comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a pcc̃a sunt: sicut furta. stupra. blasp hemi¬
e. uł cet̾a talia. quis est qui dicat causis bo¬
nis eẽ facienda. ut uł ꝑcc̃a nõ suit. uł qd̃ est
ab suidis. iusta pcc̃a sint: Quis ẽ qui dicat.
ut heamꝰ. qd̾ demͦ pauꝑib. faciamꝰ furta di¬
uitib. aut testimonia falca uendamꝰ ma¬
xime si ũ mñ innocentes leduntur. s uocẽ¬
tes pocnis dampnaturis udicib exuuntur.
Quo .ii. bona fuĩt huiꝰ uenditione m̃dacii.
ut et pecuma sumatur uñ mops alatur et
iudex fallatur. ne homo puniatur. Testam̃¬
ta eciã si possumꝰ. cur nõ uera suppͥmimꝰ. et
faua supponimꝰ. ut hereditates uł legata
ñ hẽant indigni qui uicħ ex cis oꝑantur
boni. s hii pociꝰ a quib esurientes pascũt᷑.
nidi uestiuntur. ꝑegrini suscipiũtur. cap¬
tiui redunũtur. ecc̃e ꝯstruũtur: Cur.n.
nec illa st̃ mala. Iaiu̾o si alicl ĩmunde.
et diuites feĩe uideantur amatores et stupͣ¬

Expanded text:
ipsa peccata sunt, sicut furta, stupra, blasphemiipsa peccata sunt, sicut furta, stupra, blasphemiae, vel caetera talia; quis est qui dicat causis bonis esse facienda, ut vel peccata non sint, vel, quod est absurdius, justa peccata sint? Quis est qui dicat: Ut habeamus quod demus pauperibus, faciamus furta divitibus; aut, testimonia falsa vendamus, maxime si non inde innocentes laeduntur, sed nocentes potius damnaturis iudicibus eruuntur? duo enim bona fiunt huius uenditione mendacii, ut et pecunia sumatur, unde inops alatur, et iudex fallatur, ne homo puniatur. testamenta etiam si possumus. cur non uera supprimimus et falsa subponimus, ut hereditates uel legata non habeant indigni, qui nihil ex eis operantur boni, sed hi potius, a quibus esurientes pascuntur, nudi uestiuntur, peregrini suscipiuntur, captiui redimuntur, ecclesiae construuntur? cur enim nec illa sunt mala? iam uero si aliquae inmundae et diuites feminae uideantur amatores et stupr
Abbreviated transcription (Latin):
cogitando et ꝯsentiendo iam partũ foras
editur faciendo ꝑ m̾brũ. Non itaq aĩmus
a fc̃o excusatur. qñ dicitur auquid nõ ex
aĩo fĩ. quod tũ nõ fierer uisi aĩmus faciend̾
ẽẽ decerueret nt̾est quid̾ płimũ: qua ca
quo fine. qua intentione: quid fiat. S ea
q̃ ꝯstat ẽẽ pcc̃a nillo bono cause obtento.
nullo qͣi bono fine. nulla uelut bona intenti¬
one facienda sunt. Ea quippe oꝑa hoĩm. sic̃
cãs habiu̾nt bonas. seu malas. nũc st̃ bona
nũc maia: q̃ ñ st̾ ꝑ se ip̃a pcc̃a. Sic̃ uictũ p̃¬
bere pauꝑib bonum opꝰ est. si fit causa mĩe¬
gn̾andi. si ea fide fiat ut gignantur rege
sunt bona uł mala. qr ead̾ͥ ip̃a si hant ma¬
las causas. ĩ ꝑtc̃a uͥtuntur. Uelut si iac̾tan¬
cie cã panper pascitur. aut lascuue causacũ
uxore ꝯcumbitur. aut filii guãntur. nõ ut
d̾o s ut dẏabolo mitriantur. Cũ u̾o ĩa oꝑa

Expanded text:
cogitando et consentiendo iam partum foras cogitando et consentiendo iam partum foras editur faciendo per membrum. non itaque animus a facto excusatur, quando dicitur aliquid non ex animo fieri, quod tamen non fieret, nisi animus faciendum esse decerneret. Interest quidem plurimum, qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere pauperibus bonum opndo fit causa generandi, si ea fide fiat ut gignantur regensunt bona vel mala; quia eadem ipsa si habeant malas causas, in peccata vertuntur: velut si jactantiae causa pauper pascitur; aut lasciviae causa cum uxore concumbitur; aut filii generantur, non ut Deo, sed ut diabolo nutriantur. Cum vero jam opera
Abbreviated transcription (Latin):
si ei ꝯcessũ fu̾it qd̃ pollicira est ĩpleturã : faci¬
eudũ ne censebumis. an ĩtelligemꝰ ne quaꝙͣ
tali p̃cio m̾ces eiꝰ modi ꝯꝑandas: Curgͦ uõ e¬
nimus capiendos hereticos carne in adułti¬
um defluente. et emendos putamꝰ ore ĩ bla¬
sphena formcante: Aut .n. licebit utrũq
pari rõne defend̾e. ut iõ ħ non ẽẽ dicantur
ĩiusta. qr ea fc̃a st̃ intentione qua dep̾hent᷑¬
dentur inuisti. aud si sana doctrina nec pp̃
ĩuemiendos hereticos uult noscũ fenimis ĩ¬
pudicis saitem corpore nõ mente misceri:
ꝓfecto nec pp̃ inueniendos hereticos mlt
a nob̾ salteu uoce ñ mẽte. aut ĩmũdam
hesem p̾dicari. aut castam catholicam bla¬
spheman. Quia eo ipm̃ m̃tis imꝑiũ. cuid
omiis infi̾or motus honñs obedire. digno¬
ñ carebit opprob̾o: qũ fit. qd̾ fi̾ non oꝑtet.
qĩ lingna m̃brũ est qua fit u̾bum. m̾bro¬
fit. Nec ullum fcm̃ nrm̃ m̃bro illo paritur:
nͥ qd prius corde ꝯcipitur. uł pocius intus

Expanded text:
 faciendumne censebimus? an intelligemus nequaquam tali pretio merces ejusmodi comparandas? Cur ergo non eruimus capiendos haereticos carne in adulterium defluente, et eruendos putamus ore in blasphemia fornicante? Aut enim licebit utrumque pari ratione defendere, ut ideo haec non esse dicantur injusta, quia ea facta sunt intentione qua deprehenderentur injusti: aut si sana doctrina nec propter inveniendos haereticos vult nos cum feminis impudicis saltem corpore, non mente, misceri, profecto nec propter inveniendos haereticos vult a nobis saltem voce, non mente, aut immundam haeresim praedicari, aut castam catholicam blasphemari. Quia et ipsum mentis imperium, cui debet omnis inferior motus hominis obedire, digno non carebit opprobrio, quando fit, quod fieri non oportet, quoniam lingua membrum est, qua fit uerbum; nec ullum factum nostrum membro ullo paritur, nisi quod prius corde concipitur, uel potius intus
Abbreviated transcription (Latin):
teg̾etur. quã fides catholica. ne a pͥscilliam¬
stis m̃cientib laudaretur a catholicis credẽ¬
tib negaretur. Nam si pp̃ca iusta sunt non
qualiacũq. s blasphenua. m̃dacia. qr hoc
aso funit ut occulti heretici detegantur. po¬
teriut isto mõ si eod̾ aĩo fiant casta ẽẽ adul¬
tia. Quid si n.ex nuo p̾scilliamstaꝵ ĩpndi¬
caꝵ aliqua fenia initiat ocłm ui catholicum
io sephs eiq ꝓmittat ꝑdituram se latebras co

Expanded text:
tegeretur, quam fides catholicorum. ne a Priscilliantegeretur, quam fides catholicorum. ne a Priscillianistis mentientibus laudaretur, a catholicis credentibus negaretur. nam si propterea iusta sunt non qualiacumque, sed blasphema mendacia, quia hoc animo fiunt, ut occulti haeretici detegantur poterunt isto modo, si eodem animo fiant, casta esse adulteria. quid? si enim ex numero Priscillianistarum inpudicarum aliqua femina iniciat oculum in catholicum I
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃ib apłoꝵ. qui uitateui. nõ u̾itate id est. uõ
nũciasse. non caste. sed ꝑ inuidiam et ꝯtenti¬
onem. Noꝑ hoc eciamtũc ñ nulli tollerati st̃
annũciantes. sic non casto aĩo uĩtatem. ñ tñ
ulli laudati sunt tanꝙͣ annũciantes casto aĩo
faisitatem. ⁊ euiq de illis dicit. Siue occõne
sine uĩtate xp̃c annũcietur. Nullo mõ autẽ
dic̾er. ut postea xp̃c annũcietur: pruis nege¬
tur. Quo cura multis quid̾ moĩs possunt la¬
tentes ħetici uestigari. nec catholica fide ni¬
tuꝑata. uec heretira ĩpietate laudata. S et
si ałr omĩo nou posset educi de cau̾ins suis he¬
tica impietas. uisi a tramite ultatis lingua ca¬
tholica deuaret: tolerabiliꝰ illa occultaretur ꝙꝑ
ista p̃cipitaretur. Tollerabiliꝰ in suis foueis de¬
litesc̾ent uulpes: quã pp illas capiendas ĩ blas¬
phenue foueaui cad̾ent uenatores. Tollerabi¬
lius ꝑfidia pͥscillianistaꝵ. m̾tatis uelamine

Expanded text:
rum, qui ueritatem non ueritate, id est non ristum adnuntiasse non caste, sed per inuidiam et contentionem. ac per hoc etiam tunc nonnulli tolerati sunt adnuntiantes non casto animo ueritatem; non tamen ulli laudati sunt tamquam adnuntiantes casto animo falsitatem. denique de illis dicit: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur; nullo modo autem diceret, ut postea Christus adnuntietur, prius negetur. Quocirca multis quidem modis possunt latentes haeretici uestigari nec catholica fide uituperata nec haeretica inpietate laudata. Sed si aliter omnino non posset educi de cauernis suis haeretica inpietas, nisi a tramite ueritatis lingua catholica deuiaret, tolerabilius illa occultaretur, quam ista praecipitaretur; tolerabilius in suis foueis delitiscerent uulpes, quam propter illas capiendas in blasphemiae foueam caderent uenatores; tolerabilius perfidia Priscillianistarum ueritatis uelamine
Abbreviated transcription (Latin):
ũ teneat. idc̃ si qd̾ loquitur ip̃e ñ credati. sic̃
hetici maxiineqid̾ pͥstilliamste faciuit cũ catholi¬
cam u̾itatẽ nõ quid̃ credunt sed tũ locinitur ut
ñ icorde suo. Popt̾ea distinguendi erant ab
illo de quo dcm̃ est. Qui loquitur iu̾tatẽ ĩ corte
suo. Hanc aũ m̃tatem catholicꝰ sicut in corde
locattur qr ua credit. ita et in ore debet ut rtap̃¬
dicer Contraistain n̾o uec in corde nec ĩ ore ha¬
beat falsitatem. ut et corde credat ad iusticiã.
et ore ꝯfessionem faciat ad salutẽ. Nam et ĩ
illo psalmo cũ dcĩ eẽt. qui loquitur iu̾tatẽ
ĩ corde suo. mox eciã hoc additum est. Qui nõ
egit dolum in lingua scia. Eo illud qd̾ ait apꝰ.¬

Expanded text:
ipse non credat: sicut haeretici, maximeque iidem Priscillianistae faciunt, cum catholicam veritatem non quidem credunt, sed tamen loquuntur, ut non in corde suo. Propterea distinguendi erant ab illo de quo dictum est, Qui loquitur veritatem in corde suo. Hanc autem veritatem catholicus sicut in corde loquitur, quia ita credit; ita et in ore debet, ut ita praedicet: contra istam vero nec in corde nec in ore habeat falsitatem, ut et corde credat ad justitiam, et ore confessionem faciat ad salutem. Nam et in illo psalmo cum dictum esset, Qui loquitur veritatem in corde suo; mox etiam hoc additum est, Qui non egit dolum in lingua sua . 15. Et illud quod Ap
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ hoo tam magñ importamꝰ exitiũ: ut pp̃he
ticos capiendos prius efficiamͣ quod certumẽ
d̾i blaspheniarores. quo possimꝰ ip̃ eos qd̾ ĩcer¬
tum ẽ lib̾andos. uitatis eius ẽẽ doctores Cũ
gͥ blasphemare dñi doceamur nr̃os. ut eos

Expanded text:
eorum, hoc tam magnum inportamus exitium, ut propter haereticos capiendos prius efficiamur, quod certum est, dei blasphematores, quo possimus propter eos, quod incertum est, liberandos ueritatis eius esse doctores? Cum igitur blasphemare deum doceam
Abbreviated transcription (Latin):
ñdamꝰ. cũ ꝑtale m̃dũ cos q̃rimus. nec inuemi¬
mꝰ ꝙͣadmodũ eis ꝯu̾sis cred̾e ualeamꝰ quib ꝑ u̾
sis iñtiti sumus. ne forte qd̾ ut caꝑentur sf pas¬
a faciant capti. ñ solum qi facere consuer̃: s qr
eo in nob̾ ad quos uieniunt hoc inueniunt. Et
qd̾ ẽ misãbilius eciã ipĩ iam qͣi nr̃i effecti. qm̃¬
admodũ nob̾ credant reꝑire ñ possunt. Si em̃
suspicentur cciã ip̃a catholica doginata nos mẽ¬
dacit̾ loqui. ut nestio quid aliud occiatemꝰ qd̾
u̾m pritamꝰ: certe talia suspicanti dicturꝰ es.
hoc tũc ĩo feci: ut caꝑem te. S quid responde¬
b̾ dicenti. unde gͥ scło u̾n eciam nũc id facias
ne capiaris a me: An u̾o cinqũa ꝑsuaderi p̃t
hominiẽ uõ m̃tii ne capiatur. qui m̃titur ut
capiat:: Uides ne quo tendat hoc malũ. ut .s.
iñdaciũ tenditur ut doctatur fides. idagi pocius
ut nulli hñda sit fides: Si .n. et contͣ dm̃ loqui¬
mur cũ m̃timur. quid tm̃ mali pot̾it millo mẽ¬

Expanded text:
ndamur, cum per tale mendum eos quaerimus nec inuenimus. quemadmodum eis conuersis credere ualeamus, quibus peruer sis mentiti sumus, ne forte, quod ut caperentur sunt passi. faciant capti, non solum quia facere consuerunt, sed quia et in nobis, ad quos ueniunt, hoc inueniunt. Et quod est miserabilius, etiam ipsi iam quasi nostri effecti, quemadmodum nobis credant, reperire non possunt. si enim suspicentur etiam ipsa catholica dogmata nos mendaciter loqui, ut nescio quid aliud occultemus, quod uerum putamus, certe talia suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed quid respondebis dicenti: unde igitur scio, utrum etiam nunc id facias, ne capiaris a me? an uero cuiquam persuaderi potest hominem non mentiri, ne capiatur qui mentitur, ut capiat? uidesne, quo tendat hoc malum? ut scilicet mendacium tenditur, ut doceatur fides, id agitur potius, ut nulli habenda sit fides. si enim et contra deum loquimur, cum mentimur, quid tantum mali poterit in ullo men
Abbreviated transcription (Latin):
e qm̃ bona fitura q̃ catholic̾ de corngendo heti¬
comquirit incerta sũt. quis petcat gͣui utrũ
qui hoĩom decip̃ nesciens. an qui diñ blasphe¬
mat sciens: ꝓfecto quid sit peiꝰ uitelligit᷑ cͥ
hõĩdiũ sollicita pierate p̃ponit. Huc accediti
qr si blasphemandꝰ est d̾s ut ad dñi laudandũ
hoiẽs adducamꝰ. ꝓculdubio ñ solum ad laudã¬
dũ ũm eciam ad blasphemand̾ dñ exemplo
et doctna nr̃a homines ĩ uitamꝰ. Qm̃ quos ad
d̾i laudes. ad d̾i blasphemias molumir addu¬
c̾e utiq si addux̾im. ño solum laudare disc̾et.
u̾m eciam blasphemare. Hec illis bñficia ꝯ¬
ferimꝰ: quos ñ ignorant̃ s scient̾ blasphemã¬
do ab hereticis lib̾anuis. Et cũ apłs homines
tradid̾it. cciã ipĩ sachane ut disc̾ent nõblas¬
phemare: nos conanuir hoĩes eruere satha¬

Expanded text:
 bona, quae catholicus de corrigendo haeretico inquirit, incerta sunt — quis peccat grauius: utrum qui hominem decipit nesciens, an qui deum blasphemat sciens? profecto quid sit peius intellegit, qui homini deum sollicita pietate praeponit. huc accedit, quia. si blasphemandus est deus, ut ad eum laudandum homines adducamus, procul dubio non solum ad laudandum, uerum etiam ad blasphemandum deum exemplo et doctrina nostra homines inuitamus, quoniam quos ad dei laudes per dei blasphemias molimur adducere, utique si adduxerimus, non solum laudare discent, uerum etiam blasphemare. haec illis beneficia conferimus, quos non ignoranter, sed scienter blasphemando ab haereticis liberamus. et cum apostolus homines tradiderit etiam ipsi satanae, ut discerent non blasphemare, nos conamur homines eruere satan
Abbreviated transcription (Latin):
anio ñ sinamꝰ: nd hoc gͦ ut coꝵ m̃daciũ delea¬
tur sine caueatur. d̾i añ uitas augeatur. Oꝰ¬
r̃o gͦ mẽdacio mẽdacia recte pot̾o ꝑsecͥ. An
aũ lacrocimo latrocinia. et sacrleg̃ĩo facle¬
gia. et adult̾io sunt adult̾ia ꝑseqñda. Siaũ
nitas dei n meo mẽdatio hũndauit. nũquid¬
nam et uos dcũri sumꝰ. faciamꝰ inala ut ue¬
mant bona: Qd̃ uides ꝙ̃ad mod̾ derestetur
ap̃. Quid est .i. aliud m̃tiamur ut hereticoꝰ
nĩdaces ad iũtatem adducamͦ. nͥ faciamus
mala ut ueniant bona: An auqñ bonũ ẽ

Expanded text:
aliis non sinamus? ad hoc ergo, ut eorum mendacium deleaaliis non sinamus? ad hoc ergo, ut eorum mendacium deleatur siue caueatur, dei autem ueritas augeatur. quomodo igitur mendacio mendacia recte potero persequi? an et latrocinio latrocinia et sacrilegio sacrilegia et adulterio sunt adulteria persequenda? si autem ueritas dei in meo mendacio abundabit, numquidnam et nos dicturi sumus: faciamniant bona?' Quod vides quemadmodum detestetur apostolus. Quid est enim aliud, mentiamur, ut hereticos mendaces ad veritatem adducamus, nisi faciamus mala, ut veniant bona? An aliquando bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
mendacium.
lta mͥlegenda misisti con¬
Di legenda misisti. quibus
escripta dum p̃paro. et aliis
atq aliis magis urgentibus
occupationib distrabor. em̃¬
sũs est amius. atq in eas decrusit augustias us
quocũꝙ rescriberẽ. ue arridente iaii tpẽ narnsĩ¬
diꝑ latorem remanere cupientẽ duitiꝰ detierẽ
¶taq omib q̃ mͥ leonas d̾i faniulꝰ abste abstu¬
lit. et mox ut ea sũpsi. et postea cũ h dictare il
uelłem euolutis ato ꝑlectis. et qnͣta potuicõ¬
sidatione ꝑpensis: ualt̾e sũ tuo delectatꝰ elocͥis
et sc̃aꝵ memioria scͥptiuaꝵ. ingeniiq sollercia
et dolore quo adu̾sus eciã uegligentes catholi¬
cos mordes. et telo quo adi̾isus ociã latentes he¬
ticos frendes. S nõmͥ ꝑsuadetur: cos de lateb̾s
siis. nrĩs ẽe iuendaciis erendos. Ut qͥd ai eos
tanta cura uestigare atq indagare conauinr
uͥ ut captos in aptumq ꝑductos. aut ĩ ip̃os ue¬
ritatem doceamꝰ. aut c̾te u̾itate ꝯuictos. uoc̾e

Expanded text:
mendaciis. Multa mihi legenda misisti, Conhi legenda misisti: quibus rescripta dum praeparo, et aliis atque aliis magis urgentibus occupationibus distrahor, emensus est annus atque in eas me detrusit angustias, ut quomodocumque rescriberem, ne arridente iam tempore nauigandi perlatorem remeare cupientem diutius detinerem. itaque omnibus, quae mihi Leonas dei famulus abs te adtulit, et mox ut ea sumpsi et postea cum haec dictare iam uellem euolutis atque perlectis et quanta potui consideratione perpensis ualde sum tuo delectatus eloquio et sanctarum memoria scripturarum ingeniique sollertia et dolore, quo neglegentes catholicos mordes, et zelo, quo aduersus etiam latentes haereticos frendes. sed non mihi persuadetur eos de latebris suis nostris esse mendaciis eruendos. ut quid enim eos tanta cura uestigare atque indagare conamur, nisi ut captos in apertumque productos aut etiam ipsos ueritatem doceamus aut certe ueritate conuictos nocere
Abbreviated transcription (Latin):
ũaci pietate dãpnare. qd̾ aũ senciunt ut u̾ttaᷤ
occulretur ẽẽ m̃ciendũ. sit nob̾ et ilł qd ab¬
sit dogina ꝯminie. Hoc tam malũ est. ut eel¬
ã si conatus hic ũr. quo cos ꝑ m̃sdatiũ capere
cupimus et mutare. ita ꝓsperetur ut eos capia¬
uiꝰ atq nintemꝰ nullis luctis ꝯpensentur hec
dampua. quib et uos cũ illis ꝓ eoꝵ correctõne
depͣuamus. Per hoc nãq iñdaciũ et uos erimꝰ
ex ea ꝑce ꝑu̾si. et illi semicorrecti. qñ quidem
istud quod pritaut eẽ ꝓiũtate m̃ciendũ ũ ĩ cis
corrigimus. qr id̾ uos dicimꝰ et docemꝰ. et ficri
oport̾e ẜ cipimꝰ. itt ad cos em̃dantos pueuire
possimꝰ. Quos tñ em̃damꝰ. quib mendũ qͦ uerã

Expanded text:
as occultetur, esse mentiendum, sit nobis et illis — quod absit — dogma commune. hoc tam magnum malum est, ut etiamsi conatus hic noster. quo eos per mendacium capere cupimus et mutare. ita prosperetur, ut eos capiamus atque mutemus, nullis lucris conpensentur haec damna, quibus et nos cum ipsis pro eorum correctione deex ea parte perversi, et illi semicorrecti: quandoquidem istud, quod putant esse pro veritate mentiendum, non in eis corrigimus; quia idem nos didicimus et docemus, et fieri oportere praecipimus, ut ad eos emendandos pervenire possimus. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat qui locũtur ĩuistũ ũidaciũ. ñ qd̾ cũq
m̃daciũ. qr ĩuenitur et iustũ. qd̾ utiq lau¬
dis debet ẽẽ ũ crimims Nonne ceruis ꝙͣ¬
tum aduuet hec disputatio eos ip̃os qͦs pro
magna uen̾atione m̃daciis nrĩs capere moli¬
mur: Discilliauistaꝵ est .ii. sicut ip̃e mõstra
a de scͥpturis. exhortantes suos ad m̾̃ciendum
falsitatẽ. nisi ueritatem dicant ẽẽ m̃dacem
Redarguenda sunt ista. ñ imittanda. Neo ĩ
comalo debemiꝰ priscilliamstaꝵ ẽe ꝑticipes:
ĩ quo cet̾is hereticis ꝯĩcũtur eẽ peiores. Ip̃in
soli. uł certe maxime ipĩ reꝑiuntur ad occul¬
tandam suã ꝙͣ putant u̾itatẽ. doginatitare
m̾datiũ. atq hoc tam mnaguũ malũ iõ iustũ
existimare. qr dñt in corte retinend̾ ẽe qd̾ ue¬

Expanded text:
dat, qui loquuntur iniustum mendacium, non quodcumque mendacium, quia inuenitur et iustum, quod utique laudis debet esse, non criminis? Nonne cernis, quantum adiuuet haec disputatio eos ipsos, quos pro magna uenatione mendaciis nostris capere molimur? Priscillianistarum est enim, sicut ipse monstrasimonia de scripturis exhortantes suos ad mentiendum falsitatem, nisi ueritatem dicant esse mendacem. redarguenda sunt ista, non imitanda; nec in eo malo debemus Priscillianistarum esse participes, in quo ceteris haereticis conuincuntur esse peiores. ipsi enim soli uel certe maxime ipsi reperiuntur ad occultandam suam quam putant ueritatem dogmatizare mendacium atque hoc tam magnum malum ideo iustum existimare, q
Abbreviated transcription (Latin):
uut qd̾ corde ñ credit. Quasi uero et paulo
añ iamdixi cũ dem̃ eẽt. corde crediturad iꝰ¬
ticiam. incassũ est additum. ore ꝯfessio fit
ad salutem. Nonne pene onĩs quixpĩn co¬
ram ꝑsecutorib negauerũt. qd̾ de illo crede¬
bant corde tenuerunt. et tñ oro ad salutẽ.
nõ confitendo ꝑierunt. nõ qui pocr pmĩam re¬
uixerunt: Quis ita euanescat ut existumet
xpm̃ negauit: Nempe in illa negatione in¬
tus uentatem tenebat et foris m̃daciũ ꝑfere¬
bati Cur gͦ lacrimis diluit. qd̃ ore uegau̾at
a sauiti sufficiebat qd̃ ore credebat corde: ĩ¬
Cur loquẽs ĩcorde suo ru̾tatẽ: tamamaro
qr magnam uidit eẽ ꝑniciem quod corde
quidꝰ credrdit ad iusticiam. s ore ñ ꝯfessis ẽ
ad salutem. Quapp̃ illud qd̾ scͥptum est. qui
loquaitur mi̾tatemĩ corde suo. ño sio accipiõ¬
diam est cu retenta. ut ħ exibeamꝰ arma pcc̃o.
tantoq poc̃o. ubi dm̃ nrm̃ ut pͥscillianistas ap¬

Expanded text:
mit, quod corde non credit? quasi uero — quod et paulo mit, quod corde non credit? quasi uero — quod et paulo ante iam dixi — cum dictum esset: corde creditur ad iustitiam, incassum est additum: ore confessio fit ad salutem. nonne paene omnes, qui Christum coram persecutoribus negauerunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui paenitentia reuixerunt? quis ita uanescat, ut existimet ore, quando Christum negauit? nempe in illa negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo ueritatem tam amaro it, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde quidem credidit ad iustitiam, sed ore non confessus est ad salutem? Quapropter illud, quod scriptum est: qui loquitur ueritatem in corde suo, non sic accipiendum est, quasi retentatantoque peccato, ubi deum nostrum, ut Priscillianistas adp
Abbreviated transcription (Latin):
Quid cũ tp̃a post̾iora p̃nũcians. ĩ uestituo¬
uũ dixit rapaces lupos ẽẽ uenturos: Non¬
ne ibi erat locus ut hec moue̾t et diceret.
et nos ut eos inueniatis. assumite uestitum
lupoꝵ: intͥnsecꝰ aũ oues manete Non hoc
ait. Sed cũ dixisset. multi ad uos uenient ĩ
uestituo uiũ: intͥnsecus aũ sunt lupi rapa¬
ces: ut addidit ex m̃daciis ur̃s. sed ex fructi¬
b eoꝵ cognoscetis eos. Ueritate sũt cauenda.
ueritate capienda. uĩtate occidenda mẽda¬
cia. Absit. ut blasphenias ignorantiũ sciẽ¬
t̃ blasphenuando iuncamꝰ. Absit ut mala
fallaciũ iiitrando caueamꝰ. Quõ .n. caue¬
biiꝰ. si ut caueamiꝰ habebimꝰ. Si .n. ut capia¬
tur qui blasphemat nesciẽs. ego xpiñ uega¬
bosciens: ad ꝑdicionẽ me secutur᷑ est. ques
ĩnuenero. siquid̾ ut illum inueniã priorie¬
reo An forte qui eo mõ pͥscilliamistas ĩue¬
uite molitur ĩo nõ negat xpm̃. qr ore depro¬

Expanded text:
quid? cum tempora posteriora praenuntians in uestitu oquid? cum tempora posteriora praenuntians in uestitu ouium dixit rapaces lupos esse uenturos, nonne ibi erat locus, ut haec moneret et diceret: et uos, ut eos inueniatis, adsumite uestitum luporum, intrinsecus autem oues manete? non hoc ait. sed cum dixisset: multi ad uos uenient in uestitu ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, non addidit: ex mendaciis uestris. sed: ex fructibus eorum cognoscetis eos. ueritate sunt cauenda, ueritate capienda, ueritate occidenda mendacia. absit, ut blasphemias ignorantium scienter blasphemando uincamus, absit, ut mala fallacium imitando caueamus. quomodo enim cauebimus, si, ut caueamus, habebimus? si enim, ut capiatur qui blasphemat nesciens, blaspbo sciens, ad perditionem me secuturus est, quem sic inuenero: si quidem, ut illum inueniam, prior pereo. An forte qui eo modo Priscillianistas inuenire molitur, ideo non negat Christum, quia ore depro
Abbreviated transcription (Latin):
magis magisq inuotuu̾t et a catholicis.
uł antistib qui locuntur ĩ ppłis. uł aqui¬
bq studio ss telo dei plenis. fui̾nt usq qͦ
diffusa: hec er̃ scã recia. quib capiautur
u̾acit̾ ñ m̃dacit̾ inquirantur. Sic .ii. cap¬
tu aut ultro quid fui̾ut farebuntur et
alios quos ĩ sua mala societate nouũt.
uł ꝯcordit̾ corrigũt. uł misericordit᷑ pro¬
ditm. aut si cos pudebit fat̾i qd̾ duiturna
sisatione texerunt occulta d̾i manu me¬
dicante sanantur. S multo faciliꝰ inqͥ¬
es coꝵ latibula penettamꝰ si qdͥ st̾ uos ẽe
m̃ciamus. Hoc si licerer ant expediret po¬
tuio pĩt p̃cipere ouib sins. ut lupinis
amicte pellil ad lupos uenirent. et eos huiꝰ ar¬
tis fallaciis inuenirent. Qd̃ eis nõ dixit. nec
qñ eas ĩ mediũ lupoꝵ se missurũ ẽẽ p̾dixit. S
dices. Non erant cunc inquirẽdi cũ eesit aper¬
tissim lupi. s eoꝵ morsus et seuicia ꝓfe̾nda.

Expanded text:
magis magisque innotuerint et a catholicis magis magisque innotuerint et a catholicis uel antistitibus, qui loquuntur in populis, uel a quibusque studiosis zelo dei plenis fuerint usquequaque diffusa, haec erunt sancta retia, quibus capiantur ueraciter, non mendaciter inquirantur. sic enim capti aut ultro quid fuerint fatebuntur et alios, quos in vel concorditer corrigent, vel misericorditer prodent: aut si eos pudebit fateri quod diuturna simulatione texerunt, occulta dicante sanabuntur. Sed multo facilius, inquies, eorum latibula penetramus, si quod sunt nos esse mentiamur. hoc si liceret aut expediret, potuit Christus praecipere ouibus suis, ut lupinis amictae pellibus ad lupos uenirent et eos huius artis fallaciis inuenirent: quod eis non dixit nec quando eas in medium luporum se missurum esse praedixit. sed dices: non erant tunc inquirendi, cum essent apertissimi lupi, sed eorum morsus et saeuitia perferenda.
Abbreviated transcription (Latin):
latent̾ grauibq nastantas. alit̾ inuenire nõ
possumus. Uñ gͦ innotuer̃ pͥscillianste. priꝰ¬
quã huiꝰ m̃dacu fuisser excogitata uenatio.
Uñ ad ip̃ius auctoris eoꝵ ꝑfecto astutõris et id̾o¬
tectioris cubile ꝑuentum est : Uñ tot tantiq
manifestati atq dampnati et cet̾ ĩinunera¬
biles partincorrecti ꝑtimuelunt correcti.
et in eccãm misantem collecti st̃. Multas.
.ii. uias dat dũs qñ mise̾tur quib ad eorum
ꝑuenitur ĩdaginem. Quaꝵ due st̃ aliis se¬
liciores. ut uł ab eis quos ceducere uoluer̃
ab eis quos iam seduxerant resipistentibꝰ
ꝯũsisq monstrentur. Quod faciluis fit. si
nesarius eoꝵ error. ñ mendatib captatiõĩb
sedueracib disputationib eu̾tatur. Quibꝰ
ꝯscribendis oꝑam te oporteo impendere.
qm̃ deus donauit ut possis. Q scͥpta salubͥ¬
a. quib coꝵ ꝑu̾sitas in sana destruitur. cũ

Expanded text:
latenter grauiterque uastantes aliter inuenire non latenter grauiterque uastantes aliter inuenire non possumus. unde ergo innotuerunt Priscillianistae, priusquam huius mendacii fuisset excogitata uenatio? unde ad ipsius auctoris illorum profecto astutioris et idtectioris, cubile perventum est? unde tot tantique manifestati atque damnati, et caeteri innumerabiles partim correcti, partim velut correcti, et in Ecclesiam miserantem collecti sunt? Multas enim vias dat Dominus, quando miseretur, quibus ad eorum perveniatur indaginem: quarum duae sunt aliis feliciores; ut vel ab eis quos seducere voluerunt, aut ab eis quos jam seduxerant, resipiscentibus conversisque monstrentur. Quod facilius fit, si nefarius eorum error non mendacibus captationibus, sed ueracibus disputationibus euertatur. quibus conscribendis operam te oportet inpendere, quoniam dominus donauit, ut possis. quae scripta salubria, quibus eorum peruersitas insana destruitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq quod dicimꝰ. et pͥscilliaiatas nos
ñ blasphemant qũ se occultant. Et qñ señ
occultant s sua ꝓferũt: b lasphemare se ues¬
cunit. Io si ad fidem catholicam ꝯũtantur:
Nos ꝯtra ut se uob̃ aꝑiant. si hoc quasi ustum
iñdacium fallendis eis capiendisq ꝓferunꝰ. ꝓ¬
fecto et blasphematores pͥscillia nistas ꝑtinere
uos dicimus. et ut nob̾ credant sine excusatõe
ignorancie blasphemamꝰ. Neq .ii. catholicꝰ
qui blasphemando uult hereticus credi. põt
dicere. ignorans feci. Demꝑ fr̃ in talib cãĩs
cũ timore recolendũ est: quicũq me negaue¬
rit coram hoĩb. negando eũ coram prẽ me¬
eũ coram pͥscilliauistis negat ut eos latent᷑ blas¬
phemo blasphemo m̃dacio nudet et capiat:
Quis aũ dubitat ob secro te negari xpm̃. cũ si¬
cuti est uerus ita ñ ẽẽ dicitur. et sicut eũ pͥscilli¬
ainsta. credit iaeẽ dicitur: Sed occultos lupo
inqmes indutos pellib omũ. et dnĩcũ gregẽ

Expanded text:
Priscillianistas nos non blasphemant, quando se occultant; et quando se non occultant, sed sua proferunt, blasphemare se nesciunt. ideo si ad fidem catholicam conuertantur, nos contra, ut se nobis aperiant, si hoc quasi iustum mendacium fallendis eis capiendisque proferimus, profecto et ad blasphematores Priscillianistas pertinere nos dicimus et, ut nobis credant, sine excusatione ignorantiae blasphemamus. neque enim catholicus, qui blasphemando uult haereticus credi, potest dicere: ignorans feci. Semper, frater, in talibus causis cum timore recolendum est: quicumque me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meeum coram Priscillianistis negat, ut eos latentes blasphemo mendacio nudet et capiat? quis autem dubitat, obsecro te, negari Christum, cum, sicuti est uerus, ita non esse dicitur et, sicut eum Priscillianista credit, ita esse dicitur? Sed occultos lupos, inquies, indutos pellibus ouium et dominicum gregem
Abbreviated transcription (Latin):
loqui sciunt. quos nr̃o iũdatio lib̾andos puta¬
mus ab eis falss in quib errando fanutur. pͥ¬
scillia insta dicio qd̾ aĩa sit ꝑs d̾i. et eiusd̾ cuiꝰ ẽ
ille nature atq sb̾e. Mlagna ħ est eo detestãda
blasphemia. Sequitur .ii. nt d̾i natura capti¬
uentir. decipiatur. fallatun ꝯturbetur. atq tur¬
petur. dampnetur. atq crucietur. at si hoc et
ille dicit qui de tanto malo lib̾are cupit hoĩ¬
nem ꝑ m̃da cium uideamꝰ quid int̾sto uit̾ u¬
trũq blasp hemñ. Plurnim̃ inquis. Nã hoc
pͥscilliam sta dicit. ita eciã credens. Catholicus
aũ nõ ita credens quauis nõ ita loquẽs. Ille gͦ
blasphemar nesciens. isteaũ sciens. Ille ꝯtrasci¬
entiam. Iste contͣ ꝯscĩam. Ille ht̃ cecitatẽ fal¬
sa senciendi. s in eis ht̃ saitem u̾tatẽ uolunta¬
tem uera dicendi. iste latent. uides uera. et uo¬
lens loquitur falsa. S ille inquies ħ docet. ut
erroris sui faciat. furorisq ꝑticipes iste añ hoc

Expanded text:
loqui sciunt, quos nostro mendacio liberandos putamus ab eis falsis, in quibus errando falluntur. Priscillianista dicit, quod anima sit pars dei et eiusdem cuius est ille nablasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, fallatur, conturbetur atque turpetur, damnetur atque crucietur. at si hoc et ille dicit, qui de tanto malo liberare cupit hominem per mendacium, uideamus, quid intersit inter utrumque blasphemum. plurimum inquis; nam hoc Priscillianista dicit ita etiam credens, catholicus autem non ita credens, quamuis ita loquens. ille ergo blasphemat nesciens, iste autem sciens; ille contra scientiam, iste contra conscientiam; ille habet caecitatem falsa sentiendi, sed in eis habet saltem uoluntatem uera dicendi; iste latens uidet uera et uolens loquitur falsa. sed ille, inquies, erroris sui faciat furorisque participes: iste autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qũ id incrlpate fi̾ multo certiꝰ didic̾it eciã
ip̃ius su tẽptatoris exẽplo᷑. Hoc quippe ĩ hoĩe
qui u̾tatẽ tegendã pritat ẽẽ m̃ciendo. qͦ tan¬
d̾ fronte culpabimꝰ. et dampnare andobimꝰ.
qd̃ docemꝰ: Remanet gͥ ut qd̾ sentiñt pͥscilli¬
aniste sui heresis sue uefariã falsitatẽ. de d̾o

Expanded text:
cio, quando id inculpate fieri multo certius didicerit etiam cio, quando id inculpate fieri multo certius didicerit etiam ipsius sui temptatoris exemplo. hoc quippe in homine, quod ueritatem tegendam putat esse mentiendo, qua tandem fronte culpabimus et damnare audebimus, quod docemus? . Remanet igitur, ut, quod sentiunt Priscillianistae secundum haeresis suae nef
Abbreviated transcription (Latin):
rantis serino ꝓcesserit: et dicenti mi sereri se
coꝵ quos tantis erroꝵ tenebris. tenebraꝵ auctor
inuoli̾t. ut honorem aĩe sue et claritatẽ diui¬
ue ꝓsapie nõ agnoscaut. tum deiñ dictinii libr̃
cuius nomeu ẽ ubra. eo qd̃ pertractatis duode¬
cĩ q̃onib uelut unciis explicatur. tautis extu¬
lit laudrb. ut talem libraui qua horrẽde bla¬
sphenne ꝯtmentur młtis libraꝵ ai iilib
p̃ciosiorem eẽ testetur. ũẽpe hec astusia mẽci¬
entis. aĩam credentis int̾ficit. aut ĩa int̾fectã
ĩ ead̾ morte deũgit. ac depͥmit. S inquies.
Postea lib̾abitur. Quid si ñ fiat. siñ aliquo ĩ¬
t̾uemente ĩpedim̃to ne cepta ꝯpleantur. sũ
obstnationo m̃tis heretice. iiusus ead̾ negã¬
tis cciã si aliqua iam ceꝑat ꝯfitͥi. p̃sertimq
si cognoui̾t se ab alieno fuie tẽptatũ. eo ipso
andacius illa q̃ sentit studebit occiitare m̃da¬

Expanded text:
rantis sermo processerit et dicentis misereri se rantis sermo processerit et dicentis misereri se eorum, quos tantis errorum tenebris tenebrarum auctor inuoluerit, ut honorem animae suae et claritatem diuinae prosapiae non agnoscant, tum deinde Dictinii librum, cuius nomen est Libra, eo quod petractatis duodecim quaestionibus uelut unciis explicatur, tantis extulerit laudibus, ut talem Libram, qua horrendae blasphemiae continentur, multis librarum auri milibus pretiosiorem esse testetur, nempe haec astutia mentientis animam credentis interficit aut iam interfectam in eadem morte demergit ac deprimit. sed, inquies, postea liberabitur. quid? si non fiat, siue aliquo interueniente inpedimento, ne coepta conpleantur, siue obstinatione mentis haereticae rursus eadem negantis, etiamsi aliqua iam coeperat confiteri? praesertim quia, si cognouerit se ab alieno fuisse temptatum, eo ipso audacius illa, quae sentit, studebit occultare menda
Abbreviated transcription (Latin):
ut inituis loquar ꝑicłosius iñtiri catholicos.
ut hereticos capiant. qmͣ iñtumtur heretici
ut catholicos lateant. Qũ quis quis credit
catholicis m̃ciendo tẽptantib. aut efficitur
aut ꝯ firinatur hereticꝰ. Quisquis aũ credit
heticis m̃ciendo sest occultantib ñ desuinit¬
ẽẽ catholicꝰ. Qd̾ uo fiat plamꝰ: aliqua exẽpli
gr̃a ꝓponam᷑. et ex eis potissimũ scͥptis q̃ mͥ
legenda misisti. Ecce ꝯstituamꝰ añ oculos
calłidũ exploratorẽ acced̾e ad eum quẽ pͥs¬
cillianistam ẽẽ p̃senserit. et dictimi ep̃i us
cogniti uitam. us in coginiti famã laudare
ũidacit. Est hoc tolerabiliꝰ adh. qr ille putatur
fuisse catholicus. atq ex illo errore correctus.
Deinde pscillianũ. hoc .ii. sequitur in artem̃¬
ciendi. uenerabiłr ꝯmeioratus ẽ hominẽ
ĩpium et detestabilẽ. et ꝓ suis nefariis scele¬
rib crims̾ibq dapuatum. In qua eiꝰ uencra¬

Expanded text:
ut mitius loquar, periculosius mentiri catholicos, ut mitius loquar, periculosius mentiri catholicos, ut haereticos capiant, quam mentiuntur haeretici, ut catholicos lateant, quoniam quisquis credit catholicis mentiendo temptantibus, aut efficitur aut confirmatur haereticus, quisquis autem credit haereticis mentiendo sese occultantibus, non desinisse catholicus. quod ut fiat planius, aliqua exempli gratia proponamus et ex eis potissimum scriptis, quae mihi legenda misisti. Ecce constituamus ante oculos callidum exploratorem accedere ad eum, quem Priscillianistam esse praesenserit, et Dictinii episcopi uel cogniti uitam uel incogniti famam laudare mendaciter; est hoc tolerabilius adhuc, quia ille putatur fuisse catholicus atque ex illo errore correctus. deinde Priscillianum — hoc enim sequitur in arte mentiendi — uenerabiliter commemoraturus est, hominem inpium et detestabilem et pro suis nefariis sceleribus criminibusque damnatum. in qua eius uenera
Abbreviated transcription (Latin):
ã doc̾et: quisqͥs eis credid̾it putando u̾itatem.
erit ꝑticeps. ut erroris: ita dampnatõis illoꝵ.
Sic fit. ut cũ illi sua nefaria doginata fabm¬
lantur. in quib mortifero errore falluntur:
tũc qͥsquis credid̾it. ꝑeat. Nos .n. qñ catholi¬
ca dogmata p̃dicamͦ. in quib rectam fidẽ te¬
nemꝰ. tunc si credid̾it ĩueniatur qͥ cũq perie¬
rat. Qñ u̾o cũ sint p̾scillianiste. ut sua uene¬
eis credit. eciã illis latentib ip̃e catholitꝰ ꝑ se¬
uerat. Nos contra ut ad coꝵ ꝑueniamꝰ ĩ da¬
gnieu. si pͥscillianistas nos cẽ m̃timur. qr¬
coꝵ tanꝙͣ nr̃a sumꝰ doginata laudaturi. qͥscͥꝰ
ca credid̾it: aut ꝯfirmabitut ap̃ eos. aut tus¬
fereturad eos int̾im statun. Quid ã hora suꝑ¬
uentura pareat. utrũ iude p̾t ea liberentur u̾a
m̃cientem. quis norũt certũ. quis hoc ẽẽ igno¬
ret nicͥ̾tum. Ex quo colligitir ꝑuisi osius aut

Expanded text:
am docent, quisquis eis crediderit putando ueritatem, am docent, quisquis eis crediderit putando ueritatem, erit particeps ut erroris ita damnationis illorum. sic fit, ut, cum illi sua nefaria dogmata fabulantur, in quibus mortifero errore falluntur, tunc quisquis crediderit, pereat, nos autem quando catholica dogmata praedicamus, in quibus rectam fidem tenemus, tunc si crediderit, inueniatur quicumque perierat; quando uero, cum sint Priscillianistae, ut sua ueneeis credit etiam illis latentibus ipse catholicus perseuerat; nos contra ut ad eorum perueniamus indaginem, si Priscillianistas nos esse mentimur, qostra sumus dogmata laudaturi, quisquis ea crediderit, ant confirmabitur apud eos aut transferetur ad eos interim statim. quid autem hora superuentura pariat, utrum inde postea liberentur uera mentientem, quis nouerit certum? quia hoc esse ignoret incertum? ex quo colligitur perniciosius aut,
Abbreviated transcription (Latin):
culpandꝰ. Si aũ hoc quisq m̾ciatur. ꝙ siqͥs
credid̾it ad u̾sus doctͥnam xp̃ĩ heretitus erit: tau¬
to ẽ nocentior m̃ciens. qsito misior credens:
Un̾gͦ quale sit si adu̾sus doct᷑nam xpi ñ itrti
fiu̾mus. qd̾ qͥsoͥs credid̾it int̾ibit ut inimi¬
cos euusdẽ doct᷑ue capiamꝰ. quos ad u̾tatẽ dũ
nos ab ea recedimꝰ. adducamꝰ. ĩmo u̾o cũ iũda¬
ces iñciendo capinꝰ. mndacia peiora doceamꝰ.
luntur. Nam cũ heres im suã doc̾et: ea dũt
in quib falluntur. Qũ aũ se dũt sentire ꝙ
ũ sentiunt. uł ũ sentire qd̾ sentiũt. ea dũt ĩ
quib m̃timitur. Qd̃ ois quisqͥs credit. et si
cos ñ inuenit. ip̃e ñ pert. aregula quippe ca¬
tholica ũ recedit: qui hereticũ catholica dog¬
mata m̃dacit̾ ꝓfitentẽ catholicũ credit. ac
ꝑ hoc ñ est ei ꝑmt̾osũ: qr ĩ homin̾es m̃te de qͣ
latente ñ põt iudicare ũ in d̾i fallitur fide ꝙͣ
debet insita custodire. Porro aũ qũ heres im su¬

Expanded text:
. si autem hoc quisque mentiatur, quod si quis crediderit aduersus doctrinam Christi haereticus erit, tanto est nocentior mentiens, quanto miserior credens. uide ergo, quale sit, si aduersus doctrinam Christi mentiti fuerimus, quod quisquis crediderit interibit, ut inimicos eiusdem doctrinae capiamus, quos ad ueritatem, dum nos ab ea recedimus, adducamus, immo uero cum mendaces mentiendo capimus, mendacia peiora doceamus.luntur. nam cum haeresim suam docent, ea dicunt, in quibus falluntur; quando autem se dicunt sentire, quod non sentiunt, uel non sentire quod sentiunt, ea dicunt, in quibus mentiuntur. quod eis quisquis credit, etsi eos non inuenit, ipse non perit. a regula quippe catholica non recedit, qui haereticum catholica dogmata mendaciter profitentem catholicum credit. ac per hoc non est ei perniciosum, quia in hominis mente, de qua latente non potest iudicare, non in dei fallitur fide, quam debet insitam custodire. porro autem, quando haeresim su
Abbreviated transcription (Latin):
in corte suo. tauquã hoc sat̾ sit ad iusticiam
eciã si loquatur eciã si quisq in ore nĩdacium
m̃daciũ loqui mini u̾itatẽ statun addidisse
imꝰquisq cũ ꝓximo suo. q sumus inuicem
m̃bra. Ut uidel cũ cis qui uobis ĩ societate

Expanded text:
c satis sit ad iustitiam, etiamsi loquatur quisque in ore mendacium, mendacium loquimini ueritatem, statim addidisse: unusquisque cum proximo suo, quia sumus inuicem membra
Abbreviated transcription (Latin):
mare dari auud ex femina. Si exfemina ñõ cõ¬
uenit quia auud in exemplo est. ꝓponunt enim
ex uiro cum costa datam et anmã quodmnultᷤ
rõnib infirmari dociumus. unde forte uidet᷑
dar ex femia maxime pp̃ saluatorem quomi¬
am scimus si ne complexii carnis oespũ sc̃o na¬
ctum ex femina. Quodsi arbitrantur plus dãt
feminis. Austoritatem .n. uiti inuitant in fe¬
minam Cum .ii. tam corporis quã anime orig¬
nem ex uiro dicant. comiitant seut id quod
minus ex masculo .i. corpus. cum mainfestũ
sic ordinem exempli a d̾o traditi ĩ mutari non

Expanded text:
mare, an ex femina  Suppl. Ex femina? Non conmare, an ex femina  Suppl. Ex femina? Non convenit, quia aliud in exemplo est: proponunt enim ex viro cum costa datam et animam, quod multis rationibus infirmari docudari ex femina, maxime propter Salvatorem, quem scimus sine complexu carnis de Spiritu sancto natum ex femina. Quod si arbitrantur, plus dant feminis: auctoritatem enim viri immutant in feminam. Cum enim tam corporis quam animae originem ex viro dicant, convertunt se ut id quod minus, ex masculo, id est, corpus: cum manifestum sit ordinem exempli a Deo traditi immutari non
Abbreviated transcription (Latin):
ret non meẽ amimã ante formam. Iataq si
iam formato corpori datur: nõ inconceptucor¬
poris nascctur cum seminc deruiata. Nam si cũ¬
semine et amina existit ex anima. multe a¬
mine cotidie ꝑeruit cum semen fluxu quodã
nõ ꝑfuit natiuitati. Ded ꝓpius respiciamus
Uidebimus quid sequi debeamͦ. Contemple¬
mur facturam a d̾o madam .n. inductum ex¬
emplum est ut ex eo intelligatur quia iam
formatum corpus accepit auimã. nam po¬
terat animam limo terre admiscere et sic for¬
mare corpus. Sed ratione inf̾i̾abatur. Qa
primũ oportebat domum compaginaꝵ et sic
hĩtatorem induci. Anima certe quia spẽ est. ĩ
sicco hĩtare non potest id̾o in sangͥne fertur.
Cum ergo corpus limam̃ta compasta ũ fue¬
runt. ubi ert auima: aut foras uagatur ꝙxͣ¬
dui iiutatur cum ratio tradat sic. darie¬
amut aminã et corpus nõ ut ociosauaget᷑.
Sed ex quo detur. dicant qui alud putant ex

Expanded text:
ret non esse animam ante formam. itaque si ret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascsemine et anima existit ex anima, multae animae quotidie pereunt: cum semen fluxu quodam non proficit nativitati. IX. Sed si prius respiciamus, videbimus quid sequi debeamus. Contemplemur facturam Adae: in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intelligatur, quia jam formatum corpus accepit animam. Nam poterat Deus animam limo terrae admiscere, et sic formare corpus. Sed ratio infirmatur, quia primum oportebat domum compaginari, et sic habitatorem induci. Anima certe, quia spiritus est, in sicco habitare non potest, ideo in sanguine fertur. Cum ergo corporis liniamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? An foras vagatur, quamdiu immittatur, cum ratio tradat sic dari eam, ut anima in corpus non otiosa vagetur. Sed ex quo detur, dicant, qui aliud putant, ex
Abbreviated transcription (Latin):
inctedibue putetur. et fotunam .n. et arri¬
um gñasse. Nam si eo tempore quo senu̾a¬
ctur corptis et anima generatur ex auima¬
et de adam costam sblatam legimus nõ tm̃
ammã natam exanima. Sed si costa setum
habuenit ammã. iam ũo nata est. Sod de¬
arasta in ꝑtem. Sed nec hoc scriptum est ꝓ.
inquit animam hominisin eum. Nec ysaias
ab huis dissẽciens ait. Sic dicit dñs oeus
qui fecis te et fiuxit te in. ut̾o. Sic ergo
m uto fingiturr. iam formato corpore tribu¬
itur. Cum .n. om̃ia menbra implet corporiᷤ
figurata dicitur incorpore ut sicut aqrua
cium set sine esfigie missa ch̃innas figurata
udetut. Ita ct anima cura sit natura in¬
corporea et simplex formatur in corpus singn.¬
la menbra uistuificans. Quod si quid̾ moyses
manifestiuis cradidit dicens. Si quis percusse¬
rit mulierẽ merita hñtem et abortiuit: si for¬
matum fui̾t det animam pro anima. Si au̾
informatum fui̾t mulcetur petunia ut ꝓba¬

Expanded text:
incredibile putetur; et Fotiniani enim et Arriincredibile putetur; et Fotiniani enim et Arriunt. Nam si eo tempore, quo seminatur corpus, et anima generatur ex anima, de Adam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima; sed si costa secum habuit animam, iam non nata est, sed detracta in partem. sed nec hoc scriptum est. prinquit, animam hominis in eum. nec Eseias ab his dissentiens ait: sic dicit dominus deus qui fecit te et finxit te in utero. si ergo in utero fingitur, iam formato corpori tribuitur. cum enim omnia membra implet corporis, figurata dicitur in corpore et sicut aqua, cum sit sine effigie, missa tamen in uas figurata uidetur, ita et anima, cum sit natura icorporea et simplex, quasi formatur in corpus singula membra uiuificans. quod quidem Moyses manifestius tradidit dicens: si quis percusserit mulierem in utero habentem et abortierit, si formatum fuerit, det animam pro anima; si autem informatum fuerit, multetur pecunia, ut proba
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ue moriatur impuis. Sed ĩ conspestu¬
ruias ambulet ĩtificat auimam suam ante
mortem. Salomõ .n. pp̃iudicium futurũ
confilium dedit. uc quis indiligens cuta se
ĩ peccatis moriatur. Dauid nero de perfcõe
iustitie locutus est quia nemo iustificabit᷑
apud dm̃. ut dignus ꝓmissione su nisi fu¬
erit mortitus cumꝰ ĩcitia. Qu̾adũ .n. uiuit
adnuc futurum meritum non ħs plenum
Unde dicir saluator qui per scuerauĩt us¬
q in anem hic saliuis ent. an ex traduce
aĩc cum corporib gencrati ut aĩa sicut &¬
uascatur ex amina quod nec aĩe ip̃i corpo¬
competit. aut si certe fingule celestes po ra.¬
testates fc̃c sunt. et ex ip̃is cet̾e nate sinit. po¬
ttst ex una ade anima credibile uideti ce¬
t̾as nasci. Sed non conuenit quia soli deo
hoc possibile fuit ut simples gñaret uoce¬
d̾is conced̾e̾tur. ꝙ tam misticum est in cau¬
sa saluatoris ut non solum asolis gentilib
uł indcis n̾m etiã ab ip̾is qui xp̃ianos se diꝯt

Expanded text:
fidem, ne moriatur impius. sed Soustitiae uias ambulet, iustificat animam suam ante mortem. Solomon enim propter iudicium futurum consilium dedit, ne quis indiligens circa se in peccatis moriatur; Dauid uero de perfectione iustitiae locutus est, quia nemo iustificabitur apud dominum, dignus promissione sit, nisi fuerit mortuus cum iustitia. quam diu enim uiuit, adhuc futurorum meritum non habet plenum. unde dicit saluator: qui perseuerauerit usque ad finem, hic saluus erit. XXIII. AN EX TRADUCE ae cum corporibus generari, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi conpetit. aut si certe singulae caelestes potestates factae sunt et ex ipsis ceterae natae sunt, potest et ex una Adae anima credibile uideri ceteras nasci? sed non conuenit, quia soli deo hoc possibile fuit, ut simplex generaret, nec ceteris concederetur. quod tam mysticum est in causa saluatoris, ut non solum a solis gentilibus uel ludaeis, uerum etiam ab ipsis, qui Christianos se dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quod etiam hinc diuinorum eloquiorũ cla¬
tusima auctoritas eẽt: si homo id sine dispen¬
dio ꝓmisse salutis ignorare non posset hẽs
elaboratum utinam tam comnodũ ꝙͣ proli¬
xum pro meis uirib opus cuius ꝓlixitatem

Expanded text:
quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum quam prolixum I - pro meis uiribus opus, cuius prolixitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃s gentes iustificaret ꝑficere sic̃ fuat cidi.
nistificatus abraham. Id̾o debuit cirtũcidi u̾
nẽ ꝓbaretur eẽ qui ꝓmissus abrahe ẽẽt. ita ut
de cetero circoncisio cessaret implera ꝓmissioẽ
bapm̃ autem nõ debuit cessare quia formare¬
nascibilitatis est a xp̃o cepta nõ prius data erus
ipiens et cuisum suum tenens usq ad consũ¬
⁊filius nem hoc est natus iam filius
ctate non per bapiñ fcũs quia de spũ fiꝰ m̾s ego¬
sc̃o natus purificatum corpus huit. in .ho. ge¬
bapõ autem ĩo audit filius meus est tu ego ho¬
die genuite: ut ostenderet per miff̾ium bap¬
tisinatis filios dei fĩ. Ocniq spũ descendente
et manente in se: audit hec uerba quia aute
acceptum spm̃ scm̃ non sunt filii dei. Audi ͨ er
filii dei eẽ possemus. Non .n. sͥ baptiratus est¬
ile. Scd nob̾. Quomodo alio loco ip̃e dñs au
Non pp̃ me uenit ħ uox Sed pp̃ uos. ut creda¬
cts ita et hoc fcm̃ est ut forma nob̾ fieret.xii.

Expanded text:
qui omnes gentes justificaret per fidem, sicut fuerat justificatus Abraham. Ideo debuit circumcidi, ut ipse probaretur esse qui promissus Abrahae esset: ita ut de caetero circumcisio cessaret, impleta promissione. Baptismus autem non debuit cessare, quia forma renascibilitatis est a Christo coepta: non prius data, et uipiens et cursum suum tenens usque ad consumNEM, HOC EST, NATUS IAM FILIUS ate. Non per baptismum factus, quia de Spiritu sancto natus purificatum corpus habuit. In baptismo autem ideo audit, Filius meus es tu, ego hodie genui te, ut ostenderet per mysterium Baptismatis filios Dei fieri. Denique Spiritu descendente et manente in se, audit haec verba; quia ante acceptum Spiritum sanctum non sunt filii Dei. Audit ergofilii Dei esse possemus. Non enim sibi baptizatus est, sed nobis; quomodo alio loco ipse Dominus ait, Non propter me venit haec vox, sed propter vos, ut credatis : ita et hoc factum est, ut forma nobis fieret. LV.