comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Oe est qd̃ paulo añ dixi: qr ubi sic maĩ¬
festa ueritate isti p̾focantur. ut obsessi
dilucidis u̾b̾ scãꝵ scͥpturaꝵ. exitũ ĩ eis
fallatie sue reꝑire nõ possiñt: id testimoniũ
qd platũ ẽ fłm c̃e respondeãt o uocẽ a uĩtate
fugatem. ĩ am̃tia ꝑtinacẽ. Usq ad̾o i̾ucta st̃
q̃ adu̾sus uos de diuinis codicib ꝓferũt᷑ ut nõ
sto aluid qid̃ dicatis: nsi eos ẽẽ falsatos: Que
auctoritas lit̾a aꝑmi. qui sacer liber euolui.
qd docum̃tũ ci̾libet scͥpture. ad ꝯuincendoser¬
iores exeri põt. si hec uox admitat᷑. si alicuuiꝰ tẽ¬
poris existimatur: Aliud ẽ n. ip̃os libros nõ acci¬
pere. et nlło coꝵ uĩcło detineri. qd̃ pagani de õibꝰ
libris nr̃is. ꝙ uidei de nouo testõ faciũt. qd̾ de¬
inq nos ip̃i de ur̃is et illoꝵ hereticoꝵ si quos su¬
os et pprios hñt uł de hiis qui appellant᷑ apo¬
crisi. uõ qd̾ hñdi sint in aliqua aucte secreta:

Expanded text:
oc est. quod paulo ante dixi. quia ubi sic manifesta ueritate isti praefocantur, ut obsessi dilucidis uerbis sanctarum scripturarum exitum in eis fallaciae suae reperire non possint, id testimonium. quod prolatum est. falsum esse respondent. o uocem a ueritate fugacem, in amentia pertinacem! usque adeo inuicta sunt, quae aduersus uos de diuinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud, quod dicatis nisi eos esse falsatos. quae auctoritas litterarum aperiri. qui sacer liber euolui, quod documentum cuiuslibet scripturae ad conuincendos errores exeri potest, si haec uox admittitur, si alicuius ponderis aestimatur? aliud est ipsos libros non accipere et nullo eorum uinculo detineri, quod pagani de omnibus libris nostris. quod Iudaei de nouo testamento faciunt, quod denique nos ipsi de uestris et aliorum haereticorum, si quos suos et proprios habent, uel de his. qui appellantur apocryphi — non quod habendi sint in aliqua auctoritate secreta,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ fuit ẜm carnẽ. Nemo .n. nouerat qd̾ ño erat.
sionem locutũ apłm. ut ꝑ eo qd̾ ẽ putabamus
drẽt noueram᷑ illud miror nõ aitũd̾e hoĩes ce¬
cos. uł pociꝰ nõ mitor nõ uid̾e cecos: qr si xp̃c ideo
nõ hũt carnẽ: nec illi hũerũt carnem. de qͥb¬
in eod̾ loco dicit. Itaq nos a mõ neminẽ noui
iñ ẜm caruẽ. Neq .n. de solo xp̃o id uolens ĩ tel¬
ligi posseo dicere. neminẽ nouimꝰ ẜm carnem.
meditabat᷑. qui resurgentes ꝯmutabũt ͬ: a m̃o

Expanded text:
um carnem: nemo enim noverat quod non erat. sionem locutum Apostolum, ut pro eo quod est putabamus, diceret noveramus, illud miror non attendere homines caecos, vel potius non miror non videre caecos, quia si Christus ideo non habuit carnem, cit: Itaque nos amodo neminem novimus secundum carnem. Neque enim de solo Christo id volens intelligi, posset dicere, neminem novimus secundum emeditabatur, qui resurgentes commutabuntur: Amodo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓphaꝵ: qr ita dͥ omĩa in canonica aucte ꝯcordant
u tanqmͣ uno ore dc̃a uistissima et prudẽtissia
pietate credantur. et serenissimo intellestu ĩuẽi¬
antur et sollertissima diligentia demõstrẽtur.
nõ liceres de alt̾utro dubitare. ꝓinde qr ex apłi
pauli canonicis .i. uere pauli epłis utrũq ꝓfert᷑
eo nõ possimiꝰ dic̾e̾. aut mendosũ ẽẽ codicem. oẽs
nclatim em̃dati sic hñt aut int̾pretem errasse. õs
.ni. greci em̃dati sic hñt restat ut cuño ĩtelligas.
Ame aũ rõ flagitetur qũo neutr̃ ab alt̾o disso¬
net sed in eaadem sane fidei regula utrũq ꝯcor¬
det Sin. tu quoq pie q̃reres: posses muenire
quo ista ꝑscrutara diucescant. Nam qd̃ filiꝰ dei
ex scĩe dauid homo fcũs ẽ: nec idem apłs imolo¬
co dicit sed et aue sc̃e scpture aꝑtissime p̾dicant.
Qrnod u̾o dicit et si nou̾amꝰ ẜin carnẽ xpm̃. sod¬

Expanded text:
ta sibi omnia in canonica auctoritate concordant, ut tamquam uno ore dicta iustissima et prudentissima pietate credantur et serenissimo intellectu inueniantur et sollertissima diligentia demonstrentur: non liceret de alterutro dubitare. proinde quia ex apostoli Pauli canonicis, id est uere Pauli epistulis utrumque profertur et non possumus dicere aut mendosum esse codicem — omnes enim latini emendati sic habent — aut interpretem errasse — omnes enim graeci emendati sic habent — restat, ut tu non intellegas, a me autem ratio flagitetur, quomodo neutrum ab altero dissonet, sed in eadem sanae fidei regula utrumque concordet. si enim tu quoque pie quaereres, posses inuenire, quomodo ista perscrutata dilucescant. Nam quod filius dei ex semine Dauid homo factus est, nec idem apostolus uno loco dicit et aliae sanctae scripturae apertissime praedicant. quod uero dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sactatissime canonicaꝵ seͥpͥturaꝵ excellentie coe¬
qnͣtur. criam ĩ quib cũq coꝵ ĩuenitur cad uitaᷤ
longetũ est impar austoritas. Itaq in eis si qua
forte pp̃ca dissonare putãtur a uero. qr nõ ut di¬
cta sunt intelligũtur: tñ lb̾m ibi ħt lestor audi¬
tor ue uidiciũ. quo uł approbet ꝙ piacuerit uł¬
tur ut demonstretur suie omĩo ita ẽe. suie fĩ
potuisse. qd̾ uł disutatũ ibi ẽ uł natratũ. si cui dis¬
plicuerit. aut crede nolucrit nõ rephñd̾r. In illauͦ
seu apłs. aut eusigłista aliqͥd in suis litt̾is posu¬
ust ip̃a canonis ꝯfmatione declarat ᷑. ño licet
dubitare qd̾ um sit. alioqͥn ulła ertt pagiia qua
humane imꝑicie regatur infmitas. si libroꝵ salu¬
b̾ra auctoritas. auto ꝯtẽpta penitꝰ aboletur. aut
int̾minata ꝯfimd̾r. Quapp̃ qͥsqͥs es quẽ uelud re¬
pugnantia ista mouerũt. qd̾ alibi scͥptũ ẽ. filuĩd̾i
ex scĩe dauid. aubi aũ. ex si noueramꝰ xpm̃ ẜm crͣ¬

Expanded text:
pturarum excellentiae coaequantur, etiam in quibuscumque eorum inuenitur eadem ueritas, longe tamen est inpar auctoritas. itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, utur, ut demonstretur sive omnino ita esse, sive fieri potuisse quod vel disputatum ibi est, vel narratum; si cui displicuerit, aut credere noluerit, non reprehenditur. In illa seu apostolus aut euangelista aliquid in suis litteris posuisse ipsa canonis confirmatione declaratur, non licet dubitare, quod uerum sit; alioquin nulla erit pagina, qua humanae inperitiae regatur infirmitas, si librorum saluberrima auctoritas aut contempta penitus aboletur aut interminata confunditur. Quapropter quisquis es, quem uelut repugnantia ista mouerunt, quod alibi scriptum est: filium dei ex semine Dauid, alibi autem: etsi noueramus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃ius q̃oms iicio locutꝰ fuit sicut ip̃a eiꝰ in¬
dicat ꝓpositio. S dicet aliquis in quit. Quo re¬
surgunt mortui: Quo aũ corpore uemũt: Hic
sane ꝯseqñt̾ tanqmͣ digito ostũdit un loq̃ret᷑ ᷑
et sb̾iecit dicens. Oport .n. corruptibile hoc in¬
duere ĩ corruptelã: et mortale hoc induere im¬
mortalitatẽ. Hec gͦ cũ iste neget cũ q ip̃m dm̃
de quo paulus dicit. ĩ mortali. incorruptibili soli d̾o
honor et gła amẽ. iste corruptibilẽ p̾dicet. qñ qͥd̾¬
sb̾am eiꝰ. atq nmͣ et totã timiusso ne a tenebraꝵ
gente corrũꝑetur. et ut cet̾e cõ sulerẽtur ex ꝑte
corruptam. detestanda eo ab hoĩanda coꝵ fabula
sõpmat. Quid ẽ quod eciã ĩ hoc conat᷑ fallere ĩ¬
ꝑtros. et in diuinis scͥpturis minꝰ eruditos ut ĩtꝰ¬
rogatꝰ utr̃ accipiat apłm paulũ: respondeat ma¬
xime et ĩueĩatur miuime: S certa in quit rõ ẽ

Expanded text:
ab ipsius quaestionis initio locutus fuerit, sicut ipsa ejus inab ipsius quaestionis initio locutus fuerit, sicut ipsa ejus indicat propositio, Sed dicet aliquis, inquit, Quomodo resurgunt mortui? quo autem corpore veniunt? Hic jam consequenter tanquam digito ostendit unde loqueretur, et subjecit dicens, Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. haec ergo cum iste neget cumque ipsum deum, de quo Paulus dicit: inmortali, incorruptibili, soli deo honor et gloria amen, iste corruptibilem praedicet, quandam eius atque naturam et totam timuisse, ne a tenebrarum gente corrumperetur et ut ceterae consuleretur, ex parte corruptam detestanda et abominanda eorum fabula somniat: quid est, quod etiam in hoc conatur fallere inperitos et in diuinis scripturis minus eruditos, ut interrogatus, utrum accipiat apostolum Paulum, respondeat: maxime, et inueniatur „minime ? Sed certa, inquit, ratio est,
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾e nõ possũt. Et ne qͥsqm ipãm spẽm carnis
et ip̃am sb̾am nõ pꝰse resurg̾e credidissen expͥ¬
mere uolens quid nũc appellain̾t caruẽ et san¬
gͥnem. qr ip̃am corruptionẽ intelligi uoluit. q̃
ruptio incorruptelam possidebit. Et ne ad huc
quisqm putaret nõ illud qd̾ sepultũ fu̾it resur¬
recturũ. sed tanqm alia trmica ponatur et alia
melior accipiatur. uolens aꝑtissime declarare. qr
hoc ip̃m ĩ melius cõmutabitur. sic̃ uestim̾ta x
in mõte nõ sũt poĩta. et alia sũpta s ip̃a q̃ fue
rant in meliꝰ clarificata sũt: sequitur et cõtex̃
dicens. Ecte mist̾ium uob̾ dico. om̃s cͥsd̾ resur¬
gemꝰ: nõ tñ om̃s ĩmutabim᷑. Et ne ad huc eẽt
int̾tũ qͥ sint qͥ ĩmutabũt᷑ in athomo ĩquit in
ictu oołi. in nouissima tuba. Canet .n. tuba. et
mortui resurgẽt incorrupti: et nos ꝯmutabim᷑
adhuc forte dicant. nõ ẜm hoc mortale et corui¬
cũ apłs hoc nõ ꝓposuerit uñ dic̾et s de corpore

Expanded text:
sidere non possunt. Et ne quisquam ipsam speciem carnis, et ipsam substantiam non posse resurgere credidisset, exprimere volens quid nunc appellaverit carnem et sanguinem, quia ipsam corruptionem intelligi voluit, quae ruptio incorruptelam possidebit. et ne adhuc quisquam putaret non illud, quod sepultum fuerit, resurrecturum, sed tamquam alia tunica ponatur et alia melior accipiatur, uolens apertissime declarare, quia hoc ipsum in melius commutabitur — sicut uestimenta Christi in monte non sunt positaequitur et contexit dicens, Ecce mysterium vobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes immutabimur. Et ne adhuc esset incertum, qui sint qui immutabuntur, In atomo, inquit, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Adhuc forte dicant, non secundum hoc mortale et corruus hoc non proposuerit unde diceret, sed de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
mat ᷑ Itaq si de fide exẽplariũ q̃o u̾t̾etur. sicuo
ĩ ñ mullis que ĩ pace sũti et sactaꝵ litt̾aꝵ studi¬
osis notissime siñaꝵ uarictates. uł ex aliaꝵ regi¬
onũ codicib unde ip̃a doctͥna ꝯmeauit. nr̃a
dubitatio diuiditaret᷑. uł si ip̃i quoq codicesi
uanarent plures pautiorib. aut netustiores
recentiorib p̾ferrẽtur. Et si adhuc eẽo incerta
uarietas: p̾cedens lnigua. uñ illud int̾ptatũ ẽ
ꝯsuleret᷑ Hoc mo qͥrium qui qd̾ eos mouet in
scͥpturio sõis tanta auct̾e fm̾atis inuenire uo¬
lint ut ħ̾ean uñ ĩstruam᷑ ño unde rixentur
hoc añ qd adu̾sus ĩpietatẽ ur̃am ex apłi pauli

