comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est quam esca: ⁊ corpus qͣm uesti¬
mentũ. Admonet ut memineri¬
mus multo amplius nobis de
dit animam. multo facilius
escam ẽẽ daturam. similit̾ eũ
qui corpus declit multo facilus
daturum ẽe nestimentũ. Quo lo¬
co queri solet utrum ad aĩam cỹ¬
b iste ꝑueniat: cum anima incor-¬
porea sit. iste autem cib corporeꝰ.
S auimam hoc loco peo ista uita
positam nou̾imus: cuiꝰ retinatu¬
lumest alimentum istud corpore¬
um. Scd̃m hanc significatiõem
dictum est etiam illud: qui ani
mam suam perdet illam. Quod
nisi de hac uita acceꝑimꝰ. qͣmo
portet pro regno dei perdere. qd̃ po¬
tuisse martyres clarint. contra¬
rium hecpreceptumerit illi
sententie qua dictum est. Quid
prodest homini si totum mũdũ
lucretur: anune autem sue decri¬

Expanded text:
est quam esca, et corpus quam vestiest quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo ampdit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, cibus autem iste corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acciperemus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detri
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sibi thesaurizat. s pau¬
ꝑib possessa distribuat.
Sic enim sapiens ⁊ filius lu¬
cis ẽẽ merebitur. Unde bene
psalmista cum de auaro qͦ
libet diuite p̃misiss. s ⁊ fru¬
stra conturbatur. thesauri-¬
rat ⁊ ignorat cui congrega¬
bit ea mox ubi cordis sui te¬
saurum locass aperuit di-¬
cens. ⁊ nũc que est expecta¬
tio mea nõne dominꝰ ⁊ sub¬
stantia mea apudte est.
suos. Ideo dico nobis.
Nolite solliciti ẽe anime qͥd
manducetis. neq corpori
Quid uestiamini. Quod ait
ideo dico aid superiora res-¬
picit: hoc est ideo tempora¬
liĩ sollicitudinẽ ueto ne
cum diuitib seculi nobis thes¬
aurizare ꝯmuicamini. Ergo qd̾
omnib natura tribuit. ⁊ ium̃tis
ac bestiis hominib quoq ꝯmũe
est: huiꝰ cura penitus liberarur.
s precipitur nobis ne solliciti si¬
mus quid comedamus. Et quia
in sudore uultus preparamꝰ nob̃
panem: labor exercendus est. soi¬
licitudo tollenda. Anima plus

Expanded text:
non sibi thesaurizet, sed paunon sibi thesaurizet, sed pauperibus possessa distribuat. Sic enim sapiens et filius lucis esse merebitur. Unde bene Psalolibet divite praemisisset, Sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea, mox ubi cordis sui thesaurum locasset, aperuit, dicens: Et nunc quae est exspectatio mea? nonne Dominus? et substantia mea apud te est. suos: Ideo dico vobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis, neque corpori quid vestiamini. Quod ait, Ideo dico, ad superiora respicit, hoc est, ideo temporalium sollicitudinem veto, ne cum divitibus saeculi vobis thesaurizare convincamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus
Abbreviated transcription (Latin):
cuius erunt: Qui multa ti¬
bidelitiaꝵ tempora stultus
inuita promitebas: proxia
hac nocte morte prereptus a¬
liis ⁊gregata relinques. hec
deo ad homiem licere est: pra¬
uas eius machinatic̃es subi-¬
ta animaduersic̃e compesce
Aliter. In nocte ablata esta¬
nima: que in obscuritate est
cordis. ac misera: in nocte ab¬
lata est que considerationis
lucem habere noluit: ut qd̃
poterat pati preuidrret. Unde
bene discipulis futura cogi¬
tantib paulus apłs̃ ast.
uos autem frẽs nõ estis ĩte¬
nebris: ut uos dies illa tan¬
qͣm fur comprchendat. Om̃s
anm uos filii lucis estis. ⁊ filis
aici. Non simꝰ noctis neꝙ te¬
nebrasx. Dici enim exitus tã¬
sni fur in noste comprchedit:
quando scultoꝵ animas fu¬
tuta nõ premeditantes eicit.
Sic est qui sibi tesaurizat:
⁊ õ est in deum diues. Sus
qui sibi thesaurizat. ⁊ nõ est
in deum diues: stultus est:
⁊ in nocte sapiendus ergo
qui uult cẽ in deum diues:

Expanded text:
cujus erunt? Qui multa ticujus erunt? Qui multa tibi deliciarum tempora stultus in vita promittebas, proxima hac nocte morte praereptus, aliis congregata relinques. Haec Deo ad hominem dicere est, pravas ejus machinationes subita animadversione compescere. Aliter: In nocte ablata est anima, quae in obscuritate est cordis, ac misera. In nocte ablata est, quae considerationis lucem habere noluit, ut quod poterat pati, praevideret. Unde bene discipulis futura cogitantibus Paulus apostolus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis et filii diei. Non sumus noctis, neque tenebrarum . Dies enim exitus tanquam fur in nocte comprehendit, quando stultorum animas futura non praemeditantes ejicit. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Si is qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives, stultus est et in nocte rapiendus, ergo qui vult esse in Deum dives,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc faciam. Destruam horrea mea
⁊ maiora faciam. ⁊ illuc conet¬
gabo omnia que nata sunt
michi: ⁊ bona mea. Non m eo
reprehenditurꝰ iste diues qd̃ t̾-¬
ram coluerit. natos uie ex ea
fructus inhorrea collegerit. s
quod omẽm uite sue ficluciã
inp̃a habundantia rerum
posuerit. fructusꝙ quos ube¬
riores solito terra protu¬
lit suos fructus ⁊ sua bona cõ¬
putans. nõ pauꝑib erogare
iuxta imꝑium dm̃ dicentis.
quod superest date elemosinã.
s fcĩs receptaculis maiorib.
sue infiturũ luxurie reserua¬
restuduerit. Anima inquises
habes multa posita inarinos
plimos: requiesce. comede. bibez
epulare. Cui simile quidinecle¬
si astico legitur. Est qui lecuple¬
tatur parce agendo. ⁊ est pars
mercedis illius in eo quod clicit.
inuieni requiem michi ⁊ ñc
manducabo debonis mers so¬
lus. ⁊ nescit qd̃ tempus prat
reat. ⁊ relinquat om̃ia alis
Dicit autem islideus. Stutte
hac nocte animam tuam tepe¬
tunt ate que auter parasti-

Expanded text:
Hoc faciam, destruam horrea mea, et majora faciam, et illuc congregabo omnia quae nata sunt mihi, et bona mea. Non in eo reprehenditur iste dives quod terram coluerit, natosve ex ea fructus in horrea collegerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in ipsa abundantia rerum posuerit, frustusque quos uberiores solito terra protulit, suos fructus et sua bona computans, non pauperibus erogare, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest date eleemosynam, sed, factis receptaculis majoribus, suae in futurum luxuriae reservare studuerit. Anima, inquiens, habes multa posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Cui simile quid in Ecclesiastico legitur: Est qui locupletatur parce agendo, et est pars mercedis illius in eo quod dicit: Inveni requiem mihi, et nunc manducabo de bonis meis solus, et nescit omnia aliis . Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti
Abbreviated transcription (Latin):
ipus tuum lucidum erit.
Si autẽ nequam fuerit: eti¬
am corpus tuum tenebrosũ
ain. Si inquit pura rectaq
ntentione que potes agere
lona scudueris. lucis profecto
sunt opera que facis. etiam
sitoram hominib imꝑfectio¬
ius aliquid habere uideant᷑.
qͣm diligentib deum omĩa

Expanded text:
corpus tuum lucidum erit; corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum om
Abbreviated transcription (Latin):
precipit. Itaq epulemur nõ in
fermento ueteri: neq inferm̃to
malitie ⁊ nequitie. s in aamis
sinceritatis ⁊ u̾itatis. Nam sicut
modicum fermentum totam
farine cui uincitur massam cor¬
rumpit: uinu̾saraq mox consꝑ¬
sionem suo sapore ꝯmaculat:
sic nimirũ simulatio cuuiꝰ semel
animũ imbuerit. tota urtutũ
sinceritate ⁊ u̾itate frandabit.
Nichil autem oꝑtum est
est qd̃ nõ reueletur: neq absc̃õ¬
ditum quod nõ sciatur. t Ra.¬
Et quomodo in presenti scł̃o.
multorum du latet hypocsis:
Ergo de futuro tempore indelli¬
gendum: qͣndo iudicabit deus
occulta hominũ. Nam sicut
unus amicoꝵ beati iob ueris¬
sime dixit laus impiorũ bre¬
iuis est. ⁊ gaudium ypocrite
ad instar puncti si ascend̾it
usq ad celum superbia eius.
⁊ caput eus nubes tetigerit:
quasi sterquilinũ infine per¬
detur. Infine inquit ꝑdetur:
qui in principio fiorere uide¬
batur. Est ergo sensus. Attendi¬
te ne emulemini simulatores:

Expanded text:
ur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis . Nam sicut modicum fermentum totam farinae qui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. autem opertum est quod non reveletur, neque abscoditum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti. Si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores,
Abbreviated transcription (Latin):
bomanisq militib sit cruci¬
fhlis. S moris est scriptu¬
laakx. duas sepe generaticẽs
hominũ bonoꝵ scilicet ma¬
loumq computare. hoc est
eoꝵ qui nõ ex sangunib neq
ex uoluntate carns. neq ex uo-¬
luntate uiri. s ex deo nati sunt.

Expanded text:
Romanisque sit militibus cruciRomanisque sit militibus crucifixus. Sed moris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumque computare, hoc est eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est enumn dei uirtus ⁊ dei sapiẽ¬
tia sicut apls docet. Deniq ĩ
matheo ita habes. Ides eccemit
to ego ad uos prophas ⁊ sa¬
pientes ⁊ scribas. Si auteil
prophaꝵe. alium noui testa¬
nenti deum predicare. qͣmuᷤ
sepe etiam apłica scriptura
pophas nõ eos solum qui
futuram xp̃i incarnatẽem.
s ⁊ eos qui uentura celestis
rgni gandia predicent ap¬
pellet. Prophete inquit duo
aut tres dicant. ⁊ ceteri diiui-¬
dicent. S nequaqͣm hos cre¬
diderim. aplis incathalogi
ordinem preferendos: ut inqͥ-¬
ratur sanguis omĩura pro¬
ph̃aix qui effusꝰ est aconsti¬
tutione mundi ageneratõẽ
sta. Queritur quomodosan¬
gus omĩum proph̃asꝵ atq
iustoꝵ ab una iudeoꝵ gene¬
ratione requiratur. cũ ⁊ mul¬
ti scõꝵ. siue ante incarnaticẽm.
seupost mortem resurresticẽm¬
q saluatoris ab aliis sint
nationib interempti: ⁊ ip̃e
Aminꝰ uideis licet acclaman¬
tibz aromano tamen preside

Expanded text:
est enim Dei virtus et Dei sapienest enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eet prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista. Quaeritur quomodo sanguis omnium prophetarum atque justorum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et multi sanctorum sive ante incarnationem, seu post mortem resurrectionemque Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti, et ipse Dominus Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside,
Abbreviated transcription (Latin):
on monumenta ꝓphar
ornare. s interfectores pro¬
ꝑh̾aꝵ imitari. sceleris est. Iudei
ergo prophaꝵꝵ monumenta edi-¬
ficando. patrum suoꝵ facta qͥ
hos occiderunt arguebant. S pa¬
terna facinora emulando. dum
bant. eadem uidelicet ipsi que
inparentib dampnabant a¬
gentes. Profecto testificamini
quodꝰ sentitis oꝑib patrũ ue¬
stroꝵ: qmquidem ip̃i eos occi¬
derunt: uos autẽ eclificatis
eorum sepulchra. Si mulabãt
quidem se obfauorem nulgi
captandum patrũ suoꝵ horre¬
qui abeis occisi sunt magni¬
fico ornando. s ipso opere testi¬
ficantur. quantum paterne
nequitie ꝯsentiarit. dñm qui
ab eisdem ꝓphis est prenuirti¬
atus. iniuriis agendo Ubili
pariter ⁊ filios homicidaix.
⁊ ad sue dampnationis aug-¬
mentum scientes percare. de¬
clarant. Unde recte subiũgit᷑.
ropterea ⁊ sapientia
dei dixit. Mhutam adil¬
los ꝓph̾as ⁊ aplos. ⁊ ex ilł au¬
dent ⁊ ꝑsequentur. Sa pien¬
tiam dicitur seĩpm dicit Ip̃e

Expanded text:
on monumenta prophetarum ornare, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna facinora aemulando, dum bant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentitis operibus patrum vestrorum. Quoniam quidem ipsi eos occiderunt, vos autem aedificatis eorum sepulcra. Simulabant quidem se, ob favorem vulgi captandum, patrum suorum horrequi ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos prophetas et apostolos, et ex ilet persequentur. Sapientiam Dei seipsum dicit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qui poterant intrare ꝑmittit.
Uin hec ad illos diceret:
ceperunt ph̾isei ⁊ legis peri
uera ꝑfilie simulationis ⁊ impie-¬
tatis sue crimina audierint. ip̃i
destantur qui tantointonante
turbine. nõ ipsi resipiscere. s doc̃to¬
rera u̾itatis insidiis moliuntur
aggredi.

Expanded text:
qui poterant intrare permittit. qui poterant intrare permittit. Cum haec ad illos diceret, coeperunt Pharisaei vera perfidiae, simulationis, et impietatis suae crimina audierint ipsi testantur, qui tanto intonante turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliuntur aggredi.
Abbreviated transcription (Latin):
eclem. Quare sanguine abel qui
primus martyrium passus est
mirum nõ est: s quare usq ad
sanguinem zacharie querendũ
est. cum ⁊ multi post eum usq ad
natiuitatem xp̃i ⁊ ipso mox na-¬
to innocentes in bethleem pueri
sint ab hac generatic̃e ꝑempti:
nisi forte quia abel pastor oniũ.
zacharias sacerdos fuit. ⁊ hic ĩ
campo. ille in atrio templi necatꝰ
est. utriusq gradus martyres ⁊
laici. scilicet ⁊ altaris offitio mã-¬
cipati. sub eorum uoluit intima¬
re nocabulo.
e nobis legis peritis: quia
tulistis clauem scientie.
Ipsi nõ introistis ⁊ eos qui intͦ¬
ibant prohibuistis. Claiuis sci¬
entie humilitas xp̃i est. qͣm le¬
gis ꝑiti. necipsi in lege ⁊ ꝓph̃is
intelligere. nec ab aliis intelligi
uolebant. Intrare est enim non
ẽẽ contentum suꝑfitie litere: s
usq ad intelligentie satratioriᷤ
archana penetrare. Aliter. Om̃ĩs
doctor qui auditores quosuerbo
edificat. exemplo scandalirat. nec
ipseregnum dei intrat: nec ipsoᷤ

Expanded text:
altare? Quare a sanguine Abel, qui primus martyrium passus est, mirum non est; sed quare adusque sanguinem Zachariae quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato Innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti: nisi forte quia Abel pastor ovium , Zacharias sacerdos fuit; et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres et laici scilicet, et altaris officio mancipati sub eorum voluit intimare vocabulo.e vobis legisperitis, quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hec omnia adicientur uobis.
Hic manifestissime ostendit. nõ
hec ẽe appetenda. tamqͣm talia sĩt¬
bona nr̃a ut propter ipsa debeamꝰ
benifacere. siquid facimus: s tam̃
eẽ necessaria Quid enim intersit
inter bonum quod appetendum
est ⁊ necessarium quod sumẽdũ
est: hac sententia declarauit cũ
ait. Uerumptamen querite reg-¬
num dei: ⁊ hec omĩa adicientur
uobis. Regnum ergo dei bonum
nr̃m est. ⁊ hec appetendum. ⁊ ibi fi¬
nis constituendus propt̃ quod
omnia faciamus quetumꝙ fa¬
cimus. S quia in hac uita mili¬
tamus. ut ad illud regnum per¬
uenire possimus que uita sine
hiis necessariis agi nõ potest.
adicientur hec uobis inquit. s
uos regnum dei querite. Quie
enim nõ ait dabuntur: s adici¬
entur. profesto indicat aliud
ẽẽ. quod principalit datur. aliud
qd̃ suꝑ additur: quia nobis in
tentione eternitas musuuero

Expanded text:
et haec omnia adicientur uet haec omnia adicientur uHic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait: Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aet
Abbreviated transcription (Latin):
phitonissa loquitur ad saulẽ.
lias etis mecum. Et uos nolite
querere quid manducetis aut
quidd bibatis. Notandum qd̃
n̾ait nolite querere uel sollici
nce de cibo. aut potu aut indu¬
mento s expressius quid inqͥt
nanduceris aut quid bibatis.
hsupra. neq corpori quidue¬
lamini ubi michi uidentur
argui. qui spreto iuctu uelue¬
sttu ꝯmuni. lautiora sibi ul
austeriora pre hiis cum quib
itam ducunt alimenta. uel
nlumenta requirunt. Et no¬
lie in sublume tolli. Prohibita
sollatudine de alimentis con-¬
sequenter ne extollantur ara¬
pltus ammonuit. Primo enĩ
hx ad necessitatem implendã
homo querit. Cum autem hiis
habundau̾it. incipit ⁊ suꝑbi¬
ie de talibz. Tale est hoc. ac si se¬
extollat uulneratus qui acet.
quia habet multa emplastra
in domo: tum hoc illi bonum
eẽt ut uulnera nõ haberet. ⁊¬
ne uno quidem incligeret em¬
tes mundiquerunt. Pateraut̃
ũr scit: qm̃ hiis indigetis. Ue-¬
rumptamen querite regnum dei:

Expanded text:
Pythonissa loquitur ad Saulem: Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emtes mundi quaerunt: pater autem uester scit, quoniam his indigetis. uerum tamen quaerite regnum dei,
Abbreviated transcription (Latin):
mum est enim hoc: s dei corpo¬
ra operari. Dandum ardem
erat etiam documentũ propt̾
uestitum sicut datum est ꝓpt̾
alimentum. Itaq sequitur.
⁊ dicit. Considerate lilia quomͦ
crescunt: nõ laborant neq nẽt
S ista documenta nõ siut al¬
legorica disencienda sunt. itt
queramuis quid significent en¬
ui aut lilia. Posita sunt enim
ut de reb minorib maioraꝑ
suaderentur. Dico autẽnobiᷤ
nec salomon monũ gloria
sua uestiebatur. sicut unum
ex istis. Et reuera quod scricũ
que regum purpura. que pi¬
stura textricum. potest florib
comparari: Quid ita rubet it
rosa: Quid ita candet ut liliũ:
Uiole uero purpuram nullo
siꝑare murice: oculoꝵ magiᷤᷤ
quam sermonũ indicium est.
Si autem fenum qd̃ hodie ĩ
agro est ⁊ cras inclibarium
mittitur: deus sic uestit. qͣnto
magis uos pusille fider. Cil
nscapturis futurum temp̃
mtlligiturꝰ dicente iacob: ⁊
eaudiet me tras iusticia mea.
hm samuelis fantasmate

Expanded text:
imum enim est hoc, sed Deo, corpoimum enim est hoc, sed Deo, corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate,
Abbreviated transcription (Latin):
animal mortale est. ⁊ cumeẽ ces¬
sauerint semꝑ nõ erunt. qͣnto
magis homines quib et̃nitas
ꝓmutitur. dei reguntur imperio:
Quantomagis uos pluris estis
illis. Idẽ carius uos ualetis. quia
utiq rationale animal sicnti
est homo. sublimiꝰ ordinatum
est in rerum natura. qͣm irrati¬
onabilia sicuti sunt aues. Quiᷤ
autem ur̃m cogitando potest ad¬
itere ad scaturam suam cubitũ
unum: Si ergo neq qd̃ minimũ
est potestis quid decet̾is solliciti
estis. Iest cuiꝰ potestate atq do¬
minatu frm est ut adhanc statu¬
lamcorpus ur̃m ꝑduceretur
euis prouidentia etiam uestiri
potest. Nõ autem ũra cura ftm̃
ẽẽ. ut ad hanc statuam ueniret
corpus ur̃m ex hoc intelligi pote¬
st: quod sicuretis ⁊ uelitis ad¬
icere cubitum unũ huis
stature: nõ potesdis Ili engoen¬
am tegendi corporis curam re¬
linquite. cuiꝰ uidetis curam fa¬
stum ẽe. ut tante stature coppꝰ
habeatis. Si ergo inquit neq
qd̾ minimũ est potestis. Mim¬

Expanded text:
anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, min
Abbreviated transcription (Latin):
inminimis quidem eam perfic̾ent
seruandam tradere presumebãt.
atq ideo iugum xp̃i suaue. ⁊ sar¬
cinam eius leuem. ubi requies
est animaiꝵ procul abicere ⁊ exc̾¬
minare temptabant: cum scup¬
tum sit. Iustus autẽ ex fide uiuit
Et apłs petrus hiis qui credẽtes
ex gentib circumcidi docebant:
protestͤatur ⁊ dicat. Et nũc qͥd
temptatis imponere iugum su¬
per ceruicem discipuloꝵ. qd̃ neq
patres ur̃i neq nos potuimus
credimus saluari: quemadino-¬
dum ⁊ illi

Expanded text:
in minimis quidem eam perficerent, in minimis quidem eam perficerent, are et servandam tradere praesumebant. Atque ideo jugum Christi suave et sarcinam ejus levem, ubi requies est animarum, procul abjicere et exterminare tentabant, cum scriptum sit Justus ex fide vivit, et apostolus Petrus his, qui credentes ex gentibus circumcidi docebant, protestetur, et dicat, et nunc quid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus credimus salvari quemadmodum et illi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cadauerum plena fetore.
De quib psalmista cum diceret
sepulchrum patens est gutiuir
eorum. mox quid dixiss aꝑuit.
adrungens linguis sis dolose
espondens autem quidã
ex legis peritiss ait illi.
Magistet. hec dicens etiam nob̃
contumeliam facis. Quam mi-¬
sera conscientia que audito dei
uerbo sibi contumeliam fieripu¬
tat. ⁊ ꝯmemorata pena perfidoꝵ.
se semper intelligit ẽe dampnan¬
oum. Unde michi meisꝙ simili¬
b unicum suꝑest suffrigium.
dño cum ꝓpħa supplicare. Utinã
dirigantur ire mee: ad cuscodi¬
endas iustificatic̾es tuas. Tunc
nõ confundar: dum respiciam in
omiua mandata tua. At ille ait.
Et nobis legis peritis ue. quia o¬
neratis homines onerib que por¬
tare nõ possunt. ⁊ ipsi imo digi¬
to ñro nõ tangitis sartinas. Nõ
possunt onerã legis portari eo
modo: quo isti legis ꝑtti hec impo¬
nebant hominib. Unde recte au¬
diunt. quod sarcinas eius uno¬
digito nõ tangererit. hoc est ne

Expanded text:
sunt cadaverum plena, sunt cadaverum plena, de quibus Psalmista cum diceret, sepulcrum patens est guttur eorum, mox, quid dixisset aperuit, adjungens, Linguis suis dolose espondens autem quidam ex legisperitis ait illi: Magister, haec dicens etiam nobis contumeliam facis. Quam misera conscientia, quae, audito Dei verbo, sibi contumeliam fieri putat, et commemorata poena perfidorum se semper intelligit esse damnandum. Unde mihi meisque similibus unicum superest suffugium, Domino cum propheta supplicare: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas. Tunc non confundar, dum respiciam in omnia mandata tua . At ille ait: Et vobis legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti haec imponebant hominibus. Unde recte audiunt quod sarcinas edigito non tangerent, hoc est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃cpro nobis mortuus est.
hec autem oportuit facere. ⁊ il¬
ia nõ omittere: idest elemosi¬
nas fructuum terrenoꝵ. Nõ
ogo se fallant qui ꝑ elemosi-¬
nas quaslibet largissimas
fructuum suoꝵ. uel cuiꝰq pecu¬
me impunitatem se emere ex-¬
istimant: infacinoꝵ ĩmanita¬
te ac flagitioꝵ nequitia per¬
phisei qui diligitis
primas cathedras in
hynagogis: ⁊ salutatioes ĩ fo¬
to. ue nobis miseris ad quoᷤᷤ
phiseoꝵ uditia tͣnsierunt.
quibreue ⁊ incertum uite nr̃e
curidm quo peccata hurnilit̾
plangere debueramus ꝓpͥora¬
iu inuicem suꝑbie certando.
perratis amplius onerare nõ
metuimus.
euobis qui estis ut
monumenta que
nõ parent. ⁊ homĩes
aubulantes supra nescunt.
Et hec suꝑstiticẽm phiseorum sen
tentia redarguit. qui foris speciẽ
recte doctrine pretendunt. intus
uero quid feditatis gerant occul¬
tant. instar monumentorũ que
cum superficiem terre ꝯmunis
oscendant intus uermescentiũ

Expanded text:
Christus pro nobis mortuus est . Christus pro nobis mortuus est . Haec autem oportuit facere, et illa non omittere, id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia peraeis qui diligitis primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt, qui breve et incertum vitae nostrae curriculum quo peccata humiliter plangere debueramus, pro prioratu invicem superbe certando, peccatis amplius onerare non metuimus. Vae vobis qui estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. Et htentia redarguit, quia foris speciem rectae doctrinae praetendant: intus vero quid foeditatis gerant occultent, instar monumentorum quae cum superficiem terrae communis ostendant, intus vermescentium
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊ rutam. ⁊ om̃e olus. Has
erum noui elemosinas uĩas:
ne de illis me nũcuos admo¬
nuisse arbitremini. Et preeri-¬
tis uiditium ⁊ karitatem dei.
qua elemosina possetis abomũ
inquinamento interiore mun¬
dari. ut nobis munda ẽerit ⁊
corpora que lauatis. Hoc est
enim omĩa ⁊ interiora scilicet
⁊ exteriora. sicut alibi legitur
mundade que intus sunte
que foris sunt munda erunt.
S ne istas elemosinas quefi¬
unt de frustib terre respuusse
uideretur. Hec autem inquit
oportuit facere. soest iniditiũ
⁊ saritatem dei: ut ⁊ nos uera¬
titer de nr̃a miseria iudicãtes.
⁊ dei caritatem qͣm donauit
ipse diligentes ꝓre resteq ui¬
uamus. iustum iuditiñ eus
ꝯfitentes. quo misen effesnsu¬
mus: de quo dicit apls.ili.
ditum quidem exuno in
condempnatic̃em. ⁊ magne
cariati eus gr̃as agentes. de
quaidem ipse dicit gr̃e precli¬
ator: cõmendat autem suam
caritatem deus in nobis: qm
cum adhuc peccatores ẽemus.

Expanded text:
tam et rutam et omne olus; has tam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiore mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora, sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur, ait: Haec autem, inquit, oportuit facere. Id est judicium et charitatem Dei, ut et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Dei cipse diligentes, pie recteque vivamus justum judicium ejus confitentes quo miseri effecti sumus. De quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem; et magnae charitati ejus gratias agentes . De qua idem ipse dicit gratiae praedicator: Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus,
Abbreviated transcription (Latin):
sinam: a seipso debet incipere:
⁊ eam sibi primum dare. Est em̃
elemosina: opus miscł̃ie. Ueris-¬
simeq distum est miserere aĩe
tue placens deo Propter hoc rena¬
scimur ut deo placeamꝰ. cui m̾ito
displicet. qd̃ nascendo contͣgimꝰ.
Hec est prima elemosina. qͣmnob̃
dedimus. q̃m nos ipsos miseroᷤ
ꝑ miserantis dei miscdĩam reqͥ¬
suumꝰ. Propter quem dilectiois
ordinem dictum est. diliges ꝓ¬
ximum tuum tanqͣm te ip̃m.
Cum ergo increpass eos qd̃ fori¬
secus se lauarent. intus autem
rapina ⁊ iniquitate plena eẽnt.
admonens quandam elrmosi¬
nam qͣm sibi homo debet pͥmitꝰ
dare ⁊ interiora mundari. ue¬
rumptamen inquit qd̃ super¬
est date clemosinam: ⁊ erce oĩa
munda sunt. Seinde ut osfẽ¬
deret quid admonuiss. ⁊ quid
ipsi facere nõ tirarent. ne ilũ
qͣm diceret. Ego quidem ꝯmo¬
nui nos elemosinam dandam
qͣm uobis munda sint omĩa.
s ne uobis quia decimatis mẽ¬

Expanded text:
synam, a seipso debet incipere, synam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus, cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nosipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus. Propter quem dilectionis ordinem dictum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavarent, intus autem rapina et iniquitate pleni essent, admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet primitus dare, et interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illumquam diceret, ego quidem commonui vos eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia: sed vae vobis, Quia decimatis men
Abbreviated transcription (Latin):
tamen peccatum eius quo ab-
illolesus. aut offensus est cli-¬
mutit ex corde uel orat ut ei di-¬
mittatur. nõ solum in eo qd̃ di¬
mittit atq orat. uerum etiam
ineo qd̃ corripit. ⁊ aliqͣ emenda¬
toria pena plectit elemosinam
dat: quia miscłiam prestãt.
Multa itaq genera sunt elemo¬
sina que cum facimꝰ adiuua¬
mur. ut dimittantur nobis
uis qua ex corde dimittimus:
qd̃ innos quisq peccauit. An
uero qd̃ ait. date elemosinam.
⁊ ecce omĩa munda sunt nob̃.
ita intellecturi sumus ut phi¬
seis nõ habentib fidem xp̃i.
etiam si nõ in eum crecliderint.
nec renati fuerint ex aqua ⁊
sp̃u sc̃õ. munda sint omnia. tã¬
tum si elemosinas dederirt. sic̃
quidam eas dandas putant.
cum sint inmundiomnes qͥs
nõ mundat fides xp̃i de qua scͥp¬
tum est. mundans fide corda eoꝵ
Et tamen uerum est quod audi¬
erant. date elemosinam ⁊ ecce
omĩa munda sunt uobis. Qui
emm uult orclinate dare elemo¬

Expanded text:
tamen peccatum ejus quo ab tamen peccatum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nobis jus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. An vero quod ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis, ita intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu sancto, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut quidam eas dandas putant, cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: Mundans fide cor eorum? Et tamen verum est quod audierant, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
dampnat apls. hoc est amari¬
tudinem iram. indignaticẽm.
dlamorem blasphemiam. suꝑ¬
biam. ⁊ auaritiam. que est
Nolorũ seruitꝰ. ut lenia con¬
tempnunt Uerumptamen
qd̃ suꝑ est date elemosinam.
⁊ ete omnia munda sunt uo¬
bs. Quod necessario iuctui
i ustimento suꝑest date pau¬
ꝑib. iuxta quod ⁊ iohannes
pecipit. qui habet dnas tu¬
lecas det nõ habenti. Neq e¬
num ita facienda iubetur
dlemosina. utteipsum con¬
lmmas mopia: s ut tuicu¬
la corporis expleta inopem
qͣntum uales sustentes. Uel ia
intelligendum. Quod superest.
qd̃ tam multo scelere preoccupa¬
tus solum remedium restat. da¬
te elemosinam. Qui sermo ad
omnia que utili miseratione
fiunt ualet. Non solum enim
qui dat esurienti cibum. potũ¬
sicienti nudo uestimentum per¬
egrinanti hospitium. ⁊ cetera
huiusmodi. uerum etiam qui
dat ueniam peccanti. elemosi-¬
nam dat. Et qui emendat uer¬
bere in qua potestas datur: uel
colercet aliqua disciplina. et

Expanded text:
damnat Apostolus, hoc est, amaridamnat Apostolus, hoc est, amaritudinem, iram, indignationem, clamorem, blasphemiam, superbiam et avaritiam, quae est idolorum servitus, ut levia contemnunt. Verumtamen quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Quod necessario victui et vestimento superest, date pauperibus. Juxta quod et Joannes praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Neque enim ita facienda jubetur eleemosyna, ut teipsum consumas inopia, sed ut tui cura corporis expleta inopem quantum vales sustentes. Vel ita intelligendum, quod superest, quod tam multo scelere praeoccupatis solum remedium restat, date eleemosynam. Qui sermo ad omnia quae utili miseratione fiunt, valet. Non solum enim qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, et caetera hujusmodi, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et
Abbreviated transcription (Latin):
comedunt. Et ait dominꝰ ad
illum. Nũc nos phisei qd̃ defo-¬
ris est cͥalicis ⁊ satini mũda¬
tis. qd̃ autem intus est nr̃m
plenum est rapina ⁊ iniqui¬
tate. Et marcus quidemiifa
eos baptismata calicũ ⁊ uł¬
ceorum. lectoꝵꝙ ⁊ examentoꝵ
obseruare solitos. s magis b
nomine uasoꝵ ipsi mendatis¬
⁊ similationis argiuntur.
quod aliud ostendant hõib
foris. aliud domi agant fol¬
mam pietatis habentes ex¬
trinsecus s intus uitioꝵ su
de deformes. Uiilt erum donl
apliare latius: que sup̃bre¬
nter de mundando cordis ocl̃o
ptulerat. Stulti nõne qui fecit
s deforis est. elam id quod de¬
iius est fecit: Qui inquit utͣ
mꝙ hominis naturam fecit
istramq mundari desiderat.
hoc conta manicheos qui am¬
mam tantum a deo. carnem
nero putarit a diabolo creatã.
lit contraillos qui corporalia
pata fornicaticẽm indelicet.
innunditiam. libidinem. fur¬
tm. rapinam. ⁊ cetera talia
quasi grauissima detestant᷑.
specialia uero que nõ minus

Expanded text:
comedunt . Et ait Dominus ad illum: Nunc vos Pharisaei quod de foris est calicis et catini mundatis. Quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Et Marcus quidem refert eos baptismata calicum et urceorum lectorumque et aeramentorum observare solitos, sed magis sub nomine vasorum ipsi mendacii simulationis arguuntur, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant, formam pietatis habentes extrinsecus, sed intus vitiorude deformes, vult enim Dominus explicare latius, quae supra breviter de mundando cordis oculo protulerat. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam id quod deintus est fecit? amque hominum naturam fecit, utramque mundari desiderat. Hoc contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc contra ilpeccata, fornicationem videlicet, immunditiam, libidinem, furtum, rapinam, et caetera talia quasi gravissima detestantur, spiritalia vero, quae non minus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ⁊ ipsa contentiões eoꝵ
causa est nobis incognita. ne¬
q enim increlibile est. quia
iuxta hoc quod alibi pretipi¬
tur contendite intrare per
angustam portam. honore se
inuicem preueniendo certarĩt:
uerum qualibet ex causa cõ¬
tenderint. nos potius nõ car¬
nales adhuc discipuli quid
gesserint. s sp̃italis magist̾
quid iusserit uideamꝰ. Dixit
autem ets. Reges gentiũ do¬
minant᷑ eorum: ⁊ qui po

Expanded text:
ubi et ipsa contentionis eorum ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
acta est autẽ ⁊ contentio
inter eos quis eorumiu¬
deretur ẽe maior. sicut bonis eẽ
moris solet. in scripturis semꝑ
exempla patrum precederitiũ
quib ad meliora proficiant.
quib agnitis desuis actibus
humilientur inquirere. sic ecõ¬
trario reprobi siquid forte in
electis reprehensibile repperiũt.
quasi suas ex eo nequitias ob¬
tectum aut pro iusto defẽsuri.
libentissime solent amplecti.
Ideoq multo ardentiꝰ legunt.
qd̃ fasta est ꝯtentio int̾ lisciploᷤ
xp̃i. quis eorum uideretur eẽ
maior: qm qd̃ multituduus
credentium erat cor ⁊ anima
una. Multo recolunt tenatiꝰ
qd̃ facta est dissensio int̾ barna¬
ban ⁊ paulum. ita ut disced̾ent
ab inuicem. quam qd̃ idẽ pau¬
lus ait. Cum enim sit int uos
delus ⁊ ꝯtentio: nõne carnales
estis. nõne homines estis: Qͣ¬
si nobis infirmitas scõrum
imitanda proponatur. ⁊ nõ
illud potius. quia cõualuert̃
de infirmitate. fortes fcisunt
in bello. Hoc maxime in loro

Expanded text:
acta est autem et contentio inter eos, quis eorum videretur esse major. Sicut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Multo recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco,
Abbreviated transcription (Latin):
pcussi sustrnere. s fidem reo¬
gentis suscipere mallent am¬
moneret.
ico enim uobis. q̃m ad¬
huc hoc quod sccptũẽ.
oportet impleri in me:⁊quod
cũ iniuscis deputatus est. Et¬
enim ea que sunt de me: finẽ
haberit Et ecce quare discipłi
sacculum peram. ⁊ gladium
erat deputandꝰ. Quod pas-¬
sic̃em euis describens inter er¬
tera ponit ysaias uel latͦnes
utiq in quorum medio cruci¬
figendus. uel inferos ad quos
ꝑ mortem erat descensurus in¬
sinuans. Et ĩc enim deputatꝰ ẽ
cum iniustis. cum descendit ad
inferos. ⁊ quos suos ibi reppent
reuocanit ad superos. iuxta qd̃
eidem alius proph̃a decantat.
Tu quoq ĩ sanguine testamẽti
tiu emisisti uinctos tuos: delacu
inquo nõ est aqua. At illi dixe¬
runt. Domine: ecce gladii duo
hic. At ille dixit. Satis est. Duo
gladii suffitiunt ad testimõiũ
sponte passi saluatoris: unus
qui ⁊ apsis audatiam pro dño
certandi. ⁊ euulsa istu eius au¬

Expanded text:
percussi sustinere, sed fidem respercussi sustinere, sed fidem resurgentis suscipere mallent, admoneret. Dico enim vobis quoniam adhuc hoc quod scriptum est oportet impleri in me: « Et cum injustis deputatus est. » Etenim ea quae sunt de me finem habent. Ecce quare discipuli sacculum, peram et gladium s erat deputandus, quod passionem ejus describens inter caetera ponit Isaias , vel latrones utique, in quorum medio crucifigendus, vel inferos ad quos per mortem erat descensurus, insinuans. Et tunc enim deputatus est cum injustis, cum descendit ad inferos, et quos suos ibi reperit, revocavit ad superos. Juxta quod eidem alius propheta decantat: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Satis est. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris. Unus qui et apostolis audaciam pro Domino certandi, et evulsa ictu ejus au
Abbreviated transcription (Latin):
pit. udelicet ordinans. ut qui
etngeliũ anmintiant. de eimi¬
gelio uiuant. Mortis ueroĩ¬
stante ꝑiculo. ⁊ tota simul gẽ¬
te pasdorem pariter gregemꝙ
ꝑsequente congruam tẽpori
regulam decerit petumam
scilicet iuctui necessariam. do¬
nec sopita ꝑsecutoꝵ insania.
tempꝰ eungelizandi redeat dol¬
lere ꝑmittendo. ubi quoꝙ no¬
bis dat exemplum aista nõ nũ¬
qͣm causa obstante quedam de
nr̃i propositi rigore posse sine cul¬
ꝑa int̾mitti. Uerbi gr̃a. cum per̃
inhospitales porro regiones it
agimus. plura matici causa
quam domi habebamus lice¬
re portari. Gladium quoq
nel habitum sumere uel nõ
habitũ iubet emere. ut sciant
legentes nõ facultatẽ resistẽ¬
di dec̃e discipulis. s magistro
amorem poturs mẽe pacsẽdi
Ubi ⁊ si nulla eẽt alia causa
euaginandi suffecerat illa
ut amputata seruo auricu¬
la tactu domini sanaretur.
⁊ benefica uirtꝰ saluatoris
etiam ꝑcussores suos ne irã

Expanded text:
pit, videlicet, ordinans ut qui pit, videlicet, ordinans ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant. Mortis vero instante periculo, et tota simul gente, pastorem pariter gregemque persequente, congruam tempori regulam decernit, pecuniam, scilicet victui necessariam, donec, sopita persecutorum insania, tempus evangelizandi redeat, tollere permittendo. Ubi nobis quoque dat exemplum justa nonnunquam causa instante, quaedam de nostri propositi rigore posse sine culpa intermitti. Verbi gratia, cum per inhospitales porro regiones iter agimus, plura viatici causa, quam domi habebamus, licere portare. Gladium quoque vel habitum sumere, vel non habitum jubet emere, ut sciant legentes non facultatem resistendi deesse discipulis, sed magistro amorem potius inesse patiendi. Ubi et si nulla esset alia causa evaginandi gladii, suffecerat illa, ut amputata servo auricula, tactu Domini sanaretur, et beneficia virtus Salvatoris, etiam percussores suos, ne iram
Abbreviated transcription (Latin):
habet sacculum: tollat similit̾
⁊ peram. Et qui nõ ht̃: uendat
tunicam suam ⁊ emat gladiũ.
Quam iuste discretionem ma-¬
trem cuncta nutricemq uir¬
tutũ patrum sententia defiru-
at. ⁊ ex hoc domini sermone ꝑ¬
batur. qui nõ eadem uiuendi
regula ꝑsecutionis qua pacis
tempore discipulos informat.
Sunt namq urtutes que sẽ¬
ꝑ obnixe tenende sunt. que ꝑ
tempore locoq prouida sunt
discretic̃e mutande. Quis eter̃
nesciat iuscera miscflie benig¬
nitatem. humilitatẽ pacienti-¬
temporum int̾ capedine fideli¬
b ẽẽ seruanda. At uero famẽ
sitim. iugilias. nuditatem. le¬
ctiõem psalmodiam. or̃onem
laborem. operandi doc̃trinã.
silentium ⁊ cetera huiꝰmodi.
siquis exequenda putau̾it. ñ
modo se horum fructu pͥuabit.
s ⁊ notam indiscrete obstina¬
tionis. immo sculticie ꝑuica¬
cis incurret. Magister itaq
dominꝰq uirtutũ ut modum
discretionis insinuet. missis
ad predicandum discipulis
ne quid tollerent in uia preci¬

Expanded text:
habet sacculum, tollat similiter et peram, et qui non habet, vendat tunicam et emat gladium. Quam juste discretionem matrem cunctarum nutricemque virtutum Patrum sententia definiat, et ex hoc Domini sermone probatur, qui non eadem vivendi regula persecutionis qua pacis tempore discipulos informat. Sunt namque virtutes quae semer obnixeque tenendae, sunt quae pro tempore locoque provida sunt discretione mutandae. Quis etenim nesciat viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientitemporum intercapedine fidelibus esse servanda? At vero famem, sitim, vigilias, nuditatem, lectionem, psalmodiam, orationem, laborem operandi, doctrinam, silentium, et caetera hujusmodi, si qui semper exsequenda putaverit, non modo se horum fructu privabit, sed et notam indiscretae obstinationis, imo stultitiae pervicacis incurret. Magister itaque Dominusque virtutum ut modum discretionis insinuet, missis ad praedicandum discipulis, ne quid tollerent in via praeci