comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indecoꝵ ẽẽ ꝑmitteret: Qͥa siue ꝑ nullas ad hoc ipsũ conditas potestates. si oĩs angłica na¬
tura ab eiꝰ p̃ceptis peccando defecisset : maiestate sua decentissime atq optime reg̾et
omĩa. nec sic inuidens creat᷑ȩ sp̃ali ut ñ eet. qͥ oẽ corporalẽ peccantibꝰ qͦq sp̃alibꝰ longe
inferiorẽ tanta largitate bonitatis instituit. ut nullus sit cęlũ t̾ramq rationabilit̃
intuens. osq naturas usibiles in suis gen̾ibꝰ mod̾atas. formatas. ordinatas. qͥ uł aliũ
credat artificẽ oĩũ eẽ. quã dm. uł ñ eũ meffabilit̾ laudandũ ẽẽ fateat᷑: siue nul¬
la ẽ. melior rer ordinatio nͥ ut potestas angłica nat᷑ȩ excellentia. &e bonitate uolun-¬
tatis in dispositiõe uniu̾sitatis suꝑemineat: cẽ si om̃s peccassent angli. nullã inopiam

Expanded text:
indecorum esse permitteret. Quia sive per nullas ad hoc ipsum conditas potestates, si omnis angelica naindecorum esse permitteret. Quia sive per nullas ad hoc ipsum conditas potestates, si omnis angelica natura ab ejus praeceptis peccando defecisset, majestate sua decentissime atque optime regeret omnia: nec sic invidens creaturae spirituali ut esset; qui etiam corporalem peccantibus quoque spiritualibus longe inferiorem, tanta largitate bonitatis instituit, ut nullus sit coelum terramque rationabiliter intuens, omnesque naturas visibiles in suis generibus moderatas, formatas, ordinatas, qui vel alium credat artificem omnium esse quam Deum, vel non eum ineffabiliter laudandum esse fateatur. Sive nulla est melior rerum ordinatio, nisi potestas angelica naturae excellentia et bonitate voluntatis in dispositione universitatis superemineat, etiamsi omnes peccassent Angeli, nullam inopiam
Abbreviated transcription (Latin):
congruentissimũ infime corporeȩ creat᷑ȩ. oẽ si ista peccare noluisset: qm̃ quȩ
totum potest regere. etiam partẽ regit: Quȩ aũ muiꝰ potest. ñ ꝯtinuo potest am¬
pliora: ꝑfectus enĩ medicꝰ. cẽ scabiẽs sanat efficacit̾: At ñ continuo qͥ scabioso utilit̃
consulit: uniũ sȩ humanȩ ualitudini mederi potest: Et ratio qͥdẽ si c̾ta consꝑicit᷑
qua manifestũ fiat. ẽẽ oportuisse creaturã. quȩ minꝗͣ peccauerit nunꝗͣ peccat᷑a sit.
c̃ illud eadẽ ratio renuntiat a peccato illã lib̾a uoluntate abstin̾e. neq coactam ñ
peccare s sponte: Ueruntam̃ eẽ si peccaret. qͣnꝗͣ. ñ peccauit. si eã ñ ꝑeccaturã p̃sciuit
ãs: tam̃ si cẽ ipsa ꝑeccaret. sufficeret di maiestas in effabili potentia ad regendam
istã uniu̾sitatẽ. ut om̃ibꝰ ꝯgrua & condigna retribuens. nicħ in toto ĩꝑio suo t᷑pe aut

Expanded text:
congruentissimum infimae corporeae creaturae, etiamsi ista peccare noluisset. Quoniam quae totum potest regere, etiam partem regit; quae autem minus potest, non continuo potest ampliora. Perfectus enim medicus etiam scabiem sanat efficaciter; at non continuo qui scabioso utiliter consulit, universae humanae valetudini mederi potest. Et ratio quidem si certa conspicitur, qua manifestum fiat esse oportuisse creaturam quae nunquam peccaverit, nunquam peccatura sit, etiam illud eadem ratio renuntiat a peccato illam libera voluntate abstinere, neque coactam non peccare, sed sponte. Verumtamen etiamsi peccaret quanquam non peccavit, sicut eam non peccaturam praescivit Deus: tamen si etiam ipsa peccaret, sufficeret Dei potestas ineffabilis potentiae ad regendam istam universitatem, ut omnibus congrua et condigna retribuens, nihil in toto imperio suo turpe atque
Abbreviated transcription (Latin):
g substantia aut as aut ex cło: qr õẽ bonũ aut cłs aut ex d̃o. Quibꝰ ꝯsticutis atq
firmatisi tanꝙͣ in capite ration̾ationis nr̃ȩ attende qd dicã. Om̃is nata ratio noa¬
que tã libo uonantatis arbitrio condita :. si manet in fcuendo sũmo atq in cõmu¬
cabisibono ꝓculdubio laudanda ẽ⁊ Et om̃is quȩ tendit ut maneat: ẽ ipsa laudancla ẽ
ut ibisitusiu ꝑanda ẽ : Si gͥ laudat᷑ rationał natura quȩ facta e ⁊e nemod ubitau
laudaudũ ee q̃ni fecit: E si uituꝑat᷑ : nemo dubitat eꝰ conditore in opsa oiꝰ utus.

Expanded text:
ubstantia aut Deus, aut ex Deo; quia omne bonum aut Deus, aut ex Deo. 37. Quibus constitutis atque firmatis tanquam in capite ratiocinationis nostrae, attende quid dicam. Omnis natura rationalis, cum libero voluntatis arbitrio condita, si manet in fruendo summo atque incommutabili bono, procul dubio laudanda est; et omnis quae tendit ut maneat, etiam ipsa laudanda est:ut ibi sit, vituperanda est. Si ergo laudatur rationalis natura quae est facta, nemo dubitat laudandum esse qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
miser cũ sis : mauis tam̃ esse uł miser. qͣm om̃ino non esse. cũ esse uolis iser.
Considera igitur qͣntum potes. qͣm magnũ bonũ sit ipsũ esse: qd ⁊ beati⁊ iniseri
uolunt. Nã si hoc bene consideraueris. uidebis in tantũ tee sse misese. an qͣuiũ
non a propinquas ei qd̾ fũme est. in cantum autẽ putare melꝰ̃ esse ut qiusꝗ
non sit qͣm ut miser sit. in gͣntum non uides qd̾ sumine ẽ. Dades tam̃i esse
ceuelle qm̃ ab ilło es qui sumine ẽ. Si uis itaꝙ miseriam fugere  ama e

Expanded text:
miser cum sis, mavis tamen esse vel miser quam omnino non esse, cum esse nolis miser. miser cum sis, mavis tamen esse vel miser quam omnino non esse, cum esse nolis miser. Considera igitur, quantum potes, quam magnum bonum sit ipsum esse, quod et beati et miseri volunt. Nam si hoc bene consideraveris, videbis te in tantum esse miserum, in quantum non propinquas ei quod summe est; in tantum autem putare melius esse, ut quisque non sit quam ut miser sit, in quantum non vides quod summe est: et ideo tamen te esse velle, quoniam ab illo es qui summe est. 21. Si vis it
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ⁊ iusta miseria. Poteris enĩ infirmiorẽ suꝑare si uoles. Si autẽ potentior
te infirmiorẽ habebit in potestate: nullomͦ tam rectam ordinationẽ recte
iniustam putabis. Uerissime igitur dictum ẽ. si hoc iniustum ẽ: non sic eris.
Si autẽ iustum: laudemꝰ eum cuiꝰ legib sic eris. Si dixeris ideo mnagis uolo¬
consuli. eligerem non eẽ. potiꝰꝗͣ ut eẽm miser. nẽ enim qđ cimeo non esse. cũ
miser sim. ad ipsam miseriã ꝑtinet: qr non id uolo qd̾ uelle deberẽ. Magis enĩ
non eẽ. qͣmi miser esse uelle deberẽ. Nẽ uͦ fateor me quidẽ malle uł imsere esse
qͣm nichil. S tanto stultiꝰ id uolo: gͣnto miseriꝰ. Tanto autẽ miseriꝰ: qͣnto ueriꝰ.
Hideo non hoc me uelle debuisse. Refpondebo. caue potiꝰ ne hic erres: ubi
te uidere uei putas. Nã si beatꝰ esses: utiq esse qͣm non esse malles. Q nẽ

Expanded text:
culpa, et justa miseria: poteris enim infirmiorem superare si voles. Si autem potentior culpa, et justa miseria: poteris enim infirmiorem superare si voles. Si autem potentior te infirmiorem habebit in potestate, nullo modo tam rectam ordinationem recte injustam putabis. Verissime igitur dictum est: Si hoc injustum est, non sic eris; si autem justum, laudemus eum cujus legibus sic eris. CAPUT VII.-- Esse dilconsuli, eligerem non esse potius quam ut essem miser. Nunc enim quod timeo non esse cum miser sim, ad ipsam miseriam pertinet, qua non id volo, quod velle deberem; magis enim non esse, quam miser esse velle deberem. Nunc vero fateor me quidem malle vel miserum esse quam nihil; sed tanto stultius id volo, quanto miserius: tanto autem miserius, quanto verius video non hoc me velle debuisse. Respondebo: Cave potius ne hic erres, ubi te videre verum putas. Nam si beatus esses, utique esse quam non esse malles; et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ eum cuiꝰ legib sic eris. Si dixeris unde p̃sumã. qd̾ si hoc iniustũ ẽ.
non sic ero: respondebo. qr si eris in tua potestate aut miser non eris. aut
tu ipse te iniuste regendo. iuste eris miser. Aut uolendo ⁊ non ualendo
te iuste regere. non eris in tua potestate: ⁊ aut in nulliꝰ eris. aut in alteriꝰ.
Si in nulliꝰ : aut iniutꝰ. aut uolens. S inuitꝰ esse nicħ potes: nisi te uis
aliqua suꝑauerit. Porro nulla ui suꝑari potest: qui est in nulliꝰ potestate.
Si aucẽ uolens in nulliꝰ eris potestate. ad hoc ratio recurrit ut sis intua.
& aut te imuste regendo miser sis: aut qm̃ qđ̵libet uolens eris. habes adhue
unde grãs agas bonitati conditoris tui. Qd̃ si in cua potestate non eris: atit
potentior ꝓfecto. aut inftrinor te habebit in potestate. Qd̾ si infirmior: tua

Expanded text:
demus eum cujus legibus sic eris. Si dixerit, Unde praesumam quod si hoc injustum est, demus eum cujus legibus sic eris. Si dixerit, Unde praesumam quod si hoc injustum est, non sic ero? respondebo, Quia si eris in tua potestate, aut miser non eris, aut tu ipse te injuste regendo, juste eris miser; aut volendo et non valendo te juste regere, non eris in tua potestate, et aut in nullius eris, aut in alterius: si in nullius, aut invitus, aut volens: sed invitus esse nihil potes, nisi te vis aliqua superaverit; porro nulla vi superari potest, qui est in nullius potestate: si autem volens in nullius eris potestate, ad hoc ratio recurrit, ut sis in tua; et aut te injuste regendo juste miser sis; aut quoniam quodlibet volens eris, habes adhuc unde gratias agas bonitati Conditoris tui. Quod si in tua potestate non eris, aut potentior profecto, aut infirmior te habebit in potestate. Quod si infirmior, tua
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ. fiant que ipse futura p̾sciuit: ut cũ tu dixeris non ce inuenire qͦmͦ
non ei depucetur quicquid in eiꝰ creatura fieri necesse ẽ. ego contͣ non inue¬
niam modum neq inueniri posse. atq om̃iuo non esse confirmem. qͦ ei depu¬
cetur qͥcqͥd in eiꝰ creatura ita fieri necesse ẽ. ut uoluntate peccantiũ fiat.
Si enĩ quis dixerit. non esse qu̾a miseie esse me mallem: respondebo m̃tiri
Nã ⁊ nẽ miser es: nec ob aliud mori nonutis. nisi ut sis. Ita cũ miser nolis esse.
esse uis tam̃. Age gͥ grãs ex eo qd̾ es uolens: ut qd̾ inuitus es auferatur. Uolens
enĩ es. ⁊ miser inuitus es. Qđ si ingratꝰ es. in eo qd̾ eẽ. uis: iure cogeris ẽẽ qd̾ ñ
mori uolo qd̾ malim miser esse qͣm om̃ino non esse: s ne post mortẽ miserior
sim respondebo. Si hoc iniustũ ẽ: non sic eris. Si autẽ hoc iustum ẽ: lau¬

Expanded text:
cesse est fiant, quae ipse futura praescivit, ut, cum tu dixeris, non te invenire, quomodo cesse est fiant, quae ipse futura praescivit, ut, cum tu dixeris, non te invenire, quomodo non ei deputetur, quicquid in ejus creatura fieri necesse est, ego contra non inveniam modum, neque inveniri posse, atque omnino non esse confirmem, quo ei deputetur, quicquid in ejus creatura ita fieri necesse est, ut voluntate peccantium fiat. Si enim quis dixerit, Non esse, quam miserum me esse mallem: respondebo, Mentiris. Nam et nunc miser es, nec ob aliud mori non vis, nisi ut sis: ita cum miser nolis esse, esse vis tamen. Age igitur gratias ex eo quod es volens, ut quod invitus es auferatur. Volens enim es, et miser invitus es. Quod si ingratus es in eo quod esse vis, jure cogeris esse quod nomori nolo, quod malim miser esse quam omnino non esse, sed ne post mortem miserior sim: respondebo, Si hoc injustum est, non sic eris; si autem hoc justum est, lau
Abbreviated transcription (Latin):
armento: S sic̃ etate maiores homines ł om̃ino contẽpnunt. ł certe patiento
corrigenda expectant iudicia paruuloꝵ. qui exceptis quibdã quoꝵ amore letat᷑.
quẽlibet hominũ ceteroꝵ mori malunt qͣm passerẽ suũ. & multomagiᷤᷤ si hõ sit
ilie terribił. passer autẽ canoris &e pulcher: ita hi qui ꝓuectu animi ad sapien¬
tiam ꝓfecerunt imꝑitos reiꝵ existimatores. cũ inuenerint dm̃ laudantes in
creaturis minorib. qui eas carnalib suis sensib accõmodatiꝰ adhibent. in suꝑio¬
rib uͦ atq meliorib partim eũ non laudantes minꝰ ue laudantes. partun etram
uituꝑare. aut emendare conantes. partim non credentes qđ eaix ille sit conditor.
talium udicia ł om̃ino contẽpnere. si corrigere negueuit. ł donec corrigant
equo animo colerare ac sustinere consueseant. Que cũ ita se habeant: tantũ¬

Expanded text:
armento? Sed sicut aetate majores homines vel omnino contemnunt, vel certe patienter armento? Sed sicut aetate majores homines vel omnino contemnunt, vel certe patienter corrigenda exspectant judicia parvulorum, qui exceptis quibusdam quorum amore laetantur, quemlibet hominum caeterorum mori malunt, quam passerem suum; et multo magis si homo sit ille terribilis, passer autem canorus et pulcher: ita ii qui provectu animi ad sapientiam profecerunt, imperitos rerum aestimatores cum invenerint Deum laudantes in creaturis minoribus, qui eas carnalibus suis sensibus accommodatius adhibent, in superioribus vero atque melioribus partim eum non laudantes, minusve laudantes, partim etiam vituperare aut emendare conantes, partim non credentes quod earum ille sit conditor; talium judicia vel omnino contemnere, si corrigere nequeunt, vel donec corrigant, aequo animo tolerare ac sustinere consuescant. CAPUT VI.-- Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
substantia quidã qͣnus cũ magno errore uenerantur. Qd̃ si in ordine corpo¬
reaix creatitraꝵ ab ipsis syderũ choris usq ad numerx capilloꝵ nr̃oꝵ. itagra¬
datim bonare reix pulchritudo contexitur. ut imꝑitissime dicatur qͥdẽ. hoc.
aut qͥd hoc. omĩa enĩ in ordine suo creata sunt. quantũ imꝑitiꝰ de quacunq
anzma dicitur que ad quancãlibet sui decoris diminutionẽ defectũ ꝙ ꝑuenerit.
aliter usus. Ratio estimat luce ueritatis. ut recto iudicio subdat minora ma¬
iorib: usus autẽ consuetudine cõmoditatis pleꝵq inclinatur. ut ea pluris
estimet que ueritas minora esse conuincit. Cũ eni corpora celestia cotporib cer¬
restrib magna differentia ratio p̃ponat. quis tam̃ carnaliũ hominũ non mallet
uł plura dȩesse in celo sẏdera. qua unã arbusculã in agro suo. aut uaccam in

Expanded text:
substantia quidam, quamvis cum magno errore, venerantur. Quod si in ordine corposubstantia quidam, quamvis cum magno errore, venerantur. Quod si in ordine corporearum creaturarum ab ipsis siderum choris usque ad numerum capillorum nostrorum, ita gradatim bonarum rerum pulchritudo contexitur, ut imperitissime dicatur, Quid est hoc? utquid hoc? omnia enim ordine suo creata sunt: quanto imperitius de quacumque anima dicitur, quae ad quantamlibet sui decoris diminutionem defectumque pervenerialiter usus. Ratio aestimat luce veritatis, ut recto judicio subdat minora majoribus: usus autem consuetudine commoditatis plerumque inclinatur, ut ea pluris aestimet quae veritas minora esse convincit. Cum enim corpora coelestia corporibus terrestribus magna differentia ratio praeponat, quis tamen carnalium hominum non mallet, vel plura deesse in coelo sidera, quam unam arbusculam in agro suo, aut vaccam in
Abbreviated transcription (Latin):
nature dignitate p̃ferunt᷑. Quia gͥ om̃is anzma om̃i corpore ẽ. melior. oĩsq
peccatrix aiã qͦcunq ceciderit nulla cõmutatione corpꝰ efficit᷑. nec om̃ino
illi aufertur qd̾ aĩa ẽ ⁊ ideo nullo pacto amittit qd̾ corpore ẽ. melior. in
corporib autẽ lux tenet primũ locũ: consequens ẽ. ut pͥmo corpori aĩa
etrema p̃ponatur. fieri ꝙ possit ut corpori alicuiꝰ anme aliqd̃ aliud corpꝰ antefe¬
ratur. Ut autẽ ipsi anime nullo mͦ. Cur gͦ non laudetur ds. ⁊ in effabili p̃dicati¬
one laudetur. qui cũ fecerit eas que in legib eent iusticie ꝑmansure. fecit etiã
alias ammas quas ł peccaturas ł in peçcatis etiam ꝑseueraturas eẽ p̃uidebat. cũ
adhuc ⁊ cales meliores sint eis. que qm̃ nullũ habent rationale ac liberx uolun¬
tatis arbitriũ peccare non possunt: Que tam̃ adhuc etiã ipse meliores sunt
qͣm corpoꝵ quoꝵ libet. qͣntum libet splendidissimꝰ fulgor. quẽ ꝓ ipsiꝰ sũmi dei

Expanded text:
runtur. 16. Quia igitur omnis anima omni corpore est melior, omnisque peccatrix anima quocumque ceciderit, nulla commutatione corpus efficitur, nec omnino illi aufertur quod anima est, et ideo nullo pacto amittit quod corpore est melior, in corporibus autem lux tenet primum locum; consequens est ut primo corpori anima extrema praeponatur, fierique possit ut corpori alicujus animae aliquod aliud corpus anteferatur, ut autem ipsi animae nullo modo. Cur ergo non laudetur Deus, et ineffabili praedicatione laudetur, qui cum fecerit eas quae in legibus essent justitiae permansurae, fecit etiam alias animas, quas vel peccaturas, vel in peccatis etiam perseveraturas esse praevidebat; cum et tales adhuc meliores sint eis, quae quoniam nullum habent rationale ac liberum voluntatis arbitrium, peccare non possunt? Quae tamen adhuc etiam ipsae meliores sunt, quam corporum quorumlibet quamlibet splendidissimus fulgor, quem pro ipsius summi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝙꝓ retrueris in id qd sume ẽ. atq ita te ab oim̃ labe comibebis. qua trausit nt̃ nou
st qd itime ẽ ⁊ secũ amantis uires subruit. Hinc fiet ut qͥ enauu. t mnori ense ne
miseis sits er non esse non potest. restet ut miser sit. Qui autẽ plus ꝯnat enie qm

Expanded text:
atque exstrueris in id quod summe est; atque ita te ab omni labe cohibebis, qua transit ut non atque exstrueris in id quod summe est; atque ita te ab omni labe cohibebis, qua transit ut non sit quod infime est, et secum amantis vires subruit. Hinc fiet ut qui mavult non esse, ne miser sit, quia non esse non potest, restet ut miser sit. Qui autem plus
Abbreviated transcription (Latin):
laudantur. Qnña cam̃ eo ip̃so qͥ sunt iure lauclanda sinit: qr eo ipso qͦ sunt borea st̃.
Quanto enĩ ampuiꝰ esse amaueris: tanto amplꝰ intã eternã desil̃abis. te a no fo¬
mari e coptabis. at affectiones tue non sint tẽporales. de tẽporaliũ rete amorib
imauste ⁊ ĩ presse. Que tẽporalia ⁊ anteqͣm sint. nonsunt.⁊ eũ sunt fuot uasi net̃i
fugerint. non erunt. Itaꝙ cũ futura sunt.: nondũ sunto eũ auc̃e ecerisasturo ÷
de siuariabatur in amore istoꝵ: muntut in iliꝰ. & si de fluerat in amore crd no¬
antium. in pranentis a more solicdabitur.⁊ stabit ⁊ obtinebit rosum esse. qd uobe¬
uat cũ timebat non esse. ⁊stare non pocerat irretiꝰ amore fugientium. ⁊ lon. gͦ dobi
difpliceat. ĩ mo maxime placeat. qd̾ mauis esse ł imiser: qũa ꝓpter ea enser nouiesse
q mail cris. ħuic enĩ exordio q esse uis. si aditias magis tagisq essei scorsut gos

Expanded text:
 eo ipso quo sunt, jure laudanda sunt; quia eo ipso quo sunt, bona sunt. Quanto enim amplius esse amaveris, tanto amplius vitam aeternam desiderabis, teque ita formari exoptabis, ut affectiones tuae non sint temporales, de temporalium rerum amoribus inustae et impressae: quae temporalia et antequam sint non sunt, et cum sunt fugiunt, et cum fugerint non erunt. Itaque cum futura sunt, nondum sunt; cum autem praeterita sunt, emper est. Et si variabatur in amore istorum, munietur in illius; et si diffluebat in amore transeuntium, in permanentis amore solidabitur, et stabit, et obtinebit ipsum esse, quod volebat cum timebat non esse, et stare non poterat irretitus amore fugientium. Non igitur tibi displiceat, imo maxime placeat, quod mavis esse vel miser, quam propterea miser non esse, quia nihil eris. Huic enim exordio quo esse vis, si adjicias magis magisque esse, consurgis
Abbreviated transcription (Latin):
nutissimis molestias atq interitum reformidans. incertusq futuroꝵ. & illicitas
cohibe leticias. & maxime suꝑbiã cuiꝰ ꝑsuasiõe deiec̾tus ẽ. & qͦ uno uitio inisccłis
medicina respuit᷑: frang̾e ꝯsueuit: Quid enĩ tã opꝰ habens miscdia. qͣm misere

Expanded text:
nutissimis, molestias atque interitum reformidans, incertusque futurorum, et illicitas nutissimis, molestias atque interitum reformidans, incertusque futurorum, et illicitas cohibere laetitias, et maxime superbiam, cujus persuasione dejectus est, et quo uno vitio misericordiae medicina respuit
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuiꝰ ẽ. ñ solũ nullo suadente ꝓpͥa cogitatiõe peccare: s c̃e ꝑeccatũ alt̃i ꝑ inuiden¬
tiam dolũq suad̾e. quã ad peccandũ alt̾ius suasiõe tͣduci: Seruata ẽ. gͦ in utͦq
peccato iusticia dni punientis: Nã & illud appensũ ẽ. ȩqͥtatis examine. ut nec
ipsiꝰ diaboli potestati negaret᷑ hõ : quẽ sibi male suadenti subieterat: Iniquũ
enĩ erat. ut ei quẽ cȩꝑat ñ dnaret᷑: Nec fieri ullomͦ potest ut dĩ summi &e
ueri ꝑfecta iusticia quȩ usq quaq ꝑtendit᷑: deserat cẽ ordinandas ruinas peccat¬
tiũ: Et tamen qr minꝰ peccauerat hõ qͣm diabolus: idipsũ ei ualuit ad reꝑaran¬
dam salutẽ qđ pͥncipi huiꝰ inundi partis reix scilicet huiꝰ mortalis atq infimȩ.
hoc ẽ. pͥncipi omĩum peccatoꝵ. & p̃posito mortis usq ad mortalitatẽ carnis addictus ẽ
Ita enĩ ꝯscientia mortalitatis timidus & a uilissimis & abiectissimis bestiis. uł oe mi¬

Expanded text:
us est, non solum nullo suadente propria cogitatione peccare, sed etiam peccandum alteri per invidentiam dolumque suadere, quam ad peccandum alterius suasione traduci. Servata est ergo in utroque peccato justitia Domini punientis. Nam et illud appensum est aequitatis examine, ut nec ipsius diaboli potestati negaretur homo, quem sibi male suadendo subjecerat. Iniquum enim erat ut ei quem ceperat, non dominaretur. Nec fieri ullo modo potest ut Dei summi et veri perfecta justitia, quae usquequaque pertenditur, deserat etiam ordinandas ruinas peccantium. Et tamen quia minus peccaverat homo quam diabolus, idipsum ei valuit ad reparandam salutem, quod principi hujus mundi, partis rerum scilicet hujus mortalis atque infimae, hoc est principi omnium peccatorum, et praeposito mortis, usque ad mortalitatem carnis addictus est. Ita enim conscientia mortalitatis timidus, et a vilissimis et abjectissimis bestiis vel etiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑiᷤ diligit. Atq ita hõ suꝑb & curiosꝰ &e lasciuuꝰ effectꝰ: excipit᷑ ab alia utta que
incõꝑatione suꝑioris uite mors ẽ Que tam̃ regit᷑ ad ministratione dnime
ꝓuidentie: que congruis sedib ordinat omia. & ꝓmeritis sua cuiq dis¬
stribuit. Ita fit ut neq illa bona que appeccantib appetunt᷑ ullo mͦ mala
sint. nec ipsa uoluntas lib̾a quam in bonis qͥb dam mediis numerandam
ẽo cõꝑimꝰ: s malum sit aũsio eiꝰ ab inmutabili bono. & conu̾sio ad mu¬

Expanded text:
lia vita, quae in comparatione superioris vitae mors est. Quae tamen regitur administratione divinae providentiae, quae congruis sedibus ordinat omnia, et pro meritis sua cuique distribuit. Ita fit, ut neque illa bona, quae a peccantibus appetuntur, ullo modo mala sint, neque ipsa voluntas libera, quam in bonis quibusdam mediis numerandam esse comperimus, sed malum sit aversio ejus ab incommutabili bono, et conversio ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ atq ueritatem om̃ib ratiotinantib comiunẽ se p̾bere arbitre¬
ris. an qͦmꝰ sunt tot mentes hominũ qͦt homines. sunt. unde nec ego
de tua mente aliquid cerno. nec tu de mea. tot etiam putes esse sapien

Expanded text:
tionem atque veritatem omnibus ratiocinantibus communem se praebere arbitretionem atque veritatem omnibus ratiocinantibus communem se praebere arbitreris; an quoniam tot sunt mentes hominum quot homines sunt, unde nec ego de tua mente aliquid cerno, nec tu de mea, tot etiam putes esse sapien
Abbreviated transcription (Latin):
auer ttate. ⁊nqͣ cernit᷑ & tenet᷑ sumum bonum. Sũmo autem bo¬
no assecuto & adepto. beat᷑ quisq fit: quod om̃s sine contꝰuersia uo¬
uo adut g onistat los beatos eẽ. uelle. ita constat nos esse uelle sa¬
pientes: qua nemo sine sapientia beatꝰ ẽ Nlemo enim beatꝰ ẽ. uͥ
sumo bono: quod in ea ueritate quam sapientiam uocamꝰ cernit
&tenet᷑. Sicut gͦ antequam beati simꝰ mentib tamen nr̃is in p̃ssa
ẽ notio Geatitatis. ꝑ hanc enim scimus fident̾q & sine ulla dubita¬
tione dicimꝰ nos beatos esse uelle ita etiam pͥusquam sapientes si¬
tationis se uelle̾ respondet. Quare si iam constat int̾ nos quȩ sit
sapientia quam fortasse uerbis explicate non poteras nanile
cane nra somodo animo cerneres. nullomͦ scires. & uelle de es¬
se sapientem. e uelle debere. quod te negaturum essẽ. non ar¬
hitror : uolo iam dicas mͥ utrũ etiam sapientiã sicut numeri ra¬

Expanded text:
a veritate, in qua cernitur et tenetur summum bonum. Summo autem boa veritate, in qua cernitur et tenetur summum bonum. Summo autem bono assecuto et adepto, beatus quisque fit; quod omnes sine controversia volumus. Ut ergo constat nos beatos esse velle, ita nos constat velle esse sapientes; quia nemo sine sapientia beatus est. Nemo enim beatus est, nisi summo bono, quod in ea veritate, quam sapientiam vocamus, cernitur et tenetur. Sicut ergo antequam beati simus, mentibus tamen nostris impressa est notio beatitatis; per hanc enim scimus, fidenterque, et sine ulla dubitatione dicimus beatos nos esse velle: ita etiam priusquam sapientes sitationis se velle respondet. 27. Quare si jam constat inter nos quae sit sapientia, quam fortasse verbis explicare non poteras nam si eam nullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapientem et velle debere, quod te negaturum esse non arbitror, volo jam dicas mihi, utrum etiam sapientiam, sicut numeri ra
Abbreviated transcription (Latin):
etiam & ratione cernendo nouerim. que sit ipsa sapientia. A. Lũ aliam putas esse
Sapienciã nisi ueritatẽ. in qua cernicur &e tenetur suminum bonũ: Nam illi om̃s
aip cõmemnorasti duuer sa sectantes: uonũ appetunt. & malũ fugiunt. S. ꝓpcerea diũ¬
cs sectantuo. qd alnud alii indetur bonũ. Quisqͥs gͥ appetit qd̾ appetendum non erat.
tam ctii io non aspeteret nͥ ei uideretur bonũ: errat tam̃. Errare autẽ neq ille pocest
qui nichi appetit: nea: ille qui hoc appetit. quod debet appetere. In qͣntũ dͥi
oms homures appetunt uitam beatam: ñ errant. In qͣntũ autẽ quiꝰ¬
q ñ eam trret uite uiam quȩ ducit ad beatitudinẽ. cum se fateat̾ &e
pfiteat nolle ni ad beatitudinẽ ꝑuenire: in tantũ errat. Error ẽ eña
plur secͥtoli aliqͥd quod ñ ad id ducit qͦ uolum̃ ꝑuenire. & qͣntomagi
inuuauute qͥs ertad tanto minꝰ sapit. Tanto enim magis longe ẽ

Expanded text:
etiam et ratione cernendo noverim, quae sit ipsa sapientia. 26. A. Num aliam putas esse etiam et ratione cernendo noverim, quae sit ipsa sapientia. 26. A. Num aliam putas esse sapientiam nisi verita malum fugiunt; sed propterea diversa sectantur, quod aliud alii videtur bonum. Quisquis ergo appetit quod appetendum non erat, tametsi id non appeteret nisi ei videretur bonum, errat tamen. Errare autem neque ille potest qui nihil appetit, neque ille qui hoc appetit quod debet appetere. In quantum igitur omnes homines appetunt vitam beatam, non errant. In quantum autem quisque non eam tenet vitae viam quae ducit ad beatitudinem, cum se fateatur et profiteatur nolle nisi ad beatitudinem pervenire, in tantum errat. Error est enim cum sequimur aliquid quod non ad id ducit quo volumus pervenire. Et quanto magis in via vitae quis errat, tanto minus sapit. Tanto enim magis longe est
Abbreviated transcription (Latin):
iuestigationẽ conferunt ueritatis ut semet ipsos dm̃ꝙ cognoscant: magnũ Nocit
esse sapientie munꝰ iudieant. E qui huic ocio querendi &e contẽplandi ueri nolunt
se dedere. s potiꝰ laboriosisimis curis &e officiis agunt ut hõib consulant. & in rere
numanaꝵ iste mocerandar ce gubernandare actione uersantur: sapiences se eẽ
ariitrantur. Q qui utrunq hoꝵ agunt. & partĩ uiuunt in contẽplatione uerita¬
tis: partĩ in laborib officiosis quos humane societati deberi putant: sibi palmam
sapientie tenere iudentur. Omicto innumerabiles sectas. quaix nulla ẽ. que non secta¬
tores suos preponens ceteris: eos solos uelit eẽ sapientes. Quã obrẽ cũ id nẽ agatur
inter nos: ut non qͥs eredamꝰ respondendum sit: s qͥd dilucida intelligentia teneamꝰ
maio mͦ ad id taoi qd introgasti respondere pocero. nͥ qd̃ credendo ceneo. contẽplando

Expanded text:
 cognoscant, magnum hoc  cognoscant, magnum hoc esse sapientiae munus judicant; et qui huic otio quaerendi et contemplandi veri nolunt se dedere, sed potius laboriosissimis curis et officiis agunt, ut hominibus consulant, et in rerum humanarum juste moderandarum et gubernandarum actione versantur, sapientes se esse arbitrantur; et qui utrumque horum agunt, et partim vivunt in contemplatione veritatis, partim in laboribus officiosis, quos humanae societati deberi putant, sibi palmam sapientiae tenere videntur. Omitto innumerabiles sectas, quarum nulla est quae non sectatores suos praeponens caeteris, eos solos velit esse sapientes. Quamobrem cum id nunc agatur inter nos, ut non quid credamus respondendum sit, sed quid dilucida intelligentia teneamus, nullo modo ad id tibi quod interrogasti respondere potero, nisi quod credendo teneo, contemplando
Abbreviated transcription (Latin):
circunii ego &e cor meũ. ut scirẽ & considerarẽ &e quererẽ sapientiã &e numei. Uerun¬
camen queso te qͥd de ipsa sapientia pucas existimandum: S ingulas quasq suas ar¬
bitraris singulos quosq homines habere sapientias. anuͦ una est presto cõmuniter om̃b
cuiꝰ quantomagis quisq fit particeps. tauto est sapientior: ci Qũa dicas sapientiam: nondũ
scio. Uideo qucipe uarie uiideri hominibus: quid fiat dicaturue sapienter. Nam & qui
militant sapienter sbi facere uidentur. &e qui concẽpta mslitia colendo agro curam
atꝙ oꝑam ĩpendunt: hoc potiꝰ laudant. tribuunt ꝙ sapientiȩ. C qui astuti sunt ad
ercogitandos modos conquirende pecunie: uidentur sibi esse sayientes. e qͥliec oĩa
negligunt ⁊ abitiunt: & queq sunt nuiꝰ modi cẽporalia. & cotũ studium siuum ad¬

Expanded text:
Circuivi ego et cor meum, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam et numeruCircuivi ego et cor meum, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam et numerutamen, quaeso te, quid de ipsa sapientia putas existimandum? Singulas quasque suas arbitraris singulos quosque homines habere sapientias? an vero unam praesto esse communiter omnibus, cujus quanto magis quisque fit particeps, tanto est sapientior? E. Quam dicas sapientiam nondum scio; video quippe varie videri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui militant, sapienter sibi facere videntur; et qui contempta militia colendo agro curam atque operam impendunt, hoc potius laudant, tribuuntque sapientiae; et qui astuti sunt ad excogitandos modos conquirendae pecuniae, sibi videntur esse sapientes; et qui haec omnia negligunt vel abjiciunt, et quaeque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tã fidenter nisi in luce interiore conspicitur qua coeporalia sensus ignorat.
His &e talib mulcis docum̃tis coguntur fateri. quib difputantib ds̃ donauit
ingeniũ. & ꝑtinatia caliginem non obducit: rationẽ ueritatẽq nuineroꝵ &
ad sensus corporis non ꝑtinere. & inuertigibilem sinceramq consistere. & om̃ib
ratiocinantib ad uidendum ẽt̃ cõmunẽ. Qua ꝓpter eũ mulca alia possint occur¬
rere. que cõmunuter & canquã publice presto sunt ratiocinantib. & ab eis uide¬
antur mente atq ratione singuloꝵ quoꝵq cernentium. eaq inuiolata de in¬
cõmutabila maneant: non tam̃ inintus acceperĩ qd̾ ista ratio &e ueritas mnieri
tibi potissiniũ occurrit. cũ ad id qđ int̾rogaueram respondere uoluisses. Noꝵ
em̃ frustra in scĩs libris sapientiȩ conunctus est numerus. ubi dicttum ceꝰ

Expanded text:
tam fidenter, nisi in luce interiore conspicitur, quam corporalis sensus ignorat? 24. tam fidenter, nisi in luce interiore conspicitur, quam corporalis sensus ignorat? 24. His et talibus multis documentis coguntur fateri, quibus disputantibus Deus donavit ingenium, et pertinacia caliginem non obducit, rationem veritatemque numerorum, et ad sensus corporis non pertinere, et invertibilem sinceramque consistere, et omnibus ratiocinantibus ad videndum esse communem. Quapropter cum multa alia possint occurrere, quae communiter et tanquam publice praesto sunt ratiocinantibus, et ab eis videantur mente atque ratione singulorum quorumque cernentium, eaque inviolata et incommutabilia maneant; non tamen invitus acceperim quod ista ratio et veritas numeri tibi potissimum occurrerit, cum ad id quod interrogaveram, respondere voluisses: non enim frustra in sanctis Libris sapientiae conjunctus est numerus, ubi dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. post ternarium: pͥmꝰ est quaternariꝰ. scds quinariꝰ. terciꝰ senariꝰ. qui duplꝰ
ẽ. tercui. Atq ita post quartũ ipso excepto quartus habet duplũ eiꝰ. P ost quar¬
tũ enĩ id ẽ. quacernariũ pͥmꝰ ẽ. quinariꝰ. scd̾s senariꝰ. terciꝰ septenariꝰ. quartus
octonariꝰ qui duplus ẽ. quarti. Atq ita ꝑ om̃s ceteros reperies hoc qd̾ inprina
copula numeroꝵ id ẽ. uno & duob inuentum ẽ. ut quotus quisq mimierus ẽ: ab ipso
pͥncipio. tocus post illũ sit ditplus eiꝰ. Hoc gͦ qd̾ ꝑ om̃s muneros esse ĩ mobile. firnũ.
icorruptũ q conspicimꝰ. unde conspicimus: Non enĩ ullus ullo sensu corporis
oñis niumneros attingit. Innuimerabiles enĩ sunt. Unde gͦ nouimꝰ ꝑ om̃s hoc ẽẽ.
aut qua fantasia ł fantasmate tanquã certa uericas numeri ꝑ inumerabilia

Expanded text:
id est post ternarium primus est quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus id est post ternarium primus est quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus est tertii. Atque ita post quartum, ipso excepto quartus habet duplum ejus: post quartum enim, id est quaternarium primus est quinarius, secundus senarius, tertius septenarius, quartus octonarius, qui duplex est quarti. Atque ita per omnes caeteros reperies hoc quod in prima copula numerorum, id est uno et duobus inventum est, ut quotus quisque numerus est ab ipso principio, totus post illum sit duplus ejus. Hoc ergo quod per omnes numeros esse immobile, firmum incorruptumque conspicimus, unde conspicimus? Non enim ullus ullo sensu corporis omnes numeros attingit; innumerabiles enim sunt: unde ergo novimus per omnes hoc esse, aut qua phantasia vel phantasmate tam certa veritas numeri per innumerabilia
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter unum ẽ: non pocest rursus habere dunidiam partẽ ł tertiam uel quotã
libet. qm̃ simplex & uere unũ ẽ. Deinde qm̃ cenentes ordinem numeroꝵ post
unum duo uidemꝰ. qui numerus ad unũ collatus duplus inuenitur: duplus duoꝵ
ñ consequenter adiugitur. S interposito teruario quaternariꝰ sequitut: qͥ ditpłꝰ
ẽ. duoꝵ. Q hȩc racio ꝑ om̃s ceteros mueros certissima &e incõmutabili lege ꝑtendit᷑.
ut post unum. id ẽ post pͥmum om̃ium numeroꝵ. tpso excepto pͥmꝰ sit qui ditplũ
ciꝰ habet. Duo enĩ sequunt᷑. Post scłm autẽ. id ẽ. post duo: ipso excepto scđs sit qui
ditplũ eiꝰ habet. Post duo enĩ ꝑrimꝰ ẽ. ternariꝰ: scds quaternariꝰ duplex scdi. Post
terciũ. id ẽ. ternariũ: ipso excepto terciꝰ sit qui duplus ẽ. elꝰ. Post tercium eium

Expanded text:
pliciter unum est, nonpliciter unum est, nonlex et vere unum est. 23. Deinde quoniam tenentes ordinem numerorum, post unum duo videmus, qui numerus ad unum collatus, duplus invenitur: duplus duorum non consequenter adjungitur, sed interposito ternario quaternarius sequitur, qui duplus est duorum. Et haec ratio per omnes caeteros numeros certissima et incommutabili lege pertenditur, ut post unum, id est post primum omnium numerorum, ipso excepto primus sit qui duplum ejus habet; duo enim sequuntur. Post secundum autem, id est post duo, ipso excepto secundus sit qui duplum ejus habet: post duo enim primus est ternarius, secundus quaternarius, duplus secundi. Post tertium, id est ternarium, ipso excepto tertius sit qui duplus est ejus: post tertium enim,
Abbreviated transcription (Latin):
buco: noui utiq qͥd ibi queram. & qͥd ibi non inueniam. & non posse inueniri
nossem: multa in corpore uimerare non possem. Ubieunq autẽ unũ nouerĩ:
ñ utiq ꝑ corporis sensũ noui. qr ꝑ corporis sensũ non noui nisi corpus. qđ uere
pureq unum non eẽ conuincimus. Porro si unũ non ꝑcepimꝰ corporis sensu:
nullũ mmei eo sensu ꝑcepimꝰ eoꝵ dũcaxat numeroꝵ quos intelligentia cernimꝰ
Nullus ẽ. enim ex his: qui non tot uocetur quoties habet unum. cuius ꝑceptio
corporis sensu nonfic. Cuiꝰlibet enĩ corpuscłi pars diudia. quantis duab totũ
constat. habet & ipsa duunndiam suam. Sic gͦ sunt illȩ duȩ partes incorpore. ut
nec ipse simpliciter duȩ sint. Numeruis autem ille qui uocatur duo. qm̃ bis habet
habet illud qd̾ simplicit̾ unũ ẽ. non potest pars eiꝰ dundia. id ẽ. illud ipsũ qđ sim¬

Expanded text:
bito, novi utbito, novi utnossem, multa in corpore numerare non possem. Ubicumque autem unum noverim, non utique per corporis sensum novi; quia per corporis sensum non novi nisi corpus, quod vere pureque unum non esse convincimus. Porro si unum non percepimus corporis sensu, nullum numerum eo sensu percepimus, eorum duntaxat numerorum quos intelligentia cernimus. Nullus enim est ex iis, qui non tot vocetur, quoties habet unum, cujus perceptio corporis sensu non fit. Cujuslibet enim corpusculi pars dimidia quantis duabus totum constat, habet et ipsa dimidiam suam. Sic ergo sunt illae duae partes in corpore, ut nec ipsae simpliciter duae sint. Numerus autem ille qui vocatur duo, quoniam bis habet illud quod simpliciter unum est, pars ejus dimidia, id est illud ipsum quod sim
Abbreviated transcription (Latin):
numerus qͦties habet unũ: hine illi nomen ẽ. & tot appellatur. Unume at
quisquis uerissime cogitat. ꝓfecto inuenit corporis sensib non posse seni.
Quicquid eñ tali sensu attingitur: iam non iiũ s mudta eẽ conuinot̾.
Corpus enĩ est: e ideo habec innum̃abileᷤ parcᷤ. S ut minutas quasꝙ miłs
articulatas non ꝑsequar: quantulum cinq illud corpusculũ sit. habet
certe aliã partẽ dextrã. aliã sinstrã. aliã suꝑiorẽ. aliã inferiorẽ. aut aliã ulte¬
riorẽ. aliam eiteriorẽ. aut alias finales. aliam mediam. Hȩc enĩ necesse est
quãlibet exiguo corporis modulo inesse fateam᷑: & ꝓpt̾ea nullũ corpꝰ uere pu¬
req unum esse concedimꝰ. In qͦ tam̃ non possent tamiꝰ inulta iuimerari: nisi illiꝰ
uinꝰ cognitione discreta. Cũ enim querd unũ in corpore. ⁊ me ñ inuenire non du¬

Expanded text:
numerus quoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero numerus quoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero quisquis verissime cogitat, profecttingitur, jam non unum, sed multa esse convincitur: corpus est enim, et ideo habet innumerabiles partes. Sed ut minutas quasque minusque articulatas non persequar, quantulumcumque illud corpusculum sit, habet certe aliam partem dexteram, aliam sinistram; aliam superiorem, aliam inferiorem; aut aliam ulteriorem, aliam citeriorem; aut alias finales, aliam mediam: haec enim necesse est quamlibet exiguo corporis modulo inesse fateamur; et propterea nullum corpus vere pureque unum esse concedimus, in quo tamen non possent tam multa numerari nisi illius unius cognitione discreta. Cum enim quaero unum in corpore, et me non invenire non du
Abbreviated transcription (Latin):
luce mentis refello eum quisquis ł in addendo ł in ret̾rahendo dum compa¬
tat: falsam suminã renuntiauerit. Ꝙ qui quid sensu corporis caugo. ueluti
est hoc celũ hec cerra. & quęcunꝙ in eis alia corpora sentio: quandui futa
sint nescio. Septẽ autẽ & tria: decẽ sunt. Q non solũ nime: s. etiã semp
Neq ullomͦ aliquando septẽ & tria non fuerunt decẽ: aut aliquando
septem & tria non er̃ decẽ. Hanc gͦ incorruptibilem numeri naturam
dixi mͥ &e cuilibet ratiocinanti eẽ cõiminẽ. A. Non resisto tibi uerissi¬
ma &e certissima respondenti. S ipsos quoq numeros non per corporis sensis
attractos esse facile uidebis: si cogitaueris quẽ libet numeꝵ tot uocari. queti¬
ens unum habuerit. Uerbi grã. si bis habuerit unũ: duo uocantur. Si cer:
tria. & si decies umĩ habent: cunc uocantur decem. Q quslibet om̃ino

Expanded text:
luce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum compuluce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio, quamdiu futura sint nescio: septem autem et tria decem sunt; et non solum nunc, sed etiam semper; neque ullo modo aliquando septem et tria non fuerunt decem, aut aliquando septem et tria non erunt decem. Hanc ergo incorruptibilem numeri veritatem, dixi mihi et cuilibet ratiocinanti esse communem. 22. A. Non resisto tibi verissima et certissima respondenti. Sed ipsos quoque nuos non per corporis sensus attractos esse facile videbis, si cogitaveris quemlibet numerum tot vocari quoties unum habuerit: verbi gratia, si bis habuerit unum, duo vocantur; si ter, tria; et si decies unum babent, tunc vocantur decem: et quilibet omnino
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ id faciliꝰ. aliꝰ difficilius possit. aliꝰ om̃ino non possit: cũ tam̃ ipsa equaliter
omib se prebeat ualentib eam caꝑe. Nec cũ eam quisq ꝑcipit. in sui ꝑceptoris
quasi alimentũ uertatur atq nutetur. neceũ in ea quisq fallitur. ipsa deficiat
sea uera & integra ꝑmanente. ille in errore sit canto ampliꝰ quanto intuꝰ uidet
eam. A. Recte sane. S udeo te tanquã non rudem har reix: cito inuenisse qd̾
diceres. Tam̃ si cibi aliquis diceret numeros istos non ex aliqua sua natura. sed
ex hns reb quas sensu corporis attingimꝰ ĩpressos esse aniino nr̃o. quasi q̃sdã
imagines quoꝵdam insibilum quid responderes: An cuquoq idputas: db. Nul
lomͦ id putauerim. Non enĩ si sensu corporis ꝑcepi nunieros: iccirco cciam raci¬
onẽ particionis numeroꝵ ł copulationis sensu corporis ꝑctꝑe potui. Hac enĩ

Expanded text:
alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa aequaliter alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera et integra permanente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus eam videt. 21. A. Recte sane; sed video te tanquam non rudem harum rerum cito invenisse quod diceres: tamen, si tibi aliquis diceret numeros istos non ex aliqua sua natura, sed ex iis rebus quas sensu corporis attingimus, impressos esse animo nostro quasi quasdam imagines quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E. Nullo modo id putaverim: non enim si sensu corporis percepi numeros, idcirco etiam rationem partitionis numerorum vel copulationis sensu corporis percipere potui. Hac enim
Abbreviated transcription (Latin):
priuatum non uercuntur atq mutantur. ll̃. Prorsus assentior. A. Proprium
gͦ & quasi priuatum incelligendum est. qđ umisquisq ur̃m sibi est. & qd̃ in
se solus sencit qd̾ ad suam naturam ꝓprie ꝑtinet: cõmune autẽ & quasi publicũ
qd̃ ab om̃ib sencientib nulla sui corruptione atq cõmutatione sencitur. u.
nantes sua quisq ratione atq mente cõmuniter uideant: eum illud uidetur p̾sto
sit om̃ib. nec in usum eoꝵ quib p̃sto est cõmucetur. quasi eib aut potio. sed
incorruptũ integrũq ꝑmaneat. siue illi uideant siue non uideant. An force
nicħ huiꝰ modi esse arbitraris: u. Inmo multa eẽ uideo. E quib unũ cõme¬
morari satis ẽ. qd̃ ratio & ueritas numeri omĩb raciocinantib presto ẽ: ut oĩs
eam cõputator sua quisq ratione &e intelligentia conetur apprehendere. &

Expanded text:
privatum non vertuntur atque mutantur. E. Prorsus assentior. A. Proprium privatum non vertuntur atque mutantur. E. Prorsus assentior. A. Proprium ergo et quasi privatum intelligendum est, quod unicuique nostrum soli est, et quod in se solus sentit, quod ad suam naturam proprie pertinet: commune autem et quasi publicum, quod ab omnibus sentientibus nulla sui corruptione atque commutatione sentitur. E. nantes sua quisque ratione atque mente communiter videant, cum illud quod videtur praesto sit omnibus, nec in usum eorum quibus praesto est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum integrumque permaneat, sive illi videant, sive non videant: an forte nihil hujusmodi esse arbitraris? E. Imo multa esse video; e quibus unum commemorari satis est, quod ratio et veritas numeri omnibus ratiocinantibus praesto est, ut omnis eam computator sua quisque ratione et intelligentia conetur apprehendere; et
Abbreviated transcription (Latin):
qd ego reddidero possis etiã cu ducere: non cam̃ poteris etiã illud qd̾ inde in
alimentũ incũ cesserit. qi nec reddi pocest. Nã etiã narib abimentũ nos caꝑe
medici docent. qd̾ alimentũ & spiranddo solus sentire possum: & reflando
restituere non possũ. ut absce cẽ ductũ narib sentiat᷑. Nã cetera sensibilia q̃ qͣnits
sentiamus. non tamen ea sentiendo in nr̃m corpus corrupta mutanius. possumus ea
siue uno tempore. suie singulis uicissim cemporib ambo sentire. sic ut uł cotum ł
pars ipsa quan sentio abs ce etiam sentiatur. qualia sunt siue lux. siue sonus. siue
corpora que attingimus. non tamen ledimus. N. Incelligo. A. Manifestum est gͦ
ea que non cõmutamus ectamen sentimꝰ corporis sensib. & non ꝑtinere ad nacurã
sensuum nr̃oꝵ. & ꝓpterea magis nobis ẽẽ cõmunia: qr in nr̃m ꝓprium & quasi

Expanded text:
quod ego reddidero, possis etiam tu ducere, non tamen poteris etiam illud, quod inde in quod ego reddidero, possis etiam tu ducere, non tamen poteris etiam illud, quod inde in alimentum meum cesserit; quia nec reddi potest. Nam etiam naribus alimentum nos capere medici docent: quod alimentum et spirando solus sentire possum, et reflando restituere non possum, ut abs te etiam ductum naribus sentiatur. Nam caetera sensibilia quae quamvis sentiamus, non tamen ea sentiendo in nostrum corpus corrupta mutamus, possumus ea, sive uno tempore, sive singulis vicissim temporibus ambo sentire, sicut vel totum vel pars ipsa quam sentio, abs te etiam sentiatur; qualia sunt, sive lux, sive sonus, sive corpora quae attingimus, non tamen laedimus. E. Intelligo. A. Manifestum est ergo ea quae non commutamus et tamen sentimus corporis sensibus, et non pertinere ad naturam sensuum nostrorum, et propterea magis nobis esse communia, quia in nostrum proprium et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corporis sensus. id ẽ. quid de corporalib reb non possumꝰ sentire ambo s singuli. nͥ qd̾
ita fit nr̃m ut hoc in nos uertere & cõmutare possimꝰ. sicuti ẽ cib & potꝰ euiꝰ nullam¬
partẽ quã ego ꝑceꝑo. & cu ꝑciꝑe poteris: Quia & si nutrices alim̃ta mansa infan¬
tib reddunt. illud tam̃ qd̃ inde gustatus rapuerit. atq in mandentis uiscera
cõmutauerit. nullomͦ reuocari poterit. ut in escã refundat᷑ infantis. Gula enĩ
cũ aliqͥd iocunde sapit. etiãsi ęxiguã. tam̃ in reuocabilem partẽ sibi uendicat. &¬
hoc cogit fieri qd̾ nature corporis conuenit. Qqd nͥ ita esset: nullus remaneret
sapor inore. post ea quã fuerint mansa illa reddita atq desputa. Qd̃ etiam
de aeris partib recte dici potest: quas narib ducimꝰ. Nam etiã si aliguid aeris

Expanded text:
per corporis sensus, id est quod de corporalibus rebus non possumus sentire ambo, sed singuli, nisi quod per corporis sensus, id est quod de corporalibus rebus non possumus sentire ambo, sed singuli, nisi quod ita fit nostrum ut hoc in nos vertere, et commutare possimus, sicuti est cibus et pero, et tu percipere poteris: quia et si nutrices alimenta mansa infantibus reddunt, illud tamen quod inde gustatus rapuerit atque in mandentis viscera commutaverit, nullo modo revocari poterit ut in escam refundatur infantis. Gula enim cum aliquid jucunde sapit, etiamsi exiguam, tamen irrevocabilem partem sibi vindicat, et hoc cogit fieri quod naturae corporis convenit: quod nisi ita esset, nullus remaneret sapor in ore posteaquam fuerint mansa illa reddita atque desputa. Quod etiam de aeris partibus recte dici potest, quas naribus ducimus: nam etiamsi aliquid aeris
Abbreviated transcription (Latin):
appositum non possumꝰ &e ego totũ & tu totũ caꝑe. cũ ambo ab illo uescimͦ: sic etiã
in tangendo accidit. s & unũ & cotũ qđ ego tetigero eciã tu potes. ut id ambo can¬
gamꝰ. non siugulis partib. s cocũ sraguli. błl faceor hoc mͦ duob illis suꝑiorib se
uno cempore & uidere aliquid unũ cotũ ambo possumꝰ & audire. tangere autẽ
possumꝰ quidem tocũ aliquid ambo uno tempore s partib singulis. eandem autẽ
partẽ non nisi tẽporib singulis. Nam nulli parti quã cactu capis. possum meum
tactum adinouere: nisi tu remoueris tuũ. A. U igilantissime respondisti. Sed
oporcet ce etiã illud uidere. cũ hoꝵ om̃ium que sentunꝰ alia sint que ambo alia
que singuli sentiamus. ipsos uͦ sensus nr̃os suos quisq singuli sentiamꝰ. ut neq
ego sentiam sensum cuũ. neq cu meũ. quid de his reb que sentiuntur a nob̾

Expanded text:
appositum non possumus et ego totum et tu totum capere, cum ambo illo vescimur, sic etiam appositum non possumus et ego totum et tu totum capere, cum ambo illo vescimur, sic etiam in tangendo accidit: sed et unum et totum quod ego tetigero, etiam tu potes, ut id ambo tangamus, non singulis partibus, sed totum singuli. E. Fateor hoc modo duobus illis superioribus uno tempore, et videre aliquid unum totum ambo possumus et audire; tangere autem possumus quidem totum aliquid ambo uno tempore, sed partibus singulis, eamdem autem partem nonnisi temporibus singulis: nam nulli parti quam tactu capis, possum meum tactum admovere, nisi tu amoveris tuum. 19. A. Vigilantissime respondisti: sed oportet te etiam illud videre, cum horum omnium quae sentimus, alia sint quae ambo, alia quae singuli sentiamus; ipsos vero sensus nostros suos quisque singuli sentiamus ut neque ego sentiam sensum tuum, neque tu meum, quod de his rebus quae sentiuntur a nobis