comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. Descendã ad filiũ meũ lugens in
infernũ. Sol& ẽẽ magna q̃stio quomͦi
intelligat᷑ infernꝰ. utrũ illuc mali tantũ.
an ⁊̃ boni mortui descende soleant. Si gͦ
tantũ mali qͦmͦ iste ad filiũ suũ se dic̃
lugentẽ uelle descende : Non enĩ in
penis inferni eũ ẽẽ credit. anꝑturbati
⁊i dolentis u̾ba st̃ mala sua ⁊̃ hinc exag

Expanded text:
scendam ad filium meum lugens in infernum. Solet esse magna quaestio, quomodo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis verba sunt, mala sua etiam hinc exag
Abbreviated transcription (Latin):
ubi tantũ quęrit᷑. Si x.iuii. annoꝵ erat
i oseph q̃ndo uenditꝰ ÷ qͦt annoꝵ ẽẽ iudas
pocuerit quartꝰ filiꝰ iacob qm̃ idẽ ipse
pͥmogenitꝰ ruben ut plurimũ frẽm suũ
iosepħ qͥnq aut sex annos potuit etate p̃
erint de uxore ⁊ filiis ⁊ nuru iudȩ omĩa
q̃ narrant᷑. inuenire difficile ẽ. nͥ forte
adolescere iudas cȩpit eũ incidisse in amo.
rẽ eiꝰ quãduxit uxorẽ nondũ uendito
ioseph inegyptum.
Tertiꝰ uͦ filius iudȩ qđ illi mulieri ñ iungit᷑
sig̾cat tẽpꝰ ex qͦ reges plebiuideoꝵ cepert̃
de tribu iudȩ ñ fieri. Et iõ erat qͥdã filiꝰ iudȩ.
eadẽ tribus iuda. s iã in popło uide nemo
dimissio eiꝰ. Non ꝑtinent sane ad hãc signi¬
ficationẽ uiri iusti.⁊ iusti qͥlicoe illo tpr̃e
fuerint. ad nouĩ tñ ꝑtinent destam̃tũ qͥ
ꝓphando scient̃ utiles fuert qͥlis ad fuit.I.¬

Expanded text:
t Joseph, quando venditus est, quot annorum esse Judas potnerit quartus filius Jacob, quando idem ipse primogenitus Ruben, ut plurimum, fratrem suum Joseph quinque; aut sex annos potuerit aetate erint de uxore et filiis et nuru Judae omnia quae narrantur, indagare difficile est: nisi forte adolescere Judas coepit, eum inrem eius quam duxit uxorem nondum uendito Ioseph in Aegyptum.Tertius vero filius Judae, qui illi mulieri non jungitur, significat tempus ex quo reges plebi Judaeorum coeperunt de tribu Juda non fieri. Ideo erat quidam filius Judae, erat tribus Judae, sed jam in populo Judae nemo dimissio ejus. Non ncationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
net non ⁊ loch i subam eius filiũ
frĩs abram. qui habitabat insodo¬
mis. &ecce unus qui euaserat
nuntiauit abram hebreo. qui ha¬
bitabat inconualleos mambrȩ
amorrei frĩs escol ⁊frĩs aner. Hi
enim pepigerant fȩdus cũ abrã.
Quodcum audissi abrã captũ iude¬
licet loch. frẽm suuor. numerauit

Expanded text:
necnon et Lot et substantiam ejus, filium fratris Abram, qui habitabat in Sodomis. Et ecce unus qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo, qui habitabat in convalle Mamre Amorrhaei, fratris Escol, et fratris Aner: hi enim pepigerant foedus cum Abram. Quod cum audisset Abram, captum videlicet Lot fratrem suum, nume
Abbreviated transcription (Latin):
Obseruabat gͦ iacob ⁊ tẽpꝰ d ascen debant᷑
pecora: ⁊ pꝰcasorẽ dieiad potandil auida
ꝑgebant. discolores uirgas ponebat atos
canalib ⁊ amissis arietib ⁊ horcis in apsa
potandi auiditate oues ⁊ capras faciebat
ascendi. ut ex duplici desidio dũ ⁊ auide
bibt̃. ⁊ ascendunt᷑ ainarib. tales fetus
conciꝑent qͣles umbras arietũ ⁊ hyrcaꝵ
desuꝑ ascendentiũ in aquaꝵ speculo ꝯtẽ¬
plabant᷑. E x uirgis eñĩ in canalib positis
uariꝰ ⁊̃ erat imaginũ color. Nec mirũ
hanc in conceptu feminarũ ẽẽ naturam
ut quales ꝓspexerit suie m̃te conceꝑtt
in extremo uoluptatis estu q̃ concipiunt.
talẽ sobolẽ ꝓcreent: cũ ħ ipsũ tẽ in eqͣꝵ
gregib apd hispanos dicatur fieri. Et
rã quã sup diximꝰ.  & scriptũ reꝑit᷑ ĩ libris¬
suspitione adulterl quȩdã fuerat punien¬
da cũ pulcherrimũ peꝑiss& utriq parenti
generiq dissimilẽ. nͥ menioratꝰ medicꝰ sol¬

Expanded text:
Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positisvarius etiam erat imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint. in extremo voluptatis aestu quae concipiunt, talem sobolem procreent. Cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri, et ram, quam supra diximus. Et scriptum reperietur in librsuspicione adulterii fuerat punienda, cum pulcherrimum peperisset, utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus sol
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ at̾ra in altũ non subleuant.
tatẽ eoꝵ qui iusticiã esuiriunt p̾ꝑatur.
Quia gͦ gentił popłs inelectis suis ubiq
ꝑmundũ sparsꝰ est ⁊ ex eis uirtictib aͣs
agit õs qͥ intelligt̃ odore bonȩ opinionis
replet: dicatur recte. Odot filii mei sic̃
ođor agripleni. S qi easdẽ iurtutes ex
illic addit᷑. D& tͥ ans de rore cęli ⁊⁊ de
pinguedine t̾rȩ. Ros em̃ desuꝑ lenit̃
⁊subtilit᷑ cadit. Et totiens de rore cȩli ac¬
cipimꝰ. qtiens ꝑ infusionẽ ⁊tẽplationis
intimȩ de suꝑnis aliqͥd tenuit̾ uidemus.
ꝑinquełine ditamur. Quid ÷ aut̃ qđ
Cui &e hoc inbñ dictione dr̃. tẽpꝰ q erit
cũ soluatur iugũ de collo tuo qr a serui.¬

Expanded text:
humilitatem a terra in altum non sublevant, tatem eorum, qui justitiam esuriunt, praeparatur. Quia ergo Gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit, omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Sed quia easdem virillic additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae . Ros enim desuper et subtiliter cadit. Et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. pinguedine ditamur. Quid est autem quod cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo ; quia a servi
Abbreviated transcription (Latin):
auteoo gregem uni colorem.
ide albi ⁊nigri uelleris cradidit
in manu filioruo suoruor. ⁊ po¬
suit spatiuo itineris uagse i dies¬
nerum dierum triuos. qui pa¬
scebat reliquos greges eiure tol

Expanded text:
autem gregem unicolorem, st, albi et nigri velleris, tradidit in manu filiorum suorum. Et posuit spatium itineris trium dienerum dierum trium qui pascebat reliquos greges eius tol
Abbreviated transcription (Latin):
cum habiusti ante quã uenirẽ.¬
inunc diues effectus es. Bene¬
dixitq cibi dñs ad introitũ meũ.
Iustum est igitur. ut aliquando
ꝓuideam etiam domui mee.
Dixitq laban. Quiddabo tibi: Ac
illeait. Hichil uolo. S. si feceris

Expanded text:
cum habuisti antequam venirenunc dives effectus es benedixitque tibi Dominus ad introitum meum iustum est igitur ut aliquando provideam etiam domui meae dixitque Laban quid dabo tibi at ille ait nihil volo sed si feceris
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ coloris st̃ uariũ natũ fuerit. meũ
erit. si qͥd uͦ imiꝰ coloris tuti. Rem ñ
difficilem postulo tecũ. facit natura
pecudũ ut alba ex albis ⁊i nigͣ nas¬
cantur exnigris. mecũ iustitiã mea.
dui as humilitatẽ meã respĩ ⁊ labore.¬

Expanded text:
unius coloris, sunt, varium natum fuerit, meum erit. Si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et labore
Abbreviated transcription (Latin):
d omĩaque non fuerint uaria
⁊ maculosa ⁊ furua tam inouib
quam incapris. furti meargu¬
ent. Bixit laban. Gratum habeo
quod petis. Et separauit indie
illo capras ⁊oues. hyrcos narietẽ

Expanded text:
 omnia quae non fuerint varia, aculosa, et fulva, tam in ovibus quam in capris, furti me arguent. Dixitque Laban, Gratum habeo quod petis. Et separavit in die illo capras, et oves, et hircos, et
Abbreviated transcription (Latin):
emit abraham cũ agro abephr̃o
etheo. inpossioneor sepulchrai.
Ibi sepelierunt euor i sarramu.¬
xoreos eiꝰ. Ibi sepultus est isaac
ta iacet. finitisq mandatis qͥb
filios instruebat. collegit pedeᷤᷤ
suos suꝑ lecculũ ⁊ obiit. apposi

Expanded text:
 agro ab Ephron Hetthaeo in possessionem sepulcri. Ibi sepelierunt eum, et Saram uxorem ejus: ibi sepultus est Isaac a condita jacet. Finitisque mandatis quibus filios instruebat, collegit pedes suos super lectulum, et obiit: apposi
Abbreviated transcription (Latin):
causam dixisti ẽẽ sororeos tuam.
ut collerẽ eãmichi in uxorẽ: Hc̃
igitur ecce coniunx dua accipe
eam ⁊ uade: Precepitq pharao suꝑ
abram iuiris.:⁊ deduxerunt euo
iuxoreos illius ⁊omĩa quȩ habe¬
bat. Ascendit ergo abrã de egipto.
ipse iuxor eius. iomĩaquȩ habe¬
bat. ⁊ loth cum eo. ad austrałe pla¬
gam. Erant autẽ diues ualde.
inpos sessione argenti. ⁊ auri. Re¬

Expanded text:
causam dixisti esse sororem tuam ut tollerem eam mihi in uxorem nunc igitur ecce coniux tua accipe eam et vade praecepitque Pharao super Abram viris et deduxerunt eum et uxorem illius et omnia quae habebat ascendit ergo Abram de Aegypto ipse et uxor eius et omnia quae habebat et Loth cum eo ad australem plagam erat autem dives valde in possessione argenti et auri re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsũ formauerat posuit.
Neq ullatenꝰ dubitandũ ẽ para¬
litẽ in telligendũ eẽ locũ
.s. amenissimũ. fructuosis
nemorib opacatũ. eundẽq
nagnũ.⁊ magno fonte fecun¬

Expanded text:
 ipsum formaverat, posuit. Neque ullatenus dubitandum est paralitterae intelligendum esse, locum scilicet amoenissimum, fructuosis nemoribus opacatum, eumdemque magnum, et magno fonte fecun
Abbreviated transcription (Latin):
Mistice. Lignoscientiȩ boni. ⁊ m aipsa aĩȩ medietas.
⁊ ordinata integritas designat᷑. ꝙ in medio ꝑadisi plan.¬
ad seipsã deserto d̾o ꝯu̾sa fuerit. ⁊ sua potentia sine deo
frui uoluerit. ⁊ħ peccatũ eiꝰ penafuerit consecuta. expe¬
riendo discit qͥd int̾ ÷ int̾bonũ ꝙ deseruit. ⁊ malum qͦ
cetidit. ⁊ ħerit ei gustasse deligno scientiȩ bom. ⁊m.¬

Expanded text:
est. « Lignum scientiae boni et mali. » Animae medietas et ordinata integritas signatur, quod in medio paradisi planad se ipsam, deserto Deo, conversa fuerit, et sua potentia sine Deo frui voluerit, et hoc peccatum ejus poena fuerit consecuta; mox experiendo discet quid interest inter bonum quod deseruit, et malum quo cecidit; et hoc erit ei gustasse de ligno scientiae boni
Abbreviated transcription (Latin):
mur allegorice dice̾ ut ñ ista uera ligna fuerint. s aliud
aliqͥd nõĩe ligni sig̾cent. Dictũ ẽ enĩ de sapientia. lignũ
stꝰ. ñerat illa figurata locutio s rerũ exp̃ssa nariatio.¬
Erat gͦ lignũ uitȩ quẽad modũ etiã petͣ xp̃s. nec sine mis¬
teriis rerũ spualiũ corporalit p̃sentatis uoluit hoĩem ds¬
corpore. asserat sententiã suã. Ndeert̃ qͥsic faueant. ut illũ
⁊̃ diuitẽ sicientẽ in loco utiq corporali fusse otendant apsãq
aĩam onũno eẽ corporeã. ꝓpt̾ arentẽ linguã ⁊ stilłã aquę
de latari digito concupitã ꝓnuntiare nͦ dubitent. Cum
qͥb ego detã magna questione nulla temeritate ꝯfligo.
Melius ẽ enĩ dubitare de occultis: ꝗͣ litigare de inceras.
Iila qͥppe diuitẽ in ardore penaꝵ.⁊ illii pauꝑem in reẜi¬
gerio gaudioꝵ ĩ telligendos eẽ ñ dubito. S qͦmͦ intelli¬
genda sit illa flãma inferni. alle sinꝰ abrahȩ. ⁊c̃. uix

Expanded text:
tur in allegoriam, ut non ista ligna fuerint, sed aliud aliquid nomine ligni significent. Dictum est enim de sapientia, lignum sunt, non erat illa figurata locutio, sed earum expressa narratioergo et lignum uitae quemadmodum petra Christus, nec sine mysteriis rerum spiritalium corporaliter praesentatis uoluit hominem dcorpore, asserat sententiam suam: non deerunt qui sic faveant, ut illum etiam divitem sitientem in loco utique corporali fuisse contendant, ipsamque animam omnino esse corpoream, propter arentem linguam et stillam aquae de Lazari digito concupitam , pronuntiare non dubitent, cum quibus ego de tam magna quaestione nulla temeritate confligo. Melius est enim dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Illum quippe divitem in ardore poenarum et illum pauperem in refrigerio gaudiorum intelligendos esse non dubito. Sed quomodo intelligenda sit illa flamma inferni, ille sinus Abrahae, illa
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat oĩa bona ualde in ꝑadiso instituerat aliqͥd mali.¬
s malũ fuisse hominii tͣnsgressionẽ pecepti. Oportebat
aut̃ ut hõ sub dno dõ positꝰ alicunde ꝓhiberet᷑. ut ei
ꝓmerendi dñm suũ uirtꝰ eẽt ipsa obedientia quã possũ
uerissime dicere solã eẽ uirtutẽ õicreaturȩ rationabili
degenti sub di potestate. pͥmũq eẽ. ⁊ maximũ uitium
tumoris adriunã sua potestate uellenti. Cuiꝰ uitii
ret. atq sentir&. nͥ ei aliꝗd iuberet᷑. Arbor itaq illa ñ
erat nrila s appellata÷ scientia dinoscendibonũ. &

Expanded text:
fecerat omnia bona valde, in paradiso instituerat aliquid malicepti. Oportebat autem ut homo sub Domino Deo positus aliunde prohiberetur, ut ei promerendi Dominum suum virtus esset ipsa obedientia, quam possum verissime dicere solam esse virtutem omni creaturae rationabili agenti sub Dei potestate; primumque esse et maximum vitium tumoris ad ruinam, sua potret atque sentiret, nisi ei aliquid iuberetur. arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dinoscendi
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eo die factũ intelligit᷑ qͦ ⁊ reliqͣ ligna fructifera t̾ra deo
iubente ꝓduxit. S hic io necessario repetit᷑. ut quał sit locꝰ
ꝑadisi nosse possemꝰ. maxime qr de ligno uitȩ lignoq sci¬
entiȩ boni ⁊ mali erat spalit̾ referendũ.  Et plantauit ds¬
tos multa dixisse. Tres tñ de hacre qͣsi gn̾ales s̃ sententiȩ.
Una coꝵ qͥ tantũ mͦ corporalit̾ paradisũi intelligi uolunt.

Expanded text:
Hoc eo die factum intelligitur, quo et reliqua ligna fructifera terra Deo jubente produxit. Sed hic ideo necessario repetitur, ut qualis sit locus paradisi nosse possemus, maxime quia de ligno vitae, lignoque scientiae boni et mali erat specialiter referendum. In quorum tos multa dixisse, tres tamen de hac re quasi generales sunt sententiae. una eorum, qui tantummodo corporaliter paradisum intellegi uolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
amimã ñ ita pͥmitꝰ oratã ut cẽt p̃scia futi oꝑis sui. ł iusti ł
iniqͥ. Nimis qͥppe in credibile ẽ. ea potiusse ꝓpͥa uo luntatȩ
inclinari ad corporis iuutã. si se ita in qͥb dã peccãtura p̾sar
ret. ut iuste supplicio ꝑpetuo puniret᷑. Huiꝰ modi creaturã¬
qͥsqͥs eẽ noll& in reb. Ntdicit di bonitati. Quisqͥs aut̃ penas
ralo nob÷ uelle uiuere. male aũ uiuere ñ÷ iã naturȩ.¬
s ꝑuerse uoluntatis. Si aut aliqͥs ñ uult eã existimare
factã nͥ cũ iñ formato corpori ẽ inspirata: iudeat quid
respondeat cũ qr̃ im facta sit. Aut enĩ exnichilo dicturꝰ

Expanded text:
animam primitus creatam, ut esset praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creatorquisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas rale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non e fuisse. 40. Si autem aliquis non vult eam existimare factam, nisi cum jam formato corpori est inspirata, videat quid respondeat, cum quaeritur unde facta sit. Aut enim ex nihilo dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ ibi alit̾ st̃ ita potuis futura s̃ sic̃ ibi st̃. uͥ qͥ p̃scit falli ñ
pot̾. Nã futura dr̃ senectꝰ in uiuene. s tñ futura ñ ÷ si ante
chias. cui dĩ addidit .xu. annos aduitã. id utiq faciens qđ
añ ꝯstitutionẽ mundise facturũ ẽẽ p̃sciebat. Non gͦ id¬
tur ꝙ sẽ alit̾ in aliis causis habuerat. Scđm aliqͣs gͥ causas
inferiores iã uitã finierat. Scđ̾m illas aũ q̃ st̃ in uoluntate
⁊ p̃scientia di. qͥ ex et̾nitate nouerat ꝗͥ illo tp̃r facturꝰ erat.
concedi oporter&e. ille utiq p̃sciebat: cuiꝰ p̃scieatia falli non

Expanded text:
Si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt sicut ibi sunt; ubi qui praescit falli non potest. Nam futura dicitur senectus in juvene, sed tamen futura non est, si ante chias, cui Deus addidit quindecim annos ad vitam: id utique faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat, et ie aliter in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem quae sunt in uoluntate et praescientia dei, qui ex aeternitate nouerat quiconcedi oporteret, ille utique praesciebat, cujus praescientia falli non
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ies si fuit ulla unde aĩa fierae. ł si est ulla un animȩ fuint.
quid ipsa ÷ ꝗ nom̃. quã sp̃em. quẽ usũ in reb ꝯditis tentẽ: Uuit
annon: Si uiuit qͥd agt : Quid ꝯfert uniu̾sitatis effectib : Beatã¬
ne uitã gerit. anmiserã. anneutrã : Uiuficat aliqͥd. annon :¬
Si eni nulla ꝓrsus adhucuita erat. qͦmͦ ẽẽt iuite fut᷑e q̃dã in cor¬
porea nec uiua mat̾ies: Aut falsũ ẽ. aut nimis lat&. Si aut̃ ĩã
uiuebat nec beate. nec misere. qͦmͦ rationał erat: ꝗsi tc̃ rationał
facta ÷ cũ ex illa mat̾ia natura natura humanȩ̨ aĩȩ facta ẽ

Expanded text:
materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa tꝰticia ẽ. uñ lapꝰ ẽ: aut si in dum̃tũ corporał ĩ mortalita¬
tis sig̾cat. ⁊̃ hanc illesio amisit. cũ p̃p peccatũ ad eã ꝑuenire
ñ potuit. Dr̃ enĩ aliqͥs ⁊ amisisse uxorẽ. ⁊ amisisse honorem
adã ñ tantũ añ paradisũ. s ⁊̃ in paradiso ꝯstitutꝰ. ꝗͣuis in in-
corporis mortẽ: qͥ ñ peccando mereret᷑ ⁊ in corpꝰ spũale cõ¬

Expanded text:
ipsa iustitia est, unde lapsus est, aut, si indumentum corporalis inmortalitatis significat, etiam hanc ille sic amisit, cum propter peccatum ad eam peruenire non potuit. dicitur enim et amisisse uxorem et amisisse honorem, Adam non tantum ante paradisum, sed iam in paradiso constitutus, quamuis in intecorporis mortem, qui non peccando mereretur et in corpus spiritale com
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰẽ. Illaq sententia qͣñ nulli putant alibi peccasse magis.
retractanda. ꝗͥ de pecc̃o pͥmoꝵ parentũ. qͥ duo soli fuerunt. gnis
humani contͣxerit uniu̾sa consꝑsio. Nicħ tñ taliũ m̾itoꝵ hr̃e
potuisse hõĩem anꝗͣ de trȩ puluere fictꝰ eẽt. añ ꝗͣ suo tpr̃e
creati. S ħalit in u̾bo dĩ ubi ista ñfacta s et̾na ft̃: alit̾ in
elem̃tis mundi. ubi oĩa simul facta futura st̃. alit̾ in reb q̃¬

Expanded text:
t: illamque sententiam qua nonnulli putant alibi peccasse magis mretractanda, quid de peccato primorum parentum, qui duo soli fuerunt, generis humani contraxerit universa consparsio: nihil tamen talium meritorum habere potuisse hominem antequam de terrae pulvere finctus ecreati. sed haec aliter in uerbo dei, ubi ista non facta, sed aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia simul facta futura sunt, aliter in reb
Abbreviated transcription (Latin):
ani. ł t̾tarũ acunctis regio.¬
nib qͣs nc̃ humanũ genꝰ
it coluit secretũ. Uñ nec ag̃
diluii isꝰ totã. nr̃i orbis suꝑ¬
ficiem altissime cooꝑuert̃.
ad eũ ꝓuenire potuert̃. Uerũ
siue ibi. siue alibi ds nouerit.
nos tantũ locũhunc fuisse
eẽ t̾renũ dubitare ñ licoe.¬

Expanded text:
s regionibus quas nunc humanum genus incolit secretum. Unde nec aquae diluvii, quae totam nostri orbis superficiem altissime cooperuerunt, ad eum pervenire potuerunt. Verum seu ibi, seu alibi, Deus noverit, nos tantum locum hunc fuisse et esse terrenum dubitare non lice
Abbreviated transcription (Latin):
quendã modũ. N enĩ ĩmortalitatẽ spũalis corꝑis recipimꝰ.
quã ñdũ huit hõ. s recepimꝰ iꝰticiã ex q̃ ꝑ peccatũ lapsus ÷ hõ.
Renouabim᷑ a uetustate peccati ñ in pͥstinũ corpꝰ animale in
qͦ fuit adã. s in meliꝰ .i. in corpꝰ spũale. Renouamͣ spu intis¬
scđm imaginẽ dĩ. qua peccando adã ꝑdidit. Renouabim᷑ ⁊̃
le corpꝰ. in qđ ñdũ mutatꝰ s mutandꝰ erat adã nͥ mortẽ ⁊̃ cor¬
poris ammal pecc̾o meriussoe deniq ñ ait apłs corpꝰ mortale

Expanded text:
atem spiritalis corporis recipimus, quam nondum habuit homo, sed recipimus iustitiam, ex qua per peccatum lapsus est homo. renouabimur ergo a uetustate peccati non in pristinum corpus animale, in quo fuit Adam, sed in melius. id est in corpus spiritale, cum efficicreauit nos, quam peccando Adam perdidit. renouabimur aule corpus, in quod nondum mutatus, sed mutandus erat Adam, nisi mortem etiam corporis
Abbreviated transcription (Latin):
one sic hoĩem fieri posse ꝗͣuis ñ ibi erat ita fieri necẽe ẽẽ.
Hoc enĩ ñ erat in ꝯditione creaturȩ. s in bnplacito ereatoris.
cuiꝰ uoluntas rerũ necessitas ẽ. Nos uͦ ꝓcaptu infirmitatis
humanȩ iã in ipsis reb tp̃r exortis. possumꝰ nosse qͥd in
hoc sit indi uoluntate nescimꝰ. Hoc aũ necessario futurũ ÷¬

Expanded text:
am sic fieri posse, quamvis non ibi erat ita fieri necesse esse. Hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in placito Creatoris, cujus voluntas rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae, jam in ipsis rebus tempore exortis, possumus nosse quid inhoc etiam sit in Dei voluntate, nescimus. Sed nec in natura
Abbreviated transcription (Latin):
pariendi. fecꝰ exeoꝵ semine gignerent᷑. ñ ut morientib parentib filii fuccedent: s ut illis¬
qͥ genuissent in aliqͦ formȩ statu manentib: ⁊ exligno uite corporalẽ iuigorẽ sumentib. ⁊
illi qͥ gignerent᷑ adeundẽ ꝑducerent᷑ statũ : donecꝰ certo nũo impleto. si iuste os ohedient᷑q
uiuerent: tõ fier& illa cõmutatio. ut sine ulla morte aĩalia corpora conu̾sa in aliã qͣlitatẽ
eo qđ ad omẽm nutũ regenti spui deseruirent: ⁊ solospũ uiuificante sine ullis corporalib¬

Expanded text:
pariendi, fetus ex eorum semine gignereti, sed in aliquo forme statu manentibus, et de ligno vite vigorem sumentibus, et illi qui gignerent ad eumdem perducerentur statum, donec certo numero impleto, si juste omnes obedientesque viverent, tunc fieret illa commutatio, ut sine ulla morte animalia corpora conversa in aliam qualitatem, eo quod ad omnem nutum regenti se spiritui deservirent, et solo sp
Abbreviated transcription (Latin):
Abs coligno ꝙ malũ ñ erat ꝓhibitꝰ ẽ. ut ipsi ꝑse p̃cepti ꝯserua¬
tio bonĩ illi eet. ⁊ tͣnsgressio malũ. nec potuit melꝰ cõm̃ dari
qr eã rẽ tetigit otͣ ꝓhibitionẽ. quãsi ñ ꝓhibitꝰ tetigissoe: non
si forte uenenosa ÷ mortẽq p̾nunciat. si tetigerit sequit᷑
giss&e: nichilominꝰ utiq moreret᷑. Iila qͥppe res contͣria
remtangi quȩ ñ qͥdẽ tangenti. s illiqͥ ꝓbibuitꝰ obeeiott
uelut si quisꝗ inalienã pecania misissoe manũ. ꝓhibitꝰ
ab eo cuiꝰ erat illa pecuma iõ eet ꝓhibito peccatũ: quia
ꝓhibenti poterat ẽẽ dãpnosũ. Cũ ũ illud tangit᷑ qđ nec
tangemti obẽet si ñ ꝓhibet᷑. nec cuiꝗ̃ alti qnlib& tange

Expanded text:
od malum non erat prohibitus est, ut ipsa per se praecepti conservatio bonum illi esset, et transgressio malum. 29. Nec potuit melius et diligequia eam rem tetigit contra prohibitionem, quam si non prohibitus tsi forte venenosa est mortemque praenuntiat, si tetigerit, sequitur gisset, nihilominus utique moreretur. Illa quippe res contrariarem tangi, quae non quidem tangenti, sed illi qui prohibuit obesset, uelut si quisquam in alienam pecuniam misisset manum prohibitus ab eo cuius erat illa pecunia — ideo esset prohibito peccatum, quia prohibenti poterat esse damnosum. cum uero illud tangitur quod nec tangenti obesset, si non prohiberetur, nec cuiquam alt
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰagniti onẽ suauitatis
dĩ unus in nob̾ pesse
remansit. atq aliꝰ du¬
dicat. qr necẽẽ ẽ ut
debilitato amore si
mus pede. qr dum
crescit in nob fortituidi
amoris intiai anfir.¬
mat᷑ ꝓculdubio fe.¬
titudo carnis. Om̃is
qͥppe qͥ unopede clau¬
dicat soli illi pedi
Qͥa ⁊ cui desidiu iã
trenũ arefactũ fueni.
ĩ solo pede amori di
tota uirtute se sustnd
tres redimꝰ. teneamꝰ
in uia angłm. ut
suauitate intima
app̃hendamꝰ dm̃
Contẽplatiue ⁊ eni
uitȩ amabił ualoe
rapit. cȩlosia apł.

Expanded text:
agnitionem suavitatis Dei unus in nobis pes sanus remanet, atque alius claudicat, quia necesse est ut, debilitato amore saemus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat soli illi pedi quia cui desiderium terrenum jam arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota virtute se sustinet. tres redimus, teneamus in via angelum, ut suavitate intima apprehendamus Deum. Contemplativae etenim vitae amabilis valde rapit, c
Abbreviated transcription (Latin):
gant atq adigunt uenantes.
aut aucupantes ad retia quȩ¬
cũq aĩalia capiunt: ita hoc
factũ eẽ credendũ ẽ. aut
uox aliqͣ ussionis de nube
facta ÷ eis u̾b̃ q̃ rationales
aiȩ audientes ĩtellige̾ solent.¬

Expanded text:
gant atque adigunt uenantes uel aucupantes ad retia quaecumque animantia capiunt, ita hoc factum esse credendum est aut uox aliqua iussionis de nube facta est eis uerbis, quae rationales animae audientes intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nec ipsũ hoĩem de t̾ra pul.¬
uere. ñ qͥ nulla sit angłorũ
oꝑa ut aliqͥd creetui. s ñ io
creatores st̃. ꝙ nec agricolas
creatores segetũ atq arboꝵ
Credimꝰ gͦ factã ado feminã
ex uiro nullo int̾ueniente
ꝯcubitu. ⁊̃ si forte costa hõis
ministrata sit ꝑ angłos in oꝑe
creatoris. sic̃ fidelit̃ credimꝰ ⁊̃
iurũ factũ exfemina nullo
int̾ueniente ꝯoubitu. cum
sem̃ abrahȩ dispositũ ÷ per
angłos in manu mediatoris.¬
necesse eẽt ex uiri latere fe¬
minã fieri. an ħ tantũ habebat
ut fieri poss&. ut aut̃ ita fieri
indo erat absconditũ. dicã¬
turȩ usitatissimꝰ cursus ht̃
q̃sdĩ naturales legessuas S

Expanded text:
sicut nec ipsum hominem de terrae puluere: non quo nulla sit angelorum opera, ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt. quia nec agricolas creatores segetum atque arborum credimus factam feminam ex viro, nullo interveniente concubitu, etiamsi forte costa hominis ministrata sit per Angelos in opere Creatoris: sicut fideliter credimus etiam virum factum ex femina nullo interveniente concubitu, cum semen Abrahae dispositum est per Angelos in manu mediatorisnecesse esset ex viri latere feminam fieri, aut hoc tantum habebat, ut fieri posset, ut autem ita fieri in deo erat absconditum’. turae usitatissimus cursus habet quasdam naturales leges suas,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex platanis añ ocłos gregũ ponere.
nͥ ꝑ scripturȩ seriem antiquoꝵ patrũ
uitas atq sententias ĩ exẽplũ ppłi p̾̃bere:
Quȩ nimirũ qr unxta rationis exam̃ recte
st̃: uirgȩ nominant᷑. qͥb exparte corti.¬
cẽ subtrahit᷑. ut in his quȩ expoliantur
corticẽ seru&. ut sic̃ fuert̃ exterius in

Expanded text:
t ex platanis, ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturarum seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere, quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur corticem servat, ut sicut fuerant, exterius in
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis cortex litte̾ sub aducit᷑. allegoriȩ
candor int̾ior demonstrat᷑. & dum
cortex relinquit᷑. ext̾ioris intellign̾tiȩ
bñ iacob in aquȩ canalib posuit. quia
⁊ redẽptor nr̃ in libris eas sacrȩ scientiȩ
Has aspicientes arietes cũ oiub coeunt.
qr rationales nr̃i sp̃s dũ in earũ inten¬
tione defixi st̃ singulis quibq actionib
ꝑmiscentur. ut tales fetus operũ ꝓcreent.
qualia exẽpla p̃cedentiũ in uocib pre¬
boni oꝑis habeat. qr ⁊ nonnũꝗͣ subtͣcto
litt̃ẽ cortice acute int̾̃na consid̾at. &
reseruato nonnũꝗͣ hẏstoriȩ tegmine
bene se int̾orib format.

Expanded text:
ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae bene Jacob in aquae canalibus po Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent qualia exempla praecedentium in vocibus praeboni operis habeat; quia et nonnunquam subtracta litterae cortice acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in exterioribus format.
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsȩ cognationes t̃rȩ. Egͣssus
est itaq abram sicut preceperat
eidñs. iuut cum eo loth. Sepcua¬
ginta quinq anno: uos erat abrã
in aran. Et egͥosi sunc ut irent
int̾ram chanaan. Cumq uenissẽt᷑
in eam ꝑtransiuit abrã c̾ram usq
adlocum sichem usq ad conuallẽ
illustreos. Chananeus autẽ ẽcerat
incr̃a. Apparuitq dñs abram. ⁊ dix̃
ei.Semini cuo dabo t̾ramhanc.Qui

Expanded text:
universae cognationes terrae. Egressus est itaque Abram, sicut praeceperat ei Dominus, et ivit cum eo Loth: septuaginta quinque annorum erat Abram, in Aran: et egressi sunt ut irent in terram Chanaan. Cumque venissent in eam, pertransivit Abram terram usque ad locum Sichem, usque ad convallem illustrem: Chananeus autem tunc erat in terra. Apparuitque Deus Abram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tatur domꝰ di. quȩ pꝰea bethauen
uocata ẽ .i. domꝰ idoli. Hay ocłs ł fons
int̾p̃tat᷑. Ergo patriarcha tendens ad
terrã reꝓmissionis tetendit tab̾nacłm
int̾ bechel ⁊ hay. qr sic om̃s fonte baptis.¬
matis regn̾ati. ⁊ cursũ huiꝰ uitȩ circũ¬
specte agentes. ad di tab̾nacłm ⁊ ad cȩ

Expanded text:
nterpretatur domus Dei quae postea Bethaven vocata est, id est domus idoli. Hai oculus vel fons interpretatur. Ergo patriarcha tendens ad terram promissionis tetendit tabernaculum inter Bethel et Hai quia sancti omnes fonte baptismatis regenerati, et cursum hujus vitae circumspec
Abbreviated transcription (Latin):
abram inegiptũ ut peregrinaret᷑
ibi. p̾ualuerat enim fames int̾ra.
Cumq prope eẽt ut ingrederetor
egyptues dixit sarai uxoris sueRo
ui quod pulchra sis mulier. &qd¬

Expanded text:
Abram in Aegyptum, ut peregrinaretur ibi. Praevaluerat enim fames in terra. Cumque prope esset ut ingrederetur Aegyptum, dixit Sarai uxori suae: Novi quod pulchra sis mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
filius thare. fr̃ abrã ⁊ nachor. Is duas
filias genuit. melchã ⁊ saraa cognom̃to
melchan accep̃ uxorẽ nachor. ⁊ sarai
abrã. Necdũ qͥppe int̾ patruos ⁊ fr̃m
filias. nuptiȩ fuerant lege ꝓhibitȩ. q
in pͥmis hõib ⁊̃ int̾ fr̃s ⁊ sorores initȩ s̃.¬

Expanded text:
filius Thare, frater Abrae et Nachor, duas filias genuit, Melcham et Sarai, cognomento Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abram. Necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus et inter fratres et sorores initae s
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. s ex quo anno generare cȩpit
eũ annũ cõmemorau̾ scriptura. Fieri aũ¬
Loquit᷑ abrahȩ dñs. ł grede de t̾ra tua ⁊
de cognatione.⁊ de domo patristui. Qͥs
natione sua ut apđ exteros locupleta.
relicta t̾ra ⁊ cognatione iudeoꝵ p̃poll&
ad exẽplũ xp̃i exeundũ.ẽ. de t̾ra nr̃a .i.

Expanded text:
genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemorauit scriptura. fieri auterra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Quis natione sua, ut apud exteros locupletarerelicta terra, et cognatione Judaeorum, praepollet ad exemplum Christi exeund
Abbreviated transcription (Latin):
He sunt auteo generationes
chare. Thare genuit abram. ina¬
chor iaran. Porro aran genuit loch
Mortuusq est aran ante chare
patrem suum intra natiuitatiᷤ
sue. in hur chaldeoruor. Duxer
auteo abram ⁊ nachor uxores.
Nomen uxoris abram sarai. &
nomen uxoris nachor maelcha
filia aran patris melche: ⁊ patris
ieschȩ. Erat auteor sarai sterilis.
nechabebat liberos. Tulit itaq
chare abram filiũ suũ. & lochfi¬
lium aran filii sui. ⁊ sarai nurõ
suam uxoreos abram filii sui.⁊
eduxit eos de hur chaldeorũ. ut
iret int̾ram chanaan. uenert̃q¬

Expanded text:
em generationes Thare: Thare genuit Abr Aran. Porro Aran genuit Lot. Mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae in Ur Chaldaeorum. Duxerunt autem Abram et Nahor uxores: nomen uxoris Abram, Sarai, et nomen uxoris Nahor, Melcha, filia Aran, patris Melchae et patris Ieschae. Erat autem Sarai sterilis, nec habebat libThare Abram filium suum, et Loth filium Aran filii sui, et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit eos de Hur Chaldaeorum, ut iret in terram Chanaan: vener
Abbreviated transcription (Latin):
ria mundi.i. ut ei reñtiantes possimus
in popło di dilatari.⁊ in t̾rã cęlestis reꝓ¬
missionis cũ tempꝰ aduenerit introduoi.
Duȩ aut̃ ꝓmissiones abrahȩ dant᷑. Una
ꝑ quã t̾rachanaan possessurũ eiꝰ sem̃
ꝓmittitur. dũ dicit ds̃. Uade in terrã
quã demonstrauero tͥ. faciãq te in
gentẽ magnã. Alia uͦ longe p̃stantior

Expanded text:
ria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem
Abbreviated transcription (Latin):
S ad soluendã hanc questionẽ ual& hoc
qđ in libro hester legit᷑. qr puellȩ quȩ
assuero regi ad ducebantur. ñ statĩ intro¬
ducebantur ad regẽ. s anno uno custo¬
diebant᷑. ⁊ sex m̃sib ungebantur oleo
myrtino. ⁊ sexaliis m̃sib du̾isis unguen¬
tis. Potuit qͦ fieri ut ꝑ has inducias lon¬
gi tp̃ris sarra manserit in corruꝑta.⁊
int̾im bn usi st̃ abrahã egiptii. donec
a do pharco flagellaretur. Et cognito
faciat ex rationabili consilio. Fecit enĩ
qđ potuit ꝓuita sua. Qđ aũ ñ potuit.
illi cõmisit inquẽ sꝑauit. cui ⁊ pudicitiã
conuigis cõm̃dauit. Nec enĩ eum fides
ac spes fefellit. ¶Non dm̃ gͦ tẽptare¬

Expanded text:
Sed ad solvendam hanc quaestionem valet et hoc quod in libro Esther legitur, quia puellae quae Assuero regi adducebantur non statim introducebantur ad regem, sed anno uno custodiebantur, et sex mensibus ungebantur oleo myrtino, et sex aliis mensibus diversis unguentis . Potuit ergo fieri ut per has inducias longi temporis Sara manserit incorrupta, et interim bene usi sunt Abraham Aegyptii, donec a Deo flagellaretur et, cognitam faciat ex rationabili consilio. Fecit enim quod potuit pro vita sua; quod autem non potuit, illi commisit in quem speravit, cui etiam pudicitiam conjugis commendavit. Nec enim fides ac spes fefellit. Namque Phar
Abbreviated transcription (Latin):
annis:uidebantur illi pau¬
cidies p̃amoris magnitudine.
Dixitq ad laban. Lamichi uxo¬
rem meam.quia iam tẽpus¬
expletũ ẽ ut ing̃diar adillao.

Expanded text:
annis: et videbantur illi pauci dies prae amoris magnitudine. Dixitque ad Labam: Da mihi uxorem meam: quia jam tempusest, ut ingrediar ad illam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit cain dicens. possedi hominẽ
abel. fuic autẽ ab el pastor ꝯuiũ.
icam agricola. Factum ẽ auteo
post multos dies ut offerret ca.¬
in de fructib t̾rȩ munera dño.
Abel quoq optulit. de primogeni

Expanded text:
it Cain dicens: Possedi hominem Abel; fuitque Abel pastor ovium, et Cain agricola factum est autem post multos dies ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino Abel quoque obtulit de primogeni
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑ iordanẽ uenturꝰ ÷ ad eas t̃ras pꝰea
ifrł infiliis suis. ⁊ fec̃ luctũ patri suo
UII.dies. Nescio utrũ inueniat᷑ alicui
scõꝵ inscripturis celebratũ ẽẽ luctum.
UIIII.dies qđ ap̃ latinos nouendial ap¬
pellatur. Uñ mͥ uid nr ab hac ꝯsuetudi¬
ne ꝓhabendi siqui xp̃ianaꝵ istũ in mor-¬
tais suis nũm seruant. qͥ mag̃ ẽ in gen-¬
tiliũ ꝯsuetudine. Septima uͦ dies aucto¬
ritatẽ inscript᷑is ht̃. Un alio loco scri-¬
ptũ ẽ. Luctꝰ mortia.UII. dierũ. Fatui
p̃p̃sabbi sacͣm̃tũ p̃cipue qͥetis inditiũ:
Vñ m̾ito mortuis tanꝗͣ reqͥescentib
exhibet᷑. quẽ tñ nũmꝰ in luctu iacob
luxerunt.

Expanded text:
 Jordanem venturus erat ad eas terras postea Israel in filiis suis. Et fecit luctum patri suo septem dies. Nescio utrum inveniatur alicui sanctorum in Scripturis celebratum esse luctum novem dies, quod apud Latinos novendial appellant. Unde mihi videntur ab hac consuetudine prohibendi, si qui Christianorum istum in mortuis suis numerum servant, qui magis est in gentilium consuetudine. Septimus vero dies auctoritatem in Scripturis habet. Unde alio loco scriptum est: Luctus mortui septem dierum; fatui sabbati sacramentum praecipue quietis indicium est: unde merito mortuis tamquam requiescentibus exhibetur. quem tamen numerum in luctu Iacob luxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fres eius ⁊mutuo colloqͣntes. ne
forte memor sit in iuriȩ quaos
quod fecimus. mandauert̃ ei.
Pat̾ cuus p̃cepit nob̾ ante quã
moreretur ut hec tibi uerbi illiꝰ
diceremus. Obsecro ut obliui¬
scaris sceleris fratrũ tuoꝵ ⁊ pec¬
cati atq malitiȩ quã exercuer̃
inte. Nos quoq oramus ut ser¬
uodĩ patrityo dimittas iniqͥ

Expanded text:
res ejus, et mutuo colloquentes: Ne forte memor sit injuriae quam quod fecimus, mandaverunt ei: Pater tuus praecepit nobis, antequam moreretur, ut haec tibi verbis illius diceremus: Obsecro ut obliviscaris sceleris fratrum tuorum, et peccati atque malitiae quam exercuerunt in te. Nos quoque oramus ut servo Dei patri tuo dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
coq nunc legationẽ meã ad dñor
meuor.ut inueniã gr̃ãm incon¬
speccu cuo. Reũisi sunt nuntu
adiacobdicentes. Uenimꝰ adesay
frem cuum.⁊ ecce proꝑat inocͤesy
tibi cum quadringentis uiris.
uimuit iacobualde. ⁊pt̃ritus di

Expanded text:
toque nunc legationem ad dominum meum, ut inveniam gratiam in conspectu tuo. Reversi sunt nuntii ad Jacob dicentes: Venimus ad Esua fratrem tuum, et ecce properat in occursum tibi, cum quadringentis viris. Timuit Jacob valde, et perterritus di
Abbreviated transcription (Latin):
git. cũ in rob spũalib aĩũ tendit. cum
transgredi nitit᷑ oẽ qđ corꝑalit̃ iudet᷑ cũ
sese angustat ut dilat&. ⁊ aliq̃n qͥdẽ uinc̃
⁊ reluctantes tenebras suȩ cecitatis exu¬
perat. ⁊ de incircũscripto lumine qͥddã
furã ⁊ subtilit̃ attingit. S tñ ad semet¬
ipsã ꝓtinꝰ reu̾b̾atur atq ab ea luce ad ꝗͣ¬
respirando tͣnsiit. ad sue cecitatis tene¬
bras suspirando redit. Qđ bñ sacͣ histo.¬

Expanded text:
git, cum in rebus spiritalibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum se angustat ut dilatet; et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, et de incircumscripto lumine quiddam furtim subtiliter attingit: sed statim ad semetipsam protinus reverberatur, atque ab ea luce ad respirando transit, ad suae caecitatis tenebras suspirando atque lamentando redit. Quod bene sacra histo
Abbreviated transcription (Latin):
his quȩ habebat munera esar
frĩsuo. Capras ducentas. Hyrcoᷤ
uiginti. oues diicentas. arieteᷤ
lis suis criginta. uaccas.xl.⁊
los earum deceos.& misit ꝑma
nus seruoruos suoruor singłos
seorsum greges. Dixitq pueris
sius antecedite me. ⁊ sit spatis
int̾ gregem ⁊ ꝯregẽ:⁊ precepit
prioridicens. Si obiuã habueriᷤ
cuius es. aut quo uadis: icuirs
sunt istaquȩ sequeris. resꝑom¬
debis. Serui cui iacob. Ounera¬
misit dñõ meo esau. ipse quoq
post nos uenit. Similit̃ quoq
mandata dedit scđo ac tẽio. ⁊ cũc¬
tis qui sequebantur greges di¬
cens. Isdem u̾b loquimini ad
esau cum inueneritis eũ. ⁊ ad¬
detis. Ipse quoq seruus cuus¬
ia cob iter nr̃os insequitur. Ui¬
xit enior. Plãcabo illũ mune¬
rib quȩ p̾cedunt. ⁊ postea eũ
uidebo. forsitan ꝓpitiabit᷑mͥ.
Precesserunt itaq munera an¬
de euor. iꝑse ueromansit nocce

Expanded text:
his quae habebat, munera Esau fratri suo, capras ducentas, hircos viginti, oves ducentas, et arietes lis suis triginta, vaccas quadrlos earum decem. Et misit per manus servorum suorum singulosseorsum greges. Dixitque pueris suis, Antecedite me, et sit spatium inter gregem et gregem. Et praecepit priori, dicens, Si obvium habueris cujus es? aut, quo vadis? et cujus sunt ista quae sequeris? respondebis, Servi tui Jacob; muneramino meo Esau: ipse quoque post nos venit. Similiter mandata dedit secundo ac tertio, et cunctis qui sequebantur greges, dicens: Iisdem verbis loquimini ad Esau, cum inveneritis eum; et addetis, Ipse quoque servus tuus iter nostrum insequitur; dixit enim, Placabo illum muneribus quae praecedunt, et postea eum videbo: forsitan propitiabitur mihi. Praecesserunt itaque munera ante eum; ipse vero mansit nocte
Abbreviated transcription (Latin):
ad.f. ⁊ .s. fꝰ. aĩa mea: In hebreo dr̃ phanuel.
phanuel legit᷑.  Inqͦ pͥncipalit̾ sacͣm̃ti
anĩci imago p̃figurata ẽ. Uir enĩ ille trpũ
infirmo ita cũ carne eiꝰ luctam̃ mnir&. ⁊
inualescer& ĩpassiõe eiꝰ sic̃ scriptũ ẽ cũ dr̃&.
Crucifige.⁊ tñ iacob ab eodẽ angło bene-¬
dictionẽ quẽ uictor suꝑaueratꝰ ĩpetͣuit.
Ciiꝰ nõis impositio utiq bñdictio fuit. Int̃.¬
p̃tat᷑ aut̃ isrł uidñs dm̃. qđ erit infine
p̃miũ scõꝵ oĩũ. Tetig̃ porro illi idem angłs
latitudinẽ femoris ⁊ claudũ reddidit.
Sicq erat unꝰ atq idem iacob bndicꝰtꝰ ⁊ claudꝰ
neruo ualitudo. gñis multitudo ẽ. Plures
qͥppe st̃ instirpe. qͥ de generantes afide
patrũ ⁊ a p̃ceptis auctoris sui deuiantes
inerrores sui semuus cdaudicant. de quib

Expanded text:
a est anima mea , in Hebraeo dicitur phanuel, phanuel legitur. In quo principaliter-sacramenti Dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est cum diceret, Crucifige ; et tamen Jacob ab eodem angelo benedictionem quem victor superaverat impetravit. Cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Interpretatur Israel videns Deum, quod erit in fine praemium sanctorum omnium. Tetigit porro ille idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus: nervo valetudo generis et multitudo est. Plures quippe sunt in stirpe, qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis sui auctoris deviantes, in errore sui seminis claudicant; de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ergo eis coniuuiũ.⁊ post ei¬
bum potuor. surgentes mane
uirauerunt sibi mutuo. Dimi¬
sitq eos isaac pacifice in locum
siuio. Ecce autẽ uenerunt in
ipsodie serui isaac ad nundian
scientie alta penetramꝰ.¬
aicentes. Inuenimus aquaor.
Unde appellauit euor abundã¬
ciam:⁊ nomen urbi impositũ:

Expanded text:
fecit ergo eis convivium et post cibum et potum surgentes mane iuraverunt sibi mutuo dimisitque eos Isaac pacifice in locum suum ecce autem venerunt in ipso die servi Isaac adnuntiane alta penetramicentes: Invenimus aquam. Unde appellavit eum, Abundantiam, et nomen urbi impositum
Abbreviated transcription (Latin):
añꝗͣ sodomã ꝑuenirent. qͣtuor reges pro¬
fecti in babilone int̾fecert̃ gigantes
hoc ÷ raphaun. robustos qͦ arabiȩ ezeuti.¬
numon.⁊ emim. in ciuitate sahue. quȩ
usq hodie sic uocat᷑. Teuxim aut̃ ⁊ emim
rentes gt̾s fortissimas posuert̃.¬

Expanded text:
antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylonia interfecerunt gigantes, hoc est, Raphaim, robustos quosque Arabiae; et Zozim et Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatrentes, gentes fortissimas posuer
Abbreviated transcription (Latin):
sa regem gomorrȩ:⁊ contra sen¬
naab regem adamȩ. ⁊ contra¬
semeber regem seborm. Contͣq¬
regembale ipsaẽ segor. Oi hi
conuenerunt in ualleos silue

Expanded text:
sa regem Gomorrae, et contra naab regem Adamae, et contranneber regem Seboim, contregem Bale, ipsa est Sego. Omnes hi convenerunt in vallem silve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc latini simplic̃e
int̾p̃tati st̃. ꝓprie
fictꝰ. un aliqͥ latini
int̾ptes sine dolo
Frat iacobsine dolo
habitans indonio.
ut magna sit q̃stio
sine dolo. S ad sig¬
nificandũ magnũ
aliqͥd qđ scriptura
p̃tmisit. Hinc enĩ
maxime coginiur
ad intelligenda
illo locospu alia.
qͥa sine dolo erat:
qͥdolum fecit.
esauu nͥ eoꝵ uita fi¬
gurat᷑ qͥ int̾ioribꝰ
uoluptatib fusi
carnẽ sequunt᷑ :
describit᷑. qr ana.¬
tores hꝰscłi tanto
mag̃ ext̾iora in¬
colunt: qͣnto irti.¬
orasua inculta
ierelin quunt.
lacobuͦ uir sĩplex
itab̾nacłis ł in
domo habitare
ꝑhibet᷑. qr nimi.¬

Expanded text:
hoc Latini simplicem interpretati sunt. Proprie fictus. Unde aliqui Latini interpretes, sine dolo Erat Jacob sine dolo, habitans in domo, ut magna sit quaestisine dolo. Sed ad significandum magnum aliquid, quod Scriptura praemisit. Hinc enim maxime cogimur ad intelligenda illo loco spiritualia, quia sine dolo erat qui dolum fecit. Esau, nisi eorum vita figuratur, qui interioribus voluptatibus fisi, carnem sequuntur? describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora incolunt quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur. Quia nimi
Abbreviated transcription (Latin):
erãt ꝓpħȩ aut sac̾dotes scdm ordinem
tab̾ nacłi aut tẽpli di. Quo gͦ ierit. mito
mouet: n forte ad locũ uͥ ara constitue¬
rat ab rahã. S illio qͦmͦ responsa dñr
om̃ino tacet scriptura. utrũ ꝑ aliquẽ sac
orando alligassent desicłia sua dormiebat
in locos ut ꝑ sommũ monerent᷑: An ad huc
uiuebat᷑ melchisedech cuiꝰ tanta fuit
excellentia ut anonnullis dubitaretus
utrũ ħo an angłs fuerit. An erãt aliqui

Expanded text:
prophetae aut sacerdotes secundum ordinem tabernaculi vel templum Domini. Quo ergo ierit merito movet, nisi forte ad locum ubi aram constituerat Abraham; sed illic quomodo responsa dentur, omnino tacet Scriptura, utrum per aliquem saorando alligassent desideria sua, dormiebant in loco, ut per somnium monerentur? an adhuc vivebat Melchisedech? cujus tanta fuit excellentia, ut a nonnullis dubitetur utrum homo an angelus fuerit. An erant aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
oth. Deinde cedar. ⁊ abdeel:⁊mab¬
sam. Masma quoq idumarima¬
sa adad ithema. itur. inaphis. i
cedma. Isti sunt filii isinahel: iħ
nomina ꝑcastella ⁊ oppida eorũ.

Expanded text:
oth dein Cedar et Abdeel et Mabsam Masma quoque et Duma et Massa Adad et Thema Itur et Naphis et Cedma isti sunt filii Ismahel et haec nomina per castella et oppida eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiri tn scriptura ñ põt q̃ dixit rebecca
isse ad introgandũ dñm eiq dñm res.¬
pondisse. In eo qđ añs respondit rebecs
duȩ gĩs in ut̾o tuo st̃. ⁊ duo ppłi de uen¬
tre tuo separabunt᷑. ⁊ popłs ppłm suꝑa.¬
bit. ⁊ maior serui&e minori: historica¬
ꝓprietate hoc responsũ inuenit᷑ esse
cõpletũ uͥ popłs isrł hos ÷ iacob minor
filius suꝑabuit idumeos. ħ ÷ gentẽ quã
ꝓpagauit esau. eosq fecert̃ tributarios
ꝑdauid qđ diufuert̃ usq ad regẽ sub
quo idumei rebellauert. & ugũ istłi¬
tarũ idumei aceruice sua deposuert̃:¬

Expanded text:
tiri tamen scriptura non potest, quae dixit Rebeccam isse ad interrogandum dominum eique dominum respondisse. In eo quod dominus respondit Rebeccae: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur; et populus populum superabit et maior seruieproprietate hoc responsum invenitur esse completum, ubi populus Israel, hoc est, Jacob minor filius, superavit Idumaeos, hoc est, gentem quam propagavit Esau, eosque fecerunt tributarios per David, quod diu fuerunt usque ad regem sub quo Idumaei rebellaverunt, et jugum Israelitarum Idumaei a cervice sua deposuer
Abbreviated transcription (Latin):
cuhel. Adnõ eg̃esus ẽ sermo. ñpo¬
sumus extra plicitũ eius quicꝗͣ
aliud tecũ loqui. En rebeccacorã
te est. colle eam .⁊ proficiscere:isit
uxor filio dñi cui. sicut locut᷑ ẽ
añs. Quodcũ audissi puerabrahã

Expanded text:
uel: A Domino egressus est sermo, non possumus extra placitum ejus quidquam aliud tecum loqui. En Rebecca coram te est, tolle eam, et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus est Dominus. Quod cum a
Abbreviated transcription (Latin):
dona ꝑcipunt. qr hi qͥ in ea fidem
u̾botenꝰ tenent. s t̾ni ꝓfessionẽ suam
morib ñ seq̃ntes carnalit̃ uiuunt:
benigne a fidelib honorari solent.
alieni. qr infideles. aut carnales qui
intͣ fidĩ ꝓfessionẽ tenent᷑. ad heredita¬
tis ȩt̃nȩ sortẽ ñ ueniunt. s tantũ suꝑ.¬
nȩ largitatis glam tẽporalit̃ ꝯsequunt᷑.¬

Expanded text:
unt, quia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent palieni, quia sive infideles seu carnales qui intra fidei professionem tenentur ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporaliter consequunt