comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est cosluctacio aduersus car¬
nem et sanguinẽ sz aduersus
principes tenebraꝵ harũ. In
altiori gradu legitur euuan
Post euuangeliũ chorus can¬
tat compendiũ nr̃e fider ostẽ¬
dens se prebere assensum uer¬
bo euuangelii. et in quẽ uel
quid cre dat. Rectus ordo. Quo
rex uocat respondent milites
sequimur. Demnde sacerdos sa¬
lutat populum dicens. Dñs
uobiscum: hec salutatio aba¬
ti quo usu sumpta est. Baoz
enĩ messores suos sic saluta¬
uit. Et ꝓpheta ĩꝑaliponie¬
non asa regem et eos quicũ
eoerant. Salutat ergo sacei¬
dos pplm et monet orare ut
infide recitata ꝑmaneat
stabisie. Euod enĩ ꝓmiitẽs
offertoriũ succunt. ac si dicat
Credo et fidem quã ꝯfessus
sum. opere implebo. unde sa¬
cerdos satim offert doua cõ¬
secranda. Et de huic mune¬
ra sua populus. significans
offerre se ip̃mdeo. Conside¬
ra ordinem. Euuangelium
precedit fides sequitur. De¬
hinc offeruntur munera. Ne¬
cesse est enim pͥmũ audire

Expanded text:
est colluctatio adversus carest colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes tenebrarum hurum . In altiori gradu legitur EvangePost Evangelium chorus cantat compendium nostrae fidei, ostendens se praebere assensum verbo Evangelii, et in quem vel quid credit. Rectus ordo; quo rex vocat, respondent milites: Sequimur. Deinde sacerdos salutat populum dicens: Dominus vobiscum. Haec salutatio ab antiquo sumpta est: Booz enim messores suos sic salutavit, et propheta in Paralipomene Asa regem et eos qui cum eo erant. Salutat ergo sacerdos populum, et monet orare, ut in fide recitata permaneat stabilis. Quod ei promittens Offertorium succinit, ac si dicat: Credo, et fidem quam confessus sum opere implebo. Unde sacerdos statim offert dona consecranda; et dehinc munera sua populus, significans offerre seipsum Deo. Considera ordinem: Evangelium praecedit, fides sequitur, dehinc offeruntur munera. Necesse est enim primum audire
Abbreviated transcription (Latin):
ne spũs qui ortũ meũ refri¬
sancte qui ꝑflans aromata
fluere facis. Merito ergo ꝯtra
aquilonẽ legitur euuange¬
liumi: quia fides que ĩeuuã¬
gelio ꝯtinetur armatura no¬
stra est ꝯtra dyabolum. Cui
inquit. Resistite fortes ĩfide.
Nunc confidera ꝙ ꝑlebs ba¬
culos hic deponit rechinato¬
ria relinquit caput detegit
crucem fronti imprimit stãs
audit. Et enuangeliũ in al¬
tiori gradu legitur ꝙͣ episto¬
la. Nota singula. Deponere
relinquere: significat quod
nõ debemus confidere ĩ pͥn¬
cipibus uel sustentaculis t̾re
nis: quia uanitas uanitatũ
ditur comꝑacione dei. ĩque
nr̃am curam iactare debens
Caput detegitur. Ut ostenda¬
tur ꝙͣ attente audire et in¬
telligere uerbũ dei debenus
Signũ crucis ĩprimitur ne losfte
antiquus suꝑueniens ꝑ ziza¬
mam heresis corrumpat semẽ
recte fidei. Per hoc ꝙ stantes
audimius grauẽ pugnã resta¬
re considera: quia nobis non

Expanded text:
ne spiritus, qui hortum meum infrine spiritus, qui hortum meum infrisancte, qui perflans aromata fluere facis. Merito ergo contra aquilonem legitur Evangelium, quia fides quae in Evangelio continetur, armatura nostra est contra diabolum. Cui, inquit resistite fortes in fide . Nunc considera quod plebs baculos hic deponit, reclinatoria relinquit, caput detegit, crucem fronti imprimit, stans audit; quod Evangelium in altiori gradu legitur quam Epistola, nota singula. Deponere ia relinquere, significat quod non debemus confidere in principibus vel sustentaculis terrenis, quia vanitas vanitatum ditur comparatione Dei, in quem nostram curam jactare debemus. Caput detegitur, ut ostendatur quam attente audire et intelligere verbum Dei debemus. Signum crucis fronti imprimitur, ne hostis antiquus superveniens per zizaniam haeresis corrumpat semen rectae fidei. Per hoc quod stantes audimus, gravem pugnam restare consideretur: Quia nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
euuangeliũ a dextera ꝑte
ad sinstrũ tranffertur ⁊ ibi
legitur. Iudea enĩ respuẽte
uerbum dei. apostoli transie¬
runt ad gentes: dũ sictato
gedeonis uellere irrigauit
aream. Qui emĩ prius Di¬
xerat in uiam gencium ne
abieritis: post hec precepit
dicens. Predicate euuange¬
siũ ommi creature. Quia
ergo predicatio peruent e¬
tiam ad illos qui in sinstra
parte fuerant: merito ĩsim¬
stra parte legitur euuange¬
lium. Nec tantũ in sinistea
sz eciam aduersus aquilonẽ
qui malos significat iuxta
illud. ponamsedem meam
ad aquilonẽ. Quia etiam
ad tuses ꝑuenit predicatõ
qui longe a calore uisolis
recesserant. uel ꝓpter hoc po¬
tius ꝯtra aquilonẽ legitur:
quia aquilo uentus frigidꝰ
dyabolum significat qui fla¬
tu temptacionũ corda hõi
congelat et refrigerat ab a¬
more dei. unde ab aquilone ĩ¬
quitz uenit ome malũ. Et spõ¬
sAincanticis canticorum
Surge inquit aquilo ⁊ ueni
auster: hoc est recede malig¬

Expanded text:
Evangelium a dextera parte Evangelium a dextera parte ad sinistram transfertur et ibi legitur. Judaea enim respuente verbum Dei, apostoli transierunt ad gentes, dum siccato Gedeonis vellere, ros irrigavit aream. Qui enim prius dixerat: In viam gentium ne abieritis , post haec praecepit dicens Praedicate Evangelium omni creaturae . Quia ergo praedicatio pervenit etiam ad illos qui in sinistra parte fuerant, merito in sinistra parte legitur Evangelium; nec tantum in sinistra, sed etiam adversus aquilonem, qui malos significat juxta illud: ponam sedem meam ad aquilonem ; quia etiam ad tales pervenit praedicatio qui longe a calore veri solis recesserant. Vel propter hoc potius contra aquilonem legitur, quia aquilo ventus frigidus diabolum significat, qui flatu tentationum corda hominum congelat et infrigidat ab amore Dei. Unde: ab aquilone, inquit, pandetur omne malum . Et sponsa in Canticis canticorum: Surge inquit, aquilo, et veni, auster . Hoc est, recede, malig
Abbreviated transcription (Latin):
interponit tractũ ut ĩ septua¬
gesmiali tempore. Et cũ re¬
petit alleluya insabbato pa¬
schali.tractus alleluya seqͥt᷑
quia gaudiũ hic nõ expedit
sme fle tu. Insabbato ĩ albis
.i. ĩoctabis pasche duplicat᷑
assesuya: quia in et̾na uita
ꝑfecte tunc erit gaudiũ. gło¬
nficata carne cum aĩa et cõ¬
pleta resurrectione sanctorũ
cũ resurrectione xp̃i. Unde can
iugemiscit et plorat. Con¬
siderans enĩ in paradiso di¬
uinaꝵ scripturaꝵ quod por
paradisum uirtutũ ad par̃a¬
disum celestium diuiciarũ
ꝑuentura sit: exultat. Respi¬
ciens autem quod adhuc in
ualle lacͥmaꝵ retinetur qd̾ de
terrestri paradiso cecidit plo¬
rat. S de hoc gandio et de
hoc ploratu plenius expli¬
cabo diuisim ĩ duobus uolue¬
minibus quoꝵ unuerit no¬
men paradisus et alteri cur
flet qui gaudet. hinc autẽ
ad aliud transeuntes ĩtue¬
amur transitũ apostoloꝵ
de uideis ad gentes quẽ ꝑ
hoc cõmemorat ecclesia qd

Expanded text:
interponit Tractum, ut in Septuainterponit Tractum, ut in Septuagesimali tempore. Et cum repetit Alleluia in Sabbato paschali, Tractus Alleluia sequitur, quia gaudium hic non expedit sine fletu. In Sabbato in Albis, id est in octavis Paschae duplicatur Alleluia, quia in aeterna vita perfecte tunc erit gaudium, glorificata carne cum anima, et completa resurrectione sanctorum cum resurrectione Christi. Unde cantingemiscit et plorat. Considerans enim in paradiso divinarum Scripturarum, quod per paradisum virtutum ad paradisum coelestium divitiarum perventura sit, exsultat; respiciens autem quod adhuc in valle lacrymarum retinetur, et quod de terrestri paradiso cecidit, plorat. Sed de hoc gaudio et de hoc ploratu plenius explicabo divisim in duobus voluminibus, quorum uni erit nomen Paradisus, et alteri Cur flet qui gaudet. Hinc autem ad aliud transeuntes intueamur transitum apostolorum de Judaeis ad gentes, quem per hoc commemorat Ecclesia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uita repñtat. unde practus
dicitur. Quia sancli sãfpiran¬
tes abymo pectoris gemitũ
trahunt: qui licet spe gaudeãt
ut mouet alselupa tamen in
ualle lacrimaꝵ hic cõmoran¬
tes habent urriguũ superius
et irrignũ inferuis quod tr¬
tus misticat. Eemunt eñ
flebiliter pro suꝑne dilacõne
beatitudimis super flumina
babylois sedentes patͥe sue
memores. Iterum la crimas fũ¬
dunt prosuis et alioꝵ exces¬
sibus dum ex uicuutate baby¬
louiriflumi se ip̃os uident
sepe aspersos et alios penitus
ĩmersos ip̃ius fluum rapaci¬
tate ferri deorsum. Sz quia
hic ploratus quandoqz est
respectu superin gaudii qͣnz
est respectu nr̃e miserie. trac¬
tus quandoq tangit leticiã
pro superiori uriguout ĩiui¬
bilate et laudate: et quãdoqz
tristiciam pro iruguo ĩ ferio¬
ri ut̾ deprofundis et aliis hu¬
iusmodi. Et quia gaudiũ scõꝵ
nõ est plenũ et ꝯtinuũ s se¬
pe interrupitur: ecclesia qͣnq

Expanded text:
vita repraesentat. Unde Tractus vita repraesentat. Unde Tractus dicitur, quia sancti suspirantes ab imo pectoris gemitum trahunt, qui licet spe gaudeant, ut monet Alleluia, tamen in valle lacrymarum hic commorantes habent irriguum superius, et irriguum inferius, quod tractus mysticat. Gemunt enim flebiliter pro supernae dilatione beatitudinis, super flumina Babylonis sedentes patriae suae memores. Iterum lacrymas fundunt pro suis et aliorum excessibus dum ex vicinitate Babylonici fluvii seipsos vident saepe aspersos, et alios penitus immersos ipsius fluvii rapiditate ferri deorsum. Sed quia hic ploratus quandoque est respectu superni gaudii, quandoque est respectu nostrae miseriae; Tractus quandoque tangit laetitiam pro superiori irriguo, ut in Jubilate et Laudate et quandoque tristitiam pro irriguo inferiori, ut in De profundis et aliis hujusmodi. Et quia gaudium sanctorum non est plenum et continuum, sed saepe interrumpitur, Ecclesia quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
cia se quitur posterius allã
nõ habet neuma:s chorus
in loco eius sequenciam con¬
cunt que idem significat .i.
eterne uite gaudiũ/ atq de¬
sicias. unde illa noua solet
habere uerba ⁊ musitata. qr
celi gaudiũ secretum est et
incognitũ mortalibus. bel
sequencia eterne uite misti¬
cat saudes. unde dictũ est.
dabunt te. huic significacõi
pulchre conuemt sequentia¬
ꝙͣ uer̾ba habet laudi flua e
cantũ dulcissonũ: quia ibi
omĩa erunt plena laude et
melodia celestis orgamha¬
bundabit dulciflua leticia
Quiasicut le tanciũ ommũ
habitatio erit ibi. et qr sau¬
des eterne uite humans ber¬
bis nõ resonabunt. quedam
ecclesie mistice neumatizant
sequenciã sine uerbis. Nulla
enĩ uerboꝵ significacio nccͣia
ubi corda singuloꝵ patebint
singulis librummbite ĩtuentib
ractus autẽ quia gemitã
set cantũ lacrimabilem expri¬
unt̾ lacͥmas sanctoꝵ siue in
acciua siue incontemplatiua

Expanded text:
tia sequitur, posterius Alleluia tia sequitur, posterius Alleluia non habet Pneuma, sed chorus in loco ejus sequentiam concinit, quae idem significat, id est aeternae vitae gaudium atque delicias. Unde illa nova solet habere verba et inusitata, quia coeli gaudium secretum est et incognitum mortalibus. Vel sequentia aeternae vitae mysticat laudes. Unde dictum est: rum laudabunt te . Huic significationi pulchre convenit quod Sequentia verba habet laudiflua et cantum dulcisonum, quia ibi omnia erunt plena laude, et melodia coelestis organi abundabit dulciflua laetitia. Quia sicut laetantium omnium habitatio erit ibi . Et quia laudes aeternae vitae humanis verbis non resonabunt, quaedam Ecclesiae mystice pneumatizant Sequentiam sine verbis. Nulla enim verborum significatio necessaria, ubi corda singulorum patebunt singulis librum vitae intuentibus. Tractus autem, quia gemitum et cantum lacrymabilem exprimit, lacrymas sanctorum sive in activa sive in contemplativa
Abbreviated transcription (Latin):
ta est ut dilettus locutus ẽ.
ignificat᷑ alleluyã contem¬
platiuam. unde mistice ĩ al¬
tiori gradu ponͣt᷑ ꝙͣ respon¬
sdrium. Item alleluya post
uersum repetitur significat
eternũ gaudiũ quod post
hanc uitam sancti recipuĩt.
unde alleluya modicũ est
insermone et multũ in neu¬
mate: quia gaudiũ illitõ
maius est ꝙͣ ẜmone possit
explicari ad cuius magni¬
tudinẽ reuelandam om̃is
lnigua mõdica est ⁊ impstã.
Quis emin plene enai¬
raret ꝙ ĩ cor hominis nõ as¬
cendit: hoc ergo gaudium
quia nec penitus uerbis ex¬
primi nec penitus taceri p̃t:
ecclesia quasi demissis uerbis
iubilando quasi ĩadmiracio¬
nem profilit ac si dicat. Que
uox que poterit lingua rete¬
xere ⁊cͣ. hic enĩ uerba non
sufficuĩt nec intellectus: nec
tanen amor sut tac̾e. Sic
ergo ecclesia neumatizando
licet nõ euarretur. quantũ
sit eternũ gaudiũ: saltẽ
monstratur ip̃m esse r̃enar¬
rabile. Quando autẽ sequẽ¬

Expanded text:
ta est, ut dilectus locutus est . ta est, ut dilectus locutus est . Significat et Alleluia vitam contemplativam, unde mystice in altiori gradu canitur quam Responsorium. Item Alleluia dum post Versum repetitur, significat aeternum gaudium quod post hanc vitam sancti recipiunt. Unde Alleluia modicum est in sermone, et multum in Pneumate, quia gaudium illud majus est, quam sermone possit explicari, ad cujus magnitudinem revelandam omnis lingua modica est et imperfecta. Quis enim plane enarraret, quod in cor hominis non ascendit? Hoc ergo gaudium quia nec penitus verbis exprimi, nec penitus taceri potest, Ecclesia quasi demissis verbis jubilando quasi in admirationem prosilit, ac si dicat: Quae vox, quae poterit lingua retexere, etc. Hic enim verba non sufficiunt nec intellectus, nec tamen amor sinit tacere. Sic ergo Ecclesia pneumatizando, licet non enarretur quantum sit aeternum gaudium, saltem monstratur ipsum esse inenarrabile. Quando autem Sequen
Abbreviated transcription (Latin):
in quasancti se admuicem ex¬
hortantur ut ad eternã uitã
ꝑueniant. A quibusdam autẽ
gradale uocatur. uel qr in gra¬
dibus canitur. uel ꝓpter misti¬
cam significacionẽ quia ac¬
tiu eciam uiri ingradibus
uututũ cantant dum ĩbutu¬
tibus excelsa faciunt opemi
Dequitur alleluya quod ẽ
hebraycum. Tres enĩ lingue
sunt que inter alias excellũt:
hebrea ꝓpter legem. Greca
ꝓpter sapienciam. latina ꝓp̾
regnum. hiis tribus lingius
titulus xp̃i triumphalis e¬
micuit. Et huis tribus linguis
laus dei in ecclesia decantat᷑.
Itaqz alleluya hebree lingue
est et satine interpretatui
asselu. laudate. ya dominũ.
Suiam prosequamur. Allã
quod iubilum habet expͥmit
gaudiũ et amorem credentiũ
et qͣnta leticia et laus secu¬
ta sit fidem audita predica¬
cione. I eq enĩ tantum
assensum prebuerunt predi¬
cacioni:sed ea audita letati
tius canticoꝵ exultabinius
et letanuir in te. Et sponsa.
donma mea inquit liquefac¬

Expanded text:
in qua sancti se ad invicem exin qua sancti se ad invicem exhortantur, ut ad aeternam vitam perveniant. A quibusdam autem Graduale vocatur, vel quia in gradibus canitur, vel propter mysticam significationem, quia activi etiam viri in gradibus virtutum cantant, dum in virtutibus excelsa faciunt opera. Sequitur Alleluia, quod est Hebraicum. Tres enim linguae sunt quae inter alias excellunt, Hebraea propter legem, Graeca propter sapientiam, Latina propter regnum. His tribus linguis titulus Christi triumphalis emicuit, et his tribus linguis laus Dei in Ecclesia decantatur. Itaque Alleluia Hebraeae linguae est, et Latine interpretatur Alleluia laudate Dominum. Sed viam prosequamur. Alleluia quod jubilum habet, exprimit gaudium et amorem credentium, et quanta laetitia et laus secuta sit fidem, audita praedicatione. Neque enim tantum assensum praebuerunt praedicationi, sed ea audita laetatiticis canticorum: Exsultabimus et laetabimur in te . Et sponsa: Anima mea, inquit, liquefac
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ax dicitur uo̾bis. datur ĩtelli¬
gi ꝙ ip̃e magis ꝓprie sit uica¬
rius xp̃i qͥ post resurrectionẽ
pacem annũcians sic saluta¬
uit aplõs. Dennde sacerdos
oraturus hortatur asios ut
orent: quia dñs mouuit di¬
scipulos orare et ip̃e orauit.
Epistola que oracionẽ sequit᷑.
predicacionẽ Iohanns bapti¬
ste repñtat. quia sicut ille p¬
cursor fuit xp̃i. ita precedit
eplã euuangeliũ. Epistola
etiam expͥmit doctrinam septuagĩta
duoꝵ discipulor ⁊ quos dñs
misit in omnẽ ciuitate̾ et
locum quo erat ip̃e uenturus
et quibus ait. Messis quidẽ
multa oꝑarii autem panci.
Responsoriũ quod epistolam
sequitur assensum significat
quẽ auditores monitis pre¬
buerunt predicanciũ. Unde
pulchre responsum noĩatur
Qui enim per p̾dicacionem
crediderunt iuxta uesse pdi¬
cantiũ responderunt dñ dei
legem sancte uiuendo comple¬
uerũt. uel quia respondente cho¬
rocantatur responẜ̾ dicitur:
et acciuam uitam significat.

Expanded text:
 vobis, datur intelligi quod ipse magis proprie sit vicarius Christi, qui post resurrectionem pacem annuntians sic salutavit apostolos. Deinde sacerdos oraturus hortatur alios ut orent, quia Dominus monuit discipulos orare, et ipse oravit. Epistola quae Orationem sequitur, praedicationem Joannis Baptistae repraesentat, quia sicut ille praecursor fuit Christi, ita praecedit Epistola Evangelium. Epistola etiam exprimit doctrinam septuaginta duorum discipulorum, quos Dominus misit in omnem civitatem et in locum quo erat ipse venturus, et quibus ait: Messis multa quidem, operarii autem pauci . Responsorium, quod Epistolam sequitur, assensum significat quem auditores monitis praebuerunt praedicantium. Unde pulchre Responsorium nominatur. Quod enim per praedicationem crediderunt juxta velle praedicantium responderunt, dum Dei legem sancte vivendo compleverunt, vel quia respondente choro cantatur, Responsorium dicitur, et activam vitam significat,
Abbreviated transcription (Latin):
spualiter in ecclesiam intro¬
ducit .i. quifidem p̾dicando
docet. lector est quilibz mores
docendo. Ex orcista orando.
Acolitus illummando. Eub¬
dyaconus humilitatẽ mon¬
trando. Dyaconus alios ex¬
hortando. Sacerdos se ip̃m
hostiam sanctã deo offerẽdo.
induat ergo quisqz sibi hu¬
meros et pectus amictus pũa¬
li. hoc est muniat se uirtute
operũ iusticie et sanctitate
sensatoꝵ cogitatuũ ĩdutꝰ.
E it q indutus mundicia q̃
ꝑ albam significatur. Sit
indutus quantũ fieri pt̃ utͣq
tunica .i. intelligencia utrius¬
qz testamenti et litt̾e spus ĩdest
et licteralis et spiritalis ĩtel¬
ligencie. habeat zonam casti¬
tatis. stolam forti tudinis. et
plenitudinẽ sciencie .i. carita¬
tem quã figurat infula. Eͥ
enĩ sic ornatur habet uerum
et regale sacerdotiũ intra tẽ¬
plum dei quod ip̃e est. Manife¬
stũ est ergo ꝙ significata
sine signi ficantibus .i uirtu¬
tes sine exterioribus sacra¬

Expanded text:
spiritualiter in Ecclesiam introspiritualiter in Ecclesiam introducit, id est, qui fidem praedicando docet. Lector est quilibet mores docendo, exorcista orando, acolythus illuminando, subdiaconus humilitatem monstrando, diaconus alios exhortando, sacerdos seipsum hostiam sanctam Deo offerendo. Induat ergo quisque humeros et pectus amictu spirituali, hoc est muniat se virtute operum justitiae, sanctitate sensatorum cogitatuum indutus. Sitque indutus munditia, quae per albam significatur. Sit indutus, quantum fieri potest, utraque tunica, id est intelligentia utriusque Testamenti et litterae, id est spiritus litteralis et spiritalis intelligentiae. Habeat zonam castitatis, stolam fortitudinis, et plenitudinem scientiae, id est charitatem quam figurat infula. Qui enim sic ornatur, habet verum et regale sacerdotium intra templum Dei quod ipse est. Manifestum est ergo quod significata sine significantibus, id est virtutes sine exterioribus sacra
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciet uirgula deserti.
.Riec tamen deus satramẽta
sua hic deserit. sz complet ea
ꝑ ministros licet indignos
ad salutemeoꝵ qui secundũ
ꝓpositum uocati sunt sancti.
Et attende ꝙ cum sacramen¬
tũ dicatur sacre rei signum
uel sacrum seccetum hic acci¬
pimꝰ sacramenta pro signis.
Qui ergo portant sacraien¬
ta; debent fulgere uirtutibus
que per sacramenta signifi¬
cantur. ut ex luce ip̃oꝵ ceteri
similiter illummnentur. Eisdẽ
enim supͣdictis uirtutibus
suo modo clarere debent sin¬
guli: licet figuraliter nõ sint
omes insigniti. Potest enĩ
ut uere possit dicere. dñs ꝑs
hereditatis mee/ et illud.
e legi abiectus esse ĩ domo
dei. spiritualr̃ clericus est. li¬
cet exteriori scingiate. scil
signo clericatus nõ sit signa¬
tus. hoc enĩ nomen clericus
sonat in greco ꝙ sit de sorte
domini. hoc est ꝙ dñs sortitꝰ
est eum et ipse deũ. Hostiariꝰ est
emĩ spũaliter quicũq alios

Expanded text:
quid faciet virgula deserti? quid faciet virgula deserti? Nec tamen Deus sacramenta sua hic deserit, sed complet ea per ministres licet indignos, ad salutem eorum qui secundum propositum vocati sunt sancti . Et attende quod cum sacramentum dicatur sacrae rei signum vel sacrum secretum, hic accipimus sacramenta pro signis. Qui ergo portant sacramenta, debent fulgere virtutibus quae per sacramenta significantur, ut ex luce ipsorum caeteri similiter illuminentur. Eisdem enim supradictis virtutibus suo modo clarere debent singuli, licet figuraliter non sint omnes insigniti. Potest enim ut vere possit dicere: Dominus pars haereditatis meae ; et illud: Elegi abjectus esse in domo Dei ; spiritualiter clericus est, licet exteriore schemate, scilicet signo, clericatus non sit signatus. Hoc enim nomen clericus sonat in Graeco, quod sit de sorte Domini, hoc est, quod Dominus sortitus est eum et ipse Deum. Ostiarius est enim spiritualiter, quicunque alios
Abbreviated transcription (Latin):
uelillum significat ei ma
capissoꝵ inclericis. docet oĩa
suꝑflua esse resecanda. ut li¬
bere possint audire et uidere
legemdei. Corona monstrat
clericos specialiter esse regnũ
dei. Q manus sacerdotũun¬
gantur oleasignificat eos
secrandi et ꝙ manus debent
esse porrigibiles ad largien¬
dum et non aride et curue
ad retmnendũ Hec igitur
supradicta signa nõ sunt
ip̃e uirtutes s uirtutũ insig¬
nia: quibus tanꝙͣ pr scriptis
docentur utentes quales esse
debeant. hec sacramenta ĩtel¬
ligant prelati ecclesie. qui
capsarn sunt et dispensato¬
res secretoro dei. Alioquin ce¬
ci sunt duces cecoꝵ more u¬
deoꝵ portantes mistĩa que
nõ uident nec intessigunt.
tantũ inde habituri quantũ
capunt iumenta. que portãt
panes ad usum alioꝵ Nisi ĩ
hoc sit differencia ut uere est
ꝙ ip̃i quibus tanta cõmissa
sunt merito pro negligen¬
ciis racionẽ reddituur sũt in
die ire et uinditte. quando
tremebunt cedri paradisi et¬

Expanded text:
vel illum significat ei magvel illum significat ei magcapillorum in clericis, docet omnia superflua esse resecanda, ut libere possint audire et videre legem Dei. Corona monstrat clericos specialiter esse regnum Dei. Quod manus sacerdotum ungantur oleo, significat eos utem consecrandi, et quod manus debent esse porrigibiles ad largiendum, et non aridae et curvae ad retinendum. Haec igitur supradicta signa non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis docentur utentes quales esse debeant. Haec sacramenta intelligant praelati Ecclesiae qui capsarii sunt et dispensatores secretorum Dei. Alioquin caeci sunt et duces caecorum , more Judeorum portantes mysteria quae non vident nec intelligunt, tantum inde habituri quantum capiunt jumenta quae portant panes ad usum aliorum. Nisi in hoc sit differentia, ut vere est quod ipsi quibus tanta commissa sunt merito pro negligentiis rationem reddituri sunt in die irae et vindictae, quando tremebunt cedri paradisi, ec
Abbreviated transcription (Latin):
xpp̃s. Q anulũ ep̃us gerit
ĩ manu docet ꝙfidem ĩ oꝑe
mõstrare debeat. ꝑ cyrothe¬
cas ĩ manibus exempla scõꝵ
que ĩoperibus habenda sũt
ĩtessigũtur. et ꝙ opera ab oĩ
ĩquinamento mumienda
sunt nature ne modicum
fermentũ to tam massam
corrũpat. Gaculus pastora¬
lis rectitudine sirectũ regi¬
mẽ sui significat. Quod aut̃
una pars curua et altera acu¬
ta: moustrat pͥesse subiec¬
tis et debessare refesses. uñ
dictũ est. Curua trahit miteᷤ
pars pungit acuta rebelles
Et iterum. Curua trahit qͦs
uirga regit pare ultima pũ¬
git. Et item. Attrahe ꝑ cur¬
flexus ꝓpera misereri. Pal¬
lium qdꝰ super apponit᷑ archi¬
epĩ .s. torquẽ et brauiũ sig̾¬
ficat quos legitime certan¬
tes accepturi sunt: ⁊ discipli¬
nã expͥmit qua se suꝑ ĩdue¬
re et ꝯstring̾e ad exemplũ
subditoꝵ debent. Coccinea
uero planeta qua induitur
aplicus quocũqr ꝓficiscitur
predicando martyriũ decla¬
rat. crucem precedere hunc

Expanded text:
tus. Quod annulum episcopus gerit in manu, docet quod fidem in opere monstrare debeat. Per chirothecas in manibus, exempla sanctorum, quae in operibus habenda sunt, intelliguntur, et quod opera ab omni inquinamento munienda sunt naturae, ne modicum fermentum totam massam corrumpat . Baculus pastoralis rectitudine sui rectum regimen significat. Quod autem una pars curva est, altera acuta, monstrat praeesse subjectis et debellare rebelles. Unde dictum est: Curva trahit mites, pars pungit acuta rebelles. Et iterum: Curva trahit quos virga regit, pars ultima pungit. Et item: Attrahe per curflexus properes misereri. Pallium quod supera ponitur archiepiscopis, torquem et bravium significat quod legitime certantes accepturi sunt, et disciplinam exprimit qua se desuper induere et constringere ad exemplum subditorum debent. Coccinea vero planeta, qua induitur apostolicus, quocunque proficiscitur praedicando, martyrium declarat. Crucem praecedere nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uobis datum est ⁊cͣ. horum¬
calciamentoꝵ misteria con¬
siderauit qui ait. Quã pre¬
ciosi pedes amniuncianciũ
pacem. Calige pontificis
significa ut preparare iteret
festinare ad predicandum.
Anulus autemepi est fidei
signaculum: quia sicut anti¬
quitus in sigillo anuli nom̃¬
est regis. et ymago expͥme¬
batur: lta in fide catholica
nomen regis celestis et y¬
mago declaratur. U.gͣ. No¬

Expanded text:
Vobis datum est noVobis datum est nocalceamentorum mysteria consideravit, qui ait: Quam pretiosi pedes annuntiantium pacem . Caligae pontificis significant praeparare iter et festinare ad praedicandum. Annulus autem episcopi est fidei signaculum, quia sicut antiquitus in sigillo annuli nomen regis et imago exprimebatur, ita in fide catholica nomen regis coelestis et imago declaratur, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
creantur et parui sunt. casti¬
tatem demoustrat et humi¬
litatẽ. Tumca uero t̾cia sicut
osimerat iacinctina est. et
color similis la pidi iacincto
qui etheris serentatẽ muta¬
tur: sanctos significat cogi¬
tantes et imitantes celẽstia
Et merito hec tunica iacint¬
tim est coloris quia sicut la¬
pis isse nuitat cosorem cũ ae¬
re insereno enĩ aere serenus
est et in obscuro pallidus sic
specialiter et ꝓprie decet ep̃m
gandere cũ gaudentib ⁊ flo¬
re cũ flentibus. Mitra ponti¬
fitis corniculata: duo pretẽ¬
dit testamenta. quib ip̃e ex¬
pugnare debet hostes ecclie
et cardinales integra sunt
inferius: quia nõ debent in¬
hyare t̾rens. et de suꝑ sunt
forata. quia oculos mentis
debent aperire ad ea q̃ sursũ
sunt. Quod autẽ in quibus¬
dam locis aperta et ĩquibus¬
dam sunt integra monstra¬
tur aperte quod cesestiasa¬
cramenta quibus ami sinit
reuelanda et quibusd̃ã tege¬
da unde dñs in euuangelio

Expanded text:
rocreantur, et parvi sunt, castirocreantur, et parvi sunt, castitatem demonstrat et humilitatem. Tunica vero tertia sicut olim erat hyacinthina est; et color ejus, similis lapidi hyacintho, qui aetheris serenitatem imitatur, sanctos significat cogitantes et imitantes coelestia. Et merito haec tunica hyacinthini est coloris, quia sicut lapis ille mutat colorem cum aere, in sereno enim aere serenus est, et in obscuro pallidus sic spiritualiter et proprie decet episcopum gaudere cum gaudentibus et flere cum flentibus. Mitra pontificis corniculata, duo praetendit Testamenta, quibus expugnare debet hostes Ecclesiae. et cardinales, integra sunt inferius, quia non debent inhiare terrenis, et desuper sunt forata, quia oculos mentis debent aperire ad ea quae sursum sunt. Quod autem in quibusdam locis aperta et in quibusdam sunt integra, monstratur aperte quod coelestia sacramenta quibusdam sunt revelanda, et quibusdam tegenda. Unde Dominus in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
est tribus fimbrus aute ⁊ re¬
tro insignitur:caritatẽ fide tͥ¬
nitatis condecoratam demõ¬
strat. Per fimbrias ĩsmistro
latere : sollicitudo uite actiue
circa plurima intelligitur. p
dextrũ latus quod caret fi¬
brns: contemplacio celestiũ
sine multitudine ꝑturbacõ¬
num. Quod autẽ pontifices
utũtur duabus tunicis pter
pod̾em/ qua cet̾i cõmuniter
utũtur. moustrat quod ꝓpͥũ
est ip̃oꝵ scĩam hr̃e duorũte¬
stamentoꝵ ut stiant de the¬
sauro suo ꝓ ferre noua ⁊ uet̾a¬
.Preter hoc eciam una queq
extribus tumcis typũ gerit
ꝓpriũ. Poderis enĩ ĩ hoc ꝙ bi
siua est uellinea mũdiciam
indicat. Quia sicut bysso uel
sino candor qui nõ ꝑ naturã
est contingit per exerticiũ
abluendi. ita mundiciam ꝙͥ
natura nõ administrat sc̃i
bonoꝵ operũ corpus macerãt
et mundificant. Secunda
autem tumca. serica est que
originem habet et traducit
ex uermmibus qui sine cortu ꝓ¬

Expanded text:
est et tribus fimbriis ante et reest et tribus fimbriis ante et retro insignitur, charitatem, fide Trinitatis condecoratam, demonstrat. Per fimbrias in sinistro latere, sollicitudo vitae activae circa plurima intelligitur; per dextrum latus, quod caret fimbriis, contemplatio coelestium sine multitudine perturbationum. Quod autem pontifices utuntur duabus tunicis praeter poderem, qua caeteri communiter utuntur, monstrat quod proprium est ipsorum scientiam habere duorum Testamentorum, ut sciant de thesauro suo proferre nova et vetera. Propter hoc etiam unaquaeque ex tribus tunicis typum gerit proprium. Poderis enim in hoc quod byssina est vel linea, munditiam indicat. Quia sicut bysso vel lino candor, qui non per naturam est, contingit per exercitium abluendi, ita munditiam quam natura non administrat, sancti bonorum operum corpus macerant et mundificant. Secunda autem tunica serica, quae originem habet et traducit ex vermibus qui sine coitu p
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc ꝙ ip̃a talaris est. hoc
est in paciencia tandem aĩas
possideri. quod ad fortitudinẽ
pertinet. Quod stola autem
cũ zona colligit᷑ m̃uit ꝙ uir¬
tutes uirtutibus adunantur.
Huis supradictis casula appo¬
nitur que alionoie planeta
uel insula dr᷑: hec caritatem
expͥmit que loco prudencie
ponitur quia plenitudo le¬
gis est dilectio. Mampula
que insmistra ponitur ad ter
gendũ oculos significat ui¬
gilanciam per quam accidia
que sepe mentibus accidit
et post supͣdictas uirtutes
surrepit/ sepoͬmouendaẽ
et absterg enda aboculis ra¬
cionis sine am̃ẽ. Dalmati¬
ca eciam qua utũtur leuite.
latitudme sui idem significat
smeas coctineas quib ip̃a
ante et retro asumo usq de¬
orsum decoratur. utriusq testan
p̾dicatio dei et ꝓximi dilectio si¬
guratur. Duodecim fimbrie
lmeaꝵ utrinqz duodeã caritatis
ramos exprinunt. quos apo
stolus enumerat dicens. Ca¬
ritas patiens. benigna est ⁊c.¬

Expanded text:
in hoc quod ipsa talaris est, hoc in hoc quod ipsa talaris est, hoc est in patientia tandem animas possideri, quod ad fortitudinem pertinet. Quod stola autem cum zona colligitur, innuit quod virtutes virtutibus adunantur. His supradictis casula apponitur; quae alio nomine planeta vel infula dicitur. Haec charitatem exprimit, quae loco prudentiae ponitur, quia plenitudo legis est dilectio. Manipula quae in sinistra ponitur ante tergum oculos, significat vigilantiam per quam acidia quae saepe mentibus accidit, et post supradictas virtutes subrepit saepe removenda est et abstergenda ab oculis rationis sive animae. Dalmatica etiam qua utuntur levitae, latitudine sui idem significat lineas coccineas, quibus ipsa ante et retro a summo usque deorsum decoratur, utriusque Testamenti praedicatio Dei et proximi dilectio figuratur. Duodecim fimbriae linearum utrinque duodecim charitatis ramos exprimunt, quos Apstolus enumerat, dicens: Charitas patiens, benigna est , e
Abbreviated transcription (Latin):
na autẽ nunc omnes utunt᷑
sacerdotes: et stola qua uetus
sacerdociũ nõ utebatur. ut iᵈ
impleant euuangelicũ. Tol¬
lite iugũ meũ suꝑ uos. Quod
autem zoua et suphumera¬
le nũc tot coloribus nõ
uariantur/ nec illi sapides
compendiosis facit quod be¬
tus obseruancia sumptuosis.
unc uero quid significent
uestimenta noui testamenti
breuiter dicamꝰ. alba .i. tum
ca illa que grece poderis hoc
est talaris dicitur: significat
niũdiciã in aĩa. Iona casti¬
tatem in corpore ꝙ ad tem¬
peranciã pertinet. Suꝑhu¬
merale quos hebraice dicit᷑¬
ephot. iusticiam. Racionale qd
greci longion appellant sapi¬
enciam designat. utriusq ty¬
pum amictus continet. Unde
et humeros protegit et pectꝰ
Etosa que asio noĩe orarium
dicitur: in prosperis et aduer¬
sis fortitudinẽ significat sine
qua cetere uirtutes expug¬
nantur et minime coronan¬
tur. Longitudostolenotat per¬
seueranciam: idem qd̾ tunica.

Expanded text:
na autem nunc omnes utuntur na autem nunc omnes utuntur sacerdotes, et stola, qua vetus sacerdotium non utebatur, ut illud impleant Evangelicum: Tollite jugum meum super vos . Quod autem zona, et superhumerale nunc tot coloribus non variantur, nec illi lapides compendiosis facit, quod vetus observatio sumptuosis. Nunc vero quid significent vestimenta Novi Testamenti, breviter dicamus. Alba, id est, tunica illa quae Graece poderis  ποδήρις, hoc est talaris dicitur, significat munditiam in anima. Zona castitatem in corpore, quod ad temperantiam pertinet. Superhumerale quod hebraice dicitephod, justitiam. Rationale quod Graeci λόγιον appellant, sapientiam designat, utriusque typum amictus continet; unde et humeros protegit et pectus. Stola quae alio nomine orarium dicitur, in prosperis et adversis fortitudinem significat, sine qua caeterae virtutes expugnantur, et minime coronantur. Longitudo stolae notat perseverantiam, idem quod tunica,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalibus breuiter dicamꝰ
et pͥmũ ꝯmemoranda sunt
ueteris testamenti que fuerũt
due tunice byssina et iacincti¬
na. zona femmnelia super hu¬
asio noĩe cydaris uel chiara
dicitur et lamina aurea. que
super initram ante faciem po¬
nebatur. Iona autẽ et suꝑhu¬
merale bariata erant quatuor
coloribus. bysso purpura iacic¬
to croco: Per que quatuor ese¬
menta significantur. Insuper¬
humerali autem erant ĩ scusp¬
ta noĩa.xii. patriarcharum. hodeq̃¬
nid uobus pretiosis lapidib sexĩbno
uura iscusptũ erat nomen
dei quod dorant hebrei ĩeffa¬
bile. Sacerdotes autem no¬
ui testamenti nõ utuntur
hus oĩbus ornamentis. qr
nõ utuntur nisi una tumca
preter pontifices. Amictum
eciam habent in loco super hu¬
meralis et racionalis: quia
et nunc super humerale appes¬
lari soset. Nulli autẽ lamia
aurea utuntur modo: qr qdͣ
osun ĩ illa nunc ĩ signo cru¬
cis monstratur. Ut eĩ dicit
Ierominiꝰ sanguis euuange¬
ln preciosior est auro legis. Io¬

Expanded text:
reviter dicamus et primum commemoranda sunt Veteris Testamenti quae fuerunt: duae tunicae, bissina et hyacinthina, zona, feminalia, superhualio nomine cidaris vel tiara dicitur, et lamina aurea, quae supra mitram ante faciem ponebatur. Zona autem et superhumerale, variata erant quatuor coloribus, bysso, purpura, hyacintho, croco, per quos quatuor elementa significantur. In superhumerali autem erant insculpta nomina duodecim patriarcharum, in duobus pretiosis lapidibus, sex in uno, aurea insculptum erat nomen Dei, quod vocant Hebraei, ineffabile. Sacerdotes autem Novi Testamenti non utuntur his omnibus ornamentis, quia non utuntur nisi una tunica praeter pontifices: amictum etiam habent in loco superhumeralis et rationalis, quia et nunc superhumerale appellari solet. Nulli autem lamina aurea utuntur modo, quia quod olim in illa, nunc in signo crucis monstratur. Ut enim dicit Hieronymus, sanguis Evangelii pretiosior est auro legis. Zo
Abbreviated transcription (Latin):
enuangeliũ credidit. utͥqr
lapis angularis factus fecit
utraq ũnũ. Et nota ꝙ dya¬
conus uel sub dyaconus of¬
fert sacerdoti euuangelũ
ad obsculandũ qr predica¬
tores reconciliauerũt et ob¬
culerunt gentes xp̃o quib
et ip̃e ꝑ se nõ predicauit.
Q autensacerdos prius
dex terain partem petit al¬
taris. ĩnuit ꝙ emanuel in
lege promissus prius benit
ad uideos ꝙͣ ad gentes. Iudei
em̃ ꝓpter legem in dextera
parte tunc fuerunt. Gentes
uero qiͣ in sinistra qr colebant
y dola. Post hec uero finitis
supradictis et choro tacente
sacerdos ĩ medio altaris hyn¬
nũ incipit angelicũ. scilicet
gloria in excelsis deo: signisi¬
cans ꝙ cũ deus umbramlegis
amplius nõ postularet. et
omnia. natus est ĩmedio ..
pro ommibz messia quẽ ꝓphe¬
te predixerunt. In cuiꝰ nati¬
uitate angelus ad pastores
ait. Annuncio uobis gaudiũ
magnũ. Quod autem chorꝰ
cõmuniter uociferans deiide
complet hympnũ quẽ solꝰ

Expanded text:
Evangelium credidit. Utrique Evangelium credidit. Utrique lapis angularis factus, fecit utraque unum. Et nota quod diaconus vel subdiaconus offert sacerdoti Evangelium ad osculandum, quia praedicatores reconciliaverunt et obtulerunt gentes Christo, quibus et ipse per se non praedicavit. Quod autem sacerdos prius dexteram partem petit altaris, innuit quod Emmanuel in lege promissus prius venit ad Judaeos quam ad gentes. Judaei enim propter legem in dextera parte tunc fuerunt; gentes vero quasi in sinistra, quia colebant idola. Post hoc vero finitis supradictis, et choro tacente, sacerdos in medio altaris Hymnum incipit angelicum, scilicet Gloria in excelsis Deo, significans quod cum Deus umbram legis amplius non postularet, et omnia , natus est in medio, id est, pro omnibus, Messias quem prophetae praedixerunt; in cujus nativitate angelus ad pastores ait: Annuntio vobis gaudium magnum . Quod autem chorus communiter vociferans deinde complet Hymnum, quem solus
Abbreviated transcription (Latin):
uiter redolet et sursum as¬
cendit: ita opus bonũ uel
oracio ex caritate flagrescit
ultra omma balsama pig¬
menta et thumamata Thu¬
riferarius autẽ ceroferarios
et sequentes precedens. mõ¬
strat ꝙ churis significatio
cõmunis est sanctis utriusq
testamenti. Subdyaconꝰ
et dyaconus precedunt sa¬
cerdotem quia discipuli mis¬
si sunt ante dñm et ad huc
mittuntur p̾dicatores idest
prelati ecclesie p̾parare uiã
dm̃ spũaliter ante faciẽ suã.
Cum uero uentũ est ante al¬
tare ponit᷑ euuangelium
suꝑ illud. Altare enĩsigni¬
ficat ihr̃lem ubipͥmũ p̾dica¬
cio facta est pͥmittue eccłiẽ
et inde exiuit in publicum
sicut scriptũ est. de syon ex¬
ibit lex et uerbũ dñi de ihe¬
rusalem. Et nota ꝙ facta
generali ꝯfessione ut pura
pectora sint ẜuenciũ sac̾dos dat
ficans xp̃m qui nobis pacẽ
acculit primus. Post hoc ue¬
iudaitũ ppłm significat. Eu¬
uange liũ gentilẽ qui per

Expanded text:
viter redolet et sursum asviter redolet et sursum ascendit, ita opus bonum vel oratio ex charitate fragrescit ultra omnia balsama, pigmenta et thymiamata. Thuriferarius autem, ceroferarius et sequentes praecedens, monstrat quod thuris significatio communis est sanctis utriusque Testamenti. Subdiaconus et diaconus praecedunt sacerdotem, quia discipuli missi sunt ante Dominum, et adhuc mittuntur praedicatores, id est praelati Ecclesiae, praeparare viam Domini spiritualiter ante faciem ejus. Cum vero ventum est ante altare, ponitur Evangelium super illud. Altare enim significat Jerusalem, ubi primum praedicatio facta est primitivae Ecclesiae, et inde exivit in publicum, sicut scriptum est: De Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Et nota quod, facta generali confessione ut pura pectora sint servientium, sacerdos dat ficans Christum qui nobis pacem attulit primus. Post hoc veJudaicum populum significat; Evangelium gentilem, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
etemam. asiam temporasẽ.
Eed utramqz secretam et in¬
enarrabilem quia illam hẽt
sme patre. et hanc smne ma¬
tre. unde ꝓpheta. Eeneracionẽ
eius quis en arrabit. Cacer¬
dotem ante egredientem pͣ¬
cedunt duo ceroferarii ⁊ por¬
tator thuribusi. Demde sus¬
Syaconus portans eiuan¬
gesum et dyxconus lectu¬
rus euuangelium. Per ce¬
roferarios et thuriferarui:
intelligimus sanctos qui
nouũ precesserunt testamẽ¬
tum. Per subdyaconũ por¬
tantem textum euuange¬
licum et per dyaconum euuã¬
gelii preconem sanctos noui
testamenti. Per duo autem
candesabra cum cefis arden¬
tibus legem cõmemoramꝰ
et ꝓphetam. Per textũ euuã¬
gelicum nouũ testamentũ.
unde puscre precedunt cande¬
labra quia lex et ꝓphete pre¬
cesserunt legem gracie. Iteꝵ
per thuribulum cor hominis
intellige. per ignẽ caritatẽ
Et in thure exemplũ bonoꝵ
operum uel or̃ones suauissi¬
mas confidera. Sicut enĩ
thus in igne thuribuli sua¬

Expanded text:
aeternam, alteram temporalem. aeternam, alteram temporalem. Sed utramque secretam et inenarrabilem, quia illam habet sine patre, et hanc sine matre, unde propheta: Generationem ejus quis enarrabit? Sacerdotem autem egredientem praecedunt duo ceroferarii et portator thuribuli, deinde subdiaconus portans Evangelium, et diaconus lecturus evangelium. Per ceroferarios et thuriferarium intelligimus sanctos qui Novum praecesserunt Testamentum; per subdiaconum portantem textum evangelicum, et per diaconum Evangelii praeconem, sanctos Novi Testamenti. Per duo autem candelabra cum cereis, ardentibus, legem commemoramus et prophetas; per textum evangelicum Novum Testamentum. Unde pulchre praecedunt candelabra, quia lex et prophetae praecesserunt legem gratiae. Iterum per thuribulum cor hominis intellige; per ignem, charitatem. Et in thure, exemplum bonorum operum, vel orationes suavissimas considera. Sicut enim thus in igne thuribuli sua
Abbreviated transcription (Latin):
qui expecta uerũt aduentũ
dñi. Introitus qui dr̃ officiũ
qr per ip̃m nichoamus misse
officiũ ex primit desideria
expectantiũ cum precomis
uersus psalmisticus opera
et uaticima. Gloria patri.
laudes. Iteracio officii ĩnuit
cos sepe iterasse suspiria de xͦ
atqz precona. L⁊ yueley son ter¬
tibi triplicatũ: significat pͥ¬
ces illoꝵ qui ad hoc multipli¬
cant ut gr̃a sũme t̾nitatis
peraduentũ xp̃i nomies di¬
stinctis angeloꝵ agnimib
eos consonaret. Intermi autẽ
dum hec dicũtur uel agũtur
sacerdos sacra beste indutus de
sacra ede procedit. significãs
desideratus carne sacro sãcta
assumpta de uirgnus carne
incorrupta desecreto habita¬
culo celoꝵ egresus est ĩ mũ¬
dum. uel de secreta ede egres¬
sus est .i. de uirgmalibtero
tanꝙͣ sponsus procedens de
thalamo suo. quod ad natuu¬
tatem pertinet quã habet a
matre. De asia autem dictũ
est. Egressus eus a patre. du¬
as enĩ het generaciones unã

Expanded text:
qui exspectaverunt adventum qui exspectaverunt adventum Domini. Introitus qui dicitur officium, quia per ipsum inchoamus missae officium exprimit desideria exspectantium cum praeconiis. Versus psalmisticus opera et vaticinia; Gloria Patri laudes. Iteratio officii innuit eos saepe iterasse suspiria de Christo atque praeconia. Kyrie eleison ter triplicatum, significat preces illorum, qui ad hoc multiplicant, ut gratia summae Trinitatis per adventum Christi novies distinctis angelorum agminibus eos conformaret. Interim autem dum haec dicuntur vel aguntur, sacerdos sacra veste indutus de sacra aede procedit, significans ium sic desideratus, carne sacrosancta assumpta de Virginis carne incorrupta, de secreto habitaculo coelorum egressus est in mundum, vel de secreta aede egressus est, id est de virginali utero, tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Quod ad nativitatem pertinet quam habet a matre, de alia autem dictum est: Egressus ejus a Patre, etc. Duas enim habet generationes, unam
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem nõ quasi sine ca¬
ritate s multa que nõ sũt
ip̃a caritas. Nunquid em̃
nõ dicemus quod fides nõ
habeat merituneab sit. et
ip̃a nõ est caritas. Sine
ea enĩ esse potest. s sine ea
nõ remuneratur. Smius
autem cũ ea auget meritũ.
Sic ergo sua cetera dona re¬
numerat deus hus qui eacũ
caritate conseruant. et quib
ip̃e omina cooperatur ĩ bonũ:
et prosingulis suis doms sue
uirtutibus siue sacramentis
que per caritatem custodũt᷑
coronas reddit singulas. go¬
sa tamen gr̃a. reddit dixi ĩ¬
tuens libr̾um arbitriũ. ⁊ sola
tamen gr̃a subiunxi. consi¬
derans quod onme bonũ desur¬
sum est descendens a patre lu¬
minũ. Sed hus hactenus in
publico ostensis quasi ĩ pla¬
ns conualliũ hinc transea
preconantes premiserunt¬
ꝰ desideria. opera. laudes. et
preces. hec autem ĩ introitu
misse ꝯmemorantur. Cho¬
rus enĩ clericoꝵ canentũ
chorũ significat ꝓphetarũ
et multitudinẽ sanctorum

Expanded text:
charitatem, non quasi sine chacharitatem, non quasi sine charitate, sed multa quae non sunt illa charitas. Nunquid enim nos dicemus quod fides non habeat meritum? absit! et tamen ipsa non est charitas; sine ea enim esse potest, sed sine ea non remuneratur: simul autem cum ea auget meritum. Sic ergo sua caetera dona remunerat Deus iis qui ea cum charitate conservant, ex quibus ipse omnia cooperatur in bonum : et pro singulis suis donis sive virtutibus sive sacramentis quae per charitatem custodiuntur, coronas reddit singulas, sola tamen gratia. Reddit, dixi, intuens liberum arbitrium, et sola tamen gratia subjunxi, considerans quod omne bonum est desursum, descendens a Patre luminum . Sed his hactenus in publico ostensis quasi in planis convallium, hinc transeampraeconizantes, praemiserunt desideria, opera, laudes et preces. Haec autem in Introitu missae commemorantur. Chorus enim clericorum canentium chorum significat prophetarum, et multitudinem sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diuisum bonũ sit. Ad qd̾
dicimus ꝙ bonũsĩt licet nõ
diuisim tamen cũ siul sũt
utiũq bonũ est Et ideo totũ¬
maus esse bonũ patet. ut ĩ
exemplo breui claret sz excel¬
so uirginem mariam corpo¬
raliter xp̃m portare magnũ
fuit adiũcto amore ꝙ nõ ess
diuisimeciam maius fuit
quod ꝑ dilectionẽ spũaliter
ip̃m portabat. s quia utrũq
meruit hr̃e simul ĩ comꝑabi¬
liter feliciter meruit exist̾e:
quia sepe pro dons ext̾ius
collatis caritas intus magu
flaminescit et meritum cre¬
seit. Hic si quis dicat ꝙ sola
caritas est solum remunera¬
bile; uerum quidem est si ita
intelligat ꝙ sola nõ exclu¬
dat alia sed alioꝵ compara¬
tionẽ tollat. uel. ꝙ nulla sine
ea. et insi ꝓpter eam renu¬
nerandam esse que tanta
est ꝙ nũꝙͣ excidit: hoc est
nec hic nec infutura uita
deest. sola birtutũ manet
ĩ ꝑpetuũ. Ergo scdm̃ supra¬
dicta probabiliter dici potest
quod multa bona insanctis
deus remunerat preter

Expanded text:
divisum bonum sit? Ad quod dicimus quod bonum sit, licet non divisum, tamen cum simul sunt, utrumque bonum est, et ideo totumajus esse bonum patet, ut in exemplo brevi claret, sed excelso. Virginera Mariam corporaliter Christum portare magnum fuit adjuncto amore, quod non esset divisum; etiam majus fuit quod per dilectionem spiritualiter ipsum portabat. Sed quia utrumque meruit habere simul, incomparabiliter felix meruit existere, quia saepe pro donis externis collatis charitas intus magis flammescit et meritum crescit. Hic si quis dicat quod sola charitas est solum remunerabile, verum quidem est si ita intelligat quod sola non excludat alia, sed aliorum comparationem tollat, vel nullam sine ea et nisi propter eam remunerandam esse, quae tanta est quod nunquam excidit , hoc, est nec hic nec in futura vita deest, sed sola virtutum manet in perpetuum. Ergo secundum supradicta probabiliter dici potest quod multa bona in sanctis Deus remunerat praeter
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ip̃e sit: cũ dicitur. om̃i¬
potens. ⁊ eternus. et hus siłia:
licet scdm̃ ꝓprietatẽ loquendi
nulsa qualitas uel diuersitas in eo
reperitur. Eerit itaq ep̃us
anulũ proecclesia quã fide
ornare debet et celesti spõso
castam exhibere xp̃osponsa

Expanded text:
qualis ipse sit, cum dicitur Omnipotens et Aeternus et his similia, licet secundum proprietatem loquendi nulla qualitas vel diversitas in eo reperiatur. Gerit itaque episcopus annulum pro Ecclesia, quam fide ornare debet, et coelesti sponso castam exhibere Christo .