comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis a malis t̾rcti. ⁊ ꝓmissionib tp̃raliũ ad bona
ĩcctati. nec sui dñabantur. seduicia. nec suoꝵ
i. Reditatis etͥne cũ ẽend hoꝵ domini a dõ ĩscitu¬
ti. his igitur fuit lex tutoris soxo. dum contra
malignoꝵ sp̃uum ĩpugnationes. ⁊ gentiliũ
ꝑsuasionẽs qui ad ydolatriam traherent. illos de¬
fendebat admonendo. ĩ crepando. aliq̃n ꝓuniẽ¬
do. ⁊ sit eterna bona illis ꝯseruaurt. qm̃ ex illis
xp̃c młto ab inferno libauit. fuit eis ⁊ actor
qr cãm eoꝵ apud deũ bene egit. dum ꝑ sacrifi¬

Expanded text:
nis a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona incitati; nec sui dominabantur, sed vitia; nec sunis a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona reditatis aeternae, cum essent horum domini a Deo instti. His igitur fuit lex tutoris loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conservavit, quoniam ex illis Christus multos ab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud Deum be
Abbreviated transcription (Latin):
at ubi ñ fatali necc̃i¬
tate.sed sola dei uolun¬
tate uenit plenitudo
tempus precedens ad¬
impletũ est. plenitu

Expanded text:
t non fatali necessitate, sed sola Dei voluntate venit plenitudo tempus praecedens adimpletum est. Plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
est homo ut fieret qd̾ ñ erat. ñ ut periret qd̾ erit
uator fieri debebat sub
appareat qͣi filius abra¬
he: cui ꝓmissus erat:
signum hñs eius cui

Expanded text:
est homo, ut fieret quod non erat, non ut periret quod erat. ator fieri debebat sub appareat, quasi filius Abrae cui promissus erat, signum habens ejus cui
Abbreviated transcription (Latin):
stat aũt eo ñ minorẽ ẽẽ: quia missus ẽ. ꝯsid̾a enĩ
qr dominus xp̃c in ysaia a sp̃u sc̃o dicit se ẽẽ mis¬
sum. Nũquid ergo sp̃u minor est filius quia a
sp̃u scõ missus est. habes enĩ scriptũ qd̾ filius a
patre ⁊ sp̃u eius dicat se ẽẽ missum. uides ergo
moueat. utrumq enim de scriptura d̾r. ⁊ exuir¬
gine. ⁊ ex muliere. Ex uirgine ubi : Ecce uirgo
ocipiet. ⁊ c̃. E miliere aute ut hit. qd̾ non est
ꝯtrarium. mulierem enĩ ꝑ femina posuit mori
locutõis hebreoꝵ. Usus enim hebree locutõis: mu
Sicut in genesi leg̾r. de eua q̃n ip̃a fc̃a est. forma¬
uit eam in mulierẽ. nec adhuc passa erat ĩ ecubi¬
tum uiri. Itẽ. Non te offendat qđ ait factum. cũ
ꝯfiteamurꝰ natum. factum enĩ ñ ⁊fittmur nisi
hoĩem. d̾ aũt semꝑ faciens est. fieri nescit ire sit
S fit ut aliquid alicui sit. Sicut d̾r̾. Dñe refugi

Expanded text:
missus est. Considera enim, quia Dominus Christus in Isaia a Spiritu sancto dicit se esse missum. Nunquid ergo Spiritu minor est Filius, quia a Spiritu missus est? Habes enim scriptum, quod Filius a Patre et Spiritu ejus dicat se esse missum. Vides ergo moveat. Utrumque enim de Scriptura dicitur, et ex virgine, et ex muliere. Ex virgine, ut ibi: Ecce virgo concipiet, etc. Ex muliere autem, ut hic, quod non est stinus Mulierem enim pro femina posuit more locutionis Hebraeorum. Usus enim Hebraeae locutionis musicut legitur de Eva, quando ipsa facta est: Formavit eam mulierem , nec adhuc passa erat concubitum viri. Item, non te offendat quod ait, factum cum confiteamur natum. Factum enim non confitemur nisi hominem. Deus autem semper faciens est, fieri nescit ut sit, sed fit ut aliquid alicui sit, sicut dicit: Domine, refugi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit pater. fecit ⁊ filius. filius quid̾ ñ pad̾natꝰ
est de uirgine maria. s natiuitatẽ filii de maria
⁊ pater ⁊ filius oꝑrtus ẽ. Similiter non ẽ passu
pater sed filius. passionẽ tam̃ filii: ⁊ pat̾ ⁊ filiꝰ
fecit insi pectatum: ueniamus ad resurr̃onem
ñ resurrexit pater. sed filius. Resurronẽ tamẽ
filii: oꝑatus est pater ⁊ filius. Ecce quid ẽ mis-¬
sum ẽẽ filium: S q̃ritur unde. ⁊ ex quo missus
ẽ filius. ego inquit a patre exiui ⁊ ueni in hñc
mundũ. hoc est mriti. de illo tñ enͣngelista dic̃.
In mundo erat ⁊ mundus ꝑ eum factus ẽ. ⁊ .in.

Expanded text:
m fecit Pater, fecit et Filius: Filius quidem, non Pater natus m fecit Pater, fecit et Filius: Filius quidem, non Pater natus est de virgine Maria, sed nativitatem Filii de Maria et Pater et Filius operatus est. Similiter non est passus Pater, sed Filius; passionem tamen Filii et Pater et Filius fecit nisi peccatum? Veniamus ad resurrectionem: non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii operatus est Pater et Filius. Ecce quid est missum esse Filium. Sed quaeritur unde et quo missus est Filius. Ego, inquit, exivi a Patre et veni in hunc mundum : hoc est mitti. De illo tamen evangelista dicit: In mundo er
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nemo misit ĩ illum manus. qr ñdum uenit
hora eius. hoc ẽ qr nolebat. Non enĩ dominꝰ sub
nisi uoluntas eius. non ergo horam dixit: qua
cogeretur mori: sed qua dignareturꝰ occidi. tẽ¬
pus enĩ expectabat quo moreretur: qr tempꝰ
expectait quo nasceretur. id̾o młti dicunt. qͣr
sunt tempora. Sciebat enĩ qñ uenire deberet
uł. ⁊̃ pati ⁊ cetera facere. ante tñ longa series
pͥconum p̾mittenda erat. Non enĩ aliquis par¬
uus uenturus erat: du fuerat p̾dicendus. sẽꝑ
tenendus. qͣnto maior uider ueniebat. tanto
p̾conũ series longior p̾cedere debebat. ideo ait.
fat. ex muliere. Nota qd̾ eum qͥui erat ĩcreatus
factum dicit. fecit ergo eum pat̾ ex muliere
sub lege. Cum igitur ait. misit d̾e . fi. su. factũ
ex muliere. satis ostendit eo ip̃o missum filiũ
quo factus est exmuliere. Quid est eñ natiua¬
tas filii de uirgine maria : certe assumptio for¬
me serui. Nam quid est aliud nasci filio quam

Expanded text:
: Nemo misit in illum manus, quia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus subnisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare sunt tempora. Sciebat enim quando venire deberet, vel etiam pati, et caetera facere. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper tenendus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior praecedere debebat. Ideo ait, um suum factum ex muliere. Nota quod eum qui erat increatus factum dicit. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub lege. Cum igitur ait, misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quid est enim nativitas Filii de Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio quam
Abbreviated transcription (Latin):
que udei obseruabant. si itaq uidei sub elem̃tis
elementis seruiuirt: sed ip̃is elem̃tis. colũt enĩ¬
u̾o sub elem̃itis do seruebant. quia ip̃e hec man¬
data dederat ut obseruarent neomenias. ⁊ sabb̾a
sig̃cant. ⁊ sabbatum que obseruabant uidei. nõ
ꝙ inelem̃tis sꝑarent ut pagani. S ĩ his deum
uenerabantur dum ꝑuuli erant. ⁊ ad tempus
plenitud̾is ñ puenerant. Sicut ergo ꝑuulus sb̃
pedagogo est. ⁊ actore. ⁊ tirtore antequam sit ad¬
ultus. ⁊ta indeis adhuc ꝑiuilis lex fuit pedagog
qr timore compssit. ⁊ preceptis dei seruire coegit

Expanded text:
quae Judaei observabant. Si itaque Judaei sub elementis quae Judaei observabant. Si itaque Judaei sub elementis elementis serviunt, sed ipsis elementis. Colunt enio sub elementis Deo serviebant, quia haec ipse mandata dederat, ut observarent neomenias, et Sabbatsignificat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit
Abbreviated transcription (Latin):
tum ĩ quo libertas sui
⁊ suoꝵ sibi datur. post¬
quam enim adultus ẽ
alioquin iure exhereda
quia patres ius ordina¬
uerũt. ⁊ usq ad quan
etatẽ subiectus debeat
ẽe. ⁊ ĩ qua adultꝰ eman¬
cipetur: statuerunt. iͣ
libͥtate suauti ñ ualeat. nec dominari qũ heres
s sumilis ꝓpe serius ẽ in ⁊ditiõe curatoꝵ ⁊ actoꝵ¬
hos exemplo ꝓbat eos qui sub lege fuerunt. par¬
nulo fuisse cirra meritũ. nec libertatẽ hũisse cã pe¬
ceati. unde hanc illis comꝑatõem. adaptans subd̾
ita ⁊ no uidei cum eẽmus ꝑuuli cognrtõe der ⁊
terecti minis. tum blandiciis capti sub elem̃tis
.i. sub lege que ꝑ elem̃ta ĩtelligitur. qui a ip̃a est
pͥma institutio ad fidem ⁊ iusticiam: sicut ab ele¬
mentis pͥmũ usum discendi afsumũt pariuili.e¬
qr lex ñ celestia ⁊ eterna. s terrena ꝓmittebat. ut̃
transitoria. ut est mundus. uel in elementis sig¬
iificentur neomene .i. limares dies ⁊ sabbatum

Expanded text:
tum, in quo libertas sui et suorum sibi datur. Postquam enim adultus est, alioquin jure exhaeredaquia patres ejus ordiverunt, et usque ad quam aetatem subjectus debeat et in qua adultus emancipetur statuerunt, ita libertate sua uti non valeat, nec dominari quasi haeres, sed similis prope servis est in conditione procuratorum et actoHoc exemplo probat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa peccati, unde hanc illis comparationem adaptans, subdit: Ita et nos, Judaei, cum essemus parvuli cognitione Dei, et ugustinus tum territi minis, tum blanditiis capti, sub elementis, id est sub lege quae per elementa intelligitur, quia ipsa est prima institutio ad fidem et justitiam, sicut ab elementis principium discendi assumunt parvuli. lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut est mundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitiut filii eius ẽemus adoptio uocatur. Unde:
dedit eis potestatẽ.fi. dei fieri. ⁊ c̃. s eo draataccipe¬
mus. s retiꝑemus. ut sig̃caret no hoc amisisse
ĩ adam ex quo mortales sumus. ¶ Woniam aũ.

Expanded text:
uit ut filii ejus euit ut filii ejus eDedit eis potestatem filios Dei fieri, etc. Nec dixit acciperemus, sed reciperemus, ut significaret hoc amisisse in Adam, ex quo mortales sumus. VERS. 6-8.
Abbreviated transcription (Latin):
quna ⁊ tircumcisũs est.⁊ hostia lega¬
lis ꝓ illo oblata ẽ. nec mirũ si ⁊ illa oꝑa legis sus¬
tinuit ex quib lib̾aret eos qui eis serulider tene¬
bantur. Qui ⁊̃ mortẽ sustinuit ut ex illa alio
libaret. factus est ergo sub lege .i. sub one legis
sicut subaliis penis. ñ ut ab ea expiaretur. s ut
ordine illis alia duo Rndit. adid enim qd̾ dix̃
factum sub lege. illud retulit ut eo qui suble.
erant .re. ad illud aũt ꝙ dixit factum ex muli.
na que ꝑ gr̃ãm dantur ꝑ que sunt filii. Uel re¬
qd̾ ille unicus dei filius ñ dedignatus ẽ participa¬
tionẽ nature nr̃e. factus ex muliere ut ñ solũ
tincte ĩtelligamus unicũ dei fitiũ. no enĩ bñficio
⁊ dignatõe filii dei sumus. ille natira ẽ filius. qͥ¬
it de suba sua. nos aũt ñ de sub̾a sua genuit. crea¬
itaq modus quo nos d̃ cum iam ẽcmus ab ip̃o
ñ nati. s ꝯditi ⁊ instituti ubo suo ⁊ gra sua gen¬

Expanded text:
quia et circumcisus est, et hostia legalis pro illo oblata. Nec mirum si et illa legis opera sustinuit ex quibus liberaret eos qui eis serviliter tenebantur; qui etiam mortem sustinuit, ut ex illa alios liberaret. Factus est ergo sub lege, id est sub onere legis, sicut sub aliis poenis. ordine, illis alia duo respondent. Ad id enim quod dixit factum sub lege, illud retulit, ut eos qui sub lege erant redimeret. Ad illud quod dixit factum ex mulierbona quae per gratiam dantur, per quae sunt filii. Vel, reonem recipimus, quod ille unicus Dei Filius non dedignatus est participationem naturae nostrae factus ex muliere, ut non solutincte intelligamus unicum Dei Filium, nos enim beneficio et dignatione filii Dei sumus; ille natura est filius qis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creaitaque modus quo nos Deus, cum jam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, verbo suo et gratia sua gen
Abbreviated transcription (Latin):
ut reprehendi ñ possit. amota enĩ a spe mũdane
ꝯu̾satõis ⁊ corporis curandi ab offõ ad deum se cõ¬
occõnib mundi que additum solent aꝑire pec¬
a si domum ht eam re¬
gat. Si aũt hoo neglig¬
it infideli deterior est.
negauit. oꝑib ⁊ si nõ
uerbis quia pximum
ait. domesticoꝵ qui¬

Expanded text:
ut reprehendi non possit. Amota enim a spe mundanae conversationis et corporis curandi officio, ad Deum se coonibus mundi quae aditus solent aperire pec, si domum habet, eam regat; si autem hoc negligit, infideli deterior est: negavit operibus, et si non verbis, quia proximum ait, domesticoru
Abbreviated transcription (Latin):
cepit pauꝑes. si laurt .pe.
tunc susciꝑe ꝑiculosũ
erat. faciamus hoc ĩui
est in hoc cõmendatio
hũilitatis ⁊ faciunt¬
⁊ hoc sibi ĩuicem fc̃s ⁊̃
in ip̃o oꝑe insibili. ⁊ qͥ
manuũ ñ faciũt corde

Expanded text:
cepit pauperes, si lavit pedes tunc suscipere periculosum erat. Faciamus hoc invicest in hoc commendatio humilitatis. Et faciunt hoc sibi invicem fratres etiam in ipso opere visibili: et qui manu non faciunt, corde
Abbreviated transcription (Latin):
uodãmodo filium ei ꝓ¬
uidit. Uidua. ut dic¬
tum est uera ⁊ desolata
eligatur que eccłie pas¬
catur alimoniis. ⁊ si h

Expanded text:
uodammodo filium ei providit . Vidua ut jam dictum est vera et desolata, eligatur, quae Ecclesiae pascatur alimoniis. Et si hujus
Abbreviated transcription (Latin):
quo ⁊ c̃. Expositis hiis
que apłis collata sunt
modo uenit ad ea que
dedit ephesiis. qiͣ sꝑaui
phesii estis cum audi¬
audiiustis. ⁊ postqͣm
audistis non antecũ
enum ⁊ cãm notat hic

Expanded text:
c. Expositis his quae apostolis collata sunt, modo venit ad ea quae dedit Ephesiis. Quasi dicaphesii, estis, cum audiaudivistis; et postquam audivistis, non ante. Cum enim et causam notat hic
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nom̃ ñ est in scripturis usitatũ de illis quic̃
iuste ac laudabilit̾ iniuant ñ sũt sine peccato.
Scientes aũt. qr sumꝰ
na̾tura uidei ⁊ nõ pec¬
catoris ex gentib. sed

Expanded text:
Hoc nomen non est in Scripturis usitatum de illis qui cum juste et laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Scientes autem. Quasi natura Judaei, et non peccatores ex gentibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sunt obseruande. ostẽ
dens iusticiam ñ exle¬
ge. sed exgr̃a fidei esse
scripturaꝵ attestatiõe. ⁊ tandem hũana ꝯsuetu
a .d. gentes ñ debent uidaizare ⁊ uere qr nos qui
fuimus ⁊ ualiumꝰ inlege: scimus eam ñ t̾tificare
tri ⁊ ĩmunde. Attende qd sicut unter est int̾ ir¬
ridentes ⁊ imisores. ⁊ int̃ scribentes ⁊ scriptores. ⁊

Expanded text:
s observantiae post endens justitiam, non ex lege, sed ex gratia fidei esse,Scripturarum attestatione, tandem humana consuetuat: Gentes non debent judaizare. Et vere, quia nos qui valuimus in lege, scimus eam non justificare, et trae et immundi. Attende quod sicut interest inter irridentes et irrisores, et inter scribentes
Abbreviated transcription (Latin):
datũ qd̾ in tali loco da
ẽent suꝑbi de mãda¬
to uel ip̃si ẽent suꝑbi
⁊ tumidi ꝯtra ipsum
mandatũ. Illud tes¬
mons est in

Expanded text:
datum; quod in tali loco datessent superbi de mandato, vel ipsi essent superbi et tumidi contra ipsum mandatum. Illud Temines in
Abbreviated transcription (Latin):
sit alius. ⁊ non debes. Quis
enĩ baptista qͣntũcumq bonus sit discerint tẽ
ab eo qui baptizatus ẽ. a minus bono .Q. si bap
caizatus es a petro qũo discerneris ab eo qͥ bap¬
nzatus est a paulo nichil utiq ille h̃t abap¬
tista ithil tn. Quid aũt. hic redarguit illos
tosdem qui głiabantur de magist̾io pseudo cõ
unũ nidetur loqui. S ad partẽ plebis loqͥtur
Si aũt acceperis a me quid głiaris ꝯtra me:
quasi ñ idem acceꝑis a me. hoc dicit cõtra illo
eloq̃ntiam sẽ cõmendantes głiam in se uerteb¬
ant. cñ apłs se ꝯtemptibilem uderi fecerat
ut głiam d̾o fecerat. Ic̾o apłs yronite eis loqͥ¬
ir. qi ꝯcedens qd̾ eis de se tp̃is udebatuꝵ. cum

Expanded text:
sit alius, et non debes. Quis enim baptista, quantumcunque bonus sit, discernit te ab eo qui baptizatus est a minus bono? Quasi dicat: Si baptizatus es a Petro, quomodo discernis ab eo qui baptizatus est a Paulo? Nihil utique illi habet a baptista, nihil tu. Quid autem hic redarguit illos eosdem qui gloriabantur de magisterio pseudo, conunum videtur loqui, sed ad partem plebis loquitur. Si autem accepisti a me, quid gloriaris contra me, quasi non idem acceperis a meloquentiam se commendantes, gloriam in se vertebant, cum Apostolus se contemptibilem videri fecerat, ut gloriam Deo faceret. Ideo Apostolus ironice eis loquitur, quasi concedens quod eis de seipsis videbatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam dei.⁊ qui scienter peccant ut dauid. ⁊
qui ignoranter trd̾facilius ignoscitur. egodi¬
co degens inincredulitate dum sub lege cram
Sub lege enim ignorantia erat. ⁊ id̾o incredu¬
litas medo econtra .s. fides ⁊ cognitio iutatis.
Ecce patet quia ñ ex leuitate dimisit priora.

Expanded text:
diam Dei et qui scienter peccant ut David, et qui ignoranter quod facilius ignoscitur. Ego dico degens, in incredulitate, dum sub lege eram. Sub lege enim ignorantia erat, et ideo incredulitas, modo contra, scilicet fides et cognitio veritatis. Ecce patet quia non ex levitate dimisit priora.
Abbreviated transcription (Latin):
Infiguus it ueritas p̾miciabatiur. celebrant
fignras firture rei. multi scientes. sed plures ig¬
norantes qd̾ cessare debebant re exhibita. unde¬
uidi omma illa displi¬
me offerendũ. ip̃e of

Expanded text:
In figuris illis veritas praenuntiabatur. Celebrant figuras, figurae rem multi scientes, sed plures ignorantes quae cessare debent re exhibita. VEvidi omnia illa displime offerendum, ut f
Abbreviated transcription (Latin):
sibi offerri. pocius quam offerentur ydolisĩ¬
posuitq in serurtutẽ. ñ in iustificatõem. et
ut figura eẽt futuri de quoꝵ repbatõe add̾
adhuo dicens. holocanstomata que aliis sacri¬
ficiis digniora uidebantur que tota combure
ris erantꝰ dignora: non tibi placuerunt. ex
quo ueritas uenit. a tempore enĩ passionis in
qua ẽ esũmatio õtm hostiaꝵ ceperiut ea dis¬
plicere ante nunqͣm ea destruxit. s illis subdi¬
tus fuit dum ĩ templo cũ hostiis psertatꝰ furo¬

Expanded text:
erri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sacrificiis digniora videbantur quae tota combureris erant digniora, non tibi placuerunt, ex quo veritas venit. Hieron. A tempore enim passionis, in qua consummatio omnium hostiarum, coeperunt illa displicere. Ante nunquam ea destruxit, sed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit pr
Abbreviated transcription (Latin):
fectum ñ facit. id̾o ad
diens mundum .i. hõ
de aĩalib. ⁊ oblatõem
de aliis reb noluisti.
iam a tp̃re passionis
corpus asit qd ꝓoĩb
sacrificiis est aptasti
dedisti. quia sine pet¬
cato ⁊ passibile.⁊ mor¬
tale ꝙ ualeat offerri
ĩ redemptc̃em õuim.
Oblata ergo sunt sig
ueritas ueniret. nec

Expanded text:
fectum non facit, ideo ad ediens mundum, id est de animalibus, et oblationem de aliis noluisti, a tempore passionis, corpus autem, sacrificiis est, aptastidedisti, quia sine peccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signveritas veniret. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. uł in uobis.
siue ꝓ tyto qui deuo¬
bis ⁊ multa retulit.
⁊ idoappollo qui pͥus
rogatus ab apło ⁊ ali¬
is frib tread eos nolu

Expanded text:
in vos, vel in vobis, sive pro Tito qui de vobis ei multa retulit, et ideo Apollo, qui prius rogatus ab Apostolo et aliis fratribus ire ad eos nolu
Abbreviated transcription (Latin):
hñt:utiq facitis. Nota qd̾ eccłia homines surit¬
de quib dicrtur. ut exhiberet sibi głiosam ecle¬
siam. hoc tam̃ nomĩe uocari ip̃am domũ or̃oniᷤ¬
tidianus usus loq̃ndi optinuit. ut in eccłiam
ꝓdire. uł ꝯfugere ñ dicatur. nsi qd̾ ad locum
ip̃m parietesq ꝓ dierit. uł ꝯfugerit. quib ecc̃e
congregatio etmetur. Uł aliter pot̾ legi. Unus¬
quisq enĩ ⁊c̃. Notat illo qui munera que of¬
ferebant altarib sibi resumebant. nec aliis ñ
panẽ. ⁊ uinũ hũndanter. ut bñdictione ⁊ ꝯse¬
tratõe sacerdotali sãctificarentur. ⁊ dñiti corpo¬
ris. ⁊ sanguinis sacram̃tũ ꝯficeretur. pt celẽbra¬
uini suas obłones uendicabant.⁊ aliis non cõi¬
cantes soli sumebant. ut inde ⁊̃ inebriarẽtur.

Expanded text:
habent, utique facitis. Nota quod in Ecclesia homines suntbus dicitur: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam ; hoc tamen nomine vocari ipsam domum oratitidianus usus loquendi obtinuit, ut in ecclesiam prodire vel confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit, vel confugerit, quibus Ecclesiae congregatio continetur. Vel aliter potest legi. Unusquisque enim, etc. Notat illos qui munera quae offerebant altaribus sibi resumebant, nec aliis nonpanem et vinum abundanter, ut benedictione et consecratione sacerdotali consecraretur, et Dominici corporis et sanguinis sacramentuini suas oblationes vindicabant, et aliis non communicantes soli sumebant, ut inde etiam inebriarentur
Abbreviated transcription (Latin):
man. resumens totum qd̾ obtulit. ⁊ alius qͥd̾
esu. alius aũt . e. est. ⁊ ita agitis etra sig̃catio
uno pane õz figurãtur. ꝑ id enĩ qd̾̃ om̃s unum
sunt: de nno sumere oportet. Hos ergo nodat
qui ĩ eccłia ubi cã imitatis. ⁊ misterii ꝯuenit᷑
suas obłones ca disiensionis qͣm ꝓscudo semĩa¬
nauerũt sibi uendicabant. Tantas enĩ dissen¬
siones urł eo pseudo semĩ auerant: ut suas ze¬
larent obłones ⁊ uendicarent cum una eadẽq
p̾ce õium obłones bñdicerentur. ⁊ hoc ita fatie¬
bant ut ceteri unde offerrent ñ hũtes pudore cõ¬
fundentur. ñ summ̃tes partẽ ⁊ hoc tamcito ageb¬
ant ut suꝑueniẽtes nicħ ĩuenirent qd̾ ederent¬
⁊ dum sic ag̾ent domi pociꝰ hec agenda dicit. ꝙͣ
ineccłia subdens. Numquid domos.⁊ c̃. que pa

Expanded text:
m, resumens totum quod obtulit, et alius quidem esurit, alius autem ebrius est, et ita agitis contra significatiouno pane omnes figurantur. Per id enim quod omnes unum sunt, de uno sumere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, ut caeteri unde offerrent non habentes, pudore confunderentur, non sumentes partem, et hoc tam cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quam in ecclesia, subdens: Nunquid domos, etc., quae pa
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Multiplicit̾ tang̃
eos quia ⁊ pransi sume¬
bant corpus domini
⁊ de pͣndio suo luxuri¬
oso nicħ tribuebant
ante cenam domini¬
cam. nec pauperibus
triouitis. s nũquid

Expanded text:
tis. Multipliciter tangit eos, qui autem pransi sumbant corpus Domini, et de prandio suo luxuriil tribuebant ante Dominicam, nec pauperibus tribuitis, sed nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
enim lege utitur legittime. cum ĩtelligens qͣre
sit data eius cõminatõe tanqͣm pedagego ꝑ du¬
citur ad gr̃am ꝑ quam uistus fiat. Iustus u̾o
⁊ ea legitime irtitur cum cam tenendo ĩponit
ĩiuistis. ut cum in ip̃is ceperit ĩ olite ꝯcupiscĩe
morbus incentino ꝓhibitionis. ⁊ cimulo pua

Expanded text:
enim lege legitime utitur cum intelligens quare sit data, ejus comminatio ne tanquam paedagogo perducitur ad gratiam per quam justus fiat. Justus vero etiam ea legitime utitur, cum eam tenendo imponit injustis, ut cum in ipsis coepit inolitae concupiscentiae morbus incentivo prohibitionis, et cumulo pra
Abbreviated transcription (Latin):
cet ut .s. ꝑ eam agnos
posita .i. imposita ut
suprã illum sit ut ei
dominetur. In illa eĩ¬
ꝓ iusto. quia non ex
ea instus ẽ sed ex fide.
⁊ cum iustus sit exfi¬
de quid ei neccria ẽ lex
s ido data est ut uł re

Expanded text:
cet per eam agnoscposita, id est imposita, ut supra eum sit, ut ei dominetur. In illa e justo, quia non ex ea justus est sed ex fide, et cum justus sit ex fide, quid ei est necessaria lex? sed ideo data est, vel ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ostendatur scimus qr
lexbona ẽ. Scd̃m eo no
qui carnaliter tm̃ in¬
telligunt non ẽ bona
quia bona tm̃ est. siqͥs

Expanded text:
ostendatur, scimus quia lex bona est; secundum eos vero qui carnaliter tantum intelligunt non est bona, quia bona tantum est, si quis,
Abbreviated transcription (Latin):
pinione sua reprehendi ⁊ ꝯuinci ceperint ad de¬
fendendũ id qd̾ leuissima temeritate. ⁊ aꝑtisst¬
ma falsitate dixerunt de scĩs libris młta siba
ꝓnuntiant. uolentes ẽẽ legis doctores cum tñ
Scimus aũt¬

Expanded text:
pinione sua reprehendi et convinci coeperint, ad defendendum id quod levissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, de sanctis libris multa verba pronuntiant, volentes esse legis doctores, cum tamScimus aut
Abbreviated transcription (Latin):
tem pꝰtea diligeres. Impius enĩ eras dampnari
plenda sit xp̃c cum adhuc infirim essemus in
num est hoc qd̾ fecit. Uix enĩ moritur quis. i.
⁊ forsitan pot̃ ĩueniri quis .i. aliquis. qui au
hic dicitur qui. ⁊̃ bonus est. S est bonus qui nõ
est iustus .s. qui natus ẽ in simplicitate inno¬
cens qui ndum laboraurt. ut amplificaret sebo¬
nis operib. Ut sunt pariuli ĩ bapmo mũdati.
Iustus aũt bonum nature sue exertitio melio
rauit. ⁊ licet iustus modum quo hic accipitur
melior sit quam bonus. Innocentie tam̃ causa

Expanded text:
tem postea diligeres. Impius enim eras, damnari tem postea diligeres. Impius enim eras, damnari plenda sit, Christus, cum infirmi essemus, num est hoc quod fecit. Vix enim moritur quis, id  forsitan potest inveniri, quis, id est aliquis qui audhic dicitur, qui et bonus est; sed est bonus, qui non est justus, silicet qui natus est in simplicitate; innocens, qui nondum laboravit, ut amplificaret se bonis, ut sint parvuli in baptismo mundati. Justus autem bonum naturae suae exercitio melioravit, et licet justu secundum modum quo hic accipitur melior sit quam bonus, innocentiae tamen causa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pro impiis .i. ꝓ di¬
lestione impioꝵ. uel ꝓ impiis
.i. uice impioꝵ qui deb̾ent mori ĩ eternum.
mercto impietatis. ꝓ impiis dico: ñ qui olim
fuissent. ⁊ nontũc. s pocius mortuus ẽ ꝓ no¬
bis imꝑiis cum ẽẽmus adhuc infirmmi ĩ peccis
⁊ ita medico indigentes. Mortuus ẽ dico ⁊ hoc
arras accepimnus qd donauit impiis mortẽ su¬
am qui seruat nistis uitam suam. Mortuus
ẽ ꝓ te ohomo mortalis ut uiuas cum illo. Susce¬
p̾te mortẽ nram: ut donaret nob̾ uitam suam
Incredibilius ẽ qd̾ mortuus est eternus quam
iucturus ẽ in et̾mim. p̃p̃ qd̾ mortuus est qui
pot̾ mori ds. accepit exte unde moreretur ꝓ te
Induit se ut ꝓtemoreretur. Induet te ut cum
illo uiuas. Induit se carne mortali ĩ uirgini¬
tate matris. Induet te uita ꝑhenm: ĩ equalita¬
te patris. Ecde qũo amatus es: ñ amandus. a¬
matus es turpis ⁊ fedus anteqͣm eẽẜ inte quod
fieres qui amareris. dilectus es prius: ut diligẽ¬

Expanded text:
dilectione impiorum. Vel pro impiis, id est vice impiorum qui deberent mori in aeternum merito impietatis. Pro impiis, dico, non qui olim fuissent, et non tunc, sed potius mortuus est pro nobis impiis. Cum essemus adhuc infirmi, in peccatis, et ita medico indigentes, mortuus est, dico et harrhas accepimus, quod donavit impiis mortem suam, qui servat justis vitam suam. Mortuus est pro te, o homo mortalis, ut vivas cum illo; suscepit mortem nostram, ut donaret nobis vitam suam. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quamvicturus est in aeternum propter quem mortuus est quit mori Deus? Accepit ex te unde moreretur pro te; induit se ut moreretur pro te, induet te ut cum illo vivas; induit se carne mortali in virginitate matris, induet te vita perenni in aequalitate Patris. Ecce quomodo amatus es non amandus. Amatus enim es turpis et foedus, antequam esset in te quod fieres qui amareris; dilectus es prius, ut diligen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c moriendo ꝓ impiis. Uix enĩ moritur quiᷤ
ꝑ iusto qui ht̃ exercitiũ uirtutum. Id̾o dico ꝓ
iusto. nam ꝓ bono .i. simplici ⁊ innocentiᷤ.
forsitan quis audeat mori. dicendo de iusto
ficile ostendit ⁊ rarum. sed alterum difficiliꝰ
Cõmendat

Expanded text:
nim moritur quis pro justo, qui habet exercitium virtutum. Ideo dico pro justo; nam pro bono, id est simplici et innocenti, forsitan quis audeat mori. Dicendo de justo,ficile ostendit, et rarum, sed alterum difficilius Commendat
Abbreviated transcription (Latin):
s ira hoc facit. sicut¬
⁊ est ĩ uob̾. ⁊ id̾onił
debetis suꝑaddere. est
ĩuob̾ dico: ex ea die
qua pͥmũ parchip¬

Expanded text:
 ita hoc facit sicut est in vobis, et ideo nil debetis superaddere. Est in vobis, dico, ex ea die, qua primum per Archip
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ur̃am in
hoĩem ẽẽ. ⁊ audiẽtes
dilectõem quam ha¬
betis. non utiq ociosã
sed operis exhibitiõe
ꝓuenientis ex ea ostẽ
subdit. quam ut cer̾¬

Expanded text:
in hominem esse; et audientes dilectionem quam habetis, non utique otiosam, sed operis exhibitione provenientis ex ea ostenssubdit, Quam, ut cer
Abbreviated transcription (Latin):
est. itt ĩ netitate u ł presura. ñ diftidat ho de¬
pati: hũana temptatio ẽ. ꝑ quam ꝓficitur ap̃
deum uł hũana temptatio ẽ alrter sapere: ꝙͣ
res se habeat.⁊ cũ bono aĩo. nunis aũt amando
siñam suam. uł ĩuidendo meliorib usq ad p̃¬
cidende cõmunionis ⁊ ꝯdendi scismatis. uł hx¬
ẽ ĩ nullo autẽ altter sapere quam res se ht an¬
gelica ꝑfectio est. hũana igitur temptatio est
tredo cum bouo quis aĩo. scd̃m hũanam tñ fra¬
gilitatẽ in aliquo labitur ꝯsilio. uł cum irrita¬
tur in frẽm studio corrigendi. plus tñ quam
p̾sumptio diaboli id̾oart. Temptatio uo non
app̾hendat. ⁊ si fiat quam ꝑmictit d̾s ꝑ satha¬
nam fieri ad ꝓbandq. uł exercendo bonos ⁊ in
iuniendos m̾alo ñ apphendat dico: nisi hũana
idelis autẽ

Expanded text:
est, ut in necessitate, vel pressura non diffidat hopati, humana tentatio est, per quam proficitur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel h in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam praesumptio diaboli. Ideo ait, tentatio vestra non apprehendat, et si fiat, quam permittit Deus per Satanam fieri ad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehendat, dico, nisi humana. Fidelis aute
Abbreviated transcription (Latin):
si obedientes fuerumiᷤ
aut ꝓpensiorẽ penam
inobediẽtes mereamur
ueteris .t. accipiuntur a nob̃. ⁊ cur illa rerũ sig¬
na iam ñ sint necc̃e obseruari a nobis. Dum enĩ
dicit. Scripta sunt ad correstõem nr̃am. demons¬
trat quanta nob̃ cura legenda ⁊ intellĩgenda sĩt
mus. cũ res ip̃a manifesta sit. ad correctionẽ nos¬
tram dico: in quo .s. nos deuenerut. fi. seculoꝵ¬
⁊ tot exemplis pͥoꝵ magis corrigi debemus. uł
fines seculi deuenerunt in nos .i. secularitas ⁊ car¬
se. adeo emin stat: qui¬
stat. a se cadit: qui ca
stoloꝵ głiartes iudicabant apłm cum ip̃i ẽent
rel. Suꝑbiam ergo amputat: ne ꝑ eam temptẽ¬
tur. sicut udei temptati sunt. ⁊ perierunt. qr
sicut illi moysi detrahentes deum tẽptauerunt
ita hii detrahentes apło deum temptant. Dico

Expanded text:
si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur.veteris testamenti accipiuntur a nobis, et cur illa rerum signa jam non sit necesse observari a nobis. Dum enim dicit, scripta sunt ad correptionem nostram, demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint.mus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dico, in quos, scilicet nos, devenerunt fines saeculoet tot exemplis priorum magis corrigi debemus. Vel fines saeculi devenerunt in nos, saecularitas ise. A Deo enim stat qstat, a se cadit qui cadstolorum gloriantes, judicabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad suꝑna tendens ut galea m̃tem obuoluit
sed adquiramꝰ salutẽ
bñ oꝑando. Non emm
ociosis dabitur salus
salus. nec alud nos ad¬

Expanded text:
tis ad superna tendens ut galea mentem obvolvitsed ut acquiramus salutem bene operando. Non enim otiosis dabitur salus,salus, nec aliud nos
Abbreviated transcription (Latin):
hac miseria ĩuicem. a¬
lii alioz de morte suoꝵ
dolentes. ⁊ edificate nes¬
cientes alterutrum .s.
alius alium sicut ⁊ fa¬
citis ut tam̃ ñ muus

Expanded text:
hac miseria invicem, alii alios de morte suorum dolentes, et aedificate nescientes alterutrum, scilicet alius alium, sicut et facitis, ut non minus
Abbreviated transcription (Latin):
bit in incredulos cinm eos penis efnis coartabit
⁊ est hoꝵe u̾boꝵ breius sensus aueniet ꝑuuire ma¬
los ⁊ glorificare bonez. quia creditum ẽ. qĩ ideo
uobis tribulatis dabit requiem uobcum. quia
testimoniũ nr̃m in .i. de die illo reuelationis
domini creditum ẽ .i. quicquid diximus credi¬
distis de illo die iudicii.⁊ gloria bonoꝵ ⁊ pena
minans non querentib rationem. In quo. ⁊̃
ordo u̾boꝵ talis ẽ. in quo die ut dignetur uo uo

Expanded text:
incredulos, cum eos poenis aeternis coarctabit. Et est horum verborum brevis sensus. Veniet punire malos, et glorificare bonos, quia creditum. Quasi dicat: Ideo vobis tribulatis dabit requiem nobiscum, quia testimonium nostrum in die, id est de die illo revelationis Domini creditum est, id est quidquid diximus credidistis de illo die judicii, et gloria bonorum, et poena minans, non quaerentibus rationem. In quo etiam. Ordo verborum talis est: in quo die, ut dignetur vos vo
Abbreviated transcription (Latin):
Melius est enĩ mibe
quam uri .i. ardereli¬
bidine. Uri enm est
desideriis angi. uł iuĩ
monio iunstisunt:
precipio non ego. Q.
hoc preceptum inue¬
nerim. S dominus
uxorem a uiro ñ dis-¬
ca formcationis. hec
excepit que hic tace
excepit domimus. ce¬
teras uo muu̾sas mo¬
lestas si que forte ex¬
titerunt iubet ꝓ fide
fortiter ⁊tineri. Et

Expanded text:
Melius est enim nubere quam uri, id est ardere libidine. Uri enim est desideriis angi vel vincimonio juncti sunt praecipio non ego, quasi hoc praeceptum invenerim, sed Dominus uxorem a viro non disa fornicationis. Haec excepit, quae hic tacetexcepit Dominus; caeteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide fort
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ studentib ciboꝵ affluentie. ⁊ ẽsensus. gr̃a¬
mare cor debetis.⁊ ñ studere obseruatiomi.uat
fluentie escaꝵ que ñ ꝓfuerunt ad salutẽ am¬
bulantib ñ dico se sustentantib. sed quĩ ꝑ
netur a pecc̃o ꝓdest. Ciboꝵ u̾o illa custodia n¬
chil ꝓfuit sed fides. Similiter hũndare gr̃aꝵ
donĩs ꝓdest. uentrẽ uero obruere escarĩ mole
nocet. H abemus enĩ. Item hic ostendit nõ
ẽẽ studend̾ in differẽ¬

Expanded text:
t studentibus ciborum affluentiae. Et est sensus: Grmare cor debetis, et non studere observationi vel affluentiae escarum quae non profuerunt ad salutem ambulantibus: Non dico se sustentantibus, sed qui penetur a peccato prodest; ciborum vero illa custodia nihil profuit, sed fides. Similiter abundare gratiarum donis prodest; ventrem vero obruere escarum mole nocet. Habemus enim. Item hic ostendit non e studendum in differe
Abbreviated transcription (Latin):
co: Oꝑtimũ est enĩ
stabilire cor gr̃a .s. i¬
habeatis fidem ꝑfec
ẽẽ munda mundis.
nec escaꝵ hũndãtie¬
uł uarietati. ⁊ diftr̃e

Expanded text:
co: Optimum enim est stabilire cor gratia, habeatis fidem perfenia esse munda mundis, nec escarum abundantivarietati, et diffe
Abbreviated transcription (Latin):
post. sic ⁊ paulus hic di
qͣm debuiss. uł simib
abortiuo dicitm. quia
minor aliis apłis erat
⁊ sid̾atõe preterti statꝰ
uł tempore. uñ subdit.¬

Expanded text:
o Sic et Paulus hic dicquam debuisset. Vel similis abortivo dicitur, quia minor aliis apostolis erat consideratione praeteriti status, vel tempore. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
o legitur ex quib młti manent usq adhuc¬
qui testes sunt si qui¬
singulariter nec hoc ĩ
intemplo. michi dico
abortinus emĩdicituꝵ¬

Expanded text:
o legitur. Ex quibus multi manent usququi testes sunt, si quaesingulariter; nec hoc in in templo. Mihi, dicoAbortivus enim dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
eum ñ succedit alius. qui sit caput. uł auctor
hũani gn̾is. Sicut illi duo fuerunt. Totum ẽĩ
primus adam ⁊ scd. quia ex illo sunt nati:
existo renati. ⁊ id̾o utrĩq dicitur pat̾ hũam
gen̾is. uł aliis ñ mitatis. ita pot̾ legi illud.¬
sp̃uale.Q benedixi sp̃uale. quia si est corpus
tra additur aĩale. insi sit aliud sp̃uale ad cuiꝰ
discrepantiam dicttur aĩale. Qd̾ aũt sit aĩale
ꝓbat ꝑ auctoritatẽ genesis. factus ẽ. ⁊ c̃. Que ñ
⁊ qd fix sp̃uale: ostendit ibi. nouifsimus adã
hoꝵ siboꝵ sensus ñ mutatur. s ñ .Q. dixit cor¬

Expanded text:
eum non succedit alius, qui sit caput vel auctor humani generis, sicut illi duo fuerunt. August. Tprimus Adam et secundus, quia ex illo sunt nati, ex hoc renati. Et ideo uterque dicitur pater humani generis. Vel, aliis non mutatis, ita potest legi istud bene spirituale, quia si est corpus tra additur animale, nisi sit aliud spirituale, ad cujus discrepantiam dicatur animale. Quod autem sit animale probat per auctoritatem Genesis, quia factus est, etc. quae non et quod sit spirituale, ostendit ibi, quia novissimus Adam. Horum verborum sensus non mutatur. Sed non. Dixit cor
Abbreviated transcription (Latin):
adam .i. xp̃c hoc de genesi ñ sumitur. sed addit
corpus nurticaret ut ultra ñ egeret aliqͣ sustẽ¬
tatione. ned ẽẽt solubile. hic exponit quid sit
sp̃uale. hoc enim int̾ aĩam inuentẽ ⁊ sp̃m ui
ificantẽ int̾ ẽe uoluit. ure illit sit corpus aĩale¬

Expanded text:
 hoc non de Genesi sumitur, sed addit corpus vivificaret, ut ultra non egeret aliqua sustentatione, nec esset solubile. Hic exponit quid sit spirituale. Hoc enim inter animam viventem et spiritum vivificantem interesse voluit, ut illic sit corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter aũt qui głiatur .i. potestatẽ uubo
exercere głietur in domino .i. potestatẽ exerce¬
at ĩ mensura sibi adeo data: qd̾ debet. Non enĩ
ille ꝓbatus ẽ a deo uł ab hominib qui seap
cõmendat .i. qui predicat ñ missus qui nou
est ydoneus s ꝓsumptor. ⁊ repbus. sed ꝙ̃ d¬

Expanded text:
militer autem, qui gloriatur, id est potestatem vult exercere, glorietur in Domino, id est potestatem exerceat in mensura sibi a Deo data, quod debet. Non enim ille probatus est a Deo vel ab hominibus, qui seipsum commendat, qui praedicat non missus, qui non est idoneus, sed praesumptor et reprobus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
cis locis. ĩmo ⁊̃ in illa
loca que sunt ultrã
uor. nec tam̃ sums
mus gliari ĩ aliqua
alieno regĩe sunt.
deinde exponit quidi
dixit. in aliena regu¬
la .s. in hiis que p̃para¬
ta sunt. ab aliis predi¬
catorib. quia his pre¬
dicabat quib ñ erat
ãnunciatum ut glo¬
riam suo labore quere
głiand̾ est : adeo ẽ. ⁊ it̾o
qui głiatur iixta ad¬
monitionẽ ieremie:
głietur in dño .i. dño

Expanded text:
cis locis, imo et in alia loca quae sunt ultra vos, non tamen sumus s gloriari in aliqua alieno regimine sunt. Deinde exponit quid dixerit in aliena regula, scilicet in his quae praeparata sunt ab aliis praedicatoribus, quia his praedicabat, quibus non erat annuntiatum, ut gloriam suo labore quaeregloriandum est, a Deo est. Et ideo: Qui gloriatur, juxta admonitionem Jeremiae, glorietur in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. hec aũt o fr̃es ĩ
me ⁊ appollo transfi¬
guram. cum ĩ nobis
non gloriaremini.i.
me ⁊ appollo ꝓposui
tur hoc sicut a nobis.
hec ergo ĩ se ⁊ appollo
transfigurauit cum

Expanded text:
nibus. Haec autem, o fratres, in me et Apollo transfguravi, cum in nobis non gloriaremini, me et Apollo proposui  abhorreatur hoc, sicut a nobis. Haec ergo in se, et Apollo transfiguravit dum
Abbreviated transcription (Latin):
quis te discernit. sed dicis fides tuaꝯueł or̃o tu¬
a. uł iusticia. It̾m introgo quid habes bom:
posse discerm ab illa ꝑditionis massa nisi qͥ hoc
uonũ h̃t ut credat qd quicquid bom h̃t gr̃a sal¬
uatoris accepit. Sciend̾ ⁊̃ qd̾ ficut supra teme¬
rartum iudiciũ ꝓhibuit. ita hic aliud genis ar
a seait a ministro. qd̾ apłs redarguens ait. Qd
ha. bom qd̾ ñ accepi:
Si aũt accepisti a do¬
pisti quidglo

Expanded text:
quis te discernit, sed dicis fides tua, vel oratio tua, vel justitia. Item interrogo: Quid habes boni,posse discerni ab illa perditionis massa, nisi qui hoc bonum habet, ut credat quod quidquid boni habet gratia Salvatoris accepit. Sciendum etiam quod sicut supra temerarium judicium prohibuit, ita hic aliud genus arra se, vel a ministro, quod Apostolus redarguens ait, quid habes quod non accepisti: m accepisti a Deo, quid glo
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo .i. meliori quam ille .i. q. sit asius ab
illo .i. melior quia nullus ẽ qnͣtum ad se. uł qͣn¬
tũ ad ministrũ uł infletur ꝓ doctore alio: a
ministris aliis .i. meliore qͣm ali sunt. inflet᷑
lorietur. in quo debes głiari non ĩ homine. ⁊¬
ois enĩ te

Expanded text:
ab illo, id est meliori quam ille, id est quasi sit alius ab illo, id est melior qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Vel, infletur pro doctore alio, a ministris aliis, id est meliore quam alii sint. Infletur n Domino glorietur . In quo debes gloriari, non in homine. Quis enim te
Abbreviated transcription (Latin):
surgentiũ qiͣ presentẽ meditabatur. amodo ĩ
nemus future nr̃e incorrptõis. ⁊ ĩ mortalita¬
tis. ut iam in ip̃a noticia gaudeamus spe. qi in
re hr̃emus uitam q̃ erct sine corruptõe. sicut
⁊ xp̃i urta iam ñ ẽ scd̾m tarnẽ. unde subdit.⁊

Expanded text:
surgentium quasi praesentem meditatur, amodo inqnemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut jam in ipsa notitia gaudeamus spe, quasi in re haberemus vitam, quae erit sine corruptione, sicut et Christi vita jam non est secundum carnem. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
ta. detalib dicit ꝓpħa. Computruerũ t ium̃ta
ĩ stercore suo. Iumenta dicuntur homĩes irr̃o¬
uabilit iuiuendes sine honestate moꝵ ⁊ ꝯu̾sa¬
tionis. Ium̃rta ergo instercore computrescere ẽ
ĩ fetore lixurie. ⁊ turpitud̾ie uitioꝵ uitam fi¬
a pecc̃õ. cuiꝰ tũc serui eratis. Nota qd iupra dix̃
eq libero fuisse iusticie. non lib̾atos. Nunc aũt
a peccõ ñ libero dicit. ne sibi hec tribuant. s dic̃
ꝓuide ac iugilant᷑ liberato referens hoc ad illã
domini sñiam. Si filius uos siberauit: u̾e lib̾t
eritis. S hec uoluntas que in malis lib̾a est qr
si adiuuetur ab eo qui malum ñ pot̾ uelle. ⁊ iõ
iugilantissime hoc dixit. lib̾atos a pect̃o. ⁊ supͣ
liberos iuisticie. liberum enĩ arbitum usq a deo
in peccõre ñ periie ut ꝑ ip̃m peccent maxime.
Omnes qui cum delectatione peccant. ⁊ quibus
nisi grã saluatoris. serm aũt q̃i lib̾ati estis a¬

Expanded text:
 De talibus dicit propheta: Computruerunt jumenta in stercore suo Joel I. Jumenta dicuntur homines irrationabiliter viventes sine honestate morum et conversationis. Jumenta ergo in stercore putrescere est in fetore luxuriae, et turpitudine vitiorum, vitam fia peccato, cujus tunc servi eratis. Nota quod supradixit eos liberos fuisse justitiae, non liberatos; nunc autem a peccato non liberos dicit, ne sibi hoc tribuant, sed dicit provide ac vigilanter liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Sed haec voluntas quae in malis libera est, qsi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Et ideo hic vigilantissime dixit liberatos a peccato, et supra, liberos justitiae. Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum delectatione peccant, et quibusnisi gratia Salvatoris. Servi autem; quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
tis dico: in illis turpitudinib
respicientis peccã sua. ⁊ respectione horrentis
⁊ honore erubescertas. ⁊ eptibes cendo corrigẽtis
⁊ nota qd ido mala pora memorat apłs. qr hec
remtmoratio facit pͥora ab horrore. ⁊ magis ob¬

Expanded text:
tis dico, in illis turpitudinibusrespicientis peccata sua, et respectione horrentis, et horrore erubescentis, et erubescendo corrigentis. Et nota quod ideo mala priora memorat Apostolus, quia haec rememoratio facit priora abhorrere, et magis ob
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Extra eccłiam uo hec fieri t̾ribiliter uetat
Utaut p̾dicta u̾ba aug̃. quib ait. peccatũ est
iudicium hr̃e etra fr̃em. sane intelligantur
dicend̾ est hic quid in huiꝰmodi liceat. uł ⁊ueni¬
at ꝑfestis. ⁊ quid non. ⁊ quid liceat infixinis. ł
non. ꝑfectis gͥlicet sua repetere simplicit̾ .s. sñ
cã. sine lite. sine iudicio. sed ñ ꝯuenit eis inde
mouere cãm ante uidicem. Infirmis u̾o licet
dulenter. nec apud ii¬
infideles nidices. sequitur¬
uiriam pati ⁊ fraudẽ¬

Expanded text:
 haec fieri terribiliter vetat. Ut autem praedicta verba Augustini, quibus ait, peccatum est judicium habere contra fratrem, sane intelligantur, dicendum est hic quid in hujusmodi liceat, vel conveniat perfectis et quid non; et quid liceat infirmis vel non. Perfectis igitur licet sua repetere simpliciter, scilicet sine causa, sine lite, sine judicio; sed non convenit eis inde movere causam ante judicem. Infirmis vero licetdulenter, nec apud infideles judices. Sjuriam pati et fraude
Abbreviated transcription (Latin):
fideles quia sic non est inter nos quisqͣm sapiẽs
uocat. cum ait. sic non est ut̾ uo sapiens. Se¬
ur̃a repetitis. non simplicit̾. iam quid̃¬
oĩo delic. est in uobis.
.i. ex hoc solo delictum
tum est iudicium hr̃e
ꝯtra aliꝙ̃. s ne excuses
qd iuste hoc agis quia
pateris ĩuiriam quam
iudicii sententia uis a

Expanded text:
i apud infideles. Quia sic non est inter vos quisquam sapiensi apud infideles. Quia sic non est inter vos quisquam sapiensvocat, cum ait, sic non est inter vos. VERS. ra repetitis non simpliciter. Jam quidnino delictum est in vobis, id est ex hoc solo delictum m est judicium habere contra aliquem. Sed ne excuses od juste hoc agis, quia pateris injuriam quam dicii sententia vis a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtempti .i. aliquo sapientes qui tam sunt
minoris meriti. apłi enĩ p̾dicando circũeun¬
tes talib non uacabant. Sapientes ergo qui in
locis ꝯsistebant fideles ⁊ sc̃ĩ. non qui hac atq hac
natores ẽẽ uoluit a quib no excusare ñ possu
nib oꝑari. ⁊ ceteras horas hr̃e liberas ad regend̃
⁊ orandũ. uł ad agend̾ aliquid de diuinis uttis
negotiis secularib. uł iudicando diximendis. uł
interuemendo p̾cidendis. dico ꝯstituite ⁊tempti¬
reiꝵ sapĩam ꝑceperunt. Qui aũt sp̃ualib doniꝰ
ditati sunt: terrenis ñ debent negociis implica¬
ii ubidum ñ coguntur inferiora bona dispone
ualeant bonis suꝑiorib deseriure. S tñ magno¬
opere canend̾ est. ut hii qui domus sp̃ualib emie¬
ant: nequaqm ꝑximoꝵ infirmantiũ negocia
funditus deserant. sed hec aliis quib dignum ẽ
trastanda cõmutant. uł ꝑ se gerant. Sic ñ est
Redit ad illud qd̾ supra ridarguit. s. qd ad infi̾¬

Expanded text:
est aliquos sapientes, qui tamen sunt minoris meriti. Apostoli enim praedicando circumeuntes talibus non vacabant. Sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sancti, non qui hac atque hacnatores esse voluit. A quibus nos excusare non possunibus operari et ceteras horas habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litternegotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo prerum sapientiam perceperunt. Qui autem spiritualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant; sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant vel per se gerant. Sic non est. Redit ad illud quod supra redarguit, scilicet quod ad infi
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Situt enĩ stellas
celi ñ extinguro nox¬
dic mentes fidelium
⁊̃ si qui mentiantur de ip̃is. suo tam̃ in celo
cursus ñ obliqͣnt. nec tardant. ita scĩ quoꝵ ⁊
unt. uł falsa que ⁊fingantur in ip̃os lucem
u̾bi ⁊ uite exemplũ nullomodo int̾polant.
Ita facite ut dixi qd utiq erit ad głiam. me
ne dum ur̃am futurã in die xp̃i .i. qñ uide¬

Expanded text:
. Sicut enim stellas coeli non exstinguit noxic mentes fidelium etiam si quid mentiantur de ipsis, suos tamen in coelo cursus non obliquant nec tardant: ita sancti, quorunt; vel falsa quae confingantur in ipsos, lucem verbi et vitae exemplum nullo modo interpolant. Ita facite ut dixi, quod utique erit ad gloriam meam, nedum vestram futuram, in die Christi, id