comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cłis ordinari. Non oportet diaconum
coram prb̃ro sedere: sed uissione prb̃i
sedeat. Similiter autem & diaconus
honor habeatur ab obsequentib. id est
subdiaconibus & om̃ib clericis. Non¬
oportet subdiaconos habere locum
indiaconico & dñica uasa contingere.
coniuuia quȩ uocantur agape fieri.
non intra domuni dĩ comedere uel ac-¬
dotem uel clericum. sine litteris profi-¬
cisci pontificis. Non oport& ingredi
mulieres ad. Non oportet in quadra-¬
adnupuas plaudere uel saltare. sed
uenerabiliter cenare uel prandere
icut xp̃ianos decet: Non oportet¬

Expanded text:
od non oporteat diaconum coram presbytero sedere, sed jussione presbyteri sedeat. Similiter autem et diaconus honore habeatur ab obsequentibus, id est subdiaconis et omnibus clericis. oporteat subdiaconos habere locum in diaconio, et Dominica vasa contingere.convivia, quae vocantur agapae, fieri, nec intra domum Dei comedere, vel acdotem, vel clericum, sine litteris proficisci pontificis. Ut subdiQuod non oporteat in Quadraad nuptias plaudere, vel saltare, sed venerabiliter coenare, vel prandere, sicut Christianos decet. Non lice
Abbreviated transcription (Latin):
cati quȩ est in menbris meis. Si autẽ
captuus erat : minime pugnabat. Sed
pugnabat. Qua propter captiuus non
lex quȩ inmenbris est repuganabat.
Si sic pugnabat: captiuus non erat. Ecce
itaq homo est ut ita dixerim : captiuus
& liber. Liber exiusticia quam diligit
Captiuus exdelec tatione quam portat
inuitus.

Expanded text:
cati, quae est in membris meis . Si autem cati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat; sed et pugnabat: quapropter et captivus erat, lex quae membris est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, captivus et liber; liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. inter delectationẽ & consensum uidex
sui animus prȩsideat: Cum enim malig¬
nus sp̃s peccatum suggerit ininente: si
nulla peccati delec tatio sequatur. pec¬
catum om̃i modo ꝑpetratum non est.
Cum uero delectari caro ceꝑrit: tunc
peccatum incipit nasci. Si autem etiã
exdeliberatione consentit: tunc pecca¬
tum cognoscitur perfici. In suggestione
igitur. peccati inicium est. indelectio¬
ne sit nutrimentum. in consensu ꝑfectio
Et sepe contingit. ut hoc quod malignus
sp̃s seminat incogitatione carnem in-
delectationẽ trabat. nec tamen animꝰ
eidem de lec tationi consentiat. Et cum
ipse tamen animus carnis uoluptatibus
reluctans in delec tutione carnali aliqͦ
modo ligatur inuitus ut ei exratione
lectatione ligatus sit sed ligatum se ue
cȩlestis exercitus prȩcipuus miles geme¬
bat dicens. Uideo aliam legem in men-¬
bris meis repugnantem legi menus meȩ
& captuum me ducentem in lege pec¬

Expanded text:
nem, inter delectationem et consensum, judex nem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitatione, caro in delectationem trahat: nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex rationelectatione ligatus sit, sed ligatum se vehcaelestis exercitus praecipuus miles gemebat dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege pec
Abbreviated transcription (Latin):
positus turpib imaginationib non foede¬
tur. Qua in re uitar sibi ostenditur ipsa
mens rea nanc tunt. teobste audicio libe¬
ra. cum se & dormienti corpbre nichil
meminit uidisse : teamen iniugilus cor¬
poris meminit iningluuiem cecidisse.
Si uero exturpi cogitatione ugilantis.
oritur illusio dormientis: patet animo
suus reatus. Udet aenim aqua radice
inquinatio illa processerit: quȩ quod co-¬
gitauit sciens. hoc per tulit nesciens. Sed
pensandum est ipsa cogitatio utrum sug¬
gestione. andelectatione. uel quod ma-¬
uis est peccati consensu acciderit. Tribus
enim modis impletur om̃e peccatum.
Uidelicet suggestione delectatione consen¬
su. Suggestione quippe fit ꝑdiabolũ. de¬
lectatio ꝑcarnem consensus ꝑ sp̃m. Quia &
primam culpam serpens suggessit. eua ue¬
lut caro delectata est. adam uero uelut
sp̃s consensit. & necessaria est magna discre¬
tio. ut inter suggestionem atq delectatio¬

Expanded text:
positus, turpibus imaginationibus non foedepositus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens rea, non tamen vel suo judicio libera, cum se, etsi dormienti corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in ingluviem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio dormientis, patet animo reatus suus: videt enim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnem, consensus per spiritum: quia et primam culpam serpens suggessit, Eva velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluitate. uel infirmitate. aliquando ex
cogitatione contingit. Et quidem cum ex-
naturȩ suꝑfluitate uel infirmitate. euene¬
rit: om̃imodo hoc illusio non est estiman¬
da. quia hanc animus nesciens pertulisse.
magis dolendus est quam fecisse. Cum uero
ultramodum appetitus gulȩ insumendis
alimentis rapitur. atq iccirco humorum re¬
ceptacula grauantur: habet ex inde animꝰ
aliquem reatum non tamen usq ad prohi¬
bitionem percipiendi scĩ mysterii. uel missa¬
rum solennia celebrandi. cum fortasse aut
festus dies exigit. aut exhiberi mysterium
pro eo quod sacerdos alius in loco de est
ipsa necessitas conpellit. Nam si ã sunt
lusio procrapula facta aꝑceptione sacri
misteru prohib̾e non debet. sed ab immo¬
latione sacri mysterii abstineri ut arbitror
humiliter debet. si tamen dormientis men¬
tem turpi imaginatione non concusserit.
Nam sunt quib ita plerũq illusio nascitur:
ut eorum animus etiam insumno corpors

Expanded text:
superfluitate vel infirmitate, aliquando ex superfluitate vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sacri mysterii, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod saceipsa necessitas compellit. Nam si adsunt ium valeant, inlusio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem turpi imaginatione  Al., suggestione non concusserit. Nam sunt quibus ita plerumque inlusio nascitur, ut eorum animus, etiam in somno corporis
Abbreviated transcription (Latin):
mysterium ualet accipere: cumier uꝑeta
prefinitam sententiam etiam ecclam li¬
accidere. uel corpus dñi quilibet acciꝑe
ualeat. uel si sacerdos sit sacra mysteria.
celebrare Responsio gregorii.
unc quidem testamentum ueteris
legis sicut insuꝑiori capitulo iam dixi¬
mus pollutum dicit. & nisi lotum aqua &
usq ad uesperam intrare ȩccłam non conce¬
dit. Quod tunc specialiter illum popłm.
sp̃ualiter autem intelligens sub eodem in¬
tellectu accipiet quem prȩfati sumus. Qiua
quasi persomnium illuditur : qui tempta¬
tus immundicia ueris imaginib incogita¬
tione. inquinatur. Sed lauandus aqua:
ut culpas cogitationis lacrimis abluat.
Et nisi prius ignis temptationis recesserit.
reum se quasi usq ad uesperum cognoscat.
Sed est ineadem illusione ualde necessaria
discretio. quȩ subtiliter pensare debeat ex
qua re accidat menti dormientis. Aliquan¬
do enim excrapula. aliquando exnature

Expanded text:
mysterium valet accipere, cum ei juxta mysterium valet accipere, cum ei juxta praefinitam sententiam ecclesiam etiam liaccidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat; vel, si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare? Responsio beati Gregorii papae. Hunc quidem Testamentum veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, et nisi lotum aqua etiam usque ad vesperam intrare ecclesiam non concedit. Quod tamen tunc specialiter ad illum populum, spiritaliter autem intelligens sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus, quia quasi per somnium illuditur qui, tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur. Sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et 1162 nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperam cognoscat. Sed est in eadem illusione valde necessaria discretio, quia valde subtiliter pensari debet ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae
Abbreviated transcription (Latin):
dico sccłm indulgentiam. non scđm impe¬
rium. Nom enim indulgetur : quod li.¬
cet quia iustum est. Quod ergo indulge¬
ri dixit: culpam esse de monstrauit. Uigi¬
lanti uero mente pensandum est: quod
insina monte dñs ad popłm locutu¬
rus. prius eundem popłm abstinere. amulie¬
ribus prȩcepit. Et si illic ubi dñs percreatu¬
ram subditam hominib loquȩbatur tanta
prouisione. est mundicia corporis requisita
ut qui uerba dĩ perciperent mulierib
mixti non essent. quantomagis qui cor.¬
pus dñi om̃ipotentis accipiunt custodire.
inse mundiciam carnis debent. ne ipsa
inestimabilis mẏsteris magnitudine.
grauentur: Hinc etiam ad dauid de
pueris sius per sacerdotem dicitur. ut si
amuliebus mundi essent. panes propo-¬
sitionis acciperent. Quos om̃ino non ac¬
ciperent. nisi prius dauid eos mundos
amulierib fateretur. Tlinc autem uir
qui post commixtionem conuigis lotus¬
aqua fuerit etiam sacrȩ communionis

Expanded text:
dico secundum indulgentiam, non secundum impedico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Non enim indulgetur quod licet, quia justum est. Quod igitur indulgere dixit, culpam esse demonstravit. Vigilanti vero mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illic ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus misti non essent, quanto magis qui corpus Domini omnipotentis accipiunt custodire in se munditiam carnis debent, ne ipsi inaestimabilis mysterii magnitudine praegraventur? Hinc etiam ad David de pueris suis per sacerdotem dicitur, ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis acciperent; quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur. Tunc autem vir qui post commistionem conjugis lotus fuerit aqua, etiam sacrae communionis
Abbreviated transcription (Latin):
enim non ualet nisi tranquilla mens
incontemplationis lucem se suspende.¬
re: in ira suum oculum turbatum do¬
lebat. Quia dum maleacta deorsum.
insequitur : confundi atq turbari asũ¬
morum contemplatione cogebatur.
Et laudabilis est ergo ira contra uitiũ.
& tamen molesta. quia curbatum se
aliquem reatum uicurrisse estimabat.
Oport& itaq legitima carnis copula ut
causa prolis sit non uoluptatis. & carnis com¬
mixtio creandorum liberorum sit gr̃a non
satis factio uitiorum. Si quis uero suam
sed solummodo creandorum liberorum
grã utitur: iste profecto siue de iigres
iudicio. Quia anobis prohiberi non deb&
accipere : qui in igne positus nescit arde¬
lis. sed uoluptas dominatur inoꝑe com¬
mixtionis: habent coniuiges etiam de sua
comnuxtione quod defleant. Hoc enim
eis concedit scã prȩdicatio: & tamen de
ipsa concessione metu animũ concutit.
tinere non potest habeat uxorem suam:
statim subiungere curauit. Hoc autem

Expanded text:
enim non valet nisi tranquilla mens enim non valet nisi tranquilla mens in contemplationis lucem se suspendere, in ira suum oculum turbatum dolebat, quia dum male acta deorsum insequitur, confundi tamen atque turbari a summorum contemplatione cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se reatum aliquem incurrisse aestimabat. Oportet itaque legitima carnis causa prolis sit, non voluptatis; et carnis commixtio, creandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis vero suam sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, iste profecto sive de ingressus; quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit ardelis, sed voluntas dominatur in opere commixtionis: habent conjuges etiam de sua commixtione quod defleant. Hoc enim eis concedit sancta praedicatio, et tamen de ipsa concessione metu animum concutit. tinere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
tio conuigii sine uoluntate carnis fieri
non potest: asacri loci ingressu abstinen¬
dum est. quia uoluptas ipsa esse sine
culpa nullatenus potest. Non enim de
adulterio uel fornicatione. sed legitimo
coniugio natus fuerat. qui dicebat. Ecce
enim iiniquitatib conceptus sum. & in
delictis peperit me mater mea. Qui eñi
ininiquitatib conceptum se nouerat:
indelicto se natum gemebat. Quia por¬
tat arbor iramo humorẽ uicii: quem
traxit exradice. In quibus tamen uerbis
non ipsam admixtionem coniugii ini¬
quitatem nominat: sed ipsam uidelic&s
uoluptatem admixtionis. Sunt enim
multa licita aclegitima. & tamen in eoꝵ
actu aliquatenus foedamur. sicut sepe
irascendo culpas insequimur. & tranquil¬
litatem nobis animi perturbamus. Et
cum rectum sit quod agitur. non est ta
men approbabile quod ineo animus ꝑ¬
turbatur. Contra uitia quippe delin¬
quentium iratus fuerat : qui dicebat.
Turbatus est prȩira oculus meus. Quia

Expanded text:
tio conjugum sine voluptate carnis fieri tio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est, quia voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio vel fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, in delicto se natum gemebat, quia portat arbor in ramo humorem vitii quem traxit ex radice. In quibus tamen verbis non ipsam admistionem conjugum iniquitatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem admistionis. Sunt enim multa licita ac legitima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus. Et cum rectum sit quod agitur, non est tamen tunc approbabile quod in eo animus perturbatur. Contra quippe vitia delinquentium iratus fuerat qui dicebat: Turbatus est prae ira oculus meus. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod munda mente mulier exnatura
patitin. ei ininmundiciam reputuetura
ir autem cum propria coniuge. dormieras.
nisi lotus aqua intrare: ȩccłam non deb&.
Sed neq lotus intrare statim debet Lex
auten ueteri popło precipit. ut mpetus
uir mulieri & lauari aqua debeat : & ante
solis occasum eccłam non intrare. Quod
intelligi sp̃ualiter potest. Quia mulieri
uir miscetur: quando illicitȩ concupiscen¬
tiȩ animus incogitatione. per delectatio¬
nem conuingitur. Qui nisi prius ignis con¬
cupiscentiȩ amente deferueat: dignum
se congregatione frm̃i estinare non deb&.
qui se grauari pernequitiam praue uolun.¬
tatis uidet. Quamuis de har re diuersae
hominum nationes diuersa sentiant. atq
alia custodire uideantur : romanorũ
tamen semper ab antiquiorib usus fuit.
post acdmixtionem propriȩ coniugis & la¬
uacri purificationem quęrere. & ab ingres¬
su ȩccłȩ paululum reuerenter abstinere :
conuigium. Sed quia ipsa licita ad mix¬

Expanded text:
quod munda mente mulier ex natura quod munda mente mulier ex natura patitur, ei in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua intrare ecclesiam non debet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur. Qui nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregatione fratrum existimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluntatis videt. Quamvis enim de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alii alia custodire videantur, Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. conjugium. Sed quia ipsa licita commis
Abbreviated transcription (Latin):
it dñi uestimentum tangere. cur quȩ men-¬
strua sanguinis patitur ei non liceat dñi
eccłam intrare : Sed dicis. Illam infirmi¬
tas conpulit. has uero de quib loquimur
consuetudo constringit. Per pende autem
carnae patimur: ex infirmitate naturȩ est
digno dĩ iudicio post culpam ordinatum.
E sirire nanq sitire. estuare. algere: leases¬
core ex infirmitate naturȩ est. Et quio
est aliud. contra famen alimenta. contra
sitim potum. contra estum. auras. contra
srigus uestem. contra lassitudinem requiẽ
querere. nisi medicamentũ quocldam cou
co menstruus siui sanguinis flipeus egritudo
uni persone infirmanti concetlitur. cur
non conceclatir curictis mulierib aue na¬
tire suȩ uitio infirmantur: Sex autẽ
communionis mysterium in isdem dieb
percuꝑe non debet prohiberi. Si autem
ex ueneratione magna percipere. non prȩ¬
iudicanda. Si ergo ei cib im munclus non
est cuius mens immunda non fuerit. cur

Expanded text:
it Domini vestimentum tangere, cur quae menit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de quibus loquimur, consuetudo constringit. Perpende autem,carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturae est. Et quid est aliud, contra famem alimenta, contra sitim potum, contra aestum auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem quaerere, nisi medicamentum quidem  Al.,et menstruus sui sanguinis fluxus egritudo uni personae infirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus, quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praescientia. Si ergo ei cibus immundus non est, cujus mens immunda non fuerit, 1160 cur
Abbreviated transcription (Latin):
ut mulieres filios quos gignunt nutrire
endum tradant. Quod iudelicet ex sola
causa incontinentiȩ uidetur inuentũ.
quia dum se continere nolunt: despici¬
unt lac tare quos gignunt. Eȩ itaq:
quȩ filios suos ex praua consuetudine.
aliis ad nutriendum tradunt: nisi purgatio.¬
nis tempus transierit uiris suis non debent
ad misceri. Quppe eum & sine partus causa
sus misceri prohibentur. ita ut morte. lex
sacra feriat siquis uir ad menstruatam muli¬
erem accedat. Quȩ tamen mulier dum con-¬
suetudinem menstruam patitar prohiberi
ȩccłam intrare non debet quia ei naturȩ suꝑ¬
fluitas inculpam non ualet reputari. & per
hoc quod inuita patitur iustum non est
in gressu ȩccłȩ priuetur. Nouimus nanq
quia mulier quȩ fluxum patiebatur san¬
giunis post tergum diũ humliter ueniens
uestimenti eius fimbriam tetigit. atq ab
ea statim sua infirmitas recessit. Si ergo
in fluxu sanguinis posita laudabiliter potu¬

