comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icituris quipossidet siue aui¬
ilit siue natiałr possideat
tam̃sicolomis. ait p̾tor. de
se sifamna meadeiecit.etio¬
ꝯsequens fuit adic̾e. au̾fam¬
ilia tua deiecit. Deiecissea¬
sius mamb quis deiciat. an
mea exmea noluntate deiec¬
it: egoindeor deiccisse. quo¬
posse sab ait.⁊alcius nomi¬
ne altum ocimni. sic tñ. siab
alcoeorumlitis estima cõfu¬
erit prestita ñ.n. excrisatus ẽ
qui inssu alicunis deiecit. n
mag̃ q̃ siuissu alicimus occi¬

Expanded text:
icitur is qui possidet, sive civiliter sive naturaliter possideat:tamen si colonus. Ait praetor: "dese, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere "aut familia tua deiecit". Deiecisse asuis manibus quis deiciat anmea ex uoluntate mea deiecerit, ego uideor deiecisse.Quoposse Sabinus ait et alterius nomine alteri eximi, sic tamen, si ab altero eorum litis aestimatio fuerit praestita non enim excusatus est, qui iussu alicuius deiecit, non magis quam si iussu alic
Abbreviated transcription (Latin):
icet dubitatum antea fuit utr̃
ẜuus dunitarat an lib̾tus iiran¬
do prono obligaretur in bus
que lib̾tatis causa mpomint
cum uerius est non ałr qmͣ libe¬
rum obligari. adeo aut solemꝰ
insuirandii aẜins exigere utl
hureligione astrictiposteaqmͣ
sue potestatis ẽe cepissent mran¬
dinctitatem bant dummodo
incontinenticum mamiissꝰ
estant iiret aut ꝓmictat licet
aut circadomum minisopas
⁊̃ nr̃orum ꝑsonas inserere In
eum qui ipubes urauerit.s.¬
qui ⁊ uirare potit danda ẽ
utslis actio oꝑarum nomnĩe
cum pubes tamen fc̃us erit
p̃t tñ ⁊ impubes operas dare

Expanded text:
icet dubitatum antea fuit, utrum servus dumtaxat an libertus iurando patrono obligaretur in his quae libertatis causa imponuntur, tamen verius est non aliter quam liberum obligari. ideo autem solet iusiurandum a servis exigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haberent, dummodo in continenti, cum manumissus est, aut iuret aut promittat. Licet autem circa donum munus operas etiam uxorum personas inserere. In eum, qui impubes iuraverit, scqui et iurare potuerit, danda est utilis actio operarum nomine, cum pubes tamen factus erit. potest tamen et impubes operas dare
Abbreviated transcription (Latin):
am patrui subiti uissi motus que
us ad sũũ ꝑiculum afflictũ ger¬
mane kĩne nelim audias eũ et
sicomperit ħita adinissa rẽ seuere
exequaris.d¬
ege ul de ui .pu. tenetur qui tũ ĩ¬
ꝑium põtatemue hr̃et ciuem rõa¬
num adu̾sꝰ ꝓuotatõnẽ necau̾it.
u̾b̾au̾t. uisserit ue quid fĩ antqd

Expanded text:
ni patrui subici iussi, motus querusque ad summum periculum adflictum, Gemine carissime: uelim audias eum et, si compereris haec ita admissa, rem seuere ex‹e›quarisege Iulia de ui publica tenetur, qui, cum imperium potestatemue haberet, ciuem Romanum aduersus prouocationem necauerit uerberauerit iusseritue quid fieri aut
Abbreviated transcription (Latin):
tione fecerit quine hominem
dolo .m. incluserit obsed̾it qui¬
ue fererit quomimnꝰ sepeliatur
quomag̃ sinus diripiatur di¬
strãhatur quiue ꝑ uim aliqm
obligau̾it nam eam obligacio¬
nem lex rescindit.: Si de ui ⁊
posẜone uil dñio querat᷑ añ tog¬
noscend̃ ec̃ de ui qmͣ de ꝓpͥctateͦ
rei dunus puiuis. G. Rpsit¬

Expanded text:
ium fecerit: quique hominem dolo malo incluserit obsederit: quiue fecerit, quo minus sepeliatur, quo magis funus diripiatur distrahatur: quiue per uim sibi aliquem obligauerit, nam eam obligationem lex rescindit.Si de ui et possessione uel dominio quaeratur, ante cognoscendum de ui quam de proprietate rei diuus Pius τῷ
Abbreviated transcription (Latin):
nt ꝙ mant iam fiat ptĩ
opent puta cum ꝑhibe f
fundam̃ta posiusti postea
cum ꝯuenssem ne reuqu¬
um opus fieret ab sente i¬
meignorante mereliqu¬
um opus pfecisti uł ofun

Expanded text:
vi et clam fiat, partim opere. ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum convenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: vel
Abbreviated transcription (Latin):
tinendum est ut ibi eiobligationẽ
q̃ sequele locum obtinz principalis
accedit cũfusa sit obligatio.Quociẽs

Expanded text:
tinendum est, ut, ubi ei obligationi, quae sequellae locum optinet, principalis accedit, confusa sit obligatio: quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
nocau̾it nec minꝰ Hriq ꝯnocati
fũt cad̃ lege tenent᷑. S e⁊ si ulli
duocati nulliq pulsati sunt ꝑni
niriã tñ ex boĩs aliens quitl ab¬
latũ sit hͣc .l. teñ enm ꝗid sec̾it.

Expanded text:
uocauerit. Nec minus hi, qui conuocati sunt, eadem lege tenentur. Sed si nulli conuocati nullique pulsati sint, per iniuriam tamen ex bonis alienis quid ablatum sit, hac lege teneri eum qui id fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ge uil. te ui publica tenentur.
tercia uonorum ex lege ml
publicatur ei cant est nt ien¬
ator sit ei ne decurio aut ullũ
honorẽ capiat neue meũ ordi¬
nen sedeat neue uitex sit iuide¬
licet ex oũn honore qͣr infam¬
is ex senatꝰ.cõ. carebit cad̾ re¬
naͣ afficiũt᷑: ⁊ qui ad penã legis
uil de ui prinata retliginitar. ⁊
siꝗs ex naustagio dolo .i. quid¬

Expanded text:
ge Iulia de ui publica tenentur. tertia bonorum ex lege Iulia publicatur et cautum est, ne senator sit, ne decurio, aut ullum honorem capiat, neue in eum ordinem sedeat, neue iudex sit: et uidelicet omni honore quasi infamis ex senatus consulto carebit. Eadem poena adficiuntur, qui ad poenam legis Iuliae de ui priuata rediguntur, et si
Abbreviated transcription (Latin):
sint nec int̾ nos acq eos pꝰlumno
opꝰ eẽ cũ ⁊ uli ap̃ nos ⁊ ⁊ lib̾tatẽ suã
et dominiũ reꝵ suaꝵ eq̃ acq ap
ppłi pot̾ati est subiestꝰ siue is feda¬
tus est sũ nõ. Item sũ equo sed̾e ĩ am¬
iciciã obnenit sñ fed̾e ⁊p̾bensũ ẽ.¬

Expanded text:
nos atque eos postliminio opus est, cum et illi apud nos et libertatem suam et dominium rerum suarum aeque atque apud populi potestati est subiectus: siue is foederatus est item, siue aequo foedere in amicitiam uenit siue foedere comprehensum e
Abbreviated transcription (Latin):
n uiriboni nob̃ p̃sunt sic eos q
bent uibos eẽ intelngend̾ ẽ ac fu̾it
ap̃ nos rei ex ciuitatib fed̾atis ⁊
Onut apre filiꝰ ita uxor amarito
uire pꝰlimmnuĩ recupari pot̾ set
tunc cũ ⁊ uolu̾it mlr̾ ⁊ ad huc a¬

Expanded text:
neque uiri boni nobis praesunt, sic eos, qui bent, liberos esse intellegendum est.At fiunt apud nos rei ex ciuitatibus foederatis et on ut a patre filius, ita uxor a marito iure postliminii recuperari potest, tunc, cum et uoluerit mulier et adhuc a
Abbreviated transcription (Latin):
tum est uł raptum ⁊ nõ
toactis homimib ac h̾
de eo dampno qd̃ dolo .iii.
in turba est datum ẽ ⁊ si
nõ ip̃e turbam coegit set
uł alius contraxit uł ip̃e
ex turbafuit iclcuto illud
quid edictũ pp̃ attrocita¬
tem furti quadrupplicipe¬
nam contineatur at h du¬
pli s ⁊ ħ ⁊ illuclintra ãnũ
tribuit exꝑiucli faculta
linquentur scissa forte uel

Expanded text:
 raptum etiam non coactis hominibus: at hic de eo damno, quod dolo malo in turba datum est, etiamsi non ipse turbam coegit, seduel si alius contraxit uel ipse ex turba fuit.Idcirco illud quidem edictum propter atrocitatem facti quadrupli poenam comminatur, at hoc dupli.Sed et hoc et illud intra annum tribuit experiundi facultatlinquuntur, scissa forte uel
Abbreviated transcription (Latin):
pulsaret turba fu̾it tollecta
isꝙd ẜuus m̃s meaturba a¬
liq̃ pclid̾it cũ eo q pulsabat
ag̾e possũ quiipe cuium turba
dolo .ii. dampuũ datũ sit
sic tñ suit dampnũ daret ĩo
cepat ced̾e cetetimi si alia cã
ũberancli fu̾it cessat ħ accõ.¬
Sei siꝗs ipeturbam ꝯuocas¬

Expanded text:
pulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo damnum datum sit: sic tamen, si, ut damnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa uerberandi fuit, cessat actio.Sed et si quis ipse turbam conuocas
Abbreviated transcription (Latin):
sit: confestim cumtico ag̾e
istente condõe obligat᷑. ac si
ticõ acceptum fecissem se¬
ins existente condõne oung¬
ari pot̾̃ id cuto. hectam narie
quam homme ue mortuo
desunt ẽe res inquam senis
obligaret᷑ acceptiłce int̾põi¬
ta sr est homo quem sems¬

Expanded text:
rit, confestim cum Titio agere istente condicione obligetur: at si Titio acceptum fecissem, Seius existente condicione obligari potest. idcirco haec tam uarie, quod homine mortuo desinit esse res, in quam Seius obligaretur: acceptilatione interposita superest homo, quem Se
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus fu̾o. deinde semꝓin¬
anum fundum. deinde ennd̾
o scipulor prior tipło. non no¬
detracto nsufr̃ lib̾ab̾is. s ad¬
huc ate recte fundi nsum fr̾
petam. quid gͦ ẽ. cum mnichi
fundum ded̾is. is quoq nb̾a¬
br̃. aquo detracto usufr̾ fũ

Expanded text:
pulatus fuero fundum Sempronianum, deinde eundem alio stipulor, prior stipulatio non nodetracto usu fructu liberaberis, sed adhuc a te recte fundi usum fructum peterem. quid ergo est? cum mihi fundum dederis, is quoque liberabitur, a quo detracto usu fructu
Abbreviated transcription (Latin):
sisolifilio. qui in põtate sua
sit dari quis strolatus sit nõ
recte filio soluetur. qmia fun
psc̃a obligõm magis quam
ue hẽdes cius pet̾ent. paiame

Expanded text:
si soli filio suo, qui in potestate sua sit, dari quis stipulatus sit, non recte filio soluetur, quia filii persona obligationi magis quam ne heres eius peteret, palam est,
Abbreviated transcription (Latin):
cñ cohites er opligabr. et qͣms
comienisse mideaturne.abaliohe¬
de quamticõ pet̾et᷑ tamen muti¬
le pactum conuẽtum cõrdib
sibiant fiio suo quis scipulet᷑
emancipatosilio recte solrat᷑.
foz ad rem ptinz quod ꝗs fino

Expanded text:
 eius, obligabitur. et quamuis conuenisse uideatur, ne ab alio herede quam a Titio peteretur, tamen inutile pactum conuentum coheredibus sibi aut filio suo quis stipuletur: emancipato filio recte soluitur. neque ad rem pertinet, quod qui fi
Abbreviated transcription (Latin):
it mpendenti ustcapionẽ
iulius ait. Nam sidomimiᷤᷤ
reu̾sus fu̾it intelliginnis
usucaptum ñbi decesfit
dubitananplegem corne¬
liamad successorem enis ꝑ¬
tmeat maccellus posse plen¬
nis ficcom legis accepi:ꝙ̃ai¬

Expanded text:
em Iulianus ait: nam si dominus reuersus fuerit, intellegi usucaptum: si ibi decesserit, dubitari, an per legem Corneliam ad successores eius pertineat.Marcellus posse plenius fictionem legis accipi. que
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ tale quicũꝙ ꝓtulerit. od.¬
odie ꝗ edc̃a ꝓpoita toio .i. corrũ¬
punt fũ pena plectunt᷑. Si uẽ¬
ditor m̃suras publice ꝓbatas ui¬
ni frumentiut cum̾l rei ant ep̃¬
tor corruꝑit dolo ue .ii. fraudem
fer̾it qnͣti eares est euis duppli

Expanded text:
qui tale quicquam protulerint. odie qui edicta proposita dolo malo corrumpunt, falsi poena plectuntur.Si uenditor mensuras publice probatas uini, frumenti uel cuiuslibet rei, aut emptor corruperit doloue malo fraudem fecerit: quanti ea res est, eius dupli
Abbreviated transcription (Latin):
duob testĩa p̾buit erita au¬
teps fides naçillat qm̃ trimi¬
ne fłi teneat᷑ nec dubitand
est.: Qͥ se pro milue gessit
et illicitis insignib usus est
uł fło dupplomate meas cõe¬
auit pro admnissi qͣlitate gra¬
uissime pumendꝰ est. d¬

Expanded text:
ita anceps fides uacillat, quod crimine falsi teneatur, nec dubitandum est.Qui se pro milite gessit uel illicitis insignibus usus est uel falso duplomate uias commeauit, pro admissi qualitate grauissime puniendus est. 2
Abbreviated transcription (Latin):
qr dominiũ in eo mutatur h¬
uic accõm locũ er̃. ⁊ gñaliter
dicimus quo cãu inẜno dñi¬
uiul mutatur uł amitaitur

Expanded text:
quia dominium in eo mutatur, huic actioni locum esse. Et generaliter dicimus, quo casu in servo dominium vel mutatur vel amittitur
Abbreviated transcription (Latin):
eret ⁊̃ si alt̾rꝰ noĩe edid̾it uĩ sñ
noie uti de caie ag̃e licẽt.⁊ si⁊
dempnatꝰ sit qui id fecit ĩsta¬
bilis ex lege ẽẽ iubetur. ¶ ea¬
uendend̾ ue ciraũit et eiꝗ ni
dicaiset sine lib̃ sine ẜuus sit

Expanded text:
etiamsi alterius nomine ediderit uel sine nomine, uti de ea re agere liceret et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur. Eauendendumue curauerit. Et ei, qui indicasset, siue liber siue seruus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Si hrs enm nõ manuumisit.
lb̃um eum g ͦ cẽiusẜat: eiq
legañat. hes eum manimisit.¬
istimant. hunc extestõ nb̃tatẽ
consequi. secundum legatum

Expanded text:
manumiserit, liberum eum esse iusserat eique legaverat: heres eum manumissit.istimant hunc ex testamento libertatem consequi: secundum hoc lega
Abbreviated transcription (Latin):
posside uent oe̾s glebas critũ¬
ambulet. s sufficit ꝙ ubr ꝑ
temeius fundimcroredũ
m̃te ⁊ cogitaconekt fit ut
totum fundumusꝙ adtͥ¬
minum nerit posside. On¬
certamꝑtem rei posside nẽo

Expanded text:
es glebas circumambulet: sed sufficit quamlibet partem eius fundi introire, dum mente et cogitatione hac sit, uti totum fundum usque ad terminum velit possidere. Incertam partem rei possidere nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quod si ante litem ꝯtestatã
opus restitu̾e de bebit damp¬
num non caitiet ceisus scͥ¬
bit. siquidem ip̃e feci quotͥ
aqua plnmia noceat. mea mi¬
pensa tolse mecogendum.
siquis alus qui ad me non
ꝑtinz suffic̾e. ut paciar te tolłe

Expanded text:
quod si ante litem contestataopus restituere debebit, damnum non sarciet. Celsus scribit, si quid ipse feci, quo tibi aqua pluvia noceat, mea impensa tollere me cogendum, si quid alius qui ad me non pertinet, sufficere, ut patiar te tolle
Abbreviated transcription (Latin):
appareat ꝙ actũ est id solũ ꝑ accep¬
tilacõnem sublatũ ẽ si ñ apperet
om̃s stiplacõnes solute sunt dũ¬
modo illud sciamus siego aliud
accepto tuli aliudtu nrogasti nd
ualere acceptilacõnem. dem
cis .x. ille R ndit accepto facio. dẽ¬
n mnutilis acceptilatõutilehẽat pactũ
q̃zit᷑ ⁊nisi in hoc quo consensũ est
ht̃ pactumdicet aliquis p̃t gͦ nõ cẽ
cũ sensus.R. cur nõ possit fingam
cũqui accepto ferebat scientem pru¬
dentemq nullius cẽ momẽti accep¬
tilationem ⁊ sic acceptotulisse quis¬
hoc dubitat non mec̃ pactum cu
sensũ paciscendi nõ hũit. S uus
coĩs sicut um ex dm̃s stipulari p̃t
ita ⁊̃ acceptum rogare umiexdm̃s

Expanded text:
id solum per acceptilationem sublatum est: si non apparet, omnes stipulationes solutae sunt: dummodo illud sciamus, si ego aliud accepto tuli, aliud tu rogasti, nihil valere acceptilationem. Idemcis decem?" ille respondit "facio". Iden inutilis acceptilatio utile habeat pactum, quaeritur: et nisi in hoc quoque contra sensum est, habet pactum. dicet aliquis: potest ergo non esse consensus? cur non possit? fingamus eum, qui accepto ferebat, scientem prudentemque nullius esse momenti acceptilationem sic accepto tulisse: quis dubitat non esse pactum, cum consensum paciscendi non habuerit? Servus communis sicut uni ex dominis stipulari potest, ita etiam acceptum rogare uni ex dom
Abbreviated transcription (Latin):
nõ u̾bis contractũ est.. filius .f.
pt᷑ ut selib̾ et qr up̃e obligatus ẽ
pr autẽ acceptum rogando nichagit
cũ nõ sit ip̃e obligatuss ⁊ filiusidem
erit ⁊ inẜuo dicend̾ nam ⁊ ẜuusaccep¬

Expanded text:
non verbis contractum est. Filius familias t, ut se liberet, quia ipse obligatus est, pater autem acceptum rogando nihil agit, cum non sit ipse obligatus, sed filius. idem erit et in servo dicendum: nam et servus acce
Abbreviated transcription (Latin):
ullo si accone locati de dommoli¬
b̃tus est negat cum furti recte
actiuũ. labeo item si suti egis¬
set priusꝙͣ ex locato cũ eo ag̾ct᷑
et añꝙͣ de surco uiclicaretur lo¬
de finto ⁊ surabeo ab solui d¬

Expanded text:
ullo actione locati de domino liberatus est: negat eum furti recte acturum Labeo. item si furti egisset, priusquam ex locato cum eo ageretur et, antequam de furto iudicaretur, loet fur ab eo absolui d
Abbreviated transcription (Latin):
utradhredes seie anadhrdes ti
pamphala ciꝰ enis quidem est cu¬
ius ea fint tunc cum ꝑeret u̾m
hidem si moram fideiissarie lib̾¬
tati fec̾it ꝯpellendũ ꝑatum quo¬
q ad lib̾tatem ꝑducere. Luci
ꝯmodo illũ ⁊illum intuo uidi¬
cio erit ut hr̃s bonos lib̾tos et
medicos ꝙ si ogolib̾tatẽ eis dedis¬
c̾unt medici ẜ meiꝰ mamimissi
abea quesalario expleto reliq̃¬
tunt cam quero anfiderꝰ ib̾tas¬

Expanded text:
t. ex Pamphila, eius quidem esse, cuius ea fuerat tunc cum pareret: uerum heredem, si moram fideicommissae libertati fecit, compellendum partum quoque ad libertatem perducere.Luciuscommendo illum et illum: in tuo iudicio erit, ut habeas bonos libertos et medicos. quod si ego libertatem eis dedisfecerunt medici serui eius manumissi ab ea, qui salario expleto rel‹i›querunt eam': quaero, an fidei
Abbreviated transcription (Latin):
militum suoꝵ ꝑ om̃ia rata ẽẽt
uoluntas suppma c̃ ⁊ institrit᷑
⁊ sb̃stitutus mꝯtinenti prius¬
qm adirent hrditatem decessis¬
ncrũq directo accepissent. corũ
asit quia pagano lib̾tatem et

Expanded text:
militum suorum per omnia rata esset voluntas suprema, cum et institutus et substitutus in continenti, priusquam adirent hereditatem, decessissi utrumque directo accepissent. eorum autem, qui a pagano libertatem et
Abbreviated transcription (Latin):
stichꝰ archarius ꝓbante dño ⁊
testas exhibet nec postea nomẽ
ullum fecit. q̃ro an si bn qui mi¬
mis soluendo fuunt debitores
dum uideatur ꝯdc̃om sat̾fc̃m¬

Expanded text:
Stichus arcarius probante domino b›scriptas exhibet nec postea nomen ullum fecit: quaero, an, si qui minus soluendo fuerint debitores, ndum uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
tioms reddende ita uideri ꝑuisse
si om̃e ex eo ꝙ gesẜ it recte dessõa
põt reddid̾it. ñam alteram ⁊ dõõ¬
nem humamore int̾pretacõne
ret expectare sat̾fũit. Stichus
⁊ damas ẜiumcisi rationes red¬
dideritis liberi estote q̃itum est.
an nõ solũrationes ueꝵ siqua cõ

Expanded text:
tionis reddendae ita uideri paruisse, si omne ex eo, quod gessit, recte desiderari potest, reddiderit: nam alteram condicionem humaniore interpretatione ret, exspectare satis fuerit. 'Stichus et Damas serui mei, si rationes reddideritis, liberi estote': quaesitum est, an non solum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ium et sexntenses decesfit. anni
.uiii. inquolib̾tas erat dilata. ex
eos annos uii. dilate lib̾tatis
p̾hendisse quiꝯputandi funt a
torem ꝓbaretur Spondoforus
cum filiamca infamilia meanp̾¬
ẜit sirationes ydonee mee filie ad¬
m̃istratas reddiderit lib̾esto filia

Expanded text:
 et sex menses decesserit, anni octo, in quos libertas erat dilata, ex eos annos octo dilatae libertatis comprehendisse, qui computandi sunt a torem probaretur. 'Spendophorus, cum filia mea in familia nupserit, si rationes idonee filiae meae administratas reddiderit, liber esto': filia
Abbreviated transcription (Latin):
sitoꝙ reliquor est peculli soluat᷑¬
Lib̾tatem itatest̾o dedit cubit̾ ser¬
uũ meuncum marciauꝰ filiꝰ me¬
lis .xiiii. an ampleuerit ratiom¬
h redditib libex eẽ uolo post
mortem testoris tutores cubito
redactos expensaunt eudem tu¬
toribꝰ demde filius impubes deces¬
sit cui mater hr̃s extitit ⁊ tutorẽ
tutele iudicio filirꝯ dempnatu
ħiunc cubitus adlib̾tatem ꝓclam¬
offerens rationes unius anmi
die mortis testatorisꝙ ced̾e subscti¬
pte fu̾unt. q̃sitũ est ancas quo
rationes quas tutores peritulo
egunt cubitus ꝯpellireddere de¬

Expanded text:
quod reliquum est peculii, soluatur.Libertatem ita testamento dedit: 'Cupitum seruum meum, cum Marcianus filius meus sedecim annos impleuerit, rationibus redditis liberum esse uolo': post mortem testatoris tutores Cupito redactos expensauit eisdem tutoribus: deinde filius impubes decessit, cui mater heres extitit et tutorem tutelae iudicio filii condemnatum habuit: Cupitus ad libertatem proclamofferens rationes unius anni in diem mortis testatoris, quod ceterae subscriptae fuerunt. quaesitum est, an eas quoque rationes, quas tutores periculo suo egerunt, Cupitus reddere
Abbreviated transcription (Latin):
enũ cardiꝰ ex soluerit uerũ si
manifeste studiũ nõ soluẽtis
eirei paratũ ut lib̾tatib mo¬
ra fieret et ꝓbaret᷑ repsentan
imusit de mamimittendis ser¬
uis ip̃ius tutoris ⁊ is a tutela
excusatus suerat. q̃ro an eisd̃¬
eius ip̃iꝰ tutoris ⁊ is atitela
excusatus fũat q̃ro an eisdem
ẜuis lib̾tatẽ pr̃are debent tu¬
tores qui in locũ ercusatida¬
titutelam admĩstrent. Re.ẜ¬

Expanded text:
rit: uerum si manifeste studium non soluentis ei rei paratum, ut libertatibus mora fieret, probaretur, repraesentandcommisit de manumittendis seruis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem servis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tutelam administrarent. re
Abbreviated transcription (Latin):
lie suc naturali ꝯcordiam anci¬
llam suam donauit. Item post¬
ca test̾o filie sue cum alus ꝙ b¬
dam ancillam suam supra scri¬
ptamlegauit utimanumitt̾e¬
tur. quero an septicia filianatu¬
ralis anciliam supscriptam ⁊a¬
mimict̾e cogi possit. pans. rꝵ
sũmo pr̃e naturali denacio an¬
cille fuit. ne pr̃is naturalis
naturał indiciũ in cetexis le¬
gatis filia agnouit nõ posse
cam ꝯpelli ancillam ꝓpriam
lib̾tatem ꝓducit quia nõ sibi

Expanded text:
liae suae naturali Concordiam ancillam suam donauit: idem postea testamento filiae suae cum aliis quibusdam ancillam supra scriptam legauit, ut manumitteretur: quaero, an Septicia filia naturalis ancillam supra scriptam manumittere cogi possiuo patre naturali donatio ancillae fuit neque patris naturalis iudicium in ceteris legatis filia adgnouit, non posse eam compelli ancillam proprialibertatem perducere, quia non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
indiem usq pub̾tatis filu su ac¬
nemsticho reddi uoluisse. Stichꝰ
ẜlus mens iubeo utdet pr̃etq fi¬
ne ullaꝯtrou̾siatotaureos et ut
ip̃minamimittant fidei eoꝵ ꝯmi¬
asse extitisse ꝓponeretur ꝓ solidot
dandum. Hrde filio meosuo ex
assemstituto lib̾tatem dedit ib u̾
ba decems dispensator mens scue¬
ius milsicus ⁊ uctormauillica seiu
ꝯtubnalis in annos singulos oc
tolib̾i sint siquos in imast̾io filu
mei ẽẽ uolote aut seue fili k̾mc pe¬

Expanded text:
in diem usque pubertatis filii sui acnemseruus meus iubeo ut det praestet fine ulla controuersia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei eorum commiasse extitisse proponeretur, pro solido dandum.Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec uerba: 'December dispensator meus, Seuerus uilicus et Uictorina uilica Seueri contubernalis in annos octo liberi sunto: quos in ministerio filii mei esse uolo: te autem, Seuere fili c
Abbreviated transcription (Latin):
ad occidend patũ est ꝯtin s et io
qd̃ ani atoriũ appellatur ẜħ so
lũ nõt᷑ in ea lege qd̃ hominis ne¬
candi cã ht. s et senatꝰ consulto
relegariiusa est ea que nõ quid
malo. aĩo s malo exͦ metlicancu¬
tum. ad dcepcõnẽ dedit ex quo e¬
a q̃ acceꝑat deçesẜit. alio se¬
natus con. effectũ est ut pigniẽ¬
taru situi teme sicutam salamã¬
drã acontũputa capax aut bon¬
bustrũ mandragoram aut id ꝙ
lustramenti cã ded̾it catharidas
pena teneant hiꝰ leg̾. It is
tuiꝰ familia sciente co adipisten¬
de et recupande possonis cã ar¬
ma sumpẜit.: It ꝗ actor sedi¬
cionis fuerit etꝗ nanfragiu

Expanded text:
ad occidendum paratum est, continet, sed et id quod amatorium appellatur: sed hoc solum notatur in ea lege, quod hominis necandi causa habet. sed ex senatus consulto relegari iussa est ea, quae non quidem malo animo, sed malo exemplo medicamentum ad conceptionem dedit, ex quo ea quae acceperat decesserit. Alio senatus consulto effectum est, ut pigmentarii, si cui temere cicutam salamandram aconitum pituocampas aut bubrostim mandragoram et id, quod lustramenti causa dederit cantharidas, poena teneantur huius legis. Item is, cuius familia sciente eo apiscendae reciperandae possessionis causa arma sumpserit: item qui auctor seditionis fuerit: et qui naufra
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ int̾em̾it. Duiꝰ adria¬
nus Rpsit eũ qui hõĩcm occid̾it
siue occitendi aĩo ħ admisit ⁊ ab¬
solui possit ⁊ ꝗ hoĩem ñ occid̾it
si uuln̾aũit ut occidat ꝓ homici¬
dadãpnand̃ et ex te dstituend̾
Bnã sigladiũ strmx̾it ⁊ in eo ꝑ¬
tuseit inlubitate occidendi aĩo¬

Expanded text:
hominem interemit. Diuus Hadrianus rescripsit eum, qui hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse, et qui hominem non occidit, sed uulnerauit, ut occidat, pro homicida damnandum: et ex re constituendum hoc: nam si gladium stri‹n›xerit et in eo percusserit, indubitate
Abbreviated transcription (Latin):
sulae deportatio est et ommu
lent hochie capite puniri insibo¬
nectiore loco poĩti suerunt ut pe¬
nã leg̾. corñ. sustineant humi¬
liores aũt solent uł bestiis sõ¬
iti. altiores u̾o deportantur m
insulã transfugas .s. ubicũq
iuenti fũint quasi hostes int̾

Expanded text:
nsulae deportatio est et omnium lent hodie capite puniri, nisi honestiore loco positi fuerint, ut poenam legis sustineant: humiliores enim solent vel bestiis subici, altiores vero deportantur in insulam. Transfugas licet, ubicumque inventi fuerint, quasi hostes inter
Abbreviated transcription (Latin):
dehrditatis sit. Itaq agitatͦ
num h regla longins pducen¬
dasit. ut sipłes ẜm legati sint
usis posse mepunum reliqͦ
acquirerepossiom. ¶si e ꝑtehe¬
redi institutoẜnus legatus sit

Expanded text:
editatis. itaque agitatur, num haec regula longius producenda sit, ut, si plures serui legati sint, usis posse me per unum reliquorum adquirere possessionem.Si ex parte heredi instituto seruus legatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
erit stiplõ. nonsecue ac siꝙͥ
pond̾e m̃io mensura contin¬
etinz ane adieccõne pond̃¬
is nium̾ m̃sure stipłatꝰ ẽem¬
cani non demonstrat icco ł
fundum dari nõ adiecto
nomme qd si abinicõ id ag¬
ebatur. ut quod quocum
die sist̾es uł si nõ stetiss pec¬

Expanded text:
erit stipulatio, non secus ac si quod pondere numero mensura continetur sine adiectione ponderis numeri mensurae stipulatus essemcari non demonstrato loco, uel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres et, si non stetisses, pec
Abbreviated transcription (Latin):
ex dẽe arbitm meo opus efft̃m
non desid̾ant. id añ kłas in¬
mas effiti non .i quod nõ est
arbittꝰ ut fret. quod fr nõ
pot̾at. ant succ fm ẽ.etum

Expanded text:
e dicere arbitratu meo opus effectunon desiderauit id ante kalendas Iunias effici, id est qu‹o› non est arbitratus ut fieret quod fieri non poterat. aut si
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑um ẽe cepit opus. añ di
em cam effici non posse pena
commissa ẽ cum uendet.
anquid ꝓmisitemptorifi¬
demssores p̾stari et rem uẽ¬

Expanded text:
futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est. Cum uenderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem uen
Abbreviated transcription (Latin):
ditate adeunda delib̾at ⁊ idem
dñdum est. s sipostea cognou
se h̾rdem institutum qm anci¬
lla peꝑit placet hoc quo cãu ꝯ¬
uemiendũ ẽẽ hoc tñ cãuip̃e ma¬
mumitt̾e debebit non matri
tradere. s ⁊ sidirecto lib̾tas da¬
ta fu̾it ancille ⁊ hoꝵ aliqd̃ ene¬
nerit q̃mad̃m natis subueme¬
tur. nam ibi quidem petitur
b̾tas datur non petitur. s ⁊̃ ħ
cau puconato subuemendu
ẽe ⁊ aditus pretor in re̾ matride¬
cernat acc̃m exemplo fiderlib¬

Expanded text:
ditate deliberat, idem dictum est. et si postea cognouit se heredem institutum, quam ancilla peperit, placet hoc quoque casu subueniendum esse: hoc tamen casu ipse manumittere debebit, non matri tradere. Sed si directo libertas data fuerit ancillae et horum aliquid euenerit, quemadmodum natis subuenietur? nam ibi quidem petitur bertas datur, non petitur. sed etiam hoc casu puto nato subueniendum esse, ut aditus praetor in rem matri decernat actionem exemplo fidei
Abbreviated transcription (Latin):
stetis quero cͥ libi lucio ticiona¬
tinon sunt ansticho ⁊ ꝑam. et
L heroti ⁊ diffilio ẜ ins confe

Expanded text:
raestetis'. quaero, cum liberi Lucio Titio nati non sint, an Sticho et Pamphilo et Eroti et Diphilo seruis confe
Abbreviated transcription (Latin):
henditur culpa. art̃.
dicillos reliquero ualerenõlo
siquis mͥ expaula que uxor in¬
ca fuit mtra .x. menses natus
nataue erit ex ẜius se h̃rdes

Expanded text:
henditur culpa. Marceldicillos reliquero, valere volo. si quis mihi ex Paula, quae uxor mea fuit, intra decem menses natus natave erit, ex semisse h
Abbreviated transcription (Latin):
mapucmobligacone
no debet efsice credito¬
rem qui sibidiligent̃
profpeterat quid ergo
siboms fidenissorio Rep¬
atis solidum exordita¬
te scipulator ⁊ sequi ni
pofsit utrum porcõcu

Expanded text:
m obligationem, no debet adficere creditorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum
Abbreviated transcription (Latin):
nł ait. cum idem homo Pop̃.¬
et ꝑ fideiꝯmissum detur alicina
retur. nõ ant̾ trad̾e cum cogetur
quam ut caneatur existente ⁊dõc
libtate eum restituit᷑. ał restitui.
nam momimib fe cãs. fideiamis¬

Expanded text:
 ait, cum idem homo et per fideicommissum detur alicui eretur, non aliter tradere eum cogetur, quam ut caueatur existente condicione libertati eum restitutum iri: nam in omnibus fere causis fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
ditas uł siqius omissa cã tes¬
tam̃ti ab intestato possid̾at p̃r¬
ditatem. ¶Sestam̃to datali¬
U̾tas competit pure. quidem da¬
ta statim. quam actlita fuit p̃r¬
ditas uł abimo exh̃rditas. si
indiem. autem lib̾tas. cumdies

Expanded text:
ditas, uel si quis omissa causa testamenti ab intestato possideat hereditatem.Testamento data libertas competit pure quidem data statim, quam adita fuerit hereditas uel ab uno ex heredibus: si in diem autem libertas data es
Abbreviated transcription (Latin):
iam parciũ qui ex defuncti uoiũ¬
tate relictũ sͥ capere nõ post̃ gͥ
nec illud ꝙ. ẜuo meo relictũ ẽ
deferit pot̾o. ¶ Eo ꝗ qiͣ indigni
repcilunt᷑ subinouendos eẽ ab

Expanded text:
iani pertinet, qui ex defuncti uoluntate relictum sibi capere non possunt. ergo nec illud, quod seruo meo relictum est, deferre potero. Eos, qui quasi indigni repelluntur, summo uendos esse ab
Abbreviated transcription (Latin):
Sa si fũo stipulatus q̃ntominꝰ
aticõ debitore exegissem tm̃ fideui¬
bes. ñ fit nouat̃o. qr ñ ħagitur.
ut nouetur cumpecuma mutuã
dedit quis sine stipulacõne ⁊ ex

Expanded text:
a fuero stipulatus: 'quanto minus a Titio debitore exegissem, tantum fideiubes?', non fit nouatio, quia non hoc agitur, ut nouetur. Cum pecuniam mutuam dedit quis sine stipulatione et ex
Abbreviated transcription (Latin):
numissum ꝙ si eccã peculan
q̃muis scrit mamimissum
sitingnorau̾it ad emptum sibi
peculium libatus ent.utroq .x
cau manumissus siintuerten¬
di end  fecit fuitum dño facit
Numet sidebitori meomandau¬
ero ut ticõ pecumam soluet dei¬
orins debitorticõ sumlantise
ꝓcuratorem solint ⁊ debitorub¬
segerct ⁊ nimimos michi sbrep¬
tos credid̾it. tibi obligitemi¬
chi labeo art s etsieum libumi
existimans soluens ei libma te a
me es et si uoluisses nissu er
ul is idraptum hũiss nõliba¬

Expanded text:
a peculiari, quamuis scierit manumissum, si tamen ignorauerit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si interuertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mandauero, ut Titio pecuniam solueret, deiorans debitor Titio simulanti se procuratorem soluerit, et debitor lse gereret, nummos mihi subreptos credidit tibi: obligari te mihi Labeo ait et, si eum liberum existimans solueris ei, liberari te a me, sed si alii soluisses iussu eius uel is ratum habuisset, non lib
Abbreviated transcription (Latin):
negociis offerentibo soluendo
neo libab̾r.: et cum fugiti¬
uendidiss nnsum est empto¬
res fugitino  soluendos a dño
tes fili. idotem soluiss nõ ẽẽ
siratum filla hũisset ⁊ ꝓpe¬
modum simił ẽ gñ eiqui
absentis procuritorisoluit
sidebitorem meuminsẜo
pecumam ticõ daredonatu¬
rus ei q̃muisticius eamen¬
te accopitut meo mimosfa

Expanded text:
negotiis offert, solvendo nemo liberabitur: Et cum fugitivendidisset, responsum est emptores fugitivo solventes a domino orante filia, dotem soluisset, non est si ratum filia habuisset. et propemodum similis est gener ei, qui absentis procuratori soluerSi debitorem meum iussero pecuniam Titio dare donaturus ei, quamuis Titius ea mente acc
Abbreviated transcription (Latin):
qui sumpit set setum fcũg
nominam compensat cer¬
te fur non est. Oaut .i.
ta longuis duxit alia ue
re muito domnio usus sit
furtum facit .Ulp̃.i.¬
I quis cũm hostium põtate
eẽt furtum ei ft̾m sit ⁊⁊ post¬
lummo recdierit pot̾it quis
dr̃e eum furti hr̃e accõnem.¬
¶Arrogatorem posse furti a¬
qd̃ st̃m est ei q̃m arrogau̾it
añꝙͣ eum arrogaret certu
est: ceterum si postea nulla
erit dubitaco. ¶Qmͣduia
ucemuuit is ꝗ furtũ fecit
ꝯpetit finti accio aut emm
siuiuris est is ꝗ fuitũ fecit
et cum ip̃o est accõ aut alie¬
ticũ eo est turꝰ põtati subiec¬
noxa caput sequitur. ¶ Si
est an extingnatur acc̃o pop̃¬

Expanded text:
qui subripit, sed secum facti ignominiam compensat, certe fur non est. 40 Paulusta longius duxerit alienaue re inuito domino usus sit, furtum facit. 41 Ulpi quis in hostium potestate esset, furtum ei factum sit et postliminio redierit, poterit quis dicere eum furti habere actionem.Adrogatorem posse furti aquod factum est ei quem adrogauit, antequam eum adrogaret, certum est: ceterum si postea, nulla erit dubitatio.Quamdiu uiuit is qui furtum fecit, non perit furti actio: aut enim sui iuris est is qui furtum fecit, et cum ipso actio est, aut alieti cum eo est, cuius potestati subiecnoxa caput sequitur'.Si quest, an extinguatur actio
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃mdũtaxat fure mauif est̃
ñsit. ¶Siuiꝰ suus tuus ha¬
usiss et abstuliss.⁊ alt̾ ha¬
uriento dep̾hensus eẽt pͥoris
nommne necmanifesti alterrꝰ¬
aretͦ ut aut sibimanus infer¬
ret henimfurtinõ admittũt
acc̃onem. s si alius fugamꝑ
suafit ut ab alio sumͦpiat
furti tenebr is qui ꝑsuasit qĩ
ope et consino eius furtũ fc̃m
sit plus pomp̃scribit eũ ꝗ per¬
suasic ꝙͣius interim furti nõ

Expanded text:
ipsum dumtaxat furem manifestum non sit. Si unus servus tuus hausisset et abstulisset, alter hauriendo deprehensus esset, prioris nomet aut manus sibi infer‹r›et: haec enim furti non admittunt actionem. sed si alius ei fugam persuaserit, ut ab alio subripiatur, furti tenebitur is qui persuasit, quasi ope consilio eius furtum factum sit. plus Pomponius scripsit eum, qui persuasit, quamuis interim furti non
Abbreviated transcription (Latin):
sabsignificat. ¶Si duo sui¬
LI
inuitem sibi ꝑsuas unt et abo
simuil ausug̾nit alt̃ alterius
fur nõest quid gͦ si muicẽ se
celaũut fieri enim põt ut ã
bomuicem fures suit et põt
dici alt̾m alterius furemeẽ¬

Expanded text:
s significat.Si duo serui inuicem sibi persuaserunt et ambo simul aufugerunt, alter alterius fur non est. quid ego, si inuicem se celauerunt? fieri enim potest, ut inuicem fures sint. et potest dici alterum alterius furem e
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stentur. Nec quisꝙͣ putauit
aiire discessũ postꝙͣ ꝑ ea ꝑte
placuit tutores ⁊ dempnari
ꝙͣ admĩstrau̾ũt. ⁊ ita demum
insolidũ sires acct̾is ñ ẜuẽtur
uo si meaculpa detegatur. ꝙ
suspectũ faceret suꝑ ced̾it. siã¬
equitas arbitriũatq offm̃bo
inuiri indetur eam formam
uiris desidasse cet̾m fideuissorẽ
ciłr insolidũ obligati ceti
quid agentib ut dnudatur
actõ impetrare possũt pupillo
uo agenteꝙ non ip̃e ꝯtraxit

Expanded text:
ec quisquam putaverit ab iure discessum, postquam pro ea parte placuit tutores condemnari, quam administraverunt, et ita demum in solidum, si res a ceteris non servetur et idonea culpa detegatur, quod suspectum facere supersederit: nam aequitas arbitri atque officium viri boni videtur eam formam iuris desiderasse. ceterum fideiussores civiliter in solidum obligati ceteris quidem agentibus, ut dividatur actio, impetrare possunt: pupillo vero agente, qui non ipse contraxit
Abbreviated transcription (Latin):
fł ueto ¶ Hec int̾clictu
b̾at fac̾e cum uolentẽ qui
sat̾declit. et eiptin ad decus
urbium eclificia nõ delinq̃
net qucꝙͣ̃ int̾est. uirequis
edificet. annonure eclific
cum sit securus is qui opus

Expanded text:
veto". Hoc interdictum beat facere volentem eum qui satisdedit: etenim pertinet ad decus urbium aedificia non derelinqui. Nec quicquam interest, iure quis aedificet an non iure aedificet, cum sit securus is qui opus
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ¶Plane siqueratinz
anmNͣͣtem cius. qui opus
fecit int̾chictum ñ comret¬
at. sciendumẽ laronemer¬
istimasse. nud qd̃ ad eumꝑ
uenit. dunitarat daxi oꝑt̾e
uł siquid doio malo ip̃ius

Expanded text:
erit. Plane si quaeratur, an in heredem eius, qui opus fecit, interdictum hoc competat, sciendum est Labeonem existimasse in id quod ad eum pervenit dumtaxat dari oportere vel si quid dolo malo ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ esł ut alteruui die̾ obser¬
uet at si in ꝑtem ꝓpͥo noĩe in ꝑ¬
tem ꝓ alienõ litigat anibigi po¬
item deffensores reꝵ publicaꝵ
et curatores adolescentiũ uł su¬
riosi. t̾cium diem nr̃e debent id¬
cuco qui alieno nõie appellant
ex ħ apparet tercio die ꝑuotan¬
dum defensori si m̃o ꝙ deffensor
cãnieg̾it nõ suonoĩe cũ opten¬
tu alieni nõis suam cãm agẽs
tercio die appellare possit.¬
scit sic accipimꝰ si nõ in cãm ꝑ
ꝓturatorem defensꝰ est. nani si
ille ñ ꝓuocauit difficile ẽ ut hͥ

Expanded text:
magis est ut alteram diem obseruet. at si in partem proprio nomine, in partem pro alieno litigat, ambigi poitem defensores rerum publicarum et curatores adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine appellant. ex hoc apparet tertio die prouocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens tertio die appellare possit.scit, sic accipimus, si non in causa per procuratorem defensus est: nam si ille non prouocauit, difficile est, ut hic
Abbreviated transcription (Latin):
rit qͣre si forte post si̾am stati
tianit ut fier assol d̾d̃ est inch̾
nocet appellatori. Nani ip̃i pri¬
mũ copia erꝰ hũetit pot̾it ꝓnoca¬
re ergo si statim sc subduxit sub
dcã si smña iam supp̾ma hora nti¬
q nõ uidebr̃ se subtraxisse.
¶Ateundi aũt fatultast̾ sꝑ ac

Expanded text:
entiam statim ciavit ut fieri assolet, dicendum est nihil nocere appellatori. Nam ubi primum copiam ejus habuerit, poterit provocare. Ergo si statim se subduxit, simdicta sit sententia jam suprema hora, utique non videbitur se subtraxisse, § 3. Adeundi autem faculta
Abbreviated transcription (Latin):
pplex suia diu̾sa datur ult̾ u¬
na sortis alia usuraꝵ dupplex
appelso nectia est ne altami as¬
nouissx de alt̾a ꝑrouocasse m¬
telligatur. ¶ Tutor pup illo

Expanded text:
entia diuisa datur, ueluti una sortis, alia usurarum, duplex appellatio necessaria est, ne alteram adgnouisse, de altera prouocasse intellegatur. Tutor pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
¶uliano placet i soluendo nõ
dit debitor. cui acceptolatum
sit uiteri. ei mortis cã donatum
smne donacõne antem capitiuz
ueluti pecumam quam statuli¬
plende grãnũat siueexͣnens
dit. qui accipiet. siue hrs cod̃
nũo est pecum. quam ois in
hoc accepit. ut uł. adeaturdita¬
tem. uł non adeat: quiq hocac
mortalitatis quod nos qñz
moriturt. intlłigimꝰ. grius¬
ris mortis causa debitorem
cuum michi aut creditori me
sit et ait. mł. siego scipulatꝰ
fium.tantam pecumam uidi
me cepisse. inquantum de¬
bitor soluendo fuisse. nam¬

Expanded text:
Iuliano placet, licet soluendo non sit debitor, cui acceptum latum sit, uideri ei mortis causa donatum. Sine donatione autem capitur ueluti pecunia, quam statuliplendae gratia numerat, siue extraneus sit qui accepit siue heres. eodem numero est pecunia, quam quis in hoc accipit, ut uel adeat hereditatem uel non adeat, quique in homortalitatis, quod nos quandoque morituros intellegimus. Si iusseris mortis causa debitorem tuum mihi aut creditori meosit. et ait Iulianus, si ego stipulatus fuerim, tantam pecuniam uideri me cepisse, in quantum debitor soluendo fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tat anh̃rs quis recte choe̾it ordi¬
nemscriptiure seꝙ̃dum. quid
siordo. nõ pateit ant sortiriecs
optebit. ne aliꝙͣ. imbicõie. uł
gr̃e suspicõm p̾torsb̾eat aut
n̾ntis ciuꝰ q allegatis arbitͣri
ẽ sufficiat. ad retẽpcõm oĩum

Expanded text:
tassis quis recte dixerit ordinem scripturae sequendum: quod si ordo non pareat, aut sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis uel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis arbitrariest sufficiat ad redemptionem om
Abbreviated transcription (Latin):
liquid ad eum deductocreabi¬
simum er tanticum cogireli¬
nit ꝙͣtum adeum puenit nec
lictum sit cum creu̾it eiꝰ lega¬
tum ꝑtestam̃ti occassic̃em. ñ¬

Expanded text:
liquid ad eum deducto aere alisimum erit tanti eum cogi redimere, quantum ad eum peruenit, nec lictum sit, cum creuerit eius legatum per testamenti occasionem: na
Abbreviated transcription (Latin):
qd acc᷑atdes ꝓbõnes dissimilaret
Siqs aũt ab accacõne tit᷑ abo¬
licionẽ cestit̾ĩt punitur. abo¬
licio priuatun a p̾sidib postula¬
ri ac impetͣrͣi sol. It pro tribuna¬

Expanded text:
ones dissimularet, Si quis autem ab accusatione citra abolitionem destiterit, punitur. Abolitio privatim a praesidibus postulari ac impetrari solet, item pro tribuna
Abbreviated transcription (Latin):
qe contigunt carcienda
ptineant. nt nlegis acquili¬
eaccõne et alus. dedampno
u̾o fc̃o nch h̃ edc̃o cauetur
cum gͥ ammana que noxam
commisunt nonultͣ nos
solcant pon̾are qͣ ut naxe
cadedamus multo mag̃ ea
que amma carent. ultra.
uos nondebent hon̾are p̾s¬
tim cumres quid̃amina¬
les que dampnum ded̾int
rp̃e extent. edes autenicum
ruia sna dampnum ded̃¬
ut desierint extare. unde

Expanded text:
e contigerunt, sarcienda pertineant, ut in legis Aquiliae actione et aliis. de damno uero facto nihil edicto cauetur: cum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent, ultra nos non deberent onerare, praesertim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
arceris p̃poĩtus si p̾cõ corruptus
sinc nintul agẽ custodiam ul
ferrũuł uenenum in carce inf¬
ri passus est offõ nidicis puni¬
enlus est. si uescit obuegłia

Expanded text:
arceri praepositus si pretio corruptus sine vinculis agere custodiam vel ferrum venenumve in carcerem inferri passus est, officio iudicis puniendus est: si nescit, ob neg
Abbreviated transcription (Latin):
qoem lib̾tatimoram fieri quam
repsentata ꝯfestim arbiterapre¬
tore erit dandꝰ apd̃ q̃m ratoem
qmͣ admistrasse cum aꝑꝑuit ex fi
tur. s an ⁊ reliqua restituere de¬
beat nich adicitur nec puto co¬
tͥem gessit post libtatem cõue¬
niri nompocest corpora plane ra¬
conum ⁊ siquasres uł pec̾ciasex
hus detinet cogendus est ꝑ pre¬
torem restituẽre. Item de singu¬

Expanded text:
em libertati moram fieri. qua tamen repraesentata confestim arbiter a praetore erit dandus, apud quem rationem, quam administrasse eum apparuit, ex fide tur. sed an et reliqua restituere debeat, nihil adicitur, nec puto cotute gessit, post libertatem conveniri non potest. corpora plane rationum et si quas res vel pecunias ex his detinet cogendus est per praetorem restituere: item de singu
Abbreviated transcription (Latin):
eq infantes. n finiosin ab hosti¬
u capti. n hn quos religio aut ho¬
nestior cã. uł calamitas aliqua uł
maioris reifamilarie ant capitis fa¬
me ne piculum. aut simł ca moret᷑
nbri.ano .s. consulto. ⁊tinent. at ne
pupillo quidem qui tutoret nõ pnt
aut eos hant. quos carumoraq ci¬

Expanded text:
e infantes neque furiosi neque ab hostibus capti neque hi, quos religio aut honestior causa uel calamitas aliqua uel maior res familiaris aut capitis famaeue periculum aut similis causa moretur, Rubriano senatus consulto continentur: ac ne pupilli quidem, qui tutores non habent, aut eos ha
Abbreviated transcription (Latin):
cã ab eent ut nec lbtac impetiatar
net nb̃tas eripitur is qui fraute ci¬
ant. ¶ Siꝑ ꝓcuratorem quisq defen
dum uirliccom eius qui de fidei mis¬
saubtate egnoscat prmlegium ce¬
Iq uł ciitatis ł corꝑis. uł officii ĩ qu
snus rõnes ãmĩstrasse dicetur diuus
marchus epsit moram lib̃tatinõ
ẽẽ faciendam exꝯtinenti tamena¬

Expanded text:
abessent, ut nec libertas impediatur nec libertus eripiatur his, qui fraude careant. Si per procuratorem quis defenddam iurisdictionem eius, qui de fideicommissa libertate cognoscit, privilegium cuiusque vel civitatis vel corporis vel officii, in quo rationes administrasse dicatur, diuus Marcus rescripsit moram libertati non esse faciendam, ex continenti tamen
Abbreviated transcription (Latin):
as impotñe. hoc enmpotuissi eciã¬
sidirectam libt tem accepiss qĩ pa¬
tromfiluis. ¶ert rubriano senat̾
consultolccus etiam. asb̾condõe lib̾¬
indandonet intaciento aut mili¬
quo can condõ confistat. ĩmo ⁊ liu¬

Expanded text:
as imponere: hoc enim potuisset, etiamsi directam libertatem accepisset, quasi patroni filius.Erit Rubriano senatus consulto locus, etiamsi sub condicione libein dando an in faciendo an in aliquo casu condicio consistat. immo e
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ius Gibiẽe ꝓhib̾e̾ ucimim
opus nouumi mintose facere¬
opus nũciatum npune e¬
dificare offerre d sat̃. uinicia¬
tori. s sihec fec̾it. utriq consu¬
ltum ẽ tameiqui nũciaũ qũ
uł restituendo. quameiciunũ¬

Expanded text:
cit ius sibi esse prohibere uicinum opus nouum inuito se facerenouum nuntiatum impune aedificare, offerre debet satis nuntiatori: quod si fecerit, utrique consultum est tam ei qui nuntiavit, quoniam  restituendo, quam ei cui nun
Abbreviated transcription (Latin):
ibereul manum oponen¬
tis lapistum neiactantis
phibentis gr̃a. tamdi
x iuin facit phibitus q̃ di¬
din res meodem stacripma¬
nebit. nam si postea ꝯuen¬
it cum adisano desunt
iim face. Item sipbitibe¬
des uł is qulab eo enntign¬
orans cam p̾adentem fecit¬

Expanded text:
ibere uel manum opponentis lapillumue iactantis prohibendi gratia. Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere. Item si prohibiti heres uel is, qui ab eo emerit, ignorans ca
Abbreviated transcription (Latin):
icllr̃ filius defendi nisi indi¬
catum solui sas detur ⁊ ĩo ac¬
tur ea q̃ infamancli ait̾ius cã
ĩmonumta publica põita sinit
tolli demeclio. Eciã ex lege cor¬

Expanded text:
itur filius defendi, nisi iudicatum solui satisdetur: et ideo actur ea, quae infamandi alterius causa in monumenta publica posita sunt, tolli de medio.Etiam ex lege Cor
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. E x lege iul fuatur
ut tui nec̃ce eͥst ab adulterio ici¬
pere quam muner ante tenumti¬
acõem npsit nõ alias admilli¬
erem possit ꝑuenire nisi reñpere¬
g̾it pegisse autem nõ alias uide
rito aũt uire matiti accati illa p̃¬
scripcõ abititur si legem ꝓclidis¬
uil de adulteruis p̾scriptũ estͦ
cum sit mennd̾ maritum pena
statuta qui de ad ult̾iis uxoris
sue quid ceperit. It̾ ineñ ꝗ lad¬
ulterio dep̾hensam retmint
Ceterũ qui patiatur uxore
infligitur. ¶ Qui ħ dicit
lenotanũ mariti se fetisse rele¬
uare quid uult trimen suum
iteo si maritũ uelit teus adulte¬
rii lenotinĩ rerm face̾ facere se¬
mei delatus est nõ auclitur.
Si publico indoiens uxorem¬
suam ream fac̾et anlenocuui¬
an allegacõ repellet matitum
ab accͣatione ⁊ pncẽ ñ repelle.
lenotiniũ gͥmatitũ ip̃m hone¬
rat nõ niulr̾em extusat. Unde
queri põt anis qui ad interio cog¬
noscit statuere inmaritũ ob le¬
nocimum possit et puto posse.

Expanded text:
m Ex lege Iulia servatur, ut, cui necesse est ab adultero incipere, quia mulier ante denuntiationem nupsit, non alias ad mulierem possit pervenire, nisi reum peregerit. peregisse autem non alias quis rito iure mariti accusanti illa praescriptio obicitur, si legem prodidisIulia de adulteris praescriptum est, cum sit in eum maritum poena statuta, qui de adulterio uxoris suae quid ceperit, item in eum, qui in adulterio deprehensam retinuerit. Ceterum qui patitur uxorem infligitur. Qui hoc dicit lenocinio mariti se fecisse, releuare quidem uult crimen suum,ideo si maritum uelit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audietur. Si publico iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat.Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse.
Abbreviated transcription (Latin):
contiuaretur quomortuo
nõ statim cdicendẽ eam me¬
pellan. s tunc demum cumdo¬
minus possiom adipisci negi¬
eritali nd existimand. ut sico¬
loms sponte depossidne dece

Expanded text:
contineretur: quo mortuo non statim dicendum ea‹m› interpellari, sed tunc demum, cum dominus possessionem apisci neglexerit. aliud existimandum ait, si colonus sponte possessione disce