comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si tibi illam exhibuerit. laudas seruum. o p̃dicas illum.
&e dicis. Preclarum seruum habeo. magnum seruuos
habeo. fidelem seruum habeo. Quod laudas in seruo
non exhibes dño. & eo sceleratius. quia uis ut meliorem
habeas seruum quam te ds: lubet ds seruo tuo ut bonꝰ
sit erga te. Quomodo iubet uxorituȩ ut &e si tu mecharis
non mechetur. sic uibet seruo tuo. ut si tuñ seruis deo tuo:
seruiat tibi. Sed hoc totum uide. ut admonitionem tuã
ualeat. non ad ꝑnitiem tuam: Et enim seruus ille quod
tibi seruit indigno digne: idest quod indignotͥ bene ser-¬
uit & fideliter seruit & pure te diligit. deo debet. non tibi.
Iustum est ergo. ut & tuattendas quia sub domino es.
ad queni ⁊ ille attendit ut seruiat tͥ Imple gͦ quod dic¬
tum est quod tibi fieri nonuis alii ne feceris s ipsum
alii cum dicis utrumq attende.⁊ ꝓximum ⁊ dm̃: Can¬

Expanded text:
Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Can
Abbreviated transcription (Latin):
uis ut seruiat tͥ seruus tuus homo. & tu nonuis seruire dño
tuo: facis dõ quod tupatinonuis. Ergo illudunum p̃cep-¬
tum. continet duo. Illa duo continent decem. Illa decem
continent omnia: Cantate gͦ in psalterio decem cordarũ
canticum nouum. Ut autem cantetis canticum nouum. esto-¬
te homines noui: Diligite iusticiam. quia ht̃ pulcritudinem
suam. Iõ non uultisillam uidere quia aliud amatis. Naos
si aliud non amaretis. eamutiq uideretis. Quare illam ui-¬
detis: auia illam exigitis. Quare laudas fidem. qñ illam exi¬
gis de seruo tuo: Quam pulcrares : fides: Sed tunc pulcra :.
quando de seruo exigitur. Tunc uidetur qñ ab alt̃o expe-¬
titur. quando de te exigitur. non uidetur. durumuides.
fidem non uides: Sicut lucet aurum ad ocłos corꝑis. sic
lucet fides ad oculos cordis. aꝑis adillam oculos cordis.
quando. quando us ut exhibeat illam tibi seruus tuus.

Expanded text:
uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continecontinent omnia. Cantate ergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus.
Abbreviated transcription (Latin):
tes corruat templum eius quod ẽẽ cepisti. Numqͥd
ego hoc dico: apłm audite. Nescitis quia templuor
dĩ estis. & sp̃c dĩ habitat inuobis: Hoc dicit xp̃ianis.
hoc dicit fidelibus. Nescitis quia templuor di estis. ⁊
sp̃c d̃i habitat in uobis: Siquis templum di corru¬
ꝑit. corrumpet il luo d̃s. Uidetis quomodo minat᷑:
Nonuis corrumpi domum tu am. quare corrumpis
domum dĩ: Certe non facis alicui quod pati non uis:
Non est gͥ quo euadatur: Tenetur ille. qui se teneri
non putabat. Omnia enimpeccata hominum. aut ad cor-¬
ruptelam ꝑtinent flagitiorum. aut ad facinora nocendi.
Quia deo noceri non potes. infacinoribus. inflagitiĩs eum
offendis. in corruptelis eum offendis. in te illi facis iniuriaon.
tibi seruus tuus. Serui tu meliori dño dõ. Seruum tuum non
tu fecisti. & te & seruum tuum ille fecit. Uis ut seruiat tibi cũ
quo factus es: o non uis seruire ei aquo factus es: Ergo cuos

Expanded text:
tes corruat templum ejus quod esse coepisti; nunquid tes corruat templum ejus quod esse coepisti; nunquid ego hoc dico? Apostolum audite: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? hoc dicit Christianis, hoc dicit fidelibus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Videtis quomodo minatur? non vis corrumpi domum tuam, quare corrumpis domum Dei? Certe facis alicui quod pati non vis. Non est ergo qua evadatur: tenetur non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. ftibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum
Abbreviated transcription (Latin):
deo facio. quia corrumpo meipsum: Unde tͥ iniuriao.¬
facit. qui uoluerit forte lapidare tabulam cuam pictam:
in qua tabula imago tua est in domo tua mnaniter po-¬
sita ad uanum honorem tuum. nec sentiens. nec loqueis.
nec uidens: Siquis illam lapidet. non intẽ ẽẽ contumeliã¬
factam attendis: Cum uero imago dei quodes tii corũ¬
pis inte ꝑforncationes ⁊ ꝑ diffluentias libidinis. at-¬
tendis quia ad nullius uxorem accessisti. attendis quia
post uxorem tuam nichil fecisti. quia uxorem non ha-¬
bes. & non attendis ꝑ libidines illicitas fornicationis.
cuius imaginem uiolasti: Postremo ds quiscit quid
tibi utile sit. qui sic gub̾nat seruos suos adutilitateor
illoꝵ non adsuam. Non enim indiget seruis quasi
ad adiutorium. sed tuindiges dñi auxilio. Ipse ergo
dñs quiscit quid tͥ utile sit. uxorem concessit. Nichil
amplius. hoc iussit. hoc p̃cepit. ne ꝑ illicitas uolupta-¬

Expanded text:
deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit ideo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non ead adjutorium, sed tu indiges Domini auxilio, ipse ergo Dominus qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. Hoc jussit, hoc praecepit, ne per illicitas volupta
Abbreviated transcription (Latin):
decem. ibi continentur duo: S dicis. Tuitum si faciam.
nolo: Si parentibus meis honorem nondeferam.quan-¬
do uolo deferatur michi a filiis meis: id facio quod pati
nolo: Si sim mȩchus. & aliquid tale moliar: id facio qd̃
patinolo. Namqui interrogatur dicit. nolo ut uxor
mei. nolo ut auferatur mea. id facio quod patinolo:
Cum uero ad meretricem eo. cui facio quod pati nolo :
Qđ grauius estipsideo: Intelligat scitas ur̃a. Et enim
quod tibi fieri non uis. alii ne feceris: ad duo precep¬
ta ꝑtinet. Quomodo ꝑtinet ad duo precepta: Si
homini non feceris quod patinonius a b homine.
ad proximi preceptum ꝑtinet. ad dilectionem ꝑxi¬
mi. ad septem cordas Si autem quod nonuis pa-¬
ti ab homine. ipsi deo uisfacere. quid est hoc: Nõ
facis alteri. sedpatinonuis: Carior tͥ factus est ho¬
mo. quam ds: Ergo quomodo facio inquit ipsi¬
deo: Corrumpis te ipsum. Et unde inuiriam

Expanded text:
decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. nam si quis interrogetur, dicit: nolo uxor mei, nolo ut auferatur mea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
non habeo. faciam quod uolo. Non enim pꝰ uxorem meã
peccõ Iamnosti precium tuum. iam nosti quo accedis. qͥd
manduces quid bibas: immo quem manduces. quem
bibas. abstine te afornicationibus: Ne forte michi dicã.
adfornicem uado. ad meretricem ꝑgo. ad prostitutam eo
nec illud preceptum uiolo quod dictum est. ñ mechaberis.
quia uxorem nondum habeo. nec post illam aliquid fa-¬
cio. nec illud preceptum uiolo ubi dictum est. ñ concupis¬
ces uxorem proximitui. qui ad publicum uado. In quod
gamus. non inuenimus cordam quo neruo ligemus
fugitiuum istum. Nonfugiat. habet unde ligetur. sed
amore. Hon enim ligamentum. sedornamentum in ip¬
sis decemcordis inuenimus: Decemenim precepta ad
duo illa referuntur sicut audiuimus ut diligamus dm̃
& proximum. & duo illa ad unum illud Unumest
autem. quod tͥfieri nonuis: alii ne feceris. Iẜi continent᷑

Expanded text:
orem non habeo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam orem non habeo; facio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod gamus? non invenimus chordam, quo nervo ligemus fugitivum istum? Non fugiat, habet unde ligetur; sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur
Abbreviated transcription (Latin):
beris. tangis quintam cordam. cecidit bestia libidinis.
Nonoctides tangis sextam cordam. cecidit bestia crude¬
litatis. Nonfurtum facies. tangis septimam cordam.
cecidit bestiarapacitatis. Don falsum testimnonium
dices. tangis octauam cordam. cecidit bestia falsitatis. N
concupisces rem ꝑximi tui tangis nonam cordam. cecidit
bestia adulterine cogitationis: Tliudest enim non fac̃e
aliquid tale preter uxorem: aliud non appetere alienã
uxorem. Ideo duo precepta sunt. non mechaberis. & non
concupisces uxorem proximi tui. Hon concupisces reo pei¬
Ita cadentibus omnibus bestiis. securus oeminocens. in
di dilectione oe humana societate uersaris. Tangẽs cor¬
das decem quot bestias occidis: Nammulta capita sũt
subistis capitisꝰ. Insingulis cordis. non singulas bestias.
sed greges interficis bestiarum. Sic ergo canticum no-
uum cum amore noncum timore cantabis. Nolidicere

Expanded text:
beris; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. beris; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proIta cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic ergo cantiuum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere
Abbreviated transcription (Latin):
cordas. & feras occides & utrumq simul facis. Tangis priorã
cordam quia coliter unus d̃s cecidit bestia suꝑstitionis.
Tangis scđ̾am. quia non accipis nomen dm̃ ditui in ua-¬
num. cecidit bestia erroris nefandarum heresum que id
putauerunt. Tangis terciam cordam ubi ꝓspe future qͥe-¬
tis facis quicquid facis. interficitur crudeliorcet̾is bestiis.
amor scłi huius. Propter amorem enim huiusscłi: labo-¬
rant homines in omnibus negotiis. Tu autem in om̃ibꝰ
bonisoꝑibus labora. non propter amorem scłi huius:
sed propter sempiternam requiem quam ꝓmittit ds.
Uide quomodo simulutrumq facis. &e cordas tangis.⁊
bestias occidis. idest & citharista es ceuenator. Non uos
delectant talia spectacula ubi non ꝓmeremur ocł̃os
editoris. sed oculos redemptoris. Honora patrem tuũ
& matrem tuam. tangis quartam cordam. ut honorem pa-¬
rentibus deferas. cecidit bestia impietatis. Non mecha-¬

Expanded text:
chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem saeculi huius, sed propter sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque simul facis: et chordas tangis et bestias occidis, id est et citharista es et uenator. non uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moecha
Abbreviated transcription (Latin):
humana ꝑuersitas ut uir babeatur a libidine uictis.
coeuit non habeatur utictor libidinis. ⁊ umpbantes ox¬
altant & non sunt uirs Iacent ꝓstrati. & uirisunt. Si
sꝑ eetares ille tͥ uideretur fortior quuaceret sub bestia
quam qui ꝑtimeseret bestiam. S̾. quia dissimulatisa
pugna interiore codelectant uos puqne er̾sort ides
non uiltis ꝑtineread canticum nouum ubi diit᷑ eui
dodet manus meas adprenum & digitos meos ad bellũ
Estenim bellum quod secum agit homo dimicatis
contia concupisentias malas. frenans auaricia.elidens
cupbiaos suffocans ambitiont̃ tricidans fibidneo.
haspugnas facis in occulto: &e non uinceris in aꝑto. Adhoc¬
docentur manus ur̃ȩ ad prelium. & digitiur̃ĩ ad bellum.
Nonest hoc inspectaculis ur̃is: In illis spectaculis non
idem uenator quod cytharista. aliud agit uenator. aliud
cytharista. Inspectaculo điunum est Tange easdeox.

Expanded text:
humana perversitas, ut vir habeatur victus a libidine, et humana perversitas, ut vir habeatur victus a libidine, et vir non habeatur victor libidinis. Triumphantes exsultant, et non sunt viri: jacent prostrati, et viri sunt? Si spectares, ille tibi videretur fortior, qui jaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? 13. Sed quia dissimulatis a pugna interiore, et delectant vos pugnae exteriores, ideo non vultis pertinere ad canticum novum; ubi dicitur, Qui docet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum . Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas facis in occulto, et non vinceris in adocentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem
Abbreviated transcription (Latin):
frꝑ illam c&e diligentia uiri &e terror legum &e consuetudo
ioꝵ ae uerecundia maior ce d̃s suꝑte tantumd̃s. Inuenis
enim facile paresiuros quibus nontimeas erubescere.: qi
faeiunt aluad multi. Et anta est ꝑuerstas generis bu¬
mani ut aliquando metuenduos sit ne castus embeseatr ĩ
inpudicas aeo non cesso tangere quintaos istam cordam.
propter i psam ꝑuersam consuetudinem e labemut dici
istius generis humani: Si quis inter uos facrat homicidi¬
um quod auertat aes pellere illum uultus de partia e con¬
tinuo si feri potest exudere. Si quis facat furtum olistis
ilum nec uidere uistis Si quis dicat falsum destimonis
abominamimi netuobis homo indebitur. Si qus con cupis
ẽ uulnera imoca. Si quis autemexistat. quidiat se castũ
non facere adisterium notumautem sit quod non facit
erubescit accedere adillos non sui fimilesne insustent nt¬
trideant ne dicant nonẽe uirum: ahoc delapsa est

Expanded text:
super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui irrideant, ne dicant non esse virum. Ad hoc delapsa est
Abbreviated transcription (Latin):
est accipiatur. quia in ꝑiculo sunt uiscera. a mara est. bibat᷑
Melius est modica a maritudo infaucibus. quam ȩt̃num
tormentum inuisceribus. Mutate gͦ uos. quicumq nonfa-¬
ciebatis hoc bonum castitatis iam facite: Nolite dic̃ẽ
ñ potest fieri. fedum est frẽs km̃i. turpe ẽ. ut uirdicat ñ
illa carnem nenportat: Prior a serpente decepta est Cas
te uxores ur̃e ostendunt uobis fieri posse. quod non uultis
facere & dicitis fieri ñ posse: S forte dices. ideo illam fa¬
cilius face posse: quia illi multa custodia est. legis p̃cep¬
cũ diligentia maritalis: Terror etiam legum publicarũ:
etiam uerecundiȩ & pudoris illius magnũ munim̃tuos.
Multe i custodiȩ faciunt uirum castiorem. uirum castuos¬
faciat ipsa uirilitas. Honideo mulieri maior custodia: quia
maior in firmitas. Illa erubescit uiro. tunonerubescis xͦ:
Tuliberior quia fortior ꝙ facile uincis. Ideo tͥ commissus es

Expanded text:
est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non illa carnem non portat? Prior a serpetae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es.
Abbreviated transcription (Latin):
iubet ille &si fornicatur uir: castitatem femina illa deo
exhibet. xp̃c enim loquitur in cordibus bonarum femi¬
narum loquitur intus ubi non auditur uir: quia nec
aignus est sitalis est loquitur ille g interius &e dicit. &
consolatur filiam suam huiusmodi uerbis: De inui¬
rũs uiri tui torqueris. quid aibieram fecit: Dole.sed ip¬
sum noliimitari ut male facias sed ipse imitetur te in bo¬
num. Namideo quod male facit noli eum ẽe caput tuĩ
s me am̃tuuor. Nam sisin eo quod male facit caput est.¬
&e seciturumest corpꝰ capitt suum:eunt ambo in preceps. It
autẽ nonsequat malumncaput suum: teneat sead capeclis
xp̃m. huic debens castitatem suam. huic deferens honorẽ
suum. absenssit uir. presens sit uir. nen peccat illa. quia
numquam est ab sens cui debet ut non peccet:. Hȩc gͦ fĩs mei
facite ut possitis concordare cum aduersario: Nam amara
sunt que dico. aut si amara sunt. curent. Potio ista si amara

Expanded text:
iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod mam, sed me. Nam si in eo quod male facit, caput est, secuturum est corpus caputautem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara
Abbreviated transcription (Latin):
decem cordarum. numquid p̃termissurus eram quintã:¬
immo assidue ꝑcussurus. In illa enim uideo iacere totũ
pene genus humanum. ̃illa uides plus laborare. Ipsaoo
ꝑcutiendo quid dico: Nolite mechari post uxores. quia ñ
uultis ut mȩchentur post uos uxores ur̃e. Nolite ire uos. qͦ
eas sequinonuultis. Sine causa uos excusare conamini. qñi
aicitis. Numquideo ad alienam uxoiet. Ad ancillam meã
eo: Uls ut dicat ueos tua numquid eo ad uirũ alienum:
Ad seruum meum eo: Dicis. ñ est uxor aliena ad quã
uado. Numquid uis ut dicatur tͥ. non est uir alienus ad
quem uado: Absit ut dicat illa hoc. Melius enum dolet te
quam imitatur te. Illa enim casta &e sc̃a fenuna &e uere
xpiana que dolet fornicantem uirum &e ñ dolet propter
carnem sea dolet ꝓpter caritatẽ. non ideo uult ut facias
quia &r ipsa nonfacit sea quia tͥ non expedit. Nam si
ꝓpterea non facit ut tu non facias. sifeceris. faciet. Si

Expanded text:
decem chordarum; numquid pdecem chordarum; numquid pimmo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si
Abbreviated transcription (Latin):
iubet medicus: ⁊ ꝓficiente iam sanitate. incipiunt
etiam delectare precepta. Quam onerosus est cibꝰ
egris quando reficiuntur. & peiorem horam deputant
egri refectioniᷤ sue. quam accessionis & tamen cogunt
se concordantes cum medico: & quamuis inuiti & obluc¬
tantes uincunt se ut aliquid accipiant: Quanta auidi¬
tate sanimaiora ꝑcepturi sunt. unde egriminora uix ac-¬
cipiunt: S unde hoc factum est: Quia oderant febrem
suam. & cum medico concordauerant. & simul ꝑsequebats̃
febrem. medicus & egrotꝰ. Cum ergo & nostalia dicimus ñ
odimus nisi febies ur̃as: immo in nobis ipse sermo dĩ fe¬
bices nr̃as odit cum quo concordare debetis. Nam nos
quid sumus. nisi liberandi uob̃cum. sanandi uob̃cuos:
Modo ñ me intueamini sed sermonẽ di. Holite irasci
medicamento ur̃o. non inueni enim aliud qͣtransireo.
Neni ad quintam cordaor. Homoqui tango psalteriuo

Expanded text:
jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanandi vobiscum? CAPUT IX. 11. Modo non me intueamini, sed sermonem Dei. Nolite irasci medicamento vestro; non inveni enim aliud qua transirem. Veni ad quintam chordam homo, qui tango psalterium
Abbreviated transcription (Latin):
nummus dĩ es ex hoc melior. quia cum intellectu & cũ
quadam uita nummus di es. ut scias etiam cuius ima¬
ginem geras. & ad cuius imagineos factussis: Nam
nummus nec̾it se hr̃e imaginem imꝑatoris: Ergo
ut dicẽ ceꝑam. odit te d̾s qualis es. sed amat taleor
qualem te ẽẽ uult & ideo ille te ut muteris hor¬
catur. Concorda cum illo: & incipe primo bene uel¬
le & odisse te qualis es. hoc sit tibi inicium concor¬
diȩ cum sermone di: ut incipias primo tuodisse tẽ
lis est: Inde incipit concordare cum medico. quia ⁊
medicus odit eum qualis est. Nam& ideo uult sanũ
eẽ quia odit febrientẽ ⁊ est medicꝰ febris ꝑsecutor. ut sit
hominis liberator. Sic auaricia. sic libido. sic odiuos.
concupiscentia. luxuria. sic nugacitas spectaculoꝵ: fe¬
bres sunt anime tue debes illas odisse cum medico.
lta concordas cum medico. Niteris cum medico. &
libent̾ audis quod iubet medicus. libent̃ facis quod

Expanded text:
nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. Ergo ut dicere coeperam, odit te Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo bene velle, et odisse te qualis es: hoc sit tibi initium concordiae cum sermone Dei, ut incipias primo tu odisse te lis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod
Abbreviated transcription (Latin):
inattit. quia faciat te qualis est. Nam eris quał
est. sed ad quendam modum. idest imitator
dei uelud imago. sed non qualis imago filii est:
Nam etiaos imagines inhominib diuerse sunt.
filius hominis ht̃ imagineos patris sui & hoc÷
quod pater eius. quia homo est sicut pater eus: In spe¬
culo autem imago tua non est quodtu: Aliter esti¬
mago tua infilio: aliter in speculo: In filio est imago
tua scđm equalitatem substantie: in speculo auteos
quantum longe est a substantia: Et tamen est que¬
dam imago tua. quamuis non talis qualis in filio tuo
scđm sub̾am. Sic est in ceatura. non hoc est imago dĩ
quod est in filio. qui hoc est quod pater id est uerbum
di ꝑ quod facta sunt omnia: Recipe ergo similitu di¬
nem dĩ. quam ꝑ mala facta amisisti: Sicut enim in
nam & imago est. sed aliter inpressa est in nummo alit̾
in filio. aliter in solido aureo imago imꝑatoris. Sic & tu

Expanded text:
mittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis mittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis est, sed ad quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe est a substantia, et tamen est quaedam imago tua, quamvis non talis, qualis in filio tuo secundum substantiam. Sic in creatura, non hoc est imago Dei, quod est in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in am imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu
Abbreviated transcription (Latin):
a factis temꝑat. non concupiscentiaor ipsaor damp¬
nat. & quȩ sunt in eo: Nondum illum delectat q̃
bonum est. nondum habet ibi suauitatem
ut cancet canticum nouum. sed de uetustate
penas timet nondum concordauit cuor aduer-
tantur tali cogitatione. ut dicant sͥ. si fieri posset
non nobis minaretur ds̃. non talia ꝑppħas suos
diceret que homines deterrent.s antequaos
ueniret. daret omnibus ĩdulgentiaoo. & ignos¬
ceret omnibus.postea ueniret. & neminem
mitteret in gehennaos. Iam quia iniquus est.
iniquum uult dm̃: Uuult te d̾s facere simileo
sui: & conaris tu dm̃ facere simileor cui: Placeat
gͦ tibi ds qualis est. non qualem illum ẽẽ uis: ꝑ¬
uersus enim es. & talem uis dm̃ qualis es. non
qualis est. Si autem placeret tͥ qualis est: corri¬
geres & dirigeres in eam regulaor cor tuum. aqua
nunc alienus distortus ẽs: Placeat tͥ d̾s qualis÷.
Ideo tui miseretur. quia odit te qualis es. ut fa¬

Expanded text:
a factis temperat: non concupiscentiam ipsam dama factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavit cum adversartantur tali cogitatione, ut dicant sibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas suos diceret, quae homines deterrerent; sed antequam veniret, daret omnibus indulgentiam, ignosceret omnibus, postea veniret, neminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. Placeat tibi ergo Deus qualis est, non qualem illum esse vis. Perversus enim es, et talem vis Deum qualis es, non qualis est. Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis est, Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit & ait: Qua propt̾ deponentes mendaciuor
loquimini ueritatem: Hoc est quod ait. Exuite
uetereor hominem & induite nouum: hoc dixit.
orutate mores. Scłor diligebatis. dm̃ diligite: Nu¬
gatoria iniquitatis & temporales uoluptates dili-¬
gebatis: ꝓrimuor diligite: Si dilectione facitis.
canticum nouum cantatis: Si timore faciatis.
faciatis tamen: portatis quideor psalteriũ. sed ñ¬
dum cantatis. Si autem nec faciatis. ꝓicitis ipsum
psalterium. Melius est uel portare: quam ꝓicere: S
rursus melius est cum uoluntate cantare. quam
cum onere portare: Nec ꝑuenit ad canticuor no-¬
uuor nisi iam cum uoluntate cantans. Nam qͥ
portat cum timore. adhuc inuetere est: Et quid÷
quod dico fr̃s. attendite. Non concordauit cuor
aduersario suo. qui cum timore adhuc facit: Ti¬
met enim ne ueniat đs. & dampnet illum: Naor
nondum delectat castitas. nondum delectat il¬
lum delectat iusticia. s iudicium di formidans

Expanded text:
subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans,
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Septimum. ñ concupisces rem ꝓximi tui.
Hȩc iungamus illis ad dilectionẽ di ꝑtinentibꝰ.
si in psalterio deceo cordaruor uolumus canta-¬
ut dicam uel quod dñs suggerit. Accepit legem
populus iudeoꝵ: ista in calago non obseruauit.
Et quicumq obtemꝑabat. timore obtemꝑabat
penȩ: non amore iusticiȩ: Portabat psalterium
ñ cantabat Cantanti enim uoluptas. tũti onus
est Ideo uetus homo aut ñ facit: aut timore facit.
Non amore sc̃itatis. non delectatione castitatis. ñ¬
temꝑantia caritatis. s timore: Uetus enios homo ÷.¬
Ut auteos cantet canticum nouum. sit nouus
homo: Quomodo autẽ possit eẽ nouus homo. au¬
di non me: secl apłm dicenteos: Exuite uos uet̾eor¬
hominem. & induite nouum. Et ne quis puta¬
ret cum dixit. exuite uos ueterem hominem. & in-¬
duite nouuor: aliquid ponendum esse. & aliquid
accipiendum: cum de mutando preciꝑet ds̃ hoĩe.

Expanded text:
tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantaut dicam quod Dominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore facit; non amore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo Ut autem cantet canticum novum, sit novus homo. Quomodo autem possit esse novus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterhominem, et induite novum. Et ne quis putaret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse numerus septenarius. tamquam septeo cor-¬
darum: incipit ab honore parentuos. Honora
patrem tuum & matreor tuaor: Adparentesit
suos homo aꝑit oculos. & hȩc uita ab eoꝵ amici¬
tia sumit exordiuos: Quisquis autem suis pa-¬
rentibus non defert honorem. quibus partere
mum. quando quartum mandatũ est: nͥ quia
in septenario numero est pͥmũ: Ad dilextioneo
proximi primũ est in altera tabula. Namideo duȩ
cabulȩ legis datȩ sunt. ds̃ enim famulo suo moysi
inmonte duas tabulas dedit. in quibus duabꝰ
tabulis lapidibus conscripta erant decem pre-¬
cepta legis. quod est psalterium decem cordarũ:
Tria inuna tabula addm̃ ꝑtinentia: septem in
altera tabula ad ꝓximuos: In altera gͦ tabula pͥ¬
mũ est. honora patrem tuũ & matrẽ tuã. Scdoꝵ
non mechaberis. Tercium. ñ occides. Quartuo:
non furaberis. Quintũ ñ falsum testimoniuos
dices: Sextuor. non concupisces uxorẽ ꝓximi

Expanded text:
ipse numerus septenarius tamquam septem choripse numerus septenarius tamquam septem chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere mum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
factum est uesꝑa ut finiretur dies: sed dictuor:
factum est mane. ut fieret dies sine fine: Sic
incipit ergo requies nr̃a quasi mane: sed non
finitur. quia in ȩternuor uiuemus Ad hanc
spem quicquid facimus. si facimus: sabbatũ
obseruamus: Ipsa tercia corda huius decalogi.
dñm dm̃ tuum ex toto cordae tuo. & ex tota ani-¬
ma tua & ex tota m̃te tua: & de ꝓximo nr̃o nichil
diceretur: non eẽt decacordum. sed tricordum:
Quia uero addidit dñs. & diliges proximum tuũ
tamquam te ipsum: & contexuit dicens. in his duobꝰ
preceptis tota lex pendet & ꝓpħe: tota lex in duobꝰ
preceptis est. dilectione dĩ & dilectione ꝓximi: Ad
duo itaq precepta. idest ad dilectionẽ dĩ & proxi¬
mi: ꝑtinet decalogus Ad pͥmum preceptũ. tres
corde ꝑtinent. quia ds trinitas: Ad alterũ uͦ¬
p̃ceptum. id est ad dilectioneo proximi. septeo
corde. quomodo uiuatur inter homines: Nã

Expanded text:
Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est mane, ut fieret sine fine dies. Sic incipit ergo requies nostra, quasi mane: sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum observamus. Ipsa est tertia chorda hujus decalogi, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et de proximo nostro nihil diceretur, non esset decachordum, sed trichordum. Quia vero addidit Dominus, Et diliges proximum tuum tanquam te ipsum; et contexuit dicens, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, dilectione dei et dilectione proximi; ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia deus trinitas. ad alterum praeceptum uero, id est ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo uiuatur inter homines. nam
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus ineternum quieti. quod erit sabba¬
tum sabbatorum. propt ipsam requiem ꝑtinentẽ
aa donũ sp̃c sc̃i: Tercium itaq p̃ceptum de sabb̃o
quod diximus. quod carnaliter iudei celebrant.:
nos spiritualiter agnoscamus Nam quia sp̃c
quando fecit om̃ia oꝑa sua. sicut in genesi legimus.
non ibi habes nominatam scificationẽ. nisi illo
die ubi dicit᷑: Requieuit ds ab oꝑibus suis: Non
enim fatigatiis erat ds ut diceretur. requieuit ab
oꝑibus suis: sed in illo uerbo tibi laboranti requiẽ
ꝓmisit: ut quia fec̃ omnia bona ualde & sic dicit᷑
requieuit ds̃: ut intelligas etiamte pꝰ bona oꝑa
requieturuos. & sine fine requieturuoo: Nam
omnia suꝑiora que dicta sunt: idest dies suꝑiores
habent uesꝑã. Septimus iste dies non ht̃ ues¬
ꝑam. ubi d̃s sc̃ĩficauit requiem. Dicitur ibi fac-¬
tuor est mane ut inciperet ipse dies. ñdictum:

Expanded text:
accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbaaccepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sancti. Tertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, quod carnaliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiriquando fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quia fecit omnia bona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requieturum, et sine fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, id est, dies superiores habent vesperam: septimus iste dies non habet vesperam, ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
plius canere: Ecce psalterium fero. Deceor cordas
ht̃. Hõc uos pauloañ cantastis. Ds̃ canticum no
uum cantabo tͥ. in psalterio deceo cordaruor psal-¬
lam tͥ: Ipsas decem cordas mͦ ꝑcutõ. Quare amara
est uox psalterii dĩ: Psallam in psalterio decẽ cor¬
darum. Ñ hoc uobis canto. quod uos ñ faciatis. De¬
calogusenim legis decẽ precepta ht̃. Quȩ decẽ pre¬
cepta sic sunt distributa. ut cria ꝑmaneant ad dm̃.
septeo ꝑtineant ad homines. Tria ad dm̃ quȩ iã
dixi. unus est ds nr̃: & nullam similitudineor de¬
ht̃ a nobis accipi inuanum. ut putemus eum fac¬
tum. id est creaturam aliquam ꝑ quem facta sunt
na ꝓmittitur. In donopignus accepimus. Sic e¬
nim dicit apl̃s. Qui dedit nobis pignus sp̃or: Si
pignus accepimus ut incipiamus in dño & in
dõ nr̃o ẽẽ tranquilli: ut simus in dõ nr̃o mites.
simus in dõ pacientes. erimus ⁊̃ in illo uñ pignus

Expanded text:
plius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas plius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo vum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem dedebet a nobis accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt rna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis pignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam in illo unde pignus
Abbreviated transcription (Latin):
uel quia iam uenimus. ñ ea drẽmus. Nudius¬
tertius memini me dixisse scĩtati ur̃e: qr si citha¬
rediessemus. aut hꝰmõi aliquid popularit᷑ ex¬
ut relinquatis. tenuissetis nos ut daremus uobis
diem. & quisq pro modulo suo conferret nobis
mercedem. quare ambularemus delectati uanis
canticis nullirei ꝓfuturis. ad tempus dulcibus
inposterum amaris: talibus ẽnim turpitudini¬
bus cantionum. animihumani in delectatione¬
ruunt. & decidunt a uirtute. defluentes in tur¬
pitudineo. & propt̃ ipsas turpidines. postea
sentiunt dolores. & cum magna a maritudine
que postẽa dulcescant in uobis. nec merredem ali¬
quam exigimus. nisi ut faciatis quod dicimus.
immo non faciatis sinos dicimus. Si nos auteos
omnibus ille dic̃ qui neminem timet. ut queos
& nos neminem timeamus. om̃s audiuimus. oõs
faciamus. om̃s cum nr̃o aduersario concordeo.
Putate me citharedum ẽẽ. Quid uobis possem am-¬

Expanded text:
vel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiusvel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiustertiano die memini me dixisse Sanctitati vestrae, quia si citharoedi essemus, aut hujusmodi aliquid populariter exuaesumus ut relinquatis, tenuissetis nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem. Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut faciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem  nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum am
Abbreviated transcription (Latin):
debeo. fideos mͥ debes. fideo: xͦ ambo debemus: Et
sime fallis. ñ fallis eum cuius sumus. non fallis
eum qui nos emit. Hȩc atq huiusmõi audiens
ille que solet dum non uult inse fieri sanus. in
me fit infanus. Trascit᷑. maledicit. fortassis etiã
dicit. Quomodo factuor est ut huc ille ueniret.
in cogitatione sua dicat. nam libere erumpere
in uocem ñ audet. nec ante solam uxoreo suam.
Portas sis enim si eruꝑit. & hoc dixerit: potest illa
respondere & dicere: Qr̃ maledicis. cum paulo añ
amabas: Certe coniuges sumus. cum lingua
tua discordas. mecum concorditer uiuere qͦmͦ
uoluntates nr̃as attendimus. Nam & medicus si
uoluntatem egri attendit: nũquam illum curat.
Quod non est faciendum. ñ fiat. qđ ꝓhibet d̾s ñ
fiat. Qui dõ credit. ab ipso audit quod dicimus.
Certe melius erat quibusdaor nolentibus corrigi.
ut uel huc ueniremus susta dicturi eramus.

Expanded text:
debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et si me fallis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fieri sanus, in me fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua discordas, mecum concorditer quomodo vivere voluntates vestras attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat, nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: quod prohibet Deus, non fiat. Qui Deo credit, ab ipso audit quod dicimus. Certe melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicturi eramus;
Abbreviated transcription (Latin):
micus. Querele cotidiane sunt quamq ipse femi¬
ne iam nec audent conqueri de uiris suis: Ita in'¬
uadens omnia consuetudo prolege obseruatur.
ut iam ⁊ mulieribus forte ꝑsuasum sit. licere hoc¬
uiris. licere iuris. non licere mulieribus: Solent
enim audire adductas ẽẽ mulieres ad foruos
quȩ forte cum seriuis inuente sunt. adductũ¬
uirum ad forum. quia inuentꝰ est cum ancilla
sua. numquam audierunt cum sit par peccatũ.
In peccato pari innocentioreos fac̃ uideri uirũ.
non diuina ueritas. s humana ꝑuersitas. Et
si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit
uxorem suam. ⁊ liberius iã murmuranteo. cui
iam uidebatur quia licebat uiro: & audiuit in ec-¬
cłia quia non liceret uiro. Sigͦ passus fuerit uxorẽ
suam liberius iao ut dixi murmurantẽ & dicen¬
tem sͥ. non licet quod facis. simul audiuimꝰ. xͥani
sumus. quod a me exigis redde mͥ fidem: fidem tͥ

Expanded text:
micus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae femimicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Solent enim audire adductas mulieres esse ad forum, quae forte cum servis inventae sunt: adductuirum ad forum, quia inventus est cum ancilla sua, nunquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non licet quod facis; simul audivimus, christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi