comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hic tẽptationes: que nõs ad peccandũ uł alliciunt uł i inpellunt. Hic demiq malũ
unde cuipimus liberari. Illic autem. nichil istorum ÷: c.xix¬
uangelista uͦ lucis inorõne dñica peticiones non septẽ.s: qͥnq cõplexus÷: uec ab isto utiq
discreuauit .s. qͦmͦ ista septem sint incelligenda. ipse sua breuitate cõmonuit. Nom̃ qͥppe
dei scĩficat᷑ inspũ: dei aut̃ regnũ incarnis resurrectione uenturũ ÷ Ostendens ͦ li
cas t̾ciã peticionẽ duorũ suꝑiori. ẽẽ quodãmͦ repeticionẽ: magis eiam p̃cer mitendo
fec̃ intelligi. Peiñ tres alias adiungit de pane cotidiano. de remissione peccorũ. de
tẽptatione uitanda. At uͦ quod ille inultimo posuit. s lib̾a nos a malo. iste non
posuit: ut intelligeremꝰ ad illud suꝑiꝰ qd̾ de temptatione dictum ⁊ ꝑtinẽ. Ioeo qͥppeatt.
s liba ñ ait & libã : tanqm unã peticionẽ eẽ demonstrans. noli hoc. s hoc: ut scit

Expanded text:
Hic tentationes quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt, hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil horum est. Evangelista vero Lucas in oratione Dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est, nec ab ipso utique discrepavit, sed quomodo ista septem sunt intelligenda, ipse sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturu superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praemittendo fecit intelligi; deinde tres alias adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait, sed libera, non ait et libera, tanquam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uita et̾na scõr. qͣlibet bonoꝵ distancia concorditer fulgeant: C. xuii¬
xista fidi ꝯfessione quȩ breuit̾ simbolo ꝯtinetur. ꝙ carnalit̾ cogitata lac paruu¬
lorũ ẽ: spiritalit̾ aũt ꝯsiderata. atq tͣctata cib ⁊ fortiũ: nascit᷑ spes bona fidelium.
cuicaritas sc̃a comitat᷑ s de his om̃ib q̃ fidelit̾ st̃ credenda. ea tantũ ad spẽ ꝑtinent q̃ un
or̾one dñica continent᷑. Maledictus enĩ oĩs sic̃ diuina testant᷑ eloqͥa: qui spem ponit in hoñe¬

Expanded text:
omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant. CAPUomnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant. CAPUista fidei confessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloq
Abbreviated transcription (Latin):
tn ꝯtineat miserationes suas ñ ęt̾no supplicio fiuẽ dando. s leuam̃ ad hiberi¬
do uel int̾ponendo cruciatib: quia nec psalmꝰ ait ad finiendã irã suã uł ꝑͦ
nram suã. s in ira sua. Que si sola eẽt. qͣnͣta ibi minima cogitari potest. ꝑire
a regno dĩ. exulare a ciuitate dĩ. alienari a uita dĩ. carere tam magna multitudine
dulcedinis dĩ. qm abscondit tim̃tib se. ꝑficit autẽ sꝑantib inse: iãgndis : pęna. utei
nulla possint torm̃ta que nouimꝰ comꝑari. siilla sit et̾na. ista autẽ sint qmlib multis
Uanebit gͦ sine fine mors illa ꝑpetua dãpnatoꝵ id ÷ alie. P scłis longa xui.¬
natio a uita dĩ. & oĩb erit ipsa cõmunis. qͣmlibet hoĩes deuarietate penarũ de doloꝵ
releuatione uł int̾missione ꝓsuis humanis motib suspicent᷑: sic̃ manebit cõmunit̾

Expanded text:
tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibentamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multisanebit ergo sine fine mors illa perpetua damnatorum, id est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter
Abbreviated transcription (Latin):
etnam dãpuator pęnã & cruciatus sine int̾missione ꝑpetuos humano miserant᷑
ꝓsuo motudura queq molliendo. ⁊ in leniorem flectendo sententian: que dura¬
putant magis t̾ribilius eẽ dicta qͣm ueriꝰ. Non enĩ obli uiscet̾ inqͥunt misereri
draut continebit inira sua miserationes suas: hoc qͥdem in psalmo legitur sc̃o.
ptinero. non ideo necesse ẽ. ut dampnationẽ opinent̾ posse finiri eoꝵ. deqͥb dic
tum÷. ibunt isti insupplicium ȩt̾nũ : ne isto mͦ putetur habitã finẽ qͣndoq feli¬
citas etiã illoꝵ deqͥb econtrio dictũ est. uisti autẽ inuitã et̾nã. s penas dãpuator.
certis tempor interuallis existinient. si boc eis placet. aliquatenꝰ mitigari: Ftu¬
am sic quippe intelligi potest manere in ilł ira dĩ: hoc ÷ ipsa dãpnatio. Hec eiũ
uocatur ira lĩ. non diuini aĩ ꝑt̾batio ut inira sua hoc est manente ira sua. ñ

Expanded text:
damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miseranturis, sed pro suo motu dura quaeque moliendo, et in leniorem flectendo sententiam quae putatur in eis terribilius esse dicta quam verius. Num enim obliviscetur inquiunt misereriDeus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. sapientiũ & insipientiũ. potentiũ. ⁊ infirmoꝵ. nobiliũ & in nobiliũ. excelsoꝵ i humi-¬
liũ. Et ꝑ om̃is gentes excłia diffusa siccreuit: ut ⁊̃ ꝯtͣ ipsã catholicã sidẽ. nulla secta ꝑ-¬
u̾si. nullũ genꝰ exoriat᷑ erroris. qd̾ ñ ita reꝑiat᷑. xp̃iane ueritati adu̾sari: ut ñ affectet.
atq ambiat xp̃i noĩe głari. Qd̃ qͥdẽ ñ sineret᷑ pullulare ꝑt̾rã: nͥ exerceret sanã & ip-¬
sa ꝯtradictio discipliiã. ando tantũ crucisixus ille potuisset. nͥ ds̃ hoiẽm suscepiss:
ẜtiã sinulla ꝑ ꝓpħas futura talia p̾dixisset: Cũ uero tã magnũ pietatis sacͣmentũ
habuerit. añ credentes uaces suosatq p̃cones. quory diuinis uocib ẽ. p̃nuntiatũ. &

Expanded text:
entium, potentium et infirmorum, nobilium et ignobilium, excelsorum et humientium, potentium et infirmorum, nobilium et ignobilium, excelsorum et humilium, et per omnes gentes Ecclesia diffusa sic crevit, ut etiam contra ipsam catholicam fidem nulla secta perversa, nullum genus exoriatur erroris, quod ita reperiatur christianae veritati adversari, ut non affectet atque ambiat Christi nomine gloriari: quod quidem non sineretur pullulare per terram, nisi exerceret sanam et ipsa contradictio disciplinam. Quando tantum crucifixus ille potuisset, nisi Deus hominem suscepisset, etiamsi nulla per Prophetas futura talia praedixisset? Cum vero tam magnum pietatis sacramentum habuerit antecedentes vates suos atque praecones
Abbreviated transcription (Latin):
extirpatis. unũ uerũ deũ ab oĩb iuuocari: et hoc eẽ factũ ꝑ unũ hoĩem: ab ho¬
minib illusũ. cõp̾hensũ. uinctũ. flagellatũ. expalnatũ. ex pbratũ. crucifixum.
occisũ discipłos eiꝰ idiotas ⁊ ĩꝑitos & piscatores. ⁊ puplicanos ꝑ quos eiꝰ magisterium
cõm̃daret elegit: adñciantes eiꝰ resurrectiotiẽ. ascensionem ꝙͣ se uidisse dixert̃.¬
& impleti spũ sc̃õ hoc euangeliũ linguis oĩb qͣs ñ didicerant sonuerunt Qs
qui audiert᷑. partĩ crediderunt: partĩ ñ credentes p̃dicantib ferocit̾ resti¬
terunt: Ita fidelib usq ad mortẽ ꝓueritate. ñ mala rependendo. s ꝑpetiendo c̾tantib.
nec occidendo s moriendo uicentib: sic in istã religionẽ mutatꝰ ÷ mundꝰ. sic ad hoc eu̾głiũ
corda conu̾sa mortaliũ. mariũ ⁊ feminarũ. paruuloꝵ atq magnoꝵ doctoꝵ ⁊ indoto

Expanded text:
exstirpatis, unum verum Deum ab omnibus invocari? Et hoc esse factum per unum hominem ab hoexstirpatis, unum verum Deum ab omnibus invocari? Et hoc esse factum per unum hominem ab hominibus illusum, comprehensum, vinctum, flagellatum, expalmatum, exejus magisterium commendaretur, elegit, annuntiantibus ejus resurrectionem, ascensionem, quam se vidisse dixerunt, et impleti Spiritu sancto, hoc Evangelium linguis omnibus, quas non didicerant, sonuerunt. Quos qui audierunt, partim crediderunt, partim non credentes praedicantibus ferociter restiterunt. Ita fidelibus usque ad mortem pro veritate, non mala rependendo, sed perpetiendo certantibus, nec occidendo, sed moriendo vincentibus; sic in istam religionem mutatus est mundus, sic ad hoc Evangelium corda conversa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Ne occideris eos inqͥt neqnͣdo obliuiscantur legẽ tuã. disꝑge eos inuͥtute tua. n
sunt gͦ occisi meo qd̵ ñ sunt que apud eos legebant᷑ ⁊ audiebant᷑ obliti. Sienĩ scͥp¬
turas scãs qmͣuis eas ñ intelligunt penitꝰ obliuiscerent᷑: in ipso uidaico ritu occide¬
rentur. Quia cũ legis & ꝓpħarũ nichil uossent udei ꝓdesse non possent. Ergo occi¬
si ñ sẽ. s disꝑsi. Ut quamuis infide unde salui fierent tĩ haberent: tñ unde nos ad¬
uiuaremur memoria retinerent In libris suffragatores. in cordib nr̃is hostes.
mouere deb̾et ut crederet repente illuxisse diuinã humano gni claritatẽ.
qñ uidet relictis diis falsis. & eoꝵ confractis usquequaq simulacͥs. tẽplis subu̾sis.
siue inus alios cõmutatis atq ab humana uet̾nossissima consuetudine. tot uanis ritib

Expanded text:
tum: Ne occideris eos, inquit, ne quando obliviscantur legem tuam; disperge eos in virtute tua . Non tum: Ne occideris eos, inquit, ne quando obliviscantur legem tuam; disperge eos in virtute tua . Non sunt ergo occisi, in eo quod non sunt quae apud eos legebantur et audiebantur obliti. Si enim Scripturas sanctas, quamvis eas non intelligant, penitus obliviscerentur, in ipso Judaico ritu occiderentur; quia cum Legis et Prophetarum nihil nossent Judaei, prodesse non possent. Ergo occisi non sunt, sed dispersi: ut quamvis in fide, unde salvi fierent, non haberent; tamen unde nos adjuvaremur, memoria retinerent, in Libris suffragatores, in cordibus nostri hostes, movere deberet ut crederet, repente illuxisse divinam humano generi claritatem, quando videmus relictis diis falsis, et eorum confractis usquequaque simulacris, templis subversis, sive in usus alios commutatis, atque ab humana veternosissima consuetudine tot vanis ritibus
Abbreviated transcription (Latin):
ritis eoꝵ penã debitã reddi. Ille qͥppe quẽ crucifixerunt icui fel & acetũ ded̾unt.
qmͣuis in ligno pendens ꝓpt̾ eos qͦs fuerat iulucẽ de tenebris educturꝰ dixĩt pr̃i.
rus. ꝑ ꝓpłam tanto ante p̾dixit. Dederunt inescã meã fel: & uisiti mea potauert̃
me aceto. fiat m̃sa eoꝵ corã ipsis inmuscipulã: & in retͥbutionẽ ⁊ scandalũ Obscu¬
rentur oculi eoꝵ neuideant: & dorsũ eor sẽꝑ incurua. Cũ causȩ itaq nr̃e pre-¬
clarissimis destimoniis circũ quaq amibulant oculis obscuratis. ut ꝑ eos hec pro-¬
bentur : ubi & ipsi reꝓbentur. iõ factũ ÷ nec sic delerentur. ut eadẽfesta omnino nul¬
la ẽẽntꝰ S disꝑsa ẽ suꝑ t̾ras. ut portans in nos collatȩ gr̃e ꝓpbetias. ad conuincendos fir¬
miꝰ infideles. nobis utiq ꝓdesset. Et hoc ipsum qd̾ dico accipite. quẽ admodũ fuerit ꝓpħa¬

Expanded text:
ritis eorum poenam debitam reddi. Ille quippe quem crucifixerunt, et cui fel et acetum dederunt, ritis eorum poenam debitam reddi. Ille quippe quem crucifixerunt, et cui fel et acetum dederunt, quamvis in ligno pendens, propter eos quos fuerat in lucem de tenebris educturus, dixerit Patri, rus, per prophetam tanto ante praedixit, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem et in scandalum; obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Cum causae itaque nostrae praeclarissimis testimoniis circumquaque ambulant oculis obscuratis, ut per eos haec probentur, ubi et ipsi reprobantur. Ideo factum est, ne sic delerentur, ut eadem secta omnino nulla esset; sed dispersa est super terras, ut portans in nos collatae gratiae prophetias ad convincendos firmius infideles, nobis ubique prodesset. Et hoc ipsum quod dico, accipite quemadmodum fuerit propheta
Abbreviated transcription (Latin):
tiarent᷑. nicħ horp pot̾at tc̃uid̾i. Cũ gͦ fieri p̃dicta ceꝑit exillis que facta sunt. usq adista qͣ
qͣs ñ uidemꝰ. ñ credamꝰ. cũ testes utrarũq res medias qͣs uidemꝰ habeamꝰ atq in ꝓpħicis li¬
bris. & pͥmas ⁊ medias ⁊ nouissimas. uł audiamꝰ p̃nuntiatas anteꝙͣ fierent uł legamꝰ.
nͥ forte arbientur hoĩes infideles a xp̃ianis illa eẽ conscͥpta: ut ista que iã credebant
maiꝰ baberent pondꝰ auctoritatis : si anceꝗͣ uenirent putarentur. eẽ. ꝓmissa: Qd̃ sus-
rauimꝰ : p̃nuntiata dexp̃o inquẽ credimꝰ. & eccłia quã tenemꝰ : ab initio laboriosȩ
fidei. usq ad sempit̾nam beatitudinẽ regni.S. cũ legunt ũ mirent᷑ qd̾ ista illi quoꝵ
codices sunt. ꝓpt̾ inimicitiar̃ tenebras ñ intelligunt. Nã eos ñ intellecturos: ab eisdẽ
ꝓpħis aũ p̃dictũ ÷. Quod ut cet̾a oportebat impleri. & occulto iusto uidicio dĩ. me¬

Expanded text:
tiarentur, nihil horum poterat tunc videri. Cum ergo fieri praedicta coeperunt, ex illis quae facta sunt usque ad ista ququas non videmus non credamus, cum testes utrarumque res medias quas videmus habeamus, atque in propheticis libris et primas et medias et novissimas vel audiamus praenuntiatas antequam fierent, vel legamus? Nisi forte arbitrantur homines infideles a Christianis illa esse conscripta, ut ista quae jam credebant majus haberent pondus auctoritatis, si antequam venirent, putarentur esse promissa. CAPUT ravimus, praenuntiata de Christo in quem credimus, et Ecclesia quam cernimus ab initio laborioso fidei usque ad sempiternam beatitudinem regni. Sed cum legunt, non mirentur quod ista illi quorum codices sunt, propter inimicitiarum tenebras non intelligunt. Nam eos non intellecturos ab eisdem Prophetis ante praedictum est: quod ut caetera oportebat impleri, et occulto justoque judicio Dei me
Abbreviated transcription (Latin):
nas mibi constitutas. suspensio¬
nis excõmunicatõnis uł int̃dic¬
li sententiã ꝓmulgau̾int. siue ̃¬
cimas ñ soluimꝰ siue aliqͣ occasi¬
ont cor que ab apłica benigni¬
tare nob̾ indulta sunt seu bñfa¬
tia ł obsequia ex caritate p̃stit̾int.
Dad laborandũ adiuuerint in
ilł dieb in quib nos laboramꝰ
i alii. feriantur. eandẽ sententiã

Expanded text:
nas inibi constitutas suspensionis, excommunicationis uel interdicti sententiam promulgauerint, siue  persoluetis, siue aliqua occasione eorum, que ab apostolica, benignitate uobis indulta sunt, seu benefacia uel obsequia ex caritate prestiterint, uel ad laborandum adiuuerint in illis diebus, in quibus uos laboratis et alii feriantur, eandem sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
atq cõmunionẽ apłice sedis
habentẽ qui apłica fretus au¬
doritate nob quod postulatur
ĩpendat. Qd̃ si sedes dĩcesi ani
ep̃i fortt uacatieritr int̾im oĩa ec¬
cliastica sacͣmenta a uicis ep̃is

Expanded text:
t communionem apostolice sedis habentem, qui nostra fretus auctoritate uobis, quod postulatur, inpendat. Quodsi sedes diocesani episcopi forte uacauerit, interim omnia ecclesiastica sacramenta a uicinis epis
Abbreviated transcription (Latin):
in non nullis monitis. s p̾ceptum dñi uibẽ¬
tis ostendit cum ait Eis aut̃ que nupte uẽl¬
in coniugio sunt. precipio non ego s dñs. mo¬
lierem a uiro non discedere. Qd̃ si discesserit.
man̾e innuptam. aut uiro suo reconciliari.
Et uir uxorem ñ drmittat. Eredo simili for¬
ma. ut dimiserit ñ ducat aliam. aut reconci¬
lieturꝰ uxori. Fieri non potest. ut dimittat uxo¬
rem causa fornicatõnis. qͣm dñs exceptam uo
luit ẽẽ. Iam u̾o si nec illi nube concedit᷑ uiuo
uiro a quo recessit. nec hinc alt̾ram altam do¬
cere uiua uxore qͣm dimisit multo minꝰ fas
est. in licita quib libet stupra commit̾e. Bea¬
tiora sane coniugia iudicanda sunt. q̃ siue
filiis ꝓcreatis siue etiam ista t̾rena ꝓle contẽp¬
ta. continentiam int̾ se pari consensu seruare
potuerint. qr neq contͣ illud preceptum fit. qd
dñs dimitti coniugem uetat. Non enim dimit¬
tit: qui cum ea ñ carnalit s spiritaliter uiuit.

Expanded text:
in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat; non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritualiter vivit:
Abbreviated transcription (Latin):
quo discipulos suos. quos etiam fratres appellat
uocare dignatus ẽ. non habet huiꝰmodi neces¬
situlines temporales. Non enun iudeus neq g¬
neq liber. s omĩa et in om̃ib xp̃c. Et ip̃e do¬
minus dic̃. In resurrectione enim. neq nu¬
bent neq uxores ducent. s erunt sicut angłi
dei in celis. Oportet gͦ. ut quisquis illiꝰ regni
uitam iam hic meditari uoluerit. oderit non
ip̃os homines. s ip̃as necessitudines temporaleᷤᷤ
quib ista que tͣnsitura est uita fulcit᷑̃ que nas¬
cendo et moriendo ꝑagitur. Qm qui non odit.
qui tam̃ habet uxorem qͣmuis cum ea adhuc
filios generet int̾rogem utrum nullo regno
habere uelit uxorem. memor utiq ꝓmissoꝵ
dei et uite illius. ubi corruptibile hoc incorru¬
ptionem et mortale hoc induerit in mortali¬
tatem. iam magno uel certe amore aliquo

Expanded text:
quo discipulos suos, quos etiam fratres appellat, quo discipulos suos, quos etiam fratres appellat, vocare dignatus est, non habet hujusmodi necessitudines temporales. Non enim est Judaber; sed omnia et in omnibus Christus . Et ipse Dominus dicit: In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent; sed erunt sicut Angeli Dei in coelis . Oportet ergo ut quisquis illius regni vitam jam hic meditari voluerit, oderit non ipsos homines, sed istas necessitudines temporales, quibus ista quae transitura est vita fulcitur, quae nascendo et moriendo peragitur: quod qui non odit, qui tamen habet uxorem, quamvis cum ea adhuc filios generet, interrogem, utrum in illo regno habere velit uxorem; memor utique promissorum Dei et vitae illius, ubi corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; jam magno vel certe al
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. ꝙ alio loco ip̃e dominus dicit. Quisqͥd
uenit ad me ⁊ ñ odit patrem suum. ⁊ matrem
⁊ uxorem. ⁊ filios. et fratres:⁊ sorores. insuper
et animam suam. ñ potest meus ẽẽ discipulus.
uideri enim pot̃ contͣrium minus intelligentib.
qd̃ hic uetat dimitu uxorem excepta fornicatõ¬
nis causa. alibi aut̃ discipłm suum negat ẽẽ
posse quẽquam qui ñ oderit uxorem. Quod si
ꝓpter concubitum diceret. ñ etiam patrẽ et ma¬
tran ⁊ frẽs et sorores in eadem conditõne pone¬
ret. S quia ueꝵ est. quod regnum celoꝵ iñ
patitur ⁊ qui nim faciunt diripiunt illud.
qͣnta in opus ẽ. ut homo diligat inimicos
⁊ oderit patrem uł matrẽ et uxorem: ⁊ filios et
et fratres: Utrumq enim iulet. qui ad regnũ
celoꝵ uocat. Et quomodo hec non sint contraria
int̾ se. ip̃o duce facile ostend̾e est. S ea intellecta
implere. difficile. Quamqͣm et hoc eodem ip̃o
adiuuante facillimũ. Regnum eni eternũ

Expanded text:
Dominus dicit, Quisquis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, insuper et animam suam, non potest meus esse discipulus . Videri enim potest contrarium minus intelligentibus, quod hic vetat dimitti uxorem, excepta causa fornicationis, alibi vero discipulum suum negat esse posse quemquam qui non oderit uxorem. Quod si propter concubitum diceret, non etiam patrem, et matrem, et fratres in eadem conditione poneret. Sed quam verum est quod regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud ! Quanta enim vi opus est, ut homo diligat inimicos, et oderit patrem, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres! Utrumque enim jubet, qui ad regnum coelorum vocat. Et quomodo haec non sint contraria inter se, ipso duce ostendere facile est; sed ea intellecta implere difficile: quanquam et hoc eodem ipso adjuvante facillimum. Regnum enim aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe electoꝵ qͣi qͥdã expoliti lapides referũt᷑:
Qͥ t̃ edificat᷑ in celis. nullꝰ illic discipline mal¬
leꝰ resonat. qr dolati acq ꝑfc̃i illuc lapides
ducim᷑. ut locis iuxͣm̃itũ ꝯgrius disponam᷑.
ħͥ it foris tũdimͣ. ut ibi sñ rep̃hũsiõe ĩ rieniam᷑.

Expanded text:
ae quasi quidam expoliti lapides deferuntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Ideo enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione inveniamur.
Abbreviated transcription (Latin):
M ox ꝙ̃ hostes ĩ fugã u̾si st̃ qr dũ mortuoꝵ
martyrũ corꝑa miracłis chorꝰcare ꝯspitiũt.
lucc u̾itatis fracti qd̾ ĩpugnau̾ant c̾didert̃.
Cecmert s cubis ut lagen̾e frag̾ent᷑ lage¬
ne fracte st̃ ut lãyades appar̾ent. Aparue¬
solu̾ent᷑. corꝑa eoꝵ ĩ morte sołta st̃ uͥ mira¬
culis chorꝰcarent. Chorꝰeauer̃t mir acłis u̾
gert̃ añ lãpades. qr nimirũ ꝑsecutores
sc̃ȩ̃ fid̾i p̾dicõribꝰ adh ĩ corꝑe positis resti¬
cerũt post solutionẽ uͦ corꝑni apparũ

Expanded text:
xque hostes in fugam versi sunt, quia dum mortuorum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt, crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur. Lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent. Apparuesolverentur; corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent. Coruscaverunt miraculis, ut gerunt ante lampades, quia nimirum persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restiteru
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣs hauserũt: reman̾e̾nt. Cũ his grd̾on ad
p̾liũ ꝑgit. eosq ñ armis s tubis. lãpadibꝰ ⁊
lagenis armauit. Nã sic̾ illic scͥptũ ÷. accñsas
lãpades misert᷑ ĩtͣ lagũcłas. ⁊ tubas ĩ dext̾a.
lagonas ã ĩ sinistͣ tenuer̃t. ⁊ ad hostes suos

Expanded text:
us hauserant, remanerent. 2. Cum his Gedeon ad praelium pergit, eosque non armis, sed tubis, lampadibus et lagenis armavit. Nam, sicut illic scriptum est, accensas lampades miserunt intra lagunculas, et tubas in dextera, lagenas autem in sinistra tenuerunt, et ad hostes suos
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ lagenis. atq iste̾ ut diximꝰ fuit ordo p̾lian¬
di. Cecinert̃ tub. ĩ t᷑ lagenas misse sãpado
s̃sugã u̾cunt᷑. Designat᷑ itaq ĩ tub̾. clamos¬
te corꝑm. hostes suos moriendo ꝓst̾n̾ent.
eoꝵq gladios ũ armis s patn᷑cia suꝑarent
Armati nãq uener̾t subduce suo ad p̾liũ. bar¬

Expanded text:
cum lagenis; atque iste fuit, ut diximus, ordo praeliandi. Cecinerunt tubis, ugam vertuntur. Designatur itaque in tubis clamte corporum, hostes suos moriendo prosternunt, eorumque gladios non armis, sed patientia superant. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium mar
Abbreviated transcription (Latin):
tis arriꝑe ex̾atiũ. qͥ adħ nudari t̾renis opi¬
hꝰ ꝑtimescit ne rͣsꝰ infirinitatr m̃tis reu̾ta¬
s̃. suoq exẽplo alios ab ouãglica ꝑfectiõe
rouocet. ⁊ ĩfideli t̾rore infirinet. Iubentͤ ita¬
q tales ut discedũtes a pugna reu̾tãt᷑ ĩ
domũ suã. qr ñ ẜ qͥsꝗͣ. duplici corde bella
uiis suis. tales ꝓoportet. ut neinitiũ ꝗ
reñtiatiãis arripiãt. qͥbꝰ meliꝰ : ut ł̃ acła

Expanded text:
tiae arripere exercitum, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescit: ne rursus infirmitate mentis revertatur, suoque exemplo alios ab evangelica perfectione revocet et infideli terrore infirmet. Jubentur itaque tales ut, discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non possunt duplici corde bella viis suis . » Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant, quibus melius est in activa
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾łꝰ celat. ĩ suꝑficie lanã demõ stͣt. u̾este̾
ꝓͦ ex lana linoq ꝯtiextã ĩduit. qͥ sub loco¬
ue ĩnoeñtiȩ. intꝰ subtilitatẽ celat malitiȩ.
lineis uestibꝰ miscere lanã b ĩpurã ⁊ linoste¬
nupsit: spem̃ uͥginitatis g̾at. dĩmͦ ħ peccm̃¬

Expanded text:
emonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, et qui sub locutione innocentiae, intus subtilitatem celat malitiae. lineis vestibus miscere lanam vel purpuram prohibenupsit speciem uirginis gerat, omni modo pecc
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ꝓuideat nicbilominꝰ nisirã¬
diis ut scłm formã ordinis ui¬
sitatori obediens ⁊ deuotꝰ existae.
⁊ ad emendatõnẽ domus sue qͣn¬
tsĩ pot̾it. tanꝙͣ dño rationẽ red¬
diturus intendat. Igit᷑ in uisi¬
tatoris aduentu abbas domꝰ
illius ł si illũ abẽe contigerit:
pͥor aut qui tenet loc̃ ip̃iꝰ stu di¬
ose fr̃s admoneat roget ⁊ p̃cipiat
ut fidelit̾ ⁊ fiducialit̃ publice
ł priuatĩ ꝓ ut meliꝰ intellexerĩt
faciendũ que corrigenda cogno¬
faciendũ ł c̃ fc̃m fuerit egre ferat.
c aueat ne in p̃sentia uisitatoris

Expanded text:
cat. Provideat nichilominus visitandus, ut secundum formam Ordinis visitatori obediens et devotus existat et ad emendationem domus sue, quantum poterit, tamquam Domino rationem redditurus intendat. Igitur visitatoris adventu prelatus domus illius vel, si ipsum abesse contigerit, prior, aut qui tenet locum ipsius, studiose fratres ammoneat, roget et precipiat ut fideliter et fiducialiter, publice vel privatim, prout melius intellexerit faciendum, que corrigenda cognofaciendum, vel, cum factum fuerit, egre ferat. Caveat in presentia visitatoris
Abbreviated transcription (Latin):
n facienda uisitatõne cantelam
maximã ⁊ diligentiã uisitat̃oniᷤᷤ¬
uisirator adhibeat ut fidelit̾ et
prudent̃ ad corrigendos exces¬
sus.⁊ conseruationẽ pacis intẽ¬
dat.⁊ qͣntũ pot̾it salua ordinis
disciplina aĩos fr̃m ad ãpliorẽ

Expanded text:
n facienda autem visitatione cautelam maximam et diligentiam visitator adhibeat, ut fideliter et prudenter ad corrigendos excessus et conservationem pacis intendat, et, quantum poterit, salva Ordinis disciplina, animos fratrum ad ampl
Abbreviated transcription (Latin):
semini suo fram̃ ꝓmissionẽ ten̾er
statĩ fit illi duplex figͣa ꝓmissi semi¬
nis eius .i. ĩ simulitudine̾ harene ma¬
ris. ⁊ ĩ młticudinẽ stellaꝵ. eeli futa.
Uitiens gͦ ab hã d̾s foris. ostñdit illi stellaᷤ
fatiã resurrectõnis lunũe ohorusca¬
re. de iũ mõstiut illi harenã maris.
ꝯdii᷑. Sic erit ĩ młtitudĩe som̃ tuũ .i.¬

Expanded text:
semini suo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura. 2. Ejiciens ergo Abraham Deus foras, ostendit illi stellas faciam lumine resurrectionis coruscare. Deinde monstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuu
Abbreviated transcription (Latin):
auero lumine recessert᷑ ⁊ uenert̃
Ĩ cãpũ sẽnaar. qͥ int̾pr excussio dñti¬
ũ. statĩ adu̾sus dm̾ ĩpietatis sue edi¬
ficat tͣrẽ ⁊ dogmatũ suꝑbiã nefando
Ausu ꝯfingt̃. uolñtes ciositate ñ lici¬
ta. ip̃iꝰ cełi alta penot̃i e.S sic̃ illi ꝑ su¬
ris qͣi ꝑ dissonãtiã sĩgue ĩuicẽ sec̾iũt᷑
⁊ qͦs armat adu̾sꝰ d̾m elate ꝯspiratio¬

Expanded text:
a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut illi per suris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspiratio
Abbreviated transcription (Latin):
riũ apparuit dñs abͣhe ĩ ꝯualle m̾a¬
brx. sedñti ad ostiũ tab̃nacłi.cũ¬
stãtes uixta eũ. Qͥs c̃ uidisset adora¬
uit ⁊ ait. dñe si iueni gr̃am ĩ ocłis tuis
lauent᷑ pedes ur̃i ⁊ reqͥescite sub ar¬
bore: ẜ abiit abͨhã ad sarã. ⁊ iussit

Expanded text:
 apparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi: cumstantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoravit et ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et quiescite sub arbore. Et abii
Abbreviated transcription (Latin):
cã it sigc̃ata: plebs posita sub cugo leg̾.
ꝑ capͣm. ead̾ plebs peccatͥs fut᷑a. P arie¬
tẽ ead̾ plebs ⁊̃ regnat᷑a. Q aialia id̾o
dã usq ad noe ⁊ iñ usq ad abͣhã. ⁊
iñ usq ad dd̾. tãqͣ. t̾ciam etatẽ ge

Expanded text:
a est plebs posita sub jugo legis. Per capram eadem plebs peccatrix futura. Per arietem eadem plebs regnatura. Animalia ideo Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, ac i
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dimritendi moram quesiuit. significauit
qͣntum potuit duris hominib se nolle dici¬
dium. Et ideo ip̃e dominus alio loco de hac in¬
terrogatione: ita respondit. Hoc moyses
enĩ durus ẽẽt qui uellet dimitt̾e uxorem.
cum cogitaret libello repudii dato iam sine pe¬
riculo eam posse alteri nubere. facile placaret᷑.
Dñs ergo ad illud confirmandum ut non
facile uxor dimittat. solam causam fornicati¬
onis excepit. Ceteras u̾o uniu̾sas molestias:
si que forte extiterint. iubet ꝓ fide conuigali
et ꝓ castitate fortit sustineri. ⁊ mechum dic̃
etiam uirum qui eam duxit. que soluta ẽ
a uiro. Cuiꝰ rei apłs paulus t̾minum osten¬
dit. Quod tam diu obseruandum dic̃. qͣm¬
diu uir eius uiuit. Illo aut̃ mortuo. dat nu¬
bendi licentiam. Hanc enim etiam ipse regu¬
lam tenuit. et in ea non suum consilium. sicut

Expanded text:
ergo dimittendi moram quaesivit, significavit quantum potuit duris hominibus, se nolle discidium. Et ideo ipse Dominus alio loco de hoc interrogatus, ita respondit: Hoc Moyses enim durus esset qui vellet dimittere uxorem, cum cogitaret libello repudii dato jam sine periculo eam posse nubere alteri, facile placaretur. Dominus ergo ad illud confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: caeteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri; et moechum dicit etiam virum qui eam duxerit, quae soluta est a viro. Cujus rei apostolus Paulus terminum ostendit, quia tamdiu observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam . Hanc enim etiam ipse regulam tenuit, et in ea non suum consilium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ditosq ad axiliũ nr̃m. de uoluminũ suoꝵ
iacłis cord̾ nrĩ hostes ac̾rimos uuln̾antes.
Ads ⁊ ierechiel sac̾nĩta nob̾ celestia ĩ qͦdfor¬
mibꝰ rotaꝵ circłis signans. ducit ⁊ osce bis¬
senas agmnis tͣbas. ⁊ p̾cedũt nos sucãcti
lũbos ĩ u̾tate ꝗͣ. p̾dicant ad axiliũ nr̃m
isti it turi fortes pugnãt nob̃cũ. qͦusq celes

Expanded text:
ditosque ad auxilium nostrum de voluminum suorum jaculis cordis nostri hostes acerrimos vulnerantes. Adest et Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans. Docet et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos succinctis lumbis in veritate, quam praedicant ad auxilium nostrum. Isti ergo viri fort
Abbreviated transcription (Latin):
płãq &̃ adicientes ẜ ex aliqͣ parte
tiũt de plixitate fastidiũ. ꝓlixa at
ꝙ. occulta tedet oratio. breuis & aꝑ¬
ta delectat. Et qͥa iã pͥdem uixta lic¬
teram a nobis sermo totꝰ ꝯtextꝰ÷.
necesse : ut p̾cedñte historie fũdam̃¬
to.allegoricꝰ sñsꝰ se qͣtur. Nam figa¬
lit̾ ex his q̃dam uere ĩtolligũtur.

Expanded text:
am adjicientes, vel aliqua ex parte iunt de prolixitate fastidium. Prolixa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fundamento, allegoricus sensus sequatur. Nam figuraliter
Abbreviated transcription (Latin):
pait aliquid resonant. ĩ signi ficatõne
fut᷑oꝵ. aut si nicħ sonãt. ad ħ int̾po¬
nũt᷑ ut sit unde illa signficãtia tã¬
ꝗͣ soñatia cõnectant᷑. Has aut̃ rerũ
gistaꝵ figͣis de misticis thesauris sa¬
pientũ ut p̾diximꝰ deꝓm̃tes. ĩ unã
forma ꝯpñdio breuitatis ꝯtͣximꝰ. In
qͥbꝰ lector ñ nr̃a leget sed uet̾a re¬
leget. Qd̃ it ego loquor. illi dñt. & uor
ab auctoribꝰ. origene uictorino. Am¬
brosio ieronimo cassiano. Augusti

Expanded text:
aut aliquid sonant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam compendio brevitatis contraximus; in, quibus lector non nostra leget, sed veterum releget. Quod enim ego loquor, illi dicunt; et vox ab auctoribus haec Origene, Victorino, Ambrosio, Hieronymo, Cassiano, Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
sacrȩ legis non sine aliqͣ pre¬
nũtiatõne futuroꝵ gesta atq
ꝯscripta :. Nisi at ꝑtineret ad
p̃figurationis misterium. tã młti¬
plex rerũ unibra gestaꝵ. apłe do

Expanded text:
sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi pertineret ad praefigurationis mysterium tam multiplex rerum umbra gestarum, nec do
Abbreviated transcription (Latin):
na eoꝵ carnat ĩ pelle mortua clau
la q. ĩ carne uet̾is hõis p̾uaricatõis sñ¬
satiat sitĩ. s esti tepida uomitũ faẽ:
Q uͣ errat agar ĩ solicudse c̃ filio suo:
sig̃tat sinagogã c̃ ppło suo expulsã de
pra sua. sñ sacdotio ⁊ sacfitio. ĩ toto
tionẽ. Q uͦ filiũ morientẽ siti sub ar¬
bore ꝓiecit ⁊ sͨ domõstnͣte ãgelo aspi¬
dit fontẽ: sig̃cabat qͣsdã ex eo ppło ad
ubͣm ligni crucis refugiũ petit᷑os. Qr
elamat᷑ puer ploras ⁊ audiuit ea ds.
⁊ sic demõst̾nte angelo aspicit fontem.
ħ ꝓ illis dicit qͥ ex iud̾is xꝑm ꝯu̾tunt᷑.¬

Expanded text:
ortua clausa, id est, in carne veteris hominis praevaricationis sensatiat sitim, sed aestu tepido vomitum facit. Quod vero errat Agar in solitudine cum filio suo, significat Synagogam cum populo suo expulsam de terra sua sine sacerdotio et sacrificio in toto tionem. Quod autem filium morientem siti sub arbore projecit, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, significabat quosdam ex eo populo ad umbram ligni crucis refugium petituros. Quod exclamat puer plorans, et exaudivit eum Deus, et sic demonstrante angelo aspicit fontem, hoc pro illis dicit qui ex Judaeis ad
Abbreviated transcription (Latin):
eis ꝗsiam regni abtudisse. sicq eos pꝰ ꝑsecuti¬
onẽ suã uacuos sede .i. ĩꝑio reliqͥsse. Clamidiᷤ
ꝓt abscisio regni ÷ ãputatio ħ ⁊ alio ĩ loco
id̾ saul c̃ ꝑ ĩobedientiã peccasset. ostũd̾. Nã c̾
ueniã p̃carot᷑ rogaret q samuelẽ uͥ reu̾t̾et᷑
t̃ illo ad placãd ᷑ dm. ⁊ noliusset. ⁊ ꝯu̾cens¬

Expanded text:
iam abstulisse, sicque eos persecutione sua vacuos sede vel imperio reliquisse. 7. Chlamydis enim abscisio regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul, cum per inobedientiam peccasset, ostendit. Nam cum veniam precaretur, rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque
Abbreviated transcription (Latin):
exhibendam ẽe meminit. Sed quis hoc fa¬
cit insi quisq ad testamentũ pr̃is ad aꝑien¬
dum et cognoscendum. Non litium uł legũ¬
minitacione acerbus. s pietate mitis accessĩt:
Beati ergo mites q̃m ipsi hereditate possidebt̃
tram. uideamus sequentia. Audistis qͥa¬

Expanded text:
bendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis accesserit? Beati ergo mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Videamus sequentia. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Suggestio siue ꝑ memoriam fit. siue ꝑ corpo¬
ris sensus. cum aliquid uidemus. uł audimꝰ.
uł olfacimus. uł gustamus. uł tangimus.
Quo si frui delectau̾it. delectacio inlicita re¬
frenanda ẽ. Uelut cum ieiunamus. et ui¬
sis cibis palati appetitus assurgit. non fit
nisi delectacione. S huic tam̃ non consenti¬
mus. si eam dominantis rõnis iure cohibemus.

Expanded text:
suggestio siue per memoriam fit siue per corporis sensus, cum aliquid uidemus uel audimus uel olfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit, delectatio inlicita refrenanda est. uelut cum ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, non fit nisi delectatione; sed huic tamen non consentimus et eam dominantis rationis iure cohibemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. ut sit nobiscum in uia: Cui nõ opor¬
tet contradicere. ne nos tradat uidici. s ei opor
ture. nisi qui legit uel audit pie deferens ei
culmen auctoritatis. ut quod intelligit ñ
ꝓpt̾ hoc oderit quod pecc̃is sius adu̾sari sentit.
s magis diligat correptionem suam. ⁊ gau¬
deat qđ morbis suis non parcitur donec sanẽ¬
tur: Quod u̾o obscurum ant absurdum il¬

Expanded text:
itam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportcripturae divinae, nisi qui legit vel audit pie, deferens ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥs utiq ĩt̾ceptꝰ ł aliqͦ suꝑnatãte
ria cupiditatis tet̾rimos ⁊ obh
ad ea q̃ foris st̃ ĩ b m̃do nimis ĩ tũtos. au̾
Ad colũba enuissa ñ ĩuẽca reqͥe reu̾sa ÷
ostñd̾ ꝑ nouũ testam̃tũ reqͥem sc̃is ĩ ħ

Expanded text:
aquis utique interceptus, aut aliquo supernatante tia cupiditatis teterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos, aut Quod columba emissa non inventa requie reversa est, ostendit per Novum Testamentum requiem sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ tres filii noe. medio reꝓbato. du¬
art̃ septenarii partes. alt̾ it ꝑ alcm
ip̃m fatuit. Qd uͦ ꝓgenies ex adã ꝑ
chamn did̾nario num̃o finit᷑ ensgs¬
dũ lamecħ septimꝰ ab adã reꝑit᷑ scͥy¬
s addũt᷑ ⁊tres filii ⁊ una filia. ut
na claudit᷑. a q̃ sexu initiũ pecẽio¬

Expanded text:
medio reprobato, dupropter septenarii partes, altera per alteram ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgresdum Lamech septim adduntur ei tres filii, et una filia, ut na clauditur, a quo sexu initium pec
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑itaq abel mino natu a fr̃e maio¬
natu. a ppło ud̾oꝵ maiore natuił¬
le ĩ cãpo iste ĩ caluarie loco Igno
Int̾rogat d̾s cham. ñ tãꝙͣ. iguarus eũ
a qͦ discat s qͣi udex reũ ꝙ̃ puniat¬

Expanded text:
itur Abel minor natu a fratre maionatu, a populo Iudaeorum maiore natu; ille in campo, iste in Caluariae loco. interrogat deus Cain non tamquam ignorans eum a quo discat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta curiositate secrẽtoꝵ adaꝑtionẽ. at¬
q sciam boni ⁊ inali ⁊ ĩ ipso hoĩe tãꝗ .
⁊ ar bore q̃ plãtata : ĩ medio ꝑadisi e
sic̃ serpñs seduxit sua astucia eũa:
huiꝰ serpñtis carnat nr̃a ꝯcupiscũtia.

Expanded text:
etorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in ipso homine tanquam in arbore quae plantata est in medio paradisi easicut serpens Evam seduxit versutia sua, hujus serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut infirmitatẽ alioꝵ iam ferat. ⁊ eis qͣn¬
tum pot̃ opituletur qui sibi diuinitus de side¬
p̾cepta uideamus. Mitis aut̃ et misericors.
unum uident᷑. Sed hoc int̾ est qd̾ mitis de qͦ
suꝑius tractatum ẽ qui pietate ñ contradic̃.
diuinis sentenciis que in sua pecc̃a ꝓferuntur
neꝙ his dei sermonib quos nonclum intelli¬
git. s nullum beneficium p̾stat ei cui non
contͣlicit nec resistit. Misericors aut̃ ita nõ
resistit. ut ꝓpter eius correptionem id faciat
quem redderet resistendo priorem. Sequitur
ergo dñs et dicit. udistis qr dictum ẽ¬

Expanded text:
nisi ut infirmitatem aliorum ferat, et ei quannisi ut infirmitatem aliorum ferat, et ei quantum potest opituletur, qui suae divinitus desideta misericordiae videamus. Mitis autem et misericors unum videntur: sed hoc interest, quod mitis, de quo superius tractatum est, pietate non contradicit divinis sententiis quae in sua peccata proferuntur, neque illis Dei sermonibus quos nondum intelligit; sed nullum beneficium praestat ei cui non contradicit nec resistit: misericors autem ita non resistit, ut propter ejus correctionem id faciat, quem redderet resistendo pejorem. CAPUT XIX.--56. Sequitur ergo Dominus, et dicit: Audistis quia dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles turbas. de quib ut om̃s intellige¬
rent pauce commemorate sunt. confugiens
ad aitem xp̃iane milicie tamqͣm de loco supe¬
riore ꝓsternat. S quis tantos labores inueni¬
re audeat. nisi qui sic flagrat amore iusticie.
tamqͣm fame ⁊ siti uehementissime accen¬
sus ⁊ nullam sͥ uitam ionec ea saciẽt estimãs.
uim faciat in regnum cẽloꝵ: Non enum ali¬
ter poterit cẽ fortis ad toleranda om̃ia. que ĩ
precidendis consuetudinib laboriosa et ar¬
dua et omnino difficilia scl̃i huius amato¬
res putant. Beati gͦ qui esuruint et sicĩt
iusticiam. qm ipsi saturabunt᷑. Ueruntam̃
in his laborib cum quisq difficultatẽ pa¬
titur. et ꝑdura et asꝑa gradum faciens. cir¬
cumuallatus uariis temptationib. ⁊ hinc
atq illinc surg̾ite p̾terite uite moles intuẽs
timet ne adgressã implere non
possit. arripiat consilium. ut auxilium me¬
reatur. Quod est autem aliud consilium.

Expanded text:
merabiles turbas, de quibus ut omnes intelligemerabiles turbas, de quibus ut omnes intelligerentur, paucae commemoratae sunt, confugiens ad arcem christianae militiae, tanquam de loco superiore prosternat. Sed quis tantos labores inire audeat, nisi qui sic flagrat amore justitiae, ut tanquam fame et siti vehementissime accensus, et nullam sibi vitam donec ea satietur existimans, vim faciat in regnum coelorum? Non enim aliter esse poterit fortis ad toleranda omnia, quae in praecidendis consuetudinibus laboriosa et ardua et omnino difficilia saeculi hujus amatores putant. Beati ergo qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. 55. Verum tamen in his laboribus cum quisque difficultatem patitur, et per dura et aspera gradum faciens circumvallatus variis tentationibus, et hinc atque hinc insurgere praeteritae vitae moles intuens, timet ne aggressa implere non possit, arripiat consilium, ut auxilium mereatur. Quod est autem aliud consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Si iam ut istam q̃uoq concludamus
summam qͥd laboriosiuis aut oposius dici
aut cogitare potest ubi om̃s neruos indust̾e
sue animus fidelis exerceat. qͣm inuiciosa cõ¬
suetudine suꝑanda: Precidat membra im¬
pedientia regnum celoꝵ. nec dolore frangat᷑
Uoleret inconuigali fide omnia. que qͣmuis
sint molestissima. crimen tam̃ ullicite corru¬
ptionis idẽ fornicatõnis non hñt. Ueluti si
uxorem quisq habeat siue sterilem siue de¬
formem corpore siuie debilem membris uel ce¬
langoribq confectam. uel quiqqͥd excepta
fornicatione potest cogitari uehement̾ horr¬
ribile. ꝓ fide et societate sustineat. neq talem
q̃ soluta est a uiro. pulchram. sanam. diuitẽ.
concũbitum accedere. fornicationemꝙ sic fugi¬
at. ut ab omni turpitudine se se extrahat. ue.¬
runi loquatur. neq adiurationib crebris.
s moꝵ ꝓbitate commendet. Rebellantes adu̾.¬
sum se om̃ium malaꝵ consuetudinũ innu¬

Expanded text:
. Sed jam ut istam quoque concludamus summam, quid laboriosius et operosius dici aut cogitari potest, ubi omnes nervos industriae suae animus fidelis exerceat; quam in vitiosa consuetudine superanda? praecidat membra impedientia regnum coelorum, nec dolore frangatur: toleret in conjugali fide omnia, quae quamvis sint molestissima, crimen tamen illicitae corruptionis, id est, fornicationis non habent: veluti si uxorem quisque habeat, sive sterilem, sive deformem corpore, sive debilem membris, vel clanguoribusque confectam, et quidquid excepta fornicatione cogitari potest vehementer horribile, pro fide et societate sustineat; neque solumquae soluta est a viro, pulchram, sanam, divitem, concubitum accedere: fornicationemque sic fugiat, ut ab omni turpi corruptione sese extrahat. Verum loquatur, neque id jurationibus crebris, sed morum probitate commendet: rebellantes adversum se omnium malarum consuetudinum innu
Abbreviated transcription (Latin):
eõit᷑ qͦ id̾ sapientissimꝰ pͥmũ hiuĩsse ui¬
ditiũ int̾ duas mulieres. depietate c̾tanteᷤ.
Ex ĩ una dilectio ardebat. ĩ alt̾a simulatio
subrepebat. In illo it iuditio salomõis xͥ fig̃a
fuit. uͥ mulier ala ĩrba plebss. smnagege

Expanded text:
oque idem sapientissimus primum habuisse judicium inter duas mulieres de pietate certantes. Quarum in una dilectio ardebat, in altera simulatio surripiebat. In illo ergo judicio Salomonis Christi figura fuit, ubi mulier illa improba ple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t̃ nundinas. Siqui tñ inci¬
ni maris portui fuerit ꝓ ne¬
cessariis domus sue emendis
ł cõmutendis transire poter̃. ñ
tñ ad nundinas. neq a portu¬
cui applicuerrat plusꝙͣ duas
dinis nr̃i ad ñdinas nõiatas
uenerre. quandiu in ñdrais
fuerit de nulla domo religiosa
uictũ sibi ł equis suis accipi¬
at. s de suo magis uiuat ⁊ ca
m̃sura que decet uuꝵ sui ordi¬
nis. Non enĩ deber ꝓ se pisces
emert. aut delicias querere. s nͦ
uiũ bibere nͥ bñ aquatũ.⁊ duo¬
b pulm̃tis sit contentꝰ. ad opꝰ
scłariũ nec emant. nec uendãt

Expanded text:
r nundinas. Si qui tamen vicini maris portui fuerint, pro necessariis domus suae emendis vel commutandis transire poterunt; non tamen ad nundinas, neque a portu applicuerint, plusquam duas dinis nostri ad nundinas nominatus venerit, quandiu in nundinis fuerit, de nulla domo religiosa victum sibi vel equis suis accipiat, sed de suo magis vivat; et ea mensura qua decet virum ordinis sui: non enim pro se pisces emere debet, aut delicias quaerere, sed nec vinum bibere nisi bene aquatum, et duobus pulmentis sit contentus. Ad opus saecularium nec emant nec vendant
Abbreviated transcription (Latin):
homiñ umñ nr̃m uendere ad cab̃¬
nã. siue ut uulgo dr̃ ad brocam.
siue ut lingua teutonica dicitur
tapã. in nr̃is siue in domib alie¬
nis. nec alicubi oĩno. Scłaris tñ¬

Expanded text:
inum nostrum vendere ad tabernam, sive, ut vulgo dicitur, ad brocam, sive, ut lingua Teutonica, ad tapam in nostris sive in domibus alienis, nec alicubi omnino. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ne licet urum dimitte. etiam p̾ter causam
fornicationis et ñ licet uiro. quid respondebimꝰ
de hoc ꝙ apł̃s posterius dic̃. Et uir uxorem ñ
dimitat: Quare ñ addidit excepta causa
fornicationis qd̃ dñs ꝑmittit. nisi qr similẽ
formam uult intelligi. ita si dimiserit quod
causa fornicatõnis ꝑmittitur maneat sine
uxore. aut reconciliet uxori. Non enim ma¬
le reconciliaretur uir illi mulieri: qͣm cum
lapidare nemo ausus eẽt. dicit ei dñs. Uade.
inde deinceps ne pecces. Quia et qui dic̃. nõ
licet dimitr̾e uxorem. nisi causa fornicatõ¬
nis. cogit retineri uxorem. si causa fornicatio¬
nis ñ fuerit. Si aut̃ fuecit. non cogit dimit̾ce
s ꝑmittit sicut d̃r. Non liceat mulieri nubere
alteri uiro. nisi uiro suo mortuo. Si ante ui¬
ri mortẽ nupserit. rea est Si post uiri mortem
nubserit. non est rea. Non enim iussa ẽ nubere.
ħ ꝑmissa. Si ergo par forma ẽ in isto uire con¬

Expanded text:
nae licet virum dimittere etiam praeter causam nae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro; quid respondebimus de hoc quod dixit posterius, Et vir uxorem ne dimittat? Quare non addidit, excepta causa fornicationis, quod Dominus permittit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post viri mortem non nupserit, non est rea; non enim jussa est nubere, sed permissa. Si ergo par forma est in isto jure con