comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquid est: donec uelle est. qr nõ om̃is
qui uoluntatẽ ht̃. ad aliquid habet: doẽc
ipsa uoluntate uelle incipit: et ad aliquid
uelle. Sicut nõ omnis quiuisionẽ habet
statim ad aliquid habet: donec ip̃a uisiõe in¬
dere incipit. ⁊ aliquid uidere. Uisionẽ enĩ
habere aliquis et intenebris potest: quando
nonuidet. Hidert aũt nõ potest nisi ĩluce:
quando aliquiduidet. Sic et uolũtat̃e hr̃e
non potest: nisialiquid. Omis enimuolũ

Expanded text:
id est donec velle est, quia non omnis qui voluntatem habet, ad aliquid habet, donec ipsa voluntate velle incipit et aliquid velle, sicut non omnis qui visionem habet statim ad aliquid habet, donec ipsa visione videre incipit et aliquid videre. Visionem vero habere aliquis et in tenebris potest quando non videt; videre autem non potest nisi in luce quando aliquid videt. Sic et voluntatem potest non potest nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sana: int̾m ut ledat᷑ Sieis nõ utat᷑. Quodam
u̾onoria. quib siutitur ledit᷑. alia aũt media
sũt. quib uti q nõ sielesioẽ põt. Nam qr uita
ista infłor suꝑioris uite ymago est. ꝯgruum
erat. ut i illisque ad hãc uitam fcã sunt: coꝵ
que ad suꝑiorẽ uitã spectant documentũ hoĩ
ꝓpõeretur ꝯũt aũt ꝙ ꝑ ista foris demostrar
debuerũt. quedam intus noxia inte spũali. ꝙ
quib sine lesice̾ carere non põt. Qualis est ꝯ¬
gnitiodei. et ꝯgnitio sui. et iurtutes oẽs q̃

Expanded text:
dam vero noxia quibus si utitur laeditur. Alia autem media sunt, quibus uti et non uti sine laesione potest. Nam quia vita ista inferior superioris vitae imago est, congruum erat ut in illis quae ad hanc vitam facta sunt, eorum quae ad superiorem vitam spectant documentum homini proponeretur. Sunt autem quae per ista foris demonstrare debuerunt, quaedam intus noxia vitae spiritualiquibus sine laesione carere non potest, qualis est cognitio Dei et cognitio sui, et virtutes omnes quae
Abbreviated transcription (Latin):
siuel ex natura ẽ: uel otraiustitiam. uolun¬
tati ergomale quo uitiũ ex ip̃a est. mala ẽ.
Srdo añt ex deo est quo ꝑ uelle siuie ad hoc
siue ad aliud est. Inuoluntato ergo uitium
est. a ip̃m malũ est. et ex ip̃o uoluntas ma¬
liest. In uelle aũt᷑ itiũ est. in quantũ uelle
ex uoluntate mala est. ⁊ ordo est. inquantũ
ad hoc. ł ad hoc ex dispõente est. Et cũ ip̃m
uelle ad hoc aliquid est malũ est. quod adħ
est. quia mala uoluntate est. Quod aũpo
tius ad hec quam illud est bonũ. qr ordo est.
et ex bene disponente ẽ. Potest ergo uolũ¬
tas mala mn se corrũpi ⁊ resolui ꝑpropriũ
uitium qd̾ ci alum̃ nondatur. s nõ põt ꝑ

Expanded text:
praeter naturam est vel contra justitiam. Voluntati ergo malae vitium est ex ipsa quo mala est; ordo autem ex Deo est, quo per velle sive ad hoc sive ad illud est. In voluntate ergo vitium est, et ipsum malum est, et ex ipso voluntas mala est. In velle autem et vitium est in quantum velle ex voluntate mala; et ordo est, in quantum ad hoc vel ad hoc ex disponente est. Et cum ipsum velle ad hoc aliquid est, malum est quod ad hoc est; quia mala voluntate est. Quod autem potius ad hoc quam ad illud est, bonum est; quia ordo est, et ex bene disponente est. Potest ergo voluntas mala in se corrumpi, et resolvi per proprium vitium, quod ei aliunde non da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ficitur modis. saut t̾mo naturaliter
cossate potestatissant miraculo tpalit̾ illa. ĩ¬
possibłitatis. sant obstuculo extrinsecus ad¬
hibite ficultatis aut iudicio intrinsetus ope¬
rãtis dispositionis. Serminus naturalit̾ col¬
late potestatisquantũ naturalit̾ posseccedit᷑
Miriculum tp̃alit̾ illate impossibłi̾tatis ẽ.

Expanded text:
erficitur modis. Aut termino naturaliter collatae potestatis, aut miraculo temporaliter illatae impossibilitatis, aut obstaculo extrinsecus adhibitae difficultatis, aut judicio intrinsecus operantis dispositionis. Terminus naturaliter collatae potestatis est quantum naturaliter posse conceditur. Miraculum temporaliter illatae impossibilitati
Abbreviated transcription (Latin):
genere ꝓfectũ. Unũ carni. alt̾m sp̃ui. Ut ĩ uno
sensuscamis ad iccũditatẽ foueret᷑. In alt̾osẽ¬
sus m̃tis ad felicitatẽ replet᷑. carmuisibilia.
spũi inuisbilia. carni ad solatiũ. spũi adga¬
udiũ. Ex hiis bonis unũ dedit. aliud ꝓmi¬
sit. unũ ut gͣtis possideret᷑. alt̾mut ꝑm̾itu
quereret᷑ Quod uisible erat bonũ gratis
dedit. Quod aũt innisibileerat: m̾̃ito que¬
rendũ ꝓposuit. ut ex dono gratuito probare¬
tur. et excellentia promissionis. ⁊ fides pro¬
mittentis. Sienm tale ⁊ tm̃ est qd̾ gratis de¬
dit: quale et quantũ esse putandum ẽ. Illd
pro quo ẜuitiũ queritur. Rursũsi tãtaboĩ¬
tas illimerat: ut nichilm̾itis tã multadaet.
quõ maliciaei messe pot̾it: ut ẜmentes nõ
remuñet. Ad hoc spectabat quoduisibłia
oĩa gratis data sunt hoĩ. et ꝯtinuo creatus
dñs rerũ ꝯstitutus est. Posteau̾o obediẽtia ĩ¬
ũcta estilli. ⁊ preceptũ datũ ut primume¬

Expanded text:
genere perfectum; unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni ad solatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit. Unum ut gratis possideretur, alterum per meritum quaereretur. Quod visibile erat bonum gratis dedit; quod autem invisibile erat merito quaerendum proposuit, ut ex dono gratuito probaretur et excellentia promissionis, et fides promittentis. Si enim tale et tantum est quod gratis dedit, quale et quantum esse putandum est illud pro quo servitium quaerit? Rursum si bonitas tanta illi inerat ut nihil meritis tam multa daret, quomodo malitia ei inesse poterit ut servientes non remuneraret? Ad hoc spectabat quod visibilia omnia gratis data sunt homini; et continuo creatus, dominus rerum constitutus est. Post ea vero obedientia injuncta est illi, et praeceptum datum, ut primum me
Abbreviated transcription (Latin):
resiceretur ꝑdilectionẽ. Sapientia lib̾ erat
scriptus intus. Opus sapĩe libererat. scriptꝰ
foris. Uoluit aũt postea ad huc alid̾ foris
scribi sapientiam ut manifestius iuideret᷑
⁊ ꝑfectius ꝯgnosceretur. ut oculus homĩs
illuminaretur ad scripturã std̃am: ꝙ̃ cali
primũ. et illud euidentiuserat. qm̃ nõsolũ
demr̃auit: s illum inauit. Assũpsit carnẽ
nõ amittens diuinitatẽ. ⁊ ꝓpositus ẽ lib̃
scriptus intus et foris. forisin hũanitate.
Intus indiuinitatt. ut foris legeret᷑ ꝑimi¬
tationẽ. Incuspotẽplationẽ. foris ad sunti¬
tẽ . Intus ad felicitatt̃. foris adm̾̃itũ. Intus ad
gaudiũ. Intus ut inprincipio erat ũbũ. foris.¬

Expanded text:
reficeretur per dilectionem. Sapientia liber erat reficeretur per dilectionem. Sapientia liber erat scriptus intus, opus sapientiae liber erat scriptus foris. Voluit autem postea adhuc, aliter scribi foris sapientia ut manifestius videretur et perfectius cognosceretur, ut oculus hominis illuminaretur ad scripturam secundam, quoniaprimum et illud evidentius erat, quoniam non solum demonstravit sed illuminavit. Assumpsit carnem non amittens divinitatem, et positus est liber scriptus intus et foris; in humanitate foris, intus in divinitate, ut foris legeretur per imitationem, intus per contemplationem; foris ad sanitatem, intus ad felicitatem; foris ad meritum, intus ad gaudium. Intus: In principio erat Verbum ; foris
Abbreviated transcription (Latin):
ta ałia quoꝵ sensus foriserat: ꝯtingebant
uisibłia que foriserant. s non ꝑ easimilit̾
sibilia inuisibilib ꝯgnoscuntur. s nõ cque
qui inuisibilia uideret: inuisibilia in eis
uideret. quia sensus quo in insibilia pcipi¬
unt᷑. in sũmis infuna oprehendit. s sensꝯ
quo uisibilia ꝯtinguntur. In insimis sũ¬
ma non capit. Sic itaq una creatura eat:
cuius sensus tonis intus erat. et alia crea¬
tura erat cuius sensus totus foris erat. et
positus est inmedio hõ. ut incusa foris sen¬
sum haberet. Intus ad inuisibilia. foris ad
inuisibiba. Intus: ꝑ sensũ rationis. foris
ꝑsensũ carnis. ut ingrederet᷑. ⁊ ꝯtẽplaretur.
⁊ egrederetur. ⁊ ꝯtẽplaretur. Intus sapien¬
ret et laudaret. Sapientia pascua intus cat.
Opus sapic̾tie : pascua foris erat. ⁊ admis¬
sus est sensus boĩs. ut ad utrũq iret: ⁊ ĩutio¬
q resectionẽ inueniret. Iret ꝑꝯgintionẽ.

Expanded text:
ta animalia quorum sensus foris erat contingebant ta animalia quorum sensus foris erat contingebant visibilia quae foris erant, sed non per ea similiter visibilia invisibilibus cognoscuntur, sed non aeque qui visibilia vident invisibilia in eis vident, quia sensus quo invisibilia percipiuntur in summis infima comprehendit, sed sensus quo visibilia continguntur in infimis summa non capit. Sic itaque una creatura erat cujus sensus totus intus erat, et alia creatura erat cujus sensus totus foris erat. Et positus est in medio homo ut intus et foris sensum haberet. Intus ad invisibilia, foris ad visibilia. Intus per sensum rationis, foris per sensum carnis, ut ingrederetur et contemplaretur; et egrederetur et contemplaretur, intus sapienret et laudaret. Sapientia, pascua intus erat; opus sapientiae, pascua foris erat. Et admissus est sensus hominis ut ad utrumque iret, et in utroque refectionem inveniret. Iret per cognitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
motui nĩtis: dñat᷑ et motiuu corporis qui
sb̾ iectus estalli. et tũc pcc̃m regnare ĩ cipit
inro mortali corpore. Siaũt nõ dñaturu
titur m̃s ẜuitio corporis sui. ⁊ exhibet m̃bͣ
sua aria iustitie. ⁊ sũt simul motus m̃tis.
et motus corporis seorsũ: motus sensualitati
& ꝑficitur iustitia. ⁊ iniquitas cohibetur De
foris caperet per carnem. ⁊ inuisibilia
tarẽt. Neq enim in om̃ib operib suis deus
aratioali creatura laudaretur: si non om̃ia
operadei a ratioali creatura ꝯgnoscerentur.
Ut ergo ꝑfecta esset laus dei : mostrata sunt
rationalicreature opera dei. ut eũ intuset
foris mirarent᷑. ⁊ ꝑ admiratioẽ ꝑfic̾et addi¬
lectionẽ. ftã est crcatura una. cuius sensus
totus erat. et creatura alia ftã est: cuius sen¬
sus totus foris erat. Sensus angeloꝵ intus
erat. et sensus brutoꝵ ałium foris erat.an¬
geli quoꝵ sensus intus erat: otemplabant᷑
que intuserant. et ꝑ ea que foris erant᷑. Beu¬

Expanded text:
tis, dominatur et motui corporis, qui subjectus est illi, et tunc peccatum regnare incipit in nostro mortali corpore. Si autem non dominatur, utitur mens servitio corporis sui; et exhibet membra sua arma justitiae, et sunt simul motus mentis et motus corporis, seorsum motus sensualitatis, et perficitur justitia, et iniquitas cohibetur. CAfortis caperet per carnem et invisibilia tarent. Neque enim in omnibus operibus suis Deus a rationali creatura laudaretur, si non opera Dei omnia a rationali creatura cognoscerentur. Ut ergo perfecta esset laus Dei, monstrata sunt rationali creaturae opera Dei, ut eum intus et foris miraretur, et per admirationem proficeret ad dilectionem. Facta est creatura una cujus sensus intus totus erat, et creatura altera facta est cujus sensus totus foris erat. Sensus angelorum intus erat, et sensus brutorum animalium foris erat. Angeli quorum sensus intus erat, contemplabantur quae intus erant, et per ea quae foris erant. Bru
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ͥtute diuine presentic sinc ext̾iori impedrm̃¬
to ꝯ primif. Obstaculũ extrinsetus adhite¬
difficultatis est. quando nutu diuina ꝑ a
lias potestates extrinsetus obuantes alia
uoluntates ne ad effectũ uenire possunt ĩ¬
pecliuntur. Indiciũ intimsetus oꝑantis di¬
spositionis est. quãdo ip̃a ius diuina que ab
uitus om̃ium creature presidet: illas q̃ uo
luntates que ꝯtra suam uoluntatẽ ortast̃.
ad ꝑficiendũ suam uoluntatem intorquet.
Hus ergo quatuor modis prauas uolũtates
angeloꝵ et hominum deus ad imꝑiũ sue
uoluntatis disponit. ut incoetiam in quo
displicet id quod est quia malũ est: placet
qr est quod ordinatum est. De occulta dis¬

Expanded text:
sine exteriori impedimento comprimitur. Obstaculum extrinsecus adhidifficultatis est quando nutu divino per alias potestates extrinsecus obviantes aliarum voluntates ne ad effectum venire possint impediuntur. Judicium intrinsecus operantis dispositionis est quando ipsa vis divina, quae intus omni creaturae praesidet; illas etiam voluntates quae contra suam voluntatem ortae sunt, ad perficiendam suam voluntatem intorquet. His ergo quatuor modis pravas voluntates angelorum et hominum Deus ad imperium suae voluntatis disponit, ut in eo etiam in quo displicet id quod est quia malum est placeat quia est quod ordinatum est. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ꝑ iuisibiliũ oditionẽ. scd̃o foris ꝑcar¬
is assumptioẽm. primũ ad iocũditatẽ. S̾o
ad sanitatẽ. Primo ad naturã. Scd̾o ꝯtͣ cul¬
pam. Primo ut natura foueret᷑. Scdõ ũ iu¬
tiũ sanaret᷑. ⁊ natura beatificaretur. De du

Expanded text:
visibilium conditionem, secundo foris per carnis assumptionem. Primo ad jucunditatem, secundo ad sanitatem; primo ad naturam, secundo contra culpam; primo ut natura foveretur, secundo ut vitium sanaretur, et natura beatificaretur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
illam tm̃ mota fuisset: ẜ iustitiam mota
suisset. et fuisset iusta uolũtas quoniã ẜm
iustitiam mota fuisset. Quãdo aũt ad ea
mota est. que gessa non fuerant. extͣ menfã
mota est. et meo scd̾m m̃suram motanonẽ.
etibimalũ illierat scd̃m mensurã mou̾i.¬
neq illi malum erat mou̾i ad quod mota ẽ.
hoc mota pccm non fuiss. Extra m suram
aũt mou̾i uoluntate erat. appetere. quod ꝯ¬
cessum nõ erat. in quo scd̃m mensurã non
mouer erat. et id malumerat. Ip̃m aut oc¬
casio mali. Quia enĩextra m̃surã uolũtas
mota est. ẜ m̃surã mota non est. Nec tñ illi
malũ erat mou̾i ad qd̾ mota est. s ẜ m̃ẜam¬
non mou̾i. scd̃m qd̾ mota nõ est. ⁊ hoc siñ
fusset: mnalũ nullũ fuiss. Hoc itaq malũ
stm̃ est. uolũtati au̾tenti se. et trasgrediẽti
mensurã quod turpis stã est. et praua et ĩor¬
dinata. ⁊ esfluens. ⁊ nõ tenens modũ. ⁊ legẽ

Expanded text:
illa tantum mota fuisset secundum justitiam mota illa tantum mota fuisset secundum justitiam mota fuisset, et fuisset justa voluntas, quoniam secundum justitiam mota fuisset. Quando autem ad ea mota est quae concessa non fuerant, extra mensuram mota est, et in eo secundum mensuram mota non est. Et ibi malum illi erat secundum mensuram noquod mota est;hoc mota peccatum non fuisset. Extra mensuram autem moveri voluntate erat appetere quod concessum non erat; in quo secundum mensuram non moveri erat, et id malum erat; ipsum autem occasio mali. Quia enim extra mensuram voluntas mota est, secundum mensuram mota non est. Nes tamen illi malum erat moveri ad quod mota est, sed m quod mota non est. Et hoc si non fuisset, malum nullum fuisset. Hoc itaque malum factum est voluntati avertenti se et transgrediendi mensuram, quod turpis facta est et prava et inordinata, effluens et non tenens modum et legem
Abbreviated transcription (Latin):
ũsia bono inquo erant ad bonum inquo
non dum erant. Propterea in motu ra¬
tionis uoluntatis omne mencũ ꝯstabat
quo uel bom uel malierant. Inlicergo.
et bonum et malũ querend est. ubi instima¬
et culpa est. quoniã iustitia bonũ est. et culpama¬
lũ est. Et ipsa culpanet uoluntus erat: quoni¬
am uolũtas malunonerat. quoniã a deo data
erat. Nec motus uolũtatis malũerat qm̃ ex
uolũtate erat et uolũtatis erit. et moue̾i̾uo¬
luntas adeo acceperat. nec id ad qd̾ motus n¬
olũtatis erat. malũerat. quoniã aliqd̃ erat.
motus uolũtatis non erat ad qd̾ esse de¬
buerat. et idco nonerat:qr ad aluiderat ad
qd̾ esse nõ debuerat. nec tñ ad hoc esse. s ad a¬
liud non esse pct̃m erat. quia sullud nõ esset:
q̃ si hoc ẽẽt: pc̃cinnonẽẽt. Mzens itaq ratio¬
nalis sicut uoluntatẽ acceperat. et mouen
uoluntate acceperat: sic et ad que licite uo¬
lũtate mou̾i posset. acceperat. et ad illa mou

Expanded text:
nversi a bono in quo erant ad bonum in quo nversi a bono in quo erant ad bonum in quo nondum erant, propterea in motu rationis voluntatis omne meritum constabat quo vel boni vel mali erant. Illic ergo et malum bonum quaerendum est ubi justiet culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat, quoniam aliquid erat, motus voluntatis non erat ad quod esse debuerat? et ideo non erat quia ad aliud erat ad quod esse non debuerat, nec tamen ad hoc esse sed ad illud non esse peccatum erat, quia si illud non esset etiam si hoc esset, peccatum non esset. Mens itaque rationalis sicut voluntatem acceperat, et moveri voluntate acceperat; sic et ad quae licite voluntate moveri posset acceperat, et ad illa move
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo inlabentib culpa gratiam
au̾tit. instantib gratia m̾itũ adiuũ.
Ui aũt ad bonũ ꝯuertebantur uolũta¬
tse mouebantur gratia cooperante sũ
coactioẽ. Qui aũt abono auertebantur
sponte precipitabant᷑ gratia deserente sñ
oppressioẽ. et qui ꝯu̾tebantur ideuto bene
mouebant᷑: quia gratiam cooperantem ba¬
buerũt. Set sdcuto qui au̾tebant᷑ nõ ide¬
cop̾cipitabant᷑. qr gratiã ccoperãtẽ non
babuert. s idcuto agratia deserebantur.qr
aduertebãtur et precipitabant᷑. et qui auꝰ¬
tebantur non prius au̾tebantur. ⁊ postea d̃¬
serebantur. quia cũ gratia nonceciderũt.
et qui ꝯu̾tebantur non prius ouertebant.
et postea assumebant᷑. quia sine gratia nõ
profeterint. S qui aũtebant᷑ ineo ip̃o de¬
serebantur. et qui ꝯu̾tebant᷑. ieo ip̃o assu
ta est. quiamotuuoluntatis fcm est. ñ ma¬
lifierent aũsi abono in quo erant. ꝯsimiłi
motu uolũtatis fcm̃ estut boni essent. ꝯ¬

Expanded text:
gratiam avertit; et in stantibus gratia meritum adjuvit. Qui autem ad bonum convertebantur voluntarie movebantur gratia cooperante sine coactione. Qui autem a bono avertebantur sponte praecipitabantur gratia deserente sine oppressione. Et qui convertebantur, idcirco bene movebantur quia gratiam cooperantem habuerunt. Sed qui avertebantur non idcirco praecipitabantur quia gratiam cooperantem non habuerunt; sed a idcirco gratia deserebantur quia avertebantur et praecipitabantur. Et qui avertebantur non prius avertebantur et postea deserebantur, quia cum gratia non ceciderunt; et qui convertebantur non prius convertebantur et postea assumebantur, quia sine gratia non profecerunt; sed qui avertebantur in eo ipso deserebantur, et qui convertebantur in eo ipso assumta est, quia motu voluntatis factum est ut mali fierent aversi a bono in quo erant; et similiter motu voluntatis factum est ut boni essent co
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ aliquid unũ erant: quia cẽs boni erant.
⁊ ꝙ boni erant: nonfacientes. s facti erãt.
In hoc igitur unũ erant qd̾ bonift̃ierant.
et non ad huc aliuderant quã factierãt.
quia tunc primũ ftĩerant. ⁊ nõ ante quie¬
quam fecerãt. Ceꝑũt aut diuini ab eo quod
facti erãt. ut aliud iam essent. uel proficiẽ¬
tes supra illud ut boni essent. uel sub illode¬
ficientes: ut maliessent. Hec est ꝯu̾sio. et
adu̾sio: quia diuisi sunt qui unũ crant et
bomi natura: ut sint alii supra illud. bomp
institiam alii sub illo maliꝑculpam. Con¬
ũsio eium iustos fecit. ⁊ aduersio ĩ iustos. u¬

Expanded text:
secundum aliquid unum erant, quia omnes boni erant; secundum aliquid unum erant, quia omnes boni erant; et quod boni non facientes, sed facti erant. In hoc igitur unum erant quod boni facti erant et nondum ad aliud erant quam facti erant; quia tunc primum facti erant, et non ante quidquam fecerant. Coeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali essent. Haec est conversio et aversio qua divisi sunt qui unum erant et boni natura ut sint alii supra illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. U
Abbreviated transcription (Latin):
erat: non erat tñ potestas illis: ut tunc a¬
luidessent. qr hoc erant. s ut hoc esse. desine¬
rent qd̾tunc erant. ⁊ aliud esse inciperent ꝙ
⁊ tũc demum esse inciperent quod non ẽ¬
rant. quoniamliberum arbitnũ de presenti
esse non potest: etiam si ip̃m inpresenti est.
s spectat semꝑ ad futuros euentus. aeos
solum qui motingenti ꝯsistũt futura qp
que ex necessitate futura sunt lib̾m arbit᷑¬
um subsequunt᷑. s ostant imobilit̾ ad uñ
tm. nec recipiũt utrũlibet ꝯtingẽtis. Sic gͥ
lib̾m arbitriũ tũc millis erat. non quidem
ꝙ tũc aliud essent quam erant. s potestate
quam habebant meo qd̾ erant: ut hoc esse
desinerent. ⁊ aliud esse inciꝑẽt qd̾ nõ crãt
Et sic quidẽ studiosius in quirẽtib ratõ
octurnt de statu primo angeloꝵ. cidepri
quales effecti sũt dundiuiderentur
au̾sicẽ. ⁊ ꝯu̾sione. Quod enim primũ erãt

Expanded text:
erat, non erat tamen potestas illis ut tunc aerat, non erat tamen potestas illis ut tunc aliud essent; quia hoc erant, sed ut hoc esse desinerent quod tunc erant et aliud esse inciperent quet tunc deinde esse inciperent quod non erant. Quoniam liberum arbitrium de praesenti esse non potest, tametsi ipsum in praesenti est; sed spectat semper ad futuros eventus, et solum qui in contingenti consistunt. Futura quippe quae ex necessitate futura sunt, liberum arbitrium non sequuntur; sed constant immobiliter ad unum tantum, nec recipiunt utrumlibet contingentis. Siliberum arbitrium erat tunc in illis, non quidem ut tunc aliud essent quam erant, sed potestate quam habebant in eo quod erant ut hoc esse desinerent, et aliud esse inciperent quod non erant. Et sic quidem studiosius inquirentibus ratio occurrit de statu primo angelorum, de primquales effecti sunt dum dividerentur aversione et conversione. Quod enim primum erant
Abbreviated transcription (Latin):
set ad ꝯotingens tantum
Et et hoc sciend̾ quoniam liberuĩ arbitriũ
quod diximus primmi principiesse ꝓpter
uoluntatemque erat in primo principio:
hoc ip̃mad primũ principiũ non erat. quo¬
mani lib̾m arbitriũ ad presens tp̃t non refer¬
tur. s ad ea que futura sunt postea inꝯtingẽ¬
ti. Se enuim qd̾ est. det̾aãtum est nec potesta¬
luid esse. quamest: dum ip̃m est. Et si alid
potest esse : potest aluid esse. postea. et nona¬
liuid esse: qm̃ quando est. hoc quod est. s pos¬
tea ut desinat hoc esse quod est. et incipiat a¬
liuud esse quod non est. Quod enimpotestr
in presenti quidem potest. s de presentinõ põt
Et si de presenti potest: tñ non nisi adfutu¬
rũ potest. Quodigitur primũ fcĩsunt. nõ
esse nõ potuenĩt. quia factisunt hoc totu
⁊ non fecer̃t ipsi. et non potuerũt nonc̃c
hoc: cum primũ erant. quoniam tũcip̃m
erant. ⁊ eñc cepũt solũmodo. Et si potãs
illis erat ut aliud essent: qr lib̾m arbitnũ

Expanded text:
tum. Sed et hoc sciendum quod liberum arbitrium quod diximus primi principii esse propter voluntatem quae erat in primo principio, hoc ipsum ad primum principium non erat; quoniam liberum arbitrium ad praesens tempus non refertur, sed ad ea quae futura sunt postea in contingenti. Omne enim quod est determinatum nec potest aliud esse, quam est dum ipsum est; et si aliud potest esse potest esse aliud postea; et non aliud esse tunc quando est hoc quod est, sed postea ut desinat hoc esse quod est, et incipiat aliud esse quod non est. Quod enim potest in praesenti quidem potest, sed de praesenti non potest; et si de praesenti potest, non tamen nisi ad futurum potest. Quod igitur primum facti sunt ipsi, non esse non potuerunt, quia facti sunt hoc totum; et non fecerunt ipsi et non potuerunt non esse hoc cum primum erant, quoniam tunc ipsum erant, et esse coeperunt solummodo. Et si potestas illis erat, ut aliud essent, quia liberum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
luntate sua mali uidicantur. qua uolun¬
tati dei ꝯtrarũsunt non quidem uolunta¬
ti ip̃ius resistendo ut fiat quod non uult
alud non posst̃. Et cum uolunt qd̾ deus
uult. non ileo bonisũt. quia nõ ꝓpt̾ hoc
uolũt quia deus uult. ⁊ quod uolũt ip̃m
deus nonuult. quoniam malũ uolunti
malũ deus non uult. Approbant enim et
diligunt quod deus odit. ac ꝑ hoc deo onͣ st̃
et mali et peccatores et rei quidẽ nõ facien¬
do quod deus iuste ficrinolit: set amando
et approbando quod deus non diligit. Non
igitur ineo qr fit ꝙ fit uolũtatem deumpe¬
diũt. s imp̃o qd̾ fic adilectiõe dei recedunt
et malisũt nonefficiendo ꝯtrariũ ip̃iusuo¬
luntati. set amando ꝯtrariũ eius dilectioĩ.
⁊ sic quidẽ uoluntas dei semꝑ impletur. et

Expanded text:
luntate sua mali judicantur, quia Dei voluntati contrarii sunt. Non quidem voluntati ejus resistendo ut fiat quod non vult aliud non possunt. Et cum volunt quod Deus vult, non ideo boni sunt, quia non propter hoc volunt quia Deus vult. Et quod volunt ipsum Deus non vult, quoniam malum volunt et malum Deus non vult. Approbant enim et diligunt quod Deus odit; ac per hoc Deo contrarii sunt et mali, et peccatores, et rei. Non quidem faciendo quod Deus juste fieri noluit, sed amando et approbando quod Deus non diligit. Non igitur in eo quia fit quod fit voluntatem Dei impediunt; sed in ipso quod fit a dilectione Dei recedunt. Et mali sunt non efficiendo contrarium ipsius voluntati, sed amando contrarium ipsius dilectioni. Et sic qu
Abbreviated transcription (Latin):
luntas deu impletur. qm̃ non fua nolũtate
ad implendã dei uoluntatẽ dingunti set oc¬
culta ip̃ius dispõẽ qua aliud non possunt:
dicis iterum. Si deus uoluit ita esse totu
ut fcm̃ est. quomambonũ est. ita esse totũ
et non aliter esse quã fcm̃est. Cur ergo p̾¬
cepit quod fcm̃ non est: et prohibuit qd̾
quod fc̃m non est. ⁊ fcm̃ esse quod fcm̃ est
Quare non potius p̾cepit ut hoc fieret so¬
lum quod esse bonum erat: et ut hoc solũ
non fieret. quod nõ esse bonũ erat siłr. Q¬

Expanded text:
Dei impletur. Quoniam non sua voluntate ad implendam Dei voluntatem diriguntur, sed occulta ipsius dispositione qua aliud non possunt aSed dicis iterum: Si Deus voluit ita esse totum ut factum est quoniam bonum est ita esse totum, et non aliter esse quam factum est; cur ergo praecepit quod factum non est et prohibuit quod quod factum non est, et factum esse quod factum est? Quare non potius praecepit ut hoc fieret solum quod esse bonum erat; et ut hoc solum non fieret quod non esse bonum erat si
Abbreviated transcription (Latin):
luit et quod uoluit fc̃m non est. qm̃ fcm̃
non est quod precepit. s quod prohibuit
stm̃ est. quod ꝑmisitataq ftm non est. qd̾
uoluit.set quodnoluit. fcm̃ est/ immo fac¬
tũ est quoduoluit. ⁊ nõfãnest nisiquod
uoluit. quoniam sic uoluit fieri: et sic ẽẽ
quod bonum nonerat non uoluit. set eẽ
ip̃m uoluit: quoniam id bonũ erat. Et cũ
ftm̃ est. id ftm est quod uoluit. quomambo¬
num erat.et hoc uoluit.Tamen dicis. Mi¬
nus huĩt uoluntas cius. et minus adepta
est. et mins impleta. et inꝑfectareman¬
sit. quia fcm̃ non est bonum quod nolu¬
it. ⁊⁊ quod uoluit malum stĩnest. Noneigo
ꝯsideras qm̃ sicut malum non habet quod
non habet. ⁊ quod nult cẽ adipisciturꝙ fit.
⁊ quod nult non esse simiłr: qr non fit. et
nũꝙͣ cassa est. uoluntaseuis: ut nonfiat
quod uult. neq infirma aliꝙͣdo: ut fiat
quod non uult. Quomodo maliexcusa¬
biles non suit: quamus ꝑ cos uolun

Expanded text:
m non est quod praecepit, sed quod prohibuit factum est, quod permisit. Itaque factum non est quod voluit, sed quod noluit factum est. Imo factum est quod voluit et non factum est nisi quod voluit, quia sic voluit, fieri, et sic esse on voluit, sed esse ipsum voluit quoniam id bonum erat. Et cum factum est, id factum est quod voluit; quoniam bonum erat, et hoc voluit. Tamen dicis: minus habuit voluntas ejus et minus adepta est et minus impleta, et imperfecta remansit; quia factum non est bonum quod voluit; et quod noluit malum factum est. Non ergo consideras quod sicut malum non habet quod non habet. Et quod vult esse adipiscitur quia fit; et quod vult non esse similiter, quia non fit. Et nunquam cassa est voluntas ejus ut non fiat quod vult, neque infirma aliquando ut fiat quod non vult. CAP. XV. Quomodo mali excusabiles non sint quamvis per eos volun
Abbreviated transcription (Latin):
tari. et sub tutela ⁊ custodia spiritaliũ ma¬
gistrorũ scĩa diuina ⁊ ecclesiastica discipłia
erudiri. qͣtinus ad sacros ordines ministerii
diuini cum rõ poposcerit digne possit acced̾e
Nemo ad clerum assumendus ÷ nisi sub tꝓtło
certo. Qui enĩ caput non habent acephalist̃
exortus eẽ putatur. qui prius crine ser¬
uato. deniq ob uite continenciam caput ra¬
debant. ⁊ capillos in igne sacrificii pouebãt ħ
usus a pb̃ris introductus ẽ. ut qui diuinis cul¬
tibus mancipati deo consegͣitur qͣi nazarei id
sc̃i crine põito inueniant᷑. sicut ad ezechielem
dr᷑. Tu fili hominis sume t̾ gladium acutũ. ⁊
duc suꝑ caput tuũ et barbam. Hoc eciam in
nouo tͥestam̃to nazareos illos pͥscillam ⁊ aqͥ¬
lam inactib apłorum prim̃ fecisse legimus
paulũ quoq apłm ⁊ quosdam discipulorum
xp̃i. qui in huiꝰmõi cultu imitandi exciterũt.

Expanded text:
tari, et sub tutela et custodia spiritualium matari, et sub tutela et custodia spiritualium magistrorum, scientia divina et ecclesiastica disciplina erudiri, quatenus ad sacros ordines ministerii divini cum ratio poposcerit digne possit accedere. Nemo ad clerum assumendus est, nisi sub titulo certo. Qui enim caput non habent acephali sunexortus esse putatur, qui prius crine servato, denique ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus ab apostolis introductus est, ut qui divinis cultibus mancipati Deo consecrantur quasi Nazaraei, id est sancti, crine posito inveniantur, sicut ad Ezechielem dicitur: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam . Hoc etiam in Novo Testamento Nazaraos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primum fecisse legimus. Paulum quoque apostolum et quosdam discipulorum Christi qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
piritał potestas in clero ordi¬
natur. hñs gradꝰ ⁊ ordines
dignitatumꝰ differentes.p¬
mum signaculũ cłĩc ẽ coro¬
na. qua signat᷑ ad sortẽ sor¬
tis ministerii diuini cuiser¬
uire regnarez.Corona quippe regale decꝰ
sigͣt. sicut dicie beatus petrus apłs. uos estis
genus elõm. regale sacerdociũ. Propter ħ
igitur coma capitis cłico in modũ coro¬
ne tondetur. & ipa capitis sũmitas desuꝑ
nudatur. ⁊ reuelatur ut ꝑ hoc detur intel¬
nõ debet. ut reuelata facie ⁊ mẽte pura do
mini sui głam contempletur Sũmum ca¬
pitis. sũmũ est mentis. Et nudatõ capitis
cretoꝵ dei nõ ignariis esse d. qr nuntius eiꝰ
ẽ ad ppłm. Tondent᷑ ⁊ capilli capitis us ad
aꝑͥtionem ⁊ reuelatõnem sensuũ. id ocłoꝵ
et aurium. ut eum ab audiendo et inclłigẽ¬
do uerlo dei cerrenoꝵ occupatõ q̃ ꝑcapillos
significant᷑ non impediat. Postaͣm aut̃ clicꝰ
factus ẽ deb deinceps de stipendiis eccłe sustẽ¬

Expanded text:
piritualis potestas in clero ordinatur habens gradus et ordines dignitatum differentes. Primum signaculum clerici est corona, qua signatur ad partem sortis ministerii divini; cui servire regnare est. Corona quippe regale decus significat. Sic dicit beatus Petrus apostolus: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Propter hoc igitur coma capitis clerico in modum coronae tondetur, et ipsa capitis summitas desuper nudatur et revelatur, ut per hoc detur intelnon debet, ut revelata facie, et pura mente Domini sui gloriam contempletur. Summum capitis summum est mentis. Denudatio capitis icretorum Dei non ignarus esse debet, quia nuntius ejus est ad populum. Tondentur etiam capilli capitis usque ad apertionem et revelationem sensuum, id est oculorum et aurium ut eum ab audiendo et intelligendo verba Dei, terrenorum occupatio, quae per capillos significantur, non impediat. Postquam autem clericus factus est debet deinceps de stipendiis Ecclesiae susten
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dicor ꝓ p̾t̾itis delictis idcirco pu¬
niri debere qr prius illa dimissa ad si¬
milia ꝑpetranda redeo. ego sic iustum
esse fateor. si hoc modo pro ilł puniri:
dicor quõ illa ꝑpetrare dicor. Si aut̃ pp̃
ħ solum prima mala age̾ denuo dicor
qr alia quedam ago similia ilłꝑari mͦ

Expanded text:
ergo dicor pro praeteritis delictis idcirco puergo dicor pro praeteritis delictis idcirco puniri debere, quia post illa dimissa ad similia perpetranda redeo; ego sic justum esse fateor, si hoc modo pro illis puniri dicor quomodo illa perpetrare dicor. Si autem propter hoc solum prima mala agere denuo dicor, quia alia quaedam ago similia illis, pari modo
Abbreviated transcription (Latin):
cua qr talem ce discernit quẽ digne pu¬
uiat. Qũ autẽ penitentẽ te uidet. pccã
cua condonat. qr talem de discernit cͥ
iuste parcat. ħ autẽ omĩa ip̃e ĩmucabi¬
liter oꝑatur. qr ⁊ cũ tu per penitenciam
pcc̃or asse desinis. non cam̃ ipẽ desinit scite
quał fuisti. ⁊ cũ iustus ẽẽ incipis. nõ tñ
ipẽ incipit scire ꝙ cu esse incipis. Quia
⁊ anceqmͣ inciꝑes. sciuit quał cu fucurͦ
fuisti. ⁊ cũ deseris esse ꝙ eras nõ tamen
ignorat ip̃e quał fuisti. Non ergo sic
incelligas quasi mutetur deus. cum tu
mutaris. S qr pp̃ea pcc̃a tibi imputare
dicitur qr ira sua ⁊ indignatõne digñ
est pcc̃a impncare. reũ esse ꝑ cħpam. et
dicis mͥ. Ego qñ ad pcc̃a reuertor. ita re¬
uertor ut siłe aliquid agam illi qd̃ pͥu᷑
idem summilitudine nõ idẽ u̾itate. Idem
qr simile illi. non idẽ qr illud. Una simi¬
litudo agendi. non tam̃ actõ una. Si

Expanded text:
tua, quia talem te discernit quem digne putua, quia talem te discernit quem digne puniat; quando autem poenitentem te videt, peccata tua tibi condonat, quia talem te discernit, cui juste parcat. Haec autem omnia ipse immutabiliter operatur, quia et cum tu per poenitentiam peccator esse desinis, non tamen ipse desinit scire qualis fuisti, et cum justus esse incipis, non tamen ipse incipit scire quod tu esse incipis; quia et antequam inciperes scivit qualis tu futurus fuisti et cum desieris esse quod eras non tamen ignorat ipse qualis fuisti. Non ergo sic intelligas quasi mutetur Deus cum tu mutaris, sed quia propterea peccata tibi imputare dicitur, quia ira sua et indignatione dignum te est peccata imputari reum esse per culpam, et dicis mihi: Ego quando ad peccata revertor, ita revertor, ut simile aliquid agam illi quod prius idem similitudine, non idem veritate. Idem quia simile illi, non idem quia illud. Una similitudo agendi, non tamen actio una. Si
Abbreviated transcription (Latin):
semel dimissa sũt a deo. nulla rõne de¬
beant amplius imputari. Sic fortassis
cibi uidebitur. ⁊ hac rõne ꝯfirmabit te
ut non tĩmeas ꝑicłm tuũ. S dic michi
modo quõ intelligas id qd̾ dicis. pcc̃a cua
tibi dimitti. Si enĩ non inclłigas quõ
recedũt. nõ intlłigis quõ redeunt. Imo
si non intlłigis quõ assunt. nõ incłłigis
uł quõ recedũt. uł quõ redeunt. Quid gͦ
qũ penicenti condonat pcc̃a. placatur.
Si ergo dicimus qr deus aliqñ iratus. pꝰ er
placetur. quõ negare potĩs qͥn in ħ ipõ
qũ peccatorem dignũ pena uidicat
pectata condonat qñ penitentem dig¬
nũ uenia iudicat. ⁊ ucrobiq ipe idem ẽ.
Tu nutaris de alio in aliud mͦ peccator
per culpam modo iustus ꝑ pnĩam. Ipẽ
non mutatur. s idem ꝑmanet semꝑ. et
stans in illo ꝙ ipẽ est ĩmucabilit̾ indet
⁊ discernit ꝙ tu uariabilit̾ factus es. sui
de bono malus. siui de malo bonꝰ ⁊ qñ
te pecratorem uidet. imputat tͥ pcc̃a

Expanded text:
eo dimissa sunt, nulla ratione debeant amplius imputari. Si fortassis tibi videbitur et hac ratione confirmabis te, ut non timeas periculum tuum. Sed dic mihi modo quomodo intelligas id quod dicis; peccata tua tibi dimitti. Si enim non intelligis quomodo recedunt, non intelligis quomodo redeunt, imo si non intelligis quomodo adsunt, non intelligis quomodo recedunt vel quomodo redeunt. Quid ergquando poenitenti condonat peccata placatur. Si ergo dicimus quod Deus aliquando iratus postea placetur, quomodo negare poteris quin in hoc ipso catorem dignum poena judicat. Peccata condonat quando poenitentem dignum venia judicat. Et utrobique idem ipse est. Tu mutaris de alio in aliud; modo peccator per culpam, modo justus per poenitentiam. Ipse non mutatur, sed idem permanet semper; et stans in illo quod ipse est immutabiliter videt et discernit quod tu variabiliter factus es, sive de bono malus, sive de malo bonus. Et quando te peccatorem videt, imputat tibi peccata
Abbreviated transcription (Latin):
sa fiũnt. ego intĩm ñ assendũ iudico s ue¬
rendum. ꝙ tam̃ si fit uel non fit. qua ius¬
cicia fiat. uł non fiat altĩus tractatus
oꝑam expectat eo precipue ꝙ q̃dam di¬
uinarũ scripturarũ cestimonia de hͣ re
ambigue edita legũtur. ita ⁊̃ ut ñ nl
ex biis absurditatis nesciri uideat᷑ que
certe non leui aut transicoria consid̾a¬
cione discucienda sunt.

Expanded text:
nt, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confisus in iustĩa sua fec̾it iniqͥtatẽ.
om̃s iusticie eius obliuioni tradent᷑. ⁊
in iniquitate sua quã oꝑatus ẽ in ipsa
tuerit impius ille. rapinamq rebdiderit.
in mandatis uice ambulau̾it. nec fecerit
quicqͣm iniustum. uita uiuet ⁊ nõ morie¬
buntur ei. Iudiciũ ⁊ iustĩam fecit uita ui¬
uet. Et dixerũt filii ppłi cui. Non est equi
pondis uia dñi. Et ipõꝵ uia in iusta ẽ. ui¬

Expanded text:
it iniquitatem omnes iustitiae eius oblivioni tradentur et in iniquitate sua quam operatus est in ipsa tuerit ille impius rapinamque reddiderit in mandatis vitae ambulaverit nec fecerit quicq inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amant. In cantũ .n. omẽs u̾tatẽ scire
uolunt. ut nemo inueniat᷑ qui falli
uelit. Multi sine bonitate u̾itatẽ que¬
rũt. s socia est u̾itatis bonitas. Nõ uẽit
libent̃ sine bonitate ĩtas. aut siuenit

Expanded text:
non amant. In tantum enim omnes veritatem scire non amant. In tantum enim omnes veritatem scire volunt ut nemo inveniatur qui falli velit. Multi sine bonitate veritatem quaerunt, sed socia veritatis est bonitas. Non venit libenter sine bonitate veritas, aut s
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. nisi iu̾tas ⁊ bonitas. qm si ꝑfecte
haberemꝰ. nich amplius querẽ deb̾emꝰ.
Quia siquid forte amplius ess adic̾et᷑
cientur nob̃. Regnũ dei u̾tas ẽ. iusti¬
cia eius bonicas. ħ duosi quesieris sic̃
debes cet̃a omĩa gratis apponũt᷑. Quare
ergo q̃rẽ labores illa q̃ gratis habere
potes: Si ista queris sine ilł aut ñ hẽs
aut si habes utilit̃ non habes. Si illa q̃¬
tis sine istis. ⁊ illa habes ad salutem. ⁊
ista ad utilitatem. Omĩa inquit hec
adicientur uob̾. Multa sũt ħ. illa panca
Duo .n. sunc ibi. ħ płłma inueniunt᷑.
⁊ cñ plus ualent duo illa qͣm omĩa ħ.
Noli respicẽ ad maiꝰ. s ad melius. Noli
attend̾e ad aceruũ. s p̃ciũ pensa. Pauca
quere ⁊ młta inuenie̾s. ħ sunc ergo
sola q̃ querẽ debent homines. ueritaꝰ
⁊ bonitas. M utinam cam studiosi eẽnt
ad querendam bonitatem qntũ ad iu̾¬
Nescio quo pacto familiare omĩb est
ũtatem querẽ ⁊̃ hiis qui bonitatem

Expanded text:
debemus nisi veritas et bonitas? Quae si perfecte haberemus, nihil amplius quaerere deberemus; quia si quid forte amplius esset, cientur vobis . Regnum Dei veritas est, justitia ejus bonitas: haec duo si quaesieris sicut debes, caetera omnia gratis apponuntur. Quare ergo quaerere labores illa quae gratis habere potes? Si ista quaeris sine illis, aut non habes, aut si habes, utiliter non habes. Si illa quaeris sine istis, et illa habes ad salutem, et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, haec adjicientur vobDuo enim sunt ibi; hic plurima invenientur, et tamen plus valent duo illa, quam omnia haec. Noli respicere ad majus, sed ad melius. Noli attendere ad acervum, sed pensa pretium. Pauca quaere ut multa invenias. Haec sunt ergo sola quae quaerere debent homines, veritas et bonitas. Et uti nam tam studiosi essent ad quaerendam bonitatem, quantum ad quaNescio quo pacto familiare omnibus est veritatem quaerere, etiam iis qui bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrit᷑ qr sacisfactõ iam ñ est aliqͣ. que ad
excusacõnem illius opponatur. Qmdiu sac̃¬
factõ permansit ꝑmansit remissio. ⁊ nõ pu¬
niebatur postqͣm semel dimissũ fu̾at. Cessa
uit sacisfactõ qñ it̾ata ÷ malicia. qr ⁊ hoc
ad sacisfactõnem ꝑtinebat. ut fc̃a corrig̾e̾¬
tur. ⁊ correcta ñ it̾aretur. Post ergo culpa re¬
diit.iam quodam mͦ id ip̃m non fuit. qr bis
in reatu esse cep̃pcc̃m unũ. Quia aucẽ cłpa
reuersa ẽ. reu̾sa est ⁊ pena. Que ꝓfecto repe¬
cita ñ fuiss. si culpa reu̾sa non fuiss. Qnͣdo
uenit cłpa. secuta ẽ ⁊ pena. Qñ correcta est
culpa: subtracta est pena. Qñ reuersa est

Expanded text:
r quia satisfactio jam non est aliqua, quae ad excusationem illius opponatur. Quandiu satisfactio permansit, permansit remissio et non puniebatur, postquam semel dimissum fuerat. Cessavit autem satisfactio, quando iterata est malitia quia et hoc ad satisfactionem pertinebat, ut facta corrigerentur, et correcta non iterarentur. Postquam ergo culpa rediit, jam quodammodo idipsum non fuit, quia bis in reatu esse coepit peccatum unum. Quia autem culpa reversa est, reversa est et poena; quae profecto repetita non fuisset, si culpa reversa non fuisset. Quando venit culpa, secuta est poena. Quando correcta est culpa, subtracta est poena, quando reversa est
Abbreviated transcription (Latin):
cum de saluacione que illi in futuro tͥbu¬
itur. s de illa pociꝰ que ĩ p̾senti in absolucõne
pcc̃oꝵ condonatur. non necesse est cam̃ noͣ
ex quo genĩe ceꝑit donec cotũ ꝯsequutꝰ
fiũt remedium. ꝙ deus ad cõsequendam
ueniam ĩsticuit. best autẽ remediũ ut
corde peniceant. ⁊ ore confiteant᷑ delictũ.
ꝙ cũ fecit iam ampliꝰ debitor dampnacõis
rente articło ncc̃ĩcatis ad confessionem ue¬
nire nõ possit confident̾ ꝓnũcio. qr in eo
sũmus sacerdos compl ꝙ mortał ñ potũ.
rapud deum iam fcm̃ constat. ꝙ homo
constat qͥdem uere uoluit. s ñ ualuit ad

Expanded text:
de salvatione quae in futuro tribuitur, sed de illa potius quae in praesenti absolutione peccatorum condonatur, non necesse est tamen nosex quo gemere coeperit, donec totum consecutus fuerit remedium quod Deus ad obtinendam vencorde poeniteat et ore confiteatur delictum. Quod cum fecerit jam amplius debitor damnationis rente articulo necessitatis ad confessionem venire non possit, confidenter pronuntio, quod in eo summus sacerdos complet quod mortalis non potuit, et apud Deum jam factum constat quod homo quidem vere voluit, sed non valuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Aũ penitencia illa bona non fuit. aũ si bona
fuit ostende remim̾atõnem eius. Quid ergo:
Nõne tͥ magna remun̾atõ esse ur᷑ pcc̃i remis
suũ. Qmͣdiu penituit pcc̃m suũ nõ imputa¬
betur illi. ꝙͣdiu nũcũ fuit p̃miũ ꝑmansit.
uolebas tu hanc lib̾tatẽ dari hominib. uc
cũ m̃itũ dedissent ⁊ p̃miũ accepissent. rursũ
res. Situũ dedisti. suũ accepisti. Si tuũ reci¬
pis. ip̃e ꝙ suũ est habere uult. Nũquid tibi
non ita uidetur ͤ fortassis dicis. qr non ẽ eqͣ
uia domini. ⁊ senties ꝯtra pietatem. qr non¬
scriptum est. Non iudicabit deus bis in iõ¬
ip̃m. si ea que dimissa fuerant it̾m ad penã
reqͥruntur: Audi quõ. Bis in id ip̃m deus

Expanded text:
enitentia illa bona non fuit; aut si bona enitentia illa bona non fuit; aut si bona fuit, ostende remunerationem ejus. Quid ergo? Nonne tibi magna remuneratio esse videtur peccati remisssuum. Quandiu poenituit, peccatum suum non imputabatur illi. Quandiu meritum fuit praemium permansit. Volebas tu hanc libertatem dare hominibus ut cum meritum dedissent et praemium accepissent, rursum res. Si tuum dedisti et suum accepisti, si tuum recipis, ipse quod suum est habere vult. Nunquid tibi non ita videtur? Fortassis dicis quod non est aequa via Domini; et senties contra veritatem. Qscriptum est: Non judicabit Deus bis in idipsum ? si ea quae dimissa fuerant, iterum ad poenam requiruntur. Audi quomodo, Bis in idipsum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ni tͣdent᷑. Si aut̃ pnĩa obliuioni traditur
culpa unde excusatur: Ergo si pnĩa deletur
est. renascatur. ꝙ mĩto qui post acceptam
gr̃am ingratus extitit cũ illo gr̃a ip̃a non
ꝑmansit. s mutata ẽ ab illo. qm̃ ipẽ ad illã
sd̃ esse nolũ. Uide qͥd tͥ ewangłiũ dicit de suo
neqm ⁊ ingrato. cui roganci a dño suo om̃e
debitũ dimissũ fuerat. S qr ille erga cõsuũ
crictõnem iustĩe exigitur quicꝙͥ ꝑ lenita¬
cem grẽ dimissũ fuit. Recte igitur dc̃m est
qͥa cũ peccantib innos debita sua dimitt̾e
nolumꝰ iure icerũ exigitur. id ⁊̃ ꝙ nobis di¬
missũ esse gaudebamꝰ. ⁊ mĩto. Qd̾ .ni. cl̾pa pec¬
catoris dimitrebatur. gr̃a fuit ñ debitum.
Ꝙ si sponte gr̃am collatam abicit. iustum
profecto ẽ ut illi gr̃am accepisse nõ prosit.
Si dicis mͥ. Si post pnĩam fc̃am peccãti icer
bonũ qd̾dam ħ est. penitencia scił hominis
huius que bona fuit qmͣdiu uera fuit ⁊ ñ

Expanded text:
ni tradentur; si autem poenitentia oblivioni traditur, culpa unde excusatur? Ergo si poenitentia deletur,est renascatur. Et merito qui post acceptam gratiam ingratus exstitit, cum illo gratia ipsa non permansit; sed mutata est ab eo quoniam ipse ad illam idem esse noluit. Vide quid tibi Evangelium dicat de servo nequam et ingrato, cui roganti a Domino suo debitum omne dimissum fuerat; sed quia ille erga conservutrictionem justitiae exigitur, quidquid per lenitatem gratiae dimissum fuit. Recte igitur dictum est, quia cum peccantibus in nos debita sua dimittere nolumus, jure iterum exigitur id etiam quod nobis dimissum esse gaudebamus. Et merito. Quod etiam culpa peccatori dimittebatur, gratia fuit non debitum. Qui si sponte gratiam collatam abjicit justum profecto est ut illi gratiam accepisse non prosit. Sed dicis mihi: Si post poenitentiam factam peccanti iterum bonum quoddam hic est; poenitentia scilicet hominis hujus quae bona fuit, quandiu vera fuit; et non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̾ si qñ dictũ mutari uidetur. ñ pp̃ dicentẽ
mutatur. s pp̃ te pro quo dicitur. quia cu
mutaris ⁊ idem non permanes. n m̾eris
ut idem semꝑ tͥ dicatur. Noli gͦ pp̃ dcm dei¬
confide si male eg̾is. qr cũ cu mutaris ad
illũ. nutatur ad ce dcm illius. Eciã inqͥt si
dix̃o iusto ꝙ uita uiuat. ⁊ confisus ĩ iustĩa
sua fec̾it iniqͥtatem: omẽs iustĩe illius obli

Expanded text:
etur, non propter dicentem mutatur, sed propter te pro quo dicitur; quia tu mutaris et non idem permanes, neque mereris ut idem tibi semper dicatur. Noli ergo propter diconfideri si male egeris, quia cum tu mutaris ad illum, mutatur ad te dictum illius. Etiam, inquit, si dixero justo quod vita vivet, et confisus in justitia sua fe
Abbreviated transcription (Latin):
Ueus tͥ respondit de cuo nõ de suo. M̾itũ
cuũ tͥ indicat consiliũ suũ non reuelat n
Male agenti dicit morieris. Bene agenti
dicit uiues. Quid est dic̾e morieris nͥ dãp¬
naberis: ⁊ quid est dicẽ uiues nͥ saluaberis:
Quid est autẽ dic̾e dampnab̾is nͥ dignũ

Expanded text:
e tuo respondet, non de suo. Meritum tuum tibi indicat, consilium suum non revelat. Male agenti dicit, morieris. Bene agenti dicit, vives. Quid est dicere morieris, nisi damnaberis? Et quid est dicere vives, nisi salvaberis? Quid est autem dicere damna
Abbreviated transcription (Latin):
cor pecratoris gra mater mittitur. sacerdos
intercessor quericur. ut deus qui iratus nõ
suerat oplacetur. Quid dicam: Quis sapiẽs
irato in ꝓpiciũ mutatus. non est qui suis
ñ qͣm ꝓpicius non ẽ: Absit. S necesse est
sic fieri. qr aliter reatus nrĩ scełis nõ pot̾
dare desid̾at a se p̃cipit postulari. Necesse
est ergo sic fieri qr ⁊si in deo scđm ꝓpoĩtũ
erga nos ira non fuerat. in nob̾ cñ scd̾m re¬
atum ira manebat. que cũ debita sat fac¬
tõne soluit᷑. ut ita dicam nõ deus bonũ.

Expanded text:
cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos cor peccatoris mater gratia mittitur, sacerdos intercessor quaeritur, ut Deus qui iratus non fuerat, complacetur. Quid dicam? Quis sapiens irato in propitium mutatus non est, qui suis nunquam propitius non est? Absit! Sed necesse est sic fieri, quia aliter reatus meriti sceleris non potest dare desiderat, a se praecipit postulari. Necesse est ergo sic fieri, quia etsi in Deo secundum propositum erga nos rei non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat. Quae cum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini,