comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s qñ ei ꝓponit᷑. ut aut mali aliquid faciat aut
mali aliquid paciat᷑. eligat non face̾ mala qũa
ñ pati mala atq ita corpꝰ suũ tradat in potesta¬
tẽ int̾fectoris. sic̃ tres uiri illi fecerunt. qui
aureã statuã cogebant᷑ adorare ⁊ nͥ face̾nt
minabat᷑ eis ille qui cogebat. caminũ ignis ar¬
dentem. Idolũ adorare noluerit. ñ ipsi se i
diderunt corꝑa sua ut neq seruirent neq
adorauent ullũ dm̃. s dm̃ suũ. Ecce quomodo
dut̃ apłs. si tradidero corp̃ meũ ut ardcam. Quod
aũ seqͥt᷑ uide. Si caritatẽ ñ habeã uicħ mͥ pro¬
dest. Ad istã caritatẽ uocaris ad istã caritatẽ per¬
tine̾ ñ sineris.  pucaꝰ tͥ aliquid ꝑdesse si te ipse
peipites in interitũ. cũ tͥ nicħ prodess ⁊̃ si alt̃
te occid̾et caritatiꝰ inimic̃. F oris aũ ab eccła cõ¬

Expanded text:
 ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se diderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia con
Abbreviated transcription (Latin):
sideracionẽ ⁊ sobriã cogitacionẽ. adcñde dili¬
gent̃ utrũ aderrorẽ ⁊ impietatẽ uocaris
⁊ pate̾ proueritate qͣslibet molestias. Si
aut̃ tu pocĩ merrore atq in impietate u̾¬
sois qno aã uocaris. ibi est ueritis⁊ pretas. quiã ibi
apĩana unitas. ⁊ scĩ spẽ caritas. Quid adhue tibi
conaris mimicꝰꝰ lõ p̃stitit misccłia dĩ. ut : nos⁊
ueniremꝰ. atq int̃ nos de ipsa dissensione ordinati¬
quod uolueris. Andiui quod dixeris posse te nobiscum
de ipsis gestis aliguid agẽ. si omittamꝰ uerba ep̃os
nestorũ: uͥ dixerant. nec causa nec cause. nec ꝑ¬
sona ꝑsonȩ p̃iudient: Hec uerba uis omitam nͥ

Expanded text:
ogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ibi est ueritas et pietas, quia ibi Christiana unitas et sancti spiritus caritas, quid adhuc tibi esse conaris inimicus? Ideo praestitit misericordia dei, ut et nos ueniremus atque inter nos de ipsa dissensione ordinatiquod uolueris. audiui, quod dixeris posse te nobiscum de ipsis gestis aliquid agere, si omittamus uerba episcoporum uestrorum, ubi dixerunt: \'Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. haec uerba
Abbreviated transcription (Latin):
nocior tñ erat sibi quã tibi. Auñ hoc cũ
tueiꝰ corꝑalẽ faciem uideres. quã ipse utiq
nonuidebat. nͥ qr noticia nr̃i cercior intꝰ:
uͥ nemo scit quę sunt hominis. nͥ sp̃c homi¬
nis qui in ipso÷: S cum uenerit dñs ⁊ illu¬
minauerit abscõdita tenebrarũ. ⁊ manifesta¬
uerit cogitaciones cordis. tunc nicb latebit
proximũ inproximo. nec erit quod suis qͥsq
aꝑiat. abscõdat alienis uͥ nullꝰ erit alienus
lingua ꝓferat. quis salutẽ infirma m̃te
contingat. ꝓ fecto lux illa ipse: ds. qm̃ ds
lux est ⁊ tenebre in eo nonsut ullȩ. s lux m̃¬
ciũ purgatarũ. non istoꝵ corporis oculoꝵ. Erit
gͦ tunc nĩs idonea quȩ illã lucẽ uideat. quod
nunc ñdũ ÷ Hoc aut̃ ocłus corꝑis neq nc̃
potest noq tunc poterit. Omne quippe qd̃
ocuł corporis conspici potest in loco aliquo
fit necesse ÷ nec uͥq sit totũ. s minore sui

Expanded text:
notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc. cum notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc. cum tu eius corporalem faciem uideres, quam ipse utique non uidebat, nisi quia notitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alienus.lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? profecto lux ilia ipse deus es sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui
Abbreviated transcription (Latin):
iug̃. in dño salutem. Non solũ litteris tuis
uerũ ⁊̃ ipo reserente qui ꝑtulit comꝑi mł¬
tũ te flagitare luteras meas credentẽ quod
ex eis consolacionẽ habe̾ plurimã possis
⁊nitaq uderis quid ex inde capias. ego tñ
eas negare ł dubitare ñ debui. Cõsolet᷑ ce
ila fides. ⁊ spes tua ⁊ ipsa caritas. que diffũ¬
ditur ĩ cordib pioꝵ per spm̃ sem̃. cuiꝰ nc̃ aliqͥd
ꝑamorem accipimꝰ ut ipsã plenitudinẽ deside¬
rare nouerimꝰ. Non enĩ te desolatã nauerint᷑
xpm̃ ꝑfidem in corde tuo: Aut sic te contris¬
tari oportet quẽ ad modũ gentes que spem
ñ habẽt̃. cũ ueracissima ꝓmissione speremꝰ¬
nos gentes in hac uita uñ migturi qͦsdã
nostros migrãtes ñ amisimꝰ.s p̃misimꝰ ad
eam uitã eẽ uenturos. uͥ nob̾ erunt quãto
notiores tanto utiq cariores. ⁊ sine timore
ulliꝰ discessionis amabiles. Hic aũ ⁊si tuus
cõux cꝰ abscessu uidua diceris tͥ notissimꝰ erat

