comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo ius hoĩe. ⁊ cum gentili. uł iudeo. quia oĩs
homo ꝓximus ẽ ꝯditione natiuitatis pͥme. ł¬
spe ꝯuersionis om̃is hõ anteqͣm sit xp̃ianus
debet existimari ꝓximus. Non enĩ nosti qͣlis
sit futurus apud deum forte qui modo iudeꝰ
ẽ. uł ꝑaganus uł heretitus ꝑ miscd̾iam dei

Expanded text:
quovis homine, etiam cum gentili vel Judaeo; quia omnis homo proximus conditione primae nativitatis, vel spe conversionis omnis homo antequam sit Christianus debet putari proximus. Si enim nosti qualis sit futurus apud Deum, forte qui modo Judaeus est, vel paganus, vel haereticus, per misericordiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
imitatores diaboli ze¬
lo enĩ ĩuidie sathanas
ydolatriam ĩuenrt.ut
homines negando de
unde male cedet eis
cum ñ fortiores eosĩt
uñ subd̾. Nũquid. for
sumus illo: ut ualẽ
illos peccare dicam qui
comedunt ydolotrta

Expanded text:
imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deuunde male cedet eis, cum non fortiores eo sint. Unde subdit: Nunquid fortiores sumus illo, ut valeamillos peccare dicam qui comedunt idolothyta
Abbreviated transcription (Latin):
absens aũt. quasi dum nontimeo aliquid ma¬
li michi fieri a uobis efido ĩuobis .i. efidenter
ago ĩ uos. aspere noz redarguens. Nogo aitẽ.
hic dicit. unde obsecret

Expanded text:
Absens autem. Quasi dicat: Dum non timeo aliquid mali mihi fieri a vobis, confido in vobis, id est confidenter ago in vos, aspere vos redarguens. Rogo autem. Hic dicit unde obsecret
Abbreviated transcription (Latin):
uocato non merrtis
sicut fuerunt alii dicẽs
ñ meritis sed sorte .i.
diuina electione. Sors
enĩ dicitur gr̃a dei. qͣ¬
sali fci sumus q̃ bñ¬
dicitur sors. quia hoĩs
non est electio. Sed uo¬

Expanded text:
ocatos non meritis, sicut fuerunt alii, dicensn meritis, sed sorte, id est divina electione. Sors enim dicitur Dei grsalvi facti sumus: dicitur sors, quia hominis non est electio, sed vo
Abbreviated transcription (Latin):
ago ut de eo quod lsb̾e
licet dampner ꝓpter¬
alium qui inde aliqͥd
suspicatur impum.
distare ab ydolatra si
.i. edo quid blasphemor
.i. cur cado ĩ blasphemi¬
am imperitoꝵ pro eo
facitis: omĩa

Expanded text:
ago ut de eo quod libere licet damner palium, qui inde aliquod suspicatur impropedistare ab idololatria. edo, quid blasphemor, id est cur cado in blasphemam imperitorum, pro eo facitis, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tum c̃an psalmo. disꝑsit non uni oĩa ꝯferens
S pliib diuidens ⁊ dedit gratis pauꝑib. ñ
diuitib qui possent reddere. ⁊ hec pisticia eius
.i. merces iusticie eius manet in seculum seculi
uel in eternum .i. sine fine. Iustus ẽ qui bona
mundi fine eterm p̾mii cõmuinia repitat. Et
nota qd̾ hoc exemplo ad largiend̾ scĩs ĩuitat. Si
em̃ huiꝰ qui pauꝑib largitur merces magna
est. qntomagis eius qui ministrat scis: pau

Expanded text:
tus dispersit, non uni omnia conferens, sed pluribus dividens, et dedit, gratis pauperibus, non divitibus qui possent reddere. Et haec justitia ejus, id est merces justitiae ejus, manet in saeculum saeculi, vel in aeternum, id est sine fine. Justus est qui bona mundi fine aeterni praemii communia reputat. Et nota quod exemplo hoc ad largiendum sanctis invitat. Si enim hujus qui pauperibus largitur merces magna est, quanto magis ejus qui ministrat sanctis? Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmptus ẽplꝰdare: si
plus hr̃et. Et nota ꝙ
ñ ait dat. s seminãt
quia dare elemosinã
rent: non ꝑdess eis
quia qui ĩnuitꝰ dat
pp̃ p̾sentẽ pudorem
tristicia. aut ex necci
lantis: ñ ut reficiat
uiscera indigentis ⁊
rem ⁊ merctũ perdit.
Quitquid ergo bom
facis: cũ hylaritate

Expanded text:
mptus sit dare plus si plus haberet. Nota quod non ait dat, sed seminat, quia dare eleemosynamrent non prodesset eis. Quia qui invitus dat propter praesentem pudorem,tristitia, aut ex necesslantis, non ut reficiat viscera indigentis, et rem et meritum perdit. Quidquid ergo boni facis cum hilaritate
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ei enim gratumẽ
uotum ꝯtinentie cõ¬
u̾se sunt retro post sa¬
thanam .i. ab excelleñ
piciendo cecideruntez
interierunt. ⁊ id̾o hiꝰ¬

Expanded text:
est. Ei enim gratum esvotum continentiae, conversae sunt retro post Satanam, id est ab excellentipiciendo ceciderunt, et interierunt, et ideo h
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullum offendit
cedunt. nunquid ne-¬
minẽ secunturꝰe si ne¬
minẽ secuntur erra¬
bunt. Secuntur ergo

Expanded text:
qui nullum offendit,cedunt, nunquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uita iħu ñ deficimus ĩ
corrumpatur tamẽ is
qui initus ẽ .i. aĩa mu¬
nita spe fũturt cui nõ
accedit hñanus furor¬
.i. ymago dei renouatꝰ¬

Expanded text:
u tantum non deficimus in corrumpatur, tamen is qui intus est, id est anima munita spe futuri, cui non accedit humanus furorimago Dei, renovat
Abbreviated transcription (Latin):
cutus sum. s p̃phoc di¬
cit selocutum ẽẽ quia
credidit. ⁊ ita duo fecit
quoꝵ alterum alteri
cã extritt. Credidit .s.¬
ꝯfessiõe ẽẽt. ĩ itilis ha¬
bentes inqͣm ⁊ nos ut
illi credimus futurã
tes mala quia sumus
do. iħ̾m a morte. ⁊ nos
suscrtabit. ut simus ĩ
negabant resurronẽ
quoz ⁊ in pͥma epła ar¬
tuet. nõ dito uo nobiscum. sed dito nos uobiscũ
ut ñ inferiores. s pares nob̾sitis si uoluerrus. ⁊
bñ de uobis hoc assero. enim .i. quia omĩa ista fa¬
cimus ꝑ̃p uo. instruendo nr̃o exemplo. tta omĩa
aduo spectant. ut gr̃a dei hũndans in nobis
hũndet ĩ uob̃. ⁊ ꝑ uos in aliis. ⁊ ꝑuos multos
deum głiosum qui a mumere suo nullum uult
ẽẽ alienũ. id̾o apłs omĩa sustinet. ⁊ om̃ib fidelib
p̾dicat. ut ñ pauco ad cenam ꝑdutat dei. cuiꝰ cõ¬
tumelia ẽ si ueniant pauci. Magna enĩ ꝯtume-¬
lia eius ẽ. qui fecit cenam dpulentam. ac inl̾

Expanded text:
cutus sum, sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit; et ita duo fecit, quorum alterum alterius causa exstitit. Credidit, sfessione esset inutilis. Habentes, inquam, et nos, ut illi credimus futuram tes mala, quia sumusm a morte, et nos suscitabit, ut simus in negabant resurrectionem, quos et in prima Epistola aro nos nobiscum, sed nos vobiscum, ut non inferiores, sed pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis hoc assero. Enim, id est quia, omnia ista facimus propter vos instituendos nostro exemplo, ita omnia ad vos spectant, ut gratia Dei abundans, in nobis abundet et per vos in aliis, et per vos multos Deum gloriosum, qui a munere suo nullum vult esse alienum. Ideo Apostolus omnia sustinet, et omnibus fideliter praedicat, ut non paucos ad coenam perducat Dei, cujus contumelia est, si veniant pauci. Magna enim contumelia ejus est qui coenam fecit opulentam, ac multo
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. quia radix ẽ
qui uolunt diuites
ẽẽ ⁊ ñ sunt. Illis aũ
qui iam diurtes sũt¬
aliud dicitur ĩ seq̃n¬

Expanded text:
eniat, quia radix estqui volunt divites et non sunt. Illis autem qui jam divites suntaliud dicitur in seq
Abbreviated transcription (Latin):
si pectoꝵ genera accendantin. Aullum enĩ genꝰ
peccati est: qd̃ aliq̃n non ꝓueniat ex suꝑbia:
nullum qd̾ aliqñ non ꝓueniat ex cupiditatẽ
⁊ est utiq aliquis homo qui ex curpiditate fit
diuitias hr̃e. sequitur. ¶ Iuam cupiditatẽ qui¬

Expanded text:
si peccatorum genera attendantur. Nullum enim genus peccati est quod aliquando non proveniat ex superbia, nullum quod aliquando non proveniat ex cupiditate. Et est utique aliquis homo qui ex cupiditate sit divitias habere. Quam cupiditatem qui
Abbreviated transcription (Latin):
multa. que diuitie
nociuia ꝙ peius est.
⁊ quonocent ostend
teritum corporeum
dix enim generalis
hac ⁊ diabolus cecid̃¬
⁊ pͥmi hoĩes aliqui li¬
bri hñt. radix õĩim
ꝵ ẽ auaricia. que ꝓpriẽ
est amor pecunie. Unde ⁊ in
greco habetur phylangiria. Si ergo auaricia i.¬
habetur in libro que ꝓprie est pecunie amor. cũ
radix oĩum maloꝵ dicatur sp̃es ponitur ꝓ gn̾e
qd̾ est cupiditas. alibi dicit scriptura qd suꝑ¬

Expanded text:
multa, quae divitiae nociva: quod pejus est. Et quomodo nocent ostenditeritum corporum, dix enim generalis Hac et diabolus cecidprimi homines. Aliqui libri habent: Radix omnium est avaritia, quae proprie est amor pecuniae. Unde et in Graeco habetur philargia. Si ergo avaritia habetur in libro, quae proprie est pecuniae amor, cum radix omnium malorum dicatur, species ponitur pro genere quod est cupiditas. Et alibi dicit Scriptura quod sup
Abbreviated transcription (Latin):
bonas in quib ñ uiuant. Intelligend̾ est gͦ¬
hoc de p̾ceptis legalium cerimonialiũ que di¬
cuntur ñ bona. nõ quia mala ẽent. sed qr ñ
bono faciebant. obseruantes scd̃m luteram¬
alĩt econtrario dicinitur accipienda sunt de
dignus erat cui eloquia dei cred̾entur ceteris y¬
dola colentib. Id̾o ⁊̃ quia dehoc ppło nasciturꝰ¬
tib hominũ que erant in illo ppło. sed non ꝑ
omnib. Erant enim ĩ illo ppło tria genera i¬
hõium. s. duri intipientes ⁊ ꝑfecti. his om̃ib
data est lex. s non ꝓ om̃ib. data est duris in
alibi art apłs. ꝓ iusto lex posita ñ est. quia ꝑ
cam nichil iusticie accreuit. legem aũt hic
nata. Lex aũt data est ad domand̾ suꝑbum¬
⁊ ad flagellandum durum. ad ĩstruendum
incipientẽ ad ostensionẽ delicti ⁊ humaneĩ¬
firmitatis. ad manifestationẽ ⁊ testimoniũ

Expanded text:
bonas in quibus non vivent, intelligendum est hoc de praeceptis legalium caeremoniarum, quae dicuntur non bona, non quia mala essent, sed quia bonos non faciebant observantes, secundumautem e contrario dicuntur, accipienda sunt de dignus erat, cui eloquia Dei crederentur, caeteris idola colentibus. Ideo etiam quia de hoc populo nascitureribus hominum qui erant in illo populo, sed non pro omnibus. Erant enim in illo populo tria genera hominum, scilicet duri, insipientes et perfecti. His omnibus data est lex, sed non pro omnibus data est, duris inalibi ait Apostolus: Justo lex posita non est , quia per eam justitiae nil accrevit. Legem autem hic nata. Lex autem data est ad domandum superbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostensionem delicti et humanae infirmitatis, ad manifestationem et testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ftĩsunt inuello .i. in
uerterunt ĩ fugam᷑. mulieres ⁊̃ acceperunt. in
suo uenientes de resurrõne .i. resuscitato ꝑ¬
ta sunt. ⁊ aliis hĩ. temporalis felicitas mõstra¬
tur exhibita. In nouo aũt .t. ñ est tempus ta
gitor. ⁊̃ t̾rene felicitatis que ad uet̾em hoĩem ꝑ¬
tinent. In xp̃o aũt nouo hoĩe nouis noua ꝓmi

Expanded text:
ti sunt in bello, id est in verterunt in fugam. Mulieres etiam acceperunt mortuos suos venientes de resurrectione, id est resuscitatota sunt, et aliis hujusmodi temporalis felicitas monstratur exhibita; in Novo Testamento, non est tempus talgiter etiam terrenae felicitatis quae ad veterem hominem pertinet. In
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. Sic finita lege
non p̾uaricatur qui¬
ad xp̃m transit dumi¬
ssis figuris. Mortua¬
enĩ lege ñ sunt adul¬
teri qui in xp̃o sunt.
ẽẽ fidei adulter est ĩ
utroq. nec ꝓdest ei xp̃c

Expanded text:
iro: sic, finita lege non praevaricatur quiistum transit, dimissis figuris. Mortuenim lege non sunt adulteri qui cum Christo sunt, esse fidei, adulter in utroque, nec prodest ei C
Abbreviated transcription (Latin):
eternam.⁊ hoc cũ me¬
tu amini ⁊ tremore
corporis .i. cum mag¬
no ⁊ manifesto timo
per humilis ẽ ne cadat.
⁊tremore manifesto

Expanded text:
eternam. Et hoc cum metu animi et tremore corporis, id est magno et manifesto timorper humilis est ne cadat, et tremore manifesto.
Abbreviated transcription (Latin):
hũisse requiem ⁊ ñ
aĩam quia etiam qr
ĩadisis aĩa que in
corpore patitur spe futuri quiescit. ñ hũit
lationes. ⁊ intus .i. in aĩo sunt timores. ne
sunt timores. qr difficilius tolerantur qͣm
aꝑte mali. Nilla enim pestis efficatior quã¬

Expanded text:
uisse requiem et non animam, quia etiam in adversis anima, quae in corpore patitur, spe futuri quiescit. Non habuit lationes; et intus, id est in animo sunt timores, ne sunt timores, quia difficilius tolerantur quam aperte mali. Nulla enim pestis efficacior qua
Abbreviated transcription (Latin):
ita ait. Non scripsi ã
ut ita hec ĩme fiant.
a. ut ego accipiam.
Donum ẽ .ni.
.d. non id̾o scripsi ire ac¬
cipiam quia si acciperẽ

Expanded text:
ita ait, non scripsi autut ita haec in me fiant, id est ut ego accipiam. Bonum est enim. re non ideo scripsi ut acipiam, quia si sume
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia michi licent. premiitit hic apłs. qd̾ pꝰtea
plenius acturus est. dicit enĩ qr. sibi licet abhis
sumptus accipere: sicut alii apłi accipiebant a
subditis suis. S qm̃ sciebat pseudo occõnem q̃¬
rere accipiendr: noluit ab hiis acciꝑe. ne cã uẽtris
apłs. omĩa licent. ñ de malis. sed de bonis ĩtelligi
oportet. Quib dam enĩ udetur p̃ꝑ lib̾tatẽ ⁊cessi a¬
bitrii: hoc apłm dixisse. Q. oĩa liceant. sed ñ expe
uxorẽ fr̃s tui. qd si illud ẽẽt᷑ qd̾ illi aiit. debu¬
te dicere licet tibi: sed ñ expedit. Et dñs similit᷑
mulieri chananee ait. Non licet panẽ filiorum
cipere. slam oĩa michi licent. que ⁊ coapłis que
lex naturalis ht: ñ moysi qui młta ꝓ duricia
illius ppłi phibuit. hoc dicit. quia licebat ei sũꝑ

Expanded text:
mnia licent: Praemittit hic Apostolus quod postea plenius acturus est. Dicit enim quod sibi licet ab aliis sumptus accipere, sicut alii apostoli accipiebant a subditis suis. Sed quoniam sciebat pseudo occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventriss, omnia licent, non de malis, sed de bonis intelligi oportet. Quibusdam enim videtur propter libertatem concessi arbitrii hoc Apostolum dixisse, quasi omnia liceant, sed non expeuxorem fratris tui . Quod si illud esset quod illi aiunt, debuit dicere, licet tibi, sed non expedit. Et Dominus similiter mulieri Chananaeae ait: Non licet panem filiorum cipere. Nam omnia mihi licent quae et coapostolis, quae lex naturalis habet, non Mosi qui multa pro duritia i
Abbreviated transcription (Latin):
quib ĩ noticia fiunt plata. Qd si ita ist: ido nõ
nisuillicita ꝑhibentur a dño. ut ea quelicita sũt
⁊ ñ expediunt. ñ legis uniculo sed libera dilectio¬
nis bñficientia. ⁊ ⁊silio caritatis caueantur. hecã
sunt que amplius irrogantur saucio: qui curã¬
dus ad stabulum samaritani illius miseratõe
ꝑductus est. hecñ p̾cipuntur a domino qͣmuis
dño moneantur offerri. ut tanto ĩtelligantur
ẽẽ gratiora: qͣntomagis ostenduntur indebita.
Illicita ergo ꝓhibentur. licita u̾o que ñ expediũt
libere caueantur. Sequitur. Omĩa mͥ licent. ħ
repetit qd̾ dixerat: ut addat quod non dixerat.s.¬

Expanded text:
si ita est, ideo non nisi illicita prohibentur a Domino, ut ea quae licita sunt, et non expediunt, non legis vinculo, sed libera dilectionis beneficentia et consilio charitatis caveantur. Haec sunt quae amplius erogantur saucio, qui curandus ad stabulum Samaritani illius miseratione perductus est. Haec non praecipiuntur a Domino, quamvis Domino moneantur offerri, ut tanto intelligantur esse graviora, quanto magis ostenduntur indebita. Illicita ergo prohibentur, licita vero quae non expediunt libere caveantur. Omnia mihi licent. Hic repetit quod dixerat ut addat quod non dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
rei .po. redigar. qd̾ facerem. si cum offendiculo fr¬
atris manducarẽ. Ita enĩ amore esce frẽm offen¬
alibi dicit. Non manducabo carnẽ in et̾num: ne
fr̃em meum scandalizem. Itẽq alibi. Omĩa qͥd̃
munda sunt: s malũ est hõi qui ꝑ offendicłm

Expanded text:
e redigar; quod facerem, si cum offendiculo fratris manducarem: ita enim amore escae fratrem offenalibi dicit: Non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizem . Itemque alibi: Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum
Abbreviated transcription (Latin):
cantes alio mundos. alio ĩmundo. alii om̃ib¬
duint. Nota qd̾ pot̾ aliquid licere ⁊ non expedire
expedux aũt qd non licet: ñ pot̾. ac ꝑ hoc non oĩa¬
expediũt. Omĩa u̾o illicita: non expediunt. Sĩt
enim oĩs qui xp̃i sanguine redemptus ẽ: homo ẽ.
omne qd̾ ñ expedit: ⁊̃ ñ licet. Ut igitur nter id

Expanded text:
tans alios mundos, alios immundos, eodiunt. Nota quod potest aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non oexpediunt. Omnia vero illicita non expediunt. Sicut enim omnis qui Christi sanguine redemptus est homo est, omne quod non expedit etiam non licet. Ut igitur inter id
Abbreviated transcription (Latin):
michi licent .i. sut̃
liccta. sed tamen ego¬
ñ repetam. quia cum
sim liber. sb̾ potestatẽ¬
nullius redigar hõis¬

Expanded text:
mihi licent, id est licita sunt; sed tamen n repetam, quia cum sim liber, sub potenullius redigar homi
Abbreviated transcription (Latin):
pet quo in tarrtis uiciis arguebat: auctoritatẽ
gũi: a quo accipitur. Maxime cũ ille ꝓmptus
ad dand̾ sit: ut sibi himiliet ppositam. Unde
⁊ dicit. S egosub. nul.po. redi. minuendo lib̾¬
tatẽ meam reprehendendi qd facerem: si sũꝑtꝰ
ab eis acciꝑem. Psendo aũt apłi qui ñ cã religio¬
nis sed q̃stus predicant: nolunt amari ẽe pec¬
cantib. Esca ⁊ c̃ .Q. uere licet michi acciꝑe ne¬
cessario sumptus. quia esca debetur uentri ⁊
uenter escis. S tam̃ non accipiam quia d̃s ⁊ h
uel ita omĩa.li.Q. illi qui p̾dicta u̾itia habent:
ñ possidebunt reg. dei. ⁊ id̾o uitanda sunt. quia
⁊̃ si licerent: fugienda eẽnt. ponatur enĩ ꝙ oĩa¬
michi licent .i. ponat aliquis licere oĩa. non qr
illi liceant: s quia licere quibꝰdam uidentur. id̾o
quia ñ impendent legalia torm̃ta: s ñ omĩa ex

Expanded text:
et, quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem ter argui a quo accipitur: maxime cum ideo promptus ad dandum sit, ut sibi humiliet praepositum. Unde et dicit: Sed ego sub nullius redirtatem meam, reprehendendo quod facerem, si sumptus ab eis susciperem. Pseudo autem apostoli qui non causa religionis, sed quaestus praedicant, nolunt amari esse peccantibus. Esca, etc. Vere licet mihi accipere necessarios sumptus, quia esca debetur ventri, et venter escis; sed non tamen accipiam, quia Deus et huasi dicat: Illi qui praedicta vitia habent, non possidebunt regnum, et ideo vitanda sunt, quia etiam si licerent, fugienda essent. Ponatur enim quod omnia licent, id est ponat aliquis licere omnia, non quia illi liceant, sed quia licere quibusdam videntur ideo quia non impendent legalia tormenta, sed non omnia ex
Abbreviated transcription (Latin):
indignata sit sara.⁊
udit puero simmillu¬
dentes. ⁊ dicit. cice. ⁊c̃.
Quid est hos: Quid
sio deceptionẽ sig̾cabat. illum lusum sara ĩtel
Sicut ⁊ modo plus ꝑsecuntur qui nos illudendo
seducunt. ⁊ sicut sara ĩtellerit lusum illũ: ita
⁊ eccłia ĩtelligit lusum istimi psecutõem.s ed
quid dixit sara: eice ancillam. ⁊ fi. eł. ita qui
ꝑtinent ad agqr ⁊ ysinahel .i. lex ⁊ idei eiesti
sunt ab eccłia ⁊ a gr̃ patris. nec ñ ⁊ heretiti. ⁊
filii eoꝵ om̃s ⁊̃ qui ĩ eccłia terrenam felicitatẽ
querunt a dño: ad huc ad ysmalel ꝑtinc̃t . ipi¬
sunt qui ꝯtradicunt sp̃italib ꝓficientĩo.⁊
detrahunt illis. ⁊ hñt labia mniqua. ⁊ linguas
subdolas. ergoysaccum ysmahele uiuebat .i.
qui ꝑtinent adysaac. inter eo uiuint qui per¬
tinent ad ysmahel. Isti sursum uolunt ascen
sicut isti ꝑtinent ad ysmahel ⁊ ad uetus.⁊. tta
antiqui ueteris.⁊. ministri gr̃am querentes
filii sunt ꝓmissionis ꝑtinentes ad nouum .t.

Expanded text:
indignata sit Sara, vidit pueros simdentes; et dixit: ejice, etc. Quid est hoc? Quid sio deceptionem significabat; illum lusum Sara intellSic et modo plus persequuntur qui nos illudendo seducunt. Et sicut Sara intellexit lusum illum, ita et Ecclesia intelligit lusum istum persecutionem. Sed quid dixit Sara? Ejice ancillam et filium ejus; ita qui pertinent ad Agar et Ismael, id est lex et Judaei ejecti sunt ab Ecclesia et a gratia Patris, necnon et haeretici et filii eorum. Omnes etiam qui in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Domino, adhuc ad Ismaelem pertinent. Ipsunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua, et linguas subdolas. Ergo Isaac cum Ismaele vivebat, id est qui pertinent ad Isaac inter eos vivunt qui pertinent ad Ismael. Isti sursum nolunt ascendsicut isti pertinent ad Ismael et ad vetus Testaantiqui veteris Testamenti ministri gratiam quaerentes, filii sunt promissionis pertinentes ad novum Test
Abbreviated transcription (Latin):
talis corona seruatur. igitur ego sit .i. tam legi¬
trime oꝑando curro non quasi inincertũ .i. ut
sim incertus de premio. In ĩcertum currit qui
talia factt ut ex quibꝰdam sꝑare. ex aliis possit
desꝑare. hoc aũt se ñ fecisse dicit apłs in quo po¬
uit se aliis ĩ exemplum. Sequitur. Sic pugno
contra hostes ñ qͣi aer¬

Expanded text:
talis corona servatur, igitur ego sic, id est tam legitime operando, curro, non quasi in incertum, id est ut sim incertus de praemio. In incertum currit, qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se aliis in exemplum. Sic pugno, contra hostes, non quasi aer
Abbreviated transcription (Latin):
u̾lu declarat dicens. Non legistis quia qui fec̃
ab inicio masculũ. ⁊ fe. fecit eos ⁊ dixit. p̃p hoc re¬
linquet hõ. pa. ⁊ c̃. Ut scias ꝑ extasim soporis que
p̾cessit ĩ adam ĩ qua angelice curie interfuit. in¬
gressus ĩ scuariũ dei. ut ĩtellig̾et ĩ nouissima.
hoe enĩ eum diuinits tanqͣm ꝓpħam dicere po
ꝯiecturis nr̃is aliquid ausi ditere uideamur. sub¬
dit. ⁊ exponit. Sacram̃tũ hoc. mag. ẽ. ⁊ ne aliqͥs
putaret ĩ uiro ẽẽ ⁊ uxore scd̃m utrinsq naturat
serus copulatõem corporalẽq mixturam addit¬

Expanded text:
ui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos, et dixit, propter hoc relinquet homo, etc. . Ut scias per exstasim soporis qui praecessit in Adam, in qua angelice interfuit, ingressus in sanctuarium Dei ut intelligeret in novissima, hoc eum divinitus tanquam prophetam dicere poecturis nostris aliquid ausi dicere videamur, subdit et exponit: Sacramentum hoc magnum est. Et ne aliquis putaret in viro esse et uxore secundum utriusque naturalis sexus copulat
Abbreviated transcription (Latin):
tus ita xp̃c est caput ⁊ corpus tanqm ĩtege
um. quia ⁊ femina de uiro fcã est.⁊ ad uiri
ꝑtinet. ita ⁊ xp̃c ut eẽmus unũ cum illo cap̃
eua. moritur xp̃c: ut fiat eccłia. dormienti
ade fit eua delatere. mortuo xp̃o lancea ꝑcuti¬
tur latus ut ꝓfluant sacrañrta: quib for¬
metur eccł̃ia. Relinquit ergo xp̃c patrẽ qr¬

Expanded text:
corpus tanquam integer vir, quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet, ita Christus ut essemus unum cum illo caputEva, moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormiendo Adam fit Eva de latere, mortuo Christo lancea percutitur latus ut profluant sacramenta quibus formetur Ecclesia. Reliquit ergo, Christus Patrem, q
Abbreviated transcription (Latin):
se exultare debere. non qͣi arrogando sibi tanqͣ
de sua uirtirte fidutiam ꝑmanendi. unde. ser¬
uite domino ĩtimore. ⁊ c̃. ⁊ alibi. non alta sa¬
pientes. Quãuis ergo ip̃a mors carnis de pecc̃o
primi hõis originaliter uenerit tam̃ bonus eiꝰ
usus głiosissimo martyres fecit. id̾o ñ solum
minũ quamquã de pectoꝵ ⁊ maxime de origi¬
nalis pectati merttis ueniant. quo fc̃a est. et
ip̃a urta uniculo mortis obstricta. cum etiã re¬
mussis pectĩs remanere debueruit ut haberet
homo cum quib ꝓ u̾itate certaret. ⁊ uñ exer¬
cetur nirtus fidelsum ut nouus homo int̾ hec
merinrt ista urta dampnata sapiertt tolans
⁊ quia finietur prudenter gratulans. ꝓsunt
gͥ ista mala que fideles pie ꝑferuit. uł ad emen¬
positum subdit. Han¬

Expanded text:
se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi. Unde: Servite Domino in timore, etc. , et alibi: Non alta sapientes . Quamvis ergo ipsa mors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos martyres fecit. Ideoque non solumminum quanquam de peccatorum et maxime de originalis peccati meritis veniant, quo facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen etiam remissis peccatis remanere debuerunt, ut haberet homo cum quibus pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium, ut novus homo inter haecmeruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans. Prosunt igitur ista mala, quae fideles pie perferunt, vel ad demepositum, subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
sed intimo cordis. uñ
b. ⁊ uere doleo quia adeo qd̾ oꝑtabam ego ipse
.i. si fieri poss uellem ad horam ut in hac uita
non posse seꝑari a xp̃o. tam̃ aftectum ⁊ dilectio¬
nẽ circa illo ostendit. de quib młta preconia

Expanded text:
sed intimo corde. Unde bus, et vere doleo, quia adeo, quod, optabam ego ipset si fieri posset, vellem ad horam, vel in hac vita, non posse separari a Christo tamen affectum et dilectionem circa illos ostendit, de quibus multa praeconia
Abbreviated transcription (Latin):
dib nĩs ꝑsp̃m. s Caritas aũt dei dicta est diffũ¬
di incordib nr̃is. non qua no ip̃e diligit. sed qͣ
no facit dilestores suos. sicut iusticia dei dicitur
qua no iusti eius munere efficimur. ⁊ domini
Duo enĩtimores hic insunantur. unus qui ẽ
ĩ ꝑfecta caritate .s. timor castus. alter qui ñ est
in caritate.i. seruilis ĩ quo qͣmius d̾o credatur
ñ tam̃ in deum. ⁊ si bonũ fiat. ñ tam̃ bene. Ne¬
mo enĩ ĩuitus bñ facit. ⁊̃ si bonum ẽ: qd facit.¬
honorat patrẽ. unde ꝑ malachiam dñs ait. Si
dominus sum: ubi est timor mens: Si pater
ubi ẽ amor meus e ⁊ ẽ seruus qui timet penam
s ñ diligit iusticiam.⁊ quia de timorib fit m̃¬
tio sciend est p̾ter naturalem timorẽ qui õib ĩ¬
a d̾o est. ⁊ seruilem qui boms ẽ ⁊ a deo. s si suf¬
ficiens. ⁊ inicialem qui boaus est. ⁊ sufficiens ⁊
tastum. qui bonus ẽ ⁊ ꝑficiens. de quo hic agit᷑¬

Expanded text:
dibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficimur, et DominiDuo enim timores hic insinuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit.honorat patrem. Unde per Malachiam Dominus ait: Si Dominus sum, ubi est timor meus? Si pater, ubi est amor meus? Et est servus qui timet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sciendum est praeter naturalem timorem qui omnibus ia Deo est; et servilem, qui bonus est et a Deo, sed non sufficiens; et initialem, qui bonus est et sufficiens; et castum, qui bonus est et perficiens, de quo hic agitu
Abbreviated transcription (Latin):
affirmat subdens. d̾̃
qui nouit omnia. et
qui est bñdictus .i.
ꝯtigit. D amasci. qͥd
est illudꝰ ecce p̾positꝰ
⁊ c̃. Ecce ritrum infir̾
illi genti p̾erat custo¬
diebat admonitionẽ
iuideoꝵ ciurtatem da¬
murum. Quidam in¬
gium dei quã deficit
hũanum. nec debeta¬
liquis expestare diui¬
nũ auxiliũ dum h̃t¬
pastor. sed ut mercẽnariꝰ. cui ñ est cura de ouib
litati eoꝵ se fugiendo seruabat. qd̾ ⁊ ab ip̃o sũ¬
mo pastore dictum audierat. Si uo ꝑsecuti fn.
dñm fieri uoluisse ut nectrio minsterio sine¬
quo muere neq̃unt deserantur greges quos suo
sanguine comꝑauit. nec ip̃e xp̃c hoc fecit. qñ por
nec dum eccł̃ias congregauerat. quas ab eo deserꝰ¬
tas fuisse dicamus. faciant ergo serui xp̃i mini¬
gẏptum fugit. fugiant oĩo de ciuidate ĩ ciuitatẽ
q̃n eoꝵ quisqͣm specialit̾ a ꝑsecutorib queritur
ut ab aliis qui ñ ita requiruntur ñ deseratur eccͣ.
sed p̾beant cibaria ꝯserins quos aliter iuere non

Expanded text:
firmat, subdens: Deus, qui novit omnia, et qui est benedictus, id tigit. Damasci. Quid est illud? Ecce, praepositus, etc. Ecce iterum infirmiilli genti praeerat, custodiebat admonitione Judaeorum, civitatem Damurum. Hoc quidam ingium Dei, quam deficit humanum; nec debet aliquis exspectare divinum auxilium, dum hpastor, sed ut mercenarius cui non est cura de ovibuslitati earum se fugiendo servabat. Quod ab ipso summo Pastore dictum audierat: Si vos persecuti fuinum ita fieri voluisse, ut necessario ministro, sinequo vivere nequeunt, desererentur greges quos suo sanguine comparavit. Nec ipse Christus hoc fecit, quando pornecdum Ecclesias congregaverat, quas ab eo desertas fuisse dicamus. Faciant ergo servi Christi minigyptum fugit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisque specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur non deseratur Ecclesia, sed praebeant cibaria con
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̃ discessi.⁊ hoc feci
dõ in quo peꝑtit eis. ne eo asꝑiore u̾terentur ĩ se-¬
ditõem. uutt ergo pͥus mitigari eo ⁊ emẽdari.
⁊ iło ñ ex leuitate. uł carnali cogitatõe non im¬
pleuit que disposuit. Sp̃ualis aũt tunc dispo¬
situm ñ implet q̃nꝓuidentiꝰ aliquid ad salutẽ
meditatur.⁊ ne ĩdignentur qͣi de dm̃o. eo qd̾
dixerat. parcens uobis ñ ueni subdit. ñ id̾o dico
parcenꝗ qr dñemur fidei ur̃e .i. quia dñium

Expanded text:
a vobis discessi; et hoc feci do, in quo pepercit eis, ne eo asperiore verterentur in seditionem. Vult ergo prius mitigari eos et emendari, et ideo non ex levitate vel ex carnali cogitatione non implevit quae disposuit. Spiritualis enim tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid ad salutem meditatur. Et ne indignentur quasi de Domino, eo quod dixerat, parcens vobis non veni, subdit, non, ideo dico parcens, quia dominemur fidei vestrae, id est quia dom
Abbreviated transcription (Latin):
emendatõis ur̃e quia gaudebunt em̃dari. bñ
dixi fidei ure. nam fide que ꝑ dilectionẽ oꝑatur
statis ñ dominio. S tatii a
Statui aũt

Expanded text:
emendationis vestrae, quia gaudebunt emendati. Bene dixi fidei vestrae. Nam fide, quae per dilectionem operatur, statis non dominio. CAPUT II. tatui aut
Abbreviated transcription (Latin):
instrtutus sum saciã¬
ri: ita ut non noceat
sacietas. ⁊ esurire. ita
ne deficiam. ⁊ peniriã
pati. quia nec de penu¬
ria ⁊tristor: nec de ha
qñter extollit. ⁊ penu¬
ria tolerata diuitias
possum facere in eo. ⁊
ꝑ eius auxilium qui

Expanded text:
institutus sum satiatus, ita ut non noceat satietas, et esurire, ita ne deficiam, et penuriam pati, quia nec de penuria contristor, nec de abuquenter extollit, et penuria tolerata divitias possum facere in eo, id est per ejus auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
tiaũt.Q. modo refloru¬
istis. sedante eratis oc¬
cupati .i. impediti ali¬
quib aduersis. Qd̾ ã
gauisus sum. nõ dico

Expanded text:
at: Modo refloruistis, sed ante eratis occupati, id est impediti aliquibus adversis. Quod autem gavisus sum, non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
do ad patrẽ. Pascha enĩ nonsicut quidam exti¬
mant grecum nom̃ est. sed hebreũ. Oportun¬
ssime tamen occurrit ĩ hoc noĩe quedã ⁊gruen¬
tia utraꝵq linguaꝵ. quia enĩ pati grece pachĩ
dicitur. id̾o pascha passio putatur ẽẽ .uł hoc noĩe
a passione sic appellatũ in sua u̾o lingna .i. ĩ he¬
brea pascha transitus dicitur. id̾o quia tñc pri¬
mũ pascha celebrauit ppłs dei. qñ ex egypto fugi¬
entes mare rubrũ transierũt. Nũc figura illa ꝓ¬
phetica inĩntate completa ẽ. cũ sicut ouis ad iui¬
mĩs .i. cuiꝰ signo cruci signatis frontib nr̃is
a ꝑditõe huius scłi tanquã a captiuitate egyp¬
tiaca liberamur. ⁊ saluberrimũ transitũ agimꝰ
cuma diabolo transimus ad xp̃m. ab isto ĩsta¬
bili seculo ad eius fundatissimũ regnũ id̾o enĩ
ad ꝑmanentẽ deũ transimus. ne cum hoc mũ
pascha ẽ. ⁊ sic transitus. quia ante exẽplũ est
saluatoris.⁊ sic salus. Itaq.Q. ⁊ quia

Expanded text:
do ad Patrem. Pascha enim non sicut quidam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece πάσχειν dicitur, ideo pascha passio putatur esse, vel hoc nomine a passione sic appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraea pascha transitus dicitur, ideo quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad iid est cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimus ad Christum. Ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne cum hoc mundpascha est, et sic transitus, quia ante exemplum est Salvatoris, et sic salus. Itaque. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. eẽt. sic loqui¬
sidere fecit. ut iudices no ⁊ uo ince¬
lestib. ñ maniter. sed fideliter iam cõputat
factum qd̾ fiturum ẽe ñ dubitat. Certe entm¬
ut in recompleret in die uidicii. qd̾ ita dicit. ut
ostenderet ĩ re. in scłis suꝑuementib .i. in die¬

Expanded text:
ctum esset, sic loqudere fecit, ut judices, nos et vos, in coelestibus, non inaniter, sed fideliter jam computat factum quod futurum esse non dubitat. Augustut in re compleret in die judicii. Quod ita dicit ut ostenderet, in re, in saeculis supervenienti
Abbreviated transcription (Latin):
quam te de meo filio honesimo. Maginim ẽ ⁊ lau¬
dabile non de humili. sed de sublimi uiro. si se in¬
dinat.⁊ obsecrat. filio meo dico: quẽ genui ĩ fide
cum cẽm ĩ uunculis.⁊ ido teneriꝰ eum diligõ qui
taibi aliqͥn. dum infidelis erat fuit uuitilis. tuq̃¬
tollendo. N unc autẽ¬
cipe affectum. honesimi
postolꝰ indens in illo u¬
tilitatis spem quẽ fic
cõmendat ut suũ an¬
mũ in illo sig̃cet reti¬

Expanded text:
quam, te de meo filio Onesimo. Magnum est et laudabile, non de humili viro, sed de sublimi viro, si se inclinat et obsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vinculis. Et ideo tenerius eum diligo, qui tibi aliquando, dum infidelis erat, fuit inutilis, tutollendo, nunc autecipe affectum. Onesimum postolus, videns in illo utilitatis spem, quem sic commendat ut suum animum in illo significet reci
Abbreviated transcription (Latin):
s. hic ⁊ in futuro dicẽ¬
do forsitan. sententiã
temꝑat. hoo id̾o dicit:
quia onnia humana
uepmiserit. reciperes

Expanded text:
 hic et in futuro. Dicendo forsitan, sententiam temperat. Hoc ideo dicit, quia omnia humana sive permiserit. Reciperes
Abbreviated transcription (Latin):
tis quia imqui qui¬
libet ñ possidebunt
reg.dei.ergo nec sa¬
lutem quia non est
salus p̾ter regnum
solite errare .Q. de mi

Expanded text:
tis quia iniqui quilibet non possidebunt regnum Dei? Ergo nec salutem, quia non est salus praeter regnum. Nolite errare, quasi de mi
Abbreviated transcription (Latin):
meris ⁊ in leurtico. qm̃ homo qui
rit. qiͣ sine grã adiuuante iusticiam que
ex lege est que est extimore non ex amore u
habetur. Qui fecerit ea uruet inillis. Time¬
bant utiq ne sin ea fecissent paterentur la
hoc p̾miũ. ne ista morte punatur. Nion est gͦ
magna usticia timere. nec ht meritũ a pd̾ deũ
aliud est gͥ non iustificari apud deum. aliud ñ¬

Expanded text:
meris et in Levitico, quoniam homo qui fecerit, quasi sine gratia adjuvante, justitiam quae ex lege est, quae est ex timore, non ex amore, habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur laphoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nere ꝑ fidem placuit
dõ. Sine fide enĩ ĩpos.
est aliquẽ placere deo.
adeo est fides necc̃ria
qd̾ sine ea quisqͣm ñ
placet d̾o. ⁊ u̾e sñ fide
aliquis ñ pot̃ placere
quia nec pot̾ accedere¬
ad eum. Cred̾e eñ opor¬
tet quelior accedentẽ
ad deum. hoc .s. oꝑtet
qd̃ remimerator sĩt
inquirentib se. Quid
ergoei lex.⁊ notand̃
qd̃ sine hac fide nemo
e ad cõmendatõem fi-¬
dei dicens noe responso
accepto adeo de hiis q̃
adhuc non uidebãtui
metuens aptauitar
credidit deo dicenti. fi¬
nis est omĩs carnis. ⁊
si nulla signa uideret
dilimui. adeo enĩ crede¬
bat qd̾ ñ uidebat. qd̾¬

Expanded text:
 per fidem placuit Deo. Sine fide enim impossibile est aliquem placere Deo. A Deo est fides necessaria, quod sine ea quisquam non placet Deo. Et vere sine fide aliquis non potest placere, quia nec potest accedere. Credere enim oportet quemlibet accedentem ad Deum, hoc, scilicetod remunerator sit inquirentibus se. Quid ergo ei lex? Et notandum quod sine hac fide nemo e ad commendationem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc non videbantur metuens, aptavit arcredidit Deo dicenti, finis est omnis carnis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo enim credebat quod non videbat, q
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum ind̾et eam
fabricari: ñ credidit. ⁊
ioe est instrtutus heres
fuit iustus ex fide sit̃
patres sui. Nisi enim
⁊ in pͥorib omnẽ ius¬
ticiam ex fide hũifse

Expanded text:
quia, dum videret eam fabricari, non credidit. Et ipse Noe est institutus haeres fuit justus ex fide, sicut patres sui. Nisi enim et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
de uob̾ głiatus sum.
cõmendando uos nõ
sum ꝯ fusus .i. ñ eru¬
besco me falsum ĩue¬
niri. s sicut locuti su
dum qui arguuntur
se emendant. dũ enĩ
correcti ĩmutartur
testimoniũ phibent
arguenti. Uerã ergo

Expanded text:
de vobis gloriatus sum, commendando vos, non sum confusus, ideo non erubeseo me falsum inveniri, sed, sicut locuti sumdum qui arguuntur se emendant; dum enim correcti immutantur, testimonium perhibent arguenti. Veram ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uera. Et id̾o uiscera
eius .i. inrtima caritas
eius sunt ĩ uobis. qr
iuri sc̃i affectus inõi
bono est. sunt dicoha
ti dico: reminiscẽtis.
Ostendit tytum lau¬
dasle eos qui solliciti
erant obedire ei. ĩ tyto
ꝑistis eum cũtimore
cordis ⁊tremore cor¬
poris.⁊ quia sic in illo
egistis. gaudeo qd̃ con¬
fido ĩ uõbis. ⁊ hoc ĩ oĩ¬

Expanded text:
era: ideo viscera, id est intima charitas, ejus sunt in vobis, quia viri sancti affectus in omni bono est. Sunt dico abti dico, reminiscentis Ostendit Titum laudasse eos, quia solliciti erant obedire ei. In Tito pistis eum cum timore cordis, et tremore corporis. Et, quia sic in illo egistis, gaudeo quod confido de vobis, et hoc in o
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi lex uocaritur. Sicit domimus ait.ĩ
lege ur̃a scriptum ẽ. Ego dixi dii estis. ⁊ faii
excel. om̃s.⁊ alibi. ut impleatur sermo qui
in lege scriptus eoꝵ est. quia odio hũerunt
me gratis. ita ⁊ hic psalmi dicuntur lex .i.
nomũe legis ĩtelliguntur qr informãt. uñ
ergo ostend̾et apłs ea que superius dixit de
psalmo ꝑtinere ad uideo quoꝵ suꝑbia con-¬
frĩgenda erat dixit. Scimus qm̃ quecumq
lex loquitur in isto loco .i. psalmi his loquit
qui in lege sunt .i. uideis legem hñtib ut
gentilis sine lege reus de impietate. sed etiã
uideus reus de legis transgressiõe fiat subditꝰ¬
sunt ĩuenti. ⁊ gr̃a sunt saluati ñ meritis. Se¬

Expanded text:
sicut Dominus ait, vestra scriptum est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Et alibi, Ut impleatur sermo qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis . Ita et hic psalmi dicuntur lex, id est nomine legis intelliguntur, quia informant. Ut ergo ostenderet Apostolus ea quae superius dixit de psalmo pertinere ad Judaeos, quorum superbia confringenda erat, dixit: Scimus, quoniam quaecunque lex loquitur, in loco isto, id est psalmi, his loquitur qui in lege sunt, id est Judaeis legem habentgentilis sine lege reus de impietate, sed etiam Judaeus reus de legis transgressione, fiat subditsunt inventi, et gratia sunt salvati, non meritis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat effectiis. Ingre¬
diemur enĩ uł ita cõ¬
tinua. uere illis qui
mo quia nobis qui c̾
ueram. nos qui credi¬
admodũ ex opposit̃o
de incredulis ꝑ qd̾ pa¬
tet qd̾ qui credunt ĩ¬
trabunt. quid dixit¬

Expanded text:
dicat effectus. Ingrediemur enim. Vel ita continua: Vere illis qui mo, quia nobis qui creveram. Nos qui crediemadmodum ex opposito de incredulis ptet quod qui credunt intrabunt. Quid dixit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̃. qͣi ilł nunciatum ẽ. s non ꝓfuit illis ser¬
mo ꝓmissus de requie. auditus tm̃. quia nõ
fuit admixtus fidei .i. quia non fuit creditus
ut sermo. ⁊ fides simul uingerentur. Non fuit
exploratorib qui mala retulerunt ñ credide¬
runt. Egressi enim de egypto cũ młtam uã
ꝑ ambulassent. ⁊ mfta uidicia uirtutis dei ac¬
cepissent ĩ egypto ĩ mari rubro in heremo cõ¬
silium fecerunt mandare speculatores qui de¬
berent inspicere naturam t̾re. Illi uero cum
prexissent reu̾si sunt ꝓuintiam quid̾ magno¬
rum fructimm ⁊ uiroꝵ ĩ expugnabiliũ. ⁊ for¬
tium ꝑ creatritẽ ẽẽ dicentes. Quib auditis obs¬
tupuerunt qui eo miserant ñ credendes ueram
dei ꝓmissionẽ. uel ita. ñ ꝓfuit.il. ser. ñ admix.
fidei sumpde ex his que au. a dño ꝑ moy sen ꝑ̃

Expanded text:
t: Illis nuntiatum est, sed non profuit illis sermo promissus de requie. Auditus tantum quia, non fuit admistus fidei, id est quia non fuit creditus ut sermo et fides simul jungerentur. Non fuit exploratoribus, qui mala retulerunt non crediderunt. Egressi enim de Aegypto cum multam viam perambulassent, et multa judicia virtutis Dei accepissent in Aegypto, in mari 240 Rubro. In eremo consilium fecerunt mandare speculatores qui deberent inspicere naturam terrae. Illi vero cum perrexissent reversi sunt, provinciam quidem magnorum fructuum et virorum inexpugnabilium et fortium procreatricem esse dicentes. Quibus auditis obstupuerunt, qui eos miserant, non credentes veram Dei promissionem. Vel ita, non profuit illis sermo non admistus fi
Abbreviated transcription (Latin):
ducand̾. ait. Qui manducat me: iuuet ꝓpter
me. net occiditur xp̃c ut manducetur. s mor¬
tuo uuificat: q̃n manducatur. reficit: non
deficit. uiuit manducatus: qui surrexit occis:¬
equid ĩ sacram̃to sic fit. Norunt ⁊ fideles quẽ¬
admodũ manducent carnẽ xp̃i. unusquisq ac¬
cipit partẽ suam. Unde. ⁊ ip̃a gr̃a: partes uocan¬
tus. ꝑ ꝑtes manducatur ĩ sacram̃to ⁊ manet
ĩ teger totus. In celo manet integer totus ĩ cor
de tuo. Totus enm erat apud patrẽ q̃n uenit in
uirginẽ impleurt illam: net recessit ab illo. ue¬
uit in carnem: irt eum hoĩes manducarent. ⁊

Expanded text:
Joan. 6: Qui manducat me, vivit propter me. Nec occiditur Christus ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisquia in sacramento sic fit, et norunt fideles, quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam, unde ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur, et manet integer totus in cde tuo; totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfesti sumus. ut illio ꝑficiamur. quo ꝑfecte
adhuc currimus. Ut cum uenerit qd̾ ꝑfectũ ẽ¬
s ex tota. quia fide ⁊ speires ip̃a que uideatur̾
feretur.sed augebitur.⁊ implebitur. ⁊ quia ple¬
nitudine illud p̾ceptũ caritatis ĩplebitur. dili¬

Expanded text:
perfecti sumus ut illic perficiamur, quo perfecte perfecti sumus ut illic perficiamur, quo perfecte adhuc currimus, ut, cum venerit quod perfectum e ex toto, quia fidei et spei res ipsa quae videatur sest non auferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine, illum praeceptum charitatis implebitur: Dili
Abbreviated transcription (Latin):
pascuntur. sed illis dico qui iam iudentur esse¬
gunt equalitatẽ u̾bi cum patre. sed ñ siouidẽt
ad huc qũo uidendũ est facie ad faciẽ. Certa tnĩ
fides ñ cumq inchoat cognrtõem. cognitio u̾o¬
certa. uł ꝑfecta ñ ꝑficitur.nisi pꝰt hanc uitam
cum uiderimus facie ad faciem. hoc ergo sapia¬
mus ut nouerimus tuciorẽ esse affectum uera
ergo q̃ramus tanquam ĩuenturi. sic ĩuenia¬
mus tanꝙͣ q̃situri. de credendis: nulla ĩ fideli¬
tate dubitemus.de ĩtelligendis: nulla teme¬
ritate affirmamus. In ilł auctoritas ẽ tenen
da. ĩ his ueritas exquirenda. Et sciend̃ qd̾ iꝰtitia
qua iustus ex fide minit nũc: uera iusticia est
inte capacitate ꝑfecta dicatur. parua tam̃ est
ad illam magnam ꝙͣ cepit equalitas angeloꝵ
quam qui nondũ habebat. ⁊ pp̃ illam q̃ iam̾
ĩerat ꝑfectum.⁊ p̃p̃ istam q̃ adhuc deerat imꝑ¬
fectum se ẽẽ dicebat minor ista iusticia fac̃ me¬
ritũ. maior illa p̾miũ. id̾o qui istam ñ sequit:

Expanded text:
pascuntur; sed illis dico, qui jam mandugunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum est facie ad faciem. Certa enim fides utcunque inchoat cognitionem. Cognitio enim perfecta non perficitur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum veraergo quaeramus tanquam inventuri, et sic inveniamus tanquam quaesituri. De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum quod justitia qua justus ea fide vivit, nunc vera justitia estitae capacitate perfecta dicatur, tamen est parva ad illam magnam quam ceperit aequalitas angelorum. Quam qui nondum habebat, et propter illam quae jam inerat, perfectum; et propter istam quae adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat; minor ista justitia facit meritum, major illa, praemium. Ideo qui istam non sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r ꝯcupiscere nsi quia carnalit̾ aĩa ꝯcupiscit. tc̃
u̾o erit iustus sine om̃i pecc̃o. qr milla lex erit
ĩ m̃bris repugnans legimentis. tũc prsus to¬
to corde. tota aĩa.to. m̃te. diliget deum. qd̾ est
sũmmũ p̾ceptũ. Cur ergo ñ p̾cipetmr hõi ista per¬
fectio: quãuis eam ĩ hac urta nemo hãt : Nõ enĩ

Expanded text:
cupiscere, nisi quia carnaliter anima concupiscit. Tunc vero erit intus sine omni peccato, quia nulla lex erit in membris repugnans legi mentis. Tunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget Deum, quod est summum praeceptum. Cur ergo non praecipitur homini ista perfectio, quamvis eam in hac vita nemo habeat? Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ne ĩtelligas dici filium sapĩam dei tanqͣm ip̃e
lolus sit intelligens.Uł sapiens sibi ⁊ patri et
sp̃ui sc̃o. Si enim ibi solus filius ĩtelligrt ⁊ sibi
ter sapiens ẽẽ quam genuit. Ubi enĩ non ẽ in¬
filius patrẽm sapientẽ facit.⁊ si hoc ẽ deo ẽẽ qd̃
sapere.⁊ ea illi ẽẽntia est. que sapĩa ñ filius a
ẽẽntiam qd falsissimũ est. Est ergo pat̾ d̾ sa¬
piens ea que ip̃e est sua sapĩa. ⁊ filius sapĩa pa¬
truis est sapiens: de sapĩa que est pat̾. de quo est
ĩpe est sua ĩtelligentia. filius aũt intelligen¬
tia patris est ĩtelligens de irtelligentia que ẽ
pater dequa genrtus est. Sequitur. quia qd̃¬

Expanded text:
ne intelligas Filium dici sapientiam Dei tanquam ipse solus sit intelligens, vel sapiens sibi, et Patri, et Spiritui sancto. Si enim ibi solus Filius intelligitur sapieter sapiens esse, quam genuit. Ubi enim non est inFilius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius aentiam quod falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo estipse est sua intelligentia, Filius autem intelligentia Patris, est intelligens de intelligentia quae est Patri, de qua genitus est. Quia quod
Abbreviated transcription (Latin):
sue.i. scd̾m copiam
uirtute erit noi de¬
corroborari ĩ int̾iori
borati in ĩteriori hoĩe
qui ab hostib ñ pot̾¬
ꝯtingi.⁊ hoc ꝑsp̃m¬

Expanded text:
iam, irtute erit non decorroborari in interioriborati in interiori homine, qui ab hostibus non potntingi. Et hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
gere sit in aliquo nr̃m
In aliquo dicit quia de
inqͣm cor ĩcredulitatis
.i. cor incredulum. irt
putetis xp̃m ñ suffic̾e
sine lege qd̃ est malũ
quia sit rint homo in
enĩ malignam uitam
ꝓcreat. Sic aĩa in ꝓfim¬
dũ maloꝵ ueniens con¬
tempnit. nec hoc leue ẽ

Expanded text:
gere, sit in aliquo vestrum. In aliquo dicit quia de inquam, cor incrudelitatis, id est cor incredulum, ut putetis Christum non sufficere sine lege quod est malum, quia sic ruit homo inenim malignam vitam procreat, sic anima in profundum malorum veniens contemnit, nec hoc leve est
Abbreviated transcription (Latin):
uo. sed etiam rogo
nero audeam ĩ quos¬
dam incorrecto.i. ñe
presens audacter pu¬
niam eos ꝓ eam cõfi¬
dentiam qua existi. ai
nisi se emendauerint
hoc ergo regat ut ta
bitrantur nos tanꝙͣ
nem ambulare qd̾ ñ
facimus. Quia licet
simus ambulantes
ĩ carne .i. licet simus

Expanded text:
os, sed etiam rogo nero, audeam in quosdam incorrectos, id est ne praesens audacter puniam eos, per eam confidentiam qua existimor audere nisi se emendaverint. Hoc ergo rogat ut talbitrantur nos tanquam nem ambulare, quod non facimus, quia licet simus ambulantes in carne, id est licet simus