comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uocatꝰ es ad nuptias: in quib si ultimũ
elegeris locũ. audies abinuitatore. Amice. ascende
suꝑiꝰ. Sic angło suꝑbiȩ calcato. xͥ tui pauꝑtate di¬
tatus. humilitace ceł altior factꝰ. iã ꝯͣ p̃missũ neqͣ:¬
accidie sp̃m armare ⁊ eũ uirili dext̾a qͣ iã dictos
ꝓstrau̾is elide. facił erit eiꝰ. subiugatio: freqͥntes
de fortiorib hostib uictorias assequudo. Noli eo
instante ꝯfug̾e ad ꝑniciosa remedia. nec in hac
parte morbo morbũ curari estimes. s ea tͥ adhibe
medicamina q̾ ⁊ lede nesciant. ⁊ festinata salutẽ
efficatia reddant Oxatiõe gͦ pͥmitꝰ. qi pͥmo ⁊ p̃¬
cipuo bono. tã hȩc ꝗͣ cet̾a mala ꝓpellere ꝯsues¬
ce. atq in ea totã m̃tis intẽtionẽ defige. hac orã¬
tis corꝑe qͥescente. uincunt᷑ furentes aerie potes¬
tates. hac tep̃tatiõs ualidissime. fortissime suꝑ¬
ant᷑. hac infestantes cogitatiõs. ut musce ĩportu¬

Expanded text:
Nam vocatus es ad nuptias, in quibus si vltimum Nam vocatus es ad nuptias, in quibus si vltimum elegeris locum, audies ab inuitatore. Amice, ascende superius. Sic angelo superbiæ calcato, Christi tui paupertate ditatus, humilitate cœlis altior factus: iam contra præmissum accidię spiritum armare, & eum virili dextera, qua iam dictos prostraueris, elide. Facilis erit eius subiugatio, frequentes de fortioribus hostibus victorias assequuto. Noli eo instante cōfugere ad perniciosa remedia, nec in hac parte morbo morbum curari æstimes: sed ea tibi adhibe medicamina, quæ & lædere nesciant, & festinata salutem efficacia reddant. Oratione ergo primitus quasi primo, & pręcipuo bono tam hoc quam cętera mala propellere consuesce, atque in ea totam mentis intentionē defige. Hac orantis corpore quiescente, vincuntur furentes aeriæ potestates, hac tentationes validissimæ fortissime superantur, hac infestantes cogitationes vt muscæ importu
Abbreviated transcription (Latin):
brauium comp̾hendant. quiescunt. hi pond̾
diei ⁊ estus ñ cellulis clausi: s sub diuo con¬
sticuti tolerant. iugum obedientie forti cer¬
uice sustentant. Iacła iracundie freqͥnter
ab hostib ⁊ ꝓximis intorta. patientie scuto
repellunt. qͥ nichil sibi de mundo: nec seip¬
sos reseruant. ⁊ sic̃ de simulacͥs legitur.o
octos hñt ⁊ ñ uidebunt. aures ħnt ⁊ non
audient. manus hñt ⁊ ñ palpabunt. pe¬
des hñt ⁊ ñ ambulabt̾. ñ clamabunt in
guiture suo. Egentes. angustiati. afflic¬
ti. quib int̾dum uirtute obedientie nec
ipsa bona opari licet ꝓquib plerumq
ac si ꝓ malis oꝑib penas luunt. Suꝑ hec
oiã: te quiescentẽ ⁊ feriatum mundus ad¬
orat. hos laborantes ⁊ fatigatos magno
contemptu ⁊ amaritudinis calice potat.
bos ł ⁊ omnẽ cuilibet religionis ordinem
antepone. ut cum om̃ĩb te pꝰposueris:
omib ab inspectore cordiũ p̃poni merati.

Expanded text:
brauium comprehendant, quiescunt. Hi pondus brauium comprehendant, quiescunt. Hi pondus diei & æstus non Cellulis clausi, sed sub diuo constituti tolerant: iugum obedientiæ forti ceruice sustentant, iacula iracundiæ fortiter ab hostibus & proximis intorta, patientiæ scuto repellunt. Qui nihil sibi de mundo, nec seipsos reseruāt: & sicut de simulacris legitur, Oculos habent & non videbunt, aures habent & non audient, manus habent & non palpabunt, pedes habent & non ambulabunt, non clamabunt in gutture suo. Egentes, angustiati, afflicti, quibus interdum virtute obedientiæ, nec ipsa bona operari licet: pro quibus plerumque ac si pro malis operibus pœnas luunt. Super hæc omnia te quiescentem & feriatum mundus adorat, hos laborantes & fatigatos magno contemptus, & amaritudinis calice potat. Hos tibi & omnem cuiuslibet religionis Ordinem antepone: vt cum omnibus te postposueris, omnibus ab inspectore cordium præponi merearis.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb te inferiorẽ ⁊ uiliorẽ. ñ solum
lingua ꝓnuntia: s etiam intimo cor¬
dis crede affectu. hoc plane: scđ̾m sen¬
tentiam dñi. ẽẽ mitẽ ⁊ humilẽ corde.
Prepone uitam illoꝵ uite tue. actus eoꝵ
actib tuis. laborẽ eoꝵ quieti tue. oꝑa eoꝵ otio
tuo. ut dum alienos affectus attendis: de ꝓ¬
priis oꝑib ñ ex tollaris. Cogita quanta illis
ñ desint. q̃ tͥ adesse ñ possunt. bonoꝵ oꝑum
exercitia. quoꝵ ⁊ si affectum hab̾e ualeas:
effectum tñ ultͣ assequi nullatenꝰ possis. es
quidẽ ⁊ tu iumentum dñi. s clausus stabu¬
lo eiusrecubas ⁊ ruminas pabula eiꝰ. sunt
illi equi fortes: parati indie belli. in quib
eques celestis residens: fortiter expugnat .
ꝑuit pͥncipẽ mundi. aguntur illi freno
obedientie. concitantur stimuł discipline.
anheli ⁊ sepe latera cruentati: uiam manda¬
torum dĩ discurrt̾. nec nͥ cursu consummato

Expanded text:
omnibus te inferiorem & viliorem non solum omnibus te inferiorem & viliorem non solum lingua pronuncia, sed etiam intimo cordis crede affectu. Hoc est plane, sede. Præpone vitam eorum vitæ tuæ, actus eorum actibus tuis, laborem eorum quieti tuæ, opera eorum ocio tuo: vt dum alienos profectus attendis, de propriis operibus non extollaris. Cogita quanta illis non desint quæ tibi adesse non possunt bonorum operum exercitia, quorum & si affectum habere valeas, effectum tamen vltra assequi nullatenus possis. Es quidem, & tu iumentum Domini: sed clausus stabulo eius, recubas & ruminas pabula eius. Sunt illi equi fortes parati in diem belli, in quibus eques cœlestis residens, fortiter expugnat, & perimit principem mūdi. Aguntur isti freno obedientię, concitantur stimulis disciplinæ: anheli & sæpe latera cruentati viam mandatorum Dei discurrunt, nec, nisi cursu consummato
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia: repleta iusticia. indigens opibꝰ
referta uͥtutib. ut quia non ẽ conuen¬
tio xͥ ad belial. ita exinaniat᷑ reb t̾remꝰ.
ut possit inea celestib locus ẽẽ thesau¬
¶ris. Nec ipsius corꝑis tui te nimium
cura soliciter. ne forte ocłm in celo de¬
fixum: rursum ad t̾ras respicere cogat:
⁊ semel coruina auiditate cadaueri in¬
herens: ad archam redire contempnat.
Prestolars pꝰ dm̃ a pͥore tuo: sobrium
uictum. ⁊ ñ suꝑfluũ uestitum. que
iuxta beatũ apłm ab eo consequens:
de sp̃s pauꝑtate hoc ẽ humilitate. in ip¬
so dño głeris. Noli ambulare in mag¬
nis neq in mirabilib suꝑ te: quia si te
mirabilem puraueris: nequaquam
Nam defixa mens in ammirationẽ cre¬
ature: nullomͦ ꝓficere pot̾ ad consid̾ati¬
onem rei increate. Ponde enim quo
in inferiora dem̃gitur: ad suꝑna res¬
picere ꝓhibet᷑. Non tͥ blandiat᷑ ꝓpͥa so¬
litudo. nec uilescat alioꝵ multitudo. s

Expanded text:
pecunia, repleta iustitia, indigens opibus, pecunia, repleta iustitia, indigens opibus, referta virtutibus; vt quia non est conuentio Christi ad Belial, ita exinaniatur rebus terrenis, vt possit in ea cœlestibus locus esse thesauris. Nec ipsius corporis tui te nimium cura sollicitet, ne forte oculum in cœlo defixum, rursum in terras respicere cogat: & semel coruina cupiditate cadaueri inhærens, ad arcam redire contemnat. Præstolare post Deum a Priore tuo sobrium victum, & non superfluum vestitum: quæ iuxta beatum Apostolum ab eo consequens, de spirit9 paupertate, hoc est humilitate, in ipso Domino glorieris. Noli ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te: quia si te mirabilem putaueris, mirabilem Nam defixa mens in admirationem creaturæ, nullo modo proficere potest ad considerationem rei increatæ. Pondere enim, quo in inferiora demergitur, ad superna respicere prohibetur. Non tibi blandiatur propria solitudo, nec vilescat aliorum multitudo: sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ diu̾sorium uͥ pascha cũ discipłis
manducẽ: Sis ⁊ tu huiꝰ dñice pauꝑtatis
amator. parit̾ ⁊ immitator. neq te ꝓpt̾
alioꝵ necessitates qͣntalibet peccuna
implices. qui ne ꝓ tuis indigentiis im¬
plicareris: om̃s ante taliũ sollicitudinũ
nodos explicuisti. faciant qui te consulu¬
errnt:amicos consilio tuo immo dñ
de mammona iniquitatis. neq habe¬
ant te erogatorẽ suarũ pecunarum:
quẽ cẽ existimant contemptorẽ ꝓpͥa¬
rum. Q uod si institerint. dent si ita uo¬
lunt pͥori tuo. dent fr̃ib tuis. ut uł ad
ꝓpͥos usus ab ipsis retineantur: aut ꝑ
manus eoꝵ aliis distribuant᷑. s ⁊ si ipsi
fr̃s tui institorẽ taliũ eẽ p̾ceperint ⁊ de
pauꝑtate tua sibi diuitias negotiari: nos
ad quiescas. meamq aucldritatẽ coactio¬
m eoꝵ obice. licet in his nullum sit ꝑi¬
culum in obedientie. in quib ratio
contradicit iusticie. Sit cella tua uacua

Expanded text:
Vbi est diuersorium, vbi Pascha cum discipulis Vbi est diuersorium, vbi Pascha cum discipulis meis manducem? Sis & tu huius Dominicæ paupertatis amator pariter & imitator, neque te propter aliorum necessitates, quantalibet pecunia implices: qui ne pro tuis indigentiis implicareris, omnes a te talium sollicitudinum nodos explicuisti. Faciant sibi qui te consuluerint, amicos consilio tuo, immo Domini, de mammona iniquitatis: neque te habeant erogatorem suarum pecuniarum, quem esse existimant contemptorem propriarum. Quia si institerint, dent si ita volunt Priori tuo, dent fratribus tuis: vt vel ad proprios vsus ab ipsis retineantur, aut per manus eorum aliis distribuantur. Sed & si ipsi fratres tui institorem talium te esse præceperint, & de paupertate tua sibi negociari, non adquiescas, meamque auctoritatem coactioni eorum obiice: licet in his nullum sit periculum inobedientiæ, in quibus ratio contradicit iustitiæ. Sit Cella tua vacua
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ effulserunt. hec in t̾ris ds homoã
ambulans: itineris sui hominib uesti¬
gia oereliquit. ꝑ hec suis gradiendum
eẽ celestis magister ostendit. Pauꝑ ale
fuit ñ habens uͥ caput rechnaret. nec
is ꝑ quẽ mundus factus ẽ mundum
p̾sepio. quia ñ erat ei locus in diu̾so¬
rio. Pauꝑ ille fuit. qui de censu regib
reddendo consultus. cũ nichil apud ho¬
minẽ uñ illũ posset redoere inuenis¬
set: ad in exhaustos deitatis thesauroᷤ
se contulit. et quod de domestica archa
ñ potuit: de ore piscis. apłi petri re¬
cum panis eẽt angłoꝵ: pane sepe refi¬
ciebatur publicanoꝵ. Pauꝑ ille fuit. qͣm
nunqͣm seges ꝓpria pauit. nunqͣm
uitis ab eo culta potauit. nunqͣm gre¬
gis sui uellus ꝓtexit. nunqͣm peccumta
que uł ex innumeris miraculis con¬
gregari potuisset:ditauit. qui nec ce¬
nacłm uͥ ultimũ pascha iam passurꝰ
cum discipłis manducaret habuit:
s a patrefamilias mutuauit dicens.

Expanded text:
liter effulserunt. Hæc in terris Deus homo liter effulserunt. Hæc in terris Deus homo ambulans, itineris sui vestigia hominibus dereliquit: per hæc suis gradiendum esse, cœlestis Magister ostendit. Pauper ille fuit, non habens vbi caput reclinaret: nec is per quem mundus factus est, mundum præsepio, quia non erat ei locus in diuersorio. Pauper ille fuit, qui de censu regibus reddendo consultus, cum nihil apud hominem vnde illum posset reddere inuenisset: ad inexhaustos Deitatis thesauros se contulit, & quod de domestica arca non potuit, de ore piscis hamo Petri Acum panis esset angelorum, pane sæpe reficiebatur publicanorum. Pauper ille fuit, quem numquam seges propria pauit, numquam vitis ab eo culta potauit, numquam gregis sui vellus protexit, numquam pecunia, quæ vel ex innumeris miraculis congregari potuisset, ditauit: qui nec cœnaculum, vbi vltimum Pascha iam passurus cum discipulis manducaret, habuit, sed a patre familias mutuauit dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
lam inquietudininis redit. ut que sanson
allophilis. fit qͦddam fortius deminib he¬
remita ludibrium¶ Hec tͥ hm̃e paucade
multis. s que uehementiꝰ consimilisꝓpo¬
siti homines ꝑturbare solent. breuiteran¬
te cordis tui ocłos reduxi. ut contͣ omnia
quidem hostis temptam̃ta brachium for¬
titudinis exeras: s adu̾sum ista ꝓfessioni
tue magis familiaria mala: magis cautꝰ
existas. Premissa enim mentis munditi¬
a carnisq continentia. de qua uel in modi¬
co exhortari te suꝑfluum iudicaui. licet
soleat. hac inqͣm p̾missa ⁊ uelut infun¬
dam̃to uͥtutum firmit̾ collocata. qͣm
apłs uocat sc̃imoniã sine qͣ nemo uide¬
bit dm̃: pauꝑtatis ⁊ uere humilitatis t̃ ẽ
fabrica construenda. ⁊ que ipsiꝰ celi iti¬
ma penetrent: altissima fastigia erigen¬
ẽ. regnũ celoꝵ. Hec in xp̃o tuo euiꝰ crucẽ
portas. cuiꝰ sepulchrũ inhabitas. cuiꝰ m
te ipso resurrectionem expectas: spetia¬

Expanded text:
lam inquietudinis redit: vtque Samson lam inquietudinis redit: vtque Samson Allophilis fit quondam fortis, dæmonibus eremita ludibrium. Hæc tibi, charissime, pauca de multis, sed quæ vehemētius consimilis propositi homines perturbare solent, breuiter ante cordis tui oculos reduxi: vt contra omnia quidem hostis tentamenta brachium fortitudinis exeras, sed aduersum ista professionis tuæ magis familiaria mala, magis cautus existas. Præmissa enim mūditia, carnisque continentia, de qua vel in modico exhortari te superfluum iudicaui: licet soleat, hac inquam præmissa, & velut in fundamento virtutum firmiter collocata, quam Apostolus vocat sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum, paupertatis & veræ humilitatis tibi est fabrica construenda, & quæ ipsius cœli intima penetrent, altissima fastigia erigenest regnū cœlorum. Hæc in Christo tuo, cuius crucem portas, cuius sepulcrum inhabitas, cuius in te resurrectionem expectas, specia
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ad subuemendum pauꝑib exo̾rtatur
nanias fraudator nullatenus estimet᷑. hoc
actu pauꝑis tugurium fit regum garophi¬
latium. solitarii in opia salomonis opibus
antefertur. ⁊ de spelunca egestatis indoꝵ
thesauri largissime ꝓfunduntur. Postoc
cura paupum: ad culmina tranffertur edi¬
ficioꝵ. inde subiecta omĩa curiose plustrat
fundam̃ta iacit. ꝑpendicłm extendit. stru¬
cture sue longitudinẽ altitudinẽ ⁊ latitu¬
dinem studiosiꝰ glometer demetit᷑. ecelias
edificat. urbes menib ambit. flumina põ¬
tib obnubit. ⁊ se solũ destruens uniũsa con¬
struit. Ita solitudinis ꝓͤssor: in medio scli
conu̾satur cestula clausus: inter fieq̃ntias
popłoꝵ discurrit. nundinas ⁊ angiportus:
sollicitus mercator oberrat. fit ei requies
torm̃tum. sessio labor. silentium pena. clau¬
sura infernus. Sic sic cecatus lumint ñitis.
claususq tenebroso carcere. rursus ad mo¬

Expanded text:
omnes ad subueniendum pauperibus exhortatur, omnes ad subueniendum pauperibus exhortatur, nanias fraudator nullatenus æstimetur. Hoc astu, tugurium pauperis fit regum gazophylacium, solitarij inopia Salomonis opibus antefertur: & de spelunca egestatis Indorum thesauri largissime profunduntur. Post, de cura pauperum, ad culmina transfertur ædificiorum. Inde subiecta omnia curiose perlustrat, fundamenta iacit, perpendiculum extendit, structuræ suæ longitudinem, altitudinem, & latitudinem studiosus geometer dimetitur: ecclesias ædificat, vrbes mœnibus ambit, flumina pontibus obnubit, & se solum destruens, vniuersa cōstruit. Ita solitudinis professor in medio seculi conuersatur, Cellula clausus inter frequentias populorum discurrit, nundinas & angiportus sollicitus mercator oberrat: fit ei requies tormentum sessio labor, silentium pœna, clausura infernus. Sic, sic cæcatus lumine mentis, claususq. tenebroso carcere, rursus ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
gionis uelamine: tumultuosis ũboꝵ
occupationib immisceat ¶ Quid si for¬
te ex scĩtatis reuerentia uel confite¬
antur homines seruo dei peccata sua. uel
consilium ab eo quia penitentiam dare non
iudicat: s etiam deuotoꝵ oblationes susci¬
ꝑe ñ recusat. In quorũ uno sp̃u suꝑbie. ali¬
orũ se metiens opimone. decipitur. in alto
ꝑ eandem suꝑbiam que initium ẽ omĩs
peccati ad auaricie i dolat̾am dolose indu¬
citur. Nam qui penuriam ꝓfessus fuerat
paulatim opes congregat. nec pͥus desistit.
qͣm alioꝵ reatib ꝓprium penu farciat.
Simulat ea colligens. indigentie supple¬
mentũ. uł si quid sue necessitati suꝑfue¬
ritandigentium adium̃tum. Uult dispen¬
sator fieri alienorum bonoꝵ qͥ possessionẽ
abiuraurat ꝓpͥoꝵ. Hac ocasione dei ser¬
uus mammone efficitur famulus. ut cũ
se fingat egenorũ utilitati ꝓspicere. cupidi¬
tati sue liberiꝰ ualeat inseriuire. Ea de causa

Expanded text:
gionis velamine, tumultuosis verborum gionis velamine, tumultuosis verborum occupationibus immisceat. Quia si forte ex sanctitatis reuerentia, vel cōfiteantur homines seruo Dei peccata sua, vel consilium ab eo, quia pœnitentiam dare non iudicat, sed etiam deuotorum oblationes suscipere non recusat. In quorum vno, spiritu superbiæ, aliorum se metiens opinione decipitur: in altero per eandem superbiam, quæ initium est omnis peccati, ad auaritiæ idololatriā dolose inducitur. Nam qui penuriam professus fuerat, paulatim opes congregat: nec prius desistit, quā alienis reatibus proprium penu farciat. Simulat ea colligens indigentiæ supplementum, vel si quid suæ necessitati superfuerit, indigentium adiumentum. Vult dispensator fieri alienorum bonorum, qui possessionem abiurauerat propriorum. Hac occasione Dei seruus mammonæ efficitur famulus, vt cum se fingit egenorum vtilitati prospicere, cupiditati suæ liberius valeat inseruire. Ea de causa
Abbreviated transcription (Latin):
men cibo famelicꝰ reficitur: ita ille
auidis morsib confluentiũ rumoribꝰ
saciatur. Obserata quidẽ ẽ ianua. uel
forte lapidib obturata: s ꝑangustũ
fenestrelle aditum recipit. quieqͥd ꝑ
hostii latitudinẽ ñ admittit. Non in¬
trant certe ad eum concurrentium
corꝑa. s penetrat ⁊ replet omñia q̃ sola
animũ a recto ꝓposito auocat corporũ
cura. Exundat ab ore copia u̾borum.
⁊ longo stillicidii silentio collecta si¬
mul de cisterna d̃issipata ꝓrumpit.
Cunq de multis milib singli eiꝰ oͥnus¬
tati sermone discedant. solus ille tori
si confiuat orbi infatigatꝰ leges ꝓmul¬
gat. Talib accidia remediis ñ curata
s instigata: fortius ad tempꝰ sopita
resurgit. ⁊ ut febris acutissima. pau¬
lulum aque rigore lenita: Demum
uelut ipsa medela seuior ad urendum
in surgit. Nec ante quiescere potest.
qͣm ad semel ex ꝑtum ꝑnitiosum re¬
medium redeat. ⁊ rursum se sub reli¬

Expanded text:
mem cibo famelicus reficitur, ita ille mem cibo famelicus reficitur, ita ille auidis morsibus confluentium rumoribus satiatur. Obserata quidem est ianua, vel forte lapidibus obturata: sed per angustum fenestrellæ aditum recipit, quicquid per ostij latitudinem non admittit. Non intrant certe ad eum concurrentium corpora, sed penetrat & replet omnia, quæ sola animum a recto proposito auocat, corporum cura. Exundat ab ore copia verborum, & longi stillicidio silentij de cisterna dissipata prorumpit. Cumque de multis millibus singuli eius onustati sermone discedant: solus ille toti, si confluant, orbi, infatigatus leges promulgat. Talibus accidia remediis non curata, sed instigata, fortius ad tempus sopita resurgit: & vt febris acutissima paululum aquæ rigore lenita, demum velut ipsa medela sæuior ad vrendum insurgit. Nec ante quiescere potest, quam ad semel expertum perniciosum remedium redeat: & rursum se sub reli
Abbreviated transcription (Latin):
to in eius nece gladio ꝑsequuntur: nec
añ plerumq absistunt: qͣm de eiꝰ san¬
guine cruentas manus crudeles homi¬
cide reportent. Sic furentib intͣ m̃tis
archana uariarũ rerũ afflictionib. ct̃
nichil de cogitatis p̾terqͣm uacuam
cellulam aĩa teneat. p̃tedio dormitais:
ipsius miserabilis tedii. ñ in deo s in
mundo: ñ in se s extͣ se. querit reme¬
dum. ꝓ quo maiꝰ incidit detͥmentũ.
¶Nam quia semel assumptũ ꝓpositũ.
heremitam deserere pudet: queritur
occasio frequentis alien colloquii.
ut qͥ multa de se tacens torm̃ta patit᷑.
alioꝵ saltem confabulatõ ib releuet᷑.
Apitur arta reclusionis fenestra.⁊
uelut ad diuinum oracłm confluunt
exa mina popłoꝵ. Dat responsa diui¬
nus ꝓpħa omnib. ⁊ quasi de singlis
si tacuerit. sit deo redditurꝰ rationem:
uniu̾soꝵ causas audit. examinat et
discernit. Ibi plene de diu meditatis a¬
nimo satisfacit. ⁊ sic̃ post acerbam fa¬

Expanded text:
to in eius necem gladio persequuntur: nec to in eius necem gladio persequuntur: nec ante plerumque absistunt, quam de sanguine eius cruentas manus crudeles homicidę reportent. Sic furentibus intra mentis arcana variarum rerum affectionibus, cum nihil de cogitatis præter vacuam Cellulam anima teneat: præ tædio dormitans, ipsius miserabilis tædij non in Deo, sed in mundo, non in se, sed extra se quærit remedium, pro quo maius incidit detrimentum. Nam quia semel assumptum propositum eremitam deserere pudet, quæritur occasio frequentis alieni colloquij: vt qui multa de se tacens tormenta patitur, aliorum saltem cōfabulationibus releuetur. Aperitur arcta reclusionis fenestra, & velut ad diuinum oraculum confluunt examina populorum. Dat responsa diuinus Propheta omnibus, & quasi de singulis si tacuerit, sit Deo redditurus rationem, vniuersorum causas audit, examinat, & discernit. Ibi plene de diu meditatis animo satisfacit: & sicut post acerbam fa
Abbreviated transcription (Latin):
occupationib: uanis noxiisq impenditur co¬
gitationib. Irruit p̾ceps agmen multipli
clamorib uniũsa ꝑturbat. Concludit᷑
intͣ cellulam mundus uniũsus: ⁊ an¬
gustum septum uix unius hominis ca¬
pax. multarum t̾rarũ urbes regnaq
complectitur. Fit qͥetissimũ otiũ. tur¬
bulentissimum negotium: ⁊ cum nichil
corꝑis sensib nͥ solitudo occurrat. fami¬
liari accessu amme uisib se mundus cũ
suis omĩb representat. Nc̃ sibi iudicra¬
le tribunal magnus heremita usurpat.
nc̃ ep̃alib infulis caput exornat. nunc
multis monachoꝵ milib p̾sidet. nunc
qualibet alia eccłiastice dignitatis officia
ꝑerrat. ⁊ sȩcum płib ꝓdesse maiore
anime sue lucro potuerit. otiosum tor¬
pore deflens: ꝓpositiq oblitus: omni
labore laboriosius sua quiete laborat.
Nec innumera alia istis longe det̾iori¬
ora replico. que miserum hominem
postqͣm semel hostib t̾ga dederit: exer¬

Expanded text:
occupationibus, vanis noxiisque impenditur cooccupationibus, vanis noxiisque impenditur cogitationibus. Irruit pręceps agmen multiplicclamoribus vniuersa perturbat. Concluditur intra Cellulam mundus vniuersus, & angustum septum vix vnius hominis capax, multarum terrarum vrbes, regnaque complectitur. Fit quietissimum ocium, turbulentissimum negotium, & cum nihil corporis sensibus nisi solitudo occurrat, familiari accessu, animæ visibus se mundus cum suis omnibus repræsentat. Nunc sibi iudiciale tribunal magnus eremita vsurpat, nunc episcopalibus infulis caput exornat, nunc multis monachorum millibus pręsidet, nunc quælibet alia ecclesiasticæ dignitatis officia pererrat: & se, cū pluribus prodesse maiore animæ suæ lucro potuerit, ociosum torpere deflens, propositique oblitus, omni labore laboriosius, ipsa sua quiete laborat. Nec innumera alia longe istis deteriora replico, quæ miserum hominem, postquam semel hostibus terga dederit, exer
Abbreviated transcription (Latin):
nachos. aliis subditos. aliis p̃latos. aliis oci¬
osos. aliis negotiosos insidiis appetit: ⁊ mul¬
tiplici astutia. s eadem nequitia aduersus
uniu̾sos deseuit. Inde ẽ qͦd ꝓpͥo solitarios et
maxime reclusos bello ꝑsequitur: ut ue¬
lut ad singulare certam̃ ꝓuocatus. singula¬
ri in eorum int̾itum seuitia instigatur.
Ingerit eis ex singłaritate suꝑbiam: ex otio
desidiam. ex taciturnitate multiloquium.
ex paupertatis timore: auaritiã. Nam mag¬
num ⁊ singłare eẽ qd̾ solitarie reclusionis
ꝓfessionẽ elegerit: qd̾ alioꝵ ampͥas uias fugi¬
endo angustissimũ iter assumpserit. qd̾ coꝵ
tepiditatem multo sp̃s feruore euicerit: qd̃
fere nullum huiꝰ ꝓpositi emulatorẽ habeat:
solitario dolosus laudator insibilat. Item
quia scd̾m scͥpturam in desidiis ẽ om̃is oci¬
osus. succedente desidia: secuntur desid̾ia.
totumq illud tempus qͦd subtractũ fuerat

Expanded text:
nachos, aliis subditos, aliis prælatos, aliis ocinachos, aliis subditos, aliis prælatos, aliis ociosos, aliis negociosos insidiis appetit: & multiplici astutia, sed eadem nequitia, aduersus vniuersos desæuit. Inde est, quod proprio solitarios, & maxime reclusos, bello persequitur: & velut ad singulare certamē prouocat9, singulari in eorum interitum sæuitia instigatur. Ingerit eis ex singularitate superbiam, ex ocio desidiam, ex taciturnitate multiloquium, ex paupertatis timore auaritiam. Nam magnum & singulare esse, quod solitariæ reclusionis professionem elegerit, quod aliorum amplas vias fugiendo, angustissimum iter assumpserit, quod eorum tepiditatem multo spiritus feruore euicerit, quod fere nullum huius propositi æmulatorem habeat, solitario laudator dolosus insibilat. Item quia, secundum Scripturam, in desideriis est omnis ociosus, succedente desidia succedunt desideria: totum illud tempus, quod subtractum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ello unꝰ contͣ unum: s musitato p̃liandi
more. solus contͣ plunmos. ⁊ num̾o ⁊ uir¬
tute p̾stantes. dubia sub sorte contendit.
Idcireo ut u̾bis beati illiꝰ ⁊ magni patris
benedicti utar. illoꝵ ẽ hanciam arri¬
ꝑe. qui bene instructi fr̃na exatie ad sin¬
głarẽ pugnam heremi sola manu uel
brachio. diuine tantũ u̾tutis solatio adiu
ioquitur. sollicitum te ambulare cũ deo
tuo. magnoq: oneri ualidos humeros p̃pa¬
rare: ⁊ illas in partes scutum fidei circunfer¬
re: inquas intelligis inimicum tela ignea ia¬
culare. Frustra qͥppe illud dextro lateri tu¬
tando adhibebis: si ipse in leuum spicła ĩ¬
torserit. Incassum pectori antepones: si se
ipse int̾ga conũterit. Hoc quare dicam: sa¬
pienter adũte.¶Habet hostis adu̾sus unum¬
qd̃q ꝓpositum familiaria tela. nec eisdem
contͣ om̃s iaculis utitur: s uariis contͣ diu̾¬
sos armis armatur. Aliisille laicos aliis mo¬

Expanded text:
ello, vnus contra vnum: sed inusitato præliandi ello, vnus contra vnum: sed inusitato præliandi more, solus contra plurimos & numero & virtute præstantes, dubia sub sorte contendit. Idcirco, vt verbis beati illius, & magni Patris Benedicti vtar, illorum est hanc vitam arripere, qui bene instructi fraterna ex acie, ad singularem pugnam eremi sola manu, vel brachio diuinæ tantum virtutis solatio adiuti criptura loquitur, sollicitum te ambulare cum Deo tuo, magnoque oneri validos humeros præparare, & illas in partes scutum fidei circumferre, in quas intelligis inimicū tela ignea iaculari. Frustra quippe illud dextro lateri tutando adhibebis, si ipse in læuum spicula intorserit. In cassum pectori antepones, si se ipse in terga conuerterit. Hoc quare dicam, sapienter aduerte. Habet hostis aduersus vnumquodque propositum familiaria tela, nec eisdem contra omnes iaculis vtitur, sed variis contra diuersos armis armatur. Aliis ille laicos, aliis Mo
Abbreviated transcription (Latin):
draginta dieb ac noctib ieninaret: diabo¬
lum ad se temptandũ admisit. T̃ estes sunt
⁊ patres nr̃i antiqui antonius. hilarion.
machariꝰ. ⁊ cet̾i: obsolitariã conu̾sationem
acͥorib adu̾sarii impugnationib fatigati.
Nam claustraliũ communit᷑ uiuentium
cohabitio. castroꝵ ad pugnam ordinatoꝵ
multitudini uidetur comparari: u̾ qͥsq tan¬
to securiꝰ adũsꝰ adu̾sarium dimicat. qͣnto s
uicius adiutorium de conmilitonis dextera
tor uirtute p̾sumit: s etiã de alioꝵ dextera
leuaq compugnantiũ uirib qͣndoq magis
qͣm de suis confidit. Laborant ibi singuli. et
saluti sue insidiantes ꝑimere: ⁊ coadiutores
modis omĩb defensare. Nec minus intelli¬
dinis singłare certam̃ tanto picłosius agit᷑.
qͣnto securiꝰ alienum auxilium dimicano⁊
p̃stolatur. Qdq ꝑicło accrescit. ñ ut in acie
fieri solet multi contͣ multos. nec ut in du¬

Expanded text:
uam XL. diebus ac noctibus ieiunaret, diabouam XL. diebus ac noctibus ieiunaret, diabolum ad se tentandum admisit. Testes sunt & Patres antiqui, Antonius, Hylarion, Macharius, & cæteri ob solitariam conuersationem acrioribus aduersarij impugnationibus fatigati. Nam claustralium communiter viuentium cohabitatio, castrorum ad pugnam ordinatorum multitudini videtur comparari: vbi quisque tanto securius aduersus aduersarium dimicat, quanto sibi vicinius adiutorium de cōmilitonis dextera tor virtute præsumit, sed etiam de aliorum dextra, læuaque compugnantium viribus, quandoque magis quam de suis confidit. Laborant ibi singuli, & saluti suæ insidiantes perimere, & coadiutores modis omnibus defensare. Nec minus intellidinis singulare certamen tanto periculosius agitur, quanto serius alienum auxilium dimicans præstolatur. Quodque periculo accrescit, non vt in acie fieri solet, multi contra multos, nec vt in du
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ murum. qͥ solus malignoꝵ impetꝰ
sp̃uum cohercet. de quo ysaias. Sal¬
uator ponetur in ea murus. ⁊ ante¬
murale. Saluator gͦ murus sit t im¬
penetrabilis. turris sit tͥ inexpugna¬
bilis. foram̃ petre. cau̾na macerie. que
in cruce clauis ⁊ lancea ꝑforata: tu¬
tissimũ tͥ contͣ hostes uniu̾sos recepta¬
culum sua uulnera p̾parauit. In qͥb
constitutus ⁊ eis ꝑpatientiã communi¬
cans: ⁊ ipse ab hostium in cursib tu¬
tus ẽẽ poteris: ⁊ eos uiriliter ꝓpellere
p̾ualebis. Nam sine hoc munimine nͣ
solitaria reclusio. nec corꝑalis afflctio.
nec ad longinqͣ transinigratio qͥcqͣm
ꝓdesse pot̾it: s potiꝰ ad conc̃. tandum
acͥore adũsarios stimulo concitabit.
Unde ⁊ ipse dñs ut non mitigari s uehemen¬
tius inuęstigari solitudine atq ieniniis in¬
imicum salutis humane demonstraret
suos ad ei resistendum p̃pararet. ñ pͥusqͣm
in desertum a sp̃u duceretur. nec anteqͣm qͣ¬

Expanded text:
& murum, qui solus malignorū impetus & murum, qui solus malignorū impetus spirituum coercet. De quo Esaias. Saluator ponetur in ea murus, & antemurale. Saluator ergo murus sit tibi impenetrabilis, turris sit tibi inexpugnabilis, foramē petræ, cauerna maceriæ: quæ in cruce clauis & lancea perforata, tutissimū tibi contra hostes vniuersos receptaculum, sua vulnera præparauit. In quibus constitutus, & eis per patientiam communicans: & ipse ab hostium incursionibus tutus esse poteris, & eos viriliter propellere valebis. Nam sine hoc munimine, nec solitaria reclusio, nec corporalis afflictio, nec ad longinqua transmigratio quicquam prodesse poterit: sed potius ad concertandum acriore aduersarios stimulo concitabit. Vnde & ipse Dominus, vt non mitigari, sed vehementius instigari solitudine, atque ieiuniis inimicum salutis humanæ demonstraret, & suos ad ei resistendum præpararet: non priusquam in desertum a spiritu duceretur, nec anteq
Abbreviated transcription (Latin):
mune sit: si tñ etiã corꝑalit̾ cogitet᷑.
tuũ pene singłarit᷑ ħ tpr fit. Nam
si plurimi carnalib actionib moriũ¬
tur nullus tamen ante carniᷤᷤ mor¬
tem. carnis sepulchrum ingreditur.
Tu autẽ ut uere te mundo ostendas
mortuum: ipsum adhuc uiuens int̾sti
sepulchrum. S attendendum t̃ ẽ.Km̃e.
⁊ omĩmodis satagendum: ut quod de te
humana opinio existimat. ħ inte diumꝰ
ocłs agnoscat. Ingressus es qͥppe ut dixi
sepulchrũ: ideoq quicqͥd mundi pͥus
in te uxerat.: totũ tecũ necesse ẽ. eẽ sepul¬
chtum. Nam nulli sepultura debetur:
ñ ei qui iam uita carere ꝓbatur. Sic̃ enĩ
sepulchrũ mortuo. sic tantũmͦ ⁊ mor
tuus debetur sepulchro. Alioquin ut
mortuum ñ sepelire ducitur in huma¬
num: ita uiuentẽ tumulare agnosci¬
mortuus ei consepeliris: nichil inte
mundanum spirare patiaris. Habes
quidẽ septum spelunce tue. que a te
accessus hominum ꝓhibet: s adhibe

Expanded text:
mune sit, si tamen etiam corporaliter cogitetur, mune sit, si tamen etiam corporaliter cogitetur, tuum pene singulariter hoc tempore fit. Nam etsi plurimi carnalibus actionibus moriuntur, nullus tamen ante carnis mortem, carnis sepulcrum ingreditur. Tu autem, ut vere te mundo ostendas mortuum, ipsum adhuc vivens intrasti sepulcrum. Sed attendendum tibi est, charissime, et omnimodis satagendum, ut quod de te humana opinio existimat, hoc in te divinus oculus agnoscat. Ingressus es quippe, ut dixi, sepulcrum, ideoque quidquid mundi prius in te vixerat, totum tecum necesse est esse sepultum. Nam nulli sepultura debetur, nisi ei qui jam vita carere probatur. Sicut enim sepulcrum mortuo, sic tantummodo tuus debetur sepulcro. Alioquin, vt mortuum non sepelire ducitur inhumanum: ita viuentem tumulare agnoscimortuus ei consepeliris: nihil in te mundanum spirare patiaris. Habes quidem septum speluncæ tuæ, quæ a te accessus hominum prohibet: sed adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
hec te cella dilectissime. a facie diuini
iudicii fugientem suscepit. Hec te scd̾m
ysaiam quasi fossa humo a facie for¬
titudinis dñi. uenientis ꝑcutere t̾ram:
abscondit. Hec uelut paruula segor:
a sodome hoc ẽ mundi incendiis ille¬
sum seruauit. Hec helie quondã ac ab
ierabel ꝑ deserta fugientillatibulum
ñ in commotione. ñ in igne. s in sibilo
aure tenuis. s in subtili ⁊ paucis ꝑcep¬
tibili sp̃s sui inspiratione eũ ad eẽ ho
minib cognouit. Hec paulum illum
huiꝰ qͦd elegisti ꝓpositi caput. sexagena¬
ria occultatione celauit.⁊ multo tpr
alimentis celestib pastum: nouissime
teste antonio ad panẽ uite ꝑpetuo eden¬
dum tͣnsmisit. Hec te mortali uite ñ
tantũ mortuũ. s etiã sepultũ.: sui cos¬
elusione tͥ ipsi assidue representat.
ce inclamat. Mortui estis. ⁊ uita ur̃a
abscondita ẽ cũ xp̃o in dõ. Qd̾ lecet
spũalit̾ intellectũ tͥ multisq aliis cõ

Expanded text:
Hæc te Cella, dilectissime, a facie diuini Hæc te Cella, dilectissime, a facie diuini iudicij fugientem suscepit: hæc te secundum Esaiam, quasi fossa humo, a facie formidinis Domini venientis percutere terram, abscondit: hæc velut paruula Segor, a Sodomæ, hoc est, mundi incendiis illæsum seruauit. Hæc Heliæ, quondam Achab & Iezabel per deserta fugienti latibulum non in spiritu, non in commotione, non in igne, sed in sibilo auræ tenuis, hoc est, in subtili & paucis perceptibili, spiritus sui inspiratione hominibus eum adesse cognouit. Hæc Paulum illum, huius quod elegisti propositi caput, sexagenaria occultatione celauit: & multo tempore alimentis cœlestibus pastum, nouissime, teste Antonio, ad panem vitæ perpetuo edendum transmisit. Hæc te mortali huic vitæ, non tantum mortuum, sed etiam sepultum, sui conclusione tibi ipsi assidue repræsentat, ce inclamat. Mortui enim estis, & vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quod licet spiritualiter intellectum, tibi mul
Abbreviated transcription (Latin):
a corde tuo nulla unqͣm delere queat obli¬
uio. nulla tepr̃m uarietas ab olere. nulla
ꝑ dei grãm: animi mobilitas commnutare
Nam qͣntalibet alia dicta fuerint labiisme¬
morie elapsa complexib facile euanescent
hoc tanto difficiliꝰ aninũ fugiet: qͣnto fa¬
miliariꝰ ipsis corpis sensib semꝑ occurret.
Cellã itaq cuiꝰ obiectu in medio mundi
positꝰ a mundo secerneris. cuiꝰ ope inti¬
mos uastarum solitudinũ recessus pene¬
trasse uideris. cuiꝰ inclusione nec remo¬
tssima egiptioꝵ deserta emularis. hãc
om̃ĩb magistris tacendo te doceat. Hanc
certe ñ audire ñ poteris. qͣndo eam coti¬
dianum salutis tue monitorẽ habebis łu¬
ge ait quidam homines. ⁊ tace: ⁊ saluus
eris. Et ieronimꝰ aut scuto aut pedib:
mor᷑uitanda est. Et ieremias. sedebit
solitarius ⁊ tacebit. quia leuabit se sr̃
se. Et dauid. Dedisti metuentib te sig¬
nificationẽ: ut fugiant a facie arcus.

Expanded text:
a corde tuo nulla unquam delere queat oblia corde tuo nulla unquam delere queat oblivio, nulla temporum varietas abolere, nulla per Dei gratiam animi mobilitas commutare. Nam quantalibet alia dicta fuerint, labilis memoriae elapsa complexibus facile evanescent. Hoc tanto difficilius animum fugiet, quanto familiarius ipsis corporis sensibus semper occurret. Cellam itaque, cujus objectu in medio mundi positus a mundo secerneris, cujus ope intimos vastarum solitudinum recessus penetrasse videris, cujus inclusione, nec remotissima Aegyptiorum deserta aemularis: hanc,omnibus magistris tacendo te doceat. Hanc certe non audire non poteris, quando eam quotidianum salutis tuæ monitorem habebis. Fuge, ait quidam Patrum, homines, & tace, & saluus eris. Hieronymus. Aut scuto, aut pedibus, mors vitanda est. Et Hieremias. Sedebit solitarius, & tacebit: quia leuabit se super se. Et Dauid. Dedisti, ait, metuentibus te significationem, vt fugiant a facie arcus.
Abbreviated transcription (Latin):
cui nullum ocium. cui unũ ⁊ molestissimũ
tota uita negotiũ ẽ: Quomͦ ꝑcipiet eam
qͥ ñ solum actu minime minorat᷑: s etiã
importunissimis rerũ scłarium actionib
magis magisq in dies cumulatur. Auo¬
modo a diuinis deliciis ieninus. quicqͣm sapo¬
mͦ dabo qd̾ ñ accepi: cum dicat ioħ̾s baptista.
ñ pot̾ homo accipere qͥcqͣm nͥ ei datum fuerit
de celo: Tu potius tu qͥ om̃i t̾reno cares nego¬
tio. celesti habundans ocio. lectione continu¬
a reficeris. oratione assidua saginaris. cuiuꝰ
sic̃ adipe ⁊ pinguedine replet᷑ aĩa: tu inqͣni
labiis exultationis deberes esurientẽ me re¬
ficere. si tientem potare. ex suꝑ habundante
sp̃s tui sagina: cordis mei ariditatẽ impin¬
guare. Qͦd si forte obstinatiꝰ ut cepistiainstag̃
etiam inuitum loqui compellis: ⁊ aurib
quas tͥ adhib̾e debuerã os aꝑire: nescio qͥd
tͥ congruentins ꝓpon̾e possim: qͣm quod

Expanded text:
cui nullum otium, cui unum et molestissimum cui nullum otium, cui unum et molestissimum tota vita negotium est? Quomodo percipiet eam, qui non solum actu minime minoratur, sed etiam importunissimis rerum saecularium actionibus magis magisque in dies cumulatur? Quomodo a divinis deliciis jejunus quidquam sapomodo dabo quod non accepi, cum dicat Joannes Baptista: Non potest homo accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo? Tu potius, tu qui omni terreno cares negotio, coelesti abundas otio, lectione continua reficeris, oratione assidua saginaris, cujus sicut adipe et pinguedine repletur anima; tu, inquam, labiis exsultationis deberes esurientem me reficere, sitientem potare, ex superabundante spiritus tui sagina cordis mei ariditatem impinguare. Quia si forte obstinatius, ut coepisti, instans, etiam invitum loqui compellis, et pro auribus quas tibi adhibere debueram, os aperire, nescio quid tibi congruentius proponere possim quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
eas quia prius ñ potui. altari assidens
officiis iam inchoatis ꝑlegi. Nec penituit
tali eas loco uel temꝑe me legisse: cum
earum lectionem multum mͥ senserum ꝓ¬
fuisse. Nam inclusionis ⁊ solitudinis tue
recordatꝰ. me mundo expositum me dul¬
litus ingemui: ⁊ te ei morientẽ ne dicam
mortuũ gratulanter intellexi. Gauisus
sum. ⁊ de salute tua ñ mediocrit᷑ te ẽẽ sol¬
licitum: ⁊ mei ñ fuisse oblitum. Exultaui
in dño nouellã plantationẽ: spẽ fructus
sequentis festatis iam florib anteferre. sui
⁊ si incrementũ dare ñ potui: rigationis
tam̃ licet exiguum ex bono cordis affec¬
tu beneficium impendi.Ciq totius
epłe seriem diligenti ocło ñ semel ꝑlegens.
quo hunc peteres. errorem de ꝓposito pie¬
tatis nascentẽ adu̾ti.Si enim uerum ẽ
qͦd ait scͥptura. sapientiã scͥbe in tp̃r ocii.
⁊ qͥ minoratur actu ipse ꝑcipiet eam⁊ qͦmͦ
qͥcqͣm ad sapientiã ꝑtinens scbere potuit.

Expanded text:
eas quia prius non potui, altari assidens iam officiis inchoatis perlegi. Nec pœnituit tali eas loco & tempore me legisse, cum earum lectionem multum mihi senserim profuisse. Nam inclusionis & solitudinis tuæ recordatus, me mundo expositum medullitus ingemui: & te ei morientem, ne dicam mortuum, gratulans intellexi. Gauisus sum, & de salute tua non mediocriter te esse sollicitum, & mei non fuisse oblitum. Exultaui in Domino, nouellam plantationem spem fructus sequentis festinatis iam floribus anteferre: cui & si incrementum dare non potui, rigationis tamen, licet exiguum, ex bono cordis affectu beneficiepistolae seriem diligenti oculo non semel perlegens, quo hunc peteres, errorem de proposito pietatis nascentem adverti. Si enim verum est quod ait Scriptura, sapientiam scribe in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam , quomodo quidquam ad sapientiam pertinens scribere poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ seruis dei silentib insusurrab̃. Profẽ¬
sio te heremitã. deuotio faciet eũglistam.
ut qd̾ ꝑceip̾m ñ potueris: tuis laborib
tueris. Nã qͦt qͦt tuoꝵ uoluminũ lectio¬
ne suꝑbiã ꝓstrau̾int. lixxuriã subeg̾int
auaritiã ꝯtẽpserint. irã domuerĩt aqͥb̾¬
libetẽni &d cau̾int. uel penituerĩt ut ma¬
nipłi sudorib tuis collecti et̾narũ frugũ
duarũ horrea cumulabt̃. & dũ cũ uita
hoĩs oꝑaeiꝰ finiri soleant.: ⁊ cũ deficiẽte
defic̾e: tii nec mortuus morieris nec a
uita deficiens a bono oꝑe cessab̾: q̃n oꝑ¬
ib tuis aduitã mortuos reuocab̾. cãn¬

Expanded text:
idem seruis Dei silentibus insusurrabis. Profesidem seruis Dei silentibus insusurrabis. Professio te eremitam, deuotio faciet Euangelistam: vt quod per teipsum non potueris, tuis laboribus tueris. Nam quotquot tuorum voluminum lectione superbiam prostrauerint, luxuriam subegerint, auaritiam contempserint, iram domuerint, a quibuslibet malis vel caruerint vel pœnituerint: vt manipuli sudoribus tuis collecti, æternarum frugum tuarum horrea cumulabunt. Et dum cum vita hominis, opera eius finiri soleant, & cum deficiente deficere: tu nec mortuus morieris, nec a vita deficiens a bono opere cessabis, quando operibus tuis ad vitam mortuos reuocabis. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
S noui kiñe: qi ⁊ ista st̃ ardua. nec÷
cuilib& facile in istis tm̃mͦ studiis uitã
nisq ponde a sũmis in ima deiecta mẽs
labit᷑ ñ aduaniloqͥa hõiũ. s ad beatũ
conpis er̾citiũ ꝯu̾tat᷑. Plantari ñ possc̃ ar¬
buscule ergari neqͥunt sata neq aliqͥd mii¬
erarent᷑ serat᷑ in cartula. ũbidi seminanũ.
ad maturaris segetib. hoc ⁊ libris ꝑfes¬
dis multiplicatis frugib esurientes lec¬
tores repleat. ⁊ sic pane celesti: letalẽ aĩẽ
famẽ depellat. Sic plane. sic uͥbi diui¬
ni potis fieri tacit̾nus p̃dicatore⁊ lin¬
gua silente: in multoꝵ ppłoꝵ aurib
manꝰ tua clamosis uocib ꝑsonabit.:
Claus denebris speleo tuo ⁊ inca dih
tuis t̾ras ac maria ꝑagrab̾. in publicis
eccłie ꝯuentib lectoris ore u̾bũ dei ue¬
lud de sublimi loco specłator incsmab̾.
inremotis clãstroꝵ ⁊ domoꝵ angłiszllo

Expanded text:
issime, quia & ista sunt ardua, nec est issime, quia & ista sunt ardua, nec est cuilibet facile in istis tantummodo studiis vitam nisque pondere a summis in ima deiecta mens labitur, non ad vaniloquia hominum, sed ad beatum corporis exercitium conuertatur. Plantari non possunt arbusculę, rigari nequeunt sata, neque aliquid ruexarentur, seratur in cartula verbi Dei seminarium: quod maturatis segetibus, hoc est libris perfectis, multiplicatis frugibus, esurientes lectores repleat, & sic panis cœlestis lethalem animæ famem depellat. Sic plane, sic verbi diuini poteris fieri taciturnus prædicator: & lingua silente, in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. Clausus teneberis speleo tuo, & in codicibus tuis, terras ac maria peragrabis: in publicis ecclesiæ conuentibus lectoris ore verbum Dei de sublimi loco speculator inclamabis, in remotis claustrorum & domorum angulis illud
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa &̃ media. s qͣi media hora. ostendẽs
magnũ qͥdem eẽ ꝓfectũ oratioĩs: s lon¬
gum eẽ ñ posse tẽpꝰ orantis. Oportet ut
orationẽ meditatio scã sequat᷑. inꝙͣ. ue¬
⁊ inferiore sustentacło indiget. lectionis
diuine suffragiũ adhibeat᷑. qͦ recreata. clau¬
so qͦ libro qd̾ leg̾it retͣctet. ⁊ diu retracta¬
ta: oratioĩ uelut famula subministret.
Sic̃ enĩ ignis adipe in iecto. in maiores
flãmas pabulo pinguedinis suscepto
erũpit: sic oratiois feruor meditatiõis
atq lectiõis sagina ĩpinguatꝰ in largis¬
simos diuini amoris est̾ ꝯsurgi¶he st̃
delicie filioꝵ regis. hec m̃sa ã matre sa¬
pientia p̃ꝑarata. hȩ celestes eplẽ ad qͣs
inplateis clamitãs paruulos ñ magnoᷤᷤ
inuitat dicẽs. Si qͥs ÷ paruulꝰ: ueniat
ad me. ⁊ dei̾n. Uenite comedite panes
abstinẽs haurit. qr qͥ carnalib scdđm
beatũ g̾goriũ uoluptatib pascit᷑. et̾¬
narũ deliciaꝵ epuł indignꝰ habet᷑.¬

Expanded text:
ipsa etiam media, sed quasi media hora: ostendens magnum quidem profectum esse orationis, sed longum esse non posse tempus orantis. Oportet vt orationem meditatio sancta sequatur, in quam ve& inferiore sustentaculo indiget: lectionis diuinæ suffragium adhibeatur. Quo recreata, clauso quoque libro quod legerit retractet: & diu retractata orationi velut famula subministret. Sicut enim gnis adipe iniecto in maiores flammas pabulo pinguedinis suscepto erūpit, sic orationis feruor, meditationis, atque lectionis sagina impinguatus, in largissimos diuini amoris æstus consurgit. Hæ sunt deliciæ filiorum regis, hęc mensa a matre Sapientia præparata: hæ cœlestes epulæ, ad quas in plateis clamitans, paruulos, non magnos inuitat, dicens. Si quis est paruulus, veniat ad me. Et deinde. Venite, comedite panes abstinens haurit: quia qui carnalibus, secundum beatum Gregorium, voluptatibus pascitur, æternarum deliciarum epuli
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ẽ sermo dei omi gladio ancipi¬
N. Anceps ẽ gladiꝰ qͥ ex ambab parti¬
b incidit. qui cum infigitur penetͣns
ex utraq parte secando uiã sibi aꝑit.
Hic tamen non nsi carnem meidit. ħ dei
mam ꝑdẽ in gehennã ignis. Sine in nu¬
diciis irtrobiq secat. quia utrumq di ni¬
dicat. incidit ⁊ discernit. Sequitur. Per¬
tingens usq ad diuisionem anime ac
spc̃. In uno quoq hoĩe tria sunt. Caro.
spc̃ ⁊ mens. Ad carnẽ ꝑtinet delecta¬
tio. ad sp̃mcogitatio. ad mentẽ discre¬
tio. Delectatio c̃ serpens. cogitatio eua.
discretio adam. In delectatione ẽ suꝑ¬
fiuitatis concupiscentia. in cogitatiõe
necessitatis ꝓuidentia : in discretione
ueritatis sententia. Delectatio ꝓuiden¬
tiam obtentu necessitatis insuꝑfluita¬
tatem p̾cipitat. ꝓuidentia rõnẽ ꝑ com¬
passionẽ inferioris nature a sententia

Expanded text:
inquit, est sermo Dei omni gladio ancipiinquit, est sermo Dei omni gladio ancipiti. Anceps est gladius, qui ex ambabus partibus incidit, qui cum infigitur penetrans ex utraque parte secundo viam sibi aperit, hic tamen non nisi carnem incidit; sed Dei e in gehennam ignis . Sive in judiciis utrinque secat, quia utrumque dijudicat, incidit et discernit. Sequitur: Pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus . In unoquoque homine tria sunt, caro, spiritus, et mens. Ad carnem pertinet delectatio, ad spiritum cogitatio, ad mentem discretio. Delectatio est serpens, cogitatio Eva, discretio Adam. In delectatione est superfluitatis concupiscentia. In cognitione est necessitatis providentia. In discretione est veritatis sententia. Delectatio providentiam obtentu necessitatis ad superfluitatem praecipitat. Providentia rationem per compassionem inferioris inclinat a sententia
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in multis unum uerbum ñ diuidit᷑.
ita multa in uno u̾ba ñ uariantur. hĩ
itaꝙ de sermone breuit̾ explicatis: nunc
apłi u̾ba inspisamꝰ. Uiuus ẽ inquit ser¬
mo dei ⁊ efficax ⁊ penetrabilior omni
gladio ancipiti. Unius ẽ quia ñ mutat᷑.
efficax: quia ñ deficit. penetrabił. quia
ñ fallitur. Non mutat᷑ imꝓmisso. ñ de¬
ficit in facto: ñ fallit᷑ in iudicio. Promiᷤ¬
so eiꝰ obliuione ñ moritur. nec intentiõe
mutatur. Oꝑatio eiꝰ difficultate non um¬
citur. iudicium eiꝰ ambiguitate ñ falli¬
tur. Ueracit̾ ꝓmittit. forticer facit. sub¬
tilit̾ discernit. Uiuus ẽ sermo dei ut
crodas. efficax ut sꝑes: penetrabilis ut
timeas. Uiuus ẽ in p̾ceptis ⁊ ꝓhibitioni¬
b. efficax imꝓmissis ⁊ cominationib¬
penetrabilis in iudiciis ⁊ dampnatio¬
potentia oꝑum eiꝰ credenda potiꝰ quã
discernenda sunt: que sit subtilitas
iudicioꝵ esꝰ consideremꝰ. Penetrabilior

Expanded text:
sicut in multis unum verbum non dividitur, sicut in multis unum verbum non dividitur, ita multa in uno verbo non variantur. His itaque de sermone Dei breviter explicatis, nunc Apostoli verba inspiciamus: Vivus est, inquit, sermo Dei et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti . Vivus, quia non mutatur; efficax, quia non deficit; penetrabilis, quia non fallitur. Non mutatur in promisso, non deficit in facto, non fallitur in judicio. Promissio ejus oblivione non moritur, nec intentione mutatur. Operatio ejus difficultate non vincitur. Judicium ejus ambiguitate non fallitur. Veraciter promittit, fortiter facit, subtiliter discernit. Vivus est sermo Dei ut credas, efficax ut speres, penetrabilior ut timeas. Vivus est in praeceptis et prohibitionibus, efficax ipenetrabilior in judiciis et damnatiopotentia operum ejus credenda potius quam discutienda sunt, quae sit subtilitas judiciorum ejus consideremus. Penetrabilior,