ebebit. ut in suisoperib. ast fices fa¬
ciunt. Sed multis finis ÷ humanadelectatio. Necuolunttendere
a superiora utiudicent curistaui sibilia placeant Quȩrendũ÷¬

Expanded text:
omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus unt; tamen cum fuerint institutae atque firmatae non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium si vir bonus et sapiens est, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae bendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cogaddimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
tauitart Quȩcũ sint incorporib &iã corporauiua sunt.
quȩ ꝑ seipsa uiuerenequeunt: Quaꝓpt̃ sianimȩ ñ possunt
pisi &iã in seipsis utcũq uiuere quia exeis uiuunt & corpora
a quib desesta moriunt᷑ quantomagis uera iustitia &iã inseipsa ui¬
uere intellegenda ÷ ex qua si cuiuunt animȩ ut hacamis samostuȩ
nuncupent᷑ quã uis quantulacũq uita non desinant uiuere
Porro iustitia quaeuiuit ipseipsa ꝓcul dubio ds̃ ÷ atq in cõmuta¬
bilit̃ uiuit. Sicut autẽ cũ sitinseipsauita. &iã nobis fit uitacũ
eius efficimꝰ utcũq pasticipes. It acũ ipsa sit iustitia &iã nobis

Expanded text:
ta uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae non possunt nisi etiam in se ipsis utcumque uiuere, quia ex eis uiuunt et corpora, a quibus deserta moriuntur: quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, ut hac amissa mortuae nuncupentur, quamuis quantulacumque uita non desinant uiuere. Ea porro iustitia, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes: ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tur quoseamat. Et notitia quã uis referatus adm̃tẽ cognos¬
centẽ uel cognitã. tam̃ & ad seipsã nota & noscens dicit᷑. Non
enĩ sibi ÷ incognita notitia quase mens ipsa cognoscit : Et
amor quã uis refercct᷑ ad m̃tẽ amantẽ cuius amor÷. tam̃ & ad
scipsũ ÷ amor ut sit&iã inseipso quia & amoramat᷑. Necali¬
onisi amoreamari potest. id ÷ seipso. Ita sunt hȩc singula in se
ipsis In alt̃nis autẽ ita st̃: Qui a&mens amans inamore ÷ &
amor in amantis notitia & notitia inm̃ tenoscente Singu¬
la in binis itasunt : Qui amens quȩ senouit & amat in amo¬
re& notitia sua ÷ . & amoramanti sm̃tis seseq scientis inm̃¬
te notitiaq eius ÷ & notitiam̃tis sescientis & amantis inm̃te
atq in amore eius ÷ quia & scientẽ seamat. & amantẽsenouit
a q hoc&bina insingulis Qaiamens quȩ seno uit &amat cũ
sua notitia ÷ in amore. & cũ suo amore in notitia. Amor quip¬

Expanded text:
se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoq
Abbreviated transcription (Latin):
onis uidem aliquid &ibiamam: Qđcũ ex presso in aliqua
reitẽ poralis effigiȩ. illisqui exꝑtist̃ laudantib. credimus &
amami ꝓpt̃ qđ ignotũ aliquid quȩrime. Cuiu signatiamor
nequaquã nosten&. sed illius cogniti. quo ꝑtinere nouim
utillud &iã qđ ad hucignotũ quȩ rim nouerimus Autipsũ sci
requisq amat qđ nulliscirealiquid cupienti. eẽ in cognitũ po¬
test Hiscausi suidentur a marem cognita. qui scireali quid
uolunt qđ nesciunt & ꝓpt̃ ardentiorẽ quȩrendiapp&itũ
sineam ore eẽ diciñ possunt

