comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quii cũ legentiũ sp̃u excrescunt: recte nc̃ dr̃.
sacra eloquia dono sp̃s uiuificam᷑: ut morti.¬
fera a nob̾ oꝑa repellamꝰ. Pot̃ enĩ intelligi quia
sp̃s uadit. cũ legentis animũ diu̾sis modis &
ordinib tangit̾ ds̃.: quando hc̃ ꝑ u̾ba sacri elo¬
quii modo in zelo excitans ad ultionẽ erigit.
mͦ ad patientiã mitigat: mͦ in p̃dicationẽ in¬
struit. mͦ ad penitentię lam̃ta cõpungit.
Sed curramꝰ breuit ꝑhȩc eadẽ uerba quȩ di.¬
legentis animũ sp̃s uitȩ in zeli feruore teti.¬
xit: ꝓtinꝰ in sacris eloquiis uidet qđ moy¬
ses ad castra rediens. ⁊ popłm ꝑ idola peccas.¬
se cognoscens. hc̃ ꝑ feruorẽ sp̃s gladiis strauit:
qđ finees ꝑsequendo luxuriã irã dñi gladio
uirga minat᷑. Si uitȩ sp̃s legentis animũ ad
seruandã patientiã tangit: statĩ sequunt᷑
⁊ rotȩ. qr in sacris eloquiis inuenit qđ moy¬
ses ⁊ aaron cũ loquentes recta ꝑ secutionẽ

Expanded text:
quii cum legentium spiritu excrescunt; recte nunc dicisacra eloquia dono spiritus vivificamur, ut mortifera a nobis opera repellamus. Potest autem intelligi, quia spiritus vadit; cum legentis animum diversis modis et ordinibus tangit Deus; quoniam hunc per verba sacri eloqmodo ad patientiam mitigat, modo in praedicationem instruit, modo ad poenitentiae lamenta compungit. Sed curramus breviter per haec eadem verba quae dilegentis animum spiritus vitae in zeli fervore tetigerit, protinus in sacris eloquiis videt quod Moyses, ad castra rediens, et populum per idola peccasse cognoscens, hunc per fervorem spiritus gladiis stravit ; quod Phinees, persequendo luxuriam, iram Dvirgam minatur . Si spiritus vitae legentis animum ad observandam patientiam tangit, statim sequuntur et rotae; quia in sacris eloquiis invenit , quod Moyses et Aaron cum loquentes recta persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
abulet. id est bene uiuendi ordinẽ querat.
& ꝓgressum cordis inueniat quẽ ad modũ
gressum boni oꝑis ponat: ãbulant parit̃
&e rotȩ.qr tanto in sacro eloquio ꝓfectũ in¬
uenis: qͣntũ apud illũ ipse ꝓfeceris. Si enĩ

Expanded text:
ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum gressum boni operis ponat, ambulant pariter et rotae, quia tantum in sacro eloquio provectum invenis, quantum apud illud
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt. quẽad modũi moralit̃ uiuant. Ele.¬
uant᷑ uero a t̾ra animalia: cũ scĩ uiri se in
contẽplatione suspendunt. Et qr unusqͥsq
scõꝵ qͣnto ipse in scriptura sacra ꝓfecerit.
tanto hec eadẽ scriptura sacra ꝓficit apud
ipsũ: Recte dr̃. Cũ ãbularent anmalia.
abulabant parit ⁊ rotę. Q cũ eleuarentur
aĩalia de t̾ra: eleuabant᷑ simul &e rotȩ. qr¬
diuina eloquia cũ legente crescunt. Nam
tanto illa quisq altius intelligit: quanto
in eis altius intendit. Unde nec eleuantur
rotȩ si non eleuant᷑ animalia: qr nͥ legen¬
tiũ m̃tes ad alta ꝑfecerint: diuinadicta
uelut inimis ñ utellecta. iacent. Cũ enim
legenti eui libet sermo scripturȩ sacrȩ. Si
tepidus uidet᷑ sensus diuini eloquii. eiꝰ men¬
tẽ ñ excitat. ⁊ in cogitatione sua nullo ĩ tel¬
lectꝰ lumine emicat: rota ⁊ otiosa ⁊ in t̾ra
ẽ. ꝙ animal ñ eleuat᷑ a t̾ra. At uͦ si animal

Expanded text:
ligunt quemadmodum moraliter vivant. Eleligunt quemadmodum moraliter vivant. Elevantur vero a terra animalia, cum sancti viri se in contemplatione suspendunt. Et quia unusquisque sanctorum quanto ipse in Scriptura sacra profecerit, tanto haec eadem Scriptura sacra proficit apud ipsum, recte dicitur: Cum ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae; et cum elevarentur animalia de terdivina eloquia cum legente crescunt. nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. Unde nec elevantur rotae, si non elevantur animalia, quia nisi legentium mentes ad alta profecerint, divina dicta, velut in imis, non intellecta jacent. Cum enim legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae si tepidus videtur sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectus lumine emicat, rota et otiosa et in terra est, quia animal non elevatur a terra. At vero si animal
Abbreviated transcription (Latin):
Que uidelicet sententia. ab ȩdificationis ĩ tel¬
lectu ñ discrepat. Ia enĩ quȩ st̃ in facie. sepe
etiã peccatores homines custodire solent.
Iustiaut̃ uiri q se & ineis custodiunt quȩ
in promptu ⁊ in facie ñ uident᷑: indorsis
ocłos habe referuntur. Qui qͦ ⁊ ea quȩ in
occultis sunt discutiunt. atq abipsis se cu¬
stodiunt quȩ latent: ꝓfecto ocłos indorsis
habent. Qđ tñ intelligi ⁊ alit̾ pot̃. quia ea
quȩ sunt ante faciẽ nr̃am uidemꝰ: dorsa aũ
nr̃a alius in nob̾ uidet. & nos uidere ñ pos¬
sumꝰ. Quia aut̃ sc̃i uiri sollerter se aspici¬
unt in quib ab aliis iudicari possunt. & di¬
stricte se. uident sicut sȩpe districte ab alus
uident᷑. qui inse nec ea quę latere poteraũ
ignorant. lum̃ indorsũ portant. Sequit᷑.¬
Cũq abularent aĩalia: ãbulabuit parit̃
⁊ rote uirxta ea. Et cũ eleuarent᷑ aĩalia de
t̾ra: eleuabant᷑ simul & rote. Ambulant
animalia: cũ sc̃iuiri inscriptura sacra ĩtel¬

