comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne rer̃ locatis. ⁊ corpora enĩ omiã qͣnuis ĩ
reb extrema sint. habent nuõs suos. saꝑe
aũ ñ dedit corporib neq animis omĩb
s tantũ rationalib. tanꝗͣ in eis s sedẽ lo¬
cauerit. de qͣ disponat omiã illa etiã infi¬
ma qͥb nuõs dedit. itaq qni corporib fa-¬
cile iudicamꝰ tanꝗͣ de reb quȩ infra nos or¬
oinate st̃. qͥb imp̃ssos nuõs infra nos eẽ¬
uioemꝰ: ⁊ eos ꝓpt̾ea uiliꝰ habemꝰ. S cũ cȩ¬
ꝑimꝰ canꝗͣ sursũ uersꝰ recurrere: inueni¬
mꝰ eos etiã nr̃as mentes transcend̃e. atq
incõmutabiles in ipsa manere ueritate:
⁊ qr saꝑe pauci posst̃. num̾are aũ etiã
stultis concessũ est: mirant᷑ homines
sapientiã nuõsq contẽpnunt. Docti aũ
⁊studiosi qͣntũ remociores sc̃ a labe t̾re¬
na. tantomagis ⁊ nũm ⁊ sapientiã in ip¬
sa ueritate contuent᷑. ⁊ utr̃q car̃ habet᷑.
i in eiꝰ ueritatis cõparatione. ñ eis aur̃

Expanded text:
ne rerum locatis; et corpora enim omnia quamvis in rebus extrema sint, habent numeros suos; sapere autem non dedit corporibus, neque animis omnibus, sed tantum rationalibus, tanquam in eis sibi sedem locaverit, de qua disponat omnia illa etiam infima quibus numeros dedit: itaque quoniam de corporibus facile judicamus, tanquam de rebus quae infra nos ordinatae sunt, quibus impressos numeros infra nos eet eos propterea vilius habemus. Sed cum coeperimus tanquam sursum versus recurrere, invenimus eos etiam nostras mentes transcendere, atque incommutabiles in ipsa manere veritate. Et quia sapere pauci possunt, numerare autem etiam stultis concessum est, mirantur homines sapientiam, numerosque contemnunt. Docti autem et studiosi, quanto remotiores sunt a labe terrena, tanto magis et numerum et sapientiam in ipsa veritate contuentur, et utrumque charum habent: et in ejus veritatis comparatione non eis aurum et
Abbreviated transcription (Latin):
les nos sumꝰ sese manifestat. q ⁊ si clar̃
nobis eẽ ñ pot̃. utr̃ in sapientia ł ex sapi-¬
entia nũs. an ipsa sapientia ex nuõ ł in
nuõ sit. an utr̃q nom̃ uniꝰ rei possit oͦ¬
tendi: illd certe manifestũ ẽ utr̃q uer̃ eẽ

Expanded text:
les nos sumus, sese manifestat, quia etsi clarum nobis esse non potest utrum in sapientia, vel ex sapientia numerus, an ipsa sapientia ex numero, an in numero sit, an utrumque nomen unius rei possit ostendi; illud certe manifestum est utrumque verum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ficiã: red eo tanꝗͣ lassatꝰ in hec nr̃a ut
loqͥ possim. ⁊ ea quȩ ante ocłos sita st̃ di-¬
co. sic̃ dici solent. Hoc mͥ accidit etiã c̃ de
sapientia qͣntũ ualeo uigłantissime atq
intentissime cogito. & ꝓpt̾ea mult̃ mi¬
ror c̃ hec duo sint in secretissima c̾cissima¬
q ueritate. accedente etiã testimonio
sc̃pturȩ. qͦ cõmemoraui conuncte illa
posita. plurimũ miror ut dixi quare
nũs uilis sit multitudini hominũ. ⁊ ca¬
ra sapientia. S nimir̃ illd ẽ qd una q̃dã
eadẽq res ẽ. uerũtam̃ qm̃ nichilominꝰ
in diuinis libris dr̃ de sapientia qd attĩ¬

Expanded text:
iciam, redeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et propterea multum miror, cum haec duo sint in secretissima certissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum, et chara sapientia. Sed nimirum illud est, quod una quaedam eademque res est; verumtamen quoniam nihilominus in divinis Libris d
Abbreviated transcription (Latin):
utriq nr̃m cõmune ẽ: C Manifestissime.
UItẽ credo te ñ negare stuoendũ eẽ sapiẽ¬
tiȩ. atq hoc uer̃ ẽẽ condere. C ꝓrsꝰ ñ dubi¬
to. hoc itẽ uer̃ ⁊ unũ eẽ ⁊ omĩb qͥ hoc sci¬
unt. ad uidendũ eẽ cõmune. qͣnuis unꝰ¬
qͥsq id nec mea nec tua nec cuiꝰquã alt̾uis
s sua mente conspiciat. c̃ id qd conspicit᷑
omĩb inspicientib cõmunit̾ p̃sto sit. nunqͥo

Expanded text:
uue sapientiae, atque hoc verum esse concedere. E. Prorsus non dubito. A. Hoc item verum, et unum esse, et omnibus qui hoc sciunt, ad videndum esse commune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusquam alterius, sed sua mente conspiciat, cum id quod conspicitur, omnibus conspicientibus communiter praesto sit, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
lux tñ ipsa una ẽ in qua uidet ⁊ tenet qͦ
tuat : fieri tam̃ pot̃ ut lux ipsa sapientie
in qͣ hȩc uidĩ ⁊ teneri posst̃. omĩb sapien¬
tia sit una cõmunis. C Fateor fieri posse
nec impedire aliqͥd ut ñ sit omĩb cõmu¬
nis una sapientia. eciã si multa ⁊ diuersa
sint sũma bona. S uellẽ scire an ita sit.
Qd̃ enĩ concedimꝰ fieri posse ut ita sit: ñ ꝯ¬
tinuo ita eẽ concedimꝰ.Tenemꝰ interĩ
unã eẽ sapientiã. S utr̃ sit cõmunis una
omĩb an singłi sapientes suas habeant.
sicuti animas ł mentes suas hoc ñdũ tene¬
nullo mͦ utiq oubitauerĩ. Hoc gͦ uer̃ sic
uides ut cogitationẽ tuã. quã simͥ non
enuncies ego ꝓrsꝰ ignoro. an ita ut intel¬
ligas. za me uidi posse hoc uer̃. taẽcsi mͥ
abs te ñ dicat᷑ : C lmmo ita ut abste qͦ eciã
me inuito uidĩ posse ñ dubitẽ. u Qd̃ gͦ
unũ uer̃ uidemꝰ ambo suigłis mentib. ñne

Expanded text:
lux tamen ipsa una est, in qua videt et tenet quo lux tamen ipsa una est, in qua videt et tenet quo tuat; fieri tamen potest ut lux ipsa sapientiae, in qua haec videri et teneri possunt, omnibus sapientibus sit una communis. E. Fateor fieri posse, nec impedire aliquid, ut non sit omnibus communis una sapientia, etiamsi multa et diversa sint summa bona: sed vellem scire an ita sit. Quod enim concedimus fieri posse ut ita sit, non continuo ita esse concedimus. A. Tenemus interim esse sapientiam: sed utrum sit communis una omnibus, an singuli sapientes suas habeant, sicuti animas vel mentes suas, hoc nondum tenenullo modo utique dubitaverim. Hoc ergo verum sic vides ut cogitationem tuam, quam si mihi non enunties, ego prorsus ignoro? an ita ut intelligas et a me videri posse hoc verum, tametsi mihi abs te non dicatur? E. Imo ita ut abs te quoque, etiam me invito, videri posse non dubitem. A. Quod ergo unum verum videmus ambo singulis mentibus, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
dubito sane qd diuersos diuersis rebꝰ gau¬
dere uidõ. tanꝗͣ sum̃is bonis suis. u hel¬
lẽ qͥdẽ ut de sũm̃o bono ita nemo dubita-¬
ret ut nemo dubitat qͥcqͥd illd̃ ẽ ñ nisi
eo adepto posse fieri hominẽ beatũ. S
qnĩ magna q̃stio ẽ ⁊ longũ sermonẽ for¬
te oesiõat : putemꝰ omĩno tot sũma bona
eẽ qͦt st̃ ipsȩ res diuersȩ. que a diuersis
tanꝗͣ sũma bona appetunt᷑. Nũ idõ seqͥt᷑
ut ipsa eciã sapientia ñ sit una cõmunis
omĩb. ꝙ ea bona quȩ in ula cernt̃ ⁊ eli¬
gt̃ homines multa ⁊ ouiersa st̃: Si enĩ
hoc putas. potas ⁊ de luce soł dubitare ꝗs
una sit. qr multa ⁊ diuersa st̃ que in ea
det aspectu. aliꝰ campi planiciẽ. aliꝰ conue¬
xa ualluĩ. aliꝰ nemoꝵ uiriditatẽ. aliꝰ mo-¬
bilẽ eqͣlitatẽ maris aliꝰ hec oiã ł q̃eã hoꝵ
simul plura confert ad leticiã uidendi. Sic̃
gͦ ista multa ⁊ diuersa st̃ quȩ in luce soł
homines uident. ⁊ eligunt ad fruendũ.

Expanded text:
Dubito sane, quia diversos diversis rebus gaudere video tanquam summis bonis suis. A. Vellem quidem, ut de summo bono ita nemo dubitaret, ut nemo dubitat quidquid illud est, non nisi eo adepto posse fieri hominem beatum. Sed quoniam magna quaestio est, et longum sermonem forte desiderat, putemus omnino tot summa bona esse, quot sunt ipsae res diversae quae a diversis tanquam summa bona appetuntur: num ideo sequitur, ut ipsa sapientia etiam non sit una communis omnibus, quia ea bona, quae in illa cernunt et eligunt homines, multa et diversa sunt? Si enim hoc putas, potes et de luce solis dubitare quod una sit, quia multa et diversa sunt, quae in ea det aspectu; alius campi planitiem, alius convexa vallium, alius nemorum viriditatem, alius mobilem aequalitatem maris, alius haec omnia, vel quaedam horum simul pulchra confert ad laetitiam videndi. Sicut ergo ista multa et diversa sunt, quae in luce solis homines vident et eligunt ad fruendum,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. E uidet᷑ omĩno. U so ille qͥ iuste ui¬
uit. posset ne ita uiue. nͥ uideret quȩ
inferiora qͥb pocioribꝰ subdat. ⁊ quȩ paria
nego.  Eͥd ille qͥ prudent̾ uiuit. ñne eli¬
git incorruptionẽ ⁊ eã corruptioni pp̃o.¬
nendã eẽ decernit: C Manifestissime.
cũ gͦ id eligit qͦ conuertat animũ. qd̃ eligẽ

Expanded text:
tem. E. Videtur omnino. A. Quid? ille qui juste vitem. E. Videtur omnino. A. Quid? ille qui juste vivit, possetne ita vivere, nisi videret quae inferiora quibus potioribus subdat, et quae paria nego. A. Quid? ille qui prudenter vivit, nonne eligit incorruptionem, et eam corruptioni praeponendam esse decernit? E. Manifestissime. A. Cum ergo id eligit quo converta
Abbreviated transcription (Latin):
dũ animũ. atq ad incorruptionẽ conu̾tẽ-¬
dũ eẽ. id ͤ ñ corruptionẽ s incorruptionẽ di¬
ligendã eẽ qͥs negat : aut qͥs c̃ uer̃ eẽ fatea¬
tͣ. ñ etiã incõmutabile intelligat. atq õ-¬
nib mentib id ualentib intueri. cõmu¬
eã uitã quȩ nulł aduersitatib de certa ⁊
honesta sententia dimouet᷑. dubitabit ali¬
qͥs eẽ meliorẽ quã eã quȩ facile in cõmodis
ꝙpr̃alib frangit᷑. atq subuertit᷑ : c Es du¬
bitauerit: Ulam huiꝰmodi plura ñ q̃rã
Satis ẽ enĩ qd̃ istas tanꝗͣ regłas. ⁊ q̃dã lumi-¬
na uirtutũ ⁊ uera ⁊ incõmutabiba ⁊siue
singła siue omiã cõmunit̾ adeẽ ao contẽ¬
plandũ eis qͥ hȩc ualent sua qͥ: ratione ac
mente conspicẽ parit̾ mec̃ iudes. certissi¬
mũq eẽ concedis. S sane q̃ro utr̃ hec tͥ
uideant᷑ ad sapientiã ꝑtinere. Nam credo
uidi tͥ eũ qͥ sapientiã assecutꝰ ẽ ẽẽ sapien-¬

Expanded text:
atque ad incorruptionem convertendum esse, id est non corruptionem, sed incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, commueam vitam quae nullis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incommodis temporalibus frangitur atque subvertitur? E. Quis dubitaverit? 29. A. Jam hujusmodi plura non quaeram: satis enim est quod istas tanquam regulas, et quaedam lumina virtutum, et vera et incommutabilia, et sive singula sive omnia communiter adesse ad contemplandum eis qui haec valent sua quisque ratione ac mente conspicere, pariter mecum vides certissimumque esse concedis. Sed sane quaero utrum haec tibi videantur ad sapientiam pertinere. Nam credo videri tibi eum qui sapientiam assecutus est, esse sapien
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͥd manifestũ inteno eretur. Quȩ duo
tam̃ io est dnĩ eẽ. ⁊ omiã bona ex ipso eẽ.
qͣnquã inconcussa fide etiã antea teneren¬
tur. sic tam̃ tractata st̃: ut hoc qͦ t̾ciũ
int̾ bona eẽ numerano ã liberã uoluntatẽ
manifestissime appareat. lam enĩ suꝑiori

Expanded text:
in aliquid manifestum intenderetur. Quae duo in aliquid manifestum intenderetur. Quae duo tamen, id est, Deum esse, et omnia bona ex ipso esse, quanquam inconcussa fide etiam antea tenerentur, sic tamen tractata sunt, ut hoc quoque tertium, inter bona esse numerandam liberam voluntatem, manifestissime ap
Abbreviated transcription (Latin):
riq oportuisse. LBene meministi ꝓpo¬
sita. ⁊ scd̃am q̃stionẽ iã explicatã uigilã¬
ter animaduertisti. S uid̾e debuisti etiã
istã terciã iã solutã. ꝓpterea qͥppe cͥ uidĩ
dix̾as oari ñ debuisse liber̃ uoluntatis ar¬
bitriũ. qd eo qͥsq peccat. Cui sententiȩ tu¬
ȩ c̃ ego retulissẽ recte fieri ñ posse nisi eo¬
dẽ libero uoluntatis arbitrio. atq ao id po¬
ciꝰ hoc dm̃ oeoisse asseuerarẽ: respondisti
liberã uoluntatẽ ita nob̃ oari debuisse ut
iusticia data est. qua nemo uti nisi recte
pot̃. Quȩ responsio tua in tantos circuitꝰ
oisputationis nos ire cõpulit. qͥb tͥ ꝓbare¬
mꝰ ⁊ maiora ⁊ minora bona n ẽsse nͥ ex dõ.
qd ñ tã dilucide ostendi posset: nͥ priꝰ adu̾¬
sus opiniones impiȩ stulticiȩ qua dic̃ insi¬
piens in corde suo ñ est ds̃. quałcunq de re
tanta ꝓ nrõ modulo inita ratio. eodẽ ipso
dõ in tã ꝑicłoso tcinere nob̃ opitulante.

