comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iubet᷑ enĩ ⁊ illa manere ninup¬
ta aut uiro reconciliari s sidis¬
cesserit inquit a uiro. Multũ
aũt nt̃ est an dimictat an di¬
mittatur. Si enĩ uirũ ip̃a di¬
miserit ⁊ att̾i nupserit iudet᷑
cupiditate m̾utandi ꝯuigii utr̃
pͥorem reliquisse que sine du
crimine teneat᷑ incertũ est. ꝙͣ¬
uis multominꝰ ĩ ueniri possĩt
quõ cũ uir ⁊ ml̾r pari ꝯsensu
sibi misceantur. unus eoꝵ mo¬
thus sit ⁊ ñ sit alt̾. huc accedit
qr si mechat᷑ ille. ducendo eã
que soluta est a iuro quãꝙͣ ñ
dimiserit s dimissa sit. ip̃acũ
ex quo colligitur sũ dimissa
fu̾it. siue dimiserit oportere il¬
iammanere ĩniptã. aut iuro
reconciliari. Et rursus qͣ utr u
si uxoris ꝑmissu sũ st̾ilis siue¬
ꝯ cubitu pati ñ uult adhibu̾is
sibi uir alterã nõ alienã neꝙ
a niro se uictãpossit ẽẽ sine cri¬
mine formcatõis. Et ni histo¬
ria quide̾ net̾is testam̃ti ĩ uẽĩ¬
tur exemplũ. S nũc p̃cepta

Expanded text:
manere innupta, aut viro reconciliari: sed si discesserit, inquit, a viro. Multum autem interest utrum dimittat, an dimittatur. Si enim ipsa virum dimiserit, et alteri nupserit; videtur cupiditate mutandi conjugii virum priorem reliquisse, quae sine dubcrimine teneatur, incertum est. Quamvis multo minus inveniri possit quomodo cum vir et mulier pari consensu sibi misceantur, unus eorum moechus sit, et non sit alter. Huc accedit, quia si moechatur ille ducendo eam quae soluta est a viro, quanquam non dimiserit, sed dimissa sit, ipsa eumEx quo colligitur, sive dimissa fuerit, sive dimiserit, oportere illam manere innuptam, aut viro reconciliari. 49. Rursum quaeritur utrum si uxoris permissu, sive sterilis, siconcubitum pati non vult, adhibuerit sibi alteram vir, non alienam, neque a viro sejunctam, possit esse sine crimine fornicationis? Et in historia quidem Veteris Testamenti invenitur exemplum; sed nunc praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ aũ dare. atq ita laudat
uirginitatẽ: ut arripiat
tur: aliud qd̃ monetur. ad¬
qd̾ ignoscit᷑. Iubet młr a uiro nõ
discedere. Qd̾ si dicesserit manere
in nuptã aut iuro suo reconcili¬
ari. alit̃ gͦ ñ licet facere. ¶ moue¬
tur aũt uir fidelis si ht̃ uxorẽ in¬
fidelẽ ꝯsencientẽ secũ habitare ñ
eam dimitt̾e. licet gͦ ⁊ dinuttere
qr nõ est p̃ceptũ dñi nedimit¬
tat: s ꝯsiliũ apłi sic̾ monetur
uirgo ñ nubere. s si nupserit
ꝯsiliĩ quidẽ nõ tenebit. S ꝯͣ p̃¬
tat᷑ ꝯiũx infidelis qmͣius meliꝰ
sit nõ dimict̾e ⁊ t nõ licet ẜ p̃¬

Expanded text:
consilium autem dare; atque ita laudat virginitatem, ut arripiat tur, aliud quod monetur, alquod ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut monetur virgo non nubere; sed si nupserit, consilium quidem non tenebit, statur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet
Abbreviated transcription (Latin):
duerit ĩ mortalitatẽ iam magno
uł certe amore aliquo suspensus
cũ execratr̃e Rndebit se uehemĩ¬
terillus nolle. Rursus si mt̾ro¬
gem utr̃ uxorẽ suã post r̾rꝰnẽ
accepta angelica ĩ mortalitate
q̃ sc̃ĩs ꝓmutitur. secũ ibi ui¬
uere uelit: tam uehement̾ se
iduelle. qd̾ illud nolle Endebit
una femina dili gere creaturã
dei. quã reiii. formari ⁊
renouari desiderat. Odisse a sl
ꝯ iũctõem copulat̾onẽ q cor¬
ho est. odisse qd̃ uxor est. Ita ⁊̃¬

Expanded text:
mortalitatem ; jam magno vel certe aliquo amore suspensus, cum exsecratione respondebit, se vehementer id nolle. Rursus si interrogem, utrum uxorem suam post resurrectionem accepta angelica immutatione quae sanctis promittitur, secum ibi vivere velit; tam vehementer se id velle quam illud nolle respondebit.una femina creaturam Dei, quam reformari et renovari desiderat; odisse autem conjunctionem copulationemque coromo est, odisse quod uxor est. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
in eua delectatio. In rõe u̾otãꝙͣ
inuiro ꝯsensio. Quib ꝑactis tãꝙͣ
de paradiso hoc ẽ de hurtissimalu¬
ce iusticie in mortẽ hõ expellit᷑
iustissime oĩo. Non eiũ cogit qui
suadet. Et om̃s nature in ordine
suo gradib sius sũt pulcre. Nec qͥs
qmͣ hoc facere cogit᷑ ⁊ it̾o si fet̾it
sine iusta deffensione punct᷑. Nõ
enĩ ħ ꝯmittit iniuitꝰ. uerũptũ de¬
lectatio ante ꝯsensionẽ. uł nlła
est: uł tã denuis ut ape nulla
fit: cui ꝯsentire magnũ pcc̃n
est cũ nilicita est. Cũ aũ quisq
ꝯseuserit: ꝯmittit poc̃m in cor¬

