comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ priuignã nõ eẽ uerũ nuptus
doptiue sororis filiã possũ uxorem
duce̾ cognata enĩ mea si est filia eiꝰ
qr auunculus nemo sit per adopti¬
onem ⁊ hee demũ cognationes con¬
trahuntur in adoptionib que l̾ime
ẽẽnt id est agnator uis haberent
patris rõne ⁊ sororem pr̃is mei adop¬
saltem liberti sin nuptie offitio iu¬
ditis super hoc cogͦscẽti hee prohibe

Expanded text:
non esse, uerum nuptiis optiuae sororis filiam possum uxorem ducere: cognata enim mea non est filia eius, quia auunculus nemo fit per adoptionem et eae demum cognationes contrahuntur in adoptionibus, quae legitimae essent, id est quae adgnatorum ius haberent. pari ratione et sororem patris mei adopsaltem liberti sui nuptiae, officio iudicis super hoc cognoscentis hae prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
q teb Qu̾ib aute modis ususfãct᷑
⁊ ꝯstituit ⁊ finitur husdẽ modis ⁊̃ nu¬
dususus solz constitur ⁊ finiri. Ine¬
tñ inunuisũ inutiles ẽent ꝓprietates
semper abscedente usufructuplacuit
tertis modis extingui usũfructũ ⁊ ad¬

Expanded text:
ti. Quibus autem modis usus fructus et constitit et finitur, isdem modis etiam nudus usus solet et constitui et finiri. n in uniuersum inutiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ rei tradite per eum nactusñsũ.
rel argum̃tũ est primo quidẽ equitas
dem̃ exceptõ si ea res possõris ñ sit s ũ
is quibona fide enuit possõemq eius
ex ea cã nactus potiusremh̃t.¬

Expanded text:
sionem rei traditae per eum nactus non sirei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius rem
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe siłr amuittis eademꝙ roe ꝑ legẽ
falcidiam minu pot̃ reo quo ꝓmit¬
tendi defũato ĩꝑtes heditarias ususfrͦ
obligato diuiditur ⁊ s ex cõi p̾dio de¬
beatur uno ex sociis defendente ꝓꝑte
defendentes fiet restitutio.

Expanded text:
ter amitti eademque ratione per legem Falcidiam minui potest: reo quoque promittendi defuncto in partes hereditarias usus fructus obligatio diuiditur: et si ex communi praedio debeatur, uno ex sociis defendente pro parte defendentis fiet restitutio.
Abbreviated transcription (Latin):
pendatur tam diu nz ip̃is qui ꝯdu¬
xerunt n hiis qui in locum eoꝵ succes¬
serunt auferrieosliceat. Non uecti¬
gales sunt qui uta colendidant᷑
ut priuatis agros nr̃os colendos
dare solemus Quiimperpetuum
fundũ fruendũ ꝯduxert a munici-¬
cuit ꝯpet̾e eis in remͣ actõem adu̾s̾

Expanded text:
 qui conduxerint, neque his, qui in locum eorum successerunt, auferri eos liceat: non vectigales sunt, qui ita colendi dantur, ut privatim agros nostros colendos dare solemus. Qui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municicuit competere eis i
Abbreviated transcription (Latin):
ceuolał Creditor mandatorẽ ꝯuenit᷑
is ꝯdempuatus ꝓuorauit q̃ rend̾ est ani
manente applloe debitor acreditore cõ¬
ueniri pot̾ . R̾. posse. ¶Ad eũ qui uxo¬
rem ducturꝰ erat litt̾as feci talos tỹtiꝰ¬

Expanded text:
um.Creditor mandatorem conuenit: is condemnatus prouocauit: quaerendum est, an manente appellatione debitor a creditore conueniri potest. respondi posse.Ad eum qui uxorem ducturus erat litteras feci
Abbreviated transcription (Latin):
se potentem quis occid̾it non uidebitur
inuiria occidisse ⁊ si metu quis mortis.
furem occid̾it non dubitatur quuile¬
geacquilia ñ teneatur ¶ Sin autem
cũ poss apprehend̾e maluit occid̾e ma¬
gis est ut iniuriam fecisse iidea tur gͦ
⁊ cornelia tenebitur. ¶Inuiriam autẽ
dum circa inuiriaꝵ actõem otumeliã
quͣdã. ¶S quid non iure fc̃m est otra
ius .i. si culpa qui occiderit ⁊ ĩo int̾dũ
utraq actio concurrit ⁊ legis acquilie
⁊ iniuriaꝵ S due erunt estima¬
tiones alia dapnialia ꝯtumelie ¶Igit᷑
inuiriam hic dapnũ accipimꝰ culpada¬
rimus si furiosus dãpnũ decłit anlegi
acquilie actiosit ⁊ pegasus negauit
que .n. in eo culpa sit cũ sue mentisñ
sit ⁊ hoc est t̾issimũ cessabit gͥ acqui¬
lie actio q̃mad̾m si quadrupes damp¬
nũ ded̾it acquilia cessat eiꝰ si tegula
cecid̾it s ⁊ siinfans dãpnũ ded̾it idẽ
erit dñdũ ꝙ si impubes id fec̾it labro
ait ꝙͣ furti tenetur tm̃ ⁊ acquilia eñ

Expanded text:
se petentem quis occiderit, non videbitur iniuria occidisse: et si metu quis mortis furem occiderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin autem cum posset adprehendere, maluit occidere, magis est ut iniuria fecisse videatur: ergo et Cornelia tenebitur. Iniuriam autem dum circa iniuriarum actionem contumeliam quandam, sed quod non iure factum est, id est si culpa quis occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa darimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negavit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est verissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum:
Abbreviated transcription (Latin):
ret̃ natam stetit s magis dd̾ est subue¬
niri reo deb̾e. H ec autem u̾ba pretoris
n fecisse reũqd̃ ꝯstituit utrsi ad tẽpꝰ
ꝯstituti pertinent anuͦ usq ad litis c̃ t̾¬
lu̾it nec ulla cã iusta fuit ñ accipiẽdi
eqũ est suctͣri reo aut exceptõe au iusta
int̾p̾tatõe ut fcm̃ actoris usq ad tẽpꝰ
iudiciip̃i noceat ut illa u̾ba n fecisse
illau̾ba pretoris n ꝑ actorẽ stetisse eãdẽ
int̾p̃tatc̃em pleniorem exigit nã pͥmũ
illd̃ esficit ut si quid tunc debitũ fuit
stitu̾et᷑ ũc non sit nͥ loꝰ teneat ꝯstitu¬
tũ qr retrorsũ se hec actõ refert ꝓinde
temꝑali actõne obligatũ ꝯstituẽdo cel¬
tempꝰ obligonis se solutũ ꝯstitu̾it ad¬