Expanded text:
ificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia ea quae sunt ante faciem nostram videmus, dorsa autem nostra alius in nobis videt, et nos videre non possumus. Quia autem sancti viri solerter se aspiciunt in quibus ab aliis judicari possunt, et districte se vident, sicut saepe districte ab aliis videntur, qui in se nec ea quae se latere poterant ignorant, lumen in dorso portant. Sequit ambulabant pariter et rotae juxta ea; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. 8. Ambulant animalia cum sancti viri in Scriptura sacra intel
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝓpeccatis nr̃is. Ecce exultat animus. cũ
aduocati nr̃i potentiã audimꝰ. Sed exultatio¬
nẽ nrãm iterũ remordet timor: qr ipse qui
nob̾ aduocatꝰ. ẽ. dr̃ iustꝰ. Nos eni cansas iniuis¬
ticiȩ habemꝰ. iustus uero aduocatꝰ in iustas
causas nullo modo suscipit. nec u̾ba dure
Mala quȩ fecimꝰ: & deseramꝰ. ⁊ accusemꝰ. Scriptũ
est. Iustus in pͥncipio: accusator ẽ sui. Qͥ lib&
&e enĩ peccator conuersus infletib iã uistꝰ eẽ
inchoat: cũ cęperit accusare qđ fecit. Cur enĩ
iustꝰ ñ sit. qui contra suãsiusticiã iã ꝑlacri.¬
mas seuit: Iustꝰ igitur ad uocatꝰ nr̃: iustos
nos defend& inuidicio: qr nosmet ipsos ⁊ cog¬
noscimꝰ. ⁊ accusamꝰ iniustos. Non gͦ inflecib.
ñ inactib nr̃is. sed maduocati nr̃i allaratio¬

Expanded text:
tio pro peccatis nostris. Ecce exultat animus, cum advocati nostri potentiam audimus; sed exultationem nostram iterum remordet timor, quia ipse, qui nobis advocatus est, dicitur iustus. Nos enim causas iniustitiae habemus, / iustus vero advocatus iniustas causas nullo modo suscipit nec verba dare Mala, quae fecimus, et deseramus et accusemus. Scriptum est enim: Iustus in principio accusator est sui. Quilibet etenim peccator conversus in fletibus iam iustus esse inchoat, cum coeperit accusare, quod fecit. Cur enim iustus non sit, qui contra suam iniustitiam iam per lacrimas saevit? Iustus igitur advocatus noster iustos nos defendet in iudicio, quia nosmetipsos et cognoscimus et accusamus iniustos. Non ergo in fletibus, non in actibus nostris, sed in advocati nostri alligatio
Abbreviated transcription (Latin):
sonũ audit quasi sonũ aquarũ multarum
nͥ qđ ex om̃ipotentis di pietate. ille ale uir.¬
tutũ quȩ in ꝑaucis prius scĩs sonabant. iã
nc̃ p̃dicatione diffusa. in multoꝵ popłoꝵ
conu̾satione resonant : Incarnato enim.
passo. ac resurgente dño. pauca pennata
animalia fuert: quia rari ualde extitert̃
qui cęlestia desid̾arent. ⁊ uirtutũ pennis
se in alta suspendent. Sed pꝰꝗͣ diuinitatis
eiꝰ p̃dicatio in mundo diffusa ẽ: qͣnti iam
paruuli. qͣnti gͣuiores. qͣnti fortes iuuenes.
qͣnti ĩbecilles. qͣnte conuerse peccatrices.
qͣnte annose uirgines. ꝑ fidẽ. ꝑ spẽ. ꝑ amorẽ.
ad cȩlestia euolant. quis dicere. quis estima¬
re sufficiat: Ecce alarũ sonitꝰ qui prius
inpaucis animalib fuit. iã nc̃ in populis.
resonat: iã nc̃ mundi multitudinẽ ad celes¬
te desidium pennę uirtutũ leuant. Bene
gͦ dr̃. & audiebã sonũ alarũ. qͣsi somi aquaꝵ¬

Expanded text:
 audit quas sonum aquarum multarum, nisi quod omnipotentis Dei pietate illae alae virtutum, quae in paucis prius sanctis sonabant, etiam nunc praedicatione diffusa, in multarum populorum conversatione resonant? Incarnato enim, passo, ac resurgente Domino, pauca pennata animalia fuerunt, quia rari valde exstiterunt, qui coelestia desiderarent, et virtutum pennis se in alta suspenderent. Sed postquam divinitatis ejus praedicatio in mundo diffusa est, quanti jam parvuli, quanti graviores, quanti fortes juvenes, quanti imbecilles, quantae conversae peccatrices, quantae anus virgines per fidem, per spem, per amorem ad coelestia evolant, quis dicere, quis aestimare sufficiat? Ecce alarum sonitus, qui prius in paucis animalibus fuit, jam nunc in populis resonat, jam nunc mundi multitudinem ad coeleste desiderium pennae virtutum levant. Bene ergo dicitur: Et audiebam sonum alarum, quasi so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectoꝵ semꝑ & uirtutes & lacrimas ante
m̃tis nr̃ȩ ocłos ponamꝰ. Imitem᷑ quȩ in illis
aspicimꝰ. ut dũ cȩperimꝰ ꝑ increm̃ta crescere:
possimꝰ ab illo districto examine mala quȩ
fecimꝰ uelare. Inassidius enĩ fletib. in cotidi¬
ana nr̃a penitentia. habemꝰ sacerdotẽ in
cęlis: qͥ in t̃pellat ꝓnob̃. De quo etiã ꝑ ioħem¬

Expanded text:
perfectorum semper et virtutes et lacrymas ante perfectorum semper et virtutes et lacrymas ante mentis nostrae oculos ponamus. Imitemur quae in illis aspicimus, ut dum coeperimus per incrementa crescere, possimus ab illo districto examine mala quae fecimus velare. In assiduis enim fletibus, in quotidiana nostra poenitentia, habemus Sacerdotem in coelis, qui interpellat pro
Abbreviated transcription (Latin):
Postꝗͣ uero dictũ ẽ unũ qđq. cur adicit᷑ alt̃m.
cũ inuno quoq om̃s cõphendunt᷑  Sed si &
ꝑfectoꝵ uitã. ⁊ ꝓficientiũ merita distinguimꝰ.
& unũ quodq & alterũ ñ inrationabilit̃ po¬
sitũ uidemꝰ. Qui enĩ & sua deflent. ⁊ uirtu¬
tũ pennas ad ꝓximos in exẽplũ tendunt. pro.¬
cul dubio ꝑfecti st̃. Sunt aut̃ pleriq paruu.¬
loꝵ : qui eoꝵ lacrimas ꝯspiciunt ⁊ imitant᷑.
Et qui nudi insius pͣuitatib eẽ potuissent:
scõs. uigilantioresq uiros consid̾ant. moxq
siuis p̃uitatib irati : accendunt᷑ ut plangant.
inflãmant᷑ ad pęnitentiã. Atq ut uelare scõs
corpora sua conspiciunt. ita ipsi quoq lacri.¬
marũ suarũ alis uel antur. Seipsos enĩmag.¬
nis increpationib ferunt. cur qui uirtrites
ñ hñt peccata sua minime deplorant. si adhuc
⁊ illi plangere ñ desistunt: qui iã uirtutum
pennas ꝑ exẽpla ad ꝓximos tendt̃. In quib

