comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ubi ad primos uentum est:
et iłico se legitimo pͥncipi tradider̃t
cum cet̾is i uallib deꝓrehensus:
conflict᷑ acerrimis geritur Stetit
aliq̃ndiu anceps uictoria: fundeban¬
tur auxilia barbaroꝵ et terga iã hosti¬
bus dabant: Sed fiebat ħoc nõ ut
theodosius uinc̾etur: sed ne ꝑ barba¬
ros uincere uideret᷑: Tum ille ut con¬
uersas suoꝵ acies uidit: stans in edita
rupe. unde ⁊ conspicere ⁊ conspici ab u¬
troꝙ posset ex̾citu. ꝑroiectis armis.: ad
solita se uertit auxilia : Et ꝓstratus
in conspectu dei. Omĩpotens inquit
deus. tu nosti qr in nomine xp̃i filii
tin: ultionis iuste p̃lia ista suscepi. si
secus: in me undica: Si uero cũ can¬
sa ꝓbabili. ⁊ in te cõfisus huc ueni:
porrige dexteram tuis. neqñdo dicãt
gentes ubi est deus eoꝵ: Quã suꝑ¬
plicationẽ pii p̾ncipis certi a do̾ eẽ
susceptam ħii qui aderant duces: an¬
mantur ad cedem Et p̃cipue bacuriꝰ

Expanded text:
rum ubi ad primos ventum est, rum ubi ad primos ventum est, et illico se legitimo Principi tradiderunt: cum caeteris imis vallibus deprehensis conflictus acerrimus geritur. Stetit aliquandiu anceps victoria: fundebantur auxilia Barbarorum, et terga jam hostibus dabant. Sed fiebat hoc non ut Theodosius vinceretur, sed ne per Barbaros vincere videretur. Tum ille ut conversas suorum acies vidit, stans in edita rupe, unde et conspicere et conspici ab utroque posset exercitu, projectis armis, ad solida se vertit auxilia, et prostratus in conspectu Dei: Tu, inquitDeus, tu nosti quia in nomine Christi Filii tui ultionis justae ista praelia suscepi. Si saevis, in me vindica, si vero cum causa probabili, et in te confisus huc veni, porrige dGentes, ubi est Deus eorum ? Quam supplicationem pii Principis, certi a Deo esse susceptam, hi qui aderant duces, animantur ad caedem: et praecipue Bacurius,
Abbreviated transcription (Latin):
Ante martyrum ⁊ apłoꝵ thecas iace¬
lt cilicio ꝓstratus: ⁊ auxilium sibi
fieri sc̃oꝵ int̾cessione poscebat i alt po¬
gam qui errores suos nouis semper
errorib auimant ĩnouare sacrificia.
et romam⁊ funestis uictims cru¬
entare: sũpsere extapetudum. Et ex
fibraꝵ prescientia: secium eugenio
uictoriam nunciare: Suꝑsticiosins
pec agente: et cum om̃i animositote
flauiano tunc prefecto ciiꝰ assertioĩ
b magna eminerat eiꝰ in sapiencia
prerogatiua engeniũ uiccorem fore
pro certo presũpserat Sed ubi ue¬
rereligionis fretiis auxilio: theodosĩ
alpium fauces cepit urgere. pͥrui
time cedebantur de fallacie cosciencia
trepidi demones et in fugamuer¬
si post etiam magistri h̃oriun ⁊
plus pudoris qm sceleris ieus. cum
potuisset enadere: cruditus ad modũ.
uir mereri se mortem ꝓ errore iustiꝰ
quã pro crimine iudicauit: Ceteri
uero instrũt aciem Et collocatis
in suꝑiori iugo insidiis: ip̃i pugnã
in descensum montis expectant: Ue¬

Expanded text:
ecas jacebat cilicio prostratus, et auxilia sibi fida sanctorum intercessione poscebat. At Pagani, qui errores suos novis semper erroribus animant, innovare sacrificia, et Romam funestis victimis cruentare, inspicere exta pecudum, et ex fibrarum praescientia securam Eugenio victoriam nuntiare. Superstitiosius haec agente, et cum omni animositate, Flaviano tunc Praefecto, cujus assertionibus 305 magna enim erat ejus in sapientia praerogativa Eugenium victorem fore pro certo praesumpserat. Sed ubi verae religionis fretus auxilio Theodosius, alpium fauces coepit urgere, primi timae, de fallaciae conscientia trepidi daemones, in fugam versi. Post etiam magistri horum et plus pudoris, quam sceleris reus, cum potuisset evadere eruditus admodum vir, mereri se mortem pro errore justius, quam pro crimine judicavit. Caeteri vero instruunt aciem, et collocatis in superiori jugo insidiis, ipsi pugnam in descensu montis exspectant. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
qam ñc̃ latentib. laqueo uritam fini¬
uit  Sed hoc quidã dolo ducis siti arbo¬
tis factum confirmabant: idip quã
nurime publica tenebat opinios ailiꝰ
ꝯcbuit. sed causas p̃stitisse quibus
in iec adholescens animi indignatõne
abretur: qd̾ minus ei tamã ꝓ etatẽ
nondũ ualido. libera de omĩb indul¬
gerct iiꝑia Fuere tam̃ nõmaui sa¬
cerdotum: qui pacis ab eo qui post
critus est. legatione suscepta ĩmu¬
nem ẽẽ ducem a mortis scelere. apud
arma contra engeniũ qui inꝰ lod de¬
sungti substitutꝰ est corripit:¬
uoluntatem per mouachi¬
mam ei de maximo uictorũ predire¬
ut incruentam: etiam hane utiq¬
uictoriam. licet nõ absq pluriman
triq sanguinis inundatione ꝓmit

Expanded text:
etiam nunc latentibus laqueo vitam finivit. Sed hoc quidam dolo ducis sui Arbogasti factum confirmabant: idque quam maxime publica tenebat opinio. Alii qdicebant, 304 sed caussas praestitisse, quibus in hoc adolescens animi indignatione cogeretur, quod minus ei tanquam per aetatem nondum valido, libera de omnibus indulgeret imperia. Fuere tamen nonnulli sacerdotum, qui pacis ab eo qui post creatus est legatione suscepta, immunem esse ducem a mortis scelere apud arma contra Eugenium, qui in locum defuncti substitutus est, corripit,voluntatem per Joamam de Maximo ei victoriam praedixerat incruentam, etiam hanc, licet non absque plurima utriusque sanguinis inundatione, promit
Abbreviated transcription (Latin):
mensura ascendentis uili flu deferati¬
minis ad templum serapis deferretu
uelut ad increm̃ti aquare ⁊ ĩundatõmi
auctorem. Subu̾sio eiꝰ simulacro ig¬
niq consũpto: om̃s simul uegaban
seraphĩ iniurie memorẽ aquas ultra
et affluenciam solitã largiturum:
Sed ut ostenderet deus nõ serapĩ qui
multꝰ erat nilo poftͣior: sed se eẽ qui
aquas fluminis temporib sus ult¬
ret excrescere: tanta ex eo ⁊ deiuiceps
fuit mundatio qnͣta fuisse prius. et as
nulla meminerat: Et ideo ulna ip̃a s
est aque mensura. qmͣ pecchin uocnt
ut aquaꝵ dño in eccłam cepit deferri
Seo ubi hec gesta religioso pͥncipi mĩ¬
ciatasunt: extentis ad celum palmus
cum ingenti fertur exultacione dii¬
se: Gracias tibi xp̃e quod absq urbis
purtib animis qnͣtum etas pacielit
areentib rem publicas¬

Expanded text:
mensura ascendentis Nili fluminis ad templum Serapis deferretur, velut ad incrementi aquarum et inundationis auctorem, subverso ejus simulachro, ignique consumto, omnes simul negabant, Serapin injuriae memorem, aquas ultra ac affluentia solita largiturum. Sed ut ostenderet Deus non Serapin, qui multo erat Nilo posterior, sed se esse, qui aquas fluminis temporibus suis juberet excrescere, tanta ex eo et deinceps fuit inundatio, quantam fuisse prius aetas nulla meminerat. Et ideo ulna ipsa, id est, aquae mensura, quam πήχυν vocant, ad aquarum Dominum in Ecclesiam coepta deferri. Sed ubi haec gesta religioso Principi nuntiata sunt, extentis ad caelum palmis, cum ingenti fertur exultatione dixisse: Gratias tibi, Christe, quod absque urbis animis  quantum aetas patiebatur ardentibus, Rempublica
Abbreviated transcription (Latin):
ad atheuienses in qua ad euangelii
credulitatẽ inuitat ⁊ cõcitat segnideeᷤ.
simul ⁊ arguit quosdam uelut pene
ꝓlapsos a fide. cũ ep̃s eoꝵ pupliꝰ fuis¬
set martirio cõsumatus S ⁊ qͣdrati
qui puplio martiri successenit. in sac¬
docium memunt simul ⁊ menorat:
qd̃ labore eiꝰ ⁊ industria. rediuiuꝰ qui¬
dam in eis calor fidei reparatꝰ sit
Et illud in eadem designat epła quod
dionisiꝰ areopagites qui ab apło paulo

Expanded text:
 epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
pus: se ẽẽ confitetur : Ergo inqͥt habeto
etatis tue reu̾enciam: ⁊ poixus ultime
senectutis tue: Iura fortunã cesaris:
gerens de pͥorib penitudinẽ ⁊ conclama:¬
pus toruo uultu ad ppłm qui ĩ stadio
residebat aspiciens. eleuata ad celum
dext̾a: cum gemitu ꝓclamauit ⁊ dixit:
Tolle sacrilegos: Sed insistente ꝓcõsule.
et dicente iura fortunã cesaris. et dic
sex annis inquit serui dei; ⁊ nicħ me
⁊ blasphemare regem meũ. qui salutẽ
mͥ dedit : Cumq rursus uehem̃cius ur¬
geretur. ut forruam cesaris iuraret :
ut ego fortunã cesaris iurem. ⁊ quis
sĩ ignorare te simulas. cum om̃i li¬

Expanded text:
pus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et conclampus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistente proconsule, et dicente: Jura fortunam Caesaris, et dic sex annis servio ei, et nihil me  blasphemare Regem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni li
Abbreviated transcription (Latin):
est nũcupari ad mortẽ duci hominẽ
precepisti: Nou sunt hec digna pio
imꝑatore. nec sapientissimo puero fi¬
lio eius. neq sacro senatui. que agis¬
o urbicti: At ille nicħ aliud inqͥrens
ait ad luciũ: uideris mͥ ⁊ tu xp̃iamiᷤᷤ
ẽẽ Cumq luciꝰ respondisset hoc plane
sum: etiam ip̃m urbicius duci ius¬
sit parit̾ ad mortẽ: Ille gr̃as inqͥt
ago: quod me neqͥssimis dñis abso¬
lutũ. ad bonum ⁊ optimũ patrem
et regem omniũ dm̃i remittis S
et tercius quidam pari modo lib̾tate
usus: pari quoq sentencia punitꝰ est

Expanded text:
est nuncupari, ad mortem hominem duci est nuncupari, ad mortem hominem duci praecepisti? Non sunt haec digna pio imperatore, nec sapientissimo puero filio ejus, neque sacro senatu quae agis, Urbici. At ille nihil aliud inquirens, ait ad Lucium: Videris mihi et tu Christianus esse. Cumque Lucius respondisset: Hoc plane sum, etiam ipsum duci jussit ad mortem. Ille, gratias, inquit, ago, quod me nequissimis dominis absolutum ad bonum et optimum Patrem, et Regem omnium Dominum remittis. Sed et tertius quidam, pari modo libertate usus, pari quoque sententia punitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ amator ueritatis nequaqm glo¬
riam głe sue ꝓfessionem occultans ꝑ¬
contanti: xp̃ianum se eẽ confessus est :
Hunc continuo centurio in uincula
comiecit: et multo tp̃r scalore squalo¬
re carceris maceratũ: et ad ultimum
urbicio iudici obtulit: A quo simili
mod hoc solum iut̾rogatus est ꝑtholo
meus si ẽẽt xp̃ianus. qui rursũ tãti
boni sibi conscius diuinã religionẽ pre
se tulit: et de xp̃i magist̾io hoc tociꝰ boni
iusti tucionib : publica cõfessione tes¬
tatus est  Qui enĩ negat qd̾ est sine
dubio culpabile iudicat ẽẽ qd̃ negat:
Continuo igit᷑ post cõfessionẽ ab urbi¬
cio duci iubetur lucius ãt quidã xp̃i¬
anus uir uidens tam temere latam.
sentenciam: ait ad urbicium Q uid
queso cause est. quod ueq adulterum
neq corruptorẽ aut homicidã uł la¬
tronem. rapto̾emq aut alteriꝰ cuius¬
luxt facinoeis reum: sed tantũ pro noĩe
xp̃iani. quod hoc se uocabulo confessus

