comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. nemo mortem cogitet s in mor¬
talitatem. nec temporariã poenã
s głam sempit̾nam cũ scriptum sit
p̾ciosa ẽ in conspectu dni mors ui¬
storumeiꝰ. Et ntum. Sac̾ficiũ do sp̃s
contͥbulatus. cor contͥtum ⁊ humiliatũ
d̾̃s non despicit. & it̃um ubi loquitur
scriptura diuina de torm̃tiᷤᷤ que mrs
dno consecrant: ⁊ ipsa passionis pba¬
tione scĩficant. Et si corã hominibus
tormenta passi sunt: spe  eoꝵ plena imc¬
talitate ẽ: Et in paucis uexati in mul¬
tis bene disponent᷑ qm ds t̾eptaũ illo

Expanded text:
uit. nemo mortem cogitet sed immoruit. nemo mortem cogitet sed immortalitatem nec temporariam poenam sed gloriam sempiternam, cum scriptum sit: pretiosa est in conspectu Dei mors iustorum eius. et iterum: sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit. et iterum ubi loquitur scriptura diuina de tormentis quae martyras Dei consecrant et ipsa passionis probatione sanctificant: et si coram hominibus tormenta passi sunt, spes eorum inmortalitate plena est. et in paucis uexati in multis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a que gloriosa uoce dm confessa sunt.
conspici etiam p̾sentem aboculis nr̃iᷤᷤ
qui despecto scło ad conspiciendũ
dm digni extiterunt. S qm̃ hinc le¬
ticie int᷑ee̾ facultaᷤ ñdatur: has ꝓme
ad aure ᷤᷤ⁊ adoculoᷤᷤ ur̃os uicarias
litt̾as mitto. quibꝰ gratulor pariter
⁊ hortor uti confessione celestiᷤ głe
fortes ⁊ stabiles ꝑseueretis. ⁊ ingres¬
si uiam dmcȩ dignationis ad acci¬
piendam coronam sp̃ali uirtute
ꝑgatis. habentes dnm ꝓtectorem⁊
ducem qui dix̃. Fcce ego uobiscum
sum omnibus diebus usq ad con¬
summationem mundi. Obeatũ car¬
cerem quem illustrait ur̃a p̾sentia.
obeatum carcerem qui hommeᷤ di
mittit adcelum. otenebras lucidi¬
ores sole ipso: ⁊ luce hac mundi cla¬
riores. ubi modo constituta sunt
di templa ⁊ scĩficata diuinis confeᷤᷤ¬
siomibus membra ur̃a. Nec quidqͣm
nunc uersetur incordibꝰ ⁊ m̃tibus
ur̃is quam diuina p̃cepta ⁊ man¬
data celestia. quibꝰ nos ad toleran

Expanded text:
ra quae gloriosa uoce Dominum confessa sunt, conspici etiam praesentem ab oculis uestris qui despecto saeculo conspiciendo Deo digni extiterunt? sed quoniam huic laetitiae interesse facultas non datur, has pro me ad aures et ad oculos uestros uicarias litteras mitto, quibus gratulor pariter et exhortor ut in confessione caelestis gloriae fortes et stabiles perseueretis et ingressi uiam dominicae dignationis ad accipiendam coronam spiritali uirtute pergatis, habentes Dominum protectorem et ducem qui dixit: et ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem mundi. o beatum carcerem quem inlustrauit uestra praesentia. o beatum carcerem qui homines Dei mittit ad caelum. o tenebras lucidiores sole ipso et luce hac mundi clariores, ubi modo constituta sunt Dei templa et sanctificata diuinis confessionibus membra uestra. Nec quicquam nunc uersetur in cordibus et mentibus uestris quam diuina praecepta et mandata caelestia, quibus nos ad tolerant
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quoq conspectu ur̃o frm. si
me aduos ꝑuenire loci conditio
ꝑmitt̾et. Quid enim mͥ optatius
& letius posset accide quã nẽ uob̾
inherere: ut complecteremini me
illiᷤᷤ manibꝰ. que pure ⁊ innocentes
d̾nicam fide seruantes sacͥlega ob¬
sequia respuerunt: Quid io cundiꝰ
⁊ sub limius. quã osculari nẽ ora

Expanded text:
ipse quoque conspectu vestro frui, si me ad vos pervenire loci conditio permitteret. Quid enim mihi optatius et laetius posset accidere quam nunc vobis inhaerere, ut complecteremini me manibus illis quae purae et innocentes et Dominicam fidem servantes sacrilega obsequia respuerunt? Quid jucundius et sublimius quam osculari nunc ora
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ legere. unde mres fiunt. adpul¬
pitum post catastam uenire. Illic
fuisse conspicuum gentiliũ multi¬
tudim. hic afrĩb conspici. Illic au
sciatis. quod uos scio ⁊ libent᷑ am¬
plecti. ⁊ optare tales inȩccła nr̃a
quã plurimo̾ ordinari. Et qͣm sem¬
ꝑ gaudiũ ꝓꝑat. nec pot moras fer¬
re leticia. dmco legit int̾m nobis.
id̃ auspicatus ẽ pacẽ. dũ dedicat
lectionẽ uos orationib freqͣnt᷑ in¬
sistite. ⁊ p̃ces nrãs ur̃is p̃cib adiu
plebi suȩ ⁊ sacerdotẽ reddat inco¬
lumen. ⁊ mrem cum sac̾dote lecto¬

Expanded text:
i legere unde martyres fiunt, ad pulpitum post catastam uenire, illic fuisse conspicuum gentilium multitudini, hic a fratribus conspici, illic audsciatis. quod uos scio et libenter amplecti et optare tales in ecclesia nostra quam plurimos ordinari. et quoniam semper gaudium properat nec potest moras ferre laetitia, dominico legit interim nobis, id est auspicatus est pacem, dum dedicat lectionem. uos orationibus frequenter insistite et preces nostras uestris precibus adiuuplebi suae et sacerdotem reddat incolumem et martyrem cum sacerdote lecto
Abbreviated transcription (Latin):
ces ⁊ unanimes dnm dep̃cem᷑ cũ gemitu
parit̃ ⁊ fletu dep̾cantes. sic̃ dep̾cariopor¬
ter eos qui sint positi int̾plangentium
rumas ⁊ timentium reliqͥas. int̾ nume¬
rosã iacentium stragem:⁊ exiguã stantiỹ
quamitatem Rogemꝰ pacẽ maturiꝰ red¬
di cito latebͥs nr̃is ⁊ ꝑiculiᷤᷤ subueniri.
Inplerisq famulis suis d̾ns dignatur

Expanded text:
gemitu pariter et fletu deprecantes, sicut deprecari oportet eos qui sint positi inter plangentium ruinas et timentium reliquias, inter numerosam languentium stragem et exiguam stantium firmitatem. Rogemus pacem maturius reddi, cito latebris nostris et periculis subveniri, impleri quae famulis suis Dominus dign
Abbreviated transcription (Latin):
de sacͥficiis. & dedi illi tempꝰ ut pe¬
nitentiã ageret & penit̾i ñuult a
fornicatione sua. Ecce ego mitto
eam inlectũ & qui cũ ea formeati
sunt: in maximã tͥbulationẽ nͥ peni¬
tentiã eg̾int aboꝑibꝰ suiꝰ. Et utiq
ad penitentiã d̾ns ñ hortaret᷑ nͥ qͥa¬

Expanded text:
de sacrificio, et dedi illi tempus ut paede sacrificio, et dedi illi tempus ut paenitentiam ageret, et paeniteri non uult a fornicatioeam in lectum, et qui cum ea fornicati fuerint in maxima tribulatione erunt nisi poenitentiam egerint ab operibus suis. Quod utique ad poenitentiam non hortaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
one ruperunt. Et quia ap̃alio. adus¬
ñs pax dabat᷑ qui ñdabat de ecela
separaret᷑ manente c̃cordie uinculo.
⁊ ꝑseuerante. catholicȩ ecclẽ indiri¬
duo sacram̃to. actũ suũ cdisponit &
sic obstinatos e̾ẽ ut dand̾a ñ puter
lapsos penitentiã. aut penitentibs
existimẽt ueniã deneganda. cũ scͥptum
sit: memento unde excicłis. & age pe¬
nitentiam & fac pͥma oꝑa. Quod uuiq
ei dicit᷑ quẽ constet cecidisse. & quẽ
dns hortat᷑ poꝑa rursus exurgere ae
scriptum ẽ elemosina amorte. liberat
Et ñ utiq ab illa morte quam semel xp̃i
sanguis extinx̃. & aqua nos salutariꝰ ba¬
ptismi & redemptoriᷤᷤ nr̃i gr̃a lib̾auit.
s abea que ꝑdelicta postmodũ serpit.
Auo item loco penitentie tempꝰ datur.
& penitentiam ñagenti dñs cõminat᷑.¬
d abeo inquit adu̾sus te multa. quod
uxorem tuam iehabel que se clix̃
ypheten sinis docere. & seduceser¬
uos meos forncari & manducare

Expanded text:
one ruperunt, ut quia apud alios adulone ruperunt, ut quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non dabat de ecclesia separaretur. manente concordiae uinculo et perseuerante catholicae ecclesiae indiuiduo sacramento, actum suum disponit, et disic obstinatos esse ut dandam non putent lapsis paenitentiam aut paenitentibus existiment ueniam denegandam, cum scriptum sit: memento unde cecideris et age paenitentiam et fac priora opera. quod utique ei dicitur quem constet cecidisse et quem Dominus hortatur per opera rursus exurgere, quia scriptum est: eleemosyna a morte liberat, et non utique ab illa morte quam semel Christi sanguis extinxit et a qua aqua nos salutaris baptismi et redemptoris nostri gratia liberauit, sed ab ea quae per delicta postmodum serpit. alio item loco paenitentiae tempus datur et paenitentiam non agenti Dominus comminatur, habeo, inquit, aduersus te multa, quod uxorem tuam Iezabel quae se dicit propheten sinis docere et seducere seruos meos, fornicari et manducare
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ penitentiȩ tempꝰẽcedit᷑ &
pax dat᷑ ñ mn idc̾co uirginitaᷤ in
eccła defic̃. aut continentie. ꝓpo¬
sitũ głosum ꝑaliena peccata langũ¬
scit. Noret ȩccła tot uirginibꝰ coro¬
nata. & castitas acpudicicia tenorẽ
głȩ suȩ seruat: necq adult̾o peni¬
tentia & uenia laxat᷑ continentiȩ.
uigor frangitur: Aluid ẽ adueniam
stare: aliud ad glam ꝑuenire aliud
missum in carcerẽ ñ exire inde dont
soluat nouissimum quactianteni
aluid statim fidi & uirtuti a ccipe
mercedem. aliud ꝓpeccatiᷤ longo
dolore cruciatũ emundari& pir¬
gari diuigne aliud peccata omnia pas¬
sione purgasse aliud deniq pendẽ
in die uidicii adsententiã dni aliud
statim ad̾no coronari. Etquidẽ apr
antecessores nrãs quidã de epĩs is¬
tic in ꝓuineia nr̃a dandã pacẽ me¬
chis ñ putauerunt ⁊ ntotũ peniten¬
runt. aut catholice eccłe unitatem
uł duricie: uł censure sue obstinat¬

Expanded text:
 nobis paenitentiae tempus conceditur et  nobis paenitentiae tempus conceditur et pax datur. non tamen idcirco uirginitas in ecclesia deficit aut continentiae propositum gloriosum per aliena peccata languescit. floret ecclesia tot uirginibus coronata et castitas ac pudicitia tenorem gloriae suae seruat nec quia adultero paenitentia et uenia laxatur, continentiae uigor frangitur. aliud est ad ueniam stare, aliud ad gloriam peruenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec soluat nouissimum quadrantem, aliud statim fidei et uirtutis accipere mercedem, aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari et purgari diu igne, aliud peccata omnia passione purgasse, aliud denique pendere in die iudicii ad sententiam Domini, aliud statim a Domino coronari. Et quidem apud antecessores nostros quidam de episcopis istic in prouincia nostra dandam pacem moechis non putauerunt et in totum paenitenrunt aut catholicae ecclesiae unitatem uel duritiae uel censurae suae obstinati
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ & clementiã cogitante: ñ acer¬
bi adeo & duri nec infouendiꝰ frĩbus
inhumani ẽẽ debemꝰ. s dolẽ eũ do¬
lentibꝰ & flere cũ fientibꝰ. & eoᷤ qͣntum
possumꝰ auxilio & solatio nr̃e. di lecti¬
onis erig̾e: nec adõ inmites & ꝑtina¬
ces adeoꝵ penitentiã retundendam
nec itum soluti & facileᷤ ad cõmunio¬
nẽ temere. laxandam. Iacet ecce sau¬
cius fr̃ ab adu̾sario in acie uuln̾atur
Inde diabolus occidẽ conat᷑ quẽ uul¬
nꝰauit. hinc xp̃e ortatur: ne intotum
peat quem redemit. Cu de duobus
assistimus. in cuius partibꝰ stamꝰ utrũ¬
ne diabolo fauemꝰ ut ꝑimat. & semi
tantes uuln̾atum de adũsarii fauei¬
bus rapimꝰ hunc ut curatũ do ucti¬
hinc aut uirtutẽ fr̃um minui. aut
martẏria defice̾. qͦd lapsis laxata
sit penitentia. & qͦd penitentibus
spes pacis obiecta. Manet uere fi¬
dentium robur inmobile. & ap̃t
tum̃tes ac diligentes corde. toto
dñm stabilis & fortis ꝑseu̾at inte¬

Expanded text:
tatem et clementiam cogitantes, non acerbi adeo nec duri, nec in fovendis fratribus inhumani esse debemus, sed dolere cum dolentibus et flere cum flentibus, et eos quantum possumus auxilio et solacio nostrae dilectionis erigere, nec adeo inmites et pertinaces ad eorum paenitentiam retundendam nec iterum soluti et faciles ad communicationem temere laxandam. iacet ecce saucius frater ab aduersario in acie uulneratus. inde diabolus conatur occidere quem uulnerauit, hinc Christus hortatur ne in totum pereat quem redemit. cui de duobus adsistimus, in cuius parte stamus? utrumne diabolo fauemus ut perimat, et semiatantes uulneratum de aduersarii faucibus rapimus, hunc curatum Deo iudihinc aut uirtutem fratrum minui aut martyria deficere quod lapsis laxata sit paenitentia et quod paenitentibus spes pacis oblata. manet uere fidentium robur inmobile et apud timentes ac diligentes corde toto Deum stabilis et fortis perseuerat inte
Abbreviated transcription (Latin):
timore quem singuli debemꝰ d̃o. uos
quoq illicassiduiᷤᷤ orationib ⁊ eni¬
xisp̃cib instant̃ incumbẽ. admoneo
tñ etiã ipse religiosam sollicitudmẽ
ur̃am. ut ad placandu atq exoran¬
dum dm ñ uoce solas ⁊ ieumiis
⁊ lacͥmiᷤᷤ. ⁊ omĩ gn̾e dep̃cationiᷤ inge¬
miscamꝰ Intelligendũ ẽ enim ⁊ con¬
fitendum. p̃ssurȩ istiꝰtam turbidã
uastitatem. que gregẽ nr̃m maxima
exparte populata ẽ ⁊ adhuc usq po¬
pulatur scđm peccata nr̃a uenisse
dum uiam d̾ni ñ tenemꝰ. nec data
nob̾ ad salutẽ celestia mandata ser¬

Expanded text:
timore quem singuli debemus Deo, vos quoque illic assiduis orationibus et enixis precibus instanter incumbere, admoneo tamen et ipse religiosam sollicitudinem uestram ut ad placandum adque exorandum Deum non uoce sola, sed et ieiuniis et lacrimis et omni genere deprecationis ingemescamus. intellegendum est enim et confitendum pressurae istius tam turbidam uastitatem quae gregem nostrum maxima ex parte populata est et adhuc usque populatur secundum peccata nostra uenisse, dum uiam Domini non tenemus nec data nobis ad salutem caelestia mandata ser
Abbreviated transcription (Latin):
subito ꝑuenit. s ꝑom̃ia eccłastica
officia ꝓmotus. & in diuinis amini¬
nistrationibꝰ d̾nm sepe ꝓmeritꝰ ad
sac̾dotii sublime fastigium cun¬
cus religionis gradibꝰ ascendit. Sẽ
deinde eꝑatum ipsum. nec postu¬
lauit nec uoluit nec ut çet̾i quos
arrogantie & suꝑbie. suȩ tumor
inuasit. s quietus alias & modestꝰ
& quales eẽ consuert̃ qui adhunc
locum diuinitus eligunt᷑ ꝓpudore
uirginalis continentiȩ sue & ꝓ hu¬
militate. ingenite: sibi & custodite
u̾ecundie: ñ ut quidam uim fecit
ut ep̃s fieret. s ipse uim passus ẽ
ut eꝑatum coactus exciꝑet. Et fa¬
ctus ẽ eꝑe aplurimis collegis nr̃is
qui tẽ murbe roma aderant. qͥ ad
uos litt̾as honorificas & laudabileᷤ
& testimonio suȩ p̃dicationis illu¬
stres. de eiꝰ ordinatione miserunt
affuit suffragio. de sacerdotũ anti
ante se factus ẽẽt cũ fabiam locus
sac̾dotalis uacaret. Quo occupato
& de di uoluntate. atq omnium
nrͣm consensione firmato. qͥsq iã

Expanded text:
nit, sed per omnia ecclesiastica officia promotus et in diuinis administrationibus Dominum saepe promeritus ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gradibus ascendit. tunc deinde episcopatum ipsum nec postulauit nec uoluit, nec ut ceteri quos adrogantiae et superbiae suae tumor inflat inuasit, sed quietus alias et modestus et quales esse consuerunt qui ad hunc locum diuinitus eliguntur, pro pudore uirginalis continentiae suae et pro humilitate ingenitae sibi et custoditae uerecundiae non ut quidam uim fecit ut episcopus fieret, sed ipse uim passus est ut episcopatum coactus exciperet. et factus est episcopus a plurimis collegis nostris qui tunc in urbe Roma aderant, qui ad nos litteras honorificas et laudabiles et testimonio suae praedicationis inlustres de eius ordinatione miserunt.adfuit suffragio, de sacerdotum antiqante se factus esset, cum Fabiani locus sacerdotalis uacaret quo occupato et de Dei uoluntate adque omnium nostrum consensione firmato quisque iam
Abbreviated transcription (Latin):
anum prb̃rm głosum senẽ. uiã nob̾
ad głam patͥs tprĩs nr̃i religiosa
uirtute ⁊ diuina dignatione faci¬
entem. qui cum felicissimo frẽ nr̃o
quieto semꝑ & sobrio excipienᷤ fero¬
cientis ppłi impetum. pͥmꝰ hospici¬
um uob̾ incarcerẽ p̃parauit: ⁊ meta
cedit. Quod ut consummet᷑ innob̾
assidins orationibus d̾nm dep̾cem᷑.
ut inniis ad summã ꝑgentibꝰ quoᷤᷤ
confit̾i fecit faciat ⁊ coronari. Opto

Expanded text:
m gloriosum senem uiam uobis ad gloriam temporis nostri religiosa uirtute et diuina dignatione facientem, qui cum Felicissimo fratre nostro quieto semper et sobrio excipiens ferocientis populi impetum primum hospitium uobis in carcere praeparauit et metatcedit: quod ut consummetur in uobis adsiduis orationibus Dominum deprecamur, ut initiis ad summa pergentibus quos confiteri fecit faciat et coronari. opto
Abbreviated transcription (Latin):
nere sarcinã quã ista que ex neces¬
sitate sunt. abstinere uos abydola¬
trus & sanguine. & suffocatione. &
quecumq uob̾ fieri ñ uultiᷤᷤ alii ne
feceritis. Iugiter orandum.

Expanded text:
nere sarcinam, quam ista quae ex necessitate sunt, abstinere uos ab idololatriis et sanguine et fornicatione. et quaecumque uobis fieri non uultis, alii ne feceritis. OR
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ s adu̾sus potestates ⁊ pͥncipe ᷤᷤ
huiꝰ mundi & harũ tenebrarũ ady̾suᷤᷤ
spũalia nequitie incelestibꝰ. ꝓpt̾ea in¬
duite tota arma. ut possitiᷤᷤipsi resiste¬
re indie neqͥssimo. ut cũ omĩa ꝑfeceri¬
tisstetis accincti lumbo ᷤᷤ ur̃o ᷤᷤ inu̾ita¬
te. induentes loricã iusticie. & calei¬
ati pedes inp̃paratione eugłii pacis.
Inom̃ibꝰ sumente  scutũ fidi. inqͦ possi

Expanded text:
otestates et principes huius mundi et harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in caelestibus. propter hoc induite tota arma Dei, ut possitis resistere in die nequissimo, ut cum omnia perfeceritis, stetis adcincti lumbos uestros in ueritate, induentes loricam iustitiae et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, in omnibus adsumentes scutum fidei, i
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ magna. Adfidẽ & ad
consecutionẽ ꝓꝑandum. Ap̃ salomo¬
nẽ in eccłastico. Ne tardes conyti ad
dđm. & ne differas diẽ indiẽ. subito
enim uenit ira illiꝰ.
C athecuminũ peccare. iã ñdebere.
la dum ueniunt bona: quoꝵ c̾dem¬
pnatio iusta ẽ.¬

Expanded text:
 magna. AD FIDEM ET AD CONSECVTIONEM PROPERANDVM. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Ne tardes conuerti ad Dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit ira illius. CATECHVMENVM PECCARE IAM NON DEBERE. la, dum ueniunt bona: quorum damnatio iusta e
Abbreviated transcription (Latin):
Item illic. Ne. dix̾is ulciscar me de in¬
xilio sit. Item alibi. Michi iundietã
ego retͥbuam dic̃ dns. Itẽ ap̃ sopho¬
niam Expecta me dic̃ dñs indiere¬
surrectionis meȩ intestimoniũ qm̃
iudiciũ meũ adc̃gͣgationẽ gentiũ¬
hendum. Ap̃salomonẽ inꝓemus. Nlo¬
li diligere detrahere: ne extollaris.
Item inps̃. xluiii. Sedens adũsus fr̃em
tuum detrahebas. & adysus filium
matͥs tuȩ ponebas scandału. Itẽ in

Expanded text:
monis: Ne dixeris: ulciscar me de inxilio sit. Item alibi: Mihi uindictam, ego retribuam, dicit Dominus. Item apud Sophoniam: Expecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in testimonium: quoniam iudicium meum ad congregationes gentiuHENDUM. Apud Salomonem in Proverbiis: Noli diligere detrahere, ne extollaris . Item in Psalmo XLIX: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae poneba
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ inꝓemus. Q fodit foueã pxi¬
mo suo. incidit in foue.ĩ ipse:
nfirmoᷤ uisitandos. Ap̃ salomonem
in eccłastico. Ne pigriteris uisitare
infirmũ. ex his enim indilectione
firmab̾is. ltem in eugło. Infirmus
fui & uisitastiᷤ me. incarcere fui &
uenistis adme. Susurro¬
nes maledictos eẽ. In eccłastico. Su

Expanded text:
ouerbiis: Qui fodit foueam prorimo suo incidet in eam ipse. INFIRMOS VISITANDOS. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Ne pigriteris uisitare infirmum. ex his enim in dilectione firmaberis. Item in euan\'gelio: Infirmus fui, et uisitastis me: in carcere fui, et uenistis ad me. SVSVRRONES M4LEDICTOS ESSE. In Ecclesiastico: Su
Abbreviated transcription (Latin):
dos. apud salomonem inpemus. Ne ad¬
dixerisimpium intab̾naculis iustoꝵ.¬
Ap̃ eundem ineccłastico. Uiri iusti sint
tibi conuiue. Item in eccłastico. Amicꝰ
fidelis medicamentum uite ẽ & in mor¬
talitatis. Item illic. Longe ab esto ab
homine potestatem habentem occi¬

Expanded text:
Salomonem in Prouerbiis: Ne adduxeris impium in habitaculum iustorum. Item in Ecclesiastico: Viri iusti sint tibi conuiuae. Item illic: Amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis. Item illic: Longe abesto ab homine potestatem habente occi
Abbreviated transcription (Latin):
re mñlicere:adaras diabolime ue¬
nire ñ posse:. dare me adhoc p̃mi¬
ũ ne quodñ licet faciã. Nẽ tn enã
iste qui libello maculatus ẽ: pꝰea qͣm
nobis admonentibus didicit ne hoc
se face debuisse: & si manus pura sit.¬
& os eius feralis cibi contagia nul
& ñ tam crimine quã errore. dece¬
ptus. qͦd iam decreto instructus &
paratus sit contestat᷑. Quoꝵ si peni¬
tentiã respuamꝰ habentiũ aliquã
fiduciã tolerabiliᷤ conscientie: statĩ
cum uxore: cum lib̾is quos incolu¬
mes reseruauarant: in heresim uł
scisma. diabolo inuitante rapiunᵒ.
& asseͥber᷑ nobis indie iudicii. nec
ouem sauciam curasse. & ꝓpt unã
sauciã multas integͣs icq ꝑctidisse.
Et cum d̃ns relictᷤᷤ no naginta
nouemsanis. unã errantem & lassa
quesierit: & inuentam humis suis
ipse portau̾it. nos ñtantũ ñ quera¬
mꝰ lapsos. s & uenientes arceamus.
stare & lacerare ñ desinant. occasio¬

Expanded text:
re mihi non licere, ad aras diaboli me uere mihi non licere, ad aras diaboli me uenire non posse, dare me ob hoc praemium, ne quod non licet faciam\'. nunc tamen etiam iste qui libello maculatus est, posteaquam nobis admonentibus didicit nec hoc se facere debuisse, etsi manus pura sit et os eius feralis cibi contagia nulletur et non tam crimine quam errore deceptus quod iam de cetero instructus et paratus sit contestatur. Quorum si paenitentiam respuamus habentium aliquam fiduciam tolerabilis conscientiae, statim cum uxore cum liberis, quos incolumes reseruauerant, in haeresim uel schisma diabolo inuitante rapiuntur: et adscribetur nobis in die iudicii nec ouem sauciam curasse et propter unam sauciam multas integras perdidisse: et cum Dominus relictis nonaginta nouem sanis unam errantem et lassam quaesierit et inuentam umeris suis ipse portauerit, nos non tantum non quaeramus lassos, sed et uenientes arceamus, stare et lacerare non desinant, occasio
Abbreviated transcription (Latin):
& congressus du athoc funestum
opꝰ necessitate ꝑuenit. Ille qui & se
discrimen accedens. uxorẽ & lib̾os
& domum totã ꝑieuli sui passione
ꝓtexit. Ille qui inquilinos ł amicoᷤᷤ
suos ad facinus compulit. & qͥ inqui¬
linis & colonis peꝑcit. Frẽs etiã plu¬
rimmis qui extorres & ꝓfugi recede¬
bant insua tecta & hospicia suscep̃.
ostendens & offerens dõ multoᷤ uiuen¬
dep̃centur. Cum gͦ int̾ipsoᷤ qͥ sacri¬
ficau̾int sit multa diu̾sitas. que in¬
clementia ẽ & quã acerba duricia
libellaticos cum his qui sacͥficaue.¬
rint ui E Ingere: quando is qui
libellus acceptus ẽ dicat. Ego
priꝰ legeram. & eꝑo tractante cogno¬
ueram ñ sacͥficandum ydolis. nec
simulacra seruum di adorare de¬
bere & idcͥco ne hoc facerẽ quod
ñ licebat. cum occasio libelli fuis¬
set oblata quem nec ipsum acci¬
perẽ nͥ ostensa fuisset occasio. ad
magistratũ uł uem ułalio eunte
mandaui. xp̃ianum me ẽẽ sacͥfica¬

Expanded text:
et congressus diu ad hoc funestum et congressus diu ad hoc funestum opus necessitate parvenit, ille qui et se discrimen accedeus uxorem et liberos et domum totam periculi sui perfunctione protexit, ille qui inquilinos vel amicos suos ad facinus compulit, et qui inquilinis et colonis pepercit, fratres etiam plurimos, qui extorres et profugi recedebant, in sua tecta et hospitia recepit, ostendens et offerens Domino muldeprecentur. Cum ergo inter ipsos qui sacrificauerint multa sit diuersitas, quae inclementia est et quam acerba duritia libellaticos cum his qui sacrificauerint iungere, quando is cui libellus acceptus est\' dicat: cego prius legeram et episcopo tractante cognoueram non sacrificandum idolis nec simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum occasio libelli fuisset oblata, quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni uel alio eunte mandaui, Christianum me esse, sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
as facile nec credas fr̃ km̃e: Si qui
enimminfirmitatibꝰ occupant᷑ illiᷤ
sic̃ placuit inꝑiculo subuenit᷑ pꝰea
quamtn subuentum ẽ. & ꝑiclitan¬
tibꝰ paxdata ẽ. offocari a nob̾ ñ pos
sunt. aut oppͥmi. aut ui & manu
nr̃a in exitu mortis urgueri. ut q̃m
morientibꝰ pax dat᷑ nec ẽẽ sit mori
eosqui acceꝑunt pacem. cũ magiᷤᷤ
in hoc indicium diuine pietatis
& pat̃nȩ lenitatis appareat. qͦo qͥ
pignꝰuite indata pace ꝑcipiunt.
hi qͦq ad uitã ꝑcepta pace teneant᷑.
& idcͥco si accepta pace cõmeatꝰ adõ
datur: nemohoc deb& insac̃dotibꝰ
eriminari. cũ semel placu̾it fr̃ibuᷤ
mꝑiculo subuenire. Nec tu ex isti
libellaticos cum sacͥficatis equari
oportere: quando int̾ipsos etiã qui
sacͥficauerunt. & conditio freqͣnter
& causa diu̾sa sit. Neq enim equanduᷤ¬
c̃ile qui adsacͥficium nefandu statim
uoluntate: ꝓsiluit. & qui reluctatꝰ

Expanded text:
as facile nec credas, frater carissime. Si qui as facile nec credas, frater carissime. Si qui enim infirmitatibus occupantur, illis sicut placuit in periculo subuenitur. postea quam tamen subuentum est et periclitantibus pax data est, offocari a nobis non psunt aut opprimi, aut vi et manu nostra in exitum mortis urgeri, ut quoniam morientibus pax datur, necesse sit mori eos qui acceperint pacem, cum magis in hoc indicium divinae pietatis et paternae lenitatis appareat, quod qui pignus vitae in data pace percipiunt, hic quoque ad vitam percepta pace teneantur. Et idcirco si, accepta pace, commeatus a Deo datur, nemo hoc debet in sacerdotibus criminari, cum semel placuerit fratribus in periculo subveniri. Nec tu existimelibellaticos cum sacrificatis aequari oportere, quando inter ipsos etiam qui sacrificaverunt et conditio frequenter et causa diversa sit. Neque enim aequandi sunt, ille qui ad sacrificium nefandum statim voluntate prosilivit, et qui luctatus
Abbreviated transcription (Latin):
ente: & penitentia dep̃cationis er¬
rorẽ pͥstinum confitente. & fr̃nita¬
tem quã nuꝑ abstrax̾at eũ plenahi¬
militate & satisfactione reuocan¬
te. auditȩ sunt eius p̃ces. & in ecclã
dñi ñ tantum trophimꝰ quã maxinꝰ
frum numerus qui cũ trophimo
comitante uenissent. Tractatugͦ
illic cũ collegis plurimis habito.
susceptꝰ ẽ trophimꝰ ꝓ quo satisfacie¬
bat fr̃m reditꝰ. & restituta multoꝵ
salus. Sic tñ admissus ẽ trophimꝰ
ut laicꝰ communicet. ñ scdm qͦd ad
te malignoꝵ lit̃te ꝑtulerant: qͣsi
locũ sacerdotis usurpet. S & qͦt
passim communicare sacͥficatis
corneliꝰ tͥ nuntiatisẽ. hoc qͦq de
apostatarũ fictis moribꝰ nascit᷑. Neq
enim possunt laudare nos qͥ rece¬
dunt anob̾. aut expectare. debemꝰ
irplaceamꝰ illis. qͥ nob̾ displicen¬
tes & contra eccłam rebelles. sollici¬
stunt. Quare & de cornelio & de no¬
bis quecumq iactentur: nec audi¬

Expanded text:
ente et poenitentia deprecationis erente et poenitentia deprecationis errorem pristinum confitente, et fraternitatem, quam nuper abstraxerat, cum plena humilitate et satisfactione revocante, auditae sunt ejus preces; et in Ecclesiam Domini non tam Trophimus, quam maximus fratrum numerus, qui cum Trophimo comitante venissent. Tractatu ergo illic cum collegis plurimis habito, susceptus est Trophimus, pro quo satisfaciebat fratrum reditus et restituta multorum salus. Sic tamen admissus est Trophimus, ut laicus communicet, non, secundum quod ad te malignorum litterae pertulerunt, quasi locum sacerdotis usurpet. XII. Sed et quod passim communicare sacrificatis Cornelium tibi nuntiatum est, hoc etiam de apostatarum fictis rumoribus nascitur. Neque enim possunt laudare nos qui recedunt a nobis: aut exspectare debemus ut placeamus illis, qui nobis displicentes, et contra Ecclesiam rebelles, sollicistunt. quare et de Cornelio et de nobis quaecumque iactantur nec audi
Abbreviated transcription (Latin):
quantum adeiꝰ deuotionem ꝑtinet¬
& timorem passus ẽ quicquid pati
potuit. & tyrannum armis & bello
postmodum uictum. prior sacer¬
docio suo uicit: Qdͦ aut̃ quetła de
illo in honesta & maligna iaetant᷑
nolo mireris. cũ scias hoc opꝰ esse
semꝑ diaboli ut seruos dĩ menda¬
cio laceret. ut opimonibꝰ falsiꝰ głõ¬
sum nom̃ infamet. & qͥ conscientie
suȩ luce clarescunt alieniꝰ rumo¬
ribꝰ sordident᷑. Explorasse. aut̃ eol¬
legas nrosseias & uerissime cõꝑisse.
nulla illũ libelli ut quida iactant
audita & innocentia comꝓbata sit
coniunxisse nobiscum. Ham & detrs¬
phimo de quo tibi sc̾bi desidasti ñ
ita res ẽ ut ad te ꝑtulit rumor& m̃¬
daciũ malignoꝵ. namsic̃ & anteces¬
sores nr̃i sepe. fecerunt. eolligendis
frĩbus nr̃is carissimꝰ nr̃ necessitate
succubuit. Et qͣm cum trophimo parꝰ
maxima plebis abscesserat. redeun
te adeccłam trophimo & satiffaci¬

Expanded text:
quantum ad ejus devotionem pertinet etquantum ad ejus devotionem pertinet et timorem, passus est quidquid pati potuit, et tyrannum, armis et bello postmodum victum, prior sacerdotio suo vicit. X. Quod autem quaedam de illo inhonesta et maligna jactantur, nolo mireris: cum scias hoc esse opus semper diaboli, ut servos Dei mendacio laceret, et opinionibus falsis gloriosum nomen infamet; ut qui conscientiae suae luce clarescunt, alienis rumoribus sordidentur. Explorasse autem collegas nostros scias, et verissime comperisse, nulla illum libelli, ut quidam jactitant, audita et innocentia comprobata sit, conjunxisse nobiscum. XI. Nam et de Trophimo, de quo tibi scribi desiderasti, non ita res est ut ad te pertulit rumor et mendacium malignorum. Nam, sicut antecessores nostri saepe fecerunt, colligendis fratribus nostris charisssuccubuit. Et quoniam cum Trophimo, pars maxima plebis abscesserat, redeunte nunc ad Ecclesiam Trophimo, et satisfaci
Abbreviated transcription (Latin):
alienꝰ ẽ. foriꝰ ẽ. Et cũ post pͥmũ scds
ẽẽ ñ possit quisq pꝰunũ qͥ solꝰ ẽẽ de¬
tis fac̃ uoluntate susceptũ qͣnta
impso suscepto eꝑatu suo uirtus.
quantum robur animi. qualisfir¬
mitas ficdi. quod nos simplici cor¬
de & ꝑspic̾e penitus & laudare
stus sac̾dotibꝰ cdĩ fanda atq infanda
comminaretur: cũ multo pacientius
& tolerabiliꝰ audiret leuari adỹsum
se emulũ pͥncipem quam constitui
romȩ di sacerdotẽ. Nonne. hic frͣ.
fessores. & mr̃es deputandus qͥ tantõ
temporis secdit expectanꝰ eorꝑis sui
carnifices & tyranni ferocientesul¬
tores. qui corneliũ ady̾sꝰ edicta fe¬
ralia resistentem & minas & cruciatꝰ.
& tormenta ficdi uigorẽ calcantẽ.
ł gladio inuadent ł crucifig̾ent
ł igne torrerent. ł quolib& mau¬
dito gnẽ penarũ uiscera eiꝰ ⁊ m̃bra
laniarent: etiã si maiestas dñi ꝓteqͣn¬
tis& bonitas. sac̾dotem quẽ fieriuo¬
luit factũ qͦq ꝓtexit. t̾m cornelius

