comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UIII. O misimꝰ suꝑfluas rationes quȩ ñposse:
fastidiũ non facerent auditorib. & ad hoc re¬
sponsũ est. ad qđ sententia inquirebat expo¬
sitionem. & qͥa inter patrẽ & filiũ distantia ẽ.
& qđ dicit᷑ non ẽ. eo qđ inter illos differen¬
tia non sit. ipse saluator dicit qͥ credendus
est: Alius ẽ qui testimoniũ ꝑhibet de me pa
ter: Itẽ filius ipse dicit de sp̃u sco. & alium
paraclitũ mitt᷑a uobis Aliũ dixit patr̃e & a

Expanded text:
. Omisimus superfluas rationes, quae fastidium non facerent 62 auditoribus, et ad hoc responsum est, ad quod sententia inquirebat expositionem. Et quia inter Patrem et Filium distantia est, et quod dicitur non est, eo quod inter illos differentia non sit, ipse Salvator dicit, qui credendus est: Alius est qui testimonium perhibet de me . Item ipse Filius dicit de Spiritu sancto: Et alium Paracletum mi
Abbreviated transcription (Latin):
ligendi uͥtutẽ ad ĩmaginẽ di ereatus ac¬
cepit: Cũ gͦ homo apud se cogitat. non ex¬
tra se sed intra se cogitat. qui non extra se
cogitaret. eciã si ad exceriorẽ hominẽ co¬
gitatio pertineret: Quantomagis intra se
cogitat. quandoquidem non excerior hõ
s interior cogitat: qͥ tam̃ scłm scͥpturȩ ces¬
timoniũ apud se cogitare dr̃. qͦ utiq non
exterioris sed interioris hominis officio rep¬
peritur: Ait enĩ scriptura sicut supͣpositum
est: Dixerunt apud se cogitantes non recte.
Qͥo ẽ aũt apud se dicere. nͥ in corde suo d̃i

Expanded text:
ligendi virtutem ad imaginem Dei creatus acligendi virtutem ad imaginem Dei creatus accepit. Cum ergo apud se homo cogitat, non extra se, sed intra se cogitat, qui non extra se cogitaret, etiamsi ad exteriorem hominem cogitatio pertineret. Quanto magis ergo intra se cogitat, quandoquidem non exterior homo, sed interior cogitat. Qui tamen secundum Scripturae testimonium apud se cogitare dicitur, quod utique non in exterioris, sed interioris hominis officio reperitur. Ait enim Scriptura, sicut supra jam positum est: Dixerunt apud se cogitantes non recte. Quid est autem apud se di
Abbreviated transcription (Latin):
alus scripturarũ locis uerbi huiꝰ intelligen¬
tia requiratur. ut apareat. utrũ qͥcquid a¬
pud aliquem esse dicit᷑. debeamꝰ scdm illorp
sententiã sẽꝑ exteriꝰ estimare: In libro sapi¬
entiȩ legimus dictũ de qͥbusdã: dixerunt
apud se cogitantes non recte: huius loci
ab arrianis exigimus rationẽ. utrũ qͥ apud
se cogitat. intra se. an extra se cogitet. cum
hominis. etgitatio non solũ extra corpꝰ homi¬
nis non sit. sed nec corporis actio sit: Eñ uͦ
qͥa id ipsum qdđ cogitatio ar̃. non solũ non
extra hominẽ. s nec in ipso corpore homini᷑
inuenitur. Qs non uideat cogitationẽ soliꝰ eẽ aĩȩ
cui ꝑ rationalẽ uͥtutẽ diuinitꝰ datũ est co-¬
gitare: In homine qͥppe cogitando dñatur
animus. oꝑando aũt seruitiũ exhibet corpꝰ:
Ibi s em̃ homini data cogitatio: ubiest in¬
serta boni maliq discretio: Incĩor gͥ cogi
eogitationis officiũ gerit qui eciã intel¬

Expanded text:
aliis Scripturarum locis verbi hujus intelligenaliis Scripturarum locis verbi hujus intelligentia requiratur, ut appareat, utrum quidquid apud aliquem esse dicitur, debeamus, secundum illorum sententiam, semper exterius aestimare. In libro Sapientiae legimus dictum de quibusdam: Dixerunt apud se cogitantes non recte ; hujus loci ab Arianis exigimus rationem, utrum qui apud se cogitat, intra se an extra se cogitet? cum hominis cogitatio non solum extra corpus hominis non sit, sed nec corporis actio sit. Enim vero quia id ipsum quod cogitatio dicitur non solum non extra hominem, sed nec in ipso corpore hominis invenitur, quis non videat cogitationem solius esse animae, cui per rationalem virtutem divinitus datum est cogitare? In homine quippe cogitando dominatur animus, operando autem servitium exhibet corpus. Ibi est enim homini data cogitatio, ubi est inserta boni malique discretio. Interior igitur homo cogitationis officium gerit, qui etiam intel
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa si illud qd apuã dm̃ est. & ex¬
terrus est non est credendũ umꝰ cũ aeo
nature. consequens est ut illuã qdͣ in deo
est. interiꝰ ẽ uniꝰ credatur ereclatur cum
deo substantiȩ : Ad hanc gͥ conclusionem
ratiocinatio ista ꝓducitur. ut sicut uerbu
pro eo q apud dm̃ est ab eiꝰ natura sepa¬
ratur. ita creatura ꝓ eo qđ est indeo. uniꝰ
credatur cũ deo nature: Unde conuincun¬
tur illa sentire qͥbus a  filio audeant p̃ser¬
re. & patri conent᷑ͦ ȩquare: Sic totũ confun¬
dunt qͥ a ueritate dissentiunt: Ecce quib
sententiis error infidelis asseritur. ecce qͥb
adinuentionib fidei ueritas inpugnatur:¬
Sed quib libet arietib eccłam scãm he¬
recici quatere nicantur. certi sumꝰ de dño
subuertunt & excerminant. qͥ dm̃ uerum
dei unicũ filiũ contumeliosis assertionib
exacerbant: nec ab iniuria tẽꝑant &iam
patris. dum ingratificentiã reddunt gr̃ȩ
saluatoris: Qua ꝓpter congruũ uidet᷑ ut ex

Expanded text:
uocirca si illud quod apud Deum est, et exterius est, non est credendum unius cum Deo naturae, consequens est ut illud quod in Deo est, et interius est, unius credatur cum Deo substantiae. » Ad hanc igitur conclusionem ratiocinatio ista perducitur, ut sicut Verbum, pro eo quod apud Deum est, ab ejus natura separatur: ita creatura, pro 45 eo quod est in Deo, unius credatur naturae cum Deo. Unde convincuntur illa sentire, quibus nos et Filio audeant praeferre, et Patri conentur aequare. Sic totum confundunt, qui a veritate dissentiunt. Ecce quibus sententiis error infidelis asseritur. Ecce quibus adinventionibus fidei veritas impugnaturSed quibuslibet arietibus Ecclesiam sanctam haeretici quatere nitantur, certi sumus de Domisubvertunt et exterminant, qui Deum verum Dei unicum Filium contumeliosis assertionibus exacerbant. Nec ab injuria temperant etiam Patris, dum ingratificentiam reddunt gratiae Salvatoris. Quapropter congruum videtur ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ita ͤ recte ꝓfiteri. ut dicit ipse añs ꝑ scͥpturas.
uñs creauit me initio uiarũ suarũ. ante
scła fundauit me Et seqͥtur: ꝙ ante om̃s col¬
les genuit me: Et itͣum: ego a patre ꝓdn &
tus ẽ in carne ꝓfitet᷑ de eo euangłista dicens

Expanded text:
pturas: Dominus creavit me initium viarum suarum, ante saecula fundavit me . Et sequitur: Et ante omnes colles genuit me. Et iterum: Ego a Patre prodiitus est in carne, profitetur de eo evangelista dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis que mundus non potest acciꝑe. qui¬
a non uidit eũ nec scit eũ. Uos aũt cognosce¬
tis eũ. qͥa apud uos manebit & in uobis erit.
catur que hic potest esse diuersitas in eo qđ
apud eos manet & in eis ẽ. & eñ in uno lo¬
co utraq p̃posicio ponitur. & spͣui sco ucͥusq
rei possibitas assignatur: ut apua qͦs manet
net ut in ipsis fidieli ese possit. uerbu aũt
deus sic apua dm̃ est. ut in dõ esse non possit:
Qͥd dicã de his qͥ de stripturis sic dispu¬
tare desiderant. ut intelligentiȩ sp̃ualis ui¬
am nullatenꝰ quęrant. & auertentes oculos a
uero lumine. ugiter in tenebris delectentur
errare: noc idem qͥpe esse apud dm̃ qđ est
esse indõ. scã scriptura aluis qͦ locis ostendit
Dicit eñĩ moy ses ds̃ fidelis in quo non ẽ mi

Expanded text:
est accipere, quia non vidit eum, nec scit eum; vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit . ctus. Dicatur ergo quae hic potest esse diversitas in eo quod apud eos manet, et in eis est? Etenim in uno loco utraque praepositio ponitur, et Spiritui sancto utriusque rei possibilitas assignatur, ut apud quos manet, net ut in ipsis fidelibus esse possit: Verbum autem Deus sic apud Deum est, ut in Deo esse non possit? Quid dicam his qui de Scripturis sic disputare desiderant, ut intelligentiae spiritalis viam nullatenus quaerant, et avertentes oculos a vero lumine, jugiter in tenebris delectentur errare? Hoc idem quippe esse apud Deum, quod est esse in Deo, sancta Scriptura aliis quoque locis ostendit. Dicit enim Moyses: Deus fidelis, in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ unigenitus ẽ. nat᷑alit̃ est. qͥa de natura
pat̾s natꝰ est: Nos aũt qd dii qaͣ filii q̃ ge¬
niti sumus. non nat᷑a sed gr̃a sumꝰ. Ea cũ
in natura nonhaberemꝰ ut hoc esse posse¬
mus. gratis nobis datũ ẽ ut hoc facti es¬
semus hanc discretionẽ si herecici misericor¬
diter dõ donante ꝑcipiant. lumen uerum
uidebunt. & ab unigeniti filii contumelis
tẽꝑabuntur. qͥa non solũ in eo qd apuã
dm̃i est detrabunt. sed eciã & amimã hu¬
manam in illo negare contendunt: Es ipse
filius dei uno psalmi uersiculo designauit
dicens hoc opiis eoꝵ qͥ detͣhunt̃ mͥ apua
dñm. & qui loquuntur mala aduersus
dm̃ detrahit. quã qui audiens uerbum
deũ apua dñ ẽẽ. dicit idem uerbũ in dõ
non esse: aut qͥs ampliꝰ mala aduersus a¬
amimã diffitetur. cũ illua uerbũ qd̃ qs̃
est. sic apual dm̃ sit de qͦ est. ut ꝑ unitatẽ
naturȩ indeo sit. & ꝑ eandẽ unitatẽ uat᷑e
unus cũ illo deu̾sit. & illa anima cũ car

Expanded text:
quod Unigenitus est, naturaliter est, quia de natura Patris natus est; nos autem, quod dii, quod filii, quod geniti sumus, non natura, sed gratia sumus, quia cum in natura non haberemus ut hoc esse possemus, gratis nobis datum est ut hoc facti essemus. Hanc discretionem si haeretici, misericorditer Deo donante, 51 percipiant, lumen verum videbunt et ab unigeniti Filii contumeliis temperabunt: cui non solum in eo quod apud Deum est detrahunt, sed etiam et animam humanam in illo negare contendunt. Quos ipse Filius Dei uno psalmi versiculo designavit, dicens: Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Deum, et qui loquuntur mala adversus m detrahit quam qui audiens Verbum Deum apud Deum esse, dicit idem Verbum in Deo non esse? Aut quis amplius mala adversus Canimam diffitetur? cum illud Verbum, quod Deus est, sic apud Deum sit, de quo est, ut per unitatem naturae in Deo sit, et per eamdem unitatem naturae unus cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatã ꝑ angelos in manu mediatoris. uing¬
uis locuti sunt angeloꝵ qui m ore quȩ legis
sunt docebant. & adduersus leg̃e praius oꝑi¬
bus militabant: de quib ipse saluator ait
Que dicunt facite: qus aũt faciunt nolite
facere: Dicunt eñi & non faciunt: Saul qͦq
prophechiã habuit: & simon magus credidit
& baptismi sacrament᷑y accepit: Nã ut demon¬
es dum credunt & concremiscunt. uidentur
habere fidẽ sed nichil eis ꝓddest qͥa non habẽt
caritatẽ: Multi etiã facultates suas pauperib
erogantes quia non curauerunt adquirendȩ
caritatis studiũ impendere.res quidem suas
donauerunt qđ ideo nichil eis ꝓfuit. qͥa se ipsos
perdiderunt. non adqͥrendo caritatẽ quam aã
norũ largitatẽ. uͥ sic aliqͦd donũ sp̃s habetur
ut ipse sp̃s non habeatur: Proinde tales ce si ii¬
aentur quorNib& paternoꝵ donorũ participes.

Expanded text:
ordinatam per angelos in manu mediatoris , linguis locuti sunt angelorum, qui in ore, quae legis sunt , docebant, et adversus legem pravis operibus militabant. De quibus ipse Salvator dicit: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt . Saul quoque prophetiam habuit, et Simon Magus credidit, et baptismi sacramentum accepit, nam et daemones, dum credunt et contremiscunt, videntur habere fidem, sed nihil eis prodest, quia non habent caritatem. Multi etiam facultates suas pauperibus erogantes, quia non curaverunt acquirendae caritatis studium impendere, res quidem suas donaverunt, quod ideo nihil eis profuit, quia seipsos perdiderunt, non acquirendo caritatem, quam acqnorum largitatem, ubi sic aliquod donum Spiritus habetur, ut ipse Spiritus non habeatur. Proinde tales, etsi videntur quorumlibet paternorum donorum participes,
Abbreviated transcription (Latin):
ex sententia iusti iudicis: non illã quȩ pre¬
cessit in mala concupiscentia peccatoris: Qua
morte saluator quosdã mortuos asserebat di¬
cens: dimitte mortuos: suos et apłs de uidu¬
a: Que aũt indeliciis est uiuens mortua ẽ
Ad ephesios quoq sic loquit᷑: & uos cũ essetis
mortui indelictis & peccatis ur̃is in qͥbus
aliquando ambulastis scđm scłm mur

Expanded text:
ex sententia justi judicis, non illam quae praecessit in mala concupiscentia peccatoris. Qua morte Salvator quosdam mortuos asserebat, dicens: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Et Apostolus de vidua: Quae autem in deliciis est vivens mortua est . Ad Ephesios quoque sic loquitur: Et vos, cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis, s
Abbreviated transcription (Latin):
Digne etiã super erogasse aliquia creditur.
ineo qđ de uirginib p̃ceptũ dm̃ non habu¬
it. s consiliũ dedit: Str̃uq sine dubio illo
habens largiente aqͦ nͥ accepisset suꝑeroga¬
re non posset.¬
ex xp̃i famulis uͥtus considderatur ac
perpenditur caritatis. non munꝰ inuenitur

Expanded text:
digne etiam supererogasse aliquid creditur, digne etiam supererogasse aliquid creditur, in eo quod de Virginibus praeceptum Domini non habuit, sed consilium dedit. Utrumque sine dubio illo habens largiente, a quo nisi accepisset, supererogare non posset.a Christi famulis virtus consideratur ac perpenditur caritatis, non minus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ere. ut illud qd̃ alter in suis dictis equȩ ue¬
ritati congruũ ponit. magis pacatus appro
rissime licet ille sensus qui a me positus ẽ
forsitan in sci augustini dictis non inueniat᷑.
in scĩ optati tamen libris sicut ipse mecum
nosti apertissime posicus inuenit᷑: Nec tuã
prudentiã lacet eor que a scĩs patͥbus qͥ
fide catholicȩ rectã in doctrinã sp̃s sc̃i re¬
gulam defenderunt. diuersis modis uel m
expositionib uel in defensionib suis inueniun¬
tur posita quicqͥd anobis ponatur. ita nos
illiꝰ loci astruere ueritati congruũ sensum.
ut aliis patrũ sententiis equȩ ueritati congru¬
is non denegemus assensũ: Neq enĩ auerita¬
te rceditur. siin hac suꝑerogatione apłi si
bis queq salua ueritate fidei sentiatur:
acceptis aliqͥa suꝑ erogasse paulũ. ieo qͣ
ꝓpͥu laboris sũptu euangelium p̃dicans.
Stipendiũ sibi debitũ a fidelib non exegit

Expanded text:
ere, ut illud quod aliter in suis dictis aeque veere, ut illud quod aliter in suis dictis aeque veritati congruum ponit, magis pacatus approbrissime, licet ille sensus, qui a me po situs est, forsitan in sancti Augustini dictis non inveniatur, in sancti Optati tamen libris sicut ipse mecum nosti apertissime positus invenitur. Nec tuam prudentiam latet eorum quae a sanctis Patribus, qui fidei catholicae rectam in doctrina sancti Spiritus regulam defenderunt diversis modis, vel in expositionibus, vel in defensionibus suis, inveniuntur posita, quidquid a nobis ponatur, ita nos illius loci astruere veritati congruum sensum, ut aliis Patrum sententiis aeque veritati congruis non denegemus assensum. Neque enim a veritate receditur, si in hac superbis quoque salva veritate fidei sentiatur. acceptis, aliquid supererogasse Paulum, in eo quod proprii laboris sumptu Evangelium praedicans, stipendium sibi debitum a fidelibus non exegit;
Abbreviated transcription (Latin):
sursum uersus tercia consurgeret habitati¬
o. posfunt hic intelligi & tͥa illa quȩ cõmẽ¬
dat apłs. fides. spes. caritas. possunt multo
conuenientilis tres ille ub̾tates euangelieȩ.
tricena. sexagena. centena. Ut in infimo ha¬
bitet pudicicia coniugalis. supͣ uidualis
atq hac suꝑior uͥginalis. & siquid aliua se¬
cundũ fidem ciuitatis huiꝰ intelligi & dici
potest. hoc eciã de ceceris. que hic exponen¬
da sunt dixerĩ. quia & sinon uno disserunt᷑
modo. ad unã tam̃ catholicȩ fidei concordiã
reuocanda sunt: ħ ursus idem beatus augu¬
stunus in libro primo de tͥnitate asserit. utile
rimos res ipsa ꝑueniat. ad alios sic. ad alios
aũt sic. Si ergo illa quȩ de archa noe beatus
augustinus uno loco duobus posuit modis.
a auobus hominib singula assũpta singulis
ponantur in locis. nonne ucerq digne tenax
pronunciabitur ueritatis: Si tamen sic uterq
unum horũ suis incditũ dictis uideatur astru¬

Expanded text:
sursum uersus tertia consurgeret habitatisursum uersus tertia consurgeret habitatio: possuut hic intellegi et tria illa quae commendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis atque hac superior uirginalis, et si quod melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest, hoc etiam de ceteris quae hic exponenda sunt dixerim, quia etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda sunt. stinus in libro primo de Trinitate asserit utile rimos res ipsa perveniat, ad alios sic, ad alios autem sic. Si ergo illa, quae de arca Noe beatus Augustinus uno loco duobus posuit modis, a duobus hominibus singula assumpta singulis ponantur in locis, nonne uterque digne tenax pronuntiabitur veritatis; si tamen sic uterque unum horum suis inditum dictis videatur astru
Abbreviated transcription (Latin):
sequenter adiciens. Et fieri quidem potest
ut ẽ nobis quispia. & alius alio exponat h
aꝑtiꝰ. dũ tamen ea quȩ dicuncur: acihancꝰ
dequa loqͥm᷑ dei ciuitatẽ in hoc scło malig.¬
no tãquam in diluuio ꝑegͥnante om̃iarest.¬
rantur. si ab eiꝰ sensu qͥ ista einscͥplit nonuislt
longe aberrare qui exponit. exempli grata.
ueluc si quispiã qđ hic scͥptũ est inferiora
bicamerata & cͥcamerata facies eñ: Non quod¬
ego in illo opere dixi. uelit intelligi. quia
ex om̃ib gentib eccła congregatur. bicame¬
ratã dictã ꝓpter duo genera hominũ. cͥcũ
om̃s gentes de tribus filiis noe post diluui¬
um reparate sint: Sedd aliuã aicat aliquis
qdꝰ a fidei regula nonsit alienũ Nã qͣm ñ
solas ininferiorib manliones habere ar¬
cham uoluit. uerũ eciã insuperioribꝰ. & hec
dixit bicamerata. & in suꝑiorib suꝑiorum.
& hȩc appellauit tricam erata. ut ab imo

Expanded text:
sequenter adjiciens: « Et fieri quidem potest, sequenter adjiciens: « Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius. Dum tamen ea quae dicuntur ad hanc, de qua loquimur, Dei civitatem in hoc saeculo maligno, tanquam in diluvio peregrinantem, omnia referantur, si ab ejus sensu qui ista conscripsit, non vult longe aberrare qui exponit: exempli gratia, velut si quispiam quod hic scriptum est, inferiora bicameratam ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ei omnibus gentibus ecclesia congregatur bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumomnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt, sed aliud dicat aliquid quod a fidei regula non sit alienum. nam quoniam non solas in inferioribus mansiones habere arcam uoluit uerum etiam in superioribus — et haec dixit bicamerata — et in superioribus superiorum - et haec appellauit tricamerata — ut ab ineo
Abbreviated transcription (Latin):
tineri oftendens idẽ beatissimus augustinus
nrãm ueterẽ scͥpturã ꝓphecicis de xp̃o signi¬
cationib plenã. & ob hoc diuinitus inspira¬
tam. sio inter cetera illud exponit. qđ memor¬
atam archam bicameratã & tͥcameratã ds̃
ĩperat construendã t in libro de ciuitate
quinto decimo duobus aliis modis eiusdem
loci misticã explanationẽ non doctis humane
sapientiȩ uerbis. seduere sicut apłs dicit in
doctͥna sp̃s non minus ddulciter quã mirabili¬
ter explicaret: Qđ ut facilius agnoscatur: utri¬
usq oꝑis. sicut ab eo posita sunt uerba subnectã:
ora archȩ bicamerata & tricamerata constra:¬
untur. sicut ex om̃ib gentib uel biꝑttã mui¬
libro de cuntate dei. memeratȩ arcȩ proioci
opertiuntate aggressus exponere sacramentũ
post aliqua in hoc qđͦ dicit᷑ bi cameratã & tͥca¬
meratã archã noe debere construere. ilua
expositionis que in libris aduersus faustũ
manicheũ continet᷑ indidit mentionẽ. hee sub¬

Expanded text:
mus Augustinus nostram veterem Scripturam propheticis de Christo significationibus plenam, et ob hoc divinitus inspiratam, sic inter caetera illud exponit, quod memoratam arcam bicameratam et tricameratam Deus imperat construendam, ut in libro de Civitate Dei quintodecimo, duobus aliis modis ejusdem loci mysticam explanationem, non doctis humanae sapientiae verbis, sed vere sicut Apostolus dicit in doctrina spiritus, non minus dulciter quam mirabiliter explicarit. Quod ut facilius agnoscatur, utriusque operis, sicut ab eo posita sunt, verba subnectam. ora arcae bicamerata et tricamerata construuntur, sicut ex omnibus gentibus vel bipartitam mullibro de Civitate Dei, memoratae arcae pro loci opportunitate aggressus exponere sacramentum, post aliqua, in hoc quod dicitur bicameratam et tricameratam arcam Noe debere construi, illius expositionis quae in libris adversus Faustum Manichaeum continetur, indidit mentionem, haec sub
Abbreviated transcription (Latin):
gintatẽ. Nec ĩpedimenco est uolentib. nec
nolentes ĩpellit aut cogit sum itaq hic
quisquis uñ modũ exhis trib posuerit. aũ¬
itate utiq non dissentit. Neq enĩ necesse e
ut qđ multipliciter intelligitur. in om̃ibus
scriptis mulplicit᷑ inseratur: Nã & ipsi sc̃i
quoꝵ ministerio deus scriꝑcurarũ suau.
dignatus est aꝑire secreta. dixerunt pleraq
non uno modo tantũ sed mulcipliciter si¬
ne offensione dũ taxat uerȩ fidei non inde¬
center intelligi Sicut beatus ipse austinus
inmisterio archȩ noe fecisse eo gnoscitur
aduersus faustũ: Namq manicheũ asserẽ¬
tẽ in libris ueteris testam̃ti. nichil dde xp̃i

Expanded text:
ginitatem. Nec impedimento est volentibus, nec ginitatem. Nec impedimento est volentibus, nec nolentes impellit aut cogit. CAPUT XIV. quisquis unum modum ex his tribus posuerit, a veritate utique non dissentit, neque enim necesse est ut quod multipliciter intelligitur, in omnibus scriptis multipliciter inseratur. Nam et ipsi sancti, quorum ministerio Deus Scripturarum suarum dignatus est aperire secreta, dixerunt pleraque non uno modo tantum, sed multipliciter, sine offensione duntaxat verae fidei non indecenter intelligi. Sicut ipse beatus Augustinus in mysterio arcae Noe fecisse cognoscitur adversus Faustum: namque Manichaeo asserente, in libris Veteris Testamenti nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
in sermonib atq epłis eiꝰ uel in nimio labore
mentis & corporis colloetuit: Sc̃s aũt optatus
milebitanus in sexto aduersus parmemanum
libro. consiliũ de uͥginib paulũ suꝑerogasse
testatur his uerbis: Sirgmitas enĩ uoluntatis
res est non necessitatis: deniq stabularius il¬
le apłs paulus cui confossus petcatoꝵ uulne¬
ribus ppłs comendatus ẽ. duos denarios qͦserogas¬
set acceperat. duo scilicet testamenta hex ꝑ.
doc trinã quasi sũptus impendit. docuit qͦ¬
modo conuigales xp̃iam debeant uiuere.
Deqͦ cũ quereret᷑ qͥd de uͥginib p̃ciperet res¬
pondit sibi de uͥginibꝰ nichil esse mandatũ.
confessus ẽ se duo testamenta. hoc est duos
denarios erogasse explicati erant qͦdam mͦ
sũptus sed qui sauciũ cõmencdauerat ꝑmi¬
serat se redliturũ qͥcquid in cura amplius
erogasset post inpensos duos denarioss qͣ
p̃cepta sed consiliũ erogat paulus ad uir¬

Expanded text:
in sermonibus atque epistolis ejus, vel in nimio labore in sermonibus atque epistolis ejus, vel in nimio labore mentis et corporis collocavit. Sanctus autem Optatus Milevitanus, in sexto adversus Parmenianum libro, consilium de Virginibus Paulum supererogasse testatur his verbis: Virginitas enim voluntatis res est, non necessitatis. Denique stabularius ille apostolus Paulus, cui confossus peccatorum vulneribus populus commendatus est, duos denarios quos erogasset acceperat, duo scilicet Testamenta. Haec per doctrinam, quasi sumptus impendit. Docuit quomodo conjugales Christiani debeant vivere, de quo cum quaereretur quid de virginibus praeciperet, respondit, sibi de virginibus nihil esse mandatum . Confessus est, se duo Testamenta, hoc est duos denarios erogasse. Expliciti erant quodammodo sumptus, sed qui saucium commendaverat, promiserat se redditurum quidquid in cura amplius erogasset post impensos duos denarios. Non praecepta, sed consilium erogat Paulus ad vir
Abbreviated transcription (Latin):
sensum licet nonita a sc̃o augustino positũ
asseras. allos tamen illustres uiros taliter hoc
posuisse confirtas: Est qͥdem uerũ quia sc̃s
augustinus hoc dixit ab apło suꝑ erogatũ.
luit tamen non solũ sibi sed & his qui cũ illo
erant. ꝓpͥis manib laborare. sicut ephesiis
ueraciter dixit: Ipsi scitis q̃m ai ea que mib̾
opus erant & his qui mecũ sunt. ministrauer̃t
manus iste. & omĩa oftendi uobis. qͣm sic la¬
borantes oportet suscipere infirmos Nã & thes¬
salonicensib scribens memores enĩ estis fr̃es¬
laborẽ nr̃m a fatigationẽ nocte & die oꝑantes.
ne que ur̃m grauaremꝰ: Na & ad corichios hanc
dicit mercedem suã. ut euangłiũ p̃dicans sine
sũptu ponat euangeliũ. ut non abutatur po¬
testate sua in euangelio: Cũ gͦ hoc sc̃s augusti¬
nus cõpecenter & congrue posuisset. non tam̃
incõpecens uideri. aut incongruũ debet qđ
sc̃s ambrosius beati pauli superogationẽ uł

Expanded text:
sensum, licet non ita a sancto Augustino positum sensum, licet non ita a sancto Augustino positum asseras, alios tamen illustres viros taliter hoc posuisse confirmas. Est quidem verum: quia sanctus Augustinus hoc dixit ab Apostolo supererogaluit tamen non solum sibi, sed et his qui cum illo erant, propriis manibus laborare, sicut Ephesiis veraciter dixit: Ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Et omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos . Nam et Thessalonicensibus scribens, Memores enim estislaboris nostri et fatigationis, nocte et die operantes, ne quem vestrum gravaremus , nam et ad Corinthios hanc dicit mercedem suam, ut Evangelium praedicans, sine sumptu ponat Evangelium ut non abutatur potestate sua in Evangelio . Cum ergo hoc sanctus Augustinus competenter et congrue posuisset, non tamen incompetens videri aut incongruum debet, quod sanctus Ambrosius beati Pauli supererogationem vel
Abbreviated transcription (Latin):
offerentes sãcͥficiũ deo sp̃m contribulatũm
ipsis̃ hostia uiua. seã. placens deo. qͥa per
contritionẽ humiliati cordis in unitatem
membroꝵ redeunt illius sacerdotis qͥdi¬
lexit nos sicut dicit apłs & obtulit semetip.¬
sum ꝓ nobis oblationẽ hostiã deo in odorem
suauitatis Ut aũt redeant & sp̃ale sacͥficiũ
fiant. caritas dei facit quȩ diffusa ẽ in cordi
itaq catholicȩ ueritatis & cõmunionis sacri¬
ꝑ spͣm scm diffusam in ea custodit. ipsam
eccłam sibi gratũ sacͥficiũ facit. quȩ ipsam
semper poscit grãm spͣalis caritatis accipere.
ꝑ quã se possit hostiã uiuã scãm deo placen¬
tẽ iugiter exibere : Scͥbis p̃terea de illo
mini non habeo. consiliũ aũt do. Quod consi¬
liũ in epła quã adte nuper scripsi. ad illua ꝑ¬
tinere memoraui. qd̃ duob denariis aͣccepꝰtis.
fidelis stabularius supererogauit: Cuiꝰ loci

Expanded text:
offerentes sacrificium Deo spiritum contribulatum offerentes sacrificium Deo spiritum contribulatum ipsi sunt hostia viva, sancta, placens 39 Deo. Quia per contritionem humiliati cordis in unitatem membrorum redeunt illius sacerdotis qui dilexit nos, sicut dicit Apostolus: Et obtulit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ut autem redeant et spiritale sacrificium fiant, caritas Dei facit quae diffusa est in cordiitaque catholicae veritatis et communionis sacri sanctum diffusam in ea custodit, ipsam Ecclesiam sibi gratum sacrificium facit, quae ipsum semper poscit gratiam spiritalis caritatis accipere per quam se poscit hostiam vivam, sanctam, Deo placentem jugiter exhiberemini non habeo, consilium autem do. Quod consilium in epistola quam ad te nuper scripsi ad illud pertinere memoravi quod, duobus denariis a Domino acceptis, fidelis stabularius supererogavit . Cujus loci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nobis. ipsa est e¬
nĩ caritas quã non habent qͥ ab eccł̃ȩ catho¬
licȩ cõmunione p̃cisi sunt: actende quȩso
beatissimũ augustinũ in sc̾is scͥpturis di¬
uinitus eruditũ quomͦ uno in loco non
catholica eccła ꝑ manus ĩpositionẽ dari dr̃.
nimirũ hoc intelligi maiores uoluerunt qđ
apłs ait: Qm̃ caritas dei diffusa ẽ in cordib¬
suit. remoto dubitationis ambiguo sẽs au¬
gustinus exposuit: Iudas eñi apłs dicit:
hisunt qͥ segregant semecipsos. animales sp̃m
non habentes: Et beatus augustinus de cari
aluid esse sp̃m sc̃m per manus impositio¬
nem redeuntibus herecicis dari. quã spͣ̃ali
sacrificio diutnitus tribui : hoc anͣt qui
sentit aut dicit. ꝓfecto nondũ intelligit
qͣliter semetipsos exhibeant hostiã uiri̾a.
sc̃am. deo placentẽ Si qui scismaticor. &
hereticoꝵ mortiferũ relinquentes erroĩe
acd catholiee ueritatis redeunt unitatẽ uͥ

Expanded text:
Ipsa est enim caritas, quam non habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt. » Attende, quaeso, beatissimum Augustinum in sanctis Scripturis divinitus eruditum, quomodo uno in loco non catholica aecclesia per manus inpositionem dicitur dari. Hoc intelligi maiores voluerunt quod ait apostolus: 'Karitas Dei diffusa est in cordibsuit, remoto dubitationis ambiguo, sanctus Augustinus exposuit. Judas enim apostolus dicit: Hi sunt qui segregant semetipsos, animales, Spiritum non habentes. Et beatus Augustinus de caritaliud esse Spiritum sanctum per manus impositionem redeuntibus haereticis dari, quam spiritali sacrificio divinitus tribui? Hoc autem qui sentit, aut dicit, profecto nondum intelligit, qualiter semetipsos exhibeant hostiam vivam sanctam, Deo placentem, si qui schismaticorum et haereticorum, mortiferum relinquentes errorem, ad catholicae veritatis redeunt unitatem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tate scĩficat qͦs adoptat: In illa qͥppe uina
substantia tͥnitatis. unitas ẽ in origine. equa¬
litas in pbole In caritate aũt unitacis
litatis q communio. nulla est dinisio illius
unitatis. nulla ẽ diuersitas nliꝰ equalitatis.
nullũ faftidiũ illius caritatis: loi eñ nich̾
discrepat. quia equalitas cara &una. & ui¬
nitas eqͣlis & cara. & garitas equalis atq una
tas una demostrntur patͥs e filii. quam
sponuiuonem beatus apłs tali sermone cõ-¬

