comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ iaceat et inuoluatur in cet̾is aĩadu̾tendũ
eius non solum diuinam sed eciã humanam
natiuitatẽ ãnũciauerun qr postea inueni ad¬
heserunt: et nec uiderũt eum natũ. nec se ab
illo hoc audisse dixerunt. Cur ergo credunt io¬
hanni dicenti. In pͥncipio erat uerbũ et uer¬
bum erat apud dm̃i. et deus erat u̾bũ. hoo e¬
rat in pͥncipio apud dm̃. Om̃ia ꝑ ipm̃ fc̃a sunti¬
et sino ip̃o fcm̃ est nch. et cet̾a que illis ꝙͣuis
ño intelligentib tñ placent: Dicant ubi hoc
ioh̾es uiderit: aut ubi se hoc ab ip̃o dño au disse
inde credimꝰ eciam om̃s annũciatores natinita¬
tis xpĩ id qd̃ ãnũciauerunt scire potuisse. Do¬
inde quero unde credant dixisse dmm̃: que mi¬
chi mr̃. aut qui frẽs. Si qr hoc euis glista narra¬
iute cut ei nõ credunt et illud qr mr̃ eus et frẽs
q̃rebant eũ: Si au̾t hoc mentit᷑ est quod nolt᷑

Expanded text:
quam iaceat et inuoluatur in ceteris animaduertenduquam iaceat et inuoluatur in ceteris animaduertendueius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud det sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino audisse diinde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse dominum: quae mihi mater aut qui fratres? si quia hoc euangelista narrauit, cur ei non credunt et illud: quia mater eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
palmarem causam cur uon accipiat ge¬
nealogiam iħu xp̃i: ibi aꝑtissime uictꝰ
ostsiditur. legentib que supradiximꝰ de filio hoĩs
sit ex seĩe daiid: ẜm qd̾ apłica doctna testatur.
Unde oportet eũ credi et intelligi et a patre ex¬
isse et de celo uenisse: et hic tñ uerbũ carnẽ fcm̃
mt̾ homines hitasse. Quod si pp̃ea putãt xpm̃
nõ hũisse interra mrẽm. uł genus. qr dixit. q̃
mͥ mr̃. uel qui frẽs. suꝑest ut eciã discipulos ciꝰ
quib hoc exeplum in se ip̃o p̃buit ut terrem
gñis nocĩtudinem pp̃ regnum celoꝵ contẽp¬
nerent. affirment nõ hũisse prẽs: qr dixit eis
Ne nob̾ dicatis prem̃ in terra. Unus. ẽ.n. p̃r
ũt deus. Quod ergo istos de prib docum hoc
ip̃o de mĩt et fũb prior fecit sicut et alia mł
ta in quib se nob ut eum mitarem᷑ p̾bere
et ut sequerem᷑ p̾ire dignatꝰ ẽ. Quaꝓpt̾ iste
qui in eo quod putat palmare sic uincitur:

Expanded text:
palmarem causam, cur non accipiat genealogiam Jesu Christi, ibi apertissime victus ostenditur, legentibus quae supra diximus de Filio hominis, sit ex semine David, sicut apostolica doctrina testatur . Unde oportet eum credi et intelligi, et a Patre exisse , et de coelo venisse , et hic tamen Verbum carnem factum inter homines habitasse . Quod si propterea putant eum non habuisse in terra matrem vel genus, quia dixit, Quae mihi mater, vel qui fratres ? superest ut etiam discipulos ejus, quibus hoc exemplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum coelorum contemnerent, affirment non habuisse patres, quia dixit eis, Ne vobis dicatis patrem in terra; unus enim est Pater vester Deus . Quod ergo istos de patribus docuit, hoc ipse de matre et fratribus prior fecit: silta, in quibus se nobis, ut eum imitaremur, praebere et, ut sequeremur, praeire dignatus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat palmare, sic uincitur,
Abbreviated transcription (Latin):
et coep̃o peregrino: augustiũ. epm̃
ex alipius in dño salutem. Ad honorabilem fra¬
tremnrm̃ maxuum litteras dedimus. crede¬
tes eumi gratanter eas suscepturum. Utrimi
tñ aliquid ꝑferimus. ꝓxima occ̃one qña rep¬
petire potueris dignare rescribere. Sciat sa¬
ne prolixas epłas ad famillarissimos nr̃os
ño solum laicos. uerumeciam epõs. sic qũo
ifta scripta esi. ad eos scribere nos solere. ut
̃eo cito scribantur. et cerra teneantur c̃õmo¬
dius cum leguntur ne forte istum morem

Expanded text:
et coepiscopo PEREGRINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS, in Domino salutem. Ad honorabilem fratrem nostrum Maximum litteras dedimus, credentes eum gratanter eas suscepturum: utrum tamen aliquid profecerimus, proxima occasione, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane prolixas epistolas ad familiarissimos nostros, non solum laicos, verum etiam episcopos, sic quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos solere, ut et cito scribantur, et charta teneatur commodius cum leguntur, ne forte istum morem
Abbreviated transcription (Latin):
euis. deus noster: Uides igitur in quo solo fiat
pax et singulis hominib qui secum sine illo
bellum gertu. et in nullo extͥnsecus obortoi
scandalo. et om̃ib simul: qui quamqu̾a se in
hac uita diligant et amicitie fide nexib tene¬
antur: tñ nec presentia corporis. nec consensi¬
one amini summe ꝑfecteq copulantur. Cõ¬
fortetur cor tuũ in domino. Memor nostri. co

Expanded text:
us deus noster? uides igitur, in quo solo fiat pax et singulis hominibus, qui secum sine illo bellum gerunt et in nullo extrinsecus oborto scandalo, et omnibus simul, qui quamquam se in hac uita diligant et amicitiae fidae nexibus teneantur. tamen nec praesentia corporis nec consensione animi summe perfecteque copulentur. confortetur cor tuum in domino memor nostri. C
Abbreviated transcription (Latin):
tũ consiat ut diximꝰ. nec ab eiꝰ apłis. Qua ꝓptꝰ
uto uos ex ueti testam̃to solas admittitis i pb̾ias
et illa que superiꝰ diximꝰ cunlia atq ad discipli¬
nam uite ꝯmunis ꝑtinentia p̾cepta suꝑ sedi¬
stis uero penitomen et sacrificia et salbatum
et obẜuationẽ eus et azima. quid ab re e̾ si et
nos de tessam̃to nouo sola accipientes ea qͥ i
honoreꝰ et laudem filii maiestatis uł ab ip̃o di¬
sia ꝯperimꝰ us ab eius apłis. sed iam ꝑfcis et fi¬
ligne ab inimicis obiccta. aut imprudentꝰ a
scriptorib affirmata sunt et posteris tradita
Dico aũ hoc ipm̃ natum ex femina turpiter
cͥcũcisum undaice sacrifitasse gentilitꝰ bapti¬
zatũ humiłr cͥcunductũ a dẏabolo ꝑ deser¬
tum. et ab eo tẽptatum qmͣ miserrune. his
ueteri fła sb̾ restificatione miestũ est. credi¬
mꝰ cetera. p̾terea crucis eius imsticam ficti¬
onem qua nrõ aĩe passionis monstrantur
uulnera. tum p̾cepta salutaria eius timo