Expanded text:
US IN DOMINO SALUTEM. Non solum litteris tuis uerum etiam ipso referente, qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas credentem, quod ex eis consolationem habere plurimam possis. tu itaque uideris, quid exinde capias, ego tamen eas negare uel differre non debui. consoletur te autem fides et spes tua et ipsa caritas, quae diffunditur in cordore accepimus, ut ipsam plenitudinem desiderare nouerimus. non enim te desolatam putare debstum per fidem in corde tuo, aut sic te contristari oportet quem ad modum gentes, quae spem non habent, cum ueracissima promissione speremus nos in hac uita, unde migraturi quosdam nostros migrantes non amisimus, sed praemisimus, ad eam uitam esse uenturos, ubi nobis erunt quanto notiores tanto utique cariores et sine timore ullius discessionis amabiles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua diceris, tibi notissimus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
suscepistĩ facile in ea me ipso uidice suꝑamini.
qm̃ non mͥ placet cũ a carissimis meis tał esse
existimor qͣ ł nõ sũ. ꝓ fecto enĩ ñ me s ꝓm̃e aliũ
sub meo nomine diligunt. siñ quod sũ s quod non oũ
dilig̃. Nã inquantũ me nouerunt ł de me tierum
credunt ego ab eis diligor. Inquantũ aũ mͥ tribu¬
auctor tulliꝰ eloquii. ł qui nullũ unꝙ̃ uerbũ in qͥt¬
quod reuocare uellet emisit. Quȩ quidẽ laus qͣmꝰ
p̃clarissima uideat᷑. tñ credibilior de timir̃ fatuo.
ꝗ̃ de sapiente perfecto. Nam ⁊ illi quos uulgo mori¬
ones uocant quanto mag̃ a sensu cõmuni disso¬
uant. mag̃q absurdi ⁊ insulsi sunt. tanto magis
nullũ ubũ ⁊ mittũt. quid reuocare uelint qͥa
dicti mali ł stulti ł uicõmodi penite̾ utiq cor¬
datorũ ÷ S si in bonã partẽ accipiat᷑ ut quẽ¬
piam fuisse talẽ credamꝰ. qui cũ sapient̃ oiã¬

Expanded text:
suscepistis, facile in ea me ipso judice superamini. suscepistis, facile in ea me ipso judice superamini. Quoniam non mihi placet, cum a charissimis meis talis esse existimor, qualis non sum. Profecto enim non me, sed pro me alium sub meo nomine diligunt, si non quod sum, sed quod non sum diligunt. Nam in quantum me noverunt, vel de me verum credunt, ego ab eis diligor: in quantum autem mihi tribuauctor Tullius eloquii: \'Nullum umquam uerbum\', inquit, reuocare uellet, emisit\'. quae quidem laus quamuis praeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimium fatuo quam de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint, quia dicti mali uel stulti uel incommodi paenitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
nunĩo ẽẽ. conari. qui ꝓficiendo scribunt. ⁊ scͥ¬
bñdo ꝓficiunt. Uñ si aliquil ł in caucius
ł indoctiꝰ ame ꝓpositũ ÷ quod ñ solũ ab aliĩ
qui uidẽ id possunt merito rephũdat᷑. uerũ
ꝓficio. nec mirandũ ÷ nec dolendũ. s pociꝰ
agnoscendũ. atq gratulandũ: ñ qr erratum
qui ⁊ alios uult errare ut error suuꝰ lateat.
quanto enĩ meliꝰ ⁊ utiliꝰ ubi ipse errauit alii
ñ errent. quoꝵ ammonitu errore careat:
Quod si tioluerit. saltĩ comiteꝰ erroriꝰ ñ habeat
Si enĩ ds̃ quod uolo p̃stiterit. ut omĩũ libroꝵ
adħ ipm instituo. colligã atq demonstrẽ. tẽ
uidebt̃ hoiẽs quã ñ sim acceptor ꝑsone meȩ.
Uos aũ qui me młtũ diligitis. si tale adseritis
adu̾s eos. quoꝵ malicia ł imꝑitia ł intelli¬
gentia repbñdor. ⁊ me n̾ꝗͣ scriptoꝵ meoꝵ er¬
rasse dicatis. frust᷑ laborati. Non bonã causo

Expanded text:
numero esse conari, qui proficiendo scribunt, et scrnumero esse conari, qui proficiendo scribunt, et scribendo proficiunt. Unde si aliquid vel incautius, vel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis qui videre id possunt, merito reprehendatur, verum proficio; nec mirandum est, nec dolendum: sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia erratum qui et alios uult errare, ut error suus lateat. quanto enim melius et utilius, ubi ipse errauit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. si enim mihi deus, quod uolo, praestiterit, ut omnium libroruad hoc ipsum instituto colligam atque demonstrem, tunc uidebunt homines, quam non sim acceptor personae meae. Vos autem, qui me multum diligitis, si talem adseritis aduersus eos, quorum malitia uel inperitia uel intellegentia ; reprehendor, ut me nusquam scriptorum rasse dicatis; frustra laboratis, non bonam causam
Abbreviated transcription (Latin):
randa filia. honorabiles tecũ nob̃q in dño di¬
lectissimos filios tuos debito meritis urĩs officio
resaluto.
ui cũ rescrib̾em nec inueni. Recolui tñ
te in ea quesisse quomͦ muenerint magi
pharaoniꝰ ꝯu̾sa insangͥnẽ tota aqua egip¬
ti. uñ simile aliquid face̾nt. Quȩ duob moct
questio solui solet. Siue quod marina aqua
afferri potuerit. siue quod ÷ credibilłꝰ: quia
in earegione in qͣ erat filii isrł iste plage
ñ fiebant. Hoc eñĩ quib: dã script᷑e illiꝰ locis aꝑ¬
tissime exꝑssũ ammonet ⁊̃ uͥ ñ dictũ ⁊ quid
intelligi debeat. Ille aũ lit̾ȩ tuȩ quas p̃sbit̃
urbanꝰ attulit. hñt q̃stionem mͥ ꝓpositam. ex
libriꝰ ñ diuinis s meis. quoꝰ scripsi de libero
mea ÷ non eiꝰ auctoriꝰ c̾ sensus imꝓbare fas ñ⁊
niam cũ ineo non intellecto Hoc mn sentit᷑
quod imꝓbandũ ÷ n ego ꝓ iñ fateor me exeoꝵ

