comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut quidẽ int̾pretãtur significat nich magis ꝙͣ eccłiam
debemꝰ acciꝑe. ubi cotidie ĩtencõ erigit᷑ speculã de claritatis
dei sicut apłs dicit. Nos aũt reuelata facie głiam dñi specu¬
lantes. Ergo iste sensus est. Ergo aũt constitutus sũ rexab
tabant᷑ abic̾e. Predicãs p̾ceptũ ip̃ius. Quis hoc non sẽciat
prũciã significat. atq met̾nitate nec preteritũ quicqm̃
eẽ qiͣ ẽẽ desierit nec futurũ qi nũdũ sic. s p̾senstm̃. qr qͥcꝙͣ¬
te quo sempiternã generacionẽ uirtutis et sapiencie dei qͥ
est unigeuit filius fides sincerissima ⁊ catholica p̾dicat.

Expanded text:
tur, significat, nihil magis quam Ecclesiam debemus accipere, ubi quotidie intentio erigitur speculandae claritatis Dei, sicut Apostolus dicit: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes . Ergo iste sensus est: Ego autem constitutus sum rex ab tabantur abjicere. Praedicans praeceptum ipsias: quis hoc non sentiat, praesentiam significat, atquequasi esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesens tantum: qte, quo sempiternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qui est unigenitus Filius, fides sincerissima et catholica praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
bi f̾rare ut cãtet cauticũ nouũ hoc incelligitur qr pax
cautat canticũ nouũ. Cantate dũo canticũ nouũ qr mira¬
bilia fecit dñs. Que uirabilia. Ecce mͦ legebat᷑ eunͣgłm et
audiuimꝰ mirabłia dm̃i. Efferebat᷑ mortuus unicꝰ mr̃is sue
que erat iudua. mistꝰ dñs fecit illos stare. Deposuerũt illũ
et dix. Iiuuenis tͥdico singe. Et sedit ille mortuus et cepit lo¬
qui et reddidit illũ inũ sue. Ecce mirabilia fecit dñs lc .iii.¬
ed multo maiora mirabilia sũt ꝙ totũ orbẽ t̾raꝵx a mor¬
tẽ sempit̾na erexit ꝙͣ ꝙ unicũ filiũ uidue mrĩs resusci¬

Expanded text:
lligitur, quia pax cantat canticum novum. «Cantate Domino canticum novum; quoniam mirabilia fecit Dominus.» Quae mirabilia? Ecce modo legebatur Evangelium, et audivimus mirabilia Domini. Efferebatur mortuus unicus matris suae, quae erat vidua: misertus Dominus fecit illos stare; deposuerunt illum; et dixit, «Juvenis, tibi dico, surge.» Et sedit ille mortuus, et coepit loqui, et reddidit illum matri suae . Ecce mirabilia fecit Dominus; sed multo majora mirabilia sunt, quod totum orbem terrarum a morte sempiterna erexit, quam quod unicum filium matris viduae resusci
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ põt loqucõ. Nõsit tũ mutũ gaudiũ. cortaceat deũ suũ ñ
taceat muña eiꝰ. Si tibi loq̃uis tibi sanatꝰ es. Si ei te sauauit
dexta ciꝰ ei loquere cuisanatus es. Diderũt om̃s fines terre salu¬
terre dei nũ iubilate deo uniu̾sa t̾ra. Ico.iiͣ.E¬
autate et exultate et psallite. Iosallite dño deo ur̃o in

Expanded text:
si non potest locutio: non sit tamen mutum gaudium; cor non taceat Deum suum, non taceat munera ejus. Si tibi loqueris, tibi sanatus es; si ei te sanavit dextera ejus, ei loquere cui sanatus es. «Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Jubilate Deo, universa terra; cantate, et exsul
Abbreviated transcription (Latin):
Ec tanta hoĩm multitudo ẽ utint̾ eos poĩtũ corpus xͥ.¬
iux audeat rep̾hend̾e qd̃ nõ cogitur admitt̾e. ⁊ pro ma¬
guo sibi putet seruari integritatẽ ĩnocẽcie. nefeciat qd̾ cłpare
iã ꝑ ꝯsuetudinẽ aut nõ audeat autsi ausus fuent faciliꝰ erũ¬
pat rep̾hensio. ⁊ reclamacõ eoꝵ qui male inuũt. ꝙͣ uox lib̾a
eoꝵ qui bene uiuũt. Et istitłes sũt ut dicant incorde suo nõ

Expanded text:
ec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Chrvix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: No
Abbreviated transcription (Latin):
Notũ fãc m̃ dñe finẽ meũ T̃ rãsiliui eiũ q̃dã et ueni ad q̃dã.
etea in que ueni meliora st̃ eis a quib transiliui. Sed restat
adhuc qd̾ transiliẽdũ sit. Non enĩ hic remanebimꝰ. ubi tep̃¬
tacões bbi scandala. ubi auditores et calupuiatores patim᷑.
mẽ meũ notũ michi fac. finem qui mͣ deest nõ łc .iĩ.¬
alibi q̃rẽs. At emĩ. Nõ qr iã acceperĩ aut iam ꝑfcũs sim. Frẽs
ego meip̃m nõ arbitror apprehendisse. Et ne diceres. si non
aprehendit apłs ego apprehendi. si ꝑftũs non ẽ apłs ego ꝑfõs

Expanded text:
em meum. Transilivi enim quaedam, et veni ad quaedam; et ea in quae veni, meliora sunt eis a quibus transilivi: sed restat adhuc quod transiliendum sit. Non enim hic remanebimus, ubi tentationes, ubi scandala, ubi auditores et calumniatores patimur. Finem meum notum mihi fac: finem qui mihi deest, non alibi quaerens. Ait enim, Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim, fratres, ego meipsum non arbitror apprehendisse. Et ne diceres, Si non apprehendit Apostolus, ego apprehendi? si perfectus non est Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
hãc difficultatẽ trausilies. Nõ me iudicet qui mĩdũ est trans¬
iliens. Transiliat ut experiat᷑ quod loquor. Tunc euĩ erit ⁊¬
testĩs et filius ueritatis. Cũ ergo hec ei contigissent. statuerat
nõ loqui. nealiquid drẽt qd̾ socutũ se eẽ peniteret. Hoc iu¬
ni custediã uias ineas ut non delinquã in lingua
mea. Custodi gͦ uias tuas oydithin et noli derelinquere inlingͤ
tua. Ppende qd̾ dicturus es. examina. cõsule interiorẽ u̾itatẽ.
et sic profer ad exteriorem auditorẽ: posui ori meo custodiam:¬
Quarehoc. Propt̾ pios proptꝰ studiosos. propt̾ fideles ⁊ scõs. ab¬
sit. Illi sic auduit. uł qd̾ probãt laudẽt. qd̾ aũt ĩprobãt uitꝰ mł¬
ta forte que laudãt ueniã dãt pociꝰ ꝙͣ calũpinã paient fer᷑. ini

