comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum refectus fu̾it ad alia alta subtollit. ⁊ta cir
ubiq magr̃i sui uestigia ꝯseq̃ns. sam ⁊ ip̃e fic
faciebat. aliq̃n quid̃ maltiora discipulo suos
pore in altera ꝑmanere parte ꝑmit̾tens ita ĩ
cens in filio. ubi pͥus ĩtelligitur filius qui ẽ
suꝑior ⁊ excellentior innirsis. deinde ad hũilia
altiorem om̃ib gradum uenit diceris. qui cũ
sit splendor. deinde hũilia loquitur. purga ꝓec
faciens. inde ad alta narrando reu̾titir: Sedet
Tanto melior. Hic

Expanded text:
cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circcum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos pore in altera parte permanere permittens: ita in cens, in Filio, ubi proprius intelligitur Filius, qui est superior et excellentior universis. Deinde descendit altiorem omnibus gradum venit, dicens, qui cum sit splendor. Deinde humilia loquitur, purgationem peccatorum faciens; inde ad alta narrando revertitur, sedet Tanto melior. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs ⁊ locatus non ĩ ꝑadiso unde adam excidit
S in excelsis .i. suꝑ omĩa. ⁊ loco. ⁊ dignitate. In
excelsis enim dicens non in loco ꝯcludit deum
sed ostendit hoĩem xp̃m om̃ib altiorem.⁊ oĩb
emmnentiorẽ. Sicut ⁊ ꝑ dext̾am ñ deũ deformã¬
Confessus enĩ nichil demonstrat aluid: nisi ho¬
sion enĩ suam ĩtelligentiam mente ꝓpͥa ꝓcrea
uit. S sp̃c sc̃s infudit. Atrende ergo ꝑ quales
eo ad infertora ituccauit. q̃n enĩ que sunt hu¬
militatis eloquitim q̃nq uero altiora inso¬
nat. nec semꝑ ĩ hũilib remanet. nec ĩ excelfis
ꝑdurat. s ueluti quibꝰdam gradib ncad
alta fastigia subleuatur. nunc ad inferiora
declinatur. Sicut enĩ qui infantulũ quẽpian
suꝑiora ꝯscendens. deinde cum sursum ꝑuene¬
rit᷑ obsturitatib. ac defectionib eũ fatigari
nidons: pt alta deponit eumadinferiora quo
respirare. atq ãĩuim recreare ualeat. post itẽ

Expanded text:
Patris, et locatus non in paradiso, unde Adam excidit, sed in excelsis, id est super omnia loco et dignitate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformaConfessus enim nihil demonstrat aliud, nisi hoNon enim suam intelligentiam mente propriaitus sancti infudit. Attende ergo per quales eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloquitur, quandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item
Abbreviated transcription (Latin):
c⁊ bõ duo hpĩei sunt. hic uo pater ⁊ filius imins e
ut radius solem. ꝑ splendorẽ enĩ ⁊ ꝓpinquitatẽ
declaraurt eentiẽ ostendit qd̾ nobis patrẽ ĩsimi¬
filius ꝑsonaliter alter est quam pat̾ ut figura
ab eo cuniꝰ est figura: diu̾sa est. S filius equalis ẽ¬

Expanded text:
mo, duo homines sunt. Hic vero Pater et Filius unus Deus. ut radius solem. Per splendorem enim et propinquitatem declaravit essentiae, et ostendit quod nobis Patrem insinudit quia Filius personaliter alter est quam Pater, et figura ab eo cujus est figura diversa est; sed Filius aequalis e
Abbreviated transcription (Latin):
nam filiũ. Si aũt ñ ĩuenis et̾nim ĩ creatum:
sufficit ad fiłitudinẽ ut ĩueniamꝰ coctinũ. ali¬
ud est enĩ coet̾num. aliud coenum. Coeno dici¬
mus illq qui eand̾ hñt m̃furam tp̃rm. ñ alter
ab altero tp̃ri p̾ceditur. ambo tñ ẽẽ cepisse dicimꝰ¬
ñ tam̃ genierans ⁊ gn̾atum. sicut ĩ trinitate ge¬
neranti coet̾num imigenitũ. In creaturis enĩ
sunt ergo comꝑari tp̃ralia et̾ins integra collati¬
one. s tam̃ possunt exaliqua tenui. ⁊ parua siłi¬
tud̾ie coeua coet̾ns comꝑari. Inueniamus tra
coeua. nam de scripturis admonemur ad has
similitudines. Legimus enĩ scriptũ de ip̃a sa¬
pientia. Candor est lucis et̾ne .i. ymago patris

Expanded text:
tem invenis aeternum in creatura, sufficit ad similitudinem ut inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimn tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim sunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, s
Abbreviated transcription (Latin):
referuntu modo ad patrẽ. modo ad filium refe¬
rũtur. Dicimus enĩ pat̾ est lum̃.⁊ filius ẽ lum̃.
Siłiter pat̾ est głia. filius ẽ głia. ⁊ hii duo una
głia. Sicut lum̃ delumĩe.⁊ pͥncipiũ de pͥncipro.
⁊ d̾ de d̾o. non tñ duo dii.sed inuus. ñ duo pͥnci¬
pia sed unũ. Splendor añt ⁊ figura sicut et y¬
mago ꝓpͥe ad ꝑsonam filii referuntur. ⁊ relatine
rta ꝑ eũ ĩmutabilẽ ⁊seruantur. Creatoris enĩ õi¬
potentia cã est subsistendi oĩ creature. que uirtꝰ¬

Expanded text:
referuntur; modo ad Patrem, modo ad Filium referuntur. Dicimus enim: Pater est lumen, et Filius est lumen. Similiter Pater est gloria, Filius gloria, et hi duria, sicut lumen de lumine, et principium de principio, et Deus de Deo, non tamen duo dii, sed unus, non duo principia, sed unum. Splendor autem et figura, sicut et imago proprie ad personam Filii referuntur et relative ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris enim omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lutis et̾ne. ⁊ hic aĩti Splendor głie. coeternis
est enim pater filius. irt splendor coeuus est
splendor est igni ex quo ⁊ est. Ignis enĩ lucem
a fulgore. omnis aĩa michi rendet. Uoluit enĩ
ponamus ergo ignẽ filiũ uł ut patrẽ splendo¬
rem tanqͣm filium. quia iam p̾locirti sumus
noz coeua q̃ rere ĩ creaturis ꝑ que coet̾na ĩ crea¬
tore astruamus. Si lucernam accende cupio:¬
ñdum est ibi igius nec splendor. mox aũt itt̃ac¬
cendero simul cum igne ⁊ splendor existit. da mͥ
ignẽ sine splendore. ⁊ credo tibi patrẽ fuisse sine
filio. dicta est a nobis ut potuit tanta res dici.
Illa tñ ineffabilia sunt. potest ergo semꝑ esse
generans ⁊ semꝑcum illo ꝙ de illo natum est

Expanded text:
e. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo sempegenerans et semper cum illo, quod de illo natum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bemus acciꝑe. ⁊ siquid
ab surdũ fortasse occur¬
rerit: ab acie m̃tis abi¬
gere ubiq siquid̃ reli¬
gioso nobis opus est ĩ¬
tellectu. Maxime uero
quia nec ad loq̃ndum
ta enĩ de dõ ĩtelligimꝰ
que loqui penitus nõ
ualemus. Młta itẽ¬
.loquimut que in¬
telligere ñ sumus ydonei. Uerbi gra qd ubiq d̃¬

Expanded text:
bemus, et si quid absurdum fortasse occurrerit, ab acie mentis abigere, ubique siquidegioso nobis opus est intellectu: maxime vero quia nec ad loquendumta enim de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus. Multa itoquimur, quae intelligere non sumus idonei. Verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
non coruum tñ ꝯ sub̾ale filius patri ꝯsub̾alis os¬
tenditur. Nascitur enĩ hõ de hoĩe. ⁊ equus deeqͦ.
nec est hoꝵ alter alteri coeuus: quia natus. ab
eo de quo natus ẽ. tp̃re p̾ceditur. s tñ ⁊ ille hõ.
⁊ iste homo: ⁊ ille equus. ⁊ iste equus .i. eiusdem
quia ẽ d̾s de d̾o. ut homo ex hoĩe natus eiusd̾ sub
militud̾is adductum ẽ quid hic ĩuenitur: Qͥd¬
hic laudatur: certe equalitas sube hic laudatur
Quid aũt deest: equalitas tp̃ris. In illo ã genere
siłrtud̾is qd̾ dedimus desplendore ignis. equali¬
tatẽ nature ñ ĩuenis. s coet̾uitatem. Quid ibi
laudatur: coeuitas. Quid de est : equalitas natu
ĩuenis ĩ creatura a creatore artifice ꝓtessit. ĩ pͥmo
sit natus ei: a quo natus. de alio aũt siłitudines
genere tribue do equalitatẽ nature .i. qͣm laudas¬

Expanded text:
n consubstantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equus, et iste equus, id est ejusdem quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem subt adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturinvenis in creatura a Creatore artifice processit. In priatem, ut coaeternus sit natus ei a quo natus. De alio autem similitudinis genere tribue Deo aequalitatem naturae, id est a
Abbreviated transcription (Latin):
oluntariꝰ facit: dignus ẽ mer̃¬
cede quia ꝯsentit d̾o. ⁊ qd̾ uoliurtate fit: meluiᷤ
fit. Qui añt indeuotus aliquid facit: non uo¬
linitate. sed necc̾rtate facit. quia ĩuitus facit.:
qd̃ sibi p̾ceptum est. uł ita ab illo loco. Nam si
ubi dicit głiam suam euacuari: si ꝓ sumpti¬
b quib sustentaretur: p̾dicet. qd̾ utiq uideret
in me .s. si id̾o eungeli zauero ut ad illa perue¬
mam ⁊ finem euangelii ĩ cibo ⁊ potu ⁊ nestra

Expanded text:
oluntarius facit, dignus est mercede, quia consentit Deo, et quod voluntate fit, melius fit. Qui autem indevotus aliquid facit, non voluntate, sed necessitate facit, quia facit invitus quod sibi praeceptum est. Vel ita, ab illo loco, nam si, ubi dicit gloriam evacuari suam si pro sumptibus quibus sustentetur praedicet, quod utique videretur in me, id est si ideo evangelizavero ut ad illa perveniam, et finem E
Abbreviated transcription (Latin):
uobis .i. hec ꝯleq̃rrtur. Nulla queratis. ne cum
ista queritis: illius auertamini. aut ne duoz
fines estituatis ut ⁊ regnũ p̃p̃ se appetatis. et
ista neccria pp̃ illud. ergo pp̃ regnum dei tm̃
debemus oꝑari omĩa. non solam. uł cũ regno
dei mercedem temꝑalem meditari. Que est¬

Expanded text:
id est haec consequentur, si illa quaeratis; ne cum illa quaeritis, illinc avertamini. Aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appetatur, et ista necessaria propter illud. Ergo propter regnum Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem temporalem meditari. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
est in domino .i. in fide xp̃i. quia ñ ita se ħ̃t uter
.i. alter eoꝵ in xp̃o domino. ut admisso uud mu¬
lier excludatur a salute. n adinssa muliere uir
excludatur. Reddit aũt cãm qd̃ altero ad misso
alter ñ sito exdudendus subdens. Ilam fic muli¬
er deuiro: ita ⁊ uir ꝑmulierẽ. hoc ñ mutatur.

Expanded text:
est in Domino, id est fide Christi; quia non ita se habet uter, id est alter eorum in Christo Domino, ut, admisso viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludendus, subdens, nam sicut mulier de viro, ita vir per mulierem. Hoc non mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ĩ natura sint: ⁊¬
cut mulier. pͥus de uiro nata ẽ: rta ⁊
uir postea nascitur ꝑ mulierem. omĩa
aũt pꝰtquam gradatim singula dixit. ut omĩa
dicit utn mulier de subiestione doleat: nec uir
de exaltatõe suꝑbiat. uel rta. uerumptñ. Q. licet¬

Expanded text:
unum in natura sint, csicut mulier prius de viro facta est, ita et vir postea nascitur per mulierem. Omnia autem. Postquam gradatim singula dixit ut omnia dicit ut neque mulier de subjectione doleat, nec vir de exaltatione superbiat. Vel ita. Verumtamen.
Abbreviated transcription (Latin):
s infuturoꝵ sig̃catõem. ⁊ peccati ĩfirmita¬
tis ostensionẽ. ex illis ergo nemo iustificabr
ex amore iusticie quid agatur. Uł timore pe¬
ne qde ñ uident hoĩes. hicͣ item q̃ritur. Nun¬
quid moyses daud ⁊ alii bomi ex lege ñ fuerĩt
s ñ ex operib legis unde petrus ait. Quidtẽ¬
ptatis imponere nob̾ ugum. ⁊ c̃. Sicut ergo
nos saluamur modo ꝑ fidem xp̃i. sic ⁊ illi sa¬
nabantur. ⁊ quare ñ exopib. quia lex nõ ue¬
d̾ ꝑ sacram̃tum inisterii dei. qd̃ inxp̃o est hoĩem
iustificari. ñ ꝑ legẽ. quia lex ñ iustificat apud
deum sed fides. de lege aũt loquimiu scd̃m ceri¬
monialia ut distum ẽ. ñ scdm moratia q̃ utiq
ĩtificant. ⁊ ĩ eungelio ⁊sũmantur. Sequitur.

Expanded text:
sed in futurorum significationem, et peccati et infirmitatis ostensionem. Ex illis ergo nemo justificabitex amore justitiae quod agatur, vel timore poenae, quod non vident homines. Hic item quaeritur: Nunquid Moyses, David et alii boni ex lege non fueruntn ex operibus legis. Unde Petrus ait: Quid tentatis nobis imponere jugum, etc.? Sicut ergo nos salvamur modo per fidem Christi, sic et illi salvabantur. Et quare non ex operibus: Quia lex non veDeus per sacramentum mysterii fidei, quod in Christo est, hominem justificari, non per legem, quia lex non justificat apud Deum, sed fides. De lege autem loquimur secundum caeremonialia, ut dictum est, non secundum moralia, quae utique justificant, et in Evangelio consummantur. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
tus esł. missio eterne uite. ⁊ doctrina e¬
quis de eis dubitaret. nec aliter poterat nobis
ẽc urta. Morte enĩ eiͣngelium ĩ nobis ꝯfirmauit.
ut quia ꝑ nob̾ mortuus ẽ: p̃cepta eiuus diligamꝰ
⁊ ĩ auctoritate hãmus. ⁊ ꝑ mortẽ gr̃am nobis ĩ¬
petrauit qua complere possimus. alioquin. qͣi
dum .i. qmdm uiuit ille qui testatus est. pot̾
sanguine de

Expanded text:
t promissio aeternae vitae et doctrina equis de eis dubitaret, nec aliter poterat nobis esse vita, morte etiam Evangelium in nobis confirmavit, ut quia pro nobis mortuus est, praecepta ejus diligamus et in auctoritate habeamus, et per mortem gratiam nobis impetravit qua complere possimus. Alioquin. Quasquandiu, vivit ille qui testatus est; potessanguine Ve
Abbreviated transcription (Latin):
mortuns ẽ ñ credere
ꝓmissiones ⁊ id̾o hoc ꝑ¬
uat humana ꝯsuetu¬
dine. q̃i recte dixi mor
necc̃e est. ut mors tes¬
tatoris int̾cedat.i. in̾
teruemat ante cõfir¬
matõem. ⁊ u̾e testam̃¬

Expanded text:
mortuus est non credere promissiones. Et ideo hoc bat humana consuetudine. Quasi dicat: Recte dixi mortnecesse est ut mors testatoris intercedat, id terveniat ante confirmationem. Et vere, testam
Abbreviated transcription (Latin):
plo dando abscimut
docentur. tñ non negligi ceperint a magistro
ñ facile ꝑficient audientib. magis enim oꝑa
suadent qͣm u̾ba. id̾o magnis preconiis remu
tenues erant suba in plebe. ⁊it discerent lib̾ta¬
tẽ suam ñ amitteri. unde. ⁊ salomon. Raro in¬
quit inferes pedem ad aiicũ tuũ. ne sociat᷑ tui:
uenit deditus: aduletur necc̃e est pascerti se. cũ¬

Expanded text:
plo dando abstinuitdocentur, tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient audientibus. Magis enim opera suadent quam verba: ideoque magnis praeconiis remuntenues erant substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui onvenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cu
Abbreviated transcription (Latin):
isto u̾o ꝑ indicium deserente. Quicũq enĩ cum
ne decetero possit credere. Inuolurtate ergo su¬
a ad urti suntiñ ĩ missa malicia. s deserente gr̃a
ut quia scientes uerum: dicebant ẽẽ falsmi. de
cetero ñ t̃tellig̾ent: qd̾ uerũ est. ⁊ hoc merurt ĩui¬
errore hoc agunt. demde austoritate ysaie ꝓbat
uideo ex parte fuisse excecato dicens. Sĩcͦuti

Expanded text:
istos vero per judicium deserente. Quicunque enim cumlt, scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non immissa malitia, sed deserente gratia, ut quia scientes verum dicerent esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est, et hoc meruit ierrore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicerrore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat
Abbreviated transcription (Latin):
iam non exo¬
perib. alioqͥn
grã iam non
est gr̃a. Quid
ergo qd̃ quere¬
bat israel. hoc
electio aũt cõ¬
secuta est. cet̾i
uero excecati sũ¬

Expanded text:
iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est grastia. quid ergo? quod quaerebaelectio autem consecuta est, ceteri vero excaecati su
Abbreviated transcription (Latin):
dilig̾et nq nam si iam credentes elegit electos
iam non est grã. sed debitum. ꝯstat aũt gr̾am
ẽẽ grãm. Quid ergo. audito qd̾ reliquie salue
fac̃te sunt gr̃a. non ex operib. Quid ergo dicẽ¬
ceperunt. ceteri uero. ñ solum ñ sunt esecuti iu

Expanded text:
eligeret nos. Nam si credentes jam elegit, electos jam non est gratia, sed debitum. Constat autem gratiam esse gratiam. Quid ergo? Audito quod reliquiae salvae factae sunt gratia, non ex operibus. Quid ergo diceceperunt. Caeteri vero, non solum non consecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ muillius unqͣm cõmendaticias epłas queni¬
mus. nec eis egemus. ⁊ hoc ẽ qd̾ subintrogatõe
subdit. aut .i. ⁊ minquid egemus .i. purtatis
egere cõmendatitiis epłis missis ab aliis ad nos
.quia. E pistola nr̃a .i. institutio nr̃a¬
stra uos estis

Expanded text:
 nullius unquam commendatitias epistolas quaerimus, nec eis egemus, et hoc est quod sub interrogatione subdit: Aut, id est nunquid egemus, id est putatis nos egere commendatitiis epistolis missis ab aliis, ad vosquia Epistola nostra, id est institutio stra, vos estis
Abbreviated transcription (Latin):
sapient᷑ disposita uerbo dei .i. precepto dei. ita u¬
tiq ut ex ĩnisibilib .i. ex informib elementis ui¬
sibilia .i. formata fierent. Ante enĩ qͣm d̾s rerũ
õum formas locis ⁊ sedib suis ordinata distini¬
tione disponeret. tenebre erant. ⁊ erant ĩuisibi¬
lia elem̃ta. s ĩ eoꝵ seꝑatõe nata est lux. pͥma

Expanded text:
sapienter disposita verbo Dei, id est praecepto Dei, ita utique ut ex invisibilibus, id est ex informibus elementis, visibilia formata fierent. Ante enim quam Deus rerum omnium formas locis, et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat ĩ dei sapĩa. ad cuiꝰ siłitudinẽ factus ẽ
hic uisibilis mundus. hec utiq usibilia añ¬
qͣm fierent ñ erant. Qũo ergo d̾o nota erant. q̃
non erant: ⁊ rursus quomodo ea faceret ques
fierent.⁊ erant.⁊ nonerant. Erant. ĩ dei scĩa.
Non erant: insua natura. Ip̃i aũt d̾o: ñ aude
li mundo qui erat ĩ sapĩa dei. hec est dei dispõi¬
tio qua disposint oĩa uifibilia ista fierent .i. iuxͣ
tuisibile exemplar ꝙ erat inm̃te dei fierent ħ.
ide płimam

Expanded text:
qui erat in Dei sapientia, ad cujus similitudinem factus est hic visibilis mundus. Haec utique visibilia, antequam fierent, non erant. Quomodo ergo Deo nota erant quae non erant? Et rursus quomodo ea faceret quae fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeli mundo qui erat in sapientia Dei; haec est Dei dispositio qua disposuit omnia, visibilia ista fierent, id est juxta invisibile exemplar quod erat in mente Dei, fierent haec. Fidem plurimam
Abbreviated transcription (Latin):
iusti. uł ꝓphete hoc fa¬
tere: fructus est. hely¬
coruum non in noĩe
iusti solo dato pasceba¬
tur. ꝑ uiduam frustũ
que sciebat ꝙ hoĩem
donationis hũndante

Expanded text:
facere, fructus est. Elicorvum qui non in nomine justi, dato pascebatur; per viduam fructu, quae sciebat quod hominem donationis, abundantem
Abbreviated transcription (Latin):
uidee. Circumcisio quid̃ ꝓdest tͥ qui es de gn̾e
stodias. ut xp̃o credãs qm̃ lex ꝓmisit ut depo¬
nas omnia turpia ut corcircumcidas. ꝓdest
ergo aduitam sp̃ualit᷑. ⁊ hoc ⁊ alia sacrãmentã¬
num u̾itatis. ut pie gaudeat ⁊ sp̃uali suam¬
tate ueritatẽ ꝯtemplans in xp̃m credat. Pro¬
dest. ⁊̃ lex rudi ppło litt̾am legis sectanti. dũ
sub timore dei custoditur.¶ Queritur autẽ
qũo hic dicat circumcisionẽ ꝓdesse. cuminse¬
qñti dicat. Si circũcidamin xp̃c uob̾ nichil¬
diu̾soꝵ tempoꝵ. Nam scd̾m statum ueteris
legis olim pro ndeo fuit curtũcisio. s ñ ꝓfuit
ad salutẽ sine sp̃ualis legis obseruantia. uñ
hic agit. tempore aũt gratie postqͣm exhiby¬
tã est u̾itas ñ modo ñ ꝑdest. sed ⁊̃ obest. Unde¬

Expanded text:
Judaee, circumcisio quidem prodest tibi, qui es de genere stodias, ut Christo credas, quem lex promisit, ut deponas omnia turpia, ut cor circumcidas. Prodest ergo ad vitam spiritualiter; et hoc et alia sacramentanum veritatis ut pie gaudeat, et spirituali suavitate veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sub timore Dei custoditur. Quaeritur autem quomodo hic dicat circumcisionem prodesse, cum in sequenti dicat: Si circumcidimini, Chum temporum. Nam secundum statum veteris legis olim profuit circumcisio, sed non profuit ad salutem sine spiritualis legis observantia. Unde hic ait: Tempore autem gratiae postquam exhibita est veritas non modo non prodest, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tuis manifestari. donec eum regnare fateant᷑
trꝰ ⁊ ei fide subdunttur. ⁊ illi qui ad iͨtoꝵ beatitu¬
dinẽ ñ ꝑtinent. qr impii eũ regnare ip̃a regni
cius manifestatõe ꝯfusi fatebimtur. atrende ꝙ¬
posuerit inimico sub pedib ñ sit ptea regna¬
turus. s ad tantam enidentiã regnũ ꝑducet:
ut uninici ñ audeant negare ꝙ regnet. quo ã¬
plius ñ erit manifestiꝰ.⁊ si amplius ñ duret. a¬
liũ est ñ amplius manifestari. aliũ ñ ampliꝰ ꝑ¬
man̾e. Non amplius manifestari ẽ non fieri
Qñ aũt manifestius erit regnum xp̃i quam
cũ om̃ib claruerit immitis. dicendo ergo do¬
nec maiorẽ excludit manifestatõem regni
tantur cũmisertus fu̾it. s ut nicħ̾ ampluis ĩ¬
quirant. inter alia u̾o ꝯstat qd̾ ⁊ potestatẽ fus¬
citandi h̃t unde subdit. Houissima ã. Iterum

Expanded text:
ejus manifestari, donec eum regnare fateanturtur, et ei fide subduntur, et illi qui ad justorum beatitudinem non pertinent, quia et ipsi cum regnare ipsa regni ejus manifestatposuerit inimicos sub pedibus, non sit postea regnaturus, sed ad tantam evidentiam regnum perducet, ut inimici non audeant negare quod regnet, quo amplius non erit manifestius, etsi amplius duret. Aliud est non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari est, non fieri Quando autem manifestius erit regnum Christi quam cum omnibus claruerit inimicis? Dicendo ergo, donec, majorem excludit manifestationem regnitantur cum misertus fuerit, sed ut nihil amplius inquirant. Inter alia vero constat quod et potestatem suscitandi habet. Unde subdit: Novissima autem. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo .i. faciam
cantantes tibi cariti¬
cũ nouum. ⁊ cum le¬
ticia te laudantel.
Ee iterum ysaias di¬
quia cum eis unum
estis. Et tt̃m dauid di¬
cit. Laudate dominũ¬
tribus magnificate
eum qui auxit nũm
plebis sue genrtib ad¬
iectis. Et rursum. ysa.
quiddam ad idem per
⁊ ysai dictus est. Erit
xp̃m. quia maria ge¬
nunt xp̃m. dico quod
iesse erit radix. ⁊ exhac
radice erit ille qͥ exur¬
get a morte regere gẽ

Expanded text:
cantabo, id est faciam cantantes tibi canticum novum, et cum laetitia te laudantes. Et iterum Isaias diquia cum eis unum estis. Et iterum David dicit: Laudate, omntibus omnieum, qui auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertet Esai dictus est, erit Christum, quia Maria genuit Christum, dico quod Jesse erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gent
Abbreviated transcription (Latin):
uere ꝓmissio ꝑ legem
putaretur exclũsa.
Si enim .Q. uere non
est ꝯtra ꝓmissa quia ex¬
lege non ẽ uita .i. eter¬
na beatitudo. quia si

Expanded text:
vere promissio per legem putaretur exclusa. si dicat: Vere non est contra promissa, quia exlege non est vita, id est aeterna beatitudo, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o est. ułtra quem ñ est quo spes se extendat
finis ⁊̃ fidelium xp̃e est. ad quẽ cũ ꝑuenerit
ergo dicitur non qr ⁊ simiit. sed qr ꝑficit. ꝑ¬
fiit ergo iusticiam ꝑ fidem sine oꝑib legis
⁊ sunt oꝑa que uidentur bona sine fide xp̃i. ⁊
non sũt tam̃ uere bona qr ñ referuntur ad

Expanded text:
ipso est, ultra quem non est quo spes se extendat. Finis etiam fidelium Christus est. Ad quam cum pervenerit ergo dicitur, non quia consumit, sed quia perficit. Perficit ergo justitiam per fidem sine operibus legis, et sunt opera quae videntur bona sine fide Christi; et non sunt tamen vera bona, quia non referuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Ecce ex hiis scõꝵ testimoniis liquet uerũ
xp̃i corpus ẽẽ in altari: ⁊ ñ modo a bomis. uerũ
⁊ a malis sumi . Chis aũt q̃dam uidenttirꝰ rep¬
ugnare que silentio p̾tereunda ñ sunt. Ait ei̾
aug̃. bonus accipit sacram̃tum: ⁊ rem sacra¬
menti. Malus u̾o sacram̃tũ: ⁊ ñ rem. ad quod
xp̃i que ẽ mrtas fidelium. Bonus ergo accipit

Expanded text:
tatur. Ecce ex his sanctorum testimoniis liquet verum Christi corpus esse in altari, et non modo a bonis, verum etiam a malis sumi. His autem quaedam videntur repugnare quae silentio praetereunda non sunt. Ait enim Augustinus: Bonus accipit sacramentum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem. Ad quod Christi quae est unitas fidelium. Bonus ergo accipit
Abbreviated transcription (Latin):
dam placet.s quodam locutionis tropo dicat᷑
tib sumatur. sub quib erat suba panig. uł ui¬
ni. quid de ip̃a sub̃a panis. uł uini factum sit
solutam. Uł in nichilum redactam. qd̾ pot̾ ille-
ñsit: sinc assertione nob̃ qd̾ iudetur dicimus. ꝙ
siñ aĩo introducendi heresim. s obliuione p̾ter¬
mittatur. ñ id̾o minus ꝯficitur. U̾mpt̃n gra¬
ut̾ pumiendus ẽ. nec greci aquam addũt s ild̾

Expanded text:
dam placet, sed quodam locutionis tropo dicaturtibus sumatur, sub quibus erat substantia panis et vini, quod 100 de ipsa substantia panis vel vini factum sit.solutam, vel in nihilum redactam, quod potest ille non sit, sine assertione quod nobis videtur, dicemus. Quod si non animo introducendi haeresim, sed oblivione praetermittitur, non ideo minus conficitur. Verumtamen graviter puniendum est, nec Graec
Abbreviated transcription (Latin):
fractio.⁊ nullius rei. q nichil ibi frangitur. Sit̃
eñ ibi sunt acceritia sine subiecto: sic mirabiltt̃
pot̾ ibi ẽẽ fractio ĩ accenti. Uł sine om̃i re que frã¬
gatur. Magnum est enĩ ⁊ ĩscrutabile istud mi¬
steriũ. unde ambiꝵꝰ. Quid q̃ris nature ordinẽ in
xp̃i corpore. cum p̾ter naturam sit ip̃e dñi partꝰ
mur. ¶ Sciend̾ ⁊̃ qd̾ licet du̾se sint ibi sp̃es panis
⁊ iuni. ñ tam̃ duo sacram̃ta dici deberit: s iniũ
qr sub utraq sp̃e idem sumitur. s Sciend̾. ⁊̃ qd¬

Expanded text:
fractio et nullius rei, quia ibi nihil frangitur. Sicut enim sunt ibi accidentia sine subjecto, sic mirabiliter potest ibi esse fractio in accidenti, et sine omni re quae frangatur. Magnum est enim et inscrutabile istud mysterium. Unde Ambrosius: Quid quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam fit ipse Dmur. Sciendum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
suba est: in ip̃o corpore ẽẽ iidetur. S econtra cũ
ip̃m corpus incorruptibile sit: qr ĩmortale est
⁊ impassibile. in ip̃o non posse ẽẽ uidetur. unde
⁊ xp̃c redarguit carnalem sensum discipuloꝵ q̃
qd̾ non ẽ ibi fractio. sed uidetur tm̃ quib obicit᷑
quod ait ambꝵ. Nichil falsum putand̾ est ĩsa¬
crificio u̾itatis. uel sicut fit ĩ magoꝵ p̾stigiis
ubi delusione qͣdam falluntur ocłi. ut indeatur
ẽe qd̾ non ẽ. ad qd̾ illi dicimt. ñ fallit no iusus
tur. net illusio ẽ ad utilitatẽ fidei: net ad deceptõ¬
nẽ sic fit. alii dicunt qd̾ ibi sit fractio. ñ qd̾ ĩ cor¬
pore: s in ip̃a forma panis sacram̃tali. qd̾ uidet
apłs uelle dicens. panis ꝙ̃ frangimus. Itẽ augꝰ¬
manducaturꝰ ꝑtes de illo facimus ⁊ qd ĩ sacram̃

Expanded text:
n ipso corpore esse videtur, sed contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Unde et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, quod non est ibi fractio, sed videtur tantum. Quibus objicitur, quod Ambrosius ait: Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad quod illi dicunt: Non fallit nos visustur; nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem sic fit. Alii dicunt quod ibi fit fractio, non quidem in corpore, sed in ipsa forma panis sacramentali, quod videtur Apostolus velle dicens: Panis quem frangimus. Item Augumanducatur, nec partes de illo facimus, et quidem in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
quib ne amodo errare liceat. illd̾ ĩuolutũ enol¬
uimus ñ hoc corpus. ⁊ c̃.i. ñ in hac sp̃e mandu¬
caturi estis: sed in sacram̃to. non morsib discepp¬
tũ.⁊ laceratũ ut putatis: sed integrũ ⁊ illesim
Cum aũt panis. uł uinũ a scĩs dicatur. ⁊ a cun¬
stis fidelib credatur transire ĩ subam corporis ⁊
subalis queri solet. qd̾ aũt formalis ñ sit: ma¬
infestum ẽ. qr forma panis ⁊ uini remanet. n¬
trũ uͥo sit subalis: ꝑspicuum ñ est. quidã emm
qd̾ hec ẽc illa uere dici possit. alii aũt sit dicunt hãt
in illam transire. ut aiiti. quia sub itł accidenti¬
b sub quib pͥus erat suba panis ⁊ uini: post a¬
secratõem est suba corporis ⁊ sanguinis. quib
tam̃ ip̃m corpus ñ afficitur. No aũt incerta re¬
linqntes: qd̾ ex auctoritatib certum ẽ ꝓfitem.¬

Expanded text:
quibus ne amodo errare liceat, illud involutum evolvimus. Non hoc corpus, etc., id est non in hac specie manducaturi estis, sed in sacramento non morsibus discerptum et laceratum, ut putatis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire ialis quaeri solet. Quod autem formalis non sit manifestum est, quia forma panis et vini remanet. Utrum vero sit substantialis perspicuum non est. Quidam enim quod haec esse illa vero dici possit. Alii autem sic dicunt hanc in illam transire vel converti, quia sub illis accidentibus sub quibus prius erat substantia panis et vini, post consecrationem est substantia corporis et sanguinis, quibus tamen ipsum corpus non afficitur. Nos autem incerta relinquentes, quod ex auctoritatibus certum est profitem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : est mistica xp̃i caro. porrõ sp̃es illa uisibilis. sa¬
Nam sicut panis p̾ceteris cibis corpus reficit
⁊ sustentat. ⁊ inũ hoĩem letificat. atq ĩebri¬
at: sic caro xp̃i interiorẽ hoĩem magis ceteris
graciis sp̃ualit̾ reficit. ⁊ saginat. quẽ ⁊ sãguis
xp̃i sp̃nalit̾ letificat. ⁊ sic in ebriat: ut sobrium
reddat. Unde Calix tuus inebrians quam p̾cla. ẽ.¬
h̃t.⁊̃ siłitudinẽ cum re sig̃cata tm̃. q̃ est unitas
fidelium. qr sicirt ex multis granis ꝯficitur u¬
nus panis ⁊ ex plurib acinis uinũ in inũ ⁊¬
fluit: sic ex iłtis fidelium ꝑsonis unitas eccẽ¬

Expanded text:
ntum est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sNam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem magis caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat, quem et sanguis spiritualiter laetificat, et sic inebriat, ut sobrium reddat. Unde: Calix tuus inebrians, quam praeetiam similitudinem cum re mystica, quae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fidelium personis unitas ecc
Abbreviated transcription (Latin):
stend̾et ueteris legis sacram̃ta cessatura ant̃ q̃
pcipuũ erat agni paschalis sacram̃tum. ⁊ noue
legis sacrañrta sustmenda int̾ que excellit dñici
corporis sacram̃tũ. id̾o.⁊̃ post alia dedit. ut memo¬
ne discipuloꝵ tenatiꝰ infig̾etur. ⁊ ab eccłia dein
hr̃et meritum. quenon ẽ dehis que udentur: qr
tum. ⁊ ne abhorreret ocłs qd̾ ten̾et manus.⁊ ne
ab ĩcredulis nob ĩsultaretur. ¶In hac aũt sp̃e
tradidit. quia res huiꝰ sp̃ei exp̃ssam h̃t siłitudinẽ
xp̃i quam de uirgine traxit. ⁊ sanguis quẽ ꝑ
nobis fudit. res autẽ sigrata ⁊ ñ ꝯtenta est um¬

Expanded text:
stenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae stenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinhaberet meritum quae non est de his quae videntur, quia . Et ne abhorreret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem Christi quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et
Abbreviated transcription (Latin):
bibendo carnẽ. ⁊ sanguinẽ memores ẽẽ debemꝰ.
ĩ hoc ꝯsetiti nouũ testam̃tũ qd̾ est noua lex q̃
obedientẽ sibi tradidit celestib regnis. Testa¬
m̃tum ergo sanguie estiartũ es̃t. quia bñ¬
ficii diuini sanguis testis ẽ. uñ gotintionem
quid ꝓ corpore nr̃o offertur. Sangins u̾o ꝓ aĩa.
id̾o non manducand̃ ẽẽ sangumẽ lex precepit
⁊ quia de corpore domini plenor hic tractatus
occurrit: hreurter que de sacram̃to corporis ⁊ sã¬
guinis scienda suire uideamus. Ita dominꝰ nr¬
titis transiturus: celebrato sacram̃to uet̾is pas¬
che pͦt typicũ agnũ in ultimo corpus suũ ⁊ sã¬
guiẽ in sp̃em panis ⁊ uiui tradidit discipłis¬
his. ubi diligent̾ aĩadu̾tend̾ est qͣre pt typiti
ibonis.⁊ quid a malis finnatur ⁊ deinde que ibi
iudentur ẽe. ut̃ fieri utrũ uere fuit: uł non.
Sciendum gͥ id̾o pͣt celebratũ uetus pascha:
dñm corpus ⁊ san. suũ dedisse discipulis. Ut o¬

Expanded text:
e debemus, in hoc consecuti novum testamentum, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Testamentum ergo sanguine constitutum est, quia beneficii divini sanguis testis est. Unde ad tuitionquit, pro corpore nostro offertur; sanguis vero pro anima . Ideoque non manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter quae de sacramento corporis et sanguinis scienda sunt videamus. Itaque Dominus ntatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici a bonis et quid a malis sumatur; deinde quae ibi videntur esse vel fieri, utrum vere sint vel non. Sciendum igitur ideo, post celebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
mee. ⁊ mortis. ostendidapłs ex his u̾bis miste¬
rium eucharistie int̾ cenandum celebratum: ñ
cenam ẽe. Medicina enĩ sp̃ualis ẽ. que cũ reue¬
rentia deglistata: purificat sibi deuotum. et
memoria est nr̃e redemptionis. ut redempto

Expanded text:
. Ambrosius Ostendit Apostolus ex his verbis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritalis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum, et memoria est nostrae redemptionis, ut Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
matur. uł est . no. tes.¬
ꝓmittebantur. In nouo aũt ubi sacerdos ẽ iuc¬
tima celeste est quod offertur. ⁊ celeste est qd̾ ꝓ¬
cra pagina accipitur. siue doctrina ĩ qua conti¬
netur ꝓmissio uetus. uł noua. siue ip̃a ꝓmissi

Expanded text:
matur. Vel, est novum testpromittebantur. In novo autem ubi sacerdos est victima, coeleste est quod offertur, et coeleste est quod pam in sacra pagina accipitur, sive doctrina in qua continetur promissio, vetus vel novum, sive ipsa promissi
Abbreviated transcription (Latin):
sube accederna fuerint. que nec ip̃m xp̃i corpus
afficunit. nec ĩ eo fundantur. Si uero quercturꝰ
ubi fundentur dñs nob̾ ꝑocius uideri. qd̾ sind fñ
subiecto. quam ĩ subiecto. Se fractione ⁊̃ illa q̃¬
ri solet que ibi fieri uidetur. cuiꝰ rei. uł ĩ qua re fu.

Expanded text:
tiae accidentia fuerunt, quae nec ipsum Christi corpus afficiunt, nec in eo fundantur. Si vero quaeritur ubi fundentur, dicimus nobis potius videri quod sint sine subjecto quam in subjecto. De fractione etiam illa quaeri solet
Abbreviated transcription (Latin):
in nob sig̃cetur. Nd̾o u̾o apponitur aqua: ut
ostendatur nr̃a redemptio fc̃a ꝑ xp̃i passionẽ. ⁊
eius passio ꝓcurata ꝓ nr̃a dilectione. Aqua enĩ
genus hũanũ sig̃cat. unde in apocalipsi. aque
quas iuidisti ppłi sunt. ⁊ gentes. quoꝵ salus ñ¬
puli dilectione. Nisi enĩ no diligeret: ꝓ nobis
morti se ñtrad̾et. s post hec uidendumꝰ ẽ itrũ
a bonis . uł malis corpus xp̃i ⁊ sanguis sumat᷑
ẽe in altari. qd̾ a quib̾dam ĩcredulis negat᷑ quo

Expanded text:
in nobis significetur. Ideo vero apponitur aqua, ut ostendatur nostra redemptio facta per Christi passionem, et ejus passio procurata pro nostra dilectione. Aqua enim genus humanum significat. Unde in Apocalypsi: Aquae quas vidisti, populi sunt , et gentes, quorum salus nne. Nisi enim nos diligeret, pro nobis se morti non traderet. Post haec videndum utrum a bonis et malis corpus Christi et sanguis sumaturesse in altari, quod a quibusdam incredulis esse negatur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
de uirgine sumpsit. Quia ficut corpus xp̃i ex
mttis m̃bris puris ⁊ ab om̃i matula peccati ĩ¬
munib ꝯstat. ita ⁊ imitas eccastica ex mł̃tis
ꝑsomis mundis ⁊ ĩmatulatis ꝯsistit. in cuiꝰ
rei typo fcã est archa dñi de lignis cethim que
panis. totus sub sp̃e uini sumatur. curñ in
una sed ĩ duab dedit: id̾o ut ostend̾etur xp̃c:
tani hũanam naturã .i. aĩam ⁊ corpus assũ¬
psisse: ut utrũq redimeret. panis enĩ ad corpꝰ

Expanded text:
de Virgine sumpsit; quia sicut corpus Christi ex multis membris puris et ab omni macula peccati immunibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis techni, quae panis, totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam et corpus assumpsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
me dunissum initer
qd̾ uolebat uel ad pre¬
dicand̃ directum. uel
forsitan. dimissum
a cartere inquo ante
detentus fuerat. cumi
hoc reddit attento ⁊
mansuetiores. S a¬

Expanded text:
me dimissum in iter quod volebat, vel ad praedicandum directum, vel forsitan, dimissum a carcere in quo ante detentus fuerat. Cum qhoc reddit attentos et mansuetiores. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ eccłie scinden¬
tes ⁊ sacram̃toꝵ iur¬
tutẽ. ⁊ usum ex mini
tra  ctarentur. Ma¬
ioris aũt. uł minoris
ẽẽ usus: si ꝑ magis. ł¬
minus bonos darent᷑
Ita quo subusi erant¬

Expanded text:
unitatem Ecclesiae scindentes, et sacramentortutem, et usum ex minisctarentur, majoris autem vel minoris esse usus si per magis minus bonos darentur. Ita quoque subversi eran
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis ad no : ĩmo a nobis ad uo. id̾o ita
arguit eo quia sic se iactabant coruthii q̃ĩ be¬
nẽficium darent accedentes ad fidem ñ acciꝑent
⁊ exemplo eoꝵ cetere gentes uocarentur ad fi¬
dem. Ideo tos it̾m arguit subdens. an ĩuo s
tur lingius. nec ꝓphe¬
tent. ¶Ion enĩ ꝑmitti¬
tur eis abaliqua aucto¬
ritate loqui in eccłia.s

Expanded text:
a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit subdens: Aut in vos tur linguis nec prophetent. Non enim permittitur eis ab aliqua auctoritate loqui in ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit hic apłs tanqͣm ista pena sint illt plectendi.
qui ñ ualent discernere ĩ effabilẽ trinitatis uni¬
tatẽ. pusilli enĩ ĩ cruce xp̃i głiantes ⁊ si ignorãt
que subtilissime disseruntur tñ ad głiam ꝑue¬
niunt. qi ñ perit unus de pusillis ꝓ quibꝰ mor¬
quieto. tanto ad seditõem faciliores qͣnto sibi ui¬
debantur sp̃u extellere. cum suꝑbiendo cũcta tur

Expanded text:
dicit haec Apostolus, tanquam ista poena sint illi plectendi, qui non valent discernere ineffabilem Trinitatis unitatem. Pusilli enim in Christi cruce gloriantes, etsi ignorant quae subtilissime disseruntur, tamen ad gloriam perveniunt, quia non perit unus de pusillis, pro quibus morquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta tur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ debet uercũdari.
As auobis. Quia for¬
tus fuisse uidetur. nec
alit ord̾iare p̾sumerẽt
aliquas nouas uellẽt
inducere qd̾ ñ possunt
qr ab eis non ꝓcessit
u̾bum dei. nec soli acce

Expanded text:
er debet verecundari. An a vobis, quia fortus fuisse videretur, ne aliter ordinare praesumerent, aliquas novas vellent inducere quod non possent. Quia ab eis non processit verbum Dei, nec soli acce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitendũ est no hr̃e. s ĩ malo faciendo libera
quid̃ est uoluntas. ad bonum aũt ñ est uolũ¬
tas ubera. nsi libera fu̾it ab illo qui dixit. Sifi¬
lius uo lib̾auerit: nere liberi erctis. QQuod si.¬
Ouod si mini

Expanded text:
confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est voluntas; ad bonum autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis Quod si mini
Abbreviated transcription (Latin):
strante. ñ in sp̃u adiuuande qd̾ mandatũ si fit
⁊ ido nec fit. Non enĩ fructus ẽ bonus qui de cari
ẽ. lttt̾a enĩ. sine adiuuante sp̃u occidit. Cũ uo
adest iuiuificans sp̃o. hoc ip̃m uitus ꝯscriptum
facit diligiqd foris scriptum: lex faciebat ti
lex ⁊ gr̃a. net rephenditur lex cũdr. U ittera
Littera enĩ
occidit. ⁊ c̃. Siciro ñ re¬
prehenditur scĩa cum
ritas u̾oedificat. Lex¬
occidit. Ita lexͣ sine gr̃a occi¬
dit. cum sit iurtus pecã. non tamen ⁊̃ sicn
mala ẽ. Multa enĩ sunt quib̾dam noxia: quã¬
uis ñ sint mala. Sic ⁊ lex licet sine grã noi
uiuificet. ñ tam̃ mala est quecum iubet qd̾¬
firmus ẽ. ut demonstrata infirmitate q̃rat
grãm. Lex ergo ducit ad fidem. fides impetrat
sp̃m largiorem qui diffundit caritatẽ que ĩ¬
piet legem. sine sp̃u non ẽ uolundas hominis
libera. tum cupiditatib uincatur. liberũ em̃
arbitrium ⁊ ad bomim ⁊ ad malum faciendũ

Expanded text:
littera occidens, eo quod lex mala sit, sed quia prohibens  ideo nec fit. Non enim fructus est bonus qui de chariest. Littera enim sine adjuvante spiritu occidit: Cum vero adest spiritus vivificans, hoc ipsum intus conscriptum facit diligi quod foris scriptum lex faciebat timlex et gratia; nec reprehenditur lex cum dicitur; littera enim occidit, etc., sicut non reprehenditur scientia, cum ritas vero aedificat . Lexoccidit. Ita lex sine gratia occidit, cum sit virtus peccati, non tamen etiam sic, mala est. Multa enim sunt quibusdam noxia, quamvis non sint mala, sicut et lex licet sine gratia non vivificet, non tamen mala est. Quae cum jubet qfirmus est, ut demonstrata infirmitate quaerat gratiam. Lex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitatem quae implet legem. Sine spiritu non est voluntas hominis libera cum cupiditatibus vincatur. Liberum enim arbitrium, et ad bonum et ad malum faciendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ existentis ñ littera ti docente sed ra sp̃u ad¬
uiuante. qui ꝑ no .i. ministerio nr̃o datuꝵ.
occidit. dum facit scient peccare. ⁊ addit p̾ua
gere ⁊ implere qd̃ littera p̾cipit. Aute ꝙͣ dicat¬
apłs litteram que occidit cui uelut econtrario
ip̃m uiuificantẽ ĩgerit. Ea certe ẽ decalogus
i ut duab tabulis scriptus quia lex subint᷑¬
int ut hũndaret delictũ. porro aũt precepta i

Expanded text:
non existentis in littera, tantum docente, sed in spiritu adjuvante, qui per nos, id est ministerio nostro datur. occidit, dum facit scienter peccare, et addit praet implere quod littera praecipit. Adverte quam dicat litteram quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ. Interior u̾o
re emm ẽ cognitionẽ de fide
adumare. uel compungere
eum ꝙ̃ sciat audire. ⁊ hec uocatio ut dixmuis est
elestoꝵ tantũ. hac uocatione impletur p̾desti¬
natio. Est ⁊ alia uocatio que fit ꝑp̾dicatores de
sunt ⁊ non electi uocati externis. ho ⁊ iustifica¬
urt remissione pecc̃õꝵ ⁊ bona oꝑatione. quos
preteritum ꝓ fituro ut sit sensus magnifica¬
uit .i. magniticabit et̾na remuneratione ut si
p̾teritum quia d̃s dititinꝰ fecisse que ab eterno
disposuit faccre. Unde ysaras. Qui fecit que uen¬
sint. ⁊ in se non fidentes. hoc ergo de p̾scitis
accipitur. ⁊ ñ dealiis. ⁊ si enĩ ad tempus qui¬
dam credant. ⁊ boni uideantur. qd̾ tam̃ qr¬
uocatio. iustificatio. magnificatio unum
ẽ in d̾o ⁊ tria in nobis. p̾destinatio enĩ nr̃a ñ
in nobis est. s in occulto apud ip̃m in eius
p̾scientia. Tria u̾o reliqua in nobis sunt. ⁊ cũ¬

Expanded text:
malorum, interior vero re enim est cognitionem de fide adjuvare, vel compungere eum quem sciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletur praedestinatio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, desunt et non electi, vocati exterius, hos et justificavit remissione peccatorum, et bona operatione. Quos praeteritum pro futuro, ut sit sensus: Magnificavit, id est magnificabit aeterna remuneratione, ut siteritum, quia dicitur fecisse quae ab aeterno disposuit facere. Unde Isaias: Qui fecit quae fusint, et in se non fidentes. Hoc ergo de praescitis intelligitur, et non de aliis; etsi enim ad tempus quidam credant, et boni videantur, tamen qvocatio, justificatio, magnificatio. Unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud ipsum in ejus praescientia. Tria vero reliqua in nobis sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciis qui dicitur ppłs peculiaris dei quã gentili
qui dicitur canis ĩmundus. aut que est ei uti
litas cirũcisionis .i. quid ꝯ secutus est de circũ¬
cisione: ad hoe respondet ualuit quid olim. sed
ñ id̾o digniores sunt ĩ fide. ⁊ hoc est qd̾ art. mul¬
tum plus est iudeo scd̾m pͥorem statum qu̾am
gentili. ⁊ hoc ꝑ omnẽ modũ. Omĩs modus est
uł in ãmĩstratione temporaliũ. uł in resera.¬
tione sp̃nalium. In quo utroq młta uideis d̾
fecit. que ñ gentib. ⁊ ita sd̾m pͥorem statum.
digniores fuerunt. Seq¬
Irimũ qui¬

Expanded text:
o, qui dicitur peculiaris populus Dei quam gentili, qui dilitas circumcisionis, id est quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide. Et hoc est quod ait, multum, ampliusgentili Et hoc, per omnem modum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel in reseratione spiritualium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus, et ita secundum priorem statum digniores fuerunt. imum qui
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝑ minus. Nam quis faciens irrctam .i. p᷑
quamlex precipit. Quid ergo illi facient ⁊tͣ
quo ꝓhibebunt angeli testimoniũ ⁊ sci. ⁊ ꝓpͥa
illum putatis deterio¬
r̃a mereri supplicia qͥ
filium dei ꝯculcau̾it
sufficere credax ad sa
purgare non ualen
lictum enim sangiu¬
uẽ xp̃i ducit. qui per
carnales obseruantiaᷤ
lictũs ẽ ⁊ nos pollurt
meliam fecerit. Sp̃m ꝯtumeliam
facit qui rẽmissione quam ip̃e sp̃e facit. ascri¬
bit carnalib obsu̾antiis uł qui eum maleui¬
uendo a se abicit uł conculcat ille xp̃m qui li¬
participat sanguinẽ pollutum ducit. si ab eo
mundatus ad uomitũ redit. ⁊ penit̾e neglig̃
sp̃m est ĩuiriꝰ: qui eius bñficium grate non
suscipit. S cimus enĩ. Quia uerẽ talis pum
cimus enĩ

Expanded text:
bat per minus. Nam quis faciens irritam, id estHieron. Quid ergo illi facient contra quos perhibebunt angeli testimonium et sancti et pillum putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei conculcaveritsufficere credat ad salpurgare non valentlutum enim sanguinem Christi ducit, qui per carnales observantias lutus est, et nos polluit, meliam facit. Spiritui contumeliam facit, qui remissionem quam ipse Spiritus facit, ascribit carnalibus observantiis, vel qui eum male vivendo a se abjicit. Vel conculcat ille Christum, qui li indigne participat, sanguinem pollutum ducit, si ab eo mundatus ad vomitum redit et poenitere negligit. Spiritui est injurius qui ejus beneficium grate non suscipit. Scimus enim. Quasi dicat: Vere talis punietur, scimus enim