comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leticia illiꝰ sic̃ ipse dixerat. Gaudere
cũ gaudentibꝰ flere cũ flentibꝰ. Et
ego sine tristicia sim: subaudis cũ ceg¬
nouero uos letificatos illiꝰ p̃sentia.
oe cũ ꝑ illũ agnouero quȩ circauos
aguntur. Excipite itaq illũ cũ gau
fidem habent. & honis oꝑibꝰ insistũt.
iussa pͥncipũ. Tradens anim̾ã suam:
sub audis periculo mortis. ut imple¬
ret id qd̾ exuobis deerat erga meũ
olisequiũ. Philippenses qui ab apło u̾
bũ p̃dicationis audierant ꝑ qd̾ salua¬
ti sunt. si facultas eiꝰ ad fuisset. &e lon¬
gitudo t̃rȩ ñ obstitisset: ipsi debu¬
erant ei om̃ia subsidia tẽporalia p̃¬
bere. &r ministrare: Qd̃ gͦ illi imple:¬
re nequiuert̃. solus epafroditꝰ uice
illoꝵ contra p̾cepta imperatoris ad¬
hesit illi incarcere: & ꝓcurauit ui
ctũ or uestim̃tũ. &x in super sociꝰ fu¬
it p̃dications. Hic gͦ tradidit ani¬
mam suã periculo mortis : qr contͣ
p̃ceptũ imperatoris accessit ad illũ

Expanded text:
laetitia illius: sicut ipse dixerat: Gaudete cum gaudentibus, et flete cum flentibus , et ego sine tristitia sim, subaudis cum cognovero vos laetificatos illius praesentia: et cum per illum agnovero quae circa vos aguntur. Excipite itaque illum cum gaufidem habent, et bonis operibus insistunt, jussa principum. Tradens animam suam, subaudis periculo mortis, ut impleret id quod ex vobis deerat erga meum obsequium. Philippenses qui ab Apostolo verbum praedicationis audierunt, per quod salvati sunt si facultas eis adfuisset, et longitudo terrae non obstitisset, ipsi debuerant ei omnia subsidia temporalia praebere et ministrare. Quod ergo illi implere nequiverunt, solus Epaphroditus vice illorum contra praecepta imperatoris adhaesit illi in carcere, et procuravit illi victum et vestimentum, et insuper socius fuit praedicationis. Hic ergo tradidit animam suam periculo mortis, quia contra praeceptum imperatoris accessit ad illum,
Abbreviated transcription (Latin):
do om̃ia illa ad dãpnũ &e dispendiũ
esse illoꝵ qui eam obseruauerint.
cuiꝰ doctrinam debemꝰ uiuere: qđ
suꝑ eminet atq transcendit sua dig¬
nitate &e. ueritate omnẽ scripturã
diuinoꝵ ȩloquioꝵ. Uerũtamen ex¬
istimo om̃ia subaudis legalia p̃cepta
detrim̃tũ e̾e̾. id ẽ ad dãpnũ esse suis
obseruatoribꝰ. ꝓpter eminentẽ scien.¬
tiam: idẽ. ꝓpt̃ ȩuangłium. ꝓpter quẽ.

Expanded text:
d damnum et dispendium esse illorum, qui ea observaverint, cujus doctrinam debemus vivere, quod supereminet atque transcendit sua dignitate et veritate omnem scripturam divinorum eloquiorum. Verumtamen existimo omnia, subaudis legalia praecepta, detrimentum, id est damnum, esse suis auditoribus propter eminentem scientiam, id est propter Evang
Abbreviated transcription (Latin):
sua sunt sub audis cõmoda quert̃.
ñ quȩ sunt iħu xp̃i. Modo osten dit
quare alii qui cũ illo erant: non erãt
ita coniuncti siẽ iste. Om̃es enĩ sua
cõmoda quert̃. aut quietẽ. nolentes
tribulari p alioꝵ salute: nisi ut ab
eis lucra tẽporalia reciperent. ñ cu¬
rantes de remuneratione ȩterna.
Experim̃tũ. idẽ ꝓbamentũ eiꝰ cog¬
noscite: qm̃ sic̃ patri filiꝰmecũ seruiuit
mox ut uidero quȩ circa me sunt.
Positus apłs inuincłis. dubitabat
utrũ decollandus esset anerone: an
dimittendus liber de carcere: iđo
dixit. Cũ cognouero inquiens quid
michi euenerit: si de carcere in co¬
lumis exiero. mittã eũ aduos. Con¬
ecessarium aũt existimaui epafro¬
ditũ & cet̾a usq mittere aduos. Quia
illũ ñ possũ mittere: quousq cognos¬
cam quȩ circa me sunt. puto necessa¬
rium esse uobis mittere epafrodi¬
tũ: qui oe epafras appellat᷑ alio in loco.

Expanded text:
sua sunt, subaudis commoda, quaerunt, sua sunt, subaudis commoda, quaerunt, non quae sunt Jesu Christi. Modo ostendit quare alii qui cum illo erant, non erant ei ita conjuncti sicut iste. Omnes enim sua commoda quaerunt aut quietem, nolentes tribulari pro aliorum salute, nisi ut ab eis lucra temporalia recipiant, non curantes de remuneratione aeterna. Experimentum, id est probamentum, ejus cognoscite, quia sicut patri filius mecum servivit mox ut videro quae circa me sunt. Positus Apostolus in vinculis dubitabat utrum decollandus esset a Nerone, aut dimittendus liber de carcere, ideoque dixit: Cum cognovero quid mihi evenerit. Si de carcere incolumis exiero, mittam eum ad vos. Conecessarium autem existimavi Epaphroditum mittere ad vos. Quia Timotheum non possum mittere quousque cognoscam quae circa me sunt, puto necessarium esse vobis mittere Epaphroditum: qui Epaphras appellatur alio loco,
Abbreviated transcription (Latin):
theum & cet̾a. Timotheus dis
na atq operibꝰ bonis ad ornatꝰ: ac
ꝑ hoc apło ad modũ carus. in tantũ
ut unanimis illi dicatur esse. idẽ
eodem affectu diligens: ut erat ti-¬
tus. lucas. clemens. & alii. Sed qͣn-¬
do hanc epłam misit illis: ñ habebat
secũ de ꝑfectioribꝰ nisi istũ. Omnes
enĩ erant causa p̃dicationis disꝑsi
ꝑ diuersa loca: ideo dicit neminẽ
habere se inp̃senti tam unanimen.
Uel poterat esse. ut timotheus plus
omnibꝰ discipulis eiꝰ philippenses di¬
ligeret. Cito. idẽ in.ꝓximo me mit
circa uos sunt: idẽ cũ cognouero ꝑ
illũ quȩ circa uos agunt᷑. tam infi-¬
de. quã in conu̾satione. Neminẽ enĩ
sub audis ab eo modo apud me. qui
sincera. id ẽ pura & firma affectio¬
ne. ꝓuobis sollicitus sit. Ea uolun-¬
tas quȩ erat in apło erga philippen¬
ses. erat & in timotheo: ideo dicit
nemine habeo tam unanimem. id¬
ẽ qui eande m̃tem gerat erga uos.
bis maximã gerit. Omnes enĩ quȩ

Expanded text:
theum, etc. Timotheus erat ina atque operibus bonis adornatus, et per hoc Apostolo admodum charus, in tantum ut unanimis dicatur esse illi, eodem affectu diligentes, ut erat Titus, Lucas, Clemens et alii; sed quando hanc Epistolam misit illis, non habebat secum de perfectioribus nisi istum: omnes enim erant causa praedicationis dispersi per diversa loca, ideoque dicit neminem habere se in praesenti tamen unanimem. Vel poterat esse ut Timotheus plus omnibus discipulis ejus Philippenses diligeret. Cito. Id est, in proximo. Me mitcirca vos sunt. Id est, dum cognovero per illum quae circa vos aguntur, tam in fide quam in conversatione. Neminem enim habeo. Subaudis modo apud me. Qui sincera, id est pura et firma, affectione pro vobis sollicitus sit. Et ea voluntas quae erat in Apostolo erga Philippenses, erat et in Timotheo. Ideo dicit: Neminem habeo tam unanimem, qui eamdem mentem gerat erga vos, bis maximam gerit. Omnes enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
cidi: quasi ego ñsim circũcisus. &
possim gloriari in ea: & confidere
plus qͣm aliquis ur̃m gentiliũ. si e̾e̾t
gloriatio. nolo ut circũcidamini a
iudeis. Ex genere isrł subaudis sũ
natus. de tribu beniamin: qd̾ nemo
S urm ẽ. Hebreus ex hebreis. sub audis¬
S natꝰ. Scd̾m legem phariseus: idẽ do
ctor legis. mosaycȩ: scđm emulati¬
onẽ. ꝑsequens eccłiã di. fui inquid
doctor legis. &e apt̃ studiũ & amo¬
rem synagogȩ. quam uolebam statu¬
ere ꝑsequebar ȩccłiam cłi. Emulus
d̾r inuidus. or imitator. or studio¬
sus: s in hoc loco prostudio ponitur.
Beatus gͦ apłs studiosus &r emulator
fuit in lege: uolens synagogã statu¬
ere. ȩccłiã destruere ꝑsequendo scõs.
Scđ̾m illam iusticiã quȩ inlege est.
Si aliqua iusticia mͦ in lege ẽ conuer-¬
satus sũ. idẽ uixi sine crimine: &
sine rep̃hensione. ut mͥ uisũ ẽ & alis pła¬
is: qr circũcisus sum octauo die. &. xͦl.
die ꝓme legalia munera sunt oblata.

Expanded text:
cidi, quasi ego non sim circumcisus, et possim in gloria mea confidere plus quam aliquis vestrum gentilium, si esset aliqua gloriatio, nolo ut circumcidamini a Judaeis. Ex genere Israel, subaudis natus sum, de tribu Benjamin, quod nemo vestrum est. Hebraeus ex Hebraeis, subaudis nalegis Mosaicae, secundum aemulationem persequens Ecclesiam Dei. Fui, inquit, doctor legis, et propter studium et amorem Synagogae, quam volebam statuere, persequebar Ecclesiam Dei. Aemulus dicitur, invidus et imitator, et studiosus, sed in hoc loco pro studiBeatus ergo Apostolus studiosus aemulator fuit in lege, volens Synagogam statuere, et Ecclesiam Dei destruere persequendo sanctos. Secundum illam justitiam quae in lege est. Si aliqua justitia modo in lege est, conversatus, subaudis vixi sine crimine et sine reprehensione, ut mihi visum est et aliis: quia circumcisus sum octavo die, et quadragesimo die per me legalia munera sunt oblata,
Abbreviated transcription (Latin):
sensu habundet: or si qͥd aliud sapitiꝰ
gͦ. si hereticus ẽ. debet in suo sensu
habundare: Minime. Non dehereti¬
co loquor. s de xp̃iano. Unꝰ quisq in-¬
quid fidelis in suo sensu habundet:
id ẽ qui credit. oꝑe impleat: stu de-¬
at habundare uirtutibꝰ. Et si quid
aliud sapit qđ contra fidem sit: ꝓpt̃
bona oꝑa quȩ habet. reuelabit illi
ds ut illud corrigat. sic̃ fecit eypͥano
cartaginensi ep̃o. qui unã mersio¬
nẽ tantũmͦ dabat baptrhandis ig-¬
norant illud agens. S qr bonis oꝑi-¬
bꝰ in seruiẽbat. & hoc qd̃ in tellige¬
bat oꝑe implebat: meruit reuela.¬
tionẽ ꝑcipere adño. ut ternã mer¬
sionẽ daret baptrhandis. Ed qđ
ꝑuenimꝰ. idẽ in fide ad quam ꝑueni
te. in ea maneamꝰ: ambulantes de
uirtute. in uirtutẽ. ut ide sapiamꝰ.

Expanded text:
sensu abundet et si aliud quid sapitis, ergo: Si haereticus est debet in suo sensu abundare? Minime. Non de haeretico loquor, sed de Christiano. Unusquisque, inquit, fidelis in suo sensu abundet, id est, quod credit opere impleat studeatque abundare virtutibus: et si quid aliud sapit quod contra fidem fit, propter bona opera quae habet, revelabit illi Deus, ut illud corrigat, sicut fecit Cypriano Carthaginensi episcopo, qui unam mersionem tantummodo dabat baptizandis, ignoranter hoc agens. Sed quia bonis operibus inserviebat, et quod intelligebat opere implebat, meruit revelationem percipere a Domino, ut trinam mersionem daret baptizandis. Ad quod pervenimus, id est in fide ad quam perveni te, in ea maneamus ambulantes de virtute in virtutem, ut idem sapiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciam habentes. id ẽ in carnali
circũ cisione: quia nos habemꝰ om̃e ᷤᷤ
sensus corporis circũcisos. Quam¬
qͣm ego habeam confidentiã incar-¬
ne. id ẽ habere possem in carnali cir-¬
cũcisione: si aliqua ibi esset. fidutia.
Siquis autẽ alius subaudꝰ cap̾ .xi.¬
ur̃m gentilium uidet᷑ confidere

Expanded text:
fiduciam habentes, id est carnali circumcisione, quia nos habemus omnes sensus corporis circumcisos. Quanquam ego habeam confidentiam et in carne, id est, habere possem in carnali circumcisione, si aliqua ibi esset fiducia. Si quis autem alius, subaudis vestrum gentilium, videtur confidere
Abbreviated transcription (Latin):
tates uocũ ñ. ꝓphanȩ s religiosȩ
sic̃ legimꝰ. qd in antiochiã pͥmũ
in synodo. nouũ qd̾da nom̃ ad in¬
uenert homo usyon. id ẽ uniꝰ sub¬
stantiȩ. qd̾ in tota serie diuinarũ
scripturarũ ante ñ est inuentum.
Iste tales nouitates uocũ ñ sunt
contra religionẽ s religiosȩ: qr ad
religionẽ ꝑtinent. E contra sunt
nouitates uocũ ꝓphanȩ quas ad¬
nes. scientie falsi nominis. id ẽ que.¬
stiones iudeoꝵ: que uident᷑ que¬

Expanded text:
tates vocum non profanae, sed religiosae, tates vocum non profanae, sed religiosae, sicut legimus quod in Antiochia primum in synodo novum quoddam nomen adinvenerunt homousion, id est unius substantiae: quod in tota serie divinarum Scripturarum ante non est inventum. Istae tales novitates vocum non sunt contra religionem, sed religiosae, quia ad religionem pertinent. Econtra sunt novitates vocum profanae, quas adnes scientiae falsi nominis, id est quaestiones Judaeorum, quas solent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã erigi: neq sperare i incerto
qr tͣnsitiuȩ sunt: qm̃ plerũq anuttit
illas homo ante mortẽ extoto. aut
in ipsa morte. ideoq nemo debet sp̃e
suã in illis ponere. sed in ło sub audiᷤᷤ
debet sperare. qui pͣstat nob̾ habun-¬
de om̃ia ad fruendũ: id ẽ qui om̃ia
bona nobis administrat. quȩ pos¬
sumꝰ ita disponere in p̃senti: ut in
futuro fruam᷑ remuneratione eoꝵ.
Precipe etiã illis bene agere: uide¬
licet ut bene agant. Cõmunicare.
id ẽ mortales se recogitare. & socios
esse aliis hominibꝰ in fragilitate. &
thesauritare sibi fundam̃tũ bonũ
infuturũ: faciendo amicos de mã¬
mona iniquitatis. iuxta qđ dñs ait.
Thesauritate uobis thesauros in
celo. Ubi ẽ thesaurus tuus. ibi est¬
& cor tuum. O timotheȩ disposi¬
tũ siue cõm̃datũ custodi: id ẽ gr̃am
fidei & sapientie doctrinã qͣm tibi
cõmendaui: deuitans siue decli-¬
nans .ꝓphanas. id est irreligiosas
nouitates uocũ. Sunt enĩ noui-¬

Expanded text:
erare in incerto quia transitoriae sunt, quam plerumque amittet illas homo ante mortem, ex toto autem in ipsa morte. Ideoque nemo debet spem suam in illis ponere, sed in Deo, subaudis debet sperare, qui praestat nobis omnia abunde ad fruendum, id est qui omnia bona nobis administrat, quae possumus ita disponere in praesenti, ut in futuro fruamur remuneratione eorum. Praecipe etiam illis bene agere, videlicet ut bene agant, communicare, id est mortales se recogitare et socios esse aliis hominibus in fragilitate, et thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, mona iniquitatis, juxta quod Dominus ait: Thesaurizate vobis thesauros in coelo: ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. O Timothee, depositum, sive commendatum custodi, id est gratiam fidei et sapientiae doctrinam quam tibi commendavi devitans, sive declinans profanas, id est irreligiosas novitates vocum. Sunt enim novi
Abbreviated transcription (Latin):
nare studeto. Quã scientiã falsi no¬
minis idem ꝓmutentes. idẽ osten¬
dentes tamquã uera scientia sit:
circa fide excidert̃: idẽ aueritate
fidei alieni periert̃. Grã d̃ĩ tecũ. sub¬
audis sit. Am̃. idẽ fiat. qd̾ oro uel
uerũ est qd̃ actenꝰ dixxi

Expanded text:
ibi scientia quam, scientiam falsi nominis quidam promittentes, id est ostendentes, tanquam vera scientia sit circa fidem exciderunt, id est a veritate fidei alieni pejerunt. Gratia Dei tecum, subaudis sit. Amen, id est fiat quod oro, vel verum est quod hactenus di
Abbreviated transcription (Latin):
uo alios. & in hoc cupiditas ẽ. Simi-¬
¶ liter
de ceteris uitiis in telligendũ. S questio
ẽ in hoc loco. quare dicat apłs. radix
om̃ium maloꝵ ẽ cupiditas. siue aua¬
ricia. cũ sapientia dicat. in itiũ siue
radix peccati: om̃is suꝑbia. Quomͦ gͦ
erit utrũq & auaritia radix peccati.
& suꝑbia in itium peccati : Utrũq ue¬
ut unũ sine altero nequaqͣm sit. Aua-¬
ritia ce enĩ. ñ solũ diuitiarũ ẽ. s ce al¬
titudinis & dignitatis. Om̃is nãq
suꝑbꝰ iło se extollit ut maior appareat
aliis. & auarus ido congregat. ut alti¬
or. & potentior sit aliis indignitate:
& p̾cellat eos inmultitudine diuiti¬
arũ. Quam sub audis cupiditatẽ siue
auaritiam qͥda appetentes. idẽ ultra
modũ querentes errauert̃ afide. or¬

Expanded text:
lio alios, et in hoc cupiditas est; similio alios, et in hoc cupiditas est; similiter de caeteris vitiis intelligendum est. Sed quaestio est in hoc loco: quare dicat Apostolus: Radix omnium malorum est cupiditas sive avaritia? cum sapientia dicat: initium sive radix omnis peccati superbia: quomodo ergo erit utrumque et avaritia radix peccati, et superbia initium peccati. Utrumque veet unum sine altero nequaquam sit. Avaritia etenim non solum divitiarum est, sed altitudinis et dignitatis. Omnis namque superbus ideo se extollit ut major appareat aliis, et avarus ideo congregat divitias ut altior et potentior sit aliis in dignitate, et praecellat eos in multitudine divitiarum; quam, subaudis cupiditatem sive avaritiam, quidam appetentes, id est ultra modum quaerentes, erraverunt a fide,
Abbreviated transcription (Latin):
e sequestrati sunt existimantium
uestũ ẽẽ. siue lucrũ tẽporale: pie
ant. ut lucrũ tẽporale possint acci-¬
e. ab auditoribus. Ca¬
st aũt questꝰ magnꝰ: pietas cũ¬
ufficientia. Acsi diceret. Uis scire
timothee quid sit lucrũ magnũ
siue questꝰ : Pietas. id ẽ fides &e oog¬
nitio scẽ trinitatis. est lucrum
magnum cũ sufficientia: qͣndo ho-¬
mo ñ desiderat plus habere qͣmne¬
cesse ẽ ad corporis necessitatẽ inplen¬
da. Nam qͥ uolunt diuites fieri. in¬
cidunt intẽptationes diu̾sas: qr
die noctuq cogitant qͦmͦ possint
ditari. & incidunt etiã in laqueũ.
idẽ in dãpnationẽ diaboli. Radix
siue in itium om̃iũ maloꝵ ẽ cupi¬
ditas. id ẽ amor pecuniaꝵ. & hono¬
ris. quȩ & auaritia nominat᷑ : qr oĩa
mala de illa ꝓcedunt. Uideamꝰ qͦmͦ:
Uerbi grã. Uolo adulteriũ ꝑ petrare:
occido uirũ mulieris. &r hoc cupi¬
ditas agit. Uolo habundare diui-¬
tiis. aufero ȩquũ alienũ: & expo¬

Expanded text:
nt, existimantium quaestum sive lucrum temporale esse ant ut lucrum temporale possint accipere ab auditoribus. Est autem quaestus magnus, pietas cuufficientia. Ac si diceret: Vis scire, o Timothee, quod sit lucrum magnum seu quaestus? Pietas, id est fides et cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia, quando homo non desiderat plus habere quam necesse est ad corporis necessitatem implendam. Nam qui divites volunt fieri incidunt in tentationes diversas, quia diu noctuque cogitant quomodo possint ditari, et incidunt etiam in laqueum, id est in damnationem diaboli. Radix sive initium omnium malorum est cupiditas, id est amor pecuniarum et honoris: quae et avaritia nominatur, quia omnia mala de illa procedunt. Videamus quomodo? verbi gratia: Volo adulterium perpetrare, occido virum mulieris, et hoc cupiditas agit; volo abundare divitiis, aufero equum alicujus, et exspo
Abbreviated transcription (Latin):
ri nͥ sex annis scdm legis p̃ceptũ:
S dicit beatꝰ augustinꝰ. qr illud spu¬
alit̃ est intelligendũ. magnũq my¬
sterium inse continet. qdꝰ illi carna¬
lit̃ obseruabant: & dicit om̃i tẽꝑe
quo uxerit seruus debere dñis
suis seruire nͥ abeis libertatẽ. ꝓme.¬
ruerit. Suꝑbꝰ ẽ ille talis qui talit
docet. Nichil boni sciens inanimo:¬

Expanded text:
m legis praeceptum. Sed dicit beatus Augustinus quia illud spiritaliter est intelligendum, magnumque mysterium in se continet, quod illi carnaliter observabant, et dicit omni tempore quo vixerit servus, debere dominis suis servire, nisi ab eis libertatem promeruerit. Superbus est ille talis qui aliter docet nihil boni sciens
Abbreviated transcription (Latin):
solus habet immortalitatẽ: id ẽ im¬
mutabilitatẽ. Angłi & animȩ homi¬
nũ un mortales sunt. s cõparatione
om̃ipĩs di cuiꝰ immutabilitas neq
initiũ. neq finẽ habet. isti immor¬
tales ñ sunt: qr eoꝵ immortalitas
extẽpore cepit esse. uel ut ampliꝰ di-¬
camꝰ. in hoc qd̃ mutari potuert̃. or¬
angłi &e animȩ: qͣsi immortales ñ fu-¬
ert̃. Quando eñĩ angłs peccauit in
suꝑbiã se erigens. cuiꝰ rei causa muta¬
tus ẽ de bono inmalũ: qͣsi in mortẽ.
cecidit. q mutari potuit. Similiter
homo. quando peccato mutatꝰ ẽ de
bono inmalũ: in mortẽ corporis oe
animȩ cecidit. Idoq solus om̃ips d̾s
immortalis manet semꝑ: ce lucẽ ha¬
bitat in accessibilem. Ds om̃ps lux ẽ
substantialis: quȩ illuminat omnẽ
hominẽ. S si in accessibilis ẽ. qͣredi¬
cit psalmista. accedite a deũ ce illu-¬
minamini᷑ In hoc gͦ in accessibilis¬
ẽ: qr nemo potest accedere ad eũ: nͥ¬

Expanded text:
immutabilitatem. Angeli et animae hominum immortales sunt, sed comparatione omnipotentis Dei, cujus immutabilitas neque initium, neque finem habet, isti immortales non sunt quia eorum immortalitas ex tempore coepit esse. Vel ut amplius dicamus, in hoc quod mutari potuerunt angeli et animae, quasi immortales non fuerunt. Quando enim angelus peccavit, in superbiam erigens se, cujus rei causa mutatus est de bono in malum, quasi in mortem cecidit, quia mutari potuit; similiter homo, quando peccando mutatus de bono in malum in mortem corporis et animae cecidit, ideoque solus omnipotenset lucem habitat inaccessibilem. Deus omnipotens lux est substantialis, quia illuminat omnem hominem; sed si inaccessibilis est, quare dicit Psalmista: Accedite ad eum et illuminabimini ? In hoc ergo est inaccessibilis, quia nemo potest accedere ad eum, n
Abbreviated transcription (Latin):
fessus es coram multis testibꝰ app̃hen¬
de uitã et̃nam. Timotheus qͣndo bap¬
tiratus ẽ tantȩ ętatis erat. ut interro¬
gatꝰ utrũ crederet indm̃ om̃ipoten-¬
confiteret᷑ se credere: Precipio tibi co-¬
rã do patre qui uiuificat om̃ia sub au¬
dis quȩ uiuificant᷑. &r corã xp̃o iħu.
qui testimoniũ reddidit subpontio
pilato: bonã confessionẽ. Qđ fuit
illud testimoniũ siue illa confessio.
qd unũ ẽ istud pilato interrogante
testimoniũ. Similit qͣndo dixit. ego
testimoniũ ꝑhibeo ueritati. Et qͥdp̃¬
cipio tibi: Ut serues mandatũ tibi
macula in rep̃hensibile usq in ad¬
uentũ dñi iħu xp̃i: idẽ usq dũ ab¬

Expanded text:
fessionem coram multis testibus. Apprehende vitam aeternam. Timotheus quando baptizatus est, tantae aetatis erat, ut interrogatus utrum crederet Deum omnipotenconfiteretur se credere. Praecipio tibi coram Deo Patre qui vivificat omnia, subaudis qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato, bonam confessionem. Quod fuit illud testimonium, sive illa confessio? quod unum est, istud Pilato interrogante,testimonium. Similiter quando dixit: Ego testimonium perhibeo veritati. Et quid praecipio tibi? Ut serves mandatum tibi macula, irreprehensibile usque in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ideo ut dũ alios suꝑabant. ipsi
gloriosi apparerent. Neq ꝑ in anem
głam. id ẽ uanã: s in umilitate superioreᷤᷤ
timaresibi in uicem arbitrantes. Om̃es
homines debemꝰ nobis meliores & suꝑi¬
Iores
existimare: oe si uidemꝰ aliquẽ aliquo
iuditio mancipatũ ẽẽ. & tam̃ aliqͣ

Expanded text:
 hoc ideo, ut dum alios superabant, ipsi  hoc ideo, ut dum alios superabant, ipsi gloriosi apparerent. Neque per inanem gloriam, id est vanam, sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes. Omnes enim debemus nobis meliores et superiores existimare: et si videamus aliquem aliquo vitio man
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut etiam . pillo patiami¬
ni. id ẽ. pillo patiendo ꝑseuerantiã
habeatis. & postea palmã optineatis.
idẽ certam̃ habentes. id ẽ agonẽ con-¬
tra hereticos. paganos. falsos xp̃ianos.
si necessitas fuerit sustineter qualem
sustinui apud uos. qͣndo uerberatũs
sũ. ꝓmuliere phitonissa. aqua sp̃m ma-¬
lignitatis exclusi: quȩ magnũ questũ
me: subaudis quȩ sustineo rome posi¬
tus. Inplete gaudium meũ: ut idem sa-¬
sapimꝰ. in fide. in oꝑe. indoctrina. uł
unã uoluntatẽ habeatis. eandem cari¬
tatẽ sub audis habentes: unanimes.
idẽ uniꝰ uoluntatis. idipsũ sentientes.
idẽ sapientes. qđ nos sapimꝰ: uel qđ
intelligitis de fide sc̃e trinitatis. qͥ
sapientiores estis facite ut ur̃o studio
& p̃dicatione minꝰ capaces idipsũ sa-¬
piant. Nichil ꝑcontemtionẽ. Omnẽ
ꝓhibet hic contemtionẽ: & uolunta¬
riã &e necessariam. Contentiones erãt
apud philippenses. qui contendebant
de questionibꝰ legis &r genealogiis:¬

Expanded text:
ed ut etiam pro illo patiamini, id est pro illo patiendo perseverantiam habeatis et postea palmam obtineatis. Idem certamen habentes, id est agonem contra haereticos, paganos falsosque Christianos. Si necessitas fuerit, sustineatis qualia sustinui apud vos, quando verberatus sum pro muliere pythonissa, a qua spiritum malignitatis exclusi, quae magnum quaestumme, subaudis quae sustineo Romae positus. Implete gaudium meum ut idem sasapimus in fide, in opere, in doctrina, vel unam voluntatem habeatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, id est, unius voluntatis, idipsum sentientes, id est, sapientes quod nos sapimus: vel quod intelligitis de fide sanctae Trinitatis, qui sapientiores estis, facite ut vestro studio et praedicatione minus capaces idipsum sapiant. Nihil per contentionem. Omnem hic prohibet contentionem, et voluntariam et necessariam. Contentiosi erant apud Philippenses, qui contendebant de quaestionibus legis, et de genealogiis:
Abbreviated transcription (Latin):
phesus. ciuitas ẽ
abitatores ephesii
uocant᷑: a nomine
suȩ ciuitatis quã
incolunt. hi accepto uerbo ueritatis
ab apło: ꝑstitert̃ infide nec recepe.¬
rͣt̃ falsos apłos sic̃ galathȩ or alii.
Adhos gͦ cũ uenisset apłs mansit cũ
eis anno uno. ce m̃ sibꝰ sex: instant̃
p̃dicans uerbũ euangelii. &e confor¬
tans infide credentes. Erant autẽ
mixti in eade ciuitate magi. & phi¬
losophi. Iudei. &e gentiles: contra
qͦs apłs uiriliter pugnauit. ꝓuerita¬
te ȩuangłu qͣsi adbestias. sic̃ alibi
dicit. Si adbestias pugnaui ephesi:
qͥd mͥ ꝓdest si mortui non resurgunt:
Ipsos gͦ appellauit bestias ꝓptͣ seuitiã.
&e ꝓpt᷑ bestiales mores. Ephesus int̃¬
uoluntas mea in ea. Et ubi qͦnda ira om-¬
nipotentis di fuerat. ꝓpt̃ idolatriam
lior ẽ: qr sic̃ cor inmedio uentris. ita
ista in medio corpore epłaꝵ consistit.

Expanded text:
phesus civitas est habitatores Ephesii nominantur a nomine suae civitatis quam incolunt. Hi accepto verbo veritatis ab Apostolo perstiterunt in fide, nec receperunt falsos apostolos sicut et Galatae et alii. Aeis anno uno et mensibus sex, instanter praedicans verbum Evangelii, et confortans in fide credentes. Erant autem misti in eadem civitate magi et philosophi, judaei et gentiles, contra quos Apostolus viriliter pugnavit pro veritate Evangelii quasi ad bestias, sicut alibi dicit: Si ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest si mortui non resurgunt? Ipsos ergo appellavit bestias propter saevitiam et propter bestiales mores. Ephesus intevoluntas in ea, et ubi quondam ira omnipotentis Dei fuerat propter idololatriam lior est, quia sicut cor in medio ventris, ita ista in medio corpore Epistolarum consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ransiens apłs acreta
insula ad alias natio.¬
nes ce ciuitatũ in co-¬
las. reliquid tytũ
discipulũ suũ crete uice sua: ut
haberent nuꝑ adfidem uenientes
ꝓtectorem: ne forte iudeoꝵ gar-¬
rulitate. aut herericoꝵ latratu.
a statu recte fidei subuerterint᷑.
Sed ut illũ sollicitiorẽ redderet
p̃serti cũ castigatio &e exhortatio
cipłos: cõmone facit eum & instru-¬
it adplene de constitutione prb̃ri.¬

Expanded text:
ransiens Apostolus a Creta insula ad alias nationes et civitatum incolas, reliquit Titum discipulum suum Cretae vice sua ut haberent nuper ad fidem venientes protectorem, ne forte Judaeorum garrulitate, aut haereticorum latratu, a statu rectae fidei subverterentur. Sed ut illum sollicitiorem redderet, praesertim cum castigatio seu hortatio cipulos, commonefacit eum et instruit ad plenum de constitutione presby
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dacibꝰ sub aud̃ erit aduentꝰ anti-¬
xp̃i. Signa ce ꝓdigia.ꝓ uno accipi¬
unt᷑. Insignis gͦ ce ꝓdigiis m̃dacib
oꝑabit᷑. Quia uidebit᷑ mortuos susci-¬
tare. &e alia multa multa signa fa-¬
cere. sed m̃datia ert & aueritate ali¬
ena: qr ꝑmagicã artẽ &t phantasiã
deludet homines. sic̃ & sẏmon magꝰ¬

Expanded text:
entus Antichristi. Signa et prodigia pro uno accipiuntur. In signis ergo et prodigiis mendacibus operabitur, quia videbit mortuos suscitare, et alia multa signa facere, sed mendacia erunt et a veritate aliena, quia per magicam artem et phantasiam deludet homines, sicut et Simon magu
Abbreviated transcription (Latin):
thessalonicensibꝰ ñ prius uenturũ dñm
ad iuditium. qͣm regni romani de¬
fectio fieret. qd̃ iam nos impletũ ui-¬
demꝰ: &e antixp̃m apparere in mun-¬
do qͥ in t̃ficiet xp̃i martyres. Non re-¬
tinetis qđ cũ adhuc essem apud uos
hec dicebam uobis de aduentu anti-¬
xp̃i oe die iuditii : Et nc̃ qͥd detineat
scitis: ut reuelet᷑ in suo tẽpore: Dicit
scitis quid detineat: & ñ demonstͣt
qͥd. Qd nichil meliꝰ in telligit᷑ uoluisse
significare: qͣm destructionẽ reg.¬
ni romanoꝵ. Deqͣ obscure locutus
ẽ: ne forte aliquis romanoꝵ legeret
hanc epłam. & excitaret contra se: ali¬
osq xp̃ianos ꝑsecutionẽ illoꝵ qͥ se pu¬
tabant semꝑ regnaturos in toto mun-¬
do. Uos scitis inquid qͥd detineat
illũ antixp̃m. & qͥd moret᷑ illũ. qr nec¬
dũ destructũ ẽ regnũ romanoꝵ. nec
recessert̃ om̃es gentes abillis. ut reue¬
let᷑. siue manifestet᷑ ipse antixp̃c suo¬

Expanded text:
Thessalonicensibus, non prius venturum Dominum Thessalonicensibus, non prius venturum Dominum ad judicium, qui regni humani defectio fieret, quod jam nos impletum videmus, et Antichristum apparere in mundo qui interficiet Christi martyres. Non retinetis quod cum adhuc essem apud vos, haec dicebam vobis? de adventu Antichristi et de die judicii. Et nunc quid detineat scitis, ut reveletur in suo tempore. Dicit: Scitis quid detineat et non demonstrat quid. Quod nihil melius ibi intelligitur voluisse significare quam destructionem regni Romanorum de qua obscure hic locutus est, ne forte aliquis Romanorum legeret hanc epistolam, et excitaret contra se aliosque Christianos persecutionem illorum, qui se putabant semper regnaturos in toto mundo. Vos scitis, inquit, quid detineat illum Antichristum, et quid moretur illum, quia necdum destructum est regnum Romanorum, nec recesserunt omnes gentes ab illis. Ut reveletur, sive manifestetur ipse Antichris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qd̾ colit᷑. idẽ supͣ scãm trinitatẽ.
quȩ solũm colenda & ad oranda ẽ
ab om̃i creatura. Ita se extollet. ut
in templũ di sedeat ostendens se tã¬
qͣm sit ds. Hoc duplicit̾ potest intel¬
ligi. Nascet᷑ antix̃p̃s inbabylone de
tribu dan: iuxta qđ iacob ait. fiat
dan coluber inuia: cerastes in semi¬
ta. Et cũ uenerit ierosolimã circũcidet
se. dicens iudeis. Ego sũ xp̃c uobis. ꝓ.¬
missus. Tunc confluent ad eum om̃s
iudei: &e reedificabunt templũ qd
ẽ destructũ aromanis: sedebitq ibi
dicens se ẽẽ xp̃m. Uel etiã in tẽplo
di. id ẽ in ȩccłia sedebit: ostendens
se tamqͣm sit d̾s. Nam sic̃ in xp̃o om̃iᷤ
plenitudo diuinitatis requieuit: ita
in illo homine qui antixp̃c appellat᷑.
eo qđ sit contrarius xp̃o: plenitudo
malitiȩ o om̃is iniquitatis habun¬
dabit: qr impso erit capud om̃ium
maloꝵ diabolus. qͥ ẽ rex suꝑ om̃es fi¬
lios suꝑbiȩ. His u̾bis demonstrat apłs

Expanded text:
omne quod colitur, id est supra sanctam Trinitatem, quae solummodo colenda et adoranda est ab omni creatura. Ita se extollet ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit deus. Hoc dupliciter potest intelligi: Nascetur Antichristus in Babylone de tribu Dan, juxta quod Jacob dicit: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Et cum venerit Hierosolymam, circumcidet se, dicens Judaeis: Ego sum Christus vobis promissus; tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum, quod est destructum a Romanis, sedebitque ibi, dicens se esse Christum. Vel etiam in templo Dei, id est in Ecclesia sedebit, ostendens se tanquam sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis requievit, ita in illo homine qui Antichristus appellatur, eo quod sit contrarius Christo, plenitudo malitiae et omnis iniquitatis habitabit, quia in ipso erit caput omnium malorum diabolus, qui est rex super omnes filios superbiae. His verbis demonstravit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
martẏrũ: oe ꝑsecutionẽ qͣm infere.¬
bant nero oe pͥncipes eiꝰ fidelibꝰ xp̃i.
Quȩ ido appellat᷑ mysteriũ. qr qd̾
diabolus oꝑaturus ẽ manifeste: ꝑ
antixep̃m. in t̃ficiendo scõs marty.¬
res. heliã &e henoc. aliosq plurimos:
hoc oꝑabat᷑ ĩã occulte ꝑm̃bra sua
neronẽ ac pͥncipes eiꝰ. in t̾ficiens ꝑ illos
pͥncipes martyrũ apłos. Istud mẏste¬
riũ iniqͥtatis ceptũ ẽ anerone. qui
occulte instigante patre suo diabo¬
lo ⁊elo ydoloꝵ interfecit scõs marty¬
res. &r ꝑuenit usq ad diocletianũ
& iulianũ apostat̾ã: qͥ plurimos sc̃oꝵ¬

Expanded text:
secutionem, quam inferebat Nero et principes ejus fidelibus Christi. Quae ideo appellatur mysterium, quia quod diabolus operatus est manifeste per Antichristum, interficiendo sanctos martyres Eliam et Enoch, aliosque plurimos, hoc operatur jam occulte per membra sua, Neronem ac principes ejus, interficiens per illos principes, martyres apostolos. Istud mysterium iniquitatis coeptum est a Nerone, qui occulte instigante patre suo diabolo, zelo idolorum interfecit sanctos martyres, et pervenit usque ad Diocletianum et Julianum apostatam, qui plurimos s
Abbreviated transcription (Latin):
bris suis malis. scilicet regibꝰ. p̃figu¬
ratꝰ ẽ occulte ꝑ mysteriũ. tantũ ut
qͥ tenet nc̃ teneat. donec de medio
fiat: id ẽ hoc solũmͦ restat. ut nero
qͥ nc̃ tenet imꝑiũ tociꝰ orbis. tandui
teneat illud donec demedio mundi
fluebant romã. & qͣsi in medio mun-¬
di erat. habens in circuitu suo om̃es
gentes: uel qͥcqͥd in fra in itiũ oe finẽ
continet᷑. medium potest dici. Et tc̃
sub audis cũ ablata fuerit potestas
aromano imꝑio. reuelabit᷑. siue ma-¬
dñs iħc int̾fecerit illũ potentia ius¬
sionis suȩ. siue michael in tͣfecerit
illũ. uirtute dñi occidet᷑. ñ uirtute
michaelis Occidet᷑ aũt sic̃ doctores
tradunt in montẽ oliueti inpapiliõe
ce solio suo. illo in loco contͣquẽ dñs
illũ uenturũ: s pͥmũ illud destruendũ
ac deinde antixp̃m uenturũ: tẽꝑe ad̾ o
disposito. Et illustratione siue clarita-¬
te aduentꝰ sui. destruet dñs iħc eũ. idẽ¬
nẽ sathane. Hoc adipsũ diem iuditii

Expanded text:
alis, scilicet regibus, praefiguratus est occulte et per mysterium. Tantum ut qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat. Id est hoc solummodo restat, ut Nero, qui nunc tenet imperium totus orbis, tandiu teneat illud, donec de medio mundi fluebant Romam, et quasi in medio mundi erat, habens in circuitu suo omnes gentes; vel quidquid intra initium et fines continetur, medium potest dici. Et nunc. Subaudis cum ablata fuerit potestas a Romano imperio, revelabitur, sive manDominus Jesus interfecerit illum potentia jussionis suae, sive Michael interfecerit eum, virtute Domini Jesu occidetur, non virtute Michaelis. Occidetur autem sicut doctores tradunt in monte Oliveti in Babylone et solio suo, illo in loco contra quem Domillum venturum, sed primum illud destruendum, ac deinde Antichristum venturum, tempore a Deo disposito. Et illustratione, sive claritate adventus sui destruet Dominus Jenem Satanae. Hoc ad ipsam diem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
omis. id ẽ om̃ium
scõꝵ qui in ipso consistunt: ut ñcito mo¬
ueamini. id ẽ ñ cito turbemini. neq t̃
credere. neq t̃reamini eiꝰ u̾bis. neq
ꝑsermonẽ. id ẽ ꝑtractatũ. si aliqͥs ex¬
apłs hoc finccerit. nolite ei credere.
Qm̃ nisi uenerit discessio pͥmũ. ut
discedant om̃ia regna aregno ce im-¬
perio romanoꝵ: ce reuelatus siue
manifestatꝰ fuerit homo peccati an-¬
tixp̃e uidelicet: qui licet homo cũ¬
sit. fons tam̃ erit om̃iũ peccatoꝵ. &
filiꝰ ꝑditionis. id ẽ filiꝰ diaboli: ñ ꝑna-
turã: s ꝑ imitationẽ. Qui ido appellat᷑ ꝑditioqr ꝑillũ

Expanded text:
m, id est omnium sanctorum qui in ipso consistunt, ut non cito moveamini, id est ut non cito conturbemini, neque tecredere, neque terreamini ejus verbis, neque per sermonem, id est per tractatum. Si aliquis exapostolus hoc finxerit, nolite ei credere. Quoniam nisi venerit discessio primum, ut discedant omnia regna a regno et imperio Romanorum: et revelatus, sive manifestatus, fuerit homo peccati. Antichristus videlicet, qui licet homo sit, fons tamen erit omnium peccatorum. Et filius perditionis, id est filius diaboli, non per naturam, sed per imitationem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ds. idẽ suꝑ om̃es deos gentium. her-¬
cułe uidelicet. apollinẽ. iouem. qͥ
falso dicunt᷑ dii: oe supͣ om̃es electos.
qͥ nuncupatiue dicunt᷑ dii. ut mo-¬
ẏses cui łr. ecce constitui te dm̃ pha¬
raonis. Et inlege. Diis ne detͣhas: io
ẽ sac̾dotibꝰ. Et psalmista. Ego dixi dii
estis. Igit᷑ suꝑ omnes istos extollet anti

Expanded text:
s, id est supra omnes deos gentium: Herculem videlicet, Apollinem, Jovem, qui falso dicuntur dii, et supra omnes electos qui nuncupative vocantur dii, ut Moyses, qui dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis ; et in lege: Diis ne detrahas , id est sacerdotibus; et: Ego dixi: Dii estis . Igitur super omnes istos extollet se Anti
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis dilectio: ut unicus filiꝰ d̾i se¬
metipsum ꝓ nob̾ traderet morti.
dñs ꝓserus. creator pcreatura. Sic̃
gͦ ille. ꝓ nob̾ animã suam posuit: ita
&e nos si necessitas fuerit ꝓeiꝰ nomine
animas ponere debemus. Et non so-

Expanded text:
rabilis dilectio, ut unicus Filius Dei semetipsum pro nobis traderet morti, pro servis, Creator pro creatura. Sicut ergo ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos, si necessitas fuerit, pro ejus nomine animas ponere debemus: et non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ueraq loquat᷑ ad. ꝓximũ ad tendens
qd̾ apłs subdit. ꝓbantes quid sit be¬
ne placitũ do. Sicuti traperita. id ẽ
monetariꝰ ꝓbat metalla pondere. pu¬
ritate. or tinnitu: ita debemꝰ nos oꝑa
nr̃a. ꝓbare. Debemꝰ illa ꝓꝓbare pon-¬
dere. considerantes qͣnta oe qͣm mag¬
na
sint. Puritate: utrũ puro & simpli¬
ci animo. bonaq intentione fiant.
Ginnitu: utrũ bonam famam dese
reddant. Om̃ia sub audis oꝑa quȩ
arguunt᷑. id ẽ quȩ rep̃henduntur
abonis & scĩs hominibꝰ in malis. a
lumine: idẽ abillis qui filii lucis st̃
manifestant᷑ ñ ẽẽ bona. Quiandu
enĩ mala oꝑa ñ rep̃hendunt᷑ abonis.
uident᷑ esse bona malis. Cũ uͦ boni
ceperint ea rep̃hendere: ostendunt᷑
ñ ẽẽ bona. Omne enĩ qđ manifesta¬
tur lumen ẽ. idẽ omne malũ opus
qd manifestat᷑ ꝑ confessionẽ siue ꝑ
penitentiã lum̃ ẽ. idẽ lum̃ incipit

Expanded text:
attendens quod Apostolus subdit: Probantes quid sit beneplacitum Deo. Sicut trapezita, id est monetarius, probat metalla, pondere, puritate et tinnitu, ita debemus nos opera nostra probare. Debemus illa probare pondere, considerantes quanta et quam magna sint. Puritate, utrum puro et simplici animo, bonaque intentione fiant: tinnitu, utrum bonam famam de se reddant. Omnia, subaudis opera, quae arguuntur, id est quae reprehenduntur a bonis et sanctis hominibus in malis; a lumine, id est ab illis qui filii lucis sunt, manifestantur, non esse bona. Quandiu enim mala opera non reprehenduntur a bonis, videntur esse bona malis: cum vero boni coeperint ea reprehendere, ostenduntur non esse bona. Omne enim quod manifestatur lumen est, id est omne malum opus quod manifestatur per confessionem sive per poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
neq inueteri testam̃to. neq in euã¬
gelio iste uersiculus in ueniri potest.
nisi tantũmͦ isto in loco: nisi ab hoc
loco exempli causa sit alibi positus
adoctoribꝰ. Sed cũ dictaret apłs hãc
sicut ce alia multa: ideoq ait ꝓpt̃
qd̃. id ẽ qr omne qd̾ manifestatur
ꝑ confessionẽ iam incipit lum̃ esse: di¬
cit sp̃s sanctus sub audis ꝑme: Sur¬
ge inquid qui dormis. & exurge
amortius: or illuminabit te xp̃s.
Dormire dr or mortuus ẽẽ. quu n
peccato iacet: qr anima quȩ pec¬
cauerit ipsa morietur. Surge inqͥd¬
de uitiis aduirtutes. qui dormis
mͦ inpeccatis. ce exurge amortuiᷤᷤ
aduitam. de peccato adbona oꝑa.
agnitionis suȩ. lum̃q bone oꝑati

Expanded text:
ri Testamento, neque in Evangelio iste versiculus inveniri potest, nisi tantummodo in isto loco, nisi et ab hoc loco exempli causa sit alibi positus a doctoribus. Sed cum dictaret Apostolus sicut et alia multa, ideoque ait: Propter quod, id est quia omne quod manifestatur per confessionem, jam incipit lumen esse, dicit Spiritus sanctus, subaudis per me. Surge, qui dormis et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. Dormire dicitur et mortuus esse qui in peccato jacet, quia anima quae peccaverit ipsa morietur. Surge de vitiis ad virtutes, qui dormis modo in peccatis, exsurge a mortuis ad vitam, de peccato ad bona opera, cognitionis suae, lumenque bonae operati
Abbreviated transcription (Latin):
mitȩ qui inigne succensi sunt: qr ñ
solum plures uxores accepert. s in suꝑ¬
contra naturalem usum fornicabant᷑.
Diabolus autẽ diffidentia appellat᷑:
quia homines diffidere & indesꝑati-¬
onẽ cadere facit. Nolite gͦ effici par-¬
ticipes eoꝵ: id est nolite illoꝵ oꝑaimi¬
tari. quia si fueritis socii inoꝑe. eri¬
tis ce inpena. Eratis enĩ aliquando
tenebrȩ: ñc̃ aũt lux in dño. Id ẽ era-¬
tis peccatores &r ignorantes dm̃. an¬
tequam ad fidem ueniretis: & filu
diaboli pͥncipis tenebraꝵ. mͦ estis
iustificati ꝑfidem. & ꝑ baptismũ.
&e filii di ꝑ adoptionẽ: qui dixit ego
sũ lux mundi. Qua ꝓpt ut filui lucis
ambulate. hoc ẽ ut filui uiuite. or
conuersamini sc̃ȩ. & in maculatȩ.
ambulantes deuirtute inuirtutẽ.
Quanta distantia ẽ inter lucem &
tenebras. tanta distantia ẽ. in ter
lum̃ fidei. &e cognitionis di bonoꝵq
operũ. & inter tenebras infidelita¬

Expanded text:
mitae, qui in igne succensi sunt, quia mitae, qui in igne succensi sunt, quia non plures uxores acceperunt, sed insucontra naturalem usum fornicabantur. Diabolus autem diffidentia appellatur, quia homines diffidere et in desperationem cadere facit. Nolite ergo effici participes, id est, nolite illos imitari, quia si fueritis socii in opere, eritis et in poena. Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , id est eratis peccatores et ignorantes Deum antequtenebrarum; modo estis justificati per fidem, per baptismum, et filii Dei per adoptionem, qui dixit: Ego sum lux mundi . Quapropter ut filii lucis ambulate, hoc est ut filii vitae, et conversamini sancte et immaculate, ambulantes de virtute in virtutem . Quanta distantia est inter lucem et tenebras, tanta distantia est inter lumen fidei et cognitionis Dei, bonorumque operum, et inter tenebras infidelita
Abbreviated transcription (Latin):
testas. una et̃nitas. unum regnum.
anibꝰ uerbis. In ania uerba loquunt᷑.
idẽ quȩ nulliꝰ utilitatis sunt. qui di¬
cunt apud inferos aliã penã ñ susti¬
nere. nisi conscientia torqueri: non
attendentes q dic̃ ysaias infine sui
uoluminis de reꝓbis. Uermis eoꝵñ
moriet᷑ &e ignis ñ extinguet᷑. Erit enĩ
ibi pena intrinseça conscientia. ꝓpria.¬
qua torquebunt᷑ grauit᷑: erit or ex¬
trinseca uermis & ignis. a quibꝰ cru¬
ciabunt᷑ grauissime. In ania etiam
dicunt. Qui crediderit &e baptiratꝰ
fuerit saluus erit. licet mala opera
agat: qd om̃ino m̃dacissimũ ẽ. Prop¬
ter hec enĩ: id ẽ. ꝓpt̾ fornicationem.
inmunditiã. & auaritiã. uenit ira
di infilios diffidentiȩ. siue diaboli.
il ẽ in illos qui periert̃ indiluuio: &
pmodũ in sodomis. aliisq ciuitatibꝰ.
Iui qde qui in diluiuio periert. ꝓpt̃ea¬
q contͣ p̃ceptũ di plures uxores ac¬
cepert. &e carnes comedert̃. leuiori
quodamͦ pena perierunt qͣm sodo¬

Expanded text:
testas, una trinitas, unum regnum. anibus verbis. Inania verba loquuntur, id est, quae nullius utilitatis sunt, qui dicunt apud inferos aliam poenam non sustineri, nisi conscientia propria torqueri, non attendentes quod dicit Isaias in fine sui voluminis de reprobis: Vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur. Erit enim ibi poena intra suam conscientiam qua torquebuntur graviter, erit et extrinsecus vermis et ignis a quibus cruciabuntur durissime. Inania enim dicunt: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit ; si et mala opera agat, quod omnino mendacissimum est. Proptimmunditiam et avaritiam, venit ira Dei in filios diffidentiae, sive diaboli, id est in illos qui perierunt in diluvio et postmodum in Sodomis aliisque civitatibus. Illi quidem qui in diluvio perierunt contra praeceptum Domini plures uxores acceperunt, et carnes comederunt. Leviori poena quodammodo perierunt quam Sodo
Abbreviated transcription (Latin):
inter stultiloquium. or scurrilita.¬
tis est: nichilq in se sapiens habet.
Scurrilitas uͦ plerũq abore sapi¬
entiumt᷑ ꝓcedit : &e constat qͣdam
urbanitate. Ut illud uirgilui. Qui
bauiũ ñ odit. amet tua carmina
neui. Atq id̾e. Iungat uulpes ce
mulgeat hyrcos Cet̾aq talia. quȩ

Expanded text:
Inter stultiloquium autem et scurrilitaInter stultiloquium autem et scurrilitailoquium nihil in se sapiens scurrilitas vero plerumque ab ore sapientium procedit, et constat quadam urbanitate, ut illud Virgilii: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi: Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos; caeteraque talia quae
Abbreviated transcription (Latin):
cit̃ potest intelligi. Potest siquicde
ꝓamore pecuniarũ accipi. potest
& ꝓadulterio: qd̃ &e alibi ab apło ne¬
gotium appellatur. ubi dicit uiris
& uxorib. Nolite fraudari inuicẽ:
neq circũueniat aliquis in nego¬
tio. id ẽ in adulterio frẽm suum
Precipit aũt apłs. ut ista que dixi¬
mꝰ. ñ solũ non sint in nobis. s nec no¬
ad ea. Corrumpunt eñĩ mores bonos:
colloquia mala. Estote aũt sic̃ decet
scõs. Quid decet scõs: Honestatẽ moꝵ
seruare uirtutes appetere: uicia
cauere. Nut turpitudo.: Gurpitu¬
do ẽ: quando nimis motꝰ carnis nr̃ȩ
inflammat᷑ adlibidinẽ: s plerũq
frenat᷑. Aut stultiloquiũ. Stulti¬
loquium ẽ ociosus sermo. & nulliꝰ
utilitatis: qͣndo relictis ꝓficuis
ce utilibꝰ rebus. de in anibꝰ & inuti¬
libꝰ tractat᷑. Aut scurrilitas quȩ
adrem ñ ꝑtinet: s magis gr̃aꝵ actio.
Scurrilitas ẽ iocularitas: quȩ ri¬
sum solet mouere. hoc aut distat

Expanded text:
potest intelligi: potest siquidem pro amore pecuniarum accipi, potest et pro adulterio quod et alibi ab Apostolo negotium appellatur, ubi dicit viris et uxoribus: Nolite fraudare invicem , neque circumveniat aliquis in negotio, id est in adulterio, fratrem suum . Praecepit autem Apostolus ut ista quae diximus, non solum non sint in nobis, sed nec noad ea. Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala. Estote autem sicut decet sanctos. Quid decet sanctos? Honestatem morum servare, virtutes appetere, vitia cavere. Aut turpitudo. Turpitudo est quando nimis motus carnis nostrae inflammantur ad libidinem, sed plerumque frenantur. Aut stultiloquium. Stultiloquium est otiosus sermo et nullius utilitatis, quando relictis proficuis et utilibus rebus, de inanibus et inutilibus tractatur. Aut scurrilitas, quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio. Scurrilitas est jocularitas, quae risum solet movere. Hoc autem distat
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃ib uerbis ociosis reddituri st̃
homines rationẽ. Potest & hoc alit̃
intelligi qd̃ dicit: s magis graꝵ
actio. Non sint in uobis inuobas ista
ratis in omnibꝰ quȩ agitis. & quȩ ha-¬
betis: uel sitis gratiosi. &t acceptido
& hominibꝰ. Hoc enĩ scitote intelligen

Expanded text:
de omnibus verbis otiosis reddituri sunt homines rationem. Potest et hoc aliter intelligi quod dicit, sed magis gratiarum actio. Non sint in vobis ista quae dixentes in omnibus quae agitis et quae habetis, vel sitis vos gratiosi et accepti Deo et hom
Abbreviated transcription (Latin):
ox affectum m̃tis: quibꝰ ds delectat᷑.¬
Ita ce in hoc loco apłs intentionẽ
mentis & affectũ sincerissime di¬
lectionis. qua filiꝰ di nos dilexit.
odor̃e suauitatis appellat: qr mul¬
tũ in his delectatus ẽ d̾s pat. ce qͣsi
multa aromata in conspectu eiꝰ effer¬
Ipse deniq fuit oblatio & hostia: ipse¬
tor: qr semetipsum obtulit do patri
ria appellant᷑: in quibus erant me-

Expanded text:
obtulit Noe egressus de arca, non debeita et in hoc loco Apostolus intentionem mentis et affectum sincerissimae dilectionis qua Dei Filius nos dilexit, odorem suavitatis appellat: quia multum in his delectatus est Deus Pater, et quasi multa aromata in conspectu ejus efferIpse denique fuit oblatio, et hostia, ipsetor, qui semetipsum obtulit Deo Patri ria appellantur, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
stote imitatores di: sic̃
filui karissimi. Ortat᷑ apłs
ephesios: ut sintimita¬
tores d̃i sic̃ filii Rarissi¬
mi. Imitari autẽ ẽ seqͥ.
Imitacio aũt ẽ quedam imaginatio.
Uerbi gr̃a. qͣndo discipłs conat᷑ imi¬
tari magistrũ in aliquo oꝑe. Quomͦ
gͦ possumꝰ imitari dm̃ omnipotentẽ:
Uideamꝰ. Est ille sapiens. prudens.
misericors. iustus. & uerus: simꝰ ce
nos scđm modulũ nr̃e capacitatis
sapientes. prudentes.simꝰ iusti &
ueraces: simꝰ &e misericordes. diligen¬
tes amicũ ind̾m. &e inimicos ꝓptͣ dm̃.
Sic̃ inquid filiꝰ Rarissimꝰ. imitat᷑ ba¬
num patrem in omni conuersatio¬
ne moꝵ. &e lenitate m̃tis. atq ho-¬
nestate uite: ita & uos imitamini
patrem ur̃m dm̃ om̃ipotentẽ. scdm
qd̾ ipse uob̾ adiutorium bonȩ uolun¬
tatis. o oꝑationis prestiterit. Patrẽ
autẽ dico: ñ ꝑ natur̃ã. s ꝑ adoptionẽ.
Sequit᷑. Et ambulate id ẽ uiuite:¬

Expanded text:
stote imitatores Dei sicut filii charissimi. Hortatur Apostolus Ephesios ut sint imitatores Dei, sicut filii charissimi. Imitari autem est sequi. Imitatio autem est quaedam imaginatio; verbi gratia, quando discipulus conatur imitari magistrum in aliquo opere. Quomodo ergo possumus imitari Deum omnipotentem? Videamus. Est ille sapiens, prudens, misericors, justus et verus: simus et nos secundum modulum nostrae capacitatis sapientes, prudentes, simus justi et veraces et misericordes, diligentes amicos in Deo, et inimicos propter Deum. Sicut, inquit, filius charissimus imitatur patrem bonum in omni conversatione morum et lenitate mentis atque honestate vitae, ita et vos imitamini Patrem vestrum Deum omnipotentem, secundum quod ipse vobis adjutorium bonae voluntatis et operationis praestiterit. Patrem autem dico non per naturam, sed per adoptionem. Sequit