comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ intelligo quem fortem uerius appellare possim: qͣm eum qui reb
his quas neq ut ad ipiscamur. neq ut obtineamus in nobis situm ẽ.
equo & tranquillo anmo caret: quod hunc necessario facere cõꝑtuo
est A Uide iam nunc utrum ab eo temꝑantiam alienare possimus:
cum ea sit uirtus quȩ libidines cohibet. Suid autẽ tam inquũ bonȩ
uoluntati est. qͣm libido: Ex quo ꝓfecto intelligis. istum bone uolun¬
tatis suȩ amatorem resistere omnimꝰ atq aduersari libidinib: & ideo
gure temꝑantem uocari. G. Perge: assentior. A. Iusticia restat. quȩ
quomodo desit huic homini:. ñ sane uideo Qui enĩ habet & diligit
uoluntatẽ bonam. & obsistit eis ut dictum est. quȩ huic unmica
sunt: male cuiqͣm uelle non potest. Sequetur ergo: ut nemini
faciat iniuriam. Quod nullo pacto potest: nisi qui sua cuiq tribuerte⁊

Expanded text:
enim intelligo quem fortem verius appellare possim, quam eum qui rebus enim intelligo quem fortem verius appellare possim, quam eum qui rebus iis quas neque ut adipiscamur, neque ut obtineamus in nobis situm est, aequo et tranquillo animo caret; quod hunc necessario facere compertum est. A. Vide jam nunc utrum ab eo temperantiam alienare possimus, cum ea sit virtus quae libidines cohibet. Quid autem tam inimicum bonae voluntati est quam libido? Ex quo profecto intelligis istum bonae voluntatis suae amatorem resistere omni modo, atque adversari libidinibus, et ideo jure temperantem vocari. E. Perge; assentior. A. Justitia restat, quae quomodo desit huic homini, non sane video. Qui enim habet et diligit voluntatem bonam, et obsistit eis, ut dictum est, quae huic inimica sunt, male cuiquam velle non potest. Sequitur ergo ut nemini faciat injuriam; quod nullo pacto potest, nisi qui sua cuique tribuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
unam dilectione amplexetur. qua interim melius nichil habet. hac
sese oblectet. hac deniq ꝑfruatur & gaudeat: considans eam & u¬
dicans qͣnta sit. qͣmq inuito illi eripi uł surripi nequeat. Num du¬
bitare poterimus istum aduersari reb om̃ib: quȩ huc uni bono mi¬
mice sunt ⁊ G kecesse est omino ut aduersetur. A. Nulla ne hunc puta¬
mus p̃ditum esse prudentia. qui hoc bonũ appetendum & uitanda ea
quȩ huic immica sunt uidet⁊ G. hullomͦ michi uidetur hoc posse quis¬
quam sine prudentia. A. Recte. S cur non huic etiã fortitudinem
tribuimus Illa quippe om̃ia quȩ in nr̃a potestate non sunt: amare
iste. ac plurimi estimare non potest. Mala enĩ uoluntate amantur
cui tanꝗͣ inimice karissimo suo bono resistat: necesse ẽ. Cum autem
non amat hec : non dolet amissa. & om̃ino contempnit. Quod opus
esse fortitudinis dictum atq concessum est. G. Tribuamus sane. H̃

Expanded text:
unam dilectione amplexetur, qua interim melius nihil habet, hac unam dilectione amplexetur, qua interim melius nihil habet, hac sese oblectet, hac denique perfruatur et gaudeat, considerans eam et judicans quanta sit, quamque invito illi eripi vel surripi nequeat; num dubitare poterimus istum adversari rebus omnibus, quae huic uni bono inimicae sunt? E. Necesse est omnino ut adversetur. A. Nullane hunc putamus praeditum esse prudentia, qui hoc bonum appetendum, et vitanda ea quae huic inimica sunt videt? E. Nullo modo mihi videtur hoc posse quisquam sine prudentia. A. Recte: sed cur non huic etiam fortitudinem tribuamus? Illa quippe omnia quae in potestate nostra non sunt, amare iste ac plurimi aestimare non potest. Mala enim voluntate amantur, cui tanquam inimicae charissimo suo bono resistat necesse est. Cum autem non amat haec, non dolet amissa, et omnino contemnit; quod opus esse fortitudinis, dictum atque concessum est. E. Tribuamus sane: non
Abbreviated transcription (Latin):
halit caret autem bona uoluntate. quȩ nec comparanda est cum istis &
sum sic tam magnũ bonuum. uelle solum opus est ut habeatur. bewe¬
rissuũ est. A. Iure gͥ ac merito stulti homines tamecsi nunqͣm sapientes¬
fueriͣt. hoc enim dubiũ & occultissimũ est. huiuscemodi afficiuntur
dentia: apperendaiꝵ & uitandaꝵ reix scientia. W. Uidetur. A. Quid for¬
titudo: Nonne illa ẽ. animȩ affectio. qua omĩa incõmoda & dampna reiꝵ
ñ in nr̃a potestate constitutaꝵꝵ contempnimus: O. lta estimo. A. Por¬
ro temꝑantia est affectio cohercens & cohibens appetitũ. ab his rebus
quȩ turpiter appetuntur. An tu aliter putas M. Immo ita ut dicis
sentio. A. Iam iustitiam quid dicamus esse: nisi uirtutẽ qua sua cuiq
tribuuntur⁊ M. Hulla michi alia iusticiȩ notio est. A. Quisquis ergo
honam habens uoluntatem de cuius excellentia iam diu loquimur. hanc

Expanded text:
habet, caret autem bona voluntate, quae nec comparanda est cum istis, et habet, caret autem bona voluntate, quae nec comparanda est cum istis, et cum sit tam magnum bonum, velle solum opus est, ut habeatur? E. Verissimum est. A. Jure igitur ac merito stulti homines, tametsi nunquam fuerunt sapientes hoc enim dubium et occultissimum est, hujuscemodi afficiuntur dentia appetendarum et vitandarum rerum scientia. E. Videtur. A. Quid? fortitudo nonne illa est animae affectio, qua omnia incommoda et damna rerum non in nostra potestate constitutarum contemnimus? E. Ita existimo. A. Porro temperantia est affectio coercens et cohibens appetitum ab iis rebus quae turpiter appetuntur: an tu aliter putas? E. Imo ita ut dicis sentio. A. Jam justitiam quid dicamus esse, nisi virtutem qua sua cuique tribuuntur? E. Nulla mihi alia justitiae notio est. A. Quisquis ergo bonam habens voluntatem, de cujus excellentia jam diu loquimur, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nullos labores. nulla ꝑ icula recusare: G. Gaudendũ uero ac pluri¬
mũ. A. Quid. hoc gaudio qui non fruuntur: paruo dapno eos affec¬
tos putas tanti boui: G. lmmo maximo. A. Uides gͥ iam ut estimo
in uoluntate nr̃a esse constitutũ: ut hoc uł fruamur uł careamus
tanto & tam uero bono. Q uid enĩ tam in uolimtate: qm ipsa uolu¬
tas sita est Quam quisq cum habet bonam: id ceite habet quod terrenis
om̃ib regis uoluptatib ꝙ om̃ib corporis ionge anteponendũ sit. Quisqͥs
autẽ non habet. caret ꝓfecto illa re quam p̃stantiorem om̃ib bonis in po¬
testate nr̃a non constitutis sola illi uoluntas ꝑ se ipsam daret. Itaq cũ
se ipse miserrimũ iudicet si amiserit gloriosam famam ingentes opes.
& quelibet corporis bona: tu eum non miserrimũ iudicabis. eciam si ta¬
lib habundet bonis. cum his inheret quȩ amitere facillime pot̾ neꝙ dũ uut

Expanded text:
nullos labores, nulla pericula recusare? E. Gaudendum vero, ac plurinullos labores, nulla pericula recusare? E. Gaudendum vero, ac plurimum. A. Quid? hoc gaudio qui non fruuntur, parvo damno eos affectos putas tanti boni? E. Imo maximo. 26. A. Vides igitur jam, ut existimo, in voluntate nostra esse constitutum, ut hoc vel fruamur vel careamus tanto et tam vero bono. Quid enim tam in voluntate, quam ipsa voluntas sita est? Quam quisque cum habet bonam, id certe habet quod terrenis omnibus regnis, voluptatibusque omnibus corporis longe anteponendum sit. Quisquis autem non habet, caret profecto illa re, quam praestantiorem omnibus bonis in potestate nostra non constitutis, sola illi voluntas per seipsam daret. Itaque cum se ipse miserrimum judicet, si amiserit gloriosam famam, ingentes opes, et quaelibet corporis bona; tu eum non miserrimum judicabis, etiamsi talibus abundet omnibus, cum iis inhaeret quae amittere facillime potest, neque dum vult
Abbreviated transcription (Latin):
& bonã uoluntatẽ te habere sentias. Go. Quid est bona uoluntas: A.
Uoluntas qua appetimus recte honeste q uiuere: & ad sũmam sapienti¬
am ꝑuenire. Modo tu uide. utrũ rectam honestamq uitam ñ appetas:
aut esse sapiens non uehementer uelis: aut certe negare audeas cũ hȩc
uolumus: nos habere uoluntatẽ bonã. G. Nichil hoꝵ nego: & ꝓpterea
me non solum uoluntatẽ. sed etiã bonam uoluntatem iam habere con¬
fiteor. A. Quantipendis oro te hanc uoluntatẽ: Nunqͥdnam ei ulla ex
parte diuitias. aut honores. aut uoluptates corporis: aut hec sunul omĩa
conferenda arbitraris G.Auerterit ds̃ istam sceleratam dementiam.
a. Parũ ne gͦ gaudendũ est. habere nos quiddã in animo. hanc ipsam di¬
co bonam uoluntatẽ. in cuius cõparatione abiectissima sint ea que ed¬
memorauimus. ꝓ quib ad ipiscendii. multitudinẽ uidemus ħominuo

Expanded text:
et bonam voluntatem te habere sentias. E. Quid est bona voluntas? A. et bonam voluntatem te habere sentias. E. Quid est bona voluntas? A. Voluntas qua appetimus recte honesteque vivere, et ad summam sapientiam pervenire. Modo tu vide utrum rectam honestamque non appetas vitam, aut esse sapiens non vehementer velis, aut certe negare audeas, cum haec volumus, nos habere voluntatem bonam. E. Nihil horum nego, et propterea me non solum voluntatem, sed etiam bonam voluntatem jam habere confiteor. A. Quanti pendis, oro te, hanc voluntatem? Numquidnam ei ulla ex parte divitias, aut honores, aut voluptates corporis, aut haec simul omnia conferenda arbitraris? E. Averterit Deus istam sceleratam dementiam. A. Parumne ergo gaudendum est habere nos quiddam in animo, hanc ipsam dico bonam voluntatem, in cujus comparatione abjectissima sint ea quae commemoravimus, pro quibus adipiscendis multitudinem videmus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ante consortiũ huuis corporis. alia quadã uita uixerit animus.
& an aliqͣndo sapienter uixerit. magna quęstio est. magnum secretum:
&e suo considerandũ loco. Heq ideo tamen hoc quod nunc habemus in
manib impeditur. quo minus aꝑiatur ut potest. Nam quęro abste. sit¬
ne aliqua nobis uoluntas. Go. Nescio. A. Uis ne hoc scire: Go. Et hoc
nescio. A Hichil gͥ deinceps me interroges. b Quare ⁊ A. Quia roganti
tibi responłe non debeo: nisi uolenti scire qđ rogas. Deinde nisi uelis
ad sapientiã ꝑuenire: sermo tecũ de huiuscemodi reb non ẽ. habendꝰ.
Postremo meus amicus esse non poteris: nisi uelis ut bene sit michi.
Iam uero de te tu ipse uideris: utrũ tibi uoluntas nulla sit beate uitę
tuȩ G. fateor negari non potest: habere nos uoluntatẽ. Ege iam
uideamus quid hinc cõnstituas. A. faciam. sed dic etiam prius utrũ

Expanded text:
utrum ante consortium hujus corporis alia quadam vita vixerit animus, utrum ante consortium hujus corporis alia quadam vita vixerit animus, et an aliquando sapienter vixerit, magna quaestio est, magnum secretum, et suo considerandum loco: neque ideo tamen hoc quod nunc habemus in manibus impeditur, quominus aperiatur ut potest. 25. Nam quaero abs te, sitne aliqua nobis voluntas. E. Nescio. A. Visne hoc scire? E. Et hoc nescio. A. Nihil ergo deinceps me interroges. E. Quare? A. Quia roganti tibi respondere non debeo, nisi volenti scire quod rogas. Deinde nisi velis ad sapientiam pervenire, sermo tecum de hujusmodi rebus non est habendus. Postremo meus amicus esse non poteris, nisi velis ut bene sit mihi. Jam vero de te tu ipse videris, utrum tibi voluntas nulla sit beatae vitae tuae. E. Fateor, negari non potest habere nos voluntatem: perge jam, videamus quid hinc conficias. A. Faciam: sed dic etiam prius, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
iustam. si quis iam in sublimitate sapientię collocatus inde descendere
ac libidini serutre delegerit. S utrum esse quisqͣm possit incercum ẽ:
qui hȩc aut uoluerit facere aut uelit. Quanqͣm eiũ credamus hominẽ
tam ꝑfecte conditũ a dõ & in beata uita constitutũ. ut ad erumpnas mor¬
talis uite ipse inde ꝓpria uoluntate delapsus sit: tam̃ hoc cũ firmissima
teneam fide. intelligentia nondũ assecutus sum. Cuius rei diligentem
me maxime mouet cur huiuscemodi acerbissimas penas patiamu
qui certe stulti sumꝰ. nec sapientes ũꝙͣ suimꝰ. ut merito ħ dicam̃ ꝑpeti ꝓptͣ desertam
uirtutis arcẽ. & electam sub libicne seruitutẽ. quin aꝑias disputando
si uales: nullomodo tibi differendũ esse concesserior. A. Ita istuc dieisi
quasi liquido cõꝑtum habeas. nunqͣm nos fuisse sapientes. Attendis eñ
tempus: ex quo in hauc uitam nati sumus. S cum sapientia in animo sic

Expanded text:
justam, si quis jam in sublimitate sapientiae collocatus, inde descendere justam, si quis jam in sublimitate sapientiae collocatus, inde descendere ac libidini servire delegerit: sed utrum esse quisquam possit incertum est, qui haec aut voluerit facere, aut velit. Quanquam enim credamus hominem tam perfecte conditum a Deo, et in beata vita constitutum, ut ad aerumnas mortalis vitae ipse inde propria voluntate delapsus sit; tamen hoc cum firmissima fide teneam, intelligentia nondum assecutus sum: cujus rei diligenteme maxime movet, cur hujuscemodi acerbissimas poenas patiamur nos, qui certe stulti sumus, nec sapientes unquam fuimus, ut merito haec dicamur perpeti propter desertam virtutis arcem, et electam sub libidine servitutem, quin aperias disputando, si vales, nullo modo tibi differendum esse concesserim. A. Ita istuc dicis, quasi liquido compertum habeas nunquam nos fuisse sapientes: attendis enim tempus ex quo in hanc vitam nati sumus. Sed cum sapientia in animo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
& stutticie tenebris penitus inherentem. nunc conantẽ in lucem intelli¬
gendi. rursus ꝙ fatigatione decidentẽ. oũ uiterea cupiditatũ illud
regnum tẏrannce seuiat. & uaruis contrariisq tẽpestatib totum
hominis animum uitam q ꝑturbet. hinc timore. inde desiderio. hinc
anxiecate. inde inani faisa q leticia. hinc cruciatu rei amisse quę
diligebatur in de ardore adipiscendȩ quȩ non habebatur. hinc ac¬
ceptȩ iniurie dolorib. inde facib uindicande. quaquauersum po¬
test coartare auaricia. dissipare luxuria. addicere ambitio. infla¬
re suꝑbia. torquere inuidia. desidia sepelire. ꝑuicatia concitare
astlictare subiectio. & quecunq alia inumerabilia regnũ illius
libidinis frequentant & exereent: Possumus ne tandem nullam
istam pęnã putare. quam ut cernis om̃s qui non inherent sapientie-
necesse est ꝑpeti: G. Magnam quide istam pęnam iudico esse & omino

Expanded text:
et stultitiae tenebris penitus inhaerentem; nunc conantem in lucem intelliet stultitiae tenebris penitus inhaerentem; nunc conantem in lucem intelligendi, rursusque fatigatione decidentem: cum interea cupiditatum illud regnum tyrannice saeviat, et variis contrariisque tempestatibus totum hominis animum vitamque perturbet, hinc timore, inde desiderio; hinc anxietate, inde inani falsaque laetitia; hinc cruciatu rei amissae quae diligebatur, inde ardore adipiscendae quae non habebatur; hinc acceptae injuriae doloribus, inde facibus vindicandae: quaquaversum potest coarctare avaritia dissipare luxuria, addicere ambitio, inflare superbia, torquere invidia, desidia sepelire, pervicacia concitare, afflictare subjectio, et quaecumque alia innumerabilia regnum illius libidinis frequentant et exercent? possumusne tandem nullam istam poenam putare, quam, ut cernis, omnes qui non inhaerent sapientiae, necesse est perpeti? 23. E. Magnam quidem istam poenam esse judico, et omnino
Abbreviated transcription (Latin):
aut p̃latum est. non eam facit seruam libidinis ꝓꝑter iusticiam. Quic¬
quid autẽ inferius est. non possit hoc facere ꝓpter infirmitatẽ. Sicut ea
quȩ inter nos constiterunt docent: nulla res alia mentẽ cupiditatis comi¬
tem facit. qm ꝓpria uoluntas & ubeꝵ arbitriũ. W. Hichil tam ueces¬
sarium restare udeo. A. Sequitur iam ut tibi uideatur: iuste illam
ꝓ peceato tanto penas pendere: Go. Negare non possum. A.Quid igitur:
Num ista ipsa pena parua existimanda est quod ei libido dominatur.
exponatãq uirtutis opulentia. ꝑ diuersa mopem atq indigentem tia¬
hit nunc falsa ꝓ ueris approbantem. nunc etiã defensitantem. nunc
improbantẽ quę antea ꝓbauisset. & inchilominus in alia falsa irruen¬
entẽ. nunc assensionem suspendentẽ suam. & plerunq ꝑspicuas ratio¬
cinationes formidantẽ. nunc desꝑantem de tota inuentione ueritatis.

Expanded text:
aut praelatum est, non eam facit servam libidinis propter justitiam; quidaut praelatum est, non eam facit servam libidinis propter justitiam; quidquid autem inferius est, non possit hoc facere propter infirmitatem, sicut ea quae inter nos constiterunt docent; nulla res alia mentem cupiditatis comitem faciat, quam propria voluntas et liberum arbitrium. E. Nihil tam necessarium restare video. 22. A. Sequitur jam ut tibi videatur juste illam pro peccato tanto poenas pendere. E. Negare non possum. A. Quid igitur? Num ista ipsa poena parva existimanda est, quod ei libido dominatur, exspoliatamque virtutis opulentia, per diversa inopem atque indigentem trahit, nunc falsa pro veris approbantem, nunc etiam defensitantem, nunc improbantem quae antea probavisset, et nihilominus in alia falsa irruentem; nunc assensionem suspendentem suam, et plerumque perspicuas ratiocinationes formidantem; nunc desperantem de tota inventione veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tarr esed etiam quod a iusticia prior decidet. fiet q unteosa mens. quȩ
ala fedcera eo nabitur eoq ipso erit infirmior. A. Bene intelligis
Auare illud restat ut respondeas si potes: utrũ tibi iudeatiur iatio¬
ñalide sapienti mente. quieqͣm esse prestantius. C. Nlichil preter dñ
arbit o ae d mea ista sententia est. S qͣm res arelua est ned nẽ
oportune quęritur ut ad intelligentiam ueniat. qͣnqͣm robustissima
ceneatur fide: integra nobis sit huius quęstionis diligens & cauta tractatio.
In p̾sentia enĩ seire possumus: quęcunq illa natura sit quam menti utr¬
ture pollent fas est excellere. iniustam esse nullo modo posse. Quare ne
ista quidẽ tam ce si habeat potestatẽ: eoget mentem seruite libidini
C. Istue ꝓrsus nemo est: qui non sine ulla cunctatione fateatur. A
Ergo relinquitur. ut qm̃ regnanti menti cõpoti ꝙ untutis quicqͥd par

Expanded text:
tiam, sed etiam quod a justitia prior decidet, fietque vitiosa mens, quae tiam, sed etiam quod a justitia prior decidet, fietque vitiosa mens, quae aliam facere conabitur, eoque ipso erit infirmior. 21. A. Bene intelligis; quare illud restat ut respondeas, si potes, utrum tibi videatur rationali et sapienti mente quidquam esse praestantius. E. Nihil praeter Deum arbitror. A. Et mea ista sententia est. Sed quoniam res ardua est, neque nunc opportune quaeritur, ut ad intelligentiam veniat, quanquam robustissima teneatur fide, integra nobis sit hujus quaestionis, diligens et cauta tractatio.In praesentia enim scire possumus quaecumque illa natura sit, quam menti virtute pollenti fas est excellere, injustam esse nullo modo posse. Quare ne ista quidem, tametsi habeat potestatem, coget mentem servire libidini. E. Istud prorsus nemo est qui non sine ulla cunctatione fateatur. A. Ergo relinquitur ut quoniam regnanti menti compotique virtutis, quidquid par
Abbreviated transcription (Latin):
iuste q dominatur. G. Ego quoq ita sentio. a. Quidꝰ uirtutem
omnẽ num dubitamus omni uitio sic ante pouere: ut uirtus qͣn¬
to melior atq fublimior. tanto firmior inuictior q sit: M.
Quis dubitanerit⁊ A. Hullus gͥ uitiosus animus: unrtitte armatũ a menorẽ
superat C Serissimum est.A. lam corpore om̃i qualemlibet auimũ meliorẽ
potentiorẽ q esse nonte arbitror negaturũ. O.Nemo id nezat. qui quodi
facile est indet: aut substantiam uiuentẽ non uiuertq aut eam quȩ uitam
dat ei que aecipit esse p̾ferendam. A. Multoimiinis gͥ corpus qualecunq id
sit. animũ mitute p̃ditũ uincit. G. Euidentissimũ est. A. ⁊uid: animus
uttus mens & ius ꝓprium imꝑium ꝙ custodiens. duma potestali nert ẽ
pati diean cate a uirtute regnantem ex arce deicere atq lsboidren sub¬
piraretullomodo. Non solum ꝓꝑter eandem in utisiqr eacellen¬

Expanded text:
justeque dominatur. E. Ego quoque ita sentio. A. Quid? virtutem justeque dominatur. E. Ego quoque ita sentio. A. Quid? virtutem omnem num dubitamus omni vitio sic anteponere, ut virtus quanto melior atque sublimior, tanto firmior invictiorque sit? E. Quis dubitaverit? A. Nullus igitur vitiosus animus virtute armatum animum superat. E. Verissimum est. A. Jam corpore omni qualemlibet animum meliorem potentioremque esse, non te arbitror negaturum. E. Nemo id negat, qui quod facile est videt aut substantiam viventem non viventi, aut eam quae vitam dat ei quae accipit, esse praeferendam. A. Multo minus igitur corpus, qualecumque id sit, animum virtute praeditum vincit. E. Evidentissimum est. A. Quid? animus justus, mensque jus proprium imperiumque custodiens, num potest aliam mentem pari aequitate ac virtute regnantem, ex arce dejicere, atque libidini subjugare? E. Nullo modo; non solum propter eamdem in utraque excellen
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pastores. aut bubulcos. aut aurigas: quib omnib do¬
mitum pecus subiectũ uidemus. & quoꝵ industria indomi¬
tum subici. A. En igitur habes documentũ certissimum.:
quo manifestũ fiat inesse mentem homini sine dominatu:
his quippe mest. agunt enim talia quȩ agi sine mente ñ possẽt.
non tamen regnat. nam stulti sunt. Neq regnum mentis nisi
sapientiũ esse ꝑcognitum est. W. Mirum est hoc iam fuisse nob̾
in suꝑiorib confectum: & michi quid responderem ñ potuisse
humane esse sapientiam: & eam posse etiã non regnare cõper¬
tum est. A. Putas ne ista mente cui regnũ in libidines eterna le¬
ge concessum esse cognouimus: potentiorẽ esse libidinem: Ego
enĩ nullo pacto puto. Neq enĩ esset ordinatissimũ: ut impoten¬
tiora potentiorib imperarent. Quare necesse arbitroresse. ut
plus possit mens quam cupiditas: eo ipso quod cupiditati recte

Expanded text:
etiam pastores aut bubulcos, aut aurigas, quibus omnibus doetiam pastores aut bubulcos, aut aurigas, quibus omnibus domitum pecus subjectum videmus, et quorum industria indomitum subjici. A. En igitur habes documentum certissimum, quo manifestum fiat inesse mentem homini sine dominatu. His quippe inest; agunt enim talia, quae agi sine mente non possent: non tamen regnat; nam stulti sunt, neque regnum mentis nisi sapientium esse, percognitum est. E. Mirum est hoc jam fuisse a nobis in superioribus confectum, et mihi quid responderem, non potuisse humanae humanam esse sapientiam, et eam posse etiam non regnare, compertum est. A. Putasne ista mente, cui regnum in libidines aeterna lege concessum esse cognoscimus, potentiorem esse libidinem? ego enim nullo pacto puto. Neque enim esset ordinatissimum ut impotentiora potentioribus imperarent. Quare necesse arbitror esse ut plus possit mens quam cupiditas, eo ipso quo cupiditati recte
Abbreviated transcription (Latin):
saltim facile est tibi recordari. quod paulo ante diximnus. quẽadmodũ
bestiȩ mansuetȩ factȩ ab hominib ac domite seruiant: quod ab eis
uicissim homines ut demonstrauit ratio paterentur. nisi aliquo ex¬
cellerent. Id autem non inueniebamus in corpore. Ita cũ in animo
esse appareret. quid aliud appellandũ esset quam ratio non com¬
perumus: quam postea & mentem & spm uocari recordati sumus S
si aliud ratio aliud mens: constat certe non nisi mentem ut posse
ratione. Ex quo illud conficitur: eum qui rationem habet. m̃te
carere non posse. G. Probe ista reminiscor: ac teneo. A Quid il¬
lud: Credis ne domitores beluaꝵ uisi sapientes esse non posse
Cos enim sapientes uoco quos ueriras uocari iubet: id. ẽ. qui reg¬
no mentis omni libidims subiuigatione paccati sunt. W. Ridiꝰ¬
culũ est tales putare istos quol uulgo mansuetarios uocant. uł

Expanded text:
saltem facile est tibi recordari, quod paulo ante diximus, quemadmodum saltem facile est tibi recordari, quod paulo ante diximus, quemadmodum bestiae mansuefactae ab hominibus ac domitae serviant: quod ab eis vicissim homines, ut demonstravit ratio, paterentur nisi aliquo excellerent. Id autem non inveniebamus in corpore: ita cum in animo esse appareret, quid aliud appellandum esset quam ratio, non comperimus; quam postea et mentem et spiritum vocari recordati sumus. Sed si aliud ratio, aliud mens, constat certe nonnisi mentem uti posse ratione. Ex quo illud conficitur, eum qui rationem habet, mente carere non posse. E. Probe ista reminiscor ac teneo. A. Quid? illud credisne, domitores belluarum nisi sapientes esse non posse? Eos enim sapientes voco, quos veritas vocari jubet, id est, qui regno mentis omni libidinis subjugatione pacati sunt. E. Ridiculum est tales putare istos, quos vulgo mansuetarios nuncupant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ imus. U. Intelligo. ac seqͥr .A. Cum ergo ita homo constitutus atq or
dinatus est. nonne tibi sapiens uidetur: W. Hescio alius quis michi
sapiens homo uideri possit: si hic non uidetur. A.Credo etiã te illud
scire: plerosq homines stultos esse. l. Hoc quoq satis constat. A. At si
stultus sapienti est contrarius: quoniam sapientem comꝑiinus. quis etiã
stultus sit. ꝓfecto iam intelligis. W̾. Cui non appareat hunc esse in quo
mens suminam potestatẽ non habet ⁊ A. uid gͥ dicendũ. cum homo
ita est affectus. deesse illi mentem. an quamuis illi insit eam carere
dominatus W. Hoc potius quod ultimũ subiecisti. A. ꝑuellem a
de audire: quib documentis ꝑceptum habeas mentẽ messe homini
que suum non exerat principatum. W. Utinam tuas istas partes fa¬
cere uelles. Ham non michi facile est sustinere quod ingeris. A. Illud

Expanded text:
perimus. E. Intelligo ac sequor.perimus. E. Intelligo ac sequor.dinatus est, nonne tibi sapiens videtur? E. Nescio alius quis mihi sapiens homo videri possit, si hic non videtur. A. Credo etiam te illud scire, plerosque homines stultos esse. E. Hoc quoque satis constat. A. At si stultus sapienti est contrarius, quoniam sapientem comperimus, quis etiam stultus sit, profecto jam intelligis. E. Cui non appareat hunc esse, in quo mens summam potestatem non habet? A. Quid igitur dicendum, cum homo ita est affectus? deesse illi mentem; an, quamvis insit, eam carere dominatu? E. Hoc potius quod ultimum subjecisti. A. Pervellem abs te audire, quibus documentis perceptum habeas, mentem inesse homini, quae suum non exserat principatum. E. Utinam tuas istas partes facere velles: nam non mihi facile est sustinere quod ingeris. A. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
certe comune cum beluis. lam uero appetere uoluptates corpo-¬
ris & uitare molestias. fermȩ uitȩ omnis actio est. Sunt alia quȩ¬
dam. quȩ iam cadere in feras non uidentur.: nec tamen in homine
ipso sumina sunt: ut iocari & ridere. Qđ humanum quidẽ. s infi-¬
mum hominis uidicat: quisquis de natura humana rectissime
iudicat Deinde amor laudis & glorie. & affectatio dominandi:
quȩ tamen si bestiaꝵ non sunt. non tamen eaꝵ rerũ libidine.
bestus meliores nos esse arbitrandum est. Ham & iste appetitus
cum rationi subditus non est: miseros facit. Nemo autem ctuqͣm
dominatur: ordinatus homo dicendus ẽ. Neni ordo rectus aut ordo
appellandus ẽ. omnino: ubi deceriorib meliora subiciuntur. An
tibi non indetur. U. Manifestũ est. A. Ratio ergo ista uł meis.
uł sp̃s. cum irrationabiles animi motus regit: id scilicet domi¬
natur in homine. cui dominatio lege debetur. ea ꝙͣn ȩternam esse cõ¬

Expanded text:
certe commune cum belluis: jam vero appetere voluptates corpocerte commune cum belluis: jam vero appetere voluptates corporis, et vitare molestias, ferinae vitae omnis actio est. Sunt alia quaedam, quae jam cadere in feras non videntur, nec tamen in homine ipso summa sunt, ut jocari et ridere: quod humanum quidem, sed infimum hominis judicat, quisquis de natura humana rectissime judicat. Deinde amor laudis et gloriae, et affectatio dominandi, quae tametsi bestiarum non sunt, non tamen earum rerum libidine bestiis meliores nos esse arbitrandum est. Nam et iste appetitus cum rationi subditus non est, miseros facit. Nemo autem cuiquam m ratio dominatur, ordinatus homo dicendus est. Non enim ordo rectus, aut ordo appellandus est omnino, ubi deterioribus meliora subjiciuntur: an tibi non videtur? E. Manifestum est. A. Ratio ista ergo, vel mens, vel spiritus cum irrationales animi motus regit, id scilicet dominatur in homine, cui dominatio lege debetur ea quam aeternam esse com
Abbreviated transcription (Latin):
paratur: mala esse qui potestꝯ D. Teneo & istam differentiam.
pecorib ħomo p̃ponitur. siue mens. siue spiritus. siue utrũq rectiꝰ
appellatur.: nam utrunq in diuinis libris inuenimus. si domine¬
tur atq imꝑet cȩteris quibcunq homo constat. tunc esse hominẽ
ordinatissimũ. Uidemus enim habere nos non solum cum pecorib
s etiã cum arbustis & stirpib multa cõmunia. Hanq alimentuo
corporis suinere. crescere. gignere. uigere. arborib quoq tributũ
indemus: quȩ infima quadam uita continentur. Widere autẽ
atq audire. & olfactu. gustu. tattu. corporalia sentire ꝑosse besti¬
as. & acrius plerasq quam nos: cernimus & fatemur. Adde uires
& ualentiam. firmitatemq membroꝵ. & celeritates. fac illimos q
corporis motus. quib om̃ib quasdam eaꝵ suꝑamus. quibdam ȩqͣ¬
mur: a ñnullis etiam uincimur. Genus tamen ipsũ reiꝵx est nob̃

Expanded text:
paratur, mala esse qui potest? E. Teneo et istam differentiam: paratur, mala esse qui potest? E. Teneo et istam differentiam: pecoribus homo praeponitur, sive mens, sive spiritus, sive utrumque rectius appellatur nam utrumque in divinis Libris invenimus, si dominetur atque imperet caeteris quibuscumque homo constat, tunc esse hominem ordinatissimum. Videmus enim habere nos non solum cum pecoribus, sed etiam cum arbustis et stirpibus multa communia: namque alimentum corporis sumere, crescere, gignere, vigere, arboribus quoque tributum videmus, quae infima quadam vita continentur; videre autem atque audire, et olfactu, gustu, tactu corporalia sentire posse bestias, et acrius plerasque quam nos, cernimus et fatemur. Adde vires et valentiam firmitatemque membrorum, et celeritates facillimosque corporis motus, quibus omnibus quasdam earum superamus, quibusdam aequamur, a nonnullis etiam vincimur. Genus tamen ipsum rerum est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
G. Hon inichi est iam dubium. Perge quo intenderas. Aliud enĩ esse.
uiuere. aliud sene se uiuere: satis didici. A. Quid ergo tibi hoꝵ duoꝵ
uidetur esse prestantius: G. Quid putas. nisi scientiam uite A. Me¬
lior ne tibi uidietur uitȩ scientia: quam ipsa uitaꝰ An forte intelligis
suꝑiorem quandam & sinceriorẽ uitam esse scientiam: quoniam scire
nemo potest nisi qui intelligit : Intelligere autẽ quid est. nisi ipsa
luce mentis illustrus ꝑfectius q uiuere: Quare tu michi nfallor
non uitȩ aliud aliquid̃. s cuidam uitȩ meliorem uitam p̃posuisti.
M. Optime om̃ino. & cognoiusti & explicasti sententiam meam
sitam̃ scientia mala esse nonqͣm potest. A. hullomodo arbitror
nisi cum translato uerbo scientiam pro exꝑientia dicimus. Ex¬
ꝑiri enĩ non semꝑ bonũ est: sicut exꝑiri supplicia Illa uero quę
ꝓprie ac pure scientia nominatur quia ratione atq intelligentia

Expanded text:
E. Non mihi est jam dubium; perge quo intenderas: aliud enim esse E. Non mihi est jam dubium; perge quo intenderas: aliud enim esse vivere, aliud scire se vivere, satis didici. A. Quid ergo tibi horum duorum videtur esse praestantius? E. Quid putas, nisi scientiam vitae? A. Meliorne tibi videtur vitae scientia quam ipsa vita? an forte intelligis superiorem quamdam et sinceriorem vitam esse scientiam, quam scire nemo potest, nisi qui intelligit? Intelligere autem quid est, nisi ipsa luce mentis illustrius perfectiusque vivere? Quare tu mihi, nisi fallor, non vitae aliud aliquid, sed cuidam vitae meliorem vitam praeposuisti. E. Optime omnino et cognovisti et explicasti sententiam meam: si tamen scientia mala esse nunquam potest. A. Nullo modo arbitror, nisi cum translato verbo scientiam pro experientia dicimus: experiri enim non semper bonum est; sicut experiri supplicia: illa vero quae proprie ac pure scientia nominatur, quia ratione atque intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
subdantur nobis. in est autem nr̃ĩs ut eis meliores simus: qm̃ neq
nichil. neq paruũ aliquid esse cuiuis apparet: quid aliud rectius
quam rationem uocauerimꝰ A.Uide quam facile fiat deo adu¬
uante: quod homines difficillimũ putant. Ham ego fateor tibi. q̃sti¬
onem istam quȩ ut intelligo terminata est̾. tandiu nos recenturã
putaueram: quam fortasse omĩa que dicta sunt ab ipso nr̃e dis¬
putationis exordio. Quare. accipe iam: ut deinde᷑ ratio conectatur:
Nam credo te non ignorare id quod scire dicimus. nichil ẽẽ aliud ꝗͣ
ratione habere ꝑceptum . W. Ita est. A. Qui ergo scit se uiuere:
ratione non caret. U. Consequens est.A. Uiuunt autẽ bestię¬
& sicut iam emieuit rationis expertes sunt. M. Manifestũ est. A. Eoce
igitur iam nosti quod te ignorare responderas. non omne quod uiuit
scire se uiuere. quanqͣm om̃e quod se uiuere sciat. uiuat necessario.

Expanded text:
subdantur nobis, inest autem nostris ut eis meliores simus, quoniam neque subdantur nobis, inest autem nostris ut eis meliores simus, quoniam neque nihil, neque parvum aliquid esse cuivis apparet; quid aliud rectius, quam rationem vocaverim? A. Vide quam facile fiat Deo adjuvante, quod homines difficillimum putant. Nam ego, fateor tibi, quaestionem istam, quae, ut intelligo, terminata est, tamdiu nos retenturam putaveram, quam fortasse omnia quae dicta sunt ab ipso nostrae disputationis exordio. Quare accipe jam, ut deinde ratio connectatur: nam credo non te ignorare, id quod scire dicimus, nihil esse aliud quam ratione habere perceptum. E. Ita est. A. Qui ergo scit se vivere, ratione non caret. E. Consequens est. A. Vivunt autem bestiat sicut jam emicuit, rationis expertes sunt. E. Manifestum est. A. Ecce igitur jam nosti, quod te ignorare responderas, non omne quod vivit scire se vivere, quanquam omne quod se vivere sciat, vivat necessario 17.
Abbreviated transcription (Latin):
& ammã ita homini subiugatam. ut uoluntati eius sensu quo¬
dam & consuetudine seruiat: utrum tibi ullomodo fieri posse
uideatur. ut bestia quȩlibet immanis uł feritate uł corpore
uł etiam sensu quolibet acerrima pari uice sibi hominẽ subuiga¬
re conetur. cũ corpus eius seu ui. seu clam multe int̾mere ualeant.
M. hullomodo istuc fieri posse consentio. A. bene sane. Sed item
dic michi. cũ manifestum sit uirib cęteris q officui corporis a plurim¬
biis bestiis hominẽ facile sitperari. quȩnam res sit qua homo excel¬
lit. ut ei nulla bestiaꝵ. ipse autẽ multis imperare possit: an forte
ipsa est quȩ ratio uł intelligentia dici solet: U. hon inuenio aliud
quandoquidẽ in animo est id quod beliuis anteceslimus. Quę si exa¬
nimes essent: dicerem nos eo prestare quod animũ habenus Nunc
uero cũ & illa sint animalia. id quod eoꝵ animis non inest. ut

Expanded text:
et animam ita homini subjugatam, ut voluntati ejus sensu quoet animam ita homini subjugatam, ut voluntati ejus sensu quodam et consuetudine serviat; utrum tibi ullo modo fieri posse videatur. ut bestia quaelibet immanis vel feritate vel corpore, vel etiam sensu quolibet acerrima, pari vice sibi hominem subjugare conetur, cum corpus ejus seu vi seu clam multae interimere valeant. E. Nullo modo istuc fieri posse consentio. A. Bene sane: sed item dic mihi, cum manifestum sit, viribus caeterisque officiis corporis a plurimis bestiis hominem facile superari, quaenam res sit qua homo excellit, ut nulla ei bestiarum, ipse autem multis imperare possit? an forte ipsa est quae ratio vel intelligentia dici solet? E. Non invenio aliud, quandoquidem in animo est id quo belluis antecellimus: quae si exanimes essent, dicerem nos eo praestare, quod animum habemus. Nunc vero cum et illa sint animalia, id quod eorum animis non inest ut
Abbreviated transcription (Latin):
ulla reiꝵ labe unqͣm effecerit: ut iustum non sit omĩa esse ordi¬
sit ordinatissimis. Nam ex hominib una lege sociatis: populus
constat. Quȩ lex ut dictũ est: temporalis est. Q dic michi utrũ
certissimũ sĩt tibi: uiuere te. W. Hoc uero quid certius respon¬
derim: A. Quid illuds Potes ne dinoscere. aliud esse uiuiere: aliud
nosse se uiuere : G. Scio quidem neminem se nosse uiuere nisi
uuentẽ. S utrũ om̃is uiuens nouerit se uiuere: ignoro.A. Quan
uellem ut credis ita etiam scires: peccora carere ratione. Cito
nr̃a disputatio ab ista questione transiret. S qm̃ nescire te dicis.
longam sermocinationem moues. Heq enĩ talis res est: qua p̃ter¬
missa ꝑgere in ea quȩ intendimꝰ tanta conex ione rationis. quan¬
ta opus esse sentio. sinantur. Dic itaq michi. cum sepe uiderunꝰ.
bestias ab hominib domitas. id est non corpus bestię tantũ. sed

Expanded text:
ulla rerum labes unquam effecerit ut justum non sit omnia esse ordiulla rerum labes unquam effecerit ut justum non sit omnia esse ordisit ordinatissimus: nam ex hominibus una lege sociatis, populus constat; quae lex, ut dictum est, temporalis est. Et dic mihi utrum certissimum sit tibi vivere te. E. Hoc vero quid certius responderim? A. Quid? illud potesne dignoscere, aliud esse vivere, aliud nosse se vivere? E. Scio quidem neminem se nosse vivere, nisi viventem; sed utrum omnis vivens noverit se vivere, ignoro. A. Quam vellem ut credis, ita etiam scires pecora carere ratione; cito nostra disputatio ab ista quaestione transiret: sed quoniam nescire te dicis, longam sermocinationem moves. Neque enim talis res est, qua praetermissa pergere in ea quae intendimus, tanta connexione rationis, quanta opus esse sentio, sinamur. Dic itaque mihi, cum saepe viderimus bestias ab hominibus domitas, id est, non corpus bestiae tantum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilem legem . A. Simul &ẽ te uicłe arbitror. in illa tẽporali
nichil ee̾ iustum atq legitimũ: qđ ñ ex hac ęt̾na sibi homines
diriuauerint. Nam si popłs ille quodã tẽpore iuste hotiores dedit
quodã rursus iuste ñ dedit: hȩc uicissitudo tẽporalis ut ẽẽt iusta
ex ala ec̾nitate tracta ẽ. qua semꝑ iustũ ẽ. grauẽ populũ ho¬
nores dare. leuem non dare. An tibi aliter uidetur ⁊ O. assentior. a
Ut gͥ breuiter ȩternę legis notionẽ quȩ imp̃ssa nobis est quantuo
ualeo uerbis explicẽ: ea est qua iustum est ut omĩa sint ordinatissima
Tu si aliter existimas: prome. W. Quid tibi uera dicenti contradicam
non habeo. A. Cum ergo hȩc sit una lex ex qua illȩ om̃s temporales
ad homines regendos uariantur.⁊ nũ ideo ipsauariari ullomodo po¬
test: G. Intelligo omĩno non posse. Heq enĩ ulla uis. ullus casus.

Expanded text:
mutabilem legem. A. Simul etiam te videre arbitror in illa temporali mutabilem legem. A. Simul etiam te videre arbitror in illa temporali nihil esse justum atque legitimum, quod non ex hac aeterna sibi homines derivarint: nam si populus ille quodam tempore juste honores dedit, quodam rursus juste non dedit; haec vicissitudo temporalis ut justa esset, ex illa aeternitate tracta est, qua semper justum est gravem populum honores dare, levem non dare: an tibi aliter videtur? E. Assentior. A. Ut igitur breviter aeternae legis notionem, quae impressa nobis est, quantum valeo verbis explicem, ea est qua justum est ut omnia sint ordinatissima: tu si aliter existimas, prome. E. Quid tibi vera dicenti contradicam non habeo. A. Cum ergo haec sit una lex, ex qua illae omnes temporales ad homines regendos variantur, num ideo ipsa variari ullo modo potest? E. Intelligo omnino non posse: neque enim ulla vis, ullus casus,
Abbreviated transcription (Latin):
triũ: M. Et id recte. A Cum gͦ duȩ istȩ leges ita sibi uideantur
esse contrariȩ. ut una eaꝵ honoꝵ dandoꝵ popło tribuat potesta¬
tem. auferat altera: & cum ista scda ita lata fit. ut nullomodo am¬
bȩ in una ciuitate simul esse possint. num dicemus aliqͣm ea in
iustam esse. & ferri minime debuisse: M. Hullomodo. A.Appelle¬
mus gͦ istam legem si placet tẽporalem: quȩ qͣnquam iusta sit. cõ¬
mutari tam̃ ꝑ cempora uiste potest. U. Appellemus. A. Quid illa
lex quȩ sũma ratio noĩatur. cui semꝑ obtemꝑandũ est. & ꝑ qͣm
mali miseram. bom beatam uitam iuerentur̾. ꝑ quã deniq illa
quã temporalẽ uocandam diximus. recte fertur. recteq mutat᷑.
potest ne ciupiam intelligenti ñ incõmutabilis ęt̾tia q uideri
An potest aliqͣndo miustũ esse ut mali miseri. bom autẽ beatisit᷑
aut ut modestus & grauis popłs ipse sibi magistratus creet. dissolu

Expanded text:
trium? E. Et id recte. A. Cum ergo duae istae leges ita sibi videantur trium? E. Et id recte. A. Cum ergo duae istae leges ita sibi videantur esse contrariae, ut una earum honorum dandorum populo tribuat potestatem, auferat altera; et cum ista secunda ita lata sit, ut nullo modo ambae in una civitate simul esse possint; num dicemus aliquam earum injustam esse, et ferri minime debuisse? E. Nullo modo. A. Appellemus ergo istam legem, si placet, temporalem, quae quanquam justa sit, commutari tamen per tempora juste potest. E. Appellemus. 15. A. Quid? illa lex quae summa ratio nominatur, cui semper obtemperandum est, et per quam mali miseram, boni beatam vitam merentur, per quam denique illa quam temporalem vocandam diximus, recte fertur, recteque mutatur, potestne cuipiam intelligenti non incommutabilis aeternaque videri? An potest aliquando injustum esse ut mali miseri, boni autem beati sint; aut ut modestus et gravis populus ipse sibi magistratus creet, dissolut
Abbreviated transcription (Latin):
tucesq consistunt. A. Quid. ipsi homines & popłi eiusde ne generiᷤᷤ
ieꝵꝵ sunt. ut interie mutari ue non possint ȩterni q om̃ino sint
an uero mutabiles. temporib q subiecdi sunt: G. Mutabile plane
atq tempori obnoxiũ. hoc gentis ẽẽ quis dubitet A. Ergo si popłs
sit bene moderatus & grauis. cõmunis q utilitatis diligentissimus custos
in quo unusquisq minoris rem pͥuatam qͣm publicam pendat. nonne
recte lex fertur. qua huic popło liceat creare sibi magistratus. ꝑ quos
sua res. id. est publica ãministretur⁊ G. Recte prorsus A. Porro si
paulatim deprauatus idem popłs. rem pͥuatam rei publice p̃ferat.
atq habeat uenale suffragiũ. corruptusq ab eis qui honores amant.
regimen in se flagiciosis consceleratisq cõmittat. nonne item recte
si quis tunc extiterit uir honus qui plurinũ possit adimat huic popło

Expanded text:
tatesque consistunt. A. Quid? ipsi homines et populi, ejusdemne generis tatesque consistunt. A. Quid? ipsi homines et populi, ejusdemne generis rerum sunt, ut interire mutarive non possint, aeternique omnino sint? an vero mutabiles temporibusque subjecti sunt? E. Mutabile plane atque tempori obnoxium hoc genus esse quis dubitet? A. Ergo, si populus sit bene moderatus et gravis, communisque utilitatis diligentissimus custos, in quo unusquisque minoris rem privatam quam publicam pendat; nonne recte lex fertur, qua huic ipsi populo liceat creare sibi magistratus, per quos sua res, id est publica, administretur? E. Recte prorsus. A. Porro si paulatim depravatus idem populus rem privatam rei publicae praeferat, atque habeat venale suffragium, corruptusque ab eis qui honores amant, regimen in se flagitiosis consceleratisque committat; nonne item recte, si quis tunc exstiterit vir bonus, qui plurimum possit, adimat huic populo
Abbreviated transcription (Latin):
gendis ciuuitatib fertur multa concedẽ atq impunita relinquere: quȩ̨ ꝑ
o̾iuinã tam̃ ꝓuidentiã uindicant᷑. & recte. Neq enĩ q ñ omĩa facit: ideo
legem istã quę popłos in hac uita cohibet malefacta ulciscenda sint. De¬
inde quid restet qđ ꝑ diuinã ꝓuidentiã in euitabilius secretoq pumat᷑.
M. Cupio si modo possit ad tantȩ rei t̾minos ꝑueniri. Nam hoc ego in¬
finitũ puto.A. limo adeste animo: & rationis uias pietate frecus in¬
gredere. Nichil ẽ. enĩ tam arduũ at difficile: qđ non dõ adiuuante
planissimum atq expeditissimũ fiat. In ipsũ itaq suspensi. atq ab eo
auxiliũ dep̃cantes: qđ instituimꝰ queramus. Et prius responde michi.
utrũ ista lex quȩ litteris ꝓmulgatur: hominib hanc uitam iuuenti¬
b opituletur. M. Manifestũ est. Nam exhis hoĩb utiq popłi ciui¬

Expanded text:
gendis civitatibus fertur, multa concedere atque impunita relinquere, quae per gendis civitatibus fertur, multa concedere atque impunita relinquere, quae per divinam tamen providentiam vindicantur; et recte. Neque enim qlegem istam quae populos in hac vita cohibet, malefacta ulciscenda sint: deinde quid restet, quod per divinam providentiam inevitabilius secretoque puniatur. E. Cupio, si modo perveniri possit ad tantae rei terminos: nam hoc ego infinitum puto. A. Imo adesto animo, et rationis vias pietate fretus ingredere. Nihil est enim tam arduum atque difficile, quod non Deo adjuvante planissimum atque expeditissimum fiat. In ipsum itaque suspensi atque ab eo auxilium deprecantes, quod instituimus, quaeramus. Et prius responde mihi, utrum ista lex quae litteris promulgatur, hominibus hanc vitam viventibus opituletur. E. Manifestum est: nam ex his hominibus utique populi civi
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ñ rep̃hendo. quȩ tales ꝑmittit interfiei: s quo pacto istos  de
possum: cur hominib defensionẽ quȩ̨ras. quos reos nulla lex tenet.
A hiulla fortasse: s eara legũ quȩ apparent. & ab hominib seguntur
tiam nescio utrũ ñ aliqua uehem̃tiore ac secretissima lege teneant᷑
si neha ren ẽ qđđ ũ ãministret diuina ꝓiudentia. Quomodo entor
apud eam sunt isti peccato uiberi. qui ꝓhis reb quas concepm xpor¬
tec ihumana cede polluti sunt : u Sidetur ergo inicht &r ieiemis¬
tomn que ꝓ popło regendo scribitur. recte ista ꝑmittere. ꝙ duunã
hominẽ iegi Ile uero culpe auas penas apras habertt: a quib
sola michi tudetur lberare posse sapientia. A. Laudo & ꝓbo istã
quiuis inchoatam imnus ꝙ ꝑfectam: tom̃ fidentẽ & fubiuma quę¬
dam petentẽ distinctionẽ tuam. Uidetur em tibi lȩx ista quȩ re¬

Expanded text:
quidem non reprehendo, quae tales permittit interfici, sed quo pacto istos defequidem non reprehendo, quae tales permittit interfici, sed quo pacto istos defepossum, cur hominibus defensionem quaeras, quos reos nulla lex tenet.E. Nulla fortasse, sed earum legum quae apparent, et ab hominibus leguntur: nam nescio utrum non aliqua vehementiore ac secretissima lege teneantur, si nihil rerum est quod non administret divina providentia. Quomodo enim apud eam sunt isti peccato liberi, qui pro iis rebus quas contemni oportet, humana caede polluti sunt? Videtur ergo mihi et legem istam, quae populo regendo scribitur, recte ista permittere, et divinam hominem regi. Illae vero culpae alias poenas aptas habent, a quibus sola mihi videtur posse liberare sapientia. A. Laudo et probo istam, quamvis inchoatam minusque perfectam, tamen fidentem et sublimia quaedam petentem distinctionem tuam. Videtur enim tibi lex ista, quae re
Abbreviated transcription (Latin):
cansa ũ hostidem eadẽ n repelli iubet. sine ubidine obtempari: & de
omĩb ministris qui iuie atq ordine potestatib quib q subiecti st̾
id dici potest. S illi hoĩes lege inculpata. quomodo inculpati que¬
ant ẽe sĩ tudeo Non enĩ eos iex cogit occide: s relinqͥt in potestate. Li¬
berũ eis itaqr ẽ. nemmẽ necare. ꝓhis reb qͣs inuiti possunt amtere: &¬
ob hoc amare ñ debent. De uita enĩ fortasse cuipiam fit dubiũ. utruo
aurmȩ nullo pacto auferatur. dũ hoc corpus interimtur. S si aufere
potest: contẽpnenda ẽ. Si ñ potest: nichil metuendũ. De pudicicia er
qͥs dubitauerit. quin ea sit in ipso animo constituta: qndoquidem
uietes ẽ ede a molento stupratore nec ipsa eripi potest. Quicqd
gerepturus erit ille qui occiditur: id totũ in potestate nr̃a non est.
Quare quẽadmnodũ nrẽm appellandũ sit ñ intelligo. Quappt̃. legem

Expanded text:
causa vim hostilem eadem vi repelli jubet, sine libidine obtemperari: et de causa vim hostilem eadem vi repelli jubet, sine libidine obtemperari: et de omnibus ministris, qui jure atque ordine potestatibus quibusque subjecti sunt, id dici potest. Sed illi homines lege inculpata, quomodo inculpati queant esse, non video: non enim lex eos cogit occidere, sed relinquit in potestate. Liberum eis itaqob hoc amare non debent. De vita enim fortasse cuipiam sit dubium utrum animae nullo pacto auferatur, dum hoc corpus interimitur. Sed si auferri potest contemnenda est, si non potest, nihil metuendum. De pudicitia vero quis dubitaverit quin ea sit in ipso animo constituta, quandoquidem virtus est? unde a violento stupratore, nec ipsa eripi potest. Quidquid igitur erepturus erat ille qui occiditur, id totum in nostra potestate non est, quare quemadmodum nostrum appellandum sit non intelligo. Quapropter legem