Expanded text:
randa filia. honorabiles tecum nobisque in domino diranda filia. honorabiles tecum nobisque in domino dilectissimos filios tuos debito meritis uestris officio resaluto. ui, cum rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae plagae non fiebant. hoc enim quibusdam scripturae illius locis apertissime expressum admonet, etiam ubi non dictum est, quid intellegi debeat. Illae autem litterae tuae, quas presbyter Urbanus adtulit, habent quaestionem mihi propositam ex libris non diuinis sed meis, quos scripsi de libero mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo nquod improbandum est. Ego proinde fateor me ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
laq̃o sic exeat de suo. Demͣ cur soł ocuł
corporis xp̃i ħ donũ adtͥbutũ ẽtendunt ñ ⁊̃¬
eiꝰ olfactꝰ sentiri ⁊ liquor aliquis erit ut
possit ⁊ bibi. ⁊ moles erit ut possit tangi.
tis dĩ᷑ Si posse ⁊ nolle respõderint. cur sol
Quanto nos meliꝰ qui ñ eoꝵ insipientiȩ t̾minõ
siginiꝰ. s ut desipiant ꝓrs nolumꝰ: Multa ꝑ¬
ferri possunt adistã dem̃tiã refutñdam.
S si aliqñ irruerint aurib tuiꝰ. hȩc eis inte¬
rim lege. ⁊ quid responcdeant nonte pige¬
at rescrib̾e̾ ut potes: Ad ħ enĩ fide nr̃a cor¬
da mundant᷑ qr nobis fidei m̃ces uisio dei
ꝓmittit᷑. q̃ si corporis occulos erit frust᷑ ad
eam ꝑcipiendam scõꝵ animꝰ ȩrercet᷑. Im
sit. intelligentiȩ pociꝰ dimitto tuȩ. quã
longo sermone molior explicare. In ꝓcectione
dñi semꝑ habitet cor tuũ dña eximia ⁊ me¬
rito prestantissima atq in xͥ caritate hono¬

Expanded text:
alieno, sic exeant de suo. Deinde cur solis oculis alieno, sic exeant de suo. Deinde cur solis oculis corporis Chrieius olfactu? et liquor aliquis erit, ut possit et bibi? et moles erit, ut possit et tangi? tiae dei? si posse et nolle responderint, cur solis quanto nos melius, qui non eorum insipientiae terminos figimus, sed, ut desipiant prorsus, nolumus! Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. sed si aliquando inruerint auribus tuis, haec eis interim lege et, quid respondeant, non te pigeat rescribere, ut potes. ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces uisio dei promittitur. quae si per corporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immsit, intellegentiae potius dimitto tuae, quam longo sermone molior explicare. in protectione domini semper habitet cor tuum, domina eximia et merito praestantissima atque in Christi caritate hono
Abbreviated transcription (Latin):
te. Hoc enĩ interioris hominis munꝰs
Siue cũ in ista ꝑegͥnacione ad huc ꝑfidem
ambulat in qua utit᷑ ipeculo ⁊ enigma
audiat çaro carnalib cogitacionib ebna¬
ueritate oportet adorare.si adorare qͣnͣto
mag̃ uidere: quis audeat asfirmare dĩ
subãm corporalit̃ uideri. ct̃ eam noluerit
corporalit̃ adorariꝰ᷑ S argute s uidẽtꝰ᷑
dicere ⁊ qͣsi in t̾rogando premere potire
xpc̃ prestare carni suȩ ut ocuł corpores
iuderet patrem an non potuit: Ut si non
potuisse responderimꝰ omĩpotentie dĩ nõ
de rogase proclamẽt. Siaũ pocuisse cõ¬
senserimꝰ. argum̃tacionẽ suam ex nrã
responsionẽ concludant. Quanto iam
faciant idoneã. non tanta diu̾sitate dis¬
similem: quã uanitatẽ. Credo istos abgͥ
cione de hoc similit urgeant᷑. possit ne ħ ds̃
an ñpossit effic̾e̾. utrũ eiꝰ potestati detrahẽt
si ñ posse respõderint anb̾futurũ fatebuntur
si posse cõcesserint: Qͦmͦ gͦ exͥerint de ħ alieno

Expanded text:
interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmatAudiat caro carnalibus cogitationibus ebueritate oportet adorare. si adorare, quanto magis uidere! quis enim audeat adfirmare dei substantiam corporaliter uideri, cum eam noluerit corporaliter adorari? sed argute sibi uidentur dicere et quasi interrogando premere: Potuit Christus praestare carni suae, ut oculis corporeis uideret patrem, an non potuit?\' ut, si non poderogasse proclament; si autem potuisse consenserimus, argumentationem suam ex nostra responsione concludant. Quanto jam faciant idoneam, nunc tanta diversitate dissimilem. Quam vanitatem credo istos habere interrogatione de hoc similiter urgeantur, possitne hoc Deus an non possit efficere; utrum ejus potestati detrahent, si non posse responderint, an hoc futurum fatebuntur, si posse consenserint? Quomodo ergo exirent de hoc laqueo
Abbreviated transcription (Latin):
saluberrima pietate credendũ ÷ Ab hac gͦ ex¬
cellencia tã longe absũ ut si nullũ uerbum
quod reuocare uelĩ protulero. fatuosim. quam
sapienti similior. Illi quippe scripta summa
S̃ actoritate dignissima qui nullũ uerbũ nonqͥ
renocare uellet. s quod reuocare deberet emisit
modestie quia primas non potuit habe̾ sapĩs.
opinãt᷑ uerba dixerĩ quȩ mallẽ reuocare si possẽ
ne oraciana sentñcia. Nesc̃ uox emissa ren̾ti. hinc
÷quod ꝑiculosissimarũ questionũ. libiuꝰ de gonesi

Expanded text:
pietate credendum est. ab hac ego excellentia tam longe absum, ut, si nullum uerbum, quod reuocare uellem, protulero, fatuo sim quam sapienti similior. illius quippe scripta summa sunt auctoritate dignissima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit.modestiae, quia primas non potuit habere sapientopinantur verba dixerim, quae mallem revocare, si possem; ne Horatiana sententia, Nescit vox missa reverti. Hinc est quod periculosissimarum quaestionum libros, de Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ad me potuit ꝑuenire nos dm̃ uid̾e̾
nc̃ m̃te tunc corꝑe. ita ut ⁊̃ impios
eũ pari mͦ adseuerent eẽ uisuros. Uide
quantũ in peiꝰ ꝓfecerũt. dñ sine limi¬
te timoris ł pudoris. hac atq illac ua¬
cabunda fert᷑ impninta loquacitas.
Antea dicebant carni suȩ tantũ hoc
tis in resurrectione corꝑib eodẽ modo
dm̃ cẽ iusuros. Nc̃ iã istã possibilita
tem ⁊̃ impiis donauert᷑. donent sane
quantũ uolut̃. ⁊ quib uolunt. slam
quis audeat cõtradic̾e̾ hominib de sus
clonãtib Qui enĩ loquit᷑ m̃dacium
de suo loqͥtur. Tu aũ cũ his qui sanã
doctrinã tenẽt᷑. nicb istoꝵ audeas ussr¬
pare de tuo. S cũ legis. bean mundo
corde. qũ ipsi dm̃ uidebt̃. in tellige im¬
pios non iusuros. sleq enĩ beati ⁊ mio
corde sunt impii. Item cũ legis uidemꝰ nc̃
ꝑspeculũ ineniginate tunc aũ facie a
faciem: Intellige iñ nos uisurd̾ tunc fice

Expanded text:
sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris hac atque hac uagabunda fertur inpunita loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc tis in resurrectione corporibus, eodem modo Deum esse visuros; nunc jam istam possibilitatem etiam impiis donaverunt. Donent sane quantum volunt, et quibus volunt; nam quis audeat contradicere hominibus de suo donantibus? Qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur . Tu autem cum his qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo: sed cum legis, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , intellige impios non visuros; neque enim beati et mundi corde sunt impii. Item cum legis, Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem ; intellige inde nos tunc
Abbreviated transcription (Latin):
iudebimꝰ uñ similes erimꝰ. Quis aũ clem̃tis¬
simꝰ dixerit corpore nos ł eẽ ł futuros ẽẽ
similes dõ: In inceriore itaq homine ista
similitudo ÷ que renouat᷑ in agnicione dĩ.
scd̃m imagniẽ eiꝰ qui creauit eũ. & tanto
esficim᷑ similiores illi quanto mag in eius
agnicione ex caritate ꝓficimꝰ. Quia ⁊ si ex¬
terior homo nr̃ corrũpit᷑. s interior reno¬
uat᷑ dedie indiem. ita sane ut in hac uita
quantꝰ c̃q prouectꝰ sit longe absit ab illa ꝑ¬
fectione similitudinis que idonea erit ad
indendũ dm̃. sic̃ dic̃ apłs facie ad faciẽ In
quib certe uerb̾. si corporalem faciem uolue¬
rimꝰ acciꝑe cõsequens erit ut ⁊̃ ds talem
habeat faciem. ⁊ sit aliquod ĩ t̾uallũ int̾ nr̃a
⁊ ipsiꝰ cũ eũ uidebimꝰ facie ad faciem.
si int̃iuallũ utiq ⁊ finis ⁊ m̃broꝵ habitꝰ t̃¬
minat᷑ ⁊ cet̾a absurda dictuq & cogitatu
Dict enĩ qͥdam eoꝵ qui talia garriunt

Expanded text:
idebimus, unde similes erimus. Quis autem dementissimus dixerit corpore nos vel esse vel futuros esse similes Deo? In interiore itaque homine ista similitudo est; qui renovatur in agnitione Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum, et tanto efficimur similcognitione et caritate proficimus, quia, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem ita sane, ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimus facie ad faciem, et si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera absurda dictuque et cogitatu Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bumana uelud certũ statuisse atq fixisse. quo
ł exparentib per propaguĩe ueniat. ł in actb
uicȩ suꝑioris atꝙ celestis peccauerit. ut corrun¬
tibili carne mereret᷑ includi. Et uideant amei
uerba sic fuisse ꝑpñsa ut retñto eo quod certũ
habeo p̃pecc̃m primi hõĩs natos eẽ. atq nasc
ceteros homines incarne pecc̃i. cui sanande nti
in dño similitudo carnis pexcĩ. Ita oĩã sonarẽt
ut nulli p̃udicarent opimoni quatuor ilarĩ
quas p̾tea digessi atq distincxi. ñ confirmans
aliqͣ d int̾m quod agebã seq̃sft̃a illarũ discusi¬
ne d terminans ut qcq illarũ uera eẽt. ds̃ sine c¬
bio laudaret᷑. siue eñĩ ex illa una õs animȩ ppo¬
gent᷑. siue singilatĩ in singłis fiant. siue ert ai
ate mittant᷑ siue in corpora sponte m̾gantun
ꝓcul dubio creatura ista racionał .i. humanȩ ais¬

Expanded text:
humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis peccati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non confirmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione determinans, ut, quaecumque illarum uera esset, deus sine dubio laudaretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, i
Abbreviated transcription (Latin):
renci ĩd ut edant᷑ urgets. quo possint a me dua
in hac carne uiuo defñdi cũ t ab inimicis mor¬
dentib E ⁊ ab amicis parũ intelligentib fora
in quib dã ceꝑint accusari. Quod utiꝙ proptea dia¬
tis quia non putatiꝰ in eis eẽ aliquid qd uera poss
racione culpari. aliogiũ ñ me ad eoꝵ edicionem
ad diligenciorẽ emendacionẽ pociꝰ hortaremini Eeo
aut̃ iudices ueros ⁊ ueritate scueros mag̃ intus
int̃ quos ⁊ me ipsũ primit̾ ꝯstituere uolout
ad illos tantũ rep̃hñdñda ꝑueniant. quȩ a mi
quamuis sedulo ꝑserutante uideri minime pet¬
erunt. Quȩ cũ ita sint. hoc tñ quod int̾eio libro
de libero arbit̾o cũ de sub̃a racionali agẽm sic
a me positũ ÷ ut dice̾m. In corꝑib aũ inferiaea
post peccatũ ordinata reg̃ corp̃ suũ. Non omni
modo ꝓ arbitͥo. s sic̃ leges uniu̾sitatis sinunt. di¬
gent̃ adu̾tant. qui putant me aliqͥd de anima

Expanded text:
rentius —, ideo, ut edantur. urgetis, quo possint a me, dum in hac carne uiuo, defendi, cum uel ab inimicis mordentibus uel etiam ab amicis parum intellegentibus fortasse in quibusdam coeperint accusari. quod utique propterea dicitis, quia non putatis esse in eis aliquid, quod uera possit ratione culpari; alioquin non me ad eorum editionem sed ad diligentiorem emendationem potius hortaremini. ego autem iudices ueros et ueritate seueros magis intueor, inter quos et me ipsum primitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenda perueniant, quae a me quamuis sedulo perscrutante uideri minime potuerunt. Quae cum ita sint, hoc tamen, quod in tertio libro de libero arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est, ut dicerem: In corporibus autem inferioribus post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio, sed sicut leges uniuersitatis sinunt\', diligenter aduertant, qui putant me aliquid de anima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ homine conpleaturt ut primꝰ adã
ssit homo incorpore mortaliꝰ. tñ int̾ aĩam
ipseiuuentem ⁊ spm̃ uiuificantẽ ħ int̾ eẽ
uoluit: ut illic sit unꝰ corpꝰ aiãle. hic¬
ali: spiritale. Anima qͥppe incorpore anima¬
li uiuit quidẽ s nõ uiuificat usq ad
auferendã corruptionẽ. In corpore uero
ciat. asumens omnẽ corruptionem.
nullã metuens separacionem : prom̃
sequit᷑ S non priꝰ quod spiritale ÷ s
quod animale postea sp̃ĩtale. Primꝰ hõ
de t̾ra t̾renꝰ: Scd̃s̃ hõ de celo celestis

Expanded text:
imus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore uero ciat absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. Proinde sequitur: Sed non prius, quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus homo d
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ animã sentit. Cum ista dictarẽ ꝑla¬
tor iam uentũ expectans. me uehem̃t ut
nauigaret urgebat. Itaq siquid hic in¬
condite atq inculte dictũ legeris ł si totũ
ita eẽ ꝑspereris doctłine daoꝑam. lin¬
gue UeN ao

Expanded text:
e animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae ueniam.
Abbreviated transcription (Latin):
mantiũ ⁊ si corꝑa cũ sint uisibilia cuncta
differt̃ tñ ꝓ diu̾sitatib locoꝵ uñ alia: celestrũ
gła. alia terestiiũ: ⁊ si in locis sublimibus
cũ sint cuncta celestia. differũt ⁊̃ ipse
claritates luminũ. nõ mirũ : quod in
resurrectione mortuoꝵ. distabit gła me¬

Expanded text:
ia visibilia sint, differunt tamen pro diversitatibus locorum: unde alia coelestium gloria est, alia terrestrium; et si in locis sublimibus cum sint cuncta coelestia, differunt in se claritates luminum, non mirum est quod in resurrectione mortuorum distabit gloria me
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. s dat. ut creatorem incelli¬
gas efficaciam sapientiȩ suȩ. reb que
cottidie suis temꝑib orũtur con¬
lia non comiutabilib ⁊ temporalib creato¬
ris motib s et̃na ⁊ stabili uirtute ⁊dantiu:
De illo sane quod ꝑ cunctandũ putasti. utrũ
baptizati om̃s si absq penitentia diu̾sis
cuminib irretiti de corpore exierint. ue¬
nĩ quolib tẽpore consecuturi sint:
librũ non parue quantitatis iã scripsi quẽ
sidescribe̾ uolueris. fortasse nicħ ulteriꝰ hinc
requires. S uis÷ ꝑme scire utrũ dĩ flatꝰ
ille in adam. idem ipse sit anima. bre¬
uit respondeo: aut ipse est aut ipso aĩa
loquit᷑ ꝑ esaiam propħam ds̃. uͥ dicit:
o mnẽ flatũ ego feci. quod sequentia satis
indicant. Sequit᷑ enĩ. Propt̃ peccatũ ino¬
dic̃ quid tristauit illũ .i. ipsũ flacũ. ⁊ cet̾a.
Quȩ nisi de aĩa humana intelligi ne¬
queunt. In hac enĩ questione maxime

Expanded text:
posuit\' sed d at\', ut creatorem intelleposuit\' sed d at\', ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur. conlia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso animaloquitur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: Omnem flatum ego feci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de aqueunt. In hac enim quaestione maxime
Abbreviated transcription (Latin):
posidet regnũ o caro aũ cũ scd̃m corrap¬
tionẽ intelligit᷑. non possidebit. hocens es
ruptio in corruptionẽ possidebit sic̃ satis
quantũ arbitror lisseriumꝰ. Quod aut̃
queris utrũ singillatĩ acreatore deo cor
porũ liniam̃ta form̃tur. Nec te moueb̾it
siquantũ potest humana ms. potenciã
diume oꝑaciõĩs intelligas. Quomodo enĩ
que creantur cũ dñs dicat. pat̃ meus
usq nc̃ oꝑat᷑ . Uñ nc̃ cessacio septimi dies
ab ipsis naturis condendis intelligenda
 facta. ñ ab earũ facta amministraci¬
one. q̃ cõditȩ referũtur: Nunc̃ gͦ natuia
rerũ acreatore amministrat᷑ ⁊ ꝑ ordineꝰ
p̾finitis locis ⁊ tẽporib suis cuncta nascł.
quomͦ legit᷑. pͥusꝙͣ te sormarẽ in uterono
quod hodie ÷ ⁊ cias inclibanũ mittitur dõ
sic uestit: nͥ forte credendũ ÷ fȩnũ adõ
uestiri. Dacdõ corpora non formari. cũ
eñ cdix̃ uestit. ñ de preterita ordinaciẽ
s de presenti oꝑacione satis indicat. Uñz

Expanded text:
possidet regnum dei, caro autem curo secundum corruptionem intellegitur, non possidebit; hoc enim eruptio incorruptionem possidebit, sicut satis, quantum arbitror. disseruimus. Quod autem quporum lineamenta formentur, non te movebit, si, quantum potest humana mens, potentiam divinae operationis intelligas. Quomodo enim quae creantur, cum Dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur? Unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis contendis condendis intelligenda est facta, non ab earum administratione quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntquomodo legitur: priusquam te formarem in utero, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit \'uestit\', non de praeterita ordinatione sed de praesenti operatione satis indicat. unde
Abbreviated transcription (Latin):
nari.ł xͥ corpofuisse t spm̃: cum hanc
opinionẽ discipuloꝵ refellat uͥ cũ eũ
uidentes existimãrent se spm̃ uid̾e art.
palpate ⁊ uidete qr sp̃c ossa ⁊ carnẽ ñ
ht̃ sic̃ me uidetis habere. Iã gͥ illa
caro spiritale erat corpꝰ. nec tñ spc̃ erat
s corpꝰ. nulla ult̾iꝰ morte ab anima
resoluendũ atq seꝑandũ. ficut corpꝰ aiat
quale animatũ ÷ dei flatui cũ factꝰ:
homo manimã uiuã ĩ ipm̃ ex anima¬
li spiritale sine mortis int̾uentu futurĩ
nisi transgressio p̃cepti pͥus cõmisso
peccato infligeret penã quã iusticȩ
per nos ad nos uenit cũ peccatores
iustus inueñ. ꝑ stratũ quodã mͦ humi¬
litatis nr̃ȩ. s non cũ morbo hummlita¬
ꝑ mortale corpꝰ apparuit. Qui utiq si uo¬
liisset cũ corꝑe immortali pͥmitꝰ adueniss
Ssͥqͣnos humilitate filii dĩ sanari opor¬
tebat. usq ad nram infirmitatẽ descẽ.¬
Dit ⁊ fidei nr̃ȩ meritũ ac p̃mium

Expanded text:
n iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus per nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitaper mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium
Abbreviated transcription (Latin):
bere testimoniũ scripturarũ. illud posuit
quod in genesi legitur Si est inquit
corpꝰ animale. est ⁊ speritale. Sic ⁊ scriptũ
est. fa̾ctꝰ÷ primꝰ adam in animam ui¬
uentem. ł in animã uiuã. hecoł certe

Expanded text:
bere testimonium scripturarum, illud posuit, bere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\'
Abbreviated transcription (Latin):
tuit in corꝑͣ  resurge̾. si nrm̃ in in¬
corruptione resurrecturũ ꝓmittitur
nec potuit illud sine gła. sinrm̃ re
corruptio: Nimis itaque absurdum
⁊ ut credamꝰ illud corpꝰ ⁊ in infirmi¬
tate seminatũ eẽ .i. mortificatũ. im
infirmitate resurrexisse. cũ corpꝰ nrmn
seminet᷑ in infirmitate surgat in uir
dei. Quis uͦ tam absurde sapiat ut
credat illud corpꝰ animale seminatũ
animale resuscitatũ. si nrm̃ seminat᷑
animale surg& spale: Gonstat itaq¬
neq insepulcͦ ullo mͦ dubitãdũ: corpꝰ
x quod licet corruptionẽ putredinis
insepulcꝰ nonuiderit. uñ scriptũ ÷ nec
dabis scm̃ tuũ iude̾ corruptionẽ. clauis tñ
⁊ lancea ꝑrũpi potuit nunc õnino in
incorruptione ꝑsistẽ ⁊ quod incõtumelia
potuit crucifigi nc̃ inuirtute regnare
⁊ quod erat corpꝰ animale qm̃ ex adam
sumptũ ÷ nunc ẽẽ spĩale qm̃ sprritui
iam inseꝑabilit᷑ copulatũ ÷ cum enĩ
uellet apłz de corpore animali adhi¬

Expanded text:
uptione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtdei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corp quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inseparabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhi
Abbreviated transcription (Latin):
manimã uiuã. dictũ ÷ aut̃ ⁊̃ de ani¬
malib ꝓducat t̾ra animã uiuã. Intel¬
ligit᷑ ĩ corpꝰ animale dici. simile cet̾is
animalib ꝑꝑt̾ mortis. dissolucionem.
⁊ corruptionem q̃ coctidie cibo reficitur
⁊ postea. seꝑata animantis cõpago dis
⁊ spũ utrũq ac totũ spc̃ erit. Quasi duxit
apłs. seminat᷑ corpꝰ. surget sp̃c̃. Dix̃ aut̃

Expanded text:
animam vivam . Dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam vivam . Intelligitur ergo corpus animale dici simile caeteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae quotidie cibo reficitur, et postea, separata animantis compage, diset spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit Apostolus, Seminatur corpus, surget spiritus. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ciam desuꝑ inspite. totãq cõsidera. cũ
resurrectionẽ niͣtioꝵ ꝑsuadẽ uellet
itceta quȩ ibi disserunt intulit sibi ques¬
tionẽ atꝙait. S dicet aliquis. Quomꝰ
resurgẽt mortui quo aut̃ corꝑe tieni¬
ent: i. quali corꝑe. De iñ adhibens docu¬
m̃ta seminũ stułte inquit tu quod semi¬
nas nõ uiificat᷑ nͥ pͥꝰ moriat᷑: ẜ qͥ semi¬
nas nõ corpꝰ quod futurũ ÷ seminas. s nu¬
dũ granũ fere tritici aut alicꝰ ceteroꝵ.
Ds̃ aut̃ dat illi corpꝰ quomodo uoluerit.
iunicuiq seminũ propͥũ corpꝰ. Scd̃m
ħ gͦ dixerat ñ corpꝰ quod futurũ ÷ seminas:
Neq enĩ nõ tritic̃ erit ex tritico s quia
nemo seminat ħbã ł stipulã ⁊ multiplicia
qͣ ñ erat in nudo semine. multo magis
gentiũ propt̃ diu̾sas ꝑsonas fideliũ. atq
sc̃oꝵ. Non om̃is inqͥt caro eadẽ caro.
Alia qͥdẽ hominũ. alia aut̃ caro pecoꝵ. alia

Expanded text:
tiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, et quod seminas, non corpus, quod futurum est, seminas sed nudum gra quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia quod non erat in nudo semine, multo magis gentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem homi
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dĩ non possidebt̃. q nõ ibi erit corrup¬
tio ⁊ mortalitas carnis ⁊ sanguinis. Sd̾m¬
has enĩ qualitates ħ loco cartiẽ ⁊ sangͥnem
nũcupauit. Quo circa ut aliquid exempli
grã ponã quod interĩ occurrit sic̃ seriptũ
est. ne forte temptauerit uos is qui tem¬
ptat. ⁊ inanis sit labor ur̃. atq hic incelligr̃
diabdus tãꝙͣ ds omnino nõ temptet. de quo alio
loco scriptura dicit. ipse aut̃ neminem temp¬
tat. net cõtraria÷ ista sentencia. qua dicitur
temptat nos dñs ds noster. s soluitur questio
cũ uocabulũ temptacionis diu̾sas intelligen

Expanded text:
regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corrupregnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum enim qualitates hoc loco carnem et sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliqgratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat uos dominus deus uester, sed soluitur quaestio, cum uoc
Abbreviated transcription (Latin):
atq scõꝵ ssti uͦ ꝑpetua corriptione crici¬
abunt᷑. qr ignis eoꝵ non extinguet᷑. ⁊ u̾miᷤ
eoꝵ non moliet᷑. Quid sibi gͦ ult ista dis.¬
tinctio ⁊ mortui resurgent incorrupti ⁊ noꝰᷤ
cõmucabim᷑. Nisi quia om̃s incorrupti
resurgent: S ex his iusti ÷ ĩmutabũt᷑
in illã incorruptelã. cui omnino nulla
possit nocẽ corruptio: Ac ꝑ hoc qui in eã
non cõmutabuntur. incorrupti quidẽ re¬
surgent integritate m̃broꝵ s tñ corrũ¬
pondi dolore penarũ cum audierit ite ĩ
ignẽ et̃nũ qui paratꝰ ÷ diabolo ⁊ angłis eiꝰ
A quo auditu malo ustꝰ nontimebit. cde
illa uͦ commutacione iustoꝵ cũ dixiss x
nd̾ cõmutabim᷑. tanꝗ̃ queremꝰ quomodo
istud fiat. ł quał ista cõmutacio futura
sit. Aduĩgit ⁊ dicit. Oportet enĩ corrrup¬
tibile hoc in duere. Porruptionẽ ⁊ mortale
hoc induere in mortalitatẽ. Non ut opinoe
dubitãdũ ÷ scdm hoc dictũ caro ⁊ sangus

Expanded text:
petua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quistud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: caro et sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ sangͥnis intelligant᷑ uerũ qm̃
ñ de oꝑib s de modo resureccionis
loquebat᷑. apłs. ⁊ eam questionẽ uer¬
sando disputabat. meliꝰ eo loco intelli¬
gitur caro ⁊ sanguis ꝓcorruptione
carnis ⁊ sangiums posita. Si enĩ
nom̃ carnis significat oꝑacionem
cur non significet ĩ corrup cionemꝰ
Sic̃ dictũ ÷ om̃is caro fenũ. stã ⁊ hic
ipsa corruptibilitas significata est.
Sequit᷑ enĩ & oĩs honor carnis ut flos
feni. Fenũ aruit. flos decidit. Nũ quid¬
nã hoc ⁊̃ illicarni conpetit: De qͣ
dictũ ÷ palpate ⁊ uidete qr sp̃c̃ carne¬

Expanded text:
nis et sanguinis intellegantur; uerum, quia nis et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersabat, melius eo loco intellegitur caro et sanguis pro corruptione camis et sanguinis posita. si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et uidete. quia spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpi. fecisse illud corpꝰ ñ igne nec fame
nec morbo nec senio nec ulla ui alia
qua solet humana corꝑa labefactare cor¬
igni derractã corruptionem s ipsi igni
de tractã corrũpendi facultatẽ. Qud ueremꝰ
ne carnẽ face nequiuerit nõposse cor
mutacione incelligit᷑. multo ÷ mirabiliꝰ
Simł enĩ ⁊ hominũ corꝑa nõ urebat ne
poss& nodẽ. ⁊ ligna fornacis urebat uͭ posse
ardere. S qui ⁊̃ ista non ciedut nimĩ
de diuina potestate diffidt̃ nec cũ eis
ł adeos nc̃ sermo nob̃ ÷ Qui aut̃ ista
tencia de ista uisibili atq tractabili
natura corꝑm quib dã manentib
auferre quas uoluerit qualitates. ac
limam̃t ꝑmanentib. corruptione uͦ
mortalitas emortua. stabili. uigore
firmare. ut absit labes. adsit effigies
ad sit motio. absit fatigacio ad sit ues¬
cendi potestas. absit esuriendi necessi
questio ⁊̃ isto modo quẽ tu memorasti
ut carnis ⁊ sanguinis nomine. oꝑa car¬

Expanded text:
corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corincorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse cormutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista gitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitquaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera car
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ ⁊ nos addamꝰ inquirere quda ille ñ
addidit dice. ⁊ de cõpendio si placet finitasit
q̃o Fortassis enĩ accepta occasione sangͥnis
urgebit nos molestior ꝑscrutator ⁊ dicet.
Si sangͥs cur i non pituita cur ñ felflanũ.
⁊ fel ingrũ: Quib quatuor humorib
naturã carnis tẽꝑari ⁊̃ medicinȩ disci¬
plina testat᷑. S quod libet quisq addat
corruptione add̾e uideat. ne sue fidei
sanitatẽ castitatẽq corrũpat. Ex cõsuetu¬
dine rerũ exꝑtarũ in exꝑta diuina oꝑa
ĩ firmitas metit᷑ humana ⁊ ãcutile se
garrire arbitrat᷑ cũ dicit. si caro ÷
sanguis est. si sangͥs ⁊ tet̾i humores . Si
ceteri humores gͦ icorruptio. Eomͦ dicẽt
uiroꝵ triũ infornacẽ ignis ab impio
rege missoꝵ corꝑa incẽdit. Si aut̃ hoc in
trib uris miraculũ factũ ẽẽ non dubitat
quisqͥs cũ diuinis oꝑib recte sapit cur ñ
credatur qui fec̃ illa corꝑa non posse igne

Expanded text:
Non ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere: et de compendio, si placet, finita sit quaestio. Fortassis enim, accepta occasione sanguinis, urgebit nos molestior perscrutator, et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flavum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ eos s ⁊̃ iõ uidere desideramꝰ: ut ꝑ
illud quod cõspicit᷑ ocuł multo ioc̃diꝰ ⁊
familiariꝰ. eo quẽ iam nouimꝰ amico in
donabitfortasse quietiorib ⁊ tranquilliorib
sic̃ optamꝰ reb bumanis ut id honeste
caritatis sit pociꝰ quã moleste necessita¬
tis. Nc̃ ad ea respõdeã sic̃ dño adiuuãte
me querenda mnsisti. Queris utrũ nũc
corpꝰ dñi ossa ⁊ sangͥnẽ habeat aut reliqͣ
carnis liniam̃ta. Quid si adderes ucrũ
etiã uestim̃ta. ñne auge̾t᷑ questio: qua
causa. nͥ qr ea q̃ in usu uite huiꝰ nẽ cor¬
ruptibilia nouimꝰ. sine corruptione cogi¬
tare uix possimꝰ cũ diuinoꝵ mira¬
culoꝵ quedã docum̃ta iam data sint
ex quib liceat coniectare maiora:
Nã siuestis ifrabditarũ ꝑ tot annos
in heremo sine tritura ẽẽ potuit.
simorticina pelł calciam̃toꝵ tã
diu sine labe durauit potest utiq¬

Expanded text:
 uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico ints deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut domino adiuuante me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utiq
Abbreviated transcription (Latin):
renꝰ tales ⁊ t̃reni nisi morta les ex mor¬
tali : E quid÷ quałꝰ celestis. tales ⁊ celes.¬
tas. n immortales per immortalemꝰ
t̾reni erant faceret celestes. ħ ÷ iõ ex in
formã. non dñi mutãdo naturã ut eos
qui mortales orant faceret immortales.
Impertiendo dnĩcam grãm. ñ feruiẽ
iniuriã. perpeciendo. Cũ gͥ de resur¬
retione corpores a płs dipitans do¬
ceret nr̃a corpora futnra excorruptibi¬
lib iucorrup tibilia ex contẽptibilib glori¬
Osa eiꝰ infirmis forciera eranimalib for¬

Expanded text:
renus, tales et terreni nisi mortales ex mortali? et quid est: Qualis caelestis, tales et caelestes nisi inmortales per inmortalem? terreni erant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmoformam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis aposceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ex contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalib
Abbreviated transcription (Latin):
yIUS Ques tionis dyelex
solutio est. Aut enĩ non recipunus
m̃arci testimoniũ. quod in raris fertur euan¬
geliss om̃ib greciȩ libris pene hoc capitu.¬
lum infine non habentib. p̾sertum cum
diuersa atq contraria euangelistis ceters
narrare uideatur: aut hoc respondendum
quod uterq uerũ dixerit. Matheus qͣndo
dns resurrexit. id est uesꝑe sabbati: marcꝰ
autẽ quando eũ uiderat maria magdalenȩ.
idest mane prima sabbati. Ita enĩ disftinguen.¬
dum ẽ. Cum autẽ surrexisse. & parumꝑ
spu cohortato. inferendũ: prima sabbati
mane apparuit mariȩ magdalenȩ. Ut
qui uesꝑe sabbati uxta matheum resur.¬
rexerat: mane prima sabbati iuxta inar¬
cũ apparuit inariȩ magdalenȩ. Quod
quidem & ioħes euangłista significat.
mane eũ alterius dei uisum eẽ demonstras

Expanded text:
ius quaestionis duplex solutio est. aut enim non recipimus Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixerit: Matheus, quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati iuxta Marcum apparuerit Mariae Magdalenae. quod quidem et Iohannes euangelista significat mane eum alterius diei uisum esse demonstra