Expanded text:
itate sanctificat, quos adoptat. In illa quippe una itate sanctificat, quos adoptat. In illa quippe una substantia Trinitatis, unitas est in origine, aequalitas in prole, in caritate autem unitatis aequalitatisque communio; nulla est divisio illius unitatis, nulla diversitas illius aequalitatis, nullum fastidium illius caritatis: ibi enim nihil discrepat, quia aequalitas cara et una, et unitas aequalis et cara, et caritas aequalis atque unatas una demonstratur Patris et Filii, quam communionem beatus Apostolus tali sermone com
Abbreviated transcription (Latin):
nem sui in caritate hec itaq sp̃alis edificatio
corporis xp̃i que fit in caritate. eũ scillicet se¬
cundũ beati petri sermonẽ lapides uiui eaifi¬
cantur in domũ sp̃alem. in sãceraotiũ sem of¬
fereutes sp̃ales hostias acceptabiles do ꝑ iu¬
xp̃m: hec inquã edificatio spalis nũqͣ oportu¬
nius petitur. quã c̃t ab ip̃so xp̃i eorpore qd
est eccła in sacramento panis & calieis. ipsum
xp̃i corpus & sanguis offertur: Calix enĩ quem
bibimiꝰ. cõmunicatio xp̃i sanguinis est. & pani
quẽ frangimꝰ participatio corporis dñi est. Q̃i
tenus panis unim corpus multi sumꝰ. om̃sq
de uno pane participamur: Et ꝓpcerea pecimus
fieret. eadem gr̃ã fiat ut om̃ia m̃ebra cartta.¬
tos manente compage inunitate corporis ꝑ¬
seuerent: hoc aũt digne pecimꝰ uis in nobis
lono sp̃s fieri. qͥ ẽ unꝰ sp̃s e patris  fili. Qa
scã naturalis unitas. & equaltas. &cauitasta¬
ntatis. quȩ mnꝰ solus & uerus ẽ as. uananim¬

Expanded text:
nctum amittunt. Haec itaque spiritalis aedificatio corporis Christi, quae fit in caritate cum scilicet secundum beati Petri sermonem, lapides vivi aedificantur in domum spiritalem, in sacerdotium sanctum offerentes spiritales hostias, acceptabiles Deo  haec, inquam, aedificatio spiritalis, nunquam opportunius petitur quam cum ab ipso Christi corpore quod est Ecclesia in sacramento panis et calicis ipsum Christi corpus et sanguis offertur: Calix enim quem bibimus, communicatio sanguinis Chriini est: quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, omnesque de uno pane participamus . Et propterea petimus sti corpus fieret, eadem gratia fiat ut omnia membra caritatis, manente compage, in unitate corporis perseverent. Hoc autem digne petimus illius in nobis dono Spiritus fieri, qui est unus Spiritus et Patris ralis unitas et aequalitas et caritas Trinitatis, quae unus solus et verus est Deus, unanim
Abbreviated transcription (Latin):
his. comodũ diximus paternis diffinitionẽ
nrãm p̃ ͭ ͥ iire sententiis: Sc̃s & enĩ augus¬
tinus in libris debaptismo cũ questionẽ
de hereticoꝵ receptione sine baptismatis i¬
teratione uersaret. intercio eiꝰdẽ operis li¬
bro inter alia sic dicit: Sp̃s aũt sc̃s qd̃¬

Expanded text:
bis, commodum duximus paternis definitionem nostram praemunire sententiis. Sanctus enim Augustinus in libris de Baptismo , cum quaestionem de haereticorum receptione sine baptismatis iteratione versaret, in tertio ejusdem operis libro, inter alia sic dicit: « Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
iam ceruit in qd p̃cipitiũ improbi homines
cadunt. qͥ uerȩ fidei resistentes ꝑfidiã de¬
fensare contendunt: Qͥd enĩ aliud talib u̾¬
bis agit᷑. nͥ ut huiꝰ defensione sententiȩ. con¬
ditionis suȩ ac redẽptionis oblita. semet ip¬
sam filio dei non solũ equare s & p̃ferre
audeat creatura: Miror aũt qͦmodo non
considerant aqͥb illudasseritur.ꝙͣ dec̾ior

Expanded text:
non cernit in quod praecipitium improvidi homines non cernit in quod praecipitium improvidi homines cadunt, qui verae fidei resistentes, perfidiam defensare contendunt? Quid enim aliud talibus verbis agitur, nisi ut hujus defensione sententiae, conditionis suae ac redemptionis oblita, semetipsam Filio Dei, non solum aequare, sed et praeferre audeat creatura? Miror autem, quomodo non considerant, a quibus illud asseritur, quam deterior
Abbreviated transcription (Latin):
dit uerbũ esse apud dm̃. & nos esse in deo.
si audet dicat uerbũ esse exteriꝰ. & nos interiꝰ
Qđͦ sidicendũ existimat. ipse de sins dictis
iudiciũ ferat: Neq enĩ in tali sermone uidex
querendus est alius. quando ip̃se qͥ hoc dix̃
a se ipso sit ꝓfecto culpandus Qͥa iterũ res¬
pondebit aduersus eiꝰdem beati pauli sen¬
in deo esse testatur: Uerbũ uero apud dm̃
esse. ioannis euangłiste p̃dicatione diuosci¬
tur: Si aũt scđm arrianorp sensũ om̃e qđ
in deo est interius est. & om̃e qd apud̃ dm̃
est exterius est. qm̃ arriani s uerbũ qd̵ ap̃d̃m
est non in deo esse. sed exterius esse creditur.
hoc reliquũ est. ut om̃ib quȩ in deo sunt illud
qđ apud dm̃ ẽ inferiꝰ p̃dicetur. hȩc aũt recep¬
tio. qͥa de uerbo scͥptũ est om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt. ipsa erit secđm arrianos rectitudo fidĩ
ut p̃ponenda sit factura factori: Quis non

Expanded text:
dit Verbum esse apud Deum, et nos esse in Deo, dit Verbum esse apud Deum, et nos esse in Deo, si audet, dicat Verbum esse exterius, et nos interius. Quod si dicendum existimat, ipse de suis dictis judicium ferat; neque enim in tali sermone judex quaerendus est alius, quando ipse qui hoc dicit a seipso sit profecto culpandus. Quid iterum respondebit adversus illam ejusdem beati Pauli senum, et in Deo esse testatur, Verbum vero apud Deum esse, Joannis evangelistae praedicatione dignoscitur; si autem secundum Arianorin Deo est, interius est, et omne quod apud Deum est, exterius est, quoniam Arianus Verbum, quod apud Deum est, non in Deo esse, sed exterius esse credit. Hoc reliquum est ut omnibus quae in Deo sunt, illud quod apud Deum est, inferius praedicetur: hoc autem recepto quia de Verbo scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt , ipsa erit secundum Arianos rectitudo fidei, ut praeponenda sit factura factori. Quis jam
Abbreviated transcription (Latin):
uero respirando reddit. sic apud se eũ non
habet sicut nec inse habet: F rustra qͥ in
illa disputatione de hoc qđ dictũ est u̾¬
bũ erat apud dm̃ asserere uoluit qđ in
aliqͦ est esse semper interius. quod apud
aliquẽ est esse semper exteruis sũ flatus
minẽ. quẽ admodũ non est in homine. Muiꝰ
enĩ attendit in hoc qđ abfurdo nitebatur
asserere documento. quam grauior. eum
subsequenter absurditas teneret innexũ
Eteñ cũ dicit᷑ in pͥncipio erat uerbũ &e u̾bũ
erat apud deũ & ds̃ erat uerbũ. si exceruis
est om̃e qd̵ apud dm̃ est. & interiꝰ est om̃e
qđ ii deo est: qͥd illi disputatori ꝑitissimo re¬
stat. nͥ ut uos potiores filio di esse contendat:
Dicit qͥꝓpe apłs de deo. qͥa in ipso uiuimus
& mouenur & sumus et alio loco: Unus dͣs
pater exqͦ om̃ia & nos in ipso: Nune ĩa qͥsqͥs
ille est qui sub xp̃iano nomine non metuit
aduersus xp̃m tã temere disputare. cr̃i au¬

Expanded text:
vero respirando reddit, sic eum apud se non vero respirando reddit, sic eum apud se non habet, sicut nec in se habet. CAPUT Iilla disputatione, de hoc quod dictum est: Verbum erat apud Deum, asserere voluit quod in aliquo est esse semper interius, quod apud aliquem est esse semper exterius, cum flatus minem, quemadmodum non est in homine. Minus enim attendit in hoc, quod absurdo nitebatur asserere documento, quam gravior eum subsequenter absurditas teneret innexum. Etenim cum dicitur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Si exterius est omne quod apud Deum est, et interius est omne quod in Deo est; quid illi disputatori peritissimo restat, nisi ut nos potiores Filio Dei esse contendat? Dicit quippe Apostolus de Deo: Quia in ipso vivimus, et movemur, et sumus . Et alio loco: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso . Nunc jam quisquis ille est qui sub Christiano nomine non metuit adversus Christum tam temere disputare, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
& apua uos est & in nobis est: Et qͥcquia
eius respirando redaimꝰ. cũ reddidimus.
nec apud nos nec in nobis habemus. Anfor¬
te dicturus est aeris istius. en lp̃irando
accipimus. in nobis tantũ esse. non ecĩa apua
nos esse: Dicat gͦ quando apua nos pͣ¬
sit eẽ. an cũ eum reãdimus & eũ in
nobis non habemus: S ed hoc puto quia
uet dͥe byrro illo dicere audebit. sitamen
eũ a quo acceꝑat reddit Uiet enĩ quia
tunc eũ apud se habiit cũ aecepit. postqͣ
aũt reddidit. apud se habere iã deftiat:
Sicut enĩ acceptione factũ est ut qđ nõ
habuit apud se haberet. ita redditione fac¬
tũ est ut qđ apud se habuit non haberet.
Proinde si birrũ dixit non in se esse sed ap̃
se esse. hunc tam̃ flatũ quem de cͥcum fuso
aere. uicissim sumimꝰ & reddimꝰ. mn uidet᷑
quia non dicet non esse apud hominẽ eum
est ui homine. quia tunc eũ homo apua se
& in se habet. cũ eũ accipit spirando. Cũ

Expanded text:
et apud nos est, et in nobis est: et quidquid et apud nos est, et in nobis est: et quidquid ejus respirando reddimus, cum reddiderimus, nec apud nos, nec in nobis habemus. An forte dicturus est, aeris istius elementum, cum spirando accipimus, in nobis tantum esse, non etiam apud nos esse? Dicat ergo, quando apud nos possit esse, an cum eum reddimus, et eum in nobis non habemus? Sed hoc puto, quia nec de birro illo dicere audebit, si tamen eum illi a quo acceperat reddidit. Videt enim quia eum tunc apud se habuit, cum accepit; postquam autem reddidit, apud se habere jam destitit. Sicut enim acceptione factum est, ut quod non habuit, apud se haberet, ita redditione factum est, ut quod apud se habuit, non haberet. Proinde si birrum dixit, non in se esse, sed apud se esse, hunc tamen flatum, quem de circumfuso aere vicissim sumimus et 44 reddimus, mihi videtur quia non dicet, non esse apud hominem, cum est in homine, quia tunc eum homo apud se et in se habet, cum eum accipit spirando. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
cumenta disputationis assumat: Magnu it
qͥddã sibi ille uisus est inuenire. cũ accep¬
to birro & manib retento interrogasset.
utrũ sicut apud illũ esset. ita in illo es¬
set. Ex inde docere uolens que madinodũ
birrtm apud hominẽ. sic esse filiũ ap̃
patrẽ: Ut quia birrus ille apu hominẽ
esse posset. in homine aũt esse non posset.
ita filius sit quidẽ apua patrẽ s non sit
in patre: Rogo si de corporib istis contͤ¬
ctabilib aliquid in exemplum dispu¬
tans delectabatur assumere. licet illi
aduersus ueritatẽ disputanti elementa que
a ueritate facta s̃. non possent ullacenꝰ sut¬
fragari. tamen ut tolerabile aliquid alcere
uideretur. ut de ceteris taceã. cur birrum
quem manib tenebat ostendit: & non sai¬
tem flatũ quẽ narib carpebat attendit.
Qua si birrus ille possec dici apud illuxn
esse & non in illo esse. fiatus iste tamen quẽ
ex aere carpimus. cũ eũ spirando ꝑcipimus.

Expanded text:
cumenta disputationis assumat? Magnum enim cumenta disputationis assumat? Magnum enim quiddam sibi ille visus est invenire, cum accepto birro et manibus retento interrogasset utrum, sicut apud illum esset, ita in illo esset. Exinde docere volens quemadmodum birrum apud hominem, sic esse Filium apud Patrem, ut quia birrus apud hominem esse possit, in homine autem esse non possit, ita Filius sit quidem apud Patrem, sed non sit in Patre. Rogo si de corporibus istis contrectabilibus aliquid in exemplum disputans delectabatur assumere, licet illi adversus veritatem disputanti, elementa quae a veritate facta sunt, non possent ullatenus suffragari, tamen ut tolerabile aliquid dicere videretur, ut de caeteris taceam, cur birrum, quem manibus tenebat, ostendit, et non saltem flatum, quem naribus carpebat, attendit? Quia si birrus ille posset dici apud illum esse, et non in illo esse, flatus iste tamen, quem ex aere carpimus, cum eum spirando percipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. legi dei intolerabiliter inimica:
hinc do nante xp̃o aliqͥd scribere me.
paruuloꝵ ꝑturbetur auditus. Pertinet
enĩ ad nr̃e seruitutis officrũ aduersus
nascentẽ pestilentiã cuiꝰlibet opinionis
mortifere. salubria diinoꝵ eloqͥarũ
sollicite fideles p̃moneat dicens Uide¬
te neqius uos decipiat ꝑphilosophiã &
manẽ fallatiã scdm traditionẽ hominũ.
xp̃m. quia in ipso inhabitat om̃is ple¬
nitudo diuinitatis corporaliter: Isti econ¬
trario non solũ p̃terito tẽpore philoso¬
phie mundalis sectantes erroiẽ. sed̃m ele¬
menta mundiꝰ deo ͤ ẽstimauerient dispu¬
tandũ: sed ita sunt tocꝰ nunc religionis
obliti ut cũ de deo disputant: nec ipsa
elementa mundi istius corporalis acten-¬
dant: ac sic dum oculos intelligentie. etrã
contra ea quȩ uidentur ꝑtinaciter claui
dius dici quã ut cũ de deo quis ddisputat
non nisi de crassiorib tantũ corporib do¬

Expanded text:
tatio legi Dei intolerabiliter inimica. tatio legi Dei intolerabiliter inimica. Hinc donante Christo aliquid scribere, meusparvulorum perturbetur auditus, pertinet enim ad nostrae servitutis officium, adversus nascentem pestilentiam cujuslibet opinionis mortiferae salubria divinorum eloquiorum postolus sollicite fideles praemoneat, dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominu: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter , isti e contrario, non solum praeterito tempore philosophiae mundialis sectantes errorem secundum elementa mundi, de Deo existimaverunt disputandum, sed ita sunt totius tunc religionis obliti, ut cum de Deo disputant, nec ipsa elementa mundi istius corporalis attendant: ac sic, dum oculos intelligentiae etiam contra ea quae videntur pertinaciter claududius dici quam ut cum de Deo quis disputat, non nisi de crassioribus tantum corporibus do
Abbreviated transcription (Latin):
am stes entelligendũ ꝓutent. uͣt᷑ id ipsũ
uerbi apud patrẽ esse. non in patre esse
sed extra patrẽ esse existiment accipiendũ
ita ut quidã eoꝵ quantũ auditu cõꝵi.
aũ dehis duab p̃positionib. hocẽ. in.
& apud. inter eos oriretur quodã die
conflictus. accepto cuiusdã birro. &
manib retento interrogasset an illo
esset cum apuã illũ eẽt birrus quem
tentiã firmaturus. hac sermonẽ suũ dif¬
fintione clausisse. cũ aliqͥd in nobis ẽẽ
dicitur intra ntra nos intelligendũ. dũ
uero apuã nos ẽẽ dicit᷑. extra nos acci¬
piendu: Et qͥa birrus ille quem ipse reci¬
nebat. sic apud illũ esset. ut in illo non
esset. ac ꝓ hoc ex eo qđ apua illũ esset.
non tamen in illo esset. extra illũ non
cum patre esse substantiȩ. qm quicqͥd
sic apud aliquẽ est ut in illo non sit ꝓfe¬
cto sic apud illũ est. ut uniꝰ cũ eo substã¬
tiȩ esse non possit: hec est eor ratiocina¬
tio ratui contraria: hec legalis daspu¬

Expanded text:
um atque exponendum putent, ut id ipsum Verbum apud Patrem esse, non in Patre esse, sed extra Patrem esse accipiendum existiment: ita ut quidam eorum quantum auditu comperi dum de his duabus praepositionibus, hoc est in et apud, inter eos oriretur quodam die conflictus, accepto cujusdam birro, et in manibus retento, interrogasset an in illo esset cum apud illum esset birrus ille, quem sententiam firmaturum hac sermonem suum definitione clausisse, cum aliquid in nobis esse dicitur, intra nos intelligendum, dum vero apud nos esse dicitur, extra nos accipiendum. Et quia birrus ille, quem ipse retinebat, sic apud illum esset, ut in illo non esset, ac per hoc, ex eo quod apud illum esset, non tamen in illo esset, extra illum, 43 non cum Patre substantiae: quoniam quidquid sic apud aliquem est, ut in illo non sit, profecto sic apud illum est, ut unius cum eo substantiae esse non possit. Haec est eorum ratiocinatio, rationi contraria. Haec legalis dispu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde mamifestũ est apud oñis hereticos sp̃s
sci grãm non esse. nec eo sacrificia qͥuam¬
diu hepecici sunt posse deo placere. neq sp̃ã
fraternã seruat in caritate concordiã: Seqͥs¬

Expanded text:
Unde manifestum est apud omnes haereticos Spiritus Unde manifestum est apud omnes haereticos Spiritus sancti gratiam non esse, nec eorum sacrificia, quandiu haeretici sunt, posse Deo placere, neque spirifraternam servat in caritate concordiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s qͥppe sc̃s qͥ unus ẽ patͥs & fili. hoc oꝑatꝰ
nibis quib grãm tribuit adoptionis aiuinȩ
quod oꝑatus ẽ eciã millis qui in libro actuum
apłoꝵ inueniuntur eundẽ sp̃m accepisse. de
quib dicitur: Multitudinis aũt credenciuime
erat eor umũ & anima una: Uñu eñ col &a
nunã fecerat multitudinis credentiũ in deo. qͥ
patris & filn unus est sp̃s. & cũ patrt acfilio
unus est deus Unde & apłs hanc sp̃adem
unitatẽ in uinculo pacis sollicite dicit ẽẽ
seruandã. sic ephesios monens: Obsecro itaq
uoᷤᷤ ego uinctus in dño. ut digne ambuletis
uocatione qua uocati estis. cũ om̃i humilita¬
te & mansuetudine. cũ patientia sub portan
a depͣuati. aut superbia inflati abunitate
corporis eccłȩ segregant᷑. Quos iudas apls srĩ
metipsos. animales. sp̃m non habentes. hi enĩ
quia animales sunt: ideo sp̃m non habent: sp¬
ter quod paulus apłs dicit: animalis homo
non percipit quȩ sunt sp̃s dei tales itaq

Expanded text:
s quippe sanctus, qui unus est Patris et Filii, hoc operatur in his quibus gratiam tribuit adoptionis divinae, quod operatus est etiam in illis qui in libro Actuum apostolorum inveniuntur eumdem Spiritum accepisse. De quibus dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor et anima una : unum enim cor et animam fecerat multitudinis credentium in Deo qui Patris et Filii unus est Spiritus, et cum Patre ac Filio unus est Deus. Unde et Apostolus hanc spiritalem unitatem in vinculo pacis sollicite dicit esse servandam, sic Ephesios monens: Obsecro itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis, cum omni humilitatea depravati, 38 aut superbia inflati, ab unitate corporis Ecclesiae segregantur. Quos Judas apostolus sine metipsos, animales, Spiritum non habentes . Hi enim quia animales sunt, ideo Spiritum non habent. Propter quod Paulus apostolus dicit: Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei . Tales itaque