comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. ñ utiq nascendo s̃ imitando Sic ⁊ in meliorẽ partẽfilii cłi nũcupan¬
t᷑ qͥ p̃cepta di cꝰtodiunt. Uñ o nos non nat᷑a s adoptiõe clamamus d̾o
dicentes. Pat̃ nr̃ qui es in celis. Hon solũ tm̃ natiuitate. s ⁊̃ imitõe.
filios posse alicuiꝰ patet uocari. Nam uid̾i scd̾m carnẽ filii abrahe: sodi¬
ꝯu̾sationẽ filii diaboli nunrupant᷑ Ac ꝑ ħ illi st̃ sem̃ ab rahe qͥ eiꝰ mitas
fidẽ : ñ qui exeiꝰ genãti sunt carne. De errore auctoris thit᷑ a quibdã ⁊ ñ¬
m̃ ⁊ culpa. ut ip̃ius it ocabulo censeat᷑. eꝰ errorẽ seqͥt᷑. sic̃ eccłi̾e ꝑgami ⁊ th¬
atire in apocalipsĩ dr̃. Habes tenentes doctrinã balaam ⁊ ierabel. ¶¬
ctrinam gͥ balaam ⁊ ierabel hr̃e dr̃ thiatiris: ꝓpt̃ imitationẽ ñ p̃ser¬

Expanded text:
in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos, non natura, sed adoptione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. Nam Judaei, secundum carnem, filii Abrahae; sutem filii diaboli nuncupantur: ac per hoc illi sunt semen Abrahae qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. De errore quoque auctoris a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicitur habere Thyatiris, propter imitationem, n
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mereant᷑ in detĩus ire. Talia quippe pecã p̃cedñtib aliis pac̾ĩs
ꝓlabunt᷑ in penam. Penã pecc̃ã merent᷑. Quedã de ira di ueniũt
tu iratꝰ es. ⁊ nos peccauimꝰ: in ipsis fuimꝰ semꝑ. Tanꝙͣ si dicẽt s a
semꝑ inpeccĩs fuimus iratꝰ es. ut deterius peccaremus. Quid eñi
sit irã d̾i ꝓmereri. quid uͦ ꝓuocare. prudens lector debet scire Grauior
namq ẽ. ira q̃puocat᷑. ꝙ̃ eaq̃ meret:. Nam merem᷑ qñ ignorando pec¬
camꝰ: ꝓuocamus qñ scimꝰ bonũ facere nͦ uolumus. Nunc iram di
dumuiuimꝰ uitare possumus. Timeamus gͦ ne ueniente illo t̾ror
iudicii sentiri possit. dũ uitari ñ possit.

Expanded text:
ntibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare, prudens lector scire debet. Gravioram ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
precedñtiũ peccõꝵ pena ip̃a uocat᷑ induratio: ueniens de diuina sti¬
cia. hinc ẽ qd̾ ait ꝓpħa. Indurasti cor nr̃m ne timeremꝰ te.sleq eñi
dum quiẽq iusti sunt ado inpellunt᷑ ut mali fiant s dũ mali
iã sunt indurant᷑ ut detiores existant. sic̃ ⁊ apłs dic̃ Qm̃ ueritatẽ d̾i

Expanded text:
Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justiPraecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam sunt, indurantur, ut deteriores existant, sicut et Apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
mittũtur peccã. ut durius feriant᷑ ꝑ magnis scełib qui
de parus corrigi noluerunt. Iudicio aũ diuino in reatu nequi¬
ti acrimine corruunt incrimen: qui dĩ cognitionẽ hñtes ti¬
morẽ eiꝰ negligunt.⁊ quẽ nouerunt ꝑ scientiã. ꝑ actionem non
uenãntiir. Id̾oq cecant᷑ diuino uidicio punienda cõmittẽ
⁊ in penã omissi facinoris facinus det̾ius add̾e. Sepe peccatũ al¬
tius pecc̃ĩ causa ẽ. Quod cũ cõmittitꝰ aliud ex ipso quasi sua so¬
boles oritur. Sicut fieri solet nasci libidinem exnimia uent̾s in¬
gluuie. Pena uͦ peccati peccatũ admittit᷑. quando ꝑ metito euiꝰq
peccĩ d̾o deserente in aluid peccatũ it det̾ius de quo amplius qͥ
admiserit sordidet᷑. E rgo p̃cedñs peccatũ cã est sequentis pecci. se¬
quens uero peccatũ pena ẽ p̃cedñtis delicti. Precedñtia itac per̃ã¬
p̃ sequentiũ sunt eͥminũ cã ut illa que sequunt᷑ sint p̃cedũtiũ pena.

