comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sb sole. Neq enĩ frust᷑ ẽ additum uanitat᷑. ꝙr si
uanitates decͣhas qui tanꝙͣ pͥma sectant᷑ ext̾ma
enĩ spẽꝵ młtiformitas ab unitate dei hoĩem lap¬
sum ꝑ carnales sensus ou̾iberauit ⁊ mirabsli
Uaretate młtiplicauit eiꝰ affectum. Ita fcã ẽ ha¬
bundancia laboriosa ⁊ si dici põt laboriosa copio¬
sa egestas dum aluid ad aliud sequitur t nich
cũ eo ꝑmanet. sic atempore fmam̃ti uini ⁊
olei sui młtiplicatꝰ est. ut nõ ĩueniat id ip̃m
.i. naturã in ꝯmutabilẽ ⁊̃ singularẽ qmͣ secu

Expanded text:
sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singu
Abbreviated transcription (Latin):
o. set intima illm̃iatõne ab ip̃is cunabłis
illustratum tanta honestaret gr̃a tanta
firmitate roboraret. tanta deniq maiesta¬
fidem sũmo amore atq auctoritate ꝯu̾t̾et
De honorib uero eiꝰ frustͣ se consuli. cum
facile possit existimari qnͣtt honores debeãt᷑
sapĩe dei. quã gestante ille ⁊ gub̾uante ꝓ
uera salute geñis humani magnũ aliquid
ꝓpͥum ⁊ quod supͣ hoĩes ẽẽt meret᷑. que si
facta sunt. si lit̾as monim̃tisq celebrant᷑
si ab una regione t̾raꝵ inqua una solus
colebat᷑. deus. ut ubi talem nasci oꝑtebat
ꝑ totum orbem t̾raꝵ missi ełcti uiri uͥtuti¬
b atq sermonib diuini amoris incendia
cõcitarũt. si ꝯfimata salubima disciplina

Expanded text:
o, sed intima inluminatione ab incunabulis o, sed intima inluminatione ab incunabulis inlustratum tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique maiestafidem summo amore atque auctoritate conuerteret de honoribus uero eius frustra se consuli, cum facile possi existimari quanti honores debeantur sapientiae dei, qua gestante ille et gubernante pro uera salute generis human magnum aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasci oportebat, per totum orben terrarum missi electi uiri uirtutibus atque sermonibus diuin amoris incendia concit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ in qnͣtum sunt ab illo et̃no deo ꝑ eiꝰ
u̾itatem fab̾cantam constare. in quib aĩe
tatis comtemplatõne ꝑfruat᷑ atq ꝑficiat᷑
ex ea. et̃namq uitam possit meri. s̾ dum
nascenciũ atq transeuntiũ amore ac dolore
sauciat᷑. deditaq consuetudini hꝰ uite. Atq
sensibilib corꝑis manib euanescit ẏmagi¬
nib. irridet eos qui dicunt ẽẽ alicͥ ꝙ ne¬
q istis uideat᷑ ocłis. nec ullo phasma᷑ cogitẽ.
set mente sola ⁊ intelligencia ẽni q̃at. Cĩ¬
ħ gͦ sͥ a magr̃o ꝑsuad̾ent᷑. si ex eo quer̾et
ille discipulus utr̃ si quisqmͣ existeret. uir
magnus atq diuinꝰ qui talia popłs ꝑsua¬
deret. credenda saltem si ꝑciꝑe nõ pͣuis opi
torib cum diuinis honorib dignũ iudica¬
ret. respondet credo ille nõ posse hoc ab hoĩe
fĩ. nͥ quẽ forte ip̃a dei uͥtꝰ atq sapĩa ab ĩp̃a
rerum natura excepi. nec hominũ magist̾i¬

Expanded text:
et tamen in quantum sunt ab illo aeterno deo per eius et tamen in quantum sunt ab illo aeterno deo per eius ueritatem fabricata constare; in quibus animtatis contemplatione perfruatur atque afficiatur ex ea aeternamque uitam possit mereri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur et dedita consuetudini huius uitae atque sensibus corporis inanibus uanescit imaginibus, inridet eos qui dicunt esse aliquid quod neque istis uideatur oculis nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intellegentia cerni queat; c sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum, si quisquam exsisteret uir magnus atque diuinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si uere percipere roribus, eum diuinis honoribus dignum iudicaret: responderet, credo, ille non posse hoc ab homine fieri nisi quem forte ipsa dei uirtus atque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum nec hominum magisteri
Abbreviated transcription (Latin):
uereibat᷑ uenerabat᷑. ⁊ post eius dampna¬
tõm mortemq nemo ausus ẽ urare ꝑ ca¬
trum tuore an aliqua cognitõne tempoꝵ¬
tissime dixerim pace hoꝵ ominiũ qui eoꝵ li¬
bros ꝑui tacit̾ diligunt xp̃ianis temporib
quenam religio potissimũ tenenda sit. ⁊̃ que
ad u̾itatem siue ad b̾itudinem uia ñ ẽẽ du¬
bitandum. si .ti. plato ẽẽt uiuens ⁊ me int̾¬
rogantem. non asꝑnaretur. E pociꝰ si quis eiꝰ
discipulus eo ip̃o tempore quo uiuebat cum
sibi ab illo ꝑsuad̾etur non corꝑeis occłis ser
pura m̃te u̾itatẽ uideri. cui quetũq aĩa ĩ¬
deditam.: falsas ymagines rerum sensibi¬
lium que nob̾ ab. hoc senͥ miuido ꝑ corpꝰ ĩp̾sse
uarias opiniones erroresq gn̾arent. Cͣ ob
rem sanandum eẽ animũ ad intuendam
ĩcomutabilẽ reꝵ formam ⁊ codem modo sc̃¬
per se hñtem. atq undiq sui similẽ płcͥtu¬
dinẽ nec distentam locis nec tempore ua
sumineq sit. cet̾a nasci. occid̾e. flu̾e. labi.