Expanded text:
hanc difficultatem transiliens. Non me judicet, qui nondum est transiliens: transiliat, et experiatur quod loquor; tunc enim erit et testis et filius veritatis. Cum ergo haec ei contigissent, statuerat non loqui, ne aliquid diceret quod locutum se esse poeniteret. Hoc in Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Custodi ergo vias tuas, o Idithun, et noli delinquere in lingua tua: perpende quod dicturus es, examina, consule interiorem veritatem, et sic profer ad exteriorem auditorem. Quaeris istaquare? Propter pios, propter studiosos, propter fideles et sanctos? Absit. Illi sic audiunt, ut quod probant laudent: quod autem improbant inter multa forte quae laudant, veniam dent potius
Abbreviated transcription (Latin):
Texaltans caput meũ. Mentẽ ip̃am humanã sic ac¬
cipiendã puto. qd̾ caput aĩe nõ absurde appellat᷑ q̃
ita inhesit. ⁊ quod̃ mͦ coaluit excellenti suꝑeminencie u̾bi
hoĩeni suscipientis. ut tanta passionis hũilitate nõ depone
ret᷑. Doce mea ad dñm clamaui id est nõ corporis uoce q̃
cum strepitu u̾berati aeris ꝓmit᷑ s uoce cordis q̃ hoĩb si¬
let. deo aũt sicut clamor sonat. Qͣ uoce susãna exaudita ẽ
dis sine strepitu oretur. Lc̃o. iiiĩ¬
¶mis reddatur ex corpore. qm̃ ⁊ silentes cum incordib oram
si aliene ab effectum orantis cogitacões intercurrũt. nũd
dici põt uoce mea ad dñm clamaui. Neq hoc recte dr̃ insi cũ
sola aũa inchil cainis. nnichilq caraliũ cogitacõnũ ior̃o¬

Expanded text:
t exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humilitate non depone Voce mea ad Dominum clamavi: id est, non corporis voce, quae cum strepitu verberati aeris promitur; sed voce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : is cordis sine strepitu oretur . Nverborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola a
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. cuiꝰ holeus semẽ cõtemptũ ẽ a iudeis. Reuera em̃ cõ¬
siderate granũ synapis inimitũ. fuscũ. asꝑuabile prorsus
ut ĩpleat᷑ ibi qd̾ dc̃m est uidimiꝰ eũ et nõ hẽbat spẽm neq decorẽ.
quas autẽ intrasse usq ad aĩam suã dicit qr Lcõ. niͣ.
potuerũt illeturbe. quas aq̃rũ uoĩe significauit hũcus
huc quousq: Dsq ad mortẽ. Eigo int̾ierũt aq usq ad aĩ¬
mã meã. Hanc quippe uitam dixit aĩam suã. quousq illi
accedere seniendo potuerũt. S nũqͥd hoc possẽt insi ab ip̃o ꝑ¬

Expanded text:
 oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . quas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine significavit, huc usque huc quousque? Usque ad mortem. Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saeviendo potuerunt. Sed numquid hoc possent, nisi ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
clebracio proximo die quo intemerata uͥgiitatis hũa¬
in generis edidit saluatorẽ. epyphame dilectissum uene¬
ianda festiuitas dat ꝑseuerentiam gaudioꝵ. utint̾ cognatoꝵ
sollep̃nitatũ uicina sacramẽta exultacionis uigor. ⁊ feruor
fidei non tepescat. Ad om̃i erũ or̃a hoĩm spectat salutẽ ꝙ infan¬
cia mediatoris dei et hoĩm iã uniuerso declarabat ᷑ mũdo cũ ad¬
huc eriguo detineret᷑ opidulo. Qmͣuis em̃ israeliticã gẽtemi
⁊ ip̃ius gentis bnã familiã delegisset de qua naturã uniu̾se
humanitatis assumeret. noluit tũ int̾ mr̃ue hĩtacoĩs an¬

Expanded text:
lebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habita
Abbreviated transcription (Latin):
Emo gͦnuĩc miret᷑ natiuitatẽ dñicã agnouisse chaldeo
quã utiq si reuelante deo gẽtilis p̾mĩciare potuit. po¬
tuit gentił agnosc̾e. fuit enĩ hoc qnͣtũ estimari datur suꝑne
dispensacõis arbitriũ ut int̾ sacratissĩas ꝓph̾arũ uoces eciam
ab infideli hoĩe eiꝰ p̾dic̾et᷑ ad uẽtꝰ. qui pro fideliũ infideliũq
erat redep̃cione uenturꝰ. Nec dubitemꝰ om̃ipotẽtẽ ac benigm
simũ dm̃. balaã illi alienigene p̾sciencie dare potuisse ẜmonẽ
qui asine ip̃ius linguã in uerba potuit humana laxare. ł.ui¬
Muebat᷑ igit᷑ sessoris auoli asina. pronũ quippe ał.
et natiralit̾ inspiciens t̾rã. ut manifesto signaret in¬
dicio ꝙ uniũsa gẽtilitas q̃ aris dedita ⁊ in terrã semꝑ ꝑfide
sue pond̾e pressa despiciens oĩpotentis dei cultũ. tacita erat et
muta. aduẽtante stella ex iacob. et hoĩe ex isrł erectis ad celũ
oculis eterm dei głiam cotidianis eẽt cõfessionib locutura. ue¬

Expanded text:
c miretur 77 nativitatem dominicam agnovisse Chaldaeos, quam utique, si, revelante Deo, praenuntiare potuit; potuit gentilis agnoscere; fuit enim hoc, quantum aestimari datur, supernae dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretur adventus, qui pro fidelium infideliumque erat redemptione venturus. issimum Deum Balaam illi alienigenae praescientiae dare potuisse sermonem, qui asinae ipsius linguam in verba potuit humana laxare. quebatur igitur sessoris arioli asina, pronum quippe animal, et naturaliter inspiciens terram, ut manifesto signaret indicio quod universa gentilitas, quae aris dedita, et in terram semper perfidiae suae pondere pressa, despiciens omnipotentis Dei cultum, tacita erat et muta; adventante stella ex Jacob, et homine ex Israel, erectis ad coelum oculis, aeterni Dei gloriam quotidianis esset confessionibus locutura. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
baptizaret᷑ ab eo. Denit filiꝰ dei baptizari ab hoĩe. nõ
axia ncc̃itate aibluendi alicuiꝰ sui pc̃ci qui põcm nõ fecit
ullũ. noc inuẽtꝰ est dolꝰ in ore eius. s pia dispensacõe ab¬
luendi omĩs nũ contagionẽ pcc̃i. qui in multis offendimꝰ
onnies ⁊ si dixerimꝰ qr pcc̃m nõ hẽmꝰ nos ip̃os seducimꝰ et
ueritas in nob̾ ñ ẽ. Dent baptizari in aquis ip̃aꝵ cõditor
ti scd̃e natiuitatis que ꝑ aquã et sp̃m̃ celebrat᷑ appetendum
ĩsinuaret inisteriũ. Dignatꝰ est lauari aquis iordanicis:
qui erat mundꝰ a sordib cunctis ut ad diluendas nr̃oꝵ sor¬
des scelerum oñn fluenta scificaret aquarũ. ẽu. ¶ Cap̃¬

Expanded text:
baptizaretur ab eo. Venit Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluomnes, et si dixerimus quod peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditoti, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Joa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligũt. agẽte hoc sine dubio in eoꝵ cordib mspiracõe dĩ¬
na. uteds tante uisionis misteniũ nõ lateret. et qd̃ ecłis ostẽ¬
emiq officiũ suũ cũ religione dispomũt etihus se instiuuit
dõnis. ut adoratini unũ tria se credidisse demonstrẽt. au
findati herodes. timuit saluti sue. inetit pt̃ati. requirit a sa¬
crdotib ⁊ datorib legis quid de outu ip̃i scꝑtina prediat. lnͣ.¬

Expanded text:
intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostene officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: aurturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Script
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscũt. quia ꝓtinꝰ stellã miserũt. mare coguit qr
sb plantis eiꝰ se calcabłie p̾buit. Terra cognouit quia eo mo¬
uente cõtremuit. Sol cognouit qr lucis fue radios abscõdit.
Sara et parietes cogͦuerũt qi tp̃ie mortis sue scissa sũt. In¬
femꝰ cogͦuit quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tũ
intẽdũ nolũt. eũq cõfiteri abnegãt. quẽ elemẽta utidiximꝰ
aut siguis antscissionib dm̃ clamãt. Qͥ eciã ad dap̃nacois¬

Expanded text:
unt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tameenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, aut scissionibus Deum clamabant. Nonnulli Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
filis coet̾nꝰ uelamine carnis ad oꝑtꝰ et hiuł dignatꝰ sit
isitare mortales: dedit tamẽ multa ac maxima sue maiesta¬
uo uidicia quib ines humana sentiret. ⁊ nouũ hoĩem natũ. ⁊ de¬
unaduenisse de celo. Nam cũ ip̃e dñs nr̃ lege natiuitatis hũane
pmiꝰ etmfans apd̾ uideã mauagiret in cunus. lateret in pãnis.
dis diibitet ip̃am stellã laciore luce ⁊ fulgẽciorib Ic̃ .ii.¬
ne celi terreq lumẽ huinanis oculis ĩgerebat. Et ncc̃e
entutstella hec a ceteris syderib orbe clariore distaret que an
lat. Et nouo quidẽ side tũc mictibat celum s magis nouo nũ¬
dꝯliĩne refulgebat. eis hanc inuestigare miradoꝵ głiam
ra lucebat incelo et creator splendebat interris. Ic̃. iii.
equit᷑. autcur nob̾ incredulũ iiderat᷑. si conditorem
sirũ obsequẽs fcictura testatur. Et mirabat᷑ quidẽ tena qd̾ no¬
uã scellam inderet incelo. s plus miaibat᷑ celũ qd̃ nouũ solẽ ui¬

Expanded text:
Filius, coaeternus, velamine carnis adopertus et humilis dignatus sit visitare mortales, dedit tamen tam multa et maxima suae majestatis indicia, quibus mens humana sentiret et novum hominem natum, et Deum adventasse de coelo. Nam cum ipse Dominus noster lege nativitatis humanae parvulus et infans apud Judaeam vagiret in cunis, lateret in pannis, Quis enim dubitet ipsam stellam laetiori luce et fulgentioribus radiie coeli terraeque lumen humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella haec a caeteris sideribus orbe clariore distaret, quae abat; et novo quidem sidere tunc micabat coelum; sed magis novo mundus lumine refulgebat. Quis hanc investigare miraculorum glra lucebat in coelo, et Creator splendebat in terris? Nec mirumquitur; aut cur nobis incredulum videatur, si conditorem suum obsequens factura testatur? Et mirabatur quidem terra quod novam stellam videret in coelo: sed mirabatur coelum quod novum Solem vi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illd̾. Si scires donũ di.et quis est qui ate aquam
petit petisses ab eo et daret tibi aquã inuã. ¶Inde q
dibeut nõn siciet inet̾uum. s efficietur in eo fons aque
salientis inuitam eteruã. Aut scd̾m decursꝰ aqͣr. scd̾m ppłoꝵ pee¬
aita q. et aq̃ ppłi int̾pretant᷑ i apocalipsi. et decisus nõ ab¬
lunde intelligit᷑ lapsus qd ꝑtinet aid delictũ. Lignũ gͦ illud id
est dñs nr̃ de aquis decuuẽtib id est populis pccorib traihes
siniectione et ascensione in celũ. Tũc cm̃ spũ scõ misso apłis
et eis infiducia sua confirinatis et directis in pplõs fructifica¬
uit eccłia. Et folium enis non decidet. Idest u̾bũ eiꝰ nonent
puitũ quia om̃is caro fenũ et claritas hominis ut flos feni.

Expanded text:
et illud: Si scires donum Dei, et quis est qui a te aquam petit; petisses ab eo, et daret tibi aquam vivam, unde qui biberit non sitiet in aeternum; sed efficietur in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Aut secundum decursus aquarum, secundum popretantur in Apocalypsi ; et decursus non absurde intelligitur lapsus, quod pertinet ad delictum. Lignum ergo illud, id est Dominus noster, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, traone et ascensione in coelum. Tunc enim Spiritu sancto misso Apostolis, et eis in fiducia sui confirmatis et directis in populos, fructificavit Ecclesias. Et folium ejus non decidet: id est, verbum ejus non erit irritum; quia omnis caro foenum, et
Abbreviated transcription (Latin):
it humane cõu̾sacõis eiꝰ si d̾itatis eiꝰ głiam delectam intuer.
optamꝰ hĩtare indomo eiꝰ ct̾na in celis om̃ib dieb uite nr̃e.
a iuat in dere uoluntatẽ dm̃. et protegi a templo scõ eiꝰ. Et ne
Ucd ip̃e duodẽnis in templo sedit in medio dectoꝵ audi¬
en̾s ⁊ int̾rogans illos humane est hũilitatis indicium
ymo etiam̃ eximiũ discende hũilitatis exemplũ. Dei quippe
untꝰ et dei sapiencia. et̾na q deitas loquit: Ego sapiencia hĩto
diendos hoĩes aduenire dignata est. ut nnuirũ hoĩb ꝙ̃uis.
sumo ingenio p̾ditis. nccͣam distendi uerbi formã p̾rogaret
uesi qui disciꝑuli ueritatis fieri refugerent. mnagrĩ efficerẽ¬

Expanded text:
 humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne s. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapdiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficeren
Abbreviated transcription (Latin):
decorio fit ad carnẽ ꝑtinet. Psalmꝰ gͦ spũalis est tympauũ
carnale. Ergo plebs dei. cõgregacõ d̾i. accipite psałm. ⁊ date tym¬
painũ. Accipite spualia et date carnalia. Hoc est ꝙ uos et ad
illam mensã beati mris exhortati sumꝰ utaccipientes spũali¬
a daretis carnalia. Salbõ. łc. pͥma.¬

Expanded text:
de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cultemꝰ in dño dilectissimi et spiritali iocunditate letemꝰ¬
quia illuxit dies redep̃cõis noue. reꝑacõis antiq̃. felicitatis
derne. Reparat᷑ eciã nob̾ salutis nr̃e ãnua reuolucõne sacramẽ¬
tũ. ab incio ꝓmissũ infine redditũ. sine fine mansurũ. In quo
dignũ est nos sursũ erectis cordib diuinũ adorare imisterrũ
ut qd magno dei mun̾e agctur magnis eccłie gaudiis celebret.
malignitas ueneno sue mortificamt ĩuidie p̃parata renouãdis
mortib pietatis pietatis sue remedia ĩter ip̃ mũdi pͥmordia p̾¬
p̾signauit denũcians scrpenti futurũ semẽ mliis. ꝙ noxii capitis
qui natus ex ungine uiolatorẽ humane ꝓpaginis in corrupta naͣ¬
ã qr gliabat dyabolus hoĩem sua fraude deceptũ diuinis
caiisse mimerib ⁊ ĩmortalitatis dote midatũ. diam
mortis subisse siun̾am seq in malis sins qd dã de pͥuancatoris¬
erga hoĩem quẽ tanto honore cõ diderat. antiquã mutasse sinĩam.

Expanded text:
ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemuquia illuxit dies redemptionis nostrae, reparationis novae, felicitatisaeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia presignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta natgloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seqerga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam:
Abbreviated transcription (Latin):
dabo aut a quo trepidabo. Qui me ꝑsecunt᷑ ip̃i infirmãtur.
ip̃i cadũt. Quare autẽ ꝑsecunt᷑ ut edãt carnes ieas Que
sunt carnes mec: Carnales affrũs mei. Memiãt ꝑsequẽdo
nich̾ in memorit᷑ͤ nisi mortłe. Eut in mealiqd̾ quo ꝑsecutor
ꝑueĩre nõ possit. Ibi hĩtat deus meus. Manducẽt cames
meas. Finitis camib spũs ero et spiritalis ¶ Capitulũ.¬

Expanded text:
dabo, aut quid trepidabo? Qui me persequuntur, ipsi infirmantur, dabo, aut quid trepidabo? Qui me persequuntur, ipsi infirmantur, ipsi cadunt. Quare autem persequuntur? Ut edant carnes meas. Quae sunt carnenihil in me moritur nisi mortale. Erit in me aliquid, quo persecutor pervenire non possit, ubi habitat Deus meus. Manducent carnes meas: finitis carnibus spiritus ero, et spiritualis. Et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ns illũinacõ mea et salutaris meꝰ quẽ timebo. Ille
me illumĩat. recedãt tenebre. Illeme saluat recedat
infirmitas Ambulans in lũme firmꝰ quem timebo. Non
enĩ tlem salutẽ dat deus que ab aliquo possit extorqueri
aut tłe luinẽ est qd̃ ab aliquo possit ꝯtenebrari. Dñs illũinãt
nos illuminati. Dñs saluãs nos saluati. Si ergo ille illũ¬
nans nos illumĩati. ⁊ ille saluãs nos saluati. propt̾ ip̃m
nos tenebre et infirmitas. łc .iĩ.¬
abentes aũt in ip̃o spẽ certam et fixã et ueram quidti¬
mebimꝰ. Dñs illũinacõ mea. dñs salutaris meus
Inuem potenciorem et timui. Ad potentissimũ aut̃ oĩm oĩ¬
potẽtem sic ꝑtineo ut et illũinet me et saluet me. nec timeo
aliquẽ prõpt̾ ip̃m. Dñs ꝓtector uite mea quo trepidabo.¬
Dum appropriant suꝑ me nocentes ut edantcarnes meas.
qui tribulant me inmici mei ip̃i infirmati sunt et cecider̃t
Taq ego quid timebo aut quẽ timebo. Ego quid t᷑pi lcõ .inͣ.¬

Expanded text:
s illuminatio mea, et salutaris meus, quem timebo? ille me illuminat, recedant tenebrae; ille me salvat, recedat infirmitas; ambulans in lumine firmus, quem timebo? Non enim talem salutem dat Deus, quae ab aliquo possit extorqueri; aut tale lumen est, quod ab aliquo possit obtenebrari. Dominus illuminans, nos illuminati; Dominus salvans, nos salvati: si ergo ille illuminans, nos illuminati; et ille salvans, nos salvati; praeter ipsum nos tenebrae et infirmitas. Habentes autem in ipso spem certam et fixam et veram, quem timebimus? Dominus illuminatio tua, Dominus salutaris tuus. Inveni potentiorem, et time. Ad potentissimum omnium, ad omnipotentem, sic pertineo, ut et illuminet me, et salvet me, nec timeo aliquem praeter ipsum. Dominus protector vitae meae, a quo trepidabome nocentes, ut edant carnes meas: qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt. Itaque ego quid timebo, aut quem timebo? ego quem trepi
Abbreviated transcription (Latin):
lib cebrari. et ĩo sollep̃nitetis cã nõ deb ignorari. Hũc gͦ
diẽ sic̃ diximꝰ epyphĩam uocat xp̃iana religio. Ephĩa uerd
int̾pretat᷑ manifestacõ: Traditũ aũt tenemꝰ a prĩb qd̾

Expanded text:
libus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo libus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Trad
Abbreviated transcription (Latin):
tib ẽẽti occultꝰ. Iam tunc ergo celi enarrauert̃ głiam dei. ⁊ in
om̃em t̾rã somĩs ueritatis exiuit. qũ ⁊ pastorib ex̾citꝰ an¬
głoꝵ saluatoris editi annũciator apparuit. ⁊ magos ad eũ
ãdorandũ preuia stella ꝑduxit. ut a solis ortu usq ad occa sũ
uni regis generacio chorruscaret cũ iterum fidẽ et regna ou¬
ẽtis ꝑ magos discerẽt. ⁊ romanũ imꝑiũ nõ lateret. Tu aũt.
ostis frẽs kiñi quia dies iste qui a nob̃ in honore ł.uiͣ.
Dm̃i ꝑ annos singulos celebrat ᷑ ore cunctoꝵ fidelium
ephĩa uenerabiliter m̃icupatur. Et qr gͤcum ꝓbat ᷑ ẽẽ uocabu¬
lũ multis ẽ latinis in cognitũ. Iude ẽ ꝙ nomẽ istud om̃s
quidẽ latini dicunt. s nõ om̃s ĩueniũt᷑ nosse ꝙ dicũt. Pro¬
inde bonũ ẽ ut cuncti qui diem hodiernũ epyphĩam min¬
cupãt. ⁊ cur hoc dicatur ignorant. sacͣmẽtũ diei huiꝰ noĩs in¬
terpretacione cognosc̃at. Deb eĩ diei huiꝰ sollepnitas a fide¬

Expanded text:
arraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o idẽ hõie dñco accipiẽdũ ẽ. Beatꝰ uir qui nõ abiit in cõsilio
impioꝵ. Sicut homo t̾reno qui uxori consensit deceptea ser¬
pente. ut dei precepta p̾t̾iret. Et in ma pcc̃orũ nõ stetit. Quia
uenit quidem in uia pcc̃orum nascendo sicut pcc̃ores s nõ
stecit. q nõ eum tenuit illecebra secularis. Tu autem. L. iĩ¬
T in cathedra pestilencie nõ sedit. Noluit regnũ ter¬
renũ cũ suꝑbia. que cathedra pestilencie ideo recte
ĩtelligit᷑. qr nõ fere qͥsꝙͣ ẽ qui careat amore dñandi ⁊ huma¬
nã nõ appetat głiam. Pestilencia ẽ enĩ morbꝰ late ꝑuagatus
et om̃s aut pene om̃s inuoluẽs. Quãqmͣ octomodcicius accĩ¬
piat᷑. cathedra pestilencie ꝑuiciosa doctrina cuiꝰ ẜmo cꝰ cancer
stetit. sedit. Abiit eĩ ille cum recessiss a deostetit cũ

Expanded text:
omine Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
odiemã festiuitatẽ dilectissim apparicõ In oct .lc. pͥma.¬
dm̃ et saluatoris nuĩ sicut nostis illustt᷑ et hic ille ẽ dies
quo ad cognoscend̃ adorandũq dei filiũ. tres magos p̾ma stella
ꝑduxit. Cuiꝰ fcĩ memoriã merito placuit honore ãnuo celebrari
ut dũ emũgelica hẏstoria ĩcessabilit̾ recenset: sꝑ se intlłigẽtiũ
sensib inferat salutiferũ imsteriũ. ꝑ insigne in. iradm. Tu.¬
eresserãt quidẽ młta documẽta q̃ corpoream na Ec .ni.¬

Expanded text:
odiernam festivitatem, dilectissimi, apparitio Domini et Salvatoris nostri, 128 sicut nostis, illustrat; et hic ille est dies quo ad cognoscendum adorandumque Dei Filium tres magos praevia stella perduxit. Cujus facti memoriam merito placuit honore annuo celebrari; ut dum evangelica historia incessabiliter recensetur, semper se intelligentium sensibus inferat salutiferum mysterium per insigne miraculum. Praecesserant quidem multa documenta, quae corpoream nati
Abbreviated transcription (Latin):
uelare mortaliũ qͣtinꝰ inuisibłis eiꝰ diuinitas q latebat in hoĩe. in
opere nõ lateret ut dũ temptator uerbũ om̃ĩpotentis prĩs nõ dep̾¬
hendit incarne. om̃s ubiq qui in dei filio u̾bũ ⁊ carnẽ crederẽt sal
mistenũ cũ unꝰ idẽq amnũciat᷑ de pr̃e deus et hõ de mr̃e.
unꝰ idẽq filius feĩc et filiꝰ maiestatis unꝰ idẽq hoĩ particeps et

Expanded text:
velare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in velare mortalium, quatenus invisibilis ejus divinitas, quae latebat in homine, in opere non lateret: ut, dum tentator Verbum Patris omnipotentis non deprehendit in carne, omnes ubique, qui in Dei Filio Verbum et carnem crederent, salcum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m dñm nr̃m uł stella duce agẽtilib adoratũ. uł ĩucatũ
admiptias aquas in uinũ cõu̾tisse uł fuscepto auohe leartis¬
mate co letiasse fluenta iordaiis. suũq simł purificasse bepp¬
tistã. Red quid potissimũ prũti hoc fc̃m sit die nouerit ip̃e quife¬
cit. nos tamẽ credere nec dubitare debemꝰ quicquid illud ẽ fc̃m
ã qd̾ eũ fłgencioris stelle radiis. incitati adorau̾e caldei¬
deũ uerũ gentib spes data est adorandi. Qd̾ aque nouo
sũt ord̾ine in uina mutate noui nobis poculi p̾libatũ ẽ sacra¬
mẽtũ. Quod aũt baptizatꝰ estagnꝰ dei regenerãtis baptisim sa¬
om̃i cũ deuocione eciã hũc uͥtutũ eiꝰ celebrare natłem. Lc. iiĩ.¬
Tꝙͣ recte tria heo nob̾ uno acta in die misteria predicant. qͥ¬
in effabilis trinitatis archanũ uno dei sub noĩc cõfitemur
Per hec ergo miracula xp̃us dñs redep̃tor q nr̃ oculis se uoluitre¬

Expanded text:
inum nostrum vel stella duce a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum am quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere ChaldaeiDeum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi saomni cum devotione etiam hunc virtutum ejus celebrare natalem. Et quam recte tria haec nobis uno acta in die mysteria praedicantur, quineffabilis Trinitatis arcanum uno Dei sub nomine confitemur. Per haec ergo miracula Christus Dominus, Redemptor noster 66 oculis se voluit re
Abbreviated transcription (Latin):
Tinde est ꝙ uͥginalẽ hunc puerũ laudãt angłi miraĩt᷑ pa¬
stores. celũ attestat᷑. renerãt᷑ ⁊ magi. qr mistica eiꝰ natiui¬
tas sempit̾no gaudio et terrã letificauit ⁊ celum. Hũc ergo
regẽ celestiũ. hom̃iq rectorẽ. sub carnis misterio ueniẽtẽ inui¬
dꝰ tremit herodes. nida infidelis abiurat. Tremit herodes in¬
fantẽ regie dignitatis. quia bonitatẽ nascentis ignorat. Ab¬
iuirat xp̃m uideti quẽ p̾dicat quia impietatib sins metuens.
uisti iudicis refugit equitatẽ. et scelerũ suoꝵ obcecata tenebras
lola undere nõ põt qd om̃ib splendet ecelo. Lc̃o. iii. e l

Expanded text:
dant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nascentis ignorat: abjurat Christum Judaea, quem praedicat, quia impietatibus suis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola vide
Abbreviated transcription (Latin):
erert cmidistis mox digito demõstraut dicens. Ecce agnꝰ
dei ecte qui tollis pcc̃ei nũdi. Ettẽ dei ecte innocẽs et ab om̃i
pco innmis uti pote qui os quidem de ossib adã et carnẽ
cde qui tollit poc̃a mũdi. Ecce qui nistꝰ inter lc̃o .ĩ.¬
pec̃ores. mitis int̾ impios hoc est quasi agnꝰ int̾ lupoᷤᷤ
apparens. etiam pcc̃ores ⁊ impios iustificandi ht̃ pt̃atem.
Quom aũt pcc̃a mũdi tollat. quo qrdine nstificet impios apo¬
stolus petrus ostendit qui ait. Nõ corruptibili argento uł
auo redempti estis de uana nr̃a cõuersacõne p̃rne tradicoĩs

Expanded text:
cens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, utpote qui os quidem de ossibus Adam, et caro Ecce qui tollit peccata mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae tr
Abbreviated transcription (Latin):
dii spes eius et non respexit inuanitates ⁊ insamas falas
Daq qui fperat in deum ac toto corde meiꝰ gliam liñ Lc̃o nñ
nĩ suoꝵ deffigit aspectũ ad insanissimas uanitates. conise¬
artos semel deo nõ debet cculos retorquere. qr ut ait dñs. ne¬
mno mittes manũ ad aratrũ ⁊ respiciẽs retro aptꝰ ẽ regno dei.
omiis em̃ arãs si retro aspiciat. aut tortuosũ ⁊ ĩutilẽ faciet sul¬
cũ. aut ar̃ciũ boũ suoꝵ uestigia uuln̾abit. Ita ⁊ qui directo
lnite t spnitali dome bicia mũdana ꝑsulcãs accedit ad dei

Expanded text:
Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana
Abbreviated transcription (Latin):
sto lex poĩta nõ est ut dicit apłs. S aliud est in lege. aliud
sb̾ lege. Qui in lege ẽ scd̾m legẽ agit. qui ẽ sb̾ lege scd̾m legẽ
agit: Ille ergo liber ẽ iste seruus. l.iiii.¬
Einde aliud est lex que inscribit᷑ et ĩpouit ᷑ ẜuienti. ali¬
ud lex que mente conspicitur ab eo qui nõ indiget

Expanded text:
 esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. einde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget
Abbreviated transcription (Latin):
que iactabant᷑ de ihũ. ⁊ pater ⁊ mr illiꝰ mirabant ᷑ ẜmo sy¬
meons fuit. Non enĩ suffecit ei ten̾e ꝑuulũ. ⁊ ea que desemet ip̃o
scupta sunt pro loqui. s bndixit prĩ illiꝰ ⁊ mr̃i. et de ip̃o quoq ꝓpha¬
int infantem dicens. Ecce hic positus est in rumã ⁊ in refurret¬
cionem multoꝵ ĩ isuł ⁊ in signũ cui cortradicet᷑. Tua ꝙͦ ip̃alis¬

Expanded text:
quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimũ signũ ꝙ nec gentilitas refutare posset neo uidea celare¬
Eninit ut lectũ ẽ ab oriente caldei. secuntꝰ pꝰuiã stelł. iiii¬
lã. nõ magica arte rerognitã s sui nouitate mirabilẽ
deo anit magi apdꝰ isił precipue natũ regem requir̃t. qr balaã
ille quolus ⁊ sacerdos quõdam gr̃am cꝰ asia loquirta ꝑhi¬
betͤ stellã ex iacob orimdã et hoĩem ex isrł ꝓpha uerat ẽẽ uen¬

Expanded text:
sset, nec Judaea celareVeniunt itaque, ut lectum est, ab Oriente Chaldaei, sequuntur praeviam stellam, non magica arte recognitam, sed sui novitate mirabilem. Idcirco autem magi apud Israel praecipue natum regem requirunt, quia Balaam ille ariolus, et sacerdos quondam gentium, cujus asina locuta perhibetur, stellam ex Jacob ori
Abbreviated transcription (Latin):
¶lre quippe ẽ hoĩm xp̃e. quia omĩa que illũmari merẽt
corda hoñr. sue prũcia cognicõis illusit. T enebre autẽ
cape ꝑ intelligẽciam possint beluti si quil cecus nibare solis ꝑ¬
fudat nec tñ ip̃e solem cꝰ lũme ꝑfindit᷑: aspiciat. S nõ tñ
tłes oĩo supria pietas despexit. uerũ medelã eis salutis. qua
ad uidendam lucem ꝑuenire possẽt adhibuit. Lcõ .uiͦ.¬
Psa lux ĩuisibilis ip̃a dei sapĩa carne in qua uideri posset
induta ẽ. que in hĩtu hoĩs apparẽs ⁊ loquẽs hoĩb paulatim
fide puificata eoꝵ corda. ad cogncõem sue diuine uisionis ꝓ¬
ueheret. Missus ẽ ante illũ hõ magin meriti cꝰ testĩonio ꝑa¬
ient᷑: om̃s ad audiendam mox ut appareret ip̃am dĩ sapiẽciã
ad udendũ ip̃m solẽ iusticie uube iã corꝑis tectũ id est ad uidẽdũ

Expanded text:
ri merentur corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat; tenebrae autem capere per intelligentiam possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia, carnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, a
Abbreviated transcription (Latin):
ne cognouiniꝰ. postqmͣ angłicei bisione et allocucõe m̾uit sb̾¬
limani. postꝙͣ se celesti homistãdã ꝑtu didicit. neqͣꝙͣ se de donꝰ
celestib. qiͣ hec a se eẽnt extulit. s ut magisq donis eẽt ap¬
ta diuinis. in custodiã hũilitatis gressũ mẽtis fixit. ita emͣge¬
liauti sͥ archangelo respondens. Ecce ãcilla dõ fiat m scd̾m u̾

Expanded text:
cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi se
Abbreviated transcription (Latin):
aiblata ẽ messis in dichereditatis. ⁊ dolebit guit᷑. Qemiltitu¬
dii ppłoꝵ młtoꝵ. ut multitudo maris sonãtis ⁊ timlta
tuibare sicut sonitꝰ aqͣi mltarũ. Sonabũt populi sic̃ sonit
aqͣꝵ mũdãciũ. Et ĩcrepabit eũ et fugiet procul ⁊ rapiet e
puluis mõtiũ a facie uẽti. ⁊ sicut turbo corã tẽpestate: ⁊xod̾.

Expanded text:
itudo populorum multorum ut multitudo maris sonantis et tumultus turbarum sicut sonitus aquarum multarum sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium et increpabit eum et fugiet procul et rapietur sicut pulvis montium a facie venti et sicut turbo coram tempestate in
Abbreviated transcription (Latin):
ũ despõsa eẽt mr̃ eiꝰ maria ioseph. Que fuit necessitas ut
desponsata eẽt mana ioseph insi propterea quatenus hoc
sacͣmẽto diabło celaret᷑. ⁊ ille malignus fraudis cõmẽta aduersus
desponsatã uirginẽ nilla penitꝰ ĩueniss. Nel idõ despõsata fuit
ioseph ut nato ĩfanti uł ip̃i marie curã ip̃i uid̾et᷑ ger̾e ioseph siue

Expanded text:
um deponsata esset mater ejus Maria Joseph. Quae fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mar
Abbreviated transcription (Latin):
rũ suꝑuemencium uaĩtates declarare peuitꝰ ⁊ horrere ad ꝑfec¬
toris tamẽ emẽdacõis augnentũ nõ mepiguit usitatũ urĩs
aurib inferre ẜmonẽ sic̃ ait beatissimus apłus paulus frẽs
eadẽ uob̾ scribe mͥ quidẽ non pigrũ nob̃̾ quidẽ autẽ necessarũ.
ecessariũ dilectissimi nec suꝑfluũ reor. si ꝓ cõmoĩcoe̾ lẽ. ni
dudũ hĩta precedenciũ p̃m nob̾ repentãt alloquia. Et
reuera quid fastidii. quid oneris ht. ꝓ salutis ꝓfectu utilia ac dõ¬
placita sepe dr̃e frequẽt̾ audire. Et idõ fres kim̃ fide ac deuocõe
solita religiosi itineris uias ac ueritatis semittas gradiẽtes
magis magisq erroꝵ deuia ⁊ dyabolica calcate figmẽta. Nec
emĩ debet fidelis aĩa que angłoꝵ consorcia concupiscit. demomi¬
t̾q u̾o luci actenebris. ueritati atq mẽdacõ. tinpitudini
⁊ honestati. apud dei ẜuos uilla põt ẽẽ cõmunio: sicut uos

Expanded text:
rum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, quid oneris habet pro salutis placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemonique vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse communio, sicut nos
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid nõ tu sictasti mare aquã abissi uehemẽtis. Qui
posiustis ꝓfundũ maris niã ut traufirẽt liberati. Et ñc qui re¬
dep̃ti sũt a dño reuertẽt᷑. et uẽiẽt in syon laudãtes. et leticici sem¬
piterua suꝑ capita eoꝵ. Gaudebũt et leticiã tenebũt fugiet do¬
lor ⁊ genutꝰ. Ego egoip̃e cõsolabor uos. Quis tu ut tuueres cib¬
hoĩe mortali. ⁊ afilio hõis qui quasi fenũ ita errescet. łxc diẽ¬
tetendit celos et fundanit terrã et formidasti nugit tota
die a facie furoris eiꝰ qui te tribulaibat ⁊ ꝑauerat ad ꝑdendũ. ⁊bi
mĩ est furor tribulantis. Cito ueniet gradiẽs ad aperiendũ et
nõ ut̾ficiet us ad int̾uẽctionẽ uec defficiẽt panis eiꝰ Ego aũt sũ

Expanded text:
quid non tu siccasti mare: aquam abyssi vehementis? Qui posuisti profundum maris viam: ut transirent liberati: Et nunc quid redempti sunt a Domino: revertentur et venient in Syon laudantes: et leticia sempiterna super capita eorum. Gaudium et leticiam obtinebunt: et fugiet dolor et gemitus. Ego ego iphomine mortali, et a filio hominis; qui quasi fenum ita arescet? Etetendit coelos, et fundavit terram: Et formidasti jugiter tota die a facie furoris ejus qui te tribulabat, et paraverat ad perdendum: Ubi nunc est furor tribulantis? Cito veniet gradiens ad aperiendum, et non interficiet usque ad internecionem. nec deficiet
Abbreviated transcription (Latin):
osui uerba mea ĩ ore tuo et in umbra manꝰ mee ꝓtexite
ut plantes celos ⁊ fundes terrã et dicas ad syon: ppłus me̾
licẽ ire eiꝰ. Dsq ad fundũ calicis soporis bibisti ⁊ potasti usq ad
feces. Non ẽ qui sustẽtet eã ex om̃ib filiis quos genuit et nõ ẽ
qui apprehendat manũ eiꝰ ex om̃ib filiis quos emitriuit. ⁊ xc dic̃.¬
uo sunt que occurrert tibi. quis cõtristabr̃ suꝑ te. Lcõ. iiĩ.
Tiastitas ⁊ contricõ ⁊ fames ⁊ gladiꝰ quis ꝯsolabit᷑ te. ffi¬
lii tui proiecti sunt dormiert in capite om̃ uarũ. sicut bestia illa¬
q̃ata plem indignacõe dñi inc̾pacõe dĩ tui. Id cuto audi hoc pau
cem soporis fundũ calicis indignacõis iue. Non adicies ut
bibas illud ultra. Hec dicit ¶ Notand̃ ꝙ in om̃i anuo sꝑ xbii

Expanded text:
osui uerba mea in ore tuo, et in umbra manus meę protexi te, ut plantes cęlos et effundas terram et dicas ad Syon: Populus meus undum calicis soporis bibisti et epotasti usque ad feces non est qui sustentet eam ex omnibus filiis quos genuit et non est qui adprehendat manum eius ex omnibus filiis quos enutrivit duo sunt quae occurrerunt tibi quis contristabitur super te vastitas et contritio et fames et gladius quis consolabitur te filii tui proiecti sunt dormierunt in capite omnium viarum sicut bestia inlaqueata pleni indignatione Domini increpatione Dei tui idcirco audi hoc paupcem soporis fundum calicis indignationis meae non adicies ut bibas illud ultra
Abbreviated transcription (Latin):
deus tuus docens te utilia gubernans te in uia qua
ambulas. Dtinam attendisses mandata mea facta fuiss
sicut flumen paxtua. ⁊ iusticia tua sicut gurgites maris. et
firss quasi harena semẽ tuũ. ⁊ staps uteñ tui ut iapilli
eiꝰ nõ int̾iss ⁊ nõ fuiss actritũ nomẽ eius a facie mea. Egre

Expanded text:
s docens te utilia gubernans te in via qua ambulas utinam adtendisses mandata mea facta fuisset sicut flumen pax tua et iustitia tua sicut gurgites maris et fuisset quasi harena semen tuum et stirps uteri tui ut lapilli eius non interisset et non fuisset adtritum nomen eius a facie me
Abbreviated transcription (Latin):
Ec dixit dñs. Attendite ad me ppłe meus ⁊ trib meci me¬
e
audite. quia lexa me exiet et iudiciũ meũ in lucem ppłoꝵ
requiescet. Prope est iustꝰ meꝰ egressus ẽ saluator meꝰ ⁊ bra¬
chia mea populos iudicabt̃. Me insule expectabũt ⁊ brachium
meũ sustiebũt. Teuate ĩ celũ ocłos mr̃õs etuudete sb terra de orsũ

Expanded text:
et vox laudis adtendite ad me populus meus et tribus mea me audite quia lex a me exiet et iudicium meum in lucem populorum requiescet prope est iustus meus egressus est salvator meus et brachia mea populos iudicabunt me insulae expectabunt et brachium meum sustinebunt levate in caelum oculos vestros et videte s
Abbreviated transcription (Latin):
orb in behticẽ inde sic eiũ ꝓpha dixat ante. Qũc canit
letꝰ chorꝰ angłoꝵ stella declarat ueniũt eoy pͥncipes digirũ cele¬
brare cultũ mistica dona. Thus deo mirrã tribuũt sepulto¬
bracteas regi cuseas decẽti. dũ colũt unũ inemineretrine tres
dare t̾na. Oloriã trine monadi cauamꝰ cũ deo diue grateq
ꝓli flamim nec nõ ab utroq fuso corde fideli. Ad Mariũ dͥqꝵꝰ
A
patre unigenitꝰ ad nos uenit ꝑ uirginẽ baptisms cruce
cõsecrans cunctos fideles generãs. Decelꝯ cellus ꝓdeit
excepit formã hoĩs facturã morte redimẽs gaudia uite largiẽs

Expanded text:
is, In Bethleem Judae, sic enim propheta Dixerat ante. Hunc canit laetus chorus angelorum, Stella declarat, veniunt Eoi Principes, dignum celebrare cultum. Mystica dona, Thus Deo, myrrham tribuunt sepulchro, Auream regi speciem decenti; Dum colunt unum, meminere trino Tres dare terna. Gloriam trinae monadi canamus, Cum Deo divae Genitore Proli, Flamini nec non ab utroque fusoA Patre, Unigenite, Ad nos venis per Virginem, Baptismi rore consecrans, Cunctos fide regenerans. De coelo celsus prodiens Excepit formam hominis Victor a morte rediens, Gaudia vitae largiens.