comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ahcet ⁊ mtiibit rex glle. tolentas diat fallates
portas dẏaboli. subtilitate ꝯpositas que st̾ p̾sump¬
tio ꝑ qm̃ dnĩ se estimauit. ut introeat rex głie qͥ
gredit᷑. isi tulerit a se errorem dẏaboli puaritati¬
one ĩuentũ. ⁊ principes supͣmemorati nõ possint
in unsꝰ dei fidem xpm̃ regem reciꝑe nͥ ꝓiec̾mt a se tͣ¬

Expanded text:
et introibit rex gloriae. tollendas dicit fallaces portas diaboli subtilitate conpositas, quae sunt praesumptio, per quam deum se aestimauit, ut introeat rex gloriae,greditur, nisi tulerit a se errorem diaboli praeuaricatione inuentum, et principes supra memorati non possint in unius dei fidem Christum regem recipere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dei finit ymago ut cegnitõ esꝰ eẽt in t̾ris. Ita pꝰt
naret in fructam. ¶ Unde nõ est absurdũ ut ex no¬
mine eiꝰ plebs ab eo cepta uocabulũ sortiret. S
ne forte pp̃ nomĩ heber scrupulũ patiant᷑. qr ma¬
gis hebreis heber sonat nom̃ quia hebrei durͣ ñ¬
hebrei recognoscãt it̾m ꝙi hebrei .i. ñ heber ei di
hebit ex hac ꝑte hebit ustoriam nͥ is qͥ ꝑordiue
reddita ratione ostendit um eẽ q̃d̾ asserit. Qui eĩ

Expanded text:
dei fuit imago, ut cognitio eius esset in terris, ita post naret in fructum. unde non est absurdum ut ei nomine eius plebs ab eo coepta uocabulum sortiretur. Sed ne forte propter nomen Heber scrupulum patiantur, quia magis Hebreis Heber sonat nomHabraei, recognoscant iterum quia Hebrei, non Heberei dicuhabebit ex hac parte uictoriam, nisi is qui per ordinem reddita ratione ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dñi dicens celum sig̃cauit. Unde in alio psalmo
dicit. Leuaui criios meos ad montes. unde ueni¬
aũt ad ihu naue cum tlũs ei apparus. socus in quo
tu stas t̾ra sancta est. ⁊ iacob. uͥ dm̃n uidit. Hic
est ait domꝰ dei ¶ Et sequit᷑. Innocens manib e
mũdo corde. hũc dicit dignũ eẽ ascend̾e in montem
dñi. ait id ĩ celum aut stare in Roco scõ enri. Di qͥs
m̃ocens fuit oꝑib ⁊ mũdum cor ħeat in causa dei
is fidei. hꝰ eũ pot̾ in celum ascend̾e ⁊ stare i loco scõ

Expanded text:
ergo domini dicens caelum significauit. unde in alio psalmo ergo domini dicens caelum significauit. unde in alio psalmo dicit: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniautem ad Iesu Naue, cum dominus ei apparuisset: et locus, in quo tu stas, terra sancta est, et Iacob, ubi dominum uidit: hic est, ait, domus dei. Et sequitur: innocens manibus et mundus corde. tunc dicit dignum esse ascendere in montem domini, id est in caelum, aut stare in loco sancto eius, si quis innocens fuerit operibus et mundum cor habeat in causa dei, id est fidei. huius modi
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta dei eẽ ꝓpħica oratula docuerũt. Et sequitur
Ir̃e suꝑ maria fun dauit eĩm ħ est qd̾ i alio psal¬
mo sig̾cauit dicens. t̾ram suꝑ aquas tu formasti. Ut
Iussu dei adunata est. t̾ra ⁊ firmata est suꝑ aqͣs. ut et
t̾ra ⁊ qua hrent originis sue ꝓpͥetatem. ¶Unde in reg¬
noꝵ uox est dei dicentis. Nonne aqͣs ego feci. Et tbie¬
tit ⁊ suꝑ flumina fp̾arauit illam. Sic suꝑ flumina
narum fistulas fluitantes p̾staut ei densitatem. ne ee¬
uitꝰ sicta fragilis eẽt ⁊ ĩutilis ad culturã radicib eĩ
nascentiũ uitalem pstant effrm̃ Simłq lccis aridis
siti auxilio st̃ ⁊ ut ꝓfessionẽ sine hona uita ñ ualde
ꝓfic̾e ostend̾et ait. quis ascendet in mõtẽ dm̃. aut qͥs
stabit in loco scõ eiꝰ. ꝓponit qͣis debeat ẽẽ qui deũ crea¬
torem ꝓfitetur n puniendos ostendit. qui sic̾ dixit
dñũ deo abuegant. hii qui confitent᷑ ĩ munes sea pe¬
na scirent ñ eẽ si rette minime u̾sarent.¶Montem

Expanded text:
cuncta dei esse profetica oracula docuerunt. Et sequitur: ipse super maria fundauit eam, hoc est, quod in alio psalmo significauit dicens: terram super aquas tu firmasti. ut iussu dei adunata est terra et firmata est super aquas, ut et terra et aqua haberent originis suae proprietatem. unde in Regnorum uox est dei dicentis: nonne aquas ego feci? Et subiecit: et super flumina praeparauit illam. sic super flumina narum fistulas fluitantes praestant ei densitatem, ne penitus sicca fragilis esset et inutilis ad culturam. radicibus enim nascentium uitalem praestant effectum simulque locis aridis siti auxilio sunt. Et ut professionem sine bona uita non ualde proficere ostenderet, ait: quis ascendet in montem domini aut quis stabit in loco sancto eius? proponit qualis debeat esse qui deum creatorem profitetur, ne, quia puniendos ostendit, qui, sicut dixi, dominium deo abnegant, hi qui confitentur inmunes se a poena scirent non esse, si recte minime uersarentur. montem
Abbreviated transcription (Latin):
dum turitas ierłm maduentu dñ descendet de celo
dignꝰ enit stare uͥ iudicarꝰ est dñs deuiuis ⁊ mortu¬
us qͣ ĩnocens. Impii aũt ⁊ pat̃ores indigni erũt sta¬
re ii loco santto uiditis der qui resurgent impii ad
ꝯditionem pctõres ad penam ¶am si uultũ moy¬
i glificatum descendentis de monte filii isrł ꝑpcc̃i cã
iudere nõ pot̾ant. qnͣto magis ip̃m głie diũ ĩ thro¬
no maiestatis sedentem ꝯscientia delictis obnoxia for¬
midabit aspice: Audiant em̃. ñ noui uos oꝑirii ini¬
quitatis. Et adiecit. qui ñ actipit ni uano aĩam suã
¶Nunc ip̃a gen̾a ꝑccõrum taugit. Primo eñ loco
ħ est Innccens ⁊ mũdũ cor ht. quia forncatione y¬
dolatrie m̃umis est Ipã est enĩ uanitas cui qui seĩ¬
amat aĩam suam subiugat corruptõi. Et sequit᷑.
nͨ urauit ꝓximo suo in dolur. ¶uas causas memo¬
rauit que st̾ prnicipales dei ⁊ ꝓximi. qr qmi i huis y¬

Expanded text:
in adventu Domini descendit de coelo, dignus erit stare ubi judicaturus est Dominus de vivis et mortuis quasi innocens: impii autem et peccatores indigni erunt stare in loco sancto judicii Dei, quia resurgent impii ad perditionem, peccatores ad poenam. Nam si vultum Moysi glorificatum descendentis de monte filii Israel peccati causa uidere non poterant, quanto magis ipsum gloriae dominum in throno maiestatis sedentem conscientia delictis obnoxia formidabit aspicere! audient enim: non noui uos, operarii iniquitatis. Et adiecit: qui non accepit in uano animam suam. nunc ipsa genera peccatorum tangit. primo enim in loco hic est innocens et mundum cor habet, qui a fornicatione idolatriae inmunis est. ipsa est enim uanitas, cui qui se inclinat animam suam subiugat corruptioni. Et sequitur: nec iurauit proximo suo in dolum. duas causas memorauit, quae sunt principales, dei et proximi, quia qui in his i
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ Dñicum diem sig̃tauit diceus. Huic dauid
p̾ma sabb̃i. Cumi enĩ dicit᷑ huic dauid. ad eũ ꝑtuiet
cuiꝰ hic dauid ħt ymagniẽ de quo dicit ꝓpha. ⁊ pu̾r
mens dauid pascit illos. Prima aũt salb̾i pͥmaferia
est ¶ ost sabbatum eñ pͥmꝰ dies dĩtꝰ est. affirman¬
te enũglio ⁊ dicente. pͥma sabbi aũt uenit maria mag¬
dalene ⁊ alt̾a maria ad sepulchrũ ⁊ c̾ Iu diũco gͦ die¬
expon̾etur. aꝑsona dei ⁊ patris mitiũ fecit. ut u̾tatis
satm̃tum ñ sine ordine manifestaret᷑ hommib. Pi

Expanded text:
locuturus dominicum diem significauit dicens: huic Dauid prima sabbati. cum enim dicitur: huic Dauid, ad eum pertinet, cuius hic Dauid habet imaginem, de quo dicit profeta: et puer meus Dauid pasciest. Post sabbatum enim primus dies dominicus est, affirmante Evangelio et dicente, Prima autem sabbati venit Maria Magdalene et altera Maria ad sepulcrum, etc. . In dexponeretur, a persona Dei Patris initium fecit, ut divinitatis sacramentum non sine ordine manifestaretur hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
qr sub dei lege agentes añ tͥbial xp̃i sistendi
st segregati a iustis. ut accepte legis p̾stent rõetu
emĩdandi in quib oꝑam ñ dederũt. ut plus hr̃eut
laudis qmͣ uituꝑationis. Iusti u̾o ulde ꝓpensiores
in ex̾ticio miplende legis ĩuenti remimerandi sũt.
⁊ fubiecit. qm̃ scit dñs uiam iustoꝵ Dos scire
di ᷑ deus qui memores p̾ceptoꝵ eiꝰ bonis oꝑib msi¬
stũt. iusti ut abiecti coronent᷑. hiis aũt qui ĩmemo¬
res eiꝰ circa curam aĩe negligentes st̾. sic dicit. retedite
a me. nescio nos oꝑari miquitatis. Et sequit᷑. Et it̾
impioꝵ ꝑibit. Unde psalmꝰ ceptꝰ ÷. ⁊ t̾minatꝰ ĩ cã
ĩꝑioꝵ tractata ulli alii qmͣ ꝑditoĩ dec̾ent᷑ obnoxii.
Sic̃ enĩ dixi. Idc̾to dr᷑ deus scire iuam iꝰtoꝵ quia in
lege eiꝰ ambulant. It̾ aut̃ impioꝵ qr exͣ dei legẽ ÷¬

Expanded text:
 sub dei lege agentes ante tribunal Christi sistendi sunt segregati a iustis, ut acceptae legis praestent rationem, emendandi in quibus operam non dederunt, ut plus haberent laudis quam uituperationis; iusti uero ualde propensiores in exercitio implendae legis inuenti remunerandi sunt. Et subiecit: quoniam scit dominus uiam iustorum. hos scire dicitur deus, qui memores praeceptorum eius bonis operibus insistunt, ut iusti habiti coronentur. his autem, qui inmemores eius circa curam animae neclegentes sunt, sic dicit: recedite a me; nescio uos, operarii iniquitatis. Et sequitur: et iter impiorum peribit. unde psalmus coeptus est et terminatus, ut causa impiorum tractata nulli alii quam perditioni docerentur obnoxii. sicut enim dixi, idcirco dicitur deus scire uiam iustorum, quia in lege eius ambulant; iter autem impiorum, quia extra dei legem
Abbreviated transcription (Latin):
e mueditabit᷑ die at nocte. anifm e auia laber
an om̃ib illecebris. ⁊ ĩmunis ad biis que der legͥ
adusa st. nceh alust qmͣ in dei lege extitiũ facir sa¬
caũtis filn dei confirmatꝰ In die bonis opibo insi¬
ant ⁊ nocte oionib ¶Sic ẽ enĩ de quo dicrt icat¬
titis cantitoꝵ dͥa tormit ⁊ cor eꝰ ugilat tionde an¬

Expanded text:
e. Manifestum est, quia liber ab omnibus illecebris, et immunis ab iis quae Dei legi adversa sunt, nihil aliud quam in Dei lege exercitium facit, sacramentis Filii Dei confirmatus, in die bonis operibus insistit, et nocte orationibus. Hic est enim de quo dicit in Canticis canticorum, quia dormit et cor eju
Abbreviated transcription (Latin):
congt aut eteami ⁊oꝵ sedem tathedĩ pestilentie appel¬
saro¶  Let eñi sdeo impune erti subi dei noĩe hes
agunt. constat enĩ suas illos causas sub der noise
agersion enũ ⁊ elo d ei het agunt. Eꝯ sibi łceli uolẽ¬
das defende. cum sciamꝰ thore. ⁊ ct a. uiros ꝑ ꝑsũ¬

Expanded text:
congruit etiam eorum sedem cathedram pestilentiae appellare. Nec enim ideo impune erit, quia sub Dei nomine hoc agunt. Constat enim suas illos causas sub Dei nomine agere. Non enim zelo Dei hoc agunt, sed sibi locum volentes defendere: cum sciamus Core
Abbreviated transcription (Latin):
dei legeni ⁊ negantes ñ est unde p̾stent rõnem.
Ut ĩ iudicio int̾rogati. upeͣ legeni sͥ creditam p̾stẽt
causas. Arrogantes gͦ ⁊ rebelles iud̾m ĩuenti ad hoc
resurgent. Ut uideant um eẽ qd̾̃ cred̾e noluerũt
ut ꝑeant. quia dm̃ m̃datem uidicauerũt. ⁊ adiecit.
n pccõres in consilio uistoꝵ. In ħ psalmo tͥa gen̾a

Expanded text:
gem et negantes, non est unde praestent rationem, ut in judicio interrogati juxta legem sibi creditam praestent causas. Arrogantes ergo et rebelles in Deum inventi, ad hoc resurgunt, ut videant verum esse quod credere noluerunt, ut pereant, quia Deum mendacem judicaverunt. Et adjecit: N
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmouet᷑ enĩ animꝰ ad mĩam qnͣdo udet reũ sic
sua confiti pec̃a ut ostendat dolere sͥ qi pͤcauit. C
enĩ ñ dolet irrid̾e̾ uidet᷑ udicem. qr iõ p̾cat᷑ ut e¬
uadat. Int̾mi p̾ea eadem facturꝰ. Et sequit᷑ us¬
q̃quaq inquit laua me ab iniusticia mea ⁊ a delt¬
to meo mũda me. qm̃ multã miẜatõem dei p̾dicat
penitꝰ se mũdari p̾catur. Ut inichil remaneat de

Expanded text:
commouetur enim anicommouetur enim anisua confiteri! peccata, ut ostendat dolere sibi quia peccauit. cui enim non dolet, inridere uidetur iudicem, quia ideo precatur, ut euadat interim postea eadem facturus. Et sequitur: usque quaque, inquit, laua me ab iniustitia mea et a delicto meo munda me. quoniam multam miserationem dei praedicat, penitus se mundari precatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
adutimꝰ remissio continet᷑. Demq lex qͥnqͣgesmo die
data ẽ. a ꝓfeitione enĩ filioꝵ isł i egypto qͣdrage¬
simo octauo die ablui uibent᷑. ut hii duo purificati
t̾t̾io die pati eeñt ad legem acripiendam. Que a¬
blutio quid aliud indicat qmͣ remissionẽ fcãm in
tͥnqͣgesimo die ut purificati legen acciꝑent. ex
quo decetõ p̾titis oblat̾atis actus sui redd̾ent rõem
scd̾m creditam sͥ legem. hat etiam rõne possonẽ emp¬
nr̃am tuã. ¶ S̾ciens rex dauid grauit̾ se pcasse sic
postulat dicens. Miserere mei deus scd̾m mag
dia ignoscit pec̃a. Et adiecit. ⁊ scd̾m młtitudinẽ
miseratõnũ tuaꝵ dele inq̾tatem meã Ut mani¬
festaret acͥ be se deliquisse ꝑcc̃m suũ iniquitatẽ
appellat. quia nuiquitas ñ leue pcc̃m ẽ ¶ Et qui de¬
let iniquitatem ħ ⁊ ũ ĩputat miẜatõe huñdat.
¶Nichil gͦ in causa sua excusare enitit ᷑ ut ñ so¬
lũ aĩmũ sibi uidici nutiget. s ⁊ faciat ꝯdolere.

Expanded text:
o continetur. denique lex quinquagensimo die data est. a profectione enim filiorum Israhel ex Aegypto quadragensimo et octauo die ablui iubentur, ut biduo purificati tertio die parati essent ad legem accipiendam. quae ablutio quid aliud indicat quam remissionem factam in quinquagensimo die, ut purificati legem acciperent, ex quo de cetero praeteritis obliteratis actus sui redderent rationem secundum creditam sibi legem? hac etiam ratione possessionem emnam misericordiam tuam. sciens rex Dauid grauiter se peccasse sic postulat dicens: miserere mei, deus, secundumdia ignoscit peccata. Et adiecit: et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. ut manifestaret acerbe se deliquisse, peccatum suum iniquitatem appellat, quia iniquitas non leue peccatum est, et qui delet iniquitatem, hoc est non inputat, miseratione abundat. nihil ergo in causa sua excusare nititur, ut non solum animum sibi iudicis mitiget, sed et faciat condolere.
Abbreviated transcription (Latin):
tura. tunc udebit illum om̃is oculus. ⁊ psãgẽt
se suꝑ illuni om̃s tͥb t̾re. ⁊ qui illum trutifix̾init
Itar ħi in utroq aduentu ħ continet᷑ quia sol con¬
tenebrabit᷑ islis dieb qui dies ille quo ampliare
solem ⁊ lunam cecinit scͥptura. Ut enĩ int̾cet̾a
p̃saias dicens. Eritts suꝑ oẽm montẽ excelsum ⁊
ĩ ontĩ loco excelso a quo ꝑamibulans in die illa tũ
ꝑierint mustti ⁊ deciderint turres ⁊ erit sum̃e lune
⁊ lumẽ solis. ⁊ lux solis erit septies tm̃ in die cui
sanabit contrictionẽ ppłi sui. ⁊ cet̾um qui dies pot
ntlłigi quo ꝓmifit se dñs sanarẽ ꝯtrictionẽ ppłi s
sui. Hec opmor ẽ dies quẽ pat̾ iołus racharias o

Expanded text:
gent se super illo omnes tribus terrae et qui illum cruci fixerunt. Itaque si in utroque aduentu hoc continetur, quia sol contenebrabitur illis diebus, qui dies ille est, quo ampliari solem et lunam cecinit scriptura? ait enim inter cetera Eseias dicens: eritque super omnem montem excelsum et in omni loco excelso aqua perambulans in die illa, cum perierint multi, cum ceciderint turres. et erit lumen lunae ut lumen solis; et lux solis erit septiens tantum in die, cum sanabit contritionem populi sui et cetera. qui dies potest intellegi, quo promisit se dominus sanare contritionem populi sui? hic, opinor, est dies, quem pater Iohannis Zach
Abbreviated transcription (Latin):
sacdotem ꝑ uoluntatem dat bñdictõem. ¶uerba
eĩ bũdictionis ⁊ natura eiꝰ cũ uolũtate ꝯordant.
totes suꝑ mltos cotidie nom̃ dñi ⁊ u̾ba bñdictioniᷤ
ĩponũt. S in paucis efftũs est. Est it̾m qnͣto me¬
liores se bñdicunt. qmͣuis em̃ quis sanctꝰ sit curuat
tam̃ caput ad bñdictionẽ sumendam. qi ñ ꝓpriũ sa
ẽdotis ÷ s dei ĩuentu heli eñ sacͥdos amiã bñdix̃
⁊ ꝓsetutꝰ effectꝰ est. ũ utiq que m̾ito sac̾dotis sed
ip̾ius anne cuiꝰ mund̾ cor inspexit deus. Igͦ mel¬
chisedeth. nõ ideo melior abrahe dicit᷑ pp̃ solũ offi¬
ciũ saedotisꝰ. s ⁊ natura añponit᷑. illi ut ultͣ hoĩes
intlłigatur.¶ Nullo mͦ enĩ fieri pot̾ ut qui tant
amico dei p̃pomt᷑ ⁊ fideliꝰ que a deo ut amore euis
Qua enĩ iusticia quib oꝑib plus possit m̾eri
qnͣ meruit abraham. nͨ enĩ erat plus qd̃ fac̾et ad

Expanded text:
sacerdotem, per uoluntatem dat benedictionem. uerba enim benedictionis et natura eius cum uoluntate concordant. rdotes super multos cottidie nomen domini et uerba benedictionis inponunt, sed in paucis effectus est, est iterum quando meliores se benedicunt. quamuis enim quia sanctus sit, curuat tamen caput ad benedictionem sumendam, quia non proprium sadotis est, sed Dei inventum. Heli enim sacerdos Annam benedixit, et prosecutus effectus est , non utique merito sacerdotis, sed ipsius Annae, cujus mundum cor inspexit Deus. Igitur Melchisedech non ideo melior Abrahae dicitur propter solum officium sacerdotii: sed et natura anteponitur illi, ut ultra homines intelligatur. Nullo enim modo fieri potest ut qui tanto amico Dei praeponitur, et fideli usque adeo ut amore et tiQua enim justitia, quibus operibus plus posset mereri, quam meruit Abraham? Nec enim erat plus quod faceret ad
Abbreviated transcription (Latin):
chanaan In nouatꝰ enĩ tp̃e nouũ cõstitueret ppłm.
in dei deuocione. Hinc est unde paulus aplus
bebreũ se ex hebreis fatet᷑. ħ enĩ digͥtatis uidebiᷤ.
ẽẽ cognomiẽ ¶Cestimoĩm enĩ ⁊ nobilitas generis
erat ut ex noĩe cognomĩarent᷑ qui młtis modis
deo placu̾at. quiq erat. origo. abnuat᷑. Si ñ ꝯue¬
nit ratõni. spnatur si dispar est ꝯuellat᷑ si alie¬
nũ ẽ a m̾̃itis abrahe ⁊ nos refellam᷑ qiͣ adulato¬
reseiꝰ. Que est hec minnicitia adu̾sus abrahã
que emulatio que iob tractant inimici. ⁊ qui stͥ
hii nͨ qui filii eiꝰ dur̃¶ QQuid est in quo displi¬
cet abraham ut głia hec aliena ab eo putetur. ⁊
quid ẽ qd̾ placeat in heber ut pͥmatum istũ hab̾e
dicat᷑. Cuiꝰ si ꝯu̾satio possit inquiri ĩueniretur
forte ydola coluisset sicut thara ⁊ nathor. ⁊ pat̾ na¬
chor. quos constat ñ longe ab eo fuisse sic̃ testa¬

Expanded text:
Chanaan; innouatus enim ipse nouum constitueret populum Chanaan; innouatus enim ipse nouum constitueret populum in dei deuotione. hinc est unde apostolus Paulus Hebreum se ex Hebreis fatetur; hoc enim dignitatis uidebatur esse cognomen. testimonium enim et nobilitas generis erat, ut ex nomine eius cognominarentur, qui multis modis deo placuerat quique eis erat origo. Abnuatur, si non conuenit rationi; spernatur, si dispar est; conuellatur, si alienum est a meritis Habrahae, et nos refellamur quasi adulatores eius. quae est haec inimicitia aduersus Habraham, quae aemulatio, qua ei obtrectant inimici, et qui sunt hi, nisi qui filii eius dicuntur? quid est in quo displicet Habraham, ut gloria haec aliena ab eo putetur? et quid est quod placeat in Heber, ut primatum istum habere dicatur? cuius si conuersatio possit inquiri, inueniretur forte idola coluisse sicut Thara et Nachor et pater Nachor, quos constat non longe ab eo fuisse, sicut testa
Abbreviated transcription (Latin):
tione natꝰ est abraham. Si gͦ suꝑ abraham uł ip̃e a¬
braham hebreus dictus est. sine dubio hebrei ab heb̾
nũcupant. ¶Si aũt nõ legit᷑ suꝑ abraham dictos he¬
breos. s post abraham ñ iam utiq ex heber. s ab ħã
dicunt. hebrei quippe cum filii abraham abraham¬
isse qui de syria descendisset in chanaã ⁊ młtiplicat᷑
fuisset fidei causa. om̃ib copiis inf̾tur rex ⁊ pphã
appellatꝰ. ⁊ pat̾ multaꝵ gentiũ. qui cum tricentis de¬
cem ⁊ octo iuiris uernaculis suis qnq reges confode¬
rit. quia ñ mangulo hec gesta ⁊ dicta st̃ ut lat̾ent eoᷤᷤ
qui ex seĩe eiꝰ erũt hebreos nũcupauerũt Ord̾is gͦ ⁊
m̃iti fuit abrahe t caput fieret hiis qui tx eo tradu¬
cem hñt. ¶ Dei em̃ uidicio pͥnceps ⁊ origo positꝰ ẽ. in
t̾ra chanaan. ut ex eo geniti alt̾ius eẽtit ⁊ ꝓfessiõis
⁊ ꝯu̾sationis qmͣ fu̾at. ip̃e pͥusqmͣ descendet ĩ t̾rã

Expanded text:
tione natus est Habraham. si ergo super Habraham uel ipse Hatione natus est Habraham. si ergo super Habraham uel ipse Habraham Hebreus dictus est, sine dubio Hebrei ab Heber nuncupantur; si autem non legitur super Habraham dictos Hebreos, sed.post Habraham, non iam utique ex Heber, sed ab Habraham dicuntur Hebrei, quippe cum filii Habrahae primisse, qui de Syria descendisset in Chanaan et multiplicatus fuisset, fidei causa omnibus copiis refertus rex et profeta appellatus et pater multarum gentium, qui cum trecentis decem et octo uiris uernaculis suis quinque reges confoderit, quia non in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent, eos, qui ex semine eius erant, Hebreos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti fuit Habrahae, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. dei enim iudicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti alterius essent et professionis et conuersationis, quam fuerat ipse, priusquam descenderet in terram
Abbreviated transcription (Latin):
udencia quadam in quo uult apparet. De lingua
⁊ unicuiq rei exordiũ causa dat nom̃ acce¬
que sit origo ipũis. Ut nõ absurde noĩari pit.¬
aut subsiste̾ uideatur. S ut nũcupaciorem osten¬
deret que caput intlligatur eẽ ip̃iis noĩe ¶Igͤ ratõ
aĩmus qͣi auriga. ut ꝯcretum ⁊ configatum corpꝰ
mꝰ ⁊ eius noĩe nũcupaui. hoĩes enĩ uocant᷑ ꝓpter
humũ. Unde pat̾ nr̃ fonnsecꝰ origniẽ habet
gitur causa ⁊ ratio facit ut ex nomĩe aliciuꝰ cet̾i
subsistentes sub eodem noĩe appellent᷑. Ipm̃ signi¬
ficantes in se se Qmͣ obrem iudeamꝰ si congrut
sic̃ quidam putant ex heber dictos hebreos. Uide¬
tur enĩ qnͣtum ad nom̃ ꝑtinet. inde huiꝰ nois origo
descend̾e ant̾ior ẽ enĩ heber qmͣ abraham.¶ Q̾si es¬
set uerũ deb̾ent hii qui de tribu heber st̃ post ip̃me¬
odem nom̃ie nũtupari. ¶Ab heber .it. septuna gña¬

Expanded text:
rouidentia quadam in quo uult apparet.. CVIII. DErouidentia quadam in quo uult apparet.. CVIII. DEet uni cuique rei exordium causa dat, quae sit origo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere uideatur, sed ut nuncupatio rem ostenderet, quae caput intellegatur esse ipsius nominis. igitur ratio animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus nuncupamur. homines enim uocamur propter humum, unde pater noster forinsecus originem habet. igitur causa et ratio facit, ut ex nomine alicuius ceteri subsistentes sub eodem nomine appellentur ipsum significantes in sese.. Quam ob rem uideamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebreos. uidetur enim, quantum ad nomen pertinet, inde huius nominis origo descendere; anterior est enim Heber quam Habraham. quod si esset uerum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari; ab Heber enim septima genera
Abbreviated transcription (Latin):
bre ex lumine ortum caꝑe uideantur ¶tan qui fe¬
cit lucem hic mũdũ creauit ⁊ tenebra. Quomͦ
fatiens aqm̃ simł creauit ⁊ f̾ram. ut sic̾ firmit̾ aq̃
t̾ra est ¶ Ita tenebre defectus. luminis Deus aũt so¬
lus est. qui defectum ñ patit᷑. qui cum uͥq sit. ĩ mo
om̃ia intͣ se h̃eat tam p̾clarus ẽ. ut a nullo uidea¬
tur ne si se uolu̾it temꝑare ¶Deni saluator cum
eẽt in corpe ⁊ clausus ñ eẽt tam̃ minime uidebatur
nsi uoluiss Nam utiq qid̾ in monte tͣnffig̾at᷑
ẽ. ⁊ in claritate magna apparuit hoc uł uti latebat
in corpore qd̾ cum uoluit manifestauit ¶¶Nuomo¬
Do gͦ latebat qui clausus nõ erat Nam si cũ corꝑe
clausus hostiis intrauit ad discipulos quẽ ad̾m diui
quia excidit ciuncta dicente apłõ. In ip̃õ enĩ uiuimꝰ
⁊ mouem᷑ ⁊ sumꝰ ¶pẽ tam̃ in nullo ⁊ nͥ in quo uolu¬
erit Minst̾io enĩ quodam uult in omĩb ẽ. ⁊ ꝓ¬

Expanded text:
brae ex lumine ortum capere uideantur, itaque qui febrae ex lumine ortum capere uideantur, itaque qui fecit lucem, hoc modo creauit et tenebras, quo modo faciens aquam simul creauit et terram; ut sicut firmum aquae terra est, ita tenebrae defectus luminis. Deus autem solus eat qui defectum non patitur, qui, cum ubique sit, immo omnia intra se habeat, tam praeclarus est ut a nullo uideatur, nisi se uoluerit temperare. denique saluator, cum esset in corpore et clausus non esset, tamen minime uidebatur, nisi uoluisset. nam utique, quod in monte transfiguratus est et in claritate magna apparuit, hoc ueluti latebat in corpore, quod, cum uoluit, manifestauit. quo modo ergo latebat qui clausus non erat? nam si cum corpore clausis ostiis intrauit ad discipulos, quem ad modum quia excedit cuncta dicente apostolo: in ipso enim uiuimus et mouemur et sumus, ipse tamen in nullo est nisi in quo uoluerit. mysterio enim quodam in omnibus est et p
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ creatas asser̃e ¶Si eiũ lux celestis nature
ẽ ⁊ tenebre t̾rene meptũ utiq ⁊ post tenebras
lucẽ fcãm putare. quia moyse lucem quidem
ftãm. s in qͣ nũc mũdꝰ est ꝑte. ñ qr tũc creata
est dicit quia omĩa spiritalia añ creata sũt qmͣ
carnalia. Ut lux q̃ in suꝑuis erat fieret in sub¬
ĩtis. ut lampas n domo.¶Qua aũt rõne ante
lucẽ tenebre dnrͣ cũ semꝑ post lucẽ iudeant᷑. De¬
niq celestia ⁊ spiritalia lum̃ natura eẽ credunt᷑
t̾rena ⁊ carnalia tenebraꝵ. ut tenebraꝵ natura
poͣ lumĩs subsist̾e uideatur. quia om̃e unũ sũmi¬
tatis est. Nam si requiramꝰ in ip̃o sole tenebras
dep̾hendimꝰ¶ Qnͣdo enĩ iuxͣ illũ fu̾is tam claris¬
simꝰ uidet᷑ ut ꝓspici ũ possit. Si uero int̾uallo cla¬
rissimꝰ quid̃ s ut possit aspici ¶ Si aũt longe mi¬
mis clarissimus. ⁊ quidꝙͥ longius defectus quidam
apparet qui tenebras nũtiat. ⁊ ita ꝑuenit᷑. ut teue¬

Expanded text:
 caelestis natura est et tenebrarum terrena, ineptum utique est post tenebras lucem factam putare, quia Moyses lucem quidem factam, sed in qua nunc mundus est parte, non quia tunc creata est, dicit, quia omnia spiritalia ante creata sunt quam carnalia, ut lux quae in supernis erat fieret in subiectis, ut lampas in domo. qua autem ratione ante lucem tenebrae dicuntur, cum semper post lucem uideantur? denique caelestia et spiritalia lumen natura esse creduntur, terrena et carnalia tenebrarum, ut tenebrarum natura potentia luminis subsistere uideatur, quia omne imum summitatis est. nam si requiramus, in ipso sole tenebras deprehendimus, quando enim, si iuxta illum fueris, tam clarissimus uidetur, ut perspici non possit; si uero in interuallo, clarissimus quidem, sed ut possit aspici; si autem longe, minus clarissimus et quicquid longius defectus quidam apparet, qui tenebras nuntiat, et ita peruenitur. ut tene
Abbreviated transcription (Latin):
ex hat ĩmuitatẽe hita quoꝵdam dcorũ exist̾ent ut
e hc̃et specien ¶et tam̃ deperiret s tota cõ¬
fusa eẽt cet̾is linguisꝰ. Ita em̃ tunc actũ ÷ ne se
hoĩes mellig̾ent ⁊ maiorã auderẽt ¶Cante & tñs
lingue małigunt᷑ extitisse qnͣti ⁊ hoĩes fu̾nt qui
disꝑsi letis in quib ħitarũt unusquis linguã¬
sua iustitut i aut ipã eẽ mimime prtabiet
que sabta e tunc una fuisse ħ suꝑerit. ut de cete¬
ris singuis collecta sit ꝑticidatim ⁊ compagnata
in spem lingne uniꝰ. qua ut̾etur abrahaur udnẽ¬
Nit᷑ iitaꝵ gentũ enit ex mł̃ãs linguis ẜuionẽ
quos memorat liter geneseoᷤ uniꝰ eccis ⁊ ẜnionis
ab orienete migrasse legunt᷑ ⁊ inde itm disꝑsi ado
suꝑ fatiem tre teciꝰ. NIon utiq illit remansit qui
ĩ primitꝰ inigua data remau̾et. ¶ Demeꝵ. u t̾ran
aliqim bt int hoĩes ut t̾re liigue n gentẽ extepti
audeis. quia pͥmo homini data e m padyso: Spiui

Expanded text:
ex hac inmutatione habita quorundam dictorum existerent, ut non haberet speciem nec tamen deperiret, sed tota confusa esset ceteris linguis. ita enim tunc actum est, ne se homines intellegerent et maiora auderent. tantae ergo tunc linguae intelleguntur exstitisse, quanti et homines fuerunt, qui dispersi locis, in quibsuam instituit. Si autem ipsa esse minime putabitur quae scripta est tunc una fuisse, hoc supererit, ut de caeteris linguis collecta sit particulatim, et compaginata in speciem linguae unius qua uteretur Abraham; u gentium erat, ex multis linguis sermonem quos memorat liber Geneseos unius uocis et sermonis, ab oriente migrasse leguntur et inde iterum dispersi a deo super faciem totius terrae, non utique illic remansit. qui in primitus lingua data remaneret. denique neque terram aliquam habet inter homines, ut ceterae linguae, neque gentem exceptis Iudaeis, quia prim
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena s ⁊ ea que celestib usurpata ẽ principe pͥn¬
cipumi sathana. ¶ Quia illic errorem quẽ int̾ se ꝯ¬
spirarunt ut auttore dỹabolo deos se dic̾ent. ⁊ hic
in t̾ra disposuerũt ut ħ error illiꝰ ymago sit. Et
sequit᷑ Quis ÷ iste rex głie: Nesuꝑuatue forte
regem xp̃m głie dic̾e putaret᷑ int̾rogantis pouit ꝑ¬
sonam ⁊ dicentis. Quis est iste rex głie: Ut qͣr
a dmiretur aut doc̾i se uelit. si u̾m ÷ ⁊ ꝯdignũ drẽ¬

Expanded text:
t eam, quae in caelestibus usurpata est principe principum satana, quia illic errorem, quem inter se conspirarunt, ut auctore diabolo deos se dicerent, etiam hic in terra disposuerunt, ut hic error illius imago sit. Et sequitur: quis est iste rex gloriae? ne superuacue forte regem Christum gloriae dicere putaretur, interrogantis ponit personam et dicentis: quis est iste rex gloriae? qui quasi admiretur aut doceri se uelit, si uerum est et condignum d
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Sexto aũt die homo fieret hec res fecit. quia
sexto millesimo anno aduentus xp̃i hoĩem fecit
ne morti eẽt obnoxius. Ut aũt ỹmago dei eẽt hõ.
quia dono dei coymagniari hr̃et filio dei dicente
art. Arbor aũt uite que posita ẽ in ꝑadyso ẏmago
fuit future grẽ dei. que ẽ corpꝰ dm̃. qd̾ qui edit ui¬
uet met̾num¶ ¶Lam arbor scĩe boni ⁊ mali. O
stendit enĩ quid eẽt bonũ quid ue malũ. Illõ
u̾o qd septimo die requieuit ab oꝑib suis hoc
signi fitauit. quia impleto sexto millesimo ãno
m septimo millesimo requiesc̾et cessante iã mũ¬

Expanded text:
erant: sexto autem die homo fieret, haec res fecit, quia erant: sexto autem die homo fieret, haec res fecit, quia sexto millesimo anno aduentus Christi hominem fecit, ne morti esset obnoxius; ut autem imago dei esset homo, quia dono dei coimaginari haberet filio dei dicente . arbor autem uitae, quae posita est in paradiso, imago fuit futurae gratiae dei, quae est corpus domini, quod qui edit, uiuet in aeternum. nam arbor scientiae stendit enim quid esset bonum, quidue malum. illud uero, quod septimo die requieuit ab operibus suis, hoc significauit, quia impleto sexto millesimo anno in septimo millesimo requiesceret cessante iam mun
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ qd̃ dies applłatur aute se ht̃ celum ⁊ t̾ram .i. a
quã ⁊ aridam. Cum aũt ip̃a aqua ⁊ arida ⁊ tenebre
confusa fuissent. facta et̾nitatẽ sibi uindicare nõ
pot̾ant. quia nemo harum statum ⁊ ꝓp̾etatem sibi
ausa est iuindicare. Sol it̾m ⁊ sua cum sint claris¬
simna aute se hñt multa. Ita gͦ ftm̃ ẽ ut pociora pꝰ¬
t̾iora. Ant̾iora aũt infi̾ora. cum se uident incħ hoꝵ
sͣ iundicet et̾nitatem Prefea qi sex dieb opꝰ con¬
sũmatum tociꝰ m̃di etatẽ in sẽ continet. Ut sex dieꝵ
oꝑa sex militũ annoꝵ hrẽnt figurani¶ Quia qpd
unoq scło futurũ erat sex dieꝵ ꝑ ordinẽ oꝑibus
continet᷑. Ut puta quia pͥorib scł̃is tanta cogni¬
tio dei in t̾ris ñ erat futura. sine splendore anf̾iores
diis uid̾entur. Ut aũt ante hoĩem peccora fierent.
quia net̾es nr̃i intulti ⁊ agrestes p̃coꝵ more uicturi

Expanded text:
lumen, quod dies appellatur, ante se habet caelum et terram, id est lumen, quod dies appellatur, ante se habet caelum et terram, id est aquam et aridam. cum autem ipsa aqua et arida et tenebrae confusa fuissent facta, aeternitatem sibi uindicare non poterant, quia nemo harum statum et proprietatem sibi ausa est uindicare. sol iterum et luna cum sint clarissima, ante se habent multa. ita ergo factum est, ut, potiora posteriora, anteriora autem inferiora cum se uident, nihil horum sibi uindicet aetsummatum, totius mundi aetatem in se continet, ut sex dierum opera, sex millium annorum haberent figuram: quia quod unoquoque saeculo futurum erat, sex dierum per ordinem operibus continetur; utputa, quia prioribus saeculis tanta cognitio Dei in terris non erat futura, sine splendore anteriores dies videntur: ut autem ante hominem pecora fierent, quia veteres nostri inculti et agrestes pecorum more victuri
Abbreviated transcription (Latin):
dine. ꝯtineuiꝰ ¶t Iam potuit utiq simł face̾ cũcta
s ratio młtiformis ꝓhibuit ⁊ se positis hiis om̃ib
scͥpture diuine fides hñda est. que dicit ⁊ sepe dicit.
Quia in sex dicit inquit dieb fecit dñs deus tiuuis ce¬
lũ ⁊ t̾ram mare ⁊ om̃ia que in eis. Primo enĩ in loco
sic debuerũt fi̾ ut sentirent ac scirent quia facta st̃.
¶Quͣdo enĩ ñ se om̃ia suuł uiderũt. s unũ hodie
cras alt̾m egnouerũt. Initio se contiñe ñ posse
et̾nitatem suspicari. Ubi se ꝑtib ĩucem recognosc̃
Nam si omĩa simł extitissent ñ eẽt eis sensus in¬
farmitatis. S putarent se nõ cepisse ¶ Que em̃ uer¬
bo dei sbito simł existunt ñ fe fieri sentiũt. nͥ aliud
añ se aliud post se uidendo. ⁊ ne forte illd̾ esd̾ pmũ
factum putet se infectum maiora post se fatta cͥnen¬
Do. hoc credit de se qd̾ uidet malt̾m pociorem. Denq

Expanded text:
dine contuemur. nam potuit utique simul facere cuncta, dine contuemur. nam potuit utique simul facere cuncta, sed ratio multiformis prohibuit et sepositis his omnibus scripturae diuinae fides habenda est, quae dicit et saepe dicit, quia in sex, inquit, diebus fecit dominus deus tuus caelum et terram et mare et omnia quae in eis sunt. primo enim in loco sic debuerunt fieri, ut sentirent ac scirent quia facta sunt. quando enim non se omnia simul uiderunt sed unum hodie, cras alterum, cognouerunt initio se contineri nec posse aeternitatem suspicari, ubi se partibus inuicem recognoscunt. nam si omnia simul exstitissent, non esset eis sensus infirmitatis, sed putarent se non coepisse. quae enim uerbo dei subito simul existunt, non se fieri sentiunt, nisi aliud ante se aliud post se uidendo. et ne forte illud quod primum factum est putet se infectum maiora post se facta cernendo, hoc credit de se quod uidet in alterum potiorem. denique
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Patris enĩ ad filiũ u̾ba st̃ dicentis. faciamꝰ hoĩem ad
ymaginẽ ⁊ siłitudinẽ nr̃am ꝙͣqmͣ in oꝑe utͥusq¬
intlłigat᷑ ꝑsona dicentis ⁊ ob audientis. ħ gͦ yma¬
go dei est. in hoĩem ut unus factus sit qͣi dũs. ex
quo cet̾i oruentur. hũs imꝑiũ dei qiͣ uicarsꝰ eius. qr
om̃is rex dei ħt ymaginẽ. Iõq mulier ñ ẽ facta¬
ad dei ỹmagniẽ. Sic ⁊ eiuĩ diit. ⁊ fecit deus hoĩem
ad ymagniẽ dei fecit eũ. Huic ẽ unde apłus uit
quid̃ ait. ñ debet uelare caput. quia ymago ⁊ głã
dei est. Musier aũt id̾o uelat. quia ñ ẽ gła aũ y¬
mago dei. Simłitudo aũt dei ħ ẽ in hoĩe. ut ficut
ex patre filius. simłr ex hoĩe mulier. In ħ plane
dispar quia hec facta ille u̾o natꝰ⁊. quibdam tam̃
uidet᷑ om̃ia simł dm̃ fecisse. Si em̃ u̾ba inqͥũt fec̃¬
qrͣ nõ omĩa simł fecisse dicatur. Nam hoc hoĩm
tur. Porro aũt magnam ꝓuidenciam ni ħ oꝑe ⁊ or¬

Expanded text:
s. Patris enim ad Filium verba sunt dicentis, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nintellegatur persona, dicentis et obaudientis. haec ergo imago dei est in homine, ut unus factus sit quasi dominus, ex quo ceteri orirentur, habens imperium dei quasi uicarius eius, quia omnis rex dei habet imaginem. ideoque mulier non edicit: et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit eum. hinc est unde apostolus: uir quidem, ait, non debet uelare caput, quia imago et gloria dei est; mulier autem ideo uelat, quia non est gloria aut imago dei. similitudo autem dei haec est in homine, ut, sicut ex patre filius, similiter ex homine mulier, in hoc plane dispar, quia haec facta, ille uero natus est. Quibusdam tamen uidetur omnia simul dominum fecisse. si enim uere non omnia simul fecisse dicatur? nam hic hominum tur. porro autem magnam prouidentiam in hoc opere et or
Abbreviated transcription (Latin):
᷑ sꝑat᷑ futurꝰ dies. ⁊ cum dies dr᷑ spatur futura
nox Cum uͥo officia ħ cessauerint transeũte iñ de
tenebre tantũ dicent᷑ s lum̃. Non em̃ pot̾ dice
nox cum ꝑpetuo sint tenebre n dies cum cctidere
cesai̾it lum̃. Ubi enĩ et̾mtas ẽ cessent ħ noĩa qͥa
cũ mũdo cepunt.¶ Deniq aũqmͣ fux fieret q̃ appel¬

Expanded text:
atur futurus dies et, cum dies dicitur, speratur fore nox. cum uero officia haec cessauerint transeunte mundo, tenebrae tantum dicentur et lumen. non enim potest dici nox, cum perpetuo sint tenebrae, neque dies, cum occidere cessauerit lumen. ubi enim aeternitas est, cessant haec nomina, quia cum mundo coep
Abbreviated transcription (Latin):
ħ hiis audierũt uͥm ẽ qd̾ audierũt an falsum
¶Lec emĩ si uiciosus uerũ dix̾it ñ erit uerũ quia
a uitioso dcm̃ ẽ Cum alia causa sit ꝯu̾sationis
⁊ alia ꝓfessionis t Ioune ꝑsecutor odio xͥani
nõĩs ꝓfessionẽ ꝑsequit᷑ ⁊ ñ ꝯu̾satõne: Primo ĩ
illo sciens ħ ꝓfice religioni cũ ꝯfitem᷑ esse nos xͥ¬
anos. sacrisegus ꝯfitentib nobis tredit qd̾ non
uult audire: quia odit. Cu aũt cũ eĩdem ꝓfes¬
sions sis. ⁊ fignatisli ñ credis confitentib nob
que ipĩ confit᷑is. ¶Si alit̾ nos penatos scires eỹ
tu renatꝰ eẜ. reste ñ credideris ħ nos eẽ qd̾ tu es
Dt qͥd asacrilego ꝑsecutõem patior si ñ ħ sũ qd̾
tues: ⁊dam scħ de me ꝓfiter qͥdͥ tu de me dicᷤ
ꝑserutõem ñ pat̾er. at postremũ mͥ credend̾ ẽ de me
uo tͣ. ¶ Meam enĩ ꝓfessionem q̃rit iudex ñ tuã

Expanded text:
ab his audierunt, uerum est quod audierunt aut falsum? ab his audierunt, uerum est quod audierunt aut falsum? nec enim si uitiosus uerum dixerit, non erit uerum, quia a uitioso dictum est, cum alia causa sit conuersationis et alia professionis. nonne persecutor odio Christiani nominis professionem persequitur, non conuersationem? primo in loco sciens hoc proficere religioni, cum con- fitemur esse nos Christianos, sacrilegus confitentibus nobis credit quod non uult audire, quia odit. tu autem, cum eiusdem professionis sis et signaculi, non credis confitentibus nobis quae ipse confiteris. si aliter nos renatos scires quam tu renatus es, recte non crederes hoc nos esse quod tu es. ut quid a sacrilego persecutionem patior, si non hoc sum quod tu es? nam si hoc de me profiterer, quod tu de me dicis, persecutionem non paterer. ad postremum mihi credendum est de me, non tibi. meam enim professionem quaerit i
Abbreviated transcription (Latin):
qui uera de dõ ꝓfitenti resistis:Lũquid paganꝰ¬
aundiens aliquẽ ỹdola ditentẽ eẽ deos negat paganũ
eẽ. ¶Cur tu negas xp̃ianũ qũe audis u̾ba integre
fidei ꝓfitentẽ cũ iegas. corde credit᷑ ad iusticiam.
¶¶re aũt ꝯfessio fit ad salutẽ: At tu ut ĩmicus
qd̾ ꝑ iracundiam ñ uides deo repaignas. negans hec
ꝯfitentẽ hr̃e salutẽ. ¶Cum dñs dicat. quicũq me
ꝯfessus fu̾it ⁊ ego eũ Nñquid ait si nouaciauꝰ
me fu̾it ꝯfessus. s tu ħ sic astrus. ut tͥ ħ defen¬
dat salutem uͥcumq ap̃ quostũq integ᷑ fu̾it hel
ꝯfessio h̃t salutẽ. Itaq si ꝯfessionis huĩ tradi¬
tõ torrupta ẽ ap̃ nos aut sensus ĩnuitatꝰ recte as¬
cusat Si enĩ hec manet in nobis sic̃ ⁊ inte nos
negando ⁊ te negare uideris. s fidei mĩstros accu¬
sas. Fat uerũ eẽ qmͣuis ꝓbare ñ possis. qui tamẽ

Expanded text:
qui uera de eo qui uera de eo audiens aliquem idola dicentem esse deos, negat paganum esse? Cur tu negas christianum quem audis verba integrae fidei profitentem, cum legas, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem? at tu, ut inimicus, quod per iracundiam non uides, deo repugnas negans haec confitentem habere salutem, cum dominus dicat: quicumque me confessus fuerit, et ego eum. numquid ait: \'si Nouatianus me fuerit confessus\'? sed tu hoc sic adstruis, ut tibi hoc defendat salutem, ubicumque, apud quoscumque integra fuerit haec confessio, habet salutem. itaque si confessionis huius traditio corrupta est apud nos aut sensus inmutatus, recte accusas. si enim haec manet in nobis sicut et in te, nos negando et te negare uideris. Sed fidei ministros accusas; fac uerum esse, quamuis probare non possis. qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ocurrebas cum eo. hinc ẽ unde apłus plebem choũ¬
chioꝵ arguit. pp̃ qd̃ illum qui pidolice uxorẽ pris
hebait ũ corripent aut eintarent ut se em̃e daret di¬
cenłꝰ. Nescitis quia moditũ frumẽtũ totam mas¬
sam cormũpit. Cum enĩ ñ eẽt dux aliquis aut pbo¬
cͥmine etꝰ apłlis arguit. Nec enĩ i hat re accusato¬
re opus erat aut testib publide em̃ nou̾cam suã leco
uxoris hebat ¶Itacẜ a qnͣtũ ad cãm nr̃am ꝑtinet ex¬
posusuiꝰ rẽemr ñ alios cͥminantes. s nos defendentes.
Nouaciani aũt obtestor ꝯscĩam qui nos semꝑ actu¬
sat. Ni sauitos scit eẽ om̃s quos secũ ħt In tantũ
atitẽ irascitur nobis ut ⁊ xp̃iauos nos neget. cum
ti que tu ⁊ ũ dissimilem ẽẽ in uita Quare negas
ñ assentis uera dicenti s negas :̃ Fatenti deũ cõtͣ¬
Ditis ñ rõe s furore ¶Nũqͥd ñ ĩmicꝰ dei uideris.

Expanded text:
oncurrebas cum eo. Hinc est unde apostolus plebem Corinoncurrebas cum eo. Hinc est unde apostolus plebem Corinthiorum arguit, propter quod illum, qui publice uxorem patris habebat, non corriperent aut euitarent, ut se emendaret, dicens: nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? cum enim non esset dux aliquis aut praepocrimini eius apostolus arguit. nec enim in hac re accusatore opus erat aut testibus; publice enim nouercam suam loco uxoris habebat M Itaque, quantum ad causam nostram pertinet, exposuimus rationem non alios criminantes, sed nos defendentes. Nouatiani autem obtestor conscientiam, qui nos semper accusat, si sanctos scit esse omnes quos secum habet. in tantum autem irascitur nobis, ut et Christianos nos neget, cum teri, quae tu, et non dissimilem esse in uita, quare negas non adsentis uera dicenti, sed negas? fatenti deum contradicis non ratione, sed furore. numquid non inimicus dei uideris,
Abbreviated transcription (Latin):
eis quos nouerũt ꝑcc̃ores. qͣi possint ipĩ accusatoreᷤᷤ
eẽ qui st̃ iuidices. ¶Si aũt accusati fui̾nt ⁊ mani¬
festati pot̾unt abiti Nam quis uidex extusãtis
sumat ꝑsonam. ¶Iam si ip̃e dñs uidam passus
est qͣue sciebat furem eẽ. ⁊ ea q̃ mitebant᷑ expor¬
tare. nec eũ qui accusatꝰ ñ est abiecit Hor exẽ¬
ploutis oꝑtet ut eũ abic̾e̾ ñ liceat. qui publice de¬
tectus ñ fu̾it. ¶am n iusto iuro ꝯpetit aliquẽ¬
t̾e. ¶Iudas gͦ cura eẽt int̾ discipulos ꝯtagione su
a ñ eos maculauit dissencientes utiq a furtis
euis ⁊ encharistiam int̾ eos accipiens ñ polluit ĩ¬
nocentes. NLec dñs ei quẽ latronẽ sciebat corpꝰ
suũ denegabat. quia scd̾m apłm. qui indigne su¬
mit gladiũ sibi sumit. ¶ Unde nͦ ab oculis eiꝰ se
adiltit pecatores. ⁊eũ eos polluũt qui ꝯsentiunt
eos malis eorũ. Uñ dem̃ ẽ. Uidebas furem curre ⁊¬

Expanded text:
eis quos norunt peccatores?\' quasi possint ipsi accusatores eis quos norunt peccatores?\' quasi possint ipsi accusatores esse, qui sunt iudices. si autem accusati fuerint et manifestati, poterunt abici. nam quis iudex accusatoris sumat personam? nam si ipse dominus ludam passus est, quem sciebat furem esse et ea quae mittebantur exportare, nec eum qui accusatus non eat abiecit, hoc exemplo uti oportet, ut eum abici non liceat, qui publice detectus non fuerit. nam nec iusto uiro tere . Judas ergo cum esset inter discipulos, contagione sua non eos maculavit, dissentientes utique a furtis ejus; et Eucharistiam inter eos accipiens, non polluit innocentes. Nec Dominus ei quem latronem sciebat, corpus suum denegabat; quia secundum Apostolum, Qui indigne sumit, gladium sibi sumit . Unde nec ab oculis ejus se avertit. Peccatores etenim eos polluunt, qui consentiunt Malis eorum. unde dictum est: uidebas furem et c
Abbreviated transcription (Latin):
turum pec̃ni ħ remuti ꝑ legis u̾ba contendis. Qͦ¬
modo gͦ huiꝰ delisti agendam pnĩam dicis. ñ quia
fallis sic̃ supͣ ostendi. S soles alis dolo fraudẽ
hanc uelle conteg̾e dicens eodem sensu ⁊̃ petrũ apo¬
stolũ dixisse sẏmoni. age ꝑũam ab hac malicia
uenenatam maliciam hoĩs ⁊ ꝑ amarã deco du¬
biuĩ ẽ dedit ꝑensũ ¶ Quis enĩ mortaliũ sit p̃ca¬
uit ut donũ dei pecũa uellet m̾cari: Maliuo¬
lentie gͦ responsum istud datũ ẽ ñ errori ¶ Dec
est enĩ q̃ remediũ ũ h̃t. quia n error ẽ n ꝑ qmͣ ex¬
cuset᷑ uccͣitas. Ut possit ꝑ fletum adueniam ꝑuẽi¬
re Si in tali itat causa aliqui fi̾int ĩuenti hoc
dinis ⁊ mobligatione iniqͥtatis uideo te eẽ. Si gͦ
ĩtam gͣui causa ⁊ q̃ sine remedio uideat᷑ dubie res¬
ponsũ ẽ. Ambignũ ñ est eis qui errore aut ncͣtͣita¬
te aliqͣ in diñ ꝑtant posse remitti si ꝯgruam pñiã
agant. H enĩ ꝯcessum ẽ uiri eccͣstico ab auttore it

Expanded text:
turum, peccatum hoc remitti per legis verba contendis. Quomodo ergo hujus delicti agendam poenitentiam dicis, nisi quia fallis, sicut supra ostendi? Sed soles alio dolo fraudem hanc velle contegstolum dixisse Simoni: age paenitentiam ab hac malitia uenenatam malitiam hominis et peramaram idcirco dubium ei dedit responsum. quis enim mortalium sic peccauit, ut donum dei pecunia uellet mercari? maliuolentiae ergo responsum istud datum est, non errori. haec est enim quae remedium non habet. quia neque error est nequecuset necessitas, ut possit per fletum ad ueniam peruenire. si in tali itaque causa aliqui fuerint inuenti, hoc dinis et in obligatione iniquitatis uideo te esse. si ergo in tam graui causa et quae sine remedio uideatur, dubie responsum est, ambiguum non est eis, qui errore aut necessitate aliqua in deum peccant, posse remitti, si congruam paenitentiam agant. hoc enim concessum est iuri ecclesiastico ab auctore, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tinet sua. ⁊ am ⁊ dn̾s iħt. si in humido ait lig¬
no ħ fatiunt ĩ arido quid fiet. In ligno humido un¬
tam sig̾cauit ⁊ fructũ SSic̃ lignũ gͦ auxeslio decur¬
rentis aq̃ siccitatem ñ patit᷑. Ita ⁊ h qui legi dei stu¬
det accidente temptatõe pͥsidio dei tutꝰ ñ admitit
s acquirit sasutem dicente apło. quia ꝑ tͥbulatões

Expanded text:
tinet sua. Nam et Dominus Jesus. Si in humido, ait, ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? In ligno humido vitam significavit et fructum. Sicut lignum ergo auxilio decurrentis aquae siccitatem non sentit; ita et hic qui legi Dei studet, accedente tentatione, praesidio Dei tutus non amittit, sed acquirit salutem, dicente Apostolo, Quia per multas
Abbreviated transcription (Latin):
medio aquaꝵ conifet firmiam̃tum. sub se ⁊ nfͤ
se ⁊ sup̃. ⁊ cͥta se hñs aqm̃. ut eẽt ꝯcauũ defors t in¬
tra munitũ ne aque nit̾ioris siue ext̾ioris penetrarent
Contanũ eiꝰ ut eẽt qͣi domꝰ mimita atꝙ firmata nt se¬
curi cẽnt hĩtantes inea. ¶Tertio die iussit ꝯgͥgari aqm
q̃ eat sub ceło. loc est int᷑ capacitatem fu mam̃ti icẽ¬
gregationẽ unam. Ut appareret anda que ẽ sra. ⁊ sciũ
est sic¶ Ehausta enĩ satitudine cͥoe fcm̃ ẽ ueuet alue¬
ũ ĩ quo demg̾etur oñis aqua. qͣ erat untͣ firmam̃e¬

Expanded text:
arum consisteret firmamentum sub se et se et supra et circa se habens aquam, ut esset concauum de foris et intra munitum, ne aquae siue exteriores siue interiores . penetrarent concauum eius, ut esset quasi domus munita adque firmata, ut securi essent habitantes in ea. Tertio die iussit congregari aquam quae erat sub caelo, hoc est intra capacitatem firmamenti, in congregationem unam, ut appareret arida, quae est terra, et factum est sic. exhausta enim latitudine terrae factum est uelut alueum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
uesaiiua quib ĩpietatem ꝯtegant ut uidẽtus
fallan a ⁊ on pot eñ sosa mipietas ꝓponi quia
ni iuent emptore. ⁊u lex diaboli est sub se no¬
minet ⁊ horret᷑. sic̃ ueneno admiscet᷑ ꝑ ed̃ lateat
Itan segi omboli q̃tdam iusta ad miscent ⁊ nom̃ ab¬
p̾licaut au̾tatis. s uniꝰ tuiꝰq senfus ÷ indicandus ip
i̾deo alussido aliquid uerũ ostendit. ut fallat. ut tũ
maligna p̾ditat bona putant ¶ Dm̃ catse dr̃a gesti¬
lentie ñ eẽ de dei ordinatione asseueramnꝰ ⁊ eoꝵ qui
pesisentie. ditunꝰ qua eñ ĩconcessa pͥsuitit nreus est
quto mag̃ si ⁊ cortũpat tradifoem eł cui sedem usur¬

Expanded text:
uelamina, quibus impietatem contegant, ut uidentes fallantur. non potest enim sola impietas proponi, quia non inuenit emptorem, et, ubi lex diaboli est, si ipse nominetur, horretur. Sicut ueneno admiscetur per quod lateat, ita et legi diaboli quaedam iusta admiscent et nomen adplicant ueritatis, sed unius cuiusque sensus est iudicandus, quia ideo aliquando aliquid umaligna praedicat, bona putentur. Quoniam cathedram pestilentiae non esse de Dei ordinatione asseveravimus, etiam epestilentiae dicimus. Qui enim inconcessa praesumit, reus est; quanto magis si et corru
Abbreviated transcription (Latin):
t dles ¶ uat eñ hoĩm dicat post aͥnq nceꝰ
uideso te ⁊ nõ post qͥnty dies. ñ segisse r ds memi¬
nimiꝰ alitubi uetem añ diem siguificitã Eam
luriiaria infirmam̃to celi ⁊ luceant suꝑ traru
minare maiꝰ inchoatõem diei. ⁊ limunare muꝰ in

Expanded text:
es videbo te, et non, post quinque dies? Nec legisse nos meminimus alicubi noctem ante diem significatam. Nam luminaria in firmamento coeli, et luceant super terram: luminare majus in inchoationem die
Abbreviated transcription (Latin):
nit pp̃ qd̾ rixa mag̃ bellum ĩminebat armatos
uibet eẽ discipulos ñ ut repugnaret qui ꝑati uo¬
lebat. s ut dixi ⁊ p̾sciũ se huiꝰ rei ⁊ ĩ potestate ha¬
bere passionem suam ostend̾et humiliaret aũt se
unaniȩ salutis causa qd̾ suo soco dicet᷑. Cõueni

Expanded text:
nit, propter quod rixa magis bellum inminebat, armatos nit, propter quod rixa magis bellum inminebat, armatos iubet esse discipulos, non ut repugnaret qui pati uolebat, sed, ut dixi, et praescium se huius rei et in potestate habere passionem suam ostenderet, humiliaret autem se humanae salutis causa, quod suo loco dicetur..