Expanded text:
in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in uiro consensio. quibus peractis tamquam de paradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sm hoc facere cogitur, et ideo, si fecerit, sine iusta defensione punitur. non enim hoc committit inuitus. uerum tamen delectatio ante consuetudinem uel nulla est uel tam tenuis, ut prope nulla sit: cui consentire magnum peccatum est, cum est inlicita. cum autem quisque consenserit, committit peccatum in cor
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Iusticia nimor est. nõ me¬
chari corpoꝵ ꝯiũcł̃ce. Insticia
u̾o̾ maior est regni dei: nõ me¬
qd̃ ñ dixit om̃is qui ꝯcupierit mu¬
lierẽ. s qͥ uiderit nuilierẽ ad ꝯcupis¬
cendũ .i. hoc fine ⁊ hoc aĩo atten¬
titillari delectatione carnis. s
plane ꝯsentire libidini: ita ut ñ
refrenet᷑ inlicitꝰ appetitꝰ. s si faclꝰ¬
tas data fu̾it sacietur. Nam tria
sunt quib ĩplet᷑ poc̃m. suggesti¬
one delectatõe ꝯsensu. Suggestio
sũ ꝑ memoriã fit. sũ ꝑ corꝑis sẽ¬
olfacimꝰ. uł gustamꝰ. uł tauginꝰ
quo si friu delectauerit: delectat̃o
illicita refrenanda est. uelud cũ
ieuiamꝰ ⁊ uisis cibis palati ap¬
petit᷑ assurgit: nõ fit nͥ delectati¬
dñantis udõis iure cohibemus.
Si aũt ꝯsensio fc̃ã fu̾it plenũ pec¬
catũ irit. Notũ aũ d̾o in corde nr̃o
⁊̃ si fc̃o ñ innotesdat hõib. Tria
pente fiat suggestio ⁊ quedã sua¬
sio. In appetitu aũt carnali tãꝙͣ

Expanded text:
suo. iustitia ergo minor est non moechari corporum coniunctione, iustitia uero maior regni dei non moequod non dixit: omnis qui concupierit mulierem, sed: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, id est hoc fine et hoc animo attentitillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur inlicitus appetitus, sed, si facultas data fuerit, satietur. Nam tria sunt, quibus impletur peccatum: suggestione, delectatione, consensione. suggestio siue per memoriam fit siue per corporis senolfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit, delectatio inlicita refrenanda est. uelut cum ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, non fit nisi delectatidominantis rationis iure cohibemus. si autem consensio facta fuerit, plenum peccatum erit, notum deo in corde nostro, etiam si facto non innotescapente fiat suggestio et quaedam suasio, in appetitu autem carnali tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ aũt additũ est defr̃. fortassi
ad augendũam ũi dilectois i¬
let. Qmiͣꝙͣ enĩ ad iudendũ isti
oculi corporis cõit̾ intendant᷑¬
⁊ si ambo intendant᷑ equalit̃ pos¬
sint: ampliꝰ tũ hoĩes formidant
dextrũ amitt̾e ut iste sit seusus.
Iam quicꝙͥ illud est qd̾ ita diligiᷤᷤ
ut ꝓ dextro oculo hãs. si scanda¬
lizat te .i. si t̾ ĩpedimento est
ad ueruã beatitudinẽ: erueilld̾

Expanded text:
d autem additum est, dexter, fortasse ad augendam vim dilectionis valet. Quanquam enim ad videndum isti oculi corporis communiter intendant si ambo intendantur, aequaliter possint; amplius tamen formidant homines dextrum amittere. Ut iste sit sensus: Quidquid illud est quod ita diligis, ut pro dextro oculo habeas, si scandalizat te, id est, si tibi impedimento est ad veram beatitudinem, erue illud,
Abbreviated transcription (Latin):
ego aũt dico uobis. Quicũq
dimiserit uxorẽ suã excepta
fornicatõis ca. facit eam mecha¬
ri. Et qui solurã auiro duxĩt
mechatur. Non oñĩ q̃ p̃cepit da¬
ri libellũ repudii. ħ p̃cepit ut
uxor dimictat᷑. s qui dimisit
inquit dec illi libellũ repudiĩ
ts uxorẽ libelli cogitatio reci¬
pet. Qui gͦ dimictendi morã
quesiuit. sigͣuit qnͣtũ potuit.
duris hõib sẽ nelle discidiũ.¬
Et id̾o ip̃e dñs alio loco dehac int̃¬
rogatione ita R̾ndit hoc moy ses

Expanded text:
Ego autem dico vobis, Quicumque dimiserit uxorem suam excepta fornicationis causa, facit eam moechari; et qui solutam a viro duxerit, moechatur. Non enim qui praecepit dari libellum repudii, hoc praecepit, ut uxor dimittatur: sed, Qui dimiserit, inquit, det illi libellum repudii; is uxorem libelli cogitatio temperaret. Qui ergo dimittendi moram quaesivit, significavit quantum potuit duris hominibus, se nolle discidiuEt ideo ipse Dominus alio loco de hoc interrogatus, ita respondit: Hoc Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
gis solet sollicitare aĩmũ ꝑuu
gestiunt. qd̾ alio lodo ip̃s dñs dͭ
Quis quis uenit adme ⁊ ñ ꝯdit
patrẽ suũ ⁊ matrõ ⁊ uxorẽ ⁊ fi¬
lios ⁊ fr̃ẽs ⁊ sorores insr̃ ⁊ aiãm¬

Expanded text:
gis solet sollicitare animum parvgestiunt, quod alio loco ipse Dominus dicit, Quisquis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios
Abbreviated transcription (Latin):
gruent̾ siuis tp̃rib generi hu¬
mano exibere medrcinã . Nec
nur̃ eit qd̃ dant᷑ p̃cepta maio¬
ra pp̃ regnũ celoꝵ. ⁊ minorada¬
ta sunt pp̃ regnũ t̃renũ ab eo¬
dem uno deo qui fec̃ celũ ⁊ t̾rã.

Expanded text:
ribus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tati sunt ꝯcordes. alii aũt¬
ꝯsencientes. S neq beniuolen¬
ciam uibem̃ diabolo iubem᷑ exi¬
bere. ubi enĩ beniuolencia ibi
amicicia fit. Cũ ne quisqm di¬
xerit amiciãciã cũ diabolo ẽẽ
faciendã: neq ꝯcordare cũ il¬
lo expedit cii semel renũciã¬
do bellũ indiximꝰ ⁊ quo uicto