Expanded text:
t peccata, ne durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi non noverunt. Judicio autem divino in reatum nequiti a crimine corruunt in crimen, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena.
Abbreviated transcription (Latin):
reced̾e. Ubicũq enĩ abierit. reatus sui oscĩa illũ ñ d̾elinquit. Quam̃¬
uis humana udicia subt̾ fugiant om̃is qui male agit. uidiciũ
fit gͦ in eo iudiciũ quia ⁊ hic conscientie sue reatu punit᷑: ⁊ illuc ꝑ¬
petuali pena dãpnat᷑. Hocenĩ significat abyssus abyssũ inuocat
in uoce catharactaꝵ Abyssũ enim abyssũ inuocare ẽ: de iudici
sue conscientie ire ad iudiciũ dãpnationis ꝑpetuȩ. In uoce catharac

Expanded text:
recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim significat: Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum . Abyssum enim abyssum invocare est de judicio suae conscientiae ire ad judicium damnationis perpetuae. In voce catarac
Abbreviated transcription (Latin):
cent qd̃ uitare noscunt᷑. Intrant enĩ ad cor.⁊ ibi consulunt quid ue¬
lit occulta uoluntas cłi. seseq subditos debere ẽẽ summis ordinati¬
onib cognoscentes. humiliant cͥuicẽ cordis iugo diui ne dispensati¬

Expanded text:
cent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid vecent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei: seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensati
Abbreviated transcription (Latin):
ir eccłiasticꝰ ⁊ crucifigi mundo ꝑ mortificationem ꝓpͥe car¬
nis debet ⁊ disspensationẽ eccłiastici ordinis si ex d̾i uoluntate
ꝓueni̾t. nolens quidẽ s humilis gub̾nandã suscipiat. Multis int̾ci¬
pit sathanas fraudib eosqui uite ⁊ sensus utilitate p̃stantes. p̃ee̾
⁊ ꝓdesse aliis nolunt. ⁊ dum eis regimen animaꝵ inponit᷑ renuunt
consultiꝰ arbitrantes ociosã uitã clegere. quã lucris aĩaꝵ insiste. Quod
tñ decepti agunt ꝑ argum̃tũ diaboli fallentis eos ꝑ speciẽ boni: ut
dum illos a pastorali officio retrahit. nequaquã ꝓficiant. qui eoꝵu̾
bis atq exemplis instrui potan̾t. Scĩ uiri nequaquã occupationũ
seculariũ curas appetunt: s occulto ordĩe sibi suꝑimpositas gemũt.
et quamuis illas ꝑ meliorẽ intentionem fugiant. tñ ꝑ subditam
m̃tem portant. Quas quidem summoꝑe si liceat uitare festinãt
s timentes occultam dispensationẽ d̾i suscipiunt qd̾ sugiunt. exer¬

Expanded text:
 etc. et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant qui eorum verbis et exemplis instrui poterant. Viri sancti nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant: sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exer
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ alioꝵ bona intus inuidie pestilentia tabescant. Bene gͦ dicit᷑
uita carnium sanitas cordis quia si mentis innoçentia custodit᷑
etiam si qua foris infirma sunt. q̃nq roborant᷑. Et recte illic
subditur. Putredo ossium inuidia: quia ꝑ liuoris uitiũ. ante
d̾i oculos pereunt. etiam que humanis oculis fortia uidentur
ossa quippe ꝑ inuidiam pitrescere est: quedam etiam robusta-

Expanded text:
erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis; quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt quandoque roborantur. 47 Et recte illic subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta
Abbreviated transcription (Latin):
dum liuorem acorde non ꝓiciunt. ad aꝑtas operũ nequicias de¬
uoluuntur. Nisi enim cam inuidisset acceptam frĩs hostiã
minime ꝑuenisset ad extinguendam uitam. Unde scriptũ
est. Et respexit ds ad abel &e ad munera eius: ad cain uͦ ñ re
et concidit uultus eius. Liuor itaq sacͥficii: fratricidii se¬
minarium fuit. Nam quem meliorem se ẽẽ doluit: ne ut¬
cũq esset amputauit. Dicendũ est inuidis. quia dum se ista
intrinsecus peste consumunt: etiam quieqͥd in se boni ha¬
bere uidentur. interimunt. Unde scriptũ est. Uita car¬
nium sanitas est cordis. putredo ossuũ inuidia. Quid enĩ ꝑ
carnem: nisi infirma quedam ac tenera: Et quid ꝑ ossa: nisi
fortia acta signantur: Et plerũq contingit. ut quidam eũ
cordis iinocentia inñnullis suis actib infirmi uideantur. qͥd̃ã
uero iamquedam ante humanos oculos robusta exerceanit: s tu

Expanded text:
dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias dedum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad muneret concidit vultus eius dixitqminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pedes oculi gradiant᷑. Ori auditus aurium seriiat. ⁊ ad usum
suum aurib oris lingua coneurrat. Suffraget᷑ manib uent̃. uen¬
tri operentur manus. In ip̃a gͥcorꝑis positione accepimus. q̃d in a¬
ctione seruemus. Nimis itaq turpe est: ñ imitari q̃d sumus. Noft̾
sunt nimirũ. que et si initari ñ possumus. amamus in alus. &
iam amantiũ fiunt. queq amantur in nobis. Hinc gͦ pensent
inuidi. caritas quante iurtutis est. que alieni laboris oꝑa nr̃a
sine labore facit. Dicendũitaq est inuidis. quia dũ se aliuore
minime eustodiunt. in antiquam u̾suti hostis nequitiam de¬
merguntur. De illo namq scriptũ est. Iniuidia diaboli mors
intrauit in orbem terraꝵ. Quia enim ipse celum ꝑdidit. con¬
dito hoc homini inuidit. et ꝑ dampnationem suam ꝑditus
adhuc ce alios ꝑdendo cumulat.Admonendi sunt inuidi: ut
cognoscant quantis lapsib succrescentis rune subiaceant. quia

