comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ci om̃s retributiones eiꝰ. qͥ ꝓpiciat᷑ oĩb
iniquitatib tuis. Uide gͦ qr corrup¬
tionis opus infanillam redigitur:
ce pꝰmodum uento raptatur &e tol¬
lit᷑ quia nͥ p̾uaricatrix aĩa pͥus cõ¬
fusiones suas cognoscat. & erubes¬
cat. & digno penitentie dolore exa¬
rat. & absumat. conscientie sue a¬
ream a culparum suaꝵ macłis ñ
emundat. & ad plenam uenie secu¬
ritatem nũꝗͣ. se subleuat. Raptis
autẽ uento nullus locus eis inueni¬
tur. quia post diu q̃sitam uxxq
inpetratam uemam contra similes tẽ¬
ptationes mens ñ solum caucior s
ce robustior efficit᷑ unmo contͣ sumi¬
lum corruptionũ detͥm̃ta insuꝑbił
reddit᷑. Nullus sane locus eis põt in¬
ueniri cum ad similẽ corruptelam.
nec sensus decipi. nec affectus põt cor¬
rũpi. S quid illud sibi uult qd̾ la¬
pis ille in quo statura ꝑcutit᷑ ꝑtus¬
sa q cõmiuit᷑ quid in quã est qd̵
lapis ñ crescit inrupem. s mutatur

Expanded text:
ci omnes retributiones ejus, qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis . Vide ergo quia corruptionis opibus in favillam redigitur, et postmodum vento raptatur et tollitur; quia, nisi praevaricatrix anima prius confusiones suas cognoscat, et erubescat, et digno poenitentiae dolore exurat, et absumat, conscientiae suae aream a culparum suarum maculis non emundat, et ad plenam veniae securitatem nunquam se sublevat. Raptis autem vento nullus locus eis invenitur; quia post diu quaesitam, vixque impetratam veniam contra similes tentationes mens non solum cautior sed et robustior efficitur, imo contra similium corruptionum detrimenta insuperabilis redditur. Nullus sane locus eis potest inveniri, cum ad similem corruptelam nec sensus decipi, nec affectus potest corrumpi. Sed quid illud sibi vult quod lapis ille in quo statua percutitur, percussaque comminuitur; quid, inquam, est quod lapis non crescit in rupem sed mutatur
Abbreviated transcription (Latin):
tis &e ꝓsꝑitatis coniungit᷑ : ce ad
bonoꝵ consolatõnem ce ꝓtectio¬
nem ꝑtin̾e comꝑbat᷑. hmc nc̃ qͣso ab
hoc amgło ad diagonalem eiꝰ aigu¬
lum respice: & nẽ hẽ. ñẽ illũ dilign̾¬
t̾ atcende : ut positionis rõnem qmͣ
q̃ris possis citiꝰ inuenire. ꝑspicatiꝰ pe¬
necrare. In hoc amgło boni mundi
huiꝰ ꝓsꝑis fouent᷑: in illo mali m̃da¬
na aduersitate flagellant᷑. Atten¬
de diligentiꝰ: examina freq̃ntus.
hinc dei pietatẽ illinc eiꝰ seũitatem:
pietatẽ in bonis ⁊ seu̾itatẽ in malis.
Qmͣ seuerũ ẽẽ putamꝰ qd̾ illis uec

Expanded text:
d bonorum consolationem et protectionem pertinere comprobatur. Hinc nunc, quaeso, ab hoc angulo ad oppositum ei angulum respice, et nunc hunc, illum diligenter attende, ut positionis rationem quam quaeris possis citius invenire, perspicacius penetrare. In hoc angulo boni mundi hujus prosperis foventur, in illo mali mundana adversitate flagellantur. Attende diligentius, examina frequentius hinc Dei pietatem, illinc ejus severitatem, pietatem in bonis, severitatem in malis. Quam severum esse putamus quod ill
Abbreviated transcription (Latin):
tã sine pena tͣnsire ñ ꝑmittit ⁊ qͦs
eternis penis addixit: Illud autẽ
qm piũ ẽrit qd̾ bonos qͥdẽ qͣntũ
eis expedit bonis temꝑalibꝰ fouere
ñ desistit: qͦs tñ ad u̾a ce et̾na bo¬
na p̃ordinauit. Discute si potes qͣ¬
le qͣm magnũ. qm piũ possit eẽ :
gͣcuto qͥdẽ istos illis reiectis ad eter¬
na bona p̃destinare: & tñ temꝑa¬
lia bona ad usum ĩmo ad utilita¬
tẽ ñ negaie. Qd hac consid̾atõne
dulciꝰ : qd in dĩ p̃destinatõne io¬
cundiꝰ inueniri pot̾it: Recte gͦ
in eo aigło diuina p̃destinatõ
tas electis ad utilitatẽ famulat᷑.
Recte auit᷑ ille cͥculꝰ fixã illic se¬
dem tenet. uͥ qnͣto clarior tan¬
to nimirũ iocundioi apparet.

Expanded text:
a transire non permittit, quos aeternis poenis addicit? Illud autem quam pium erit quod bonos quidem, quantum eis expedit, bonis temporalibus fovere non desistit, quos tamen ad vera et aeterna bona praeordinavit. Discute, si potes, quale, quam magnum, quam pium possit esse gratuito quidem istos, illis rejectis, ad aeterna bona praedestinare, et tamen temporalia bona ad usum, imo ad utilitatem non negare. Quid hac consideratione dulcius, quid in Dei praedestinatione jucundius inveniri poterit? Recte ergo in eo angulo divina praedestinatio tas electis ad utilitatem famulatur. Recte aureus ille circulus fixam illic sedem tenet, ubi quanto clarior, tanto nimirum jucundior apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
descendẽtem de celo. Quia qd̾ iuste nunt in
tempore. qd̃ beate uiuit in et̾nitate se totum
tut sponsam ornatã uiro suo. Qm̃radm̃ eĩ
missis mum̾bus a uiro: ad thorũ uiri pͨpa¬
ratur sponsa: Ita scil datis donis celestib
a xp̃o: uirtutib quoq et oꝑibus bonis ad
celestem xp̃i copulã p̾paratur eccłia. Et qr¬
se dixit uidisse ĩnouacõm elementorũ et głi¬
ficacõm iustorum. ne hoc uel illud tam in¬
cognitum incredibile uid̾etur: adduxit ad cõ¬

Expanded text:
descendentem de coelo, quia quod juste vivit in tempore, quod bene vivit in aeternitate, se totum cut sponsam ornatam viro suo, quemadmodum enim missis muneribus a viro ad thorum viri praeparatur sponsa, sic datis donis coelestibus a Christo, virtutibus quoque, et operibus bonis ad coelestem Christi copulam praeparatur Ecclesia. Et quia dicit se vidisse innovationem elementorum et glorificationem justorum, ne hoc vel illud tam incognitum incredibile videretur, adducit ad con
Abbreviated transcription (Latin):
dulcia sunt ista et aĩm uehement᷑ situm
illis intendat ad se trahencia et in se rapi¬
encia. et tractũ raptum q suciuitꝰ debriã¬
cia: Erubescat igit᷑ in uilib delc̃ari. qui
sibi talia ac tanta bona nouit reseruari.
Contẽpuat post modicũ uelit uolit amit¬
tenda. querat post modicũ si uelit accipiẽ¬
da: sine fine possidenda. Et abst̾get deus¬

