comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bo terrarũ. adeo ut septentrioneᷤᷤ quȩ nob̾a uertice pendent.
ĩ quibdã indiȩ lociꝰ. qͥndecĩ tantũ in anno dieb appareant.¬
angłicas. quȩ ad nos ex euntes ȩtherea sibi corpora sumunt.
ut possint hominib etiam in edendo simulari. eadẽq ibi
reuersȩ deponunt. Hoc ds̃ aqͥs glatialib tẽperauit. ne in-¬
feriora succender& elem̃ta. De hinc inferiꝰ cęlũ ñ uniformi
s. multiplici motu solidauit. nuncupans firmam̃tũ ꝓpter
sustentationẽ suꝑioꝵ aquarũ. De aquis cȩlestib¬
Quas suꝑ firmam̃tum positas cęlis qͥdẽ sp̃italib humiliores.
s tam̃ om̃i creatura corporali suꝑiores. quidã ad inunda¬
tionẽ diluuii seruatas. alii uͦ rectius ad ignẽ syderũ tẽpe
parteᷤᷤ tẽperie sua incolunt᷑. quȩdã inmanitate frigoris
aut caloris inhabitabiles existunt. Primus ẽ septentrio.¬

Expanded text:
bo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice pendent, bo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice pendent, in quibusdam Indiae locis quindecim tantum in anno diebus appareant.angelicas; quae ad nos exeuntes, aetherea sibi corpora sumunt, ut possint hominibus etiam in edendo similari, eademque ibi reversae deponunt. Hoc Deus aquis glacialibus temperavit, ne inferiora succenderet elementa. Dehinc inferius coelum non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans illud firmamentum, propter sustentationem superiorum aquarum. CAPUT VImpositas, coelis quidem spiritualibus humiliores, sed tamen omni creatura corporali superiores, quidam ad inundationem diluvii servatas, alii vero rectius ad ignem siderum temperpartes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus est septentrio
Abbreviated transcription (Latin):
in enarrabili celeritate cotidie cirtũ agi sapientes mundidixe.¬
rt̃. ita ut ruer&. siñ planetarũ occursu moderaret᷑. argum̃to
syderũ nitenteᷤᷤ. q fixo semꝑ cursu circũ uolant. septentrionalib:
breuioreᷤᷤ giros circa cardinẽ ꝑagentib Cuiꝰ uerticeᷤᷤ extre¬
mos qͦs circa spera celi uoluit polos nuncupant. glaciali rigo.¬
re tabenteᷤ. Hord unꝰ ad septentrionalẽ plagã c̃surgens. bo.¬
reuꝰ alt̃ deuexus in austros terrȩq obpositꝰ australiꝰ uocatur.
oN autẽ ita mundus hoc polo excelsiore se dine cęli ::¬
attollit. ut undiq cernant᷑ hȩc sẏdera. Uerũ eadẽ qͥbusq
ꝓiximiᷤ sublimiora er̃edunt᷑. eadẽ dimersa longinguiᷤ. ut quȩ
nc̃ sublimis in deiectu positiꝰ uidet᷑ hic uertex terrȩ deuexi.¬
tate. sic in illa transgressis illa se attollunt. residentib: quȩ
hic excelsa fuerant. & opponente se c̾tia medioᷤᷤ uisus glo¬

Expanded text:
inenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixerinenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixerunt, ita ut rueret, si non planetarum occursu moderaretur: argumento siderum nitentes, quae fixo semper cursu circumvolant, septentrionalibus breviores gyros circa cardinem peragentibus; cujus vertices extremos, circa quos sphaera coeli volvitur, polos nuncupant, glaciali rigore tabentes. Horum unus ad septentrionalem plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque oppositus, Australis vocatur, ne coeli. Non autem ita mundus hoc polo excelsiore se attollit, ut undique cernantur haec sidera; verum eadem quibusque proximis sublimiora creduntur, eademque demersa longinquis, utque nunc sublimis in dejectu positis videtur hic vertex, sic in illa terrae devexitate transgressis illa se attollunt, residentibus quae hic excelsa fuerant, opponente se contra medios visus glo
Abbreviated transcription (Latin):
creaturiᷤ optin& locũ. Aqua uͦ qͥnto leuior terra: tanto ẽ aere
grauior. Qui si forte aqͥs in uase aliqͦ subdat᷑. statĩ ad superiora
ut leuioreuadit. Igniꝰ qͦq materialit̾ accensuᷤ. continuo natura.¬
lẽ sui sedẽ suꝑ aera querit. S ne illũc ꝑueniat. in mollem
aerẽ cuiꝰ circũ fusione depͥmit᷑ euanescit. Quȩ tam̃ quadã
naturȩ ꝓpinquitate sibi m& ita cõmiscent᷑. ut terra qͥdẽ ari¬
da & frigida frigidȩ aquȩ: aqua uͦ frigida & huinida humido
aeri. porro aer humid & calid̾ calido igni. igniᷤᷤ qͦq calidꝰ & aridꝰ.
terrȩ societ᷑ aridȩ. Unde & ignẽ in terriᷤᷤ. & in aere nubila.
terrenaq corpora uidemus. De firmamento. oocanto¬
ELUM subtilis igneȩq naturȩ rotundũq & acentro terre
eqͥs spatiis undiq collectũ. Unde & c̃uexũ mediũq qͥcũq cernat᷑.

Expanded text:
creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere gravior. Qui si forte aquis in vase aliquo subdatur, statim ad superiora, ut levior, evadit. Ignis quoque materialiter accensus, continuo naturalem sui sedem super aera quaerit, sed ne illuc proveniat, in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit. Quae tamen quadam naturae propinquitate sibimet ita commiscentur, ut terra quidem arida et frigida frigidae aquae, aqua vero frigida et humida humido aeri, porro aer humidus et calidus calido igni, ignis quoque calidus et aridus terrae societur aridae. Unde et ignem in terris, et in aere nubila terrenaque corpora videmus. CAPUT V. De firmamento. Coelum subtilis igneaeque naturae, rotundumque, et a centro terrae aequis spatiis undique collectum. Unde et convexum mediumque, quacunque cernatur,
Abbreviated transcription (Latin):
radicitꝰ inherent. Quarto luminaria cȩli de lumine pͥmo die
facto. Quinto natatilia & uolatilia de aqͥs. Sexto reliqua ani¬
malia de terra. Et homo carne qͥdẽ de terra anima uͦ de nichi¬
lo creatꝰ qͥ i paradiso quẽ dñs apͥncipio plantauerat cstitut:
Septimo dñs reqͥeuit ñ acreature gubnatione. cũ in ipso uiua ñ¬
Undus ẽ uniuersitaᷤ om̃is qͣ constat ex cȩlo & terra. quattuor
elem̃tĩ in spetiẽ oibiꝰᷤ ab soluti globata. Igne qͦ sidera lucent.
aere qͦcuncta uiueltia spirant. aquis. quȩ terrã cingendo &
penetrando cõmuniunt. atq ipsa terra quȩ mundi media atq.
ima librata. uolubili circa eđ uniuersitate pend& iminobilis.
Uerũ mundi nomine ceiã celũ a ꝑfecta absolutaq elegantia uoeñt
Nã & ap̃ greco ab oratu cosinoꝰ appellatur. De elementis.
lementa sibi m& sic̃ natura. sic &iã situ differ̃. Terra enĩ
ut grauissima. & qͦ ab alia natura sufferri ñ possit: imũ in

Expanded text:
radicitus inhaerent; quarto, luminaria coeli de lumine primo die facto; quinto, natatilia et volatilia de aquis; sexto, reliqua animalia de terra, et homo quidem carne de terra, anima vero de nihilo creatus; qui in paradiso, quem Dominus a principio plantaverat, constituitur; septimo Dominus requievit, non a creaturae gubernatione, cum in ipso vivamusMundus est universitas omnis, quae constat ex coelo et terra, quatuor elementis in speciem orbis absoluti globata: igne, quo sidera lucent; aere, quo cuncta viventia spirant; aquis, quae terram cingendo et penetrando communiunt; atque ipsa terra, quae mundi media atque ima, librata volubili circa eam universitate pendet immobilis. Verum mundi nomine etiam coelum a perfecta absolutaque elegantia vocatur; nam et apud Graecos ab ornatu κόσμος appellatur. CAPUT IV. lementa sibimet sicut natura, sic, et situ differunt. Terra enim, ut gravissima, et quae ab alia natura sufferri non possit, imum in
Abbreviated transcription (Latin):
europa. Int̾ hasasia. magnitudine cõpar aliis duab Termini
amineᷤ. tancus & nilus. xu passuũ in longitudine. qͦͥs diximꝰ
fauces oceani patent. uł in latitudine. Europa gͦ ab occiden.¬
te usq ad septentrionẽ. asia uͦ a septentrione ꝑ orientẽ
usq ad meridiem. atq inde africa ã meridie usq ad occi.¬

Expanded text:
Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini sunt amnes Tanais et Nilus. XV passuum in longitudine quas diximus fauces Oceani patent: V in latitudine. Europa ergo ab occidente usque ad septentrionem, Asia vero a septentrione per orientem usque ad meridiem, atque inde Africa a meridie usque ad occi
Abbreviated transcription (Latin):
& inundationes maris eodẽ uidelic& spũ infusi. uł residentis
sinu recepti. DEINCENDIO AETNAE.
Ellus siciliȩ que cauernosa & sulphure acbitumine stra.¬
ta.uentis pene tota & ignib pat&. Spũ introrsus cũ igne
c̃certante. multis sepe loeis fumũ uł uaporẽ uł flãmas erue¬
tat. uł etiã uento acrius in eũbente harenarũ lapidũ ue
moles egerit. Inde montis aethne ad exemplũ gehennȩ
igniũ tã diutinũ durat incendiũ. dicunt qđ insularũ a eo
lidũ undis nutriri. dũ aquarũ concursus. spm̃ secũ in imũ
ꝓfundũ rapiens tãdiu suffocat. donec uenis terrȩ diffusu
fom̃ta igniᷤᷤ incendat. Hinc scillei canes latrare fingunt᷑.
dũ ꝓcul nauigantes. undarũ fremore terrent᷑. quas
partes. Europã. asiam. africã. Origo ab occasu solis. &
gaditano freto qua inrũpens oceanus athlanticus in
maria int̾iora diffundit᷑. hinc intranti. dextera africa. leua ẽ

Expanded text:
t inundationes maris, eodem videlicet spiritu infusi vel residentis t inundationes maris, eodem videlicet spiritu infusi vel residentis sinu recepti. CAPUT L. Incendium Aetnae. Tellus Siciliae, quae cavernosa et sulphure ac bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet, spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum Aeolidum dicunt undis nutriri, dum aquarum concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas partes: Europam, Asiam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est
Abbreviated transcription (Latin):
deẽ umbre. in oppido ancona suꝑẽ quinta tricesima. in
parte italiȩ quȩ uenetia appellatur. isdẽ horis umbra
supͣ flum hypasim. quȩ & ap̾ trogoditas quad ragesimo uͦ
ante & pꝰ solstitiũ die fieri dicunt mediis xc dieb in meri.¬
diem umbra iaci. S: in meroe insula niliꝟ milib stadiũ
ã siene bis in anno absumi umbras. sole aii partẽ tauri. &
eRRE motũ uento fieri dicunt. eiꝰ uiscerib instar spongiȩ
cauernosis incluso. Qui hanc horribili fremore ꝑcuriens
& euadere nitens. uario murmure c̃cutit. & se tremendo
uł dehiscendo cogit effundere. Unde caua terrarũ his motib
subiacent. ut pote uenti capacia. harenosa aut̃ & solida ca.¬
rent. Neq enĩ fiunt insi in celo mariq tranquillo. & uen-¬
to inuenas terrȩ condito. & hoc ẽ in terra tremor qđ in nube
tonitruũ. hocq hĩatus qđ fulm̃. Fiunt simul cũ terre motuᷤᷤ¬

Expanded text:
deest umbrae. In oppido Ancona superest quinta tricesima. In deest umbrae. In oppido Ancona superest quinta tricesima. In parte Italiae quae Venetia appellatur, iisdem horis umbra supra flumen Hypasim: quod et apud Troglodytas quadragesimo quinto ante et post solstitium die fieri dicunt mediis XC diebus in meridiem umbra sita. Sed et in Meroe insula Nili, V millibus stadiorum a Syene bis in anno absumi umbras, sole duodevicesimam parteotu. Terrae motum vento fieri dicunt, ejus visceribus instar spongiae cavernosis incluso, qui hanc horribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cum terrae motu e
Abbreviated transcription (Latin):
mediam. &inde ꝑlusitaniam. Gnomini pedes uiiiuum.¬
breuiui. longissimꝰ dies horarũ xu. addita nona parte
unuis hore. Septimus ab altera caspũ maris hora inci.¬
pit. uaditq ꝑ traciȩ auersa. uenetiã. cremonẽ: rauen.¬
na traus alpinã. galliam. pẏreneum. celtiberiam. Gno¬
minicenan. umbrȩ axxui. amplissima dies horarum
imo d quintarũ partium horȩ trium. Octauus a tanei ꝑ
meotinũ lacũ & sarmatas. dacos partẽq germaniȩ. gał.¬
lias ingredit᷑. Longissimꝰ dies horarũ .xi. his circulis
antuqͥ duos p̃ponunt. unũ ꝑ insulas meroen & tholomaidã
rubrimaris urbẽ ubi longissimꝰ dies xxii horarũ ẽ. dimii
horarũ xxuii. alterũ seythicum arẏpheis uigis in thylen
mbilici quẽ gnom̃ appellant umbra iñ egypto meridi.¬
ano tẽpore ae quinoctii die paulo plusꝙ̃ dimidiã gno.¬
minis mensurã facit. In urbe roma nona pars gnominis

