comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mor talem atque perpetuam u tlucem habitat
in ac cessibilem. omnecreature nomo enimnouit
uidit nullus hominum sed necuidere potest ne mo¬
& solem tanto ampliu suident singuli quanto puri¬
us fuerit acie soculorum Diuitibus scłihuius pra¬
cipi. Suntenima alterius scłi diuites quie munt si¬
bi aurum ignitum adõ & quibabent thesaurum
incaelonenon qui & proferunt noua& uecera
Non sublime fapere in primis principalemeorũ
tecigit morbum difficilem diuitem inuenies non¬
superlum qui pauperes uel parentes agnoscat¬
& qui non grauiter ferat minimȩ sibabinferiore
ut rutat in sede latum. Faci letribuere communica¬
re. Qui facile tribuitcito diues esse cessabit tribu¬
ere donare est communicare ueromultum dare
oitimothee de positum custodi commendatum
Da nobis seruandum siue fidei depositum custodi
iuitans profana uocum noutiates quodame
non audisti nec abangelo sidicatur libenter ad¬
mittas. Ex oppositiones falsi nominis scientiȩ

Expanded text:
mortalem atque perpetuam. Et lucem habitat mortalem atque perpetuam. Et lucem habitat inaccessibilem. Omni creaturae. Nemo enim novit Quem nullus hominum vidit: sed nec videre potest:  solem tanto amplius vident singuli, quanto purior fuerit acies oculorum. Divitibus hujus saeculi praecipe. Sunt et alterius saeculi divites, qui emunt sibi aurum ignitum a Deo: et qui habent aurum in coelo, necnon qui proferunt nova et vetera. Non sublime sapere. In primis principalem eorum tetigit morbum. Difficile divitem insuperbum, qui pauperes vel parentes agnoscat, et qui non graviter ferat minime sibi ab inferiorein auro et argento. Facile tribuere, communicare. Qui facile tribuit, cito dives esse cessabit. Tribuere, donare est: communicare vero, multum dareO Timothee, depositum custodi. Commendatum a nobis, servandum tibi, fidei depositum custodi. Devitans profanas vocum novitates. Quod a me non audisti, nec ab angelo si dicatur, libenter admittas. Et oppositiones falsi nominis scientiae:
Abbreviated transcription (Latin):
tis Quanto amplius habuerint tamto plures solli¬
crudinum sustinent cruciatus unde & dñs diuitia¬
rum erumnis circareliqua concupiscentiae uer¬
bum adseruit suffocari et confessuses bonam con¬
fessionem Inbapus moabrenuntiando scło & pom¬
pis eius oram mulus testibus. Sacerdotibus uel
ministris uirtutibusque caelestibus. prȩcipio tibi co¬
ramdõ praecipit aue toritatem magistri. Quiuiui¬
ficatomnia omnia quaeuiuunt etiamarefacta
pereius potentiam reuiuescunt T nxp̃oihũ quites¬
timonium reddidit subpontiopilato bonam confes¬
sionem dicens adpilatum ego ad hocueni in hunc
mundum ut testimonium perhiberem ueritati
scilicet proeaetiam moriendo. Vt sorues manida¬
tum sicut illeusque admortem. Qui solus habet¬
inmor talitatem ⁊ llesolus propriae habet quian¬
ioue gelis & hominibus dedithabere nos autẽ¬
ueloer nec soli nec nobis habemus ut illihoc contra
udmanicheos quimalinaturam putant in¬

Expanded text:
tis. Quanto amplius habuerint, tanto plures sollitis. Quanto amplius habuerint, tanto plures sollicitudinum sustinent cruciatus: unde et Dominus divitiarum aerumnas circa reliqua concupiscentiae verba asseruit suffocare. fessionem. In baptismo abrenuntiando saeculo et pompis ejus. Coram multis testibus. Sacerdotibus, vel ministris, virtutibusque coelestibus. Praecipio tibi coram Deo. Praecipit auctoritate magistri. Qui vivificat omnia. Omnia quae vivunt, etiamsi arefiant, per ejus potentiam reviviscunt. Et Christo Jesu, qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato, bonam confessionem. Dicens ad Pilatum: Ego ad hoc veni in hunc mundum, ut testimonium perhibeam veritati: scilicet pro ea etiam moriendo. Ut serves mandatum. Sicut ille usque ad mortem. Sine maimmortalitatem. Ille solus proprie habet, qui angelis, et qui hominibus dedit habere. Nos autem nec soli nec a nobis habemus ut ille. Hoc contra Manichaeos, qui mali naturam putant im
Abbreviated transcription (Latin):
nisitaulem inueneris qualem dixi Neque commu¬
ni caueris peccatis alienis communi caridicit
pecenis qui non probatus fuerit ordinatus
eipsum castum custodi. non alioscusto diri prȩ¬
cipit ut possitaudemer arguere delinquen¬
tes Noli adhuc aquam bibere sed uinomodi¬
co utere proprerstomachum tuum & fre¬
quentes tuas infirmitates. neputaret etiam¬
in abstinentiam seformam in firmisdarede¬
bere maxime cumaudierit a magistro dicen¬
te omnibus bonumesse non bibereuinumdat
ergo ei consilium ut plusdoetrinecausa quam
abstinentiae cursu& simulostendit quas dam¬
infirmitates creaturarum medicina possesa
narimad ix enimest malorum cupiditas. ouia
ut fonsest omnium criminum aut augmentũ
radix excisos semper densius reparat ramos euel¬
landa est ergor a dexner ami superfluctu excidat᷑
Quam quidam appecente serrauerinta fide . Hocẽ
recesserunt afide promissorum dĩ dumprȩsenti¬
bus oblectantur. et inseruerunt sed oloribus mul¬

Expanded text:
Nisi talem inveneris, qualem dixi. Neque commuNisi talem inveneris, qualem dixi. Neque communicaveris peccatis alienis. Communicare eum dicit peccatis, qui non probatus fuerit ordinatus. Teipsum castum custodi. Non alios custodire praecipit, ut possit audenter arguere delinquentes. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates. Ne putaret etiam abstinentiae se formam infirmis dare debere: maxime cum audierit a magistro dicente: omnibus bonum esse non bibere vinum. Dat ergo ei consilium, ut plus doctrinae causam, quam abstinentiae curet: et simul ostendit quas infirmitates creaturarum medicina possnim omnium malorum est cupiditas. Quia et fons est, et omnium criminum augmentum. Radix excisos semper densius reparat ramos: evellenda est ergo radix, ne rami superflue excidantur. Quam quidam appetentes erraverunt a fide. Hoc est, recesserunt a fide promissorum Dei, dum praesentibus oblectantur. Et inseruerunt se doloribus mul
Abbreviated transcription (Latin):
orest fideli inquo& illihabent naturaliter circa
proximos pietatem siue siquauidua filios eom¬
orfanos neglegat huius sententiȩ crimenipor&
incurrit simul notandum quosdam fideles¬
in nomine qui infidelibus conuersatione peiores
uita aliis ministerio diaconatus praeponere nema¬
lum probonodetur exemplum. Dumenim luxori¬
atefuerint in xp̃onubere uolunt cum subobtemp¬
tu religionis habundantiamhabuerint quae
sepesolet generasseluxoriam habentes damp¬
nationem quia primã nfidem inritam fecorunt
quȩ seuiduas promiserantpermansuras. Si qua
fideles habetuiduas subministretillis & non graue¬
tur ecclesia. in domo propria uel parentes. uthisquȩ
uere uiduesunt sufficit: Quae suntomnia auxilios
desolatie quibene prae sunt presbiteri qui inplent
officium suum duplicihonore dignihabiantur
&officu & doctrinȩ maxime quila borant in uer¬
bo & doctrina nondixit omnes quihabentuerbũ
sed quil aborant in uerbo ceterum om̃s haberecs

Expanded text:
or est infideli: quia et illi habent naturaliter circa or est infideli: quia et illi habent naturaliter circa proximos pietatem. Sive, si qua vidua filios orphanos negligat, hujus sententiae crimen incurrit. Simul notandum, quosdam fideles nomine, qui infidelibus conversatione pejores vita aliis ministerio diaconatus praeponere, ne malum pro bono detur exemplum. Cum enim luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt. Cum sub eo tempore religionis abundantiam habuerint, quae saepe solet generare luxuriam. Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Quae se viduas promiserant permansuras. fidelis habet uiduas, subministret illis, ut non grauetur eccvere viduae sunt, sufficiat. Quae sunt omnium auxilio desolatae. Qui bene praesunt presbyteri. Qui implent officium suum. Duplici honore digni habeantur. Et officii, et doctrinae. Maxime qui laborant in verbo, et doctrina. Non dixit omnium, qui habent verbum, sed qui laborant in verbo. Caeterum omnes habentes
Abbreviated transcription (Latin):
inducit ad fectum quod antiqui dicebant haec
dicies p̃s sc̃s. Ad condentibus spiritibus erroris
& doctrinis de moniorum Omnis heretica doc¬
trina demonum arte composita est. ⁊n hyppo¬
chrissi loquentium mendacium & cauteria ⁊am
habentium conscientiam suam. Inhyppochrissi
locuntur quicum nontimeant tam castita quo¬
luntuidere utetiam nuptias damnent tamabsti¬
nentes utcreatura diparce utentes iudicenteum
ipsi commisationibus uacent Dumuenio adte
ad tende lectioni & exortationi do etrine. padegi
exortare ue fiant doce quomodo intellegantur
obscura ut pos sint fieri quae legunturꝰ olinecle¬
regratiam qua e in teest neglegit gratiam qui
acceptum talentum non ex ercet uaedata estubi
perprophetiam cum in positionem manuum pres¬
biteri prophetie gratiam habebat cumordina¬
uone episcopatus Si quis autem suoruma maxi¬
& est deterior infideli si quisuiduas abicit aut¬
pupillos uel maxime parentes & pauperes deteri¬

Expanded text:
inducit affectum, quod antiqui dicebant: Haec inducit affectum, quod antiqui dicebant: Haec dicit Spiritus sanctus. Attendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum. Omnis haeretica doctrina daemonum arte composita est. In hypocrisi, loquentium mendacium, et cauteriatam habentium suam conscientiam. In hypocrisi loquuntur: qui cum non contineant, tam casti volunt videri, ut etiam nuptias damnent: tam abstinentes, ut creaturas Dei, parce utentes, judicent, cum ipsi comessationibus vacent. Hic vetende lectioni, exhortationi et doctrinae. Fac, lege, exhortare ut fiant: doce, quomodo intelligantur obscura: ut possint fieri quae leguntur. Noli negligere gratiam, quae est in te. Negligit gratiam, qui acceptum talentum non exercet. Quae data est tibi per prophetiam, cum impositione manuum presbyterii. Prophetiae gratiam habebat, cum ordinaum prima: Si quis autem suorum et maxi est deterior infideli. Item apupillos, vel maxime parentes et pauperes, deteri
Abbreviated transcription (Latin):
u sobriisimus ad tendite uobis negrauentur
rda uestra incrapula & in ebrietate &
iris huius ut teergo &cure inebriant men¬
imqui enim dormiunt noc tedormiunt
qui ebrii sunt nocte obrii sunt ⁊deo oto¬
÷ & obrii sunt quia in tenebri suntNosaũ
udieisumus sobriisimus Nos quidem x pm̃
bemus necotiosi nec ebrii es sede bemusn
nilurica fidei & caritatis fide& carilate
iustitia omnis constat quam lurice alibi
iparauit Q uoniam non posuit nos ds̃ inira
dinad quisitione salutis perdnm̃ nostrũ
inxp̃m non credentes inira sunt positiquia
imiudicati sunt Qui mortuus est promobis
inos nonmoriremuriue uigilemus
ue dormiamus simulcum illouiuamus

Expanded text:
simus. Attendite vobis ne graventur corda vestra in crapula, et in ebrietate, et curis hujus vitae: ergo et curae inebriant mentem. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt. Ideo otiosi et ebrii sunt, quia in tenebris sunt. Nos autem qui diei sumus, sobrii simus. Nos qui diem Christum habemus, nec otiosi, nec ebrii esse debemus. Induti loricam fidei, et charitatis, et galejustitia omnia constant, quas et loricae alibi comparavit. Quoniam non posuit nos Deus in iram, sed in acquisitionem salutis, per Dominum nostrum Jesum Christum. In ira sunt positi; quia jam judicati sunt. Qui mortuus est pro nobis. Ut nos non moreremur. Ut sive vigilemus, sive dormiamus, simul
Abbreviated transcription (Latin):
ducit Et omnis lingua confiteatur. omnium gentiũ
& gloria deitatis dumeius demestgloriae cuius pater
Ds autem quioperatur in uobis & uelle & perfi¬
cerea uelleo peratur suadendo & premia promit¬
tendo qui perseuerit usque infinem hic saluus orit
utrum que eodem queloco diffinitione teneantur

Expanded text:
ducit. Et omnis lingua confiteatur. Omnium gentium ducit. Et omnis lingua confiteatur. Omnium gentium et gloria deitatis, dum ejusdem est gloriae cujus Paterst enim qui operatur in vobis et velle, et perficere. Velle operatur suadendo, et praemia promittendo: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. utrumque ejusdem loci definitione tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
mor potestesse deterior propter quod e ds̃ illũ
exaltauit & donauitilli nomen quia senibil ad sump¬
tus bomo humiliare dignatus est diuinitas quȩ humi¬
liari nom potest cum qui bumiliatus fuerat ex altauit
sede cillidonatum est nomen quia ante nonbabuit
Vnde recte locus hic secundum bumanam naturã
intollegendum est quam diuinam siergonos exal¬
tare cupimus exemploxp̃i fratribus seruiamus
si enimille dñs & magister seruis & discipulus minis¬
trauit quanto magis nos equalibus & maioribus
serui rodebemus e dõ a scĩseius usque ad mortem
etia mobediro ne magistrum bumilem superbi
discipuli non sequamur & dñm mitem s erui contem¬
namus ingrau Q uodest super omne nomen
cui enim angelorum dexit filius meusestu. Ut in no¬
mineihũ omnigenu flectat caelestium & terrestriũ
utomnes simul hominem adorent cum uerbo sump¬
tum Et infernorum hic infernorum custodes in¬

Expanded text:
mors potest esse deterior. Propter quod et Deus mors potest esse deterior. Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen. Quia se assumptus homo humiliare dignatus est, divinitas quae humiliari non potest, eum qui humiliatus fuerat, exaltavit. Sed et illi donatum est nomen, quia ante non habuit: unde rectius locus hic secundum humanam naturam intelligendus est, quam divinam. Si ergo nos ex alto respicimus, exemplo Christi fratribus serviamus. Si enim ille Dominus et magister, servis et discipulis ministravit: quanto magis nos aequalibus et majoribus servire debemus, et Deo et sanctis ejus usque ad mortem etiam obedire! ne magistrum humilem superbi discipuli non sequamur, et Dominum mitem servi contemnamus ingrati. Quod est super omne nomen. Cui enim angelorum dixit, Filius meus es tu. Ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium. Ut omnes simul hominem adorent cum Verbo assumptum. Et infernorum. Hic infernorum custodes in
Abbreviated transcription (Latin):
umilitatis sue obedientie neccrucis mortẽ
ecusando. Quod inxp̃o ihu secundum quod
um hominem Quicum in formadĩ esset
quoerat siue quia absque peccato eratad
mnaginem scilicetdĩ Nonrapinam arbitra¬
is est esse aoqualem dõ seo semetipsum
cinaniuit Q uoderat humilitate celauit
ns nobis exemplum nein hisgloriemur
uae forsitan non habemus ÷ ormam
erui accipiens ⁊ taut & iampedes lauare
iscipulorumnsimilitudine hominis
actus intex dum similitudo repituerita¬
emnam psigepuit niamgenuit adam filiũ
secundum inaginem & similita dinem
uam & uoca uit nomeneius seth in
pralitudine autem humanam
humilitatẽ seruiendo cumominium dñsesse costen¬
dit Et in habitu inuentus uthomo hicueru messet
sicut qua siunigeniti a patreita intellegondum
umiliauit semetipsum feci tobodientiamusquo ao
mortem ut nobis perfecte obedientiae monstra¬
retexemplum Mortemautem crucis qua nulla

Expanded text:
humilitatis suae obedientiae, nec crucis mortem humilitatis suae obedientiae, nec crucis mortem recusando. Quod in Christo Jesu, secundum quod dum hominem. Qui cum in forma Dei esset. In qua erat, sive quia absque peccato erat: ad imaginem Dei scilicet. Non rapinam arbitratus est esse aequalem Deo: sed semetipsum exinanivit. Quod erat, humilitate celavit: dans nobis exemplum, ne in his gloriemur, quae forsitan non habemus. Formam servi accipiens. Ita ut etiam pedes lavaret discipulorum. In similitudinem hominum factus. Interdum similitudo recipit veritatem: nam genuit Adam filium secundum imaginem et similitudinem suam, et vocavit nomen ejus Seth. In similitudine humana, humilitate serviendo, cum omnium Dominus esset. Et habitu inventus ut homo. Hoc ut verum sit, sicut quasi un geniti a Patre, ita intelligendum. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Ut nobis perfectae obedientiae monstraret exemplum. Mortem autem crucis. Qua nulla
Abbreviated transcription (Latin):
re in carne meuoluerint habeb o tempus ope¬
randi et quideligam ignoro coartor autem
eduobus intantum mihi utraque conueniuns
ut quideligam scire nom possim Desiderium
melius permenero autem in carnenecessa¬
rium est propteruos ⁊llud melius mibi stud
neces sarium uobis & mortem illos non timerȩ
sedeligere debereeos suo de monstrat exemplo
& non concristentur mansurum sein carne
spũ proplietico promittit hoc enim sentiae in
non prose sed proalios passum siue cam humi¬
lis sensus iniuobis quam fuit irix p̃omulta prae¬
terea hunclocum ita intellegunt quod secundũ
diuinitatem sehumilia ueritx p̃s secundumfor¬
mam uidelicet secundum quam aequalitatem
dinon rapinam usurpauerit quam naturali¬
er pos sidebat & exinanieritse non substam¬
iam euacuans sed honorem inclinans for¬
nam serui hocest naturam hominis indu¬
ndo & peromnia homotantomodo atque

Expanded text:
re in carne me voluerint, habebo tempus opere in carne me voluerint, habebo tempus operandi. Et quid eligam, ignoro: coarctor autem e duobus. Intantum mihi utraque conveniunt, ut quid eligam scire non possim. Desideriummelius: permanere autem in carne, necessarium propter vos. Illud melius mihi, istud necessarium vobis. Et mortem illos non timere, sed diligere debere eos, suo demonstrat exemplo; et ut non contristentur, mansurum se in carne spiritu prophetico promittit. Et hoc confidennon pro se, sed pro aliis passum: sive, tam humilis sensus sit in vobis, quam fuit in Christo. Multi praeterea hunc locum ita intelligunt, quod secundum divinitatem se humiliaverit Christus, secundum formam videlicet, secundum quam aequam aequalitatem Dei, non rapinam usurpaverit, quam naturaliter possidebat. Et exinanivit se, non substantiam evacuans, sed honorem declinans: formam servi, hoc est, naturam hominis inducendo: et per omnia homo tantummodo atque
Abbreviated transcription (Latin):
lis meis alii doloso praedicant aomeg¬
uandum quasi plures discipulos facientom & doo¬
trinamea totumorbem in plere conantom utex
hoc saltim innior mihi comuletur in iuria uel pres¬
sura Quid enim dumomnimodo siueper occasione
odii uelinuidie siue perueritatem simplicis uel
pure praedicationis gp̃s adnuntiatur & in hoc
gaudeo & gaudebo non mihicur a est qua prȩdi¬
cent mente dum modo quod cupioxp̃i nomen om¬
nibus in notescat & multis credatur qua prop¬
ter & modogaudeo & infuturo gaudebo et¬
nunc magnificabitur xp̃s incorporemeo ini¬
micis suis insultat quod& nocere non ualeant¬
sienim eumocciderint martyrio coronabitur
cient fructum giue peruitam siue permor¬
tem & ui tamea & mors admagnificentiam
perti ne cxp̃i mihi enimuiuere xp̃s est non alia
causa uolui uiuere nisi xp̃i. ⁊dest ut eiuscorpus
acdificem & morilucrum corone Quod siui¬
uere in carne hic mifructus operis est. siu que¬

Expanded text:
lis meis. Alii dolore praedicant ad me gravandum, quasi plures discipulos facientem, et doctrina mea totum orbem implere conantem: ut ex hoc saltem major mihi cumuletur injuria, vel pressura. Quid enim? Dum omni modo, sive per occasionem. Odii, vel invidiae. Sive per veritatem. Simplicis, vel purae praedicationis. Christus annuntietur: et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Non mihi curae est, qua praedicent mente, dummodo quod cupio Christi nomen omnibus innotescat, et a multis credatur. Quapropter et modo gaudeo, et in futuro gaudebonunc magnificabitur Christus in corpore meo. Inimicis suis insultat, quod ei nocere non Si enim eum occiderint, martyrio coronabitur.cient fructum. Sive per vitam, sive per mortem. Et vita nostra et mors ad magnificentiam pertinet Christi. Mihi enim vivere Christus est. Non alia causa volui vivere nisi Christi, ut ejus corpus aedificem. Et mori lucrum. Corona. Quod si vivere in carne, hic mihi fructus operis est. Si vive
Abbreviated transcription (Latin):
anto hoc officium habebas gratiam prophe¬
tandi Et milites illis bonam militiam bona
militia est in qua contradi abolum & uitio
militatur habens fidem proarmis fidem
inxp̃o perfectam Et bonam constientiam
inplendo quoddoces Quam quidam repel¬
lentes circafidem naufragauerunt maleui¬
uendo ipsam quoque fidem perdiderunt
qui aniore uitiorum adheresim transierũ
Quos tradidi sathane ut discanta nomblasma¬
re. In interitum carnis ex presenti corres
tione discant futurum iudicium non nega¬
re ademendandum traditinon adperdendũ

Expanded text:
ante hoc officium, habebas gratiam propheante hoc officium, habebas gratiam prophetandi. Ut milites in illis bonam militiam. Bona militia est, in qua contra diabolum et vitia militatur. Habens fidem. Pro armis, fidem in Christo perfectam. Et bonam conscientiam. Implendo quod doces. Quam quidam repellentes circa fidem naufragaverunt. Male vivendo, ipsam quoque fidem perdiderunt,Qui amore vitiorum ad haeresim transierunt. Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare. In interitum carnis, ut ex prtione discant futurum judicium non negare. Ad emendandum traditi sunt, non ad perdendum
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus ad firmant infinitestulutiae est
non intellecta demagis non intellectis uelle fir¬
mare. Sciamus autem qm̃bon a estlex utado
promulgata proqualitate temporis sicut alib
lex scã est appellatur Siquis ea legitime uta¬
tur. siquis sciat quibus quare quandiu haben
quididicerunt etiam occasiones fugere delietoꝵ
nam ut quid dicatur non occides quibus irasciper¬
sum ut dauidait doceboiniquos uiastuas im
pii adte conuertentur simibi uiderint indulta
quae etiam persecutoribus conuersis non solũ
indulget sed etiam confert a postolatus honorẽ
dde formationem eorum quicredituri suntilli
inuitam aeternam ad exemplum ut nedispereo¬
Hoc preceptum conmendo tibi filitimothei huc¬
usque bestatusuo que modo a duersarus respon¬
deret hincdat auctoritatem ordinandido cendi
quae preceptum commendat Secundum pre¬
cedentes intepro phetias secundum quod ettã

Expanded text:
de quibus affirmant. Infinitae stultitiae est, de quibus affirmant. Infinitae stultitiae est, non intellecta de magis non intellectis velle firmare. Scimus autem quia bona est lex. Ut a Deo promulgata est, pro qualitate temporis; sicut alibi lex sancta est appellata. Si quis ea legitime utatur. Si quis sciat, quibus, quare, quamdiu habend Christum: qui didicerunt etiam occasiones fugere delictorum: nam ut quid dicitur: Non occides, quibus irasci non persum. Ut David ait: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur. Si mihi viderint indulta Qui etiam persecutoribus conversis non solum indulget, sed etiam confert apostolatus honorem. Ad informationem eorum, qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Ad exemplum, ut ne despereHoc praeceptum commendo tibi, fili Timothee. Hucusque de statu suo, quomodo adversariis respondere: hinc dat auctoritatem ordinandi, docendi, quae praecepta sunt commendat. Secundum praecedentes in te prophetias. Secundum quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam nealiter docerent Quos inactibus parcen¬
tes dixerat intraturos lupos greginom parcentes  eq:
intenderent sabulis quas deuieresim appellant un¬
de in euangelio docentes doctrinas hominum condem¬
nantur. Et genea loges interminatis.Generatio¬
nibus anticorum inquibus sibi summam scientiam
uindicant siom̃s abinitio generationes enumeren
uȩ questiones prestant magis quama edificatio
nem qua e est ex fidedi. tam de ueteresis contrario¬
tas quam generationum sollicituido super flua
Finis autem praeceptiestcaritas decordepurto
carita sdĩ & proximi inqua to talex pendeo a pro¬
phete haec sicorde purosit difficile delinquere
poterimus a conscientiabona. Ut conscientia
tua testimonium perhibeat ueritati. Et fide
non ficta. estenimfides ficta quȩ solo ore pro¬
mittitur & actunegatur a quibusdamerrantes
conuersi sunt inuaniloquium uolentes esse legs
doctores non intellegentes quae locuntur Nequ

Expanded text:
quibusdam, ne aliter docerent. Quibus in actibus praedixerat intraturos lupos, qui gregi non parcerent. Neque intenderent fabulis. Quas Deuteroseis appellant. Unde in Evangelio docentes doctrinas hominum condemnantur. Et genealogiis interminatis. Generationibus antiquorum: in quibus sibi summam scientiam vindicant, si omnes ab initio generationes enumerent. Quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem Dei, quae est in fide. Tam veteres contrarietates, quam generationum sollicitudines superfluas. Finis autem praecepti est charitas de corde puro. Charitas Dei et proximi, in qua tota Lex pendet, et Prophetae: haec si de corde puro sit, difficile delinquere poterimus. Et conscientia bona. Ut conscientia tua testimonium perhibeat veritati. Et fide non ficta. Fides enim ficta est, quae solo ore promittitur, et actu negatur. A quibus quidam aberrantes conversi sunt in vaniloquium, volentes esse legis doctores: non intelligentes, neque quae loquuntur, neque
Abbreviated transcription (Latin):
exuiuentibus & unum exmortuis claritatis sua
corpori configurat exemplumresurrecuonis
ostendens & in mortuis & in uiuentibus. Secun
suo omnia faciet eẽ subiecta siue secundam hano
potentiam quasibi cuncta subicit etiam hoc illipos¬
sibileest Nogo & tegermane compar germanus
dictus est nomine quieierat conparofficiaoiu¬
ua illas quae mecum labor auerunt ineuangelio
non uiros sed feminas quaeerant docentes non
ecclesia sed indomo cum demente & ceceris ad¬
iutoribus meis clemens exphyloso fomagne doc¬
trinȩ uirquiromȩ episcopbs fuit quorum nomi¬
na sunt in librouitae moleseferant sua nomi¬
na in hacepistola comprebensa scripta es sedicit
incaelis huius libri etiam moyses & dauid memi¬
nit & dñs ineuangelio galuta teomnem scm̃¬

Expanded text:
ex viventibus, et unum ex mortuis, claritatis suae ex viventibus, et unum ex mortuis, claritatis suae corpori configurat: exemplum resurrectionis ostesuo omnia fecit esse subjecta, et secundum hanc potentiam qua sibi cuncta subjecit. Intelliet te, Germane compar. Germanus dictus est nomine, qui erat compar officii. Adjuva illas, quae mecum laboraverunt in Evangelio. Non viros, sed feminas, quae erant docentes: non in Ecclesia, sed in domo. Cum Clemente et caeteris adjutoribus meis. Clemens ex philosopho magnae doctrinae vir, qui Romae episcopus fuit. Quorum nomina sunt in libro vitae. Ne moleste ferrent sua nomina in hac Epistola comprehensa, scripta esse dicit in coelis. Hujus libri etiam Moyses et David meminit, et Dominus in Evangelio. Gaudete in Dom
Abbreviated transcription (Latin):
non computans adpriora festinosi uelegis obliuiscens
adperfecta euangelii praecepta meteneo Aodis¬
linatumpersequor adbradium superne uocatio¬
nis di inrxpoibũ quod perfectis ds̃ promisit Irxp̃o
in caelis quod non nisi uincentes accipient Quicum¬
que ergo perfecti hocsentiamus Quomodonegat se
es sefectum sialii sunt nisibumilitatis gratia hoc
dictum accipias quicumque perfectus est hoc sen¬
tiat uetera scilicet obliuiscanda & noua sectanda
quia perfectidebent es sediscipulixp̃i licet superius
perfectione prȩmii hicueri descientia sidocutus
siquid aliter sapitis & hocuobis dsreuelabit siquid
alia uobis dsreuelabit. aliter inquid non aliud hocẽ
alia adsertione non fidem V erum tamen ad quod
at e tin eadem permaneamus regula non enim
scire sufficit sine facto. Quire formauitcorpus
humilitatis nostrae conformatum corporiecla¬
ritatis suae sicut monstrauit inmonte cumunũ

Expanded text:
 computans, ad priora festino: sive Legis obliviscens,  computans, ad priora festino: sive Legis obliviscens, ad perfecta Evangelii praecepta me teneo. Ad destinatum persequor bravium supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Quod perfectis Deus promisit in Christo in coelis: quod non nisi vincentes accipient. Quicumque ergo perfecti sumus, hoc sentiamus. Quomodo negat se esse perfectum, si alii sunt: nisi humilitatis gratia hoc dictum accipias? Quicumque perfectus est, hoc sentiat: vetera scilicet obliviscendo, nova sectando. Quia perfecti debent esse discipuli Christi; licet superius de perfectione praemii: hic vero de scientia sit locutus. Et si quid aliter sapitis, et hoc vobis revelabit Deus. Si quid alii Deus revelavit. Aliter, inquit, non aliud: hoc est, alia assertione, non fide. Verumtamen ad quod at. Et in eadem permaneamus regula. Non enim scire sufficit sine facto. Imitatoreshumilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae. Sicut monstravit in monte, cum unum
Abbreviated transcription (Latin):
enim suaquerunt commodum uel qui e tem
nollentes proanimalia tribulari. nonquesunt:
qui pro omnium salutemorimibi merecusauit.
conmilito propter honorem qui a n ipse accipe¬
rat in illis a postolatus officium Videtecanes¬
hic contra pseudos a postolos agitx p̃ieuuange¬
lium lacerantes. uidete malosoperarios quic
quod nos bene constriximus destruere conantur
idete concisionem concisioenim potius quam cir¬
cumcisiosunt dicendi .Nosautem sumus circumcis
quispudõ seruimus nos sumus ueruudei qui non
unius membri pelle sed cotius carnis uitia amputo¬
mus spiritaliter scilicet arcumcisi sensus sum¬
axp̃o sicoprebendam meritum a postolatus in quo
a postolatu axp̃osum comprebensus F ratres egome
non arbitror comprebendisse sebumiliando omni¬
bus gloriam tollit & uniuersos prouocat ad profectũ
num autem quaequidem recrosunt obliuis cens ad
eaquae sunt in priora extendensme. Hoc solum
scio quia cotidie proficio & praeteritum laborem¬

Expanded text:
nt, quaerunt. Commodum, vel quietem, nolentes pro anima tribulari. Non quae Jesqui pro omnium salute mori minime recusavit. Commilito propter honorem: quia et ipse acceperat in illis apostolatus officiumHic contra pseudoapstolos ait Christi Evangelium lacerantes. Videte malos operarios. Qui quod nos bene construximus, destruere conantur. Videte concisionem. Concisio enim potius, quam circumcisio sunt dicendi. Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu servimus Deo. Nos sumus viri Judaei, qui non unius membri pellem, sed totius carnis vitia amputamus, spiritualiter scilicet circumcisi. Et  Si comprehendam meritum apostolatus, in quo apostolatu a Christo sum reprehensus. Fratres, ego me non arbitror comprehendisse. Se humiliando, omnibus gloriam tollit, et universos provocat ad perfectionem. Unum autem, quae quidem retro sunt obliviscens: ad ea vero quae sunt priora extendens meipsum. Hoc solum scio, quia quotidie proficio: et praeteritum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
natus criopossit perignor antiam ex altari
& putecse nontam ministerium humilita
sicut diabolus qui periactantiam iudicatus
turcurde pres biteris nullam fecerit men¬
tionem sed etiam ipsos in epis coporum nomi¬
ne conprehendit quia secundus immopene
unus est gradus sicutad philipenses episco¬
pis acdiaconis scribit cumunaciuitas plu¬
res episcopos habere nom possit & in actibus
a postolorum presbiteros ecclesieituros hie¬
rosolimis congregauit intercetera uidetere

