comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
graue nõ putat. nisi ne inueniatur et occi¬
datur. Carnalit̾ sapit: tanqmͣ operans ter¬
ram. cuius uirtutem nõ accipit. Sapere autẽ
scd̾m carnem mors est. Qmͣ ille non intelli¬
gens: amisso regno geniit. et corporalẽ mor¬
tem tremit. Sed quid ei respondet deus: Nõ
sic inquit. om̃is qui occiderit caym: septẽ
iundictas exsoluet. Idest non sic quõ dicis
nõ corporali morte interibu genus impiũ
carnaliũ uideoꝵ. Quissiq emĩeos ita perdid̾it
septem uindc̃as exsoluet .i. auferet ab eis . uii.¬
uindc̃as quib anigati sunt pp̃ reatũ occisi .xͥ.
appareat fidelib xp̃ianis qmͣ sb̾uctionem ĩ¬
uenerunt. qui suꝑbi regno dm̃ int̾fecerũt.
Et posunt dñs deus caym signũ. ne eũ ocoi¬

Expanded text:
graue non putat nisi ne inueniatur et occigraue non putat nisi ne inueniatur et occidatur. carnaliter sapit tamquam operans terram, cuius uirtutem non accipit. sapere autem secundum carnem mors est; quam ille non intellegens amisso regno gemit et corporalem mortem tremit. sed quid ei resic, inquit; sed omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet: id est, non sic quomodo dicis; non corporali morte interibit genus impium carnalium Judaeorum. Quicumque enim eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet; id est, auferet ab eis uindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, adpareat fidelibus christianis, quam subiectionem meruerint, qui superbo regno dominum interfecerunt. Et posuit dominus deus Ca
Abbreviated transcription (Latin):
terre illius: qmͣ non ostendit impiis eo incre¬
dulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat
crucifixus apparuit: tanqmͣ caym oꝑanti ter¬
ram ut granum illud seminaret᷑. non ostñ¬
dens eadem terra fructum uirtutis sue. Qo¬
niam oꝑaberis inquit terram. et non adiciet
urtutem suam dare tibi. gemens et tremẽs
eris in terra. Nunc ecce quis non uideat quis
non agnoscat in tota terra quacumq disꝑsꝰ
est ille populus. quomodo gemat merore ami¬
ssi regni. et tremat timore sb̃̾ m̃umerabilib
populis xp̃ianis deoq respondit caym et dix̃.
Ma ior est causa in ea. si eicis me hodie a faci¬
e terre. et a facie tria abscondar. et ero gemẽs
et tremens suꝑ terram. Et erit omĩs qui ĩue¬
nerit mer occidet me. Uere inde geunt et tre
occidatur. hanc dicit maiorem causam quam
illam. quod ei non dat tena uitutem suam
ne spũaliter moriatur. Carnaliter. enĩ sapit: ti¬
et abscondi a facie dei .i. iratum ħre deum

Expanded text:
terrae illius, quam non ostendit impiis et increterrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. unde nec resurgens eis a qui bus erat crucifixus apparuit, tamquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra fructum uirtutis suae: quoniam operaberis, inquit, terram et non adiciet uirtutem suam dare tibi; gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat maerore amissi regni et tremat timore sub innumerabilibus populis christianis? ideoque respondit Cain et dixit: maior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremoccidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carnaliter enim sapit et abscondi a facie dei, id est iratum habere deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ost. et non tnͣseuntib ad dmñ. non eis aufere¬
tur uelamen qd̃ in lestione uetens testam̃tĩ
manet Quia in solo xp̃o euacuatur. non ip̃a
lectio uet̾is testamenti quo h̾t ab sconditam
uirtute: sed uelamen quo absꝯ ditur. Unde
xp̃o in cruce passo uelum tẽpli scissum ẽ: ut
per xp̃i passionem reuelentur secrera sa cram̃¬
toꝵ fidelib ad bibendũ eius sanguinem ore
aꝑto in confessione tͣseuntib. pp̃ea populꝰ
sułe. sicut cayi ad huo oꝑatur terram adis
ex̾ces oꝑationem legis carnalitꝰ. Que nõ¬
ei dat uirtutem suam: q in ca nõ intelligit g¬
idẽ. litct in eus carne ip̃i oꝑati sunt salutem nr̃ã:
crucifigendo xpm̃ qui mortuus est pp̃ delicta
nr̃a. Nec eis dedit eadem terra uirtrtẽ suam:
qr nõ iustificati sunt uirtute resurrectionis
eus qui resutrexit pp̃ iustificationẽ nrãm. qͥ¬
a et si crucifixus est ex inf̾i̾nitate: sed uiuit in
uirtute dei. sicut dicit apłs. Hec est ergo nirtꝰ

Expanded text:
est; et non transeuntibus ad dominum non eis auferetur uelamen, quod in lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen. quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum templi conscissum est, ut per Christi passionem reuelentur secreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeuntibus. propterea populus ille sicut Cain adhuc operatur terram, adhuc exercet operationem legis carnaliteei dat uirtutem suam, quia in ea non intellegit g est in eius carne, ipsi operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem terra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui resnrrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est in infirmitate, sed uiuit in uirtute dei, sicut dicit apostolus. haec ergo est uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝓpħis. p̾dictũ ab apłis p̾dicationi sue test̾ionia
ex lege. et ppħis adhibentib: sicut ĩnum̾abilib
locis ostñdunt. Quod paulus breuissime. ueris¬
simcq ꝯplexus est dicens. Sunc aũ sine lege iusti¬
cia dei maifestata ẽ: testificata ꝑ logem es ꝓphaᷤ.
Quos ꝓpħas insi istsitas quoꝵ ẽe aꝑtissime dixto et
testamẽta eo legis ꝯstitutionẽ et ꝓmissiones: De
quo ꝑmissiones. nisi de xp̃o: Quod breuitꝰ ano loco
detͣmiatr cum de xp̃o loqutt᷑ dicens. Quotqͦt .n. sũt
pmisionos dei: in illo eciam. Dicto nͥ paulus istłi¬
taꝵ c̃ẽ legis constitutionẽ: dicit eciam. funs .n. legis

Expanded text:
 praedictum ab apostolis praedicationis suae testimonia ex lege et prophetis exhibentibus, sicut innumerabilibus locis ostendunt. quod Paulus breuissime uerissimeque conplexus est dicens: nunc autem sine lege iustitia dei manifestata est, testificata per legemquos prophetas nisi Israhelitas, quorum esse apertissime dixit et testamenta et legis constitutionem et promissiones ? de quo promissiones nisi de Christo? quod breuiter alio loco determinat, cum de Christo loquitur dicens: quotquot enim sunt promissiones dei, in illo etiam. dicit mihi Paulus Israhelitarum esse legis constitutionem; dic
Abbreviated transcription (Latin):
tera pauca de multis breuit̾q ꝑ stͥngam: ñ
ꝓpoĩtum operis huuis et responsionis mee
imnia longitud me ẜ monis impediam ⁊
Quem .ii. nõ moutat ad querendũ et intel¬
ligendũ xp̃m in illis libris ut ea omittamq̃
qm̃uis tanto suauius ꝯtẽplentur qnͣto et
ab ditiorib locis enucleantur. tñ exigunt
ꝓ uittatem dissertationis. q plurdb attesa¬
tionib indigert. Ut omiitã ergo talia: qne ñ
moueãt ad salubeẽ fidem. quod enoch septimuᷤ
ab adam teo placuit et tnͣsiatꝰ ẽ: et septimaro¬
quies p̃dicatur ad qm tñ ffertur om̃is qui tan¬
qrͣ sexto die. sexta etate sołi xp̃i aduentu for̃t᷑
Quod noe cum sius ꝑ aqũa et ligiũ lib̾atur
sicuo familia xp̃i ꝑ baptismũ cruicis passione si¬
guatum: Quod de lignis quadratis eadem ar¬
cha fabricatur sicut ecc̃a de scĩs constituit᷑. ad
onne opus bonũ sꝑ paratis: Quadratũ eniqͣ¬

Expanded text:
tera pauca de multis breuiterque perstringam, ne tera pauca de multis breuiterque perstringam, ne propositum operis huius et responsionis meae nimia longitudine sermonis inpediam. Quem enim non moueat ad quaerendum et intellegendum Christum in illis libris, ut ea omittam, quae quamuis tanto suauius contemplentur, quanto ex absconditioribus locis enucleantur, tamen exigunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus adtestationibus indigent, ut omittam ergo talia: quem non moueat ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam deo placuit et translatus est: et septima requies praedicatur, ad quam transfertur omnis, qui tamquam sexto die sexta aetate saeculi Christi aduentu formatur? quod Noe cum suis per aquam et lignum liberatur: sicut familia Christi per baptismum crucis passione signatum. quod de lignis quadratis eadem arca fabricatur: sicut ecclesia de sanctis construitur ad omne opus bonum semper paratis. quadratum enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
in quodam psalmo. Ego dixim habundantia
mea nõ mouebor in et̾num. Sed uide quid se¬
quitur. Oñe in uoluntate tua prestitisti deco¬
ri meo uirtutem. Au̾tisti faciem tuama me¬
et fcũs sum conturbatus. Unde ĩtelligitur.¬
omnem animã ꝑticipatione lucis dei nõ per
se ipãm ẽe pulcram. eo decoram. et uirtute
pollentẽ. Quod et isti manichei si ꝯsid̾ arent
et intellig̾ent. non in tantam blasphentiam
cad̾ent. putando se ẽẽ naturam et sdam dei.
S ed ideo ño possunt: qr non quiescunt. S a¬
d̃m .n. cordis nonintelligunt. Nam si qui
noscio cui tenebraꝵ. atq itaꝑ gr̃am dei eidẽ
pcc̃o dñarentur. Nunc nero et ipĩ et omnos
qui diuersis errorib cõtumaces resistendo
u̾itati exeunt a facie dei. sicut caym. sicut ꝑ¬
uidei ꝑditi: ħitant in terra ꝯmotionis .i. in
ꝑturuatione carnali contra ioꝯditatem dei.
hoc est contra eden: quod interp̾tatur epu¬
latio. ubi est plantatus paradysus. Iamco¬

Expanded text:
in quodam psalmo: ego dixi in abundantia in quodam psalmo: ego dixi in abundantia mea, non mouebor in aeternum. sed uide, quid sequitur: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et fomnem animam participatione lucis Dei, non per se ipsam, esse pulchram, et decoram, et virtute pollentem. Quod et isti Manichaei si considerarent et intelligerent, non in tantam blasphemiam caderent, putando se esse naturam et substantiam Dei. Sed ideo non possunt, quia non quiescunt; sabbatum enim cordis non intelligunt: nam si quienescio cui tenebrarum; atque ita per gratiam Dei eidem peccato dominarentur. nunc uero et ipsi et omnes, qui diuersis erroribus contumaces resistendo ueritati exeunt a facie dei, sicut Cain, sicut Iudaei perditi, habitant in terra commotionis, id est in perturbatione carnali contra iucunditatem dei, hoc est contra Eden, quod interpretantur epulationem, ubi est plantatus paradisus. iam ce
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mirabile est. ꝙ̃ ad modũ om̃s gentes que
a tomanis sõuigate sũt mntum romanoꝵ sacro¬
rum tnͣsierinit eaq sacuilegia obẜuanda et cele¬
branda susceꝑuit: gens aũ uidea siue sub paga¬
ns regib. siue sub xpĩanis non amiserit sigñ
legis sue. quo a cet̾is gentib populisq distingͣ
Eo omĩs ĩꝑator nel rex qui eos in regno suo ĩ¬
uenit. cũ ip̃o signo eos inuenit nec occidit .i. ñ
efficit ut non sint uidei. certo quodam et ꝓpͥo
sue obẜuationis signo a ceteraꝵ gentiũ ꝯmu¬
mone discreti. nisi quicũq eorũ ad xp̃m transi¬
erit ut iam non ĩncniatur caym nec exeat a fa¬
cio dei. nec hiter in terra naid. quod dicitur i¬
t᷑pretari cõmotio. Contia quod malum deus
rogatur in psalmo. Ne dederis in motũ pedes
ineos. Et manus pccoꝵ nõ moueant me. Et qͥ
tribulant me. exultabunt si motꝰ fuero. Et do¬
miñ a dextris est mͥ ne cõmouea. Et m̃ume¬
rabilia talia. Quod paciuntur om̃s qui exeũt

Expanded text:
dum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos, in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit, ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, nisi quicumque eorum ad Christum transierit, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Naim, id quod dicitur interpretari "commotio." contra quod malum deus rogatur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueant me, et: qui tribulant me, exultabunt, si motus fuero; et: dominus a dextris est mihi, ne commouear et innumerabilia talia: quod patiuntur omnes, qui exeun
Abbreviated transcription (Latin):
est iudeo: aut q̃ ntilitas cͥcũcisionis : Multũ ꝑ om¬
nem modũ. Primꝰ quid̾. qr credita surt illis elo¬
quia dei. Querant isti q̃ sint eloquia  credita ui¬
deis et ostendant nob alia p̾tꝰ᷑ hebreoꝵ ꝓph̾aꝵ dam
u̾o testam̃ta cur dixit ad issłitas pcipue ꝑtin̾e̾. ni
si qꝑ uetus testam̃tũ illis est datũ. et nonũ in ue¬
tere figunatũ: Legis aũ ꝯstitutionẽ que istłitis da¬
ta est nõ intelligentes: ei dispensationẽ. qr ĩa nõ
uult nos deus ẽe sb̾ lege s su̾ gr̃a. rep̾hend̾e isti
tolent ĩꝑicia furiosa. Cedant gͦ auctorirati apłi¬
ce: que laudans atq ꝯmẽdans istłitaꝵ excellẽ.¬
ciam. eciam hoc enumerauit. qd̾ eoꝵ sit legis ꝯ¬
stitutio. Que si maia ẽes nõ utiq in coꝵ laude
ceret. Si crederetis moysi: cred̾etis et mͥ. De me
.n. ille scͥpsit. Nec p̾s resurrectionẽ sic ei aite¬
staretur dicens. Oꝑtebat ĩpler om̃ia que scͥp

Expanded text:
cisionis? multum per omnem modum. primum quidem, quia credita sunt illis eloquia dei. quaerant isti, quae sint eloquia dei credita Iudaeis, et ostendant nobis alia praeter Hebraeorum ero testamenta cur dixit ad Israhelitas praecipue pertinere, nisi quia et uetus testamentum illis est datum et nouum in uetere figuratum? legis autem constitutionem, quae Israhelitis data est, non intellegentes eius dispensationem, quia iam non uult nos deus esse sub lege, sed sub gratia, reprehendere isti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israhelitarum excellentiam etiam hoc enumerauit, quod eorum sit legis constitutio. quae si mala esset, non utique in eorum laude ceret: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit, nec post resurrectionem sic ei adtestaretur
Abbreviated transcription (Latin):
moda et ꝑfecta pate spt̃ corpus adhcrebit. nlła mor¬
talitatis ĩ digentia uł ꝯcupiscẽtia resistente. Cur
da. Qluid deindes uelit deo loquẽte ad noe: et t̃a¬
qmͣ rursus ab excedio: qr młtis modis ead̾ sig̃ta
cimsta aĩana. sicut᷑ illo disdo petro d̾r. macta et
mãduca ᷑ Qꝵ eiecto sangͥne iubentur mãducare
ne mita p̾stina quasi suffocata in ꝯscĩa teneatur.
sed ħeat tancͣy effuisionẽ ꝑ ꝯfessionẽ. Q testm̃
posuit deus int̾ se eo hoĩes atq onniẽ aĩam ui

Expanded text:
moda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit nulla mortalitatis indigentia uel concupiscentia resistente. cur nda? Quid deinde sibi uelit deo loquente ad Noe et tamquam rursus ab exordio - quia multis modis eadem signifcuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: macta et manduca? quod eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem. quod testamentum posuit deus inter se et homines
Abbreviated transcription (Latin):
cantur in semine abrahe. cui dictum ẽ ante au¬
noꝵ milia. In semine tuo bñdicentur om̃s gen¬
tes: quis tam ꝑtinacitꝰ insaniat. ut uel alium
xpm̃ qui nõ sit ex semine abraho conetur ĩdu¬
cere. uł do isto uero xp̃o pphecias hebreas. cuius
gentis p̃r est abrahamr nicħ existimet p̾nũciasse
Quis aũ põt nõ dico una breui responsione qua-¬
les in hoc opere hr̃e coartamur. sed quolibeo ĩgẽ¬
ti uoluminc om̃ia ꝯmeniorare p̾conia ꝓpħ̃aꝵ¬

Expanded text:
cantur in semine Abrahae, cui dictum est ante ancantur in semine Abrahae, cui dictum est ante annorum milia: in semine tuo benedicentur omnes gentes: quis tam pertinaciter insaniat, ut uel alium Christum, qui non sit ex semine Abrahae, conetur inducere, uel de isto uero Christo prophetias Hebraeas, cuius gentis pater est Abraham, nihil existimet praenuntiasse ? Quis autem potest, non dico una breui responsione, quales in hoc opere habere coartamur, sed quolibet ingenti uolumine omnia commemorare praeconia p
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ restar insi ut eligam utrũ manicheo credam fa¬
bulam uanã et longam cont᷑ paulũ nartanti.
qua dicũt apłi ea que in hebreoꝵ ꝓpħaꝵ lict̾is ie
se illa ẽẽ stͥpta. Pinde quisquis hoc ostñd̾e non
scĩ codices mẽtiutur. Umptũ ut multa nõ col¬
ligam. et hoc unũ ꝯmemorẽ. ꝙ eodem loco apłs
sunt semen abrahe om̃s filii. sed in ysaac uoca¬
bitut tͥ semen. hoc ẽ nõ hn aͣlii carnis: hii futi
dei sed faii ꝑmissionis deputantur in semen. Q̾d
ad hoc responsutͥ sunt: cũ aꝑte auo loco de hoc seĩs
ad abraham dicatur. In sese tuo benedicent᷑ oẽs
gentes terre: Nam si oo tp̃e huic disputaremus
quo tp̃r hoc exponebat apłs dicens. Abraho dicte
sunt ꝑmissiones et semini euis. nõ dicit. In seĩb
tanom in multis. sed tanqmn in iuo. in scĩe tu¬
o quos est xp̃o. fortaste auquid nõ tam ĩpudentꝰ
Nunc uero cũ hoc ĩpleri iudeamus. qd̾ tanto aũ
pͥn̾iciatum legiius. cum om̃s gentes ĩa bñdi¬

Expanded text:
 restat, nisi ut eligam utrum Manichaeo credam, fabulam vanam et longam contra Paulum narranti; qua dicunt Apostoli ea quae in Hebraeorum Prophese illa esse conscripta. proinde quisquis hoc ostendere nonus aut sancti codices mentiuntur. uerumtamen ut multa non colligam et hoc unum commemorem, quod eodem loco apostsunt semen Abrahae, omnes filii, sed in Isaac uocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii dei, sead haec responsuri sunt, cum aperte alio loco de hoc semine ad Abraham dicatur: In semine tuo benedicentur omnes gentes terrae ? Nam si eo tempore hinc disputaremus, quo tempore hoc exponebat Apostolus dicens, Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus: non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus ; fortasse aliquis non tam impudenter Nunc vero cum hoc impleri videamus, quod tanto ante praenuntiatum legimus, cum omnes gentes iam benedi
Abbreviated transcription (Latin):
zaro Qułͣius es hoc ad duriciam uram ita resp̃o¬
d̾mm. Alioqͥn absit apłm dei qd̃ edificauit inꝙͣ
destruere: ne se ip̃e pͥuaricatorẽ constituat nt
ꝯtestat᷑ est. W̾mptũ si eus est. et prior illa sũia:
nũt emẽdata est. sin fasño est paulũ iemẽda

Expanded text:
zare? Quamvis et hoc ad duritiam vestram ita responderim. Alioquin absit Apostolum Dei, quod aedificavit, unquam destruere, ne se ipse praevaricatorem constituat, ut contestatus est . Verumtamen si ejus est et prior illa sententia, nunc emendata est: sin fas non est Paulum inemenda
Abbreviated transcription (Latin):
archion quoq a quo marchioniste¬
appellati sunt cerdonis secutus est
dogmata deduob pͥncipiis qmͣuis
ep̃ihantus cũ dicat tria asseruisse principia
bonũ. ustum. prauũ. Sed ensebius sinerũ qri¬
dam nõ marcionem triũ pͥncipioꝵ atq naturaꝵ

Expanded text:
ARCION quoque, a quo Marcionitaappellati sunt, Cerdonis secutus est dogmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius eum tria dicat asseruisse principia, bonum, justum, pravum: sed Eusebius Sinerum quemdam, non Marcionem, trium principiorum atque natura
Abbreviated transcription (Latin):
ibe atq nature. aut ut expressius dicatur es¬
sentie que usia grece appellatur. sed ẽe fili
nec aduersus eos ab aliquo ĩuem de hac re
aliqñ fuisse creatum certatũ. Sed hoo uerũ
õe eo epiphamꝰ ñ õtacui et ego ex eoꝵ qui¬
bdam scriptis et collocutonib c̾tissiie cõ¬
peri. Rebaptizar quoq ab eis catholicos no¬
lumꝰ. utr̃ et nõ catholicos nestio.

Expanded text:
bstantiae, aut, ut expressius dicatur, eae οὐσία graece appellatur: sed esse Filiunec adversus eos ab aliquo inveni de hac re aliquando fuisse certatum. Sed hoc verum esse, et Epiphanius non tacuit, et ego ex eorum quibusdam scriptis et collocutionibus certissime comperi. Rebaptizari quoque ab his Catholicos novimus; utrum et non catholicos, nescio.
Abbreviated transcription (Latin):
no ĩprudentib es nicħ haꝵ rerũ consid̾are uo¬
lentib seu nalentib pot. Inud sane et requiri
intꝰ adeles et obici ab infidelib solet sed eciam
ip̃is uł parũ errditis uł niinis ꝯtentõsis nͥ ad¬
moiiti respueruit. quod matħs dixit. Accessit
ad eum centurio rogans eñ et dicens. lucasa
quod misetit ad eum semores uideoꝵ. hoc ip¬
sum rogantes de pu̾o euis. qi egrotabat ut eñ
canaret. Et cũ appropinqͣres domui misertt
illos per quos diceret nõ se et̾̃ digniim itt uenuz¬

Expanded text:
ino inprudentibus et nihil harum rerum considerare uolentibus seu ualentibus potest. illud sane et requiri inter fideles et obici ab infidelibus solet. sed etiam ipsis uel parum eruditis uel nimis contentiosis, nisi admoniti resipuerint, quod Maad eum Centurio, rogans eum, et dicens; Lucas autem quod miserit ad eum seniores Judaeorum, hoc ipsum rogantes de puero ejus qui aegrotabat, ut eum sanaret; et cum appropinquaret domui, miserit alios per quos diceret, non esse se dignum in cu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dauio ut hinc dubuakre demẽtis sio: Natonis
anstotilis. cicetonis. uarronis. alioꝵ q eiꝰmodi
austoꝵ libros. unde nouerunt homines qd̃ ip̃oꝵ
suo. nisi eadem tp̃m sͥmes succedentiũ conte¬
statione continua: Mislti multa te litt̾is ecc̾a¬
sticis ꝯscͥpserunt nd quid auctoritate cauomi

Expanded text:
mmendavit, ut hinc dubitare dementis sit? Platonis, mmendavit, ut hinc dubitare dementis sit? Platonis, Aristotelis, Ciceronis, Varronis, aliorumque ejusmodi auctorum libros, unde noverunt homines quod ipsorum sint, nisi eadem temporum sibimet succedentium contestatione continua? Multi multa de litteris ecclesiasticis conscripserunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. quod huic eccẽ contiarii heretici ꝓ ferunt.
austoꝵ suoꝵ nõib appellati longe poit apłos exł
plata sum et ĩo repudiata. qr uł hiis que ip̃orũ
cẽ constaret: mimine cogruerũt. uł eo tẽpore
quo ini scripsetint nequaꝙ̾ motescere. et per
ip̃os uł familiarissimos eoꝵ in posteros ꝓdi ꝯmẽ¬
dariq meruerunt. Nonnie ut alios omitiam
sb̾ ypocritis medici nobilissiim noie quidã libri
ꝓlati a nstoritatẽ a medicis nõ recẽpti suno.
lec eos adun nõ nulla similitudo rerũ ato
conftater ĩpares uidicati sum et qd ab eo tẽꝑe.
quo terera scripta eius nõ motuerũo quod ue
euis eẽnt. Hos aũ libros quib illi qui de tnͣsiiso
ꝓferũtur comꝑati respiuintur inde ꝯstar ẽẽ y
pocritis. im̃ si quis hoc neget nẽq caitẽ refelli¬
tur. sed ridettir. nisi qi sic eos ab ip̃o ẏpocritis tp̃e
usꝙ ad hoc tp̃e et denceps successionis series co¬

Expanded text:
apostolos, quod huic ecclesiae contrarii haeretici proferunt apostolos, quod huic ecclesiae contrarii haeretici proferunt auctorum suorum nominibus appellati longe post apostolos prolata sunt et ideo repudiata, quia uel his, quae ipsorum esse constaret, minime congruerunt uel eo tempore. quo illi scripserint, nequaquam innotescere et per ipsos uel familiarissimos eorum in posteros prodi commendarique meruerunt. nonne, ut alios omittam, sub Hippocratis medici nobilissimi nomine quidam libri prolati in auctoritatem a medicis non recepti sunt ? nec eos adiuuit nonnulla similitudo rerum atquconstaret, inpares iudicati sunt, et quod ab eo tempore quo et cetera scripta eius non innotuerunt, quod uere eius essent. hos autem libros, quibus illi. qui de trauerso proferuntur, conparati respuippocratis, unde si quis hoc neget, nec saltem refellitur, sed ridetur, nisi quia sic eos ab ipso Hippocratis tempore usque ad hoc tempus et deinceps successionis series co
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. quod prius qm̃ circumcid̾erur. cre¬
didit deo: et deputatũ est illi ad iusticiam: Eꝑ
tanti pendit ut uos non ob aliuid dicat filios
eius ẽẽ effectos. qui euis carne ꝓpagati nõ su¬
mus. nisi ꝙ eius fidei uestigia id quamur ¶S
quid uob̃ faciam. quos contra testimoman
scripturaꝵ ua obsurde fecio iniquitas ut quic¬
quid aduersum nos in de platum fui̾t non
ẽẽ dom̃ ab apło sed a nestio quo saisario sb̾
eiꝰ uoĩe scriptum ẽe dic̾e audeatis. Usq ad̾o
a xpiana doctrina aꝑte aliena est ꝙꝓ p̾dicatu
doctrina demonioꝵ ut eam sb xp̃ĩane doctne
nõie defendere mula ex parte possitis. isil dica¬
tis falsas ẽẽ scupturas apłoꝵ. Infelices inimici
anime nrẽ que inqmͣ littere ullum habebũt
apłoꝵ dicir et tenet ect̃a ab ip̃is apłis ꝓpagata eo ꝑ
omines gentes tantl eimentia decłnara utrum
apsoꝵ sint incertum ẽ. et hec erit c̾tum scͥpsisse

Expanded text:
Abraham, quod, priusquam circumcideretur, creAbraham, quod, priusquam circumcideretur, credidit deo, et deputatum est illi ad iustitiam ? quod tanti pendit, ut nos non ob aliud dicat filios eius esse effectos, qui eius carne propagati non sumus, nisi quod eius fidei uestigia sequamur. Sed quid uobis faciam, quos contra testimonia scripturarum ita obsurdefecit iniquitas, ut quicquid aduersum uos inde prolatum fuerit, non esse dictum ab apostolo, sed a nescio quo falsario sub eius nomine scriptum esse dicere audeatis ? usque adeo a christiana doctrina aperte aliena est quam praedicatis doctrina daemoniorum, ut eam sub christianae' doctrinae nomine defendere nulla ex parte possitis, nisi dicatis falsas esse scripturas apostolorum. infelices inimici animae uestrae! quae umquam litterae ullum habebunt m dicit et tenet ecclesia ab ipsis apostolis propagata et per omnes gentes tanta eminentia declarata, utrum apostolorum sint incertum est? et hoc erit certum scripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
Et uñ constat quid cuiꝰ sio. nis qi hiis tẽporib
quib ei quisq scrpsit quib potut insimiarus
atq edidit eo inde in auos atq auos ꝯtinuata
noticia laciusq firmata ad posteros eciam usq
ꝑgam in longãpt̾ita: Ecce istas lut̾as quas hñis
in manib si post alicntũ cẽpus uite huiꝰ nrẽ.
uł illas quisqm fausti c̃ẽ uł has neget meas
ũ ꝯuincitur. nsi qr illi qui muic ista nouere
noticiam suam ad longe eciam post futuros con¬
tinuatis posteroꝵ successionib trahiciunt. Qe
cum ita suit quis tand̾ tanto furore cccat᷑ nͥ de¬
monioꝵ m̃dacdoquoꝵ malicie atq fallatiẽ con¬
sentiendo sb̾ũsiis sit qui dicat hoc mereri nõ po.
fiatrum concordiam. uo eoꝵ scripta fidelitꝰ ad
posteros ctahic̾ent. cũ eoꝵ cathedras utcs ad p¬
sentes epõs cͥbasstma successione ẜuaren cũ ħꝰ

Expanded text:
his temporibus, quibus ea quisque scripsit. quibus potuit insinuauit atque edidit et inde in alios atque alios continuata notitia latiusque firmata ad posteros etiam usquepergam in longe praeterita? ecce istas litteras, quas habemus in manibus, si post aliquantum tempus uitae huius nostrae uel illas quisquam Fausti esse uel has neget meas, unde conuincitur, nisi quia illi, qui nunc ista nouerunt, notitiam suam ad longe etiam post futuros continuatis posterorum successionibus traiciunt? quae cum ita sint, quis tandem tanto furore caecatur, nisi daemoniorum mendaciloquorum malitiae atque fallaciae consentiendo subuersus sit, qui dicat hoc mereri non potufratrum concordiam, ut eorum scripta fideliter ad posteros traicerent, cum eorum cathedras usque ad praesentes episcopos certissima successione seruarent, cu
Abbreviated transcription (Latin):
q complexũ dicentẽ. utrũ ꝑ seipm̃ accessent
an ꝑ auos. et quod ei te puo suo illud dixerit
nõ exprimentẽ utrũ ꝑ seipm̃ dixetio an ꝑ alos
Quid .n.: Nonie tanb locutionib humana
plena est consuetudo cum dicimꝰ ad aliquem
aliquid multũ accessisse. ectam ꝙ̃ nõdũ dm̃is
ꝓuenisse Nonne et ip̃am ꝑuẽtionẽ cui qͦs
uscetur nõ ẽẽ quos addi iam possit. eciã ꝑ auoᷤᷤ
sĩ ustratissine loqͥmut. sepe dicendo. egit allȩ
causam suam ꝑuenit ad iudicẽ. aut ꝑuenit
ad alum uł alum potentẽ. cũ plerũq id fa¬
ciat ꝑ amicos. nõ unso eo prorsus ad cp̃ qrius
dicitur peruenisse. Unde eciam tales hoĩes
quicũq ad potentiũ quodammoto macces¬
sibiles ammas sine ꝑ se ipi siue ꝑ auos am¬
bitionis arte ꝑtinginir u ectam uulgo ꝑuento¬
res uocantur. Quid eigo tum legimꝰ obscmi

Expanded text:
 non dicentem, utrum per se ipsum accesserit, an per alios, et quod ei de puero suo illud dixerit, non exprimentem, utrum per se ipsum dixerit, an per alios. quid enim ? nonne talibus locutionibus humana plena est consuetudo, cum dicimus aliquem ad aliquid multum accessisse, etiam quem nondum dicimus peruenisse ? nonne et ipsam peruentionem, cui quasi uidetur non esse quod addi iam possit, etiam per alios fieri usitatissime loquimur saepe dicendo: egit. ille causam suam, peruenit ad iudicem, aut: peruenit ad illum uel illud potentem, cum plerumque id faciat per amicos non uiso eo prorsus, ad quem quisque dicitur peruenisse? unde etiam tales homines, quicumque ad potentium quodam modo inaccessibiles animos siue per se ipsos siue per alios ambitionis arte pertingunt, iam etiam uulgo "peruentores" uocantur. quid ergo? cum legimus, obli
Abbreviated transcription (Latin):
uos ad hiꝰ scͥptuas tam incõsonantes et uari¬
as nũꝙͣ sane sine uiditio ac rõne aures aiteri¬
mus. sed contemplantes om̃ia. ex aliis aua cõ¬
ferentes ꝑpendimꝰ utrũ eoꝵ quidq a xp̃o dici.
potu̾it nec ne. Multa .n. a maiorib nr̃is eloqͥis
dñi nrĩ inserta uerba sum. que nõie signata
ip̃ĩus. cũ eius fide ñ conruant p̃seruĩ qr ut ĩa
sepe ꝓbatum nob̾ est. noc ab ip̃o hec sium nec
ab eins apłis scripia. sed multo posi eoꝵ asssip¬
tionem a nescio quib et ip̃is intꝰ se nõ con¬
cordantib seniusdei ꝑ famas opinionesq
derentur errores. ac mẽdatia sua ẜm eos se
scripasse mentiti sunt Sed udens. ¶de hocĩ¬
t̾im ut inqm᷑ capło tetum nõ nimiũ ego co
tẽderim. cum mͥ sslud satis ad p̾sidurar sir qd̃
aute posin. et quod nec ip̃is uob negare lic
phetas irł. tartareis intenebris iaciusse peo
m̃iuis suis. Unde si uncẜͣ lib̾ati a xp̃o ad lum̃
redusti sum. quid hoc ad odium attinet nite

Expanded text:
usmodi scripturas, tam inconsonantes et uarias, numquam sane sine iudicio ac ratione aures adferimus; sed contemplantes omnia et cum aliis alia conferentes perpendimus, utrum eorum quidque a Christo dici potuerit necne. multa enim a maioribus uestris eloquiis domini nostri inserta uerba sunt, quae nomine signata ipsius cum eius fide non congruant, praesertim quia, ut iam saepe probatum a nobis est, nec ab ipso haec sunt nec ab eius apostolis scripta, sed multo post eorum adsumptionem a nescio quibus et ipsis inter se non concordantibus Semiiudaeis per famas opinionesque derentur, errores ac mendacia sua secundum eos se scripsisse mentiti sunt. sed uideris; de hoc interim ut inquam, capitulo tecum non nintenderim; cum mihi illud satis ad praesidium sit quod ante posui, et quod nec ipsis vobis negare licet, phetas tartareis in tenebris jacuisse pro meritis suis: unde si unquam liberati a Christo ad lumen reducti sunt, quid hoc ad odium attinet vitae
Abbreviated transcription (Latin):
nenre congruentiant i uos contentio uoꝑues.¬
tetrt es sĩ pienis aduruarea: Quis .n. unce duos
hystoracos legens de una rescribenter utrumq
uł ntrũlibeo ⁊eaut fanere aut faui arbitiatꝰ
et . si minas eoꝵ dixto quod alius pͥtꝰmslti aicosi¬

Expanded text:
nuenire congruentiam. si uos contentio non peruerteret et si pietas adiuuaret? quis enim umquam duos historicos legens de una re scribentes utrumque uel utrumlibet eorum aut fallere aut falli arbitratus est, si unus eorum dixit. quod alius p
Abbreviated transcription (Latin):
tis excipiendis atq nutriendis te dedit. grãs a¬
gat quantas potest et om̃ia ossa eius dicant.
dũe quis simidlis dͥ Non .n. uberiore fructile¬
git uel audit me docentem ac disserentem.
uel quib libet erhortationib accedent̾ẽ. qu̾a
inspicit te uiuentem. Resalutant scãm ac sincenssi¬
mam benignitatem turam. conserui mei quimecii
sunt. Condiaconus autem nt̃ peregrius ex quo a
profectus est. cum scd fratre nr̃o urbano. cruando ep̾a¬
tus sartinam subire perrexit nondum remeauto
ipponem. saluos eos tam̃ in nomine dñ es literis
eoꝵ et fama nuntiante cognoscimꝰ. Compresbiter̃
panlinum. et om̃s qui tua pͥsentia ĩ dño ꝑfruutt᷑
germano salutamus affectui. Epistolã seftari

Expanded text:
ntis excipiendis atque nutriendis te dedit, gratias antis excipiendis atque nutriendis te dedit, gratias agat, quantas potest, et omnia ossa eius dicant: Domine, quis similis tibi? non enim uberiore fructu legit uel audit me docentem ac disserentem uel quibuslibet exhortationibus accendentem, quam inspicit te uiuentem. resalutant sanctam et sincerissimam benignitatem tuam conserui mei, qui mecum sunt. condiaconus autem noster Peregrinus, ex quo a me profectus est cum sancto fratre nostro Urbano, quando episcopatus sarcinam subire perrexit, nondum remeauit Hipponem; saluos eos tamen in nomine Christi et litteris eorum et fama nuntiante cognoscimus. conpresbyterum Paulinum et omnes, qui tua praesentia in domino perfruuntur, germano salutamus affectu. CL. DOMI
Abbreviated transcription (Latin):
dat gloriam. et continuo sb̾uigio Noquiũ
dm̃ igniuit eum. uo potui nõ defui int̾rogatio¬
nib tius. aduitus or̃onib tius. ed ip̃is quas mi¬
sisti disputationib tuis. Cum .n. int̾rogando
disputas. et queris acriter et doces humiliter.
Utile est autem ut de obscuritatib diuinaꝵ
scripturaꝵ. quas epercitationis nr̃e causa dñs
ẽe uolun. multe ĩuemantur sententie. cum
aliud alii uidetur. que tñ om̃s sane fidei doctri¬
neq concordent. Dabis sane ueniam stilo m̾o
multum ꝓperanti ut iam in naui constituto oc¬
cuirerem perlatori. filium aũ nrm̃ paulinum
ĩ xp̃i caritate dulcissimũ in hac pocuis epsa re¬
saluto. et paucis ut festinus exhortor et mĩe d̾i
qui sciens dare auxiliũ de tribuiatione. eũ tri¬
bulentissima tẽpestate misit in portum. quotu
pelago trarisquilliore ꝑmeasti. ip̃i marie trans¬
quillitati minime credens: et qui enis rudim̃¬

Expanded text:
dat gloriam et continuo subiungit: Eloquium dat gloriam et continuo subiungit: Eloquium domini igniuit eum. Ut potui, non defui interrogationibus tuis adiutus orationibus tuis et ipsis, quas misisti, disputationibus tuis. cum enim interrogando disputas, et quaeris acriter et doces humiliter. utile est autem, ut de obscuritatibus diuinarum scripturarum, quas exercitationis nostrae causa deus esse uoluit, multae inueniantur sententiae, cum aliud alii uidetur, quae tamen omnes sanae fidei doctrinaeque concordent. dabis sane ueniam stilo meo multum festinanti, ut iam in naui constituto occurrerem perlatori. filium autem nostrum Paulinum in Christi caritate dulcissimum in hac potius epistula resaluto et paucis ut festinus exhortor, ut miseriqui sciens dare auxilium de tribulatione eum turbulentissima tempestate misit in portum, quo tu pelago tranquilliore permeasti ipsi marinae tranquillitati minime credens, et qui eius rudime
Abbreviated transcription (Latin):
atur. quod eciam tͥ inter cetera uisum ẽ. Et qd̾
aduxit. ut denudentur multoꝵ cordiũ cogi¬
tationes: hoc intelligendũ puto qr per dñi passi¬
onem et insidie uideoꝵ et discipłoꝵ infirmitas pa¬
tui Tribulatione gͥ gladii nomine signatam
ẽẽ credibile ẽ quo mat̾na anima uuluerata ẽ
doloris affectu. Ip̃e fuit gladius in ore ꝑsecuto¬
rum. de quib in psalmo dicitur. et gladius in
ore eoꝵ. Ip̃i.n. erant filii hominũ quoꝵ dentes
arma et sagitte. et lingua eoꝵ gladius acutus
Nam et ferrum quod ꝑtransiit ammam ios¬
sepħ: pro dura tribulatione ferrum positũ mͥ
uidetur. Aꝑte quippe dicitur. ferrum ꝑtransiit
it in dura tribulatione. donec fieret quod pre¬
dixit. Huicii. magnus est habitus. et ab illatͥ¬
bulatione lib̾atus. Sed ne humane sapĩe tri¬
bueretur quod uen̾it uerbum eius. id ẽ fcm̃
ẽ quod predixit more suo scriptura sc̃a inde d̾o

Expanded text:
atur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod atur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris affectu. ipse fuit gladius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus. nam et ferrum, quod pertransiit animam Ioseph, pro dura tribulatione positum ferrum mihi uidetur; aperte quippe dicitur: Ferrum pertransiiit in dura tribulatione, donec fieret, quod praedixit. hinc enim magnus est habitus et ab illa tribulatione liberatus. sed ne humanae sapientiae tribueretur, quod uenit uerbum eius, id est factum est, quod praedixit, more suo scriptura sancta deo inde
Abbreviated transcription (Latin):
oculos tranffiguratus ẽ. non eum agnosc̾ent
si ad eos talis aliunde uenisset: sed qr cũ illo
erant. ipm̃ ẽe certissime retinebant. Atem
corpus ipm̃ erat in quo resurrexit. Quid hoc
ad rem : Nam illud utiq ipm̃ corpꝰ erat ĩ quo
in monte tranffiguratus est: et ipm̃ erat iuue¬
nis ini quo natus est: et tñ si quis eum iuuenẽ
repente uidisser qui non nsi infantulum uo¬
uisset. nõ utiq agnosteret. an uero ad linia¬
menta mutanda nõ potest celeriter dei pote¬
stas. quod potest ꝑ annoꝵ moras hominum e¬
tas: Quod aũt marie dixit. noli me tang̾e.
ris intelligere aliud quamtu. Ita enim signifi¬
care uoluit cactum spiritalem. idest accessum fi¬
dei se requirere. qua creditur cum excelsum ẽe cũ
pr̾e. Et quod ab illis duob infractione panis est
agnntus sacramentũ ẽe quo nos in agnitionem
suam congregat: nullus debet ambigere. De uer¬
bis symeonis ubi ait uirgimi matri dñi et tuam

Expanded text:
oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde ueerant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas: Quod autem Mariae dixit: Noli me tangere;ris intellexisse quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fidei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat, nullus debet ambigere. De uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: Et tuam
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem cum in eodem corpore resurrexerit
a quibdam quieum nouerant utriusq sexus
hominib et agnitus non sit: et agnitus sit Uͥ
gnosci. Cum .ii. legitur. Tenebantur oculi e¬
oꝵ ne agnoscerent eum. ĩ pedim̃tum quoddã
agnostendi iudetur in luminib factum esse
cernentium. cum uero aperte alibi dicitur. ap¬
paruit eis in alia effigie. utiq in ip̃o corpore cuiꝰ
alia erat effigies. aliquid fcm̃ fuisse quo im¬
pedimento tenererentur. idest moram agnos¬
cendi paterentur oculi eoꝵ. Sed ego nuror cũ
duo sint in corpore. quib curusq speciet agno¬
scatur. liniamenta et color: cur aute resur¬
rectionem quod ĩ monte ita tranfiguratus
est. ut fieret uultus enis splendidissimus
ficut sol ueminem mouet eum potuisse usq
ad tautam excellentiam fulgoris et lucis co¬
lorem sui corporis mutare. et post resurrecti¬
onem mouet aliquatenus linamenta reuo
casse. Nam et illitres discipuli ante quorum

Expanded text:
st resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, st resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, a quibusdam, qui eum nouerant, utriusque sexus hominibus et agnitus non sit et agnitus sit. ubi gnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur in luminibus factum esse cernentium; cum uero aperte alibi dicitur: Apparuit eis in alia effigie, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamecasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾tere. sepe sap̾iam poĩtam eciam in sedib hu¬
uis mũdi. quam dicit expressius sapientiam huiꝰ
muldi. Nec moueat quod hic non addidit mũdi.
Non .n. et alio loco cum am. ubi sapiens. ubi scriba
addidit huius mũdi. ut diceret. li sapiens huius¬
huiꝰ mũdi. et tñ hoc intelligitur. Sic ed ista r̾o sa¬
pientic. Nich .n. ab eis dicitut ab huiꝰ modi super¬
atur. Nam et cum dicit cauete ne quis uos deci¬
piat per philosophiam: non ait huius mundi.
Et quid est philosophie latine. nisi studium sa
mobseruatione et humilitate cordis. Id .n. agũt
ista. ut suꝑstitionis iitio corhumilietur. ad u̾o
partendũ corpori. dum fraudatur istis escis qͥb
compellitur abstinere. non in honore aliquo ad
satuitatem carnis. nõ quod honoratius illoma¬
gis quã illo cibo caro saturetur. cum ad eius ne¬
cessitatem non ꝑtineat. uisi quolibes ualitud̾is
apto alim̃to refici atq fulciri. De eu̾gelio inqui

Expanded text:
aduertere, saepe sapientiam positam etiam in sedibus muaduertere, saepe sapientiam positam etiam in sedibus mundi huius, quam dicit expressius sapientiam huius mundi. nec moueat, quod hic non addidit \'mundi\'; non enim et alio loco, cum ait: Ubi sapiens? ubi scriba? addidit \'huius mundi\', ut diceret: Ubi sapiens huius mundi? et tamen hoc intellegitur. sic et ista ratio sapientiae; nihil enim ab eis dicitur in huius modi superatur. nam et cum dicit: Cauete, ne quis uos decipiat per philosophiam, non ait huius mundi\'; et quid est philosophia Latine nisi studium sapin obseruatione et humilitate cordis — id enim agunt ista, ut superstitionis uitio cor humilietur — ad non parcendum corpori — dum fraudatur istis escis, quibus compellitur abstinere —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, non quod honoratius illo magis quam illo cibo caro saturaretur, cum ad eius necessitatem non pertineat nisi quolibet ualitudini apto alimento refici atque fulciri. De euangelio inquis
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc mundo per has obẜuationes quasi r̾d̃a¬
biles. affectata uauitate humilitatis inflati.
ne tetigeris. noq gustaueris. ne attanunaueri
Necolamus quod dcm̃ est suꝑrus. ut hoc intelli¬
gamus. Nonuult eni eos in his obẜuationib
iudicari. ubi dicitur. ne tetigeris. ne gustaueris.
ne attammaueris. que sunt inquit omĩa incor¬
ruptione ꝑ abusione. Hec om̃ia inquit magis
ad corruptionẽ ualent. cum suꝑstitiose ab hiis
abstinetur.ut eis homo abutatur. idẽ non eis
utatur ẜm p̾cepta et doctimas hominũ. Hoo
planuni est. Sed quod sequitur. inultum reqͥris.
Que sunt quid̃ rõnem hñtia sapientia. ĩ obser¬
uatione et humilitate cordis. et uexatione car
ns. sed sicut alii int̾ptati sunt. ad nõ parcendũ
corꝑi. nõ in honore aliquo ad saturitat̾e carnis.
Cur inquis hec dicit rõnem hr̃e sapientie. queita
rep̾hendit: Dicam quod et ip̃e in scripturis potẽ

Expanded text:
de hoc mundo per has obseruationes quasi rationade hoc mundo per has obseruationes quasi rationabiles affectata uanitate humilitatis inflati: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris. recolamus, quod dictum est superius, ut hoc intellegamus. non uult enim eos in his obseruationibus iudicari, ubi dicitur: Ne tetigeris, ne gustaueris, ne adtaminaueris, quae sunt, inquit, omnia in corruptionem per abusionem. omnia haec, inquit, magis ad corruptionem ualent, cum superstitiose ab his abstinetur, ut eis homo abutatur, id est non eis utatur secundum praecepta et doctrinas hominum. hoc planum est; sed quod sequitur, multum requiris: Quae sunt quidem rationem habentia sapientiae in obseruatione et humilitate uel, sicut alii interpretati sunt, ad non parcendum corpori —, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. cur, inquis, haec dicit rationem habere sapientiae, quae ita reprehendit? Dicam, quod et ipse in scripturis potes
Abbreviated transcription (Latin):
et opinionib agunt. non quod uiderint ia ẽe fa¬
cienda. aut certe que uidit inculcans. id̾o magna
existimans. quia uidit ea quibdam locis obẜuan.
ab hominib. quoꝵ auctoritati hrẽt fidem eciã rõe
non reddita. et ideo qͥ magnus uidetur. qr ei conti¬
git. quoꝵdam sacroꝵ uidere secreta. Sed plenior
sensus est. que non udid inculcans: frustra ĩ fla¬
tus mente carins sue. Mirabiliter ibi dixit eum¬
inflatum mẽte carns sue. ubi thelohumilem
supra dixerat. fit eñ miris modis in amma hoĩs
ut de falsa humilitate magis infletur. quã si
aꝑtius suꝑbiret. Et non tenens inquit caput
quod uult xpm̃ intelligi. ex quo om̃e corpꝰ com
pactum et conexum sũministratum et copula¬
tum crescit in incrementũ dei. Si ergo mortui
estis cum xp̃o ab elementis huius mundi. quid
ad huc uelut iuiuentes de hoc mundo decerui¬
tis. His dictis inserit u̾ba eoꝵ qui decernunt

Expanded text:
et opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse faet opinionibus agunt, non quod uiderint ita esse facienda, aut certe: Quae uidit inculcans, ideo magna existimans, quia uidit ea quibusdam locis obseruari ab horninibus, quorum auctoritati haberet fidem etiam ratione non reddita, et ideo sibi magnus uidetur, quia ei contigit quorundam sacrorum uidere secreta. sed plenior sensus est: Quae non uidit inculcans frustra inflatus mente carnis suae. mirabiliter ibi eum dixit inflatum mente carnis suae, ubi thelohumilem supra dixerat; fit enim miris modis in anima hominis, ut de falsa humilitate magis infletur, quam si apertius superbiret. et non tenens, inquit, caput — quod uult Christum intellegi —, ex quo omne corpus per contactum et conexum subministratum et copulatum crescit in incrementum dei. si ergo mortui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decernitis? His dictis inserit uerba eorum, qui decernunt
Abbreviated transcription (Latin):
populari sonaret usitatius. Sic .n et uulgo dr
qui duutem affectat. theolodiues et qui sapient̾e
thelosapiens. et cetera huiꝰmodi. Ergo et hic telo¬
humilis. quod plenius dicitur thelonhumił. idẽ
uolens humilis. affectans humilitatem quod in¬
telligatur uolens uideri humilis affectans hu¬
militatem. Hoc em̃ in talib obẜuationib agi¬
tur ut cor hominis uelut religione humile red¬
datur. Addidit aũt et culturam angeloꝵ uel
sicut nr̃i codices hñt religionem angeloꝵ. que
grece trestia dicitur angelos noleus intellig.
principatus quos elem̾itoꝵ huiꝰ mundi ĩpõitos ĩ
his obseruationib colendos ẽe arbitrabantur.
Nemo ergo uos inquit conuncat. cum sitis corpꝰ xp̃i
uolens uideri humilis corde in cuitura angłoꝵ. que
ño uidit inculcans. uel sicut quidam codices hñt.
que udit inculcans. Aut .n. sic dicere. uoluit que
non uidit inculcans. qr ista homines suspicionib

Expanded text:
populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, populari sonaret usitatius. sic enim et uulgo dicitur, qui diuitem affectat, thelodiues et, qui sapientem, thelosapiens et cetera huius modi; ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est uolens humilis, affectans humilitatem, quod intellegitur uolens uideri humilis, affectans humilitatem. hoc enim in talibus obseruationibus agitur, ut cor hominis uelut religione humile reddatur. addidit autem et culturam angelorum uel. sicut uestri codices habent, religionem angelorum, quae Graece S-pyjoxsta dicitur, angelos uolens intellegi principatus, quos elementorum mundi huius praepositos in his obseruationibus colendos esse arbitrantur.. Nemo ergo uos, inquit, conuincat, cum sitis corpus Christi, uolens uideri humilis corde in cultura angelorum, quae non uidit inculcans uel, sicut quidam codices habent, quae uidit inculcans. aut enim sic dicere uoluit: Quae non uidit inculcans, quia ista homines suspicionibus