comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siont omũpotentis dei plena sci¬
entia ꝓficit. iocuro propria no¬
mina sorcuintur ne eorũ ꝑso¬
ne sine nominibz sciri nõ pos¬
sint. s cum ad nos aliquid
minisciaturi uenuint. apud
nos etiam nomĩa a m̃isteriis
trahũt. Ad mariam ergo uir¬
ginẽ gabriel mutitur. qui dei
fortitudo nominatur. Iuum
quippe nuntiare ueniebat. qui
ad debellandas aerias potessa¬
tes humilis apparere dignatꝰ
est de quo ꝑ psalmistam d̃r.
Dominꝰ fortis ⁊ potens: dñs
potens in prelio. Et rursum.
Dñs urtutũ ipse est rex głe̾.
ꝑ dei ergo fortitudinẽ nunti-¬
andꝰ erat. qui uirtutũ dñs ⁊
potens in prelio contra pote¬
states aerias ad bella ueniebat.
Mensem autẽ sextũ martiũ
⁊ passus. sicut ⁊ iuuicesimo qͥn¬
to die mensis decerabris natꝰ.
Qd̾ si uel hoc die ut nõnulli
arbitiantur equinoctũ uer¬
nale. uel illo solstitiũ beuma¬
le fieri credamꝰ: ꝯuenit utiq
cũ lucis incremento ⁊cipi ut

Expanded text:
sione omnipotentis Dei plena scisione omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcirco propria nomina sortiuntur, nec eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De quo per Psalmistam dDominus fortis et potens, Dominus potens in praelio. » Et rursum: « Dominus virtutum ipse est rex gloriae. » Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Mensem autem sextum Martium  passus, sicut et in vigesima quinta die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die, ut nonnulli arbitrantur, aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ces distinctioẽm fidei. pħisei
admittant ⁊ scribe. ita ut nͨ
ip̃i intrent. nec auditores suoᷤ
intrare ꝑmutant. interiora
tamen legis sacramentis ha¬
bundant. Et bene ꝯceptũsuũ
elysabeth quinq mensib occł¬
tat. sue quia legifer moyses
quinq libris misteria xp̃i
parabolatim designat. seu qr
tota ueteris instrumẽti seri-¬
es eamdem xp̃i dispensatoẽm
in quinq mundietatib ꝑ
sc̃orum facta uel dicta prefi¬
gurat. Et ideo quia xp̃i in¬
carnatio uel sexta etate scl̃i
futura. uel adimpletiõem le¬
gis erat profutura. reste se¬
xto mense ꝯceptu oħis missꝰ
ad mariam angelus nasci¬
turum nuntiat saluatorẽ.
ut sequens ex ordine lectio de¬
monstrat.
s mense autẽ sexto missus
est angelus gabrrel a deo in
curitatem galilee. cui nom̃
angeli priuatis nominib
censentur. ut signetur per
nocabula etiam inoꝑaticẽ
quid ualeant. Neq etenm
in illa sc̃a ciuitate qm̃ deui¬

Expanded text:
ces distinctionem fidei, Pharisaei ces distinctionem fidei, Pharisaei amittant et Scribae, ita ut nec ipsi intrent, nec auditores suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque mensibus occultat, sive quia ipse legifer Moyses quinque libris mysteria Christi parabolatim designat, seu quia tota Veteris Instrumenti series eamdem Christi dispensationem in quinque mundi aetatibus per sanctorum facta, vel dicta praefigurat. Et ideo quia Christi incarnatio, vel sexta aetate saeculi futura, vel ad impletionem legis erat profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen angeli privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam de vi
Abbreviated transcription (Latin):
arium der. ⁊ intelligere in nouiˢ¬
sima misterioꝵ celestium. Orat
foris multitudo: quia qui secre¬
ta queq ob mistica penetrare
sublimiter nequeunt. doctioꝵ
necesse est. monitis humiliter
intendant. Dum uero zachari¬
as altari chumiama imponit.
nasciturum ioh̾em cognoscit.
quia dum doctores ampliori
flamina diuine lectionis in¬
medulla qͣi de uulua elysabech
ꝓdituram c̃e repperĩt. Et hoc be¬
ne ꝑ angłm: quia ⁊ lex ordina¬
ta est per angelos in manu me¬
diatoris. S quia audita cre¬
dere dissimulat: silentii pena
multatur. quia mutus est qͥ
nõ sensum licteris intelligit
inẽe sp̃ualem. Nec talis iam
uerba dare populo quasi ma¬
gister nouit. s quasi uerbi ⁊
rationis expers tacitis ut ita
dicam nucib innuit. Quale
tuc erat sacerdotium udeoꝵs:
cum nec ratiõem sacrifitioꝵ
nec dicta curaret scire ꝓph̾aꝵ
Muto ergo ꝑmanente zacha¬
ria ꝯcepit ioh̃em elysabeth qr
nõ intelligant licet pontifi¬

Expanded text:
arium Dei, et intelligere in novisarium Dei, et intelligere in novissima mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter nequeunt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma divinae lectionis inmedulla, quasi de vulva Elisabeth, prodituram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, quia et lex est ordinata per angelos in manu Mediatoris. Sed qui audita credere dissimulat, silentii poena mulctatur, quia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba dare populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaret scire prophetarum. Muto ergo permanente Zacharia, concipit Joannem Elisabeth, quia non intelligant licet pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuiriam minime ualebat. nõ
quia nõ multi ⁊ ante legem ⁊
in lege ꝑfectissime uite fuerĩt.
s quia neminẽ ad ꝑfectum ad¬
duxit lex que regnum celoꝵ re¬
serare. nisi xp̃o precedente non
potuit. Bene autem dicitur qͥ a
erant iusti ambo ante deum.
quia sicut bona est lex ⁊ man¬
datum sc̃m ⁊ iustum. ⁊ bonũ
ita etiam sacerdotiũ legale ꝑ
dispensatione temporis illius
sc̃m bonum ⁊ iustum est. Et
quod sequitur. quia ambo pro¬
cessissent in dieb sius: ita po¬
test exponi. qd̃ legali deuotiõi
quasi adolescentia uel iuuentꝰ
ipsius moysi temporib ⁊ dem¬
ceps effloruit. Incumbente aut̃
saluatoris aduentu dira eam
senectus incuruauerit. quãdo
⁊ sacerdotii ordo ꝑ ambitiões
⁊ ꝯtentiones pontificũ confususˢ.
⁊ ipsa lex ꝑ pħiseoꝵ traditiões
discissa minus habilis est. ad
gignendum deo fiuos effecta.
Ingredditur ⁊ acharias templũ.
quia sacerdotum est intrare ĩsc̃u¬

Expanded text:
injuriam minime valebat. Non injuriam minime valebat. Non quia non multi, et ante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint, sed quia neminem ad perfectum adduxit lex, quae regnum coelorum reserare, nisi Christo praecedente non potuit. Bene autem dicitur quod erant justi ambo ante Deum, quia sicut bona est lex, et mandatum sanctum et justum, et bonum, ita etiam sacerdotium legale pro dispensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gignendum Deo filios effecta. Ingreditur ergo Zacharias templum, quia sacerdotum est intrare in sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ ⁊ afflictionis est aban¬
gelo predicta: quia ꝑ ip̃m e¬
rat hominib afflictio penitẽ¬
tie preditanda Et occultabat
se mensib quinq dicens.
Quia sic fecit michi dominꝰ:
in dieb quib respexit aufer¬
re obprobrium meum inter
homines. Quanta sc̃is cura
sit. ne quid turpe de quo eru¬
bescere debeant admutant.
ostendit elisabeth que ⁊ de ip¬
sis que accipere cupiebat do¬
nis erubescit ⁊ licet de abla¬
to gaudet obprobrio sterilita¬
tis. de partu tamen anilis
ueretundatur etatis. S pu¬
det onus matris. quam du
latet honor prolis.Namei
occultabat se quia ꝯceꝑat
filium: iam intrante beata
dei genitrice clamosa exulta¬
uit. quia paritura erat pro¬
ph̾am. Auegorice autẽ ꝑ zacha¬
riam sacerdotium uideoꝵ per
elisabeth potest lexipsa desig¬
nari. que sacerdotũ doctͥus ex¬
ertita. quasi auxilio uirili ful¬
ta spũales deo filios gignere
debeat. s quasi obsterilitatis

Expanded text:
niorum et afflictionis est ab anniorum et afflictionis est ab angelo praedicta, quia per ipsum erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homines. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
celebrare. Et inuentum est
ipsa die octabaꝵ kalendaꝵ
octobrium ẽe equmoctũi: in
qua est inchoatio noctis ma¬
ior qͣm lucis. Illum enĩ opor¬
tet crescere inquit:me autem
minui. Minorata etenuim fu¬
erat lux atenebris: tum iudei
sccł̾m legem ⁊ prophiam sa¬
trifitia deo. offerebant: in qͣ
⁊ ioh̃es ꝯceptus est. Hec sur̃e
enum que ante pro peccatis
popłi oferebantur. que iã
cessare oportebat. cum iohẽs
idem baptista ꝯciperetur.
Et ideo zacharias pater eiꝰ
sacerdos iudeorum emutuit:
quia iam cessare ⁊ enuitesr̾e
oportebat sacrifitia eorum.
que pro peccis populi offere¬
bantur. Ueniebat enim solꝰ
sacerdos: qui de agno suo pro¬
prio immolato. sacrifitium
deo pro peccatis om̃iũ offerret.
Quib beati ioħis uerbis edo¬
cemur. prima mox die post di¬
em expiationis mutuatioẽm
tũc sacerdotalis uicis ẽẽ cele¬
bratam. Ideoq in hac precur¬
soris domun conceptione fie¬
ri que nõ frustra dies ieiu¬

Expanded text:
celebrare. Et inventum est celebrare. Et inventum est ipsa die octava Kalendarum Octobrium esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis major quam lucis. Illum enim oportet crescere, inquit, me autem minui . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes conceptus est. Haec sunt enim quae ante pro peccatis populi offerebantur, quae jam cessare oportebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorum, quae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptionem fieri. Quae non frustra dies jeju
Abbreviated transcription (Latin):
eius: abiit indomum suam.
hoc est quod dixi: quia nicis
sue tempore pontifices templi
tantũ offitiis mancipati. nõ
solum acomplexu uiroꝵ s ab
ipso quoq domoꝵ suar̃ abstmnerẽt
ingressu. Ubi nũi temporis sa¬
cerdotib. quib semper altari
seruire iubetur. perpetuo seruã¬
de castitatis exemplur datur.
Quia enim tũc sacerdotalis ex
strrpe a aron successio querebat᷑.
necessario tempus sustituende
soboli procurabatur. At quia
ñc nõ carnalis successio. s sp̃u
altari queant assistere. semꝑ
ab uxorib continendũ semꝑ
castitas obseruanda pretipit᷑.
post hos autẽ dies: concepit
helysabech uxor eius. Post
dres udelicet offitii ⁊acha¬
rie completos. huiꝰ sacratiᷤˢ¬
sime ꝯceptionis iohãnes cõ¬
stantinopolitane urbis an¬
tistes mentioẽm faciens ge¬
sta sunt inquit hec mense
septembri octauo kalendaᷤ
octobris incipiente luna un¬
decuma. quando oportebat
uideos ieiuniũ cenophegie

Expanded text:
ejus, abiit in domum suam. ejus, abiit in domum suam. Hoc est quod dixi, quod vicis suae tempore pontifices, templi tantum officiis mancipati non solum a complexu uxorum, sed ab ipso quoque domorum suarum abstinerent ingressu. Ubi nostri temporis sacerdotibus, quibus semper altari servire jubetur, perpetuo servandae castitatis exemplum datur. Quia enim tunc sacerdotalis ex stirpe Aaron successio quaerebatur, necessario tempus substituendae soboli procurabatur. At quia nunc non carnalis successio, sed perfemper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Hujus sacratissimae conceptionis Joannes Constantinopolitanae urbis antistes mentionem faciens: Gesta sunt haec, inquit, mense Septembri, octavo Kalendas Octobris, incipiente luna undecima, quando oportebat Judaeos jejunium Scenopegiae
Abbreviated transcription (Latin):
pore suo. Uult intelligi quia
si homo talia promitteret. im¬
pune signum flagitare liceret.
at cum angelus promitat: iã
dubitari nõ deceat. Datq sig¬
num quod rogatur ut qui
discredendo locutus est iam ta¬
cendo credere discat. Ubi notã¬
dum qd̃ angelus se ⁊ ante deũ
astare. ⁊ ad eringelizandum
zacharie missum ẽẽ testatur.
quia ⁊ cum ad nos uenunt
angeli. sit exterius implẽt mi¬
iisteriũ: ut tamen numqͣm
desinit interiꝰ ꝑ ꝯtemplaticẽm.
Emittuntur igitur ⁊ assistũt.
quia ⁊ si currumscriptus est
angelicus sp̃c: sũmꝰ tamen sp̃c
ipse qui deus est circuiscriptus
nõ est. Angeli itaq: ⁊missi ante
ip̃m sunt. quia quolibet missi
ueniũt. intra ip̃m currunt. Et
erat plebs expectans zacharia.
⁊ mirabatur quod tardaret ip̃e
intemplo. Egressus autẽ nõ
poterat loqui adillos.⁊cogno
uerunt qd̃ usionem iudiss
intemplo. Et ip̃e erat innuens
illis: ⁊ ꝑmansit mutus. Et fr̃m
est ut impleretur dies offitii

