comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ que quisq patitur. non in bonis quibus
fruitur. õpus ẽ patientia. hanc itaq uitam
de qua scriptũ est. numqͥd non temptatio
ẽ uita humana suꝑ t̾ram. in qua qͦtidie cla¬
mamus ad dnm̃ lib̃a uos a malo. cogit᷑ ho¬
mo tolerare etiã remissis peccatis. quãuis
ut in eam ueniret miseriã pͥma fuerit cau¬
sa peccatum. Pductior ẽ enim pena quã
culpa: ne parua putaretur culpa. sicũ illa
finiretur et pena. Ac ꝑhoc uł ad demõstratio¬
nẽ debite miserie. uł ad emendationẽ labi¬
lis uite. uel ad exercitationẽ necessarie pa¬
tientie. et temꝑalit̾ detinet honiinẽ pena.
et quẽ iam addampnationẽ sempit̾nã
reum non detinet culpa. hec ẽ istorũ die¬
rũ quos in hac mortalitate agimus malos.
quãuis in eis diligamus uide diesbonos:
flenda quid. s non rep̃hendenda conditio.
Nenit enĩ de ira dei iusta: de quo scriptura
loquens. homo natꝰ inquit ex muliere bre¬

Expanded text:
autem quae quisque patitur, non in bonis quibus autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, bre
Abbreviated transcription (Latin):
melior qui miñ quã condiscipłs eius diligit
xp̃m. et plus quã condiscipłs eius diligitur
discipłs diligat. xpmñ: hinc plane cunc¬
tatur responsio: et augetur questio. Quan¬
tum aũ ipse sapio. meliorem qͥ plꝰ diligit
xpni. feliciorem uero quẽ plus diligit xp̃e.
facile responderẽ. si iusticiã libatoris nrĩ
minus eũ diligentis. a quo plus diligitur.
et eum plus a quominus diligit᷑. quẽadno¬
dũ defenderem ꝑuiderẽ. Aggrediar gͥ in
eius manifesta miscdia cuius e occulta ius¬
acia: de soluenda questione tam ingenti. ꝓ
uirib quas ipse donauerit disputare: huc¬
usq enim ꝓposita ẽ. non exposita. Exponen¬
de uero eius sit erordium. ut meminerimꝰ
in hoc corruptibili corꝑe qđ aggrauat ani¬
mam. uitã nos miserã uiuere: s quia iã re¬
dempti ꝑ mediatorem sumꝰ. et sp̃m scm̃ pig¬
nus accepimus: beatam uitam in spe habe¬
mus et si rem ipsam nondũ tenemus. spes
aũ que uidetur. non ẽ spes. Quod enĩ uidet

Expanded text:
melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus diligitur discipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donaverit, disputare: hucusque enim proposita est, non exposita. Exponendae vero ejus hoc sit exordium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam dempti per mediatorem sumus, et Spiritum sanctum pignus accepimus, beatam vitam in spe habemus, etsi rem ipsam nondum tenemus. « Spes autem, quae videtur, non est spes. Quod enim videt
Abbreviated transcription (Latin):
ita in nõnullis aliis diuinis litteris inuenit᷑
ut est. posuerunt in celũ os suum. et uer¬
ticem capilli ꝑambulantiũ in delictis su¬
is: et multa huĩmodi que scripturis scĩs nõ
desunt. sicut alii tropihoc ẽ loquutionũ
modi. de quib oꝑosius disputarẽ. nisi euã¬
gelista terminante euangłium suũ. etiam
ipse compellerer meũ terminare sermonẽ¬

Expanded text:
ita in nonnullis aliis divinis litteris invenitur: ita in nonnullis aliis divinis litteris invenitur: ut est: Posuerunt in coelo os suum ; et: Verticem capilli perambulantium in delictis suis : et multa hujusmodi, quae Scripturis sanctis non desunt, sicut alii tropi, hoc est, locutionum modi. De quibus operosius disputarem, nisi evangelista terminante Evangelium suum, etiam ipse compellerer meum terminare sermone
Abbreviated transcription (Latin):
inquit et alia multa. que fecit iħc. que
siscribantur ꝑ singula. nec ipsum arbitͦr
mundũ caꝑepossecos qui scribendi sunt li¬
bros. Non spatio locorum credendũ est.
mundũ caꝑe non posse. que in eo scribi
quo mͦ eꝙossent si scripta non fierent.
S capacitate legentium cõprehendi for¬
tasse non possent. Quãuis salua rerum
fide plerũq u̾ba excedẽ uideat fidẽ: quod
non fit quando aliquid quod erat obscu¬
rum uel dubiũ causa et ratione reddita
exponitur: s quando id quod aꝑtum ẽ.
uel augetur uel extenuatur. nee tamen
a tramite significande ueritatis errat᷑:
quoniã sie uerba rem que indicat᷑ ercedunt.
ut uoluntas loquentis ut  fallentis appare¬
at. qui nouit quousq credatur: aquo ultͣ
quam credendũ est. uel minuit᷑ loquendo
aliquid uel augetur. Hunc loquendi mo¬
dum greco nomine. nõ solum grecarum.
uerẽtiam latinarũ litteratrũ magistri yꝑ¬
bolen uocant: qui modus sicut hoc loco.