Expanded text:
mediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX ummediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX umbrae VIII. Longissimus dies horarum XV addita nona parte unius horae. Septimus ab altera Caspii maris ora incipit, vaditque per Thraciae aversa, Venetiam, Cremonam, Ravennam, transalpinam Galliam, Pyrenaeum, Celtiberiam. Gnomoni XXXV pedes umbrae XXXVI. Amplissima dies horarum XV et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas, Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum XVI est. His circulis antiqui duos praeponunt, unum per insulam Meroen, et Ptolemaidam Rubri maris urbem, ubi longissimus dies horarum XIIhorarum septemdecim. Alterum Scythicum a Riphaeis jugis in Thylen, Umbilici, quem gnomonem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore, aequinoctii die paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In urbe Roma nona pars gnomonis
Abbreviated transcription (Latin):
parte uniꝰ horȩ. Tertius orit᷑ ab indis imauo ꝓximis. ten.¬
dit ꝑ caspias partes taurũ pamphiliam. hors cicladas
sira cusos catenã gades. gnominis cunctȩ umbrã xxx¬
uinuntiarũ faciunt. Longissimꝰ dies horarũ &iui atq
dimidie cũ tricesima unius horȩ. Quartꝰ ab altero
latere imnaui ꝑ ephesum mare cicladũ septentrionaba
sienlie narbonensis galliȩ ex ortiua affrice maritimna
tendit. Ad occasĩ guomini &eai pedũ respondent um¬
bre sex pedũ. Longissimꝰ dies hab& horas auns ter¬
ttas duas unius bore. Quinto circulo c̃tinent᷑ ab intro.¬
itu e aspiĩ maris bactrii armeni ã macedonia tarentusitꝰ¬
cũ mare baleares his pania media. Eniom nionis uiipe.¬
des umbris ui. maximus dies horarũ xu. Sextus am¬
plectit᷑ caspias gentes cauca sum. samo traciam illirios.
eapaniam. & ruriã. massiliam. hispaniam. terraconensẽ.

Expanded text:
parte unius horae. Tertius oritur ab Indis Imao proximis, tenparte unius horae. Tertius oritur ab Indis Imao proximis, tendit per Caspias portas, Taurum, Pamphiliam, Rhodum, Cycladas, Syracusas, Catinam, Gades: gnomonis cunctae umbram XXXVIII unciarum faciunt. Longissimus dies horarum XIV atque dimidiae, cum tricesima unius horae. Quartus ab altero latere Imai per Ephesum, mare Cycladum, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Africae maritima tendit ad occasum. Gnomoni XXI pedum respondent umbrae XVI pedum. Longissimus dies habes horas XIV et tertias duas unius horae. Quinto circulo continentur ab introitu Caspii maris Bactrii, Armenia, Macedonia, Tarentum, Tuscum mare, Baleares, Hispania, Media. Gnomonis septem pedes, umbris VI pedum. Maximus dies horarum XV. Sextus amplectitur Caspias gentes, Caucasum, Samothraciam, Illyricos, Campaniam, Etruriam, Massiliam. Hispaniam, Terraconensem
Abbreviated transcription (Latin):
rã absoluti efficiat. Inde enĩ fit ut septentrionalis plage
sidera nob̾ sẽꝑ appareant. meridianȩ nũꝗͣ. Rursusq hȩc
illis ñ cernant᷑ obstante globo terrarũ. Septentriones ñ
ceruit trogodite. & confinis egyptus. nec canopũ italia. ꝙͣuiᷤ
eiꝰ dẽ oibis pene dimidio maior pars ab oriente ad occasum
ꝙͣ a meridie ad septentrionẽ habitet᷑. hinc calore illincri.¬
gore ꝓhibente accessũ.
ab indiȩ parte australi ꝑ rubrimaris in colas. & affrice ma¬
ritima ad columnas herculis ꝑuenit. Quo eqͥnoctũ die
medio gnom̃ uii pedũ umbrã uii pedes longã reddit.
Dies uͦ longissimꝰ xiiii horas eqͥnoctiales hab&. Scds ab
occasu indiȩ ꝑ medos uadit & ꝑsas arabiam. syri. tunc
cyprũ. cretã. ly libeum & septentrionalia affrice c̃tingens.
Umbilicꝰ ȩquinoctio xxxupedũ umbrã xxiii pedes longã
facit. Dies aut̃ maxima xiiii horarũ ẽ. accedente bis qͥnta

Expanded text:
ram absoluti orbis efficiat. Inde enim fit ut septentrionalis plagae ram absoluti orbis efficiat. Inde enim fit ut septentrionalis plagae sidera nobis semper appareant, meridianae nunquam; rursusque haec illis non cernantur, obstante globo terrarum. Septentriones non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus, nec Canopum Italia: quamvis ejusdem orbis pene dimidio major pars ab oriente ad occasum, quam a meridie ad septentrionem habitetur: hinc calore, illincprohibente accessum. ab Indiae parte Australi, per Rubri maris accolas, et Africae maritima ad columnas Herculis pervenit. Quo aequinoctii die medio gnomon VIII pedum, umbram IV pedes longam reddit. Dies vero longissimus XIV horas aequinoctiales habet. Secundus ab occasu Indiae per Medos vadit et Persas, Arabiam, Syriam, Cyprum, Cretam, Lylibaeum, et septentrionalia Africae contingens. Umbilicus aequinoctio XXXV pedum, umbram XXIII pedes longam facit. Dies autem maxima XIV horarum est accedente his quinta
Abbreviated transcription (Latin):
egyptus. ꝓpt solis calorẽ imbres & nubila respuens. Mense
enĩ maio dũ hostia eiꝰ quib in mari influit ⁊ ephiro flante
undis eiectiꝰ harenarũ cumulis p̃struunt᷑. paulatĩ intumes.¬
cens ac retro ꝓpulsus plana inrigat egypti. Uento aut̃ ces.¬
quȩ ex om̃i parte ĩ centrũ terrȩ uerger&. et in int̾iora nitens
decidere ñ poss&. ut cũ terra arida & sicca constare ꝑ se
ac sine humore nequir&. nec rursusstare aqua. nisi sustinen.¬
te terra mutuo inplexu iungerentur. ac sinꝰ pandente. illa
uͦ ꝑmeante totã terrã. intra. extra. supra. infra. uenis ut uin.¬
culis discurrentib atq &iã ĩ sũmi iuigis erumpente.
Quȩ in centro uł cardine mundi sita. humillimũ in creaturis
ac mediũ tãꝗͣ grauissima locũ ten&. Cũ aqua. aer. & ignis.
ut leuitate naturȩ. ita & situ se ad altiora p̾ueniant.
orbis sit forma in tanta montiũ cãpord̾q disparilitate. s
cuiꝰ amplexus sicuncta linearũ conp̾hendant᷑ ambitu. figu.¬

Expanded text:
Aegyptus, propter solis calorem imbres et nubile respuens. Mense enim maio, dum ostia eius quibus in mare influit, zephyro flante, undis eiectis, arenarum cumulis praestrnuntur, paulatim intumescens, ac retro ex omni parte in centrum terrae vergeret, et in interiora nitens decidere non posset, ut, cum terra arida et sicca constare per se ac sine humore nequiret, nec rursus stare aqua, nisi sustinente terra, mutuo amplexu jungerentur, hac sinus pandente, illa vero permeante totam intra, extra, supra, infra, venis ut vinculis discurrentibus, atque etiam in summis jugis erumpente. Quae in centro vel cardine mundi sita, humillimum in creaturis, ac medium, tanquam gravissima, locum tenet, cum aqua, aer, et ignis ut levitate naturae, ita et situ se ad altiora praeveniants, non quod absoluti orbis sit forma, in tanta montium camporumque disparilitate, sed cujus amplexus, si cuncta linearum comprehendantur ambitu, figu
Abbreviated transcription (Latin):
S d̃o qđ in materia informi parit̃ elem̃ta mundi facta sunt:
ubi qͥ uiuit in ȩt̾nũ creauit omia simul. Tertio qđ eadẽ
materies. scđ̾m causas simul creatas. ñ ĩa simul.s. distincti¬
one sex primors dierũ. in celestẽ terrestrẽq creaturã format.
Quarto q ex eiꝰ dẽ creaturȩ seminib & pͥmordialib cauisis. to

Expanded text:
 quod in materia informi pariter elementa mundi facta sint, ubi qui vivit in aeternum creavit omnia simul; tertio, quod eadem materies, secundum causas simul creatas non jam simul, sed distinctione sex primorum dierum in coelestem terrestremque creaturam formatur; quarto, quod ex ejusdem creaturae seminibus et primo
Abbreviated transcription (Latin):
nterluniũ lunȩ ẽ tẽpus illud inter deficientẽ & nascentẽ
Est autẽ tricesima dies qͦluna ñluc&. quȩ tc̃ uideri ĩdeo
ñ potest. qͥa soli coniuncta obscurat᷑. Eclipsis solis est. qͦ¬
tiens luna xxx ad eande lineam qua sol uehit᷑ ꝑuenit.
eiq se obiciens solem obscurat. Nam deficere nob̾ uidet¬
ã sole inluminari putat᷑. Unde & defectũ patit᷑ si int̾ ipsã
& solẽ umbra terrȩ int̾ueniat. Patit᷑ aut̃ hoc xuluna¬

Expanded text:
nterlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videta sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quin
Abbreviated transcription (Latin):
sex dodrans dr̃. semel uͦ quadrans. & hoc ẽ qđ ait unius
horȩ dodrante. idẽ trib partib & xuiii semuntias. Qd¬
uͦ ait & semuntia sex reliquarũ semuntiarũ ad qͥdrantem
ꝑ tinentiũ. unã uoluit adiungi dodrantẽ. ut essent xuui
semuntiȩ qͦ aestus oceani cotidie tardius uenir& tardiuꝰq¬

Expanded text:
VI, dodrans dicitur, semel vero quadrans, et hoc est quod ait unius horae dodrante, id est, tribus partibus X et octo semiunciis. Quod vero et semiuncia sex reliquarum semiunciarum, ad quadrantem pertinentium unam voluit adjungi dodranti, ut essent XIX semiunciae, quo aestus Oceani quotidie tardius veniret, tardiusq
Abbreviated transcription (Latin):
łe maĩ diem querat᷑. Itẽ catholicȩ institutionis regula
precipit. ut ante uernalis equinoctiĩ transcensũ pas.
licitũ dicat. aut ante uiii łe apł diem pascha celebrari
licitũ neg&. Ipsũ quoq pascha qđ dñs pridie ꝙͣ pateret᷑
cũ discipłis suis fecit. aut uiiii łerũ apr die ñ fuisse. aut

Expanded text:
m diem quaeratur. Item catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalis aequinoctii transcensum Paschalicitum dicat, aut ante septimum Kalendarum diem Pascha celebrari licitum neget. Ipsum quoque Pascha, quod Dominus pridie quam pateretur, cum discipulis fecit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tauit: oblitus ẽ etiam ȩgyptioꝵ uł grecoꝵ mensuũ statũ
mutare. Sed his quȩ minꝰ nota erant manere ꝑmissisut
fuerunt. illud solũmodo qđ sibi suisq erat uisibile muta.
uit. Quid sane hoꝵ sit uerius illi potius qͥanatholium gre.¬
cũ legant uideant uerũ fieri eusebius unã sententiã seu¬
alius quilib& totũ ipsũ libellũ ã suo statu transuertit.

Expanded text:
tavit, oblitus est etiam Aegyptiorum vel Graecorum mensium statum mutare. Sed his quae minus nota erant manere permissis ut fuerunt, illud solummodo quod suis sibique visibile erat mutavit. Quid sane horum sit verius, illi potius qui Anatholium Graecum legunt, videant. Verum sive Eusebius unam sententiam seu quilibet totu
Abbreviated transcription (Latin):
de pascha senserint. nec tam̃ ad nr̃am notitiam ꝑuene.¬
rint. & econtra querendũ ab eis quomͦ in ipso libello sit
scriptũ. Est gͦ in primo initiũ primmi mensis. qđ est xuiiii¬
annoꝵ circuli principiũ. scđm egyptios quidẽ mensis fa.¬

Expanded text:
de pascha senserint, nec tamen ad nostram notitiam pervenede pascha senserint, nec tamen ad nostram notitiam pervenerint. Et e contra quaerendum ab eis quomodo in ipso libello sit scriptum: Est ergo in primo anno initium primi mensis, quod est annorum circuli principium, secundum Aegyptios quidem mensis Fa
Abbreviated transcription (Latin):
łe aprił usq in xiiii ł maĩ lunã xiiii solert̃ inquiren.¬
dã. Itaq ueri simile uidet᷑. eusebiũ quidẽ qđ in greca
auctoritate inuenir& fidelit̾ suis in didisse historiis.
psũ uͦ libellũ anatholii postmodũ in aliquib latinoꝵs ex.¬
emplarib ab aliquib ẽẽ corruptũ. eoꝵe nimirũ fraude
qui uerũ paschȩ tempꝰ ignorantes errorẽ iã suũ. tanti
patris auctoritate defendere gestirent.S: querant il¬
li qͥ eusebiũ magis unã emendasse sententiã. quã alios
quos lib& totũ anatolii putant infalsasse libellũ. quo¬
mͦ in eodẽ libello sit scriptũ. S qͥd mirũ in xxi pͥmã
lunã errauerint. qͥ tres dies addiderunt ante eqͥ noctiũ
in quib pascha immolari posse definiunt. Qđ certum
om̃imodis etiam putari absurdũ. Quib respondendũ qđ¬
qđ anatholius potuerit nosse plurimos eoꝵ qui sic ł sic̃

Expanded text:
nd. Maii lunam XIV solertius inquirennd. Maii lunam XIV solertius inquirendam. » Itaque verisimile videtur, Eusebium quidem quod in Graeca auctoritate invenerat, fideliter suis indidisse historiis. Ipsum vero libellum Anatolii postmodum in aliquibus Latinorum exemplaribus esse corruptum, eorum nimirum fraude qui Paschae verum tempus ignorantes errorem suum tanti Patris auctoritate defendere gestirent. Sed quaerunt illi qui Eusebium magis unam emendasse sententiam, quam alios quoslibet totum Anatholii putant infalsasse libellum, quomodo in ipso libello sit scriptum. Sed quid mirum si in XI luna erraverint, qui III dies addiderunt ante aequinoctium, in quibus Pascha immolari posse definiunt, quod certum omnimodis putari absurdum. Quibus respondendum, quia Anatholius potuerit nosse plurimos, qui sic
Abbreviated transcription (Latin):
historia ȩcclastica quasi iure laudabilẽ ac memorabilẽ
ad sumens ubi opoitunũ rebat᷑ inseruit. & ipse xi in ea¬
non uiii łcrũ apr̃ diem scribens. S & dionisius cognomine
exiguus. scientia p̃cipuus. mirũ quare uł ipse in epistolis
suis paschalib anatholũ suffragiũ de historia ȩccłastica
flagitar&. si eiꝰ ibi dicta scir& falsata. Qm̃ ut grece etiam
linguȩ peritissimũ qualit̃ hȩc sint primo edita latere ñ
potuit adtentio. S quia mensis hic unde sumat exordiũ
uł ubi terminet᷑ euident̃ ibi idẽ in moysi scriptis ñ colli.¬
gitur. prefati uenerabiles ccc xuiii pontifices antiquimo¬
ris obseruantiam. & exinde a scõ moyse traditã sicut in
uiIi libro ȩccłasticȩ historiȩ refert᷑ solertius inuestigan.¬
tes. ab uiuii. iduũ martiarũ usq in diẽ nonarũ aplium
natã luna facere dixerunt. primi mensis initiũ. ã xii¬

Expanded text:
historia ecclesiastica, quasi jure laudabilem ac memorabilem historia ecclesiastica, quasi jure laudabilem ac memorabilem assumens, ubi opportunum reprobatur inseruit, et ipse undendarum Aprilium scribens diem. Sed et Dionysius cognomento Exiguus, scientia praecipuus, mirum quare vel ipse in epistolis suis paschalibus Anatholii suffragium de historia ecclesiastica flagitaret, si ejus ibi dicta sciret falsata, quem ut Graecae etiam linguae peritissimum, qualiter haec sint primo edita, latere non potuit attentio. Sed quia mensis hic unde sumat exordium, vel ubi terminetur, evidenter in Moysi scriptis non colligitur: « praefati venerabiles CCCXVIII pontifices antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicut in septimo libro Ecclesiasticae historiae fertur solertius investigantes, ab VIII Iduum Martiarum usque in diem Nonarum Aprilium natam lunam facere dixerunt primi mensis initium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad alterũ pleniũ qđ euenire necesse ẽ. ad huc sole in pͥma
anatholii quȩ & in ipsius opere paschali & in historia
ecclastica plerisq obscura est. ꝑ eiꝰ tibi dicta clarior red.¬
deret᷑. S neq hoc p̃tereundũ. qr st̃ qui contendunt ana.
toria eccłastica poner&. diem ꝓdie mutuasse. & qđ cȩ.¬
tera bene ac philosophice posita uiderit uno uerbo
corrigere uoluisse. qđ in ea minꝰ ꝑfecte dictũ conspexe.
sius inder& historiis. S mirũ si eusebius tã circũspectꝰ
sermone. & sensu scriptor in tantũ laudis alioꝵs potuit
rant illos dixisse finxerit. nec formidar& redargui. pos¬
ꝙͣ lectores sui ad integra eoꝵ opuscula ꝑuenissent. atq
quȩ de his ipse ad sũpserat alit in suis auctorib posita
offendissent. Mirũ si uictorẽ cuiꝰ dicta posuimꝰ uirũ ȩque
eruditionis eximiȩ talis inpostura latuit. qͥ in alio opere
scribens de pascha hanc eandẽ sententiã anatholũ de

Expanded text:
ad alterum plenilunium, quod evenire necesse est adhuc sole in primaAnatolii, quae et in ipsius opere paschali, et in historia ecclesiastica plerisque obscura est, per ejus tibi dicta clarior redderetur. Sed neque hoc praetereundum, quod sunt qui contendunt Anatotoria ecclesiastica poneret, diem pro die mutasse, et quod caetera bene ac philosophice posita videret  Al., viderit, uno verbo corrigere voluisse, quod in ea minus perfecte dictum conspexerisuis inderet historiis. Sed mirum si Eusebius, tam circumspectus sermone et sensu scriptor, in tantum laudis aliorum potuit rant illos dixisse finxerit, nec formidaret argui, postquam lectores sui integra eorum opuscula perscrutarentur, atque e de his assumpserat aliter in suis auctoribus posita offendissent. Mirum si Victorem, cujus dicta posuimus, virum aeque eruditionis eximiae talis impostura latuit, qui in alio opere scribens de Pascha, hanc eamdem sententiam Anatholii de
Abbreviated transcription (Latin):
denos explicabant. & tertio uł scđo ubi decebat anno
tertium decimũ in fine anni mensẽ xxx dierũ adpone.¬
bant embolismoꝵ. Porro romani qui dispares habent
menses ñ uno quolib& in loco embolismos cõputando
interponere uoluerunt. s potius ubi lib& mediis anni
temporib uacuum congruumq int̾ hł locũ inuenire¬

Expanded text:
denos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno, denos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno, tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non unoquolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis anni temporibus vacuum congruumque inter Calen
Abbreviated transcription (Latin):
Qui utriq sicut & supͣ dictũ est ab exordio primi mensis
que hebrȩi nisan uocant hoc est ab accensione lunȩ pas-¬
chalis initium sumunt. Cuiꝰ exordium primi mensis hac¬
regula deb & obseruari. ut nũqua luna paschȩ xiiii
uernũ precedat a equinoctiũ. Sed uel in ipso aequinoc.¬
tio hoc est xii hł rum apriliũ die uł eo trangresso le¬
gitima ꝓcedat. Unde fit ut ab uiII iduum martiarũ
usq in nonarũ apr̃ diem lunaris anni. sint querenda
quatenus ad soldre tempus lunaris exequetur excursio.
Quãuis enĩ solis annuum ciclũ ꝑ singulos menses luna cir¬
cueat. tamen eius ꝑfectione xii suis mensib implere
ñ preual&. Deniq in annis cõmunib: ad rationẽ solaris
anni.xidies lunȩ deesse cernuntur. In embolismis uͦx
dere. Et hebrei quidẽ qui solos lunares in lege nouerant
& obseruabant menses iuxta naturalẽ lunȩ cursũ. tri¬
cenis unde tricenisq dieb cõmunium annoꝵ mensesduo¬

Expanded text:
Qui utrique, sicut et supra dictum est, ab exordio primi mensis, quem Hebraei Nisan vocant, hoc est, ab accensione lunae paschalis, initium sumunt. Cujus exordium mregula debet observari, ut nunquam luna paschae XIV vernum praecedat aequinoctium, sed vel in ipso aequinoctio, hoc est XII Calendarum Aprilium die, vel eo transgresso, legitima procedat. Unde fit ut ab octavo Iduum Martiarum usque in Nonarum Aprilium diem lunaris anni sint quaerenda quatenus ad solare tempus lunaris exaequetur excursio. Quamvis enim solis annuum cyclum per singulos menses luna circumeat, tamen ejus perfectionem duodecim suis mensibus implere non praevalet. Denique in annis communibus ad rationem solaris anni undecim dies lunae deesse cernuntur. in embolismis verodere. Et Hebraei quidem, qui solos lunares in lege noverant, et observabant menses, juxta naturalem lunae cursum tricenis, undetricenisque diebus communium annorum menses duo
Abbreviated transcription (Latin):
glio qđ dñm eadem uespera tentũ ã uidȩis. & mane sex¬
ta feria crucifixũ ac sepultũ. prima sabbati resurrexis.
se ꝑhib&. uideatur incredulus. Quod autẽ uuiłrũ apͥ.
late doctoꝵ aeccłiasticoꝵ constat sententia uulgatum.
teris palestinȩ episcopis scripsit ita dicit. & impium ñ est
excludatur. Passus nãq dñs ab xi beł aprił qua nocte ãii.¬
dies foras terminũ excludentur. constitutũq ẽ in illa
beat obseruari. & in eodẽ libro scriptũ est. Nam galli qͦ
se tradebatur. pascha semꝑ celebrabant. Sin uͦ annũ
qualẽ querebas in loco quẽ putabas inuenire ñ pote.¬
ris uł cͥronoͤꝓhoꝵ incuriȩ uł tuȩ potius tarditati cul.¬
pam ad scribe. tantũ diligentissime cauens. ne chroni.¬
coꝵs scripta defensando intememerabile legis uł euuan.¬
gelii testimonium uidearis inpugnare. Dicendo dnm̃
saluatorẽ uł xiͦ aut xuͦi imperiĩ tyberiĩ cesaris. uł¬

Expanded text:
gelio, quod Dominum, eadem vespera tentum a Judaeis, et mane sexgelio, quod Dominum, eadem vespera tentum a Judaeis, et mane sexta feria crucifixum ac sepultum, prima Sabbati resurrexisse perhibet, videatur incredulus. Quod autem VIII Calendarlate Doctorum ecclesiasticorum constat sententia vulgatum. teris Palaestinae episcopis scripsit, ita dicit: « Et impium non est excludatur. Passus namque Dominus ab XI Calendas Apriles, qua nocte a Juddies foras terminum excludentur? » Constitutumque est in illa beat observari, ut in eodem libro superius scriptum est. Nam Galli quase tradebatur, pascha semper celebrabant. Sin vero annum qualem quaerebas, in loco quem putabas invenire non poteris, vel Chronographorum incuriae, vel tuae potius traditati culpam adscribe, tantum diligentissime cavens, ne Chronicorum scripta defensando intemerabile legis vel Evangelii testimonium videaris impugnare, dicendo Dominum salvatorem vel XV vel XVI imperii Tiberii Caesaris,
Abbreviated transcription (Latin):
atim scribere sol&. Ubi tempus dnicȩ passionis in memori¬
annis minorẽ ꝗͣ ab eiꝰ incarnatione dẏonisius ponit ad¬
tunc fuere romȩ hoc mͦ se in natale dũi incereis sc̃ȩ ma¬
ne seriptũ uidisse. & inde descripsisse referebant. a pã.
paschalis entũagit᷑. his adde .xxxiii. uł potius xxxiiiͦi.
uit illũ ipsũ quo passus ẽ. dñs attingere possis annum.
funt dlxui. Ipse ẽ gͦ annus dñicȩ passionis & resur.¬
rectionis ã mortuis. quia sic̃ quingentesimꝰ tricesimus
tertius primo ita quingentesimus sex agesimus seatus
ticesino quarto ꝑ uniuersos solis & lunȩ concordat
discursus. & ideo circulis beati dyomsii aꝑtis. si qͥngen
tesimum
sexagesimum sextũ ab in carnatione dñi contingens annũ
Nã qđ dñs xuͫ luna feria ui crucẽ ascenderit. & una sabba.¬
torũ. id ÷ die dm̃ca resurrexit ã mortuis. nulli lic& dubi¬

Expanded text:
atim scribere solet, ubi tempus dominicae passionis in memoriatim scribere solet, ubi tempus dominicae passionis in memorit tribus annis minorem quam ab ejus incarnatione Dionysius ponat, adres nostri qui tunc fuere Romae, hoc modo se in natali Domini in cereis sanctae Mariae scriptum vidisse, et inde descripsisse referebant: « A paspaschalis circumagitur, his adde XXXIII vel potius XXXIIII, ut illum ipsum quo passus est Dominus attingere possis annum, fiunt DLXVI. Ipse est ergo annus dominicae passionis et resurrectionis a mortuis. Quia sicut quingentesimus tricesimus tertius primo, ita quingentesimus sexagesimus sextus tricesimo quarto per universos solis et lunae concordat discursus. tesimum sexagesimum sextum ab incarnatione Domini contingens annum,Nam quod Dominus XV luna feria sexta crucem ascenderit, et una Sabbatorum, id est, die Dominica resurrexerit a mortuis, nulli licet dubi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi qui secũ inchoauerant: minime poscebant. Itẽ si ue.¬
mi limus scire adiectiones solis. id ÷ concurrentes septimar
dies sumere annos dñ ub&. & addita quarta parte. qͥt¬
tuor in suꝑ regulares semꝑ adicere doc&. ac sic tandẽ ꝑ uii
partire. quia nimirũ .u. erant concurrentes anno quo
natus est dñs. & ut cõputandi fixa series ꝓcurrere poss&.
necesse habeat cõputator .iiii. quȩ precesserunt adnec.¬
ligent̾ inquirere. nec ignota querendiuia est. si ñ cõpotꝰ
eririt alicubi. Hab& enĩ ni fallor eccłiȩ fides dñm in carne
paulo plusq̃ xedexxiui annos usq ad suȩ tẽpora passioms
uixisse. quia uidelie& xxx annoꝵ fuerit baptitatus sic̃
euuangelista lucas testatur. & tressemis annos post baptis.
morato redeuntis paschȩ tempore ꝑdoc&. Sed & idẽ in
apocalipsi sua. danihel quoq: in sins uisionib ꝓphetice
tenere & ipsis testatur indiculis. quȩ suis incereis annu.¬

Expanded text:
Domini qui secum inchoaverant, minime poscebant. Item si veDomini qui secum inchoaverant, minime poscebant. Item si velimus scire adjectiones solis, id est, concurrentes septimanae dies, sumere annos Domini jubet, et addita quarta parte, IIII insuper regulares semper adjicere docet, ac sic tandem per VII partiri, quia nimirum V erant concurrentes anno quo natus est Dominus, ut et computandi fixa series procurrere posset, necesse habeat computator IIII quae praecesserunt annecae diligenter inquirere, nec ignota quaerendi via est, si non computus errat alicubi. Habet enim, ni fallor, Ecclesiae fides, Dominum in carne paulo plus quam XXXIII annis usque ad sua tempora passionis vixisse, quia videlicet XXX annorum fuerit baptizatus, sicut evangelista Lucas testatur, et tres semis annos post baptismamorato redeuntis Paschae tempore perdocet, sed et idem in Apocalypsi sua. Daniel quoque in suis visionibus prophetice tenere et ipsis testatur indiculis, quae suis in cereis annu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est . uiłc aprilis uenir&. ac lunã haber& XUI. D eniq¬
dionisius ipse nobis quom tacite quȩ diciius in pascha.¬
lib quȩ scripsit argum̃tis ostendit. ubi ad inueniendũ
quotus sit annus circuli decennouenalis. sumere annos
adicere. significans illo incarnato unũ circuli decenno¬
uenalis annũ iã fuisse cõpletum. Itẽ ad sciendũ quocus
sit annus ciclilunaris. sumere mon& annos dni. & sub.¬
trahere semꝑ duo. acsic ꝑ x & uiiii partiri. ut uidelic&
duob qui reliqui tunc erant annis sublatis. cȩteros cal.¬
culator ꝑ nonã decimã partẽ diuidens. qđ reliquũ for&
tener&. Porro ad in uestigandũ quot sint ȩpactȩ luna.¬
res annos dñi rite sumere. diuidere. multiplicare. ⁊ tẽ
diuidere. sed nullo dempto uł addito iub&. quia nimi¬
rũ scđo decennouenalis cieli anno incipientes epactę
ad inueniendũ suũ statũ addiquid uł demi de annis

Expanded text:
tum est, VI Calendas Apriles veniret, ac lunam haberet decitum est, VI Calendas Apriles veniret, ac lunam haberet deciDionysius ipse nobis quodammodo tacite quae dicimus in paschalibus quae scripsit argumentis ostendit, ubi ad inveniendum quotus sit annus circuli decennovenalis, sumere annos adjicere, significans illo incarnato unum circuli decennovenalis annum jam fuisse completum. Item ad sciendum quotus sit annus cycli lunaris, sumere monet annos Domini, et subtrahere semper duo, ac sic per X et IX partiri, ut, videlicet, duobus qui reliqui tunc erant annis sublatis, caeteros calculatos per nonam decimam partem dividens, quod reliquum foret teneret; porro ad investigandum quot sint epactae lunares, annos Domini rite sumere, dividere, multiplicare. Item dividere, sed nullo dempto vel addito, jubet, quia nimirum secundo decennovenalis cycli anno, incipientes epactae, ad inveniendum suum statum, addi quid vel demi de annis
Abbreviated transcription (Latin):
xxcox & duoꝵ colligit᷑ annoꝵ. Qua tandẽ replicata totꝰ¬
solaris lunarisq recursus ordo. inse sua ꝑ uestigia re¬
uuoluitur. eundẽq decen nouenalis lunarisq cidiamiũ.
easdem epactas lunȩ. solis quoq dies concurrentes. candẽq
quartã decimã lunã. eundẽ dnĩci paschȩ diem. ac luuam
ipsius ex ordine restituens. Quod etiam uictorius quãuis¬
alterius institutionis paschalẽ paschalẽ ciclũ condens.
descripto tot annoꝵ circulo manifeste ꝓbauit. Quia
gͦ scđo anno circuli quẽ primũ dionisius scripsit. quingen¬
tesimus tricentesimus tertius ab incarnatione dñi cõ.¬
plecus est annus. ipse est nimirũ uixta concursussi.¬
derũ. ille in quo in carnari dignatus ẽ. quia hic scđs an¬
nus decenuouenalis. octauus decimus est cicli lunaris.
lima. Et si ess& qui tunc pascha more nunc ȩccłiis usitato
die dominica facer&. ipsa nimirũ dies quomͦ bic ad noti¬

Expanded text:
triginta duorum colligitur annorum. Qua tandem replicata tottriginta duorum colligitur annorum. Qua tandem replicata totsolaris lunarisque recursus ordo in se sua per vestigia revolvitur, eumdem decennovennalis lunarisque cycli annum, easdem epactas lunae, solis quoque dies concurrentes, eamdem quartam decimam lunam, eumdem Dominici paschae diem, ac lunam ipsius ex ordine restituens. Quod ergo secundo aalterius institutionis, paschalem condens, descripto tot annorum circulo, manifeste probavit. Quia ergo secundo anno circuli quem primum Dionysius scripsit, quingentesimus tricesimus tertius ab Incarnatione Domini completus est annus, ipse est nimirum juxta concursus siderum ille in quo incarnari dignatus est, quia hic secundus annus decennovenalis octavus decimus est cycli lunaris, lima, et si esset qui tunc Pascha more nunc Ecclesiis usitato die Dominica faceret, ipsa nimirum dies, quo modo hic adnota
Abbreviated transcription (Latin):
RImo decennouenalis circuli uersu tẽpoꝵs ordo pre.¬
figitur quẽ grȩci calculatores a diocleciani principis
annis obseruare .s dionisius uenerabilis abbas romanȩ
urbis & utriusq linguȩ grecȩ uidelic& aclatine ñ
ignobili p̃ditus scientia paschales scribens circulos. noluit
eis sicut ipse testatur memoriam impiĩ & ꝑsecutorisin¬
nestere .s magis elegit ab incarnatione dñi nr̃i iħu axp̃i
notius nobis exister&. et causa reparationis humanȩ
id ÷ passio redẽptoris nr̃i euidentius elucer&. Quim
primo suo cireulo quingentesimũ tricesimũ scđm dñicȩ¬
in carnationis annũ. incapite ponendo manifeste docuit.
scđm sui circuli annũ ipsũ esse quo eiusdẽ sacroscẽ incar¬
nationis mẏsteriũ coepit. Quia enĩ lunaris circulus
decennouenalis est. solaris autẽ xx & .uiii. c̃ficitur an.¬
nis. multiplicatis ꝑ se inuicẽ ambob sũma quingentos

Expanded text:
Primo decennovennalis circuli versu temporum ordo praePrimo decennovennalis circuli versu temporum ordo praefigitur, quem Graeci calculatores a Diocletiani principis annis observavere. Sed Dionysius venerabilis abbas Romanae urbis, utriusque linguae, Graecae videlicet ac Latinae, non ignobili praeditus scientia, paschales scribens circulos, noluit eis, sicut ipse testatur, memoriam impii et persecutoris innectere; sed magis elegit ab incarnatione Domini nostri Jesu Cnotius nobis existeret, et causa reparationis humanae, id est, passio redemptoris nostri, evidentius eluceret. Qui in primo suo cirIncarnationis annum in capite ponendo, manifeste docuit secundum sui circuli annum ipsum esse quo ejusdem sacrosanctae Incarnationis mysterium coepit. Quia enim lunaridecemnovennalis est, solaris autem viginti octo conficitur annis. Multiplicatis per se invicem ambobus summa quingentorum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ a lunari plus sunt adiectione supplentur. Nec noc&¬
qđ saltũ qđ saltũ lunȩ quẽ quidã in ogdo adis initio
ponunt in endecade ponendũ memorauimus: ubicũq
enĩ interposueris eodẽ ꝓposita quęstio fine soluetur. Et hab&
circulus decennouenalis menses solares .ccxxuiii. lunares
ccxxxu. dies exceptis bissextis. UI decce xxxxu. decies
nouies enĩ duodeni .cc xxuiii. adde uii. fiunt cexaxu.
Itẽ decies nouies trecenteni sexageni & quini. ui deccexex¬
u. decies nouies trecenteni quinquageni & quat̾ni ui¬
dcx xui. ad de embolismos septẽ mensium dies cc xfi.¬
unt. UI DeCCCXXXI. subtrahe unũ saltus lunaris diẽ.
& uno eodemq dierũ numero solis & lunȩ cursũ decen.¬
nouenalẽ cidũ includere ꝓbabis. Itẽ ogdo adas solis ha.¬
b& menses xcui. Iunȩ autẽ xc uiiii: endecas uͦ solis mñ¬
ses bab& cxxxii. lunȩ autẽ cxxax ui. de numero di¬
erum supra dictũ est.

Expanded text:
ejus a lunari plus sunt adjectione supplentur. Nec nocejus a lunari plus sunt adjectione supplentur. Nec nocet quod saltum lunae, quem quidam in ogdoadis initio ponunt, in hendecade ponendum memoravimus. Ubicunque enim interposueris, eodem proposita quaestio fine solvetur, et habet circulus decennovenalis menses solares CCXXVIII, lunares CCXXXV, dies, exceptis bissextis, VIMDCCCCXXXV; decies novies enim duodeni CCXXVIII; adde VII, fiunt CCXXXV. Item decies novies trecenteni sexageni et quini VIMDCCCCXXXV; decies novies trecenteni quinquageni et quaterni VIMDCCXXVI; adde embolismorum VII mensium dies CCX, fiunt VIMDCCCCXXXVI; subtrahe unum saltus lunaris diem, et uno eodemque dierum numero solis et lunae cursum decennovenalem cyclum includere probabis. Item ogdoas solis habet menses XCVI, lunae autem XCIX, hendecas vero solis menses habet CXXXII, lunae autem CXXXVI. De numero dierum supra dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
decadem. quã duob insuꝑ dieb exuperare ꝓbatur.
s suis potius quib suꝑ habundat dieb qđ minus est in
ogdoade solis adimpl&. Liquidoq pat& in horũ concor¬
datione tempoꝵ nichil p̃iudicare bi sextos. sed quotqͦt
in circulo decennouenali incurrerint. om̃s utriq side
rei ipsius euisceremꝰ interna. primo anno circuli decen¬
nouenalis. nullȩ sunt epactȩ quia in undecimo łc apͥlis
lunȩ finitus est cursus. Itẽ nono eiusdẽ cireuli anno idi
luna. Quod etiam epactarũ quȩ tunc xxuiii. st̃ ordo
manifeste testatur. Quid gͦ opus erat ad cõpletionem
lunaris ogdo adis duos solaris cursus suꝑ adicere dies.
id ÷ decimũ & nonũ hłrũ apriliũ. si hoc duo bissexti.¬
les poterant ꝑficere dies: Non gͦ duo dies qͥ in ogdoa.¬
de solis a lunari ogdoade minus sunt: Duoꝵ intleala.¬
tione bissextoꝵ. s duoꝵ magis dierũ qui in endecade

Expanded text:
decadem, quam duobus insuper diebus exsuperare probatur, decadem, quam duobus insuper diebus exsuperare probatur, sed suis potius superabundat diebus, quod minus est in ogdoade solis adimplet. Liquidoque patet in horum concordatione temporum nihil praejudicare bissextos, sed quotquot in circulo decennovenali incurrerint, omnes utroque sidrei ipsius evisceremus interna, primo anno circuli decennovenalis nullae sunt epactae, quia in XI Calendas Apriles lunae finitus est cursus. Item nono ejusdem circuli anno, id est, luna, quod etiam epactarum, quae tunc XXVIII sunt, ordo manifeste testatur. Quid ergo opus erit ad completionem lunaris ogdoadis duos solaris cursus superadjicere dies, id est decimum et nonum Calendarum Aprilium, si hoc duo bissextiles poterant perficere dies? Non ergo duos dies qui in ogdoade solis a lunari ogdoade minus sunt, duorum intercalatione bissextorum, sed duorum magis qui in hendecade
Abbreviated transcription (Latin):
xx. Octies enĩ tricenteni sexageni & quini faciunt
ũ deccexx. at lunares anni totidẽ uide quot habe.¬
ant dies. Octies tricentem quinquageni & quat̾ni
faciunt. ĩidcccc xxii. adde xctriũ mensiũ embo.¬
lismorũ dies faciunt ũi dccc xxii. Sed duo qͥ minus
habentur in ogdoade solari. duoꝵ bissextoꝵ superant.
adiectione supplenda. Uideamus & endecadẽ utriusq
sideris. si forte ibi bissextile sol querat auxiliũ. Utrũq
enĩ tempus necesse est una regula cõplectat᷑. undecies
tricentem sexageni & quim faciunt ĩĩi deccx
Itẽ undecies trecenteni quinquageni & quat̾ni fiunt
iũ dcccxciiii. ad de embolismoꝵ mensum diescxx.
fint uũ xiiii. tolle unum saltus diem. remanent
uũ xiii. Uide gͥ si hic opus habeat endecassolis.
subsidio bissextili. ut additis uidelic& duob uł trib:
dieb lunarẽ cõpensare sufficiat endecadẽ. Non utiq
eg& quadrantili iuuamine ad equiperandã lunȩ en¬

Expanded text:
XX, octies enim trecenteni sexageni et quini faciunt XX, octies enim trecenteni sexageni et quini faciunt IIMDCCCCXX. At lunares anni totidem vide quot habeant dies, octies trecenteni quinquageni et quaterni faciunt MMDCCCXXXII, adde XC trium mensium embolismorum dies, fiunt MMDCCCXXII. Sed duo qui minus habentur in ogdoade solari duorum bissextorum superant adjectione supplenda. Videamus et hendecadem utriusque sideris, si forte ibi sol bissextile quaerat auxilium; utrumque enim tempus necesse est una regula complectatur. Undecies treceni sexageni et quini fiunt IIIIMXXV. Item undecies trecenteni quinquageni et quaterni fiunt MMMDCCCXCIIII. Adde embolismorum mensium dies CXX, fiunt IIIIMXIIII. Tolle unum saltus diem, remanent IIIIMXIII. Vide igitur si hic opus habeat hendecas solis subsidio bissextili, ut additis videlicet duobus vel tribus diebus, lunarem compensare sufficiat hendecadem. Non utique eget quadrantili juvamine ad aequiparandam lunae hen