comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos hrẽ supsi in tenebris ambulantes nõ cognosci¬
tis. catholicoꝵ nullus ignorat. Alia enĩ fide ut su¬
ꝑuis ostendi uobis dicentib buptizatis etate maioreᷤ.
Alia ꝑuulos cum scilic u̾bo eos in reniissione pcc̃oꝵ
baptizatis corde non creditis. ⁊ Ios uͦ auathe mathi¬
z antes uos paulum apłm in quo locutus ÷ xp̃c̃ aus¬
cultamus p̾dicantem ⁊ sequim. qui unũ corpus
⁊ unum spm eẽ. dixit in eccł̃ie catholice inxp̃o u¬
nam fidem unum b̾aptisma. ⁊ uui d̾m ⁊ patrẽ

Expanded text:
vos habere, si ipsi in tenebris ambulantes non cognoscivos habere, si ipsi in tenebris ambulantes non cognoscitis, Catholicorum nullus ignorat. Alia enim fide, ut superius ostendi, vobis dicentibus, baptizatis aetate majores, alia parvulos, cum scilicet verbo eos in remissionem peccatorum baptizatis, corde non creditis. Nos vero anathematizantes vos, Paulum in quo locutus est Christus, auscultamus praedicantem et sequimur, qui unum corpus et unum Spiritum esse dixit Ecclesiae catholicae in Christo, unam fidem, unum Baptisma, unum Deum et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
dax. Om̃ino in remissionem pcc̃orum baptizan¬
tur ⁊ ꝑuuli. Alroqum non habebunt in regno
celorum iitam. ꝯOimittitur enim eis regen̾atiõẽ
spũali qd̾ traxerunt ut sepe dixi ex adam gen̾atio¬
eorum. Attende edictui enis. Non opus ⁊ sanis
medicus. S male habentib ⁊ adu̾sus eum fal¬
sum de ꝑuulis dicere. contitesce. qui eis potum
non sanis s egrotantib bapm̃ in suo sanguine
ꝓcurauit. Qui ꝓpt̾ea cathechizantur ⁊ ex sufflant᷑.
ac baptizantur. ut princeps mundi huiꝰ dẏabolus
ex eis foras mutiłtur. Aut si non millis dẏabolus
obnoxii. Dicite cur ymagini dei fit iuiria. Uos uꝰ
suffletis. ne non ymagini dei. sed dyabolo faciatis
iniuriam. Aut si exsufflatis nullum ut putitis cri¬
men hñtib quẽ in eis urguatis edicite. Esufflatur
ergo ⁊ increpatur i eis catholica eccłia opus dỹabo¬
si ꝑuuli iudeoꝵ. Quas saue fides ⁊ duo bapmata

Expanded text:
dax . 14. Omnino in remissionem peccatorum baptizandax . 14. Omnino in remissionem peccatorum baptizantur et parvuli: alioquin non habebunt in regno coelorum vitam. Dimittitur enim eis regeneratione spirituali, quod traxerunt, ut saepe dixi, ex Adam generatioeorum . Attende edictui ejus: Non opus est sanis medicus, sed male habentibus . Et adversus eum falsum de parvulis dicere conticesce, qui eis potum, non sanis, sed aegrotantibus Baptismum in suo sanguine procuravit: qui propterea catechizantur et exsufflantur ac baptizantur, ut princeps hujus mundi diabolus ex eis foras mittatur. Aut si non in illis diabolus obnoxii; dicite, cur imagini Dei fit injuria? Vos vesuffletis, ne non imagini Dei, sed diabolo faciatis injuriam. Aut si exsufflatis nullum, ut putatis, crimen habentibus, quem in eis urgeatis edicite. Exsufflatur ergo et increpatur in eis in catholica Ecclesia opus diabosi parvuli Judaeorum. Duas sane fides et duo baptismata
Abbreviated transcription (Latin):
remissionem petõrum. Maiores aũt ꝓpt̾ qd̾ usu
lib̾i arbitrii pccã contrahere potuerunt. in remis¬
sionem pcc̃orum baptizantur. Oceta urõrum
sensuum corda. o magist̾ium. qd̾̃ obuolutum
mortali nebula uobis dẏabolus ꝓpinauit. Qͥs
hoc catholicoꝵ sapientissimus ferat. Qͥs nos nõ
horreat pocius nominare qmͣ cernere. ut u̾bum
dei fidele in parte ueri ⁊ in ꝑtes mendatii ẽẽ pre¬
dicetis. id÷ maiorib uerax. quia uere in remissi¬
onem pcc̃orum baptizantur. In ꝑuulis autem
tizans curat om̃s ad se uemientes. pcc̃i uulnere
sauciatos. deo men̾datiũ dicẽ non timetis. Xki¬
namq dei sunt. symboli uerba. Non sẽ fefellit deꝰ
tradens ꝑ apłos suos eccłie sue sancte catholice
credentes in remissionem pccõrum baptizari. U¬
quid emm iussit in remissionem pec̃orum si nõ
facit uere remissionem. Immo ideo uissit quia
facit. est aũt deus uerax om̃is autem homo men¬

Expanded text:
remissionem peccatorum. Majores autem propter quod usu remissionem peccatorum. Majores autem propter quod usu liberi arbitrii peccata contrahere potuerunt, in remissionem peccatorum baptizantur. » O caeca vestrorum sensuum corda! O magisterium quod obvolutum mortali nebula vobis diabolus propinavit? Quis hoc catholicorum sapientissimus ferat? Quis vos non horreat potius nominare, quam cernere, ut verbum Dei fidele in parte veri et in parte mendacii esse praedicetis, id est, in majoribus verax, quia vere in remissionem peccatorum baptizantur, in parvulis autem tizans curat omnes ad se venientes peccati vulnere sauciatos, Deo mendacium dicere non timetis? namque Dei sunt Symboli verba: non se fefellit Deus tradens per Apostolos suos Ecclesiae suae sanctae catholicae, credentes in remissionem peccatorum baptizari. Utquid enim jussit in remissionem peccatorum, si non facit vere remissionem? Imo ideo jussit, quia facit. Est enim Deus verax, omnis autem homo men
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nomen aliud datum est sub celo hominib i
quo oꝑteat nos saluos fieri. Ette princeps apłoꝵ
petrus inueritate loquitur uitatem. In nullo a¬
lio homine hominib datam sub celo salutem ui¬
si in xpõ. Cu i mendatio da nomen alud. quod
dixi plenitudo diuinitatis nomne baptizatos.
Quisquis enim in xp̃o tinguitur in nomine pat̾s
⁊ filii. ⁊ spũs sancti. qͥd̾ ⁊ plenitudo diuinitatis
Et nos in quies sicut aliquotiens a uobis audiui¬
mus in remissione pec̃orum tam maiores etate ꝙͣ
ꝑuulos baptizamus. Et cum uobis contradistu
a nob̾is fu̾it. ergo est. pcc̃m in ꝑuulis qͥd̾ in eis
sacro saptismate remutatur. respondetis nullũ.
Tantum madoptione filioꝵ baptizantur. Habet
enim in eis grã qd̾ adoptet. Non habet unda
qd̾ diluat. ꝓpter solam uero symboli formam
ut tradita consuetudo seruetur. tinguntur in

Expanded text:
enim nomen aliud datum est sub coelo hominibus, in enim nomen aliud datum est sub coelo hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Ecce princeps Apostolorum Petrus in veritate loquitur veritatem, in nullo alio nomine hominibus datam sub coelo salutem, nisi in Christo: tu in mendacio da nomen aliud, quod dixi, plenitudo divinitatis, nomine baptizatos. Quisquis enim in Christo tingitur, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quod est plenitudo divinitatis, . CAPUT VIII. 13. « Et nos, » inquies, sicut aliquoties a vobis audimus, « in remissionem peccatorum, tam majores aetate quam parvulos baptizamus. » Et cum vobis ita contradictum a nobis fuerit, Ergo est peccatum in parvulis, quod eis in sacro Baptismate remittatur: respondetis, « Nullum: tantum in adoptionem filiorum baptizantur. Habet enim in eis gratia quod adoptet, non habet unda quod diluat: propter solam vero Symboli formulam, ut tradita consuetudo servetur, tinguntur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuulorum gen̾alit̾ etiam ⁊ qͣm in ẽo renatinõ sũt.
Ideo inquit sunte eos ꝑuulos ad me uenire. i dest
nolite illos credere me non diligere non possunt
uenire in regnum patris mei msi ꝑme. Demq
tiatos in domo mansionum patris mansuros
inquit nicħil potestis fac̾e. ⁊ Iam sicut nemo
enim dixit. Nlemo uenit ad me nisi pat̾ qui misit
me aitrax̾it eum. ⁊ uenire ad patrem ⁊ filiũ ne¬
mo pot̾ nisi oꝑante spũ sancto. patris ⁊ filii qͥ
ubi uult spirat ⁊ gr̃am diuidit singulis ꝓuti
uult. Quam salutem non a se dissociatam. sed
⁊ dunisa manens atq unum potens in homineto¬
ta unus deus ⁊ t̾ntas oꝑatur. Quisquis ergo
opus in se non habet triuitatis id bapm̃ salu
no celoꝵ non pot̾ adipisci. Baptismum emĩ xp̃i
opus est trintatis quia ipẽ ⁊ dicente apło paulo.
plemtudo diuinitatis ⁊ non est. sicut petrus dicit.
m attib apłorum non in alio aliquo salus. Nec

Expanded text:
parvulorum generaliter, etiam et qui in eo renati non sunt: parvulorum generaliter, etiam et qui in eo renati non sunt: ideo, Sinite, inquit, parvulos ad me venire, id est, nolite Illos credere me non indigere; non enim possunt venire in regnum Patris mei nisi per me. Detizatos in domo mansionum Patris mansuros inquit, nihil potestis facere . Nam sicut nemo enim dixit: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Et venire ad Patrem et Filium nemo potest, nisi operante Spiritu sancto Patris et Filii, qui ubi vult spirat, et gratiam dividit singulis prout vult: quam gratiam non a se dissociatam, sed indivisa manu atque potentia in homine tota unus Deus et Trinitas operatur. Quisquis ergo opus in se non habet Trinitatis, id est, Baptisno coelorum non potest adipisci. Baptismus enim Christi opus est Trinitatis, quia ipse est, dicente apostolo Paulo, plenitudo divinitatis : et non est, sicut et Petrus dicit in Actibus Apostolorum, in alio aliquo salus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo regnum freut ultra regnandi nonbẽat
potestatem. Ipẽ enm qui implet omĩa ⁊ extidit
omnia. pater ⁊ filus ⁊ spñs sanctus deusimus ẽ
om̃ia in om̃ib. unum potens atꝙ om̃a potẽs cuł
regni finis non est. Magnus enim dr̃s ⁊ laudabi¬
lis nimis. ⁊ magnitudis euis non est finis. ⁊ regũ
eius regrum om̃ium scłoꝵ ⁊ dominatio eiꝰ  om̃i
genatione ⁊ ꝓgeme. In ꝑteuero głie scõrum et
bitudmis uite et̾ne diuisum a gehenna dici tm̃
pot̾. Unde impii ⁊ porõres omĩsq sĩ baptratus ẽ
seꝑatus ⁊ ꝑti gehennie ÷ mancipatus. Dei aũt po
net uita uenit enĩ non maiit᷑. s querere ⁊ salua¬
re qd̾ pierat. Uos uidebat prescientia sua fut᷑os
ħeticos. uosq increpabat in apłis suis dicens. Sini¬
te infantes uemre ad me: ⁊ nolite eos ꝓhibe. Ta¬
lium est eium regnum celorum. Talium ad compa¬
tionem udelicet ad se uenientiũ dixit. non oĩum

Expanded text:
quomodo regnum terrae, ut ultra regnandi non habeat quomodo regnum terrae, ut ultra regnandi non habeat potestatem. Ipse enim qui implet omnia et excedit omnia, Pater et Filius et Spiritus sanctus, Deus unus est, omnia in omnibus, unum potens atque omnia potens, cujus regni finis non est. Magnus enim Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis : et regnum ejus regnum omnium saeculorum, et dominatio ejus in omni generatione et progenie . In parte vero gloriae sanctorum et beatitudinis vitae aeternae divisum a gehenna dici tantum potest, unde impii et peccatores omnisque non baptizatus est separatus, et parti gehennae est mancipatus: Dei autem ponet vitam. Venit enim non inaniter quaerere et salvare quod perierat. Vos videbat praescientia sua futuros haereticos; vosque increpabat in Apostolis suis dicens: Sinite infantes venire ad me, et nolite eos prohibere; talium est enim regnum coelorum . Talium, ad comparationem videlicet ad se venientium dixit, non omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cõminuit corpus tuum. Si autem dixeris foras
attende quid respondeas manicheo. Aliquo enim
bello scd̾m te suꝑitus ab aliquo pater extepiti ẽ
de regno celorum nec ad eum opus filii sui ꝓtmet
sensus impregnata adẏaholo pepit heresis urã.
Ette osfirma ula pelagiana. seu celestiana. de qͦ
nĩmium decti ⁊ acutuli ad int̾itum ꝓpessistis qua¬
catholicaratio sine medico xpõ mmansiones patris
uobis decentib non siit introrre quib dum ꝓro¬
sanos pollicemini ad morten ꝑducitis dum sponde¬
tis requiem p̾cipitatis in gehenam. ¶Nusiones
igituruste a pud patrem non sunt celluses ad hab.¬
tandum uistis.  coniuncta caritate bonoꝵ p̾ͥmia
mitorum que sunt in regno celorum quod : indiui¬
lum in possessione unite concordie deitatis parris ⁊
filii ⁊ spũs sancti. Et non ⁊ ut gnͣde palatium unde
concludi aut excludi possit. N et t̾miium habet

Expanded text:
comminuit opus tuum. Si autem dixeris, Foris; comminuit opus tuum. Si autem dixeris, Foris; attende quid respondeas Manichaeo. Aliquo enim bello secundum te superatus ab aliquo. Pater exceptus est de regno coelorum, nec ad eum opus Filii sui pertinet sensus impraegnata a diabolo peperit haeresis vestra: ecce officina illa Pelagiana, sive Coelestiana, de qua nimium docti et acutuli ad interitum processistis, quacatholica ratio sine medico Christo in mansiones Patris vobis docentibus non sinit introire? Quibus dum sanos pollicemini, ad mortem perducitis: dum spondetis requiem, praecipitatis in gehennam. Mansiones igitur istae apud Patrem non sunt divisae cellulis ad habitandum justis, sed conjuncta charitate bonorum praemia meritorum, quae sunt in regno coelorum, quod est indivisum in possessionem unitae concordiae deitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti: et non est ut quoddam grande palatium, unde concludi aut excludi possit: nec terminum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
quib sine illo uitam ꝓmittitis ꝑiulos hitare ⁊
Nit age adesto assertiomi tue refelle meam. MA¬
siones multe iste quas in medium protulist. de
tbesauris eiugłi orum certum ⁊ u̾tate dicente. Ee
apud diñ patrem. S quero abste utrumn in regno
celorum an foras. Pater enu deus in regno celo¬
rum ÷. ⁊ illis sunt hee utiꝙ mansiones. Siuero
m regno celorum non siunit: ergo pat̾ alienus est a
regno celorum. Quuaut dixit. Ubi pat̾ ⁊ ibi ⁊ mił¬
te sint mansiones. Qu̾id dicis heretice. Unũ
elige e duob cuiis ꝑtis defensor existere possis.
In regno est pat̾ ⁊ mansiones. an extͣ. Si dixe¬
ris in regno ꝑ didisti locun quem multa fabrica¬
ueras arte ꝑuulis. ⁊ Ion enim in trat in mansio¬
nes istas non haptizatus. quia qui dixit indomo
pattris mer mansiones mislte sunt. Arse diet. qru
non renatus fuit ex aqua ⁊ spũ non introrbit i
rogi nimi celorum. Ecte mrga fortis xp̃i. Quomͦ

Expanded text:
quibus sine illo vitam promittitis parvulos habitare. quibus sine illo vitam promittitis parvulos habitare. Dic, age, adesto assertioni tuae, refelle meam. Mansiones istas multas, quas in medium protulisti de thesauris Evangeliorum, certum est veritate dicente, esse apud Deum Patrem: sed quaero abs te, utrum sint in regno coelorum, an foris. Pater enim Deus in regno coelorum est, et illic sunt hae utique mansiones. Si vero in regno coelorum non sunt; ergo Pater alienus est a regno coelorum: quia, ut dixit, ubi Pater est, ibi et multae sunt mansiones. Quid dicis, haeretice? Unum elige e duobus cujus partis defensor existere possis. In regno est Pater et mansiones, an extra? Si dixeris, In regno; perdidisti locum, quem multa fabricaveras arte parvulis. Non enim intrat in mansiones istas non baptizatus: quia qui dixit, In domo Patris mei mansiones multae sunt; ipse dixit, Qui non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum. Ecce virga fortis Christi, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia referuntur etiam si plura dicqntur. Pex¬
tera enĩ uita iusti uł si ut dixi addamus iusticiã
scĩtas bĩtudo ⁊ cetera bona. ad regni celorum re¬
quiem referintur. Smnistra uero id ⁊ hii qui
srnstre astabunt nugiu morsꝰ musticia. dolosites
ampietas. ⁊ qnͣtalib mała ad gehenne tormenta
umiors que secunda dicitur non finitiuas eruci¬
atu durabilis erit. qui baptizatus ergo non est
in hiis que sinit regni celorum nou pot repperiri.
⁊ si non sor quia uere non ibr. Putas ne pelagia¬
ne iam sentis ubi aut certe dic ubi. Responde¬
more alo soplicito. ⁊ommus inqͥuit. in domo
potris mei mansiones multe sunt. In hiismã¬
fionib suas hñt uite refrigerii non laꝑtiz ati ẜ¬
uili mansiones. hic me ⁊ putas ille t̾tius locus
quem fingendum ante paululum ex officia
togmatis tui ꝓposueram. Pcutiat hoc opus uir¬
rit inquassatum. Pmittat illic susceptos urõs

Expanded text:
omnia referuntur, etiamsi plura dicantur. Dexomnia referuntur, etiamsi plura dicantur. Dextera enim vita, justi, vel si, ut dixi, addamus, justitia, sanctitas, beatitudo, et caetera bona ad regni coelorum rquiem referuntur: sinistra vero, id est, ii qui sinistrae astabunt, iniqui, mors, injustitia, dolositas, impietas, et quantalibet mala ad gehennae tormenta, ubi mors quae secunda dicitur non finitiva, sed cruciatu durabilis erit. Qui baptizatus ergo non est, in iis quae sunt regni coelorum, non potest reperiri: et si non ibi, quia vere non ibi, putasne, Pelagiane, jam sentis ubi? aut certe dic ubi. CAPito: Dominus inquit, « In domo Patris mei mansiones multae sunt » . In his mansionibus, suas habent vitae et refrigerii non baptizati parvuli mansiones. Hiccine est, putas, ille tertius locus, quem fingendum ante paululum ex officina dogmatis tui poposceram? Percutiat hoc opus virrit inquassatum, permittat illic susceptos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑemus. Drimum enini locum fides catholicorũ
diuina auctoritate regnum credit esse celorum.
unde ut dixi non baptizatus excipitur. Scd̾m
gehemiam ubi om̃is apostata uł a xp̃i fide allienꝰ
efna supplicia expietur. Tercium penitus ignoramꝰ
mimo nec ẽẽ i scͥpturis sauctis mueniemus uł
tis tui ubi alieni a xp̃i grã uitam requiei ⁊ głie pos¬
sidere ꝑuuli possint. DDextera est uisti sedentis
indicis. ⁊ sustra regnun ÷ ⁊ gehenna. uita est ⁊
mors. Iusti sunt ⁊ iniqui. In dextera igitur iusti
sunt constitati in sistra. oꝑarii iniquitatis. In
regno requies baptizatorim: in re gehenna pe¬
na. incredulorum. Uita ad leticiam głe mors
ad fletum ⁊ stridorem dentium.Iusti in regno
patris cum xp̃o iniqui in igne et̾no parato dỹa¬
bolo ⁊ angelis enis. S hec dicens nõ diuisio¬
nes Pocorum multorum dedi nisi duoꝵ tantũ.
qm̃ ad duo regnum uidelic ⁊ geheniam. Hec

Expanded text:
perennis. Primum enim locum fides Catholicorum perennis. Primum enim locum fides Catholicorum divina auctoritate regnum credit esse coelorum, unde, ut dixi, non Baptizatus excipitur: secundum, gehennam, ubi omnis apostata vel a Christi fide alienus aeterna supplicia experietur: tertium penitus ignoramus, imo nec esse in Scripturis sanctis inveniemus. tis tui, ubi alieni a Christi gratia vitam requiei et gloriae possidere parvuli possint. Dextera est justi sedentis judicis et sinistra, regnum est et gehenna, vita est et mors, justi sunt et iniqui. In dextera igitur justi sunt constituti; in sinistra, operarii iniquitatis: in regno requies baptizatorum, in gehenna poena incredulorum: vita ad laetitiam gloriae, mors ad fletum et stridorem dentium: justi in regno Patris cum Christo, iniqui in igne aeterno parato diabolo et angelis ejus. Sed haec dicens, non divisiones locorum multorum dedi, nisi duorum tantum; quoniam ad duo, regnum videlicet et gehennam, haec
Abbreviated transcription (Latin):
re creditis nichil. Si enim intellig̾etis quare dix̃
saluatori ad stationem baptismi sanandos offerri
nec habituros uitam nisi ipũis qui est uita mãdu¬
dixit. Nisi manducau̾itis carnem filii hominis ⁊
biberitis euis sanguinem non habebitis uitam in
uobis. Qui manducat meam carnem ⁊ b̾ibit
neum sangumem habet uitam etliam. Quomͦ
igitar uitam regni celorum ꝓmittitis piuilis non
renatis ex aqua ⁊ spũ sancto. non cibatis carne neꝙ
potatis sanguine xp̃i qui fusus . in remissionem
ptc̃orum. Euis enim edictum ẽ. Si quis non rena¬
tus fu̾it ex aqua ⁊ spri scõ non introibit in regnũ
celorum. Intrare quippe in regnum celoꝵ non
est alud qmͣ uita beata uinere. que ꝑmanet in se¬
cula scłorum. Ecce non baptizatus uitali etiam
cibo poculoq priuatus diuiditur a regno celoꝵ.
ubi fons iuiuentium ꝑmanet xp̾̃c. Na michi p̾¬
ter hunc alt̾m locum. ubi uite possit requies eẽ

Expanded text:
re creditis nihil. Si enim intelligeretis quare dixerre creditis nihil. Si enim intelligeretis quare dixerSalvatori ad stationem Baptismi sanandos offerri; nec habituros vitam, nisi ipsius qui est vita mandudixit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Qui mandmeum sanguinem, habet vitam aeternam . Quomodo igitur vitam regni coelorum promittitis parvulis, non renatis ex aqua et Spiritu sancto, non cibatis carne, neque potatis sanguine Christi, qui fusus est in remissionem peccatorum? Ejus enim edictum est: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non introibit in regnum coelorum . Intrare quippe in regnum coelorum non aliud est, quam vita beata vivere, quae permanet in saecula saeculorum. Ecce non baptizatus, vitali etiam cibo poculoque privatus, dividitur a regno coelorum, ubi fons viventium permanet Christus. Da mihi praeter hunc alterum locum, ubi vitae possit requies esse
Abbreviated transcription (Latin):
ud sentiendum est uidicent orthodoxi. S more
inquitis prescuis oꝑi eius maloꝵ que facturus
erat etate ꝑfecta. ꝑiturum dixit. de ppło suo. Ita¬
ne insane pelagiane. deus qui uistus ÷ in omĩb
credendns ÷ in circumcisum puulum uidicare. ut
tamqmͣ factorem ꝓ non factis scelerib puniat tẽ¬
pus imputet qͥddam ubi uita non ixit. ubi uelle
⁊ nolle non fuit uoluntatis. Absit. absit hoc apud
iudicem iustum. quia unicuiq. obedrenti uł con¬
tempnenti usu libere uoluntatis reddit scd̾m oꝑa
sua. Pmiso aũt incircunciso solum ꝓ delicto qd̾
est opus dĩuboli qd̾ ex adam seminatus ad traxit ⁊
circumcisione fraudatus non caruit. Hoc in ꝑuu¬
lo deus odit ⁊ punit. Ita nunc fit. ⁊ in ꝓpło xp̃i¬
ano. Cirrumcisio enim illa octaui diei. figuram
resurrestionis diei saluatoris ⁊ grãm baptismi
uitam illis ꝓmittitis et̾nam. qui scilicet xp̃i eis
gr̃am suptizatis nou fueruit. nichil auferre. confer¬

Expanded text:
ud sentiendum est, judicent orthodoxi. CAPUT V.inquitis, praescius operum ejus malorum quae facturus erat aetate perfecta, periturum dixit de populo suo. Itane, insane Pelagiane, Deus qui justus est in omnibcredendus est incircumcisum parvulum judicare, ut tanquam factorem pro non factis sceleribus puniat; tempus imputet quoddam, ubi vita non vixit, ubi velle et nolle non fuit voluntatis? Absit, absit hoc apud judicem justum, qui unicuique obedienti vel contemnenti usu liberae voluntatis, reddit secundum opera sua: parvulo autem incircumciso solum pro delicto, quod est opus diaboli, quod ex Adam seminatus attraxit, et circumcisione fraudatus non caruit, hoc in parvulo Deus odit et punit: ita nunc fit et in populo christiano. Circumcisio enim illa octavi diei, figuram resurrectionis diei Salvatoris et gratiam Baptisvitam illis promittitis aeternam, quia scilicet Christi eis gratiam baptizatis nihil auferre, confer
Abbreviated transcription (Latin):
asseris naturale. Stuslti aliqnͣdo iam sapite ⁊
nolite de tanto malo głiari neꝙ mendaces esse
adu̾sus u̾itatem que ꝑ os sanctorum laudabilẽ
dilestam ꝙ ur̃am corcupiscentiam malam ⁊ libr¬
diem punit imundam. Ex hiis enim diu̾se
temptationes oriuntur quib ꝑ momenta cũ des
placere contendimus p̃pedimur: ut ait apłs iaco¬
bus. ⁊emo cum temptatur malorum dicat qm̃
a deo temptatur. ⁊ Deus aũt intemꝑtator maloꝵ¬

Expanded text:
asseris naturale. 15. Stulti, aliquando jam sapite, et asseris naturale. 15. Stulti, aliquando jam sapite, et nolite de tanto malo gloriari, neque mendaces esse adversus veritatem, quae per os sanctorum suorum laudabilem dilectamque vestram concupiscentiam malam, et libidinem punit immundam. Ex his enim diversae tentationes oriuntur, quibus per momenta cum Deo placere contendimus, praepedimur, ut ait apostolus Jacobus: Nemo cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur: Deus enim intentator malo
Abbreviated transcription (Latin):
n xpõ ihũ liberantem se muenisse testatur¶ Ipe
dicit scribens ad colosenses. Mortificate menbͣ
ur̃a quesiuit suꝑ t̾ram. fornitationem ĩ munidi¬
ciam. libidinem. concupiscentiam malam ⁊ ce¬
tera. Respuite huic tanto doctori. cur eam morti¬
ficandam p̾cipit. Si naturalia bona sunt. S me¬
lius in uobis pelagio ⁊ celestmno loquentib quam
xpõ in paulo: econgrario p̃dicatis. cum laudabili
plausu dicentes. Uiuificate menbͣ ur̃a que sũt
suꝑ t̾ram. fornicationem mundam. libidinẽ bo¬
nam. concupiscentiam optimam. Demen̾ ⁊ sd̾m
uobuctatem tuam in reꝓbum sensum dimisse
heretite. de istarim sordium malo. It̾m dicit idẽ
apostolus scribens ad romanos. ⁊ Ion regnet pec¬
catum i nrõ mortali pcc̃o corpore ut obediatis con¬
tupiscentiis eus. Ine mnueritate docendo ꝓ hibelĩ
his miminditiis obediri. tu merrore pelagiano
suades. Ille concupiscentiam contrariam põm.

Expanded text:
i in Christo Jesu liberantem se invenisse testatur. Ipse i in Christo Jesu liberantem se invenisse testatur. Ipse dicit scribens ad Colossenses: Mortificate membra vestra quae sunt super terram; fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, etc. Respondete huic tanto doctori, cur ea mortificanda praecipit, si naturalia bona sunt? Sed melius in vobis Pelagio et Coelestio loquentibus, quam Christo in Paulo, e contrario praedicatis cum laudabili plausu, dicentes: « Vivificate membra vestra quae sunt super terram; fornicationem mundam, libidinem bonam, concupiscentiam optimam. » Demens, et secundum voluntatem tuam in reprobum sensum dimisse haeretice: de istarum sordium malo iterum dicit idem apostolus scribens ad Romanos, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus . Ille in veritate docendo prohibet his immunditiis obedire: tu in errore Pelagiano suades. Ille concupiscentiam menti contrariam,
Abbreviated transcription (Latin):
sinon pectasset. ꝑ toncubitum uolintariũ nõ
ꝑ libidmis scortum exoriri m ꝑadyso ꝑmisiss
Qun qualit᷑ id contig̾it in huiꝰ disputationis ca¬
pitislo quantum dñs reuelauit iam me arbitrꝵ
ostendisse. Ideoq nuptiarum licentiam bonã
fatemur ⁊ malam concupiscentiam inuigatis
dampnabilem ⁊ uoluptuosam esse catholico ore
clamamiis. urm̃q dognia in eius turpitudinem
horrendum scãtum scripturarum ausboritate.
dempuamus. Nanlus ÷ apłs xp̃i iñ pelaguᷤ¬
disci pulus antixpñ. B̾etice. Qui dicit concu¬
pĩscentiam it carne sua non bonum habita¬
re inimo aꝑtissime malum dicit. ꝑcc̃m esse
testatur. stumulumn carnis sue nominat a quo
se colaphizari clamat. ne magnitudine reue¬
lationum suaꝵ extollitur. Quius malis consi¬
deratis in corpore mortis sue in quo bellum in¬
testinum cum muisibili hoste gerebat. remedi¬
um sabatis sue mullum penitus nisi solam gr̃am dĩ

Expanded text:
si non peccasset, per concubitum voluntarium, non si non peccasset, per concubitum voluntarium, non per libidinis scortum exoriri in paradiso permisisset. Cui qualiter id contigerit, in hujus disputationis capitulo, quantum Dominus revelavit, jam me arbitror ostendisse. Ideoque nuptiarum licentiam bonam valde fatemur, et malam concupiscentiam in conjugatis damnabilem et voluptuosam esse catholico ore clamamus, vestrumque dogma in ejus turpitudine horrendum, sanctarum Scripturarum auctoritate damnamus. CAdiscipulus Antichristi, haeretice, qui dicit concupiscentiam in carne sua non bonum habitare: imo apertissime malum dicit, peccatum esse testatur, stimulum carnis suae nominat, a quo se colaphizari clamat, ne magnitudine revelationum extollatur : cujus malis consideratis in corpore mortis suae, in quo bellum intestinum cum invisibili hoste gerebat, remedium salutis suae nullum penitus nisi solam gratiam De
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Inqnͣtum spicam produxit. de nature sue
bono non de zizaniorum malo quib mmpeditur.
bonum intulit germen. Sic filii de nature bo¬
no boni sunt fiuctus. non de malo libidinis cor¬
rumpentis ⁊ uitiantis. cum quo nascitur om̃is
homio. Dnaqueq ergo res manens in nature
sue bono accidentibus sibi adu̾sitatib miseres¬
cit atq torpescit. cultoris semꝑ indigens ma¬
nuuł diligentia. ut nature sue tui nichil est ĩ¬
contͣrum ab auctore suo deo congenitum uale¬
at respondere hoc agitur ⁊ inr̃a pecratrice na¬
tura. semꝑ idiget austore ⁊ cultore suo atq
conseruatore deo ut spinis tͥribulis zizanissꝵ
libidinis uł om̃ium malarum concupiscenti¬
aꝵ que ut sepe diximus non auctore deo s pec¬
libido mala mehil bonis impedit nuptiis. qr
cubitu apes fetare creauit. ⁊ agrorum cuncta
semina absey libidme seminare seminare uł
naseitur decreuit homiuem quoq ex homme

Expanded text:
tur, in quantum spicam produxerit, de naturae suae tur, in quantum spicam produxerit, de naturae suae bono, non de zizaniorum malo quibus impeditur, bonum intulit germen: sic filii de naturae bono boni sunt fructus, non de malo libidinis corrumpentis et vitiantis, cum quo nascitur omnis homo. Unaquaeque ergo res manens in naturae suae bono, accidentibus sibi adversitatibus arescit atque torpescit, cultoris semper indigens manu vel diligentia, ut naturae suae, cui nihil est contrarium ab auctore suo Deo congenitum, valeat respondere. Hoc agitur et in nostra peccatrice natura: semper indiget auctore et cultore suo atque conservatore Deo, ut spinis et tribulis zizaniisque libidinis vel omnium malarum concupiscentiarum, quae, ut saepe diximus, non auctore Deo, sed pecLibido mala nihil bonis impedit nuptiis, quicubitu apes fetare creavit, et agrorum cuncta semina absque libidine seminari vel nasci decrevit, hominem quoque ex homine,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am. Hoc aũt dico scd̾m indulgentiam non
sdd̾̃m imꝑium. Dampnabilis uero ⁊ m adul¬
teris ⁊ fornitatorib. malo male utentib. Iam
ergo cognosaite utrum apostolus de malo ueniam
ꝑmiserit coniugatis an de bono. Ne malo ad tẽ¬
pus. orationi uacandum abstmeri preceꝑit. an
de bono erratis probsus. quia deus qui ussit fi¬
eri bouum misqmͣ a bono ꝓhibuit. s a malo di¬
cens ꝑ dautd. Declma a malo ⁊ fac bonum.
Intunttant᷑ om̃ino dicitur. bene uti het malo ue¬
niali conuigatos filiorum gignendorum. uide¬
licet causa qui nascuntur deo opifite. non de ac¬
cidentis libidinis malo. S de bono licentie nup¬
tiarium. Nunquid enim cum uitis deserente
agricola. fuerit sentib occupata. ⁊ temꝑe suo¬
su iatens indumis ꝓ duxerit botros. de contra¬
riis sibi spmis quib premitur uuam ꝓduxit:
abfit. S de nature sue bono licet spmarũ acu¬
leis corruptos bonos attulit fructus. Simili̾
⁊ triticum si̾natum tartumquaq zhaniis opia¬

Expanded text:
oc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Damnabilis est vero in adulteris et fornicatoribus, malo male utentibus. Jam ergo cognoscite utrum Apostolus de malo veniam promiserit conjugatis, an de bono: de malo ad tempus orationi vacandum abstinere praeceperit, an de bono? Erratis prorsus, quia Deus qui jussit fieri bonum, nusquam a bono prohibuit, sed a malo, dicens per David, Declina a malo, et fac bonum . 13. Incunctanter omnino dicitur, bene uti hoc malo veniali conjugatos, filiorum gignendorum videlicet causa, qui nascuntur Deo opifice, non de accidentis libidinis malo, sed de bono licentiae nuptiarum. Numquid enim cum vitis undique deserente agricola fuerit sentibus occupata, et tempore suo jacens in dumis produxerit botros, de contrariis sibi spinis, quibus premitur, uvam produxit? Absit. Sed de naturae suae bono, licet spinarum aculeis corrupto, bonos attulit fructus. Similiter et triticum, si natum circumquaque zizaniis operia
Abbreviated transcription (Latin):
Defpectum oĩum presentium. habentem uero
spem promissam. Uisaut̃ euident᷑ rogtosc̃e
compendium semitarum ꝑ quas uissus es ambu¬
lare: ⁊Oiliges dum̃ deum tium ex toto corde
tuo ⁊ ex tota anima tua ⁊ ꝓxmiũ tuumr sicut
te ipm̃. In ħis emum duob mandatis om̃is
lex pendet ⁊ ꝓpħe ut ergo cito ꝑuenias si festi¬
nas ad regnum celoꝵ. in duab hiis semitis
ꝗͣ omĩium caprt sunt ⁊ unani faciunt uiam gͣ¬
dere. ⁊ unuersas cum ꝑueneris nauiterte ⁊
saie fastigatione ꝑegisse congaudeas. Las
tui int̾ dr̃aboli seiuentis insidias ut securus pꝰ¬
sis cantare deo ⁊ dicere. ⁊Iam ⁊ si anbulauẽ¬
ris in medio unbre mortis nõ tiebo mala
qm̃ tu metum es. Uibra mortis uia petĩ i. in
qua nebulo pirataq dẏabolus recte gradienti¬
bus retia deceptionis pandit. mbra ẽ quia
nichil cõmune suci cum in tenebris. Buias
umbre oꝑa repudianda docet apłs inquiẽs. Abi¬
ciamis oꝑa teneb̾rarum ⁊ induam᷑ arma lucis

