comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedat. ut si habemꝰ aliqd migrandũ
sit. si ꝑdidiniꝰ tacendũ. Unũ oro: nec
tui nmnor dignitate ur̃a uideat᷑ causa
litis mee. Nnte oĩa enĩ nõ debetis ex¬
pactare : ũ pauꝑ magna ꝑdiderim. D
quãtulũ est quod abstulerit m̾ diues
minꝰ ẽ quod reliquit. Et tam̃ quis
indignat᷑ apes formula iundicari cũ
uenenus et flosculi iundicent᷑: Quod
tam̃ iudices ꝙͣqmͣ eu̾sus et ab oĩ spe
tuende pauꝑtatis exilusus. equiore a
nmo tolerarẽ: si cuius in conscius
culpe enã si iustã penã: meritã tam̃
irã tulissem. S circũspicienti oĩa. nich
nͣ obia potest a diuite. nͥ qd̾ uicinus
sũ. Est mͣ pat̾ius iudices agellus sa¬
ne angustus. et pauꝑ ñ intibꝰ consitus
nõ frumentis ferax nõ pasaus letus.
ieume mͦ glebe atq hunulis thimi.
Et nõ late pauꝑi case cirmũecta pos¬
sessio: Uerũ mͥ uel ħ fuit gratissima:
quod nõ fuit digna qmͣ diues cõcupis¬
ceret. In hͦ ego iute mee serreto remotus

Expanded text:
si habemus aliquid, migrandum sit, si perdidimus, tacendum. unum oro, ne cui minor dignitate vestra videatur causa litis meae. ante omnia enim non debetis expectare, uti pauper magna perdiderim. sed quantulum est, quod abstulerit mihi dives, minus est, quod reliquit. et tamen quis indignatur apes formula vindicari, cum venenis etiam flosculi vindicentur? quae tamen, iudices, quamquam eversus et ab omni spe tuendae paupertatis exclusus, aequiore animo omnia tolerarem, si cuius mihi conscius culpae etiamsi iniustam poenam, meritam tamen iram tulissem. sed circumspicienti omnia nihil mihi obici potest a divite, nisi quod vicinus sum. Est mihi paternus, iudices, agellus, sane angustus et pauper, non vitibus consitus, non frumentis ferax, non pascuis laetus; ieiunae modo glebae atque humilis thymi, et non late pauperi casae circumiecta possessio. verum mihi vel hoc fuit gratissima, quod non fuit digna, quam dives concupisceret. in hoc ego vitae meae secreto remotus
Abbreviated transcription (Latin):
filio exoraris ut includas. Net tu
marite. nec tu timueris ne ult̾tis
umbre uanis exagitare terroribus¬
ne ullis imaginibꝰ. Nuic secura
dabit᷑ qmes. Scit ad quã debeat
uenire dimissus. Iuuenis pussie
iuuenis indulgentissime. nũꝙͣ mũ
tue umbra nec manes. si m᷑ uene¬
ficũ pondus et terroribꝰ om̃ibus
uerba grauiora mago paciente dis¬
cusseris. ad me inquit m̃r infelix
ad meas noctes. ad meas lacrimas
ad illos iuuentes mnͥ semꝑ amplex¬
us miserere. ꝓpera. Dcio quid mͣ
nocuent. scio quid me torserit.
fruar et tacebo. Feliciter

Expanded text:
filio exoraris, ut includas. nec tu filio exoraris, ut includas. nec tu marite, nec tu timeris, ne ultricis umbrae vanis exagitere terroribus, ulli imaginibus; huic secura dabitur quies; scit ad quam debeat venire dimissus. 'Iuvenis piissime, iuvenis indulgentissime, numquam matri tuae umbra nec manes, si modo veneficum pondus et terris omnibus verba graviora mago patiente discusseris, ad me,' inquit mater infelix, 'ad tuas noctes, ad meas lacrimas, ad illos viventes mihi semper amplexus, miserere, propera. scio, quid mihi nocuerit, scio, quid me torserit, fruar et tacebo.' Pauper
Abbreviated transcription (Latin):
tam cito credidi. ita nõ ille ad me
ueniret solutus et liber. nõ ad hos
otulos. nõ ad hos ꝓperaret ãplexus
Qñ enĩ me iuuenis ip̃e nisi flentẽ
qn nõ liuid̃ pectus et sanguinan¬
tes iuidit lacertos. qñ nõ erubuit
m̃r fetisse terrorẽ. Arte cluditur ini¬
ser. arte retinet᷑. Quid ius carmi¬
na amplius tibi prestent. Effece¬
cerunt qd repromiserant. Desi¬
ius erubescere iam qd̾ filiũ non
indes. At tn cuiꝰ in leges du suꝑi
manes qz torquent᷑. qui noctur¬
no terribilis ululatu ꝓfindũ spe¬
tus et mnia terrarũ mones. modo
sermentiũ reuosator amimarũ
nũc idẽ crudelis et mexorabilis
custos. aliqn p̃ces et matris admit¬
te. paciscere ꝙͣtilibet totos iugentis
posse census nõ ut labores. nec ut hoe¬
ndũ carmẽ exerceas. sed ut ferrũ tuũ
refigas. ut uerba tua resoluas. Nt
niclul feceris. dimitte tantũ et eno¬
casti. Nicħ ipse crudeliter patri scio
mage facies et inuisũ. si faciliꝰ de

Expanded text:
tam cito credidi; ita non ille ad me tam cito credidi; ita non ille ad me veniret solutus et liber, non ad hos oculos, non ad hos properaret amplexus? quando enim me iuvenis ipse nisi flentem, quando non lividum pectus et sanguinantes vidit lacertos, quando non erubuit matri fecisse maerorem? arte cluditur miser, arte retinetur.' quid vis carmina amplius tibi praestent? effecerunt quod repromiserant: desinis erubescere iam, quod filium non vides. At tu, cuius in leges di superi manesque torquentur, qui nocturno terribilis ululatu profundum specus et ima terrarum moves, modo servientium revocator animarum, nunc idem crudelis et inexorabilis custos, aliquando preces et matris admitte. paciscere quantilibet, totos lugentis posce census, non ut labores, nec ut horridum carmen exerceas, sed ut ferrum tuum refigas, ut verba tua resolvas, ut nihil feceris; dimitte tantum, et evocasti. nihil ipse crudeliter; patri, sciomage, facies et invisum, si facilius de
Abbreviated transcription (Latin):
roris. Quid illa letiꝰ facie. quid illo
blandius uultu. quid magis adu¬
latur oculis. qd possũt iudere liben¬
aus lacrime. Non magis metuen¬
da est ũbra filii ꝙ̃ cadauer. Neces¬
se est ut mors horrida fiat aliena.
Sed alie forsitan animũ imagines
territãt. et tũc inferi uocant᷑ cũ igi¬
noti sũt. Itaq prudenter.si tantũ
ad suos ueniũt. Scel̾atus ille. ille
impius quicũq defunctũ siliũ iudͭ
et memint qd̾ elatus est. Terreba¬
ris in quit et sollicitis noctibus la¬
borabas. Ita ne es marite crudel:
Tu clusisses filiũ etiã si ad te ueni¬
ret. Nec magus ĩquit inclusit ũ¬
bram. sed ꝑsuasiomi tue succurnt
ideoq putas nõ uenire illũ qr nec
qr nec factũ est aliqͥd in quo auo¬
careris hoc ip̃o incipit m̃r sibi gra¬
tulari. Ita nõ tenetur inquit ille.
nõ premitur. nullo carmine. nul¬
lo inclusus est ferro. Remouete gͣ
oĩa et int̾rogabo. Ego aũt scela̾ta

Expanded text:
roris? quid illa laetius facie, quid illo roris? quid illa laetius facie, quid illo blandius vultu, quid magis adulatur oculis, quid possunt videre libentius lacrimae? non magis metuenda est umbra filii quam cadaver, necesse est, ut mors horrida fiat aliena sed alienae forsitan animum imagines territant, et tunc inferi vocantur, cum ignoti sunt; itaque prudenter, si tantum ad suos veniunt. sceleratus ille, ille impius, quicumque defunctum filium vidit et meminit quod elatus est! 'terrebaris,' inquit, 'et sollicitis noctibus laborabas.' itane es, marite, crudelis? tu clusisses filium, etiam si ad te veniret? 'nec magus,' inquit, 'inclusit umbram, sed persuasioni tuae succurrit, ideoque putas non venire illum, quia nec c factum est aliquid, nisi quo avocareris.' hoc ipso incipit mater sibi gratulari. 'ita non tenetur,' inquit, 'ille, non premitur, nullo carmine, nullo inclusus est ferro? removete ergo omnia et interrogabo. ego autem scelerata
Abbreviated transcription (Latin):
fato. sod quociens hũani pectoris
carcerẽ effregerit. et exonerata mor¬
talibus mẽbris leui se igne lustra¬
uerit pete sedes in astra. donet in
alia faca scło pugnante trãsimi¬
grent. dñi prioris corꝑis memi¬
nisse. nn euocatos ꝓdire manes.
m̃ corpus et uultus et qͥcqͣd iide¬
mus acciꝑe. occurrere sius ima¬
gines caras aliqñ et oracła sieri
et nocturius ãmoner p̃ceptis.
sentire quas mittamus inferi¬
as. et honorẽ ꝑcipere tumulorũ.
Nogo cũ filius ꝑit nõne satis est
h cred̾e̾: Tue tñ inquit hoc quieti
p̃stiti ne actonitis agitata t̾rori¬
bus sollicitas semꝑ ageres suspẽ¬
sasq duceres noctes. Ita parri¬
ada cõmune facinus fecisti. et
imputas qd̾ filiũ uidere desiimꝰ
Sõnũ enĩ añ putabamꝰ et placi¬
dũ soporẽ. Crudelis nt̃ in quieta
nũc actonita m̃r est nũc ꝑdidimꝰ
noctes. Umbrã ne tu filii rem for¬
nudolosã rem plenã putasti ẽẽ ter¬

Expanded text:
fato, sed, quotiens humani pectoris fato, sed, quotiens humani pectoris carcerem effregerit et exonerata membris mortalibus levi se igne lustraverit, petere sedes inter astra; donec in alia fata saeculo ~pugnante~ transmigret, diu prioris corporis meminisse. inde evocatos prodire manes, inde corpus et vultus et quicquid videmus accipere, occurrere suis imagines caras, aliquando et oracula fieri et nocturnis admonere praeceptis, sentire, quas mittamus, inferias et honorem percipere tumulorum. rogo, cum filius perit, nonne satius est hoc credere? 'Tuae tamen,' inquit, 'hoc quieti praestiti, ne attonitis agitata terroribus sollicitas semper ageres suspensasque duceres noctes.' ita, parricida, commune facinus fecisti et inputas, quod filium videre desiimus? somnum enim a te petebamus et placidum soporem? crudelis, nunc inquieta, nunc attonita mater est, nunc perdidimus noctes! umbramne tu fili rem formidulosam, rem plenam putasti esse ter
Abbreviated transcription (Latin):
nere sensus. nec tam idi imagi¬
nes hoĩm ꝙͣ cogitari et oculos
luctibꝰ credere. Qd̾ si ita ẽ. magña
qͥd aduocauit. Pessiẽ parentiũ qͣ li¬
beros suos sepeliĩt flere contenti¬
contenti ut obit᷑ abrogo sictis o¬
culis reu̾tant᷑. Negat ad manes.
negat ad ñbras ꝑuenire qd̾ plan¬
gas. affirmat ꝑire lacrimas af¬
firmat ꝑire singultus. O sceleratũ
hoĩem quisquis luget et tunet ne
hoc ꝑdat. uana ergo sapientes ꝑ¬
suasiõe frustrati. qui constare hoĩes
et ꝑfici corꝑis alimentis aĩaq dix¬
erunt. corpus caducũ. fragileter¬
renũ. ut sicca humidis. calida fri¬
gidis. resolutis astricta pugnarẽt.
partim aut doloribꝰ affici. aut no¬
uissimis anus aut senectute dis¬
solui. Aĩam uero flãmei iugoris
ne sumentẽ. sed quo sidera uolãt
et quo sacri torquẽtur ares. inde
uenire uñ rerũ oĩm auctorẽ pa¬
rentẽq spm ducimꝰ. nec ĩterure n ͨ
solui. nec ullo mortalitatis affici

Expanded text:
nere sensus, nec tam videri imaginere sensus, nec tam videri imagines hominum quam cogitari et oculos luctibus credere. quod si ita est, magum ad quid advocavit? pessimi parentium, qui liberos suos sepeliunt flere contenti, ut obiter ab rogo siccis oculis revertantur! negat ad manes, negat ad umbras pertinere quod plangas, adfirmat perire lacrimas, adfirmat perire singultus. o sceleratum hominem, quisquis luget et timet, ne hoc perdat! vana ergo sapientes persuasione frustrati, qui constare homines et perfici corporis elementis animaeque dixerunt; corpus caducum, fragile, terrenum, ut sicca humidis, calida frigidis, resolutis adstricta pugnarent, partim aut doloribus adfici aut novissime annis et senectute dissolvi, animam vero flammei vigoris ne sumentem, sed quo sidera volant et quo sacri torquentur axes, inde venire, unde rerum omnium auctorem parentemque spiritum ducimus, nec interire nec solvi nec ullo mortalitatis adfici
Abbreviated transcription (Latin):
clisus. Qñ domũ fumereus et
squalidus qñ te fruit: Crudelissi¬
me oĩm p̃r de filio tuo malã um¬
brã fecisti. Quas nũt putas ux¬
oris miserrime ẽẽ cogitationes.
qua materna iuscera ꝑsuasione
corqueri. Nũc filius meus illic
um̃ uenire consueuerat iacet
strictus alligatus. ĩpaciens.
Querit᷑ subito terrã grauorẽ
utiqz cũ sentit uenisse noctẽ qn
ũbre feliciores dimittũt᷑ ad ma¬
tres. it uͦ si qͣ inter manes collo¬
quia sũt et ẽẽ credo nõ deest qui
iuueni meo dicat Ꝙͣ uilis
tius fuisti ꝙͣ libenter te ꝑdiderũt
Quid illa m̃r. ad quã ire consue¬
ueras. Nas tibi tathenas. hec ui¬
cula ꝓ merito reddidit: Ita infeli¬
cissima oĩm mulier. et si magꝰ ẽ
recedit hoc ꝑiclitatur. ne filius se
putet uenisse ad iitã. Agit iam
hoc loco uobiscũ maritus. gram¬
us. alcius sapiencius. ut homosi¬
ne dolore. Negat ullos ẽẽ manes
Contendit oĩa ꝑire cũ corpe. nec

Expanded text:
clusus? quando domum tuam funereus et clusus? quando domum tuam funereus et squalidus, quando te terruit? crudelissime omnium pater, de filio tuo malam umbram fecisti! quas nunc putas uxoris miserrimae esse cogitationes, qua materna viscera persuasione torqueri? 'nunc filius meus illic, unde venire consueverat, iacet strictus, alligatus, inpatiens. queritur subito terram graviorem, utique cum sentit venisse noctem, quando umbrae feliciores dimittuntur ad matres. at vero, si qua inter manes colloquia sunt et esse credo, non deest, qui iuveni meo dicat: 'quam vilis tuis fuisti, quam libenter te perdiderunt.' quid? illa mater, ad quam ire consueveras, has tibi catenas, haec vincula pro merito reddidit?' ita infelicissima omnium mulier, et si magus etiam recedat, hoc periclitatur, ne filius se putet venisse ad invitam. Agit iam hoc loco nobiscum maritus gravius, altius, sapientius, ut homo sine dolore; negat ullos esse manes, contendit omnia perire cum corpore, nec
Abbreviated transcription (Latin):
assignandus est inferis. et densiori¬
bus transfuga claudendus ẽ tene¬
bris. Quãto facilius opus erat.
si reuocaret᷑. Mox in ip̃am d̾r in¬
cubuisse ꝓmis urnã. et inter ossa
et inter cineres u̾bra clusisse. Hoc
tñ subm respiciẽs confitebatur re¬
pugnat ũbra. Itaq carminibꝰ nõ
satis credo. Prefigamꝰ om̃e tumu¬
li lacus et multo uiciamus saxa
ferro. Iam bñ habet. expirauit. a¬
liqñ nõ uid̾i. nõ ꝓgredi p̃t. An mẽ¬
ciar. saes ꝓxima nocte Oinẽs me¬
hercule parentes. utiq qui liberos
ꝑdiderũt ire in istos oculos. in ista
ora debebant. Tunc sic filiũ tuũ
clusisti tanꝙͣ nocencentes ad infe¬
ros reuocare soleant aĩe que int̾
languentiũ familiã et tristes pe¬
natiũ morbos uage errantes q
magica sanitate captant᷑: Iaq̃o¬
ne ntã damnatus elisenat. nori¬
um ꝑ sua iuscera exegerat ferrũ
An ex cõsciencia uenena p̃sũpserat
nec recipiebat se nisi carmine in¬

Expanded text:
assignandus est inferis et densioriassignandus est inferis et densioribus transfuga claudendus est tenebris. quanto facilius opus erat, si revocaretur!' mox in ipsam dicitur incubuisse pronus urnam et inter ossa et inter cineres verba clusisse. hoc tamen subinde respiciens confitebatur: 'repugnat umbra, itaque carminibus non satis credo; praefigamus omne tumuli latus et multo vinciamus saxa ferro. iam bene habet, expiravit aliquando, non videri, non progredi potest. an mentiar, scies proxima nocte.' Omnes mehercules parentes, utique qui liberos perdiderunt, ire in istos oculos, in ista ora debebant! tu sic filium tuum clusisti, tamquam nocentes ad inferos revocari soleant animae, quae inter languentium familiam et tristes penatium morbos vagae errantesque magica sanitate captantur. laqueone vitam damnatus eliserat, noxium per sua viscera exegerat ferrum, an ex conscientia venena praesumpserat, nec recipiebat se nisi carmine in
Abbreviated transcription (Latin):
q aere uidebat᷑. Quid inp̃cer scełatis¬
simo patri. Umbrã ꝓbare uoluit
aiserenuĩ iud̾. ut hoc facmꝰ quibus
debetis accipiatis aĩs. maiꝰ parrici¬
dio maiꝰ ꝙ si filii sepulcrũ funditus
eruisset et sacratos morte lapides
eciã cneres et ossa religiose quiestẽ¬
cia fracta sparsisset urua. aduocat᷑
hõ cuiꝰ ars est ire cõtra naturam.
Qui simul ore squalido barbarũ
murmur ĩtonuit. fallere suꝑos.
audire inferos. tremere terras ut
exꝑimẽtis loquentiũ fama est con¬
stiatit iuxta tumulũ miserrimi i¬
uenis mors tercior. Nũt opinor ĩ¬
quit archana mea tenebre adina¬
te me digna nũc om̃e ꝑuiũ num̃
et religio ꝙͣ isti irrogo ꝓpius adesse
succurrite. Mag̾ mͥ laborandũ est
qd̾ cũ sid̾a mũdo reuellũt᷑. cũ iubẽ¬
tur hib̃ni stumiorũ stare decursus
cũ potenciore carminis ueneno
uicti rũpunt᷑ in mea strumenta
serpentes. Custodiendus ẽ iuuenis

Expanded text:
que aere videbatur. quid imprecer sceleratisque aere videbatur. quid imprecer sceleratissimo patri? umbram probare voluit!' Miseremini, iudices, ut hoc facinus, quibus debetis, accipiatis animis, maius parricidio, maius, quam si filii sepulcrum funditus eruisset et sacratos morte lapides, etiam cineres et ossa religiose quiescentia fracta sparsisset urna. advocatur homo, cuius ars est ire contra naturam, qui simul ore squalido barbarum murmur intonuit, pallere superos, audire inferos, tremere terras, ut experimentis loquentium fama est. constitit iuxta tumulum miserrimi iuvenis mors certior: 'nunc,' opinor, inquit, 'arcana mea tenebrae adiuvate me dignae, nunc omne terrenum numen et religio, quam isti inrogo, propius adeste, succurrite. magis mihi laborandum est, quam cum sidera mundo revelluntur, cum iubentur hiberni fluviorum stare decursus, cum potentiore carminis veneno victi rumpuntur in mea strumenta serpentes. custodiendus est iuvenis,
Abbreviated transcription (Latin):
extuli hc̃ rogo ĩposui. ex hocdmeres
et ossa collegi. Di tał est quid habeo
qd̾ lugeã. Perisse filiũ meũ hoc uno
intelligobã. qd̾ illũ nõ poterã et prĩ
ostendere. Confitebor p̾me tñ nec ego
aedidi nocti. et tanꝙͣ uictis mascebar
oculis et erubescebã misera si quies
suisset. Ecce iterũ iuuenis. ecce iam co¬
sed amplexus dabat. Ego senciebã
et recipiebã. Quocienscũq donius
fuerat grato sopore ꝓstrata. aderat
ille quales hũanis se offer̃ oculis ꝓ¬
picu dii. quale letissimũ numẽ est
cũ se patit᷑ indĩ. Dicut omĩs religio
temploꝵ. om̃is religio lutorũ cũ ta¬
cuere mortalia. et ꝓfanis ꝓcul erra¬
uere sedibꝰ totis. solitudine fr̃ni. et
de sius dicitur exire simulacris. ita
iuuenis m̃s noctibꝰ totis agebat
filiũ. et pat̾na domo et penatibus
sius fruebatur placidus et mitis. et
mr̃e ꝓpicins. ut numẽ et deus delabi
sidenbus et uenire de liquido puro¬

Expanded text:
extuli, hunc rogo imposui? ex hoc ego cineres extuli, hunc rogo imposui? ex hoc ego cineres et ossa collegi? si talis est, quid habeo, quod lugeam? perisse filium meum hoc uno intellegebam, quod illum non poteram et patri ostendere. Confitebor, primae tamen nec ego credidi nocti, et tamquam victis irascebar oculis et erubescebam misera, si quies fuisset. ecce iterum iuvenis, ecce iam cosed amplexus dabat. ego sentiebam et recipiebam. quotienscumque domus fuerat grato sopore prostrata, aderat ille, quales humanis se offerunt oculis propitii dii, quale laetissimum numen est, cum se patitur videri. sicut omnis religio templorum, omnis religio lucorum, cum tacuere mortalia et profani procul erravere sedibus totis, solitudine frui et de suis dicitur exire simulacris, ita iuvenis meus noctibus totis agebat filium et paterna domo et penatibus suis fruebatur placidus et mitis et matri propitius; ut numen et deus delabi sideribus et venire de liquido puro
Abbreviated transcription (Latin):
terrogo ante te et ille iudisset. Ita¬
filiũ iuderes et solũ apud tereliqt
ut memmisses qd̾ iuderas. Totũ
tñ illud solaciũ tuũ refer misera si
potes. et pͥmũ confitere simpliciter
an soporis pondus illud et nescie
quietis uanitas fuerit. Apud me
quid̃ satis misera. satis eras m̃r
infelix. eciã si tale sõmiũ ꝑdidisses.
Miserere ĩquit. melius de affectibꝰ
meis sentias. Non ego fatigata
planctibus sensi uenisse noctẽ indẽ
filiũ ꝑuigiles meriustis oculi sed
pͥmũ dũ metuo ñbra ꝓcessit. Subi¬
to ẽ dii boni qd̾ ego gaudiũ ꝙͣ iudi
felicitatẽ. Constitit ante me filius
discussis tenebris. Ita dimitatur
aliqñ. Prosilui ꝓtinus et accessi
uultus. comas. ora ꝓspexi. m̃s erat
Qͣ letũ se ꝙͣ hilarẽ offerebat. quom
ꝑsuadebat mͥ ne crederem morti
Dcelate nescis pr̃ qd̾ similẽ iiuenti
corpus oculi non ĩuemebã quid ig¬
nis egisset. Dubm̃ dicebã. Nt̃ egõ

Expanded text:
terrogo, an te et ille vidisset.' Itaterrogo, an te et ille vidisset.' Itafilium videres, et solum apud te reliquit, ut meminisses, quod videras. totum tamen illud solacium tuum refer, misera, si potes, et primum confitere simpliciter, an soporis pondus illud et nesciae quietis vanitas fuerit. apud me quidem satis misera, satis eras, mater, infelix, etiamsi tale somnium perdidisses. 'miserere,' inquit, 'melius de affectibus meis sentias. non ego fatigata planctibus sensi venisse noctem; videre filium pervigiles meruistis, oculi. sed primum, dum metuo, umbra processit. Subito —dii boni, quod ego gaudium, quam vidi felicitatem?—constitit ante me filius discussis tenebris; ita dimittatur aliquando! prosilui protinus et accessi, vultus, comas, ora perspexi: meus erat. quam laetum se, quam hilarem offerebat, quomodo persuadebat mihi, ne crederem morti! scelerate, nescis, pater, quam similem viventi corpus oculi, non inveniebam, quid ignis egisset. subinde dicebam: hunc ego
Abbreviated transcription (Latin):
et conditus ceteri corporis cuns
et fauilla tũ corpus sumebat in
nocte. sed ad solida iuuẽtus mẽbra
renocatus p̃bebat se mrĩs oculis
qualẽ non crederes recessurũ. Nec
queri de luce poteramꝰ. ꝙͣtũ licebat
aderat. Uidebas eigo mulier ac p̃¬
sencia fruebaris iudebã in quit
et fruebar. Et ad quẽ ꝑtinebat
rogo etiã si decipiebar. Sed qͥd ego
utor testimonio tuo. Mago credo
et iudisse te filiũ et nũt nõ iudere
At tu misera nichil crudelius ex
marito timebas. ꝙͣ ne tibi nõ cre¬
deret. Nemo ĩquit oculis meis
fidẽ detrabat. fili indulgentissime
adolescens iudi te nec semel iudi
Certũ est. fixũ est. eripi non p̃t.
Quatenꝰ ĩpiꝰ pr̃ et h tibi conat᷑¬
auferre conat᷑. ut te uenisse nõ cre¬
dam. Nec illud garrula nec ua¬
na uoce uulgaui. uenire te nulli
indicaui nͥ qui deberet optare ut
hoc posses. Patͣ tantũ tuo patri¬
ignosce decepta confessa sũ. dũ in¬

Expanded text:
et conditus, veteris corporis cinis et conditus, veteris corporis cinis et favilla, tamen corpus sumebat in noctes, et ad solida viventis membra revocatus praebebat se matris oculis qualem non crederes recessurum! nec queri de luce poteramus; quantum licebat, aderat. videbas ergo, mulier, ac praesentia fruebaris? 'videbam', inquit, 'et fruebar, et ad quem pertinebat, rogo, etiamsi decipiebar?' sed quid ego utor testimonio tuo? mago credo et vidisse te filium et nunc non videre. At tu misera nihil crudelius ex marito timebas, quam ne tibi non crederet. 'nemo,' inquit, 'oculis meis fidem detrahat. fili, indulgentissime adolescens, vidi te, nec semel vidi; certum est, fixum est, eripi non potest. quatenus impius pater et hoc tibi auferre conatur, ut te venisse non credam,nec illud garrula nec vana voce vulgavi; venire te nulli indicavi, nisi qui deberet optare, ut hoc posses. patri tantum tuo, patri—ignosce deceptae  ̃confessa sum, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
Post mortẽ te tuã uidi. Si me her¬
cule notas in corꝑe unici uestes sub¬
trahere tẽptares. dicerẽ. Succurre
solacio meo. hec omĩa apud me
filii mei mẽbra sũt. Ego osculabor
amplectar. flebo supͣ. Nõ est rõ for¬
tasse. Ideo quicqͥd rõnem uicit. af¬
fectus est. Nichil est scełatius prudẽ¬
ti orbitate. Ieuia inquit. lema lo¬
quor. Ego filiũ meũ iudebã. Que¬
nã istũ fortuna. q̃ indulserat con¬
dicio nature. Non excludebat ocu¬
los tuos orbitas. Eras iam cõsecuta
m̃r ut iuuenẽ die ab sentẽ putares
Maximã ꝑdidit mors a cerbitatẽ
si possis uidere quẽ amiseris. Bide̾̃
ergo t᷑ contingebat o mulier uultĩ
habitũ. corpus. incessũ. Non crederẽ
nͣ te ꝑdidisse sentires. Tempora gͦ
cũ morte dimiseras et suꝑstite filio
fruebans oĩbus tenebris. Eͣtũ
ꝑdideris hinc estima. hoc t si nõ
contigisset. nõ eras tam ĩprobaut
optares. Aliquis o pietas sepultꝰ

Expanded text:
post mortem te tuam vidi. si meherpost mortem te tuam vidi. si mehercules notas in corpore unici vestes subtrahere temptares, dicerem: succurre solacio meo. haec omnia apud me filii mei membra sunt; ego osculabor, amplectar, flebo supra. non est ratio fortasse; adeo quicquid rationem vincit, affectus est. nihil est sceleratius prudenti orbitate.' 'Levia,' inquit, 'levia loquor; ego filium meum videbam.' quaenam istum fortuna, quae indulserat condicio naturae? non excludebat orbitas oculos tuos, eras iam consecuta, mater, ut iuvenem die absentem putares. maximam perdidit mors acerbitatem, si possis videre quem amiseris. videre ergo tibi contingebat, o mulier, vultum, habitum, corpus, incessum? non crederem, nisi te perdidisse sentires. tempora ergo cum morte diviseras, et superstite filio fruebaris omnibus tenebris. quantum perdideris, hinc aestima: hoc tibi si non contigisset, non eras tam improba, ut optares. aliquis, o pietas, sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
didisti filiũ. nũꝙͣ sic desiderasti ut
uideres. Quid qd̾ eripiusti mrĩ sola¬
ciũ puta uanũ et suꝑnatuũ. Nolo
iudices. nolo corripias. Scires ꝙͣtũ
eẽt hec si tantũdẽ doleres. Res ĩdig¬
mor non est ꝙͣ qd̾ tibi de eo postu¬
las credi qd̾ non indisti. Indulge
sane uane rei ignosce. Libenter se
orbitas decipit. Magnas calamita¬
tes uana rõ sustentat. qd̾ indulgẽt
mala ꝑsuasionibꝰ suis. Quicq̃d ad
miseros ꝑtinet. crudelius eripitur
quo minꝰ est. Clamat itaq clamat
mr infelix. Si mͣ aliquã imaginẽ
filii mei uł ꝑnuli uł iam adulti. ail
nouissimã iuuenis auferres. micerẽ
cũ misera tanꝙͣ corpori manũ. illã
similitudinẽ flens tenerem illos
oculos illã gratissimã faciẽ. et nctꝰ
oris expresso. et ad ũbratos artificis
manu uultus. Sed illũ ꝑdidi m̃
inago. uñ siłitudo. uñ solaciũ. fili.
plus hodie amisi ꝙͣ cũ elatus es.

Expanded text:
didisti filium, numquam sic desiderasti, ut didisti filium, numquam sic desiderasti, ut videres. quid, quod eripuisti matri solacium, puta vanum et supervacuum? nolo iudices, nolo corripias; scires, quantum esset hoc, si tantundem doleres. res indignior non est, quam quod tibi de eo postulas credi, quod non vidisti. indulge sane vanae rei, ignosce; libenter se orbitas decipit. magnas calamitates una ratio sustentat, quod indulgent mala persuasionibus suis. quicquid ad miseros pertinet, crudelius eripitur quo minus est. clamat itaque, clamat mater infelix: 'si mihi aliquam imaginem filii mei vel parvuli vel iam adulti vel novissimam iuvenis auferres, inicerem tamen misera tamquam corpori manum, illam similitudinem flens tenerem, illos oculos, illam gratissimam faciem et risus oris, expressos et adumbratos artificis manu vultus. sed illum perdidi, unde imago, unde similitudo, unde solacium. fili, plus hodie amisi, quam cum elatus es:
Abbreviated transcription (Latin):
et mitia fomenta magnis uulneribꝰ
ãmoueas. Que se adhuc seran pla¬
ga ꝑmittit. in sumo est. Uiri foesitã
quomͦ fortior sexus sit et cõtra dolo¬
rem qd̾ in becilł animꝰ mag̃ pug¬
nat. Itaq totũ istud lugere femineũ
est. et simul orbitas imbecille pectus
ĩuadit. Animus ille qui luctus suos
sequit᷑. incipit indulgenciã sentire
lacrimarũ fidẽ tuã marite. cõuigi
flere liceat. Saciare gemitu. orbita¬
ti ꝑmtte ꝙͣ diu uelit flere. Odipa¬
trem. qui cũ filiũ et ip̃e ꝑdiderit. pu¬
tat nimuis luge̾ matrem. Quid gͦ
querit᷑ inquit. Noc primũ. filium
quomͦ debes scelenare desideras. Mag¬
no aĩo orbꝰ est loquens fuisse mor¬
talẽ. et ĩcerp̃tans nichil suꝑ eẽ post
flãmas flet iuixta latus et plangit
uxor. in siccos oculos habes. Illa to¬
tis noctibꝰ fimebres exercet ululatus
tu graues sõnos et placidã quietem
Pater crudelis pr ĩmenior. qd ius
tibi amplius obiciamꝰ. Ex quo ꝑ¬

Expanded text:
et mitia fomenta magnis vulneribus et mitia fomenta magnis vulneribus admoveas. quae se adhuc secari plaga permittit, in summo est. viri forsitan, quomodo fortior sexus, sic et contra dolorem quam imbecillis animus magis pugnat, itaque totum istud lugere femineum est, et simul orbitas imbelle pectus invadit, animus ille, qui luctus suos sequitur, incipit indulgentiam sentire lacrimarum. fidem tuam, marite, coniugi flere liceat; satiare gemitu orbitatem, permitte, quamdiu velit, flere. odi patrem, qui, cum filium et ipse perdiderit, putat nimis lugere matrem. 'Quid ergo queritur?' inquit; hoc primum: filium non, quomodo debes, scelerate, desideras; magno animo orbus es, loqueris fuisse mortalem et interpretaris nihil superesse post flammas. flet iuxta latus et plangit uxor, tu siccos oculos habes. illa totis noctibus funebres exercet ululatus, tu graves somnos ac placidam quietem. pater crudelis, pater immemor, quid vis tibi amplius obiciamus? ex quo per
Abbreviated transcription (Latin):
pulcris abstracta pateret᷑. certũ pro¬
fecto habetis. non audaciã. neq mi¬
pudentiã. nec uanitatẽ ũꝙͣ q̃relas
habuisse miseroꝵ. Quod uerũ est
quicqd exclamat calamitas. nec ab
infelicibꝰ ficti tenere exeũt gemitus
aulier q̃ sangumãtes ad iudicẽ por¬
rigit lacertos. questisso laniatoq
uultu. q̃ liuidis ꝓfert᷑ uberibꝰ. mag¬
no dolore cogit᷑ ut hoc pocius agat
ut cneres osculet᷑ cõplectat᷑ urnã.
Brais testis q̃rele sue orbitas est
Et añꝙͣ ad genus illate mique ĩui¬
ne uenio. cur marite que ex te filiũ
tem feris adhno alio dolore. tanꝙͣ
par desideria conficiant q̃ de unico
gerit. Non pateris aĩam uacare la¬
crinus sius tu qui sinũ debes. qui col¬
loquia et amplexus. Qͣ misera ẽ q̃
querit᷑ et de solacio suo nõ cõnigis
desiderus large indulget. nichil asꝑe
nichil cõtra uoluntatẽ. habet p̾uile¬
giui suũ m̃r infelix. Molles manus

Expanded text:
pulcris abstracta pateretur, certum propulcris abstracta pateretur, certum profecto habetis non audaciam neque impudentiam nec vanitatem umquam querelas habuisse miserorum. quam verum est quicquid exclamat calamitas, nec ab infelicibus ficti temere exeunt gemitus! mulier, quae sanguinantes ad iudicem porrigit lacertos, quae scisso laniatoque vultu, quae lividis profertur uberibus, magno dolore cogitur, ut hoc potius, agat quam cineres osculetur, quam complectatur urnam. gravis testis querelae suae orbitas est. Et antequam ad genus illatae inique ei iniuriae venio, cur, marite, quae ex te filium tem feris adhuc alio dolore, tamquam parum desideria conficiant, quae de unico gerit; non pateris animam vacare lacrimis suis tu, qui sinum debes, qui colloquia et amplexus. quam misera est, quae queritur et de solacio suo! nunc coniugis desideriis large indulget: nihil aspere, nihil contra voluntatem! habet privilegium suum mater infelix. molles manus
Abbreviated transcription (Latin):
matrone desideria ꝑtulerit. Nõ enĩ
uestes nec aurũ nec ambiciosos q̃rit
ornatus. Contenta ẽ orbitas sordibꝰ
suis. Ac ne pelicis quidẽ dolore com¬
pellit᷑. nec tanta gaudia mariti ĩpa¬
ciencia et muliebri uanitate cõplorat
Sed nec relictũ thorũ desertũq genia¬
lem uelut cõtempta uilitas uxoris
ultscit᷑. Alia longe alia de noctibus
cura est ne timueris quetũq digni¬
tas est magni doloris. Nichil q̃utur
misera ñ par orbitati. nͥ mñ dignũ
qd̾ publicos cõsumiat oculos. qd̾ ig¬
notas quoq exigat lacrimas. Qnͣtã
enĩ a marito acceꝑit ĩiuiriã scire uul¬
tis. Sola m̃ filiũ ꝑdidit. nec p̃t ĩui¬
diã facere morti. Ante itaq ꝙͣ saatis
uid̾ quis dolor u ͤᷤ meror q̃ tanta ĩpa¬
ciencia eruꝑit. nec mulier aliqñdo
dulciũ oblita tenebrarũ. clarũ nitorẽ
publice lucis et diẽ etiã domi ĩuisũ
inforo interq leges notabilis et se¬

Expanded text:
matronae desideria pertulerit? non enim matronae desideria pertulerit? non enim vestes nec aurum nec ambitiosos quaerit ornatus; contenta est orbitas sordibus suis. ac ne pelicis quidem dolore compellitur, nec tacita gaudia mariti impatientia et muliebri vanitate complorat. sed nec relictum torum desertumque genialem velut contempta vilitas uxoris ulciscitur: alia longe, alia de noctibus cura est. ne timueris, quaecumque dignitas es magni doloris; nihil queritur misera nisi par orbitati, nisi matri dignum, quod publicos consumat oculos, quod ignotas quoque exigat lacrimas. quantam enim a marito acceperit iniuriam, scire vultis? sola mater filium perdidit nec potest invidiam facere morti. Ante itaque quam s quis dolor quisve maeror, quae tanta impatientia eruperit, ut mulier aliquando dulcium oblita tenebrarum clarum nitorem publicae lucis et diem etiam domi invisum in foro interque leges notabilis et se
Abbreviated transcription (Latin):
it. non fabulosa uatibꝰ palus mł¬
tũq celebrati curuato igne torrẽ¬
tes. Nec ꝑmeabat. hec oĩa nocte
nũc minus mali pateret᷑. si nõ sen¬
tret. Ille qui nõ uenit. in quẽdã
carterẽ translatus a tumulo. pati
tãꝙͣ reũ corpus aĩam. ferro uero
ac lapidibꝰ artare. et ut solent bel¬
lice robur acciꝑe porte. ip̃am ũbrã
iam cathenis alligare iam cdaustri ᷤ
nõ dico crudele ẽ portentosũ. nefa¬
nũ. utiq si hoc faciat qui sensu¬
rũ filiũ credat. Et nũc illos miser¬
rima mr. in corpus putat et ĩ mẽ¬
bra descendisse mucrones. O mage
sene crudelis. Oin lacrimas arti¬
fex nras uellẽ nõ dedisses tã mag¬
nũ exꝑimentũ. Irascimur tibi.
et blandire necesse est. Dũ daudis
ũbram ĩtelleximus solũ te ẽẽ qͥ pos¬
sis euocare. Lidet᷑ itaq mulier infe¬
lix adignitatis dolore se cedere qd̾ tã
uxorias in forũ q̃relas et tãꝙͣ delicata

Expanded text:
it, non fabulosa vatibus palus muit, non fabulosa vatibus palus multumque celebrati curvato igne torrentes. haec permeabat, haec omnia nocte nunc minus mali pateretur, si non sentiret: ille, qui non venit, in quendam carcerem translatus a tumulo patitutamquam reum corpus animam. ferro vero ac lapidibus artare et, ut solent bellicae robur accipere portae, ipsam umbram iam catenis alligare, iam claustris, non dico crudele, est portentosum, nefarium, utique si hoc faciat, qui sensurum filium credat. et nunc illos miserrima mater in corpus putat et in membra descendisse mucrones. O mage saeve, crudelis, o in lacrimas artifex nostras, vellem non dedisses tam magnum experimentum! irascimur tibi, et blandiri necesse est: dum cludis umbram, intelleximus solum te esse, qui possis evocare. Videtur itaque mulier infelix a dignitatis dolore secedere, quod tamquam uxorias in forum querelas et tamquam delicata
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ uenies. Iam redire debebas
At postꝙͣ alterã terciãq noctẽ de¬
serta uanis questibꝰ duxit. tñ trisi¬
ora. lugnbria. tñ squalide magis
placuere nestes. tũ repetitis sangui¬
nauere planctibꝰ iã cõualescentes
lacerti. Nichil ẽ infelicius mr̃e
que ꝑdidit aliqͥd in filio. postꝙͣ ex¬
tulit. Cũ uero cõꝑit noctes suas
iiuaus ncc̃itatibꝰ magicis excan¬
tato ꝑisse ferro. ꝙͣtũ illa p̃fixũ clau¬
sũq tumiulũ nudis cecidit uberibꝰ
quo fletu sepulcra ꝑfudit. quo gem¬
tu audientẽ forsitan et exire cupiẽ¬
tem frustra nocauit aĩam. O na¬
tura crudelis. plus magũ posse ꝙͣ
matrẽ. Ubi sũt qui acerbas mõr¬
ciũ ncc̃itates et ferrea iuira fatorũ
et ĩuictas nec ullo merore muta¬
biles maniũ leges q̃rebant᷑ ũbra¬
rũ. Filiũ tuũ mulier infelix non ĩ¬
posite inferis clausere terre. nec
spissa ꝑꝑetue noctis caligo cõpescu¬

Expanded text:
quando venies? iam redire debebas.' quando venies? iam redire debebas.' ac postquam alteram tertiamque noctem deserta vanis questibus duxit, tum tristiora lugubria, tum squalidae magis placuere vestes, tum repetitis sanguinavere planctibus iam convalescentes lacerti. nihil est infelicius matre, quae perdidit aliquid in filio, postquam extulit. Cum vero comperit noctes suas iuvenis necessitatibus magicis et cantato perisse ferro, quam tum illa praefixum clausumque tumulum nudis cecidit uberibus, quo fletu sepulcra perfudit, quo gemitu audientem forsitan et exire cupientem frustra vocavit animam! o natura crudelis, plus magum posse quam matrem! ubi sunt, qui acerbas mortium necessitates et ferrea iura fatorum et invictas nec ullo maerore mutabiles inanium leges querebantur umbrarum? filium tuum, mulier infelix, non impositae inferis clusere terrae nec spissa perpetuae noctis caligo compescu
Abbreviated transcription (Latin):
donũ repetit. et maternos t̾ritat᷑
sonmos. Inueni aliqua inueni
unicula uerboꝵ sed arte tota. sed
labore toto. Magna gla tua est. si
retines filiũ. qui redit etiã a morte
ad matrẽ. Noxiũ sepulro circum¬
datur carmẽ. Tũc horrentibꝰ u̾bis
urna p̃cluditur tũc p̾mũ miser
filius mors et ũbra fit. Ite nũc et
putate uana fuisse mrĩs solacia fi¬
liũ ista si cogitationibꝰ et manĩꝑ¬
suasiõẽ iudisset adhuc iuderet. At
que supplicia sustinuit infelix. illa
statim nocte. Iam totã domũ ad
familiã quies pͥma sopiuerat. et
tacentibꝰ tenebris uenerat tẽpus
dulcissimũ mr̃i. Iacebat hec in sõ¬
nis in quieta. cũ diceret. Iam statĩ
apparebit. iã statim ueniet. Nũꝙͣ
tm̃ tardius uenit. Miserã me fili
ꝓxima nocte iã ueneras. Ette iam
medios sid̾a̾ tenẽt cursus. ĩdignor.
miscor. Ita demũ mͥ satisfacies. si
apud patrẽ fusti. Miserã me. iam
maligna mũdus luce cdarescit.

Expanded text:
domum repetit et maternos territat domum repetit et maternos territat somnos. inveni aliqua, inveni vincla verborum, sed arte tota, sed labore toto. magna tua gloria est, si retines filium, qui redit etiam a morte ad matrem.' noxium sepulcro circumdatur carmen. tunc horrentibus verbis urna praecluditur, tunc primum miser filius mors et umbra fit. ite nunc et putate vana fuisse matris solacia; filium ista si cogitationibus et inani persuasione vidisset, adhuc videret. At quae supplicia sustinuit infelix illa statim nocte! iam totam domum ac familiam quies prima sopiverat, et tacentibus tenebris venerat tempus dulcissimum matri. iacebat haec insomnis, inquieta, cum diceret: 'iam statim apparebit, iam statim veniet. numquam tamen tardius venit. miseram me, fili, proxima nocte iam veneras. ecce iam medios sidera tenent cursus; indignor, irascor; ita demum mihi satisfacies, si apud patrem fuisti. miseram me, iam maligna mundus luce clarescit;
Abbreviated transcription (Latin):
ille pollicebat᷑. Nec me fiducia ꝑ¬
didit. ut cõficerer. Rego qͥd tã m̃u¬
liebre. quid tã maternũ sieri potest
Haude inquit marite gaude. filiũ
fortasse nocte ꝓxima uidebis. et for¬
illũ quẽ crudelibꝰ flãmis exussisti.
Ex quo cineres et ossa suꝑsut iune¬
nem iuidebis. et forte eciã die speres.
Ego certe totis noctibꝰ m̃r sũ. indeor
fr̃uor. Iam et narro. Exitũ paterni
affectus q̃ritis. filiũ uidere timuit
Dic magũ ꝓtinus nescia mr̃e. cuiꝰ
horrido munere ĩperiosis q uerbis
dii suꝑi manesq torquẽt᷑ extogitator
iste mortis alterius aduocat. non
ut exorati in anes deducerent᷑. nec
ut euocata nocturmi ᷤ ululatibus
undecũq ñbra ꝓperaret. sed tãꝙͣͣ
parũ sepulan premerẽt᷑. Et tumu¬
lorũ leue pondus ẽẽt. filius ĩquit
meus nõ satis ꝑiit. Adhuc fulgore
siderũ fruit᷑ et nocte nr̃a. Nam cũ
dies occidit. ĩponit morti sue finẽ

Expanded text:
ille pollicebatur. Haec me fiducia pille pollicebatur. Haec me fiducia perdidit, ut confiterer.' rogo, quid tam muliebre, quid tam maternum fieri potest? 'gaude,' inquit, 'marite, gaude; filium fortasse nocte proxima videbis, illum, quem crudelibus flammis exussisti, ex quo cineres et ossa supersunt, iuvenem videbis et forte etiam ~die speres~ ego certe totis noctibus mater sum, video, fruor, iam et narro.' exitum paterni affectus quaeritis? filium videre timuit. Sic magum protinus nescia matre, cuius horrido murmure imperiosisque verbis dii superi manesque torquentur, excogitator iste mortis alterius advocat, non ut exorati manes deducerentur, nec ut evocata nocturnis ululatibus undecumque umbra properaret, sed tamquam parum sepulcra premerent et tumulorum leve pondus esset, 'filius,' inquit, 'meus non satis periit; adhuc fulgore siderum fruitur et nocte nostra. nam cum dies occidit, imponit morti suae finem,
Abbreviated transcription (Latin):
rite ꝑsuasionẽ p̾utas. et uanũ an¬
nu mei lugentis errorem. Quicqͥd ẽ
in filio. plus apud matiẽ fit cũ desi¬
nit. Bis deniq sare quid uxori tue
detraxeris. Ex defuncto filio nõ ha¬
bet aliud qd̾ speret. Iam nox altera
aderat. et p̾mis statim tenebrs p̃sto
filius erat. Non ille ut pͣdie ꝓcul et
tantũ uidendus. sed audacis et ꝓpi¬
us et ad matris manus tanꝙͣ cor¬
pus accedens. Net iam nisi cũ luce
certa. fugatis q sideribꝰ ĩuitus ille
uanescebat ex oculis. multũ resistẽs
sepe respiciens. Et qui se ꝓmutteret
net singula referre nullis inqͥt des¬
tituta sũ tenebris. donee stelerata
tatui. saciabar osculis saciabar ã¬
plexibus. et colloquebar. Et audie¬
bam misera plus ꝑdidi. si nemo
credit. Iam ceꝑam tuã quoq ma¬
rite crudelis agere causã. rogabãq
iuuenẽ ut paternis oculis quoq
letus occurreret. Et tibi ĩgrate di¬
midia nocte cedebã. Iam miser et

Expanded text:
rite, persuasionem putas et vanum anrite, persuasionem putas et vanum anmi mei lugentis errorem? quicquid est in filio, plus apud matrem fit, cum desinit. vis denique scire, quid uxori tuae detraxeris? ex defuncto filio non habet aliud, quod speret. Iam nox altera aderat, et primis statim tenebris praesto filius erat, non ille, ut pridie, procul et tantum videndus, sed audacius et propius et ad matris manus tamquam corpus accedens. nec iam nisi cum luce certa fugatisque sideribus invitus ille vanescebat ex oculis multum resistens, saepe respiciens, et qui se promitterenet singula referre? 'nullis,' inquit, 'destituta sum tenebris, donec scelerata tacui; satiabar osculis, satiabar amplexibus et colloquebar et audiebam. misera plus perdidi, si nemo credit. iam coeperam tuam quoque, marite crudelis, agere causam rogabamque iuvenem, ut paternis oculis quoque laetus occurreret, et tibi, ingrate, dimidia nocte cedebam. iam miser et
Abbreviated transcription (Latin):
de te marite. nichil q̃ror. Satis mag¬
nas dedisse penas. si totis noctibus
mecũ flere uoluisses. Ridisses utiq
nõ quẽad modũ tenues rerũ imagi¬
nes solent cogitacioĩbꝰ. Acciꝑe corpꝰ
cũ uane absenti aĩo cogitaciones
fingunt᷑. sed ip̃m filiũ qualis blan¬
dissimꝰ erat. et si dimittat᷑ udebo.
Subito ante me deductis cõstitit te¬
nebris. nõ ille pallens nec a cerbo lã¬
guore cõsũptus. nec qualis suꝑ ro¬
gos indebat᷑ et flãmas. sed uunidis
et sane pulcer habitu. Nescio ubi
totã reliq̃rat mortẽ. Ilõ igne torride
come. Nec fauilla fumebri nigra fa¬
ces. Nec uix bñ cinere cõposito ũbre
recentis igneus squalor. Prollama¬
ret mr infelix. eciã si talẽ uidere desis¬
set. Primo tantũ stetit. et se ꝑmisit
agnosa. Ego tũc plurimũ stupni
nõ ausa osculũ dare nõ iungere am¬
plexus. Infelix pͥmã ꝑdidi noctem.
dũ timeo ne fugeret. Nanc tu ma¬

Expanded text:
de te, marite, nihil queror; satis magde te, marite, nihil queror; satis magnas dedisti poenas. si totis noctibus mecum flere voluisses, vidisses utique, non quemadmodum tenues rerum imagines solent cogitationibus accipere corpus, cum vanae absenti animo ~cogitationes~ finguntur, sed ipsum filium, qualis blandissimus erat, et, si dimittatur, videbis. subito ante me diductis constitit tenebris, non ille pallens nec acerbo languore consumptus, nec qualis super rogos videbatur et flammas, sed viridis et sane pulcher habitu nescio ubi totam reliquerat mortem: non igne torridae comae nec favilla funebri nigra facies nec vix bene cinere composito umbrae recentis igneus squalor. proclamaret mater infelix, etiamsi talem videre desisset. Primo tantum stetit et se permisit agnosci. ego tunc plurimum stupui; non ausa oscula dare, non iungere amplexus; infelix primam perdidi noctem, dum timeo, ne fugeret. Hanc tu, ma
Abbreviated transcription (Latin):
infelicẽ matrẽ mag̾ penitet. qd se¬
pulcus est. qui poterat reu̾ti. Scitis
ip̃i quo exequiaꝵ die labore extras¬
ta sit. Qmͣdui filiũ tenuerit a lã¬
bentibꝰ flãmis. Unde enĩ speraret
ut postea iuidere cõtingeret. ut ex¬
tra orbitatẽ haberet otulos. Iam
misem magũ querebat. ut ũbra euo¬
caret᷑. Reliqua m̃r infelix tu ad iud̾
referre debebas. et nnisi orbitate nisi la¬
crimis nox mutaret᷑ in gemitus noc¬
tes tuas ꝙͣto melius tuo ore lugeres.
Ego utiũq potero ꝑfemã. saciare mise¬
ra. saciare saltem memoria illius diei
quo exequias unia dicimꝰ. Iam plãc¬
tus inquit lacrimasqz consũpseram.
et tenebras ueluti ꝑꝑetuas uenire gau¬
debam. Iam fatigata ꝓpinquoꝵ offi¬
ua defecerant. iam plangorẽ fami¬
lie aitus sopor iicerat. Rogo ne quis
tam cõtumeliosus sic in matrẽ. ut
per quietẽ contigisse filiũ dicat. An¬
de misere tũc uñ somnus. Nlichil

Expanded text:
infelicem magis matrem paenitet, quod seinfelicem magis matrem paenitet, quod sepultus est, qui poterat reverti. scitis ipsi, quo exequiarum dies labore extracta sit, quamdiu filium tenuerit a lambentibus flammis. unde enim speraret, ut postea videre contingeret, ut extra orbitatem haberet oculos? iam magum misera quaerebat, ut umbra evocaretur. Reliqua, mater infelix, tu ad iudices referre debebas, et, nisi orbitate, nisi lacrimis vox mutaretur in gemitus, noctes tuas quanto melius tuo ore lugeres! ego, utcumque potero, perferam. satiare, misera, satiare saltem memoria diei illius, quo exequias unici duximus. 'iam planctus,' inquit, 'lacrimasque consumpseram et tenebras veluti perpetuas venire gaudebam, iam fatigata propinquorum officia defecerant, iam plangorem familiae altus sopor vicerat. rogo, ne quis tam contumeliosus sit in matrem, ut per quietem contigisse filium dicat; unde miserae tunc, unde somnus? nihil
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplũ mͣ suꝑ ora pallentis in¬
felices lacerabat oculos. nũc sica¬
ta frustra ubera q̃rebat᷑. nũc suꝑsti¬
tem cedebat uterũ. Notabat hec
ille defiaiẽs. mandabatq morti
sue cui ꝑiret Ubi sũt q̃ citombent
stare lacrimas quibꝰ nõ placet a¬
gr̃as matri. Scio et ĩtelligo. cum
inter gementis iacet mediũ cada¬
uer. et cũ omẽs iudet᷑ remisisse cu¬
ras tñ sentit aliquid et intelligit
et inter suos indicat. Moneo te orbi¬
tas moneo effusins fleas. effusius
bra cui nõ apparet iascitur. Iam
gelidi pigri corꝑis sangius omes
in mortẽ scrixerat uenas. et nutan¬
tiũ fulgor ex tremꝰ uanescebat ocu¬
lorũ. et iam desperantibꝰ medicis
crediderat pr. Adhuc tñ spirare ma¬
iri indebat᷑ et quãcũq corꝑis partẽ
oculis misera tepefecenit illo iute ca¬
lorẽ redisse clamabat. Sderat ig¬
nes oderat rogos. reponi corpus
et seruari mẽbra cupiebat. Et nũc

Expanded text:
in exemplum modo super ora pallentis inin exemplum modo super ora pallentis infelices lacerabat oculos, nunc siccata frustra ubera querebatur, nunc superstitem caedebat uterum! notabat haec ille deficiens mandabatque morti suae, cui periret. ubi sunt, qui cito iubent stare lacrimas, quibus non placet lgratiam matri. scio et intellego: cum inter gementis iacet medium cadaver, et cum omnis videtur remisisse curas, tunc sentit aliquid et intellegit et inter suos iudicat. moneo te, orbitas, moneo, effusius fleas, effusius bra cui non apparet, irascitur. Iam gelidi piger corporis sanguis omnis in mortem strinxerat venas, et nutantium fulgor extremus vanescebat oculorum, et iam desperantibus medicis crediderat pater. adhuc tamen spirare matri videbatur, et quamcumque corporis partem osculis misera tepefecerat, illo vitae calorem redisse clamabat. oderat ignes, oderat rogos; reponi corpus et servari membra cupiebat. et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
m̃r ista q̃reret᷑. Igitur uidices nemo
miret᷑ si ad tam crudelẽ ad tam mm¬
mitẽ patrẽ umbra nõ uenit. Scie¬
bat ubi lacrimas. ubi posset ĩueni¬
re singultus. a quo mag desidemt᷑
Nãq isti ferreũ pectus et dura p̃cor¬
dia. nec sũt de orbitate sensus. Qͣd
enĩ in hũamꝰ pr̃e. qͥd ĩuenire trucu¬
lenciꝰ p̃t : Inuidit mr̃i ne filio
frueret᷑. Iet hoc ideo ferit. qr uid̾e̾
functo seruaturus affectũ eciã se¬
pulti pr̃ uideret᷑. tanto magis ef¬
susa m̃r. et suis aut paterins mt¬
bus occurrẽs Hec pallidior ad me
ad uota ꝓ mor. nõ diebꝰ setura nõ
noctibꝰ. Et ille miser intelligebat
ut prompcior ex parentibꝰ et faci¬
lior cẽt affectus. Itaq ab eiꝰ ocuł
ab huiꝰ feyune ceruice pendebat.
et qr longũ est. officia p̃terita debite
pietatis agitare. illo ip̃o languore
quo filius caducũ illud et fragile coe¬
pus amisit. ꝙͣ ꝑdite mulier et usq

Expanded text:
ter ista quereretur. igitur, iudices, nemo ter ista quereretur. igitur, iudices, nemo miretur, si ad tam crudelem, ad tam immitem patrem umbra non venit. sciebat, ubi lacrimas, ubi posset invenire singultus, a quo magis desideraretur. namque isti ferreum pectus et dura praecordia, nec sunt de orbitate sensus. quid enim inhumanius patre, quid inveniri truculentius potest? invidit matri, ne filio frueretur, nec hoc ideo fecit, quia videre functo servaturus affectum etiam sepulti pater videretur. tanto magis effusa mater et suis ac paternis vicibus occurrens: haec pallidior ad metus, ad vota pronior, non diebus secura, non noctibus. et ille miser intellegebat, utri promptior ex parentibus et facilior esset affectus. itaque ab huius osculis, ab huius feminae cervice pendebat. et, quia longum est officia praeterita debitae pietatis agitare, illo ipso languore, quo filius caducum illud et fragile corpus amisit, quam perdite mulier et usque