comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
designantur. In sp̃u & it sapientie: lux pruna con¬
format. dũ laudabił illa angłor sociecas benelux
apellata. qͥa racionał seu intelletuał ẽ. creata. cũ¬
insa ẽ atenebris. cacdenti enĩ suꝑbie ñ cõsensite ẜ
insue mutabił nat᷑a est it creat᷑a. S mane fit suscey¬
ca sp̾c sapientie gr̃a. qͥ indm̃ tota caritate susccen¬
sa. & am̃ singłarit᷑ amando sapiens effecta. erea¬
torẽ ñ ꝑcreat᷑am. s pociꝰ creat᷑am ꝑcreatorẽ aspici¬
ens. sit dies una unice fruens dĩ p̾sentia. Nos itaq
sapientie donũ ab ipso reqͥramꝰ. ut participes bĩtu¬
catũ hoĩem in exiliũ deiecto int̾mundialiũ flucdꝰ
error diuine scͥpt᷑s fir mauit eloqͥũ. q̃ recte dr̃ ce¬
lũ. qͥa multimoda sac̃m̃toꝵ copia uariatũ. ht̃ ue̾¬
ꝑã inhistoria litt̾ali mane indoctͥna morali. di¬
dies dicat uidit dĩ qͥa q̃ bonũ ẽ: tancũ in scđa die
dictũ ñ ẽ a id̾o arbitror factũ qͥa scđ̾e opͦ dieiñ in

Expanded text:
imus. In spiritu enim sapientiae lux prima conformatur dum laudabilis illa angelorum societas, bene lux appellata, quia rationalis seu intellectualis est creata, divisa est a tenebris. Cadenti enim superbiae non coilitatis natura. Est enim creatura. Sed mane fit, suscepta spiritus sapientiae gratia, quia in Deum tota charitate succensa, et Deum singulariter amando sapiens effecta. Creatorem non per creaturam, sed potius creaturam per Creatorem aspiciens fit dies una, unice fruens Dei sapientia. Nos itaque sapientiae donum ab ipso requiramus, ut participes beatitucatum homine in exsilium dejecto, inter mundalium fluctus errorum divinae Scripturae firmavit eloquium, quod recte dicitur coelum, quia multimoda sacramentorum est copia variatum. Habet vesperam in historia litterali, mane in doctrina morali, didies dicat: Vidit Deus quia bonum est, tantum in secunda die dictum non est. Quod ideo arbitror factum, quia secundae opus diei n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa bonũ ẽ: nc̃ una oĩb bñdictio cõmunis in isto fac¬
ta ẽ. uͥ dictũ ẽ: uidit ds cuncta ꝗ̃ fecerat & erant
ualde bona. Ei ẽ. uesꝑa spontanea ꝓ nob̾ suscepta
passio. ei mane ẽ. głosa uncarne resurrectio. ei di¬
es ẽ. adet̾uã patͥerne głȩ cõfessionẽ felix ascensio.

Expanded text:
quia bonum est, nunc una omnibus benedictio communis in isto facta est, ubi dictum est: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Ei est vespera, spontanea pro nobis suscepta passio. Ei mane est gloriosa in carne resurrectio. Ei dies est ad aeternam paternae gloriae confessionem felix ascensio.
Abbreviated transcription (Latin):
tes erudiat. & cor̾ corda possideat ne sullune sapi¬
sapiant. nec inuicerto diuiciarũ cõfidant. s aut
possessieĩs scd̾m dm̃ utãtur inbono: aut posses¬
sa relinqͤntes lib̾e seruiant soli do.
I ꝯỹo pietatis ium̃tis & cet̾is aĩalib faccis formatꝰ
ẽ homo. ad imaginẽ & similicudinẽ dĩ. Os qͥ ĩ
pecc̃is nati st̃. & pecc̃is seruiunt. nudati iꝰticie
stola. eiecti inueste pellicea. qͥ signat᷑ carnis cõ¬
cupiscentia. recte dnr̃ ium̃ta cestente psalmista.
homo cũ in honore ẽẽt ñ intellexit. cũ p .i. in¬

Expanded text:
tes erudiat, et eorum corda possideat, ne sublime tes erudiat, et eorum corda possideat, ne sublime sapiant, ne in incerto divitiarum confidant, sed aut possessis secundum Deum utantur in bono, aut possessa relinquentes, libere serviant soli Deo. factis, formatus est homo ad imaginem et similitudinem Dei. Omnes qui in peccatis nati sunt et peccatis serviunt, nudati justitiae stola, ejecti in veste pellicia, quae signatur carnis concupiscentia, recte dicuntur jumenta, testante Psalmista: Homo cum in honore esset non intellexit; comp
Abbreviated transcription (Latin):
xer᷑. ꝑculpã. hñt mane reducti adueniã. facti dies
quor̾ doctͥna fulget eccłia. ut sol & luna. ꝑ qͦs q̃nq
fiunt miracła. hi hñt uesꝑã. qͣ in p̾senti de sudant
adu̾sũ scandala. hñc mane: qͦ tͥunphant xͥ uictoria.
manent dies dũ splendore uircutũ nimio coruscant
ei p̃ual eant hereses aut scismata. s de pulsis erroe
tenebris clarescat uͥq fides catholica. & caritatis
lãpas cͥcqͦ resplendeat.
n ep̃o scientie pisces & uolucres. exaqͥs adño ꝓcre¬
ant᷑. dũ qͥdã &̃ in multa rerũ ãbitione scłariũ po¬
sici. ut pisces iaqͥs. piis uiuunt morib. & p̾ben¬
do sub sidia ministnͣt fidelib Qͥdã uͦ abiectis mun¬
dialib illecebͥs. ad pauꝑtatẽ xͥ cõfugiunt. & pen¬
nis u̾tutũ ab aqͥs icelũ caritatis aura cõscendunt.
Fis ẽ. uesꝑa. male assueta ponpe scłaris illecebra
eis ẽ. & mane fidĩ uͥtꝰ indefessa. eis ẽ ⁊ dies posito
diuitiarũ ponde. cõscensus lib adethera. Oremꝰ

Expanded text:
xerint per culpam. Habent mane reducti ad veniam, facti dies,quorum doctrina fulget Ecclesia ut sol et luna, per quos quandoque fiunt miracula. Hi habent vesperam, qua in praesenti desudant adversus scandala; habent mane quo triumphant Christi victoria. Manent dies, dum splendore virtutum nimium coruscant, ei praevaleant haereses aut schismata, sed, depulsis errorum tenebris, clarescat ubique fides catholica, et charitatis lampas circumquaque resplendeat. scientiae pisces et volucres ex aquis a Domino creantur, dum quidam et in multa rerum ambitione saecularium positi, ut pisces in aquis, piis vivunt moribus, et praebendo subsidia ministrant fidelibus. Quidam vero, abjectis mundialibus illecebris, ad paupertatem Christi confugiunt, et pennis virtutum ab aquis ad coelum charitatis aura conscendunt. Eis est vespera male assueta pompae saecularis illecebra. Eis est et mane fidei virtus indefessa. Eis est et dies, posito divitiarum pondere, conscensus liber ad aethera. Oremus
Abbreviated transcription (Latin):
cantũ. s fattoreᷤ legis iꝰti apud dm̃. Ere ñ in suscep¬
tione u̾bor. s inexibitione oꝑũ recte positũ ẽ. uidit
ds qͥa bonũ ẽ. Et notandũ qͥa in fructificatione oꝑũ
ꝙͣ ꝓductio significat herbarũ & arbor. bis leccũ ẽ.
uidit ds̃ qͥa bonũ ẽ. Nullũ qͥppebonũ ẽ. opͦ: si ñ ex¬
mandatũ ẽ. Prestet diina caritas inħ sacͥ firmam̃¬
to eloqͥi. historia moralitate. & allegoria distinct̾ione
nos ita morib & uita ꝓficere: ut & alios id ipsũ ua¬
leamus edocere.
res herbasq ꝓducit. dũ affluxu uitior qͥ dã ad sce
cõu̾satioĩs soliditatẽ tnseunt : & herbas .i. in crem̃¬

Expanded text:
in susceptione verborum, sed in exhibitione operum recte positum est, Vidit Deus quia bonum est. Et notandum quia in fructificatione operum, quam productio significat herbarum et arborum, bis lectum est, Vidit Deus quia bonum est. Nullum quippe opus bonum est, si nmandatum est. Praestet divina charitas in hoc sacri firmamento eloquii historia, moralitate et allegoria distincto, nos ita moribus et vita proficere, ut et alios id ipsum valeamus edocere. res herbasque producit, dum a defluxu vitiorum quidam ad sanctae conversationis soliditatem transeunt, et herbas, id e
Abbreviated transcription (Latin):
uitutis. ħ aut̃ timore dnĩ. sicut ĩpsenti crescit ca¬
ritas dĩ. sic & odiũ pecc̃i parit̾ c̃crescit. Iantũ i pec¬
catũ odis. qͣntũ i ciciã diligis. Crescunt sumul in
hac uica. ꝑficient᷑ inet̾na. Inchoata nãq caritas. &
timor ille qͥ dr̃ initiũ sapientie inp̃senti simul ꝓfi¬
ciunt. ꝑfecta uͦ caritas & timor dñi sc̃s qͥ ꝑ manet
tẽ. ñ ꝑ pene cimorẽ. Bonũ ẽ. itaq timore dñi a peccis
nr̃is penitendo redire. meliꝰ aut̃ ne dm̃ offendamuꝰ
timore ipsiꝰ pecc̃a uitare. optimũ aut̃ tunore dñi
eousq ꝓuei. ne ult̾iꝰ adculpã possimꝰ detrahi. Cũ ple¬
bit᷑ ħ inresurrectione gen̾ali qñ ultimũ cũ ceg̾is elec

Expanded text:
crescit charitas Dei, sic et odium peccati pariter concrescit. Tantum enim peccatum odis, quantum justitiam diligis. Crescunt simul in hac vita, et perficientur in aeterna. Inchoata namque charitas, et timor ille qui dicitur initium sapientiae, in praesenti simul proficiunt. Perfecta vero charitas et timor Domini, qui sancttem, non per poenae timorem. Bonum est itaque timore Domini a peccatis nostris poenitendo redire; melius autem, ne Deum offendamus, timore ipsius peccata vitare; optimum autem timore Domini eo usque provehi ne ulterius ad culpam possimus detrahi. Complebitur hoc in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥ sic̃ p̃ destinat peccantes ad penã. ñ ẽ. putan¬
dus p̃ destinare adculpã. Si enĩ ẽẽt auctor culpe.
suos adgłam. sic̃ p̃destinat ad ĩcticiã. In istis dona
sua głificat. ĩ ilł mala ipsor c̃ dẽpnat. Predestinatio
qͥppe celestis głie. ut ad eã electꝰ ꝑ ueniat. ita ẽ.
al oĩpotente disposita. ut qͥsq ꝓ indulto s tẽpore
ꝑ uiã iꝰticie ad eã cũseat. qͣtinꝰ & sacram̃ta suscipien¬
do. oraudo qͦ & bene oꝑando ꝑcipiat. q̃ ds suis do¬
nanda p̃uidit aute scła: cuꝰ uoluntas. rerũ ẽ.

Expanded text:
re: qui sicut praedestinat peccantes ad poenam, non est putandus praedestinare ad culpam. Si enim esset auctor culpae, suos ad gloriam, sicut praedestinat ad justitiam. In istis dona sua glorificat, in illis mala ipsorum condemnat. Praedestinatio quippe coelestis gloriae, ut ad eam electus perveniat, ita est ab Omnipotente disposita, ut quisquis pro indulto sibi tempore per viam justitiae ad eam transeat, quatenus et sacramenta suscipiendo, orando quoque, et bene operando percipiat quae Deus suis donanda praevidit ante saecula: cujus voluntas rerum est
Abbreviated transcription (Latin):
soluit. s dũ suꝑbe corã dño ꝓximũ qͤ nesciuit
uidicare p̃sũsit. iꝰticia uacuu̾s. suꝑbia plenꝰ remã¬
sit. At uͦ humilitas ñ solũ bona sua seu bonoẽ me¬
rica a dos collecta cognoscit. s de de ꝓximis bene
sentit. de se aut̃ nicħ nͥ infirmitatẽ corã dño p̃¬
currere deuotꝰ. ut ad suꝑbie casib ꝑipsũ redeã
& huinilitatis gradib ad ipsũ ꝑuenias. a quo
sẽꝑ suꝑbia refugit. ad ꝗͤ humilitas sẽꝑ accedit.
Hanc saluator e cȩlo donat ut ascendamꝰ illã
ꝑditor ab ĩferis el euat. ut decidamꝰ. Que st̃ ista:¬
laudas: Qd ꝗͣ cõmendasti caricas: Ed ꝗͣ decesta
ris cupiditas:
git. Ecõtͣ cupiditas ẽ. defectꝰ caritatis. qͥ nec
dĩ nec ind̾o aliqͣ diligit. Caritas gͦ pͥma est

Expanded text:
uem nescivit judicare praesumpsit, justitia vacuus, superbia plenus remansit. At vero humilitas non solum bona sua seu bonorum merita a Deo sibi collata cognoscit, sed et de proximis bene sentit, de se aut nihil nisi infirmitatem coram Deo prcurre devotus, ut a superbiae casibus per ipsum redeas, et humilitatis gradibus ad ipsum pervenias, a quo semper superbia refugit, ad quem humilitas semper accedit. Hanc Salvator e coelo donat, ut ascendamus; illam perditor ab inferis elevat, ut decidamus. Ilaudas? Quid, quam commendasti, charitas? Quid, quam detestaris, cupiditas? git. Econtra cupiditas est defectus charitatis, qui nec Deum nec in Deo aliqua diligit. Charitas ergo prima est
Abbreviated transcription (Latin):
dũm głificauer̃. aut gr̾as eger̃. s euanuer̃ in
cogitationib suis. dicentes enĩ se eẽ. sapiendes. stul¬
ci facti sunt. es expellit humilitas. q̃ cũ bona ha¬
beas. ncħ sue indust̾e ł nat᷑e de acceptis referen
cis dm debuisse ꝓ cacit̾ asser̃. Cont᷑ hui modi hu¬
militas ꝓficet᷑. qͥa oĩa de plenitudine dĩ õs acce¬

Expanded text:
egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quos expellit humilitas, quae cum bona habeat, nihil suae industriae vel naturae de acceptis referendtis Deum debuisse procaciter asserunt. Contra hujusmodi humilitas profitetur quia omnia de plenitudine Dei omnes acce
Abbreviated transcription (Latin):
eor ẽẽ. dr̃. qͦ supͣ se ad dm̃ humilit̾ eleuantur.
Angłs itaq uł homo. dũ collato s lib̾o arbitͥo be
mus ẽ. dũ plena caritate ad eũ releuant᷑. exuta
mutabilitate sua in mutabili głe sue dĩ sociant᷑
Ecotͣ si indebita cõcupiscentia homo ł angłs auer¬
tit se ab eo qͥ sũmꝰ ẽ. dũ retrogrado amore incli¬
nat se adid q̃ minꝰ ẽ. mox arbitrii gr̃a miser ab¬
uelle ñ debuit. Sentit qͥdẽ ratione se cecidisse
inculpã. & ad redeuntũ ñ ẽẽ. lib̾ũ. Declinare
qͥdẽ ab ono ꝑ se ipsũ potuit. si tam᷑ hoc posse fuit.
defectꝰ enĩ ẽ. ab eo q bene potuit. Potuit quidẽ cũ
gr̃a creatoris. qͦ cũ tẽpto: ad ñ posse deuenit. hic

