comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saciffacientes aliqilã satre eruditioĩs sumã
quasi diuine stripture introductione in
censt̾psimus. Cũ enĩ a nob płima de phi¬
studiose legissont. et eis admodũ lc̃a pla¬
cuissent. bisũ illio est. ur inlto faciliꝰ diuio
pagiẽ in telligentia. siue sacre ficti tooa
nr̃m penetraret ingeniũ. ꝙͣ philo sephi¬
ce abyssi puteos ut aiĩt exhausisset.¬
eiꝰ ꝑueite metã uut aluquẽ ex ea me fructũ collige̾. nͥ eiꝰ ⁊udiũ
as deũ ad quẽ onna referri cõueiit t̾minarẽ. Ad hoc qppe fide¬
lib selarium arcium sẽpta. et libros gentiliũ lege̾ ꝑmissũ est
ut ꝑ eas locutionũ et eleqͣtie gn̾ib atq argumetationũ midio
aut naturis rerũ precognitis. qͥtqͥd ad intelligentia ul decere
sacre st̾ͥpture siue ad deffendandã uł astruendã uitatẽ eiuo
pertiẽt asseqͥ baleamꝰ. Quoem̃ fides ña.i. xpiana inqͥunt

Expanded text:
am sacrae eruditionis summam, quasi divinae Scripturae introductionem conscripsimus. Cum enim a nobis plurima de phium scriptis studiose legissent, et eis admodum lecta placuissent; visum illis est, ut multo facilius divinae paginae intelligentiam, sive sacrae fidei rationes nostrum penetraret ingenium, quam Philosophicae abyssi puteos, ut aiunt, exhausisseteius peruenire metam aut aliquem ex ea me fructum colligere, nisi eius studium in deum, ad quem omnia referri conuenit, terminarem. Ad hoc quippe fidelibus saecularium artium scripta et libros gentilium legere permissum est, ut per eas locutionum et eloquentiae generibus atque argumentationum modis aut naturis rerum praecognitis, quicquid ad intelligent iam uel decorem sacrae scripturae, siue ad defendendam siue ad astruendam ueritatem eius pertinet, assequi ualeamus. Quo enim fides nostra, id est
Abbreviated transcription (Latin):
longiꝰ absistere. balidiorib btiq mumonda est ronũ p̾sid as
anxĩe bo contra impugnatoẽs eotũ qus se phos prositentur
Quor ꝙͣto subtilior bidõ inq̾sitio. tanto difficilior ad soluend
et ad perturbendã fidei ntr̃o simplicitate facilior inuenitur
rentur. quem quasi ab ipis cunabłis in pene studus. uc p̃ti¬
lentũ inͥ a dño comissum młtiplitare differã. qd̾ cũbsurio btiqi
distrutꝰ ille ethorrendꝰ iudex qñ exigat ignoratur. Aedut
eciã nr̃e iam etati ut professidi conuenire. bt sicut moieo et
lubitũ ita domiete et studiu. et humais diuina prefera tela
qui ad deũ scło relitto totũ me iã transferre ꝓposui. est q̃ ol mi
studiũ dlucrandu peciuam institueta. nũc ad lucranaio
aĩas hoc conuertã. ut salte cirta bndeçima. ad excolend
dincam uineam prout possum introeam liec ethio similia

Expanded text:
 ualidioribus utique munienda est rationum praesidiis, maxime uero contra impugilationes eorum qui se philosophos profitentur; quorum quanto subtilior uidetur inquisitio, tanto difficilior ad soluendum et ad perturbandam fidei nostrae simplicitatem facilior inuenitur.rentur, quem quasi ab ipsis cunabulis in philosophiae stlentum mihi a Domino commissum multiplicare differam; quod cum usuris utique districtus ille et horrendus Judex quando exigat ignoratur. Addunt etiam nostrae jam aetati ac professioni convenire, ut sicut mores et habitum, ita commutem et  me iam transferre proposui; et qui olim studium ad iucrandam pecuniam institueram, nunc ad lucrandas animas hoc conuertam, ut saltem circa undecimam ad excolendam dominicam uineam prout possum introeam. Cap. 5. Haec et his similia,
Abbreviated transcription (Latin):
Iria sũt bt arbitror in q̃bus humane salutio suma
consistit. fideo bidel caritas et satramẽtũ. Spẽ
iit in fide cꝙͣ spẽm in gene̾ comp̾hẽdi existimo
Est hippe fideo existiãtio reꝵꝭ nõ apparẽtiũ. hoc est¬
¶ sensib corꝑio nõ subiadẽtium. Epeo bo̾ expecta¬

Expanded text:
ria sunt, ut arbitror, in quibus humanae salutis summa consistit, fides videlicet, charitas et sacramentum. Spem autem in fide, tanquam speciem in genere, comprehendi existimo. Est quippe fides existimatio rerum non apparentium, hoc est sensibus corporis non subjacentium; spes vero, exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
taꝙ frẽs mei dilecti. stabiles estote ⁊ immobiles
abundantes in oꝑe dñi semꝑ scientes qd̃ labor
ur̃ ñ est inanis in dño. Pe collectis aũt que
fiunt in scõs sicut ordinaui ecclesiis galatie. ita
⁊ uos facite. ꝑunã sabbati unusquisq urm.
apud se reponat recondens qd̃ ei beneplaci̾t.
ut ñ cũ uenero tunc collecte fiant. Cũ aũt pre
fuit ut ego eam: mecũ ibunt. ueniã aũt ad
uos. cũ macedoniã ꝑtransiero. Nã macedoniã
ꝑtransibo. Apud uos aũt forsitan manebo: uel e¬
tiã hyemabo: ut uos me deducatis quocunq: iero.
Nolo enĩ uos mͦ in transitu uidere. Spero enĩme a¬
liquantulũ temporis manere apud uos. si dñs ꝑ¬
multi. Siaũt uenerit timotheus. uidete ut si¬
ne tumore sit apud uos. Opus enĩ dni oꝑat᷑ sicut
⁊ego. Ne quis gͦ eũ sꝑnat. Deducite aũt illũ in

Expanded text:
es mei dilecti, stabiles estote et immobiles, abundantes in opere domini semper, scientes quod labor uester non est inanis in domino. De collectis autem, quae fiunt in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod - ei bene placuerit, utfuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. Veniam autem ad uos cum Macedoniam pertransiero: Macedoniam enim pertransibo. apud uos autem manebo uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim uos modo in transitu uidere: spero enim me aliquanto tempore manere apud uos. cuius rmulti. Si autem venerit Timotheus, videte ut sine timore sit apud vos; opus enim Domini operatur sicut et ego. Ne quis ergo illum spernat. De
Abbreviated transcription (Latin):
lingua. sp̃c meus orat: mens aũt mea sine
fructu est. Quid gͦ ẽ: Orabo sp̃u. orabo &
mente. Psallã spũ. psallã ⁊ mente. Ceterũ
sibenedixeris sp̃u. quis supplet locũ ydiote. Qͦ¬
mͦ dicet amen suꝑ tuã benedictionẽ. qm̃ qͥd dicas
nescit: Nam tu quidẽ bene grãs agis s alt̾ ñ
edificatur. Grãs ago deo. qd̾ omniũ urm̃ lin¬
gua loquor. S in eccłia uolo quinq: u̾ba meo
sensu loqui ut alios instruã. quã decẽ milia u̾¬
boꝵ in lingua. Frẽs nolite pueri effici sen¬
sib s malicia paruuli estote: sensib aũt ꝑfec¬
ti estote. In lege enĩ scͥptũ est. Qm̃ in aliis li¬
guis ⁊ aliis labiis loquar ppło huic: ⁊ nec sic
exaudient me dicit dñs. Itaq lingue in signũ

Expanded text:
rat mens autem mea sine fructu est quid ergo est orabo spiritu orabo et mente psallam spiritu psallam et mente ceterum si benedixeris spiritu qui supplet locum idiotae quomodo dicet amen super tuam benedictionem quoniam quid dicas nescit nam tu quidem bene gratias agis sed alter non aedificatur gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor sed isu meo loqui, ut et alios instruam, quam decem millia verborum in lingua. Fratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote. In lege enim scriptum est: « Quoniam in aliis linguis et in labiis aliis loquar populo huic; et nec sic exaudient me, dic
Abbreviated transcription (Latin):
subiectꝰ erit illi. qui sibi subiecit om̃a: ut sit d̾soĩa
inomnib. Alioquin quid facient qͥ baptitant᷑
ꝓ mortuis: Siomnino mortui ñ resurgunt. ut
quid baptitantur ꝓ illis: Ut qͥd ⁊ nos ꝑiclitamur
omnihora: Cotidie morior ꝓ urãn głam fre̾s.¬

Expanded text:
erit illi qui sibi subiecit omnia ut sit Deus omnia in omnibus alioquin quid facient qui baptizantur pro mortuis si omnino mortui non resurgunt ut quid et baptizantur pro illis ut quid et nos periclitamur omni hora cotidie morior per ves
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Obsecro aũt uos frẽs nostis domũ stephane.
⁊ fortunati ⁊ achaici. qm̃ sunt pͥmitie achaie.
⁊ in minist̾ium scõꝵ ordinauerunt seipsos:
ut &e uos subditi sitis eius modi.⁊ omi cooꝑanti
⁊ laboranti. Gaudeo aũt in p̾sentia stephane.
⁊ fortunati ⁊ achaici qm̃ id quod uob deerat¬
ipsi suppleuerunt. Refecerunt enĩ ⁊ meũ sp̃m

Expanded text:
domum Stephanae, et Fortunati, et Achaici; quoniam sunt primitiae Achaiae, et in ministerium sanctorum ordinaverunt seipsos, ut et vos subditi sitis ejusmodi, et omni cooperanti et laboranti. Gaudeo autem in praesentia Stephanae, et Fortunati, et Achaici: quoniam id quod vobis deeratipsi suppleverunt. Refecerunt enim et meum spir
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. Beati quoꝵ remisse sunt iniquitates:
&e quoꝵ tecta sunt peccata. Beatus uir cui ñ
imputabit dñs peccatum. Beatitudo ergo ħ
an in p̾̃putio: Non incircuncisione. s in p̃putio.
Et signum accepit circuncisionis signaculũ ius¬
ticie fidei. que est in p̾putio. ut sit pater omui¬
um̃ credentium ꝑ p̃putium. ut repucet᷑ & illis

Expanded text:
 Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum. Beatitudo ergo haec an in praeputio? Non in circumcisione, sed in praeputio. Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio; ut sit pater omnium cred
Abbreviated transcription (Latin):
datio abundauit ingłam ipsius. quid adhuc ⁊
ego tanqmͣ peccator iudicor: Et ñ sicut blasphe¬
mamͣ. & sicut aiunt nosquidã dicere. faciamꝰ
mala ut ueniant bona. Quoꝵ dap̃natio iusta
ẽ. Quid gͥ: Precellimꝰ eos: Nequaqmͣ. Causa

Expanded text:
dacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos nequ
Abbreviated transcription (Latin):
crebra ꝓuocatione dnm̃ irritauerunt. ut om̃s
in heremo morerent᷑. nec plus ex seniorib eoꝵ¬
qm duo homines t̾ram reꝓmissionis intͣrent.
Sed qͥd antiqua replicamꝰ. cũ etiã sulla minime fe¬
cissetis. de hoc solo nemo uos dignos uenia iudi¬
ꝓmissũ. ñ solũ susciꝑe noluistis: s etiã morte
pessima ꝑemistis: Quẽ nos ut cognouimꝰ. sta¬
mentis. s ignorantie deputandũ ẽ. Qui enim
agnitũ ilico sequim᷑. olim utiq. sequerem᷑. si an¬
tea cognouissemus. Sic aũt uos de generis no¬
bilitate iactatis. quasi ñ moꝵ magis imitatio.
qmͣ carnalis natiuitas filios uos faciat ẽẽ scõꝵ.
Deniq esau ce hismael cũ ex abrahe stirpe sint.
minime tam̃ in filios reputant᷑. His talit̾ al¬
t̾cantib. apłs se mediũ int̾ponens. ita parti¬
um dirimit questiones. ut neutrũ eoꝵ sua
iusticia salutẽ meruisse confirmet: ambos
uero ppłos ce scient̾ ce gͣuit̾ deliquisse. Iudeos

Expanded text:
crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes crebra provocatione Dominum irritaverunt, ut omnes in eremo morerentur, nec plus ex senioribus eoram duo homines terram repromissionis intrarent. Sed quid antiqua replicamus, cum, etiamsi illa minime fecissetis, de hoc solo nemo vos dignos venia judimissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis? Quem ut nos cognovimus, stamentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim cognitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si antea cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis nativitas filios vos faciat esse sanctorum. Denique Esau et Ismael cum de stirpe sint Abrahae, minine tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse. Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
deseruistis nob̾ cõparemini: & ñ potiꝰ in ꝓselitoꝵ
loco ex legis auctoritate & consuetudine depu¬
temini: Et hoc ip̃m ñ merebamini: nisi qͥa
larga dei semꝑ clementia. uoluit uos ad nr̃am
imitationẽ admittere. Gentes etiã ẽcontͣrio
respondebant. Qnͣto maiora erga uos dei be¬
neficia narraueritis: tanto maioris uos cͥmi¬
ns reos ẽẽ monstrabitis. Semꝑ enĩ his om̃ib
extitistis ingrati. Nam ipsis pedib qͥb aridũ
mare tnͣsistis: ludebatis ante idola q̃ fecistis.
Et ip̃o ore quo paulo ante ob necem adu̾sarioꝵ
dño cantaueratis. simulacra uob̾ fieri popo¬
cistis: &e illis ocłis ueneranda quib dm̃ in nu¬
be uł in igne conspicere solebatis. simulacra ĩ¬
tuebamini. Manna quoq uob̃ fastidio fuit:
&e semꝑ indeserto contͣ dnm̃ murmastis: ad
egiptũ unde uos manu ualida eiecerat. re¬
dire cupientes. Quid plura: Ita patres ur̃i

Expanded text:
deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis esse reos monstrabitis, semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversarii Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri poposcistis. Illis oculis veneranda quibus Domini in nube et igne conspicere solebatis. Manna tuebamini. Manna quoque vobis fastidio fuit, et semper in deserto contra Dominum murmurastis: ad Aegyptum, unde vos manu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres vestri
Abbreviated transcription (Latin):
omani sunt quiex iudeiᷤᷤ ad romanos.¬
gentibꝙ crediderant. Hii suꝑba conten¬
tionẽ uolebant se alterutrũ supponere. Namiu¬
dei dicebant. Nossumꝰ ppłs d̾i: quos ab initio
dilexit &e fouit. Nos circuncisi ex genere abra
uirtutib liberati. mare sicco transiuimꝰ pede.
cũ mimicos nr̃os grauissimi fluctus inuolue¬
rent. Nobis pluit manna dñs in deserto. ce qͣsi
filiis suis celeste pabulum ministrauit. Nos
die noctuꝙ: in columna nubis ignisꝙ: pre¬
cessit. ut nob̾ in inuio iter ostenderet. Atꝙ:
ut cetera eiꝰ circa nos immensa beneficia tace¬
amꝰ. nos soli digni fuimꝰ dei legẽ acciꝑe. & uocẽ
dei loquentis audire. eiꝰꝙ: cognoscere uolunta¬
tem: in qua lege nobis ꝓmissus ẽ xp̃c: ad quos
etiam ip̃e se uenisse testatus ẽ dicens: ñ ueni
nͥadoues que perierunt domus isrł: cũ uos
canes potius qmͣ homines appellauerit. Equũ
ne gͦ ẽ ut hodie idola deserentes quib ab initio

Expanded text:
omani sunt qui ex Judaeis et gentibus crediderunt. Hi superba contentione volebant se alterutrum supponere. Nam Judaei dicebant: Nos sumus populus Dei, quos ab initio dilexit et fovit, nos circumcisi ex genere Abrahvirtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent. Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem. In qua lege nobis promissus est Christus, ad quos etiam ipse se venisse testatus est, dicens: Non veni nisi ad oves, quae perierunt, domus Irael , cum vos canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
digni: qͥa fidem apłicam seruauerunt. Philip¬
penses etiã multomagis collaudant᷑: qui nec au¬
dire quidẽ falsos apłos uoluerunt. Colosenses
aũt tales erant: ut cũ ab apło uisi corporaliter
ñ fuissent. hac laude digni haberent᷑. Et si corꝑe
inquit absens sum s sp̃u uob̾cũsum. gaudenᷤᷤ
⁊ uidens ordinem urm. T̃ hessalonicenses nichi¬
lominus in duab epłis omni laude ꝓsequit᷑.
eo qd̾ ñ solũ fidem inconcussam seruauerint
ueritatis: s etiã in ꝑsecutione cluiuum constan¬
tes fuerint inuenti. De hebreis uͦ qͥd dicendũ
est: Quoꝵ thessalonicenses qui plurimũ lau¬
dati sunt. imitatores facti eẽ dicunt᷑. sicut ip̃e
ait. Et uos fr̃s imitatores factiestis eccłiarũ
dei que sunt in uidea. Eadem enĩ passiestis
& uos acontͥbulib uris. que ce illi a iudeis.
Apud ipsos qͦ hebreos: eadem cõmemorat di¬
cens. slam ce unctis cõpassi estis. & rapinam

Expanded text:
digni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philipdigni, quia fidem apostolicam servaverunt. Philippenses etiam multo magis collaudantur, qui nec audire quidem falsos apostolos voluerunt. Colossenses autem talnon fuissent, hac laude digni haberentur: Etsi corpore, inquit, absens sum, sed spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinem vestrum . Thessalonicenses nihilominus in duabus Epistolis omni laude prosequitur, eo quod non solum fidem inconcussam servaverint veritatis, sed etiam in persecutione civium fuerint constantes inventi. De Hebraeis vero quid dicendum est, quorum Thessalonicenses, qui plurimum laudati sunt, imitatores facti esse dicuntur? sicut ipse ait: Et vos fratres mei imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quae set vos a contribulibus vestris, quae et illi a Judaeis . Apud ipsos quoque Hebraeos eadem commemorat dicens: Nam et vinctis compassi estis, et rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimã scͥpsisse testat᷑. cũ chorinthios ce alioᷤᷤ
ante iam ut ministeriũ qd̾ secũ portaturꝰ erat
colligerent litteris adhortatꝰ sit. Unde intelligi
quidã uolunt. ita om̃s epłas ordinatas: ut pri¬
ma ponetur. quanus post̾ior fu̾it destinata.
ut ꝑ singłas epłas gradib ad ꝑfectiora ueniret᷑
Romanoꝵ nãꝙ pleriq tã rudes erant ut ñ intel¬
ligerent d̾i se grã. s suis meritis eẽ saluatos: ⁊
indigere asserit confirmari: uicia gentilita¬
tis pͥora cõmemorans. Corithiis aũt iam
dicit scientie gram eẽ concessam: ce ñ tã om̃s
increpat. qͣm cur peccantes ñ increpauerint.
rep̃hendit: sicut ait. Audit᷑ int̃ uos fornica¬
tio. Et iterũ. Congregatis uob̾ ce meo sp̃u. tra¬
ut magis ac magis ꝓficiant. cõmonent᷑. Ga¬
late uͦ iam nulliꝰ criminis accusant᷑. nͥ hoc tm̃
qd̾ callidissimis pseudo apłis crediderunt.¬
Ephesii sane nulla rep̾hensione s multa laude ft̃

Expanded text:
am scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Unde et intelligi quidam volunt ita omnes epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanoligerent, Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et indigere asserit corrigi, vitia gentilitatis priora commemorans. Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint reprehendit, sicut ait: Auditur inter vos fornicatio . Et iterum: Congregatis vobis cum meo spiritu traut magis ac magis proficiant admonentur. Galatae jam nullius criminis arguuntur, nisi hoc tantum quod callidissimis apostolis crediderunt.Ephesii sane nulla reprehensione, sed multa laude sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Et quot ille p̃ceptis a pharaone institu¬
it liberatos. totidem hic epłis. adiaboli & ydolatͥe
seruitute edocet acqͥsitos. Nam ce duas tabulas
lapideas duoꝵ testam̃toꝵ figurã habuisse. ui¬
rieruditissimi tradiderunt. Epłam sane que
ad hebreos inscͥbit᷑. quidã pauli ñ ẽẽ contendũt.¬

Expanded text:
 destinavit ordinavit, et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum Testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribit
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit ñ extrinsecus capillatura. aut cricun¬
datio auri. aut indum̃ti uestim̃toꝵ cultꝰ. s qui
absconditꝰ cordis est homo. in incorruptibilitate
quieti ⁊ modesti sp̃c qͥ ẽ in conspectudei locuples.
Sic enĩ aliqñ ⁊ scẽ mulieres sperantes in dño orna¬
bant se subieete ꝓpͥis uiris sicut sara obediebat a¬

Expanded text:
 extrinsecus capillatura, 741 aut circumdatio auri, aut vestimentorum cultus; sed qui absconditus cordis est homo, in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est in conspectu Dei locuples. Sic enim aliquando et sanctae mulieres sperantes in Domino ornabant se, subjectae propriis viris, sicut Sara obediebat A
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ q̃ritur quare post eugłia que suꝑ¬
plementũ legis sunt. & in quib nob̾ exẽ¬
pla ce p̃cepta uiuendi plenissime digesta
ut ininitio nacentis eccłie nouis causis existen¬
post futuras exeluderet questiones. Exẽplo ꝓpha¬
rũ qͥ post editam legem moysi. in qua omĩa di
mandata legebant᷑. nichilominꝰ tñ doct̾na sua
rediuiua semꝑ ppłi cõpressere peccata. ⁊ ꝓpter.
exẽplũ uiuendi libros etiã ad nram̃ memori¬
am tnͣsmiserunt. Deinde q̃rit᷑ curñ amplius

Expanded text:
Primum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta t initia nascentis Ecclesiae novis causis existenpost futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplum vivendi, libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amp
Abbreviated transcription (Latin):
diperimꝰ quia societatẽ habemꝰ cũ illo. ⁊ in tenebs
ambulamꝰ. mentim᷑ ⁊ ñ facimꝰ ueritatẽ. Siaũt
in luce ambulamꝰ. sicut⁊ ip̃e est in luce. sorietatĩ
habemꝰ ad inuicem. ⁊ sanguis filii eiꝰ emundat noᷤ
ab omni peccato. Si dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ bm̃s
ip̃inos seducimꝰ. et ueritas in nob̾ ñ est. Si conf¬
team᷑ peccata nr̃a fidelis et ustꝰ ẽ. ut remittat nob

Expanded text:
um eo et in tenebris ambulamus mentimur et non facimus veritatem si autem in luce ambulemus sicut et ipse est in luce societatem habemus ad invicem et sanguis Iesu Filii eius mundat nos ab omni peccato si dixerimus quoniam peccatum non habemus ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est si confteamur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ministerii qd̾ fit in scõs. Et ñ sicut sꝑauimꝰ s
semetip̃os dederunt pͥmũ dño deinde nob̾ ꝑuo
luntemdei: ita ut rogaremꝰ tithũ. ut quẽ admo¬
dũ cepit. ita ⁊ ꝑficiat in uos etiã gram istã. S
sicut in om̃ib abundatis fide ⁊ sermone. ⁊ scĩa
⁊ om̃i sollicitudine. insuꝑ ⁊ caritate ur̃a in noᷤ.¬
ut ⁊ in hac grã abundetis. Non quasi imꝑans
dico. s ꝑ alioꝵ sollicitudinẽ. etiã ur̃e caritatis
ingenium bonũ cõprobans. Scitis fr̃s gra

Expanded text:
nisterii, quod fit in sanctos: et non sicut sperauimus, sed semet ipsos dederunt primum domino, deinde nobis per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum coepit ita et perficiat in uos etiam gratiam istam. sed sicut in omnibus abundatis fide et sermone et scientia et omni sol- licitudine et ut et in hac gratia abundetis: non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam vestrae charitatis ingenium bonum comprobans. Scitis enim gra
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃arũ actionẽ possumꝰ deo retͥbuere. ꝓ uob̾in
omni gaudio quo gaudemꝰ ꝓpt̾ uos.ante dnm̃
nr̃m. nocte ac die abundantiꝰ orantes. ut uideamꝰ fa¬
ciem ur̃am. ⁊ cõpleamꝰ ea que desunt fidei ur̃e: Ipẽ
aũt d̾s ⁊ pater nr̃. ⁊ dñs ihc dirigat uiam nr̃am ad

Expanded text:
arum actionem possumus Deo retribuere pro vobis, in omni gaudio, quo gaudemus propter vos ante Deum nostrum, nocte ac die abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei vestrae? Ipse autem Deus et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
adeo didicistis. ut diligatis inuicẽ. Eł enĩ facitis ulud¬
in om̃s frẽs. in uniũsa maccdonia. Rogamꝰ aũt uoᷤ
frẽs ut abundetis magis. ce operam detis ut quieti
sitis. &e ut ur̃m negotiũ agatis. ⁊ oꝑemini manib
ur̃is sicut p̃cepimꝰ uob̾. ⁊ ut honeste ambuletis
adeos qui foris sunt ⁊ nulliꝰ aliqͥd desidẽretis.¬

Expanded text:
s, ut diligatis invicem. Etenim illud facitis in omnes fratres in universa Macedonia. Rogamus autem vos, fratres, ut abundetis magis, et operam detis, ut quieti sitis, et ut vestrum negotium agatis, et operemini manibus vestris, sicut praecepimus vobis, et ut honeste ambuletis ad
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est &e scitis. ꝓpterea ⁊ ego ampliꝰ ñ susti¬
nens misi ad cognoscendã fidem uram. ne for¬
te tẽptauerit uos is qui tẽp̃tat. oe inanis fi¬
at labor nost̾. Nũc aũt ueniente timotheo
ad nos auob̾. ⁊ annuntiante nob̾ fidem ⁊ cari¬
tatẽ urãm.⁊ quia memoriã nr̃i habetis bonã.
semꝑ desid̾anteᷤᷤ noᷤ uidere. sicut nos quoq: uos:

Expanded text:
 sustinens, misi ad cognoscendam fidem vestram: ne forte tentaverit vos is, qui tentat, et inanis fiat labor noster. Nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis, et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram, et quia memoriam nostri habetis bonam semper, desiderantes nos videre, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea qd̾ audieratis illũ infirmatũ. Nã et in¬
firmatus est usq ad mortẽ s d̾s misertꝰ ẽ eiꝰ. Non
solũ aũt eiꝰ uerũ etiã et mei ne tristiciã suꝑ tͥsti¬
ciã haberẽ. festinantiꝰ aũt misullũ. ut uiso eo
iterũ gaudeatis. ⁊ ego sine tristicia sim. Excipi¬
te itaq: illũ cũ omĩ gaudio in dño. ⁊ eiꝰ modicũ

