comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obscura sunt aꝑienda ⁊ discutienda ꝑagend̾
3. ut ad obscuriores locutiones illustrandas de
manifestioꝵib sumant᷑ exempla. ⁊ q̃dam cer¬
tarum sentenciarum testimoĩa in certis auferant.
In qua remomoria ualet plurium q̃ si defuerit
guis signis obregunt᷑. sunt aut̃ signa uł pro¬
digia uł translata: propͥa dicunt᷑ tum his reb
significandis adhibentur ꝓpt quas sunt ĩstitu¬
ta sicut cum dicimꝰ bouem intelligimꝰ pecus
quos om̃s nobisꝰ latine lingue homĩes hoc noĩe
Uocant. translata sunt tum ip̃e res quaᷤ ꝓpͥis u̾b̾
significamꝰ: ad alud aliquid significand ᷤ. usurpã¬
tur. sis cum dicimꝰ bouem. ⁊ ꝑ has duas silłas¬

Expanded text:
obscura sunt aperienda et discutienda pergendum obscura sunt aperienda et discutienda pergendum est, ut ad obscuriores locutiones illustrandas de manifestioribus sumantur exempla, et quaedam certarum sententiarum testimonia dubitationem incertis auferant. In qua re memoria valet plurimum: quae si defuerit, guis signis obteguntur. Sunt autem signa vel propria, vel translata: propria dicuntur, cum his rebus significandis adhibentur, propter quas sunt instituta: sicut cum dicimus bovem, intelligimus pecus, quod omnes nobiscum Latinae linguae homines hoc nomine vocant. Translata sunt, cum et ipsae res quas propriis verbis significamus, ad aliquid aliud significandum usurpantur: si
Abbreviated transcription (Latin):
corinchios. duabus ad galathas ad ephesios ad
philipenses. ad thesalonicẽses. duab ad coloscẽ¬
ses. ad thimotheũ. duab ad thit̃ ad philemo¬
nem. ad hebreos. petri duab. tribus ioh̾is. una
uide ⁊ una racobi. actib apłoꝵ libro uno. ⁊ apo¬
mentes deum ⁊ pietate mansueti querunt.
uoluntatem dei cuiꝰ oꝑis ⁊ laboris pͥma obserua¬
tõ est ut diximꝰ nosse libros istos. ⁊ si ñ dum
ad intllcm̃:. legendo tam̃ uł mandare memorie
uł omĩo incognitos nõ habere deinde q̃ ĩ eis
aperta posita sunt: uł p̃cepta iuendi ut re¬
gule credendi sollertiꝰ diligenciꝰq ĩuestiganda
sunt. que tanto qͥsq plura ĩuenit. qnͣtum ẽ
intlłigenciatapacior. In hiis enim que aꝑte ĩ
scripturis sunt posita. ĩueniunt᷑ illa omnia
que ꝯtinent fidem. moresq uiuendi. spem
tauimꝰ Tunc uero facta quadam familiarita¬
te cum ip̃a lingua diuinaꝵ scͥpturaꝵ ĩ eaq̃

Expanded text:
Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apomentes Deum et pietate mansueti quaerunt voluntatem Dei, cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, et si nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt, quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentia capacior. In his enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, mores vivendi, spem tatem; cum vero facta quadam familiaritate cum ipsa lingua divinarum Scripturarum, in ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
s qiͣ a latere adiũictis simulq ꝑgentib. hec ẽ isto¬
ria q̃ sibunet annexa: tempora ꝯtin atq ordi¬
nem rerum Sunt alie tanꝙͣ ex diu̾so ordine q̃
neq huic ordini neq int̾ se coniũgunt᷑. sic̃ est
libri duo. et hesore duo. qui mag̃ sub sequi uufr
moꝵ. et salomonis tres. prou̾bioꝵ. cantica canti¬
corum ⁊ eccłastes. Nam illi duo libri unꝰ qͥ sapĩa
⁊ aluis qui eccł̾asticꝰ inscͥbit᷑: de qͣdã similitu¬
dine ẽẽ sabomonis dicunt᷑. Iam ihc filius sirach
eos conscͥpsisse constantissime ꝑhibet᷑. Qui tũ
cos num̾andi sunt reliqui sunt eoꝵ libri qui
qui connexi sibimet. qm̃ nunꝙͣ se uincti sunt.
abachuc. sophonias. aggeus. zacarias. malachias.
deinde quatuor ꝓpħe sunt maioꝵ uolum imĩ.
isaias. Ieremias. daniel. ezechiel. Hũs .xͣliiii.
libris testam̃ti uet̾is uet t̃minat᷑ auctoritas.
Noui aut̃ a qͣtuor libris euuangłei scd̾m. ma¬
theũ. scd̾m marcum. scd̾m lu cam. ẜ Iohannẽ.

Expanded text:
si a latere adjunctis simulque pergentibus. Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae tanquam ex diverso ordine, quae neque huic ordini, neque inter se connectuntur, sicut est libri duo, et Esdrae duo, qui magis subsequi videnmorum; et Salomonis tres, Proverbiorum, Cantica canticorum, et Ecclesiastes. Nam illi duo libri, unus qui Sapientia, et alius qui Ecclesiasticus inscribitur, de quadam similitudine Salomonis esse dicuntur: nam eos conscripsisse constantissime perhibetur: qui tcos numerandi sunt. Reliqui sunt eorum libri, qqui connexi sibimet, quoniam nunquam sejuncti sunt, as, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias. Deinde quatuor prophetae sunt majorum voluminum, Isaias, Jeremias, Daniel, Ezechiel. His quadraginta quatuor libris Testamenti Veteris terminatur auctoritas. Novi autem quatuor libris Evangelii secundum Matthaeum, secundum Marc
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ꝯcepte sentencie ullam ꝑticulam. Nam et
hec duo talia eẽ ꝑhibent᷑. Dicunt eĩ racha indi¬
⁊gnantis ẽẽ uocem osanna letantis. s ñ pp̃ hec
pauca que notare atq in t̾rogare facillimũ ẽ.
tini aut̃ interp̃tes nullo modo. ut enĩ cuiq fi¬
deli p̾mis temporib ĩmanꝰ uenit codex grecꝰ
⁊ aliqnͣtulum facultatis sͥ utͥusq lingue hr̃e