Expanded text:
tum constat, ut diximus, nec ab eius apostolis. Quapropter, ut uos ex uetere testamento solas admittitis prophetias et illa, quae superius diximus, ciuilia atque ad disciplinam uitae communis pertinentia praecepta, supersedistis uero peritomen et sacrificia et sabbatum et obseruationem eius et azyma, quid ab re est, si et nos de testamento nouo sola accipientes ea, quae in honorem et laudem filii maiestatis uel ab ipso dicta conperimus uel ab eius apostolis, sed iam perfectis ac filigne ab inimicis obiecta aut inprudenter ab scriptoribus adfirmata sunt et posteris tradita? dico autem hoc ipsum natum ex femina turpiter, circumcisum Iudaice sacrificasse gentiliter. baptizatum humiliter, circumductum a diabolo per deserta et ab eo temptatum quam miserrime. his uetere falsa sub testificatione iniectum est, credimus cetera, praeterea crucis eius mysticam fixionem, qua nostrae animae passionis monstrantur uulnera, tum praecepta salutaria eius, tum
Abbreviated transcription (Latin):
qr si iho ꝑ testam̃tũ uetꝰ annũciatus nũo diuidi¬
cat et carminati docetq pauca eus a ccipiẽda
cẽ repudienda uero qmͣ plurima et nob̾ parachy¬
tꝰ ex nouo testam̃to ꝑmissus. ꝑ iñ docet quid as¬
ciꝑe ex eodẽ tebeamꝰ et quid repudiare. Do qͦ
ultro iħo cũ eum ꝓmitt̾et dicir in eib. Ipẽ uos
inducet in omnẽ uitate. et ip̃e uob̾ annũcia

Expanded text:
s per Testamentum Vetus annuntiatus, nunc dijudicat et carminat, docetque pauca ejus accipienda esse, repudianda vero quamplurima; et nobis Paracletus ex Novo Testamento promissus perinde docet, quid accipere ex eodem debeamus, et quid repudiare; de quo ultro Jesus, cum eum promitteret, dicit in Evangelio, Ipse vos inducet in omnem veritatem, et ipse vobis an
Abbreviated transcription (Latin):
go post tp̃r a quibdam incerti noĩs uitis
qui ne sͥ nõ ħretur fides scribentib q̃ nes
derunt asseuerantes ẜm eos se scripsisse q̃
scͥpseritr᷑ Q uo magꝰ mͥ indentur ĩ iuria gͣ¬
et repugnantia sͥ scrib̾ent ea referrent ad ip¬
sos. et ym eos hec scribere se ꝓfit̾entur. eiua¬
głica. q̃ tantis sint referta errorib. tantis
ꝯtrarietatib narrationũ simul ac si̾aꝵ. ut
nec sibi prorsus noc int̾ it ip̃a ꝯuemant. Ꝙ
er go aluid est calupnart bonos. et xp̃i discipłoꝵ
concordem cecum in crimen deuocare discordare:
¶Que q nos legentes aĩadu̾timꝰ cordis obtuitu
sanissiio equissimũ iudicammꝰ utilib accep¬
tis ex endem .i. hiis q̃ eo fidem nr̃am edificenti
et xp̃i dnĩatq euis pr̃is om̃potentis ꝓpagent glo¬
riam. cei̾a repudiare q̃ nec coꝵ maiestati nec fi¬
doi nr̃e ꝯuemant. Pinde nec uos ut diceꝰ ceꝑã
de tesiam̃to uen̾i circũcisionẽ credius accipien¬

Expanded text:
go post tempore a quibusdam incerti nominis uiris, go post tempore a quibusdam incerti nominis uiris, qui, ne sibi non haberetur fides scribentibus, quae derunt adseuerantes secundum eos se scripsisse, quae scripserint. quo magis met repugnantia sibi scriberent, ea referrent ad ipsos et secundum eos haec scribere se profiterentur euangelia, quae tantis sint referta erroribus, tantis contrarietatibus narrationum simul ac sententiarum, ut nec sibi prorsus nec inter se ipsa conueniant. quid ergo aliud est calumniari bonos et Christi discipulorum concordem coetum in crimen deuocare discordiae? quae quia nos legentes animaduertimus cordis obtutu sanissimo, aequissimum iudicauimus utilibus acceptis ex isdem, id est his, quae et fidem nostram aedificent et Christi domini atque eius patris omnipotentis dei propagent gloriam, cetera repudiare, quae nec ipsorum maiestati nec fidei nostrae conueniant. Proinde nec uos, ut dicere coeperam, de testamento uetere circumcisionem creditis accipien
Abbreviated transcription (Latin):
meodẽ sum sctipta. Quid emĩ: Tu qr
uetus accipis testam̃tũ. id circo ne
credis om̃ia passim que in eodem scripta ꝙ:
empe solas melidem excerpentes ꝓpħias. q̃
regem uideis uenturũ ẽe sig̾cabant. qr ipm̃
p̾utetis ẽẽ iħm. et pauca quedam discipline
ciilis p̾cepta ꝯmuiia. ut est. non occides ñ
mechaberis. cetera pt̾mutius. et arbitramim
nõ ẽẽ muꝰ atq cadem que paulus putauit st̾¬
cora. Quid ergo peregrinũ hoc aut quid mir̃
est. si et ego de tesamento nouo purissima
et maiestatẽ ip̃uis et gr̾am decolorant. an
audiri. pr̃is .n. cẽ nultis iudaicam lege̾. cuiꝰ
ad animũ iam dudum ip̃i iudicam̾tis eam nõ
eẽ sincerã. qmͣius ꝑtim pr̃ ipẽ ut creditis digi¬
to suo eam uobis ꝑtim moyses scripserit fi¬
delis et integꝰ colius falii putatis testamẽtũ:
nõ potuisse corrumpi. solum nõ hrẽ aliqͥd
ꝙ in se hẽat debeat ĩ ꝓbari. p̾sertim qd̾ nec
ab ip̃o scuptũ odstat. nec ab eiꝰ apłis. s lou¬

Expanded text:
eodem scripta sunt. quid enim tu, quia uetus accipis testamentum, idcircone credis omnia passim. quae in eodem scripta sunt ? nempe solas indidem excerpentes prophetias, quae regem Iudaeis uenturum significabant, quia ipsum putatis esse Iesum, et pauca quaedam disciplinae ciuilis praecepta communia, ut est: non occides, non moechaberis, cetera praetermittitis et arbitramini esse non minus atque eadem, quae Paulus putauit stercora. quid ergo peregrinum hoc aut quid mirum est. si et ego de testamento nouo purissima et maiestatem ipsius et gratiam docolorant? An audiri — patris enim esse uultis Iudaicam legem, cuiusad animum iamdudum ipsi iudicaueritis eam non esse sinceram, quamuis partim pater ipse, ut creditis, digito suo eam uobis, partim Moyses scripserit, fidelis et integer — solius filii putatis testamentum non potuisse corrumpi, solum non habere aliquid, quod in se debeat inprobari? praesertim quod nec ab ipso scriptum constat nec ab eius apostolis, sed lon
Abbreviated transcription (Latin):
fessis ex eod̾ ħos. et credibilib ẽẽ maledictum
omnẽ qui pepend̾it in ligno. qr id utiq ꝑtine¬
at et ad iħm. aut eũ quoq in maledcis hr̃a: qͥ
nõ suscitau̾it semẽ in istł. qr id uirgines quo
om̃s ꝯp̾hendat et pu̾os dei. Aut funditꝰ in te¬
riturum eũ degñe suo: qui nõ fui̾t carnem p̾¬
putii circũcisus. qr hoo quoq ad omne̾ ꝑtine¬
at xp̃ianũ. Aut lapidib extinguendũ eũ qui
soluerit salb̾m. Aut ñ ꝑcendũ ei qui unu̾ qd̃¬
libet testam̃ti uet̾is mandatũ irruꝑit. Que
omĩa tu si credas. firmũq ħeas. qi suit eadem
mandata mͥ crede man̾ prior iniecisses ĩ xpm̃
neo nũc irastere iudeis qui hunc animis ac ui¬
rib ꝑsecuti dei sui mandata ꝯplerrat. Equid̃
haut ignoro qui uos hec nõ audeatis drẽ fsa
sed qr sint eadẽ ꝓ tp̃r tũc m̾adata uidcis. usq

Expanded text:
fessis ex eodem habes et credibilibus esse maledictum fessis ex eodem habes et credibilibus esse maledictum omnem, qui pependerit in ligno. quia id utique pertineat et ad Iesum, aut eum quoque in maledictis haberi, qui non suscitauerit semen in Israhel, quia id uirgines quoque omnes conprehendat et pueros dei; aut funditus interiturum eum de genere suo, qui non fuerit carnem praeputii circumcisus, quia hoc quoque ad omnem pertineat christianum; aut lapidibus extinguendum eum, qui soluerit sabbatum; aut non parcendum ei, qui unum quodlibet testamenti ueteris mandatum inruperit: quae omnia tu si credas firmumque habeas, quia sint eadem a deo mandata, mihi crede, manus prior iniecisses in Christum nec nunc irascerere Iudaeis, qui hunc animis ac uiribus persecuti dei sui mandata complerint. Equidem haud ignoro, quin uos haec non audeatis dicere falsa, sed quia sint eadem pro tempore tunc manda
Abbreviated transcription (Latin):
et uita. Que si bona sũt: cur nõ imittam.
si mala: cur ño dãpnatis auctorẽ .i. testamẽ¬
tũ ip̃m netus. aut si fła hec et tanꝙͣ nos de
nouo credimꝰ. et eciã nos putaus inserta: pa¬
res ergosumꝰ. Desinite iam puide id a nob̾
orxige in testamẽto nouo ꝙ uos nõ ẜuatis ĩ
uetoꝰ Equid̾ ego gũtum arbitror qͣ̃nĩas id
iam ꝑsuasum eẽ uoluistis. ut sit ex d̾o et testa¬
mentum uetus. ꝯmodus sat atq excusatiꝰ uob̾ est
ño suantib eius mandata si fareamini cõgruis ꝗd
iectionib uiciatum. qmͣ si inuio latũ idem sꝑnatis
et incorruptum. Pmde hanc de uob̾ ego si̾am
ꝯtẽpnitis fła: aut ut cõtumaces et in deuotine¬
gligẽtis uera. Int̾m qr me ad credenda omĩa
q̃ noui testam̃ti monimẽtis inserta sunt cogis
si ipm̃ accipiã. scias et te qnͣtũ ad animũ mul¬
ca ñ cred̾e. que in uet̾i sunt testam̃to. Qmmus
ipm̃ te ꝓfitearis accipere. Neq .ni. illud in con¬

Expanded text:
et iura: quae si bona sunt, cur non imitamini? et iura: quae si bona sunt, cur non imitamini? si mala, cur non damnatis auctorem, id est testamentum ipsum uetus? aut si falsa haec ei, tamquam nos de nouo credimus, etiam uos putatis inserta, pares ergo sumus. desinite iam proinde id a nobis exigere in testamento nouo, quod uos non seruatis in uetere. Equidem ego quantum arbitror, quatenus id iam persuasum esse uoluistis, ut sit ex deo etiam testamentum uetus, commodius satis atque excusatius uobis est non seruantibus eius mandata, si fateamini incongruis esse adiectionibus uitiatum, quam si inuiolatum idem spernatis et incorruptum. proinde hanc de uobis ego sentecontemnitis falsa aut ut contumaces et indeuoti neglegitis uera. interim quia me ad credenda omnia, quae noui testamenti monumentis inserta sunt. cogis, si ipsum accipiam, scias et te, quantum ad animum. multa non credere. quae in uetere sint testamento, quamuis ipsum te profitearis accipere. neque enim et illud in con
Abbreviated transcription (Latin):
nib cet̾isq q̃ nob̾ assapuere gn̾ib piscium.
qmnis eadem moyses omĩa ĩmuñda eẽ tester᷑
Ina u̾o̾ iam ne audire quidẽ uos uelle credo
lenis et tẽtenis uolutari cũ scortis tancꝙ daud
et salomon. flut illud it̾e quod lege uxoria cau¬
tũ in deut̾o nomio c̾ deb̾e uxorẽ defuncti frĩs
si idẽ sine fuiis obierio suꝑstiti frĩs nubere eo e
undẽ sobolem ex eadeꝰ in locũ suscitare fũt
Quod face̾ si noluerit uir. debere muliercłam
ap̃ maiores natu depone̾ de hac ĩpietate cog¬
nati sui q̃relam. ut hiidem arcessitũ cũ censo¬
ria grauitate coħ̾ceant. Qui si ꝑnegauorit a¬
pud eos nõ ferat ĩpune. sed excaiciatus dextri
pedis calciamẽto. et a p̾dicta muliere cedatur
in faciem et cõsputus ac maledictus recedati
łntur᷑ hoo obprobriũ sẽpit᷑nũ in ꝓgenie sua ħ¬
gͥ atq alia hiꝰ sunt testamẽti uet̾is et exẽpla

Expanded text:
nibus ceterisque quae uobis adsapuere generibus piscium, nibus ceterisque quae uobis adsapuere generibus piscium, quamuis eadem Moyses omnia inmunda esse testetur. Illa uero iam ne audire quidem uos uelle credo lenis et centenis uolutari cum scortis tamquam Dauid et Salomon; aut illud item. quod lege uxoria cautum in deuteronomio est, debere uxorem defuncti fratris. si idem sine filiis obierit. superstiti fratri nubere umdem sobolem ex eadem in locum suscitare fratris: quod facere si noluerit vir, debere mulierculam apud majores natu deponere de hac impietate cognati sui querelam, ut iidem accersitum eum censoria gravitate coerceant; qui si pernegaverit, apud eos non ferat impune, sed excalceatus dextri pedis calceamento, a praedicta muliere caedatur in faciem, et consputus ac maledictus recedat, habiturus hoc opprobrium sempiternum in progenie sua  atque alia huiusmodi sunt testamenti ueteris et exempla
Abbreviated transcription (Latin):
onib placandũ dm̃i. Sed hoo quidẽ ut aliena ꝓisꝰ
eo ꝓcul a ritu xpĩano. posita hac nulla ex ꝑte ꝓba¬
bilia ꝯtẽpsistis. Quedam uero coꝵ eciã diuisisti
in duo. et ꝑtem quidem amplectimim. ꝑtẽ uero n¬
resputis ut pascha ox est et ipm̃ testam̃ti uet̾is
amuiu̾cale sacrũ. Cuiꝰ in celebratione cũ sit scͥ¬
tũ uob̾ nõ solũ agnũ magriare edendũ sb̾ noc
te. sod eciam dieb. uii. abstinere a fermento.
et ẽ eõ ꝯtentos a dimo cũ pigridiis. uos pasdha
quid̃ assumitis. p̾t̾imititis u̾o ritũ illũ ac morẽ
quo cautũ est idem debere seruari. Item .uii. di¬
erum ebdomadas .i. pentecosten qmͣ ꝑinde mo¬
yses certo quodã sacrifioꝵ et gnẽ eu numero
ĩbuendam censet uos oque colitis. sed dãpna
abstinendi a cibis ꝯmunib uisũ uob̾ ẽ et ue¬
hem̃itꝰ creditum. morticina quidẽ et ĩ molata
ne cõimũda. De porcina u̾o id̾ cred̾e uoliustis. nec
de lepore aut ermat̾o. noq de mllis eo lolligi¬

Expanded text:
onibus placandum deum; sed haec quidem ut aliena prorsus et procul a ritu christiano posita ac nulla ex parte probabilia contempsistis. quaedam uero eorum etiam diuisistis in duo, et partem quidem amplectimini, partem uero respuitis, ut pascha, quod est et ipsum testamenti ueteris anniuersale sacrum: cuius in celebratione cum sit scriptum uobis non te, sed etiam diebus septem abstinere fermento, et esse contentos azymo cum picridiis ; vos Pascha quidem assumitis, praetermittitis vero ritum illum ac morem, quo cautum est idem debere servari. Item septem dierum hebdomadas, id est, Pentecosten, quam perinde Moyses certo quodam sacrificiorum et genere et numero imbuendam censet , vos aeque colitis; sed damnataabstinendi a cibis communibus visum vobis est et vehementer creditum, morticina quidem et immolata esse sane immunda : de porcina vero idem credere noluistis, nec de lepore aut herinacio, neque de mullis et lolligi
Abbreviated transcription (Latin):
pue uos estis nicħ eꝰ mũdũ. Cet̾a iam u̾ba apłi
q̃ secumt᷑. uos ipi nob̾ salubrit᷑ diceretis. si cau¬
beriatam ur̃am cõscĩam sanari uelletis. Se¬
quit᷑ .n. S̾ ed poiluta sum eorũ et mens es
constientia. fauistus lib. xxxiiͦ¬

Expanded text:
pue uos estis, nihil est mundum. cetera iam uerba apostoli, pue uos estis, nihil est mundum. cetera iam uerba apostoli, quae secuntur, uos ipsi uobis salubriter diceretis. si cauteriatam uestram conscientiam sanari uelitis. sequitur enim: sed polluta sunt eorum et mens et cons
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quid̃ infideles. sed p̾cipue manichoiqui¬
b omĩo nicħ est mũdũ. Neq .n. cibus ipẽ ꝙx
sumitis. qmͣnus eũ magna diligentia qua¬
si a carnis ꝯtagione separetis. mũidꝰ est nob̾
ꝙͥ creatũ nisi adyabolo dicitis. In ilło etiã dm̃
nr̃m ligatũ atq pollutũ nos edendo purga¬
re ꝑhibetis. uos saltem nob̾ mũdi iudemini
quoꝵ mẽtib meretur ille purgari. Sed et ur̃a
corpora nmͣ et opificium gn̾is tenebraꝵ osse
ꝯtenditis. aĩas aũ urãs ipĩs ad huc corporib
inquinatas. Quid gͦ uob̾ ẽ mũdũ : Non cĩ
sumitis. nõ quo imititis ea que sumitis. nõ
uos ip̃i qui sumpta purgatis. uidetis ergo pp̃
ergo mũda mũdis ẜm naturã in qua crea¬
populo uid̾oꝵ. Nec nob̾ omĩa uł pp̃ salutem
corporis. uł pp̃ consuetudine̾ humane soci¬
etatis apta sunt sed cum sua cuiq redduntur
et naturalem ordineꝰ ẜuam om̃ia mũda sũt
mũdis. Inmũdic aũ et infidolib quales p̾ci¬

Expanded text:
cipue, Manichaei, quibus. omnino nihil est mundum. neque enim cibus ipse, quem sumitis, quamuis eum magna diligentia quasi a carnis contagione separetis, mundus est uobis, quem creatum nisi a diabolo non dicitis. in illo etiam deum uestrum ligatum atque pollutum uos edendo purgare perhibetis. uos saltem uobis mundi uideremini, quorum uentribus meretur ille purgari. sed et uestra corpora naturam et opificium gentis tenebrarum esse contenditis, animas autem uestras ipsis adhuc corporibus inquinatas. quid ergo uobis est mundum ? non quae sumitis, non quo mittitis ea, quae sumitis, non uos ipsi, qui sumpta purgatis. uidetis ergo, propter ergo munda mundis secundum naturam, in qua creapopulo Iudaeorum; nec nobis omnia uel propter salutem corporis uel propter consuetudinem humanae societatis apta sunt; sed cum sua cuique redduntur et naturalem ordinem seruant, omnia munda sunt mundis; inmundis autem et infidelibus, quales praeci
Abbreviated transcription (Latin):
U̾mait apssi Omĩa mũda mũdis:
naturas ip̃as intelligi uolutt quas
deus creanit. ẜm illud quod moyses
eundem moysen ab ĩmũdis mũda discreure.
Uñ qr multa eo mults locis iam dixinꝰ: nũc
breuitꝰ admonuine suifcc̾it. ꝑinde illos qui
iam tp̃r renelationis noui testam̃ti adhuc il¬
las umbras futuroꝵ ita custodiendas puta¬
reno ut sine hiis gentes salutẽ que in xp̃o ẽ

Expanded text:
um ait apostolus: omnia munda mundis, naturas ipsas intellegi uoluit, quas deus creauit, secundum illud. quod Moyses eundem Moysen ab inmundis munda discreuit: unde quia multa et multis locis iam diximus, nunc . breuiter admonuisse suffecerit. proinde illos, qui iam tempore reuelationis noui testamenti adhuc illas umbras futurorum ita custodiendas putarent, ut sine his gentes salutem, quae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
sib separatis uigniti quac ante dñi aduentum
extitisse sicut ei uisum putauit reliquã post dñ
astensum natas sexagnita breuissimis libris qͥn
ꝯpͥhñdit atq om̃s ex libris tuis eiꝰdem suioꝑis
memorare institiũ. que post glorificationẽ xp̃ise
nõis extulerunt qͥnqͦgnita septẽ ex epiphanii
ip̃iis oꝑe in meũ tłistili duas in inũ referens
ubi millam differentiã potui reꝑire. Et rursus
ubi ssle ex duab umam fac̾e uoluit sb̾ nuumens
suis singulas posui sed adhuc ꝯmemorare be

Expanded text:
s, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex libros totius ejusdem sui operis memorare institui, quae post glorificationem Christi se nominis extulerunt, quinquaginta septem ex Epiphanii ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare de
Abbreviated transcription (Latin):
om̃io ab oꝑib uacent. usq ad istos ergo de
heresib opus suũ ꝑduxit supradictus epiph¬
amus. ꝙͥpriꝰ apud greros int̾ magnos hitus
et a nuiltis in catholice fidei sc̃ĩtate laudatꝰ
cuiꝰ ego in ꝯmemorandis hereticis ño mod̾
sed ordinem sum secutus. nam eo aua ex ali¬
is posui q̃ ip̃e nõ posuit et aliqua ñõ posiu
que ip̃e non posuit. Itaq alia lacius qmͣ ip̃s
alia eciã breuiis exꝓlicaui paremq in non¬

Expanded text:
omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de haeresibus opus suum perduxit supra dictus episcopus Cyprius, apud Graecos inter magnos habitus, et a multis in catholicae fidei sanitate laudatus. Cujus ego in commemorandis haereticis non modum, sed ordinem sum secutus. Nam et aliqua ex aliis posui quae ipse non posuit, et aliqua non posui, quae ipse posuit: itaque alia latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremq
Abbreviated transcription (Latin):
ci qui marie uirginitati usq a deo
ꝯtradicunt ut affirment eam pꝰt
o suo ꝯmixtã. .luii.
ostremo ponit epiphauiꝰ heresim
ra est. grece aũ dicuntur eucite ab
orando sic appellati. Tĩ .n. orant ut eis qͥ hoc
de illis audiunt ĩcredibile uideatur. Nam cũ
dñs dixerin oportet sꝑ orare et nõ defic̾e. Et a¬
płs. sine int̾missione orate. qd sanissime sic
accipitur ut nullo die int̾mittantur nilla
oꝑa orandi isti ira nimis hoc facuint ut hĩc
iudicarentur intꝰ hereticos noĩandi qmͣus
ñ nulli eos intꝰ hec dicant de purgatione aĩax¬
suaꝵ nescio q̃ fantastica et ridicule fabulo¬
sa narrare. porcam . s. cũ portellis uideri exire
de ore hom̃is qñ purgatur eo in eum inisibi¬
lit᷑ similem spẽm igni qui nõ ꝯburat ĩ trare.
hiis aduingit epiphamꝰ. ephemitas marcm¬
a nos et saramanos et hos om̃s cũ illis tanqm
imam heresim ponit dicinitur eucite opma¬
ri monachis non licere sb̾stentande inte sue

Expanded text:
ci, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment eam post e commixtam. LVII. Postremam ponit Epiphanius MASSALIra est. Graece autem dicuntur Εὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. Nam cum Dominus dixerit, Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Sine intermissione orate : quod sanissime sic accipitur, ut nullo die intermittantur certa tempora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas, Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cum illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ctum tẽplum dei estis sed ĩo additũ sp̃c desħitat
sensum tuũ qñta sequatur absurditas. Nolo
nũc dic̾e illud mĩc ostñd̾e debeo qu̾o multa di¬
cendo nicħ qd̃ ad rem ꝑtinet dix̾is. dimisistin.
cãm et ꝑrexisti in laudẽ sp̃c scĩ eamq copiose ꝯͣ
ceipĩn executꝰ es. Contra teipm̃ ĩo dixi qm̃ nõ
ꝑ laudem coactꝰ es confit̾i ut cũ sit imꝰ ubiq
sio p̾sens et nemini scĩficando desit ubicum
quisq xp̃ianus ẽe et dm̃ orare uolu̾it simul
se om̃ib exibendo siue moriente siue ĩ occidẽ¬
te baptizente m xp̃o hoc et nos dñis sed ꝙ̃ di¬
cimꝰ talem ac tantũ. Absit a nob̾ ut eũ denege̾¬
citissime et facile ostñd̾r. Neq .n. insi deus ñr
eẽt templũ nos ip̃os hr̃e potuisset ꝙ tu ut oc¬
cultares et ĩ ẜmone tuo mentes hõii a luce
u̾itatis auteres a tẽplo dei qd̾ cũ q dixisti ꝙ uo

Expanded text:
ctum, Templum Dei estis. Sed ideo additum, Spiritsensum tuum quanta sequatur absurditas, nolo nunc dicere. Illud enim nunc ostendere debeo, quomodo multa dicendo, nihil quod ad rem pertinet, dixeris. Dimisisti enim causam, et perrexisti in laudem Spiritus sancti, eamque copiose contra te ipsum exsecutus es. Contra te ipsum ideo dixi, quoniam non r laudem coactus es confiteri; ut cum sit unus, ubique sit praesens, et nemini sanctificando desit, ubicumque quisque christianus esse et Deum orare voluerit, simul se omnibus exhibendo, sive in oriente, sive in occidente baptizentur in Christo: hoc et nos dicimus. Sed quem dicimus talem ac tantum, absit a nobis ut eum negemcitissime et facile ostenditur. Neque enim nisi Deus noster esset, templum nos ipsos habere potuisset: quod tu ut occultares, et in sermone tuo mentes hominum a luce veritatis averteres, de templo Dei quodcumque dixisti, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. sed ꝙ ead̾ tͥnitas imꝰ est deus. Aliud ẽ qͥue
unũ sunt: aliud imꝰ ẽ deus. disc̾ne est et sũt
nec ita apłs. qui adsent dño unũ sũt qm̃ di¬
et filius dñs d̾s est cur nõ apud uos ut̾q u¬
t̾q unus dñs d̾s ẽ. sicut apud b̾m apłm sp̃t ho

Expanded text:
edimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino, uet Filius Dominus Deus est: cur non apud vos uterque unus Dominus Deus est, sicut apud
Abbreviated transcription (Latin):
plũ in uob̾ sp̃o scĩ ẽ quare tam fraudulent᷑ꝰ
egisti ut unũ ores ño ꝯmemores qd̾ drm̃ est.
go te nisi qi nullo posses argum̃tari qũo
teus nr̃ nõ eẽt qui templũ nos ip̃os hrẽt
que sine dubio dm̃ cognost̾emꝰ si ei templũ
te lignis et lapidib per diuinam scripturam

