comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiorib cius qui accusat᷑ hͣnc ꝓpinqͥtatem iura¬
mento firmau̾int. uł si tres uł duo ex antiqui¬
oribus gͦeuuensib quib hec ꝓpinquitas est no¬
ta. qui bone fame. et ueracis testimonii sint.
remoto amore. timore. p̾tio. ⁊ om̃i mało studio p̃¬
dicto mͦ firmau̾int: sine mora coniugia dissol¬
uant᷑ cõnsangueo uero extͣneoꝵ nullus accu¬
set. uł consangͥnitatem iu synoto cõputet. Set

Expanded text:
nc propinquitatem juramento firmaverint; vel si duo vel tres ex antiquioribus Januensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicta firmaverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ hoĩem ambulare posse. ⁊ neq hoc posse. si ũ
ꝑmitat᷑. uołare aut̃ ñ posse ⁊̃ si ꝑmittat᷑. sic et
illi angeli quedani possuunt facere si ꝑmittãt᷑
ab angeł potentiorib ex imperio dei quedã ue
a quo illis est tał nat᷑e modus. qui ⁊̃ ꝑ angłoͥs¬
dam iusũ est. quib augꝰ consentire uidet᷑
dicens om̃s angelos añ casum hũisse corꝑa
tenua ⁊ spłiałul. s in casu mutata ĩ deterius.

Expanded text:
m posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam ua quo illis est talis naturae modus, qui etiaSDAM VISUM EST. QUIBUS AUGUSTINUS CONSENTIRE VIDETUR, DICENS ANGELOS OMNES ANTE CASUM HABUISSE CORPORA T
Abbreviated transcription (Latin):
ro segit᷑ qd̾ uoluit cẽ sicut deꝰ. dicit .n. augꝰ suꝑ illũ
locum psalmi que ñ rapuitunc exbluebam ra¬
puit adam ⁊ eua p̾sumẽs ut dyabolꝰ dediuinitate ra¬
ix uoluerunt diuinitatem et ꝑ did̾unt feliaitatem.
Idem st̃ illũ locũ. deꝰ quis simł dibi ͦ qui ꝑ se uult esse
a̾ ꝑilse uult este simił deo ut dyalolꝰ qui noluit as̃
eoesse. et homo qui ut seruus noluit teneri p̾cep¬
to. s uoluit ut nlło dñante esset qͣñ deꝰ. Item suꝑ¬

Expanded text:
ro legitur quod voluit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per se vult esseperverse vult esse similis Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃cet᷑ essentia. cum dicit᷑ tres ꝑsone. ut .ii. supͣdix̃
alig eͥa uͥcc̃itate dicimꝰ tres ꝑsonaꝰ. ut respondoamꝰ
q̃rentib. quid treꝰ. uł quid tria. cum ergo q̃rit᷑ qͥd
treꝰ. uł quid tria. conuemient᷑ respondet᷑ cum dicit᷑.
tres ꝑsone. aut cum q̃rit᷑ quid troꝰ uł quid tria ꝑ
quid de essentia querit᷑. Non .n. ĩuenit᷑ quid illi tͤs
sint uisi essentia. Si ergo qoni recte respondemꝰ. oꝑ¬
tet ut respondendo essentiam sig̾cemꝰ. alioqͥn ñ ostẽ¬
dimꝰ. quid treꝰ sint. Si uero respondenteꝯ eẽntiam
sigc̃amuꝯ: ip̃am essentiam persone nomine s̃tlłigimꝰ.

Expanded text:
e. Ut enim supra dixit Aug., ea necessitate dicimus tres personas, ut responderemus quaerentibus quid tres vel quid tria. Cum ergo quaeritur quid tres vel quid tria, convenienter respondetur cum dicitur, tres personae. At cum quaeritur quid tres vel quid tria, per quid de essentia quaeritur. Non enim invenitur quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero respondentes, essentiam si
Abbreviated transcription (Latin):
siũam ferunt. et ab altari cui uii̾strabant. ñ aĩo
s offitio seꝑatai uitam suam quasi mortuã plan¬
gunt. certi quod reconciliati sibi efficacis penitẽ¬
tie fructib adeo ñ solũ amissa recipiant. S etiã¬
brio haleat᷑. uł alii suo exemplo. ad p̾cand̾ attin¬
gant᷑. et ideo taceat homini᷑: et reuel deo cõsequi¬
tur ueniam.
Ad̾ il sufficit soli deo cõat̾i si homi

Expanded text:
iam: et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiabrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, consequitur veniam. 4. Quod non sufficit soli Deo confiteri si tem
Abbreviated transcription (Latin):
nam seuerissime aĩadu̾sionis ex̾ceant ⁊ t p̃ralib
penis mutabunt et̃na supplitia. et lacͥmis ex ue¬
ra cordis ꝯtͥctõne ꝯfluentib: restringent et̃ ni
ignis incendia. et infra. fatilius sibi d̾m placa

Expanded text:
nam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus nam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia. Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃ loc idem maximꝰ dicit epischopus. It̾ ioħs c̾sosto¬
mus. ñ tibi dicout te prodas in pubblicũ. neq
apud illos te accuses. S obedire de uolo ꝓphe dicen¬
ti. reuela uiã tuam ante d̾m. ergotua confitere
pct̾a apud uerũ iudicem. cũ oratõne delicta tua
ꝓnũtia. non luigua. s conscĩe tue nie moria. et
tũ demũ spera te iuidd̾iam posse consequi. Si hũis
s si ꝯfuderis a licui dicere. dicito ea cotidie ĩ aĩa
tua. ũ dico ut confitearis ea cõseruo tuo ut tibi
ignorat ea. cũ fatiebas ea p̾sto erat. cũ ad mute¬
res ea cognouerat. nũquid ea uult a te cognos¬
cere s p care .ii. non erubuisti. et consit̃i erubesciscͦ
dicito in hac uita. ut in aliam requiẽ haleas. dici¬
to ingemiscons et lacͥmãs. ĩ codice scͥptil sunt pec
dare nolu̾int. d̾m qͣm hñt testeni: ip̃m habituri
sunt ultorem. qd̾ si sui ip̃i iudices fiant. ueluti
sue iniquitatis ultores. hic in se uoluntariã pe¬