Expanded text:
pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur venter manibus, ventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciunt. ad suũ corredeant: & de alienis actib non p̃sumant.
nebona laudent. ⁊ agere recusent. Grauiꝰ quippe extrema ultione
feriendi sint. quib placiit quod imitari noluerunt. Admonen¬
di sunt inuidi. ut ꝑpendant quante cecitatis sint: qui alieno ꝑfe¬
ctu deficiunt: aliena exaltatione contabescunt: quante infelici¬
tatis sint. qui melioratione ꝓximorũ deteriores frunt. Dumꝙ
augmenta aliene ꝓsꝑitatis aspiciunt: apud semetipsosanxii
afflicti cordis sui peste morunt᷑. Qud istis infelicius: Quos dũ
conspecta felicitas afficit. pena nequiores reddit. Aliorum uͦ
bona que habere non possunt: si diligerent. sua fecissent. Sic qͥp¬
pe sunt uniu̾si consistentes in fide. sicut multa m̾bra uno continen
tur in corꝑe Que ꝑ officium quidem diu̾sa sunt: s quo sibi uicissi
congruunt unum fuint. Unde fit. ut pes ꝑ oculũ uideat. & ꝑ

Expanded text:
conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant; conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant; ne bona laudent, et agere recusent. Gravius quippe extrema ultione feriendi sunt, quibus placuit quod imitari noluerunt. Admonendi sunt invidi, ut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut multa membra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ admonendi sunt beniguoli
atq alit̃ inuidi admonendi namq funt beniuoleurt ke
alienis bonis congaudeant: quatinus habere ce ꝓpria coneupiscãt
Sic ꝑximorũ facta diligendo laudent. ut ea etiam unitando mul¬
tipͣlicent. nesi m hoc p̃sentis uite stadio ad c̾tam̃ alienũ deuoti
fautores s pigri spectatores assistant. eo post c̃tam̃ sine bratuo
remaneant. quo nunc in t̾tamine ñ laborant. Et tẽ eoꝵ pal¬
mam afflicti respiciant. in quorum nunc laborib otiosi ꝑdurãt.
Ualde quippe pecamus. si aliena bñgesta ñ diligimis. Sed nil
mereedi agimus. si ea que diligimus inquantũ possumus ñ
imitamur. Dicendum itaq est beniuolis. quia si imitari bona
minime festinant que lauidantes approbant. sic eis uirtutũ scĩ¬
tates. sicut stultis spectatorib ludicrarũ artiũ uanitas placet.
Illi namq aurigaꝵ ac istrionum gesta fauorib efferunt. nec tñ
tales eẽ desid̾ant: quales illos conspiciunt eẽ. quos laudant. Miran¬

Expanded text:
liter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas sicut stultis spectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum et histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant, quales illos conspiciunt esse quos laudant. Miran
Abbreviated transcription (Latin):
erbosi iudices ⁊ elati ut sapientes uideant᷑¬
re inciprunt iracunt᷑. ipsamq uidicii sentñtiam in insaniam u̾
Qui eñĩ iratꝰ uidicat in furore iudiciũ mutat. ⁊ ante ꝑfert sententiã
quam agnoscat. furor in iudice inuestigationem ueri non ualet at¬
tingere. quia mens eius turbata furore ab inscrutatione alienat᷑ ui¬
sticie. Irac̃dus uidex iuidicii exam̃ plene contueri ñ ualet. qr cali¬
gine furoris ñ uidet Qui aũ repulso furore discutit: facilius ad con¬
tuendam ueritatem m̃tis serenitate consurgit: ⁊ sine ulla ꝑtur¬
batione ad equitatis intelligñtiã ꝑuenit¬

Expanded text:
erbosi judices et elati, ut sapientes videantre incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam verQui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to ab hõib angłi despiciunt se salutari ab eis qd̾ in nouo
testam̃to aioh̾e fem̃ ñ solũ reuerent̃ angłs suscipit. uerũ ⁊ iã ne
faciat in t̾̃licit. Ob ħ hõ in uet̾i testam̃to despicit᷑ nͨ resaluitat᷑ aban¬
gło eo qdꝰ hõ ad huc nundũ transisset ĩ dm̃. Suscipit᷑ aĩ hõ ad̾o: et
reuerent̃ salutat᷑ ab angło. Ham ⁊ mariã angłs gabriel legrͣ
salutaffe. ⁊ iohi angłm salutanti ab eod̾e angło đ̃r. Uide ne fe¬