Expanded text:
matur. Itaque si de fide exemplarium quaestio verteretur, sicut matur. Itaque si de fide exemplarium quaestio verteretur, sicut in nonnullis, quae et paucae sunt, et sacrarum Litterarum studiosis notissimae sententiarum varietates; vel ex aliarum regionum codicibus, unde ipsa doctrina commeauit, nostra dubitatio diiudicaretur, uel si ibi quoque codices uariarent. plures paucioribus aut uetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta uarietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. hoc modo quaerunt, qui, quod eos mouet in scripturis sanctis tanta auctoritate firmatis, inuenire uolunt. ut habeant, unde instruantur, non unde rixentur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
teneri. et aliud ẽ dicẽ. Iste quid̃ iir sc̃s oĩa uera
scͥpsit. et ista epła ip̃uis est. s in ea ip̃a hoc eiꝰ est.
hoc nõ eius ẽ. bi cũ ex adu̾so audieris proba:
nõ ꝯfugias ad exẽplaria iu̾ora. uel plurimũ co¬
dicsi uł antiquoꝵ. uł lingue p̃cedentis. Unde
hoc in aliam lingũa int̾pretatum est: s dicas.
Inde ꝑbo hoc illłꝰ eẽ ilłud nõ c̃ẽ: qr hoc ꝓ me so¬
nad. mud contra me. Tues ergo regła uitatis.
existat. es dicat. ĩmo illud qd̾ ꝑ te sonat fłm ẽ.
Choc aũ qd̃ ꝯtrate ẽ uerũ est quid acturꝰ es: ni¬
si torte aliũ librũ platurꝰ ubi quicqͥd logeris
ẜm tuã siñam posto intelligi hoc si feceris:
nõ de aliqua eius ꝑticsa. s de toto audies ꝯtra¬
dicentẽ et ilamantẽ taisus es. Quid ages. qͦ
tusstitem. qm̃ seriem successionis testem oitã¬
bis. Nam si hoc facere conaberis et nicħ uaie¬
bis. Eo uides in hac re quid eccẽ catholice ua¬
lcat austoritas.: que ab ipĩs fundatissimis se

Expanded text:
teneri, et aliud est dicere, Iste quidem vir sanctus omnia vera scripsit, et ista epistola ipsius est, sed in ea ipsa hoc ejus est, hoc non est ejus. Ubi cum ex adverso audieris, Proba; non confugias ad exemplaria veriora, vel plurimum codicum, vel antiquorum, vel linguae praecedentis unde hoc in aliam linguam interpretatum est: sed dicas, Inde probo hoc illius esse, illud non esse, quia hoc pro me sonat, illud contra me. Tu es ergo regula veritatis? existat et dicat, Imo illud quod pro te sonat, falsum est; hoc autem quod contra te est, verum est? quid acturus es, nisi forte alium librum prolaturus, ubi quidquid legerism tuam sententiam possit intelligi? Hoc si feceris, non de aliqua ejus particula, sed de toto audies contradicentem et clamantem, Falsus est. Quid ages? quo tustatem, quam seriem successionis testem citabis? Nam si hoc facere conaberis, et nihil valebis: et vides in hac re quid Ecclesiae catholicae valeat auctoritas, quae ab ipsis fundatissimis sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quid̃ nulla ĩueni: qmuis aitenciꝰ cos et cu¬
riosissime legetim. Sed tũ et hec eneruis fidei
ꝯfessio ẽt in xp̃m sine teste et argum̃to nõ cret̾e
sempe ip̃i uos dot̾e soletis. idcͥco ncħ cẽ curio siꝰ
exquirend̾. qr simplex sit et absoluta xp̃iana cͤ¬
dulitas. Qũo gͦ mĩc fidei simplicitatẽ destituitis.
indiciis eam ac testib fulciendo. et hoc uideis:
Aut si pͥma nob̾ siña displicer. id c̾toq tnͣsistis ĩ
alteram. quis fidelior nob̾ ẽt testis debet. qmͣ d̾s
ip̃e de filio suo. qui nõ ꝑ uatem nec ꝑ int̾pretem
s ultro celitꝰ erupta noce cũ eũ mitt̾es ad terrã
dicit. Hic est faius m̃s dilectus credite illi: Nec
nõ et ip̃e de se. A pr̃e meo ꝑcessi: et uemi ĩ hunc
m̾dũ. Atq multa alia hi . Ad q̃ ringentes uide¬
i. tude te testificaris dicebant: testimoniũ tnũ
nõ ẽ uͥm. Quib ip̃e. Et si ego testificor de ine
testimoniũ mesi uerũ ẽ. qr ñ sum solus. Nã

Expanded text:
ego quidem nulla inueni, quamuis adtentius eos et curiosissime legerim. sed tamen et hoc eneruis fidei confessio est in Christum sine teste et argumento non credere. nempe ipsi uos docere soletis idcirco nihil esse curiosius exquirendum, quia simplex sit et absoluta christiana credulitas. quomodo ergo nunc fidei simplicitatem destruitis indiciis eam ac testibus fulciendo et hoc Iudaeis? aut si prima uobis sententia displicet idcircoque transistis in alteram, quis fidelior uobis esse testis debet quam deus ipse de filio suo, qui non per uatem nec per interpretem, sed ultro caelitus erupta uoce, cum eum mitteret ad terram, dixit: hic est on et ipse de se, A Patre meo processi, et veni in hunc mundum : atque multa alia hujusmodi. Ad quae ringentes Judaei, Tu de te testificaris, dicebant; testimonium tuum non est verum. Quibus ipse, Etsi ego testificor de me, testimonium meum verum est, quia non sum solus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
hũndaret gr̃a. Hinc siłt alibi dicit Qui aũ inͥ
carne sit: d̾o plac̾e nõ possũt. Et ne putaret
quisqmͣ cos dictos qui nõdũ mortui fũo: statim
sb̾iecit. Uos aũ nõ estis in carner sed in spũ.
Idest qui in spe carnaliũ bonoꝵ sũc d̾o place̾ si
possunt. uos aũt nõ estis in spe carnaliũ. s in
ꝑ illam mutationẽ in suo quodam gñe spũaie
erta qd̾ mõ aĩaie est. Seĩatur.n. corpꝰ aĩaie. sic̾
ad. coꝵ. idẽ dicit: resurget corpꝰ spũale. Si ergo ne

Expanded text:
undaret gratia. hinc similiter alibi dicit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne putaret quisquam eos dictos, qui nondum mortui sunt, statim subiecit: uos autem non estis in carne, sed in spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium, sed inpsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget
Abbreviated transcription (Latin):
gat in lauachro regnãtionit spem nob̾ datã
cauitis future. nõ iam salutẽ ip̃am q̃ ꝓmitti¬
tur: Eo tñ qr cerra spes est: tanꝙͣ ĩa data esser
ead̾ salus. saluos nos inquit fecit. alio qͥppe
loco dilucidissime dici. Nos in nob̾ ip̃is ĩge¬
miscimꝰ adoptionẽ exspectantes redẽptionẽ
corporis uri. Spe . n. salui fã sum᷑. Spec aũ

Expanded text:
ro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe
Abbreviated transcription (Latin):
successiones epõꝵ et ꝓpagationes ecc̃aꝵ tanqu̾a
n sede quadam sublimit᷑ ꝯstituta ẽ: cui ẜuiat
om̃is fidelis et puis intellectus. Ibi si quid uelud
absurdũ mouerit nõ licer dic̾e. austor hułꝰ libri ñ
tenun uitatẽ: s aut codex medosus ẽ. aut int̾pͥt¬
errauit. aut tu ño intelligis. In opustuł aũ post̾i¬

Expanded text:
successiones episcoporum et propagationes ecclesiarum tamquam successiones episcoporum et propagationes ecclesiarum tamquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui seruiat omnis fidelis et pius intellectus. ibi si quid uelut absurdum mouerit, non licet dicere: auctor huius libri non tenuit ueritatem, serravit aut tu non intelligis. In opusculis autem post
Abbreviated transcription (Latin):
linguaꝵ cõcordat auctoritas. In hoc as̃ paulum
aliqñ errasse et ꝑficiendo mutasse siñam: ab sic
ut dicamꝰ. Quod etiã ip̃e faustus sensit qmͣ ĩꝑbo
atq ĩpie dic̾e̾tur. maluitq dic̾e̾ pauli epłam ali¬
oꝵ falsitate corruptam ꝙ ip̃ius errore uiciosam
De hiis eciã libris dici põt aliqͥd eos hr̃e nõ cõ¬
sonũ. fortasse occultiori. et ad dinostendũ difficili¬
ori u̾itati. ꝙ aut sic rem̃aserit aut ĩ post̾ioribus
correctũ sit: qͥ nõ p̃cipiendi austoritate. s ꝑficiẽ¬
di ex̾citatione scribũtur a nob̾. Int̾ hos . n. sumꝰ
quib id̾ dicio apłs. Et si quid aut sapitis. id cͦ
uob̾ deus reuelabiit. Qd̃ genꝰ litt̾aꝵ: nõ cũ credẽ¬
di ncc̃itate. s cũ iudicandi libertate legendũ ẽ
Cui tñ ne int̾clud̾etur locus. et adimeret ᷑ poste¬
ris ad q̃ones difficiles tractandas atq u̾sandas
lingue ac stili salub̾rimꝰ labor distincta est a
post̾ioꝵ libris extellencia canonice austoritatiᷤ

Expanded text:
linguarum concordat auctoritas. in hoc autem Paulum aliquando errasse et proficiendo mutasse sententiam, absit ut dicamus. quod etiam ipse Faustus sensit quam inprobe atque inpie diceretur, maluitque dicere Pauli epistulam aliorum falsitate corruptam quam ipsius errore uitiosam. De his enim libris dici potest aliquid eos habere non consonum fortasse occultiori et ad dinoscendum difficiliori ueritati, quod aut sic remanserit aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. inter hos enim sumus, quibus idem dicit apostolus: et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. cui tamen ne intercluderetur locus et adimeretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque.uersandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis
Abbreviated transcription (Latin):
stat ergo ut nos demostremꝰ qmͣ possit utrũq
nõ ẽẽ pauli nullo m̃o possumꝰ dic̾e̾: qr nlła ĩ eo
uariat codicũ auctoritas. Et si .n. ĩ quibdã la¬
tinis exẽplarib nõ legit ᷑ fc̾s s natꝰ ex seĩe dauid.
cũgreca scũs heant. Uñ nõ ad u̾bũ. s ad siñam

Expanded text:
tat ergo ut nos demonstremus quam possit utrumque non esse Pauli, nullo modo possumus dicere; quia nulla in eo variat codicum auctoritas. Etsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur, factus, sed, natus ex semine David, c
Abbreviated transcription (Latin):
iosꝙꝓh : di̾xa quidem quor ex ano natus. ab ali¬
ofuts adoptatuo. Ses genus quoq ad opt̃ons
du t debm. Sic .n. sonat quod dixi. tanꝙpͣ eum
ad optauit nun alius pe. Lex aũ filios eciã
moctim adoptabat ibens ut frĩs sne fuii
morui duc̾it sr̃ uxorem it fñ defuncto sem̃
e eadem iuscitates quẽ ꝑfesto de duob uis
tiñ. sed ex lege adopuuum. hoc in eaꝵ lit̾it
lumentum est qui recenti menioria post astẽ¬
nonem dm̃ de has sͥꝑserunt. Nam eciã euud̃
chi pepent ha. cuiꝰ erat ad optinus ioseph. nõ
ment asfricanim. quod quis cum fausto resp̃o¬
dõm: nodum legtiam. Sed tñ per adoptionẽ
potrsso contingͥe. ut inus homo duos bĩet
im dupiultum est. t̃n ꝙ nõ in faio suo cha¬
na sicuo scͥptum demonsttar. sed in seipto
ninos adeatores suos qñauo aerba ibi acci
qrcdicum utiꝙ non łͥen uolantestẽ. In unde

Expanded text:
Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; sic enim sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit alius pater. lex autem filios etiam mortuis adoptabat iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret frater uxorem et fratri defuncto semen ex eadem suscitaret. quae profecto de duobus unius tum, sed ex Lege adoptivum. Hoc in eorum litteris inventum est, qui recenti memoria post ascensionem Domini de hac re scripserunt. Nam etiam nomen chi peperit Heli, cujus erat adoptivus Joseph, non tacuit Africanus. Quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram; sed tamen per adoptionem potuisse contingere ut unus homo duos habereita disputatum est, tanquam non in filio suo Chanaan, sicut Scriptura demonstrat, sed in seipso uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipgredi, cum utique non habeat uoluntatem. in unde
Abbreviated transcription (Latin):
cõsolab̾is. Diste qd̾ doleas si cũ illa nõ eris. anma
g̾t̾ dolendũ est qd̾ ame nõ dũ iaudatur qͥd mͥ qd̾ad
te nõ amatur. Ilamutiq si amares cũ illa ẽe pꝰ mor¬
tẽdesid̾ares. Qd̃ ꝑfecto ñ erit si quał es tałeris. A¬
ma ergo ciũ exigis᷑ lautẽ ne qd m̃edacitꝰ exigis iuste
negem. Et aliamanu dñs nob̾ prestet de tua sa¬
lute gaud̾e. dñe dilectissime honorabilis frater.

Expanded text:
lla non eris. an magis tibi dolendum est, quod a me nondum laudatur, quam mihi, quod a te non amatur? nam utique, si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, si, qualis es, talis eris. ama ergo, cuius exigis laudem. ne, quod mendaciter exigis, iuste negem. Et alia manu: Dominus nobis praestet de tua salute gaudere, domine dilectissime et honorabilis frater.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uttad̾i priꝰfimenda qm corrigenda. uis ut ignosd̾a
exiciabili securitati tue esnto scitꝰut ignoscis si ñ ama¬
bili cͤte misabili sollicitudimee. In innco qͥd̾ aĩotulliꝰ
ĩnehebatur et longe ast erar t̾renã rẽ public̃a gub̾ña¬
tis intatio. Et tũait. Cupietis frẽs cõscꝑti me eẽ ole¬
mãtẽ cuꝑio intantis rei publice ꝑiełis ñ dissolutũ ui
ram ĩ et̾ne cinitatis ẜuitio ꝯstitutꝰ m̾ist̾ u̾bi sacram̃ti¬
q diuini. cupio me fr̃ corneli me ẽẽ clem̃te. cupio ĩ
tantis tius meisq ꝑicłis ñ disolutũ udi. plebs mu¬
liet̃ extubat latib tuis. c̾scit ĩ dres pelicũ m̾is. eiꝰdẽ¬

Expanded text:
ducitur prius finienda quam corrigenda? uis. ut ignoscam exitiabili securitati tuae; quanto satius tu ignoscis si non amabili certe miserabili sollicitudini meae! inimico quidem animo Tullius inuehebatur et longe aliter erat terrenam rem publicam gubernantis intentio et tamen ait: \'Cupio, patres conscripti, me esse clemram, in aeternae ciuitatis seruitio constitutus minister uerbi sacramentique diuini: Cupio, frater Corneli, me esse clementem, cupio in tantis tuis meisque periculis non dissolutum uideri! Plebs mulierum excubat lateribus tuis; crescit in dies pellicum numerus; eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
ulle suꝑbus atq ĩpuit sicut ĩ ewͦ. dñs loqͥtur qͥ ĩdue¬
batur purpura et byud et epiabatur cotidie splen¬
dide cã maloꝵ m̃itoꝵ penas ap̃ infetos lueret neq de
digito ꝯtẽpti añ ianiã suã paripis aq̃ stulã ĩpetͣre
ualuisset recordat᷑ ẽ qͥnq fr̃es suos ep rogauit ad eõ
eundẽ pauꝑem muti. cuiꝰ reqͥem ĩ sinuiabeahe lõge
ꝓspiciebat ne et illi ueniant ĩsllũ torm̃toꝵ locũ. Oͣ¬
tomagꝰ cuil ꝯiux te recordatur qñto mag̾ te casta
nec uult ad penas uenite mechoꝵ si frẽs suos ñ su¬
ꝑbus ad penas uemte uoliit suꝑboꝵ. Et cũ fr̃nol

Expanded text:
tur, qui induebatur purpura et bysso et epulabatur cotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret neque de digito contempti ante ianuam suam pauperis aquae stillam impetrare ualuisset. recordatus est quinque fratres suos et rogauit ad eos eundem pauperem mitti, cuius requiem in sinu Abrahae longe prospiciebat, ne et ipsi uenirent in illum tormentorum locum, quanto magis tua coniux te recordatur! quanto magis te casta non uult ad poenas uenire moechorum, si fratres suos nec superbus ad poenas uenire uo
Abbreviated transcription (Latin):
płis priꝰ ab eis mcedemsimierẽ. uent̾e tͥ nolo laudẽ
pudicissime igcoris tue priꝰ mͥm̃cedẽda pudicitiã tu¬
am. Damqm et laudes accipe. humanũ dico p̃p̃ĩ fͥ¬
mitatẽ carius urẽ. Puto qd̾ ñ sit a te digna cypriana
ciꝰ laudib añ ponis amore cõcubinaꝵ tuaꝵ. Qd̾ u¬
tiep facies si ꝑman̾e nullo amore ꝙͣ ad utas laudes
puenite malueris. Qͥd mͥuis extorq̃re poscendo cũ ꝑ

Expanded text:
. Vendere tibi volo laudem pudicissimae conjugis tuae; prius mihi mercedem da, pudicitiam tuam: da, inquam, et accipe. Humanum dico propter infirmitatem tuam; puto quod non sit apud te digna Cypriana, cujus laudibus anteponis amorem concubinarum tuarum: quod utique facies, si permanere in illo amore, quam ad istas laudes pervenire malueris. Quid mihi vis extorquere poscendo, cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ip̃e maiores melioresq fũitalieno iudicio qm̃
ĩtegn̾tur ĩtima u̾itate et soliꝰ ꝯscĩe robore solidã¬
t̃. uñ magͥ hõĩb recte existiniatib ꝙͤ ei de qͥ bñ
uilg̃ eristimao aliqͥo ex eo felicitatis acredit. E cũ op¬
timo nou̾is uir bñituere ut cepisti fortusstma cordis
cens ad singe nlamn qͥñ ũetose alleuat ꝯu̾sos ad ses
c̃tis fidei passib ĩnitentes atiꝑascententes collocar
ĩ sẽpitno fastigio celestis atq angłice dignitatis. ꝑ
ꝙ de obsecto ito reserbas ĩtuos ꝙ om̃s qͦs ĩsintess

Expanded text:
idem ipsae maiores melioresque fiunt alieno iudicio, quoniam integrantur intima ueritate et solius conscientiae robore solidantur. unde magis hominibus recte existimantibus quam ei, de quo uulgus existimat, aliquid ex eo felicitatis accedit. Quae cum optime noueris, uir bone, intuere, ut coepisti. fortissima cordis cens adsurge in illum, qui non uentose alleuat conuersos ad se, sed certis fidei pas- » sibus innitentes atque ascendentes conlocat in sempiterno fastigio caelestis atque angelicae dignitatis. per quem te obsecro, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potin. Credo pp̃ea fcm̃ẽẽ utt aĩo tuo curis publiciᷤ
expedito pociꝰ feruerer. ꝙͣ ut ilła salutatio me ap̃ce
ocioso et te negocioso: neut̾ nrm qͣntũ salutis eẽt
desid̾ium temparet ẜecolens quippe honestatẽ atq
ꝓbitatẽ ab meunte etate indoł tue hũdautꝰ ydonesi
tuũ pectus existimo cui se xp̃o largissime in fundit
stitatẽ u̾tutẽq adm̾istratõis tue ꝯstantꝰ oĩo laudã¬
ti atcꝑ p̾fe̾ntib eo sine ulło scrupulo dissone ua
rietatis accepi. Et eo c̾tiꝰ qd ignorabant ncatudiñe
nr̃am et utẽ te ułtenuit᷑ nossem peĩtꝰ nesciebãt
p̾dicatores tui ne magꝰ eos aurib meis se dedisse
ꝙ uera de te sꝑg̾e cred̾em. Ibi .n. est auanitate re¬
inota laudatio u̾ ⁊ iuntuiꝑatio ab offensione secu

Expanded text:
non potui, credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio me apud te otioso et te negotioso neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret. recolens quippe honestatem atque probitatem ab ineunte aetate indolis tuae abundanter idoneum tuum pectus existimo, cui se Christus largissime infundat, stitatem virtutemque administrationis tuae constanter omnino laudantibus atque praeferentibus, et sine ullo scrupulo disscepi, et eo certius quo ignorabant necessitudinem nostram, et utrum te vel tenuiter nossem penitus nesciebant praedicatores tui, ne magis eos auribus meis se dedisse, quam vera de te spargere crederem. Ibi enim est a vanitate remota laudatio, ubi etiam vituperatio ab offensione secu
Abbreviated transcription (Latin):
Darẽ qd̾ grauitꝰ opitime u xoris morte morie¬
ris sic̃ scm̃ pautũ ad machariũ fecisse meni̾isti. Et illa
cͥs aĩa ĩ socieratẽ recepta fideliũ atq castaꝵ laudes nͦ
cuat nec q̃rit humanas. S qi ip eos fiũt nta qͥ uiuũt¬
s pr ẽ ut co qͥ cõsolan eiꝰ lande desid̾as ita iuas ut il¬
uł mło ꝯuigio deligate forncatõe flux̾unt. ¶łre de
miꝰ laude iuro longe dissisi qi fugare ulle mesticiã.
adiatio ẽ ñ ꝯsolatio. Nam si eã dig̾e̾s sic̃ teip̃a di¬

Expanded text:
morte mouereris, sicut sanctum Paulinum ad Macarium fecisse meministi. et illa quidem anima in societatem recepta fidelium atque castarum laudes nec curat nec quaerit humanas, sed quia propter eos fiunt ista, qui uiuunt. prius est, ut tu, qui consolari eius laude desideras, ita uiuas, ut iluel nullo coniugio deligatae fornicatione fluxerunt. quare de illius laude uiro longe dissimili quasi fugare uelle maestitiam adulatio est non consolatio. nam si eam diligeres, sient te ipsa di
Abbreviated transcription (Latin):
gant̾ sod agnoscens modũ meũ audio di¬
centẽ apłm dicentem. O homo tu qui es.
qui respondeas deo: Et o altitudo diuitiaꝵ sa¬
pientie et scientie dei qmͣ inscrutabilia sĩ
iudicia eius et inuestigabiles uie euis. Qnͣ¬

Expanded text:
ganter, sed agnoscens modulum meum, audio diganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Isti sig̾cati sunt ad timotheũ ubi cũ dictũ
fuisses ymencũ et philetũ fidem quoꝵdã sb̾u̾t̾e.
mox additũ est firmũ aũ dei fundam̃tũ stat hñs
signaculũ hoc. Sciuit dñs qui sunt eiꝰ hoꝵ fi¬
des que ꝑ dilestionẽ oꝑatur. ꝓfecto aut omĩo¬
nõ deficit. aut si qui sunt quoꝵ deficit repata¬
tur añgmͣ uita ista finiatur et deleta q̃ nit̾tur¬
retat iniquitate usq in finem ꝑ seuerancia
deputatur qui uero ꝑseueraturi nõ ac sica
finis inueniat ꝓculdubio nec illo tẽpore quo
bñ pieq uixer̃ in isto nuniero ꝯputandi sũt.
son .n. sunt a massa illa ꝑditionis p̾scĩa dei
b dcm̃ est. multi uocati. n̾o in eis de quibus
dim̃ est. pauci u̾o elcĩ. Et tñ quis eos neget
ꝑseuerantiã q̃ ad b̾am uirã ꝑducit electos.
scitq illos stare ut p̾scierit ita casuroi. Hic
dederit. qui cã qua xpĩane inuerẽt. dilectio¬
nẽ dederit me ignorare sdeo. ston .n. atro¬

Expanded text:
. 16. Isti significati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, qunon deficit, aut si qui sunt, quorum deficit, reparatur, antequam vita ipsa finiatur, et deleta, quam incurrerat, iniquitate usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic afinis inveniat, procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei bus dictum est: multi vocati, et non in eis, de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis eos neget perseverantiam, quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros » dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arro
Abbreviated transcription (Latin):
mam et om̃s p̾sciti ac p̾destinati sũt. et mł¬
infine. illos et glorificauit: si quid illa gloria
est hic ĩtelligenda. de qua idem dicit. cũ xp̃c ap¬
paruerto uita ña: tunc et uos apparebitis c̃
illo in gła: nond̾ fcm̃ est. Qmͣuis et illa duo .i.
ad huc .n. usq in finem scłi multi uocandiet
iustificandi sunt. et tũ uerba p̾t̾iti tpẽis posu¬
it de reb eciã futuris. tanqm fecerit deus: que
iam ut fierent ex et̾itate disposuit. Ideo de
illo dicit et ysaias ꝓpħa. Qui fecro q̃ futura
sunt. ¶ͥcũq gͦ in dei ꝓuidentissima disp̾one
p̾sciti. p̾destinati. uocati. instificati. glorificati¬

Expanded text:
citi ac praedestinati sunt, et muin fine, illos et glorificavit, siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria , nondum factum est. Quamvis et iladhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
nis exhortua ẽẽ p̃sciuit et stiuit magis ad su¬
am uĩpotentissimã bonitatẽ ꝑtin̾e eciamde
malis bñtace qmͣ maia eẽ nõ siuere. sic ordin¬
asse angeloꝵ et hoĩm uitã ut ĩ ea priꝰ ostñd̾e̾t
quid posser eoꝵ lib̾m arbitriũ. Demq quid
posses sue grẽ bñficiũ iusticicq iudiciũ Dẽ

Expanded text:
nis exortura esse praescivit, et scivit magis ad sunis exortura esse praescivit, et scivit magis ad suam omnipotentissimam bonitatem pertinere, etiam de malis benefacere, quam mala esse non sinere, sic ordinasse angelorum et hominum vitam, ut in ea prius ostenderet quid posset eorum liberum arbitrium, deinde quid posset suae gr
Abbreviated transcription (Latin):
tacile ⁊detur cum ꝑsenetantiã nõ hu̾isse qi ĩ
co bono quo sine uicio fiuit ño ꝑseuerauin. Ce¬
pit n. hr̃o niciũ ex quo cecidio. Et si cẽpit aũ¬
qm cepisseo utiqp sine uitio fuio. aliud est .n.
ño hrẽ uiciũ. ex aliud est in ea bonitate ĩ qua
millũ uiciũ est nd manere. Eo quippe ip̃o ꝙ
o fuisse ĩ quo bono nõ ꝑm̾asisse culpaturi S
tiq non peccauit nec illã suã rectitudinẽ de¬
umq deseruit. Eũ aũ pectasse eo desertorem
bom fuisse uĩtas clamat. Non ergo hũit in
illo bono ꝑseuerãciã. Et si nõ hũm. nõ uticp
accepit. Qũo .n. et accepisset ꝑseueranciam
accepit quid ip̃e nõ ꝑseuerando pectauit. qui
ꝑseuerantiã nõ accepto: Neq .n. dici põt ĩo
ño accepisse qi ñ ẽ distretus a massa ꝑdit̾ois
grẽ largitate. Nond̾ qmppe erat illa ĩ gnẽhu¬
mano ꝑdicionis massa añqmͣ peccasser ex qͦ
oĩm qui creaiit oĩa bona ualde. et mala ex bo¬

Expanded text:
facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quo fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sedtique non peccavit, nec illam suam rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim et accepisset perseverantiam, severando peccavit, qui perseverantiam non accepit? Neque enim dici potest, ideo non accepisse, quia non est discretus a massa perditionis gratiae largitate. Nondum quippe erat illa in genere humano perditionis massa antequam peccasset, ex quo ium, qui creavit omnia bona valde, et mala ex bo
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt qd̃ nõ accepturi sut: Aut qͥd hñt¬
nob̾ quid facere debeamꝰ qui nobis p̾sunt et ut
faciamus orent pro nob: nõ aũ nos corripiant
et orabaito ut fierent. p̾cipit apłs dicens. Oĩa
ur̃a cũ caritate fiant Cornpit dicens. Iam qͥd̾

Expanded text:
habebunt quod non accepturi sunt, aut quid hhabebunt quod non accepturi sunt, aut quid hnobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia vestra cum charitate fiant . Corripit dicens, Jam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pro illis exaudiret orantem. qui dat metem̃t̃
mocculto. Qm̃ sicut idem doctor dicit. Neq qui
plantar est aliqiud noq qui rigat: sed qui m¬
crem̃tũ dat deus. Non se itaq fallant: qui dñs.
ut quid nob̾ p̾dicatur atq p̾cipitur ut decline¬
mꝰ a malo eo faciamꝰ bonũ. si quod nos non a¬
gimus. sed io uelle et oꝑari deus oꝑatur ĩ nob̾:
Sed pociꝰ intelligant si filii doi sũt spũ dei seagi.
ut quod agendũ est agant. Et cũ egerint: illi a
quo aguntur gr̾as agant aguntur .n. ut agãt.
nõ ut ip̃i ncħ agant. Et ad hoc eis ostenditur ꝙͥ
ageꝰ debeam: ut qñ id agunt sicut agendũ ẽ
.i. cũ dilestione eo delectatione isticie. suauita¬
toẽ qmͣ dedit dñs. ut t̾ra eius daret fructũ suũ:
accepisse se gaudeant Qñ aũ nõ agunt sine
om̃io nõ faciendo siue ño ex caritate faciendo:
orent ut qd̃ nõdum hñt accipiant. Quid eñi

Expanded text:
pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gentium dicit, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . 4. Non se itaque fUt quid nobis praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi, ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra ejus daret fructum suum, accepisse se gaudeant; quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo, orent ut quod nondum habent accipiant. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
mines lib̾antut a malo. et sine qua nullũ
prorsus siue cogitando siue uolendo et am¬
ando. siue agendo faciunt bonũ. Non solũ
ut monstrante ip̃a quid faciendũ sit sci¬
ant: uerum eciã ut p̾stante ip̃a faciant c̃
dilectione qd̾ scrunt.¶ Hanc quippe inspira¬
tionem bone uoluntatis atq oꝑis poste.¬
bat apłs eis quib dicebat. Oramꝰ aũt ad
dm̃ nolquis faciatis mali. nõ ut nos ꝑba¬
tiappareamꝰ. sed ut uos quod bonũ ẽ facia¬
tis. Quis hec audisit non euigilet acq fa¬
teatur a dño deo nob̾ cẽ ut declinemꝰ a malo: et fa¬
ciamꝰ bonum: Qñ quid̃ ũo ait apłs. nonemus.
docemꝰ. hortamur. increpamꝰ. sedait. Oramꝰ ad dñi
ne quid faciatis mali. sod quod bonũ ẽ faciatis. Et
tñ eciam loq̾batur eis et faciebat illa om̃ia q̃ ꝯ
memoraui. Moneban dicebat. hortabatur. in¬
crepabat Sed sciebat hec omia nõ ualere que
plantando et rigando faciebat in apto: insicũ

Expanded text:
mines liberantur a malo, et sine qua nullum bonum mines liberantur a malo, et sine qua nullum bonum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt: non solum ut, monstrante ipsa, quid faciendum sit sciant, verum etiam ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat: Oramus autem ad Dominum ne quid faciatis mali: non ut nos ti appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis hoc audiat, et non evigilet, atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum
Abbreviated transcription (Latin):
cto in ea bonũ et malum. Et ñõ confidens
in uͥtute sua: confugit ad grãm qua p̾stan¬
te: decliner a malo ex faciat bonũ. Quis a̾
ꝯfugit ad gr̾̃am. nisi cũ a dũo gressus hõis
dirigũtur. et uiã eius uolet alc ꝑ hoc et de¬
sid̾are auxiliũ grẽ: iniciũ grẽ est. De quo
aro ille. Et dixi nũc cepi. hec ẽ ĩmutatio
dextere excelsi Lib̾m iraq arbittiũ: et ad
malum eo ad bonũ faciendũ ꝯfirendũ est
nos hr̃e. Sed in malo faciendo: liber est qͥsqp
iusticie. seruusq pccĩ. In bono aũ liber essẽ
ita ut cum quitq fui̾t a pcã dñatione lib̾a¬
tus: iam nõ indigeat su lib̾atoris auxilio. s
ita pocius ut ab illo audiens. sine me ncħ
potestis fat̾e. dicat ei et ipẽ. Adiuitor meus
esto ne derelinquas me. Banc fidem que
eciã in frẽ nr̃o floro: inuenisse me gaudeo.
unde hii pociuis corrigendi sunt. quos qͥdẽ
ꝓpicio deo correstos esse iam estimo. qui e¬

Expanded text:
cit in ea malum et bonum, et non confidens cit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium malum et ad bonum faciendum, certum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nita ut cum quisque fuerit a peccati damnatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio, sed ita potius, ut ab illo audiens: Sine me nihil potestis facere ; dicat ei et ipse, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Hanc fidem, quaetiam in fratre nostro Floro invenisse me gaudeo: unde hi potius corrigendi sunt, quos quidem propitio Deo correctos esse jam existimo, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
qui simul seruits gracia
d̾o. quas per frem̃ flo oro¬
rũ et eos qui cum ilło ooo¬
ad nos uenerum misto ca¬
tas nt̃a: egi deo gr̃as. qd̾ nrãm in dño pa¬
cem. et in ueritate consensionem. et in ca¬
ritate flagrantiam: indõ nob̾ reddito ẜmo¬
ne cognoni. Quod añ ad sb̾u̾sionẽ quordã
apud uos molitus est inimicus. do miserã¬
ut milli ur̃m destruerentur in peuis: sedñ
transmisimus. Quem semel lectum: mul
lo modo arbictenim satis uobis inuotestẽ¬
potuisse. Si ergo eum fructuosiminũ hr̃e nul¬
tis: non nos pigeat relegendo hr̃e notissimũ
uo diligentisstine sciatis: quib et qualibus
q̃onib soluendit acq sanandis nõ ibi huma¬
na. sed diuina occurtat austorias a qua re¬
cedere nõ debentus: si uolumꝰ puenite quo
bis a quo malo declinemꝰ. et quod bonũ facia¬
mus. quod solum potest legis litt᷑a: uerũ eti¬
si desit: ad hoc lex adest. ut reos faciat et occi¬
uificat Qui gͦ legittime lege utitut: dis¬

Expanded text:
qui simul servitis Deo, quas per fratrem Florum, et eos qui cum illo ad nos venerunt, misit Charitas vestra, egi Deo gratias, quod vestram in Domino pacem, et in veritate consensionem, et in charitate flagrantiam vestro nobis reddito sermone cognovi. Quod autem ad subversionem quorumdam apud vos molitus est inimicus, Deo miseranut nulli vestrum destruerentur in pejus, sed transmisimus  lo modo arbitremini satis vobis innotespotuisse. Si ergo eum fructuosissimum habere vultis, non vos pigeat relegendo habere notissimum, ut diligentissime sciatis quibus et qualibus quaestionibus solvendis atque sanandis, non ibi humana, sed divina occurrat auctoritas, a qua recedere non debemus, si volumus pervenire quo bis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etisi desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occivivificat . Qui ergo legitime lege utitur, dis
Abbreviated transcription (Latin):
scmet ipin reciperes amittens sb̾ se postiam sii
corporis quodaminodo obedienctiam. qmͣ p̾cipuam
o dño suo ip̃e ꝯtẽpserat. Et quod nũc cũ ead̾ lege
peci nastimi. q̃ in nebris nr̃s repugnat legim̃¬
tis: neq adi̾sus dm̃ murmuare. neq cont᷑ rem¬

Expanded text:
semetipso reciperet, amittens sub se positam sui corporis quodam modo obedientiam, quam praecipuam sub Domino suo ipse contempserat. Et quod nunc cum eadem lege peccati nascimur, quae in membris nostris repugnat legi mentis ; neque adversus Deum murmurare
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sio cẽt a dño. legite uibros ꝑ alipomeuon
et iuenietis in sod̾o libro scͥtũ. Eo suscitaui
dñs spm̃ s ioram. spm̃ philistiim et arabum
qui funtimi etant ethẏopib et ascenderũt ĩ
ctam uida ed dissipauetunt eã et ceperunt

Expanded text:
set « a Domino. » Legite libros Paralipomenon, et invenietis in secundo libro scriptum: « et suscitavit Dominus super Joram spiritum Philistiim et Arabum, qui finitimi erant Aethiopibus: et ascenderunt in terram Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
ño uos me elegistis. sed ego uos elegi. et posuiuoᷤ
ut eatis. et fructũ afferatis. et fructus ut̃ maue¬
ar. Quib ũb̾ eis nõ solũ iusticiã uerꝰ eoiã ĩ illa
ꝑseueranciã se dedisse mõstrauit. xp̃o .n. sic cos
ponente ut eant. et fructũ afferant et fructꝰ eoꝵ
maneati quis audeat dice̾ ño manebit: Quis au
uocati sunt: Pro hiis gͥ int̾pellante xp̃o ne deficiat
fides eoꝵ. sine dubio nõ deficier usq ĩ fine̾. Ac ꝑ
hoc ꝑseuerabit usq in fmẽ. nec eã niu manẽtẽ
uite huiꝰ inuenit finii¶ Maior quippe lib̾tas est
nccĩa: adu̾sus tot et rantas tẽptationes q̃ ĩ ꝑa¬
dyso u̾o fu̾nt dono ꝑseuerantie munita. atq fͥ

Expanded text:
non uos me elegistis, sed ego elnon uos me elegistis, sed ego eleratis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis aupositum uocati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munit
Abbreviated transcription (Latin):
ño sis nõ quo sit ut uiuamꝰ. at u̾o b̾itudo ꝙͣ¬
fit. qr et si data fu̾it hoĩ b̾itudo ꝯtinuo fir b̾s.
et si data ñqłn fu̾i̾t sĩ qmͣ eria. alim̃ta uero
nõ ꝯseqñtꝰ faciũt ut ħo uiuati s tñ sine ilł
nõ pot̃ uiuere.¶ꝓmo itaq hõi qui ĩ eo bono
quo fc̃s fu̾at rectur acceperat posse nõ petra¬
re. posse nõ mori. posse ipm̃ bonũ ño deserere
datũ ẽ aduitoriũ ꝑseueracie ño quo fiereo
ut ꝑseueraret sed sine quo ꝑ lib̾m arbitrtũ ꝑseue¬
rare nõ posser Nunc uero srĩs in regnũ dei ꝑ gr̾̃am
dei p̾destinatis ño tale adiutoriũ ꝑseuerantie dat᷑᷑
sed talo ut eis ꝑseuerantia ip̃a donetur ño solũ ut
sine isto dono ꝑsbuerantes ẽt̃ nõ poisint : uerũ eciã
ut per hoc donũ nõ nisi ꝑseuetantes sint Non solũ
.n. dixtr. Sine me nicħ potestis face̾ uer̾̃ eciã dixit

Expanded text:
non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudonon fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudoia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: