comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa grã eius aduiti. ut gauden¬
tes eum p̃noscerent. & quidam
etiã p̃nuntiarent ẽẽ uenturũ.
Uel in illo popło isrł sic̃ moyses
& iesus naue. ⁊ samuhel. ce da¬
uid. & ceteri tales. uel extra ip.¬
sum popłm sic̃ iob. uł ante ipsũ
popłm sic̃ abrahã. sic̃ noe. et
qui cũq alii sunt. quos uł cõme¬
morat uł tacet scriptura diuina.
Unus enĩ d̃. ⁊ unus mediator dĩ
cuiꝰ grã nemo a condempnatione
lib̾atur. siue quã traxit ex illo in
quo om̃s peccauert̃. siue quam
postea suis iniquitatib ad didit.
Quale. ẽ. aut̃ qđ iste posuit in ex¬
tremo. si quis dixerit potest
fieri ut homo uł in uerbo non
pecc&: Respondendũ est inquit.
Siuult ds̃: potest. Uult enĩ d̃s̃.
Ergo potest. Idem ait. Si quis
dixerit fieri potest ut homo non
incogitatione delin quat: Respon¬
dendũ. ẽ. Si uult ds̃ : potest. Uult
enĩ ds. Ergo potest. Uidete quẽ¬
admodũ noluerit dicere: si de

Expanded text:
ipsa gratia eius adiuti, ut gaudenipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. unus enim deus et unus mediator dei cuius gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet? \'respondendum est\', inquit, \'si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. item ait: si quis dixerit: fieri potest ut homo non in cogitatione delinquat? respondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus. ẽ. apud esaiã ꝓpħam.
quia ds̃ dixit. Si uolueritis ⁊ audi¬
eritis me: quȩ bona sunt terre
manducabitis. Si aut̃ nolueritis
& ñ audieritis me : gladius uos¬
comedet. Os enĩ dĩ locutũ ẽ. hec.
Quasi non lex tota huiꝰ modi con¬
ditionib plenasit. aut ob aliud
suꝑbis p̾cepta ista data sint: Hisi
quia lex p̃uaricationis grã posita
est. donec uenirae sem̃ cui pro¬
nussũ ẽ. Unde subintrauit. ut
habun darce delictũ. Et ubi habun¬
dauit delictũ: suꝑ habundauit
grã. Id. ẽ. ut accipet hõ p̃cepta:
suꝑbe de suis uirib fidens. In qͥb
deficiens & factus etiã p̾uaricator.
libatorem saluatorẽq requirer&e.
Atq ita eũ timor legis humilem
factũ. tanꝗͣ pedagogꝰ ad fidem
grãmq ꝑ ducerae. Ita multiplica¬
tis infirmitatib postea accelera¬
uerunt: quib sanandis oportu-
ne xp̃s aduenit. In cuiꝰ grãm etiã
iusti antiqui credidert̃. eade m

Expanded text:
arbitratus est apud Esaiam prophetam, arbitratus est apud Esaiam prophetam, quia deus dixit: si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis et non audieritis mecomedet. Os enim Domini locutum est haec. Quasi non lex tota hujusmodi conditionibus plena sit: aut ob aliud superbis praecepta ista data sint, nisi quia lex praevaricationis gratia posita est, donec veniret semen cui promissum est . Unde subintravit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem
Abbreviated transcription (Latin):
debeat dõ agere grãs. quia pre¬
pta uoluit: qui desertus omni
mine ueritatis. hȩc uelle nor
osse. Positis ante hominẽ igne
& aqua: quo uult quidẽ. manũ
porrigat. sed altior. ẽ. qui uocat.
altius quam omis humana cogi¬
tatio. Quando quidẽ initiũ corri¬
gendi cor. fides ẽ. sicut scriptũ.ẽ.
Uenies & ꝑtransies abinitio fidei.
Et quisq ita eligit bonũ: sicut
unicuiq ds partitus . ẽ. mensurã
fidei. Et nemo potest adme uenire
ait princeps fidei: nisi pater qui
misit me traxerit eũ. Qđ de fide
dictũ ẽẽ. qua in eũ credit᷑. postea
satis eudent̃ explanat: ubi dicit.
Uerba quȩ ego locutus sum uob:
sp̃s ⁊ uita sunt. Sed sunt quidam
ex uob̃: qui non credunt. Sciebat
enĩ abinitio iħs qui ẽẽnt credentes.
& quis traditurus ẽẽt eũ: & dice¬
bat. Propt̃ ea dixi uob̾. quia nemo
podest uenire adme. nisi fuerit
ei datũ a patre meo. Magnũ aut̃
aliquid ꝓ sua causa se inuenisse

Expanded text:
non debeat deo agere gratias, quia praecenon debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigendi cor fides est, sicut scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. sciebat enim urus esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. Ibi ut arbitror: ubi seqͥt᷑
idicit. Non peccat. nubat. Quasi
ymagno habendũ sit. uelle nub̃e.
ibi de aduitorio diuinȩ miscđiȩ
oposius disputat᷑. Aut uero etiã
ibi ꝓdest aliquid uelle. nisi de
puidentia qua gub̾nat om̃ia ma¬
rem feminãq coniungat. Aut qm̃
ad filemonẽ scripsit apłs. ut non
qͣsi ex necessitate bonũ eiꝰ ẽẽt: sed
uoluntariũ: Quasi alit̃ sit uolun-¬
tariũ bonũ. nisi cũ ds̾ oꝑatur in
nob̾. & uelle ⁊ oꝑari ꝓbona uo.¬
luntate. Aut quia in deutero no¬
nio scriptũ ẽ. uitã ⁊ mortẽ dedit
inte faciem hominis. bonũ & malũ.
& ammon uit rit eliger& uitam :
quasi ⁊ ipsa ammonitio non de
niscđ̾ia ueniat. uł aliqͥd ꝓdessa
aigere uitã: nisi ds̃ eligendi cari.¬
atem in spirar&. & elẽctã hab̾e
ostaroe. De quo dictũ ẽ. Qm̃ ira
nindignatione eiꝰ : & uita in uo¬
untate eiꝰ. Aut quia dictũ ẽ. si
ioles p̃cepta seruabunt de: qͣsi

Expanded text:
faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diuinae misericordiae operosius disputatur, aut uero etiam ibi prodest aliquid uelle, nisi deus prouidentia, qua gubernat omnia, marem feminamque coniungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, seruabit te, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ nolueritis. nec obaudieritis m
gladius uos comed&. Os enĩ dño
locutũ ẽ. hec. Hic uero quantu¬
lib& isti obtegant: aꝑiunt᷑. Decs¬
rant enĩ se. cont᷑ di gram. uł mise¬
ricordiã disputare. quã uolumu
impetrare: cũ dicimꝰ. Fiat uolune
tua sicut incęlo ita & in t̾ra. Uel
ne nos inferas in temptationẽ.: sed
liba nos amalo. Ut quidenim ista
orando tanto gemitu petimus.
uolentis hominis & currentis nol
miserentis ẽ di: Non quia hoc
sine uolunta te nr̃aagitur: sed
quia uoluntas ñ implet qđ aga
nisi diuinitꝰ adiuuet᷑. Hȩc. ẽ. fide
sanitas. quȩ nos facit querere. ui
inueniamꝰ. Petere: ut accipiam
Pulsare: ut aꝑiatur nob Contis
istã qui disputat: cont᷑ se ipsi
claudit ostiũ miscđiȩ di. Nolo plu¬
radicere de re tanta. quia melius
a cõmitto fideliũ gemitib. quã
sermonib meis. Uidete tam̃ ob¬
secro : quale sit. ideo uolenti et
de quodam ait apłs. Quod uult

Expanded text:
autem nolueritis nec obaudieritis me, autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec\'. hic uero, quantumlibet isti obtegant, aperiuntur. declarant enim se contra dei gratiam uel misericordiam disputare, quam uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et de quodam ait apostolus: quod uult
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ dicunt inquit. Non uolentis.
neq currentis: sed miserentis est
di. quib respondendũ eẽ dicit:
quodidem apłs alibi de quodã ait.
Quod uult faciat. Itẽ inquit ad
filemonẽ: de onesimo. Quẽ ego
uoluerã apld me detinere : ut̃
ꝓte mͥ ministraroe. s sine c̃silio
tuo nichil uolui facere.: ut ñ quasi
ex necessitate bonũ tuũ eẽt. sed u¬
luntariũ. Item in deutero nomio.
Uitã & mortẽ: dedi ante faciẽ tua
Bonũ ⁊ malũ. Elige uitã : ut uiux
Itẽ apudsalomonẽ. Ds̃ ab initio con¬
stituit hominẽ: & reliquit eũ in
manu consilii fui. adiecit ei mandi¬
ta & p̃cepta. Si uoles p̾cepta serua¬
bunt te. ce inposterũ fidẽ placta
facere. Apposuit tͥ aquã & igni
ad quoduis: porrige manum tũ
Ante hominẽ.bonum:⁊ malũ. ut
& mors. pauptas & honestas. a
dño do sunt. Itẽ apud esaiã. Et
si uolueritis . ⁊̃ audieritis me : qui
bona sunt t̾rȩ manducabitis. Si

Expanded text:
\'Item dicunt\', inquit, \'non uolentis \'Item dicunt\', inquit, \'non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei\'. quibus respondendum esse dicit, quod idem apostolus alibi de quodam ait: quod uult faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntarium. item in Deuteronomio: uitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum. elige uitam, ut uiuas. item apud Salomonem: deus ab initio constituit hominem et reliquit eum in manu consilii sui. adiecit ei mandata et praecepta: si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem placitam facere. apposuit tibi aquam et ignem; ad quod uis porrige manum tuam. ante hominem bonum et malum, uita et mors. paupertas et honestas a domino deo sunt. item apud Esaiam: et si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si
Abbreviated transcription (Latin):
eũ neq cognouit eũ: sed intelli-¬
gendũ arbitror quia renouatio ꝑ.¬
ficienda uid&e ⁊ cognoscit: infirmi¬
tas uero absumenda. nec uid& nec
cognoscit eũ. In cuiꝰ quantiscũq
reliꝰquiis interius constitutis: Si
dixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ.
nos ipsos seducimꝰ: ⁊ ueritas in no¬
bis ñ est. Cum ergo ꝑ grãm renoua.¬
tionis filii di simus: tam propt̃
reliquias infirmitatis. nondũ ap-¬
paruit qđ erimus. Scimꝰ qm̃ cũ
apparuerit: similes ei erimus. qm̃
uidebimꝰ eũ sicuti.ẽ. Tunc pecca.¬
tũ nullũ erit: quia infirmitas nec
interior nec exterior ulla remane.¬
bit. It omĩs qui habet hanc spem
in eum. scĩficat se sicut oe ipse sc̃s
ẽ. Sc̃ĩficat enĩ se non ꝑse ipsũ : sed
credendo in illũ. & inuocando
illũ. qui scĩficat scõs suos. Cuius
scĩficationis ꝑfectio. quȩ nc̃ ꝓficit¬
& crescit de die indiem: om̃s in¬
firmitatis reliquias ablatura. ẽ.

Expanded text:
eum neque cognouit eum. sed intelleeum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque reliquiis interius constitutis si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. tunc peccatum nullum erit, quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit. et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se, sicut et ipse sanctus est; sanctificat enim se non per se ipsum, sed credendo in illum et inuocando illum qui sanctificat sanctos suos. cuius sanctificationis perfectio, quae nunc proficit et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est.
Abbreviated transcription (Latin):
aut qđ de homine illo nati sumꝰ.
ꝑ quẽ peccatũ intrauit inmundũ.
& ꝑ peccatũ mors. & ita monis
homines ꝑtransiit: sine peccato
non sumꝰ. quia sine illius infirmi.¬
tate nondũ sumꝰ: donec illa reno
scđm ipsam exdeo nati sumꝰ. infir¬
mitas tota sanetur. In qua ex pri-¬
mo homine nati sumꝰ : & in qua
sine peccato ñ sumꝰ. Cuiꝰ reliquiis
in homine interiore manentib.
quãuis dedie in diẽ minuant᷑ in
ꝓficientib : si dixerimꝰ quia pecca¬
tũ non habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ
& ueritas innob̾ non ẽ. Quomͦ
enĩ uerũ ẽ. om̃is qui peccat. non
uidit eũ neꝙ cognouit eũ. cum
scđd̾m uisionem & cognitionẽ quȩ̨
erit in specie nemo eũ in hac uita
uideat atq cognoscat. secundũ
uisionẽ aut̃ & cognitionẽ quȩ ẽ
infide. multi sunt qui peccant.
Certe ipsi apostate qui tam̃ in eũ
aliqͣndo credidert̃. ut de nullo eoꝵ
dici possit. scđ̾m uisionẽ ⁊ cogniti¬
onẽ que adhuc infide. ẽ. non uidit

Expanded text:
uod de homine illo nati sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouoniam secundum ipsam ex deo nati sumus, infirmitas tota sanetur, in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius reliquiis in homine interiore manentibus, quamuis de die in diem minuantur in proficientibus, si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritanim uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit
Abbreviated transcription (Latin):
significauit. quando erit sine ma-¬
cũla ⁊ ruga. aut aliquid eius modi.
Tunc utiq: quando głosa. Non enĩ
modo intantis malis. in tantis scan¬
dalis. intanta ꝑmixtione hominũ
pessimoꝵ. intantis opꝓbriis ĩpioꝵ.
dicendũ ẽ. eã esse gloriosam : quia
reges ei seruiunt. Ubi ẽ. periculo.¬
sior. maiorq tẽptatio. Sed tc̃ potiꝰ
glosa orit. quando fiet qđ idem ait

Expanded text:
significauit, quando erit sine masignificauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait
Abbreviated transcription (Latin):
Dimitte nob̾. sicut & nos dimittu
& ne inferas nos intẽptationẽ. sed
liba nos amalo. Hoc prorsus aguꝰ
ut cor mundet᷑. ⁊ peccatũ omne
tollatur. & quod iustꝰ udex cũ in
throno sederit occultũ inuenerit:
minusq mundatũ. eius miscđia
remittatur. ut do uidendo. totũ
sinũ inundũq reddat᷑. Iudiciũ em̃
sine miscdia: sed illi qui non facit
miscdiam. Suꝑ exaltat aut̃ miscđia
nidico. Quod si non eẽt: quȩ spes
cet quando quidẽ cũ rex iustꝰ sederit
inchrono. quis głabitur castum se
hab̾ecor: Aut quis głabit᷑ mundũ
se ẽẽ a peccato: Tunc ergo per eius
miscłiam iusti plene ꝑfẽcteq mun-¬
dati: fulgebunt in regno patris sui
sic sol. Tunc plene atq ꝑfecte erit
ecła. non habens maculã aut ru-¬
gam. aut aliquid huiꝰmodi. quia
tunc etiam erit uere głosa. Cum
enim non tantũ ait. ut exhiberet
sibi eccłam ñ habentẽ maculã aut
rugam sed addidit głosam. satis

Expanded text:
dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, sed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque reddatur; iudicium enim sine misericordia, sed illi qui non facit misericordiam; superexsultat autem misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset? quandoquidem cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis
Abbreviated transcription (Latin):
castũ se hab̾e cor. aut quis głabitur
mundũ se ẽẽ a peccato : Nisi forte isti
qui uolunt iniustitia sua. ñ in ipsus
iudicis miscđia głari. Tam̃ etiã illa
uera st̃: quȩ respondendo subiecit.
Quod saluator ait in euangłio. Ber
mundicordes: qm̃ ipsi dm̃ uidebt.
Et qđ dauid dicit. Quis ascendet in
montẽ dñi. aut quis stabit in loq
scõ eius : In nocens manib. ⁊ mun
corde. Et alibi. Senefac dñe bonis.
rectis corde. Itẽ apud salomonem.
Bona ẽ. substantia: cui non ẽ. pec¬
catũ inconscientia. Itẽ illic. Auerte
te adelicto: & dirige manꝰ. & ab os
delicto munda cor tuũ. Itẽ in epla
ioħis. Si cor nr̃m nos ñ rep̃hen.¬
dat. fidutiã habemꝰ ad dm̃. & que¬
cũq petierimꝰ accipiemꝰ abeo. Hoc
enĩ agitur uoluntate: credendo.
sꝑando. diligendo. corpꝰ castigandi
elemosinas faciendo. iniurias ignos¬
cendo. instant̃ orando. ⁊ ꝓficiendi
uires precando. ueraciterq dicende

Expanded text:
castum se habere cor, aut quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte isti, qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia gloriari? Tamen etiam illa uera sunt, quae respondendo subiecit, quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat. fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo, sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo:
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ ẽẽt. Cui bonũ eẽ. hoc ẽ. ipsum
eẽ. quia incõmutabilit̾ bonꝰ: non
potest omĩno malus ẽẽ. Item dicuñ
inquit. Quis głabitur castũ se hab̾e
cor: Et ad hoc respondit multis
testimoniis. uolens ostendere posse
eẽ in homine castũ cor. Nec tamen
dicit quomodo accipiendũ sit: qđ
ꝓposuit contrase dici. Quis głabit᷑
castũ se hab̾e cor. Ne scriptura diui.¬
na in hoc testimonio. & inhis ꝑquę
respondit sibi ipsa aduersari uideat᷑.
Nos aut̃ huic respondentes: dicimꝰ:
Ideo secutũ ẽẽ. quis głabitur castum
se habere cor: qm p̃cessit. Cũ rex
iustus sederit inthrono. Quanta.¬
lib& enĩ iustitia sit p̃ditus homo.
cogitare deb&. Ne aliquid in illo
quod ipse ñ uid&ꝵ: inueniatur eẽ
culpandũ. csi rexiustꝰ sederit indin¬
no. cuiꝰ cognitionẽ. fugere delicta
n possunt. nec illa de quib dictũe
Delicta quis intelligit: Cũ ergo rex
iustus sederit in throno. quis gł abrꝰ

Expanded text:
bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia incommutabiliter bonus non potest omnino malus esse. \'Item dicunt\', inquit, quis gloriabitur castum se habere co r?\' et ad hoc respondit multis testimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo secutum esse: quis gloriabitur castum se habere cor? quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno. quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet, ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum, cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est: delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur
Abbreviated transcription (Latin):
pulos quib dixit. uos estis lumen
mundi. Nemo accendit lucernam.
& ponit eã sub modio. Sed in cõpa-¬
ratione luminis illius quod. ẽ. lum̃
uerũ. illuminans omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ: Non erat
ille lum̾. Siue quia ipsi etiã filii dĩ¬
cõparati sibi ipsis. quales in illa ꝑfec¬
tione ȩt̃na futuri sunt: ita boni sunt.
ut adhuc ⁊ malisint. Qđ de illis dice.¬
re non auderẽ. Qius enĩ audeat dice¬
re malos ẽẽ quoꝵ pat̾ est ds̃. Nisi ipse
dñs dicer&e. Si ergo uos cũ sitis mali
nostis bona data dare filiis uestris.
qͣntomagis pat̃ ur̃ qui incęlis est.
dabit bona petentib se: Cum ait
utiq pat̃ ur. filios di iam ẽẽ monis¬
trauit : quos tam̃ ad huc malos esse
non tacuit. Ille tam̃ non soluit. quo¬
modo & isti boni sint: ut nemo sit
bonꝰ nisi unꝰ ds̃. Unde ẽ. ille admo¬
nitus. qui int̾rogauerat qͥd boni
facer&. ut illum querer&: cuiꝰ gr̃ã

Expanded text:
pulos, quibus dixit: uos estis lumen pulos, quibus dixit: uos estis lumen mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen uerum inluminans omnem hominem uenientem in hunc mundum, non erat ille lumcomparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri sunt, ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. Quod de illis dicere non auderem quis enim audeat dicere malos esse, quorum pater est Deus, nisi ipse Dominus diceret, Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester qui in caelis est dabit bona petentibus se! cum ait utique pater uester, filios dei iam esse monstrauit, quos tamen adhuc malos esse non tacuit. ille tamen non soluit, quomodo et isti boni sint et nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus, qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc itẽ ꝓpositionẽ om̃ino ñ soluit:
sed opposuit uelut ex aduerso. alia
testimonia. quib ꝓbarde eẽ &e homi-¬
nem bonũ. Dixit enĩ ẽẽ responden¬
dũ. qđ idem dñs alibi ait. Bonꝰ homo
de bono thesauro cordis sui profert
bona. Et iterũ. Quisolẽ suũ oriri
facit. suꝑbonos & malos. Et alibi scri¬
ptũ ẽ inquit. Bona bonis creata st̃
abinitio. Et iterũ. qui sunt boni:
erunt habitatores t̾rȩ. Cui sic respon¬
dendũ.ẽ. ut & illud intelligatur
quomodo dictũ sit. Nemo bonꝰ nisi
unꝰ ds̃. Siue quia omĩa quȩ creata
sunt: quãuis ea ds̃ fecerit bona ualde.
creatori tam̃ cõparata. nec bona ft̃.
cui cõparata nec sunt: altissimo qͥp¬
pe. & ꝓprio modo quodã: de seipso
dixit. Egosũ qui sũ. Sic dictũ est.
Nemo bonꝰ nisi unꝰ ds̃. quẽ ad modũ
de ioħe dictũ ẽ. Non erat illelum̃:
cũ dñs eũ dicat ẽẽ lucernã. sic̃ disoi¬

Expanded text:
hanc item propositionem omnino non soluit, hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse lucernam sicut disci
Abbreviated transcription (Latin):
in illa ꝑfectione tunc erit. Sed tam̃
& qui iã recessit. & quiadhuc rece¬
dit: non. ẽ. negandus facere bonũ.
Quomodo ergo dictũ.ẽ. Non ẽ. qui
faciat bonũ . non ẽ. usq ad union.
qđ ille ꝓposuit & non solutũ reli¬
quit. Nisi quia popłm quendã psal.¬
mus ille culpat. in quo nec unus
erat qui facer& bonũ. dũ uolunt
remanere filii hominũ & non esse
filii dei. cuiꝰ grã homo fit bonꝰ ut
faciat bonũ: De illo enĩ bono: di-
stũ debemꝰ acciꝑe. quod ibi ait.
Ds de cęlo respexit suꝑ filios hominũ.
ut uideat si est intelligens. requirens
dm̃. Hoc ergo bonũ. quod.ẽ. reqͥrere
dm̃: ñ erat qui faceret. ñ erat usq
ad unũ. Sed in eo genere hominũ:
qđ p̃destinatũ ẽ. ad interitũ. Suꝑ
hos enĩ respexit dĩ p̾scientia: protu¬
litq sententiã. Itẽ. dicunt inquit
illud: qđ saluator ait. Quid me dici-¬
tis bonũ : Nemobonus. nisi solus ds̃.

Expanded text:
in illa perfectione tunc erit. sed tamen in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque sententiam. \'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'.
Abbreviated transcription (Latin):
ad unũ. Ait enĩ scs dauio¬
Spera in dño. & fac bonitatẽ. Hoc
p̃ceptũ ẽ: non factũ. Quod p̃ceptũ
non utiq faciebant: de quib dictũ ẽ.
Nonẽ. qui faciat bonũ. ñ ẽ. usq ad
unũ. Ait etiã dixisse sc̃m tobin. Noli
timere fili: pauꝑem uitã gessimus.
sed multa bona habebimꝰ si timuerimꝰ
dm̃. & recesserimꝰ ab om̃i peccato.
& fecerimꝰ bene. Uerissime tc̃ erunt
homini multa bona: cũ recesserit
abomĩ peccato. Tunc enĩ ei nulla
erunt mala: ut ñ opꝰ habeat dice¬
re lib̾a nos amalo. Quãuis & nunc
om̃is qui ꝓficit: recta intentione
ꝓficiens. recedit ab om̃i peccato. Et
stanto inde fit longin quior.: qͣnto
plenitudini iustitiȩ ꝑfectioniq
ꝓpinquior. Quia & ipsa concupis¬
centia qđ est peccatũ habitans in
carne nr̃a: & si mance adhuc in men¬
bris mortalib. minui tam̃ ñ desinit
in ꝓficientib. Aliud. ẽ. ergo recedere
abom̃ĩ peccato. quod nc̃ in opere est.
aliud recessisse ab onĩi peccato. quod

Expanded text:
Dauispera in domino et fac bonitatem\'. hoc praeceptum est, non factum. quod praeceptum non utique faciebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni peccato, quod
Abbreviated transcription (Latin):
setlux: addidit utiq in dño.
quia inse ipsis lux ẽẽ ñ possent.
It qui głatur: in dño gloriet᷑.
Ili uero in apocalipsi propt̾ea
tales sunt dicti: qđ non sit in¬
uentũ in ore eorũ mendatium.
qui ñ dixert̃ so ñ hab̾e peceatũ
Quod si dicerent: seipsos deciꝑen
&e ueritas in eis ñ ẽẽt. Porro si uent
in eis n eẽt: inueniret᷑ in ore eoru
m̃daciũ. Quod si ꝓpt̾ inuidiam cũ
ẽent sine peccato. dicerent se ñ eẽ
sine peccato: Hoc ẽẽt mendatium.
falsũq ẽẽt quod dictũ.ẽ. Non est
inuentũ in ore eoꝵ indaciũ. Iđo
sine macła sunt: quia sicut ipsi
dimiserunt debitorib suis. sic il
d̃o dimittente mundati sunt. Pa
nos ut ualumꝰ ex posuimꝰ quonios
accipienda eẽnt testimonia: que
ꝓsua causa cõmemorauit. Ipse
quomodo sit accipiendũ qđ scripi
ẽ. om̃is homo indax. omĩno non
soluit. nec soluere poterit nisi co¬
recto errore: quo credit homine

Expanded text:
t lux, addidit utique "in domino", t lux, addidit utique "in domino", quia in se ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi propter inuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ido ꝑdit quo suꝑius inuenit᷑.
Legitur sane hono sine crimine.
legitur sine querela: & ñ legit᷑
sine peccato nisi filius hominis.
unꝰ idemq di filius unicus. Itẽ
inquit apud ipsũ iob. Et mira.¬
culũ tenuit ueracis hominis.
Itẽ apud salomonẽ de sapientia.
Uiri m̃daces: ñ erunt illius me-¬
mores. Uiri autẽ ueraces: inue¬
nientur in illa. Itẽ in apocalypsi.
et inore ipsoꝵ ñ est inuentum
mendatiũ. sine macula st̃. Ad
hec & nos respondemꝰ. Admonen¬
des quomodo sit dicendus: homo
uerax. ꝑ di grãm atq ueritatẽ:
qui ꝑ se ipsum sine dubio m̃dax
ẽ. Unde dictũ. ẽ. om̃is homo
m̃dax. Hoc & testimonio sonat
de sapientia: quod ipse posuit.
Uiri aut̃ ueraces. inuenientur
milla. qui ꝓculdubio ñ in illa.
sed inseipsis inuenientur õe
indaces. Sicuti.ẽ. Puistis ali.¬
quando tenebrȩ. nc̃ aut̃ lux
indiso. Cum dicer& denebre:
ñ addidit indño. Cũ aut̃ dixis¬

Expanded text:
non ideo perdit quo superius inuenitur. non ideo perdit quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis, unus idemque dei filius unicus. \'Item\', inquit, \'apud ipsum Iob: et miraculum tenuit ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri mendaces non erunt illius memores; uiri autem ueraces inuenientur in illa; item in Apocalypsi: et in ore ipsorum non est inuentum mendacium; sine macula sunt\\ ad haec et nos respondemus ammonentes, quomodo sit dicendus homo uerax per dei gratiam atque ueritatem, qui per se ipsum sine dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax. hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino"; cum autem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Iterũ ꝓponere solent inquit. omĩs
homo mĩdax. Neq hoc contra se
ipsos ase ipso ꝓpositũ soluit: sed
cõmemorando alia uelut contͣria
testimonia. apd eos qui ñ intelli.¬
gunt scãm scripturã: diuina
eloquia in lite dimisit. Ait eni.
Quib respondendũ ẽ: qđ in nu-¬
meri libro scriptũ est. homo uerax.
Et de scõ iob legitur ita. Erat
uir habitans in regione ausintide.
nomine iob. ueraxꝰ. sine crimine.
iustꝰ. dĩ cultor. abstinens se ab
omi re mala. Miror qđ ausus ẽ.
ponere hoc testimoniũ: uibi dictũ
ẽ. Abstinens se ab om̃i re mala.
Cũ hoc ab omi peccato uellet
intelligi: cũ suꝑius dixerit pec¬
catum. actũ malũ esse non rem.
Reminiscat᷑ ergo. quia etiam si
actus sid: res p̾otest dici. Absti¬
nec se aut̃ ab om̃i re mala: qui
peccato sine quo non ẽ. uł nunqũã
consentit. uel si aliqͣndo p̾mitur:
ñ opprimit᷑. Sicut luctator for.¬
tior. & si aliquando tenetur:

Expanded text:
\'Iterum proponere solent\', inquit, omnis \'Iterum proponere solent\', inquit, omnis homo mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in Numeri libro scriptum est: homo uerax; et de sancto lob legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re mala, cum hoc ab omni peccato uellet intellegi, cum superius dixerit peccatum actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem ab omni re mala qui peccato, sine quo non est, uel numquam consentit uel, si aliquando premitur, non obprimitur; sicut luctator fortior, etsi aliquando tenetur,
Abbreviated transcription (Latin):
mittit etiã ipse debitorib siuis.
&e orat ne inferatur in tẽptationẽ.
sed liberetur amalo: bonũ facit.
fitam̃ ꝑficere bonũ non adiac&.
Quod tunc erit. qͣndo concupis.¬
centia illa quȩ habitat in m̃bris
eiꝰ. nulla erit. Non ergo eũ rep̃.¬
hendit coreius. quando repre-¬
hendit peccatũ quod habitat in
m̃bris eius: & ñ haboe quã rep̃¬
hendat infidelitatẽ eiꝰ. Ita nec
in uita sia id.ẽ. infide sua acor¬
de suo rep̃hendit᷑: & sine peccato
ñ ẽẽ coniuncit᷑. Quod & ip̃se iob
de se confitet᷑. ubi dicit. Nichil de¬
latuit peccatoꝵ meoꝵ. signasti mi-¬
quitates meas in saculo. & anno¬
tasti si quid inuitus transgressus
sũ. ⁊ estimonia gͦ que posuit de
uerbis scĩ iob. nos sicut potiumꝰ
quẽ ad modũ sint accipienda mon¬
strauimꝰ. Neo tam̃ ille soluit: qđ
eundẽ iob dixisse ꝓposuit. Quis
eñ ẽ. mundꝰ apeccato: Nec infans
cuiꝰ. ẽ. diei unius uita super terrã.

Expanded text:
mittit etiam ipse debitoribus suis mittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit: ei tamen perficere bonum non adjacet, quod tunc erit, quando illa concupiscentia quae habitat in membris ejus, nulla erit. Non ergo eum reprehendit cor ejus, quando reprehendit peccatum quod habitat in membris ejus, et non habet quam reprehendat infidelitatem ejus. Ita nec in vita sua, id est, in fide sua, a corde suo reprehenditur, et sine peccato non esse convincitur. Quod et ipse Job de se confitetur, ubi dicit: Nihil latuit peccatorum meorum. signasti iniquitates meas in sacculo et annotasti, si quid inuitus transgressus sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut potuimus, quemadmodum sint accipienda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem Iob dixisse proposuit: quis enim est mundus a peccato? nec infans cuius est diei unius uita super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
uult ipse non concupiscere. & lex
dicit non concupisces: in hoc qm̃
uult qđ &e lexirult. ꝓculdubio
consentit legi. C oncupiscit tamen.
quia non est sine peccato. Sed iam
s ipse oꝑatur illud. sed id quod in
ulo habitat peccatũ. Ideo non eum
rep̃hendit cor eiꝰ in om̃i uita eius.
hoc ẽ. in fide eius: Quia iustus ex
fide uiuit. & idõ fides eiꝰ ẽ. uita eiꝰ.
Scit enĩ quia non habitat in car¬
he nus bonũ. ubi habitat peccatũ.
ednon ei consentiendo uiut ex
fide qua inuocat dm̃: ut adiuuet᷑
pugnans contͣ peccatũ. Quod ut
omnino ibi non sic. adiacet eiuelle.
ed ꝑficere bonũ non adiacet. Non
facere bonũ ñ adiacet: sed ꝑficere.
Nam in eo quod non consentitbo.¬
iũ facit. Et in eo quod odit concu¬
uiscentiã suã. bonũ facit. Et in eo
quod elemosinas facere non cessat:
bonũ facit. & in eo qđ illi qui in
eũ peccat ignoscit: bonũ facit.
Et in eo quod petit dimitti sibi
debita sua. & ueracit̃ dicit qđ di-¬

Expanded text:
uult ipse non concupiscere et lex uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideo non eum reprehendit cor eius in omni uita eius, hoc est in fide eius, quia iustus ex fide uiuit, et ideo fides eius est uita eius. scit enim quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum non adiacet. non facere bonum non adiacet, sed perficere. nam in eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod di
Abbreviated transcription (Latin):
hendit cor nr̃m. si eadẽ fides in
qua corde creditur adiustitiã.
negligit rep̃hendere peccatũ i
unde dicit apłs. Nonenĩ qđ uos
facio bonui: sed quod odi malũ hi
ago. ẜonũ. ẽ. enĩ non concupiss
Ft̾ hoc bonũ uult uistus qui ex
fide uiuit. et tam̃ facit quod odit
quia concupiscit: quãuis post a¬
cupiscentias suas non eat. Qđ si
fecerit: tunc uere ipse fecit ut
cedat ut consentiat. ut desiderio
peccati oboediat. Tunc eũ cor a
rep̃hendit. quia ipsũ rephendi
non illud ꝑeccatũ eiꝰ quod habit
in m̃bris eius. Cũ uero non sinu
regnare peccatũ in suo mortal
corpore ad obediendũ desideris
eius: Nec ex hib& mbra sua aris
iniquitatis peccato. In est quids
peccatũ inm̃bris eius: sed ñ res¬
nat. quia ñ oboeditur desideris
eiꝰ. Et ido dũ quod ñ uult agĩ.
id ẽ. ñ uult concupiscere ⁊ cons¬
piscit: consentit legi quia bonas
hoc eni uult ox ipse. qđ lex. Iu¬

Expanded text:
ehendit cor nostrum, si eadem fides in ehendit cor nostrum, si eadem fides in qua corde creditur ad iustitiam, non neglegit reprehendere peccatum nostrum. unde dicit apostolus: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum hoc ago. bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc eum cor eius reprehendit, quia ipsum reprehendit, non illud peccatum eius, quod habitat in membris eius. cum uero non sinit regnare peccatum in suo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi custodiendo uias eiꝰ. Dedi-¬
nat aut̃ amandatis dñi. atq
discedit apostata: non ille qui
etiã si habet peccatũ. confligen¬
di tam̃ cũ eo ꝑseuerantiã non
relinquit. donec eoꝑueniat
ubi nulla cũ morte conten¬
tio remanebit. In isto gͦ con-¬
flictu indumur ea iustitia.
qua hic ex fide uiuit᷑. & ea
quodã modo loricam᷑. Assumi¬
mus quoq iudiciũ qđ etiam
contra nos ꝓ nobis facimus.
qͣndo peccat᷑a nr̃a accusando
dãpnamꝰ. Unde scriptum est.
Iustus: ipse sui accusator in
primordio sermonis. Hinc
itẽ dicit. Iustitia uestitꝰ erã. ⁊ ciri¬
dedi mͥ iudiciũ sicut clamidem
Nã & ista uestis belli magis solec
ẽẽ quã pacis. ubi adhuc expugna
concupiscentia. ñ ubi erit plena siu
aliquo prorsus hoste iusticia. nos¬
sima inimica morte destructa
Quod aut̃ iterũ ait idem sc̃s iob
non enĩ rep̃hendit me cor meum
inom̃i uita mea. ⁊ unc nos in isti
uita in qua exfide uiuimꝰ ñ repn¬

Expanded text:
nisi custodiendo uias eius. declinisi custodiendo uias eius. declinat autem a mandatis domini atque discedit apostata, non ille, qui, etiamsi habet peccatum, confligendi tamen cum eo perseuerantiam non relinquit, donec eo perueniat, ubi nulla cum morte contentio remanebit. in isto ergo conflictu induimur ea iustitia, qua hic ex fide uiuitur, et ea quodam modo loricamur. assumimus quoque iudicium, quod etiam contra nos pro nobis facimus, quando peccata nostra accusando damnamus. unde scriptum est: iustus ipse sui accusator est in primordio sermonis. hinc item dicit: iustitia uestitus eram, et circumdedi mihi iudicium sicut chlamydem. nam et ista uestis belli magis solet esse quam pacis, ubi adhuc expugnatur concupiscentia., non ubi erit plena sine aliquo prorsus hoste iustitia nouissima inimica morte destructa. Quod autem iterum ait idem sanctus lob: non enim reprehendit me cor meum in omni uita mea, tunc nos in ista uita, in qua ex fide uiuimus, non repr
Abbreviated transcription (Latin):
quod uerũ dicit dimitte sic̃
& nos dimittimꝰ. sine peccato
se non ẽẽ declarat. Inde est
quod dicit. Nichil unquũ erat
in manib meis. sed oratio mea
munda. Hĩs enĩ erat munda
oratio. quia ueniã ñ iniuste
petelut. qui ueracit̃ dabat.
Et quod dicit de dño. multas
em̃ contritiones meas fecit sine
causa. Nonait nullas fecit cum
causa. sed multas sine causa.
Non em̃ ꝓpt̃ multa peccata eiꝰ
factȩ sunt ei multe contritio¬
nes. sed ꝓpt̾ ꝓbationẽ patientiȩ.
Nam ꝓpt̃ peccata sine quib ut
alibi conficetur ñ fuit. pauciora
se pati debuisse iudicat. Itẽ qđ
dicit. uias eius custodiui. & ñ
declinaui aniandatis eiꝰ neq
discedam. Custodit uias dĩ. qui
ñ sic ex orbitat. ut eas relinquat.
sedin eis currendo ꝓficit. & si
aliquando ut infirmꝰ offendit
aut titubat: ꝓficit aut̃ minu¬
endo peccata donec ꝑueniat
ubi sine peccato sit. Non enim
alit̾ potest eo modo ꝓficere:

Expanded text:
quod uerum dicit: dimitte, sicut quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se non esse declarat. Inde est quod dicit: nihil iniquum erat in manibus meis, sed oratio mea munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat, qui ueraciter dabat. Et quod dicit de domino: multas enim contritiones meas fecit sine causa, non ait: nullas fecit cum causa, sed multas sine causa. non enim propter multa peccata eius factae sunt ei multae contritiones, sed propter probationem patientiae. nam propter peccata, sine quibus, ut alibi confitetur, non fuit, pauciora se pati debuisse iudicat. Item quod dicit: uias enim eius custodiui et non declinaui a mandatis eius neque discedam, custodit uias dei, qui non sic exorbitat, ut eas relinquat, sed in eis currendo proficit, etsi aliquando ut infirmus offendit aut titubat; proficit autem minuendo peccata, donec perueniat ubi sine peccato sit. non enim aliter potest eo modo proficere
Abbreviated transcription (Latin):
iusti in illo iuditio inuenientur
om̃s qui non fallaciter dicunt.
Dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimittimꝰ debitoribus
nr̃is. Per hanc enĩ dimissionẽ.
iusti inuenient᷑. Et qđ ea quȩ
hic habebant peccata. elemosi¬
nis diluert̃. Unde dñs dicit.
Date elemosinas ⁊ ecce omĩa
munda st̃ uob̃. Deniq hoc di¬
cetur iustis. in regnũ ꝓmissũ
ituris. Ssuriui enĩ.⁊ dedistis
mͥ inanducare. ⁊ cęt̾a eiꝰ modi.
Sed aliud. c̃. ẽẽ sine peccato.
quod de solo in hac uita uni.¬
genito dictũ ẽ. aliud ẽe sine
querela. quod de multis iustis
etiã in hac uita dici potuit.
Qm̃n est quidã modus bonȩ
uite de quo etiã in ista hu¬
mana conuersatione iusta
querela ẽẽ non pessit. Quis
enĩ iuste queritur de homine
qui nemini male uult: et qͥb
potest fidelit̾ consulit: Nec
contͣ auusquã iniurias tenet
libidinẽ uindicandi. Ut ueraeit̃
dicat sicut & nos dimittimus
debitorib nr̃is. & tam̃ eo ipso

Expanded text:
iusti in illo iudicio inuenientur iusti in illo iudicio inuenientur omnes qui non fallaciter dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. per hanc enim dimissionem iusti inuenientur et quod ea quae hic habebant peccata elemosynis deleuerunt. unde dominus dicit: date elemosynas, et ecce omnia munda sunt uobis. denique hoc dicetur iustis in regnum promissum ituris: esurii enim, et dedistis mihi manducare et cetera huius modi. sed aliud est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
sescripturarũ auctoritate posse
destruere. Obicere enĩ solent in¬
quit quod sc̃s iob dixerit. Quis
mundus .ẽ. apeccato: Nec infans
cuiꝰ ẽ unius diei uita suꝑ terrã.
Ieinde quasi respondet huic
testimonio aliis cestimonir.
Qđ ipse iob dixerit. Iustus enũ
uir & sine querela factussũ in
derisũ. Non incelligens posse
dici hominẽ iustũ. qui ꝑfectio¬
ni iustitię plurunũ accessit. Ita
ut ei ꝑximus fier&e. Qđ multos
etiã in hac uita potuisse. in qua
exfide uiuitur ñ negamꝰ. Hoc
& illo testimonio con̾firmatur.
quod iste consequent̃ adiunxit
ab eodẽ iob dictũ. Ecce ego ꝓximꝰ
sũ iudicio meo. & scio quia iustꝰ
inueniar. Hoc enĩ ẽ iudicium.
de quo alibi dr̃. & educet uelut
um̃ iustitiã tuã. & iudicium
duũ uelut meridiem. Deniq
non dixit ibi sũ. sed ꝓximꝰ sũ.
Quod si iudiciũ suũ illud intel¬
ligi uoluit. Non quo ipse iudica¬
bit sed quo in fine iudicandus ẽ.

Expanded text:
se scripturarum auctoritate posse se scripturarum auctoritate posse destruere. obicere enim solent\', inquit, quod sanctus Iob dixerit: quis mundus est a peccato? nec infans, cuius est unius diei uita super terram\'. deinde quasi respondet huic testimonio aliis testimoniis, quod ipse Iob dixerit: iustus enim uir et sine querella factus sum in derisu, non intellegens posse dici hominem iustum, qui perfectioni iustitiae plurimum accessit, ita ut ei proximus fieret: quod multos etiam in hac uita potuisse, in qua ex fide uiuitur, non negamus. Hoc et illo testimonio confirmatur, quod iste consequenter adiunxit ab eodem Iob dictum: ecce ego proximus sum iudicio meo, et scio quia iustus inueniar. hoc enim est iudicium, de quo alibi dicitur: et educet uelut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum uelut meridiem. denique non dixit: ibi sum, sed: proximus sum. quodsi iudicium suum illud intellegi uoluit, non quo ipse iudicabit, sed quo in fine iudicandus est,