Expanded text:
ceptae ullam particulam; nam et haec duo talia esse perhibentur: dicunt enim Racha indignantis esse vocem, Hosanna laetantis. Sed non propter haec pauca, quae notare atque interrogare facillimum est, tini autem interpretes nullo modo. Ut enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex graecus, et aliquantulum facultatis sibi utriusque linguae habere
Abbreviated transcription (Latin):
crediditis nͥ ĩtelligetis. alius ĩt̃pretatꝰ ẽ. nisi cre¬
d̾itis non ꝑmanebitis. quis horum uera secutꝰ
sit. nͥ exemplaria lingue p̃cedentis legant᷑. in¬
certum . ẽ. s tam̃ ex utroq magnũ quid ĩ sinu¬
atur scient̾ legentib. Difficile ẽ eĩ ita du̾sos a se
int̾p̃tes fieri: ut non se aliqua uiciuitate contĩ¬
gant. Ergo qm̃ intellectꝰ in spẽ sempit̾na est.
fides uero ĩ rerum temporaliũ quibdam cuna

Expanded text:
credideritis, non intelligetis; alius interpretatus est, Nisi credideritis, non permanebitis : quis horum verba secutus sit, nisi exemplaria linguae praecedentis legantur, incertum est. Sed tamen ex utroque magnum aliquid insinuatur scienter legentibus. Difficile est enim ita diversos a se interpretes fieri, ut non se aliqua vicinitate contingant. Ergo, quoniam intellectus in specie sempiterna est, fides vero in rerum temporaliu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ eas habendas puto ¶Cotꝰ aut̃ canon scͥpturaꝵ ĩ quo
istam ꝯfid̾atõm uersandam dicimꝰ. hiis libris ꝯti¬
netur. Qumq moyseos .i. genesi. exodo. leuitico.
numeri deutronomio. ⁊ uno libro ihu naue.¬
⁊ uno iudicum. Uno libello qui appellat᷑ rucħ:

Expanded text:
 eas habendas puto. 13. Totus autem canon Scripturarum, in quo istam considerationem versandam dicimus, his libris continetur: Quinque Moyseos, id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; et uno libro Jesu Nave, uno Judicum, uno libello qui appellatur Ruth,
Abbreviated transcription (Latin):
et n de ipĩs cͥminib qͣmlib magnis
doloris. cor enĩ ꝯtͥtum et humiliatũ d̾s non
sꝑnit. u̾ni quia pler̃q dolor alt̾uns coidis ocu¬
nitencie ut fiat satis eciam ecca  in quali
rennitũt᷑ ip̃a pcc̃a. extra eam quippe nõ
remittunt᷑ .l.¬

Expanded text:
de ipsis criminibus, quamlibet magnis, doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occue, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra eam quippe non remittunt
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝯũiti fuerimus infine ad simł haben¬
dam bĩtudinẽ sempit̾nã ista uͦ que ab illa
ꝑ egrinat᷑ int̾ris eo nob̾ nocior ẽ quo in
illa sumus. et quia hominũ ẽ quod et
nos sumus: hec sangͥne mediacoris ulłm¬

Expanded text:
nem ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris eo nobis est notior quo in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris nul
Abbreviated transcription (Latin):
ncet ꝓmagnitudine facmorũ flagitõꝵa
diut᷑no non tamẽ et̾no igne pumiẽdi.s et
qui hoc c̾dunt: et tam̃ catholici sunt: hn¬
mana quadã beni uolñtia mͥ falli uident᷑.
nam scͥpt᷑a dunna aliud ꝯsulta respondet.

Expanded text:
itudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
no eo eciam ꝓ angłis fit: quicquid hominũ ꝑ eiꝰ
mortẽ redunt᷑. et lib̾atur amalo: qm̃ cum eis
quodãmꝰ redit iigr̃am post inimiticias quas
int̾ homines et scõs angłos pcc̃a fec̾unt et ex
ipã hominũ redemptõe rinne illiꝰ angłice de¬
ti numeri. supplement᷑. de gñe humano. in
que int̾ris. im põ instaurant᷑ qmipre que ĩ
celis sunt. cum id quod inde in angłis lapsũ
est: ex hominib reddit᷑. instaurant᷑ auteni
que int̾ris sunt : tum ip̃i homines qui p̾de
stinati sunt ad et̾nã uitã a corrupcõe netusta
renonant᷑. ac si ꝑ illud singłare sacͥficiũ in
quo mediator est immolat᷑ quod unũ młte
in lege uictime figurabant: pacificant᷑ cele¬
stia cum t̾restrib et t̾resfa cum telestib. qm̃
sicut idem apłs dicit inpõ ꝯplacuit oem̃ ꝑl¬

Expanded text:
ideo etiam pro angelis fit quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quia cum eis quodammodo reditur in gratiam post inimicitias quas inter homines et sanctos angelos peccata fecerunt; et ex ipsa hominum redemptione ruinae illiti numeri supplementum de genere humano intequae in terris, in ipso . Instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod inde in angelis lapsum est, ex hominibus redditur: instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui pstinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso compl
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem gerit ult̾m ẽ. nireligione ꝑid̾m uł
cum se bonũ fingens ea facit: sine dicit
que bonis angłis ꝯgͦunt eciam sicredat᷑
bonns non ẽ error xpĩane fidi̾ ꝑicłosus aũ
morbidꝰ. cui uͦ ꝑ hec aliena ad sua incipit
duc̾e : tunc cum dinosc̾e̾ nec ire pꝰ eũ magna
et nect̃aria ingilancia ẽ. set quõ imꝰ quisq h¬
ominũ ydoneus ẽ om̃s mortifexos dolos
enis enade̾ nisi regat atq tueat᷑ d̾s : et ip̃ã
Nꝰ rei difficultas ad ħ ẽ utilis ne fit spes sibi
quisq aut hõ alt̾ alt̾i: set d̾s suis om̃ib. id

Expanded text:
fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id
Abbreviated transcription (Latin):
ħaꝵ libro. et dixit mͥ angłs qui loq̃bat᷑ ĩ me
non enĩ ait qui loquebat᷑ ad me. sec in me.
uł aꝑꝑcant et in sop̃nis. et colloqͣnt᷑ more som¬
pmoꝵꝰ hẽmiis quippe in ennãgłio. ecce angłs
dñ aꝑꝑuit illi in sompnis dicens. hus enĩ n¬
odis: nelud indicant se angłi c̃tretabilia cor¬
pora non hr̃e: facuuitq difficillimã questio¬
nẽ qͥ nomꝰ prẽs eis pedes lan̾unt. quomͦ iacol
cum angło cam solida c̾crectatõne luctatꝰ sit
tum ista q̃runt᷑ et ea sic̃ potest c̃i estat: non
mod̾ata. et abfit oꝑanciũ se scire quod nesciũt
quod enĩ opus ẽ ut hec atq hniꝰ modi affir¬
ment᷑ uł negent᷑ uł defimant᷑ cũ discͥmine
qñ sine cͥmine nesciunt᷑:¬
Sagis opus ẽ omdicare atq dioscere
cum se sathanas tͣufigurat uld̾ in angłm
lcĩs ne fallendo ad aliqua ꝑnitõsa seducat
nam qũ sensꝰ coriꝑis fallit: mentẽ u̾o nõ mou¬
et auera recta est sũa quaquisq utam

Expanded text:
dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potemoderata, et absit error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim opus est ut haec atque hujusmodi affirmentur, vel negentur, vel definiantur cum discrimine, quando sine crimine nesciuntMagis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Teniq angłi quis explicet cum qualib corꝑib
aꝑꝑuer̃ hommib ut non solũ cernerent᷑ u̾m
eciam tang̾ent᷑. et rursus non solida corpulen¬
cia sec spĩtali potencia. quasdã uisiones non
dicant ad : non ad aurẽ. formsecꝰ. set intꝰ aĩe¬

Expanded text:
Itemque angeli quis explicet cum qualibus corporibus apparuerint hominibus, ut non solum cernerentur, verum etiam tangerentur; et rursus non solida corpulentia, sed spirituali potentia quasdam visiones, non dicant aliquid non ad aurem forinsecus, sed intus i
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris ẽ. ꝑ hanc nõ ꝑit id quod ꝑierat et inid
est. excepto quippe baptismatis munere. qo
u̾it: tollit: hac gͦ excepta magna indulgẽta
unde ncipit hominis renonatõ in qua solis
om̃is reatꝰ et ingen̾atꝰ et additꝰ. ipã etiã i¬
ca cet̾a iam rõe utentis etatis: qͣntalib pͥpo¬
at feciuditate iꝰticie sine pcc̃oꝵ remissions

Expanded text:
ris est. Per hanc non perit, quod perierat, et inventum est. Excepto quippe baptismatis munere, quovenerit, tollit; hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus, et additus, ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione
Abbreviated transcription (Latin):
iminuat᷑. aũ fuget᷑ a nob̾. quia spt̃ scũs effugiat
ficum. Cxix¬
ib̾cati arbicrii si comissus ẽ homo: statim
Etis ꝑficiente eciam inp̾cepti custodiã ꝑseu̾aret: si
uellet mid quod c̾atus fuãt ꝑman̾e. postqm uͦ sed¬
uctõne s̾pentis ꝑ euam cetidit n ͨ bonũ ꝑdidit ꝑit̾
et iugorẽ arbicrii nõ tñ elcoẽm ne nõ eẽt sint̃
quod emendaret pccm̃. nec m̾ito indulg̾et᷑ quod
noñ arbit̾o dilmsiet. manet itaq ad q̃rendã salute

Expanded text:
minuatur aut fugiatur a nobis: quia Spiritus sanctus effugiet fictum. Libertati arbitrii sui commissus est homo statim ntis adnitente, etiam praecepti custodia perseveraret: si velit in id, quod creatus fuerat, permanere. Postquam vepentis per Evam cecidit, naturae bonum perdidit pariter et vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum: nec merito indulgeretur, quod non arbitrio doluisset. Manet itaque ad quaerendam salutem
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ ad huc tenebre ip̃am aquã occultarent et
eiqua t̾ram abscond̾et: fcĩ sut angłi et om̃s ce¬
lestes iltuces ut nõ eẽt ociosa dĩ bonitas. sec hr̃ec
in quib ꝑ młta ante spacia boĩtatẽ suã ostende̾c
et ita ħic insibił mũdus ex hns q̃ tc̃ c̾ata fũant
factus ẽ et ornatꝰ. ¶x¬

Expanded text:
 adhuc tenebrae occultarent, et aquam terra absconderet, facti sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset ociosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus est, et ornatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tos et pccatores indicari. sic̃ dicdorꝰ significa
nitat: Set uinos eos qui intarne uemiedi
unt dicit. qui ad huc morituri eͥdunt᷑. uł ĩ¬
uittandi sunt ut alii uolinit. ut sustitati s¬
nuo lił reformati: cum ante mortuis iudicẽ
t. ut demones. uł impu hoĩes. post torm̃ta
nͥ supplitus expurgati uł illi mangłicã qua
ati sunt redeant dignitatẽ: uł isti ĩtoꝵ socie¬
at dũet᷑. eo ꝙ hoc diuine ꝯueniat piecati

Expanded text:
et peccatores significari, sicut Diodorus putat, sed et vivos eos qui in carne inveniendi sunt credimus, qui adhuc morituri 7 creduntur; vel immutandi sunt, ut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentat; ut daemones vel impii homines post tormenta quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam qua creati sunt redeant dignitatem, vel injusti justorum societati donentur: eo quod hoc divinae conveniat pietati
Abbreviated transcription (Latin):
cõem sub̾e facit. credit᷑ a nob̾ smne ꝯfusione
ꝯm̃ati stã t̾nitas sine seꝑatõne dutincta. natus
uiri coitu. sicut ebion dicit. Set carne e so¬
mis corpe thens et nõ de celo secũ afferens. si
marcion. origenes. et enchices. n infanicas.¬

Expanded text:
cit substantiae. Creditur a nobis sine confusione conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Natus m, id est non ex viri coitu, sicut Ebion dicit, sed carnem ex virginis corpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicut Marcion, Origenes et Entiches affirman
Abbreviated transcription (Latin):
uelit. et iõ sit rogandꝰ. ut uelit quia necte
est fieri si uolu̾t. deorando quippe dõ. ageb¬
at apłs. cum hoc dice̾t. sic enĩ intłłigimꝰ qd̾
in eimãgłio sc̾ptum ẽ. qui illuminat õẽm
hominẽ: non quia nlłs ẽ hominũ qui ñ
illumiet᷑. sec quia nisi ab ip̃o nlłs illm̃at᷑
ant c̾ce sic dcm̃ ẽ qm om̃s hoĩes nult sa¬
luos fieri. non quod nlłs hominũ eẽt qͤm
saluũ fĩ nolit qui uͥtutes miracłoꝵ face̾
noluit apud eos quos acturos dicit fuisse
penitẽciã si fecisset set om̃es homines oẽ
genus hominũ intlłigamꝰ ꝑ quaso dr̃as¬
disfͥbutũ. reges pͥnatos. nobiles. ignobiles.
sublimes. humiles. doctos. in doctos integri
corporis. debiles ingeniosos. tardicordes. fa¬
tuos. diuites. pauꝑes. mediocres. mares. fe¬
minas. infantes. pños ad olescentes. nueᷤ¬

Expanded text:
velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intdistributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juve
Abbreviated transcription (Latin):
l̾t. p̾ceꝑat enĩ apłs ut oraret᷑ ꝓ om̃ibꝰ
homĩib. et specialit̾ addid̾at ꝓ regib et his
qui in sublimitace sunt qui putari pot̾ãt
ane hũilitatẽ ab horrere. ꝓinde dicens.
nem cołleret addidit. qui om̃s hoĩes
ult saluos fieri. et in agnitõem u̾itatis
uenire. hoc quippe d̾s bonũ iudicanit:
ut ordnib humiliũ. dignaret᷑ salutem
p̾stare sublimib. quod utiq iam indem᷑
ĩplecũ isto locutõnis modo. et dñs est
nsus in eiinãgłio ubi ait phariseis. de¬
cimatis mentã. et rutã. et tyminũ.
et om̃e olus. n enĩ pharisei et queꝯ
aliena et omniũ ꝑ omnes ttas aliem¬
genaꝵ om̃ia olera decimabeant. s ic̃
gͦ hic om̃e olus oms̃e olerũ genus
ita et illic om̃es homines om̃e hominũ gͥ

Expanded text:
enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, stianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, nem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus
Abbreviated transcription (Latin):
missa in ipõ ⁊̃ redemptore p̾monstraret᷑.
et ꝑ eandem naturã qmͣ se decepisse letabat᷑
diabolus nnceret᷑ n tamẽ homo głaret᷑. nec
it̾m suꝑbia nasceret᷑. et siquid alud de tãto
media coris sacramento aꝓficientib uid̾i et
dici potest. ant tantũ uid̾i. et iam si diciñ

Expanded text:
romissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo rectꝰ. ut et man̾e in eadem rͤcitu¬
dine posset non sine dunno adincorio et
suo fieri ꝑuersus arbitͥo. uteum lib hoꝵ
elegisset. dĩ uoluntas fieret. aut ⁊̃ ab illo.
ant ẽte de illo ꝓuide quia suã maluit fac̾e
qͣm dr̃ de illo facta ẽ noluntas qui ex eadẽ
massa ꝑdicõnis que de eiꝰ stirpe ꝓfluxit :
tium ut nemo głet᷑ in homine ac per hoc

Expanded text:
est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Deimassa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, ftumeliam per judicium, ut nemo glorietur in homine, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpt̾ eciam pͥmũ hominẽ d̾s ĩ ea
salute in qua cͣcedit᷑ erat cꝰtodire uo¬
snisset. eumq oportimo tẽpore post ge¬
nicos filios sine int̾positõne mortis ad
meliora ꝑducere ubi iam nõ solũ pccm̃
cõmitt̾e : set nec uoluntatẽ posset hr̃ẽ
p̃parauit uolumtatẽ suã. ut bene ipãs
ceret eciam de male faciente. ac sit hõis
uolinitate mala nõ euacuaret᷑: set mqͥ¬
omiꝰ impleret᷑ om̃ipotẽtis bona
Dic enĩ oporcebat p̾ͥus hoĩem fierrio
et bene uelle posset et male: necs
tis si bene uec impime. si male. postea hs
sic eẽ ut inale uelle nõ possit. nec iõ lib
carebat arbito. multo quippe lib̾iꝰ erit
arbitͥũ. quodẽ oĩo nõ pot̾it seruire ꝑcõ

Expanded text:
uapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntate mala non evacuaretur, sed nihilominus impleretur omnipotentis bonaic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset, et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit ar
Abbreviated transcription (Latin):
fficiebat lib̾ũ arbi tͥũ msi ꝑticipasẽ
ĩiutabilis bõi dninũ ad incoriũ p̃de¬
ret᷑ Sicut enł mori est in hominis p
testate cum uelit. nemo ẽ enĩ ut uł
nesando possit occidere. ad tenendĩ. Q uecal

Expanded text:
fficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ec hominũ hoĩem iħm xp̃m il eẽt
et dõ. sec cum factus ẽ adam hõ scilicet rͨtꝰ.
mediacor op᷑ non erat. cum u̾o genus hũa¬
nsi peccata longe sꝑau̾unt adõ: ꝑ mediatorẽ
qui solus sine pcc̃o natꝰ ẽ uixit. occisus ẽ. re¬
ꝯfiliari nos oportebat dõ usq ad carnis rrnẽ¬

Expanded text:
et et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis re
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad sue capacitatis ꝯsid̾atõem renoca¬
ret hominẽ. u̾bo quidẽ brenis: set re ip̃a
magna ẽ redditõ rõms.si enĩ hec non
capit. quis ẽ qui respondeat dõ: Si ã¬
capit magis non inuenit quid responde¬
at. uidet enĩ si capit: sic iniu̾sũ gemis.
humanũ tã iͦto inditio in apostatica radi¬
ce dampnatũ. ut eciã si nlłs inde lib̾aret᷑
nemo recte posset dĩ uituꝑare iꝰticiã. et qͥ
lib̾ant᷑. sic oportuisse lib̾ari ut ex płrib nõ
lib̾atis atq indampnatõe iꝰtissima derelic¬
tis ostenderet᷑ quid m̾uisset imiu̾sa ꝯsꝑsio
et quo eciã istos debitũ iudiciũ dĩ dnce̾t:

Expanded text:
bus ad suae capacitatis considerationem revocaret hominem: verbo quidem sed reipsa magna conredditio rationis; si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? si capit, magis non inat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret,
Abbreviated transcription (Latin):
nam illiꝰ mala uoluntas ẽẽ mĩqͣm pocest.
tanqm si bonus filius pr̃em uelit iniuere:
quem d̾s bona noluntate ułt mori. et
rursum fieri põt. ut hoc uelit hõ: nolum¬
tace mala: quodẽ d̾s uult bona. uelud si
malus filius uelit mori prẽm. uelit hoc
tantũ int̾ ẽ quid uelle sit homini quid
dõ poꝰ ꝯgrnat : et ad quẽ finẽ snã qͥsq
referat uolinitatẽ. ut ant ꝓbet᷑ ut im¬
ꝓbet᷑. nam deus quasdã uoluntates sn¬
as utiq bonas. ita implet ꝑ maloꝵ hom¬
inũ uoluntates malas : sic̃ ꝑ uideos mal¬
inolos: bona uolinitate patris xp̃c ꝓ nob̾¬

Expanded text:
nam illius mala voluntas esse nunquam potest. nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit hoc Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut approbetur aut improbetur. Nam Deus quasdam voluntates suas utique bonas ita implet per malorum hominum voluntates malas, sicut per Judaeos malevolos bona voluntate Patris Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ec sunt magna oꝑa dñi : exqͥsita in
om̃s uoluntates eiꝰ. et tam sapient̾ ex¬
qsita ut cũ angłica et humaua nͦ p̾casset
id ẽ non quod ille sec quod uoluit ipã fe¬
tisset: eciã ꝑ eand̾ c̾ature uo lũtatẽ qua
stm̃ est quodẽ c̾ator noluit: impleret ip̃e
quod uoluit bene utens et mał tande siñe
boniis ad eoꝵ dampnatõem quos iͨte p̃de¬
stinauit ad penã et ad eoꝵ salutẽ quos be¬
ngne p̾destinanit ad grãm. qnͣtũ enĩ ad
ip̃os attinet quodẽ deus noluit fec̾unt :
qͣntũ u̾o ad om̃ipotentiã dĩ mlło mͦ id e¬
fficere ualuer̃. hoc quippe ip̃o quod contͣ
uoliuitatẽ fecerunt ei de ip̃is fcã ẽ nolũ¬
tas eiꝰ pp̃ea uamq magna oꝑa exquifita¬
sunt in om̃s uoluntates eius. ut ec mi¬
ro et meffabili modo nõ fiat p̾t̾ euis
ceni quia nõ sieret. sinõ sineret. nec
utiq nolens sinit. sec uolens nec sine¬
ret sonus feri male nisi omip̃s et
de malo face posset bene.

Expanded text:
ec sunt « magna opera Domini exquisita in omnes voluntates ejus , » et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem fecerunt ejus, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opesunt in omnes voluntates ejus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus tem. Quia non fieret si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene.
Abbreviated transcription (Latin):
miseret᷑. et quẽ ułt iubdurat.
uod ut diceret apłs grãm comenda¬
bat . ad cꝰ ꝯmẽdatõem de ilt in rebecce
nt̾o geminis: fuãt iã locutꝰ. quib nõ dũ
natis necãd agentib bom seu mali: ut
scd̾m elcõem ꝓpõitũ dĩ ꝑmian̾et non ex
oꝑib. set ex uocatõe dcm̃ ẽ ei quia mai¬
or siuet mĩori. pp̃ quod adhibuit alt̾m ꝓpͥ¬
ħicũ testimoniũ u̾ scͥptũ ẽ. iacob dilexi:
esau aut̃ odio habui. senciẽs autẽ ꝙ̃¬
ad moł posset hoc quod dcm̃ ẽ: ꝑ mou̾e
eos aui penetrare inclłigendo non po
quũ enĩ indet᷑. ut sine ullis bonor
maloꝵne oꝑũ m̾itis unũ d̾s diligat¬
C odic alc̾m. qͣna ire si futͤa oꝑa uel
bona hꝰ: nł mala ilhꝰ: que d̾s utiq p̾scies¬

Expanded text:
miseretur, et quem vult obdurat. Quod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori. Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non posquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala il
Abbreviated transcription (Latin):
nutates bonas. set ꝑ indeoꝵ malas. et ad
eũ poꝰ ꝑtinebant qui nolebant quod uo¬
lebat : qͣm illi ꝑ quos uolentes fcm̃ ẽ ꝙ
uolebat. quia id ip̃m quidẽ. sec ipẽ ꝑ e¬
os bona. illi ã mala. uolinitate fec̾unt.¬

Expanded text:
ntates bonas, sed per Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. tͦ ille potiꝰ qmͣ iste fm̃t assumptꝰ. cũ
cã una eẽt amboꝵ. cur apud quosdã nõ
fcẽ funt uͥcutes: que si fc̃ẽ fuissent: egissẽt
illi homines pĩiam. et ftẽ sunt apnd eos.
qui nõ fim̃t e̾dit᷑i. aꝑtissime namq dñs
dicit uae tͥ torozaim: ue tͥ bethsaida. qr
si intyro et sidone fcẽ eẽnt u̾tutes: que fi¬
cte sunt muob̾. olim intilicio et intinere pe¬
intenciã egissent. nec utiq d̾s miꝰte noluit
saluos fr̾: cum possent salui ẽẽ si uellenr.
pioꝵ fides ħt̃. anteqͣm maĩsesta cognitr̾e n¬
ideat᷑ qm c̾ta et iniutabił et efficacis¬
sima fit uoluntas dĩ. qm młta possit et
non uelit. nichil ã uelit quod nõ possit.
qͣmq sit u̾m quod in psalmo cant᷑. d̾s
aũ nost̾ in celo sursum in celo et in t̾ra.
si aliqua uoluit et nõ fecit. et quod eit
indigniꝰ. iõ nõ fecit. qm̃ ne fieret quod

Expanded text:
veniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret q
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃s homines mlt salu̾os fie̾i. cum eĩ
non om̃s: set młto płes non fuint salui
uidet᷑ ntiq non fi̾ qnod d̾s ułt fi̾. humana
solet. quia hoc ipĩ nolunt. quod q̃dẽ de ꝑ
nulis dici non potest. quoꝵ non dũ ẽ uelle.
sen nolle. nã ꝙ ĩ fantuli motu faciũt: sieoꝵ
uoluntati indicaret᷑ ẽẽ t̾buend̾ qñ bapti¬
zant᷑ : tum refistunt qͣntum possunt euã
nolentes eos saluos fi̾ diceremꝰ.s et aꝑtins
dñs in enãgłio compelłas impiã cinitatẽ
quociens inquit nolui collige filios tuos:
sic̃ gallina pullos suos. et noluisti canꝙͣ
dĩ nolintas suꝑata sit hominũ. nolinta¬
te. et infmissimis nolendo impediẽtibꝰ nõ
potuerit fac̾e̾ oĩpotentissimꝰ: qd̾ uolebat.
et ubi ẽ illa omĩpotẽtia qua inçelo et in
t̾ra omĩa queꝯ nolut fecit. si colligere.
filios ierłm uoluit et nõ fecit : an poꝰ illa
quidẽ filios suos ab ip̃õ colligẽ nõ nolunit:

Expanded text:
m enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana t, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nngelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi nolu
Abbreviated transcription (Latin):
cuint ĩ noĩe dei dñi oũm reꝵ de sublimiorib
apparatib iubet᷑ inferiori fature. Cum aũt ma¬
li hoĩes magiticaitib oꝑant᷑ sunilia ĩ manus
dantur cum exaudiũtur ademõib. Deaiq st̃
enim qui tali exauditione detipuint᷑. ut pena
ile fiat. hoc qued uidẽut᷑ impettare bñficiũ:
cum eis exhibent qrͣ pͥuatim inferiores p̃tates
q̃dam miracula. ut eo s heãnt subiugatos:

Expanded text:
oribus apparatibus jubetur inferiori creaturae; cum autem mali nomines magicis artibus operantur similia in manus suas dantur cum exaudiuntur a daemonibus. Digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi privatim inferiores potestates, quaedam miracula, ut eos habeant subjugatos
Abbreviated transcription (Latin):
cum magitis artib mracła fũt. plerũq
scͥptum ẽ s̃exodo. ꝙ magi phonis fecert milla
non nuilla simłr sic̃ fecto moyses. Non ergo hec
oꝑtet mrari qr osa que uisibiłr fuĩt. eciam
ꝑ inferiores pͣcates aerr̾ hꝰ non absurde fi pos¬

Expanded text:
cum magicis artibus miracula fiunt plerumque scriptum est in Exhodo, quod magi Pharaonis fecerunt nonnulla similiter, sicut fecit Moyses. non ergo haec oportet mirari, quia omnia quae uisibiliter fiunt etiam per inferiores potestates aeris huius non absurde fi
Abbreviated transcription (Latin):
cientibus deus ẽ. qui profcõ consulit aĩe
⁊ ideo non ab eo cogi anima põt. ut con¬
id pati põt an quia ĩuitos nos plerumq
opprimit sompnus metuendũ ẽ. ne quo
co amimꝰ fit illa ex ꝑte debilior. sensibilia
tantum non sentit̾. quia quicqͥd illud
ẽ quod sompnũ facit. e corpore ẽ. atq in
corꝑe oꝑat᷑. Corporeq enĩ sensus sopit. ⁊
clandit̾ quodãmodo : ita sane ut tali cõmu¬
tatõi corporis cedit amma cum uolupta¬
te. quia scõm naturã ẽ tał ꝯmutatio
Nam et ymagines sensibiliũ p̃sto habet.
tanco exp̾ssione fiłitudinis. ut eo ip̃o
tempore disc̾ni neq̃ant. ab hiis rebus qͣꝵ
ymagines sunt. ⁊ quod intelligit eque
dormienti ⁊ uigilanti. uerum. ẽ. Nam

Expanded text:
tientibus, Deus est. Qui profecto consulit animae, tientibus, Deus est. Qui profecto consulit animae, et ideo non ab eo cogi anima potest, ut conid pati potest? An quia invitos nos plerumque opprimit somnus, metuendum est ne quo rco animus fiat ulla ex parte debilior. Sensibilia tantum non sentit, quia quidquid illud est quod somnum facit, e corpore est atque in corpore operatur. Corporeos enim sensus sopit et claudit quodammodo, ita sane ut tali commutationi corporis cedat anima cum voluptate: quia secundum naturam est talis commutatio Nam et imagines sensibilium praesto habet, tanta expressione similitudinis, ut eo ipso tempore discerni nequeant ab his rebus quarum imagines sunt et si quid intelligit, aeque dormienti
Abbreviated transcription (Latin):
eciam manifestum ẽ ad nullã sue cupiditatis:
expletionem ꝑuenire. dum amntit oẽm cu¬
piditatem. ⁊ amutit dũ corpꝰ sit. non gͥ pͥ
ab eo togi ut fiat. qui cogendi uis nͥ ꝑ sub¬
diti potestatem nõ ht̃. demñ quisqͥs animꝰ
alterum animũ ht̃ in pt̃ate. mag̃ eum
ncc̃e uelit in potestate habere. qmͣ corpꝰ e
hoc mundo non ẽ. et si ita ẽ. sũme bonꝰ est. nͨ
potest uelle alteri. tam turpem ꝯmutatõm
Si autem animal ẽ. aut ał est eciam ille ꝙ̃
cogit. aut non est. ⁊ sinonẽ ad uichil cogi
ab alio põt. Non enim habet potenciorẽ
qui insũmo est. Si audem incorpore ẽ ab eo
rurzꝰ qui in corꝑe ẽ ꝑ corpus cogitur. ad ꝙ¬
cumq cogitur. Quis aut̃ dubitet nłło mͦ
ꝑ corpus fieri tantã ꝯmutatõem animo:
fieret enim si eẽt illo corpus potencius
quamuis quicq̃d illud est. ad quod ꝑcorpꝰ
cogit᷑ ꝓrsus non per corpus. set ꝑ cupidi¬
tates suas cogitur. De quib sat̃ ẽ dcm.

Expanded text:
etiam manifestum est ad nullam suae cupiditatis expletionem pervenire, dum amittit omnem cupiditatem: et amittit dum corpus fit. Non igitur potest ab eo cogi ut fiat, qui cogendi jus nisi per subditi cupiditates non habet. Deinde quisquis animus alterum animum habet in potestate, magis eum necesse est velit in potestate habere quam corpus, hoc mundo non est. Et si ita est, summe bonus est, nec potest velle alteri tam turpem commutationem. Si autem animal est, aut animal est etiam ille quem cogit, aut non est. Sed si non est, ad nihil cogi ab alio potest. Non enim habet potentiorem qui in summo est. Si autem in corpore est, ab eo rursus qui in corpore est per corpus cogitur, ad quodcumque cogitur. Quis autem dubitet nullo modo per corpus fieri tantam commutationem animo? Fieret enim si esset illo corpus potentius: quamvis quidquid illud est, ad quod per corpus cogitur, prorsus non per corpus, sed per cupiditates suas cogitur, de quibus satis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
le mĩor prius reu̾sus ẽ ad semecip̃m. ⁊ tũc
ait surgam ⁊ ibo ad patrem meũ. ideo sic lo
cutꝰ sum. Deniq mox addidi. atq ita fieri
amicũ mancipiũ dño. Ꝙ gͦ dixi cui me maeͤ
debeo. ad hoĩens retuli Magis enĩ michi me.
debeo: quam hoĩb cetis. qͣas dõ mag qͣ mͥ:¬

Expanded text:
lle minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc lle minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad patrem meum, ideo sic sum locutus. denique mox addidi: atque ita fieri amicum mancipium domino. quod ergo dixi: cui me maxime debeo, ad homines rettuli; magis enim mihi me debeo quam hominibus ceteris, quamuis deo magis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc id̾o possit. qr natura intelligi ẽ. ut con̾tat᷑
nõ solum intłłigibib uerũ ⁊̃ ĩmut abłibꝰ re¬
bꝰ. eo ordine fcã est. ut cum ad eas res mouet.
quib ꝯnexar ẽ uł ad seĩpam inqnͣtũ eas ui¬
det. intant̃ de his uera respondeat. Ne sane
om̃s artes eo modo secum attulit ac secum
habet. Nam de artib que ad senꝰ corꝑis ꝑtinẽt
sicut multa medicine. sic̃ astrologia om̃ia
nͥ quod hic didicit non pt̃ hic dicere. ea uͦ que
sola intelligencia capit sp̃id ꝙ dixi. cum uł
aseip̃a uł ab alio fuerit bñ int̾rogata. ⁊ recor¬
data. Rdet. alio loco uellem inꝙͣ hinc plura
dicere. ac me ip̃m constringe̾. dum qͣsi tͥ p̃ci¬
ꝑio ut nicħ aliud agerẽ. quã redderer michi
cui me maxĩe debeo. bͥ uideor pociꝰ dice̾ debuisse.
redderer deo. cui me maxͤ debeo. Sec qm̃ pͥus
sibi ip̃e homo reddendꝰ est. ut illic qͣr gradu
fcõ inde surgat. atq attollat᷑ adm̃. sic̃ filiꝰ a¬

Expanded text:
is est, ut conectatur non solum intellegibilibus uerum etiam inmutabilibus rebus, eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus conexa est, uel ad se ipsam, in quantum eas uidet, in tantum de his uera respondeat. nec sane omnes artes eo modo secum adtulit ac secum habet; nam de artibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere. ea uero, quae sola intellegentia capita se ipsa uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, cui me maxime debeo. sed quo- Diam prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius i
Abbreviated transcription (Latin):
ĩeis ẽ ꝑtib ⁊ impede sentiret. nec ⁊̃ sentire
ꝙ ibi fcm̃ ẽ. ⁊ absens posset. Non enĩ mĩ¬
cio aliquo credibile fi̾. nõ senciente ꝙ nũ¬
ciat. qr passione que fit nõ ꝑ ꝯtinuatõem
uł currit. ut cet̾as aĩe ꝑtes que alibi sunt
latere nõ sinat. S illd̾ tota sentit aĩa quod
ꝑticła ledit ped̾: ⁊ ibi tantũ sentit ubi fit.
tota gͥ singłis ꝑtib sił adest. que tota sił
sentit insingłis. nec tam̃ hoc modo adest
tota ut candor. uł alia hi̾cemoĩ qͣlitas. In
unaqͣq ꝑte corꝑis tota ẽ. Nam cy ĩ alia ꝑce
o patitur cum doloris ĩmutatõne põt ad
ꝯuĩcit᷑. Non autem ista eẽ in aĩa ꝑ sensum
de quo dictum est probatur.

Expanded text:
ibus est, et in pede sentiret; nec sentire quod ibi factum est absens posset. Non enim nuntio aliquo credibile est fieri non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem molis currit, ut caeteras animae partes quae alibi sunt latere non sinat; sed illud tota sentit anima quod in particula fit pedis, et ibi tantum sentit ubi fit. Tota igitur singulis partibus simul adest, quae tota simul sentit in singulis. Nec tamen hoc modo adest tota, ut candor vel alia hujusmodi qualitas in unaquaque parte corporis tota est. Nam quod in alia parte corpus patitur candoris immutatione, potest ad convincitur. Non autem ita esse in anima per sensum de quo dictum est, probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hic nat᷑is datum ẽ que nõ mole maiore plꝰ
possunt mĩorib moblib. s sine timore ullo
Iocał magnitudĩs eadem sp̃e potenciora st̃.
qua meliora in quo gen̾e ẽ aĩa corꝑe mehor
e pocencior. Quaꝓp̃t̃ u̾t ꝑ illam ut dcm est
corpus subsistat. ip̃a incorpꝰ uerti nlło mͦ pͭ.¬
uãm. at aĩa ut corpꝰ fieret. nõ accipiendo
syẽm. s amittendo fi̾ posset. Et ꝓp̃ea fieri
non põt nͥ forte loco aĩa ꝯtinetur. ⁊ locałr
corꝑi iungit᷑. Nam sic ita ẽ eam fortasse ma¬
ior molles quamꝙͣ spetiorem in suã det̾iorẽ
uertere spẽm. ut aer maior ignem mĩorẽ
& non ita ẽ. moles qui ppe om̃is que occupat
locum nõ est insinguł suis ꝑtib tota s in
om̃ib. Quare alia ꝑs eiꝰ alibi est. ⁊ alibi alia.
aĩa non modo uruu̾se moli corꝑis sui s ⁊̃

Expanded text:
naturis datum est, quae non mole majore plus possunt minoribus molibus, sed sine tumore ullo localis magnitudinis eadem specie potentiora sunt qua meliora. In quo genere est anima corpore melior et potentior. Quapropter cum per illam, ut dictum est, corpus subsistat, ipsa in corpus nullo mciem. At anima ut corpus fieret, non accipiendo speciem, sed amittendo, fieri posset: et propterea fieri non potest; nisi forte loco anima continetur, et localiter corpori jungitur. Nam si ita est, potest eam fortasse major moles, quanquam speciosiorem, in suam deteriorem vertere speciem, ut aer major ignem minorem. Sed non est ita. Moles quippe omnis quae occupat locum, non est in singulis suis partibus tota, sed in omnibus. Quare alia pars ejus alibi est, et alibi alia. Anima vero non modo universae moli corporis sui, sed
Abbreviated transcription (Latin):
animũ aratione seꝑari. non miniis absurde
quas non ꝯtinet locus. quod quidem dici adu̾¬
suc om̃ia suꝑiora põt. quib alias qͣdcõnes
opposuimꝰ Quid ergo : iam ne ꝯcludend̾ ẽ aĩ¬
mum ẽẽ ĩ mortalẽ. an eciã si seꝑari nõ põt.
extingui põt. Ati si ulla ratõnis uis ip̃a sua
ꝯũctõne afficit animũ. neq enĩ. nõ affic̾e
põt. ita ꝓfecto asficit. ut ei ẽẽ tribuat. Est
enĩ ip̃a ratio maxime uͥ sũma eciã ĩ cõmu¬
cablitas intelłr. Ita quecumq ex se afficit
cogit quodãmͦ. Non gͦ extingui aĩmꝰ pt̃. nͥa rõe

Expanded text:
tione non nimis absurde quas non continet locus. Quod quidem dici adversus omnia superiora potest, quibus alias contradictiones opposuimus. Quid ergo? Jamne concludendum est, animum esse immortalem? an etiamsi separari non potest, exstingui potest? At si illa rationis vis ipsa sua conjunctione afficit animum; neque enim non afficere potest; ita profecto afficit ut ei esse tribuat. Est enim maxime ipsa ratio, ubi summa etiam incommutabilitas intelligitur. Itaque eum quem ex se afficit, cogit esse quodammodo. Non ergo exstingui animus pote
Abbreviated transcription (Latin):
illud non sequit᷑ ut si uelit. aut cogatur sit.
nunqͥd hoc uolet. Nam om̃is eiꝰ appetitꝰ adcorpꝰ
aut ut id possideat ẽ. aut ut uiuificet. aut
ut quodãmꝰ fabricetur. aut quolib pacto
ei ꝯsulat. Nicħ autem hoꝵ fieri ꝑt̃. si non
sit corpore melior. at si erit corpꝰ. mehorcor¬
ꝑe ꝓfcõ non erit. Non gͥ eẽ corpus uolet. Neq
ullũ rei hꝰ cerciꝰ argum̃tum ẽ. ꝙͣ cum seip̃m
huic in t̾rogat animus. Ita enĩ facile cõ¬
perit appetitum se nõ habere nͥ agendi aͥd.
aut sciendi. aut senciendi. aut uel tm̃ modo
uiuendi. inquãtũ sua illi potestas est. Si ãt
cogitur corpus ẽẽ a quo tandẽ cogit᷑: aquo¬
lib certe apotentiore. Non gͦ ab ip̃o corpore
põt. Nillo enĩ modo ullo anumo ullum corpͦ
potencius. potencior aut̃ animꝰ nõ põt cogͣ
ĩ aliquid nͥ quod sue p̾tati subditum. nec
ullo modo animꝰ potestati alt̃ius aĩ nͥ suis

Expanded text:
illud non sequitur ut, si velit aut cogatur, sit. illud non sequitur ut, si velit aut cogatur, sit. Nunquam autem volet: nam omnis ejus appetitus ad corpus, aut ut id possideat, est, aut ut vivificet, aut ut quodammodo fabricetur, aut quolibet pacto ei consulat. Nihil autem horum fieri potest, si non sit corpore melior. At si erit corpus, melior corpore profecto non erit. Non igitur corpus esse volet. Neque ullum rei hujus certius argumentum est, quam cum seipsum hinc interrogat animus. Ita enim facile comperit appetitum se non habere, nisi agendi aliquid, aut sciendi, aut sentiendi, aut tantummodo vivendi in quantum sua illi potestas est. 21. Si autem cogitur corpus esse, a quo tandem cogitur? A quolibet, certe a potentiore. Non ergo ab ipso corpore cogi potest. Nullo enim modo ullo animo ullum corpus potentius. Potentior autem animus non cogit in aliquid, nisi quod suae potestati subditum est. Nec ullo m