comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eniente aut̃ ad iuditiũ dño in fortitudine
etͣ ptestate magna sol et lia dnͣrobscu¬
rari ñ sui luminis priuatõne. S suꝑueniente
maioris lunu̾s claritate. iuirtut̾es quoq celorũ¬
.i. angeli dnͣr moueri. ñ metu dampnatõis. uł
aliqua ꝑtͣbatone pauoris. s qͣdam admiratõe
eoꝵ que uiderint. Unde sob. co lumpue celi pa-¬
uent aduentum eius. Ante diem uero iuditii
solet luna eclipsim patient᷑. sicut i oħel testatur
dicens. Sol ꝯuertet᷑ in te nebs. et luua in san¬
guinem. aute qͣm ueniat dies dñi magnꝰ ⁊ hor¬
ribilis. maguus uero dititur ꝓpt̾ magnaque ibi
fient. cum aut̃ fu̾it fcm celum uouũ et trano¬
uatunc erit lux lune sicut lux soł. testante ysa.¬
et lux soł septemplicit̾ .i. sicut lux .uii. dieꝵ. quia
qͣntũ luxit sol in pͥma ꝯ ditione .uii. dieꝵ ante pec¬
catum pͥmi hoĩs: tantũ lucebit post iuditiũ. mino¬
rata .i. fuit lux solis et lune alioꝵ q sydeꝵ ꝑ pccm m

Expanded text:
eniente autem ad judicium Domino in fortitudine et potestate magna, sol et luna dicuntur obscurari, non sui luminis privatione, sed superveniente majoris luminis claritate. Virtutes quoque coeloruangeli, dicuntur moveri, non metu damnationis, vel aliqua perturbatione pavoris, sed quadam admiratione eorum quae viderint. Unde Job, c. 16: Columnae coeli pavent ad adventum ejus. Ante diem vero judicii sol et luna eclipsim patientur, sicut Joel testatur dicens, c. 2: Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Magnus vero dicitur, propter magna quae ibi fient. Cum autem factum fuerit coelum novum, et terra nova, tunc erit lux lunae sicut lux soet lux solis septempliciter, id est sicut lux septem dierum, quia quantum luxit sol in prima condicione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post iudicium. Minorata enim fuit lux solis et lune aliorumque syderum per
Abbreviated transcription (Latin):
sine auctore. filius uero ñ. qr pat̾ innascibił. faliꝰ
uatuꝯ.et ut ait hyłarius in ixii .ł. de .tri. aliud
est sme auctore semꝑ esse etermĩe aluit prĩ idest
auctori semꝑ esse coet̾nim. Ubi aũt pr᷑ auctor
est: ibi et natͣiuta ꝯ est. quia sicut natiuitas ab
auctore est: ita et ab eterno auctore⁊ et̾na nati¬
uidaꝰ est. oͣmne aut̃ quod semꝑ est: d̾ eteruuĩ est.
S tñ non om̃e quod et̃ nũ este etiam innatũ est.

Expanded text:
ero non, quia Pater innascibilis, Filius natus. Et, ut ait Hilar. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctore semper esse aeternum, aliud Patri, id est, auctori, esse coaeternum. Ubi autem Pater auctor est, ibi et nativitas est, quia sicut nativitas ab auctore est, ita et ab aeterno auctore aeterna est nativitas. Omne autem quod semper est, etiam aeternum est; tamen non omne quod aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
Nature inquit cui contͣdiciꝰ ħetice. ħ unitas
est. ut ita ꝑ se agat .s. ne a se agat. et it a non
tens esse. quia nat᷑alem habet potentiam
illam habet a patre. non ad se. ideo a prẽ nõ
a se dr̃ posse. et agere. homo aut̃ uł angeluꝰ¬
gratiutam habet potentiam qͣ potens est iqdo
et nat᷑ali potenticꝰ potest quicꝙ uult fi̾. ⁊ qͥd
quis nult se posse. nicħ .ii. uult fieri qd̾ non
possit facere ꝑ se. uł ꝑ creat᷑am. et nicħ uult
se posse: quod non possit. et omne quod uult
fieri. uult se posse. s ñ om̃e quod ulilt se pꝰse
uult fieri. Si n uellet: et fierz. quia uolun¬
tati eius: nicħ potest resistere..

Expanded text:
Naturae cui contradicis haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius, nec a se agat: et ita non tens esse, quia naturalem habet potentiam sed quia illam habet a Patre non a se, ideo a Patre, non a se dicitur posse et agere. homo autegratuitam habet potentiam, qua potens est. Ideo  naturali potentia potest quicquid vult fieri, et quicquid vult se posse. Nihil enim vult fieri quod non possit facere per se, vel per creaturas; et nihil vult se posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil res
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicit. omp̃s non dr᷑ d̾s. quia ominia
possit ⁊ c. tam ample ⁊ gn̾alit̾ accipit oĩa ut ⁊̾
Silr cum dicit ñ ob alus ueracit᷑ dicit᷑ omp̃s nͥ¬
qm̃ quicꝙͣ uult potest: ñ negat eum posse ⁊ ̾
ea que ñ nult. S adilsus eos qui diceuaut de¬
uin mist a uelle q̃ non poterat: affirmat eum
posse quicꝙ uult. ⁊ ex eo uere dici om̃ipotentem.
ñ ob aluid̾ il qr potest quiccꝭ uult. S caue qͦmͦ
intelligͣs. pot̾ quicꝙ uult. an quicꝙ uult se pꝰ¬
se. an quicꝙ uult facere an quicꝙ uuls fł̾ Si
.ii. dicaꝰ ideo omipotentẽ uocari quia pot̾ qͥctħ
cere. Non .in uult facere. nisi qd̃ facit. nͣ posse:
nisi quod potest. S ñ pot̾ facere quicqͥd uult fi.
uult .i. saluo fieri qui saluanti sunt:. uer̾tñ
cos saluare ñ ualet. d̾ꝯ aut̾ quiccͥ uult fi̾ pot̾

