comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita maluerit stultus fuisse qͦ & iã grauius iudiciũ in dicendo
subimus. Quotiẽs enĩ dicimus totiẽs de nob̾ udicat᷑. Et ꝗ
semel in gestu pec̾cauit nõ cõtinuo existimat᷑ nescire gestum.
Qui aũt in dicendo ꝗd rep̃hẽsus est aut ȩterna ĩ eo aut certe
diuturna ual& opino tarditatis. Illud uo̾ qł ate dictũ est
ẽẽ ꝑ młta q̃ orator a nͣa nisi haber& nõ multũ a magr̃o adiu¬
uaret᷑. Ualde tibi assentior inꝗt eo uł maxĩe ꝓbaui sũmũ
doctorem alabandinẽsem apolloniũ ꝗ cũ mercede docer& tñ
nõ patiebat᷑ eos qͦs inlicabat nõ posse oratores euadere oꝑam
ad eam impellere atq ortari solebat. Satis eẽ enĩ in ceteris
etiam inculcet᷑ si ꝗs forte sit tarcdior posse ꝑciꝑe aĩo & memo¬
ria custodire. nõ q̃ritur mobilitas linguę nõ celeritas uerbo¬
rũ nõ deniq ea q̃ nob̾ nõ possumus fingere facies uultus so¬

Expanded text:
ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, et, qui semel in gestu peccavit, non continuo existimatur nescire gestum, cuius autem in dicendo quid reprehensum est, aut aeterna in eo aut certe diuturna valet opinio tarditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime probavi summum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere, operam se aptum, ad eam impellere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris etiam inculcetur, si qui forte sit tardior, posse percipere animo et memoria custodire; non quaeritur mobilitas linguae, non celeritas verborum, non denique ea, quae nobis non possumus fingere, facies, vultus, so
Abbreviated transcription (Latin):
sũmos oratores ꝙꝙ tibi par mea sentẽtia nemo ũqͣ fuit indicendi
exordio ꝑmoueri. Cuius quidem rei cum causam q̃rerem ꝗed nã
ẽẽ& cur in quo qͦ oratore plurimũ ẽẽt ita maxime isꝑtimesce¬
r& has cãs in ueniebam duas unã ꝙ intelligerẽt hi quos usus
ac nã docuiss& nõ nũqͣ sũmis oratorib nõ satis ex snĩa euentũ
dicẽdi procedere ita nõ iniuria quotiẽscũq dicerẽt id qđ aliqñ
queri sȩpe soleo de cȩteraꝵ hoĩes artiũ spectãti & ꝓbanti si qñ
aliꝗd minus bñfecerint q solent aut uoluisse aut uatitudine
impeditos nõ potuisse cõsequi id qđ scre putant᷑. Noluit in¬
quiũt hodie agere roscius aut crudior fuit. Onitoris peccatũ
si qđ ẽ aĩaduersũ stultitie peccatũ uidet᷑. Stultitia aũt excusa¬
tion ẽ nõ ht̃ quar̃ nemo uicdet᷑ aut ꝗa crudus fuerit aut ꝙ

Expanded text:
summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo umquam fuit, in dicendi summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo umquam fuit, in dicendi exordio permoveri; cuius quidem rei cum causam quaererem, quidnam esset cur, ut in quoque oratore plurimum esset, ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, quotienscumque dicerent, id, quod aliquando queri saepe soleo; quod ceterarum homines artium spectati et probati, si quando aliquid minus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod
Abbreviated transcription (Latin):
xĩe dicẽtli cdifficultatẽ uariosq euentꝰ or̃onis expectatio¬
nẽq hoĩum ꝑtimestit. Quisu̾o nihil potest dignũ redi¬
gnũ noĩe oratioĩs dignũ hoĩum aurib efficere atq edere is mihi
ciendo id qđ nõ dec impudẽtie nom̃ effugere debemus.
Quẽ uo nõ pucd&ꝵ id qđ in plerisq uideo hũc ego nõ repre¬
hẽsioẽ solũ s etiã pena dignũ puto. E quidem et in uob̾
aĩaduertere soleo & in me ip̃o sępissime exꝑior ut exal¬
bescam inpͥncipio dicendi. & tota mente atq artib omĩbus
cõtre mescã. Ad olescẽtulus uo sic initio accusatioĩs exani¬
matus sum ut hoc sũmũ beneficiũ. Q. Maximo debuerim
ꝙ cõtinuo cõsiliũ dimiserit simul ac me fractũ ac debilitatũ
metu uiderit.Hic omĩs ad sensi significare inter sese &
esset eius oroni s &iam ꝓbitatis cõmẽdatioẽ ꝓ dess&. Tum an¬
tonius sepe ut dicis inꝗt aĩum aduerti Crasse & te & cęteros

Expanded text:
xime dicendi difficultatem variosque eventus orationis exspectationemque hominum pertimescit;—qui vero nihil potest dignum re, dignum nomine oratoris, dignum hominum auribus efficere atque edere, is mihiciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus vero sic initio accusationis exanimatus sum, ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, quod continuo consilium dimiserit, simul ac me fractum ac debilitatum metu viderit.' Hic omnes adsensi significare inter sese et esset eius orationi, sed etiam probitatis commendatione prodesset. Tum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadverti, Crasse, et te et ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
riis causis quas uariȩ ẽẽ positꝰ uideatur. s huic tam̃ ip̃i cõfu¬
ꝑiendũ est ad cequitatis locos ad reꝵ iudicataꝵ auctoritatẽ
ua finẽ aliquẽ ꝑiculi. comuneq sit hoc p̃ceptũ ut cũ uterq
diffinierit q m axĩe potuerit ad comunẽ sensum iuimq uer¬
bi tũ similib tum exemplis eoꝵ qui ita locuti sunt suã diffini¬
t onẽ sentẽtiãq cõfirm&. atq accũsatoiͣ in hoc gnͣe causaꝵ
lotus ule comunisminine esso cõcedendus utis ꝗde re cõ

Expanded text:
riis causis quasi vare positus esse videatur. Sed huic tamen ipsi confuriis causis quasi vare positus esse videatur. Sed huic tamen ipsi confugiendum est ad aequitatis locos, ad rerum iudicatarum auctoritatem, ad finem aliquem periculi; communeque sit hoc praeceptum, ut cum uterque definierit quam maxime potuerit ad communem sensum vimque verbi, tum similibus exemplisque eorum qui ita locuti sint suam definitionem sententiamque confirmet. atque accusatori sit in hoc genere causarum locus ille commun
Abbreviated transcription (Latin):
susq reuocata p̃uaricatioẽ accusator ẽẽ diffiniat omẽm iudi¬
di corruptelam ab reo. si ergo hȩc cõtentio ꝓpria uerboꝵ in quo¬
Q iam si ꝓpius accedat ad cõsuetudinẽ mentẽq sermonis de¬
fensoris diffinitio: tam̃ accusator sẽtentia legis nitet᷑ negat enĩ
tpriari oportere eos ꝗleges scripserũt ratũ habere iudiciũ se
totũ corruptũ sit si unus accusator corruptꝰ sit nõ rescindere
utit᷑ aequitate utilitate qiͣ scribẽtla lex fuss& ꝗͣtum cõplere¬
tur in uidiciis cõruptis ea uerbo uno p̃uaricatioĩs cõtẽpdisse
Defensor aũt testatur cõsuetudinẽ ẜmoĩs uer dicatur
biq um ex cõtrario reperir& qͣi ex uero accusatore cui cõtra¬
riũ est nom̃ p̃uaricatoris. ex cõsequẽtib ꝗd ea littera de accu¬
satore soleat dari iudici. ex noĩe ip̃e qđ significat eũ ꝗ in cõtra¬

Expanded text:
rsusque revocato praevaricationem accusator esse definiat omnem iudirsusque revocato praevaricationem accusator esse definiat omnem iudici corruptelam ab reo, deetiam si propius accedat ad consuetudinem mentemque sermonis defensoris definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripserint, ne ratum haberetur iudicium, si totum corruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudidefensor autem testatur consuetudinem sermonis verbique vim ex contrario repetit quasi converso accusatore, cui contrarium est nomen praevaricatoris, et ex consequentibus, quod ea littera de accusatore soleat dari iudici, et ex nomine ipso, quod significat eum qui in contra
Abbreviated transcription (Latin):
sa explicatio. sparsis omĩb argumẽtis reꝵ ip̃aꝵ euentus erunt
causaꝵq narrandi. In cõfirmãdis aũt nostris argumẽtatiõib
informandisq cõtrariis sȩpe erunt accusatori motꝰ animoꝵ
inatandi: rec mitigandi. atq haet quidẽ utriusq maxime in
oꝑatiõe faciẽla: alteri frequẽtatioe argumẽtoꝵ & coaceruatioẽ
uniuersa: alteri si plane causam redarguẽtdo explicarit enu¬
meratioẽ ut qui diluerit & misatiõe ad extremũ ÷¬
de diffinitioẽ audiamus. M. comunia dant᷑ in isto gnͣe accusato¬
ri defensoriq p̃cepta. ut enĩ diffiniendo describendoq uerbo
magis ad sensum uidicis opinionẽq penetrar&: &utinã ad
bant in causis hi & ꝗ audiẽt & magis & ꝓpͥus accesserit is uincat
netesse ẽ. Non enĩ argumẽtando tractat᷑ hoc genus s tãqͣ. ex¬
plicando excutiẽdoq uerbo ut si in reo petunia absoluto ru¬

Expanded text:
sa explicatio, sparsis omnibus argumentis, obscusa explicatio, sparsis omnibus argumentis, obscucasusque narrandi. in confirmandis autem nostris argumentationibus infirmandisque contrariis saepe erunt accusatori motus animorum incitandi, reo mitigandi. Atque hoc quidem utrique maxime in peroratione faciendum; alteri frequentatione argumentorum et coacervatione universa; alteri, si plane causam redarguendo explicarit, enumeratione, ut quidque diluerit, et miseratione ad extremude definitione audiamus. P. Communia dantur in isto genere accusatori defensorique praecepta. Vter enim definiendo describendoque verbo magis ad sensum iudicis opinionemque penetrarit et uter ad bunt in animis ei qui audient, magis et propius accesserit, is vincat necesse est. Non enim argumentando tractatur hoc genus, sed tamquam explicando excutiendoque verbo, ut, si in reo pecunia absoluto ru
Abbreviated transcription (Latin):
misso cõseꝗ possent cõsistetq ĩ singłis & ea aut eoꝵ ꝗ̃ ip̃e facta
dicit ẽẽ ꝓpͥa ẽẽ defendꝵ & potius qͣ crimĩs aut sisibi cũ accusa¬
tioẽ comunia ẽẽnt ꝓporiculo potius qͣ cõtra salutẽ ualere de¬
bere. testiũq & q̃stionum genus uniuersum & qđ poterit ĩ sin¬
gulis ex rep̃hẽsioĩs locis de ꝗb ante dictũ ẽ refelletur. haꝵ cau¬
saꝵ pͥncipia suspitiosa ad acerbitatẽ ab accusatore ponẽt᷑. denũ¬
tiabiturq cõe insidiaꝵ periculũ. excitabũt᷑q animi ut acten¬
dant aͣ reo aũt q̃rela cõflati criminis collectaꝵ suspici onum
& accusatoris insidiȩ & item comune ꝑiculũ ꝓferetur: animiq ad
misericordiã allicientur & molice beniuolentie᷑ iuudiciũ collicet᷑.
Harratio aũt accusatoris erit qiͣ membratĩ gesti negotii suspitio¬

Expanded text:
misso consequi possent, consistetque in singulis et ea aut eorum, quae ipse factamisso consequi possent, consistetque in singulis et ea aut eorum, quae ipse factadicet, propria esse defendet potius quam criminis, aut sibi cum accusatore communia esse et pro periculo potius quam contra salutem valere debere; testiumque et quaestionum genus universum et quod poterit in singulis ex reprehensionis locis de quibus ante dictum est refellet. harum causarum principia suspiciosa ad acerbitatem ab accusatore ponentur, denuntiabiturque commune insidiarum periculum excitabunturque animi, ut attendant. A reo autem querella conflati criminis conlectarumque suspicionum et accusatoris insidiae et item commune periculum proferetur animique ad misericordiam adlicientur et modice benevolentia iudicum conligetur. Narratio autem accusatoris erit quasi membratim gesti negoti suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
tio qͣ solẽt uti adinfirmãdas q̃stiones & meditata pueriliᷤq dicẽ¬
da. tũ faciẽda fides diligẽter ẽẽ & sine cupiditate q̃sitũ licta q̃stio¬
nis argumẽtis & cõiectura põderãda. Atq hoet accusatioĩs fere
fuisse aut nõ tãtas aut nõ sibi soli aut comodiꝰ potuisse idẽ cõseꝗ
aut nõhis se ẽẽ moribꝰ nõ eauitia aut nullos animi motꝰ aut nõ
tam ĩpotẽtes fiusse facultatũ aũt ĩsinuatiõe utet᷑ si aut uires aut
a meritis aut copias aut opes abfuisse demõstrabit aut alienum
tp̃s aut locũ nõ ydoneũ aut multos arbritos quoꝵ creder& ne¬
mini aut nõ se tam aꝑtũ ut id suscipiatur qđ negare nõ poss&
neq tã amẽtẽ ut penã ac iudicia cõtẽpner&. Cõseq̃ntia aũt di¬
luũt᷑ ex pectãdo nõ ẽẽ illa certa indlitia fac̾ti q̃ etiã ã nullo ad¬

Expanded text:
t , qua solent uti ad infirmandas quaestiones, et meditata puerilisque dicent , qua solent uti ad infirmandas quaestiones, et meditata puerilisque dicenda. Tum facienda fides diligenter esse et sine cupiditate quaesitum dictaque quaestionis argumentis et coniectura ponderanda. Atque haec accusationis ferefuisse aut non tantas aut non sibi soli aut commodius potuisse idem consequi, aut non eis se esse moribus, non ea vita, aut nullos animi motus aut non tam impotentis fuisse. Facultatum infirmatione autem utetur, si aut vires aut animum aut copias aut opes afuisse demonstrabit, aut alienum tempus aut locum non idoneum aut multos arbitros, quorum crederet nemini, aut non se tam apertum, ut id susciperet, quod occultare non posset, neque tam amentem, ut poenas ac iudicia contemneret. consequentia autem diluet exponendo non esse illa certa indicia facti, quae etiam nullo ad
Abbreviated transcription (Latin):
erit laudandũ dicendũq ne argumentis teneretur reusip̃m¬
sua cautione effetisse. testes effugere nõ potusse deinde singli
laudent᷑. q̃ aũt essent lauclabilia dictum est. deinle argumẽ¬
ta etiam firmo quia tam̃ saepe falsũ ẽ posse etiam nõ recste credi iu¬
robono & firmosine uitio iudicis nõ posse nõ credi. Atq & iã
si obscuri testes erũt aut tenues clicendum erit nõ ẽẽ exfortu¬
na fidem ponderãdũ aut eos ẽẽ cuiusq locupletissimos testes
qui id de quo agat᷑ facilime sare possunt:
Sin quaestiones habite aut postulatio ut habeant᷑ postulationes¬
dicendũ de ui doloris de opinioẽ mnaioꝵ quam rẽ totã nisi pro¬
bassent recte repudiassent. de institutis atheniẽsiũ rhodioꝵ
doctissimoꝵ hoĩum apud quos id qđ acerbissimũ ẽ liberi ciuesq
torq̃nt᷑. de nr̃oꝵ etiã prudẽtissimoꝵ hoĩum institutis ꝗ cũ in do¬
minos de seruis queri uoluissẽt tam̃ de incęsto & de cõiuratiõe

Expanded text:
psum laudandum dicendumque, ne argumentis teneretur reus, ipsusua cautione effecisse, testis effugere non posse; deinde singuli laudentur—quae autem essent laudabilia dictum est—; deinde argumento etiam firmo, quia tamen saepe falsum est, posse recte non credi; viro bono et firmo sine vitio iudicis non posse non credi. Atque etiam, si obscuri testes erunt aut tenues, dicendum erit non esse ex fortuna fidem ponderandam aut eos esse cuiusque rei locupletissimos tests, qui id, quod agatur, facillime scire possint. Sin quaestiones habitae aut postulatio, ut habeantudicendum de vi doloris, de opinione maiorum, qui rem totam, nisi probassent, certe repudiassent; de institutis Atheniensium, Rhodiorum, doctissimorum hominum, apud quos etiam—id quod acerbissimum est—liberi civesque torquentur, de noratione,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuentio. dispositio. elocutio. memoria. pronũtiatio.
Inuẽtio ẽ cohartatioreꝵ inuẽtaꝵ aut uerisimiliũ qua cãm
probabilem redit.
Dispositio ẽ reꝵ inuentaꝵ in ordinem distributio.
Memoria est firma animi rez & uerboꝵ ad inuẽtionem
perceptio.
Pronuntiatio est ex reꝵ ac uerboꝵ dignitate. uocis & corpo¬
ris moderatio.

Expanded text:
inventio, dispositio, elo- cutio, memoria, pronuntiatio. inventio est excogitatio rerum verarum aut veri similium, quae causam proba- bilem reddant; dispositio est rerum inventarum in or- dinem distributio; memoria est firma animi rerum ac verborum ad inventionem perceptio; pronuntiatio est ex rerum et verborum dignitate vocis et corporis moderatio.
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ dictũ uidebatur tam̃ sentiebant celerius ẽẽ multo q ipsi
uellent ab eo ꝑoratũ. Tum Sceugla ꝗd est Cocta in ꝗt ꝙ ta¬
cetis nihil ne uob̾ in mentẽ uenit ꝗd p̃terea ab crasso requira¬
tis: Td me hercle inquit ip̃m actendo. Tantus enĩ cursus uer¬
boꝵ fuit & sic euolauit oro ut eius uim & incitationẽ uesti¬

Expanded text:
situm, dictum videbatur, tamen sentiebant celerius esse multo quam ipsi situm, dictum videbatur, tamen sentiebant celerius esse multo quam ipsi vellent ab eo peroratum. Tum Scaevola 'quid est, Cotta?' inquit 'quid tacetis? Nihilne vobis in mentem venit, quod praeterea ab Crasso requiratis?' 'Id me hercule' inquit 'ipsum attendo: tantus enim cursus verborum fuit et sic evolavit oratio, ut eius vim et incitationem aspexeri
Abbreviated transcription (Latin):
citatioẽ nõ satis mihi diplic& adhibere si¬
Educẽda de mnde dictio ẽ ex hac clomestica exercitatioẽ &
umbratili mediũ in agmen in puluerẽ in clamorẽ in castra
atq in aciem forensem subeũdus usus oĩum & ꝑiclitan dę
iures ingenii. Et illa cõmentatio inclusa inueritatis lucẽ ꝓferen¬
da est. Legendi etiã poetae/ cognoscẽdȩ istorie oĩum bonaꝵ arti
um scriptores atq doctores legendi & ꝑuolu̾tandi & exercitati¬
onis causa laudandi & intep̃tandi coͬrigendi uituꝑandi depu¬
probabile uideri possit eligendũ atq dicendũ & ꝑdiscendum
ius cuuile cognoscendę leges ꝑcipienda omĩs antiꝗtas senatoria
tamqͣ sale ꝑspargatur omĩs or̃o. Efsudi uob̾ omĩa q̃ sentiebam
q̃ fortasse quẽcũq pr̃emfamilias arripiussetis ex aliquo circulo
eacdem uob̾ ꝑcõtantib respõdisset.Hec cũ crassus dixiss& si¬
lentiũ est cõsetutum. Sed ꝗͣq satis his ꝗ ad erãt ad qͣł erat ꝓpo¬

Expanded text:
citatione non sane mihi displicet adhiberEducenda deinde dictio est ex hac domestica exercitatione et umbratili medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem forensem; subeundus visus hominum et periclitandae vires ingeni, et illa commentatio inclusa in veritatis lucem proferenda est. um Scriptores ac Doctores, et legendi, et pervolutandi, et exercitationis causa laudandi, interpretandi, corrigendi, vituperandi, reprobabile videri possit, eliciendum atque dicendum; perdiscendum ius civile, cognoscendae leges, percipienda omnis antiquitas, senatoria tamquam sale perspergatur omnis oratio. Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortasse, quemcumque patremfamilias adripuissetis ex aliquo circulo, eadem vobis percontantibus respondisset.' Haec cum Crassus dixisset, silentium est consecutum; sed quamquam satis eis, qui aderant, ad id, quod erat propo
Abbreviated transcription (Latin):
uł artificii uł facultatis disputationẽ pene ĩtimam uenire¬
tis uix ꝯptandũ nod̾ uidebat᷑. Ego enĩ ꝗ ab ineunte a&tate
& ꝑ me ip̃m ęgissem & ꝑ drusum sępe tẽp̃tassẽ. Quo in
gnͣe tu Antoni uere loquar/ nũqͣ nihi ꝑ tõtanti atq q̃renti
ꝯligd detuisti. & ꝑ sepe me q̃soleres ĩ dicẽdo obẜuare docu¬
bis hanc ueniam ut ea q̃ sentitis de oĩ gnͣe dicendi subtiliter ꝑ¬
sequanũ qł quidẽ si erit a nob̾ impetratũ magnã habebo cras¬
se huic palestre & tusculano tuo grãm & longe achacdemiȩ illi
adytio tuũ hoc suburbanũ gynnasiũ añtponã. Tum uo ille ĩmo
inꝗt Sulpiti rogamus Antoniũ qui & põt facere qđ requiris
nis refugisse & tibi cupiẽti atq ĩstãti sepissime negasse ut pau¬
lo añt dixisti qđ ego nõ suꝑbia neq in humanitate faciebã
nec ꝙ tuo studio rectissimo atq optimo nõ obseꝗuellẽ p̃sertĩ

Expanded text:
vel artifici vel facultatis disputationem paene intimam venirevel artifici vel facultatis disputationem paene intimam veniretis, vix optandum nobis videbatur. Ego enim, qui ab ineunte aetate et per me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docubis hanc veniam, ut ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et longe Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' Tum ille 'immoit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui et potest facere, quod requiris, nis refugisse et tibi cupienti atque instanti saepissime negasse, ut tute paulo ante dixisti; quod ego non superbia neque inhumanitate faciebam neque quod tuo studio rectissimo atque optimo non obsequi vellem, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
quẽtem uͣo ꝗ mirabilius & magnif cẽtius angere poss& atq
ornare q̃ uellet omĩsq oĩum reꝵ q̃ ad discendũ ꝑtinerent
& foro sit tam̃ inre positũ atq natura. Ego eiũ qͣztũ augu¬
ror cõiectura quãtaq ingenia in nr̃is homĩb ẽẽ uicleo nõ
despero fore aliquẽ aliquando ꝗ & studic atrior e qͣr nos
sumus atq fuimus & ocio ac facultato dicẽdi maiore ac
maturiore & labore atq industria suꝑiore cũ seꝰ audien¬
dũ legendũ scͥbendũq dederit existat talis orator qualẽ
querimus ꝗ iuire nõ solũ dissertus s &iã aloquẽs dicipos¬
sit ꝗ tam̃ mea sentẽtia / aut hic ẽ iam Crassus aut siquis pari
serit paululũ huic aliꝗd poterit adere. Hoc loco sulpi¬
strũcecidit ut in istũ ẜmonẽ Crasse cdelaberemĩ. Nab̾ cĩm
hut uenientib satis iocũdũ fore uidebatur si cũ uos de rebꝰ

Expanded text:
quentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque quentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent, et foro, sit tamen in re positum atque natura: ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari serit, paulum huic aliquid poterit addere.' Hoc loco Sulpistrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
cerent᷑ ab his qui omĩa ea nõ plane tenerẽt & audirent᷑ ab
his ꝗbus nõ scĩa esset tradenda s exigui tpͣis aut falsa aut
certe obscura opinio. Quid multa: sic mihi tũ ꝑsuadere
uidebat᷑ neq artificiũ ullum ẽẽ clicendi neq quemqͣ posse
ni ꝗ illa ꝗ̃ ab doctissimis hoĩb in phya licent᷑ cognoscẽt aut cal
lide aut copiose dicere. Garneades solebat ingeniũ tuũ Crasse
ueh enĩter amirari me sibi ꝑ facilem in audiendo te ꝑpun¬
gnantẽ indisputando eẽ uisum. Itaq ego hac eadem opinioe
ad ductus seͥpsi & iam illud quodam inlibello ꝗ me inpru¬
cdente & inuito excit᷑auit & ꝑuenit in manus hoĩum dis¬
sertos cognosce me nõ nullo eloquẽtẽ adhuc neminẽ. Qd
eũ statuebam cissertũ ꝗ poss & satis acute̾ atq dilucide apd̾
mediotres hoĩes & coĩ quadam opinione hoĩum dicere. Elo¬

Expanded text:
cerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab cerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opinio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur neque artificium ullum esse dicendi neque quemquam posse, nisi qui illa, quae a doctilide aut copiose dicere; in quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, elo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is oratoꝵ uersaret᷑ facultas qd cõsuetudo exercitatioq
intelligentli pruclẽtiã acuera atq eloquẽdi celeritatem
incitar& tũ & iã exemploꝵ copia nitebat᷑. Nam primum
qͣi ledita oꝑa neminẽ scriptorẽ arnis ne mecliotriter ꝗdẽ
clissertũ fuisso dicebat. cũ repeter& usq a Corace nescio qͦ
& thisia quos artis illius inuentores & principes fuisse
cõstaro. Eloquẽtissim os aũt hoĩes ꝗ ista nec didicisset᷑
net oĩo scisse curassent ĩmumerabiles quosdã noĩabat.
In ꝗbꝰ & iam siue ille irricdens siue ꝙita putaret atq ita
auclissa me in illo nimero ꝗ illa nõ didicissẽ. &tam̃ ut
ip̃e clicebat possẽ aliꝗd indicendo ꝓferebat: quoꝵ ego
alteꝵ illi facile assentiebar nihil me didicisse: In altero me
illudi ab eo aut & iã ip̃m errare arbitrabar Artem uõ ne¬
gabat ẽẽ ullam: nisi q̃ cognitis penitusq ꝑsectis & in unũ

Expanded text:
omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Memoriter enĩ multa ex orationib demosthenus p̃clare
scripta ꝓnũtians. clocebat illũ in animis uł iudiciũ uł populi
in omem ꝑtem dicendo ꝑmouendis. nõ fuisse ignarũ ꝗbus
ea reb cõsequeret᷑ quę negaret ille sine pħya quẽqͣ nosse
posse. Huic respõdebat nõ re negasse clemosthenem sũmam
genio potuiss& siue id qł cõstaro& platonis studiosus audi¬
endi fuissoꝵ nõ ꝗd ille potuisso s ꝗd isti elocerẽt eẽ q̃rendũ.
Sepe &iam ĩ cam ꝑtẽ ferebat᷑ oroneut omĩmodis disputar&ꝵ
nullam artem ẽẽ dicencli. Idq cũ argumẽtis cdocuerat ꝙ ita
nati essemus ut & blancdiri & subtiliter ꝗbꝰ eẽt petendum &
aduersarios minis terrere possemus et rem gestam expone¬
re & id qł intenderentꝰ cõfirmare & qđ contradiceretur
refellere ad extremũ dep̃cari aliꝗd & conqueri qb ĩ rebus

Expanded text:
re; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare re; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quemquam nosse posse. Huic respondebat non se negare Demosthenem summam genio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ libri de ciuitatib instituẽdis de scͥbendis legib de eꝗ¬
tate de iustitia de fide cde frangẽdis cupiditatib cõformã¬
dis hoĩum morib littera nulla in eoꝵ libris ĩueniret᷑. Ip̃a
uõ prȩcepta sic illudere solebat ut ostender& nõ mͦ eos
exꝑtes eẽ illius prucdẽtię quã sibi ad scisce̾rent s ne hanc
ꝗdem ip̃am dicendi rationẽ ac uiã nosse. Caput eĩm arbitra¬
batur ẽẽ oratoris ut & ip̃is apud quo ᷤ ager& tał qualẽ se ip̃e
ẽẽ optar& uideret᷑. Id fieri uitȩ dignitate: de qͣ nih il retho¬
rici isti doctores inp̃ceptis suis reliquissent. Et eoꝵ ꝗ audi¬
rent sic afficerẽt᷑ animis ut eos affici uelit orator. Ncł item
fieri nullo modo posse nisi cognoscet is ꝗ dicer& quot mo
ablita. Quȩ isti oratores ne pͥoribꝰ quidẽ labris atngissent:
ea Meneclemus exẽplis magis q argumẽtis conabatur refelle¬

Expanded text:
eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aeqeorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam sibi asciscerent, sed ne hanc quidem ipsam dicendi rationem ac viam nosse: caput enim esse arbitrabatur oratoris, ut et isse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de qua nihil rhetorici isti doctores in praeceptis suis reliquissent; et uti ei qui audirent sic adficerentur animis, ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modabdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refelle
Abbreviated transcription (Latin):
dinisi ꝗ pħioꝵ inuenta clidiciss&. Disputabant cõtra disserti
hoĩes atheniens es & in re . pu. causisq uersati. inqͣuis erat etiã
is ꝗnuꝑ romȩ fuit Menedemus hospes meus. Qui cũ dicer&
ẽẽ quãclam prudentiã q̃ uersaretur in ꝑspiciendis rõnib con¬
stituẽdaꝵ & regendaꝵ reꝵ publicaꝵ excitabatur hõ ꝓmptus
ab hoĩe habũdanti doctrina & quacdamin credibili uarietate
reꝵ atq copia omĩ. uis enĩ ꝑtis illius ip̃ius prudentiȩ petendas
ẽẽ a phỹa docebat. Neq ea quȩ statueret᷑ in re.puͫ. de diis in¬
mortalib de disciplina iuuentutis de iustitia de patientia
cle tẽpantia de modo reꝵ oĩum cȩteriq sine quib ciuitates
aut ẽẽ aut bñ morate eẽ nõ possũnt. usq in eoꝵ inueniri
libellis. Q si tantã uim reꝵ maxĩaꝵ arte sua rethoriti illi
doctores cõplecterẽt᷑. Querebatur cur de ꝓhemiis & de
epylogis & huiusmoi nugis. Sic eñi appellabat refecti eẽnt

Expanded text:
 inventa didicisset. Disputabant contra diserti homines Athenienses et in re publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus atque omni abundans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non possent, usquam in eorum inveniri libellis; quod si tantam vim rerum maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent
Abbreviated transcription (Latin):
itq ena inte uididũ de cõstituẽdo ip̃o iudicio sol&ꝵ ẽẽ cõtẽntio cũ
aut fit ne actio illiꝗ agit. aut iã ne sit aut iãne ẽẽ destiterit aut
ua ne legis uerbis sit actio q̃ritur. qua& etiã si ante q res iniud¬
idio cu uenit aut cõterta aut de iudicata aut cõfecta nõ sunt
tam i p̃e idiciis ꝑ magnũ sape hñt põdus. cũ ita dicũt᷑ pluspe¬
tasti sero petisti nõ fuit tua petitio nõ ame nõ hac lege nõ hisuer¬
bis no hoc uidicio : quaꝵ causaꝵ genus ẽ positũ inuire ciuili
qđ ein puataꝵ & pũ ⁊reꝵ lege aut more positũ. cuius sciẽtia ne¬
electa ab oratorib plerisq nobꝰ addicendũ necessaĩa uidet᷑. Quȩ
Sie de costinietiis ictiõibꝰ accipiẽdis subeũdis uidiciis de excipiẽ

Expanded text:
atque etiam ante iudicium de constituendo ipso iudicio solet esse contentio, cum atque etiam ante iudicium de constituendo ipso iudicio solet esse contentio, cum aut sitne actio illi qui agit aut iamne sit aut num iam esse desierit aut illane lege, hisne verbis sit actio quaeritur. Quae etiam si ante quam res in iudicium venit aut concertata aut diiudicata aut confecta non sunt, tamen in ipsis iudiciis permagnum saepe habent pondus, cum ita dicitur: Plus petisti; sero petisti; non fuit tua petitio; non a me, non hac lege, non his verbis, non hoc iudicio. quarum causarum genus est positum in iure civili et publicarum rerum lege aut more positum; cuius scientia neglecta ab oratoribus plerisque nobis ad dicendum necessaria videtur. Qua re de constituendis actionibus, de capiendis sube
Abbreviated transcription (Latin):
erũt huius finẽ q̃ aut ad explendas cupiditates aut ad odiũ faciẽ¬
dũ aut ad ulciscendũ inuirias ꝑtinebũt. sin aũt repͥmendi de incer¬
nis si erunt idẽ. sin aũt diuersȩ de periculo cõmouẽdi. atq hi ꝗdẽ
ꝑ orationũ sũt loti. pͥncipia aũt in sentẽtiis dicendis breuia ẽẽ de¬
bebũt. nõ enĩ supplex ut ad iudicẽ uenit orator s orator atq auc¬
sit deb& ortariq ad se breuiter dicentẽ audiendũ. tota enĩ oratio
simplex & grauis sentẽtiis debet ornatior ẽẽ qͣ uerbis:
sumpnouiiamlaudationis ꝙ suasiõĩs locos: nũc q̃ inclitiis accomo¬
Qata sit expecto idq nob genus restare unũ puto.M. recte ĩ
Sexcõpatioe nõnũꝙͣ ut cum de uerissimo accusatore disputa¬
tur. aut aĩ hereditatis sine lege aut sine testu petit᷑ possessio in
tos qritur argumtationũ ex his de ꝗb mox dicetur aꝗtati locis.

Expanded text:
erunt, eius modi sententiae quae aut ad explendas cupiditates aut ad odium satianerunt, eius modi sententiae quae aut ad explendas cupiditates aut ad odium satiandum aut ad ulciscendas iniurias pertinebunt. Sin autem reprimendi, de incernis, si erunt secundae, sin autem adversae, de periculo commonendi. Atque hi quidem perorationis sunt loci. Principia autem in sententiis dicendis brevia esse debebunt. Non enim supplex ut ad iudicem venit orator, sed hortator atque acsit debet hortarique ad se breviter dicentem audiendum. Tota autem oratio simplex et gravis et sententiis debet ornatior esse quam verbis. C. Cognovi iam laudationis et suasionis locos. Nunc quae iudiciis accommodata sint exspecto; idque nobis genus restare unum puto. P. Recte insed ex comparatione non numquam, ut cum de verissimo accusatore disceptatur aut cum hereditatis sine lege aut sine testamento petitur possesstas petitur argumentationum ex eis de quibus mox dicetur aequitatis locis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽtes uotant᷑. cũ aut q̃ritur ꝗd sit optimũ factũ aut utilitas aut
toto gnͣe ꝗb cũ & cõtra quos qͦ tẽpore aut quo loco aut ꝗb fa¬
clam ꝑtinẽt possimus uti requirẽdũ ẽ. Nẽq solũ ea sũt q̃ nobis
suppetũt s & iã illa q̃ aduersant᷑ uidenda. & si ex cõtẽtione pro¬
cliuiora erũt uestra nõ solũ effici posse q̃ ꝑsuademur erit ꝑsua¬
denclũ s curandũ etiã ut illa facilia ꝓcliuia uiclẽtla uideantur.
clissuadentib aũt utilitas labefactãda ẽ aut efficiẽli difficulta¬
tes efferendȩ: neq aliis ex p̃ceptis s eiusdẽ ex suasioĩs lotis ut̾q
ũo ad auclendũt habeat exẽplũ aut recẽtiũ quo notiora sũt aut
ueteꝵ quo plus auctoritatẽ habeãt copiam maxĩeq fit in hoc gne
metditatus ut possit uł utilia ac necessaria sape honestatis uł hoet
illis antẽferre. ãd comouẽdos aũt animos maxĩe ꝓficiẽt si incitandi

Expanded text:
cientes vocantur. Cum autem quaeritur quid sit optimum factu, aut utilitas aut toto genere quibuscum et contra quos, quo tempore aut quo loco aut quibus faendum est. Neque solum ea sunt quae nobis suppetant, sed etiam illa quae adversentur videnda. Et si ex contentione procliviora erunt nostra, non solum effici posse quae suademus erit persuadendum, sed curandum etiam ut illa facilia proclivia iucunda videantur. Dissuadentibus autem aut utilitas labefactanda est aut efficiendi difficultates efferendae, neque aliis ex praeceptis, sed eisdem ex suasionis locis. vterque vero ad augendum habeat exemplorum aut recentium, quo notiora sint, aut veterum, quo plus auctoritatis habeant, copiam; maximeque sit in hoc genere meditatus, ut possit vel utilia ac necessaria saepe honestis vel haec illis anteferre. Ad commovendos autem animos maxime proficient, si incitandi
Abbreviated transcription (Latin):
naturalia. fortuita aũt sacrificia festi dies. nuptie. iã facta et
euentus aut cõsilii sũt aut inprudẽtiȩ quȩ ẽuit in casu aut
in quadam aĩ ꝑmonioẽ.casu cũ aliter accidit᷑ ut puta cũ fit. per¬
motioẽ. cũ aut obliuio aut error aut motus aut aliqua cupidi¬
tatis cã ꝑmouit᷑. Est etiã inprudẽtia necessitas põderãda. Reꝵ
aũt bonaꝵ & malaꝵ tria genera sũt: nã aut in animis aut in
corporib aut extra ẽẽ possunt. huius igitur materie ad argum̃¬
tũ subrecte ꝑlustrande aĩo ꝑtes erũt omẽs & ad id qł aget᷑
ex singłis coniectura capienda :
Est etiã genus argum̃toꝵ aliu d qđ ex fac̾ti uestigiis sumit᷑ ut
telum cruor elamor aclitus titubatio ꝑmutatio coloris oratio
cdicatũ. Uerisimilia aũt ꝑtim singła mouent suo tp̃e ꝑtim etĩã¬

Expanded text:
naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et eventus aut consili sunt 38 aut imprudentiae, quae est aut in casu aut in quadam animi permotione; casu, cum aliter cecidit quam putatum est; permotione, cum aut oblivio aut error aut aliqua metus aut cupiditatis causa permovit. Sit etiam in imprudentia necessitas ponenda. Rerum autem bonarum et malarum tria genera sunt; nam aut in animis aut in corporibus aut extra esse possunt. Hac igitur materie ad argumentum subiecta perlustrandae animo partes erunt omnes et ad id quod agetur ex singulis coniectura capienda. est etiam genus argumentorum aliud quod ex facti vestigiis sumitur, ut telum cruor clamor auditus titubatio permutatio coloris, orationdicatum. veri similia autem partim singula movent e suo pondere, pa
Abbreviated transcription (Latin):
nisfigurȩ: uiriũ ȩtatis mariũ feminaꝵ Atq hõ quidẽ incorpore
animi aũt ut quẽa dmolũ effecti sunt uirtutib uitus. artib mertus.
Atq hõ in natura spectatur infortuna gemis amcitis liberi ꝓpĩ¬
qui affines opes honores potẽtes diuitię libertas &ea q̃ sunt
his cõtraria. In locis aũt & illa naturalia. maritinã aut remoti a
mari plani aut mõtuosi lenes aut asperi. salubres aut pestilẽ
tes: opaci: & illa fortuita. culti an inculti. celebres anderti co¬
hedificati aut uasti: obscuri anreꝵ gestaꝵ uestigiis nobilitati. cõ¬
seirati: an ꝓfani In tp̃ib aũt pręsentia p̃terita & futura cernũ¬
tur in his ip̃is uetusta recẽtia instantia paulo post aut aliqñ fut᷑a.
insũt etiã tpͣib illa quȩ tpͣis qͣiͣ naturã notãt ut ymens ut estas¬
ut autũpnus. tpͣa ut mensis & dies ut nox hora tẽpestas ꝗ̃ sunt

Expanded text:
nis figurae virium aetatis marium feminarum; atque haec quidem in corpore; nis figurae virium aetatis marium feminarum; atque haec quidem in corpore; animi autem aut quem ad modum adfecti sint, virtutibus vitiis, artibus inertiis,  Atque haec quidem in natura spectantur; in fortuna genus amicitiae liberi propinqui adfines opes honores potestates divitiae libertas et ea quae sunt his contraria. in locis autem et illa naturalia, maritimi an remoti a mari, plani an montuosi, leves an asperi, salubres an pestilentes, opaci an aprici, et illa fortuita, culti an inculti, celebres an deserti, coaedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestigiis nobilitati, consecrati an profani. in temporibus autem praesentia praeterita futura cernuntur; in his ipsis vetusta recentia instantia paulo post aut aliquando futura. Insunt etiam in temporibus illa quae temporis quasi naturam notant, ut hiemps, ut aestas, aut anni tempora, ut mensis, ut dies, ut nox hora tempestas, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habet admirationes expetitiones exitus in opinatos
iratundias metus. letitias cupiditates. s iam ad reliqua ꝑ¬
Eim pe ea setunt᷑ ꝗ̃ ad faciendã fidẽ ꝑtinẽt᷑.M. Ita est.
quȩ quiclem incõfirmatioẽ: & in rep̃hensiõe diuidũt¬
nam cõfirmãdo nr̃a ꝓbare uolumus ĩrephẽdendo redarguere cõtraĩa.
qm̃ igitur omẽ qđ incõtrouersiã uenit id aut sit nec neꝰ sit aut quidd
Teneo istam distributionẽ. nũc cõiecture locos quȩro.Itio oratio.
.NI. inuerisimilib & inꝓpriis reꝵ notis posita tota ẽ. sed appellamus
docẽdi gra uerisimile qđ plerũq ita fiat ut a dolescẽtiã ꝓcliuorem
ẽẽ ad libidinẽ. ꝓpͥe aũt nota cũ argum̃tũ qđ nũqͣ aliter fit ceterũq
nis ea sũt in ꝑsonis in locis in tẽporib in factis in euentis. inrerũ
ip̃aꝵ negotioꝵq naturis. In ꝑsoĩs. nature pͥmũ expectant᷑. ualitudi¬

Expanded text:
quae habet admirationes exspectationes exitus inopinatos, quae habet admirationes exspectationes exitus inopinatos, iracundias metus laetitias cupiditates. Sed iam ad reliqua pNempe ea sequuntur, quae ad faciendam fidem pertinent. P. Ita est: quNam in confirmando nostra probare volumus, in reprehendendo redarguere contraria. Quoniam igitur omne, quod in controversiam venit, id aut sit necne sit aut quid n tertio ratio. C. Teneo istam distributionem. Nunc coniecturae locos quaero. P. In veri similibus et in propriis rerum notis posita tota est. Sed appellemus docendi gratia veri simile quod plerumque ita fiat, ut adulescentiam procliviorem esse ad libidinem, proprie autem notatum argumentum quod numquam aliter sit certumque nis. Ea sunt in personis, in locis, in temporibus, in factis, in eventis, in rerum ipsarum negotiorumque naturis. In personis naturae primum spectantur valetudi
Abbreviated transcription (Latin):
H̃s apte ne derelinquamus. & quȩ suo loco de amplificatione di¬
cemus multa poterũt ex his ad pͥncipioꝵ p̃cepta transferri. :
Quid in narratooẽ quȩ tandẽ cõseruanda sũt: .M. qm̃ narratio
⁊ reꝵ explicatio & quetlã qiͣ sedes & funclam̃tũ cõstituendę
fidei ea sunt in ea seruanda maxime ꝗ̃q ir reliquis fere dicẽ¬
di ꝑtib quȩ partim sunt netessai̾a ꝑtim sũpta adorni andũ.
Ham ut dilucile ꝓbabiliterq narremus nessariũ ẽ. s ad sumi¬
mus etiã suauitatẽ: ergo lilucide narrandũ eadem illa su¬
ꝑiora explanãdi & illustrandi p̃cepta repetemus. in quib
tur si testata dĩcd uidebunt᷑ si cũ hoĩim oponione auc̃to¬
ritate si cũ lege sicũ lege cũ more cũ religione cõiuncta
si ꝓbitas narrantis significabit᷑ si antiꝗtas si memoria
si oronis ueritas & uitȩ fides. Suauis aũt narratio est

Expanded text:
tempus apte, ne relinquamus; et, quae suo loco de amplificatione ditempus apte, ne relinquamus; et, quae suo loco de amplificatione dicemus, multa ex eis poterunt ad principiorum praecepta transferri. C. Quid, in narratione quae tandem observanda sunt? P. Quoniam narratio est rerum explicatio et quaedam quasi sedes et fundamentum constituendae fidei, ea sunt in ea servanda maxime, quae etiam in reliquis fere dicendi partibus; quae partim sunt necessaria, partim adsumpta ad ornandum. Nam ut dilucide probabiliterque narremus necessarium est, sed adsumimus etiam suavitatem. ergo ad dilucide narrandum eadem illa superiora explanandi et inlustrandi praecepta repetemus, in quibus tur; si testata dici videbuntur, si cum hominum opinione auctoritate, si cum lege, cum more, cum religione coniuncta; si probitas narrantis significabitur, si antiquitas, si memoria, si orationis veritas et vitae fides. Suavis autem narratio est
Abbreviated transcription (Latin):
xime gñautatis officii iuistitiȩ fidei cõtrariis q reb in aduers ariis
coferendis & cum his qui cdisiectant aliqua cõnuirationis aut causa aut spe
significanda & simnos aliqua ocdia offensione sint collata ea tollenla
minuẽda ue aut diluendo aut extenuãlo aut cõpẽsando aut de¬
precando. Intelligenter aũt ut aucliamur & iam ac tente a rebip̃is
oreliendũ est. sed facilime auditor discit & ꝗd agatur intelligit
si cõpiestare a pͥncipio genus naturãq cauere si diffinias si di¬
uidas sineq prudẽtiam eius impedias cõfusione ꝑtium nec me¬
moriã multitudine: quȩq moꝵ de narratiõe dilucida dicent᷑
eadem & iam huc poterũt recte referri. ut actente aũt audi¬
amur tͥum reꝵ aliqua cõsequimur. nã aut magna ꝗdem p̃pone¬
mus aut necessaria aut cõiuncta cũ ip̃is apud res agitur. sic aũt
aliciuus aut interpellatio aut ab aduersario lictũ aliqđ & ma¬
xime inporando dederit occasionẽ nob̾ ut dicamus aliꝗd ad

Expanded text:
tatis offici iustitiae fidei; contrariisque rebus in adversarios conferendis et cum eis qui disceptant aliqua coniunctionis aut causa aut spe significanda; et si in nos aliquod odium offensiove conlata sit, ea tollenda minuendave aut diluendo aut extenuando aut compensando aut deprecando. intellegenter autem ut audiamur et item attente, ab ipsis rebus ordiendum est. Sed facillime discit auditor et quid agatur intellegit, si complectare in principio genus naturamque causae, si definias, si dividas, si neque prudentiam eius impedias confusione partium nec memoriam multitudine; quaeque mox de narratione dilucida dicentur, eadem etiam huc poterunt recte transferri. vt attente autem audiamur, trium rerum aliqua consequemur; nam aut magna quaedam proponemus aut necessaria aut coniuncta cum ipsis apud quos res agetur. Sit terventus alicuius aut interpellatio aut ab adversario dictum aliquod et maxime in perorando dederit occasionem nobis, ut dicamus aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes amplificationẽ & enumerationẽ. Augẽdi autẽ & hic ẽ ꝓprius locꝰ
inꝑorando & in cursu ip̃o or̃onis leclinationes ad amplificãdum
dant᷑ cõfirmata re aliqͣ aut rep̃hensa. Est igͥ amplificatio grauior
quedã affirmatio q̃ motũ aĩoꝵ cõtiliet indicẽdo fidẽ. ea & cũ uer¬
boꝵ gnͣe cõficitur & reꝵ uerba ponẽcla sũt q̃ uire habeant illustͣn¬
di nec ab usu sint ab orrẽtia grauia plena sonãtia iuncta ficta co¬
gnominata nõ uulgata supra lata in pͥmisq translata net ĩ singłis
uerbis s in cõtinẽtib soluta. Quȩ dicũt᷑ sine cõiunctioẽ ut plura
uideant᷑ augent etiã relata uerba iterata duplicata & ea q̃ ascẽdũt
clatior. haet igͥ inuerbis quib actio uotis & gestus & cõgruẽs &
apta ad aĩos ꝑmouẽdos accomodata est. s in uerbis & in actione

Expanded text:
tionem et enumerationem. Augendi autem et hic est proprius locus tionem et enumerationem. Augendi autem et hic est proprius locus in perorando, et in cursu ipso orationis declinationes ad amplificandum dantur, confirmata re aliqua aut reprehensa. est igitur amplificatio gravior quaedam adfirmatio, quae motu animorum conciliet in dicendo fidem. Ea et verborum genere conficitur et rerum. Verba ponenda sunt, quae vim habeant inlustrandi nec ab usu sint abhorrentia, gravia plena sonantia, iuncta facta cognominata, non vulgaria supralata in primisque translata. Haec in singulis verbis; sed in continentibus soluta, quae dicuntur sine coniunctione, ut plura videantur. augent etiam relata verba iterata duplicata et ea quae ascendunt odatior. Haec igitur in verbis, quibus actio vocis et gestus congruens et apta ad animos permovendos accommodata est. Sed et in verbis et in actione
Abbreviated transcription (Latin):
mio si gr̃a adiũcti cõꝑandiq cũ suꝑiore auctoritate testiũ quibꝰ tam̃
creditũ nõ sit. Sȩpe etiã quaestioĩb resistẽdũ ẽ. ꝗd & dołorẽ fugiẽtẽ
multi in tormẽtis emẽtiti ꝑ s epe sunt: moiͣq maluerũt falsum fatẽdo
qͣ inficiando dolorẽ. młti aũt suã uitã neglixerũt ut eos ꝗ his cario¬
res qͣ sibi ip̃i eẽnt liberarẽt. alii aũt aut nat᷑a corporis aut cõsuetudi¬
ne clolendi aut metu supplicii aut mortis uim tormẽtoꝵ ꝑtulerũt. alii
emẽtiti sũt in eos quos oderãt. atq hat exemplis fir mãda sũt. neq
quecdã ĩ testibꝰ & in quastioĩbꝰ ratio sape enĩ ea ꝗ̃ licta sũt si aut am¬
bigue aut incõstanter aut in credibiliter clicta sunt aut etiã aliter
ab alio clicta subtiliter reprehẽdũtur :
Extrema tibi restat ꝑs oronis q̃ posita inꝑorando ẽ: de qua sane ue¬
lim audire. M.facilior ẽ explicatio ꝑoratioĩs.nã est diuisaĩ duas ꝑ

Expanded text:
estium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in tormentis ementiti persaepe sint morique maluerint falsum fatendo quam verum infitiando dolere; multi etiam suam vitam neglexerint, ut eos qui eis cariores quam ipsi sibi essent liberarent; alii autem aut natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu supplici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii ementiti sint in eos quos oderant. Atque haec exemplis firmanda sunt. neque quaedam in testibus et in quaestionibus ratio. Saepe enim ea quae dicta sunt, si aut ambigue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt aut etiam aliter ab alio dicta, subtiliter reprehenduntur. C. Extrema tibi restat pars orationis quae posita in perorando est, de qua sane velim audire. P. Facilior est explicatio perorationis