Expanded text:
Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat intnondum transisset in Deum. 29. Suscipitur autem homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. 140 Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne fe
Abbreviated transcription (Latin):
glis omis pena longe ẽ. qͥa numꝙͣ simul pena. ⁊ beatitudo u¬
niunt. Rursum si eos dicimus d̾i uisione satiari. satietas fasti¬
diũ hr̃e solet. ⁊ scimus illos diꝰ uisionem quã desid̾ant fastidie
ñ posse. Q uid gͦ ẽ. nisi ut miro modo simus utrũq credamus
qr desid̾ant ⁊ saciant᷑: S desidant sine labore. ⁊ satiant᷑ sins
fastidio. Hse eñi sit in desid̾io necessitas. desid̾antes satiant᷑ ⁊
angłi faciem patris ꝑ satietatẽ. s qr satietas ista fastidiũ ne¬
dispensatione solus filiꝰ intelligitur. Ante dñiee incarnatio¬
nis aduentum discordia int̾ hoĩes ⁊ angłos fuit. Ueniens aĩ
xp̃c pacẽ in se ⁊ angłis ⁊ hõib fecit. Eõ quippe nato clama¬
uerunt angłi in terra pax hõibbone uoluntatis. ꝑ incar¬
pax int̃ hoĩes ⁊ angłos reformata ẽ. Di scordia gͥ ante aduentũ xp̃i
hoĩm ⁊ angłos fuisse ꝑ id maxime agnoscit᷑. qd̾ salutati in uetĩ

Expanded text:
gelis omnis poena longe est, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et derant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem, sed quia satietas ista fastidium nedispensatione, solus Filius intelligitur. Ante Dominicae incarnationis adventum, discordia inter homines et angelos fuit; veniens autem Christus pacem in se et angelis et hominibus fecit. Eo quippe nato clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis . Per incarpax inter homines et angelos reformata est. 27. Discordia igitur ante adventum Christi hominum et angelorum fuisse per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
state coercent᷑. ne tantũ noceant quantũ cupiunt. boni autẽ
angłi ad minist̾ium salutis humane deputati st̃. ut curas admi¬
nistrent mundi. ⁊ regant omĩa iuffu di testante apło. Nonne in
qͥt om̃s sunt administratorii sp̃c in minist̾iũ missi ꝓpt̃ eos qui
hereditatẽ capiunt salutis: Angłi. corꝑa in quib hominib appa¬
rent de suꝑno aere sumunt. solidamq speciem ex celesti ele-¬
m̃to induu̾nt ꝑ quam humanis obtutib manifestiꝰ demon¬
strent̾ Singule gentes p̃positos angłos hr̃e dicunt᷑. qd̾ ostendit᷑
testimonios angłi dan̾ieli loꝙtis. Ego inquit ueni ut nuntatẽ
tibr s pͥnceps regui ꝑsaꝵ restitit michi Et post alia. Nonẽ qu
me adiuuiet nisimichael pͥnceps u̾a. Item om̃s hoĩes anglos hr̃e
ponnt̃. loq̃te dlomino ineuuangłio. Am̃ dieo uobis. qr angłi cox¬

Expanded text:
state coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem state coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Ns, in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? 19. Angeli corpora in quibus hominibus apparent, de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimtibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi . Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester . Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iaspis. chrisolitus. onix. berillus. saphirus. carbuncłs ⁊ smarag¬
dus. Quo num̾o lapidũt ipsi ord̾ies designati sunt angłoꝵ. qͦs apo¬
stata angłs ante lapsũ qiͣ in uestim̃to ornam̃ti sui affixos hiũt.
ad qͦꝵ cõꝑatõnẽ dũ se clariorẽ cunctis cõspexit. ꝯfestĩ intumuit
rcorsuu̾ ad suꝑbiã eleuauit. Angłi semꝑ in d̾o̾ gaudent. ñ in se.¬
aũ maior iniquitas: quam non in d̾o. s in se uelle quempiã głari.
Angłi u̾bo d̾i cognoscunt omĩa anteꝙͣ in re fiant.⁊ q̃ apud hoĩes
adhuc fu ta sũt: angłi iã reuelante do nouerunt. p̃uaritatores
angłi: etiã scĩtate amissa. ñ tñ amiserunt iuiuacem creature
angłice sensũ. Triplici enĩ modo p̃scientie acumine ingent. id ẽ
subtilitate nature. exꝑientia tẽporũ reuelatõe suꝑioꝵ potesta¬
tũ. Quotiens d̃s quoẽꝙ flagello huic mundo irascit᷑. ad mini¬
st̾ium uindicte apostate angłi mittunt᷑. qui tñ diuina pote¬

Expanded text:
et jaspis, chrysolythus, et onyx, et berillus, saphyrus, carbunculus, et smaragdus. Quo numero lapidum, ipsi ordines designati sunt angelorum. Quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit: ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, nautem major iniquitas quam non in Deo, sed in se velle quempiam gloriari. Angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant: et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli, etiam sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina pote
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie lapsu. dũ d̾o ꝑ tumorẽ se ꝯfert̃. ⁊ hõ cecidit ⁊ diabolus. s
ħo teu̾sus ad penitentiã d̾o se inferiorẽ ẽẽ cognouit diaboł  ñ

Expanded text:
superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus; sed superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus; sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
abietes ñ ad equauerunt sũmitatẽ illius. omne lignũ para¬
dysi ñ ẽ adsimi latũ illi. qm̃ speciosiorẽ fecit illũ d̾s. Distat
conditio angłi aconditione hoĩs. homo enĩ ad similitudinẽ¬
di conditꝰ est. Archangłs uͦ qui lapsus est. signaculũ dĩ simili¬
tud̾is appellatꝰ ẽ. testante d̾o ꝑ ierechielẽ. Tu signaculũ simi¬
litułis di plenꝰ sapientia ꝑfectꝰ decore. in deliciis ꝑ adysi d̃ĩ fu¬
isti. Quanto enĩ subtilior ẽ eiꝰ nata᷑: tanto pleniꝰ extitit ad simi¬
litudiem diuine uitatis exp̃ssa. Pus cecidisse decelo diabolũ¬
ꝙͣ hõ cond̾et᷑. patet. Nam mox ut factꝰ est in suꝑbiã erupit.
⁊ p̃cipitatꝰ de celo ẽ. Nam uixta ui̾tatis testimoniũ ab initio
m̃dax fuit. ⁊ in ui̾tate ñ stetit: qͥa statĩ ut factꝰ ẽ cecidit. fuit
quidẽ in uĩtate oditꝰ. s ñ stando. confestĩ a uitate ẽ lapfus. Uns