Expanded text:
dulcia sunt ista, et animum vehementer si tamen dulcia sunt ista, et animum vehementer si tamen illis intendat ad se trahentia, et in se rapientia, et tractum raptumque suaviter debriantia! Erubescat igitur in vilibus delectari, qui sibi talia ac tanta bona noverit reservari. Contemnat post modicum velit nolit amittenda, quaerat post modicum si velit accipienda, sine fine possidenda, et sequ
Abbreviated transcription (Latin):
eorum deus. Ip̃i nimirũ ppłs eius erũt il¬
lius laudem et̾ualiter. et unanuitꝰ concla¬
mando: et ip̃e erit eorũ deus: suam bñitudi¬
nem illis mirabilit̾ et effabilit̾ participã¬
do. sed et diligenter est consid̾andũ est qd̾
dicit. et ip̃e deus erit cum eis eorũ deus.
Nam et uũc est ipse deus cum suis in mũ¬
do. sed nequaqm cum eis esse uidet᷑ qm̃ di¬
u in hac mortalitate uiuentib eorũ mam¬
feste uisioni non reuelat᷑. Sed t̃c uere tũ
eis erit qͣnͣdo se gli̾ficatis illis reuelata fa
eos nũqmͣ deserendo. Sed quia nõ qm̃adĩn
uidemꝰ fieri in mũdo: ita erit et in celo:⁊
ut uidel bonis illis celestib sũmis et etͦ¬
nis mala quelibet ꝑmisceant᷑ apte subdi
tur. Et absterget deus omñe lacrimã ab
oculis scõium et mors ultra nõ erit neq
luctus neq tlamor. sed nec dolor erit ultͣ.¬
igitur om̃e bonũ absq om̃i malo. O qm

Expanded text:
eorum Deus. Ipsi nimirum populus ejus erunt, ileorum Deus. Ipsi nimirum populus ejus erunt, illius laudem aeternaliter et unanimiter conclamando, et ipse erit eorum Deus, suam beatitudinem illis mirabiliter et ineffabiliter participando. Sed et diligenter est considerandum quod dicit, et ipse Deus erit cum eis eorum Deus. Nam et nunc est ipse Deus cum suis in mundo, sed nequaquam cum eis esse videtur quandiu in hac mortalitate viventibus eorum manifeste visioni non revelatur. Sed tunc vere cum eis erit, quando se glorificatis illis revelata faceos nunquam deserendo. Sed quia non quemadmodum videmus fieri in mundo ita erit et in coelo, ut videlicet bonis illis coelestibus summis et aeternis mala quaedam permisceantur, apte subdtur. « Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit ultergo omne bonum absque omni malo. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ecce tab̾naculũ dei cum hom̃ib. et hĩ¬
tabit cum eis. et ip̃i ppłs eius erũt. et ipse
deus erit cum eis eorũ deus. Quid enĩ ꝑ
thronũ reccius accipimus: qmͣ scõs pr̃es a¬
nimarũ rectores in quib deus residet ⁊ nõ
regnat: et inferiores pie ac iuste gub̾nat:
de quo thiono uox exit. Quia de scĩs pr̃i¬
bus. ꝓmissio boni celestis ad nos usq pro¬
cedit. Que nox iure dicit᷑ magna: quia pro¬
mittit bona ĩmensa. bona etͦna. Ecce taber¬
Tab̾naculũ dei cum homĩbus potest intel¬
ligi euidẽs. et maĩfestum dĩnitatis contub̾¬
nũ cum saluatis. Tab̾naculũ quippe dĩ
cum hom̃ibus erit qͣndo se nobis et nos
sibi dĩnitas in celesti pria sociabit. et quia
illa societas siue cohĩtacõ nõ transitoria.
Sed eterua ent: recte dicit. Et hĩtabit
cum eis. Per hoc nimirũ qd̃ dicit hĩta.¬
ac mansiomis designauit. Cuiꝰ sociecaris
uinculũ ad huc dedarat cũ adiũgit. Et
ip̃i ppłs eius erunt et ip̃e deus erit cum eis

Expanded text:
lum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis. Et ipsi populus ejus erunt, et ipse Deus erit cum eis eorum Deus. Quid enim per thronum rectius accipimus, quam sanctos Patres animarum rectores, in quibus Deus residendo regnat, et inferiores pie ac juste gubernat? De quo throno vox exit, quia de sanctis Patribus promissio boni coelestis ad nos usque procedit. Quae vox jure dicitur magna, quia promittit bona immensa, bona aeterna. Ecce tabertabernaculum Dei cum hominibus, potest intelligi evidens et manifestum divinitatis contubernium cum salvatis. Tabernaculum quippe Dei cum hominibus erit, quando se nobis, et nos sibi Divinitas in coelesti patria sociabit. Et quia illa societas sive cohabitatio non transitoria, sed aeterna erit, recte dicit: Et habitabit cum eis. Per hoc nimirum quod dicit haac mansionis designavit. Cujus societatis vinculum adhuc declarat, cum subjungit: Et ipsi populus ejus erunt, et ipse Deus erit cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
rit mithi silius. Ego sicienti dabo de fonte a¬
que uiue gratis: Quia sum pͥncipiũ bãtudi̾s.
Bona celestia suit qui ea totis precordiis si¬
tit et contupiscit. Deus itaq sicienti de fõ¬
te aque uiue dat: quia aĩcim que ad illum
ardentꝰ suspirat: celestib boms mĩme frau¬
dat. Gratis: gratis et em̃ fons aque uiue
datur. Quia per gr̃am dĩnam suꝑne pleni¬
tudinis nobis bom̃i confertur. Non enim
hũana uirtus illud ꝓmeret᷑: uisi illa gr̃a
dĩna ad prom̾endũ prius donet᷑. Qui uĩ¬
cerit: uidelicet hostem: antiqũ. mũdum. ui¬

Expanded text:
rit mihi filius. Ego sitienti dabo de fonte arit mihi filius. Ego sitienti dabo de fonte aquae vivae gratis, quia ego sum principium beatitudinis.Bona coelestia sitit, qui ea totis praecordiis sitit et concupiscit. Deus quippe sitienti de fonte aquae vivae dat, quia animam quae ad illum ardenter suspirat, coelestibus bonis minime fraudat. Gratis: Gratis etenim fons aquae vivae datur, quia per gratiam divinam supernae plenitudinis nobis bonum confertur. Non enim humana virtus illud promeretur, nisi illi gratia divina ad promerendum prius donetur. Qui vicerit, videlicet hostem antiquum, mundum, vi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt et uera ac si dr̃et. Quod tibi est osten¬
sum: scripto cõmenda ad utilitatẽ aloru alio¬
rum: ut qui uiderint: legant. et legentes a¬
ad meliora proficiant. Et dignũ est ut scribt̃
uere complebũtur cuncta que clamant. Se
illam ĩnouacõnem essec futurũ. dicit᷑ nichil
restare faciendũ. sed cucta esse completa:
que abinicio fu̾nt preducta. Quorũ omim
cõsumpmacõnem: seip̃m esse denũciat. dices.
Ego sum .a. et .m. iniciũ et sinis. Siut om̃i
a per me hñt onginẽ. ita et per me habẽt
consũpmacõnem. Ego nõ existẽtici crraui. e¬
go inueterata ut et̾naliter subsistãt renoua¬
ui. Ego feci. Ego refeci. Feti in pͥncipio: Re¬
seci in sine. Et quia suꝑius glificacõnem iꝰ¬
torum expressit: conseqñter auditores ad eiꝰ
iocũditatẽ inuitat. cum subiũgit. Ego siciẽ¬
ti dabo de fonte aque uiue gracis. Qui uice¬
rit possidebit hec: et ero illi deus et ipse e¬