Expanded text:
piritus sancti est? quare tam fraudulenter egisti, ut unum horum commemorares, quod dictum est, go te; nisi quia nullo pacto posses argumentari quomodo Deus noster non esset, qui templum nos ipsos haberet: quem sine dubio Deum cognosceremus, si ei templum de lignis et lapidibus per divinam Scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
milentanus. eloquio suauis.
magenio callidus. secta maniche¬
uo. aypper hoc uesando errore
ꝑu̾sus. Noueram ife hoĩem
¶itadmodũ cã ꝯmemorui in libris ꝯfeslo¬
a. Quod cum uenisser in manus nostras:
tumq et̃t a tr̃ib defid̾auerunt et iure ca
ts per ꝙ eio seruius flagnautrũt itt
igemũ. et lingna expolita: nisi a dño grestꝰ
onñs d̾igantur. Qued multis oͥcimm tadio¬
til cõ inualidiorb occulta equians diuie m̃ie¬
pstitum est: cum multi a cerruni eo facsidissimi
descrti aduitorio dei ad hoc uelocit̾ et ꝑtinatit᷑
dutrerent ut a uentatis uia longuu aberratẽt
¶Lõmedum aũ arbitror: sb cius nõio uerba enis

Expanded text:
Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessio ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' cas per quam eis servimus flagitaverunt, ut ei ingenium et lingua expolita, nisi a Domino gressus hominis dirigantur . Quod multis etiam tardioribus et invalidioribus occulta aequitate divistitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba ei
Abbreviated transcription (Latin):
te uo aut nõ int̾ uos existant indignatones.
aut exorte statim celerrima pace ꝑimantur.
Maiorem date oꝑam concordandis uob qũa
redarguendis qr sicut acetum corrũpit. uas si
diutiꝰ ibi fu̾it: sic ira corrũpit uas cor si in ali
um durau̾it diem. ħ gͦ agite. et deus pacis e¬
rit uob̾cum orantes simui et ꝓ nob̾ ut ea que

Expanded text:
te. ut aut non inter uos existant indignationes aut exortae statim celerrima pace perimantur. maiorem date operam concordandis uobis quam redarguendis, quia, sicut acetum corrumpit uas. si diutius ibi fuerit, sic ira corrumpit cor, si in alium diem durauerit. haec ergo agite — et deus pacis erit nobiscum - orantes simul et pro nobis. ut ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicere aĩas bonas. quas censent ab aĩaꝵ mala
cuiꝰ deus est ẽẽ nature. ꝑinde mũdũ a naturabo¬
na hoc est natura dei fcm̃ confitentur quidem
sed de ꝯmixtione boni et mali q̃ fc̾a est qnͣdo ĩ¬
tꝰ se uttam natura pugnauit. Ip̃am uero bomi
a maio purgationem ac lib̾ationem nõ solũ
dei facere dicunt. uerũ eciã electos suos ꝑ an¬
m̃ta que sumunt. et eis quippe aumentis si cut

Expanded text:
dicere, animas bonas, quas censent ab animarum madicere, animas bonas, quas censent ab animarum macujus Deus est esse naturae. Proinde mundum a natura boni, hoc est, a natura Dei factum, confitentur quidem, sed de commixtione boni et mali, quae facta est, quando inter se utraque natura pugnavit. Ipsam vero boni a malo purgationem ac liberationem, non solum Dei facere dicunt, verum etiam Electos suos per alimenta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
otinus ab epiphanio
non continuo post paulu̾ siue cum
paulo. sed auis int̾positis ponitur.i
Ton tacetur sane similia credidisse. scd̃m aͥd
om̃io non d̾r. filaster aũ continuatim point
ambos sb̾ singuł et ꝓpriis numeris quasi ħe¬
ses duas cũ dicat fotinum in om̃ib pauli se¬
cutum fuisse doctrinã.
anichei a quodam ꝑsa extiter̃ quiuo¬
cabatur manes. qmͣuis et ip̃m cũ eiꝰ¬
msana doctria cepiset in grecia pͥ¬
dicari. manicheũ discipuli eus appellari ma¬
luerunt deuitantes nomen insanie. Uñ qui¬
dam eoꝵ quasi doctiores et eo ip̃o medatiores
geminata .n. littera maiicheum uocant qͣi
manna fundentem. Iste duo principia int̾
se diuerta et adu̾sa cademq eterna. et coet̾na.
hereticos opinatus est. Quoꝵ int̾ se pugnam
ut cum malo in et̾am dampnationẽ scd̾m
sua dogmata asscuerantes multa fabulantur
que cuncta intexere huio oꝑi nimis longũ est.
Ex hiis aũ fabulis uanis atq ĩpiis cogũtur

Expanded text:
OTINUS ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aomnino non dicitur. Philaster autem continuatim ponit ambos sub singulis et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum in omnibus Pauli secutum fuisse doctrinam. anichei a quodam persa qui vocabatur Manes. Sed cum eius insana doctrina cepisset in Grecia pdicari, Manichaeum discipuli ejus appellare maluerunt, devitantes nomen insaniae. Unde quidam eorum quasi doctiores, et eo ipso mendaciores, geminata N littera, Mannichaeum vocant, quasi manna fundentem. Iste duo principia inter se diversa et adversa, eademque aeterna et coaeterna, haereticos, opinatus est. Quarum inter se pugnam rit, cum malo in aeternum damnationem, secundum sua dogmata asseverantes, multa fabulantur, quae cuncta intexere huic operi nimis longum est. Ex his autem suis fabulis vanis atque impiis coguntur
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓfessionib hoc est electoꝵ sine auditoꝵ ecc̃ã
suam constare uoluerunt. in ceteris aũ hom̾i¬
b eciam ip̃is auditorib suis hanc partembo¬
ne diuineq sb̾stancie. que mixta et colliga¬
ta in estis et potib detmnetur maximeq in
eis qui generant filios. et artius et inquina¬
tuis colligitur putant. Quicquid u̾o ud¬
q purgatur luminis ꝑ quasdam naues qͣs
limam dicunt. regno dei tanqm̃ ꝓpriis sedib
reddi. quas itidem naues de sb̾a dei pura ꝑhibẽt
fabricatas. lucemq istam corpoream animã¬
ciam mortalium oculis adiacentẽ ño solum¬

Expanded text:
professionibus, hoc est electorum et auditorum, ecclesiam suam constare voluerunt. In caeteris autem hominibus, etiam in ipsis auditoribus suis, hanc partem bonae divinaeque substantiae, quae mixta et colligata in escis et potibus detinetur, maximeque in eis qui generant filios, arctius et inquinatius colligari putant. Quidquid vero undique purgatur luminis, per quasdam naves, quas lunt, regno Dei tanquam propriis sedibus reddi. Quas naves de substantia Dei pura perhibent fabricatas: lucemque istam corpoream, animantium mortalium oculis adjacentem, Dei dicun
Abbreviated transcription (Latin):
capgelm̃ uide qũa at ꝯpetent᷑ exorsus. Cusigłi¬
um inquit ibu xp̃i silii dei: ut hnic attis habun¬
deip appareat genealogiã nõ eer eusigeliũ. Ilam¬
q et in ip̃d matheo post molusum ioħ̾em in cart̾e.
tunc legitur iħm cepisse p̾dicare exuangelium
regni. Ergo quicquid aute hoc narratũ est: gene¬
alogiam ẽẽ constat non eusigeliũ. alioquin ꝙͥ
impediebat eciam matħm ponere ewangłi¬
um iħu xp̃i filii der: nisi qi imꝑbum putauit ge¬
nealogiam uocare euuangeliũ. Qua pp̃ si ĩa tͥ
distinctum satis est quod usq nunc ignorasti
longe aliud ẽẽ euigelium quã genealogiam:
nem xp̃i. de quo quicquid iam p̾rogare uolue¬
ris. omisis gñationib quere. Aut si et de ipis
conferre est aimꝰ. non equalemꝰ recuso: cũ sro
mͥ magna eo de hiis ad respondendũ copia. S
tu disce interrogare qd̃ pͥmũ est. uideris .n. mͥ
munc scire nelle non utr̃ ewangeliũ accipiã.

Expanded text:
angelium, uide quam sit conpetenter exorsus: euangelium, uide quam sit conpetenter exorsus: euum, inquit, Iesu Christi filii dei, ut hinc satis abundeque adpareat genealogiam non esse euangelium. namque et in ipso Matthaeo post inclusum Iohannem in carcerem tunc legitur Iesum coepisse praedicare euangelium regni. ergo quicquid ante hoc narratum est, genealogian esse constat, non euangelium. alioquin quid inpediebat et Matthaeum ponere euangelium Iesu Christi filii dei', nisi quia inprobum putauit genealogiam uocare euangelium? quapropter si iam tibi distinctum satis est, quod usque nunc ignorasti, longe aliud esse, euangelium quam genealogian, dicationem Christi. de quo quicquid iam perrogare uolueris, omissis generationibus quaere. aut si et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelium accipiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inquirere. sic nr̃a ĩntentio est pseudo ꝓpĩanos
uos ostñdere. ut ño solum xpĩani ꝑiciores uos
ꝯm̃cendo prodant. sed epͣ ĩꝑiores uos cauendo ꝓ¬
ficiant. Cur. autẽ serpentem prem nr̃m dixisti:
anexcidit tͥ ꝙ̃ admodũ soleatis uituꝑare du
qui homini p̾ceptum in paradyso dedit. et lau¬
dare serpentem quod ei per suũ consilium ocu¬
los aꝑutor Puto iustum ẽe ut serpentem illum
dyabolum a uob̾ laudatũ: tu pocius agnoscas
peẽm tuum. Nam slle te filiũ eciam modo uitu
eo natum accipis xpm̃: Non iaq est. ¶lec .n
sequituꝵ. ut si essgliumm accipio. idcuto et na¬
quã se nacum ex hom̃ib dicto at uero genealo¬
lib̾ gñationis iħu xp̃i tilii dauid. Non ergo liber
la iduatur que confirmat genessm: ut recꝰte
genesidium hoc magis ñcuparipossit qũa euu¬
Felum. Ac deniq marchus qui generationem
ñtuibe nõ curauit. sed p̾dicationẽ tm̃ filiidei ꝙ ẽ¬

Expanded text:
inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis laudatum tu potius agnoscas parentem tuum; nam ille te filium etiam modo uitupet natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio, idcirco et nasquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealoliber generationis Iesu Christi filii Dauid. non ergo liber la inducitur, quae confirmat genesim, ut recte genesidium' hoc magis nuncupari possit quam euangelium. ac denique Marcus, qui generationem scribere non curauit, sed praedicationem tantum filii dei,
Abbreviated transcription (Latin):
m. Ilam quod sems̃ ess: ex quadam ꝑte ĩꝑfcm̃. ex
nulla tñ tłm est. Quid ergo: Si aliquid de est fidei
eoꝵ quos cͥcũuenire conamini: ñ quid ĩo id quod
eis ad est destruendũ ac no potius id qd̾ eis deest
astruendũ ẽ: Sqent ad quosdã ĩꝑtcds loꝙ̃s apłs
ati Gaudens et iudens urãm conu̾sationẽ et id
qd̾ deest fitri ur̃e in xp̃o. Ternebat utiq qnͣdam
spũalem sabricam. sicut alibi dicit. doi edificatio
estio: et in el cernebat utrũꝙ. et unde gauderes
et unde sittageres Gaudebat ex eo qd̃ iam edifi¬
catũ indebat sutagebat ex eo qd utꝙ ad culmẽ
ꝑsc̃õnis adhuc edificandũ ẽt sentiebat. Itaq nõ
reuera catholicos nondũ ꝑfc̃os sed quodã modo
ut dixisti. semi xpĩanos quos fauaͥtis et seducatis
ur̃a peru̾sitate insestamim. Sed si qui ad huc cai-¬
am tales sunt. si uos pseudo xp̃ianos ẽe intellexe¬
qñtos sod deurtandos nos ẽẽ cognoscũt. Sicit
gͦ nr̃a intentio est semixpĩanos quos decipiatis

Expanded text:
mus. Nam quod semis est, ex quadam parte imperfectum, ex nulla tamen falsum est. Quid ergo? si aliquid deest fidei eorum quos circumvenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruendum, ac non potius id quod deest astruendum est? Sicut ad quosdam imperfectos loquens Apost: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexeuendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cias eius xpĩ lib̾alitas fecit. Ac ne incõgrue
hec me ꝯparasse existimes: paulus in nos hãc
ꝯuigalis discipline siłitudinem prior contulit
dicens. Que sb uiro est mulier: iuente iuro
alligata est lege uiri. Si aũ mortuus fui̾t uir
eius: soluta ẽ a lege iuri. Ergo uiuente iuro
uocabitur inquit ad ult̾a: si uincta fuit alten
uiro. Quod si mortuus fu̾it uir eius: nõ erit
adult̾a alii ꝯuincta. Pꝰ hoc ostñdens spũ mecha¬
n eos qui nõ ante repudiantes et ĩ morturs
quodã modo ponentes legis auctorẽ: tum de¬
mũ se copłauerunt xp̃o. Quod dcm̃ ad eos p̃ci¬
pue spectat qui crediderit ex uideis udelicet
ut ip̃i sint prime suꝑstitionis obliti. Nobis uͦ
m hoc quid opus est uel p̃cepto quib ex gentili¬
tate conu̾sis ad xpm̃. hebreoꝵ. deus nõ mortuus
debet uideri. Sed nec natꝰ : Sane uidẽo si credat
adonens debet uideri defunctus. gentili uõ ydo¬

Expanded text:
tias eius Christi liberalitas fecit. ac ne incongrue tias eius Christi liberalitas fecit. ac ne incongrue me haec conparasse existimes, Paulus in nos hanc coniugalis disciplinae similitudinem prior contulit dicens: quae sub uiro est mulier uiuente, uiro alligata est lege uiri; si autem mortuus fuerit uir eius, soluta est a lege uiri. ergo uiuente uiro uocabitur, inquit, adultera, si iuncta fuerit alteri uiro; quodsi mortuus fuerit uir eius, non erit adultera alii coniuncta, per haec ostendens spiritu moechari eos, qui non ante repudiantes et in mortuis quodam modo ponentes legis auctorem tum demum se copulauerint Christo. quod dictum ad eos praecipue spectat, qui crediderint ex Iudaeis, uidelicet ut ipsi sint primae superstitionis obliti. nobis uero in hoc quid opus est uel praecepto, quibus ex gentilitate conuersis ad Christum Hebraeorum deus non mortuus debet uideri, sed nec natus? sane Iudaeo, si credat, Adoneus debet uideri defunctus, gentili uero ido
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃. ut sitis ingrati tam ĩmensis dotib eiꝰ: ħ
uos aliciunt. ut in hebreoꝵ deꝑeatis post nupti¬
as xp̃i. Dncite gͦ iam nunc eciam falli uos: et
decipi faisis ꝓmissionib eius. Paper est. egenꝰ
est. ne ea quidem p̃stare pot que ꝓmittit. ña
si sue pprie coniugi. dico aũ smagoge nchil
hoꝵ prestat que pollicerur. et quidem morẽ
gerentid ꝑ omĩa et seruienti sũmissius ꝙͣ
ancilla: uob̾ pstare quid potent aliems a
se et mandatoꝵ suoꝵ decrectantib uigum su¬
pba ceruice: Sed uos quidẽ ꝑgite agere ut ce¬
pistis. Rudem pannũ uet̾i testamento ꝯmiiti¬
te nouũ uinũ ueternosis utrib credite: duo¬
b manitis nulli placituri scruite. Uanam de¬
iq fidem ippocentaurũ facite: nec equũ per¬
b apłi qui dicit. Sufficĩa ur̃a ex deo est: qui
nos ydoneos ꝓbauit ministros noui testam̃ti.
dimus accipere. Suꝑbos nos ad u̾sus blandi.¬

Expanded text:
Christum, ut sitis ingrati tam inmensis dotibus eius. haec Christum, ut sitis ingrati tam inmensis dotibus eius. haec uos inliciunt, ut in Hebraeorum depereatis deo post nuptias Christi. discite ergo iam nunc etiam falli uos et decipi falsis promissionibus eius. pauper est, egenus est, ne ea quidem praestare potest, quae promittit: nam si suae propriae coniugi, dico autem synagogae, nihil horum praestat, quae pollicetur. et quidem morem gerenti sibi per omnia et seruienti summissius quam ancilla, uobis praestare quid poterit alienis ab se et mandatorum suorum detrectantibus iugum superba ceruice? sed uos quidem pergite agere, ut coepistis, rudem pannum ueteri uestimento committite, nonum uinum ueternosis utribus credite, duobus maritis nulli placituri seruite, christianam denique fidem Hippocentaurum facite, nec equum perbus apostolum, qui dicit: sufficientia nostra ex deo est, qui nos idoneos probauit ministros noui testamenti.dimus accipere. superbos nos aduersus blandi
Abbreviated transcription (Latin):
iplentur mat̾ia. sed de eadem ac oͥ simili: ut ui¬
ni uino. et melł melle. et aceti aceto. Quib si
dissimilia et nõ sui gñis suꝑ fundas. ut melli
fel. et aqũa uino. et aceto garos: nõ repletio uo¬
cabitur hec sed adult̾ium. Hec gͦ causa est: unde
nos paꝵ accipimus testiñ uet̾. Et qr ecc̃a nostra
sponsa sit xp̃i. pauꝑior quid̃ ei nupta sed diuiti:
contenta sit bons mariti sui. humiliũ amatoꝵ
dedignatur opes. sordent ei testam̃ni ueteris et
enis auctoris mimera. fameq sue custos diligẽ¬
ditia ma sponsi suiꝰ accipit literas. urã sa¬
ne ecc̃a uslirper testmñ uecus que ut lascuua uir¬
go ĩmenor pudoris. alieni uiri. et inimeribus
gaudet et lict̾is. Amator demq ille ur̃ ex pudo¬
ris corruptor hebreoꝵ deus: dipticeo lapideo suo
suo aurum uobis ꝓmittio et argentum. uẽtris
saturtatem. terrã cananeoꝵ. hii uos delectaue¬
runt tam sordidi questus ut libeat peccare pꝰ

Expanded text:
inplentur materia, sed de eadem ac sibi simili, ut uiinplentur materia, sed de eadem ac sibi simili, ut uini uino et mellis melle et aceti aceto: quibus dissimilia et non sui. generis superfundas, ut melli fel et aquam uino et aceto garos, non repletio uocabitur haec, sed adulterium. hoc ergo causa est, unde nos parum accipimus testamentum uetus. et quia ecclesia nostra, sponsa Christi, pauperior quidem ei nupta. sed diuiti, contenta sit bonis mariti sui, humilium amatorum dedignatur opes, sordent ei testamenti ueteris et eius auctoris munera famaeque suae custos diligentissima nisi sponsi sui non accipit litteras. uestra sane ecclesia usurpet testamentum uetus. quae ut lasciua uirgo inmemor pudoris alieni uiri et muneribus gaudet et litteris. amator denique ille uester et pudoris corruptor Hebraeorum deus diptychio lapideo suo aurum uobis promittit et argentum, uentris saturitatem et terram Chananaeorum. hi uos delectauerunt tam sordidi quaestus, ut libeat peccare post
Abbreviated transcription (Latin):
est parum aduersus istos. Nob̾ .n. sufficto scire unũ
deum locutum et per moy sen et per ysaiam. et
maledcm̃ ẽẽ oem̃ qui nõ suscitauit semen in isrł
siue tunc csi ppło scd̾m carnẽ ꝓpagando eciã carna¬
lis prolis oꝑatio inconigali castitate ad officium
qui um ꝑtinebat. siue mĩc ne quisqua. spũaliter
natus puter sͥ deb̾e suffic̾e̾ ne instec dm̃icis lucͥs.
ꝙ testamenti mira breuitate ꝯplectitur: maledi¬
ctus om̃is qui ño suscitau̾it semen in istaeł.
plemin suꝑfusa nõ recipit. sed effũdit.
et stomachus satur reicit ingesta. ꝑͥinde et udei
ex p̾occupatione moyseos testam̃tiuet̾i saciati
respuerunt nouũ: et nos ex xp̃i p̾uentde nouo
refecti. respumus uetus. uos ĩo utruq accipi¬
tis. qr in neutro estis pleni. sed semi: alt̾utt̃q
ex alt̾o in nobis non tam repletur. qu̾a corrũ¬
pitur. Quia et sema uasa nũqũa de dissimili

Expanded text:
est parum aduersus istos. nobis enim sufficit scire unum est parum aduersus istos. nobis enim sufficit scire unum deum locutum et per Moysen et per Esaiam. et maledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel, siue tunc, cum populo secundum carnem propagando etiam carnalis prolis operatio in coniugali castitate ad officium ciuicum pertinebat, siue nunc, ne quisquam spiritaliter natus putet sibi debere sufficere. nec instet dominicis lucris, que testamenti mira breuitate complectitur: maledictus omnis, qui non suscitauerit semen in Israhel. plenum superfusa non recipit, sed effundit et stomachus saturus reicit ingesta. proinde et Iudaei ex praeoccupatione Moyseos testamento uetere satiati respuerunt nouum, et nos ex Christi praeuentione nouo referti respuimus netus. uos ideo utrumque accipitis, quia in neutro estis pleni, sed semi alterumque ex altero in uobis non tam repletur quam corrumpitur, quia et sema uasa numquam de dissimili