comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solui poterit. Habet enĩ xp̃c inse ui¬
tam in solubilem: qr qͣmuis ad t̃ẽpꝰ
mortuus esset carne. tam̃ in eternũ
diuinitate uiuit. & in suꝑ humani¬
tate. pꝰ qͣm uictor amortuis resur¬
rexit. Unde d̾s pater contestat᷑ iu¬
rando quia uiuit: dicens ꝑ psalmi-¬
stam: Gu es sacerdos in ȩternu:
Reprobatio quidem fit p̃cedentis
mandati. hoc ẽ legis moysi: ꝓpter
infirmitatẽ eiꝰ &x inutilitatem Infir¬
mitatẽ in hoc habebat lex: quia ope¬
rantes ñ ualebat iuuare. Inutilitatẽ.
chil. ꝓfuit lex: Profuit quidem aliqͥd
corpora mundando: peccata leuia
relauxando S nichil ad hoc ꝓfuit
ut ꝑfectos facere potuisset seruien.¬
tes in ea. qm̃ grauiora peccata ñ tolle¬
bat: nec ianuam patriȩ cȩlestis ali-¬
cui aperiebat. Qua aꝓpter reꝓbata
ẽ. ut gratiȩ daret᷑ locus: in qua ꝑ¬
fectio constat. Utilis quide fuit
fidem habentibꝰ inxp̃o: ñ illis qui

Expanded text:
solvi poterit: habet enim Christus in se visolvi poterit: habet enim Christus in se vitam insolubilem: quia quamvis ad tempus mortuus esset carne, tamen in aeternum divinitate vivit, et insuper humanitate, postquam victor a mortuis resurrexit. Unde Deus Pater contestatur jurando, quia vivit, dicens per Psalmistam: Tu es sacerdos in aeternum. Reprobatio quidem fit praecedentis mandati. Hoc est legis Moysi. Propter infirmitatem ejus et inutilitatem. Infirmitatem in hoc loco habebat lex, quia operantes se non valebat juvare; inutilitatem hil profuit lex? profuit quidem aliquid corpora mundando, peccata quaedam relaxando: sed nihil ad hoc profuit, ut perfectos facere potuisset servientes in ea, quoniam graviora peccata non tollebat, nec januam patriae coelestis alicui aperiebat: quapropter reprobata est, ut gratiae Dei daretur locus, in qua perfectio constat: utilis quidem fuit fidem habentibus in Christo; non illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem melchi sedech: qͣm ꝑhoc qđ de
tribu leui ñ fuit Qcł enĩ dicit si scdm
ordinẽ melchisedech exurgeret alius
sacerdos: ñ dubitatiue loquit᷑. s ad¬
firmatiue Quasi diceret. Amplius
ad huc ꝑ hoc demonstratur destruetũ
esse sacerdociũ legis. qr sccłm ordinẽ
melchisedech surrexit xp̃c. alius sa-¬
cerdos: qui ñ scđm carnalis mandati
legem factus ẽ sacerdos sic̃ aaron Le¬
gem mandati carnalis uocat: qr ex
maxima parte carnalis erat. carna-¬
lia p̃cipiens: in circũcisione. inmunda¬
tione corporis. in hostiis &e oblationi¬
bꝰ. indiscretione ciboꝵ. dierũ ac tẽ¬
poꝵ dicens. Mane extra castra. laua
corpꝰ tuũ. offer hoc uł illud. abstine
ab his cibis. obserua ista tẽpora. cet̾aq
his similia. quȩ om̃ia morte finienda
erant. Xp̃c aũt sacerdotiũ sp̃uale
ẽ: & scđm uirtutẽ uitȩ in solubilis.
id ẽ scđ̾m potentiã uitȩ indeficien-¬
tis. quȩ nullo mortis interuentu

Expanded text:
em Melchisedech: per hoc, quia de tribu Levi non fuit. Quod enim dicit: Si secundum ordinem Melchisedech exsurgeret alius sacerdos, non dubitative loquitur, sed affirmative: quasi diceret, Amplius adhuc per hoc demonstratur destructum esse sacerdotium legis: quia secundum ordinem Melchisedech surrexit Christus alius sacerdos, qui non secundum carnalis mandati legem factus est sacerdos, sicut Aaron. Legem carnalis mandati vocat, quia ex maxima parte carnalis erat, carnalia praecipiens in circumcisione, in mundatione corporis, in hostiis et oblationibus, in discretione ciborum, dierum ac temporum, dicens: Mane extra castra: lava corpus tuum: offer hoc vel illud: abstine ab his cibis: observa ista tempora caeteraque his similia, quae omnia morte finienda erant. Christi autem sacerdotium spiritale est, et secundum virtutem vitae insolubilis, id est secundum potentiam vitae indeficientis: quae nullo mortis interventu
Abbreviated transcription (Latin):
interpretat᷑ pax. Xp̃e gͥ nos iustifi
cat. qui ẽ rex iusticie. & ipse pacificat
omnia quȩ in cęlis ce quȩ in terris sunt.
quia nascendo. &e moriendo. resurgen¬
do atq ascendendo. pacem in tulit
mundo: qui scđm diuinitatẽ. & sine
patre ȩt̃nus: quamuis extemporali
matre temporalis esset. Sicut enĩ
istius melchi secdech non legimꝰ initi-¬
um nec finem inscriptura saera. sic ñ
nouimꝰ filii di initium nec finem:
deitatis. Et in hoc ẽ similitudo:
qd̾ nec illiꝰ nec istiꝰ initium legitur
uel finis. Illiꝰ quide quia ñ ẽ scriptũ.
istius autẽ quia omnino ñ ẽ. Neq
enĩ sub quo natus ẽ melchisedech.
neq qͣndo mortuus ẽ narrat᷑: s su¬
bito in troducit᷑ sic̃ &r helias. Nec
om̃ino credendũ ẽ. qd melchi sedech
sine patre aut sine matre esset. cũ xp̃e¬

Expanded text:
interpretatur paxinterpretatur paxcat, qui est rex justitiae, et ipse pacificat omnia quae in coelis et quae in terra sunt, qui nascendo et moriendo et resurgendo atque ascendendo pacem attulit mundo, qui secundum Divinitatem sine Patri coaeternus, quamvis ex temporali matre temporalis esset. Sicut enim istius Melchisedech non legimus initium vel finem in Scriptura sacra, sic non legimus Filii Dei initium vel finem: deitatis: et in hoc est similitudo, quod nec illius, nec istius initium legitur vel finis. Illius autem, quia non est scriptum; istius quidem, quia omnino non est: neque enim sub quo natus est Melchisedneque quando mortuus est narratur, sed subito introducitur, sicut et Helias. Nec omnino credendum est quod Melchisedech sine patre, aut sine matre esset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tis modis interpretari possumꝰ sicut¬
iam supͣdictũ ẽ: scilicet qđ solus rex
fuerit & sacerdos. & ante circũcisi¬
onem functus sacerdotio. ut ñ gentes
aiudeis. s iudei agentibꝰ sacerdotiũ
acceperint. Neq unctus oleo uisibi¬
li ut mosayca p̃cepta constituunt: s
oleo exultationis fideiq puritate.
Neq carnis & sanguinis uictimas
immolauerit: s pane & uino. simpli-¬
ci puroq sacrificium xp̃o dedicaue-¬
rit sacertlocium Sed primum ut
apłs dicit. in hoc assimilat᷑ filio dei:
quia interpretatur rex iusticiȩ. Mel¬
chon eñi siue melchi: regem sonat:
Sedech uͦ: iusticia siue iustus Et
quis ẽ uerus rex iusticiȩ. nisi xp̃c
qui dicit inpsalmo. ego autẽ consti¬
tutus sum rex abeo: Ipse enĩ iuste &
recte regit. & gubernat electos suos:
iusticiȩ amatores effectos. Deinde as
similatur filio di. ꝑ hoc qđ dicit rex
pacis: qđ ꝑtinet ad xp̃m. Salem qͥppe¬

Expanded text:
tis modis interpretari possumus, sicuttis modis interpretari possumus, sicut supra dictum est, scilicet quod solus rex fuerit et sacerdos, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes a Judaeis, sed Judaei a gentibus sacerdotium acceperint; neque unctus oleo visibili, ut Mosaica praecepta constituunt, sed oleo exsultationis, fideique puritate; neque carnis et sanguinis victimas immolaverit, sed pane et vino simplici puroque sacrificio Christi dedicaverit sacerdotium, sed primum ut apostolus dicit in hoc assimilatur Filio Dei, quia interpretatur rex justitiae: Melchon etenim sive Melchi regem sonat; Sedech vero, justus sive justitia. Et quis est verus rex justitiae, nisi Christus, qui dicit in Psalmo: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Ipse enim juste et recte regit et gubernat electos suos, justitiae amatores effectos, deinde autem assimilatur Filio Dei, per hoc quod dicitur rex pacis, quod pertinet ad Christum. Salem
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendunt autẽ in eołe oppido pala¬
tium melchisedech: ex magnitudine
ruinaꝵ: ostendens ueteris oꝑis ex¬
cellentiam. Ad qũã ciuitatẽ siue op¬
pidũ legitur etiam iacob descendisse:
quȩ fuit in terra chanaam regionis si¬
chem. Considerandũ quoq ẽ qđ abra-¬
ham decede hostium reuertens. quos
ꝑsecutus ẽ usq dan: ñ in uia reuer-¬
sionis habuit iherłm. s pocius salem
oppidum. supͣmemoratũ: Primũ qͥde
qui int̃pretatur rex iusticie: deinde¬
tre. sine matre. sine genealogia. neq
po dñi saluatoris introducit. Quam¬
ius enĩ omnes pene scĩ &e patriarchȩ
atq ꝓpħȩ prioris tẽporis in aliquam
rem figuram xp̃i expresserint: hic ta-¬
men mel chisedech. spetialiꝰ qui ñ fuit
de genere iudeoꝵ. in typum p̃cessit
sacerdocium filii cłi. de quo dicit d̾s
pater in psalmo centesimo nono: Tu
es sacerdos in eternũ scđm ordinem
melchi sedech. Ordinem autẽ eius mul-¬

Expanded text:
Ostenditur autem in eodem oppido palaOstenditur autem in eodem oppido palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum ostendens veteris operis excellentiam, ad quam civitatem sive oppidum legitur etiam Jacob descendisse, qui fuit in terra Chanaan regionis Sichem . Considerandum quoque, quod Abraham de caede hostium revertens, quos persecutus est usque Dan, non in via reversionis habuit Jerusalem, sed potius Salem oppidum supra memoratum. Primum quidem qui interpretatur rex justitiae, deindtre, sine matre, sine genealogia, nequepum Domini salvatoris introducit. Quamvis enim pene omnes sancti et patriarchae et prophetae prioris temporis, in aliqua re figuram Christi expresserint, tamen Melchisedech specialius, qui non fuit de genere Judaeorum, in typo praecessit sacerdotium Filii Dei, de quo Deus Pater in psalmo CIX: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ordinem autem ejus mul
Abbreviated transcription (Latin):
cimas om̃ium diuisit abraham
sem. primogenitũ noe filium: qui eo
dies uitȩ illiꝰ sexcenti anni. Nec esset
mirum si abraham obuiam.ꝓcesserit.
eiq panẽ cr uinũ optulerit. qđ ane¬
pote suo iure paternitatis debebat.
& benedirerit ei. decimasq p̃de atq
uietoriȩ ab eo acceperit sic̃ sacerdos
excelsi &e sũmi di: non falsoꝵ deoꝵ.
& ydoloꝵ. Qui fuit rex salem. Salem
autẽ sicut beatus iheronimꝰ dicit.
ñ est putanda iherłm ut iosephus
ystoriographus nr̃oꝵq plurimi arbi¬
trant᷑: s iuxta oppidum ẽ scitopolim.
quȩ usq hodie appellat᷑ salem. siue
salim. Dequo teste beato iheronimo
in euangłio legit᷑. Erat inquid ioħes
baptizans in ennon iuxta salem: qr
aquȩ multe erant ibi. Idcirco autẽ
fit iuxta uarietates hominũ. qr he¬
brei multis in locis ꝑconsonantes so¬
lũmͦ scribunt subtractis uocabulis:
atq ita sccłm arbitrium legentis ꝓ.¬
nuntiatur. ñ uno semꝑ eodemq mͦ

Expanded text:
um divisit Abraham. Sem primogenitum Noe; qui eo dies vitae illius sexcenti anni: nec esse mirum si Abrahae obviam processerit, eique panem et vinum obtulerit quod abnepoti suo jura paternitatis debebat; et benedixerit ei, decimasque praedae atque victoriae ab eo acceperit, sicut sacerdos Excelsi et summi Dei, non falsorum deorum et idolorum: qui fuit etiam rex Salem. Salem autem, sicut beatus Hieronymus dicit, non est putanda Hierusalem, ut Josephus historiographus nostrorumque plurimi arbitrantur; sed oppidum est juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem sive Salim: de quo, teste beato Hieronymo, in Evangelio legitur: Erat inquit Joannes baptizans in Ennon juxta Salim, quia aquae multfit ista varietas nominum, quia Hebraei multis in locis per consonantes solummodo scribunt, subtractis vocalibus, atque ita secundum arbitrium legentis pronuntiatur, non uno semper eodemque modo.
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchas. &r scõs ueteris testam̃ti:
qui multas.pmissiones acceperunt
onis. Qui fidem habentes ꝑfectam
qua credider̃t dm̃ implere posse quȩ
ꝓmisit & patientiam solidissimam.
qr ñ inse sed in filiis suis. ꝓmissiones
expectauerunt inplendas: meru¬
erunt amici cłi esse. & infiliis sius eas¬
dem ꝓmissiones hereditare. Potest
& ad apłos aliosq sc̃os referri. qui ꝑ
fidem ce patientiam meruerunt con-¬
sequi & hereditare ꝓmissiones eternȩ
benedictionis adño sibi oe omnibꝰ fi

Expanded text:
as et sanctos Veteris Testamenti, qui multas promissiones acceperunt onis, qui fidem habentes perfectam, qua crediderunt Deum implere posse quae promisit; et patientiam solidissimam, quia non in se, sed in filiis suis promissiones exspectaverunt implendas, meruerunt amici Dei esse, et in filiis suis easdem repromissiones haereditare. Potest et ad apostolos aliosque sanctos referri, qui per fidem et patientiam meruerunt consequi et haereditare promissiones aeternae benedictionis a Domino sibi et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iuirtutẽ uitȩ in solubilis. Contestat᷑¬
.℥ eñĩ d̾s pater loquens ad filium: qmͣ¬
.I. tues sacerdos in et̃num scđm ordi-¬
nẽ melchi sedech. Defectus dictionis
isto in loco habetur satis necessarius.
Qua ꝓpt̃ dicat᷑ ita. Et ampliꝰ ad huc
manifestũ ẽ. sub̾ destructũ esse sacerdo¬

Expanded text:
virtutem vitae insolubilis. Contestatvirtutem vitae insolubilis. Contestatur enim. Deus Pater, loquens ad Filium. Quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Defectus dictionis isto in loco habetur satis necessarius: quapropter dicatur ita: Et amplius adhuc manifestum est: subaudi, destructum esse sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ est sacerdos in eternum scdm or¬
saluatorẽ. de alia tribu ẽ qͣm de sacer¬
dotali. de illa uidelicet. de qua nullus
altari p̃sto fuit. hoc ẽ de tribu iuda.
Non enĩ ordine tantũmͦ. neq testam̃¬
to: uel p̃ceptis mutatũ ẽ. s etiam tri-¬
bu. Et qͦmͦ translatũ ẽ sacerdotium
de tribu intribũ. de sacerdotali uide¬
licet ad regalem. ut eadem ipsa sit &
Primũ fuit regale sacerdotium in
melchi sedech: scđm consequentiam
huiꝰ sermonis. Sed̾m autẽ fuit sacer¬
docium: solũ mͦ sacerdotale in aaron.
Tercium iterũ fuit regale sacerdo¬
tium in xp̃o: sicut &e primũ. Unde ȩccłia
mo do regale sacerdociũ habet: dicen¬
ꝑ mariam uirginem cũ semꝑ regia
esset & nũqͣm sacerdotalis inxꝑ̃o fuit
utrũq &e regalis &e sacerdotalis.
translato extͥoto sacerdotio: atribu
leui: quȩ antea sacerdotalis erat:¬
.i. Et amplius ad huc manifestũ est
si scđm orclinẽ melchisedech. exurge¬
.I. mandati carnalis factus ẽ: s sed̾m

Expanded text:
os in aeternum, DoSalvatorem, de alia tribu est, quam sacerdotali, de illa videlicet de qua nullus altari praesto fuit, hoc est, de tribu Juda. Non enim ordine tantummodo, neque Testamento vel praeceptis, mutatum est, sed etiam tribu. Et quomodo translatum est sacerdotium de tribu in tribum, de sacerdotali videlicet ad regalem, ut eadem ipsa sit etPrimo fuit regale sacerdotium in Melchisedech, secundum consequentiam hujus sermonis, secundo autem fuit sacerdotium solummodo sacerdotale in Aaron, tertio autem fuit iterum regale sacerdotium in Christo, sicut et primo. Unde et Ecclesia modo regale sacerdotium habet, dicenr Mariam Virginem, cum semper regia esset, nunquam sacerdotalis, in Christo fuit utrumque et regalis et sacerdotalis: translato ex toto sacerdotio a tribu Levi, quae antea sacerdotalis erat. Et amplius adhuc manifestum est, si secundum ordinem Melchisedech exsurgm mandati carnalis factus est, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
.s. hunc. hoc ẽ abraham qui habebat de¬
chi seclech. Hic ostendit in circũcisũ
sacerdotem: sacerdote cireũciso mul¬
to esse sublimiorẽ. Quomͦ gͦ hoc osten¬
dit᷑: Utiq qr ille leui exquo sacerdo¬
tale genꝰ ortũ est: decimatus ẽ amel¬
chisedech inlũbis ꝓgenitoris sui.

Expanded text:
et hunc. Hoc est, Abraham. Qui habebat pret hunc. Hoc est, Abraham. Qui habebat prMelchisedech. Hic ostendit incircumcisum sacerdotem sacerdote circumciso multo esse sublimiorem. Quomodo ergo haec ostendit? utique quia ipse Levi, ex quo sacerdotale genus ortum est, decimatus est a Melchisedech in lumbis progenitoris sui;
Abbreviated transcription (Latin):
de lũbis exierint abrahȩ. T̾anta in¬
quid ẽ excellentia sacerdotii. ut eti¬
am ipsi qui eundem habuerant. ꝓge¬
ꝓ nitorẽ
&x ab uno patre descenderant .ꝓpter
excellentiȩ meritum quo meliores
erant fr̾ibus suis. ut pote aaron. qui
inter uiuos &r mortuos stans iram
dei placauit: sacerdocii dignitate me¬
rerent᷑ adipisci: Ac. ꝓpterea nisi maio¬
ris dignitatis esset melchisedech qͣm
abraham. nequaqͣm abraham alieni-¬
genȩ decimas dedisset: sicut aaron
maioris meriti fuit quam fratres illiꝰ
de filiis leui accipientes sacerdotiũ.
sic̃ accepit aaron oe filii eiꝰ mandatũ
sumere decimas apopło. quasi meliores
illis: & hoc afr̾ibꝰ suis. cũ unũ eundeq
habuissent ꝓgenitorẽ. iuxta qđ apłs
manifestat dicens. qͣm qͣm & ipsi fr̾es
leui. delũbis exierint abrahe. Cuzus
autẽ generatio id est melchisedech.¬
.I non adnumeratur in eis. idẽ infiliis¬
.I leui. decimas sũpsit ababraham: &¬

Expanded text:
de lumbis exierint Abrahae. Tanta inde lumbis exierint Abrahae. Tanta inquit est excellentia sacerdotii, ut etiam ipsi qui eumdem habuerant progenitorem et ab uno patre descenderant propter excellentiae meritum, quo meliores erant fratribus suis, ut pote Aaron, qui inter mortuos et viventes stans, iram Domini placavit, sacerdotii dignitatem mererentur adipisci: ac propterea nisi majoris dignitatis esset Melchisedech quam Abraham, nequaquam Abraham alienigenae decimas dedisset, sicut Aaron majoris meriti fuit, quam fratres illius de filiis Levi accipientes sacerdotium, sicut accepit Aaron et filii ejus, mandatum sumere decimas a populo, quasi meliores illis, et hoc a fratribus suis, cum unum eumdemque habuissent progenitorem: juxta quod Apostolus manifestat, dicens: Quanquam et ipsi fratres Levi de lumbis exierint Abrahae. Cujus autem generatio. Id est Melchisedech. Non annumeratur in eis. Id est, in filiis Levi. Decimas sumpsit ab Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
.Y Et in his
omnibꝰ superius dictis manet sacerdos
in ȩternum: non inse sed inxp̃o. Nam
hic: cui decimas dedit de precipuis
abraham patriarcha. Conuertit ser¬
monẽ suum ad eos qui gloriant᷑ se
filios esse abrahe: oe nobilitatẽ gene¬
ris abillo ducere se iactant: Unde
in euangelio dño eum p̃ponere cona-¬
bantur: dũ dicerent. Nunqͥd tu ma-
tuemini & ad tendite diligenter qͣn-¬
tus fuerit melchisedech sacerdos d̾i
sũmi: cui declit abraham patriarcha
decimas de p̃cipuis. id ẽ de meliori-¬
bꝰ sp̃oliis. Quibꝰ uerbis uult ostende-¬
re maioris dignitatis & honoris
fuisse melchisedech qͣm abraham: ac
ꝑ hoc maiꝰ &e sanctius fore sacerdo¬
tium xp̃i quam iudeoꝵ. Quasi dice-¬
ret. Quem uos excellentiorẽ omnibꝰ
hominibꝰ estimatis: hic decimas ob-¬
tulit melchi sedech. qui in figura xp̃i
p̃cessit Et quidem de filiis leui sa¬
cerdocium accipientes. mandatũ
habent decimas sumere a popło scdm
legem. id ẽ afr̾ibꝰ suis: qͣmqͣm & ipsi

Expanded text:
i, in his omnibus superius dictis, manet sacerdos in aeternum. Non in se, sed in Christo. Nam hic, cui decimas dedit de praecipuis Abraham patriarcha. Convertit sermonem suum ad eos qui gloriantur se filios esse Abrahae, et nobilitatem generis ab illo ducere se jactant: unde in Evangelio Domino eum praeponere conabantur, dum dicerent: Nunquid tu majtuemini, et attendite diligenter, quantus fuerit hic Melchisedech, sacerdos Dei summi, cui decimas dedit Abraham pade praecipuis, id est de melioribus spoliis. Quibus verbis vult ostendere, majoris dignitatis et honoris fuisse Melchisedech quam Abraham, ac per hoc majus et sanctius fore sacerdotium Christi quam Judaeorum, quasi diceret: Quem vos excellentiorem omnibus hominibus aestimatis, hic decimas obtulit Melchisedech, qui in figura Christi praecessit. Et quidem de filiis Levi sacerdotium accipientes, mandatum habent decimas sumere a populo secundum legem, id est a fratribus suis: quanquam et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ legem accepit. Si aut̃e sacer-¬
docium legis translatũ ẽ ad xp̃m se¬
cund̾u ordinem melchisedech necesse
ẽ ut &e legis translatio fiat: hoc ẽ
alege moysi necesse ẽ transire adle-¬
gem ȩuangelii. Neq enĩ potest sine
lege sacerdos. & sine testam̃to esse:
&e sine p̃ceptis. Sũmis nisibꝰ laborat
apłs ut alege moysi faceret eos tran¬
sire ad legem euangelii. acarnalibꝰ
ad spiritualia. In quo enĩ hȩc dicunt᷑.
de alia tribu ẽ dequa nullus ad al¬
tare p̾sto fuit Manifestũ ẽ enĩ qđ ex

Expanded text:
aeorum legem accepit. Si autem saceraeorum legem accepit. Si autem sacerdotium legis translatum est ad Christum secundum ordinem Melchisedech, necesse est ut et legis translatio fiat: hoc est, a lege Moysi necesse est transire ad legem Evangelii: neque enim potest sine lege sacerdos, et sine testamento esse, et sine praeceptis. Summis nisibus laborat Apostolus, ut a lege Moysi faceret transire ad legem Evangelii, a carnalibus ad spiritalia. In quo enim haec dicuntur, de alia tribu est, de qua nullus altario praesto fuit. Manifestum est enim quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝑfectio uitȩ atq iustificationis
ꝑsacerdocium leuiticũ fuit: quid ne¬
cesse fuit alium exurgere sacerdotẽ
scđm ordinẽ melchisedech: Namq aa¬
ron pͥmum pꝰ legẽ cdatã sacerdotẽ fuisse
de tribu leui. nulli dubiũ ẽ: ido sacer¬
docium quo functus ẽ leuiticũ nomi¬
nauit sacerdocium: uelcerte qr ipse
leui infilus functus illo sacerdotio est.
Nam nepotes illiꝰ susceperunt illud. mo¬
yses scilicet & aaron: cũ reliquis fr̾ibꝰ¬
suis ex eadem tribu. Nam leui genuit
chaath. caar huͦ. amrani. amram aũt
moysen &e aaron. Ido dicit ppłm subillo
sacerdotio legem accepisse: qr moy ses
& aaron pͥncipes erant illis temporibꝰ
in popło qui ipsam legem administra-¬
uerunt. de tribu sacerdotali existen¬
tes. Ergo sacerdotio leuitico. multo
inelior est sacerdotiũ melchisedech:
qui typum gerebat sacerdotis nrͣi.
Neqͣquã enĩ dixisset scđm ordinem
melchi sedech. si illud sacerdocium
a aron melius esset: subquo ppłs iu-¬

Expanded text:
t perfectio vitae atque justificationis, per sacerdotium Leviticum fuit, quid necesse fuit alium exsurgere sacerdotem secundum ordinem Melchisedech? Namque Aaron primum post legem datam sacerdotem fuisse de tribu Levi nulli dubium est: ideo sacerdotium quo functus est, Leviticum nominavit sacerdotium. Vel certe quia ipse Levi in filiis functus illo sacerdotio est: nam nepotes illius susceperunt illud, Moyses scilicet et Aaron cum reliquis fratribus ex eadem tribu: nam genuit Caah, Caah vero Amram, Amram autem Moysen et Aaron. Ideo dicit populum sub illo sacerdotio legem accepisse, quia Moyses et Aaron principes erant illis temporibus in populo, quia ipsam legem administraverunt de tribu sacerdotali existentes: ergo sacerdotio Levitico multo melior est ordo sacerdotii Melchisedech, qui typum gerebat sacerdotis nostri: nequaquam enim dixisset, Secundum ordinem Melchisedech, si illud sacerdotium Aaron melius esset, sub quo populus Jud
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos: satis aꝑte ut reor paulo su¬
periꝰ ostensum ẽ. Sed qđ dicit intro
isse illum in interiora uelaminis.
more pontificum iudeoꝵ loquitur.
qui semel in anno ingrediebãtur.
trans. orat assidue. ꝓsalute. fideliũ¬

Expanded text:
cerdos, satis aperte ut reor paulo sucerdos, satis aperte ut reor paulo superius ostensum est; sed quod dicit illum introisse in interiora velaminis, more pontificum Judaeorum loquitur, qui semel in anno ingrediebantur itrans orat assidue pro salute fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnobis introiit. pontifex factus &
constitutus ado patre in eternũ: se.¬
cundũ ordinẽ melchisedech. Ut fir¬
miorem nobis spem ad deret: iđo hoc
de xp̃o subiunxit. Precursor aut̃e dr ap̃-
p̃cursor: sicur ioħes xp̃i. Consideran¬
dum autem qđ non dixit simpliciter
introiit iħc in interiora uelaminis:
sed cũ ad ditam̃to dicens. Ubi p̃cursor
pronobis introiit: ueluti absq dubio
nos oporteat. ꝓsequi p̃ cursorem nr̃m:
Precursorẽ uͦ ꝓsequentem: in eadem
iua ẽẽ conuenit. Xp̃c itaq resurgens
amortuis p̃cururrit nos ad altitudi¬
nem cȩloꝵ: factusq ẽ nobis p̃cur-¬
sor aperiendo nobis celum. & gaudia
patriȩ cȩlestis reddendo. Si ergo
uolumꝰ subsequi p̃cursorẽ nr̃m: de¬
bemꝰ sic̃ ille ambulauit. & nos ambu¬
lare. Hoc autẽ ad naturam humani-¬
tatis filii di refertur: inqua semet
obtulit do patri in ara crucis sacrifi¬
dinem melchi sedech dr existere sa¬

Expanded text:
pro nobis introiit Jesus Pontifex factus et pro nobis introiit Jesus Pontifex factus et constitutus a Deo Patre in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ut firmiorem spem nobis adderet, ideo hoc de Christo subjunxit. Praecursor autem dicitur praecursor, sicut Joannes Christi. Considerandum autem quia non dixit simpliciter, Introiit Jesus in interiora velaminis, sed cum additamento, dicens, Ubi praecursor pro nobis introiit: veluti absque dubio nos oporteat prosequi praecursorem nostrum. Praecursorem vero et consequentem in eadem via esse convenit. Christus itaque resurgens a mortuis, praecurrit nos ad altitudinem coelorum: factusque est nobis praecursor, aperiendo nobis coelum, et gaudia patriae coelestis reddendo. Si ergo volumus subsequi praecursorem nostrum, debemus, sicut et ille ambulavit, et nos ambulare. Hoc autem ad naturam humanitatis Filii Dei refertur, in qua semetipsum obtulit Deo Patri in ara crucis, sacrificundum Melchisedech dicatur existere Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut anchora iactata anaui. nec ꝑ-¬
mittit eam circũ ferri. neq periclita¬
ri. licet uenti cõmoueant eam. s iactata
firmiter tenet naiim. in ter. ꝓcellas
&e fluctus: ita fides spe futuroꝵ bonoꝵ
roborata firmat ment̾ẽ nrãm inter
sprosꝑa huiꝰ scłi & aduersa: &e intro¬
ducit nos in spe rerum qͣs mͦ fide & spe
tenemꝰ: Idoq addidit apłs dicens.
Et incedent̾e usq minteriora uela-¬
minis. In teriora uelaminis. uocat se.¬
creta regni celoꝵ. Spes autẽ interio¬
ra uelaminis penetrat. dũ ꝑmentis
contẽplationẽ futura bona conspicit.
dũ cęlestia p̃mia absq ulla dubitati¬
one credit sibi ꝓuenire. sperat. amat.
oꝑibꝰq ostendit: quid credit & quid
sperat. Si hanc spem non habu erimus.
utiq submergem᷑ ñ tantũ inspiritu¬
ti. iacta in dño curam tuam. ce ipse te
enutriet. tunc nr̃a spes fixa in interio¬
ra uelaminis. nulla infidelitate mer¬
gi poterit: Sequitur. Ubi precursor

Expanded text:
Sicut anchora jactata in navi non perSicut anchora jactata in navi non permittit eam circumferri, nec periclitari, licet venti commoveant eam, sed jactata firmiter tenet navem inter procellas et fluctus, ita fides spe futurorum bonorum roborata firmat mentem nostram inter prospera hujus saeculi et adversa, et introducit nos in speciem rerum, quam modo fide et spe tenemus. Ideoque addidit Apostolus, dicens, Et incedentem usque in interiora velaminis. In interiora velaminis vocat secreta regni coelorum, et gaudia patrira velaminis penetrat, dum per mentis contemplationem futura bona conspicit, dum coelestia praemia absque ulla dubitatione credit sibi provenire, sperat, amat, operibusque ostendit quod credat et quid speret. Si hanc spem non habuerimus, utique submergemur, non tantum in spiritti: Jacta super Dominum curam tuam, et ipse te enutriet , tunc nostra spes fixa in interiora velaminis nulla infidelitate mergi poterit. Sequitur: Ubi praecursor
Abbreviated transcription (Latin):
ds ostendere habundantius immo-¬
heredibꝰ in terposuit iusiurandũ:
ut ꝑduas res immobiles quibꝰ inpos¬
sibile est mentiri dm̃. fortissimum
solatium habeamꝰ. idẽ firmiter illi
credamꝰ. qui confugimꝰ credendo ad
tenendam ꝓpositam spem: hoc ẽ ad
accipiendam ꝓmissam remunerati¬
onem: Duas res unmobiles hic debe¬
mꝰ accipere: ꝓmissionem di de xp̃o.
qui dixit insemine tuo benedicent᷑
omnes gentes. &r iusiurandũ illiꝰ qd̾
dixit ꝑmemet ipsũ iuraui tibi ꝓmis¬
sio eñi illius immobilis ẽ. quia ñ po¬
tuit mutari: & iuram̃tũ illiꝰ ueridi¬
cum. Quidam etiam unã rem immo-¬
bilem in telligi uolunt. ꝓmissionem
& iuram̃tum illiꝰ: alteram aut̃e com¬
pletionem ipsius rei. Propositam uͦ
spem. dicit ueritatẽ rerum gestarum.
ꝓmiul sionem uidelicet patriȩ cȩle¬
stis: ad quam ꝑcipiendam confugi-
mꝰ ꝑfidem. quã spem sic̃ anchoramᷤ
habemꝰ animȩ tutam ac firmam.

Expanded text:
Deus ostendere abundantius immoDeus ostendere abundantius immosui interposuit iusiurandum ut per duas res inmobiles quibus inpossibile est mentiri Deum fortissolatium habeamus. Id est, firmiter illi credamus. Qui confugimus. Credendo. Ad tenendam propositam spem. Hoc est, ad accipiendam promissam remunerationem. Duas res immobiles hic debemus accipere promissionem Dei de Christo, qua dixit: In semine tuo benedicentur omnes gentes; et jusjurandum illius, quod dixit: Per memetipsum juravi tibi: promissio enim illius immobilis est, quia non potuit mutari, et juramentum illius veridicum. Quidam etiam unam rem immobilem intelligi volunt, promissionem et juramentum illius: alterum autem completionem ipsius rei. Propositam vero spem dicit veritatem rerum gestarum, omissionem videlicet patriae coelestis, ad quam percipiendam confugimus per fidem: Quam spem sicut anchoram habemus animae tutam ac firmam.
Abbreviated transcription (Latin):
te. siue ꝓquia. Et ẽ sensus: Certe sem¬
ꝑ benedicamte infiliis tuis: semꝑq
multiplicabo te. Et sic longanimiter
adeptus ẽ rȩꝓmissiones. hoc ẽ diu
ꝑpenitentiam credendo sustinens con-¬
securus ẽ. ꝓmissionẽ infiliis suis de
terra reꝓmissionis qͣm eis. ꝓmisit di¬
cens. Terram hanc tibi dabo & filiis
tuis. Et insuꝑ ꝓmissionem de xp̃o: de
quo ait. In semine tuo benedicent᷑ om¬
.i. nes gentes: Sequit᷑. Homines enĩ ꝑ
maiorem sui iurant. or omnis contro¬
.Y uersiȩ finis. ad confirmationẽ ẽ iura¬
m̃tum: Quasi diceret. Si hominibꝰ in
rant: hoc ẽ ꝑdm̃ qui ẽ eoꝵ creator.
Iuram̃tum quoq ẽ finis omnis cõ¬
tentionis eoꝵ ad confirmationem:
qr ꝑ iuram̃tum credendus ẽ. Nec de-¬
bet pꝰmodũ querela fieri iuram̃to
conpleto: s finis contentionis debet
esse iuram̃tum sub confirmatione.
In quo sub̾ iuram̃to. uel ꝓpterea qr
confirmatio rei iuram̃tum ẽ. uolens

Expanded text:
te sive pro quia, et est sensus: Certe semte sive pro quia, et est sensus: Certe semper benedicam te in filiis tuis semperque multiplicabo te. Et sic longanimiter ferens, adeptus est repromissionem. Hoc est diu per patientiam credendo, sustinens consecutus est promissionem in filiis suis de terra repromissionis, quam eis promisit, dicens: Terram hanc tibi dabo, et filiis tuis. Et insuper promissionem de Christo, de quo ait: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Sequitur: Homines enim per majorem sui jurant, et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem ementum. Quasi diceret: Si hominibus in r Dominum, qui est eorum creator. Juramentum quoque est finis omnis contentionis eorum ad confirmationem: quia per juramentum credendum est, nec debet postmodum querela fieri juramento completo, sed finis contentionis debet esse juramentum sub confirmatione. In quo. Subaudi juramento: vel propterea quia confirmatio rei juramentum est. Volens
Abbreviated transcription (Latin):
iorem ꝑ quem iuraret: iurauit ꝑse
met ipsũ dicens. Nisi benedicens be-¬
nedicam te: & multiplicans multipli-¬
cabo te. Ut firmiꝰ corroboraret ea. quȩ
superius dixerat de scĩs. qđ heredita¬
uerunt promissiones di fide & pati¬
entia.
idcirco utitur exemplis. Sed mira sapi-¬
entia eiꝰ. Aliqͣndo enĩ laudibꝰ extollen-¬
do blanditur eis: aliquando terroribꝰ
terret Nam insuperioribꝰ terret eos.
ne infideles essent: & minꝰ creduli ꝓmis¬
sionibꝰ di. Nunc autẽ exemplis hortat᷑
ad penitentiam & fidem: ut indubi¬
tanter credant ñ solũ do docente: ue-¬
rum etiam iurante ꝑsemetipsũ. Si pro-¬
mittente do iniquum ẽ ñ credere: qͣm
impium ẽ iurante do fidem ñ accomo¬
dare : Iurauit autẽ d̾s pater abrahȩ
ꝑ semetipsũ qr neminẽ habuit maio-
rem ꝑquem iuraret dicens. Nisi bene-¬
dicens benedicam tibi. & cet̾a. Repe¬
ticio u̾bi: confirmatio ẽ rei. Nisi: in
hoc loco adfirmatiue ponitur. ꝓcer-¬

Expanded text:
quem juraret, juravit per semetipsum, dicens: Nisi benedicens benedicam tibi, et multiplicans multiplicabo te. Ut firmius corroboraret ea quae superius dixerat de sanctis quod haereditabunt promissiones Dei fide et patientia, idcirco utitur exemplis. Sed mira est sapientia ejus: Aliquando enim laudibus extollendo blanditur eis, aliquando terroribus terret. Nam in superioribus terret eos, ne infideles essent, et minus creduli promissionibus Dei, nunc autem exemplis hortatur ad patientiam et fidem ut indubitanter credant, non solum Deo dicente, verum etiam jurante per semetipsum. Si promittente Deo iniquum est non credere, quam impium est Deo jurante fidem non accomodare! Juravit autem Deus Pater Abrahae per semetipsum, quia neminem habuit majorem per quem juraret, dicens: Nisi benedicens benedicam te, etc. Repetitio verbi confirmatio est rei. Nisi in hoc loco affirmative ponitur pro cer
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ amelchi sedech. Adhuc enĩ inlũ¬
bis. hoc ẽ in ꝓpagatione seminis pa-¬
tris erat leui: qͣndo obuiauit illi mel¬
chisedech. Quomͦ dicit leui decimatũ¬
esse a melchi serlech: cũ nec dũ natus
esset. p̃sertim cũ &t filiꝰ fuerit natura.¬
lis iacob: Utiq non in se ẽ decimatꝰ.
s in abraham de cuiꝰ ꝓgenie descen-¬
dit. Quando abraham decimas obtu-¬
lit melchi sedech: in illo omnes filii
eiꝰ dederunt. Qua ꝓpter dicit apł̃s. qr
declaratur. qr sacerdotium melchi
neqͣquam abraham omnesq filii eiꝰ
ab illo decimati essent. Num enimsa¬
cerdocium asacerdotio decimatur
maioris dignitatis unũ altero osten¬
ditur. Si gͦ cõsũmatio sacerdocium le¬
uiticum erat. popłs enĩ sub ipso legem
accepit: qͥd adhuc necessarium fuit.
scđm ordinem melchi sedech. exurgere sae̾do¬
scd̾m ordinẽ aaron dici ᷑ Translato

Expanded text:
em Melchisedech. Adhuc enim in lumem Melchisedech. Adhuc enim in lumbis. Hoc est, in propagine seminis. Patris erat. Levi. Quando obviavit ei Melchisedech. Quomodo dicit Levi decimatuesse a Melchisedech, cum necdum natus esset, praesertim cum et filius fuerit naturalis Jacob? utique non in se est decimatus, sed in Abraham, de cujus progenie descendit, quando Abraham decimas obtulit Melchisedech, in illo omnes filii ejus dederunt. Quapropter dicit Apostolus,declaratur, quia nisi sacerdotium Melchisnequaquam Abraham omnesque filii ejus ab illo decimati essent. Dum enim sacerdotium a sacerdotio decimatur, majoris dignitatis unum altero ostenditur. Si ergo consummatio per sacerdotium Leviticum erat populus enim sub ipso legem accepit, quid adhuc necessarium fuit secundum ordinem Melchisedech alium exsurgere sacerdosecundum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ameliore benedicitur. Quasi diceret.
Om̃ibꝰ luce clarius uidetur: qđ minor
amaiore benedicit᷑. Unde abraham
quasi minor amelchi sedech. tanqͣm
ameliore benedicitur: uel benedicti-¬
onẽ ꝑcepit. Pinde maior ẽ ac meli-¬
or tẏpus xꝑi: quã illiꝰ qui ꝓmissio¬
nes de xp̃o habebat. Et hic quidem
morientes decimas accipiunt: ibi
aũt contestatur quia uiuit. Hic in-
quit hoc ẽ inp̃senti scło uel intẽplo
qd̾ adhuc stabat: morientes homines
filii uidelicet leui: qui mortales ac
moribundi sunt decimas accipiũt:
ibi aũt. id est in alia uita. idẽ in lo-¬
co ubi cłr de xp̃o. tues sacerdos inȩ¬
ternũ. constestatur d̾s pater cũiu¬
ramento quia uiuit. xp̃c. Unde di-¬
cit psalmista Iurauit dñs ce ñ penite-¬
bit eum: tu es sacerdos in eternum.
scdm ordinem melchisedech. Et ut
ita dictũ sit ꝑ abraham &e leui quide¬
cimas accipit adhuc infiliis suis. uel
accepit: ac tenꝰ afr̃ibꝰ suis decimatus¬

Expanded text:
eliore benedicitur. Quasi diceret: Omnibus luce clarius videtur quod minor a majore benedicitur. Unde Abraham quasi minor, a Melchisedech tanquam a meliore benedicitur, vel benedictionem percepit: proinde major est ac melior typus Christi quam illius qui promissiones de Christo habebat. Et hic quidem morientes homines decimas accipiunt: ibi autem contestatur, quia vivit. quit, hoc est in praesenti saeculo, vel in templo, quod adhuc stabat, morientes homines, filii videlicet Levi, qui mortales ac moribundi sunt, decimas accipiunt. Ibi autem, id est in alia vita: in loco ubi dicitur de Christo: Tu es sacerdos in aeternum: contestatur Deus Pater curamento, quia vivit Christus. Unde dicit Psalmista: Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Et ut ita dictum sit, per Abraham et Levi qui decimas accepit, in filiis suis, vel accepit hactenus a fr
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiꝰ benedicerentur omnes gentes:
qͣndo benedictꝰ ẽ a mel chisedech sacer.¬
in circũciso: dans ei decimas tocius
p̃de. ħ enedicens autẽ eum melchise-¬
dech: dixit: Benedictus abraham d̾o:¬

Expanded text:
ne ejus benedicentur omnes gentes, quando benedictus est a Melchisedech sacerincircumciso, dans ei decimas totius praedae. Benedicens autem eum Melchisedech, dixit : Benedictus Abraham Deo
Abbreviated transcription (Latin):
liuiscit᷑ operũ & laboꝵ fideliũ suoꝵ.
Et in hoc ẽ iustus qr remunerat ele¬
ctos suos ꝓse laborantes: Si enĩ obli-¬
uisceretur operũ illoꝵ nec eos remu¬
neraret. ut cũq in iustus putaretur:¬

Expanded text:
liviscitur operum et laborum fidelium suorum, liviscitur operum et laborum fidelium suorum, et in hoc est justus, quia remunerat electos suos pro se laborantes. Si enim oblivisceretur operum illorum, nec eos remuneraret, utcunque injustus putaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis dilectissimi meliora &e uici¬
niora salutis. tam̃ & si ita loquim᷑ͦ: Quia
ñ habuit unde eos adp̃sens laudaret.
laudat eos de spe futuroꝵ qͣm habe¬
bat deillis. Quasi diceres Non dicimꝰ
ueluti pirtantes uos spinis plenos: fed
tim̃tes ne tales efficiamini. Melius
ẽ enĩ uos uerbis terreri: qũa ut rebꝰ
doleatis. Optima queq operanda
auobis confidimꝰ ur̃eq saluti. ꝓficua:
qͣmuis ita loquamur. Nam qd̾ suꝑius
ni ꝓxima: ñ de uobis hoc diximꝰ. qr
meliora de uobis diximꝰ. Reduxit quo¬
q eis pͣterita bona illoꝵ in memoriam:
quatinꝰ expreteritis posset ad ducere
ad bona queq. Ideoq sub unxit: Non
eñi in iustus est ds. ut obliuiscetur
operis ur̃i &e dilectionis qͣm ostendi¬
stis in nomine eiꝰ qui ministrastis scĩs¬
& miniᷤtratis Ecce qͦmͦ recreauit ani-¬
mos eoꝵ ce confortauit: p̃terita bona
opera ad mentẽ reuocans. Quia in om¬
nipotent̾ẽ obliuio ñ cadit: id ẽ ñ ob-¬

Expanded text:
 vobis, dilectissimi, meliora et viciniora saluti, tametsi ita loquamur. Quia non habuit unde ad praesens laudaret, laudat eos de spe futurorum, quam habebat de illis: quasi diceret, Non dicimus veluti putantes vos spinis plenos, sed timentes ne tales efficiamini: melius est enim vos verbis terreri, quam ut rebus doleatis: optima quaeque operanda a vobis confidimus, vestraeque saluti proficua, quamvis ita loquamur. Nam quod superini proxima, non de vobis hoc diximus, quia meliora de vobis credimus; reduxit quoque eis praeterita bona illorum in memoriam, quatenus ex praeteritis posset adducere ad bona quaeque. Ideoque subjunxit: Non enim injustus est Deus, ut obliviscatur operis vestri et dilectionis, quam ostendistis in nomine ejuet ministratis. Ecce quomodo recreavit animos eorum et reformavit: praeterita bona opera ad mentem revocans; quia in omnipotentem Deum oblivio non cadit, ideo non ob
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõpletionem spei in eterna resur¬
rectionẽ. Explecio enim spei est
adeptio rerum: quas nos conse¬
cuturos speramꝰ. Uerum immita¬
tores eoꝵ subaudis cupimꝰ uos esse
qui fide & patientia hereditabunt
ꝓmissiones. Hortatur iterũ eos. ut
fide ñ ficta. & patientia ꝑfecta expe-¬
ctent. ꝓmissiones di: & hereditatem
qũã scĩs suis ꝓmisit. Qd dupliciter

Expanded text:
ad completionem spei in aeternam resurad completionem spei in aeternam resurrectionem: expletio enim spei est adeptio rerum quas nos consecuturos speramus. Verum imitatores eorum, subaudis cupimus vos esse, qui fide et patientia haereditabunt promissiones. Hortatur iterum eos ut fide non ficta et patientia perfecta exspectent promissiones Dei, et haereditatem quam sanctis suis promisit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscatur oꝑis laborisq ur̃i oe di¬
lectionis. quam ostendistis ꝓamore
nominis eius ininuicem & inomnes.
qui ministrastis sc̃ĩs. & adhuc scđm
ur̃m posse ministratis. De illis scĩs
dicit qui uenientes ad fidem xp̃i ex¬
spoliatisunt ab aliis iudeis: quos
laudat in hac epła dicens. Rapinã
deoꝵ predȩ patuit. Istis talibꝰ exspo¬
liatis. hui qui ñ fuerant exspoliati:
pro ut poterant ministrabant. Qua¬
le uͦ quantũue desiderium haberet
de salute eoꝵ: sequentibꝰ uerbis ex
parte exprimit dicens. Cupimꝰ aũt
unũquemq ur̃m eandem ostende¬
re sollicitudinẽ sub audis quam
retro habuistis. ad expletionẽ spei
usq ad finem uite ur̃e siue de die
iuditii: ut ñ segnes efficiamini. hoc
mandatis cłi ꝑficiendis. Desideramꝰ
inqͥd uos ñ tantũ circa uerba. s etiã
inuirtutibꝰ conuersari: ñ qͣsi ur̃a ꝓpͥa.¬
quemq eande. erga fr̃ẽs semꝑ osten¬
¶ dere
maximam curam. quam olim habuistiᷤ

Expanded text:
obliviscatur operis laborisque vestri, et dilectionis quam ostendistis pro amore nominis ejus in invicem et in omnes, qui ministrastis sanctis, et adhuc secundum vestrum posse ministratis. De illis sanctis dicit, qui venientes ad fidem Christi, exspoliati sunt ab aliis Judaeis, quos laudat in hac Epistola, dicens: Rapinam daeorum praedae patuit . Istis talibus exspoliatis, hi qui non fuerant exspoliati, prout poterant ministrabant. Quare vero quantumve desiderium haberet de salute eorum, sequentibus verbis ex parte exprimit, dicens: Cupimus autem unumquemque vestrum eamdem ostendere sollicitudinem, subaudis quam retro habuistis, ad expletionem spei usque in finem vitae vestrae, sive diei judicii, ut non segnes efficiamini, hoc mandatis Dei perficiendis. Desideramus, inquit, vos non tantum circa verba, sed etiam in virtutibus conversari, non quasi praum eamdem erga fratres semper ostendere dilectionem quam olim habuistis
Abbreviated transcription (Latin):
unicũ & dilectũ filium do uictimã
obtulit: itałs pat̃ unicũ filiũ. ꝓno
bis omnibꝰ tracdidit Ysaac aũt ipse
nũ crucis. in quo erat crucifigendus.
Aries significat carnẽ xp̃i. Ysaac ob-¬
latus ẽ & ñ ẽ interfectꝰ. s aries tan
tũ: qr xp̃c in passione oblatus ẽ: secl
diuinitas illiꝰ inpassibilis mansit: fide
de futuris benedixit ysaac iacob.
&r esau. fide benedixit eis. qr iuxta
qđ de eis inp̃catus ẽ. ita postea om̃ia
illis credidit euenire: & quȩ futurailliᷤ.
erant ea benedicendo optauit Potest¬
oe aliter intelligi: De futuris myste¬
riis benedixit eis: qr iacob figurã
xp̃i. siue ppłi xp̃iani gestabat. esau
uͦ iudaici. fide iacob moriens sin-¬
głos filioꝵ ioseph benedixit: &e ado¬
rauit fastigiũ uirgȩ eiꝰ Legimꝰ in
genesi. qd̃ audiens ioseph egrotare

Expanded text:
unicum et dilectum filium suum Deo victimam unicum et dilectum filium suum Deo victimam obtulit, ita Deus Pater unigenitum Filium pro nobis omnibus tradidit. Isaac autem ipse num crucis in quo crucifigendus erat. Aries significat carnem Christi. Isaac oblatus est, et non interfectus, sed aries tantum, quia Christus in passione oblatus est, sed divinitas illius impassibilis mansit Fide et de futuris benedixit Isaac Jacob  futuris benedixit eis, quia juxta quod eis imprecatus est, ita postea omnia illis credidit evenire, et quae futura illis erant, ea benedicendo optavit. Potest aliter intelligi: De futuris mysteriis benedixit eis, quia Jacob figuram Christi sive populi Christiani gestabat, Esau vero Judaici. Fide Jacob moriens singulos filiorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgae ejus. Legimus in Gen
Abbreviated transcription (Latin):
as. id ẽ aliis cognoscere feci qđ ti¬
meas: unde & inparabola eum ac¬
cepit. Parabola greco uocabulo:
latine dr similitudo siue figura.
Accepit eum in parabola de morte
ado. qui dixit ei. Ne extendas ma.¬
nũ tuam suꝑ puerũ. qr ariete occi¬
so. iste saluatus ẽ. Occisus ẽ ysaac
deinde redonauit illũ ds patriar.¬
chȩ in parabola: id est in figura or
similitudine passionis xp̃i. In simi¬
litudine erant om̃ia quȩ tunc age¬
bant᷑ in abraham: quȩ ꝓnobis ue¬
rus abraham. ds uidelicet pater
creator om̃ium gentrum in filios¬
di agere disposuerat. Abͣhã si qͥde figur̃a
di patris gestabat: ysa ac uͦ figur̃ã xp̃i.
Abham aũt portabat ut scͥptura dicit
‸ignẽ
&e gladium: qr ds pater gladium passio
ꝑ zachariam: Pcutiam pastorẽ. idẽ ꝑ
cuti ꝑmittã Ignis quoq que ferebat
calor &r feruor sũme dilectionis illiꝰ
ẽ qua nos diligit: dequa đr. Sic d̾s
dilexit mundũ: ut unigenitũ suum
daret ꝓmundo: Nam sicut abraham

Expanded text:
 id est, alios cognoscere feci quod timeas Deum. Unde et in parabola eum accepit. Parabola, Graeco vocabulo, Latine dicitur similitudo, sive figura. Accepit eum in parabola de morte a Deo, qui dixit ei: Ne extendas manum tuam super puerum: quia ariete occiso iste salvatus est. Occisus est Isaac, Deinde redonavit illum Deus patriarchae in parabola, id est in figura et similitudine passionis Christi. In similitudine erant omnia quae tunc agebantur in Abraham, quae pro nobis verus Abraham, Deus videlicet Pater, creator omnium gentium, in fine saeculi agere disposuerat. Abraham siquidem figuram Dei Patris gestabat, Isaac vero figuram Christi. Abraham portabat, ut Scriptura dicit, ignem et gladium: quia Deus Pater gladium passionper Zachariam: Percutiam pastorem , id est, percuti permittam. Ignis quoque quem ferebat, calor et fervor summae dilectionis illius est, qua nos diligit, de qua dicitur: Sic Deus dilexit mundum, ut Unigenitum suum daret pro mundo . Nam sicut Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ipse solus fidem patrũ tenuit: &
ab illo ceteri discedebant. Heres aũt
regni cȩloꝵ uel heres mundi đr: qr
de suo semine fuit reparatio mundi:
& ex hoc apparuit iustus. qr credi-¬
dit đo: fide qui uocatur abraham
rus erat inhereditatẽ: & exiuit nes¬
ciens quo iret. Quasi diceret Et ip¬
se abraham: ꝑfide placuit do. Sta-¬
tim enĩ ut ei dixit d̾s exi de terra
tua. & uade interrã qͣm monstraue¬
ro tibi. daboq illã tibi & semini tuo.
credidit d̾o. & exiuit in locũ in qu̾e
p̃ceperat ei: nesciens quo abiret:
Ignotus enĩ ei erat locus. & habita¬
tio illiꝰ terrȩ. Et in qͣntũ ambulauit
ꝑ fidem ambulauit: siue nesciens qͦ
iret. qm̃ quẽ immitaret᷑ ñ habebat.
fide moratus ẽ in terra reꝓmissio¬
nis tãqͣm in aliena: in casulis habi¬
tando cũ ysaac & iacob coheredibꝰ
repromissionis eiusdem Casula
diminutiuũ ẽ a casaidẽ domo: hic
autẽ pro tentoriis tabernaculisq

Expanded text:
dum ipse solus fidem patrum tenuit, et dum ipse solus fidem patrum tenuit, et ab illo caeteri discedebant. Haeres autem regni coelorum, vel haeres mundi dicitur, quia de suo semine fuit reparatio mundi, et ex hoc apparuit justus, quia Deo credidit. Fide qui vocatur Abraham, rus erat in haereditatem, et exivit nesciens quo iret, quasi diceret, et ipse Abraham per fidem placuit Deo: statim enim ut ei dixit Deus: Exi de terra tua, et vade in terram quam monstravero tibi, daboque illam tibi et semini tuo , credidit Deo, et exivit in locum in quem ei praeceperat, nesciens quo abiret. Ignotus enim ei erat locus et habitatio illius terrae: et in quantum ambulavit per fidem ambulavit. Sive nesciens quo iret, quoniam quem imitaretur non habebat. Fide moratus est in terra repromissionis tanquam in aliena in casulis ab inhabitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Casula diminutivum est a casa, id est domo, hic autem pro tentoriis tabernaculisque
Abbreviated transcription (Latin):
.bant᷑. hoc ẽ de ymbribꝰ metuens ap¬
.Itauit archam in salutẽ domꝰ suȩ. ꝑ¬
.I. qũã sub̾ fidem dãpnauit mundũ cõ¬
.i. paratione scilicet melioris ficlei &
rus esset aquas suꝑ terra. dicente
sibi illo. finis uniuerse carnis uenit
coram me: & inducã aquas suꝑ eos:
fac tibi archam de lignis leuigatis.
& cetera quȩ secunt᷑ Iđoq saluatus
ẽ cũ om̃i domo sua: hocͤ familia sua.
ꝑfectũ autẽ oꝑis aut rationis exꝑ¬
rim̃to. nichil incausa ꝑfecit. Nube¬
bant inqͥd alii ut dñs ait in ȩuangłio.
& aer serenꝰ erat: signa quoq nulla
apparebant diluuii. Ueruntam̃ ille
tunuit. atq ꝑfidem dehis quȩ ad-¬
huc ñ uidebant᷑ metuens: construxit
archam in salutẽ familiȩ suȩ. Pqͣm
ficde dãpnauit mundũ cõparatio¬
ne fidei suȩ: qr mundus ꝑ centũ an-
noꝵ spatium illiꝰ archȩ constructi-¬
one corrigi noluerunt. Pfide quoq
ñ ꝑ legẽ heres ẽ iusticiȩ institutus.

Expanded text:
aptavit arcam in salutem domus suae, per quam. Fidem. Damnavit mundum. Comparatione scilicet melioris fidei et rus esset aquas super terram, dicente sibi illo: Finis universae carnis venit coram me, et inducam aquas super eos: fac tibi arcam de lignis levigatis, et caetera quae subsequuntur: ideoque salvatus est cum omni domo sua, hoc est familia sua. Perfectum autem operis aut rationis, experimento nihil in hac causa profecit: Nubebant, inquit, alii, ut Dominus in Evangelio, et aer serenus erat: signa quoque nulla apparebant diluvii. Verumtamen ille timuit, atque per fidem de his quae adhuc non videbat, metuens, construxit arcam in salutem familiae suae: per quam fidem damnavit mundum comparatione fidei suae, quamarcae constructione corrigi voluerunt: per fidem quoque, non per legem, haeres justitiae est institutus,
Abbreviated transcription (Latin):
runt illum in aꝑtũ fluuium. s infis¬
cellam posuert eum: sicq inmise
runt carrepto fluminis. habentes
muissent. ita reputatur illis. Unde
gͦ isti sperauert̃ saluare puerũ nisi
ꝑfidemͦ Uider̃t inquid elegantẽ
infantẽ. Si quide ab ortunatiuita¬
tis magna fuit illi infusa gr̃a uenꝰ¬
tatis: ñ natura hoc operante qđ natꝰ ẽ
honestu̾in fantulus. s gr̃a diuino

Expanded text:
runt illum in apertum fluvium, sed in fisrunt illum in apertum fluvium, sed in fiscella posuerrunt carecto fluminis, habentes muissent, ita reputatum est illis. Unde ergo isti speraverunt salvare puerum, nisi per fidem? Viderunt, inquit, elegantem infantem. Siquidem ab ortu nativitatis magna fuit illi infusa gratia venustatis, non natura hoc operante, quod natus est honestus infantulus: sed gratiae divin