comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recipiendũ. Postea inouit᷑ cuculla. ⁊ decetero: benedictio eius affertur usq
adlegitimam etatem id est si non ampluis. uł usq ad quinderi annos. Rur¬
sus donnꝰ abbas cũ uoluerit ut eũ benedicat. resert. hoc fribus incapitulo.
⁊ ipse uuuenis statim ueniam petit. & deseola absolutꝰ uenit adpc̃aes ła¬
mien ab aliũs pueris non recedit. usq ad horam benedictionis. Siecut au¬

Expanded text:
recipiendum. Postea induitur cuculla; et de caetero benedictio ejus differtur usque recipiendum. Postea induitur cuculla; et de caetero benedictio ejus differtur usque ad legitimam aetatem, id est, si non amplius, vel usque ad quindecim annos aetatis. Rursus D. abbas cum voluerit eum benedicere, refert hoc fratribus in capitulo, et ipse juvenis statim veniam petit, et de schola absolutus venit ad pedes; tamen ab aliis pueris non recedit usque ad horam benedictionis. Sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
antri sfsicias que clanstro iungunt᷑ stantes ꝑ hostiũ perquo foris inderc po¬
it as picere. ut uideant uagantes. Isti cireuitores attentisune nseu seneren
tiariũ ducit. eadeno modo uestiendum. quo quilibet nouiti uestitur.
abb̾ati capellum a efroco enis ub& auferri & cueullam ei dandã benedieit Iub
etuam uini fr̃m: ut puerũ offerat. inuice parentum eius. Qui petieionẽ quan
ficturus est scriptã habens cõfirmat eam signo ꝓprie manꝰ & post ea legit eam
in apto. ⁊ mittit innianu aonni abbatis. Est aũt hui̾modi. Ego fr᷑ ille offer
mansurũ. ita ut abhac diȩ nonliceat illi collũ de subiugo exeutere regule s
gratanti anio militare. ⁊ ut hoͣc portio rata ꝑmaneat manu mea subt̾firma¬
ui. testibusq cradidi roborandã Accipit ipse puer eũ offertorio. patenam
& calicẽ ⁊ hostia inposita. ⁊ uino infuso ⁊ ita incariꝰ inuoluit m anũpueri
cũ palla altaris. ut cã ipsum puerũ. quã euis sac̾ficium offerat. asacerdote

Expanded text:
intra officinas quæ claustro junguntur stantes, per ostium quod foris respicit aspicere ut videant vagantes. Ipsi circuitores attentissime et cum revertiarium ducit eodem modo vestiendum quo quilibet novitius vestitur, abbati, capellum de froco ejus jubet auferri, et cucullam ei dandam benedicit. Jubet etiam uni fratrum ut puerum offerat vice parentum ejus. Qui petitionem, quam facturus est, scriptam habens confirmat eam signo propriae manus, et postea legit eam in aperto, et mittit in manum D. abbatis. Est autem hujusmodi: Ego frater N. offero mansurum, ita ut ab hac die non liceat illi collum de sub jugo excutere regulae; sgratanti animo militare. Et ut haec petitio firma permaneat, manu mea subterfirmavi, testibusque tradidi roborandam. Accipit ipse puer cum offertorio patenam et calicem hostia imposita et vino infuso, et ita vicarius ille involvit manum pueri cum palla altaris, ut tam ipsum puerum quam ejus sacrificium offerat a sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
possint. uł apͥore. uł ap̃fato eoꝵ magistro. uirgis uimineis leuibus. & teretibus. adhe
ꝓuisis. Cotidie diluculo cũ pͥmũ inelaustro cõsederint. antequã aliud quid faci¬
ant. altiori uoce legunt. tres psalmos. quoꝵ initiu̾ est miserere iei deus. Necqͥs¬
quam prius uenit ad cõfessionẽ. quã audierit hos psalios. inchoatos esse. Ad
om̃s horas facies eoꝵ. uersa est cõtra occidentẽ quantũ puto ut uideri possint:
ricribus qui in illa parte stare solent. Cũ uentũ fuerit adp̃ces utrinq di
illi iumores uertunt se inchoꝵ. terrius qui & maior est & stat altari ꝓximus.
cũtra altare uisi ao coplectorium & primam. Tõ ꝓpt cõfessionẽ duo se cõparant
cõtra altare suꝑ scabellum unum. & unus magister est medius inter eossieut
etiam adlietanami.& ad singilas horationes inpͣlbiterio gepenoas nellaicemo ũ¬

Expanded text:
praefato eorum magistro, virgis vimineis levibus et teretibus ad hoc praefato eorum magistro, virgis vimineis levibus et teretibus ad hoc provisis. Quotidie diluculo cum primum in claustro consederint, antequam aliud quid faciant, altiori voce legunt tres psalmos, quorum initium est, Miserere, etc. Nec quisquam prius venit ad confessionem quam audierit hos psalmos inchoatos esse. Ad omnes horas facies eorum versa est contra occidentem, quantum puto, ut videri possint a prioribus qui in illa parte stare solent. Cum ventum fuerit ad preces, utrinque illi duo minores vertunt se in chorum; tertius, qui major est et stat altari proximus, contra altare, nisi ad completorium et ad primam. Tunc propter confessionem duo se comparant contra altare super unum scabellum, et unus magister est medius inter eos, sicut etiam ad litaniam, et ad singulas orationes in presbyterio gerendas, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tureo pimno uersu psalmit facit ante e regro. ut .s. et in ius sracionib que suit
ert unsue sõchori ⁊nlinat cancume Si ad lectionẽ: ante qua legit lenens un
foluu anite ⁊ retro fict sed etũ ueniam supermanus. &s genua ante gralul pͥm¬
tir Aaris etã notindũ est hoc moris esse nr̃i utsiqua ꝓpheta metine bi nu¬
ad responsorũ notatur. hic qudẽ modernt ineliat & anteqnã inponat e postedse
neadum facit : ibi ante ⁊ rego eo post uersũ ad oliquod montum. anclinem sesub

Expanded text:
psalmi, facit ante et retro, vel si est in illis stationibus quæ sunt in transversu chori, inclinat tantum. Si ad lectionem, antequam legat, veniens ad solum ante et retro facit, sed etiam veniam super manus et genua ante gradum pt. A quo etiam notandum hoc moris esse nostri, ut si quam prophetiam, maxime ubi niad responsorium ngendum, facit et ibi ante et retro, et post
Abbreviated transcription (Latin):
munse semoralibus uestit. rofrocei mamcam eius tene. eosem modo qͥ
mamea saminee. est cenenda: E rosigno eu ciuale hoc adde int riaduo¬
bus digrts retro tangas capelleĩ. P ro signo manicarũ tene manica.
froeei &e siguũ quos est ꝓ femoralibus. adde Qro signo pellicĩ deuna¬
manir pnãs auatos expande. & ita in pectore positos. eõtrahe quasi
qui danã costringit E yo signo calcearũ digito digitũ circũfer. qͣs¬
man. pes qtala conas sicut dorniens solo i lo signo peoulũ fac isẽ

Expanded text:
us tene eodem modo, quo us tene eodem modo, quo manica stamineae est tenenda. Pro signo cucullae, hoc adde, ut cum duobus digitis retro tangas capellum. Pro signo manicarum, tene manicam frocci, et signum quod pro femoralibus addeomnes digitos expande, et ita in pectore positos contrahe, quasi qui lanam constringit. manum in maxillam ponas sicut dormiens. Pro signo pedulium, fac idem
Abbreviated transcription (Latin):
aigias applica quisi lambere uelis s rosigno pomoꝵ maxi a sar ũ ara.al.
polioem eũ alis oigtes cũelude  posigno ecsirearũ hoc adde ut digitũ subtis
ofulum ponass resigno porri crudi policẽ e sigitũ es ꝓximĩi similcouas¬
toe eam de: io. semo allir seu note excende digitũ cõtri huiccas puluou
gerls ostiorio potionis pigũitate delude mani oita simula molentem as io
siumo potionis que oit melle e absuntio etperata ouos digitos ide indicꝰ ent
dliunt aetors di suinge⁊ ipsos quoq ab in ucẽ ais iumotos. tta inoue quiae
moisunehũ uonfu e iea folũs cid aiusum. i rosigno sinapis arciculo an teriort
muntitr or erti pollios̃ suibpone s rosigno aceti frica til ogito go itute qua
orita eanã cene digitis aliquantulũ in flexis ÷ ro signo patere er quabibi¬
p̃ mosop oelende sugtis hoeadde ut duos digitos cirei &ulĩ ponas li spsondo¬
teue cũ eribus digitis. idest mimiino & duobus sequentibr s. i ro

Expanded text:
digitos applica quasi lambere velis. Pro signo pomorum maxime piri vel mali, pollicem cum aliis digitis conclude. Pro signo cerasorum, hoc adde ut digitum subtus oculum ponas. Pro signo porri crudi, pollicem et digitum ei proximum conjunctos extende. Pro signo alli vel rafae, extende digitum contra buccam paululum ge. Pro signo potionis pigmentatae, conclude manum, et ita simula molentem. Pro signo potionis quae est melle et absynthio temperata, duos digitos indicem et medium a caeteris disjunge, et ipsos quoque ab invicem disjunctos ita move, quia absynthium in suis foliis est divisum. Pro signo sinapis, articulo anteriori minimi digiti pollicem suppone. Pro signo aceti, frica cum digito guttur, quia et ita cavam tene, digitis aliquantulum inflexis. Pro signo phialae vireae, praemisso signo hoc adde, ut duos digitos circa oculum ponas, ut splendotene cum tribus digitis, id est, minimo et duobus sequentibus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
dor oi seusfqs latere cõfeor digitos manꝰ utͣq quasi qui se cori a cemor
P posigno inguli femoraliũ ĩ lẽ signũ. & hoc adde iut mnanii lnse mors
dea corsũ tralus: põt tomoralia ⁊ caligas quub hos ipsĩ eiogulũ est inse¬
ren dum ÷ ho si gno acus cũ pugno ꝑcute pugnrũ quod mnetallũ sico fi¬
cat lo postea simula quasi incuna manu teneas elĩ aons maltera. eiria¬

Expanded text:
fer, et de utroque latere confer digitos manus utriusque, quasi qui se corrigia cingit. Pro signo cinguli femoralium fac idem signum, et hoc adde, ut manum deorsum in femore trahas propter femoralia et caligas, quibus hoc ipsum cingulum est inserendum. Pro signo acus, cum pugno percute pugnum, quod metallum significat, et postea simula quasi in una manu filum teneas, et acum in altera, e
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ genua sua: ante altare: ac redit in locũ suũ. Quo facto abonĩb sic̃ mos
est statĩ ter dicunt om̃s insimul Suscipe me dñe scđm elo quiũ cuum

Expanded text:
super genua sua ante altare, ac redit in locum suum. Quo facto ab omnibus, statimsuper genua sua ante altare, ac redit in locum suum. Quo facto ab omnibus, statim sicut mos est, ter dicunt omnes insimul: Suscipe me Domine secundum eloquium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ineapłm. Quibus uenientib ⁊ ueniã petentib post quã surrexerint. ite¬
rũ quoq ut prius aliquanta in sinuat de austeritate discipline regularis.
& int̾ alia non tac& meluis esse. ut si ne benedictione ad scłm redeant. quã
accepta benedictione de cetero non ꝑ durent. At si ipsi ecõtra omem obedi¬
eutiã ⁊ stabilitatẽ pollicent᷑. annuit candẽ eos benedictionẽ cõfirmare. C:¬
mendat fr̃ib ut inoratioibus siuis recordent᷑ eoꝵ ⁊ aliquando si uidet᷑ unum
ost euangeliũ maioris misse si donnꝰ abbas cantat missam benedicti
ita est agenda. Si ea die eantat᷑ eredo in unũ dm̃. finito eũgłio co ĩ¬
gradum presbiterĩ p̃stolant᷑ donec fimatur. Quo finito cõtinuo sic̃ sunt
priores ibidem legt̃ ꝓfessiones. suas. Unusquis qͥ n breui sua ⁊ ꝑsam brenẽ
nũtit suꝑ altare uigit᷑ reseruandi. Si literas nescit legit alius ꝓ eo. signũ
tamen ali quod pͥa manu facit ubreui positaq suꝑ altare dbi capit unã ueniã

Expanded text:
ire. Quibus venientibus et veniam petentibus, postquam surrexerint, iterum quoque ut prius aliquanta insinuat de austeritate disciplinae regularis, et inter alia non tacet melius esse ut sine benedictione ad saeculum redeant, quam accepta benedictione de caetero non perdurent. At si ipsi econtra omnem obedientiam et stabilitatem pollicentur, annuit tandem eos benedictione confirmare. Commendat fratribus ut in orationibus suis recordentur eorum, et aliquando, si videtur, unum ost evangelium majoris missæ, si dominus abbas cantat missam, benedictio ita est agenda. Si ea die cantatur Credo in unum Deum, venigradum presbyterii præstolantur donec finiatur. Quo finito, continuo sicut sunt priores ibidem legunt professiones suas. Unusquisque legit in brevi sua, et ipsam brevem mittit super altare, jugiter reservandam. Si litteras nescit, legit alius pro eo, signum tamen aliquod propria manu facit in brevi, positaque super altare, ibi capit unam veniam
Abbreviated transcription (Latin):
ras ire sessum. Quod si quis usualit̾ tarde occurrerit. ad totam horampet¬
mittit᷑ ad gradum stare. uł quantũ pͥori placuerit. nimtrum ut uere¬
cundia cõpunctꝰ alia uice em̃d&. Est aut̃ consuetudo. quod ñ fit ei ni¬
sericordia ante finem hore. dicto benedicamus dño. non facit illud añ
uł si uoluerit exire in una destacionibus faciet illud & exibit

Expanded text:
e sessum foras. Quod si aliquis usualiter tarde occurrerit, ad totam horam permittitur ad gradum stare vel quantum priori placuerit, nimirum ut verecundia compunctus alia vice emendet. Est autem consuetudo quod, si non fit ei misericordia ante finem horæ, dicto Benedicamus Domino, non faciet illud ante oræ vel, si post voluerit exire, in una de stationibus faciet illud et exibit
Abbreviated transcription (Latin):
ei ab ab bate. ite sesstim iuxta allũ: statĩ debetire alpedes abbats ne
sessum ubi precipit᷑. Iuud aut̃ notandũ. quod cũ dicit abbas ireti os
sedete: nisi addit in oinibus locis. om̃s hi qui fuerint pͥores cuis. quie
fra eũ sedent usq ad illũ qui supra ipsum est iuxta quem p̾ceptũ e a
dere. si in capło nonsunt. erunt eius qui eleuatꝰ fuerit pͥores. siue sit clas
siue ꝯuersus. nisi aliquis deom̃ibus illis qui incapło iuniores euis sugt
qui super illũ sedet. exquacũq parce sedeat. pͥor fit illoꝵ quisint etꝰ
monasteriũ. sicut sepe cõtingit. quod multi detalibus sint foris. adobe¬
dientias ut ꝓpt̾ placitum ł ꝓpt̃ qui dlib& aliud. Et si eleuat cõuersisti¬

Expanded text:
ei ab abbate: Ite sessum juxta illum, statim debet ire ad pedes abbatis et inde sessum ubi illi præcipitur. Illud autem notandum quod, cum dicit abbas: Juxta illum sedete, nisi addiderit in omnibus locis, omnes illi qui fuerint priores ejus qui infra eum sedet usque ad illum qui supra ipsum est juxta quem præceptum est ei sedere, si in capitulo non sunt, erunt ejus qui elevatus fuerit priores sive sit clericus sive conversus, nisi aliquis de omnibus illis qui in capitulo minores illius sunt qui supra ipsum sedet, ex quacumque parte sedeat, prior sit illorum qui sunt extra monasterium, sicut sæpe contingit, quod multi de talibus sint foris ad obedientias, vel propter placitum, vel propter quidlibet aliud. § Conversi
Abbreviated transcription (Latin):
se. & perunt. & siciunt orationes suias ineccła ut mos est. Unoo recin
in claustro cũ sum no silentio sedere debent. d oneo cognoscint sobatin
dorrntoriũ descendisse. Ale uͦ multũ quiete dormitoriũ gxire debeit inꝰ
F.t.ilium surgentes sient cõꝑiunt horam surgendi transire. Abbas ũ sue
tempestiuie.siue tardius surgat. cũ surgit ipsemet si placet facit sonitũ. sinex
descendit dedorinitorio. Prior uͦ cuiꝰ ꝑ cõsuetudinẽ est sonitũ facere. cõliai¬
re debet sollicite utrum donnꝰ abbas surrexerit aunon. ut c̃tinuo abhiet
egresso a ormitoriũ. si udit aliquos fr̃s iacere adhuc sonitũ incipiat
iquis fr̃ habet aliquid paruũ in pannis suis. uł uestimentis. nã simagĩ
est. llad reficiendũ est acamerario: ante pͥmam iestate.:⁊ ante tareuni
ueme.⁊ duin :ocutio fit in claustro. n post prandiũ usꝙ adues uis indicous icl¬

Expanded text:
se, et pectunt, et faciunt orationes suas, ut mos est. Unde reversi se, et pectunt, et faciunt orationes suas, ut mos est. Unde reversi in claustro cum summo silentio sedere debent donec cognoscant abbatem dormitorium descendisse. Alii vero multum quiete dormitorium exire debent, unus post alium surgentes, sicut comperiunt horam surgendi transire. Abbas vero, sive tempestive sive tardius surgat, cum surgit ipsemet, si placet, facit sonitum, si non, descendit dormitorium. Prior vero cujus per consuetudinem sonitum est facere, considerare debet sollicite utrum abbas surrexerit an non, ut continuo abbate egresso dormitorium, si viderit aliquos fratres adhuc jacere, sonitum incipiatquis etiam habet aliquid parvum in pannis suis vel vestimentis, nam si magnum est illud, resarciendum est a camerario ante primam in æstate et ante tertiam in hyeme, et dum locutio fit in claustro, et post prandium usque ad vesperas in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
neibi si est ł uc̃. ict᷑ ⁊ ahospitale. siu̾÷ ep̃e.: ducit eñ donnꝰ abb.ais inse¬
oitaris aut in alique lor. hine rei aptĩ quem pͫ parari sic̃ notit docrenias
lorori. facit ionnꝰ abs as criam eo racitari delore duos ant etiam quttase
bonis. ant alia hui modi cõs ientia. demiae signifieat domiꝰ ade as lert uo
aeit sine ⁊ doto iiat sicite os culetur eum ⁊ ali fẽs qui eñ es sunt adpe¬
scit esse cõgruentia. Quo facto suffieient̃ quantũ uidet᷑ honestũ. atq
neum: facit eum duoi in hiospitiũ. ⁊ honeste uiomibus ipsim. i sua om̃i
uandeu donnus abbas ÷ indormitorio in lecto suo. nullus debetfaes
somtũ illũ quo fr̃s mane excitant᷑. ad surgendum. Si aũt magif ue¬
tum. uidit horĩ qua fieri debuiss& sonitꝰ p̃terisse: multũ quiete surgnu¬
bet. & cũ iega tantũ tangere unũ quẽq inffantẽ leiit̃. ut ex sonno gꝑgi¬
fiant.Iquietiꝰ quam poterint surgant. & exeuntes dorinitorũ lanet

Expanded text:
hospitale, si vero episcopus ducit eum dominus abbas in secretariam, aut in aliquem locum huic rei aptum, quem prius apparari sicut novit decreverat lectori facit dominus abbas coram eo recitari de lege duos aut etiam quatuor bonus, aut alia hujusmodi congruentia. Deinde significat dominus abbas lectori ut faciat finem et dicto Benedicite osculatur eum, et alii fratres qui cum eo sunt ad pescit esse congruentia. Quo facto sufficienter, quantum videtur honestum et idoneum, facit eum duci in hospitium et honeste in omnibus ipsum et sua omnia quamdiu abbas est in dormitorio, in lecto suo, nullus debet facere sonitum illum quo mane excitantur fratres ad surgendum. Si prior viderit horam qua fieri debuisset præterisse multum, quiete surgens, debet tantum tangere unumquemque infantum leviter ut ex somno expergefiant, et quietius quam poterint surgentes et exeuntes dormitorium, lavant
Abbreviated transcription (Latin):
um cantant fc̃s missam uł horas. aut alited quid inchoro: nonl
alicui tenere librum aꝑtum. intota eccła p̃ter admissam. illos qui u¬
excepto eo. qui lecturus est ad mensam frm Is p̃uidet ꝑ cõsutudinẽ siues¬
erit lect̾ extra chorum. dum eantant᷑ utreq misse. Namq inchoro ̃qrs
p̃uidebit: nisi qui in custodia est. Quod usis exeat chorum ic¬

Expanded text:
um cantant fratres missam vel horas vel aliud aliquid in choro, non licet alicui tenere librum apertum in tota ecclesia, præter, ad missam, illos qui nexcepto illo qui lecturus est ad mensam fratrum: is prævidet per consuetudinem, si voluerit, lectionem extra chorum, dum cantantur utræque missæ; nam in choro nunquam prævidebit, nisi qui in custodia est. Sed et quamdi
Abbreviated transcription (Latin):
ontiersi ad magnũ maudatũ incena dĩi. quod sit mclarstm.
etiã ꝑ omĩa tenent ordinem suũ. nisi tantũ inchoꝵ᷑. ⁊ adpes¬
sionẽ ad quam cauitur cantꝰ.⁊ quando reuestiti sunt. om̃s siue
aliqui. Tunc nec diaconi. nec subdiaconi seruant ordine siui
quo in monasterio uenerunt. sed p̃cedunt sac̾dotes sicut᷑ ordo euꝵ sub¬
sequnt᷑ diaconi. de inde subdiaconi. ⁊ post ea alii. scd̃in quod ordinatios

Expanded text:
oque ad magnum mandatum in Cœna Domini quod fit in claustro, et etiam per omnia tenent ordinem suum, nisi tantum in choro et ad processionem ad quam canitur cantus, et quando revestiti sunt omnes sive aliqui. Tunc namque nec diaconi nec subdiaconi servant ordinem illum quo in monasterium venerunt; sed præcedunt sacerdotes, sicut est ordo eorum; subsequuntur diaconi, et postea subdiaconi, et postea alii secun
Abbreviated transcription (Latin):
uon debet pom: Q uandu sunt extra choꝵ sedent: ⁊ qui uolunt capellos ĩ¬
diunt. Et notandũ quod recent᷑ minuti si parũ ineccła quiescenoo iacue¬
rint: non rep̃hendunt᷑. Si uͦ postea uł ipsi. uel alii in eccła iacuerint: uel in¬
nitis maioribus uesꝑis il ud faciunt quod in alio tp̃r post en mgłium fac̾e
sãent. Cũ aliis uadunt inrefectoriũ. n in crastiro ad ꝓcessionẽ se calciãt
esient alio tõr mos est cũ in fantibus sumunt de pane ⁊ ui uo mixtum.

Expanded text:
unt in ecclesia extra chorum, sedent et qui volunt capellos induunt. Et notandum quod recenter minuti, si parum in ecclesia quiescendo jacuerint, non reprehenduntur. Si vero postea vel ipsi vel alii in ecclesia jacuerint, vel innitis majoribus vesperis, illud agunt quod in alio tempore post evangelium facere solent. Cum aliis vadunt in refectorium et in crastino ad processionem, et sicut alio tempore mos est cum infantibus sumunt de pane et vino.
Abbreviated transcription (Latin):
ullus umquã debet exire deregłaribus horis. exceptis matutinis dore
omĩno fimant᷑ nisi sauguinet ei nasus. uł tanta passio ꝑcussert cuti
ut nullo modo possit stare siue sede. inchorum. doneo finita sit horiy
d onec st quilibet suscepturus est benedictionẽ. suscipiat eam. Simili mo¬
do oins qui extra chorũ sunt. facere debent. Lodem nãq mͦ om̃s que&¬
tra choꝵ suit. ait adsatifactionẽ. si non uonuint ad tempꝰ. nregłarit᷑ a

Expanded text:
am unquam debet exire de regularibus horis, exceptis matutinis, donec omnino finiantur, nisi sanguinet ei nasus vel tanta passio percusserit eum ut nullo modo possit stare sive sedere in choro donec finita sit hora, et donec, si quilibet suscepturus est benedictionem, suscipiat eam. Simili modo omnes qui extra chorum sunt facere debent; eodem namque modo omnes qui extra chorum sunt vadunt ad sat
Abbreviated transcription (Latin):
ues ꝑasadscãm marim. cũ in firmis. ⁊ mox uadunt prandẽ in referctori¬
im ses non postea inter sunt generalibus uesꝑis. Prandente ant̃ cauen¬
ti: meccła morant᷑. Quandocũq aut̃ minuant̃: mos est ut quandru
extra choꝵ sunt. non flectant genua ꝓ qualibetre: nisi eis sponte sua.
hos igar libet. Et sciendum̃. qmiꝰ ueno debet minus insabbato gxtͣ¬

Expanded text:
um Benedictum cum infirmis, et mox vadunt prandere in refectorio; sed tamen postea intersunt generalibus vesperis. Prandente vero conventu, in ecclesia morantur. Quandocumque autem minuantur, mos est ut quamdiu extra chorum sunt non flectant genua pro quolibet, nisi eis sponte sua hoc agere libeat. Et sciendum quoniam nemo debet minui a
Abbreviated transcription (Latin):
sedent in claust it̾m legentes. cũ magua disciplina & silentio.
qͥ onec pueri accepto mixto. de refectorio. ereant. ⁊ atta uoce
legt ad oriantur. Quos cũ pͥmũ eccłe custos audierit. stati
n refectoriũ itur. ꝑ ost praudiũ. meridiana agit᷑. que in ra
uolunt doriniunt qui uolunt legunt. ita ue alios iaquiecẽt
sed nullus scͥb̾e uł aliud facere debet. ꝑ ost quam quantũ ui¬
detur serretario ꝓ qualitate diei pausau̾nt. quedani seilla

Expanded text:
sedent in claustro iterum legentes cum magna disciplina et silentio, usque dum pueri, accepto misto, de refectorio exeant, et alta voce legere adoriantur. Quos cum primum custos ecclesiae audierit, statim in refectorium itur. Post prandium, meridiana agitur, quæ in Ravolunt dormiunt, qui volunt legunt ita ne alios inquietent, sed nullus scribere vel aliud facere debet. Postquam quantum videbitur secretario pro quantitate diei pausaverint, quædam scilla
Abbreviated transcription (Latin):
uł sc̃o marco. eõqd̃ careant ꝓprietate cautus. Quoꝵ scił festrui¬
tas s. in eadem paschali ebdomada enen̾it: sic ꝑ omĩa celebrabi¬
tur. ueliai si euemret insequeatibus. diebus. excepto qdꝰ ad inis
est festiuitas q̃ pͥas habeat antiphonas. ut scõꝵ aploꝵ. philipi
ad mat̾. ⁊ ad reliquas horas. At si non hab nisi que cũ muneᷤ¬
sunt. quibus lib sc̃is ut. ã. Incelestibus. regnis. ⁊ si miles hec
nec ad mat̾. nec ad ullam horam. regalem cantant᷑. sed tantum.
alła. ⁊ eo modo. quo ear̃dem antiphonar̃. est melodia. Cantait᷑ aĩt
hoc ordine. Ad pͥmos sex psaluios nocturnoꝵ alła. Gt .ã. In uela¬
to. ad alios .ui. alła. ut .ã. Lux ꝑpetua. Ad cantica. alła. ut f

Expanded text:
 Roberto, eo quod careant proprietate cantus. Quorum scilicet festivitas si in eadem paschali hebdomada evenerit, sic per omnia celebrabitur, veluti si eveniret in sequentibus diebus, excepto quod ad missest festivitas quæ proprias habeat antiphonas, ut sanctorum apostolorumad matutinum et ad reliquas horas. At si non habet nisi quæ sunt communes de quibuslibet sanctis, ut ant. In cœlestibus regnis et similes, hæ nec ad alleluia, et eo modo quo earumdem antiphonarum est melodia. Cantatur autem hoc ordine: Ad primos sex psalmos nocturnorum alleluia, ut In velamento; ad alios sex, ut Lux perpetua; ad
Abbreviated transcription (Latin):
altare. qd̾ ⁊ osculat᷑. supplices rogamus ⁊ petimꝰ dicit. yint̾ hec
donar. hȩc munera. hȩc scã sacrificia illibata. treseruces super
utrãq oblationẽ facit. Hinc usq adꝙͣ oblationẽ sinplicit᷑ q̃ ꝙ
ꝓsequens. ubi dicit. benedictã. ascriptã. ratã. tres cruces cõmune
Dũ dicit accepit panẽ : accipit hostiã .iiͦi. pͥmis digitis. ad hoc
ipsũ ablutis. ⁊ p̃paratis. ⁊usq contͣ pectꝰ leuat. Et dicto gr̃as agens.
ponit. Dũ dicit benedixit: crucẽ desuꝑ facit. Iterũꝙ dum
dicit accipite: accipit: ⁊ tenet usq qͦdicat. hoc ÷ corpꝰ meum
Itẽ dũ dicit accipiens. Hunc p̃clarũ calice̾: accipit ipsũ cooꝑ¬
tũ corporali. Dictoq ut supͣ grãs agens: ponit. Et ad benedir̾
benedicit. ⁊ ad accipite accipit : ac tenet usꝙ in mei moriã faci¬
etis. Itẽ dũ dic̃. hostiã purã. hostiã scãm. hostiã in maculatam.
facit tres cõmunes cruces suꝑ utrũq ⁊unĩ suꝑ corpꝰ. dũ dicit

Expanded text:
et osculatur, supplices te rogamus et petimus dicit; et inter hæc dona, hæc munera, hæc sancta sacrificia illibata tres cruces super utramque oblationem facit. Hinc usque ad Quam oblationem simpliciter quæque prosequens, ubi dicit benedictam, adscriptam, ratam, tres cruces communesDum dicit accepit panem, accipit hostiam quatuor primis digitis ad hoc ipsum ablutis et præparatis et usque contra pectus levat, et dicto gratias agens ponit; dum dicit benedixit, crucem desuper facit, iterumque dum dicit accipite accipit et tenet usque dicat Hoc est corpus meum. Item dum dicit accipiens et hunc præclarum calicem, accipit ipsum coopertum corporali, dictoque ut supra gratias agens ponit; et ad benedixit benedicit, et ad accipite accipit ac tenet usque in mei memoriam facietis. Item dum dicit hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, facit tres communes cruces super utrumque, et unam super corpus dum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
eunt altaris sacro scã. ubi in loco suo positis ampullis. ⁊ tene¬
do calice̾. ipse a parte dext̾a ⁊ socius asinistra. aptant altare
uelamtis sicꝙ ponit calicẽ in medio altaris ac missalẽ inpar¬
⁊ dextera. Post exuens tunicã: facit ante altare mecaneam
ineeri socius eius uestim̃tũ disuigat. amictũ displicatũ capit
opplicat. albã aparte capiciĩ tenendo plicatã: ora expansa ci.

Expanded text:
eunt altaris sacrosancta, ubi in loco suo positis ampullis, et tenendo calicem, ipse a parte dextera et socius a sinistra aptant altare velamentis, sicque ponit calicem in medio altaris ac missalem in parte dextera; post exuens tunicam facit ante altare metanœam. Interim socius ejus vestimentum disligat, amictum displicatum capiti applicat, albam a parte capitis plicatam, tenendo ora expansa, cum
Abbreviated transcription (Latin):
settuis lectionũ dieb. ⁊ in om̃ib octauss. ⁊ anatiuitate dii
usꝙ adoctabas cheophanie sac̃ dotes cantant missas suas cotidie line¬
ucentio ante pͥmã : pꝰ capitulũ ante t̃ciã. sostea uͦ ñcantabunt abiso
isintia. Abidib autẽ septenbris usq ad chalendas octobris. aumiliẽ
antn par ã sost capitulũ uͦ ad omĩa int̃ ualla que st̃ int̾ regłares bo

Expanded text:
 lectionibus et in omnibus octavis, et a Nativitate Domini usque ad octavas Epiphaniæ, sacerdotes canunt missas suas sine licentia ante primam, et post capitulum ante tertiam; postea vero non cantabunt sine licentia. Ab idibus autem septembris usque ad kabendas octobris, similiter ante primam, post capitulum vero ad omnia int
Abbreviated transcription (Latin):
uis: Ssus genua ꝓstrat᷑ dieb pͥuatis. Quando debet ꝓecuari
eusangua osausat altare ⁊ ipsũ. Singulas eruces adsequentua
sul euangles infronte. ⁊pectore sibi depingit cũ polliee au
Sotũ. nt rdicendũ offerenclat⁊ pꝰ corporale inmedio alta¬
eas displicat: hostiã calicẽ a socio accipiens. in ipsoraptas
patena sub corporale tectã locat. binos utriusce mauus
plicenos lauatr ꝯ cobinat orationi se inelinat quiã osculs¬
cione altaris de tiinat. Inde uersus adadstantes dun¬
ne meditationi in sistere nutib ⁊uoce supplicas. Eo e¬
de meostas scoretars. quo pͥmas contra calice stando pnuneis¬

Expanded text:
 super genua prostratus privatis. § Quando debet recitare evangelium, osculatur altare et ipsum; singulas cruces ad Sequentia sancti evangelii, in fronte ac pectore, sibi depingit cum pollice, acum. Inter dicendam offerendam vel post, corporale in medio altaris displicat, hostiam et calicem accipiens in ipso aptat; patenam sub corporale recte locat, binos utriusque manus digitos lavat et combinat, ad orationem se inclinat, quam cum osculatione altaris terminat. Inde versus ad astantes divinæ meditationi insistere nutibus et voce supplicat. Eo ordine collectas secretarum quo primas, contra calicem stando, rep
Abbreviated transcription (Latin):
rs nuarit beier sus uicquia huuis mͦs apportat: eotumn cameririo resoit
nor niaius ab illoreripit. qutcquis habuerit opus. Quod ido a nr̃is patrib
peuituest. me illa mala pestis ꝓprietatis. ⁊ p̃sertim ionachis ad co ꝑieulo
sunt uallarũ ꝓriores ⁊ quos ꝓmore nr̃o decanos appellamus. De quox ut
ia dixerim. sege singulari. ut aliqua referam quot quot sunt quoꝵ obedien¬
cia sita: infra iter dimidie diei: omĩ sabbato ad monasteriũ ante uespe¬
tos ocurrere d ebent Nam uec lanatos pannos. ut olim solebant indiunt:
nee se aliquando radunt preter ibi. Co die quo ueniunt. post singłas horas
faicunt ante.⁊ retro. & dicenda est ꝓeis unasimul eũ uersicłis de his collecti.

Expanded text:
ris fuerit reversus, quidquid hujusmodi apportat, totum camerario reddit, nec minus ab illo recipit quidquid habuerit opus. Quod ideo a nostris patribus praeca est, ne illa mala pestis proprietatis, et praesertim monachis adeo periculosa, sunt villarum provisores, et quos pro more nostro decanos appellamus. De quorum, ut ita dixerim, lege singulari ut aliqua referam; quotquot sunt quorum obedientia sita est infra iter dimidiae diei, omni Sabbato ad monasterium ante vesperas occurrere debent; nam nec lavatos pannos induunt, nec se aliquando radunt praeter ibi. Eo die, quo veniunt, post singulas horas ante faciunt et retro, et dicenda est pro eis una simul cum versiculo collecta,
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. Insinistro choro stat suꝑmus Item in refectorio. sedet dtpte¬
mus ad sup̃mam mensam. que ad dexteram donni abbatis est. osulle
non aderit: sedet in loco eius. S. extra refectoriũ. nulli mortalium.
licet ei quicquã mittere. Inrefectorio eui uoluerit. & quos uoluerit mit¬
cit. Si ꝑrexerit adobedrentias que sunt ꝓpe in circuitu duẽ sec̃ euos fes

Expanded text:
et nutu. In choro sinistro stat supremus, et in refectorio ad supad supremam mensam quae est ad dexteram D. abbatis; et si ille non aderit, sedet in ejus sede. Sed extra refectorium nulli mortalium licet ei quidquam mittere. In refectorio cui voluerit, et quid voluerit, mittit. Si perrexerit ad obedientias quae sunt prope et in circuitu, ducit secum duos fratres
Abbreviated transcription (Latin):
nedietione. Quis es inullis p̃ cipus diebus ad cantieũ eũgłii uon uillarean
paiqulpse donnis abbas inaduet᷑ it cũ eosimul altaria inceuset o callecta¬
acurst tune domꝰ absias non notatur adseptimanã. uisi ad illos uoloie
utͥusq festiut cis. Quot quot etiã ꝑ annũ maiora sunt festa: siuoluerit
uatos prior est ordinandus: primo domius abbas habs inde cõsiliũ
dõni abbatis. Cũ surrȩrerant decapło eunt cũ psalmadia solita ineclan mas¬
torum meũ intende & totus cõuentꝰ similit̾ respondeat dat ei donnus abbas

Expanded text:
benedictionem; qui et in illis praecipuis diebus ad canticum Evangelii non viliore quam domnus abbas vestitur, ut cum eo simul altaria incenset, et collectarrit, tunc domnus abbas non notatur ad septimanam, sed ad solos illos dies utriusque festivitatis. Quotquot etiam per totum annum majora sunt festa, si potuerit et voluerit,jore. Quando prior est ordinandus, primo Dominus abbas habet inde consilium domini abbatis. Cum surrexerint de capitulo, eunt cum psalmodia solita in ecclesiam majter: Deus, in
Abbreviated transcription (Latin):
inculpanda Cne ipit: locis et ip̃ib et persons cõncniut diligent̃¬
est accendend ne temere flagicia Reprehendamius. fieri enĩ pt̃.
ut siue aliquo uicio cupidinis uel uoracitatis preciosissims cibe
sapitus utat᷑ insipiens at̃. fetidissima gule flamia nñ cibũ.¬
uilissimũ ardescit et samus quisq maluerit iñ ore dñi piste

Expanded text:
culpa est. quid igitur locis et tempori et personis conueniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. fieri enim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum a
Abbreviated transcription (Latin):
do uere multiplex est pñs. qui iam multiplicit. filus lo iii.
inspriat᷑ ut non sit qui se abscondat acalore tius Si quid
concedit᷑ eis ad usum admiracłiu: Ai salutemi Adauxiliũ
adselaciũ adferuorem. Ad usum uite bonis et malis digns
ꝑiter et indignis coĩa. bona habundantissime tribuens. ⁊c̃.¬

Expanded text:
 Vere multiplex Spiritus, qui tam multipliciter filiis hominum inspiratur, ut non sit qui se abscondat a calore ejus. Siquidem conceditur eis ad usum, ad miraculum, ad salutem, ad auxilium, ad solatium, ad fervorem. Ad usum quidem vitae, bonis et malis, dignis pariter et indignis communia bona abundantissime tribuens,
Abbreviated transcription (Latin):
querulibet extrib illis si quid reffert quieũq lequat. dimi
unũ et idem sit qͥd loqunt᷑᷑ / Suid Reffert ꝑsonã loquentis
misiabilit̾ plange qd̵ intantam missiam et tam mistibilem
untutib aquirtudis consinandis amplificandis salubus.
coguatõ in mentem uersat᷑. diuinus int dud dubio spñs
maligno atq hnũano pũ dictum est sit de aupelo atq dino
nec facile est quis loquat᷑ discerutre nec ignorare piculosũ
presstum cum certum sit angelimmi uonũ nuꝙͣ. loui. artunt¬
ipso s deun esse qui lopuit᷑. iĩ ipso. hec uert ubi np̃. Et esto

Expanded text:
quemlibet e tribus illis. Sed quid refert quicunque loquatur, dum unum et idem sit quod loquuntur? Quid refert loquentis miserabiliter plange, quod in tantam miseriam et tam miserabilemvirtutibus acquirendis, conservandis, amplificandis, salubris cogitatio in mente versatur, divinus sine dubio Spiritus maligno spiritu dictum est, sic de angelico, et de divino: nec facile est quis loquatur discernere, nec ignorare periculosum; praesertim, cum certum sit, angelum bonum nunquam loqui ex semetipso, sed Deum esse qui loquitur in ipso. 6. Studiosius
Abbreviated transcription (Latin):
genera nccĩa est nobis eoꝵ discrecõ prestuĩ cũ ab apostolo
didicerimꝰ nõ omni spm̃ esse credend uideii ẽñ potist nimꝰ
eindtus es qui parum excertitatos habet sensus onnem cogi
ita esst. Et certa fides uirtus probat et dĩaꝵ testiomia sc̃ytu¬
lariiii. Audiam inquit propheta non quid ego loquar s quid
loquatur in me dñs mens. Et alius propheta angelus Inqͥt
qui lognebat᷑. in ie. ⁊ gͦ. Et iuꝑsalius didicimꝰ. Inmissiones
testat᷑ et esse en spm̃ hmoi esse spm huius mũdi declarat
ubi głiat᷑: indnõ. prose pariter et pro discipulis ins ꝙ ecr
llites malioni illus pͥncipis tenetraꝵ ut dñet᷑ spiritus.
nequitie spirituii caruis et spiritui huꝰ mundi. Eisquis yͦ
qui spualis. dĩ natura est asaienib deoꝵ cognostemꝰ eos et q̃s
spñs sit qui lequat᷑ ip̃a suphestiõ declarabit semꝑ i carus

Expanded text:
genera, necessaria est nobis eorum discretio, praesertim cum ab apostolo didicerimus, non omni spiritui esse credendum . Videri enim potest minus eruditis, et qui parum exercitatos habent sensusita esse et certa fidei veritas probat, et divinarum testimonia Scripturarum. Audiam, inquit Propheta, non quid ego loquar, sed quid loquatur in me Dominus Deus . Et alius propheta: Angelus, inquit, qui loquebatur in me , etc. Et in psalmo didicimus fieri immissiones testatur . Et esse etiam spiritum hujus mundi declarat, ubi gloriatur in Domino pro se pariter et pro discipulis suis, non llites maligni illius principis tenebrarum; ut dominetur spiritus nequitiae spiritui carnis, et spiritui hujus mundi. Quisquis ergo itualis omnium natura est, a sermonibus eorum cognoscemus eos: et quis spiritus sit qui loquatur, ipsa suggestio declarabit. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
epiguri et stoici. et alii qui ꝑuersum dogma cogitates
uoce et inĩp̾tacione electionis qua quisq arbilo suo
ad iustieuendasine ad sustipienda quelilet ip̃e s elegit
Nobis c̃m nichil ex nro arbid̾o induce̾lit. sed nͨ elige̾.
ꝙ aliquis de arbitrio suo indux̾i̾t Apłos dei habenus
auctores qui nec ip̃i quidꝙ ex sur arbilo ꝙ inucerẽt
eligerunt Sz accepta a xp̃i distipia fedełi, nacionib
assignauũt itaqz et Iain si angelus de celis aliter¬

Expanded text:
Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaeliNobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores: qui nec ipsi quidquam ex suo arbitrio quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assig
Abbreviated transcription (Latin):
que ars seu discipła medicoꝵ ꝯdepnat sine inp̾cantatõib
suit in caradxb uel in quibustũq ieb sufrenddendes
atꝙ abligandis inquib oĩb ars demonũ est equad
pestifera societate ho ͫ et angeloꝵ maloꝵ exorta. unde
cancta uitanda sunt ax̃piano et õi penitus execcoe

Expanded text:
m condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione
Abbreviated transcription (Latin):
egipciace aut hl̃s Iamarii inq̾b cantilent gued̃ et
icõmessacões et adiuuicem dona donani qiͣ in p̾ncipio
Cai bour fati angurio aut a lios menses aut tp̃ra dies¬
qui has et quascunq diacioes aut fata aut anguria
obsuat aut accondit aut cõ tendit aut ꝯsentit obsiña
bapͫ p̾uaritasse et paganũ et apostata i retro eunte

Expanded text:
Aegyptiaci, aut calendas Januarii, in quibus cantilenae quaedam, et comessationes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut diesqui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit observam prevaricasse et paganum et apostatam, id est retro abeuntem
Abbreviated transcription (Latin):
epiguri et stoici. et alii qui ꝑuersum dogma cogitates
uoce et inĩp̾tacione electionis qua quisq arbilo suo
ad iustieuendasine ad sustipienda quelilet ip̃e s elegit
Nobis c̃m nichil ex nro arbid̾o induce̾lit. sed nͨ elige̾.
eligerunt Sz accepta a xp̃i distipia fedełi, nacionib
assignauũt itaqz et Iain si angelus de celis aliter¬

Expanded text:
i, vel sicut alii, qui, perversum dogma cogitantes, voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaeliNobis vere nihil ex nostro arbitrio indulgere licet, sed nec eligere elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assig
Abbreviated transcription (Latin):
et nregulari/ Perfidie qua quis recedit a fident
quedam moledientie qua quis trausꝯdr spontanea uoliᵗᵉ.
preceptum ut adam et eua geñ  ie qui sacris canonibo
astatu religionis assumpte sponte recedit ut cũ apostatat
monachus clexitus uel comu̾sus uel aliquis religiosꝰ¬

Expanded text:
Perfidie qua quis recedit a fide, ut obedientie qua quis transgreditur spontanea voluntate preceptum, ut Adam et Eva, et qui sacris canonibus a statu sumpte religionis recedit, ut cum apostatat monachus clericus vel conversus vel aliquis religios
Abbreviated transcription (Latin):
deuoluentes ad eltimum iero in conspectu ciu¬
tis in trabe excelsa pendere. dimiserunt Tu
demꝗ ita gestis accersiens Imperator Gersa¬
tum uidelicet Rauenna archiesiscosũ cõstitus
illum principalem Romanoꝵ pontificem Isꝗ
gerbertus e ꝗallys orundus extitit minoꝵ
etiam gerens prosapiam riroyo. ses tamenr
mgenio accerrimus. artiumꝗ liberaliũ stridi
brmitus a Rege francoyo Augonẽ Fuera
constitutus pontifex. Sedq̃m it dixmus
ualde erat acer ac prouidus. intelligens Arnus¬
phiũ euisdem irbis in archrepmn. quo ruẽte
ordmatus fuerat ex con sensu euisdem re¬
gro niti in pristinam reformari sedem
saute iter arripiens adgredictum deuenit
Ottonem Qui satis honorifice. ab eoder sus¬
ceptris. quem etiam Rauenna statu inde
iero ut diximus Romana irbis sublima¬
uit pontificen
ontigit igitur ipso i tempore ut idem Impe¬
rator subgerente tam ipso pontifice. quam
aliis quibrsq ⁊elum profectus religionis

Expanded text:
devolventes, ad ultimum vero in conspectu civitadevolventes, ad ultimum vero in conspectu civitatis in trabe excelsa pendere dimiserunt. His denique ita gestis, accersiens imperator Gerbertum videlicet Ravennae archiepiscopum, constituit illum principalem Romanorum pontificem. Isque Gerbertus e Galliis oriundus exstitit, minorum etiam gerens prosapiam, sed tamen ingenio acerrimus, artiumque liberalium studiis m a rege Francorum Hugone fuerat constitutus pontifex. Sed quoniam, ut diximus, valde erat acer ac providus, intelligens Arnulphum ejusdem urbis archiepiscopum, quo vivente ordinatus fuerat ex consensu ejusdem regis, niti in pristinam reformari sedem, caute iter arripiens ad praedictum devenit Ottonem. Qui satis honorifice ab eodem susceptus; quem etiam statim Ravennae, inde vero, ut diximus, Romanae urbis sublimavit pontificem. Contigit igitur ipso in tempore ut idem imperator, suggerente tam ipso pontifice quam aliis quibusque zelum profectus religionis
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc quõꝗ redducite eum ad thronũ sua sublim.¬
tatis don ee eius honori condignam udelicet
pariter reclusis q̃m̃ solummodo tantum cõtingeris
illis ⁊uiere. quandiu ipsa turris tuerz daleret
ab hostium taptione. nec illam o rorsus salutem
pisltra debere serare. At imperatoris exercitus
⁊ foris yrgendo impellens machmas paulatimꝗ
euntes applicate sunt turri Siꝗ pugna inito
certamine. dumꝗ alyi desuper contendentes in¬
trare alñ procurrere ad ost ium turris. illudg
concidentes euellunt sursums gadeea cer¬
tatim gradientes ad turris superiora peruenerũt
Lespiciensꝗ lrestentius cernit se tenerias lus
quos putabat pugnando longius arceri pelse
lasto namꝗ ipso ac graruter ulnerato ceterisꝗ
qui cum illo inuenti fuerant trucidatis miserũ t
inquit progugnacula illum dencite aperte ne
Romani suum principem ros furatos fuisses
boumi religatur per paludes riay plurimus

Expanded text:
Nunc quoque reducite eum ad thronum suae sublimiNunc quoque reducite eum ad thronum suae sublimitatis, donec ejus honori condignam videlicet pariter reclusis quoniam solummodo tantum contingeret illis vivere quandiu ipsa turris tueri valeret ab hostium captione, nec ullam prorsus salutem debere ultra sperare. At imperatoris exercitus a foris urgendo impellens machinas; paulatimque euntes applicatae sunt turri. Sicque pugnae inito certamine, dumque alii desuper contendentes intrare, alii prorupere ad ostium turris illudque considentes evellunt, sursumque certatim gradientes, ad turris superiora pervenerunt. Respiciens quoque Crescentius cernit se teneri ab his quos putabat pugnando longius arceri posse. Capto namque ipso ac graviter vulnerato, caeterisque, qui cum illo inventi fuerant, trucidatis, miserunt inquit, propugnacula illum dejicite aperte, ne dicant Romani suum principem nos furatos fuisse. boum religatum per paludes viarum plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
turre dallatum que serlicet paulo post illum
crudeli erat redditura neci. precepit eandem
circundari densa obsidione sui ex excitus ne
uidelicet srescentio quoquomodo locus darctur
confugii Interea iubente imperatore cons.¬
truuntur in gyro machina ex lignis celsay
abictum nimium artificiose composita sernens
quoꝵ Crescent iui nullam pese euadendi diam
reperire. licet tardius penitudins adinuemt con-¬
silium non fani ei prestitit miserendi aditum
Q uadam igitur die quibusoam de Imperatoris
exercitu consentientib egrediens latenter sres.¬
centius de turre seilicet birro indutus e operto
capite ueniensꝗ improuisus corrit ad Imperato¬
ris pedes oransꝗ se ab imperatoris pretaterita
seruari Quem cum recẽpisset imperator cõuersus
ad suos ut erat a maro animo dixit sur inquiens
romanoro gerateficeto principem. imperatorem
dec retorem datoremꝙ legum atꝗ oramatorem
pontiticum intrare smistis magalia faxonum

Expanded text:
turre vallatum, quae scilicet paulo post illum turre vallatum, quae scilicet paulo post illum crudeli erat redditura neci, praecepit eamdem circumdari densa obsidione sui exercitus, ne videlicet Crescentio quoquo modo locus daretur confugii. Interea, jubente imperatore, construuntur in gyro machinae ex lignis celsarum abietum nimium artificiose compositae. Cernens quoque Crescentius nullam posse evadendi viam reperire, licet tardius poenitudinis adinvenit consilium; non tamen ei praestitit miserendi aditum. Quadam igitur die, quibusdam de imperatoris exercitu consentientibus, egrediens latenter Crescentius, de turre scilicet, birro indutus, et operto capite, veniensque improvisus corruit ad imperatoris pedes, oransque se ab imperatoris pietate vitae servari. Quem cum respexisset imperator, conversus ad suos, ut erat amaro animo, dixit: « Cur, inquiens, Romanorum principem, imperatorum decretorem, datoremque legum, atque ordinatorem pontificum, intrare sinistis magalia Saxonum?
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuis prepoteno. qui ut illoy mos est quantun
oncrosror pec un ĩa tantũ promor seruiens aua¬
ritiae Hic autery non plane ut rei probauit ei¬
tus parti fauebat Othonis Nam issu põtifices
quem it diximus oromari Otto uisserat iden
crescentium omnii destitutum honore. a sede ex¬
pulit: alterũg ꝓ rocaciter in eius loco subrogauis
Seo mox ut Otto hoc factui comperit ira accẽsus
cun permaximo exercitu Romam properauit
Quod cum scisset Crescentius illũ seilicet uroi
prosinquare conscendens cum sius. turrm qua
sita est extra ciuitatem trans tiberm ob altiti¬
Amem sui inter celos rocatam uallauit can
Iefensurus pro rita Tandem cum peruen iset
imgerator ad rrbem primitus uissit cõprehẽdera
illum male secuꝵ pontificem ridelicet rescẽti
arrogantia constitutũ. Compreuen sũg precesit
cius manus quasi sacrilegas amoutar. de moe.
dero aures obserdi atꝗ oculos expelli Roˢ  hac

Expanded text:
civis praepotens, qui, ut illorum mos est, quantum civis praepotens, qui, ut illorum mos est, quantum onerosior pecuniae, tantum pronior serviens avaritiae. Hic autem non plane, ut rei probavit eventus, parti favebat Ottonis. Nam ipsum pontificem, quem, ut diximus, ordinari, Otto jusserat, idem Crescentius omni destitutum honore a sede expulit, alterumque procaciter in ejus loco subrogavit. Sed mox ut Otto hocf actum comperit, ira accensus, cum permaximo exercitu Romam properavit. Quod cum cognovisset Crescentius, illum scilicet urbi propinquare, conscendens cum suis turrim quae sita est extra civitatem trans Tiberim, ob altitudinem sui Intercoelos vocatam, vallavit eam, defensurus pro vita. Tandem cum pervenisset imperator ad urbem, primitus jussit comprehendere illum male securum pontificem, videlicet Crescentii arrogantia constitutum. Comprehensumque, praecepit ejus manus quasi sacrilegas amputari, deinde vero aures abscindi atque oculos expelli  f. evel