Expanded text:
ubi dicit: Omnipotens non dicitur quod omnia possit, etc., tam ample et generaliter accepit omnia, ut etiam Similiter cum dicit - Non ob aliud veraciter dicitur omnquicquid vult potest; non negat eum posse etiam ea quae non vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotentem, non ob aliud, quam quia potest quicquid vult. Sed cave quomodo intelligas: potest quicquid vult se posse, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem vocari, quia potest quicquid cere. Non enim vult facere nisi quod facit, nec posse nisi quod potest, sed non potest facere quidquid vult fieri. Vult enim salvos fieri qui salvandi sunt, verumtamen eos salva
Abbreviated transcription (Latin):
Demũ ut hoc signo a ceteris natõnib disderneretur
populus ille In carne uero p̃̾putis ideo uissa est fieri
cntoncisio: qr in remediũ instituta est origiualis
pcci. quod a ꝑentib tͣhimus ꝑ concupiscentiam
que in illa ꝑte mag̾ dominat᷑. et quia in ꝑde illa
cicipam inobedientie primꝰ hoͤ mo sensit: decuit ut
electis abscidet᷑ corruptio. et ꝑ xp̃i resurrectõm
eũ credentis. due gͥ sunt res illius sacͣmenti. Ir

Expanded text:
de, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, quod a parentibus trahimus per concupiscentiame illa magis dominatur, et quia in parte illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut electis abscindetur corruptio; et per Christi resurrectionem eum crede
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat scd̾m legem octͣaua d ie lapideo cultro in
deo. cui ꝑ puaricatõm adam displicuerat. Da̾ta ⁊
fuit in signũ magne fidei abrahe qui credidit se
habit᷑um aliũ in quo fieret benedictio omuium.

Expanded text:
fiebat secundum legem octava die lapideo cultro in Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝯtͣlegem dei ¶Idem ĩ .li. de duabͣ aiab. pcc̃m est
noluntas retinendi uł ꝯseq̃ndi qd̾ iustitia uetat.
¶n utͣ assigͣtõne de accuali pec̃o agit᷑ et mortali. ñ
ueniali. Ex pͥma desc̾ptõne ostendit᷑ pcc̃m esse uolũ¬
tas mala siue locutio et oꝑatio pͣua .i. actꝰ malus tã¬

Expanded text:
m est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et operatio prava, id est, actus ma
Abbreviated transcription (Latin):
mũdam᷑. lararus ⁊̾ non prius de moniuũto ⁊ͥ
eductꝰ. et post a dño suscitatus. s intꝰ susci¬
tatus ⁊ prodiit foras uiuus. ut ostenderetur
suscitatio anime p̾cedere confessionem. Ne¬
mo .ii. põt confiteri: niũ suscitatus. quia
a mortuo uelut ab eo qui ñ esti pent᷑ cõfes¬
sio. nullꝰ ergo confitet᷑: nisi resustitatus.
nemo aut̃ resuscitat᷑: nisi qui a pcc̾o soluit᷑.
qr pct̃m mors anime est. que ut est uita
corꝑis: ita ciuis uta deus est. Hiis aliis q plĩ

Expanded text:
mundamur. Lazarus etiam non prius de monumento est eductus, et post a Domino suscitatus; sed intus suscitatus, prodiit foras vivus, ut ostenderetur suscitatio animae praecedere confessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non est, perit confessio. Nullus ergo confitetur, nisi resuscitatus. Nemo autem suscitatur, nisi qui a peccato solvitur, quia peccatum mors animae est, quae ut est vita corporis, ita eju
Abbreviated transcription (Latin):
ic oritur questio multiplex. primo enĩ
querit᷑ utr̃ absq satt̃sstõne. et oris cõfes¬
sione ꝑ solam cordis ꝯtͥctõm: ptc̃ui alicui diiuit¬
tat᷑. scdo au aliq̃n suffitiat ꝯfiteri deo. sũ sacer¬
tote. t̾cio au lasco ficeli fc̃a ualeat confessio.
In hiis .n. ⁊̾ docti diu̾sa sentire inueniũt᷑. qͥa
suꝑ hiis uaria ac fere diu̾sa tͣdidisse uidentur
doctores. Dñt iii. quidam sine confestione oris
et sact̃ifatõne operis: nemiuẽ a pct̾o mũdari:
si tempꝰ illa fatiendi habu̾it. Alii ił dñt ante
oris cõfessd̃m. et sacc̃istõm: in cordis ꝯtͥctõne
pcc̃m diunti a deo. si tñ uotũ confitendi habe¬
idest deliberaui apud me ꝙ confite lor et tu remi¬
sisti magna pietas dei quod ad solam promis¬
sionem pcc̃m diiiserit. uotũ .n. pro oꝑatione
iudicat᷑. Item augꝰ. nũdum pronũtiat. ꝓmit¬
tit se pronũtiat᷑m: et deus dimittit. qr hec ip̃o
dicere quodam modo ꝓ nũtiare est in corde. ũ d̾

Expanded text:
ic oritur quaestio multiplex. Primo enim quaeritur utrum absque satisfactione et oris confessione, per solam cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mundari. si tempus illa faciendi habuerit. Alii vero dicunt, ante oris confessionem et satisfactionem, in cordis contritione peccatum dimitti a Deo, si tamen votum confitendi habeid est, deliberavi apud me quod confitebor, et tu remisisti. Magna pietas Dei, qui ad solam promissionem peccatum dimiserit! Votum enim pro operatione judicatur. Item Aug.: Nondum pronuntiat, promittit se pronuntiaturum, et Deus dimittit; quia hoc ipsum dicere, quoddam pronuntiare est corde. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
et cibis non egenꝰ. et inmortale ñ sicut ĩ statu
hoc mortale induet ĩ mortalitatem ĩ qͣm inutã¬
dus erat adam. nisi mortẽ corꝑis animał pectã¬
do meruisset. ñ ait apłũs. corpꝰ mortale est pp̃poc
catũ. set mortuũ. illud .ni. ante pcc̃ni mortale ⁊
ĩmortale erat. qr pot̾at mori et ñ mori. aliud est
ñ poste mor.i ͭ iliud posse ñ mori. ideo fcm est ppͣ poc¬
catũ ñ mortale quod erat. s mortuũ qd̾ ñ fieret:
nisi p̾caret. animale .n. ñ est hoc corpꝰ sicut pri¬
mi hoĩs fuit: set iam deteriꝰ est. ht .ii. nc̾citatẽ
fiet in resurrectõne. de hoc codem beda suꝑ̾ gen.
ait. ñ est cͥdendũ aute pcc̾m ita fuisse corpora
mortua. sicut modo. ait .ii. aplũs. corpꝰ pp̃ pec¬
catũ mortuũ est. s licet fuissent auimalia et

Expanded text:
et cibis non egens: et immortale, non sicut in statu hoc mortale induet immortale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter peccatum, sed mortuum. Illud enim ante peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet enim necessitatem fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante peccatum ita fuisse mortua corpora, sicut modo. Ait enim Apostolus: Corpus propter peccatum mortuum est; sed licet fuissent animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ .n. sapientiꝰs pot̾ facere qͣl facit. Si aut̃
referat᷑ modꝰ ad rem ip̃am qͣm facit ds̃ : dm̃s
qr et aliꝰ. ⁊ melior potest esse modꝰ. et ẜ hoc conce¬
di pot̾ quia ea que facit pot fac̾e̾ mels. ⁊ aliter
qͣni facit. quia pot̾ quibd̾m meliorem modum
existendi p̾stare. ⁊ quibd̾m aliũ. uud̾ augꝰ.ĩ. ł.
.xiii. de tri. dicit. quod fuit ⁊ alius modꝰ nr̃e libx¬
ratõnis possibił deo qui omĩa potest. S nlłꝰ aliꝰ
ur̃e saneride inserie fuit cõuenientior. pot̾ gͥ
deus eoꝵ que facit qͣdam alio modo meliori. q̃dã
alio modo eque lono. q̃dam ĩ minꝰ bono face qͣm
facit ut tũ modus referat᷑ ad qͣlit atẽ creature¬

Expanded text:
ntius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia ea quae facit, potest facere melius, et aliter quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 de Trin., dicit quod fuit et alius modus nostrae liberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Potest ergo Deus eorum quae facit, quaedam alio modo meliori, quaedam alio modo aeque bono, quaedam etiam minus bono facere quam facit; ut tamen modus referatur ad qualitatem oper
Abbreviated transcription (Latin):
sui mutatõne mutabilia fatientẽ. uicħq pati¬
entem. quisquis d̾m ita cogitat. ⁊ si nũdũ pot
omio inuenire quid sit. pie tñ caueat qͣnt᷑ potest.
aliquid de cosentire quod ñ sit. Ecce si subtilit̾
intendaꝰ. ex hiiꝯ atq p̾dc̃is aꝑit ͤ illa p̃dicamẽ¬
ta artis dyaletice dei nat᷑e minime cõuenire q̃

Expanded text:
one mutabilia facientem nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie tamen caveri quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime conve
Abbreviated transcription (Latin):
indignos debet excludere a regno: ecc̃asticꝰ iũdex.
qui sicut habet ius ligandi: ita et soluendi. Uñ
et ligandi: qr utrumq pari couditõne ꝑmisit.
ergo qui soluendoi ius ñ habet: nec ligandi
babet. et infra. certum est quod occłie utrũq
licet. Heresis ut runiq non habet. iuis .ii. hoc
solum ꝑ missum est sacerdotib. recte gͥ ecclesia
sis uendicare non potest: que uero sac̾dotes: ⁊ a

Expanded text:
s recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, ita solvendi. Unde Amet ligandi, qui utrumque pari conditione permisit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumque non habet. Jus enim hoc solis permissum est sacerdotibus. Recte ergo Ecclesia sis vendicare non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
credimus d̾m prẽm et flliũ et sp̃m sanct᷑.
ñ tñ dicimus ut ħꝰ t̾ͥnitatis unitatẽ ma¬
ria uirgo genuerit. s tm̃ filiũ. ut qui
solus nam nr̃am in unitatem sue ꝑ sone
assumpsisset. Incarnatõni quoq hꝰ fiłii dei
tota tͥuitas operata esse credenda est. Solus
tam̾ filius formã serui accepit in singulari¬
tatem ꝑcone. hiis insinuare uidet᷑ ꝙ ꝑ sona
tm̃ naͣm ñ nat᷑a nam assumpsi̾t. Si enĩ quod
nat᷑a diuina que ꝯmu̾is est trib ꝑsonis.
Eui uidetur obuiare quod augꝰ ait ĩ libro
de fide ad petrum. Nec diuinitas inquit xp̃i
est a natura mr̃is. scd̾m id quod u̾bũ caro
fc̃m est. Illa .n. nat᷑a que semꝑ genita
pit ut nasderetur ex uirgine. Hac aueto

Expanded text:
credimus Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum; non tamen dicimus ut hujus Trinitatis unitatem Maria Virgo genuerit, sed tantum Filium, qui solus naturam nostram in unitatem personae suae assumpsit. Incarnationem quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata esse credenda est. Solus tamen Filius formam servi accepit in singularitatem personae. His insinuari videtur quod persona tantum, non natura naturam assumpserit. Si enim quod natura divina, quae communis est tribus personis. Cui videtur obviare quod August. ait in lib. de Fide ad Petrum: Nec divinitas, inquit, Chrest a natura matris, secundum id quod Verbum caro factum est. Illa enim natura quae semper genita pit, ut nasceretur ex Virgine. Hac aucto
Abbreviated transcription (Latin):
unam eẽntiam. unũ pͥncipiũ. intelligit enĩ
qr si duo eẽnt. uł uterq insuffitiens eẽt: uel
alter suꝑflueret. qr si aliquid deesset uni qd̾
hr̃et ałtert ñ esset ibi sũma ꝑfectio. Si uero ni¬
chil un dcesset quod hr̃et ałter: cum in uno
essent om̃iai alter suꝑflueret. Intellexit
ergo unũ esse d̾m. unũ oĩm auccorem ⁊ ui¬
dit̾ qr absq sapi̾a ñ sit qͣi res fatua et ids in¬
tellexit eum hr̃e sapĩam. que ab ip̃o genita
est. ⁊ qr sapĩam suam disigit: intellexit ibi¬
⁊̾ esse amorem.u
hic de ssime tͥuitatis uintate.

Expanded text:
ium. Intelligit enim quia si duo essent, vel uterque insufficiens esset, vel alter superflueret; quia si aliquid deesset uni quod haberet alter, non esset ibi summa perfectio. Si vero nihil uni deesset quod haberet, alter cum in uno essent omnia, alter superflueret. Intellexit ergo unum esse Deum omnium auctorem, et vidit quia absque sapientia non sit, quasi res fatua; et ideo intellexit eum habere sapientiam, quae ab ipso genita est: et quia sapientiam suam diligit, intellexit etiam ibi esse amorem. 23. Hic de summa Trinitatis unitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec quert᷑. utt̃ concedendum sit. quod
pater genu̾it diuinã eẽntiam suł quod
diuina ee̾ntia genuit filiũ uł essentia genu¬
at eẽntiam. an omio ñ genuit. nͭ genita est
diuina eẽntia. Ad quod catholicis tͣccatori¬
b consentienteꝯ dm̃s. qd̾ nͨ pr̃ genuit diui

Expanded text:
ost haec quaeritur utrum concedendum sit quod Pater genuit divinam essentiam, vel quod divina essentia genuit Filium, vel essentia genuit essentiam; an omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ip̃am qͣ est eẽntiã genuit. Nam in illa sĩ¬
plicitate inquit augꝰ qr ñ est aluid sapere
qͣm esser eadm est ibi sapientia q̃ essentia.
Ideo quod de sapĩas hec de eẽntia dñiꝯ. Sic̃
ergo ñ genuit sapĩam qͦ sapiens esbe ita liec
essentiam qͣ eit. ut .n. sapĩa sapienꝰ eit ⁊ potẽ¬
tia potenꝯt ita ⁊ cẽntia ip̃e est. cad̾mq est sa

Expanded text:
ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia quae essentia; ideoque quod de sapientia, hoc de essentia dicimus. Sicut ergo non genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita
Abbreviated transcription (Latin):
quod relatĩe dititur ũ indicat subam. ¶ It
cum deus pr̃ sit diuina essentia. si euiꝯ esset
genitor: esset uti genitor eius rei q̃ ip̃e est.
et ita ead̾m reꝰ se ip̃am genuiss. quod augꝰ
negat. ut supͣ ostendimꝰ. ¶ Item si pt̃ est ge
nitor diuine essentie cum ip̃e essentia diui .¬
na ⁊ sit ⁊ deuꝰ sit: eõ ergo qd̵ generat. ⁊ est¬
⁊ deus est. ita ergo ñ illd̾ quod generat᷑ eit a
pr̃e deuꝰ.s pr̃ eo quod generat. ⁊ est. ⁊ deuꝰ
est. et si ita este ñ genito gignẽs. sec gignẽ¬
tigenitũ causa est. ut et sit. ⁊ deus sit. Si¬
mili rõne probat augꝰ in .l.uii. de. drr quod¬
aliud dm̃ꝰ. cum dñis hoc illi est esse. quod
saꝑe. uiũ eo est quo sapienꝯ esti  ergo q̃ cau¬
sit ͦ. s cãm pr̃i qͣ sit. a pr̃e genitam nullo
modo quisqͣm dixit sapĩam. quid̃ .n. est in¬
saniuꝰIta gͦ si pr̃ genuis eẽntiã qua est.
eẽntia qͣn genuit: causa est illie ut sit. nõ

Expanded text:
quod relative dicitur non indicat substantiam. Item cum Deus Pater sit divina essentia, si esset ejus genitor, esset utique genitor ejus rei, quae ipse est, et ita eadem res seipsam genuisset, quod Augustinus negat, ut supra ostendimus. Deus Pater, ut nitor essentiae divinae, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud quod generatur, est a Patre Deus; sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili raliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
destruetur. ad huc .ii. expͨtamꝰ redemptõm cor¬
poriꝰ. Scd̾m aĩas uero: iam recempti suius ex
parte. ñ ex toto aculpa. ñ a pena nͭ om̃io acł¬
ꝑa . ñ .n. ab ea sic redempti sumꝰ: ut ñ sit. set ut
non dominetur.

Expanded text:
r. 15. Adhuc enim expectamus redemptionem corporis; secundum animas vero jam redempti sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dominetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde leo ppͣ. cłicos. lectoros. hostiarios. exorcistas.¬
acolitos. si extͣ habitũ et uotum inueniuntur
et continentiã profiteri nolunt: uxorem ducere¬
pudiatam. qr deinceps nͨ ad sb̃diaconatũ proue¬
hi potuerunt. uͭ laicus uxorem sortitꝰ. nͨ uirgi¬
nem uł bigamꝰ ad clicatum. Item ex cartaginẽ¬

Expanded text:
lericos, lectores, ostiarios, exorcistas,acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducerepudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginen
Abbreviated transcription (Latin):
qr alle ingenitꝰ. et iste genitꝰ dr̃. cum diu̾sũ sit
esse ingenitum et esse genitum. und̾ ambꝵ
nom̃ .s. ingenitꝰ. non legisse. ita inquiens.ĩ .iiii.¬
.ł. de spũ .s. cum dudũ audierint quidã dicentibꝰ
nobis dei filiũ qui genatꝰ est patri qui genauit.
ineqͣlem esse ñ posse ꝙͣuis ille qui genatꝰ sit. iste
lam gen̾atõm qõm et uocem sibi arbit᷑nt᷑ acclu¬
sam. S t̾giu̾satõnem dãpnabili in eod̾m loco:
esse ingenitꝰ et genitꝰ uniꝰ nature. atq sube:ͥ gͦ¬
ut respondeani ꝓposite qõni pͥmo om̾iũ ĩ diuiniꝰ
script᷑iꝰ ĩgenitũ nusꝙͣ ĩuenio. ñ legi ñ audiui.
cuiꝰ ergo mut abilitatis sunt hꝰ moi̾ hoĩoꝰ. ut nos
dicant ea usurpare q̃ sunt scͥpta. cum caq̃ sunt
scͥpta dicamꝰ. et ip̃i obitiant. quod scͥptum ñ sit:ͤ
Nõne ip̃i sibi ad ilsant᷑. ⁊ auctoritati calumpnie
sue de rogant attende leccor qm̃ hec nomuine ĩ¬

Expanded text:
 ille ingenitus et iste genitus dicitur; cum diversum sit esse ingenitum, et esse genitum. Unde Ambronomen scilicet ingenitus non legisse, ita inquiens in licae Sacramento: Cum dudum audierint quidam dicentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit, iste lam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco esse ingenitus et genitus unius naturae atque ni, primo omnium in divinis Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine in
Abbreviated transcription (Latin):
Niiꝰ .n. duob dicit oĩa pcc̾a mortalia ĩcludi ⁊
ĩcensa ea dici que ex cupitate male ĩcendẽte
orunt᷑. Sutfossa uero que ox timore male hu¬
miliante proueniunt. quod est qñ quiꝯ cupit
ñecupudenda uł timet ñ tim̃enda. ¶Alibi

Expanded text:
includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi
Abbreviated transcription (Latin):
inde allio et fratreg. post domestico. demũ in¬
imicos diligamꝰ. Set inquiunt illi. que de or-¬
dine dilectionis supͣ dicunt᷑ esse refferenda
ad opoꝵ exhibidõmi. quediffe̾nt̃ proximis ex¬
hibenda funt. pͥmoꝑentil. inde filuiq. post do¬
mesticiꝰ. demũ inmiciq. deideuero tamast̃: deuit¬
tu. qͣm obsequii exhibitõne ante om̃ia dili

Expanded text:
icos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu q
Abbreviated transcription (Latin):
uel angelo uel homini cum pͥmo fci sunt defuissett
qm̃ ñ tał nat᷑a fcã erat ut sine diuino auxilio posset
man̾e si uellet. ñ uti sua culpa cecidisset. de fuisset
quippe adiutoriũ sinc quo inane ñ posset ¶ Item
derat aꝰ homini bonã uoluntateni. ĩ illa quippe fe
cerat eum rͨtum. dederat ad iutoriũ sine quꝗͥ posset
In ea mane̾ aluellet ⁊ ꝑ quod posset. ut aut̾ hoc
uellet iu eiꝰ dimisit arbitrio. In eodem acceꝑat pꝰ se
si uellet. set ñ uellequo posset. nam si habuisset ꝑse¬
uerasset. hũs testimomis euident᷑ uionit᷑tur qd̾ hõ r᷑¬
titudiẽm et bonam uoluntatem in c̾atõne accepit

Expanded text:
el angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo manere non posset. Idemderat Deus homini bonam voluntatem, in illa quippe eum fecerat rectum; dederat adjutorium sine quo non posset in eo manere si vellet, et per quod posset. Ut tamen hoc vellet, in ejus dimisit arbitrio. In eodem: Acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ nͣute ĩ iuste id a deo fieri. ip̃e .n. ñ incõgrue
humane conditõis modũ quem a pͥncipio cõsti¬
tuit lio pcc̃a hõim int̾cesserint: sine ĩmutati¬
one continue seruant corꝑa de mat̾ia apͥncipio
sine uitio fc̃a fingens aĩasqz de nic hilo creans
uitiata : ñ ideo ĩ inutabił dous humane ⁊gͥcio¬
niꝯ pͥmariã logom mutare debuit. Siue a uil

Expanded text:
Ipse enim non incongrue humanae conditionis modum, quem a principio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans,vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem muta
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ mitti s. uł cum uisibilit̾ inũdo apparuit car¬
ne intutuꝰ. iꝙ cum sein animaꝯ pias sici tͣns¬
ferte ut ab cis ꝑcipiat᷑. ac cognoscat᷑. hoͣ duo tꝰ
nussus dicit᷑ filius. S uł eo quod apariuit huic
mundo ub̾um cͥaro fcm̃. Unde̾ dicit᷑. a pat᷑rẽ exĩ¬
te percipitur. sicut dcm est de sapĩa. emitte illã
mecũ sit ⁊ mecum laloret .i. doceat me laborare.
et tunc uniciuq mitit᷑ cui a quoqͣm cognoscit᷑
atq ꝑcipitur. qͣntum cognosci et ꝑcipi potest. ꝓ
captu. uł ꝓfitientis in d̾m. uł ꝑ fecte in deo anime

Expanded text:
icet, vel cum visibiliter mundo apparuit carne indutus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos duos missus dicitur Filius; sed eo quod apparuit huic mundo: Verbum caro factum. Unde dicit, Joan. 16: A patre exite percipitur; sicut dictum est de sapientia, Sapient. 9mecum sit et mecum laboret, id est, doceat me laborare. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest, pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae
Abbreviated transcription (Latin):
moniis aꝑte ostendit᷑ adistas siue fidẽ et pũĩa ue¬
ra in bapt̃o non ꝯferri grãni remissionis. qr nec
ꝑ uur sine fide aliena qui ꝓpͥam hr̃e nequeũt: da¬
tur in uapt̃o remislio. Si quis ergo ficde accedat
ñ hñs uerã cordis ꝯtͥtionem: sacͣmentũ sine re
corde baptirant᷑ aut pc̃ta nullatenꝰ dimittunt᷑ qr

Expanded text:
stenditur, adultis sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non habens veram cordis contritionem, sacramentum sine re corde baptizantur, aut peccata nullatenus dimittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
et de lectatõni que est iu coitu. malameste est pct̾miu¬
et pct̾m. qr ex pcc̾o est. et inordinata. et nos dicimꝰ
ailam concupiscentiam semꝑ malam esse. qi feda
tntał delectatio est pccm nisi at inmoderata.
Sic et celectatio que est in coitu coniugasi cuiao¬
sunt ulatria lona: a pcc̃o defenditur. Uidee¬
iuge dormiens: nis̃ lotus a qua ecc̃am intrare
ñ debet. ꝙͣnis dui̾se hõii natõnes de Nͣc re diu̾¬
sa sentiant. et alia custodire uideant᷑. romano¬
rũ tñ semꝑ ab antiquiorib usus fuit. post admix¬
tõm ꝓprie coniugis. et lauachri pͣificatõi q̃ tere.
et ab nigilli ecc̃e paululũ temperare. n hec dicen¬
tes cułpani deputamꝰ eite coniugiũ s qr ip̃a li¬
cita admixtio conugis sine uoluptate carius
fieri ñ potest: a sacri soci ing̾ssu est abstinendũ.
qr uoluptas ip̃a sine ciapa esse nullatenꝰ pot¬
Det̾minat auctori

Expanded text:
et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quia foetamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a peccato defenditur. Videm propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenerminat auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ił putebit si cubi erro distere. Iiuisquis ergo ħ¬
audit uł legit ubi parit̾ certꝰ est: ꝑgat mecũ.
ubi ꝑiter hesitat: querat mecũ ubi errorem
suũ cognoscit: redeat ad me. ubi meu̾ reuocet
me. Ita ing̾diam᷑ simł caritatis uiam. tenden¬

Expanded text:
 pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tenden
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾cia aut̃ ꝓpinquitate ñ lic uxorem alt̾ius ac¬
ciꝑe post obitũ eius eqͣlit᷑ uir iungat᷑ ĩ mat̾mo¬
nio eis qui sibi consang̾ner. et uxoris sue cõsan¬
g̾neis post mortem uxoris. Ecce hic conceditur
lictam prĩs uxoris sue relictam frĩs uxoris sueͣ.
relictam filĩ uxoris sue. neno sibi in matͥ̾mo ͥ
usq in t̾ciam progeniem. neno in uxorem ducat¬
uł sumat. Iu qͣrca uero et qͥnta si inuenti filint
ñ seꝑent᷑. Ec̃te qͣm uarie de affinitatis obserua¬
tõne locunt᷑ auctores. alii enini usq ad septimũ
gͣdum eam obseruari sanctiunt. asii uͦ iuqͥntꝰ.
uł qͣrtum mat̾monia contͣcta ñ diuidiuit.

Expanded text:
n tertia vero propinquitate, non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir jungatur in matrimonio eis qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis, post mortem uxoris. Ecce hic conceditur lictam patris uxoris suae, relictam fratris uxoris suae, relictam filii uxoris suae, nemo sibi in matrimonium usque in tertiam progeniem nemo in uxorem sumat. In quarta vero et quinta si inventi fuerint, non separentur. Ecce quam varie de affinitatis observatione loquuntur auctores. Alii enim usque ad septimum gradum eam observari sanciunt; alii vero in quinto vel quarto matrimonia contracta
Abbreviated transcription (Latin):
Alũ si ex aĩa rationali et carne tm̃. s ex¬
humana et diuina nat᷑a .s. ex trib sibstãtiiꝰ
diuiuitate carne. et aĩa constare. ⁊ hũc xp̃m
natõni uero solũmͦ simplicem. S incarnati¬
onem fcãm cõpositam ex diuinitate ⁊ huma¬
uitate. nec est ideo alia ꝑsona qͣm priꝰ. S cũ
priꝰ ess dei tm̃ ꝑsona ĩ incarnatõne fcã ⁊̃ hoĩs

Expanded text:
illum non ex anima rationali et carne tanhumana et divina natura, vel ex tribus substantiis, divinitate, carne et anima constare. Hinc Christum nationem vero solummodo simplicem, sed in incarnatione factam compositam ex divinitate et humanitate. Nec est ideo alia persona quam prius, sed cum prius esset Dei tantum persona, in incarnatione facta es
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest d̾s facere ĩ iusta. quia ipse sũma iusti¬
tia. et lonitas est. omp̃s uero est. ñ quod pꝰ sit
om̃ia facere. s qr potest efficere quicqͥd uult.
ita ut nichil ualeat eius uoluntati resistere.
quin compleat᷑. aut aliquo moto uedire eand̾.
symbosi ait. omp̃s dicit᷑ quia posse illiꝰ ñ pot̾ inue¬

Expanded text:
titia et bonitas. Omnipotens vero est, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut aliquo modo impedire eamdem. Symboli, ait
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fut᷑um. q̃cũmq audiet loquet᷑. audiet scil
ab eo a quo ꝓcedit. audire illuiqt est scire. ⁊ d̾m
⁊̾ est esse. a quo ergo illi est essentia: ab illo au¬
dientia .i. scient̾ia q̃ ñ est aluid: ꝙͣ essentia.
audiet ergo dixit. de eo quod audiuit. ⁊ audit.
de deo quod fuit. uł erit: ñ est intlłndum. ꝙ
p̃terierit. uł fut᷑us sit: s quod existat sim¬
plitit᷑. sine aliquo tp̃rali motu. lic .ni. uerba
substantiua diu̾soꝵ tp̃rm de deo dicant᷑. ut fui
erit. est. erati ũ tñ tp̃rales motꝰ tunc distingũr¬

Expanded text:
 Quaecumque audiet, loquetur; audiet scilicet ab eo a quo procedit. Audire illius est scire, idem etiam esse. A quo ergo est audientia, id est scientia, quae non est aliud quam essentia. Audiet ergo, dixit, de eo quod audivit, et audit,de Deo quod fuit vel erit, non est intelligendum quod praeterierit, vel futurus sit, sed quod existat simpliciter sine aliquo temporali motu. Licet enim verba substantiva diversorum temporum de Deo dicantur, ut fuit, erit, est, erat, non tamen temporales motus tunc distingu
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. fuit. putaret᷑t quod desiderit esse Si drẽtur
tiũ est: putaret᷑ quod non semꝑ fu̾it. s esse cepe¬
rit. Si tm̃ dr̃etur. erit: putaret᷑ non ess modo.
Dicat᷑ ergo qr semꝑ fuit. est. ⁊ erit. ut intelliga¬
tur. qr ã ceꝑit. nec desuit. nec de sunt. nͭ desinet
esse. De hcc aug̃. ait suꝑ ioh̾em ita. cum de sem¬
pit̾na re ꝓprie dicat᷑. est. scdm no baidititur.
fuit ẽ erit. fuit qi ñ qͣm desuit erit qr ñqͣ¬

Expanded text:
m fuit, putaretur quod desierit esse; si diceretur tantum est, putaretur quod non semper fuerit, sed esse coeperit; si tantum diceretur erit, putaretur non esse modo. Dicatur ergo quia semper fuit, est et erit, ut intelligatur quia nec coepit, nec desiit, nec desinet esse. De hoc Aug. super Joannem ita ait: Cum de sempiterna re proprie dicatur est, secundum nos bene dicitur fuit et erit; fuit, quia nunquam desiit; erit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Non est aut̃ concedendũ quiaquid &c aliqͣre nas¬
citur continuo eisd̾m rei fillũ nũcupandũ.
ut .ir. cet̾a obmittam alit̾ de homine nasai fi¬
lium. alit̾ capillũ. alit̾ pediculũ. alit̾ lumbri¬
cum quoꝵ nicħ est filiuꝰ. ut ergo hec obmiitã
qm̃ tante rei deformit̾ comꝑant᷑ certe qui nas¬
eunt᷑ exaqua et sp̃u sdõ ñ aque filios: eo rite

Expanded text:
 concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, aliter pediculum et lumbricum, quorum nihil est filius; ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur, certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos re
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ tales filios essent habituri qui ñ lĩgua nec
manib uterent᷑. nam pp̃uteri ucc̾itatẽ forte
ncc̃e erat ꝑ uulo uasci. set ꝙͣ uiꝯ exigua ꝑs corpo¬
unde et eius filio pot̾at onũpotentia c̾atoriꝰ:
mox natos gͣndos facere. S ut hoc omittani po¬
terat certe eis p̾stare qd̾ mltis animalib p̾stitit.
Iuoꝵ pulli ꝙͣ uis sint ꝑuuli tñ moꝵ ut nascun¬
tui crunt et matrem secunt᷑. ¶ Etcͣ hõi na¬
to uͤ ad incessum pedos ydoneisunt. nͭ manꝰ saltẽ¬
ad sc ulpendũ habiles. et iuxͣ se mãmis positis na¬
scento mag̾̃ possunt esurienteꝰ plere qͣmisugetes
ꝓp̾eq ĩ firmitati m̃tiꝗ cõfigruit hec infirinitas car¬
niꝰ/ Hiis sibis uidet᷑ ĩ sinuari qd̾ filii ⁊̾ ꝑuuli offi

Expanded text:
nec pedibus uterentur. Nam propter uteri necessitatem, forte necesse erat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corpounde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod mquorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen, mox ut nascuntur, currunt, et matres sequuntur: contra hominto nec ad incessum pedes ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbis vi
Abbreviated transcription (Latin):
et item quet᷑ de aliquo mediocͥter bono qͥ
talib iudigens suffragiis. in ip̃o ꝯss̃mati¬
onis scłi articulo cũ reliquis migͣuit. si salus
fũit. pro eoñ offeret᷑ ulterius sac̾fitiũ. uł or̾o.
uł elemosina. ã habebat tante ꝑfconis merita
que hus suffrargiis ñ egererit. Nunꝙͥ ergo sal¬
uauit᷑ : estimo cum qͣn ꝑ ignem tͣnseuntẽ salua¬
pi meritis et int̾cessionib celestis ecclie. que pro
fidelib semꝑ int̾cedit uoto et merito. donec im

Expanded text:
ed iterum quaeritur de aliquo mediocriter bono, qui talibus indigens suffragiis in ipso consummationis articulo cum reliquis migrabit, si salvus fuerit: pro eo non offertur ulterius sacrificium, vel oratio, vel eleemosyna; nec habebat tantt, numquid ergo salvabitur? Existimo eum quasi per ignem transeuntem, salvari meritis et intercessionibus coelestis Ecclesiae, quae pro fidelibus semper intercedit voto et merito, donec imp
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri utrum aliquid de deo
cognoscat aliquis mag̃ meritus. ut
petrus. qd̃ non cognoscat aliquis minꝰ meritus.
ut linus. plurib uidet᷑ qd̾ om̃ia de deo ad beati¬
tudĩem spectantia om̃s ⁊mu̾it̃ electi cognoscãt.

Expanded text:
 quaeri utrum aliquid de Deo cognoscat aliquis magis meritus, ut Petrus, quod non cognoscat aliquis minus meritus, ut Linus. Pluribus videtur quod omnia de Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant,
Abbreviated transcription (Latin):
est. hec est .n. una de causis quil ꝑsone ille¬
et in uet̾i testamento prohibitũ est fideles ui¬
tͣducant cos post suos deos. iuxͣ hoc dñi p̾ceptũ
iudeoꝵ coniugia cum alienigenis inita: hesds
Qe nubat fe̾mina nia sue religionis uiro. uł ne
uirtalem duͣcat nxorem. id .n. ut dicis iubet¬
at dñs. doc apłsis. Utrũq p̾cipit testament ũ.
Item ambꝵ. caue xp̃iane gentili uł uideo filiam
tuam tͣtere. caue ne gentilem. uł iudeam. ues
alienigenã .i. heticam. et om̃em a lienã a fide
tua uxorem a cersias tibi. Item li quis iudee. si
sortio misceat᷑. quicũq tantũ nephas ad mise¬
rit: a xp̃iano cetu protiuꝰ seg̾getur. Ex huꝰ aliis¬
q plurib appar ñ posse cont᷑hi coniugiũ. ab¬

Expanded text:
est; haec est enim una de causis quibus personae illeetiam in veteri Testamento prohibitum est fideles vitraducant eos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum alienis inita Esdras e nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet deus, docet apostolus, utrumque praecipit testamentum.is: Cave, Christiane, gentili vel Judaeo filiam tuam tradere; cave ne gentilem vel Judaeam vel alienigenam, id est, haereticam, et omnem alienam a fide tua, uxorem accersas tibi. Item ex conc. Urbanensisortio misceatur, quicumque tantum nefas admiserit, a christiano coetu protinus segregetur. Ex his aliisque plurib
Abbreviated transcription (Latin):
non. Inde est quod dicit᷑ deus exaudire p̾ces quo¬
rũdani. non solum qͣndo effcͣu mancipat. S ⁊ͤ
uoliuitatẽ esse. uolunt et ip̃i. ad eo enim super¬
ne u̾itati addictisunt. ut nichil p̾ter eiꝰ uolũ¬
tatem queant uelle. int̾cedunt gͥ ad d̾m pro
nobis sancti et merito diun eoꝵ merita sustͣ¬
gant᷑ nobis et affectu dumi uota nr̃a cupiunt
impleri. quod tñ ñ fatiuut. nisi in uoluntate
et it a fiet. Ex p̃missis ꝯstat. qd̾ cum quibdam
miscd̾ius agit deus qͣm eoꝵ pcc̃a meruerint .s cũ
medioc̾ter malis qui suffͣgͣiis ecc̾e iuuantur.¬
Si ualde mas det᷑

Expanded text:
de est quod Deus dicitur exaudire preces quorumdam, non solum quando effectui mancipat, sed etiam voluntate esse, volunt et ipsi. Adeo enim supernae voluntati addicti sunt, ut nihil praeter ejus voluntatem queant velle. Intercedunt ergo ad Deum pro nobis sancti, et merito, dum illorum merita suffragantur nobis, et affectu, dum vota nostra cupiunt impleri; quod tamen non faciunt, nisi in voluntate tibus Deus vult, et ita fiet. Ex praemissis constat quod cum quibusdam misericordiis agit Deus quam eorum peccata meruerint, scilicet, cum mediocriter malis, qui suffragiis Ecclesiae juvantur.SI VALDE MALIS DET
Abbreviated transcription (Latin):
accedere collocauitꝰ ante ꝑadisim cheru¬
bin. et flãmeũ gład iũ atq u̾satilem ad custo¬
diendam uiam ligni uite. qd̾ iuxͣ lrãm potest
hoc modo accipi. qr ꝑ nu̾st̾iũ angeloꝵ ignea cꝰto¬
dia ibi ꝯstituta fuit. hoc .n. ꝑ celiestos pͨtates ĩ
ꝑ adiso uisibili fcm eẽ c̾dendũ est. ut ꝑ angłicũ
nu̾st̃iũ ibi eẽt quedã ignea custodia ñtũ frust᷑.
S qr aliquid sigͣt de ꝑ adiso sp̾uali. cherubm.n
ĩ t̾pretat᷑ plenitudo scĩe. hoc est karitas quia
plenitudo legĩ est dilects̃. gladius aut̃ flãmeꝰ
pene tp̃rales sunt que u̾satiles sunt. qmͣ tp̃ra¬
sunt uolubilia. illa gͦ ad cꝰtodiendã uiã ligni
uite iõ posita sunt ante ꝑ adisumꝰ qr ad uitã ñ

Expanded text:
accedere, collocavit Deus ante paradisum cherubin, et flammeum gladium atque versatilem, ad custodiendam viam ligni vitae. Quod juxta litteram potest hoc modo accipi, quia per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, q
Abbreviated transcription (Latin):
hectria simł unã ꝑsonam dñis. sicut unã essentiã.
et bnũd̾m. S dñiꝰ tres ꝑsonaꝯ. cum tres deos aut
tres eẽntias non dicamꝰ  Iuia uolumꝰ uł unũ aͦ s
uocabulum: seruare huic sigc̃atõmi. qͣ intelligr᷑
t̾ uitaꝯ. ne om̃io taceremꝰ int̾rogatu quid treg: cũ
nũ laborat eloquiũ. tcm̃ est tñ tͤs ꝑsone. non ut ills̾
lis eminentia: hec uotabulo explicari potest. Ecce
ostendit qͣ ncc̃itate dicant᷑ pluralit̾ ꝑsone. uidelic:
Ut hec bno noĩe q̃rentib de trib responteremus in¬

Expanded text:
unam personam dicimus, sicut unam essentiam, et unum Deum, sed dicimus tres personas, cum tamen tres deos aut tres essentias non dicamus? Quia volumus vel unum aliquod vocabulum servare huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceamus interrogati quid tres essent, cum num laborat eloquium: dictum est tamen tres personae, non ut illud lis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dicatur pluraliter personae, videlicet ut hoc uno nomine quaerentib
Abbreviated transcription (Latin):
et incorruptibile existere. quod se collig̾e dũt. ex
cõfessione berengarii qui confessus est coram nicho¬
lao ppͣ. et plurib ep̃is. panem et uinũ que in alta¬
ri ponunt᷑ post ꝯsecͣtõni ñ solum sacͣment᷑. s etiã
uer̾ corpꝰ et sang̾nẽ xp̃i esse et sensualit᷑. ñ solum
sacͣmento. set in u̾itater manib sac̾dotũ tͣctari ⁊
sacͣmentali ficri. ut uera fcͣcio ⁊ ꝑticio sit ibi. que
ibi sint sine subd̃. lic quidam asserant ea fundari
in aeremi: eit ibi uera fractio ⁊ ꝑticio que fit in
ditur. xpistꝰ uero integer manet et totꝰ est ĩ sin

Expanded text:
et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus est coram Nicolao papa et pluribus episcopis panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam verum corpus et sanguinem Christi esse; et sensualiter non solum sub sacramento, sed in veritate manibus sacerdotum tractari et sacramentaliter fieri, ut vera fractio et partitio sit ibi, quae ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in ditur, Christus vero integer manet, et totus est in sin
Abbreviated transcription (Latin):
s integer se plet in singulis. Iten hylariꝰ. ubi ꝑs Był .¬
est corporis: ibi est et totuni.n
Iuid ille ꝑtes u

Expanded text:
d integrum se praebet in singulis. Item Hilarius: Ubi pars est corporis, ibi est et totum. 6. Quid illae partes
Abbreviated transcription (Latin):
sus. nͨ qͣndo manducamꝰ. ꝑtes de illo fatimꝰ ⁊ qͥd̾
in sacͣmento sic fit. Item nouerunt fidelos quo¬
mͦ manducent carnem xpisti. umisqͥsq accipit
ꝑtem suam. Unde et ip̃a grã: ꝑtes uocant᷑. ꝓ par¬
tes manducat᷑ in sacͣmento. et manet integer
totus in celo. et mauet indeger totus ĩ corde
et ꝑtos que ibi uident᷑ fieri ĩ sacͣmento. fiunt
.ii. in spetie uissbili. Iõz illa berengarii uerba
it a distinguenda sunt. ut sensualit̾. ñ mͦ sacͫ¬
mento. set ĩ u̾itate dicat᷑ corpꝰ xp̃i tͣrtari mani¬
b sac̾dotum. frangi uero et atteridentib. uere
quid̃. s in sacͣmento tm̃. uera gͥ est attritio
ibi et ꝑticio. s singuł partib totus est xpistus.

Expanded text:
sus; nec quando manducamus, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit, et norunt fideles quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam; unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur in sacramento, et manet integer totus in coelo, manet integer totus in corde et partes quae ibi videntur fieri, in sacramento fiunt, id est, in specie visibili. Ideoque illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus Christi tractari manibus sacerdotum; frangi vero et atteri dentibus, vere quidem, sed in sacramento tantum. Vera ergo est ibi attritio et partitio; sed in singulis partibus totus es
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut̃ ĩ forma malitie sue cong̾enti uenir diuinitꝰ
fcm̃ est. uenit gͦ ad hoĩem in serpentem. Iui forte si
erat dignũ ut sp̃c malignꝰ illam form homini odiosã
tem temptare ꝑmissus fuit dyabolꝰ ut ꝑ illud quod
foris erat asturiam temptantis aĩadu̾tere femina
quiret. dyabolꝰ .ii. ꝑ sp̾enteni temptabdats quo loq̃bat᷑.
¶Ideo q serpens dictus est esse callidioo runctis ani¬

Expanded text:
ut autem in forma suae malitiae congruenti veniret, divinitus factum est. Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini odiosam tem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis ani
Abbreviated transcription (Latin):
E qr illi ꝑ uiolentiã noc̾e nͭ poterat ad fraudẽ se
oniltit. ut dolo hoĩom sliplantaret. q̃m uirtute
iuꝑare noͣn quiret. Neaut̃ fraus illius nimis m̾aifesta¬
ret᷑ ĩ sua sꝑetie ñ uenit. nc aꝑte cognosceret᷑. et ita
repelleret᷑ Iter̃ ne nimis occulta foret fraus eius que
caueri non posset et ħomo simł uideret᷑ iniuriã pati
si talit̾ cͥtõueniri ꝑmitt̾et eum deꝰ: ut p̾cauere ũ posset
ĩ aliena quidͥ forma uenire ꝑmissus est dyabolꝰ. s tñi

Expanded text:
er violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma venire permissus est dia
Abbreviated transcription (Latin):
inferno. et illi qui sunt in gloria. sieut sancti
t᷑ount. et boni malos. ⁊ mali bonos udent usq
ad iuditium. post iuditiũ uero boni uicebunt
positi ante diem iuditii fideles suꝑ se in reqͥe
atcendunt. quoꝵ gaudia post cõtemplari nõ
De chaos int̾ bonos ⁊ malos

Expanded text:
inferno, et illi qui sunt in gloria. Sicut sancti tradunt, et boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium vero boni videbunt positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non De chaos inter bonos et malos