comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retrur et quod deo osserẽ¬
dã est offert᷑ dpabelo et
cũ quis non totłit suum
s alienũ et cũ priuari¬
catorem ocade licerit oca¬
dit᷑ inuocens muilla gitur
nac᷑a probat᷑ maluri Go¬
lidtas autẽ est ccders nate
concepta x causis que mo¬
le monẽt dũ xedit mud
ut illa geras que nate
sue non sũt Cause autẽ
puaricatiors orcõt
seasibus quãdo aliquid ma¬
le udemus eut audim q
quoma errorem hec res
facio quia homo non e de¬
us qui solus er rare non
potest na rgo homtinũ
ꝓprio arburio remssa est
ut pollet facere quod ault
ut si bonũ natͬe suo ext̾cino
melior hocori siti eri auc̃
nstraret negorem sũ cor¬
trae lia degans habeta

Expanded text:
retrice; et quod deo offerenretrice; et quod deo offerendum erat offertur diabolo; et cum quia non tollit suum, sed alienum; et cum praeuaricatorem occidi liceat, occiditur innocens. nulla igitur natura probatur malum. uoluntas autem est accidens naturae concepta ex causis, quae male mouetur, dum excedit modum, ut illa gerat quae naturae suae non sunt. causae autem praeuaricationis oriuntur ex sensibus, quando aliquid male uidemus aut audimus. quem errorem haec res facit, quia homo non est deus, qui solus errare non potest. Natura ergo hominum proprio arbitrio remissa est, ut possit facere quod uult, ut si bonum naturae suae exercitatio melioret, honoris sit, si autem infirmet uigorem suum, contumelia dignus habea
Abbreviated transcription (Latin):
eꝑistire quẽ nom rant.
proficerẽt populo ꝓpo li¬
Q⁊ tatis arbierĩ dim ssa
quia non tam persecrast
ut labi nou possint ete¬
mina has leges mege de¬
qe uit nataliter adde ns
auxiliũ manfe ste legis
ur auctorias euo per
fcta esset homĩbus ori¬
sirators quia percamibus
nem facile reddit s sus¬
tient ut querpes ignos¬
cat Est et seuerus qu ut
teriore que ab eo condita
negligentia paree̾ iute
pñcipiũ et ne quod adim̃a¬
uilius est pretor miesam
Canta est euis clementia
ut contumelias passq as
eis quos feat sufferat et
prius uocat eos ad parẽ
nõ quid nõ marores bertu¬
condidisse creatam Inq̃
ligũ tumneri se nult ne ab¬
⁊iances ob eo depereãt
da putaret᷑ ait cacue ñ¬
quid semꝑ cacebo Ieaque
deus bomus omr̃a que fe¬
nt bona sũt unde rgo
malũ nchil est malũ
nsi priuacio bom Dum
incrncessa p̃sumũt᷑ aut
concesra mordiare feũt
ut alibi mandatũ alibi
fiat oruãdo quod in spo¬
re concessur est fit in me¬

Expanded text:
istere quae non erant; proficerent, proprio libertatis arbitrio dimissa sunt — quia non tam perfecta sunt ut labi non possint, semina his legis inesse decreuit naturaliter addens auxilium manifestatae legis, ut auctoritas eius prfecta esset hominibus: misericors vero, quia peccantibus non facile reddit, sed sustinet ut conversis ignoscat. Est et severus, ut terrore quae ab eo bene condita negligentia pareret vitae praecipitium. Et ne quod admirabilius est praetermittamus, tanta est ejus clementia, ut contumelias passus ab his quos fecit, sufferat, et prior vocet eos ad pacem. Numquid non majoris virtucondidisse creaturam? In timeri se uult, ne aberrantes ab eo depereant.da putaretur, ait: tacui; numquid semper tacebo? Itaque deus bonus omnia quae fecit bona sunt. unde ergo malum? nihil est malum nisi praeuaricatio boni, dum inconcessa praesumuntur aut concessa inordinate fiunt, ut alibi mandatum alibi fiat: quando quod in uxore concessum est fit in me
Abbreviated transcription (Latin):
nterea animatus dei fa¬
de egiptroꝵ decem plagis
quĩ quagesmo die exquo in
bratũ est decem mandatoꝵ
legem de monte synai in dua¬
bus lapideis tabulis detulit
quas cum offensus ec̃t ppłi pet¬
cantis piaculo ad montis ra¬
dices confregit restauratis¬
q totidem muneri eiuisdem
mune eadẽ p̃cepta recipere
meruit ẜ ꝑ hoc tempus conͣ
consu etudinem humani moris
hus talit̾ ut p̾dixi nullo fati¬
gatus medie labore nulla t̾re¬
ne cõuersationis estam mandu¬
cauit quoniã di̾m ẜmonis con¬
sortio fultus tam longã mediã
sine esurie sustimne potuit

Expanded text:
nterea invitatus Dei fade Aegyptiorum decem plagis, quinquagesimo die, ex quo in bratum est, decem mandatorum legem de monte Sinai in duabus lapideis tabulis detulit . Quas, cum offensus esset populi peccantis piaculo, ad montis radices confregit . Restauratisque totidem numeri ejusdem munere, eadem praecepta recipere meruit . Sed per hoc tempus contra consuetudinem humani moris, bis taliter, ut praedixi, nullo fatigatus inediae labore, nullam terrenae conversationis escam manducavit; quoniam divini sermonis consortio fultus, tam longam inediam sine esurie sustinere potuit
Abbreviated transcription (Latin):
att quos uocauit ipsos et
iostifieaut pt̃ mouere et
quer it᷑ utrũ omnes qui uo¬
cati sãc iusa ficent᷑ e. da¬
n uero electi tamen quia
ipsi quoque electi unqua
iusti frca ers uist nocatos
quã quã nõ omne suocatos

Expanded text:
Quos vocavit, ipsos et justificavit, potest movere, et quaeri utrum omnes qui vocati sunt, justificentur. Sed ai autem electi . Tamen quia ipsi quoque electi utique justificatos nisi vocatos, quanquam non omnes vocatos,
Abbreviated transcription (Latin):
alud iras alud indicare
idest quĩ cũque hodie ma¬
ẜũ conuctũ corfessũ que
dampnauerit ras bom̃
muemat cum se correxeit
uel contra cum aliquem ius¬
cũ hodie bandanerit cras
autẽ uadicat omne diem
deus est quia non solum
qualus quisque sit s etiam
qualis omm die futurus
sit nouit Ergo umis quisq¬
inquit cũ suo intellectie ha¬
homm concessũ est tantũ
audeat iudicare Qrui sapͭ¬
diem inquit domino sapᵗ
idest quia hoc ipsũ quod
presentem diem berre iudi
udicare ad diem ut no¬

Expanded text:
 cras aliud judicare, id est, ut quemcunque hodie malum convictum confessumque damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxit: vel contra cum aliquem justum hodie laudaverit, cras autem judicat omnem diem Deus est, quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo unusquisque in suo intellectu ahomini concessum est, tantum audeat judicare. Qui sapit, inquit, diem, Domino sapit: id est, quia hoc ipsum quod praesentem diem bene judicajudicare ad diem, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
phemit᷑ bonũ nestrũ hoc
Est enami quod nãt ait añ
istam sentennam Tu sidẽ
quani habes aput temet¬
ipsũ habe coram deo ut quo¬
man deo bona est her si¬
des qua credimus onnia
mũda mundis et in canos
probamus bene utamur
ipso boro nostro ne cumad
offendicrilũ infir morũ fra¬
tru co bono abusu fueri¬
mus perremus in fraers
et m coipso boro iudecr¬

Expanded text:
um nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono
Abbreviated transcription (Latin):
nere iudicabant Quod aũt
ait Tu quis es qui indirba
liemo sr uũ sid hoc dicitat
rhus rebus que possũt et
boro cc̃o fieri et malo deo¬
udiciũ dinuttamꝰ nec aude¬
amq de alterius corde qd
non udemus ferre sentemiã
qn qno emmo rebus que ia
omprette ndudt᷑ ut cas bo¬
uicrmꝰ ꝯcaque hoc quod a
abis dicit quia ignorat᷑ quo
aõ fiat non elt nos esse
udices s dm̃ De illo autẽ
nphario scupro ubi bporẽ
parris sur quidam habuit
perepit dehere iudicara
non emm poterat ill di¬
sre bono aĩo se tar mrma¬
ne flagiciũ qmiisisse Erg̃o
que cũq sticta ita mamfes¬
tant᷑ ut non possut dici

Expanded text:
Quod autem dicit, Tu quis es qui judices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bodicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut n
Abbreviated transcription (French):
suã eius ior arcũcisienem
d pucabit᷑ Ot sit gic sen¬
sus ogo m emulacionẽ
nos adducc̃i n᷑ ec̃ que nõ
gens facra est de ponẽdo
rũ fiuisset gees insipiens

Expanded text:
rcumcisione deputabitur ? Ut sit hic sensus: Ego in aemulationem vos adducam in eam quae non gens facta est, deponendo cum fuisset gens insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
erut qr uod autẽ ait ailiꝰ
quidem eudicat alternosi
dies Aliis autem iudicat
omnẽ diem sequestrata
interm meliore considera¬
nione mon de duolei Nom¬
nbus mralti iudet᷑ dicaum
si de homne et deo Qrui
emar alcernos dies iudicat

Expanded text:
 Quod autem ait, Alius quidem judicat alternos dies, alius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos di
Abbreviated transcription (Latin):
didit dicera nor solum
potest enã simulate suri
Sd ut in tua consnenia
cirtus sis illais dilectiore te
facere cui sub dita sueris
iussu dm̃ tu qui omnes uult
saluos fueri et magmeroes
ueritatis uenr̃e ost sor em̃¬
agrbat hoc quod siris a¬
aut fallatus promereri de¬
qui em̃ diligit alte rũ legẽ
miplebit ostrndit consũnra¬
ciortẽ legis in delectione
positam idest io caritate
unde et dominꝰ i illis deo¬
bua preceptis trtam legẽ
mpleret Inde est et illas
eiusdi apostoli plemendo
em legis carieas et id
sins autẽ p̃copti caritus
d corde puro et constiẽtia
bera et fide crõ ficta Qd¬

Expanded text:
didit, dicens. Non solum didit, dicens. Non solum potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc eagebat. Hoc est quod servis aaut fallaciis promereri deQui enim diligit alterum, Legem implevit, ostendit consummationem Legis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: et illud, Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide
Abbreviated transcription (Latin):
ab istis potestatibas persini
nouẽ passos frupse ristra¬
noss maqiud ergo mom faice¬
bant bomũ qui non soluo.
non sunt laudati ab istrs po¬
er statibus sed eñam perei
affecti et uecati sunt Con¬
sideranda ⁊go sũt iurba
apostoli non enu ait seis et
Caudabit tr potestas s ait
bomt̃ fac et habebis laudẽ
ex illa Ome errm probet
factũ suum bonũ sue per¬
siquat᷑ laudem habebis ex
illa uel cũ illã i obsequ¬
ũ dei luratus fueris uef
cũ eius persecunams coro¬
nam merueris hoc enã
in consequẽtibe ma lligia᷑
cũ dicit Dei em̃ iuaster
est tbi in bonũ enã si m¬
crisi tati sub diti estote ad ho
ditos nos esse opertere nõ
resistentes si quid illi noluo¬
rit auserre in quod sibi
potestas data est tempora¬
asus rebus que quomam
transiũt ideo et ista frib¬
uectio non in bons quasi ꝑ¬
mansures sedin neteprarns
quit tempori constituenda
ost tamẽ quomã dixit
necessitati sub diti estotene
quis non integro ammo et
pura dilectiome sulidica

Expanded text:
otestatibus persecutionem saepe passos fuisse Christianos. Numquid ergo non faciebant bonum, quia non solum non sunt laudati ab istis potestatibus, sed etiam poenis affecti et necati sunt? Consideranda ergo sunt verba Apostoli. Non enim aitlaudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim probet factum tuum bonum, sive persequatur, laudem habebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel cum ejus persecutione coronam merueris. Hoc etiam in consequentibus intelligitur, cum dicit, Dei enim minister est tibi in bonum, etiam si cessitati subditi estote, ad hoc c vitam subditos nos esse oportere, non resistentes si quid illi auferre voluerint, in quod sibi potestas data est, de temporalibus rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus
Abbreviated transcription (Latin):
qr subdendũ ut ecrã i
nã sidem halere pocesta¬
fn abaret᷑ cũ qui tempe¬
ialibus ad mustrandis aliqͣ
sablimitate preallie mua
coiem eriorem labit᷑ et
pedus istr siruandus est
quẽ dominus ipse prestri¬
bit ut reddamꝰ cesari que

Expanded text:
se subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit; in majorem errorem labitur. Sed modus iste servandus est, quem Dominus ipse praescribit, ut reddamus Caesari quae
Abbreviated transcription (Latin):
giericroũ lros dicit ut eũ
qui infirmus i pede est ren¬
pramus et nostra infirm¬
mitate infirmitatem cius
sustine amus neqque duudix¬
mis cogitaciones eiuꝰ idest
quast serre audeamꝰ senton¬
nõ d aliemo corde quo nõ
idemꝰ ¶der sequit᷑ et dicit
ailius quilẽ credit marduaie

Expanded text:
 hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare
Abbreviated transcription (Latin):
nõ maculare ea quempos
mnant sed que exeut̃ in¬
differenter sumebant nlos
salua consnẽcia qr iudã lõ
nfirmores abstinebant a
carmbus et a iuino ne uilnos¬
nontes madorent in eai que
ydolis sanificabant᷑ qm

Expanded text:
commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sus nisi ad oues perditas
est bonũ pauem filior ũ
mittere canbꝰ Ouud gẽ¬
ees si benẽ consideren pe
te eliguẽ ista sua fue qua
dis nonse debere insaltar
qus si forte instrmi ex se¬

Expanded text:
sus nisi ad oves perditas est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua dis, non se debere insultare his, si qui forte infirmi ex
Abbreviated transcription (Latin):
tianꝰ xtollat᷑ i sup irbiã
et non arbitiet᷑ in huiubu
te etinere senandũ esseor¬
dine suũ et põtestatem sũ¬
perioribq quibus pro tempo¬
rererũ camporaliũ gube¬
nacio tradita est pũtẽt non
se subdendũ esre csumo
nñ constrmus  amima et
corpore et quam diu inhar
iea temporale sumuo e¬
ciam rebus temporalibus
ad subisidiũ degeide eius
iite utamur oportet nos
ex ea parte que ad hant
uitam ꝑtinet subditas cẽ
potestatibus id est hom̃bꝰ
res huãnas cũ aliquo hono¬
re ad uuist amibꝰ Et illo
bero parte qua credimus deo
t in regnũ eius uocam᷑ non
ues oportit esse sub ditos cu¬
quã heram id ipsum nobis
curtere cupienti quod deus
duitam ctirnam donar Ag¬
manis ost Oi quis ergo pu¬
rat quomã est cristianus nõ
ab esse uectigal redde ndũ
aut tributũ aut ron se¬