Expanded text:
abietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paraabietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paradisi non est assimilatum ei, quoniam speciosiorem fecit eum Deus . Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum, quam homo conderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis estimonium, ab initio mendax quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. Uno
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qr inẽ itł mutabilitas in nata. s facit eos incorruptos caritas sẽ¬
pit̾na. Grã ñ natuna ee̾ incõmutabiles angłos constat. Fam
si natura in cõmutabiles ee̾nt: ⁊abulus ñ utiꝙ cecidisset. Mu¬
tabilitatem utiꝙ nature suffragat᷑ in ilł ꝯtemplatio ercatoris
Inde ⁊ pͥuatus ẽ apostata angłs dũ fortitudinc̃ fuam non ado
Sa se uoluit eustodiri. Ante omnem oreatãm angłi fcĩ sũt. dũ
dictũ ẽ fiat lux. De ip̃is eñi dicit scripta. Prior om̃iũ creataẽ
sapientia. lux eñi dicũt᷑ participando lucis et̃nę. Sapientia
dolus oditꝰ ẽ. sic̃ scriptũ÷ Ipse ẽ principiũ uiaꝵ di. Uñ ⁊ ad
ꝯꝑationẽ angłoꝵ archangłs appellatꝰ est. pͥmus enim erea¬
tus extitit ordinis p̃latione. ñ tꝑ̃is quantitate. Primatum
ut sinc reꝑatione lab̾et᷑. Cuiꝰ p̃latiõis excesientiã ꝓph̾a his u̾¬
bis annuntiat. Cedri ñ fuerunt altiores illo in paradyso d̾i:

Expanded text:
est, quia inest illis mutabilitas in natura, sed facit eos incorruptos caritas sempiterna. Gracia, non natura ‹esse› immutabiles angelos constat. Nasi natura incommutabiles essent, diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluidictum est: Fiat lux . De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia . Lux enim dicuntur, participando luci aeternae; sapientia bolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem quam minꝰ acceꝑant. ꝯstat. Unde opͭ agnosc̾ẽ quod
maloꝵ iniquitaᷤᷤ scõꝵ seruiat utilitati. qͥa unde mali corruũt
inde boniꝑficiunt. Bonoꝵ angłoꝵ numetꝰ qͥ post ruinã ma
loꝵ angłoꝵ ẽ diuinitꝰ ex numo electoꝵ supplebit᷑. qui numerꝰ
soli d̾õ est cognitꝰ. Int̾ angłos distantia potestatũ ẽ. ⁊ ꝑ graduũ
dignitate ministeria eiscłe sunt distributa aliisꝙ ałii p̃ferũ¬
t̾ tam culmine potestatis. ꝙ̃ scientia ueritatis. Subminist̾nt
gͥ alii alioꝵ p̃ceptis atq obediunt iussis. Unde ꝙ ad ꝓph̾am ⁊a

Expanded text:
titudinem quam minus acceperant; unde oportet cognosci quod titudinem quam minus acceperant; unde oportet cognosci quod malorum iniquitas, sanctorum serviat humilitati: quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam aitur, qui numerus soli Deo est cognitus. 14. Inter angelos distantia postestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa; aliique aliis praeferu, tam culmine potestatis quam scientia virtutis; subministrant igitur alii aliorum praeceptis, atque obediunt jussis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpatit᷑ꝰ hõĩ q ipse hõ traxit ex parte inferiori infirmitatẽ peceas¬
ui. hẽ ex earne. qͣ inelusa aiã detinet᷑. Apostate angłi ido ueniã
ñ hñt. qr carnalis fragilitas nulla infirinita te g̾uati funt.
ut ꝓeccarent. Hoĩes aũ pꝰt peccatũ id cireo reu̾tunt᷑ ad ueniã
ꝓptẽa qd̾ ex lutea mati̾a pondꝰ traxerunt infirmitatis. Idõqa
ꝓ infirma carnis ꝯditione reditꝰ patet hõi ad salutẽ. sic̃ ⁊ psal¬
Memorare inquit q̃ sit mea substantia. Postꝙͣ apostate angłi &¬
ciderunt. reliqui ꝑseuerantia et̃nȩ beatitudinis solidati funt
Unde ⁊ post celi creatõnẽ in pͥncipio repetit᷑. fiat firmam̃tũ. ⁊ uo¬
catũ ẽ firmam̃tũ celũ. nimirum ostendens qd̾ post angłoꝵ ru¬
inam hii qui ꝑmanserunt firmitatẽ meruerunt etne ꝑse¬
uerantie ⁊ beatitudinis ꝙͣ antea minus acceꝑant. Post dia¬
boli deiectionẽ: angłorũ scõꝵ collatã sc̃ĩtatis ꝑ seuerantiã ⁊ bea¬

