comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩm bonoꝵ radix carttas. Ex eo erpo
totũ est quod bonũ est. ⁊ totũ quodi
malũ est ex eo est. Auicquid etgo illuo
est magnũ est quod in nob est. ⁊ ex eo
totũ est: quod ex nob̾ est. hoc atit̾ amo
est. Quid est amor. Et qnͣtũ est amor
aut unde est amor: Et sermo dei de
more loquitur. Nũquid hoc negotium
nõ potius illoꝵ est qui pudicitiam
ꝓstitu̾e ꝯsuerunt: Ecce qͣm nulti
qui eius mystia uolentes suspicũ¬
facimus. forsitan młta imꝓbitate to¬
tem fractam hẽamus: qui nõ u̾ecide¬
mut amorem indictatũ formare: qũ
⁊ impudici ala nõ possunt sine uecuou
in u̾bis expͥmere. d aliud est muestipi¬
re uitiũ ut erradicetur. aluo exhor¬
ri ad uitul ubi uirtus ⁊ u̾itas nõa¬
tur. Nos igitur inuestigamus ⁊ q̃ris
ut sciamus ⁊ scientes caueamus: qu
illi inuestigant ut sciant. s sciant i
faciant: quid illud in nob̃ sit quod dei¬
deria nr̃a sic młtiphariam duidit a

Expanded text:
et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur totum est, quod bonum est; et totum quod malum est, ex eo est. Quidquid ergo illud est, magnum est quod in nobis est; et ex eo totum est, quod ex nobis est: hoc autem est amor. Quid est amor, et quantum est amor, aut unde est amor? Et sermo Dei de amore loquitur. Numquid hoc negotium non potius illorum est, qui pudicitiam prostituere consueverunt? Ecce quam multi qui ejus ministeria volentes suscfacimus? Forsitan multa improbitate frontem fractam habemus, qui non verecundemur amorem dictatum formare, quem et impudici aliquando non possunt sine verecundia in verbis exprimere. Sed aliud est investigare vitium ut eradicetur, aliud exhortari ad vitium, ut virtus et veritas non ametur. Nos igitur investigamus et quaerimus, ut sciamus, et scientes caveamus, quod illi investigant, ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud in nobis sit, quod desideria nostra sic multifariam dividit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝯsuetudinem suam lapsu lin¬
gue repetiu̾int: ammnoueat ꝓximꝰ
pximũ hoc est quod hodie audiuimꝰ
hoc est quod obstricti sumus: Non
fc̃m nõ fu̾it: minus laborabit qui cu¬
stodit. Adiuuantur enĩ ꝯsnetuoine
suꝑioris diei. Triduo moritur pestis
de qua laboramus ⁊gaudemus. de
fructu ur̃o. qr magno bono abundabi¬
tis: sitam magno malo carebitis.
otidianũ de sb̾a dilectõis¬
dilectõne sermonem seri¬
mus. ne forte scintillet
in cordib nr̃is. ⁊ exardes¬
cat ignis flamam taciẽs
fuit toti ꝯsumens: aut purgansco¬
tum. Ex eo namq totũ est quod bonũ
est: ⁊ totũ quod malũ est ex eo est.
Unus fons dilectõnis intus saltens
duos riuos intundit. Alt̾ est amor m̃¬
di cupiditas: alt̾ amor dei caritas. i¬
Mediũ quippe est cor hoĩs ude ẜons
amoris erumpit. ⁊ cũ ꝑ appetitũ ad
noĩatur. Ergo duo sut riu qui det
te dilectõnis emanant. cupiditas ⁊ e¬
ritas. ⁊ oĩ maloꝵ radix cupiditas.

Expanded text:
cum consuetudinem suam lapsu lincum consuetudinem suam lapsu linguae repetiverint; admoneat proximus proximum: Hoc est quod hodie audivimus, hoc est quod obstricti sumus. Non factum non fuerit, minus laborat qui custodit; adjuvatur enim consuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. otidianum de dilectione sermonem serimus, ne forte scintillet in cordibus nostris et exardescat ignis flammam faciens, aut totum consumens, aut purgans totum. Ex eo namque totum est, quod bonum est: et totum quod malum est, ex eo est. Unus fons dilectionis intus saliens, duos rivos effundit: alter est amor mundi, cupiditas; alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis, unde fons amoris erumpit: et cum per appetitum ad nominatur. Ergo duo sunt rivi, qui de fonte dilectionis emanant, cupiditas et charitas: et omnium malorum radix cupiditas,
Abbreviated transcription (Latin):
Etoe dico caritati nr̃e ⁊ qui ꝑ lapidem
falsum iurat : ꝑuirus est. Unde hoc di¬
co. Quia młti ⁊ in hoc falluntur. et pti¬
tant qr nich est quod uirant. nõ se cri¬
mine ten̾i ꝑutrii. ꝓrsus ꝑuirus es
qr ꝑ io quod sc̃m ꝑutas: falsũ uiras
S ego illud scm̃ nõ puto. Scm̃ putat
cui uiras. Nõ enĩ qũ uiras: tibi iuras
aut lapidi iuras. s ꝓximo uiras. hõi
iras añ lapidem. s nũquid nõ ante
dm̃. Nõ te audit lapis loqntem. s pi¬
frẽs mei obsecro uos ne sine cansa me
d̾s hec loqui ꝯpulerit. Dico enim añ
ip̃m quod dixi sepe me istam deuitas
endo plus reos fac̾e̾m nõ audituros
Hodie aut̃ plus timui. ne loqui re¬
cusarem quod loqui iuberer. Eĩ u̾o
ꝑuus sit fructus sudoris hunts mei
Si omnes qui i acclamau̾unt cla¬
ment. ⁊ ccͣ se ne falsũ iurent adũsũ
se. Si tot hoĩes qui me attentissime
audierunt. attenti sint adu̾ sũ con¬
suetudinem suam. etiam moueant
se hodie cum ad domos suas uen̾ũt

Expanded text:
Et ecce dico charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? quia multi et in hoc falluntur, et putant quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, qui per id quod sanctum putas, falsum juras. Sed ego illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed pufratres mei, obsecro vos, ne sine causa me Deus haec loqui compulerit. Dico enim ante ipsum quod dixi, saepe me istam quaestioendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint,
Abbreviated transcription (Latin):
suam si ꝯstituat. Hec sunt duo que
ad ꝓximũ ꝑtinent: id est de ip̃o. ⁊ cũ
ip̃o. ⁊ nõ in ip̃m Unũ est mundi: dei
ip̃o curre nõ cum ip̃o. aut in ip̃m. De
nundo enĩ desid̾tum currit: qñ ĩspoc¬
to foris dei oꝑe ꝑ amintratõm ⁊ latidẽ
ardentius inͥtus ad ip̃m se ꝯuertit.
Cum mundo curre̾t. si se ꝑ mutabi¬
litate tp̃raliũ siue deitiendo in adũ¬
sis. suie eleuando in ꝓsꝑis: huic cõ¬
formet. In mundũ curreret: si ieĩ
delectatõnib semꝑ requiesce uellet
Ordinate ergo caritatem ut ꝑ desi¬
dium currat de deo. cũ deo ⁊ in deũ
de prmo cũ primno ⁊ no in pxinum
De mundo. nec cũ mundo. nec in mund̾.
⁊ in solo deo requiescat ꝑgaudiũ. Hec
est ordinata caritas. ⁊ p̾t̾ ipãm omne ꝙ
agitur nõ ordinata caritas est. s mor

Expanded text:
suam constituat. Haec sunt duo quae ad proximum pertinent; id est, de ipso, et cum ipso, et non in ipsum. Unum est mundi, de ipso currere; non cum ipso, aut in ipsum. De mundo enim desiderium currit, quando inspecto foris Dei opere, per admirationem et laudem ardentius intus ad ipsum se convertit. Cum mundo curreret, si se pro mutabilitate temporalium, sive dejiciendo in adversis, sive elevando in prosperis, huic conformaret. In mundum curreret, si in ejus delectationibus semper requiescere vellet. Ordinate ergo charitatem, ut per desiderium currat de Deo, cum Deo, et in Deum: de proximo, cum proximo, et non in proximum: de mundo, nec cum mundo, nec in mundum, ut in solo Deo requiescat per gaudium. Haec est ordinata charitas, et praeter ipsam omne quod agitur, non ordinata charitas est, sed inor
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo eund̾ ẽẽt pigritia retardante
excitares te ut sutrg̾es ⁊ tres. lingua
usus illam fixus esto. domabis: si u¬
gilabis. uigilabis: si timebis. timeb̾
si xp̃ianũ te ẽẽ cogitai̾us. Lam tantũ
ht̃ mali utratõ. ut qui lapides colãt
timeant falsum urare ꝑ lapides. Cu
nõ times dm̃ p̾sentem. dm̃ iuuentẽ.
dĩ scientem. om̃ maneuten. dm̃ in

Expanded text:
aliquo eundum esset, pigritia retardante aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua versus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
uł enĩ nescit ⁊ ideo dicit. tura m ut fides
et fiat. nõ audeo dic̾e nõ eẽ pccm. tñ hu¬
mana temptatio est Si aut̃ scit etim
fecisse nouit fecisse. udit fecisse ⁊agit
iurare. homicida est. Ille enĩ suo ꝑuric
se ꝑimt. s iste manũ int̾ficientis im
pssit ⁊ p̾ssit. Cum u̾o aliquis scełatus
fur audit uira si nõ abstulisti. inra
si nõ fecisti ab eo qui nescit an fecit:
ille tunc xp̃iano nõ licet utrare. qñ ab
illo exigitur iusirand̾. nõ licet inra¬
re xp̃ianus sum. nõ mͥ licet. capitalẽ
au̾te te ab illo. dissimula a negotio de
quo loquebaris. misce alias fabulas
⁊ inuentes eum nilies itrantem qͥ
semel uirare noluit. Istam ergo ꝯsite¬
tudinem cotidianam crebram sine cã
au̾tite a uobis. amputate ambigius
cautus est. Plus ad hoc intentus esto
qͣm ad alta. Maior ꝯsuetudo maiorem ĩ¬
tentõm flagitat. Nõ rei lenis ꝯstietu¬
do si de manit aliquid faces. facilius.
manui tue imꝑares ne facet. si pedib

Expanded text:
 enim nescit, et ideo dicit, Jura mihi, ut fides ei fiat; non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim suo perjurio se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pressit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tunc, Christiano non licet jurare; quando ab illo exigitur jusjurandum, non licet jurare; Christianus sum, non mihi licet. Capta talem, averte te ab illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine cauavertite a vobis, amputate a linguis cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iideo qr plus est .i. qr amplius est ꝙͣ
est est nõ. nõ S hoc quod amplius eit
amalo est.⁊ si nõ amalo iurantis. a
malo est nõ credentis. deniq non ait
plus facit malus est s sie more urõ
est est. nõ. nõ. Quod aut̃ amplius est
a malo est S quere cuius. s tñ aliuo
ht humana pessima ꝯsnetudo. ⁊ cũ
ubi creditur uiras. ⁊ cũ nemo exigit
uras. ⁊ horrentib hoĩb itras. nõta¬
ces currando. Uix es sanus nõ ꝑurran¬
ips paulus crede sibri galathas: aocet
iuratõm ⁊ oicet. Que aut scribo nõb̾ eate
coram deo qr nõ m̃tior. Sidebat ibi eos qͣ
credebant. uudebat ⁊ alios qui nõ crede¬
bant. Ergo nolt dice̾: nõ iuro. si forte exi¬
gitur. A malo est enĩ quod facis. s illt
qui exigit. Cam tu quõ satiffacias ne¬
gotio quod instat nõ muenis. S auno
est cum exigitur iuratio. alito quoo
offertur. ⁊ hoc ip̃m quod offertur. ali¬
ud cũ offertur nõ credenti ĩ ene ergo¬

Expanded text:
 video quia plus est hoc quam, est, est; non, non; sed hoc quod amplius est, a malo est : et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. Ideoque non ait, facit, malum est; sEst, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet humana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjuranciret apostolus Paulus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credebant. Ergo noli dicere, Non juro, si forte exigitur. A malo est enim quod facis; sed illius qui exigit. Nam tu quogotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum exigitur juratio; aliud, cum offertur: et hoc ipsum quod offertur, aliud cum offertur non credenti;
Abbreviated transcription (Latin):
humanas. fallatias humanas qñ nõ sb̾¬
repit tibi quod falsum est posito in re¬
gione falsitatis. Uis ergo longe ẽẽ a ꝑ¬
uirio: Iurare noli. Qui enĩ uirat: aliqñ
uerũ iurare pb̃. Qui aut̃ nõ urat uira¬
m̃tũ: ꝑiurare nũqm pt̃. Iurat ergods̃
qui uirat securus. quem nicħ falliti
quem nicħ latet qui oĩo fallere ignorat
qr nec falli pt̃. Cum enĩ iurat: se adhib
testem. quõ tu in dm̃ uiras: dm̃ adhibes
testem. sic ip̃e cum uiras: se testem ad¬
hibet Tu qñ illũ adhibes testem. forte
ge est. peccat grauit qui falsũ uirat.
aliquo loco ubi a dext̾a sit spatiosa sit
gr̃a nec usqͣm angustias patiaris. Asi¬
nistra p̾ceps locus est ubi eligis ambu¬
iare suꝑ finem t̾re in labio p̾cipitii. an
inde longe:Pura qr inde longe. sic ⁊ qui
iurat in fine ambulat ⁊ ambulat pe¬
dib infirmis. qr humanis. Si offẽdis
deorsum is si lapsus fũis deorsum is.
⁊ quid te excipit ꝑiuoii pena. Ergo ne¬

Expanded text:
humanas, fallacias humanas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem non jurat, mendacium jurare nunquam potest. Juret ergo qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte t, longe est. Peccat et graviter, qui falsum jurat: aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; si lapsus fueris, deorsum is. Et quid te excipit? Perjurii poena. Ergo vo
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes ip̃as iuratõnes discerne. uł
potius nõ intlłig̾e. decunt nõ ẽẽ uira¬
dm̃. nũquid niract. Qm hec dicũt
nicħ aliud uolunt nisi inuocato deo
teste m̃tiri. Ita ne u̾o quisquis es pͣ¬
uiras. si dicas. testis est ds̃ nõ iuras:
aut quio est restis ost os. nili. ꝑ deum

Expanded text:
volentes ipsas jurationes discernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse juraeum; nunquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo testem mentiri. Itane vero quis es prjuras; si dicas, Testis est Deus, non juras? Aut quid est, testis est Deus, nisi per Deum
Abbreviated transcription (Latin):
acide. adult̾are furari. pcc̃m est. Iurare: nõ
est pcc̃m. s falsũ uirare: pcc̃m est. Quate
ergo añ omnia: Isto u̾bo quod ait añ oĩa
cautos nos fecit ad ilsus linguam nr̃am.
Añ omnta ait. ut accendatis p̾cetis. ut
nigiletis ne subrepat uob̾ ꝯsuetudou¬
randi. Tamqͣm spocłm ita te positte ccͣ te
lñ omnia. leuauit te suꝑ cet̾a. Unde at¬

Expanded text:
furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te supe
Abbreviated transcription (Latin):
nõ feci. exclamaret forte filius turis iẽ
pat̾na manu tremens. nec tñ pat̾uam
manũ s diuinam tremens. noli pat̃
nõ tibi iulis sit salus mea. dm̃ suꝑm
uocasti ego te udi. fecisti noli ꝑiura¬
re. te quid hẽo genitorem. s plus ⁊ tuũ
qũ dicit. tacii tacui nõquid semꝑ tace¬
bo: Et tñ płmq dicit Ego te udi. Sed
alit̾ qñ uindicat in ꝑuirũ. s nõ iõs
uindicat. Ideo hoĩes edificantur ad exẽ¬
plũ. Ego scio ille mͥ falsũ urarit: et
Ille falsũ uirauit. tu falleris Si et¬

Expanded text:
non feci: exclamaret forte filius tuus sub non feci: exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec tamen paternam manum, sed divinam tremens, Noli pater, non tibi vilis sit salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli re; te quidem habeo genitorem, sed plus et meum quid semper tacebo ? Et tamen plerumque dicit, Ego te vidi: sed aliter quando vindicat in perjurum. Sed non in omnes vindicat: ideo homines aedificantur ad exemplum. Ego scio, ille mihi falsum juravit, et ille falsum juravit. Tu falleris. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Ius saluti tue redde. qñ ꝑ salutem
tuam iuiras. Ius filus tiis redd̾e. qñ per
filios tuos uiras: Quod aut̃ tus debemus
saluti nr̃e. filiis nr̃is. deo nr̃o. nist carita¬
tis. i̾itatis ⁊ nõ falsitatis: Maxime auõ
ꝑ dm̃ cum sit ip̃a est uera niratõ. Qma
⁊ cũ dicit quisꝙ ꝑ meam salutem: salu¬
tem suam deo obligat qn dicit ꝑ filios
meos oppignorat deo filios
salutem suam quisq in iuratõne no
falsum uirare ꝑ dm̃ suũ: fortassis ho
dicens in animo suo. timeo ꝑ filiũ meũ
falsum iurare ne moriatur. Ds autẽ
qui nõ moritur. Et si falsum ꝑ eũ in¬
retur quid sibi ꝯtingit Uene quid̃ di
cis. nicħ mali ꝯtingit des qñ falsũ ui¬
ras ꝑ dm̃i. s ꝯtingio mali młtum tib
qui fallis ꝓximũ cui testem adhibes
dm̃. s si aliquid teste filio tuo faceres
⁊ amico uł ꝓximo trio uł cuil hoĩ dice¬
nõ ueni feci ⁊ tang̾es filto tuo caput qᷤᷤ
teste fecisti ⁊ dice̾s. ꝑ huius salutẽ qr

Expanded text:
tuae reddere, quando per salutem tuam juras; jus filiis tuis reddere, quando per filios tuos juras? Quod autem jus debemus saluti nostrae, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis, et non falsitatis? Maxime autem per Deum cum fit, ipsa est vera juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios salutem suam quisque in juratione nomfalsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, qcis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deum. Si aliquid teste filio tuo faceres, et amico vel proximo tuo vel cuilibet homini diceNon feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres, Per hujus salutem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lectio que nob̾ hodie recita¬
ta est apłi racobi oblita i¬
nob̾ est ad disserend̾ ⁊ quo¬
dãmodo data. Intentos enĩ
nos fecit admonens añ omnia ne ui-¬
retis. difficilis qõ est hoc pcc̃m: quem
nõ reum teneat. si iurare pcc̃m est. et¬

Expanded text:
lectio quae nobis hodie recitata est apostoli Jacobi, oblata nobis est ad disserendum, et quodam modo indicta. Intentos enim vos fecit, admonens ante omnia ne juretis. Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, si jurare peccatum est?
Abbreviated transcription (Latin):
uratio: secura est scio eẽ difficilem
qõnem ⁊ caritati ut̃c fateor semꝑ illam
uiraui. Aunc aut̃ cum die dñico debito
reddendi sermonis recitaretur ead̾ lectõ
diuinitus mͥ imꝑatũ ẽẽ credo. ut inde i¬
tractarem. Hinc me dice d̾s uoluit hinc
uos audite. obsecro ne ꝯtempnatis. obse¬
cro ut stabiliatis. lingue nobilitates
mutetis. Cõ frustra est ot̃o nõ tacat. qd
cum eam ut dꝑci qõnem semꝑ deuita
uołuim. imposita est ncc̃i¬
tati mee ut imponatur caritati ur̃e

Expanded text:
secura est. Scio esse difficilem quaestionem, et Charitati vestrae fateor, semper illam vitavi. Nunc autem cum die dominico debito reddendi sermonis recitaretur eadem lectio, divinitus mihi inspiratum esse credidi, ut inde tractarem. Hinc me dicere Deus voluit: hinc vos audire. Obsecro ne contemnatis, obsecro ut cor stabiliatis, linguae mobilitates mutetis. Non frustra est omnino, non vacat quod cum eam, ut dixi, quaestionem semper devitare voluerim, imposita est necessitati meae, ut imponatur et Charitati ve
Abbreviated transcription (Latin):
cursers aut de illo est. aut cũ illo. aut ĩ¬
illo ad quod est Ettõ ergo curre debet de
mundus hẽat in cursu desid̾ii nr̃i. ⁊ ẽ
in desid̾to ordinata caritas. Amor nãq
ꝑ desid̾ium. ⁊ de deo. cũ deo. ⁊ in dm ordĩ¬
nate curre pt. De deo currit: qñ de ip̃o
accipit unde eum diligit. Cũ deo curri
qñ eius uoluntati n nlło ꝯtradicit
In dm̃ curtit. qñ in ip̃o requiesce ap¬
petit. Hec sunt tria que ad dm̃ ꝑtinẽt
duo sunt ꝓximi Potest enĩ desid̾iũ de
nõ pt̃. De ꝓximo ut de eius salute ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
curscursillo ad quod est. Quomodo ergo currere debet desmundus habeat in cursu desiderii nostri. Et est in desiderio ordinata charitas. Amor namque per desiderium, et de Deo, et cum Deo, et in Deum ordinate currere potest. De Deo currit quando de ipso accipit unde eum diligit. Cum Deo currit, quando ejus voluntati in nullo contradicit. In Deum currit, quando in ipso requiescere appetit. Haec sunt tria, quae ad Deum pertinent. Duo sunt proximi. Potest enim desiderium de non potest. De proximo, ut de ejus salute,
Abbreviated transcription (Latin):
omines uui coherent ꝑ caritatem ꝓxi¬
mi.omnes adinuicem unũ fierent.
ut quod de illo uno cui omnes inbere¬
bant quesq in sem ip̃o nõ capet plone¬
singuloꝵ. Oromate ergo caritatem
auio est ordinate caritatem: St deside¬
liss est amor bene currat si gaudii ẽ
bene quuescat. est ens amor sicut oean est
delectatõ cordis alicuis. ad aliquid ꝓpt̾
fruendo gaudiũ ꝑ desidum currene:
⁊ requiescens ꝑ gaudiũ. Currens adi
illuo ⁊ requieicens in illo. ad quio. aut
nus. quo cuxre debeat amor nr̃. aut in
quo requresc̾e. Tria quid̃ sunt que ama¬
ri bene aut male possunt .i. ds ꝓxemus
caritatem. Si currit: bene curat. si re¬
quiescit:bene requiescat desidiũ cur¬
rit gaudiũ requiescit. Propt̃ quod ĩ¬
gaudisi uiforme est. qr semꝑ in uno
est nec ucissitudine uariari pt. Desi¬
d̾ium aut̃ motus mutabilitate sus¬
cipit. ⁊ idcirco nõ se ꝯtinet in ino. sed
uarias sp̃es rep̾sentat. Onmis namq

Expanded text:
omnes uni cohaererent, per charitatem proxiomnes uni cohaererent, per charitatem proximi omnes ad invicem unum fierent, ut quod de illo uno, cui omnes inhaerebant, quisque in semetipso non caperesingulorum. Ordinate ergo charitatem. Quid est, ordinate charitatem? Si desiderium est amor, bene currat; si gaudium est, bene requiescat. Est enim amor, sicut dictum est, delectatio cfruendo gaudium, per desiderium currens, et requiescens per gaudium, currens ad illud, et requiescens in illo. Ad quid, aut mus quo currere debeat amor noster, aut in quo requiescere. Tria quaedam sunt quae amari bene aut male possunt; id est, Deus,e ergo charitatem. Si currit, bene currat; si requiescit, bene requiescat. Desiderium currit, gaudium requiescit. Propter quod gaudium uniforme est, quia semper in uno est, nec vicissitudine variari potest: desiderium autem motus mutabilitatem suscipit, et idcirco non se continet in uno, sed varias species repraesentat. Omnis namque
Abbreviated transcription (Latin):
ergo copulauit sibi ds creaturam rõ¬
nalem: ut et semꝑ inħendo. ip̃m quo bi¬
ficanda erat bonum ⁊ ex ip̃o qutodãmõ
ꝑ affectũ sugeret ⁊ de ip̃õ ꝑ desid̾iũ bi¬
teret. ⁊ in ip̃o ꝑ gaudiũ possidẽt. Suge
oapicula suge.⁊ bibe dulcoris tui in¬
enarrabilem suauitatem. lminge̾ ⁊ re
pellere: qr iste defic̾e nescit. si tu nõ ici¬
pras fastidire. Adhere ergo ⁊ mhere su¬
mere. fruere. Et sempic̾nus gustus su¬
erit: sempit̾na quoq bĩtudo erit sõram
prdeat nos neq peniteat de amore fecule
ubum. Aõ peniteat: ubi tanca utilitas
nõ prdead: ubi talis honestas. Ergo ꝑ
amorem sociata est fcõri suo creaturã
rõnalis. solũ ꝙ est dilectõnis iuinculũ
quod ligat utrosq in id ip̃m ⁊ tanto
felitius qͣnto fortius. ꝑ ropt̾ quod ut
tindiuisa societas ⁊ ꝯcordia ꝑfecta utͤ¬
bi hr̃etur. geminatus est nexus in
arritate dei ⁊ ꝓximi: ut ꝑ caritatẽ dei

Expanded text:
ergo copulavit sibi Deus, creaturam ratergo copulavit sibi Deus, creaturam rationalem, ut ei semper inhaerendo ipsum quo beatificanda erat bonum, et ex ipso quodper affectum sugeret, et de ipso per desiderium biberet, et in ipso per gaudium possideret. Suge, o apicula, suge. Suge et bibe dulcoris tui inenarrabilem suavitatem. Immergere, et replere, quia ille deficere nescit, si tu non incipias fastidire, adhaere ergo et inhaere, sume et fruere. Si sempiternus gustus fuerit, sempiterna quoque beatitudo erit. Non jam pudeat nos neque poenieat de amore fecisse verbum. Non poeniteat ubi tanta utilitas: non pudeat ubi talis honestas. Igitur per amorem sociata est Factori suo creatura rationalis: solumque est dilectionis vinculum quod ligat utrosque in idipsum, et tanto felicius quanto fortius. Propter quod etiam ut indivisa societas, et concordia perfecta utrobique haberetur, geminatus est nexus in charitate Dei et proximi, ut per charitatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec alumde bonĩ eo: si eonil es in¬
alumde maltĩ es. si malit es. neli qrios nl
bone uł male amas: quod bonũ est. Cam
omne quod est bonũ est. s cũ id quod bont̃
est male amatur. illud bonũ nõ est et hoc
malũ est. Igitur nec qui amat mala est.
nec quod amat malũ est nec amor quoi
amat malũ est s quod male amat ma¬
lum est. ⁊ hoc omne malũ est. Ordinate gͦ
caritatem: ⁊ iam malũ nlłm est Maguã¬
rem ꝯm̃dare uolumus: si tũ ualemus
nec de alieno accipe p̃t quo crescat. qm̃
ex ip̃o sunt omnia. nec de suo amittere
quo decidat. qm̃ in ip̃o ĩmutabłr ꝯsistũt
uniu̾sa tp̃e rõnalem sp̃m creauit sola ca¬
ritate. nlła ncc̃itate: ut eum sue bĩtudi¬
nis ꝑticipem face̾t. Porro ur idem apt᷑
eẽt tanta bĩtudine ꝑfrut: fecit in eodi¬
sensificanis ad gustũ dulceomis int̾ne
qͣtinus ꝑ ip̃am iudel dilectõm sue feli¬
citatis iocunditatem sapet. et q infa¬
tigabili desid̾io inberet. ꝑ dilectõnem

Expanded text:
 nec aliunde bonum es, si bonum es, naliunde malum es, si malum es, nisi quod vel bene vel male amas quod bonum est. Nam omne quod est, bonum est: sed cum id quod bonum est male amatur, illud bonum non est, et hoc malum est. Igitur nec qui amat, malum est; nec quod amat, malum est; nec amor quo amat, malum est: sed quod male amat, malum est, et hoc omne malum est. Ordinate ergo charitatem, et jam malum nullum est. CAPUrem commendare volumus, si tamen valemus nec de alieno accipere potest quo crescat, quoniam ex ipso sunt omnia, nec de suo amittere quo decidat, quoniam in ipso immutabiliter consistunt universa: ipse rationalem spiritum creavit sola charitate, nulla necessitate, ut eum suae beatitudinis participem faceret. Porro ut idem aptus esset tanta beatitudine perfrui, fecit in eo disensificans ad gustum dulcedinis internae: quatenus per ipsam videlicet dilectionem, suae felicitatis jucunditatem saperet, eique infatigabili desiderio inhaereret. Per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
accido illũ. ⁊ hoc quotiens ꝑ diem. quoti¬
ens ꝑ horam. Nõ aꝑis os nisi a tali iu¬
ratõne. Nolles ut dice̾t tibi añ omnia
ant te adu̾sus ꝯsuetudinem intentis¬
simũ reddẽt. ut omnia tua inspioeres
omues motus lingue tue diligentis¬
sime custodires ẽẽ custos male ꝯsite¬
tuoinis. ad eam ꝯstringendam. audi
añ omnia. Dormiebas: pungo. añ oĩa
spinas admouebo. Quid est añ omnias
Añ omuia uigila. Añ omnia intentus
re frenauimius. frenata restringitur
restricta languescit. latguescens e¬
moritur. ⁊ male ꝯsuetudint bona succe¬
dit Deniq nõ nob̃ dm̃s nõ nos urare.

Expanded text:
ccido illum: et haec quoties per diem, quoties per horam? Non aperis os, nisi ad talem jurationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est, Ante omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus re frenavimus. Frenata restringitur, restricta languescit, languescens emoritur, et malae consuetudini bona succedit. Denique non vobis dicimus, non nos jurare.
Abbreviated transcription (Latin):
sit sp̃m quo iunebat aĩa. s piraint
s nescis. expirauit: s nõ uides. sarnẽ
enĩ iacentem sine anima uides. Ar̃an
miseram sine deo uide nõ potes. Fred
ergo. adhibe ocłos fidei nemo imprin¬
tus ꝑuirus. ꝓrsus nemo. Cum illo et
pena sua. Si hr̃et in cubiculo suo te¬
torem carnis: punitus eẽt. Ht in se¬
creto cordis sui tortorem ꝯscĩe sue e
dũ urauit. quid est ꝙ me mittis ad
muisibilia: Quia ⁊ ip̃e ds̃ ꝑ quem iu¬
tauit muisibilis est. Iurauit ꝑ uiu¬
ita est quod scatet luxuriis. quodbtil¬
lit luxuriis. u̾mes sunt amie mortus
deniq omius homo prudens qui tabi
luxuriantes ꝑuiros attendit. samar¬
dis olfactu aitit se. nõ uult intucti¬
sanitas asicit. nist qr putet antinai
ꝯcludo sermonem figens in cordibus
ur̃is curam salubrem. Añ oĩa noliti
iirare. Quare añ omuta: Sic magiui

Expanded text:
itum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo perjurus impunitus; prorsus nemo, cum illo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae ndacium juravit: quid est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et ipse Deus, per quem juravit, invisibilis est. Juravit per invisiita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, avertit se, non vult viista sanitas avertit, nisi quia putet anima concludam sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem: Ante omnia nolite jurare. Quare, Ante omnia? Si magnum est
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ oĩpotentiam quanidam canendii
musis solere concedi hec est nisi fallor
illa que musica noĩatur. .I. Et ego hãc

Expanded text:
e omnipotentiam quamdam canendi Musis solere concedi. Haec est, nisi fallor, illa quae Musica nominatur. D. Et ego hanc
Abbreviated transcription (Latin):
quod uno choriambo ⁊ una in fine longua
terminatur qͣm puũ sit trib supior¬
b int̾ se equalib sb̃iectũ uides uł peda
sicuti hec. grato pyra sub antro cui fla¬
uam religas comam. Cernis quippe hor
duoꝵ suꝑius constare spondeo ⁊ chorram¬
bo. ⁊ longua ultuma que ad sex tpra im¬
plent sex tp̃ra. Paria sunt ergo ista tẽ¬
porib. s impedib nõ nicħ diu̾sitatis te¬
st alta diffr̃a istaꝵ copulatõnã qd̾
alia ita copulantur: ut ulłas sibi¬
uelint silentia int̾poni. sicut hec duore¬
centissima alia int̾ se sileri aliquid postu¬
lent ficuti hec. uides ut alia instec mue
candidũ. socrate nec ram fustineant oñ
bilue laborantes gelt q flumina conse¬
terint acuto. nam si bec singła repetar
pͥora duo umũ tp̃c in fine sueri flagrã
t̾ciũ duo. qͣrtũ tria. Copulata u̾o a pͥm
ad scd̃m tnseuntem: tempus unũ silere
redeundi ad pͥmũ. ead est ad altam ta¬
lem copulatõm tnͣseundi. hoc aut̃ genꝰ

Expanded text:
ine longa terminatur, quam parvum sit tribus superioribus inter se aequalibus subjectum vides. Vel pedibus sicuti haec: Grato Pyrrha sub antro, Cui flavam religas comam. Cernis quippe horum duorum superius constare spondeo et choriambo, et longa ultima, quae ad sex tempora implent sex tempora. Paria sunt ergo ista temporibus, sed in pedibus nonnihil diversitatis teet alia differentia istarum copulationum, quod alia ita copulentur, ut nulla sibi silentia interponi velint, sicut haec duo recentissima; alia inter se sileri aliquid postulent, sicut haec: Vides ut alta stet nive candidum Soracte, nec jam sustineant onus Silvae laborantes, geluque Flumina constiterint acuto. Nam si haec singula repetantur, priora duo unum tempus in fine sileri flagitant, tertium duo, quartum tria. Copulata vero a primo ad secundum transeuntem, unum tempus silere redeundi ad primum, eadem est ad aliam talem copulationem transeundi. Hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
edhoc ita eẽ: hiis exemplis ꝓbo. Nã
mo ambigit suautt̃ singula repeti cũ
cet postestate tibi młtũ placet. potesta¬
te iam sic tibi placet. potestate młtũ
trbi placet potestate magnitudo pla¬
cet. Quod ad sensum accinet pegit offi
sulenda est. ac in ea quid̃ in canta ob¬
scuritate nicħ aliud uidet nisi cum
duanibo anapestum dimidiam pͥorem
ꝑtem hrẽ cõmunem. Nam ut̃q a bre¬
ni ⁊ longua incipis. postĩorem aut cũ
dichorio. longua enĩ ⁊ breni ambo fi¬
niuntur. Itaꝙ antipastus uł solus
tamqͣm suam pͥorem dimidiam . uł
cum iambo cum quo eam cõmunit̃
ce iambĩ ⁊ cũ dichorio patẽtur si erd̃ di¬
chorio talis t̾minus cõueniret. cũ cet̾is
aut̃ nõ patitur quib tali societate iũ¬
gitur. Quod u̾o ad metroꝵ copulatõm
attinet satis est in p̾sentia itide̾ posse
sibi diu̾sa metra copulari. que tñ plau
iora copulantur minorib qͣlia ista sũt.

Expanded text:
ed hoc ita esse his exemplis probo. Nam mo ambigit suaviter singula repeti cum cet. Potestate tibi multum placet. Potestate jam tibi sic placet. Potestate multum tibi placet. Potestatis magnitudo placet. Quod ad sensum attinet, peregit officsulenda est. Ac mea quidem in tanta obscuritate nihil aliud videt, nisi cum diiambo antispastum dimidiam partem priorem habere communem: nam uterque a brevi et longa incipit; posteriorem autem cum dichorio: longa enim et brevi ambo finiuntur. Itaque antispastus vel solus tanquam suam priorem dimidiam, vel cum diiambo cum quo eam communiter esse iambum; et cum dichorio pateretur, si eidem dichorio talis terminus conveniret: cum caeteris autem non patitur, quibus tali societate . Quod vero ad metrorum copulationem attinet, satis est in praesentia videre, posse sibi diversa metra copulari, quae tamen pljora copulantur minoribus, qualia ista sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
data litte̾tis. graui atq certa nõ tm̃ au¬
ctoritate. um etiam rõne firmata est.
Int̾eẽ igitur aĩadũterunt int̾ richinũ
⁊ metrũ aliquid ut omne metrubrichi¬
nus. nõ etiam oĩs rithinus metrũ sit
omius enĩ pedum legitima connexio
dib nlło tñ certo fine ꝑuoliu. ⁊ item le¬
gittimis ꝓgredi pedib. s cecto fine coł¬
ceri: hec duo genera ⁊ in uocabulis dis¬
cernenda erant. ut ulud suꝑius tichi¬

Expanded text:
data litteris, gravi atque certa non tantum audata litteris, gravi atque certa non tantum auctoritate, verum etiam ratione firmata est. Interesse igitur animadverterunt inter rhythmum et metrum aliquid, ut omne metrum rhythmus, non etiam omnis rhythmus metrum sit. Omnis enim legitima pedum connexio dibus, nullo tamen certo fine provolvi, et item legitimis progredi pedibus, sed certo fine coerceri; haec duo genera etiam vocabulis discernenda erant, ut illud superius rh
Abbreviated transcription (Latin):
lon uocant. de quo toto gen̾e qm̃ diligẽ¬
tius tractaturi sumuus ut dixi in eo
sermone qui nob̃ de u̾sib erit. nunc
int̾i hoc satis sit Sane arbrtror iam
cum ⁊ de silentiis nõ nili finalib exem¬
pla eẽnt data. ⁊ nlła pedum cõmixtio fc̃a
eet. ⁊ nlła solutio longuaꝵ in duas bre¬
ues que pedem ultra silłas q̃tuor porri¬
tantus existit no nom̃ eius fortasse nõ
appetat. S hoc exempla que a nob̃ sunt
posita ⁊ quecũq alia poni possunt ꝙͣꝙͣ
ea ⁊ appetat in efficiendo ⁊ approbet in
audiendo. natura cõminis tñ nisi ea
decti ⁊ excitati hoĩs ꝓnuntiatio cõm̃det.
aurib sensib q audientul nõ sit tar¬
dior: qͣm humanitas postulat. Nõ pos¬
sunt ea que tractanimus nem iudi¬
cari s quiescamus aliqͣntulũ ⁊ deusi
deinceps disseramus. Ita fiat. amen¬
int̾ doctos uet̾es nõ ꝑua lucta¬
tione q̃sitũ est. Nec fructus
defuit nam iuenta res est
et ad notitiam post̾oꝵ man¬

Expanded text:
ocant. De quo toto genere quoniam diligentius tractaturi sumus, ut dixi, in eo sermone qui nobis de versibus erit, nunc interim hoc satis sit. 37. Sane arbitror jamcum et de silentiis non nisi finalibus exempla essent data, et nulla pedum commixtio facta esset, et nulla solutio longarum in duas breves, quae pedem ultra syllabas quatuor porritantus existit, ut nomen ejus fortasse non suppetat. Sed haec exempla quae a nobis sunt posita, et quaecumque alia poni possunt, quanquam ea et poeta in efficiendo approbet, et in audiendo natura communis; tamen nisi ea docti et exercitati hominis pronuntiatio commende auribus, sensusque audientium non sit tardior quam humanitas postulat, non possunt ea quae tractavimus vera judicari. Sed quiescamus aliquantulum, et de versu deinceps disseramus. D. Ita fiat. inter doctos veteres non parva luctatione quaesitum est, nec fructus defuit. Nam inventa res est, et ad notitiam posterorum man
Abbreviated transcription (Latin):
i metroꝵ alia sunt in quib nõ hẽtur
rõ cuiusdam diuisionis crrca mediũ
ilia in quib sedulo hẽtur. erat etiam
hec differentia notanda uocabulis. Qua¬
pp̃ illud ubi nõ hẽtur hec rõ rithini ge¬
nus metrũ ꝓpͥe uocatum est. hoc aut̃ ubi
hetur u̾sum noĩaulunt cuius appellatõ¬
nis originem fortasse ꝓgredientib for
nob̾ rõ ip̃a monstrabit. neꝙ hoc ita pre¬
scriptum putes. ud ila etiam metra
u̾sus appellare nõ liceat. S aliuo est
cum abutimur noĩe licentia cuiusdã
iucinitatis. aliud cum rem uocabulo.
suo enuntiemus. .ii.

Expanded text:
 metrorum, alia sunt in quibus non habetur ratio cujusdam divisionis circa medium, alia in quibus sedulo habetur; erat etiam haec differentia notanda vocabulis. Quapropter illud, ubi non habetur haec ratio, rhythmi genus proprie metrum vocatum est: hoc autem ubi habetur, versum nominaverunt. Cujus appellationis originem fortasse progredientibus nobis ratio ipsa monstrabit. Neque hoc ita praescriptum putes, ut illa etiam metra versus vocare non liceat. Sed aliud est cum abutimur nomine, licentia cujusdam vicinitatis; aliud, cum rem vocabulo suo enuntiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dissimẽ aure ꝑceptis ⁊ latinis: nõua¬
iemus cum eiusd̃ lingue simus loq̃n¬
tium cogitata cognosc̾e. S ecce iam re¬
mito ati ꝯcedo cum u̾ba eius auditu
cui nota sunt accepta fĩtint posse illi
ẽẽ notũ de hiis reb quas significant:
loq̃ntem cogitauisse. Cum tõ qliod nũc¬

Expanded text:
dissime aure perceptis et latinis non vadissime aure perceptis et latinis non valemus, cum ejusdem linguae simus, loquentium cogitata cognoscere. 45. Sed ecce jam remitto et concedo, cum verba ejus auditu cui nota sunt, accepta fuerint, posse illi esse notum de iis rebus quas significant, loquentem cogitavisse: num ideo etiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
statim assentiremu¶ si eitis cogitatõ¬
nem possemus insꝑic̾e. quam ubis ꝑ
latis explicata qꝙ sñta sua: nond̾ nob̃
pand̾e ualuit. huic errori diffinitõnes
mederi posse dñr.ut in hac qõne si dis¬
fluisset quid sit uirtus: elucet atunt
mitũ c ꝯtendimus. uelut tu nuꝑ u̾¬
no quodam punico cũ ego mĩam dixis¬
sem pietatem significari te audisse
dicebas ab eis quib hec lingua magis
nota eẽt ego aut̃ resistens: quid acce¬
pis tibi oĩo excidisse asserebam. uisus
ens mn eras nõ pietatem dixisse. s fidẽ
eũ ⁊ ꝯunctissimus m assides ⁊ nlło mõ
hec duo noĩa siłitudine soni aurem deci¬
piant dui te tñ arbitratus ium nesci¬
pe quid tibi dcm sit cũ ego nesciremi
quo dix̃is. nam si te bñ audissem. neqͥ
tamus ne calumpniam u̾bis de audiẽ¬
tis negligentia. uł etiam de surditate
hoĩm iudear ꝯmon̾e. illa magis angũt
que suptus enumaui. ubi u̾bis liqui¬

Expanded text:
statim assentiremur, si ejus cogitatiostatim assentiremur, si ejus cogitationem possemus inspicere, quam verbis jam prolatis explicataque sententia sua, nondum nobis pandere valuit. Huic errori definitionem mederi posse dicunt, ut in hac quaestione si definiret quid sit virtus; eluceret, aiumultumque contendimus; velut tu nuper verbo quodam punico, cum ego misericordiam dixissem, pietatem significari te audisse dicebas ab eis quibus haec lingua magis nota esset: ego autem resistens, quid acceperis tibi omnino excidisse asserebam; visus enim mihi eras non pietatem dixisse, sed fidem, cum et conjunctissimus mihi assideres, et nullo modo haec duo nomina similitudine soni aurem decipiant. Diu te tamen arbitratus sum nescire quid tibi dictum sit, cum ego nescirem quid dixeris: nam si te bene audissem, nequatamus, ne calumniam verbis de audientis negligentia, vel etiam de surditate hominum videar commovere: illa magis angunt quae superius enumeravi, ubi verbis liqui
Abbreviated transcription (Latin):
animo hẽmus: audiuntur. Nam m̃tiẽ¬
tes quid̃ cogitant etiam de hiis reb qͣs
hr̃e quod dicunt si nõ ets aliquid duoꝵ
que dixi: accidat. que si quis ⁊ int̾dũ acci¬
dere ꝯtendit. ⁊ cũ accidat appar̾e. qͣiqͣm
sepe occultũ est. ⁊ sepe me refellit audiẽ¬
tem: nõ resisto tñ. S hiis accidit aliud
genus sane late patens ⁊ sem̃ inuu̾a¬
bilium dissensionũ atq certaminũ. eũ
ille qui loquitur: ead̾ quid̃ significat q̃
aliquis audientib nob̃ ab aliquib be¬
luis hoĩem uirtute suꝑari:. nos ilico fr̃e
nõ possumus ⁊ hanc tam falsam pesti¬
feram q sententiam magna intentõe
refellimus. cum ille fortasse uirtutẽ
uires corporis uocet ⁊ hoc noĩe id quod
cogitauit enuntiet. nec m̃tiatur nec
erret in reb. nec aliquid aliud noluẽs
aniio. mandata memorie u̾bã ꝯtexe¬
rat. nec lingne lapsu aliud qͣm uolue¬
bat sonet. s tñim rem quam cogitat
alio qͣm nos noĩe appellet. de qua uu

Expanded text:
animo habemus, audiuntur. Nam mentientes quidem cogitant etiam de iis rebus quashabere quod dicunt, si non eis aliquid duorum quae dixi accidat: quae si quis et interdum accidere contendit, et cum accidit apparere, quanquam saepe occultum est, et saepe me fefellit audientem, non resisto. 43. Sed his accidit aliud genus, sane late patens, et semen innumerabilium dissensionum atque certaminum: cum ille qui loquitur, eadem quidem significat quae aliquis audientibus nobis, ab aliquibus belluis hominem virtute superari; nos illico ferre non possumus, et hanc tam falsam pestiferamque sententiam magna intentione refellimus: cum ille fortasse virtutem, vires corporis vocet, et hoc nomine id quod cogitavit enuntiet, nec mentiatur, nec erret in rebus, nec aliud aliquid volvens animo, mandata memoriae verba contexit, nec linguae lapsu aliud quam volvebat sonet; sed tantummodo rem quam cogitat, alio quam nos nomine appellat: de qua illi
Abbreviated transcription (Latin):
diõicisse arbitñtur. s de tota utilitate
dos uut requitemus. NRunc enĩ ne pł
ets qͣm oportet tribuemus: admonui
ct iam nõ credemus tm̃ s etiam incipe¬
mus intessig̾e qͣm u̾e scriptum est an¬
ctoritate diuma. ne nob quemꝙͣ magi¬
strũ dicamus in t̾ris ꝙ imus oĩm ma¬
gister in celis sit. quid sit aut̃ in celis:
docebit ip̃e a quo etiam ꝑhoĩes signis ad¬
moneniur foris uo ad eum intro ꝯu̾si
erudiamur qͣm dilig̾e ac nosse beata
intaest. qͣm se omues clamant querere
toto meo sermone sentias. Oi enĩu̾a
que dcã sunt nosti: ettam de singulis
sententiis int̾roggatus ea te scire dixis¬
ses. uides ergo a quo ista didisc̾is. nec
ens a me cui roganti omnia respond̾es
Ei aut̃ uera eẽ nõ nosti: nec ego nec ille
te docuit. sS ego: qr te nũqͣm possũ doc̾e
nsie: qr tu adħuc nõ potes discẽ. ad̾. Ego
aliuo u̾bis qͣm admon̾i hoĩem ut dis
tatio loq̃ntis apparet. utrũ uera nera
dicantur: eum docẽ solũ qui intus hĩ¬

Expanded text:
didicisse arbitrantur. 46. Sed de tota utilitate Deus siverit, requiremus. Nunc enim ne plus eis quam oportet tribueremus, admonui te; ut jam non crederemus tcriptum sit auctoritate divina, ne nobis quemquam magistrum dicamus in terris, quod unus omnium magister in coelis sit . Quid sit autem in coelis, docebit ipse a quo etiam per homines signis admonemur et foris, ut ad eum intro conversi erudiamur: quem diligere ac nosse beata vita est, quam se omnes clamant quaereretoto meo sermone sentias. Si enim vera esse quae dicta sunt nosti, etiam de singulis sententiis interrogatus ea te scire dixisses: vides ergo a quo ista didiceris; neque enim a me, cui roganti omnia responderes. Si autem vera esse non nosti, nec ego nec ille te docuit: sed ego, quia nunquam possum docere; ille, quia tu adhuc non potes discere. Ad. Ego aliud verbis quam admoneri hominem ut disctatio loquentis apparet: utrum autem vera dicantur, eum docere solum, qui se intus habi
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ds dixit. nõ ꝑmanebit spc̃ meus
in hoĩb istis. qr sunt caro. ⁊ erunt anni
Quid ꝯtineat uñdictõ iacob quam dedit
igne ⁊ rubo apparuit
Nõ fuit aliuo signũ quod fieret a moy¬
se palam ꝑhont nisi serpens.
Qud est quod in ꝑsalino. hoĩes inquit
⁊ nuñta saluos facies. ⁊ ad ionam ꝓphe¬

Expanded text:
tus meus in hominibus istis, quia sunt caro, et erunt anni  Quid contineat benedictio Jacob, quam dedit igne et in rubo apparuit. 40.  Non fuit aliud signum, quod fieret a Moyse palam Pharaoni, nisi serpens. 41.  Quid est quod in Psalmo, Homines, inquit, et jumenta salvos facies. Et ad Jonam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in psalmo de xp̃o. flagellũ non
appropinqͣbit tab̾naculo tuo. quippe
cũ templũ corptis snũ dix̾it
Cur adam in m̃do positus mandatũ
uł legem accepit. cum ip̃e dñium

Expanded text:
dicitur in Psalmo de Christo, Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo ? quippe cum templum corpus suum dixeritCur Adam in mundo positus mandatum vel legem accepit, cum ipse dominium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝗfiti̾s ⁊ certus es. ⁊ te illa nosse cõfir
hoĩes stultis ẽẽ meliores: negares ꝓfec
Et ex hoc ntinirũ intlłigens. neq in illo
quod me affirmante ignorares. neq in
hoc quod optime scires: aliquid te didi¬
cisse u̾bis meis. qñ quid̃ etiam int̾roga¬
tus de singłis. ⁊ illud ignotũ: ⁊ hoc tibi
notũ ẽẽ uirares tũ u̾o totũ illud quod
negaitas: fate̾ris. cũ hec ex quib ꝯstat.
clara ⁊ certa ẽẽ cognosce̾s. omnia .s. que
loqͥmur aut ignorare auditorem utrum
uera sint. aut falsa ẽẽ nõ ignorare. aut
scire uera ẽe. hoꝵ triũ in p̾mor aut cre¬
dere. aut ꝯpinari. aut dubitare. In scdõ
qͣm igitus uisd̾e. qr ⁊ ille qui post uerba

Expanded text:
esse confiteris, et certus es, et te illa nosse confirmesse confiteris, et certus es, et te illa nosse confirmhomines stultis esse meliores? Negares profe. Ex hoc jam nimirum intelligeres, neque in illo quod me affirmante ignorares, neque in hoc quod optime scires, aliquid te didicisse verbis meis; quandoquidem etiam interrogatus de singulis, et illud ignotum, et hoc tibi notum esse jurares. Tum vero totum illud quod negaveras fatereris, cum haec ex quibus constat, clara et certa esse cognosceres; omnia scilicet quae loquimur, aut ignorare auditorem utrum vera sint, aut falsa esse non ignorare, aut scire vera esse. Horum trium in primo aut credere, aut opinari, aut dubitare; in secundo quam igitur discere. Quia et ille qui post verba
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis meis. s ip̃is reb deo intus pandẽ¬
te manifestis. Itaq de hus etiam mt̃to¬
gatus respond̾e posset sundant᷑ absi¬
dius qͣm eum putare iocutõne mea doc̃
qui posset añqͣm loqrer ea ip̃a int̾rega¬
tuo expon̾e:Lam quod sepe ꝯtingitm
int̾rogatus aliquid: neget accꝓ aotoi
fatend: aliis int̾rogatonib urgeatur
sit nr inteallitatecetuentio. qui cere
b faciat: ammonetur. cũ de hiisd̾ ꝑtib in
t̾rogatur int̾regatur quib illa scĩma ꝯstat.
quam totam cern̾e nõ talebat. quo si u̾b̾
ꝑducitur eius qui int̾rogat. nõ tñ docen¬
tib u̾bis s eo modo inqͥrentib quõ est ille
a quo q̃ritur intus disce̾ ydoneus. nelu¬
ti si abs te q̃r̾em hoc ip̃m quod agitur.
utrũ nam u̾bis doc̾i nicħ possit. ⁊ absur¬
dum tibi pͥmo nide̾tur. nõ ualenti totũ
conspic̾e. Sic ergo quer̾e oportuit: ut tue
sese uires hẽbant ad audiend̾ illũ intus
magr̃m. ut doce̾m ea que me loq̃nte u̾a

Expanded text:
verbis meis, sed ipsis rebus, Deo intus pandente, manifestis: itaque de his etiam interrogatus respondere posset. Quid autem absurdius quam eum putare locutione mea doceri, qui posset, antequam loquerer, ea ipsa interrogatus exponere? Nam quod saepe contingit, ut interrogatus aliquid neget, atque ad id fatendum aliis interrogationibus urgeatur, fit hoc imbecillitate cernentis, qui de re tibus faciat, admonetur, cum de iisdem istis partibus interrogatur, quibus illa summa constat, quam totam cernere non valebat. Quo si verbis perducitur ejus qui interrogat, non tamen docentibus verbis, sed eo modo inquirentibus, quo modo est ille a quo quaeritur, intus discere idoneus; velut si abs te quaererem hoc ipsum quod agitur, utrumnam verbis doceri nihil possit, et absurdum tibi primo videretur non valenti totum conspicere: sic ergo quaerere oportuit, ut tuae sese vires habent ad audiendum illum intus magistrum, ut dicerem, Ea quae me loquente vera
Abbreviated transcription (Latin):
Si omnia dsz bona fecit ⁊bona ualae. quis
est ut dicat ad noc. de miidis ⁊ imũdis
induc tecũ in archam. cũ in absoluto sit:
mũdũ bonũ dici nõ posse.
syptoꝵ. ⁊ quid est ut econt᷑ lex dicat. qͥn¬
tã ꝑgenie exierunt filii isrł de t̾ra egyꝓ¬

Expanded text:
SI OMNIA DEUS BONA FECIT ET BONA UALDE, QVID EST UT DICAT AD NOE: \'DE MUNDIS ET INMUNDIS INDUC TECUM IN ARCAM,\' CUM IN ABSOLUTO SIT INMUNDUM BONUM DICI NON POSSE? GVPTIORUM, QVID EST UT E CONTRA LEX DICAT: \'QVINTA PROGENIE EXIERUNT FILII ISRAHEL DE TERRA AEG