comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moneo ne dediuitiis qłeris: Ne generis
nobilitate te iactes. Ne teceteris p̃feras.
Scio humilitatẽ tuã: scio te exaffectu
dicere. Dnẽ non ẽ exaltatũ cormeũ :¬
Neq elati sunt ocłi mei. Noui & apud
te & apud matrẽ tuã. suꝑbiam ꝑquã¬
diabolus cecidit. locum penitꝰ ñ hab̾e :
tissimũ quippe ẽ docere. qđ nouerit
ille quẽ doceas. Sed ne hoc ipsũ tibi iacͦ.¬
tantiã generet. qđ scłi iactantiã contẽp¬
sisti: Ne cogitatio tacita surripiat.
ut quia in auratis uestib placere desisti.
placere coneris in sordib. Et si quando
in conuentũ fratrũ ueneris. uł sororũ.
humi sedeas. scabellote causeris indiq̃¬
nam. Uocẽ ex industria quasi confecta
ieiuiniis tenues. & ne deficientis imita.
ta gressum: humeris innitaris alterius.
Sunt quippe non nullȩ exterminanteᷤᷤ
facies suas : ut pareant hominib ieiu.¬
nantes. Quȩ statim ut aliquẽ uiderit̃
ingemiscunt: dimittunt suꝑcilium.

Expanded text:
moneo, ne de diuitiis glorieris, ne de generis moneo, ne de diuitiis glorieris, ne de generis nobilitate te iactes, ne te ceteris praeferas: scio humilitatem tuam, scio te ex affectu dicere: domine, non est exaltatum cor meum neque elati sunt oculi mei. noui et apud te et apud matrem tuam sudiabolus cecidit, locum penitus non habere. tissimum quippe est docere, quod noverit ille, quem doceas. Sed ne hoc ipsud tibi iactantiam generet, quod saeculi iactantiam contempsisti, ne cogitatio tacita subrepat, ut quia in auratis vestibus placere desisti, placere coneris in sordibus et, quando in conventu fratrum veneris vel sororum, humili sedeas scabello, te causeris indignam, vocem ex industria quasi confecta ieiuniis tenues et defita gressum, humeris innitaris alterius. Sunt qfacies suas, ut pareant hominibus ieiunare; quae, statim ut aliquem uiderint, ingemescunt, demittunt supercilium
Abbreviated transcription (Latin):
api. ꝑquẽ michi mundus crucifixus ẽ:
&r eiro mundo. Et illud. In te laudabimur
totãdie: indño laudabitur anima mea
Cũ facis elemosinã: ds̃ solus uideat. cũ
ieiunas: leta sit facies tua. Yestis nec sa¬
tis munda. nec sordida satis. Diuersiti.¬
te nudabilis. nete obruat p̃tereuntiũ
turba confistat. & digito demonstreris
Nr est mortuus : & sororis.ẽ. corpꝰculũ
deducendũ. Cauendũ nehoc sepius
faciens: ipsa moriaris. Nec satis religi¬
osa uelis uideri. Nec plus humilis
quã necesse ẽ: negłam fugiendo quȩras
Plures eni pauꝑtatis miscdis atqi enuos
arbitros declinantes: in hoc ipsum placere
cupiunt qđ placere contẽpnunt. Et mirũ
inmodũ : laus dum uitatur petituꝵ.
Geteris ꝑturbationib quib mens homi¬
nis gaudet. egrescit. sꝑat & metuit :
plures inuenio extraneos. Hoc uitio pau¬
oi admodũ funt qui caruerint: & ille ẽ
optimus. qui quasi. inpulchro corpore
aranearũ sorde resꝑgitur. Illud uero

Expanded text:
per quem mihi mundus crucifixus est et ego mundo, et illud: in te laudabimur tota die, et: in domino laudabitur anima mea. cum facis elemosynam, deus solus uideat. cum ieiunas, laeta sit facies tua. uestis nec satis munda nec sordida et nulla diuersitate notabilis, ne ad te obuia praetereuntium turba consistat et digito demonstreris. frater est mortuus, sororis est corpusculum deducendum: caue ne, dum hoc saepius facis, ipsa moriaris. ne satis religiosa uelis uideri nec plus humilis, quam necesse est. ne gloriam fugiendo quaeras. plures enim paupertatis, misericordiae atque ieiunii arbitros declinantes in hoc ipso placere cupiunt, quod placere contemnunt; et mirum in modum laus, dum uitatur, adpetitur. ceteris perturbationibus, quibus mens hominis gaudet, aegrescit, sperat et metuit, plures inuenio extraneos; hoc uitio pauci admodum sunt qui caruerint, et ille est optimus, qui quasi in pulchro corpore rara naeuorum sorde respergitur. neque uero
Abbreviated transcription (Latin):
pante tran quillitas. Ipsam quoq cel-
lulã meã. quasi cogitationũ mearum
consciã ꝑtimescebam: et michimet iratꝰ
&rigidus. solus deserta penetrabam.
sicubi concaua ualliũ. asꝑa montiũ ru
piũ p̃rupta cernebã: ibi meȩ orationis
locus. illud miserrimȩ carnis ergastulũ.
Et ut michi ipse testis ẽ dñs. post mul.¬
tas lacrimas: post cęlo ocłos inherentes:
nonnũquã uidebam me int̾esse agmi-¬
nib angłoꝵ. &e lȩtus gaudensq ca̾nta.¬
bam. ꝑofͦt de.In odorem unguentorũ

Expanded text:
pante, tranqpante, tranqlulam meam, quasi cogitationum mearum consciam pertimescebam, et mihimet iratus et rigidus, solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, vel rupium praerupta cernebam, ibi meae orationis locus, illud miserrimae carnis ergastulum: et ut mihi ipse testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum
Abbreviated transcription (Latin):
quia a maritudine repletus erã. Horre.¬
bant sacco membra deformia: ac squa.¬
lida cutis. situm ethiopicȩ carnis ad du¬
xerat. Cotidie lacrimȩ: cotidie gemitus.
Et si quando repugnantẽ somnus immi
nens oppressiss&e: nuda humo. uix ossa
herentia collidebã De cibis uero & po.¬
da utantur . & coctum aliquid accepisse
luxuria ẽ. Ille igitur ego qui ob gehen¬
nȩ metũ. tali me carcereᷤ ipse dãpnauerã:
scorpionũ tantũ socius & ferarũ. sepe
choris puellarũ int̾eram. Pallebant ora
ieiuniis. & mens in desiderio estuabat.
In frigido corpore ante hominẽ suum
iam carne premortua. sola libidinum
incendia bulliebant. Itaq om̃i auxilio
destitutꝰ. ad iħu iacebam pedes: rigabã
lacrimis. crine tergebã: & repugnantẽ
carnẽ ebdomadarũ inediis subiugabã.
Non erubesco infelicitatis meȩ : quini
ni me clamantẽ. diem crebro iunxisse
cũ nocte. Nec prius a pectoris cessasse

Expanded text:
quia amaritudine repletus eram: horrequia amaritudine repletus eram: horrebant sacco membra deformia, et squalida cutis situm Aethiopicae carnis obduxerat: quotidie lacrymae, quotidie gemitus: et si qnens oppressisset, nuda humo ossa vix haerentia collidebam. De cibis vero et poda utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuria sit. Ille igitur ego, qui ob gehennae metum, tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat in frigido corpore, et ante hominem sua jam in carne praemortuum, sola libidinum incendia balliebant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam; et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subjugabam. Non erubesco infelicitatis meae miseriamni me clamantem, diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse
Abbreviated transcription (Latin):
caro. Cum paululũ interior homo. int̾
uitia atq uirtutes coeperit fluctuare:
dicito. Quare tristis es anima inea. &
quare conturbas me: Sꝑa in dño qm̃¬
adhuc confitebor illi: salutare uultus
mei & ds̃ m̃s. Nolo sinas cogitationes cres.¬
cere : Nichil inte babyloniũ. Nichil in¬
te confusionis adolescat. Dũ paruus ẽ
hostis int̾fice. nequitia elidatur in se¬
mine. Audi psalmistam dicentẽ. Filia
babilonis misera. beatus qui retribuet
tibi retributionẽ tuã. Beatus qui tenȩ¬
bit & allidet paruulos tuos ad petrã.
Quia eñi impossibile.ẽ. in sensũ hominis
Non irruere notũ medullarũ calorem:
ille laudatur. ille p̃dicatur beatꝰ. quista.
eos ad petrã. Petra autẽ. erat xp̃s. O quoti.¬
ens in heremo constitutꝰ. in illa uasta soli.¬
tudine. quȩ exustũ solis ardorib horren¬
dũ monachis p̃stat habitaculũ. putaui
me romanis int̾esse delituis. Sedebã solus:

Expanded text:
caro. cumI paululum interior homo inter caro. cumI paululum interior homo inter uitia atque uirtutes coeperit fluctuare, dicito: quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? spera in domino, quoniam confitebor illi, salutare uultus mei et deus meus.\'nolo sinas cogitationem crescere; nihil in te Babylonium, nihil confusionis adolescat. dum paruus est hostis, interfice; nequitia elidatur in semine. audi psalmistam loquentem: filia Babylonis misera, beatus, qui retribuet tibi retributionem tuam; beatus, qui tenebit et adlidet paruulos tuos ad petram. quia ergo inpossibile est in sensum hominis non inruere notum medullarum calorem, ille laudatur, ille praedicatur beatus, qui, statieos ad petram; petra autem est Christus. 0 quotiens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum monachis praestat habitaculum, putaui me Romanis interesse deliciis! sedebam s
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. denuda crura tua. transi flumina.
reuelabitur ignominia tua : apparebunt
opꝓbria tua. Et hoc post dĩ filii thalamũ.
post oscula patruelis & sponsi: illa. de qua
quondã sermo ꝓpħicus concinebat. astitit
regina adextris tuis in uestitu deaurato
circũdata uarietate. Nudabitur : & pos¬
teriora eius ponent᷑ in faciem ipsius.
Sedebat ad aquas solitudinis. & posito
uase diuaricauit pedes suos omĩ transeun¬
ti: & usq ad uerticem polluet᷑. Rectius
fuerat homini subisse conuigiũ. ambulas.
se ꝑplana: quã ad altiora dendentẽ. in
ꝓfundũ inferni cadere. Nonfiat obsecro
meretrix ciuitas fidelis syon: Ne post tri.¬
nitatis hospiciũ ibi demones sal̃tent.
& syrene nidificent : & ericii. Nonsol.¬
uatur fascia pectoralis: sed statim ut
libido titillauerit. sensũ. & blandũ uo.¬
luptatis incendiũ dulci nos calore ꝑ.¬
fuderit : erumpamꝰ inuoc̃e. Dñs auxi.¬
liator m̃s: Non timebo quid faciat michi

Expanded text:
mentum, denuda crura tua, transi flumina et mentum, denuda crura tua, transi flumina et reuelabitur ignominia tua et apparebunt obprobria tua, et hoc post dei filii thalamos, post oscula fratruelis et sponsi illa, de qua quondam sermo propheticus concinebat: adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circumdata uarietate. nudabitur et posteriora eius ponentur in facie ipsius; sedebit ad aquas solitudinis et posita base diuaricabit pedes suos omni transeunti et usque ad uerticem polluetur. rectius fuerat homini subisse coniugium, ambulasse per plana, quam ad altiora tendentem in profundum inferi cadere. non fiat, obsecro, ciuitas meretrix fidelis Sion, ne post trinitatis hospitium ibi daemones saltent et sirenae nidificent et hiricii. non soluatur fascia pectoralis, sed statim ut libido titillauerit sensum, ut blandum uoluptatis incendium dulci nos calore perfuderit, erumpamus in uocem: dominus auxitiator meus, non timebo, quid faciat mihi
Abbreviated transcription (Latin):
go isrł cecidit: & non. ẽ. qui suscitet ẽã.
Audenter loquar. cũ omĩa possit ds̃ sus¬
citare: uirginẽ ñ potest post ruinam.
Ualet quidem libare de pęna. sed ñ ualet
coronare corruptã. Timeamꝰ ilłã ꝓphe¬
tiã. Ne in nob̃ etiã cõpleatur: etꝰ uirgi¬
nes bonȩ deficient. Obserua quid dic̃at.
Uirgines bonȩ deficient: quia sunt &
incorde suo. Perit ergo: & m̃te uirginitas.
Istȩ sunt uirgines malȩ. uirgines carne ñ
sp̃u. uirginesᷤ stultȩ : quȩ olcũ ñ habentes
excluduntur asponso. Si autẽ & ille quȩ
uirgines sunt. ob alias tam̃ culpas uirgini¬
tate corporũ ñ saluant᷑: Quid fiet illis quȩ
ꝓstituerunt membra xp̃i. & mutauert̃
templũ scĩ sp̃s in lupanar : Ilico audient.
Descende. sede in t̾ra uirgo filia babylonis.
sede in t̾ra: non ẽ thronus filiȩ chaldeoꝵ
non uocaberis ultra mollis & delicata.
Accipe molã. mole farmã: discoperi uela¬

Expanded text:
go Israhel cecidit: non est, qui suscitet eam. go Israhel cecidit: non est, qui suscitet eam. Audenter loquor: cum omnia Deus possit, suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non valet coronare corruptam. Timeamus illam prophetiam, ne in nobis etiam conpleatur: et virgines bonae deficient. Observa, quid dicat: et virgines bonae deficient: quia sunt etst eam in corde suo. Perit ergo et mente virginitas. Istae sunt virgines malae, virgines carne, non spiritu, virgines stultae, quae oleum non habentes excluduntur ab sponso. Si autem et illae virgines virgines sunt, ob alias tamen culpas virginitate corporum non salvantur, quid fiet illis, quae prostituerunt membra Christi et mutaverunt templa Sancti Spiritus in lupanar? Ilico audient: Descesede in terra: non est thronus filiae Chaldaeorum; non uocaberis ultra mollis et delicata. accipe molam, mole farinam, discoperi uela
Abbreviated transcription (Latin):
scalam iacob somni antis descendunt: lo.¬
quitur ds̃. Ego dixi dii estis : & filii altis.¬
simi om̃s. Uos aut̃ sicut homines morie.¬
Cecidit enĩ primꝰ ⁊ abulus ẜt quomodo
stet ds in sẏnagoga deoꝵ. inmedio autẽ
deos discernit: apͣłs eis qui dii ẽẽ desinud̃
scribit. Ybi enĩ in uobis sunt dissensio¬
nes & emulatio: Nonne homines estis. &
scdm hominc̃ ambulatis: Si paulus apłs
uas electionis & p̃paratus in euangłium
xp̃i. ob carnis aculeos. & incentiuã uitioꝵ
reprunit corpꝰ suũ. & seruituti subicit.
Ne aliis p̃dicans. ipse reprobus inueniat᷑:
& tam̃ uidet aliã legẽ in membris suis
repugnantẽ legi mentis suȩ. & captiuan-
tem se in lege peccati: si post nuditatẽ.
ieiuniũ. famem. carcerẽ. flagella. suppli¬
cia. in se reuersus exclamat. IN felix ego
homo. quis me liberabit de corpore mor-¬
tis huiꝰ. tu te putas securã ẽẽ debere:
Caue quȩso nequando de te dicat ds. uir¬

Expanded text:
scalam Iacob somniante descendunt, loscalam Iacob somniante descendunt, loquitur deus: ego dixi: dii estis et filii altissimi omnes. uos autem sicut homines morieCecidit enim primus diabolus, et cum stet Deus in synagoga deorum, in medio autem deos discernat, apostolus eis, qui dii esse desinunt, scribit: ubi enim in uobis suntdissensioneset aemulationesnonne homines estis et secundum hominem ambulatis? Si Paulus apostolus, uas electionis et praeparatus in euangelium Christi, ob carnis aculeos et incentiua uitiorum reprimit corpus suum et seruituti subicit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, et tamen uidet aliam legem in membris suis repugnantem legi menttem se in lege peccati, si post nuditatem, ieiunia, famem, carcerem, flagella, supplicia in semet versus exclamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? tu te putas securam esse debere? Cave, quaeso, ne quando de te dicat Deus: Vir
Abbreviated transcription (Latin):
rũ istũ in uasis fictilib. & concupis cit
sp̃s aduersus carnẽ. & caro aduersus
sp̃m: Nulla ẽ certa uictoria. Aduersa.¬
rius nr̃ zabulus tamquã leo rugiens.
aliquẽ deuorare quęrens circuit. Posiusti¬
ut ait dauid tenebras. & facta ẽ nox: in
ipsa ꝑtransibunt om̃s bestiȩ siluȩ. catuli
leonũ rugientes ut rapiant: & reliqua.
Non quęrit diabolus homines infideles.
non eos qui foris sunt: & quoꝵ carnes rex
inolla succendit assyrius. De eccła xp̃i ra-¬
pere festinat. escȩ eius scd̾m abacuc electȩ
sunt. Iobsubuertere cupit: & deuorato
iuda. ad cribrandos apłos expetit potesta.¬
tẽ. Non uenit saluator pacẽ mittere in
terram: sed gladiũ. Cecidit lucifer qui
mane oriebatur. & ille qui inparadiso
deliciarũ nutritus ẽ. meruit audire.
Si ad te feraris ut aquila: inde te detra¬
ham dicit dñs. Dixerat enĩ in corde suo.
Suꝑ sydera cęli ponã sedẽ meã. & ero si¬
milis altissumo. Unde cotidie ad eos qui ꝑ

Expanded text:
tum in uasis fictilibus et concupiscit spiritus aduersus carnem et caro aduersus spiritum, nulla est certa uictoria. aduersarius noster diabolus tamquam leo rugiens aliquid deuorare quaerens circuit. posuisti, ait Dauid, tenebras et facta est nox. in ipsa pertransibunt omnes bestiae siluae, catuli leonum rugientes, ut rapiant enon quaerit diabolus homines infideles, non eos, qui foris sunt et quorum carnes rex in olla succendit Assyrius: de ecclesia Christi rapere festinat. escae eius secundum Ambacum electae sunt: Iob subuertere cupit et deuorato Iuda ad cribrandos apostolos expetit potestatem. non uenit saluator pacem mittere super terram, sed gladium. cecidit lucifer, qui mane oriebatur, et ille, qui in paradiso deliciarum nutritus est, meruit audire: si alte feraris ut aquila, inde te detraham, dicit dominus. dixerat enim in corde suo: super sidera caeli ponam sedem meam et ero similis altissimo. unde cotidie ad eos, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
relinquentes. Tunc primũ auditum ẽ.
ipsũ sibi. & tollat crucẽ suã & sequatur
me. Nemo enĩ miles: cũ uxore ꝑqit
ad proeliũ. Discipłs ad sepulturã patris
ire uolens: Non ꝑmittitur. Tulpes
foueas habent. & uolucres cęli nidos.
filius aut̃ hominis s habet ubi caput
suũ reclinet. Ne forsitan contristeris.
si anguste manseris. Qui cũ uxore ẽ:
lier quȩ non ẽ nupta cogitat quȩ sunt
dñi. ut sit scã o corpore & sp̃u. Nam
quȩ nupta ẽ : cogitat quȩ sunt mundi.
quomodo placeat uiro. Quantas mo-¬
lestias habeant nuptiȩ. & quot sollici.¬
tudinib uinciant᷑: in eo libro quem
aduersũ heluidiũ. de beatȩ mariȩ per¬
petua uirginitate edidimus. puto
breuit̃ expressũ: Nunc eadẽ replicare
ꝑlongũ. ẽ. Q sicui placet: de illo pot̾
haurire fonticulo. Uerũ ne pęnitus
uidear omisisse : nunc dicã. Quodoũ
apłs sine int̾missione orare nos iubeat.
et qui inconiugio debitũ soluit: orare

Expanded text:
relinquentes; tunc primum auditum est: relinquentes; tunc primum auditum est: ipsum sibi et tollat crucem suam et sequatur me. Nemo enim miles cum uxore pergit ad proelium. Discipulo ad sepulturam patris ire cupienti non permittitur. Vulpes foveas habent et volucres caeliFilius autem hominis, non habet ubi caput suum reclinet . Ne forsitan contristeris, si anguste manseris. « Qui sine uxore est, e sunt domini, ut sit sancta corpore et spiritu; nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. Quantas molestias habeant nuptiae et quot sollicitudinibus uinciantur, in eo libro, quem aduersus Heluidium de beatae Mariae perpetua uirginitate edidimus, puto breuiter expressum. nunc eadem replicare perlongum est et, si cui placet, de illo potest haurire fonticulo. uerum, ne penitus uidear omisisse, nunc dicam, quod, cum apostolus sine intermissione orare nos iubeat et, qui in coniugio debitum soluit, orare
Abbreviated transcription (Latin):
tatio aduersus carnẽ & sanguinẽ. Sed
aduersus potestates & principatꝰ huius
mundi. & harũ tenebrarũ rectores: ad
uersus spiritalia nequitię incęlestibus.
Magnif inimicoꝵ circũdamur agmi-¬
ñib. hostib plena sunt omĩa. Caro fra¬
gilis. & ctnis futura post modicũ. pugnat
Sola cum plurib. Cum aut̃ fuerit dis.¬
soluta: & uenerit princeps huiꝰ mundi.
& inuenerit in ea nichil. tunc secura
audies ꝓpħam. Non timebis a timore
nocturno: & a sagitta uolante ꝑ diem.
a negotio ꝑ ambulante in tenebris: a

Expanded text:
tatio aduersus carnem et sanguinem, sed tatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principatus et potestates huius mundversus spiritualia nequitiae in caelestibus . Magnis inimicorum circumdamur agminibus, bostium plena sunt omnia. CARO FRAGILIS, et cinis futura post modicum, pugnat sola cum 90 pluribus. Cum autem fuerit dissoluta, et venerit princeps mundi hujus, et invenerit in ea peccati nihil, tunc secura audies per Prophetam: Non timebis a timore nocturno: a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebri
Abbreviated transcription (Latin):
do uterus intumescat: infans uagiat.
cruciet pelex: domus oura sollicit&.
& omĩa quȩ putantur bona: mortis
extrema p̃cedant. Habent enĩ & mari.¬
tatȩ ordinẽ susĩ. & honorabiles nup-¬
tiȩ. & cubile ĩmaculatũ: Sed ut
intelligeres tibi exeunci de sodoma: tim̃dũ
eẽ lothuxoris exemplũ. Nulla in hoc libel¬
lo adulatio. adulator quippe. blandꝰ inunicꝰ
est᷑. Nulla rethorici pompa sermonis. quȩ
te iam int̾ angłos statuat: & beatitudine
uirginitatis exposita mundũ subiciat pedib
tius. Nolo tibi uenire suꝑbiã de ꝓposito.
sed timorẽ. Onusta incedis auro: latro¬
tibi uitandus ẽ. Stadium ẽ hȩc uita mor¬
talib. hic contendimꝰ : ut alibi coronem᷑.
Nemo int̾ serpentes & scorpiones: securus
ingreditur. Inebriatus ẽ inquit dñs gla-¬
dius nĩs incęlo. & tu pacẽ arbitraris in
terra. quȩ tribulos generat & spinas. quas
serpens comedit᷑. Non est nobis colluc.¬

Expanded text:
do uterus intumescat, infans uagiat, do uterus intumescat, infans uagiat, cruciet paelex, domus cura sollicitet et omnia, quae putantur bona, mors extrema praecidat — habent enim et maritatae ordinem suum, honorabiles nuptias et cubile inmaculatum —, sed ut intellegeres tibi exeunti de Sodoma timendum esse Loth uxoris exemplum. nulla in hoc libello adulatio — adulator quippe blandus inimicus est —, nulla erit rhetorici pompa sermonis, quae te iam inter angelos statuat et beatitudine uirginitatis exposita mundum subiciat pedibus tuis. Nolo tibi uenire superbiam de proposito, sed timorem. onusta incedis auro, latro uitandus est. stadium est haec uita mortalibus: hic contendimus, ut alibi coronemur. nemo inter serpentes et scorpiones securus ingreditur. inebriatus est, inquit dominus, gladius meus in caelo, et tu pacem arbitraris in terra, quae tribulos generat et spinas, quam serpens comedit? non est nobis conluc
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis ascenso. dicimus. Nigra sum &
speciosa: filiȩ ierłm. Exxiui de domo
infantiȩ meȩ: oblita sum patris mei. re-¬
nascor in xp̃o. Quid ꝓhoc mercedis
accipio: Sequitur. & concupisoetꝰ rex
decorẽ tuũ. In hoc ergo: illud magnũ
est sacram̃tũ. Propt̃ hõc relinquet ho¬
ut ibi in una carne: sed in uno spiritu.
Non est sponsus tuus arrogans: Non
suꝑbus. ethiopissam diexit uxorẽ. Statĩ
ut uolueris sapientiai ueri audire
salomonis. et adeũ ueneris: confitebit᷑
tibi cuncta quȩ nouit. Et ipse te rex
incubiculũ suũm adduc&e: & mirum
inmodũ colore mutato. sermo ille tibi
conueniet. Quȩ.ẽ. ista quȩ̃ ascendit
dealbaata: Hȩc idcirco dña mi eusto.¬
chiũ. dñam quippe debeauocare spon-¬
sam dñi mei : ut exipso principio lectio¬
nis agnosceres. non me Nunc laudes
uirginitatis ẽẽ dicturũ: quã ꝓbasti
optimam. & consecuta es. Nec enume.¬
raturum molestias nuptiarũ. quomo¬

Expanded text:
virtutis ascenso, dicimus: Nigra sum, sed virtutis ascenso, dicimus: Nigra sum, sed speciosa, filiae Jerusalem . Exivi de domo infantiae meae, oblita sum patris mei, renascor in Christo. Quid pro hoc mercedis accipio? Sequitur: Et concupiscet rex decorem tuum. Hoc ergo illud magnum est Sacramentum. Propter hoc relinquet hout ibi, in una carne, sed in uno spiritu. Non est sponsus tuus arrogans, non superbus, Aethiopissam duxit uxorem. Statim ut volueris sapientiam veri audire Salomonis, et ad eum veneris, confitebitur tibi cuncta quae novit; et inducet te rex in cubiculum suum: et mirum in modum, colore mutato, sermo tibi ille conueniet: quae est ista, quae ascendit dealbata? Haec idcirco, mi domina Eustochium — dominam quippe debeo uocare sponsam domini mei —, ut ex ipso principio lectionis agnosceres non me nunc laudes uirginitatis esse dicturum, quam probasti optime, eam cum secuta- es, nec enumeraturum molestias nuptiarum, quomo
Abbreviated transcription (Latin):
to ds̃ ad animã loquitur humanam.
Ut scm exemplũ abrabã exiens de
t̃ra sua. & de cognatione sua. relinꝗͣ
chaldeos: qui quast demones int̾pr¬
tantur. et habiate in regione uiuen¬
tiã.: quã alibi ꝓħa susfpĩrat dicenꝰ.
Gredo uidere bona dñi. in regione ui.¬
uentiũ. Uerũ non sufficit tibi exire de
patria: Nisi obliuiscaris popłm & domũ
patris tui. & cognatione contempta spon¬
si uingaris ampsexib. Ne respexeris retro:
nec steteris in totã circa regionem. In
monte saluã te fac: ne forte cõprehen-¬
daris. Non expedit app̃henso aratro res¬
picere post tergũ : Nec de agro reuerti
domũ. Nec post xp̃i tunicã attollere
aliud uestimentũ: Nec de tecto descen¬
dere. Grande miracłm. Pat̾ filiã coar.¬
tatur. Ne meminerit patris. Yos inquit¬
tris ur̃i uultis facere. Dicitur ad iudȩos
&ealibi. Qui facit peccatũ: dezabulo ẽ.
Tali primũ parente generati: ingri
sumꝰ. Et post penitentiã. necdũ culmine

Expanded text:
lmo Deus ad animam loquitur humanam, ut secundum exemplum Abrahae, exiens de terra sua, et de cognatione sua, relinquat Chaldaeos qui quasi doemonia interpretantur, et habitet in regione viventium, quam alibi Propheta suspirat, dicens: « Credo videre bona domini in terra viventium. Verum non sufficit tibi exire de patria, nisi obliviscaris populi et domum patris tui et carne contempta sponsi iungaris amplexibus. Ne respexeris, inquit, retro nec steteris in tota circa regione; in montem salvum te fac, ne forte comprehendaris. Non expedit adprehenso aratro respicere post tergum nec de agro reverti domum nec post Christi tunicam ad tollendum aliud vestimentum tecta descendere. Grande miraculum: pater filiam cohortatur: Ne memineris patris. Vos de pattris vestri vultis facere dicitur ad Iudaeos et alibi: Qui facit peccatum, de diabolo est. Tali primum parente generati nigri sumus et post paenitentiam necdum c
Abbreviated transcription (Latin):
Cadent a latare tuo mille. & decẽ milia
a dextris tuis : ad te autẽ non apꝓpin-¬
quabunt. Quodsi eoꝵ te multitudo tur.¬
bauerit. & ad singula in citam̃ta uitioꝵ
coeperis estuare. & dixerit tibi cogitatio
tua. Qiuid faciemus : Respondebit heli-¬
seus. Noli tumere. qm̃ plures nobiscum
sunt: quã cũ illis. & orabit & dicet. Dñe.
adaperi ocłos puellȩ tuȩ. ut uideat.
Et aꝑtis ocłis: uidebis igneũ currum.
qui te ad exemplũ heliȩ in astra sustol.¬
lat. et tunc leta cantabis. Anima nr̃a
sicut passer erepta ẽ de laqueo uenan¬
tium. laqueus contritus ẽ: & nos lib̾ati
sumꝰ. Quã diu hoc fragili corpusculo

Expanded text:
atere tuo mille et decem milia a dextris tuis, ad te autem non adpropinquabit. quodsi eorum te multitudo turbauerit et ad singula incitamenta uitiorum coeperis aestuare et dixerit tibi cogitatio tua: \'quid faciemus?\', respondebit Heliseus: noli timere, quoniam plures nobiscum sunt, quam cum illis, et orabit et dicet: domine, adaperi oculos puellae tuae et uideat. et apertis oculis uidebis igneum currum, qui te ad exemplum Heliae in astra sustollat, et tunc laeta cantabis: anima nostra quasi passer erepta est de laqueo uenantium: laqueus contritus est et nos liberati sumus. Quamd
Abbreviated transcription (Latin):
emde qͣrta uirtute
portantes ꝑaliticum ĩ grabã¬
to: qui turba offensi nudãt
tectum quoꝵ ꝑfidem dimit¬
tunt᷑ paralitico pecc̃a. Qui por¬
tat lectũ quo portatꝰ ẽ. ⁊ ua¬
dit in domũ suã corã om̃ib
Paralysis autẽ tipus ẽ teporis.
Quo piger iacet in mollicie car¬
nis: hñs desiderium salutis.
nib duplis. ac si eneruatis gã¬
bis offendit᷑. Qm portant .iiͦi.
quas supradiximꝰ uitutes ad te¬
gulas diumitatis et sapienciȩ.
in domo carnis xp̃i patefactas.
Cui uice muneris d̾n portarecar¬
nẽ q̃ se portabat. ut ꝑ aliãuiã
cũ magis in suã redeat regionẽ.
Post hec uocat᷑ leui alphey. leui
appositus interp̃r. Qui thelo¬

Expanded text:
de quarta virtute, portantes paralyticum in grabato: qui turba offensi nudant tectum. Quorum per fidem dimittuntur paralytico peccata: qui portat lectum, quo portatus est, et vadit in domum suam coram omnibus. Paralysis autem typus est corporis: quo piger nis, habens desiderium salutis: nibus, ac si enervatus membris, offendit: quem portant quatuor, quas supra diximus virtutes, ad tegulas divinitatis, et sapientiae, in domo carnis Christi patefactas. Cui vice dicitur muneris, portare carnem, quae se portabat: ut per aliam viam, cum magis in suam redeat regionem. Post haec peccator Levi Alphaei. Levi, appositus interpretatur: qui reli
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sol in regnopatris eoꝵ dd
ignem durabant᷑ ut panis. cor
hominis confirmãs ad aspera:
ut ẽ illud. Si quis uult pꝰme ue
nire abneget semetip̃m gͥet tol¬
lat crucẽ suam. et sequat me ꝓha

Expanded text:
sicut sol in regno Patris eorum. Ad ignem duratur: ut, Panis, cor hominis confirmans. Ad aspera, ut est: Si quis vult post me venire, abneget seipsum sibi, et tollat crucem suam et sequatur me. CA
Abbreviated transcription (Latin):
gaueit eum. ñ discipłi interro¬
płis iterũ dicta ẽ: de eadem re.
de qua pharisei interrogaueit.¬
rico luna. siue anathema int̾
tha. neomenia ẽ ierłm celestis

Expanded text:
 interroolis, iterum dicta est de eadem re, de qua pharisaei eum interrogavericho, luna, sive anathema interti, neomenia est coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
mos nrĩe et compassionis. cu¬
ius subumbra pauperes xp̃i.
qui st̃ celianimalia delectan.¬
tur habitare. Scorsum autẽ
discipulis siuis disscrebat oĩa.
steria in penetraliintimo sa¬
pientiȩ. qui remotis cogitat᷑o¬
num malaꝵ tumultib: ĩso.¬
litudine uirtutũ ꝑmanebãt.
Sapĩa enimẽ intempore ocii.
Dehinc admare ueniunt. et
fluctib turbant᷑: et erat ipse
inpupi. suꝑceruical dormies.¬
Pupis mortiis pellib uiuoscõ¬
tinet. et fluctus arcet. & lig¬
nosollidat᷑ .i. cruce et morte do¬
mini. eccła saluat᷑. Cernical
dit isrł. Cominatur uento oe
mari ut taceat: de quo dicit᷑.
Tudominaris potestatimariᷤ.
et reliqͣ. uentus et mare demo¬
nes et ꝑsecutores ꝯt. Et dicit
tace qm̃ compescit edicta regõ
ut dirigat gressus suos. Tran¬
quillitas magna pax eccłȩ ẽ.

Expanded text:
ordiae et compassionis. Cujus sub umbra pauperes Christi, qui sunt coeli animalia, delectantur habitare. Seorsum autem discipulis suis disserebat omnia. steria in penetrali intimo sapientiae: qui remotis cogitationum malarum tumultibus, in solitudine virtutum permanebant. Sapientia enim est in tempore otii. Dehinc ad mare veniunt, et fluctibus turbantur. Et erat ipse in puppi super cervical dormieppis mortuis pellibus vivos continet, et fluctus arcet, et ligno solidatur, id est, cruce et morte Domini, Ecclesia salvatur. Cervical,dit Israel. Comminatur vento et mari, ut taceat, de quo dicitur: Tu dominaris potestati maris, et reliqua. Ventus et mare, daemones et persecutores sunt: quibus dicit, tace: quando compescit edicta regum ut dirigat gressus suos. Tranquillitas magna, pax Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
uit quȩ petierat. multaq statim de ui.¬
deis milia crediderunt: et usq ad qua.¬
dragesimũ secundũ annũ. datum ẽ tem¬
pus penitentiȩ. Post quos ꝑseuerantibus
illis mblasphemiã : egressi sunt duo
ursi de siluis gentiũ romanaꝵ. uespasia.¬
nus & titus: & blasphemantes pueros.
ascendenti uero heliseo intemplum dei.
hoc enim int̾pretatur bechel. uoce con.¬
sona illudentes: int̾fecerunt atq laceraue.¬
nomen amittens. spiritalit̾ uocatur sodo.¬
ma. & egrptus. ut edificetur ꝓeo noua
ciuitas: quam fluminis impetus lȩtificat.
s̃ qua media. egreditur fons qui totius or.¬
bis a maritudinẽ mitigauit. ut miserabilis
ierĩm ruinas templi nũdatis plangat lacer.¬
tis: & in xp̃m turba credentiũ noua coti¬
die uideat eccłȩ tecta consurgere: &
dicat. Sron angustus michĩ locus ẽ.
Impleaturq illud quod in esaia scriptũ
est. et erit sepulchrũ eius inclitum.
yomo po

Expanded text:
uit, quod petierat, multaque statim de Iuuit, quod petierat, multaque statim de Iudaeis milia crediderunt et usque ad quadragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae, post quos perseuerantibus illis in blasphemia egressi sunt duo ursi de siluis gentium Romanorum, Uespasianus et Titus, et blasphemantes pueros ascendentique uero Heliseo in domum dei — hoc enim interpretatur Bethel — uoce consona inludentes interfecerunt atque lacerauet pristinum nomen amittens spiritaliter uocatur Sodoma et Aegyptus, ut aedificetur pro ea noua ciuitas, quam fluminis impetus laetificat et de cuius medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigauit, ut miserabilis Israhel ruinas templi nudatis plangat lacertis et in Christum turba credentium noua cotidie uideat ecclesiae tecta consurgere et dicat Sion: angustus mihi locus est impleaturque illud, quod in Esaia scriptum est: et erit sepulchrum eius inclitum. uomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa uaticinia ꝓphetarũ. qui & ipsi a
bulum susceperunt: ut quicquid in eis du¬
rolegis uelamine claudebatur. scissũ patera
gentib. Monumenta quoq de quibus
criptum est. uos estis sepulchra extrinsecꝰ
dealbata: quȩ intꝰ plena sunt ossib mortu.¬
orui. ideo sunt aꝑta: ut egrederent᷑ dehis
qui prius infidelitate mortui erant. et cũ
resurgente xp̃o atq uiuente. uiuerent &
in grederentur cęlestem ierłm: &e haberess
municipatũ. nequaquã interra sed incęlo.
Morientesq cũ terreno adam: resurgerent
cum adam cęlesti. Porro sc̾m litt̾amꝰ. nulli
uiolentum eẽ uideatur. mortuo saluatore
appellari ierłm sc̃am ciuitatẽ. cum usq
ad destructionem eius semꝑ apłi templũ
ingressi sint. et ob scandalum eoꝵ qui de
uiꝰdeis crediderant. legis exercuere cerimo.¬
ut fleret eam & planger&: & pendens
incruce loqueretur. Pater ignosce eis:
quod enĩ faciunt nesciunt: Itaq impetra¬

Expanded text:
uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a bulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederentur caelestem Hierusalem et haberent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo saluatore appellari Hierusalem sanctam ciuitatem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis exercuerint caerimout fleret eam et plangeret et pendens in cruce loqueretur: pater, ignosce eis; quod enim faciunt. nesciunt n t. itaque impetra
Abbreviated transcription (Latin):
detur in passione dm̃i illud uelũ ẽẽ con¬
scissum: quod & in tabernaculo & intẽplo
fuerat positum. Et appellabatur exterius:
quia nunc exparte uidemus. & ex parte
cognoscimꝰ. Cum aut̃ uenerit qđ ꝑfectum
est᷑ : tunc etiam uelum interius disrũpen¬
dũ. ut omĩa quę nunc nob abscondita fr̃
rubin. quid oraculũ. quid uas aurcum
in quomanna reconditũ fuit. Nunc enim ꝑ
speculũ uidemus ineniginate. & cũ historiȩ
nobis uelum templi scissũ sit. ut ingrediam᷑
atrium łi. tamen secreta eiꝰ & uniuersa miste.¬
ria quȩ in ierłm cȩlesti clausa retinent᷑ scire
non possumꝰ. Igitur in passione dñi terra
mota ẽ. iuxta illud quod scriptum est in
aggeo. Adhuc ego semel mouebo celũ et
terram: & ueniet desideratus cunctis gen.¬
tib. ut aboriente & occidente ueniant᷑ &
recũbant cũ abrahã. isaac & iacob. Et petrȩ
scisse sunt dura corda gentiliũ. Siue petrȩ

Expanded text:
detur in passione domini illud uelum esse condetur in passione domini illud uelum esse conscissum, quod et in tabernaculo et in templo foris positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte uidemus et ex parte cognoscimus; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc etiam uelum interius disrumpendum, ut omnia, quae nunc nobis abscondita sunt, rubin, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in aenigmate : et cum historiae nobis velum scissum sit, ut ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae in coelesti Jerusalem clausa retinentur, scire non possumus. igitur in passione domini terra commota est iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae
Abbreviated transcription (Latin):
signũ futurȩ resurrectionis. multaq sc̃oꝵ
corpora exeuntia de sepulchris: uenert̃
inscãmciuitatẽ & apparuerunt multis.
Scãm ciuitatẽ. ierosolimã debemꝰ acciꝑe.
ad distinctionẽ om̃ium ciuitatũ: quȩ tẽ
idolis seruicbant. In hac eñ sola fuerat tem.¬
plum. & unius dei cultus. & uera religio.
Et non om̃ib apparuerunt: sed multis. qͥ
resurgentẽ dñm susceperunt. De in. iuxta
& emittente sp̃m. uelũ templi scissum sit
in duas partes: a summo usq deorsũ. Omĩa
legis sunt reuelata misteria: ut quȩ prius
recondita tenebantur. uniuersis gentibus
ꝓderentur. In duas autẽ partes: inuetus
& nouũ testam̃tũ. Et a summo usq deor¬
sum: abinitio mundi. quando homo con¬
ditus ẽ. Et reliqua quȩ facta in medio sacra
narrat historia. usq ad consũmationem
mundi. Et quȩrendũ quod uelum templi
scissũ sit. exterius an interius. Michiq ui¬

Expanded text:
signum futurae resurrectionis — multaque sanctorum signum futurae resurrectionis — multaque sanctorum corpora exeuntia de sepulchris uenerunt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. sanctam ciuitatem Hierosolymam debemus accipere ad distinctionem omnium ciuitatum, quae tunc idolis seruiebant; in hac enim sola fuit templum et unius dei cultus et uera religio. et non omnibus apparuerunt, sed multis, qui resurgentem dominum susceperunt. Dein iuxta et emittente spiritum suum uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, ut, quae prius recondita tenebantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique ui
Abbreviated transcription (Latin):
rant surrexerunt. et excuntes de monum̃.¬
s post resurrectionẽ eius: uenerunt in
seam ciuitatẽ. & apparuerunt multis:
t ds hoc Loco in isdem cõmentarus
disseruimus. Primũq dicendũ qđ diuinȩ
potentiȩ indiciũ sit ponere animã quando
uoluerit: & rursum accipere cã. Deniq
centurio uidens eũ dixisse ad patrẽ. in manꝰ
tuas cõmendo sp̃m meũ. et statim sponte
sp̃m dimisisse: cõmotus signi magnitudine
ait. Uere. dei filius erat iste. Uelum quoq
templi scissum ẽ in duas partes. ut comple.¬
retur illud quod refert iosephus. presides
templi dixisse uirtutes. Transeamus ex his
sedib : In euangłio autẽ quod hebraicis
litteris scriptũ est. legimus non uelum
templi scissũ. sed suꝑliminare tẽpli mire
maguitudinis corriusse. Terra inquit mota
est: pendentẽ dñm suum ferre ñ sustinens.
Et petrȩ scissȩ sunt: ut indicarent duritiã
iudeorum. qui p̾sentẽ dĩ filium intelligere
noluerunt. Et monum̃ta aꝑta sunt: its

Expanded text:
untes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissum, sed superliminare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intellegere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ qui ꝑse bonus ẽ. uirtute eoꝵ & uitio qͥ
suscipiunt sitie qui non suscipiunt: in uitã
transit aut mortem. Ut qui crediderint
salui fiant: qui uero ñ crediderint ꝑ eant.
Nec hoc mirandũ de apło. cũ etiam de dũo
legerimꝰ. Ecce hic positus. ẽ. in ruinã. & in
resurrectionẽ multoꝵ. et insignũ cui contͣ.¬
dicetur. Solisq radios tã munda loca ae¬
cipiunt quã ĩmunda: & sic inflorib quo¬
modo instercore lucent. nec tamen solis
radii polluunt᷑. Sic & xp̃i bonus odor qui
nunquã mutaripotest. nec suam naturam
amittere: credentib uita est. in credulis
mors. Mors autẽ non ista cõmunis. qua
cumbestiis morimur & ium̃tis: sed illa
de qua scriptũ ẽ. Anima quȩ peccauerit:
ipsa morietur. Ergo uita non hȩc arbitran.¬
da est quaspiramus & in cedimus. & huc
illucq discurrimus: sedilla de qua dauid
loquitur. Credo uidere bona dñi in terra

Expanded text:
noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam tsalvi fiant, qui vero non crediderint pereant. Nec hoc mirandum de Apostolo, cum etiam de Domino legerimus: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic et Christi bonus odor, qui numquam mutari potest nec suam naturam amittere, credentibus uita est, incredulis mors. mors autem non ista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere bona domini in terra
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtitia. Cum enim quis uiderit tanta ꝑse.¬
uerantia stare martyres. atq torqueri.
& insuis cruciatib gloriari: odor notitię
dei disseminatur ingentes. & subit tacita
cogitatio. Quod nisi uerum ẽẽt: euange.¬
lium nunquã sanguine defendereturꝰ.
Neq enĩ delicata & diuitiis studens se¬
cura confessio est: sed in carcerib inplagiꝰ.
inꝑsecutionib. infame. & nuditate. & siti.
poterat audiens respondere. Quomodo gͦ
non om̃s crediderunt: Pruis ergo quã inter.¬
roges soluit. AN Ordoꝑan. et iuxta morẽ
sium quicquid alius obicere potest: anteꝗͣ
obiciatur edisserit. Et est sensus. Nominis
xp̃i in omĩlocobonus odor sumus đo. & p̃di¬
cationis nr̃ẽ longe lateq spirat fła grantia.
Sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt:
Neq enĩbonũ necessitate faciunt sed uolun.¬
tate. ut credentes coronã accipiant: & in¬
creduli suppliciis mancipentur: ideo odor

Expanded text:
laetitia. cum enim quis uiderit tanta perselaetitia. cum enim quis uiderit tanta perseuerantia stare martyres atque torqueri et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae dei disseminatur in gentes et subit tacita cogitatio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio est, sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame et nuditate et siti. poterat audiens respondere: \'quomodo ergo non omnes crediderunt?\' prius ergo, quam interroget, soluit avdvnocpOQav et iuxta morem suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Christi in omni loco bonus odor sumus deo et praedicationis nostrae longe lateque spirat flagrantia. sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt - neque enim bonum necessitate faciunt, sed uoluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ei uir macedo dicens. Transiens ad iuua
nos: ut ibi inueniret titũ & uisitar& fr̃s.
uel ꝑsecutionib ꝓbaretur. Hoc est aut̃
phat de nobis. siue triumphum suũ agit
ꝑ nos qui inalio loco dixerat. Spectaculũ
facti sumus mundo: angłis & hominib.
Deniq narrat in consequentib. Nam cũ
uenissemus macedoniã: nullam requiem
habuit caro nr̃a. sed omnẽ tribulationẽ
passi: foris pugnȩ. intus tunoris. Sed qui
consolatur homiles. consolatus ẽ. nos ds̃
in aduentu titi. Non solũ autẽ inaduentu
eius: sed etiã insolatio. Ergo ꝓpt̾ea uale¬
faciens troianis siue troadensib ꝓfectus ẽ
macedoniã: ut inueniret ibi titum. &
haberet interp̾tationis euangeliiq solatiũ.
Quẽ intelligimus non ibi reꝑtũ: sed post
tribulationes ⁊ ꝑsecutiones apłi super¬
uenisse. Prius ergo quam uenir&e titus.
Triumphus dei est passio martirũ ꝓxp̃i
nomine. cruoris effusio: & int̾ dormenta

Expanded text:
enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, d est: \'triumphat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inueniret ibi Titum et haberet interpretationis euangeliique solacium, quem intellegimus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli superuenisse. prius ergo, quam ueniret Titus, tnumphus dei est passio martyrum, pro Christi nomine cruoris effusio et inter tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
requies spũi p̃sentia titi. quẽ quia non
muenerit ualefaciens eis ꝓfectus c̃ ins
macedoniã.: Aliquotiens diximus apłm
concionatur & dicit. Et nunc quid ha¬
betis cum hominib istis. Si enim ado
est stabit. si ex hominib : destruetur.
Cumq haberet scarum scientiã scriptu.¬
farum. &e sermonis diuiersarũq linguaꝵ
magis loquor : diuinoꝵ tam̃ sensuũ maie¬
statem non poterat grecieloquii digno expli.¬
care sermone. Habebat ergo titũ int̾pretẽ.
sicut & beatꝰ petrus marcũ. cuiꝰ euangłium
petro narrante & illo scribente cõpositũ ẽ.
stilo inter se &e caractere discrepant. structu¬
raq uerborũ. Ex quo iutelligimus ꝓneces.¬
sitate rerũ. diuersis eũ usum interpretib.
Ergo & paulus apłs contristatur. quia p̃di¬
cationis suȩ inp̃sentiarũ fistulã organũq
ꝑ quod xp̃o caneret: non inuenerat. Perre.¬
xitq in macedoniã.: apapho. Apparuerat

Expanded text:
requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ? aliquotiens diximus apostcontionatur et dicit: \'et nunc quid habetis cum hominibus istis? si enim a deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur\'. cumque haberet sanctarum scientiam scripturarum et sermonis diuersarumque linguarum magis linguis loquor —, diuinorum sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo scribente conpositum est.stilo inter se et caractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in praesentiarum fistulam organumque, per quod Christo caneret, non inuenerat, perrexitque in Macedoniam-apparuerat
Abbreviated transcription (Latin):
in his qui pereunt. Aliis quidẽ odor mor¬
dis in mortẽ : aliis odor uitȩ in uitam.
Et adhȩc quis tamidoneus: Non enĩ sumꝰ
sicut plurimi uenditantes uerbũ dĩ. sed
ex sinceritate: sicut ex deo corã do inxp̃o
loquimur. Narrat corinthiis quȩ fe¬
cerit. quȩ passus sit: et quomodo in cun¬
ctis deo agat grãs. ut sub exemplo sui
illos ꝓuocet ad certandũ. Yeni inquit
troade. quȩ prius troia appellabatur.:
ut euangelium xp̃i inasia predicarem.
Cumq m̾ichi ostium aꝑtũ ẽẽt in dño.
hoc est plurimi credidissent. ut ꝑsigna
atq uirtutes quȩ in me oꝑabatur d̃.
spes esset nascentis ȩccłȩ. & fidei in dño
succrescentis: non habui requiem spũ
meo. hoc est speratã consolationẽ inue.¬
nire non potui: eo quod titũ frẽm meũ
non inuenerim. siue quẽ repperiendũ
putabã . siue quẽ ibi audieram degere.
uel quia illuc uenturũ se ẽẽ dixerat.
Quȩ autẽ fuit tanta consolatio. & quȩ

Expanded text:
n his, qui pereunt, aliis quidem odor mortis in mortem, aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? non enim sumus sicut plurimi uenditantes uerbum dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex deo coram deo in Christo loquim ur. narrat Corinthiis, quae fecerit, quae passus sit et quomodo in cunctis deo agat gratias, ut sub exemplo sui illos prouocet ad certandum. \'ueni\', inquit, \'Troadem, quae prius Troia appellabatur, ut euangelium Christi in Asia praedicarem. cumque mihi ostium apertum esset in domino, hoc est plurimi credidissent, siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degere, uel. qui illuc uenturum esse se dixerat\'. quae autem fuit tanta consolatio et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransissens mesiam. descenderunt troade.
& uisio ꝑ noctẽ paulo ostensa est. Uis
macedo quidam erat stans : & deprecans
eũ ac dicens. t ransiens in macedoniam:
adiuua nos. Quodcum uidisset: statim
quesiuimus ꝓficisci in macȩdoniã. certi
facti quoduocasset nos ds euangłizare eis

Expanded text:
pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem pertransissent Mysiam, descenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare e i