Expanded text:
Maximus dicit episcopus. Item Joannes Chrysost.: Non tibi dico ut te prodas in publicum, neque apud alios te accuses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria; et tunc demum spera te misericordiam posse consequi. Si habueris Sed si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi  dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt pecdare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poe
Abbreviated transcription (Latin):
am scd̾m questõis articulum inspitiamꝰ .s. utrũ
sac̾doti. Iuibdam iusũ est suffic̾e. si soli deo fiat cõ¬
fessio. sine iuditio sacdotali. et confessione ecclie.
qr dauid dicit. dixi conacelor dño. et tu remicisti.
⁊ c̾. ñ ait sac̾doti. et tũ remissũ sibi dicit pcc̾m. It̃¬

Expanded text:
am secundum quaestionis articulum inspiciamus, scilicetsacerdoti. Quibusdam visum est sufficere, si soli Deo fiat confessio sine judicio sacerdotali et confessione Ecclesiae, quia David dixit: Dixi: Confitebor Domino; et tu remisisti, etc.; non ait sacerdoti, et t
Abbreviated transcription (Latin):
cat esse t̾intateni. In illa gͥ sancta tͥnitate
Unus est deus pat̾. qui solus eẽntialit̾ de se¬
ip̃o unũ filiũ genuit. et umis fiłius qui de uno
prẽ solus eẽntialit̾ natus. et unus spiritꝰ .s.
qui solus cẽntialit̾ a pr̃e filio q procedit. hec
aut̃ totum ñ potest una ꝑsona .i. gignere se.
et nasci de se et procedere de se. ut in. ait augꝰ.
nat ut sit

Expanded text:
cat Trinitatem. In illa igitur sancta Trinitate unus est Deus Pater, qui solus essentialiter de seipso unum Filium genuit, et unus Filius qui de uno Patre solus essentialiter natus, et unus Spiritus sanctus, qui solus essentialiter a Patre Filioque procedit. Hoc autem totum non potest una persona, id est gignere se, et nasci de se, et procedere de se. Ut enim ait beatunat, ut sit.
Abbreviated transcription (Latin):
reliuquere pponant. et ad bonitatem sp̃c sancti
nũqͣm redire  paͣcientia dei abutenteꝰ et de mi

Expanded text:
relinquere proponant, et ad bonitatem Spiritus sancti nunquam redire, patientia Dei abutentes, et de mi
Abbreviated transcription (Latin):
hcc eit mitiũ figmentidei. ⁊ cet̾a. S corpꝰaeretĩ
Qd̾tali uoluutati aptauit dꝰ. uł ip̃am ordĩo in dei.
ĩq eum ĩuitũ ⁊ fecit utilem lonis. uł ip̃ius angli
fact᷑am. qr ⁊ si p̾sciret deus uoluntate malũ fut᷑m.
fecit eũ tñ ꝓuidens qͣnta de illo sua bouitate esset
Iũ ut de illolonis proda̾t hoc aut̃ fecit ut illudat᷑
ei illudr᷑ .i. ei cũ sĩs proficit temptatõ cius /sic̃
⁊ iau hoĩes quo deꝰ malos fut̾᷑q p̃uidens. cauit
demptatõne ꝓ fectꝰ Id ip̃e est initiũ qr p̾cedit anti¬
quitate. ⁊ pͥncipatu mnalitie. hec aut̃ illusio fit

Expanded text:
i, etc. Sed corpus aereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit
Abbreviated transcription (Latin):
aeris hꝰ spc̃ qui nẽ operat᷑ ĩ filiis diffidentie. Nõqͥd
gͦ iusibilit̾ eis aꝑꝑet. aut qͣi corꝑeiꝰ locis accedit
est. ñ .n. ignoramꝰ qͣstiuit᷑ias eius quonͦi .n. acces¬
sit ad iud̾am qͥñ ei ꝑsuasit ut dñm tͣderet nũ¬
quid in lociꝰ aut ꝑ hos ocul ei uisus ÷. s utiq¬
ut dc̃m est in cͦor eius intͣuit. repellit aut̃ illũ
suasor. set tam̃ ꝑ mlr̃em decepit. ñ .n. ⁊̾ ratio
nr̃a deduci ad consensionem pcc̃i potest. uisi
cum delectatio mota fu̾it ĩ illa ꝑte animi q̃ de¬
bet obtemꝑare ratõni tamqͣm rͨtori suo uł¬
uiro. etram unoquoq nr̃m nich aliud agitur¬
uũce cum ad pec̃m quisq delabit᷑. qͣm tunc ac¬
tum est in illis trib serpente. mlr̃e. et uiro.
nam pͥmo fit suggestio siue ꝑ cogitatõm. siue
ꝑ sensus corꝑis. uł uidendo. uel tangendo. uł
do. que suggestio cũ fcã fuerit si cupiditas
nr̃a ñ moueat᷑ ad pͦcandũ excludit᷑ serpentiꝰ

Expanded text:
ritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit  enim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? Numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? Sed utique dictum est: In cor ejus intravit . Repellit autem illum suasor, sed tamen per mulierem decepit. Non enim etiam ratio nostra deduci ad consensum peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi, tanquam rectori unc in unoquoque nostrum nihil aliud agitur, cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel endo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣuta luctatõne coronam᷑. Si aut̃ rõ consentiat
quod ubido cõmou̾it fatiendum esse decernat ab oni
ni leata nita tamꝙͣ de ꝑ adud eͦx pellitur homo. iã
nͦ. ꝑcc̃n imputat᷑. si ⁊ ñ sub seqͣtur fcm. qͣndo reatene¬
tĩ consensione cõscĩa¬

Expanded text:
aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit faciendum esse decernat, ab omni vita beata, tanquam de paradiso, expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiam si non subsequatur factum, quando rea tenetur in consensione consci
Abbreviated transcription (Latin):
ce nupserint. ñ eas admittendas esse ad peni¬
tentiã. nisi hii quib cõiux̾ant: de mũdo peces¬
serint. Si .ii. de om̃ib hec ratio custodit᷑. ut
q̃cumq uiuente uiro alĩ nupserit. ad ulte¬
ra habeat᷑. nͨ ei agende pñie licentia concedit᷑.
nisi unus de illis fu̾it defunctus: qͣntomagis
de illa tenenda est que ante se inmortali sponso
cõiunxerat. et post ad humanas miptias tͣns¬
migͣuit . Actende quod non solum conugiũ
ita intellũdum est ut aliqͣndo excludantur
a pñĩa. que digne pnĩam agere uolunt. S ille

Expanded text:
ce nupserint, non eas admittendas esse ad poenice nupserint, non eas admittendas esse ad poenitentiam, nisi hi quibus se junxerant, de mundo recesserint. Si enim de omnibus haec ratio custoditur, ut quaecumque vivente viro alteri nupserit, adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia conceditur, nisi unus de illis fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae ante se immortali sponso conjunxerat, et post hoc ad humanas nuptias transmigravit! Attendite quod non solum conjugium ita intelligendum est, ut aliquando excludantur a poenitentia quae digne poenitentiam agere volunt; sed illae
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ꝑmanere. lies uelate non fii̾int. t ñ si
sponsio eaꝵ a dño tenebatur. Si .n. int̾ homines
solet bone fidei contͣctus ulła ratõne disolui qͣn¬
to magis ista pollicitatio qͣm cum dño pepigit
solui sine uindicta non poterit. Item si uirgi¬
nes nĩdum uelate talit̾ pubblica pñĩa puni¬
untur. et a cetu fideliũ usq ad sait̃ sfcõm exclu¬
dunt. qͣnͣto magis uidue que ꝑfcõris etatis.
et mat᷑ioris consilii existunt. et habitũ religi¬
onis assũpserunt: et deinde apostatau̾nt. atq
ad pͥorem uomit᷑um sunt reu̾seͦ a nobis et ab
om̃ibus fidelib a liminib ecclie ⁊ a cetu fideli¬
uni usq ad satt̃istõm sunt eliminende. et car¬
cerib tratende . Ex hiis aꝑꝑet uirgĩes uł ui¬
duas uoto continentie astrictas sine uelate fue¬
rint siue non: nullatenꝰ coniugiũ sortiri posse. qd̃¬
uidelicet de om̃ib intelligendũ qui continenti¬
am uouerunt. qd̾. nerat ante lititum : post

Expanded text:
verunt permanere, licet velatae non fuerint, tamen si sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio quam cum Deo pepigerunt, solvi sine vindicta non poterit! Item: Si virgines nondum velatae taliter publica poenitentia puniuntur, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem excluduntur, quanto magis viduae, quae perfectioris aetatis, et maturioris concilii existunt, et habitum religionis assumpserunt, et deinde apostataverunt, atque ad priorem vomitum sunt reversae, a nobis et ab omnibus fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est, qui continentiam voverunt. Quod enim ante erat licitum, post
Abbreviated transcription (Latin):
bitum sue professionis redire neglex̾it. ⁊unc
ille qui se cõm̃x̾at ei defunctus erit cũ ab eius
dicitur eas non esse admittendas ad pñiam
do recedunt ⁊ defiigunt᷑ cum ab eaꝵ concu¬
piscentia iste se alienant. quem sensum sb̃dita
similitudo declarat et confirmat i¬
malũ sit ad ułte

Expanded text:
bitum suae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus dicitur eas non esse admittendas ad poenitendo recedunt et defunguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; quem sensum similitudo subdita declarat et confirmatmalum sit adulte
Abbreviated transcription (Latin):
ud est ꝓ xonuiꝰ et si ona caritate diligĩt᷑
qteo forte duo p̾cepta diciuit᷑. et alt̾ii ialꝰ.
et alt̃m minuꝰ. uel ꝓpt̃ duos motus qui in
mente gignũt᷑. dum d̾s diligit᷑ et proximꝰ.
mouetur .i. mens ad diligend̾ d̾m. moue¬
turad diligend̾ proximũ. et multo magis
erga d̾m qͣm erga proximũ.
De modo di

Expanded text:
ud proximus, etsi una charitate diliguntur, ud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et alterum majus, et alterum minus, vel propter duos motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et multo magis erga Deum, quam erga proximum. 4. De modo di
Abbreviated transcription (Latin):
uidet humano uisu spũałi caritate diligeret:
uideret d̾m qui est ip̃a caritas uisu int̾iori
quo uideri potest. qui gͥ frẽm queni uidet ñ
diligit d̾m qui est dilectio qͣ caret qui frẽm¬
ñ diligit quomodo po̾t diligere ¶ Ex una .n.
ead̾nt q caritate d̾ms et proximũ diligimꝰ.
Si uero iuia cad̾mq caritas est dei et ꝓximi.
qr̃ dicitur gemina s ꝓropt̾ duo dilecta .i.
d̾m. et proxim̃. et si nꝰ una sit caritaꝯi duo
angelus. pro que ⁊ sunt duomandata. qr cũ
eãdem caritas. utroq ꝯmendet᷑: diu̾sa tam̾
diligi precipiunt᷑. Unde augꝰ. arbitror ideo
sp̃m scm bis datum. semel in terra. et it̾m de ce¬
lo. ut ꝯmendarent᷑ nobis duo p̾cepta caritatiꝰ.
.s. dei et proximi. Una est caritas. et duo pre¬
cepta unuꝯspiritꝰ et duo data. qr alia cari¬
tas ñ diligit proximũ: iusi alla que diligit
dm. qua ergo caritate proximũ diliginuꝰ
ip̃a d̾m diligimus. S qr aliud est deuꝰ. ali¬

Expanded text:
uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, dnon diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque charitate Deum proximumque diligimus; Si vero una eademque charitas est Dei et proximi, quare dicitur gemina? Propter duo dilecta, id est, Deum et proximum. Etsi enim una sit charitas, duo omo vel angelus. Pro quo etiam duo sunt mandata, quia cum eadem charitas utroque commendetur, diversa tamen diligi praecipiuntur. Unde Aug.: Arbitror ideo Spiritum sanctum bis datum, semel in terra, et iterum de coelo, ut commendarentur nobis duo praecepta charitatis, scilicet Dei et proximi. Una est charitas, et duo praecepta; unus spiritus, et duo data; quia alia charitas non diligit proximum, nisi illa quae diligit Deum. Qua ergo charitate proximum diligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
calitatẽ de nã halebat. qͣ pot̾at ñ mori. que alioꝵ lig¬
noꝵ esu pot̾at consu̾ari. s ñ pot̾at cõsũmari nisiper
gen̾. dicens. hoc quoq talem a deo cibũ illã arborẽ
pͥstitisse. quo corpꝰ hoĩs stabili sanitate firmaretur
ñ sicut ex alio ciło. set inspiratõesalubritatiꝰ occul¬
ta. hic ĩnuere uidet᷑ quod cum aliis cibis posset corp̾
sustentari: hoc tibo indefitienti sauitate firmaret᷑.
Ex quo consequi uidet᷑. qd̾ sicut in nat᷑a sui habuit
ałiqͣm ĩ mortalitatem ĩ nat᷑. a sui habuit .i. aptitu¬
dĩem qua pot̾at ñ mori. cibis aduitꝰ. S si ꝑititisset
ĩmortatlitatis ꝑfectio esset ei de ligno uite. S qui ħ
tͣdunt quom sp̃iora augbini u̾ba quib dicit qd̾ erat
ĩmortał ex ligno uite huic sententie ñ contͣdicant:

Expanded text:
tatem de natura habebat, qua poterat non mori; quae aliorum lignorum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nisi pernesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, hui
Abbreviated transcription (Latin):
tiquis iustis ñ aut pcc̃m. quod plurib femina¬
bus utebaut᷑. nͨ contͣ uaͣui hec fatiebant. cũ nõ
lascimiandi causa s gignendi: Hec facerent. nͤ
contͣmoreui qr eo temꝑe ea fiebant. nͨ contͣ pre¬
ceptum qr nulla lege erat pro hibitum. Item¬

Expanded text:
pluribus feminis utebantur, neque contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa sed gignendi hoc facerent, neque contra morem, quia eo tempore ea fiebant, neque contra praeceptum quia nulla lege erat prohibitum. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ om̃is qui ꝑiirat mentit ͤ. s oĩs mentiendo iui¬
ranꝰ: ꝑiurat. et omĩs qui flũi iurat. siue men
ꝑiuriũ ip̃a .n. significatio uocis uera est. quia
uer̃ nescient̃ soquit᷑. Non gͥ ip̃a significatõ uel
flm̃. uł mendatiũ est. quia uera est. et ꝙ uerũ
esti ꝑiuiriũ ñ uidetur esse. Ad qd̾ dicimꝰ. loqui sic
.s. contͣ mentẽ sub attestatõne iuramenti esse
ꝑ iuriũ. mentiri gͦ adhibita iuratõne ꝑiuriũ ͥ.
ꝑiuriũ ergo est: uł iurando loqui flm̃. sine iuten

Expanded text:
 omnis qui pejerat mentitur; sed omnis mentiendo jurans pejerat, et omnis qui falsum jurat, sive mentperjurium? Ipsa enim significatio vocis vera est, quia verum nescienter loquitur. Non ergo ipsa significatio vel falsum vel mendacium est, quia vera est; et quod verum est, perjurium non videtur esse. Ad hoc dicimus loqui sic, scilicet contra mentem, sub attestatione juramenti, esse perjurium. Mentiri ergo adhibita juratione perjurium est. Perjurium ergo est vel jurando loqui falsum
Abbreviated transcription (Latin):
iste ꝑ iurat. set fallit᷑. hoc pro uero habet ꝙ falsũ
est. ñ pro falsa re sciens iuracõm int̾ponit. Da
rat tamꝙͣ uer̃ sit: quod scit fłm esse. uidetis qͣᷤᷤ
detestanda sit ista belua ᷤ Fac aliil qui putat fal
hoĩem et dicit pluisse. ⁊ tunc cõpluit ibi. s pu¬
tat non pluisse. ꝑ iirꝰ est. Int est q̃madmodum
ilbũ procedat ex animqream luig᷑i ñ facit.: nisi
iurat homo ut supͣdiximꝰ. Ut dum uł sciens falo¬
sum urat putans falsũ. quod uer̃ estͦ uł existi

Expanded text:
iste pejerat, sed fallitur. Hoc proiste pejerat, sed fallitur. Hoc proa re sciens jurationem interponit. Da tanquam verum sit quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua. Fac alium qui putat falshominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi ejerat homo, ut supra diximus: dum vel sciens falsum jurat, vel putans falsum quod verum est
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ad u̾tendũ est quod ius iurandũ tres habet
comites. u̾itatem. iustitiam. et iuditiũ. si ist a
defuerint nou erit iuramentũ: s ꝑiuriũ. ubiaut̃
falsum iurat᷑: ueritas dez. Si gͦ falsum iuretur
et si non sit ibi intentio fallendi uidet᷑ esse ꝑiuriũ.
quia de ꝰ u̾itas. Iuibdam placet non esse ꝑiuriũ
ubi non est mendatiũ. et sicut dr᷑ aliqñ falsum si¬
ne mendatio: ita iurat᷑ falsum siue ꝑ iurio. fal¬
datiũ contͣrit: qr sic animo sentiebat. et si iuramẽ¬
cut quis ñ est meudax nisi aliqui ter sentiat aĩo
qͣmi dicat siue ita sit siue noni Ita uidet᷑ quibdã
neminẽ ꝑ iuriũ construi. nisi auit̾̃ sentiat animo:
fallendi iurat et qui falsum putans ꝙ uer̃ est
fallunt᷑ aut putat homo uer̃ esse quod falsum
pro uero iurat. et nichilominꝰ cũ scelere iurat.
Distant aut̃ ista duo ꝑiuria que cõmemoriati
Fac illum iurare qui uer̃ esse putat pro qͦ iurat.
uer̃ esseputat. et tam̾ falsum est. ñ ex auino

Expanded text:
io: Advertendum est quod jusjurandum tres habet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. Quibusdam placet non esse perjurium, ubi non est mendacium; et sicut dicitur aliquando falsum sine mendacio, ita juratur falsum sine perjurio. Faldacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramencut quis non est mendax, nisi aliter sentiat animo quam dicit, sive ita sit, sive non, ita videtur quibusdam nfallendi jurat, et qui falsum putans quod verum est, enim putat homo verum esse quod falsum pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem illa duo perjuria quae commemoravit. Fac illum jurare quod verum esse putat; pro quo jurat, putat esse, et tamen falsum est; non ex animo
Abbreviated transcription (Latin):
porali post᷑ de spuali creatura. cõrporał utiq
creat᷑a ꝑtib constat. ita ut sit ibi alia ꝑꝯ maior.
alia minor. et maiuꝰ sit totũ. qͣm ꝑs quelilet.
et in unoquoq corpore. aliud est magnitudo ali¬
ud color. aliud figura. yotest .n ⁊ minita iag¬
et ead̾m magnitudo. ac ꝑ hoc multiplex esse cõ¬
uincitur nat᷑a corporał. simplex aut̃ nlło medo.¬
hic de sp̃uali c̾at᷑a ostend̾

Expanded text:
porali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique porali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura ex partibus constat, ita ut sit ibi aliqua pars minor, alia major, et majus sit totum quam quaelibet pars; et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud est figura. Potest enim imminuta maget eadem magnitudo, ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis; simplex autem, nullo modo.Hic de spirituali creatura ostend
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uiuebat. ⁊ ꝓ̾cati morit᷑ iustitie. si p̾catrix
erat. ⁊ iustificat᷑. morit ᷑ pcc̾o. ut alias eius mut a¬
tiones taceam. de quib modo longũ est disputare.
et c̾at᷑aꝵ nat᷑a celestiũ mori potuit. qr pͤcare potuit.
Nam ⁊ angeli pͤcau̾nt. ⁊ demones fci sunt. quoꝵ
est dyabolus princepꝰ. ⁊ qui ñ p᷑cau̾nti peccare po¬
ñ cuiꝰqͣm gratia s nat᷑a sua. nͨ potuit. nec potest:
aliqua ⁊u̾sione mutari. nͨ potuit nͨ poterit aliqͣ
mutabilia fatientem. et sine ułlo suo tp̾rali
motu. ⁊ p̃ralia c̾antem intueri ⁊ nosse lic sit
diffitile oport. uere ergo ac ꝓprie ĩcõmutabi¬
liꝯ est sola diuinitatis eẽntia. que sine sui mu¬
tatione cuuctas condidit ereat᷑as ea deniq so¬
la ꝓprie ac uere simplex est. ubi si ꝑtiũ. nͨ acci¬
dentiũ. seu qͣplib formaꝵ iella est diu̾sitaꝰ. seu
uariatio. uł multitudo sut aut̃ scias quono¬
plex. et nullo modo uere simplex. ⁊ pͥm̃ de cor¬

Expanded text:
juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare ponon cujusquam gratari, id est nec potuit nec poterit in aliqua mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem intueri et nosse oportdifficile. Vero ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia, quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas. Eademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomoplex, et nullo modo vere simplex; et primum de cor
Abbreviated transcription (Latin):
ita rationabili differentia. Est .n. fides
malaꝵ reꝵ et bouaꝵ. qr et bona creduntur
et mala. et hoc fidoꝰ bona. ñ mala. est etiã
au rez est: et alienaꝵ. augꝰ. nam et se qͥsqz
credit esse cepisse. nec fuisse utiz sempiter
nũ. et alia atq alia ũ modo de aliis homi¬
nib multa que ad religionem ꝑtinent:
naꝵ. nec nisi futuraꝵ. et ad euni ꝑtinẽtiũ
qui eaꝵ spem gerere ꝑ haxtur.

Expanded text:
iam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam arum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque cnum: et alia atque alia non modo de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent,  nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium, qui earum spem gerere perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
s dñs uxorem a uiro ñ discedere. q̃ si disces¬
serit: manere ĩnuptam. aut uiro suo reconci¬
liari. et te iro addit. et uir uxorem ñ dimit
muliere qr licz uiro aliam ducere. Q ħ a fal¬
sariis ĩ ambrͣ. uibro poͣsitu credit᷑ suplendũ
em̃ estͤi uiro quod de uxore p̾misit: aperte

Expanded text:
uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de viro addit: Et vir uxorem non dimitmuliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte
Abbreviated transcription (Latin):
beat me profundũ. neq urgeat suꝑ me puteꝰ
os suũ. puteus est profunditas iniquitatis ĩ qͣ
si cecideris: ñ claudet suꝑ te pudeus os suũ. si
tu ñ clauderis os tuũ. confitere ergo ⁊ dic: de
et euades. claudit suꝑ illum qui in pro fundo cõ
i quo mortuo. uelut᷑ qm nͣ site porit
confessio. Item nullus debite gͣuioris pene acci¬
pit ueniam. nisi qͣlencumq et si longe mino¬
rem qͣm debeat soluerit penam. ita .ni. imꝑtit᷑
a deo largitas miscd̾ie: ut ñ relinqͣtar iustitia
discipline. Item ieꝵ. qui pcc̃or est plangͣ delic¬
ta ꝓpria uł ppłi. et ing̾diatur ecc̃am de qua
pp̃ pcc̾m fu̾at eg̾ssus. et dormiat in sacco. ut
p̾teritas delitias ꝑ quas d̾m offenderat: uite
austeritate conpenset. Hiis aliisq aucdorita¬
tibus nitunt᷑ asserere sine confessione uocis:
et aliqua solutione pene: neminẽ a pc̃co mũ¬
Cui sententie po ¶d

Expanded text:
beat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum: Puteus est profunditas iniquitatis, in quam si cecideris, non claudet super te os suum, si tu non claudis os tuum; confitere ergo et dic: De et evades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim impartitur a Deo largitas misericordiae, ut non relinquatur justitia disciplinae. Item Hieron.: Qui peccator est, plangat delicta propria vel populi, et ingrediatur ecclesiam, de qua propter peccata fuerat egressus; et dormiat in sacco, ut praeteritas delicias per quas Deum offenderat, vitae austeritate compenset. His aliisque auctoritatibus nituntur asserere sine confessione vocis et aliqua solutione poenae neminem a peccato mCui sententiae po
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ minor patre. cum in forma creata aꝑpu̾it eͤ
Nam de filio quod mi̾or sit prce ẜ forͣm qua missus
appuit: aꝑte ostendit augꝰ. in .iiii.l. de. tri. dicẽꝰ.

Expanded text:
similiter minor Patre, cum in forma creata apparuit? Nam de Filio quod minor sit Patre, secundum formam qua missus apparuit, aperte ostendit Aug., in lib. 4 de Trin., dice
Abbreviated transcription (Latin):
s hec ab hõĩu tanto diffitiliꝰ adhibent᷑. qͣnitum
desunt sensuũ subtilitates. ⁊ corꝑm ꝑmutabili¬
tates ĩ menbris derrenis ⁊ pigris. Unde qͣłib cũ¬
tanto mirabiliores s̃ hꝰmoĩ oꝑib eoꝵ existũt ale¬
ritates. set ñ est c̾ator uͥ qui pͥncipalr̃ ista format.
ñ quisꝙͣ hoc põt nͥ unꝰ cͤator deꝰ. aliud est enĩ ex in¬
timo ac sũmo causaꝵ cardine condere ac m̃istͣre
c̾at᷑am ꝙ facit solus c̾atordeꝰ. aliud aut̃ ꝑdistri¬
butis ab illo in uirib ⁊ in facultatib aliꝙͣ ope¬
ratõni forinsecꝰ ad mou̾e. ut tunc ułtunc.
sic uł sic. exeat ꝙ c̾atur. ista quippe originalt
ac p̾mordialr̃ ĩ qͣdam textura clementoꝵ cũ¬
cta iam c̾ata sunt. s acceptis oportunitatib¬

Expanded text:
 haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates, et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatib
Abbreviated transcription (Latin):
lus ꝑ lib̾m arbitͥum sr̃bientib ⁊ ideo cadentib.
Aliqͣm ⁊ fuisse morulam aiuut ĩt̾ cͥatõni ⁊ lapsũ.
⁊ ꝯfirmatõm. ⁊ in illa breuitate tp̾ris om̃s boni
ꝑ bona c̾atõnis ⁊ cadere ꝑ lib̾ln arbitͥum pot̾ant.
pot̾ant .n. p̾care. ⁊ ñ p̾care s ñ pot̾ant ꝓfic̾e ad me

Expanded text:
 liberum arbitrium superbientibus, et ideo cadentibus. Aliquam etiam fuisse morulam aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes boni per bona creationis, et cadere per liberum arbitrium. Poterant enim peccare
Abbreviated transcription (Latin):
neq .n. quicqͣm intelligibiliũ est: quod nõ
intelligam nisi quod ignoro. Iuod autem
ignoro. nͭͨ memini. nec uolo. Inicquid igitur
intelligibilium non intelligo: ꝯ seq̃nt᷑ etiam
ñ memini. nͨ uolo. quicqiud ergo intelligi¬
bilium memini: ⁊ uolo. conseq̃nter ⁊ ĩtelli¬
Quomͦ illa tota

Expanded text:
neque enim quicquam intelligibilium est quod non intelligam, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium memini et volo, consequenter intelliQuomodo illa tota
Abbreviated transcription (Latin):
ait augꝰ sr̃ psalmelxui. uistificat᷑ in iplꝰ .i. fit de impio
iuntatem fidos p̾uenit. ñ tp̃r s causa. et nat᷑a. unde
augꝰ supͣ congͣruent̾ dixit. qd̾ uona uoluitas in eiꝯ

Expanded text:
ait Aug., super psal. 67, justificatur impius, id est, fit de impio luntatem fides praevenit non tempore, sed causa et natura. Unde Aug. supra congruenter dixit quod bona voluntas in ei
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ pct̃m origiuale habuerunt. Suidã dicunt
sacͥfitia et oblatõnos eis ualuisse ad remissd̃m pͤ¬
cati. s melius est dicere illos qui de abraham ꝓ¬
dierunt ꝑ circontisionem iustiacatm. mulieres
uero ꝑ fidem et operatõm lonam. uł suai si adul¬
te erant: uel ꝑentum si ꝑuule. eos uero qui fuert̃
ꝑꝰ uirtutẽ sacͥfitioꝵ .s. qͣn intelligebant spiritualr̃
in illis sacͥatiis sustificat᷑os . Unde gͣgꝰ quodapud

Expanded text:
contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres vero per fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt rum, scilicet quam intelligebant spiritualiter in illis sacrificiis, justificatos; unde G
Abbreviated transcription (Latin):
allut pcc̾m totam hũam naͣm nutauit. sicut
ĩ uno homiue originalit̾ ⁊ ut ita dix̃iniradi¬
calit̾. totũ genꝰ humanũ dãpuaret᷑ Idem ins
tum est illd̾ mandatũ qͣnto fatiliori poterat
obseruantia custodiri. ñ du .ii. uoluntati cupi¬
ditas resistebat. qd̾ de pena tͣnsgͥssionis postra
secut ũ est. ¶ Hiĩs aliis q auctoritatib ut u¬
esse dñt. Iuod ⁊̾ rõne ostendere laborant i mad. sa
didit. quod ullõ alio poc̃o fcm est. maiorem qͦq
etc̃m mali hũit illud pcc̃m qͣm aliꝙ aliud.

Expanded text:
llud peccatum totam humanam naturam mutavit: sicut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur. Idtum est illud mandatum, quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibue dicunt. Quod etiam ratione ostendere laborant hoc modo: didit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam aliquod aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis ꝑ hec ipͣm quod ꝑfcm̃ dm̃ꝯe młtũ ab illiuꝰ
u̾itatis exp̃ssione deuiamuꝰ. qr quod fcm̃ ñ est:
nͭ potest dici ꝓprie ꝑfectum. S ualbutiendo ut
possumꝰ excelsa dei resonamus. ⁊ dñs nr̃e infirmi¬
tatiꝰ ubis comdescendens. estote in qͣuit ꝑfci. sic̾¬
milocum. ego hodie geni te. de ht gen̾atõe filii:
ita loquit᷑ angꝰ. qͣmqͣm ꝑ hec quod dicit. ħodie.
possit ⁊̃ intelligi dies isle quo xp̃c scd̾m hominem
uatꝰ est: dñ quia hodie p̾sentiam sig̾cat: atq in
etͣnitate. nec p̃teritui quicqͣm est: quasi desierit¬

Expanded text:
tum ab illius veritatis expressione deviamus, quia quod factum non est, non potest dici proprie perfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens: Estote, inquit Matth. l. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione Filii ita loquitur Aug.: Quanquam per hoc quod dicit hodie, possit intelligi dies ille quo Christus secundum hominem natus est, tamen quia hodie praesentiam significat, atque in aeternitate neque praeteritum quicquam est, quasi esse
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis ostendit argꝰ quod gen̾atõ filii semꝑ est. nĩ p̾¬
teriit. nͭ fut᷑a est. quia eterua est. ideo .n. dixit ge¬
nui. ne nouũ putaret᷑ .s. ne uideret᷑ incepisse.
hodie dixit: ne preterita genãtio uid̾etur. Ex huis

Expanded text:
ndit Aug. quod generatio Filii semper est, nec pteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne novum putaretur, scilicet ne videretur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit. et t̾ ideot quia in pͥncipalib cõciliiꝰ. q̃ apd̾
eos celebrata sunt: ita symbola eoꝵ subiunct ꝯ ana-¬
t hematib sanctita sunt : ut ulli de tͥnitatis fide alius
docere. uł alit̾ p̾dicare. qͣm ibi continet᷑ liceat. In
procedere atdunt: auathema incurrunt. uil ⁊ nos
arguũt a nathematiꝰ req. Ardunt ⁊ ad assertõm
sue opĩoniꝰ. et in testimoniũ nr̃e dampnatõniꝯ de¬
tre procedenten. cum pr̃e ⁊ filio coadorandũ ⁊ cõ
glorificandum. ⁊ c. illd̾ est symbolum qd̃ iu missa¬
cantat᷑ editum in nicheno concilio. in fine cuiꝰ
subiu̾ctum est. qui aliud docuerit. uł alit̾ predi¬
cau̾it: auathema sit. Iõ greci nos anathemati⁊ a

Expanded text:
cedit. Et etiam ideo quia in principalibus conciliis, quae apud eos celebrata sunt, ita symbola eorum subjunctis anathematibus sancita sunt, ut nulli de Trinitatis fide aliud docere vel aliter praedicare quam ibi continetur, liceat. In eum procedere addunt, anathema incurrunt; unde et nos arguunt anathematis reos. Addunt etiam ad assertionem suae opinionis et in testimonium ntre procedentem, cum Patre et Filio coadorandum et glorificandum, etc. cantatur, editum in Nicaeno concilio, in fine cujus subjunctum est: Qui aliud docuerit, vel aliter praedicaverit, anathema sit. Ideoque Graeci nos anathematizato
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dũs bñdconib eoꝵ. et si auime qͣs uiuificãt
ñ uiuũt: quomͦ per eos gra beuedc̃onis tͣnsfuudit᷑s
Q illud capłm maledicam ⁊ c̾. quidam refflnt
ad hõticos qui ab ecc̃a p̾cisi sunt. et ad excõica¬
to. quoꝵ bñdcõnes fuint maledcõnos: hiis qui
eoꝵ sequnt᷑ erroros. Illd̾ uero alt̾m .s. niuificãt
⁊ c̾d. suꝑ illos sac̾dotes exponũt: qui absq claue
scientie. et forma bone uite: p̾sumũt ligare uł
soluere. s millus offitio sac̾dotis uti debet nisi ini¬
munis sit au illis: que in aliis iudicat. alioqui

Expanded text:
imae quas vivificant non vivunt, quomodo per eos gratia benedictionis transfunditur? Sed illud capitulum, Maledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. Illud vero alterum,  omnes illos sacerdotes exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
pit. uł ñ fieri quod ꝓhibuit. p̾cepit .n. abrahe ĩmo¬
lare filiũ. nͨ tñ uoluit. nͤ ideo p̾cepit: ut id fieret. s
ut abrahe probaret᷑ fides. et in ewang̾ꝰ. precepit sana¬
to ne cuiꝙͣ drẽt᷑. illeͥ aut̃ predicauit ubiq indelligẽs
d̾ni. non ideo ꝓhibuisse: quin uellet opus siũ p̾dicari
S ut daret formani honuni laudem humanã docli¬
naudi.

Expanded text:
t enim Abrahae immolare, filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam declinandi.
Abbreviated transcription (Latin):
a uono. pꝰcatũ est facere malũ. aliud est dec liua¬
re a bono. aliud est fac̾e malũ. pcc̾m gͦ est ꝑetͣtõ
mali. delictũ desertio boni. quod et ip̃m nomẽ
ostendit. quid .ii. aliud sonat delictũ niss dere
uonũ i uł delictum est quod ignorant̾ fit. pcc̾m¬
uero quod scienduter ꝯmittit᷑. Iudiff̾e̾nter
tũ et pct̃m nomine delicti. ⁊ delictũ nomine
ꝓcc̃i appellaturꝰ

Expanded text:
a bono; peccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boni, quod et ipsum ostendit nomen. Quid enim aliud sonat delictum, nisi derebonum? Vel delictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter committitur. Indifferenter tamen et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appellitur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
c ideo taii uegauiꝰ sac̾dotib concessam po¬
testatem dimittendi et retinendoi peccata.
cum hcc u̾itas in ewang̾. aperte dicat. hinc augꝰ

Expanded text:
c ideo tamen negamus sacerdotibus concessam potestatem dimittendi et retinendi peccata, cum hoc Veritas in Evangelio aperte doceat Hinc Aug
Abbreviated transcription (Latin):
curet et si nichil ualuerint: conceptos fetus intͣ
lem suam pͥus int̾ire qͣm niuere. aut si ĩ utero
uiuebat: cccidi pͥns qͣm nasci. ꝓrsus si ambo tales
quodam modo est mariti meretͥx. aut ille est¬
adulter uxoris.

Expanded text:
nena procuret et si nihil ualuerit, conceptos fetus aliquuam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eit pat̾. et filuis semꝑ est filiꝰ. sint ille eed̾m
ꝓpͥetates quas augꝰ suꝑius distiuxit. dicens ꝓpͥũ
esse prĩs quod genuut filium. et ꝓpͥum filii quod
genitꝰ est a pr̃e. et spiritꝰ scĩ quod ab utroq proce¬
dit. ac demũ utrum ⁊ iste sint ille q̃ dnͣr pat̾ni¬
tas. filiatio. processio uidet᷑ quod ñ sint cedm ꝓpͥ¬
etates. qͣs ponit hył. ⁊ ille qͣs ponitaugꝰ. si enĩ
ced̾m sunt. id̾m est gͦ patri esse prõm ⁊ genuisse
aliũ. quod utiq quidã concedunt. Si autͤ het est:
cui ergo conuenit ut sit pat̾: ei conueuit genu¬
isse folium. Nat᷑a .ni. diuina si pat᷑ est. genuit fi¬
lium. Si uero ñ genuit⁊ pat̾ non est. S quiꝰ au¬
deat dicere aut qd̾ ip̃a genuit ailium. aut quod
ip̃a pater non sitt. Si aut̃ ip̃a pat̾ est. nͨ filiũ ge¬
nuit. ñ gͦ id̾m dicere est aliqͥd eisse prẽm. ⁊ gig¬
nere filium. et ita ñ uidet᷑ una ead̾m q ꝓͥetas eẽ iui

Expanded text:
er est pater, et Filius semper est filius, sint illae eaedem proprietates quas Aug. superius distinxit, dicens proprium esse Patris quod genuit Filium, et proprium Filii quod genitus est a Patre, et Spiritus sancti quod ab utroque procedit. Ac deinde, utrum et istae sint illae quae dicuntur paternitas, filiatio, processio. Videtur quod non sint eaedem ps ponit Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem hoc est, cui ergo convenit ut sit pater, ei convenit genuisse filium. Natura ergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gigne
Abbreviated transcription (Latin):
auisdoctoros in sacra pagina extit̾unt. Nec
tm̃ alũ ab alĩs. uerum etiã idem a se ip̃iꝯ dis¬
sonare unͣr. sicut subiecta capitilla docent.
solum uerbum caro fr̃m est et habitabit in
uobiꝰ. et cum tota trinitas

Expanded text:
xtiterunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent. Solum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Et cum tota Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
in d̾m. s de conscĩa delicti. de est .n. fides: cũ pcc̃i
conscĩa ñ subest. Nam cum delicta om̃ia nemo
intelligͣ᷑. est aliq̃n in homine pcc̾m cuiꝰ ñ ht̃¬
ꝯscĩam. Uñ aplũs nich michi cõscius sum. sñ
in hoc uistificatꝰ non sum. cum gͥ flagellat᷑ quis
pcc̃o cuiꝰ ñ est cõscius. si patient᷑ fert penani et
humilit̾ amplectit᷑. cogitans pet̾m se forte ha¬
bere quod ñ intelligit et pro co puniri a deo: pe¬
na illa sazt̃sfacit. et releuat gͣuatũ. Ad hoc at̾
qd̾ obicit᷑ de satt̃sscõne illa si satc̾stc̃o ñ fuit. itm
imponẽda est. si uero it̾m imponenda ñ este sa¬
ic̃sst̃o fuit. et si satt̃ sfc̃o fuit: ueniam impe¬
ut ait angꝰ pcc̃oꝵͣ causãs extidere. nͨ sugestiomi¬
scelerate uiuunt. nͨ curant talem uitam:
mores q corrigere. et inter ip̃a facinora sua
e le mosinas freq̃ntare non cessant. frustͣ ĩ deo

Expanded text:
in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum cujus non hil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Cum ergo quis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter amplectitur, cogitans se forte peccatum habere quod non intelligit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactio fuit, veniam impePoenit., peccatorum causas excidere, nec suggestioniscelerate vivunt nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ illut de illo. Sicut uͥbum de uerbo. uł ailius
de fiio. quia iꝰ moĩ nomina dulsis ꝑsonis ꝯuenire ñ
possunt. quod augꝰ licet obscure. in eodm l. staꝰ dicit.
hec solum de eis dici nõ potest allud de sllo. quod simul
ambonon sunt .r illo solo noĩe ũ possumꝰ uti ad osten¬
deudum unũ de uuo. quod simł ambob ñ cõuenit. si¬
cut ilbum de ulo dici non pocest. qr ñ simł ambo uͥbũ.
nͨ ymago de ymagine. nͨ filius de fllio. qr ñ simł am¬
t otius tͥnitatis simł. unde augꝰ in eoͣd̾ i .l. ait Iͣn pa¬
tris nomine ipse pater ꝑ se pronũtiatͤ. iii dei uero
uoĩe et ipse pater. et filius. et spiritꝰ .a. ut cum dr᷑

Expanded text:
bum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul amtotius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se pronuntiatur; in Dei vero nomine, et ipse Pater, et Filius, et Spiritus sanctus;
Abbreviated transcription (Latin):
sus. nͨ qͣndo manducamꝰ. ꝑtes de illo fatimꝰ ⁊ qͥd̾
in sacͣmento sic fit. Item nouerunt fidelos quo¬
mͦ manducent carnem xpisti. umisqͥsq accipit
ꝑtem suam. Unde et ip̃a grã: ꝑtes uocant᷑. ꝓ par¬
tes manducat᷑ in sacͣmento. et manet integer
totus in celo. et mauet indeger totus ĩ corde
lix. quod et cculi renũtiant. qd̾ aut̃ fidos postu¬
iat instruenda: panis est corpꝰ xpisti. et całix sã¬
et ꝑtos que ibi uident᷑ fieri ĩ sacͣmento. fiunt
.ii. in spetie uissbili. Iõz illa berengarii uerba
it a distinguenda sunt. ut sensualit̾. ñ mͦ sacͫ¬
mento. set ĩ u̾itate dicat᷑ corpꝰ xp̃i tͣrtari mani¬
b sac̾dotum. frangi uero et atteridentib. uere
quid̃. s in sacͣmento tm̃. uera gͥ est attritio
ibi et ꝑticio. s singuł partib totus est xpistus.

Expanded text:
sus; nec quando manducamus, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit, et norunt fideles quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam; unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur in sacramento, et manet integer totus in coelo, manet integer totus in corde lix, quod etiam oculi renuntiant. Quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanet partes quae ibi videntur fieri, in sacramento fiunt, id est, in specie visibili. Ideoque illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus Christi tractari manibus sacerdotum; frangi vero et atteri dentibus, vere quidem, sed in sacramento tantum. Vera ergo est ibi attritio et partitio; sed in singulis partibus totus es