Expanded text:
que, cur adjicitur alterum, cum in unoquoque omnes comprehenduntur? Sed si et perfectorum vitam, et proficientium merita distinguimus, et unumquodque et alterum non irrationabiliter positum videmus. Qui enim et sua deflent, et virtutum pennas ad proximos in exemplum tendunt, procul dubio perfecti sunt. Sunt autem plerique parvulorum qui eorum lacrymas conspiciunt et imitantur. Et qui nudi in suis pravitatibus esse potuissent, sanctos vigilantioresque viros considerant; moxque suis pravitatibus irati, accenduntur ut plangant, et inflammantur ad poenitentiam. Atque ut velare sanctos corpora sua conspiciunt, ita ipsi quoque lacrymarum suarum alis velantur. Seipsos enim magnis increpationibus feriunt; cur qui virtutes non habent peccata sua minime deplorant, si adhuc et illi plangere non desinunt, qui jam virtutum pennas per exempla ad proximos tendunt. 24. In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
luti infirmantiũ pie ⁊ humilit̾ impendat.
Qui a t̾renis actib liber. soli do uacari me.¬
ruit: ꝓ delinquentib ꝑxuis exor&e. Fit
aut̃ sȩꝑe ut qui in t̾rena substantia nimis
occupatur: orationi non qͣntũ deb&̾ in-¬
uigil&. Et fit pleru̾q. ut is qui ad exoran¬
dũ dnm cunctis mundi onerib exutus
uacat: sustentationẽ uiuendi ñ habeat. Sed
dũ diues porrigit alm̃tũ atq uestim̃tum
pauꝑi. & dũ pauꝑ orationẽ suã animȩ di-¬
uitis ĩpendit: pennȩ animaliũ recte alte
uerbũ p̃dicationis exbibet. & lumine ueri¬
tatis ex corde meo ignorantiȩ denebras ex-¬
pellit. dũq illi ego qr fortasse anrundi hu¬
ius potente opprimitur solatiũ me ͤ defen¬
sionis imꝑtior. atq hc̃ de uiolentis manib
euello: uicissim nob̃ ꝑennas nr̃as tendimus.
ut nos affectu & ope uicaria. ex bono qđ ac-¬
cepimꝰ tangamꝰ. Unde bene primꝰ pastor ad.¬

Expanded text:
luti infirmantium pie et humiliter impendat; luti infirmantium pie et humiliter impendat; qui, a terrenis actibus liber, soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur orationi non quantum debet invigilet. Et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat sustentationem vivendi non habeat. Sed dum dives porrigit alimentum atque vestimentum pauperi, et dum pauper orationem suam animae divitis impendverbum praedicationis exhibet, et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras repellit, et dum illi ego quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impertior, atque hanc de violentis manibus evello, vicissim nobis pennas nostras tendimus, ut nos affectu et ope vicaria ex bono quod accepimus, tangamus. Unde bene primus pastor ad
Abbreviated transcription (Latin):
stalli suꝑ capita eoꝵ animaliũ apparet.
& horribile ⁊ extentũ ẽ : quia bonoꝵ mñtes
unde t̾ret. inde ꝓtegit. Si enĩ ꝑauendus in
eoꝵ cordib ñ ess&:ͦ ꝓtector ⁊ mͦ a peccatis.
⁊ post a suppliciis ñ fuissce. Quia autem
semꝑ confid̾ant qui pauor ex iudicio ĩmi.¬
neat: uirtutũ pennas in rectitudinẽ con-¬
seruant. Unde ⁊ apte mox subdit᷑. Sub fir¬
mam̃to aut̃ pennȩ eoꝵ recte alt̾ius ad alt̾m¬
Tunc pennȩ iurtutũ subfirmatito rectȩ ft̃.
qͣndo bonũ qđ alt̃ habet hoc at̾i impendit.
ut qui t̃renã substantiã accipit.: indigertas
pximi in opiã subleuet. Qui doctrine̾ grã
plenus. ẽ: ignorantis ꝓximi tenebras uerbo
suȩ p̃dicationis illustrae. Qui tẽporali pote¬
state subnixꝰ ẽ: opp̃ssos a uolentiis releuet.
Qui ꝓpħiȩ sp̃u plenus ẽ: a uita ꝓximi
mala iminentia. bona suadendo declinet. Q
grãm curationis accipit: int̾cissione sua sa¬

Expanded text:
stalli super capitstalli super capitet horribile et extensum est, quia bonorum mentes unde terret, inde protegit. Si enim pavendus in eorum cordibus non esset, protector et modo a peccatis, et post a suppliciis non fuisset. Quia autem semper considerant qui pavor ex judicio immineat, virtutum pennas in rectitudine conservant. Unde et apte mox subditur: « Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alt21. Tunc pennae virtutum sub firmamento rectae sunt, quando bonum quod alter habet, hoc alteri impendit, ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublevet; qui doctrinae gratia plenus est, ignorantis proximi tenebras verbo suae praedicationis illustret, qui temporali potestate subnixus est, oppressos a violentiis relevet; qui prophetiae spiritu plenus est, a vita proximi mala imminentia, bona suadendo, declinet; qui gratiam curationis accepit, intercessione sua sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sedomĩb uera scientib constat. qr redẽptor
humani generis cũ uidex apparuerit: &
speciosus iustis. & t̾ribilis erit in iustis. Quẽ
enĩ mansuetũ aspiciunt electi. hunc eundẽ
pauendũ atq t̾ribilẽ conspiciunt reprobi.
Sed hunc ido tunc electi t̾ribilẽ ñ uidebt̃:
qr modo t̾rorẽ illius considerare ñ cessant.
Studiose enĩ consid̾ant: quã t̾ribilis adu¬
diciũ ueniat. Culpas ante actas deflent.
ĩminentes declinant. Pauorẽ illiꝰ cotidie an¬
te ocłos m̃tis ponunt. & quando tremendꝰ
appareat sine cessatione suspecti ft̃: atq
cotidie tim̃do agunt. neqͣndo uenerit ꝑ¬
timescant. Simi litudo gͦ suꝑ capita ani.¬
maliũ firmam̃ti. qͣsi aspectꝰ christalli hor¬
ribilis. Et qr ipse pauor eiꝰ quẽ in sius cogi-¬
tationib tenent eoꝵ m̃tes ꝓtegit: recte
subiungit᷑. extenti suꝑ capͥita eoꝵ desuꝑ.
Firmamentũ hoc qđ in similitudine chri¬

