comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ꝓpħie libri huiꝰ. si quis adiecerit supͣ hec
imponet suꝑ eũ deus plagas q̃ scripte sũt i hoc
libro. Et si quis abstulerit ũba ꝓpħie librihus
auferet deus partẽ eius de ligno uite ⁊ deciuitate
fonte alteno nols bibere. ut mũlto uinas tempe
et aditiantur tͥ anni uite. In ꝓu̾bus
Qui sectatur uana eget sensib Inꝑũbits
Doli adicere ad mandata eius. neaiguaris ⁊ m̃dax
ltiora te neq̃sieris ⁊ fortiorate In eccli aste sis¬
tos enĩ seduxit suspitio eoꝵ de ieiumo. Inecc
llud quid ꝓficit lauatio eius. Sic ⁊ homo
qui teninat in pcc̃is sius ⁊ it̾m eadem facit qͥd
ꝓficit humiliando se orationẽ eius qͥs exaudiet.
Sacrificium salutare attendere mandatis ⁊ disce¬
dere ab om̃i nuiquitate. In ysaia¬
Non ẽ gaudere ipiis dicit dñs. ex clama uẽhe¬
menter ⁊ ne parcas. sicut tuba exalta uocẽ tuã
et nũtia ppło meo pcc̃a eoꝵ. ⁊̃ domui iacobiiqͥ¬
tates eoꝵ Me de die indiem q̃runt. ⁊cꝑnosc̃e

Expanded text:
uerba prophetiae libri huius. si quis adiecerit supra haec, inponet deus super eum plagas, quae scriptae sunt in hoc libro: et si quis abstulerit uerba prophetiae libri huius, auferet deus partem eius de ligno uitae et de ciuitatefonte alieno noli bibere, ut multo vivas tempore, et adjicientur tibi anni vitae. Item illic. Qui sectatur vana, eget sensibus. Noli adjicere ad mandata ejus, ne arguaris, et mendax ltiora te ne quaesieris, et fortiora te ne stos enim seduxit suspicio illorum, et rtuo, quid proficit lauatio eius? sic et homo qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem eius quis exaudiet? sacrificium salutare adtendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate. Item inon est gaudere impiis, dicit dominus. exclama in virtute, ne parcas. sicut tubae exalta uocem tuam et adnuntia populo meo peccata eorum et domui lacob iniquitates suas. me de die in diem quaerunt et scire
Abbreviated transcription (Latin):
uit mnqurtm etiam hoc corruptibule induere ĩcorup¬
tionem ata hic nt hoĩes morituros eũ usberetu¬
uenmuatme moriturũ ut tota penitus uetastate
consipta nusia iex imenbris es repugnet leo inẽ
toridm q̃ ibi ꝙ p̃sente ita cognoscat sit sci postea¬
cognituri sũt. Quis demens audeat affirmare nõ¬
fieri ñ posse: S quare nõ fatiat q̃ runt homines. nec qͥ
qriint se attendunt ẽẽ homines. Scio qd̾ sit̃ in posu¬
bilitas ita ⁊ iiquitas nõ ẽ aput d̾m. ⁊ scio ꝙ supbis
resistit humelib aũ dat gr̃am. ⁊ scio qd̾ illi cui ne

Expanded text:
lit in quoquam etiam hoc corruptibile induere incorruptionem , atque hic inter homines morituros eum jubere vivere minime moriturum, ut tota penitus vetustate consumpta nulla lex in membris ejus repugnet legi mentis , Deumque ubique praesentem ita cognoscat, sicut sancti posteacognituri sunt, quis demens audeat affirmare, non posse? Sed quare non faciat, quaerunt homines: nec qui quaerunt, se attendunt esse homines. Scio quod sicut impossibilitas, ita et iniquitas non est apud Deum . Et scio quod superbis resistit, humilibus autem dat
Abbreviated transcription (Latin):
tidatis qͣstum uos oportet ẽe sollicitos ur seni¬
prcͣuas miserias fugiatis. Et si mors sitormetur
beli gaudia pura ⁊ insmita q̃renda sũt Istacoa¬
tantos nolite eẽ pigri mopib bonis ut ad up̃e
ceminis inestẽ suo temꝑe uenatis. ⁊hmmtratĩ ẽ
enĩ n qd̾ morem ur̃m deuestiendis paupib fuen¬
tus sũ ⁊ nũc exhortor ne uos uincat ⁊ pigris fatiat
contritio mundi huĩ cui talia uidetis accid̾e qualia
dño ⁊ redemptor nr̃ qui mentiri nõ pot uentira
p̃dixit. Non solũ engo nõ debetis minus opa mr̃e
ad loca miunitiora festinantius migrant qui rumã
dourus uident contritis parietib ĩmmere sic corda
xp̃iana qͣnto magis sentiunt mundi huĩ runam
erebescentib tribulationib ꝓprnquate. tanto mag
debent bona que int̾ra recondere disponebante inthẽ¬
saurũ celestem in pigra celeritate tranfferre. ut sia¬
licui hurmanus casus actiderit: gaudeat qui delao¬

Expanded text:
cidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempcidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! et si mors sic timetursaeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! ista cogitantes nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad uestri seminis messem suo tempore ueniatis. Nuntiatum est enim mihi, quod morem uestrum de uestiendis pauperibus fueritus sum et nunc exhortor, ne uos uincat et pigros faciat contritio mundi huius, cui talia uidetis accidere, qualia dominus et redemptor noster, qui mentiri non potest, uentura praedixit. non solum ergo non debetis minus facere opad loca munitiora festinatius migrant, qui ruinam domus uident contritis parietibus imminere, sic corda Christiana quanto magis sentiunt mundi huius ruinam crebrescentibus tribulationibus propinquare, tanto magis debent bona, quae in terra recondere disponebant, in thesaurum caelestem inpigra celeritate transferre, ut, si aliqui humanus casus ac
Abbreviated transcription (Latin):
peto caritatẽ ut̃am ⁊ ꝑ xp̃m obsec
ne uos mea conrastet absentia corporalis. ⁊ iam sp̃u¬
et cois affectu puto uos nõ dubitare nullo modo
me auobis posse discedere qͣmins me amplĩ conẽ¬
stet qn forte uos ip̃os qd̾ infrcmitas mea suftide
nõ potest om̃ib cutris quas de me exigunt men¬
bra xp̃i quib me. ⁊ timor euis ⁊ canitas seriure
anentoe fuisle licentiosa libertate. sed netessatra ser¬
uitute que sepe sc̃os fr̃es ⁊ collegas meos etiã labo¬
res matinos ⁊ transmarinos cõpulit sustmeres
aquib me semꝑ nõ indeuotio mentis. s miniso
pdonea ualitudo corporis excusauiti ꝓinde dilet
iangesice si uos aliqua molestia tempalis era¬
gitat ipa uos magis ãmonere debet quẽadmnod̃
de sliauita cogitare debeatis usbi sine aliquo la¬
bore iuatis. euadentes nõ molestas angustias.
tempis patui. sed horrendas penas ignis eterar
tram si tanta cura tanta intentione tanto labo¬
t agrtis. ne i aliquo crutiatus transitorios in¬

