comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iacob seĩ uide. quatu pͥmũ sedãto animũ. Siñ
p̃ualueris. frenos lingue inpone cue. de inde
reconciliationis studium ñ pret̾mittas. hec ora¬
tares sedĩ denr̃is usurpata. insius posuere libriᷤ.
laulib exceptio aut inuitus exaggeratio
Nonmedioere ẽ mitigare tracumoiam. ñ infe¬
uius. qũa omnino ñ cõmoueri. Hoc nr̃e ẽ nate.¬
Iile demq cõmotiones in pueris in noxiȩ sunt.
que plus habent gratie quam amaritudinis.
Et sicito pueri int̾ se mouent᷑ facile sedant᷑ et maio¬
ri suauitate inse recurrunt. Neseiunt se sub dole
artificio sequ̾e tractare. Nolite hos contẽpnere
pueros. de quib añs ait. Nisi conũsi fueritis et ef¬
ficiamini sicut puer iste. ñ introibitis in regnũ
celoꝵ. Itaq ipse dñs hoc ẽ di uirtꝰ sicut puer cum
malediceref᷑ non remaledixit. cumꝑcuteret᷑ ñ
reꝑcussit. Ita gͦ ce conpara ut quasi puer iniuriã

Expanded text:
sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non praevalueris, frenos linguae impone tuae: deinde reconciliationis studium non praetermittas. Haec oratores saeculi de nostris usurpata in suis posuere libris: laudibus exceptio, aut in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum eique commotiones in pueris innoxiae sunt, quae plus habent gratiae, quam amaritudinis. Et si cito pueri inter se moventur, facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciunt se subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Itaque et ipse Dominus, hoc est, Dei virtus, sicut puer, cum malediceretur, non remaledixit: cum percuteretur non repercussit . Ita ergo te compara, ut quasi puer injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
cas. iracundiam temꝑes. Resiste ire si potes. cede
si non potes. qͥa scͥptũ est. date locum ire. Ia cob frĩ
indignanti pie cessit. et rebecce idẽ penitentie in¬
structus consilio abesse maluit et ꝑegͥnari. qu̾a
ex citare frĩs indignationẽ. et cunc redire cum
fr̃em mitigatũ putaret. & id̾o cantam apud dm¬
inuenit gr̃am. Qͥb de inde obsequiis quantis mun̾ib
frẽm ipsum reconcili auit sibi ut ille p̃repte bene¬
dictionis non meminisset. meminisset delate sa¬
tisfactionis:. G̾ si p̃uenerit et p̃occupauerit m̃tẽ
tuam iracundia. et ascenderit inte: ñ relinqͥs
indignationis ẽ. Aut si te contumatia responden¬
cis mouerit. et ꝑũsitas in pulerit ad indignati o¬
nem. siñ pocueris mitigare mentẽ. repͥme lin¬
guam tuam. Sic enĩ scriptũ ẽ. Cohibe linguã
tuam amalo. et labia tua neloquant᷑ dolum.
Deinde inqͥre pace. et seq̃re eam. Pacem illam

Expanded text:
cas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, cas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, si non potes; quia scriptum est: Date locum irae . 91. Jacob fratri indignanti pie cessit , et Rebeccae, id est, patientiae instructus consilio, abesse maluit et peregrinari, quam excitare fratris indignationem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud Dinvenit gratiam. Quibus deinde obsequiis, quantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praereptae benedictionis non meminisset, meminisset delatae satisfactionis ! 92. Ergo si praevenerit et praeoccupaverit mentem tuam iracundia, et ascenderit in te, non relinquindignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Deinde inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam
Abbreviated transcription (Latin):
legimus &racula. Qͥo nobis cũ alienis domib. una ẽ
domus que om̃s capit. Illi potius ad nos ueniant.
qui nos requirunt. Eo nobis eũ fabulis: Ministeri¬
um altarib xp̃i. non obsequiũ hominib deferen¬
mansuetos gͣues pacientes modũ cenere in om̃ib
ut nullũ uitium eẽ inmorib uł cacitus uultꝰ uel
sermo ad nuntiet Caueat᷑ iracũdia. Aut si p̃caue
rẽ ñpotest. cohibeat᷑. Mala enĩ: lexpeccati indig¬
natio ẽ. quȩ ita animũ ꝑt̾bat ut rationi ñrelin¬
quat locum. Primũ ẽ gͥ si fieri potest ut morũ
tranqͥllitas usuquodam affectione. ꝓposito inna¬
curam uertatur. Deinde qm̃ ita plerumq motꝰ
infixus ẽ nat̾e ac morib. ut euelli atq euitari
non queat.si ꝓuideri pocuerit. ratione repͥma¬
cur. Aut si pͥus occupatꝰ fuerit animus ab indigna¬
tione. quam confilio ꝓspici ac ꝓuideri potuerit
ne oceuparet᷑. meditare qͦmͦ motũ animi tui un¬

Expanded text:
racula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est racula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus, quae omnes capit. Illi potius ad nos veniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferenmansuetos, graves, patientes, modum tenere in omnibus; ut nullum vitium esse in moribus vel tacitus vultus, vel sermo annuntiet. CAPUT XXI. Iracri non potest, cohibeatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquat locum. Primum est igitur, si fieri potest, ut morum tranquillitas usu quodam, affectione, proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indignatione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vin
Abbreviated transcription (Latin):
unde prudent̃ factis conuenire eccłasticis. et ma¬
xime ministror officiis arbitror deelinare ext̾ne¬
or conuiula. uelut ipsi hospitales sitis peregri¬
uantib. uelut ea cautione nullus sit obꝑbrio locꝰ.
Conuiuia quippe extraneoꝵ: occupationes habent.
Tum etiã epulandi ꝓdunt cupiditatẽ. subrep̃t
etiam fabule frequent̃ de scło ac uoluptatib.
Claudere aures non potes. Phibere. putat᷑ suꝑbiȩ.
Subrepunt etiani preteruoluntatẽ pocula. Me¬
lius ẽ cue domui semel excusis quã aliene fre¬
quent̃. & ut ipse sobrius surgas. tam̃ exaliena in¬
solentia condempnari ñ debet p̃sentia tua. Ui
duarum ac uͥginum domos nisi usitandi gr̃a
iuniores adire ñ est opus. et hoc cũ seniorib. hoc
cesse est ut demus secularib obtrectandi locũ ⁊
aleni lapsus sub eas inuidiam : Qũa multos eciã
forces inlecebra decipit s. Quanti ñ dederunt er¬
rora loeiin. & dederunt suspitioni : eur ñ illa
Iilum alloq̾m̃ eũ oramus. ulũ audimus ẽ duna¬

Expanded text:
uam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena insolentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum domos, nisi visitandi gratia, 25 juniores adire non est opus: et hoc cum senioribus, hocresbyteris. Quid necesse est ut demus saecularibus obtrectandi locum? Qalieni lapsus subeas invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit! Quanti non dederunt errori locum, et dederunt suspicioni! 88. Cur non illa Illum alloquimur cum oramus, illum audimus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ei ad iusticiam. alterius uircutis ei gr̃am deculit.
Ermu gͥ nr̃i definer̃t prudentiam inueri con¬
sistere cognitione. Qͥs enĩ illoꝵ ante abraham
dauid salomonẽ: Deinde iusticiam expectare. ad
sociecatẽ genis humani. deniq dauid ait. Disꝑsit
dedit pauꝑib iusticia eiꝰ manet inet̾num. Ius¬
tus miseretur. uistꝰ cõmodat. Sapienti et iusto.¬
cotus mundꝰ diuiti arũ est. Iustꝰ cõmunia ꝓsius
habet sua ꝓc̃omunib. Iust se ipsum pͥusquã ali¬
os aceusat. Ille enĩ iuistꝰ qui nec sibi pareit. et
uis umeũ ñ putauit. Aduerte hic om̃s uirtutes

Expanded text:
ei ad justitiam; aei ad justitiam; aur nostri definierunt prudentiam in veri consistere cognitione. Quis enim illorum ante Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatem generis humani. Denique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum. Justus miseretur, justus commodatmundus divitiarum est. Justus communia pro suis habet, sua pro communibus. Justus se ipsum, priusquam alios, accusat. Ille enim justus, qui nec sibi parcit, et vis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾a diuidat᷑. Nos aut̃ arcẽ fugimꝰ. exempla
maior ꝓponimꝰ. que neq obseuritatẽ adferunt
ad intelligendum. neq ad cractandũ uersutias.
Sit gͥ nob̾ uitamaior discipline speculũ. ñ cal¬
liditatis cõmentarium. imitandi reuerentia.
loco prudentia. de quo dic̃ scripta. credidit a¬
brahã do. et reputatũ ẽ ei ad iusticiã. Nemo enĩ
prudens. qͥ chm nescit. deniq insipiens dixit.
ꝙ ñ est q̾s. slam sapiens ñ dic̾et. Qͦ mͦ enĩsapiens¬
qui ñ requirit auctorem suũ. qͥdicit lapidipat
is escu c Qͦ mͦ sapiens ut arrianus. qui mauult
inꝑfectum auctorem habere atq degenerem
quem uerum atq ꝑfectum:. Qomͦ sapiens ut mar¬
cion atq eunomius. qui mauult dm malũ qua
bonũ habere : Qͦmͦ sapiensqui dm̃ suũ ñ cimet :
Inicium sapientiȩ timor dñi. Et alibi habes. Sapi¬
entes ñ declinant deore dñi s cractant inconfessi¬
onib siuis. Simul qͦ dicendo scͥpt᷑a. reputatũ ẽ

Expanded text:
a dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, loco prudentia, de quo dicit Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nesnon est Deus ; nam sapiens non diceret. Quomodo enim sapienn requirit auctorem suum, qui dicit lapidi: Pameus es tu? Quomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degenerem, quam verum atque perfectum? Quomodo sapiens Marcion atque Eunomius, qui malunt Deum malum quam bonum habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non timet? Initium enim sapientiae timor Domini . Et alibi habes: Sapientes non declinant de ore Domini, sed tractant 32 in confessionibus suis . Simul quoque dicente Scriptura: Reputatum est
Abbreviated transcription (Latin):
colligenda censebat. Noe quam sapiens. qͥ tantam
fabͥcauit archam :. Quam iustꝰ. qͥ ad semen omĩum
reseruatꝰ. solus ex om̃tb. & p̃t̾ite generationis. suꝑ¬
stesẽ factꝰ et auctor fut᷑e. mundo potiꝰ et uniũsis
magis quam sibi natꝰ : Quam fortis ut qiluiuum¬
uinceret. quam temꝑans ut diluuium toleraret :
Quando in troiret quamoderatione deg̾ẽt qñ coruũ.
do exeundi oportunitatem captaret agnosceret :¬

Expanded text:
colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam fabricavit arcam ! Quam justus, qui ad semen omnium reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus, et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluviuminceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, do exeundi opportunitatem captaret, agnosceret
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor in uno facto. fiut sapientiȩ deo credere.
nec filii grãm ante ferre auctoris p̃cepto. fuit
iusticiȩ acceptum reddere. fuit fortitudinis ad pe¬
cicun ratione cohibere. ducebat hostiam pat᷑. int̾¬
rogaibut filius. tẽptabat᷑ affectꝰ patrus. s ñ uince¬
bat᷑. Repellebat filius appellationẽ pat̾nam.
conpungebat pat̾na uiscera. s ñ minuebat deuo¬
cionem. Accidit et quarta uirtꝰ. Temꝑantiã tene¬
bat iustꝰ. et pietatis modũ. et executionis ordinẽ.
Deniq dum sacͥficio necessaria uehit. oũ ignem
adolet. dũ filium ligat. dũ gladum edueit. hoc in¬
molandi ordine meruit ut filiũ reseruaret. Qd
sapientuis seõ iacob qui dm̃ uidit facie ad faciẽ: be
erat oblatis munib cum frẽ diuisit: Qͥo fortius qͥẽ
deo luctatus est: Qͥd modestius eo. qͥ modestiam ita
et lociset temꝑib deferebat. ut filiȩ in iuriã mallee
p̃texere coniugio quam iundicare. eo quod inter
alienos positꝰ. amori potius consulendũ quã odia

Expanded text:
quatuor in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudinis, appetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater, interrogabat filius, tentabatur affectus patrius, sed non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pietatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, qui Deum vidit facie ad faciem, et erat, oblatis muneribus cum fratre divisit? Quid fortius, qui cum Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus deferebat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a conferre debemus. Nichil ẽ enĩ magis quos
homo cet̾is animantib p̃sit. quani qͦd rationisẽ
particeps. causas rerum reqͥrit generis sui. aucto¬
rem inuestigandũ putat. incuiꝰ potestate uite
necis quȩ nr̃e potestas sit. qui mundũ hune suo
nuti regat. cuiseiamus rationẽ eẽ reddendam
nr̃or actuum. Nichil ẽ enĩ qͦd magis ꝓficiat ad
uitam honestam. quam ut credamns eum iudicẽ
futurum. quẽ et occulta ñ fallant et in decora of¬
fendant et honesta delectent. Om̃ib gͥ hominib
inqͥrendi infundit cupiditatẽ. In quo excellere
uniũsis pulerũ uidet᷑. s paucoꝵ ẽ ad sequi qͥ uoluen¬
do cogitationes. consilia examinando non me¬
dioerem inpendunt laborem. ut ad illud beate
honeste que uiuendũ ꝑuenire possuit atq oꝑib
ad ꝓpinquare. Nenĩ qui dixerit inquit mͥ
domine dñe intrabit inregnũ celoꝵs s. qͥfec̃it

Expanded text:
a referre debemus. Nihil est enim quo magis homo caeteris animantibus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis sui auctorem investigandum putat, in cujus potestate vitae necisque nostrae potestas sit, qui mundum hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, et honesta delectent. 125. Omnibus igiturinquirendi infundit cupiditatem. In quo excellere universis pulchrum videtur, sed pancorum est assequi: qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. Non enim qui dixerit, inquit, mihi: Domine, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
illud decoꝵ. ut summo studio reqͥramꝰ qͥd uerum sit.
ñ falsa ꝓueris duc̃e. ñ obscur is uera in uoluere. ñ
suꝑfiuis uel inplexis atq ambigius occupare ani¬
mũ. Qͥd cam in decoꝵs. quã uenerari ligna. qͦd ipsi
faciunt.:: Qͥdtam obscurum. quam de astronomia
et geometria tractare quod ꝓbant. et ꝓfundi ae¬
ris spacia metiri. cȩlum qͦ et mare numeris in¬
eludere. relinquere causas salutis errores querere :
Anũ illeeruditꝰ in omni sapientia egiptioꝵ moyses
ꝓbauit ista: S illam sapientiam decrimentum
& stultitiam indicauit et aũsus abea. intimo dm
quesiuit affectu. Iooq uidit int̾rogauit audiuit
loquentẽ. Qͥs magis sapiens quã ille quem dociut
potenti as opis sui uirtute uaciiauit: Nonhie in¬
ogiita ꝑeognitis habebat. his qͥ temere ad senti¬
ebat qrȩ duo in hoc maxime nataliatq honesto
loeo uittncda. Dicant ͥ sibi nec cont᷑ nat᷑ani ẽẽ nec
curpe iudieant saxa ad orare. et ad simuilatris

Expanded text:
m sit, non falsa pro veris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt? Quid tam obscurum, quam de astronomia et geometria tractare, quod probant; et profundi aeris spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis magis sapiens quam ille quem docuit potentias operis sui virtute evacuavit ? Non hic incognita pro cognitis habebat, hisque temere assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco vitanda discant, qui sibi nec contra naturam esse, nec turpe judicant saxa adorare, et a simulacris
Abbreviated transcription (Latin):
iustꝰ : Ordinẽ laudis reb adiungens. et oporcunitatẽ
temꝑib equicatẽ ppłis officii sui mod̾atione chispen
patiens in adũsis. in ihrłm pacificꝰ. inuictoria man¬
suet᷑. in peccato dolens insenectuce ꝓuidus. rerũ
modos. uices tẽpor ꝑsingularũ sonos seruauit
etutũ ut m̃ uideat᷑ non minꝰ uiuendi genere quã
emendi suauitate p̃duleis in mortalem łosiu fu¬
tem. Sed̾o iusticiam quȩ suum cuiq tribuit
alienum ñ uindicat utiitatẽ ꝓpͥam negligit ut
communẽ eqͥtatem custodiat. Tercio fortitudinẽ
que et uireb bellicis excelsi animi magnituoine
et domieminet. corporisq p̃stat uirib. Quarto tẽ¬
perantiam. q̃modum ordinẽq seruat om̃iũq
uelagenda uel dicenda arbit̾murshec forsitan

Expanded text:
justus, ordinem laudis rebus adjungens, et opportunitatem justus, ordinem laudis rebus adjungens, et opportunitatem temporibus, aequitatem populis officii sui moderatione dispenspatiens in adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria mansuetus, in peccato dolens, in senectute providus, rerum modos, vices temporum per singularum sonos servavit aetatum; ut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sutem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda
Abbreviated transcription (Latin):
appeticũ consilu salub̾tas. Eocul domo. ꝓfugꝰ a paren¬
tib. ubiq tam̃ conuenientẽ mensuram nregotiis
denuit et temꝑib oportunitatẽ reseruauit. Ac¬
ceptꝰ domi parentib ut alt̾ mnaturitate ꝓuocatus
obsequii benedictionẽ daret. alt̃ amore pio ꝓpen¬
deret. frat̾no qͦ uidicio p̾latꝰ. cuncibum suum
frĩ cedendum pucasset. delectabat᷑ utiq alim̃to
scd̾m nat᷑am. s scd̾m pietatẽ cessit pecitioni. Pastor
dño gregis fidus. socero gener sedulus. in labore
inpiger. in conuiuio partus. insatisfactionem
p̃uius. in remuneratione largus. Deniq sic fr̃nã
mitigauit iracũdiã. ut cuiꝰ uerebat᷑ iniicitias.
bebat cupiditatẽ lib̾catis. et suscepit seruitii neces¬
sicatẽ :: Quam subditꝰ inseruitute. quam in uirtute
constans. qũa benignꝰ in carc̾e sapiens in int̾precatio¬
ne. Inpocestate mod̾atus. inub̾tate ꝓuidus. in fama

Expanded text:
appetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parenappetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parentibus, ubique tamen convenientem mensuram negotiis tenuit, et temporibus opportunitatem reservavit. Acceptus domi parentibus, ut alter maturitate provocatus obsequii benedictionem daret, alter amore pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, cum cibum suum fratri cedendum putasset: delectabatur utique alimento secundum naturam, sed secundum pietatem cessit petito. Pastor domino gregis fidus, socero gener sedulus, impiger in labore, in convivio parcus, in satisfactione praevius, in remuneratione largus . Denique sic fraternam mitigavit iracundiam; ut cujus verebatur inimicitias, bebat cupiditatem libertatis, et suscepit servitii necessitatem? Quam subditus in servitute, quam in virtute constans, quam benignus in carcere, sapiens in interpretatione, in potestate moderatus, in ubertate providus, in fame
Abbreviated transcription (Latin):
bebut egyptioꝵ libidines. et canen p̃ualuit apideũ
tatis exequende deuotionis. Considł auit enĩ quod c̃i
fauore ubiq curtus eẽ possit offenso aut̃ do. etiam do¬
ii nonposset in lesus manere. Uicit gͥ ad petitim
ratio et obedientem sibi p̃stitit. Capto nepote ñ ꝑt¬
ritus neꝙ tot regum t̾batus ppłis bellum repetit.
uueloria potitꝰ. p̃de partem cuiꝰ ipse fuit auctor
recusauit. Pmisso qͦ sibi filio eum consiđ̾aret e¬
mortui corporis sui uires. depositã sterilitatẽ con¬
lugiset sup̃mam senectutẽ eti am contͣ usmi na¬
titus uondefuit .s repressus ẽ auimus. equaus ge¬
rendus qͥ nee magna ꝓuilib. nec ininora ꝓmiagiiꝰ
duc̃et. Moderatio ꝓnegotiis. Ordo rerum. oporcu¬
nitas cempoꝵ. mensura u̾bor. fioe pͥmus. uisticia
p̃cipuus. in p̃lio strenuus. inuictoria ñ auarꝰ. domi
lec tabat. domi securũ degere. s mat̾ uoluit pere¬
grinari. ut laret fraterne iracũ die locũ. Uicit

Expanded text:
aluit apud eum ratio exsequendae devotionis. Consideravit enim quod Dei favore ubique tutus esse posset, offenso autem Domino, etiam domi non posset illaesus manere. Vicit igitur appetitum ratio, et obedientem sibi praestitit. 109. Capto nepote, non perterritus neque tot regum turbatus populis, bellum repetit: victoria potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . Promisso quoque sibi filio, cum consideraret emortui corporis sui vires depositas, sterilitatem conjugis, et supremam senectutem, etiam contra usum narepressus est: animus aequalis gerendis, qui nec magna pro vilibus, nec minora pro magnis duceret, moderatio pro negotiis, ordo rerum, opportunitas temporum, mensura verborum. Fide primus, justitia praecipuus, in praelio strenuus, in victoria non avarus, domi lectabat domi securum degere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae iracundiae locum . Vicit
Abbreviated transcription (Latin):
s Migͥ quiindelicis qͥ inluxuria rapinis questib
honorib studia posuerint sua. spectatores magis sunat
quampliatores. habent lucrũ laboris. fructũ uir¬
titis ñhabent. fouent odium astucia. et in ꝓbitate
aogerant diuitiarũ aceruos. s exsoluent seram
licet neqͥtie sue penam. horim reqͥes in inferuis.
tad uera uicelo. Horum domus in sepulero. tua in
paracd so. Uñ pulere iugilare eos intummilo iob arẽ
qr soporem qͥetis habere ñ possunt. qũe ale dormiutt
qͥresit rexit. PNoligͥ ut paruulꝰ saꝑe. ut pariuulns

Expanded text:
gitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, honoribus, studia posuerunt sua, spectatores magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62. Noli igitur ut par
Abbreviated transcription (Latin):
oculis contemplantib utiq que non uident᷑. qm̃ q̃¬
dĩ audiunt &e pariunt. Et alibi. Qͥcũq enĩ fec̾it ũ
bum di. ipse m̃s frat̃ et soror et mat̃ est. Qui etiani
pueri tui beati qui adsistunt. nͥ paulus qͥ dicebat.
usq in hune diem sto ꝓcestans minori ac maiori. sy¬
meon qui ex pectabat in templo. ut uidet consola¬
cionem isrł. Qͦ mͦ enĩ dimitti posceret. nͥ quia adsis¬
tens dño. discedendi hab̾e facultatẽ ñ pot̾at. nisiuo¬
luntatem dñi ad eptuĩ eẽt :: Exempli causa ꝓpositꝰ
nobis salomon ẽ. a quo certatim ut andiretur enus
sapientia postulabat᷑ Ioseph quo ꝙ nec in carcere

Expanded text:
oculis, contemplantibus utique ea quae non videntur. Qoculis, contemplantibus utique ea quae non videntur. QDei audiunt et pariunt ? Et alibi: Quicumque enim verbum Dei fecerit, ipse meus frater et soror et mater est . Qui etiam pueri tui beati qui assistunt, nisi Paulus qui dicebat: Usque in hunc diem sto protestans minori ac majori , Simeon qui exspectabat in templo ut videret consolationem Israel ? Quomodo enim dimitti posceret, nisi quia assistens Domino, discedendi habere facultatem non poterat, nisi voluntatem Domini adeptus esset? Exempli causa propositus est nobis Salomon, a quo certatim ut audiretur ejus sapientia, postulabatur. 54. Joseph quoque nec in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
am eiꝰ ita ut saba regina ueniret ad eum. et cemp¬
caret eum inquestionib. & uenit et omĩa locuita
est que habebat incorde suo et audiuit omnẽ sa¬
Qͤ sit ista quam nichil p̃tereat. nec sit aliqͥd qͦo
ei non adnuntiauerit uerus salomon. Cognos¬
ce ohomo. ex his que audis loquentem. uerus ẽ
uquit sermo quem audiui int̾ra mea de sermo¬
nib cuis et de prudentia cua. et ñ credidi his qͥ di¬
cebant mͥ. doneeueni et uiderunt oculi mei. Et
nune nonẽ nec dimidia quidem pars scõm ea que
adnuntiabant mͥ. Ad posusti bona. suꝑ om̃ia que
audiui in t̾ra mea. Beate mulieres tuȩ. et beati pueri
cui qui ad sistunt tͥ. qui audiunt omnẽ prudenti ami
tuam. Intellige coniinum uerisalomonis. et que
ad ponunt᷑ in eo coniuuio intellige sapient̃. et consi¬
dã inqua t̃ra congregatio nationum audierit fa¬
mam sapientiȩ uere atq iusticiȩ. et qͥb eum uidit

Expanded text:
am ejus; ita ut et Saba regina veniret ad eum, et tentam ejus; ita ut et Saba regina veniret ad eum, et tentaret eum in quaestionibus: Et venit, et omnia locuta est quae habebat in corde suo, et audivit omnem saam . 52. Quae sit ista, quam nihil praetereat, nec sit aliquid quod ei non annuntiaverit verus Salomon, cognosce, o homo, ex his quae audis loquentem: Verus est, inquit, sermo quem audivi in terra mea de sermonibus tuis, et de prudentia tua, et non credidi his qui dicebant mihi, donec veni, et viderunt oculi mei: et nunc non est nec dimidia quidem pars secundum ea quae annuntiabant mihi. Apposuisti bona super omnia quae audivi 83 in terra mea. Beatae mulieres tuae, et beati pueri tui qui assistunt tibi, qui audiunt omnem prudentiam tuam . Intellige convivium veri Salomonis, et quae apponuntur in eo convivio, intellige sapienter, et considera in qua terra congregatio nationum audierit famam sapientiae verae atque justitiae, et quibus eum viderit
Abbreviated transcription (Latin):
ca hee facta dunsio ut abilla sub cili dispittione
filosophiȩ sapientieq limande uericatis causa
quasi ex adito quodam meroris retrahentes pedẽ.
forensem uisum. ac popularem sensum sequam᷑.
Hac gͥ diuifione seruata reu̾tam᷑ ao ꝓpositum pru¬
dentissimo euiq causam nr̃am cõmittimus. et
abeo consilium ꝓmptius quam acet̾is poscimus.
Prestat camen fidele iusti consilium uir.i. et sapi¬
entissimi ingenio frequent᷑ p̃ponderat. Utilia
enĩ uulnera amici. qua maloꝵ oscula. De iñ quia
iusti iudicium ẽ. sapientis aut̃ argumentũ. In
illo censura disceptationis. in hoc calliditas in uen¬
tionis. Qͦo si utrumq conectas. erit magna consi¬
lior salubritas. quȩ abumũsis spectatur admira¬
cione sapientiȩ et amore iustieiȩ. ut om̃s q̃rant
audire sapientiam eius uiri. in quo utriusq uir¬
curis copula sit. sicut querebant om̃s reges t̾rȩ
uidere sapientiam salomonis. et audire sapienti¬

Expanded text:
ta haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione ta haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione philosophicae sapientiae, quae limandae veritatis causa quasi ex adyto quodam eruitur, retrahentes pedem, forensem usum ac popularem sensum sequamur. Hac igitur divisione servata, revertamur ad propositumdentissimo cuique causam nostram committimus, et ab eo consilium promptius quam a caeteris poscimus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientissimi ingenio frequenter praeponderat. Utilia enim vulnera amici, quam aliorum ascula . Deinde quia justi judicium est, sapientis autem argumentum: in illo censura disceptationis, in hoc calliditas inventionis. 51. Quod si utrumque connectas, erit magna consiliorum salubritas, quae ab universis spectatur admiratione sapientiae et amore justitiae; ut omnes quaerant audire sapientiam ejus viri, in quo utriusque virtutis copula sit: sicut quaerebant omnes reges terrae videre faciem Salomonis, et audire sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ita poposcit sapientiam. ut daret᷑ sibi cor prudenᷤᷤ
audire et uidicare cum iusticia. Liquet gͥ eciam
scđm scͥptam diuinã que antiquior ẽ sapientiã
sine iusticia ẽẽ. non posse. qr ubi una earum
alca int̾rogatione fraudulente accusationis de¬
p̃hendit mendacium. ut calumniatorum sibires¬
ponsio ñ conueniret. Prudentie gͥ fuit uocis
suȩ testimonio reospdere. iusticie qͦ nocentes
supplicio dare. in nocentẽ subduc̾e̾. Est gͦ in di¬
uiduum sapientiȩ atq iusticiȩ contͣberniũ.s
uulgi usu diuiditur. una quedam forma uircu¬
cum. ut cemꝑantia sit indespiciendis uolupta¬
tib forcicudo spectet᷑ in laborib et ꝑiculis. pru¬
dentia in delic̃tu bonoꝵ seiens cõmota et adũsa
distinguere. iusticia que sit bona. eustos iuris
alieni et uindex ꝓpͥetatis suum cuiq conseruanᷤ.
Sit gͦ nobis cõminis opinionis gr̃a. quadriꝑti¬

Expanded text:
ita poposcit sapientiam, ut daretur sibi cor prudens ita poposcit sapientiam, ut daretur sibi cor prudens audire et judicare cum justitia . CAPUT IX. Quamsecundum scripturam divinam, quae antiquior est, sapientiam sine justitia esse non posse; quia ubi una earum alta interrogatione fraudulentae accusationis deprehendit mendacium, ut calumniatorum sibi responsio non conveniret! Prudentiae igitur fuit vocis suae testimonio reos prodere: justitiae quoque, nocentes supplicio dare, innocentem subducere . 49. Est ergo individuum sapientiae atque justitiae conturbernium: sed vulgi usu dividitur una quaedam forma virtutum, ut temperantia sit in despiciendis voluptatibus: fortitudo spectetur in laboribus et periculis: prudentia in delectu bonorum, sciens commoda et adversa distinguere: justitia quae sit bona custos juris alieni, et vindex proprietatis, suum cuique conservans. Sit ergo nobis communis opinionis gratia quadriparti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inquit inscera eius infilio suo. Itaq ñ inine¬
rid estimatꝰ est intellectus di in eo esse. qm̃ que st̃¬
ternoꝵ uiscerum testimonio in que sapientis in¬
tellechus uelut qͥdam piecatis descendit arbiter.
et uelut quandam genitalis aliu. Uocem meruit
quamat᷑nus pauit affectus. qui eleg̾it filium su¬
um uł apud alienam uiuere. quam in conspectu
matris necari : Sapientiȩ gͥ fuit latentes distni¬
guere conscientias ex occultis eruere ueritatẽ
et uelut quadam machera. ita sp̃s gladio pene¬
crare ñ solum ut̾i s etiam animȩ et mentis uis¬
cera. Iustieie qͦ fait ut que sium negauerat
alienum non colleret. s uera mater reciꝑẽ suum.
deniq etiam scͥpt᷑a hoc ꝓnuntiauit. Audiuit inqͥt
om̃is isrł hoc uidicium quod uidicauit rex. et q¬
inuerunt a faciȩ regis. eo quod intellectus di ineo
esset. ut faceret iusticiam. Deniq et ipse salomon

Expanded text:
sunt, inquit, viscera ejus in filio suo. 46. Itaque non immesunt, inquit, viscera ejus in filio suo. 46. Itaque non immerito aestimatus est intellectus Dei in eo esse; quternorum viscerum testimonio, in quae sapientis intellectus velut quidam pietatis descendit arbiter, et velut quamdam genitalis alvi vocem eruit; quia maternus patuit affectus, qui eligeret filium suum vel apud alienam vivere, quam in conspectu matris necari. 47. Sapientiae igitur fuit latentes distinguere conscientias, ex occultis eruere veritatem; et velut quadam machaera, ita spiritus gladio penetrare non solum uteri, sed etiam animae et mentis viscera: justitiae quoque, ut quae suum necaverat, a etiam Scriptura hoc pronuntiavit: Audivit, inquit, omnis Israel hoc judicium, quod judicavit rex: et timuerunt a facie regis, eo quod intellectus Dei in eo esset, ut faceret justitiam . Denique et ipse Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
dormiuit suꝑ eum. et surrexit media nocte. et
accepit filium meum desinu med. et collocauit
eum ingreno suo. et filiũ suum mortuum. po¬
suit insinu meo. & surrexi mane ut lactarem
paruulum. y inueni mortuum. Et consid̾ aui
illum diluculo. et ñ erat filius m̃s. Et respondit
alc̾a. Non. S filius m̃s est hic qui uiuit. filius aut̃
tuus est. qui mortuns est. Ꝙ hec erat contentio eum
utraq sibi filium uindicaret suꝑsticem defunctum
aut̃ suumnegaret. Tum rex iussit afferri maceram
et uifantem diuidi. ac singulas parces dari singuli
dimidiam uni. et dimidiam alceri. Exclamat mu¬
lier que uero erat affecti ꝑcussa. Nequaquam dñe
infantem diuidas. decur potius illi et uiuat. et ñ
interficias eum. Acilla respondit alt̾a. Neq m̃s
neꝙ huiussit infans. diuidite eum. & statuit
rex dari infantẽ ei mulieri quȩ dixerat. nolite
int̾ficere eum. sdate eum illi mulieri. qr mota

Expanded text:
dormivit super eum: et surrexit media nocte, et dormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum posuit in sinu meo. Et surrexi mane, ut lactarem parvulum, et inveni mortuum. Et consideravi illum diluculo, et non erat filius meus. Et respondit altera: Non, sed filius meus est, qui vivit: filius autem tuus, qui mortuus est . 45. Et haec erat contentio, cum utraque filium sibi vindicarent superstitem: defunctum autem suum negarent. Tunc rex jussit afferri machaeram, et infantem dividi, ac singulas partes dari singulis: dimidiam uni, et dimidiam alteri. Exclamabat mulier quae vero erat affectu percita: Nequaquam, domine, infantem dividas: detur potius illi, et vivat, et non interficias eum. At illa respondit altera: Neque meus, neque hujus sit infans, dividite eum. Et statuit rex dari infantem ei mulieri quae dixerat: Nolite interficere eum, sed date eum illi mulieri; quia mota
Abbreviated transcription (Latin):
feeit eni iustieia. ut nullussit fratidis metui.
facit etiam prudentia. ut nulla erroris suspitio sit. Promp
cius canien nos iusto uiro. quam prudenti cõmitti¬
mus. ut scõm usum uulgiloquar. Deniq sapientũ
definiqone in quo una uircus est. concurrunt cet̾e.
Nlec potest sine iusticia eẽ. prudentia. quod etiam
in nr̃is inuenimus. Dicit enim dauid. Iustus mise¬
ret᷑ et fenerat. Qͥd feneret iustꝰ alibi dicit. Iocundꝰ
uir qui miseret᷑ et fenerat. disponet sermones suos
iniudicio. ipsum illuo nobile salomonis udi¬
cium. nonne sapientię plene aciusticie ẽ: Itaq
spectemus illud si ita est. Oue inquit mulieres
inconspectu regis salomonis steterunt. et dixit
una adeum. Audi me dñe. ego et hec mulier in uno
habitantes cubiculo. ante diem t̾cium parcu edito
singulos filios suscepimis. eteramus una. arbiter
nullus domi. nec ulla alia nobiscũ femina. nisi
nos sole. Et mortuus est filius eiꝰ hac nocte. et ob¬

Expanded text:
Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam prutius tamen nos justo viro quam prudenti committimus, ut secundum usum vulgi loquar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenerat, disponet sermones suos in judicio . 44. Ipsum illud nobile Salomonis judicium nonne sapientiae plenum ac justitiae est? Itaque spectemus illud si ita est. Duae, inquit mulieres in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec mulier in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac nocte, ut ob
Abbreviated transcription (Latin):
ea sint illi deferat᷑ fides. quos possit utile consiliũ
acfidele desid anti dare. Qs enim eise cõmirtat
que uom puret plus saꝑe quam ipse sapiat. qͥq̃r it
consilium: Necesse ẽgͥ ut p̃stantior sit aquo on¬
silium petitur. quani ille qui pecit. Ed enĩ consu¬
lis hominei. quem ñ arbitreris posse meluis
aliquio repperire. quam ipse incelligis: a sieũ
enueneris qui iiuacitate ingeni mentis uigo¬
re atq auctoritate p̃stet et accedat eo. ut exempa
et usu paratior sit p̃sentia. soluat perieula: ꝓspicia
futura. denuntiet inminentia. argumencum ex¬
pediat. remedium ferat in temꝑe. paratus sit ñ
solum adconsulendum. s etiam ad subueniendũ
huic ita fides habetur ut dicat qui consilunii pect
Qsi mala mͥ euenerint ꝑ illum. sustineo. Huius¬
niodi gͥ uiro salutẽ nr̃ani et existimationẽ cõmit¬
cimus. quisit ut supͣ dixiius. iustus et prudens.

Expanded text:
ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petatur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire quam ipse intelligis? Quod si eum inveneris, qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate praestet, et accedat eo, ut exemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminentia, argumentum expediat, remedium ferat in tempore, paratus sit non solum ad consulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides habetur, ut dicat qui consilium petit: Etsi mala mihi evenerint per illum, sustineo . Hujusmodi igitur viro salutem nostram et existimationem committimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens.
Abbreviated transcription (Latin):
timeri maluit. Timor enĩ cemꝑalis cutas nimis ser¬
uat excubias. nescit diutͣnicatis eustodiam. Itaq
ubi cmor decesserit. audatia obrepit. qm̃ fidem
non cimor eogit. s affectꝰ exibet. Prima gͦ ad com¬
mendationem nr̃i ẽ caritas. Bonũ ẽ gͦ testimoni¬
um hab̾e. de plurimor dilechone. Hinc nascitur
fides. ut cõmit tere se cuo affectui non uereantur
etiam alieni. quemplurib carum ad u̾terint.
Si miłr etiam ꝑfioem ad caricatẽ ꝑuenit᷑. ut qui
uni aut duob p̃stiterit fioem. tamquam influat
iamimos umũsoꝵs et omium ad quirat gr̃am.
duo gͥ bec ad cõmendationẽ nr̃i plurunũ oꝑant᷑.
earitas et fides. et certium hoc sihabeas. qͦd inteat¬
nurati one dignun pleriꝙ existiment. et ure ho¬
noranlum putent. Et qͥa consilioꝵd̾ usus marime
eoneiltati homines. ⁊so prudentia et iusticia ininio¬
quoꝙ desiderat᷑. et ea ex pectat᷑ plurib ut inqͣ

Expanded text:
timeri maluit. Timor enim temporalis tutaminis sertimeri maluit. Timor enim temporalis tutaminis servat excubias, nescit diuturnitatis custodiam. Itaque ubi timor decesserit, audacia obrepit; quoniam fidem non timor cogit, sed affectus exhibet. 39. Prima ergo ad commendationem nostri est charitas. Bonum est ergo testimonium habere de plurimorum dilectione. Hinc nascitur 80 fides, ut committere se tuo affectui non vereantur etiam alieni, quem pluribus charum adverterint. Similiter etiam per fidem ad charitatem pervenitur; ut qui uni aut duobus praestiterit fidem, tamquam influat in animos universorum, et omnium acquirat gratiam. ur haec ad commendationem nostri plurimum operantur, charitas et fides; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines, ideo prudentia et justitia in unoqu
Abbreviated transcription (Latin):
ualere dauio amicieiam iudicabat. qua uel pieca¬
tem uel auctoritatẽ pat̾nam. & enĩ ad incenciuũi
caricatis cõmunis plurimũ ꝓficit. siqͥs uicem a¬
mantib reddat nec minus redamari se ꝓbet. qũa
ipse amat᷑. idq amieitiȩ fidelib fiat exemplis.
Ed enim cam populare quam gr̃a. quid cam insitũ
nature. quam ut diligentẽ diligas:: Qͥocam io¬
licum atq in pressumi affectib humanis quam
ut eum amare inducas in animũ a quo ce amari
uelis: Merito sapiens dicit. ꝑ de pecuniam ꝓpter
frẽm et amicum. et alibi. Amieum salutare non
erubeseam. et a facie illius non me abscondam.
Si quidem uite et in morcalitatis medicam̃tum
in amico eẽ. eccłasticus sermo cestat᷑. & suminum
incaritate p̃sidium nemo dubitau̾it. eum apłs
dicat. Omĩa suffert. om̃a credit. omĩa sꝑat. oĩa
sustinet. caritas nunquam cadit. Id̾o dauid ñ ceci¬
dit. qr carus fuit om̃ib. et diligi a subiectis qũã

Expanded text:
valere David amicitiam judicabat, quam vel pietavalere David amicitiam judicabat, quam vel pietatem, vel auctoritatem paternam . 37. Etenim ad incentivum charitatis communis plurimum proficit, si quis vicem amantibus reddat, nec minus redamare se probet, quam ipse amatur, idque amicitiae fidelis pateat exemplis. Quid enim tam populare, quam gratia? Quid tam insitum naturae, quam ut diligentem diligas? Quid tam inolitum atque impressum affectibus humanis, quam ut eum amare inducas in animum, a quo te amari velis? Merito sapiens dicit: Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Et alibi: Amicum salutare non erubescam, et a facie illius non me abscondam . Siquidem vitae et immortalitatis medicamentum in amico esse Ecclesiasticus sermo testatur : et summum in charitate praesidium nemo dubitaverit, cum Apostolus dicat: Omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet, charitas numquam cadit . 38. Ideo David non cecidit, quia charus fuit omnibus, et diligi a subjectis quam
Abbreviated transcription (Latin):
supboꝵs figitans sec̃łator inmaculoꝵs. Qͥeinerem
miscelut alinentis suis eumpeceita ꝓpͥa deplorare
et pocũ suum cemperabat flecib. Merito sic ex¬
pecitus ẽ ab uniũso ppło. ut uenirent ad eum om̃s
ꝙib istł dicentes. Eece nos ossa tua. et caro tua
sumus. Heriet nudius terciꝰ cumeẽt saul et regnas¬
ser suꝑ nos. cueras qui ꝓducebas et in ducebas i sra
eo dicam. de quo huiusmodi dĩ ꝓcessit sententia
ut de eo dicerer. inueni dauid scõm cor meũ: a̾s
enim inscĩtate cordis et iusticia sicut iste ambu¬
lauit ut impleret uoluntatẽ cdi ꝓpt̃ quẽ et delin¬
quentib posteris eius uenia data. et p̾rogatiua
quem uioebat ita carum amicis: ut qͥa ipse since¬
re amicos diligebat eq diligise asuis a micis arbi¬
craret᷑: Deniq parentes ei imfiliis suis. filii p̃fe¬
rebant. parentib. Uñ gͣuit᷑ in dignatꝰ saul ꝑcutere
ionathan filium hasta uoluit. quia pluris apuo eũ

Expanded text:
superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum esset Saul, et regnaret super nos; tu eras qui producebas et inducebas Israeleo dicam, de quo hujusmodi Dei processit sententia, ut de eo diceret: inveni David secundum cor meum ? Quis enim in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter quem et delinquentibus posteris ejus venia data, et praerogativquem videbat ita charum amicis; ut quia ipse sincere amicos diligebat, aeque diligi se a suis amicis arbitraretur? Denique parentes eum filiis suis, filii praeferebant parentibus. Unde graviter indignatus Saul, percutere Jonathan filium hasta voluit; quia pluris apud eum
Abbreviated transcription (Latin):
pacis grãm ñ asꝑnatꝰ. honorauit conuiuio. uit̾¬
empcum insidiis doluit et fleuit. ꝓsecutꝰ exeqͥas
honestauit mortẽ. Uultꝰ conseientie. fidem p̃sti¬
cit. quam filio int̃ hereditaria ura trausc̾psit
magis sollicitꝰ ne in nocentis mortẽ inultam re¬
linqueret. quã quo suam morcẽ doleret. Non
medioere istud p̃sercim inrege sic obire humuli¬
tatem munuaut cõmunẽ se exibere etiam in¬
fimis. alieno ꝑiclõ cibum ñ querere. potum re¬
cusare peccatũ faceri. seq ipstm ꝓpopło offer¬
re morti. ut inse diuina indignatio conũteret᷑
cum ferienti angło offerens sediceret. Eece
sum ego peccaui. et ego pastor malũ feci. et iste
grex quid fecit: Fat manus cua in ine. Nani
quid alia dicam. Quod dolum meditantib ñ aꝑi
sermonum referenoun putabat. ñ responde¬
bat conuicis. cũ sibi derogar et᷑ orabat cũ male¬
dicet᷑ benedicebat. anbulans iusimplicitate

Expanded text:
pacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: intepacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: interemptum insidiis doluit et flevit, prosecutus exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam mortem doleret. 34. Non mediocre istud, praesertim in rege, sic obire humilitatis munia, ut communem se exhiberet etiam infimis, alieno periculo cibum non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offerens se diceret: Ecce sum, ego peccavi, 79 et ego pastor malum feci, et iste grex quid fecit? Fiat manus tua in me. 35. Nam quid alia dicam, quod dolum meditantibus os suusermonem referendum putabat: non respondebat conviciis: cum sibi derogaretur, orabat: cum malediceretur, benedicebat? Ambulans in simplicitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
suecudinẽ dilig̾ent. qũa ꝓfactis ad mirarentur.
Qd eiꝰ imitator sẽs dauid electꝰ ex om̃ib ad ple¬
bem regendam. quam mitis et blandus humilis
spũ. sedulus corde. facilis affectum. Ante regnũ
seꝓomũb offerebat. rexcũ omib equabat suã
militiam et parcebat᷑ dolorem. fortis inp̃lio. in an¬
suetus in imꝑio. Patiens in conuitio. ferre magi
ꝓmptꝰ qriam referre iniurias. Id̾̃o tam carꝰ erat
om̃ib. ut iuuenis ad regnum. etiam in uitꝰ pecere¬
tur. resistens eogeret᷑. senex ne p̃lio int̾eẽt. a suis ro¬
ꝓom̃ib. Ita sibi gratis officiis plebem obligauerat.
pͥmũ ut indiscordus ppłi exulare in ebron mallet.
positam ittrtutẽ dilig̾et iustieram etam bis qui ar¬
nia contra se culerant. eque ac suis p̃standam putaret.
Deniq forcissimum ad uerse partis ꝓpugnatorem
abner ducem et inferentẽ p̃lia miratꝰ ẽ. et orantẽ

Expanded text:
suetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. suetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur, resistens cogeretur, senex ne praelio interesset a suis rolum pro omnibus. 33. Ita sibi gratis officiis plebem obligaverat , primum, ut in discordiis populi exsulare in Hebron mallet, positam virtutem diligeret: justitiam etiam his qui arma contra se tulerant aeque ac suis praestandam putaret: denique fortissimum adversae partis propugnatorem Abner ducem et inferentem praelia miratus est, et orantem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa labe factaret et pocestatẽ solueret. Iam
siquis consilio usu minist̾io officiis popular̾ẽ.
conp̃hendat gr̃am. aut si quid ꝑieulum suum
ꝓuniũsa plebe offerat. non ẽ dubium quod cantũ
caritatis aplebe in eum refundat᷑. ut popłs sa¬
lutem eiꝰ et gr̃am sibi p̃ferat. Quantas moyses
apopulo uilatas absoluebat contumelias. eti an
cuun dis inin solentes uindicare uellet tam̃ ppl̃
offerebat frequent̃. ut indignationi diuenie
plebem sub duceret. Quam miti sermone pꝰ inuiri¬
as appellabat ppłm. consolabat᷑ in laborib. deli¬
niebat oraculis. fouebat oꝑib ẽ. & cũ dõ constant᷑
loqueret᷑. homines tamen himuli gr̃ã. et appela¬
cione. adfari solebut. Merito estimatꝰ ẽ supͣ homi¬
nes. ut et uultũ eius ñ possent intende. et sepulti¬
ram eiꝰ non reꝑcam crederent. quia sic sibi cotꝰ
plebis mentes de uinxerat. ut pluseum ꝑman¬

Expanded text:
ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro man