comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde et ipse dñs facturus martires. et
caput martirum futurus. ait. Nolite ti¬
mere eos qui corpus occidunt: et postea ñ
habent quid faciant. Quomodo non ha¬
bent quid faciant: Quid si cum occide¬
rint corpus. bestiis lacerandum et diripiẽ¬
dum alitib ꝓiciant: Uidetur adhuc seui¬
tia habere. quid faciat s cui facit: qui
migrauit. In est corpus: s nullus est sensus.
habitatio iacet: habitator abscessit. Ergo
postea non habent: quid faciant. Nonsen¬
cienti enim nichil faciunt. S eum tims
qui babet potestatem. et corpus et anm
occidere in gehennam ignis. Ece de qua
morte loquebatur cum diceret. qui sau¬
nem meum seruauerit mortem non ira¬
bit in eternum. Seruemus ergo frs sand¬
nem ipsius. in fide. ꝑuenturi ad spetiem
cum accepinus plenissimam libertatm
Isti autem idignantes mortui et motit
piterne p̃destinati: respondebant comuiã¬
ose. et dicebant. Modo cognouius ql
demonium habes. Abraham matius et

Expanded text:
Unde et ipse Dominus facturus martyres, et Unde et ipse Dominus facturus martyres, et caput martyrum futurus ait: Nolite timere eos qui occidant corpus, et postea non habent quid faciant. Quomodo non habent quid faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent quid faciant: non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Ecce de qua morte loquebatur, cum diceret, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Servemus ergo, fratres, sermonem ipsius in fide; perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: Modo cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
possent. sustam que non euaditur. infe¬
ciliter non timerent. Natus es homo:
moriturus es. Quo ibis ut non moriaris
quid facies ut non moriaris: Ut dominꝰ
tuus necessitate moriturum te consola¬
retur: uoluntate mori dignatus est. Qn¬
do uides xp̃m mortuum: dedignaris
mori: Ergo moriturus es: qua euadas hoc.
non habes. hodie sit. cras sit. futurum
est: debitum est reddendum. Quid er¬
go agit homo timens. fugiens. occultãs
se. ne inueniatur ab inimico: Numqͥd
agit ut non moriatur: S ut paulo se¬
rius moriatur: non accipit debiti secu¬
ritatem: s postulat dilationem. Quan¬
tumlibet du differatur: ueniet quod
differtur. Illam mortem timeamus. quã
timuerunt tres uiri quando dixerunt
regi: potens est deus:ẽtiam de ista flam¬
mã liberare nos. S et si ibi non fuit timor
illius mortis. quam modo dominuscõmi¬
natur. quomodo dixerut̃ s et si noluerit
aꝑte liberare. potest in occulto coronare:

Expanded text:
possent, si istam quae non evaditur infepossent, si istam quae non evaditur infeliciter non timerent. » Natus homo es, moriturus es. Quo quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne inveniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri, quando dixerunt regi, Potens est Deus etiam de ista flamma liberare nos; sed et si non . Ibi fuit timor illius mortis, quam modo Dominus comminatur, quando dixerunt, Sed et si noluerit aperte liberare, potest in occulto coronare.
Abbreviated transcription (Latin):
quis sermonem meum seruauerit. mor¬
tem non uidebit. in eternum: nisi quia
uidebat aliam mortem de qua nos libe¬
rare uenerat. mortem scdam mortem e¬
ternam. mortem gehẽnarũ mortem dãp¬
nationis cum diabolo et angelis eius.
Ipsa est u̾a mors: Nã ista migratio est. Quid
est ista mors: Relictio corꝑis. depositio
sarcine grauis: s si alia sarcina non por¬
tetur. qua homo in gehennam p̃cipice¬
tur. De ipsa ergo morte dns dic̾it. mor¬
tem non gustabit in eternum siquis ser¬
monem meum seruauerit. Non expa¬
uescamus istam mortem. s illam timea
se timendo istam. inciderunt in illam.
dictum est aliquib ad orate idola: quod
si non feceritis: interficiemini. Aut quem¬
admodum ille nabuchodonosor dixit: si
non feceritis. mittemini in caminum ig¬
nis ardentis. Multi timuerunt et adora¬
uerunt: nolentes mori mortui sunt. Timẽ¬
do mortem que non euaditur. inciderut̃
in mortem qua non euaditu feliciter

Expanded text:
Qui sermonem meum servaverit, morQui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum; nisi quia videbat Dominus aliam mortem, de qua nos liberare venerat, mortem secundam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Qest ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennam praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dicit: Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit . Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum aliquibus est: « Adorate idola: quod si non feceritis, interficiemini, aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit: Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis . Multi timuerunt, et adoraverunt, nolentes mori, et mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem, quam evadere feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
te que uitanda erat. dixerunt ergo iudei.
Nunc cognouimus quia demonium ha¬
bes: Abraham mortuus est et ꝓpħe. et tu
dicis. siquis sermonẽ meum seruauerit.
mortẽ ñgustabit in et̾nũ: Hidete loquutioẽs
script᷑arũ: Mortẽ ñ uidebit. idẽ mortẽ ñ gustabit:
Mortẽ uidebit: mortẽ gustabit: Quis uidet: qͥs
gustat: Quos oculos habet homo ut uide¬
at quando moritur: quando ueniendo
mors ipsos oculos claudit. ne aliquid ui¬
deant: Quomodo dicitur mortem non
uidebit: Item quo palato et quib fauci¬
bus mors gustatur. ut quid sapiat di¬
noscatur: quando totum sensum dollit
quid in palato remanebit: s uidebit
dictum est et gustabit: ꝓ eo quod est ex¬
perietur. hec dominus:. Parum est si di¬
cam morituris loquebatur : moriturus¬
loquebatur: quia et domini exitus mor¬
tis sicut loquitur psalmus. Cum ergo
et morituris loqueretur. et moriturus
loqueretur. quid sibi uult quod ait si

Expanded text:
te quae vitanda erat. Dixerunt ergo Judaei: te quae vitanda erat. Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae, et tu dicis, SVidete locutionem Scripturarum: Mortem non videbit, id est, gustabit. Mortem videbit, mortem gustabit. Quis videt? quis gustat? Quos oculos habet homo, ut videat quando moritur? Quando veniendo mors ipsos oculos claudit ne aliquid videant; quomodo dicitur, non videbit mortem? Item quo palato, quibus faucibus mors gustatur, ut quid sapiat dignoscatur? Quando totum sensum tollit, quid in palato remanebit? Sed videbit dictum est et gustabit, pro eo quod est, experietur. 11. Haec Dominus, parum est si dicam, morituris, loquebatur moriturus: quia et Domini exitus mortis , sicut loquitur Psalmus. Cum ergo et morituris loqueretur, et moriturus loqueretur, quid sibi vult quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
nasceretur: natus fecit: ut amagis ado¬
raretum creuit infans. et miraculis se
deum ostendebat: infirinitate hominẽ
ꝓferebat. Postremo elegit et genus mor¬
tis hoc est ut in cruce penderet. et ipsam
crucem in frontib fidelium figeret: ut
cruce quamdiu uoluit corpus dimisit.
et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu uo¬
luit iacuit: quando uoluit tamquam de
sompno surrexit. Ergo frs̃ scdm ipsam
formam serui. nam illud quis digne loqͥt᷑.
in principio erat uerbum et uerbum erat
apud deum. et deus erat uerbum : Scd̾m
ipsam inquam formam serui. multum
demonium haberet audiebat: ego głam
cet. Tu autemde te domine quid dicis:
Amen amen dico uobis. si quis sermonẽ
meum seruauerit: mortem non uidebit
in eternum. uos inquit dicitis demoniũ
habes: ego uos ad uitam uoco. Seruate ser¬
monem meum: & non moriemini. Illi au¬
diebant. mortem non uidebit in ȩternũ
cebantur: quia iam mortui erant illa mor¬

Expanded text:
nasceretur, natus fecit ut a Magis adonasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fidelium figeret: ut cruce quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum?  secundum ipsam, inquam, formam servi multum daemonium haberet audiebat, Ego non qjudicet. 10. Tu autem de te, Domine, quid dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, Mortem non videbit in aeternum, cebantur, quia jam mortui erant illa mor
Abbreviated transcription (Latin):
scã. Quod ergo dictum est. iudicane ds̃
et discerne causam meam. de gente non
dicet. Quomodo est qui querat et iudicet:
est pater: qui głam meam a urã gła dis¬
cernat et separet. Uos enim scđm hoc se¬
cuplum gloriamini. ego non scđm hoc
seculum glorior qui patri dico. pater glo¬
rifica me ea gloria quam habui apudte
antequam mundus eẽt. Quid est ea gła
Ab humana inflatione discreta. Seđm
hoc iudicat pater. Quid est iudicat: di¬
cernit. Quid discernit: Gloriam filisu
agloria hominum: quia dictum estidto
unrit te deus aeul tuus. olece pruicatio¬
un pr t partictpio dueoNoa enum queia
nomo factus et iamcomparandus elt
nodis fos homines cum peccato: ille li¬
no bisato. nos homines trahentes de ar¬
ne met mortem et delictum: ule ele aur¬
tine dirnem mortalem. nullam iniqui¬
eatess Nemq nos nec quia uolumus na¬
t sumus. nec quamdiu uolumus uiuims
nec quomodo uolumus morimur: ille
antequam nasceretur: elegit de qua

Expanded text:
sancta . Quod ergo dictum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non dicet. Quomodo est qui quaerat et judicet? Est Pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet. Vos enim secundum hoc saeculum gloriamini: ego non secundum hoc saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua
Abbreviated transcription (Latin):
abraham non fecit: uos facitis ora  trre
ur̃ĩ. et adhuc non dicit quis est istat
runt enim uteumq cognoscer. Noe
carnis generatione dominum loqui sde
uite institutione. et quia consuetuads
scripturarum est quas legebant. fomica¬
tionem spiritaliter appellare. cum diis
multis et falsis. anima tamqua psitu¬
ta subicitur: ad hoc responderunt. dixx¬
runt itaq ei. Nos ex fornicatione nonsu¬
mus nati: unum patrem habenus deu
co: quia erat talis abraham cuis facta
non imitabantur. et de illius genere
głabantur. et mutauerunt responsio
cienscumq nominauerimus abraham
dicturus est nobis. Quare non imitami¬
ni eum de cuius genere gloriamini: Llos
sanctum. iustum. innocentem. tantum
uirum. imitari non possumus. deum
dicamus patrem nr̃m indeamus quid
nobis dicturus est. Ersus falsitas muenit
quod diceret. & ueritas non inueniret
quod responderet: Audiamus quid di¬
cant: audiamus quid audiant. Uniis

Expanded text:
Abraham non fecit. Vos facitis opera patris Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste prunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. co; quia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et de illius genere gloriabantur. Et mutaverunt responsiontiescunque nominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus Patrem nostrum; videamus quid nobis dicturus est. « Nunquid si falsitas invenit quod diceret, et veritas non inveniret quod responderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq baptitandi. Et ait illis. Generatio
uiperarum quis uobis ostendit fugere
a uentura ira Facite ergo fructus dig¬
nos penitentie: et nolite dicere intra uos¬
suscitare filios abrahe.Gi fructus dig¬
nos penitentie non feceritisnolite uobde
illa stirpe blandiri. Pocens est enim ds
et uos dampnare: et abraham filiis non
fraudare habet enim unde excitet fili¬
os abrahe. fient filii: qui fidem fuerint
imitati. Potens est deusde lapidib istis
suscitare filios abrahe. llos sumus in pa¬
rentib nrĩs. lapides eramus: quando p
eo lapides colebamus. de lapidib tali
extollit inanis et uana iactatior fĩlii a¬
brahe eẽgłarnã desinat̃: audierunt qdł
audire debuerunt. Si fili abrahe estis
tis ꝓbate. non uerbis. Queritis me dai
hominem interim non dico filiurs au
non dico deum non dico uerbum: que
non moritur uerbum. Hoc dico qu ia¬
tis. quia et qđ uidetis. potestis ocua
et quem non uidetis offendere. Hoccor

Expanded text:
utique baptizandi: et ait illis, Generatio utique baptizandi: et ait illis, Generatio viperarum, quis vobis osab ira ventura? Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et nolite dicere apud vossuscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damnare, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando pro Deo lapides colebamus; de talibus lapidid se ergo extollit inanis et vana jactatio? Filii Abrahae gloriari jam desinant: audierunt quod audire debuerunt, Si filii Abrahae estis, factis probate, non verbis. Quaeritis me occidere hominem: interim non dico Filium Dei, non dico Deum, non dico Verbum, quia non moritur Verbum; hoc dico quod videtis, quia et quod videtis potestis occidere, et quem non videtis offendere. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
numquid de genere uenimus abrahe.
scđm carnem: originem de carne eius
caro iudeoꝵ ducit. non caro xp̃ianoꝵ.
los de aliis gentib uenimus: et tamen imi¬
tando abrahe fidem. filii facti sumus. ap
łm audi. Abrahe diete sunt ꝓmissiones et
semini eius. Non dicit inqu̾it et seminib
tamquam in multis. s tamquã in uno.
et semini tuo qui est xpc̃. Si autem uos
onem heredes. Nos ergo factisumũs. sem̃
abrahe gr̃a dei: non de carne abrahe. fẽẽ
illi coheredes deus. illos exheredauit istos
adoptauit. Et dearbore illa oliueeuiꝰ radix
ẽ in patriarchis. ramos uaturales suꝑbos
it. Ideo cum uenirent ad ioħm baptizan¬
di iudei: erupit in illos et dixit eis. Biene¬
ratio uiperarum. Maxime quippe de
altitudine originis głabantur. ille autẽ
generationem illos dixit uiperarum eẽ
non saltem hominũ. s uiperarum. ho¬
minum formam uidebat. s uenenum ag¬
noscebat. Uenerant tamen mutandi:. qr

Expanded text:
numquid de genere venimus Abrahae, numquid de genere venimus Abrahae, t secundum carnem? Originem de carne ejus caro Judaeorum ducit, non caro Christianorum: nos de aliis gentibus venimus; et tamen imitando, Abrahae filii facti sumus. Audi Apostolum: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, inquit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus. Si autem vosonem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos it . Ideo cum venirent ad Joannem baptizandi Judaei, erupit in illos, et ait illis, Generatio viperarum. Maxime quippe de altitudine originis gloriabantur: ille autem generationem eos dixit viperarum; non saltem hominum, sed viperarum. Hominum formam videbat, sed venenum agnoscebat. Venerant tamen mutandi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ham: et eẽt occasio faciendi quod cogita¬
bant. Pater nr̃ abraham est. Audiamus
quomodo eis responderit dominus cũ
illoꝵ dampnatione laudans abraham.
dicit eis iħc. Si filii abrahe estis. oꝑa abra¬
he facite. Nunc autem queritis me in¬
terficere. hominem qui ueritatem lo
quutus sum uobis quam audiui a deo.
hoc abraham non fecit. Cece ille lauda-¬
tus: isti dampnati. Abraham non erat
homicida. Non dico inquit: ego dñs sum
abrahe. Quod si dicerem: uerum dicerẽ.
Nam dixit alio loco: ante abraham e¬
go sum. Tunc eum illi lapidare uolue¬
runt. Non dixit hoc. Interim quod ui¬
detis quod aspicitis. quod me solum
putatis. homo sum: hominem dicentẽ
uobis quod audiuit a deo. quare uul¬
tis occidere. nisi quia non estis filii ab ra¬
her. et tamen suꝑius ait: scio quia filii
abrahe estis. Non negat eoꝵ originem.s
facta condempnat. Caro eoꝵ ex illo erat:
s uita non erat. Nos autem Rarissimi.

Expanded text:
ham, et esset occasio faciendi quod cogitaham, et esset occasio faciendi quod cogitabant. Pater noster Abraham est. 4. Audiamus quomodo eis responderit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham, Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, Ego Dominus sum Abrahae: quod si dicerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : tunc eum illi lapidare voluerunt: non dixit hoc. Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum: hominem dicentem vobis quod audivit a Deo, quare vultis occidere, nisi quia non estis filii Abrahae? Et tamen superius ait, Scio quia filii Abrahae estis. Non negat eorum originem, sed facta condemnat: caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. 5. Nos autem, charissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse est enim uerbũqł uerbũ erat apd̾ dm̃
Isti ergo malum qđ faciunt. quod dñs
obiurgat et corripit: ubi uiderunt: apud
patrem suum: cum audierimus in con-¬
ter: tunc intelligemus qualia uiderint
apud patrem. Adhuc enim non nomi¬
nat patrem ipsoꝵ. Paulo suꝑius abrahã.
cõmemorauit. s carnis originem non ui¬
te similitudinem. Dicturus est alterum
patrem illoꝵ. qui non genuit eos nec
creauit ut homines eent. s tamen filii
erant eius in quantum mali erant. nõ
in quantum homines erant. In quo imi¬
tati: non quod creati. Responderunt et
dixert̃ ei: Pat̃ nr̃abrahã ẽ Quasi qͥd tu dictu¬
rus es contͣ abraham : Aut si aliquid potes:
aude rep̃hende abrahã: Non qr dñs ñ audebat
rep̾hende abrahã s tał erat abrahã qui non
rep̃henderetur a domino: s potius lau¬
daretur. Tamen isti ẽum indebantur ꝓ
uocare. ut aliquid mali diceret de abra¬

Expanded text:
ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. ipse est enim Verbum, quod Verbum erat apud Deum. Isti ergo malum quod faciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt? Apud patrem suum. Cum audierimus in conter, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem: adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis origine, non vitae similitudine: dicturus est alterum patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit ut homines essent; sed tamen filii erant ejus in quantum mali erant, non in quantum homines erant; in quo imitati, non quod creati. 3. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est: quasi, Quid tu dicturus es contra Abraham? aut, Si aliquid potes, aude reprehendere Abraham. Non quia Dominus non audebat reprehendere Abraham; sed talis erat Abraham qui non reprehenderetur a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum provocare, ut aliquid mali diceret de Abra
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑniciem capiuntur. Unde dñs disci¬
puilis suis dixit. llenite post me. et faci¬
am uos piscatores hominum. Non crgo
isti erant tales: et tamen filii erant abra¬
hȩ. filii erant hominis dei. homines iniqͥ.
Trahebant enim carnis genus. s degene¬
res facti erant non imitando fidem illi
cuius filii erant. Audistis certe dñm di¬
centem: scio quia filii abrahe estisi Audi¬
te quid dicat postea: Ego quod indi apudpatrẽ
ncum loquor. et uos que uidistis. apud
patrem ur̃m. facitis. Iam dixeratscioq fi¬
li abrahe estis. Quid autem faciunt: Qd̾
cis dixit. queritis me occidere. Hoc apud
abraham numquam uiderunt: dominus
autem patrem deum uult intelligi: cum
dicit. que uidi apud patrem meum loqͦr.
Ueritatem ueritatem uidi loquor: quia
ueritas sum. Si enim dñs ueritatem lo¬
quitur quam uidit apud patrem se ui-¬
dit se loquitur. quia ipse est ueritas pa¬
tas patris quam uidit apud patrem.

Expanded text:
ad perniciem capiuntur. Unde Dominus disciad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor, quia Veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur quam vidit apud Patrem; se vidit, se loquitur: quia ipse est Veritas Patris, quam vidit apud Patrem;
Abbreviated transcription (Latin):
cati: libertatem ꝓmisit credentib in se.
Iudei uero tamquã de sua libertate
suꝑbientes. dedignatisũt fieriliberi cũ
eẽnt serui peccati. Ideo autem se libe¬
ros eẽ dixerunt. quia semen erant abra¬
he. Quid ergo eis ad hec responderit ꝓpͣc.
hodierna lectio cum recitaretur audi¬
uimus. Scio inquit quia filii abrahe
estis: s queritis me interficere quia ser¬
mo meus non capit in uobis. Agnosco
uos inquit. filii abrahe estis. s queritis
me interficere. agnosco carnis originẽ.
non cordis fidem. Filii abrahe estis. s se¬
cundum carnem: ideo queritis me oc¬
cidere inquit. Sermo enim meus nõ
capit in uobis siscrmo meuis capeturea¬
peret. Sicapemini intra retia fidei. tam¬
oiiam̃ psces concluderemini. Quid est
etnon capt in uobis: non capit in cor
ur̃m: quia non recipitur a corde urõ.
Mirest enim sermo dei. et sic eẽ debet
fidelib: tamquam pisciꝰ amus. Tunc ca¬
nt quando capitur. Nec fit iniuria iłł
qui capiuntur. ad salutem quippe: non

Expanded text:
, libertatem promisit credentibus in se: Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen erant Abrahae. Quid ergo eis ad haec responderit Dominus, hodierna lectio eum recitaretur, audivimus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo quaeritis me occidere, inquit; capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non
Abbreviated transcription (Latin):
dunt abraham: quia dixit initte ma¬
num tuam sub femore meo. Qui repre¬
hendunt carnem xp̃i. reprehendunt fac¬
tum abrahe. Nos autem frs si agnoscims
carnem xpĩ uenerandam. illud femur
non contempnamus. si m ꝓphetiam dic¬
tum accipiamus. etenim. ꝓpheta erat
abraham. Cuius ꝓpħa: semiinis sur. et do¬
mini sui. Semen suũ significauit. diccu¬
do mitte manũ sub i femore meo Et dnm su¬
um significaũ addendo. et iura ꝑdeum ce

Expanded text:
dunt Abraham, quia dixit, Mitte madunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura
Abbreviated transcription (Latin):
abraham cxultauit ut uideret diem xp̃i.
et uidit et gauisus est: Et si nos non iue¬
nimus. numquid mentiri ueritas potest:
Credamus ueritati: et de abrahe meritis
minime dubitemus. Tamen audite unũ
locum qui michi interim occũrrit. Pat̃
abraham quando misit seruum suum
ut peteret uxorem filio suo isaac. hoc eũ
sacramento obstrinxit: ut fidęliter quod
iubebatur impleret. et sciretꝰ ipse quod
faceret. Magna enim res agebatur. quan¬
do abrahe semini coniugium querebat᷑.
s ut cognosceret seruus hoc quod noue¬
rat abraham. quia nepoces non carna¬
liter desiderabat. nec de genere suo aliqͥd
carnale sapiebat. ait seruo suo quem mit¬
tebat. Ponc manum sub femore meo: et
iura michi ꝑ deum celi. Quid uult deus
celi ad femur abrahe: Iam intelligitis sa¬
cramentum. ꝑ femur: genus. Ergo que
fuit illa iuratio: nisi quia significabatur
de genere abrahe uenturum in carne¬
dominum deum celi: Stulti reprehen¬

Expanded text:
Abraham exsultavit ut videret diem Christi, Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ret diem meum. Non timuit s exultauit
ut uideret. Erat enim in illo caritas. que
foras mittit timorẽ. Non ait exultauit qĩ
uidit: s exultauit ut uideret. Credens
utiq exultauit sperando. ut uideret in¬
quit. et gauisus est. Quis explicat hoc gau¬
dium frs mei: Si gauisi sunt illi quibus
ns oculos carnis apperuit: quale gaudi¬
um fuit uidentis oculis cordis lucem inef¬
fabilem. uerbum manens. splendorem
piis mentib refulgentem. sapientiam in¬
deficientem. apud patrem manentem de¬
um. et aliquando in carne uenturum.
nec de patris gremio recessurum: Totum
hoc uidit abraham. Nam quod ait diem
meum: incertum potest eẽ unde dixerit.
utrum diem domini temporalem. quia
erat uenturus in carne. an diem domani
qui nescit ortum nec oͣccasum.S: ego nõ
dubito patrem. abraham. totum scisse.
et ubi inueniam: An sufficeret nob debet
nos inuenire non posse quia forte diffi¬
cile est: quomodo manifestum sit. quod

Expanded text:
t, ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit t, ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret inquit, et gavisus est. Quis explicat hoc gaudium, fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet nos invenire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
trem r ⁊ nescio quem pr incu pem noac¬
ior aigeloꝵ: mranichei sunt qui ista dicut.
marchionite sunt. qui ista dicunt. Sunt
qali fortasse heretici: quos comemorare ł
non opiis est. uel a me oms recolumn pre¬
sentia non possunt. Non defuerunt tam̃
qui hoc dicerent. Itaq attendite ut habe
atis et contra ipsos. Eum dicit patrem su
suum et non cognouerunt. Sienim eum
ipsum cognouissent: cuis filium recepis¬
sent. ego autem inquit: noui eum. Scdm
carnem iudicantib potuit et hinc arrogãs
uderi quia dixit ego noui eum. S uide¬
te. quid sequatur. Si dixero quia non no¬
ureum: ero similis uobis mendax. ergo
arrogantia non ita caueatur: ut ueritas
relinquatur. S scio eum: et sermonent
eius seruo. Sermonem patris tamquam
filius loquebat᷑: et ipse erat uerbum pa-¬
tris qui hominib loquebatur. Abraham
pater ur̃ exultauit. ut uideret diem me¬
um. uidit et gauisus est. Magnum testi¬
monium ꝑhibet abrahe semen abrahe:

Expanded text:
ti; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, ut habeatis quid dicatis et contra ipsos. Eum dicit Patrem suusuum, et non cognoverunt: si enim ipsum cognovissent, ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus potuit et hinc arrogans videri, quia dixit, Ego novi eum. Sed videte quid sequatur: Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita caveatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur; et ipse erat Verbum Patris, quod hominibus loquebatur. 16. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem iudicii. Widete quemadnobi
iudicium ꝓ dampnatione et penuiposit.
ne acciꝑetur. numquid audiremuis nul¬
mo iudica me deus: Ibi iudicium seam
afflictionem: hic iudicrt̃ scd̾m discretionem
positum est. Quo modo scđm discretionẽ:
quomodo exponit ipse qui ait. iuidica:

Expanded text:
e quemadmodum judicium pro damnatione et poena posuit. ne acciperetur, numquid audiremus in Psalmo, Judica me, Deus? Ibi judicium secundum afflictionem, hic judicium secundum discretionem positum est. Quomodo secundum discretionem? Quomodo exponit ipse qui ait, Judica
Abbreviated transcription (Latin):
amur: quia sic̃ moy ses inquit exal¬
tauit serpentem in heremo. ita exal¬
tari oportet filium. hominis. ut om¬
nis qui credit in cũ non ꝑeat: sed
habeat uitam et̾nam. Quomodo qͥ
intuebant̾ illum serpentẽ non ꝑi¬
bant morsib serpentium: sic qui
intuebantur fide mortem xp̃i. sa
nabant᷑ a morsib peccatoꝵ. S illi.
sanabant᷑ a morte ad uitam tem¬
poralem: hi aũ ait ut habeant ui¬
tam eternã: Hoc enim interest inter
figuratam ĩmaginẽ: et rem. ipsam:
figura p̾stabat uitam temporalem.
res ipsa cuiuis illa figura erat. p̾stat

Expanded text:
amur; quia sicut Moyses, inquit, exalamur; quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum, nohabeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat
Abbreviated transcription (Latin):
bart. Etn aliuut. quid siuee ser pentes
maordeates pecata de mortalitate
morus qid ei serpens exaltatuer
Mors ini iacruce quia enba serpen¬
do moro ꝑ seipentis effigiem figura¬
ta en mors. morsus serpentiũ leta¬
t& mors ani uitalis: attenditur
serpens ut nicħ ualeat serpens. Qld
est hoo: attendit̾ mors: ut nichil ua¬
leat mors  cuius mors: mors uite.
Si dici pot̾ mors uite. immo quia di¬
ci pot̃. mirabilit̾ dicit᷑. S numquid
non ent dicendum. quod fuit faci¬
endum: ego dubitem dicere. quod
ins ꝓme dignatus est facere: Hon¬
ne uita xp̃c: et tamen in cruce xp̃c
xp̃õ.s in morte xpi. mors mortua
est: quia uita mortua occidit
mortem Penitudo uite: degluti¬
uit mortem Ab sorta est mors in xp̃i
corpore. Sic et nos dicemus in resur¬
rectione: quando iam trium phan¬
tes cantabimus: Ubi est mors con¬
tentio tua: Ubi est mors aculeus
tuus: Interim modo ft̃s ut a pecca¬
to sanemur. xpm̃ crucifixum intue¬

Expanded text:
, et sanabantur . Quid sunt serpentes , et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christus? et tamen in cruce ChrisChristus. Sed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intue
Abbreviated transcription (Latin):
in cruce: et de ipsa morte liberau
mortales: qđ in figura factũ est ap
antiquos. Cõmemorat illud dñs:
Et sicut inquit exaltauit moysen¬
serpentẽ in deserto. ita exaltari opi¬
tet filiũ hominis: ut omĩs quica¬
dit in eum non pereat. ẜ habeat
uitam eternã. Magnũ sacramenti
Et qui legerunt nouerunt: deinis
audiant: uel qui non legerunt
qui forte lectum. siue auditum o¬
bliti sunt. Psternebat᷑ in heremo po¬
pulus isrł: morsib serpentiũ: fiela
multa strages: multarũ motium:
Piaga enĩ dei erat: corripientis et
flagellantis ut erucdurt. demonst¬
tum est ibi: magnũ sacramentũ ri
future. Ipse dñs testat᷑ in hac lectis¬
ne. ut nemo possit aliud int̃preta¬
ri: quã quodꝰ ipsa ueritas de se in¬
cdicat: dictum est enĩ ad moysem
a dnõ. ut faceret eneũ serpente
et exaltaret in ligno in heremo
admoneret populum isrł. ut si
tem in ligno eraltatii atenleret lac¬
tem iesbi mordehant̃ homines nutrea¬

Expanded text:
in cruce; et de ipsa morte liberantur in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis entem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intueba
Abbreviated transcription (Latin):
estote. cuius est uobiscum paulus.
Descendit enim et mortuus est: et ip¬
sa morte liberauit a morte. Morte
occisus: mortem occidit: Ꝙ nostis fr̃s:
quia mors ista ꝑ diaboli inuidiam
intrauit in mundũ. Deus mortem nõ
fecit scriptura loquit᷑: nec letatur
inquit in ꝑditione uiuoꝵ. Creauit
enim ut eẽnt omĩa. S quid ibi ait:
Inuidia aũ diabolis mors introuut
in orbem terrarum Ad mortẽ a diabolo
ꝓpinatam: non ueniret. homo ui. ad¬
ductus: Hon enĩ cogendi potentiam
diabolus habebat: s ꝑsuadendi uer¬
futiam: Hon consentires: nichil in¬
uererat diabolus: Consensio tua o
homote ꝑduxit ad mortem a. mortali
mortales nati: et ex inmortalib ma¬
tales facti Ab adam. oms homines
mortales. Ic aũ filius dei. uerbi
dei ꝑ quod facta. sunt omiã. unici
equalis patri. mortalis factus est.
quia uerbum caro factum est etdi¬
bitauit in nobis. Eigo mortem n¬
tem suscepit. et mortẽ fuspendit

Expanded text:
estote cujus est vobiscum Paulus. 10. estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patri, mortalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
aũ xpi: ergo abrahe semen estis Qod
dixit unum. hoc dixit ẽẽ om̃s nos.
Ideo in psalmis aliquando plures
cantant: ut ostendat᷑ quia de plurib
fid unus. aliquando unus cantat:
ut ostendat᷑ quid fiat de pluribus
ꝓpterea unus sanabat᷑ in illa pisci¬
na: et quisquis alius descendebat
non sanabatur. Ergo iste unus: com¬
mendat unitatẽ eccłie. Ue illis qui
oderunt unitatẽ eccłie: et paites gͥ
factunt in hominib Audiant illũ.
qui uolebat eos facere unũ in uno
ad unũ: audiant illũ dicentẽ. no-¬
lite uos facere multos. Ego planta¬
ui apollo rigauit: s deus increm̃¬
tum declit Et neq qui plantat est a¬
liquid neq qui rigat: s qui increm̃¬
tum dat deus. Illi dicebant. ego sũ
pauli ego apollo: ego cephe. Et ille.
Diuisus est xpc̃: In uno estote. unũ
estote: unus estote. Demo ascendit
in celum: nisi qui de celo descendit.
Ecce uolumus eẽ tui: dicebant pau¬
lo: Et ille: Holo sitis pauli: s eiuo

Expanded text:
is . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suide uemat q quo eat. tegaetramest
cmceum de isto uento dicereti sicurt
nonulli incellexerunt. cum quereres
abeio quid terrenũ dixerit dnsdũ
aut si terrena dixi uob̾ et non credi¬
tio. quomodo si celestia dixero. crede¬
tis: cum g quereret a quibusdam quid
terrenum dixerit dñs: angustias pas¬
si dixerunt. Quod ait sp̃s ubi uult
spirat: et uocem eius audis. et nescis
unde ueniat aut quo eat: de isto uen¬
to dixit: quid enim nominauit ter¬
renũ: Loquebat᷑ de generatione spi¬
ritali: sequutꝰ ait: Sic est omĩs qui

Expanded text:
unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaereretur ab eis quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto vento dixit. Quid enim nominavit terrenum? Loquebatur de generatione spirituali: secutus ait, Sic est omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
anglos quia cum in forma dei eẽti
rapinam arbitratus est eẽ equalis du
s semet ipsum exinaniuit formã ser¬
ui accipiens. in similitudinẽ Homin
factus. et habitu inuentus ut homo
Humiliauit semet ipsum factus obe¬
diens. usq ad mortem: Et ne mort¬
tibi genus aliquod placeat. mortem
aũ crucis: Pendebat et insultabat᷑
ci:ͣ de cruce descendere poterat. s ds¬
ferebat ut de sepulchro resurgereti
tulit suꝑbos seruos dñs. medicus eos¬
dos: Si hoc ille: quid illi quos oporiti
nasci ex spũ: Si hoc ille uerus magist̾
in celo non hominũ tantũ s et angło:
si enim docti. sunt angłi uerbo deida¬
ti. sunt: si uerbo dei doca sunt. quen¬
te unde docti sunt. et inuenietis in pͥ¬
cipio erat uerbũ et uerbũ erat apud
deum et deus erat uerbũ: tollitur ho¬
mini ceruix. s: aspera et dura: ut sit lo¬
nis ceruix ad portandum iugum xp̃
de quo dicit᷑ iugum meũ suaue est
et sarcina mea leius est. Et sequit᷑

Expanded text:
Angelos, quia cum in forma Dei esset, non Angelos, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit formam servi afactus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluisse: Houerat dñs quid age¬
bat:. uolebat illum. nasci ex spũ: He
mo ex spũ nascit᷑ iuisi humił fuerit.
quia ipsa hũmilitas facit nos nasci
de spũ. quia ꝓpe est dñs obtritis cor¬
de. Ille magisterio inflat̾ꝰ erat: et ali¬
ciuus momenti sibi. eẽ uidebatur.
quia doctor erat. iudeoꝵ. dex ponit
ei suꝑbiam tut possit nasci de spũ.
Insuitat tamꝙͣ. indocto: non quia
suꝑior uult uideri dñs. Quid mag¬
num deus ad hominẽ. ueritas adm̃¬
datium: maior xp̃c quam nichode¬
mus: dici debet. dici potest. Cogitan¬
dum est: si diceret᷑ maior xp̃c quam
angłi: ridendum erat: Incõparabilider
enim. maior omĩ creatura. ꝑ quem fic¬
ta est omĩs creatura S exagitat fuy¬
biam hominis. Tu es magister in is
et hec ignoras: Tamquam dicenssi
ce nichil nostis. pͥnceps suꝑbus. nasc
ex spũ. Si enim natus fueris ex spis
uias dei tenebis. ut humilitatẽ xp̃¬
sequaris. Si enim altus est suꝑ om̃s

Expanded text:
re voluisse? Noverat Dominus quid agere voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus fueris ex Spiritu, vias Dei tenebis, ut Christi humilitatem sequaris. Sic enim altus est super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nascimur: uerbo et sacramento. Adẽ
sp̃s̃: ut nascamur sp̃s inuisibilit̾ adẽ
unde nascaris: quia et tu inuisibilit̃
nasceris Sequit᷑ enim et dicit: Hon
mireris: quia dixi tibi. oportet uos
nasci denuo. Sp̃s ubi uult spurat. et¬
uocem eius audis: s non scis unde
ueniat. aut quo uadat. Hemo uidet
spm̃: et quomodo audimus uocem
nat sermo diuinus: uox est sp̃s. So¬
et quo uadat. S si nascaris et tu de
spũ. hoc eris ut ille: qui non est ad¬
huc natus de spũ: non sciat de de un¬
de uenias et quo eas. hoc enim sequ¬
tus ait. Sic est ᷑ omĩs: qui natus est
ex spũ: Respondit nichodemus: et
clixit ei: Quomodo possunt hec fierr
Etreuera carnalit̾ indelligebat: In. illo
fiebat quod dixerat dñs. Uocem spc̃
audiebat: et nesciebat unde uene¬
rat et quo ibat. Respondit iħc: et di¬
xit ei: Tu os magister isrł. et hec ig¬
noras: O fts quid putamus dnĩn.
huic magistro iudeoꝵ quasi insulta¬

Expanded text:
nascimur verbo et sacramento. Adest nascimur verbo et sacramento. Adest Spiritus, ut nascamur: Spiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuovocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat. Nemo videt Spiritum: et quomodo audimus vocem nat sermo divinus, vox est Spiet quo vadat. Sed si nascaris et tu de Spiritu, hoc eris, ut ille qui non est adhuc natus de Spiritu, non sciat de te unde venias, et quo eas. Hoc enim secutus ait: Sic est et omnis qui natus est ex Spiritu. 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insulta