comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem illa quȩ uos dicitis. tunciam hoc qd̾ inde.
pendet &. religatum sequitur. ñ a me sentiri in¬
uenitur. et quicqͥd mali habent in urãm senten¬
tiã retorquetur. Item tolle qd̾ positum ẽ. si arbor
bona bonꝰ baptirator ẽ: ut fructus eiꝰ bonꝰ sit ille
quem baptirauerir. et si cum occulta ẽ arbor ma
la. quicunq ab illa fuerit baptiratus. ñ de illa s
de. xp̃o nascitur. tolle ista quȩ cogimini. & ex ur̃a
secta. et ex petiliani epła confiteri. & meũ erit ac mͥ
imputandũ illud insanum qđ sequit᷑. Sanctius
iustificantur qui baptitantur ab occulus malis:
quam qui baptirant᷑ a manifestis bonis. Redde
autem illa ex quib hoc pendet. continuo uidebis
et me hoc ad uos corrigendos recte posuisse et totũ
qd̾ uob̾ in hac sententia merito displicet. in urãm
faciem recidisse: Pinde. quemadmodũ illi qui re¬
surrectionem mortuoꝵ negabant. nullomͦ se de¬
fenderent a tantis malis.quȩ ad eos redarguendos

Expanded text:
autem illa quae uos dicitis: tunc iam hoc, quod inde pendet et religatum sequitur, non a me sentiri inuenitur, et quidquid mali habet in uestram sententiam retorquetur. item tolle quod positum est: si arbor bona bonus baptizator est, ut fructus eius bonus sit ille quem baptizauerit, la, quicumque ab illa fuerit baptizatus, non de illa, sed de Christo nascitur: tolle ista, quae cogimini et ex vestra secta et ex Petiliani Epistola confiteri, et meum erit ac mihi imputandum illud insanum quod sequitur, Sanctius iustificantur qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis. redde autem illa ex quibus hoc pendet: continuo uidebis et me hoc ad uos corrigendos recte posuisse et totum, quod uobis in hac sententia merito displicet, in uestram faciem recidisse. Proinde quemadmodum illi, qui resurrectionem mortuorum negabant, nullo modo se defenderent a tantis malis, quae ad eos redarguendos
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝓfert mala. Et iterum. Qui baptirat᷑ a mortu¬
o. ñ ei ꝓdest lauatio eiꝰ. His testimonus uolens osten¬
dere talem fieri eum qui baptitatur: qualis fue¬
rit a quo baptiratur. Ego contra. quȩ madmodu
accipienda eẽnt hec testimonia. et qd̾ eiꝰ intentio¬
nem nichil adiuuarent ostendi. Cȩtera uͦ quȩ po¬
suit dicta in malos et sceleratos homines. non cẽ
adu̾sus frumenta d̾nica. sicut p̃dicta et ꝓmissa
sunt toto orbe diffusa. & potiuꝰ a nobis contra uoᷤ
posse dici. satis edocui. Recensete et inuenietis.
At uͦ ego que posun ꝓ eccłie catholice asertione ista
sunt qd̾ ad baptismum aitinet. ne id qd̾ gr̃a dĩ re¬
generamur. mundamur. iustificamur. danti ho¬
mini tribuatur. bonũ ẽ. confidere in dño quam
confidere in homine. et maledictus om̃is qͥ spem
suam ponit in homine. et quia d̾ni ẽ.: salus. et
uana salus hominis. et quia neq qui plantat est
aliquid neq qui rigat.s. qui increm̃tum datd̃s.

Expanded text:
fert mala, et iterum: qui baptizatur a mortuo non ei prodest lauatio eius, his testimoniis nolens ostendere talem fieri eum qui baptizatur, qualis fuerit a quo baptizatur. ego contra quemadmodum accipienda essent haec testimonia et quod eius intentionem nihil adiuuarent ostendi. cetera uero quae posuit dicta in malos et sceleratos homines non esse aduersus frumenta dominica, sicut praedicta et promissa sunt, toto orbe diffusa, et potius a nobis contra uos posse dici satis edocui. recensete et inuenietis. At uero ego quae posui pro ecclesiae catholicae assertione ista sunt: quod ad baptismum attinet, ne id, quod gratia dei regeneramur mundamur iustificamur, danti homini tribuatur: bonum est confidere in domino quam confidere in homine, et: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine, et quia domini est salus et uana salus hominis et quia neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ẽ Nobis
uinceret. nob uincitur. Si ibi tum ego si adeẽm.
conu̾sus ad te dicerem. tu saltem obsecro dic no¬
b̾ qͥd isti faciunt. E cce apud nos baptizatum. re¬
baptirare disponunt. Certe gͦ nob̾ et uob̃ una reli¬
gio. eadem sacram̃ta. nichil in xp̃iana obseruati¬
one diu̾sum. An responderes. s xp̃i baptismus ñ
ẽ religio. ñ ẽ: sacram̃tum. ñ ẽ: obseruatio xp̃iana:
Au̾terit ds hanc a tua mente dem̃tiam. Quid gͥ
michi responderes urgenti ac dicenti. una nobis
uob̾q religio ẽ: quib autem baptisinus unꝰ ñ ẽ:
ñ ẽ. una religio. gͦ nob̾ uob̾q unꝰ ẽ. baptismus. ead̃

Expanded text:
r est; nobis uinceret, uincitur sibi.\' tum ego si adessem, conuersus ad te dicerem: tu saltem, obsecro, dic nobis, quid isti faciunt. ecce apud nos baptizatum rebaptizare disponunt. certe ergo nobis et uobis una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum\'? an responderes: \'sed Christi baptismus non est religio, non est sacramentum, non est obseruatio christiana? auerterit deus hanc a tua mente dementiam. quid igitur mihi responderes urguenti ac dicenti: \'una nobis uobisque religio est; quibus autem baptismus unus non est, non est una religio; ergo nobis uobisque unus est bapti
Abbreviated transcription (Latin):
tribuens petilianꝰ. tanquã hoc ego senserim satis
in me grauit̃ ac uehement̃ inuehitur ipse utiq
demonstrat ea ipsa grauissima inuectione sua qͣn¬
tum nefas sit ista sentire. ac ꝑ hoc quicqͥd ꝓpt̾ hãc
sententiã in me dixisse uideri uoluit in se ipsum dixis¬
se inuenit᷑. qui talia sentire conuincit᷑. Ibi eni osten¬
dit quanta ui ueritatis suꝑatus sit ubi aliũ exitũ¬

Expanded text:
tribuens Petilianus, tamquam hoc ego senserim, satis tribuens Petilianus, tamquam hoc ego senserim, satis in me grauiter ac uehementer inuehitur, ipse utique demonstrat ea ipsa grauissima inuectione sua, quantum nefas sit ista sentire, ac per hoc quidquid propter hanc sententiam in me dixisse uideri uoluit, in se ipsum dixisse inuenitur, qui talia sentire conuincitur. ibi enim ostendit, quanta ui ueritatis superatus sit, ubi alium exitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ. qui baptirant᷑ a manifestis bonis. cum hec mi¬
rabilis insania ideo a me commemorata sit quia
illos necessario sequit᷑ qui cũ petiliano sentiunt
sic ẽẽ hominẽ baptiratum ad baptiratorẽ suum:
quemadmodũ ẽ. fructus ad arborem de qua nasci¬
tur. bonus de bona. malus de mala. quib cũ dixe¬
rimꝰ ut respondeant cuiꝰ arbitrentur ẽẽ fructum
hominem baptiratũ. quando ab occulto malo bap¬
tiratur. qm ñ eum audent rebaptirare. coguntur
respondere tunc eũ ñ ẽẽ fructum occula illius ma¬
li. s. ẽe fructum xp̃i. ac ꝑ hoc sequitur eos qd̾ nolũt.
& qd̾ sentire dementis ẽ. quia si homo tunc ẽ. fruc¬
tus hominis baptiratoris sui. quando a manifesto
bono baptiratur.cum uͦ baptiratur ab occulto ho¬
mine malo. tunc ñ ipsius fructus s xp̃i ẽ sanctius
iustificant᷑ qui baptirantur ab occultis malis. ꝙͣ
qui baptirant᷑ a manifestis bonis. Qd̃ cũ michi

Expanded text:
quam qui baptizantur a manifestis bonis, cum haec miquam qui baptizantur a manifestis bonis, cum haec mirabilis insania ideo a me commemorata sit, quia illos necessario sequitur, qui cum Petiliano sentiunt sic esse hominem baptizatum ad baptizatorem suum, quemadmodum est fructus ad arborem de qua nascitur, bonus de bona, malus de mala. quibus cum dixerimus ut respondeant, cuius arbitrentur fructum esse hominem baptizatum, quando ab occulto malo baptizatur, quoniam non eum audent rebaptizare, coguntur respondere tunc eum non esse fructum occulti illius mali, sed esse fructum Christi, ac per hoc sequitur eos quod nolunt et quod sentire dementis est, quia, si homo tunc est fructus hominis baptizatoris sui, quando a manifesto bono baptizatur, cum uero baptizatur ab occulto homine malo, tunc non ipsius fructus sed Christi est, sanctius iustificantur qui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis. Quod cum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptirantur ab occultis malis: quam qui bap¬
tirantur a manifestis bonis. Petilianꝰ gͦ histam ue¬
hementib coartatus angustiis: tacuit suꝑiora. ex
quib ista pendebant. et hec absurda quȩ illius
consequunt᷑ errorem ita cõmemorauit in responsi¬
one sua. quasi hec ego ex mea sententia dixerim.
Que ideo dicta sunt: ut attenderet quantum ma¬
li sequeretur eius sententiã. &. eam mutare cogere¬
tur. Hane gͦ fraudem audientib uł legentib faci¬
ens. & omnino desperans legi posse quȩ scͥpsimus:
cepit in me grauit̃ et petulant̃ inuchi. canquã
ego sensissem optandum eẽ om̃ib qui baptirant᷑
ut baptiratores ꝑfidos habeant. & ignorent eos.
qm̃ quãlibet bonos habuerint. xp̃c ẽ in comꝑa¬
bilit̃ melior. qui tunc erit baptirati caput. si ꝑfid̾
lateat baptirator. Item tanquã ego sensissem sanc¬
tiꝰ iustificari eos qui baptirantur ab occultis malis

Expanded text:
qui baptizantur ab occultis malis quam qui bapqui baptizantur ab occultis malis quam qui baptizantur a manifestis bonis. Petilianus ergo his tam uehementibus coartatus angustiis tacuit superiora, ex quibus ista pendebant, et haec absurda, quae illius consequuntur errorem, ita commemorauit in responsione sua, quasi haec ego ex mea sententia dixerim, quae ideo dicta sunt, ut attenderet, quantum mali sequeretur eius sententiam, et eam mutare cogeretur. hanc ergo fraudem audientibus uel legentibus faciens et omnino desperans legi posse quae scripsimus coepit in me grauiter et petulanter inuehi, tamquam ego sensissem optandum esse omnibus qui baptizantur, ut baptizatores perfidos habeant et ignorent eos, quoniam, quamlibet bonos habuerint, Christus est incomparabiliter melior, qui tunc erit baptizati caput, si perfidus lateat baptizator; item tamquam ego sensissem sanctius iustificari eos, qui baptizantur ab occultis malis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ poterit. De mala quippe arbore exortus est.
Alud ẽ. enim arbor bona. aliud arbor occulta: sed
tam̃ mala. Quid aliud his u̾bis intelligi uolui. nͥ
qd̾ paulo suꝑiꝰ posueram. arborem et fructum eiuᷤ
ñ eum qui baptirat.&. eum qui baptiratur. s ho¬
minẽ arborem. fructum uͦ eius. opus& uitam eiꝰ
accipi debere. quã semꝑ habet bonam boñ. et
malam malus. ne illa sequat᷑ absurditas. ut
inalus sit homo. etiã ab occulto malo homine bap¬
titatus. tanquã fructus arboris quãuis occulte:
s: tamen male: Contra quod ille nichil omĩnores
occultꝰ malꝰ ẽ. qͥ baptitat. tc̃ ñ ẽẽ fructũ eiꝰ illũ ꝗͣ baptitat.
s: fructum xp̃i continuo subieci quã uesanꝰ error e¬
tiam istã sententiam consequat᷑. et repetiui illud.
licet aliis u̾bis qd paulo ante dixeram. si cum occul¬
ta ẽ.arbor mala. quicunq ab illa fuerit baptitatꝰ
ñ de illa s: de: xp̃o nascitur. sanctius iustificant᷑

Expanded text:
poterit: de mala quippe arbore exortus est. Aliud est enim arbor bona, aliud arbor occulta, sed tamen mala. Quid aliud his verbis intelligi volui, nisi quod paulo superius posueram, arborem et fructum ejus, non eum qui baptizat et eum qui baptizatur; sed hominem arborem, fructum vero ejus opus ac vitam ejus accipi debere, quam semper habet bonam bonus, et malam malus: ne illa sequatur absurditas, ut malus sit homo etiam ab occulto malo homine baptizatus, tanquam fructus arboris quamvis occultae, sed tamen malae? contra quod ille nihil omnino reoccultus malus est qui baptizat, tunc non esse fructum eius illum quem baptizat, sed fructum Christi, continuo subieci, quam uesanus error etiam istam sententiam consequatur, et repetiui illud, licet aliis uerbis, quod paulo ante dixeram: si, cum occulta est arbor mala, quicumque ab illa fueritbaptizatus non de illa, sed deChristo nascitur,- sanctius iustificantur
Abbreviated transcription (Latin):
homine: Hec ego in epła priore cum petiliano res¬
ponderem. puto quia & dilucide. & ueracit̃ posui.
hec etiam nunc cõmemoraui illud insinuans. atq
cõmendans. ut om̃ino spes nr̃a ñ sit in homine:
dm̃q xp̃m mundatorem. iustificatorẽ hominum
ẽẽ credamus. credentium in eũ qui iustificat impiũ.
ut deputetur fides eorũ ad iusticiã. siue ille homo
sit sc̃s qui ministrat baptismũ. siue impiꝰ et fictꝰ. quẽ
fugiat sp̃s sc̃s. Tunc deinde subdidi. si alit̃ eẽt qͣnta
consequeret᷑ absurditas. et dixi qd̃ et nunc dico. Ali¬
oquin si talis quisq in gr̃a sp̃uali renascit᷑. qualisẽ
ille a quo baptiratur. et cum manifestus ẽ. qui bap¬

Expanded text:
Haec ego in Epistola priore, cum Petiliano responderem, puto quia et dilucide et veraciter posui. Haec etiam nunc commemoravi, illud insinuans atque commendans, ut omnino spes nostra non sit in homine, Deumque Christum mundatorem, justificatorem hominum esse credamus, credentium in eum qui justificat impium, ut deputetur fides eorum ad justitiam, sive ille homo sit sanctus qui ministrat Baptismum, sive impius et fictus quem fugiat Spiritus sanctus. Tum deinde subdidi, si aliter esset, quanta consequeretur absurditas, et dixi quod et nunc dico: Alioquin si talis quisque in gratia spirituali renascitur, qualis est ille a quo baptizatur, et cum manifestus e
Abbreviated transcription (Latin):
tirandi hominis. in homine baptirante posuerat
&. si caput ñ habet aliquid nichil ẽ. quia gͦ hec pe¬
tilianus dixerat. ñ aliud uolens intelligi originem
et radicem. & caput baptizandi hominis. nisi ho¬
minẽ a quo baptiraretur subieci ego et dixi. Que¬
rimꝰ itaq nos cum ille baptirator ꝑfidus latet. si
tunc ille quem baptirat fidem ꝑcipit ñ reatũ. si tẽ

Expanded text:
tizandi hominis in homine baptizandi posuerattizandi hominis in homine baptizandi posueratet si caput non habet aliquid, nihil est : quia ergo hoc Petilianus dixerat, non aliud volens intelligi originem et radicem et caput baptizandi hominis, nisi hominem a quo baptizaretur, subjeci ego et dixi: Quaerimus itaque nos, cum ille baptizator perfidus latet, si tunc ille quem baptizat, fidem percipit, non re
Abbreviated transcription (Latin):
tirari uideretur ab occulto homine malo. quam
dĩ scĩtate eẽt abluendus. Hoc gͦ metuens. ne tanta
eum sequeret᷑ absurditas uł potius dementia. ut
qua nesciret fugeret: noluit dicere unde sit accipi¬
entis abluenda conscientia. quando maculosam
conscientiã ñ sc̃e dantis ignorat. et litigioso strepitu
cuncta ꝑturbans. occultare maluit quid ab eo que¬
reretur. quam hoc respondere querenti. unde sta¬
tim suffocaret᷑. N unquã tamen putans ab homi¬
nib benecordatis. legi posse litteras nr̃as. aut ab
eis legi suas. qui legissent et meas. quib responde¬
re se finxit. Nam hoc qd̾ dixi modo in illa ipsa epi¬
stola mea contra quã scribendo nichil dixit: euiden¬
tissime positum ẽ. Et quid ibi egerit: queso parũꝑ
adu̾tite. Et quãuis illi faueatis. nosq oderitis: si
potestis equo animo tolerate. Qa enĩ prior epłã
sua cuius primis partibus. quȩ sole in manꝰ nr̃as
tunc uenerant primo responderam. ita sꝑem baꝑ¬

Expanded text:
tizari uideretur ab occulto homine malo quam adei sanctitate esset abluendus. hoc ergo metuens, ne tanta eum sequeretur absurditas uel potius dementia, ut qua fugeret nesciret, noluit dicere, unde sit accipientis abluenda conscientia, quando maculosam conscientiam non sancte dantis ignorat, et litigioso strepitu cuncta perturbans occultare maluit, quid ab eo quaereretur, quam hoc respondere quaerenti, unde statim suffocaretur, numquam tamen putans ab hominibus bene cordatis legi posse litteras nostras aut ab eis legi suas, qui legissent et meas quibus respondere se finxit. Nam hoc, quod modo dixi, in illa ipsa epistula mea, contra quam scribendo nihil dixit, euidentissime positum est, et quid ibi egerit, quaeso, parumper aduertite et, quamuis illi faueatis nosque oderitis, si potestis, aequo animo tolerate. quia enim priore epistula sua, cuius primis partibus, quae solae in manus nostras tunc uenerant, primo responderam, ita spem bap
Abbreviated transcription (Latin):
dem. tunc a. xp̃o ducit originem. tunc in xp̃o ra¬
dicatur. tunc xp̃o capite gloriatur. tolle ista. unde
pendet qd̾ sequitur. et ualde pessime dictum. mni¬
chiq tribuendũ ẽ. optandum ẽ. om̃ib quibaꝑ¬
tieane̾ ut baptiratores ꝑfidos habeant et igno

Expanded text:
dem, tunc a Christo ducit originem, tunc in Christo radicatur, tunc Christo capite gloriatur — tolle ista, unde pendet quod sequitur, et ualde pessime dictum mihique tribuendum est: optandum est omnibus qui baptizantur, ut baptizatores perfidos habeant et igno
Abbreviated transcription (Latin):
tes. urdum exhorrent qd̾ nefas ẽ dicere: corrigant
qd̾ ausi sunt credere: Pinde. ita dicit. Si resurrec
diximꝰ adu̾sus dm̃. quia suscitauit. xp̃m quem ñ
suscitauit. Ut dum timent dicere: xp̃m ñ resurrex¬
isse. & cetera mala ac nefaria que sequunt᷑. corri¬
gant qd̾ stulte infidelit̃q dixerũt ñ eẽ resurrecti¬
onem mortuorum. Si gͦ tollas qd̾ in capite ratioci¬
nationis huiꝰ positum. si resurrectio mortuorũ ñ
ẽ. male cętera dicta sunt. et apło̾ tribuenda sũt. Si
autẽ reddas unde pendent.&. in exordio constitu
as. resurrectio mortuũ ñ ẽ. recte consequentur.
neq xp̃c resurrexit. & in anis ẽ: p̃dicatio nr̃a. ina¬
nis est et fides ur̃a.&. cetera quȩ conexa sunt. Et hec
om̃ia ab apło bene ac prudent̃ dicta sunt: q̃m qͥe¬
quid mali habent illis imputandũ ẽ. qui negabãt
resurrectionẽ mortuoꝵ. Sic etiam in epłã mea tolle

Expanded text:
tes, ut, dum exhorrent quod nefas est dicere, corrigant tes, ut, dum exhorrent quod nefas est dicere, corrigant quod ausi sunt credere. proinde ita dicit: si resurrectdiximus aduersus deum quia suscitauit Christum, quem non suscitauit, ut, dum timent dicere Christum non resurrexisse et cetera mala ac nefaria quae sequuntur, corrigant quod stulte infideliterque dixerunt, non esse resurrectionem mortuorum. si ergo tollas quod in capite ratiocinationis huius est positum: si resurrectio mortuorum non est, male cetera dicta sunt et apostolo tribuenda sunt; si autem reddas unde pendent et in exordio constituas: si resurrectio mortuorum non est, recte consequentur: neque Christus resurrexit et: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et cetera quae conexa sunt, et haec omnia ab apostolo bene ac prudenter dicta sunt, quoniam quidquid mali habent illis imputandum est, qui negabant resurrectionem mortuorum. sic etiam in epistula mea tolle
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuenit. nisi ut me sensisse fingeret. siue quod
ipse sentit. quemadmodũ si illi quos apłs arguit
quia dicebant ñ eẽ resurrectionem mortuorũ.
manem etiam fidem credentium. falsosq inue¬
niri testes adu̾sus d̾m. qui dixissent qd̾ suscitaue¬
rit.xp̃m. Hoc michi petilianꝰ facere uoluit. des¬
perans legi posse que scripsi. quib respondere ñ
potuit. et putari se respondisse magnoꝑe con¬
cupiuit.S: quemadmodũ si quispiã illud fecisset
apło recitato uniu̾so ipso loco ex eius epła. redditis¬
q suꝑiorib u̾b̾ ex quib ista pendere. quisq legit
intelligit. om̃is illa calumniosa rep̃hensio infron¬
tem rep̃hendentium relideretur. sic redditis exe¬
pistola mea suꝑiorib. dum me petilianꝰ accusat.
in eiꝰ faciem unde illa remouere conatus ẽ. maio¬
re impetu retorquent᷑. Apłs enim redarguens eos
qui negabant resurrectionẽ mortuorum. ista ab¬
surditate corrigit. quȩ inuitos sequit᷑ talia sentien¬

Expanded text:
n inuenit, nisi ut me sensisse fingeret sibi quod ipse sentit. quemadmodum si illi quos apostolus arguit, quia dicebant non esse resurrectionem mortuorum, ionem apostolorum, inanem etiam fidem credentium falsosque inueniri testes aduersus deum, qui dixissent quod suscitauerit Christum, hoc mihi Petilianus facere uoluit desperans legi posse quae scripsi, quibus respondere non potuit. et putari se respondisse magnopere concupiuit. sed quemadmodum si quisquam illud fecisset apostolo, recitato uniuerso ipso loco ex eius epistula redditisque superioribus uerbis, ex quibus ista pendere quisquis legit intellegit, omnis illa calumniosa reprehensio in frontem reprehendentium relideretur, sic redditis ex epistula mea superioribus, dum me Petilianus accusat, in eius faciem unde illa remouere conatus est maiore impetu retorquentur. Apostolus enim redarguens eos, qui negabant resurrectionem mortuorum, ista absurditate corrigit quae inuitos sequitur talia sentien
Abbreviated transcription (Latin):
pit: Anforte cum baptirantem ꝑfidũ alle qͥ baꝑ¬
tiratur ignorat. tc̃. xp̃c dat fidem. tunc. xp̃c ẽ origo
et radix et caput: Hoc et nunc dico &. exelamo. si¬
cut etiam illic exclamaui. O humana temeritas
et suꝑbia. cur ñ sinis potius ut semꝑ xp̃c dec fidẽ¬

Expanded text:
cum baptizantem perfidum ille qui baptizatur ignorat, tunc Christus dat fidem, tunc Christus estorigo et radix et caput? hoc ergo et nunc dico et exclamo, sicut etiam illic exclamaui: o humana temeritas et superbia! cur non sinis potius ut semper Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cur eis tamen dñs respondit. cur eos usq ad u̾itatis
confessionem reddita ratione ꝑduxit. cur eis dixit
quid me temptatis hypochryte. &. ñ addidit dialec¬
tici: Cur sibi nũmũ demonstrari flagitauit. ut sen¬
tentiam suam ueracem exprimeret. etiam de ore.
fallacium. ac ñ potius ait abscedite: neq enim lo¬
quendum ẽ. uobiscũ. quia captiosas int̾rogationes
ꝓponitis. quia dialectice mecum agere uultis: Nich̾
tale dix̃ nec adu̾sus captiosos int̾rogatores. et u̾boꝵ¬

Expanded text:
cur eis tamen dominus respondit? cur eos usque ad ueritatis cur eis tamen dominus respondit? cur eos usque ad ueritatis confessionem reddita ratione perduxit? cur eis dixit: quid me temptatis. hypocritae? et non addidit \'dialectici\'? cur sibi nummum demonstrari flagitauit, ut sententiam suam ueracem exprimeret etiam de ore fallacium, ac non potius ait: \'abscedite; neque enim loquendum est uobiscum, quia captiosas interrogationes proponitis, quia dialectice mecum agere uultis\'? nihil tale dixit nec aduersus captiosos interrogatores et uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
ponderet. tanꝗͣ. reus eẽt adu̾sus popłm di. si autem
diceret ñ licere. tanquam cesaris adu̾sariꝰ puniret᷑.
Abiille nũmusͥ poposcit ostendi. et int̾rogauit cuius
haberet imaginem et inscriptionem. At illi cum res¬
pondissent cesaris. aꝑta enim u̾itas. hoc eos responde¬
re cogebat. continuo dñs eorum responsione colliga¬
tos accaptos trahens. reddite inquit cesari quȩ cesa¬
ris sunt: & deo que dĩ sunt. Obsecro te illi ne fuert̃
dialectici. qui p̃tentis int̾rogationis insidus decipi¬
endo suꝑare moliti sunt.an ille potius qui ex hoc ip¬
so qd int̾rogauerunt. ueram eorum responsionem
prudentia int̾rogationis eliciens. illud uerum qd̃ ab
eo putabant ꝑiculose dici. ipsos compulit confiteri:
Si illos dixeris fuisse dialecticos. quia dolose:quia
calumniose: quia maliciose int̾rogando inuerbo
caꝑe cupiebant. tales enim etiam nos uultis uideri.

Expanded text:
ponderet, tamquam reus esset aduersus populum dei, si autem ponderet, tamquam reus esset aduersus populum dei, si autem diceret non licere, tamquam Caesaris aduersarius puniretur? ubi ille nummum sibi poposcit ostendi et interrogauit, cuius haberet imaginem et inscriptionem. at illi cum respondissent: Caesaris — aperta enim ueritas hoc eos respondere cogebat —, continuo dominus eorum responsione colligatos ac captos trahens: reddite, inquit, Caesari quae Caesaris sunt et deo quae dei sunt. obsecro te, illine fuerunt dialectici, qui praetentis interrogationis insidiis decipiendo superare moliti sunt, an ille potius, qui ex hoc ipso quod interrogauerunt ueram eorum responsionem prudentia interrogationis eliciens illud uerum. quod ab eo putabant periculose dici, ipsos conpulit confiteri? Si illos dixeris fuisse dialecticos, quia dolose. quia calumniose, quia malitiose interrogando in uerbo capere cupiebant — tales enim etiam nos uultis uideri —,
Abbreviated transcription (Latin):
utatur ꝑpetuo siue int̾rogando eum cum quo agit:
cogat respondere qd̾ uerum ẽ. & ex hoc ad aliud ue¬
rum qd querebat᷑ adducat. ubi maxime regnare di¬
alectica dicitur. Cum enĩ quisq suis responsionibus
conuincitur. & si male respondit. ñ habet qd impu¬
tet disputatori: s. sibi. Et si bene respondit erubescit
ulterius resistere: ñ iam disputatori: s. sibi. In quo
genere:dñs cum adu̾sus uideos crebro ageret.eosq
illorum responsionib captos conclusosq conuince¬
ret. ñ uos audierant. nec a uobis conuiciari didice¬
rant. Nam libentius &. inuidiosiꝰ eũ fortasse dialec¬
ticum quã samaritanum appellarent. Quomͦ enĩ
putes eos contortos atq confusos. cum uolentes eũ
caꝑe in u̾bo. priores int̾rogauer̃t utrum liceret tri¬
butum reddere cesari. bicipiti indelicet complexio¬
ne insiaiantes. ut qd̾libet eligens caꝑetur. si licere res¬

Expanded text:
utatur perpetuo siue interrogando eum cum quo agit utatur perpetuo siue interrogando eum cum quo agit cogat respondere quod uerum est et ex hoc ad aliud uerum quod quaerebatur adducat, ubi maxime regnare dialectica dicitur. Cum enim quisque suis responsionibus conuincitur, et si male respondit non habet quod inputet disputatori sed sibi, et si bene respondit erubescit ulterius resistere non iam disputatori sed sibi. in quo genere dominus cum aduersus ludaeos crebro ageret eosque illorum responsionibus captos conclusosque conuinceret, non uos audierant nec a uobis conuiciari didicerant; nam libentius et inuidiosius eum fortasse dialecticum quam Samaritanum appellarent. quomodo enim putes eos contortos atque confusos, cum uolentes eum capere in uerbo priores interrogauerunt, utrum liceret tributum reddere Caesari, bicipiti uidelicet conplexione insidiantes, ut quodlibet eligens caperetur, si licere res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgłam: & ignobilitatem. ẜ infamiam. et bonam
famam. Ut seductores et ueraces. Ut qui ignoramͦ.
& cognoscimur. Quasi morientes. et ecce uiuimus.
Ut coherciti: &. ñ mortificati. Ut tristes. semꝑ autẽ gau¬
dentes. Sicut egeni: multos autẽ ditantes. Tanquã
nichil habentes: & om̃ia possidentes. Quid enim
hoc stilo aplico uberius. & ornatius. id est elo quen¬
tius facile inuenis: Si autem p̾sse atq constricte:
magis eum disputatorem quã dictorem appellare
consuerunt. Qualit̃ agit idem apłs de circuncisio¬
ne et p̃putio patͥs abraham. uł distinctione legis &
gr̃e: Qd̃ quidam ñ intelligentes. immo uͦ calumni¬
antes criminati sunt eũ dicere: faciamꝰ mala. ut ue¬
niant bona. Siue aut̃e sit doctor siue disputator.
nec dictio sine disputatione ẽ.: cum et in ipsa eloqͦn¬
tie latitudine u̾itas a falsitate discernitur. nec dis¬
putatio potest ẽẽ sine dictione: quando utiq u̾bis
& lingua constructio sermonis exprimitur. siue illo

Expanded text:
am, et ignobilitatem; per infamiam, et bonam famam; ut seductores, et veraces; ut qui ignoramur, et cognoscimur; quasi morientes, et ecce vivimus; ut coerciti, et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Quid enim hoc stilo apostolico uberius et ornatius, id est eloquentius, facile invenis? Si autem presse atque constricte, magis eum disputatorem quam dictorem appellare consueverunt, qualiter agit idem apostolus de circumcisione et praeputio patris Abraham uel distinctione legis et gratiae, quod quidam non intellegentes, immo uero calumniantes criminati sunt eum dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. siue autem sit dictor siue disputator, nec dictio sine disputatione est, cum et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, nec disputatio potest esse sine dictione. quando utique uerbis et lingua ipsa constrictio sermonis exprimitur, siue illo
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓbauit uł ꝑsuasit. tales apud uos ñdũ detecti cũ bapti¬
tant qͥd ab eis accipit᷑. fides anreatus: Non utiq fides quia
ñ habent conscientiã sc̃e dantis q̃ abluat accipientis.S: ñ
reat᷑ ꝓpt̃ illuad additũ u̾bũ. slã qͥfidẽ sciens aꝑfido sũpserit.
ñ fidẽ ꝑcipit.s. reatũ. Ab istis autẽ cum baptirarent᷑ ho¬
mines: quales fuissent utiq nescierunt. Pinde ñ ab
eis accipiendo fidem. quia ñ habebant conscientiã
sc̃e dantis. ñ accipiendo etiam reatum. quia ñ scien¬
tes s nescientes eoꝵ crimina baptitati sunt: sine
fide et sine reatu remanserũt. Non sũt gͦ in nu-¬
mero talium flagiciosoꝵ s nec in numero posst̃ ẽe
fidelium: quia sicut nec reatum ita nec fidẽ ab
eis acciꝑe potuerunt. At eos in numero fidelium
a uob̾ cernimꝰ deputari. nec censere quenquã ur̃m
ut baptizentur. s: uł reatum habere qd̾ baptirati
sunt. Acceꝑunt itaq fidem. nec tam̃ ab eis accepe¬

Expanded text:
 vel persuasit, tales apud vos nondum detecti, cum baptizant, quid ab eis accipitur, fides, an reatus? Non utique fides; quia non habent conscientiam sancte dantis, quae abluat accipientis. Sed nec reatus, propter illud additum verbum: Nam qui fidem scienscipit, sed reatum. Ab istis autem cum baptizarentur homines, quales fuissent utique nescierunt. Proinde non ab eis accipiendo fidem, quia non habebant conscientiam sancte dantis; non accipiendo etiam reatum, quia non scientes, sed nescientes eorum crimina, baptizati sunt, sine fide et sine reatu remanserunt. Non sunt ergo in numero talium flagitiosorum. Sed nec in numero possunt esse fidelium; quia sicut nec reatum, ita nec fidem ab eis accipere potuerunt. At eos in numero fidelium a vobis cernimus deputari, nec censere quemquam vestrum ut baptizentur, sed ratum habere quod baptizati sunt. Acceperunt itaque fidem; nec tamen ab eis accepe
Abbreviated transcription (Latin):
meus criminator excutiat: Domũ dei mei cuiꝰ decorẽ
dilexi. p̃conio seruientis uocis extollam. me uͦ humi¬
liabo et abiciam. Elegi enĩ abiectꝰ ẽẽ in domo d̃ĩ mei.
magis quã habitare in tabernaculis hereticorũ. Ategͦ
petiliane sermonẽ parumꝑ auertã. & ad eos conuer¬
tam quos a ine maledictis tuis es conatus auertere: qͣsi
hoc ego moliar. ut homines ad me conu̾tant᷑. et ñ po¬
tius mecũ ad dm. Audite gͦ quicũq maledicta legi¬
stis. quȩ in me irascior quã consideratior: petilianus
euomuit. Orius uos apłicis uerb̾ alloquar: quȩ certe
qualicũq ipse sim uera sunt. Sic nos existimet homo
quasi ministros. xp̃i: & dispensatores ministeriorum
di. Hic iam queritur int̃ dispensatores: ut fidelis quis
inueniatur. Michi autẽ minimũ ẽ ut a uob̃ iudicer
aut abhumano die. S: neq ego me ipsum iudico. Iã
qd̾ sequitur. & si michi ñ audeo coaptare ut dic̃ã. nicħ

Expanded text:
meus criminator excutiat? domum dei mei, cuius decorem meus criminator excutiat? domum dei mei, cuius decorem dilexi, praeconio seruientis uocis extollam. me uero humiliabo et abiciam; elegi enim abiectus esse in domo dei mei magis quam habitare in tabernaculis haereticorum. a te ergo, Petiliane, sermonem parumper auertam et ad eos conaertam, quos a me maledictis tuis es conatus auertere. quasi hoc ego moliar, ut homines ad me conuertantur et non potius mecum ad deum. Audite ergo, quicumque maledicta legistis quae in me iratior quam consideratior Petilianus euomuit. prius uos apostolicis uerbis alloquar, quae certe, qualiscumque ipse sim, uera sunt: sic nos existimet homo quasi ministros Christi et dispensatores mysteriorum dei. \'hic iam quaeritur inter dispensatores ut fidelis quis inueniatur. mihi autem minimo est ut a uobis iudicer autab humano die; sed neque ego me ipsum iudico. iam quod sequitur etsi mihi non audeo coaptare, ut dicam: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nis. s de ipso genere humano. ut ñ crederes posse tua
scripta in manꝰ aliquorũ uenire prudentiũ. qui se a
ꝑ sonis nr̃is tollerent. et questionem potius que inter
iudiciũ tibi reuerendũ fuit. horum rep̃hensio p̾ca¬
uenda. ne te arbitrarentur nichil inuenisse qdđ dice¬
res. nisi tibi ꝓponeres cui quoquomͦ malediceres. S ui¬
delicet quoꝵdam leuitate atq uanitate: qͥ libent̃ au¬
diunt lites urgantiũ disertorum. ut cũ attendunt
quã eloquent̃ conincieris. ñ intueant᷑ quã ueraciter
conuincaris. Simul et illud opinor egisti. ut occupa¬
tus mea defensione susceptam causã etiam ipse dese¬
rerem.atq ita hominibr ñ ad disputantiũ s: ad liti¬
gantiũ u̾ba conu̾sis obscuraretur ueritas. quã dilu¬
cescere: atq innotescere formidatis. Ego itaq contra
tale consiliũ quid agam. nisi mea potius defensione
neglecta. rem tencam de qua intentionẽ meã nullꝰ

Expanded text:
nis, sed de ipso genere humano, ut non crederes posse tua nis, sed de ipso genere humano, ut non crederes posse tua scripta in manus aliquorum uenire prudentium, qui se a personis nostris tollerent et quaestionem potius quae inter iudicium tibi reuerendum fuit, horum reprehensio praecauenda, ne te arbitrarentur nihil inuenisse quod diceres, nisi tibi proponeres cui quoquo modo malediceres. sed uidelicet quorundam leuitate atque uanitate, qui libenter audiunt lites iurgantium disertorum, ut, cum attendunt quam eloquenter conuicieris, non intueantur quam ueraciter conuincaris, simul et illud opinor egisti, ut occupatus mea defensione susceptam causam etiam ipse desererem atque ita hominibus non ad disputantium, sed ad litigantium uerba conuersis obscuraretur ueritas, quam dilucescere atque innotescere formidatis. ego itaque contra tale consilium quid agam, nisi mea potius defensione neglecta rem teneam, de qua intentionem meam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
loqui equitatẽ: Pinde. si et ego tibi uellem ꝑ maledic¬
tis maledicta rependere: quid aliud quã maledici ẽẽ¬
mꝰ. ut hi qui nos legerent alii detestatos abicerent sa¬
na grauitate: alii suauit haurirent maliuola uolup¬
tate: Ego quando cuiq uł dicendo. uł scribendo res¬
pondeo: etiam contumeliosis criminationib laces¬
situs. quantũ michi dñs donat frenatis atq: contritis
uane indignationis aculeis. auditori. lectorine consu¬
lens. ñ ago ut efficiar homini conuiciando suꝑior. sed
errorem conuincendo salubrior. Si enĩ qualecũq cor
habent qui ea quȩ scripsisti considerant. qͥd tibi ꝓfuit
ad causã que int̃ nos de communione catholica. uł de
parte donati agit᷑. qd̃ relicto negocio quodãmͦ publico.
priuata quadã simultate hominis uniꝰ uitã male¬
dicis.oꝑꝓbriis insectatus es. quasi homo ille sit causa
quȩ inquirit᷑: Tam male existimasti ñ dicã de. xp̃ia¬

Expanded text:
loqui aequitatem. proinde si et ego tibi uellem pro maledicloqui aequitatem. proinde si et ego tibi uellem pro maledictis maledicta rependere, quid aliud quam duo maledici essemus, ut hi qui nos legerent alii detestatos abicerent sana grauitate, alii suauiter haurirent maliuola uoluptate? ego quando cuique uel dicendo uel scribendo respondeo, etiam contumeliosis criminationibus lacessitus, quantum mihi dominus donat, frenatis atque contritis uanae indignationis aculeis auditori lectoriue consulens non ago, ut efficiar homini conuiciando superior, sed errorem conuincendo salubrior. Si enim qualecumque cor habent qui ea quae scripsisti considerant, quid tibi profuit ad causam, quae inter nos de communione catholica uel de parte Donati agitur, quod relicto negotio quodammodo publico priuata quadam simultate hominis unius uitam maledicis obprobriis insectatus es, quasi homo ille sit causa quae inquiritur? tam male existimasti, non dicam de christia
Abbreviated transcription (Latin):
egi petiliane. litteras tuas. quando lege¬
re potui. quib te satis indicasti aduersus catholicã
eccliam ꝓ parte donati nec aliquid ualuisse dicere
idoneum. nec tacere ꝑmissum. Quos estus passuses.
quanta cordis tempestate fluctuasti cũ legisses ca qͥb
parti epłȩ tuȩ que in manꝰ meas tũc uenerat. quan¬
ta potin breuitate ac ꝑspicuitate respondi. Hidisti e¬
nun tanta firmitate roboratam. tanta luce illustra¬
tã quã tenemꝰ et defendimꝰ ueritatem. ut quid eontͣ
eã dicendũ eẽt quo conuicta refelleret᷑ inuenire: ñ pos¬
ses. Attendisti etiam multoꝵ qui ea legerant. expecta¬
tionẽ in te ẽẽ conuersam. scire cupientiũ quid diceres.
quid ageres. qua euaderes. quo ex tantis angustiis qͥ¬
bus te dĩ uerbũ circũuallarat erumꝑes. Hic tu debue¬
ras contempta opinione uanoꝵ ꝑgere in uerã sañaq
sententiã. fecisti qd̃ de talibus scriptura p̃dixit. Dilexi¬
sti maliciã suꝑ benignitatẽ: iniquitatẽ magis quam

Expanded text:
egi, Petiliane, litteras tuas, quando legere potui, quibus te satis indicasti aduersus catholicam ecclesiam pro parte Donati nec aliquid ualuisse dicere idoneum nec tacere permissum. quos aestus passus es, quanta cordis tempestate fluctuasti, cum legisses ea, quibus parti epistulae tuae, quae in manus meas tunc uenerat, quanta potui breuitate ac perspicuitate respondi! uidisti enim tanta firmitate roboratam, tanta luce illustratam quam tenemus et defendimus ueritatem, ut, quid contra eam dicendum esset, quo conuicta refelleretur, inuenire non posses. attendisti etiam multorum qui ea legerant expectationem in te esse conuersam, scire cupientium quid diceres, quid ageres, qua euaderes, quo ex tantis angustiis quibus te dei uerbum circumuallarat erumperes. hic tu, qui debueras contempta opinione uanorum pergere in ueram sanamque sententiam, fecisti quod de talibus scriptura praedixit: dilexisti malitiam super benignitatem, iniquitatem magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ circũspicit. ⁊ uidet raras ẽe eccłias. ł in urbibꝰł in ruribꝰ. q̃ñ ha
beãt in criminib detectos. ⁊ aclericatu deiectos hõies. cũ lat̾ent
bonosq se uid̾i uellẽt cũ mali eeñt. ⁊ castos putari cũ eẽnt
adult̾i: Nẽpe ficti erãt. nẽpe sp̃s sc̃s eos sic̃ scͥptũ ẽ: fugiebat.
Ex istoꝵ gͦ adhuc latitantiũ tͦba ꝓsiluit ille ꝑfid̾ qũe ꝓposui.
Qͥa ex me querit unde ꝓsiluerit claudens ocłos adu̾sus tan¬
tã turbã: In si soli consident᷑ qͥ comiunci deiciq potuert. so¬
nitꝰ eoꝵ sufficit cecis. Ed qͦd etiã ipse posuit ĩ epła sua qͦd uult

Expanded text:
tius circumspicit, et videt raras esse Ecclesias, vel in urbibus, vel in ruribus, quae non tius circumspicit, et videt raras esse Ecclesias, vel in urbibus, vel in ruribus, quae non habeant in criminibus detectos, et a clericatu dejectos homines? Cum laterent, bonosque se videri vellent cum mali essent, et castos putari cum essent adulteri, nempe ficti erant; nempe Spiritus sanctus eos, sicut scriptum est, fugiebat. Ex istorum ergo adhuc latitantium turba prosiluit ille perfidus quem proposui: quid ex me quaerit unde prosiluerit, claudens oculos adversus tantam turbam, unde si soli considerentur qui convinci dejicique potuerunt, sonitus eorum sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
enda conscientia qͥ pollutam conscientiã ñ sc̃e
dantis ignorat. et si qui fidem sciens a ꝑfido sump¬
serit. ñ fidem ꝑcipit s reatum. unde. fidem accep¬
turus sit ñ reatum. qui nesciens baptitatur a ꝑfi¬
do. Ad hoc eum iam diu ex quo loquit᷑ nichil res¬
pondisse manifestũ ẽ. Deinceps ꝑrexit ore male¬
dico in uituꝑationẽ monasterioꝵ. et monachoꝵ
arguens etiam me qd̾ hoc genus uitȩ a me fuerix
institutũ. Qd̾̃ genꝰ uite om̃ino quale sit nescit. uł
potius toto orbe notissimum nescire se fingit. In¬
de asserens me dixisse. xp̃m ẽẽ baptistam. subie¬
cir etiam quedam u̾ba ex epła mea. quasi hoc ex
mea sententia dixerim. qd̾ ex ur̃a et ipsius dixi. et
copiosissima atrocitate inuectus ẽ. quasi in me
qui hoc dixerim. cum illa quã rep̃hendit ñ sit
mea.s. ipsius et ur̃a sententia: qd̃ paulo post dilu¬
cide quantũ ualuero demonstrabo. Deinde cona¬
dens. ne illius ꝑfunderetur inuidia. ñ se nec suos

Expanded text:
enda conscientia, qui pollutam conscientiam non sancte dantis ignorat, et si qui fidem sciens a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum, unde fidem accepturus sit, non reatum, qui nesciens baptizatur a perfido. ad hoc eum iam diu ex quo loquitur nihil respondisse manifestum est. Deinceps perrexit ore maledico in uituperationem monasteriorum et monachorum, arguens etiam me, quod hoc genus uitae a me fuerit institutum; quod genus uitae omnino quale sit nescit uel potius toto orbe notissimum nescire se fingit. inde asserens me dixisse Christum esse baptistam subiecit etiam quaedam uerba ex epistula mea, quasi hoc ex mea sententia dixerim, quod ex uestra et ipsius dixi, et copiosissima atrocitate inuectus est quasi in me qui hoc dixerim, cum illa quam reprehendit non sit mea sed ipsius et uestra sententia, quod paulo post dilucide, quantum ualuero, demonstrabo. deinde conadens, ne illius perfunderetur inuidia, non se nec suos
Abbreviated transcription (Latin):
uersalit̃. xp̃ianũ nom̃ ꝓsuis idolis ꝑsequiti sunt :
Euigila gͦ. Nam isti communionis nr̃e ñ fuerunt.
Unitat̾ẽ ipsam uł unde nos sicut uos putatis. uł unde
uos sicut. xp̃c docet existis: totã ꝑsequebant᷑. Tu aut̃
ꝓposueras ostendere: nr̃os imꝑatores ac uidices.
ꝑsequutionẽ uobis faciendo ꝑisse: An nec tu exigis ut
istos computemꝰ. qͥa relinquens eos cõmemorasti di¬
cens. ut relinquã neronem .&. subista relictione cȩ
teros cueurristi: Qͥd opꝰ fuit gͦ ut cõmemorarent᷑ ad
rem ñ ꝑtinentes: S: quid ad me: Iam istos tecũ re¬
linquo. Nunc saltem ꝓcedant illi. qͦs ꝓmisisti quã
plures. Nisi forte ꝓpterea ñ inueniunt᷑: quia eos
ꝑisse dixisti. Sequeris eĩ iam: et ep̃os nominas.

Expanded text:
uersaliter christianum nomen pro suis idolis persecuti sunt? uersaliter christianum nomen pro suis idolis persecuti sunt? euigila ergo; nam isti communionis nostrae non fuerunt. unitatem ipsam, uel unde nos, sicut uos putatis, uel unde uos, sicut Christus docet, existis, totam persequebantur. tu autem proposueras ostendere nostros imperatores ac iudices persecutionem uobis faciendo perisse. an nec tu exigis ut istos computemus, quia relinquens eos commemorasti dicens: ut relinquam Neronem et sub ista relictione per ceteros cucurristi? quid opus fuit ergo ut commemorarentur ad rem non pertinentes? sed quid ad me? iam istos tecum relinquo: nunc saltem procedant illi quos promisisti quam plures. nisi forte propterea non inueniuntur, quia eos perisse dixisti. Sequeris enim iam et episcopos nominas,
Abbreviated transcription (Latin):
insidias armato milite septus euaderet. S: nondũ
erat qui ei diceret. Quid tibi ẽ: ñ cũ regib s cũ tribumᷤ.
arinisq regalib: N erat qͥ ei diceret. Audes ꝑ mili¬
tes querere tuitionẽ:. cũ dñs tuus ꝑ eos ductus sit ad
passionem: Nondũ erant ista deliram̃ta: s: contra
hec futura ĩa tũc ea parabant᷑ exempla. Qͥn etiam t̃¬
ribilit̃ ꝓponere ausus es. & dicere. S ut cȩt̾a taceam:
in ur̃is exemplis aduertite imꝑatores quã plures.
ac iudices ur̃os ꝑsequutionẽ nob̾ faciendo ꝑisse. Hoc
in epła tua cũ legissem: intentissime ex pectabã. qͥd
dicturꝰ. &. qͦs enumeraturꝰ eẽs. Cũ ecce mͥ quasi relin¬
quendo cepisti cõmemorare neronẽ. domicianũ. tͣia¬
nũ.getam. decium. ualerianũ diocletianũ. maxi¬
mianũ. fateor plures ẽẽ: Si tu ꝓrsus: contra qͦs loqͣ¬
ris oblitus es. Nonne isti om̃s pagani fuerũt & uni¬

Expanded text:
insidias armato milite saeptus euaderet. sed nondum insidias armato milite saeptus euaderet. sed nondum erat qui ei diceret: \'quid tibi est, non cum regibus, sed cum tribunis armisque regalibus?\' non erat qui ei diceret: <audes per milites quaerere tuitionem, cum dominus tuus per eos ductus sit ad passionem?\' nondum erant ista deliramenta, sed contra haec futura iam tunc illa parabantur exempla. Quin etiam terribiliter proponere ausus es et dicere: sed ut uetera taceam, in uestris exemplis aduertite imperatores quam plures ac iudices uin epistola tua cum legissem, intentissime exspectabam quid dicturus, et quos enumeraturus esses: cum ecce mihi, quasi relinquendo, coepisti commemorare Neronem, Domitianum, Trajanum, Getam, Decium, Valerianum, Diocletianum, Maximianum. Fateor plures esse: sed tu prorsus contra quos loquaris, oblitus es. Nonne isti om
Abbreviated transcription (Latin):
tholica in oriente ꝑpessa sit. quando ualens imꝑa¬
bat arrianus. Ecce haberem qͦ intelligerem imple¬
tũ ẽẽ qd̾ dñs ait. ueniet tempꝰ ut qͥ uos occiderit. puter
se officiũ dõ facere: ne sibi ad fame głam heretici assu¬
merent. si qͥd adu̾sus eoꝵ errorem imꝑatores catholici
p̃cepissent. Neruntam̃ tempꝰ illud post ascensionem
am cõpletũ eẽ reminiscim᷑. Sc̃a scriptura huiꝰ rei tes¬
tis: om̃ib nota ẽ. ludei se putabant officiũ dõ facere:
cũ apłos occidebant. Int hos qui officiũ dõ se arbit᷑¬
int̾ laudes suas p̃teritas. et obliuiscendas enumeret.
hebreus inquit ex hebreis. scđ̃m legẽ phariseus. secũ¬
dũ emulationẽ ꝑsequens eccłiam. Eece qͥ putabat
officiũ se dõ facere: cũ faciebat qd mox ipse ꝑpessus ẽ:
Nam quadraginta uidei coniurauerant ut int̾fice¬
rent eũ: qͣndo fecit hoc tribuno innotescere: ut eorũ

Expanded text:
tholica in oriente perpessa sit, quando Ualens imperatholica in oriente perpessa sit, quando Ualens imperabat Arrianus. ecce haberem quo intellegerem impletum esse quod dominus ait: ueniet tempus, ut qui uos occiderit putet se officium deo facere, ne sibi ad famae gloriam haeretici assumerent, si quid aduersus eorum errorem imperatores catholici praecepissent. uerumtamen tempus illud post ascensionem domini completum esse reminiscimur: sancta scriptura huius rei testis omnibus nota est. Iudaei se putabant officium deo facere, cum apostolos occidebant. inter hos qui officium deo se arbitrinter laudes suas praeteritas et obliuiscendas enumeret: Hebraeus, inquit, ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, secundum aemulationem persequens ecclesiam. ecce qui putabat officium se deo facere, cum faciebat quod mox ipse perpessus est. nam quadraginta Iudaei coniurauerant ut interficerent eum, quando fecit hoc tribuno innotescere, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nhec incerta fama: s. publica monum̃ta testant᷑.
Anforte quia contra unitatem.xp̃i peticioni ur̃e
aliquid concessit apostata. uerũ putas ẽẽ qd dic¬
tũ ẽ apud eum solũ locũ habere iusticiã. quia uͦ
tatem. contra ur̃am statuunt uoluntatẽ. xp̃iani¬
tatis inuidi appellant᷑: Sic desipiant om̃s hereti¬
ci. & resipiant ut ñ sint heretici. Et ubi inquies im¬
pletum ẽ: qd dñs dicit. ueniet tempus. ut qui uos
occiderit. putet se dõ officium facere: Neq enim
ꝑatorib dictum eẽt quigaudent de nomine: xp̃iano.
hoc eos utiq p̃cipue fuisse iussuros. ut occideremini:
Qd̾ nunꝗͣ om̃ino iusserunt. S ur̃i hostili more legib
repugnando penas debitas luunt. et uoluntarias
mortes suas dum nobis inuidiosas putant. sibi ꝑ¬
niciosas ñ putant. Qđsi de regib nom̃ xp̃i honoran¬
tib illud a dño dictũ ẽẽ arbitrant᷑. querant quid ca¬

Expanded text:
non haec incerta fama, sed publica monumenta testantur. non haec incerta fama, sed publica monumenta testantur. an forte, quia contra unitatem Christi petitioni uestrae aliquid concessit apostata, uerum putas esse quod dictum est apud eum solam locum habere iustitiam, quia uero unitatem, contra uestram statuunt uoluntatem, christianitatis inuidi appellantur? sic desipiant omnes haeretici et resipiant ut non sint haeretici. \'Et ubi\', inquies, \'impletum est quod dominus dicit: ueniet tempus, ut qui uos occiderit putet se deo offi cium facere? neque enim peratoribus dictum esset qui gaudent de nomine christiano, hoc eos utique praeeipue fuisse iussuros, ut occideremini? quod numquam omnino iusserunt, sed uestri hostili more legibus repugnando poenas debitas luunt et uoluntarias mortes suas, dum nobis inuidiosas putant, sibi perniciosas non putant. quodsi de regibus nomen Christi honorantibus illud a domino dictum esse arbitrantur, quaerant quid ca
Abbreviated transcription (Latin):
consulẽs unitati contemnitur. et apostata fauens
diuisioni laudatur: Constantinꝰ uobis basilicas ius¬
sit auferri. ulianꝰ restitui. Quid hoꝵ. xp̃iane paci
conueniat uultis nosse: Illud fecit qui crediderat
in xp̃m: hoc fecit qui dimiserat xp̃m. O quã uelles
dicere male factum ẽ: ut uiliano ita supplicaret᷑:
s: hoc quid ad nos ꝑtinet: Quod si diceres .&. in his
quidem u̾bis tuis catholica uinceret fides. ad cuiꝰ
scõs toto orbe diffusos: multo minꝰ ꝑtinet quicquid
dicitis. de quib uultis. sicut uultis. S: ñ potes di¬
cere male factum. ut uuliano ita supplicaretur.
Oppilat fauces. p̃mit lingua. domestica auctoritas.
Pontius fecit. pontius supplicauit. pontiꝰ apostatã
iustissimũ dix̃. pontiꝰ apud apostatã solam iusticiã
locũ habere p̃dicauit. His uerbis sibi pontiũ sup¬
plicasse: in eodem rescripto suo nominati si ne am¬
bage ipse iulianꝰ exp̃ssit. E.xeant allegationes ur̃ȩ.

Expanded text:
consulens unitati contemnitur et apostata fauens consulens unitati contemnitur et apostata fauens diuisioni laudatur? Constantinus uobis basilicas iussit auferri, Iulianus restitui: quid horum christianae paci conueniat uultis nosse? illud fecit qui crediderat in Christum, hoc fecit qui dimiserat Christum. o quam uelles dicere: male factum est ut Iuliano ita supplicaretur\'! sed hoc quid ad nos pertinet? quod si diceres, et in his quidem uerbis tuis catholica uinceret, ad cuius sanctos toto orbe diffusos multo minus pertinet quidquid dicitis de quibus uultis, sicut uultis. sed non potes dicere male factum, ut Iuliano ita supplicaretur. oppilat fauces, premit linguam domestica auctoritas: Pontius fecit, Pontius supplicauit, Pontius apostatam iustissimum dixit, Pontius apud apostatam solam iustitiam locum habere praedicauit. his uerbis sibi Pontium supplicasse in eodem rescripto suo nominatim sine ambage ipse Iulianus expressit. extant allegationes uestrae;