Expanded text:
eo, etc. Vult intelligi quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum esse testatur. Quia et cum ad nos veniunt angeli, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et si circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabatur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non poterat loquint quod visionem vidisset in templo, et ipse erat innuens illis, et permansit mutus. Et factum est ut implerentur dies officii
Abbreviated transcription (Latin):
gusto: ut censum profiteretur
iitpote suos ⁊ augescere deside¬
rans. ⁊ ipse augere sufficiens.
censorib sue ꝓfessionis. nõ ab¬
latione pecunie subiectos. sed
fidei oblatiõe signare precepit.
Euntes inquiens in mundum
unin̾sũ: predicate enͣngelium
omĩ creature. Qui crediderit ⁊
baptizatus fu̾it ⁊ saluus erit.¬
Hec descriptio prima facta est:
a preside syrie ꝙỹrino. Et ibant
omnes: ut profiterent᷑ singłi
in suam ciuitatem. Hũc ꝙri¬
ni temporib habitum censũ
etiam iosephus illustris hebre¬
oꝵ hisdorio grafus. in octauo
decimo autiquitatũ libro hoc
modo memorat. Cyrinis aut̾.
uir unꝰ ex consensu curie roma¬
ne ꝑ singulos magistratus us¬
ꝙ ad gradum ꝯsnlatus ascen

Expanded text:
gusto, ut censum profiteretur gusto, ut censum profiteretur utpote suos et augescere desiderans, et ipse augere sufficiens, censoribus suae profectionis, non ablatione pecuniae subjectos, sed fidei oblatione signare praecipit. Euntes, inquiens, in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus eritfacta est a praeside Syriae Cyrino. Et ibant omnes, ut profiterentur singuli in suam civitatem. Hunc Cyrini temporibus habitum censum etiam Josephus illustris Hebraeorum historiographus, in octavo decimo Antiquitatum libro hoc modo memorat: Cyrinus autem vir unus ex consensu curiae Romanae per singulos magistratus usque ad gradum consulatus ascen
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimis dieb preparatus
mons domus domini in uerti¬
cem montiũ. ⁊ eleuabitur suꝑ
colles ⁊ fluent ad eum omnes
gentes: post pauca etiam tempors
illius sacratissimi statum descͥ¬
bere curauit. Et conflabunt
inquit gladios suos in nori̾es:
⁊ lanceas suas in falces. Non
leuabit gens contra gentẽ gla¬
dium. nec exercebuntur ultra
ad prelium. Domꝰ iacob: uenite
⁊ ambulemus in lumĩe dnui.
Nõ solum autẽ hec noua mũ-¬
di descriptio. illius sũmi regis
aduentui testimõiũ ꝑhibebat.
qui ꝯgregatos amundi plagiᷤᷤ
omnib electos suos eterne be¬
atitudinis albo ꝯscriberet: ue¬
rum etiam enisdem regni duces
quieta sui modera minis pace
iunabat. quia nimirum comp̃¬
ssis apreliorum turbine gentib
uniuersis predicaturos orbi xͥ
discipulos. quolibet propt̾ u̾bũ
ire uellent. ab ingruentiũ fer¬
uero seditionum tremenda id
temporis ut ita dixerim roma¬
ni nominis umbra protegebat.
Exiit ergo edictum a cesare au¬

Expanded text:
praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Post pauca etiam temporis illius sacratissimi statum describere curavit: Et conflabunt inquit gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntuad praelium. Domus Jacob venite, et ambulemus in lumine Domini . Non solum autem haec nova mundi descriptio illius summi regis adventui testimonium perhibebat, qui congregatos a mundi plagis omnibus electos suos aeternae beatitudinis albo conscriberet, verum etiam ejusdem regni duces, quieta sui moderaminis pace juvabat, quia nimirum, compressis a praeliorum turbine gentibus universis, praedicaturos orbi Christi discipulos, quolibet propter verbum ire vellent, ab ingruentium fervore seditionum, tremenda id temporis ut ita dixerim Romani nominis umbra protegebat. Exiit ergo edictum a Caesare Au
Abbreviated transcription (Latin):
isrł puerum suum: memora
dñi appeliat isrł. quia abeo sit
ad saluandum susceptus. obe¬
dientẽ uidelicet ⁊ humilẽ iuxͣ
qd̾ osee dicit. quia puer isrł ẽ.
⁊ dilexi eum. Nam qui ꝯtẽp¬
nit humiliari. nõ potest utiq
saluari. net dicere cum proph̃a
Lece enun deus aduuat me

Expanded text:
Israel puerum suum, memorarIsrael puerum suum, memorarDomini appellat Israel, qui ab eo sit ad salvandum susceptus, obedientem videlicet et humilem, juxta quod Oseae dicit: « Quia puer Israel, et dilexi eum . » Nam qui contemnit humiliari, non potest utique salvari, nec dicere cum propheta: « Ecce enim Deus adjuvat me
Abbreviated transcription (Latin):
tuum brachiũ ꝑ quod opera¬
ris. sic dei brachium dictum ẽ
opatus est munrdum. Cur emĩ
homo brachium ut aliquid ope¬
retur ꝯstendit. nisi quia nõ ꝯti¬
nuo fit qd̃ dixerit: si autem tã¬
ta potestate preualeret. ut sine
ullo motu corporis sui qd̃ dic̾et
fieret. brachium eiꝰ u̾bum eius
ẽet. Cum ergo audiuimꝰ brachi¬
um dei patris ẽẽ dm̃ filium.
nõ nobis obstrepat ꝯsurtudo
carnalis. s quantum illo do¬
nante possumꝰ dei uirtutera ⁊
sapientiam cogitemus: ꝑ qmͣ
facta sunt omnia. Deposuit po-¬
tendes de sede. ⁊ exaltauit hu¬
miles. Esurientes impleuit bo¬
nis: et diuites dimisit inanes.
Quod dixit in brachio suo. ⁊ qd̃
pͥmisit in progenues ⁊ progeni¬
es. hiis quoq apocun per
singula ꝯmota est ad nectendũ
uersiculis. quia uidelicet per
omnes seculi generatiões ⁊ per-¬
ire suꝑbi ⁊ humiles exaltari.
pia uistaq diuine potentie diᷤ¬
pensatiõe nõ cessant. Suscepit

Expanded text:
tuum brachium per quod operatuum brachium per quod operaris, sic Dei brachium dictum est operatus est mundum. Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur, extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Cum ergo audivimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed quantum illo donante possimus Dei virtutem, et Dei sapientiam cogitemus, per quem facta sunt omnia. « Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. » Quod dixit in brachio suo, et quod praemisit in progenies et progenies, his quoque proximis per singula commota est adnectendum versiculis, quia videlicet per omnes saeculi generationes, et perire superbi, et humiles exaltari, pia justaque divinae potentiae dispensatione non cessant. « Suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯsecrau̾it. merito extra t̾rã
⁊ extra mundum nidebitur. Po¬
test enu ⁊ ipse dicere. Super
t̃ram ambulantes: ꝯuersatio¬
nem in celis habemꝰ. Et nusccł̃ia
eius in progenies: ⁊ ꝓgenies tim̃tib
eum. il specialib se donis. ad
generalia dei iuditia ꝯuertẽs
tocius humani gerus statum
describit. ⁊ quid suꝑbi. quid
humiles mereantur. Quid fi¬
lii ade ꝑ liberum arbitͥum. qͥd
filii dei sint ꝑ gr̃am alteruiᷤ uer¬
sib explicat. Non ergo inqͥt
soli michi fecit magna qui po¬
tens est: s in omĩ gente ⁊ pro¬
gene qui tumet d̃m ⁊ oꝑatur
iusticiam acceptus est illi fecit
potentiam in brachio suo: dis¬
ꝑsit suꝑbos mente cordis sui.
In brachio suo in ipso dei filio
significat. nõ qd̃ deus pater fi¬
gura determinetur carnis hu¬
mane. eiq filius tanqͣm mem¬
brum corporis hercat: s quia
omĩa ꝑ ip̃m facta surt: ideo hͣ¬
chium dñi dictus est. Sicut enĩ

Expanded text:
se consecraverit, merito extra terram se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere, super terram ambulantes conversationem in coelis habemus. Et misericordia ejus in progenie et progenies timentibus eum. A specialibus se donis ad generalia Dei judicia convertens, totius humani generis statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni gente et progenie qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ipso Dei Filio significat. Non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium
Abbreviated transcription (Latin):
poteris est:⁊ sc̃m nomen eus.
ad initiũ carminis respicit:
ubi dictum est. Magnificat
anima mea dñm. Solet qͥp¬
pe anima illa cui dñs mag¬
na facere dignatur dignis
eum preconiis magnificare
⁊ ad consortes eusdem uoti ac
propositi potest cohortando di¬
cere. Magnificate dñm mecũ:
⁊ exaltemus nomen eus in
inuicẽ. Nam qui dñm qͤm
cognouit᷑ qͣntũ in se est mag¬
nificare. ⁊ nomen eiꝰ sanctifi-¬
care ꝯtempserit: minirꝰ uoca¬
bitur in regno celorum. Scm̃
autẽ nomen eiꝰ uocatur. q
singularis culmine potentie
transcendit omẽm creaturã:
ati ab uniuersis que fecit
longe segregatur. qd̾ greca lo¬
cutione melius intelligitur:
in qua ip̃m uerbum qd̃ dicit᷑
agyon. quasi extͣ terram ẽẽ
significat. Cuiꝰ etiam nõimi¬
tatione ꝑ modulo nr̃o segre¬
gar precipim᷑. ab omnib qͥ
nõ sunt sã net ded declicati.
dicente domino. sc̃i estote. quia
⁊ ego sc̃s sum. Quicumq enun

Expanded text:
potens est, et sanctum nomen ejus. potens est, et sanctum nomen ejus. Ad initium carminis respicit, ubi dictum est: Magnificat anima mea Dominum. Solet quippe anima illa cui Dominus magna facere dignatur, dignis eum praeconiis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem . Nam qui Dominum, quem cognovit, quantum in se est magnificare, et nomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum . Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singularis culmine potentiae transcendit omnem creaturam, atque ab universis quae fecit, longe segregatur. Quod Graeca locutione melius intelligitur, in qua ipsum verbum, quod dicitur ἅγιον, quasi extra terram esse significat. Cujus etiam nos imitatione pro modulo nostro segregari praecipimur ab omnibus qui non sunt sancti, nec Deo dedicati. Dicente Domino: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim
Abbreviated transcription (Latin):
prehendi. Et ideo totas ani¬
me uires in agendis gr̃aꝵ
laudib offero: totum in con¬
templanda magnitudine
eius cuiꝰ nõ est finis. quicqͥd
niuo sentio. discerno. gratusat
impendo. quia et euisdem ihu
soest salutaris sp̃c meus. eter¬
na diuinitate letatirr. cuius
mea caro temporali concepti¬
one fetatur. Cui simile est illud
psalmiste: anuma autẽ mea ex¬
ultauit in domino: ⁊ delectabit᷑
suꝑ salutare eius. Et ipse enĩ
patrem filiumq pari uenera¬
batur amore. Quia respexit hu¬
militatem ancille sue: ecce enĩ
ex hoc beatam me dicent om̃s
generationes. Cuiꝰ humilitas
respicitur recte beata ab om̃ib
cognominanda gratulatur:
sicut econtranio cuiꝰ suꝑbia de¬
specta ꝯdempnatur. eue. idest
ue siue calaratatis nomine
multata tabescit. Decebat enĩ.
ut sicut ꝑ suꝑbiam prime nr̃e
parentis mors in mundũ intͣ¬
uit: ita denuo ꝑ humilitatem
marie uite introitꝰ panderetur.
Quia fecit michi magna qui