Expanded text:
terpretati sunt concors, alii consentiens: sed neque benevolentiam diabolo jubemur exhibere; ubi enim benevolentia, ibi amicitia: neque quisquam dixerit amicitiam cum diabolo esse faciendam; neque concordare cum illo expedit, cui semel renuntiando bellum indiximus, et quo victo
Abbreviated transcription (Latin):
eil maliquo lesimꝰ. tũc eiũ ip̃e ht̃
eũ si ille nos losit. ubi ñ opꝰ est ꝑ¬
gere ad reꝯciliationẽ. Nõ enĩ ue¬
seris. Pergendũ est gͦ ad reꝯcili¬
atõnẽ cũ in mentẽ uen̾it qd̾ nos
forti frẽm in aliquo lesimꝰ. Per¬
gendũ est gͦ ñ pedib corporis. s
motib animi. ut te humili affeb
ꝓsternas fri. ad quẽ cara cogita¬
tione cucurreris in conspectu
eius cui mimꝰ oblaturꝰ es. Ita e
ñ ⁊̃ si p̃sens sit : ponens eũ ñ si¬
mulato aĩo lenire. atq ingr̃am
ꝓuocare ueniã postulando. si
hoc pͥus corã d̾o seteris. ꝑgens ad
eũ nõ pigro motu corporis. s
celerrimo dilectionis affcũ. at¬
ꝙ inde ueniens .i. intentionẽ
reuocans ad id qd̾ ꝑgere cepe¬
nas offeras nimus tuũ. Quis
aũ ħ facit ut fr̃ĩ suo uł nõ iras¬
catur sine cã. uł racha nõ dicat

Expanded text:
eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet sum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim ved ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. 28. Quis autem hoc facit, ut fratri suo vel non irascatur sine cau
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. Q iud int̾est int̾ reũ iu¬
dicio ⁊ reũ ꝯcilio. ⁊ reũ iehen¬
ne ignis. Nam hoc postremũ gra¬
iussime sonat ⁊ admonet gra¬
dus quosdã fc̃os alemorib ad
grauiora: donet ad iehennã
ignis ueniret᷑. Et id̾o sic̾ leuius
henne ignis. Itaq o ut leuiꝰ ẽe
intelligat᷑ irasci sine cã fr̃i ꝙͣ¬
racha. Et rursus leuu̾is ẽe dr̃e
racha quã dr̃e fatue. Non enĩ
reatus ip̃e hr̃et gradus uͥ gra¬
positũ est. qd̾ nec grecũ est nec
latinũ racha. cetera uero isꝰ¬
mone nr̃o usitata sunt. Non mil
lieñ de groco trahere uoluer̃t
int̾p̃tationẽ hꝰ uocis putantes
nosũ pon̾e̾. nec uti u̾bo musita¬
to qd̃ ⁊ in latina lingua. nul¬

Expanded text:
 Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo si levius hennae ignis; oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fraRacha, et rursus levius esse dicere Racha, quam dicere Fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi grapositum est, quia nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulli autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes nosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nul
Abbreviated transcription (Latin):
subtraxit qd̃ dederat. ⁊ supposu¬
it simłe ligamentũ cũ t̾ra. Qd̾
u̾ młr iam domui sue poĩta inue¬
nit ꝓsilut illa ĩ publicũ eadẽ
mariti caritate clamatura qd̾ fe
cerat qua facere doacta est. Inter¬
pellat p̃fectũ. Omĩa fatet᷑. Qũã
fraudẽ passa est: ostendit. tũ uͦ
p̃fectus pͦ se reũ qd̃ suis minis
ad id uentũ eẽt ꝓnũciat. ⁊ tã¬
dini bonis ꝓnũciat auri libram
fisco infendã. Illã ũo muliere̾
dñam in eam t̾ram. unde ꝓ au¬
ro t̾r̃ cepisset induti. Nichil hic
in alterã partẽ disputo. liceat
cuiq estimare qd̾ uelit. Non .ii.
de dnunis auct̾atib de ꝓmpta ẽ¬
historia: s tũ narrato fc̃o non

Expanded text:
subtraxit quod dederat, et supposusubtraxit quod dederat, et supposuit simile ligamentum cum terra. Quod ubi mulier jam domi suae posita invenit, prosiluit in publicum eadem mariti charitate interpellat praefectum, fatetur omnia, quam fraudem passa esset ostendit. Tum vero praefectus primo se reum, quod suis minis ad id ventum esset, pronuntiat, tandini bonis auri libram fisco inferendam; illam vero mulierem dominam in eam terram, unde pro auro terram accepisset, induci. Nihil hinc in aliquam partem disputo; liceat cuique aestimare quod velit: non enim de divinis auctoritatibus deprompta historia est: sed tamen narrato facto, no
Abbreviated transcription (Latin):
tis pͥatib ꝑiciosũ est. quibus
ꝗd̾lib licet. uł pociꝰ putatur lic̾e̾
die quẽ ꝯstituerat memoratũ
aurũ ñ ex solueret: occid̾etur.
Itaq cũ ille ten̾etur in mani
custodia nͨ se posset debito illaex¬
pedire: dies metuendus ĩmin̾e
⁊ appropinqͣre oepit. Et forte
hẽbat uxorẽ pulcherrimã. s
nulliꝰ pecunie qua subuenire
posset iuro. Cuiꝰ mulieris pul¬
critudine cs̃ĩ quidã diues ẽẽt ac¬
census ⁊ cognouisset maritũ eiꝰ
m illo discrimine ꝯstitutũ. mi¬
sit ad eam pollicens ꝓ una noc¬
te. si ei misceri uellet se auri
librã datur̃. Tũ illa cũ sciret
rũ suũ ꝑtulrt ad eũ dicens pa
Egit ille gr̃as. ⁊ ut id fieret ĩ¬
ꝑauit nuillo mͦ uidicans adul¬
se uibente ⁊ uoleute flagitarz
uenit młr ad ullã ip̃iꝰ diuitis.
focit qd̾ uoluit ĩpudicꝰ. S illa¬
corpꝰ nõ nͥ marito dedit ñ ꝯcũbe̾
ut solet. s uiu̾e cupienti. accep̃
aurũ. S ille qui dedit: fraude

Expanded text:
testatibus periculosum est, quibus quodlibet licet, aut potius putatur licere,die quem constituerat, memoratum aurum non exsolveret, occideretur. Itaque cum ille teneretur immani custodia, nec se posset debito illo expedire, dies metuendus imminere et propinquare coepit. Et forte habebat uxorem pulcherrimam, sed nullius pecuniae qua suet viro: cujus mulieris pulchritudine cum quidam dives esset accensus, et cognovisset maritum ejus in illo discrimine constitutum, misit ad eam pollicens pro una nocte, si ei misceri vellet, se auri libram daturum. Tum illa quae se sciret rum suum, pertulit ad eum dicens paEgit ille gratias, et ut id fieret imperavit, nullo modo judicans adulse jubente et volente flagitaret. Venit mulier ad villam illius divitis, fecit quod voluit impudicus: sed illacorpus nonnisi marito dedit, non concumbere, ut solet, sed vivere cupienti. Accepit aurum: sed ille qui dedit, fraude
Abbreviated transcription (Latin):
quã secunt᷑ infideles ⁊ quelib
noxia sr̃sticio. fornicato est dñs
aũt permisit cã fornicatõis uxo¬
rem dimitti. S qr ꝑmisit nõ
iuissit. dedit locũ apło monen¬
di. ut qui uoluerit ñ dimictat
uxorẽ infidelem. quo sic fortasse
possit fideł fĩ. scĩficatus est enĩ
inquit iuir infidelis. in uxore fi
tio est ⁊ ydolatria in fidelitas. ⁊
auaricia ydolatria ñ est dubitã¬
dũ ⁊ auariciã forncad̾onẽ eẽ.
Quis gͦ iam quãlib illicctã ꝯcu¬
piscenciam pot̾̃ recte a fornica¬
tionis genere separare. si auari¬
cia fornicatio est. Ex quo intel
s oĩo quaslib que aiãm corꝑe ma¬
leutentẽ a lege dei aberrare faci¬
unt ⁊ perniciose turpit̃ ꝙ cor¬
runpunt possit sine crmmine u
xorẽ dimutere ⁊ uxor uirũ. qr
exceptã facit dñs cãn forncatõis
moratũ est generalẽ ⁊ inuũsa¬
lem colligere cogim᷑. Cũ aũt ait
excepta cã fornicationis nõ dix̃
cãm fornicationis dimũtit. nõ

Expanded text:
quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; tio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intellsed omnino quaslibet, quae animam corpore male utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere, et uxor virum: quia exceptam facit Dominus causam fornicationis; ideratum est, generalem et universalem intelligere cogimur. 47. Cum autem ait, excepta causa fornicationis; non dixit causa fornicationis dimittit, non
Abbreviated transcription (Latin):
testis. Qmͣius mͦ quodã dicendi.
fieri pꝰsit: ut id qd dr̃ ⁊ pariui¬
lis lat: ⁊ grandib esca sit. Sic̾
capere : Aut quid in doctrina
sana inueniri pot̃ grandius.
alia est ratio uerũ tacendi a¬
lia uerũ dicendi ncc̃as. causas
uerũ tacendi longũ est om̃s
querere uł niserere. Quaꝵtẽ
est ⁊ hec una ne peior ã facian
eos qui nõ intelligunt: dũ be¬
lumuseos qui intelligunt fa¬
cere doctiores qui nobis aͥd ta¬
le tacentib doctiores quidem
ñ fiuint: s nec peiores fiunt
Cũ aũt res uera ita se h̃t̃ ut fi¬
at peior nobis eani dicentib
qui capere nõ pot̾: nobis aũ
tacentib ille qui pot̾. quid pr¬
tamꝰ ẽẽ faciendũ. ut ño solũ id¬
ambonõ capiant. uerũ ⁊̃ qui
est intelligencior ip̃e sit peior
est capacior ut discat : eo mi¬
gis est ydoneus ut alios doce¬
at. Timemꝰ ne loquentib
bis offendatur qui ueritati
ne tacentib nobis. qui uel¬
tatẽ pot̃ capere. falsitate cay¬

Expanded text:
testis ? Quamvis modo quodam dicendi fieri possit, ut id quod dicitur, et parvulis lac, et grandibus esca sit. Sicutcapere? aut quid in doctrina sana potest inveniri grandius? alia est ratio verum tacendi, alia verum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere: quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis ean dicentibus, ille qui capere non potest; nobis autem tacentibus, ille qui potest: quid putamus esse faciendum? ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse fit pejor? est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios docelicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate cap
Abbreviated transcription (Latin):
terã: fortassis aͥs credat itafi
oport̾e̾ si p̃sens fr̃ est. Nõ enĩ
reliiquere añ altare iubearis. Si
dere añ altare munꝰ relinquen¬
dũ ꝙ post t̾ras ⁊ maria ꝑagrata
offetas deo. Et ideo prorsus intꝰ
ad spiritalia refugere coginuir
ut hoc qd̾ dc̃m est sine ab surdita¬
te possit intelligi. Altare itaq
spiritalit̾ in intĩore dei tẽplo ip¬
sam fidem accipere possummꝰ cuiꝰ¬
est signũ altare uisibile. Qd̾ libet
enĩ munꝰ offerimꝰ d̾o suie ꝑ ꝓhe¬
tiam sue doctrinã. siue orouem.¬

Expanded text:
i oportere, si praesens frater sit non enim relinquere ante altare jubearis: si dere ante altare munus relinquendum, quod post terras et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritualia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est sine absurditate possit intelligi. 27. Altare itaque spiritualiter in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ista q̃ ad me addent᷑. qui
ñ uemi soluere lege̾ s adĩ¬
plere. nõ intrubitis in reg¬
no celoꝵ. S dicis m̾ si de il¬
lis mandatis m̾unis cũ suꝑi¬
us loqueret᷑ dixit m̾imiũ uo¬
solutionẽ docuerit. magnũ
aũt quisquis eũ fec̾it ⁊ sic
docuerit ⁊ ex eo iam ĩ reg¬
no celoꝵ ẽẽ futurũ qr mag¬
nuis est. Q uid opus est addi p̃¬
ceptis legis m̾imus. si iam in
regno celoꝵ pot̃ ẽẽ qr magnꝰ
est quisquis ea fec̾it ⁊ sicdo¬
cuerit : Qua pp̃ sic est accipi

Expanded text:
a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vosolutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docu
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qui soluerit illa m̾imia ⁊
sic docuerit m̾imꝰ uocabitur
Qui aũ fecerit illa m̾umna ⁊
ille qui soluit. ut aũ sit mag¬
nus atq illi regno aptꝰ. fatere

Expanded text:
Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et ille qui solvit: ut autem sit magnus atque illi regno aptus, facere
Abbreviated transcription (Latin):
subaudiat᷑. Qui irascit᷑ in qͥx
frĩ suo sine cã reus erit iudi¬
cio. In ẜo u̾o cũ ait qui aũt
dix̾it frĩ suo racha subaudit᷑
sine cã. ⁊ ita ĩgrt rens erit
ꝯcilio. Iam in t̾cio uͥ ait qui ã
dixit fatue duo sub audiunt᷑¬

Expanded text:
iatur: Qui irascitur, inquit, fratri suo sine causa, reus erit judicio. In secunda vero cum ait, Qui autem dixerit fratri suo, Racha, subauditur, sine causa, et ita jungitur, reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiunt
Abbreviated transcription (Latin):
sciat suꝑbos inflatos dici tamꝙͣ
hic intelligunt᷑ paupores sp̃b
humiles ⁊ tuuendes deũ .i. nõ¬
de incipere oportuit beatitu¬
diuẽ. Si quide̾ ꝑuentura est

Expanded text:
nesciat superbos inflatos dici, tanquam hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id de incipere oportuit beatitudinem, siquidem perventura est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidistu omẽm qui forucat᷑
abs ce ñ qua utiq ⁊ ista est.
neq enĩ ñ fornicat᷑ a dño. qui
disputationẽ debere sufficere S
legat ⁊ alia siue nr̃a que post¬
ea scripta sunt. siue alioꝵ me¬
lius ꝯsiderata atq tractata ł
ip̃e si pot̾ ea que hic merito
mouere possunt iugilaucio¬
re atq intelligenciore men¬
te discut̾at. Non qr om̃e pcc̃m
fornicatio est. neq eñ om̃em
peccantẽ deus ꝑdit qui cotidi¬
e scos suos exaudit dicentes
dimitte nobis debita nr̃a cũ ꝑ¬
dat om̃em qui fornicat᷑ ab eo.
S qũauis intelligenda atq e

Expanded text:
perdidisti omnem, qui fornicatur perdidisti omnem, qui fornicatur abs te, in qua utique et ista est — neque enim non fornicatur a domino, qui disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore atque intellegentiore mente discutiat, non quia omne peccatum fornicatio est — neque enim omnem peccantem deus perdit, qui cotidie sanctos suos exaudit dicentes: dimitte nobis debita nostra, quum perdat omnem, qui fornicatur ab eo — sed quatenus intellegenda atque
Abbreviated transcription (Latin):
matre ⁊ de ceteris uinculis san¬
guinis intelligendũ est. ut in
eis oderimꝰ qd̃ genus humanũ
nascendo ⁊ moriendo sortitũ ẽ
ita sonat qiͣ nõ eeũt future iste
ncc̃itudines si nullo nature
humane p̃cedente pec̃o nemo
moreret᷑. quẽ sensũ iam sr̃ius
ĩ probaui. Eissent enĩ ꝓfecto
cognationes ⁊ affmitates ⁊ si
origniali nuillo existente pcc̃o.
sine morte cresceret. ⁊ multipli
ceperit diligendos inimicos. cũ
alio loco p̃cipiat odio habendas
⁊ parentes ⁊ filios. Non sic̃ hic
soluta est. s sic̃ eam posterius
sepe soluimꝰ .i. ut diligamꝰ mñ¬
imicos lucrandos regno dei. ⁊
oderimꝰ in propinquis si ĩpedi¬
unt a regno dei. Item de p̃cep¬
to quo ꝓhibet᷑ uxor dimutti nͥ
ꝓp̃ fornicationẽ. hic quidẽ scru¬
pulosissime disputaui. s qũã
uelit dñs intelligi fornicatio¬
ne̾. pp̃ qũa liceat dinittere hx¬
rem utrũ illam que dapnat᷑
in stupris. an illã de qua dr̃

Expanded text:
matre et de ceteris uinculis sanmatre et de ceteris uinculis sanguinis intellegendum est, ut in eis oderimus, quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, ita sonat, quasi non essent futurae istae necessitudines, si nullo naturae humanae praecedente peccato nemo moreretur, quem sensum iam superius inprobaui. essent enim profecto cognationes et affinitates, etiamsi originali nullo existente peccato sine morte cresceret et multiplicdominus praeceperit diligendos inimicos, cum alio loco praecipiat odio habendos et parentes et filios, non sicut hic soluta est, sed sicut eam posterius saepe soluimus. id est ut diligamus inimicos lucrandos regno dei et oderimus in propinquis, si inpediunt regno dei. Item de praecepto, quo prohibetur uxor dimitti nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime disputaui, sed quam uelit dominus intellegi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem, utrum eam, quae damnatur in stupris, an illam, de qua dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
surã daretur sp̃e: ñ duplũ pet̾et
elysens. quã fuit in elỹa. Item q
scriptũ est iota unũ aut unus a¬
pex ñ transiet a loge donec om̃ia
fiant cũ exponerẽ dixi . nͦ posse
aliud intelligi nsi uehemendẽ
ꝑfectionis exp̃ssionẽ. ubi meri¬
to quẽ utrũ ista ꝑfectio sic pos¬
sit intelligi ut tñ uerũ sit nemi¬
nẽ iam urdentẽ uoluntatis arbi¬
trio hic uiñe sine peccato. Aqͦ
enĩ usq ad iinũ apicẽ lex per¬
fici pot̃. nͥa quo fiunt uniu̾sa
diina mandata: S in eisdẽ
cit eccła. Omĩa gͦ mandata fc̃a de¬
putant᷑: qñ quicqͥ nõ fit ignosci¬
postea qd̾ scriptũ est. Qui wasci
fr̃i suo. Codices enĩ greci nõ hñt
sme õã. sic̾ hic positũ est quãuis
idem ip̃e sit sensus. Illud enĩ di¬
ximus intuendũ qͥd sit uusci
fr̃i. qm̃ nõ fc̃ĩ irascitur: qui p̃¬
cato fr̃is nascis. Qui aũt frĩ non
peccato fr̃is uascit᷑ : sine c̾a irasci¬
tur. Item qd̃ dixi hoc de patre ⁊

Expanded text:
suram daretur spiritus, non duplum peteret Elisaeus quam fuit in Elia. Item quod scriptum est, Iota unum, aut unus apex non transiet a lege donec omnia fiant , cum exponerem, nihil dixi posse aliud intelligi, nisi vehementem perfectionis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem cit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid non fit ignoscipostea, quod scriptum est: qui irascitur fratri suo. codices enim graeci non habent: sine causa, sicut hic positum est, quamuis idem ipse sit sensus. illud enim diximus intuendum, quid sit irasciiam non fratri irascitur, qui peccato fratris irascitur. qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Item quod dixi: hoc et de patre et de
Abbreviated transcription (Latin):
dito ñ nulli in torporẽ segniciã¬
libidinõ post dd concupiscen¬
Nonne si deus illos futuos ẽẽ
talib bouitate nũc cernant᷑. fuit
quidã in nr̃o monastio qui corri¬
pientib fr̃ib cur quedam ñ fa¬
cienda saceret ⁊ facienda nõ face¬
ret: Rendebat qualis cũq mĩc
sini tał ero qualem deus me futm
ẽẽ p̃sciuit. Qui ꝓfecto uerũ di¬
cebat. ⁊ hoc uero nõ ꝓficiebat ĩ
ut deserta monasterii societate fĩ¬
eret canis reu̾sus ad suũ uomi¬
aĩas ea que de p̃scĩa dei uera dicũ¬
dũ timemꝰ ne repescat or̃o: extĩ¬
gatur or̃o accendatur elatio. Di
catur gͦ uerũ maxime ubi ali¬
qua qũo ẽ ut dicat᷑. pellit ⁊ ca¬
pianqui possũt. Ne forte cũ tace¬
tur pp̃ eos qui capere non possũt
nõ solũ ueritate frandentur.
uerũ ⁊ falsitate capiantur qͥ
nerũ capere quo caueatur fal¬
sitas possiĩt. facile est enĩ ĩnio ⁊
irtile ut tateatur aliqd̃ uerũ pp̃