Expanded text:
rmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur ad veniam, propter quod ex lutea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et PsalMemorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum; nimirum ostendens, quod post angelorum ruinam, hi qui permanserunt, firmitatem meruerunt aeternae perseverantiae et beatitudinis, quam antea minus acceperant: post diaboli dejectionem, angelorum sanctorum collatam sanctitatis perseverantiam, et bea
Abbreviated transcription (Latin):
refugiunt. ne eis quib se impares estimant p̃ferant᷑. Quorũ ꝑ¬
fecto humilitas. si ceteris quoq uirtutib eingitur. tunc ante oculos
dei uera est. cumad recipiendũ hoc q̃d utiliter subire precipit᷑. ꝑti¬
nax non est. Neq enĩ uere est humilis. qui suꝑni nutus arbitriũ
ut debeat p̃eẽ intelligit: &e tñ p̃esse contempnit. S diuinis dispo¬
sitionib subditus. atq auicio obstinationis alienus. cum sibi re

Expanded text:
refugiunt, ne eis quibus se impares aestimant praeferantur. Quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non est. Neque enim vere est humilis qui superni nutus arbitrium ut debeat praeesse intelligit, et tamen praeesse contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tum est.Si contuderis stuitum in pila. quasi typsanas fe¬
riente cdesuꝑ pilo. non auferetur ab eo stultitia eius. Cont᷑
cipere disciplinam. Hinc est q̃d dñs dicit. Int̾feci ce ꝑdidi po¬
pulum istum. ⁊ tñ auiis suis ñ sunt reu̾si. Hinc rursum ait.
Populus ñ est reu̾sus ad ꝑcutiendũ se. Hinc uoce flagellan¬
tium ꝓpha conqueritur dicens. Curauimus babylonẽ: ce
ñ est sanata. Babilon quippe curat᷑. nec tñ ad sanitatem re¬
ducitur: quando mens in praua actione confusa. u̾ba correp
Hinc captiuo isrłitico populo. nec tñ ab iniquitate conuer¬
so. dominus exꝓbrat dicens. U̾sa est mͥ domus isrł in scoriã
Omẽs isti es. & stagnum. & ferrum.⁊ plu̾bum in medio for

Expanded text:
tum est: Si confuderis stultum in pila, quasi ptisanas fetum est: Si confuderis stultum in pila, quasi ptisanas ferienti desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus Prov. cipere disciplinam . Hinc est quod Dominus dicit: Interfeci et perdidi populum istum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hinc rursum ait: Populus non est reversus ad percutientem se . Hinc voce flagellantium propheta conqueritur, dicens: Curavimus Babylonem et non est sanata . Babylon quippe curatur, nec tamen ad sanitatem reducitur, quando mens in prava actione confusa, verba correpHinc captivo Israelitico populo, nec tamen ab iniquitate converso Dominus exprobrat, dicens: Versa est mihi domus Israel in scoriam; omnes isti aes, et stannum, et ferrum, et plumbum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio ꝑpetraret. Ignorat itaq mens grãm lib̾tatis: quã
ligat seruitus timoris: Bona enĩ ꝓ semetipsis amanda sunt.
⁊ non penis compeilentib exequenda. Nam qui ꝑpterea bo¬
na facit. quia torm̃torum mala metuit. uult ñ ẽe q̃d metuat
ut audent̾ ulicita committat. Unde luce clarius constat
q̃d coram d̾o innocentia anuttitur: ante cuiꝰ oculos desid̾io
peccatur. At contra hi quos ab iniquitatib. nec flageila com¬
pescunt. tanto acriori in uectione feriendi sunt: quanto maiori
insensibilitate duruerunt. Plerumq enĩ sine dedignatione
dedignandi sunt. sine desꝑatione desꝑandi: ita dunitaxat. ut¬
& ostensa desꝑatio formidinem incutiat.⁊ subiuncta admo¬
nitio ad spem reducat. Districte itaq contra illos diuine seuten¬
tie ꝑferende sunt: ut ad cognitionem sui consid̾ata et̾̃na ani¬
madu̾sione reuocentur. Audiant enĩ in se impletũ eẽ. q̃d scͥp¬

Expanded text:
proculdubio perpetraret. Ignorat itaque mens gratiam libertatis, quam proculdubio perpetraret. Ignorat itaque mens gratiam libertatis, quam ligat servitus timoris. Bona enim pro semetipsis amanda sunt, et non poenis compellentibus exsequenda. Nam qui propterea bona facit, quia tormentorum mala metuit, vult non esse quod metuat, ut audenter illicita committat. Unde luce clarius constat quod coram Deo innocentia amittitur, ante cujus oculos desiderio peccatur. At contra hi, quos ab iniquitatibus nec flagella compescunt, tanto acriori invectione feriendi sunt, quanto majori insensibilitate duruerunt. Plerumque enim sine dedignatione dedignandi sunt, sine desperatione desperandi; ita duntaxat, ut et ostensa desperatio formidinem incutiat, et subjuncta admonitio ad spem reducat. Districte itaque contra illos divinae sententiae proferendae sunt, ut ad cognitionem sui considerata aeterna animadversione revocentur. Audiant enim in se impletum esse quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
metuunt. ⁊ ꝑꝑterea innocent̃ uiuunt. atq alit̾ admo¬
nendi sunt. qui sic in iniquitate duruerunt. ut neq ꝑ flagel¬
la corrigantur. Dicendum namq est flagella timentib. ut oe¬
bona temporalia nequaquam pio magno desid̾ent. que ade̾ẽ
etiam prauis uident. ⁊ mala p̃sentia nequaquam uelut into¬
lerabilla fugiant. quib hic plerum ꝙ etiã bonos affici ñ ignorant.
Admonendi sunt. ut si malis ueracit̃ carere desid̾ant. et̾na sup¬
plicia ꝑhorrescant. Neq in hoc supplicioꝵ timore remaneant
s ad amoris gratiam nutrim̃to caritatis se exerceant. Scriptũ
quippe est. ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. Et rursum
scriptum est. Non accepistis spm̃ seruitutis itm intimore. s
sp̃m adoptioni filiorum in quo clamamus abba pat̾. Unde idẽ
doctor it̾m clicit. Ubi sp̃c dñi. ibi lib̾tas. Si gͦ adhuc apraua
actione formidata pena ꝓhibet: ꝓfecto formidantis animũ
nulla sp̃c libertas tenet. Nam si penam non metueret. culpã

Expanded text:
metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duraverunt, ut neque per flagella corrigantur. Dicendum namque est bona temporalia nequaquam pro magno desiderent, quae adesse etiam pravis vident; et mala praesentia nequaquam velut intolerabilia fugiant, quibus hic plerumque etiam bonos affici non ignorant. Admonendi sunt ut si malis veraciter carere desiderant, aeterna supplicia perhorrescant, neque in hoc suppliciorum timore remaneant, sed ad amoris gratiam nutrimento charitatis excrescant. Scriptum quippe est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et rursum scrmus: Abba pater . Unde idem doctor iterum dicit: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Si ergo adhuc a prava actione formidata poena prohibet, profecto formidantis animum nulla spiritus libertas tenet. Nam si poenam non metueret, culpam
Abbreviated transcription (Latin):
stra conflauit conflator. malicie eoꝵ ñ sunt consumpte. Sci¬
endum uͦ est: quia ñnumquam cum int̾ flagellorũ duriciã
remanent incorrepti. dulci sunt admonitione mulcendi. Q
enim cruciam̃ta ñ corrigunt. ñ nũqͣm ab iniquis actib lenia
blandim̃ta cõpescunt. quia & nuiumqͣm egros quos fortis
pigmĩtorum potio curare ñ ualuit. ad salutem pͥstinam te¬
pens aqua reuocauit.⁊ nonnulla uulna̾ que curari incisio¬
ne nequeunt. fomentis olei sanantur. Et durꝰ adamas incisio¬
nen ferri minime recipit. s leni hircoꝵ sanguine mollescit.

Expanded text:
stra conflavit consolator, malitiae eorum non sunt consumptae stra conflavit consolator, malitiae eorum non sunt consumptae endum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur. Et durus adamas incisionem ferri minime recipit, sed leni hircorum sanguine mollescit.
Abbreviated transcription (Latin):
uolui. & argentũ islos uł aurum fieriquesiui. s in fornace
m in es. stagnum ferrum.⁊ plũbum u̾si sunt: quia ñ ad
uirtutem. s ad uitia. etiam in tribulatione prumpunt.
Es quippedum ꝑcutitur. amplius metallis ceti̾s sonitũ
reddit. Qui gͦ in ꝑcussione positus erumpit ad sonitũ
murmurationis. in es u̾sus est in medio fornacis. Stag¬
num uero cum ex arte componitur. argenti speciem m̃¬
titur. Qui gͥ simtilationis uitio ñ caret in tribulatione.
stagnũ factus est in fornace. ferro au̾ utitur: qui uite proximi
insidiat᷑. ferrũ itaq in fornace est: qui nocendi maliciam ñ
amittit. in tribulatione. Plumbũ quoq: cetis metallis gra
uius est. In fornace gͦ plumbũ inuenitur: quisic peccati sui
pond̾e p̃mitur. ut etiam in tribulatione positus. a t̾renis de¬
siderus non leuatur. Unde rursũ scriptum est. Multo labo¬
re sudatum est. ⁊ ñ exiuit de eo rubigo eius. neq ꝑ ignem.

Expanded text:
ieri quaesivi, sed in fornace mihi in aes, stannum, et ferrum, et plumbum versi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est 53 in medio fornacis. Stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est: Multo labor
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ꝑpetrare flagitiũ aliqd̾ mors aĩe ẽ. Contempnere penitentiã
⁊ ꝑmanere in culpa. descend̾e in infernũ pꝰt mortẽ ẽ. Prgo peccare
ad mortẽ ꝑtinet. desꝑare uͦ in infernũ descend̾e ẽ. Unde ⁊ scripta
despationẽ deducit: ut subtracta spe uenie t̾hat indiffidentiã quos
ñ potuit retinere ꝑseuerantes in culpã. S penitens p̃uide debet. cal¬
lidas contra se hostis insidias: sicꝙ d̾i uisticiã metuat ut tñ ꝙͣuis in-
⁊ aliqñ ꝯu̾sa. ꝙͣ de ea q̃ nũꝙͣ extitit ꝑlita. sic̃ de ꝓdigo filio qui mor¬
tuus fuerat ⁊ reuixit. ꝑierat ⁊ inuentꝰ ẽ. de cuiꝰ regressu magnum

Expanded text:
petrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in  quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit inuenta letificat. sic̃ in euuangłio pastor ule exultat. qͥ ꝑ¬
ditã ouem inuentã humi̾s suis gaudens reportat. Nullus desꝑa¬
re cdebet ueniã ⁊ iam sicirca finem inte ad penitentiã ou̾tat᷑. Unũ¬
quẽq enĩ d̾s de suo fine ñ deuita p̃tĩta iudicat. Hoc quippe ⁊ legis
tandã innocentia boni finis. Unde ⁊ caudã inbet offri in ostiam
idẽ uite extrema inpenitentiã. Multi suꝑna respecti grã in extre¬
mis sius ad dm̃ reu̾tunt᷑ ꝑ penitentiã. ⁊ quecũq mala gesserunt.
cotidianis fletib purgant. atq in bonis fcĩs mala gesta omutãt
Quib iuste totũ q̃d̾ desiq̾rant ignoscit᷑. qr ipsi qd̾ malegesserunt.

Expanded text:
i fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis tandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑaret. Diuisio ⁊ pugna ut sit in hõis aĩo pena perati t̃. ex
pͥmo hoĩe in om̃s filios eus ꝓpagata ut qui noluit eũ ds ẽẽ uni¬
uarri ꝑ diu̾sa humanũ defluxit genꝰ dũ se ab una stabi li semp¬
q manetite diuinitatis soliditate subtraxit. Nam dũ opꝰ qd li¬
bet appetit qĩ ut uibi iam requiẽ m̃tis infigat. dũ ei ñ sufficit mu¬
tata intũtione ad alias atq alias actiones transit.dũ ꝑ di̾sa re¬
quiem solidã querit nec inuenit: in labore miser ⁊ uarietate uiũ
⁊ uatuus arequie manet. Quamus eadẽ mutabilitas ñ sit hõi ꝯcͤ¬
ata s pro merito pͥme p̃uaricatõis illi accesserit. iã tñ natat frã ẽ¬

Expanded text:
obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse univarie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen natura
Abbreviated transcription (Latin):
culp̃e quodam mͦ merito contͣ naturã mali sumus effecti. Sicut p̃¬
seiuit d̾s hominẽ peccatm. ita ⁊ p̃sciuit qualit̾ ulũ ꝑ suam grati¬
tiam reꝑaret. qui suo arbitrio deꝑtre potuisset. Originalit̾ adam
⁊ eua simulcreati st̃: specialit̃ uͦ pꝰ ea mulier delatere uiri forma¬
ta ẽ. Parit̃ gͦ ꝯditi sũt utriq roĩs ord̾ie: ñ parit̾ temporis unita¬
te. Uir ad imaginẽ łi fc̃s ẽ. mulier ad imaginẽ uiri formata ẽ.
unde ⁊ illi lege nate᷑ subiecta ẽ. Item uir ꝓpt̾ semet ipsum fc̃s ẽ: mu¬
ducabis. Uñ ⁊ ꝑph̾a ait. Serpenti. puluis panis eiꝰ. Serpens eñĩ dia¬
bolus. pulius impii. ⁊ ipsi sũt cib diaboli. Quia praua uoluntate
ad una collabimua. eete ad bñ agendũ cum labore ꝯsugimꝰ qd
ñ itaret si deletatio flagitiũ pͥmor hominũ ñ ꝑsuasisset quib
ad beneiuiuendũ tantũ uelle suffice̾t ⁊ sine difficultatt stati acte

Expanded text:
umus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, muducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio
Abbreviated transcription (Latin):
sigam ad eiꝰ similitudinẽ referunt᷑. Cõmmunia hõi oĩa nat᷑alia
et cũ om̃ib reb que constant. ⁊ in hoĩe omĩa ꝯtini. atq in eo om̃iũ
rerum naturã ꝯsistere patet. Uniu̾se creature hõ magna q̃dã portio ẽ.
tantoq gralu ẽ cetĩs excellentior. quanto imagini diuine uicinior
Quantũ cetĩs creatis p̃stet hõ dignitate uirtutis. ex ipsa reuerentia
diseitur ereatõis dum oĩa dixit ds fiãt ⁊ facta st̃. Cr̃eature uͦ hoĩem
cũ quadam et̃ni ꝯsilii delib̾atõr uoluit dicens. faciamꝰ hominẽ ad

Expanded text:
naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere patet. Universitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam
Abbreviated transcription (Latin):
rate uiuunt in eccłia ⁊ cõmunicare ñ desinũt. putantes se tali cõmu¬
nione mundani. discant nichilad emundationẽ ꝓfice̾ sibi. dicente
ꝓph̾a. Quid ẽ qd̾ dilectꝰ ms̃ in domomea fecit. scelera multa:. Numqͥd
carnes scẽ auferent a te malicias tuas: Et apłs. Probet se inquit hõ¬

Expanded text:
rate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali commurate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelecarnes sanctae auferent a te malitias tuas? et Apostolus: Probet, inquit, s