comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternũ habet sacerdotium: semꝑ
interpellat. ꝓnobis. semꝑq potest sal¬
uare: Qd uͦ quid̾a codices habent acce-¬
dens ꝑsemetipsũ ad dm̃. quid̾a uͦ plu-¬
rali numero accedentes: utrũq reci-
um pontificem maiorẽ se accedit ad
dm̃ patrẽ. sed ꝑsemet ipsũ: id̾oq potest
saluare: inse credentes. Potest & ita
intelligi: qđ dicit saluare in ꝑpetuũ
potest accedentes ꝑsemetipsũ ad dm̃
Nam qr puri homines sumꝰ. ꝑ illũ ac-¬
cedimꝰ ad dm̃ patr̃ẽ. qr mediator ex.¬
istens. adstat uultui di ꝓnobis. diri¬
gentes ꝑ illũ p̃ces nr̃as ad patr̃e Unde
sacerdotes ȩccłiȩ altari ad sistentes:¬
I dicunt:
Suscipe dñe p̃ces popłi tui ꝑ dñm nr̃m¬
ism xp̃m filiũ tuũ. Et qr semꝑ uiuit.
semꝑ interpellat. ꝓnobis: alii si pon¬
tifices qr semꝑ ñ erant. semꝑ ñ inter¬
pellabant. In terpellat autẽ ꝓ nobis
assidue ostendit uultui di. ꝓnobis.
& miseretur scdm utr̃aq substantiã.

Expanded text:
sempiternum habet sacerdotium, semper interpellat pro nobis, semperque potest salvare. Quod vero quidam codices habent, Accedens per semetipsum ad Deum; quidam vero plurali numero, Accedentes: utrumque recipum pontificem majorem ipse accedit ad Deum Patrem, sed per semetipsum: ideoque potest salvare in se credentes. Potest et ita intelligi, quod dicit: Salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum: nam quia puri homines sumus, per illum accedimus ad Deum Patrem quia mediator existens astat vultui Dei pro nobis, dirigentes per illum preces nostras ad Patrem. Unde sacerdotes Ecclesiae altari assistentes dicunt: Suscipe, Domine, preces populi tui, . Et quia semper vivit, semper interpellat pro nobis. Alii vero pontifices quia semper non erant, semper non interpellabant. Interpellat autem pro nobiassidue ostendit vultui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
um sortitus ẽ: quia illud fuit tempo¬
rale. istud ẽ eternũ: Illud ñ poterat
hominẽ iustificare: nec regnũ cȩloꝵ
siuis obseruatoribꝰ reserare: istuduͦ
& ꝑfecte iustificat hominẽ. statiq
regnũ cȩloꝵ aperit. Mediator aũt
testam̃ti appellatur dñs. q sic̃ moy¬
ses mediator fuit inter dm̃ oe ppłm.
u̾ba di ad ppłm deferens. iterũq ppłi
ad dm̃: ita oe xp̃c uerba cłi patris no¬
bis retulit: iterũq nr̃a refert adillũ.
Gransiens apłs asacerdote & sacrificio:
tunc demũ & testam̃ti differentiam
facit dicens

Expanded text:
um sortitus est, quia illud fuit temporale, istud aeternum. Illud non poterat hominem justificare, nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero et perfecte justificat hominem, statimque regnum coelorum aperit. Mediator autem testamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter Deum et populum, verba Dei ad populum referens, iterumque populi ad Deum, ita et Christus verba Dei Patris nobis retulit, iterumque nostra refert ad illum. Transiens Apostolus a sacerdote et sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam facit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ Qui consedit in dextera sedis mag¬
Initudinis in celis: sc̃oꝵ minister &
tabernaculi ueri qđ fixit d̾s & ñ homo.
Sedem magnitudinis in cęlis debe-¬
mꝰ accipere plenitudinẽ paternȩ
maiestatis inqua filiꝰ di sedet: quȩ
etiam designat᷑ ꝑ dexteram. Nec est
pueriliter accipiendũ qd d̾s pat̃
dexterã aut sinistram habeat qui
spiritus ẽ: om̃ia inplens ut ita sede.¬
at filiꝰ in dextera illius sicut solet
sedere filius iuxta patr̃e suũ regẽ.
S sicut diximꝰ plenitudinẽ maie¬
in qua filius sedet. Sedere aut̾ẽ filii:¬
ꝓ habitare ponitur. Pontifex gͦ nr̃
qui consedit insũma gła paternȩ
maiestatis incelis. sc̃oꝵ minister est:
qđ duobꝰ modis accipi potest. Ueni¬
ens quippe dñs inmundum ꝑ in car

Expanded text:
consedit in dextera sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Deus, et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae majestatis, in qua Filius Dei sedet: quae etiam designatur per dexteram: nec est pueriliter accipiendum, quod Deus Pater dexteram aut sinistram habeat, qui spiritus est omnia implens: ut ita sedeat Filius in dextera illius, sicut solet sedere filius juxta patrem suum regem. Sed, sicut diximus, plenitudinem majein qua Filius sedet. Sedere autem pro habitare ponitur. Pontifex ergo noster, qui consedit in summa gloria paternae majestatis in coelis, sanctorum minister est: quod duobus modis accipi potest. Veniens quip
Abbreviated transcription (Latin):
ddñs &e ñ penitebit eũ. idẽ ñ mutauit
iuram̃tũ suũ. qm̃ tues sacerdos in
ȩternũ scdm ordinẽ melchisedech.
In tantũ melioris testam̃ti. sponsor
siue ꝓmissor factꝰ ẽ ihesus: subaudꝰ
in qͣntũ cũ iure iurando dipatris su¬
um sacerdotium tenet: In qͣntũ sacer
docium xp̃i qđ iuram̃to di ẽ sancitũ
plures facti sunt sacer¬
dotes. ldcirco qd̵ morte
ꝓhiberent᷑ ꝑmanere.
pater dixit cũ iure iurando tues
sacerdos in eternũ. eo qd maneat in
ȩternũ sempiternũ habet sacerdor¬
Icium.
Duas ponit hic differentias beatus
apłs: qr sacerdos nr̃ ñ habet finem
sic̃ sacerdotes legis. &r qui a cũiure¬
iurando suũ sacerdocium possessurus
ẽ. Quia enĩ sacerdotes legis mortales
erant. plures factisunt sacerdotes
in ipsa lege sicut aaron ce filui eius:
idcirco qđ morte p̃uenti. ꝓhiberen¬
tur ꝑmanere: insacerdotio. Mortuis
enĩ patribꝰ: succedebãt filii in locum
sempiternũ habet sacerdocium. nec

Expanded text:
n poenitebit eum. Id est, non mutabit juramentum suum. Quoniam tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. In tantum melioris testamenti sponsor. Sive promissor. Factus est Jesus. Subaudi, inquantum cum jurejurando Dei Patris suum sacerdodotium Christi, quod juramento Dei est sancitum, plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere, Pater dixit cum jejurando, Tu es sacerdos in aeternum, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. Duas ponit hic differentias, beatus Apostolus, quia sacerdos noster non habet finem sicut sacerdos legis, et quia cum jurejurando suum sacerdotium possessurus est. Quia enim sacerdotes legis mortales erant, plures facti sunt sacerdotes in ipsa lege, sicut Aaron et filii ejus, idcirco quod morte praeventi prohiberentur permanere in sacerdotio. Mortuis enim patribus, succedebant filii in locum sempiternum habet sacerdotium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis. eterna temporalibꝰ. tanto me¬
& tanto melioribꝰ ꝓmissionibꝰ confir-
matũ ẽ istud. Testam̃tũ & enĩ. terrena
ac tẽporalia ꝓmittebat dicens: Si uo-¬
lueritis & audieritis me: bona terrȩ
comedetis. Et obserua quȩ p̃cipio tibi
ut sis longeuus suꝑ terrã: ceteraq his
similia ꝓmittens temporalia atq ter
tit ac tribuit cȩlestia & terrena. uitãq
ꝑfectã. ꝑ grãm baptismatis & fidem
dñicȩ passionis: &e remissionẽ om̃ium¬

Expanded text:
terrenis, aeterna temporalibus, tanto meterrenis, aeterna temporalibus, tanto met tanmatum est istud. Testamentum etenim Vetus terrena ac temporalia promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Et: Observa quae praecepio tibi, ut sis longaevus super terram , caeteraque his similia, promittens temporalia atque tertit ac tribuit coelestia et aeterna, vitamque perfectam per gratiam baptismatis, et fidem Dominicae passionis, remissione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uidetur ad disciplinã ꝑcipienda
qͣm uisus. Non enĩ ita animo cõmoda
mꝰ quȩ audimꝰ qͦmͦ illa quȩ ipso uisu ꝑ-¬
cipimꝰ: ideo ñ solũ auditu. uerũ etiã
uisu demonstratũ ẽ moysi adño in mon¬
te tabernacłm qđ erat facturus co¬
operante beselehel. Unde dicit ei. Ui¬
de ut omnia facias scłm illã simili¬
tudinẽ quȩ tibi in monte ostensa ẽ.
intelligendũ ẽ tã de tabernacłi con-¬
structione uasoꝵq eiꝰ: quam de sacri¬
ficiis & hostus. que ibi oblaturi erant.
Nunc autẽ melius sortitus ẽ¬
.I ministerium sacer. docu uideli¬
Icet dignitatẽ. qͣnto &e melioris testa
Im̃ti mediator ẽ. qđ in melioribꝰ reꝓ-¬
missionibꝰ sanccitum. hoc ẽ firmatũsta¬
tutũ & corroboratũ. Uides inquid.
qͣntũ melior ista celebratio illa quȩ
tunc tẽporis agebat᷑. Sed qͥdem illa
legale: qͣnto & melioris testam̃ti me-¬¬
diator ẽ. Quanto meliora sunt cȩlestia¬

Expanded text:
esse videtur ad disciplinam percipiendam, esse videtur ad disciplinam percipiendam, quam visus; non enim ita animo commendamus quae audimus, quomodo illa quae ipso visu percipimus, ideo non solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte ostensa est. intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque ejus quam de sacrificiis et hostiis quae ibi oblaturi erant. Nunc autem melius sortitus est ministerium. Sacerdotii videlicet dignitatem. Quanto et melioris temelioribus repromissionibus sancitum est. Hoc est firmatum, statutum et corroboratum. Vides inquit quanto melior ista celebratio illa quae tunc temporis agebatur, siquidem illa legale, quanto et melioris testamenti mediator est: quanto meliora sunt coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
erant & peccatores. qua ꝓpt̾ ñ pote¬
rant genꝰ humanũ ꝑfectũ reddere:
iło uenit xp̃c sine peccato. qui in
ȩternũ suũ sacerdotium tenet. suoq
sacrificio genꝰ humanũ ꝑfect issime
mundaret. Non talis quales illi fue¬
r̃t̃: qui exemplari & umbrȩ deserui¬
unt cęlestium. Exemplar ẽ. figura
& fimilitudo ꝑ qđ alia res ostenditur.
sic̃ ymago exp̃ssa inpariete. & exem¬
plar &e figura ẽ ueri hominis. Sacertlo¬
tes gͥ iudeoꝵ. exemplari idẽ figurȩ:
ce umbrȩ cȩlestium mysterioꝵ deser-¬
uiebant: quia omnia illa similitudi-¬
nes &e figurȩ erant: istoꝵ quȩ in eccłia
mͦ inueritate agunt᷑. Celȩstia autẽ
mysteria dicit spũalia: qđ obseruato¬
yres
suos inueritate ad cęlestia ducunt. Non¬
ne cȩleste altare: ẽ fides nr̃a: in qͣ offerimꝰ
cotidie orationes nr̃as doͤ Uide in qͥd
om̃ia facito scdm exemplar qđ tibi osten
sũ ẽ inmonte: qm̃ auditꝰ nr̃ minꝰ aptus

Expanded text:
erant et peccatores, quapropter non poteerant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere; ideo venit Christus sine peccato qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo, per quod alia res ostenditur: sicut imago expressa in pariete exemplar est et figura veri luminis. Sacerdotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar qsum est in monte . Quoniam auditus minus aptus
Abbreviated transcription (Latin):
cium debet᷑ nisi soli do uͦ. pontifex
nr̃ munda hostiam.ꝓnob đo patri
obtulit: idem existens sacerdos oe
sacrificium: Offert etiam sacrificiũ
do patͥ acceptũ. ꝑ ȩccłiã suã Dũ ergo
nos offerimꝰ sacram̃ta corporis eiꝰ: ipse
offert. Si gͦ esset suꝑ tram sub̾ sacerdos
terrenꝰ scđm ordinẽ a aron. nec e̾e̾t sa-¬
cerdos sub scđm ordinẽ melchisedech.
cũ essent sacerdotes leuitiei generis
qͥ offerent scdm legem munera: qui¬
exemplari & umbrȩ: seruiunt cȩlesti¬
um. sic̃ responsũ ẽ. cũ consũmasset ac
ꝑfecisset. tabernacłm oraculi. Si esset
terrenꝰ pontifex suꝑ t̾ram. sic̃ aaron uł
aliquis sccłm eiꝰ ordinẽ in mortalis &
sine peccato. qui suis sacrificiis potuisset
mundare genꝰ humanũ ꝑfectũq red¬
dere: non esset ñ esset utiq sacerdos
scđm ordinẽ mel chisedechinȩternũ.
qr satis essent qui offerrent legalia mu¬
nera. S qr aaron &e filii eiꝰ mortales

Expanded text:
cium debetur, nisi soli Deo, Pontifex cium debetur, nisi soli Deo, Pontifex noster mundam hostiam pro nobis Deo Patri obtulit. Idem existens sacerdos ad sacrificium, offert etiam sacrificium Deo Patri acceptum per Ecclesiam suam. Dum ergo nos offerimus sacramenta corporis ejus, ipse offert. Si ergo esset super terram. Subaudi sacerdos terrenus secundum ordinem Aaron. Nec esset sacerdos. Secundum ordinem Melchisedech. Cum essent. Sacerdotes Levitici generis. Qui offerrent sexemplari et umbrae deserviunt coelestium, sicut responsum est Moysi cum consummasset ac perfecisset tabernaculum oraculi. Si esset terrenus pontifex super terram, sicut Aaron, vel aliquis secundum ejus ordinem immortalis et sine peccato, qui suis sacrmundare genus humanum, perfectumque reddere, non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum: quia satis essent, qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit uerũ: qđ caie &r uetustate
cõsũptum ẽ: nec semꝑ durare poterit.
Idoq tab̾nacłm uerũ cęlũ. uocat: qm̃
in et̃num stabit: nullaq uetustate con¬
sumetur. Potest &e altiori sensu in telligi.
ut tabernaculũ uerũ accipiantur ani
Et apłs. In interiori homine habitare.
xp̃m ꝑ fidem in cordibꝰ ur̃is. Et tẽplũ
cdi scm̃ ẽ: qđ estis uos. Om̃is eñi ponti¬
fex ad offerenda munera constituit᷑.
unde necesse ẽ & habere aliquid qđ
offerat. Non pontest esse sacerdos: n
habeat qd offerat. Pontifices eñi ueteri̾sa
uel ꝓ ppłi offerebant delictis: xp̃c uͦ
lit in ara crucis. Quid gͦ tã aptũ immo¬
lationi qͣm caro rationalis ꝓrationa¬
li :ͤ Et qͥd tam mundũ ꝓmundãdis.
qͣm carnẽ sine ulla contagione offer-
sideranda sunt. uidelicet cui offera¬
tur. a quo offeratur. qͥd offerat᷑. ꝓqͥbꝰ
offeratur: etiam possumꝰ hic reperire
satis elegant᷑. Quia enĩ nulli sacrifi¬

Expanded text:
non fuit verum; et vetustate non fuit verum; et vetustate consumptum est, nec semper durare potuit: idin aeternum stabit, nullaque vetustate consumetur. Potest et altiori sensu intelligi, ut tabernaculum verum accipiantur animEt Apostolus: In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus vestris . Et: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Omnis enim pontifex ad offerenda munera constituitur, unde necesse est et huic habere aliquid quod offerat. Non enim potest esse sacerdos nisi habeat quod offerat. Pontifices vero veteres saet pro populi offerebant delictis. Christusbtulit in ara crucis. Quid ergo tam aptum immolationi qli? et quid tam mundum pro mundandis, quam carnem sine ulla contagione et immasideranda sunt, videlicet, cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur, haec etiam possumus hic reperire satis eleganter: quia enim nulli sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis. & insuꝑ qd̾ maius fuit
suam &r cognitionẽ mysterioꝵ. inle¬
ge & ꝓpħis: ac postea ascensionẽ mi¬
nistrauit nobis aditũ patriȩ cęlestis.
Ecce quomͦ ministrauit ȩlectis suis:
apparens in mundo Dicat᷑ o& aliter
Sc̃oꝵ minister erit infuturũ qͣndo
semet ipsũ ministrabit illis. ut cogno¬
scant eum cũ patre & spu sco sicut ẽ:
scilicet cũ dederit regnũ suũ do patri
Unde in ȩuangelio dese sub ꝑsona pa¬
tris familias loquens. dicit: Amen
dico uobis. qđ p̃cinget se & faciet illos
discũbere: ce transiens ministrabit
illis: Transire enĩ dr. qr ȩlectos suos
de iuditio ad regnũ transire faciet.
scõ eis manifestabit. Nam cibꝰ & uita
illoꝵ. uisio sc̃ȩ trinitatis erit: sicut
naculi quoq ueri. minister ẽ. qđ
constituit siue composuit d̾s oe ñ ho¬
mo: id ẽ cęli qđ nobis ipse admini¬
strat: ut claritate syderũ illustre¬
mur. Tabernaculũ & enĩ qđ besele¬
salomon fecit in terra reꝓmissionis

Expanded text:
d majus fuit suam et cognitionem mysteriorum in lege et prophetis, ac postea sua ascensione ministravit nobis aditum patriae coelestis. Ecce quod et quid ministravit electis suis apparens mundo. Dicatur et aliter: Sanctorum minister erit in futurum, quando semetipsum ministrabit illis ut cognoscant eum cum Patre et Spiritu sancto, sicuti est, scilicet cum tradiderit regnum suum Deo et Patri. Unde in Evangelio de se sub persona patrisfdico vobis, quod praecinget se et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Transire enim dicitur, quia electos suos de judicio ad regnum transire faciet, sancto eis manifestabit: nam cibus et vita illorum visio sanctae Trinitatis erit, sicut naculi quoque veri minister est, quod constituit sive composuit Deus, et non homo: id est, coeli, quod nobis ipse administrat, ut claritate siderum illius illustremur. Tabernaculum enim quod Beseleod templum Salomon fecit in terra repromissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
N troductio uͦ melioris spei. sub̾ est
mͦ in grãm. in qͣm spem ꝓximamꝰ ad
dm̃. Habuit qͥdem lex spem. s ñ tałe
qͣlem gratia p̃stitit: Sperabant enĩ
bene placentes. legemq custodien
Nichilq erũpnosũ pati. prospere ui¬
uere: sicut dictũ ẽ. Qui fecerit ea:
uiuet. hic autẽ speramꝰ. qr plangen.¬
tes. & euangelica p̃cepta custodien
etiam qđ cȩlo multo melius ẽ spera¬
mꝰ ꝓximi do consistere: ad ipsũ soliũ¬
in ȩuangelio fulgebunt iusti sicut sol
in regno patris sui: eruntq sicut angłi
d̾i in cęlo: Hoc uͦ sacerdocium ꝑ qd hanc
głam possessuri sumꝰ: non ẽ sine iure¬
Iurando ut firmã ꝓmissionẽ di cre¬
damꝰ: Unde apłs subdit Et quantũ
est sub̾ firmũ istud sacerdotiũ xp̃ide
ut aaron filiiq eiꝰ: quibꝰ d̾s ñ iurauit
qd esset sacerdos in ȩternũ scdmor¬
dinem legis: hic aũt. id ẽ xp̃c cũ iu
re iurando sacerdos factus ẽ. hoc ẽ¬

Expanded text:
ntroductio vero melioris spei. Subaudi, est modo in gratia. In qua. Spe. Proximamus ad Deum. Habuit quidem lex spem, sed non talem qualem gratia praestitit: sperabant enim beneplacentes, legemque custodientnihilque aerumnosum pati, prospere vivere, sicut dictum est: Qui fecerit eam, vivet. Hic autem speramus, quia plangentes et evangelicaautem quod coelo multo melius est speramus proximi Deo consistere, ad ipsum in Evangelio: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui, eruntque sicut angeli Dei in coelo . Hoc vero sacerdotium, per quod hanc gloriam possessuri sumus, non est sine jurejurando, ut firmam Dei promissionem credamus. Unde Apostolus subdit: Et quantum est, subaudis firmum, istud sacerdotium Christi de ut Aaron filiique ejus, quibus Deus non juravit quod essent sacerdotes in aeternum secundum ordinem legis, hic autem, id est Christus cum jurejurando sacerdos factus est per e
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes. Sed qr illi infirmitatẽ hoc
est peccata habebant. quibꝰ infirma¬
batur eoꝵ anima: necesse habebant
ut. ꝓppłi. ita etiam pro suis delictis ho¬
stias offerre. Iste autẽ tam potens ẽ
ut ñ indigeret. ꝓse offerre: s in suꝑ
semel oblato. suȩ carnis sacrificio om¬
num saluti sufficeret. Cap̃. .x.ui.¬
Sermo autẽ iuris iurandi qui pꝰ
legem ẽ. filiũ in eternũ ꝑfectũ subau¬
dis ostendit. siue ꝑfectũ constituit
sacerdotẽ: ñ infirmitate grauatũ.¬
3. sic̃ lex constituit suos. Post legẽ factꝰ
ẽ sermo di patris ad dauid de xp̃o cũ
iuire iurando: ubi dr. Iurauit dñs &
apłs filii nom̃. ad distinctionẽ seruoꝵ
qui fuert̃ in lege: quia serui infirmi
fuerunt. siue qr peccatores. siue qr
quid sũmũ oe magnũ: & quasi reca-¬
pitulatione p̃cedentis disputationis
adrem ipsam deducit auditorem ua¬
lem habemꝰ pontificem. sub aud̾ qͣle

Expanded text:
cerdotes ; sed quia illi infirmitatem, hoc cerdotes ; sed quia illi infirmitatem, hoc est, peccata habebant quibus infirmabatur illorum anima, necesse habebant ut pro populi, ita etiam pro suis delictis hostias offerrent. Iste autem tam potens est, ut non indigeret pro se offerre, sed insuper semel oblato suae carnis sacrificio, omnium saluti sufficeret. Sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in aeternum perfectum, subaudis ostendit, sive perfectum constituit sacerdotem non infirmitate gravatum, sicut lex constituit suos. Post legem factus est sermo Dei Patris ad David de Christo cum jurejurando, ubi dicitur: Juravit Dominus, Apostolus Filii nomen ad distinctionem servorum, qui fuerunt in lege: quia servi infirmi fuerunt, sive quia peccatores, sive quia quid summum et magnum, et quasi recapitulatione praecedentis dispositionis ad rem ipsam deducit auditorem. Talem habemus pontificem. Subaudi, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnr̃is. Et hoc semel fecit ñ amplius.
qr semel mortuus ẽ ꝓpeccatis nr̃is.
& iam ñ morit᷑. mors illi ultra ñ dña¬
bitur. Magnitudinẽ. xp̃i sacrificu hie
ostendit: qd semel oblatũ tantũ p̃ua¬
luit. qͣntũ om̃ia sacrificialegalia ñ
ualuerunt. Unũ enĩ fuit & semelob¬
latũ. & sufficit insempiternũ ad tol¬
lenda omnia peccata credentium:
Pontifices aũt iudeoꝵ peccatores e¬
rant: &e icło necesse habebant. ꝓ suis
delictis hostias offerre Et idcirco
sacrificia illa hominẽ iustificare ñ po¬
terant: qr in conueniens erat. ut pro
homine rationali. in rationale animal
offeretur. Querebat᷑ pontifex sine
peccato: & hostia rationabilis. nec
in ueniebat᷑. Inuentus ẽ unꝰ sine pec¬
cato. d̾s & homo: & obtulit seipsum
rationabile sacrificium ꝓsalute ho
minis rationalis. Lex eñi homines
constituit sacerdotes in firmitatem
habentes. Dicit enĩ dñs ad moysen in
lege: Unges aaron oe filios eiꝰ mͥ in sa¬

Expanded text:
 semel hoc fecit, non amplius, quia semel mortuus pro peccatis nostris, et jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Magnitudinem Christi sacrificii hic ostendit, quod semel oblatum tantum praevaluit, quantum omnia sacrificia legalia non valuerunt: unum enim fuit et semel oblatum, et sufficit in sempiternum ad tollenda omnia peccata credentium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et idcirco sacrificia illa hominem justificare non poterant, quia inconveniens erat ut pro homine rationali irrationale animal offerretur. Quaerebatur pontifex sine peccato, et hostia rationabilis, nec inveniebatur: inventus est unus sine peccato Deus et homo, et obtulit seipsum ratiminis rationalis. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Dicit enim Dominus ad Moysen in lege: Unges Aaron et filios ejus mihi in sa
Abbreviated transcription (Latin):
funcłũ autẽ siue occultũ caritatis ẽ.
ut om̃ia bona quȩ habemꝰ de alto d̃i
dono or inspiratione nob̾ uenire
tẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i. Det uobis
etiã in telligere caritatẽ xp̃i suꝑ emi¬
nentẽ scientie humanȩ: hoc ẽ ut
det uob̃ scientiam qͣtinꝰ possitis intel¬
ligere quanta sit caritas xp̃i qui
ꝓnob̾ mortuus ẽ. Quȩ caritas trans¬
cendit & excedit omnẽ scientiam.
lũ humanã
s etiã diuinam
quam homi-¬
nibꝰ largitur. Et
quomͦ possumꝰ
illam scire: si suꝑ eminens ẽ scientiȩ
qd̃ om̃ibꝰ tribuitur : hoc debemꝰ scire:
qr ignoramꝰ illã. Quis eñi hominũ
mortaliũ ualet conp̃hendere qͣnta
caritas fuit indo patre: qui pnob̾
unicũ filiũ. ñ solũ in carnari. s etiã
mori ꝑmisit : Sequit᷑. Ut impleami¬
ni in om̃nem plenitudinẽ di. Idcirco
inquid exoro scire uos caritatẽ. xp̃i.
ut impleamini uirtutibꝰ &r mereami¬
ni adnumerari numero fideliũ: ex

Expanded text:
autem sive occultum charitatis est, ut omnia bona quae habemus de alto Dei dono et inspirationem nobis venire tem scientiae charitatem Christi. Det vobis etiam intelligere charitatem Christi supereminedet vobis scientiam quatenus possitis intelligere quanta sit charitas Christi qui pro nobis mortuus est, quae charitas transcendit et excedit omnem scientiam lum humanam, sed etiam divinam quam hominibus largitur. Et quomodo possimus illam scire, si supereminens est scientia quae omnibus tribuitur? Hoc debemus scire, quia ignoramus illam: quis enim hominum mortalium valet comprehendere quanta charitas fuit in Deo Patre, qui pro nobis unicum Filium non solum incarnari, sed etiam mori permisit? Sequitur: Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Idcirco, inquit, exoro scire vos charitatem Christi, ut impleamini virtutibus, et mereamini annumerari numero fidelium ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ei autẽ. idẽ đo patri. qui potest
om̃ia facere quȩ nobis sunt neces
mꝰ aut petere p̃sumamꝰ. oe hoc scd̾m
iurtutẽ diuinitatis potentie. quȩ
uirtꝰ diuinitatis oꝑat᷑ in nob mira
tudo fideliũ glorificat & laudat
dm̃ patrem. in om̃ibꝰ quȩ agit. P
illam enim
glorificatur: iu¬
dicit. Uideant
bona ce glorifi¬

Expanded text:
Ei autem, id est Deo Patri qui potest omnia facere quae vobis sunt necessmus, et petere praesumamus, et hoc secundum virtutem divinitatis potentiae suae: quae virtus divinitatis operatur in nobis miractudo fidelium glorificat et laudat Deum Patrem in omnibus quae agit. Per illam etiam glorificatur: judicit: Videant bona
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ & ꝓpħas. aliasq scripturas.
habent qͣs cła tͣditiones ñ scriptas:
s memoriȩ cõm̃datas extͣditione
patrum. Quas apłs fabulas. idẽ fin¬
Itiones
ce cogitationes appellat. quȩ nulła uti¬
litatẽ habent inse: nisi contentiones
generant. & questiones. Ex quibꝰ pau¬
cade pluribꝰ dicamꝰ. Traditio illoꝵ
ẽ in exordio duas mulieres ẽẽ factaᷤ.
euã oe alter̃ã. ex qͣ dicunt multos fii¬
lios ẽẽ natos. qđ nusꝙͣ sacra scͥptura.
narrat. Tales erant etiã ille: de qͥbꝰ
dicit dñs. Ue uobis pharisei & scribe
qͥ suꝑponitis tͣditiones ur̃as manda

Expanded text:
tas, aliasque scripturas, habent quasdam traditiones, non scriptas, sed memoriae commendatas ex traditione patrum, quas Apostolus fabulas, id est fictiones et cogitationes appellat, quae nullam utilitatem habent in se, nisi contentiones generant et quaestiones. Ex quibus pauca de pluribus dicamus: Traditio illorum est in exordio duas mulieres esse factas, Evam, et alteram, ex quibus dicunt multos filios esse natos, quod nusquam sacra Scriptura narrat. Tales etiam erant illi, de quibus dicit Dominus : Vae vobis, Pharisaei et scribae, qui supponitis traditiones vestras ma
Abbreviated transcription (Latin):
bent. ꝑ quȩ p̃paret or edificet do tẽ¬
plũ in cordibꝰ auditoꝵ. Sed figm̃ta
iudeoꝵ quȩ memorit᷑ recitant:
nulliꝰ utilitatis sunt. Dic̃ enĩbeatus
ieronimꝰ. Quid mͥ ꝓdest scire qͦt an¬
nis uixerit matusalem. noe. sem.
aluiq patres: Hichil. Sic intelligen

Expanded text:
bent, per quae praeparat et aedificat Deo templum in cordibus auditorum; sed figmenta Judaeorum quae memoriter recitant nullius utilitatis sunt. Dicit enim beatus Hieronymus: Quid mihi prodest scire quot annis vixerit Mathusalem, Noe, Sem, aliique patres? nihil. Sic intelligend
Abbreviated transcription (Latin):
imotheus filius fuit mu-¬
lieris uiduȩ: patre gen-¬
tili greco. ꝓcreatus.
Qũẽ mat̾ dũ uellet cir-¬
cũ cidere scđm p̃ceptũ legis. pater
ꝓhibuit qui erat incireũcisus ut
comeꝰ in p̃dicatione ac pꝰ ea ab illo ordi
rexit hanc epłam. instruens eũ de
ordinatione ep̃atus. &e diaconii:
om̃isq eccłiasticȩ disciplinȩ. or or¬
dinis. &e qͦmͦ deberet docere popłm.¬

Expanded text:
Timotheus filius fuit mulieris viduae, patre gentili Graeco procreatus. Quae mater, dum vellet circumcidere secundum praeceptum legis, pater prohibuit, qui erat incircumcisus, ut ei comes in praedicatione: ac postea ab illo ordinrexit hanc epistolam, instruens eum de ordinatione episcopatus, diaconii, omnisque ecclesiasticae disciplinae et ordinis: et quomodo deberet docere pop
Abbreviated transcription (Latin):
Saluta¬
tio in ea manu pauli: qdđ
ẽ signũ
in om̃i epła. Infine om̃iũ
hebraicis literis cegre
ser mone nom̃ suũ scribebat
& illud qđ sequit᷑ ne ab aliquo pse¬
udo apłoꝵ potuisset corrũpi. Ita

Expanded text:
alutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni epistola. In fine omnium Hebraicis litteris et Graeco sermone nomen suum scribebat, ne illud quod sequitur ab aliquo pseudoapostolorum potuisset corrumpi. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ꝑxp̃m aũt habemꝰ spem. idẽ
expectationẽ futuroꝵ bonoꝵ: qr si¬
c̃ ille resurrexit amortius &r ascen¬
dit adcelos. ita nos speramꝰ resurre¬
ȩt̾̃nȩ beatitudinis ascensuros. Dimo¬
theo dilecto filio insp̃ũ. in doctrua.
infide. ñ carne: Gr̃a qua gratis cli¬
mittunt᷑ peccata. & miscd̾ia. ce. pax.
qua reconciliam᷑ do patri. Miscłiã

Expanded text:
 habemus spem, id est exspectationem futurorum bonorum; quia sicut ille resurrexit a mortuis et ascendit ad coelos, ita nos speramus resurreaeternae beatitudinis ascensuros. Timotheo dilecto filio in spiritu, in doctrina, in fide, non carne. Gratia, qua gratis dimittuntur peccata, et misericordia et pax, qua
Abbreviated transcription (Latin):
re corruptionẽ. Et ut ita dicamꝰ ip¬
se filiꝰ suscitauit semetipsũ. ꝑ po¬
tentiam uerbi. Nam sicut trinitas
creauit illũ hominẽ inutero uir¬
ginali: ita tota trinitas eduxit il
si. suas oues ꝑducit. Ipse ẽ pastor:
qui dicit in ȩuangłio Ego sũ pastor
bonꝰ. Oues eius sunt glecti: de quibꝰ
ipse dicit. Oues meȩ uocẽ meam
audiunt re secunt᷑ me: & ego ui-¬
ta eternam do eis. Aptet uos ds
idẽ p̃paret uos. ꝑfectosq reddat
in omni bono. ut faciatis uoluntatẽ¬
eiꝰ. faciens inuobis. qđ placeat co¬
omni bono. hoc ẽ faciat uos aptos
in fide recta. in doctrina. in oꝑati-¬
one ꝑfecta. ut possitis eiꝰ uoluntatẽ
ꝑficere. faciens ipse in uobis qđ pla¬
ceat sibi: uos enĩ nichil boni habere
potestis. nisi illo p̃ueniente. & sub¬
sequente: iuxta qđ psalmista exorat
dicens. Misccłia eius p̃ueniet me: oe
miscđia eiꝰ subsequetur me. Apłs qͦq

Expanded text:
re corruptionem. Et ut ita dicamus, ipre corruptionem. Et ut ita dicamus, ipse Filius suscitavit semetipsum per potentiam creavit illum hominem in utero virginali, ita tota Trinitas eduxit illsi suas oves perducit. Ipse est pastor qui dicit in Evangelio: Ego sum pastor bonus . Oves ejus sunt electi, de quibus ipse dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis. Aptet vos. Id est, praeparet vos, perfectosque reddat. In omni bono, ut faciatis ejus voluntatem: faciens in vobis quod placeat coomni bono, hoc est faciat vos aptos in fide recta, in doctrina, in operatione perfecta, ut possitis ejus voluntatem perficere, faciens ipse in vobis quod placeat illi. A vobis enim nihil boni habere potestis, nisi illo praeveniente et subsequente: juxta quod Psalmista exorat dicens: Misericordia ejus praeveniet me, et misericordia ejus subsequetur me. Apostolus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nire. ut cito desiderium meum un¬
pleatur ueniendi aduos. Et notan-¬
dum quia pͥmum postulat ab eis ora-¬
tion is suffragium: ac deinde ñsimpli¬
citer sed tota intentione. & om̃i pror-¬
sus studio piam orationẽ. ꝓeis ad dñm
eus autẽ pacis qui eduxit de
mortuis pastorẽ magnũ ouium in
sanguine testam̃ti eterni: dñm nr̃m¬
iħm xp̃m. Os̃ pacis isto in loco in telligi¬
tur ds pater aquo uera pax procedit:
xit pastorem magnũ ouium demor-¬
tuis. id ẽ de sepulero. qui locus. ꝓprie
mortuorũ ẽ: suscitans illum tercia
die. Qđ ipse filius appropinquans pas-¬
sioni: orabat dicens. Pater clarifica
filiũ tuum: id ẽ suscita filium tuum.
Et qͥd dicit ei. ds pater in psalmo:
Exurge gła mea. exurge psalteri¬
um: id ẽ chorus om̃iumꝰ uirtutum.
Cui filius. Exurgam diluculo:
¶s gͦ pater eduxit᷑ filiũ suum de
mortius.hoc ẽ de inferno. uel de
sepulcro: iuxta qđ psalmista p̃di¬
xerat. Non dabis scm tuum uide¬

Expanded text:
re, ut cito desiderium meum impleatur veniendi ad vos. Et notandum, quod primo postulat ab eis orationis suffragium, ac deinde non simpliciter, sed tota intentione, et omni prorsus studio piam orationem pro eis ad Dominum eus autem pacis, qui eduxit de mortuis pastorem magnum ovium in sanguine testamenti istum. Deus pacis isto in loco intelligitur Deus Pater a quo vera pax procedit, xit pastorem magnum ovium de mortuis, id est de sepulcro, qui locus proprie mortuorum est, suscitans illum tertia die, juxta quod ipse Filius appropinquans passioni orabat, diFilium tuum, id est, suscita Filium tuum. Et quid dicit ei idem Deus Pater in psalmo? Exsurge, gloria mea; exsurge, psalterium, id est chorus omnium virtutum. Cui Filius: Exsurgam diluculo. Deus ergo Pater eduxit Filium suum de mortuis, hoc est, de inferno vel de sepulcro: juxta psalmista praedixerat: Non dabis sanctum tuum vide
Abbreviated transcription (Latin):
& gratiaꝵ actiones fructũ p̃mioꝵ
merentur. Unde apłs dicit: qr ore
confessio fit ad salutẽ. Illi uͦ pecudes
offerebant. nos autẽ nichil hoꝵ offe-¬
rimꝰ: s solũ gratiarũ actionẽ do offer¬
re debemꝰ: De hoc sacrificio dicit psal¬
mista. Immola do sacrificium laudis.
Benificientiȩ autẽ &e cõmunionis.
Inolite obliuisci: talibꝰ enĩ hostiis. ꝓme¬
retur d̾s. Heneficus dr homo largus:

Expanded text:
gratiarum actiones fructum praemiorum merentur. Unde Apostolus dicit: Quia ore confessio fit ad salutem. Illi ergo pecudes offerebant, nos autem nihil horum offerimus, sed solam gratiarum actionem Deo offerre debemus. De hoc sacrificio dicit Psalmista: Immola Deo sacrificium laudis. Beneficentiae autem et communicationis nolite oblivisci: talibus enim hostiis promeretur Deus. Beneficu
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum extra castra: improperium
eiꝰ portantes. Quia gͦ dñs .ꝓnobis pas¬
sus ẽ: hortatur apłs ut immitemur
illũ dicens. Igitur quia ipse extra castͣ
passus ẽ ut nos sc̃ificaret. egrediam᷑
ad eum extra conuersationẽ carnali-¬
um hominũ: mortificantes m̃bra nr̃a
cũ uitiis & concupiscentiis. Immite
sustinendo. Hoc ẽ enĩ im ꝓperium illiꝰ
portare: eadem quȩ ille sustinuit pati.
Crux enĩ illiꝰ. im ꝓperum uidetur
esse paganis: nobis autẽ ẽ sc̃ĩficatio
& redemptio. Exeamꝰ gͥ ad eum ex¬
tra castra. despitientes p̃sentia. aman-¬
tes futura. contempnentes uisibilia:
desiderantes & amantes ȩterna Se¬
quit᷑. Non enĩ habemꝰ hic manentẽ
ciuitatẽ: s futurã inquirimꝰ. Certũ
est qr in hoc mundo ñ possumꝰ habere
habitacłm eternũ. neq ciuitatẽ. semꝑ
manentẽ: qm̃ mundus transibit oe
concupiscentia eiꝰ. Qua. ꝓpt̃ debemꝰ
lestem iherłm. quȩ habitatore. habet

Expanded text:
ad eum extra castra, improperium ejus portantes. Quia ergo Dominus pro nobis passus est, hortatur Apostolus ut imitemur illum, dicens: Igitur quia ipse extra castra passus est, ut nos sanctificaret, egrediamur ad eum extra conversationem carnalium hominum, mortificantes membra nostra cum vitiis et concupiscentiis. Imitemu sustinendo. Hoc est enim improperium illius portare, eadem quae ille sustCrux enim illius improperium ejus videtur esse paganis, nobis autem est sanctificatio et redemptio. Exeamus igitur ad eum extra castra, despicientes praesentia, amantes futura, contemnentes visibilia, desiderantes et amantes aeterna. Sequitur: Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus. Certum est, quia in hoc mundo non possumus habere habitaculum aeternum, neque civitatem semper manentem, quoniam mundus transibit et concupiscentia ejus. Quapropter debemus lestem Hier
Abbreviated transcription (Latin):
dispenset : & quomͦ diuina ordinet.
uel sapientia inhumanis: & indiui¬
nis scientia. Fhsconditi: quia non
omnibꝰ patent. Ante dñi aduentũ
nom̃ cłi patris in cognitũ fuit: cunctiᷤᷤ
retro generationibꝰ: non illud nom̃ qd
d̾s dr. s qđ pat̾ uocat᷑. sic̃ ipse filiꝰ ait.
Pater manifestaui nom̃ tuum. Cap̾ .U.
Ioc autẽ dico sub audis. ut sitis
firmati in caritate: ut nemo uos
cda codices habent insublimitate
qd idipsũ ẽ: hoc ẽ in altitudine. Nã
oe. si corpore absens sũ. s sp̃u uobiscũ sũ
gaudens de fide ur̃a. &e uidens or¬
inme ẽ. cognosco omnia quȩ circa
uos aguntur. infide bonisq oꝑibus:
qͣsi p̃sens sim corpore. Dicit namq be¬
atus iheronimꝰ qͦda loco. tantã ei gra.¬
tiam esse dat᷑a: ut cuncta cognosceret
quȩ circa illos agebant᷑. qͦs uel ipse
uel discipuli eiꝰ docuerant. Et firma¬
mentum eius firmam̃tũ. fide xp̃i
appellat. firmã ꝑfectãq fidem: quȩ¬
Sicut gͦ accepistis. id ẽ acceptũ

Expanded text:
 quomodo divina ordinet. Vel sapientiam in humanis, et in divinis scientiam abscondit quia non omnibus patent. Ante Domini adventum, nomen Domini Patris incognitum fuit cunctis retro generationibus, non illud nomen quod Deus, sed quod Pater vocatur, sicut ipse Filius ait: Pater, manifestavi nomen tuum . Hoc autem dico, subaudis ut sitis firmati in charitate, ut nemo vos dam codices habent in sublimitate, quod idipsum est in altitudine. Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens de fide vestra et videns orin me est, cognosco omnia quae circa vos aguntur in fide, bonisque operibus, quasi praesens sim in corpore. Dicit namque beatus Hieronymus quodam loco, tantam ei gratiam datam esse ut cuncta cognosceret, quae circa illos agebatur, quos vel ipse vel discipuli ejus docuerunt. Et firmamentum ejus. Firmamentum fidei Christi appellat firmam perfectamque fidem, quSicut ergo accepistis, id est acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
o colosenses. qualem sollicitudinẽ ha-¬
beam ꝓuobis. Sollicitudo ẽ: maxima
nem &e studium gerebat de illis qui
docebant᷑ ab eiꝰ discipulis &r ad quos
ipse mittebat epłas. licet ipse corpore
eos ñ uidisset: quã habebat exhis quoᷤ
ipse ꝓprio ore docebat. Ideo talia lo¬
quebatur blandiendo. ut illoꝵ ani-¬
id ẽ firmati. & edocti in caritate:
id ẽ indilectione di & ꝓximi. In
agnitionẽ mysterii di : idẽ in cog-¬
nitione sc̃ȩ trinitatis. & fid̾e dñi
saluatoris: credentes eũ. ꝓsalute¬

Expanded text:
o Colossenses, qualem sollicitudinem habeam pro vobis. Sollicitudo est maxima licitudinem et studium gerebat de illis qui docebantur ab ejus discipulis, et ad quos ipse mittebat epistolas, licet ipse eos corpore non vidisset, quam habebat ex his quos proprio ore docebat. Ideo autem talia loquebatur blandiendo, ut illorum aniId est firmati et docti. In charitate. Id est in dilectione Dei et proximi, in agnitionem mysterii Dei, id est in cognitione sanctae Trinitatis, et fide Domini salvatoris, credentes eu
Abbreviated transcription (Latin):
qł in p̃senti scło potest qͥlibet elect᷑
ꝑfectus esse. In p̃senti enĩ scło ne mo
potest esse ꝑfectus: ad conparatio¬
nẽ ȩterne ꝑfectionis. Unde idem
apłs alibi. Quotquot inquid ꝑfecti
enigiate ce tenemꝰ in spe : tunc possi¬
debimꝰ in re. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti
ẽ. Inquo oe laboro certando. Nuo di¬
cit. laborem oe certam̃: ex quibꝰ unũ
refert ad p̃dicationẽ. alterũ ad con¬
flictũ hostium. Laboro inquid ad
p̃dicationẽ certando contra hostes

Expanded text:
 in praesenti saeculo potest quilibet electus perfectus esse. In praesenti etenim saeculo nemo potest esse perfectus ad comparationem aeternae perfectionis. Unde idem Apostolus alibi: Quotquot perfecti et tenemus in spe, tunc possidebimus in re, quoniam videbimus eum sicuti est . In quo et laboro, certando. Duo dicit laborem et certamen, ex quibus unum refertur ad praedicationem, alterum ad conflictum hostium. Laboro, inquit, ad praedicationem, certando contra hostes
Abbreviated transcription (Latin):
Est alia littera. Ut consolationẽ acci¬
piant corda eoꝵ cũ fuerint instru¬
scti
in caritate in om̃es diuitias plenitudi-¬
nis intellectus: ad agnitionẽ mysterii

Expanded text:
eam in carne; ut consolationem accipiant corda eorum, cum fuerint instructi in charitate in omnes divitias plenitudinis intellectus, ad agnitionem mysterii
Abbreviated transcription (Latin):
Mysterium qd ab sconditũ fuit ase¬
culis oe generationibꝰ. Mysterium in¬
carnationis. passionisq filii di. ac
redemptionis generis humani. ab¬
sconditũ fuit abinitio mundi sapi¬
entibꝰ huiꝰ scłi: patriarchis aut̃ẽ &
ꝓphetis. aliisq quamplurimis iustiꝰ
quicunq firmiter in eum credunt
sperant se accepturos uitã ȩternã
& głam quam ipse ꝓmisit. Corripi¬
entes omnẽ hominẽ. Omnẽ homi¬
nẽ hic debemꝰ in telligere. iu deum
& gentilem. dñm & seruũ. diuitẽ
& pauperem. omnẽq sexum. & om¬
nẽ conditionẽ: quibꝰ p̃ceptũ ẽ apłis
p̃dicare. S qd̃ dicit corripientes
omnẽ hominẽ ꝑtinet ad ingratos
cr suꝑbos. Et qd̾ dicit docentes: ꝑti¬
net ad humiles &r subiectos. In om̃i¬
S sapientia. idẽ infide sc̃e trinitatis¬
N in qua ẽ om̃is sapientia. ꝑfectũ in

Expanded text:
bsconditum fuit a saeculis et generationibus. Mysterium incarnationis passionisque Filii Dei et redemptionis generis humani absconditum fuit ab initio mundi sapientibus hujus saeculi, patriarchis autem et prophetis aliisque quamplurimis justis quicunque firmiter in eum credunt, sperant se accepturos vitam aeternam, et gloriam quam ipse promisit. Corripientes omnem hominem. Omnem hominem debemus hic intelligere Judaeum et gentilem, dominum et servum, ditem et pauperem, omnemque sexum et conditionem, quibus praeceptum est apostolis praedicare. Sed quod dicit: Corripientes omnem hominem, pertinet ad ingratos et superbos; et quod dicit, docentes, pertinet ad humiles et subjectos. In omni sapientia. Id est in fide sanctae Trinitatis, in qua est omnis sapientia. Perfect
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis or dicitur ei. congaudendo
uoce ꝓphetica. Betare oeccłia ste¬
rilis a carnali ꝓcreatione. ex quȩ
ñ paris filios carnales cũ dolore
or animi anxietate: qr plures filii
desertȩ qͦnda gentilitatis uenient
tibi qͣm ex synagoga quȩ olim habu-¬
it dm̃ om̃ipotentẽ uirũ. uel quȩ
mͦ gloriatur se habere. Qm̃ibꝰ enĩ
patet. plures exgentib transire ad
głam sempiternã. qͣm exiudeis. Si¬
militer inp̃senti eccłia plures habet
filios fideles exgentilitate: qͣm de
synagoga. Pomnes enĩ pene ciui¬
tates or regiones.uicos quoq or
uillulas. gentiles clamant se cre¬
dere inxp̃m. Iudeoꝵ aũt aut rarus
aut nullus inuenitur: qui xp̃m con¬

Expanded text:
sterilis, et dicitur ei congaudendo sterilis, et dicitur ei congaudendo voce prophetica: Laetare, o Ecclesia, sterilis a carnali procreatione, quae non paris filios carnales cum dolore et nimia anxietate, quia plures filii desertae quondam gentilitatis venient tibi, quam ex Synagoga quae olim habuit Deum omnipotentem virum, vel quae modo gloriatur se habere. Omnibus enim patet plures ex gentibus transire ad gloriam sempiternam quam ex Judaeis. Similiter in praesenti Ecclesia plures habet filios fideles ex gentilitate quam de Synagoga. Per omnes enim pene civitates et regiones, vicos quoque et villulas gentiles clamant se credere in Christum, Judaeorum autem rarus aut nullus invenitur qui c
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis eras. ce quȩ do filios ñ pa¬
riebas. Grumpe in gaudium ce¬
exclama p̃nimia iocunditate quȩ
ñ pariebas: qr plures filii o accep
rem sul. Uel quȩ modo gloriat᷑.
oe putat se habere dm̃ uerũ cũ il¬
lum amissum habeat. pꝰ qͣm dixit
s habemꝰ regem nisi cesarẽ. Dica¬
mꝰ or altiꝰ iuxta beatũ augustinũ.
referentes ista ad ecclesiã quȩ iã
regnat cũ xp̃o in celis. quȩ sterilis
appellat᷑. ñ abono oꝑe or laude cre-¬
atoris sui: sed acarnali ꝓpagatio¬
ne. ꝓter peccatũ enĩ uenit mors:
quȩ nichil ẽ aliud nisi dissolutio
elem̃toꝵ: & ꝓpter morte uenit
successio filioꝵ. In p̃senti si qͥdem
uita necesse ẽ ut ꝓcreent᷑ filii car¬
nales: qui patrib mortuis uelmo¬
rituris succedant inhereditatẽ.
In illa autẽ beatitudine ubinemo
moritur ñ ẽ necesse ut fiat succes¬
sio filioꝵ: ꝑ ꝓpagationẽ
carnis. Qua oꝓpter appel.Clatur

Expanded text:
sterilis eras, et quae Deo filios non pasterilis eras, et quae Deo filios non pariebas, erumpe in gaudium, et clama prae nimia jucunditate, quae non pariebas, quia plures filii Deo acceptrem sui, vel quae modo gloriatur, et putat se habere verum Deum, cum illum amissum habeat postquam dixit, non habemus regem nisi Caesarem . Dicamus et altius juxta beatum Augustinum, referentes ista ad Ecclesiam, quae jam regnat cum Christo in coelis, quae sterilis appellatur, non a bono opere et laude Creatoris sui, sed carnali propagatione: propter peccatum enim venit mors, quae nihil aliud est nisi dissolutio elementorum, et propter mortem venit successio filiorum. In praesenti siquidem vita necesse est ut procreentur filii carnales, qui patribus mortuis vel morituris succedant in haereditatem: in illa autem beatitudine ubi nemo moritur, non est necesse ut fiat successio filiorum per propagationem carnis. Quapropter appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
partim incorpore. partim in anima.
ñ est dubiũ quin sursũ sit in cęlesti
beatitudine. De ista aũt quȩ adhuc
peregrinat᷑ in terris: querendũ ẽ
qͦmͦ sursum sit. Sursũ dr esse. qr li¬
cet corpore in habitet terrã: m̃te
tam̃ in habitat cęlũ. dicens cũ apło.¬
Nr̃a aũt conuersatio incelis ẽ: oe
semꝑ cȩlestia oꝑa agit. idẽ illa ꝑ
quȩ ad celeste regnũ possit ꝑtinge¬
nos p̃cessert̃: ipsi nos genuer̃t infi¬
de xp̃i sua doctrina. &e suis scriptis
atq exemplis. De qua generatione
dicit apłs corinthiis. ꝑeuangłium
qd̃ duplicit̃ potest in telligi. Dicit
&r longo. E tẽpore sterilis mansit. a
bono oꝑe. or do filios ñ generauit. hoc
ẽ ad destructionẽ turris babel. quȩ
uentũ xp̃i. Ibi enĩ diuisũ ẽ labim
uniuersȩ terre: & tantũmͦ d̃i cog¬
nitio in sola domo hebreoꝵ mansit.
Dicatur gͦ. Letare. id ẽ gaude. or
exulta. o eccłia degentibꝰ. quȩ antea¬

Expanded text:
partim in corpore, partim in anima, partim in corpore, partim in anima, non est dubium quin sursum sit in coelesti beatitudine. De ista autem quae adhuc peregrinatur in terris, quaerendum est quomodo sursum sit. Sursum dicitur esse, quia licet corpore inhabitet terram, mente tamen inhabitat coelum, dicens cum Apolis est , et semper coelestia opera agit, id est illa per quae ad coeleste regnum possit pertingenos praecesserunt, ipsi nos genuerunt in fide Christi sua doctrina, et suis scriptis atque exemplis. De qua generatione dicit Apostolus Corinthiis: Per Evangelium Quod dupliciter potest intelligi. Dicit et longo tempore sterilis mansit a bono opere, et Deo filios non generavit, hoc est a destructione turris Babel, quae ventum Domini. Ibi enim divisum est labium universae terrae, et tantummodo Dei cognitio in sola domo Hebraeorum mansit. Dicatur ergo: Laetare, id est gaude et exsulta, o Ecclesia de gentibus, quae ant
Abbreviated transcription (Latin):
liis siuis ipsa iherłm: id ẽ sacerdotes
or doctores. qui in iherłm maxime
habrtabant cũ subiectis suis do om̃i¬
potenti sub seruitute legalt. Ara¬
regiones inse continens.ammoni-¬
&r idumeos: & alias quam plurimã.
Inqua ꝓuintia ẽ syna mons. tan
terrȩ repromissionis. Sic̃ sunt u̾bi
gr̃a montes qui cingunt italiam.
&e diuidunt᷑ ab aliis regnis. Et om̃ia
que superiꝰ p̃misit apłs. ido texuit
ut adhoc ꝑueniret qđ mͦ dicit de
syna monte. qui ẽ uicinꝰ terrȩ iu-¬
deoꝵ. & ostenderet iudeos ñ solũ
ꝑlegem quã accepert̃ seruos ẽẽ. sed
etiam exuicinitate locoꝵ: & qr mons
illis adherebat in quo legem serui-¬
tutis acceperunt. Illa autẽ quȩ sur-¬
tur uisio pacis. significat scãm ec¬
clesiam dm̃ mente uidentẽ. quȩ
constat ex angłis & hominibꝰ. quȩ
partim iam regnat cũ xp̃o: par-¬
tim autẽ adhuc peregrinat᷑ ado
in terris. S de illa quȩ ĩa cũ xp̃o
regnat in angłis ot hominibꝰ iustis:

Expanded text:
liis suis, id est sacerdotibus et doctoribus qui in Jerusalem maxime habitabant, cum subjectis suis omnipotenti Deo sub servitute legali. Araregiones in se continens, Ammoni, Idumaeos et alias quamplures. In qua provincia est Sina mons, tantterrae repromissionis, sicut sunt, verbi gratia, montes qui cingunt Italiam, et dividunt ab aliis regnis. Et omnia quae superius praemisit Apostolus, ideo texuit ut ad hoc perveniret quod modo dicit de Sina monte, qui est vicinus terrae Judaeorum, ut ostenderet Judaeos non solum per legem quam acceperunt, servos esse, sed etiam ex vicinitate locorum, et quia mons illis adhaerebat, in quo legem servitutis acceperunt. Illa autem quae surtur visio pacis, significat sanctam Ecclesiam Deum mente videntem, quae constat ex angelis et hominibus, quae partim jam regnat cum Christo, partim autem adhuc peregrinatur a Deo in terris. Sed de illa quae jam cum Christo regnat in angelis et hominibus justis,
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ indignꝰ fieret honore pͥmo-¬
geniti. Sciebat enĩ se nullomͦ ꝑtin
ancilla erat. licet pͥmogenitꝰ foret:
nisi illũ ita utuꝑabilem redde-¬
ret aut incorpore aut in leuitate
mentis: ut patri &r matri pnichi-¬
lo duceret᷑. S qͥcqͥd illud fuerit.
plane apparet illũ ludũ ñ simpli-¬
cem fuisse. ꝓquo mater indigna-¬
ta p̃cepit pariter matrẽ cũ filio
adomo oe a consortio filii liberi eiei.
beatus etiã apłs doctus ad pedes ga-¬
malielis legis doctoris: omnẽ sci¬
entiã legis & ꝓphetarũ quȩ tunc
tẽporis penetrari poterat in telle-¬
xit.. Similit illũ ludũ ñ simpli¬
cem esse: quẽ appellauit ꝑsecuti¬
onẽ. Uolebat enĩ eum leuem oe
scurrilem facere. ac dignitate

Expanded text:
ximus, indignus fieret honore primoximus, indignus fieret honore primogeniti. Sciebat enim se nullo modo poancilla erat, licet primogenitus foret, nisi illum ita vituperabilem redderent aut in corpore, aut in levitate mentis, ut patri et matri pro nihilo duceretur. Sed quidquid illud fuerit, plane apparet, illum ludum non simplicem fuisse, pro quo mater indignata; praecepit pariter matrem cum filio, a domo et consortio filii liberi ejici. Beatus etiam Apostotus, doctus ad pedes Gamalielis, legis doctoris, qui omnem scientiam legis et prophetarum quae tunc temporis penetrari poterat, intellexit, similiter illum ludum non simplicem esse sciebat, quem appellavit persecutionem. Volebat enim eum levem et scurrilem facere, ac dignitate