comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per personalem actõnem exigetur ibi
ubi petitur. Oreterea qd pondere
aut nuoau mensura otinetur ibida¬
ri d ubi petitur. nisi adiects̃ fuit .c.
modios ex illo orreo aut uini amp¬
phoras ex illodolio S iautem per
in remactõnem legatum petetur ⁊.
ibi peti dz ubi res est. ⁊ si mobir sit
res ad exhibendum agi ꝯhede posit
ut exhibeat rem. sic .n. uendicari a
legatario pot̾it.

Expanded text:
per personalem actionem exigetur, ibiubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini amphoras ex illo dolio'. si autem per in rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim uindicari a legatario poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Ri deuissor impetrauit a pota
at qiͣ satiffcurꝰ creditorib nec satisfa¬
cit modo heres debitoris parat᷑ est sol¬
u̾e creditorib q̃ro an pignora si deius
filio facile persuasit ut qr mutuam
qnͣtitatẽ acciꝑet anasepticio credito¬
re cyrographũ perscͥb̾et sua manu fi¬
lius eius ꝙ ip̃e impedit᷑ ẽẽt scrib̾e sob̃
ꝯmemoratõe domus ad filiũ pertinẽ¬
tis pignoris dande c̃ĩrebat᷑ an senus
int̾ cefa bona ⁊̃ hanc domũiure opti¬
mo possid̾e possit cũ prĩs seħeditate
abstinu̾it nec metũe ex hoc solo qd̃
mandante pr̃e manu suap̾scͥpsit in¬
strumtũ cyrogͣphi cum n consensum
suũ accõmodaint pr̃i aut signo suo
sua manu pignori domũ suã futurã
seius scripserat consensu mei obligi¬
tionẽ dedisse manifestũ est ¶Lutius
titius predia ⁊ mancipia que ĩ p̾diis
erant obligau̾at heredes eiuis p̾diis
inter se diuisis uel mancipiis de

Expanded text:
m Fideiussor impetravit a potesat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est solvere creditoribus: quaero, an pignora fideiussfilio facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum neque consensum suum accommodauerat patri aut signo suo dit: cum sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius praedia et mancipia quae in praediis erant obligauit: heredes eius praediis int
Abbreviated transcription (Latin):
functis alia substituerunt credi¬
tor creditor ẜ̾ea p̾dia cũ mancipiis
distraxit queritur an ip̃a mancipia
que sunt mͦ in p̾diis constituta ħ 

Expanded text:
functis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae sunt modo in praediis constituta,
Abbreviated transcription (Latin):
mamactipe ⁊ per epłam creditori man¬
dauit ut ei acced̾et cred̾et si filusex mĩ¬
successiss mall ꝯuenire s filiꝰ ꝯdẽpnat᷑¬
nus primꝰ p̾posu̾at seruũ mutuis peccu¬
cipere debitũ ⁊ solu̾e ꝯfugill seruus
⁊ is cui delegatus fu̾at dare p̾ciũ ordero
ueĩre dñm noĩe institoris negabat eo
noĩe fere ꝯueĩri posse qr nõ in eam rem
p̾poĩtꝰ suissz ꝯ autem ⁊ alia cĩdam gessisse
⁊ horrea ꝯduxisse ⁊ młtis soluisse idem.
seruus ꝓbaretur. p̾fectusãnone cotra

Expanded text:
iam accipere et per epistulam creditori mandauit, ut ei crederet: filius ex misuccessisset, mallet conuenire: sed filius condemnatnus Primus praeposuerat seruum mutuis pecuscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum autem et alia quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis soluisse idem seruus probaretur, praefectus annonae contra
Abbreviated transcription (Latin):
pectuũam soluit q̃uominꝰ autẽ ꝯ schͥ
potit ab eo cui soluit a temandati
iuditio ꝯsequturũ. simͦꝑ ignoran
fc̃m non sit dare se .x. sipriusqͣm id
fc̃m fu̾it ꝙ promisit ded̾it ñ iudebit᷑

Expanded text:
pecuniam soluit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui soluit, a te mandati iudicio consecuturum, si modo per ignorantfactum sit, dare se decem, si, priusquam id factum fuerit, quod promisit dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenditõnis dolia xͣl emptori accessura.
Cumcẽnt centũ in uenditoris fore pote¬
state Rusumest q̃ ualet dare.¬
dem Existnuo id posse me-
ꝙ meũ est sub adcone em̃e qr forte sepa¬
ratur meum esse desin̾e.
distrabant᷑. ¶Quinesciens lora sacͣ
uł religiosa uel publica ꝓpriuatis
comꝑauit. lic emptõ ñteneat ex ẽp¬
to tm̃adu̾sus uentlitorem exꝑietur ꝙ
consequat᷑ qd̾ int̾fuit eius ne decipẽt
qui uissus erat uenditio ñ ualet. Idẽ

Expanded text:
venditionis dolia sexaginta emptori accessura: cum essent centum, in venditoris fore potestate responsum est quae ve Existimo posse me id quod meum est sub condicione emere, quia forte speratur meum esse desinere.distrahantur. Qui nesciens loca sacra uel religiosa uel publica pro priuatis comparauit, licet emptio non teneat, ex empto tamen aduersus uenditorem experietur, ut con sequatur quod interfuit eius, ne d‹e›ciperetur. cui iussus erat, uenditio non ualet: idem
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃r. A Rborib quo uento deiectis ł
fundus cõꝑabit᷑ sũ sciente sũ ignorãte
uentlitore sũ aut emptor sciebat uł ig¬
norabat uł ut̾q eoꝵ hoc optin̾et q̃ in
suꝑiorib casib ꝓ edib data sunt.

Expanded text:
. Arboribus quoque uento deiectis uel fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat uel ignorabat uel uterque eorum, haec optinent, quae in superioribus casibus pro aedibus dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes pretiosissimã ꝑtẽsuarũ fortu
narũ reponũt uł cũ cella esfringit᷑
uł armariũ uł archa et custodes ple¬
rumq puniunt᷑ ⁊ itadiuus ant̃ e.
erudio claro rescͥpsit ait enĩposse eũ
horreis effractis q̃ cem hr̃e de serius cu¬
 lum ꝑtotã noctẽ uigilare debeet
coerrare calciatũ cũ armis ⁊ dolabris¬
ciu m̾cede seruanda ĩ balneis uesti¬
menta suscipiunt iudex astitutꝰ est
ut si quid in seruandis uestim̃tis
fraudulent admiserint ip̃ecognos

Expanded text:
ines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt, cum uel cella effringitur uel armarium uel arca: et custodes plerumque puniuntur et ‹ita› diuus Antoninus Erucio Claro rescripsit. ait enim posse eum horreis effractis quaestionem habere de serius culum per totam noctem vigilare debere et quoquo errare calciatum cum armis et dolabrisqui mercede seruanda in balineis uestiment‹a› suscipiunt, iudex est constitutus, ut, si quid in seruandis uestimentis fraudulenter admiserint, ipse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
oĩasm̃a est. Qnͣtũ ad infamiam
pertinet. młtũ interest ĩ cã q̃ ageba¬
tur causa cognita aliquid pñcia¬
tum sit anquedã extrinsecꝰ sũt elo¬
cuta. Nam exhiis infamia si irro¬
gatur penagͣuior ultͣ legẽ impoĩta
existimatdẽ conseruat ut et consti¬
tutũ est. ⁊ Rnsumut puta sieum

Expanded text:
ia est. Quantum ad infamiam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, ut et Constitu‹tu›m est et responsum. ut puta si eum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inicium sponsalioꝵ eod̃ temꝑe
fcm̃ accipiend̾ ẽ. s si ini id̃ tempus
concurrant. It si alitisponsa alt̾inu¬
pta sit ex sñia edicti punit᷑. ¶Cum
aut̃ fc̃m̃ notet᷑. ⁊̃ si cum ea nuptias:
qui uł sponsalia constituit qmͣ¬
uł uxorem duce̾ ñ pot. uł fas ñ estiẽ¬

Expanded text:
non initi‹um› sponsaliorum eodem tempore factum accipiendum est, sed si in id‹em› tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias uel sponsalia constituat, quam uxorem duce
Abbreviated transcription (Latin):
dare eũ tͥ oportuat labeo ait posse ⁊ ad
hibend̾ agi qm̃ fecit quominꝰ exhib̾et. S
ꝓtulus darioꝑte ita ait si fecisses eius.
Hoĩem quo casuad exhibend̾ ag̾e reum
posse. s situus mansiss ⁊̃ furti te actu¬
rum cum eo qui realiena ita situsur.
ut se sciret se iñuitodĩo uti aut d¬
Dñmsisciret prohibiturum ẽe.

Expanded text:
 eum oportuerit. Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet. sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sed si tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret se invito domino uti aut dominum si sciret prohibiturum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
chum s te mñ. euli tradidisse repet̾eate
pectuĩam pot̾o qr hominem accipientis
nonfec̾is ⁊ rursus si tuus est stichꝰ ⁊ ꝓ eui¬
cõne euis ꝓmitt̾e non uis. ñ lib̾abis
quominus a tepecciũ am repete possim

Expanded text:
chum, sed te tamen eum tradidisse: repetere a te pecuniam potero, quia hominem accipientis non feceris: et rursus, si tuus est Stichus et pro evictione eius promittere non vis, non liberaberis, quo minus a te pecuniam repetere possim
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qd̃ si dñs ratũ nonhũiss ⁊ si de¬
bita peccuĩa soluta fuiss ab ip̃o ꝓcurã¬
tore repetetur ñ .ii. qũ indebitũ datum
repetitur s cũ ob rem datam nec res se¬
quta sit ratihitõne non int̾tedenteł
ꝙr furtũ fac̾et pectiũe falsus ꝓcurator

Expanded text:
it. quod si dominus ratum non habuisset, etiamsi debita pecunia soluta fuisset, ab ipso procuratore repetetur: non enim quasi indebitum datum repetetur, sed quasi ob rem datum nec res secuta sit ratihabitione non intercedente: vel quod furtum faceret pecuniae falsus procurator,
Abbreviated transcription (Latin):
necteq sunt ueluti que fiunt restitu¬
endoꝵ edifitioꝵ gr̃a aũ in noualeaut
cum seruoꝵ gr̃a litis existimatiosoluit᷑
ꝯidutilius sit qͣm ip̃os dedi Denic a¬
at nobis doli exceptiosimodo bonefidĩ
possores sumus nam p̃doni ꝓbe dicetur
ñ debuisse in alienãrem suꝑuatuas
impensas fac̾e ut tñ potas eifiet tollẽ¬
dorũeoꝵ que sñ detrimento ip̃ius rei
post acceptũ iuditiũ id actori p̾stet᷑ ꝙ¬

Expanded text:
eque sunt ueluti quae fiunt reficiendorum aedificiorum gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique aat nobis doli exceptio, si modo bonae fidei possessores simus: nam praedoni probe dicetur non debuisse in alienam rem superuacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento ipsius rei post acceptum iudicium id actori praestet
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽct h̾editas in terd̃ durũ est. quid .n.
si post litem contestatã mancipia a¬
aut uum̃ta aut peccora deperier̃t dãp
it petitor restituta heditate dist̃xissi
aut mortalitatẽ pr̃are aut post ꝓpt̾
metum hꝰ periculi teme indefensum
ius suu relinqre.  redo fructus su¬
os non facit s augẽt ħeditatẽ. Iõ eoꝵ
quo fructus pr̃abit In bone fidĩ

Expanded text:
a esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? dam quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bon
Abbreviated transcription (Latin):
silius natus sit qr poterant płes naᷤ
ciꝰ per rerum naturam certũ fu̾at
iuum nasci.s sabinus et cassius
partem quartam petidebuisse qi
incertum eet antres nascerentur
nec rerum naturam intuendam iit
qua omĩa certa ẽẽnt ꝯfutura utiq
fierent s nost ram inscientiã ĩspiciẽ

Expanded text:
filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici deb
Abbreviated transcription (Latin):
aur .ł xxuiii. Et si restituatur ei
heditas ex trebelliano actõ in ei nõ
dabitur su sponte sũ coactus heres
eã adierit. ꝯmodius .n. est redcdli ei¬
quidom hedi tatem perinde autem̃
hñdsi ac si ip̃e adiiss heditatẽ contͣ
silegatus tp̃r legatõnis adierit et
restituit datur infidei omissariũ
actõ nec exceptõ trebelliani obstat
ex persona legati qr hoc legati per¬
sonale bñficium est. Ex quib ã
causis non cogitur legatus iuditi¬
um acciꝑe nec mutare iurare cogẽ¬
dus est s dare non oporte qr hoc ius¬
iurandũ in locum litis ꝯtestate su¬
ccedit. Edium noĩe legatus dãp¬
ni infecti ꝓ nutt̾e d aut uitiũ a̾mit¬
tere in possõem S ⁊ si dies actionis
exitura erit causa cognita adu̾sus
elm iuditium pretor dare d ut lis
ꝯtestetur ita ut inꝓuinciã tnͣsferat᷑
Si paterfam̃ mortuus ẽẽt relicto u

Expanded text:
um. Sed et si restituatur ei hereditas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: commodius enim est reddi quidem ei hereditatem, perinde autem habendum, ac si ipse adisset hereditatem. Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est. Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur. Si pat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissis coguntur iuditium rome
petipati su ip̃i adnuserĩt sũ serme
oꝵ s si postulatur inremactõ adu̾s
nũst̾iũ ei non sit ꝯcedenda actõ. si
uero ex instis serius de uno agatur
non sit inhibenda. Iul sñ distinctõe

Expanded text:
sis coguntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum. Sed si postulatur in rem actio aduersus ministerium ei, non sit concedenda actio, si uero ex multis seruis de uno agatur, non sit inhibe
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .x .i.ad̾. Si legatõnis tp̃re cius
secuum uł alienam rem em̾it aut
exalia causa posside ceperit noni
utiq cogetur eius noĩe iuditiũ ac¬
cipere ałr .n. potas dabitur legatis
cassius scribit qmͣius rome adierit
heditatem non ꝯpet̾e in eum actõẽ
ne impediatur legatõ ⁊ hoc uerũ

Expanded text:
. Si legationis tempore quis seruum uel aliam rem emerit aut ex alia causa possidere coeperit, non inique cogetur eius nomine iudicium accipere: aliter enim potestas dabitur legatis Cassius scribit, quamuis Romae adierit hereditatem, non competere in eum actionem, ne impediatur legatio, et hoc uerum
Abbreviated transcription (Latin):
aur .i .i. ad m̃em obligatonem
ꝓ contractu hñdam existimand̾ est ut
ubicuncs aliquis obligetur ⁊ contͣ¬
hi uideatur cimͣuis non ex crediticã
ban  dum erit si fatetur se deb̾e ꝑatũ¬
q dicat soluere audiendum eum dã¬
dumq diem tum ꝯpetenti cautela

Expanded text:
obligationem pro contractu habendam existimandum est, ut ubicumque aliquis obligetur, et contrahi uideatur, quamuis non ex crediti caubandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat soluere, audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit uł ꝯparauit uidetur nisi
aliolioco ut defend̾etur ꝯuenit ib̾idẽ
se defende slmquid dicimus eũ qui
a mercatore aliquid ꝯparauit adi
uena uenditlit quem scit inde ꝯfe¬
stim profecturum sior ibi bona pos¬
si deri s domiciliũ sequi eius at siqͥs
ab eo ciui tabernas ur asficinas cer¬
to loco ꝯductas hũit in ea causa est
rõnem. Nam ubisic uenit ut cõfestĩ
tot locis se defend̾e at si quo ꝯsistit
nondico iuire domicaiis tabermi¬
las per gulamorreum armarium
osficinam ꝯduxit sibiq distraxit
egit defend̾e se eo loco debebit.¶p̃

Expanded text:
disposuit uel comparauit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium sequi eius? at si quis ab eo qui tabernam uel officinam certo loci conductam habuit, in ea causa est abet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
tium conuentiones quedam actões
ptiouenditiolocatio conductio soci¬
etas ⁊modatum depositũ ⁊ cet̾i siles
contractus. s si mnalium cc̃tũ ñ res
non transeat subsit tñ cã elegant᷑
aristo celsosꝵ. ẽẽ obligatoem. Ut p¬
puta dedi tibi remut michi aliam
des. dedi ut aliquid facias Re.y. ⁊
hoc dedistichiĩut pamphylũ ma¬
numittas. manumisisti eiectus est
stichus. Iuł scribit in fc̃m actõem a
p̾tore dandam. Iule ait ciuilem inc̾tã
obmaleficium ne fiat ꝓmissũ fit. n¬
nlła est obligatõ ex hac conuentõne¬
¶s ⁊ cum nulla sr̃est cã pp̃ cõuen¬
tionẽgͥ nuda pactio obligatõem ñ
parit s parit exceptõem. Quiimmo
interdum informat ip̃am actionem
ut in bone fidei iudiciis solemus et¬

Expanded text:
tium conuentiones quaedam actiones ptio uenditio, locatio conductio, societas, commodatum, depositum et ceteri similes contractus.Sed et si ‹i›n alium contractum res non transeat, subsit tamen causa, eleganter Aristo Celso respondit esse obligationem. ut puta dedi tibi rem ut mihi aliam dares, dedi ut aliquid facias: hoc συνhoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus.Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait ciuilem incerti ob maleficium ne fiat promissum sit, nulla est obligatio ex hac conuentione.Sed cum nulla subest causa, propter conuenianus: Nuda pactio obligationem non parit, sed parit exceptionem quin immo interdum informat ipsam actionem, ut in bone fidei iudiciis. Pretor
Abbreviated transcription (Latin):
nit ꝯuenit ne temꝑe stãtuto dila¬
tionis dos reclclatur. s statim hoc s̃i
ualebit ne ex pacto actio nascatur
¶dem marcelł scribit ⁊ si in tutele

Expanded text:
nuenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non ualebit, ne ex pacto actio nascatur: idem Marcellus scribit. et si in tutel
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates regiones q maxie. uini. olei.
frumenti. pectiũaꝵ quo l uideatur
faciluis ⁊ leuib usuris inueniũt᷑ aliis
disficilius ⁊ gͣuib usuris.
ip̃r. Qd̾ si cphesi pet̾et᷑ ip̃asola sũmã
petetur necamplins quidẽ nͥ quid eẽt
stipłatus uł u temꝑis utilitas int̾uen̾it
Int̾dum iudex qui ex hx̃ actõne cognos¬
cit ꝯut arbitraua ab solu̾e rosi d cau¬
tione ab coexacta de petciũa ibi soluẽ¬
da uͥ ꝓmissa: quid .n. si ibi uł oblatã
peccisia actori dicatur uł depoĩta Rex
facili soluenda. nne debebit int̾d̾ ab sol
certoloco quid dare arbitͣria actõꝯpetit.¬

Expanded text:
ciuitates regionesque, maxime uini olei frumenti: pecuniarum quoque licet uideatur facilius et leuibus usuris inueniuntur, aliis difficilius et grauibus usuris.ictum Quod si Ephesi petetur, ipsa sola summa petetur nec amplius quid, nisi si quid esset stipulatus, vel si temporis utilitas intervenit. Interdum iudex, qui ex hac actione cognoscit, cum sit arbitraria, absolvere reum debet cautione ab eo exacta de pecunia ibi solvenda ubi promissa est. quid enim si ibi vel oblata pecunia actori dicatur vel deposita vel ex facili solvenda? nonne debebit interdum absolcerto loco quid dare, arbitraria actio competit
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł xu. ad̾. Utrũ autem omine p̾ciũ
restitũe debebit bone fidei possõr anuͦ
ita dem̃ si fc̃s locupletior uidend̾ est.
finge p̾ciũ acceptũ uł perdidisseł con¬
sumpsisse uł donasse ⁊ ubum quidẽ
ꝑuenisse ambiguũ est soluue hoc
ꝙ durat ⁊ putoseq̃ntẽ clausulã senat᷑
gua ut ita dems̃ ꝯputet si ft̃s sit locu¬
pena tardius p̾cio soluto ꝑuen̾it po¬
t̾it dici qr locupletior in totũ fc̃s est de¬
be uenire l de p̃cio solũ modo senatus

Expanded text:
um. Utrum autem omne pretium restituere debebit bonae fidei possessor an uero ita demum, si factus sit locupletior, uidendum: finge pretium acceptum uel perdidisse uel consumpsisse uel donasse. et uerbum quidem peruenisse ambiguum est, solumne hoc quod durat. et puto sequentem clausulam senatus gua, ut ita demum compet‹a›t, si factus sit locud etiam poena tardius pretio soluto peruenerit, poterit dici, quia locupletior in totum factus est, debere uenire, licet de pretio solummodo senatus
Abbreviated transcription (Latin):
norau̾unt excusata ignorantia siscie¬
Cet̾m dolo u̾sati sunt si nõ ꝓuocau̾int
cuud tñ si pauꝑtas eis non ꝑmisit ex¬
ein̾e neglexisti forte pectiũa accepta a¬
lii cessisti ut em̾et aut suata culpafor¬
te sigr̃a ductus aliũ passus esem̾e tene¬
ueris ¶ S ⁊ siseruus quem emisti fug̾¬
⁊ si quidem dolo tuo teneb̾is si dolus nõ
int̾uenit nec culpa ñ teneb̾is nͥ adħ ut
caueas si inpot̾atem tuã int̾uen̾it tere¬

Expanded text:
noraverunt, excusata ignorantia est: si scieceterum dolo versati sunt, si non provocaverunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? exemere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emere, teneberis. sed et si servus quem emisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non intervenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caveas, si in potestatem tuam pervener
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stare o ciupcurat S ⁊ si de sanitate
serui ułꝓcuratori cautũ est aut cãmpt̃
aut de cet̾is itiis idem erit dd̾ aũ sicl¬
fundo q̃m mͥ enut ꝓcurator fructus cõ¬
secruntus estohos quo offitio iudicis

Expanded text:
procurat. Sed et si de sanitate servi procuratori cautum est aut caveri potest aut de ceteris vitiis, idem erit dicendum. aut si culfundo quem mihi emit procurator fructus consec
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. In hoc iudiciũ hoc uenit qd̾ coĩ
noĩe actũ est aut agi debuit ab eo qui
uendicaretur fundi pars per exceptõem
iudicio metũ aget᷑ equitate ip̃iꝰ iu¬
dicii retiñe possim ꝯsid̾and̾ est qd̾ qͥdẽ
magis puto qr bona fide iudiciũ est
coĩ diuidendo s ħ itasi metũ agatur
et̾m sialiena u̾o partem meã ñ erit
underetiñe possim s is qiui a meem̾it an
retin̾e possit uidend̾ est. ¶Nam ⁊ siuẽ¬
dicaretur ab eo pars impendioꝵ noĩe q̃
ego fecissem ita ut ego pot̾am retentõ¬
nem fac̾e ⁊ ueri estut ⁊ in hac sp̃e expen¬
se retineant᷑ que cũ ita retineant᷑ sint
iudiciũ darideb̾em in sociũ ⁊̃ manente
rei ꝯmumone diu̾sũ est .n. cũ qĩ ĩ rẽ meã
impendo que sit aliena aut ꝯͣs hoc .n.
tasu ut qĩ in rem meam impendo tm̃
retentõem meã habeo qr neminem
mͥobligare uoluiat cũ puto rem
tytii eẽ que sit menii aũ ẽẽ mͥꝯmunẽ
cum alio qͣm est idago ut aliquem

Expanded text:
ium In hoc iudicium hoc venit, quod communi nomine actum est aut agi debuit ab eo, qui licet, si vindicaretur fundi pars, per exceptionem iudicio mecum agetur, aequitate ipsius iudicii retinere possim, considerandum est. quod quidem magis puto, quia bonae fidei iudicium est communi dividundo: sed hoc ita, si mecum agatur. ceterum si alienavero partem meam, non erit unde retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo pars, impendiorum nomine, quae ego fecissem, ita ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectiudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diuersum est enim, cum quasi in rem meam inpendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, tantum retentionem habeo, quia neminem mihi obligare uolui. at cum puto rem Titii esse, quae sit Maeuii, aut esse mihi communem cum alio quam est, id ago, ut alium
Abbreviated transcription (Latin):
uł edis ⁊ si u̾bo donationis dñs obstĩ¬
litatẽ ann remittit idẽ erit dicend̃
qiͣ ñ sit donatios tnͣcactio quid tñ sino¬
uissimꝰ erat annus stilis in quo ei rei¬
miserit u̾ius dic̾e̾tur ⁊ si friores ub̾es
fiunt ⁊ sic locator ñ deb̾e eũ ad compu¬
tatc̃em uocari. ¶Cũ quidã de fructuum
alio rescripto ita continet᷑ nouã rem
desid̾as ut pp̃ uetustatẽ uineaꝵ remssi¬
otibi detur. ¶Idem cũ quidã naue a¬
missa uecturã quã ꝓ inuecto acceꝑat
repefet rescriptũ est ab antoñio angu¬
stoñ ĩmitoꝓcuratorẽ cesaris hancab
couecturam repet̾e comere uehendi frũ¬
ctus ñ fit ꝙ ĩ omibus personis simili¬
ter obseruand est. ¶ ubitũq tm̃ rei¬
missionis r̃o het᷑ ex causis supͣ delatis
ñ id ꝙsua int̾est condustor cõsequit᷑¬

Expanded text:
 et si uerbo donationis dominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari. Cum quidam de fructuum alio rescripto ita continetur: 'Nouam rem desideras, ut propter uetustatem uinearum remissio tibi detur.' Item cum quidam naue amissa uecturam, quam pro mutua acceperat, repeteretur, rescriptum est ab Antonino Augusto non immerito procuratorem Caesaris aeo vecturam repetere, cum munere vehendi functus non sit: quod in omnibus personis similiter observandum est. Vbicumque tamen remissionis ratio habetur ex causis supra relatis, non id quod sua inte
Abbreviated transcription (Latin):
nis in solidũ ẽẽ possũt. Silege operis lo¬
lege re locatũ eẽt nec autẽ re iocari id
impleto temꝑe cõductõnis remansit
in conductõne non solũ reconduxisse
uidebitur s ⁊̃ et pignoꝵ iudetur du¬
rare obligatio s hoc ita u̾m est si nõ
a luis pro eo inpriore conductõneres
obligau̾at huius eium nouus con¬
sensus crit nec̾tarius. eadem cãerit

Expanded text:
nis in solidum esse possunt.Si lege operis lolege relocatum esset: nec ante relocari id impleto tempore conductionis remansit in conductione, non solum reconduxisse uidebitur, sed etiam pignora uidentur durare obligata. sed hoc ita uerum est, si non alius pro eo in priore conductione res obligauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit
Abbreviated transcription (Latin):
q fracta sit non erit ex locato actio si im¬
pericia facientis erit huic sententie ad¬
dendũ erit nͥ ꝑiculũ quoz inse artifex
receperit tunc .n. ⁊ si uitio mat̾ie id eue
n̾it erit ex locato actio. ¶ Si fullo uesti¬
menda pollienda accipit eaq mures
roserunt exlorato tenet᷑ cluia debuit ab
hac te caue ⁊ si pauliũ fullo permutaũ
⁊ alii alt̾uis ded̾it ex locato actõne tene¬
bitur etiam signamis fu̾it. ¶ Ex̾ci¬
tu ueniente mugrauit cõoucto dem̃ hos

Expanded text:
 factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim nit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migr
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃e Siuero creditor ignorass ego autẽ
scissem t̃t mãdati me agẽtẽ ꝯmlreex¬
cludend̾ ẽe me autem creditoriten̾i.
goppon̾e cau̾e debebit exceptõe se siusã
uo alieno int̾cedit s res ip̃a int̾cessio¬
ne in dñm restituenda est actio. R¬

Expanded text:
 si vero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori tenerire potest, cauere debebit exceptione se non usuram uo alieno intercedit: sed rescissa intercessione in dominum restituenda est actio.
Abbreviated transcription (Latin):
dun̾e ait dd̾ cst quid . .n. sun rempr̃is
cuplex sit. Is quisemel depeccłioe¬
git rursus auctod peccłio de residuo
debiti ag̾e potest Sinã annua exce¬
subueĩri ei adu̾sus emptorẽ ds si alia
exceptõe eatenꝰ subueĩri ei ut deducta
qnͣtitate qm̃ a uenditore ꝯsequi potu¬
iss ab emptore residuũ ꝯscqͣtur In

Expanded text:
is cuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua excesubueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subueniri, ut deducta ea quantitate, quam a uenditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur.In
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiaria sunt uł sacrophagi ⁊ ue¬
ctura ⁊ quicquid corꝑiscã añqmͣ se¬
peliatur ꝯsũptus est fum̾s impensam
ẽẽ existimo. ¶Monumentũ autẽ se¬
pulcri id eẽ dicimꝰ diusadrian᷑ rescͥp¬
sit qd̃ monumentud est qd̾ cã numi¬
endi eius locift̃msit. in quocorpꝰ im¬
poĩtũ sit. Itaꝙ si ampłiꝰ ꝙ eclificari
testator iussit ueluti cirtuitũ porti¬
cat̃oes eos sũptus fun̾is causa non est.¬

Expanded text:
 uel sarcophagi et uectura: et quidquid corporis causa antequam sepeliatur consumptum est, funeris impensam esse existimo. Monumentum autem sepulchri id esse diuus Hadrianus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, ueluti incircum porticationes, eos sumptus funeris causa non es
Abbreviated transcription (Latin):
Si tñ seruus peccłiaris uolũtate filiif̾
in cuius peccłio erat uł seruns inca¬
tins eius nauem ex̾cuit p̃r̃ dñs ue qͥ

Expanded text:
en seruus peculiaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominusue, q
Abbreviated transcription (Latin):
ni infecti uelit caueri debebit abse¬
tem defend̾e ĩ competenti tribuna¬
li et ꝓuincia. Cet̾m cogi eũ ĩ inpro
uinciam de roma abire uł ecͣcriouł¬
fendere durũ est. ¶ Defend̾e aut̃ est
id fac̾e qd̃ dñs in litem fac̾et et cau̾e¬
ydonee nec debebit durior conditõ¬
ꝓcuratoris fĩ qmͣ est dñi preterqͣm

Expanded text:
ni infecti uelit caueri: debebit absetem defendere in competenti tribunaia. ceterum cogi eum etiam in provincia de Roma abire vel e cofendere durum est. Defendere autem id facere quod dominus in litem faceret, et cavedonee: nec debebit durior condiuratoris fieri quam est domini, praeterquam
Abbreviated transcription (Latin):
audici ecuiuest et ordinariũ adn¬
apparet.¶ait p̾tor cuius noie cius¬
actionem dari sibi postulauit ucũ
uiriboni arbitratu defendat ẽt ẽi¬
quo noĩe agit idratum br̃e eũ ad¬
quem ea respertinet bomiuiri ar¬
uitratu satisdet.Iciuũ p̃toriui¬
sumest eum qui aliciũ noĩe ꝓcu¬
rator exꝑt᷑ eund̾ ĩ defensione sui¬
cipere ¶si cuus in rem suam ꝓcu¬
rator int̾ueniat adhus erit dicend̃¬
defende eũ deb̾e nisi forte ex neccĩta¬

Expanded text:
est et ordinarium adapparet. Ait praetor: "Cuius noactionem dari sibi postulabit, is ri boni arbitratu defendat: et eio nomine aget id ratum habere quem ea res pertinet, boni viri arbitratu satisdet". Aequum prasum est eum, qui alicuius nomine procuritur, eundem etiam defensionem suscipere. Si quis in rem suam procurator interueniat, adhuc erit dicenddefendere: nisi forte ex nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut tu mͥ eamdem crederes ancredita fi.¬
Seret dixi in huimodi ꝓpositonib non
ꝓpriis u̾bis nos uti nanitalẽꝯ tctũ n¬
⁊̃. donatõemẽe ꝑ n peccuniam creditã.
dona focm aute nẽẽ q ñ ea mente pec¬
cunia daretur ut oĩno penes accipi¬
entẽ man̾et. creditũ ñẽe qr ex soluen¬
gitur si is qui pectisiam hac condone
acceꝑat ut mͥ in creditũdaret acceptã
ded̾it non forte creditam magui . n ar¬

Expanded text:
ut tu mihi eandem crederes, an credita fieret? dixi in huiusmodi propositionibus non propriis uerbis nos uti, nam talem contractum neque donationem esse neque pecuniam creditam: donationem non esse, quia non ea mente pecunia daretur, ut omnimodo penes accipientem maneret: creditam non esse, quia exsoluenbligandi. igitur si is, qui pecuniam hac condicione accepit, ut mihi in creditum daret, acceptam dederit, non fore creditam: magis
Abbreviated transcription (Latin):
reo cui uł mandati uł neg̾oꝵ¬
gõꝵ actõe uł noĩe obligatꝰ est. ticio
ant̾actio competit cũ eo cui manda¬
uit aliena negotia gerenda ⁊̃ añꝙͣ.
Ip̃e quicqm̃ dño pr̃aret quia id eiab¬
esse uidetur in quo obligatus est
alistratus. liii. edicti monitorii.
Cumpr̃ edi testam̃to postumo tuto¬
rem ded̾it isq tutelamint̾im admĩstͣ¬
u̾it nec postumus natus fu̾it cũ eo ñ

Expanded text:
 cui uel mandati uel negotiorum gestorum nomine obligatus est. Titio autem actio competit cum eo, cui mandauit aliena negotia gerenda, et antequam ipse quicquam domino praestet, quia id ei abesse uidetur in quo obligatus est. 28 Callistratus libro tertio edicti monitorii. Cum pater testamento postumo tutorem dederit isque tutelam interim administrauerit nec postumus natus fuerit, cum eo non
Abbreviated transcription (Latin):
ordĩs ꝯstitutũ eid̾ aliũ subtutorẽ sub¬
stitutum siliginẽ miscendo corrũpi¬
sse attr ita p̾ciũ siliginis q̃ in publi¬
cum emptierat curatori inflictum
ẽẽ quaci actõe curator tũ subcura¬
tore experiripossit et consequuiout¬

Expanded text:
ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi
Abbreviated transcription (Latin):
li etiam augustus consulatum
osferret et ex hiis trebatius ꝑi¬
tior casello casellus trebatio elg
quentior fuisse lr̃ osfilius utͦ
doctior casellu scripta non ex¬
tant nisiunus liber bñdc̃oꝵ tre¬
batii qm plures s minus freq̃n¬
tantur ¶post hos quoz quin
tus turbo fuit qui offilio ope¬
ram dedit fuit autem patriciꝰ
et transit a causis agendis ad
ius crule maxime postqͣm quĩ¬
tum legatum accusauit nec op¬
tinuit apud gaium cesarem
Is est quintus legarius qui cũ
affrice horã ten̾et infirmũ turbonẽ
applicare non permisit nec aquã
haurire quo noĩe cũ accusauit
⁊ circondefendit et extat cuis oro
satis pulcħrima que inscribitur
proquinto legatio ẽubo doctis¬
simus qd̾ hĩtus est iuris publi¬
ci et priuati et qmͣ płes utrius
operis libros reliquit sinone
⁊ antiquo usus asfectauit sc¬
bere et ideo parum libri eius

Expanded text:
li etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior.Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, Trebatii complures, sed minus frequenta‹n›tur.Post ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario.Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et privati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone antiquo usus affectavit scribere et ideo parum libri eius
Abbreviated transcription (Latin):
inc uidendũz deusu ⁊ ħ̾i¬
tituitur ⁊̃ nudususus .i.¬
uisdem modis cõstitui solz
qnib ⁊ usus fruct᷑.¬
id̾ est domus usus relictus
Uaut młri si marito pot̾¬
n ⁊ cum uitu libertus fuit

Expanded text:
nc videndum de usu et habtituitur etiam nudus usus, iisdem modis constitui solet, quibus et usus fructDomus usus relictus mulieri: si marito, poteet cum libertis, fu
Abbreviated transcription (Latin):
ctiorem porro hic ñ uidet᷑ ee locupleti¬
oril eare quã religioni dedicauit nͦ mo¬
uet quicqmͣ qui em̃et nͥ a marito ac¬
cepiss. Nam ⁊ si pauꝑior fiẽt ea nili
ut si uxori maritus sepulture causa
conauerit ita demum locum fieri intel¬
ligi mulieris cum corpus humatus
net locus donatoris scd̾m hoc si uxori sue
monum̃tũ purũ maritus magnifici¬
nide ⁊ si marit᷑ ad obligoem uxori
donauit uł locum in ciuo ius publicũ
qd̾ ꝓmiserat facet uł ut ħe dempublicã
dedicaret si ⁊ locus sacer. ¶ S siqͥd
um ꝓ ea ine edei sacras posint ual
donatio. ¶ Si maritus heres ĩstitut᷑
repudiet ⁊ heditatẽ donatonis a. Iur scͥ¬

Expanded text:
ro hic non videtur fieri locupletior in ea re quam religioni dicavit. nec movit quemquam, quod emeret, nisi a marito accepisset: nam etsi pauperior ea fieret, nisi  illud suadet, si uxori maritus sepulturae causa donaverit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: net locus donatoris. Secundum haec si uxori suae monumentum purum maritus magni prProinde et si maritus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus publicum quod promiserat facere, uelut aedem publicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si qum pro ea in aede sacra posuerit, ualet donatio. Si maritus heres institutus repudiet hereditatem donationis caus
Abbreviated transcription (Latin):
ratuis autẽ cuius oppinionẽ pomp̃ nõ
improbat uenditioni donatoins cau¬
sa int̾ uirsi ⁊ uxorem ft̃am ulliꝰ ẽẽ mo¬
menti. Si modo cũ aniniũ maritus uẽ¬
dendi si hr̃et. Iocirco uenditõem cduen¬
t̾us sit ut donaret enĩu̾o acut aĩmũ
uendendihr̃et ex p̾cio eiremisit uẽ¬
ditionem quidem uale reniissionem
autẽ hasteñ non uałe qr latentis fcaz
iocupletior itaq si res quindecim ue
nationis cã uiruł uxor seruitute no:
utatur putoamitti seruitutẽ. u̾m ꝑ
post diuortĩ condiciposse. ¶Suixor
uł maritus exceptõe quadam donati¬
onis cã submou̾i uoli̾t fcã aiudice
dicetur ei cui donatũ est. ¶ Con¬
cessa autem donatõne sepulture cau¬
sa. Nam sepulture cã locũ maritoab
uxore uł ct posse donari constat ⁊ siqͥ¬
dem ꝯtułit faciet locũ religiosum.
Noc autẽex eouenit ꝙ defimrisol ca

Expanded text:
opinionem Pomponius non improbat uenditionem donationis causa inter uirum et uxorem factam nullius esse momenti, si modo, cum animum maritus uendendi non haberet, idcirco uenditionem commentus si‹t›, ut donaret: enimuero si, cum animum uendendi haberet, ex pretio ei remisit, uenditionem quidem ualere, remissionem autem hactenus non ualere, quatenus facta est locupletior: itaque si res quindecim uennationis causa uir uel uxor seruitute non utatur, puto amitti seruitutem, uerum post diuortium condici posse. Si uxor uel maritus exceptione quadam donationis causa summoueri uoluerint, facta a iudice  sed condicetur ei, cui donatum est. Concessa donatio est sepulturae causa: nam sepulturae causa locum marito ab uxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum. hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet ea
Abbreviated transcription (Latin):
cã ꝯmixta sit si separi nõ pot̾ nec do¬
natd̃em impediri. Siseparari potest
cet̾a uale idqd̃ donatũ est nõ ualẽ
Si debitor uiri pectiũam iussu mariti
uxori ꝓmiserit nichil agri. ¶ Si
uxor uiri creditori donationis cã pro¬
miserit ⁊ fideuissorẽ ded̾it u uuru liba

Expanded text:
commixta sit, si separari non potest, nec donationem impediri, si separari possit, cetera ualere, id quod donatum sit non ualere. Si debitor uiri pecuniam iussu mariti uxori promiserit, nihil agitur. Si uxor uiri creditori donationis causa promiserit et fideiussorem dederit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
uicit competit pot̃ qͥri ⁊ puto ñ cõpe¬
tere si paratus sit reus tnfferre iudi¬
tium in se sub exteptõe hac si collusũ
non eẽ soluendo. Idem ponp̃ resert

Expanded text:
uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione hac 'si collusum non esset soluendo.Idem Pomponius r
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e in noĩe euis geras. ueluti uena¬
les nuntios coemendo uł aliquam
negociatd̃em ineundo. Namsi qd̾dã¬
ꝓnũ ex ea resecutũ fu̾it tesecitur lu¬
crũ uo absentem. Qd̾̃ sim ciubda
lucrũ ft̃m fu̾it ⁊ in quibdãdãpnũ
absens cõpensare lucrũ cũ dãpno d
fũunt negotia qui ap̃ hostes deces¬
sit ħ actio danda erit s filius famł¬

Expanded text:
facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum uero absentem: quod si in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare lucrum cum damno debeius, fuerunt negotia, qui apud hostes decesec actio danda erit.Sed si filii fam
Abbreviated transcription (Latin):
auistrat᷑. S i pater filie noĩe dotem
ꝓmisiss ⁊ eam añ nptias emancipa¬
sset non resoluit᷑ ꝓmissõ N lamcũ ⁊¬
añ nptias pat̾ moreretur nichomiũ
h̾edes euis ex comꝓmissione obligati
manebunt Que debitorem filium
daͣti tibi erit non obligatus s effici¬
tur ut id qid̾ actõne depecctio seruari
a patre poterat in dotem sit Mrcelł¬
ait. Siuegͥ cum filio post hec siue
cum patre ag̾e institu̾it exceptione
pacti conuenti submouebit᷑ actione
autem de dote si exꝑiat᷑ consequitur
qd̃ inpectulio fuisse apparinit eo tẽp
quo dos ꝓmttebant. utiq si post

Expanded text:
ine dotem promisisset et eam ante nuptias emancipasset, non resolvitur promissio: nam et cum ante nuptias pater moreretur, nihilo minus heredes eius ex promissione obligati manebunt. Quae debitorem filium sed efficit, ut id, quod actione de peculio servari a patre poterat, in dote sit. Marcellus. sive igitur cum filio post hac sive cum patre agere instituerit, exceptione pacti conventi summovebitur: actione autem de dote si experietur, consequetur quod in peculio fuisse apparuerit eo tempore quo dos promittebatur: utique si post
Abbreviated transcription (Latin):
Si in duos fu̾nit sic opmissũsic ut si dis¬
mendo possunt dissentire. S suta
sit ut tercius eis ass assum̾et᷑ simpheo¬
rintipasr tũ queramsꝰ si in duos arbi¬
tros sit ꝯpromissum ancog̾eeos p̾tor
futura pp̾ naturalem hoĩnũ ad dis¬
senciend̾ facilitatẽ. Qm̃ in impari .ñ.
ant inuenitur pars maior ciñ arbi¬
trio stabitur s usitatũ est ⁊̃ induos
ꝓpmitti ⁊ d pͥtorcog̾e arbitros n ñ
ꝯsentiant t̾tiacertam elige p̾mc̾¬
elsus. liii. ¶ auctoritati pareatus¬
d̾ scribit. Si in tres fu̾it ꝓmissũ
susfic̾e quid̾ duoꝵ consensũs ⁊ si ita
presens fuit t̾cius. aliocnũ absente
eo l duo ꝯsentiant arbitriũ ñuałe
cuua in ples funt ꝯpmissũ ⁊ potuit
trib iudicib datis ꝙ duo ex consen¬
su abiente tertio iudicaiunt nichil
ad ptorem ñ pertin̾e labeo ait dũ młi¬

Expanded text:
Si in duos fuerit compromissum, sic ut si dismendo possunt dissentire. Sed si ita sit, ut tertius assumeretur symphoPrincipaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an cogere eos praetor futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari enim ant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est etiam in duosmitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritati pareatuit, si in tres fuerit compromissum, sufficere quidem duorum consensum, se‹d si› praesens fuerit et tertius: alioquin absente eo licet duo consentiant, arbitrium non ualere, quia in plures fuit compromissum et potuit tribus iudicibus datis quod duo ex consensu absente tertio iudicauerunt, nihiad praetorem non pertinere Labeo ait, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nã accepiss a seruo ⁊ reddidit magi¬
dem q̃aitũ anpeccuĩa ab eo repetipos¬
sit sendisi is qui pignori accepiss ma¬
gidemalienam scit ap̃ se pignori depo¬
ni furti eũ se obligasse. Iõ si pectiñam
aseruulo accepiss redimendi furti cã
posse repeti. s si nescissz alienã ap̃se
deponi ñ ẽe furẽ. Itẽ si petciuĩa eĩ noĩe
ta ẽet ñ posse ab eo repeti.
pectiũam ⁊ tibi solui eã meate repeti¬
cisses meum esse siue ignorasses:

Expanded text:
 accepit a seruulo et reddidit magidem: quaesitum est, an pecunia ab eo repeti possit. respondit, si is qui pignori accepissgidem alienam scit apud se pignori deponi, furti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, si pecunia eius nomine, ta esset, non posse ab eo repeti. pecuniamque tibi solvi: eam me a te repeticisses meum esse sive ignorasses
Abbreviated transcription (Latin):
cudum fructu ⁊̃ fectus est sicut lac pi
lus ⁊ lana itaq agni ⁊ edi ⁊ uituli sta¬
timpleno iure sunt bone fidei possor̃is
⁊ fructuarii part᷑ uero ancillaꝵ ĩ fru¬
ctu ñ est itaq ad dĩmm ꝓpͥetatis sꝑtinet

Expanded text:
cudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et vituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii. Partus vero ancillae in fructu non est itaque ad dominum proprietatis pertinet:
Abbreviated transcription (Latin):
aulł. D̾ ecl actõe ꝓ socio ꝯsequiturut
alt̾a actone ꝯtentus cẽ debeat qi utraꝙ
actõ ad rei ꝑsecutõem respicit ñ ut fur¬
furtiactõem ẽe si per fallam ⁊ dolomaloa
ab mou̾it qui .n. sñ dolo malo ñtenet᷑

Expanded text:
um.Sed actione pro socio consequitur, ut altera actione contentus esse debeat, quia utraque actio ad rei persecutionem respicit, non ut furfurti actionem esse, si per fallaciam et dolo malo amouit, quia, cum sine dolo malo fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
mandati s ex uendito si h̾editatem¬
uendidimꝰ uł ex pristina cã man
datiag̾e debenꝰ ut siccũ fi deiussor¬
reũ ꝓcuratorẽ ded̾it. ¶ Is cui heditas
hedem uire dabit ꝓcuratorẽ. ¶ S¬

Expanded text:
ma‹n›dati, sed ex uendito si hereuendidimus, uel ex pristina causa dati agere debemus: ut fit cum fideiussorrocuratorem dedit.Is cui hereditas est heredem iure dabit procuratorem.
Abbreviated transcription (Latin):
dabit. ¶Cogentur ⁊ successores argẽ¬
tarii ed̾e rões. Qd̃ si płes sint ħedes ut
umis hat solus ad edictionem cõpel¬
litur. s si om̃s hñt: et unus edi desie¬
ret cũ om̃s ad edictionẽ complendist.
Quid .a. sihunuł ⁊ deploratus unus
edidit ut dubitare quis m̾ito de fide
edictõis possit ⁊̃ cet̾iedẽ debent aut c̾te
płes fu̾int argentarii a quib edictio
desideratus. Nam ⁊ sipłes tutores tu¬
telam administrauerunt simł autẽ
om̃s edere debent aut uniꝰ edictionisb.¬
scrib̾e. ¶ Exigitur autẽab ad u̾sario
argentarii iusiurand ñ calũpine cã
postulare. edisibi ne forteur suꝑua¬
tuas rões ł quas ht̾. edi sibi postulent¬
eẽ labeo ait ultro circoq dandi acci¬
piendi credendi obligandi soluẽdi.¬

Expanded text:
dabit. Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelletur: sed si omnes habeant et unus ediderit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilis et deploratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide iones possint, etiam ceteri edere debent aut certe t et si plures fuerint argentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurandum non calumniae causa postulare edi sibi: ne forte uel superuacuas rationes uel quas habet edi sibi postuletesse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi
Abbreviated transcription (Latin):
tum petatur. ñ iubet p̾tor u̾batesta¬
menti edere iõ fortasse qr hedes solent
habere exemplum testam̃ti.
quida fisco petatur aua instr̃a dila¬
tori cogatur edereqm̃que ad eamca¬
sampertinerent ex qua cãse deferre
ait argentarie mense excitores rõnes
quie ad se ꝑtinent edent aiecto die ⁊ cõ¬
sule. Huius edicti rõ equissima est nã
equũ fuit id qd̃ mei causa ⁊ fecitĩeit
quodam modo instr̃m michiedi. ¶S
⁊ filius fam̃continetur ħiu̾bis ut uł
dit. tunc idadimitend̃ ⁊ pr̃i questum
refert. ¶S siscruus argentariãfecit¬

Expanded text:
tum petatur, non iubet praetor uerba testamenti edere: ideo fortasse, quia heredes solent habere exemplum testamenti.quid fisco petetur, alia instrumenta delatori cogatur edere, quam quae ad eam causam pertinerent, ex qua se deferre ait: 'Argentariae mensae exercitores rationem, quae ad se pertinet, edent adiecto die et consule'. Huius edicti ratio aequissima est: namaequum fuit id quod mei causa confecit meum quoda‹m›modo instrumentum mihi edi. Sed et filius familias continetur his uerbis, ut uel dit tunc id admittendum, cum patri quaestum refert. Sed si seruus argentariam faci