Expanded text:
e dicitur, quo supra se ad Deum humiliter elevantur. Angelus itaque vel homo, dum collato sibi libero benmus est, dum plena charitate ad eum elevantur, exuta mutabilitate sua, immutabili gloriae Dei sociantur. Econtra, si indebita concupiscentia homo vel angelus avertit se ab eo qui summus est, dum retrogrado amore inclinat se ad id quod minus est, mox arbitrii gratia miser abvelle non debuit. Sentit quidem ratione se cecidisse in culpam, et ad redeundum non esse liberum. Declinare quidem a bono per se ipsum potuit, si tamen hoc posse fuit. Defectus est enim ab eo quod bene potuit. Potuit quidem cum gratia Creatoris; quo contempto, ad non posse devenit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
noticia indifferent̾ ap̃d ipsũ p̃sens & ĩ mucabił ma¬
neat. Non gͥ preuidet nͥ qͦsi fut᷑a. qͥ absq uicissitu¬
stabilia. adcõditionẽ uͦ tẽꝑis. fut᷑a & mobilia.
Uidet qͥdẽ oĩa c̃tuitu sr̃ excelso. ñ uisu tẽporaneo
s sua singła cernens eg̾no. Hanc in mutabilem
scientiã creatoris. beator societas angłor uiden¬
dã p̃elegit. lñ ẽ. qͣ licet nat᷑a sit mutabił: muta¬
bilitatis tñ elogiũ ñ in currit. dũ sine int̾uallo
tẽpis. ꝙͣ cito facca ÷ ꝙͣ cito factuͦrẽ indefessa carita¬
te dil ex̃. Quȩ cũ sit aliuid. ũ alud p̃t̾ dm̃ diligit.
uñ nec̃ ad se de clinat: s q̃ sũiũ ẽ. dilectioĩs stabi¬
litate phennit᷑ amat. lñ ẽ. q̃ ab initio eã culpa non
tetigit: nec ulla tnͣsgressioĩs macła fuscauit. q̃ ca
dentiũ tenebras nesciens: s lib̾o caritatis incessu
cuncta cñsgrediens. dm̃ singłarit᷑ cũtẽplat᷑: eiꝰ q

Expanded text:
ifferenter apud ipsum praesens et immobilis maneat. Non igitur praevidet quasi futura, qui absque vicissitustabilia, ad conditionem vero temporis futura et mobilia. Videt quidem omnia contuitu superexcelso, non visu temporaneo, sed suo singula cernens aeterno. Hanc immutabilem scientiam Creatoris beatorum societas angelorum videndam praeelegit; inde est quod licet natura sit mutabilis, mutabilitatis tamen elogium non incurrit, dum sine intervallo temporis quam cito facta est, tam cito factorem indefessa charitate dilexit, quae cum sit aliud, non aliud praeter Deum diligit, unde nec ad se declinat, sed quod summum est dilectionis stabilitate perenniter amat. Inde est quod ab initio culpa non tetigit, nec ulla transgressionis macula fuscavit; quae ad cadendum tenebras nesciens, sed libero charitatis incessu cuncta transgrediens, Dominum singulariter contemplatur, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
¶ichi quȩso paucis insinia. qͦs humilitas gra¬
Edus. qͦs ue suꝑbia casus habeai.
liarrogantes qͦs ita suꝑbia debriauit. ut cũ ip¬
si nec scientie nec alicuiꝰ uirtutis uestigiũ. re¬
uera teneaut alios sapientes & uirtutib habũ
dantes qͣsi nicħ sint oĩno cũtẽpnant. & sesolos
ualere inendacit̾ ostentant. ħ ẽ. iusana suꝑ¬
bia qͦ nec causã ht̃ uũ efferat. Hic ẽ pͥmꝰ suꝑbie
casus oĩno de testandus. Hunc sachanas pͥmum
inuenit. uͥ mendacit᷑ ait. Erosimił altissimo.
Contͣ ħ gͣue cumoris p̾cipiciũ. occurrit pͥmum
& optimũ humilitatis remediũ. cũ aliqͥs uirtu¬
tes ipsas qͦs u̾e possidet. minime atcendit. sua
catorẽ recognoscit. De hac humilitatis ualle
publicanꝰ ille surrex̃. qͥ &iã ocłos ad cȩlũ leua¬
penitendo dix̃. Dc̃ ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori. ltẽ sc̃
ñ nulli. qͥ a sũmo largicore. aliqͣ uircutũ insig¬
nia p̃ceper̃t. s cumore suꝑbie ad tantũ insipi

Expanded text:
ihi, quaeso, paucis insinua quos humilitas gradus quosve superbia casus habeat. li arrogantes, quos adeo superbia debriavit, ut, cum ipsi nec scientiae nec alicujus virtutis vestigium revera teneaino contemnant, et se solos valere mendaciter ostentant. Haec est insana superbia, quae nec causam habet unde se efferat. Hic est primus superbiae casus omnino detestandus; hunc Satanas primum invenit, ubi mendaciter ait: Ero similis Altissimo . Contra hoc grave tumoris praecipitium occurrit primum et optimum humilitatis remedium, cum aliquis virtutes ipsas quas vere possidet minime attendit, sua catorem recognoscit. De hac humilitatis valle Publicanus ille surrexit, qui et oculos ad coelum levapoenitendo dixit: Deus, propitius esto mihi peccatori . Item sunt nonnulli qui a summo largitore aliqua virtutum insignia
Abbreviated transcription (Latin):
añi. Audiuimꝰ septiformem ñ ẽ. bonũ sentire mul¬
ciplicẽ. Sĩ plex ẽ.N. inessentia. sepciformis uͦ indonor
gr̃a. Caritate qͥ oĩa conaidit. cõdita donis ubriis
infundit. Hoc aut̃ in pͥmis septẽ dieb pͥmo grã eiꝰ
inspirante faccũ uideamꝰ. Morse siqͥdẽ referente le¬

Expanded text:
Domini . Audisti septiformem, noli sentire multiplicem. Simplex est enim in essentia, septiformis vero in donorum gratia. Charitate qua omnia condidit, condita donis uberrimis infundit. Hoc autem in primis septem diebus primo factum, ejus inspirante gratia, videamus. Moyse q
Abbreviated transcription (Latin):
singłarit̾ seruandã u̾e iudicat: suo ipse iudi¬
cio cõtradicit. m̾ito lib̾tatẽ iudicandi tnͣsgreᷤ¬
sor amittit. Ut uͦ ĩticie lib̾tatẽ seruare deserit
uere debito tradit᷑ uitiis. Amissa itaq arbitͥi lib̾ta¬
te: captiuus remanet sub pecc̃i cõpede. Lib̾tatem
enĩ ꝗͣ ꝓpͥo uitio deserit. reꝑare s̃ ipse. nullo mͦ

Expanded text:
singulariter servandam vere judicat, suo ipse judicio contradicit, meritoque libertatem judicandi transgressor amittit. Ut vero justitiae libertatem servare deserit, jure debito traditur vitiis. Amissa itaque arbitrii libertate, captivus remanet sub peccati compede. Libertatem enim, quam proprio vitio deseri
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ qͥescemꝰ. qͥ erit oĩa in oĩl. Recens ista pͥmor sep¬
tẽ dierũ ãnotatio te pensare cõmoneat. qͥa is qͥsi.uͭui.
signacuł lib̾ geneseos ĩ suo pͥncipio signatꝰ fuerat.
ꝗ̃ nemo ꝑse solu̾e potuit. donec agnꝰ ille qͥ clautic
& nemo aꝑit. aꝑit &̾ nemo claudit. ħ sacͣm̃tũ de

Expanded text:
mino quiescemus, qui erit omnia in omnibus. Recens ista primorum septem dierum adnotatio te pensare commoneat, quia his quasi septem signaculis liber Geneseos in suo principio signatus fuerat, quae per se solvere nemo potuit, donec Agnus ille qui claudit et nemo aperit, aperit et nemo claudit, hoc sacramentum de
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa facta sc᷑. & sñ ipso factũ e̾. nicħ. Creat᷑a itaq ra¬
tionał seu intellectuał. bona qͥa abono cõditore
bene cõdita. & lib̾tate arbitͥi ditata. cõditorẽ su¬
ũ iure debito debet dilig̾e. & eiꝰ insticuta studiose
seruare. Quȩ siseruare cũtẽpserit. cõtẽptꝰ m̾ito
arbit̾i lib̾cate carebit. amissãq redde ñ pot̾it.¬

Expanded text:
facta sunt et sine ipso factum est nihil . Creatura itaque rationalis seu intellectualis, bona, quia a bono conditore bene condita, et libertate arbitrii ditata, Conditorem suum jure debito debet diligere et ejus instituta studiose servare; quae si servare contempserit, contemptus merito arbitrii libertate carebit, amissamque si
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. s ind̾o sic̃ nosinet ipsos. hoc & p̃cipue sentio
memorandũ qͥa sic̃ caritas dĩ causa ẽ. efficiens re¬
rũ & simmul oĩũ. & parit̾ singłarũ sic & caritas
in scĩs causa ẽ. effitiens uͥtutũ. & simul oĩũ. & pa¬
rit̾ singłarũ. ita ut & ipsa bonũ earũ sit. & sine
ipsa bone ẽẽ. ñ possint. quẽ ad modũ & ipsa cari¬
tas q̃ ds̃ ẽ. ita oĩa facit. ut sine ipsa nicħ oĩno ẽẽ
possit. ħ ẽ. caritas oĩpotens & sũma. ꝙ̃ in illa pͥma¬
ria pͥmor̾ septẽ dierũ dispositione sacrata dinoͦ

Expanded text:
m, sed in Deo tanquam te ipsum. Hoc et praecipue sentio memorandum, quia sicut charitas Dei causa est efficiens rerum et simul omnium et pariter singularum, sic et charitas in sanctis causa est efficiens virtutum et simul omnium et pariter singularum, ita ut et ipsa bonum earum sit, et sine ipsa bonae esse non possint; quemadmodum et ipsa charitas, quae Deus est, ita omnia facit, ut sine ipsa nihil omnino esse possit. Haec est charitas omnipotens et summa, quae in illa primaria septem dierum di
Abbreviated transcription (Latin):
uisqͥs in hoc uno p̃cepto q ẽ.
caritas offendit. oĩũ reuis. existit. qͥa
nuilla seruauit qͥ caritate caruit. P ossumꝰ &̃ & alit̾
dic̾e. Q offendit inuno scilicet mandatoꝵ. reuis
oĩũ. silicet mandator.  enĩ de uno negligit non
oĩa seruauit. Caue illor falsam sententiã. qiundi¬
cunt ta hoffendit inuno peccator. esi greui orũ
percator S his omissis. ad caritatis msigis uer¬
lanau redeamꝰ. Caritas it oꝑit mulcicudinẽ ꝑ ec

Expanded text:
uisquis in hoc uno praecepto, quod est charitas, offendit, omnium reus existit, quia nulla servavit qui charitate caruit. Possumus etiam et aliter dicere: Qui offendit in uno, scilicet mandatorum, reus est omnium, scilicet mandatorum . Qui enim de uno negligit, non omnia servavit. Cave illorum falsam sententiam, qui dicunt eum qui offendit in uno peccatorum, esse reum omnium peccatorum. Sed, his omissis, ad charitatis insigne pensandum redeamus. Charitas eni
Abbreviated transcription (Latin):
ordiiato de didinata corruit. ꝙͣ tñ ipse qͥ codidit.
ptita que suuit. qͣstã inuenit. inuentã in huin̾is
reportauit. s qͥ abinitio mendax fuit. carita se
nec de ordinib cecidit. qͦs caritatis mensura distin¬
guit. Concedimꝰ tñ dici posse. qͥa cecidit ab ordine.
Pocuit enĩ qͥ & nat᷑a bonꝰ fuit. & ut indeo ꝓfic̾et᷑
lib̾i arbitͥi bonũ ado obtinuit. Bonũ hoc a sũmo
bono ad bonũ accepit. S abutens facultate do¬
ni. ise ñ in deo głari uoluit falsoq dix̃. Ponã
sedẽ ad aqͥlonẽ. ero simił altissimo. Hec ẽ. cupi¬
ditas ꝗ̃ ado deflux̃. & mat̾ ĩpia pͥmogenitã pes

Expanded text:
 ipse qui condidit perditam quaesivit, quaesitam invenit, inventam in humeris reportavit. Sed qui ab initio mendax fuit, charitate nec de ordinibus cecidit, quos charitatis mensura distinguit. Concedimus tamen dici posse quia cecidit ab ordine, Potuit enim quia et natura bonus fuit, et ut in Deo perficeretur liberi arbitrii bonum a Deo obtinuit. Bonum hoc a summo bono ad bonum accepit, sed abutens facultate doni in se non in Deo gloriam voluit, falsoque dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, ero similis Altissimo . Haec est cupiditas quae a Deo defluxit, et mater imp
Abbreviated transcription (Latin):
in ante ꝓgredi uersus chorũ ut pote ssole ad huc inferdon
petente. Ateq x ii. Rł ortũ solis diligenteslime considans
rugilantissime notabis locũ quo pͥmũ adirta fouusti

Expanded text:
in ante progredi versus corum, utpote sole adhuc inferiora in ante progredi versus corum, utpote sole adhuc inferiora petente. Itemque XII Kal. ortum solis diligentissime considerans, vigilantissime nota bis locum quo primum emiserit
Abbreviated transcription (Latin):
h magistros nr̃os etiã corporali intuitu uiderimus inuenigaro
sit siquis adeo studiosus ertiterit . ut ex hoc oculis potius suis ꝗ¬
indagare p̃ualeat. Ubi pͥmo solsticiorum diȩ̃. illuc ab utiaa
parte quođã solum modo notandi sunt dies. ut pꝰ modum
dies quod in medio ẽ equi noctium facilius repꝑiat᷑. designa¬
suis exortib qͦui sunt .c.lxxx .ii. solradium intro iacete pos¬
sit. Tum singulis exortib notant᷑ loca quȩ radius ille lu¬
strat inoccidentali pariete p̾fati cenaculi. Certũq ⁊ radiũ
illũ brumali solsticio ad chorũ: estiuo aut̃ ad affrieũ dir¬
gi. Porro in equi noctio ut pote amedio orientis sole surgen¬
tams partem solragios dirigit. Ergo brumale solstrt¬
um dep̃hensurus qd sol incapͥcornio agiti sic facito R sirit¬
ianr quo sol p̃fatũ ingredit signũ nota catam apersuete¬
gła ioca quo soloriens dirigat raduam. factis inpanseu
punctis usq .x.u. ut & uidebis ꝑ singłos ortus radiure sep

Expanded text:
 magistros nostros etiam corporali intuitu viderimus investigare. Et si quis adeo studiosus exstiterit, ut hoc oculis suis indagare praevaleat, ubi primo solstitiorum, qui illud ab utraque parte quodammodo ambiunt, notandi sunt dies, ut postmodum id quod in medio aequinoctium facilius reperiatur designasuis exortibus, qui sunt CLXXXII, sol radios suos introjacere possit. Tum singulis exortibus notentur loca quae radius ille lustrat in occidentali pariete praefati coenaculi. Certumque est radium illum solstitio brumali ad corum, aestivo autem ad Africum dirigi. Porro in aequinoctio, utpote a medio orientis sole surgentam sibi partem sol radios dirigit. Ergo brumale solstitium deprehensurus, quo sol in Capricorno agit, sic facito: ie sol praefatum ingreditur signum, notato mane singula loca quo sol oriens primo dirigat radium, factis in pariete punctis usque XII Kal., et videbis per singulos ortus radium semper
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ artułꝰ expansis cȩteris euenerit t̃minũ ẽȩ̃ noueris. ħcetn¬
tũ memor esto in om̃ibꝰ t̾minis inqͥrendis. ut cũ ahł computando
noñ ⁊ pꝰidis abxyuii. kł sumas usq ad t̾minũ. Et si tminus ĩpse in
Rł itł in aliquo nonarũ.uł iduum diȩ occurrerit in aprł ẽẽno.¬
ueris. Si autẽ hłrũ dies inciđit si xii. Rł aut in ante id ÷xi.ł .x. ret
aut deinceps euenerit tuin retro hoc ÷ inmart̾ ẽẽ scias. et
ut deinceps accidit qͥa hu dies inmart̃ ante eqͥnoctuiͣ

Expanded text:
dem articulo expensis caeteris evenerit, terminum esse noveris. Hoc tantum memor esto in omnibus terminis inquirendis, ut, cum ad Kalendas coost Idus ab XVIII Kalendas sumas ad terminum. Et si terminus ipse in Kalendis vel in aliqua Nonarum vel Iduum die occurrerit, in Aprili esse noveris. Si autem Kalendarum dies inciderit XII Kal. aut in ante, id est XI vel X, aut deinceps evenerit, tum retro, hoc est in Martio, esse scias, et el XV Kal. deinceps acciderit, quia hi dies in Martio ante aequinoctium
Abbreviated transcription (Latin):
iun. cũ ꝑepactas & regłr uił xxx. ꝓnunciet᷑. Porro iuł luna .ui. nor
eiꝰ inchoat.⁊ finit᷑ in ipso mense .xxx. id ÷ ii. kłaug̃. & finita ÷ illius¬
anni controu̾sia. Epactarũ aut̃ lectio hoc anno tantũ inkł maiac
orroxiͦ. cicli xuiuiilis. anno qͥhabet
epactas xx. luna embolis maris incipit .iiͦi. nonꝰ iañ. ⁊ finitur

Expanded text:
a VI Non. ejus inchoatur, et finitur in ipso mense XXXma, II Kal. Aug. et finita est illius controversia. Epactarum autem lectio hoc anno III Kal. Maii ac undecimo cycli XIXalis anno, qui habet epactas XX, luna embolismalis incipit II Non. Dec. et finitur
Abbreviated transcription (Latin):
differimꝰ qͣ ÷ uii. kł mai. Lunȩ uͦ ȩtas in ipsa festiuitate.
nec minor xxu. nec minor ꝗay .i. euenire potest. Sieiũ
salb .xiiii. fuerit. qͥ ⁊̃ t̾minus. sequenti die pascha erttxy
Quodsi in dñica t̾minus idẽ xiiii. euenerit. in alia dnica
qua festũ ꝑ agit᷑ occurret xx .xxrx .iiii.
Dlectionem illã memorit᷑ tenere debes. quȩ ex inde
uersifica speciȩ composita decantat᷑ ita incipiens. Nonas
aprł norunt qͥnos. hȩc et̾u lectio ꝑsingłos decẽ nouenał
cicli annos edocet quo hłr diȩ germinus sit oceut suruᷤᷤ
timane eueniatdie inuenies. uinctis regularibus
qui singulis ad seribunt᷑ terminis. sic̃ huic ł pͥmo .u.¬

Expanded text:
d est VII Kal. Maii. Lunae vero aetas in ipsa festivitate nec minor quam XV, nec major quam XXI evenire potest. Si enim Sabbato XIV fuerit, qui est terminus, sequenti die Paschae erit XV. Quod si in Dominica terminus, id est XIV evenerit, in alia Dominica, qua festum peragitur occurrit XXIa.lectionem istam memoriter tenere debes, quae exinde versifica specie composita decantatur, ita incipiens: Nonae Aprilis norunt quinos. Haec enim lectio per singulos XIX alis cycli annos edocet, quo Kalendarum die terminus sit occursurus, timanae eveniat die, invenies junctis regularibus, qui singulis ascribuntur terminis, sicut huic V et
Abbreviated transcription (Latin):
nem .xxx. occurrens Porro iiii. noñ a prł inchoans ipsiuslu¬
aprł ⁊ finita ÷ rursus ipsius anni controu̾sia .xarx.uiii.¬
t uͦxuiiii. annus ȩpact̃ habens xxiii. embolismarem lunam
iii. Non mart᷑ inchoans nichilominꝰ iii. Nont aprł eã t̾mi¬
nat. sequente luna m̃sis aprł quȩ ÷ ⁊ paschał. sicut sẽꝑ aprt.
NonSipsius ꝑacta ui. goN mai. Et hȩc eni quia ñ mai s aprł

Expanded text:
nem XXXma occurrens. Porro IV Non. April. luna ipsiusabet; et finita est rursus et illius anni controversia. At vero XIXus annus epactas habens XVIII embolismalem lunam III Non. Martii inchoans, nihilominus III Non. Aprilis eam terminat, sequente luna Aprilis, quae est et Paschalis, sicut semper II Non. ipsius, peractaque VI Non. Maii; et haec q
Abbreviated transcription (Latin):
tatũq diem. ut pari longitudine in etiantur. seru angi
excede potest. quod sitrursis insolsticio altero. Cũ
esq sint ab uno ad alterum .c.lxux. uĩscire uolens quidsit
horum medium p̾fatũ numerum diuide ꝑequas portiones. et
habes inutraq parte dies.re .i. Honagesimo gͦ pͥmo die post
solsticium brumale. noueris eẽ equinoctium uernale qui
dies occurrit xiI. Rł aprł ⁊ hoc fit ascensu solis. Ouod
si alterum uis dep̾hendđe equinoetium. alterũ male sci¬
licet. facito idem in descensii. Uide eni quot dieb descen
horum medio ia ÷ .xc.ii. aitumnale ȩquinoetium ẽẽ
scito. Is ÷ aut̃ dies qui dĩxii. hł octbr. Certissimuonna
quia tantũ in ascensu solis ab austro ad septetrtone uer
cotidiae minorat᷑ ÷ dies crescit tantu le ꝑsingos diei
in eiꝰ descensu ab aqͥione ad anstrum ecantia diesiminuit᷑.
Bno auget᷑ Sin u̾ hoc etiam ꝯcłis deꝑhenłegettis ꝑfa¬

Expanded text:
que esse diem, ut pari longitudine metiantur, servante que esse diem, ut pari longitudine metiantur, servante excedere potest, quod fit rursus in solstitio altero. Cum esque ab uno ad alterum CLXXXII, scire volens, qui sit horum medius, praefatum numerum per aequas divide portiones, et habes in utraque parte XCI. Nogesimo ergo primo die post solstitium brumale noveris aequinoctium vernale, qui dies occurrit XII Kal. April. Et hoc fit in ascensu solis. Quod si alterum deprehendere vis aequinoctium autumnale, facito idem in descensu. Vide enim quod diebus descendI, et in horum medio, id est XCII, autumnale aequinoctium esse scito. Is est autem dies qui dicitur XII Kal. Octob. Certissimum est enim quia quantum in ascensu solis ab austro ad septentrionem nox minoratur et dies crescit, tantumdem per singulos dies in ejus descensu ab aquilone ad austrum e contra dies minuitur et nox augetur. Sin vero hoc etiam oculis deprehendere gestis, perfa
Abbreviated transcription (Latin):
cumiltẽ abaecensione lune ꝑ sthalis usq adeiner porrigitur
similit iste apͥma luna quȩ sit iant incipiensuso adetn¬
dem deducitur ibiq finitiu: habens ⁊ ipse comines duo
denoru scilicet mensiũ dierum uero .ccc.l.iiii. necuoti es
embolismos riii. mensiũ. ⁊ ccc. lxxx.iiii. dierum almos&
excepto qd paschalis in hoc non agit᷑ sellempnitas ꝑomi
ei ȩquiꝑat᷑. ut auenerabili beda copiose tractatu Et cũ¬
ut᷑q xuiiii. annorũ reuolutione. ut̃q lunari constet
ratione. obsolam tam᷑ dinoscentiam iste lunaris. ille
uocatur decẽnouenalis compositos ertribis corruptis
uocabulo. ex .x. scilicet ⁊ anno. & uiiii. sicut & apud
grecos ex eisdem uocabulis. s integris appellatur.
tina cõpositione anni uocabulũ sonet. Integreco eniñ
nus utriusq eicli ÷ embolism. Cuius noticia lunarisser¬
licet. hoc tantũ nobis udet᷑ utilitatis afferre. quod ꝑ eum ut
supͣ retulimus cotdie lunaris accensionis horar repotine

Expanded text:
cipit ab accensione lunae Paschalis, et usque ad eamdem porrigitur, similiter et iste a prima luna Januarii incipiens, ad eamdem deducitur ibique finitur, habens et ipse communes annos, duodenorum scilicet mensium, dierum CCCLIV, necnon et embolismos XIII mensium et CCCLXXIV dierum, et, excepto quod Paschalis in hoc nunc agitur celebritas, per omnia ei aequiparatur, ut a Venerabili Beda copiose tractatur, et uterque X et IX annorum revolutione, et lunari constat ratione. Ob solam tamen dignoscentiam iste lunaris, ille vocatur XIXalis, composito ex tribus corruptis vocabulo, ex X scilicet et anno et novem, sicut et apud Graecos ex eisdem vocabulis, sed integris appellatur ἔtina compositione anni vocabulum sonet, in Graeca autem nus utriusque cycli est embolismus. Cujus notitia lunaris hoc tantum nobis videtur utilitatis conferre, quod per eum, ut supra retulimus, quotidie lunaris accensionis hora reperimus.
Abbreviated transcription (Latin):
A uii. requietionis animarũ octaua scłi etate sit ꝑagendium
ao uirta eiusdẽ capitis nr̃i uocẽ om̃s qui immoniuntis suts
audient uocẽ eiꝰ & ꝓcedent. Porro si t̾minus. id ÷ .xiiii. luna do¬
minica euenerit die. ꝓaschał festi lȩticiã in aliam añcam
transferamus ut qͥda dict᷑. neumꝙ. cũ indeis pascha celebram¬
necu̾eis umbrȩ legali deseruire uideamur. Et uͦ tͥeophilus
alexandrinus archiep̃s scribit. Neuelxiiii. luna occurren
te sabbato finire cogamur ieuinuum contra legem faci¬
entes. cũ necdum luna plentim siuiluminis orbem exhibe¬
at uł ne indiȩ añica xiiii. luna eristente auetoritate
legis quȩ hac die agnũ ad uesꝑum unmolari uibet ieiinare
cogamur contra eccłe iniuentes traaitionẽ. scđm quam dni¬
ca diȩ ieiunare fas nͦ e. Ob huiusmodi causas cũ tminus

Expanded text:
te sit peragenda, quando ejusdem capitis vocem omnes qui in monumentis sunt audient et procedent. Porro si terminus, id est, XIV luna Dominica die evenerit, Paschalis festi laetitiam in aliam Dominicam transferimus, ut quidam dicunt, ne unire videamur. Ut vero Theophilus Alexandrinus episcopus scribit, ne vel XIII luna Sabbato occurrente finire cogamur jejunium contra legem facientes, cum necdum luna plenum luminis sui orbem exhibeat, vel ne in Dominico die XIV luna existente auctoritate legis, quae hac die agnum ad vesperum immolare jubet, jejunare cogamur contra Ecclesiae facientes traditionem, secundum quam Dominica die jejunare fas non est. Ob hujusmodi causam ips
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ elegant᷑ loqͥtur aliqͥd nec auditorẽ suscipit. sibi tantu
⁊non illi ꝗ aderudiendũ suscepit loquit᷑. Rogamꝰ autt̃ qͥcͦq
hec legere dignabit᷑. ut si ꝗͣ in his suȩ utilitati conducibilia
reperit om̃iũ bonoꝵ largitori referat. Qͦdsisecus euene¬
Srit. non ilico laborem nͣm mnanem ec̾ causet᷑. qͥa sepe eue¬
nit ut ihi alius erudiat᷑. ubi alius nichil utile suspicat᷑.
t si eni pciosius ÷ aureum poculũ. ñ iđo tam̃ om̃i utilitate
caret samiolum poterium. Immo non non ꝗͣ uasa
edita. s his tantũ qui maiora ad huc penetrare neqͦuNͭ.
ut his pͥmũ quasi quibusd̾a alfabeti caracterib in¬
ducti: illa deinceps facilius assequant᷑.¬

Expanded text:
 aliquid loquitur, nec auditorem instruit, sibi tantum et non illi quem ad erudiendum suscepit, loquitur. Rogamus autem, quicunque haec legere dignabitur, ut si qua in his suae utilitati conducibilia reperit, omnium bonorum largitori gratias referat. Quod si secus evenerit, non illico laborem nostrum inanem esse causetur, quia saepe evenit ut ibi alius erudiatur, ubi alius nil utile suspicatur. Etsi enim pretiosius est aureum poculum, non ideo tamen omni utilitate caret Samniolum; imo nonnunquam vasa edita, sed his tantum qui majora adhuc penetrare nequeunt, ut his primum quasi quibusdam alphabeti characteribus inducti, illa deinceps facilius assequant
Abbreviated transcription (Latin):
paets pđieiaueht solsticio suꝑiora opeteredu
da si uolueris ꝑsinglos ortus notato seꝑloca qͥ taidum
illes petierit & uiebis eũ cotdiano ꝓcessu adaettaciam
solstirio ꝑacto sole ad inferlora ad inferiora redeupeas
ol s denuo consides inuenies cotidie ipsu raditi peus¬
de lineas redire ad chorũ ꝑ quas uenerat pde ad astisuͥ¬

Expanded text:
t XII Kal., solstitio, superiora repetere. Deinde si volueris per singulos ortus nota semper loca quae tardius ille petierit scire, videbis eum quotidiano processu ad Africum solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod si denuo consideres, invenies quotidie ipsum radium per easdem lineas redire ad corum, per quas pridem
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi tot annis ꝑ actis ad eundem kł ardiem lunariui.
soł q̃ ꝑxx .uiii. annos uariantur. Quȩ res cogit tam ter¬
minum quam & ipsam festiuitatem multo longiuis
euagare. marimumq pasche ciclũ ꝑax .uiii. dec̾em¬
nouena ł ciclos id ẽ annos.dxxx.ii. extendi. Nam & si
infra hunc annoꝵ. numerum. uł t̾minus uł festiuitas
ad eundem ħł rium uł septimane diem redeat. ñ tam
plurib simul anius ꝑordinem hoc facit. At eo expleto
ciclo marimo. om̃ĩa ad eosdem dies. & ꝑ easdem cuncta¬

Expanded text:
non nisi tot annis peractis ad eumdem diem Kalendarum luna XIV non nisi tot annis peractis ad eumdem diem Kalendarum luna XIV solis, qui per XXVIII variantur. Quae res cogit tam terminum quam et ipsam festivitatem multo longius evagare, maximumque Paschae cyclum per XXVIII xixales cyclos, id est DXXXII annos extendi. Nam et si infra hunc annorum numerum vel terminus vel festivitas ad eumdem Kalendarum vel septimanae diem redeat, non tamen pluribus annis per ordinem hoc facit. At eo expleto cyclo maximo, omnia ad eosdem dies et per easdem
Abbreviated transcription (Latin):
erminum aut̃ paschȩ nichil aluid dicimus. paschali¬
qui xiii luna q̃ pͥmum occurrit pꝰ equinoctium u̾na¬
le quando in in molatione agni uideis pascha facere
di p̃ceptũ ÷ qua etiam nocte dñs nrͣ illo pͥmum tipico pas¬
kł aprł occurrerit. supͣ ostensũ est. Quacũq igitur sep¬
timanȩ die luna xiiii. siue in ipso equinoetio siueeo transa¬
to occureret t̾minũ paschę dicimus. Ipsam uͦ sellempni¬
tatem indñicũ diem quo dñs resurrerit deferimus. Et
nire: nehulominus in alterã dñicã nr̃m pascha expectamꝰ.
ut multi dicunt ne uidaicũ pascha obseruare uideamur.
si cum illis eadẽ sollempnia inchoantes cũ eis tridẽ finiamꝰ.
Nam & illi sicut rinos eamacm festam ꝑ ꝯctonos celebran
dies. & nichil nr̃a ab eorum distat cesebritate. nisi utdi¬
tũ ÷ quod non parit᷑ inchoant. Si aut̃ salbato xiiii. luna
euenerit. ⁊ uel eauinoctũ dies fuerit uł iam transartus
statim sequente diȩ dñico pascha celebramus. Id circo

Expanded text:
inum Paschae nihil aliud dicimus quam XIV lunam, quae primum occurrit post aequinoctium vernale; quando in immolatione agni Judaeis Pascha facere olim praeceptum est; qua etiam nocte Dominus noster illo primum typico PasKal. April. occurrere supra ostensum est. Quacunque igitur septimanae die luna XIV, sive in ipso aequinoctio, sive eo transacto occurrerit, terminum Paschae dicimus. Ipsam vero solemnitatem in Dominicum diem, quo Dominus resurrexit, differimus, et nire, nihilominus in alteram Dominicam nostrum Pascha exspectamus, ut multi dicunt, ne Judaicum Pascha observare videamur, si cum illis eadem solemnia inchoantes, cum eis itidem finiamus. Nam et illi sicut et nos eadem festa per octonos celebrant dies, et nihil nostra ab illorum distat celebritate, nisi, ut dictum est, quod non pariter inchoant. Si autem Sabbato XIV luna advenerit, et vel aequinoctium dies fuerit, vel jam transactus, statim sequenti die Dominico Pascha celebramus. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
le sordes st̃ in ea. oĩa munda. oĩa lucida. oĩa
florent. oĩa redolent. Nulla ira. nulla dis¬
cordia. nulla ꝓͥa. s quȩdã cõmunio dilecti¬
onis. Lã bene ciues illiꝰ ciuitatis curant alie¬
na. sicut & sua. Inuicẽ sibi ꝓuident. inuicẽ
ãmonent. Aliorp dãpna st̃ sua. Aliorẜ dolo¬
rẽ sentiunt. & releuant. St᷑ ibi assidui p̃co

Expanded text:
lae sordes in ea. Omnia munda et lucida; omnia florent, omnia redolent. Nulla ira, nulla discordia nulla probra, sed quaedam communio dilectionis. Tam bene cives illius civitatis curant aliena, sicut et sua. Invicem sibi provident, invicem admonent; aliorum damna sunt sua, aliorum dolorem sentiunt et relevant. Sunt ibi assidui praec
Abbreviated transcription (Latin):
& tu in carcere moraris ad huc: Ostendunt ba
bilonii falsas diuitias. & suadent ut diligas
eas. & creatorẽ tuũ deseras. Audi qͦmͦ increpat
te moyses. Dm̃ qͥ te genuit dereliqͥsti. & oblitꝰ
es dñi creatoris tui. Derelinqͥt ĩ piꝰ uiã suã &
uir iniquus cogitationes suas. & reu̾tat ad do¬

Expanded text:
 tu in carcere demoraris! Ostendunt tibi Babylonii falsas divitias, ut eas diligas, et Creatorem tuum deseras. Audi quomodo increpet te Moyses: « Deum qui te genuit dereliquisti, et oblitus es Domini Creatoris tui . » Derelinquat impius viam suam, et vir iniquus cogitationes suas, et revertatur ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
dices unguiũ recta lignea responde faciamꝰ.
& hac racione quatuor digiti faciunt. palmum
unũ. iiͦiͦi. palmi faciunt pedẽ unũ. & pes dimi¬
diꝰ. cubitũ paruũ. sex parui cubitũ magnũ. &
sic magnꝰ cubitꝰ habebit nouẽ pedes. pariuis
qͥ pedẽ longitudo gͦ trecentoꝵ cubitor magnor
habebat paruos cubitos mille octingentos. pe¬
des duo milia septĩgentos. palmos aut̃ decẽ
uiginti qͥnq passiis stadiũ unũ octo stadia mi¬
liare unũ. ac ꝑ hoc patet qd ħ arca in longitu¬
passus. Simili ratione posst̃ ista inlatitudine
& altitudine reꝑiri. Qd si & iam scire delec¬
tat qͦt qͦdrator᷑. siue pedũ siue cubitoꝵ.
fuerit embadũ .l. area multiplica maiꝰ¬
latꝰ ꝑminꝰ. & qͦta sũma iñ excreuerit.
tot qͦdrator erit area. Uerbi gr̃a. Dic qͥn¬
quagies trecenti. fiunt .xo. milia. Iot
cubitor qͦdratorꝰ. ẽ. area. & sic de aliis. Si huiꝰ

Expanded text:
dices unguium recta linea respondere faciamus. dices unguium recta linea respondere faciamus. Et haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum, et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo ergo trecentorum cubitorum magnorum habebat parvos cubitos mille octingentos. Pedes duo millia, et septingentos. Palmos autem decem viginti quinque passus stadium unum, octo stadia milliare unum. Ac per hoc patet, quod haec arca in longitupassus. Simili ratione possunt ista in latitudine et altitudine reperiri. Quod si etiam scire delectat, quod quadratorum, sive pedum, sive cubitorum fuerit embadion, id est arca, multiplica ma minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit rediuua sentaria. Sciendũ quoq
ẽ. q̃ illa aĩalia q̃ ñ decoitu gn̾ant᷑ : s de hu¬
moret̾re. ł cadauerũ. sine cuuiꝰlibet alt̾iꝰ rei
corruptione. ł illa q̃ ex cõmixtione diu̾si ge¬
neris nascunt᷑. ut mulibur dones necesse¬
non fuit in archa contineri. Ex quib colligit᷑
ñ fuisse ĩ possibile ut reliquors omĩũ aĩanti¬
um seminaria reꝑanda tante capacitatis lo¬
cus cõtinet. Si aut̃ libet diligentiꝰ in qͥrere q̃
ad geometͥcaliũ dim̃sionũ rationẽ ꝑtinent.
magna hic hors elucet disciplina ex qͥb nos
pauca causa breuitatis ꝑ stringimꝰ. Digitꝰ est
pars minuna agrestiũ m̾surarũ ꝓpͥã appella¬
tionẽ habentiũ. Quioqͥa enĩ digito mitꝰ ẽ: a
partib respondemꝰ: ut ẽ. scd̾a. t̾cia. ł qͦͥrta
pars ꝑ quẽ uidł digitũ sic insuramꝰ ut ꝑtͣns¬
u̾sũ pollicẽ polliciti lat̾alit̾ cõiungentes. ra¬

Expanded text:
tuerint re divina seminaria. Sciendum quoque tuerint re divina seminaria. Sciendum quoque est, quod illa animalia, quae non de coitu generantur, sed de humore terrae vel cadaverum, sive cujuslibet alterius rei corruptione, vel illa, quae ex commistione diversi generis nascuntur, ut muli et burdones, necessnon fuit in arca contineri. Ex quibus colligitur non fuisse impossibile, ut reliquorum omnium animantium seminaria reparanda tantae capacitatis locus contineret. Si autem libet diligentius inquirere ea, quae ad geometricalium dimensionum rationem pertinent, magna hic horum elucet disciplina, ex quibus nos pauca causa brevitatis perstringimus. Digitus est pars minima agrestium mensurarum propriam appellationem habentium. Quidquid enim digito minus est a partibus resPer quem videlicet digitum sic mensuramus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter conjungentes ra
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Uolumꝰ i sic distinguere. ut pͥme man¬
siom demꝰ maltitudine quatuor cubitos. scđe
qͥndecĩ altitudo cecti. Inparietib huiꝰ arche
foris facti erant nidi siue mansiuncule qͦsi
ad ipsos parietes a dasfixi. ita ut introitꝰ cors
extͥnsecus pat̾eret. ipso pariete intͥnsecus¬
ꝑmanente in tegro. Et hos nidos dict̃ ẽẽ.
tate dr̃. Recentors cubitor erit longitudo
dicant. qđ ħ magnitudo ad tot genera aĩali¬
um & ad eors cibos qͥb ꝑ annũ integrũ uesce¬
rent᷑ capiendos ñ suffic̾et. Qͣm qͦstionẽ doc¬
tores hac ratione soluunt. Aiunt nãq qͦd
sapientia egiptioꝵ fuerit repletꝰ. scdm ar¬
cubitors numer in hoc loco posuit. qͥa in
sex cubitis unũ deputatur. Que utiq ratio
si obseruet᷑ in huiꝰ arce mensura inuenien¬
tur tanta spatia longitudinis & latitudimꝰ
& altitudinis. q̃ uereꝰ tociꝰ mundi reꝑanda
germina & uniuersor animantium caꝑe po¬

Expanded text:
mus. Volumus enim sic distinguere, ut primae manmus. Volumus enim sic distinguere, ut primae mansioni demus in altitudine, quatuor cubitos, secunquindecim altitudo tecti. In parietibus hujus arcae foris facti erant nidi sive mansiunculae quasi ad ipsos parietes affixi, ita ut introitus eorum extrinsecus pateret, ipso pariete integro permanente intrinsecus. Et hos nidos dicunt factotate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, dicant, quod haec magnitudo ad tot genera animalium, et ad eorum cibos, quibus per annum integrum vescerentur, capiendos non sufficeret. Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt namque quod sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus, cubitorum numerum in hoc loco posuit, qua in sex cubitis unus deputatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenientur tanta spatia longitudinis, et latitudinis, et altitudinis, quae vere totius mundi reparanda germina, et universorum animantium capere po
Abbreviated transcription (Latin):
mansionẽ locatũ. ita ut lim̃ eiꝰ fundo t̾cie man¬
sionis ẽẽt cũtiguũ. Introitꝰ aut̃ eiꝰ sursũ iila¬
t̾e eiꝰdem mansionis excisus. ita ut ab hostio
due qͥdem mansiones deorsũ e̾e̾nt: tres uͦ sur¬
sum. Et unã dicunt ad fimũ aĩaliũ recipien¬
dũ ordinatã. scd̾am ad cibaria eor. int̾cio fuiᷤ¬
se uidomita aĩalia. inqͣrta mitia aĩalia. in
qͥnta que sup̃ma erat homines & uolacilia.
Et iñ sinile ẽ. q̃ due ille inferiores mansioneᷤᷤ
natante archa deorsũ int̾ a qͦs p̃meret᷑. t̾cia
uͦ in qͥ aĩalia erant que spiram̃to aꝑti aeris e¬
guerunt. pͥma suꝑ aqͦs emineret. ita ut foriꝰ
ut area intͣntiũ pedes exciꝑet. Si uͦ querit᷑
utrũ eqͣł fuerit altitudo singłarũ mansio¬
nũ necne. nos qͥdem ex auctoritate ꝓbare ñ
possumꝰ. qͥd inde senciendũ sit. Int̾im tñ qđ
auctoritati cõtrariũ ñ sit. nob̾ cõcedipostula¬

Expanded text:
mansionem locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae manmansionem locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae mansionis esset contiguum. Introitus autem ejus sursum in latere ejusdem mansionis excisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorsum essent, tres vero sursum. Et unam dicunt ad fimum animalium recipiendum ordinatam, secundam ad cibaria eorum. In tertia fuisse indomita animilia, in quarta mitia animalia, in quinta quae suprema erat homines et volatilia. Et verisimile est, quod duae illae inferiores mansiones natante arca deorsum inter aquas premerentur. Tertia vero, in qua animalia erant, quae spiramento aperti aeris eguerunt, prima supra aquas emineret, ita ut foris ut arca intrantium pedes exciperet. Si vero quaeritur utrum aequalis fuerit altitudo singularum mansionum necne, nos quidem ex auctoritate probare non possumus, quid inde sentiendum sit. Interim tantum, quod auctoritati contrarium non sit, nobis concedi postula
Abbreviated transcription (Latin):
taret. fieri qͦmͦ pot̾at ut ñ tota statĩ ad ina des¬
cendet: hursũ cũ dicit pones hostiũ in latere
deorsũ. Perlatꝰ deorsũ uidet᷑ significare parietem
lat̾alem ad differentiã lat̾is qđ sursũ erat intec¬
to. in qͦ fortassis fenestra posita fuit. Et cũ it̾m
dicit. aꝑuit noe tectũ arche. satis cõseqͤnt̾ innu¬
it ipsã archã deorsũ habuisse parietes. qͥb suꝑ¬
positũ fuit tectũ qđ erat sup̃me mansioni in
qua homo morabat᷑ cõtiguũ. Propt̾ has & alias
huiꝰ cemodi causas uidetur nob̾ q in ipsa archa
parietes inquatuor partib fuerint erecti. qͥb
tectũ suꝑ positũ incacumine suo ad mensurã
umꝰ cubiti cõtraheret᷑. Cuiꝰ aut̃ altitudinis fue¬
rint parietes ipsi hoc auctoritas ñ dicit. s tm̃
qͣntũ concimꝰ altitudo parietũ usq ad fundũ
qͣrte mansionis extendebat᷑. Affirmant nãq
doctores hostium arce int̾ scdb & terciam

Expanded text:
taret? quomodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima destaret? quomodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima descenderet; rursum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus deorsum videtur significare parietem lateralem ad differentiam lateris, quod sursum erat in tecto, in quo fortassis fenestra posita fuit. Et iterum dicit: Aperiens Noe tectum arcae , satis consequenter innuit ipsam arcam deorsum habuisse parietes, quibus superpositum fuit tectum, quod erat supremae mansioni, in qua homo morabatur, contiguum. Propter has, et alias hujuscemodi causas, videtur nobis quod in ipsa arca parietes in quatuor partibus fuerint erecti quibus tectum superpositum in cacumine suo ad mensuram unius cubiti contraheretur. Cujus autem altitudinis fuerint parietes ipsi, hoc auctoritas non dicit, sed tamen quantum conjicimus altitudo parietum usque ad fundum quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter secundam et tertiam