Expanded text:
sunt et vera. Ac si diceret: Quod tibi est ostensunt et vera. Ac si diceret: Quod tibi est ostensum, scripto commenda ad utilitatem aliorum, ut qui viderint legant, et legentes ad meliora proficiant. Et dignum est ut scribas,vere complebuntur cuncta quae clamant. Seqillam innovationem esset futurum dicitur nihil restare faciendum, sed cuncta esse completa quae ab initio fuerunt praedicta. Quorum omnium consummationem seipsum esse denuntiat, dicens: Ego sa per me habent originem, ita et per me habent consummationem. Ego vero existentia creavi, ego inveterata ut aeternaliter subsistant renovavi. Ego feci, ego refeci; feci in principio, refeci in fine. Et quia superius glorificationem justorum expressit, consequenter auditores ad ejus jucunditatem invitat, cum subjungit: Ego sitienti dabo de fonte aquae vivae gratis. Qui vicerit possidebit haec, et ero illi Deus, et ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
sedebat in throno. Ecte noua facio om̃ia
Non solum quippe thronus. id est scõrum
rectorũ cetus in quo ds̃ residendo regnat.
timoniũ clamat. Si quis autẽ dix̾it uocẽ
illam que de throno ꝓcessit. uͥ dicit᷑. Ecce
tab̾naculũ dei cum homib et hĩtabit cũ
illis magis spectare ad głificacõnem sc̃oꝵ
testĩoniũ uero dĩnitatis. ubi infertur. Ec¬
te noua facio omĩa: referri ad ĩnouacõnẽ
elementorũ nõ erit incongruũ. Nam et
hoc rõnabilitꝰ factũ probatur. si res subli¬
mit̾ ꝓpendatur. magis quippe constare ui¬
detur. et tercius credit᷑ et freqñcior auͣcta ᷤ¬
głificacõne iustorum qͣm de innouacõne
elementorũ. Qd̃ ergo forsitã minꝰ tredi¬
bile posset uideri: maiori testĩomo debe¬
bat et decebat roborari. Et qm̃ qui sc̃ĩ
inuisibilit̾ et sp̃italit̾ ostendũtur: aliis
minꝰ prosunt insi scribant᷑. recte nũc dr̃
et dixit. Scribe: quia hec ueita fidelissĩa

Expanded text:
sedebat in throno. Ecce nova facio omnia. sedebat in throno. Ecce nova facio omnia. Non solum quippe thronus, id est, sanctorum doctorum coetus in quo Deus residendo regnat, timonium clamat. Si quis autem dixerit vocem illam de thtabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum illis, magis spectare ad glorificationem sanctorum, testimonium vero divinitatis ubi infertur, ecce nova facio omnia, referri ad innovationem elementorum, non erit incongruum: nam et hoc rationabiliter factum probatur, si res subtiliter perpendatur. Magis quippe constare videtur, et certius creditur, et frequentior auctorglorificatione justorum, quam de innovatione elementorum: quod ergo forsitan minus credibile posset videri, majori testimonio debebat et decebat confirmari. Et quoniam quae sanctis invisibiliter et spiritualiter ostenduntur, aliis minus prosunt nisi scribantur, recte nunc dicitur: Et dixit: Scribe, quia haec verba fidelissima
Abbreviated transcription (Latin):
per quas aĩmus młtplicitꝰ exasꝑatur. et
qd̃ maior mĩor q causa lactime tunc nõ
erit: inferius dedaratur. Maior namq
tausa tunc non erit: quia mors non erit.
minor quoq tunc non erit: quia luctus nõ¬
erit. ¶ lamor et dolor nõ erit. mors nou e
pe dicitͦ de camissione carorũ. Quia mors
quoq non erit: quia nlła erit iniurie illaci¬
o. Dolor deniq nulłs erit: quia mlłs dole¬
bit de quol amisso. De quib b̃ñdicit᷑ que
pͥma abierũt: et qm̃ diu uita p̾sens que sã
pcc̃o non est agit᷑: etiã scõs afficiũt: Sed it̃
ablato pcco ex quo procedũt: et cui succe¬
dunt: penitus nõ erunt. Modo tamẽ sã
p̃dc̃is malis purgant᷑ qui ad ip̃am bãtu¬
dinem futurã p̃parãtur. Dampnandi u̾o
eciam huiꝰ malis in hac uita grauit᷑ affli¬
ue et iustorũ głificacõne continẽtur insuf¬
ficiens. Uid̾etur attestacõ hũcmna: adiũgit᷑
auͣctas dĩna. Nam sequit᷑. Et dixit qͥ

Expanded text:
citer exasperatur, et quod major minorque causa lacrymae tunc non erit, inferius declaratur. Major namque causa tunc non erit, quia mors non erit. Minor quoque causa non erit, quia luctus, clamor, dolor non erit. Mors non erpe dicitur de amissione charorum. Clamor quoque non erit, quia nulla erit injuriae illatio. Dolor denique nullus erit, quia nemo dolebit de qualibet amissione. De quibus benedicitur quae prima abierunt, quia quandiu vita praesens quae sine peccato non est, agitur, etiam sanctos afficiunt, sed tunc ablato peccato ex quo procedunt, et cui succedunt penitus non erunt. Modo tamen sancti praedictis malis purgantur, qui ad ipsam beatitudinem futuram praeparantur. Damnandi vero etiam ejusmodi malis in hac vita graviter affline et justorum glorificatione continentur insufficiens videretur attestatio humana, adjungitur auctoritas divina. Nam sequitur: Et dixit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
flagracõnis expressius insinuaret. Cuius
quoq conflagracõnis uini: adhuc efficatiꝰ
no ardenti partẽ hĩturos alios: post alios
iiuꝰ designat passuros. Sed et diligent᷑
pensandũ esse uidet ͦ. qd̾ hic nbi mali d¬
dampnãdi describũtur octo tantũ eorum
spẽs. uidel tuidi. increduli. execrati. ho¬
mitide. fornicatores. uenefici. ydolatre. mẽ¬
daces designant᷑. ut per talem nu̾m a ius¬
tis qui octo beatitudĩb ditabũtur pro istis
aliem et exdrees ostendant᷑. Iherłm igitur
noua: unuu̾sitas iunstorũ renonata. Que
de celo descendit. quia a deo gr̃am iustificaci¬
onis se hr̃e cognoscit tab̃̾naculũ dei cum
hõmibus et hĩtacio eius cum eis eidens
et et̾na societas illius cum glificatis ab¬
scisio lacu̾arũ ablacio malorũ.

Expanded text:
flagrationis expressius insinuaret. Cujus flagrationis expressius insinuaret. Cujus quoque conflagrationis vim efficacius no ardenti partem habituros alios plus, alios minus designavit passuros. Sed et diligenter pensandum esse videtur, quod hic ubi mali damnandi describuntur, octo eorum species, videlicet timidi, increduli, exsecrati, homicidae, fornicatores, venefici, idololatrae, mendaces designantur; ut per talem numerum a justis, qui octo beatitudinibus ditabuntur prorsus alieni et exsortes ostendantur. Jerusalem igitur nova, universitas justorum renovata, quae de coelo descendit, quia a Deo gratiam justificationis se habere recognoscit, tabernaculum Dei cum hominibus, et habitatio ejus cum eis, evidens et aeterna societas illius cum glorificatis; abstersio lacrymarum, ablatio malorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Foricatores sunt qui uł carius illece¬
bris uł huiꝰ mõi delitactacõibus illicite se sb̃i¬
cere non erubescũt. Uenesici sunt: qui uenenũ
malicie u̾bo uel exemplo crudelit̾ infundũt.
Y dolatre sunt: qui relicto uere dĩnitatis cul¬
tur: per ydolatria se demonib subdũt. Men¬
daces sunt: qui relicto u̾itatis tramites ꝓx¬
imos fraudulent᷑ fallũt. Legimꝰ enĩ in qͥ¬
qͣnͣto fit ab eis euadendi causa ꝑiculi ne¬
quaqͣm dampnari: sed autẽ misñ misericor¬
dem iudicẽ inter uenialia deputari. per nc¬
fectos uero si opus fu̾it ueritatẽ quidem
tacere. sed a u̾bo mendacii penitꝰ cap ca¬
uidelz impiis: pars erit in stagno ardẽti
igne que est mors scd̾a non cum sc̃s in sc̃a ihe¬
rusalẽ celesti que est uisio pacis eterna. Et
quidẽ dixisse malos partẽ hĩturos in sragno
ardenti: ad u̾itatis decdaracõnẽ suffecisset.
Sed adiecit. Igne: ut pondus infernalis cõ¬

Expanded text:
dunt. Fornicatores sunt, qui vel carnis illecedunt. Fornicatores sunt, qui vel carnis illecebris, vel hujus mundi delectationibus illicite se subjicere non erubescunt. Venefici sunt qui venenum malitiae verbo, vel exemplo crudeliter infundunt. Idololatrae sunt, qui relicto verae divinitatis cultu per idololatriam se daemonibus subdunt. Mendaces sunt qui, relicto udulenter fallunt. Legimus autem in ququando sit ab eis evadendi causa periculi nequaquam damnari, sed ante misericordem judicem inter venialia deputari, perfectos vero, si opus fuerit, veritatem quidem posse tacere, sed a verbo mendacii penitus cas videlicet impiis pars erit in stagno ardenti  quae est mors secunda, non cum sanctis in sancta Jerusalem coelesti, quae est visio pacis aeterna. Et quidem dixisse partem malos habituros in stagno ardenti ad veritatis declarationem suffecisset, sed adjecit igne, ut pondus infernalis con
Abbreviated transcription (Latin):
mithi filius. Qd̾ supradãm est ppłs. sed ne
mali uitiis et scelerib obuoluti. uł falsis
or̃onibus quas płiuq fundũt. uel elemosĩs
quas aliqͣndo eccłie uel pauꝑibus impendũt.
uł alio quol modo ad celestis boni ꝑticipacõnẽ
insi resipiscant: aliqͣtenus se ꝑtingere credãt
penitus hoc in libro dampnacõn adiciũtur.
et a iustorũ conforcio diuidũtur. Nam se¬
quit᷑. Timidis autẽ et incredulis. exetratis. ho¬
om̃ibus mendacib: pars erit in stagno ardẽ¬
ti igne et sulphure: que est mors scdã. Timi¬
di sunt qui timore penar̃ sidẽ acciꝑe suglũt.
uel acceptam relinqũt. Increduli sũt qui fu¬
tura bona mĩme tredunt. Exetrati sũt qui¬
uel occulte sp̃italis gracie ꝑticipatione dĩno
iudicio pͥuantur uel mãĩfeste ecc̃astico more
pro suis scelib excõitantur. Homicide sũt
qui uel uolũtatis prauitate uel sermonis
persuasione uel oꝑis ꝓpetracõne aliquẽ occi¬

Expanded text:
erit filius, quod supra dictum est, populus. Sed, ne mali vitiis et sceleribus obvoluti, vel falsis orationibus quas plerumque fundunt, vel eleemosynis quas aliquando Ecclesiae vel pauperibus impendunt, vel alio quolibet modo ad coelestis boni participationem nisi resipiscant aliquatenus se pertingere credant, penitus hoc in libro damnationi adjiciuntur, et a consortio justorum dividuntur. Nam sequitur: Timidis autem, et incredulisomnibus mendacibus pars erit in stagno ardenti igne, et sulphure quae est mors secunda. Timidi sunt, qui timore poenarum fidem accipere fugiunt, vel acceptam relinquunt. Increduli sunt, qui futura bona minime credunt. Exsecrati sunt, qui occultae spiritualis gratiae participatione divino judicio privantur, vel manifeste ecclesiastico more pro suis sceleribus excommunicantur. Homicidae sunt, qui vel voluntatis pravitate, vel sermonis persuasione, vel operis perpetratione, aliquem occi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ diunitus acceꝑat. humaiitꝰ
querebat. ⁊ ad alld qd̃ sꝑabatur bu¬
mane potuis industrie. quã diuine
gr̃e innitebatur. S illud ẽ. ualde
modũ stupendum. qd̃ sepe cum ħ
apud nosmet ipsos tacite loquim.
et intime sentunus. nichilominus
tũ ⁊ sub eodẽ temꝑe ꝓprie industrie
uuntimur. ac si cooꝑantem grãm
penitus ignoremꝰ. Sepe cũ de diui¬
ne gr̃e cõmendatione subtilit ali¬
qͥd apd̃ ꝑximos loquim᷑. de nr̃e lo¬
cutionis subtilitate apd̃ nosmet¬
ipsos głamur. Oinsinita hominis
stulticia. Et retce quid̃ dicis hõiẽ
nil posse sine gr̃a. S si ueritatem lo¬
queris ĩin graris: Doceamus itaq
occł̃toꝵ ꝑsenitatrices subtilissimas
illas uidelicet nr̃as cogitationes. ut
monĩi nr̃o studio. in om̃i negotio.
hoc primum. hoc p̃cipue satagãt
hanc nob̃ sollicitudinem primo in¬
gerant. ut studeamꝰ totum qd̃ ꝓponi¬
mus de gr̃a p̃sum̃e. totum qd  essicimꝰ
gr̃e diuine ascrib̾e & hoc ꝑtinet ad

Expanded text:
initus acceperat humanitus quaerebat, et ad aliud quod sperabatur, humanae potius industriae, quam divinae gratiae innitebatur. Sed illud est valde modum stupendum quod saepe cum haec apud nosmetipsos tacite loquimur, et intime sentimus, nihilominus tamen, et sub eodem tempore propriae industriae innitimur, ac si cooperantem gratiam penitus ignoremus. Saepe cum de divinae gratiae commendatione, subtiliter aliquid apud proximos loquimur de nostrae locutionis subtilitate apud nosmetipsos gloriamur. O infinita hominis stultitia, et recte quidem dicis hominem nil posse sine gratia? Sed si veritatem loqueris, unde gloriaris? Doceamus itaque occultorum perscrutatrices subtilissimas, illas videlicet nostras cogitationes, ut in omni nostro studio, in omni negotio hoc primum, hoc praecipue satagant, hanc nobis sollicitudinem primo ingenerant, ut studeamus totum quod proponimus de gratia praesumere, totum quod efficimus gratiae divinae ascribere, et hoc pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
bis responsio pͥmo occurrat. in ħ om̃is
nr̃a cogitatio suspiret. & satagat. ut
inet̾ium uiuamus. qd̾ tc̃ quidẽ fiet.
si nicħ nisi bonum. ce sine bona inten¬
tentione agamus. Ut eñ de cet̾is tace¬
amus. oquotiens ipsam u̾itatẽ ñ pro
ueritate. sed ꝓuanitate querunus. &e
inuentam ueritatẽ ñ inueritate. s ad
uanitatẽ diligimus. ce qd̃ miserrimũ
ẽ. inu̾bis uite. ad mortis lucra negotia¬
mur. Nel certe interioris hoĩs uitam.
recte intelligunꝰ grãm diuinam. Sic̃
enuim corpus nicħ potest sine uita sua.
idẽ sine anima. sic interior hõ noff̾ ni¬
chil boni potest sine gr̃a diuina. Gr̃a
dĩ inquit apłs sũ id qd̃ sum. Et ueri¬
tas ipsa de se. sñ me nichil potestis fa¬
cere. Quid ergo est dicere. insempit̃¬
num uine. nisi in desment̃ gr̃e ad¬

Expanded text:
bis responsio primo occurrat, in hoc omnis bis responsio primo occurrat, in hoc omnis nostra cogitatio suspiret, et satagat, ut in aeternum vivamus, quod tunc quidem fiet, si nihil nisi bonum, et sine bona intentione agamus. Ut enim de caeteris taceamus, o quoties ipsam veritatem, non pro veritate, sed pro vanitate quaerimus, et inventam veritatem, non in veritate, sed ad vanitatem diligimus, et quod miserrimum est, in verbis vitae ad mortis lucra negotiamur, vel certe interioris hominis vitam recte intelligimus gratiam divinam! Sicut enim corpus nihil potest sine vita sua, id est sine anima, sic interior homo noster nihil boni potest sine gratia divina: Gratia, Dei, inquit, apostolus, sum id quod sum . Et Veritas ipsa de se: Sine me nihil potestis facere . Quid ergo est dicere, in sempiternum vivere, nisi indesinenter gra
Abbreviated transcription (Latin):
unt insempitnum uiue. Nt
itaq ad inuicem conferamꝰ exteriora
cum interiorib corporaliꝰ cum sp̃ua¬
lib: utinam internam illam famili¬
am tam disciplinatam habeamꝰ. quã
disciplinaram istam ext̃iorem agnoui¬
mus. duduuimus quid pͥma fronte
suo regi respondeant. & forte hoc ip̃m
eos ipse docuerat. Doceamus &e nrãm
in omni uidelicet nostro conamine
similia responde. Rex insempit̃nũ
uuie. Quid tñ hoc erit queso. exopta¬
tio. an admonitio: Exoptatio ut hoc
ualeat an admonitio ut in hoc ip̃m
omine studium impendat: Que est
autem uita illiꝰ interm pͥncipis. &e in¬
t̃ne illiꝰ familie dominatoris: Que
inquã est. illius pͥncipalis in anima
humane udelicet m̃tis uita nisi in¬
tentio bona: Quicqͥd homo agat.
etiam si bonum sit: uiutile tam̃ erit
nisi bona intentione siat. Tũc autem
Quid gͥ erit insempit̾num inuere. nͥ
uiomin oꝑe bono. intentionẽ bonã
habere: NItinam ad omnẽ conatum
nr̃m ad om̃e uiceptum bonũ. hec no¬

Expanded text:
unt, in sempiternum vive . Ut itaque ad invicem conferamus exteriora cum interioribus, corporalia cum spiritualibus, utinam internam illam familiam, tam disciplinatam habeamus quam disciplinatam, istam exteriorem agnovimus. Audivimus quid prima fronte suo regi respondeant, et forte hoc ipsum eos ipse docuerat, doceamus et nostram in omni videlicet nostro conamine simillima respondere: Rex, in sempiternum vive. Quid tamen hoc erit, quaeso, exoptatio, an admonitio? Exoptatio, ut hoc valeat, an admonitio, ut in hoc ipsum omne studium impendat? Quae est autem vita illius interni principis, et internae illius familiae dominatoris? Quae, inquam, est illius principalis in anima humanae videlicet mentis vita, nisi intentio bona? Quidquid homo agat, etiamsi bonum sit, inutile tamen erit, nisi bona intentione fiat. Tunc autem Quid igitur erit in sempiternum vivere, nisi in omni opere bono intentionem bonam habere? Utinam ad omnem conatum nostrum, ad omne incoeptum bonum, haec no
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione expectare debemus:ui¬
ĩdeamus tam̃ quid isti ad huc
addant. subtiliter discutientẽ
quid uiciose. uł quid forte ueracĩt
dicant slam et incarite ꝓlata ad
nrãm cautelam ualent. ce recte ꝓla¬
ta adimitationis studium informa¬
re hñt. S neq regum quisquam
inqͥunt magnꝰ &e potens u̾bũ huiꝰ¬
cemodi scicitatur. ab om̃i ariolo &
magno &e chaldeo. Rex recte dr̃. qui
ad regnum sublunatur. S quid ait
rex ille uere rex regum & dñs dñanti¬
um: Regnũ celorum inquit intra
uos est. ad hoc sane regnũ sublimari
possumꝰ. si ꝑfecte id uolumꝰ. Habet
sane hoc regnũ intra nos existens in¬
colas multos. c habitatores insinitos.
Quanto aũ quisq eiusmodi regnum
ampliꝰ dilatat. sideluis dispensat distͥ¬
tius regit. prudentius disponit. tanto
potentior efficitur. tanto maior udi¬
catur. Ad hoc aũt regnũ mag̃ ꝓuehit.
atq cõducit pauptas sp̃c. quã copia
census. Beati enim pauꝑes sp̃u. qm̃¬

Expanded text:
revelatione exspectare debemus. Videamus tamen quid isti adhuc addant, subtiliter discutientes quid vitiose, vel quid forte veraciter dicant. Nam et incaute prolata ad ram cautelam valent, et recte prolata ad imitationis studium informare habent. Sed neque regum quisquam, inquiunt, magnus, et potens verbum hujusmodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago, et Chaldaeo . Rex recte dicitur qui ad regnum sublimatur. Sed quid ait rex ille, vere Rex regum et Dominus dominantium? Regnum caelorum, inquit, intra vos est . Ad hoc sane regnum sublimari possumus, si perfecte id volumus. Habet sane hoc regnum intra nos existens incolas multos et habitatores infinitos. Quanto autem quisque ejusmodi regnum amplius dilatat, fidelius dispensat, districtius regit, prudentius disponit, tanto potentior efficitur, tanto major judicatur. Ad hoc autem regnum magis provehit atque conducit paupertas spiritus quam copia sensus: Beati enim pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
rũ congͥgatos ad faciendũ preliũ cum illo
qui sedebat in equo et cum ex̾titu eus. et ap¬
p̾hũsa est bestia. et cum illa ꝑseudo ꝓphã: qͥ
fecit signa magna coram ipso quibus sedux¬
it eos qui acceperũt caracterẽ bestie. et qui
adorauerũt ymaginem eius uiui missi sũt
hii duo in stagnũ ignis ardentis sulphuix.¬

Expanded text:
rum congregatos ad faciendum proelium cum illo qui sedebat in equo et cum exercitu eius et adprehensa est bestia et cum illo pseudopropheta qui fecit signa coram ipso quibus seduxit eos qui acceperunt caracterem bestiae qui et adorant imaginem eius vivi missi sunt hii duo in stagnum ignis ardentis sulphu
Abbreviated transcription (Latin):
nacõnis etͦne: Non ulła tamẽ in hiis du¬
obus capłis int̾serit de hus que spectãt ad
cursum tp̃ris. mira uidel ꝓuidẽcia: ut in
singulis uisionib impia ꝑsecucõ descri¬
batur: et eli̾torũ num̾us contͣ eius impe¬
tum p̾nũtiatur. Et uidi bestiam id ẽ au¬
tixp̃m. et reges terre id est prelatos malos.
Qui seuł̾ alios regere norũt in terrenorũ i¬
cupiditate. Et ex̾itus eorũ id est malos:
subiectos. congͦgatos. ꝑpetrandi mali una¬
et exͦcitu eius. om̃ib uidel et fidelib. Ma¬
li quippe semꝑ adu̾sus bonos cong̾gantur
et eos suis machinis debellare conantͤ
qd̾̃ ea que suꝑius in hoc capło continent᷑
ad presentẽ qͣm mali bonis inferũt perti¬
nent ꝑsecucõnem. ea uero que seqũtur ad
uĩdicta et pseudo ꝓphã eius: id est om̃is
doctorũ et pͥncipum eius collectõ. Qui si
signa magna coram ip̃o quib seduxit eos¬

Expanded text:
nationis, nonnulla tamen in his duobus capitulis interserit de his quae spectant ad cursum temporis, mira videlicet providentia, ut in singulis visionibus impia persecutio describatur, et electorum numerus contra ejus impetum praemuniatur. Et vidi bestiam, id est, Antichristum, et reges terrae, id est, malos praelatos qui se vel alios regere norunt in terrenorum cupiditate, et exercitus eorum, id est, malos subjectos, congregatos, perpetrandi mali unaet exercitu ejus, omnibus videlicet fidelibus. Mali quippe semper adversus bonos congregantur, et eos suis machinis conantur. quod ea quae superius in hoc capitulo continentur, ad praesentem quam mali bonis inferunt pertinent persecutionem, ea vero quae sequuntur ad vindicta, et pseudopropheta ejus, id est, omnis doctorum et principum ejus coetus. Qui fecit signa magna coram ipso, quib
Abbreviated transcription (Latin):
aidoraunt ymagnnẽ eus. Hec quia suꝑiuis suf¬
ficient̾ exposuimꝰ: ea hic itaꝵ iterare nõ curamꝰ.
uini missi sũt hu duo in stagnũ ignis sul¬
phure hii sp̃aliter duo ex nomĩe designan¬
tuy. ut qui magis pectant magis rruciendi
cognoscant᷑. In scagnũ ignis ardentis sul¬
phure ut hii non horruerũt se corrũpere
fetore luxurie: ibi crucient᷑ fetore ardentis
gehẽne. Et noͣndum qd̾ uini in stagnum
mitti dicũtur. quia uini cruciatib subiecti
eterualit᷑ misere uiuẽtes punient᷑. Sequit᷑
Et cet̾i occisi sunt in ore sedentis suꝑ eqũ.
in gladio sedentis suꝑ equũ de ore eius qͥ
procedit occident᷑: quia subiecti et discipłi
omẽs aues saturate sunt carnib eorum
aues dampnacorũ carnibus saturabunt᷑
quia demones ex liuore malicie. uel eciam
scĩ ex amore iusticie in cruciatu eorũ delec¬
tabũtur. G estia ergo antipp̃s. psendo pro¬

Expanded text:
ius sufficienter exposuimus, ea hic iterare non curamus. Vivi missi sunt hi duo in stagnum ignis ardentis sulphure. Hi duo specialiter ex nomine designantur, ut qui magis peccant, magis cruciandi cognoscantur. In stagnum ignis ardentis sulphure, ut qui non horruerunt se corrumpere fetore luxuriae, ibi crucientur fetore ardentis gehennae. Et notandum quod vivi in stagnum mitti dicuntur, quia vivi cruciatibus subjecti aeternaliter misere viventes punientur. Sequitur: Et caeteri occisi sin gladio sedentis super equum qui procedit de ore ejus occidentur, quia subjecti et discipuli omnes aves saturatae sunt carnibus eorum. Aves damnatorum carnibus saturabuntur, quia daemones ex livore malitiae vel etiam sancti ex amore justitiae in cruciatibus eorum delectabuntur. Bestia ergo Antichristus, pseudopro
Abbreviated transcription (Latin):
suam cecidit. qͦmͦ se ip̃m humiliaũ
uł humiliari nos uoluit qui om̃s
iusticias nr̃as panno mulieris m̃str¬
uate cõparauit. S nec ualde magnũ
nec ad modũ mirũ si eo nos tẽꝑe ab
mꝰ. Tunc inquit rex cecidit infaciẽ
suam. Tunc cecidit cũ damele docẽ¬
te ꝑicłm suũ agnouit. S sciendum
qd̃ illa humiliatio que sñ ꝑseuerã¬
tia ẽ. imunenti ꝑ icło repugnare ñ
põt. Iilud quoq notandũ quod se¬
pe quo se quis inconsultius & mi¬
moderatius abicit. eo ad insaniorẽ
ce enormiorẽ pꝰmodũ suꝑbiã erum¬
pit. Aitende iirege humiliationem
instabilẽ &e indiscretam. &e pꝰmod̾̃
suꝑbiã plꝰ ꝗͣ humanã. Nã qui pͥus
danielem ad orauit idẽ ip̃e pꝰmodum
statuã suã adorare p̃cep̃

Expanded text:
suam cecidit, quomodo seipsum humiliavit, suam cecidit, quomodo seipsum humiliavit, vel humiliari nos voluit, qui omnes justitias nostras panno mulieris menstruatae comparavit. Sed nec valde magnum, nec admodum mirum si eo nos tempore abmus. Tunc, inquit, rex cecidit in faciem suam. Tunc cecidit cum, Daniele docente, periculum suum agnovit. Sed sciendum quod illa humiliatio, quae sine perseverantia est, imminenti periculo repugnare non potest. Illud quoque notandum quod saepe quo se quis inconsultius et immoderatius abjicit, eo ad insaniorem et enormiorem postmodum superbiam erumpit. Attende in rege humiliationem instabilem et indiscretam, et postmodum superbiam plus quam humanam. Nam qui prius Danielem adoravit, idem ipse postmodum statuam suam adorare praecep
Abbreviated transcription (Latin):
unc rex nabuchodonosor ce¬
cidit in faciem suam & dam¬
elem adorauit. oe hostias & incensũ
p̃cepit ut sacͥficarentur ei. Multum
nec mirum se ipsum humiliaut. &¬
merito humiliari debuit. pꝰꝗͣ tale¬
S in hoc eũ quis ^ uire rep̃hendat.
qd̃ illũ qui soli deo debet᷑ honorẽ ho¬
nni mortali exibeat: S forte illũ
qr uerũ dĩ templũ eẽ. dep̃hendit. ta¬
li honore dignum uidicauit. s ad
edificationẽ nram oportet nos ista
diligent̃ discute. uł quid in nob uix¬
ta hoꝵ similitudinẽ actitari soleat
subtilit inquire Cecidit inquit in
faciem suam. ꝑfaciem homo cognos¬
cit᷑. & ea pars in homine cetĩs decentior
uł dignior habet᷑. Quid itaq aliud
est infaciem cad̾e. quã illud etiã qd̃
inse p̃cipuũ uł optunum ẽ. alta ꝯ¬
sideratione despic̾e. & illud utiq
uñ aliis innotesc̾e. & uelut uenerã¬
dus apparere consueuerat: tanquã
infimũ ⁊ pene uł penitus nichilũ
reputare: Aitende quomͦ infaciem

Expanded text:
onosor cecidit in faciem suam et Danielem adoravit, et hostias, et incensum praecepit ut sacrificarent ei . Multum, nec mirum, seipsum humiliavit, et merito humiliari debuit postSed in hoc eum quis non jure reprehendat, quod illum qui soli Deo debetur honorem homini mortali exhibeat? Sed forte illum, quia verum templum esse deprehendit, tali honore dignum judicavit. Sed ad aedificationem nostram oportet nos ista diligenter discutere, vel quod in nobis juxta horum similitudinem actitari soleat subtiliter inquirere: Cecidit, inquit, in faciem suam: per faciem homo cognoscitur, et ea pars in homine caeteris decentior vel dignior habetur. Quid itaque aliud est in faciem cadere quam illud etiam quod in se praecipuum, vel optimum est alta desideratione despicere, et illud utique unde aliis innotescere, et velut venerandus apparere consueverat, tanquam infirmum et pene vel penitus nihilum reputare? Attende quomodo in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid queso est qd̃ animꝰ humanꝰ
scdm bonum qd̃ inse ꝓbat alios
om̃ino non p̃dicat. & tam̃ sccłm ina¬
lum qd̃ inse ipso inuenit alios addic̃:
Ecce sapientes isti qd̃ de sõpnii inter¬
p̃tatione p̃sumebant. ñ tam̃ ⁊ eqͥe
omnib incõmune attribuebant.
ueruntam̃ qd̃ de sõpnii recuperati¬
one ñ pot̾ant. neminẽ posse cõfir¬
mant. S ut totum hoc sccłm unũ
eundemq animum consid̃emus. ni¬
chil sane in nob̃ debemiꝰ uł̃ temere
p̃sum̃e. uł temere desperare. Nam se¬
pe qd̃ uno modo ñ possumus. alio
modo facile explicamus. Quam mł
srustra ex humnana industria p̃sumi¬
mus qd̃ exanglica solum. seu diuina

Expanded text:
Quid, quaeso, est quod animus humanus Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non praedicat, et tamen secundum malum quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesumebant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus vel temere praesumere, vel temere desperare. Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam mulam temere, vel frustra ex humana industria praesumimus quod ex angelica solum, seu divina
Abbreviated transcription (Latin):
responsionem ambiguam: desꝑatio
autem habet responsionẽ manife¬
stam. Sic utiq isti pͥmo et scclo igno¬
rantiã suam magis unuunt quã
locunt᷑ ad terciam aũt lucẽ iam pa¬
lam ꝓfitentur Audiamus tam̃ quã
falso uera loquantur. Non est inqͥ¬
unt homo suꝑ t̾ram. qui sermonẽ
tuũ possit implere. Non dicunt sim¬
plicit᷑ nos ñ possumꝰ. qd̃ utiq uer̃
erat. s non est homo suꝑ t̃ram qͥ
possit. qd̃ absq dubio falsum erat.
Namce daniel homo erat. ⁊ suꝑ t̾rã
erat. qui hoc potuit sic̃ post. ea rei
exitus ꝓbauit. potuit tam̃ ñ ex ꝓpͥa
industria. s ex gr̃a duna. Quis eũ
dicat ñ posse qd̃ orando potuit opti¬
nere: kide quot modis &e quam se¬
pe se ip̃m animus humanꝰ decipi¬
at. s quis hoc plene explicare suf¬
ficiat: Quam multa sepe nos pos¬
se p̃sumimus. que tam ominino
ñ possum᷑. ⁊ quã młta que om̃ino
ñ possumꝰ neminẽ posse putamus:

Expanded text:
responsionem ambiguam, desperatio responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem manifestam. Sic utique illi primo et secundo ignorantiam suam magis minuunt quam loquuntur. Ad tertiam autem, lucem jam palam profitentur. Audiamus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam saepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus?
Abbreviated transcription (Latin):
uit dum unum uicium ex alio colle¬
git. Si enim nec illud poterant. qd̾
minus erat. quomodo illud potiuis¬
sent. qd̃ maius erat: Ppendis ex his ut
opinor ce aĩadũtis qd̃ alia in nob̃ exꝑi¬
m̃to ꝓbamꝰ ⁊ alia utiq ex rõne colligi¬
mꝰ. Responderunt ergo chaldei corã
rege ce dixerũt. Non est homo suꝑ ter¬
ram qui sermonẽ tuũ rex possit im¬
plere. Ecce iam t̃cio respondent. ⁊tan¬
dem aliqũ defectum suum manifeste
docent. Et ut tres istas responsionis ui¬
cissitudines gͣdib distinguamꝰ. uide
ne forte pͥma illa responsio sit dubi¬
tationis. sccl̃a tumoris. t̃cia desꝑatiõ
Et ad pͥmum quid conatum qñ ali¬
quid incipimus nec tñ ꝑficumus.
incipimꝰ sepe deincepti nr̃i consuma¬
tione dubitare. ad scd̃m autẽ am¬
plius formidare. Ad t̃cium ueco cona¬
tum cum nullum consequimur
effectum solemꝰ penitꝰ desꝑare. Et
nota qd̃ dubitatio. ⁊ formido habẽt

Expanded text:
vit, dum unum vitium ex alio collevit, dum unum vitium ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distinguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia desperationis. Et ad primum quidem conatum quando aliquid incipimus, nec tamen perficimus, incipimus saepe de incoepti nostri consummatione dubitare. Ad secundum autem amplius formidare. Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus desperare. Et nota quod dubitatio et formido habent
Abbreviated transcription (Latin):
te quid̾̃ ñ putes par̃ ꝓficisse c̃ cordis
tui dupplicitatẽ poteris ad liqͥdum
dep̃hendere. Quam młta sepe simula¬
nus. ꝙͣ ml̃ta dissimulamꝰ. Infirma
nr̃a libent̃ dissimulamꝰ. et illa que
omĩno ñ possum᷑: posse uł habere
nos bona simulamus. Et mirũ ualde
qd̃ libenter animꝰ se ip̃m decipit. ⁊ suũ
sͥ uicuu non ĩuitus abscondit. Ecce
utrũq uiciũ simulationis ⁊ dissimula¬
tionis tex insuis subiectis dep̃hendit
Et dissimulationis quid̃ in eo qd̃ dicit.
Certe noui quia tepꝰ reclimitis. Simu¬
lationis ineo. qd̃ post pauca adiungit.
una ẽ de uobis sententia qd int̃p̃tati¬
onem quoq fallacẽ cõposueritis. Ig¬
norantiã suam dissimulabant. &e apte
fateri nolebant. ⁊ in hoo tempꝰ recdime¬
bant. & tñ desõpnii interp̃tatione fal¬
sa ꝓmutebant. s ecce dissimulatioĩs
malũ meis rex expiendo ꝓbauit. sin¬
ulationis uͦ malum ex ratione cogno¬

Expanded text:
te quidem non putes parum profecisse, cum cordis te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus. Infirma nostra libenter dissimulamus, et illa quae omnino non possumus, posse vel habere nos bona simulamus: et mirum valde quod libenter animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Ecce utrumque vitium simulationis et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca adjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cogno
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem. illud ꝑtinet ad eins
int̃pretationẽ. Quam multa di¬
rationem nulla nr̃a discussione
penetramꝰ. Responderunt scdo. atq
dixerunt. Rex sompniũ seruis sius
dicat. & intp̃tationẽ eiꝰ indicabunꝰ.
Quid est iterum responde. nͥ impos¬
sibilitatem suam iterato conaminiꝰ
sui defectu pleniꝰ ꝑfectiꝰq doc̃e: Oquã
difficile humana impudentia ã
sua p̾sumptione reprimitur. Coce pꝰ
plura exꝑm̃ita. adhuc impossibili¬
Respondit rex or ait Certe noui qi
tempꝰ reduitis scientes qd̃ recesse¬
rit ame sermo. Si gͥ sompnium ñ
indicaueritis michi. una est de uo¬
bis sententia. qd̃ int̃pretationẽ quo¬
q fallacem ⁊ deceptione plenam cõ¬
posueritis. ut loquamini mͥ donec
tempꝰ pertranseat. Sõpniũ itaq di¬
crte mͥ. ut sciã qd̃ int̃p̃tationẽ quoq
eius ueram loquamim. Ecce ex sua ĩ¬
stantia rex ñ nicħ ꝓfecit qui tandẽ
aliqñ eoꝵ duplicitatẽ dep̃hẽdit ce

Expanded text:
ognitionem, illud pertinet ad ejus interpretationem. Quam multa dirationem nulla nostra discussione penetramus. Responderunt secundo, atque dixerunt: Rex somnium servis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis sui defectu plenius perfectiusque docere? O quam difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibiliCerte novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod intejus veram loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ et futurũ in fine iudiciũ c̾cifsime tre¬
damꝰ. inducit ip̃m xp̃m loq̃ntem et pre¬
dc̃m sermonẽ greca et latina lingna ut
firmius ab audiẽtib credat᷑ confirmãtẽ.
Nam .a. pͥmũ elementũ. in greco pro pͥu¬
cipio ponit᷑: et .co. ultimũ pro fino ponit᷑.
Ego sum .a. et .o. principiũ et finis. ac si
patent᷑ ipse xp̃s confirmiãs dicat. Non
dubitetis de hiis que auditis. quia sicut
sum pͥncipiũ creando uos per potẽciam:
sic sum finis iudicãdo per iusticiã. et qͥ
uobis dedi subsistẽdi origine: ip̃e dabo
m̾iti retribucõnẽ. Notãdum uero qd̾ gͦ¬
cum aute latinũ pouit ꝓpt̾ prerogatĩa

Expanded text:
et futurum in fine judicium certissime credamus, inducit ipsum Christum loquentem, et praedictum sermonem Graeca et Latina lingua ut firmius ab audientibus credatur confirmantem. Nam alpha primum elementum in Graeco pro principio ponitur, et omega ultimum pro fine ponitur. Ego sum alpha et omega, principium et finis, ac si patenter ipse Christus confirmans dicat: Non dubitetis de his quae auditis; quia, sicut sum principium creando vos per potentiam, sic sum finis judicando per justitiam, et qui vobis dedi subsistendi originem, ipse dabo meriti retributionem. Notandum vero quod Graecum ante Latinum ponit pr
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es t eciã. auiẽ. tͥbus terre uocat
om̃es terrena diligẽtes. et t̾rena xpisto
p̾ferentes. Quasi drẽt. Nec tantũ illi qͥ¬
illũ eũ pupugerũt eum dolentes uideb̃t:
Sed et omes inqui. eciã amẽ idẽ u̾e ut
cercius credat᷑ eũ uidendo dolebũt. Et
plangẽt se suꝑ eum: eo qd̾ ip̃o iudicante
amittẽt gaudiũ: ibũt ad suppliciũ. plan¬
gent se suꝑ eum: quia siue ꝑ ignorãciã
ĩ fidelitatis. siue ꝑ p̾uaricacõm legis se

Expanded text:
e, etiam amen. Tribus terrae vocat omnes terrena diligentes, et terrena Christo praeferentes quasi diceret: Nec tantum illi qui eum pupugerunt eum dolentes videbunt, sed et omnes iniqui. Etiam amen, id est vere, ut certius credatur, eum videndo dolebunt, et plangent se super eum, eo quod, ipso judicante, amittent gaudium, ibunt ad supplicium, plangent se super eum, quia sive per ignorantiam infidelitalis, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui dona sue sapĩe hũiliter petentib
affluentꝰ et nõ imꝓperat: eius eius adiuto¬
rio ad tantarũ atq sublumũ rerũ archanã
profunditatẽ penetrãdam roborari supplitꝰ
postulamꝰ. Agit itaq uisio seq̃ns de iheru

Expanded text:
tes qui dona suae sapientiae humiliter petentibus dat tes qui dona suae sapientiae humiliter petentibus dat affluenter et non improperat, ejus adjutorio ad tantarum tamque sublimium rerum arcanam profunditatem penetrandam roborati suppliciter postulamus. Agit namqu