Expanded text:
ut mulieres, filios quos gignunt, nutrireut mulieres, filios quos gignunt, nutrireendum tradant, quod videlicet ex sola causa incontinentiae videtur inventum: quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri: quippe quia et sine partus causa,is detinentur, viris suis misceri prohibentur; ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum consuetudinem menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet; quia ei naturae superfluitas in culpam non valet reputari: et perd invita patitur, justum non est ut ingressu ecclesiae privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potu
Abbreviated transcription (Latin):
grãs intret ȩccłam: nullo peccati ponde¬
re. grauatur. Uoluptas eium carnis non
dolor. inculpa est. In carnis autem com¬
mixtione: uoluptas est. Nam in prolis ꝓ¬
latione gemitus. Unde & ipsi primȩ
matri om̃ium dicitur. In dolorib paries.
Si itaq engxam mulierem prohibemus
ȩccłam intrare : ipsani ei poenam suam in
culpam deputamus. Baptizari autem
uel enixam mulierem uel hoc quod genu¬
erit si mortis periculo urgetur. uel ipsam
tur eadem qua natum est. nullomodo ꝓhi¬
betur. Quia scĩ mysteris gr̃a sicut uiuenti¬
bus atq discernentib cum magna discretio¬
ne prouidenda est: ita quib mors eminet
sine ulla dilatione. offerenda. Ne dum ad¬
huic tempus ad prȩbendum redemptionis
mysterium queritur: interueniente. pau-¬
lulum mora inueniri non ualeat qui re¬
suus accedere non debet: quo ad usq qͥ
gignitur ablac tetur. Praua autẽ incon¬
ugatorum morib consuetudo surrexit.

Expanded text:
gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondegratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est; nam in prolis prolatione gemitus. Unde et ipsi primae matri omnium dicitur: In doloribus paries Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod genuerit, si mortis periculo urgetur, vel ipsam tur, eadem qua natum est, nullo modo prohibetur: quia sancti mysterii gratia sicut viventibus atque discernentibus, cum magna discretione providenda est; ita his quibus mors inminet, sine ulla dilatione proferenda; ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora inveniri non valeat qui resuus accedere non debet, quoadusque qui gignitur, ablactatur. Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
baptitari. cum non sit ante om̃ipoten¬
tis dĩ oculos culpa aliqua foecunditas
carnis: Ham cum primi parentes nr̃i
in paradiso deliquissent: immortalitate
quam acceperant recto dĩ iudicio perdide
runt. Quia itaq idem om̃ips ds̃ humanũ
genus proculpa sua funditus extinguere
noluit: & immortalitatem hominu propecca¬
to suo abstulit. & tamen probenignitate. suȩ
piȩtatis foecunditatem ei sobolis reseruauit.
Quod ergo naturȩ humanȩ ex onũpotentis
dĩ dono seruatu est. qua rationȩ pote¬
rit asacribaptismatis grã ꝓhibere : In illo
quippe nuisterio in quo om̃is culpa fundi¬
tus extinguitur. ualde stultum est. si do¬
num grẽ contradicere. posse uideatur.
Cum uero enixa fuerit mulier. post quot
dies debeat eccłam intrare testamenti ue¬
teris prȩceptione. didicisti. ut ꝓmasculo
dieb triginta tribus profemina autem.
sciendum est. quia uimisterio accipitur.
Nam si eadem hora qua genuerit. ac tura

Expanded text:
baptizari, cum non sit ante omnipotenbaptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, immortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt. Quia itaque omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit, et tamen pro benignitate suae pietatis fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohiberi? Illi quippe mysterio in quo omtus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit mulier , post quot dies debeat ecclesiam intrare, Testamenti veteris praeceptione didicisti , ut pro masculo diebus triginta tribus, pro femina autem dsciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidam qui habentes sub sidia
furtum perpetrant & sunt alii qui hac
in re ex inopia de linquunt. Unde ne¬
cesse est. ut quidam damnis. quidã
uero uerberibus. & quidam districtius. q¬
dam uero leuius corrigantur. Et cum pau¬
lo districtius agitur: excaritate agendum
est & non exfurore. quia ipsi hoc prȩstatur
qui corrigitur. ne gehennȩ ignibus radat᷑.
Sic enim nos fidelib tenere: disciplinam
debemus.: sicut boni patres carualib filus
solent. Auos &e pro culpis uerberib feruĩt.¬
& tamen ipsos quos dolorib affligunt hac¬
bere hȩredes quȩrunt. Et quȩ possident
ipsis seruant: quos irati in sequi uidentur.
hȩ ergo caritas inmente tenenda est. &. ipla
modum correctionis dictat ut mens ex¬
tra rationis regulam om̃ino nichil faciat.
A ddis enam. quomodo ea quȩ furto de ec¬
cłus abstulerunt reddere debeãt. Sed
ab hisit ut eccła cum augmento recipiat
qđ de terrenis reb uidetur amittere
& lucra de uanis quȩrat.

Expanded text:
 quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant et sunt alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut quidam damnis, quidam vero verberibus, et quidam districtius, quidam vero levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex charitate agendum est, et non ex furore, quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus affligunt habere haeredes quaerunt, et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo charitas in mente tenenda est; et ipsa modum correctionis dictat, ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo ea quae furto de ecclesiis abstulerunt reddere debeant. Sed absit quod Ecclesia cum augmento recipiat quod de rebus terrenis videtur amittere, et lucra de damnis quaerat.
Abbreviated transcription (Latin):
colas. sed ut obrecordationem filii dei
non eius amore recalescas. cuius imagi¬
nem uidere desideras. Et nos quidem
non quasi ante diunitatem ante ipsã
posternuur. sed illum ad oramus. quẽ
per unaginem aut natum aut passum
uel inthrono sedentem recordamur.
Et dum nos ipsa pictura quasi scriptura
ad memoriam filium dĩ reducimus :¬
animus nr̃ aut deresurctione lȩtificat
aut de passione emulcat: Responsio gre

Expanded text:
colas, sed ob recordationem filii Dei colas, sed ob recordationem filii Dei in ejus amore recalescas, cujus te imaginem videre desideras. Et nos quidem non quasi ante divinitatem ante illam prosternimur, sed illum adoramus quem per imaginem aut natum, aut passum, sed et in throno sedentem recordamur. Et dum nobis ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam Filium Dei reducit, animum nostrum aut de resurrectione laetificat, aut de passione demulcet. Ideoque dire
Abbreviated transcription (Latin):
cum apłs dicat. si ds̃ iustificat. quis est qͥ
comdemnet: Ad fontem miscdiȩ recur-¬
rentes. euangłicam proferamus sententiã
Cꝯ audebo inquit super uno peccatore po¬
enitentiam agente. quam suꝑ nonagin:¬
ministerium non reuocetur: Quid eñi
grauius carnali delicto admittitur. qͦ
sine inmultis pauci inueniuntur : Aut
dĩ filium timendo negare. in quo hunc
ipsum beatum principem apłorum pe-¬
trum ad cuius scm̃ corpus indigni sede¬
mus. lapsum esse cognoscimus: Sed post
negationem poenitentia secuta est. &
post poenitentiam miscdia data. quia
illum ab apłatu non distulit. qui eum an.¬
te se ipsum negare prȩdixit. Hȩc tibi fi
li Rm̃e dic ta sufficiant. ut nullũ quem cõ¬
spicis delicta fletu delere inconspectu di¬
unitatis dubites miscdiam consequi.
Quia nullum peccantem reuersum non¬
respicit. qui peccatores sangiuine. suo re¬
saluatoris ideo non petis ut quasi dm̃

Expanded text:
cum Apostolus dicat: « Si Deus justificat, quis est qui cum Apostolus dicat: « Si Deus justificat, quis est qui condemnet? » Ad fontem misericordiae recurrentes evangelicam proferamus sententiam: « Gaudebo, inquit, super uno peccatore poenitentiam agente quam super nonaginministerium non revocetur? Quid est ergo gravius carnale delictum admittere, sine quo non multi sed pauci inveniuntur, aut Dei Filium timendo negare? In quo peccato ipsum beatum principem apostolorum Petrum, ad cujus nunc corpus indigni sedemus, lapsum esse cognoscimus: sed post negationem poenitentia secuta est, et post poenitentiam misericordia data: quia illum ab apostolatu non dejecit, qui ante seipsum negare praedixit. Tibi haec, fili charissime, dicta sufficiant, ut illum quem conspicis delicta fletu delere, in conspectu divinitatis non dubites misericordiam consequi: quia nullum peccantem reversum despicit, qui peccatores sanguine suo reSalvatoris nostri non ideo petis, ut quasi Deum
Abbreviated transcription (Latin):
lȩticiam salutaris tui & spũ principali con¬
firma me. Si enim deo dignam poenitem¬
tiam non fecisset : ne quaquam aliis prȩdi
caret. Ait eium. Doceam iniquos uias
tuas. & impii ad te conuertentur. Dum
enim peccata sua ꝓspexit ꝓpħa mundata
per poenitentiam: non dubitauit prȩdi¬
cando curare aliena. Et sacrificium de.
semet ipso offerre dõ studuit: cum dicebat.
Sacrificium deo sp̃s contribulatus. Ad hȩc ista
sufficerent. sed om̃ĩs sententia quo plus sa-¬
crȩ scripturȩ testimonus confirmatur:
facilius creditur. De hoc enim propħa
dicit. Nolo mortem peccatoris. sed ut con-¬
uertatur & uiuat. De hoc peccantib dici¬
tur. Peccator inquacunq die conuersus
ingemuerit: om̃s iniquitates eius in obluuo¬
nem tradentur. Si ergo redẽptor nr̃ qui
peccatores uon perdere. sed istificare. uenit.
mobluionem peccantium delicta relinqͥt:
quis hominum condemnanda reseru&.

Expanded text:
laetitiam salutaris tui et Spiritu principali conlaetitiam salutaris tui et Spiritu principali confirma me . Si enim se dignum Deo per poenitentiam non fecisset, neqcaret; ait enim: « Doceam iniquos vias tuas et impii ad te convertentur ; » dum enim peccata sua prospexit propheta mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando castigare aliena, et sic sacrificium de semetipso offerre studuit, cum dicebat: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus . » Ad haec ista suffecerant, sed omnis sententia quo plus sacris Scripturarum testimoniis confirmatur, facilius creditur; de hoc enim propheta dicit: « Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat; » de hoc peccantibus dicitur: « Peccator in quacunque die conversus ingemuerit, omnes iniquitates ejus in oblivionem tradentur; » si enim Redemptor noster, qui peccatores non perdere sed justificare venit in oblivione peccantium delicta derelinquit, quis hominum condemnanda reservet?
Abbreviated transcription (Latin):
non discordamur. Acapite itaq icipien¬
tes usq inquartum altaris ministrũ hanc
formam seruandam cognoscimus: ut quia
minorem maior prȩcedit. sicut honore. ita
inplicetur uindicta: & post poenitentiam
creddatur esse. fruc tuosa. Quid enum prodest
triticum seminare: & fruc tum eius non tolle¬
re: Aut domum construere. & non illic
habitare: Post dignam satisfac tionem
credimus posse redire adhonorem: ꝓpħa
dicente. Numquid qui cadit non adiciet
ut resurgat: Et qui aduersus est non
reuertetur: Idem quoq ait. Peccator
inquacunq die conuersus ingemuerit.
saluus erit. Unde & psalmista ait. Cormun.¬
dum crea in me ds̃. & sp̃m rectum in noua
inuisceribus meis. Ne proiciasme a facie.
Dum eium petut ne ab eo proiceretur pro¬
lapsus culpa qđ alienam rex & ꝓpħa simul
rapuisset uxorem: tremefactus expauit.
propħa indicante flagitium suũ. Unde
poenitentiam agens. addidit. Redde mͥ

Expanded text:
non discordamus. A capite itaque incipiennon discordamus. A capite itaque incipientes usque in quartum altaris ministerium hanc formam servandam cognoscimus, ut quia minorem major praecedit, sicut honore est mimplicetur vindicta, et sic postea poenitentia credatur esse fructuosa: quid enim prodest triticum seminare, et fructum illius non colligere, aut domum construere, et non illic habitare? post dignam enim satisfactionem credimus posse redire ad honorem, propheta dicente: « Nunquid qui cadit non adjiciet ut resurgat: et qui aversus est, non revertetur? » Idem et peccatori ait: « In quacunque die conversus ingemueris, tunc salvus eris ; » unde et Psalmista ait: « Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis: ne projicias me a facie Dum enim petiit ne a Deo projiceretur, prolapsus culpa, alienam rex et propheta simul se rapuisse uxorem tremefactus expavit, propheta judicante flagitium suum, et poenitentiam agens, addidit: Redde mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dum & abundantia eorum ingͣestatem: &
superbia transierit inconfusionem. Iusto
qui sp̃u dĩ iuuantur & aguntur: fiant per
laborum exercitia clariores. Et quanquã
fr̃s hec ita se habeant: non tamen sunt con¬
sentiendi sed reprobandi qui pastores & se¬
niores suos reprȩhenditit uel accusant.
Nullus quoq monachus talia usquam ar-¬
ripiat. nec scłaria aut eccłastica negotia
turbare. prȩsumat. quia mortua intali¬
bus est uox eorun. Immobiles enim dñs
suos summos semper uult mariere prȩdi¬
catores & non aquibus dam temerari. sed
sibi libere & quiete famulari¬
dum dicis de. hoc canonum diuersores legisse¬
te diuersas sententias. alias resirgendi. alias
nequaquam. Ideo nos generales sy nodos
anicena incipientes cum reliquis quattuor
ueneramur. quia ipsam sequentes incunc¬
tis sententus unanimes concordantur:
Nam & nos prȩcedentes nos patres sequimur
quia auctore. dõ asacra doc trina illorum

Expanded text:
dum et abundantia eorum in egestatem, et dum et abundantia eorum in egestatem, et superbia eorum transierit in confusionem. Justo qui spiritu Dei juvantur et aguntur, fiant per laborum exercitia clariores. Et quanquam, fratres, haec ita se habeant, non tamen sunt consentiendi, sed reprobandi, qui praelatos suos reprehendunt, vel accusant.Nullus quoque monachus talia unquam arripiat, nec saecularia aut ecclesiastica negotia perturbare praesumat, quia mortua in talibus vox est eorum. Immobiles enim Dominus suos summos semper vult manere praedicatores, et non a quibusdam temerari, sed sibi libere et quiete famularidum dicis de hoc canones diversos te legisse, diversasque sententias, alias resurgendi, alias nequaquam posse. Nam nos generaliter a Nicaena incipientes, hanc cum reliquis quatuor veneramur, quia ipsam sequentes caeterae in cunctis sententiis unanimes concordant, nos ergo et praecedentes Patres sequimur, quia auctore Deo a sacra doctrina illorum
Abbreviated transcription (Latin):
interris perdidisse: Aut quis negat scõs
esse multos alios ep̃os. qui de ciuitatibus
ad ciuitates translati sunt. aut meritum
pontificatus perdidisse: Quorum nomi¬
na si coeperim enumerare: ante dies ꝑ
Naił quis unquam potest approbare. scõs
non esse. alexandrum qui ierosolunam
de altera ciuitate translatus est. aut scm̃
gregorium nazanzemn qui mariaro
constitutus est. aut scm proclum qui ci
zico transiatus & constiantinopoli in thro¬
nizatus est: Non ergo bene intelligunt
eccłasticas regulas. qui hoc putant causa
utilitatis aut necessitatis fieri non posse.
quociens communis necessitas seu utilitas
m̃s Rm̃i qui uolunt inxp̃o pie. uiuere. neces.¬
se est ut ab impus & dissimilib patiantur
opprobria & despiciantur tanquam stulti &
insani. qui ideo prȩsentia bona percdunt: ut
iniuisibilia ac sibi profutura ad quirant. Sed
hec despet tio & irrisio inipsos retorquebit᷑.

Expanded text:
in terris perdidisse? Aut quis negat sanctos non in terris perdidisse? Aut quis negat sanctos non esse multos alios episcopos, qui de civitatibus ad civitates translati sunt, aut meritum pontificatus perdidisse: quorum nomina si coeperim enumerare, ante dies peAut quis unquam potest approbare, sanctum non esse Alexandrum qui Hierosolymam de altera civitate translatus est ? aut sanctum Gregorium Nazianzenum, qui in Nazianzo constitutus est? aut sanctum Proclum, qui de Cyzico translatus, et Constantinopolim inthronizatus est? Non ergo bene intelligunt ecclesiasticas regulas, qui hoc negant causa utilitatis aut necessitatis fieri non posse, quoties communis utilitas aut necessitas simi, qui volunt in Christo pie vivere , necesse est, ut ab impiis et dissimilibus patiantur opprobria , et despiciantur tanquam stulti et insani, qui ideo praesentia bona perdunt, ut invisibilia ac sibi profutura acquirant. Sed haec despectio et irrisio in ipsos retorquebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
acceperit & ideo migrauerit. dum manife¬
stum sit prȩmio & mercede paucos qui sin¬
ceram non haberent fidem potuisse corrũ¬
pi. ut clamarent ineccła & ipsum petere
uiderentur: omĩno has fraudes remouen-¬
das esse censemus. His uerbis & aliis multis
exemplis liquet non de iis dici ut paulo
superus prȩlibatum est qui pulsi aut non
recepti aciiuib uel aquibus cumq aut ne¬
cessitate cogente uel auc toritate maiorũ
transeunt deciuitate ad ciuitatem : secl
de iis qui sponte prosiliunt. aut temeri¬
tatis uel ambitionis causa hoc faciunt.
Nam aluid est sponte transire: & aliud
est coacte ac necessitate uenire. Unde
non isti mutant ciuitates sed mutant᷑.
quia non sponte sed coacte hoc agunt
Quis enim unquam aud& dicere scm̃ petrũ
apłorum principem non bene egisse quan.¬
do mutauit sedem de antiochia romam:
Aut quis eum negat ob id scm̃ esse. aut digni¬
tatem & meritum apłatus tam incȩlis quam

Expanded text:
acceperit, et ideo migravit, dum manifeacceperit, et ideo migravit, dum manifestum sit praemio et mercede paucos, qui sinceram fidem non habent, potuisse corrumpi, ut clamarent in ecclesia, et ipsum petere viderentur, omnino has fraudes removendas esse censemus. His verbis et aliis multis exemplis liquet non de his dicere ut paulo superius praelibatum est qui pulsi, ut non recepti a civibus, vel a quibuscunque, aut necessitate cogente, vel auctoritate majorum transeunt de civitate ad civitatem; sed de his qui sponte prosiliunt, aut temeritatis, aut ambitionis causa hoc faciunt. Nam aliud est sponte transire, et aliud est coacte aut necessitate venire. Unde non isti mutant civitates, sed mutantur: quia non sponte, sed coacte hoc agunt. Quis enim unquam audet dicere, sanctum Petrum apostolorum principem non bene egisse, quando mutavit sedem de Antiochia in Romam? Aut quis eum negat ob id sanctum non esse, aut meritum unquam apostolatus tam in caelis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
on ergo mutat sedem qui non nutat ñ¬
teni. id est qui non causa auariciȩ aut do¬
minationis. aut propriȩ uoluntatis. uel
suȩ electionis migrat deciuitate ad ciui¬
tatem secd causa tutilitatis & necessitatis mu¬
tatur. Nam & plurimorum utilitas unius
utilitati uel uoluntati prȩferenda est.
Aluid est enim nutare & aliud mutari.
sicut aliud est ministrare & aliud minis¬
trari. Unde dñs in euangło loquitur di¬
cens. Non ueni ministrari sed ministra¬
re. Quod enim incanonibus legitur
non debere ep̃m de ciuitate adciuita¬
tem transire uel transferri: non de us
dicitur qui aut ui expulsi aut necessitate
coacti aut auctoritate maiorum hoc a-¬
gunt sed de ns qui auariciȩ ardore inflam¬
mati sponte sua prosiliunt. & potius am-¬
bitioni quam utilitati ȩccłȩ seruire. & ut
dominationem agant insistere cupiunt.
Unde & insubiectis canonibus continetur.
Si aliquis extiterit temerarius qui forsitan
excusationem afferat quod popłi litteras

Expanded text:
on ergo mutat sedem, qui non mutat mentem, id est, qui non causa avaritiae, aut dominationis, aut propriae voluntatis, vel suae electionis migrat de civitate ad civitatem, sed causa necessitatis aut utilitatis mutatur. Nam et plurimorum utilitas unius utilitati aut voluntati praeferenda est. Aliud est enim mutare, et aliud mutari; sicut aliud ministrare, et aliud ministrari. Unde Dominus in Evangelio loquitur, dicens: Non veni ministrari, sed ministrare . Quod enim in canonibus legitur, non debere episcopum de civitate ad civitatem transire , vel transferri, non de his dicitur, qui aut vi expulsi, aut necessitate coacti, aut auctoritate majorum hoc agunt: sed de his, qui avaritiae ardore inflammati, sponte sua prosiliunt, et potius ambitioni quam utilitati Ecclesiae servire, et ut dominationem agant, insistere cupiunt. Unde et in subjectis canonibus continetur: Si aliquis exstiterit temerarius , qui forsitan excusationem afferat, quod populi litteras
Abbreviated transcription (Latin):
consilio & uoluntate om̃ium comprouin¬
cialium epõrum extra aliquid agere tẽ¬
ptauerit: gradus sui periculo sub iace¬
bit. &. quod egerit irritum habeatur
& uacuum. Sed quic quid pleprouincia¬
lium co ep̃ocrum causis suarumq ec¬
cłarum & clericorum atq scłarium ne¬
cessitatib agere aut disponere. necesse
fuerit : hoc cum om̃ium consensu conpro¬
iuncialium agatur pontificum. non aliqͦ
dominationis fastu ses humillima & con¬
cordi administratione. sicut dñs ait. Non
ueni ministrari sed ministrare. Et alibi.
eius consilio nisi quantum ad proprias
pertinet parochias agant. iuixta scõrum
constituta patrum. ut uno animo. uno
ore. concorditer scã glorificetur trini
excominunicentur. clerici uero honore
tur. aut conuicto caput amputetur.
Delatores autem sunt. qui inuidia pro¬
legere uel cantare : excominunicent᷑.¬

Expanded text:
consilio et voluntate omnium comprovinconsilio et voluntate omnium comprovincialium episcoporum extra aliquid agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit, et quod egerit, irritum habeatur et vacuum. Sed quidquid de provincialium coepiscoporum causis suarumque Ecclesiarum et clericorum, atque saecularium necessitatibus, agere aut disponere necesse fuerit, hoc cum omnium consensu comprovincialium agatur pontificum, non aliquo dominationis fastu, sed humillima et concordi omnium administratione, sicut Dominus ait: Non veni ministrari, sed ministrare ; et alibi:ejus consilio, nisi quantum ad proprias pertinet parochias, agant, juxta sanctorum constituta Patrum: ut uno animo, uno ore concorditer sancta glorificetur Trinitexcommunicentur, clerici vero honore tur, aut convicto caput amputetur. Delatores autem sunt qui invidia prolegere vel cantare, excommunicent
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. umnio etiam causam in synodo ꝓ
facto dabit. Nec reliquorum aliquis
ep̃orum suorum sacerdotũ causas audi¬
at. absq prȩsentia clericorum suorum.
Quia irrita erit sententia ep̃i. nisi pręsentia
clericorum confirmetur: Nullus ep̃s alte
rius parochianum prȩsumat retinere. aut
ita & iudicatio. Am̃ censemus. nullum
alterius iudicis nsi sui sententia teneri
N am qui eum ordinare non potuit: nec
iudicare ullatenus poterit. Peregrina ui
Quia indignum est ut ab externis uidicet᷑.
qui proiunciales & ase electos debet ha¬
bere iudices  Liceat etiam in cansis crimi¬
nalib appellare. nec appellandi uox deg̃e¬
tur ei quem insupplicium sententia des¬
tinarit. In criminalib causis. net accusa¬
tor nisi perse aliquem accusare potest:
nec accusatus per aliam per sonam se.
de fensare permittitur: Si quis metro-¬
politanus ep̃s nisi quod ad suam solum¬
modo propriam ꝑtinet parochiam. sine

Expanded text:
erunt, imo etiam causam in synodo pro erunt, imo etiam causam in synodo pro facto dabit. Nec reliquorum aliquis episcoporum suorum sacerdotum causas audiat absque praesentia clericorum suorum, quia irrita erit sententia episcopi, nisi praesentia clericorum confirmetrius parochianum praesumat retinere, etita et dijudicatio. Quoniam censemus nullum alterius judicis nisi sui sentenNam qui eum ordinare non potuit, nec judicare ullatenus poterit XIX XVII. Dequia indignum est ut ab externis judicetur, qui provinciales et a se electos debet habere judices. nalibus appellare, nec appellandi vox denegetur ei quem in supplicium sententia desndi. In criminalibus causis nec accusator nisi per se aliquem accusare potest, nec accusatus per aliam personam se defensare permittitur. XXXIX politanus episcopus, nisi quod ad suam pertinet propriam solummodo parochiam, sine
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio ep̃orum culpabiles apparuerĩt:
ad arguendum non ad mittantur. nisi
proprias habuerint causas non tamen
criminales uel eccłasticas. In famis eñi
persona. nec procurator potest esse. nec
cognitor. Absente uero aduersario:
non audiatur accusator. Nec sententia
absente parte alia aiudice dicta. ullã
hiberi deprouincia ad prouinciam uel
ad comitatum oportet. nisi ad relationem
iudicis ad quem fuerit appellatum. id est
ut actor semper.rei forũ sequatur. Siqͥs
autem udicem ad uersum sibi senserit:
uocem appellationis exhibeat. Quam nul¬
li oportet negari. Placuit ep̃os eiec tos atq
sius reb expoliatos ȩccłas proprias primo
recipere. & sua omia eis reddi. & postea siqͥs
eos accusare uellet ȩquo periculo facere.
Iudices esse decernentes ep̃os recta sapientes
in eccłam conuenientes ubi testes essent sin¬
gulorum qui oþpressi uidebantur. Nullꝰ
quorum audiat causas eorũ. quia irritȩ

Expanded text:
judicio episcoporum culpabiles apparuerint, judicio episcoporum culpabiles apparuerint, ad arguendum non admittantur, nisi proprias habuerint causas, non tamen criminales vel ecclesiasticas. Infamis enim persona nec procurator potest esse, nec cognitor. Absente vero adversario non audiatur accusator, nec sententia absente parte alia a judice dicta ullam hiberi de provincia ad provinciam vel ad comitatum oportet, nisi ad relationem judicis, ad quem fuerit appellatum, id est ut actor semper rei forum sequatur. Si quis autem judicem adversum sibi senserit, vocem appellationis exhibeat, quam nulli oportet negarsuis rebus exspoliatos ecclesias proprias primo recipere et sua omnia eis reddi, et postea si quis eos accusare vellet, aequo periculo facere. Judices esse decernentes episcopos recta sapientes, in ecclesiam convenientes, ubi testes essent singulorum qui oppressi videbantur. XIV. Ut quorum audiat causas eorum, quia irrita
Abbreviated transcription (Latin):
& latinis canonibus & synodis romanis
atq decretis pręsulum ac principum
Iduni nanq ep̃o epis copatum antequ̾ã
cause eius exitus apareat. nulli xp̃ia¬
no u̾deri uire potest. Quod si egrotans
fuerit ep̃s. aut aliqua eum grauis necessita.
detinuerit: pro se laegatum ad synodũ
mitat. Hec acommunione. suspendatur
cui crunen intenditur. nisi ad causam suã
dicendam electorum uidicum die statura
litteris euocatus minime occurrerit. Hoc
est nisi alia preoccupauerit necessitas in¬
fraspatium duorum uel trium mensium
& eo ampluis. pro ut causa dic tauerit.
Quod si exutraq parte ad causam dicendã
uenerut. quia unus absq altero audiri
non dehet: quȩrendum est iniudicio cuiꝰ
sint conuersationis & fidei atq suspicio¬
nis accusatores. aut qua uitentione hoc
faciant. quia ad hoc admitti non debent
nisi bonȩ conuersationis & rectȩ fidei
uiri. & ii qui om̃i suspitione careant &
bonȩ uitȩ clareant. neq in fames exist¬
ant. Quod si accusatorum personȩ in

Expanded text:
et Latinis canonibus, et synodis Romanis, atque decretis praesulum ac principum Adimi namque episcopo episcopatum antequam causae ejus exitus appareat, nulli Christiano videri jure potest. Quod si aegrotans fuerit episcopus, aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, pro se legatum ad synodum mittat; nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam electorum judicum die statuta litteris evocatus minime occurrerit, hoc est, nisi alia praeoccupaverit necessitas, infra duorum vel trium mensium spatium et eo amplius, prout causa dictaverit. Quod si ex utraque parte ad causam dicendam venerint, quia unus absque altero audiri non debet, quaerendum est in judicio, cujus sint conversationis et fidei atque suspicionis accusatores, aut qua intentione hoc faciant: quia ad hoc admitti non debent, nisi bonae conversationis et rectae fidei viri, et ii qui omni suspicione careant et bona vita clareant, neque infames existant. Quod si accusatorum personae in