Expanded text:
prehendi, et ideo totas aniprehendi, et ideo totas animae vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplanda magnitudine ejus cujus non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo, quia et ejusdem Jesu, id est salutaris, spiritus meus, aeterna divinitate laetatur, cujus mea caro temporali conceptione fetatur. Cui simile est illud Psalmistae. Anima autem mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari ejus . Et ipse enim patrem Filiumque pari venerabatur amore. Quia respexit humilitatem ancillae suae. Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Cujus humilitarespicitur, recte beata ab omnibus cognominanda gratulatur, sicut e contrario, cujus superbia despecta condemnatur Evae, id est, vae, sive calamitatis, nomine multata tabescit. Decebat enim ut sicut per superbiam primae nostrae parentis mors in mundum intravit, ita denuo per humilitatem Mariae, vitae introitus panderetur. Quia fecit mihi magna qui
Abbreviated transcription (Latin):
dei ꝯsecutam. Beata inquit
que credidit. Et uere beata: q̃
sacerdote prestantior cum sacer¬
dos negass. uirgo correxiterro¬
rem. Nec mirum si dñis redẽp¬
turus mundum oꝑationem
suam inchoauit a matre: ut ꝑ
qͣm salus omnib parabatur
eadem prima fructus salutis
hauriret expignore. Pariterq
notandum quanta elysabeth
anuum gr̃a maria intͣnte
ditauit: quem simul de pret̾ito
beata que creclidisti aperte indi¬
cat quia uerba angeli que di¬
cta ad mariam fuerant ꝑ sp̃m
agnouit atq subiungens per¬
ficientur ea que dicta sunt tibi
a domino. Que etiam eam in
futuro sequerentur p̾idit.¬
Matrem uero domini sui nomi¬
nans: quia redemptorẽ hũani
gen̾is in utero portaret intellex̃.
Et cait maria. Magnificat
anima mea dñm. Et exulta¬
uit sp̃c meus in deo salutari
meo. Tanto inquit me domi¬
nus. tamq maudito mun̾e
sublimauit. qd̃ nõ ullo lingue
offitio explicari. s ipso ux in¬
tumi pectoris ualeat affectu cõ-¬

Expanded text:
dei consecutam. Beata inquit dei consecutam. Beata inquit quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria intrante, ditavit, quem simul de praeteritBeata quae credidisti, aperte indicat quia verba angeli quae dicta ad Mariam fuerant per spiritum agnovit. Atque subjungens: Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino, quae etiam eam in futuro sequerentur pMatrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret, intellexit. « Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. » Tanto, inquit, me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat com
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc michi: ut ueniat mat̾
domini mei ad me: Non qͣsi
nescia ꝑquirit: qd̃ nimirum
sancti sp̃c ẽe cognoscit. se uide¬
licet a matre domni ad pigno¬
ris sui ꝓfectum salutari. sed¬
muaculi nouitate ꝑcussa. nõ
hoc sui meriti. s muneris fa¬
beth bonus parentis. qͣmdu
nesciebat misteriũ religionis.
S que occultabat se quia cõ-¬
ceperat filium: iactare se cepit
quia gñabat propham. Et q̃
ante erubescebat benedicit. Et
que dubitabat ante: firmat᷑.
Ecce enim inquit ut uox salu¬
tationis tue facta est in aurib
meis: exultauit ingaudio in¬
fans in utero meo Itaq mag¬
na uoce clamauit. ubi dm̃ sẽ¬
sit aduentũ: quia religiosũ cre-¬
didit partum. Nulla enĩ cau¬
sa erat pudoris. ubi prophȩte
ortus date. nõ affectate fidem
generationis adscisceret. Et bea¬
ta que creclidistr: qm̃ ꝑficient᷑
ea que dicta sunt tibi a dño.
Uides nõ dubitasse mariam.
s credidisse: ⁊ ideo fructum fi¬

Expanded text:
de hoc mihi, ut veniat mater de hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Non quasi nescia perquirit quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscit, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui miraculi novitate perculsa, non hoc sui muneris, sed muneris fabeth onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se, quia conceperat filium, jactare se coepit quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat benedicit, et quae dubitabat ante firmatur. Ecce enim inquit ut vox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsultavit gaudio infans in utero meo. Itaque magna voce clamavit, ubi Domini sensit adventum, quia religiosum credidit partum. Nulla enim causa erat pudoris, ubi prophetae ortus datae, non affectatae fidem generationis ascisceret. Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino. Vides non dubitasse Mariam, sed credidisse, et ideo fructum fi
Abbreviated transcription (Latin):
utero euis: ⁊ repleta est sp̃u sc̃õ
elisabeth. Uide distinctiõem:
singuloꝵq uerboꝵ propͥetateᷤ.
Uocem prior elysabech audiũ.
s iohannes gr̃am prior sẽsit.
Iua nature orcline audiuit:
iste exultaiit ratiõe misterii.
misterium materns adori
untur ꝓfectib. Dupliciq mi¬
raculo prophetant matres:
⁊ repleta mater est: nõ priꝰ mat̾
repleta qͣm filius. s cum filiꝰ
Eet repletus sp̃u sc̃o. repleuit ⁊¬
matrem. Et exclamauit uoce
magna et dixit. Benedicta
tu inter mulieres: ⁊ benedict᷑
frustus uentris tui. Notandũ
Qd premissa de xp̃o prophetia.
nõ rerum tantum miratulis:
ẜ ⁊ uerboꝵ proprictate com¬
pletur. Iste est enum fructus qͥ
uauid ꝓatriarche subiue iu¬
rando ꝓmittitur: de fructu uen¬
tris tui ponam suꝑ sedem meã.
Simulq intuendum qd̃ eadem
uoce maria ab elysabeth. qua
agabriele benedicitur. quatinꝰ
⁊ angelis ⁊ hominib ueneran¬
da. ⁊ cunctis merito feminis
preferenda monstretur.Et un¬

Expanded text:
utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, mysterium maternuntur profectibus, duplicique miraculo prophetant matres snfans, et repleta mater est. Non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus Spiritu sancto, replevit et matrem. Et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Notandum quod praemissa de Christo prophetia non rerum tantum miraculis, sed et verborum proprietate completur. Iste est enim fructus, qui David patriarchae sub jurejurando promittitur: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Simulque intuendum quod eadem voce Maria ab Elisabeth qua a Gabriele benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. Et un
Abbreviated transcription (Latin):
eadem saluari ⁊ perficidebeat.
ad predicatioẽm uidelicet
iohis penitendo ⁊ credendo
in xp̃m. Et dixit ⁊acharias
ad angłm. Unde hoc sciam:
Ego enun sum senex: ⁊ uxor
mea processit indieb sius.
Obaltitudinẽ ꝓmissoꝵ he¬
sitans signum qd̃ credere ua¬
leat inquirit. cui sola angeli
uisio uel allocutio prosigno
sufficere debuerat. Unde meritã
diffidentie tacendo penam luit:
tiui tatiturnitas eadem ⁊ signũ
fidei quod quesinit. ⁊ infidelita¬
tis pena ẽẽt qͣm meruit. Et res¬
pondens angelus dixit. ei. Ego
sum gabriel qui asto ante de¬
um: missus sum loqui adte.
⁊ hec tibi eungelizare. Et ecce

Expanded text:
eadem salvari et perfici debeat, eadem salvari et perfici debeat, ad praedicationem videlicet Joannis poenitendo et credendo in Christum. Et dixit Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Ob altitudinem promissorum haesitans signum quo credere valeat inquirit, cui sola angeli visio vel allocutio pro signo sufficere debuerat. Unde meritam diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei quod quaesivit, et infidelitatis esset poena quam meruit. Et respondens angelus dixit ei: Ego sum Gabriel qui adsto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haec tib
Abbreviated transcription (Latin):
tolerant. Ille iordanem celũ
petiturus dinisit. hic ad la¬
nacheum salutare quo celũ
eo manifestatur ingloria.
Ut conuertat corda patrum
in filios. ⁊ incredibiles ad
domino plebem ꝑfestam. Cor¬
oa patrum in filios ꝯuertere
est. sp̃ualem sc̃orũ antiquoꝵ
scientiam populis predicãdo
infundere. Prudentia ũo iustoꝵ
est. nõ delege oꝑib iusticiam
presumere. sz ex fide salutẽ que¬
rere: ut quainuis in lege po-¬
siti legis iussa ꝑficiant. gr̃a
legis ait. Quod neq patres
nr̃i. neq nos portare potiumꝰ.
s ꝑ gr̃am domini ih̃u credi¬
mus saluari quemadmodũ
⁊ illi. Qua prudentia quia di¬
utiꝰ increduli. ⁊ ꝑ ioh̃em imbu¬
ti. ⁊ ꝑ heliam sunt imbuẽdi:
recte hec sententia que ꝑange¬
lum de iohe dicta est isdem pe¬
ne sillabis est debelia ꝑ mala¬
chiam predicta Parare inqͥt
domino plebem ꝑfestam. Qͥa
enim zacharam pro plebe
supplicantẽ dixerat exaudi¬
tum. docet quo ordine plebs

Expanded text:
tolerant. Ille Jordanem coelum tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelumeo manifestatur in gloria. Et convertat corda patrum in filios, et incredulos, Domino plebem perfectam. Corda patrum in filios convertere, est spiritalem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere: ut quamvis in lege positi legis jussa perficiant, gratilegis ait: Quod neque patres nostri, neque nos portare potuimus, sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Qua prudentia quia diutius increduli et per Joannem imbuti, et per Eliam sunt imbuendi, recte haec sententia quae per angelum de Joanne dicta est, iisdem pene syllabis est de Elia per Malachiam praedicta. Parate inquit Domino plebem perfectam. Quia enim Zachariam pro plebe supplicantem dixerat exauditum, docet quo ordine plebs
Abbreviated transcription (Latin):
tos filioꝵ isrł ꝯuercet ad dñm
deum ip̃oꝵ ⁊ ipse precedet ante
illum in sp̃n ⁊ iurtute helye.
Cum iohes qui xp̃o testimõiũ
ꝑhibens in cuis fide popłos bap¬
tizabat. dicitur filios isrł ad do¬
minũ deum ip̃oꝵ ꝯuertisse pa¬
tet profesto xp̃m esse dñm
deum israel. Si autẽ xp̃c ĩmo
fosciani. xp̃o ex uirgine prin¬
tipium dare. Cessent manichei
alium populi isrł̃. atq alium
xp̃ianoꝵ deum credere. Et qͥa
iohannes precedere ante illũ
dr.uideant eternum ante se¬
cula deum. post hominẽ inse¬
culis natum. ideoq a suo pre¬
tursore modo uirum post se
uenturum. modo dei filium
ẽe notandum. Qui bene ĩ sp̃n
⁊ urtute helye precedere dR.
quia sicut ille precouenturuᷤ
iuditis: hic ita precofc̃s est re¬
demptoris. Unde ⁊ ꝯuersatõe
prorsus simullima ambo de¬
serta secuti: uistu frugi. nesti¬
tu inculti. cinctu sunt despecti.
ambo regis ⁊ regiae nesamã

Expanded text:
tos filiorum Israel convertet ad Dominum tos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum, et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Cum Joannes qui Christo testimonium perhibens, in ejus fide populos baptizabat, dicitur filios Israel ad Dominum Deum ipsorum convertisse, patet profecto Christum esse Dominum Deum Israel. Si autem Christus ePhotiniani Christo ex virgine principium dare. Cessent Manichaei alium populi Israel, atque alium Christianorum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore modo virum post se venturum, modo Dei Filium esse nominatum. Qui bene in spiritu et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam
Abbreviated transcription (Latin):
posiit angelus subsequenter
exponens. ⁊ uinum inquit ⁊ si¬
ceram nõ bibet. Sicera int̾ptat᷑
ebrietas. Quo uocabulo hebrei
om̃e qd̃ inebriare potest poculũ.
siue deponus. sine defrugib seu
de qualibet alia materia confe¬
stum significant. Propͥum uero
in lege nazarenoꝵ erat. uino ⁊
sicera tempore consecratioris ab¬
stinere. Unde ioh̾es. sanson ⁊ ie¬
remias. ceteriq tales ut semperꝰ
nazareni. idest sci manere pos¬
sint. semꝑhiis abstinere satagt̃.
Decet eñi uas celesti gr̃e manti¬
patũ a seculi illecebris castigari.
nec uino in quo est luxuria de¬
briari eum. qui musto sp̃nscĩ
desiderat impleri. Unde recte cui
uini ebrietas tollitur: sp̃c gr̃a
cumislatur. Qua se tũc ut pre¬
dictum erat ipse repletũ mon¬
strauit. cum intrante beata ma¬
ria inutero genitricis exultaiit
⁊ precursionis sue cognoscens of¬
fitiũ. dñi qͣriũ adhuc potuit
euͣngłiz auit aduentũ. Et mul¬

Expanded text:
roposuit angelus subsequenter roposuit angelus subsequenter exponens: Et vinum, inquit, et siceram non bibet. Sicera interpretatur ebrietas, quo vocabulo Hebraei omne quod inebriare potest poculentum, sive de pomis, sive de frugibus, seu de qualibet alia materia confectum significant. Proprium vero in lege Nazarenorum erat vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Unde Joannes, Samson et Jeremias, caeterique tales, ut semper Nazareni, id est sancti, manere possint, semper his abstinere satagunt. Decet enim vas coelesti gratiae mancipatum, a saeculi illecebris castigari, nec vino, in quo est luxuria, inebriari eum qui musto Spiritus sancti desiderat impleri. Unde recte cui vini ebrietas tollitur, Spiritus gratia cumulatur. Qua se tunc ut praedictum erat ipse repletum monstravit, cum intrante beata Maria in utero genitricis exsultavit, et praecursionis suae cognoscens officium, Domini quantum adhuc potuit, evangelizavit adventum. Et mul
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ erat ꝯuersurus. Et erit gau¬
dium tibi ⁊ exultatio: ⁊ multi
in natiuitate eius gaudebunt.
Merito gaudet pater. qd̃ uel in
senecta natum. uel talis gratie
acceꝑit filium. gaudent ⁊ alii
quib in anditũ eatenus regni
celestis eiͣngłiz au̾it ingressum.
Et notandum cd̃ nato precur¬
sore multi gaudent. nato autẽ
domino annuntiat angelꝰ gau¬
dium magnũ quoderit omni
popło. quia uidelicet hic salutẽ
multis predicare. ille omnibuᷤ
qui uelint aduenit donare.
Erit enim magnus coram dño:
t uinũ ⁊ siceram nõ bibet. ⁊ sp̃u
sc̃o replebitur adhuc ex utero
matris sue. Magne coram dño
uirtutis est. predicantem in deser¬
to celestia gaudia: terrenas ex
uitegro spreuisse delitias. Sed
⁊ hoc coram domino magnum
eminet. qͣmius hominib uide¬
atur ẽẽ despectum. qd̃ is quo
in natis mulieꝵ maior nemo
est. lasciuientis obludũ puelle
capite truncatus est. Cuiꝰ ordi¬
nem magnitudinis ipse qui ꝓ¬

Expanded text:
ipsorum erat conversurus. Et erit gauipsorum erat conversurus. Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Merito gaudet pater quod, vel in senecta natum, vel talis gratiae acceperit filium. Gaudent et alii quibus inauditum eatenus regni coelestis evangelizarit ingressum. Et notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus gaudium magnum quod erit omni populo. Quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui velint advenit donare. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. Magnae coram Domino virtutis est praedicantem in deserto coelestia gaudia terrenas ex integro sprevisse delicias. Sed et hoc coram Domino magnum eminet, quamvis hominibus videatur esse despectum, quod is cui in natis mulierum major nemo est, lascivientis ob ludum puellae capite truncatus est. Cujus ordinem magnitudinis ipse qui p
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ut nec angelo hoc promit¬
tenti crederet. S quod dicit ex¬
audita est deprecatio tua. pro
popłi redemptione significat.¬
tua pariet tibi filium: eiusdẽ
redeptionis ordinem pandit.
qd̃ uidelicet natus zacharie
filius redemptori illius popłi
preconando sit iter fc̃urus.
Singularis autẽ meriti indici¬
ũ datur. quociens hominib a
deo uel imponitur nomen nel
mutatur. Sic abram quia mł
taꝵ gentiũ pater erat futurꝰ.
abraham est uocatus. sic iacob
quia deum uidit. israel appel-¬
lari meruit. Si iosias rex ob
eximie iurtutis culmen nomi¬
natus est adeo. multo anteꝙͣ
natus. Iohannes ergo inter¬
pretatur inquo est gr̃a areldo¬
mini gr̃a. Quonomine decla¬
ratur primo parentib eus
gloriam. quib decrepitis filiꝰ
nasceretur ẽe donatam. deinde
ip̃i iohanni qui magnꝰ coram
domino futurus ⁊ adhuc ex
utero matris sp̃us sc̃i sit mu¬
nere ditandus: postremo enã
filiis isrł. quos ad dñm deum

Expanded text:
bat, ut nec angelo hoc promitbat, ut nec angelo hoc promittenti crederet, sed quod dicit, exaudita est deprecatio tua, pro populi redemptione significattua pariet tibi filium, ejusdem redemptionis ordinem pandit, quod videlicet natus Zachariae filius redemptori illius populi praeconando sit iter facturus. Singularis autem meriti indicium datur, quoties hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus. Sic Jacob, quia Deum vidit, Israel appellari meruit. Sic Josias rex ob eximiae virtutis culmen, nominatus a Deo est multo antequam natus. Joannes ergo interpretatur: in quo est gratia, vel Domini gratia. Quo nomine declaratur, primo parentibus ejus gratiam quibus decrepitis filius nasceretur, esse donatam; deinde ipsi Joanni, qui magnus coram Domino futurus, et adhuc ex utero matris Spiritus sancti sit munere ditandus: postremo etiam filiis Israel, quos ad Dominum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tudo dieꝵ indextera eius: in
suistra illius diuitie ⁊ gloria.
Et zacharias tuibatus estui¬
dens: ⁊ timorirruit suꝑ eum.
ait autem angelus ad illũ.¬
tem zachariam: confortat an¬
gelus. quia sicut humane fra¬
gilitatis est. sp̃ualis creature
uisione turbari. ita ⁊ angeli¬
ce benignitatis est pauentes
de aspectu suo mortales mox
blandiendo solari. At contra
demonice est ferocitatis quoᷤᷤ
sui presentia territos senserit
ampliori semꝑ horrore ꝯcute.
que nulla melius ratione
qͣm fide suꝑatur intrepida.
Et uxor tua elizabech pariet
tibi filium. ⁊ uocabis nomẽ
eius ioh̾em. Deprecatiõem di¬
cens exauditam. partum con¬
tino proraittit uxoris. nõ qḋ
ille qui pro populo oblaturꝰ
intrauerat relictis publicis
uocis ꝑ accipiendis filiis ora¬
re potuerit. presertim quia ne¬
mo orãt quod se accepturum
desperat. Ades autem ille iam
sue etatis ⁊ infecunde ꝯiugis
memor nasci sibi filios despera¬

Expanded text:
tudo dierum in dextera ejus: in tudo dierum in dextera ejus: in sinistra illius divitiae et gloria. Et Zacharias turbatus est videns, et timor irruit super eum. Ait autem ad illutem Zachariam confortat angelus, quia sicut humanae fragilitatis est spiritalis creaturae visione turbari, ita et angelicae benignitatis est, paventes de aspectu suo mortales mox blandiendo solari. At contra daemonicae est ferocitatis, quos sui praesentia territos senserit ampliori semper horrore concutere, quae nulla melius ratione quam fide superatur intrepida. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium; et vocabis nomen ejus Joannem. Deprecationem dicens exauditam, partum continuo promittit uxoris. Non quod ille qui pro populo oblaturus intraverat, relictis publicis votis pro accipiendis filiis orare potuerit, praesertim quia nemo orat quod se accepturum desperat. Adeo autem ille jam suae aetatis et infecundae conjugis memor, nasci sibi filios despera
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Quib dici huiꝰ misteriũ
pandens ih̾m ostendit portifi¬
cem ẽẽ uerum. qui ꝯsũmatis
offitii sui dieb. hoc est imple¬
ta dispensatione carnis insan¬
guine proprio celi secreta subiit.
ut propitium nobis faceret pa¬
trem: ⁊ interpellaret ꝓ pecc̃is
eoꝵ. qui adhuc ꝓforib orantes
expectant. ⁊ diligunt ad uentũ
eius. Pulchre igit᷑ ea die discen¬
sio eius ꝑ angłm mintiatur.
qua eius ꝑ legem ascensio fign¬
rabatuz. Quia qui descendit:
ipse est ⁊ qui ascendit. Etut
psalmus ait. A sumo celo egreᷤsᷤ¬
sis euis. ⁊ occursus eus usq¬
ad sũmũ eius. Apparuit autẽ
illi angelus. stans a dextris alta¬
ris incensi. Sene angelus ⁊ ĩ
templo ⁊ iuxta altare ⁊ a dextͥs
apparet. quia uidelicet ⁊ ueri
sacerdots aduentũ. ⁊ misteri¬
um sacrifitii unuersalis ⁊ ce¬
lessis dom gaudiũ predicat.
Nam sicut ꝑsinistͣm presentia:
sic ꝑ dexteram sepe bona prenũ¬
tiantur. eterna. iuxta quod in
sapientie laude canitur. Longi¬

Expanded text:
diei hujus mysterium pandens, Jesum ostendit pontificem esse verum, qui consummatis officii sui diebus, hoc est impleta dispensatione carnis in sanguine proprio, coeli secreta subiit, ut propitium nobis faceret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum nuntiatur, qua ejus per legem ascensio figurabatur. Quia qui descendit, ipse est et qui ascendit. : Et, ut Psalmus ait, a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque summum ejus . Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris incensi. Bene angelus, et in templo, et juxta altare, et a dextris apparet, quia videlicet et veri sacerdotis adventum, et mysterium sacrificii universalis, et coelestis doni gaudium praedicat. Nam sicut per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona praenuntiantur aeterna. Juxta quod in sapientiae laude canitur: Longi
Abbreviated transcription (Latin):
ta. s eorum de quib eruditꝰ
est uerboꝵ promittitur u̾itas
exprimenda. scilicet ut quo
quid ordine de domino uel a
dño gestum dictum ue sit cog¬
noscere queat. Neq enim qui
ꝑfectus eẽ cupit. solum᷑ in xp̃m
credere: s ⁊ fidem perpetne di¬
uinitatis ⁊ temporanee dis¬
pensationis illius debet ordi¬
nem nosse. .ii.¬
zacharias de uice abia. ⁊ uxor
illi de filiabz a aron ⁊ nomen eiꝰ
elysabeth. Sacrosc̃a precursoriᷤᷤ
domini nobilitas nõ solum a
parentib. s ⁊ aprogenitorib
gloriosa descendit quatinꝰ ad¬
uentꝰ illius fidem. nõ subita
inspiratiõe ꝯceptam. uerum
auita magis propagatiõe
susceptam liberiꝰ predicaret.
Et qm̃ quidem aaron primi ĩ
lege pontificis cunctis est nota
dignitas dicendum paucis de
abia. Cum dauid rex ⁊ propha
magna deuotione peteret ut
inueniret tab̾nacłm deo iacob:
dominꝰ aut̃ magis hoc asalo¬
mone fieri decerneret. atq: ideo

Expanded text:
da, sed eorum de quibus eruditus da, sed eorum de quibus eruditus est, verborum promittitur veritas exprimenda. Scilicet ut quo quid ordine de Domino vel a Domino gestum dictumve sit, agnoscere queat. Neque enim qui perfectus esse cupit, solummodo in Christum credere, sed et fidem perpetuae divinitatis, et temporaneae dispensationis illius debet ordinem nosse. CAPZacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Sacrosancta praecursoris Domini nobilitas non solum a parentibus, sed etiam a progenitoribus gloriosa descendit, quatenus adventus illius fidem non subita inspiratione conceptam, verum avita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. Et quoniam quidem Aaron primi in lege pontificis, cunctis est nota dignitas, dicendum paucis de Abia. Cum David rex et propheta magna devotione peteret, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob, Dominus autem magis hoc a Salomone fieri decerneret, atque ideo