Expanded text:
natus cito possit per ignorantiam extolli, et putet se non tam ministerium humilitatsicut diabolus, qui per jactantiam judicatus tur cur de presbyteris nullam fecerit mentionem. Sed etiam ipsos in episne comprehenderit: quia secundus, immo pene unus est gradus: sicut ad Philippenses episcopis ac diaconis scribit, cum una civitas plures episcopos habere non possit, et in Actibus apostolorum presbyteros Ecclesiae, iturus Jerosolymas, congr
Abbreviated transcription (Latin):
ratione euangelii pacis cum fidutia ince deutun
intripide predicate ⁊ nomnibus sumentes scutun
fidei in quo possitis omniatela ignea nequis sima
extingere ⁊ nomnibus certaminibus fide muniam
quia ficitt scutum ipsorum quoque armoruinde¬
fensioest a sinehoc omnis armatus inerouis est
ita & hecuirtutes sinefide saluari nonpossunte
tiamsicut scutum omnia iniecta repellit aut aaut
Ita fides omnes diaboli persuasiones ex tinguit qũ
a prauis officus protegat & abscondat. Et gladũ
sp̃s quo destuerbumdi Nememilitunt audete duo¬
lum si negladio proficisci seenum utcuiqo ueto¬
ni potone q edbiostem nonualet occidereeigior nun¬
quametiam abaudaci inimico peremitur ar¬
mis omnibus spoliatus i tasinedi uerbo iusitu

Expanded text:
aratione Evangelii pacis. Cum fiducia incedentes, aratione Evangelii pacis. Cum fiducia incedentes, intrepide praedicate. In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere. In omnibus certaminibus fide muniamur. Quia sicut scutum ipsorum quoque armorum defensio est, et sine hoc omnis armatus inermis est, ita et hae virtutes sine fide salvare non am sicut scutum omnia injecta repellit et recutit, ita et fides omnes diaboli persuasiones exstinguit, quaa pravis officiis protegat et abscondat. Et gladium spiritus, quod est verbum Dei. Nemo militum audet ad bellum sine gladio proficisci: se enim utcumque tueri potest, sed hostem non valet occidere. Nonnumquam etiam ab audaci inimico perimitur, et armis omnibus exspoliatur: ita sine Dei verbo, justitia
Abbreviated transcription (Latin):
inisignuut e quia non est nobis colluet anoadicetriusat¬
mem catisangunem caro & sangius homodicerou ge
neuo susprstiipes a potestates qui sibi principatũm
in huius mundi homines usurparunt. Et quiignoran¬
tes animas per peccata seducunt. Sed aduersus
mundi rectores harum tenebrarum : contrademo¬
nium potestatem quisibi in homines mundiliuius
potestate mundi canentes ignorantȩ erroribus pra¬
sumunt qui tenebris comparantur sicutipseait. fius
tis aliquando tenebre nunc autem lux iudño Contra
tes in caelestibus inaere ubi uolueres caeli appellan¬
tur Propterea accipite armaturamdi quiata¬
les habetis inimicos utpos sicis resistere indiemalo
Non sibi malus estdies sed nobis quando inpugna mus
circulis uel armellis intexitur ita & iustitta diuer¬
sisuirtutum conectitur speciebus munitautem an¬
non solum peccatoris conscientiam sed & uentris con¬
tinentiam Nec non & ad femorum usquopertngt
Hibidinem cohercendam E cealciati perles ar preen¬

Expanded text:
obis colluctatio adversus carnem et sanguinem. Caro et sanguis homo dicitur. Sed adversus principes et potestates. Qui sibi principatum in hujus mundi homines usurparunt, et qui ignorantes animas per peccata seducunt. Adversus mundi rectores tenebrarum harum. Contra daemonum potestatem, qui sibi in homines mundi hujus potestatem capientes, ignorantiae erroribus praesumunt: qui tenebris comparantur, sicut ipse ait: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Contrates in coelestibus, in aere, ubi volucres coeli appellantur. Propterea accipite armaturam Dei. Quia tales habetis inimicos. Ut possitis resistere in die malo. Non sibi malus est dies, sed nobis, quando impugnamur circulis vel armillis intexitur, ita et justitia diversis virtutum connectitur speciebus. Monet autem non solum peccatoris conscientiam, sed et ventris continentiam; necnon et ad femorum usque pertingit libidinem coercendam. Et calciati pedes in praep
Abbreviated transcription (Latin):
ita didicistis xpm si tamenillum audistis. & in illo docti
audiuit & ab ipsodidicit quinullo similis uitio gentibus
inuenitur. Sicut estueritas inihũ sicutilleueremor¬
tuus & sur rexit ut nosuere in nouitate ambulemus
Deponiteuos secundum pristinam conuersationem uete¬
rem hominem exposuit quidsituetus homo & quomodo
deponatur scilicet ut pristines orrores disserat huius
mundi & qui non membris corporis sedmente & conuer¬
in scĩtate & ueritate. ex posuit quid sithominem ad
imaginem dĩ erratum ut salicet iustus & sẽs & uerax sicut
re ir a noninebrietmentem. sedueritas dispensetur nec
tuam iniuriam sed fratres animaduerte percatum
Qoł non occidat superiracundiamuestram iescentuo
Siumen incua in dignatione defficiat Nolite locum
darediabolo ⁊rascondo uel quod libet aliodelicto posno
enim di aboli est peccatum sicut sỹs scĩ porta est n noli
rationem inducit humanas it ex nobis intelligamus quan¬
tam spiu scõ iniuriain facimus cumdo mumeuus inoluis

Expanded text:
ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti io gentibus invenitur. Sicut est veritas in Jesu. Sicut ille vere mortuus est et surrexit, ut nos vere in novitate ambulemus. Deponite vos secundum pristinam conversationem veterem hominem. Exposuit quid sit vetus homo, et quomodo deponatur: scilicet ut pristinos errores abjiciat hujus mundi, et non membris corporis, sed mente et converet sanctitate veritatis. Exposuit quid sit hominem ad imaginem Dei creatum: ut scilicet justus, et sanctus, et verax, sicutre. Ira non inebriet mentem, sed veritas dispenset: nec tuam injuriam, sed fratris animadverte peccatum. Sol non occidat super iracundiam vestram. Ne scientiae lumen in tua indignatione deficiat. Nolite locum dare diabolo. Irascendo, vel quolibet alio delicto. Porta enim diaboli est peccatum: sicut homo justus Spiritus sanctirationes inducit humanas, ut ex nobis intelligamus quantam Spiritui sancto injuriam facimus cum donum ejus in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eque enim fuimus aliquando insermone adola¬
tionis sicutscitis sicut qui hominibus placent
tamquam egris desiderata ominia concedentes
& mortem eorum neglegentes nequel noc catisione
neque a uobis neque abalus. omnis quidolatur
aut prorier auaritiam aut propteruananiglo¬
riam adolatur illeuero propter dm̃ docere
qui ista nonquerit cumpossimus omeries se uto
teri a posioliexp̃i uel in hoc quodd sordinauit ⁊ds
ut decuuangeliumui uerimus. icut facti sumus
paruuli inmediouestrum. Humiliantes uosan
honorem debitum requirentes Tamquam sin¬
trae foueat paruulos suos humilians sel nom¬
nibus paruulo coequans ut illum ad maiora sua
imitatione producat nam & balbutit interdum
lingua & manducare fingit & cumeolente amb¬
lare consuescit Ita desiderantes uos cupideuo¬
bamus uobistraderenion solume uangelium
sed ecam animas nostras. sicut nutrix non solu
uerbum sed etia momnem sensumperfectioni

Expanded text:
quando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis. Sicut qui hominibus placent, tamquam aegris desiderata omnia concedentes, et mortem eorum negligentes. Neque in occasione neque a vobis, neque ab aliis. Omnis qui adulatur, aut propter avaritiam, aut propter vanam gloriam adulatur: ille vero propter Deum docere probatur, qui ista non quaerit. Cum possemus vobis oneri esse, ut Christi apostoli. Vel in hoc, quod Deus ordinavit: id est, ut de Evangelio viveremus. Sed facti sumus parvuli in medio vestrum. Humiliantes nos, et nec honorem debitum requirentes. Tamquam si nutrix foveat filios suos. Humilians se in omnibus, parvulo se coaequans: ut illos ad majora sua imitatione perducat. Nam et balbutit interdum lingua, et manducare fingit, et cum eis lente ambulare consuescit. Ita desiderantes vos cupide, volebamus tradere vobis, non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras. Sicut nutrix non solum verbum, sed etiam omnem sensum perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
Dulus & siluanus & timotheus ecclesiae tẽsalo¬
Onicensium quia peripsos filiis uerbum fuerat
nuntiatum sicut & choriithis quodadeosdem in
quia quis que confitetur filium & patrem habec¬
Qcientes fracres clatiado electionemuestramqueci¬
netistempus electionis uestrequaliernos praedica¬
uerimus & uoscrederitis. quia euuangelium nos¬
trum non fuit apuduos in sermone tantum No¬
tandum quod illa efficax possitesse doc trina quae
iustitiae conmendatur exemplo Sed inuirtute
inuirtute siue signorum si ue colerantiae passiorũ

Expanded text:
ulus et Sylvanus, et Timotheus, Ecclesiae Thessalonicensium. Quia per ipsos filiis verbum fuerat nuntiatum, sicut et Corinthiis: quod ad eosdem in Quia quicumque confitetur Filium, et Patrem habecientes, fratres, dilecti a Deo, electionem vestram. Retinentes tempus electionis vestrae, qualiter nos praedicaverimus, et vos credideritis. Quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum. Notandum quod illa efficax possit esse doctrina, quae justitiae commendatur exemplo. Sed in virtute. In virtute, sive signorum, sive tolerantia pas
Abbreviated transcription (Latin):
lis facit & procul dubio uerum dexisse creden¬
dus est siuere siuere suerant peccator es utiq:
nonerant & qui nom peccatores sed scierant
iampoterantesse quoderant quam poterant
non es se quod nonerant igitur scõs homines
nuper decesaris domoconuersi. siniterisola.¬

Expanded text:
endus est. Si vere sancti erant, peccatores utique non erant; et quia non peccatores, sed sancti erant: tam poterant esse, quod erant, quam poterant non esse quod non erant. Igitur sanctos homines nuper de Caesaris domo conversi. Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
les qui ante dilexistis peccatrices & ingentilitote bano¬
rariparentes sedbonos cocerum contradim̃ odesenes
ipsectiam moyses prohibuit agnosco Quodest mus¬
datum primum in secunda tabula primumque ad bu¬
manitatem pertinentia prȩcepta sexnume roconsa¬
nebat prima enumtabula propriao fficia oxigebat
In promissione ut bonesittibi & sic longius superterrẽ
nion in hacterra inquactia mimpii non numquala
in parentes scelesti senescunt sed superterr am llant
qua mdñs mitimus promittit in qua iusti babnt abanẽ

Expanded text:
les, qui ante dilexistis peccatrices, et in gentilitate carles, qui ante dilexistis peccatrices, et in gentilitate carrare parentes, sed bonos. Caeterum contra Deum viventes ipse etiam Moyses prohibuit agnosci. Quod est mandatum primum. In secunda tabula primum, quae ad humanitatem pertinentia praecepta sex numero continebat. Prima enim tabula proprie officia exigebat. In promissione, ut bene sit tibi, et sis longaevus super terram. Non in hac terra, in qua impii nonnumquam, et in parentes scelesti, senescunt: sed super terram illam quam Dominus mitibus promittit, in qua justi habitabunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit surge quid dormis qua siuocemalicuius sapientis cons¬
cientiam increduli pulsa recupientis & desomnoigno¬
rantiae excitare Et ex surgens a mortius apeccatis
ue lidolis t in luminabit texp̃s cum eicre dideris effi¬
se sed perhomines Ytillam sc̃ifica ret mundans ladoc¬
ero aque in uerbouite. aquala uiteorpus animanidoc¬
trinammundauit si citait ad hebreos aspersicorda
a conscientiamala & abluti corpus aqua mundaita
& uos corpor a uxorum conscientia & animas mundate
doctrinis U t exliberet ipse sibigloriosam eecdenqoi
non babentem maculam autrugam autaliquideus¬
modi fta sibex p̃s mundauit ecclesiam utantiquacri¬
mina ablueret & nouas maculas. quo modo in curri¬
inus & uerbo ostenderet & exemplo E teruntduo in¬
carneuna obiectio expersona carnali uolentium e
a nare carnaliter ut quibusdam uidecur Sacrabrien¬
cum hocmagnumest E goautem dico inxp̃o & i necelesia
ego hoc inquid inxpõ intellegendum dico & inecelesia ut¬

Expanded text:
dicit: Surge qui dormis. Voce alicujus sapientis, conscientiam increduli pulsare cupientis, de somno ignorantiae excitat. Et exsurge a mortuis. A peccatis, vel idolis. Et illuminabit te Christus. Cum ei credideris, effiet, mundans eam lavacro aquae in verbo vitae. Aqua lavit corpus, animam doctrina mundavit, sicut ait ad Hebraeos: Aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda: ita et vos corpora uxorum, conscientiae animas, mundate doctrinis. Ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi. Ita sibi Christus mundavit Ecclesiam, ut antiqua crimina ablueret: et novas maculas quomodo incurrimus, et verbo ostenderet et exemplo. Sed carne una. Objectio ex persona carnalium, volentium se amare carnaliter, ut quibusdam videtur. Sacramentum hoc magnum est. Ego autem dico in Christo et in Ecclesia. Ego hoc, inquit, in Christo intelligendum dico, et in Ecclesia: un
Abbreviated transcription (Latin):
gis proximumtuum: dilectio uelcaritas inquat¬
tuor modis consistit hocest indidilectione que pri¬
ma est secunda si nos mecipsos secundum dm̃ a me¬
mus tertia proximos: quarta etiam inimicos
dm̃ ergo plus quamnos diligere debemus proxi¬
mum sicutnos inimicumat proximum Quo spũ¬
ducebamini non estis sublege siuosspirita libus
peromnia actibus occupetis non estuobis lex neces¬
saria que carnalibus ditaest Sispũuiuimus spĩa
ter conuorsamus & non legicarnalitor seruiamus

Expanded text:
ges proximum tuum. Dilectio, vel charitas, in quages proximum tuum. Dilectio, vel charitas, in quatuor modis consistit: hoc est, in Dei dilectione, quae prima est: secunda, si nosmetipsos secundum Deum amemus; tertia, proximos: quarta, etiam inimicos. Deum ergo plusquam nos diligere debemus: proximum, sicut nos: inimicum, ut proximum. Pducimini, non estis sub lege. Si vos spiritualibus per omnia actibus occupetis, non est vobis lex necessaria, quae carnalibus data est. Manifesta sunt ter conversemur, et non legi carnaliter serviamus
Abbreviated transcription (Latin):
nom possunt Currebatisbene fideigressibus & mo¬
ralibus disciplinis Quis uobis in peditueritate non
obedire quis illefuit quiuos legis operibus implicauit
ucursum uestrȩ fidei impediret emini consense¬
ritis suasio uestra ex dõ est quiuocatuos Nec illis nec
mibi nisi uerbis dĩ consentire debeatis quiuositerum
ad penitentiam uocat Dicum firmentum totammas¬
sam corrumpit. Nequis diceret curomines corripis
dumno nomnes errauerunt ostendit quod modicum
malitiȩ fermentum totam possit ecclesiamemassam
suam peuersitate corrumpere. Utinam & abscidan
tur qui uos conturbant si put ant sibi hoc prodes se
non solum circumcidantur sed etiam abscidantur si
enim expoliatior membri proficit multo magis ab¬
latio . quidam dicunt utinamerrorem absessi
ueritatis radicibus inserantur osenim inliber¬
tatẽ uocatiestis fratrestantum nelibertatem in
occa sionem deciscarnis . tantum neper occasionẽ
circum cisionis ad legis seruitium rede atis. Dili¬

Expanded text:
 poenam. Currebatis bene. Fidei gressibus, et moralibus disciplinis. Quis vos impedivit veritati non obedire? Quis ille fuit qui vos legis operibus implicavit, ut cursum vestrae fidei impediret? Nemini consenseritis. Persuasio haec non est ex eo qui vocat vos. Nec illis, nec mihi, sine verbis Dei consentire debetis: qui vos iterum ad poenitentiam vocat. Modicum fermentum totam massam corrumpit. Ne quis diceret: Cur omnes corripis, dum non omnes erraverunt? Ostendit quod modicum malitiae fermentum, totam possit Ecclesiam et massam suam a veritate corrumpere. Ego contur qui vos conturbant. Si putant sibi hoc prodesse, non solum circumcidantur, sed etiam abscindantur: si enim exspoliatio membri proficit, multo magis abolitio. Quidam dicunt: Utinam errore abscisi, veritatis radicibus inserantur. Vos enim in libertatem vocati estis, fratres: tantum ne libertatem in occasionem detis carnis. Tantum ne per occasionem circumcisionis ad legis servitium redeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
fernum subterraes senomoiam ambigat. quid escendit
ipseest & qui a scendit superomnescaelos quidescendit cum
anima in infernum ipsecumanima & corpore ascendit
in caelum utimplere comnia gloria trium phantis siue
quae scripta sunt si uedumiamhumani tas cum diuinita¬

Expanded text:
fernum sub terra esse, nemo jam ambigat. Qui descendit, fernum sub terra esse, nemo jam ambigat. Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos. Qui descendit cum anima in infernum, ipse cum anima et corpore ascendit in coelum. Ut adimpleret omnia. Gloria triumphantes, sive quae scripta sunt, sive dum jam humanitas cum divinita
Abbreviated transcription (Latin):
roborari perspm̃eius vtuos perinluminatonem scien¬
tiae diuitiarum suarum confirmet. n interiore homi
ne habitarexpm perfidem in cordibus. ubi interior per
fidem robustus est ibi babita rexp̃s non ubi exterior sagi¬
natus ncaritateradicati & fundati. vtineius a mo¬
bus ipsediligitr ut eum cognitis eius beneficuis dilgatis.
& sublimitas & profundum. quidamdicunt quod la¬
utudo spatiosa uia intellegatur longitudo uita aeterna
altitudo caelum. profundum inferi. vtscilicethorum omni¬
um notitiam habentes nouer intquidiligant uel quidrefu¬
tant. Ocireetiam superominentem scientiȩ caritatem
Quosdi abolus captiuos tenebat ad mortem x p̃scapriuauit
aduitam caput nostrum incaelestibus collocando Quod
autem ascendit quidest nisiquia & descendit exponit
curdicitur ascendisse quemus que esse non dubium est se¬
cundum formamscilicet seruiat quam non localiter sed
dignanter descenderet in inferiores partesterrae in¬

Expanded text:
inationem scientiae et divitiarum fructum confirmet. In interiori homine Christum habitare per fidem in cordibus vestris. Ubi interior homo per fidem robustus est, ibi habitat Christus, non ubi exterior saginatur. In charitate radicati et fundati. Ut in ejus amorecordatur ut eum cognitis ejus beneficiis diligerent. et sublimitas, et profundum. Quidam dicunt quod latitudo, spatiosa via intelligatur: longitudo, vita aeterna: altitudo, coelum: profundum, infernus: ut scilicet horum omnium notitiam habentes, noverint quid diligant, vel quid refutent. Scire etiam supereminentem scientiae charitatem Quos diabolus captivos tenebat ad mortem, Christus captivavit ad vitam: ad caput nostrum in coelestibus collocandum. Quod autem ascendit, quid est nisi quia et descendit. Exponit cur dicatur ascendisse, quem nusquam non esse, non dubium est, secundum formam scilicet servi: ad quam non localiter, sed dignanter descenderat. Primum in inferiores partes terrae. In