Expanded text:
rmatum. Nam et infirmatus est usque ad mortem: sed Deus misertus est ejus; non solum autem ejus, verum etiam et mei, ne tristitiam super tristitiam haberem. Festinantius ergo misi illum, ut viso eo, iterum gaudeatis, et ego sine tristitia sim. Excipite itaque illum cum omni gaudio in Domino, et ejusmodi cu
Abbreviated transcription (Latin):
s ante passi ce contumeluis affecti sicut scitis in
philippis.fidutiã habuimꝰ in deo nr̃o. loqui ad
uos eugłium dei. in multa sollicitudine. Exhor¬
tatio enĩ nr̃a ñ de errore neq: de immunditia. neq
in dolo s sicut ꝓbati sumꝰ adeo. ut crederet᷑ nob̾
eugłium ita loquim᷑ ñ quasi hominib placen¬
tes. s deo qui ꝓbat corda nr̃a. Neq enĩ fuimꝰ ali
quando in sermone adulationis sicut scitis. neq:

Expanded text:
ssi, et contumeliis affecti sicut scitis in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro, loqui ad vos Evangelium Dei in multa sollicitudine. Exhortatio enim nostra non de errore, neque de immunditia, neque in dolo, sed sicut probati sumus a Deo, ut crederetur nobis Evangelium: ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda nostra. Neque enim aliquando fuimus in sermon
Abbreviated transcription (Latin):
qm maius iudiciũ sumitis. In multis enĩ
offendimꝰ om̃s. Si quis in u̾bo ñ offendit. hic ꝑ¬
fectus est uir. Potest etiã freno circunducere
totũ corpꝰ. Siaut equis frenos in oramitumꝰ
ad consentiendũ nob̾. et om̃e corpꝰ illoꝵ circunfe¬
rimꝰ. E cce ⁊ naues cũ magne sint. & auentis ua

Expanded text:
us judicium sumitis. » In multis enim offendimus omnes. Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir, potest etiam freno circumducere totum corpus. Si autem equorum frenos in ora mittimus, ad consentiendum nobis et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum magnae sint et a ven
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ fidẽ tuã sine oꝑib. et ego ostendã tͥ exoꝑib fi¬
dem meã. Tucredis qm̃ unus ẽ d̾s. benefacis.
Q demones credunt. & contremiscunt.
asaũt scire o homo inanis. qm̃ fides sine oꝑi¬
bus ociosa est: Abrahã pat̾ nr̃. ñne ex oꝑib
Austificatus ẽ. offerens ysaac filiũ suũ suꝑalta¬
re: Uides qm̃ fides coo perabat᷑ oꝑib illiꝰ et exo¬
perib fides consũmata ẽ : Et suppleta ẽ scͥpt᷑a
dicens. Credidit abraam d̾o. ⁊ reputatũ ẽ illi
ad iusticiã. & amicus dei appellatus ẽ. Uidetis

Expanded text:
ibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis. Et demones credunt: et contremiscunt. Vis autem scire o homo inanis: quoniam fides sine operibus ociosa est. Abraam pater noster: nonne ex operibus justificatus est: offerens Isaac filium suum super altare. Vides quoniam cooperabatur operibus illius: et ex operibus fides consummata est: et suppleta est Scriptura dicente. Credidit Abraam Deo: et reputatum est illi ad justiciam: et amicus Dei appellatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
de eodem foramine emanat dulcem ⁊ amarã aqm.
Nũ ꝗd potest fr̃s mei ficus uuas facere. aut uitis
ficus: Sie neq salsa dulcem potest face aquã:
Quis sapiens ce disciplinatꝰ int̾ uos: Ostendat ex
bona conu̾satione oꝑationẽ suã in mansuetudi

Expanded text:
emanat dulcem et amaram aquam? Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam. Quis sapiens et disciplinatus inter nos, ostendat ex bona conversatione opera sua in mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
Hostiã ⁊ oblationẽ noluisti. corpꝰ aũt aptastimͥ.
Holocaustomata ⁊ ꝓ peccato ñ tͥ placuerunt. tẽ
dixi ecce uenio. In capite libri scͥptũ ẽ de me
ut faciam d̾s uoluntatẽ tuã. Suꝑius dicens qͥa hos¬
tias ⁊ oblationes &e holocaustomata ⁊ ꝓ peccato
noluisti. nec placita sunt tibi.que scd̃m legẽ offe¬
runtur. tunc dixi eoce uenio. ut faciã d̾s uolun¬
tatem tuã. Aufert pͥmũ ut sequens statuat. In
qua uoluntate scĩficati sumꝰ ꝑ oblationẽ corꝑis¬
iħi xp̃i semel. E om̃is quidẽ sacerdos. presto ÷
cotidie ministrans. ⁊ casdem sepe offerens hos¬
tias. que nũqmͣ possũt auferre peccata. Hic aũt
unã ꝓpecc̃is offen̾s hostiam in sẽpiternũ sedet
indextera dei. de cetero expectans donec ponan¬
tur inimicieiꝰ scabellum pedũ eiꝰ. Una enĩ obla¬
tione consũmauit scĩficatos in sempit̾nũ. Con

Expanded text:
. Holocaustomata et pro peccato non tibi placuerunt. Tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me: Ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Superius dicens, quia hostias et oblationes et holocaustomata et pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi quae secundum legem offeruntur. Tunc dixi: Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam: aufert primum, ut sequens statuat. In qua voluntate ssacerdos praesto est quotidie ministrans, et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt auferre peccata. Hic autem unam pro peccatis offerens hostiam, in sempiternum sedet in dextera Dei: de caetero exspectans donec ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Una enim oblatione consummavit in sempiternum san
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃o. Huiꝰ rei grã reliqui te crete. ut ea q̃ dest̃
corrigas. ⁊ constituas ꝑ ciuitates presbiteros si¬
cut et ego tͥ disposui. Si quis sine crimine est.
unius uxoris uir. filios habens fideles ñ in ac¬
cusatione luxurie. aut ñ subditos. Opor¬
tet ep̃m sine crimine eẽ sicut dei dispensatorẽ.¬

Expanded text:
re nostro. Hujus rei gratia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt, corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego disposui tibi. Si quis sine crimine est, unius uxoris vir, filios habens fideles, in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. rursum indigetis ut uos doceamini que
sunt elementa exordii sermonũ dei. & factiestis
quib lacte opussit ñ solido cibo. Omnis enĩ qui
lactis est particeps. expers est sermonis iusticie.
Paruulus enĩ est. ꝑfectoꝵ aũti ost soliduscibu.
eoꝵ qui ꝓ consuetudine ȩxercitatoss habent sen

Expanded text:
tis ut vos doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo. Omnis enim qui lactis est particeps, expers est sermonis justitiae, parvulus enim est. Perfectorum autem est solidus cibus, eorum qui pro consuetudine exercitat
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Seruos dñis suis subditos ẽẽ in omnib
placentes. ñ contradicentes. non fraudantes. s
inomib fidem bonã ostendentes ut dectrinam
saluatoris nr̃i dei ornent momnib. Apparu
it grã dei saluatoris nr̃i om̃ib hominib eru¬
diens nos. ut abnegantes impietatẽ ce scł̃aria

Expanded text:
nobis servos dominis suis subditos esse in omnibus placentes non contradicentes non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes ut doctrinam salutaris nostri Dei ornent in omnibus apparuit enim gratia Dei salutaris omnibus hominibus erudiens nos ut abnegantes impiet
Abbreviated transcription (Latin):
iurauit ꝑ semetip̃m dicens. Nisi benedicens be¬
nedicamte & multiplicans multiplicabo te. &
hie longanimiter ferens. adeptus est reꝓmissi¬
onem. Hominesenĩ ꝑ maiorem suiiurant.
⁊ omuis controu̾sie eoꝵ finis ad confirmationẽ
est iuramentũ. In quo abundantius uolens
dis ostendere pollicitationis heredib immobili¬
tatem consili sui. aint̾posuit usurandũ. ut ꝑ
duas res immobiles quib impossibile est menti¬
rideũ. fortissimũ solatium habeamꝰ. qui confugi¬
mus ad tenendam ꝓpositam spen. quã sicut an¬
choram habemꝰ anime tutã ac firmã. &e inceden

Expanded text:
 semet ipsum dicens nisi benedicens benedicam te et multiplicans multiplicabo te et sic longanimiter ferens adeptus est repromissionem homines enim per maiorem sui iurant et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est iuramentum in quo abundantius volens Deus ostendere pollicitationis heredibus inmobilitatem consilii sui interposuit iusiurandduas res immobiles quibus impossibile est mentiri Deum: fortissimum solatium habeamus: qui confugimus ad tenendam propositam spem: quam sicut ancoram ha
Abbreviated transcription (Latin):
& hyrcoꝵ cũ aqua &e lana coccinea ⁊ hysopo. ip̃m
quoq librũ ⁊ omnẽ ppłm asꝑfit dicens. Hic san¬
gius testam̃ti. quod mandauit ad uos deus. Etĩã
tab̾nacłm ⁊ oĩa uasa minist̾ii sangͥne similit̾ aꝑsit.
Q omnia pene in sanguine mundant᷑ scd̾m legẽ:¬

Expanded text:
a et hyssopo, ipsum quoque librum et omnem populum aspersit, dicens: Hic sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Etiam tabernaculum et omnia vasa ministerii sanguine similiter aspersit. Et omnia pene in sanguine secundum lege
Abbreviated transcription (Latin):
matio ꝑ sacerdotium leuiticũ erat.ppłs enin
sub ipso legẽ accepit. quid adhuc necessarium
fuit sod̾m ordinem melchi sedech alium surg̾e̾
sacerdotem. ⁊ ñ scd̾m ordinem aarondierꝰ Eñs¬
lato enĩ sacerdotio. necesse ẽ ut ce legis tnͣslatio
fiat. In quo enĩ hec dicunt᷑. dealia tribu ẽ. de qͣ

Expanded text:
Leviticum erat populus enim sub ipso legem accepit quid adhuc necessarium fuit secundum ordinem Melchisedech alium surgere sacerdotem, et non secundum ordinem Aaron dici? Translato enim sacerdotio, necesse est et ut legis translatio fiat. In quo enim haec dicuntur, de al
Abbreviated transcription (Latin):
ce uarus uirtutib. ce sp̃c scĩ distributionib. se¬
cundũ suã uoluntatẽ. Nonenĩ angłis subiecit
d̾s orbem terre futurum. de quo loquim᷑. Testatꝰ
ẽ aut̃ in quodam loco quis dicens. Quid ẽ homo
qd̾ inemor es eiꝰ. aut filiꝰ hominis qm̃ uisitaseũ.
Minuisti eũ paulominꝰ ab angłis gła ⁊ honore
um tuarũ. Omĩa subiecisti sub pedib eiꝰ. In eo
enĩ qd̃ ei omĩa subiecit. nichil dimisit ñ subiec¬
tum ei. Nunc aũt necdum uidemꝰ omĩa subiec¬
ta ei. Eum aũt qui modico quã anglĩ minora¬
tus ẽ. uidemꝰ ih̾m ꝓpt̾ passionem mortis gła ⁊
honore coronatũ ut grã dei ꝓ omnib gustaret¬
mortẽ. Decebat enĩ eum ꝓpt̾ quẽ omnia ce ꝑ
summari. Quienĩ scĩficat ⁊ qui sanctificant᷑.
ex uno om̃s. Opter quã causam non confundi¬
tur frẽs eos uocare dicens. N untiabo nomen tu

Expanded text:
 sancti distributionibus secundum suam voluntatem. Non enim angelis subjecit Deus orbem terrae futurum, de quo loquimur. Testatus est autem in quodam loco quis dicens. Quid est homo quod memor es ejus, aut filius hominis quoniam visitas eum? Minuisti eum paulo minus aum tuarum omnia subiecisti sub pedibus eius in eo enim quod ei omnia subiecit nihil dimisit non subiectum ei nunc autem necdum videmus omnia subiecta ei eum autem qui modico quam angeli minoratus est videmus Iesum propter passionem mortis gloria et honore coronatuolus: Decebat enim eum propter quem omnia, et per summari. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ab uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare
Abbreviated transcription (Latin):
sentes in facto. Nonenĩ audemꝰ inserere. aut cõ¬
parare nos qͥbdã qui seipsoscõm̃dant s ip̃i in
nob̾ nosmetipsos metientes. ⁊ cõparantes nosmet¬
ipsos nob̾. Nos aut̃ ñ in immensum głabim᷑. s
scd̾m mensurã regule quã mensus ẽ nob̾ d̾s men¬

Expanded text:
sentes in facto. Non enim audemus inserere, aut comparare nos quibusdam, qui seipsos commendant: sed ipsi in nobis nosmetipsos metientes, et comparantes nosmetipsos nobis. Nos autem non in immensum gloriabimur, sed secundum mensuram regulae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tia cõpbat᷑ Incet̾isuepłi. quantũ a nr̃a alioꝵ¬
discet editio lectoris prudentie derelinquo. S tus
iuigo xp̃i eustochũ dũ a me impensius Eptiu
ueritatẽ inquiris: meã quodã modo senectutẽ
inuidoꝵ dentib corrodendã exponis qͥ me falsa¬
rium coruptorẽq scãrũ ꝓnuntiant scͥpturarũ.
S ego in talioꝑe nec emuloꝵ meoꝵ ĩuidentiã ꝑti¬
mesco uec sce̾ scͥpture ueritatẽ poscentib dene¬

Expanded text:
antum a nostra aliordistet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco
Abbreviated transcription (Latin):
temporib ostendet beatus ⁊ solus potens rex re-¬
gum ce dñs dñantium. Qui solus habet ĩmor¬
talitatẽ. ⁊ lucẽ habitat inaccessibilem. Quem
nullus hominũ uidit. s nec uidere potest: cui
honor ⁊ imperium sempiternũ am̃. Diuitib¬

Expanded text:
us potens, rex regum, et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem; quem nullus hominum uidit, sed nec uidere potest; cui honor et et imperium sempiternum. Amen VI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ mͥ mundus crucifixus est. ⁊ ego mundo.
n xp̃o enĩ iħu neq circuncisio aliquid ualet
neq preputiũ s noua creatura. Et quicunq
hanc regulã secuti fuerint. par suꝑ illos et
miscd̾ia. ⁊ suꝑ isrł dei. De cetero nemo mͥ moles¬
tus sit. Ego enĩ stignata ih̾u incorꝑe meo por

Expanded text:
fixus est, et ego mundo! In Christo enim Jesu, neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura. Et quicunque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia et super Israel Dei. De caetero nemo mihi molestus sit. Ego enim stigmata Domini Jesu in cor
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib legis. ñ iustificabitur om̃is caro. Quod si que¬
rentes iustificari in xp̃o. inuenti sumꝰ ⁊ ip̃i peccato¬
res. nũqͥd xp̃e peccati minister est: Absit. Sieñ
que destruxiterũ hec edifico. preuaricatorẽ me
constituo. Ego enĩ ꝑ legẽ legi mortuus sũ. ait d̾o

Expanded text:
operibus legis non justificabitur omnis caro. Quod si quaerentes justificari in Christo inventi sumus et ipsi peccatores, numquid Christus peccati minister est? Absit. Si enim quae destruxi, iterum haec aedifico: praevaricatorem me constituo. Ego enim per legem legi mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
es qui iudicas alienũ seruũ: Suodnõ stat aut
cadit. Stabit autẽ potens est enĩ d̾s statuere illũ
Nã alius iudicat diem int̾diem. alius aũt iudi¬
cat omnẽ diem. nusquisq in suo sensua¬
bundet. Qͥ sapit diem. dũo sapit. & qui man¬
ducat. dño manducat. Grãs enĩ agitdeo. Et qͥ
ñ manducat. dño ñ manducat ⁊ grãs agit d̾o.

Expanded text:
suo stat aut cadit; stabit autem; potens est enim Deus statuere illum. Nam alius judicat diem inter diem, alius autem judicat omnem diem. Unusquisque in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sapit, et qui manducat, Domino manducat, gratias enim agit Deo. Et qui non manducat,
Abbreviated transcription (Latin):
bscurent᷑ ocłi eoꝵ ne uideant: ⁊ dorsũ eoꝵ sẽꝑ
incurua. Dico gͦ. Nũqͥd sic offenderunt ut ca¬
derent: Absit. S illoꝵ delicto salus ẽ gentib.
ut illos emulentur. Quod si delictũ illoꝵ diui¬
cie sunt mundi.⁊ diminutio eoꝵ diuitiegen¬
tiũ. qnͣtomagis plenitudo eoꝵ:
obis dico gentib. Qnͣdiuqͥdẽ ego sũ gentiũ

Expanded text:
ideant, et dorsum eorum semper incurva. Dico ergo: Nunquid sic offenderunt, ut caderent? Absit! Sed illorum delicto salus est gentibus, ut 32 illos aemulentur, Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et, diminutio eorum divitiae gentium, quanto magis plenitudo eorum? Vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ad emulandũ ꝓuocẽ carnẽ meã ⁊ saluos faci¬
amaliquos ex illis. Sienĩ amissio eoꝵ recon¬
ciliatio ẽ mundi: que assuptio. nͥ uita ex mor¬
tuis: Quod si delibatio scã est:⁊ massa. Et si
radix scã. ⁊ rami. Quod si aliqui ex ramis fra¬
ctist̃. tuaũt cũ oleast̾ esses insertus es in illiᷤ.
⁊ socius radicis ⁊ pinguedinis oliue factꝰ es: no

Expanded text:
os faciam aliquos ex illis. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi; quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Quod si delibatio sancta est, et massa; et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis et ping
Abbreviated transcription (Latin):
pleni estis dilectione. repleti omĩ scientia. ita
ut possitis alterutrũ monere. Audatiꝰ aũt scͥp¬
si uob̾ fr̃s ex parte. tanquã in memoriã uos re¬
ducens. ꝓpt̾ grãm que data ẽ mͥ ad̾o. ut sim mi¬
nister xp̃i ih̾u ingentib. scĩficans eugłiũ dei.¬

Expanded text:
pleni estis dilectione: repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Audatius autem scripsi vobis fratres ex parte: tanquam in memoriam vos reducens: propter gratiam que data est mihi a Deo: ut sim Minister Christi Jesu in gentib
Abbreviated transcription (Latin):
gionib. cupiditatẽ aũt habens ueniendi ad
uos ex multis iamp̾cedentib annis. cũ hispa¬
niam ꝓficisci cepero. spero qd̃ preteriens uide¬
ã uos ⁊ a uob̾ deducar illuc. si uob̾ pͥmũ ex
partefruitus fuero. Nunc gͦ ꝓficiscar ielłm.¬

Expanded text:
gionibus: cupiditatem autem habens veniendi ad vos ex multis jam precedentibus annis: cum in Hispaniam proficisci cepero: spero quod preteriens videam vos: et a vobis deducar illuc: si vobis ex parte primum fruitus fuero. Nunc igitur pro
Abbreviated transcription (Latin):
tͥphenã ⁊ tͥphosam q̃ multũ laborant indño.
alutate rufũ electũ in dño. ⁊ matrẽ eiꝰ ⁊ meã. Sa¬
lutate asinchretũ. flegontã. hermen. patrobam.
hermã. ⁊ quicũ eis sunt frẽs. Salutate philolo¬
gũ ⁊ iuliam. nereum ⁊ sororẽ eiꝰ ⁊ olimpiadem.
⁊ om̃s quicũ eis sunt scõs. Salũte inuicẽ in ocło
sc̃o. Salutant uos om̃s eccłie xp̃i.

Expanded text:
multum laboravit in Domino salutate Rufum electum in Domino et matrem eius et meam salutate Asyncritum Flegonta Hermen Patrobam Hermam et qui cum eis sunt fratres salutate Filologum et Iuliam Nereum et sororem eius et Olympiadem et omnes qui cum eis sunt sanctos salutate invicem in osculo sancto salutant
Abbreviated transcription (Latin):
nam eugłium: ut ñ abutar potestate mea
in eugłio. Nam cũ liberessem ex omĩb. omni¬
um me seruũ feci ut plures lucrifacerem.
Et factus sum iudeis tanquã iudeus ut iudeoᷤᷤ
lucrarer. His qui sub lege sunt quasi sub le¬
ge eem̃. cũ ipse ñ eem̃ sub lege: ut eos qͥ suble

Expanded text:
m Christi, ut non abutar potestate mea in Evangelio. Nam cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem. Et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer: iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tens sũ. factus sũ insipiens: uos me coegistis.
Ego enĩ a uob̾ debui cõm̃dari. Nichil enĩ minꝰ
feci ab his qui sunt supͣ modũ apłi. Tanri si
nichil sũ. signa tñ apłatꝰ mei facta sũt suꝑ
uos. in omni patientia. signis ⁊ ꝓdigiis. ⁊ u̾itu¬
tib. Quid ẽ enĩ qd̾ minꝰ habuistis precet̾is ec¬
cłus. nͥ qd ego ip̃e ñ grauaui uos. Donate mͥ
hanc iniuriã. Eooe t̾cio hoc paratꝰ sũ ueni

Expanded text:
tens sum. Factus sum insipiens; vos me coegistis. Ego enim a vobis debui commendari. Nihil enim minus feci ab his qui sunt supra modum apostoli. Tametsi nihil sum, signa tamen apostolatus mei facta sunt super vos in omni patientia, in signis et prodigiis, et virtutibus. Quid est enim quod minus habuistis prae caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc injuriam. Ecce tertio hoc paratus sum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mulieri ñ ꝑmitto. neq: dominari in uirũ:
s eẽ in silentio. Ad am enĩ primuᷤ formatꝰ ẽ. de¬
inde eua. Et adam ñ est seductus mulier aũt
seducta in p̾uaricatione fuit. Saluabituraũt
ꝑ filioꝵ generationẽ.: si ꝑmanserit in fide ⁊ dilecti

Expanded text:
autem mulieri non permitto neque dominari in uirum, sed esse in silentio. Adam enim primus formatus est, deinde Eua, et Adam non est seductus, mulier autem seducta in pręuaricatione fuit. Saluabitur autem per filiorum generatione
Abbreviated transcription (Latin):
ucuncisio ꝓdest. silegem obserues. Si aũt p̃bari¬
cator legis sis: circuncisio tua p̃putium facta
est. Sigͥ p̾putium iusticias legis custodiat. ñ ne
p̃putium illiꝰ in circuncisionẽ reputabit᷑. ce iu¬
dicabit qd̾ ex natura ẽ p̃putium legem consum¬
mans. te qui ꝑ litterã & circuncisionẽ p̃uarica¬
tor legises: Non enĩ qui in manifesto udeus ẽ.
neꝙ: que in manifesto in carne ẽ circuncisio⁊

Expanded text:
dest si legem observes si autem praevaricator legis sis circumcisio tua praeputium facta est si igitur praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est neque
Abbreviated transcription (Latin):
nib uob̾. qr meũ gaudium omniũ ur̃m est.
Nam ex multa tͥbulatione ⁊ angustia cordis scpͥsi
uob̾ ꝑ multas lacͥmas ut ñ contristemini s ut
sciatis quã caritatẽ habeam: abundantius in
uob̾. Si quis aũt contͥstauit. ñ me contͥstauit
s ex parte. ut non onerem omnes uos. Suf¬
ficit illi qͥ eiusmodi ẽ obuirgatio hec que fit a
plurib: ita ut econtrario magis donetis ⁊ con

Expanded text:
nibus vobis, quia meum gaudium omnium vestrum est. Nam ex multa tribulatione et angustia cordis. Ivobis per multas lacrymas: non ut contristemini: sed ut sciatis, quam charitatem habeam abundantius in vobis. Si quis autem contristavit, non me contristavit: sed ex parte, ut non onerem omnes vos. Sufficit illi, qui ejusmodi est, objurgatio haec, quae fit a pluribus: ita ut econtrario magis done
Abbreviated transcription (Latin):
tate dei.⁊ ñ in sapĩa carnali s ingrã dei conu̾sati
sumꝰ in hoc mundo abundantiꝰ aũt ad uos. Non
enĩ alia scribimꝰ uob̾. quã que legistis ⁊ cogno¬
uistis. Spero aũt qd̾̃ usq in finẽ cognoscetis. si¬
cut &e cognouistis nos ex parte: quia gła ur̃a
sumꝰ. sicut ⁊ uos nr̃a: in die dnĩ nr̃i iħu xp̃i. Et

Expanded text:
tate Dei et non in sapientia carnali, sed in gratia Dei conversati sumus in hoc mundo, abundantius autem ad vos. Non enim alia scribimus vobis, quam quae legistis et cognovistis. Spero autem quod usque in finem cognoscetis, sicut et cognovistis nos ex parte, quia gloria vestra sumus, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
pere. iniqͦs uͦ in die iuidicii cruciandos reseruare.
magis aũt eos qui post carnẽ in concupilcen¬
tias ĩmunditie ambulant. dominationẽꝙ ꝯ¬
tẽpnunt. audaces. sibi placentes. sectas ñ me¬
tuunt fac̾e blasphemantes. Ibi angłi fortitu¬

Expanded text:
n diem judicii cruciandos reservare; magis autem eos qui post carnem alteram in concupiscentiam immunditiae ambulant, dominationemque contemnunt, audaces, sibi placentes, sectas non metuunt facere, blasphemantes, delici
Abbreviated transcription (Latin):
ñerit qͥa eiꝰ ñ habet nom̃. gͦ nec alicuiꝰ erit. qͥa
nulliꝰ nomine titulat᷑. Qd̃ si inconueniens abs¬
dũꝙ: ẽ: ipsiꝰ magis cͣredenda ẽ. que tanto doctͥne
sue fulget eloqͥo. S qm̃ apud hebreoꝵ eccłias.
qͣsi destructor legis falsa suspicione habebat᷑.
uoluit tacito nomine de figuris legis & uerita¬
lati. utilitatẽ excluderet lectionis. Nonẽ sane
mirũ si eloquentior uideat᷑ in ꝓpͥo. idẽ in he¬
breo. qmͣ in ꝑegͥno id ẽ in greco: quo cet̾e epłe¬

Expanded text:
us erit, quia nullius nomine titulatur; quod si inconveniens absurdumque est, ipsius magis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et verita praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est Hebraeo, quam in peregrino, id est in Gr
Abbreviated transcription (Latin):
g pͥoꝵ decalogi mandatoꝵ suas epłas ordina¬
uit. Et quot ille p̃ceptis a pharaone institu¬
it liberatos. totidem hic epłis. adiaboli & ydolatͥe
seruitute edocet acqͥsitos. Nam ce duas tabulas
lapideas duoꝵ testam̃toꝵ figurã habuisse. ui¬
rieruditissimi tradiderunt. Epłam sane que
ad hebreos inscͥbit᷑. quidã pauli ñ ẽẽ contendũt.¬

Expanded text:
primorum Decalogi mandatorum suas Epistolas destinavit; et quot ille praeceptis a Pharaone instituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribit