comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
despicabiles esse uidebant᷑. Ipsũ qͦq
ioħem baptistam. qͥa mira sanctica¬
te preditũ populus uiderat: illũ
hunc esse singulariter excelfumac
solidum montẽ credebat. De quo
scriptũ est. In nouissimis diebus eut
mons domꝰ dnĩ: preparatꝰ in uertice
montium. Nam hunc esse xpm̃ puta¬
bant: sicut ꝑ ȩuũ głium dicitur. Esti¬
mante autẽ populo. et cogitantib
omĩb in cordib suis de ioh̃e ne forte
ipse esset ap̃c: quẽ ꝙ. reqͥ rebant dicen¬
ioħes apud se uallis esset: repletꝰ grẽ
spũ non fuisset. Quint hoc ostende
ret qd̃ erat : ait. Uenit fortior me
post me: cuiꝰ non sũ dignꝰ soluere
corrigiam calciamenti eiꝰ. Et rursum
ait. Qui habet sponsam: sponsus est.
Amicus autẽ sponsi. qͥstat ꝙ audit
eum: gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ spon¬
si.Hoc autẽ gaudiũ meũ mpletũ est.
Illũ opportet crescere: me aut̃ minui. Etce
cũ mira oꝑatione uͥtutũ talis esset.
ut xp̃o esse crederet᷑ : non solum ap̃m

Expanded text:
despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse Christum putabat, sicut per Evangelium dicitur: Aestimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicenJoannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Et rursum ait: Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
neriꝰ gressũ ꝑgentis repellit. Sed cũ
mens iracunda ꝑ acceptã mansu¬
etudinis grãm. correptionis uel exor¬
tationis uerbũ recipit. ibi planã
uiam predicator inuenit: uͥ pͥus pro
asꝑitate itineris ꝑgere. idest predi¬
cacionis gressum ponere non uale-¬
bat. Sequit᷑. Et uidebit omĩs caro.
salutare dei. Quia omĩs caro accipi¬
tur omĩs homo: salutare clei uide¬
licet xp̃m in hac iuita omnis
omninohomo uidere non potuit

Expanded text:
neris gressum pergentis repellit. Sed cum neris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
esse innotuit: inpletũ est qd de ap̃o
suus precursor dixit. Illũ oportet cres¬
cere : me autẽ minui. In estimatione
qͥ ppe popłi et xp̃c creuit. qͥa agnit᷑
est qd̾ erat: et ioħes decrẽuit. qͥa ces¬
sauit dici qd non erat. Igit᷑ qm̃ &
isdem ioħes ideo in sanctitate ꝑstitit.
qͥa in cordis humilitade ꝑdurauit.
ꝙ multi ic circo ceciderunt. qͥ a
apud semetipsos. elata cogitatione
tumuerunt: dicat᷑ recte. Om̃is ual-¬
lis mplebit᷑. et omĩs mous et collis
humilia bit᷑: qͥa humiles donũ¬
accipi unt. quod a se corda super¬
bientiũ repellunt. Seqͥtur. Et eruñs
praua in directa: et aspera in uias
planas. Praua directa fiunt: cum
maloꝵ corda ꝑ iniusticiam decorta.
ad iusticiȩ regłam dirigunt᷑. Et as¬
pera inuias planas in mutantur:
cũ inmutes. atq iracundȩ mendes.
ꝑ infusionẽ suꝑnȩ gr̃ȩ ad lenitatẽ
mansue tudinis redeunt. Quando
enĩ uerbũ ueritatis. ab iracunda
mente non recipit᷑. quasi asꝑitas iti-¬

Expanded text:
esse innotuit, impletum est quod de Christo suus praecursor praedixit: Illum oportet crescere, me autem minui . In aesquippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis humilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas iti
Abbreviated transcription (Latin):
riuos aquarũ posuit: qͥa gencili¬
tati quȩ pͥus ꝑ ariditatẽ mentis
nullos bonoꝵ operũ fructus
ferebat. fluenta predicationis de¬
dit. & ipsa ad quã prius ꝓ asperita¬
te sue siccitatis uia predicatorib
non pacebat. doctrine postmodũ
magno ꝑmittit᷑. Dabo in solitudi¬
ni odoris est. atq inputribilis

Expanded text:
rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum avit. Dabo in solitudini odoris est, et imputribilis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare uoluisset. Itaq cũ habitu scłari.
uiuebat in monasterio. Werbis leius.
nutib instabilis.mente tumidus.
ueste i conpõsitꝰ: actione dissipatus.
Mense autẽ iulio nuꝑ elapso: huiꝰ quã
nostis pestilentiȩ clade ꝑcussus est.
Qui ad extremũ ueniens urgeri cepit
ut animã redderet. Et ultima iã cor-¬
poris parte premortua: uitalis uirtꝰ
in solo pectore et lingua. remanse¬
rati. Fratres aderant: eiusq exitũ.
in quantũ deo largiente poterant.
oratione tuebant᷑. At ille draconẽ¬
subito ad deuorandũ se uenire cons¬

Expanded text:
praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se dracon
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Duo gͦ sunt. quȩ sollicite pensa¬
re debem̾. Quia enĩ mulci sunt uocati.¬
s pauci ȩlecti sunt: pͥmũ est ut de se qͥsq
minime p̃siimat. qͥa ꝙ si iã ad fidem
uoeatꝰ ẽ : utrũ ꝑhenni regno dignꝰ sit
quẽ fortasse iacere in uitũs conspicit.
conspicitis. om̃ipodentis dei misericordi
amamẽtis. Presenti anno in monaste¬
riomeo. quod iuxta beatorũ martirũ
ioħis ꝙ pauli ȩccłam sicũ est: frat̃ qͥdam
ad conuersionẽ uenit. deuote susceptꝰ
monasteriũ fr̃ suus corꝑe non corde se¬
cutꝰ ẽ. Nam ualde conuersationis uitã.
et habitũ decestans: in monasterio ut
hospes habitabat. Et monachoꝵ uitã
morib fugiens. recedere amonasterũ
habitatione non poterat: qͥa uel qͥd
ageret. uel unde iuueret non habebat.
Erat eiꝰ prauitas cunctis onerosa. sed
rabant. Nam suꝑbus et lubricus:
si qua post hoc scłm sequeret᷑ uita.
nesciebat. Irridebat uͦ: siqͥs hanc illi

Expanded text:
fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensafecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus, quia enim multi vocati, pauci vero electi sunt. Primum est, ut de se quisque minime praesumat, quia et si jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit quem fortasse jacere in vitiis conspicit conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionmonasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed rabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc
Abbreviated transcription (Latin):
actestante eũgł̃io. cũ uidex uenerit
bond̾ a maliᷤ seꝑat: sicut pastor segͣgat ouẽ
abhedis. Neq et enĩ possunt. qͥ hic car¬
nis suȩ uoluptatib seruiunt: illic in
ouiũ grege numerari. Illic eos a sorde
humiliũ iudex seꝑat: qͥ se hic in suꝑbiȩ
cornib exalcant. Regnũ celor ꝑciꝑe
nequeunt: qͥꝙ. hic in celesti fide positi.
toto desiderio terrena querunt. Et
multos tales intͣ scãm eccłam cernitis.
fr̃s rm̃i. s eos nec imitari. nec desperare
debetis. Quid enĩ sit hodie aspicimꝰ: s
qͥd cras futurũ sit unꝰqͥsq nescimus.
Plerũq qͥ et post nos uenire cernit᷑.:
ꝑagilitatẽ nos boni oꝑis andecedit. Et
uix eũ cras seqͥmͣ: quẽ hodie preire uide¬
bam᷑. Certe cũ stephanꝰ ꝓ fide moreret᷑.
Om̃ĩum gͦ manib ipse lapidauit. qͥ ad
lapidandũ om̃s exertos reddidit: et ca¬
men euncdem ipsũ in scã ȩccła laborib
antecessit: quẽ ꝑsequendo martyrẽ

Expanded text:
cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt, qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic superbiae cornibus exaltant. Regnum coeli percipere nequeunt qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt et multos tales intra Ecclesiam cernimus, sed eos nec imitari, nec desperare debemus. Quid enim sit hodie aspicimus, d cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. CerteOmnium ergo manibus ipse lapidavit qui ad lapidantium omnes exertos reddidit. Et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit, quem persequendo martyrem
Abbreviated transcription (Latin):
ge numerent᷑: Ecce uox omĩum xpm
clamat: s uita omniũ nonclamat.
Plerĩq dm̃ uocib sequnt᷑: sed morib
fugiunt. Hine etiam ad tytũ pau¬
lus dicit. Qui conficent᷑ se nosse
dñi. factis autẽ negant. Hinc iaco¬
bus ait. fides sine oꝑib otiosa est.
Hinc ꝑ plalmistã ueritas dicit. an¬
nuntiaui. ꝙ loquutꝰ sum: multi¬
plicati sunt suꝑ numerũ. Ulocante
autẽ dño. suꝑnumerũ multiplicant᷑
fideles: qͥa nunnũquã etiam hii ad
fidem ueniunt. qͥad ȩlectorũ nume¬
rũ non ꝑtingunt. Hinc enĩ fideli¬
bus ꝑ confessionẽ ad mixti sunt: sed
ꝓpt̃ uitã reꝓbam. illic numerari in
sorte fideliũ non merent᷑. Hoc ouile

Expanded text:
ge numerentur. Ecce vox omnium Christum ge numerentur. Ecce vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Dominum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc enim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantfideles, quia etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hinc enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
uoliuitatis est. recte subiungit. Aut
non licet mͥ quod uolo facere. Stulta
enĩ questio hominis contͣ benignica¬
cẽ dei. Non querendũ quipe esset. si dat
quod non debet. s si non daret qd̾ debẽ¬
mret. Unde aꝑte subdit᷑. An oculus
tuus nequã est. qͥa ego bonꝰ sum: Ne¬
mo autẽ se deoꝑe. nemo de tempore
extollat: cum her expletasententia
sub sequent̾ ueritas clamet. Sic eruns
noiussimi pͥmi : et pͥmi nouissimi.
Ecce enĩ et si iã scimꝰ. que ec quanta
bona agimꝰ adhuc suꝑnꝰ iudex qua
sub tilicate hec examinet ignoramꝰ.
Et quidẽ gaudendũ cuiq sũ inoꝑe
est: in regno dei esse uel ultimum.
Sed post hec terribile est ualde. qd
sequit᷑. Qulti autẽ sunt uocati: pau¬
niunt: & ad celeste regnũ pauciꝑtra¬
hunt᷑. Ecce enĩ ad hodiernã festiuita¬
tẽ. quãmulti conuienimꝰ. ȩccłȩ parie¬
tes implemꝰ: s tam̃ quis sciat quã
pauci sunt. qͥ m illo ȩlectoꝵ dei gre-¬

Expanded text:
voluntatis, recte subjungit: Aut voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocati, paueleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sunt qui in illo electo
Abbreviated transcription (Latin):
libet uste uixerint. ducti ad regnũ
non sunt. nisi ille descenderet qui
ꝑadisi claustra hominibus int̃po¬
sitione suȩ mortis aꝑires Hoc ipsũ
eorũ mͣ murasse est. quod et̃ recte
ꝓꝑcipiendo regno uixeruitt. et tam̃
diu aꝑcipiendo regno dilacisunt.
Quos enĩ post ꝑactam iusticiam.
inferni loca. quãuis tranquilla sus¬
ceperunt.: eis ꝓfecto et laborasse fuit
in uinea.ꝙ. mͦ murasse. Quasigͦ post
m̃ murationẽ denariũ accipiunt :
qͥ post longa inferni cemꝑa. ad gaudia
regni ꝑuenerunt. Nos autẽ qͥ ad un¬
decimã uenimꝰ. post laborẽ non mur¬
muramꝰ. et denariũ accipimꝰ: qͥa
post mediatoris aduentũ. in hoc
mundo uenientes ad regnũ ducim᷑.
mox ut de corꝑe eximꝰ. Et illud sine mo
raꝑcipimꝰ: qd̾ antiqͥ patres cũ magna
ꝑcipe dilacione meruerunt. Unde
ꝙ. isdem paterfamilias dicit. Uolo
q. huic nouissimo dare: sicut ꝙ tͥ.
Et qͥa ipsa regni ꝑceptio. eiꝰ bonitas

Expanded text:
tumlibet juste vixerint, ducti ad regnum tumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerunt. Eundem gͦ denariũ
acceperunt qͥ laborauerunt ad unde¬
cimam. quẽ expectauerunt doto
desiderio qͥ laborauerunt ad pͥmã:
qͥa ȩqualem uitȩ ȩternę retributio¬
nem sortiti sunt. cum his qͥ amun¬
di initio uocati fuerant. hii qͥ in
mundi fine ad dm̃ uenerunt. Un¬
de ꝙ hii qui in labore precesserant:¬
dicunt. Hii nouissimi una hora
fecerunt. et pares illos nobis fecisti.
qͥ portauumꝰ pondus diei aut estuis:
Pondus enim diei et estus porta¬
uerant. hii quos amundi initio.
quadiu hic contigit uiuere: neces¬
se ut fuit etiã longiora carnis
tẽpcamenta colerare.Uniciuiq
enĩ pondus diei & estus ferre est:
ꝑ longioris uitȩ cemꝑa. carnis suȩ
calore fatigari. Sed queri potest
qͦm̾ murmurasse dieti sunt: qͥ salti
sero ad regnũ uocant᷑. Celors et enim
regnũ nullus mͥmurans accipit: nullus
qͥ accipit m murare pocest. Sed qͥa an¬
tiqͥ patres usq ad aduentũ dñi. quã¬

Expanded text:
pervenerunt. Eumdem ergo denarium pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus. Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, qui diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. Sed quaeri potest quomodo murmurare dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocati sunt; coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quan
Abbreviated transcription (Latin):
mã otiosus stetit. Unde recte usq
ad undecimã torpentib dicitur.
Quid hic statis cota die ociosi
Ac si aꝑte dicat᷑. Et si deo uiuere
in pueritia. et in uiuentute no¬
lu istis. saltẽ adultimã ȩtatẽ resi¬
piscite: et ad uias uitȩ. cũ iam
laboraturi mulcũ non estis. uel
sero uenite. Et cales gͦ paterfami¬
lias uocat. et plerumq ante remu¬
nerant᷑: qͥa pͥus ad regnũ de corꝑe
exeunt. quã hii qͥ iam in ꝑueritia
uocati esse uidebant᷑. An non
ad undecimã uenit latro: Qui
ꝙ. sinon habuit ꝑ ęcatẽ: habuit
tamen sero ꝑ penam. Qui deum
mieruce confessus est: et pene cũ uo¬
nce fententiȩ. spm̃ exalauit uitȩ. A
nouissimo autẽ reddere denariũ
ipaterfamilias cȩpit: qͥa ad ꝑadisi
reqͥem pͥus latronẽ quã petrũ ꝑdu¬
.xit. Quanti patres ante legẽ. quan¬
ulti sub lege fuerunt: et camen hũ qͥ
in dñraduentu uocati sunt. ad reg¬
num celori. sine aliqua tarditate

Expanded text:
mam otiosus stetit. Unde recte usque mam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate
Abbreviated transcription (Latin):
senectus intelligit᷑. in qua soluelud
ab altoare descendit. q̃asetas a calo¬
re iuuentutis desicit. Undecima uͦ
hora est: ea etas. que de crepita uel
ueterana dicit᷑. Unde ꝙ greciual¬
teros appellant: ut plus quã senes
esse insinuent. quos ꝓuectiores uo¬
cant. Quia gͦ ad uitam bonã aliꝰ
in pueritia. alius madolescentia.
alius in iuuentrite. alius in senec¬
tute. alius in decrẽpita ȩtate ꝑdu¬
citur: quasi diuersis horis oꝑarii
ad uineam uocantur. More s gͦ ur̃os
uidete. Penset unꝰquisq quidagat:
qͥ non sua sed lucra oñica cogitant:
qͥ elo caritatis. studio pietatis in¬
seruunt. animabus lucrandis
inuigilant: ꝑ ducere et alios secũ
ad regnũ festinant. Nam qͥ sͥ uiuit.
qͥ carnis suȩ uoluptatib pascitur.
recte ociosus redarguit᷑: qͥa fruc¬
tũ diuini oꝑis non sectatur. Qui
uͦ & usq adetatẽ ultimã deo uiue-¬
reneglexit: quasi usq ad undeci¬

Expanded text:
senectus intelligitur, in qua sol velut senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores ergo vestrvidete. Penset unusquisque quid agat, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undeci
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gentiles uocant᷑: quib et dicitur.
Quid hic statis cotadie ociosi: Qui
acto. ꝓ uita sua laborare neglererant:
quasi cota die ociosi stabant. Pensade
fr̃s. quid inqͥsiti respondeant. Di¬
cunt enĩ: quia nemo nos condixcit.
Nullus quippe ad eos patriarcha:
nullus ꝓpha uenerat. Et quid est
dicere ad laborẽ nemo nos condiexit:
nͥ uias nobis uitȩ nullus predicauit.
Quid gͦ nos abono oꝑe cessantes inex¬
cusitione nr̃a dichuiri sumꝰ. qͥ pene a
matris utero ad fidem uenimꝰͥ qͥuer¬
ba uitȩ ab ipsis cunabulis audiitimꝰ.
nis: Possumꝰ uͦ et casdem diuersita¬
ces horarũ: etiam ad unũquemq
hominũ. ꝑ etatũ momenta distin¬
guere. Mane qͥppe. intellectus nr̃i
pueritia est. Hora autẽ tercia. adoles¬
centia intelligi potest. qͥa quasi iam
sol maltum ꝓsicit:dũ caloretatis
crescit. Sextauͭ iuuent̾ est. qͥa ue¬
lud incentro sol sigit᷑: dũ iea pleni¬
tudo roboris solidat᷑. Nona antem

Expanded text:
vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui re, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, nis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ab adam usq ad noe. Nora uͦ
tertia. a noe usq ad habraham. Ser¬
ta quoq abhabraham: usq ad mo¬
y sem Nona autẽ amor se. usq ad
aduencũ diũ. Undecima uͦ ab
ad uentu dnĩ usq ad finem mundi. in
qͥ mercedem plenã et tarde uenientes
acceperunt. Ad erudiendam gͦ dñs
plebẽ suam quasi ad excolendã ui¬
neam suam. nullo temꝑe destitit oꝑa-¬
rios mittere: qͥa et pͥus ꝑ patres.ꝙ.
pꝰmodũꝑ legis doctores ꝙ ꝑ propħas.
adextremũ uͦ ꝑ apłos. dũ plebis suȩ¬
mores excoluit: quasi ꝑ oꝑarios in
uinȩȩ culcura laborauit. Quamuis
inquolibet modulo uel mensura.
quisqͥs cũ fide rectabonȩ actionis
exticit. huiꝰ uinȩȩ oꝑarius fuit. Ope¬
rator gͦ mane. hora tercia. serta ꝙ no¬
naantiquus ille ꝙ ebraicus popłs
designat᷑: qͥ mȩlectis suis ab ipso
mundi exordio. dũ recta fide dm̃ stũ-¬
duit colere: quasi non destitit in cul¬
tiira uinȩȩ laborare. Ad undecimã

Expanded text:
 ab Adam usque ad Noe. Hora vero tertia a Noe usque Ad Abraham. Sexta quoque ab Abraham usque ad Moysem. Nona autem a Moyse usque ad adventum Domini. Undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero pmores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam
Abbreviated transcription (Latin):
tos cransire non possunt. qͥa iusto¬
rũ animȩ quãuis in suȩ nature
bonicate miscðiam habeant.
iam cam̃ auctoris sui iusticiȩ con¬
iunctȩ. canta retitudine constrin¬
gunt᷑: ut nulla ad repbos cõpassio¬
ne moueant᷑. Ipsi qͥppe iuiclici con¬
cordant. cui in herent: et eis quos
criꝑe ñ possunt: nec ex miscđia con¬
descendunt. qͥa tanitũ illos cunc ad
se uidebunt extͣneos: quãtũ ab eo
quẽ diligunt auctore suo. cõspiti¬
inuisti gͦ adbeatoꝵ sortẽ transeunt.
qͥa dãpnatione ꝑpetua constringun¬
t᷑: nec iusti cransire ad reꝑbos pos¬
sunt. qͥa erecti iam ꝑ iusticiã iuditũ.
eis nullomͦ ex aliqua conpassione
miserent᷑. Sed postquã ardenti
diuiti de se spes tollit᷑. eiꝰ animꝰ ad
ꝓpinquos quos reliquerat recurrit:
qͥa reꝓboꝵ mentẽ pena sua quandoq
in utilit̾ erudit ad caritatẽ. ut iã
tunc etiã suos sꝑitalit̃ diligant:
qͥ hic dum peccata diligerent. nec

Expanded text:
tos transire, non possunt, quia justotos transire, non possunt, quia justoraditi, quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, iam auctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe iudici concordant, cui inherent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tanto illos a se vident extraneos, quanto et ab eo quem diligunt auctore suo conspiciinjusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardiviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec
Abbreviated transcription (Latin):
onnulla eciã maleacta prosꝑa uica
ccuta est. De illis uͦ sollicite pen¬
ice. qͥa eori uitã. magistra pauꝑtas
ruciat: qͦusq ad uiȩ rectitudinẽ
diicat. Sequit᷑. Et inhis om̃ibus
nt̃ nos et uos magnũ chaos firma-
ũ est. ut hiĩ qͥuolunt hinc transi¬
e aduos non possint: neq inde huc
transmeare. Qua inre ualde quȩ¬
rendũ est. qͦmͦ dicat᷑: hii qͥ uolunt
ad uos transire ñ possint. Quia enĩ
hii qͥm inferno sunt. ad beatoꝵ sortẽ
tran sire cupiunt: dubiũ non est.
Qui uͦ iam in beatitudinis sorte sus¬
cepti sunt. qͦ pacto dicit᷑. qͥa tran¬
sire ad eos. qͥ in inferno cruciantur
uolunt: Sed sicut cransire repro¬
bi ad electos cupiunt. idest a sup¬
plicioꝵ suoꝵ afflictione migͣre:
ita ad afflictos atq incormentis
positos transire. iustor est. mende
ire ꝑ miscdĩam.eosq uelle libera¬
re. Sed qͥ uolunt de beator sede
ad afflictos. adq in tormentis posi¬

Expanded text:
nonnulla etiam male acta prospera vita nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis posi
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutis s remuneratio sit laboris.
Ecce enĩ clũ dicit᷑ recepisti bona in
uita cua. indicat᷑ et diues iste boni
aliqͥd habuisse. ex qͦ i hac uita bona
reciꝑet. Pursũq dũ de lararo dicit᷑
qͥa recepit mala: ꝑfecto monstrat᷑.
et lararũ habuisse malũ aliquod
qd purgaret᷑. S mala larari purga¬
uit fames inõpiȩ : et bona diuitis
remunerauit felicitas transeuntiꝰ
uicȩ. Illũ pauꝑtas afflixit et ter¬
sit : istũ habundantia remune¬
rauit et reppulit. Quicũq gͦ bene
in hoc scło habetis. cũ uos bona
egisse recolitis. ualde de ipsis per¬
cimescite: ne concessa uo bis ꝓspe¬
ritas. eorũdem remuneracio
sit bonoꝵ. Et cũ quoslibet pau¬
ꝑes non nulla rep̃ hensibilia ꝑpe¬
trare conspicitis. nolite de spicere.
nolite desperare: qͥ a fortasse quaᷤ
suꝑfluitas tenuissime pͣuitatis in
at. caminꝰ pauꝑtatis purgat.
e uobis om̃imͦ ꝑtimescite. quia

Expanded text:
virtutis, sed remuneratio sint laboris. virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa edacitatẽ luxus sequat᷑: testat᷑
sacra scriptura quȩ ait. Sedit po¬
pl̃s manducare et bibere: et sur¬
re xerunt ludere. S pͥusquã ad
luxũ moueat᷑ corpꝰ: ad iocos ad uer¬
ba mania mouetͣ lingua. Quid
positꝰ. linguã suam refrigerari
põstulat. n qd̃ is qͥ conuiuando
magis de loquacitate peccauerat.
ꝑ retͥbutionis iusticiã. in lingua
atrociꝰ ardebat: S cũ gͣui ual
de pauore pensandũ est: Hoc qd̾̃
ei habrahȩ ꝑ responsionẽ dicit᷑.
fili recordare. qͥa recepistibona in
uita tua : et lazaruis similit̾ ma¬
la. Nunc hie consolat᷑ : tu uͦ cru¬
ciaris. Ista fĩs rm̃i sendentia:
pauore potiꝰ indiget quã expo¬
sicione. Nam si qͥ estis qͥ in hoci
do exterioris boni aliqͥd accepin
ipsũ ut ita dicã donũ exteriꝰ ꝑt¬
mescere debetis: ne uobis ꝑc¬
sit dacũ. ne iuiclex qͥ hicb.¬
na exteriora resticuit. ã recͥbutu¬
ne boni intuni repellat: ne hon
hic uel diuitie. non adiumentu

Expanded text:
a edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid s dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Filvita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt non nulli. qͥ cantadei ac pei¬
mi dilectione pleni sunt: ut che¬
rubin iure nominent᷑. Quia enĩ ut¬
p̃fati sum cherubin plenitudo sci¬
entiȩ dicit᷑. et paulo docente didici¬
mꝰ. qͥa plenicudo legis caritas. om̃s
qͥ dei ac ꝓximi caritate ceteris ampliꝰ
plenisunt. ineritor suoꝵ sortẽ. int̾

Expanded text:
Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proxiEt sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim iure nominentur; quia enim Cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo docente, didicimus, quia plenitudo legis caritas, omnes, qui Dei et proximi caritate ceteris amplius pleni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bonis meliores sunt: electis qͦ fr̃ib
pͥncipant᷑. Quo gͦ isti sortẽ suã. nͥ
int̾ pͥncipatuũ numeros acceperunt:
Et sunt non nulli. qͥ sic in semecipsis
cunctis uitiis om̃ibq desideriis do¬
minant᷑. ut ipso iure munditiȩ. dii
int̾ hoĩes uocent᷑. Unde et ad moỹ¬
sen dicit᷑. Ecce constituite dm̃ phara¬
minationũ currunt: Et sunt non¬
nulli. qͥdũ sibimet ipsis. iugilanti
cura dominant᷑. dũ se sollicita in¬
tentione discutiunt. diino cimori
semꝑ inherentes. hoc inmunere uir¬
tuts accipiunt: ut iudicare recte
et alios possint Quorũ ꝓfecto
ientib dũ diuina concẽ platio presto
st. in his uelud in throno suo dñs pre¬
sidens. alioꝵ facta eraminat: et cuncta
mirabilit̃ de sua sede dispensat.
Quid eͦ isti. nͥ ch̾oni conditoris sui suq:
Uel qͦ nͥ ad fuꝑnarũ sediũ numeros
ascribunt᷑: Per quos dũ sancta ȩc¬
clesiaregit᷑.: plerũq de qͥbusdã sus
infirmis actib eciã electi iudicant᷑.

Expanded text:
bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Ubi ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipsi jure munditiae dii inter homines vocentur. Unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te Deum Pharaminatuum, currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibi metipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt ut judicare recte et alios possint: quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ q̃z agenda sunt dispont̃: eis ad
explenda diuina misteria pͥnci¬
pant᷑. Nominationes autẽ uocan¬
tͣ. qͥ etiã potestates pͥncipatuum.
dissimi litudine alta transcendt̃.
dũ subiecta sunt. dominationes
uocant᷑. Troni qͦq illa agmina sunt
thonos latino eloqͥo. sedes dicimͦ.
throni dĩ st̃. hii qͥ canta digͣnitatis
gr̃ã replent᷑. ut in eis dñs sedeat:
et ꝑ eos sua iuditia decernat. Un

Expanded text:
unt agenda bona disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes vero vocantur qui etiam potestates principatuum dissimilitudine alta transcendunt. dum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt thronos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua jud
Abbreviated transcription (Latin):
tiare fr̃ib non desistunt. Isti itaq
in angłoꝵ numerũ currunt. Et
sunt non nulli. qͥ diuinȩ largitatᷤ
munere referti.secrecoꝵ celestiĩ
sũma. et capere p̃ualent. et anni¬
ciare. Quo gͦ isti. nͥ int̾ archangłoꝵ:
numerũ deputant᷑: Et sunt non¬
nulli. qͥ mira faciunt: signa ualent
tutũ sortẽ. et numerũ congruunt:
Et sunt alii. qͥ etiã de obsessis corꝑib
ma lignos sp̃c fugant: eosq uͥcuce
orationis. et ui accepte pocestatis
eiciunt. Quo itaq isti meritũ su¬
um. nisi int̾ pocestatũ celestiũ nu

Expanded text:
tiare non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui divinae largitatis munere referti, secretorum coelestium summa et capere praevalent et nuntiare. Ubi ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt nonnulli qrtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis et vi acceptae potestatis ejiciunt: quo itaque isti meritum suum, nisi inter potestates potestatu
Abbreviated transcription (Latin):
ciandus erat.: qͥ uͥtutũ dñs et potens
in p̃lio. contͣ aerias potestates ad bel¬
la ueniebat. Paphael uͦ int̃pretat᷑
ut diximꝰ medicina dei. Quia uide¬
licet dũ thobiȩ oculos quasi ꝑoffi¬
ciũ curationis tetigit. cecitatis eiꝰ
tenebras tersit. Qui gͦ ad curandũ
mictit᷑. dignũ uidelicet fuit ut dei
medicina uocaret᷑. S qͥa angłoꝵ noĩa
interp̃cando ꝑstrixim᷑. nc̃ suꝑ est.
ut ipsa officioꝵ uocabula breuit̃
exequaoi. Hirtutes et enĩ uocant᷑
illinimirũ sp̃s. ꝑ quos signa et mira¬
cula fiunt. frequẽtius. Potestates
etiã uocant᷑ hiĩ qͥ hoc potentiꝰceteris.
in suo ordine ꝑceperunt:. ut eoꝵ diti¬
oni u̾tutes aduerse subiecte sint.
Quoꝵ potestate refrenant᷑. ne corda

Expanded text:
et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne co
Abbreviated transcription (Latin):
crementa utucũ bonis studiis in-¬
flãmare. Quia enĩ canta illic ascen¬
sura credit᷑ mulcitudo hominũ.
quãta multitudo remansit angłoꝵ
suꝑest ut ipsi qͦ hoĩes. qͥ ad celestem
patͥam redeunt. ex eis agminib aliqͥd
illuc reuertentes imitent᷑. Distincte
nãq conuersationes hominũ sin-¬
głoꝵ agminũ ordinib congriuris:
et ineori sortẽ. ꝑ conuersadionis erdi¬
nũ similitudinẽ deputant᷑. Nam

Expanded text:
crementa virtutum bonis studiis incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitud
Abbreviated transcription (Latin):
Et sublimiora illa agmma ic circo
cherubin uocata sunt: qͥa canto
ꝑ fectiorescientia plena sunt. ꝗͣco
claritatẽ dei uiciniꝰ contenplant᷑.
Ut scd̾m creature modũ. eoplene
omĩa sciant: qͦ uisioni conditoris
sui ꝑ meritũ dignitatis appinqͦq̃.
pinqͥtate condicoris sui incompa¬
rabili ardent amore. Eeraphin nãq:
ut int̾ hec et dm̃. nulli alu sp̃s
intersint: tanto magis ardent. ꝗͣto
hũc uiciniꝰ uident. Quoꝵ ꝓfecto
flãma amor est. qͥa qͦ subtilius
claritatẽ diuinitatis eius aspitiunt.
ista ꝑstringere. si non studeam hec
etiã ad nr̃os ꝓfectus. congrua diriua¬
re consideratione: Quia enĩ suꝑna
illa ciuitas ex angelis et hominib
constat. ad quã tantũ credimꝰ huma¬
niũ genꝰ ascendere. quãtũ illic conti¬
git electos angelos remansisse. sicut
scͥptũ est Statuit terminos gentiũ
scd̃m numerũ angłoꝵ dei. De bem᷑
et nos aliqͥd ex illis distinctionib
sationis trahere. nosq ipsos ad in-¬

Expanded text:
Et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiore scientia plena sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur, ut secundum creaturae modum eo plene omnia sciant, quo visioni Conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. ropinquitate conditoris sui incomparabili ardent amore. Lectio IIIa. Serut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia, quo subtilius claritatem divinitatis eius aspiciunt, ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus sationis trahere, nosque ipsos ad in
Abbreviated transcription (Latin):
plitio perimendus. cũ michaele ar¬
michaelẽ perhentꝰ discat. qͥa ad
dei similitudinẽ. ꝑ suꝑbiã nullus
landas aerias potestates humi lis
apparere dignatꝰ est. deqͦ ꝑ phal-¬
mistã dicit᷑. Tollite portas pͥncipel¬

Expanded text:
plitio perimendus, cum Michaele arMichaele peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus debellandas aerias potestates humilis ap<p>arere dignatus est; de quo per psalmistam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
deferentib. isdemq auctoribus e
dño saluatore. que humilia et q̃
gloriosa sunt didicisti: et uniuerl
que ad salutis tue misteriũ ꝑtine¬
bant. sacra tibi euuangłia ꝓdide¬
runt. Habes in his unde dnm iħm
et natũ hominẽ credas: et dm̃ esse
dubitare non possis.

Expanded text:
referentibus, iisdemque auctoribus, de referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
moratꝰ in cele: longiorem trium¬
phanti populo prestitit diem. Hoc
uero nulli santea uidere scłis datũ
ẽ: ut unigenit̾ altissimi. quẽ tremen-¬
tes anchangłorum suscipiunt po¬
testates. hominẽ se hominib exhi¬
beret: et carnẽ quam sumpsit ab
homine transformaret in dm̃. Am¬
plectere gͦ dignationẽ maiestatis
eterne. et ne archanam dei tui dis¬
cutias uoluntatẽ : qa om̃ib quidẽ
natus est xp̃s. sed fidelib dat salu-¬
tem. Quod si tibi sensuũ cuorũ
fragilitate. minus dignũ iudetur.
filium dei natũ de femina crede-¬
re: uirginẽ cogita peperisse. Si
tͥ panni. qͥb obuoluptus est
uileseunt: angłos collaudai
multitudinẽ celestis exercit
mirare. Si presepe in quo i
iacuit despicis. erige paulisꝑ
los: et nouam in celo stellam ꝓt¬
tem mundo natiuitatẽ domi
contuere. Si credis uilia: cri
mirifica. Si de his que humi.¬
tis sunt disputas: que alta su.
et celestia uenerare. Hisdem en

Expanded text:
moratus in coelo longiorem triummoratus in coelo longiorem triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus estilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare. Iisdem enim
Abbreviated transcription (Latin):
tandem conuersa gentilitas: ꝑ¬
cepisti donũ quod habraham in
hebreorum gens electa non potu-¬
it. Timens enĩ ifrłꝙ. tremens mirabat᷑
ut legim: qd̾ moyses poyuli princeps.
reconditus in nube. et in uertice
montis altissimi: solus cũ dño
loqueretur. Tibi uero sicnatꝰ
est ap̃s. et tanta se nobis digna¬
tione concessit:. ut loqueret᷑ om̃ib
et ab om̃ib uideretur. Ad illũ
tunc montẽ sina. qͥcumq accessis¬
set ex populo. presenti puniebatͥ
interitu: ad hunc uero montẽ qͥ
hodie natus est inundo. quiciunq
non accesserit moriet᷑. Et tunc qͥdẽ
unus populus erudiebat᷑ ad fidem:
nunc uero om̃s gentes uocant᷑ ad
uitã. Uiderunt uenerabiles
ꝑatres nr̃i. innumera magnaq
mirabilia. celum illis angelicas ro¬
rauit escas: dulcia pocula. lapis du¬
rissimus ministrauit. iordanis ꝑpe-¬
tem meatum suũ retorsit infondẽ:
ualidissimi hostiũ muri. tubarum
strepitu corruerunt. sol qͦq con¬

Expanded text:
tandem conversa gentilitas. Ptandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham in Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . Tibi vero sic natus est Christus, et tanta se nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque com
Abbreviated transcription (Latin):
odierni misterii sacramen
distis semꝑ et creditis. reparatio
infirma suscipiens: nouus natus
est homo. Nodie refubrit scd̃s
ille adam. non incola sed dñs pa-¬
radisi: Quem interdicte arbo¬
ris pulcritiido non fallat. serpens
non decipiat: mulier non sedu-¬
cat. Hodie exortum est in tene¬
bris lumen: hodie illud quod ce¬
lum ꝙ. celi celorũ se habere gau-¬
debant: mundus dum nescit.
accepit. Neq enĩ ut temporalis
qdam. aut qui ante non fiierit.
de femina nobis repentinus
emersit: sed qui semꝑ erat cum
patre ds̃. semꝑq regnabat. nouo
ꝑ uirginẽ uoluit mortalib appare¬
re misterio. Nouus quidem homo
sed dñs sempiternus : nouus xp̃s
sed rex omnium seculorũ. Ipse ẽ.
infine cemporum natus ex maria:
e patre. Hic est predictus a patri-¬
archis. apphetis predicatus an-¬
nuntiatus ab angelis: ab apłis
approbatus. De uno eodemq
legis: in principio erat uerbum.
et uerbum caro factum est. hau-
de gͦ nunc et exulta ad dm̃ tuũ

Expanded text:
odierni mysterii sacramentdistis semper et creditis, reparatio infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novus Christus, sed rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nimirũ sp̃s sc̃s. bene ꝑ rebeccã
incelligit᷑. ꝙ ideo notũ est my steruĩ
qd̃ gerit᷑. ut ꝑ uestimentorũ stagłan¬
tiam xp̃s annuntietur. quẽ nos qͥcũqͣ
baptitati sumꝰ induimꝰ: in quo bene¬
dixit nos non qualicumq s ut ait
lestibus. Unde &. angelus loqͥ marie
incipiens: ab enedictione exorsus ait.
Benedictatti in mulierib inqͥt. ꝙ.¬
benedictus fructus uentͥs cui. Cuiꝰ
ꝓ fecto inspũ.longe odorẽ trahens
p̃fatus y saac benedicebat. siluĩ. in
qͦ celestis omnis benedictio mundo ef¬
floruit. Et bene ab eo plenus ager
fructus uitȩ effluxit. Et nos inqͥt

Expanded text:
Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur: et ideo totum est in mysterio quod geritur, ut per vestimentorum fragrantiam Christus annuntietur: quem nos omnes quicumque baptizati sumus induimur, in quo benedixit nos non qualicumque, sed omniuali in coelestibus . Unde et angelus Mariae loquens, a benedictione exorsus ait: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager fructus vitae effulsit. Et nos inquit