Expanded text:
despectum omnium praesentium, habentem vero spem promissam. Vis autem evidenter cognoscere compendium semitarum, per quas jussus es ambulare? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua; et proximum tuum sicut te ipsum. In his enim duobus mandatis omnis Lex pendet et Prophetae . Ut ergo cito pervenias, si festinas ad regnum coelorum, in duabus his semitis, quae omnium caput sunt, et unam faciunt viam, gradere; ut universas, cum perveneris, naviter te et sine fatigatione peregisse congaudeas. 5. Utui, inter diaboli saevientis insidias, ut securus possis cantare Deo, et dicere: Nam et si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala; quoniam tu mecum es. Umbra mortis, via peccati est, in qua nebulo pirataque diabolus recte gradientibus retia deceptionis expandit. Umbra est, quia nihil commune luci cum tenebris. Hujus umbrae opera repudianda docet Apostolus, inquiens: Abjiciamus opera tenebrarum, et induamur arma lucis;
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisione delicta. Respondes plane. Iustus deus
um scilic ore ur̃o. corde autem mentientes ei. Si
itaq iustus dens in uidicando. Rogo dic causam
n tircumcisi ꝑuuli ꝑituri. Actualia certe nulla
sunt eius delicta. que enum ẽẽ pot̾unt octo dierũ:
Trahere eum orignale pcc̃m ⁊ ꝓpter hoc damp
eddre narigiõ ius. Snde iusta dei uidicia. diciam aꝑ-¬
re cognosceris. si tam̃ in circucisum teste dei le¬
ge fideli. ꝑire ꝑuulum credis. muistus deus ⁊ in¬

Expanded text:
cumcisione delicta? Respondetis plane: Justus Deus cumcisione delicta? Respondetis plane: Justus Deus icere, sed ore vestro, corde autem mentientes ei. Si itaque justus Deus in judicando, rogo, dic causam incircumcisi parvuli perituri. Actualia certe nulla sunt ejus delicta. Quae enim esse poterunt octo dierum? Trahere eum originale peccatum et propter hoc damnari, credere non vis. Unde justa Dei judicia? Dic jam apere cognosceris: si tamen incircumcisum, teste Dei lege fideli, perire parvulum credis. Aut si de
Abbreviated transcription (Latin):
no situt lex ꝑiturum dixit. de ꝑuulo de popuilo
uideoꝵ nisi die cireuncisus fuisset octauo. Sẽꝑ¬
tum ⁊ enim. Infans qui octauo die curumcit
non fu̾it. disꝑiet anima ala de ppło suo. Dic
igitur michi a quo facmore catunicisio. ꝑurelã¬
uł dispiret habebat. quin pocius ꝑentib eus
nisi cutumcisus fuisset debuit pretendi. ꝑditõ
qui usum obedientie liberi habebant arbitrii
non ꝑuulo ignoranti scientia bonum ⁊ malum
S esto ut ꝑentes ob hanc negligentiam qd̾ scrip¬
tum non est. subeant ꝑituri supplicia. ⁊ Iũquid
dampnatis illis si icircuncisus mortiuis ꝑ uslꝰ
fu̾it. anime pot̾it nit̾itum abolere. Deus enĩ Lo¬
cutus ÷ non homo dicens. Infans qui octaua die
circuicisus non fuerit. dispiet anma illa de pplõ
suo. Narrate gͦ si potestis dei iusticiam qr mł
tum uos posse iactatis. inimo totum posse nature
uirib. cur disꝑdat inocentiam incircum cisam
Quid ue circumcidi uibet. si ninlla donantur cir¬

Expanded text:
no: sicut lex periturum dixit parvulum de populo Judaeorum, nisi die circumcisus fuisset octavo. Scriptum est enim: Infans qui octavo die circumcisus non fuerit, disperiet anima illa de populo suo . Dic igitur mihi, a quo facinore circumcisio pavel disperiret habebat? Quin potius parentibus ejus, nisi circumcisus fuisset, debuit praetendi perditio, qui usum obedientiae et liberi habebant arbitrii, et non parvulo ignoranti scientia bonum et malum. Sed esto ut parentes ob hanc negligentiam, quod scriptum non est, subeant perituri supplicia: numquid damnatis illis, si incircumcisus mortuus fuerit parvulus animae poterit interitum abolere? Deus enim locutus est, non homo, dicens, Infans qui octavo die circumcisus non fuerit, disperiet anima illa de populo suo. Narrate ergo, si potestis, Dei justitiam, in qua multum vos posse jactatis; imo totum posse naturae viribus: cur disperdat innocentiam incircumcisam, quidve circumcidi jubet, si nulla donat cir
Abbreviated transcription (Latin):
ħeditate possidebunt t̾ram. ⁊ cet̾a conseqũtia ł
similia ⁊ plura ꝑ ꝓpħas ⁊ apostolos seminata.
De hiis utiq pascius clamat pastor ad oues. O¬
ꝑamini cibum qui non ꝑit. Ideo aũt nõ perit.
quia uͥbum domini manet niet̾num. Ub̾um dñi
cibus tuus est.⁊ non solum cibus si ⁊ potus. An¬
di eum ꝓpham dicentem ueteri ppło. Qui edũt
me ad huc esurient. ⁊ qui bibunt me ad huc¬
sitient. Item ꝑsemet ip̃m. Caro inquit mrea¬
uere ÷ tibus. ⁊ sanguis mens uere ÷ potus. ¶Io
st̃ ant̃ longe pascua hec ab aqua refectioris: u¬
nus his locus . eccł̃ia deus catholica. ubi man¬
data uite sunt. Pascua tua ⁊ fons aque salientis
in uitam et̾nam cuiꝰ reficieris fluentis. cum hp¬
tizaberis repandus in xp̃o. Pac igitur aqua ñ
rigata fi̾it pascua tua educari non poteris. quia
mandata dei sine xpĩ fapm̃ate germinare non
possunt. nec edi ad anime sacietatem. Cum ergo ꝑ¬

Expanded text:
editate possidebunt terram : et caetera consequentia, vel similia, et plura per Prophetas et Apostolos seminata. De his utique pascuis clamat pastor ad oves, Operamini cibum qui non perit . Ideo autem non perit, quia verbum Domini manet in aeternum, Verbum Domini cibus tuus est, et non solum cibus, sed et potus. Audi eum per Prophetam dicentem veteri populo, Qui edunt me, adhuc esurient; et qui bibunt mesitient . Item per semetipsum, Caro mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Non sunt autem longe pascua haec ab aqua refectionis. Unus his locus est Ecclesia Dei catholica; ubi mandata vitae sunt pascua tua, et fons aquae salientis in vitam aeternam, cujus reficieris fluentis, cum baptizaberis reparandus in Christo. Hac igitur aqua nisi rigata fuerint pascua tua, educari non poteris: quia mandata Dei sine Christi Baptismate germinare non possunt, nec edi ad animae satietatem. 4. Co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ onne tu qui solus es: Obhanc igitur so¬
lam sordem poc̃i qmͣ trahit non de coniugio
bono sed delibrdinis malo ꝑuulus breiuis uite
⁊ plenus iracundie est. Peaidit ut fios: fugit. ⁊¬
ꝙ ut umibra nͨ ꝑmanet atq in uidicium co¬

Expanded text:
Nonne tu qui solus es? Ob hanc igitur soNonne tu qui solus es? Ob hanc igitur solam sordem peccati, quam trahit, non de conjugii bono, sed de libidinis malo, parvulus brevis vitae et plenus iracundiae est. Decidit etiam ut flos, fugitque ut umbra,
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit. faciendum. net contempserit uolũta¬
tem. hec utiꝙ scd̾m uos ut dixit miuste ꝑuu¬
li patiuntur a iusto iudice si nulla pocĩ conta¬
gione teuentur. obnoxii. S qnͣtalibet lattua¬
Smne mendat pͤim ur̃oꝵ. uerbis muros heresi ue¬
stre curum quaq construatis. u̾tas umeit. Cluuᷤ
aries mipulsils grẽ manib totum quassat pdẽ¬
struiti Unde repugnatis ⁊ confiditis quia uistꝰ
Dñs nichil facit iniustum ⁊ uerax non pot esse
mendax. Paruuli itaq ut dicit apostolus. natu¬
ra filii sunt ire. a de scilicet parentis sicut sepe di¬
ximus offensione tõnexi. ⁊ Ion emui dic̾entur
dm̃ ad iram pͥmus in nr̃o genere ꝓuocauit tra¬
herent seminati. Ideo ⁊ dictum est. Quis enĩ
erit mundris a sorde. Neumis quidem etiam si
ynius fidei fic̾t uita eius suꝑ f̾ram Uel sieut
dictum est ahio modo. tamen idem. Quis pot̾
facere mundum de ĩmimdo conceptum semie.

Expanded text:
noverit faciendum, nec contempserit voluntanoverit faciendum, nec contempserit voluntatem? Haec utique secundum vos, ut dixi, injuste parvuli patiuntur a justo judice, si nulla peccati contagione tenentur obnoxii. Sed quantalibet latitudine mendaciorum vestrorum verbis muros haeresi vestrae circumquaque construatis, veritas vincit: cujus aries impulsus gratiae manibus, totum quassat et destruit, unde repugnatis et confiditis. Quia justus Dominus nihil facit, injustum, et verax non potest esse mendax. Parvuli itaque, ut dicit Apostolus, natura filii irae sunt , Adae scilicet parentis, sicut saepe diximus, offensione connexi. Non enim dicerentur Deum ad iram primus in nostro genere provocavit, traherent seminati. Ideo et dictum est, Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram. Vel, sicut dictum est alio modo, tamen idem: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine?
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am hre qd̾ nundet in ꝑuulo. Nisi enim eẽt
imundus non diceret. qͥs pot̾ facere mundum.
Sodaddit de mmũ do conceptum semine paren¬
tum sordidatum dicit eẽ põo. quorum sunt ĩmnũ¬
da semna non conditione nature sed preuaricãtisᷤ¬
ins uitio ꝓthoplausti. Siue igitur septuaguita
ex hebreo ingreco. sue alius sumilit̾ ex hebreol la¬
tiño sermone unũ atꝙ aidem ⁊ si mutatis uerbis
non tamen u̾itate ꝑnulos perati sordereos esse dixe¬
runt. Que enim in iusticia sicut sepe ꝓ diu̾sifate
ppositarum ame cansirum int̾rogaui apud deui
Dicite. ut nulla existente causa sid̾m etrorem ue¬
strum sicut supͣdiximꝰ dixisse. iob ꝑuulos brenis
uite ⁊ plenos iracundie sit. cum quid sit: rationiᷤ  iri¬
usu om̃mo nesciat: Uel quare ut flos decidit fu¬
gitq ut umbra ⁊ in uita multoꝵ dieꝵ siuean¬
norum non ꝑmanet. sicut nouimas ficut con młi¬
tingere ꝑuulis: Uł cur euni ad iuditiũ coram
se uenire facit. cum mandatum legis eiꝰ nõ cog¬

Expanded text:
re, quod mundet in parvulo? Nisi enim esset immundus, non diceret, Quis potest facere mundum? Sed cum addit, de immundo conceptum semine; parentum sordidatum dicit esse peccato: quorum sunt immunda semina, non conditione naturae, sed praevaricantis vitio protoplasti. Sive igitur Septuaginta ex hebraeo in graeco, sive alius similiter ex hebraeo in latino sermone, unum atque idem, etsi mutatis verbis, non tamen veritate, parvulos peccati sorde reos esse dixerunt. 8. Quae enim injustitia, sicut saepe pro diversitate propositarum a me causarum interrogavi, apud Deum, dicite, ut nulla existente causa secundum errorem vestrum, sicut supra diximus dixisse Job, parvulus brevis vitae et plenus iracundiae sit; cum quid sit ira, rationis usu omnino nesciat: vel quare ut flos decidit, fugitque ut umbra, et in vita multorum dierum sive annorum non permanet, sicut novimus multis contingere parvulis? vel cur eum ad judicium coram se venire facit, cum mandatum legis ejus non cog
Abbreviated transcription (Latin):
qutus .℥. esse iustꝰ testimonium ꝑhibente mu¬
tus adhuc loquitur fide enoch tͣnslatus ⁊ ne uide¬
iet mortem. ⁊ non mueniebatur quia tnͣstulit
alum deus ante tͣnslationem enim testinoni¬
um habebat placuisse deo. sine fide aũt ait a im¬
possibile ⁊ placere deo. Sic ⁊ de ceteris quos lectio¬
cũ fidem. que salutem contulit in cognoscendũ
dmñ ⁊ illis nobis aꝑtissime monstrat apłs scer¬
Bens ad galathas. Prius aũt ait. quam ueniret
fides sub lege custo diebamur conclusi meam fi¬
dem que reuełanda erat. In ea utiq que semper
temꝑib tacitis erat. in dei seruis. ꝑ dei u̾bum.
reuelanda erat ingentib ꝑ icarnatum eundẽ
mret erat. que ut dixit apłs reuelanda erat. ⁊ fse¬
mo penitus głietur. fidem se ex ꝓprio sensu gemi¬
isse in se ꝑ quam tredere posset deo. sed agnoscat
tam ante legem quam sub lege ⁊ post legem. fidẽ¬

Expanded text:
s est esse justus, testimonium perhibente mutus adhuc loquitur. Fide Enoch translatus est, ne videret mortem, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus; ante translationem enim testimonium habebat placuisse Deo. Sine fide autem, ait, impossibile est placere Deo. . Sic et de caeteris, quos lectioesse fidem quae salutem contulit in cognoscendum Deum, et illis et nobis, apertissime demonstrat Apostolus, scribens ad Galatas: Prius autem, ait, quam veniret fides, sub lege custodiebamur conclusi in eam fidem quae revelanda erat . In eam utique, quae semper temporibus tacitis erat in Dei servis per Dei Verbum, et revelanda erat in gentibus per incarnatum idem niret, erat, quae, sicut dixit Apostolus, revelanda erat? Nemo penitus glorietur, fidem se ex proprio sensu genuisse in se, per quam credere posset Deo; sed agnoscat, tam ante legem quam sub lege et post legem, fide
Abbreviated transcription (Latin):
dicit discipulis suis. Quem me esse dñt homi¬
nes filium hominis ⁊ cet̾a. Uos aũt in quit ꝙ̃
me esse dicitis. Respondens petrus ait. Tu es
xp̃e filius dei uiui. Et dñs. Deatus es symon
bariona quia non caro ⁊ sanguis reuelauit tibi
S pat̾ meus qui m celis:. Ecte clarum fid̾i do¬
num. An non ÷ donum cum dicitur. quia carꝯ ⁊
sangnis non reuelauit tibi. S pat̾ ms̃ qui ĩ celis
est. Item apłs paulus ad galathas. Cumaũ pla¬
cuit ait ei qui me segregauit de ut̾o matris mee
⁊ uocauit ꝑ gr̃am suam ut reuelaret filiũ suimi¬
m me. ut euugłiz arem eum in gentib. Cogno¬
uerat quippe in eu̾igłio quid petro respond̾it dñs
se confitenti. ⁊ deo ⁊ dixit. cum aũt̃ platuit ei qui
me segregauit de uters marris mee ⁊ uorauit ꝑ¬

Expanded text:
dicit discipulis suis, Quem me esse dicunt homines Filium hominis? et caetera. Vos autem, inquit, quem me esse dicitis? Respondens Petrus ait: Tu es Christus filius Dei vivi. Et Dominus: Beatus es, Simon Bar-Jona, quia non caro et sanguis revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est ? Ecce clarum fidei donum. An non est donum, cum dicitur, Quia non caro et sanguis revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est? Item apostolus Paulus ad Galatas: Cum autem placuit, ait, ei qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit per gratiam suam, ut revelaret Filium suum in me, ut evangelizarem eum in gentibus . Cognoverat quippe in Evangelio quid Petro responderit Dominus se confitenti: ideo et dixit, Cum autem placuit ei qui me segregavit de utero matris me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuenietis requiem animab ur̃is. Iugum enĩ
meum suaue . ⁊ omis meumi leue est. Quomͦ
uero ad eum uocati eant ipe oftendit dicens. Fe¬
mo uenit ad me nisi qui misit me attraxerit eum  pr̾
Pro iugo pcc̃i aspero ⁊ graui quo carnaliter nati pͤ¬
muntur. uocatis tollendum suꝑ se uigum suũ su
aue ⁊ onus leue. p̾cipit. Suꝑuis iam diximus
pecõ ugum sit comꝑatum. Nunc sũp spiritua¬
le xp̃ĩ iugum ⁊ omis intellig̾e debemus. Caritatẽ
esse dico. qua uibemur dilig̾e dm̃ ⁊ ꝓximum. qͥ a
m hiis duob p̃ceptis tanqmͣ in ugo lex omĩs pen¬
det ⁊ apħe. Quid enim suauiꝰ aut leuius carita¬
te qua nos diligens deus ꝑ mortem filii sui ex du¬
obus populis uideis scilicet ⁊ gentib iuntulo gr̃ẽ
munitate fidei coniuigauit ⁊ fecit utraq unũ xp̃ĩ
itaq ugum ceruices quas presserat pcti ugum sꝰ¬
pendit non premit. ad celum leuaus quia caritas
sme qua nemo pot̾it promereri. deus nũqmͣ cadͭ

Expanded text:
enietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve est . Quomodo vero ad eum vocati eant, ipse ostendit, dicens: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Pro jugo peccati aspero et gravi, quo carnaliter nati premuntur, vocatis tollendum super se jugum suave et onus leve praecipit. Superius jam diximus, cur peccato jugum sit comparatum: nunc spirituale Christi jugum et onus intelligere debemus. Charitatem esse dico, qua jubemur diligere Deum et proximum: quia in his duobus praeceptis tanquam in jugo, Lex omnis pendet et Prophetae . Quid enim suavius aut levius charitate, qua nos diligens Deus, per mortem Filii sui, ex duobus populis, Judaeis scilicet et Gentibus, vinculo gratiae in unitate fidei conjugavit, et fecit utraque unum? Christi itaque jugum cervices, quas presserat peccati jugum, suspendit, non premit, ad coelum levans: quia charitas, sine qua nemo poterit promereri Deum, nunquam cadit ,
Abbreviated transcription (Latin):
natus non est. om̃s ẽẽ pcc̃atores equauit. Huic
ugo id origniali pcc̃o renineti maiores atq
minores. uitia ex ip̃o orta. tamqmͣ aratrum tra¬
himus qmͣ diu sumus in mortis corꝑe. Cuiꝰ
cupiditatum uom̾e proscindit᷑. hoc ÷ corrũpit᷑
terra nr̃a. ꝓter qd̾ in libro sapientie dictũ pu¬
to. Corpus aũt qd̾ corrumpitur aggrauat ani¬
mã. Cuius igi labore ⁊ ouere. uł aratri corrup¬
tione requiescat. nemo soluitur apria potesta
quiait. Uenite ad me om̃s qui laboratis ⁊ on̾ati es¬
stis. ⁊ ego reficiam uos. Tollite uigum meum suꝑ

Expanded text:
atores aequavit. Huic jugo, id est, originali peccato revincti majores atque minores, vitium ex ipso ortu tanquam aratrum trahimus, quamdiu sumus in mortis corpore, cujus cupiditatum vomere proscinditur, hoc est, corrumpitur terra nostra. Propter quod in libro Sapientiae dictum puto: Corpus autem quod corrumpitur aggravat animam . A cujus jugi labore et onere, vel aratri corruptione ut requiescat, nemo solvitur propria voluntqui ait; Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum me
Abbreviated transcription (Latin):
ex duob adam ⁊ euam ueniat. uł duoꝵ premit
⁊ conterit colla id masculi ⁊ femine. maiorum
uidelicet atq inmorum quia in utroq sexu iũ¬
gum sunt. Ideo ⁊ ait gen̾alit̾. Graue uigum
suꝑ filios adam. Dicendo ergo su ꝑ filios eta¬
tes non discreuit. uł sexus. ⁊ comꝑando igum

Expanded text:
dam et Eva veniat, vel duorum premat et conterat colla, id est, masculi et feminae, majorum videlicet atque minorum; quia in utroque sexu jugum sunt. Ideo et ait generaliter. Grave jugum super filios Adam. Dicendo ergo, super filios, aetates non discrevit vel sexus: et comparando jugum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m sit manichee pestis assertor. nos qui nichil
cõmime luci ad tenebras dicimus. An uos qui o¬
pus lucis ut putatis id mortem. cum ope tene¬
brarum dẏabolo id⁊ poc̃o confunditis. Iisi eñ
sredideritis mortem ⁊ ptt̃m unaq eẽ mala. ⁊ ułt̃¬

Expanded text:
nostrum sit Manichaeae pestis assertor: nos, qui nihil nostrum sit Manichaeae pestis assertor: nos, qui nihil commune luci ad tenebras dicimus; an vos qui opus lucis, ut putatis, id est, mortem, cum opere tenebrarum diabolo, id est, peccato confunditis? Nisi enim credideritis mortem et peccatum utraque esse mala