comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi hoc ĩ cera: ⁊ dedi ut eis legeretur
Mox ut genua supplici affectu fiximꝰ.
fugit dolor ille. Sed quis dolor aut qͦ¬
modo fugit: Etpaui fateor dñe mens.
deus meus. Nich enim tale abĩeunte e¬
tate exꝑtus fueram. ⁊ ĩsimiati sũt mͥ
ĩꝓfundo nutus tui: ⁊ gaudens in fide.
laudauz nomẽ tuum. ⁊ ea fides me se¬
curum ẽẽ non sinebat de p̾teritis pet¬
catis meis que mͥ ꝑ baptismũ tuũ re¬
missa nondũ erant. Renĩtiam ꝑ actis
uindemialibut scolaticis siuis medio¬
lanenses uenditorẽ u̾borũ alium ꝓui¬
derent qd̃ ⁊ tibi ego seruire delegissem:
et illi ꝓfessioni pre diffitultate spi¬
randi ac dolore pectoris ñ sufficerem.
Et insinuaui ꝑ litteras antistiti tuou
ro scõ ambrosio pͥstinos errores meos.
et p̾sens uotum meũ ut moneret ꝙͥ
mͥ potissimũ de libris tuis legendum
eẽt: quo ꝑcipiende tante gracie pa¬
tior. aptiorq fierem. At ille iussit

Expanded text:
scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. mox ut genua simplici affectu fiximus, fugit dolor ille. sed quis dolor? aut quomodo fugit? expaui, fateor, domine meus et deus meus: nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea fides me securum esse non sinebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit
Abbreviated transcription (Latin):
quenti u̾su clamore alto cordis mei
Om pace. omidip̃m oqͦd dixit. dor¬
miam et somnũ capiam. Qm̃ quis
resistet nobis. cum fiet sermo qͥ scri-¬
ptus est. absorta est mors ĩ uictoria:
Et tu es idip̃m ualde qui ñ mutaris ⁊
q̃m nullus alius tecũ. nec ad alia mul¬
ta adipiscenda que non sũt qd̾ tirsed
tu dñe. singularit̾ in spe cõstitusti
me. Legebam. ⁊ ardebam. nec ĩuenie¬
bam quid fac̾em surdis. mortuis. ex
quib fuerã pestis. latrator amarus⁊
cetus adu̾sus litt̾as de melle celi melle¬
as. ⁊ delumine tuo luminosas. ⁊ suꝑini¬
micis scripturis scripture huiꝰ tabescebã.
Quando recordabor omĩa dierum ilło
rum feriatorũ: Sed nec oblitus sum.
nec silebo flagelli tui asꝑitatem et
dentiũ tunc excruciabas me. Et cum ĩ
tantũ ingrauesceret. ut non ualetẽ
loqui. ascendit ĩ cor meũ admonere
om̃s meos qui aderant. ut dep̾caren¬
tur te pro me dm̃ salutis oĩmode: et

Expanded text:
quenti versu clamore alto cordis mei: quenti versu clamore alto cordis mei: O in pace! o in idipsum! o quid dixit: Obdormiam et somnum capiam! Quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo qui scriptus est: Absorta est mors in victoriam? Et tu es idipsum valde qui non mutaris; et m, quoniam nullus alius tecum, nec ad alia multa adipiscenda, quae non sunt quod tu, sed tu, Domine, singulariter in spe constituisti me. Legebam, et ardebam; nec inveniebam quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram pestis, latrator amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: et super inimicis Scripturae hujus tabescebam. 12. Quando recordabor omrum feriatorum? sed nec oblitus sum nec silebo flagelli tui asperitatem edentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, deum salutis omnimodae. et
Abbreviated transcription (Latin):
osi fatigent᷑ iuedia ⁊ dicant quis osten¬
dit nobis bona: Et dicauiꝰ ⁊ audiãt. Si¬
gnatũ est ĩ nobis lumen uultus tui do¬
mine. Non eñilumen nos sumus qd̃ illu¬
minat omnẽ boĩem sed illuminam᷑ ate:
ut qui fuimus aliqͣndo tenebre. simus
lux inte. Osi uidetẽt ĩternum eternum.
qd̾ ego quia gustau̾am. frendebã. q̃m¬
eis non pot̾am ostend̾e. si afferrẽt ad me
cor ĩ oculis suis foris ate:⁊dicerent
quis ostendit nobisbona. Ibi enim ubi
mͥ iratus eram. intus incubili. ubi cõm¬
puctus eram ubi sacrificauerã mac¬
taus uetustatẽ meam: ⁊ inchoatam
meditatõem renouatõis mee sperans ĩ
te. ibi mͥ dulcescere ceperas. ⁊ dederas leti-¬
ciam ĩ corde meo ⁊ exclamabã legens
hec foris. ⁊ agnocens intusNec uole¬
bam multiplicari t̾renis bonis deuorãs
tempora. ⁊ deuoratus tẽporalib. cum
haberẽ ineterna simplicitate aliud frum̾¬
tum ⁊ uinũ. ⁊ oleum: ⁊ clamabã in cõse¬

Expanded text:
o si fatigentur inedia et dicant: quis ostendet nobis bona? et dicamus, et audiant: signatum est in nobis lumen uultus tui, domine. non enim lumen nos sumus, quod inluminat omnem hominem, sed inluminamur a te, ut, qui fuimus aliquando tenebrae, simus lux in te. o si uiderent internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te et dicerent: quis ostendit nobis bona? ibi enim, ubi mihi iratus eram, intus in cubili, ubi conpunctus eram, ubi sacrificaueram mactans uetustatem meam et inchoata meditatione renouationis meae sperans in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens intus nec uolebam multiplicari tertempora, et devoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum, et vinum, et oleum. 11. Et clamabam in conse
Abbreviated transcription (Latin):
sus latentẽ morbum. nisi tua medici¬
na dñe ugilaret suꝑ nos. absente
patre ⁊ matre ⁊ nutritorib tu pre¬
sens qui creasti. qui uocas. qui etiã
ꝑpͥpositos hoĩes boni aliquidagis
ad aĩarum salutẽ: Nam quidtũc
egisti deus meus. unde curastr̃ uñ¬

Expanded text:
sus latentem morbum, nisi tua medicisus latentem morbum, nisi tua medicina, Domine, vigilaret super nos? Absente patre et matre et nutritoribus, tu praesens, qui creasti, qui vocas, qui etiam per praepositos homines boni aliquid agis ad animarum salutem, quid tunc egisti, Deus meus? unde curasti? un
Abbreviated transcription (Latin):
bat auiditatẽ tenerioris etatis. ⁊ ip¬
sam puellarũ sitim formabat adho¬
nestũ modum: ut iam nec liberet ꝙ
ñ deceret. Et subrepserat tamẽ sicut
mͥ filio famula tua narrabat: subrepse¬
rat ei uinolentia. Nam cũ de more tã
qͣm puella sobria iuberet᷑ aparentib
de cuppa uinũ depͥmete. sũ misso pocu¬
lo qua desuꝑ patet. pͥusqͣm in lagincu¬
lam funderet merũ. primorib labris
sorbebat exiguũ: quia ñ poterat am¬
pluis sensu recusante. Non enĩ ulla
temulenta cupidine faciebat hoc. sed
quibdã suꝑfiuentib etatis excessib.
quiludicris motib ebulliũt ⁊ ĩpue¬
rilibus animis maioꝵ pond̾e premi
solent. Itaq ad illud modicũ cotidia¬
na modica addendo. q̃i qui modica
speruit paulatĩ decidit. ĩ eam consue¬
tudinẽ lapsa erat: ut ꝓpeiam plenos
mero caliculos ĩ hianter hauriret.Y
bi tunc sagex anus. ⁊ uehemens illi ꝓ¬
hibitio: Nũquid ualebat aliqͥd adu̾¬

Expanded text:
bat auiditatem tenerioris aetatis et ipbat auiditatem tenerioris aetatis et ipsam puellarum sitim formabat ad honestum modum, ut iam non liberet quod non deceret. Et subrepserat tamen, sicut mihi filio famula tua narrabat, subrepserat ei uquam puella sobria, juberetur a parentibus de cuppa vinum depromere, submisso poculo qua desuper patet, priusquam in lagunculam funderet merum, primoribus labris sorbebat exiguum, quia non poterat amplius, sensu recusante. Non enim ulla temulenta cupidine faciebat hoc, sed quibusdam superfluentibus aetatis excessibus, qui ludicris moribus ebulliunt, et in puerilibus animis majorum pondere premi solent Itaque ad illud modicum quotidiana modica addendo; quoniam qui modica spernit, paulatim decidit ; in eam consuetudinem lapsa erat, ut prope jam plenos mero caliculos inhianter hauriret. Ubi tunc sagax anus, et vehemens illa prohibitio? Numquid valebat aliquid adver
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã. diligentiã matris p̾dica¬
bat. qͣntam famule cuidam decre¬
pite: que patrem eius ĩ fantẽ porta-¬
uerat. sicut dorso grandĩcularũ pu¬
ellarũ paruuli portari solent. Cinͦ
rei gratia. ⁊ ꝓpter senectam ac mo-¬
res optimos. ĩ domo xp̃iana satis a
dũis honorabat᷑ Unde etiã curam do¬
minicarũ filiarũ cõmissã sibi dili¬
genter gerabat ⁊ erat ĩ eis cohxitẽ¬
dis. cũ opus ẽẽt. sc̃a seueritate uehe¬
mens: atq ĩdocendis sobria prudentia
Nam eas pret̾ illas horas. quib ad mẽ-¬
sam parentũ mod̾atissime alebant᷑. e¬
tiã si exardescerẽt siti. nec aquã bibe¬
re sinebat p̾cauens cõsuetudinem
malam: et addens u̾bum sanũ. Mo¬
do aquam bibitis. qr ĩpotestate ui-¬
num non habetis: cũ autẽ ad ma-¬
ritos ueneritis. ftẽ dñe apothecarũ
et cellarioꝵ.aqua sordebit.sz mos
potandi p̾ualebit. Hac rõue preti¬
piendi. ⁊ auctoritate ĩperandi. frena¬

Expanded text:
ciplinam diligentiam matris praedicaciplinam diligentiam matris praedicabat quantam famulae cuiusdam decrepitae, quae patrem eius infantem portauerat, sicut dorso grandiuscularum puellarum paruuli portari solent. cuius rei gratia et propter senectam ac mores optimos in domo christiana satis a dominis honorabatur. unde etiam curam dominicaruni tiliarum conmissam diligenter gerebat et erat in eis cohercendis, cum opus esset, sancta seueritate uehemens atque in docendis sobria prudentia. nam eas praeter illas horas, quibus ad mensam parentum moderatissime alebantur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat praecauens consuetudinem malam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate uinum non habetis; cum autem ad maritos ueneritis factae dominae apothecarum et cellariorum, aqua sordebit, sed mos potandi praeualebit." hac ratione praecipiendi et auctoritate imperandi frena
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. ad te conu̾sus est:⁊ baptiratus.
Et relicta militia seculari. accintus in
tua. simul eramus: simul hĩtatur in
placitoscõ. Querebamus quisnam lo¬
cus nos utilius haberet seruientes tͥ
pariterq remeabamus ĩ affricã. Et
cũ apud ostia tẏberina eẽmus. mater
defũcta ẽ. Multa p̾tereo: qr multũ fes¬
tino. Accipe cõfessiones meas. ⁊ gr̃aꝵ
actiones deus meus de rebus ĩ numera¬
bilib. etiam ĩsilentio s non p̾teri¬
bo quicqͥd mͥn de matre aĩa parturit
de illa famula tua que me parturi¬
uit ⁊ carne ut ĩhanc temporalem.
et corde. ut ĩ eternã lucem nasceret:
non eius sed tua dicam dona ĩ ea.
Neq enim ip̃a se fecerat: aut educa¬
uerat se ip̃am. Tu creasti eam. Nec
pat̾ net mater sciebat. qualis ex eis¬
illa fieret. Et erudiuit eã intimo¬
re tuo urrga xp̃i tui. regine unici¬
filii tui. ĩ domo fideli: bono menbro
eccłie tue. Nec tantã erga suã dis¬

Expanded text:
nobis ad te conuersus est et baptizatus nobis ad te conuersus est et baptizatus et relicta militia saeculari accinctus in tua. simul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, mater defuncta est. multa praetereo, quia multum festino. accipe confessiones meas et gratiarum actiones, deus meus, de rebus innumerabilibus etiam in silentio. sed non praeteribo quidquid mihi anima parturit. de illa famula tua, quae me parturiuit et carne, ut in hanc temporalem, et corde, ut in aeternam lucem nascerer. non eius, sed tua dicam dona in eam. neque enim se ipsa fecerat aut educauerat se ipsam: tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat, qualis ex eis fieret. et erudiuit eam in timore tuo uirga Christi tui, regimen unici tui in domo fideli, bono membro ecclesiae tuae. nec tantam erga suam dis
Abbreviated transcription (Latin):
multuantis leticie causã quesisset at-¬
q audisset. exiliuit eoq se ut duceret su¬
um ducem rogauit. Quo ꝑductus. ĩ pe¬
trauit admitti ut sudario tangeret fe¬
retrũ. p̃ciose ĩ conspectu tuo mortis sc̃õ¬
ium tuoꝵ. Qd̾ ubi fecit. atty admo¬
uit oculis. confestim aꝑti sũt. Inde fa¬
ma discurrens. inde laudes tue fer¬
uentes lucentes: inde illuis inimice
aĩmus. ⁊ si ad credendi sanitatem ñ
applicatus. a ꝑsequendi tam̃ furo¬
re cõpressus est. Grãs tibi deus meus.
unde et quo reduxisti recordatõem cx¬
am. ut hec et etiã confiterer tͥ que ma¬
gna oblitus p̾terieram. Et tam̾ tũc
cũ ita fraglaret odor unguentoꝵ tu¬
orum ãĩ currebamꝰ post te. Idro plus fle¬
bam inter cantica hymnoꝵ tuoꝵ sus
patet aura ĩ domo fenea. qui hĩtare fa-¬
cis unanimes ĩ domo. Consociasti nob̾
et euodium iuuenẽ et nr̃o municipio
Qui cũ agens ĩ rebus militaret. prior

Expanded text:
multuante laetitia causam quaesisset atqmultuante laetitia causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo mortis sanctorum tuorum. quod ubi fecit atque admouit oculis, confestim aperti sunt. inde fama discurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non applicatus, a persequendi tamen furore conpressus est. gratias tibi, deus meus! unde et quo duxisti recordationem meam, ut haec etiam confiterer tibi, quae magna oblitus praeterieram? et tamen tunc, cum ita fragraret odor unguentorum tuorum, non currebamus post te; ideo plus flebam inter cantica hymnorum tuorum,, quantum patet aura in domo faenea. Qui habitarc facis uiianimes in domo, consociasti nobis et Kuodiuni iuuenem ex nostro municipio. qui cum agens in rebus militaret, prior
Abbreviated transcription (Latin):
qua fuerat seducta ab arrianis. Excu¬
babat pia plebs ĩ eccl̃ia mori parata c̃
ep̃o suo. seruo tuo Ibi mea mater an¬
cilla tua. sollicitudinis. ⁊ iuugiliarũ
pͥmas tenens oratõib uiuebat: nos ad¬
huc frigidia calore sp̃c tui excitaba¬
mur. tamẽ ciuitate attonita atq tur¬
bata. Tũc hẏmui ⁊ psalmi ut caneren¬
tur scd̃m morẽ orientaliũ partium. ne
populus meroris tedio contabesceret. ĩ¬
stitutum est. ⁊ ex illo ĩhodiemum diem
retentũ. multis iam ac pene omĩb gre¬
gib tuis. ⁊ ꝑcetera orbis imitantibus.
Tũc memorato antistiti tuo ꝑuisum
ĩ eorrupta in thesauro secreti tui recõdi¬
deras: unde oportune ꝓmeres ad choertẽ¬
dam rabiem femineã sed regiam. Cum
enĩ ꝓlata ⁊ effossa digno cũ honore
tnͣfferent᷑ ad ãbrosianã basilicam. nõ
solum quos ĩmundi uexabant sp̃s.
confessis eisdem demonib sanabantur.
uerum etiã quidam plures annos cetus.
ciuis. ciuitatiq notissimus. cũ popłitu¬

Expanded text:
qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio contabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum os incorrupta in thesauro secreti tui reconderas, unde opportune promeres ad cohercendam rabiem femineam, sed regiam. cum enim prolata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos inmundi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ciuitatique notissimus, cum populi tu
Abbreviated transcription (Latin):
e tractauerat: ĩ oꝑibus bonis testimo¬
nium habebat. Nutrierat filios. toci¬
ens eos parturiens. quociens eos ab¬
ste deuiare cernebat. Postremo nob̾
dñe omĩb. qui ex muneretuo sinis
loqui serius tuis. qui ante dormio¬
nem eiꝰ inte iam consociati uide-¬
bamus. ꝑcepta gr̃a baptismitui.
ita curam gessit. qͣi om̃s genuis¬

Expanded text:
e tractauerat, in operibus bonis testimoe tractauerat, in operibus bonis testimonium habebat. nutrierat filios totiens eos parturiens, quotiens abs te deuiare cernebat. postremo nobis, domine, omnibus, quia ex munere tuo sinis loqui seruis tuis, qui ante dormitionem eius in te iam consociati uiuebamus percepta gratia baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuis
Abbreviated transcription (Latin):
as reconciliandas ualeret. Paruum¬
hoc bonũ mͥ uideretur. nisi turbas ĩ nu¬
merabiles tristis exꝑirer. nescioqua
horrenda pestilentia pecc̃oꝵ latissime
ꝑuagante. ñ solum iratoꝵ inimicoꝵ
iratis inimicis dicta ꝓdere: sed etiã
que non dicta sunt addere cũ econtra
aĩo hũano parũ esse debeat. iminicici¬
as hom̃um nec excitare. nec augere
male loquendo: nisi eas etiam extin¬
guere bñ loquendo studuerit. qual
illa erat docente te magr̃o ĩtimo ĩsco¬
la pectoris. Deniq etiam uirum suũ.
iam ĩ extrema uita tẽporali eiꝰ. lucra¬
ta est tibi nec ĩ eo iam fideli plauxit.
qd̾ inũdum fideli tolerauerat. Erat e¬
tiã serua seruoꝵ tuoꝵ. Quisquis eo¬
rum nouerat eam multũ inea lau-¬
dabat et honorabat.⁊ diligebat te:
qͥa sentiebat p̾sentiã tuam ĩ corde ei
sce conu̾satõis fructib destib. Fuerat
enĩ unius uiri uxor mutuam uicẽ
parentib reddiderat: domũ suam pi¬

Expanded text:
as reconciliandas ualeret. paruumas reconciliandas ualeret. paruumhoc bonum mihi uideretur, nisi turbas innumerabiles tristis experirer nescio qua horrenda pestilentia peccatorum latissime peruagante non solum iratorum inimicorum iratis inimicis dicta prodere, sed etiam quae non dicta sunt addere, cum contra homini humano parum esse debeat inimicitias hominum nec excitare nec augere male loquendo, nisi eas etiam extinguere bene loquendo studuerit. qualis illa erat docente te magistro intimo in schola pectoris. Denique etiam uirum suum iam in extrema uita temporali eius lucrata est tibi nec in eo iam fideli planxit, quod in nondum fideli tolerauerat. erat etiam serua seruorum tuorum. quisquis eorum nouerat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te, quia sentiebat praesentiam tuam in corde eius sanctae conuersationis fructibus testibus. fuerat enim unius uiri uxor, mutuam uicem parentibus reddiderat, domum suam pi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓderet: quib inter se ⁊ nurũ pax do¬
mestica turbabatur. expeteretq uin¬
dictam. Itaq postea quã ille. ⁊ matͥ
obtemꝑans. ⁊ curans familie disci-¬
plinã. ⁊ concordie suoꝵ consulens.
ꝓditas ad ꝓdentis arbitriũ u̾beribus
coercuit ꝓmisit illa taua de se p̾mia
sperare debere. q̃cumq de sua nuru.
sibi quo placeret. mali aliquid lo-¬
queretur. Nullaq iam audente me-¬
morabili inter se beniuolentie sua-¬
uitate uixerunt. Hoc quoq illi bono
mancipio tuo. ĩ cuius me utero cre¬
asti deus meus. mĩa mea. munus gͣn¬
de donaueras. qd̃ inter dissidentes atq
discordes quaflibet aĩas. ubi poterat
tam se p̾bebat pacificã. ut cũ abutraq
multa de inuicẽ audiret amarissima.
qualia solet eructare turgens atq
ĩdigesta discordia. qͣndo p̾senti ami-¬
ce de absente inimica. ꝑacida colloqͥ¬
a crudelitas exalitur odiorum. nichil
tam̾ alter de altera ꝓderet. nisi qd̃ ade¬

Expanded text:
proderet, quibus inter se et nurum pax doproderet, quibus inter se et nurum pax domestica turbabatur, expeteretque uindictam. itaque posteaquam ille et matri obtemperans et curans familiae disciplinam et concordiae suorum consulens proditas ad prodentis arbitrium uerberibus cohercuit, promisit illa talia de se praemia sperare debere, quaecumque de sua nuru sibi, quo placeret, mali aliquid loqueretur, nullaque iam audente memorabili inter se beniuolentiae suauitate uixerunt. Hoc quoque illi bono mancipio tuo, in cuius utero me creasti, deus meus, misericordia mea, munus grande donaueras, quod inter dissidentes atque discordes quaslibet animas, ubi poterat, tam se praebebat pacificam, ut cum ab utraque multa de inuicem audiret amarissima, qualia solet eructuare turgens atque indigesta discordia, quando praesenti amicae de absente inimica per acida conloquia cruditas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de altera proderet, nisi quod ad e
Abbreviated transcription (Latin):
nestata facie gererent. ĩter amica
colloquia ille arguebant maritorum
uitam. Hec earum linguam ueluti
ꝑ iocum grauit̾ admonens. ex quo
illas tabulas que matrimoniales
uocantur. recitari audissẽt. tanqͣm
ĩstrumẽta quib ancille fc̃e ẽẽnt depu¬
tare debuisse ꝓinde memores condi-¬
tionis: suꝑbire adu̾sus dũos ñ opor¬
tere. Cumq mirarent᷑ ille. scientes
qͣm ferocem cõuigem sustineret:
nr̃ qͣm fuisse auditum. aut aliquo
inditio claruisse qd̃ pr̃icius cetiderit
ircorẽ. aut qd̃ a se inuicẽ uel unã
diem domestica lite dissenserĩt. ⁊ cau¬
sam familiarit̾ quererent. docebat il¬
la ĩstitutũ suum qd̾ supͣ memoraui:
que obseruabant. exꝑte gratulabant᷑.
que ñ obseruabãt subiecte uexabant᷑.
Socrum etiam suam pͥmo susurriis
malarũ ancillarũ adu̾sus se irritatã.
sic uicit obsequiis. ꝑseuerans tole¬
rantia ⁊ mãsuetudĩe. ut illa ultro
filio suo medias linguas famulaꝵx

Expanded text:
nestata facie gererent, inter amica nestata facie gererent, inter amica conloquia illae arguebant maritorum uitam, haec earum linguam, ueluti per iocum grauiter admonens, ex quo illas tabulas, quae matrimoniales uocantur, recitari audissent, tamquam instrumenta, quibus ancillae factae essent, deputare debuisse; proinde memores conditionis superbire aduersus dominos non oportere. cumque mirarentur illae scientes, quam ferocem coniugem sustineret, numquam fuisse auditum aut aliquo indicio claruisse, quod Patricius ceciderit uxorem aut quod a se inuicem uel unum diem domestica lite dissenserint, et causam familiariter quaererent, docebat illa institutum suum, quod supra memoraui. quae obseruabant, expertae gratulabantur: quae non obseruabant, subiectae negabantur. Socrum etiam suam primo susurris malarum ancillarum aduersus se irritatam sic uicit obsequiis perseuerans tolerantia et mansuetudine, ut illa ultro filio suo medias linguas famularum
Abbreviated transcription (Latin):
ramz ne quisqͣm cũ hoc adu̾tit. potenti¬
e sue tribuat. si u̾bo eiꝰ alius corrigat᷑.
quẽ uult corrigi. Euocata itapudice
ac sobrie. potiusq a te subdita paren¬
tib qͣm a parentib tͥubi plenis annis
nubilis fcã est. tradita uiro seruiuit
ueluti dño. ⁊ sategit eũ luctari tibi.
loquens te illi morib suis: quib eã
pulchia faciebas. ⁊ reuerẽter ama¬
bilem. atq mirabilem uiro. Ita autẽ
tolerauit cubilis ĩiuriasut nullã de
hac re cũ marito haberet umqͣm simulta
ut ĩte credens castificaret᷑. Erat uero
ille p̾terea sicut beniuolentia p̾cipu᷑.:
itaira feruidus. Sed nouerat hec ñ re¬
sistere irato uiro: ñ tantũ fco. sed nec
u̾bo quidẽ. Iam u̾o refractũ ⁊ quietũ.
cũ oportuñ uideret rõnem fcĩ sui
reddebat: si forte ille ĩ considerãtius cõ¬
motus fuerat. Deniq cũ matrone
multe quarũ uiri mansuetõres e¬
rant. plagarũ uestigia etiã de ho-¬

Expanded text:
ram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiae suae tribuat, si uerbo eius alius corrigatur, quem uult corrigi. Educata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi plenis annis nubilis facta est, tradita uiro seruiuit ueluti domino et sategit eum lucrari tibi loquens te illi moribus suis, quibus eam pulchram faciebas et reuerenter amabilem atque mirabilem uiro. ita autem tolerauit cubilis iniurias, ut nullam de hac re cum marito haberet umquam simultatper eum, ut in te credens castificaretur. erat uero ille praeterea sicut beniuolentia praecipuus, ita ira feruidus. sed nouerat haec non resistere irato uiro, non tantum facto, sed ne uerbo quidem. iam uero refractum et quietum cum opportunum uiderat, rationem facti sui reddebat, si forte ille inconsideratius conmotus fuerat. denique cum matronae multae, quarum uiri mansuetiores erant, plagarum uestigia etiam deho
Abbreviated transcription (Latin):
sanasti: Nonne ꝓtulisti durũ. ⁊ acutũ ex
altera aĩa conuitiũ tanqͣm medicinale
ferrum ex ocultis ꝓuisionib tuis. ⁊ uno
ictu putredinẽ illam p̾cidisti: Ancilla e-¬
nim cum qua solebat acced̾e ad cuppam.
litigans cũ dña minore ut fit sola cũ
solaz obiecit hoc crimen amarissima in¬
sultatõne: uocans meri bibulã. Quo
illa stimulo ꝑcussa. respexit feditatem
suam confestimq dampnauit atq exu-¬
it sicut amici adulantes ꝑu̾tunt: sic
inimici litigantes plerumq corrigũt.
Nec tu qd̃ ꝑ eos agis. sed qd̃ ip̃i uolue¬
tint. retribuis eis Illa .ii. irata exagi¬
tare appetiuit minorẽ dñam ñsana-
re. ⁊ clanculo aut quia itaeas ĩuene¬
rat locus ⁊ tẽpus litis aut ne forte. ⁊ ip̃a
ꝑiditaret᷑ qd tam sero ꝓdidisset. At
tu dñe rector celitũ et t̾renorum. adus¬
us tuos contorquens ꝓfunda torrẽtis.
flucũ seculoꝵ ordinans turbulentũ.
etiã de alterius aĩe insama. sanasti alte-¬

Expanded text:
sanasti? nonne protulisti durum et acutum ex altera anima conuicium tamquam medicinale ferrum ex occultis prouisionibus tuis et uno ictu putredinem illam praecidisti? ancilla enim, cum qua solebat accedere ad cupam, litigans cum domina minore, ut fit, sola cum sola, obiecit hoc crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque damnauit atque exuit. sicut amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed quod ipsi noluerunt, retribuis eis. illa enim irata exagitare appetiuit minorem dominam, non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte et ipsa periclitaretur, quod tam sero prodidisset. at tu, domine, rector caelitum et terrenorum, ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insania sanasti alte
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Et mox ãbob. ponite ĩquit hoc cor¬
pus ubicũq nichil uos eius cura
conturbet: tantum uos illud rogo.
ut ad dñi altare memineritis mei.
cubi fueritis. Cumq hauc sententiã
u̾bis quib poterat explicasset. conticu¬
it. Et ĩgrauascẽte morbo. exercebatur.
Egou̾o cogitans dona tua deus ĩuisi¬
bilis. que ĩmittis ĩ corda fideliũ tuo¬
rum. ⁊ ꝓueniũt ĩde fruges admira¬
biles. gaudebam ⁊ gr̃at tibi agebã:¬

Expanded text:
cit." et mox ambobus: "ponite" inquit "hoc corcit." et mox ambobus: "ponite" inquit "hoc corpus ubicumque: nihil uos eius cura conturbet; tantum illud uos rogo, ut ad domini altare memineritis mei, ubiubi fueritis". cumque hanc sententiam uerbis quibus poterat explicasset, conticuit et ingrauescente morbo exercebatur. Ego uero cogitans dona tua, deus inuisibilis, quae immittis in corda fidelium tuorum, et proueniunt inde fruges admirabiles, gaudebam et gratias tibi ageba
Abbreviated transcription (Latin):
ri cupiebam: ut te xp̃ianũ catholicũ
uid̾em. priusqͣm morerer. Cumula¬
tius hoc iͥ deus meus p̾stitit: ut te¬
etiam contempta felicitate terre¬
na. seruũ eus uideam. Quid hic fa¬
cio: Ad hec ei quid responderim. ñ sa¬
tis recolo. Cum ĩterea uix ĩtra quin¬
q dies. aut non multo ãplius. decu¬
buit febribus. Et cum egrotaret quo¬
dam die defectum aĩe passa est: ⁊ pau¬
lulum subtracta a presentibus. Nos
concurrimꝰ sed cito reddita est sensu¬
i. Et aspexit astantes me. ⁊ frem meũz
et ait nobis quasi querenti similis.
Abi eram: Deinde nos ĩtuens merore
atconitos. pouetis ĩquit hic matrem
ur̃am. Ego silebam ⁊ fletum frena¬
bam: frat᷑ autẽ meus quiddã locut᷑
est. quo eam non peregre sed ĩ patri¬
a defungi. tanqͣm felicius optaret
Quo audito. illa uultu antia. reu̾¬
betans eum oculis qd̃ talia saperet.
atq inde me ĩtuens. uide ait quiddi¬

Expanded text:
ri cupiebam, ut te christianum catholicum ri cupiebam, ut te christianum catholicum uiderem, priusquam morerer. cumulatius hoc mihi deus praestitit, ut teetiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid hic facio?" Ad haec ei quid responderim, non satis recolo, cum interea uix intra quinque dies aut non multo amplius decubuit febribus. et cum aegrotaret, quodam die defectum animae passa est et paululum subtracta a praesentibus. nos concurrimus, sed cito reddita est sensui et aspexit astantes me et fratrem meum et ait nobis quasi quaerenti similis: "ubi eram?" deinde nos intuens maerore attonitos: "ponitis hic" inquit "matrem uestram." ego silebam et fletum frenabam. frater autem meus quiddam locutus est, quo eam non in peregre, sed in patria defungi tamquam felicius optaret. quo audito illa uultu anxio reuerberans eum oculis, quod talia saperet, atque inde me intuens: "uide" ait "quid di
Abbreviated transcription (Latin):
ne his audiamꝰ sicut nũc extendim᷑
nos ⁊ rapida cogitatõne attingimꝰ e¬
t̾nam sapĩam suꝑ omĩa manentẽ.
Si continuetur hoc. ⁊ subtrahant᷑
alie uisiones. longe ĩparis generis.
et hec una rapiat ⁊ absorbeat ⁊ re¬
condat in ĩteriora gaudia specta¬
torem suum. ut talis sit sempit̾¬
na uita. quale fuit hoc momentũ
ĩtelligentie cui suspirauimꝰ. non¬
ne hoc est. intra ĩ gaudiũ dm̃ tui c
Et istud qͣndo: An cum oĩns resur¬
genius. sed non om̃s ĩmutabimur:
Dicebamus talia. ⁊ si non isto modo
et his u̾bis. tamẽ dñe tu scis. qd̃ illo
die cum talia loquerem᷑. ⁊ mũdus
iste nobis int̾ u̾ba uilesceret cum
omĩb delectatõib suis. tũc ait illa.
Fili qͣntum ad me ꝑtinet. nulla re
iam delector ĩ hac uita. Quid hic fa¬
ciam adhuc. ⁊ cur hic sim. nescioiã
consũpta spe hui scl̃i Unum erat. pro¬
pt̾ qd̾ in hac uita aliquantũ ĩmora-¬

Expanded text:
ne his audiamus, sicut nunc extendimus ne his audiamus, sicut nunc extendimus nos et rapida cogitatione attingimus aeternam sapientiam super omnia manentem, si continuetur hoc et subtrahantur aliae uisiones longe inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum, ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirauimus, nonne hoc est: intra in gaudium domini tui? et istud quando? an cum omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur?" Dicebam talia, etsi non isto modo et his uerbis, tamen, domine, tu scis, quod illo die, cum talia loqueremur et mundus iste nobis inter uerba uilesceret cum omnibus delectationibus suis, tunc ait illa: "fili, quantum ad me adtinet, nulla re iam delector in hac uita. quid hic faciam adhuc et cur hic sim, nescio, iam consumpta spe huius saeculi. unum erat, propter quod in hac uita aliquantum inmora
Abbreviated transcription (Latin):
pirauimꝰ ⁊ reliquimus ibi religatas
pͥmitias sp̃c. ⁊ remeaiumꝰ ad strepitũ
oris nr̃ ubi u̾bum. ⁊ ĩcipitur ⁊ fini¬
tur. Et quid simile u̾bo tuo dũo nr̃o.
ĩ se semper manenti sine uetustate.
atq ĩnouanti oĩa: Dicebamus ergo.
Si cui sileat tumultus carnis. sile¬
ant phantasie terre. ⁊ aquarũ. ⁊ ae¬
us. sileant ⁊ poli. ⁊ ip̃a sibi aĩa sile¬
at. ⁊ tnseat se non se cogitando: sile¬
ant somnia ⁊ imaginarie reuelatõ¬
nes: om̃is lingua. ⁊ om̃e signum. ⁊
quicqͥd̃ transeundo fit si cui sileat om¬
nino: q̃m siquis audiat dicunt hec
oĩa. non ipsa nos fecimus. sed fecit
qui manet in et̾num. His dictis si
iam taceant. qͣm ereterunt aurem
ĩ eum qui fecit ea. ⁊ loquat᷑ ip̃e sol
non ꝑeas sed ꝑ se ip̃m. ut audiamus
u̾bum eus: non ꝑ linguã carnis.
neq ꝑ uocem angeli. nec ꝑ sonitũ
nubis. nec ꝑ enigina similitudinuis:
sed ip̃m quem ĩ eis amanus ip̃m si¬

Expanded text:
pirauimus et reliquimus ibi religatas pirauimus et reliquimus ibi religatas primitias spiritus et remeauimus ad strepitum oris nostri, ubi uerbum et incipitur et finitur. et quid simile uerbo tuo, domino nostro, in se permanenti sine uetustate atque innouanti omnia? Dicebamus ergo: "si cui sileat tumultus carnis, sileant phantasiae terrae et aquarum et aeris, sileant et poli et ipsa sibi anima sileat et transeat se non se cogitando, sileant somnia et imaginariae reuelationes, omnis lingua et omne signum et quidquid transeundo fit si cui sileat omnino — quoniam si quis audiat, dicunt haec omnia: non ipsa nos fecimus, sed fecit nos qui manet in aeternum — his dictis si iam taceant, quoniam erexerunt aurem in eum, qui fecit ea, et loquatur ipse solus non per ea, sed per se ipsum, ut audiamus uerbum eius, non per linguam carnis neque per uocem angeli nec per sonitum nubis nec per aenigma similitudinis, sed ipsum, quem in his amamus, ipsum si
Abbreviated transcription (Latin):
delectatõ qͣntalibet ĩ qͣntalibet luce corpore¬
a. p̃ illius uite iocũditate. ñ comꝑatõ¬
ne. sed nec cõmemoratõne quidẽ digna
uideretur. erigentes nos ardentiore af¬
fectu in id ip̃m: ꝑ ãbulanimꝰ gradatĩ
cuncta corporalia. ⁊ ip̃m celum. unde
sol ⁊ luna. ⁊ stelle lucent super terrã
Et adhuc ascendebamus ĩ terius cogi¬
tando. ⁊ loquendo ⁊ mirando oꝑatuas
et uenimus ĩ mentes nr̃as. ⁊ tnͣscendi¬
mus eas: ut attingeremꝰ regionem
ub̾tatis ĩdeficientis. ubi pacis isrł in
et̾num. u̾itatis pabulo. Et ibi uita.
sap̃ia est: ꝑ qͣm fiunt oĩa ista. ⁊ que
fuerũt. ⁊ que futura sũt. Et ipsa non
fit. sed sic est ut fuit. ⁊ sic erit semꝑ.
Qum potius fuisse ⁊ futurũ esse. non
est iea. sed esse solum q̃m et̾na est. Nã
fuisse ⁊ futurũ esse. non est et̾num.
Et dum loquimur. ⁊ ĩhiamus illi. at¬
tigimꝰ eam modice toto ictu cordis ⁊ sus¬

Expanded text:
delectatio quantalibet in quantalibet luce corporedelectatio quantalibet in quantalibet luce corporea prae illius uitae iucunditate non conparatione, sed ne conmemoratione quidem digna uideretur, erigentes nos ardentiore affectu in id ipsum perambulauimus gradatim cuncta corporalia et ipsum caelum, unde sol et luna et stellae lucent super terram. et adhuc ascendebamus interius cogitando et loquendo et mirando opera tua et uenimus in mentes nostras et transcendimus eas, ut attingeremus regionem ubertatis indeficientis, unde pascis Israel in aeternum ueritate pabulo, et ibi uita sapientia est, per quam fiunt omnia ista, et quae fuerunt et quae futura sunt, et ipsa non fit, sed sic est, ut fuit, et sic erit semper. quin potius fuisse et futurum esse non est in ea, sed esse solum, quoniam aeterna est: nam fuisse et futurum esse non est aeternum. et dum loquimur et inhiamus illi, attingimus eam modice toto ictu cordis; et sus
Abbreviated transcription (Latin):
set. Ita seruiuit qͣsi ab om̃ib geni¬
ta fuisset. Impendẽte autẽ die quo ex
hac uita erat exitura quẽ diem tu no-¬
ueras ignorantib nobis. ꝓuenerat
ut credo ꝓcurante de oͤcultis tius co-¬
dis ut ego ⁊ ip̃a soli staremus ĩcõo¬
bentes ad quandã fenestrã. unde hor-¬
tus intra domũ que nos habebat ꝓs¬
pectabat᷑ illic apudostia tiberina.
Ubi remoti aturbis. post longi iti¬
neris laborẽ. instaurabamꝰ nos naui¬
gatõi. Colloq̃bam᷑ ergo soli ualde dul¬
citer ⁊ p̾terita obliuiscentes. ĩ ea que
ante sunt extenti. querebamꝰ int̾ nos
apud p̾sentẽ u̾itatem qd̃ tues. qua¬
lis futura ẽẽt uita eterna sc̃oꝵ: qͣm nec
oculus uidit. nec auris audiuit. nec ĩ
cor hõis ascendit. sed ĩhiabamus ore cor¬
dis. ĩ suꝑna fiuenta fontis tui. fontis
uite qui est apud te: ut inde pro ca¬
ptu nr̃o asꝑsi. quo quo mͦ rem tan¬
tam cogitaremꝰ. Cũq ad eum fineco
sermo ꝑduceret᷑. ut carnaliũ sensuũ

Expanded text:
set, ita seruiuit, quasi ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat exitura — quem diem tu noueras ignorantibus nobis — prouenerat, ut credo, procurante te occultis tuis modis, ut ego et ipsa soli staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaerebamus inter nos apud praesentem ueritatem, quod tu es, qualis futura esset uita aeterna sanctorum, quam nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. sed inhiabamus ore cordis in superna fluenta fontis tui, fontis uitae, qui est apud te, ut inde pro captu nostro aspersi quoquo modo rem tantam cogitaremus. Cumque ad eum finem sermo perduceretur, ut carnalium sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
uebar deus meus. qui iam didicerã iras¬
ci mͥ de pret̾itis. ut decet̾o non peccarẽ :
Et m̾ito irasci. quia ñ alia natura gẽ¬
tis tenebrarũ de me peccabat: sicut dic̃t
qui sibi ñ isracũtur. ⁊ chesaurizant
sibutam ĩ die ire. ⁊ reuelatõis iusti iu¬
diciitui. Net iam bona mea foris erãt
nec oculis carneis ĩ isto sole quereban¬
tur Uolentes .ii. gaudete. foriusecus
facile euanescũt. ⁊ effundũtur ĩ ea q̃
uident᷑. ⁊ tẽporalia sũt: ⁊ imagines

Expanded text:
uebar, deus meus, qui iam didiceram irasuebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad dext̾am tuam. unde mitteret ex al¬
to ꝓmissionẽ suam. ꝑaditum. sp̃m
u̾itatis. Et miserat eũ iam: sed ego
nesciebam. Miserat eũ: qr iã magni¬
ficatus erat resurgens amortuis. et
ascendens ĩ celum. Ante aũt sp̃c nõ¬
dum erat datus qr ih̾c nondũ da
rificatus erat. Et clamat ꝓphetia. Quo
mat. Quousq clamat: Icitote. Et ego
tamdiu nesciens. uanitatẽ dilex.⁊ mẽ¬
datiũ quesui ⁊ ideo audiui ⁊ contre¬
mui: q̃m talib dicitur. qͣlem me fuisse
reminiscebar. In phantasmatib. que
ꝓu̾itate tenueram. uanitas erat mẽ¬
datiũ. Et ĩsonui multa grauit ac for¬
titer. ĩ dolore recordatõis mee que uti¬
nam audissent qui adhuc usq dilig̃t
uanitatẽ. ⁊ querũt mendatiũ. Forte
conturbatent᷑ ⁊ euomussẽt illudut
exaudites illos cũ clamarẽt adte q̃m
u̾a morte carnis mortuus est ꝓ nob̾.
qui te interpellat ꝓnobis. Legebã. itas¬
cimini. ⁊ nolite peccare. Et quomͦ mo¬

Expanded text:
ad dexteram tuam, unde mitteret ex alad dexteram tuam, unde mitteret ex alto promissionem suam, paracletum, spiritum ueritatis. et miserat eum iam, sed ego nesciebam. miserat eum, quia iam magnificatus erat resurgens a mortuis et ascendens in caelum. ante autem spiritus nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. et clamat prophetia: quoumat quousque, clamat scitote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et ideo audiui et contremui, quoniam talibus dicitur, qualem me fuisse reminiscebar. in phantasmatis enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te interpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mo
Abbreviated transcription (Latin):
sent adu̾sus antidotum. quo sani ẽẽ
potuissẽt. Uellẽ ut alicubi uixͣ eent
me nesciente qd̃ ibi eẽnt. intueren¬
tur faciem meam, et audirent
uoces meas qͣndo legi quartũ psalmũ
m illo tũc ocio. Quid de me fecerit ille
psalmus. cum ĩuocarem ecaudiuit
me deus iusticie mee. ĩtribulatõe di¬
latasti mͥ. miserete mei dñe ⁊ exau-¬
di oronem meam. audirentz ignorã
te me utrum audirent ne me propt̾
se illa dicere putarent. que inter ħ
rem. si me abeis audiri uiderq senti¬
rem Nec si dicerẽ sic acciperent. Quo¬
modo mecũ ⁊ mͥ coram de. de famili¬
ari effectu animi mei ĩhorrui timẽ¬
do. ibidẽq inferbui sꝑando. ⁊ ecultan¬
sus ad nos sp̃c tuus bonus. ait nobis.
Filiz hominũ quousq graues corde.
ut quid diligitis uanitatẽ.⁊ que¬
ritis mendatiũ: Dilexeram .i. uani¬
tatem ⁊ quesieram mendatiũ ⁊ tu
dñe iam magnificau̾as sc̃m tuum.
suscitãs eum amortuis: ⁊ collocans

Expanded text:
sent aduersus antidotum, quo sani esse sent aduersus antidotum, quo sani esse potuissent! uellem, ut alicubi iuxta essent sciente, quodv ibi essent, intuerentur faciem meam et audirent uoces meas, quando legi quartum psalmum in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus: cum inuocarem te, exaudisti me, deus iustitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. miserere mei, domine, et exaudte me utrum audirent, ne me propter se illa dicere putarent, quae inter haec rem, si me ab eis audiri viderique sentirem: nec, si dicerem, sic acciperent quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. 9. Inhorrui timendo, ibidemque inferbui sperando et exsultanum conversus ad nos spiritus tuus bonus ait nobis: Filii hominum, quousque graves corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? dilexeram enim uanitatem et quaesieram mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i ih̃u xp̃i. qd̃ primo declignaba¬
tur ĩseri litt̾is nostris. Magis eñi eas
uolebat redolere. gymmasioꝵ cedros.
quas iam contriuit dñs quã salubres
herbas eccl̃iasticas. adu̾sas serpentibus
Quas tibi deus meus uoces dedi. cũ
legerem psalmos dauid cantica fide¬
lia. sonos pietatis. exludentes turgi¬
dum sp̃m. rudis ĩ germano amore
tuo. cathecumiñ inuilla. cũ cathecu¬
mino alipio feriatus matre adherẽ¬
te nobis. muliebri habitu. uirili fide.
anili securitate. mat̾na caritate: xp̃ia¬
na pietate. Quas tͥ uoces dabam ĩ psal¬
mis illis. ⁊ quomͦ in te inflãmabar ex
eis. ⁊ accendebar. eos recitare si possẽ.
toto orbi tetrarũ. adu̾sus typhum ge¬
neris humani. Et tam̾ toto orbe can¬
tantur ⁊ non est qui se abscondat a
calore tuo. Quam uehementi. ⁊ a cri
dolore ĩdignabar manicheis ⁊mise¬
rabar eos iursus. qd̃ illa sacram̃ta. il¬
la medicamẽta nescirent: ⁊ insam es¬

Expanded text:
ris nostri Iesu Christi, quod primo dedignabaris nostri Iesu Christi, quod primo dedignabatur inseri litteris nostris. magis enim eas uolebat redolere gymnasiorum cedros, quas iam contriuit dominus, quam salubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio feriatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam in psalmis illis et quomodo in te inflammabar ex eis et accendebar eos recitare, si possem, toto orbi terrarum aduersum tyfum generis humani! et tamen toto orbe cantantur, et non est qui se abscondat a calore tuo. quam uehementi et acri dolore indignabar manichaeis et miserabar eos rursus, quod illa sacramenta, illa medicamenta nescirent et insani es
Abbreviated transcription (Latin):
rica unde iam cogitatu solutus eram.
Et fc̃m ẽ. Et eruisti linguam meã unde
iam erueras cor meũ. ⁊ bñdicebam tibi
gaudẽs ꝓfectus inuillam cũ meis omĩ¬
bus. Ibi quid egerim ĩ litt̾is. iam qui¬
dem seriuentib tͥ. sed adhuc suꝑbie
scolam. tanqͣm ĩ pausatõe anhelantib.
testantur libri disputati cũ presentib.
et cũ ip̃o me solo coram te. Que autẽ c̃
absente nebridio. cestantur epistole.
Et qͣndo michi sufficiat tempus. cõme¬
morandi oĩa magna erga nos bñfi-¬
cia tua. ĩ illo tempore. p̾sertim ad alia
maiora ꝓperanti : Reuocat .ii. me re-¬
cordatio mea: ⁊ dulce mͥfit dñe confi¬
teri tͥ. quib ĩternis me stimulis ꝑdo¬
mueris:⁊ quẽadmodũ me cõplana¬
uens humiliatis montib. ⁊ collib co
gitatõnũ mearum ⁊ tortuosa mea di-¬
rexeris ⁊ aspera lenieris quoq mͦ ipsũ
etiã alipium frẽm cordis mei. subege¬
ris nõi unigeniti tui dñi ⁊ saluato-¬

Expanded text:
rica, unde iam cogitatu solutus eram. rica, unde iam cogitatu solutus eram. et factum est, eruisti linguam meam, unde iam erueras cor meum, et benedicebam tibi gaudens profectus in uillam cum meis omnibus. ubi quid egerim in litteris iam quidem sentientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam tamquam in pausatione anhelantibus testantur libri disputati cum praesentibus et cum ipso me solo coram te; quae autem cum absente Nebridio, testantur epistulae. et quando mihi sufficiat tempus conmemorandi omnia magna erga nos beneficia tua in illo tempore praesertim ad alia maiora properanti? reuocat enim me recordatio mea, et dulce mihi fit, domine, confiteri tibi, quibus internis me stimulis perdomueris et quemadmodum me conplanaueris hgitationum mearum, et tortuosa mea direxeris, et aspera lenieris; quoque modo ipsum etiam Alypium fratrem cordis mei subegeris nomini unigeniti tui Domini et Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
ibi uiuit. Nam quis alus tali aĩe lo¬
cus. Ibi uiuit. unde me multa ĩter¬
rogauit. homũtionẽ in exꝑtum Iã
non ponit auremad os meũ. s spi-¬
ritale os ad fontẽ tuum. ⁊ bibit
qͣntum potest sap̃iam ꝓ auiditate
sua: sine fine felix. Nec eum sic ar¬
bitror ĩ ebriati ex ea. ut obliuiscat᷑
meiz cũ tu dñe quẽ potat ille. nr̃i sis
memor. Sic ergo eramus. u̾ecundũ cõ-¬
solantes tristem. salua amicicia de tali
conu̾sione nr̃a. exortantes ad fidẽ gra-¬
dus sui uite scilicet cõiugalis nebri¬
dium aũt operientes qͣndo sequeret᷑.
qd̃ de tam ꝓximo poterat. ⁊ erat iam
iãq facturus eũ ecte euoluti sũt dies il¬
li tandem. nam longi ⁊ multi uidebã¬
tur pre amore lib̾tatis. otiose ad cantã¬
dum de medullis omĩb tibi dixit cor
meũ. quesiui uultũ tuum:. uultũ tu¬
um dñe requitam. Et uenit dies in qͦ
etiam actu soluerer a ꝓfessione retho-¬

Expanded text:
ibi uiuit. nam quis alius tali animae loibi uiuit. nam quis alius tali animae locus? ibi uiuit, unde me multa interrogabat homuncionem inexpertum. iam non ponit aurem ad os meum, sed spiritale os ad fontem tuum et bibit, quantum potest, sapientiam pro auiditate sua sine fine felix. nec eum sic arbitror inebriari ex ea, ut obliuiscatur mei, cum tu, domine, quem potat ille, nostri sis memor. sic ergo eramus, Verecundum consolantes tristem salua amicitia de tali conuersione nostra et exhortantes ad fidem gradus sui, uitae scilicet coniugalis, Nebridium autem opperientes, quando sequeretur. quod de tam proximo poterat et erat iam iamque facturus, cum ecce euoluti sunt dies illi tandem. nam longi et multi uidebantur prae amore libertatis otiosae ad cantandum de medullis omnibus: tibi dixit cor meum, quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram. Et uenit dies, quo etiam actu soluerer a professione rheto
Abbreviated transcription (Latin):
sor. Reddes uerecũdo ꝓ ture illo eis
cassiciaco ubi ab estu scl̃i requieui¬
mus ĩ te. amenitatẽ sempit̾ne uiren¬
tis ꝑadysi tui. q̃m dimisisti ei pecc̃a
suꝑ t̾ram ĩ monte in caseato. monte
tuo. monte uberi. Angebat᷑ ergo tũc
ip̃e nebridius aũt colletabat᷑. Qmͣuis
enĩ. ⁊ ip̃e nondum xp̃ianus. ĩ illam
foueã ꝑnitiosissimi ertoris ĩcidetat.
ut u̾itatis filii tui carnem. fantasma
cred̾et. tam̾ in de em̾gens sic sibi erat.
tatis. Quẽ non multo post conu̾si¬
onem nr̃am. ⁊ regeneratõem ꝑ bap¬
tismũ tuum. ip̃m etiã fidelem catho¬
licũ. caritate ꝑfecta atq continẽtia
tibi seruientẽ in affrica apud suos.
cũ tota domus eus ꝑ eũ xp̃iana fcã
ẽẽt. carne soluisti. Et nũc ille uuit ĩ
sum abrahe. Quid qͥd illud ẽ qd̾ illo
significatur sinu. ibi nebridius me¬
us uiuit dulcis amicus meusz tuus
aũt dñe adoptiuus ex lib̾to filius.

Expanded text:
sor reddis Yerecundo pro rure illo eius sor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. quamuis enim et ipse nondum Christianus in illam foueam perniciosissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, ritatis. quem non multo post conuersionem nostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate perfecta atque continentia tibi seruientem in Africa apud suos, cum tota domus eius per eum christiana facta esset, carne soluisti. et nunc ille uiuit in sinu Abraham. quidquid illud est, quod illo significatur sinu, ibi Nebridius meus uiuit, dulcis amicus meus, tuus autem adoptiuus ex liberto filius: