comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑte seruauit & si tante dissertaciõi sermo nõ cesserit
micto fore ut uirgiliꝰ nr̃ pontifex maximꝰ allerat᷑. p
hc̃ flauianꝰ apucd poetã nrõm in quit. tantam sciam iuxis
auguralis inuenio ut sialiaꝵ doctrina disciplinaꝵ de¬
stitueret᷑. hec illum uel sola ꝓfessio sublimaro. Eustachiꝰ¬
de inde maxime inqͥt predicarẽ quãta de grecis cautus
et tanquã aliud agens modo artifici dissimulacione mͦ
ꝓfessa imutacione trãstulerit in me maior ãmiracio de
asteo logia totaq philo sophia teneras quã parcꝰ & sobriꝰ
oꝑi suo nusquã rep̾hendendꝰ asꝑsit. furiꝰ albinꝰ alterũ
fouẽs p̃textati latꝰ iuxtaq eũ cecina albinꝰ ambo uetusta¬
s affeccionẽ in uirgilio p̃dicabãt.Alt̾ in uer sibꝰ fecii¬
in uerbis. Auienꝰ ñ assumã mͥ ait̾ ut unã aliquã de uirgi¬
lianis uirtutibꝰ auclẽa predicare. s audiendo q̃cunq

Expanded text:
sui parte servavit et, si tantae dissertationi sermo non cesserit, sui parte servavit et, si tantae dissertationi sermo non cesserit, promitto fore ut Vergilius noster pontifex maximus adseratur.» Post hunc Flavianus, «apud poetam nostrum», inquit, «tantam scientiam iuris auguralis invenio ut si aliarum disciplinarum doctrina destitueretur, haec illum vel sola professio sublimaret.» Eustathideinde, «maxime», inquit, «praedicarem quanta de Graecis cautus et tamquam aliud agens modo artifici dissimulatione, modo professa imitatione transtulerit, ni me maior admiratio de astrologia totaque philosophia teneret, quam parcus et sobrius operi suo nusquam reprehendendus aspersit.» Rufius Albinus, alterum fovens Praetextati latus iuxtaque eum Caecina Albinus, ambo vetustatis adfectationem in Vergilio praedicabant, alter in versibus, Cin verbis. Avienus: Non adsumam mihi, ait, ut unam aliquam de Virgilianis virtutibus audeam praedicare, sed audiendo quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
thorite in iuxgilians me oꝑe demostraturũ. Eusebio
utẽ oratorũ eloquẽtissimio nõ p̃ripio de oratoria apu
mnxonẽ arte tractatũ quẽ & doctema et docẽdi usu meliq̃
exequet᷑. Reliquos om̃s qui adestis impense p̃catꝰsũ ut
quidueũm qͥsq precipuũ sibi annotauerit de maronis
ingenio uelut ex simbola conferamꝰ. Mirũ inmodũ alacei¬
tatẽ om̃ibꝰ qui aderãt hec uerba peperert. Q assurgẽs
quisq in desideriũ alios aucdiendi nõ uiddit &s se in idem
munꝯ uocanclũ itaq hortatu mutuo contitati in assensũ facile ac
libent̾ ammati sũt intuentesq om̃s pretextatũ orabãt. ut
iudicium suũ primꝰ apͥerieet cet̾is ꝑ ordinẽ quẽ casꝰ fedẽ
di fec̾at secutaris. Et uetiꝰ equidẽ int̾ omia quibꝰ eminos
laus maronis hoc assiduꝰ lector locter ãmiror quia doctis¬
sime ius pontificum tanꝙͣ hoc ꝓfeisꝰ in multa &ꝰ uaria oꝑis

Expanded text:
toricae in Virgiliano me opere demonstraturum: Eusebio toricae in Virgiliano me opere demonstraturum: Eusebio autem, oratorum eloquentissimo, non praeripio de oratoria apud Maronem arte tractatum, quem et doctrina et docendi usu melius exequetur: reliquos omnes qui adestis impense precatus sim, ut quid vestrum quisque praecipuum sibi annotaverit de Maronis ingenio velut ex symbola conferamus. Mirum in modum alacritatem omnibus qui aderant haec verba pepererunt, et adsurgens quisque in desiderium alios audiendi non vidit et se in idem munus vocandum. Itaque hortatu mutuo concitati in adsensum facile ac libenter animati sunt, intuentesque omnes Praetextatum orabant ut iudicium suum primus aperiret, ceteris per ordidi fecerat secuturis. Et Vettius: «equidem inter omnia quibus eminet laus Maronis hoc adsiduus lector admiror, quia doctissime ius pontificium tamquam hoc professus in multa et varia operis
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ auribꝰ haberẽ tuis libent̾ mitterẽ. sed tanta ĩchoata
res est ut pene uicio mẽtis tantũ opus ingressꝰ mͥ uidear
cum p̾sertim ut sas alia quoq studia ad id opus multoq
potiora imꝑciar. Nec his uiregilii uerbis copia rerum
dissonat quã pleriq om̃s licteratores pedibꝰ illotis pre¬
tereũt tanquã nichil ultra uerboꝵ explanacionẽ liceat
iosse grãmatico ita sibi belli isti hõies certos sciencie fine
o̾ uelut quedã pomeria o effata posuer̃t̃ ultra que siqͥs
egredi audeat introspexisse in edem dee aq̃mares abst̾¬
rentire existimandus sit. S nos quos cealsa minerua de¬
det& non paciam᷑ absteusa ẽẽ adita sarri poematis.s
archanoꝵ sensuũ inuestigato adito doctoꝵ cultu celebrã¬
da prebeamꝰ reclusa penetraliã. Et ne uidear uelle oĩa
unus amplecti.spondeo uolentissim iuenta uel sensa re¬

Expanded text:
dignum auribus haberem tuis, libenter mitterem, sed tanta inchoata dignum auribus haberem tuis, libenter mitterem, sed tanta inchoata res est ut paene vitio mentis tantum opus ingressus mihi videar, cum praesertim, ut scis, alia quoque studia ad id opus multoque potiora impertiar." Nec his Vergilii verbis copia rerum dissonat, quam plerique omnes litteratores pedibus inlotis praetereunt, tamquam nihil ultra verborum explanationem liceat nosse grammatico. Ita sibi belli isti homines certos scientiae fines et velut quaedam pomeria et effata posuerunt, ultra quae si quis egredi audeat, introspexisse in aedem deae a qua mares absterrentur existimandus sit. Sed nos quos crassa Minerva dedecet non patiamur abstrusa esse adyta sacri poematis sed arcanorum sensuum investigato aditu doctorum cultu celebranda praebeamus reclusa penetralia. Et ne videar velle omnia unus amplecti, spondeo violentissima inventa vel sensa rhe
Abbreviated transcription (Latin):
subtexuit symachus. Hec est quidẽ euãgele maronis gła
ut nilliꝰ laudibꝰ crestat. nulliꝰ uituꝑacione minuatur.
ueꝵ ista que ꝓsandis defendere quilibet potest ex plebeia
grãmatitoꝵ cohorte ne seruio nr̃o qui pristos ut i
fert opmio p̃ceptores doctrina p̾stat in excusandis talibꝰ
querat᷑ inurria. S quero utrũ cũ poetica tibi in tanto poeta
displicuerit nerui tñ oratorii qui m eodẽ ualidissimi sũt
plat̾e udeãt᷑. Hec uerba pͥmũ eũageli risꝯ excepit. de¬
inde subiecit Ia hercle restat.Deniq ut &s oratorẽẽ uir¬
gilium renũciẽtis. Net mixũ eum os ad philosofos ãbitus
uester paulo aute ꝓuexerit. Si in hac opinione es inqͥt
Sỹmachꝰ. ut maro tibi nichil nͥ poetitũ sen sisse escimetur
appellat Auguscũ. incipit. Ego uͦ frequẽtes a te lit̾as
acapio &s infea de enea quidẽ meo si me herc le iam

Expanded text:
subtexuit Symmachus: «haec est quidem, Euangele, Maronis gloria subtexuit Symmachus: «haec est quidem, Euangele, Maronis gloria ut nullius laudibus crescat, nullius vituperatione minuatur, verum ista quae proscindis defendere quilibet potest ex plebeia grammaticorum cohorte, ne Servio nostro, qui priscos, ut mea fert opinio, praeceptores doctrina praestat, in excusandis talibus quaeratur iniuria. Sed quaero utrum cum poetica tibi in tanto poeta displicuerit, nervi tamen oratorii, qui in eodem validissimi sunt, placere videantur?» Haec verba primum Euangeli risus excepit. Deinde subiecit: «id hercle restat denique, ut et oratorem Vergilium renuntietis: nec mirum cum et ad philosophos ambitus vester paulo ante provexerit.» «Si in hac opinione es», inquit Symmachus, «ut Maro tibi nihil nisi poeticum sensisse aestimetur, compellat Augustum, ita incipit: "ego vero frequentes a te litteras accipio"; et infra: "de Aenea quidem meo, si mehercle iam
Abbreviated transcription (Latin):
uangele qui c̃uicus impenetrabilis est post uidebimus.
Nẽ quia cũ marone nobis negociũ ẽ respondeas uolo
utrũ poete huiꝰ oꝑa instituend̃ tantũ pueris idonea
uidices an alia illis altiora mẽẽ fatearis. Uicl̃is enim
mͥ ita ad huc uirgilianos habere uersꝯ qͣlit̾ eos pueri
magistris ꝑ legentibꝰ canebamꝰ Immo pueri cũ es
sỹmache sine iudicio mirabam̾. Inspicere autẽ uitia nec per
magistros nec per etatẽ licebat. Que tamẽ nõ pudent᷑̃
quisꝙͣ negabit. cũ ip̃e confessus sit. Qui enim moriens
poema suũ legauit igni quidd nͥ fame sue memoriam
posteritati sub trahendã cireauit Nec in merito. exi
arma amarito cui soli nupserat nec ex eo ꝓlem se sũpsis
se nouerat uel similia alia pudenda multũ seu in uerbis
nodo grecis modo barbaris seum ip̃a disposicõe operi
depechendert̃. Cũq ad huc dicentẽ om̃s exhorruissent.

Expanded text:
uangele, qui conviciis impenetrabilis est, post videbimus; uangele, qui conviciis impenetrabilis est, post videbimus; nunc quia cum Marone nobis negotium est, respondeas volo utrum poetae huius opera instituendis tantum pueris idonea iudices, an alia illis altiora inesse fatearis. Videris enim mihi ita adhuc Vergilianos habere versus qualiter eos pueri magistris praelegentibus canebamus.» «Immo pueri cum essemus, Symmache, sine iudicio mirabamur, inspicere autem vitia nec per magistros nec per aetatem licebat. Quae tamen non pudenter quisquam negabit, cum ipse confessus sit. Qui enim moriens poema suum legavit igni, quid nisi famae suae vulnera posteritati subtrahenda curavit? Nec immerito. Erubuit antis filio arma a marito cui soli nupserat nec ex eo prolem suscepisse se noverat, vel si mille alia multum pudenda seu in verbis modo Graecis modo barbaris seu in ipsa dispositione operis deprehenderentur.» Cumque adhuc dicentem omnes exhorruissent,
Abbreviated transcription (Latin):
Ic cum pretextatꝰ fecisset loquẽdi finẽ om̃s in eum
afRixis uultibus ãmirationẽ scupore ꝓdebant.
deni laucdare hic memoriã.ille doctrinã cũcti ueligionẽ
ffremantes hũc ẽẽ unũ archane deoꝵ nat᷑e conscũ
qui solus diuina &o assequi animo &s eloqui posset ingẽio.
Int̾ hec euãgelꝰ. equidẽ inquit Miror potuisse tantoꝵ
potestatẽ numinũ comp̃hendi. Uerũ qđ mãtuanũ nr̃m
ad singlã cum de diuinis sermo ẽ tostem citatis. gratiosiꝰ
quã ut iudicio fieri putet᷑. Anego credam qđ ille cum
dit̾ẽt. liber ceo alma ceres ꝓ sole ac luna nõ hoc in alterius
poete imitacionẽ posuit ita aueliens dicĩ. cur tñ diceretur
ignorans nisi forte ut greci om̃ia sua in imĩsum tollunt
lius qui nõ minus ꝓfestꝰ est philosophandi studiũ quã
loquẽdi. quociẽs aut de nacura deoꝵ aut de fa to aut
de diuinacione disputat glam quã oratio conflauit ĩcon¬
dita reꝵ relacione miuuat. Tũ symachus de citerone e¬

Expanded text:
ic cum Praetextatus fecisset loquendi finem, omnes in eum adfixis vultibus admirationem stupore prodebant. Dein laudare hic memoriam, ille doctrinam, cuncti religionem, adfirmantes hunc esse unum arcanae deorum naturae conscium qui solus divina et adsequi animo et eloqui posset ingenio. Inter haec Euangelus, «equidem», inquit, «miror potuisse tantorum potestatem numinum comprehendi; verum quod Mantuanum nostrum ad singula, cum de divinis sermo est, testem citatis, gratiosius est quam ut iudicio fieri putetur. An ego credam quod ille, cum diceret "Liber et alma Ceres" pro sole ac luna, non hoc in alterius poetae imitationem posuit, ita dici audiens, cur tamen diceretur ignorans? Nisi forte, ut Graeci omnia sua in immensum tollunt,ullius, qui non minus professus est philosophandi studium quam loquendi, quotiens aut de natura deorum aut de fato aut de divinatione disputat, gloriam quam oratione conflavit incondita rerum relatione minuat.» Tum Symmachus: «De Cicerone, E
Abbreviated transcription (Latin):
inferna detrusus. sagittã tñ iacit qđ indicat tuc̃ quoq uni¬
uersorũ constare uitã radio solis uel ab ima ꝑte uenien¬
as. Capricornꝰ ab inferuis ꝑtibꝰ ad suꝑasolem reducẽs c
solis oscendit. unde enim nber caderas in t̾ras nisi solis
calor ad suꝑ a traheret humorẽ.cuiꝯ refusio pluuialis ẽ
pia : In ultimo ordine zodiati pistes locati s quos coset
soli non aliqua natiree sue iaginaciõ ut cet̾a sed ostenta¬
çio potencie sicderis aquo uita nõ solũ aerus terrenisq aĩa¬
libus dat᷑ sillis quoq quoꝵ conũsacio aquis mersa uelut
a conspectu solis exultat tanta ẽ uis solis ut absteusa quoq
penetrando uiuifica
t ut ad solis multiplicẽ potestatẽ reuoluat᷑ oracio ne¬
nesis q̃ c̃tͣ suꝑbiã colit᷑ qͥd aliud quã solis pocestas
auꝰ istanatirra ẽ ut fulgenciã obscuret &s conspectuĩ
at queq sũt in obscuro illuminet offeratq c̃spectui

Expanded text:
inferna detrusus: sagitta tamen iacit, quod indicat tunc quoque uniinferna detrusus: sagitta tamen iacit, quod indicat tunc quoque universorum constare vitam radio solis vel ab ima parte venientis. Capricornus ab infernis partibus ad supera solem reducens caprae solis ostendit? Unde enim imber caderet in terras, nisi solis calor ad supera traheret humorem cuius refusio pluvialis est copia? In ultimo ordine zodiaci Pisces locati sunt: quos consecravit soli non aliqua naturae suae imaginatio, ut cetera, sed ostentatio potentiae sideris, a quo vita non solum aeriis terrenisque animalibus datur, sed illis quoque quorum cona conspectu solis exulat. Tanta est vis solis ut abstrusa quoque penetrando vivificet. Et ut ad solis multiplicem potestatem revolvatur oratio, Nemesis quae contra superbiam colitur quid aliud est quam solis potestas, cuius ista natura est ut fulgentia obscuret et conspectui auferat, quaeque sunt in obscuro inluminet offeratque conspectui?
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere credunt᷑. qͥd aliud nisi solẽ unũ eundẽq sigͥficant
modo destendentẽ inima mũdi. Modo inũdi sumã in alti¬
tudinẽ pesurgentẽ. Canter obliquo gressu Qͥd aliud nisi
iter solis ostenclit qui uiam nunꝗͣ rectã sed ꝑ illã semper
remeare sortitꝰ est. obliquus q̃ se signoꝵ uerterit
ordo. Maximeq in illo signo sol acursu suꝑo incipit
obliquus inferiora iam petere. De leone iam supͣ dictu
est. uixgo autẽ que manu aristã refert qͥ d aliud quã
que sola facit nascentes fructꝰ ad usus hominũ ꝑuenree.
Scorpiꝯ totꝰ in quo libra ẽ naturã solis miaginat᷑ qͥ hieme
torpescit & transacta hac. aculeũ rursũ erigit in sua nullũ
natura dãnũ ex hib̾no tp̃r̃e ꝑpessa. Sagitariꝰ qui om̃iũ zodi¬
aci domicilioꝵ unꝰ atq postremꝰ est. Ideo ex hoĩeinferã ꝑ mẽ¬
bra posteriora degenerat. quasi pꝰremis ꝑtibꝰ suis a suꝑis ĩ

Expanded text:
vivere creduntur, quid aliud nisi solem unum eundemque significant vivere creduntur, quid aliud nisi solem unum eundemque significant modo descendentem in ima mundi modo mundi in summam altitudinem resurgentem? Cancer obliquo gressu quid aliud nisi iter solis ostendit, qui viam numquam rectam sed per illam semper meare sortitus est Obliquus qua se signorum verteret ordo maximeque in illo signo sol in cursu supero incipit obliquus inferiora iam petere. De Leone iam supra dictum est. Virgo autem, quae manu aristam refert, quid aliud quam quae sola facit nascentes fructus ad usus hominum pervenire. Scorpius totus, in quo Libra est, naturam solis imaginatur, qui hieme torpescit et transacta hac aculeum rursus erigit vi sua, nullum natura damnum ex hiberno torpore perpessa. Sagittarius, qui omnium zodiaci domiciliorum imus atque postremus est, ideo ex homine in feram per membra posteriora degenerat, quasi postremis partibus suis a superis in
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝑ mẽses sex hib̃nos sinisteo incubat la teri ab eqͥuoccio uno
supͣ dextrũ latꝰ. sict̃ & solab eodẽ tp̃r̃e dextrũ hemisphe¬
rium.xeliquo ambit sinisteũ. Ideo & ãmonẽ quẽ deũ solẽ
occidentẽ libies estimãt arietinis cornibꝰ fingũt qͥbus ma¬
racione egyptiꝰ cultꝰ ostendit. uelquia apud heliopolim soli¬
taurũ consecratũ quẽ nepton cognominãt maxime colunt.
iel quia bos apis in ciuitate mẽ phi solis instar excrpit᷑. ue
in oppido hermunthi magnifito apollinis templo consecratũ
soli colũt cairoũ baon cognominantes insignẽ miraculis cõ¬
uenientibꝰ nature solis. nam et ꝑ singulas horas mutare co¬
lores affirmat᷑ & hirsutꝰ setis dicit᷑ inaduersũ nastẽtibus
cõtra naturã om̃iu aĩaliũ unde hẽt᷑ uebut ẏmago solis ĩ
adu̾sam mũli ꝑtẽ nitentis Gemini aũt qui alt̾nis mortibꝰ

Expanded text:
is per menses sex hibernos sinistro incubat lateri, ab aequinoctio verno is per menses sex hibernos sinistro incubat lateri, ab aequinoctio verno supra dextrum latus: sicut et sol ab eodem tempore dextrum hemisphaerium, reliquo ambit sinistrum. Ideo et Ammonem, quem deum solem occidentem Libyes existimant, arietinis cornibus fingunt, quibus maratione Aegyptius cultus ostendit: vel quia apud Heliopolim taurum soli consecratum, quem Neuton cognominant, maxime colunt, vel quia bos Apis in civitate Memphi solis instar excipitur, vel quia in oppido Hermunthi magnifico Apollinis templo consecratum soli colunt taurum, Bacin cognominantes, insignem miraculis convenientibus naturae solis. Nam et per singulas horas mutare colores adfirmatur et hirsutus setis dicitur in adversum nascentibus contra naturam omnium animalium: unde habetur velut imago solis in adversam mundi partem nitentis. Gemini autem, qui alternis mortibus
Abbreviated transcription (Latin):
gens ad estiuum he mispher iũ tanꝗͣ unascons ĩ augmẽta
por rigit᷑. et tũc ad regnũ suũ ꝑuenisle credit᷑. propt̾ea
egiptii animal in zodiato conser uauere. ea celi parte qua
maxime annuo aresu sol ualido eferuet calore leonisq
inibi signũ domiciliũ solis appellãt quia id acał udetur
ex natura solis substanciã ducere. pͥmũ quiã impetũ &ꝰ
lore p̾stat aĩalia uti p̃stat sol sidera ualidꝰq leo ẽ pe¬
re & priore corporis parte ac degenerat postioribꝰ
mẽbris. Eque solis uis prima parte diei ad meridiẽ¬
increscit. uel pͥma ꝑte anni a uere in estatẽ mox elan¬
guescens deducitur uel ad occasu diei uel ad hiemẽ
atq igneis cernitur semꝑ ut sol patenti igneoq
oculo t̾rã conspectu ꝑpetuo atq infatigabili ceruit. Nec solꝰ
leo s signa quoq zocliaci uniũsa ad naturã solis iure refe¬
runtur. & ut ab ariete in cipiã magna illi concordia ẽ. Nã

Expanded text:
erium, tamquam enascens, in augmenta porrigitur, et tunc ad regnum suum pervenisse iam creditur. Propterea Aegyptii animal in zodiaco consecravere ea caeli parte qua maxime annuo cursu sol valido effervet calore, Leonisque inibi signum domicilium solis appellant, quia id animal videtur ex natura solis substantiam ducere: primum quia impetu et calore praestat animalia, uti praestat sol sidera: validusque est leo pectore et priore corporis parte ac degenerat posterioribus membris, aeque solis vis prima parte diei ad meridieincrescit, vel prima parte anni a vere in aestatem, mox elanguescens deducitur vel ad occasum qui diei, vel ad hiemem atque igneis cernitur semper, ut sol patenti igneoque oculo terram conspectu perpetuo atque infatigabili cernit. Nec solus Leo sed signa quoque universa zodiaci ad naturam solis iure referuntur: et, ut ab Ariete incipiam, magna illi concordia est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
e ffectꝰ est quo corpora animantũ iuuãt᷑ salutifero firma¬
ta temꝑ amẽto. Ideo gͦ simulachris eoꝵ iungũt᷑ figime d¬
conũ quia prestat ut humana corpora uelut infrrmitatis
pelle deposita ad pͥstinũ reuirestãt uigorẽ. ut reuirest̃t
dracones per annos singulos pelle senectutis exuta. ꝓpt̾ea
& adip̃m solem speties draconis refortur. qͥa sol semꝑ ue¬
lut aqͣdã ime dep̾ssionis senecta in altitudinẽ suã uelut
in robur rẽutit᷑ iuuentutis. Esse autẽ draconẽ int̾ p̾cipua
solis argumĩta o in nominis ficcione mõstrat᷑ qđ sit nun
ideo ediũ aditoꝵ. oraculoꝵ & thesauroꝵ custocliã dracõibꝰ
assignari. Aestulapiũ uͦ eundẽ ẽẽ atq apollinẽ non solum
hinc ꝓbat᷑ qđ ex illo natꝰ credit᷑ sed qđ ei & ius diuinaciõis
adiungit᷑. Nã ap̃pollocdorꝰ in libeis qͥbꝰ titulꝰ ẽ ⁊epiłficon

Expanded text:
effectus est quo corpora animantium iuvantur salutifero firmaeffectus est quo corpora animantium iuvantur salutifero firmata temperamento. Ideo ergo simulachris eorum iunguntur figurae draconum, quia praestant ut humana corpora velut infirmitatis pelle deposita ad pristinum revirescant vigorem, ut revirescunt dracones per annos singulos pelle senectutis exuta: propterea et ad ipsum solem species draconis refertur, quia sol semper velut a quadam imae depressionis senecta in altitudinem suam ut in robur revertitur iuventutis. Esse autem draconem inter praecipua solis argumenta etiam nominis fictione monstratur, quod sit nuncideo aedium adytorum oraculorum thesaurorum custodiam draconibus adsignari. Aesculapium vero eundem esse atque Apollinem non solum hinc probatur, quod ex illo natus creditur, sed quod ei et vis divinationis adiungitur. Nam Apollodorus in libris
Abbreviated transcription (Latin):
minũ que genesĩs appellat᷑ Egyptii ꝓtendũt deos p̾stĩ¬
tes homini nastenti .iiiͬ. ad ẽẽ memorantes Aaiuona Tu¬
xuii eprola Anarrnti et duos priores solẽ ac lunam
et cluos priores solẽ ac lunam
intelligi uolũt qđ solauctor sp̃s . caloris ac luminis hu¬
mane uite genitor ac custos est. &o ideo nastentis demon¬
eds̃ credit᷑. luua Ra n quia corpoꝵ presul est que
fortuitoꝵ uarietate iactant᷑. Amor osculo significat᷑ ne¬
cessitas nodo. Cur pemie adiciãt᷑ iam suꝑiꝰ absolutũ ẽ
Acd huiꝯ̃. argumẽta clraconũ p̃cipue uolumẽ electum ẽ
proꝑter iter ute iusq sideris flex uosum
iuc est qđ simulachris os esculapii & salutis dra¬
co subiungit᷑ qđ hi ad solis naturã luneq referũt᷑.
Et est esculapius ius salubris de substãtia solis subueniens
animis corporibusq mortaliũ. Salus autẽ nature lunaris

Expanded text:
minum, quae γένεσις appellatur, Aegyptii protendunt, deos praestiminum, quae γένεσις appellatur, Aegyptii protendunt, deos praestites homini nascenti quattuor adesse memorantes, Ἔρωτα ἀνάγκην: et duos priores solem ac lunamEt duo priores solem ac lunam intellegi volunt quod sol auctor spiritus caloris ac luminis humanae vitae genitor et custos est et ideo nascentis eus creditur, luna Τύχη, quia corporum praesul est quae fortuitorum varietate iactantur; Amor osculo significatur, Necessitas nodo. Cur pennae adiciantur iam superius absolutum est. Ad huiusmodi argumenta draconum praecipue volumen electum est propter iter utriusque sideris flexuosum. Hinc est quod simulachris et Aesculapii et Salutis draco subiungitur, quod hi ad solis naturam lunaeque referuntur. Et est Aesculapius vis salubris de substantia solis subveniens animis corporibusque mortalium: Salus autem naturae lunaris
Abbreviated transcription (Latin):
sterio membroꝵ sed in sola m̃te consiscere. Cuiꝰ sedes ĩ capite
est Auatuor latera eaclẽ rõne fingũt᷑ quado tethracor¬
Aum mercurio creclitur at teibutũ. Quippe significat hic
numerꝰ uel totidem plagas mũdi uel iiiͬ. uices tempoꝵ
quibꝰ annꝰ includit᷑. uel qđ duobꝰ equi nocciis duobꝯq sol¬
stitiis zocliati ratio distincta est. Ut lẏra apollinis corclaꝵ
septẽ tot celesciũ speraꝵ motꝰ p̾stat intelligi quibꝰ solem
moderatorẽ constituit nat᷑a In mexcurio solẽ colĩ.&siã
ex caduceo claras qđ egipci in specie draconũ maris &e fe¬
mine coniũctoꝵ figurauer̃ mercurio conseceandũ. hidra¬
cones parte mediã uoluminis sui inuicẽ nodo quẽ uocant
herculis obligant᷑. pͥmeq ꝑtes eoꝵ reflexe in creculũ pees¬
sis ocłis ambitũ creculi iungũt. & postinodũ caude reuo¬
cantur ad capulũ caducei ornant᷑q aliis ex eadẽ capuli
parte nascentibꝰ.Argum̃tũ caducei ad geniturã quoq ho¬

Expanded text:
sterio membrorum, sed in sola mente consistere, cuius sedes in capite est. Quattuor latera eadem ratione finguntur qua et tetrachordum Mercurio creditur attributum. Quippe significat hic numerus vel totidem plagas mundi vel quattuor vices temporum quibus annus includitur, vel quod duobus aequinoctiis duobusque solstitiis zodiaci ratio distincta est, ut lyra Apollini chordarum septem tot caelestium sphaerarum motus praestat intellegi, quibus solem moderatorem natura constituit. In Mercurio solem coli etiam ex caduceo claret, quod Aegyptii in specie draconum maris et feminae coniunctorum figuraverunt Mercurio consecrandum. Hi dracones parte media voluminis sui in vicem nodo quem vocant Herculis obligantur, primaeque partes eorum, reflexae in circulum, pressis osculis ambitum circuli iungunt: et post nodum caudae revocantur ad capulum caducei ornanturque alis ex eadem capuli parte nascentibus. Argumentum caducei ad genituram quoque ho
Abbreviated transcription (Latin):
His enim uerbis magnũ
in celo ducẽ uult sub appellacione iouis intelligi alato curru
uelocitatẽ sideris monstrans. Nam quia in quocũq signo fue¬
rit p̾stat om̃ia signa & siclera signoꝵq prestites deos udet᷑
cunctos deos ducatu p̾ire ornando cũcta ordinãdoq atq
deo uelut exertitũ eiꝯ cet̾os deos hẽri ꝑ duodetim signoꝵ ꝑt¬
quia ip̃e .xiiͫ. signi in quotũq fuerit signo locũ ocupat. Nomen
autẽ clemonũ cum deoꝵ appellaciõe coniũgit. Aut qͥa dii sũt
d̾ Auxionec idẽ scientes futuri. aut ut posidoniꝰ scribit
in libris quibꝰ ticulꝰ est¬
x etheria substancia parta atq diuisa qualitas illis ẽ siui¬

Expanded text:
His enim verbis magnum in caelo ducem solem vult sub appellatione Iovis intellegi, alato curru velocitatem sideris monstrans. Nam quia in quocumque signo fuerit praestat omnia signa et sidera signorumque praestites deos, videtur cunctos deos ducatu praeire ornando cuncta ordinandoque atque ideo velut exercitum eius ceteros deos haberi per undecim signoquia ipse duodecimi signi, in quocumque signo fuerit, locum occupat. Nomen autem daemonum cum deorum appellatione coniungit, aut quia di sunt δαήμονες, id est scientes futuri, aut ut Posidonius scribit in libris quibus titulus estetheria substantia parta atque divisa qualitas illis es
Abbreviated transcription (Latin):
conductꝰ uisione distretꝰ. que om̃ia actũ solis ostẽdũt
t ip̃e iupit̾ rex deoꝵ naturã solis uidet᷑ excedere
sed eundẽ ẽẽ iouẽ ac solẽ claris docet᷑ indiciis lã
cum ait homerꝰ¬
iouis appellacione solẽ intelligi Cornificiꝰ
scribit cui unda oceani uelut dapes ministeat.Ideo enim
sit̃ &o possidoniꝰ &s cleautes affirmãt solis meatꝰ aplaga
t̾ĩnonso sidera intelligunt᷑ que cum eo ad ocasꝰ ortusq
cotidiano celi impetu ferũt᷑ eodemq alunt᷑ humore¬
ore enim dicũt sidera &s stellas a̾nõ tor̃ sc̃tmi idẽ

Expanded text:
us, visione discretus, quae omnia actum solis ostendunt? Nec ipse Iuppiter rex deorum naturam solis videtur excedere, sed eundem esse Iovem ac solem claris docetur indiciis. Nam cum ait HomerIovis appellatione solem intellegi Cornificius scribit, cui unda Oceani velut dapes ministrat. Ideo enim, sicut et Posidonius et Cleanthes adfirmant, solis meatus a plaga τες ἕποντο, sidera intelleguntur, quae cum eo ad occasus ortusque cotidiano impetu caeli feruntur eodemque aluntur umoreοὺς enim dicunt sidera et
Abbreviated transcription (Latin):
te porrigit᷑ diuinis de se corporibꝰ effectis in t̾re fi¬
nitur elem̃tum. Ad huiꝯ gͥ extremitatis signũ pedes
pascendo sic̃ sol uel cum radios suꝑne demittit in fras
uel cum se recolligit in mõtibꝰ uisit᷑ huiꝰ inui dmoror de¬
licie Nho credit᷑ nulliꝰ ostulis obnoxiã qđ signĩficat
armnoniã celi que soli amita ẽ qua si sperarũ om̃ũ

Expanded text:
te porrigitur, divinis de se corporibus effectis in terrae finitur elementum. Ad huius igitur extremitatis signum pedes pascendo, sicut sol, vel cum radios superne demittit in terras vel cum se recolligit, in montibus visitur. Huius Inui amor et deliciae Ἠχώ creditur nullius oculis obnoxia, quod significat harmoniam caeli, quae soli amica est quasi sphaerarum omnium de
Abbreviated transcription (Latin):
quid mari aut fre aut Miã celo gigneret᷑ ad saciãdã
ingluuiẽ suã natũ existimãs fautibꝰ ac dentibꝰ suis subde¬
ret. eaq re captꝰ de romano imꝑio facere uellet egyptum
regnum. cleopatra uxor que uinci a romanis nec luxirria
dignaret᷑. sponsionẽ ꝓuocauit insumere se posse inunam
enã sestercium centies. Ia mieũ Antomo uisum. Nec mora
sponsione contendit dignꝰ sculua munatio plauco qͥtam

Expanded text:
quid mari aut terra aut etiam caelo gigneretur ad satiandam quid mari aut terra aut etiam caelo gigneretur ad satiandam ingluviem suam natum existimans faucibus ac dentibus suis subderet eaque re captus de Romano imperio facere vellet Aegyptium regnum, Cleopatra uxor, quae vinci a Romanis nec luxuria dignaretur, sponsione provocavit insumere se posse in unam cenam sestertium centies. Id mirum Antonio visum, nec moratus sponsione contendit, dignus sculna Munatio Planco, qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
tius ut pleraq haꝵ reꝵ que sy llana lege ut uulgo no¬
ta comprehendunt᷑ nemo nr̃m ul fando comꝑerit. Syl¬
la mortuo. lepiclꝰ consul legẽ tulit. & ip̃e cibariam
Cato &iam sũptuarias leges çibarias appellat. dem
paucis interiectis annis alia lex ꝑuenĩt ad populum
ferente antio restione quã legẽ quauis ẽẽt honesta ob¬
stinacio tñ luxurrie ds uitioꝵ frema concorcdia nullo
ab rogante ioritã fecit. Illud tũ memorabile de resti¬
one latore ip̃iꝰ legis fert᷑. eũ quoadiuxit foris postea nõ
recenasse. ne testis fieret contẽpte legis quã ip̃e bono pu¬
blico ꝓtulisset his legibꝰ annumerarem edictũ de sũptibꝰ¬
ab antonio ꝓpositũ qui postea trium uir fuit in indignũ
crederẽ int̾ cohibentes sup̃tum. antonio locũ facere. cuiꝰ
expense in cenã solite conferri. sola unionis a cleopatra
uxore cõsũpti estimacione suꝑate sũt. Nam cũ Antonius qͥc¬

Expanded text:
tius ut pleraque harum rerum quae Sullana lege ut vulgo notius ut pleraque harum rerum quae Sullana lege ut vulgo nota comprehenduntur, nemo nostrum vel fando compererit. Sulla mortuo Lepidus consul legem tulit et ipse cibariam Cato enim sumptuarias leges "cibarias" appellat. Dein paucis interiectis annis alia lex pervenit ad populum ferente Antio Restione. Quam legem quamvis esset optima, obstinatio tamen luxuriae et vitiorum firma concordia nullo abrogante irritam fecit. Illud tamen memorabile de Restione latore ipsius legis fertur, eum quoad vixit foris postea non cenasse ne testis fieret contemptae legis quam ipse bono publico pertulisset. His legibus adnumerarem edictum de sumptibab Antonio propositum, qui postea triumvir fuit, ni indignum crederem inter cohibentes sumptum Antonio locum facere, cuius expensae in cenam solitae conferri sola unionis a Cleopatra uxore consumpti aestimatione superatae sunt. Nam cum Antonius quic
Abbreviated transcription (Latin):
sit natũ. Uideo quid remordeat. gͦ indiciũ sobrii seculi.
ẽ ubi tali p̾scripto legũ coertet᷑. expensa cenaꝵ Nõ ita ẽ.
Nam leges sup̃tuarie a singulis ferebant᷑ q̃ ciuitatis
tocius uitia corrigerẽt ac nisi pellimis effusissimisi
fuillet. uetꝰ uerbũ est. Leges inquit bone ex malis
moribꝰ ꝓcreant᷑. has sequit᷑ lex cornelia. & ipsa
sũptuaria quã tulit cornelius sylla dictator in q̃
conuiuioꝵ magnificẽtia ꝓhibita est. Nec gule mod ꝯ
actꝰ uerũ minora p̾cia rebus imposita & quibꝰ i
delitiaꝵ os quos illipisces quasq oftulas nominat
& tamẽ precia illis minora constituit. ausim dicere
ut uilitas eduliũ animos hominũ ad parãdas obsonioꝵ
pias incitaras ut gule seruire Aĩã qui paruis een
facultatibꝰ possent.dicam plane qđ sentio ad pͥme luxu
ita ponant᷑. Itaq tanto hoc scłm ad om̃em cõtinẽciã prõp¬

Expanded text:
sit natum. Video quid remordeat: ergo indicium sobrii saeculi sit natum. Video quid remordeat: ergo indicium sobrii saeculi est ubi tali praescripto legum coercetur expensa cenarum? Non ita est. Nam leges sumptuariae a singulis ferebantur quae civitatis totius vitia corrigerent; ac nisi pessimis effusissimisque fuisset. Vetus verbum est: leges inquit bonae ex malis moribus procreantur. Has sequitur lex Cornelia et ipsa sumptuaria, quam tulit Cornelius Sulla dictator, in qua non conviviorum magnificentia prohibita est nec gulae modus factus, verum minora pretia rebus imposita: et quibusdeliciarum! Quos illic pisces quasque offulas nominat, et tamen pretia illis minora constituit! Ausim dicere ut vilitas edulium animos hominum ad parandas obsoniorum copias incitaret et gulae servire etiam qui parvis essent facultatibus possent. Dicam plane quod sentio. Adprime luxurita ponantur. Itaque tanto hoc saeculum ad omnem continentiam promp
Abbreviated transcription (Latin):
publio licinio ceasso diuite aliꝯ ferunde ꝓbandeq tan¬
tum studiũ ab optimatibꝰ impensum est ut consultte
senatꝰ iuberet᷑ ut ea tantũmodo ꝓmulgata. priusꝙͣ tri¬
nundino confirmaret᷑. ita ab om̃ibꝰ obseruaretur.
quasi iam ppłi sentẽtia comꝓbata. lex uͦ hec paucis
muitatis in plerisq cum fannia congruit. In ea enim
erenda ẽ quesita noue legis auctoritas exolesten
metu legis antiquioris. Ita hercules ut de ip̃is .xii. ta¬
bulis factũ est quaꝵ ubi contẽpni antiqͥta copit. eadẽ
illa que illis legiliꝯ cauebãt᷑. in alia latoꝵ noĩa transi¬
exũt. S legis licine sũma. s est krl̃ nonis nũdinis
romanis cuq in dies singulos .xxx. dũtaxat alles edundi
cauta cõsumere licera. Cet̾is u̾o diebus qui excepti nõeent.
ne ampliꝯ daret᷑ aut poneret᷑ ꝗͣ carnis aride pondo tria
& salsam̃toꝵ pondo libra. & qđ ext̾ra uite arbore ue

Expanded text:
P. Licinio Crasso Divite, cuius ferundae probandaeque tanP. Licinio Crasso Divite, cuius ferundae probandaeque tantsenatus iuberetur ut ea tantum modo promulgata, priusquam trinundino confirmaretur, ita ab omnibus observaretur quasi iam populi sententia comprobata. Lex vero haec paucis mutatis in plerisque cum Fannia congruit. In ea enim ferenda quaesita est novae legis auctoritas, exolescente metu legis antiquioris, ita, Hercules, ut de ipsis duodecim tabulis factum est, quarum ubi contemni antiquitas coepit, eadem illa quae illis legibus cavebantur in alia latorum nomina transierunt. Sed legis Liciniae summa ut Kalendis Nonis nundinis Romanis cuique in dies singulos triginta dumtaxat asses edundi causa consumere liceret, ceteris vero diebus, qui excepti non essent, ne amplius daretur apponeretur quam carnis aridae pondo tria et salsamentorum pondo libra et quod ex terra vite arboreve
Abbreviated transcription (Latin):
diciciam & libertatẽ suã uenditarent.pleriq ex plebe ro¬
mana uino madidi in comitiui uenirent. & ebrii de
.x. p. salute consulerẽt. Hec sãmonitꝰ. fannie autẽ
tantũmͦ cenantiũ cohibebat᷑. licebatq scdm̃ eã unicuiq
bona sua int̾ paucos consum̃e. fannia autẽ & iã sũp̃tibꝰ
modũ fecit. assib.c. Unde alucio poeta festiuitatis sue
nore centussis uotat᷑. fanniã legẽ post annos decẽ &
lex didia consetuta ẽ. Ciꝰ ferunde duplex fuit causa.
prima & potissima ut uniũsa italia nõ sola uebs lege
sũp̃tuaria teneret᷑. Italitis existimãtibꝰ fanniam lege
nõ in se sed in solos urbanos ciues ẽẽ conscriptã. demde
it non soli qui prandiã cenas ue maiori sũp̃tu fecisser
s ã ĩa qui ad eas uocitati eeñt. atq om̃ino int̾ fuissent
poenis legis tenerẽt᷑. Post didiã. licina lex lata ẽ. a

Expanded text:
dicitiam et libertatem suam venditarent, plerique ex plebe Rodicitiam et libertatem suam venditarent, plerique ex plebe Romana vino madidi in comitium venirent et ebrii de rei publicae salute consulerent. Haec Sammonicus. Fanniae autem tantummodo coenantium cohibebatur, licebatque secundum eam unicuique bona sua inter paucos consumere, Fannia autem etiam sumptibus modum fecit assibus centum: unde a Lucilio poeta festivitatis suae more centussis vocatur. Fanniam legem post annos decem et octo lex Didia consecuta est. Eius ferundae duplex fuit causa: prima et potissima, ut universa Italia, non sola urbs, lege sumptuaria teneretur, Italicis existimantibus Fanniam legem non in se sed in solos urbanos cives esse conscriptam: deinde ut non soli qui prandia coenasve maiore sumptu fecissent, sed etiam qui ad ea vocitati essent atque omnino interfuissent, poenis legis tenerentur. Post Didiam Licinia lex lata est a
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. Prima autẽ om̃ium de cenis lex ad populũ or/
ꝓlixa p̃tereo. Sũma autẽ eiꝰ p̾steibebat num̃um cõuiuaꝵ.
Et hec est lex orchia de qua cato mox orõnibꝰ suis uo¬
aiferabat᷑. quod plures quã p̾sto eiꝰ cauebat᷑ a d cenã uo¬
carent᷑. Cumq auctoritatẽ noue legis aucta necessitas
imploraret. post annũ xx. secũdum. legis orchie. fannia
lex data ẽ anno post ronã conditã. s cam̃ gellii opnuonẽ
quin gentesimo octogesimo octauo. De hac lege sãmonicꝰ
serenꝰ ita refert. Lex fannia scissimi augusti ingenti om̃iu
ordinũ consensu ꝑuenit ad populũ. Neq eam p̃tores Aut
tribuui plerasq alias s ex om̃ium bonoꝵ consilio &̃ fen¬
tencia ip̃i consules ꝑtulert̃. cũ res publica & luxirria con-¬
uiuioꝵ maiora quã crecli potest detrim̃ta paterẽt᷑. siqͥdẽ
eo res redierat ut gula illecti pleriq ingenui pueri pu¬

Expanded text:
fieret. Prima autem omnium de cenis lex ad populum Orchfieret. Prima autem omnium de cenis lex ad populum Orchprolixa praetereo, summa autem eius praescribebat numerum convivarum. Et haec est lex Orchia de qua Cato mox orationibus suis vociferabatur, quod plures quam praescripto eius cavebatur ad cenam vocarentur. Cumque auctoritatem novae legis aucta necessitas imploraret, post annum vicesimum secundum legis Orchiae Fannia lex data est, anno post Romam conditam secundum Gellii opinionem quingentesimo octogesimo octavo. De hac lege Sammonicus Serenus ita refert: lex Fannia, sanctissimi Augusti, ingenti omnium ordinum consensu pervenit ad populum, neque eam praetores aut tribuni ut plerasque alias, sed ex omnium bonorum consilio et sententia ipsi consules pertulerunt, cum res publica ex luxuria conviviorum maiora quam credi potest detrimenta pateretur, siquidem eo res redierat, ut gula inlecti plerique ingenui pueri pu
Abbreviated transcription (Latin):
lupũ germanũ qui int̾ duos pontes captꝰ fuit: Hec titiꝰ.
s o luciliꝰ acer & uiolentꝰ poeta ostendit se stree hunc
pistem egregii saporis qui int̾ duos pontes captꝰ esset
eũq qͣsi ligurritorẽ catillonem appellat qui ꝓpter rip̃as
st̾ cus in sectaret᷑. ꝓprie autẽ catillones dicebant᷑ qui ad
polluctũ herculis ultimi conuenirent catillos ligurribãt.
Tucilii u̾sus hi st̃. fingere pret̾ea afferri qđ quisq uole¬
bat. illũ sumiua clucebãt. atq altilium lanx. Hc̃ pontes tibe¬
rinos cduo int̾ captꝰ catillo: Longum fiat si enumerare u
qͦt insteum̃ta gule int̾ illos excogitata sũt uel ingenio¬
uel scudio t̃fecta. Et he miirũ cause fuert̃ ꝓpt̃ quaf tot
numero leges de cenis.et sup̃tibꝰ ad pop ulũ referebãt᷑.
d imꝑari copit ut patentibꝰ ianuis pransitaret᷑ et ce-¬
itaret᷑. sic oculis ciuium testibꝰ factis luxurie modus

Expanded text:
lupum germanum qui inter duos pontes captus fuit? Haec Titius. lupum germanum qui inter duos pontes captus fuit? Haec Titius. Sed et Lucilius, acer et violentus poeta, ostendit scire se hunc piscem egregii saporis qui inter duos pontes captus esset, eumque quasi ligurritorem catillonem appellat, scilicet qui proxime ripas stercus insectaretur. Proprie autem catillones dicebantur qui, ad polluctum Herculis ultimi cum venirent, catillos ligurribant. Lucilii versus hi sunt: Fingere praeterea adferri quod quisque volebat. Illum sumina ducebant atque altilium lanx: Hunc pontes Tiberinos duo inter captus catillo. Longum fiat, si enumerare velim quot instrumenta gulae inter illos vel vel studio confecta. Et hae nimirum causae fuerunt propter quas tot numero leges de cenis et sumptibus ad populum ferebantur, et imperari coepit ut patentibus ianuis pransitaretur et cenitaretur, sic oculis civium testibus factis luxuriae modus
Abbreviated transcription (Latin):
bũt. describens enim homines ꝓcligos in forũ ad iudi¬
candum ebrios. cõmeantes queq soleant inter se sermo¬
cinari. sic ait. Ludt̃ alea studiose delibuti ungentis.
scortis sapati. ubi hore decẽ sunt iubent puerũ uocari
ut comitiũ eat ꝑcunctatũ qͥd in foro gestũ sit. qͥ suase¬
rint. qui dissuaserint. quot tribꝰ iullerint. qͦt uetuerĩt.
Incde ad comitiũ nadunt. ue litẽ suam faciant. Dum eunt.
nulla est maugiportu anphora quã non impleant.&ppe
qͥn uesicam plenam uini habeãt ueniũt in cõmitiũ teistes
iubent dicere.quoꝵ est negocium narrant. iudex testes
poscit. ipsus it minctũ. ubi rediit. Ait se om̃ia audisse. Ta¬
bulas poscit. litteras inspicit. uix pre uino sustinet pal¬
pebras. Cunti in consilium ubi hec oratio. quid mͥ nego¬
cii est cum istis nugatoribꝰ potiꝰ quã potamꝰ mulsum
mixtum uino g̾co. eolimꝰ tiredum pingũe. bonũq pi

Expanded text:
bunt. Describens enim homines prodigos in forum ad iudibunt. Describens enim homines prodigos in forum ad iudicandum ebrios commeantes, quaeque soleant inter se sermocinari, sic ait: Ludunt alea studiose, delibuti unguentis, scortis stipati. Ubi horae decem sunt, iubent puerum vocari, ut comitium eat percontatum, quid in foro gestum sit, qui suaserint, qui dissuaserint, quot tribus iusserint, quot vetuerint. Inde ad comitium vadunt, ne litem suam faciant. Dum eunt, nulla est in angiporto amphora quam non inpleant, quippe qui vesicam plenam vini habeant. Veniunt in comitium: tristes iubent dicere: quorum negotium est narrant: iudex testes poscit: ipsus it minctum: ubi redit, ait se omnia audivisse: tabulas poscit, litteras inspicit: vix prae vino sustinet palpebras. Eunt in consilium: ibi haec oratio: Quid mihi negotii est cum istis nugatoribus potius quam potamus mulsum mixtum vino Graeco, edimus turdum pinguem bonumque piscem,
Abbreviated transcription (Latin):
el dicam maximo apud ꝓdigos honore fuerit &oi
tibermnꝰ lupꝰ & om̃ino om̃s ex hoc anmi pisces: Qđ eqͥdẽ
cur illis ita uisum fuerit ignoro. fuisse aute &s iã m artꝰ
uarro ostendit. qui enumerans que et in quibꝰ italie par¬
tibꝰ optima aduictũ giguantur. pisci tiberino palma
tribuit his uerbis in libro roꝵ humanarũ.Undetimo.
Ad uictũ optima refert. Ager campanꝰ frum̃tus.falernꝰ
uinũ. casinas oleũ tusculanꝰ ficũ mel tarentinꝰ. pistes
tyberis. Hec uarro de om̃ibꝰ scilicet huiꝰ fluminis pi¬
scibꝰ. s int̾ eos ut supra dixiprecipuũ locũ tenuit lupꝰ
u qͥdẽ is qui int̾ auos pontes captꝰ eẽt. id ostenelũt
multi alii. tũ &iã gaius titius uir etatis luciliane ĩ ora¬
cione qua legẽ fanniã suasit.cuiꝰ uerba ideo pono quia
nõ solũ de lupo int̾ duos pontes capto ert testimonio.
s a iã mores quibꝰ pleriq tũt uiuebãt facile publica¬

Expanded text:
vel dicam maximo apud prodigos honore fuerit etiam vel dicam maximo apud prodigos honore fuerit etiam Tiberinus lupus et omnino omnes ex hoc amni pisces? Quod equidem cur ita illis visum sit ignoro: fuisse autem etiam M. Varro ostendit, qui enumerans, quae in quibus Italiae partibus optima ad victum gignantur, pisci Tiberino palmam tribuit his verbis in libro Rerum humanarum undecimo: Ad victum optima fert ager Campanus frumentum, Falernus vinum, Cassinas oleum, Tusculanus ficum, mel Tarentinus, piscem Tiberis. Haec Varro de omnibus scilicet huius fluminis piscibus: sed inter eos, ut supra dixi, praecipuum locum lupus tenuit, et quidem is qui inter duos pontes captus esset. Id ostendunt cum multi alii tum etiam C. Titius, vir aetatis Lucilianae, in oratione qua legem Fanniam suasit. Cuius verba ideo pono, quia non solum de lupo inter duos pontes capto erunt testimonio, sed etiam mores quibus plerique tunc vivebant facile publica
Abbreviated transcription (Latin):
ilibꝰ nũmũ mercatꝰ est. in qua re luxuriam illius
seculi eo magis licet estimare. qđ plinius scds tem poribꝰ
suis negat facile mullũ repertũ. qui duas libas exce¬
der&. At nc̃ & maioris ponderis passim uidemꝰ. & pre¬
cia hec insana nescimꝰ.nec contenta illa ingluuies fuit
maris suis copiis. Nam optamꝰ prefectꝰ classis. sciẽs
tarũ adeo italicis litoribꝰ ignotũ ut n ͨ. nom̃ẽ latim
eiꝯ piscis hẽamꝰ.incredibilẽ scaroꝵ multitudinẽ uiua¬
riis nauibꝰ huc aduectã int̾ hostĩa et campanie litus
in mare sparsit. Miroq ac nouo exemplo pistes ĩ ma¬
ri tanꝙ̃ in t̾ra feuges aliquis seminauit.telemq tanꝙͣ
suma in hoc utilitatis publice uerteret᷑ quinquennio de¬
dit oꝑam ut siquis int̾ alios pistes scaꝵ forte cepisser
incolumẽ confestim et inuiolatũ mari redderet¶ Ra
scupemꝰ captiuã illiꝰ. scłi gulã seruisse maxi. cũ ĩ magno

Expanded text:
milibus nummum mercatus est. In qua re luxuriam illius milibus nummum mercatus est. In qua re luxuriam illius seculi eo magis licet aestimare, quod Plinius Secundus temporibus suis negat facile mullum repertum qui duas pondo libras excederet. At nunc et maioris ponderis passim videmus et pretia haec insana nescimus. Nec contenta illa ingluvies fuit maris sui copiis. Nam Optanus praefectus classis, sciens scarum adeo Italicis litoribus ignotum ut nec nomen Latinum eius piscis habeamus, incredibilem scarorum multitudinem vivariis navibus huc advectam inter Hostiam et Campaniae litus in mare sparsit, miroque ac novo exemplo pisces in mari tamquam in terra fruges aliquas seminavit: idemque, tamquam summa in hoc utilitatis publicae verteretur, quinquennio dedit operam ut, si quis inter alios pisces scarum forte cepisset, incolumem confestim et inviolatum mari redderet. Quid stupemus captivam illius seculi gulam servisse mari, cum in magno
Abbreviated transcription (Latin):
tiquos autẽ in p̃cio fuille. Ego testimoniis palam facio uel
eo magis qđ gratum est uileo ad epulas quasi pꝰliminio
redisse. quippe qui dignatione ur̃a cum int̾sum cõuiuio
sacreo ammaduertã hũc piscẽ a coronatis ministeis cũ
tibicine inteo ferri. S qđ ait pliuiꝰ de accipenseris sta¬
mis id uerũ ẽẽ maximꝰ rerũ naturaliũ indagator ni¬
gieliꝰ figulꝰ ostendit. In cuiꝰ libro  de animalibus iii.
ita positã est. Cur alii piszes stama stlã. accipenser ad¬
uersa sit. Hic sãmonicꝰ. qui turpitudiẽ cõuiuis pͥn¬
cipis sui laudando notat ꝓdens uenerationẽ qͣ pistis
habebat᷑. ut a coronatis inferret᷑ cũ tibitinis cantu qͣsi nõ¬
que lam delitiarũ s numinis pompa ⁊ S ut minꝰ miri
accipen serẽ graui p̃cio taxari solitũ. Asinius celex uix
consularis. ut idẽ sãmonitꝰ refert. mullũunũ uii.

Expanded text:
tiquos autem in pretio fuisse ego testimoniis palam facio vel tiquos autem in pretio fuisse ego testimoniis palam facio vel eo magis quod gratiam eius video ad epulas quasi postliminio redisse, quippe qui, dignatione vestra cum intersum convivio sacro, animadvertam hunc piscem a coronatis ministris cum tibicine introferri. Sed quod ait Plinius de accipenseris squamis, id verum esse maximus rerum naturalium indagator Nigidius Figulus ostendit, in cuius libro de animalibus quarto ita positum sit: Cur alii pisces squama secunda, accipenser adversa sit. Haec Sammonicus, qui turpitudinem convivii principis sui laudando notat, prodens venerationem qua piscis habebatur, ut a coronatis inferretur cum tibicinis cantu quasi quaedam non deliciarum sed numinis pompa. Sed, ut minus miremur accipenserem gravi pretio taxari solitum, Asinius Celer, vir consularis, ut idem Sammonicus refert, mullum unum septem
Abbreviated transcription (Latin):
scipio unũ & alteꝵ ex his qui eum salutatũ uenerãt inui¬
tauisset. pluresq &d iã inuitaturus iuderet᷑. in aurẽ põtiꝰ
scipioni inquit. Uide quiel agas accipẽser Iste paucoꝵ
hominũ est. Nec nificias eo temporibꝰ traiani hũc pi¬
stem in magno p̃cio nõ fuisse teste plinio sedo. qui inñali hi¬
storia cum de hoc pisce loq̃ret᷑ sic ait. Nullo nũc ĩ honore
est qđ equidẽ mixor cum sit paucus inuentu.sed nõ iu
stetit hec parsimoniã. Nã & tpr̃ibꝰ seueri principis qui
ostentabat duxiciã morũ. sãmonitꝰ serenꝰ uir scło suo
doctus.cum ad pͥncipẽ suũ scriberet. faceretq de hoc
pisce sermonẽ. uerba pliuii que suꝑiꝯ posui premisit
a ita subiecit. plinius ut scitis adusq traiani imꝑatoris
peruenit etatẽ.Nec dubiũ est qđ ait. Nullo honore tem
poribꝰ suis piscẽ hũc fuisse. uerũ ab eo dici. Apud an¬

Expanded text:
Scipio unum et alterum ex his qui eum salutatum venerant inviScipio unum et alterum ex his qui eum salutatum venerant invitavisset, pluresque etiam invitaturus videretur, in aurem Pontius: Scipio, inquit, vide quid agas, accipenser iste paucorum hominum est. Nec infitias eo temporibus Traiani hunc piscem in magno pretio non fuisse, teste Plinio Secundo qui in Naturali historia, cum de hoc pisce loqueretur, sic ait: Nullo nunc in honore est, quod equidem miror, cum sit perrarus inventu. Sed non diu stetit haec parsimonia. Nam temporibus Severi principis, qui ostendabat duritiam morum, Sammonicus Serenus, vir seculo suo doctus, cum ad principem suum scriberet faceretque de hoc pisce sermonem, verba Plinii quae superius posui praemisit et ita subiecit: Plinius, ut scitis, ad usque Traiani imperatoris venit aetatem. Nec dubium est, quod ait nullo honore hunc piscem temporibus suis fuisse, verum ab eo dici. Apud an