Expanded text:
dito nonnulli in torporem segnitiamdito nonnulli in torporem segnitiamlibidinem post concupiscenNonne si Deus illos bonos futurontalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat. Qualiscunque nunc sim, talis ero qualem Deus me futurum esse praescivit, qui profecto et verum dicebat, et hoc vero non proficiebat in ut, deserta monasterii societate, fieret canis reversus ad suum vomianimas, ea quae de praescientia Dei vera dicundum timemus ne tepescat hortatio, exstinguatur oratio, accendatur elatio. 40. Dicatur ergo verum, maxime ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter
Abbreviated transcription (Latin):
ut scribitis nemniẽ posse cor¬
rectionis stimuł excitari si di¬
cat᷑ in ꝯuentu eccłe audienti¬
b multis. Ita se ħt de p̃destina¬
tione definita fña uoliuitatis
dei ut alii ex uobis de infideli¬
tate. accepta obedienti uolim¬
tate ueneritis ad fidem: uł ac¬
cepta ꝑseuerancia maneatis
infide. Ceteri u̾o qui in pcc̃oꝵ
delectatione remoram̾: id̾o nõ¬
dũ surrexistis. qr nec dũ nos ad¬
iutoriũ miserantis gr̃e erexit.
uerũptũ si qui estis nec dũ uo¬
cati quos gr̃a sua p̃destinau̾it
eligendos: accipietis eandẽ gr̃ã
qua uelitis ⁊ sitis electi. Et siqͥ
obeditis: si p̃destinati estis reiti¬
endi. subtrahent᷑ obediendi us¬
res ut obedire cesseris. Ista cũ
dicunt. ita nos a ꝯfitenda uera
sic̃ nõ det̾rem᷑ a ꝯfitenda p̃scĩa
dei: si quis de illa ppło sit loqua¬
tur. int dicat. Suie mĩt recte ui¬
natis siue ñ recte: tales eritis
postea quales deus futuros nos¬
mali simalos. Nũꝙ̾ enĩ si hoc au¬

Expanded text:
ut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis et sitis electi; et si obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. Ista cum dicunt, ita nos a confitenda vera sicut non deterremur a confitenda praescientia Dei, si quis de illa populo sic loquatur, ut dicat: sive nunc recte vivatis sive non recte, tales eritis postea quales vos Deus futuros essmali si malos. Nunquid enim, si hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
hinc intellectui difficultatem
facit qũo possit recte dici in uia
nos eẽ cũ d̾o. si hoc loco ip̃e accipi¬
endus est adu̾sariꝰ impioꝵ ciui iu¬
bem᷑ cito reconciliari nͥ forte qr
ip̃e ubiq est. nos aũt cũ in hac
ina simmł. cũ illo utiq sumꝰ. Si e¬
iũ ascendero ad infernũ ades:
aut si nõ placet ĩpios dici ẽẽ cũ
qͣmadm̃ nos dicimus cecos. nõ eẽ
cũ luce tã ⁊ si oculos eoꝵ lux ꝯfũ¬
dat. Unũ reliqũ est ut hic adu̾¬
sariũ p̃ceptũ dei ẽẽ intelligamꝰ.
Q̾d enĩ sic adu̾sat᷑ peccare uolẽ¬
tura diuma que data est nobis.

Expanded text:
huic intellectui difficultatem facit, quomodo possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari: nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum illo utique sumus. Si enim asceAut si non placet impios dici esse cum quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare volentura divina, quae data est nobis a
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse huiꝰcemodi disputatio¬
nis in certo minus intelugen¬
ciũ tot corda turbari: qm̃ nõ
minꝰ utilit̾ sine hac defuitione
p̃destinationis ꝑ dot annos de¬
tensa eẽt catholica fĩdes: mult̾¬
dere ut de alus hic taceam ip̃os
libros nr̃os ⁊ añqmͣ pelagiani ap¬
parere cepissont ꝯscuptos ⁊ editos
⁊ uid̾e quã multis eoꝵ locis futu¬
nim nescientes pelagianã here¬
sim cedebamꝰ p̃dicando grłm quã
nos deꝰ. liberat A malis errorib

Expanded text:
fuisse hujuscemodi disputatiofuisse hujuscemodi disputationis incerto minus intelligentium tot corda turbari: quoniam non minus utiliter sine hac definitione praedestinationis per tot annos defensa est catholica fides, tdere, ut de aliis hic taceam, ipsos libros nostros et antequam Pelagiani apparere coepissent, conscriptos et editos, et videre quam multis eorum locis futuram nescientes Pelagianam haeresim caedebamus, praedicando gratiam, qua nos Deus liberat a malis erroribus
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ gre fuerat ip̃e factur᷑
Hoc est gͦ p̃destinauit. Sine du¬
bio enĩ p̃sciuit. si p̃destinauit.
S p̃destinasse est hoc p̃scisse quo
fuerat ip̃e facturꝰ. Quid gͦ nos
ꝓhibet qñ ⁊ ap̃ aliquos u̾bi dei
tractalores legimꝰ dei p̃scĩam ⁊
agit᷑ de uocatione electoꝵ. ean¬
dẽ p̃destinationẽ intellig̾e: Ma¬
gis enĩ fortasse uoluerunt hoc
u̾bo in ea re uti qd̃ ⁊ fatiliꝰ in¬
telligit᷑ ⁊ nõ repugnat ĩmo ł
ꝯgruit ueritati que de pdestinati¬
one gr̃e p̃dicatur. hoc scio nemuniẽ
turas sacras deffendimꝰ nͥ erran¬
do disputare potuisse. Sic̃ gͦ p̃
dicanda est pietas ut ab eo qui
ht aures audiendi deus recte
colatur. p̃dicanda est pudicicia
ut ab eo qui ht aures audien
da est pudicicia ut ab eo qui ht
aures audiendi deus ⁊ proxi¬
mui uiligatur ita p̃dicanda
est ⁊ ista p̃destinatio benefici¬
oꝵ dei ut qui h̾t aures audien¬
di: nõ inse ip̃o s in dño glori¬
etur. Qd̾ aũt dicunt nõ opus

Expanded text:
e fuerat ipse facturus, hoc est ergo praedestinavit; sine dubio enim praescivit, si praedestinavit. Sed praedestinasse est hoc praescisse, quod fuerat ipse facturus. Quid ergo nos prohibet, quando apud aliquos verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eandem praedestinationem intelligere; magis enim fortasse voluerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati, quae de praedestinatione gratiae praedicatur. Hoc scio, neminem turas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse » . V. dicanda est pietas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus recte colatur; praedicanda est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audienda est charitas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus et proximus diligatur: ita praedicanda est et ista praedestinatio beneficiorum Dei, ut qui habet aures audiendi, non in se ipso, sed in Domino glorietur. 52. Quod autem dicunt, « non opus
Abbreviated transcription (Latin):
singulas demonstrata est. Int̾ qͣt
lr̃as iota minor est cet̾is. qr
us aliqua in sũmo particu¬
ia. Quib u̾bis ostenditur
in lege ad effc̃m ⁊̃ m̾una q̃ꝙ¬

Expanded text:
singulas demonstrata est: inter quas litteras iota minor est caeteris, quia us aliqua in summo particula. Quibus verbis ostendit in Lege ad effectum etiam minima qua
Abbreviated transcription (Latin):
etuomẽ. ac pectata teneatur. Ita¬
q in hoc t̃no gradu. in quo scĩa
est: lugetur amissio boni sũmi
qr in heret᷑. in extpomis. In quar¬
to aũt gradu labor est ubi uehe¬
ment̾ incũbitur ut sese animꝰ
auellat ab hus quib pestisera dł¬

Expanded text:
etudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera d
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet m eo qnͣtũ ad mores
obtimos ꝑtinet ꝑfectũ iutẽ
xp̃iane modũ. qd̃ polliceri
sic ip̃e sermo ꝯcludit᷑. ut appi¬
reat in eo p̃cepta eẽ omĩa. qlli
ad informanda̾ iutã pertiñei
Sic enĩ dicit. Om̃is ergo qui
ruma euis magna. Cũ ergo
ñ dixit qui audit u̾ba mea
tantũ. s addidit dicens qui
audit u̾ba mea ħ: satis ut arbi¬
tror significauit ħ uerba que
in monte locutus est. tam ꝑ¬
fecte instruere uitã eoꝵ qui uo¬

Expanded text:
inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sicruina ejus magna. » Cum ergo non dixit, qui audit verba mea tantum, sed addidit dicens, qui audit verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba quae in monte locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
nationis gͥ p̃dicatione ĩp¬
dienda est predicatio fidei
ꝑseuerantis ⁊. ꝓficientis ut
qd̃ o audiant quib datũ e.
ut obediant. quõ enĩ audi¬
ent sine p̃dicante. Nec rur¬
sus p̃dieatione fidei ꝓficien¬
destinat̾onis ut qui fidelit
⁊ obedient̃ iuuit : ñ de ip̃a
obed̾ia tamꝙͣ dẽ suo ñ accep¬
to bono extollat᷑ in nullo enĩ¬

Expanded text:
tinationis igitur praedicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficienaedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
aua deffendit eccła. remota ꝯtẽ¬
tionis caligine fateamur atq id
maxime in paruulis eiudencio¬
re ueritate cernamꝰ. Neq eñ fa¬
to cogitur deus illis infantib
sub uenire. illis aũt ñ subue¬
nire cũ sit aitrisq cã ꝯmunis
aut̃ ros hũmanas in paruuł
non diuma prouidencia. s for¬
tuitis agi casib opmabimur
ecũ rationalib uł dãpnande ł.
liberande sint aĩe. Qñ quidẽ nec
passer cadit suꝑt̾rã sine uolimi¬
tatte patris nr̃i qui in celis est Aũ
parentũ negligencie sic tribuẽ¬
dũ est qd̾̃ paruuli sc̃c sñ baptis¬
mate moriunt᷑. ut nͥ ĩ agant su¬
ꝑna iudicia tamꝙͣ ip̃i qui hoc
modo male moriunt᷑ parentes
sibi negligentes uoluntate ꝓpͥa
de quib nascerentur elegerint.
Quid dicã qd̾ paruulus añqmͣ¬

Expanded text:
a defendit Ecclesia, remota contentionis caligine fateamur; atque id maxime in parvulis evidentiore veritate cernamus? Neque enim fato cogitur Deus illis infantibus subvenire, illis autem non subvenire; cum sit utrisque causa communis: aut res humanas in parvulis non divina providentia, sed fortuitis agi casibus opinabimur, cum rationales vel damnandae vel liberandae sint animae; quandoquidem nec passer cadit in terram sine voluntate Patris nostri qui in coelis est : aut parentum negligentiae sic tribuendum est, quod parvuli sine Baptismate moriuntur, ut nihil ibi agant superna judicia; tanquam ipsi qui hoc modo male moriuntur, parentes sibi negligentes voluntate propria de quibus nascerentur, elegerint: quid dicam, quod parvulus aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã tñ disputator catholicꝰ
ñ innobił hũe euangelii locũ
sie exposuit: ut dr̃et p̃scisse:
dm̃m tyrios ⁊ sydonios a fide postea fu¬
nse recessuros. cũ fc̃is ap̃ se miracul̾
credidissent. ⁊ misericordia pociꝰ nõ
eũ illic ista fecisse. Qm̃ grauiori pe¬
na obnoxii fierent: si fidem quam
tenuerant reliquissent: quã si eã
nullo tp̃r tenuissent. In qua su̾ia
docti hõis ⁊ admodũ acuti q̃ sint
adhuc merita requirenda quidine
nũc atcinet dr̃e. cũ ⁊ ip̃a nobis
ad id qd̾ agimꝰ suffragetur: Qui
enĩ dicit relicturis fidẽ beneficiũ
fuisse ꝯcessũ. ne hr̃e inciperent
qd̃ grauiore impietate desererẽt
satis indicat ñ iudicari hẽĩem.
ex eo ꝙ p̃noscit᷑ male fuisse fcũ¬
rus. si ei quocũq beneficio ut id
nõ faciat ꝯsulatur. Consultũ est
gͥ ⁊ illi qui raptꝰ est ne malicia
mutaret intellectũ eius. S cur ñ
ita ꝯsultũ fuit tỹriis ⁊ sydomis
ut cred̾ent ⁊ raperent᷑ ne malicia¬

Expanded text:
Quidam disputator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credidissent, et misericordia potius non eum illic ista fecisse: quoniam graviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobis ad id quod agimus suffragetur? Si enim mifuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crede
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝯolusit dicens. qnͣto magis pa¬
ter nr̃ qui in celis est. dabit bona
pateneib se nõ enĩ dixit peten¬
tib ⁊ q̃rentib ⁊ pulsantib. ¶¬
Hoc opus sic ncipit. Sermo¬
nem quẽ locutus est dñs. Inet¬

Expanded text:
ta conclusit dicens: quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se; non enim dixit: petentibus,. quaerentibus et pulsantibus. _Hoc opus sic incipit: Sermonem, quem locutus est domin
Abbreviated transcription (Latin):
ẜꝓpõĩtũ uocati nõ erant ĩ xp̃
electi aũ ꝯstitutonẽ mũdi. Qs
erant in eo sorte̾ ꝯsecuti non
sine dubitatione mansisent.
an ⁊ rediturisumꝰ ut adhuc
disputemus. quanta ab surdi
deat. Cur enĩ nõ dicat᷑ eun¬

Expanded text:
positum vocati: non erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in eo sortem consecuti, nonsine dubitatione mansissent.An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditapudeat. Cur enim non dicatu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ fatii dei nocabuntur. In pa
deꝓfecło est uͥ nicħ repugnat
Et it̾o filii dei pacifiti qm̃ in hui
insemet ip̃is sunt. qui om̃s a¬
nimi sui motꝰ ꝯponentes ⁊ su¬

Expanded text:
quoniam filii Dei vocabuntur . In pace perfectio est, ubi nihil repugnat. Et ideo filii Dei pacifici sunt, quoniin semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes,
Abbreviated transcription (Latin):
meo. hinc est qd̾ dñs cũ eis lo¬
queret᷑ qui carnales aures
apertas haberent dicebat tñ
Qui hc̃ aures audiendi audi¬
at quas nõ om̃s hr̃e ꝓculdu¬

Expanded text:
m. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul du
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad eiusmodi q̃ una sola sp̃õ¬
sa sic xp̃i. tamꝙͣ sponsam eius
ñ sit q̃ ꝑ uniu̾sam t̾rã qd̃ ab eo
didicit dicit dimicte nobis de¬
bita nra. S accendite quõ istos
gloriosissimꝰ martir int̾imat.
⁊ salubeit̃ ãmonemus qd̃ pec¬
catores sumiꝰ. qui ꝓ peocatis ro
recordetur. Ne quis sibi qd̃ inno¬
cens placeat. ⁊ se extollendo plꝰ
pareat. Instruit᷑ ⁊̃ docet᷑ ꝓ pc̃or¬
qr peceatĩ nõ hẽmus : nos ip̃os
decipimꝰ ⁊ ueritas in nobis non

Expanded text:
uid ejusmodi , quae una et sola sponsa sit Christi: tanquam sponsa ejus non sit, quae per universam terram quod ab eo didicit, dicit, Dimitte nobis debita nostra. Sed attendite quomodo istos gloriosissimus Cyprianus interimat. salubriter admonemur quod peccatores sumus, qui pro peccatis roguae animus recordetur. Ne quis sibi quasi innocens placeat, et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur se peccarquia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non
Abbreviated transcription (Latin):
qui udet᷑ staro irideat. ne tadat.
ꝑseuenituri ꝑseueraturis pro¬
iudentissina dei uolunitate mis¬
centur. ut ẽẽ discamꝰ non alta sapi¬
entes: s humilib ꝯsencientes ⁊
cũ timore ⁊ tremore mũm ⁊ ip̃ox
salutẽ operem᷑. deus est enĩ qui

Expanded text:
, qui videtur stare, videat ne cadat . rseveraturi perseveraturis providentissima Dei voluntate miscentur, ut esse discamus non alta sapientes, sed humilibus consentientes , et cum timore et tremore nostram ipsorum sal
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc quidẽ ut dic̾e̾m ap̃ quos¬
dam legi tractatores. catholicos
dixi dixisse me nollem. postea
u̾o uidi nõ eẽ dicendũ quauis
ñ nulla possit rõne deffendi. It

Expanded text:
et hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos dixi, dixisse me nollem. postea quippe uidi non esse dicendum, quamuis nonnulla possit ratione defendi. item
Abbreviated transcription (Latin):
facił sermo tam cautiis ⁊ sollicaꝰ
effectus. S qd̾ perus est frequent̾
irrepit trenaꝵ illecebra cupidit¬
tũ. ⁊ uanitarũ effusio mentem
occupat. ut qd̃ studeas uitare hoc
cogites aĩo q̃ uoluas. Qd̃ cauere
difficile est hõi. exuere aũ ĩpos¬
ꝓiuso offuse mente̾ animũ q ꝯ¬
fundunt: acq alio trahunt qu̾ã
tu ꝓposueris. Ad scłaria reuocãt
mũdana inserunt. uoluptaria
ingerunt mlecebrosa intexũt.
Ip̃o intp̃r quo eleuare mentẽ ꝑa¬
mꝰ uiserti manib cogitationi¬
b: ad t̾rena plerũq deicim᷑.¬
Non itaꝙ in hominũ s in deiest
potestate. ut hanc hoĩes potesta¬
tem filii dei fieri. Ex duob aũ¬
rancia usq in finẽ. illi aũ nõ
donetur inscruptabłiora sũt
iudicia dei. Illud tamen fidelib
debet eẽ certissiiũ hũc ẽẽ ex
ꝓ̃destinaris illũ nõ eẽ. Nam sifu¬
issent ex nobis ait unus p̃desti¬

Expanded text:
facilis sermo, tam cautus et sollicitus facilis sermo, tam cautus et sollicitus affectus: sed, quod pejus est, frequenter irrepit terrenarum illecebra cupiditatum, et vanitatum offusio mentem occupat; ut qcogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inposprouiso offusae mentem animumque confundunt atque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo eleuare mentem paramus insertis inanibus cogitationibus ad terrena plerumque deicimNon itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab irantia usque in finem, illi non donetur; inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex praedestinatis, illum non esse. Nam si fuissent ex nobis, ait unus praedesti