comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prius clausus fuerat. Nides gͦ nunc
quomodo archa et trecentorum cubito¬
rum longa est. et tamen non trecentis
sed centum annis fabricata est: quia
ȩcclesia quȩ ab inicio seculi fuit. in fine
seculi redempta est. Quod uero hȩc ar¬
cha sexies longa est ad latitiroinem su
am. et decies ad altitudinem suam.
humani corporis instar ostendit. in qͦ
xp̃c apparuit. ñam et ipsa corpus eiꝰ
est. Corporis enim longitudo a uertice
usq ad uestigium sexies tantum habet
quam latitudo quȩ est ab uno latere.
usq ad alterum latus: et decies tan¬
tum quantum et altitudo. Cuius al¬
titudinis mensura est in latere a dorso
in uentrem. uel ut si iacentem hominẽ
metiaris supinum siue pronum. sexi¬
es tantum longitudinis est a capite
usq ad pedes. quam latitudinis adex¬
tera in sinistram uel a sinistra in dex¬
teram: et decies quam latus a terra. sex
sȩculi. Uel trecenti significant froeo¬
sc̃ȩ trinitatis. uel crucem ꝓpter. tau. qͥ

Expanded text:
prius clausus fuerat. Vides ergo nunc prius clausus fuerat. Vides ergo nunc quomodo arca et trecentorum cubitorum longa est, et tamen non trecentis, sed centum annis fabricata est, quia Ecclesia, quae ab initio saeculi fuit, in fine saeculi redempta est. Quod vero sexies longa est ad latitudinem suam haec arca, et decies ad altitudinem, suam, humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit; nam et ipsa corpus ejus est. Corporis enim longitudo a avertice usque ad vestigium sexies tantum habet quantum latitudo, quae est ab uno latere usque ad alterum latus, et decies tantum quantum et altitudo, cujus altitudinis mensura est in latere a dorso in ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum sive pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quantum latus a dextra in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quantum latus a terra. Sexisaeculi. Vel trecenti significant fidem Trininatis, vel crucem propter Tau, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed sepe: immo semꝑ occisus est. slam
quod ab inicio fuit. semꝑ fuit: et quod
ab inicio est. semꝑ est. S fortasse si di¬
xeris occisus est ab iicio. id est his qͥ
fuerunt ab inicio. hoc est ad redempci¬
onem. ad salutem. ad reconciliationem
eorum qui fuerunt ab inicio. ita ut
ꝑ hoc quod dicitur ab inicio determineᷤᷤ
non tempus occisionis sed salutis: lam
inconueniens nullum erit. si et semel
et ab inicio occisus ẽẽ dicatur. Prius
enim mors eius ꝓfuit quam fuit. pͥus
ꝓmissio ac deide ex hibicio. Ab inicio
occisus est. Sed tamen quando induit
decorem. id est carnem inmaculatam.
carnem inpollutam. carnem speciosã.
de uirginis membris assumpsit. et
precixit se fortitudinem. id est ꝑcrucis
trophea aerias potestates debellauit.
ex tunc parata est sedes eius. ex tunc
redempta est ȩcclesia eius. ex tunc re¬
ducta est oius quȩ ꝑireat. ex tunc cȩles¬
stis regni additus patefactus est. qui

Expanded text:
sed saepe, imo semper occisus est. Nam sed saepe, imo semper occisus est. Nam quod ab initio fuit, semper fuit; et quod ab initio. est, semper est. Sed fortasse si dixeris, occisus est ab initio, id est, iis qui fuerunt ab initio, hoc est ad redemptionem, ad salutem, ad reconciliationem eorum, qui fuerunt ab initio, ita ut per hoc quod dicitur ab initio determines non tempus occisionis sed salutis, jam inconveniens nullum erit, si et semel, et ab initio dicatur esse occisus. Prius etiam mors ejus profuit, quam fuit prius promissio, ac deinde exhibitio. Ab initio occisus est. Sed tamen quando induit decorem, id est carnem immaculatam, carnem impollutam, carnem speciosam de virgineis membris assumpsit, et praecinxit se fortitudine, id est per crucis trophaea aerias potestates debellavit, ex tunc parata est sedes ejus ex tunc redempta est ecclesia ejus, extunc reducta est ovis, quae perierat, extunc coelestis regni aditus patefactus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tere xp̃i in cruce pendentis in sanguine
et aqua profluxerunt ȩcclesiȩ sacram̃ta.
Quando agnus immolatus est. tunc
sponsa agni nata est. Iuando adam so¬
poratus est: tunc eua fabrit᷑a est. Ascen¬
dit sponsus nr̃ talami sui lectum. dor¬
muut moriendo. exhibuit quod ab ini¬
tio ꝓfuit᷑. fecit quod ab initio fuit. Uide
an idem dicere uelit scriptura quando
loquitur de fabricatione huius archȩ.
hoc est ȩcclesie. Quid enim dicit:Agnꝰ¬
ait qui occisus est. ab initio seculi. Qͥd
est hoc: In fine seculi in carne uenit
filius deiꝰ ꝑmisit se crucifigi ꝓ salute
hominum. ꝑmisit se occidi: ꝑmisit se
immolari. In fine gͦ seculi occisus ẽ ag
re potest quod dicitur. oͥccisus est ab in¬
itio seculi: Nunquid prius potuit oc¬
cidi. quam incarnari: Nichil adhuc
mortale habuit: et quomodo mori po¬
tuit: Quod si ab initio occisus est. pͥ¬
us occisus est: quam incarnatus est.
Si ab inttio occisus est. non iam semel.

Expanded text:
tere Christi in cruce pendentis in sanguine tere Christi in cruce pendentis in sanguine et aqua profluxerunt Ecclesiae sacramenta. Quando Agnus immolatus est, tunc est sponsa Agni nata. Quando Adam soporatus est, tunc Eva fabricata est . Ascendit sponsus noster thalami sui lectum, dormivit, moriendo exhibuit quod ab initio profuit, fecit quod ab initio fuit. Vide an idem dicere velit Scriptura, quando loquitur de fabricatione hujus arcae, hoc est Ecclesiae. Quid dicii qui occisus est ab origine mundi . Qui est hoc? In fine saeculi in carnem venit Filius Dei, permisit se crucifigi pro salute hominum, permisit se occidi, permisit se immolari. In fine ergo saeculi occisus est Agnre potest quod dicitur occisus est ab origine mundi? Nunquid prius potuit occidi quam incarnari? Nihil adhuc mortale habuit, et quomodo mori potuit? Quod si ab initio occisus est, prius occisus est quam incarnatus est. Si ab initio occisus est, non jam semel,
Abbreviated transcription (Latin):
deus uel fecit uel facturus est ꝓpter ec¬
cdesiam suam. Tres mansiones significa¬
nt tres ordines fidelium qui sunt in
sc̃a exclesia: quorum pͥmi utuntur mũ¬
do. licite tamen. Secundi fugiunt. et ob¬
liuiscunt᷑ mundum. Tercii iam obliti
sunt mundum: et hiꝓpinqui sunt deo.
Quod in suꝑioribus archa contrahitur.
in inferioribus archa dilatatur. hoc sig¬
nificat quod in sc̃a ecclesia maior numerꝰ¬
est carnalem uitam ducentium quam
spiritalium. ita ut semꝑ quanto ꝑfecti¬
ores. tanto pautiores sint. In suppremo ad
unius cubiti mensuram archa contra
uiter homines est. et ꝑuirtutem sĩgu¬
larem suꝑ homines est. Centum anni
in quibus edificata est archa: idem sig¬
nificant quod centum cubiti. Nam cen¬
tum anni significant tempus graciȩ:
quia sca ȩcclesia quȩ ab initio mundi
cepit: in tempore graciȩ ꝑ immolationem
agni immaculati redemptionem accepit.
Tunc namq fabricata est. quando de la¬

Expanded text:
Deus vel fecit vel facturus est propter EcDeus vel fecit vel facturus est propter Ecclesiam suam. Tres mansiones significant tres ordines fidelium, qui sunt in sancta Ecclesia, quorum primi utuntur mundo, licite tamen. Secundi fugiunt et obliviscuntur mundum. Tertii jam obliti sunt mundum, et ii sunt propinqui Deo. Quod in superioribus arca contrahitur, in inferioribus dilatatur, hoc significat, quod in sancta Ecclesia major est numerus carnalem vitam ducentium quam spiritualium, ita ut semper quanto perfectiores, tanto sint pauciores. In supremo ad unius cubiti mensuram arca contrahiinter homines est et per virtutem singularem supra homines est. Centum anni, in quibus aedificata est arca, idem significant quod centum cubiti. Nam centum anni significant tempus gratiae, quia sancta Ecclesia, quae ab initio mundi coepit, in tempore gratiae per immolationem Agni immaculati redemptionem accepit. Tunc namque fabricata est arca, quando de la
Abbreviated transcription (Latin):
Destat ut nunc uideamus
Aquȩ sit archa ȩcclesiȩ  ut exp̃s¬
sius loquar: ipsa archa ȩcclesia est qͣm
uitȩ regens. ꝑ se ducit ad se. Trecentorũ
cubitorum longitudo: presens sȩculum
designat. quod tribus temporibus decu¬
rrit:. io est tempore naturalis legis. tem¬
sc̃a ecclesia a principio mundi usq ad
finem. a presenti uita ad futuram glo¬
riam tendit. Quinquaginta cubitorũ
latitudo uniuersos fideles significat. qͥ
sub uno capite sunt constituti. id ẽ xꝑo.
Nam quinquaginta constat ex septies
septem. id est quadraguta nouem. qͥ
numerus uniuersitatem designat: et
uno suꝑaddito quod significat. xp̃m
qui est caput ecclesiȩ suȩ. et finis desi¬
deriorum nr̃orum. ꝓp̾ter quod in uno cu¬
bito archa consummatur. Altitudo tri¬
guta cubitorum. significat trignia
uolumina diuinȩ paginȩ. id est. ingͣiti¬
& duo ueteris testamenti. & octo. noui. in
quibus summa omnium continent᷑. quȩ

Expanded text:
Restat nunc ut videamus, Restat nunc ut videamus, quae sit arca Ecclesiae, vel ut expressius loquar, ipsa Ecclesia arca est, quam vitae regens per se ducit ad se. Trecentorum cubitorum longitudo, praesens saeculum designat, quod tribus temporibus decurrit, id est tempore naturalis legis, temuae sancta Ecclesia a principio mundi usque ad finem, a praesenti vita ad futuram gloriam tendit. Quinquaginta cubitorum latitudo universos fideles significat, qui sub uno capite sunt constituti, id est Christo. Nam quinquaginta constat ex septies septem, id est quadraginta novem, qui numerus universitatem fidelium designat, et uno superaddito, quod significat Christum qui est caput Ecclesiae suae , et finis desideriorum nostrorum. Propter quod in uno cubito consummatur. Altitudo tringinta cubitorum significat tringinta volumina divinae paginae, id est viginti duo Veteris Testamenti, et octo Novi, in quibus summa omnium continetur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ab imo ad superiora porrecta. Cathetus
est stilus in medio archȩ erectus usq ad
suppremum. cubitum. Basis est linea ia¬
cens ab angulo archȩ usq ad cathetum
porrecta. Diagonalis linea uocatur quȩ ꝓ¬
tenditur ab angulo in angulum illi oppo¬
situm. In trigonis his et tetragonis mul¬
ta alia inuenies ad subtilitatem geome¬
tricȩ disciplinȩ pertinentia: quȩ omnia
nos ꝓpter fastidium declinamus. Sunt
alii qui dicunt in archa non fiusse nos¬
fuisse nisi tres mansiones. et ex his unã
semel cameratam. mediam bicameratam.
suppremam tricameratam: et auint h¬
as diftinctiones mansionum appellaᷤᷤ
se scripturam cenacula. ipsas autem
mansiones tres tristega. & hanc for¬
mam nos iccirco potius quam reliqͦs
depinximus: quia non facile altitudi¬
nem parietum in plano monstrare po¬
tumus. In hac enuim forma. tigna hinc
inde surgentia paulatim contrahunt᷑
donec in cacumine ad unius cubiti men
ram dicta sunt: de archa noȩ.

Expanded text:
ab imo ad superiora porrecta. Ratenus ab imo ad superiora porrecta. Ratenus est stylus in medio arcae erectus usque ad supremum cubitum. Basis est linea jacens ab angulo arcae usque ad ratetum porrecta. Diagonalis linea vocatur, quae protenditur ab angulo in angulum illi oppositum. In trigonis his, et tetragonis multa alia invenies ad subtilitatem geometricae disciplinae pertinentia, quae omnia nos propter fastidium declinamus. Sunt alii, qui dicunt in arca non fuisse nisi tres mansiones, et ex his unam semel cameratam, mediam bicameratam, supremam tricameratam; et aiunt has distinctiones mansionum Scripturarum appellasse caenacula; ipsas autem mansiones tres tristega. Et hanc formam nos idcirco potius quam reliquas depinximus, quia non facile altitudinem parietum in plano demonstrare potuimus. In hac enim forma tigna hinc inde surgentia paulatim contrahuntur donec in cacumine ad unius cubiti mensram dicta sunt de arca Noe.
Abbreviated transcription (Latin):
habueris. et in medio archȩ in altitudi¬
nem triginta cubitorum cathetum e¬
rexeris. et de ipso catheto a suppremo
terciȩ mansionis sursum quindecim
sumpseris. et id ꝑ catheto habueris. eiq
pedentenus hanc basim secundum geo¬
metricalem regulam comꝑaueris. iude¬
bis mirabili ratione omnes angulares
hẏpotenusas in mensuram centum quin¬
quaginta duo et semis peruenire. Si¬
miltter si basim a fronte hinc inde ueni¬
entem ciun catheto contuleris. uidebis et̃
hypothenusas a frontibus procedentes:
in centum quinquaginta duo semis por¬
rigi. Quȩ autem a la teribus ueniunt
hẏ pothenuse in uiginti nouem et semis
extenduntur. ut habentes bases uiginti
quinq cubitorum. Regula inueniendi
hypotenusam hec est. ut cathetum in se
multiplices. similiter basim in se. et has
summas simul componas. et illius nu¬
merum qui inde excrescit latus. ꝓ hẏp¬
otenusa habeto. In hac archa autem hy¬
potenusȩ uicem gerunt tigna oblique

Expanded text:
pro base, et in medio arcae in altitudipro base, et in medio arcae in altitudinem tringinta cubitorum ratetum erexeris, et de ipso rateto a supremo tertiae mansionis sursum quindecim sumpseris, et hoc pro rateto habueris, eique pedetenus hanc basim secundum geometricalem regulam comparaveris, videbis mirabili ratione omnes angulares hypotemisas in mensuram centum quinquaginta duorum, et semis provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto contuleris, videbis etiam hypotemisas a frontibus procedentes in centum quinquaginta duo semis porrigi. Quae autem a lateribus veniunt hypotemisae in viginti octo, et semis extendentur habentes bases viginti quinque cubitorum. Regula inveniendi hypotemisam haec est ut ratetum in se multiplices, similiter basim in se, et has summas simul componas, et illius numeri, qui inde excrescit latus pro hypotemisa habeto. In hac autem arca hypotemisae vicem gerunt tigna oblique
Abbreviated transcription (Latin):
ne possunt ista in latitudine et altitu¬
dine reperiri. I uod si etiam scire delec¬
tat. quot quadrorum siue pedum siue
cubitorum fuerit embadum. id est area:
multiplica maius iatus ꝑ minus: et
quota summa excreuerit. tot quadroꝵ
est area. Uerbi gr̃a. Duc quinquagies
trescenta. fiunt quindecim milia. tot
cubitorum quadrorum est. et sic dealiis.
Si huius tetragoni diagona est lineaor
queris hec fit tibi regula. Multiplica
utrumq latus. id est maiuis et minuᷤ¬
unumquodq ꝑ se. ac deinde illius sũ¬
mȩ quȩ uide excrescit in unum coacer¬
uatȩ. latus quere: et hoc ꝓdiagono h¬
abeto. Uerbi gr̃a. Dic trecenties trescen¬
tos: fiunt nonaginta mille. Dic quin¬
quagies quanquaginta: fiunt duo mi¬
lia quingenti. Huius summȩ latus ẽ
grum. Si dimidium huius semis hẽs.
centum quinquaginta duo et semis u¬
num minus. Hȩc est quȩ extenditur ab
angulo usq ad medium. Si hancꝓ base

Expanded text:
ne possunt ista in latitudine et altitune possunt ista in latitudine et altitudine reperiri. Quod si etiam scire delectat, quod quadratorum, sive pedum, sive cubitorum fuerit embadion, id est arca, multiplica majus latus per minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus tetragoni diagonalem lineam quaeris, haec tibi sit regula. Multiplica utrumque latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde excrescit, in unum coacervatae latus quaere, et hoc prodiagonio habeto. Verbi gratia. Dic trecenties trecenti fiunt nonaginta millia: Dic quinquagies quinquaginta fiunt duo millia quingenti. Hujus summae latus estgrum. Si dimidium hujus sumis, habes centum quinquaginta duo et semis uno minus. Haec est, quae extenditur ab angulo usque ad medium. Si hanc habueris
Abbreviated transcription (Latin):
minima pars aggrestium mensura¬
rum ꝓpriam appellationem habentiũ.
Quicquid enim digito minus est. a
partibus respondemus. ut secunda.
tercia. uel quarta pars. ꝑ quem uide¬
licet digitum sic mensuramus: ut ꝑ
transuersum pollicem pollici lateralit̃
conuingentes. radices unguium. recta
linea respondere faciamus. & hac ra¬
tione. quatuor digiti faciunt palmum
unum. quartuor palmi faciunt pedem
unum. pes et dimioius faciunt cubitũ
paruum. sex cubiti parui. cubitum mag¬
num.⁊ sic magnus cubitus habebit no¬
uem pedes. paruus sex quipedem. Longi¬
tudo gͦ trescentorum cubitorum mag¬
norum. habebat paruos cubitos mille
decem milia octingentos. digitos uero:
pedes faciunt passum unum. centum
iuginti quinq passus. stadium unum.
octo stadia miliare unum. Ac ꝑ hoc patet.
quod hȩc archa in longitudine sua. hũit
passus quingenta quadraginta. stadia¬
autem quatuor ad est dimidium milia¬
re. et quadraginta passus. Simili ratio¬

Expanded text:
minima agrestium mensuraminima agrestium mensurarum propriam appellationem habentium. Quidquid enim digito minus est a partibus respondemus, ut est secunda, tertia vel quarta pars. Per quem videlicet digitum sic mensuramus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter conjungentes radices unguium recta linea respondere faciamus. Et haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum, et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo ergo trecentorum cubitorum magnorum habebat parvos cubitos mille decem millia et octingentos, digitos vero qs. Rursus quinque pedes faciunt passum unum, centum viginti quinque passus stadium unum, octo stadia milliare unum. Ac per hoc patet, quod haec arca in longitudine sua habuit passus quingentos quadraginta, et stadia quatuor id est dimidium milliare et quadraginta passus. Simili ratio
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat eruditus. secundum artem geome¬
tricam qua precipue egyptii callent cubi¬
torum num in hoc loco posuit: qua in .ui.
cubitis unus deputatur. Iuȩ utiq ratio
si obseruetur in huius archȩ mensura.
inuenientur tanta spatia longitudinis
paranda germina. et uniuersorum a ni¬
mantium capere potuerit rediuiua sem̃¬
tia. Sciendum quoq est quod illa ani¬
malia quȩ non de coitu generantur: sed
de humore terrȩ. uel cadauerum siue cuiꝰ¬
libet alterius rei corruptione. uel illa q̃
ex commixtione diuersi generis nasci᷑.
ut muli ⁊ burdones necesse non fuit in
archa contineri. Ex quibus colligitur.
non fiusse impossibile ut reliquorum
omnium animantium seminaria re¬
paranda. tantȩ capacitatis  contineret.
Si autem libet diligentius inquirere
ea quȩ ad geometricalium dimensionũ
rationem ꝑtinent: magna hic horum e¬
lucet disciplina: ex quibus nos causa pauca
breuitatis ꝑstringimus. Digitus est.

Expanded text:
fuerat eruditus, secundum autem geomefuerat eruditus, secundum autem geometricam, quam praecipue Aegyptii callent, cubitorum numerum in hoc loco posuit, qua in sex cubitis unus deputatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenientur tanta spatia longitudinis,paranda germina, et universorum animantium capere potuerint re divina seminaria. Sciendum quoque est, quod illa animalia, quae non de coitu generantur, sed de humore terrae vel cadaverum, sive cujuslibet alterius rei corruptione, vel illa, quae ex commistione diversi generis nascuntur, ut muli et burdones, necesse non fuit in arca contineri. Ex quibus colligitur non fuisse impossibile, ut reliquorum omnium animantium seminaria reparanda tantae capacitatis locus contineret. Si autem libet diligentius inquirere ea, quae ad geometricalium dimensionum rationem pertinent, magna hic horum elucet disciplina, ex quibus nos pauca causa brevitatis perstringimus. Digitus est pars
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinem quatuor cubitos. secunde
quinq. tercie sex. quarte septem. quin¬
te octo: et sic altitudo parietum quin¬
decim habebat cubitos. & quindecim
altitudo tecti. In parietib huius archȩ
foris facti erant nidi siue mansiunculȩ
quasi ad ipsos parietes affixi: ita ut
introitus eorum extrinsecus paterat.
ipso pariete intrinsecus ꝑmanente in¬
tegro. &̾ hos ndos dicunt factos esse
ꝓpter animalia illa quȩ nec semꝑ in aqͣ.
nec semꝑ in arida uiuere possunt: sicut ẽ
luter ⁊ uituli marini. Hȩc de forma arch¬
ȩ dicta sunt. Dequantitate dicitur. T̃ res¬
centorum cubitorum erit longitudo. qͥn¬
quaginta latitudo. triginta altitudo.S
sunt qui dicunt quod hȩc magnitudo
ad tot genera animalium et ad eorum ci¬
bos quibus ꝑ annum integrum uescerẽ¬
tur capiendos non sufficeret. Quamq̃s¬
tinem doctores hac ratione soluunt. Auiis̃
namq quod moyses qui ut de eo scrip¬
tura testatur. omni sapientia egẏptiorum

Expanded text:
altitudine, quatuor cubitos, secundae altitudine, quatuor cubitos, secundae quinque, tertiae sex, quartae septem, quintae octo, et sic altitudo parietum quindecim habebit cubitos, et quindecim altitudo tecti. In parietibus hujus arcae foris facti erant nidi sive mansiunculae quasi ad ipsos parietes affixi, ita ut introitus eorum extrinsecus pateret, ipso pariete integro permanente intrinsecus. Et hos nidos dicunt factos esse propter illa animalia, quae nec semper in aqua nec semper in arida degere possunt, sicut est lutra et vituli marini. Haec de forma arcae dicta sunt. De quantitate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, quinquaginta latitudo, tringinta altitudo . Sed sunt qui dicant, quod haec magnitudo ad tot genera animalium, et ad eorum cibos, quibus per annum integrum vescerentur, capiendos non sufficeret. Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt namque quod Moyses, qui ut de eo Scriptura testatur omni sapientia Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
malium ordinatam: secundam ad ciba-¬
ria eorum. In tercia fiusse indomita aniora¬
lia. In quarta. mitia anuinalia. In quinta
quȩ supprema erat. homines et uolatilia.
& ueri simile est quod duȩ illȩ inferiores
mansiones: natante archa deorsum inter
aquas premerentur. Tercia uero inqua
animalia erant quȩ spiramento aperto
aeris eguerunt. prima superaquas e¬
minẽt. ita ut foris ꝑ aquam ad archã
accedentibus hostium fere. ꝑ planum oc¬
currerent: & secundum hunc modum
fortassis dictum est pones hostium deorfũ.
Helideo deorsum quia in quacumq man¬
sione poneretur deorsum ponendum erat.
ut archa intrantium pedes exciꝑet. Si uͦ
queritur utrum equalis fuerit altitudo
singularum mansionum. nec ne. nos qͥd̾
ex auccoritate probare non possumus. qͥd
urde sentiendum sit: ĩnterin tamen qͥ
auctoritati contrarium non sit. nobis cõ¬
cedi postulamus. Holumus enim sic dis¬
tinguere. ut prime mansioni demus in

Expanded text:
piendum ordinatam, secundam ad cibapiendum ordinatam, secundam ad cibaria eorum. In tertia fuisse indomita animilia, in quarta mitia animalia, in quinta quae suprema erat homines et volatilia. Et verisimile est, quod duae illae inferiores mansiones natante arca deorsum inter aquas premerentur. Tertia vero, in qua animalia erant, quae spiramento aperti aeris eguerunt, prima supra aquas emineret, ita ut foris per aquam ad arcam ascendentibus ostium fere per planum occurreret. Et secundum hunc modum fortassis dictum est: Pones ostium deorsum. Vel deorsum ideo quia in quacunque mansione poneretur, deorsum erat, ut arca intrantium pedes exciperet. Si vero quaeritur utrum aequalis fuerit altitudo singularum mansionum necne, nos quidem ex auctoritate probare non possumus, quid inde sentiendum sit. Interim tantum, quod auctoritati contrarium non sit, nobis concedi postulamus. Volumus enim sic distinguere, ut primae mansioni demus in
Abbreviated transcription (Latin):
sis fenestra posita fuit. & cum iterum
dicit. aꝑuit noc tectum archȩ. satis con-¬
sequenter innuit ipsam archam decsũ
habuisse parietes. quibus suꝑpositum
fuit tectum: quod non erat suppreme
mansioni. inqua homo morabatur con¬
tiguum. Propter has & alias huiusce¬
modi causas. iudetur nobis quod ipsius
artha parietes in quatuor partibus fu¬
erint erecti. quib tectum suppositum
in cacumine suo ad mensuram unius
cubiti contraheretur. Cuius autem
altitiroinis parictes fuerint ipsi. hoc
auctoritas non dicit: sed tamen quan¬
tum concimus altitudo parietum us¬
q ad fundum quartȩ mansionis extẽ¬
debatur. Affirmant namq doctores.
hostium archȩ uter secundam et ter¬
ciam mansionem locatum.: ita ut li m̾
cius fundo terciȩ mansionis eẽt conti¬
guum. Introitus autem eius sursum
in latere eius dem mansionis excisus.
ita ut ab hostio duȩ quidem mansiones
deorsum ẽẽnt: tres uero sursum. & unã

Expanded text:
sis fenestra posita fuit. Et iterum sis fenestra posita fuit. Et iterum dicit: Aperiens Noe tectum arcae , satis consequenter innuit ipsam arcam deorsum habuisse parietes, quibus superpositum fuit tectum, quod erat supremae mansioni, in qua homo morabatur, contiguum. Propter has, et alias hujuscemodi causas, videtur nobis quod in ipsa arca parietes in quatuor partibus fuerint erecti quibus tectum superpositum in cacumine suo ad mensuram unius cubiti contraheretur. Cujus autem altitudinis fuerint parietes ipsi, hoc auctoritas non dicit, sed tamen quantum conjicimus altitudo parietum usque ad fundum quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter secundam et tertiam mansionem locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae mansionis esset contiguum. Introitus autem ejus sursum in latere ejusdem mansionis excisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorsum essent, tres vero sursum. Et unam
Abbreviated transcription (Latin):
uno consurgentem eis demq paulatim
usq ad suminum in angustum attrac¬
tis. in spatio unius cubiti fuisse collectã.
Cui sententie plura refragari uidentur.
primum quod hȩc forma ad natandum
non uidetur ẽẽ idonea. Constat namq tã¬
tam moł machinam tot et tantis onus¬
tam animalibus atq cibariis nequaꝙͣ
ita potuisse suꝑenatare uenientibus aqͥs:
ut non ex magna parte sui deorsum pre¬
meretur. Cuius rei exꝑimentum ad huc
capere possumus: in nauibus magnages¬
tantibus onera. Sicut gͦ ut dicitur stat̃
ab imo contrahi cepit. ita ut in tumescẽ¬
tes fluctus latera hinc inde inclinantia
non repellerent sed exciꝑent. et non tam
aquȩ archam quam archa aquas por¬
taret. quomodo fieri potest. ut non tota
statim ad ima descenderet: Lursum cum
dicit pones hostium in latere deorsum.
Perlatus deorsum uidetur significare
parietem lateralem: ad differentiã lateris
quod sursum erat in tecto in quo fortas¬

Expanded text:
imo consurgentem eisdemque paulatim imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse collectam. » Cui sententiae plura refragari videntur, primum quod haec forma ad natandum non videtur esse idonea. Constat namque tantae molis machinam, tot et tantis onustam animalibus, atque cibariis, nequaquam ita potuisse supernatare venientibus aquis, ut non ex magna parte sui deorsum premeretur; cujus rei experimentum adhuc capere possumus in navibus magna gestantibus onera. Si ergo, ut dicitur, statim ab imo contrahi coepit, ut intumescentes fluctus latera hinc inde inclinantia non repellerent, sed exciperent, et non tam aquae arcam, quam arca aquas portaret? quomodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima descenderet; rursum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus deorsum videtur significare parietem lateralem ad differentiam lateris, quod sursum erat in tecto, in quo fortas
Abbreviated transcription (Latin):
in una caritate. Prima est in re. scda
in fide. tercia in cognitione: quarta in
uirtute. Primam uocemus archam
noȩ. secundam archam ȩcclesiȩ. terciã
archam sapienciȩ. quartam archam
matris gratiȩ. Quodam modo tamen
ubiq una archa est. quia ubiq una si¬
militudo est et non discrepare debet
in nomine. quod non discrepat in pro¬
prietate. U na forma. diuersa materia.
quia qd̃ ẽ in ligno. hoc ẽ in ppło. et quod
est inmente. io est in caritate.
os tamen specialiter
de archa sapienciȩ loqui suscepimꝰ.
et iecirco reliquarum trium expositio¬
nem breuiter transcurremus. ut in ex¬
planatione huius post modum liberius
dagare cupiunt. earum rerum uerita¬
tem quȩ dearcha noȩ secundum litterã
referuntur:. duo precipue inquirere de¬
bent: iudelicet formam et quantit᷑em ar¬
chȩ. E de forma quidem sic dicit orige¬
nes. Ego puto quantum ex his quȩ de¬
scribuntur apparet. quatuor angulis ex

Expanded text:
in una charitate. Prima est in te, secunda in una charitate. Prima est in te, secunda in fide, tertia in cognitione, quarta in virtute. Primam vocemus arcam Noe, secundam arcam Ecclesiae, tertiam arcam sapientiae, quartam arcam matris gratiae. Quodammodo tamen una ubique arca est, quia unica ubique similitudo est, et non discrepare debet in nomine, quod non discrepat in proprietate, una est forma, diversa materia, quia quod est in ligno, hoc est in populo, et quod est in mente, idem est in charitate. Nos tamen specialiter de arca sapientiae loqui suscepimus, et idcirco reliquarum trium expositionem breviter transcurremus, ut in explanatione hujus postmodum liberius dagare cupiunt earum rerum veritatem, quae de arca Noe secundum litteram referuntur, duo praecipue inquirere debent, videlicet formam et quantitatem arcae. Et de forma quidem sic dicit Origenes: « Ego puto quantum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qualiter in nobis eam habitare
debeamus. Ad quod nobis tria princi¬
paliter consideranda sunt. Primum.
qualiter eam debeamus edificare in
nobis. Secundum. q̃ualiter eam debea¬
mus intrare in nobis. Tercium: qualit̃
eam debeamus habitare in nobis.S
ecce dum de una archa loqui ꝓponimꝰ.
ita ꝑ consequentia rerum ducitur mẽs
nr̃a: ut iam non de una tantum. sed
de quatuor loquendum nobis uidea¬
mus. E quib duȩ uisibiles exterius
uisibiliter factȩ sunt: duȩ autem inui¬
sibiles. ex inuisibili structura intus
inuisibiliter fiunt. Prima est. quam
fecit noe. securibus et dolabris ex ma¬
teria lignorum et bitumine. Secunda
est. quam fecit xp̃c ꝑ predicatores suos
ex collectione populorum. in una fidei
confessione. Tercia est. quam cotroie¬
sapientia edificat in cordibus nr̃is. ex
uigi legis dei meditatione. Quarta ẽ.
quam mater gracia oꝑatur. in nobis.
ex confederatione multarum uirtutũ

Expanded text:
mus qualiter in nobis habitare eam mus qualiter in nobis habitare eam debeamus. Ad quod nobis tria principaliter consideranda sunt, primum qualiter eam debeamus aedificare in nobis, secundum qualiter eam debeamus intrare in nobis, tertium qualiter eam debeamus habitare in nobis. Sed ecce dum de una arca loqui proponimus, ita per consequentiam rerum ducitur mens nostra, ut jam non de una tantum, sed de quatuor loquendum nobis videamus. E quibus duae visibiles exterius visibiliter factae sunt, duae autem invisibiles invisibili structura intus invisibiliter fiunt. Prima est, quam fecit Noe securibus et dolabris ex materia lignorum et bitumine. Secunda est, quam fecit Christus per praedicatores suos ex collectione populorum in una fidei confessione. Tertia, quam sapientia quotidie aedificat in cordibus nostris ex jugi legis Dei meditatione. Quarta est, quam mater gratia operatur in nobis ex confoederatione multarum virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus torquetur. Quȩcumq gͦ corpori
contraria sunt. siue intus siue extra sint.
non sunt de corpore. Iuod autem brachia
domini hinc inde conplecͥtur omnia: ħ
significat quod sub eius potestate sunt
uniuersa. et nemo manum eius uel dex¬
teram ad premium uel sinistram eius
fugere potest ad supplicium. Cur gͦ am¬
plius menbra de salute corporis sollici¬
ta sunt. quȩ talem capitis potestatem
agnouerunt: Ipse nouit quid expedi¬
at corpori suo: qui et ꝑ compassionem
sentit ꝑiculum. et ꝑ potestatem p̃stat
remedium. Ipse est qui in mare itiam po¬
nit. quia corpus suum id est ȩccłam suã.
quasi archam in diliuiuio. sic inter huiꝰ
uitȩ ꝓcellas regens. usq ad portum qͥe¬
tis ȩternȩ ꝑducit. Sigͦ saluari cupimꝰ.
oportet nos intrare hanc archam. et siẽ
supradixi. hanc archam in nobis debe¬
mus facere. ut possimus intra nos in
ea habitare: Non enim sufficit si extra
nos in ea sumus: si non etiam didiceri¬

Expanded text:
corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori corpus torquetur. Quaecunque ergo corpori contraria sunt sive intus sive extra sint, non sunt de corpore. Quod autem brachia Domini hinc inde complectuntur omnia, hoc significat, quod sub ejus potestate sunt universa, et nemo manum ejus vel dextram ad praemium, vel sinistram ejus effugere potest ad supplicium. Cur ergo amplius membra de salute corporis sollicita sint, quae talem capitis potestatem agnoverunt? Ipse novit quid expediat corpori suo, qui et per compassionem sentit periculum, et per potestatem praestat remedium. Ipse est, qui in mari viam ponit, quia corpus suum, id est Ecclesiam suam, quasi arcam in diluvio, sic inter hujus vitae procellas regens usque ad portum quietis aeternae perducit. Si ergo salvari cupimus, oportet nos intrare hanc arcam. Et sicut supra dixi, hanc, arcam in nobis debemus facere, ut possimus intra nos in ea habitare. Non enim sufficit si extra nos in ea sumus, si non etiam didiceri
Abbreviated transcription (Latin):
eius corporis accipimus. quod int̃ pͥn¬
cipium et finem medium est spatiuor
temporis. Caput gͦ ox pedes teguntur
quia prima ⁊ nouiffima inuestigare ñ
possumus. C orpus apparet: quia ea quȩ
media in hoc presenti scło geruntur ui¬
demus. E oc corpus est çecła quȩ cepit
a principio mundi: et usq ad finem sȩ¬
culi durabit. Hȩc est archa dequa loqui
ꝓposiumus. quȩ a capite usq ad pedes
ꝑtingit: q̃uia a principio usq ad finem.
ꝑ successionem generationum scã ȩcclesia
se extendit. S sciendum est quod sicut
in ꝑsona hominis alia sunt circa corpus
eius. et neq in corpore sunt. neq de cor¬
de corpore: ita etiam et in corpore. xpisti.
id est in ȩccła quȩ habitat in medio pͣuȩ
nationis. q̃ dum assultus infroelium
excipit. quasi quib dam fluctib pro
cellosis foris archa tunditur. Dum uero
a falsis fr̃ib tribulationem sustinet. qͣsi
quibusdam noxiis humoribus intus

Expanded text:
em corporis ejus accipimus, quod inter prinem corporis ejus accipimus, quod inter principium et finem medium est spatium temporis. Caput ergo et pedes teguntur, quia prima et novissima investigare non possumus. Corpus apparet, quia ea quae media in hoc praesenti saeculo geruntur, videmus. Hoc corpus est Ecclesia, quae coepit a principio mundi, et usque ad finem saeculi durabit. Haec est arca, de qua loqui proposuimus, quae a capite usque ad pedes pertingit, quia a principio usque ad finem per successionem generationum sancta Ecclesia se extendit. Sed sciendum est quod sicut in persona hominis alia sunt circa corpus ejus, et neque in corpore sunt, neque de corde corpore; ita etiam est in corpore Christi, id est Ecclesia, quae habitat in medio pravae nationis, et dum assultus infidelium excipit, quasi quibusdam fluctibus prcellosis foris arca tunditur; dum vero a falsis fratribus tribulationem sustinet, quasi quibusdam noxiis humoribus intus
Abbreviated transcription (Latin):
linquimus. Cetera quoq quȩ hic ali¬
ter dicuntur: non ad ꝓpħam sed ad pic¬
turam referenda sunt. Duabus alis
uolabant. Istȩ duȩ alȩ quibus uola¬
bant seraphin. tropologiam significaq:
quia dum ꝑ lectionem diuinȩ scrip¬
turȩ. ad bona oꝑa instruimur: quasi
quibus dam alis ad alta subleuamur.
Q uibus etiam uolamus alter ad alte¬
rum: dum ꝑ studium bonȩ oꝑationis
nr̃a. non nr̃am. sed patris nt̃i qui in ceł
est głam amplificare satagimus. Iuid
atoris głam quam nouimus intus. in
aꝑto predicare: His breuiter explanatis:
ea quȩ secuntur deinceps tractare inci¬
piamus. Restat enim ut post quamos¬
tendimus quid srbi uult quod eaput
domini et pedes eius nobis abscondita
ẽẽ leguntur: etiam quid de reliquo cor¬
pore cogitandum sit demonistremus:
Sigͦ caput dei dicimus quod fuit añ
constitutionem mundi huius. & pe¬
des eius quod futurum est post con¬
summationem seculi: recte longitudinẽ¬

Expanded text:
linquimus. Caetera quoque quae haberi alilinquimus. Caetera quoque quae haberi aliter dicuntur, non ad prophetiam, sed ad picturam referevolabant . Istae duae alae, quibus volabant seraphim, tropologiam significant, quia dum per lectionem divinae Scripturae ad bona opera instruimur, quasi quibusdam alis ad alta sublevamur. Quibus etiam volamus alter ad alterum, dum per studium bonae operationis nostra non nostram, sed Patris nostri, qui in coelis est, gloriam amplificare satagimus. Quid atoris gloriam, quam agnovimus intus, in aperto praedicare? His breviter explanatis ea, quae sequuntur, deinceps tractare incipiamus. Restat enim ut postquam ostendimus quid sibi vult, quod caput Domini, et pedes ejus nobis abscondita esse leguntur, etiam quid de reliquo corpore cogitandum sit demonstremus. Si ergo caput Dei dicimus esse quod fuit ante constitutionem hujus mundi, et pedes ejus quod futurum est post consummationem saeculi, recte longitudin
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilem eum c̃ẽ miratur. Iuodaũ
in isaia scriptum non est uelabant
caput eius. sed scriptum ẽ uelabant
faciem eius: eo modo intelligi debet
quod dictum est ad moysen. non po¬
is uidere faciem mean: non enim
uidebit me homo et uiuet. Illaqͥppe
plena cognitio diuinitatis quȩ scĩs
in ęt̾na uita ꝓmittitur. de qua dic̃
apłs. uidebimus eum facie ad faci¬
em. et rursus tunc cognoscam sicut ce
cognitus sum. in hac adhuc mortalita¬
te degentibus. uelata est & abscondita.
In illa autem ȩterna uita non uelata¬
facie. s reuelata est &x manifestata. sic̃
dñs in ȩuangłio de beatis angłis testat᷑.
angeli eorum semꝑ uident faciem pa¬
tris. Quia gͦ ad presentem tractatum
magis ꝑtinebatt ut facies nuda rema¬
neret. uerba ꝓpħȩ non mutantes sed p̃t¬
mittentes. ut uerum sit. quia nullum
in deo pͥncipium comp̾henditur. cap̃t¬
dicitur angeli eorum in cęlis semꝑui¬
dent faciem patris: faciem aꝑtam re¬

Expanded text:
ehensibilem esse miratur. Quod autem ehensibilem esse miratur. Quod autem in Isaia scriptum non est velabant caput ejus, sed scriptum est: Velabant faciem ejus , eo modo intelligi debet, quo dictum est ad Moysem: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo, et vivet . Illa quippe plena cognitio divinitatis, quae sanctis in aeterna vita promittitur, de qua dicit Apostolus: Videbimus eum facie ad faciem , et rursus: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum . In hac adhuc mortalitate degentibus velata est, et abscondita. In illa autem vita aeterna non velata, sed revelata est et manifesta, sicut Dominus in Evangelio de beatis angelis testatur: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Quia ergo ad praesentem tractatum magis pertinebat, ut facies nuda remaneret, verba prophetiae non mutantes, sed praetermittentes ut verum sit, quod nullum in Deo pdicitur: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei, faciem apertam re
Abbreviated transcription (Latin):
tere misticos tegit intellectus. Duȩ a-¬
lȩ quȩ usq ad caput ⁊ pedes dñi ex¬
tenduntur: allegoria est. quia cummis¬
teria diuinȩ scripturȩ discimus. usq
ad ipsius diumitatis cognitionem. quȩ
ante omnia et post omnia est ꝑ illumi¬
nationem mentis penetramus. S sci¬
endum est. quod alȩ extensȩ usq ad
caput & pedes attingunt. s utrũq
tangentes tegunt: quia quotiens
ad eius et̾nitatem cogitandam ꝑ ex¬
cessum mentis rapimur. nullum in
eo principium aut finem inuenimꝰ.¬
hac eadem ala nobis caput eius ue¬
lamus: quia qualiter in eo nullum
sit principium conp̃hendere non ua-¬
lemus. A lam ad pedes extendimus
dum eum post omna eẽ non temꝑe
sed ȩt̃nitate consideramus. sed pedes
tegimus dum in eo finem non inue¬
nimus. Tangendo gͦ caput euisce
pedes tegimus. quia quantomagis
euis ȩt̃nitatem mens humana inue¬
stigare nititur. tanto magis inconp̾¬

Expanded text:
terae mysticos tegit intellectus. Duae alterae mysticos tegit intellectus. Duae alae, quae usque ad caput et pedes Domini extenduntur, allegoria est; quia cum mystica divinae Scripturae discimus, usque ad ipsius divinitatis agnitionem, quae ante omnia, et post omnia est, per illuminationem mentis penetramus. Sed sciendum est quod alae extensae usque ad caput, et pedes attinguntur, sed utrumque tangentes tegunt, quia quoties ad ejus aeternitatem cogitandam per excessum mentis rapimur, nullum in eo principium aut finem invenihac eadem ala nobis caput ejus velamus, quia qualiter in eo nullum sit principium comprehendere non valeamus. Alam ad pedes extendimus, dum eum post omnia esse non tempore, sed aeternitate consideramus. Sed pedes tegimus, dum in eo finem non invenimus. Tangendo ergo caput ejus, et pedes tegimus, quia quanto magis ejus aeternitatem mens humana investigare nititur, tanto magis incompr
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nos suꝑ solium stamus. quia ad¬
eius immortalitatem non nisi ꝑ mor¬
tis laborem ꝑuenire possumus: et qͥa
ex conditione fini obnoxii sumus. exad¬
optione ȩt̃nitatis heredes efficimur.
Sex alȩ uni.⁊ sex alȩ alteri. id ẽ utrũq
sex ale̾s habebat. q̃uȩ iuncte binȩ et
binȩ tria paria alarum faciunt. Ntrũ¬
q duab alis corpus suum tegit: noi
domini. Hoc est primum par. Ntrũq
duas extendit alteram ad tegendum
caput non suum sed dñi: alteram ad
tegendos pedes non suos s dm̃. Hoc est
scđm par. U trumq duab uolat. alter
ad alterum. Hoc ẽ tertium par. Si ergo
seraphim scripturam sacram signifi¬
cat. tria paria alarum tres sunt intel¬
lectus eius dem scripture. id est hysto¬
ria. allegoria. tropologia. quȩ singła
iccirco bina sunt. quia singula ad di¬
lectionem dei ⁊ ꝑrimi legentium aĩos
accendunt. Duȩ alȩ quȩ corpus seraphĩ
tegunt. hẏstoria est quȩ ꝑ uelamen lit¬

Expanded text:
mus nos super solium stamus, quia mus nos super solium stamus, quia ejus immortalitatem non nisi per mortis laborem pervenire possumus, et qui ex conditione fine obnoxii sumus, ex adoptione aeternitatis haeredes efficimur. Sex alae uni, et sex alae alteri , id est utrumque sex alas habebat, quae juncta binae et binae tria paria alarum faciunt. Utrumque duabus corpus suum tegit non domini, hoc est primum par. Utrumque duas extendit, alteram ad tegendum caput non suum sed Domini, alteram ad tegendos pedes non suos sed Domini, hoc est secundum par. Utrumque duabus volat alter ad alterum, hoc est tertium par. Si ergo seraphim Scripturam sacram significat, tria paria alarum tres sunt intellectus ejusdem Scripturae, id est historia, allegoria, tropologia, quae singula idcirco bina sunt, quia singula ad dilectionem Dei et proximi legentium animos accendunt. Duae alae, quae corpus seraphim tegunt, historia est, quae per velamen lit
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. & quia suꝑius duob modis
hoc solium interp̃tati sumus: secundũ
utrumq modum expositionem ad ap¬
tare debemus. Sigͦ ꝑ solium dei spi¬
ritales creaturas accipimus. recte sr̃
solium ds sedens dicitur. quia diuini¬
tas deitatis ut sit suꝑ omnia. nec uir¬
tute ꝓficit. nec sapientia crescit: cũ nec¬
plenitudo augeri possit. nec ȩt̃nitas ua¬
riari. M ens uero humana quotiens ꝑ
cognitionem scripturȩ sacrȩ illumina¬
ta ad cȩlestia contemplanda subleuat᷑:
si ipsos quoq angłorum choros transcen¬
dens usq ad presentiam corroitoris sui
ꝓfecerit. suꝑ solium quidem ascendit. s
tamen stat non sedet. quia illic ꝓficiendo
ꝑ laborem uenit. ubi ꝑ naturam manere
non habuit. Stare namq laborantis est.
s coere quiescentis & toeo suꝑ solium nos
stamus. deus sedet: qui ibi esse incipimꝰ
ꝑgr̾am. ubi ipse est ꝑnaturam. Simili¬
ter si ꝑ solium dei. ęt̾nitatem intelligi¬

Expanded text:
bentur. Et quia superius duobus modis bentur. Et quia superius duobus modis hoc solium interpretati sumus, secundum utrumque modum expositionem adaptare debemus. Si ergo per solium Dei spirituales creaturas accipimus, recte super solium Deus sedens describitur quia dignitas deitatis ut sit super omnia nec virtute proficit, nec sapientia crescit, cum plenitudo augeri possit, nec aeternitas variari; mens vero humana quoties per cognitionem sacrae Scripturae illuminata ad coelestia contemplanda sublevatur, si ipsos quoque angelorum chorus transcendens usque ad praesentiam conditoris sui profecerit, super solium quidem ascendit, sed tamen stat non sedet, quia illuc proficiendo per laborem venit, ubi per naturam manere non habuit. Stare namque laborantis est, sedere quiescentis, et ideo super solium nos stamus. Deus sedet, quia esse incipimus per gratiam, ubi ipse est per naturam. Similiter si per solium aeternitatem Dei intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
quod finem nescit: et supra tempus ẽ
quod mutabilitatem non recipit. Scraph¬
in stabant suꝑ illuo. Duo seraphin. duo
sunt testamenta. & pulchre seraphin
quod interpretatur ardens. diuinam
scripturam significat. quȩ eos quos ꝑ
cognitionem illuminauerit: ꝑ amorem
enim menti nr̃ȩ quid desiderare debeat
ostendit: pruis eam illuminat. ac demñ
ardentem reddit. Ardet gͦ quia arden
illuminat. De hac enim petrus apłs ait.¬
Habemus firmiorem ꝓpheticum ser¬
monem cui benefacitis intendentes.
tanquam lucernȩ ardenti in caligi¬
cifer oriatur in cordibus ur̃is. Et for¬
tassis scđm hanc similitudinem qͣ
scripturȩ attribui solet. id quod ipsa
in cordib efficit audientium: hic dic¬
tum ẽ seraphin stabant suꝑ illu d
nos erigit. ambulat cum nos ꝓfic̾e
facit: stat cum nos in bono ꝓposito
figit. S inquirendum est. quare sr̃
solium deus sedere dicitur: et serap¬
hin suꝑ solium non sedere. s stare ꝑhi¬

Expanded text:
qui finem nescit; et supra tempus est, qui finem nescit; et supra tempus est, qui mutabilitatem non recipit. Seraphim stabant super illud . Duo seraphin, duo testamenta sunt. Et pulchre seraphim quod interpretatur ardens  divinam Scripturam significat, quae eos quos per cognitionem prius illuminat, per amorem enim menti nostrae quod debeat desiderare ostendit, prius eam illuminat, ac deinde ardentem reddit. Ardet ergo quia illuminat, de hac enim, Petrus aposHabemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes tanquam lucernae ardenti in caligicifer oriatur in cordibus vestris . Et fortassis secundum hanc similitudinem qua ipsi Scripturae attribui solet quod ipsa in cordibus efficit audientium, hoc dictum est: Seraphim stabant super illud. nos erigit, ambulat cum nos perficere facit, stat cum nos in bono proposito figit. Sed inquirendum est quare super solium Deus sedere dicitur, et seraphim super solium non sedere, sed stare perhi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus fuit: nec tamen redundauit.
Dicat gͦ. uidi dñm sedentem suꝑ soli¬
um excelsum et eleuatum: quia uir¬
tus diuinitatis omnem creaturam. &
ȩt̾nitate p̾cedit. et dignitate tran̾cen¬
dit. et potestate disponit. Sequit᷑.
Et ea quȩ sub ipso erant. implebant
templum. Templum in hoc loco intel¬
ligi potest: circuitus temporum et am¬
bitus scculorum. Tempora namq dũ
cursu suo in se ipsa redeunt: q̃uasi quȩn¬
dam templi ambitum girando circiun¬
scribunt. Iuod gͦ dicit. ea quȩ sub eo e¬
rant implebant templum. sic intelligẽ¬
dum ẽ. quia omnia seculorum tempora
plena sunt oꝑibus dei: et omnis gn̾a¬
tio narrat mirabilia eius. Uel sic in¬
telligi potest. & ea quȩ sub ipso eran.
impleban templum. hoc ẽ ea quȩ im¬
plebant templum sub ipso erant: quia
ȩt̃nitatis. temꝑales angustias infra se
claudit: quia et prius tempore ẽ quod
nunquam cepit. et posterius tempore

Expanded text:
perfectus fuit, nec tamen redundans. perfectus fuit, nec tamen redundans. Dicat ergo: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, quia virtus divinitatis omnem creaturam et aeternitate praecedit, et dignitate transcendit, et potestate disponit. Sequitur: Et ea, quae sub ipso erant, replebant templum. Templum in hoc loco intelligi potest circuitus temporum et ambitus saeculorum. Tempora namque dum cursu suo in seipsa redeunt, quasi quemdam templi ambitum gyrando circumscribunt. Quid ergo dicit: Ea, quae sub ipso erant replebant templum, sic intelligendum est, quod omnia saeculorum tempora plena sunt operibus Dei, et omnis generatio narrat mirabilia ejus. Vel sic legi potest. Ea, quae sub ipso erant, implebant templum, id est ea, quae implebant templum sub iaeternitatis, temporales angustias infra se claudit; quia et prior tempore est qui nunquam coepit, et posterior tempore