comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ad dedicationẽ ba silicae quam in¬
iustris simus prae fectus & patritius.
filius noster liberius in aurausica ciuitate
fidelis sima deuotione construxit dõppitiante
& ipso inuitante conuenis semus & derebus quaea¬
deecclesi asticam regulam ꝑtinent internosspirita¬
lis fuirs& oborta conlatio ꝑuenit ad nos eẽ aliquos
quidegratia & libero arbitrio ꝑsimplicitatem
minus caute & non secundum fidei catholicae
regulam sentire uellint unde & nobis secumdum
ad monitionem & auctoritatem sedis apostolicae
iustum. Acrationabile uisum est ut pauca capitula
ab apostolica nobis sede transmissa quae ab antiquis
patribus decr&o scribturarum uoluminibus in hac
praecipue causa collecta sunt ad docendos eos.
qui alit̃ quam oporti sentiunt ab omnibus obseruan¬
da ꝓferre &manibus nr̃is subscribere deberemus
Quibus leccis quihucusque nonsicut oportebat.¬

Expanded text:
um ad dedicationem basilicae, quam illustrissimus praefectus et patricius filius noster Liberius in Arausica civitate fidelissima devotione construxit, Deo propitiante et ipso invitante convenissemus, et de rebus quae ad ecclesiasticam regulam pertinent, inter nos spiritalis fuisset oborta collatio; pervenit ad nos esse aliquos, qui de gratia et libero arbitrio per simplicitatem minus caute, et non secundum fidei catholicae regulam, sentire velint. Unde id nobis, secundum admonitionem et auctoritatem sedis apostolicae, justum ac rationabile visum, ut pauca capitula ab apostolica nobis sede transmissa, quae ab antiquis Patribus de sanctarum Scripturarum voluminibus in hac praecipue causa collecta sunt, ad docendos eos qui aliter quam oportet sentiunt, ab omnibus observanda, proferre et manibus nostris subscribere deberemus: quibus lectis, qui hucusque non sicut oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
one defendi Siquis aui mancipia dercorum
psius mancipis ad ecdẽsiam confugientibus cre¬
didert occupuda ꝑ om̃s ec desias districtissima
uel ꝑtestamentum eclesiae commendatus
siquis inseruitutem uelobsequium uel ad colo¬
nariam condicionẽ in pramere temptaueru
anima duersiono ecdesiastica cohertelitur
dum putauerit prius definiat utcum ipso
CONSTANTIUS¬

Expanded text:
uis autem mancipia clericorum pro suis mancipiis ad ecclesiam confugientibus crediderit occupanda, per omnes ecclesias districtissima vel per testamentum ecclesiae commendatos si quis in servitutem vel obsequium vel ad colonariam conditionem imprimere tentaverit, animadversione ecclesiastica coercebitur. dum putaverit, prius definiat ut cum ipso consultati
Abbreviated transcription (Latin):
potius credidimus dirigenda melius iudicantes
&s petentes ut eamemittere ipsedigneris: Sic enĩ
eam legere petius nonde dignabitur magis in illa
eum quimisit quã qui scripsit adtendens Illud
uero quod dicunt posse hominem esse sine pecca¬
to & mandita di facile custo dire. siuei lit quã¬
uis cũ hoc ꝑ adiutoriugratiȩ que tam̃ ꝑ incarnationẽ
unigenitieius reuelata atq donatti eẽ dr̃ tolerabi¬
& quando ꝑeandẽ gratiã idefficiat᷑ in nob ut sine
ullo prorsus peccato simus utrũ in hacuita quan¬
do caro c̃cupiscit aduersus spm̃. Anuero in illa
cũ fi& sermo quiscriptus est. Vbi est mors uictoria
tua ubi est mors aculeus tuus. Aculeus enĩ mortis
ẽpeccatũ diligentius ꝑtractandũ ꝓpt̃ & alios
quosdã quique senser̃ atq: in suis litteris memo

Expanded text:
potius credidimus dirigenda, melius judicantes potius credidimus dirigenda, melius judicantes et petentes ut eam ei mittere ipse digneris, sic enim eam legere potius non dedignabitur, magis in illa eum qui misit, quam qui scripsit attendens, illud vero quod dicunt posse hominem esse sine peccato, et mandata Dei facile custodire, si velit. Quamuis, cum hoc per adiutorium gratiae, quae tamen per incarnationem unigeniti eius reuelata atque donata est, dicitur, tolerabiet quando per eamdem gratiam id efficiatur in nobis, ut sine ullo prorsus peccato simus, utrum in hac vita, quando caro concupiscit adversus spiritum; an vero in illa, cum fiet sermo qui scriptus est : Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus enim mortis peccatum est ; diligentius pertractandum propter alios quosdam, qui senserunt, atque in suis lit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnegut. Anathem& eatam̃ & dapn& patna
exhortatione & auctoritate scimoniȩtuȩ si
uult onero sũ sibi &ꝑnitiosũ discat eccła scan¬
dalũ auferre. qđ scandalũ audicores & inꝑuer¬
sũ dilectores eius usq: quaque spargere ñ quies cunt
Si enĩ cognouerint eundem librũ quẽ illius uel
ipso a nathematu atq dãnatũ neos ulterius esti¬
mam ausuros loquendo c̃tragratiã dĩ quae
reuelata est ꝑpassionẽ & rexurrectionẽ p̃ĩ
pectora fidelia & simplicit̃ xpĩana turbare.
sed potius adiuuante miseri cordiadnĩ c̃certan¬
tib: nobiscũ caritate acpi& ate flagrantib: oratio¬
nibus tuis ñ solũ ut in ȩter nũ beatiuerum &iam
&iusti& sc̃i sint non in suauirtute sedineadem grati¬
a confisuri unde & ad ipsum scriptum ab anonr̃m
epistulam adquem ꝑ quendam orientalem dicico¬
numciuem aũt hipponiensem iaquã purgationis¬
suae quaeda scripta trans inisit tua beatitudi ne

Expanded text:
esse negat, anathemet ea tamen et damnet paterna esse negat, anathemet ea tamen et damnet paterna exhortatione lt, onerosum sibi et perniciosum discat ecclesiae scandalum auferre, quod scandalum auditores et in peruersum dilectores eius usque quaque spargere non quiescunt. si enim cognouerint eundem librum, quem illius uel ipso anathematum atque damnatum, non eos ulterius aestimamus ausuros loquendo contra gratiam dei, quae reuelata est per passionem et resurrectionem Christi, pectora fidelia et simpliciter Christiana turbare, sed potius adiuuante misericordia domini concertantibus nobiscum caritate ac pietate flagrantibus orationibus tuis, non solum ut in aeternum beati, uerum etiam ut iusti et sancti sint, non in sua uirtute sed in eadem gratia confisuros. unde et ad ipsum scriptam ab uno nostrum epistulam, ad quem per quendam orientalem diaconum ciuem autfieri quaedam scripta transmisit, tuae beatitudini
Abbreviated transcription (Latin):
in aere manifesta. cũ ergolex si ne gratia ñ mors pecca¬
tipotuis s&ł eẽ sedurtus. Sicenĩ dictũ est. A culeus
mortis peccatũ. Viraut peccatilex Siut c̃fugi¬
urꝰ multi a faacie regnantis pecati ad gratiã uelut
inaera nuncpatentẽ. Itapauci adeã c̃fugieb anTuelu
in ueller tunclatentẽ. haec uero rẽporũ distribu¬
tio refert̃ ad altitudinẽ diuitiarũ sapientie &
scientiȩ dĩ dequadictũ est. Quã inscrutabilia s̃
iudicia cius & inuestigabiles uie eius : quaꝓpt̃
se& ante tepus legis & tẽpore ipso legis iustospa¬
tres exfide uiuentes ñ possibilitus naturȩ in fir¬
mȩ & indignȩ acuitiate & subpeccato uenunda¬
te sed dĩ gratia ꝑ fidẽ iustifiiibat. & nunc eadẽ
in aptũ iã ueniens reuelata iustificat. Anahe
tatẽ defendendo naturȩ aduincenda peo cata
&implenda mandata autsiea eẽ sua negat aut
scriptissuis ab inimicissuis dicit inmissaq: sua

Expanded text:
in area manifesta. cum ergo lex sine gratia non mors peccain area manifesta. cum ergo lex sine gratia non mors peccati potuisset esse sed uirtus — sic enim dictum est: Aculeus mortis peccatum, uirtus autem peccati lex —, sicut confugiunt multi a facie regnantis peccati ad gratiam uelut in area nunc patentem, M ita pauci ad eam confugiebant uelut in uellere tunc latentem. haec uero temporum distributio refertur ad altitudinem diuitiarum sapientiae et scientiae dei, de quiudicia eius et inuestigabiles uiae eius! Quapropter, si et ante tempus legis et tempore ipso legis iustos patres ex fide uiuentes non possibilitas naturae infirmae et indiguae ac uitiatae et sub peccato uenundatae sed dei gratia per fidem iustificabat et nunc eadem in apertum iam ueniens reuelata iustatem defendendo naturae ad vincenda peccata, et implenda mandata. Aut si ea sua esse negat, aut scriptis suis ab inimicis suis dicit immissa, quae sua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓmissio exfideibuxpĩ dar&ur credentib: Ñne sa¬
ns ostendit᷑ hoc actũ eẽ ꝑlegẽ ut peccatũ agnoscer&
a p̃ucri catione augeat᷑ Ubienĩ lex ñ ẽ nec p̃uarica¬
tio & sic aduersus uictoriã peccati ad diuinã gratiã
quae in ꝓmissionib: est. c̃fug& atq italex nẽ& ad¬
ti expuari catione legis habundantia peccati ut ad libȩ¬
rantes dĩ iustitiã & suã uolentes c̃stituere iustitiaedĩ
ñs̃ subiecti. ꝑlegẽ quippe & illiiustificari searbitran¬
tur sufficiente sibi ad eadẽ sufto diendã libero arbi¬
trio hocest iustitia sua ꝓlata exnatura humana
ñ donata ex gratia diuina ꝓpt̃ qđ iustitiadĩ dr̃
Vndeitẽ scriptũ est. ꝑlegẽ enĩ cognitio peccati
Nunc aut̃ si nelege iustitiȩ di manifesta est testificata
ꝑ legẽ & ꝓph&as : cũ dicit manifesta est. ostendit quia
& tunc erat sed itiquã illa pluuia quã ged eon imp&ra¬
uit tunc uelut inuellere occulta. Nunc aut̃ uelut

Expanded text:
isti daretur credentibus. nonne satis ostenditur hoc actum esse per legem, ut peccatum agnosceretur et praeuaricatione augeretur — ubi enim lex non est, nec praeuaricatio — et sic aduersus uictoriam peccati ad diuinam gratiam, quae in promissionibus est, confugeretur atque ita lex non et ex praevaricatione legis abnndantia peccati, ut ad liberantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. per legem quippe et illi iustificari se arbitrantur sufficiente sibi ad eam custodiendam libero arbitrio, hoc est iustitia sua prolata ex natura humana, non donata ex gratia diuina, propter quod iustitia dei dicitur. unde item scriptum est: Per legem enim cognitio peccati; nunc autem sine legper legem et prophetas. cum dicit \'manifestata est\', ostendit, quia et tunc erat sed tamquam illa pluuia, quam Gedeon impetrauit, tunc uelut in uellere occulta nunc autem uelut
Abbreviated transcription (Latin):
auisus est. Inde melchi sedehc ꝓlato sacram̃ tom̃saedo¬
minicȩ nouit a&ernũ ei sacerdotiũ figurare . Iã uero
data inlitteris lege quãdic̃ apłs sub intrasseut ha¬
s̃ ñ ex ꝓmissione. Abrahȩ aut̃ ꝑ repmissiõnẽ donauit
is quidergolex trans gressionis gratia ꝓposita est
anec uenir& sem̃ cuipmissũ est dispositũ ꝑ angelos
inmanu mediatoris : mediator aut̃ unius ñ est.ds̃ aũt

Expanded text:
gavisus est : inde Melchisedech prolato sacramento mensae dominicae, novit aeternum ejus sacerdotium figurare . 13. Jam vero data in Litteris Lege, quam dicit Apjam non ex promissione: Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Quid ergo lex? transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen, cui promissum est, disposita per angelos in manu mediatoris
Abbreviated transcription (Latin):
nfs humane sed grauepeo catũ est. qđ in querellã
uenit. Cetera que illiobiecta s̃ sicut gestis defensa ꝑ¬
uiderit it adehis ꝓculdubio tuabeatitudo iudic abit
Dabit sane nob ueniã sucuitas mitis simacordistui.
Qđ ꝓlixiorem epistolã forcassis qucũ eonas tuemisi m
scciat Ñ enĩ riuulũ nrm̃tuo larfentugendo re

Expanded text:
nis humanae sed graue peccatum est, quod in querelam nis humanae sed graue peccatum est, quod in querelam uenit. Cetera, quae illi obiecta sunt, sicut gestis defensa peruiderit, ita de his procul dubio tua beatitudo iudicabit. dabit sane nobis ueniam suauitas mitissima cordis tui, quod prolixiorem epistulam fortassis, quam uelles, tuae misimus sanctitati. non enim riuulum nostrum tuo largo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ũmenda cupidittis. quaetam̃ quã diuest in
mebris nris leg quadã sua repugnat legimtis
sed natus exdõ nec oboediens desideriis eiꝰ nec ex¬
ibeus mebrasua arma iniquitais peccato. po¬
test dicere iã nego operor illud: sed id qđ habi¬
tat inmepecoatũ. Sed qđ quo modo sed habeat¬
seto istaque trro quia alsin inuenitur homoin
Tolerabi lit̃ in id quisq fcillit᷑ nec dicibolico imoi& as
sederror humanus est. elaborandã & obtanda ad¬
firmare&iã siqdad firmat ñ possit ostendere a
enĩ credit fieripossȩ quo certe laudabileest. uelle
nobisaut̃ sufficit qđ nullus in eccła dĩfideliũ rep¬
perit᷑ in quo lib& ꝓuectu. Excellentiaq: iustitia quisibi
iude at dicere ñnecessariã p̃cationẽ orationis do¬
minice dimitte noo debita nra &dicat señ habȩre
peccatũ nec seipsu decipiat & in eo ueritas ñ sit qua uis
iã sinequerella uiuat. Nenĩ qualiscũq & iã tẽptatio¬

Expanded text:
consumenda cupiditas, quae tamen quam diu est in consumenda cupiditas, quae tamen quam diu est in membris nostris, lege quadam sua repugnat legi mentis; sed natus ex deo nec oboediens desideriis eius nec exhibens membra sua arma iniquitatis peccato potest dicere: lam non ego operor illud sed id, quod habitat in me peccatum. Sed quoquo modo se habeat ista quaestio, quia, etsi non inuenitur homo in tolerabiliter in id quisque fallitur nec diabolica impietas sed error humanus est elaboranda et optanda adfirmare, etiamsi, quod adfirmat, non possit ostendere; id enim credit fieri posse, quod certe laudabile est uelle. nobis autem sufficit, quod nullus in ecclesia dei fidelium reperitur in quolibet prouectu excellentiaque iustitiae, qui sibi audeat dicere non necessariam precationem orationis dominicae: Dimitte nobis det in eo ueritas non sit, quamuis iam sine querela uiuat. non enim qualecumque etiam temptatio
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatis adiustiã & auia repba adbonã uitã.
ASic enĩ intellexer̃ qđ deta charia &elis ab&h
scriptũ ẽ: ab ulas se eosi n omnib: iustificationib
dnĩ sine querella. hoc qđ dictũ ẽ sine quȩ rella
sinepeccato dictũ eẽ acceper̃ ñ quidem negan¬
tes immo&iã qđ aliis locis in litteris eorũ inuenit
sacerdotẽ . om̃s aut̃ tunc sccerdotes necesse habe¬
bcin ex legedĩ primitus ꝓpeocatissuis offerre
sacrificiũ deinde ꝓpopuli. Sicut ergonuncꝑ
orationis sacrificiũ c̃uincim nẽẽ sine peccato
qm̃ iussi suma dicere. Dimitte nob debita nrã
Itua tuno ꝑsacrificia uictimarũ animaliũ
cuincebant᷑ sacerdotes sinepeocaco ñ ẽẽ qui
psuis peccatis iubebant offerre. qđ sires
itus ehab& ut ꝑgratiã saluatoris pficiamꝑ
quidem in hacuita deficiente cupidita te
caritate crescente. ꝓficiam aut̃ illa uitacu
tatẽ quippequȩ xdõ eit. Augenda & ꝑficien¬
dacaritas &ꝑtin& ñ caque minuenda est &

Expanded text:
am, et a vita reproba ad bonam vitam. Sic enim intellexerunt quod de Zacharia et Elisabeth scriptum est, ambulasse eos in omnibus justificationibus Domini sine querela. Hoc quod dictum est, sine querela; sine peccato dictum acceperunt, non quidem negantes, imo etiam, quod aliis locis in litteris eorum invenitusacerdotem; omnes autem tunc sacerdotes necesse habebant ex lege Dei primitus pro peccatis suis offerre sacrificium, deinde pro populi . Sicut ergo nunc per orationis sacrificium convincimur non esse sine peccato, quoniam iussi sumus dicere: Dimitte nobis debita nostra, ita et tunc per sacrificia uictimarum animalium conuincebantur sacerdotes sine peccato non esse, qui pro suis peccatis iubebantur offerre. Quod si res ita se habet, ut per gratiam saluatoris proficiamus quidem in hac uita deficiente cupiditate caritate crescente, perficiamur autem in illa uita cutatem quippe, quae ex deo est, augenda et perficienda caritas pertinet, non ea quae minuenda est et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ graueris quẽ ad modũ sibi obiecta questione qđ gra¬
tiã dĩ negar& ltarespondit ut eã eẽ ñ dicer& n¬
si naturã inquanos c̃didit ds. Siaut̃ hunc eẽ suũ
librũ negat ut eadẽ in libro loca ñ c̃tendime ana

Expanded text:
non graueris, quem ad modum sibi obiecta quaestione, quod granon graueris, quem ad modum sibi obiecta quaestione, quod gratiam dei negaret, ita respondit, ut eam esse non diceret nisi naturam, in qua nos condidit deus. Si autem hunc esse suum librum negat aut eadem in li
Abbreviated transcription (Latin):
uob orantes a postulantes. Atq int̃ celeraqua
illis oratdic Vt ãbul&is dignedõ inomneplacitũ
inomnit pore & sermonebono. Sicut ergo agnos¬
cimi uoluntatẽ cũ hecp̃cipiunt᷑ sic ed ipseagnos¬
catgratiã cũp&unt᷑ misimt reuerentiȩ tuae
librũ quẽ deder̃ quidã religios. & honestia du¬
lescentes serui dĩ quorũ &iã nomina ñ tace¬
m. nãtimasius &ia cob: uocant᷑ quisi cutau¬
diuimus &iã nossedignaris ipsius pelagii ex ho¬
tatione spẽquã habebaNT insaȩculo reliquer̃ &
nc̃ c̃tinentes dõseruiunt quicũ eo de merore tan¬
dẽ aliquando ꝑqualẽ cũq opera nram̃dnõ
inspirante caruis sent ꝓtuler eunde librũ pe¬
lagi cedicentes & ut eires ponder& inpendio
rogauer̃ factũ est ad eosdem rescripta s̃ ipsares¬
ponsio agentes gratias rescripser̃ utrũq misim
& cui responsũ ẽ & qđ responsũ est & nenimiũ essem
onerosi signa fecim hislocis ubi p&im inspicere

Expanded text:
uobis orantes et postulantes; atque inter cetera, quae illis orat, dicit: Ut ambuletis digne deo in omne placitum, in omni opere et sermone bono. sicut ergo agnoscimus uoluntatem. cum haec praecipiuntur, sic et ipse agnoscat gratiam, cum petuntur. Misimus reuerentiae tuae librum. quem dederunt quidam religiosi et honesti adulescentes serui dei, quorum etiam nomina non tacemus; nam Timasius\' et Iacobus uocantur, qui — sicut audiuimus, etiam nosse dignaris — ipsius Pelagii exhortatione spem. quam habebant in saeculo, reliquerunt et nunc continentes deo seruiunt. qui cum eodem errore tandem aliquando per qualemcumque operam nostram domino inspirante caruissent, protulerunt eundem librum Pelagii esse dicentes et, ut ei responderetur, impendio rogauerunt. factum est; ad eosdem rescripta est ipsa responsio; agentes gratias rescripserunt. utrumque misimus. et cui responsum est et quod responsum est, et, ne nimium essemus onerosi, signa fecimus his locis. ubi petimus inspicere
Abbreviated transcription (Latin):
sed seđm debita. Ei aut̃ qui ñ operat᷑ credentiaut̃
neu quiustificat impiũ deputat᷑ fidesoius ad
iustitiã. & multa alia quȩ melius potes ipse
meminisse & intellegero prudentius & in¬
lustrius p̃dicare. Illã uero gratiã qua creatisumt ho¬
mines &iã suta appellandã ñi innerito intelligimi
uerũ est tam̃ suta appellatã inullius legitim
f&icis euangelicis a postolicis que lit teris legimus
uiteq dehac gratia xpĩanis fidelib: catholicis quae
nouissima illi obicer&ur questio ut eã obpugna ne
desiner& quidem Qđ cũ hoc sibi inlibro suo uelut ab ad¬
uer sante ꝑ sona idemipse obiecisse ut seres pondendo
purgar& nihil aliud respondit nisi naturã creatiho¬
minis referrigratiã creatoris atq: ita dicere sine
peccato implere posse iustitiã ꝑliberũ arbitriũ cũ
adiutorio diuinȩ gratiȩ qđ ds̃ hoc dederit homini
ipsapossibilitatẽ naturȩ cui merito respond&ur
ergo euciauatũ est scandalũ crucis. ergox pr gratis

Expanded text:
operatur, credenti autem in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam et multa alia, quae melius potes ipse meminisse et intellegere prudentius et inlustrius praedicare. illam uero gratiam, qua creati sumus homines, etiamsi ita appellandam non inmerito intellegimus, mirum est tamen, si ita appellatam in ullis legitimis propheticis. euangelicis apostolicisque litteris legimus. Cum itaque de hac gratia Christianis fidelibus catholicisque notissima illi obiceretur quaestio, ut eam oppugnare desineret. quid est quod, cum hoc sibi in libro suo uelut ab aduersante purgaret, nihil aliud respondit, nisi naturam creati hominis referre gratiam creatoris; atque ita se dicere, sine peccato impleri posse justitiam per liberum arbitrium cum adjutorio divinae gratiae, quod Deus hoc dederit homini ipsa possibilitate naturae? 10. Cui merito respondetur: Ergo evacuatum est scandalum crucis . Ergo Christus gratis
Abbreviated transcription (Latin):
obpiigniar& quib: addserer& nsola ad facienda
uerũaiã ad ꝑficienda mandacti diuma ꝑ liberũ
arberiũ sibihum anã sufficere natura hanc
a postolica doc trina gratiã istonomino apper¬
lat quasaluam &iustificam & fidexpĩde ac

Expanded text:
oppugnaret, quibus adsereret non solum ad facienda oppugnaret, quibus adsereret non solum ad facienda uerum etiam ad perficienda mandata diuina per liberum arbitrium sibi humanam sufficere naturam. hanc apostolica doctrina gratiam isto nomine appellat, qua saluamur et iustificamur ex fide C
Abbreviated transcription (Latin):
rũ queñest natura. sed quia saluator quȩ natura
ñ aurib sonante doctrina uel aliquo adiumto
uisibili sicut plantat᷑ quodã modo & inrigat᷑
extrinsecus sed subminis tratione sp̃s & occulta
mnisericordia sicut facit illequidãt increm̃¬
tũ ds̃ &ssienĩ quadẽ nin pbanda ratione dicit
graciadĩ que creatisumus uennihilssene
Necileos semus aliquid ut caidauor qđ nuiuit
&arbor quen sentit. Aut pecus qđ ñintollagit
soel lomines quiut ossemus &iuiueremus & senti¬
renes &intellagoremus &id hoc tantobene ficio
enea cornro gratis cigere ualeamt. Vnde mo¬
rito & istagratia adicpotest quian p̃cedeniu
doniteti est. aliacsi tam quã ꝑ distinatiuocam
isli ficam̃ olorsicam̃ utdicere possimus Sidy ꝓnet¬
omnib: tradidit eũ. Dehacgratia questio urre¬
bait᷑ ando aohis quospelagius grauic offendeba
aboi turbabeit dicebat ei qđ eã suis disputtionib

Expanded text:
 non est natura, sed qua saluatur iuuatur que natura non auribus sonante doctrina uel aliquo adiumento uisibili, sicut plantatur quodam modo et inrigatur extrinsecus, sed subministratione spiritus et occulta misericordia, sicut facit ille, qui dat incrementum, deus. etsi enim quadam non inprobanda ratione dicitur gratia dei, qua creati sumus, ut non nihil essemus nec ita essemus aliquid ut cadauer, quod non uiuit, et arbor, quae non sentit, aut pecus, quod non intellegit, sed homines, qui, ut essemus, et uiueremus et sentiremus et intellegeremus et de hoc tanto beneficio creatori nostro gratias agere ualeamus, unde merito et ista gratia dici potest, quia non praecedentium donata est alia est tamen, qua praedestinati vocamur, justificamur, glorificamur, ut dicere possimus: Si Deomnibus tradidit eum. De hac gratia quaestio uertebatur, quando ab his, quos Pelagius grauiter offendebat atque turbabat, dicebatur ei, quod eam suis disputationibus
Abbreviated transcription (Latin):
quiaut̃ orat adic̃ ne nosinferas incẽptationẽ. ñ
utiq idor at uthomosit qđ est natura. Neq idorat
ut habeat liberũ arbitriũ qđ iã accep̃cũ crear& ipsa
natura peq or at remis siong̃ poc catorũ quiahioc
saper us dicit dimitte nob debra nrã neq&at ut ac¬
cipiat mandatũ sed planeorat ut saciat mandatũ.
Si enĩ intẽptatione inductus fuerit hocest intẽpta¬
tione ne fecerit. facit utiq peccatũ qđ estc̃tra
mandatũ. Oratergo uenpecc&. hoc est nequid fa
para qd̵ a dñ paccandũ id est a dñ male faciendũ quã¬
is ẽ ñ dubit&ur arbitriũ Voluntatis tam̃ẽius po¬
tencis ñ sufficiat : nisi a diuu&ur infirmitas. Ipsa
igit oraitio clarissima esteratia & testificatio
ancille c̃fiteat & eigaudebim si uerectũ siue
cor rectũ distinguenda stlex agratialex iubere

Expanded text:
at, et dicit: Ne nos inferas in tentationem , non utique id orat, ut homo sit, quoniam est natura; neque id orat ut habeat liberum arbitrium, quod jam accepit, cum crearetur ipsa natura; neque orat remissionem peccatorum, quia hoc superius dicitur: Dimitte nobis debita nostra; neque orat ut accipiat mandatum; sed plane orat ut faciat mandatum. Si enim in tentationem inductus fuerit, hoc est in tentatione defecerit, facit utique peccatum, quod est contra mandatum. Orat ergo ut non peccet, hoc est ne quid faparet quod ad non peccandum, id est, ad non male faciendum, quamvis esse non dubitetur arbitrium voluntatis, tamen ejus potestas non sufficiat, nisi adjuvetur infirmitas. Ipsa igitur oratio, clarissima est gratiae testificatio: hanc ille confiteatur, et eum gaudebimus sive rectum, sive correctum. 5. Distinguenda
Abbreviated transcription (Latin):
anto oculossuos ferr& qua ꝓpt̃ ñ culpandis iudi¬
q qui a ecdesiastica c̃su&udine gratiȩ nom̃ audier̃
nescientes quihuius modi homines uel in sux doctrina
libris uel in suorũ solent aurib: spargere nagit᷑ deuno
pelagio quia iã fortasse correstus est. qđ utinã ita sit
sdta multis quib: locacit̃ c̃tendenub: & infirmas atq
mneruditas animas uelut c̃uinctas tradentib. firmas
utẽ & infide stabiles ipsac̃tentione futigantib usq
quaq: iãplena s̃ om̃a. Aut ergo atua ueneratione
ssendus est romã & diligent̃ int̃rogandus quã dicat
& cũ inuentus fuerit hancdicere quã do c& eccles:¬
astico & a postolica ueritas tunc sineullo serupulo
ecclesiae sine latibulo abiguitatis illius absoluendus
st ł c̃ est reuera decius purgatione gcudendũ siue
enĩ dicerit gratia eẽ liberũ arbitriũ siuegratiã eẽre¬
missionẽ peccatorũ. siuegratiã eẽ legis p̃ceptũ Pihil

Expanded text:
n culpandi sunt iudices, quia ecclesiastica consuetudine gratiae nomen audierunt nescientes, quid huius modi homines uel in suae doctrinae libris uel in suorum solent auribus spargere. Non agitur de uno Pelagio, quia iam fortasse correctus est, quod utinam ita sit, sed tam multis, quibus loquaciter contendentibus et infirmas atque ineruditas animas uelut conuictas trahentibus, firmas autem et in fide stabiles ipsa contentione fatigantibus usque quaque iam plena sunt omnia. aut ergo a tua ueneratione accersendus est Romam et diligenter interrogandus, quam dicatet cum inuentus fuerit hanc dicere, quam docet ecclesiastica et apostolica ueritas, tunc sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo ambiguitatis ullius absoluendus est, tunc est re uera de eius purgatione gaudendum. Sine enim dixerit gratiam esse liberum arbitrium siue gratiam esse remissionem peccatorum siu
Abbreviated transcription (Latin):
siti naturȩ possibilitas quã defendit pea in homi¬
nib: an fortedĩmandatũ deerat & ideoxp̃s mortuus
est immo iã & hocerat. scm̃ & iustũ abonũ. Ic
dictũ fuerat ñ c̃cupis ces. lãdictũ fuerat diliges pri¬
mutuũ sicut teipsũ. in quo sermone apłsomnẽ legem
dic̃ implere. & qm̃ nisi diligait dm̃ nemodiligit se psũ
Ideo dñs in his duob p̃ceptis torti legẽ dic̃ ꝓph&asq
pendere qua duo p̃cepta iã erãnt hominib: diui

Expanded text:
sta naturae possibilitas, quam defendit, non esset in hominibus. An forte dei mandatum deerat et ideo Christus mortuus est? immo iam et hoc erat sanctum et iustum et bonum; iam dictum fuerat: Non concupisces, iam dictum fuerat: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in quo sermone apostolus omnem legem dicit impleri. et quoniam, nisi diligat deum, nemo diligit se ipsum, ideo dominus in his duobus praeceptis totam legem dicit prophetasque pendere. quae duo praecepta iam erant
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩdinrĩ qua te& regere c̃sulentẽ & orante ex audi¬
edignat̃ auetoritat. sanctitatis tuȩ declarum
scripturarũ auctoritate. depromte facilius eos
quitã ꝑuersa & ꝑnitiosa sentiunł eẽcessuros ut de
correctione potius eorũ gratule m que c̃tristem
interitu domine becctissime . quo lib& aute ipsi
dligan certouel aliis quos plurimospors̃si ab oisdis¬
simulent᷑ suis laqueis implicare cernituenera
bilitastua in stant̃ & celerit̃ ꝓuidendũ hat ad scĩ¬
tatẽ tuã dec̃clio namidie scripta direxime. łme¬
tantes cartaginensẽ eccłam & caritiginensis puin¬
tiȩ coepõs nros quos ad sedẽ a postolicã quãbeatus
inlustras dehaccausa scripsisse cõperime & alia
manu memor nr̃ĩ indni gratia augearis dnẽ be¬
atissime meritoq: uenerabilis & in xp̃ohonoran¬

Expanded text:
gere consulentem, 144 et orantem exaudire dignatur, auctoritati sanctitatis tuae de sacrarum Scripturarum auctoritate depromptae, facilius eos qui tam perversa et perniciosa sentiunt, esse cessuros, ut de correctione potius eorum gratulemur quam contristemur interitu, domine beatissime. Quodlibet autem ipsi eligant, certe vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis ibilitas tua instanter et celeriter prouidendum. haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus imitantes Carthaginensem ecclesiam et Carthaginensis prouinciae coepiscopos nostros, quos ad sedem apostolicam, quam beatus inlustras, de hac causa scripsisse comperimus. Et alia manu: Memor nostri in domini gratia augearis, domine beatissime meritoque uenerabilis et in Christo honoran
Abbreviated transcription (Latin):
berĩ nequertnt liberatorẽ tantũ enĩ dicunt ualn
ut suis urib semel inorigine suȩcreationis acceptis
possit ꝑ liberũ arbitriũ nihil ulterius adiuu ar
illis eratia quicreauit donare & extinguerrom̃scpi¬
ditates tẽptationesq: supgrare. Multieorũ insur¬
gunt ad uersũnos & dicunt animȩ nr̃e nest
illi indõ ius. ftmilicixpĩ quedic̃. quando infir¬
mor tc̃fortis sũ. & cuidicit dns eius. Salustua ege
sũ suspenso cordecũtimore &tremore adiutoriur
dnĩ &i ĩ ꝑcaritatẽ tu& uenerationis ex pectat
iudiuimus enim eẽ in urberoma ubi ille diuuixis
ũmulios qui diuersis causis ei faue as quidem scili¬

Expanded text:
icent saluatorem: tantum enim dicunt ualentem, ut suis uiribus semel in origine suae creationis acceptis possit per liberum arbitrium nihil ulterius adiuuante illius gratia, qui creauit, domare et extinguere omnes cupiditates temptationesque superare. multi eorum insurgunt aduersum nos et dicunt animae nostilli in deo eius. familia Christi, quae dicit: Quando infirmor, tunc fortis sum et cui dicit dominus eius: Salus tua ego sum, suspenso corde cum timore et tremore adiutorium domini etiam per caritatem tuae uenerationis expectat. Audiuimus enim esse in urbe Roma, ubi ille diu uixit. nonnullos, qui diuersis causis ei faueant, quidam scili
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apłs. ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit inmundũ
& ꝑpecoatũ mors. & it a mom̃s homines ꝑtransut
in quo om̃s peco auer. & alioloco. Sicut in adã om̃s
mioriunt̃. sic & in xpo om̃s uidificabunt᷑. Vtergo
alia omittam quȩ c̃tra scas scripturas plurima
disser̃. hȩc incerim duo quib: omnino totũ qđ xpĩ
tineant ñ eẽrogandũ dm̃. ut c̃trapeccatimalu ado:
operandã iustitiã sitnrt̃ adiutor & nõpitula¬
ñ opus habeme multa dicere & tantũ impi&latt
orbis exaggeraro. cũ ꝓculdubio tensta ꝑmorar
ileis corrigendis nelatius serpant multosq: c̃ta¬
ligius & celestius quos quidem in eccła sanari mala¬
mus quã desparata. salute ab ecła resecari sine¬
cessitas nulla cõpollat. quorũ un id ÷ celestius &iã
idpres biteriũ inasiadicit᷑ ꝑuenisse. De quo antepau¬
cos annos quid gestũ fuerit scĩtas tua decarthagi¬
uensi eccła melius instruit. Pelagius uero sicut aqui
olures quiei sensus diligentius indagare potuer ad¬

Expanded text:
ccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, et alio loco: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Ut ergo alia omittamus, quae contra sanctas scripturas plurima disserunt, haec interim duo, quibus omnino totum, quod Chtineant, non esse rogandum deum, ut contra peccati malum atque ad operandam iustitiam sit noster adiutor, et non opitulanon opus habemus multa dicere et tantam impietatem uerbis exaggerare, cum procul dubio te ista permoueant, ab eis corrigendis, ne latius serpant multosque contalagius et Caelestius, quos quidem in ecclesia sanari malumus quam desperata salute ab ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. quorum unus, id est Caelestius etiam ad presbyterium in Asia dicitur peruenisse, de quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia. melius instruitur. Pelagius uero, sicut a quplures, qui eius sensus diligentius indagare potuerunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
lati ab eorum dominatuliber tatem aprin¬
ebussuis pauperibus xp̃i distribirant a&er¬
ni iudicis uoce in futurum condempna¬
buntur quanto magis hii qui auferunt
pau peribus quod non de derunt :
m&uant & liberos ex famelibs ecclesiae
ad condempnationem suam facere non presu¬
mant: In ipium est enim ut qui ressu a secłe
alienare intendat. tales igitur libertos
successor ep̃s absque aliqua oppositione ad
ius eccłȩ reuocahit: quia eos non equita
sed in ꝓbitas absoluit: Ixxiii

Expanded text:
lati ab eorum dominatu libertatem a prinlati ab eorum dominatu libertatem a prinebus suis pauperibus Christi distribuunt aeterni Judicis voce in futurum condemnabuntur, quanto magis hi qui auferunt pauperibus quod non dederunt? metuant, et liberos ex familiis Ecclesiae ad condemnationem suam facere non praesumant; impium est enim ut qui res suas ecclealienare intendat: tales igitur libertos successor episcopus absque aliqua oppositione ad jus Ecclesiae revocabit, quia eos non aequitas sed improbitas absolvit. LXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
opor i& eorum testimonium qui infide fal¬
si docentur: Nec eis esse credendum quia
ueritatis a se fidem abiciunt. LxV
Precipiente dño adque & cellentissimo si
senando regȩ: Ita constituit scm com¬
cilium ut iudȩi aut hu quiex iudaeis. offi¬
tia publica nullatenus apo&ant :
Quia sub hac occasione xp̃ianis in uiri am
faciunt. Ideoq: iudices ꝓuinciarum
cum sacerdo tibus eorum subreptiones frau¬
dulenter elicitas suspendant & officia
publica eos agere non ꝑmictant. siquis
autem iudicium hoc ꝑmiserit uelut¬
ut in sacrilegum ex communicatio ꝓfera¬
tur & his qui sub ꝑst̃ rit publicis cedibus
deput&ur.
Ex decr&o gloriosissimi principis hoc scm
elegit concilium ut iudȩ is nonbceat xp̃ianos
seruos habere : ne cxp̃ianc mancipia emen
nec cuius quam consequi largitate. Ne¬
fas est enim ut membra xp̃i serui ant anꝗ¬
xp̃i ministris: Quod sidein ceps seruos xp̃i¬
anos uel ancillas haberepre sumpserint sub¬

Expanded text:
oportet eorum testimonium qui in fide faloportet eorum testimonium qui in fide falsi docentur, nec eis esse credendum qui veritatis a se fidem abjiciunt. LXVntissimo 385 Sisenando rege, id constituit sanctum concilium, ut Judaei, aut hi qui ex Judaeis sunt, officia publica nullatenus appetant, quia sub hac occasione Christianis injuriam faciunt: ideoque judices provinciarum cum sacerdotibus eorum subreptiones fraudulenter elicitas suspendant, et officia publica eos agere non pemittant. Si quis autem judicum hoc permiserit, velut in sacrilegum excommunicatio proferatur, et is qui subrepserit publicis caedibus deputetur. Ex decreto gloriosissimi principis hoc sanctum elegit concilium, ut Judaeis non liceat Christianos servos habere, nec Christiana mancipia emere, nec cujusquam consequi largitate; nefas est enim ut membra Christi serviant Antichristi ministris. Quod si deinceps servos Christianos vel ancillas Judaei habere praesumpserint, sub
Abbreviated transcription (Latin):
Cum his qui adhuc in ueceri ritucon¬
sis tunt neforte eorum participio subuer¬
tantur : Quicumq igitur a modo exhis qui
baptisunt infidelium consertia non uqa¬
uerint & hii xp̃i anis donentur & illipub¬
licis cedibus deputentur : IxiIi
Iudaei qui xpi anas mulieres in coniugio habents
Ad moneantur ab epo ciuicatis ipsius ut si
cumeis ꝑmanere cupiunt xp̃i ani efficiant̃
Quod si ad moniti noluerint separentur :
Quia non potest infidelis in eius permanere
con iunctione que iam in xp̃i anã trans¬
lacccest fidem. filii autem qui extalib
nati existunt fidem adque conditionẽ
matris sequantur. similiter & hii qui
ꝓcreati sunc de infidelibus muli eribus
lXiii.
hxNon potest erga homines esse fidelis quidõ
existerit infidelis Iuda ei ergo quidudũ¬
cendum ad mittinon debent: Quamuis
esse xp̃. anos ad nuncient quia sicut infide
xp̃i sus ceptisumt: Ita & intestimonio hu¬
mano dubii habentur. Infirmariergo

Expanded text:
cum his qui adhuc in veteri ritu concum his qui adhuc in veteri ritu consistunt, ne forte eorum participio subvertantur. Quicunque ergo amodo ex his qui baptizati sunt infidelium consortia non vitaverint, et hi Christianis donentur, et illi publicis caedibus deputentur. LXII. Judaei qui Christianas mulieres in conjugio habent, admoneantur ab episcopo civitatis ipsius, ut si cum eis permanere cupiunt, Christiani efficiantur, quod si admoniti noluerint, separentur, quia non potest infidelis in ejus permanere conjunctione, quae jam in Christianam translata est fidem, filii autem qui ex talibus nati existunt fidem atque conditionem matris sequantur, similiter et hi qui procreati sunt de infidelibus mulieribus eLXIII. Non potest erga homines esse fidelis qui Deo exstiterit infideliscendum admitti non debent, quamvis sese Christianos annuntient, quia sicut in fide Christi suspecti sunt, ita et in testimonio humano dubii habentur. Infirmari ergo
Abbreviated transcription (Latin):
si senandi regis hoc sc̃m decreuit concilium
ut huius modi trans gressores panti ficali
auctoritate correcte adcultum cristiani
dogmatis reuocentur: Vt quos uoluntas
propria non emendat animaduersio sicer¬
dotalis coerceat. Eos autem quos circum¬
ciderunt sifilii eorum sunt a parentum c̃¬
sortio separentur. si seriupro in iuria corpo¬
ris sui liberati tradantur.
Ix Iude orum filios uel filias neparentum ultra
in uoluantur erroribus:. Ab eorum con¬
sortio separari decernimus: Deputatos
autem mon asteriis aut xp̃i anis uirisac
mulieribus dm̃timentibus ut subeorum
conuessatione fi dei cuitum discant. Atq:
in melius constituti tam in moribus quã¬
prae uacri cantes in xp̃m quelib& penadã¬
nati extiterint. Arebus eorum fideles filios
excludinonopartebit : Qui aut scriptumẽ:¬
filius non partahit iniquitatem patris: Ixui
Sepemalorum. consotia&iam bonos cor¬
rumpunt Quantomagis eosqui aduitia

Expanded text:
Sisenandi regis hoc sanctum decrevit concilium, Sisenandi regis hoc sanctum decrevit concilium, ut hujusmodi transgressores pontificali auctoritate correcti ad cultum Christiani dogmatis revocentur ut quos voluntas propria non emendat animadversio sacerdotalis coerceat. Eos autem quos circumcidunt, si filii eorum sunt, a parentum consortio separentur, si servi, pro injuria corporis sui libertati tradantur. LIX. Judaeorum filios vel filias ne parentum ultra involvantur erroribus, ab eorum consortiaut monasteriis, aut Christianis viris, aut mulieribus Deum timentibus, ut sub eorum conversatione cultum fidei discant, atque in melius instituti tam in moribus quaprevaricantes in Christum, qualibet pena damnati extiterint, a rebus eorum fideles filios suos excludi noFilius non portabit patris iniquitatem . » LXI. Saepe malorum consortia etiam bonos corrumpunt, quanto magis eos qui ad vitia
Abbreviated transcription (Latin):
leno men dñiblas phem&ur & fidem quam
susceperunt uilis ac concemptibilis ab eatur
lant& quorundam. cupidicas. ut quidam eam
adpetentes. Iixta quod ait apostolus &iã afide
errauer int: multi quiphe hucus que ex sa cer¬
dotibus atque laicis accipientes auideismune¬
ra ꝑfidiam eerum patrociniosuo foutant qui
non inmerito ex corpore anti xp̃i esseno scuntꝰ:
Quia contra xp̃m faciunt : Quicumq: iq tur
de inceps epis copussiue clericus siue secularis
illis contrafidem xp̃i anam suffragium uł mu¬
nere uel fquere prestiterit uere int ꝓ fanus &
sacrilegus a nathema effertus ab ec clesia
caholica & regno efficiatur extraneus qui¬
a dignumest it acorpore xp̃i separ&iir qui
inimicis xp̃ipatronus efficitur. LUIIII
Plerique qui ex iudeis dudum ad xp̃i anam
fidemoromoti sunt. Nuncblas pheman
nos cuntur sed & am & abhominandas circũ¬
cisiones exercere pre sumpserunt. De quib:
consultu piissiac religiosissim dni nostri

Expanded text:
ne nomen Domini blasphemetur, et fides quam ne nomen Domini blasphemetur, et fides quam susceperunt vilis ac contemptibilis habeaturt quorumdam cupiditas, ut quidam eam appetentes juxta quod ait Apostolus etiam a fide erraverint; multi quippe hucusque ex sacerdotibus atque laicis accipientes a Judaeis munera perfidiam eorum patrocinio suo fovebant, qui non immerito ex corpore Antichristi esse noscuntur, quia contra Christum faciunt. Quicunque igitur deinceps episcopus sive clericus vel saecularis illis contra fidem Christianam suffragium vel munere vel favore praestiterit, vere ut profanus et sacrilegus anathema effectus ab Ecclesia catholica et regno Dei efficiatur extraneus, quia dignum est ut a corpore Christi separetur qui inimicis ChriPlerique qui ex Judaeis dudum ad Christianam fidem promoti sunt, nunc blasphemantnoscuntur, sed etiam abominandas circumcisiones exercere praesumpserunt, de quibus consultu piissimi ac religiosissimi domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
erunt qui a seprimum dõ uouentes postea castiPELUOEIS
bnntatis ꝓpositum ab iecerunt: Deuideis autem Nͣ¬
hoc precepit scã finodus nem ini deinceps ad
qtiendum ium inferrȩ: Cui enĩ uult ds̃mi¬
ser&ur &quem uult indurat: Non enim
tales inuiti s aluandi sunt sed uolentes ut inte¬
gra sit forma iusticiȩ : Si cut enim homo ꝓpria
abitrio uoluntate serpenti obediens periit:
sic uocante graciadĩ propriementis conuer¬
sione: Homo quisque credendo saluatur
ergo non uis & libera arbitru facultate ut c̃¬
uertantir su adendisunt: non potius in pel¬
lendi: Quiautem. Iampridem. ad xp̃iani¬
tatẽ uenire cocectisunt: Sicut factum est tem¬
poribus religiosissimi principis sisebuti: Quia
im constat eos sacramentis diuinis ad sociatos
& baptis migraciam susce pisse & crismate
unctos esse & corporis dñi & sanguinis exti¬
tsse participes opart&: ut fidem &iam quam
u uel ne cessitate susceperumt tenere cogantꝰ

Expanded text:
erunt; quia se primum Deo voventerunt; quia se primum Deo voventtatis propositum abjecerunt. LVI. De Judaeis autem praecepit sancta synodus nemini deinceps ad credendum vim inferre. Cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat, non enim tales inviti salvandi sunt, sed volentes, ut integra sit forma justitiae. Sicut enim homo propria arbitrii voluntate serpenti obediens periit, sic vocante se gratia Dei propriae mentis conversione, homo quisque credendo salvatur. Ergo non vi, sed libera arbitrnvertantur suadendi sunt, non potius impellendi. Qui autem jam pridem ad Christianitatem venire coacti sunt, sicut factum est temporibus religiosissimi principis Sisebuti, quia jam constat eos sacramentis divinis associatos et baptismi gratiam suscepisse et chrismate unctos esse et corporis Domini et sanguinis exstitisse participes, oportet ut fidem etiam quam vi vel necessitate susceperunt tenere cogantur,
Abbreviated transcription (Latin):
totunderumt se & rursus preuaricantes laic i effer
conprehensi ab ep̃o suo ad penitentam exqua poces¬
serant reuocentur: quod sialiqui ꝑpo cenciam
in reuocabiles sunt nec ad moniti reuertintus
uenire ut a potestacte coram ecde sia anageneo¬
sentencia condem nen tur non aliter & hii quide
etpostea habitus seculares sumpserunt. &idem
a sacerdote conprehensi ad cultum religionis
acta prius penitentia reuocentur.
quod siuerti non possunt ue luta pota tace
anathematis sentenci& subiciatur que forma
seruabitus &iam in uiduis uirginibus que sa¬
cris apenitentibus feminis que scĩ monialẽ abi¬
tum induer̃: & postea aut uestem mutauerunt¬
I aut ad nuptias transierunt. Duo sunt gȩne
relaicalem habitum non deposuerunt: Sc̃ĩ¬
moni ales sunt quȩiam mutato habitu seculari
ibreligioso cultu in conspectu sacerdotis uł
ecdesiae a paruerunt he si adnuptias tran¬
sierint. Iuxta a postolum nonsine dampnatione

Expanded text:
totonderunt, et rursus praevaricantes laici effecti totonderunt, et rursus praevaricantes laici effecti sunt, comprehensi ab episcopo suo ad poenitentiam ex qua recesserant revocentur; quod si aliqui per poenitentiam irrevocabiles sunt nec admoniti revertuntur, vere ut apostatae coram Ecclesia anathematsententia condemnentur. Non aliter et hi qui deet postea habitus saeculares sumpserunt, et idem a sacerdote comprehensi ad cultum religionis acta prius poenitentia revocentur; quod si reverti non possunt, vere ut apostatae anathematis sententiae subjiciantur. Quae forma servabitur etiam in viduis virginibusque sacris ac poenitentibus feminis quae sanctimonialem habitum induerunt, et postea aut vestem mutaverunt aut ad nuptias transierunt. LVI. De re, laicalem habitum non deposuerunt. Sanctimoniales sunt quae, jam mutato habitu saeculari, sub religioso cultu in conspectu sacerdotis vel Ecclesiae apparuerint. Hae si ad nuptias transierint, juxta Apostolum non sine damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
inpace principe primatus totius gentiscumsa¬
cerdocibus successorum regni consilio cõmuni
constituaent ut dumumitatis concordiã nobis
s&in& ur Nulluripatriȩ gentisque discidiũ
ꝑuimatque habitũ moliatur. Quod si haet adno¬
nitio mentes nostras non iorrigit & ad salug
communem cornostrum ne qa quam ꝑducit:
Audi sentenciã nostram: Quicũq igar
anobis uel tocius spanie populi s quedib& eo¬
iuratione uel studio sacramentũ fideisia qt¬
ꝓpatriȩ gentis quegotorum statir uł consg¬
uatione regiae salutis pollicitus est temerau
aut regem nece Fraet auerit aut potestate
ni exuerit aut presumptione tirania re
fastigium usur pauerit anathema sit in cons¬
peccudĩ patris: & angelorum adque abed¬
sia catholica quamperiurio ꝓfanꝰuerit
efficiatur extraneus & ab omini co&u xp̃ianas
alienus cumominibus in pi&atissue socips
quia oport& ut una penateat̃ ob noxiosqui

Expanded text:
in pace principe primatus totius gentis cum sain pace principe primatus totius gentis cum sacerdotibus successorem regni consilio communi constituant, ut dum unitatis concordia a nobis retinetur, nullum patriae gentisque discidium per vim atque ambitum oriatur. Quod si haec admonitio mentes nostras non corrigit et ad salutem communem cor nostrum nequaquam perducit, audite sententiam nostram: Quicunque igitur a nobis vel totius Hispaniae populis qualibet conjuratione pro patriae gentisque Gothorum statu vel conservatione regiae salutis polliaut regem nece attractaverit, aut potestate regni exuerit, aut praesumptione tirannica regni fastigium usurpaverit, anathema sit in conspectu Dei patris et angelorum, atque ab aecclesia catholica, quam perjurio profanaverit, efficiatur extraneus, et ab omni coetu Christianorum alienus, cum omnibus impietatis suae sociis; quia oportet ut una poena teneat obnoxios, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dem in cuius nomine pollic&ur ⁊psaꝓmisio.
Inde est quod multa rega terrarum caelestis
iracundia It a ꝑmutauit utperinfirmitatẽ.
Fidei &morum alterum ab altero soluer&ur
Vnde & nos cauere o part& casum huius modi
gentiũ nesimiliter plaga feriamur precipiti
& paha puni amur crudeli sienĩ dsangelis in se
preuaricantibus non peperci qui ꝑ inobedienciã
celestȩ habitaculum. ꝑdiderunt:
Vnde & ꝑisauam dicit in ebri atus est gladi¬
usmeus incielo quanto magis nos nostresalui¬
tis interitum timeredebemus neꝑ infidelitatẽ
eodem seuientis dĩ gladio ꝑamus: Quo dsi di¬
uinam iracundiam uitare uolumus esse ueri¬
tatem eius acclemenciam ꝓuoccere cupimus
fidematq spensionem non sit in nobis sicite
ꝑuru nefas & conurationes sin& funden olimina
Nullus apud nos sub pre sumptione regnum a dr¬
piai. Nullus excit& mutͥas seditiones ciuium:
Nullus meditetur intericus regum sed de funcco

Expanded text:
dem in cujus nomine pollicetur ipsa promissio. dem in cujus nomine pollicetur ipsa promissio. Inde est quod multa regna terrarum coelestis iracundia ita permutavit, ut per impietatem fidei et morum alterum ab altero solveretur: unde et nos cavere oportet casum hujusmodi gentium, ne similiter plaga feriamur praecipiti et poena puniamur crudeli: si enim Deus angelis in se praevaricantibus non pepercit qui per inobedientiam coeleste habitaculum perdiderunt, unde per Esaiam dicit: Inebriatus est gladius meus in coelo; quanto magis nos nostrae salutis interitum timere debemus, ne per infidelitatem eodem saevientis Dei gladio pereamus? Quod si divinam iracundiam vitare volumus et severitatem ejus ad clementiam provocare cupimus, fidem atque sponsionem: non sit in nobis sicut perjurii nefas, nec conjurationum nefanda molimina; nullus apud nos praesumptione regnum arripiat; nullus excitet mutuas seditiones civium; nemo meditetur interitus regum, sed defuncto