Expanded text:
m amator veritatis, nequaquam gloriam suae professionis occultans, percontanti Christianum se esse confessus est. Hunc continuo centurio in vincula conjecit, et multo tempore squalore carceris maceratum ad ultimum Urbicio judici obtulit. A quo simili modo hoc solum interrogatus est si esset Christianus; qui rursum tanti boni sibi conscius, divinam religionem prae se tulit, et de Christi magisterio ac totius boni institutionibus publica confessione testatus est. Qui enim negat quod est sine dubio culpabile judicat esse quod negat. Continuo ergo post confessionem ab Urbicio duci jubetur. Lucius autem quidam Christianus vir, videns tam temere latam sententiam, ait ad Urbicium: Quid, quaeso, causae est, quod neque adulterum, neque corruptorem, aut homicidam, vel latronem, raptoremve, aut alterius cujuslibet facinoris reum, sed tantum pro nomine Christiano, quod hoc se vocabulo confessus
Abbreviated transcription (Latin):
que uiderunt: Flãma ⁊ enĩ in modũ
camere curuata sp̃e quasi ueliauis
uento sinuanti supra corpꝰ martiris
stecit Quod corpus in mediũ positũ:
nõ erat ut caro ardeus. sed tanꝙͣ si aur̃
aut argentũ in fornace candesceret: Tũ
iiguenti: Ad ultimũ uidentes scele¬
rum miustri igni corpiis nõ posse cõ¬
sumi: iusserunt. ꝓpius accedere con¬
fectorem.⁊ corpus cui ignis cesserat nu¬
crone tͣnsfodere : Quo fc̃o: tam largus
ꝓfusus est sanguis: ut restingueret
rogum Populus ãt iiraculi stupore

Expanded text:
a etenim in modum camerae, curvata specie, quasi velum navis vento sinuatum supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tuncissimi unguenti. Ad ultimum videntes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore
Abbreviated transcription (Latin):
sum corpus exussit: et ita nos post¬
modũ aibusta ossa p̃ciosissimis gem¬
mis cariora. et omi auro probabilio¬
ra. ꝑ ignem fca collegimꝰ: ac sic̃ cõue¬
niebat ex more condiuimꝰ: Quo ĩ lo¬
co etiã nuuc p̾stante dũo sollẽpnes agi¬
nius celebresq conuentꝰ. maxime
quideni ui die passionis eius. sed et eũ
cessoꝵ uiam exemplis insignib susci¬

Expanded text:
sum corpus exussit; et ita nos postsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum decessorum viam exemplis insignibus susci
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ uidit: qd et ꝓ martirii gła et ꝓ
uite egregie uirtutib coronatꝰ est. Et
ꝑ mortem p̾mia ĩmortalitatis indẽp¬
tuse satis agere cepit ut reliquias eiꝰ
ad sepulturam nr̃is desiderantib ne
mo cederet: Instigabatur ergo nice¬
ta herodis pater: frat̾ ãt̃ dalce adire
iudicem. ⁊ pet̾e ab eo ne humandũ
concederet corpus: ne forte inquit
relinq̃ntes illum qui crucifixus est
xp̃iani: hunc colere incipiant. iude¬
is maxime ista machinantib qͥ et
tiros intentis ocłis obseruarent: ne
eum flaminis adhuc ardentib rape¬
rent. ignorantes miserrimi quia neq
alium quemꝙͣ colere qui uerum dm̃i
et qui solus colendus sit uoueruus:
Martires uero. tamqmͣ discipłos dñi
diligamꝰ ⁊ uenerem. quasi utegre fi¬
dem magistro seruemꝰ seruantes ⁊ dño
quoꝵ nos quoq in fide ⁊ ꝑseuerancia
caritatis: optamꝰ esse participes ubi
ãt uidit centurio: tam obstinatam ui¬
deoꝵ contentionẽ positum in medio ip¬

Expanded text:
 vidit quod et per martyrii gloriam et pro vitae egregiae virtutibus coronatus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia nequealium quemquam colere, quippe qui verum Deum, et qui solus colendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ip
Abbreviated transcription (Latin):
re discesserit. nouo criminis genere ꝓ
castitate. accusat uxorem xp̃iana inqͥt
est. et illa quidem libellũ tibi obtulit
imꝑator: ut pͥmo ꝑmitte̾tur ei famili¬
arem rem ordinare ÷ Tum de inde respõd̾et
obiectis: quod indulsisti Uerum ma

Expanded text:
 ille maritus novo criminis tenore de castitate accusat uxorem, dicens imperatori: 'Christiana est, et illa qui dem libellum tibi obtulit, imperator, ut permitteretur rem familiarem ordinare, tunc deinde responderet obiectis; quod et indu
Abbreviated transcription (Latin):
hiis similia dicens policarpꝰ. confidencia
tem uultꝰ eius. responsionũq cõstanciã
ꝓconsul maximo stupore miraretur:
Misso igitur curione ad ppłm: iubet
uoce maxima ꝓtestari. policarpũ t̾tio
confessum xp̃ianum se esse: Quo au¬
dito uniu̾sa multitudo tam gentiliũ
qmͣ iudeoꝵ sinirnenciũ ciuitatis: cũ
ingenti furore adclamabant : Hie est
tociꝰ asie doctor ⁊ pat̾ xp̃ianoꝵ: nr̃oꝵ¬
ãt subuersor deoꝵ: Ip̃e est qui multos
docet ne immolent: ne ue adorent deos¬

Expanded text:
 confidentia tem vultus ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna protestari Polycarpum tertio confessum Christianum se esse. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae doctor subversor deorum. Ipse est qui multos docet ne immolent, neve adorent deos
Abbreviated transcription (Latin):
cicius gererent᷑: ip̃is ppłis ligna uel de
balneis uł de publicis quibrq locis ⁊ sar¬
menta cõgregantib : p̃cipue uideis ardẽ¬
cius ex more feruentib : cũ omui uelo¬
citate extructꝰ est rogus: Tunc de po¬
sitis semoꝵ indum̃tis. ac zoua resolu¬
ta: calciam̃ta quoq pedib tẽptabat
educe que nũꝙͣ nisi religiosis quib¬
q fide et deuotione semet ip̃os inuicẽ
p̃uementes: resolui cõfueuerant: Ita
namiq in omni etiã reliqua uita sua:
uenerabilit̾ ab om̃ib colebat᷑ ÷ ut ergo
expedita sunt que ad ignem ꝑtinebãt:
cum eum uellent rogo impositũ etiam
clauis affig̾e̾ ait : Sinite mez Qui
enĩ dedit mͥ ignis sufferre suppicium:
dabit ut sine clauoꝵ affictione flam¬
mas ĩmobilit̾ ꝑferam: Tum illi omi¬
sis claiuis: uinculis usi sunt solis qͥb
post tergũ manib reuinctis. uelut
electꝰ aries et ex magno arege assũpt᷑.
acceptabile holocaustũ om̃ĩpotenti obla¬

Expanded text:
citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti obla
Abbreviated transcription (Latin):
gligitis ÷ Cultum uero ĩmortał dei quẽ
xp̃iani colunt expellitis: et deturbatis
usq ad mortẽ cultores illiꝰ obseruantie
ꝑseq̃ntes: suꝑ quib płimi ex ꝓuinciis
iudices. etiam uenerabili patri nostro
scͥpserant. quib rescriptũ est ab eo: ut
nicħ omnino molestie huiꝰcemodi hoĩb
generarent. nͥ forte arguerent᷑ aliquid
adu̾sum romani regni statũ moliris
Seo et mͥ ip̃i de hiis qm̃plurimi retu¬
lerunt: quib ego pat̾uam secutꝰ sentẽ¬
ciam. pari moderatione rescͥpsi ÷ Quod
si quis ꝑsistit huiꝰtemodi homĩb absq
ullo crimine mouere negocia: ille qui¬
dem qui delatꝰ ꝓ hoc nomine fuerit
obtendit: reus pene ip̃ius qmͣ obiecit
excitat ÷ Proposita effesi publice in cõ¬

Expanded text:
gligitis, cultum vero immortalis Dei, quem gligitis, cultum vero immortalis Dei, quem Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: super quibus plurimi ex provinciis judices etiam venerabili patri nostro scripserant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, quibus ego paternam secutus sententiam pari moderatione rescripsi. Quod si quis persistit hujuscemodi hominibus absque ullo crimine movere negotia, ille quidem qui delatus pro hoc nomine fuerit,obtendit, reus poenae ipsius quam objecit existat. » Proposita Ephesi publice in con
Abbreviated transcription (Latin):
armenicꝰ. pontifex maximꝰ. one nr̃oꝵ¬
tribimicie potestatis. qͥn decies
consul tercis uniu̾sis simul plebibꝰ asie
salutem. Ego quidem nõ ambigo etia
ip̃is diis cure ẽẽ noquinoxiꝰ lateat: Mul¬
to enĩ magis ip̃is conuenit punire eos
qui sibi immolare uolunt: qmͣ uob̾: S
uos confirmatis eoꝵ quos ꝑseqͥmini sẽ¬
tenciam qmͣ de uob̾ habent: dicentes uos
impios ⁊ sine deo esse Uñ ⁊ optabiliꝰ
habent animam pon̾e pro d̾o suo. et
mortem libent̾ amplecti: quam uobis¬
talib adquiesc̾e. et in ũre religionis iu¬
ra concedere: De motib ãt t̾re qui uł
facti sũt. uł etiam ne fiunt absurdum
nõ erit: merorem ur̃m iusta cõmoni¬
tione solari. qm̃ quidem cõꝑi qd in huiꝰ¬
cemodi reb ad illoꝵ inuidiam cõmuneᷤᷤ
casus confertis tͣnsfertis: In quo illi qͥ¬
dem᷑: maiorẽ fiduciam accipiunt apud
deum: Uos ãt in omni tp̃r quo de
talib ignoratis: ceteros quidem d̾os neg¬

Expanded text:
Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem non ipsis diis curae esse, ne qui noxius lateat; multo enim magis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere pro Deo suo, et mortem libenter amplecti, quam vobis acquiescere, et in vestrae religionis jura concedere. De motibus autem terrae, qui vel facti sunt, vel etiam nunc fiunt, absurdum non erit moerorem vestrum justa commonitione solari. Quoniam quidem comperi, quod in hujuscemodi rebus ad illorum invidiam communes casus transfertis. In quo illi quidem majorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos ne
Abbreviated transcription (Latin):
Quem nos quoq in pͥma etate nr̃a ui¬
dimus: Dui ⁊ enĩ ꝑmansit in uita.
et longeua etate ꝑdurans: nobilis ui¬
uendo sed ⁊ moriendo nobilior extitit.
quippe qui uitam martirio termina¬

Expanded text:
quem nos quoque in prima aetate nostra vidimus diu etenim permansit, in vita et longaeva aetate perdurans nobilis vivendo, sed et moriendo nobilior exstitit; quippe qui vitam martyrio termina
Abbreviated transcription (Latin):
timio. et discessisset ab eo nõ lotꝰ dicens
fugiamꝰ huic ne ⁊ balnee ip̃e corrnãt.
in quib cheruitꝰ lauatur. ueritatis in¬
unicus : Idem etiã policarpꝰ martioni
aliqñ cum occurrisset dicenti sibi agno ᷤᷤ¬
bi quidẽ cõmunionẽ cum aliquo eoꝵ qͥ
a ueritate deuiauerant. haberi pat̾entur
Sic̃ ⁊ paulus dicit: Hereticum homĩen

Expanded text:
non lotus, dicens: « Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat se, veritatis inimicus. » Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: « Agnosbi quidem communionem cum aliquo eorum qui a veritate deviaverant habere paterentur; sicut et Paulus dicit: Haereticum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
fũo serenio graniano claris remoue¬
simo uiro ⁊⁊ nõ placet mͥ rela rat¬
tionem silencio pret̾ire ne ⁊ in noxii
ꝑturbentur. et calũpniatorib latoca¬
nandi tribuatur occasio Itac si euidẽ¬
ter ꝓuinciales huic penicioni sue ad ẽe
ualent adu̾sum xp̃ianos. ut ꝓtribuna¬
li eos in aliquo arguant: hoc eis exsetͥ
nõ ꝓhibeo. precib ãt in hoc solis ⁊ ac¬
clamatioib uti eis nõ ꝑmitto Et¬
enũ multo equiꝰ est: si q̃uis uolet accu¬
sare te. cognostere de obiectis: Si quis
igit᷑ accusat ⁊ ꝓbat adu̾sum leges. qͥs¬
qmͣ agere memoratos hoĩes: ꝓ merito
poctatoꝵ etiã supplicio. statues illud
in eercule magnoꝑe curabis. ut si quis
calũnie gr̃ã quẽquã hoꝵ postulauerit
ereum inhunc ꝓ sui neqͥtia. suppliciis

Expanded text:
uo Serenio Graniano clarissimo viro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque si evidenter provinciales huic peticioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis et adclamationibus uti eis non permitto. Etenim multo equius est, si quis volet accusare, te cognoscere de obiectis. Si quis igitur accusat et probat adversum leges quicquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e scribit iuquit seccis platonicis ĩsti¬
tutus: audiens infamari xp̃ianos. et
uidens eos impauidos ad suscipiendã
mortem. atq omne supplicium tole¬
randum:¬

Expanded text:
ipse, inquit, sectis Platonicis institutus, audiens infamari Christianos, et videns eos impavidos ad suscipiendam mortem atque omne supplicium tolerandum
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim quidã eoꝵ thalam̃ construunt.
et nefarium quoddã iuiciandi celebrant¬
genꝰ. tamꝙ̃ secretis quibrdam carminibus
ac ũbis nõtam sacris. qmͣ execrabilibus
eũ qui introducit᷑ uł iuducit᷑. consecran¬
tes spiritales nuptias: aiuit eẽ quod
taciunt instar uidelicet suꝑnaꝵ cõui¬

Expanded text:
 Quidam eorum thalamum construebant et nepharium quoddam initiandi genus celebrabant, tamquam sacratis quibusdam carminibus ac verbis non tam sacratis quam execrabilibus eum, qui introducitur vel inducitur, consecrantes; spiritales nuptias aiunt esse quod faciunt, instar videlicet supernarum congr
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt hebreos antiq originis extitis¬
se. et scĩam xp̃i fidelit̾ recepisse: Et
ideo incunctant̃ ab hiis qui poterant
de fidei merito iudicare: sacerdocio qͦ
uisos esse dignissimos: Quippe cum
om̃is tunc eccła. ex hebress fidelib coat̾¬
qr ꝑ idem tempꝰ ad sũmere ep̃os ex
circũcisione cessatum est: necessariũ
uidet᷑ om̃is a primo usq ad id tp̃ris
enumerare ꝑiter sacerdotes: Ep̃i ieroso¬
iacobus qui toris usq ad tp̃ra¬

Expanded text:
aiunt Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelibus coacesub idem tempus assumi episcopos ex circumcisione cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare pariter sacerdotes. PrimusJacobus
Abbreviated transcription (Latin):
est. eerciꝰ iustus. zacheus quart᷑. Deĩde
thobias qͥntus. et beuiamin sextus.
ac septimꝰ ioħs. tum mathias quem
philippꝰ excepit: cui decimꝰ seneca sub¬
rogatus est. iustus exinde. ac duodeci
rosolimis ep̃i ab apłis ad u̾la usq tẽ¬
⁊ pora que suꝑius designauimꝰ: plebi
illi ex circũcisione p̃fuerunt: Rome¬

Expanded text:
t; tertius Justus; Zachaeus quartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; Justus exinde; ac duodecimrosolymis episcopi ab apostolis ad illa usque tempora quae superius designavimus plebi illi ex circumcisione praefuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciniꝰ ipsi erant martires: nõ uult õmo
mortẽ morientis. sed conu̾sionem eius
et penitenciã querit Si ergo isti re¬
ceperunt quosdã. ⁊ in eccła statuerũt:
in oratione quoq eis ⁊ in cibo conni¬
nicauerũt. quid nos facere uultis fr̃s.

Expanded text:
cujus ipsi erant martyres, non vult omnino mortem morientis, sed conversionem ejus et poenitentiam quaerit. Si ergo isti receperunt quosdam, et in Ecclesia statuerunt, in oratione quoque eis et in cibo communicaverunt, quid nos fac
Abbreviated transcription (Latin):
spem penitꝰ eis salutis adhimebat:
etiã si digne penituissent: Ex quo et
pͥnceps hereseos extitit nouationoꝵ
qui ab eccła seꝑati. suꝑbo nomine se¬
cet ip̃os catharos idest iuudos apel¬
lauerunt: Obquã rem conciliũ sac̾¬
dotale. celeberrimũ in urbe roma cõ¬
gregatum est Ep̃oꝵ quidem sexagĩtai
numero: p̃sbroꝵ quoq totidem. cum
diaconib plurimis: Pret̾ea etiam ꝑ
singłas quoq ꝓuinciãs de hac re mĩg¬
na deliberatione habita: decretis signifi¬
cat᷑. quid fc̃o opus esset: Statuitur
ergo uouatũ quidẽ: cũ hiis qui eum
mentis elatione tumidũ sequerent᷑
Quiq ad inhumanã istam ⁊ nichil
frat̾ue caritatis seruantem sentenciã
declinarent: alieuos ẽẽ ab eccła. eos
uero qui lapsi in certanna fuerat̃:
frat̾na miseratione curandos. ⁊ fomẽ¬
tis penitencie medicandos. Scribit¬

Expanded text:
spem penitus eis salutis adimebat, etiam si digne poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe Roma congregatum est, episcoporum quidem sexaginta numero, presbyterorum quoque totidem, cum diaconibus plurimis. Praeterea etiam per singulas quasque provincias, de hac re magna deliberatione habita, decretis significatur quid facto opus esset. Statuitur ergo Novatum quidem, cum his qui eum mentis elatione tumidum sequerentur, quique ad inhumanam istam, et nihil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos, et fomentis poenitentiae medicandos. Di
Abbreviated transcription (Latin):
moria dicens ÷ Serapionem quendam
fuisse apud alexandriã unum ex hiis
qui laꝑsi sunt: euudemq sepe dep̃catũ
ut susciꝑetur. nec tam̃ impetrasse. oppeeᷤᷤ¬
sum deinde hunc ẽẽ egritudine. ita ut
triduo iã sine uoce ꝓrsus iace̾t: Pau¬
lulum uero qͣrta die respirantẽ: uocas¬
ti Et cũ hec dixisset: rursũ sine uoce
ꝑmansit: Abiit puer curfu ad p̾sbrm¬
noctis tempore: infirmalut᷑ pb̃r ue¬
nire nõ potuit : Tam̃ qr p̾ceptum fue¬
rat. ut lapsis in exitu nemo recõcilia¬
tionis solacia deuegaret: et maxĩe hiis
quos priꝰ id rogasse constaret: parum
Regrediente adhuc puero. anre quam

Expanded text:
dicens, Serapionem quemdam fuisse apud Alexandriam, unum ex his qui lapsi sunt, eumdemque saepe deprecatum esse, ut susciperetur, nec tamen impetrasse. Oppressum deinde hunc aegritudine, ita ut tres dies sine voce prorsus jaceret, paululum vero quarto die respirantem, vocasti. » Et cum hoc dixisset, rursum sine voce permansit. Abiit cito cursu ad prnoctis tempore. Infirmabatur presbyter, venire non potuit: tamen, quia praeceptum fuerat ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret, et maxime his quos prius id rogasse constat, parum ingred
Abbreviated transcription (Latin):
uere mirabilis et omni uenera¬
tione dignus. grex ille beatoꝵ
turina uiroꝵ fortium. corona splendo
ciosior omniũ lapis: ⁊ gẽma nobili¬
or adornabat: Hanc turmã prehibat
doctor inlustrior: hunc gregem pastor
nobilior decorabat: Fileas huic nom̃ est.
tymius: Hic nobilitatem pͥmi gen̾is
scd̾m animi uirtutem de celestib trahe¬
bat: de t̾renis uero qnͣtum ad sełm ꝑ
tinet : pͥmis in romana re publica fu¬
erat honorib functꝰ Eruditione quoq
liberalium littaꝵ. ⁊ omĩb que ad ani¬
mi uirtutẽ ꝑtinẽt ex̾ciciis ad prime

Expanded text:
ere mirabilis et omni veneratione dignus grex ille beatorum, turma virorum fortium, corona splendoretiosior omnium lapis, et gemma nobilior adornabat; hanc turmam praeibat ductor illustrior, hunc gregem pastor nobilior decorabat: Phileas huic nomen est, Hic nobilitatem primi generis, secundum animi virtutem de coelestibus trahebat: de terrenis vero, quantum ad saeculum pertinet, primis in Romana republica honoribus fructus. Eruditione quoque liberalium litterarum, et omnibus quae ad animi vir
Abbreviated transcription (Latin):
tribunalib seuissimo p̃sidi offerebant᷑
ĩnumeri fideliũ ppłi. quos ille singłos ꝑ
ordiuẽ confessos se xp̃ianos: capite płac
le inhumanꝰ ⁊ crudelis nͨ multitudiuis
cõtemplatione. nͨ uirtutis eoꝵ magnani¬
mitate ꝑmotꝰ. duci nichominꝰ om̃s ⁊ cedi¬

Expanded text:
tribunalibus saevissimo praeside, offeruntur innumeri fidelium populi. Quos ille singulos per ordinem confessos se Christianos, capite plectle inhumanus et crudus, nec multitudinis contemplatione, nec virtutis eorum magnanimitate permotus, duci nihilomin
Abbreviated transcription (Latin):
constant̾ ⁊ fortit̾ cum leticia ⁊ exulta¬
cione: mortem p̾sentem uelut et̾ne
uite pͥncipia rapiebant Deniq dũ
pͥores quiq iugularent᷑: reliqui nõn
desidie aut torpori animos indulge¬
bant. sed psallentes ⁊ hymnos deo ca¬
nentes: locũ quisq sui martirii ex

Expanded text:
constanter et fortiter cum laetitia et exsultatione mortem praesentem velut aeternae vitae principia rapiebant. Denique cum priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii ex
Abbreviated transcription (Latin):
innumembiles alii nõ inferiori gła tã
uiri qmͣ femine. sed ⁊ pueri ac senes ꝓ
nem quesiere Quidã ex ip̃is post uer¬
bera. post ungulas. post flagella: ali¬
osꝙ diu̾si gen̾is horribiles cruciatus
flãmis traditi sunt: Alii in mare p̃
ut sponte ceruices suas securibꝰ darent

Expanded text:
innumerabiles alii non inferiori gloria tam viri quam feminae, sed et pueri ac senes, pro nem quaesiere. Quidam ex ipsis post verbera, post ungulas, post flagella, aliosque diversi generis horribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in mare praut sponte cervices suas securibus darent
Abbreviated transcription (Latin):
ante iret: Cum᷑ plurimos ꝓpinquos
et cõsanguineos nobiles uiros in eadẽ
urbe haberet: freq̃nter ad p̾sidemdu¬
cebatur. eiꝰq mouitis ad qͥescere tot
⁊ tantis ꝓpinqͥs exortantib. respectum
habere uxoris: et cõtemplatione sua¬
debat᷑ susciꝑe liberoꝵ: Neq incepta p̃¬
sũptione ꝑsiste̾: Ille delut si saxo im¬
mobili uuda allideret᷑: garrienciũ dic¬
ta respuere. animos ad celũ tendere.
dm̃ in ocłis habere. parentes ⁊ ꝓpinquos
sc̃os martires ⁊ apłos ducere : Aderat
tunc quidã uir agens turmã militũ
uͦ tam̃ flecti aut infringi ullatenus
posse: exclamat: Quid manit̾ ⁊ suꝑ¬
fluo constanciã uiri temptatis. quid
eum qui fidẽ deo seruat. infidelẽ uultiᷤᷤ
efficere : Quid eũ cogitis negare dm̃.
ur hom̃ĩb adquiescat : Non uidetis
quod aures eius. ur̃a uerla nõ audiũt:
Qd̾ oculi eius uĩas lacrimas nõ uidente

Expanded text:
ic cum plurimos propinquos et consanguineos nobiles viros in eadem urbe haberet, frequenter ad praesidem ducebatur: ejusque monitis acquiescere, tot et tantis propinquis exorantibus, respectum habere uxoris et contemplationem suadebatur suscipere liberorum, neque in coepta praesumptione persistere. Ast ille velut si saxum immobile unda allideretur, garrientium dicta respuere, animos ad coelum tendere, Deum in oculis habere, parentes et propinquos sanctos martyres et apostolos ducere. Aderat tunc quidam vir agens turmam militum nec tamen flecti aut infringi ullatenus posse, exclamat: Quid inaniter et superflue constantiam viri tentatis? Quid eum, qui fidem Deo servat infidelem vultis efficere? Quid eum cogitis negare Deum ut hominibus acquiescat? Non videtis quod aures ejus vestra verba non audiunt, quod oculi ejus vestras lacrymas non vident?
Abbreviated transcription (Latin):
diuro re quicumq hos
descripseris libros: ꝑ dũm nr̃m
tuos: ut conferas qd̾ descripseris et
em̃des. ad exemplaria ea: de quibus
tnͣscripseris diligent᷑. et hoc adiurati¬

Expanded text:
DJURO TE, QUICUMQUE HOS DESCRIPSERIS LIBROS, PER DOMINUM TUOS, UT CONFERAS QUOD SCRIPSERIS, ET EMENDES AD EXEMPLARIA EA, DE QUIBUS SCRIPSERIS, DILIGENTER: ET HOC ADJURATI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ locum zizanioꝵ. modo pura
uerbi dei semina maculantib ⁊ area
apłice doctͥne adulteriua admuixtione
fedantib: ex omni parte sacerdotes
domini. uel

Expanded text:
per omnem locum zizaniorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, vel
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ẽẽ me¬
dicoꝵ ubi im¬
minere urbi¬
bus uł regi¬
onib gen̾ales
uiderint mor¬
bos ꝓuidere
aliqd̃ medica¬
menti uł po᷑¬
Lculi genus.
ꝯuo premuniti homines: ab
ẏminenti defendant᷑ exicio. Qd̾
tu quoq uenerande pater chro¬
maci medicaminis exequens
genus: tp̃r quo disruptis yta¬
lie claustris a laricho duce
gothoꝵ se pestifer morbꝰ infu¬
dit. Et agros. arm̃ta. unros.
longe lateq uastauit: ꝓpłis tͥ
adeo cõmissis. feralis exicii a¬
liquod remediũ querens. per
quod egre m̃tes ab ingruentis
mali cõgitatione subtucte. me¬
liorib occupate studiis ten̾ent᷑.
hystoriam quam uir eruditi¬
simꝰ eusebius cesariensis groco
sermone conscripserat. in lati

Expanded text:
dicunt esse medicorum, ubi imminere urbibus, vel regionibus generales viderint morbos, providere aliquod medicamenti, vel poculi genus, quo praemuniti homines, ab imminenti defendantur exitio. Quod tu quoque, Venerande Pater Chromati, medicinae exequens genus, tempore quo, diruptis Italiae claustris ab Alarico duce Gothorum, se pestifer morbus infudit, et agros, armenta, viros longe lateque vastavit, populis tibi a Deo commissis feralis exitii aliquod remedium quaerens, per quod aegrae mentes ab ingruentis mali contagione subtractae, melioribus occupatae studiis tenerentur: historiam, quam vir eruditissimus Eusebius Caesariensis Graeco sermo
Abbreviated transcription (Latin):
auimus audiencium ꝑmotus. dum
noticiam rerum gestarum auidiꝰ petit
obliuionem quodãmͦ mialoꝵ que ge¬
runtur acciꝑet. A quo ergo opere cum
excusare me uellem. ut pote inferior
⁊ impar: et qui intam multis anni
usum latini sermonis aiaiserun: cõ
tionis ordine nobis ista preciperes.
tolis: date eis uos manducare: philip¬
pus unus ex apłis intelligens. eo mã¬
gis splendescere diuine uirtutis ĩsig¬
nia: si nuinimoꝵ quoꝵq ministeriis
explerent᷑: nõ ꝓtulit panes apłice re¬
conditos pere: sed puerulũ adesse di¬
cit habentem qͥuq panes ⁊ duos pis¬
ces. Quẽ uereciude extusans adiecit.¬

Expanded text:
dum notitiam rerum gestarum avidius petit, oblivionem quodammodo malorum, quae gererentur, acciperet. A quo ego opere cum excusare me vellem, utpote inferior et impar, et qui in tam multis annis usum Latini sermonis amiserim, consie institutionis ordine nobis ista praeciperes. tolos: Date eis vos manducare: Philippus unus ex Apostolis intelligens, eo magis splendescere divinae virtutis insignia, si minorum quorumque ministeriis explerentur, non protulit panes Apostolicae reconditos perae, sed puerulum adesse dicit, habentem quinque panes, et duos pisces. Quem verecunde excusans, adjecit
Abbreviated transcription (Latin):
uolentem me aliqua exponere. ille libellꝰ
exclusit. qui ab athanasio script᷑. etiã
latino sermone editus est. ꝓꝑter quos
nos omissis hiis queq ab aliis iam
dicta sunt. ea memoribimꝰ. que quãuuᷤᷤ
gestoꝵ contineat fides: ab hiis tamen
qui longe positi funt obscurior fama
t̾re que ad p̾dicandum uerbum dei sorte
ꝑ apłos celebrata est cũ aliis alie ꝓuĩcie
obuenisent: thome parthia. ⁊ matheo

Expanded text:
volentem me aliqua exponere ille libellus volentem me aliqua exponere ille libellus exclusit, qui ab Athanasio scriptus, etiam Latino sermone editus est. Propter quod nos, omissis his quae ab aliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his tamen qui longe positi sunt, obscurior fama rae, quae ad praedicandum verbum Dei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo
Abbreviated transcription (Latin):
Interea constantinꝰ pietate fretꝰ. sarma¬
tas. gothos. aliasq barbaras nacioneᷤᷤ
nisi que uł amiciciis uł deditione sui
pacem p̾uenerant ĩ solo ꝓprio armis
edomuit : Et qnͣto magis se religiosuiꝰ
et humisliꝰ deo subiecerat: tanto amplius
ei deus unuu̾sa subdebat: Ad antonium
quoq pͥmum heremi habitatorem. ue¬
lut ad unum ex ꝓpħis littas suppliciter
mittit : ut ꝓ se ac liberis suis dũo suꝑ¬
plicaret: Ita nõ solum meritis suis. ac
religione matris. sed ⁊ int̾cessione scõꝵ:
cõmendabilẽ se deo fieri gestielat: Sane
qm̃ tanti uiri autonii fecimꝰ m̃cionẽ
de uirtutib eiꝰ atq institutis ⁊ sobrieta¬
te mentis. ut in solitudine uitã degens.
usus solũmodo consortio fuerit bestia¬
rum. et demonib crebros hbens trium¬
phos. placuerit deo: sup̃ cunctos morta¬
les. ut que institucionis suc p̃clara usq
in hodiernũ monachis exempla reliq̃rit.

Expanded text:
Interea Constantinus pietate fretus, SarmaInterea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit. Et quanto magis se religiosius ac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac liberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, ac religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se Deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti viri Antonii fecimus mentionem, de virtutibus ejus atque institutis, et sobrietate mentis, ut in solitudine vitam degens, usus solummodo consortio fuerit bestiarum, et de daemonibus crebros agens triumphos, placuerit Deo supra cunctos mortales, utque institutionis suae praeclara usque in hodiernum monachis exempla reliquerit,
Abbreviated transcription (Latin):
pos effecta: templum mirificum in eo
loco in quo crucem reꝑerat regia am¬
bitione construxit: E lauos quoq qͥb
coepus dñicum fuerat affixum: por¬
tat ad filium: Ex quib ille frenos cõpo¬
suit. quib uteretur ad bellũ: et ex ali¬
is galeam icħominꝰ belli usib aptã
fertur armasse: Ligni uero ip̃iꝰ salu¬
taris partem detulit filio: partem
uero thecis argenteis conditam de¬
reliquit in loco: Que etiam nine
ad memoriã. sollicita ueneratione ser¬
uatur ÷ Reliquit etiam hoc iudici¬
uni religiosi animi regina uenera¬
bilis: uugines quas ibi repperit d̾o
sacratas. inuitasse ad pͣndium. ⁊ tan¬
ta eas deuotione curasse dicitur: ut
iudignũ crederet. si famuloꝵ uteren¬
tur officiis: Sed ip̃a manib suis fa¬
mule habitu suctincta: cibum appou̾et.
poculũ porrig̾e̾t. aquã manib unfun¬
deret. et regina orbis ac mater ĩꝑii.
famulaꝵ xp̃i se fainulam deputa¬
ret: Kec quidem ierosolimis gesta

Expanded text:
pos effecta, templum mirificum in eo pos effecta, templum mirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum: et ex Al. tac. ex aliis galeam nihilominus belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio, partem vero thecis argenteis conditam dereliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita veneratione servatur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibum apponeret, poculum porrigeret, aquam manibus infunderet, et Regina orbis ac mater imperii, famularum Christi se famulam deputaret. Et haec quidem Jerosolymis gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ idem tempꝰ eccłe illius ep̃s erat: Is
ubi cunctantem reginã atq om̃s ꝑit̾
qui aderant uidet: afferte inquit to¬
tas que reꝑte sunt cruces: Et que sit
deus: Et ingressus cũ regina ꝑiter et
ꝓpłis: ad eam que decũbebat. defixis
genib huiꝰcemodi ad dm̃ precẽ ꝓfudit:
filium salutem generi helena reꝑta.¬
humano passionẽ crucis conferre dig¬
natus est: et nc̃ in nouissimis tp̃rib
aspirasti in corde ancille tue ꝑqͥrere
lignum beatũ in quo salus nr̃n pepẽ¬
dit : Ostente euident᷑ ex hiis trib que
crux fuerit ad dnĩcam głam: uł que
extiterint ad seruile supplicium: ut hec
mulier que semiuiua decũbit. statim
ut eam ligirũ salutare contigerit: a
mortis iamus reuocetur ad uitã Et
cum hec dixisset adhibuit pͥmo unam
ex trib: ⁊ nicħ ꝓfuit: Adhibuit scdam.
nec sic quidem aliquid actum est: ut
uero ammouit t̾ciam: repente ad aꝑ
cũ sana fuerat. tota domo discurrere

Expanded text:
per idem tempus illius episcopus erat. Is per idem tempus illius episcopus erat. Is ubi cunctantem reginam, atque omnes pariter qui aderant, videt: Afferte huc, inquit, omnes quae repertae sunt cruces, et quae sitDeus. Et ingressus cum regina pariter et populis ad eam quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem profudit: tuum salutem generi humano per passionem crucis conferre dignatus es, et nunc in novissimis temporibus adspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus 229 nostra pependit, ostende evidenter ex his tribus, quae crux fuerit ad dominicam gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primo unam ex tribus, et nihil profecit. Adhibuit secundam, et ne sic quidem aliquid actum est. Ut vero admovit tertiam, repente adapercum sana fuerat, tota domo discurrere
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sacroscm̃ corpus xp̃i patibulo
affixum pependerat: ab incolis ꝑqͥrit:
Qui idc̾co ad inueniendũ difficilis erat:
quod ab antiquis ꝑsecutorib simula¬
crum in eo uen̾is fuerat defixũ: ut si
infreq̃ns: et pene obliuioni datꝰ fuerat
locus Sed cũ ut supͣ diximꝰ religiosa
femina ꝓperasset ad locum. celesti sibi
iuditio designatũ: cuncta ex eo ꝓphana
et polluta deturbans. in altũ purgatis
ruderibus: tres confuso ordine repperit
cruces : Sed obturbabat reꝑti mun̾is
leticiam. uniꝰ cuiꝰq crucis indisciera ꝓ¬
prietas: Aderat quidẽ ⁊ titulus ille. qui
grecis ⁊ latinis atq hebraicis lit̾is: a
pilato fuerat cõscriptꝰ. sed nec ip̃e satis
euident̾. deũ ei ꝓdebat signa patibuli
Kic iam humane ambiguitatis incer¬
tum diuinũ flagitabat testimonium
diccidit iu eadem urbe pͥmariã quandã
loci illiꝰ femiuam. graui egritudine con¬
fectam. seminecem iacere: MHacharius

Expanded text:
in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat, ab incolis perquirit. Qui idcirco ad inveniendum difficilis erat, quod ab antiquis persecutoribus simulacrum in eo Veneris fuerat defixum Al. adinfrequens et pene oblivioni datus fuerat locus. Sed cum ut supra diximus religiosa foemina properasset ad locum caelesti sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana et polluta deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso ordine reperit Al. comperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis, et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit in eadem urbe primaloci illius feminam gravi aegritudine confectam seminecem jacere. Macharius