Expanded text:
ra uenerabatur, et post eius damnationem mortemque nemo ausus est iurare per caQuod utrum timore an aliqua cognitione fetissime dixerim pace horum omnium, qui eorum libros peruicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit et quae ad ueritatem ac beatitudinem uia non esse dubitandum. si enim Plato ipse uiueret et me interrogantem non aspernaretur, uel potius si quis eius discipulus eo ipso tempore quo uiuebat, cum sibi ab illo persuaderetur non corporeis oculis, sed pura mente ueritatem uideri; cui quaecumque anima indeditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae uarias opiniones erroresque generarent; quam ob rem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum formam et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis nec tempore uarsummeque sit; cetera nasci, occidere, fluere, labi,
Abbreviated transcription (Latin):
em sat᷑ suscipiebant cũ ppłis ⁊ de suoꝵ deoꝵ
porur ac sũmo ⁊̃ bono diu̾sas ꝯtͣriasq sen¬
p̃dicandum ẽẽ. Neminẽ negare oꝑt̾et. ħe¬
ses namqi tam ĩmĩabiles a regula xͥanitã ᷤᷤ
eos qui de patre deo ⁊ sapiencia eiꝰ quod mu¬
ñe diuino alit̃ senciunt ⁊ hom̃ib ꝑ suad̾e
conant᷑. qmͣ u̾itas postulat. sic .ti. credit᷑¬
⁊ docetur quod̾ est humane salutis. capd̾
nõ aliam eẽ philosophiam .i. sapiencie stu¬
dium. ⁊ aliam religionem cum hii quoꝵ

Expanded text:
suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque senpraedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitaeos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum h
Abbreviated transcription (Latin):
scismata fec̾unt alia . qõ. posset enĩ eos archa
dũica usq ad tempꝰ ultume uentilatõnis¬
uelud paleas sustinere nisi uento suꝑbie
nimia leuitate cessissent ⁊ sese anobis ultͦ
scꝑassent. iudei uero ꝙͣuis uni om̃ipotenti
deo supplicent. sola tam̃ temꝑalia ⁊ uisibi¬
lia bona de illo expͤtantes rudim̃ta noui
uet̾e hoĩe remansert̃. Que cum ita sint. nͦ
⁊̃ confessione paganoꝵ neq ĩpurgam̃tis heci¬

Expanded text:
ata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationisuelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta nouiuetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neq
Abbreviated transcription (Latin):
modo michi utendũ putaui. Que u̾a eẽ ꝑ¬
spex̃is tene. ⁊ eccl̃ie catholice tͥbue: q̃ falsa
respue. ⁊ mͥ qui homo sum ignosde. q̃du¬
bia crede: donet aut respuenda ẽẽ aut uera cẽ
aut semꝑ credenda eẽ: uł rõ doceat uł p̃cipiat
Auct̾as. Intende ergo inħ que secunt᷑ diligent᷑
deficiens ab illo qui eam fecit ⁊̃ cuiꝰ eẽncia fͥ¬
cam deus p̃cepit. u̾git ad nich̾m ⁊ ħ ẽ neqͥ
cia. non quia corpꝰ iam nicħ est. Nam ⁊̃ ip̃m
ht̃ aliquam concordiam ꝑtuum suaꝵ sñ qua
om̃o non posset ẽẽ. Ergo ab eo fcm̃ est. ⁊ corpꝰ
qui om̃ĩs ꝯcordie capd̾ est. ht̃ corpꝰ ꝙ̃dam¬
est ⁊ corꝑis ꝯditor a quo pax om̃is est. ⁊ qui
forma estͥ infab̾cata est. atq om̃iũ formosi¬
ssima. ht̃ aliquam spem sine corpꝰ qͣ ñ est
corpꝰ. si ergo querit᷑ quis institu̾it corpꝰ. ille q̃¬
ratur qui est om̃ium speciosissimꝰ. oĩs .ni. spẽs
ab illo est. quis est autem hic nͥ unꝰ deus. Una

Expanded text:
modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fream Deus praefecit, vergit adia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae capest et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una
Abbreviated transcription (Latin):
Ocrates tam̃ audacior cet̾is fuisse ꝑhi¬
betur iurando ꝑ canem quenil ⁊ la¬
pidem quẽlib ⁊ quicquid iuraturo eẽt in¬
ꝓmpti. ⁊̃ quasi ad manũ occͣisset. Credo ĩ¬
telligebat qualiac̃q oꝑa nature que ãmĩ¬
stͣnte diuina ꝓuidencia gignerent᷑. multo
⁊ ideo diuinis honorib digniora qm ea que
in templis celebrantur. Non quo uere la¬
pis ⁊ canis eẽnt colenda sapientib. sec ut
hoc modo intellig̾ent qui possent tanta sy¬
hic eẽt tam turpis demõstrand̃ gradus
ad quem uenire si puderet uid̾ent. qñ ma¬
g̃ pudendꝰ eẽt. nuꝑ turpiore consist̾e. simł
⁊ illos qui mundum istum uisibilem sũ¬
mum deum ẽẽ opinabant᷑. amouebat t᷑pi¬
tudinis sue docens eẽ conseqñs ut quil lapĩ
mutarent sñiam siram ⁊ unũ deum colerẽt
quem solum supͣ mẽtes nr̃as ẽẽ ⁊ aquo om
dum. Scͥpsit pło. ñ .ii. isti sic nati erant ut

Expanded text:
ocrates tamen audacior caeteris fuisse perhibetur, iurando per canem quemlibet aut lapidem et quicquid iuraturo quasipromptu, et quasi ad manum occurrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo et ideo diuinis honoribus digniora quam ea quae in telnplis colebantur. Non quod uere lapis et canis essent colenda sapientibus sed ut hoc modo intelligerent quod possent tanta susset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem uenire si puderet, uiderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos, qui mundum istum uisibilem summum deum esse opinantur, admonebat turpitudinis suae docens esse consequens ut quilibet lapis mutarent sententiam, et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, et a quo omndum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam reb ⁊ rursum quibdam delectati
nõ eaum quib offendunt᷑ : s eaꝵ quib dełc
tant᷑ uolunt ẽẽ auctorem deum. ⁊ cum con¬
suetudinẽ uince̾ nequeũt iam carnalib la¬
queis irretiti duas animas ẽẽ ĩ uno corpore/
estimant. unam de deo que nat᷑alit̾ ħ sit ꝙ ip̃e
alt̾am de gente tenebraꝵ qmͣ deus nec ge¬
nu̾it. nec fecerit. nec ꝑtułit. nec abiec̾it. s
que suam uitam suam t̾ram suos fecus ⁊
iimalia suum pꝰtͤmo regnũ hu̾it ingeni¬
tumq pͥncipium. S quod̾ temꝑe adu̾sus de
catholica tuta sit. ⁊ qũo ñ ꝑturbent animũ
ea quib ꝯmoti hoĩes ĩ eoꝵ cedunt sñiam rõ¬

Expanded text:
quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, tantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deucatholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, ra
Abbreviated transcription (Latin):
sus hecici fiunt᷑. qui eciam si ẽẽnt ĩ eccłia. ni¬
hdominꝰ errarent. Cum autem foris sunt płi¬
rum ꝓsunt. Non uerũ docendo quod nescuint.
sec᷑ a uerum̃ q̃rendũ carnales ⁊ ad uerum
apientum spitales catholico excitando. ẜunt
nifesti nõ fiunt int̾ nos quam diu imꝑicie
nr̃e tenebris delectati. dormire maluimꝰ qm
urnc̃ u̾itatis intueri. Qͣ ꝓpt̃ multi ut uideãt
ant᷑ utamur ergo ec̾iam heticis ñ ut eoꝵ ⁊̃
appbemꝰ errores. s ut catholicam disciplinã
ꝓdu̾suc coꝵ insidias asserentes. uigilanciores
⁊canciore s simꝰ ⁊̃ si eos ad salutem respond̾e
nõ possumꝰ credo autem ad futur̃ deum. ut
ip̃i scͥptura p̃cedente pietate legentib boĩs
ñ adu̾sus unam aliquam: set adu̾sus om̃s
p̃uas ⁊ falsas opĩones possit ualere. Contͣ
o tam̃ poss potissimũ instituta qui duas
naturas uł sub̾as singulis pͥncipiis as u̾sus
inuicem rebelles eẽ arbitrant᷑. offensi aut̃

Expanded text:
nibus haeretici fiunt, qui etiam si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitando. Sunt nifesti non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut tando. Utamur ergo haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etsi eos ad salutem revocare  16. Credo autem affuturum Deum, ut ista scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ furant᷑. Set tbesauritate uob̃ thesauros ⁊
celo. ubi neq tinea neq rubigo ext̾minat.
neq fures effodiunt. Ubi enĩ est thesamꝰ tu¬
us ibi ⁊ cor tuũ. Dicit᷑ luxuriosis qui sem̃a:
incarne de carne ⁊ metet corruptõm. qͥ
seminat in sp̃u de spũ mecet uitam eẽnã.
Dicit᷑ suꝑbis qui se exaltat humiliab. eo¬
qui se humsliat ex altabit᷑. Dicit᷑ iratundis
accepisti alapam. para alt̃am maxillam.ꝓ
dent᷑ s que non uident᷑. que enĩ uident᷑ tẽ¬
poralia sunt. que enĩ ñ uident᷑ et̃na. ⁊ ͥ¬

Expanded text:
furantur; sed thesaurizate uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminat neque fures effodiunt; ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; dicitur luxuriosis: qui seminat in carne de carne metet corruptionem; qui seminat in spiritu de spiritu metet uitam aeternam; dicitur suqui se humiliat, exaltabitur : dicitur iracundis, Accepisti alapam, para alteram maxillam : dentur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non vident
Abbreviated transcription (Latin):
tium nupcias casteq uiuenciũ. Iam nemo
mirat᷑ quod cum fecisset pło usq adeo ꝑ¬
u̾sam tempoꝵ suoꝵ timuit opiõnem ut
a talia disputare. sic nñc contͣ disputare
m̃struosum sit. si tali pollicitacõi atq spõ¬
sioni ꝑ om̃s t̾raꝵ ꝑtes quas horĩes ĩ colũs
sacra xp̃ĩana trad̾ant᷑. si ħ cotidi e leguns

Expanded text:
iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut a talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec coti
Abbreviated transcription (Latin):
NUestigia regularit̾ lic recurie ht̃ eciam fut᷑oꝵ
regulares ꝯiecturas non suspiciosas ⁊ homino¬
sas. s ratas ⁊ certas non ut ex eis aliquid tͣħ̾e
ĩ nrã facta ⁊ euenta temptemꝰ. qualia gene¬
tiliacoꝵ deliram̃ta sunt. s qnͣtum ad ip̃a ꝑti¬
net sỹdera. Nam sic̃ hus qui ꝯputat lunam
cum hodie inspex̃it quota ⁊ ante quotlibet
annos quota fuerit ⁊ ptꝰ quotl annos quota
futura sit potest dic̾e sic de unoqͦ sẏderum¬
qua tota tognit᷑se qnͣtum ad usum eiꝰ attin
quib aliud fabricat᷑. uł quod remaneat post
operatõem artificis ab illo effcm̃. sicut donꝰ
⁊̃ scanium et uas aliquod atq alia hiꝰcemõi
uł que nuĩsterium aliquod exhibent oꝑanti
deo. sicut medicina ⁊ agricultura. ⁊ gub̾natõ
uł quaꝵ om̃is esfcũs ẽ actõ. sicut saltantionũ
q ⁊ cursioñ ⁊ luctaminũ harum ergo cunctar̃
arcium de p̃teritis experim̃ta faciunt: eciã

Expanded text:
estigia regulariter licet recurrere. Habet etiam futurorum regulares conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas; non ut ex eis aliquid trahere in nostra facta et eventa tentemus, qualia genethliacorum deliramenta sunt, sed quantum ad ipsa pertinet sidera. Nam sicut is qui computat lunam, cum hodie inspexerit quota sit, et ante quotlibet annos quota fuerit, et post quotlibet annos quota futura sit potest dicere; sic de unoquoque siderumqua tota cognitione, quantum ad usum ejus attinet, quibus aliquid fabricatur, vel quod remaneat post operationem artificis ab illo effectum, sicut domus, et scamnum, et vas aliquod, atque alia hujuscemodi; vel quae ministerium quoddam exhibent operanti Deo, sicut medicina, et agricultura, et gubernatio; vel quarum omnis effectus est actio, sicut saltationum et cursionum et luctaminum: harum ergo cunctarum artium de praeteritis experimenta faciunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat. quod libere adhibend̾ ẽ: an sigͣciua qͣdã
obligatõe ꝑueniat. Ꝙ tanto prudenciꝰ oport
latet. qua cã. quid aliuid ualeat quo aĩo quisq
utat᷑ int̃ ẽ dũtaxat ĩ sanandis uł temꝑandis corbꝰ¬
sũ ĩmedicina sũ ĩ agͥcultura. sỹder̃ aut̃ cogͤscen¬
doꝵ nõ parratõ s demõstratõ ẽ quoꝵ ꝑ pauca¬
q script᷑a ꝯmemoratiic̃ aut̃ plurimis notꝰ ẽ
lune curgꝰ. qui aut̃ ad passõm dñi anniu̾sqrie
celebrandã sollempnit᷑ adhibet᷑: sic paucissĩmis
momenta sine ullo sũt errore notissima que
per se ip̃a cognitõ quamꝙͣ supersticõsa nõ alleg̃:¬
¶ non mult̃ tamen ac ꝓpe nichil adiuat tracta¬
tionem diuinaꝵ scͥpturaꝵ ⁊ infructuosa ĩtentõe
plus impedit: et qr familiariꝰ ẽ ꝑniciosissimo
errori fatua fata cantãtium ꝯmodiꝰ honestiusq
s ꝯtempnii  habet aut̃ p̃t demonstracõm p̃senci¬
um eciam preteritoꝵ narratõni siłe̾ aliꝙͥ qd̾

Expanded text:
valeat, quod libere adhibendum est, an significativa quadam obligatione proveniat, quod tanto prudentius oportet latet qua causa quid valeat, quo animo quisque utatur interest, duntaxat in sanandis vel temperandis corderum autem cognoscendorum non narratio, sed demonstratio est, quorum perpauca Scriptura commemorat. Sicut autem plurimis notus est lunae cursus, qui etiam ad passionem Domini anniversarie celebrandam solemniter adhibetur; sic paucissimis cel alia quaelibet momenta sine ullo sunt errore notissima. Quae per seipsam cognitio, quanquam superstitione non alliget, non multum tamen ac prope nihil adjuvat tractationem divinarum Scripturarum, et infructuosa intentione plus impedit; et quia familiaris est perniciosissimo errori fatua fata cantantium, commodius honestiusque contemnitur. Habet autem praeter demonstrationem praesentium, etiam praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
ut illa posset uł scrib̾e que uire laudant᷑ añ
litt᷑as enĩ gentis hebreoꝵ ĩ qua uniꝰ dei clt
emicuit ex qua scd̃m carnẽ uenit doꝰ nr̃ nec ip̃e
quidẽ pitagoras fuit a cuiꝰ posteris placonẽ che¬
ologiam didiscisse isti asserunt. Ita ꝯsid̾atis tẽ¬
porib fit multo credibłius istos pociꝰ de lit̾is
nr̃is habuisse q̃cumq bona et uera dixerunt
cum pretita eciam hoium ĩstituta narrãt᷑.
Ion uit᷑ humana instituta ista hystoria nu¬

Expanded text:
t docere vel scribere quae jure laudantur? Ante Litteras enim gentis Hebraeorum, in qua unius Dei cultus emicuit, ex qua secundum carnem venit Dominus noster, nec ipse quidem Pythagoras fuit, a cujus posteris Platonem theologiam didicisse isti asserunt. Ita consideratis temporibus fit multo credibilius istos potius de Litteris nostris habuisse quaecumque bona et vera dixerunt, cum praeterita etiam hominum instituta narrantur, non inter humana instituta ipsa historia nu
Abbreviated transcription (Latin):
ub ut cumq siłia hoñmm instituta sunt. Quoꝵ
eam q̃ ad sociecatẽ ut dictum ẽ demonũ ꝑtinẽt¬
ꝑtinent penitꝰ repudienda sunt ⁊ detestanda. ea
uero que hoĩes cũ hoĩb hũt assumenda. ĩ qnͣtũ
no sunt luxuriosa. atq suꝑflua̾ maxime litt̃aꝵ
figure sũ qͥb legere nõ possumꝰ. linguaꝵ larietas
quant᷑ sat᷑ ⁊ de qua suꝑius disputaumꝰ. ¶Exeo gu̾e
sunt ⁊̃ note quas qͥ didicer̃t ꝓpͥe iam notarii appel¬
lant᷑ utilia sunc ista ne discunt᷑ illicice: nec sr̃¬
sticione ĩplicãt. nec luxu eneruant. si tm̃ occu¬
pẽt ut reb maiorib ad qͣs adipiscendas serui¬
re debent Non sint ĩpedimãto Iam uͦ illa que¬
ñ ĩstituẽdo. s aut trausaucta tp̃rib aut diuinitꝰ
istituta ĩnestiganda hoĩes ꝓdiderunt. ⁊ ubic̃que
discant᷑. non st̃ hominũ ĩstituta existimãda. qͦꝵ
narrata credimꝰ uł demonstrata sentinꝰ. uł ex¬
n tempor indicat ea que uocat᷑ hystoria:. plurim̃

Expanded text:
us utcumque similia hominum instituta sunt. Quorum ea quae ad societatem, ut dictum est, daemonum pertinent, penitus repudianda sunt et detestanda: ea vero quae homines cum hominibus habent, assumenda, in quantum non sunt luxuriosa atque superflua; et maxime litterarum figurae, sine quibus legere non possumus, linguarumque varietas quantum satis est, de qua superius disputavimus. Ex eo genere sunt etiam notae, quas qui didicerunt proprie jam notarii appellantur. Utilia sunt ista, nec discuntur illicite, nec superstitione implicant, nec luxu enervant, si tantum occupent, ut majoribus rebus, ad quas adipiscendas servire debent, non sint impedimento. CAPUnon instituendo, sed aut transacta temporibus, aut divinitus instituta, investigando homines prodiderunt, ubicumque discantur, non sunt hominum instituta existimanda. Quorum narrata credimus, vel demonstrata sentimus, vel exrum indicat ea quae appellatur historia, plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. de quo gen̾e superiꝰ egimꝰ eandemq
cognitõm uase ad enigmata scͥpturarum
soluenda docuimꝰ. non ut ꝓ quib dam signis
adhibeant᷑ tanꝙͣ ad remedia. uł machina¬
menta suꝑsticiones alicꝰ. Nam ⁊ illud genꝰ
iam distuctum ab hoc licito ⁊ hbosepara¬
uimꝰ. alud enĩ ẽ dicẽ tritã istam h̾bam si
biberis uent̃ nõ dolebit. ⁊ a ẽ dicẽ istam ħban collo¬
ioͣ. si suspend̾is uent̾ non dolebit. ibi enĩ ꝯprobat᷑ ꝯ¬
temperatõ salubris. hic sigõ fr̃sticõsa dampnatur

Expanded text:
sunt. De quo genere superius egimus, eamque cognitionem valere ad aenigmata Scripturarum solvenda docuimus: non ut pro quibusdam signis adhibeantur, tanquam ad remedia vel machinamenta superstitionis alicujus; nam et illud genus jam distinctum ab hoc licito et libero separavimus. Aliud est enim dicere, Tritam istam herbam si biberis, venter non dolebit; et aliud est dicere, Istam herbam collo si suspenderis, venter non dolebit. Ibi enim probatur contemperatio salubris, hic significatio super
Abbreviated transcription (Latin):
tor ⁊̃ am̃strator ẽ deus. aliud enĩ ẽ fcã mar¬
rare. aliud docere facienda hystoria fcã nar¬
tat fidełe atq utiłr. libri aut̃ aruspicũ ⁊ q̃:
similes litt̃e facienda. ⁊ obseruanda ĩtendunt
doc̃e monitoris audacia ñ uidicis fide.

Expanded text:
tor et administrator Deus. Aliud est enim facta narrare, aliud docere facienda. Historia facta narrat fideliter atque utiliter; libri autem aruspicum, et quaeque similes litterae, facienda vel observanda intendunt docere, monitoris audacia, non indicis fide.
Abbreviated transcription (Latin):
non suꝑsticiose: i. non cum demonib. s cũ ip̃is
hominib institute. samq oĩa que ideo ualent
nt homines quia placuit int̃ eos ut e ualeãt.
instituta hoũim sunt. Quoꝵ partim suꝑflua
Ila enim signa que saltando faciunt hystriones
p̃minciaret ppłis cartaginis quod saltator uel¬
let intelligi: quod adhuc multi meminerunt
senes quoꝵ relatu hoc solemꝰ audire: & iddo cre¬
dendum est: quia nũc quoq siquis theatrum
talium nugarum ĩꝑitus. intrauerit nisi ei
dicatur ab altero quid illi motus significent
frustra totus intentꝰ ẽ¶ appetunt tam̃ omnes
qndam siłitudinem ĩ significando ut ip̃a sigͣ
qnͣtum possut reb que significantur sisa
sint. Set qr multis modis siłe ali quid alicu
põt eẽ: non constant talia agna iit hoĩet li osen
mulatis: op̾erib maxime ꝑitoꝵ artisi cum neis
mo atat sipen similia uiderit ut agnoscat. euib

Expanded text:
sae, id est, non cum daemonibus, sed cum ipsis hominibus institutae. Namque omnia quae ideo valent inter homines, quia placuit inter eos ut valeant, instituta hominum sunt: quorum partim superflua ecessaria. Illa enim signa quae saltando faciunt histriones,pronuntiaret populis Carthaginis quid saltator vellet intelligi. Quod adhuc multi meminerunt senes, quorum relatu haec solemus audire. Quod ideo credendum est, quia nunc quoque si quis theatrum talium nugarum imperitus intraverit, nisi ei dicatur ab altero quid illi motus significent, frustra totus intentus est. Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt, rebus quae significantur similia sint. Sed quia multis modis simile aliquid alicui pomulatis operibus, maxime peritorum artificum nemo errat, cum similia viderit, ut agnoscat quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in eas homĩes quia iam ualebant ad sigõnem .s
signa quib ꝑnicõsa demonũ societas ꝯꝑatur.ꝓ¬
cuiꝰq obseruatõnib ualent or manifestime os¬
tendit ritꝰ augurum. qui et ante qm̃ obseruent
⁊ pꝰea qm̃ obseruata signa tenuerint id agunt
ne uideant uolatus aut audiant uoces auum
quia nulla ista signa sunt nͥ ꝯsensꝰ obseruantis

Expanded text:
in eas homines, quia jam valebant ad significationin eas homines, quia jam valebant ad significationsigna, quibus perniciosa daemonum societas comparcuiusque obseruationibus ualent. quod manifestissime ostendit ritus augurum, qui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. curiositatis cruciantis sollicitudine mortitẽ
seruitutis. Non enĩ quia ualeant aĩadu̾sa sunt
s aĩadu̾tendo atq signando fcm̃ ẽ ut ualerent.
⁊ iõ dnisis diu̾se prouenũt scdm cogitatõnes ⁊
p̃sumptões suas Illi eĩ sp̃c qui deciꝑe nols̃t tałia
ꝓcurant cuiq: qualib eum irretitũ ꝑ suspicõe
⁊ consentiones eiꝰ udent. Sicut enĩ u̾bi g ina
figura litt̃e que decusatim notat᷑ aliud apuo geo
aluid apud latinos. non natura s placito ualet et¬
consensione significandi: ⁊ id̾o qui utramq linguã
nouit: si hoĩ greco uelit aliquid significare scriẽ¬
do nõ mea significatõne ponit hanc licc̃am ĩ qua
eam ponit: cum hom̃i scribit latino: ⁊ beca uno
eodemꝙ sono apud grecos litt̃e apud latinos hose¬
ris nom̃ ẽ. ⁊ ꝯdico lege inhiic duab sillabis: ahud g¬
cus aliud iatinꝰ intelligitisic̃ ergo om̃es ꝓͣ sue cq¬
sa consensio e. diuerse mouent. nec idoo ꝯsenseit

Expanded text:
ae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae omnes sigrsa consensio est, diverse movent; nec ideo consenserunt
Abbreviated transcription (Latin):
gelica s postea quot annos inhac uita egerit.
quaꝙͣ textu ip̃o actõnũ eiꝰ aĩadilti possit. tñ ne
aliũde caligo dubietatis oriat᷑: de hystoria gen¬
cium collata cum euuangłio liqͥdiꝰ certiꝰq col¬
ligit᷑ T̃unc enĩ uideb ñ frustra eẽ dcm. ꝙ xlui.¬

Expanded text:
gelica : sed postea quot annos in hac vita egerit, quanquam textu ipso actionum ejus animadverti possit; tamen ne aliunde caligo dubitationis oriatur, de historia gentium collata cum Evangelio, liquidius certiusque colligitur. Tunc enim videbitur non frustra esse dictum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quod inde conant᷑. uł actõnes nr̃as uł actõnum
euenta p̃dic̾e nimis errant. et uendũt ĩꝑitis ho¬
minib miserabilem seruitutem. Nam quisq
liber ad hi mathematicum cum ĩgressu fu̾it.
dat pecciuiam ut seruus inde exeat. aut mar¬
tis. aut ueneris. uł pociꝰ oĩum syderum. quib
illi qui pͥmi errauerunt errorẽq posteris ꝓpi¬

Expanded text:
quod inde conantur vel actiones nostras, vel actionum quod inde conantur vel actiones nostras, vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et vendunt imperitis hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque liber ad hujusmodi mathematicum cum ingressus fuerit, dat pecuniam ut servus inde exeat aut Martis, aut Veneris, vel potius omnium siderum; quibus illi qui primi erraverunt, erroremque posteris p
Abbreviated transcription (Latin):
aiiniaunit si uuctĩ amibulantib amiti aapis
auet cauis aui puer medius int̾rienerotionen
auis quos lapitem calcant tancͣr aireptionem
amiias minꝰ molestura ẽ. ꝙͣ cum ĩ nocẽtem
puerũ colapho ꝑtuciunt si parit ambuluie
ferre audeant nõ ĩpine. Namq auanio remedie
cito interdum ille ꝑcussorem suũ ad uerum me¬
dicum mittitshĩc sunt eciam illa limen calca¬
de cum añ domum suam transit redire ad lec¬
tum si quis dum se calciat stremutauerit. redi¬
re domũ si ꝓcedens osfenderit. cum uestis asori¬
tib toditur. plus tremere suspitõne fucuri ma¬
⁊  qm presens dampnum dolere. unde elegant¬
istud dictum ẽ tatonis qui cum eẽt consultꝰ a
quodam qui sibi asoricib erosas caligas dicẽt
habend̃ fuisse: si sorices a caligis roderent ¶le¬
q illi ab hoc gen̾e ꝑniciose suꝑsticionis segre¬
gandi sunt: quiꝰ nechliaci pp̃ nataliũ ꝯsid̾atões
dierum: Nũc autem uulgo methamatici uocãt᷑.

Expanded text:
alierit, si junctim ambulantibus amicis lapis, aut canis, aut puer medius intervenerit: atque illud quod lapidem calcant, tanquam diremptorem amicitiae, minus molestum est, quam quod innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus ferire audeant, non impune; namque a vano remedio cito ille interdum percussorem suum ad verum medicum mittit. Hinc sunt etiam illa, limen calcare cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis dum se calceat sternutaverit; redire domum, si procedens offenderit; cum vestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali, quam praesens damnum dolere. Unde illud eleganter dictum est Catonis, qui cum esset consultus a quodam, qui sibi a soricibus erosas caligas diceret; habendum fuisse, si sorices a caligis roderentque illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui Genethliaci propter natalium considerationes dierum, nunc autem vulgo mathematici vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qm illas quas ĩscripturis didic̾unt. neq ĩ la¬
tine lingue auctorib reꝑiunt᷑ plurimiũ qͦ
hic adiuuat. int̾prec̃ nu̾ositas collatis codicib
inspecta acq discussa. tm̃ absit falsitas. Nã
codicib emendandis p̾mitꝰ d ĩuigilare soller¬
cia eoꝵ qui diuinas scripturas nosse desid̾ant.
ut emendatis ñ em̃dati cedãt ex uno dũta¬
xat int̾pretatõis genere ueniente. In ip̃is aũt
int̾pretatõnib itala cet̾is p̃feratur. Nam
ẽ uerboꝵ tenacior cum ꝑspicuitate sentenͤᷤ
⁊ latinis quibl emendandi gͤci adhibeãt᷑
ĩ quib septuagĩta ĩt̃ p̾tum ꝙ ad uetꝰ testa¬
mentum. attin exceslit auctoritas qui iam
ꝑ om̃s ꝑiciores ecc̃as tanta p̃sencia sp̃c scĩ ĩ¬

Expanded text:
pturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUTinterpretationibus, Itala caeteris praeferatur; nam est verborum tenacior cum perspicuitate sententiae. Et latinis quibuslibet emendandis, graeci adhibeantur, in quibus Septuaginta interpretum, quod ad Vetus Testamentum attinet, excellit auctoritas ; qui jam per omnes peritiores Ecclesias tanta praesentia sancti
Abbreviated transcription (Latin):
locum istum diligenciꝰ explicemꝰ Suo sunt ge¬
nera doctnarum que ĩ gentib eciam moribꝰ
ex̃cent᷑ unũ earum rerũ quas instituerunt.
hom̃es. alterum eaꝵ quas ad animadu̾teit:
iam pactas aut dĩnitꝰ institutas illud ꝙ ẽ ẜ
tõnes ⁊ pacta quedam sigõnum cum demo¬
nib placita atq fed̾ata qualia sunt molimi¬
pociꝰ qmͣ doc̾e poete assolent. ex quo gen̾e st̃
s quasi licenciore uanitate auruspicũ et
angurum libri ad hoc genꝰ pert̾inent ⁊̃ oẽs
ligature atq remeoia que medieib. quic in stiplina
bondep nat sine in pcantatõ nibe suce uicaui sus õ

Expanded text:
us, diligentius explicemus; duo sunt genera doctrinarum, quae in gentilibus etiam moribus exercentur. Unum earum rerum quas instituerunt homines; alterum earum quas animadverterunt jam peractas aut divinitus institutas. Illud quod etiones et pacta quedam significationum, cum demonibus placita atque federata qualia sunt molimipotius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
uerba int̾pretati sunt. ⁊ quid sit adam quid
eua. quid abraham quid moises. sũ eciã locoꝵ
gua nobis ĩcognita sunt noĩa quib apertis ⁊
int̾pretatis multe inscͥpt᷑is figurate locutõnes
manifestãt᷑. i. Uerum aut̃ facit ignorancia
obscuras figuratas locutõnes cum ignoramꝰ uł
animanciũ uł lapidum uł ħbarum nat᷑as ali¬
arum ue terũ que plerumq ĩscͥpt̾is: siłitudĩs
alic̾ gr̃a pomnt᷑. nã ⁊ de serpente: ꝙ notum
ẽtotum cor ferientib eum pro capite obice̾:
tos eẽ sicut serpentes. ut .s. pro capite nr̃o ꝙ¬

Expanded text:
verba interpretati sunt; et quid sit Adam, quid verba interpretati sunt; et quid sit Adam, quid Eva, quid Abraham, quid Moyses; sive etiam locorum gua nobis sunt incognita nomina: quibus apertis et interpretatis, multae in Scripturis figuratae locutiones manifestantur. 24. Rerum autem ignorantia facit obscuras figuratas locutiones, cum ignoramus vel animantium, vel lapidum, vel herbarum naturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicujus gratia ponuntur. Nam et de serpente quod notum est, totum corpus eum pro capite objiceretos nos esse sicut serpentes ; ut scilicet pro capite no
Abbreviated transcription (Latin):
ore int̾pretati eẽ ꝑhibent᷑ libros aut̃ noui tes¬
amti si quid ĩ lat̾inis uarietatib titubat.gͤ¬
ais cedere oportere non dubium ẽ. ⁊ maxͤ qui apd
ecłias doctiores ⁊ do diligenciores reperiunt ¶In¬
tũslatis uero signis si qua forte cogunt ignota
herere lectorem. partim linguaꝵ noticia partĩ
rerum ĩuestiganda sunt. aliꝙͥ enĩ ad siłitudi¬
nẽ ual. et pcłdubio secretum quiddã ĩsinuat.
siloa piscina. ubi faciẽ lauare iussus ẽ: Cui ocłos
dñc luto. de sputo fcõ ĩuinx̾at. Ꝙ tam̃ nomen
lingue in cognite nisi euuangłista int̾p̃tatꝰ eẽt.
tam magnꝰ melłctus lateret. sic eciam mlt̾a q̃
ab auctorib eoꝵd̾ libͦꝵ int̃pretata nõ sunt: nõĩa
hebrea: non ẽ dubitandum hr̃e nõ paruã bim
atq aduitorium ad soluenda enigmata scͥpturaꝵ
si quisea possit int̾precari. quod nõ nlłi eiꝰ lingͤ
ꝑiti uiri ñ sane paruum beneficiũ posteris
ꝯtulerunt: qui separata de scͥpturis eadem:. oĩa

Expanded text:
o interpretati esse perhibentur. Libros autem Novi Testamenti, si quid in latinis varietatibus titubat, graecis cedere oportere non dubium est, et maxime qui apud Ecclesias doctiores et diligentiores reperiunttranslatis vero signis si qua forte ignota cogunt haerere lectorem, partim linguarum notitia, partim rerum, investiganda sunt. Aliquid enim ad similitudinem valet, et procul dubio secretum quiddam insinuat Siloa piscina, ubi faciem lavare jussus est cui oculos Dominus luto de sputo facto inunxerat : quod tamen nomen linguae incognitae, nisi Evangelista interpretatus esset, tam magnus intellectus lateret. Sic etiam multa, quae ab auctoribus eorumdem Librorum interpretata non sunt, nomina hebraea, non est dubitandum habere non parvam vim atque adjutorium ad solvenda aenigmata Scripturarum, si quis ea possit interpretari: quoiti viri, non sane parvum beneficium posteris contulerunt, qui separata de Scripturis eadem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dicant: singuli eciam cellis singulis seꝑati
cum int̾p̾tati eẽnt. nich ĩ alicꝰ eor codice ĩrente ẽ ĩe
non sadem uerbis. eo demo uerhor ordine plenure
moreterie ꝓpuis huic auctoritati ꝯferre aliꝙͥ ne dum
yfeere au dent ẜiant᷑ ꝯtuler̃t ut una oĩum comũi
quamobrẽ eciam si alicͥsalit̾ ĩ ebreis exemplarib
queantꝰ q: isti posuert: cedend eẽ arbit᷑ dĩe dispen
saptoni que ꝑ eos fcã ẽ. ut libri quos gens iuidea
ceterit populis uł religione uł n̾udia ꝓdere no¬
sebant. ctedit̾is ꝑ dñm gentib ministra regis ꝑ¬
ꝗ tholomei: pt̃ate tanco ante ꝓderent¶ Iaq fieri
ps. ut sic illi int̾pretati sunt. ꝙ̃ admod̾ ꝯgruere
gentib ilie qui eos agebat: ⁊ qui uiñi or oĩb fe¬

Expanded text:
iam singulis separati cum interpretati essent, nihil in alicujus eorum codice inventum est quod non iisdem verbis eodemque verborum ordine inveniretur in caeteris; quis huic auctoritati conferre aliquid, nedum praeferre audeat? Si autem contulerunt ut una omnium communi Quamobrem, etiamsi aliquid aliter in hebraeis exemplaribus invenitur quam isti posuerunt, cedendum esse arbitror divinae dispquos gens Judaea caeteris populis, vel religione vel invidia prodere nolebat, credituris per Dominum Gentibus ministra regis Ptolemaei potestate tanto ante proderentur. Itaque fieri potest ut sic illi interpretati sint, quemadmodum congruere Gentibus ille qui eos agebat, et qui unum os omnibus fe
Abbreviated transcription (Latin):
laq̃is ꝑ nicõsissimi errorihoc genꝰ fornicatõnis
aĩe salubrit᷑ dĩa scͥptura nõ tacuit: neq ab ea
sic dec̾ruit aĩam ut pp̃tea talia negar eẽ sectam¬
da. quia fassa dicuntur a ꝓfessorib eoꝵ. s eciam
si dixerint. uobis inquit ⁊ ita euenerit ne creda¬
¶ tis eis¶son eĩ qr ymago samuelis mortui sauli
ymago illa p̃sentata ẽ minus excecranda sint.
nõ. atq exclusioẽ mundanit. Om̃es gͥ arces hi nt¬

Expanded text:
laqueis superstitiosissimi erroris. hoc genus fornicationis laqueis superstitiosissimi erroris. hoc genus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda, quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam: si dixerint uobis, inquit, et ita euenerit, ne credatis eis. non enim quia imago Samuhelis mortui Saul rimago illa praesentata est, minus execranda sunt, ione atque exclusione mundavit. Omnes igitur artes h
Abbreviated transcription (Latin):
ores quo doctores uideri uolunt ñ reꝵ scĩa:
qua edificant᷑. s signoꝵ .qr. non ĩflari oĩo
disficile᷑ cum et ip̃a rerum sciencia sepe cer¬
fuicem erigat. nͥ dñico repͥmat᷑ iugo Quid
enĩ obest. intllcõri quod ita scͥptum ẽ. que ẽ
t̾ra inqua isti incidunt suꝑ eam si bona est.
an nequam. ⁊ que sunt cuutates ĩ quib ip̃i
inhabitant ĩ eis: Quam locutionẽ mag̃ aliene hngue
ẽẽ arbitror qm sensum aliꝙ̃ ẽẽ altiorem ¶Illud ⁊̃
quodiam ausferre nõ possumꝰ de ore cantanciũ
populoꝵ suꝑ ip̃m aut̃ floriet sanctificatõ me
malet hoc corrigi. ut nõ floriet. s florebit
dic̾ẽtur. nec quiꝙꝙͣ ĩpedit correptõm nͥ ꝯsue¬
tudo cantanciũ. Ista ergo facile eciam ꝯtem¬
pni possunt. si quis ea carere uoluerit. que¬
⁊ sano intlłctui nicħ detrahunt. ¶it uͦ illud ꝙ¬

Expanded text:
es videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantium populorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio meamallet hoc corrigi, ut non floriet, sed florebit diceretur; nec quidquam impedit correctionem, nisi consuetudo cantantium. Ista ergo facile etiam contemni possunt, si quis ea cavere noluerit, quae sano intellectui nihil detrahunt. At vero illud
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oĩa ¶De utłitate aut̃ ystorie ut omittam
grecos : qnͣtam nr̃ ambsius q̃stionẽ soluit:
caliumpmiãtib platonis lectorib ⁊ dilectorib
quas mirari ⁊ p̃dicare cogunt᷑ de platonis li¬
bris didiscisse: Qm̃ longe añ humanũ aduẽ¬
tum dñi platonem fuisse negari ñ pocest:

Expanded text:
sunt omnia. 43. De utilitate autem historiae, ut omittam Graecos, quantam noster Ambrosius quaestionem solvit, calumniantibus Platonis lectoribus et dilectoribus; quas mirari et praedicare coguntur, de Platonis libris eum didicisse, quoniam longe ante humanum adventum Domini Platonem fuisse, negari non potest!
Abbreviated transcription (Latin):
cam plerisq locis inscͥpturis scĩs honorabłr poĩ¬
ta ĩuenimꝰ ¶non enĩ audiendi sunt errores gẽ¬
tilium suꝑsticionũ qui nouem musas iouis ⁊
memorie filias ẽẽ finxerunt. refellit eos uarro:
quo nescio utrum apud eos quisquam taliũ
rerum doctior nł curiosior eẽ possit: dicit .Il.
ciuitatem nescio quam non enim nomen:
recolo: locasse apud tres artifices terna siła cra
ut quisqͥ artific̾ pulcͥora formass forma ab
illo potissimũ electa emeret. itaq ꝯtigisse ut
opera sua quiq illi artifices eque pulcͣ explica¬
rent ⁊ placuisse ciuitati om̃s nouem atq om̃c
ẽẽ emptas ut appollonis templo dedicarent᷑ quibꝰ
p̾ea dicit hesiodum poetam ĩposuisse uocabulla.
¶on ergo iupit̾ nouem musas genũ: s tres fa¬
bri ternas creauerunt. Tres autem nõ pp̃ea illa
ciuitas locał quia ĩ somponis eas uiderat. aut

Expanded text:
ca plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter posica plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter posita inuenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iouis et Memoriae filias esse finxerunt. refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam talium rerum doctior uel curiosior esse possit. dicit enim ciuitatem nescio quam — non enim nomen recolo — locasse apud tres artifices terna simulacraut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emerent. ita contigisse, ut opera sua quoque illa artifices aeque pulchra explicarent, et placuisse ciuitati omnes nouem atque omnes esse emtas, ut in Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa ciuitas locauerat, quia in somnis eas uiderat aut
Abbreviated transcription (Latin):
ces quos recia t̃ post resurrectõm dñi index¬
I teram partem missa ceper̃ ¶ta młtis aliis atq
aliis minieroꝵ formis q̃dam siłitudinũ ĩ scĩs
libris secreta ponunt᷑: que ꝓpt̃ mimeroꝵ ĩꝑici¬
quidam non ĩconcĩne aliquas res figuras ape¬
ruit. ⁊ decem cordaꝵ psalteriũ nõ ĩportune ĩ t̃
dectos querit᷑: utrum heãt aliqmͣ musice legẽ
que ad cantum neruoꝵ numerũ cogat. An
uero si non habet: eo ip̃o mag̃ sacratꝰ accipiendꝰ
sit ip̃e numerus. uł ꝑp̃ de calogum legis: de quo
sum denarium ⁊ ille numerus edificatõis tp̃li¬
qui cõmemorat᷑ ĩ euuangelio. qͣdͣgincta silic
⁊ sex annoꝵ nescio quid musicum sonat ⁊ re¬
latꝰ ad fabricam dñici corporis: pp̃t quam tem¬
pli mentio fc̃a ẽ: cogit non nullos ħeticos
ꝯfiteri filium d̾i non falso s uero ⁊ humano
corpore indutum ⁊ numerum quippe ⁊ musi¬

Expanded text:
ces, quos retia post resurrectionem domini in dexces, quos retia post resurrectionem domini in dextram partem missa ceperunt. ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis libris secreta ponuntur, quae propter numerorum iquidam non inconcinne aliquas rerum figuras aperuit, et decem cordarum psalterium non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam musicam legem, quae ad tantum neruorum numerum cogat, an usit ipse numerus, vel propter decalogum Legis, de quo sum denarium. Et ille numerus aedificationis templiqui commemoratur in euangelio, quadraginta scilicet et sex annorum, nescio quid musicum sonat et relatus ad fabricam dominici corporis, propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri filium dei non falso, sed uero et humano corpore indutum. et numerum quippe et musi
Abbreviated transcription (Latin):
nendoꝵ tempor et appetendor et̃noꝵ ¶Porro
Septenarius autem mimerus caturam pp̃¬
indicat uitam ⁊ corpus. Nam ĩ ala tria st̃.
inde eciam toto corde. tota anima. tota mente
diligendꝰ ẽ deus. Incorpore autem maĩfestissima
.iiii. apparent quib ꝯstat elem̃ta: In hoc autem
denario dum temporalit̾ nob̾ ĩsinuat᷑. idem qͣt᷑
ducit᷑ caste ⁊ continent̾. a temporũ delct̃atõne ui¬
uere. hoc ẽ quadragnita dieb ieuinare: hoc
gerit helyas. hoc ip̃e dñs monet. qui tanꝙͣ testi¬
de qͣdragenario numero restat existat qui nõ
medioc̾t̾ ĩ nr̃a religione sacratus ẽ pp̃t penthe¬
costhen. ⁊ quomodo ter ductus ꝑ̃p tria temꝑa
añ legem. sub lege. sub gr̃a. uł ꝓpͣt nomen pr̃is
⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i adiuncta eminenciꝰ ip̃a tͥnitate
ad purgatissime ecc̃e mĩsterium referatur ꝑ¬
ueniatq ad centum qͥng qnͥqͣguita tres pis¬

Expanded text:
nendorum temporum et appetendorum aeternorum. porro nendorum temporum et appetendorum aeternorum. porro septenarius autem numerus creaturam indicat propter uitam et corpus. nam in illa tria sunt, unde etiam toto corde, tota anima, tota mente diligendus est deus; in corpore autem manifestissima quattuor apparent quibus constat elementa. in hoc ergo denario, dum temporaliter nobis insinuatur, id est quater ducitur, caste et continenter a temporum delectatione uiuere, hoc est quadraginta diebus ieiunare. hoc gerit Helias, hoc ipse dominus monet, qui tamquam testide quadragenario numero exsistat, qui non mediocriter in nostra religione sacratus est propter pentecosten; quomodo ter ductus propter tria tempora ante legem, sub lege, sub gratia, uel propter nomen patris et filii et spiritus sancti adiuncta eminentius ipsa trinitate ad purgatissimae ecclesiae mysterium referatur perueniatque ad centum et quinquaginta tres pis