Expanded text:
rum naturam stetit: sed magis dicendum est subueniri reo debere. Haec autem uerba praetoris 'neque fecisse reum quod constituit' utrum ad tempus constituti pertinent an uero usque ad litis conteluit nec ulla causa iusta fuit non accipiendi, aequum est succurri reo aut exceptione aut iusta interpretatione, ut factum actoris usque ad tempus iudicii ipsi noceat: ut illa uerba 'neque fecisset' illa uerba praetoris 'neque per actorem stetisse' eandem interpretationem pleniorem exigit. nam primum illud efficit, ut, si quid tunc debitum fuitstitutum, quia retrorsum se actio refert. proinde temporali actione obligatum constituendo Celtempus obligationis se sol‹u›turum constituerit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
pdest᷑l. De modo agroꝵ arbitri dãt᷑
agricõfundit inundatio ĩoq usurpã¬
di ciuib dã loca inquib ius ñ hẽant
occ̃oem n pr̃at p̾ses ꝓuincie alieno¬
eos abstin̾e ⁊ dño suum re restitui t̾¬
tumos quos per mensorẽ declarariiu¬
bet ad officiũ de finib cognoscẽtis ꝑti¬
net mensores mitt̾e ⁊ per eos dirmi̾et
ip̃m finiũ qõnemut equũ est suta
res egit ocłis q sins subiectis locis.

Expanded text:
dectarum.De modo agrorum arbitri dantur et iagri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habentes prouinciae alieneos abstinere et domino suum restitui terminosque per mensorem declarari iubet. Ad officium de finibus cognoscentis net mensores mittere et per eos dirimere ipsam finium quaestionem ut aequum est, si ita res exigit, oculisque suis subiectis locis.
Abbreviated transcription (Latin):
li iudicio exꝑiripotinss si seriuis exi¬
ert se defensionialiem. Si quis di¬
cat dñm dolofecisse qͦminꝰ ĩpot̾ateeiꝰ
seruus c̃et ille autẽostendat eũ seruũ
ab alio defendi cũ satisdatõe doli ma¬
li exceptõm locus eritsz ⁊ si post indi¬
tiũ acceptũ cũ dño s̾uus apparuerit

Expanded text:
li iudicio experiri potuisset, si seruus exhiert se defensioni alieni serui. Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit. Sed et si post iudicium acceptum cum domino seruus apparu
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse dicitur intraannũ inqͣ¬
druplũ eius pecciũe qmͣ accepisse
dr̃ post annũ simpli in fc̃mactio
ꝯpetit hoc autem iuditiũ ñ solsi in pec¬
cumiariis causis si ad publica crimi¬
na pertin̾e ponp̾ scribit maxĩe cum
ex lege repetendaꝵ tenentur qui ob
negõm faciend aut non faciendũ

Expanded text:
sse dicetur, intra annum in quadruplum eius pecuniae, quam accepisse dicetur, post annum simpli in factum actio competit. hoc autem iudicium non solum in pecuniariis causis, sed et ad publica crimina pertinere Pomponius scribit, maxime cum et lege repetundarum teneatur, qui ob negotium faciendum aut non
Abbreviated transcription (Latin):
dem łx ad̾. D estitisse is uidetur ñ
qrui distulit s qiui liti remunciauit
in totum desistere .N. est in totum de
nego abstine ꝙ calumpniandiaĩo
instituit. plane si ciuis cognita rei
uitate suum negõm deseruerit no¬
lens in litem inprobam perseuerare
cluam calumpie causa non insticu¬
erat is destitisse non uidetur.
status uł cum quo egi solui iudi
Iudicem dare possunt quibz a

Expanded text:
m.Destitisse is uidetur non qui distulit, sed qui liti renuntiauit in totum: desistere enim est de negotio abstinere, quod calumniandi animo instituerat. plane si quis cognita rei veritate suum negotium deseruerit nolens in lite improba perseverare, quam calumniae causa non instituerat, is destitisse non videtur. gatus qui mIudicem dare possunt, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽẽ potest cumeo quem inpotã¬
te hẽmus nusi ex castrensi pecculio.
dcone ad p̾torem uocetur d ueni
ris euim est estimare ansua sit iu¬
risdictio. uocati autem ñ ꝯtemp
gati cet̾iq qui reuorandi domum
non hñt ius in easunt cãut in ius
uocati ueniant sua priuilia allega¬

Expanded text:
bis esse potest cum eo quem in potestate habemus, nisi ex castrensi peculio. 5sdictione ad praetorem uocetur, debet uris est enim aestimare, an sua sit iurisdictio, uocati autem non contemgati ceterique qui reuocandi domum ius habent in ea sunt causa, ut in ius uocati ueniant priuilegia sua allega
Abbreviated transcription (Latin):
debet dando ypothecã libare. Cane¬
nares utiłr pot̾ obligari sub cõdc̃oe
sidebitoris fca fi̾nt. ¶ Si duopa¬
rit̾ de ypotheca pacucantur in qnͣtũ
ciuisq obligatã ypothocam ht̃ uttũ¬
de parte quisq ande toto qͣs utriꝙ¬

Expanded text:
debet, dando hypothecam liberare. Aliena res utiliter potest obligari sub condicione, si debitoris facta fuerit. Si duo pariter de hypotheca paciscantur, in quantum quisque obligatam hypothecam habeatde parte quisque an de toto, quasi utri
Abbreviated transcription (Latin):
res abest ⁊ longe est u inꝓuintiis
solet cautõnib res explicari nãsi ca
quidem desut posside sũma autẽ oꝑe
uisus est ñ possit rẽ ip̃am restitũeqnͣti
rau̾it sicut in cet̾is in rem actõnib slã
sitanti condempnãdꝰ esfe qnͣtã deb̾etur
net quid enĩsiminor fit p̾diũ ꝙͣ debe¬
tur nã de antecedentib fructib nich
ypothecam sibiper siñam adiudica¬
tam quemad̾m hĩturꝰ sit q̃rit᷑ nam
dnis eius uendicare ñ pot̾ s ypothe¬
caria ag̾e pot̾ ut si exceptio obiciat᷑ apt¬
ssessore iudicate rei replicet si scd̾incũ
iudicatum ñest. ¶ Si płis condẽp¬
natus sit debitor ñ restituendo pignꝰ
qm computatio fortis ⁊ usuraꝵ faci¬
ebat an si tm̃ solu̾it qnͣtũ debeat exho¬
neretur ypotheca qdꝰ ego qntũ quidẽ:
ad subtilitatẽ legis ⁊ auctoritatẽ siñe.

Expanded text:
res abest et longe est uel in prouinciis, solet cautionibus res explicari: nam si cquidem desiit possidere, summa autem ope nisus non possit rem ipsam restituere, raverit, sicut in ceteris in rem actionibus: nam si tanti condemnatus esset, quantum deberetur, net. quid enim si minoris sit praedium, quam debetur? nam de antecedentibus fructibus nihhypothecam sibi per sententiam adiudicatam quemadmodum habiturus sit, quaeritur: nam dominium eius vidcicare non potest. sed hypothecaria agere potest, et si exceptio obicietur a possessore rei iudicatae, replicet: "si secundum me iudicatum non est". Si pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum solverit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod ego quantum quidem ad suptilitatem legis et auc
Abbreviated transcription (Latin):
emi ab alio bona fide ⁊ possideo ⁊ mã¬
dato meo eum titi uendidit cũ igno¬
raret suũ ẽe uł ꝯͣ ego uendidi illiꝰ mã¬
to titiũ cħs qiͣ ꝓcurator uendidiss ob¬
strictũ emptori nsirem tradidiss nẽ¬
dicatõem ei ꝯcedendã ⁊ id circo man
sse si quid eius int̾fuissz qr forte uen¬
diturꝰ ei non fu̾it cit᷑ mandatũ sirem
ab co uenditare uellz exceptõe dolima¬
li submouebit᷑ ⁊ adu̾sus uenditorem

Expanded text:
emi ab alio bona fide et possideo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum esse, uel contra ego uendidi illius manuasi procurator uendidisset, obstrictum emptori neque, si rem tradidisset, uindicationem ei concedendam, et idcirco mandati› agere posse, si quid eius interfuisset, quia forte uenditurus non fuerit. contra mandator, si rem ab eo uindicare uelit, exceptione doli summouetur et aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ł. S i c̾us sciente dño occid̾it in
solidũ dñm obligat ip̃e .n. dñs ui
detur occidisse. Si autẽ nesciente noxał
est. Nec .n. debuit ex maleficio suui ĩ
plus teni qͣm ut noxe cedat. ¶Is qi
ñ ꝓhibuit sũ dõ dñs man sũ desiit
dũe quo ñ ꝓhibebat fuit in t̾m̃ũ
celsus putat si fu̾it alienatus seruꝰ
ĩtotẽ uł in partẽ uł manumissus fu¬
seruũ nicħ deliquisse qui dño iubẽti
obtemꝑaũ ⁊ sane si iussit pot̃ ħ dici
di autẽ ñ ꝓhibuit q̃madiod̾ fc̃m
serui excusabimꝰ celsus tm̃ diffr̃am fa¬
cit int̾ legem acquiliã acquiliã ⁊ le
uus sciente dño furtũ fecit uł aliud
cõmisit serui noĩe actõe noxali nec
suo dñs noĩe tenetur an in legeacqͥ¬
lia inquit dñs seio noĩe tenet᷑ nõ
serui utriusq legis redoidit actõem

Expanded text:
i seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit us, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus servus in totum vel in partem vel manumissus,servum nihil deliquisse, qui domino iubenti obtemperavit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non prohibuit, quemadmodum factum servi excusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam et leeruus sciente domino furtum fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non serui. utriusque legis reddit rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ut si dum hoc faciat per ussi acqui¬
sitio impleta uł qudex sup̃sccip¬
tis ꝯtingerit restituto rcedatur mi¬
to. nec .i. suificit semper in possõem
bõꝵ euis nitti quia int̾dum sp̃es
cẽ potest ut in bonis latitantis mit

Expanded text:
per usum adquisitio impleta vel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, quia ea interdum species esse potest, ut in bonis latitantis mit
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͣm int̾est utrũ integris oĩbr̃que
obligati eẽmꝰ cõuenu ut ab eo negõtͣ
disced̾et᷑ an integr̃ restitutis hiis que
ego tibi p̾stitissem cõsentiremꝰ ne qd̃
tu mͥeo noĩe pr̃ares. ¶Illud planc
quieꝯuentõr: que ꝑtinz ad resoluẽd̾
id qd̃ actum eit ꝑficiũ pot. ut tu qd̃
iamego tibi p̾stiti tunt pr̃are mͥcoga¬
tis qr ego modo ñ tam hec agit᷑ ut a
pristino negõ discedemꝰ qmͣut noue
test per eosdem ⁊̃ pactis conuentis
o cassio rescripsit si creditores ꝑati
sint partemex bonis licet ab extra¬
neo consecuui rõem hñdam prius

Expanded text:
quae obligati essemus, conueniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resoluendum id quod actum est, perfici non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur ut a pristino negotio discedamus, quam ut nouae test, per eosdem etiam pactis conuentis o Cassio rescripsit, si creditores parati sint partem ex bonis licet ab extraneo consequi, rationem habendam prius
Abbreviated transcription (Latin):
gendã preterire denic aliciuid tẽ¬
poris debebit quo cessasse uideatur
¶ qd sunt̾ea priusqm oifin impleat
resamissa est ꝑ inde negͥg᷑. ñ c̾e ac

Expanded text:
gendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur. quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
urautem filiifam̃. et Interea
ẽẽdidici nisi ab initio cũ unũ negõm
gesturꝰ accessero. deinde alio aĩo al
ttrũ accessero eot̾ꝑe quo iam pubes
et cum aliquis negotia mea gerit
si noua uolũtate aliud quor agg̃¬

Expanded text:
aut filii familias et interea esse didici, nisi si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes et cum aliquis negotia mea gerat, si noua uoluntate aliud quo
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ hac die donatõnis ca dare uoluisti da¬
tam restiturã mesũ ulla dilatõe. spondeo
ciuero an si codẽ ticio marito suorepu
uit ex stipłoe ꝓpoĩtã si conditio ei extitit¬
eiis peti posse qm̃ ex donatione in peccu¬
niam creditã cõu̾sa est ꝙ si stipło ꝯmissa¬

Expanded text:
 hac die donationis causa dare uoluisti, daturam restituturam me sine ulla dilatione: spondeo'. quaero, an, si eadem Titio marito suo repuuit, ex stipulatione proposita, si condicio eius exstitit, peti posse, quoniam ex donatione in pecuniam credita‹m› conu
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ an redhib̾i quia uitiosus possit q̃rit᷑¬
tiosus est. ¶Si uenditor noĩafi exce¬
pit dealiquo morbo ⁊ de cet̾osanũ ẽẽ
dix̾it aut ꝓmiserit stand̾ est ẽẽ ꝙ ꝯue¬
uit remittentib enĩ actões suas ñ est
regressus dandꝰ n sciens uenditor mor¬
bũ consulto reticuit tũc enĩ dandã cẽde
dolo malo replicatõem. ¶Si noĩatĩ
morb exceptus ñ sit talis tm̃ morb
sit qui om̃ib potuit apparere ut puta
si cecꝰ hõ ueniebat aut qui ticatricẽ euidẽ¬
tem ⁊ periculosam hẽbat uł incapite

Expanded text:
t, an redhiberi quasi uitiosus possit. ettiosus est. Si uenditor nominatim exceperit de aliquo morbo et de cetero sanum esse dixerit aut promiserit, standum est eo quod conuenit remittentibus enim actiones suas non est regressus dandus, nisi sciens uenditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem. Si nominatim morbus exceptus non sit, talis tamen morbus sit, qui omnibus potuit apparere ut puta caecus homo uen‹i›bat, aut qui cicatricem euident
Abbreviated transcription (Latin):
modo q̃rele corrig̾e esi aũ ⁊ minaui fu
stib castigare aut ultiꝰ ꝓcede ĩ pe¬
nã eiꝰ sol. Nã puniendi płmq sũt
lib̾ti certe si se delatũ a lib̾to ł cõpa¬
sse eũ ccͣ se cũ inimicis doceat ⁊̃ me¬
talli pena eũ statuid. ¶Cura carm̾

Expanded text:
modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se delatum a liberto uel conspirasse eum contra se cum inimicis doceat, etiam metalli poena in eum statui debet.Cura carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ii ⁊ mancipia tueantur ne ꝓstituãt᷑¬
¶Pret̾ea curare d p̾fectꝰ urb̾ ut nũ¬
mulaui ꝓbeseagant circa õe negõm
pr̃onꝰ ⁊ tẽpni se a lib̾to dux̾it ł cõtu¬
meliossi sibi lib̾m q̃rat᷑ ł cũ uiciũ se

Expanded text:
 mancipia tueatur ne prostituantur.Praeterea curare debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotium patronus contemni se a liberto dixerit uel contumel
Abbreviated transcription (Latin):
inuiria datũ eẽt. Iorait legis acqui¬
lic actõem mͥ ꝯpete meq eũ cepero
reddibere tͥ restituturũ S ⁊ si seruus
bona fidealiũ seruiat an eicõpetit
acquilie actõ ⁊ magis infc̃m erit
actio danda. ¶Pũ cui uestimen¬
ta cõmodatẽ sunt. ñ posse si scissa
ariuis uł usurarius legisacquilie

Expanded text:
Aquiliae actionem mihi competere meque, cum coepero redhibere, tibi restituturum. Sed si seruus bona fide alicui seruiat, an ei competit Aquiliae actio? et magis in factum actio erit danda. Eum, cui uestimenta commodata sunt, non posse, si scissa arius uel usuarius legis Aquiliae
Abbreviated transcription (Latin):
uin̾e petit post̾iorẽ ten̾i qr occidit
Qd̾ ⁊ marcello uidetur ⁊ est ꝓbabiliꝰ¬
.Si plures trabem deiecerint ⁊ hoĩ¬
nẽ opp̾sserint rec uet̾ib placet oẽs
lege acquilia teni. ¶ Item cũ eo qͥ
canẽ incitauit ⁊ effectatũ ut aliq̃m

Expanded text:
ulnere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uidetur et est probabilius.Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri.Item cum eo, qui canem irrita
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾to nupsiss nec nuptie eent. qm̃ et
senatus conultũ securũ est. ¶ Nepo¬
ti uxorem duce ⁊ filius ꝯsentire d ncb
tis nͨ si nubat uoluntas ⁊ auctoritas
auisufficiat. ¶ furor contrahi
inatrimonium sunt q opꝰ consensu
auor. Peradoptione querita
frat̾uitas eos q impedias nuptias
donec manz adoptio iõc ea quam pr̃
ins adoptauit ut emancipauit po¬
tero uxorẽ duce̾ eque ⁊ si me emanci¬
pato illam i potãtem retinĩt pot̾i¬
nuis iungi iniuo. Itaq uolenti gene¬
rum meum a doptare sua det᷑ ut filiã
cmancipet simiłr suadetur ei qui nu¬
rum uelit adoptare ut emancipet a
uxorem duc̾e qͣmius magna amitta
⁊ amittam magnam ꝓ hibemꝰ uxorem

Expanded text:
essent: quam et senatus consultum secutum est. Nepote uxorem ducente et filius consentire debet: neptis uero si nubat, uoluntas et auctoritas aui sufficiet. Furor contrahi matrimonium non sinit, quia consensu ur. « Per adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti generum adoptare suadetur, ut filiam emancipet. Simirum uelit adoptare, ut emancipet fiuxorem ducere, quamuis magna amita t amitam magnam prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
quos in potestate hñt iniuria prohi¬
buerint duce̾ uxorem uł nuib̾e uł qui
dotem dare ñ uolu̾int ex constitutio¬
ne diuiseueri ⁊ antonini ꝓcõsules p̾si¬
des q ꝓuintiaꝵ cogunt᷑ in m̃incollo¬

Expanded text:
bent in potestate iniuria prohibuerint ducere uxores uel nubere, uel qui dotem dare non uolunt ex constitutione diuorum Seueri et Antonini, per proconsules praesidesque prouinciarum coguntur in m
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. S. i edes mee altius a tis
hedib tm̃ distent ut ꝓspici ñ possint
aut medius mons earũ conspectũ au
tutem impon̾e potest nisi ⁊ is qui ce¬
dit ⁊ cuis ceditur inconspectu hñt
ea sacclificia ita ntosfitere alterũ¬

Expanded text:
um. Si aedes meae a tuis aedibus tantum distent, ut prospici non possint, aut medius mons earum conspectum auftutem imponere potest, nisi et is qui cedit et is cui ceditur in conspectu habeant ea aedificia, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ciui ius luminis mittendi nõ habu¬
ert̾ aꝑtopariete coĩ ilło iure fene
adiuu̾et legauit inxͣ eamdẽ domũ
ortus ⁊ tenaculũ qd̃ olimpico legatũ
non sunt fucruntad ortumañt et
cenaculsi qd̾ semꝑper domũ ciꝰ ha¬
ete domꝰ sue quateñ stillicidiirigor ⁊

Expanded text:
ui ius luminis immittendi non habuerunt, aperto pariete communi nullo iure fenesad viveret, legavit: iuxta eandem domum hortus et cenaculum, quod olympico legatum non est, fuerunt: ad hortum autem et cenaculum semper per domum, cuius haete domus suae, quatenus stillicidii rigor
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃aut ip̃a se tuetur maritus ei mutuos
nũmos dedit cum iuste putaret pr̃emeiꝰ
muĩstraturũ salariumtm̃ qnͣtũ dare filie
sue institũit eos nũmos illa inususnec¬
cessarios sibi ⁊ inseruos quos secũhẽbat
consũpsit alicnͣtulũ ⁊ cũ eires familiaris
tradita eet expecciũa mariti ieasdemcãs
conu̾tit deinde priusqmͣ pr̃ salariũ exple¬
ret moritur filia pater impensã recusat
maritus res młris retinet q̃ro an de inrẽ

Expanded text:
pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos illa in usus necessarios sibi et in seruos quos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium expleret, moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinua triũ diũoꝵ obiecta erant u
niꝰ p̾dii dñs ex sũmo fundo imo fũdo
seruitutẽ aque acquisierat ⁊ per me¬
dium fundũ dño ꝯcedente in suũ a¬
grum ducebat postea idem sũmũ fũ¬
dũ emit deinde imuĩ fundũ inquem
aquam indux̾at uendidit q̃ sitũ est
s ꝙͣ cum utraq p̾dia eiusdẽ dñi fc̃ieẽt᷑¬
ip̃n seruire sibi non potuissent negau̾ꝰ
amisisse seruitutẽ ꝙͣ p̾diũ perqd̃ aquaᷤ
ducebatur alt̾ius fuiss ⁊ qͥmad̾m ser¬
uitus sũmo fundo ut inimũ fundũ
aqua ueniret imponi alt̾ ñ potuiss
ꝙͣm ut per mediũ ꝙ mq̃ fundũ duc̾et᷑
Sic eadem seruitus eius demfundi ant¬
ti ałr non poss nͥ eodem tẽꝑe ⁊̃ perme¬
diũ fundum aqua ducidesuiss auoĩã
ip̃r. Nundus m̾ͥ tecũ coĩs est ꝑtẽ tuã
mͥtradidisti ⁊ ad eundũ uam per
uicinũ tusi ꝓpͥũ recteeo mͦ seruitutem
ꝯstitutam ait n qd̾ dici solz per ꝑtes
nec adquiri nec imponi seruitutẽ po¬

Expanded text:
tinua trium dominorum adiecta erant: imi praedii dominus ex summo fundo imo fundo servitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, vendidit. quaesitum est, quia, cum utraque praedia eiusdem domii seruire non potuissent. negauit amississe seruitutem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset aut omnium . Fundus mihi tecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes po
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si fundus lege ꝯmissoria
uenit᷑ ħ est ut nͥ int certũ diem p̾ci¬
um sit exsolutũ inemptꝰ fiet inde
uideamꝰ q̃mad̾ni uenditor agat
tam de tundo ꝙͣ de hiis que ex fundo
percepta percepta sũt Idemq si det̾ior¬
sit fundiu effestus stõ emptoris ⁊ quid̃
fiuitaest emptio s iam decisaqone
exuendito actõem ꝯpeteut res scriptiᷤ
imiꝑatoris antonini ⁊ diuiseueri de
ratii tuncht̃ locum que est humana
qñemptor aliquam partempcii de
utrũ ꝯmissoriam uelit ex̾c̾e anpotius

Expanded text:
m. Si fundus lege commissoria uenierit, hoc est ut, nisi intra certum diem pretium sit exsolutum, inemptus fieret, uideamus, quemadmodum uenditor agat tam de fundo quam de his, quae ex fundo percepta sint, itemque si deterior fundus effectus sit facto emptoris. et quidem finita est emptio: sed iam ex uendito actionem competere, ut rescriptis imperatoris Antonini et diui Seueri decratii tunc habet locum, quae est humana, quando emptor aliquam partem pretii utrum commissoriam uelit exercere an potius
Abbreviated transcription (Latin):
tior emptor post meliorem
aconem allatam obpectuĩam ꝙĩ
exordio uenditori ⁊ de p̾cio solutã
it̃ scd̾m memptorẽ circa de legatõem
iure stipłonis int̾poitã ag̾e ñ potesti¬

Expanded text:
ior emptor post meliorem condicionem oblatam ob pecuniam in exordio uenditori de pretio solutam contra secundum emptorem citra delegationem iure stipulationis interpositam agere non potest
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor fundi in lege ita cau̾it ni
dus si uenditor inemptũcũ ee uelit
qr id uenditoris cã canetur nãsi ałr
acciꝑietur exusta uilla ĩ potate em¬
ptoris futur̃ uͭt nondando pecciũam

Expanded text:
uenditor fundi in lege ita cauerit: 'dus, si uenditor inemptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in potestate emptoris futurum, ut non dand‹o› pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
teacceptilatõe iuditiopacto. Sac¬
dotio obueniente indebimusan co¬
tur cuius sacris uacare sacerdotes oz
gendus si de neg̾o tnͣ̃sactsiest uł hõ
mortiuis est de qiuo erat ꝯpmissũ nͥ¬
casu postiore aliquid litigantis int̾¬
sit. Iulianus indistincte scribit si
per errorem de famoso delicto ad ar¬
bitriũ itum est. uł de eare dequa pu¬
executomi. D e libali causa ꝯpinis¬
so fc̃o recte non compelletur arbit᷑
maiores iu dices hr̃e debeant eadem
dicenda sunt sũ de ingenuitate sũ
de lib̾tinitate qo sit s ⁊ si ex fideicõ
missi causalibertas deducat deberi
dicatur. Idem dicend̾ erit inpopulaui
actõne. Sisernus compromiserit
lio putat octouenus. s an siliuer

Expanded text:
te acceptilatione iudicio pacto.Sacerdotio obueniente uidebimus an cotur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. gendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit.Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›rorem de famoso delicto ad arbitrum itum est, uel de ea ‹re›, de qua puexsecutionem. De liberali causa compromisso facto recte non compelletur arbitermaiores iudices habere debeat. eadem dicenda sunt, sive de ingenuitate sive de libertinitate quaestio sit et si emissi causa libertas deberi dicatur. idem dicendum est in populari actione. Si servus compromiserit,lio putat Octavenus. sed an, si liber
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ est ip̃o gestu negõm tuũ hoc ui
deri..ideamus in ꝑͣ eius qui nego¬
cia admĩstͣt si quedam gessit q̃ dam
ñcontẽplone tñ eius alius ad hoc nõ
accessit et si uir diligens qid̃ ab eo
exigimus ⁊̃ ea gesturus fuit an dici
a se exig̾e debuit ꝓcul dubio ħ im
putabitur ei quemqmͣ .n. ⁊ hoc in
putari non possit. curalios debi¬

Expanded text:
situm est ipso gestu, hoc tuum negotium videri. Videamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si vir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: an dici a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debi
Abbreviated transcription (Latin):
tione eũ ñ conuenit si modo facłeei
fu̾it satisdare. Certe insua ꝑ̃ indubi¬
tatũ est Et iõ si ex causa fuit obli

Expanded text:
tione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obli
Abbreviated transcription (Latin):
oquĩali enũ negõm gestũ÷ s rati¬
hĩtõ hoc conciliat que resesficit ut
tuũ negõm gestũ eẽ udeat᷑ et a te h̾e¬
ditas peti possit. Quid gͥ inquit pe¬
dius sic te h̾edem putarẽ insulã fulse¬
ro heditariã tuq ratum hu̾is ansit
michiadu̾sus te actõs ñ foreait cũħ

Expanded text:
quin alienum negotium gestum est: sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum videatur et a te hereditas peti possit. Quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi adversus te actio? sed non fore ait, cum
Abbreviated transcription (Latin):
isset siue eadem res que tradita esset rro¬
di deberet furtiesse locatore. actionẽ
⁊ ideo superuatuum esse iuditiũ hone¬
ris aduersi s si ita datum esset ut infin¬
nisli re solui possit conductorem culpã
dum taxat debere nam inre que ut̾¬
usq eam contraheretur culpam deb̾i
nz omnino culpam esse ꝙ uni recoidi

Expanded text:
isset: siue eadem res, quae tradit‹a› esset, redisset: siue eadem res, quae tradit‹a› esset, reddi debere‹t›, furti esse actionem locatori et ideo superuacuum esse iudicium oneris auersi. sed si ita datum esset, ut in simili re solui possit, conductorem culpam dumtaxat debere nam in re, quae utriusque causa contraheretur, culpam deberi neque omnimodo culpam esse, quod uni reddidi
Abbreviated transcription (Latin):
iem. IN naue sausellii cum plures
frumentum confundant sausellus uni
ex hiis frum̃tũ redoid̾at de coĩ ⁊ ea nauis
perierat q̃ si tũ est an cet̾i ꝓ sua parte fru¬
menti cum nauta age possinit hoñis ad¬
uersi actõne. R̾ rerũ locataꝵ duo gn̾a eẽ
ut ais idem redd̾etur sicuti cum uestunen¬
ta fulloni curanda locarentur aut cideni
grins redoe̾t᷑ ueluti cum argentũ pusil¬
latũ fabro daretur ut uasa fient aut au¬
ita deposuissz ut n clausam n obsig¬
natam trade̾t ad num̾aret nichil aliud
eum deb̾e apud quem depoĩta ẽẽt nisuit¬
tindem peccunie solueret scd̃m quem
uideri triticum fc̃m sauselli ⁊ recte datũ
qd̃ si separatutabulis aut errorib.
aut in alia culpa inclusũ umꝰ ciuusq tͥ¬
ta i soluissz uendicare ⁊ ideose imꝑp¬
bare actõnes honis aduersus siue eius̾
generis essent merces que naute tra¬
derentur in continuo euis fierent ⁊
mercator increditum iret non uidet᷑
bonus esse adu̾sum quippe ꝙ naute fu¬

Expanded text:
m. In nauem ‹S›aufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta agere possunt oneris auersi actione. respondit rerum locatarum duo genera esse, ut aut idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aubsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil aliud eum debere apud quem deposita esset, nisi tantundem pecuniae solueret. secundum quae uideri triticum factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque trita soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non uideretur onus esse auersum, quippe quod nautae fu
Abbreviated transcription (Latin):
ducend̃. Iuł ł .xii. scͥbit. marcellus autẽ
in utroq caũ si nõdũ cuusqͣmͣ dt̃io ab¬
sit meluis eẽ ait p̾stare creditori ut
deduci ut medii temꝑis Int̾im usuras
mag̾ creditor ꝯseqͣtur. s si depeccłio
ꝯuentꝰ dñs ꝯdempnatꝰ est debebit de
serui noĩe non condempnatꝰ prestiti¬
ss creditori in hoc deduceret.
prius uiditiũ de peccłio ⁊ expost̾iori
iuditio res iudicaretur nlłomͦ d pͥ¬

Expanded text:
 scribit. Marcellus autem in utroque, si nondum quicquam domino absit, melius esse ait praestare creditori, ut deduci, ut medii temporis interusurium magis creditor consequatur. sed si de peculio conuentus dominus condemnatus est, debebit de serui nomine non condemnatus praestitisset creditori, etiam hoc deduceret. prius iudicium de peculio et ex posteriore iudicio res iudicaretur, nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nunu̾e dñs possit aĩadũtend̾ est ñ qͥd
seruus s quis dñs ꝯstituendi seruilis.
peccłii gr̃afecit. s hoc ita u̾mputo si
debito seruũ lib̾are uoluit dñs ut ⁊̃¬
si nuda uolũntate remisit dñsqd̃ de¬
buit desinat seruus debitor ẽẽ siu̾oñ
poccłiumagendũ est ⁊ ex hiis pparet
non qd̾ seruus ignorante dñohũit
peccłii ẽẽ s ꝙ uolente alioqũ ⁊ qd sb̃¬
ripuit seruus dño fi̾et peccłii q ñ est
u̾mis sepe fit ut ignorante dño inci¬
piat minuiserm peccłiũ uelutiꝯ dãp¬
nũ dat dũo seruus aũ furtũ facit. Si
opẽ ferente seruo meo furtũ mͥ fec̾is
id ex peccłio deducend̾ est qd̾ minꝰ ob
rem sub reptamꝯ sequipossũ. Siere
alieno dm̃to exhauriatur peccłumi

Expanded text:
nuere dominus possit, animaduertendum est non quid seruus, sed quid dominus constituendi seruilis peculii gratia fecerit. Sed hoc ita uerum puto, si debito seruum liberare uoluit dominus, ut, etiamsi nuda uoluntate remiserit dominus quod debuerit, desinat seruus debitor esse: si ueropeculium augendum est. Ex his apparet non quid seruus ignorante domino habuerit peculii esse, sed quid uolente: alioquin et quod subripuit seruus domino, fiet peculii, quod non est uerum. Sed saepe fit, ut ignorante domino incipiat minui serui peculium, ueluti cum damnum domino dat seruus aut furtum facit. Si opem ferente seruo meo furtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno
Abbreviated transcription (Latin):
u̾iꝰ excompmissoserui nõ dandã de pec¬
culio actõem q nec si iuditio ꝯdẽpnet᷑
bini ⁊ cassii siña existimantiũ sẽper
obligari prem de peccłio ⁊ distare ĩ ħ
aseruo quare ex ꝯpromisso pr̃ qͦ tene¬

Expanded text:
us ex compromisso serui non dandam de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur bini et Cassii sententia existimantium semper obligari patrem de peculio et distare in hoc a seruo. Quare et ex compromisso pater tene
Abbreviated transcription (Latin):
idꝯced̾e seruo in peccłiũ hr̃e ꝙ sibi debe¬
tur sane dex cet̾is caĩs ip̃m a semz ip̃o
egisse dicimus quinegotia uł tutelã
gerit cur ñ ⁊̃ in sp̃e peccłiari exegit qd̾
exigi debuit defendendũ gͥ erit qĩ eũ
sibisolũet cumtiuo ag̾e depeccłiocona

Expanded text:
dere seruo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defend‹end›um igitur erit quasi sib
Abbreviated transcription (Latin):
unt peccłiũ In
pectt̾io autem res ẽe possunt om̃s ⁊ y
mobiles et soli. Uicario qͦ in pec¬
culiũpot̾ hr̃e ⁊ uicarioꝵ peccłiũ hoc
amplius ⁊ noĩa debitoꝵ s ⁊ si ciud
furti actõne seruo debetur ułalia a

Expanded text:
unt peculium. In peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: uicarios quoque in peculium potest habere et uicariorum peculium: hoc amplius et nomina debitorum. Sed et si quid furti act
Abbreviated transcription (Latin):
d inpecct̾iũ hẽbit siforte ĩ dm̃roem im¬
pendit ⁊ dñs ei debitor man̾euoluit
te ex serui emptõe eiuctõnis noĩedu¬
plũ dñs exegit in peccłiũ sermerit cõ¬
u̾sũ nisi forte dñs eꝯꝓpoĩto fuit ut noll

Expanded text:
 in peculium habebit, si forte in domini rationem impendit et dominus ei debitor manere voluit te ex servi emptione evictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium servi erit conversum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aliciuo fideuisserit ułalias int̾uene¬
rit uł mandau̾it tractatũ est an sit de
peccłio actõ ⁊ est ĩũ inseruo cãm fide¬
uus mandaũ ut creditori mcosolu̾et᷑
referre ait qm cam mandandi hũit. si
Siafilio meo fideiussorem acceꝑo id¬
meñ de ĩ rem u̾sos de peccłio actõne mã¬
dati pr̃aturũ Idemaccipias ⁊ in seruo
fideiussore Idemq si alĩ mͥ ꝓfilio meo
debitore soluiss qd̾ si filius mñs debitor
non fuissz excepfõne doli fideuissorem
usurum ⁊ si soluiss eñ ꝯducfũ scribit
iseruus cum se ꝓlib̃o g̾eret ꝯpmi̾it

Expanded text:
pro aliquo fideiusserint uel alias interuenerint uel mandauerint, tractatum est, an sit de peculio actio. et est uerius in seruo causam fideuus mandauerit, ut creditori meo solueretur, referre ait, quam causam mandandi habuerit: si si a filio meo fideiussorem acceme non de in rem uerso, sed de peculio actione mandati praestaturum. idem accipias et in serui fideiussore, idemque si alius mihi pro filio meo debitore soluisset. quod si filius meus debitor non fuisset, exceptione doli fideiussorem usurum et, si soluisset, condicturum scribit. Si seruus, cum se pro libero gereret
Abbreviated transcription (Latin):
Qui p̾sente dño ñ optulit p᷑cuniã qͥd¬
cid̾ si tunc facultatẽ pecciũe si hũit
nuncruid cogi debeat iudiciũ acciꝑe
ut añ litem ꝯtestatã p̃ses iubeat
inedesacra pͦcĩiã deponi ħ⁊sic ⁊¬

Expanded text:
qui praesente domino non optulit pecuniam? quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium acciperut ante litem contestatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dem łi. manualiũ. Per ꝓcuratores
non sẽꝑ ad ciuirim actões s retinẽ¬
mus. ueluti si reũ queniat intra
beat opus nouũ fĩ ut int̾dictum
nobis utile sit cr uiaut clã Nã
⁊ hic pristinũ ius nob̃ ꝯseruat᷑.

Expanded text:
mo manualium.Per procuratorem non semper adquirim‹u›s actiones, sed retinemus: ueluti si reum conueniat intra beat opus nouum fieri, ut interdictum nobis utile sit quod ui aut clam, nam et hic pristinum ius nobis conseru‹a›t.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ueniatur ad iuditẽ s puta legis falci¬
dicem ꝑueniretur. ĩ moraheres fuit exĩ
lib̾atur cum ea temꝑis int̾capedo iudi¬
cato dilationẽ dare non lucrũ affre
debeai In hiis quo iudiciis q̃ ñ sunt

Expanded text:
eniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidicem perveniretur, in mora heres fuit, exinliberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃tore arbit̾ dicat siñam ⁊ petat᷑
ex compmisso pena exceptõem locum.
non hr̃e constat nisi alia lege cadem
dies feriata in qua siña dicta est excep
uetuit si tñ heres ab alt̾o petit pena
ꝯmittetur non .n. disferendaꝵ litiũ
ca s tollendaꝵ ad arbitros itur.
est nec interest an adu̾sarii eius int̾¬
fuit sñie arbitri stari nec ne.

Expanded text:
e arbiter dicat sententiam et petatur ex compromisso poena, exceptionem locum non habere constat, nisi alia lege eadem dies feriata, in qua sententia dicta est, excepuetuit, si tamen heres petit, poenam committet: non enim differendarum litium causa, sed tollendarum ad arbitros itur. est, nec interest, an aduersarii eius interfuit arbitri sententia stari nec ne.
Abbreviated transcription (Latin):
ex compmisso ut et diem ꝓferre po¬
sut hoc qiuidem facere pot᷑ ꝓferre
autem contra dicentib litigatori
di ⁊ unusopiniserit is ci uetitus
sit petere aut ne ab eo petatur ui¬
dendum est ansi ali̾ud petat ur
ab alio petatur pena ꝯmittatur Id̾
in duobargentariis quoꝵ noĩa si¬
mul erunt ⁊ fortassepot̾imus ita fi¬
deuissorib ꝯung̾e si socii sint alias¬
nec ate pecitur nec egopeto nec me-¬
o noĩe petitur l a tepetatur. Se¬
mel ꝯmissa pena solui ꝯpmissum
rectius puto dicinec amplius posse
ꝯmitti nisiid actum sit ut in singu¬
las causas totiens ꝯmittatur:¬

Expanded text:
ex compromisso, ut et diem proferre possit, hoc quidem facere potest: referre autem contradicentibus litigatoribdi et unus compromiserit isque vetitus sit petere aut ne ab eo petatur: videndum est, an si alius petat vel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii snec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens committatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpet̾e̾ manuiisso repetudem. Nera¬
tius ⁊̃ libro membranaꝵ ref̾rt par¬
micia neronis filia .x. que eiꝓ lib̃¬
tate ded̾at repetisse ꝑ iudicẽ nec fui¬
sse q̃ sitũ an domitia sciens illũ libe¬
rum accepiss Diquis qiͣ statulib̾¬

Expanded text:
competere manumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Parmitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statulib
Abbreviated transcription (Latin):
siñ dum tempꝰ p̾terierit in hibenda
erit repetitõ nisi penteat. d̾ sip̃¬
terierit ꝯ dicipotit. S sistichꝰ decesse¬
rit an repeti ꝙ datũ possit ꝓtulꝰ ait.
si post id temꝑis decesserit quo manu¬
mitti pot̾it potuit repetõemee si mi¬
nus cessaret. Quinmo ⁊ si nichil
tͥ dedi ut manumittas pͥmo placu̾at
tãut dare ultro tͥ ꝯpet̾e actõem qͥ ex

Expanded text:
si nondum tempus praeteriit, inhibenda erit repetitio, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare. Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inm̃ ñ mallent ip̃e młres cam repudii
pr̃are. Sin autẽ minc̾to est an uiuus
apd̾ nostẽ teneatur uł morte p̾uentꝰ ÷
tñc si qui q̃uẽniũ a teꝑe captiuitatis ex¬
cesserit licentiã h̃t młr ad illas migͣte
nuptias Ita tñ ubona grã uideatur di¬

Expanded text:
monium, nisi mallent ipsae mulieres causam repudii praestare. sin autem in incerto est, an uiuus apud hostes teneatur uel morte praeuentus, tunc, si quinquennium a tempore captiuitatis excesserit, licentiam habet mulier ad alias migrare nuptias, ita tamen, ut bona gratia di
Abbreviated transcription (Latin):
nituit eum qd ubellũ tradend̾ d̃iuor¬
tii dedit is qui ꝑ ignorantiã mutatõe
uoluntatis oblatus est durare mm̃ di
sum uolu̾t m̃m dissolu̾e tũc ⁊ enĩ
per eum quia cepit soluit᷑ m̃m.¬

Expanded text:
nituit eum, qui libellum tradendum diuortii dedit, isque per ignorantiam mutatae uoluntatis oblatus est, durare matrimse uoluit matrimonium dissoluere: tunc enim per eum qui accepit soluitur mat
Abbreviated transcription (Latin):
aiusł Si tibi pollienda uł sarci¬
enda uestimenta ded̾im siquidem
gratis hanc oꝑam te suscipiente mã¬
dati est obligatio si uero m̃cede data
aut ꝯstituta locatõnis ductionisq̃
negõm geritur ꝙ si neq gͣtis h̃c¬

Expanded text:
ale. Si tibi polienda sarcien‹d›aue uestimenta dederim, si quidem gratis hanc operam te suscipiente, mandati est obligatio, si uero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur. quod si neque gratis h
Abbreviated transcription (Latin):
equos uenales expiendos dedout
simdtriduo displicuissent red¬
deres tuq de sultor inhiis cocurri¬
eris ⁊ uinteris denĩ em̾e nolu̾is an
sit adu̾suste ten̾e du actio ⁊ putoi
uetiꝰ ẽẽ p̾scriptis u̾bis agendũ nam
lam q̃rit᷑ si mulas tͥ ded̾o̾ ut experia¬
ris ⁊ si placuissent em̾es si displicui¬
ssent ut in diec singłos aliquid pr̃a

Expanded text:
equos uenales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque desultor in his cucurreris et uiceris, deinde emere nolueris, an sit aduersus te ex uendito actio. et puto uerius esse praescriptis uerbis agendum: nam lam quaeritur, si mulas tibi dedero ut experiaris et, si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid pra
Abbreviated transcription (Latin):
nec facias meluis ce dico p̾scͥptis ubiᷤ
agi nisi mices interuenit. Namsim¬
ret deinde mule agg ssatorib fuint
ablate itͣ dies experimenti quide¬
tm̃ ⁊ ait mela intoe utru eit p̾cio iã
erat contͣcta an futura ut si fc̃a p̾ciũ
petet᷑ petat᷑ si futura m̾ces petat᷑ si ñ
exprimit de actõnib puto autẽ siqͥdẽ
perfecta fuit emptio ꝯpete ex uendi¬
to actõem si u̾o nũdũ perfecta ẽẽt ac¬
tionem talem qͣlẽ adu̾sus desutorẽ
dari. ¶ Si cũ em̾e argentũ uelłe
uasculariꝰ ã te detułit ⁊ reliq̃rit ⁊¬
cum displicuiss tͥ seruo tuo referẽ¬
dum dedisti ⁊ sñ dolo malo ⁊ culpa
tua perierit uascularii eẽ detrimen¬
tũ qr eiꝰ quo cã sit missũ certe culpã
eoꝵ quib custodiã p̾ferendũ uede¬
d̾is pr̃are te oꝑtẽ labeoait ⁊ putop̾¬
scriptis u̾bis actõem in ħ ꝯpet̾ẽ.¬

Expanded text:
nec facias, melius esse dico praescriptis uerbis agi, nisi merces interuenit: nam sires, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid etantum. et ait Mela interesse, utrum emptio iam erat contracta an futura, ut, si facta, pretium petatur, si futura, merces petatur: sed non exprimit de actionibus. puto autem, si quidem perfecta fuit emptio, competere ex vendito actionem, si vero nondum perfecta esset, actionem talem qualem adversus desultorem dari. Si, cum emere argentum velles, vascularius ad te detulerit et reliquerit cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, uascularii esse detrimentum, quia eius quoque causa sit missum. certe culpam eorum, quibus custodiendum perferendumue dederis, praestare te oportere Labeo ait, et puto praescriptis uerbis act
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ius cẽ taccessit peccłio posse nos ad ẽp¬
tores tonsequi net retrosuĩ ueluti in
uno uiditio ad id tempꝰ ꝯuentõemre¬
duc̾e emptoris quo uenditor ꝯuẽt᷑ sit
cnditor serui si cum peccłio seruũ uen¬
did̾it ⁊ tradid̾it peccłiũ nec intͣ ãnum

Expanded text:
uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit. Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum