comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exhibitionem boni operis. ⁊ qr singu¬
loꝵ sensuũ ⁊ iuenbroꝵ officia ami¬
sit dum omniũ uirtutũ ex̃citatio¬
nem bonoꝵ oꝑra exhibitionem. ꝑ pec¬
catum originale ꝑdidit incuruatur
diun summis delictis ad una flectit᷑.
Infunditur ydropisi dum ext̃ioꝵ bo¬
noꝵ cupiditate distenditur. replet᷑
demonio dum se palam tradit demo¬
num obsequio. diũse autẽ oꝑationeᷤᷤ
miratulaꝵ. diũsarũ uurtutũm ⁊ auc¬
tuum in humano gn̾e designant
restauratores. Exiens iħc de finib
mare galilee que int̃pr̃ tͣlis migra¬
tio fc̃a. fluctuosam uolubilitatem ua¬
tionum que de bono ad malum ꝑ ydo¬

Expanded text:
exhibitionem boni operis; et quasi singuexhibitionem boni operis; et quasi singulorum sensuum et membrorum officia amisit, dum omnium virtutum exercitationem, et bonorum operum exhibitionem, per peccatum originale perdidit. Incurvatur, dum summis demis derelictis ad ima flectitur. Infunditur hydropisi, dum exteriorum bonorum cupiditate distenditur; repletur daemonio, dum se palam tradit daemonum obsequio. Diversae autem operationes miraculorum, diversarum virtutum et actuum in humano genere designant restaurationes. Exiens Jesus de finibus Mare Galilaeae quae interpretatur transmigratio facta, fluctuosam volubilitatem nationum quae de malo ad bonum
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates ante oculos eoꝵ replica¬
bunt᷑ ⁊ ad t̾ram proft̾uent᷑ cum caro
cogitationes eoꝵ que cogitationes ⁊
ꝑ lapides siguant᷑ cum subditur. Nõ
relinquit᷑ in te lapis suꝑ lapidem. Lũsa¬
enim anima: cum ꝑ u̾se cogitationi ꝑu̾si¬
onem addit. qͣi lapidem suꝑlapidemser¬
tiit. s cum anima ad ulatione rapitur.
talis cogitationũ ꝯstructio dissipatur.
⁊ hoc ideo qr non cognouit temptis ni¬
sitationis sue. Pũsam enimanimã d̾s
aliqñ miraculo. s qr subiens contemp¬
nit. nͨ de malis suis erubescit. ĩ extremo
inimicis tradet᷑. cum quib inet̃no iu¬
dicio dampnationis societate colligat᷑.
dios fines de capoleos. ⁊ adducunt nato¬
ei surdum ⁊ mutum. ⁊ dep̃cabantur
eum ut imponeret cimanum. Genus
humanũ tanqͣm unus homo uaria
peste in prothoplausto deprauatum.
ꝑdidit leuitatẽ int̾ne suauitatis. a¬
misit loquelam dum ꝑ didit ꝯfessionẽ
diuinitatis. amisit manũ dum ꝑdidit

Expanded text:
iniquitates ante oculos eorum replicabunt, et ad terram prosternent, cum caro cogitationes eorum . Quae cogitationes etiam per lapides significantur, cum subditur: Et non relinqenim anima, cum perversae cogitationi perversiorem addit, quasi lapidem super lapidem struit. Sed cum anima ad ultionem rapitur, talis cogitationum constructio dissipatur. Et hoc ideo, quia non cognovit tempus visitationis suae. Perversam enim animam Deus aliquando miraculo. Sed quia superbiens contemnit, nec de malis suis erubescit, in extremo inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis societate colligatur. dios fines Decapoleos. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponeret ei manum . Genus humanum tanquam unus homo varia peste in protoplasto depravatum perdidit lenitatem internae suavitatis; amisit loquelam, dum perdidit confessionem divinitatis; amisit manum, dum perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
rebos. qͣm nescit cur plangantur. s
inqua ⁊ pacem hũt. ex habundanti a
tempar aliũ ⁊ supplitia. Nunc abscon¬
dunt᷑ ab oculis eoꝵ. quia refugiunt
futura p̃uidere que temporalem leti¬
ciam ꝑturbent. S uenieut dies qñ

Expanded text:
eos qui nesciunt cur plangantur, quiin qua et pacem habent ex abundantia temporalium, et supplicia nunc absconduntur ab oculis eorum, quia refugiunt ventura praevidere, quae temporalem laetitiam perturbant. Sed veniens dies quando
Abbreviated transcription (Latin):
cet corpore. S tñ in hac cogitatõe ꝯtiuua
sine mod̾amine gͣuat᷑ ĩmiente. qui ueqͣ¬
qͣm quidẽ usq ad opus nefariũ raptiur.
S eius animꝰ uolnptarte luxurie sine
ullo expugnationis stimulo delectat᷑.
Uitinm quippe pond̾is ẽ. cũ humor uis¬
cerum ad uirilia labit᷑.que ꝓfecto cũ
molestia dedecoris intumescãt. pond̾os
gͦ ẽ qui totis cogirationib ad lux̾iam
defluens. pondꝰ turpitudĩs gestat ĩ cor¬
i̾e.⁊ qͣmuis pratia ũ ex̃ceat opera ab
hiis tñ nĩ euellitur mente n ad usum
uat hunc in a bditis pondus curpe. qrᷤ¬
quis gͦ cuilibet hoꝵ uicio subicit᷑. pa¬
nes deo offerre ꝓ hibetur. ne ꝓfecto a¬

Expanded text:
 opere, sed tamen ab hac cogitatione continua, sine moderamine gravatur in mente. Qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe ponderis est, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde: et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, e, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis igitur cuilibet horum vitio subjicitur, panes Deo offerre prohibetur, ac profecto d
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ꝑ gr̃am. qnͣto minus mortificat᷑
ẽ ꝑculpam. tantoq minori pͣgat᷑ penĩe
satisfactiõe qnͣto minori deprauatus
extitit iniquitate. Uñ dominꝰ paucis
arbitͥs adhibitis solo uerbo puellã in
domo iacentẽ recent̃ mortuã suscitas¬
se. legit᷑ resuscitando lararũ ĩ monu¬
mento quatriduanũ. fremisse. lacri

Expanded text:
quisque per gratiam, quanto minus mortificatus quisque per gratiam, quanto minus mortificatus est per culpam. Tantoque minori purgatur poenitentiae satisfactione, quanto minori depravatus exstitit iniquitate. Unde Dominus, paucis arbitris adhibitis, solo verbo puellam in domo jacentem recenter mortuam suscitasse legitur. Resuscitando vero Lazarum in monumento quatriduanum, fremuisse, turba
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmunditie. q eccłiam credere doluit. Re¬
dum suscitaret puellam paucis retẽ¬
tis alios eiecit. quia infidelib ñ sunt
reuelanda mistĩa diuma nͨ irrisorib.¬
lierem cotidie sanat. cum animã diũ¬
sis uiciis corruptũ ꝑ grãm curat. Tur
baqͦ eicitur. ut puella resuscitet᷑. qr
nisi scłariũ curar̃ multitudo eiciat᷑¬
a cura corde. anima intus iacens mor¬
tua ñ suscitat᷑. Dum enim sese ꝑ młtaᷤᷤ
cogitationes sparg̃ ad ꝯsid̾arionẽ sa¬
lutis nullatemis secolligit. de tͥbo u¬
egimꝰ ĩ uerbis euange¬
lii ꝙ dñs tres mortuos suscitauit᷑.
puellam ĩ domo. iuuenẽ inagro. la¬
xarumĩmonum̃to. Tres mortui tria
qr sunt ĩ domo qui sine demonstrati¬
one oꝑis ꝯceptã nequiciam ad huc ĩ
corde seruant. In agro sunt. qui cul¬
pam ꝑ ꝯsensum ꝯceptam. ĩ sensił ꝓ pa¬
tulo ꝑ oꝑationẽ demonstrant. In mo
hendunt. resuscitatio martnoꝵ itifi¬
catio ẽ pecc̃oꝵ. ⁊ canto leuius res̾citat᷑

Expanded text:
uia Ecclesiam credere doluit. Redum suscitaret puellam paucis retentis, alios ejecit, quia infidelibus non sunt revelanda mysteria divina, nec irrisoriblierem sanat, cum animam diversis vitiis corruptam per gratiam curat. Turba quoque ejicitur, ut puella suscitetur; quia, nisi saecularium curarum multitudo ejiciatur a corde, anima intus jacens mortua non suscitatur. Dum enim sese per multas cogitationes spargit, ad considerationem salutis nullatenus se colligit. CAP. erbis Evangelii, quod Dominus tres mortuos suscitavit, puellam in domo , juvenem in agro . Lazarum in monumento . Tres mortui, trianamque sunt in domo, qui sine demonstratione operis conceptam nequitiam adhuc in corde servant. In agro mortui sunt, qui culpam per consensum conceptam in sensuum propatulo per operationem demonstrant. In monravant. Resuscitatio mortuorum, justificatio est peccatorum. Et tanto levius resuscitatur
Abbreviated transcription (Latin):
quo om̃e pecc̾m s dominꝰ ñ solũ oꝑa.
s ⁊ ũba mala ⁊ cogitatões prauas sa¬
cramentis euͣngłicis qͣi suis uestim̃tis
a fonte obscenitatis emundat. qr t᷑ba
puella martua. q ecͣ gentium a labe

Expanded text:
 Dominus non solum opera, sed et verba mala, et cogitationes pravas, sacramentis evangelicis quasi suis vestimentis a fonte obscenitatis emundat. Quod turpuella mortua: quia Ecclesia gentium a labe
Abbreviated transcription (Latin):
perutit. languoris sui ⁊ sꝑarere ⁊ ĩ¬
quitere remediũ. Et notand̾ puella
duodẽnis fuit. ⁊ mulier annis .xii.
ta fuit illa infermari cepit.Una
enim eademq scełitate ⁊ sina goga
⁊ pr̃ĩarche nasci. ⁊ gentes fedari y¬
dolatria ceperunt. Unde retro in tͣ

Expanded text:
perunt languoris sui et sperare et inperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium. Et notandum quod puella duodenis fuit, et mulier annis duodecta fuit, illa infirmari coepit: una enim, eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentes foedari idolalatria coeperunt. Unde retro in tur
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm inantiquis patrib ⁊ ꝓpħis. mo¬
yse samele. dd̾. ⁊ aliis illuminatiᷤ.
archisinagogi filia ẽ sinagoga lega¬
ti institutione deposita qͣi unica mo
t᷑ subito languore ꝯft̾nata. s ꝑgen¬
te domino ad filiam archiñ. morbosa
mulier paciẽs fluxñ sanguinis sana
plenitudo gentiũ intraret. ⁊ sic oĩs
isrł saluuis fieret. Mulier gͦ sama¬
ritana a deo curata eccłia ẽ de genti¬
b ingenticarnalrũ pollutioñ fluxu
polluta. ⁊ acetu fideliũ legregata. Hec
dum x indeam saluare decerneret ad
iã paratã aliis salutẽ sꝑe certa p̃ue¬
nit. ⁊ multaerpendid̾at in meditis
.i. theologis propħis legum seculari¬
um doctorib qui se utilia uiuendi
p̃cepta dare ꝓuintebunt. demones qͦ
ꝗͣi hominib ꝯsulendo seꝓ deo colendoᷤᷤ
magis naturał in dustrie uires expẽ¬
debant. tantomnꝰ sanari pot̃atit. S
cũ audiss iudaitum ppłm egrotare
⁊ uerum medicum de cesouenisse ce¬

Expanded text:
m in antiquis patribus, prophetis, Moyse. Samuele, David et aliis illuminatum. Archisynagogi filia est Synagoga legali institutione disposita, quasi unica Moyr, subito languore consternata. Sed, pergente Domino ad filiam archisynagogi, morbosa mulier patiens fluxum sanguinis praerplenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Mulier ergo sanguinaria a Deo curata Ecclesia est de gentibus ingenti carnalium delectationum fluxu polluta, et a coetu fidelium segregata: haec cum jam paratam aliis salutem spe certa praevenit, et multa expenderat in medicis, id est in theologis, prophetis, legum saecularium doctoribus, qui se utilia vivendi praecepta dare promittebant. Daemones quoque, quasi hominibus consulendo, se ut deos colendos industriae vires expendebant, tanto minus sanari poterant. Sed cum audissent Judaicum populum aegrotare, et verum medicum de coelo venisse, coe
Abbreviated transcription (Latin):
nequiaribꝰ se sp̃itib domũ fuam ua¬
cantem scopis mundatam ⁊ amnatã
reueitens inhabitat. cũ diabolus c̃
uniũsitate uitioꝵ animam bapti¬
⁊atã quendam abono oꝑe ociosam.
simulatis iirtutib palliatam. per

Expanded text:
nequioribus se spiritibus, domum suam vacantem scopis mundatam, et ornatam revertens inhabitat: dum diabolus cum universitate vitiorum, animam baptizatam quondam suam a bono opere otiosam, simulatis virtutibus palliatam, per
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ aũ cum⁊
sata discipłi eius ceperunt spic¬
ꝓgredi ⁊ uesiere spicas. disci¬
płi ꝑsata transemt. cum prelati
subditos pia soslicitudine cirtum¬
spicuuit. ⁊ qualit̾ quemq ad reg¬
lunt cũ m̃tes audientiũ ꝑ p̃dicatõ¬
nem ab amore temꝑaliũ diuidunt.
Spicas fricant cumeos paleas uite ue¬
t̃is expoliant. G̃rana manducantur
dumeos suꝑfluitate ⁊ asꝑitate pͥga¬

Expanded text:
actum est autem, dum sata: discipuli ejus coeperunt progredi, et vellere spicas . Discipuli per sata transeunt: dum praelati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad reglunt, cum mentes audientium, per praedicationem ab amore temporalium dividunt. Spicas fricant cum eos paleis vitae veteris exspoliant: grana manducant, dum eos superfluitate, et asperitate purga
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine tũ ꝑ gram ab ip̃o fugat᷑
gatus corda quaꝵlib fideliũ a molli¬
cie ⁊ hunore fluxe cagratõis pͣgata.
ad inhabitand explorat. s in locis a¬
ridis requiem suã minime inuenit.
Douł lequendo uł oꝑando ñqͣmqui es¬
cit. tunc diat. Reuertar in domũ meã
unde exiui ⁊ uenit ⁊ inuenit eam¬
i abono oꝑe cessantẽ scopis mundatã
.i. exorcismo ⁊ aqua baptis matis a
uͥtutũ uł simulatis uͥtutib pallia¬
tam. Tonc uadit. ⁊ assumit uiralios

Expanded text:
ab homine; cum per gratiam ab ipso fugatur gatus, corda quorumlibet fidelium a mollitie et humore fluxae cogitationis purgata, ad inhabitandum explorat; sed in locis aridis requiem sibi minime invenit; do, loquendo, operando nunquam quiescit. Tunc dixit. Revertar in domum meam unde exivi: et venit, a bono opere cessantem; scopis mundatam, id est in exorcismo, et aqua baptismi a t simulatis virtutibus palliatam. Tunc vadit, et assumit alios
Abbreviated transcription (Latin):
ta ab ut ⁊ uendidit omnia q̃rẽte
hũit ⁊ enit eam. Sone marga¬
rite lex ⁊ ꝓphe. una p̃ciosa: salua¬
toris scĩa. omnia uͦ uendid̾ ⁊ istam
emit. quia sic̃ paulus uet̾ib obs̾¬
uationib renunciat. ut ip̃m lucri¬
faciat. Item omnia uendit. ⁊ p̃cio¬
sam margaritã emit qui ꝓ amore
celestium t̃rena ꝯtempnit. de sp̃u

Expanded text:
t, et emit eam . Bonae margaritae, lex et prophetae; una pretiosa, Salvatoris scientia: omnia vero vendit et istam emit, qui, sicut Paulus, veteribus observationibus renuntiat, ut Christum lucrifaciat. Item omnia vendit et pretiosam margaritam emit, qui pro amore coelestium terrena contemnit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓmittut̃. Aut̃ ꝑsata ambłant qui
satra elequia inriestigant inquĩb¬
exeunt dumineis sñas meliores dis¬
cere ꝯcupiscunt. spicas uellutit. dum
gunt collectas fricant dum subꝑ a¬
ieis lit̾e requirunt grana spĩalis ĩ
roborant. ⁊ hoc sabb̾o faciunt. qr ua¬
cant ut uideant qm̃ dñs ip̃e est deus.
sabbatͥi pẜant. qr solam suꝑficiẽ litere
diligunt mentis refectionẽ nesciunt.
⁊ erat ĩbi homo manum hũs aridã
Cui ait. Extende manũ tuam. homo
originalẽ ab om̃i actione bona impeti¬
tũ cuiꝰ manũ dñs sanauit dumei gm̃m
bene oꝑandi donauit. qͣi enĩ manum
aridam extendit dum amissum boni
oꝑis munꝰ accepit. Alit̃ homoiste sgͥ¬
sigͣt᷑ auaros. qui nolentes dare uolũt
recipere. quib dicit᷑ ut extendãt ma¬
nũ. ut qui furalut᷑ iam ñ furet᷑. mag̃¬
ioraũ labor ei oꝑando ut ħat undẽ

Expanded text:
 Aliter. Per sata ambulant, quia sacra eloquia investigant. Esuriunt, dum in eis sententias meliores discere concupiscunt. Spicas vellunt, dum egunt. Collectas fricant: dum sub paleis litterae requirunt grana spiritualis roborant. Et hoc Sabbato faciunt; quia vacant, ut videant: quoniam Dominus ipse est Deus. Sabbati reprobant; quia solam superficiem litterae diligunt: mentis refectionem nesciunt, t erat ibi homo manum habens aridam, cui ait: Extende manum tuam . Homo originalem ab omni actione bona impeditum. Cujus manum Dominus sanavit, dum ei gratiam bene operandi tribuit. Quasi enim manum aridam extendit, dum amissum boni operis munus accepit. Aliter. Homo iste significat avaros qui, nolentes dare, volunt accipere. Quibus dicitur, ut extendant manum, ut qui furatur, jam non furetur ; magi
Abbreviated transcription (Latin):
onem expͥmunt legisque denario ꝯ¬
sũmat᷑. ⁊ ex desꝑatione rosurrectiõis
que octonario sigtur que inclinatae¬
rat ꝑ cuĩpam nͨ om̃no pot̾at supsũ res¬
picere ꝑ iusticiam. qui enimi t̃rena di¬
ligit ñ respicit sursũ ad celestia. qm¬
infirmitate tua .i. soluta es a cul pa
tua. ⁊ imposuit illi manꝰꝑ gram sp̃ñia

Expanded text:
onem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et infirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. Et imposuit illi manum per gratia
Abbreviated transcription (Latin):
redeb .ccc. psõs genib flexis in eccła
decantet. Si autem hoc fad̾e nõ pot̃
.III. psalt̃ia in eccła uł in loco ꝯueniẽ¬
ti intente decantet ⁊ pꝰ qͣm psallerit
excepto uino cͦne ⁊ sagmune sumat
no uno mense¬
te deb psõs mille.ec. genib fiexis
decantet. si aut̃ hoc fac̃e nõ pot̃. ħ sine
genu flgrione sedendo aut stando in
eccłia si fi̾ pot̃. sinaut̃ inuno loco mil
nonã ⁊ a c̃ne ⁊ asagimine ⁊ uino to¬
tum m̃sem se abstineat aliũ autẽ ci¬
bum postqͣm psõs supͣdc̃os decanta¬
u̾it sumat. isto ordine totus ille annꝰ
redim̃dus est.

Expanded text:
recentos psalmos genibus flexis in ecclesia decantet. Si autem hoc facere non potest, tria psalteria in ecclesia, vel in loco convenienti intente decantet. Et postquam psallerit, excepto vino, carne et sagimine, sumat Pro uno mensere debet, psalmos mille ducentos genibus flexis decantet. Si autem hoc acere non potest, sine genuflexione, sedendo aut stando in Ecclesia si fieri potest: sin autem, in uno loco, milnonam. Et a carne et a sagimine, et a vino, totum mensem se abstineat. Alium autem cibum postquam psalmos supradictos decantaverit, sumat. Isto ordine, totus ille annus redimendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cantet᷑ nͥ sint cͥmina capitalia que
confessa pͥus lauari cũ lacͥmis debẽt
⁊ tune ip̃e assit ⁊ audiat missa ⁊ de¬
uote ip̃e offerat ꝓpͥis manib panẽ
⁊ uinum manib sac̾donis ⁊ nteñte reᷤ¬
pondeat qͣntũ sapit ad salutõues
dep̾cetur ut oblatio qͣm ip̃e ⁊ pbr̃ ꝓ¬

Expanded text:
nisi sint crimina capitalia quae confessa prius lavari cum lacrymis debent, et tunc ipse adsit et audiat Missam, et devote ipse offerat propriis manibus panem et vinum manibus sacerdotis, et intente respondeat quantum sapit ad salutationes, deprecetur, ut oblatio quam ipse et pr
Abbreviated transcription (Latin):
t̾itumpote. qui dix̃unt ad inuicem. ue¬
nite tãffugiamꝰ ad castrasyrie. fec̃at aũ
dũs incastia synesonitum ⁊ fug̾ant sy¬
ri. Cumq uenissent lepsi ad pͥncipium
castroꝵ ing̃ssi sunt unũ tab̾n aculum.⁊
comedeit᷑ ⁊ bibeit̃. sisler̃tq aurũ argẽ¬
tũ ⁊ uestes dyxeruntq ad inuicem. ħ dieᷤ
boninuncii ẽ. Sitacuerimꝰ ⁊ nolũimꝰ an¬
nuntiare us mane scełis arguem᷑. lepsi
sunt qui uariis uiciuis dediti uł exrori¬
b implicatfeditatem ex int̃na peste e¬
ducentes ostendunt. in cute. hos dñs
ũe salutis nũcios efficit᷑. uñ macħs ex
rectionẽ marie magdalene de qͣ eiecerat
.uii. demonia. Illa uadens nũtiauit hiis
qui cumillo fũant lugentib. lepsiĩ
castra sẏroꝵ refectisunt. aurũ ⁊ argẽ¬
tum asportant. cum despecti ħꝰ mundi
philosophie oꝑanidantes. ⁊ sensus hu¬
militatẽ ⁊ leonis uen̾tatẽ acquirũt.
uñ ece usib bene instructi deseriure

Expanded text:
dixerunt ad invicem: Venite transfugiamus ad castra Syriae. Fecerat autem Dominus in castra Syriae sonitum, et fugerant Syri. Cumque venissent leprosi ad principium castrorum, ingressi sunt unum tabernaculum, et comederunt, et biberunt. Tuleruntque aurum, argentum, et vestes, dixeruntque ad invicem: Haec dies boni nuntii est. Si tacuerimus, et noluerimus annuntiare usque mane, sceleris arguemur. Leprosi sunt qui, variis vitiis dediti vel erroribus implicati, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute. Hos Dominverae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus ex rectionem Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. Illa vadens nuntiavit his, qui cum illo fuerant, lugentibus. Leprosi in castra Syrorum refecti sunt; aurum et argentum asportaverunt, cum despecti hujus mundi philosophiae operam dantes, et sensus humilitatem et sermonis venustatem acquirunt. Unde Ecclesiae usibus bene instructi, deservire
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑicum eandẽ usq in finẽ mundi
seruans iñ ꝯtaminatã carnis resur¬
rectio uenienti iudici p̃sentat᷑. post
dies siccatus ẽ torrens qr ꝯsũmato
cursu p̃sentis uite ab sortaẽ mors

Expanded text:
eamdem fidem usque ad finem mundi servans incontaminatam cum carnis resurrectione venienti Judici praesentat. Post dies autem siccatus est torrens, quia, consummato cursu praesentis saeculi, « absorpta per
Abbreviated transcription (Latin):
uinee st̾ilitatem ierentias deplorat
dicens. ego plantaui te iineam elec¬
tam quo mͦ gͦ ꝯũsa es inpͣuum uinea
aliena. quid faciam: mittam flliũ
meũ electum forfitan cũ hunc uide¬
rint uerẽbunt᷑. quero cum uidissẽt
coloni: cogitauerunt intͣ se dicentes.

Expanded text:
vineae sterilitatem Jeremias deplorat, dicens: Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in pravum vinea aliena? Quid faciam? mittam filium meum dilectum: forsitan cum hunc viderint, verebuntur. Quem cum vidissent coloni, cogitaveru
Abbreviated transcription (Latin):
dus. uasa homines fortis asligatio di¬
aboli refrenatio. ne temptet nos ultͣ
uires nr̃as. direptio uasoꝵ corrũsio
hominũ ad fidem uenientium. for¬
tio fortem domũ eiis intnͣis alligauit.
mundũ ueniens. ⁊ diabłm asemita
temptationũ chohibens homines adi¬
atolopossessos. ad fidem suam conuertit.

Expanded text:
ortis, mundus vasa, homines; fortis alligatio, diaboli refrenatio, ne tentet nos ultra vires nostras. Direptio vasorum, conversio hominum ad fidem venientium. Fortior fortem, domum ejus intrans, alligavit, mundum veniens, et diabolum a sententia tentationum cohibens, homines a diabolo possessos ad fidem suam convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
sticuere uoĩentes. ⁊ eicientes eum exͣ
uineam occid̾unt. Marchus mutat
hunc ordinem dicens. cetideriuit ⁊
eiecerunt eum exͣ uineam in quo ꝑ¬
tinatia eoꝵ notatur qui p᷑ resurret¬
tionem p̃dicantib apłis credere no¬
luerunt. s qͣi uile cadauer ꝓhiciẽ¬
tes gentib suscipiend̾ deserunt. S
dominus malos cõionos male ꝑdidit
dum incredulos udeos in in credu¬
litate de reliquit.⁊ ꝑ principes ro¬
manos longe lateqͣ duꝑsit. Scd̾m
moralẽ sensum uinea locatur cũ
mistĩum bap̃i fidelib ad ex̃cendum
oꝑe ꝯmittitur. Mittuntur tres s̃¬
ui ut de fructu accipiat᷑. cum lex
psalmodia. ꝓpħa ad bñ agendum
hortatur. s ꝯtumeliis afflicti. uel
cesi eitunt᷑ cum sermo auditur. ⁊
uł ꝯtempnit᷑. ł blasphemat᷑. ⁊ mis¬
sum in suꝑ heredem occidit. qui fili¬
um dei ꝯtempnit᷑. ⁊ spũi quo scĩfi¬
catus ẽ ꝯtumeliam faciti uinea al¬
tĩ datur cum grã qͣm suꝑus abicit
humilis ditatur. Scride manũ mit¬

Expanded text:
onstituere volentes . Et ejicientes eum extra vineam, occiderunt. Marcus mutat hunc ordinem, dicens: Occiderant, et ejecerunt eum extra vineam : in quo pertinacia eorum notatur, qui post resurrectionem praedicantibus apostolis credere noluerunt, sed quasi vile cadaver projicientes gentibus suscipiendum dederunt. Sed Dominus malos colonos male perdidit, dum incredulos Judaeos in sua incredulitate dereliquit, et per principes Romanos longe lateque dispersit. Secundum moralem sensum vinea locatur, cum mysterium baptismi fidelibus ad exercendum opere committitur. Mittuntur tres servi, ut de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia ad bene agendum hortatur: sed contumeliis affecti, vel caesi ejiciuntur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel blasphematur. Missum insuper haeredem occidit, qui Filium Dei contemnit, et Spiritui quo sanctificatus est contumeliam facit. Vinea alteri datur, cum gratia, quam superbus abjicit, humilis ditatur. Scribae manum mit
Abbreviated transcription (Latin):
fuit multis temporib. ⁊ ĩ tempore
misit ad tultores seruũ ut de fructu
uinee darent ei. Uinea domini saba¬
utiq presens ẽ cũ uinitorblib̾m arbi¬
trium oꝑandi d̾eliquit. primus suus
qui mutit᷑ moyses legis lator intlłi

Expanded text:
in tempore misit ad cultores servum, ut de fructu vineae darent illi . Vinea Domini sabaubique praesens est, cum vinitoribus liberum arbitrium dereliquit. Primus servus qui mittitur, Moyses legislator intelli
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓpħa ẽ qui pꝰ moysen uinee
colonos psalmodie modulatione.
⁊ citare dulcediue. ad ex̃titium bo¬
ni omnes imutauerat. S ⁊ hunc
contumeliis affectru dimitunt
in anemdicentes. Que nob̾ pars
in dauid. aut que hereditas in fi¬
lio ysay. qui aũ ꝓhac uinea ne pe¬
nit᷑ extirparet᷑ exorat. domine d̾s

Expanded text:
David propheta est, qui post Moysem vineae colonos psalmodiae modulatione et citharae dulcedine ad exercitium boni operis invitabat. Sed et hunc contumeliis affectum: dimittunt inanem, dicentes: Quae nobis pars in David: aut quae haereditas in filio Isai? Qui tamen pro hac vinea, ne penitus exstirpetur, sic orat: Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
laboris sui molam ducũt. ꝑ eos uͦ qͥ
in lecto erunt pꝰsumꝰ eos accipere qu̾i
ab actionib ext̃ĩorib qui escentes
solis factib cel estib uatare. diuine
debent contemplatiom intendere.
pͥmi sunt in agro ꝑ lib̾tatem. scd̃i
ĩ molendino pp̃ laborem. t̃cu in lecto
pp̃ quietẽ. s ex hiis omnib unꝰ assu.

Expanded text:
laboris sui molam ducunt. Per eos vero qui in lecto erunt, possumus eos accipere, qui ab actionibus exterioribus quiescentes solis factis coelestibus vacare, et divinae debent contemplationi intendere. Primi sunt in agro, propter libertatem; secundi in molendino, propter laborem; tertii in lecto, propter quietem. Sed ex his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui in agro homines laicos acciꝑe.
in scło libere uiuentes. Sicut entm
b diũtendi. sic laici reb suis libere
sa ñ in conuenient̾ in agro ẽẽ dici
possunt. ꝑ illas aũ que ĩ mola mo¬
lentes erunt possumus accipere illos
qui rer̃ eccͣsticaꝵ curam gerunt. qͥ
recto femineo geñe designant᷑. eo

Expanded text:
qui in agro sunt, homines laicos accipere in saeculo libere viventes. Sicut enim m quolibet divertendi, sic laici rebus suis libere sa, non inconvenienter in agro esse dici possunt. Per illas autem, quae in mola molentes erunt, possumus accipere eos qui rerum ecclesiasticarum curam gerunt: qui recte feminino genere designantur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqua oues lauabantur. que insacri¬
ficium dñ offe rebnt᷑. ꝯũsationẽ desig¬
nat sanctam ⁊ religiosam inqua amma
offerat᷑ dño ꝑ oꝑationem bonã ht̃ ista
nr̃is iacet multitudo magnalanguẽ¬
tim. quia multiplex ẽ corruptio
sensiiũ corporaliũ. ẽ crrumpit᷑ enim
uisus uana uidendo. auditus uana
audiendo. Gust᷑: suauia iide come
ꝑnido. qui delectat᷑ inspectac łis uani¬
tatis. ⁊ multiplici genere rer̃ tem¬
ꝑalium qui uidet mulierem ad ꝯcu¬
piscend̾eam. qui aurum uidet. argẽ¬
tum uestes preciosas ⁊ cet̾a talia ⁊ ui¬
sa illegitime concupiscit. młticudinẽ
languentium ht̃ in uisu. qui tot .it.
inuisu islicitos appetirus ht̃ tot ĩ eod̾
sensu languences ꝯtinet. qui delec
qui aures accõmodat ut audiat san¬
guinem. decͣctiones libent̃ audien¬
do int᷑ audit᷑ sui ambitum młttu¬
dinem ht̃ languentium quidelica¬
tis cibis ⁊ dũsis saporib ⁊ potib ꝯcu¬
piscentie palatisin ⁊ gule satistacit.

Expanded text:
in qua oves lavabantur, quae in sacrificium Domini offerebantur, conversationem designat sanctam et religiosam, in qua aniofferatur Domino per operationem bonam. Habet ista acet multitudo magna languentium, quia multiplex est corruptio sensuum corporalium. Corrumpitur enim visus, vana videndo; auditus, vana audiendo; gustus, suavia avide comedlubrica operando. Qui delectatur in spectaculis vanitatis et multiplici specie rerum temporalium, qui videt mulierem ad concupiscendum eam ; qui aurum videt, argentum vestes pretiosas, et caetera talia, et visa illegitime concupiscit, multitudinem languentium habet in visu. Quotquot enim in visu illicitos appetitus habet, tot in eodem sensu languentes continet. Qui delectqui aurem accommodat ut hauriat sanguinem, detractiones libenter audiendo, intra auditus sui ambitum multitudinem habet languentium. Qui delicatis cibis, et diversis saporibus, et potibus concupiscentiae palati sui et gulae satisfacit,
Abbreviated transcription (Latin):
sensus a quacũ tenetur ĩ firmita¬
te corruptionis. Ꝙ aũ dicitur ⁊ sana¬
lis sanitatis ꝯtinuo merent᷑. clandi
sunt qui semita iusticie ñ dirigũt.
Ceti sunt quinec dñm nͨ eius manda¬
ta cognoscunt. Aridi sunt qui in bõa
actione ł elemosinar̃ distributione
manus ñ porrigunt. Młtigͦ sunt ĩ¬
firmi s uiis sanatur quia solus qͥ

Expanded text:
sensus a quacunque detineatur infirmitate corruptionis. Quod autem dicitur, et sanalis sanitatis continuo meretur. Claudi sunt, qui semitam justitiae non dirigunt. Caeci sunt, qui nec Deum, nec ejus mandata cognoscunt. Aridi sunt, qui in bona actione, vel eleemosynarum distributione manus non porrigunt. Multi ergo sunt infirmi, sed unus sanatur; quia solus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ uade. ⁊c̃. qui languerat: graba¬
tum domum reportat. cũ anima pec¬
catoꝵ remissione curata se ad int̃nã
sititustodiam cũ ip̃o corpore reft̃ neqͥd i¬
t̃m uñ feriatur ad mitat. de duob in¬

Expanded text:
um, et vade. Qui languerat, grabatum domum reportat, cum anima peccatorum remissione curata, se ad internam sui custodiam cum ipso corpore refert, ne quid iterum unde feriatur, admittat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
n siquis ex mortuis resurtex̃ credẽt.
ex mortius dñs resurrex̃. S q uida¬
icus pp̾. moysi cred̾e̾ noluit. ei qui
surrex̃ cred̾e̾ contempsit. ⁊ c̃ uerba
moysi sp̃ualit̃ intłłigẽ noluit ad

Expanded text:
 si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, ei qui resurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelligere noluit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dium tuũ felicitatem tuam tusitoriã
putasti. hñt iunsti ⁊̃ bona inmũdo.
s qr ĩrecõpensationẽ ñ recipiunt s ad
etũa scĩs desid̾iis estuant q̃ ad sũt mi¬
nime ꝑ bona uident. Memento fili
ecce abrham filium uocat q̃ra tñ a
tormento ñ lib̾at qr p̃cedentes patres
hi pͥp itos a sua fide deuiasse ꝯsideutt̃.
nͨ ulla cõpassione a cormentis eripi¬
unt. ꝙͦs tñ filios ꝑ carnẽ recognosct̃.

Expanded text:
dium tuum felicitatem transitoriam putasti. Habent justi etiam bona in mundo; sed quia in recompensationem non recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Memento, fili. Ecce divitem filium vocant, quem tamen a tormento non liberat; quia praecedentes patres hujus populi multos a sua fide deviasse considerant, nec ulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen filio
Abbreviated transcription (Latin):
leuians̃ aũ oculos suos cum eẽt ĩ torm̃¬
tis uid̾ abithã delonge ⁊ lazarũ in
simi eiꝰ. Alonge uident infideles dũ
inuno positi añ diem iudicii fideles
suꝑ se requiem attendut quoꝵ pꝰgau¬
dia c̃templari t̃ p̃sunt. ionge÷ ꝙ cõ¬

Expanded text:
levans autem oculos suos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. A longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se requiescere attendunt, quorum post gaudia contemplari non possunt. Longe
Abbreviated transcription (Latin):
tare iniuste appetit. s eos qui temptã¬
appłłatur ⁊ malus. dñi ꝑ licentiam iꝰ te
p̾atismalus ꝑ desid̾ ium iniuste uolũ¬
tatis. farmidati gͥ ñ debet qui nicħ nisi
ꝑ nussus ualet age̾. Qmuis enim a do¬

Expanded text:
tare iniuste appetit, sed eos qui tetur, et malus: Domini, per licentiam justae potestatis; malus, per desiderium injustae voluntatis. Formidari igitur non debet, qui nihil nisi permissus valeat agere. Quamvis enim a Do
Abbreviated transcription (Latin):
libri electisunt. s uuitas uicit. ple¬
gladiũ abstulit. cap̃ illi abscidit.
derunt magi quos ille in manu ha¬
bebat. ⁊ de quib alios trucidabat. ⁊¬
ꝯũtant ĩinguas suas ccͣ diabolum.

Expanded text:
libri electi sunt, sed unitas vicit, gladium abstulit, caput illi abscidit. , quando crediderunt magi, quos ille in manu habebat, et de quibus alios trucidabat, convertentes linguas suas contra diabolum,
Abbreviated transcription (Latin):
sicłiantẽ. alt̃m pꝰ ea manifeste seuien¬
abołus xp̃m. accepit arma bellica da¬
uid que ꝓ etate ⁊ parua stacura por¬
tare ũ potuit.⁊ abiecit: accepit .u. la¬
pides de flumine ⁊ posuit inuase
tp̃e noui ⁊ ad infinuandã ⁊ ꝯm̃dan¬
dam grãm deposuit corporalia l egis
sacͣmenta que ñ suut imposita genti¬
b. que innet̃i lege legimus ⁊ ñ ob¬
pit̃. Quinq enimi lapides .u. libros

Expanded text:
sidiantem, alterum postea manifeste saevienabolus Christum. Accepit arma bellica David, quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase tamenti ad insinuandam et commendandam gratiam, deposuit corporalia legis sacramenta, quae non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus, et non obpit. Quinque enim lapides quinque libros
Abbreviated transcription (Latin):
ñ extolłent ora leonũ frang̾e brachia
ursoꝵ dissipare. despectis priorso fr̃ib
eligi repato rege ad regnigubuacła
uocari timend̾ꝰ cunctis uno lapide go¬
liam st̾nere ⁊ regi ꝓposita ex cunctis
allophił nũosa ppncia reportare. Cũctũ¬

Expanded text:
n extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnu
Abbreviated transcription (Latin):
lus qͣdam p̃dicatoꝵ s̾ monẽ ł actionem
corrumpẽdo macnlati p̃cidit tunicas us
ad ingninẽ cum turpia fc̃ã q̃ ꝑsuadet
inocuł hõinĩ reuelat. hii necc̃e ẽ ut
sed̾ant in iericho dotͦ crescant barbe¬

Expanded text:
lus quorumdam praedicatorum sermonem, vel actionem corrumpendo maculat, praecidit tunicas usque ad inguen, cum turpia facta quae persuadet in oculis hominum revelat. Hi necesse est ut sedeant Jericho, donec crescant barb
Abbreviated transcription (Latin):
tati uł rotat. Ecce quẽ dominꝰ cũctis sĩ¬
głarit̃ p̃tulit sese sub dño exequẽdo¬
⁊ abiecta ĩminimis exhibendo ꝯtemp¬
nit. Non p̾as regni ad memoriã re¬
ducit᷑. ñ subt᷑taꝵ oculis saltando ui¬
debilia uł exrema. ut illa et hũi¬
lttate solidaret que corã homĩb
gesserat sentio. quid de hiis factiᷤᷤ
sentiatur ignoro. Ego dauid sal̃tan¬
tem plus stupeo ꝙͣ ꝑugnantẽ. pug¬
nando hostem subdidit ⁊ saltando
coram dño semet ipm uicit. quem
michoĩ filia saul adhuc excumore
regii seminis in sanatũ hũilitate
despicẽt licetis. Qͣm głiosus fuit ho¬
die rex discooꝑiens se añ antillas s̾uo

Expanded text:
 rotat. Ecce, quem Dominus cunctis singulariter praetulit, sese sub Domino et exsequendo abjecta, et in minimis exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltando videbilia vel extrema, ut ex illa humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro: ego David saltantem plus stupeo, quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidit; saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol filia Saul adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuit hodie rex Israel discooperiens se ante an
Abbreviated transcription (Latin):
miebatur in om̃i t̾ra meliit fa
hebrei istuum gladiũ. aut
nos studet ꝓhibere ne sint doctores
ineccłia qui sp̃ualia arma fatiant.
⁊ nob̾ ad pugnandũ tabuaut. paga¬
ni enim ꝓhibuerunt ne xͥani lib̾a¬
lib artsb imbuerent᷑. ħeticiqͦ ꝑsu

Expanded text:
a Hebraei gladium aut nos studet prohibere ne sint doctores in Ecclesia, qui spiritualia arma faciant, et nobis ad pugnandum tribuant. Pagani enim prohibuerunt, ne Christiani liberalibus artibus imbuerentur; haeretici qu
Abbreviated transcription (Latin):
spĩiales .i. demones uiri es¬
liter
clinare il¬
dendũ quia añ uidebat. s ad disc̾nen¬
dũqr netitum tetig̃at. uñꝯfundeba tͣ¬
Quo fcõ monet᷑ ottnis qͥ dõ ułt milita¬
re. om̃s uoluptatũ illecebras ꝯtemp
nere. Mẽlerriui distillant lãbia m̃etͥ¬

Expanded text:
daemones viriliter clinare. Ildendum, qui ante videbat, sed ad discernendum, qui vetitum tetigerat. Tunc Quo facto, monetur omnis qui Deo vult militare, omnes voluptatum illecebras debere contemnere. Mel enim distillant labia me
Abbreviated transcription (Latin):
rantes eaidecopłariconatit. quib alii
a diurata fide sociautur. alii dũ fidẽ
uatie secte uno impietatis uinculocol¬
ligate ad decipiend̾ disc̾trunt equiteᷤᷤ
potentia mundi qui heticos iuuant
ulgꝰ sic̃ arena młtitudo ħeticoꝵ ꝑsna¬

Expanded text:
rantes, eam depopulari conantur, quibus adunata fide sociantur, alii dum fidem Variae sectae uno impietatis vinculo colligatae, ad decipiendum discurrunt. Equites, sunt potentia tumidi qui haereticos juvant. Vulgus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ aut ꝯseq optimũ sit solum dee
oiñib modis quid sit deo seruire. cimiq̃
raũit: b̾atus erit. frẽs breui sermone
dulti atq iocundo cõprehendi. ⁊ delestat᷑¬
⁊ declait᷑ quid sit s̾uire deo. deo namq s̃¬
Qui multũ dilig̃ multũ seruit. ⁊ qui per¬
fecte dilig̃ ꝑfecte seruit. Quires possidet
temporales. t̃ras iincas. greges. armenta
uestes preciosas. domos aurum. argentũ.
uxorẽ qͣm multũ diligit. sise uident uñ

Expanded text:
sequitur, optimum sit solum, et omnibus modis quid sit Deo servire, et cum raverit, beatus erit. Fratres, brevi sermone, dulci atque jucundo comprehenditur, et declaratur quid sit servire Deo. Deo namque squi multum diligit, multum servit; et qui perfecte diligit, perfecte servit. Qui res possidet temporales, terras, vineas, greges, armenta, vestes pretiosas, domos, aurum, argentum, uxorem, quam multum diligit, si se viderit unum
Abbreviated transcription (Latin):
ñuit a nob̾ ut diligat᷑ a nob̾. Minimũ
donũ. ꝙ deus ded it hominiuc diligat᷑
ab homine. totus ẽ imindꝰ iste. Cã tiamq
hominis fecit deus mundũ. celũ. t̾ram.¬
mare. solem luuã. stellas uolucres bes¬
sibilit̾ sub sistiuit. Cumq int̃ dona dei
iminiũdonũ sit mundꝰ quẽ tu putas

Expanded text:
meruit a nobis, ut diligatur. Minimum donum, quod Deus dedit homini, ut diligatur ab homine, totus est mundus iste. Causa namque hominis fecit Deus mundum, coelum, tmare, solem, lunam, stellas, volucres, pissibiliter subsistunt. Cum igitur inter dona Dei minimum donum sit mundus, quantum put
Abbreviated transcription (Latin):
minime sertiet. huis ⁊enimom̃ib tnͣs¬
acdis deniũ cum moreret᷑ caro misera uer¬
mib ⁊ sp̃c daretur demonib ⁊ tormen¬
tis gehenualib don indie resurrectiõis
om̃is caro insuam redigit᷑ &iginẽ. ⁊ tũc
sumpta carne ꝑ qͣm peccauit etnã tm̃ sͣ¬

Expanded text:
et. His etenim omnibus transactis, demum cum moreretur, caro misera vermibus, et spiritus daretur daemonibus, et tormentis gehennalibus, donec in die resurrectionis omnis caro in suam redigatur originem, et tunc sumpta carne, per quam peccavit, aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmictitur. Egyptus caroxͥ. desertũ ani¬
mus. t̾ra ꝓmissionis deus. d̾mãdato dilec¬
p᷑ qͣm homo c̃ator ẽ ꝑculpam pͥmor¬
dialem deseruit ⁊ in huiꝰ mundi miseriã
uenit. multis subicitur curis octupat᷑ ac¬
tionib ⁊ fatigatur lalorib ⁊ ex hiis om¬
nib in quib homo subsole distenditur.

Expanded text:
promittitur. Aegyptus igitur, caro; desertum, animus; terra promissionis, Deus. CAP. IV. Destquam homo Creatorem per culpam primordialem deseruit, et in hujus mundi miseriam devenit, multis subjicitur curis, occupatur actionibus, et fatigatur laboribus, et ex his omnibus in quibus homo sub sole distenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ouis: uita celestis. pharao. diabolus.
pͥncipes eius demones. lutum luxuria
palea uana głia. phylo sophica sa
dis. fluuius egypti: fluxus scłi mo¬
fectio primogenitoꝵ destructio prin¬
cipalium uicioꝵ. Occisio agni passio
xp̃i. ag̾̃stes lactuce. amaritudo pũie.¬
mentata. simplicem doctrinam. ma¬
re rubrum. bap̃m. ppłm amalechi

Expanded text:
onis, vita coelestis. Pharao diabolus, principes ejus daemones, lutum luxuria, palea vana gloria, aurum philosophica sapdis, fluvius Aegypti fluxus saeculi. Mo interfectio primogenitorum destructio principalium vitiorum, occisio agni passio Christi, agrestes lactucae amaritudo poementata simplex doctrina, mare Rubru
Abbreviated transcription (Latin):
re. qͣmi male uiuere. Et si talis homo in
p̃senti uita hr̃e pꝰset fortitudinẽ sanso¬
nis. pulcritudinẽ absalonis. sap̃am sa¬
lomonis. uelocitatẽ araelis. diuicias
cresi: ꝓ itatem alexandri. potestatẽ octoui
⁊ usq infinem ñ moriet᷑. si inqͣni talia

Expanded text:
re quam male vivere. Et si talis homo in praesenti vita posset habere fortitudinem Samsonis, pulchritudinem Absalonis, sapientiam Salomonis, velocitatem Azahelis, divitias Croesi, probitatem Alexandri, potestatem Octavias usque in finem non morietur: si, inquam, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
gyptus que int̃pr̃ tenebrede e
carnem sigͣt. Quid enini gypto¬
cetiꝰ quid tenebrosius carne. moralita¬
que nisi rõne refrenetur semꝑ querit
delectabilia. ñ qͣm utilia. desertum ũ¬
qͣm designat animũ eo ꝙ a multis de¬
serit᷑ ⁊ a paucis recolititr. pauci uͦ sũt
qui de p̃uaricatione ad tor redeant
ut uirtutes animi ex̃ceant. Terra

Expanded text:
gypus, quae interpretatur tenebrae, carnem significat. Quid enim caecius, quid tenebrosius carne? quae nisi ratione refrenetur, semper quaerit delectabilia, nunquam utilia. Desertum designat animum, eo quod a multis deseritur, et a paucis recolitur. Pauci vero sunt qui de praevaricatione ad cor redeunt, ut virtutes animi exerceant. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe absconditi. quib ad cognitioneni
cia regit. Quatuor anuli qui arche ĩ¬
libri qͣi anuli rotundi sunt ex eo coe
t̾nitatẽ inqua finis nob̾ nõ ÷ ꝓmit¬
tunt. Uectes quib archa portabatur
semꝑ inh̾ent anulis. quia p̃dicatores
ꝑ meditationẽ ⁊ lectionẽ. ut portent
fiẽbat filiis isrł loquens moysi de eo
mandata sua lic inꝓximo ꝓpiciat᷑ est
humano gñi ꝯdonans pec̃c̃a sua. Situt
scriptum ẽ deuserat in eo. inudũ recõ¬
In mensa namq ꝓpositiotis paues erãt.
⁊ ih̾e dicit. Ego sum panis .ui. qui. de
ce. des. ⁊ panis quẽ ego. da. ca. me. ẽ
ꝓ nunidi uita. Candelabrum sigͣt xp̃m.
le candelabri scam desiguat eccłiam q̃
predicatores sunt. qui nob̾ uerbum
bonioꝑis. lilia uͦ eo ꝙ lilia uirent. ⁊
candent. et̃uitatem ⁊ pulcritu dinem
desiguant ꝑpetue retributionis. d s¬

Expanded text:
iae absconditi , quibus ad cognitionem  pascit, justitia regit. Quatuor annuli, qui arcae inlibri, quasi annuli rotundi sunt ex eo quod aeternitatem, in qua finis non est, nobis promittunt. Vectes, quibus arca portabatur, semper inhaerent annulis, quia praedicatores per meditationem et lectionem, ut portent fiebat filiis Israel, loquens Moysi de eo mandata sua, sic in Christo propitiatus est humano generi, condonans peccata illius, sicut scriptum est: Deus erat in Christo mundum reconIn mensa namque propositionis panes erant. Et Jesus dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi: et panis, quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Candelabrum significat Cle candelabri, sanctam designat Ecclesiam, quae praedicatores sunt, qui nobis verbum boni operis. Lilia vero, eo quod lilia virent et candent, aeternitatem et pulchritudinem designant aet
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ t̾ra ꝓmisionis et̃uam b̾atitudinẽ
intͣnͣsitu iordanis infĩor pars aq̃ ad ĩ¬
feriora decurrebat. Suꝑior aũ solidata
subsistebat. sic in morte iufĩor pars
hominis .s. caro infi̾us decurrit. qr t̃
eiꝰ .i. anima solidata subsistit. qr su¬
ami iam recipiens stolam ad et̃nitatẽ
tnͣsit. duo uͦ sunt bona que nob̾ in ce¬
lesti patͥa ꝓmitcunt᷑. lac ⁊ mei. lac qr

Expanded text:
tem, et terra promissionis aeternam beatitudinem. In transitu Jordanis inferior pars aquae ad inferiora decurrebat, superior autem solidata subsistebat. Sic in morte inferior pars hominis, scilicet caro, inferius decurrit, quia tus, id est anima, solidata subsistit, quia suam jam recipiens stolam, ad aeternitatem transit. Duo vero sunt bona quae nobis in coele
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ xͦ .i. sr̃ fidem eiusdebemus off̾re¬
b bona opera. ⁊ or̃onũ munera. altare
inquit dñs facietis mͥ de t̾ra. Altare
de tra caro xp̃i sumpta de uirgine ma¬
ria. hircus emissariꝰ qui erat in deser¬
de mundo eurissus abstulit ñ unius
caro recte.d. uitula. quia in corrupta:
⁊ rusta. qr sanguine passionis ꝑ fusa.
istiꝰ cinere mundam᷑. qr ꝑ fidem ciꝰ mor
Siͨ enim moyses ex altauit serpentem
in deserto. sic ẽ xp̃e exaltatus in ligno.
Illi qui respiciebant ad serpentem ene¬
um: curabant᷑ a morsib seipentum.
⁊ qui uera fide respiciunt ad xp̃mu. Sa¬
n antur a suggestionib demonũ. So¬
trus quẽ duo uiri exploratures tuleit̃

Expanded text:
super fidem ejus, debemus offerre bona opera, et orationum munera. Altare, inquit Dominus, facietis mihi de terra . Altare de terra, caro Christi de virgine Maria. Hircus emissarius, qui in deserde mundo emissus abstulit non uniuscaro recte dicitur vitula, quia incorrupta; et rufa, quia sanguine passionis perfusa. Istius cinere mundamur, quia per fidem mortis  enim Moyses exaltavit serpentem in deserto, sic est Christus exaltatus in ligno . Illi, qui respiciebant ad serpentem aeneum, curabantur a morsibus serpentum, et qui vera fide respiciunt ad Christum, sanantur a suggestionibus daemonum. Botrus, quem duo viri exploratores tulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥntipes eius in lnp̃o lib̾am᷑ apotełta¬
te diaboli ⁊ pͥntipum illiui. deser¬
tum ꝙ taͣsito mari rubro filii isrł
a nultis deserctur.⁊ a pauicis colit᷑.
tñ electi. Multi nomine tenꝰ inuita
inuita scłari. amalechite qui pri¬
mum filiis armati occurrerunt.¬
⁊ reges qui p̾ea ꝯͣ eos pugnauerũt. duoꝵ
uicioꝵ demonstrant gña carnalia ⁊
spũalia cum duplici hoste pugnã¬
tes ꝑ diũsos homines ⁊ demones. Non
ẽ nob̾ colluctatio ad ũsus carnem ⁊ san¬

Expanded text:
 principes ejus, et in baptismo liberamur a potestate diaboli, et principium illius. Desertum, quod transito mari Rubro filii Israea multis deseritur, et a paucis colitur: sunt electi. Multi nomine tenus in vitin vita saeculari. Amalecitae, qui primum filiis Israel armati occurrerunt, et reges qui postea contra eos pugnaverunt duorum vitiorum demonstrant genera, carnalia et spiritualia, cum duplici hoste pugnantia per diversos homines et daemones. Non est nobis colluctatio adversus carnem et san
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inniuustĩo p̃dicationis in sua ma¬
licia debilitatur. pͥmogenita pͥncipa
uicia destruuntur. Occisio agni passio
uitte diaboli. ⁊ de captiuitate p̃sen¬
tis scłi. cuius uideł agni sanguine
utrumq pꝰtem ntm linims cum
passionem erus ⁊ corde credim᷑. ⁊ ore ꝯ¬
frteniur. Lactuce ag̃stes a maritudi¬
nem exbͥmunt penitentie. Cũ mnim
sacͣmento dñici corꝑis cõicantis flagicia
sub pharione retio acta deflere debere¬
mus. Actinctio renum sigcͣ ꝯrtinenti¬
am. Calciam̃ta q̃ de coriis animaliũ
martuoꝵ fiunt. mortalitatis memori
tudo ẽ festinatio ꝯmestionis cełitatẽ
expͥuit ꝯũsionis. aurũ egypti ꝙ filii
isi ł tulerunt eo ꝙ fulgidum ÷ phylo¬
quib filu isrłleguntur armati uir¬
tutes insinuant. quib ꝯͣuicia ar¬
mamur. Castitatẽ ꝑ qm munim᷑ ꝯtͣ
luxuriam. humilitatẽ ꝯͣ sũꝑiam. ⁊¬

Expanded text:
inisterio praedicationis in sua malitia debilitatur. Primogenita principalincipalia vitia destruuntur. Occisio agni passio vitute diaboli et de captivitate praesentis saeculi. Cujus videlicet agni sanguine utrumque postem nostrum linimus , cum passionem ejus et corde credimus, et ore confitemur . Lactucae agrestes, amaritudinem exprimunt poenitentiae. Cum enim sacramento Dominici corporis communicamus, flagitia sub Pharaone retroacta deflere debemus. Accinctio renum significat continentiam. Calceamenta, quae de coriis animalium mortuorum fiunt, mortalitatis memoriatudo est. Festinatio comestionis celeritatem exprimit conversionis. Aurum Aegypti, quod filii Israel tulerunt, eo quod fulgidum est, philoquibus filii Israel leguntur armati, virtutes insinuant, quibus contra vitia armamur - castitatem, per quam munimur contra luxuriam; humilitatem, contra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃m nob̾ ꝑ scriptuitis suas in hunc
m̃odum attulerunt. lignũ aũ uetis
lignum designat crucis. ⁊ sic ille qui
p̃cedetat ex duob iuris botrum portã¬
cientem ũ uidit incrucem. Ille aũ
qui sequetatur botiam uidit quia
mansit. uł pꝰ ip̃m de mundo exiuit.
⁊ p̃cedentem eum in carne ⁊ pacientẽ
tos designant. quia celestia ꝓmuissa
ꝑfidem ip̃i querere detractant. duo
a ũ exploratores qui ppłm ad eiꝰdem t̃re
introitum fidelit̃ exhortati sunt. ele¬
ctos xͥanos sub duob p̃ceptis caritatis
p̃sentis expͥmunt qui celestis patrie
iotiuiditatem introire totis uisceri¬
b ꝯcupiscunt. agnus gͥ paschalis

Expanded text:
m nobis per Scripturas suas in hunc mundum attulerunt. Lignum autem vectis lignum designat crucis; et sicut ille qui praecedebat ex duobus viris botrum portantientem non vidit in cruce. Ille autem, qui sequebatur, botrum vidit, quia mansit, vel post ipsum de mundo exivit, et praecedentem eum in carne, et patientem tos designant, qui coelestia promissa per fidem Christi quaerere detrectant. Duo autem exploratores, qui populum ad ejusdem terrae introitum fideliter exhortati sunt, electos Christianos sub duobus praeceptis charitatis positos exprimunt, qui coelestis patriae jucunditatem introire totis visceribus concupiscunt. Agnus igitur paschalis