Expanded text:
peto caritatem uestram et per Iesum obsecro, ne uos mea conet cordis affectu puto vos non dubitare nullo modo me a vobis posse discedere; quamvis me amplius contristet, quam forte vos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis, quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor ejus et charitas servire uam me absentem fuisse licentiosa libertate, sed necessaria seruitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indeuotio mentis sed minus idonea ualitudo corporis excusauit. proinde, diluangelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagitat, ipsa uos magis admonere debet, quem ad modum de illa uita cogitare debeatis, ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes non molestas angustias temporis parui sed horrendas poenas ignis aeterni. nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis, ne in aliquos cruciatus transitorios in
Abbreviated transcription (Latin):
sinspense deputantur. nõ ad placendũ hominib sed sd
secuiendũ demonib adhibetur. Quis aũ possit sales
et it̾m. eue enĩ consonantia xp̃i ad belial ⁊ nsi forte
qr belial nõiauit. ⁊ generalem sccietatẽ demoni oꝵ
ꝓhibuit. licet xp̃ianis sacrificare neptuno: qr
nich ꝓprie de neptuno uetitũ legisꝰ. moneant᷑ inte¬
rim nuseri si obtemꝑare nolunt p̃ceptis salubriorib
saltem sacrilegia sua nõ defendant: ne maiore scẽ
lere se implicent. Quid aũ cũ eis agendũ sit si cõl¬
uere maures timent. ⁊ corpus xp̃i cũ signo diaboli
accipere nõ timent. De ordinando aũ qui ĩparte do

Expanded text:
suspensae deputantur, non ad placendum hominibus, sed ad suspensae deputantur, non ad placendum hominibus, sed ad serviendum daemonibus adhibetur. Quis autem possit speciales e enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno uetitum legimus. moneantur interim miseri, ut, si obtemperare nolunt praeceptis salubrioribus. saltem sacrilegia sua non defendant, ne maiore se scelere implicent. quid autem cura eis agendum sit. si soluere inaures timent et corpus Christi cum signo diaboli accipere non timent? De ordinando autem, qui in parte Do
Abbreviated transcription (Latin):
mĩt epla scĩtatis tue ocupatissimũ mereppent ⁊ celer¬
rimus baiuili reditus. neꝙ ñ rescribere t̃. neꝙ ad ea que
consliusti ita ut oportet resporidere ꝓmisit. Qolo tu
de orram̃tis auri uł uestis p̃ ꝓperam habeas inphocen¬
do suiam. nisi eos qui neq coniugati. neq cõuuigari eu¬
pientes cogitare debent qũo placeant deo Illi aũ cexi¬
tant q̃ sunt mundi qũo placeant uł irri uxorib
ist intilieres maritis. nisi qd capillos nudare femmã
quas etiam caput uelare apło uibet. nec mauitatas
deort. suiare aĩipigm̃tis quo uł rubicundior uł candi¬
dios appareat: adult̾imna fallatia ẽ. qua nõ dubito⁊
ip̃os mantos se nolle decipi. quib solis ꝑmittende
sint femine oeuati scd̾m ueniã. ñ scdm mipium dã
luis fucus iũdax uerum neauri quidẽ uestis ꝙ pomipa. 
mores bomi suntiscecranda aũ suꝑsticio ligtiaꝵ inqui¬
b enam ĩ aures iatoꝵ insĩimis exuna parteraiituu

Expanded text:
istula sanctitatis tuae et occupatissimum me repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea, quae consuluisti, ita, ut oportet, respondere permisit. nolo tamen de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam stisque pompa, sed mores boni sunt. 2. Exsecranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures virorum in summis ex una parte auriculis
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti. si aũ ⁊ accepisti quid głiaris qi nõ accepe
ris. respond̾e possimus. Ecce habemus uoluntatem
credendi qͣm nõ accepius. Ecce ibi głtenur qdͣ ñ
acceꝑimus. Si aũ dixerimus ⁊̃ huinodi uolunta¬
tem nõ ẽẽ nisi donũ dei nirsus metitendum ẽ. ne in¬

Expanded text:
accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non eccepe accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non eccepe r i s? respondere possimus: ecce habemus uoluntatem credendi. quam non accepimus, ecce ubi gloriamur, quod non acceperimus. si autem dixerimus etiam huiusmodi uoluntatem non e
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o tħu in oꝑib bonis que p̃parauit deus ut milt
ambulemꝰ. Postremo. hec ẽ fides que ꝑ dilc̃onem oꝑat᷑ͤ
nõ ꝑtimorem. nõ formidando penã. s amando iustici¬
ami. unde ergo dilectio ista .i. caritas ꝑqm fides opat ᷑
nisi unde illã fides ip̃a impetrauiti ⁊ eq enĩ eẽt ĩnob̾
qͣntumq sit in nobis nsi diffumd̾etur in cordĩb nũs¬
ꝑ spm scm̃ qui datus ẽ nob̃. Caritas qͥppe dei dc̃a ẽ
diffundi incordib nr̃is. nõ qua nos ip̃e diligit: s
nos saluos facit. ⁊ fides sh̃u xp̃i qua nos fideles fanit
Hecẽ iusticia dei qmͣ nõ solũ decet ꝑ legis p̾ceptii
uerũ etiam dat ꝑ sp̃c donũ. sedconseq̃ns ẽ pailulĩt
querere utrũ uoluntas illa qua credimus etiã ip̃a
dei donũ sit. an exillo naturalit᷑ insitolibero adhtbe¬
atur arbitrio. Si enĩ dixerimus eam nõ eẽ dei donir
metuendum ẽ ne exiftimemus inuenissẽ aliqd̾ nos
qd̾ apło increpanti ⁊ dicenti. Quid enĩ habes qd̃ nõ

Expanded text:
eparauit deus ut in illis ambulemus. postremo haec est fides, quae per dilectionem operatur, non per timorem, non formidando poenam, sed amando iustitiam. unde ergo ista dilectio, id est caritas, per quam fides operatur. nisi unde illam fides ipsa inpetrauit ? neque enim esset in nobis, quantacumque sit in nobis, nisi diffunderetur in cordi sanctum, qui datus est nobis. caritas quippe dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed nos saluos facit, et fides Iesu Christi, qua nos fideles facit. haec est iustitia dei, quam non solum docet per legis praeceptum, uerum etiam dat per spiritus donum. Sed consequens est paululum quaerere, utrum uoluntas illa qua credimus etiam ipsa dei donum sit an ex illo naturaliter insito libero adhibeatur arbitrio. si enim dixerimus eam non esse donum dei, metuendum est ne existimemus inuenisse noso increpanti et dicenti: quid enim habes quod non
Abbreviated transcription (Latin):
bio ⁊ ip̃a dilectio nõ solũ supra qm hic hadeio.
s longe supͣ qmͣ petinus ⁊ intelliginus ent nee
ideo fantũ plus esse pot̾te qm ⁊ toto corde textoco
animo ⁊ extota mente Neq enĩ restat ĩ nob aliqͥo
qd̾ addi possit ad totũ. qr si restabit aliqͥd scid non
erit totum. ꝓ inde hoc pͥmum p̃ceptũ iusticie io
uibemur diligere d̾m extoto corde ⁊ extata anma
et extota mente qitẽ de ꝑrimo diligendo alcra aomse¬
q̃ire malla uita miplebimus cũ udeimus fat exro
facera. sy ideo nobis hoc etiam nũt sceptunseut am
monereiure quid fide exposcere. q so spemnit em
et oblriscendo que retro sũt iniqua ⁊ adaproiauros
extendere debeamus. Ac ghoc qͣntum si uedetit ra es¬

Expanded text:
ilectio non solum supra quam hic habemus, sed longe supra quam petimus et intellegimus erit, nec ideo tamen plus esse poterit quam ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente. neque enim restat in nobis aliquid quod addi possit ad totum, quia si restabit aliquid, illud non erit totum. proinde hoc primum praeceptum iustitiae, quo iubemur diligere deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, cui est de proximo diligendo alterum consequens, in illa uita inplebimus, cum uidebimus faeie ad faciem. sed ideo nobis hoc etiam nunc praeceptum est, ut admoneremur, quid fide exposcere, quo spem praemittere et obliuiscendo quae retro sunt in quae anteriora nus extendere debeamus. ac per
Abbreviated transcription (Latin):
mate audeat cũ eo urentũ fuent qd antil uͥs exost¬
cam sicut ⁊ ognitussũ tanta dei dilectoen tore
contem platorib eiuo qͣñta fidelib nũc ẽ aud illo
siqñto maior noticia tanto erit maiorollecgo
fecto nũc quantũ deest dilectioni tm̃ ꝓficiende iust¬
cie deesse coredendim ẽ. Scire eni aliquid ie ede uũit
tm nõ diligi potest. Diligi aũ qd̃ neq scitur neq
crrditur nõ potest aut̃ si credendo ad tantã disorti¬
onẽ scĩ ꝓuenire potuerunt. qm certe maiorẽ mit̃¬

Expanded text:
audeat, cum eo uentum fuerit, quod ait: ut cognoscam sicut et cognitus s u m, tantam dei dilectionem fore contemplatoribus eius, quanta fidelibus nunc est, aut ullo si quanto maior notitia tanto erit maior dilectio, profecto nunc quantum deest dilectioni tantum perficiendae iustitiae deesse credendum est. sciri enim aliquid uel credi et tamen non diligi potest; diligi autem quod neque scitur neque creditur non potest. at si credendo ad tantam dilectionem sancti peruenire potuerunt, qua certe maiorem i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̾. sufficit tibi gr̃a mea. Nam uirtus in ifirmitate
ꝑficitur Aliquid ergo ẽ in abdito ⁊ ꝓfumndo iuiditioꝵ
nisi inlaude der hec aũ aliquid quis possit scrutari
quis uestigare quis nosse: Tam sũt inscrutabilia ui¬
ditia enuis. ⁊ inuestigabiles ine eus. Quis enĩ cogno¬
uit sensum dñi. aut quis consiliariꝰ illi fuit aut

Expanded text:
icit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. aliquid ergo est in abdito et profundo iudiciorum nisi in laudem dei. hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis uestigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? aut q
Abbreviated transcription (Latin):
piendum ẽ ut caritati cuiꝰpiam derogemꝰ. si non
qd̃ audierit statim crediderit. Quid qd̾ eadem
caritas amonet nõ fatile defr̃e mali aliqͥd esse
credendũ. Et cũ tale aliquid dicitur. hoc ad sema¬
gnudicat ꝑtinere. ne credat. postremo ip̃a caritas
que om̃a c̾redit. nõ om̃i sp̃ui credit. Ac ꝑ hoc oĩa
qucdẽ credit. s deo. qr nõ dcmͣ ẽ. om̃tib credit.
qulli itaq dibium ẽ eam fidem abapło cõmen¬
doti qua c̾redit᷑ deo. S adchut ẽ aliquid discernẽ¬
dum. qm̃ ⁊ illi qui sublege sũt. ⁊ timore pene ĩ¬
titiam suam facere conantur. ⁊ ideo nõ faciunt d̾i
nistitiam qr caritas eam facit. qua nõ labet nisi
qdͣ licet nõ timor qui cigiturꝰ in oꝑe hr̃e qdͭ licet¬
cũ alud heat inuoluntate qua mallet si fieri poss
licere qd nõ licet ⁊ iłli ergo credunt deo. Nam si om̃i¬
nonõ cred̾ent. nec penam legis utiꝙ formdarent.

Expanded text:
piendum est, ut caritati cuiuspiam derogemus, si non piendum est, ut caritati cuiuspiam derogemus, si non quod audierit statim crediderit. quid quod eadem caritas admonet non facile de fratre mali aliquid esse credendum et, cum tale aliquid dicitur, hoc ad se magis iudicat pertinere ne credat ? postremo ipsa caritas, quae omnia credit, non omni spiritui credit ac per hoc omnia quidem credit, sed deo, quia non dictum est: \'omnibus credit\'. nulli itaque dubium est eam fidem ab apostolo commendari, qua creditur deo. Sed adhuc est aliquid discernendum, quoniam et illi qui sub lege sunt et timore poenae iustitiam suam facere conantur et ideo non faciunt dei iustitiam, quia caritas eam facit, quam non libet nisi quod licet, non timor, qui cogitur in opere habecum aliud habeat in uoluntate qua mallet, si fieri posset, licere quod non licet. et illi ergo credunt deo; nam si omnino non crederent, nec poenam legis utique formidarent.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est iquitas. Punit enĩ ettã isto modo. nec id̾o
nuiste qr occialte. Deterũ iniquus puniri se ignorat
nisi cũ manifesto supplicio senserit nolens qͣntũ
cłs ait. Tradidit illos deus ĩ concupiam cordis
alloꝵ ut faciant q̃ nõ cõuentunt. Hinc ⁊ dñs pyla¬
to Non hr̃es inme inquit potestatẽ. nisi data tͥ
ĩponitur. Unde cłi danid saulis eccidendi potesta¬
tem accepisset. maluit parcere qͣm ferire Unde
intesligimus malos acciꝑe potestatẽ ad dampna¬
uoluutatis sucbone. Cum ergo fides inpotestate
sit qm̃ cũ uult quisꝙ credit. cũ credit qd̾ utõlens
credit. demde q̃rendum ẽ ĩmo recolendũ qm fidem
tanta conflictatione cõmendat apłs. Nõ enĩ qd̃¬
ltbet credere bonũ ẽ. Nam inde ẽ illud. frẽs nolite
omi spũs credere. s ꝓbate sp̃m qui ex deo ẽ. nec in
lauidio caritatis qd dc̃m est. om̃ia credit sic acci¬

Expanded text:
non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo non est iniquitas. punit enim etiam isto modo nec ideo iniuste, quia occulte. ceterum iniquus puniri se ignorat. nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum  apostolus ait: tradidit illos deus in concupiscentias cordis illorum, ut faciant quae non conueniunt. hinc et dominus Pilato: non himponitur. Unde cum David Saülis occidendi potestatem accepisset, maluit parcere, quam ferire . Unde intelligimus malos accipere potestatem ad damnauoluntatis suae. Cum ergo fides in potestate sit, quoniam cum uult quisque credit et. cum credit, uolens credit, deinde quaerendum est, immo recolendum, quam fidem tanta conflictatione commendet apostolus. non enim quodlibet credere bonum est; nam unde est illud: fratres. nolite omni spiritui credere, sed probate spiritum qui ex deo est? nec in laudibus caritatis quod dictum est: omnia credit, sic acci
Abbreviated transcription (Latin):
temptari sup̃ ĩd quod potestis. de isla itaꝙ fide q̃¬
ramis uttũ ipotestate sit qua credimis deo ut
credimus in d̃m. Hinc enĩ scriptum ẽ. Credidit
abrabam deo ⁊ deputatũ ẽ illi adiusticiã. ⁊ cre
denti meũ qui iustificat impiũ. Deputatur fides
eauo ad ufticiam Uide ñs utrũ quisꝙ credit si
ualut aut ñ credat si uolu̾t. Quid si absudũ ẽ
nlidi ẽ amĩ credere nsi consentire uerũ eẽ qd̾ dicit᷑.
toriq sicut᷑ apłs dicit. Non ẽ potestas nisi a deo. Od
ioitur canse ẽ. cur nõ ⁊ de ista robis dicat. Qiud
enĩ habes qid nõ accepisti. Nam ⁊ ut credamꝰ deits
cnlit lusqͣm aũ legriuus in sc̃is scripturis. ñ est
uinõ ẽ uolintas nͥ ab illo. qm̃ mala uoluntas iã
sola pcc̃m ẽ. etã si desit effectus .i. si nõ habeat po¬
testatem. Sorro cũ uoluntas mala potestatẽ accipit
implere qd intendit exuiditio dei uemti aput quẽ

Expanded text:
temptari super id quod potestis. de illa itaque fide qutemptari super id quod potestis. de illa itaque fide quaerimus, utrum in potestate sit, qua credimus deo uel credimus in deum. hinc enim scriptum est: credidit it Abraham et deputatum est illi ad iusti qui iustificat impium deputatur fides eius ad iustitiam. uide nunc utrum quisque credat, si noluerit, aut non credat, si uoluerit. quod si absurdum est quid est enim credere nisi consentire uerum esse quod dicitur?  potestas a deo quid igitur causae est cur non et de ista nobis dicatur: quid enim habes quod non accepisti? nam et ut credamus. deus dedit. nusquam autem legimus in sanctis scripturis: non est si non est uoluntas nisi ab illo, quoniam mala uoluntas iam sola peccatum est, etiam si desit effectus, id est si non habeat potestatem. porro cum uoluntas mala potestatem accipit inplere quo intenditur, ex iudicio dei uenit, apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo facere nõ possunti qd̃ ideo cogunt᷑ ut faci¬
ant qr posse creduntur. Solent exeusando spon¬
dere ⁊ dicere. facerem si eẽt inpotestate. Quid gͥ
ultra q̃rimus qñ quidẽ hanc dicimus potesta¬
tem. ubi uoluntati adiacet fatultas factendi
unde hoc quisq inpotestate hr̃e dicitur. qd̾ si
uult facit. si nõ uult nõ facit. Attende iam ĩtld̾
qd̃ discutiendũ posuimꝰ. utrũ fides in potestare
sit dehacenĩ fide nunc loquimur qm ad hibem
qm aliquid credimus. mummꝙͣ damꝰ cũ aliqͥd
pollicemur. Nam ⁊ ip̃a dicit᷑ fides. S alit̾ dici¬
mus. nõ mͥ habuit ficem. alit̾ aũ nõ mͥ serua¬
uit fidem. Nam sslud ẽ nõ credidit qd̾ dixi. il¬
lud nõ fecit qd̃ dixit. scd̃m aũ hanc sidẽ qua
credimus fideles sumꝰ deo. Scd̃m illã u̾o qua
fit qd̃ ꝓmittitur ettã ip̃e deus fidelis ẽ nobis.
Hoc euł dicit apłs. fidelis deus qui nͣ ꝑmittat uos¬

Expanded text:
omnino facere non possunt, quod ideo coguntur ut faciomnino facere non possunt, quod ideo coguntur ut faciant. quia posse creduntur, solent excusando respondere et dicere: \'facerem, si esset in potestate\'. quid igitur ultra quaerimus, quando quidem hanc dicimus potestatem, ubi uoluntati adiacet facultas faciendi? unde hoc quisque in potestate habere dicitur, quod, si uult, facit, si non uult, non facit. Adtende iam illud quod excutiendum posuimus, utrum fides in potestate sit. de hac enim fide nunc loquimur, quam adhibemus, cum aliquid credimus. non quam damus, cum aliquid pollicemur; nam et ipsa dicitur fides. sed aliter dicimus: \'non mihi habuit fidem\', aliterautem: \'non mihi seruauit fidem\'. nam illud est \'non credidit quod dixi\', illud \'non fecit quod dixit\'. secundum fedem, qua credimus, fideles sumus deo; secundum illam uero, qua fit quod promittitur, etiam deus ipse fidelis est nobis. hoc enim dicit apostolus: fidelis deus, qui non uos permittat
Abbreviated transcription (Latin):
tatefacitis qr mallet aliud. soro inuitus hoc
ẽ nolens facere dicitur. Malo quippe aliqͥd fac̾e
cõpellitur qd̃ nolens euitare uł a se remouere
facit esd̃ cogitur. Nam si tanta uoluntas sit ut
malit hoc nõ fatere qͣm illud nõ ꝑati. cegenti
ꝓculdubio resistit. nec facit. ac ꝑ hoc si facit ñ
quidem plena. nec libera uoluntate. s tantũ
nõ fatit nisi uoluntate qm uoluntatẽ qr ef¬
fectus consequitur. nõ possumus dicere utolun pot¬
potes¬
tatem defuisse. factenti. si enĩ cogenti cedens itel¬
let facere. nec possetei uoluntatẽ affuisse licet
exortam. s potestatẽ defuisse diceremus. Cũ
uo ideo nõ fatiebat qr nolebat. erat utiq po¬
testas. s uoluntas deerat. qm diu cogenti reluc¬
tando nõ fecit. Hinc ẽ quod etiã ssli qui cogũt
uł qui suadent solent dicere. Qd̾ habes in potes¬
tate quare nõ fatis ut hec malo careas: Et qͥ

Expanded text:
tate facit; sed quia mallet aliud. ideo inuitus, hoc tate facit; sed quia mallet aliud. ideo inuitus, hoc est nolens facere dicitur. malo quippe aliquo facere conpellitur, quod nolens euitare uel a se remouere facit quod cogitur. nam si tanta uoluntas sit, ut malit hoc non facere quam illud non pati, cogenti procul dubio resistit nec facit. ac per hoc, si facit, non quidem plena et libera uoluntate, sed tamen non facit nisi uoluntate; quam uoluntatem quia effectus consequitur, non possumus dicere potestatem defuisse facienti. si enim cogenti cedens uellet facere nec posset. ei uoluntatem affuisse licet extortam, sed potestatem defuisse diceremus. eunt uero ideo non faciebat, quia nolebat, erat utique potestas, sed uoluntas deerat, quamdiu cogenti reluctando non fecit. hinc est, quod etiam illi, qui cogunt uel qui suadent, solent dicere: \'quod habes in potestate, quare non facis, ut hoc malo careas?\' et qui
Abbreviated transcription (Latin):
nich potestis facere. ⁊ ñ uos filĩ liberautereͭ. tunt
uere liberi eritis. Queret aliquis utrũ fides ista ĩ
qua salutis uł ad salutẽ cõnexionis huĩ qͣm cõ¬
memoraui ẽẽ uidetur exordium inr̃a consti¬
tuta sit potestate. Qd̾ facilius uidebimus si pͥ¬
usquid sit potestas aliqͣnͣto diligentius ꝑspexeri¬
mus. Cũ ens duo q̃dam sint uelle ⁊ posse. Unde
nec qui uult continuo pot̃. nec qui pot̾ continuo
nult. Quia sicut uolumꝰ aliqñ qd nõ possumus.
sicut ⁊̃ possumus aliq̃n qd̾ nolimus. łatis elu¬
ceti ⁊ in ip̃ĩs enam uocabulis resonat. quod ab
eo qd̃ ẽ uelle uolluitas. ab eo aũ qd̾ ẽ posse pote¬
stas nomen accepit. Qua pp̃ sicut qui mlt ht̃
uoluntatẽ. ita potestatem qui potest. S ut pote¬
state aliquid faciat uoluntas aderit. Neq enĩ
diti solet quispiam potestate fecisse si quid fecit
ĩuitus. qͣm qͣm si subtilius adu̾tantus. etiam
qd̃ quisq inuitus facere cogiturꝰ. Si facit nõlũ¬

Expanded text:
iberauerit. tunc uere liberi eritis ? Quaeret aliquis, utrum fides ipsa, in qua salutis uel ad salutem conexionis huius, quam commemoraui, esse uidetur exordium, in nostra constituta sit potestate. quod facilius uidebimus, si prius quid sit potestas aliquanto diligentius perspexerimus. cum enim duo quaedam sint uelle et posse — unde nec qui uult continuo potest nec qui potest continuo uult, quia sicut uolumus aliquando quod non possumus, sic etiam possumus aliquando quod nolumus —, satis elucet et ipsis etiam uocabulis resonat, quod ab eo quod est uelle uoluntas, ab eo autem quod est posse potestas nomen accepit. quapropter sicut qui uult habet uoluntatem, ita potestatem qui potest. sed ut potestate aliquid fiat, uoluntas aderit. neque enim dici solet quispiam potestate fecisse, si quid fecit inuitus. quamquam, si subtilius aduertamus, etiam quod quisque inuitus facere cogitur, si facit, uolun
Abbreviated transcription (Latin):
Continuo subiecit dehiis qui legẽ ñõ hñtes natu¬
ralit̾ q̃ legis sunt faciunt. si nõ illi sunt ĩtesligẽ¬
di qui ꝑͥtinent ad grãm mediatoris. sed ũli potius
qui cũ d̾m uerũ uera pietate nõ colant. hñt ram̃
quedam oꝑa bona in uita impia. anforte hoc ip̃o ꝓ¬
bandcm credidit qd̾ supra dixerat. qr nõ ẽ ꝑsonaꝵ
acceptio apud d̾m. Et qd postea dixit. qr nõ nideoꝵ
deus ẽ tñi sed etiam gentiũ qd̾ quantila cũꝙ lecas
opa naturalit᷑ insita nõ inuenirentur mets quls

Expanded text:
continuo subiecit de his, qui legem non habentes natucontinuo subiecit de his, qui legem non habentes naturaliter quae legis sunt faciunt, si non illi sunt intellegendi, qui pertinent ad gratiam mediatoris, sed illi potius, qui cum deum uerum uera pietate non colant, habent tamen quaedam opera bona in uita impia? an forte hoc ipso probandum credidit, quod supra dixerat, quia non est personarum acceptio apud deum, et quod postea dixit, quia nou ludaeorum deus est tantum, sed etiam gentium, quod quantulacumque legis opera naturaliter insita non in
Abbreviated transcription (Latin):
illi de quib agimus qui scd̃m illũ modũ de quo
supius dyͣximus naturalit̾ que legis sũt faciũt
quid eis ꝓderunt excusantes cogitationes in die
qua iuidicabit deus occulta hominũ. nisi forte ut
mitiꝰ puniantur. Sicut enĩ nõ impediunt auita¬
eterna iustũ quedam pcc̃a uenalia. sine quib hec
uita nõ ducitur: sic ad salutẽ et̾nam nicħ ꝓfunt.
impio aliqua bona oꝑa sine quib difficilime
uita cuilibet pessimi hominis ĩuenitur. uerumptũ
sicut ĩ regno dei uelut stella differt astella in głia
differunt sc̃i. sic ⁊ indampnatõe pene sempiterne.
Tolerabilius erit sodome quã alteri ciuitati. Et e¬
runt q̃dam duplo ampll quibdam gehenne filii
ita nec illd̾ in uidicio dei uasabit qd̾ in ip̃a ĩpietate
dampnabili magis alius alio minus ue peccauit.
Quid gͦ huic apłus efficere uoluit. qd̾ iactantiam
cohibens udeoꝵ cũ dixisset nõ auditores legis ius¬
tisunt ap̃ d̾m. sed fc̃ores legis iustificabuntur

Expanded text:
ibus agimus, qui secundum illum modum, de quo superius satis diximus, naturaliter quae legis sunt faciunt, quid eis proderunt excusantes cogitationes in die, qua iudicabit deus occulta hominum. nisi forte ut mitius puniantur? sicut enim non inpediunt a uita aeterna iustum quaedam peccata uenialia, sine quibus haec uita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime uita cuiuslibet pessimi hominis inuenitur. uerum tamen sicut in regno dei uelut stella ab stella in gloria differunt sancti, sic et in damnatione poenae sempiternae tolerabilius erit Sodomae quam alteri ciuitati et erunt quidam duplo amplius quibusdam gehennae filii. ita nec illud in iudicio dei uaeabit, quod in ipsa impietate damnabili magis alius alio minusue peccauerit. Quid ergo hinc apostolus efficere uoluit, quod iactantiam cohibens ludaeorum, cum dixisset: non auditores legis insti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
castum se hr̃e cor aut qͥs gniabr minidũ se eẽ a pc̃co
Ideo illic netcm fuit cõmemorare miserationẽ ⁊ mise¬
ricordiam dñi. ubi iam exigi debita ⁊ reodi merita
sic possent uideri. ut nulliis eẽt mĩe locus. Coronat
Segregabitur enĩ ad dext̾am. Cui dicat. Qsuriui enĩ¬
et dedistis in manducare. Qm̃ iuidiciũ sine mĩa fiet ib¬

Expanded text:
castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? ideo illic nccessanum fuit commemorare miserationem et misericordiam domini, ubi iam exigi debita et reddi merita sic possint uideri, ut nullus esset misericordiae locus. coronat segregabitur enim ad dexteram, cui dicatur: esuriui et dedistis mihi manducare, quoniam iudicium sine m i s
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ẽ dei. Benedic inquit anima mea dr̃m. ⁊ noli
obliuisci om̃ts retributiones eius. Nõ ad tributio¬
nes s ad retributiones qr retribĩt bona ꝓuralis.
Qui ꝓpitius fit om̃ib miquitatib tuis. horagi¬
tur inbap̃atis sacram̃to. Qui sanat om̃s lango¬
res tuos. Hoc agitur in hac uita fidelis hominis
dũ caro concupiscitadũsus sp̃m. sp̃e aũ adu̾sus
carnem. ut nõ que uolumus fatiamꝰ. dũ alia
lex ĩ menbris repugnat legi mentis. dũ uelle
adiacet. ꝑficere autẽ bonũ nõ. qr langor uetusta¬
tis si ꝑseuerante intentione ꝓficimus de die in
diem crescente nouitate sanatur ex fide que ꝑ
dilc̃onem opatur. Qui reduut de dorruptione
uttam tuam. Hoc fit in ultina resurrõne mor¬
tuoꝵ. Qui coronat te ĩmiseratione ⁊ ĩ miscd̃ia
Hoc fit ĩuidicio ubi cũ rexiustus sederit ĩthrono.
redditurus unicuiq scdm oꝑa eius. Quis głiabr̃

Expanded text:
gratiae dei. benedic, inquit, anima mea. dominum et noli gratiae dei. benedic, inquit, anima mea. dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius: noli \'adtributiones\', sed retributiones, quia retribuit bona pro malis. qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis: hoc agitur in baptismatis sacramento. qui sanat omnes languores tuos: hoc agitur in hac uita fidelis hominis, dum caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non quae uolumus faciamus, dum alia lex in membris repugnat legi mentis, dum uelle adiacet, perficere autem bonum non; qui languores uetustatis, si perseuerante intentione proficimus, de die in diem crescente nouitate sanantur ex fide, quae per dilectionem operatur. qui redimit de corruptione uitam tuam: hoc fit in ultima resurrectione mortuorum. qui coronat te in miseratione et misericordia: hoc fit in iudicio, ubi cum rex iustus sederit in throno redditurus unicuique secundum opera eius, quis gloriabitur
Abbreviated transcription (Latin):
diderit ei ꝙ se a peccatis om̃ib absoluendũ ⁊ ab oĩb
uitits sanandum ⁊ calore ac lumine eius acceden¬
dum illuminandũ q cõmiserit hebit exenis gr̃a
oꝑa bona quib etiam scd̾m corpus amortis cortup¬
eterius. supͣ quam petimus ⁊ intelligins. Hunc
ordinem tenuit ꝑsalmus. ubi d̾r benedis anima
mea dño ⁊ noli obliusci om̃s retubutiones euis.
Qui ꝓpitius fit om̃ib imquitatib tuis qui sanat
om̃s languores titos. Qui redimit decorruptione
uitam tuam. qui coronat te inmiseratione ⁊ in¬
mĩa. qui satiat in bonis desid̃uituũ. Et nefor¬
te hec tanta bona huiꝰ uetustatis. hoc ẽ in mortali¬
tatis deformitas desparet. renouabitur inquit
sicut aquile iuuentus tua. Tanqͣm diceret. Hecq̃
audisti ad nouũ hoĩem ⁊ ad nouũ ꝑtinent resta¬
mentũ. Recole mecũ eadem ip̃a paidulũ obsecto te
et inspice delectabitur laudem miscd̃ie. hoc est

Expanded text:
diderit eique so a peccatis omnibus absoluendum et ab omnibus diderit eique so a peccatis omnibus absoluendum et ab omnibus uitiis sanandum et calore ac lumine eius accendendum inluminandumque commiserit, habebit ex eius gratia opera bona, ex quibus etiam secundum corpus a mortis corrupaeternis, supra quam petimus et intellegimus. Hunc ordinem tenuit psalmus, ubi dicitur: benedic. anima mea, dominum e t noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, qui coronat te in miseratione et misericordia, qui satiat in bonis desiderium tuum. et ne forte haec tanta bona huius uetustatis, hoc est mortalitatis. deformitas desperaret: renouabitur, inquit, sicut aquilae iuuentus tua, tamquam diceret: \'haec, quae audisti, ad nouum hominem et ad nouum pertinent testamentum\'. recole mecum eadem ipsa paululum, obsecro te, et inspice delectabiliter laudem misericordiae, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo tam̃ eam uincunt. uerlĩ se ip̃os fraudant
magno ⁊ sũmo bono. malis ꝙ penalib implicant
contempserunt. Itaq itoluntas dei semꝑ ĩuicta est
uinceretur auͭ si nõ inueniret quid dẽ contẽptorib
faceret. aut nullo modo possent euadere. qd̾ de talib
ille instituit. Qui enĩ dicit u̾bi gr̃a uolo ut hũ
om̃s serui meiopentur inuiea ⁊ post laborem re¬
quiescentes epilentur ita ut quisquis eoꝵ hec no¬
luerit inpistrino semꝑ molat. uidetur quidẽ quicũ¬
ꝙ contempserit contra utoluntatem dñi su facere.
S tunc eam uincet. simpistrinum contempnens
effugerit qd̾ nullo mͦ fieri pot̾ sub dei potestate.
Unde scriptum ẽ. Semel locutus ẽ deus. hocẽ ĩ com¬
mutabilit̾ qͣmqͣm ⁊ de unico u̾bo possit intelligi
Deinde subuingens quid in cõmutabilit᷑ sit locutꝰ
erit ad dampnationẽ sit potestate enis qui contem¬
pserit ad credendum mĩam eius. Quisquis aũ cre¬

Expanded text:
nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest sub dei potestate. unde scriptum est: semel locutus est deus, hoc est incommutabiliter, quamquam et de unico nerbo possit intellegi. deinde subiungens quid incommutabiliter sit locutus: erit ad damnationem sub potestate eius, qui contempserit ad credendum misericordiam eius. quisquis autem cre
Abbreviated transcription (Latin):
S credimus ut impetremus hancgr̃am ⁊ uttq uo¬
luntate credimnts. de hac q̃ritur unde sit nõbis. Si na¬
tura: qͣre nõ om̃sb cum sit idem. deus õmi creator.
si dono dei: etiam hoc quare nõ om̃ib. cũ oũis hot̃es
uelit saluos fieri. ⁊ incognitionẽ ueritatis uenire:
Orius gͥ illud dicamus. ⁊ uideamus utrũ huitsatis¬
faciat q̃oni qd̃ liberum arbitͥum naturalit᷑ aitri¬
butũ acreatore anue rõnali. isla media uis ẽ. qua
ut impelli ad fidem uł inelinari ad infidelitatẽ pot̃
et ideo net istam itelutatẽ qua credidis deo dici
potest homo hr̃e qͣm̃ nõ accepit. qñ quidẽ uocante
deo surgit de libero arbitͥo qd̃ naturalit᷑ cũ crearetur
accepit. uilt aũ deus om̃s hoĩes saluos fieri. ⁊ ad
agnitionẽ ueritatis uenire. Nõ sit tm̃ ut eis aduat
lsberũ arbitͥum qd ut bene uł male utentes iustis¬
sime iudicentur. Qd̾ cum fit infideles quidẽ contra
uoluntatem dei fatiunt. cũ ents eitñgelio ñ credũt

Expanded text:
sed credimus, ut inpetremus hanc gratiam, et utique uoluntate credimus: de hac quaeritur unde sit nobis. si natura, quare non omnibus, cum sit idem deus omnium creator? si dono dei, etiam hoc quare non omnibus, cum omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire ? Prius igitur illud dicamus et uideamus utrum huic satisfaciat quaestioni, quod liberum arbitrium naturaliter adtributum a creatore animae rationali illa media uis est, quae uel intendi ad fidem uel inclinari ad infidelitatem potest et ideo nec istam uoluntatem, qua credit deo, dici potest homo habere quam non acceperit, quando quidem uocante deo surgit de libero arbitrio, quod naturaliter cum crearetur accepit. uult autem deus omnes homines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ab suide dicitr adistam ꝑtinere ne peccet. secpeñ
sio nõ dum potest tanta dilectio d ei qnta. teponi¬
tioii plene ꝑfecte ꝙ debetur iam culpe deputange.
Alius ẽ enuĩ tota nõ dum assequi cartaẽ. ꝓureoridẽ
sequi cupiditatem. Qm ob rem cetet lym̃o quuus
longe muinus amet d̾m quã eũ potest no q mauure

Expanded text:
ur etiam ad istam pertinere ne peccet. neque enim si esse nondum potest tanta dilectio dei. quanta illi cognitioni plenae perfectaeque debetur, iam culpae deputandum est. aliud est enim totam nondum adsequi caritatem, aliud nullam sequi cupiditatem. quamobrem debet homo, quamuis longe minus amet deum quam eum potest amare
Abbreviated transcription (Latin):
uis desit exemplũ. Hinc ex enngelio ⁊ lege q̃dã
possum̃ insermonis huĩ exordio sicut de cameli
transitu ꝑforamen acus. ⁊ de duodecim milib
legionũ angłoꝵ qui potuerũt si uellet pugna
re ꝓ xp̃o. ⁊ de illis gentib quas deus dicit potuss
guntur in libro sap̃iẽ. qm multa posset noua
torm̃ta deus exercerem imptos. ad nutũ sibi
seruiente creatura que tantũ nõ exeruit. Pot̃¬

Expanded text:
uis desit exemplum. hinc ex euangelio et ex lege quaedam uis desit exemplum. hinc ex euangelio et ex lege quaedam posuimus in sermonis huius exordio, sicut de cameli transitu per foramen acus et de duodecim milibus legionum angelorum, qui potuerunt, si uellet, pugnare pro Christo, et de illis gentibus, quas deus dicit potuissguntur in libro Sapientiae, quam multa posset nona tormenta deus exerere in impios ad nutum sibi seruiente creatura, quae tamen non exeruit; pot
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ m̃suram fidei. Tu aũ quid mͥ ꝓposueris ⁊ qͥd
tam longo disputationis huiꝰ oꝑe fecerimus ad¬
uette. oꝯouit te terte quemadmodũ fu̾it dc̃m
fieri posse ut sit homo sine pc̃co si uoluntas eius¬
nõ desit ope aduuante diuina. qmuis nemo
tam̃ ꝑfc̃e iusticie in hac urta fu̾it uł sit. uł futu
rus sit. Sic enĩ hoc ip̃m in illis prius ad te con¬
scriptis libris ꝓposui. Si ame querat᷑ inquam
utrũ homo sine pcc̃o possit ẽẽ inhac uita: confi¬
tebor posse ꝑ dei gr̃ar ⁊ liberum eiꝰ arbitrium Ip̃m
quoq liberum arbitͥum ad dei gr̃am hoc ẽ ad dei
bona ꝑtinere nõ ambigens. Nec tm̃ ut sit ueꝵꝵ
sitis adiuuet etiam ut possit sieri qd̾ ostenderit
ẽebi aũ absurdũ unsũ est sine exemplo ẽẽ rem
q̃ fieri potest. Hinc exorta ẽ huiꝰ libri q̃o Ac ꝑ hoc
ad nos ꝑtinebat ostendere fieri posse aliquid. ꝙͣ¬

Expanded text:
tus est mensuram fidei. Tu autem quid mihi proposueris et quid tus est mensuram fidei. Tu autem quid mihi proposueris et quid tam longo disputationis huius opere effecerimus aduerte. mouit te certe. quemadmodum dictum fuerinon desit ope adiuuante diuina. quamuis nemo tam perfectae iustitiae in hac uita uel fuerit uel sit uel futrus sit. sic enim hoc ipsum in illis prius ad te conscriptis libris proposui: \'si a me quaeratur\', inquam, \'utrum homo sine peccato possit esse in hac uita. confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertinere non ambigens. nec tantum ut sit, usit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderit\'. tibi autem absurdum uisum est sine exemplo esse rem, quae fieri potest. hinc exorta est huius libri quaestio ac per hoc ad nos pertinebat ostendere fieri posse aliquid quam
Abbreviated transcription (Latin):
habes qd̾ nõ accepisti. Uerũ etiã confrrrnat. Acciꝑe
quippe ⁊ habere anima nõ potest dona de quib
hoc audit nisi consentiendo. ac ꝑ hoc quid habeat
tandam quisqͣm nos cohercet cur isli ita suadet᷑
ut psuadeatur. illi aũ nõ ita. Suo sola occurrũt
uiterim. que respondere mͥ placcat altitudo diui¬
tiaꝵ ⁊ numeͥid miqͥtas ap̃ d̾m. Qui responsio ista
displicet. q̃rat doctiores. sed caueat ne ĩueniat p̃¬
sumptores. Concludamĩ gͥ librũ aliqũ. cuĩ tanta
ꝓlixitate utrũ aliquid egerim nescio. Nõ apud te
cuiꝰ fidem scio. s apud anmos eoꝵ pp̃ quos me
scub̾e uoluisti. qui nõ contͣ nr̃am. s ut mitius
loquar. ⁊ nõ dicam illiꝰ qui insius apłis ẽ locu¬
tus certe contra tanti apłi pauli ñ unã sñiam s
tam itehem̃tem tam intentam iugilem q confu¬
ctationem maliuit suam defensitare sñam qͣm

Expanded text:
habes quod non accepisti? uerum etiam confirmat accipere habes quod non accepisti? uerum etiam confirmat accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi consentiendo ac per hoc quid habeat tandam quisquam nos coartet, cur illi ita suadeatur ut persuadeatur. illi autem non ita. duo sola occurrunt interim quae respondere mihi placeat: o altitudo diuitiarum! et: numquid iniquitas apud deum ? cui responsio ista displicet quaerat doctiores. sed caueat, ne inueniat praesumptores. Concludamus igitur librum aliquando. cuius tanta prolixitate utrum aliquid egerimus nescio; non apud te, cuius fidem scio. sed apud animos eorum. propter quos me scribere noluisti, qui non contra nostram, sed — ut mitius loquar et non dicam illius qui in suis apostolis est locutus — certe contra tanti apostoli Pauli non unam sententiam, sed tam uehementem, tam intentam uigilemque conflictationem malunt suam defensitare sententiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
mus dono dei triburtur. qr de libero exiftit arbit
qd̃ cũ crearemur accepunus. attendat ⁊ uideat
nõ id̾o tantũ istam uoluntatem diuiuo mimeri
tribuendam. quia exlfbero arbitͥo ẽ. qd̃ nobis na¬
turalit̾ contreatum ẽ uerũ etiam qd̾ uisoꝵ suasi¬
oneb agit deus ut uelunus. ⁊ ut credamꝰ siue ex¬
trinsenus ꝑ eitͣnglicas exhortationes ubi ⁊ man¬
data legis aliquid agunt si ad hec amonent homi¬
nem infrrmitatissue. ut ad gr̃am iuistificantem
cretendo confugiat. sure intrinsetus ubi nemo
ht in potestate quid ei ueniat in mentẽ. sed con¬
sentire ut dissentire ꝓpͥe uoluntatis ẽ. Hiis ergo
modis qñ deus agit cũ aĩa rõnali ut ei credat.
Neq enĩ credere potest quodltbet libero arbitͥo
si uulla sit suasio ist uocatio cui credat ꝓfecto ⁊
dei ut ab ea dissentire sic̃ dixi ꝓprie uolintatis est
Que res nõ solum nõ infirmãt qd dcm̃ ẽ. Qiid. n¬

Expanded text:
mus, dono dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio, mus, dono dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio, quod cum crearemur accepimus, adteudat et uideat non ideo tantum istam uoluntatem diuino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, uerum etiam quod uisorum suasionibus agit deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euangelicas exhortationes, ubi et mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantcm credendo confugiat, siue intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat — neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio uel uocatio cui credat —, profecto et dei uel ab ea dissentire, sicut dixi, propriae uoluntatis est. quae res non solum non infirmat quod dictum est: quid
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam iusti aũ inuitam et̾nam. Quia hec ẽ in qͥt
uita et̾na ut cognoscant te unũ ⁊ uerũ d̾m. ⁊ quẽ
misisti ĩh̾ra xp̃m: illa cognitione illa uisione. illa
contempłone satiabitur mbonis aĩe desid̾ium. Hr
enĩ solum ei adest.Ultra nõ ht̃ quid appetat qd̾ in¬
hiet qd̾ requirat. Nam desiderio huiꝰ satietatis arde¬
bat qui dño xp̃o ait. Ostende nobis patrem ⁊ suffi¬
cit nobis. Cui responsum ẽ. Qui me uidet uidet ⁊ pa¬
trem. quia ip̃a ẽ uita eterna ut cognoscant te unũ
uerum d̾m. ⁊ quẽ misisti iħm xp̃m. S si ille qui
iustitiam. suam uolens constituere. s credit meum
qui uistificat imptũ ⁊ uiuit exfide donec ad spẽm
lectio diffundit᷑ in cordib nr̃is. Nõ ꝑ sufficientiam
sufficit sufficiat. Si aũ respondetur cauendũ eẽ
ne quisqͣm deo tribuendũ putet pcc̃m qd̃ admit¬
titur ꝑ liberũ arbitͥum si meo qd dicit᷑. quid ha¬
bes qd̾ nõ accepisti. p̃pea ettam uoluntas qua credi¬

Expanded text:
m aeternam, quia haec est, inquit. uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum ut quem misisti Iesum Christum, illa cognitione. illa uisione, illa contemplatione satiabitur in bonis animae desiderium. hoc enim solum ei sat est, ultra non habet quod adpetat, quod inhiet, quod requirat. nam desiderio huius satietatis ardebat, qui domino Christo ait: ostende nobis patrem et sufficit nobis. cui responsum est: qui me uidit. uidit et patrem, quia ipsa est uita aeterna. u t cognoscant unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. sed si ille, quiiustitiam suam uolet constituere, sed credit in eum qui iustificat impium et uiuit ex fide, donec ad speciem lectio diffunditur in cordibus nostris nec per sufficientiam sufficit, sufficiat. si autem respondetur canendum esse, ne quisquam deo tribuendum putet peccatum, quod admittitur per liberum arbitrium, si in eo, quod dicitur: quid habes quod non accepisti? propterea etiam uoluntas, qua credi
Abbreviated transcription (Latin):
opa et diuima. iuste aũ iuuere ad nr̃a opa ꝑtin̾e
suscepi ostend̾e etiam hoc apus eẽ diuinũ ⁊ ꝓxcepi
libeo isto loquatiꝰ forte qͣm sat est. s cont̾ mumico
gñe dei etram parũ mͥ dixisse uideor. nich̃ ꝙ me
tam miliũ dicere deletat qm̃ ubi m ⁊ scripturieiꝰ
plimũ suffragatur ⁊ id agitur ut qui głiatir idns¬

Expanded text:
esse diuina, iuste autem uiuere ad nostra opera pertinere, suscepi ostendere etiam hoc opus esse diuinum et hoc egi libro isto loquacius forte quam sat est. sed contra inimicos gratia? dei etiam parum mihi dixisse uideor nihilque me tam multum dicere delectat quam ubi mihi ut scriptura eius plurimum suffragatur et id agitur, ut qui gloriatur in