comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hararicũ u̾o regẽ qui
ei qͦndã ccͣ siagrium
pugnat᷑o auxilio ẽẽ debu¬
erat ⁊ fide ficta se subtra¬
hens spectator certami¬
nis magis ẽẽ uoluit ꝙ̃
pugnator. ut scił pꝰmod̾
uictoris seq̃ret᷑ ꝑtes clo¬
doneus cũ filio dolo cepit
Et tonderi eos faciẽs pa¬
trẽ quidẽ pb̃rm. filiũ ã
diaconũ ordinari iussit.
Cũq chararicꝰ causaret᷑
ꝓ sui humiliatõe filius
ad eũ. Hee ĩquit frondes
barbã demonstrãs ad sũ¬
mũ u̾ticẽ in uridi ligno
decise cito succrescẽt. Uti¬
nam ⁊ auctor hiꝰ fc̃i tã
ibi nũtiatũ est clodoueo
statĩ eos gladio pimniri

Expanded text:
hararicum vero regem, qui ei quondam contra Siagrium pugnaturo auxilio esse debuerat, et, fide fracta se subtrahens, spectator certaminis magis esse voluerat quam pugnator, ut scilicet postmodum victoris sequeretur partes, Clodoveus cum filio dolo cepit, et, tonderi eos faciens, patrem quidem presbyterum, filium autem diaconum ordinari jussit. Cumque Chararicus causaretur pro sui humiliatione, filius ad eum: « Hae, inquit, frondes barbam demonstrans a summo vertice in viridi ligno decisae cito succrescent. Utinam et auctor hujus facti tam ubi nuntiatum est Clodoveo, statim eos
Abbreviated transcription (Latin):
rogatiua om̃is de sũmis
reẜuabat᷑ reb. ad quẽ
accedentes uuasconum
pͥmores rogau̾nt parci
sͥ ꝓmittentes se dagob̾to
regi p̾sentat᷑os. ⁊ de qͥb
arguerent᷑ satisfacturos.
hec ille allegata sine dolo
intelligens ex̾citũ unde
uenerat reduxit.

Expanded text:
rogativa omnis de summis reservabatur rebus. Ad quem accedentes Vasconum primores, rogaverunt parci sibi, promittentes se Dagoberto regi praesentaturos, et de quibus arguerentur satisfacturos. Haec ille allegata sine dolo intelligens, exercitum unde venerat reduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Certatũ est acriter quo¬
ad theodeb̾tus restitit.
Renitebat᷑ enĩ ꝙͣuis ex̾¬
citus eiꝰ more pecoꝵ ob¬
truncaret᷑. Ubi u̾o ipse
pondꝰ p̾lii pati ñ ualens
fuga sͥ ꝯsuluit. auersi
sunt om̃s qui ꝯstit̾ant
pugnat᷑i. Quoꝵ maxi¬
ma pars ĩcerto fuge
disꝑsa extinguit᷑. resi¬
dui coloniã u̾sus cũ re

Expanded text:
Certatum est acriter, quoCertatum est acriter, quoad Theodebertus restitit. Renitebatur enim, quamvis exercitus ejus more pecorum obtruncaretur. Ubi vero ipse, pondus praelii pati non valens, fuga sibi consuluit, aversi sunt omnes qui constiterant pugnaturi. Quorum maxima pars incerto fugae dispersa exstinguitur; residui Coloniam
Abbreviated transcription (Latin):
Euasit tñ theodeb̾tus. ⁊
fugiens de p̾lio ꝑ metten¬
sem urbẽ. saltũq uosagũ
colome ciuitatis recepta¬
cula peciit. Theodericus
frẽm ꝑsequi euestigio.
festinãs: leatũ leuinsiũ
magontiacensẽ antisti¬
tem obuiũ hũit. a quo
hiꝰ modi monita ꝑcepit
Inchoatis in qͥt insiste
⁊ ad ꝑfectũ iuuante d̾õ
istiꝰ attinges oꝑis. Rusti¬
ca refert fabula lupum
catulos suos ad predam
ducentẽ. eos ad se ĩ mõ¬
te uocasse. taliaq man¬
data dedisse. Neminẽ ait
que uob̾ filii expediant
te nͥ ꝑ paucos qui ex ur̃o
sunt geñe. Uñ uos moneo
suscepta ñ deserere mu¬
nia. ⁊ iuctui ĩuestigare
necessaria. hiis sugesti¬
omb theod̾icus haud
signis executor paruit.
p̾cipue sciens eũ sue fa¬
cͤere utilitati. ⁊ theodeb̾ti
stulticia adu̾sari. Transi
int̾ea qui fugã paraue¬
rat distulit. Nam saxo¬
nes cet̾aq suꝑioris ger¬
manie gentes in sui so¬
latiũ sollicitas. bello in
supͣ nõiato opponit loco.

Expanded text:
Evasit tamen Theodebertus, et fugiens de praelio, per Metensem urbem saltumque Vosagum, Coloniae civitatis receptacula petiit. Theodoricus, fratrem persequi e vestigio festinans, beatum Leunisium Maguntiacensem antistitem obvium habuit; a quo hujusmodi monita percepit. « Inchoatis, inquit, insiste, et ad perfectum, juvante Deo, istius attinges operis. Rustica refert fabula lupum, catulos suos ad praedam ducentem, eos ad se in montem vocasse, taliaque mandata dedisse: Neminem, ait, quae vobis, filii, expediant te, nisi per paucos qui ex vestro sunt genere. Unde vos moneo suscepta non deserere munia, et victui investigare necessaria. » His suggestionibus Theodoricus, haud segnis exsecutor, paruit, praecipue sciens eum suae favere utilitati et Theodeberti stultitiae adversari. Transitinterea, qui fugam paraverat, distulit. Nam Saxones caeterasque superioris Germaniae gentes, in sui solatium sollicitatas bello in supra nominato opponit loco.
Abbreviated transcription (Latin):
heodericus acceptas
ñurias ulcisci deside¬
rans. cũ suis tractabat
quo pacto frẽm oppͥme¬
ret. Eo anno theodeb̾tus
bilechildem ꝙͣ brunechil¬
dis a mercatorib emp¬
tam eo qd̃ foret forma
egregia illi dederat con¬
iugem int̾emit. puel
lam theudechildẽ nõie¬
sͥ accipiens in uxcorem.
Theod̾icus ut p̾fati sumꝰ
theodeb̾tũ infestis in se¬
ctans odiis ad clochariũ
mittit qui uelut ex ꝑso¬
na sua dic̾ent. Cõtume¬
liis a fr̃e affectꝰ redd̾e ei
que meret᷑ cogito si te
rogo te quietũ manere
nil adium̃ti illi ferentẽ
pollicens. Si uictor eua¬
sero. regnũq cũ uita
ab eo qͥuero auf̾re duca¬
tum dentelem qd̾ ip̃e tͣ
ĩuste sublatũ detinet
pactioni asserente cdota¬
rio. theodericꝰ anno .xuiͦ.
regni sui m̃se maio. uni¬
u̾sos dicioni sue ad bel¬
la ꝓmptissimos lingo¬
nis coadunari p̾cipiens
ac ꝑ uernona castrũ tũ
tp̃ris edificari ceptum
iter faciens tullo deue¬
nit. Ibi obuium hatens
theodeb̾tũ cũ supplem̃to

Expanded text:
heodoricus acceptas injurias ulcisci desiderans cum suis tractabat quo pacto fratrem opprimeret Eo anno Theodebertus Bilechildam quam Brunechildis a mercatoribus emptam, eo quod foret forma egregia, illi dederat conjugem interemit, puellam nomine Theudechildem, sibi accipiens in uxorem Theodoricus, ut praefati sumus, Theodebertum infestis insectans odiis, ad Clotarium mittit, qui velut ex persona sua dicerent: « Contumeliis a fratre affectus, reddere ei quae meretur cogito, si terogo te quietum manere, nil adjumenti illi ferentem, pollicens, si victor evasero, regnumque cum vita ab eo quivero auferre, ducatum Denteleni, quem ipse tibi injuste sublatum retinet,pactioni assentiente Clotario, Theodoricus anno XVII regni sui, mense Maio, universos ditionis suae ad bella promptissimos Lingonis coadunari praecipiens, ac per Vervona castrum, tum temporis aedificari coeptum, iter faciens, Tullum devenit. Ibi obvium habens Theodebertum, cum supplemento
Abbreviated transcription (Latin):
ad hanc expedicionem
p̃pararent᷑. tẽptatũq¬
hyeme in illa duabus
uicib si albia tnͣsiripo
tuiss. s mutatõe subi¬
ta aeris mollicie. glacie
fluminis resoluta ne¬
gociũ remansit ĩꝑfe¬
ctum. donec tandẽ hie¬
me tnisacta cͥca medi¬
um fere maiuĩ mensẽ
oportunũ ꝓficiscendi
tempꝰ adrisit. Tunc õs
saxonci comites õscs
abodritoꝵ copie cũ le¬
gato imꝑatoris baldri¬
co sic̃ uissũ erat ad au¬
xiliũ herioldo ferendũ
tͣnsegidorã fluuiũ in

Expanded text:
editionem praepararentur, temptatumque in illa hieme duabus vicibus, si Albia transiri posset, sed mutatione subita aeris emolliti glacie fluminis resoluta negotium remansit inperfectum, donec tandem hieme transacta circa medium fere Maium mensem oportunum proficiscendi tempus adrisit. Tunc omnes Saxonici comites omnesque Abodritorum copiae cum legato imperatoris Baldrico, sicut iussum erat, ad auxilium Harioldo ferendum trans Egidoram fluvium in
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Imꝑator econtra
maio m̃se uuarmatiã
uenit cũ ualida manu.
ibiq quid agend̾ sͥ foret
dui delibauit. Missisq de¬
stinatis b̾nardo scil ep̃o

Expanded text:
ruit. Imperator porro e contra maio mense Uuarmatiam venit cum valida manu, ibique, quid agendum sibi foret, diu deliberavit. Missisque destinatis, Bernardo scilice
Abbreviated transcription (Latin):
dem aliqñ dinamio sua¬
serunt. ut in ecc̃a beati
stepħi que muro uicina
erat eis collocuturꝰ descẽ¬
deret. Quo dũ ueniss ab
hostiarus ip̃e solus recep¬
tus est. cet̾is qui eum se¬
quebant᷑ exclusis. Dedu¬
ctusq a gundulfo ac an¬
tistite in salutatorium
increpat᷑ grauit̾. Illis ita¬
q qui cũ eo uenerant.
⁊ se nõ receptos ĩdignan¬
tes sugatis: Gundulphꝰ
seniores capi p̾cepit. uo¬
lens eos adurbẽ deducere

Expanded text:
dem aliquando Dinamio suadem aliquando Dinamio suaserunt, ut in ecclesia Beati Stephani, quae muris vicina erat, eis collocuturus descenderet. Quo dum venisset, ab ostiariis ipse solus receptus est, caeteris qui cum sequebantur exclusis. Deductusque a Gundulfo ac antistite in salutatorium, increpatur graviter. Illis itaque qui cum eo venerant, et se non receptos indignabantur, fugatis, Gundulfus seniores capi praecepit, volens eos ad urbem deducere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperaret. iterũ a Gũtrãno
rege capit᷑. Cuiꝰ clici odio
eum hñtes. hoc audito
res ecc̃e ĩuadunt. ꝓmptu¬
aria spoliant. de ip̃o etiã
põtifice cͥmina falso ꝓlo¬
cunt᷑. ẽunc childeb̾tus ad¬
rex ad am̃culũ regẽ Gũ¬
trannũ dirigit. mandãs
ꝑtem massilie ꝙͣ ei post
obitũ patris sui dederat.
sͥ reddi. Sin alias sciret
se eo plura amissurum.
hiis Guntrãno nequaꝙͣ
assentiente. Et insuper
uas in regno suo custo¬
diri iubente. ne quis fide¬
liũ nepotis sui massiliam
adiret. Childeb̾tus G̃undul¬
sum senatorii gen̾is uirũ
suũ u̾o domesticũ ducem
creatũ. memoratã direx̃
ad urbem. Qui ꝑ curoni¬
cam eotendens ciuitatẽ
a bo gregorio agnitꝰ qd̾
matris eiꝰ eẽt auumculus
humanissime dieb qͥnq
apud ip̃m est habitꝰ. ac
itinis necessariis sũptis
est ꝓfectus. Cum adma¬
mio ⁊ cl̾icis ip̃i quid̃ in¬
troitus urbis. ep̃o u̾oche¬
odoro qui iam custodia
solutꝰ se ei ĩuinx̾at in¬

Expanded text:
peraret, iterum a Guntranno rege capitur. Cujus clerici odio eum habentes, hoc audito res ecclesiae invadunt, promptuaria spoliant; de ipso etiam pontifice crimina falso proloquuntur. Tunc Childebertus rex ad avunculum suum regem Guntrannum dirigit, mandans partem Massiliae, quam ei post obitum patris sui dederat, sibi reddi; sin alias, sciret se eo plura amissurum. His Guntranno nequaquam assentiente et insuper vias in regno suo custodiri jubente, ne quis fidelium nepotis sui Massiliam adiret, Childebertus Gundulfum, senatorii generis virum, suum vero domesticum, ducem creatum, memoratam direxit ad urbem. Qui per Turonicam eo tendens civitatem, a beato Gregorio agnitus quod matris ejus esset avunculus humanissime diebus quinque apud ipsum est habitus, ac itineris necessariis sumptis est profectus. Cumque a Dinamio et clericis ipsi quidem introitus urbis, episcopo vero Theodoro, qui jam custodia solutus se ei junxerat, in
Abbreviated transcription (Latin):
quos de uita sc̃oꝵ scͥpserat
direxit. sciens eam ⁊ xp̃i
fidei deditam ⁊ in bonis
actib ẽẽ p̾cipuam.
irra hec tp̃ra cenobiũ
b̾i patͥs benedicti. quod
in castro cassino sitũ est.
a longobardis noctu in¬
uadit᷑. Qui uniu̾sa dixipi
entes. nec unũ quid̃ mo¬
nachũ tenere potuerũt
ut ꝓpħia uen̾abilis bene¬
dicti patͥs. ꝙͣ longe ante
p̾uiderat impleret᷑ qua
dixit. Uix apud deũ opti¬
nere potui. ut ex hoc loco
mͥ aĩe cederent᷑ fugien¬
tes porro ex eodẽ cenoblo
monachi romã pecierũt
secũ codicẽ sc̃e regule ꝙͣ
p̾fatus pat̾ ꝯposuerat. ⁊
quedã alia scͥpta. nec nõ
pondꝰ panis ⁊ m̃suram
uini. ac quicqͥd ex supelle¬
ctili subriꝑe potuere defe¬
rentes. monast̾ii aũt cas¬
siniensis post beatũ bene¬
dictũ ꝯstantinꝰ. post hũc
simplicius. deinde uitał
ad extremum bonitus
congregatõem rexit. sb̾
quo hec destructõ ft̃a est.

Expanded text:
quos de Vita sanctorum scripserat, quos de Vita sanctorum scripserat, direxit, sciens eam et Christi fidei deditam et in bonis actibus esse praecipuam. Circa haec tempora, coenobium beati patris Benedicti, quod in castro Cassino situm est, a Longobardis noctu invaditur. Qui, universa diripientes, nec unum ex monachis tenere potuerunt, ut prophetia venerabilis Benedicti patris, quam longe ante praeviderat, impleretur, qua dixit: "Vix apud Deum optinere potui, ut ex hoc loco mihi animae cederentur". Fugientes quoque ex eodem loco monachi Romam petierunt, secum codicem sanctae regulae, quam fatus pater composuerat, et quaedam alia scripta, necnon pondus panis et mensuram vini, ac quidquid ex supellectili subripere potuere, deferentes. Monasterii autem Cassiniensis, post beatum Benedictum Constantinus, post hunc Simplicius, deinde Vitalis, ad extremum Bonitus, congregationem rexit, sub quo haec destructio facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
iio .xxxͦi. suntranni
regis theoͣfredꝰ dux ult̃¬
dalmarꝰ succedit. Int̾ea
rex longobardoꝵ autha¬
ri legationẽ u̾bis pacifi¬
cis ad guntiãnũ regem
dirigit. a quo idẽ legati
iocũde suscepti. ⁊ ad chil¬
deb̾tum sunt directi. ut
ꝑ eiꝰ nutũ pax cum gẽte
longobardoꝵ firmaret᷑.
Dumq legati authari re¬
gis in francia morarent᷑
rex auchari apud ticinum¬
uenatõ ueneno ut tradũt
accepto morit᷑. Statimq
a longobardis nũtius mit¬
titur ad childeb̾tum regẽ
frãcoꝵ qui anthari mortẽ
eid̾ nũtiarẽt. pacẽq ab ẽo
expeterẽt. Qd̾ ille audiẽs
legatũ quidẽ suscepit. pa¬
cem u̾o in posterũ se datu¬
rum ꝓmisit. post aliquot
tñ dies cum ꝓmissa pace
dimisit.
delinda regina que sa¬
tis placebat longobardis
ꝑmissu eoꝵdẽ agilulfum
qui ⁊ ago dictꝰ est. ducem
taurmatiũ uirũ streniũ
ac bellicosũ. ⁊ sͥ maritũ
elegit. Ad hanc reginam
sapientissimꝰ papa gregoriꝰ
quatuor dialogi sui libros

Expanded text:
o XXXI Guntranni regis, Theodefredus dux Ultrdalmarus succedit. Interea rex Longobardorum Authari legationem verbis pacificis ad Guntrannum regem dirigit. A quo iidem legati jucunde suscepti, et ad Childebertum sunt directi, ut per ejus nutum pax cum gente Longobardorum firmaretur. Dumque legati Authari regis in Francia morarentur, rex Authari apud Ticinum veneno, ut tradunt, accepto moritur. Statimque a Longobardis nuntius mittitur ad Childebertum regem Francorum, qui Authari regis mortem eidem nuntiaret pacemque ab eo expeteret. Quod ille audiens, legatum amice quidem suscepit, pacem vero in posterum se daturum promisit. Post aliquot tamen dies eum promissa pace dimisit. delinda regina, quae satis placebat Longobardis, permissu eorumdem Agilulfum, qui et Ago dictus est, ducem Taurinatium, virum strenuum ac bellicosum, et sibi maritum et elegit. Ad hanc reginam sapientissimus papa Gregorius quatuor Dialogi sui libros,
Abbreviated transcription (Latin):
constatinopolitani. Uir
dñi gregorius. legatum
ad mauritiũ direxit. im¬
peratorẽ obsecrans ne po¬
pulo in sin elcõne p̾beret
assensum. Cuiꝰ litt̾as p̃¬
fectus urbis int̾ceptas
difrupit. ⁊ ꝯsensũ ppłi ĩ¬
peratori tͣnsmisit. Qui ual¬
de gauisus qd̃ locũ aptũ
largiendi honoris diacono
olim sͥ amicicie familia¬
filiũ imꝑatoris de sacco
fonte susceꝑat. eum absq
dilatõe ordinari p̾cepit.
Ordinatꝰ aũt tam cautũ
tamq humilẽ se in oĩ
sua p̾buit actione. ut sic̃
ex gestis siue scͥptis eius
dinosci põt . uix ullus in
successorib eiꝰ illi ĩueni¬
ri possit similis in flore
eloq̃ntie ac puritate doc¬
trine. uł etiã in sc̃ĩtate
uite. Tunc tp̃ris isdem

Expanded text:
Constantinopolitani, vir Domini Gregorius legatum ad Mauricium direxit imperatorem, obsecrans ne populo in sui electione praeberet assensum. Cujus litteras praefectus urbis interceptas disrupit, et consensum populi imperatori transmisit. Qui valde gavisus quod locum aptum largiendi honoris diacono, olim sibi amicitiae familiafilium imperatoris de sacro fonte susceperat, eum absque dilatione ordinari praecepit. Ordinatus autem, tam cautum tamque humilem se in omni sua praebuit actione ut, sicut ex gestis sive scriptis ejus dignosci potest, vix ullus in successoribus ejus illi inveniri possit similis in flore eloquentiae ac puritate doctrinae, vel etiam in sanctitate vitae. Tunc temporis idem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾minebat. ex templo
cũ oĩb suis ad regẽ
de cuutate ꝓcessit.
obsides qͥ ĩꝑabantur
dedit fidẽ se regi ac
francis ẜuaturũ iur̃¬
iurando ꝓmisit. Quẽ
cet̾i sclauoꝵ pͥmores
ac reguli õs secuti se
regis dicioni subdide¬
runt. Tum ille sb̾acto
illo ppło ⁊ obsidibus
qͦs dare iusẜat accep

Expanded text:
praeminebat -- extemplo cum omnibus suis ad regem de civitate processit, obsides qui imperabantur dedit, fidem se regi ac Francis servaturum iureiurando promisit. Quem ceteri Sclavorum primores ac reguli omnes secuti, se regis dicioni subdiderunt. Tum ille, subacto illo populo et obsidibus quos dare iusserat accep
Abbreviated transcription (Latin):
questri pugna cõflig̾e
conatus uincit᷑. Cumq
ut reus maiestatis ca¬
pitali sñia dampnare¬
tur parsum ẽ ei mise¬
ricordia imꝑatoris.
rotomagũ exilio depor¬
tatus est. Transacta
hieme ut pͥmum her¬
ba pabulum ium̃tis
p̾bere potuit tres illi
exercitus contra luide¬
uuitum muituntur.
Quoꝵ umus de italia ꝑ
alpes noricas. alter per
carantanoꝵ ꝓuinciam
t̾cius ꝑ baioariam et
pannoniã suꝑiorem in¬
trauit. Et duo quidem
idest dexter ⁊sinister
tarduis ingressi sunt.
eo quod unus alpiũ tran¬
situ hostiũ manu resi¬
stente ꝓhibẽbat᷑. alter
⁊ longitudine itineris

Expanded text:
questri pugna confligere conatus, vincitur. Cumque ut reus maiestatis capitali sententia damnaretur, parsum est ei misericordia imperatoris, et Ratumagum exilio deportatus est. Transacta hieme, ut primum herba pabulum iumentis praebere potuit, tres illi exercitus contra Liudewitum mittuntur. Quorum unus de Italia per Alpes Noricas, alter per Carantanorum provinciam, tercius per Baioariam et Pannoniam superiorem intravit: et duo quidem, id est dexter ac sinister, tardius ingressi sunt, eo quod unus Alpium transitu, hostium manu resistente, prohibebatur, alter et longitudine itineris
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ missas. ad se u̾o
uementes suscepit. In¬
ter quas p̾cipua fuit
legatõ de ꝯstantinopo¬
li directa. Nam leo ĩpe¬
rator qui michaeli suc¬
cesserat. dimisso amal¬
hario ep̃o ⁊ petro albe

Expanded text:
quidem missas, ad se vero venientes suscepit. Inter quas praecipua fuit legatio de Constantinopoli directa. Nam Leo imperator qui Michaeli successerat, dimisso Amalhario episcopo et Petro ab
Abbreviated transcription (Latin):
finiuit.S ad ordinẽ reu̾¬
tamur historie.
modo. clodomiro natoꝵ
crotildis pͥmo. reliqui eiꝰ
duo filii .i. clotariꝰ atq
childeb̾tus it̾m cũ excitu
burgũdiã petũt. fugato¬
q rege eoꝵ godmaro reg¬
nũ burgũdie fnͣcoꝵ sub¬
uigau̾e dicioni. In hac
pugna theodicus quẽ
clodoueꝰ ex ꝯcubina sus¬
detrectauit. eo qd̾̃ filia
regis sigismudi eẽt nup¬
ta illi. neptis uideł regis
godinari.

Expanded text:
finivit. Sed ad ordinem reverfinivit. Sed ad ordinem revertamur Historiae.modo Clodomiro, natorum Clotildis primo, reliqui ejus duo filii, id est Clotarius atque Childebertus, iterum cum exercitu Burgundiam petunt; fugatoque rege ejus Godmaro, regnum Burgundiae Francorum subjugavere ditioni. In hac pugna Theodoricus, quem Clodoveus ex concubina susdetrectavit, eo quod filia regis Sigismundi esset nupta illi neptis videlicet regis Godmari
Abbreviated transcription (Latin):
simũ est ingressus. In
quo a belisario bbsessus
dũ nullus ei peͣt̾et exitꝰ
rogabat memoratũ pa¬
tͥciũ ut liber uinculis
añ ꝯspectũ duceret᷑ ĩꝑa¬
toris. Cui cũ spopondiss
belisariꝰ qd̾ ñ resti aut fu¬
nib. ñ etiã freis ꝯstrin¬
geret᷑ nexib. aut ligare¬
uincit᷑ argentea. ꝯstanti¬
nopolimq intͥumpho ꝑ¬
ducit᷑. S in palatio ꝯsti¬
tutꝰ. cũ ab aulicis multis
affic̾et᷑ ĩuiriis. postula¬
uit pͥncipẽ ut ꝯcesso sͥ
ꝙ̃ pͥmũ habu̾at equo.
duodecĩ ex hiis qͥ eũ sco¬
laphis sputisq incessebãt
singłare cũ eo inirẽt cer¬
tamen. ibi inqͥt ⁊ mee
tare habes fortitudinẽ
lata fuga post t̾gũ iaci¬
ens spicula uniu̾sos int̾¬
fecit. Post ħ ex p̾cepto pͥn¬
cipis childemerus eumi¬
chus factꝰ patͥcius roma¬
noꝵ finiũ qui ꝑsidis ꝓuĩ¬
cie adiacent ordinatur.
eũ ꝑsis maxĩa ac ꝓp̾era
bella gessit. ibiq uitam

Expanded text:
simum est ingressus. In simum est ingressus. In quo a Belisario obsessus, dum nullus ei pateret exitus, rogabat memoratum patricium ut liber vinculis ante conspectum duceretur imperatoris. Cui cum spopondisset Belisarius quod non resti aut funibus, non etiam ferreis constringeretur nexibus, aut ligarevincitur argentea. Constantinopolimque in triumpho perducitur. Sed in palatio constitutus cum ab aulicis multis afficeretur injuriis, postulavit principem ut, concesso sibi quem primum habuerat equo, duodecim ex his qui eum colaphis sputisque incessebant singulare cum eo inirent certamen. « Ibi, inquit, et meae tare habes fortitudinem lata fuga, post tergum jaciens spicula, omnes interfecit. Post haec, ex praecepto principis Childemerus eunuchus factus, patricius Romanorum finium qui Persidis provinciae adjacent ordinatur. Cum Persis maxima ac prospera bella gessit, ibique vitam
Abbreviated transcription (Latin):
nilia militũ ⁊ octo mili¬
fines petam lilie. hocq
uob̾ adĩucẽ erit signũ
ut tui ĩ castͥs copiosum
accendãt ignẽ. ⁊ nos in
naiuib lum̃ ostendemꝰ
facib. Qͥd pła fcis dicta
ꝯpensãtes affricã partito
petũt agmine. Uuanda¬
li t̾rena expeditõe ꝯꝑta.
naualis ignari agminis
taculũ in castͥs ꝯstitutis
Conserto p̾lio cũ neut̾ ex̾¬
citus alt̾i loco ced̾et mĩtiꝰ
ad uuandalos uenit. asse¬
rens uxores eoꝵ ⁊natos
gladio trucidatos. Anto¬
nina enĩ cũ suis de naui
ĩ littore egressa. castra ho¬
stiũ ꝑuaserat. nullũq
uiuentẽ reliq̃rat. nec pu¬
eros quid̃ ac puellas. At
uuandali pugnãtes ꝯꝑta
suoꝵ nece rupta acie. dũ
suis timẽt ꝓpͥa neglecta
salute ad castͣ reu̾ti festi¬
nant. Quos ꝯfuse ruen¬
tes qui castͣ ĩuaserãt ob¬
uiã fc̃i excipiũt. sternũt¬
q. ac toto pallãtes ꝑsecũ¬
tur campo. Rex aũt chil
dalis fuga ꝑicło exẽptus
castellũ qd̾dam munitis¬

Expanded text:
millibus militum et octo millifines petam Lybiae. Hocque nobis adinvicem erit signum: ut tui in castris copiosum accendant ignem, et nos in navibus lumen ostendamus facibus. » Quid plura? factis dicta compensantes, Africam partito petunt agmine. Vandali, terrena expeditione comperta, navalis ignari agminis,taculum in castris constitutis. Conserto praelio cum neuter exercitus alteri loco cederet, nuntius ad Vandalos venit, asserens uxores eorum et natos gladio trucidatos. Antonina enim, cum suis de navi in littus egressa, castra hostium pervaserat, nullumque viventem reliquerat, nec pueros quidem ac puellas. At Vandali pugnantes, comperta suorum nece, rupta acie, dum suis timent propria neglecta salute, ad castra reverti festinant. Quos confuse ruentes qui castra invaserant obviam facti excipiunt sternuntque, ac toto palantes persequuntur campo. Rex autem Childalis fuga periculo exemptus, castellum quoddam munitis
Abbreviated transcription (Latin):
securi p̾tereuntẽ. hũc leui
susurro euocans. rogat
ut aditũ securi reseret. Q ͦ
impetrato pb̃r ꝓgreditꝰ
lib̾. rogans uirũ ne de se
cuiꝙͣ indicaret. ac demũ
ad domũ suã. iudeq ad re¬
gem chlothariũ ꝓperat.
Cui cũ causam enarrass
suã. rege ac optimatib
dicentib. qr nec herodis
neͣc neronis tp̃r talia fue¬
rint gesta. iĩbet᷑ ad duci
ep̃c. Qui dũ istud se iussisse
negaret. a pb̾ro ꝯuictus
ꝯfususq abscessit. pb̃r
u̾o res suas tenuit.
uo tp̃r b̾s medardus

Expanded text:
securi praetereuntem. Hunc leni securi praetereuntem. Hunc leni susurro evocans rogat ut aditum securi reseret. Quo impetrato, presbyter progreditur liber, rogans virum ne de se cuiquam indicaret, ac demum ad domum suam indeque ad regem Clotarium properat. Cui cum causam enarrasset suam, rege ac optimatibus dicentibus quod nec Herodis vel Neronis tempore talia fuerunt gesta, jubetur adduci episcopus. Qui dum istud se jussisse negaret, a presbytero convictus confususque abscessit. Presbyter vero res suas tenuit. Quo tempore, beatus Medardus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s a uilla ad urbẽ deductũ
custodib legauit inedia
afficiendũ ni petita ꝯple¬
ret. S ille forti aĩo resiste¬
bat dicens sͥ meliꝰ ẽẽ adtẽ¬
pus fame affici ꝙͣ tradi¬
tis reb filios exheredare.
Erat apd̃ basilicã cassii
martiris cripta. ⁊ mea
sarcho fagũ cuiꝰdã magni
hõis ex pario marmore
fc̃m. In hoc gͥ mausoleo
ex uissu ep̃i cũ mortuo
q lapide datis custodib
qui eũ custodirẽt. Uerũ
te ad dñm. custodes ine¬
briati iuno u̾tunt᷑ ĩ sõp¬
num. Qd̃ ille intelligẽs
habebat ꝓpt̾ magnitudi¬
nẽ sepulcri operculũ ad
unã impulit ꝑtem. rese¬
ratoq aliqnͣtulũ loculo
capud erexit. ⁊ sic toto pe¬
ctore aditũ egrediendi sͥ
parauit. Grauabat᷑ aũt ut
ip̃e pꝰmod̾ asseruit nimio
fetore qui ex putrefacto
emanabat corꝑe. Itaq se¬
pulchro lib̾ ad hostiũ crip¬
te ꝓperat. fiebant enĩ hec
ininitio noctis. Qd̃ obsera¬
tum ĩueniẽs ⁊ int̾ rimas
ꝓspiciens uidet hoĩem cũ

Expanded text:
pus a villa ad urbem deductum custodibus legavit inedia afficiendum, ni petita compleret. Sed ille forti animo resistebat, dicens sibi melius esse ad tempus fame affici quam traditis rebus filios exhaeredare. Erat apud basilicam Cassii martyris crypta, et in ea sarcophagum cujusdam magni hominis ex Pario marmore factum. In hoc igitur mausoleo, ex jussu episcopi, cum mortuo periturque lapide, datis custodibus qui eum custodirent, Verum te ad Dominum, custodes inebriati vino vertuntur in somnum. Quod ille intelligens, libera propter magnitudinem sepulcri habebat, operculum ad unam impulit partem reseratoque aliquantulum loculo caput erexit et sic toto pectore aditum egrediendi sibi paravit. Gravabatur autem, ut ipse postmodum asseruit, nimio fetore, qui ex putrefacto emanabat corpore. Itaque sepulcro liber, ad ostium cryptae properat. Fiebant enim haec in initio noctis. Quod obseratum inveniens et inter rimas prospiciens, videt hominem cum
Abbreviated transcription (Latin):
memorat᷑. ecc̃am sue ciui¬
tatis colũpnis fulcunt
usiui depinxit. Dalmatiꝰ
u̾o suã sepe destruendo
dum meliorare nititur
inꝑfectam reliquit.

Expanded text:
ola, ecclesiam suae civitatis columnis fulcivit, usivo depinxit. Dalmatius vero suam saepe destruendo, dum meliorare nititur, imperfectam reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
cta in aurib eiꝰ cartula
in qua memoratã heresi
ꝯscͥpserat. Quã ille intm̃
beatus abhorruit. ut si in
eius forte manibz deuems¬
set. in partes scissam. mina¬
retur igne cremare. Deniqz
cernens rex om̃s sͥ ꝯtͣria
sentire ab illa quid̃ quienit
intentione. addidit autẽ
uentos. cum ꝓpͥis sonis
ut pueri hiis docerent᷑. ⁊¬
libri pumice planati re
nensis. ⁊ dalmatius
rotenensis uiri in scĩta¬
te p̾cipui. ⁊ põtificatum
optue administrantes
e scł̃o migrau̾nt. E quib

Expanded text:
cta in auribus ejus chartula, in qua memoratam haeresim conscripserat. Quam ille beatus in tantum abhorruit ut, si in ejus forte manibus devenisset, in partes scissam minaretur igne cremare. Denique cernens rex omnes sibi contraria sentire, ab illa quidem quievit intentione. Addidit autem ventos cum propriis sonis ut pueri in his docerentur et libri pumice planati resnensis et Dalmatius Rutenensis, viri in sanctitate praecipui et pontificatum optime administrantes, e saeculo migraverunt. E quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ones de normãnia tam
de ꝑte harioldi ꝙͣ filioꝵ
godefridi. Qͥb oĩb au¬
ditis ac dimissis ip̃e in
eodẽ loco cõstructis ad
hoc oꝑe nouo edificus.
sicut dispositũ habue¬
rat hiemauit.

Expanded text:
ones de Nordmannia, tam de parte Harioldi quam filiorum Godofridi; quibus omnibus auditis ac dimissis ipse in eodem loco constructis ad hoc opere novo aedificiis, sicut dispositum habuerat, hiemavit.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatori quatmꝰ ad lota¬
riũ filiũ suũ missos mit¬
teret. qui eũ ad patrẽ in¬
uitarẽt. ea cõditõe ut si
fr̃ĩs sui karoli dilector ⁊
aduitor tutorq ⁊ ꝓtector
ẽẽ uellet. ueniret ad patrẽ.
⁊ sciret se abeo õium ꝑpe¬
ram gestoꝵ indulgentiã
adeptur. simł ⁊ medieta¬
tem imꝑii excepta baioa¬
ria cõsecuturũ. Que res

Expanded text:
imperatori, quatinus ad Hlothaimperatori, quatinus ad Hlotharium filium suum missos mitteret, qui eum ad patrem invitarent ea conditione, ut si fratris sui Karoli dilector et adiutor, tutorque et protector esse vellet, veniret ad patrem et sciret se ab eo omnium perperam gestorum indulgentiam adepturum simul et medietatem imperii, excepta Baioaria, consecuturum. Que, res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiũ eo ꝙ hoĩes illiꝰ tã
absq ullo respectu diui¬
no humanoq ꝓlibitu
abut̾ent᷑. Uñ petier̃ ut
domnꝰ ĩpator sub ꝓtectõ¬
nis sue eos suscipet mu¬
nimine. ⁊ post ħ tales
missos in eand̾ t̾ram di¬
rig̾et. qui ⁊ potestate ⁊
prudẽtia de ablatis equo
libramine pend̾ent ⁊ aui¬
tam eis legẽ cõseruarẽt
ad qd̾ ꝑagend̾ missi sũt
scd̾m postulatõem eoꝵ
⁊ domni ĩpatoris electõnẽ
bonefaciꝰ comes ⁊ donatꝰ
itidẽ comes. s ⁊ adrebaldꝰ
flauiniacẽsis monasteri
abb̃. His rite ꝑactis ĩꝑator
ab eo loco du̾tit. ⁊ uena¬
tõi autũnali uycͣ morem
operã dedit. ⁊ ad tẽpora hi¬
emali exigenda se aquis
collegit. Qua hieme idz
nis insignis apparuit scor¬
pii. nõ młto post solis oc¬
cubitũ. Cuiꝰ minacẽ uul¬
tũ ñ młto post excessus
pippini est subsecutꝰ
siterea iudith augusta
cosilii qd̵ p̾dẽ cũ ꝯsilia¬
riis aulicis cet̾is q regni
francoꝵ nobilib uuerat

Expanded text:
tium, eo quod homines illius tam absque ullo respectu divino humanoque pro libitu abuterentur. Unde petierunt, ut domnus imperator sub protectionis sue eos susciperet munimine et post hęc tales missos in eandem terram dirigeret, qui et potestate et prudentia de ablatis equo libramine penderent et avitam eis legem conservarent. Ad quod peragendum missi sunt secundum postulationem eorum et domni imperatoris electionem Bonifatius comes et Donatus itidem comes, sed et Adrebaldus Flauiniacensis monasterii abbas. His rite peractis, imperator ab eo loco divertit et venationi autumnali iuxta morem operam dedit et ad tempora hiemalia exigenda se Aquis collegit. Qua hieme, id nis in signo apparuit Scorpii non multo post solis occubitum. Cuius minacem vultum non multo post excessus est Pippini subsecutus. Interea Iudith augusta consilii, quod pridem cum consiliariis aulicis ceterisque regni Francorum nobilibus inierat,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex hus secuti ñ sũt.
ducunt᷑. om̃iũq hiis
reꝵ postea fides deroga¬
tur. hospitẽ uiolare fas
nõ putãt. quiq qua de
cã ad eos uenerint ab
mus patent. uictusq
ꝯmunicat᷑. Ac fuit aña
tp̃c cum g̾manos galli
uͥtute suꝑarent. ultro
bella infr̾ent pp̃ hõmũ
młtitudinẽ. agͥq ĩ opiã
⁊ tͣns rhẽnũ colonias mit¬
terent. hactenꝰ de g̾ma¬
nia que inuet̾ib reppi¬
re potuimꝰ pand̾e cura¬
uimꝰ. nũc de gallia dicẽ¬

Expanded text:
Qui ex his secuti non sunt, Qui ex his secuti non sunt, ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant. Qui quaque de causa ad eos venerint ab mus patent, victusque communicatur. Ac fuit antea tempus cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Hactenus de Germania, quae in veteribus reperire potuimus, pandere curavimus. Nunc de Gallia dicen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suas quisq opes cum
potentissimis eqͣre uideat.
Ciuitatib maxĩa laus ẽ
ꝙͣ latissime cucũ uasta¬
tis finib solicitudines
hr̃e. hoc ꝓpͥum uͥtutis exi¬
stimant expulsis agris
finitimos cedere. neq ꝙ̃
mul hoc se fore tutiores
arbitrant᷑. repentine in¬
cursionis timore sublato.
cũ bellũ ciitas aut illa¬
tum defendit aut ĩfert
magr̃atus qui ei bello
p̾sint. ut iute necisq
habeant potestatẽ deli¬
gunt᷑. In pace nullus ẽ
cõis magistratꝰ. s pͥnci¬
pes regionũ atq pagoꝵ
int̾ suos uis dicũt. cõ¬
trou̾sias q minuunt
Latrocina nullã hñt
infamiã. que extra fi¬
nes cuiꝰq ciuitatis fuĩt
matq ea iuiuentutis exer¬
cende. ac desidie minu¬
ende causa fi̾ p̾dicãt:
atq uͥ quis ex pͥnci¬
pib in ꝯcilio dix̾it se
ducẽ fore. qui sequi ue¬
lint ꝓfiteant᷑. Consur¬
gunt hii qui ⁊ cãm ⁊
hoĩem ꝓbant. suũ q au¬
xiliũ pollicent᷑. atq a¬
multitudĩe collaudant᷑

Expanded text:
cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque qumul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est is magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos ius dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis exercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxiliuitudine collaudantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cuuitatẽ. E quib aliqͣnti
gallias p̾dandi cupidine
potentes. apd̃ ꝓuĩciã cum
amato patͥcio qui regi pa¬
rebat G̃untrãno bello cõ¬
fligũt. factaq de burgũ¬
dionib maxĩa strage ip̃m
ducẽ int̾emerũt. Qd̾ gun¬
tramiꝰ audiens euocato ad
se mũmolo spectate uͥtu¬
tis uiro patͥciatus ei indi¬
xit curã. Prũpentibus
it̾m in gallias lõgobar¬
dis. mũmolus cũ ualida b¬
gundionũ manũ occͣrit.
Qui duob p̾liis hostib
usq ad supp̾mũ labefac¬
tis. reliquos fugacit̾ ita¬
liam redire ꝯpulit. Nec
ultͣ adiecerũt lõgobar¬
di ut ad gallias tñsirẽt.
Nam mũmolus pꝰ tergũ
citum anam castrũ in
finib italie sitũ debella¬
uit ⁊ cepit. Quã obcãm
comes lõgobardoꝵ ragi¬
lo anagnis ueniẽs dep̾¬
datus est. ⁊ ad sua ren̾ti
festinãs. ab obiuo sͥ duce
fnͣcoꝵ crãnichis nomi

Expanded text:
civitatem. E quibus aliquanti Gallias praedandi cupidine petentes, apud Provinciam cum Amato patricio, qui regi parebat Guntranno, bello confligunt. Factaque de Burgundionibus maxima strage, ipsum ducem interemerunt. Quod Guntrannus audiens, evocato ad se Mummolo spectatae virtutis viro, patriciatus ei indixit curam. Prorumpentibus iterum in Gallias Longobardis, Mummolus cum valida Burgundionum manu occurrit. Qui, duobus praeliis hostibus usque ad supremum labefactatis, reliquos fugaciter in Italiam redire compulit. Nec ultra adjecerunt animum Longobardi ut ad Gallias transirent. Nam Mummolus post tergum citum, Anagnis castrum, in finibus Italiae situm, debellavit et cepit. Quam ob causam, comes Longobardorum Ragilo, Anagnis veniens, depraedatus est, et ad sua reverti festinans, ab obvio sibi duce Francorum, Chrannichis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
exordio defectõis relicto
genero borne se ꝯumxe¬
rat. Giduscam domũ
regressi iterum a borno
subigunt᷑. at luit deuui¬
tus occasionem nactus
cum ualida manu decẽ¬
brio mense dalmatiam
ingressus ferro ⁊ igni
cuncta deuastauit. Cui
cum borna se penitꝰ in¬
parem conspicẽt om¬
nia sua castellis ĩclu¬
sit. et ip̃e cum delecta

Expanded text:
exordio defectionis relicto genero Bornae se coniunxerat. Guduscani domum regressi iterum a Borna subiguntur. At Liudewitus occasionem nanctus cum valida manu Decembrio mense Dalmatiam ingressus, ferro et igni cuncta devastat. Cui cum Borna se penitus inparem conspiceret, omnia sua castellis inclusit et ipse cum delecta
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ac falsis ꝑsuasio¬
nib illexit. ut omisso
ꝙ fac̾e cogitabat. ꝑfidie
illiꝰ sociꝰ ⁊ adiuitor existe¬
ret. Excitu u̾o de pãno¬
nia reu̾so cadolach dux
forouiliensis febre cor¬
reptus in ip̃a marcha
decessit. Cui cum baldͥ¬
cus ẽẽt subrogatꝰ.⁊
in carantinori regionẽ
que ad ip̃ius curã ꝑti¬
nebat fuiss ingressus.
obuiũ ibi habuit liu¬
deuuiti excitum. Quẽ
iuxta drauũ fluuium
iter agentẽ parua ma¬
nu agressus płib int̾¬
fectis. ⁊ au̾tit. ⁊ de illa
ꝓiĩcia fugauit. Borna
magnis copiis ad colapi¬
um fluuiũ ludeuito
ad se uenienti octͣrens
in pͥma ꝯgressione agu¬
duscanis deserit᷑ auxilio
tamen pret̾ianoꝵ suoꝵ
ꝓtectus euasit. Perut
in eo prelio dragamosꝰ
socer luideuuiti qui ĩ

Expanded text:
cepit ac falsis persuasionibus inlexit, ut omisso, quod facere cogitabat, perfidiae illius socius et adiutor existeret. Exercitu vero de Pannonia reverso Cadolach dux Foroiuliensis febre correptus in ipsa marca decessit. Cui cum Baldricus esset subrogatus et in Carantanorum regionem, quae ad ipsius curam pertinebat, fuisset ingressus, obvium ibi babuit Liudewiti exercitum; quem iuxta Dravum fluvium iter agentem parva manu adgressus pluribus interfectis et avertit et de illa provincia fugavit. Borna magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito ad se venienti occurrens, in prima congressione a Guduscanis deseritur; auxilio tamen praetorianorum suorum protectus, evasit. Periit in eo proelio Dragamosus socer Liudewiti, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
sime fiet si maioꝵ res
geste recenseant᷑:. Ac pri¬
mũ urbẽ illam trorane
qͣndã głam gentis intue

Expanded text:
sime fiet, si majorum res gestae recenseantur. Ac primum urbem illam Trojanae quondam gloriam gentis intue
Abbreviated transcription (Latin):
eus honorifice ab adriano
papa susceptꝰ ẽ. ⁊ cũ ibi
scm̃ pascha celebraret.
baptizauit idẽ pontifex
filiũ eiꝰ pippinũ. unxit¬
q eum in regẽ. Unxit
quib ⁊ coronã ĩposuit.
in longobardia. minor
u̾o id ludouicꝰ in aqͥtania
rex ꝯstitutꝰ ẽ. Rege u̾o
roma digresso ac medi¬
olanũ ueniente. thomas
eusdẽ urbis archiep̃s
baptizauit ibi filiã eiꝰ
nõĩe gislam. ⁊ de sacro
fonte suscepit. Quib
gestis in franciã reu̾sus
ẽ. S cum rome ẽẽt. cõ¬
uenit int̾ ip̃m atq adͥ¬
anum põtificẽ ut simł
legatos mitt̾ent ad tas¬
silonẽ baioarie ducẽ qui
eum ꝯmon̾ent de sacra¬
m̃to qd̃ pippino regi ⁊
filiis eiꝰ ac francis uira

Expanded text:
ens honorifice ab Adriano papa susceptus est. Et cum ibi sanctum pascha celebraret, baptizavit idem pontifex filium eius Pippinum unxitque eum in regem. Unxit quibus et coronam inposuit. in Langobardia, minor vero, id est Hludowicus, in Aquitania rex constitutus est. Rege vero Roma digresso ac Mediolanum veniente Thomas eiusdem urbis archiepiscopus baptizavit ibi filiam eius nomine Gislam et de sacro fonte suscepit. Quibus ges Sed cum Romae esset, convenit inter ipsum atque Adrianum pontificem, ut simul legatos mitterent ad Tassilonem ducem Baioariae, qui eum commonerent de sacramento, quod Pippino regi et filiis eius ac Francis iura
Abbreviated transcription (Latin):
responsis ñ signis execu¬
tor extitit ac si diuino
oraculo ñ hõĩs uoce dcm̃
fuiss. Nã apud magon¬
tiam ponte rhenũ tñsi

Expanded text:
responsi non segnis exsecutor exstitit ac si divino oraculo non hominis voce dictum fuisset. Nam apud Maguntiam ponte Rhenum transi
Abbreviated transcription (Latin):
suffragio ciuiũ ⁊ p̾tori¬
anoꝵ militũ studio in¬
fulas ĩperii suscepisse
dr᷑. fortunatꝰ patͥarcha
gradensis. cũ a quodam
pb̃ro suo nõie tiberio apd
ĩꝑatorẽ fuiss accusatꝰ qd̾
in ꝑfidia qͣ ceꝑat horta¬
ret᷑ eũq ad castella sua
munenda artifices et
murarios mutendo iu¬
raret. ⁊ obhoc ad palatiũ
ire uiberet ᷑. pͥmo uelut
ussionẽ ĩpleturꝰ ĩ histriã
ꝓfectꝰ ẽ. Inde simulato re¬
ditu ad gradũ ciuitatẽ
nlło suoꝵ p̾ter eos cũ qͥb
hoc tͣcͣtau̾at. suspicante
fuge sue causas aꝑuit.
Qui eũ statĩ naui ĩposi¬
tum ꝯstantinopolĩ mi¬
sit. medio m̃se octobrio
nis uillã. magna ppłi fñ¬
coꝵ freq̃ntia celebrat᷑. in
quo donmꝰ lothariꝰ pͥmo¬
genitꝰ domni ĩꝑatoris
ludouici irmingardem
hugonis comitis filiam
sollẽpni more duxit uxo¬
cũ magnis uenere mu¬
n̾ib. Affuerũt ⁊ comites
ĩ eod̾ ꝯuentu iã de pãno¬

Expanded text:
suffragio civium et praetorisuffragio civium et praetorianorum militum studio infulas imperii suscepisse dicitur. Fortunatus patriarcha Gradensis, cum a quodam presbitero suo nomine Tiberio apud imperatorem fuisset accusatus, quod in perfidia, qua coeperat, hortaretur eumque ad castella sua munienda artifices et murarios mittendo iuvaret et ob hoc ad palatium ire iuberetur, primo velut iussionem impleturus in Histriam profectus est, inde simulato reditu ad Gradum civitatem nullo suorum praeter eos, cum quibus hoc tractav rat, suspicante fugae suae causas aperuit, qui eum statim navi impositum Constantinopolim misit. Medio mense Octobrio lam magna populi Francorum frequentia celebratur, in quo domnus Hlotharius, primogenitus domni imperatoris Hludovici, Irmingardam, Hugonis comitis filiam, solemni more duxit uxocum magnis venere muneribus. Adfuerunt et comites in eodem conventu iam de Panno
Abbreviated transcription (Latin):
recta. Quib ille: Non in¬
quit teste scͥptura. accep¬
ta sist deo impioꝵ mun̾a
Itaq nõ oportet eiꝰ ẜuos
susciꝑe que ip̃e ꝓbatur
odire. Post hec u̾ba uasa
cuncta in frustra dt̾rup¬
ta uinũ ac sicera solo fu¬
sa cet̾aq separatim sũt
disꝑsa. Paue facti regis
ministͥ ad regẽ reu̾si rei
geste ordinẽ ꝓmũt. Rex
nimio t̾rore ꝑcussus. di¬
luculo cum auia ad inrũ
dei ꝓperat. Precant᷑ hec
de ꝯmissis ueniã. pollicẽ¬
tur in reliquũ actuum
suoꝵ em̃datõem. his pa¬
catus ꝓmissis ad mona¬
st̾ium rediit. U̾m ħ pol¬
licitatõ nulliꝰ efficacis
ꝓtulit fructũ oꝑis. Nã
theod̾icus in ceno lux᷑ie

Expanded text:
recta. Cuibus ille: « Non, inquit, teste Scriptura, accepta sunt Deo impiorum munera. Itaque non oportet ejus servos suscipere, quae ipse probatur odire. » Post hoc verbum vasa cuncta in frusta disrupta, vinum ac sicera solo fusa, ceteraque separatim sunt dispersa. Pavefacti regii ministri, ad regem reversi rei gestae ordinem promunt. Rex nimio terrore perculsus, diluculo cum avia ad virum Dei properat. Precantur de commissis veniam, pollicentur in reliquum actorum suorum emendationem. His pacatus promissis, ad monasterium rediit. Verum haec pollicitatio nullius efficacis protulit fructum operis. Nam Theodoricus in coeno lu
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Cuiꝰ ab sentiã chil¬
pericus aucupatꝰ. ut se eiꝰ
habebat ĩ quietudo moꝵ
domestica seditione pu¬
blicã int̾polans pacẽ fnͣ¬
coꝵ. renus opulẽtissimã
regni eiꝰ urbẽ. in ꝓuiso
ĩpetu occupauit. Super
plagã fractꝰ sigeb̾tus su¬
essionis ⁊ ip̃e de regno
chilꝑici ꝑuasit. capteq
urbis ppłm imꝑio suo
adiũxit. Reꝑtũq theo¬
deb̾tum chilꝑici filium
custodia mãcipauit. Quẽ
patͥ petenti clem̃tissĩe
mun̾atũ. postea reddidit.
dato pͥus sacratñto neqͥd
inpost̾um theo debertus
ccͣ sigebtũ moliret᷑. Qd̾
p̃̾pediente humani gn̾is

Expanded text:
it. Cujus absentiam Chilpericus aucupatus, ut se ejus habebat inquietudo morum, domestica seditione publicam interpolans pacem Francorum, Remis opulentissimam regni ejus urbem improviso impetu occupavit. Super plagam fractus Sigebertus Suessionis et ipse de regno Chilperici pervasit captaeque urbis populum imperio suo adjunxit, repertumque Theodebertum, Chilperici filium, custodiae mancipavit. Quem patri petenti clementissime muneratum postea reddidit, dato prius sacramento ne quid in posterum Theodebertus contra Sigebertum moliretur. Quod, praepediente humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
moaldi territus disces¬
sit relicto cũ ex̾citui
quẽdam ex optimatibꝰ
nõie saburro. qui cũ
grimoaldo p̾lio cõfuixit
Tunc unus e longobar¬
dis uocabulo amalongꝰ
qui regiũ comtũ solitꝰ
erat fr̾e. q̃ndam grecu¬
lum eodẽ comto pcussũ
e sella equitatoria suꝑ
capud suũ eleuãs. reli¬
quos ꝑt̾refcõs sugere
cõpulit. Calia agnoscẽs
imꝑator iracondiã corde

Expanded text:
moaldi territus, discessit, relicto cum exercitu quodam ex optimatibus nomine Saburro, qui cum Grimoaldo praelio conflixit. Tunc unus e Longobardis, vocabulo Amalongus, qui regium contum solitus erat ferre, quemdam Graeculum eodem conto percussum, e sella equitatoria super caput suum clevans, reliquos perterrefactos fugere compulit. Talia agnoscens imperator, iracundiam corde
Abbreviated transcription (Latin):
Ege itaq alarico qui
gothos ꝑ .xii. annos
rex̾at. hoc mͦ int̾ fecto
aĩos subegit. ⁊ ad pa¬
tem uictor reduit. qui
tũc in burdegalẽsi urbe

Expanded text:
ege itaque Alarico, qui Gothos per 12 annos rexerat, hoc modo interfecto,Arvenos subegit, et ad patrem victor rediit, qui tunc in Burdegalensi urbe
Abbreviated transcription (Latin):
mio. dccc.lxxi. karo¬
lus uiennã ĩ põtate
sua susceptã a gerardo
sͥ obsides dari. ꝓ alus ca¬
stellis siuis missis traden¬
dis coegit. ⁊ trib nauib
gerardo datis. ꝑ rodanũ
cũ sua bertha. ⁊ mobi¬
lib suis a uienna ꝑmi¬
sit absced̾e. ⁊ ip̃am uien¬
nã bosoni fr̃i uxoris sue
cõmisit. ip̃eq ꝑ antissi¬
doꝵ ⁊ senones ad mona¬
st̾ium scĩ dẏonisii qͣnto¬
cius ꝓut potuit uenure
maturauit. Qd̾ audiens
carlomannꝰ cũ suis ꝯpli¬
cib ad mosomũ ꝑrexit.
⁊ ip̃m castellũ cũ uillis
circũ iacentib deuastauit.
Uñ qͣtuor missos suos
ficte ad patrẽ suũ direxit
mandãs qd̾ sine honoribꝰ
ad illũ fidei sue credens
uenire. ⁊deo ⁊ illi de quibꝰ

Expanded text:
it. DCCCLXXI. Carolus, Vienna in potestate sua suscepta, a Gerardo sibi obsides dari pro aliis castellis suis missis tradendis coegit, et tribus navibus Gerardo datis, per Rhodanum cum sua uxore Berta et mobilibus suis a Vienna permisit abscedere, et ipsam Viennam Bosoni, fratri uxoris suae, commisit, ipseque per Autissiodorum et Senones ad monasterium sancti Dionysii quantocius prout potuit venire maturavit. Quod audiens Carolomannus, cum suis complicibus ad Mosomum perrexit, et ipsum castellum cum villis circumjacentibus devastavit; unde quatuor missos suos ficte ad patrem suum direxit, mandans quod sine honoribus ad illum, fidei suae credens, veniret, et Deo et illi de quib
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem tp̃s chilꝑicꝰ
rex sabellianã uo¬
lens ꝓmulgare here sẽ
scͥpsit galliaꝵ ep̃is. ut
tͥnitate abiecta. unum
tantũ dic̾e̾nt deũ. asse¬
rens eundẽ ẽẽ patrẽ qui
filius uł sp̃c sanctus est.
qui pat̾ est. nec diuisionẽ
ꝓsonaꝵ in deũ ullo modo
cadere. qd̃ cum Gregorio
tionensi. qui tũc cet̾os
adere conaret᷑. ⁊ tam̃ in
hac rõne. hilariũ atq au¬
gustinũ sͥ ꝯͣrios fateret᷑.
ait ad eumbeatꝰ antistes.
cauendũ est dñe mi rex
ne ⁊ ille irascat᷑ tͥ. cuiꝰ illi
fuerunt famuli. qui ut
tu ip̃e fateris. in ista cru¬
delitate sunt ꝯtrarii. Por¬
ro rege cũ fastu respon¬
dente. qd̃ sapientiores eo
ex hoc forẽt int̾rogandi.
sacerdos dixit ñ ẽẽ sapi¬
entẽ quicũq alit̾ ex fide
ac ip̃e sentiret. Saluio ã
ꝯsentaneus. existẽt le

Expanded text:
er idem tempus Chilpericus rex Sabellianam volens promulgare haeresim, scripsit Galliarum episcopis ut, Trinitate abjecta, unum tantum dicerent Deum, « asserens eumdem esse Patrem qui Filius vel Spiritus sanctus est, qui Pater est, nec divisionem personarum in Deum ullo modo cadere. » Quod cum Gregorio Turonensi, qui tunc caeteros adere conaretur, et tamen in hac ratione Hilarium atque Augustinum sibi contrarios fateretur, ait ad eum beatus antistes: « Cavendum est, domine mi rex, ne et ille irascatur tibi cujus illi fuerunt famuli, qui, ut tu ipse fateris, in ista credulitate sunt contrarii. » Porro rege cum festu respondente quod sapientiores eo ex hoc forent interrogandi, sacerdos dixit: « Non esse sapientem quicunque aliter ex fide ac ipse sentiret. » Salvio autem consentaneus existeret, le
Abbreviated transcription (Latin):
rũ u̾ba resonare. ut nõ
stridor aspiratõis ñ idio¬
ma in aliquo palestini
deeẽt eloquii. Cõfessus
est itaq quo ĩ eũ mͦ de¬
mon ĩtrass. ⁊ ut int̾pre¬
tes eiꝰ intellig̾ent qͥ gre¬
cam tm̃ aut latinã no¬
eũ int̾rogauit. Quo si¬
milla u̾ba. ⁊ idẽ respon¬
dente ãmirati sũt. mul¬
tas deniq ĩcantatõmĩ
ei octasiones ⁊ necessita¬
tẽ magicar̃ obtendẽti
artiũ nõ curo ait qͦmo¬
do intraĩus. Sut exeas

Expanded text:
rum verba resonare, ut non stridor aspirationis, non idioma aliquod Palaestini deesset eloquii. Confessus est itaque quo in eum modo daemon intrasset; et, ut interpretes ejus intelligerent qui Graecam tantum ac Latinam noeum interrogavit. Quo similia verba eodem respondente, admirati sunt. Multas denique incantationum ei occasiones et necessitatem magicarum obtendenti artium: « Non curo, ait, quomodo intr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rheñ scd̃a aqͣ nouioma¬
gum nauigauit. ibiq
scm̃ quadrage simale ie¬
iuniũ ⁊ sacratissimam
pasche festuutatẽ cele¬
brauit. Et inde post nõ
multũ dies aquisgrani
ueniẽs karolũ filiũ su¬
um in t̾ram sclauoꝵ qͥ
dicũt᷑ sorabi. ⁊ sedent
suꝑ albim fluuiũ. cũ
ex̾citu misit. In qͣ expe¬
ditõe miliduoch sclauoꝵ
dux int̾fectꝰ ẽ. duoq ca¬
stella ab ex̾citu edifica¬
ta. unũ sr̃ ripã flumĩs
albim. Sclauisq paca¬
tis karolꝰ cũ ex̾eitu reg̾s¬
sus in loco quidr̃ silli sr̃
ripã mose flumĩs ad ĩ¬
peratorẽ uenit. missa ẽ
⁊ manꝰ de baioaria ⁊ ale¬
mãnia atq burgũdia
sic̃ annio suꝑiorẽ in t̾ra
bechenit. nastataq t̾ra

Expanded text:
 Rhenum secunda aqua Noviomagum navigavit, ibique sanctum quadragesimale ieiunium et sacratissimam paschae festivitatem celebravit. Et inde post non multos dies Aquasgrani veniens. Karlum filium suum in terram Sclavorum qui dicuntur Sorabi, et sedentr Albim fluvium, cum exercitu misit, in qua expeditione Miliduoch Sclavorum dux interfectus est, duoque castella ab exercitu aedificata, unum super ripam fluminis Albim. Sclavisque pacatis, Karlus cum exercitu regressus, in loco qui dicitur Silli super ripam Mosae fluminis ad imperatorem venit. Missa est et manus de Baioaria et Alamannia atque Burgundia sicut anno superiore in terram Beeheim, vastataq