Expanded text:
. Bene meministi proposita, et secundam quaestionem jam explicatam vigilanter animadvertisti: sed videre debuisti etiam istam tertiam jam solutam. Propterea quippe tibi videri dixeras, dari non debuisse liberum voluntatis arbitrium, quod eo quisque peccat. Cui sententiae tuae cum ego intulissem, recte fieri non posse, nisi codem libero voluntatis arbitrio, atque ad id potius hoc Deum dedisse asseverarem; respondisti liberam voluntatem ita nobis dari debuisse, ut justitia data est, qua nemo nisi recte potest uti. Quae responsio tua in tantos circuitus disputationis nos ire compulit, quibus tibi probaremus et majora et minora bona non esse nisi ex Deo. Quod non tam dilucide ostendi posset, nisi prius adversus opiniones impiae stultitiae, qua dicit insipiens in corde suo, Non est Deus , qualiscumque de re tanta pro modulo nostro inita ratio, eodem ipso Deo in tam periculoso itinere nobis opitulante,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ suauitas. ⁊ lucis uidendi. ⁊ uocis au¬
diendi. qͥd magnũ ad me ꝑueniret. c̃ mͥ
esset cõmune c̃ belus: At illa uerita
tis ⁊ sapientie pulchritudo. tantũ assit
ꝑseuerans uoluntas fruendi. nec multitu
tes. nec ꝑagit᷑ tpr̃. nec migrat locis. nec
nocte intercipit᷑. nec umbra intercludr̃.
nec sensib corporis subiacet. d toto mũdo
ad se conuersis qͥ diligt̃ eã. omĩb ꝓxima ẽ
omĩb sempiterna. Nullo loco ẽ: nusꝗͣ det̃.
dicat. nullꝰ sine illa tudicat bene. Ac ꝑ hoc
eã manifestũ ẽ mentib nr̃ĩs que ab ipsa
una fiunt singłe sapientes. ⁊ ñ de ipsa s
ꝑ ipsã de cȩtis udicant. sine dubitatioẽ eẽ

Expanded text:
semper suavitas, et lucis videnti, et vocis ausemper suavitas, et lucis videnti, et vocis audienti, quid magnum ad me perveniret, cum mihi esset commune cum btis et sapientiae pulchritudo tantum adsit perseverans voluntas fruendi, pro cujus amtes, nec peragitur tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis, qui diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempitedicat, nullus sine illa judicat bene. Ac per hoc eam manifestum est mentibus nostris, quae ab ipsa una fiunt singulae sapientes, et non de ipsa, sed per ipsam de caeteris judices, sine dubitatione esse
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ uerbũ a qͥb audit᷑ ⁊ totũ audit᷑ ab omĩ
b ꝯsimuil a singłis totũ. ⁊ species omĩs ã
ocłis adiacet quanta uidet᷑ ab uno tanta
⁊ ab alio simul. S multũ longo interual¬
lo st̃ ista similia. Nec tota enĩ simul sonat
uisibit tanꝗͣ intumescit ꝑ locos. nec uͥq
tota ẽ. & certe omia hȩc auferunt᷑ in-¬
uito. ⁊ qͦ minꝰ eis frui possimꝰ. qͥb dã impe¬
dimur angustiĩs. Nam ⁊ si posset eẽ cuiꝰ ꝙͣ
suauis cantꝰ ͤ ternꝰ. ⁊ studiosi eiꝰ c̾tatumn ad
eũ audiendĩ uenirent: coartarent sese
atq pugnarent de locis qͣnto płes eẽnt.
ut cantanti eẽt qͥsq ꝓpinqͥor. ⁊ in audien-¬
do nichil tenerent manere sec̃. s omĩb uo¬
cib fugientib tangerent᷑. Solẽ aũ istũ si
uellẽ intueri atq id ꝑtinacit̾ possẽ. ⁊ in
occasu me desereret. ⁊ subuelaret᷑ nubilo
⁊ multis aliis obstacuł. uoluntatẽ udendi
eũ inuitꝰ amitterẽ. Postremo etiã si adesset

Expanded text:
erbum a quibus auditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim simul sonat visibilis tanquam intumescit per locos, nec ubique tota est. Et certe omnia haec auferuntur invito, et quominus eis frui possimus, quibusdam impedimur angustiis. Nam et si posset esse cujusquam suavis cantus sempiternus, et studiosi ejus certatim ad eum audiendum venirent, coarctarent sese, atque pugnarent de locis, quanto plures essent, ut cantanti esset quisque propinquior, et in audiendo nihil tenerent manere secum, sed omnibus vocibus fugientibus tangerentur. Solem autem istum si vellem intueri, atque id pertinaciter possem; et in occasu me desereret, et subvelaretur nubilo, et multis aliis obstaculis voluptatem videndi eum invitus amitterem. Postremo etiam si adesset
Abbreviated transcription (Latin):
cas mͥ utr̃ ⁊̃ sapientiã sic̃ niũ rationẽ
atq ueritatẽ omĩb ratiocinantib cõ-¬
munẽ. se p̃bere arbitreris. an qm̃ tot
st̃ mentes hominũ qͦt homines st̃. unde
nec ego de tua mente aliqͥo cerno. nec
tu de mea. tot eciã putes eẽ sapientias qͦt
potuert̃ eẽ sapientes. C Si sum̃ũ bonũ
omĩb unũ ẽ: oportet etiã ueritatẽ in

Expanded text:
m etiam sapientiam, sicut numeri rationem atque veritatem omnibus ratiocinantibus communem se praebere arbitreris; an quoniam tot sunt mentes hominum quot homines sunt, unde nec ego de tua mente aliquid cerno, nec tu de mea, tot etiam putes esse sapientias, quot potuerint esse sapientes. E. Si summum bonum omnibus unum est, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & qͥ utrunq hoꝵ agt̃ ⁊ partĩ uiuunt
in contẽplacione ueritatis. partĩ in labori¬
b officiosis. qͦs humane societati deb̃i pu-¬
tant: s palmã sapientie uident᷑ tenere.
omitto innumabiles sectas quar̃ nulla ẽ
quȩ ñ sectatores suos p̃ponens cęt̾is. eos soloᷤᷤ
uelit eẽ sapientes. Quã obrẽ cũ id nc̃ agat᷑
int̾ nos ut ñ qͥd credamꝰ respondendũ sit
s qͥd dilucida intelligentia teneamꝰ. nullo
mͦ tͥ ad io qd int̾rogasti responde potõ. nͥ
qd̃ credendo teneo contẽplando etiã ⁊ ratioẽ
cernendo nouers. quȩ sit ipsa sapientia.
C Num aliã putas eẽ sapientiã. nͥ ui̾ta¬
tẽ in qͣ cernit᷑ ⁊ tenet᷑ sũmũ bonũ: Nã
illi om̃s qͦs cõmemorasti diuersa sectanteᷤ

Expanded text:
ntur; et qui utrumque horum agunt, et partim vivunt in contemplatione veritatis, partim in laboribus officiosis, quos humanae societati deberi putant, sibi palmam sapientiae tenere videntur. Omitto innumerabiles sectas, quarum nulla est quae non sectatores suos praeponens caeteris, eos solos velit esse sapientes. Quamobrem cum id nunc agatur inter nos, ut non quid credamus respondendum sit, sed quid dilucida intelligentia teneamus, nullo modo ad id tibi quod interrogasti respondere potero, nisi quod credendo teneo, contemplando etiam et ratione cernendo noverim, quae sit ipsa sapientia. 26. A. Num aliam putas esse sapientiam nisi veritatem, in qua cernitur et tenetur summum bonum? Nam il
Abbreviated transcription (Latin):
q̃so te qͥd de ipsa sapientia putas existiman¬
dũ. Singłas qͣsq suas arbitraris singłos qͦsq
homines hrẽ sapientias. an uͦ una p̃sto cõ
munit̾ omĩb. cuiꝰ qͣntomagis qͥsq sit par¬
ticeps tanto ẽ sapientior: C Quã dicas sa¬
pientiã ñoũ scio. uidõ qͥppe uarie uderi
hominib. qͥd fiat dicat᷑ ue sapient̾. Nam
qͥ militant sapient̾ s fac̾e uident᷑. ⁊ qͥ contẽ¬
pta milicia colendo agͦ curã atq oꝑã impẽ¬
dt̃. hoc pociꝰ laudant tͥbuuntq sapientię.
& qͥ astuti st̃ ad excogitandos modos conqͥrẽ¬

Expanded text:
quaeso te, quid de ipsa sapientia putas existimandum? Singulas quasque suas arbitraris singulos quosque homines habere sapientias? an vero unam praesto esse communiter omnibus, cujus quanto magis quisque fit particeps, tanto est sapientior? E. Quam dicas sapientiam nondum scio; video quippe varie videri hominibus, quid fiat dicaturve sapienter: nam et qui militant, sapienter sibi facere videntur; et qui contempta militia colendo agro curam atque operam impendunt, hoc potius laudant, tribuuntque sapientiae; et qui astuti sunt ad excogitandos modos conquiren
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sensũ noui. q ꝑ corporis sensũ
ñ noui nͥ corpꝰ. qd uere pureq unũ ñ eẽ
conuincinꝰ. ꝑorro siunũ ñ ꝑcepimꝰ cor¬
poris sensu: nullũ nũm eo sensu ꝑcepimꝰ
eoꝵ oũtaxat nuõꝵ qͦs intelligentia cerni
duab totũ constat. ht̃ ⁊ipsa dimidiã suã.
S ĩ gͦ st̃ illȩ duȩ partes in corpore. ito nec ip¬
se simpłr duȩ sint. Numus aũ ille qͥ uoca¬
t᷑ duo qm̃ bis ht̃ ullud qd simpłr unũ est:¬

Expanded text:
poris sensum non novi nisi corpus, quod vere pureque unum non esse convincimus. Porro si unum non percepimus corporis sensu, nullum numerum eo sensu percepimus, eorum duntaxat numerorum quos intelligentia cernimduabus totum constat, habet et ipsa dimidiam suam. Sic ergo sunt illae duae partes in corpore, ut nec ipsae simpliciter duae sint. Numerus autem ille qui vocatur duo, quoniam bis habet illud quod simp
Abbreviated transcription (Latin):
in luce soł eligunt quȩ libent̾ aspiciant.
eo aspectu letificant᷑. in qͥb si qͥ forte fuerĩt
uegetiorib sanisq ⁊ fortissimis ocłis p̃diti
nichil libentiꝰ quã ipsũ solẽ contuent᷑. qͥ etiã
cȩtã qͥb infiores ocłi delectant᷑ uustrat: si
fortis acies mentis ⁊ uegeta. c̃ multa uera
⁊ incõmutabilia certa ratione conspexit.
diriget se in ipsã ueritatẽ qͣ cuncta monstnͣ¬
tur. eiq inherens tanꝗͣ obliuiscit᷑ cęt̾a. ⁊
in illa simul omĩb fruit᷑. Ecqͥd enĩ iocun¬
dũ ẽ in cęti̾s ueris. ipsa ueritate iocundũ ẽ.
ditione peccati. Ipsa enĩ ueritas etiã homo
c̃ hominib loq̃ns. ait credentib s. Si mã¬
seritis in uerbo meo uere discipłi mei estis.
⁊ cognoscetis ueritatẽ. ⁊ ueritas lib̾abte¬

Expanded text:
in luce solis eligunt, quod libenter aspiciant, et eo aspectu laeti fiant, in quibus, si qui forte fuerint uegetioribus sanisque et fortissimis oculis praediti, nihil libentius, quam ipsum solem contuentur, qui etiam caetera quibus infirmiores oculi delectantur, illustrat: sic fortis acies mentis et vegeta cum multa vera et incommutabilia certa ratione conspexerit, dirigit se in ipsam veritatem, qua cuncta monstrantur, eique inhaerens tanquam obliviscitur caetera, et in illa simul omnibus fruitur. Quidquid enim jucundum est in caeteris veris, ipsa utique veritate jucundum est. ditione peccati. Ipsa enim Veritas etiam homo cum hominibus loquens, ait credentibus sibi: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis, et cognoscetis veritatem, et veritas lib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃s cȩt̾os nuõs certissima ⁊ incõmutabi¬
u lege ꝑtendit᷑. ut post unũ. id est post pͥ¬
mũ omĩum nuõꝵ ipso excepto pͥmꝰ sit. qͥ
duplũ eiꝰ ht̃. Ouo enĩ sequunt᷑. Post sed̃m
aũ io est post duo ipso excepto. scos sit qui
duplũ eiꝰ ht̃. Post duo enĩ pͥmꝰ est t̾nariꝰ.
seds qternariꝰ duplꝰ scdĩ. ꝑ ost t̾ciũ id est t̾i.¬
nariũ ipso excepto. t̾ciꝰ sit: qͥ duplꝰ est eiꝰ.
post t̾cuĩ eni id est post t̾nariũ pͥmꝰ est qͣter¬
nariꝰ. scos qͥnariꝰ. t̾eiꝰ senariꝰ: qͥ duplꝰ est ter¬
cii. Atq ita post qͣrtũ ipso excepto. qͣrtꝰ ht̃¬

Expanded text:
os numeros certissima et incommutabili lege pertenditur, ut post unum, id est post primum omnium numerorum, ipso excepto primus sit qui duplum ejus habet; duo enim sequuntur. Post secundum autem, id est post duo, ipso excepto secundus sit qui duplum ejus habet: post duo enim primus est ternarius, secundus quaternarius, duplus secundi. Post tertium, id est ternarium, ipso excepto tertius sit qui duplus est ejus: post tertium enim, id est post ternarium primus est quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus est tertii. Atque ita post q
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃. Nnũ ui qͥsqͥs uerissime cogitat ꝓfecto in¬
uenit corporis sensibꝰ ñ posse sentiri. Ecqͥo
enĩ tali sensu attingit᷑: iã nũnũ s multa
biles partes. S ut minutas qͣsq minꝰq ar-¬
ticłatas ñ ꝑsequar: qͣntulũcũq illd̃ corpꝰ¬
culũ sit. ht̃ certe aliã parcẽ dextrã aliã
sinistrã. aliã suꝑiorẽ. aliã inferiorẽ. aut
aliã ultĩorẽ. aliã citeriorẽ. aut aliã fina

Expanded text:
num vero quisquis verissime cogitat, profecto invenit corporis sensibus non posse sentiri. Quidquid enim tali sensu attingitur, jam non unum, sed multa biles partes. Sed ut minutas quasque minusque articulatas non persequar, quantulumcumque illud corpusculum sit, habet certe aliam partem dexteram, aliam sinistram; aliam superiorem, aliam inferiorem; aut aliam ulteriorem, aliam ci
Abbreviated transcription (Latin):
animo nr̃õ qͣsi qͣsdã unagines qͦr̃q uisi¬
bilũ qͥd respondes : An tu qͦ id putas :
Nullo mͦ id putaũim. Non enĩ si sensu
corporis ꝑcepi nuõs iccirco etiã particio¬
ne̾s ratĩones nũoꝵ ł copłationis sensu cor¬
poris ꝑciꝑe potui. Hac enĩ luce mentis
refello eũ qͥsqdͥs in addendo ł in retͣhendo
oũ cõputat falsã sũmã renunciauit.
⁊ qͥcqͥd sensu corporis tango. ueluti ẽ hoc
celũ ÷ hec terra.⁊ quęcũq in eis alia cor.¬
pora sentio quã diu fut᷑a siit nescio. sep¬

Expanded text:
sdam imagines quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E. Nullo modo id putaverim: non enim si sensu corporis percepi numeros, idcirco etiam rationem partitionis numerorum vel copulationis sensu corporis percipere potui. Hac enim luce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio, quamdiu futura sint nescio: sep
Abbreviated transcription (Latin):
do capimꝰ. ñ tñ eã partẽ aeris duco ꝗͣ tu
nec eandẽ partẽ cibi sumo quã tu: s aliã
ego aliã tu. Et idõ de toto aere c̃ spiro
duco partẽ qͣnta mͥ satis ẽ: ⁊ tu itẽ oe
toto aliã qͣnta tͥ satis ẽ: ducis. Et cibus
qͣnuis unꝰ ⁊ totꝰ ab utroq absumat᷑. ñ tñ
a me totꝰ  a te totꝰ absumi pot̃. qͦmͦ uer¬
bũ ⁊ ego totũ audio. ⁊ tu totũ simul. ⁊spe

Expanded text:
do capimus; non tamen eam partem aeris duco quam tu, do capimus; non tamen eam partem aeris duco quam tu, nec eamdem partem cibi sumo quam tu, sed aliam ego, aliam tu: et ideo de toto aere cum spiro, duco partem quanta mihi satis est, et tu item de toto aliam quanta tibi satis est ducis: et cibus quamvis unus et totus ab utroque absumatur non tamen et a me totus, et a te totus absumi potest, quomodo verbum et eg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alia tuo. s qͥcqͥd sonuerit ⁊ unũ ⁊ totũ
audienduĩ simul assit ambob. C & hoc
manifestũ ẽ. U. lã etiã de cęt̾is sensibꝰ
corporis. licet animũ aduertas qd dicimꝰ.
Neq omĩno illos qd̾ ad hanc rẽ attinet
ita se hrẽ ut illos duos ocłoꝵ ł auriũ.
neq omĩno ñĩta. Nam qr ex uno aere
⁊ ego ⁊ tu possumꝰ impłe spiranĩtũ. zeiꝰ
aeris affectionẽ odore sentire. ⁊itẽ qr ex
uno melle ł qͦlibet alio cibo. seu potu
ambo gustare possumꝰ. ⁊ eiꝰ affectionẽ
sapore sentire. qͣnuis ille unꝰ sit nri aũ
sint sensꝰ singłi. tͥ tuus ⁊ mͥ meus. ut u¬
niĩ odorẽ. ł unũ saporẽ cũ ambo senti¬
amꝰ nec tu tñ eũ meo sensu sentias: nec
ab utroq sentiat᷑. hinc gͦ isti sensꝰ iue¬
niunt᷑ hrẽ aliqͥd tale. qͣle illi duo in usu
z auoitu. S in eo dispares sc̃. qͣntũ ad io
qd̃ nc̃ agimꝰ ꝑtinet. qd̾ ⁊ si unũ aerẽ na¬
rib ambo tͣhimꝰ. aut unũ cibũ gustan¬

Expanded text:
unum et totum audiendum simul adsit ambobus. E. Et hoc manifestum est. 17. A. Jam etiam de caeteris sensibus corporis licet animadvertas quod dicimus, neque omnino illos, quod ad hanc rem attinet, ita se habere ut illos duos oculorum et aurium, neque omnino non ita. Nam quia ex uno aere et ego et tu possumus implere spiramentum, et ejus aeris affectionem odore sentire: et item quia ex uno melle, vel quolibet alio cibo seu potu ambo gustare possumus, et ejus affectionem sapore sentire, quamvis ille unus sit, nostri autem sint sensus singuli, tibi tuus et mihi meus; ut unum odorem vel unum saporem cum ambo sentiamus, nec tu tamen eum meo sensu sentias, nec ab utroque sentiatur: hinc ergo isti sensus inveniuntur habere aliquid tale, quale illi duo in visu et auditu: sed in eo dispares sunt, quantum ad id quod nunc agimus pertinet, quod etsi unum aerem naribus ambo trahimus, aut unum cibum gustan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb p̃sto ẽ cõmutet᷑ qͣsi cib aut pocio. s
incorruptũ integr̃q ꝑmaneat. siue uli
uideant siue ñ uideant. An forte nichil
ut oĩs eã cõputator sua qͥsq ratione &.
intelligentia conet᷑ app̃hendẽ. z aliꝰ io fa¬
ciliꝰ. aliꝰ difficiliꝰ possit. aliꝰ omĩno ñ possit
eã caꝑe. nec cũ eã qͥsq ꝑcipit. in sui ꝑce¬
ptoris qͣsi alimentũ uertat᷑ atq mutet᷑
nec c̃ in ea qͥsq fallit̾ ipsa deficiat. s ea ue¬
ra ⁊ integra ꝑmanente ille in errore sit
tanto ampliꝰ qͣnto minꝰ eã uidet. Re¬
cte sane. S uido te tanꝗͣ ñ rudẽ har̃ rer̃
cito inuenisse qd dic̾es. Tam̃ si tͥ aliqͥs drẽt
nuõs istos ñ ex aliqͣ sua nat᷑a s ex his re-

Expanded text:
sto est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum integrumque permaneat, sive illi videant, sive non videant: an forte nihil hut omnis eam computator sua quisque ratione et intelligentia conetur apprehendere; et alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera et integra permanente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus eam videt. 21. A. Recte sane; sed video te tanquam non rudem harum rerum cito invenisse quod diceres: tamen, si tibi aliquis diceret numeros istos
Abbreviated transcription (Latin):
bo sentire tangendo: Non enĩ sicuti cibũ
aliquẽ appositũ ñ possumꝰ ⁊ ego totũ ⁊ tu
totũ caꝑe. cũ ambo illo uescim᷑ sic eciã in
tangendo accidit. s ⁊ unũ : totũ qd ego
tecig̾o ⁊̃ cu potes. ut io ambo tangamꝰ ñ
singłis parcib s tot̃ singłi. Cfateor hoc
mͦ duob illis suꝑiorib sensib. hc̃ tangendi
sensũ eẽ simillimũ. S in hoc uidõ eẽ dissimi¬
lẽ. qd simul idest uno tpr̃. ⁊ uide aliqͥo u¬
nĩ totũ ambo possumꝰ ÷ audire. Cang̾e aũ
possumꝰ qͥdẽ totũ aliqͥd ambo uno tpr̃ s
partib singłis. eandẽ aũ partẽ ñ nͥ tpr̃ib
singłis. Nam nulli parti quã tactu capis
tet te etiã illo uid̾e. c̃ hoꝵ omĩum quȩ
sentimꝰ alia sint quȩ ambo. alia quȩ singłi
sentiamꝰ: ipsos uͦ sensꝰ nr̃os suos qͥsq singłi
sentiamꝰ. ut neq ego sensũ tuũ. neq tu me

Expanded text:
ti cibum aliquem appositum non possumus et ego totum et tu totum capere, cum ambo illo vescimur, sic etiam in tangendo accidit: sed et unum et totum quod ego tetigero, etiam tu potes, ut id ambo tangamus, non singulis partibus, sed totum singuli. E. Fateor hoc modo duobus illis superioribus sensibus, hunc tangendi sensum esse simillimum: sed in hoc video esse dissimilem, quod simul, id est uno tempore, et videre aliquid unum totum ambo possumus et audire; tangere autem possumus quidem totum aliquid ambo uno tempore, sed partibus singulis, eamdem autem partem nonnisi temporibus singulis: nam nulli parti quam tactu capis,tet te etiam illud videre, cum horum omnium quae sentimus, alia sint quae ambo, alia quae singuli sentiamus; ipsos vero sensus nostros suos quisque singuli sentiamus ut neque ego sentiam
Abbreviated transcription (Latin):
S q̃so te siñ inuenĩs eẽ aliqͥo supͣ nr̃am rati¬
onẽ. nͥ qd̃ ęt̾nũ atq incõmutabile ẽ dubi¬
tabis ne dm̃ dicẽ: Nam ⁊ corpora mutabilia
eẽ cognoscis. ⁊ ipsã uitã qua corpꝰ animat᷑
ꝑ affectꝰ uarios mutabilitate ñ carere ma¬
nifestũ est ⁊ ipsa ratio t̃ mͦ ad uer̃ ꝑueni¬
re nitit᷑ mͦ ñ nitit᷑. ⁊ aliqͣndo ꝑuenit ali¬
citͣ. Ad si nullo adhibito corporis instrum̃to
neq ꝑ tactũ neq ꝑ gustũ. neq ꝑ olfactũ
neq ꝑ aures neq ꝑ ocłos. neq ꝑ ullũ sensũ
se inferiorẽ s ꝑ se ipsã cernit ętnũ aliqͥo
⁊ incõmutabile. simul ⁊ seipsã inferiorẽ.
illũ oportẽt dm̃ suũ ec̃ fateat᷑. Chunc pla¬
ne fatebor. dm̃ : qͦ nichil suꝑiꝰ eẽ constit̾i̾t.
Bene ht̃. Nam mͥ satis erit ostend̃e eẽ ali-¬
qͥo hꝰ modi. qd̃ aut fateb̾is dm̃ eẽ. aut si ali¬
qͥo supͣ est: eum ipsũ dm̃ eẽ concedes. Ir̃ si¬

Expanded text:
 aliquid supra nostram rationem, nisi quod aeternum atque incommutabile est, dubitabisne hunc Deum dicere? Nam et corpora mutabilia esse cognoscis; et ipsam vitam qua corpus animatur, per affectus varios mutabilitate non carere manifestum est; et ipsa ratio cum modo ad verum pervenire nititur, modo non nititur, et aliquando pervenit, alincitur. Quae si nullo adhibito corporis instrumento, neque per tactum, neque per gustatum, neque per olfactum, neque per aures, neque per oculos, neque per ullum sensum se inferiorem, sed per seipsam cernit aeternum aliquid et incommutabile, simul et seipsam inferiorem, et illum oportet Deum suum esse fateatur. E. Hunc plane fatebor Deum, quo nihil superius esse constiterit. A. Bene habet: nam mihi satis erit ostendere esse aliquid hujusmodi, quod aut fateberis Deum esse, aut si aliquid supra est, eum ipsum Deum esse concedes. Quare si
Abbreviated transcription (Latin):
ea siue uno tpr̃ siue singłis uicissim tpr̃ib
ambo sentire si cũ ł totũ ł pars ipsa quã
sentio abs te etiã sentiat᷑: qͣlia st̃ siue lux
siue sonꝰ siue corpora quȩ attingimꝰ. ñ tñ
ledimꝰ. Eintelligo. AManifestũ est gͦ

Expanded text:
ea, sive uno tempore, sive singulis vicissim temporibus ea, sive uno tempore, sive singulis vicissim temporibus ambo sentire, sicut vel totum vel pars ipsa quam sentio, abs te etiam sentiatur; qualia sunt, sive lux, sive sonus, sive corpora quae attingimus, non tamen laedimus. E. Intelligo.
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta mansa infantib reddt̃. illd tñ
qd̃ inde gustatꝰ capuerit. atq in manden¬
tis uiscera cõmutau̾it: nullo mͦ reuocari
poti̾t ut in escã refundat᷑ infantis. G. ula
it c̃ aliqͥo iocunde sapit. ⁊̃ si exiguã tñ ir¬
reuocabilẽ partẽ s uindicat. ⁊ hoc cogit
fieri qd nat᷑ȩ corporis conuenit. Ed nͥ ita
eẽt. nullꝰ remaneret sapor. in ore. postea¬
quã fuerint mausa illa reddita. atq despu¬
ta. Qd etiã de aeris paartib recte dicipo¬
test. qͣs naribꝰ ducimꝰ. Nam etiã si aliqͥo ae¬
ris qd ego reodido possis etiã tu duc̾e: ñ tñ
pot̾ĩs eciã illd qd inde in alimentũ. meũ ceͤ¬
serit. qr nec reddi pot̃. Nam etiã narib
alimentũ nos caꝑe medici docent. qd ali-¬
mentũ ⁊ spirando solꝰ sentire possum.
reflando restituere ñ possũ. ut abs te etiã
ouctũ narib sentiat᷑. Nam cęt̾a sensibilia
quȩ quanuis sentiamꝰ ñ tñ ea sentiendo
in ur̃m corpꝰ corrupta mutamꝰ: possumꝰ

Expanded text:
alimenta mansa infantibus reddunt, illud tamen quod inde gustatus rapuerit atque in mandentis viscera commutaverit, nullo modo revocari poterit ut in escam refundatur infantis. Gula enim cum aliquid jucunde sapit, etiamsi exiguam, tamen irrevocabilem partem sibi vindicat, et hoc cogit fieri quod naturae corporis convenit: quod nisi ita esset, nullus remaneret sapor in ore posteaquam fuerint mansa illa reddita atque desputa. Quod etiam de aeris partibus recte dici potest, quas naribus ducimus: nam etiamsi aliquid aeris quod ego reddidero, possis etiam tu ducere, non tamen poteris etiam illud, quod inde in alimentum meum cesserit; quia nec reddi potest. Nam etiam naribus alimentum nos capere medici docent: quod alimentum et spirando solus sentire possum, et reflando restituere non possum, ut abs te etiam ductum naribus sentiatur. Nam caetera sensibilia quae quamvis sentiamus, non tamen ea sentiendo in nostrum corpus corrupta mutamus, possumus
Abbreviated transcription (Latin):
libet alios cȩt̾oꝵ. Non enĩ solũ uide. s etiã
audire pot̾ aliqͥs hominũ qd auꝰ ñ audiat
⁊ alid aliqͥo qͦlibet alio sensu qͥsꝗͣ sentire qd
aliꝰ ñ sentiat. Unoe manifestũ ẽ ⁊ tuũ ñ¬
nͥ tuũ: ⁊ meu sensũ ñ eẽ nͥ meũ. u Hoc
idẽ etiã respondebis. de illo etiã sensu in¬
t̾iore an aliqͥo alid: e Nichil sane alio. NãR
⁊ ille utiq sensũ meũ sentit meus. ⁊tuũ
sentit tuus. Nam idõ plerunq int̾rogor
ab eo qͥ aliqͥo uidet. utr̃ hoc etiã ego iuid̾¬
am. qr ego me uioe aut ñ uid̾e sentio: ñ
ille qͥ int̾rogat. Pͥo ipsã rationẽ: Non¬
ne unꝰqͥsq nr̃m habet suã. qͣnooqͥd ẽ fieri
pot̃. ut ego aliqͥd intelligã. cũ io ñ t̃celli¬
gͥaͥs. nec utr̃ intelligã tu scire possis ego
aũ sciã:  Manifestũ ẽ etiã rationales
qͦs uidemꝰ. aut lunas. aut luciferos. aut
ista uioeat: c̃ Nullo mͦ istd̃ dix̾mm. u Pos¬
sumꝰ gͦ uid̃e unũ aliqͥo multi simul. cũ

Expanded text:
erorum. Non enim solum videre, sed etiam audire potest aliquis hominum quod alius non audiat, et aliud aliquid quolibet alio sensu quisquam sentire quod alius non sentiat. Unde manifestum est et tuum nonnisi tuum, et meum sensum non esse nisi meum. A. Hoc idem respondebis de illo etiam sensu interiore? an aliquid aliud? E. Nihil sane aliud. Nam et ille utique sensum meum sentit meus, et tuum sentit tuus: nam ideo plerumque interrogor ab eo qui aliquid videt, utrum hoc etiam ego videam, quia ego me videre aut non videre sentio, non ille qui interrogat. A. Quid? ipsam rationem nonne unusquisque nostrum habet suam? quandoquidem fieri potest ut ego aliquid intelligam, cum tu id non intelligis; nec utrum intelligam tu scire possis, ego autem sciam. E. Manifestum est etiam rationales quos videmus, aut lunas, aut luciferos, aut ista videat? E. Nullo modo istud dixerim. A. Possumus ergo videre unum aliquid multi simul, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ ł asꝑe corpꝰ attingit᷑. Nam sic̃ ille intior
qͥd oesit ł satis sit ocłoꝵ sensui uidicat. sic
ipse sensꝰ oculor̃ qͥd desit ł satis sit colorib
uidicat. ltẽ sic̃ ule int̾ior de auditu nr̃o iui-¬
dicat utr̃ minꝰ an sufficient̾ intentꝰ sit. sic
iudicat auditꝰ ipse de uocib. qͥd ear̃ lenit̾ in¬
fluat. aut asꝑe ꝑstrepat. Non neceẽ est cȩ-¬
t̾os sensꝰ corporis ꝑseqͥ. lã enĩ ut opinar. ani¬
mũ aduertis. qͥo uelĩ dice̾. Ita scilicet sen

Expanded text:
niter vel aspere corpore attingitur. Nam sicut ille interior niter vel aspere corpore attingitur. Nam sicut ille interior quid desit vel satis sit oculorum sensui judicat; sic ipse sensus oculorum quid desit, vel satis sit coloribus judicat. Item sicut ille interior de auditu nostro judicat, utrum minus an sufficienter intentus sit; sic judicat auditus ipse de vocibus, quid earum leniter influat, aut aspere perstrepat. Non necesse est caeteros sensus corporis persequi: jam enim, ut opinor, animadvertis quid velim dicere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. iste uͦ in eo qd̃ etiã uiuit. In qͦ cũ ⁊
ille int̾ior. reꝑiat᷑. cur eũ meliorẽ putes
dic mͥ. Si it dix̾is qr ille istũ sentit. ñ te cre¬
do inuentur̃ regłam qua fig̾e possimꝰ oẽ
sentiens meliꝰ eẽ quã id qd̃ ab eo sentit᷑. ne
eẽ quã id qd̃ ab eo intelligit᷑. Hoc enĩ fal¬
n sũ ẽ. ꝙ homo intelligit sapientiã. ⁊ ñ ẽ
melior quã ipsa sapientia. Quã obrẽ uide
qͣ causa tͥ uisũ sit sensũ int̾iorẽ huic sen¬
sui qͦ sentimꝰ corpora eẽ p̃ferendũ. C sa
mod̾atorẽ ⁊ iudicẽ q̃ndã huiꝰ illũ eẽ cogno¬
sco. Nam si qͥd huic in officio suo defuerte.¬
ab illo tanꝗͣ debitũ a ministro flagitat. sic̃
aꝑire ocłm clausũ. ⁊ qd̃ deesse sentit impłẽ.
Nulli aũ dubiũ ẽ eũ qͥ iudicat. eo de qͦ uidi¬
cat eẽ meliorẽ. UCernis gͦ etiã istũ corpo¬
ris sensũ. de corporib qͦdãmodo iudicare:
ad illũ enĩ ꝑtinet uoluptas ⁊ dolor. cũ ł le¬

Expanded text:
n quo cum et ille interior reperiatur, cur eum meliorem putes dic mihi. Si enim dixeris, quia ille istum sentit, non te credo inventurum regulam qua figere possimus, omne sentiens melius esse quam id quod ab eo sentitur, neesse quam id quod ab eo intelligitur. Hoc enim falsum est; quia homo intelligit sapientiam, et non est melior quam ipsa sapientia.rem huic sensui quo sentimus corpora, esse praeferendum. E. Quia moderatorem et judicem quemdam hujus illum esse cognosco. Nam et si quid huic in officio suo defuerit, ille tanquam debitum a ministro flagitat, sicut aperire oculum clausum, et quod deesse sentit implere. Nulli autem dubium est eum qui judicat, eo de quo judicat esse meliorem. A. Cernis ergo istum etiam corporis sensum de corporibus quodammodo judicare? Ad illum enim pertinet voluptas et dolor, cum vel le
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ eã naturã q̃ tantũ ẽ neq itelligit
sic̃ ẽ corpꝰ exanime p̃cedit ea nat᷑a q̃ ñ
tantũ ẽ s etiã uiuit neq intelligit. sicuti
est anima bestiar̃. ⁊ rursꝰ hanc p̃cedat ea
quȩ simul ⁊ est & uuit. ⁊ intelligit. sicut
in homine mens rationał. nũ arbitraris
in nobis id est in his qͥb nat᷑a nr̃a cõplet᷑.
ut homines simꝰ. aliqͥo inuenire posse p̾stã¬

Expanded text:
 intelligit, sicuti est corpus exanime, praecedat ea natura quae non tantum est, sed etiam vivit, nec intelligit, sicuti est anima bestiarum; et rursus hanc praecedat ea quae simul et est et vivit et intelligit, sicut in homine mens rationalis; num arbitraris in nobis, id est in iis quibus natura nostra completur ut homines simus, aliquid inveniri posse praestan
Abbreviated transcription (Latin):
aut hȩc simul omiã conferenda arbitris:
CAu̾terit d̾s istã sceleratã dementiã.
Par̃ ne gͦ gaudendũ ẽ habere nos qͥodã in
animo. hanc ipsã dico bonã uoluntatẽ in cu¬
iꝰ cõꝑatione abiectissima sint ea quȩ cõme¬
morauimꝰ ꝓ qͥb adipiscendis multitudinẽ
uidemꝰ hominũ nullos labores. nulla ꝑicła re-¬
cusare: C Qauoendũ uͦ ac plurimũ. a so:
hoc gaudio qͥ ñ fruunt᷑. partio dãpno eos
affectos putas tantiboni: Cimmo ma¬

Expanded text:
aut haec simul omnia conferenda arbitraris? aut haec simul omnia conferenda arbitraris? E. Averterit Deus istam sceleratam dementiam. A. Parumne ergo gaudendum est habere nos quiddam in animo, hanc ipsam dico bonam voluntatem, in cujus comparatione abjectissima sint ea quae commemoravimus, pro quibus adipiscendis multitudinem videmus hominum nullos labores, nulla pericula recusare? E. Gaudendum vero, ac plurimum. A. Quid? hoc gaudio qui non fruuntur, parvo damno eos affectos putas tanti boni? E. Imo ma
Abbreviated transcription (Latin):
derandũ loco. Neq ideo tñ hoc qđ nunc ha¬
bemꝰ in manib impedit᷑: qͦminꝰ aꝑiat᷑ ut po¬
test. Nã q̃ro abste sit ne aliqͣ nobis uoluntal.
Nescio. Ahis ne hoc scire : C Eo hoc ne¬
scio. U Hichil gͦ deinceps me int̾roges. C Pr.
ꝑuenire: sermo tec̃ de hꝰcemodi reb non ẽ
habendꝰ. Postremo amicꝰ meus eẽ ñ potis: nͥ
uelis ut bene sit mͥ. Iã uͦ de te tu ipse uideris
utr̃ tͥ uoluntas nulla sit beatȩ uitȩ tuȩ.
faterr negari ñ pot̃. habere nos uoluntatẽ
Ege. iã uideamꝰ qͥd hinc conficias. U faciã
s dic etiã priꝰ utt̃ ⁊ bonã uoluntatẽ habere¬
te sentias. E Ed ẽ bona uoluntas. holũ¬
tas qua appetimꝰ recte honeste que uiuere.
⁊ ad sũmã sapientiã ꝑuenire. Modo tu uide
utr̃ rectã honestã q uitã ñ appetas. aut et̃
sapiens ñ uehem̃ter uelis. aut certe negare
uoluntatẽ Nũqͥo nã ei ulla ex parte dituci¬
as. aut honores. aut uoluptates corporis

Expanded text:
erandum loco: neque ideo tamen hoc quod nunc habemus in manibus impeditur, quominus aperiatur ut potest. 25. Nam quaero abs te, sitne aliqua nobis voluntas. E. Nescio. A. Visne hoc scire? E. Et hoc nescio. A. Nihil ergo deinceps me interroges. E. Qupervenire, sermo tecum de hujusmodi rebus non est habendus. Postremo meus amicus esse non poteris, nisi velis ut bene sit mihi. Jam vero de te tu ipse videris, utrum tibi voluntas nulla sit beatae vitae tuae. E. Fateor, negari non potest habere nos voluntatem: perge jam, videamus quid hinc conficias.sed dic etiam prius, utrum et bonam voluntatem te habere sentias. E. Quid est bona voluntas? A. Voluntas qua appetimus recte honesteque vivere, et ad summam sapientiam pervenire. Modo tu vide utrum rectam honestamque non appetas vitam, aut esse sapiens non vehementer velis, aut certe negare voluntatem? Numquidnam ei ulla ex parte divitias, aut honores, aut voluptates corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sensũ scilicet. u Pr̃ͦ C Pa meliꝰ est io
qd̃ etiã uiuit. quã id qd̃ tantũ est. . Eo
illũ sensũ interiorẽ. quẽ qͥd ẽ infra ratio¬
nẽ ⁊ adhuc nobis cõmunẽ cũ bestiis suꝑi¬
us indagauimꝰ. dubitaͬs ne huic sensui p̃¬
ponẽ qͦ corpꝰ attingimꝰ ⁊ quẽ iã ipsi corpo¬
ri p̃ponendũ eẽ dixisti: C Hullo mͦ dubi¬
tauerĩ.A Etiã hoc cur non dubites: uo¬
lo abs te audire. Non it potĩs dic̾e hc̃ sen¬
sũ interiorẽ iã in eo genẽ tͥũ illoꝵ eẽ po¬

Expanded text:
a melius est id quod etiam vivit, quam id quod tantum est. 12. A. Quid? illum sensum interiorem, quem quidem infra rationem, et adhuc nobis communem cum bestiis superius indagavimus, dubitabisne huic sensui praeponere quo corpus attingimus, et quem jam ipsi corpori praeponendum esse dixisti? E. Nullo modo dubitaverim. A. Etiam hoc cur non dubites, volo abs te audire. Non enim poteris dicere hunc sensum interiorem jam in eo genere trium illorum esse po
Abbreviated transcription (Latin):
mini tͥũ illar̃ q̃stionũ qͣs paulo ante ad
contexendũ ordinẽ hꝰ disputationis posui¬
mꝰ. nc̃ pͥma uersat᷑. lo est qͦmͦ manifestũ fi¬
eri possit qͣnus tenacissime firmissimeq
credendũ sit: dm̃ eẽ. Recte hoc tenes.
s eciã illd̃ diligent̾ tenere te uolo. cũ de
te ipso q̃rerẽ utr̃ eẽ te nou̾is: ñ solũ hoc

Expanded text:
mini, trium illarum quaestionum quas paulo ante ad contexendum ordinem hujus disputationis posuimus, nunc prima versatur, id est, quomodo manifestum fieri possit, quamvis tenacissime firmissimeque credendum sit, Deum esse. A. Recte hoc tenes: sed etiam illud diligenter tenere te volo, cum de teipso quaererem utrum te esse noveris, non solum hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mouet ocłm uidens. qͦ mouet ñ uidens:
indicat se utr̃q sentire. S utr̃ ⁊ seipsã hȩc
uita sentiat. q̃ se corporalia sentire sentit.
ñ ita clar̃ ẽ. nͥ qd se qͥsq intꝰ int̾rogans iue.¬
nit omẽm rẽ uiuentẽ fug̾e mortẽ. Quȩ

Expanded text:
n movet oculum videns, quo movet non videns, indicat se utrumque sentire. Sed utrum et se ipsam haec vita sentiat, quae se corporalia sentire sentit, non ita clarum est, nisi quod se quisque intus interrogans, invenit omnem re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Arbitror. etiã illd̃ eẽ manifestũ. sensũ
illũ int̾iorẽ ñ ea tantũ sentire q̃ accep̃ a qͥn¬
q sensib corporis. s etiã ipsos ab eo sentiri.
Non enĩ alit̾ bestia moueret se ł appetenoo
aliqͥd ł fugiendo. nͥ se sentire sentiret: ñ ad
sciendũ. nam hoc rati̾onis ẽ. s tantũ ao mo¬
uendũ qd̃ ñ utiq aliqͦ uioꝵ qͥnq sentit. Eõ si
adhuc obscur̃ ẽ elucescet. si aiãduertas qd
exempli grã sat ẽ. in uno aliqͦ sensu uelut
in iusu. Nanq aꝑire ocłm ⁊ mou̾e aspici

Expanded text:
nifestum, sensum illum interiorem non ea tantum sentire, quae acceperit a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo sentiri. Non enim aliter bestia moveret se, vel appetendo aliquid, vel fugiendo, nisi se sentire sentiret; non ad sciendum, nam hoc rationis est, sed tantum ad movendum, quod non utique aliquo illorum quinque sentit. Quod si adhuc obscurum est, elucescet, si animadvertas quod exempli gratia sat est in uno aliquo sensu, velut in visu. Namque aperire oculum, et movere asp
Abbreviated transcription (Latin):
suisti. Si enĩ homo aliqd̃ bonũ eẽ ñ possit
nͥ cũ uellet recte fac̾et : debuit hre lib̾am
uoluntatẽ. sine qͣ recte face̾ ñ posset. Non
enĩ qͥa ꝑ illã etiã peccat᷑. ad hoc eã dm̃ dediͤ¬
se creoendũ est. Satis gͦ causȩ ẽ cur dari de¬
buerit: qmĩ sine illa homo recte uiu̾e ñ po¬
test. Ad hoc aũ datã uel hinc intelligi pot̾:
q si qͥs ea usꝰ fuerit ad peccandũ. diumitꝰ
in eũ uindicat᷑. Qd̃ iniuste fieret: si nonso¬
lũ ut recte uiue̾t᷑. s etiã ut peccaret᷑ lib̾a
eẽt uoluntas data. Smodo enĩ iuste uindi¬
caret᷑ in eũ. qͥ ad hanc usꝰ eẽt uoluntate ad

Expanded text:
suisti. Si enim homo aliquod bonum est, et non posset, suisti. Si enim homo aliquod bonum est, et non posset, nisi cum vellet, recte facere, debuit habere liberam voluntatem, sine qua recte facere non posset. Non enim quia per illam etiam peccatur, ad hoc eam Deum dedisse credendum est. Satis ergo causae est cur dari debuerit, quoniam sine illa homo recte non potest vivere. Ad hoc autem datam vel hinc intelligi potest, quia si quis ea usus fuerit ad peccandum, divinitus in eum vindicatur. Quod injuste fieret, si non solum ut recte viveretur, sed etiam ut peccaretur, libera esset voluntas data. Quomodo enim juste vindicar