Expanded text:
ta, quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum, arbitror, mundum capere eos qui scribendi sunt libros. « Non spatio locorum credendum est, mundum capere non posse, quae in eo scribi quomodo possent, si scripta non ferret, sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent, quamvis, salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem. Quod non fit quando aliquid quod erat obscurum vel dubium, causa et ratione reddita, exponitur, sed quando id quod apertum est, vel augetur, vel extenuatur; nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quoniam sic verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis, nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est, vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum Graeco nomine non solum Graecarum, vel etiam Latinarum litterarum magistri Yperbolen vocant, qui modus, sicut hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio ẽ curapło petro.
quando se t̃cio manifestauit dis¬
ciptis dixerit dñs sequere me: de
apło autem ioħe. sic eũ uolo manere. donec
ueniam quid ad te. huic questioni quantũ¬

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
tis omnib que ante mor¬
tem suam ꝑagi oportere
p̃sciebat. quando uolu¬
it tradidit spm̃: que deinde sequu-¬
ta siñt. euangelista narrante ui¬
deamus. Iudei ergo inquit quoniã
parasceue erat. ut non remanerẽt
in cruce corꝑa. sabbato. erat enim
magnus ille dies sabbati : rogauerut̃¬
pilatum ut frangerent᷑ eorũ crura et
tollerent᷑. Non crura tollerentur. s hii
quib ideo frangebant᷑. ut morerent᷑¬
et auferrent᷑ ex ligno. ne pendentes
in erucib magnum diem festũ sui diu-¬
turni cruciatꝰ horrore fedarent. heng
gͦ milites et pͥmi quidem fregerun
ra: et alterius qui crucifixus ẽ cum eo

Expanded text:
tis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sunt, Evangelista narrante videamus. « Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora sabbato erat enim magnus dies Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus est cum
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicati sunt sunt suꝑ numerihe
adiuuante reddenda ẽ. Si enĩ numeri
constituamus quilegem significet quo
erunt nisi decem: decalogũ qͥppelegs
id ẽ decem notissima illa p̾cepta: digito
dei duab tabulis lapideis pͥmim fuisse
conscripta. certissimũ nobis est. s. lerqũ¬
do non adiuuat grã. p̃uaricatores facit.
et tantũmͦ in littera ẽ ꝓpt᷑ hoc enł̃ marine
ait apłs. Littera enĩ occidit: spcaũiuisi¬
sonuit scĩficatio. nisiin die septimo: None¬
nĩ scĩficauit ds̃ pͥmum diem in quofecit lu¬
centaut secundũ in quofirmamentũ. aut
terciũ in quo discreuit inare a terra et iera
iecbam lignumq ꝓduritiaut quardũ in a¬
n sd era creata aut quintũ in quo anima
uque in aquisuiuit et maere uolitãt. aut
pain quo t̾restris amina uiua et ipse homo:

Expanded text:
multiplicati sunt super numerum : hic multiplicati sunt super numerum : hic adjuvante reddenda est. 8. Si enim numerum constituamus qui Legem significet, quid erunt nisi decem? Decalogum quippe Legis, id est, decem notissima illa praecepta digito Dei duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta certissimum nobis est . Sed Lex quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tantummodo in littera est: propter hoc enim maxime ait Apostolus, Littera occidit, spirisonuit sanctificatio, nisi in die septimo? Non enim sanctificavit Deus diem primum, in quo fecit lucem; aut secundum, in quo firmamentum; aut tertium, in quo discrevit mare a terra, et terra herbam lignumque produxit; aut quartum, in quo sidera sunt creata; aut quintum, in quo animalia quae in aquis vivunt et in aere volitant; aut sextum, in quo terrestris anima viva et ipse hom
Abbreviated transcription (Latin):
hicaũ misert̃ rete in dexterã partem: et iã
non ualebant illud trahere a multitudi¬
ne piscium. Quid ẽ iam nõ ualebant illud
traħe. nisiquia illiqui ꝑtinet᷑ ad resurrec¬
tionem uite id ẽ ad dexteram: et int᷑ xpĩani
nominis retia defungunt᷑ non nisi uilit¬
tore id ẽ infine scłi. cum resurrexerint ap¬
parebunt: Ideo nõ ualuerut̃ sic trahe recia
ut in nauem refunderet᷑ quosceꝑant pis.¬
cessic̃de ilł omĩbfactum ẽ quib rete dirup¬
tũ. et nauicule p̃ssũsunt: habet aũ istos
naatios ecclia pꝰ fiuem uite huis. inson
pacis uelut in ꝓfuudo latentes: aone&
te cubitis eristimo figuratũes ꝓpt ie dus
generis electos. et circũcisionis et ppitu
tamquã centum etcentũ. quia in sina
centenaria numer ad deferã transit Poste¬
mom illa piscatione numer pisciũ nõer¬
primit᷑ tamquã illud ibifiat. qđ palq̃¬
ẽ ꝑppħꝑam. adnuntiaui et loquutus ĩ

Expanded text:
Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illud trahere prae multitudine piscium. Quid est, et jam non valebant illtrahere, nisi quia illi qui pertinent ad resurrectionem vitae, id est ad dexteram, et intra christiani nominis retia defunguntur, nonnisi in littore, id est in fine saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; sicut de illis omnibus factum est, quibus rete disruptum, et naviculae pressae sunt. Habet autem istos dextros Ecclesia post finem vitae hujus in somne pacis, velut in profundo latentes, donec tis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, et circumcisionis et praeputii, tanquam centum et centum; quia in summa centenarii numerus ad dexteram transit. Postremo in illa piscatione numerus piscium non exprimitur, tanquam illud ibi fiat qetam, Annuntiavi et locutus sum;
Abbreviated transcription (Latin):
cent bonos: nec in sinistram ne solos ma¬
los .s indifferent̃ laxate inqͥt retia urã in
capturã: ut ꝑmixtos intelligam̃ bonos et
malos hic autẽ mittite inqt in dexterã
nauigii rete: ut significaret eos qui stabũt
ad dexteram solos bouos. Ibi rete ꝓpt̃ sig¬
nificanda scismata rumpebat᷑. hic ueroqũ
qm̃ iam in illa sũma pace scõrũ nulla erut̃
scismata. ꝑtinuit ad euangłistam dicere.
et cum tantieẽnt idẽ tam magni: non est
scissum rete. tamꝗͣ illud respiceret ubiscis¬
sum ẽ. et in illiꝰ mali coꝑatione cõmendaret
do tanta: ut impleta duo nauigia merge¬
rentur. id ẽ in submersionẽ p̃merent᷑. Non
enĩ mersa sunt: s tam̃ꝑiclitata. Unde enimi
existunt ineccłia tanta que gemimꝰ. nisi cũ
taute multitudini obsisti non pot̾. que ad
submergendã ꝓpe modũ disciplinã intrat.
cũ morib suis a scõrum itinere penitꝰ alienis :

Expanded text:
cent bonos, nec in sinistram, ne solos macent bonos, nec in sinistram, ne solos malos; sed indifferenter, Laxate, inquit, retia vestra in capturam, ut permixtos intelligamus bonomalos. Hic autem: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur; hic vero, quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erant schismata, pertinuit ad evangelistam dicere: Et cum tanti essent, id est, tam magni, non est scissum rete, tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret m tanta, ut impleta duo navigia mergerentur, id est, in submersionem premerentur. Non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existunt in Ecclesia tanta quae gemimus, nisi cum tantae multitudini obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum disciplinam intrat cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis?
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uero post resurrectionẽ suã: hinc osten¬
dit illam capturã piscium bonos et malos
significare. quos nunc habet eccłia: istã
uero tantũm bonos quos habebit in eter¬
nũ. completa infine huius scłi resurrec¬
tione mortuorũ deniq ibi iħc nõ sicut
hic inlittore stabat. quando iussit pisces
capi: s ascendens in unã nauem que e¬
rat sẏmonis. rogauit᷑ nt aterra reducẽt
pusillũ: et in ea sedens docebat turbas:
ut cessauit aũ loqui: dixit ad symonem:
duc in altum: et laxate retia urã in capturã
Et illic quod captum ẽ piscium in nauiculis
fuit:. non sic̃ hic rete extraxerunt in terrã.
his signis et si qua alia potuerut̃ reppiri.
ibi eccłia in hoc scło. hic uero infine scrĩ fi¬
gurata ẽ Ideo illudante. hoc aut᷑ postre¬
surrectionẽ dnĩ factum ẽ. quia ibi nos rpc̃
significauit uocatos. hic resuscitatos. Ibire¬
tia nõ mittunt᷑ in dexterã. ne solos signifi¬

Expanded text:
hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostenhoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium bonos et malos significare quos nunc habet Ecclesia, istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Dominus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi, sed ascendens in unam navem quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum; et in ea sedens doceUt cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. His signis et si qua alia potuerint reperiri, ibi Ecclesia in hoc saeculo, hic vero in fine saeculi figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos signifi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜtcũ tanti eẽnt: non ẽ scissũrete. Hoc est
magnũ sacramentũ in magno ioħis euan-¬
głio: et ut uehementĩ cõmendaret᷑. loco ul¬
timo scriptũ. Quod qͦ septẽ discipli fuert̃
inista piscatione. petrus et thomas. et na-¬
thanahel et duofilii zebeder et aliiduo
quoꝵ nomina tacent᷑. isto suo septenario
numero finem significat᷑ temꝑis: Uiuiuer¬
sum qͥppe septẽ dieb uoluit᷑ temp̃. Ad hoc
ꝑtinet qđ mane facto iħc stetit in littore:
quia etiã litus finis ẽ maris: et ideo finẽ
significat sełi Fundem finem scłi osten¬
dit. et quod petrus rete extraxit insȩterrã
tudinẽ dedit: et eãtrahunt inqͥt adlitus:
Quodlitus qͥd eẽt. exponẽsait: Sicerit in
cõsũmatione scłi S illa uebi ẽ nõ rei geste
ꝑabola Reaũ gesta sic̃ hocloco qualit̾ in
scłi fine futura sit: ita dns alia piscatione
significauit eccłiã qualit̃ nunc sit:. Quod
autem illd̾fecit mn initio p̃dicationis sue.

Expanded text:
cum tanti essent, non est scissum rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerint in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isto suo septenario numero fidem significant temporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto Jesus stetit in littore, quia etiam littus finis est maris, et ideo finem significat saeculi. Eumdem finem saeculi ostendit, et quod Petrus rete extraxit in terram, htudinem dedit, et eam trahunt, inquit, ad littus. Quo littus quid esset exponens ait: Sic erit in consummatione saeculi . Sed illa verbi est, non rei gesta parabola. Re autem gesta, sicut hoc loco, qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione significavit Ecclesiam qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit initio praedicationis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
multo latiꝰ atq fercilius seminaret eIbios¬
tendit ex euangłio uiuendihoc ẽ uictum
habendi nõ necessitatẽ aplisimpositã. s̃ po¬
testatẽ cdatam. Quam potestatẽ cõmemorat
idem apłs dicens. Sinos uob̾ spiritalia se¬
minauimꝰ: magnũ est si urã carnalia meta¬
mus: Si alii potestati ur̃e participant: ñ
tate. Et paulopost Qui altari seruiunt in¬
qͥt: altari conpartiunt᷑: Sic et dñs ordina¬
uit: his qui euangeliũ adnũtiat: de euan¬
gelio uiuere Ego aũ nulliꝰ horũusus sum:
Satis gͥ aꝑtum ẽ non imꝑatũs: inpotestate
apłis posicũ. ut aliunde nõ uiuerent nis
ex euangłio et ab eis quib euangliũ predi¬
cando spiritualia seminabat̃. carnalia me¬
terent. hoc ẽ carnis huiꝰ sustentaculũ sume¬
rent. et tãquã milites xpĩ stipendiũ de¬
bitũ acciꝑent: sic̃ a ꝓuincialib: xp̃i. Inde
disennle segregł. paulo supĩ de hac redi¬

Expanded text:
multo latius atque fertilius seminaret. Ubi osmulto latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem apostolus dicens: « Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non mtate. » Et paulo post: « Qui altari serviunt, » inquit, « altari compartiuntur; sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Undemiles egregius paulo superius de hac re di
Abbreviated transcription (Latin):
aures. eiꝰ ore ꝓlata. si c̃misit ine pat̃. et ego mit¬
to uos. quoꝵ remiseritis peccata remittunt᷑
cis. et quorũ retinueritis retenta sut. subito
fiunt sic̃ fuerunt. non hominũs piscum
piscatores: hicergo quos hoc moueum
pondendũ est. nõ eos fuisse ꝓhibitosare
sualicita scilicet atq concessa uietuĩ neces¬
sarium querere. su apłatꝰ incegritate ser¬
uata. siquando unde uiuerẽt aliudnon
haberent. nͥ forte quispiã putareaudebt
aut dicere. apłm paulũ nõ ꝑtiniusse adeoꝵ
ꝑfectionẽ qui relictis omĩb: xpm̃ sequid¬
sunt. qm̃ ne quẽquã eoꝵ gͣuaret quiuie
uangeliũ p̃dicabat. suum uictũ susna¬
nib transigebat. Ubi magisimpletui a
reat dei grẽ deputandũ. qđ et animoe
corꝑe poterat usq ãdeo plusillis omibla
borare. ut neq cessaret ab euangłio p̃di¬
cando. neq tam̃ ex euangłiosic̃ ili susten¬
taret hanc uitam: cum idꝑtot gentesin
quib xpĩ nomen nõ fuerat ꝓpħatum:

Expanded text:
Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis omnibus, Chriniam ne quemquam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat : ubi magis impletum ereat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; cum id per tot gentes in quibus Christi nomen non fuerat prophetatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ manifestauit. se discipłis suis. beati
ioħis apłi. euangeliũ terminat᷑. in qͦ
iam ꝑtractauimꝰ ut ualuimus partẽ
pͥorem. usq ad eum locum. ubi nar¬
ratum ẽ. captos fuisse pisces. ciii. a¬

Expanded text:
manifestavit se discipulis suis, beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces c
Abbreviated transcription (Latin):
uite. ꝑtinentes indicant pisces. Sequitur
de prandio dnĩcum istis septem discipłis.
et de hisque pꝰ prandiũ loquutꝰ ẽ. ac de
ipsius euangłii termino. ut ds̃ ꝗd dona-¬
uerit disseramꝰ: s hoc nõ est isto sermone
dete usq ad id quodait. hoc audem
dixit. significans qua morte clarificatu¬
rus ęsset deum.

Expanded text:
vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post prandium locutus est, ac de ipsius Evangelii termino, ut Deus quod donaverit disseramus: sed hoc non est isto sermone dete; usque ad id, Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ili sut certe scribe et pharisei qui suꝑcathe¬
drã moysi sedent: et de quib ait Que dict̃
facite: que aũ faciunt facere nolite. dicut̃
enĩ: et non faciunt: Nocent sermonib qđ
nõ soluunt morib sonsequens ẽ ergo. ut
qui minimꝰ est in regno celorũ. qualis mĩc
ẽ eccłia. non intret in regnũ celorũ qualis
tũc erit eccłia: qm̃ docendo qđ soluit adeoꝵ
societatẽ qui faciunt qđ docent. nõꝑtine¬
bit. et ideo non erit innumero pisciũmag¬
norũ: qm̃ qui fecit et docuerit. magnus
uocabit᷑ in regno celorum st̃ quia hic mag¬
nus erit: ideo ibi erit ubi minimꝰ ille non
erit: Isq adeo quippe ibimagnierunt. ut
qui minoribiẽ. maior sit eo qui hic maior
ẽ. S tamen quihic magnisut᷑ idẽ qui in
regno celorũ ubi sagena congregat bonos
et malos. faciunt bona que docent. ipsi
erunt in illa regni celorũ eternitate maio¬
res. quos isti ad dexterã et ad resurrectionẽ