Expanded text:
Sed omnibus vera scientibus constat quia Redemptor Sed omnibus vera scientibus constat quia Redemptor humani generis cum judex apparuerit, et speciosus justis, et terribilis erit injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc eumdem pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo tunc electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non cessant. Studiose enim considerant quam terribilis ad judicium veniat, culpas anteactas deflent, imminentes declinant; pavorem illius quotidie ante oculos mentis ponunt, et quam tremendus 1232 appareat sine cessatione suspecti sunt, atque quotidie timendo agunt ne quando venerit pertimescant. Similitudo ergo super capita animalium firmamenti quasi aspectus crystalli horribilis. Et quia ipse pavor ejus, quem in suis cogitationibus tenent, eorum mentes protegit, recte subjungitur: Extenti super capita eorum desuper. Firmamentum hoc quod in similitudinem cry
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus uero qͣnta sit aquȩ mobilitas. Corpꝰ
aut̃ redẽptoris nr̃i qr usq ad mortẽ passio.¬
nib subiacuit: aquę simile iuxta aliqͥd fuit.
Quia nascendo. crescendo. lassescendo. esu¬¬
riendo.sitiendo. moriendo. usq ad passionẽ
suã ꝑ mom̃ta tẽpoꝵ mobilit̾ decucurrit.
Cuiꝰ cursũ ꝓpħa intuens: ait. Exultauit
ut gigas.ad currendã uiã. Sed qr ꝑ resur¬
rectionis suȩ głam exipsa sua corruptione
in incorruptionis uirtute conualuit: quasi
christalli more exaqua duruit. ut in illo et
hȩc eadẽ natura ẽẽt: & ipsa iã que fuerati
corruptionis mutabilitas ñ ẽẽt. Aqua gͦ
in christallũ uersa ẽ.: qͣndo corruptionis
eiꝰ infirmitas. ꝑ resurrectionẽ suã. ad incor
ruptionis ẽ firmitatẽ nutata. Sed notan¬
dũ qđ hoc christallũ horribile. id ẽ. pauen¬
dũ dr̃. Quis aut̃ nesciat. cuiꝰ pulchritudiniᷤᷤ
sit christallũ : Etmirũ quomͦ in boc chri¬
stallo conueniat pulchritudo cũ pauore.

Expanded text:
itas. Corpus autem Redemptoris nostri, quia usque ad mortem passionibus subjacuit, aquae simile juxta aliquid fuit, quia nascendo, crescendo, lassescendo, esuriendo, sitiendo, moriendo, usque ad passionem suam per momenta temporum mobiliter decucurrit. Cujus cursum Propheta intuens, ait: Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Sed quia per resurrectionis suae gloriam ex ipsa sua corruin incorruptionis virtutem convaluit, quasi crystalli more ex aqua duruit, ut in illo et haec eadem natura, et ipsa jam, quae fuerat, corruptionis mutabilitas non esset. Aqua ergo in crystallum versa est, quando corruptionis ejus infirmitas per Resurrectionruptionis est firmitatem mutata. Sed notandum quod hoc crystallum horribile, id est pavendum, dicitur. Quis autem nesciat cujus pulchritudinis sit crystallum? Et mirum quomodo in hoc crystallo conveniat pulchritudo cum pavore.
Abbreviated transcription (Latin):
inferis loquunt᷑. Bene gͦ dr̃. Statura quoq
erat rotis.⁊ altitudo. & horribił aspectus:
Quia scriptura sacra in utroq testam̃to. ⁊
ãmonendo recta ẽ.⁊ ꝓmittendo alta. &
na die largiente dño dixisse sufficiat. ut
ad disserenda ea quȩ subiuncta st̃ otio re-¬
parati redeamꝰ. in auctore om̃iũ do ⁊ dño

Expanded text:
inferni loquuntur. Bene ergo dicitur: Statura quoque inferni loquuntur. Bene ergo dicitur: Statura quoque erat rotis, et altitudo, et horribilis aspectus, quia Scriptura sacra in utroque Testamento 1224 et admonendo recta est, et promittendo alta, etna die largiente Domino, dixisse sufficiat, ut ad disserenda ea quae subjuncta sunt otio reparati redeamus, in auctore omnium Deo et Do
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. sublimitas. ⁊ ꝓfundũ. Lata qͥppe est
caritas. qr & inimicoꝵ dilectionẽ capit. ⁊ ꝑ
eã caritatẽ qua nos omps d̾s late diligit: etĩã
longanimit̃ portat. Hoc gͦ nos debemꝰ exhi-¬
berẽ ꝓximis .: qđ indignis nob̃ a creatore nr̃o
ospicimꝰ exhiberi. Latitudo itaq ⁊ longitudo
adstaturã ꝑtinet. qr ꝑ amorẽ mores dilatat.
ut fr̃na mala. caritas longanimit̃ portet.
Sublimitas aut̃ ẽ. ȩt̾noꝵ illa remuneratio
p̃mioꝵ. de cuiꝰ ĩmensitate dr̃. Quia nec ods
uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominuᷤ
ascendit. quȩ p̃ꝑauit ds̃ diligentib se. Hab&
dia. nulla nc̃ p̃ualent cogitatione penetrari.
Profundũ quoq ẽ illa inestimabilis dãpna¬
tio supplicioꝵ. quȩ eos quos susceperit. ii
imis demergit. In quib sacra eloquia hor-¬
ribilẽ aspectum habent. qr inestimabilem
t̾rorẽ audientib incutiunt: cũ supplicia

Expanded text:
tudo, et sublimitas, et profundum . Lata quippe est tudo, et sublimitas, et profundum . Lata quippe est charitas, quia et inimicorum dilectionem capit, et per eam charitatem qua nos Deus omnipotens late diligit etiam longanimiter portat. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis, quod indignis nobis a creatore nostro conspicimus exhiberi. Latitudo itaque et longitudo ad staturam pertinet, quia per amorem mores dilatat, ut fraterna mala charitas longanimiter portet. Sublimitas autem est aeternorum illa remuneratio praemiorum, de cujus immensitate dicitur: Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Habet dia nulla nunc praevalent cogitatione penetrari. Profundum quoque est illa inaestimabilis damnatio suppliciorum, quae eos quos susceperit in ima demergit. In quibus sacra eloquia horribilem aspectum habent, quia inaestimabilem terrorem audientibus incutiunt, cum supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
aspectũ. cũ minat᷑ dicens. In reuelatione
dni nr̃i iħu xp̃i de cęlo. cũ angłis uirtutis eiꝰ
inflãma ignis dantis uindictam. his qui ñ.
noueruntꝰ dm̃. & qui ñ oboediunt euangłio
et̾nas afacie dñi. & a gła uirtutis eiꝰ. Habet¬
staturã. cũ nos admonet dicens. Yidete ne
quis alicui malũ ꝓmalo reddat. sed semꝑ qđ
bonũ. ẽ. sectamini in inuicẽ & in om̃s. Habet
altitudinẽ. cũ ꝓmittit dicens. Si cõmorim᷑: &
coniuuemꝰ. Si sustinemꝰ: ⁊ conregnabimus.
Etrursũ. Non sunt condignȩ passiones huiꝰ
temporis. ad futurã głamꝰ quȩ reuelabitur
in uob̾. Habet horribilẽ aspectũ: cũ minat᷑
dicens. Terribilis quę̧dã expectatio iudicii
& ignis emulatio. quȩ consumptura ẽ ad¬
uersarios. Qui rurs ait. Horrendũ ẽ incidẽ
in manꝰ di uiuentis. Quȩ oĩa breui quoq
sententia stringit dicens. Ut possitis cõpre¬
hendẽ cũ om̃ib scĩs. quȩ sit latitudõ. longi¬

Expanded text:
cum in reuelatione domini Iesu de caelo cum angelis uirtutis eius et flamma ignis dantis uindictam his qui non nouerunt deum et qui non oboediunt euangelioaeternas a facie domini et a gloria uirtutis eistaturam cum nos admonet, dicens: Videte, ne quis alicui malum pro malo reddat, sed semper quod bonum est sectamini in invicem et in omnes . Habet altitudinem cum promittit, dicens: Si commorimur, et convivemus, si sustinemus, et conregnabimus . Et rursum: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Habet horribilem aspectum cum minatur, dicens: Terribilis quaedam exspectatio judicii, et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios . Qui rursus ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Quae omnia brevi quoque sententia stringit, dicens: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, et longi
Abbreviated transcription (Latin):
lant. ut se undiq aspiciant. ubiq custodiant᷑.
Ne aut mala ꝓpt̾ ea ipsa appetant. aut hȩc eadẽ
subspecie bonoꝵ agant. scilic& ne se eis uitia
uirtutes eẽ mentiant᷑: ⁊otũ corpꝰ plenũ incir¬
cuitu ocdis habent. qr omis eoꝵ actio. ꝓuiden¬

Expanded text:
lant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, lant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eo
Abbreviated transcription (Latin):
humilis ut formidolosa. qr aliqͣndo timor
restringit animũ: & loqͥ quȩ recta sunt ñ
p̃sumit. Sed tñ in ipsa timida cogitatione
humilitatẽ eẽ se simulat. Ne sic sit parca
ut tenax sit. Quia plerũq tenatia parsi.¬
monia appetit ȩstimari: ut iuste ac necessa.¬
rie uideatur tenere. quicqͥd egenti ꝓximo
miscđiter ñ uult ĩpende. Nec sic sit mise¬
miscdiam putat. Aliud enĩ ẽ pietatis stu¬
dio necessaria ꝓximis dare. atq aliud ea
quȩ possidentur sine mercedis intentione
disꝑgere. Quic qͥd g agitur. in radice in¬
tentionis pensandũ ẽ :ꝰ quo merito apud
iudiciũ creatoris habeat᷑. Unde & idem creator
dicit. Si ocłs tuus simplex fuerit: cotũ corpꝰ
tuũ lucidũ erit. Ocłm uidelic&e intentionẽ cor¬
pus uͦ actionẽ nominans. Quia si nr̃a intentio
apud dm̃ simplex fuerit: in eiꝰ iudicio nr̃a actio
tenebrosa nerit. Igitur ꝙ scĩ uiri sollert̃ iniugi¬

Expanded text:
humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione humilitatem esse se simulat. Ne sic sit parca, ut tenax sit, quia plerumque tenacia parcimonia appetit aestimari, ut juste ac necessarie videatur tenere quidquid egenti proximo misericorditer non vult impendere. Ne sic sit miseesse misericordiam putat. Aliud enim est pietatis studio necessaria proximis dare, atque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur, in radice intentionis pensandum est quo merito apud judicium creatoris habeatur. Unde et idem creator dicit: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Igitur quia sancti viri solerter invigi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dolorẽ. ⁊ peꝑit miqͥtatẽ. Iacũ aꝑuit.
⁊ effodit eũ. & incidit infoueã quã fecit.
Ecce cũ dñi narraret iusticiã: quasi ñ mu¬
tata uoce repente peccatoris intulit culpã.
Qđ unũ me exẽplicausa dixisse sufficiat.
Quia qͥsqͥs in ꝓpħis usũ lectionis habet:
quã crebro ista faciat ñ ignorat. Unde nc̃
erechiel ꝓpħa cũ de rotis loqueret᷑. adiun
xit. Et totũ corpꝰ plenũ ocłis incircuitu
ad animalia rediit. ꝑquȩ nimirũ ꝑfecti
quiq ut p̃dictũ ẽ designant᷑. Corpora itaq
animaliũ idcirco plena ocłis describuntur.
qr scõꝵ actio ab omi parte circũ specta est.
bona desid̾abilit̃ ꝓuidens. mala sollerter
cauens. & hoc ÷ laboriosius. qr scõꝵ mens
uehement̃ inuigilat: ne se ante eoꝵ ocłos
mala sub honoꝵ specie abscondant. Cutũ¬
specta ergo ẽ uita scõꝵ. ne sic sit lib̾a ut
suꝑba sit. Quia sepe suꝑbia excedit in u̾bis.
& audiri appetit lib̾tas puritatis: Ne sic sit

Expanded text:
cepit dolorem, et peperit iniquitatem; lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Ecce cum Domini narraret justitiam, quasi non mutata voce, repente peccatoris intulit culpam. Quod unum me exempli causa dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel propheta cum xit: « Et totum corpus plenum oculis in circuitu ad animalia rediit. Per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, designantur. Corpora itaque animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit
Abbreviated transcription (Latin):
qr more olei. refouet & lucet. Alit̃ flos ro¬
se: qr mira est fraglantia quȩ rutilat ⁊̃¬
redolet excruore martirũ. Alit̃ flos lilii.
qr candida uita carnis. ẽ. de incorruptio.¬
ne uirginitatis. Alit̾ flos uiolȩ. qr magna
ẽ uirtus humiliũ. qui ex desiderio loca
ultima tenentes. se ꝑ humilitatẽ a t̾ra in
altũ ñ subleuant. & cȩlestis regni purpu.¬
rã inmente seruant. Alit̃ redolet spica cũ
ad maturitatẽ ꝑducit᷑. qr bonoꝵ operũ ꝑ¬
fectio. ad sacietatẽ eoꝵ qͥ iusticiã esuriunt
p̃parat᷑. Quia gͦ gentił popłs in electis suiᷤ
ubiq ꝑ mundumꝰ sparsus ẽ. & ex eis iurtu¬
tib quas agit. om̃s qͥ intelligunt odore bo¬
ne opinionis replet: dicat᷑ recte. Ecce odor
filii mei. sic̃ odor agri pleni. Sed qr easdẽ
uirtutes ex semet ip̃so ñ hab et. adiungat:
cui bndixit dñs ds. Et qm̃ electoꝵ popłs
ꝑ quosdã etiã in contẽplationẽ surgit. ꝑ qͦsꝰ

Expanded text:
quod more olei refoquod more olei refosae, quia mira est fragrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes se per humilitatem a terra in altum non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparatur. Quia ergo Gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit, omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjungit: Cui benedixit Dominus Deus. Et quoniam electorum populus per quosdam etiam in contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
eis litt̾am attendit. Et quid ẽ qđ ysaac
eundẽ filiũ nescit quẽ benedicit. nisi hoo
qđ de gentili popło dñs ꝑpsalmistã dixit.
popłs qͥuẽ ñ cognoui serbiuit mobauditiũ
auris oboediuit mͥ: Quid ẽ. qđ p̃sentẽ non
tilitati grãm p̃rogandã. eam et in p̃senti ꝑ
grãm ñ uidet. quia tc̃ in errore dereliquit.
& tam̃ quia huͣnc qͣndoq collecturꝰ erat. per
benedictionis grãm p̃uidit: Unde ae idem
iacob gentilis popłi figurã tenet. eiq it
bñdiefione dr̃. Ecce odorfilii mei sicut odor
agri pleni: cui benedixit añs ds. Sicut eni
in euangłio ueritas dicit: ager ẽ. hic mundꝰ.
Et quia gentilis popłs ad fidem ꝑ ductꝰ per
electos suos in uniuerso mundo uirtutib
redolet: odor filii. odor ẽ. agripleni. Ait̃
nãq olet flos uuȩ. qr magna ẽ uirtꝰ & opi¬
nio p̃dicatoꝵ : qui in ebriant m̃tes audien¬
tiũ. Alit̃ flos oliue. qr suaue ẽ opꝰ miscdiȩ.

Expanded text:
eis litteram attendit. Et quid est quod Isaac eis litteram attendit. Et quid est quod Isaac eumdem filium nescit quem benedicit, nisi hoc quod de gentili populo Dominus per Psalmistam dixit: Populus quem non cognovi, servivit mihi, ob auditum auris otilitati gratiam praerogandam, eam et in praesenti per gratiam non vidit, quia tunc in errore dereliquit; et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob gentilis populi figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus . Sicut enim in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus ; et quia gentilis populus ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor filii odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui inebriant mentes audientium. Aliter flos olivae, quia suave est opus misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ mat̾ grã instruxit. ut onũpotenti¬
patri cibũ boni oꝑis offerret: benedicti.¬
onẽq maioris fr̃is acciꝑet. Qui eosdem
cibos ex domesticis animalib p̃buit: qr
gentilis popłs placere do de exteriorib
sacrificiis non querens. ꝑ uocem ꝓpħie
dicit. Inme sunt ds̃ uota tua quȩ reddam
laudationes tibi. Quid ẽ qđ idem ucob
manꝰ ac brachia & collũ hędinis pellib
texit. nͥ qđ hȩdus ꝓpeccato offerri con¬
sueuit: Et gentilis popłs carnis quidẽ in
se peccata mactauit. sed cooꝑtu se peccatis
carnalib confiteri ñ erubuit. Quid ẽ. qđ
uestim̃tis fr̃is maioris induit᷑. nͥ qđ sacrȩ
scripturȩ p̃ceptis quȩ maiori popło data
fuerant. in bona oꝑatione uestitꝰ ẽ. ⁊ eis
minor indomo utit᷑. quȩ maior foras exi¬
ens intus reliquit : Quia illa gentilis po.¬
pulus p̃cepta tenet in m̃te. quȩ iudaicus
populus habere non potuit: dũ solã u

Expanded text:
pulum mater gratipulum mater gratiPatri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus sacrificiis non quaerens, per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Quid est quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus carnis quidem in se peccata mactavit, sed coopertum se peccatis carnalibus confiteri non erubuit Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis quae majori populo data fuerant in bona operatione vestitus est? Et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia illa gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiorio spiritalit̃ dicunt᷑: infirmis iuxta
litterã congruunt. & ipsa quȩ paruuli iux¬
ta litterã intelligunt. docti uiri ꝑspiritalẽ
intelligentiã in altũ ducunt. Quisnãq par.¬
uuloꝵ in facto esau. ⁊ iacob. qđ alter ad ue.¬
natũ mittitur ut benedicat᷑. alt̃ uero per
sub positionẽ matres apatre benedicit᷑. nisi
uixta sacrȩ lectionis historiã pascit᷑ : In qͣ
uidelicet historia. si ad intellectũ paulo sub¬
tilius asstringat᷑: uidet᷑ quia iacob pͥmo¬
geniti benedictionẽ ñ ꝑfraudẽ subripuit.
sed ut sibi debitã accepit. quã concedente
frẽ data lentis mercede emerat. At uero
siqͥs altiꝰ sentiens. utroꝵq facta uelit ꝑalle¬
goriȩ archana discutere. ꝓtinꝰ ab historia
inmisteriũ surgit. Quid ÷ enĩ qd ysaac
de maioris filii sui uenatione uesci concu
tione pasci desidabat: Sed illo tardante
minorẽ rebecca subposuit. qr dũ iudaiẽ
popłs bona oꝑa foris quęrit: gentilẽ po¬

Expanded text:
 spiritaliter dicuntur, infirmis juxta litteram congruunt; et ipsa quae parvuli juxta litteram intelligunt, docti viri per spiritalem intelligentiam in altum ducunt. Quis namque parvulorum in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur , nisi juxta sacrae lectionis historiam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videt quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed sibi debitam accepit, quam, concedente fratre, datae lentis mercede emerat. 3. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupbona operatione pasci desideravit? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolores uulnerũ nũꝗͣ finire : De hoc horri¬
bili aspectu rotarũ. bene ꝑsophoniã dr̃. cũ
suꝑuenie duris m̃tib dies udicii denunciat᷑.
Iuxta ẽ dies dñi magnꝰ. iuxta & uel ox nimis.¬

Expanded text:
et dolores vulnerum nunquam finire! De hoc horriet dolores vulnerum nunquam finire! De hoc horribili aspectu rotarum bene per Sophoniam dicitur, cum supervenire duris mentibus dies judicii denuntiatur: Juxta est dies Domini magn
Abbreviated transcription (Latin):
mortis caligine. t̾rã miseriȩ ⁊ tenebraꝵ. ubi
u̾bra mortis & nullus ordo. sed sempit̾nꝰ hor¬
ror in habitans. Habet staturã. cũ ꝑ eũ dñs
ꝓpitiꝰ pollicet᷑ dicens. Sic̃ cęli noui & t̾ra no¬
Habet altitudinẽ: cũ statĩ subdit. Et erit men¬
sis exmense. & sabbatũ exsabbato: &eueniet
ouũs caro ut adoret corã facie mea dic̃ dñs.
Quid ÷ m̃sis. nͥ ꝓfectio dierũ: & qͥd ÷ sabbatũ
nͥrequies. inqua fieri opꝰ seruile ñ liceat: Men¬
sis gͦ ex mense ẽ: qr qui hic ꝑfecte uiuunt illuc
ad ꝑfectionẽ głȩ ꝑducunt᷑. Sabbatũ uͦ ex
sabbato ẽ: qr qui hic cessant aꝑuerso opere.
illic qͥescunt in cęlesti retributione. Habet
etiã horribilẽ aspectũ. cũ ꝓtinꝰ adiungit. Et
egredient᷑. & uidebt̃ cadauera uiroꝵ. qui pua¬
ricati st̃ inme. Uermis eoꝵ ñ moriet᷑ & iguis
eoꝵ ñ extinguet᷑. Quid eñĩ horribiliꝰ diciꝰ qͥd
cogitari pot̾. ꝗͣ dãpnationis uulnera susciꝑe.

Expanded text:
mortis caligine, terram miseriae et tenebrarum, ubi umbra mortis, et nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitans . Habet staturam cum per eam Dominus propitius pollicetur, dicens: Sicut coeli novi et terra noHabet altitudinem cum statim subdit: Et erit mensis ex mense, et Sabbatum ex Sabbato, et veniet omnis caro ut adoret coram facie mea, dicit Dominus . Quid est mensis nisi perfectio dierum? Et quid est Sabbatum nisi requies in qua fieri opus servile non liceat? Mensis ergo ex mense est, quia qui hic perfecte vivunt, illuc ad perfectionem gloriae perducuntur. Sabbatum vero ex Sabbato est, quia qui hic cessant a perverso opere, illic quiescunt in coelesti retributione. Habet etiam horribilem aspectum cum protinus adjungit: Et egredientur et videbunt cadavera virorum, qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Quid enim horribilius dici, quid cogitari potest, quam damnationis vulnera suscipere,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ paulus apłs dũ cuidã penitenti de ꝑpetrato
facinore corinthios ꝓspiceret uoluisse mise.¬
reri: ait. Si cui aliquid donastis. ⁊ ego. Nã
circũueniam᷑ a satana. Non eñi ignoramꝰ co
gitationes eiꝰ. Si enĩ parcendũ erat. curse hu¬
militati tantȩ uoluntati discipłoꝵ magister
egregius sociat. ut neq ipse a discipłis. neq
ab̾ eo discipłi incõpassionis causa diuisi uide¬
rent᷑. nisi qr sollicito ꝓuidentiȩ ocło attendit.¬

Expanded text:
 Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid donastis, et ego. Nam circumveniamur a Satana. gitationes ejus . » Si enim parcendum non erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oc
Abbreviated transcription (Latin):
dies calamitatis ⁊ miseriȩ. dies tenebraꝵᷤ et
caliginis. dies nebulȩ ⁊ turbinis. dies tabe
& clangoris. Sed qr ext̾ioris rotȩ dicta posuui¬
mus: restat nc̃ut int̾ioris qͦq staturã. alaitu¬
dinẽ. ⁊ horribilẽ aspectũ ꝓferre debeamus.
Habet qͥppe rota interior staturã suã. cũ per
sem̃ euangl̃iũ ad t̾rena desidia ieuruare nos
ꝓhibet. redẽptoris nr̃i uocil dicens. Attendite
ut ñ grauent᷑ corda ur̃a in crapula ⁊ ebrietate.
aut incuris huiꝰ uitȩ. Habet altitudinẽ. cũ de
eodẽ redẽptore ꝓmittit dicens. Quot qͦt autẽ
credidert̃ in eũ : dedit eis potestatẽ filios dĩfieri.
Quid enĩ hac potestate altius qͥd hac altitudine
sublimiꝰ dici pot̃. in qua creatꝰ quisq efficit᷑ filiꝰ
creatoris: Habet horribilẽ aspectũ: cũ de
reꝓbis loquit᷑ dicens. Ibunt in suppliciũ ȩt̃nũ.

Expanded text:
 dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . 19. Sed quia exterioris rotae dicta posuimus, restat nunc ut interioris quoque staturam, altitudinem, et horribilem aspectum proferre debeamus. Habet quippe rota interior staturam suam cum per sanctum Evangelium ad terrena desideria incurvare nos prohibet, Redemptoris nostri vocibus dicens: Attendite ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate, aut in curis hujus vitae . Habet altitudinem cum de eodem Redemptore promittit, dicens: Quotquot autem crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quid enim hac potestate altius, quid hac altitudine sublimius dici potest, in qua creatus quisque efficitur filius creatoris? Habet horribilem aspectum cum de reprobis loquitur, dicens: Ib
Abbreviated transcription (Latin):
nes corpꝰ ligatur. qr dũ capni pectꝰ. dũ pec¬
tori brachia. dũ brachiis manꝰ. digiti manibꝰ
sunt coniuncti. ac m̃bra cet̾a m̃bris inherent.
corpꝰ om̃e ꝑficit᷑. Sic̃ scĩ apłi qr redẽptort nr̃o

Expanded text:
nes corpus ligatur; quia dum capiti pectus, dum pecnes corpus ligatur; quia dum capiti pectus, dum pectori brachia, dum brachiis manus, digiti manibus sunt conjuncti, et membra caetera membris inhaerent, corpus omne perficitur; sic sancti apostoli qui Redemptori
Abbreviated transcription (Latin):
candelabro. nͥ redẽptor humani generis defig.¬
nat᷑ . qui in natura humanitatis infulsit
lum̃ diuinitatis. ut mundi candelabrũ fie¬
ret. quatinꝰ in eiꝰ lumine om̃is peccator in
quib iaceret tenebris uideret. Qui ꝓ eo qđ
naturã nr̃am fine culpa suscepit. candela¬
brũ tabernaculi ex auro purissimo fieriiu.¬
bet᷑. Ductile aut̃ feriendo ꝓducit᷑. quia ⁊ re¬
dẽptor nr̃ qui exconceptione & natiuitate
ꝑfectꝰ ds̃ & homo extitit: passionũ dolores ꝑ.¬
tulit. ⁊ sic ad resurrectionis głam ꝑuenit. Ex
auro gͦ mundissimo ductile candel abrum
fuit. qr & peccatũ ñ habuit: & tñ eius corpꝰ
ꝑ passionis contumelias ad inmortalitatẽ ꝓ-¬
onib potuisset ꝓficere : omino ñ habuit.
In menbris aut̃ suis quȩ nossumꝰ. cotidie ꝑ¬
cussionib ꝓficit: qr dũ nos tundim᷑. & effici¬
mur ut eius corpꝰ eẽ meream᷑: ipse ꝓficit. De
illius nos om̃s sumꝰ. Pnexus uͦ & coniunctio.¬

Expanded text:
candelabro, nisi Redemptor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumen divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator, in quibus jaceret tenebris, videret. Qui pro eo quod nostram naturam sine culpa suscepit, candelabrum tabernaculi de auro purissimo fieri jubetur. Ductile autem feriendo producitur, quia et Redemptor noster, qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum ictus pertulit, et sic ad resurrectionis gloriam pervenit. Ex auro ergo mundissimo ductile candelabrum fuit, quia et peccatum non habuit, et tamen ejus corpus per passionis contumelias ad immortalitatem pronibus potuisset proficere, omnino non habuit. In membris autem suis, quae nos sumus, quotidie percussionibus proficit, quia dum nos tundimur et afficimur, ut ejus corpus esse mereamur, ipse proficit, de illius nos omnes sumus, per nexus vero et conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
repbis gehennȩ supplicia minat᷑. Ostũdit᷑
qͥ staturam suã: in ȩdificatione morũ. ostũ¬
dit altitudinẽ: in ꝓmissione p̾mioꝵ. osten¬
dit horribilẽ aspectũ: in t̾rorib supplicioꝵ
Recta ẽ. enĩ in p̃ceptis. alta in ꝓmissionib
borribił in minis. Habet staturã: cũ ꝑ ꝓphe¬
tã dic̃. Quiescite agere ꝑuerse. discite bene¬
facere. quente iudiciũ. subuenite opp̃sso.

Expanded text:
. Ostendit igitur staturam suam in aedificatione morum, ostendit altitudinem in promissione praemiorum, ostendit horribilem aspectum, in terroribus suppliciorum. Recta est enim in praeceptis, alta in promissionibus, horribilis in minis. Habet staturam cum per prophetam dicit: « Quiescite agere perverse, discite benefacere, quaerite judicium, subveni
Abbreviated transcription (Latin):
nob scriptura in tenebris uitȩ p̃sentis: facͦ.¬
ta est lum̃ itineris. Ninc & enĩ petrus ait.
Cui benefacitis. intendentes quasi lucernȩ
lucenti in caliginoso loco. Hinc psalmista
dicit. Lucerna pedib meis uerbũ tuũ dñe.
ueritas illustr&. Unde iterũ psalmista ait.
Qm̃ tu illuminas lucernã meã dñe. ds̃ m̃s
illumina tenebras meas. Quid enĩ lucer.¬
na ardens nisi lumen ẽ: S lum̃ creatum
nob̃ ñ lucet. nͥ illuminet᷑ alumine ñ creato.

Expanded text:
nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: « Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae candenti in caliginoso loco . » Hinc Psalmista dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, veritas illustret. Unde iterum Psalmista ait: « Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur a lumine non creato.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra uiuentiũ : Ligno aũ ut dixi euehitur:
qui mare tͣnsit. Et scimꝰ q scriptura sacra lig¬
nũ crucis ꝑ legẽ nob̾ prenunciat cũ dic̃. Mãle¬
dictꝰ om̃is qui pendit in ligno. Qđ de redẽpto¬
re nr̃d paulus attestat᷑ dicens. Factꝰ ꝓ nobis

Expanded text:
in terra viventium . » Ligno autem, ut dixi, evehitur, in terra viventium . » Ligno autem, ut dixi, evehitur, qui mare transit, et scimus quia Scriptura sacra lignum crucis per legem nobis praenuntiat, cum dicit: « Maledictus omnis qui pendet in ligno . » Quod Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
apłos ea quȩ in culpis hominũ resecarentur¬
aspexit. Potest quoq intelligi qđ q̃tuor faci¬
es rota habeat. ꝓpt̃ hoc qđ scriptura sacra ꝑ
grãm p̃dicationis extensa. in qͣtuor mundi
partes in notiut. Unde & bene eadẽ rotauna.
priꝰ iuxta animalia apparuisse. & post modũ
ꝗͣtuor facies habuisse describit᷑: qr nͥ lex euan¬
gelio concordaret. inqͣtuor mundi partib ñ
innotesceret. Sequit᷑. Et aspectꝰ rotarũ et
opꝰ earũ. qͣsi uisio maris. Recte sacra eloquia
uisioni maris similia narrant᷑: quia in eis ma¬
gna sunt uolumina sententiaꝵ. cumuli sen¬
suũ. Nec ĩmerito mari similis scriptura sac̃
dr̃. quia firmant᷑ inea sententiȩ locutionis.
sacram̃to baptismatis. Uł certe considandũ
ẽ. qr nauib in mare nauigamꝰ. cũ ad desi¬
deratas t̾ras tendimꝰ. Nob̃ aut̃ quid ẽ in desi¬
derio. nͥ illa t̾ra de qua scriptũ ẽ. portio mea

Expanded text:
aposaposaspexit. Potest quoque intelligi, quod quatuor facies rota habebat, propter hoc quod Scriptura sacra per gratiam praedicationis extensa in quatuor mundi partes innotuit. Unde et bene eadem rota una prius juxta animalia apparuisse, et postmodum quatuor facies habuisse describitur, quia nisi lex Evangelio concordaret in quatuor mundi partibus, non innotesceret. « Et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris. » Recte sacra eloquia visioni maris similia narrantur quia in eis magna sunt flumina sententiarum, cumuli sensuum. Nec immerito mari similis Scriptura sacra dicitur, quia firmantur in ea sententiae locutionis sacramento baptismatis. Vel certe considerandum est, quia navibus in mare navigamus, cum ad desideratas terras tendimus. Nobis autem quid est in desiderio nisi illa terra, de qua scriptum est: « Portio mea
Abbreviated transcription (Latin):
qualif rota apparuerit: adiungit cũ dicit.
Iuxta animalia. habens quatuor facies.
Ubi adhuc subdit᷑. Et aspectꝰ rotarui ⁊ opꝰ
earũ quasi uisio maris. & una similitudo
ipsarũ quatuor. Et aspectꝰ earũ & opera::
quasi si sit rota in medio rotȩ. Quid ÷ hoc
qđ cũ una rota diceretur. paulo pꝰ adiungi¬
tur. quasi si sit rota in medio rotȩ. nisi qdꝰ
in testam̃ti ueteris litt̾a testam̃tũ nouũ latuit
pallegoriã : Unde &e rota eadẽ quȩ iuxta ani¬
malia apparuit. quatuor facies habere descri¬
bit᷑: quia scriptura sacra ꝑutraq testam̃ta.
inquatuor partib ẽ distincta. Yetꝰ &e enĩ testa¬
mñtũ. in lege ⁊ ꝓpħis. Nouũ uͦ. in euangeliis
ciem intendimꝰ: ibi qđ necẽe ẽ uidemꝰ. Rota ꝙ
qͣtuor habet facies. qr prius resecanda mala in
popłis uidit ꝑlegẽ. post modũ uidit ꝑ ꝓpħas.
Subtilius uͦ ꝑ euangłiũ. ad extremũ aut̃ per

Expanded text:
qualis rota apparuerit adjungit, cum dicit: « qualis rota apparuerit adjungit, cum dicit: « Juxta animalia habens quatuor facies. » Ubi adhuc subdit: « Et aspectus rotarum, et opus earum quasi visio maris, et una similitudo ipsarum quatuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae. » Quid est hoc quod cum una rota diceretur paulo post adjungitur, « quasi sit rota in medio rotae, » nisi quod in Testamenti veteris littera Testamentum novum latuit per allegoriam? Unde et rota eadem, quae juxta animalia apparuit, quatuor facies habere describitur, quia Scriptura sacra per utraque testamenta in quatuor partibus est distincta. Vetus etenim Testamentum in lege et prophetis, Novum vero in Evangeliis ciem intendimus, ibi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius resecanda mala in populis vidit per legem, postmodum vidit per prophetas, subtilius vero per Evangelium, ad extremum autem per