Expanded text:
alienus est, foris est. Et cum post primum secundus esse non possit, quisquis post unum qui solus esse detes facit, voluntate susceptum, quanta in ipso suscepto episcopatu suo virtus, quantum robur animi, qualis firmitas fidei, quod nos simplici corde et perspicere penitus et laudare stus sacerdotibus Dei fanda atque infanda comminaretur; cum multo patientius et tolerabilius audiret, levari adversus se aemulum principem, quam constitui Romae Dei sacerdotem? Nonne hic, fratefessores et martyres deputandus, qui tantum temporis sedit exspectans corporis sui carnifices et tyranni ferocientis ultores, qui Cornelium adversus edicta feralia resistentem et minas et cruciatus et tormenta fidei vigore calcantem, vel gladio invaderent, vel crucifigerent, vel igne torrerent, vel quolibet inaudito genere poenarum viscera ejus et membra laniarent? Etiamsi majestas Domini protegentis et bonitas sacerdotem, quem fieri voluit, factum quoque protexit: tamen Cornelius,
Abbreviated transcription (Latin):
bendum Nonfacietis cirrum ex coma
bis ꝑsonam presbiteri.¬
Scismañ faciendu etiã si in una fide
& meade traditione ꝑmaneat.: qͥ re¬
cedit. Ap̃ salomonẽ in eccłastico. Scin¬
dens ligna ꝑiclitabitur meis si exci¬
dit ferrum. Itemĩ exodo. Indomou¬
na comedetur. ñ eicietis de domo car:¬
nem foras. Eece inp̃s.cxxii. Ecce quã
bonum & quam iocundu ut habitent

Expanded text:
 Non facietis cirrum ex coma bis personam presbyteriISMA NON FACIENDVM, ETIAMSI IN VNA FIDE ET IN EADEM TRADITIONE PERMANEAT QVI RECEDIT. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Scindens ligna periclitabitur in eis, si exciderit ferrum. Item in Exodo: In domo una comedetur, non eicietis de domo carnem foras. Item in psalmo CXXXII: Ecce quam bonum et quam iucundum habitare
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ & eris uelut filiꝰ altissimi si ob¬
audieris. De hoc ip̃so in exodo. Om¬
nem uiduã & orphanũ ñ uexabitis:
si aut̃ uex abitis eos. & uociferantes
exclamauerint adme: audiã excla¬
mationẽ eoꝵ ⁊ irascar animo. ⁊ ꝑimam
uos gladio. & er̃t coniuges ur̃e uiduȩ.¬
& filii ur̃i orphani. Item ap̃ ysayam.
udicate pupillo. ⁊ iustificate uiduã.
ruenite. disputemꝰ dic̃ dñs. Itẽ ap̃ iob.
Conseruaui egenũ de manupotentis.
pupillo cui ñ erat adutor auxilia¬
tus sum. os uidue benedixit me: Item
ip̃s.lxuͦii. Patris orphanoꝵ. ⁊ iudiciᷤᷤ
uiduarũ. Dũ in carne ẽ
qͥs ex homologesin face̾ deb̾e. Inp̃s.ui.
dp̃ inferos aut̃ qͥs confitebit᷑ tͣ. Etẽ in pᷤ.
xxuiii. Nunqͥd ex omologesin facier tͥ
puluis. Itẽ alibi exomologesin facien
mortem. Item ap̃iheremiã. Lec dicit
dñs. Nunquid qui cadit ñ resurgit.
aut qui au̾titur ñ conytet᷑
dulationẽ ꝑnitiosam eẽ. Ap̃ysayam.

Expanded text:
et eris uelut filius altissimi, si obaudieris. Item in Exodo: Omnem uiduam et orphanum non uexabitis. si autem uexabitis eos et uociferantes exclamauerint ad me, exaudiam exclamationes eorum et irascar animo et occidam uos gladio: et erunt uxores uestrae uiduae et filii uestri orphani. Item apud Esaiam: Iudicate pupillo et iustificate uiduam: etuenite, disputemus, dicit Dominus. Item apud Iob: Conseruaui egenum de manu potentis et pupillo cui non erat adiutor auxiliatus sum: os uiduae benedixit me. Item in psalmo LXVII: Patris orphanorum et iudicis uiduarum. DVM IN CARNE EST QVIS, EXOMOLOGESIN FACERE DEBERE. In psalmo VI: Apud inferos autem quis confitebitur tibi. Item in psalmo XXVITII: Numquid exomologesin faciet tibi puluis?Item alibi exomologesin faciendortem. Item apud Hieremiam: Haec dicit Dominus: numquid qui cadit non resurget aut qui auertitur non conuertetur? ADVLATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ne freq̃nter apparuisse. In exodo¬
dic̃. Et mons sẏna fumabat totus.
qm̃ descenderat d̾s in eũ inigne. ltẽ
in actis apłoꝵ. Et factus ẽ de celo¬
subito sonꝰ quasi ferret᷑ flatus ue¬
hemens. & impleuit totũ locum
illum in quo erant sedentes. & uise
sunt illis linguȩ diuisȩ quasiigniᷤ.
qui & insedit suꝑunumquẽq illoꝵ
& impleti sunt om̃s sp̃u scõ. Item
insacͥficiis quecumq accepta ha¬
bebat ds̃ descendebat ignis de ce¬
lo. qui sacͥficia consumeret. Itẽ in
exodo. inflamma ignis apparuit
angłs dni de rubo.
Qui corripit impiumodiet᷑ ab eo.
Corripe sapientẽ. & diligit te.
multiloquentia temꝑandu Item

Expanded text:
NE FREQUENTER APPARUISSE. In Exodo: Et mons Sina fumabat totus, quoniam descenderat Deus in eum in igne . Item in Actibus Apostolorum: Et factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et implevit totum illum locum in quo erant sedentes. Et visae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui et insedit in unumquemque illorum: et inpleti sunt omnes Spiritu sancto. Item in sacrificiis quaecumque accepto habebat Deus descendebat ignis de caelo qui sacrificia consumeret. Item in Exodo: In flamma ignis adparuit angelus Domini de rubo. : Qui corripit impium odietur ab eo. corripe sapientem, et diliget te. A MVLTILOQVENTIA TEMPERANDVM
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbari. uentilari ultra ore maledico
emulantiũ uoce paterem᷑. Et qr quib
refutati & comp̾beissi sunt & illiciiꝰ
conatibus heresim fecisse nudatis̃
inepła congerere longũ fuit. ex pri¬
mitiuo comprb̃ro nr̃o plenissime
singula quando ad nos uenĩt au¬
dietis. ac ne eoꝵ furens audacia
numquã desisteret. hic qͦq ut sci¬
sinaticas partes xp̃i membra distra¬
here & catholice eccłẽ corpꝰ suum
scindere ac laniare nitunt᷑ ut osti¬
ati ꝑmultoꝵ domos. uł oppidatĩ
ꝑquasdã ciuitates discurrentes.
obstinationis sue & erroris scissis
querant comites. quibꝰ semel respon¬
sũ dedimꝰ nec mandare desistunus
ut ꝑniciosa disceissione & pessima
concertatione deposita. impietatẽ
ẽẽ sciant matrẽ deserere. & agno¬
scant atq intelligant eꝑo semel fa¬
cto & collegaꝵ ac plebis testimonio
& iudicio comꝓbato. aliũ cõstitui
nullo mͦ posse. Pinde pacifice sibi

Expanded text:
probati uentilari ultra honorem maledica probati uentilari ultra honorem maledica aemulantium uoce pateremur. et quia quibus refutati et conpressi sunt et inlicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistula congerere longum fuit, ex Primitiuo compresbytero nostro plenissime singula quando ad uos uenerit audietis. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere et catholicae ecclesiae corpus suum scindere ac laniare nituntur, ut ostiatim per multorum domos uel oppidatim per quasdam ciuitates discurrentes obstinationis suae et erroris scissi sibi quaerant comites. quibus semel responsum dedimus nec mandare desistimus ut perniciosa dissensione et concertatione deposita inpietatem esse sciant matrem deserere et agnoscant adque intellegant episcopo semel facto et collegarum ac plebis testimonio et iudicio conprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dinationis prauitate cõmoti. a cõmunis¬
catione eos nr̃a statim cohibendos ẽẽ
censiumꝰ & refutatis interun ac retusis
qui obstinate ac ꝑtinacit᷑ asserere tem¬
ptabant. tam ego & college plurimiqͥ
adme conuenerant. ex pectauimꝰ ad¬
uentũ collegarũ nr̃orum calidonii
stȩ u̾itatem reportantib maiore au¬
ctoritate & lucida ꝑeos ꝓbatione
partis adũsȩ imꝓbitas frangeret᷑ Suꝑ¬
uenerunt uͦ pompeiꝰ & stephanꝰ collge
nr̃i. qui & ipsi qͦq ad instruendo istine
nos manifesta scđm grauitatẽ acfiden
suã indicia ac testimonia ꝓtuler̃ ut
nec necẽe̾ fu̾i̾t audiri ultra eosqͥ ano¬
uatiano uen̾ant missi. qui cũ instati¬
one inuidiosis qͦq conuiciis & clam
turbulentis ꝓfuer̾ proruerent. ut
crimina que se aifferre ac ꝓbare dice¬
bant publice a nobis & aplebe cogno¬
scerent᷑ grauitati nr̃e negauimꝰ con¬
uenire. ut college nr̃i dilecti & ordi¬
nati & laudabili multoꝵ sententia cõ¬

Expanded text:
oti a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus. et refutatis interim ac retusis quae obstinate ac pertinaciter adserere temptabant, tamen ego et collegae plurimi qui ad me conuenerant expectauimus aduentum collegarum nostrorum Caldoni stae ueritatem reportantibus maiore auctoritate et elucida per eos probatione partis aduersae inprobitas frangeretur. superuenerunt uero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istinc nos manifesta secundum grauitatem ac fidem suam indicia ac testimonia protulerunt, ut nec necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nouatiano uenerant missi. Qui cum in statione inuidiosis quoque conuiciis et clamoribus turbulentis proruerent et flagitarent ut crimina quae se adferre ac probare dicebant publice a nobis et plebe cognoscerentur, grauitati nostrae negauimus conuenire, ut collegae nostri iam delecti et ordinati et laudabili multorum sententia con
Abbreviated transcription (Latin):
ti & ꝓbati ado omĩa nr̃a relinꝗ̃ntes
dnm secuti sumus. & fide ac timore
eiꝰ stamꝰ & uuumꝰ. Corroboremꝰ nos
exortationibus mutuis. & magis
ac magis ꝓficiamꝰ ind̾ñm. ut cum
eccłam reũtamur. Excipiant nos
siue fr̃s nr̃i siue gentiles cͥca omĩa
correctos atq in meliꝰ reformatos.
& qui ammirati fuãnt priꝰ inuͥtu¬
tibus głam. nc̃ ammirent᷑ in morib
disciplinã Opto te fr̃ km̃e semꝑ

Expanded text:
ti et probati a Deo nostra omnia relinquentes ti et probati a Deo nostra omnia relinquentes Dominum secuti sumus et fide ac timore eius stamus et uiuimus. Corroboremus nos exhortationibus mutuis et magis ac magis proficiamus in Domino, ut cum Ecclesiam revertamur, et excipiant nos, sive fratres nostri, sive gentiles, circa omnia correctos atque in melius reformatos, et qui admirati fuerant prius in virtutibus gloriam, nunc13 admirentur in moribus discip
Abbreviated transcription (Latin):
su̾t sublimior fiat dicente dno.
Iminimus fu̾it in uob̾ hicerit magnꝰ
uid deinde illud quã uob̾ execrati¬
dũ deb& uideri quod cũ summo
animi ur̃ĩ gemitu & dolore cogno¬
uimus. ñ de ẽẽ qui di templa & pꝰ
confessionẽ scĩficata & illustrata.
plus membra turpi & infami con¬
cubitu suo maculent. cubilia cũ
feminis ꝓmiscua uingentes. quan¬
do & si stuprũ conscientiȩ eoꝵ de¬
sit. hoc ipsũ grande crũ ẽ quod
illoꝵ cũ scandalo in alioꝵ riunas
ex empla noscant᷑. Contentiones
qͦq et enulationes int̾uos nulla ᷤᷤ
ẽẽ oport&e. cũ pacẽ suã nob̾ dimi
tuũ tanquã te ipsũ. si aut̃ mor¬
detis & incusatis inuicẽ uidete
ne consumamuni abiniuce. Conuiti¬
is&iam & maledictis queso uos ab¬
sinete.Quia neq malediei regnũ
di possidebunt. Et lingua que. xp̃m
confessa ẽ incolumis & pura cũ suo
tiaueramꝰ cũ baptizati sumꝰ s nc̃ uere
renuntiatumꝰ scło quando tempta¬

Expanded text:
fuerit sublimior fiat dicente Domino: fuerit sublimior fiat dicente Domino: qui minimus fuerit in uobis, hic erit magnus. Quid deinde illud, quam uobis exsecrandum debet uideri, quod cum summo animi nostri gemitu et dolore cognouimus, non deesse qui Dei templa et post confessionem sanctificata et inlustrata plus membra turpi et infami concubitu suo maculent, cubilia cum feminis promiscua iungentes. quando etsi stuprum conscientiae eorum desit, hoc ipsum grande crimen est, quod illorum cum scandalo in aliorum ruinas exempla nascantur. contentiones quoque et aemulationes inter nos nullas esse oportet, cum patuum tamquam te. si autem mordetis et incusatis inuicem, uidete ne consumamini ab inuicem. conuiciis etiam et maledictis quaeso nos abstinete: quia neque maledici regnum Dei consequentur et lingua quae Christum confessa est incolumis et pura cam suo tiaueramus cum baptizati sumus: sed nunc uero renuntiamus saeculo quando tempta
Abbreviated transcription (Latin):
urm. & laudem p̾cipui nominis
praua sua conu̾satione destruere.
quos etiã uos ipsi ut pote amatoreᷤ
& conu̾satores laudis ur̃ȩ obuirga¬
re & conpmere & enĩdare debetis.
Cum quanto enĩ nominis ur̃i pudo¬
re delinquitur. quando alius aliqͥs
temulentus & lasciuiens demora¬
tur. alius in eã patriã unde extor¬
ris factus ẽ regredit᷑. ut dep̾hensus
ñ iam quasi xp̃ianus .s quasi nocẽs
ꝑeat. in flari aliquos & tumere au¬
dio. cũ scͥptum sit. noli altũ sapere
s:tume. Si enim dñs naturalib
ramis npeꝑcit. ne forte nec tͥ parcat.
ẽ & siẽ agnus coraitondente se sine
uoce sic ñ aꝑuit os suũ. Non sũ inqͥt
contumax. neq contradico. dorsu mes¬
ũ posui ad flagella. & marillas me¬
as ad palmas. faciem aut̃ mea non
aiiti afeditate sputorum. Et quisqͥm
ꝑipsũ nc̃ atq inipso uiuensextollere
seruus. qui dnm sequunt᷑ humiles
& quieti & taciturni uestigia cius
imttent᷑ quandoquisq inferior

Expanded text:
vestrum et laudem praecipui nominis vestrum et laudem praecipui nominis prava sua conservatione destruere: quos etiam vos ipsi, utpote amatores et conservatores laudis vestrae, objurgare et comprimere et emendare debetis. Cum quanto enim nominis vestri pudore delinquitur, quando aliquis temulentus et lasciviens demoratur, alius in eam patriam unde extorris factus est regreditur, ut apprehensus, non jam quasi Christianus, sed quasi nocens pereat? Inflari aliquos et tumere audio, cum scriptum sit: Noli altum sapere, sed time. Si enim Dominus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat . est et sicut agnus coram tondente sine uoce sic non aperuit os suum. non sum, inquit, contumax, neque contradico. dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas. faciem autem meam non auerti a foeditate sputorum. et quisquam per ipsum nunc adque in ipso uiuens extollere seruus, qui Dominum secuntur humiles et quieti et taciturni uestigia eius imitentur, quando quisque inferior
Abbreviated transcription (Latin):
t̃is fr̃ibus. ad quoꝵ. mores omnium
uita & actus debeãt ꝓuocari. Nam
sic̃ iudei ado alienati sunt. ꝓpter
quod nom̃ di blasphemat᷑ ing̃ntibꝰ
ita contra do cari sunt. ꝑquoꝵ disci¬
plinam nom̃ dñi laudabili testi¬
monio p̾dicatur. sic̃ scriptum est
dno pͣmonente & dicente. Luceat
lum̃ ur̃m coram hominibus ut ui¬
deant bona oꝑa ur̃a. & clarificent
patrem ur̃m quuncelis ẽ. Et paulꝰ
apłs dicit. Lucete sic̃ luminaria in
mundo. Et petrus similit̃ hortat᷑
sic̃ hospites inquit ꝑ egrini atq ab¬
stinete uos acarnalib desideriis
que militant ad u̾sus animã. conu¬
sationem habentes int̃gentile ᷤᷤ bo
nã ut dum detraectant de uobis qͣsi
de malignis. bona oꝑa ur̃a aspicien¬
tes magnificent dñm. Quod quidẽ
marima parsurm cũ meogaudio
curat. & confessionis ipsiꝰ honore me¬
lior facta tranquillis & bonis mori¬
bus głam suam custodit & seruat.
S quosdam audio inficere numerũ

Expanded text:
eris fratribus, ad quorum mores omnium eris fratribus, ad quorum mores omnium uita et actus debeat prouocari. nam sicut Iudaei a Deo alienati sunt, propter quos nomen Dei blasphematur in gentibus, ita contra Deo cari sunt, per quorum disciplinam nomen Domini laudabili testimonio praedicatur, sicut scriptum est Domino praemonente et dicente: luceat lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona opera uestra et clarificent patrem uestrum qui in caelis est. et Paulus Apostolus dicit: lucete sicut luminaria in mundo. et Petrus similiter hortatur, sicut hospites, inquit, et peregrini abstinete uos a carnalibus desideriis, quae militant aduersus animam, conuersationem hanam, ut, dum detractant de vobis quasi de malignis, bona opera vestra aspicientes de magnificent Dominum . Quod quidem maxima pars vestrum cum meo gaudio curat, et confessionis ipsius honore melior facta, tranquillis et bonis moribus gloriam suam custodit et servat. IV. Sed quosdam audio inficere numerum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod adeptũ ẽ posse seruarisic̃
& fides ipsa & natiuitas salutaris.
ñ accepta s custodita iuiuificat. nec
statin consecutio s consummatio hominẽ
do seruat. Dñs hoc magist̾io suo do¬
cet dic̃s. Ecce sanꝰ factus es iamnoli
peccare. ne quid tͥ det̾iꝰfiat. Puta ħ
illum & confessori suodicere. ecce c̃o¬
fessor factus es. iam noli peccare. ne
quid tͥ detius fiat Salomon deniq
& saul & cęt̾i multi. quamdiũ inui¬
is dñi ambulauerunt. eandidatam
sibi gr̃am tenere potuerunt. receden¬
te abhis disciplina dñica recessit & gr̃a.
ꝑ seuandu nobis est & in arto & in angu¬
sto trinere laudis &głae. & cũ quies
& humilitas & bonoꝵ morũ tranqͥl¬
litas xp̃ianis omnibus congruat.
scđm dĩ uocem qui neminem aliũ
respicit nͥ humilem & quietum & tre¬
mentem sermones suos.:Tunc magiᷤᷤ
hoc obseruare & implere confessores
oportet qui exemplum facti estiꝰ cȩ¬

Expanded text:
est quod adeptus es posse seruare, sicut est quod adeptus es posse seruare, sicut et fides ipsa et natiuitas salutaris non accepta sed custodita uiuificat. nec statim consecutio, sed consummatio hominem Deo seruat. Dominus hoc magisterio suo docuit dicens: ecce sanus factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. puta hoc illum et confessori suo dicere: ecce confessor factus es, iam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat. Salomon denique et Saul et ceteri multi quamdiu in uiis Domini non ambulauerunt, datam sibi gratiam tenere non potuerunt: recedente ab his disciplina dominica recessit et gratia. Perseuerandum nobis est in arto et in angusto itinere laudis et gloriae, et cum quies et humilitas et bonorum morum tranquillitas christianis omnibus congruat secundum Dei uocem qu neminem alium respicit nisi humilem et quietum et trementem sermones suos, tunc magis hoc obseruare et inplere confessores oportet, qui exemplum facti estis cet
Abbreviated transcription (Latin):
ypͥanus rogatiano prb̃ro & ce
tissimi litas miserã. quib fidĩ & uͥ¬
tutis ur̃e uerbis exultantib gratu¬
ler. & nunc ñ aliud in pͥmis uox nr̃a
complectit᷑ quã ut leto animo fre
p̾dicemꝰ Qd enim uł maiꝰ inuotis
meis pot̾ ẽẽ uł meliꝰ. quã ut uideo
confessionis nr̃e honore illumina¬
tũ ẽẽ gregẽ xp̃i. Nam cũ gaudere
in hoc om̃s fr̃s oportet. tr̃ingaudio
conmuni maior ẽ ep̃i portio. Ecclẽ
uit. tantum letamͦ ex uob̾. qͦs diabo¬
ius suꝑare ñ potuit. Hortam᷑ pla¬
ne ꝑ cõmunem fidẽ. ꝑpectoriᷤᷤ nr̃i
uerã cͥca uos & simplicẽ caritatem.
ut qui adu̾sariũ prima hac congͣs¬
sione uicistis. głam urãm forti&e ꝑ¬
seu̾anti uͥtute teneatis. Adhuc in
scło sumꝰ adhuc inacie constituti
de uita nr̃a cottidie dimicamꝰ. dan¬
da oꝑa ẽ. ut pꝰ hec utia adincrem̃¬
ta qͦq ueniatur. & consummet᷑ inuob̾.
qͦd iam rudim̃tis felicib ẽe cepistis.
Parum ẽ adipisci aliqͥo potusse. plus

Expanded text:
yprianus Rogatiano presbytero etissimi, litteras miseram, quibus fidei et virtuti vestrae verbis exultantibus gratularer, et nunc non aliud in primis vox nostra complectitur quam ut laeto animo freqpraedicemus. Quid enim vel majus in votis meis potest esse vel melius quam cum video confessionis vestrae honore luminatum gregem Christi? Nam, cum gaudere in hoc omnes fratres oporteat, tum in gaudio communi maior est episcopi portio. ecclosiuit, tantum laetamur ex uobis quos diabolus superare non potuit. Hortamur tamen per communem fidem, per pectoris nostri ueram circa uos et simplicem caritatem, ut qui aduersarium prima hac congressione uicistis gloriam uestram forti et perseueranti uirtute teneatis. adhuc in saeculo sumus, adhuc in acie constituti, de uita nostra cottidie dimicamus. danda opera est, ut post haec initia ad incrementa quoque ueniatur et consummetur in uobis quod iam rudimentis felicibus esse coepistis. parum est adipisci aliquid potuisse. plus