Expanded text:
cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
la nos sedesin& Qđ si sunt aliqua corpora quȩ secariom nino
& diuidi nequeunt. tam̃ nisi pastib suis c̃starent corpora
ñ eẽnt Parsergo ad totũ relatiuedicit᷑ quia om̃is parsalicu¬
iustotius pars ÷ & totũ omnib pastib totũ ÷ Sed quõ & pars
corpus ÷ & totũ. Nontantũ ista relatiuedicunt᷑ sed &iã sub¬
Sed nulla parstotũ cuius pars ⁊ cõplectit᷑ Mens uero cũ setotã
nouit. hoc ÷ꝑfectenouit. ꝑ totũ eius : notitia eius Etcũ se ꝑfeo¬
mens & amat se man & trinitas mens amor notitia & nulla cõ¬
mixtione confundit᷑ Quãuis & singula sintinseipsis. & in¬
uicẽ totaintotis. siue singula in binis. siueb in a in singulis.
itaq om̃ã in omnib: Nã & mens ÷ utiq inseipsa qũõ ad seipsa
mensdicitur. quãuis noscens ł nota ł noscibilis. ad suã notiiã
relatiuedicat᷑ Amansqq̃ & amata ł a mabilis. ad amorẽ refera

Expanded text:
 possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est, et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam subSed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia emens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem refera
Abbreviated transcription (Latin):
quoseamat. potestam are& aliud p̃t̃ se. ltẽ ñ sesolã cognoscit
mens sed & alia multa: Quã obrẽ ñ amor & cognitiotã quã in sub¬
iecto in st̃m̃ti. sed sub stantialit̃ &iã ista st̃. sicut ipsamens Quia
&si relatiue dicunt᷑ ad inuicẽ in suatam̃ sunt singulaquȩq sub¬
stantia ñ sicutcolor &coloratũ. Relatiue itadicunt᷑ ad inuicẽ.
ut color in subiecto colorato sit. ñ haben sinseipso ꝓpriã substan¬
tiã . Qũo coloratũ corpus substantia ÷ illeautẽ in substantia
Sed sicut duo amici &iã duo st̃ homines quȩ sunt substantiȩ
cũ homines ñ relatiuedicantur. amicia ut ẽ relatiue. Sed item
quãuis substantia sit amans ł sciens. substantia sit scientia substan¬
tiasitamor sed amans & ama. autsciens & scientia relatiuead
sedicant᷑ sicutamia: Mens uero aut sp̃s ñ sintrelatiua. sicut
nec homines relatiua st̃. Non tam̃ sicut a mici homines pos¬
sunt seorsũ eẽ ab inuicẽ sicamans &amor. aut sciens & scientia

Expanded text:
quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens vero aut spiritus non sint relativa, sicut nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia
Abbreviated transcription (Latin):
cerem̃ potest qiñ ÷ ẽtrarius ueritat: Qđ siq̃ras ubisit hȩcuera sententia
nr̃o ab latafuerit. cũ id qđ scimꝰ oblitifuerimꝰ ianeb it ips a ueritate
rat ubiuer eratantequã fier& futur eẽ qđ ñ erat: Huic ueritat dĩ
ñ potestaduers ari in qͦ÷ ipsa sũ ma & in cãmutabilis ueritas. qͦillus¬
AGNUM ESTETAD¬
modum rarũ uniuers ã creaturã cor¬
poreã & incorporeã consideratã cõꝑ¬
tãq mutabilẽ intentionementis excedere atqͣ. in c̃õ¬
mutabilẽdĩ substantiã ꝑuenire &illicdiscereexipso
qđ cunctã naturã quȩ non est qđ ipse non fecit nisi ipse

Expanded text:
 est contrarius ueritati. quodsi quaeras, ubi sit haec uera sententia,d si et de animo nostro ablata fuerit, cum id, quod scimus, obliti fuerimus, manebit ipsa ueritate. rat, ubi uerum erat, antequam fieret futurum esse, quod non erat. huic ueritati deus non potest aduersari, in quo est ipsa summa et incommutabilis ueritas, quo inlusagnum est et admodum rarum universam creaturam corpoream et incorpoream consideratam compertamque mutabilem intentione mentis excedere, atque ad incommutabilem Dei substantiam pervenire, et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sophisdico & tam̃ quer̃ demundi tẽporequidrespondea¬
mus Sed prius uidendũ ÷ quid ipsi respondeant demundi
loco : Ita enĩ querit᷑curpotius tunc& ñ antea factꝰsit quẽ ad¬
modũ queri potest curhicpotius ubi ÷ & ñ alibi Nãsiita ip¬
finitas patia tẽporis antemundũ cogitant in qͥb. eis ñ uid&᷑
ds̃ ab operecessare potuis se. similit̃ cogitent extramundũ

Expanded text:
t tamen quaerunt de mundi tempore quid respondeamus, quid ipsi respondeant de mundi loco. Ita enim quaeritur cur potius tunc et non antea factus sit, quemadmodum quaeri potest cur hic potius ubi est et non alibi. Nam si infinita spatia temporis ante mundum cogitant, in quibus eis non videtur Deus ab opere cessare potuisse, similiter cogitent extra mundum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs itaq dic̃ si om̃ps ÷ ds̃ faciat ut q̃ facta s̃ facta ñ fuerint. ñ uid& hoc sedi
facere ut aliqđ ñ sit qđ erat. Tunci fac̃ ut ñ sit quando ideẽ in uenerit
deqͦfit Velucũ aliquẽ quicopiteẽ nascendo. faciatñ eẽmoriendo Hoc it

Expanded text:
it: si omnipotens est deus, faciat. ut quae facta sunt, facta non fuerint, non uidet hoc se dicit: si omnipotens est deus, faciat. ut quae facta sunt, facta non fuerint, non uidet hoc se dicfacere, ut aliquid non sit. quod erat; tunc enim facit. ut non sit, quando id esse inuenerit, de quo fiat; uelut cum aliquem, qui coepit esse nascendo, faciat non esse moriendo; hoc en
Abbreviated transcription (Latin):
magnalia ł mirabilia nominant᷑ . Contra illã uͦ sũ mãnaturȩlegẽ
a notiti aremotã si ueimpioꝵ siueadhuc infirmoꝵ tã ds̃ nullomͦ
tabił legis lucisq fitpasticeps tanto magis uid& quid fieripossit.
quidueñ possit : Quanto i remotior indefuerit eomagis mirat᷑
insolita quominꝰ cernitfutura Illud sanesciamꝰ hoc deunaquȩq¬
quoquã omnino ñ posse : Pindesimdicat᷑ pos sefieri ut caro uerb
utix futuix sitpescio: Etideo nescio & qd habeatdehacredĩuolun¬
tas melat&s. Illud metam̃ ñ lat& sinedubio futu x si hocdĩ uolun¬
tas hab&: Porro si audiã qđ aliqđ futuierat sed dĩ fec̃ nefier&o fi¬
dissimerespondebo. Illuo potius futurerat qđ di fecit p̃illud qđ ii¬
futuixe& hoe feciss&: Nãds̃ qđ facturꝰ eratutiq sciebat. &ideo si¬
mulsciebat illud futumñ fuis se qđ nefier& facturꝰ erat : Exꝓculdubi

Expanded text:
magnalia vel mirabilia nominantur. Contra illam vero summam naturae legem, magnalia vel mirabilia nominantur. Contra illam vero summam naturae legem, a notitia remotam, sive impiorum, sive adhuc infirmorum, tam Deus nullo modo tabilis legis lucisque fit particeps, tanto magis videt quid fieri possit, quidve non possit: quanto autem remotior inde fuerit, eo magis miratur insolita, quo minus cernit futuraquoquam omnino non posse. Proinde, si mihi dicatur posse fieri ut caro, verbiutrum futurum sit nescio; et ideo nescio, quia quid habeat de hac re Dei voluntas, me latet: illud me tamen non latet, sine dubio futurum, sic hoc Dei voluntas habet. Porro si audiam quod aliquid futurum erat, sed Deus fecit ne fieret; fidissime respondebo, Illud potius futurum erat quod Deus fecit, non illud, t, hoc fecisset. Nam Deus quod facturus erat, utique sciebat, et ideo simul sciebat illud futurum non fuisse, quod ne fieret facturus erat: et procul dubio