comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es suꝑ ubera nr̃a. Hoc est incorde libidi¬
nes resecate. que adlumbos ꝑtinent.
ham cor suꝑ ub̃a est. non in lumbi s.
libidinis immoderata licentia. nescit ha¬
be modum. Nam dum se uitiosus animꝰ
inexplenda formcatione carne luxurian¬
t larauerit. nchilominus ad alia nefan¬
da scelera suadentib demonib transit.
Dumq immodate metas pudons exces¬
serit. crimen cͥminib adicit. paulatiꝙ:
id detiora ꝓcedit. Non ita suauis est
imantium unmo amentium incerta car¬
nis libido. sicut exꝑta. Nec ita delectat
irnicatio. dum pͥmuun committit᷑. Hã
repetita. maiorem delectationẽ inge¬
rit. Iam uͦ si mnusũ uenerit. Fanto ꝑli¬
as dulcior fit:: ut suꝑari difficile pos¬
lt. Unde ⁊ sepe ex consuetudine delin¬
quendi. quasi captun ad peccandum
dum quadam molenti᷑ trahimun. sen¬
sus quoq mentis coutra rectam uolun¬
ladem in nobis rebellare sentimus.
di plus oblectat mentem delectatio forni¬

Expanded text:
os super ubera vestra ; hoc est, in corde libidios super ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio forni
Abbreviated transcription (Latin):
petrationem temptatur. quam qui sola
suggestione ꝓ conditione carnis tempta¬
mentis sollicitat᷑. Stimuli caris qui m
paulo ȩxtitante sathane angło inerat.
ex le ge peccati erant. qui in menbris
hominis de necessitate libidis habitas
Quam reluctantem dum in se expugnal
ꝑficitur. ⁊ de infirmitate libidinose n¬
tillationis uirtutem suscipit głosi certe¬
minis. Seruorum di multa certamina
de sua carne mouentu. Nam quamit
in amore cli eorum sit in concussa unti¬
tio. mens tamen de carne quam ext̃u
gestat. init̾na p̃l ia tolerat. Ds̃ autem
qui hec ad ꝓbationem ꝑmittit fieri. gr̃a¬
ꝓtegente suos non deserit. Icło nonl¬
quam electi lapsu tarnali corruunt. ut
untio suꝑbie qua de uirtutib tument
sanentur. Et qui de uirtutum effectib
aristunt suꝑbi ut cadant. carnis uitio hu¬
miliantur non surgant. Aute quam ꝑficia¬
t adultiũ inoꝑe. iã al ultiũ extat. ĩ cogita¬

Expanded text:
rpetrationem tentatur, quam is qui sola rpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Multi luxurie ãibditi sunt. ⁊ contu¬
mati suꝑbia de ipso luxurie oꝑe głant᷑.
Et inde magis elati sunt: uude humi¬
liari debuerunt. Ad comparationem
mali fit dͥet̾us. quando non solum fla¬
gitia cominitunt᷑: sed etiam at ipsis
flagitiis uanitate laudis ꝑctiti extollint.
sicut scͥptum est. Qm̃ laudatur pectator
in desideriis anime sue. Quid enim peuit
quam in flagitiis miseros gaułe. de quib
iam debent copiosius plorare: Libido tunc
magis queritur cum iudetur. Nam sũ
quidam sapiens are. pͥma. quidem form¬
cationis ocłorum tela sunt. scda uerbors
s ed qui non capitur ocłis. potest u̾bis
resistere. Sufficie natura. ubi adhuc
liber affectus est. Qui delectationem re¬
frenat libulinose suggestionis. non tran¬
sit ad consensum libidinis. Cito enimre¬
sistit oꝑi. qui titillanti non accõmodat
delectatiomi. Durius impugnatur. qu
usq ad consensionem. ⁊ si non usq acl ꝑ¬

Expanded text:
6. Multi luxuriae subditi sunt, et contu6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidinosae refrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
cadit segnat̃ in libidinem. Sic ꝙ ex occul¬
to uitio elationis iur in aꝑto libidinis. ⁊ de
aꝑto libidinis. itur in occulto elationis.
s ed cd̃i seruus discrete utrumq peusans.
sic cauet libidinem ut noncurrat ela¬
tionem. ⁊ sic p̃mit elationem. ut non
osis ato: suꝑbis. demones demones plus
fantores existunt. Dumꝙ in cet̾is uitiis
sp̃c maligni deseruiant. his tamen ma¬
iori familiaritate uinguntur. eisꝙ am¬
plius uixta desiderium famulantur.
Drincipalit̃ his duob uitiis diabolus
humano generi dñaturr. id est ꝑsuꝑbr¬
am mentis. ⁊ luxuriam carnis. Unde
⁊ dñs in iob loquit᷑ diabolo dicens. Sub
umbra dormit. in secreto calami. in locis
humentib. ꝑ calamum enim inanis suꝑ¬
bia. ꝑ loca uͦ humentia. carnis demon¬
stratuꝵ luxuria. ꝑ hec enim duo uitia.
diabolus humanum possidet genus.
uł dum mentem insiꝑbiam erigit. uł
ilum ꝑluxuriam car̾nem corrumpit.

Expanded text:
cadit segniter in libidinem; sicque ex occulcadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non osis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. quam ꝑelationem suꝑbire. gͣuiorẽꝙ:
rum t. damnationem ꝑ suꝑbiam su¬
mere .xxxix. De fornicatione.
Ix culpa suꝑbie. plerunq inabomi¬
uanlam carnis immunditiam it.
ꝑsuꝑbiam mentis itur in ꝓstitutionẽ
libidinis. ita ꝑhumilitatem mentis. sal¬
ua fit castitas carnis. Deus autem non¬
nunquam deicit occultam mentis su¬
ꝑbiam. ꝑ carnis manifestam ruinam.
Libidinis nasci immunditiam de ani
nis. qui mox ut ꝑsuꝑbiam contra dm̃
tumit. statim carnis libidinem sensit.
⁊ pudenda oꝑuit. Quaꝑpt̃ unusquisq
sue deputet tulpe quod cecidit. quo¬
tiens libidine uincitur: quia nisi p̃¬
cessisset latens suꝑbia. non sequere¬
tur libidinis manifesta ruina. Non¬
nunquam gemino uitio xp̃ianus a
diabolo appetitira. ⁊ occulto ꝑ eĩatio¬
nem. ⁊ publico ꝑ libidinem. Sed dum
euitat quis libidinem. cadit in elationẽ.
Item dum in caute declinat elationeni.

Expanded text:
fieri, quam per elationem superbire, gravioremque fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem per superbiam sumere. CAPUT XXXIX. De fornicatione. 1. Ex culpa superbiae plerumque in abominandam carnis immunditiam iturcut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidinis nasci immunditiam de animnis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem,
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. cunctaꝵ uirtutum. Ipsa ẽ. enim
in peccato pͥma. ip̃a in conflictu postrema.
hec enim aurt in exordio mentem ꝑ pecca¬
ium ꝓsternit. aite nouissime de uͥtutib
leicit. Inde et omniũ peccatorum est
daxima. quia tam ꝑ uirtutes quam ꝑ
utia humanam mentem ext̃minat. Ibi
acł̃e suꝑbiam ubi nasci. ut non sit suꝑ¬
lis aliuid culpa. aliud pena: sed ipsa cul¬
santam. non de arrogantia nati suꝑbi¬
mn. Nam nisi p̃cesserit occulta elatio
mentis. non sequitur aꝑta iactantia lau¬
dis. Ita gͦ intulpa p̃ponitur suꝑbia arro¬
gantie. sicut p̃fertur ⁊ origine. Plerunq
adelationis emendationem ꝓuidentia d̃i
aliquo casu nonnulli cadunt. ꝑ quod rep̃¬
hensi a semet ipsis humilit sapiant. ⁊ de
muerib di landari non appetant. sed lau¬
dent deum aquo acceꝑunt unde lauaari
se uolunt. Utilius ẽ. arrogantib quocũq
uitio labi. ⁊ humiles post casum deo

Expanded text:
na cunctarum virtutum. Ipsa est enim na cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culgantiam, non de arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
hanc humiliatus. ⁊ a confusione sur
gat ⁊ a suꝑbia. Omnis peccauns suꝑl
est: eo quod faciendo uetita. contem¬
tui habeat diuna p̃cepta. Rcete gͥ uel¬
imi omnis petcati suꝑbia. quia nsi p̃cesse
rit mancdatorum di inobedientia: transgres¬
sious non sequitur culpa. Omnis suꝑbra
tanto inimo iacet. quanto se in altum erigit.
Tantoq ꝓfundius labituꝵ. quanto excelsius
deuatur. Qui enum ꝑ ꝓpriam suꝑbiam at¬
tollitur. ꝑ di insticiam indinatur. Qmi intlã¬
tur suꝑbia. uento pascuntur. Unde et
ipłia. Oms̃ inq̃uit pastores tuos pascit
opib que ꝓuircatib utuntur. quia rẽ
bonam non bona uoluntate faciunt. Nam
reu̾a sine humilitate uirtus quelibet ⁊
sme caritate. inuitio deputatur. Meri¬
to suꝑbie. diabolus a suꝑna beatitudine
corruit. Qui gͦ de uirtutib extolluntur.
habolum unitantur. Et exinde grauius
corruunt. quia de excelsi labunt. Suꝑ¬
ha sicut origo ẽ. omniũ cͥminũ. ita riu¬

Expanded text:
hanc humiliatus, et a conhanc humiliatus, et a congat et a superbia. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita, contemptim habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia, quia nisi prit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit ibus pro virtutibus utuntur, quia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita rui
Abbreviated transcription (Latin):
rem. spes et̃m gaudii suꝑat. Et quem tur¬
bata mens de ext̃iorib afficit. dulcedo in¬
t̃ioris tranquillitatis lenit. Adũsus inui¬
diam p̃paratira caritas. ⁊ adũsus ire incen¬
dia mansuetudinis adhibetur tranqͥlli
adu̾sus quam opponitur humilitas xp̃i.
qua humiliant᷑ elati. Principalium sep¬
tem uitiorum. regina et mat̃ suꝑbra est.
Eademꝙ septem pͥncipalia multa de se
parturiunt uitia. quia ita sibimet qua¬
dam cognatione unguntur. ut ex alt̃o
alt̾um oriatur. Sicut pͥnces septẽ intioꝵ
suꝑbia. nos eorum potestatib subdidie:
ita xp̃c septiformi gr̃a plenus. a dñau
uitiorum noseruit. Et quos illa addit̃
septemplici uitio. iste lib̾at septiformis
gr̃e dono. xxxuiii. De superbia.
nini uitio dẽtiorem ẽẽ
suꝑbiam. seu ꝓpt̃ quod a sumnis
ꝑsonis ⁊ pͥmis assumitun. seu quod de
nor est. Sed qui detinetuꝵ suꝑbia ⁊ñ
sentie. labituꝵ carnis luxuria. itt ꝑ

Expanded text:
rem spes aeterni gaudii superat; et quem turrem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibeatur tranquilladversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono. CAPUT XXXVIII. De superbia. 1. Omni vitio deteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de nor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per
Abbreviated transcription (Latin):
one uitiorum detergunt. dum
ab eis contra singła intia uͥtutes single
opponuntur. Interdum uitia cum uͥ¬
tutib adutilitatem confligunt. ut ipso
certamine uł mens exerceatur. uł ela¬
tione concussus animus restringatur.
Adñsus impetus uitiorum. contrari¬
is uͥtutib est pugnandum. Contra
luxuriam enim cordis adhbenda est¬
munditia. contra odium dilectio p̃pa¬
randa. contra iracundiam patientia ẽ.¬
ꝓponenda. Porro contra timorem fiduci¬
a adhibenda est nirtus. contra torporẽ:
zeli p̃lium. Tristicie quoq gaudium.
actidie fortitudo. auaricie largitas. su¬
ꝑ bie humilitas opponenda est. Sie ꝙ
singule uirtutes nascentia contra se ui¬
tia repͥmint. ac temptationum motꝰ
uͥtute diuine caritatis extingunt. Libi¬
dinem abstinentie domant. Nam qͥn¬
to corpus inedia frangitur: tanto m̃s
ab illicito appetiu reuocatur. Adũsuͦ
iram. tollerantia dimicat. Ira aiiem
semet ipsam necat. lustinendo autem
patientia uictoriam portat. Tristicie mero¬

Expanded text:
olluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moero
Abbreviated transcription (Latin):
Rimũ gͥ scire debetis qd̾ hãc
scienuam que ad institutionẽ
recte ⁊ honeste uiuendi ꝑtnet multis
modis hominem colligẽ. ⁊ comparare
sibi oportet. partĩ ratione. partum doc¬
trina. partim exemplo. partĩ meditati¬
one sc̃arum scripturarũ. par̾tĩ assidul
inspectione oꝑum ac morũ suorum. qd

Expanded text:
Primum igitur scire debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione operum ac morum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus iam carualis affectꝰ a ꝑcipienda gr̾a
euis uos impedit. reliquistis patrẽ &
matrẽ. fr̃s ⁊ sorores. cognatos ⁊ affines. &
p̾ciixistis uos ad currẽdam inam eiꝰ.
R ichil iam amori eiꝰ p̃ponitis. illũ solũ
queritis: ꝓ qͦ lucͥficando om̃ia huius
mundi blandim̃ta qͣsi absinthium
amara. ⁊ omnẽ głam atq decorẽ quasi
stercora reputatis. Int᷑te uiam eiꝰ ⁊ curti¬
te ad ipsum. Canto citius reqͥem habe.
tiam itur ad disciplinã. ꝑ disciplinam
itur adbonitatem. ꝑ bonitatẽ. itur ad
beatitudinẽ. Hoc est ꝓpt̾ quod uobiscũ
loqui cepimus. ut qͣntum dñs donaiũt

Expanded text:
Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite ad ipsum, tanto citius requiem habebtiam itur ad disciplinam, per disciplinam itur ad bonitatem, per bonitatem itur ad beatitudinem. Hoc est propter quod vobiscum loqui coepimus, ut quantum Do
Abbreviated transcription (Latin):
postulauit honitatem inquit ⁊ discipli¬
nam ⁊scientiam doce me. Et ut idonceũ
seaahec ciscenda ostencet: nouissime se.¬
cutus adiunxit. quia mandatis tius cre.¬
didi. Ac sidicẽt dõ. Idõ doc̾e me debes
qualit̾ tibi seruire debeo: quia p̃ceptis
tuis iam ꝑ contumatiam ñ resisto.
Credo bonun eẽ qd p̾cipis: credo ueni
esse qd̾ ꝓmittis. Ad quieui iam ꝓpt̾ te
mea relinquere & iccirco queso ꝑ te
merear tua bona optmĩe. Quia manda¬
tis tius credidi. Sic ⁊uos fr̃s gra di iam
credi cdistis mandatis eiꝰ. reliquistis ur̃a
ꝓpt ipsum: quente nc̃ sua ab ipso ut¬
mereamim ꝑ sua uenire ad ipsũ Credi¬
distis mandatis eiꝰ dicentis. Siuis ꝑfectꝰ.
ẽẽ. uade ⁊ uende omnia que habes ⁊ ue¬
ni. sequere me. ⁊ habeb̾ tͧesaurũ incelo.
ecistis qd̾ p̾cepit. sꝑatis qd̵ ꝓmisit. pecite
nũc ab ipso qͦd ad id obt̾inendũ expedit

Expanded text:
postulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplipostulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « quia mandatis tuis credidi. » Sic et vos fratres gratia Dei jam credidistis mandatis ejus, reliquistis vestra propter ipsum, quaerite nunc sua ab ipso utmereamini per sua venire ad ipsum. Credidistis mandatis ejus dicentis: « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . » Fecistis quod praecepit, speratis quod promisit, petite nunc ab ipso quod ad id obtinendum expedit.
Abbreviated transcription (Latin):
d immacłati inuia: qͥ ambulant
n lege cñl. Hanc uiã ⁊ hãc patriam
ucłat: c̃ dicebat. disciplina tua cor¬
rexit me infinem. Disciplina nãq
di infinẽ corrigit: quia plene. E
ꝑfete hominẽ reformans. ꝑ uirtu¬
tem ad beatitudinẽ ꝑ ducit. Hanc
clicebat. Bonitatẽ ⁊ disciplinã ⁊ scien¬
tiam doce me. Consicłauit nanq quoͦ
ꝑ bonitatẽ uenit᷑ ad beatitudinẽ. atq
ido bonitatẽ doceri se petiit. qr ꝑ hãc
ad illam ꝑting̾e concupiuit. S quia
rursum uidit qͦd adbonitatẽ obtinen¬
cdam disciplma necessaria esset: ad iũxit
& dixit. Disciplinam doceme Paratus
enim erat disciplniã seruare. ⁊ ñ solũ
adillam seruandã spontaneũ se ob¬
tulit: s ut illam qͦ accipẽ mereretur
supplicauit. Postremo qi uidit nemi¬
nem posse seruare disciplinã boni
oꝑis qui ñ ht̃ scientiam uere discreti¬
onis. hanc qͦ sibi dari qͥsi qͦddam fun¬
dam̃tum ⁊ pͥncipiũ sce̾ ꝯu̾sationis

Expanded text:
ia, qui ambulant in lege Domini . » Hanc viam et hanc patriam viderat cum dicebat: « Disciplina tua correxit me in finem . » Disciplina namque Dei in finem corrigit, quia plene et perfecte hominem reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed ut illam quoque accipere mereretur, supplicavit. Postremo quia vidit neminem servare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
de uana conũsatiõe huiuᷤ
etuli ꝑ desicłium scm̃ ꝯuersi estis. ⁊ ad
psũ qui fecit uos tota mentis intentiõe
lcuoto redire disponitis: oportet uos
nc̃ ipsam uuam discẽ. ꝑ qͣm possitis ad
illum qͤm queritis ꝑ uenire. Ipse est enĩ
ueta ⁊ sẽpit̾na uita extra qͣm sicut
nemo felicit̾ uiiẽ potest. ita quicũq
m ipso ⁊ cm̃pso uiuit: beatus ẽ. Si igit
hñ queritis immo qr queritis: uerã
pfato acꝑpetuam beatitudinẽ hab̾e¬
lesid̾atis. C abeatitudinem aũ ne¬
mo uenire potest: nisi ꝑ uirtutem.
liurtꝰ ñ aliomͦ ueracit̾ apprehen¬
ditur: nisi disciplia uirtutiᷤ non
regligent̾ custodiatur. Usus enim
siscipline adu̾tutem animũ dirigit.
nitus aũ ad beatitudinem ꝑ duicit. As
ꝑhoc exercitiũ discipline ur̃a debet
isse nchoatio. uͥtus ꝑfectio. p̾mium
uͥtutis et̾na beatitudo. Hec ẽ fr̃s uia &¬

Expanded text:
de vana conversatione hujus saeculi per desiderium sanctum conversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum quaeritis imo quia quaeritis veram profecto ac peesideratis. Ad beatitudinem autem nemo venire potest nisi per virtutem, et virtus non alio modo veraciter apprehenditur, nisi disciplina virtutis non negligenter custodiatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem perducit. Ac per hoc exercitium disciplinae esse debet vestra inchoatio, virtus perfectio, praemium virtutis aeterna beatitudo. Haec es
Abbreviated transcription (Latin):
uel plura ambiunt. uł optine cun¬
ta que ambierint possune audiant
quod scriptum est. Quid ꝓdest ho¬
mini si totum mundum lucretur.
amime uͦ sue detͥmentum faciat: Ac
si aꝑte ueritas dicat. Quid ꝓdest
homini si totum quod extrase est
congregat. si hoc solum quod ip̃e
est damnat : plerunq autem ci¬
tius raptorum auaritia corrigitur:
si in ũbis admonentis quam fugi¬
tiua sit p̃sens uita monstretur.
Sieorum ad medium memoua de¬
ducat᷑. qui ⁊ ditari in hoc mundo
diui conati sunt: ⁊ tamen in adep¬
tis diuitiis diu manere nequiue¬
runt. Quib festina mors¬
repente et sunul abstu
quicqͥd eorum nequitia
nec sim ul nec repente congre¬
gauit. Qui hic rapta reliquerunt.
sed secum adindium causas rapine
detulerunt. Horum itaq exempla
post uerba adcor redeant. imitari
saltem quos iudicant erubescant.

Expanded text:
vel plura ambiunt, vel obtinere cunvel plura ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac si aperte Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum ad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina morrepente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente congrnon solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla post verba ad cor redeunt, imitari saltem quos judicant, erubescant.
Abbreviated transcription (Latin):
dus quippe ex illis caꝑet. si eas bͥne
lparg̾e non amando uoluisset. Qui
ũ eas diligendo retinet: hic utiq si¬
ue fructui derelinquet. Cum reple
cunctis simul opib in ardẽcunt: au¬
siant quod sriptum est. Qui festinat
ditari. non erit innocens. ꝓfecto
eium quia aug̃e opes ambit. tutare
pececatum neglegit: ⁊ more auiũ
saptus. cum escam t̾renarum re¬
tum auidius conspicit. quo stran¬
gulet᷑ peccati laqueo¬
non agnoscit. Cum¬
libet p̃sentis mundi ẜ adu luci¬
desidant. et que de futuro
damna patiunt᷑ ignorant: audiant
quod seriptum est. Hereditas ad
quam festinat᷑ inpͥncipio. innonis¬
suno benedictione carebit. Ex hac
quippe uita initium dicimꝰ ut abe¬
nedictionis sortem. in nouissimũ
ueniamus. Qui itaq inpͥncipio
hereditari festinant. sortem sibi
innouissimo benedictionis ampu¬
tant: quia dum ꝑ auaritie nequitiã
hic multiplicari appetunt. illic abe¬
t̃no patrocmo ex heredes fiunt. Cũ

Expanded text:
ctus quippe ex illis caperet, si eas bene ctus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innocens . Profecto enim quoniam augere opes ambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueonon agnoscit. Cumlibet praesentis mundi ldesiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Ex hac quippe vita initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
henne ignib mancipant᷑: Hinc gͥs
ligendum ẽ. quanta cdamnatione yl¬
ctendi sunt qui aliena rapiunt: sit¬
ta amma̾u̾satione feruint᷑:. qui sua
indiscrete tenuerunt. Ppendlant
quo eos obliget reatu res rapta: as
li subicit pene non tradita. ꝑpenl
quid meretur iniustitia illata: sis
ta ꝑcussione digna est pietas nol
impensa. Cum aliena rape intendunt :
audiant quod scriptum est. ue ei qui
multiplicat non sua. Usq quo aggrauat
contra se densum lutum: Auro quip¬
pe lensum lutum contra se aggranare
est: terrena lucͣ cum pondẽ peccati cu¬
mulare. Cum multiplicare laͬge ha-¬
bitationis spatia cupiunt: audiant
acsi aꝑte diceret. Quousq nos ex¬
tenditis qui hab̾e incominuni mun¬
do consortes minme potestis: Con¬
unctos quidem p̃mitis: sed contra¬
quos uos ualeatis extendẽ semꝑ inue¬
nius. Cum angendis petuniis inhiant:
auliant. quod scriptum est. Auarus
non implet᷑ pecunia. et qui amat cdi¬
uitas: fructus non capiet ex eis. fru¬

Expanded text:
hennae ignibus mancipantur. Hinc ergo colligendum est, quanta damnatione plectendi sunt qui aliena rapiunt, si tanta animadversione feriuntur, qui sua indiscrete tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quod meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et aggravat contra se densum lutum ? Avaro quippe densum lutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multiplicare labitationis spatia cupientibus DominAc si aperte diceret: Quousque vos extenditis qui habere in communi mundo consortes minime potestis? conjunctos quidem pquos vos valeatis extendere semper invenitis. Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fru
Abbreviated transcription (Latin):
deuoluint᷑. Quid uͦ eorum mente¬
mente infelicius. quib de largitate
ges quasi exuirtute seminat᷑  pri¬
us itaꝙ admonendi sunt ut teñe
sua rationabilit̾ sciant. ⁊tunc de¬
mum et aliena non ambrant. Si enĩ
radix culpe in ipsa offrfio  non ex¬
uritur: nunquam ꝑramos exube¬
rans auaricie spina siccat᷑. Occasio
gͥ rapiendi subtrahit᷑: si bene priꝰ
ius possidendi disponat᷑. Tunc uero
ad moniti audiane. quomodo que
habent miscd̃it tbuant: quando
nimirum didicerint ut bonamise¬
cordie ꝑ int̃iecta rapine nequitiã
non confundant. Uolent̃ emmex¬
quirunt. que miscd̾iter largiant᷑.
re. que iam nec miscd̃ia nuncupare
potest: quia addulcem fructum
non ꝓficit. que ꝑuirus pestifere
radicis amarescit. Hinc est enim
idicium et odio habens rapinam
in holocausto. hinc it̃um dicit. hos¬
tie impiorum abominabiles. quia
offerun᷑ exscełe. Qui sepe quoꝙ¬
et indigentib subtrahunt que dõ¬

Expanded text:
devolvuntur. Quid ergo eorum devolvuntur. Quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate ges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effusione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quando nimirum didicerunt ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. Violenter enim exquirunt quae re. Quae jam nec misericordia nuncupari potest, quia ad dulcem fructum non proficit quae per virus pestiferae radicis amarescit. Hinc est enim ominus diligens judicium, et odio habens rapinam in holocaustum . Hinc iterum dicit: Hostiae impiorum abominabiles, quia offeruntur ex scelere . Saepe enim indigentibus subtrahunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
laudem querant: aucdiant quod
scriptum est. Nesciat sinistratua.
utis ad misceat: sẽ opus rectitudi¬
nis appetitio ignorec fauoris. Nemi¬
pense gratie uicissitudinem requi¬
iunt: audiant quod scriptum ẽ.
lum facis prandium arte cenam:

Expanded text:
laudem quaerant, audiant quod laudem quaerant, audiant quod scriptum est: Nesciat sinistra tua e praesentis admisceat, sed opus rectitudinis appetitio ignoret favoris. Ne impensae gratiae vicissitudinem requirant, audiant quod scriptum est: Cum facis prandiu
Abbreviated transcription (Latin):
quedam. ne multa quib panca.
pauca p̃beant quib impende us
debuerunt. Ne p̃cipitatione ho
quod tͥbuunt mutilit spar gals¬
ne tarditate petentes noxie cruciẽt.
ne recipiende hic gr̃e intentio sur¬
repat. ne dationis lumen laudis tran¬
sitone appetitio. extinguat. ne obla¬
tum muus comunta trstitia obside¬
at ne in bene oblato muñe ammins
plusquam decet hilarescat. ne sibi
quiequam cum totum recte impleue¬
rint tribuant. et simul omma post¬
quam ꝑegerint ꝑdant. Ne enimsi¬
bi uirtutem sue libertatis deputent:
audiant quod scriptum est. Siquis
ministrat: tanquam ex uirtute quã
ad ministrat ds̃. Ne in bene factis
mmodatius gaudeant: audiant
quod scriptum est. Cum feceritis
omnia que p̃cepta sunt nobis. dici¬
te. serur mutiles sumus. quod debu¬
mus fac̃e fecimus. Ne largitatẽ tͥsti¬
ua corrumpat: audiant scriptum
esse. Hilarem clatorem diligit leus.
Ne ex impenso mu̾e transitoriã

Expanded text:
quaedam; ne multa quibus pauca, ne quaedam; ne multa quibus pauca, ne pauca praebeant quibus impendere multa debuerunt; ne praecipitatione hoc quod tribuunt inutiliter spargane tarditate petentes noxie crucient; ne recipiendae hic gratiae intentio subrepat; ne dationis lumen laudis transitoriae appetitio exstinguat; ne oblatum munus conjuncta tristitia obsideat; ne in bene oblato munere animus plus quam decet hilarescat, ne sibi quidquam, cum totum recte impleverint, tribuant, et simul omnia postquam peregerint perdant. Ne enim sibi virtutem suae liberalitatis deputent, audiant quod scriptum est: Si quis administrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ne in benefactis immoderatius gaudeant, audiant quod scriptum est: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus . Ne largitatem tristitia corrumpat, audiant quod scriptum est: Hilarem enim datorem diligit Deus . Ne ex impenso munere transitoriam
Abbreviated transcription (Latin):
ment. quia contineri ꝑ se cẽt̃os in¬
dent. Nam t̃rene dñs domus fani¬
lorum ordines inmisteriaq disꝑties
hos ut regant. illos lͦ statuit ut al
aliis regant᷑. Istos ibet ut necessas
cet̾is p̃beant: illos ut accepta ab ab
sumant. Et tamen plerunq oftei¬
dunt qui regunt. et in patris fan¬
lias gr̃a ꝑmanent qui regunt᷑.
Iram merent᷑ qui disspensatores
sunt. sine offensione ꝑ durant
qͥex alientã disspensatione sub siste
Admonendi sunt gͥ qui iam sua¬
que possident miscd̃it tͥouunt.
ut acelesti dño dispesatores se pa¬
tos subsidiorum tempoialium as¬
cant. Et tanto humilit̃ p̃beant.
quanto et aliena esse intestigunt
que dispensant. Cunq illorimis¬
nisterio quib accepta lagnint᷑ cot¬
tutos se ẽe consicdant: nequaquas
eorum mentes tumor subleuet. si
timor p̃mat. Unde ⁊ necesse est¬
eis ut sollicite ꝑpendant. ne coss¬
missa indigne distribuant. ue q¬
dam quib nulla. ne nulla quib

Expanded text:
ment, quia contineri per se caeteros viment, quia contineri per se caeteros vident. Nam terrenae domus dominus famulorum ordines ministeriaque dispertiens, hos ut regant, illos vero statuit ut ab aliis regantur. Istos jubet ut necessaria caeteris praebeant, illos ut accepta ab aliis sumant. Et tamen plerumque offendunt qui regunt, et in patrisfamilias gratia permanent qui reguntur. Iram merentur qui dispensatores sunt, sine offensione perdurant qui ex aliena dispensatione subsistunt. Admonendi sunt igitur qui jam quae possident misericorditer tribuunt, ut a coelesti Domino dispensatores se positos subsidiorum temporalium agnoscant; et tanto humiliter praebeant, quanto et aliena esse intelligunt quae dispensant. Cumque in illorum ministerio quibus accepta largiuntur 64 constitutos se esse considerant, nequaquam eorum mentes tumor sublevet, sed timor premat. Unde et necesse est ut sollicite perpendant ne commissa indigne distribuant; ne quaedam quibus nulla, ne nulla quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. Audiant illi. Escauentͥ.
et uent̃ escis: deus autem et hunc
et hanc destruit: E rursum. Non
incomesationib et ebrietatib. Et
rursum. Esca nos non commendat
et infidelib nichil est mundum.
est. et gła inconfusione ipsorum.
Audiant isti. di̾cedant quidem
a fide. Et paulo post. ꝓlabentiũ
quos deus creauit ad ꝑcipiendũ
cum gr̃arum actione fidelib. et is
qui cognouerunt ueritatem. Au¬
diant illi. bonum est non mandu¬
care carnẽ neq bib̃e uinum.
neq in quo frat tuus scandalite¬
tur. Audiant isti. modico uino ut̃e
ꝓpt̾ stomacum. et frequentes tuas
infirmitates. Quatinus et illi dis¬
cant cibos carnis in ordinate non
appet̾e. et isti creaturam dei quã
non appetunt non audeant con¬
sunt qui iam sua miscd̾ĩt tͥbuunt.
atq alit̃ qui adhuc et aliena raꝑe
contendunt. Admonendi
nanꝙ sunt qui iam sua miscd̾it̃
tͥbuunt. ne cogitatione tumi a
suꝑ eos se quib t̾rena lar grurtir
extollant: ne iccirco se meliores el¬

Expanded text:
hominem . Audiant illi: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Et rursum: Non in commessationibus et ebrietatibus . Et rursum: Esca nos non commendat et infidelibus nihil est mundum est, et gloria in confusione ipsorum . Audiant isti: Discedent quidam a fide . Et paulo post: Prohibentium quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognoverunt veritatem. Audiant illi: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum: neque in quo frater tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam Dei quam non appetunt, non audeant conbuunt, atque aliter qui adhuc et aliena rapere contendunt. Admonendi namque sunt qui jam sua misericorditer tribuunt, ne cogitatione tumida super eos se quibus terrena largiuntur, extollant; ne idcirco se meliores aesti
Abbreviated transcription (Latin):
tare sibi templum. quia sanguinum uir
belli frequentia ẽẽt. Qua figura illi spũa¬
lĩt admonentur. qui ad huc corruptio¬
in sunt dediti. ne templum edificent.
culpas corrigat. ⁊ ipse uitiis seruiat.
Qi regunen sacerdotii cotendit appete.
ante in se discutiat. si uita honori sit
congrua. Quod si non discrepat humilt̃
ad id quod uocatur accelat. Reatũ qui¬
pe culpe geminat. si quisq cum culpa al¬
laterdotale culmen aspirat. heu me mise¬
rum. in explicationib nodis astrictum.
Si euim susceptum regimen eccl̃astici ordi-
nis receptem. criminis conscuis tumeo. si
deseram: ne detĩor sit tulpa susceptum
reginen relinquere: amplius formido.
undiq miser metuo. ⁊ in tanto rei dis¬
ͥmine. quid sequar ignoro. Uniuscͣusꝙ
pͥus quam caderet maioris erat uirtutis.

Expanded text:
care visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentur, qui vitiorum adhuc corruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum culpa asacerdotale culmen aspirat. Heu! me miserum inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici ordinis retentem, criminis conscius timore concutior; si deseram, ne deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid sequar ignoro. 323 4. Uniuspriusquam caderet, majoris erat virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
eademq doctrina est admbenda.
sed ꝓ qualitate morum. diuersa erit¬
uͦ exortatio corrigit błala. Sit ꝑiti medii ao
narios corporis morbos dũso medicaiiie
diũsa
sit. Sic ⁊ doctor eccle singulis quib ꝙ¬

Expanded text:
eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa evero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine diversa sit: sic et doctor Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
de confessione inigresc̾e. ⁊ mitore scłari
de posito lamentationis habtum de pec¬
Eaieecordatione induere. it pote aahuc
Sẽiorib hoc ẽ carualib non aperit in¬
seligentie spũalis ꝓtundiora mysteria.¬
ne dum audita non capiunt. p̾us incipi¬
ant conteminere quam uenerari manclata
celestia. Alit̃ est agendum erga eos qui nr̃o
commntuntuꝵ regiini si offendunt:
atq alit̃ cum iis qui nobis commissi non
sunt. Qui si iusti sunt uenerandi sunt.
si uͦ delinquunt. ꝓ sola caritate ut locus
est corripiendi sunt: non tamen cum
seueritate. sicut ir̃ qui nobis regendi cõ
missi sunt. Prius docendi sunt seniores
plebis. ut ꝑ eos infra positi facilius doce¬
antur. Unde ⁊ apls. hec inquit com¬
menda fidelib hominib. qui idonei sunt
⁊ alios docere. Ingenium bom doctoris est
inciꝑe alaudib eorum. quos salubrit᷑
ob iurgatos corrig̃e cupit. sicuti apłs add
coruithios facit. quos alaudib uichoat.

Expanded text:
tiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari tiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, upote adhuc exterioribus, hoc est, carnalibus, non aperit intelligentiae spiritualis profundiora mysterne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum circa eos qui nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Ingenium boni doctoris est incipere a laudibus eorum quos salubriter objurgatos corripere cupit, sicut Apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat,
Abbreviated transcription (Latin):
arꝓcissione annuntiabit. Non omnib
que sunt clausa aꝑienda sunt. Multi sunt.
eumi. qui caꝑe non possunt. Quib si in¬
discrete manifestent᷑: staͣm aut aletraht̃
aut neglegunt. Prima quippe pruden¬
ne uirtus est: eam quam docẽ oporteat
existunare ꝑsonam. Rudib popłis seu
carnalib plana ati communia. non sũ¬
ma atq ardua p̃dicanda sunt: ne iminsi¬
tate doctemne oppͥmantur potuis quam
poti loqui uobis quasi spũalib. sed qͣsi
carnalib. Tanquam paruulis in xp̃o. lac uo¬
bis potum dedi. non escam. Carnalib quip¬
pe animis. nec alta minis de celestib. nec
trena conuenit p̃dicare: sed medioͥter.
nt initia eorum moresq lesułant edoce¬
ri. Coriuis dum sreds puspos uiderit al¬
bi coloris. nullisi tos abis alit. sed tantum
attendit donec pat̾us tolore ngrescant.
⁊sic illos frequenti cibo resiciat. Ita ⁊ ec¬
dẽ doctor strenuus. nisi eos quos docet
uiderit ad suam similitudinem peniten¬

Expanded text:
rofessione annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Sunt enim multi, qui capere non possunt. Quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est eam quam docere oporteat aestimare personam. Rudibus populis seu carnalibus plana atque communia, non summa atque ardua praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edocere. 5. Corvus, dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit; ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sepe imꝑitia. meritis congruit
subiectorum. qui quãuis lumen
scientie sua culpa exigente non ha¬
beant: districto camen di iudicio
agit᷑. ut ꝑ eorum ignorantiam. hii¬
C etiam qui sequunt᷑ offendant.
Hinc namq in euangelio ꝑ semet¬
ipsam ueritas dicit. Si cecus ceco
ducatum p̃beat: ambo in foueam
cadunt: hinc psalmista non optan¬
tis animo. sed ꝓphetantis ministerio
denuntiat dicens. Obscurẽt᷑ ocłi
eorum ne uideant. et dorsum eo¬
rum semꝑ incurua. Ocd̃i quippe
sunt: qui in ipsa honoris summi
facie positi. ꝓuidendi itineris offi¬
cium suscepunt. Quib hi nimi¬
rum qui subsequent̃ in herent:
dorsa nominant᷑. Obscuratis gͥ oc¬
łis. dorsum flectitur: quia cum
lumen scientie ꝑdunt qui p̃eunt.
ꝓfecto ad portanda curuantur
peccatorum oña qui sequunt᷑

Expanded text:
saepe imperitia meritis congruit saepe imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt, qui in ipsa honoris summi facie positi, providendi itineris officium susceperunt: quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent; dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum curvantur onera qui sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
quando aliud discit᷑. & aliud doce
et non ex me: pͥncipes extiterunt.
et non cognoui. Ex se nanq et ñ
exarbitrio summi rectoris regnant:
qui nulliᷤᷤ fulti uirtutib. nequa¬
quam diuinitus uocati. sed sua
cupidine accensi: culmen regi
minis rapiunt potius quam as¬
sequunt᷑. Quos tam̃ in t̾nus iudex
quos ꝑmittendo tolerat. ꝓfecto
ꝑ iudicium reꝓbationis ignorat.
Unde ad se quibdam & post mira¬
cła uenientib dicit. Recedite ame
oꝑarii iniquitatis. nescio qui estis.
Pastorum imꝑitia uoce ueritatis in¬
crepatur. cum ꝑ ꝓpħã dicit᷑. Ipsi pas.¬
tores ignorauer̃t intelligentiam.
Quos rursum dñs de testatur dicẽs.
Et tenentes legem nescier̃t me.
Et nesciri gͦ se ab eis ueritas queri¬
tur. et nescire se pͥncipatum nes¬
cientium ꝓtestat᷑: quia ꝓfecto hii
qui ea que sunt dñi nesciunt a dño
nesciuntur. paulo arcestante qui
ait. Siquis autem ignorat: igno¬
rabit᷑. Que nimirum pastorum

Expanded text:
quando aliud discitur, et aliud docetquando aliud discitur, et aliud docetet non ex me; principes exstiterunt, et non cognovi . Ex se namque, et non ex arbitrio summi rectoris, regnant, qui nullis fulti virtutibus, nequaquam divinitus vocati, sed sua cupiditate accensi, culmen rminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam et post miracula venientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per Prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursum Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas queritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Quae nimirum Pastorum