Expanded text:
Illi sunt certe, Scribae et Pharisaei, qui catheIlli sunt certe, Scribae et Pharisaei, qui cathedram Moysi sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
nes: minimꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ. Quiaũ
fecĩt et docuerit: hic magnus uocabit᷑ in
regno celorũ. Iste gͦ poterit ꝑtinere ad nu¬
merũ piscium magnoꝵ: minimꝰ aũ ille qui
soluit factis qđ docet uerbis. intali eccłia
pot̾ eẽ. qualem significat pisciũ prima il¬
la captura. habentẽ bonoset malos. quia
et ipsa dicit᷑ regnũ cȩloꝵ. ꝓpt̾ quod ait:
Simile ẽ regnũ celoꝵ sagene misse in mars.
et ex om̃i genere pisciũ congreganti. Ubi
uult intelligi etiã bonos et malos: quos
dicit in littore id ẽ infine scłi seꝑandos
deniq ut ostendet istos minimos reꝓbos
eẽ. qui docent bonaloquendo. que soluut̃
male uiuendo: nec quasi minimos inuita
et̾na fu turos. s tmĩno ibi nõ futuros: cũ
dirisset minimꝰ uocabit᷑ in regnocelorũ.
continuo subiecit: dico enĩ uob̃ quia nisi
habundauerit iusticia ur̃a plusꝙͣ. scribar
etphariseoꝵ. non intrabitis in regnũ celoꝵ.

Expanded text:
nes, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem nes, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Iste ergo poterit pertinere ad numerum piscium magnorum. Minimus autem ille qui solvit factis quod docet verbis, in tali Ecclesia potest esse, qualem significat piscium prima illa captura, habentem bonos et malos, quia et ipsa dicitur regnum coelorum: propter quod ait, Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere congreganti . Ubi vult intelligi etiam bonos, et malos; quos dicit in littore, id est, in fine saeculi separandos. Denique ut ostenderet istos minimos reprobos esse, qui docent bona loquendo, quae solvunt male vivendo, nec quasi minimos in vita aeterna futuros, sed omnino ibi non futuros; cum dixisset, Minimus vocabitur in regno coelorum, cabundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum .
Abbreviated transcription (Latin):
datur. ut uinificante spũ littera nõ occidat.
s qđ ꝑlitterã iubet᷑. spũ adiuuante cõplea¬
turei si quid miñ fit remittat̃. Oms gͦ adis¬
tam gram̃ ꝑtinentes. hoc numerofigurant᷑:
id ẽ figurate significant᷑. Quinumerꝰ ter ha-¬
bet etiam qͥnquagenariũ numerũ: et insuꝑ
ipsa tria ꝓpt̾ mysterium trinitatis. Quin¬
quagenarius aũ multiplicatis septẽ ꝑsep¬
tem. et unius adiectione complet᷑. Nã sep
ut eo significet᷑ unus ẽẽ qui ꝑ septẽ ꝓpt̃
oꝑationẽ septenariã demonstrat᷑: et no¬
gesimo die missum: quẽ discipłi iussi sut̃
expectare ꝓmissũ. Non gͥ frustra dicti
sunt isti pisces et tot et tanti: idẽ centum
xit rete interrã. plenũ mnagnis piscibꝰ. c.¬
quẽ lex posset impleri. tamꝗͣ. septẽ ad¬
diturus ad decẽ. paucissimis uerbis int̾po¬
sitis ait. Quigͦ soluerit unum de mau-¬
datis istis minimis et docuerit sichomi¬

Expanded text:
datur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, datur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, sed quod per litteram jubetur, Spiritu adjuvante compleatur, et si quid minus fit, remittatur. Omnes ergo ad istam gratiam pertinentes, hoc numero figurantur, hoc est figurate significantur. Qui numerus ter habet etiam quinquagenarium numerum, et insuper ipsa tria propter mysterium Trinitatis: quinquagenarius autem multiplicatis septem per septem, et unius adjectione completur; nam sepadditur, ut eo significetur unum esse qui per septem propter operationem septenariam demonstratur: et noagesimo die missum, quem discipuli jussi sunt exspectare promissum . Non igitur frustra dicti sunt hi pisces et tot et tanti, id est, et cxerunt rete in terram, plenum magnis piscibus cquem Lex posset impleri, tanquam septem additurus ad decem; paucissimis verbis interpositis ait, Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homi
Abbreviated transcription (Latin):
de et intellectꝰ: sp̃c consilii. et fortitudinis
pescientie et pietatis: et impleuit illum spc̃
ans unicuiq ꝓpͥa ꝓut uult: soꝑatiosepte¬
ina unius sp̃c sic appellata ẽ ab eodem spũ
quscribenti affuit. ut septẽ sp̃c dicerentur:
nimerũ accedit fiunt decẽ et septẽ: qui
nmer ab uno usq ad se ipsum. cõputatis
mib crescens. ad centũ quinquaginta tres
puenit: Ad unũ enim siadicias duos fiunt
mꝙ tres: his si aditias tres et quatuor: fuit̃
ens decem: deinde si addas oms numeros
isquunt᷑ usq ad decẽ ec septẽ. ad supͣdic¬
tm numerũ summa ꝑducitur. idẽ si ad de¬
cen quo abuno usq ad quatuor ꝑueneras.
addasquinq et fiant .xu. his addas .ui. et
adde slum qui restat de quoagit᷑. idẽ decẽ
et septem: et pisciũ ille numerꝰ complebit᷑:
Nonergo tantũmͦ centũ qͥnquaginta tres
scĩ aduitã resurrecturi significant᷑ ȩternã. s¬
cũlege deitamꝙͣ. cum aduersario concor¬

Expanded text:
entiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et implebit illum spiritus  unicuique prout vult ? Sed operatio septenaria unius Spiritus sic appellata est ab eodem Spiritu, qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. ptenarium numerum accedit, fiunt decem et septem: qui numerus ab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Ad unum enim si adjicias duo, fiunt utique tres; his si adjicias tres et quatuor, fiunt omnes decem; deinde si adjicias omnes numeros qui sequuntur usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur; id est, si ad decem, quo ab uno usque ad quatuor perveneras, addas quinque, fiunt quindecim: his addas sex, et adde illum qui restat de quo agitur, id est, decem et septem, et piscium numerus ille complebitur. Non ergo tantummodo centum quinquaginta tres sancti ad vitam resurrecturi significantur aeternam, cum Lege Dei tanquam cum adversario concor
Abbreviated transcription (Latin):
tercio uͦ die dñs resurrexit. eosq reuo¬
cauit ad spem: quã de illo nõ hab̾e iam
ceꝑant: tamen si tr̃ fecissent: putaremus
eos. illa que animos eorũ occupauerat
desꝑatione fecissez. Nunc uero p̾eũ sibi
de sepulcho redditũ uiuũ. p̾oblatam
suis ocłis et manib nõ solum uidendam
uerũ etiã tangendã atq palpandã rediuiue
carnis euidentissimã ueritatẽ. p̃inspecta

Expanded text:
tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revotertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissim
Abbreviated transcription (Latin):
ex discipulis duo: ẽius. Dicit eis sỹmon pe¬
trus: Uado piscari: dicunt ei Henmus et nos
tecũ: Queri solet de hac piscatione discipli¬
loꝵ: cur redierint petrꝰ et filii tebedei ad
id qđ fuerũt priꝰ antequã a dñouocaren¬
tur. Erant enĩpiscatores quãdo eis dixit:
uenite pꝰme: et faciam uospiscatores homi¬
nũ: Tunc eũ quippe illi sequuti sunt ut ma¬
gistro relictis omĩb adhererent. intantũ
ut cum ab eo diues ille tristis abscedẽt
cui dixerat. uade uende omĩa que habes
et da pauꝑib et habebis thesaurũm celo.
rut᷑. et qđ dimisert̃ repetut̃. taquam obliti
qd audierãt. nemo ponẽs manũ suam¬
regno cȩloꝵ. Quod si fecissent defuncto
iħu prĩquã resurrerisset amortuis. qđ
quid non poterat. qm̃ dies quo crucifirꝰ
ẽ totos eos tenebat attentos. usq ad eius
sepulturam. que ante uesꝑum facta est:
sequẽs aũ dieseratsabbati quãdo eis patriũ
morẽ seruantib oꝑari utiq nõ licebat:

Expanded text:
ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. » 2. Quaeri solet de hac piscatione discipulorum, cur redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: erant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus relictis omnibus adhaererent: in tantum ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat, Vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesauram in coelo; runt, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum suregno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu prius quam resurrexisset a mortuis quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est totos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus operari utique licebat;
Abbreviated transcription (Latin):
reduicatꝰ artẽ quã non nouerat didicit.
edũ suis manib transigit᷑ doctor. null
suaret᷑ auditor: quantomag̃ beatꝰ petrus.
quiã piscator fuerat qđ nõuerat fecit. si
Apsens illud tempꝰ aliudunde uiueret ũ

Expanded text:
educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non
Abbreviated transcription (Latin):
it iħc. hoc ẽ sic se spiritalit̾ tangi. quod
ipse et pater unum sint. Eius quippe
intimis sensib quodãmͦ ascendit ad pa¬
trem: qui sic in eo ꝓfici̾t ut patri agnos¬
cat ȩqualem Aliter non recte tangitur.:
id ẽ alit̾̃ in eum nõ recte creditur. Poterat
autem sic non recte credere maria. ut
eum ꝓutaret imparem patris quod itx
ꝓhibetur cum dicitur ei noli me tane
id ẽ noli me sic credere. que madinodm
adhuc sapis: uoli sensum tuum hucusar
ꝑtendere. quod ꝓ te factus sum. sed tas¬
siread illud ꝑ quod facta es. Quomodo e¬
nuri non carnalit̃ adhuc in eum ered&et
quem sicut hominem flebat: Nondum
enuim inquit ãscendi ad patrem meumn
Ibi me tanges: quando me crediders
patri non imparem deum. Uade aĩ adsis
meos. et dic eis. Ascendo ad patrem mei
et patrem ur̃m non ait ad patrem irm̃.
ur̃m. Neq enim hic dixit deum nr̃m Get
hic aliter meuni: aliter ur̃m. Deumieũ

Expanded text:
it Jesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod it Jesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: aliter non recte tangitur, id est, aliter non recte in eum creditur. Poterat autem sic eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id est, noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem meum. Ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum. Non ait, Patrem nostrum: vestrum. Neque hic dixit, Deum nostrum: ergo et hic aliter meum, aliter vestrum; Deum meum
Abbreviated transcription (Latin):
am et mitte in latus meum. Quis autẽ
tam sit absurdus ut dicat eum a discipu¬
lis quidem antequam ad patrem ascendis-¬
set uoluisse se tangi. a mulierib aũ nolu¬
isse. nisi cum ascendisset ad patrem: s nec
sic qui uellet: desipere sineretur. Legunt᷑
enim etiam femine. post resurrectionem
antequam ad patrem ascenderet. tetigis¬
se iħm. in quib erat etiam ipsa maria
magdalene. narrante matheo. quod oc¬
currerit illis iħc dicens. auete. Ille autẽ
accesserunt inquit. et tenuerunt pedes
eius. et adorauerunt eum: Hoca ioħe p̃¬
termissum ẽ. s: a matheo uerum dictum.
Restat ergo ut aliquod in his uerbis late¬
at sacramentum: quod siue inueniam
siue inuenire minime ualeamꝰ. inesse
tamen nullo modo dubitare debemus.
Aut gͦ sic dictum ẽ noli me tangere non¬
dum enim ascendi ad patrem meũ. ut
in illa femina figuraretur eccłia de genti
disset ad patrem: aut sic in se credi uolu¬

Expanded text:
am, et mitte in latus meum. Quis autem am, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de Gentdisset ad Patrem: aut sic in se credi volu
Abbreviated transcription (Latin):
ei iħc. Noli me tangere: non dum enim as¬
cendi ad patrem meum. Hade aũ ad fr̃s
meos. et dic eis. Ascendo ad patrem meum.
et patrem urm̃n: deum meum et deum
urm̃. Est in his uerbis quod breuit qͥdem:
s tamen attentius ꝑtractare debeamus
Iħc quippe mulierem que illum magis¬
trũ agnouit et appellauit. cum hec ei res¬
ponderet fidem docebat: et ortolanus
ille in eius corde tanquã in orto suo.gͣ¬
num synapis seminabat. Quid ẽ ergo.
noli me tangere: ꝙ tamꝙͣ. huius phibitio¬
nis causa quereretur. adiunxit. hon dũ
enim ascendiad patrem meum. Quid ẽ hoc:
si stans in terra non tangitur. sedens in ce¬
lo quomodo ab homine tangeretur: Qui
certe antequã ascenderst. discipulis se tan¬
gendũ obtulit dicẽs sic lucas euãgłista testat᷑
Palpate et uidete qr sp̃c carnẽ & ossañhabet sic̃
me uidetis habere. Nel quando dixit dis¬
cipulo thome. infer digitum tuum huc
et ude manus meas. et affer manum tu¬

Expanded text:
ei Jesus: Noli me tangere, nondum enim asei Jesus: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum: meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum. » Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat: et hortulanus ille in ejus corde, tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad PatreSi stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab homine tangeretur? qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit, dicens, sicut Lucas evangelista testatur: Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tu
Abbreviated transcription (Latin):
isti eum. et ego eum tollam. dicit ei th̾c. Ma¬
ria. Conuersa illa dicit ei. sabboni quod di¬
citur magister. Nemo calumpniet̃ mulie¬
ri. quod hortolanum dixerit dominum:
et iħm magistrum. Ibi enim rogabat. hic
agnoscebat. Ibi honoiabat hominem a qͦ
beneficium postulabat. hic recolebat doc¬
torem a quo discernere humana et diuina
discebat. Appellabat dominum cuius
ancilla non erat. ut ꝑ eum ꝑueniret ad
dominũ cuius erat. Ait̾ ergo dixit domi¬
nũ sustulerunt dominum meum. alit̃
autem domine si tu sustulisti eum. Hã
et ꝓpħe appellauerunt dominos eos qui
homines erant: s aliter illum de quo scͥp¬
tum ẽ dñs nomen ei. S: ista mulier que
iam fuerat conuersa retrorsum. ut uide¬
ret iħm. quando eumputauit eẽ horto¬
lanum. et cum illo utiq loquebatur. qͦ¬
modo rursum conuersa dicitur. ut ei di¬
ceret rabboni. nisi quia tunc conuersa
corꝑe. quod non erat putauit. nunc cor¬
de conuersa quod erat cognouit: dicit

Expanded text:
sti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magister. » Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. Nam et Prophetae appellaverunt dominos eos qui homines erant; sed aliter illum de quo scriptum est, Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret, Rabboni; nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat, putavit, nunc corde conversa, quod erat agnovit? 3. « Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ hoc capitulũ uelut librihuiꝰ indicat finẽ:
s narrat᷑ hinc deinde quẽ admođ se mani-¬
festauĩt dñs ad mare tyberiadis. et in cap¬
tura pisciũ cõmendauĩt eccłie sacram̃tum
qualis futura ẽ ultima resurrectione mor¬
tuorũ: Ad hoc itaq cõmendandũ ualere ar-¬
bitror qđ tamꝙͣ. finis int̃positꝰ ẽ libri. qđ eẽt
&̃ sequture huiꝰ narrationis qͣsi pemiũ quod
ei quodãmͦ faceret eminentiorẽ locũ: que
narratio incipit ita: Postea manifestauit
se iterum iħcad mare tyberiadis: mani-¬
festauit aũ sic: Erant simul symon petrꝰ
et thomas qui dicit᷑ didimus. et nathanahel

Expanded text:
ed hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: tamen narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectio re arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Petrus et Th
Abbreviated transcription (Latin):
dicdisti: quãuis dici possit nõ ausũ fuisse dis-¬
cipulum tangere: cum se offerret ille tangen¬
dũ. Non enim scriptũ est. et tetigit thomas:
s siue aspiciendotantũ. siue etiã tangendo
uiderit et crediderit: illud qđ sequit᷑ ma¬
gis gentiũ fidem p̃dicat atq cõmendat:
Beatiqui nõ uidert̃. et credidert̃ Pret̾iti tẽ¬
ꝑis usus ẽ uerb̃: tamꝙͣ. ille qui qđ erat futu¬
rum. in sua nouerat p̃destinatione iam fac-¬
tum. S iã sermo iste a ꝓlixitate cohibendꝰ
ẽ: donabit dñs ut de his que restant alias
disputemue: NXUI¬

Expanded text:
didisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse disdidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus.
Abbreviated transcription (Latin):
nis meas. et affer manũ tuã. et mitte in latꝰ
meum: et noli eẽ incredul s fideł: Respondit
thomas et dixit ei. dñs meus:et ds̃ meus:
Uidebat tangebat q hominẽ. et cõfitebat᷑ dm̃.
quẽ nõ uidebat neq tangebat: s ꝑ hoc qđ
uidebat atq tangebat. illud iã remota du¬
bitatione credebat: dicit ei iħe Quia uidisti
ime credidisti. Non ait. tetigistime. s uidisti
me. qm̃ generał quodãmͦ sensus ẽ uisus Nã
et ꝑalios quatuor sensus. noĩnari solet uelut
cũ dicimꝰ audi et uide quã bene sonet. olfac
et uide quã bene oleat. gusta et uide quam
bene sapiat: tange et uide quã bene caleat.
lbiq sonuit uide. cũ uisus ꝓprie ñ neget᷑ ad
oculos ꝑtiñe: Unde et hic ipse dñs. infer in¬
quit digitũ tuũ huc: et uide manusmeas:
luidiꝰ aliud ait. quã tange et uide: Nec tam̃
ocdłos ille habebat in digito. Ergo siue intuen¬
do siue tãgendo. quia uidistime inqͥt cre¬

Expanded text:
in latus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, cre
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat. ut illic etiam beate marie.
tamquam matris eius portio poneret᷑:
magisq sic debemus acciꝑe. quoddic¬
tum ẽex illa hoia suscepit eam disci¬
pulus in sua: ut ad eius curam quicqͥd
eieẽt necessarium ꝑtineret. Suscepit
ꝑ eam in sua. non p̃dia que nulla ꝓpͥe
possidebat: s officia que ꝓpͥa dispen¬
satione exequenda curabat. Deinde
subiungit. Postea sciens iħe quia iam
om̃a consũmata sunt. ut consumma¬
retur scriptura: dicit. Sitio. Uas g po¬
situm erat accto plenum. Illi autem

Expanded text:
opus erat, ut illic etiam beatae Mariae opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat. 4. Deinde subjungit: « Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positu
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim non ex eis erat. qui dixerat
ei. ecce nos dimisimus omna: et sequ-¬
ti sumus te.S ibi quoq audierant.
quicũq ista dimiserit ꝓpt̾ me: accipi¬
et in hoc scło centiens tantum. habe¬
bit ergo ille discipulus centupliciter
plura quam dimiserat: in que susciꝑet
eius matrẽ qui illa donauerat. S in
ea societate beatus ioħs receperat cen¬
tuplum. ubi nemo dicebat aliquid
suum. s erant illis omnia cõmuna.
sicut in apłorum actib scriptum adł.
Sic enim apłi erant. quasi nichil ha¬
bentes: et omnia possidentes. Quomͦ
gͦ matrem magistri. et dnĩ sui disci¬
pulus et famulus accepit in suaubi
aliquid suum nemo dicebat: An quia
pauuo post in eodem libro legitur. qͦt¬
quot esuim possessores p̃diorum uel
qiorum erant. uendentes afferebat
pera illorum et ponebant ad pedes
apłorum. diuidebatur autem unicuiq
put opus erat. Intelligendum ẽ sic
distributum fuisse huic discipulo. qđ

Expanded text:
Neque enim non ex eis erat qui dixerunt Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod