comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos decipiunt. quoniam diuitie hominũ.
damna morum a lamnis temporalium re¬
rum. dum ista extra nos sint. mores uero
p̃positi. mundana ⁊ ext̃iora sectantes. ut dũ
temporalib reb se totos impendunt. sp̃ua¬
les tutiorem uitam contemplationis exerce¬
ant. Quia dura est quiete uiuere uolen¬
tium sartina curarum episcopalim: ꝓui¬
det sepe deus curis deditos scl̃arib. ailsus¬
ceptionem reguninis. Ut dum hi ext̃iora si¬
ne tedio ꝓcurãt. spũales reb int̃iorib. sine
impedimento rerum ter fenarum deser ui¬
ant. Dei gͦ ordinationem actusat aquo in¬
stituunt᷑. qui ep̃os conciemnat. dum minꝰ
spũalia seo magis t̾rena sectant᷑. Ex diuini
enim tab̾nacłi dispositione. ob mitrias
mundi ferendas ⁊ turbines. quoscdam
instituit ep̃os scł̃arib curis insistentes.
Ut ĩ qui interus suꝑna desiderant. nul¬
lo terre obsistente negotio. lib̾us hoc
quod amant intendant. Non est itaꝙ:

Expanded text:
ipsos diripiunt, quoniam divitiae hominum ipsos diripiunt, quoniam divitiae hominum damna morum a rum, dum ista extra nos sunt, mores vero praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
plum ẽe. debuerunt. hi enim quoscunq
exemplo male coũsationis sue ꝑdunt: de
illis rationem sine dubio redidituri sunt.
Ex carnalium p̃positorum exemplo. plerũq:
fit uita detior subditorum. Et plebis me¬
rito fiunt tales sacerdotes. qui exemplo
deciori popłm destruant: non edificent.
Ex merito enim plebis nonnunquam
ep̃i depͣuantuꝵ. quatinus ꝓcliuius cor¬
ruant qui sequuntur. Capite languen¬
te. cet̾a corporis meubra in ficiunt᷑. Unde
scriptum est. Onine capite languidum.
⁊ omne cormerens. a planta pedis usꝙ
ad ũticem non est in es sanitas. Caput
eiim languidum : doctor est agens pecta¬
tum. Cuius malum ad corpus ꝑuenit.
dum eo aut pectante aut praua docente.
pestifer languor ad plebes subditas tran¬
sit. Detĩores sunt qui siue doctrinis siue
exemplis uitam mores q bonorum cor¬
rumpunt. iis qui substantias aliorum
p̃diaq diripiunt. hi enim ea que extra
runt. Corruptores uero morum. ꝓpe uos

Expanded text:
plum esse debuerunt. Hi enim quoscunque plum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. 3. Ex carnalium praepositorum exemplo plerumque fit vita deterior subditorum, et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. 4. Capite languente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerensad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum; cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extrarunt. Corruptores vero morum proprie non
Abbreviated transcription (Latin):
doce  ⁊ male uiuit. q̃d docet bene uiuẽ¬
tib ꝓficit. quod uͦ male uiuuit: seipsum
Sicur sacerdos qui digne se agit. ut
sacerdotem decet : ministerium eius
⁊ ipsi ⁊ aliis utile ẽ. Indigne autem
uiuens: aliis quidem utilis est loquen¬
do. se autem int̾ficit praue uiuendo.
Le ꝑ hoc quod millo mortuũ est ꝓpͥum
eits est. quod nͦ uuit in eo. id est sacrũ
ministerium quod est uite alienum ẽ.
Qui bene docet ⁊ male uiuit: uidet᷑
ut cereus qui aliis bonam exponit
lucem p̃stare. se uͥ in malis sins consu¬
mere atq extinguere. Qui bene do¬
cet ⁊ male niuit : iudetur bonum ma¬
lo coniũgere. lucem tenebris ꝑmiscere.
ueritatem mencdatio mutare.x.xxuiii.
cetur: ꝑ ipsos peccati morb irrepit. ⁊ morꝰ
ad plebes ꝑtransit. Scilicet uł dum mala
docent. uł dum faciunt pͣua. Pleriq sa¬
cerdotes ⁊ clerici praue uiuentes forma
cet̃is in malis existunt. qui in bomis exem¬

Expanded text:
docet, et male vivit, quod docet, bene vivendocet, et male vivit, quod docet, bene viventibus proficit: quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos qui, si digne se agit ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est. Indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo. Ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est sacrum ministerium, alienum est. Qui bene docet, et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonam novit lucem praestare, se vero in malis suis consumere atque exstinguere. Qui bene docet, et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mendacio mutare. CAPUT per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exem
Abbreviated transcription (Latin):
impletur. Unusquisꝙ: doctor ⁊ bone
actionis. ⁊ bone p̃dicationis hab̾e de-¬
bet studium. Nam altum sine altͣo. ñ
facit ꝑfectum. Sed p̾cedit iusto bene a¬
g̃e. ut sequent̃ possit bene docere.
sicut in nũmismate metallum. ⁊ figu¬
ra. ⁊ pondus inquirit᷑. ita momni
doctore eccłastico quid sequatur. quid
doceat. quomodo niuat. ꝑ qualitatẽ
gͥ metalli doctrina. ꝑfiguram: simili¬
tudo patrum. ꝑ pondus: humilitas desig¬
natur. Quiuͦ ab his trib discrepauerit:
non metallum sed t̾ra erit .xxxuni. Ie¬
uilescit. Et qui non uiuit sicut docet.
ipsam quam p̃dicat. ueritatem contem¬
tibilem. facit. Arcus ꝑuersus est lingua
magistrorum docentium bene. ⁊ uiuẽ¬
tium male. Et ido quasi ex ꝑũso arcu
sagittam emittunt: dum suam pͣuam
uitam ꝓpͥe s̃gue ictu confodiunt. Quibe¬
ne docet ⁊ male uiuit: canquam hes
aut tunbalum sonum facit aliis. ip̃e
tamen sibi manet in sensual. Qui bene

Expanded text:
impletur. Unusquisque doctor, et bonae impletur. Unusquisque doctor, et bonae actionis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem ur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit. ilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
ministerium sacerdotale assequi ꝓhibent᷑:
ita indocti ⁊ imꝑiti atali officio retrahunt᷑.
Illi enim exemplis sins uitam bonorum cor¬
rumpunt. isti sua ignauia miquos corrig̃e
nesciunt. Quid enim doc̃e potuerunt.
quod ipsi non didiceruite: Desimnat locum
docendi susciꝑe. qui nesrit docere. Ig¬
norantia quippe p̃sulum. uite non congru¬
it subiectorim. Cecus enim siceto ducatũ
p̃beat. amᷤ in foueam cadunt. Sacerdotes
Ipsi inquit pastores ignorauerunt intelli¬
gentiam. Et iterum. Specl̃atores oceti d
uniũsi. Canes muti non ualentes latrare.
hoc est plebes cõmissas. non ualentes resistẽ¬
do malis ꝑu̾bum doctrme defendere.
carere debet ecclasticus doctor. Nam doctrina
sine uita arrogantem reddit. uita si¬
ne doctrma mutilem facit. Sacerdotis
p̃dicatio. oꝑib confirmanla est : ita ut
quod docet ũbo. instruat exemplo. Uera ẽ.
emm illa doctrina. quam uiuendi sequi¬
tur forma. Nam nichil tur pus est quã
explere oꝑe neglegat. Tunc enim p̃dica

Expanded text:
ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua ignavia iniquos corrigere nesciunt. Quid enim docere potuerunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum docendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacerdotes Ipsi, inquit, pastores ignoraverunt intelligentiam. Et iterum: Speculatores caeci omuniversi, canes muti, non valentes latrare , hoc est, plebes commissas non valentes resistendo malis per verbum doctrinae defendere. arere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam explere opere negligat. Tunc enim praedic
Abbreviated transcription (Latin):
lisunt. Quia si quid eis ex corꝑe adhuc
pecati remanserit. metu ipso quo dia¬
bolum damnar i conspiciunt purgabũ¬
uia. hinc ẽ. quod ait iob. Cum sublatꝰ
uerit timebunt angłi. ⁊ ext̃ri purga¬
tintur. Multos posse ꝑire ex eis mali¬
m iidicii: qui nunc electi ẽt uidentur
ni ad ignem. ⁊ deuorabit abyssum mul¬
tam. ⁊ comedet partem domus. Pars
ippe domus deuorabit᷑. quia illos etiã
nfernus absorbebit: qui minc se ẽe inp̃¬
tptis celestib głant᷑. De quib ⁊ dñs di¬
t. Multi dicent michi in illa die. Dñe

Expanded text:
di sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc di sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit timebunt angeli, et territi purgabuntur . Multos perire posse ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur um ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus dicit: Multi dicent mihi in illa
Abbreviated transcription (Latin):
cent quod uitare uoscunt᷑. Intrant enim
ad cor ⁊ ibi consulunt qui uelit occulta
uoluntas di. seseq subditos deb̾e ẽẽ sum¬
mis ordinationib cognoscentes. humiliant
teruicem cordis. iugo diuine dispensati¬

Expanded text:
cent quod vitare noscuntur. Intrant enim cent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei: seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
yR eccłasticus eccłe
⁊ crucifioi mundo ꝑ mortificationẽ
ꝓpͥe carnis debet. ⁊ dispensationem ec¬
cłastici ordinis si ex di uoluntate ꝓuenerit.
nolens quidem sed humilis gubernan¬
dam suscipiat. Multis int̃tipit satanaᷤᷤ
fraudib eos qui nite ⁊ sensus utilitate
p̃stantes. p̾esse ⁊ ꝓdesse aliis nolunt
Et dum eis regunen animarum impo¬
nituꝵ renuunt. consultius arbitrantes
otiosam uitam dilige. quant lucͥs am¬
marum insistere. Quod tamen decepti
agunt ꝑ argumentum diaboli. fallen¬
tis eos ꝑspeciem bom. Ut dum illos a
pastorali officio rethit. nequaquam
ꝓficrant. qui eorum ũbis atq exemplis
instrui poterant. St̃i uiri nequaquam oc¬
tupationum scl̃arium curas appetunt. sed
occulto ordine fibi suꝑ impositas gemũt.
Et quamuis illas ꝑ meliorem intentionem
fligiant tamen ꝑ subditam mentem portant.
Quas quidam sumaoꝑe si liceat uitare
festinant. sed tumentes occultam dispensa¬
tionem dĩ. suscipiunt quod fugiunt. exer¬

Expanded text:
r ecclesiasticus, etc. et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant qui eorum verbis et exemplis instrui poterant. Viri sancti nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant: sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exer
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ꝓpħia in iis que futura ꝓnuntiata
sunt Lex dinina. tͥplici sentienda est
modo. Pmo ut hẏstorice. sed̾o ut tro¬
pologice. t̾tio ut mistice intelligatur.
historice nanq iuxta lit̃am. tropologi¬
ce iuxta moralem scientiam. mistice
iuxta sp̃ualem intelligentiam. Ergo
sic hystori e oportet fidem tenere. ut
⁊ eam moraliter debeamus int̃precari.
⁊ sp̃ualit̃ intelligẽ Tria ⁊ septem. de¬
cem p̃cepta sunt. Sed tria ad amorein
cłi ꝑtinent. septem ad hominis. Illatͥa

Expanded text:
ia in his quae futura praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria
Abbreviated transcription (Latin):
que ad deum ꝑtinent in una tabula scͥp¬
fa fuerunt. reliqua septem in sccła.
In pͥma tabula trium mandatorum hoc
pͥmumest. diliges dñm deum tuum.
In scd̃a. honora patrem tuũ ⁊ matrem.
hinc est quod ⁊ saluator scͥbe int̃rogan¬
ci ait. Quod p̃ceptum est pͥmum in le
unus est. hoc pͥmum est. Scd̃m nͦ. si¬
mile huic. Diliges ꝓximum tuum. sic̃
te ipsum. Unum nanq p̃ceptum de pͥ¬
ma tabula dixit. quod ad di ꝑtinet amo¬
rem: alt̾um uͦ de alia tabula quod adho¬

Expanded text:
e ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est primum in legunus est, hoc primum est. Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
non sicut oportet dm̃ querentes
ni angłos inciderunt p̃uaricatores.
fatusq est illis mediator diabolus ad mor¬
mundi phylosophi p̃dicantur indimen¬
sione temporum. cursuq siderum.
ac discussione elementorum. ⁊ tamen
hoc non nisi adeo habuerunt. Uolan
ut pecora gradientes terram deicͥpsert̃.
ueruntamen tota mente auctorem eo¬
rum intelligẽ noluerunt. Quare ñ
possunt animalia bruta int̾rogare:
Quia nesciunt ratiocinari. Ido nondis¬
similes gentiles homines ammalib ex¬
uter̃t̃. qui talia non considerantes ⁊
ipsa amplius diligentes: usq ad eorũ
cultum euanuerunt. Nia xp̃c est. Si
quis in ea non graditur. non est ũe¬
tem mundi. utiq deum cognouerunt
Sed quia displicuit illis humilitas
xp̃i. in inmio transierunt. ⁊ non in ui¬
d. ułoq euanescentes. głam dei in m̃da

Expanded text:
non, sicut oportet, deum querentes in angelos inciderunt prevaricatores, factusque est illis mediator ad mortem dyabomundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volandut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quotem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriam Dei in menda
Abbreviated transcription (Latin):
est. In dm̃o laudabitur amina mea.
sepe uanam głam contemnendo. in
aliud genus elationis inciditur. dum
in se quisq głatur: ꝓ eo quod contẽ¬
nat ab hominib laudem. Quib dam
concessum est tantum bene agere.
fructum boni oꝑis non hab̾e. quem
ipsi sibi auferunt ꝑstudium humane
iactantie. Semꝑ suam aspiciant fedita¬
tem. qui uane głe fauores diligurt.
⁊ ꝑ didisse bonum opus doleant. qd̃
ꝓ humana ostentatione fecerunt. Ama¬
tor uane głe. unde possit semꝑ lauda¬
ri. agere non quiescte. ÷ sub mãs illi
iures uanitatis prauus appetitus auget.
Bom oꝑis inchoatio non debet citius pa¬
lam ad hominum cogitationem uiuere.
ne dum boni in choatio humanis ocłis re¬
seratur. auͥtute ꝑfectionis in anescat in¬
ceptio sc̃itatis. Ante maturitatis enim tem¬
pus messes florentes cito ꝑeunt. germi¬
naq in utilia fiunt. Uirtures sc̃õrum ꝑ
ostentationis appetitum dñiodemonũ

Expanded text:
est: In Domino laudabitur anima mea . 4. est: In Domino laudabitur anima mea . 4. Saepe vanam gloriam contemnendo, in aliud genus elationis inciditur, dum in se quis gloriatur, pro eo quod contemnat ab hominibus laudem. 5. Quibusdam concessum est tantumdem bene agere, et fructum boni operis non habere, quod ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. 6. Semper suam aspiciant foeditatem, qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. 7. Amator vanae gloriae, unde possit semper laudari, agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. 8. Boni operis inchoatio non debet citius palam ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, germinaque eorum inutilia fiunt. 9. Virtutes sanctorum per ostentationis appetitum dominio daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magis in bonis oꝑib cordis debet ad¬
hib̾e cautelam. ne ꝑ uanam głam.
ꝑdat semetipsum ac ꝑeat. cunctaꝙ
bona amitat. que recte agendo
obtinuerat .xxiii. De iactancia.
am in factis quam in dictis cauendã
ẽẽ iactantiam. flenda tamen ruina. sibi
quenquam magis. quam dõ placere.⁊liui¬
dem ab hominib comparare. Uanus ⁊ er¬
roris est animꝰ plenus famam appetere.
⁊ad capiendam terrenam laudem studiũ
Aare. Cirtumspice temetipsum homo.
nichilꝙ tibi arroges que inte sunt. p̃¬
ter peccatum. Non declinat ad dexterã.
qui non sibi sed do tribuit bona que a¬
git. Neq ad smistram se uertit. quide
diuina indulgentia peccandi licentiam
non pͣsumit. Hoc est quod ꝓpħa ait.
hec est uia ambulate mea. neq ad dex¬
teram neq ad sustram declinantes.
Uerumest quod natura expectat dele¬
ctari in laudib. sed tunc recte si in do
non in se quisq laudetur. sicut scͥptũ

Expanded text:
insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adinsidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obtinuerat. CAPUT XXIII. De jactantia. 1. Tam in factis quam in dictis cavendam esse jactantiam; flendam tamen ruinam, qua sibi quemquam magis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc est, quod Propheta ait: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram declinantes . 3. Verum est quod natura expetit delectari in laudibus; sed 311 tunc recte, si in Deo, non in se quisque laudetur, sicut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
aluce suꝑne illuminationis p̾uati. m¬
gredine peccatorum fuscantus. Qui¬
dam intentionem bone oꝑationis metu
extingunt in opie. nec ꝑmittuntur in¬
firma mente desidata ꝑficere. Et cum
indigere in mundo metuunt. a suꝑ
na gła semetipsos abscidunt. Multis
consiliorum argumentis in sidiatur
e us diabolus in ad qu̾rendo plurima.
qui in paucis ⁊ modicis deuorant eẽ
contenti. Opponit gͥ in eorum mentes
tentionem bone deuotionis subuertat.
atq in terrenis lucris deceptam men¬
tem reducat. Multis argumentis in¬
sidiatur diabolus eis. qui renuintiant
scło. ut eius se iterum amori substernant.
Grauius autem illos in concupiscentiis
scłi ferit. quos post renuntiationem
aͣ mundi amorem reduxerit. Et maxi
me ꝑcenodoxiam subicit sibi cdiabolus
monachum. ut quem ꝑscłi amorem
retinere non potuit: ab humiliatis
culmine subtrahat. ⁊ ꝑsuꝑbie tumo¬
rem sibi subditum faciat: Dei seruus

Expanded text:
a luce supernae illuminationis privati, na luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur in eorum mentes tentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus
Abbreviated transcription (Latin):
grãm cli. sed timẽt carere oblectamenta
mundi. Puocat quulem eos amor xp̃i.
seo reuocat cupiditas scłi. Qui ꝓinde
obliuiscuntur uoti. quia capiuntur il¬
lecebris uanitatis. Quetunq mens ꝓcel¬
lis mundi huius inuolutris. lignum cõ¬
scende crucis. ut ãmari idl est tempesta¬
te huius scłi liberris. Nam nullus te
transgressionis reatu astringitur. si
uotum mutauerit. Atrocit enim indĩ¬
cussione dium iudicii arguendi sune:
qui quod ꝓfessione spłonderant. imple¬
re oꝑe contempserunt. Mirabilit com¬
paratur similitudo ad uoluptatibus
mundi conanti redire ad dm̃ retinenti¬
b eum cupiditatib scłi. ei qui dormitans
ecurgere conatur. ⁊ sopore sõm depri¬
mitia. Ille enim ad bonum nouit redi¬
re. ⁊ uoluptatum fascib non sinituR.
iste melius elegit uigilare. sed soporis
torpore retinet᷑. Abono in det̾us lapsos
suꝑ carbones frigidos fieri ingriores.
quia ꝑteporem mentis ab igne caritatis
di extincti sunt. ⁊ ꝑ mundi apetitum

Expanded text:
iam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum
Abbreviated transcription (Latin):
num sc̃arum scripturarum.
quidam sapientes dixerunt. pͥma regu¬
la est de dño ⁊ eius corpore. que de uno
ad unum loquitur. atq: in uina ꝑsona
modo caput. modo corpus ostendit. si¬
uit ysaias ait. Idurt me dñs uestim̃to
salutis. quasi sponsum decoratum coro¬
la. ⁊ quasi sponsam ornatam momilib
suis. In una enim ꝑsona duplicinoca¬
bulo nominata. ⁊ caput id ẽ. sponsum.
⁊ eccłam id ẽ. sponsam manifestanit.
ꝓinde notandum in scͥpturis quando
spetialit̾ caput descͥbitur: quando ⁊ cap̃
Icorpus. aut quando exutroq transe¬
at adutrumq. aut alt̃o ab ad alt̃um.
Sicq: quid capiti. quid corꝑi conueniat.
prudens lector intelligat. Sed̾a regu

Expanded text:
num sanctarum Scripturarum num sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ꝓpħia in iis que futura ꝓnuntiata
sunt s lex diina. tͥplici sentienda est
modo. Pmo ut hẏstorice. sed̾o ut tro¬
pologice t̃tio ut nustice intelligatur.
Historice nanq iuxta litam. tropologi¬
ce iuxta moralem scientiam. mistice
iuxta sp̃ualem intelligentiam. Ergo
sic hystori e oportet fidem tenere. ul
⁊ eam moraliter debeamus int̃pretari.
⁊ sp̃ualit̾ intelligẽ. Tria ⁊ septem. de¬
cem p̃cepta sunt. Sed tria ad amoreul
cłi ꝑtinent. septem ad hominis. Illat̾a
que ad deum ꝑtinent in una tabula scͥp¬
Ta fuerunt. reliqua septem in sccłã.
In pͥma tabula trium mandatorum hoc
pͥmumest. diliges dñm deum turm.
In scd̾a. honora patrem tuũ ⁊ matrem.
hinc est quod ⁊ saluator scͥbe int̾rogan¬
ci ait. Quod p̃ceptum est pͥmum inle
unus est. Hoc pͥmum est. Scd̃m uͦ. si¬
mile huic. Diliges ꝓximum tuum. sic̃
te ipsum. Hnum nanq: p̃ceptum de pͥ¬
ma tabula dixit. quod ad di ꝑtinet amo¬
rem: alt̃um uͦi de alia tabula quod adho

Expanded text:
ia in his quae futura praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est primum in leunus est, hoc primum est. Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Nã si cũcta patẽt. statĩ ĩtellecta uile̾¬
c̃ent. Rursuꝰ sicũcta clausa gxiff̾ent: ꝯfestĩ dit¬
fidẽtiã gignerẽt. Ne gͦ de obscuriꝰ dẽꝑatio
fiat. ea que manifesta st̃ saciãt. Et ne de in¬
tellettis fastidiũ existat. ea que clausa
sunt desiderium excitant. Nam ple¬
raq quanto magis latent. tanto ma¬
gis ex̃citium p̃bent: In scͥpturis sc̃is se¬
pe ea que futura sunt. quasi facta nar¬
rantur. sicut est illud. Dederunt
in escam meam fel. ⁊ in siti meoͣ pota¬
uerunt me acceto. Sed cur futura
quasi p̃t̾ita sc̃buntur. nisi quia ea que
ad huc facienda sunt in oꝑe. iam facta
sunt in diuna p̃destinatione: Nob

Expanded text:
atur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilesatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nob
Abbreviated transcription (Latin):
turis sc̃is quasi in montib excelsis.⁊
uiri ꝑfecti habent sullimia intelligeu¬
tie quib gressus contemplationis qua¬
si cerui erigant. ⁊ simplices quasi par¬
ua animalia inueniunt modicos in¬
tellectus. ad quos humiles ipsi refugi¬
ant. Scͥptura sacra infirmis et sensu
parͣnlis scd̃m hẏstoriam humilis uide¬
tur in uͤrb̃. cum excellentiorib autem
uiris altius incedit. dum eis sua mys¬
teria pandit. Ac ꝑ hoc utrisq manet
communis. ⁊ paruulis ⁊ ꝑfectis. Scrip¬
tura sacra ꝓuniuscuiusq lectoris intel¬
ligentia uariatur. sicut manna que po¬
pło ueti ꝓsingulorum delectatione ua¬
rum dabat saporem. Iuxta enim¬
sensuum capacitatem. singulis sermo
dm̃icus congruit. Et dum fit ꝓumus¬
cuiusq intellectu diusus. in se tamen
manet unus. Ido in libris sc̃is quedã
obscura. quedam aꝑta reꝑuintur:
ut intellectus lectoris ⁊ studium auge¬

Expanded text:
turis sanctis, quasi in montibus excelsis, et turis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intelligentia variatur, 162 sicut manna, quod populo veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. Et dum sit pro uniuscujusque intellectu diversus, in se tamen permanet unus. 6. Ideo in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium auge
Abbreviated transcription (Latin):
tio mutauerunt. ⁊ rectitudinem ue
relinquentes. in anfractus inciderunt
errorum. Primum unicuiꝙ: est scire
quid appetat. Scdm uͦ est. ut id quos
appecte app̃hendat. Imꝑfecta quippe
sapientia ẽ. quo tendas scire. ⁊ nesci¬
re iter ꝑquod expediat ire. Quio e¬
nim ꝓdest siquis famis temꝑe ub̾ta¬
tis regionem uideat. ⁊ uiamꝑ quam
ad illam ꝑgat ignoret: Eece patriam
quisq querit. sed uiam ꝑdidit. Er¬
rando graditur: non ꝓfitiendo. Quan¬
toq plus ambulat. tanto magis ab eo
quod querit elongat. Qui uiam regi¬
am hoc est xp̃m deserit. ⁊si uideat
ueritatem. a longe indec. quia nisi
ꝑ uiam non est quomodo ad eam ꝓpin¬
quet. Quod si gradiens ꝑdesertum
leonem incurrerit. semetipsum redar¬
ꝑ quam uadunt ad eum nĩ qui ut est
itelligunt eam. sc̃arum scriptura¬
rum altitudines quasi montis pascu¬
e sunt: ad quas dum quisq nstorũ
conscendit. pascue indeficientes refec¬
tionem se inuenisse congaudet. Inscrip¬

Expanded text:
 mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc est, Christum, deserit, etsi videat veritatem, a longe videt, quia nisi per viam non est quomodo ad eam 161 appropinquet. Quod si gradiens per desertum leonem incurrerit, semetipsum redarper quam vadunt ad Deum hi qui ut est intelligunt eam. 2. Sanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scrip
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ temporaliter accidunt. que condito¬
miscet reb: ut ita credantur. Alla futu¬
ra. quemad modum ista cernuntur ẽẽ
completa: More enim suo ꝑ p̃sentia de
futuris loquitur. sicut in ꝑsona ierłm
de eccła. ⁊ sicut inꝑsona ephraim de he¬
reticis. ꝓfactis dininis plerunq dicta
ponuntur. iccirco quia non oꝑatione
manuum ds̃. sed dicendi imꝑio oꝑat᷑.
sicut scͥptum est. Dixit ⁊ facta surt. mã¬
dauit̃ creata sunt. Quod in scͥpturis
sacris una bis repecitur sententia. aut
confirmationis causa est aut mysterii.
Sicut lex ⁊ gr̃a. sicut initium ⁊ ꝑfeclio.
Sicut bonum ⁊ meluis. Lex diina mntͥb
distinguͥtur partib. id est in hystoria.¬

Expanded text:
 temporaliter accidunt, quae conditomiscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut in persona Jerusalem de Ecclesia, et sicut in persona Ephraim de haereticis. 9. Pro factis divinis plerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum et melius. 11. Lex divina in tribus distinguitur partibus: In historia
Abbreviated transcription (Latin):
non sicut oportet dm̃ querentes
i angłos inciderunt p̃uaricatores.
factusq est illis mediator diabolus ad mor¬
tem. siciũ nob̃ xp̃c ad uutam. Multũ
mundi phylosophi pͣdicantur indimen¬
sione temporum. cursuq siderum.
ac discussione elementorum. ⁊ tameu
hoc non nisi adeo habuerunt. Uolan¬
do enim suꝑbe. ut aues aerem. ⁊ em̃¬
gentes in ꝓfundum ut pisces mare:
ut pecora gradientes terram descͥpsert̃.
ueruntamen tota mente auctorem eo¬
rum intelligẽ noluerunt. Quare ñ
possunt animalia bruta int̾rogare:
Quia nesciunt ratiocinari. Idõ nondis¬
similes gentiles homines ammalib ex¬
titer̃t. qui talia non considerantes ⁊
ipsa amplius diligentes: usq ad eorũ
cultum euanuerunt. Hia xp̃e est. Si
quis in ea non graditur. non est ue¬
tem mundi. utiq deum cognouerunt
Sed quia displicuit illis humilitas
xp̃i. in inuio transierunt. ⁊ non in ui¬
a. ido q euanescentes. głam dei in m̃da

Expanded text:
non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quotem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriam Dei in menda
Abbreviated transcription (Latin):
re. sepe auitiis separari disponunt. sed
ponde uitiorum grauati. rursus ad eauiti¬
a que optant relinquere reuoluuntur.
uͬna spe in dulgentiam de dei preta¬
te requirunt. Quam recte quererent. si
ab actione praua cessarent. Metuendum
ualde est ut neq: ꝑspẽ uenie quam ꝓiit¬
tit ds ꝑseuer anter peccemris: neq: qmai
te peccata distringit. ueniam desꝑemus. s
ntroꝙ: ꝑiculo euitato. ⁊ amalo declmemꝰ.
et de pietate dei ueniam sꝑemus. Omnis
quippe iustus ᷤ formidine nititur. quia
minc ilbum ad gaudium spes erigit. ñ
non retrahit. ut ad spem diuine ꝓpitiau¬
nis mens humana consurgat. Nam noup¬
test conuersum sꝑnere. quem pettanten
suis beneficiis ꝓuocat ad se redire. Con¬
fessionem hominis. non ẽe humane uirl¬
tis. Nam si confessionem boni oꝑis non in
donantur. Nam nichil boni oꝑis delis
ꝑ quod confessionem fidei acerꝑe meres¬
remur. ꝓfectus hominis donuim d̃i es
nec a se potest quisquam sed adomino

Expanded text:
re, saepe vitia superare disponunt; sed re, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant relinquere revolvuntur. ana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunnon retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in donantur. Nam nihil boni operis dedimus, per quod confessionem fidei accipere mereamur. 3. Profectus hominis donum Dei est. Nec a se potest quisquam, sed a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paratur. dicente salomone. Ualicda est
ut morꝰ dilectio. Ictirco quia ficut mors
iolent̃ separat aminam acorpore: ita¬
⁊ dilectio dĩ molent̃ segregat hominẽ
amundano ⁊ carnali amore. Qm di p̃¬
cepta contemnit. deum non diligit.
Neꝙ euim regem dilignius: si odio leges
enis habemus. Teuendla est cumsc̃ĩs iuriꝰ
unitas caritatis. Et quanto se quisq¬
subtrahit mundo. tanto opus est ue
se associet bonorum consortio. caritas
indilectione d̃i ⁊ ꝓxumi constat. Seruat
autem in se dilectionem di. qui carita¬
te non diuidditur ꝑxum. Qui a frat̃na
societate seternitur. adiuine caritatis
participatione priuatur. Nec poter it
deum dilig̃e: qui noscitur in ꝓximi
dilectione errare. xp̃c deus ⁊ ho¬
mo est. Totum ergo xp̃m non diligit.
qui hominem odit. Bonorum discre¬
tionis est non odire ꝑsonas. sed culpas.
⁊ recte dicta ꝓ falsis nonsꝑnere sed ꝓ¬
bare. Qn imꝑfecti sunt in dei amo¬

Expanded text:
paratur, dicente Salomone: Valida est paratur, dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; quia, sicut mors violenter separat animam a corpore, ita dilectio Dei segregat hominem a mundano et carnali amore. Qui praecepta Dei contemnit, Deum non diligit; neque enim regem diligiejus habemus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisque mundo, tanto opus est ut se associet honorum consortio. 7. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione errare. Christus Deus et homo est. Totum ergo Christum non diligit, qui hominem odit. 8. Bonorum discretionis est, non odire personas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amo
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt aꝑte mali. ꝑt̾rorem ficte
boni noscunt᷑. Amatores mundli pugnãt
aliquando ꝓfide.⁊ aliis quidem ꝓfici¬
unt: ipsi uero amore terreno implica¬
ti. celestia non requirunt : sed uerbo
tantum fidem defendunt. Quidam ꝓfi
gantiam eos qui intra ecclam sunt con¬
temnunt. Aduersarios quidem fidei
confutãt ꝓ infidelitate: sed fideles p̃mũt
sc̃is uideantur ẽe participes. ta¬
men priuantur caritate frat̃ne dilec¬
tionis: nullum habent incrementũ
uirtutis. Nam sicut ait apłs. si tra¬
didero corpus meum ut ardeam. cari¬
tatem autem non habuero: nichil mͥ
ꝓdest. Sine amore caritatis. quanuis
quisq recte credat. ad beatitud iuem ꝑue¬
nire non potest: quia tanta est caritatis
uirtus ut etiam ꝓpħia ⁊ martiritrm
sine illa nichil ẽt credatur. Nullum p̃¬
mium caritati pensatur. Caritas enu
uirtutum omnium obtinet pͥncipatum.¬
Unde ⁊ uinculum ꝑfectionis caritas aba

Expanded text:
non possunt aperte mali, per terrorem ficte non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam gantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premuntsanctis videantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem non habueprodest . Sine amore charitatis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet pUnde et vinculum perfectionis charitas ab A
Abbreviated transcription (Latin):
netur. si ore non ꝓferatur. De tali enim
ude. ꝓpla ita quosdam obiurgat
licens. ꝑiit fides. ablata est de ore eorum.
ĩes enm que corde creditur. confessione
ris ad salutem ꝑfertur. Uacuam ẽẽ sine
ipib fidem. Et frustra sibi de sola fide
landitur. qui bonis oꝑib non ornatur.
tere ⁊ non mori. simulatio ypochritar̃
beuuntur. qui cadens oꝑe. aptos oculos
habuit ꝑ contemplationis fidem. Carna¬
les fidem non ꝓuirtute animi. sed ꝑcõ¬
modo querere temꝑali. Inde ⁊ dñs ddĩc.
Queritis me. non quia uidistis signa.
sed quia manduaastis de panibus. Xp̃ia¬
nus malus dum scđm euangelii doctri¬
uam non uiuit. etiam ipsam fidem qͣm
uerbo colit: oborta temptatione facile
ꝑdit. Multi fide tantum xp̃iani sunt:
oꝑe uero a xp̃iana doctrina dissentiunt.
Multi quoq fidem xp̃i ex corde non a¬
mant. sed humano t̾rore eandem ꝑypo¬
chrism tenere ᷝ ͤ simulant. Et qui ẽe

Expanded text:
netur, si ore non proferatur. De tali enim netur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. ferre, et non mori, simulatio hypocritarumsequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtute animi, sed pro commodo quaerere temporali. Unde et Dominus dicit: Quaeritis me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus . 12. Christianus malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi fide tantum Christiani sunt, opere vero a Christiana doctrina dissentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse
Abbreviated transcription (Latin):
on posse ad ueram De fide.¬
beatitudinem ꝑuenire. nisi ꝑnie
Beatum autem ẽe qui ⁊ recte credende
bene uiuit. ⁊ bene uiuendo fidem ricteas
noscimus. sed magis etiam quod intell¬
tu mentis conspimus. id ẽ. deum. Sil
fide. nemo potest placere ds. Oniuis
tum quod non est ex fide. peccatum est. fides
nequaquam ui extorquetur. sed ratione atqꝙ:
rxemplis suadetur. Quib autem exigitur
molent̃. ꝑseuerare meis non potest. Exem¬
plo ut ait quͥdam nouelle arboris. cuius
si quisq catumen uolent̃ imp̃sserit: de¬
nuo dum laxatur in id quod fuerat confes¬
um reuertitur. Sicut homo libͣr o arbi¬
inio conditus. sua sponte diuertit auo: ita
e ꝓpͥa mentis conuersione. credendo re¬
Incorde respicit deus fidem. ubi se non pos¬
luit homines excusare. Qui ore simula¬
t ueritatis ꝓfessionem. ⁊ corde retentãt
troris impietatem. sicut nichil ꝓficit fi¬
lis que ore retinetur. ⁊ corde non cre¬
liur: ita nichil ꝓfutura fidesq̃ corde te¬

Expanded text:
on posse ad veram beatitudinem pervenire, nisi per fidem; beatum autem esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam gnoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, reIn corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde te
Abbreviated transcription (Latin):
tu futurarum penarum carnales illecebre
deuincantur. deinde oportet ut abiecto
timore ad amorem uite eterne transire.
ꝑfecta eium caritas foras mittit timorem. Q
autem timet: penam habet. et non est ꝑsi¬
ctus. Unde ⁊ apłs. Non eñ accepistis sp̃m ser¬
nitutis iterum intimore. sedd accepistis sp̃m

Expanded text:
tu futurarum poenarum carnales illecebrae tu futurarum poenarum carnales illecebrae devincantur. Deinde oportet, abjecto timore, ad amorem vitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, poenam habet, et non est perfectus. Unde et Apostolus: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis sp
Abbreviated transcription (Latin):
uuidentur. iam tamen indei oculis ceci¬
derunt. Oplti apud homines repbi ft̃:
et apud deum electi. Atq item multi
apud homines electi putantur. ⁊ ap̃ dm̃
reꝓbi existunt: salomone docente.
Hidi inquid impios sepultos. qui cum
uiuierent in loco sco erant. ⁊ laudabant᷑
in cuntate. quasi iustorum oꝑum. Nul¬
lus gͦ se putet electũ ne forte iam ap̃
deum sit repbus. uiii. De primor
actionis cum dulcedine. medietatis cum
labore. ꝑfectionis cum requie. Sed tam̃
plerunq alii incipiunt a dulcedine.
alna temptatione amaritudine. Om
nis conuersus. ante ex fletu inchoat pec
eatorum. ut sic transeat. ad desiderm̃
suꝑnorum. Pus enim latͥmis purgan¬
da sũt uitia que gessimus. ⁊ tunc mun-¬
data mentis acie. id quod querimus
contemplemur. Ut dum ante fiendo pes¬
tati anobis caligo detergitur. mundatĩ
cordis oiłis libere suꝑna inspiciant᷑. Ante¬
necesse est cimore conuerti ad dñm rt me¬

Expanded text:
cernuntur; jam tamen in Dei oculis cecicernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepuviverent in loco sancto erant et laudabantur in civitate quasi iustorum operulus ergo se putet electum, ne forte jam apud Deum sit reprobus. CAPUT VIII. De primordationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante catorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc mundata mentis acie, id quod quaerimus, contemplemur; ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere sunecesse est timore converti ad Deum, ut me