comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factũ dictũ ue ꝑsonȩ ꝓ pt̃ qđrtus statuit᷑. Per sonagͥ at negotiũ sugge¬
facerene queunt Argumentũ uͦ erat ratiorei dubiae faciens fidẽ
Faciunt l negotiosidem eaquae sunt ꝑsonis ae nẽgotus at tributa: Aesi
quando ꝑ sona negotio faciat fidem. uelat sioredat᷑ contra rẽpublica sen¬
sisse catilina. qm̃ ꝑsona est uiiorũ turpitudine denotata tuncñ in eo
qđ ꝑsona est ⁊ in iudiciũ uocat᷑ sidẽnegotio facit sed ineo qđ exattri¬
butis ꝑsonae quandã suscipit qualitatẽ dediertrũ ordo clarius colli¬
que scat decircunstantiis arbitror esse dicendũ. Circunstanti e sunt
fecerit ⁊ quid fecerit. caus aq curfecert locis. tẽpusq qͦ feterit mođ
eiã facultasq sidesut causa ñstabit. Has gͥ crcunstantias ingemina
acero partitur. uteã quae est quis cirtunstantiã. in attribits ꝑsone
ponat. Reliquasuꝰ circunstantias in ateribitis ne gotio constituat

Expanded text:
ctumve personae, propter quod reus statuitur. Persona igitur et negotium suggefacere nequeunt. Argumentum vero erit ratio rei dubiae faciens fidem. Faciunt autem negotio fidem ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, velut si credatur contra rempublicam sensisse Catilinam, quoniam persona est vitiorum turpitudine denotata, tunc non in eo quod persona est, et in judicium vocatur, fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. De circumstantiis. Cfecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam quae est, quis, circumstantiam in attributis personae ponat, reliquas vero circumstantias in attributis negotio constituat.
Abbreviated transcription (Latin):
indialecticis locissuta contigit a genere argum̃ta sumunt᷑ id est
abipsagñris natura ded inrhetoricis ab eogenere qđillicgenꝰet
de qͦagit᷑ nec anatura generis. sed are scilicetipsa quae genusest
Sedut ꝓgrediat᷑ ratio ex eopendet qđ naturagñris ante p̃cose¬
nita ÷ ut si dubitet᷑ anfuerit aliquis ebrius dicet᷑ si refellere
qrcũ luxuries ebrietatis quasi qđ dã genꝰ sit. cũ luxuries nul¬
lafuerit. nec ebrie tas qͥdem fuerit. sed hoc pendet ex alte¬
ro Curpsilux uries ñ fuerit ebrietas eẽ nom potuit: exna¬
turageneris demoñstrat᷑ qđ dialesticaratio subminiftuut

Expanded text:
in dialecticis locis si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est in dialecticis locis si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; sed in rhetoricis ab eo genere quod illi genus est de quo agitur, nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ratio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere imirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxuries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod dialectica ratio subministrat
Abbreviated transcription (Latin):
id est ad questiones infermatas cir cunstantis as sumunt᷑ Namsicat
ipse facultates a semecipsis uniuersalita teet particularitate
diftuictae sunt. ita earũ loci ambitu ⁊ contractione discrecisunt
sunt q̃ singulares faciunt causas ñ modo adthesis utiles sunt.
uerũ etiã ad argum̃ta q̃ iihy pothesib posita sunt eoꝵ q locos
qͥexcir cunstantus constant. clauduit atq abuint Itaq fitut sẽ per
egeat rhetor dialesticis locis dialesticꝰ uͦ suis possit eẽ contertꝰ. Rhetor
isqm̃ causas excircunstantiis tractat exhisdẽ circunstantiis argum̃ta
p̃sumet quaȩ necesse : ab uniũ salib. ⁊si plicib confirmari. qͥst̃ dialett¬
ci dialesticus uͦ qͥpͥor est posterioreñ eget nisi aliquando incidert
questio ꝑsonae. ut cũ sic incidens dialeftico ad ꝓbandã suã thesin
causa circunstantiis inclusa. tunc demũrhetoricis tutat᷑ locis Itaq

Expanded text:
id est, ad quaestiones informatas circumstantiis assumuntur; nam sicut id est, ad quaestiones informatas circumstantiis assumuntur; nam sicut ipsae facultates a semetipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita etiam eorum loci ambitu et contractione discreti sunt. sunt, quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eorumque locos qui ex circumstantiis constant claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper exeat rhetor dialecticis locis, dialecticus suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex eisdem circumstantiis argumenta persumet, quae necesse est ab universalibus et simplicibus confirmari, qui sunt dialectici. Dialecticus vero qui prior est, posteriore non eget, nisi aliququaestio personae; ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc demum rhetoricis utatur locis. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
nerespiciunt uel si quis eaqͥdem q̃ ꝑsonis at tributasunt
uł q̃ continentia sunt cũipsonegotio ł ingestione ne goti considerant᷑ his
Giceronis uͦ diuisioni. hoc modo fitsimilis: ã ea qͥ continentia sunt cũ ipso
q̃rit̃ Eauͦ q̃ adiuncta sunt int̃ affesta ponunt᷑. sed ea q̃ gestũ g negotiũ conse¬
quunt᷑ ex trinsecꝰ collocata sunt. Uelsiqͥs ea qͥdẽ quaȩ continentia st̃ cũ ipso
negotio in ipsis herere arbitret᷑ affecta uesse ea q̃ sunt in gestione ne gotii
ładiunsta negotio Extrinseꝰ uͦ ea q̃ gestũ ne gotiũ consequunt᷑. Namiam
ille ꝑspicuae tõmunitates. qđ quidã ipsi poene in utrisq facultatib
uersant᷑ loci ut genꝰ ut pars ut similitudo ut contrariũ ut maius
utminus De cõmunitatib qͥdẽ satis dictũ. Iifferentiae uͦille sunt
qđ dialesticietiã thesib. apti sunt rhecoricitantũ adhi pothiesis

Expanded text:
ne respiciunt. Vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt, ne respiciunt. Vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his Ciceronis vero divisioni hoc modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotium consequuntur, extrinsecus collocata sunt. Vel si quis ea quidem quae continentia sunt cum ipso negotio, in ipsis haerere arbitretur: affecta vero esse ea quae sunt in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. Nam jam illae perspicuae sunt communitates, quod quidem ipsi pene in utrisque facultatibus versantur loci, ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut majus ac minus. De communitatibus satis dictum est. Differentiae illae sunt quod dialectici thesibus etiam apti sunt; rhetorici tantum ad hypotheses,
Abbreviated transcription (Latin):
tii q̃ nonẽe fasta sed factis ad haerentia dudũ monstrauimꝰ: parã
adiuncta negotio. haec ut dictũ est in relatione ponunt᷑ parun
gestũ negotiũ consequunt᷑ hoꝵ fi des extrinsetus sumit᷑ Aed
r hecoricis qͥdẽ locis satis dictũ nunc illud explicandũ quae so
hissimilitudocũdialefticis qͣ uͦdiuersitas Qđũ idoneecon
uement᷑q monstrauero ꝓpositioperis explet᷑ intentio : Prino
locati sunt Sic inrhetoricis qͦq locis. alii in ꝑsona atq: negotio
consistunt. de qͥb ex aduersa parte certat᷑ aliiuͦe xtrinse cus u
st̃ hu qͥ gestũ negotiũ consequunt᷑. alii uͦmedii quo ꝓxim¬
qͥdẽ negotiost̃ iii qͥ excircunstantiis reliqͥ ingestione negotu
considerant᷑ . Illiuꝰ qͥ in adiunctis ne gotio collocant᷑ ipsi qͦq uñ
medios loco spositi sunt qm̃ negotiũ deqͦ agt᷑ quadã affestio¬

Expanded text:
tii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim tii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adiuncta negotio. Haec ut dictum est partim in relatione ponuntur, partim gestum negotium consequuntur, horum fides extrinsecus sumitur. Ac de rhetoricis quidem locis satis dictum est: nunc illud est explicandum, quae sit his similitudo cum dialecticis, quaeve diversitas, quod cum idonee convenienterque monstravero, propositi operis explicetur intentio. Primo a utrosque locati sunt: sic in rhetoricis quoque locis, alii in personis atque negotio consistunt, de quibus ex adversa parte certatur, alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii dem negotio sunt hi qui ex circumstantiis, reliqui in gestione negotii considerantur. Illi vero qui in adjunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectio
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã ñ relinquunt. neq exc̃õparatione reperiunt᷑: sed rem
gestã aut antecetlunt. A etiã consequunt᷑ atq hictotꝰ locus ex
lari conueniat in qͦ ñ dere sed deuocabulo laborat᷑ qui deinde
auctores eiꝰ facti ⁊ inuentionis cõꝓbatores aq emuli. Id totũ
exiudicio ⁊ quodã testimonio extrinsecusposito. ad subsidiũ
confluitargum̃ti. Deinde ⁊ quaȩ ei rei sit lex consuetudo
soleat anin solent̃ ⁊ raro: homines id sua a uctoritate cõꝓbare
anoffendere in his consuerint ii cȩtera qͣ factũ ali qđ similiter con¬
festĩ aut int̃ uallo solent conseqͥ quae necesseẽ extrinsetus
posita ad opinionẽ magis tendere. quã ad ipsa rerũnatura: Itaq in hec
iIͦIͦ. licet negotiis at tributa diuidere . ut sint part̃ĩ continentia
cũ ipsonegotio q̃ facta ẽẽ superius dictũ est parti ingestione nego¬

Expanded text:
stantiam relinquunt, neque ex comparatione reperiuntur; sed rem stantiam relinquunt, neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam consequuntur. Atque hic locus extlari conveniat: in quo non de re, sed de vocabulo laboratur. Qui deinde auctores ejus facti et inventores, comprobatores, atque aemuli, id totum ex judicio et quodam testimonio extrinsecus posito ad subsidium confluit argumenti. Deinde et quae ejus rei sit ex consueto soleat: an insolenter et raro homines id sua auctoritate comprobare, an offendere in his consueverint; et caetera quae factum aliquod similiter confestim aut intervallo solent consequi: quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturam. Itaque in haec quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione nego
Abbreviated transcription (Latin):
le Rȩi magnũ. Adisparatũ accidunt cirtunstartiis que
in attributis negotioatq ꝑsonaenumeratȩ sunt ut dũ pse
cir cimstantiaȩ aliis cõparant᷑ fiat ex his argumenũ
factidietiue qđ iiudiciũ trahit᷑. Pistantis a siperio ib
qđ superiores loci uł faltacontinebant uł factis ita allis¬
rebant ut separari ñ possint ut locꝰ tẽpus. ⁊ cetera q ua
gestĩ negotũ ñ elinquunt hecuꝰ quesint aduanda s¬
gotio ñ in haerent ipsi negotio sed accidunt circunstantus et tunc demũ
ar gumenta prae stant cũ ad cõparationẽ uenerint: Sumunt᷑ uͦ
argum̃ta ñ ex contrarietate. sed ex contrario ñ exsimilitudine
sed exsimili. ut appareat exrelationes umiargum̃ta in ad¬
iunstis negotio. ⁊ et esse adiuncta negotio quae sint ad ipsum
deqagit᷑ negotiũ affesta. Conse quuntio uͦquae pars quarta ẽ
eoꝵ q̃ negotiis at tributa sunt : neq in ipsis in ẽ reb neq rerũ sub¬

Expanded text:
aeque magnum, aut disperatum accidit circumstantiis quae in attributis negotio atque personae numeratae sunt: ut dum ipsae circumstantiae aliis comparantur, fiat ex his argumentum dicti factive quod in iudicium trahitur. Distant autem a superioribus, quod superiores loci, vel facta continebant, vel factis ita adhaerebant, ut separari non possint, ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non relinquunt; haec vero quae sunt adiuncta negotiargumenta praestant, cum ad comparationem venerint: sumunt vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario; et non ex similitudine, sed ex simili, ut appareat ex relatione sumi argumenta in adjunctis negotio, et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero, quae pars quarta est eorum quae negotiis attributa sunt, neque in ipsis sunt rebus, neque rerum sub
Abbreviated transcription (Latin):
Sed haec ꝑ seuenire ñ poterunt nisisit qͥhat moueat. uelut ara fex
atq architelbis hic autẽ estorator qͥcũ ad causã accesseritfa¬
ciet officiũ suũ Benegͥdicet in om̃i genere causarũ ⁊ in omni
constitutione orator. Etiã faciet finẽ tũ utbenedixerit in
om̃i constratione tũ ut ꝑsuaserit. Desingulis gͥ nuncqdt̃ inco¬
mune trastauimꝰ. deumo qͦq uͦ se parat̃i postsierit cõmo dũdis
Eius rprius qͥdem dialesticos dedimꝰ nuner he tericos ꝓmimis
locos quos ex attributis ꝑsone acnegotuneces seẽ uenire

Expanded text:
Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit is qui haec moveat, velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit commodum, disenim prius quidem dialecticos dedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex attributis personae ac negotio venire
Abbreviated transcription (Latin):
nere restet et quare resta ad monendũ uidetꝰ: Iuridici¬
alem causam es se dicebamus inqua aequi et iniqui natura
et p̃mu aut poene ratio quereretur. Eas causas in qub
decequo et ini quo querit᷑ exposuimꝰ. Restatnunc ut dep̃mio
et depoena explicemꝰ. Sunt irmulte cause quae exp̃mualicuꝰ
petitione constant. Nam et apud iudices de p̾mios aepea cͥcusa¬
tto quaerit᷑ et a senatu aut a consilio aliqđ p̃miums ae pepe
tit᷑ Ac neminem conueniet arbitrari noscũ aliqđ exemplũ
ponamus qđ in senatuagat᷑ ab iudiciali genere exẽploꝵ

Expanded text:
nere restet et quare restet, admonendum videtur. Iuridicialem causam esse dicebamus, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaere- retur. eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, ut de praemio et de poena explicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe aum quaeritur et a se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe tur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
quiduis ꝑpcti. mori deniq satius fuisie. quã eius modi necessi¬
tudiopteperare: Atq tũ ex his locis dequibus innegoti ali par

Expanded text:
quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali par
Abbreviated transcription (Latin):
tione aliqua de monstretur. D einde inducere diffinitionẽ
necessi tudinis. aut casus. aut imprudentiae et exempla ad
eam diffinitionem adiungere. inquibus imprudentia fu¬
isse uideaturt aut casus aut necessitudo et ab his id quod
reus inferat separare id est ostenderẽ dis simile qđ leuiuis
facilius. nonignorabile ñ fortuitum non necessariũ fuerit
Posteade monstrare potuisse uitari e hacratione ꝓuideri
potuisse. si aut hoc aut illudfecisset. Aut nisifecisset p̃cau
et diffinitionib ostendere ñ hancim prudentiã. aut
casum. aut necessitudinẽ sed inertiã negliegentiã fa¬
tuitatem nominario portere. Acsiqua necessitudo tur¬
pitudinẽ uidebit᷑ habere opor tebit ꝑlocoꝵ : commu¬
nium implicationem redarguentem de monstrare
finitistatus trac
plex est diffinitio

Expanded text:
ione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum communium inplicationem redarguentem demonstrarefinitiui Status tractplex est; definitio
Abbreviated transcription (Latin):
est cum inscripto uerbum aliqđ est positum cuius deui que¬
ritur hocmodo. Lex Quiin adursa tem pestate naũ
reliquerunt omnia amittutto Coꝵ naues + ctonera
sumtõ qui innaui remanserint Duo quidamcumian

Expanded text:
est, cum in scripto verbum aliquod est positum, cuius de vi quaeritur, hoc modo: lex: qui in adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanserint. Duo quidam, cum ia
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipsascriptura aliquid ad suam causam conuertere. aut
ambigue aliquid scriptũ ostendere Deinde exillo anbi

Expanded text:
ex ipsa scriptura aliquid ad suam cau- sam convertere aut ambigue aliquid scriptum osten- dere; deinde ex illo ambi
Abbreviated transcription (Latin):
una ui. atq uno nomine amplexa uirtꝰ. Nã uirtus est
animi habitꝰ naturȩ modo rationi consentaneus. Quã obrẽ
om̃ib eiꝰ partib cognitis. tota uis erit simplicis honestatis
consideranda H abet igit᷑ partes quatuor. Prudentiũ
lustitiã Fortitudinẽ. Temperantiã DEPRUDEN NAET¬
Prudentia est. rerũ bonarũ et malarũ utrarũ¬
q scientia P arteseiꝰ Memoria I ntelligentia

Expanded text:
una vi atque uno nomine amplexa virtus. nam virtus est animi habitus naturae modo atque rationi consentaneus. quamobrem omnibus eius par- tibus cognitis tota vis erit simplicis honestatis con- siderata. habet igitur partes quattuor: prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est rerum bonarum et malarum neutra- rumque scientia. partes eius: memoria, intellegentia,
Abbreviated transcription (Latin):
materiarhe toric infert seũ instrumentũ suũ infertigit᷑ secũ
orationẽ ⁊ hatꝓpͥas partes eritq in constitutionib tractandis
xordiũ narnitio ⁊ ꝗtera Bed cũ in strumentũ uenerit inciuilẽ

Expanded text:
materia rhetorica infert secum instrumentum suum. Infert igitur secum materia rhetorica infert secum instrumentum suum. Infert igitur secum orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civile
Abbreviated transcription (Latin):
orator. Efficiũ. benedicere linis tumbenedixisse tũ ꝑsuadere Estutota
rhetorica inspecieb: Speties uita totã materiã in formant ut ta menuicissi
totã sibiuendicent Qđ ex hoc intelligi potest om̃es materiepartes singulae
speciestenenit Nã iniudiciali quatuor construrtiones inuenies e in delibe¬
raticio de monstratiuoq easdẽ quatior inuenire que as. Unde ostenditur
siom̃es partes cause generalis querẽ ciuibs questio singulae species ha¬
bent om̃es uͦpartes causaipsi est. causã idest ciuilẽ questionẽ ab spe¬
ceb uitisimꝰ uendicari totã eomodo queo modou ex uno tẽ pore ad plo¬
rimeꝵ aurespuenit cũ suis uitegra partib i destelementis Nuĩco dem
ẽ poretota causauddiũsasspetiescũ suis partibi transit. Sedͥ cũ spe¬
cies inmateriã uenerint id est inciuilẽ questionẽ et eamcũ suisopti¬
nuerint partib inferunt secũ aiã ipsã rhetoo icae facultatẽ. Quare

Expanded text:
orator; officium bene dicere; finis tum bene dixisse, tum persuadere: est vero tota orator; officium bene dicere; finis tum bene dixisse, tum persuadere: est vero tota rhetorica in speciebus. Species vero ita totam materiam informant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent, quod ex hoc intelligi pspecies tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas. Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est civilem quaestionem, ab speciebus vicissim vindicari totam: eo modo quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis. Nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. 13. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rhetoricae facultatem: quare
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ partes constitutones causa generalis hocmodo. Sieñĩ omnis
causa coniesturalis esse. nec alius status inueniret᷑ ñ esset status
cometturalis caus x pans: sed ipsa causaesset sine dubio coniestu ra
tione tausae om̃es contnent᷑: pars est constititio cause ñ eius qũ
tenendo in format. set eius quã diuidit generalis. auiusscilicet
quasi mẽbrũ aliqđ abscidens suũ facit una quarq constractio
Sunt igit᷑ partes ut species constitutiones causa genera lis. non
eiꝰ quã una quaeq tenens in formauerit. Quare ẽ genͦrhetor ius
facultas Rhetoricae uͦspeciestres. iudiciale demonstratiuum
de liberatiuũ. Materia autẽ ciuilis questio. que dicit causa
Pirtes huimaterie constrationes Rhetor icr partes inuerao dispositio. elo
citio memoria astio Instrumentũ oratio instrum ero partes. Exordiũ narra¬
tio partitio confirmatio rep̃hensio ꝑoratio Opera docere et mouere, Actor

Expanded text:
autem constitutionis partes causae generalis hoc modo: si enim omnis autem constitutionis partes causae generalis hoc modo: si enim omnis causa coniecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status coniecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio coniectura; tione, causae omnes tenentur, pars est constitutio causae, non ejus quam tenendo informat, sed ejus quam dividit generalis; cujus scilicet quasi membrum aliquod abscidens suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut speius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum. Materia autem, civilis quaestio, quae dicitur causa; partes huius matecutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor,
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ : patecuiarationi : netr eñi causa eius parsẽẽ dr̃ constitutio
que in controuersiã uenit. et quã status confercuit cũ p̃sertĩ qui
ad dit᷑ ad causãstatus unaiã iam constitutione firmatus ñ sit princi¬
palis sed accidens atq in uno negotiotot euenant contro uerfiae
quot sunt constitutiones sed quet controuersie tot causae. Et licet eas unũ conti¬
exeuntẽ uidii paulo post de eodẽ locoux ore sua uidit egressã. Accusat iuuenẽ
adulterii. Pic unũ negotiũ l qđ uertit᷑. est. Causae autẽ duae. unaconiestu¬
ralis si neget sefetis se. Altera finitiua si in lupanari ñ dicat posse adulceriũ
putari Sed neq neganti parsest eiusdẽ controuersiae coniesturalis statꝰ
neq diffinienti diffintao. Iotã eñi continet causã. Causã autẽ uoco ñ
generaliter sed controuersi ã constitutiont aliqua formatã. Sunt

Expanded text:
cendum? Patet via rationi. Neque enim causae ejus pars esse dicitur constitutio, cendum? Patet via rationi. Neque enim causae ejus pars esse dicitur constitutio, quae in controversiam venit et quam status constituit, cum praesertim qui additur ad causam status, una iam constitutione firmata, non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant controversiae quot sunt constitutiones, sed quot controversiae tot causae. Et licet eas unum contiexeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat iuvenem adulterii: hic unum negotium, hoc quod vertitur est, causae autem duae: una coniecturalis, si neget se fecisse; altera diffinitiva, si in lupanari concubitum dicat non posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est eiusdem controversiae coniecturalis status, neque diffinienti diffinitio; totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam aliqua constitutione formatam. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suit ꝓprie differtntiȩ atq adeomuintis sime diuisiones. qua
theto unbis docendis explicandis q conseripti abri dili goa¬
tius centinent Nos haec a maratullio sũpsisse sufficiat. Ad aliud enim
Marcus enĩ tullius causarũ partes constitutiones ẽẽ de monstrat
eo loco qͦ contra her magorã niat᷑. dicens qđ si generis cause
partes ñ pos sunt resteputari. multo minꝰ recteparas causa
si eñ i ita partes ut speties. quo modofieri prtest ut in us nacaus a
plure s constitutiones sint: namspeties silimet imꝑmixte sunt¬
at uenuint in una plurime constitutions. Nonsunt gͥpartes
calisarũ uelut species status Nlud qͦq qđ iullas pecies aliã sibioppo¬
sitã spetiẽ ad substantiã uiuat. Constitrtioi constitutionẽ confirmat
ad fidẽ. Nec uͦfieri potest. ut ita sint causgũri quasi totius partis
Nullũ eñi cõpostũ ex unapar tetocũ atq ntegrũ esse potest. ut in
causa constitutio una idonea est constituere causam: Quid gͥ est di¬

Expanded text:
sunt propriae differentiae, atque ideo minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti libri diligentius continent. Sed nos haec a M. Tullio sumpsisse sufficiat. Ad aliud enim modo. M. enim Tullius causarum partes constitutiones esse demonstrat eo loco quo contra Hermagoram nititur, dicens, quod si generis causae partes non possunt recte putari, multo minus rectae partis caSi enim ita partes, ut species quomodo fieri potest ut in una causa plures constitutiones sint? Nam species sibi inviceAt veniunt in causam plurimae constitutiones: non sunt igitur partes causarum, velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi oppositam speciem ad substantiam juvat. Constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est constituere causam. 9. Quid igitur est di
Abbreviated transcription (Latin):
naufragum quendam natantem et manus ad setencdotem¬
animũ aduerterunt. Misericor diamoti nauim aden¬
applicauerint hominen ade sustulerant s osta aliquro
ipsos quoq tempestas uehementius iastare erepit usq udo
ut dominus nauis cimi dem gubirnator esset inscaphã confu

Expanded text:
naufragum quendam natantem et manus ad se tendeanimum adverterunt; misericordia commoti navem adadplicarunt, hominem ad se sustulerunt. postea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confu
Abbreviated transcription (Latin):
opinio sed quedam in natiuis afferat. ut religionem pietaũ
gratiam uindicationem obseruantiam. ueritatem Religio¬
nem eam quae in metu et in cerimonia deoꝵ: sit appellant Pie¬
tatem qua erga patriam aut parentes aut alios sanguine con¬
unstos officium conseruare moneat. Gratiam. quaȩ in memoria
et remuneratione officioꝵ et honoris et amicitiarum obser¬
uantiam teneat Vindicationẽ ꝑquanuim et contumeliam
defendendo aut ulciscendo ꝓpulsamus a nobis et a nostris
qui nob̵ cari esse debent et ꝑ quã peccata punimus. Obseruin¬
tiam. ꝑ quã & tate aut sapientia. aut honore. aut aliqua dig¬
nitatẽ antetedentes ueremur et colimus Veritatẽ. per

Expanded text:
opinio, sed quaedam innata vis adferat, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veri- tatem. religionem eam, quae in metu et caerimonia deorum sit, appellant; pietatem, quae erga patriam aut parentes aut alios sanguine coniunctos officium conservare moneat; gratiam, quae in memoria et re- muneratione officiorum et honoris et amicitiarum obvantiam teneat; vindicationem, per quam vim et contumeliam fendendo aut ulciscendo propulsamus a nobis et nostris, qui nobis cari esse debent, et per quam peccata punimur; observantiam, per quam aetate aut sapientia aut honore aut aliqua dignitate antecedentes veremur et colimus; veritatem, per
Abbreviated transcription (Latin):
re. meo quide animonihi lomin eloquentiȩ studendũ
& sica quidẽ & priuatĩ. ⁊ pliblicȩ ꝑuerse abutuntur:
s eo uehementius nemali magno cũ detrimento bono¬
rũ & cõmuni om̃i ũ ꝑnitiȩ plurimũ possint cũ psert

Expanded text:
re meo quidem animo nihilominus eloquentiae studendum re meo quidem animo nihilominus eloquentiae studendum est, etsi ea quidam et privatim, et publice, perverse abutuntur: idem vehementius, ne mali magno cum detrimento bonorum, et communi omnium pernicie plurimum possint: cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
rarii atq audaces homines accesserant . maxima acmi¬
serrimanaufragiafiebant Quibreb. tantũ odu atq
inuidie suscepit eloquentia. ut homines ingenio sissi¬
mi quasi ex aliqua turbida tẽ pestate in portũ sicexse¬
ditiosa actum ultuos auita se instudiũ aliqđ traderent
quietũ Quaremuident᷑ postea caeterastudia restagoi
honesta ꝑotiũ concelebrata ab optimis enituisse Nocũ
aplerisq eoꝵ de sertũ obsoleuis se. eo tẽpore qͦ multo ue he¬
mentius erat retinendũ etstudiosius ad augendũ: Nam
qͦ in dignius re honestissimã etrestissim̃a uiolabat
stultoꝵ et im ꝓboꝵ temeritas et audacia sũmocure i. p̃¬
ꝓsperis reb temere aliquid aggredit᷑ audax est ⁊ ille q prouisis rationib sortiter a liquid
neq horũ ut ueredica discipulũ a fricanũ. neq gracchos
africani ne potes Quib: in hominib: erat sũma uirtus
& sum ma uirtute amplificata auctoritasquȩ ex hnsreb
ornamento ⁊ rei publicȩ p̾sidio ess& eloquentia Qua¬

Expanded text:
rarii atque audaces homines accesserant, maxima ac miserrima naufragia fiebant. quibus rebus tantum odii atque invidiae suscepit eloquentia, ut homines in- geniosissimi, quasi ex aliqua turbida tempestate in por- tum, sic ex seditiosa ac tumultuosa vita se in studium aliquod traderent quietum. quare mihi videntur postea cetera studia recta atque honesta per otium concele- brata ab optimis enituisse, hoc vero a plerisque eorum desertum obsolevisse tempore, quo multo vehementius erat retinendum et studiosius adaugendum. nam quo indignius rem honestissimam et rectissimam violabat stultorum et improborum temeritas et audacia summo cum rei posperis rebus temere aliquid adgreditur, audax est, et ille, qui prouisis rationibus fortiter aliquid neque eorum, ut vere dicam, discipulum Africanum neque Gracchos Africani nepotes: quibus in hominibus erat summa virtus et summa virtute amplificata auctoritas et, quae et his rebus ornamento et rei publicae prae- sidio esset, eloquentia. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ oratũ sit. hoc modo ut nequid posterius p̃ter concli¬
sionẽ inferat᷑. Partit᷑ apud terentiũ breuiter et cõ mode
senex in andria quae cognoscere libertũ uelit Copasto
Et gnatiuitã et consiliũ meum cognosces et quid faere
in hacre te uelom. Itaq quẽ ad modũ in partitione pro¬
posuit ita narrat primũ gnatiuitã. Nam is postquam
excessit exephoebis sosia Deinde suũ consilium. Et nanis
idoperã do. Deinde quidsosiã uelit facere Id qđ postoremũ
posuit in partitione. postremũ dicit Nunc tuũ est of fi¬
ciũ. Quẽ ad modũ igit᷑ hic et ad primã quanq partem
primũ accessit. et om̃ib. absolutis finẽ dicendi fecit sic
nobis placet et ad singulas pares accedere. et omnib
absolutis ꝑorare. Nunc de confirmatione deince ps
ita ut ordo ipse postulat p̃cipiendũ uidetur OFCON FIR

Expanded text:
oratum sit hoc modo, ut ne quid po- sterius praeter conclusionem inferatur. partitur apud Terentium breviter et commode senex in Andria, quae cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemadmodum in partitione proposuit, ita narrat, primum nati vitam: Nam is postquam excessit ex ephebis ; deinde suum consilium: Et nunc id operam do deinde quid Sosiam velit facere, id quod postremum posuit in partitione, postremum di- cit: Nunc tuum est officium quemadmodum igitur hic et ad primam quamque partem primum accessit et omnibus absolutis finem dicendi fecit, sic nobis pla- cet et ad singulas partes accedere et omnibus abso- lutis perorare. Nunc de confirmatione deinceps, ita ut ordo ipse postulat, praecipiendum videtur. Confir
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cum illa exceptione. extraquam. si nolunt fa me perire.
Ergo ut dixi illud qđ adiungitur. semꝑcuius mnod uiterit
considerandum. Nam omnitem pore id ꝑtinebit. ut ad ho¬
nestatem hoc modo exponenda necessitudo sit Necesse est

Expanded text:
nisi cum illa exceptione extra quam si nolint fame perire. ergo, ut dico, illud, quod adiungitur, semper, cuius- modi sit, erit considerandum. nam omni tempore id pertinebit, ut aut ad honestatem hoc modo expo- nenda necessitudo sit: necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
sed i nõmib orationis partib insertari ac subici possedelarat. ut certis locis
postit̃ aliquã pbatã aut amplificationẽ aliquã subicias. aut laudem autuituperationem

Expanded text:
sed in omnibus orationis partibus insertari ac subici posse declarat, ut certis locis sed in omnibus orationis partibus insertari ac subici posse declarat, ut certis locis post rem aliquam probatam aut amplificationem aliquam subicias aut laudem aut uituperationem
Abbreviated transcription (Latin):
sedid qđ nos defendimus necessariũ ẽẽ demonstramꝰ aut
cũ qđ illi desendant utile eẽ fateam᷑. qđ nosdicamus ho¬
nestũ esse de monstremus : Acdere p̃hensione qͥdẽ haeco
existimauimꝰ eẽ diaenda : Dein ceps nunç conclusionẽ ponemꝰ
ermagoras digressionẽ deinde tũ postremũ condusionẽ
In hac autẽ digressione illeputat opor terequandã infer¬
riorationẽ a causa atq aiudicatione ipsa remotã¬
quae aut sui laudẽ aut aduersarii ui tuperationẽ con¬
tineat: aut in aliã causã deducat. ex qua conficiat aliqͥd
confirmationis. aut rep̃hensi onis. ñ argumentando sed:
augendoꝑ quandã amplificationẽ hanc siqui partẽ
putabit orationis. sequat᷑ licebit. Nã et augendi et lau¬
dandi etuitu perandi p̃cepta a nob partĩdata sunt part̃
suo locodabunt᷑ Nob̃ autẽ ñ placuit hano partẽ innu¬
merũ reponi qđ decaus a digredi ñisi ꝑ locũ cõmunẽ
displicet Quo degenere posterius ẽ dicendũ. Laudes

Expanded text:
sed id, quod nos defendimus, necessarium esse demonstramus; aut cum id, quod illi defendant, utile esse fateamur, quod nos dicamus, honestum esse demonstremus. Ac de reprehensione haec quidem existimavimus esse dicenda. deinceps nunc de conclusione ponemus. Hermagoras digressionem deinde, tum postremam conclusionem ponit. in hac autem digressione ille putat oportere quandam inferri orationem a causa atque a iudicatione ipsa remotaquae aut sui laudem aut ad- versarii vituperationem contineat aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat aliquid confirmationis aut re- prehensionis, non argumentando, sed augendo per quandam amplificationem. hanc si qui partem putabit esse orationis, sequatur licebit. nam et augendi et laudandi et vituperandi praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. laudes
Abbreviated transcription (Latin):
uixerit quid sumptus in eamrẽ aut laboris in sumpse¬
rit . e quid aliquando talefecerit. num alieni laboris.
aut dec& bonitatis p̃mium sibi postulet. num aliquan¬
do ipsetalem ob causam aliquem praemio afficinegarit
oportere. aut num iamsatis peo qđ fecerie honos habitus
sit. Aut num nece cesse fueritei facere id qđ fecerit. Aut
num eius modisit fastum. ut nisi fecisset supplicio dignus
es set. nunc quia fecerit praemio. autnum ante tempus
praemium petat. et spem incertam certo uenditet p̃cio

Expanded text:
vixerit, quid sumptus in eam rem aut laboris insumpsrit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo venditet pretio
Abbreviated transcription (Latin):
bitur . Cũ auttm his concessis cõplexio exhis ñ conficietꝰ.
haet consideranda. num aliud conficiat᷑. aliud dicat᷑ hoc

Expanded text:
bitur. Cum autem his concessis conplexio ex his non con- ficitur, haec erunt consideranda: num aliud conficiatur, aliud dicatur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Aut qͥd in cõmodifugerit. demonstrabit. et id augebit qũamaxin
poterit. ut quo ad eius fitri possit. idoneaqũa maxine causa ad

Expanded text:
aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa ad
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit : cui bono inimcus ñ fuit : quando aut ñ causauit aliquem
aut uerberauit. aut ꝓdidit: Epangelia ⁊ ꝓmissio qua iudiõs
attentũ facimꝰ pollicentes nos aliqua magna aut nimia dictu¬
memoriã iudicũ repetituros nos dicfites cũ opartunũ suerit
eusis ⁊ ud ⁊ solilo quiũ cũ ad int̃rogata ipsi nobis respon
interĩ ꝑmittant dicere. Ex Puci t¬

Expanded text:
custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dictumemoriam judicum repetituros nos dicentes cum opportunum fuerit. 48. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondinterim nos permittant dicere. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ex contrariotratabit. Loci cõmunes in erunt acousatoris inam
quicũ de fastotur pialiquo. aut inutili aut utrunq fatetur
querat tamen aliquã defensionem. et facti in utilitatẽ autar¬
pitudinem cum indignatione ꝓserre. Defensoris est nallũ

Expanded text:
ex contrario tractabit. Loci communes autem erunt: accusatoris in eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indignatione pro- ferre; defensoris est, nullu
Abbreviated transcription (Latin):
extenuando maleficu magnitudinem simulad augere . d fieri
poterit si de monsbrbit᷑ honestius utilius. magis necessarium fusse
qđ uita uerit reus quã illud qđ fecerit Ho nestiaite it utilis et ne¬
cssaru uis et natura in deliberationis p̃ceptis cognoset Deinde
opor tebit ipsam illã comparatiuã iudicationem exponere
tanquã causam deliberatiuã et de ea ex deliberationis prae¬
ceptis deinceps dicere : Sit p hat iudicatio quã ante exposuimꝰ
aum om̃es perituri milites essent nisi ad hanc pactionẽ ue¬
nisseit. itrũ satius fuerit perire miltes anad hanc pactionẽ
uenire ł oc ex locis deliberationis quasi aliquã in consubta¬
tionẽ res ueniat. dastari oportebit. Defensor autẽ quib in
locis ab accusatore ali&e constitutiones erunt inducte in his
ipse quoq exhisdem consti titionib defensionẽ comparabit
Caeteros autẽ om̃es locos qui ad ipsãcomparatio nemportbant¬

Expanded text:
extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, utilius, magis necessarium fuisse illud, quod vitarit reus, quam illud, quod fecerit. honesti autem et utilis et necessarii vis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit ipsam illam com- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam et de ea ex deliberationis praeceptis dicere. sit enim haec iudicatio, quam ante expo- suimus: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locos, qui ad ipsam comparationem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
oportere neq esse rationem. Quare hoc ꝓpt̃ hoc fiat utpr̃
salu tẽ militũ. eaquae salutis causa comparata sunt hostibus
tradantur Postea cõparareoportebit cũ beneficio maleficus
et om̃i no id qđ ar guit᷑ cum eo qđ fastum ab defeisore lauda¬
bitur aut faciendũ fuisse demonstrabitur. contendere. Et hoc

Expanded text:
oportere neque esse rationem, quare hoc propter hoc fiat, ut propter salutem militum ea, quae salutis causa comparata sunt, hostibus tradantur. postea com- parare oportet cum beneficio maleficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudtur aut faciendum fuisse demonstratur, conten- dere et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
itpixẽpla cõmotus animꝰ accesserit. Cum autẽ non impulsigne. uerũratio¬
cinatione aliquẽ commisisse quiddicet: quid c̃omodi stt secitus

Expanded text:
ione commotus animus accesserit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus
Abbreviated transcription (Latin):
plis ati opor tebit. quibus in simili excusatione nonsit igno¬
tum. et contentione magisillis ignoscendum fuis se et deli¬
berationis partibus turpe aut inutile esse concedieam ren

Expanded text:
plis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et delberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam re
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ eodẽ uerbo contrariũ expͥmit sensum. que rebat᷑ qͥdã defilio suo
cũ mortẽ suã expestaret. respondente ñ expecto immo peto
inquit ut expestes Antime tabole : conũsio uerboꝵ qͣ ordine

Expanded text:
quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine
Abbreviated transcription (Latin):
bido hinc deniq &e qͥtas tẽperantia fortitudo. prudentia uirtutes
om̃es certant cũ iniqͥtate luxuria ignauia temeritate cũ uitiis õm
Postremo copia cũ egestate bonaratio cũ ꝑditaratione menssana
cũ amentia bonadeniq spes cũ om̃iũ rerũ desperationẽ confligit
In huiꝰ modicertamine acp̃lio huꝰimodilocutionis or nam̃toliber
uitã sic contrapiũ peccitor ẽ ⁊ sic intuere contraoñ a opera altissimi¬
tibina contrabina et unũ contraunũ. Epanados quã nr̃i re gressi¬
onẽ uocant. Principiũ dignitas erat poerepar ñ par fortasse eoꝵ q̃q
seq̃bantur. Antapodosis quetieis media pͥmis iultonis conueniunt
ut ur̃miã hoc fastũ rep̃hendendo patres conscripti ñ meũ acpuldier¬
rimũ qͥdẽ falb̃. uerũ ut dixiñ mcũ sed urm̃. Paradiastoleẽ quotiens
las pinconside raco fortẽ ꝓ illiberalidiligentẽ Antana dassis :

Expanded text:
bido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes bido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber  et contra mortem vita: sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synnostri vocant: Principum dignitas erat pene par, non par fortasse eorum qui sequebantur. 10. Antapodosis, quoties media primis et ultimis conveniunt, um iam hoc factum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole est, quotiens las, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Climax ÷ gradatio cũ abco uerbo qͣ easus saperi& t̃minat᷑ inferior in cipt
ac deride q̃uasi ꝑgiađ dicndi ordo seruat᷑ et ⁊ illud africani. Exinno¬
certia nascit᷑ dignitas. ex dignitite honor ex honoreimperiũ Ex im¬
perio libertas hanefigiurã ñ nill catenã a ppellant ꝓpt̃ qđ aliad in
alio quasi nestit᷑ nomine atq itares plures in geminati one ũboꝵ trahunt᷑
in graccũ Pueritiatua ad olescentiartuae in honestam̃tũ fur Ado¬
qͣ latine contraposita appellant᷑ qedũ ex adũsõponunt᷑ sententiȩ puldiri¬
tud inẽ ftciunt n inor nam̃to locutionis detentissima existunt. ut Cicer
Ex hac partepudor pugnat. alincpetulantia hinc pudicitia illincstus
hinc fides illinc fraudulentia. illincpietas illinc scelus. hinc constantio
illinc furor hinc honestas. illinc turpitudo. hinc continentia illincli

Expanded text:
Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas. 4. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propterea quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahunt Gracchum: Pueritia tua adolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adota latine contraposita appellantur, que dum ex adverso proponuntur, sententie pulchritudinem faciunt et in ornatu locutionis decentissima existunt, ut Cicero: ex hac hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continen
Abbreviated transcription (Latin):
nihil sublimȩꝓfenoidũ &d sedlene ac pedestrimore eloquendũ. Incausis
autẽ maiorib ubidedo ł hominũ salitȩ ꝓferimꝰ plus magnificentiae
ifulgoris ẽ exhnbendũ. Intẽ perttis uͤ causis ub inihil agit᷑ uat agit
sed tantũ modo ut delestet᷑ auditor int̃ utrunq moderate dicendũ est
Sedet quanuis de magnis reb quis qdict ñ tamen semꝑgrandt̃ docere
debet. sed submissecũ docet. tẽperatetũ ali qͥd laudat uł u tuperat
grandit̃ cum ad conuersi onẽ ad uersos animos ꝓuocat Vten da tamen
uerba in submisso genere siefficientia. intẽperato splendentia ingrandi
⁊ ꝑpetua oratio fatigationẽ aq fastidiũ tam dicendi quã audien dicre at
flestenda ÷ ⁊ in alias uersanda formas ut et dicentẽ reficiat . n ornatior
inscematib. artis gr̃amaticae annotatȩ sunt. Vnde tantõ illahicint̃ pani
oportuit q̃ in poemate. Anunꝙ. a difficult fiunt In oratione l libere

Expanded text:
nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis vero maioribus, ubi de deo, vel hominum salute referimus, plus magnificentie et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior in schematibus Artis Grammaticae annotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere
Abbreviated transcription (Latin):
yllgismus grece. latine argumentatio appellat᷑ Argumen
mationisq extremaconlusio Aut ex ambigentis incerto. Ait
tio one condusione Propositine ut puta qđ bonũ ⁊ turpem
usũ habere ñ potest Consensit audieis. Assũpsit ille. Pecunia
turpẽ usum habet Condudit᷑ ergo petuni a bonũ non est᷑:
industio ⁊ ratiocinatio. Inductionis mẽbra sunt tria pͥma
ꝓpositio. scđaillatio q̃ ⁊ assũptio dr̃. tertia conclusio. inductio
qͣ reb ñ dubiis captat assensio nẽ fius quicũ instituta ⁊. si ue int̃
phylosophos siue int̃rhetores siue int̃sermocinantes. Pro¬
positio inductionis ÷ q̃ simi litudi nes conedende reinetes
ad hibitae sunt introducit. Conclusio industionis ⁊ qua&

Expanded text:
yllogimus grece, latine, argumentatio appellatur. Argumemationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut tione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. inductio et ratiocinatio. Inductionis membra sunt tria: prima propositio, secunda inlatio, quae et adsumptio dicitur, tertia conclusio. Inductio est, quae rebus non dubiis captat adsensionem eius, cum instituta est, sive inter philosophos, sive inter rhetores, sive inter sermocinantes. Propcausa similitudines habitae sunt introducit. Conclusio inductionis est quae