Expanded text:
tianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus sublimioribus, quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, putet non se esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quamdiu in hac vita temporali sumus, etiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae utamur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis evertere cupienti, quod Deus ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo putat quoniam christianus est, non sibi esse vectigal reddendum, aut tributum, aut non e
Abbreviated transcription (Latin):
iquattti apud deũ quod pos¬
sũt dicire quidam m audi¬
ut̃ antiquã nasternt᷑ ia¬
cos dilꝑi qaa autrm odto
cu misertis to prino eñ
misertus se nostri deus ad
pectatores essemus ut uoca¬
ret nos Cui ergo misirtioe¬
sanccũ Quo duto msrior¬
diam presta bir ciu msirian
fuerit idest ut frurat cũn
siricordem quo bona posie
p.2 delecnonẽ oꝑari nem
orgo sibi aiderit tribure
quod misiricr rDicer opira¬
tͣ quia deus illi por dilt
non ergo elegit deris bore
operantes si nedentes poie
ut ipse ellos facrat pocus¬
bene operari nostrũ ema
est credere et uelle illas
aucẽ dare codenorba ctio¬
letibꝰ facultatẽ bene ope¬
de p r spi sarctũ ꝑ qũ¬

Expanded text:
Deum; quod possunt dicere quidam, cum audiunt, Antequam nascerentur, Jacob dilexi, Esau autem odio cui misertus ero. Primo enim misertus est nostri Deus, cum peccatores essemus ut vocaret nos. Cui ergo misertus esanctum? Quo dato misericordiam praestabit cui misericors fuerit, id est, ut faciat eum misericordem, quo bona possit per dilectionem operari. Nemo ergo sibi audeat tribuere quod misericorditer operatur; quia Deus illi per SpiriNon ergo elegit Deus bene operantes, sed credentes potius, ut ipse illos faciat bene operari. Nostrum enim est credere et velle, illius autem dare credentibus et volentibus facultatem bene operandi per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ donũ spũa sarecti sicut
go quosque glorrari debet
e⁊ operibꝰ tamquã suis q̃
ꝑ donũ dei habet cũ ip¬
sa dilecno in eo bonũ oꝑa¬
t᷑ orud ergo elegit deus
Douet si em̃ mullo meri¬
to non est elecro equa¬
Es eñĩ omnes sũt ate me¬
ricũ nec potest in rebus
omnino equalibas clecto
sa uctꝰ non dut᷑ msi crea¬
noq non quidẽ decis clo¬
git oꝑa que ipse luargit᷑
sũ dãat spũ sanctũ ut per
caritatem bona oꝑemier
ced tamen legit sidem
quia inisi quosque credat
i eũ et in accipiẽdiuolũ¬
tate ꝑmancat nom ampet
doi nũ dei idst spiritõ scũ¬

Expanded text:
sicut go quisquam gloriari debet ex operibus tanquam suis, quae per donum Dei habet, cum ipsa dilectio in eo bonum operetur. Quid ergo elegit Deus?donet? Si enim nullo merito, non est electio; aequales enim omnes sunt ante meritum, nec potest in rebus omnino aequalibus electio sanctus non datur nisi credentibus, non quidem Deus elegit opera quae ipse largitur, cum dat Spiritum sanctum, ut per charitatem bona operemur: sed tamen elegit fidem. Quia nisi quisque credat in eum, et in accipiendi voluntate permaneat, non accipit donum Dei, id est, Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
cõ exadam conspernue de¬
us alia uasa in honor sa¬
ciat alia in contumeliam
mon est tuũ discutrre qs¬
quis sicuodũ hacce cõ asper¬
sionẽ adħuc Diuus et̃ ter¬
reno sensũ ĩt carnalitor

Expanded text:
cum ex eadem conspersione Deus alia vasa in honorem facit, alia in contumeliam, non est tuum discutere, quisquis secundum hanc conspersionem adhuc vivis, id est, terreno sensu et carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
erit no num gentẽ quasi
ꝙ nec gens diconda sit
que insipiens est De ca
tamẽ fude irrica dũ dice
populũ iudaccũ quia il¬
li ap̃pgende r ut quod istires¬
puerut uil cirte in nonge¬
ter in gence insipientem
quia cũ essit gero in sipi¬

Expanded text:
xerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum Judaicum, quia illi apprehenderunt quod isti respuerunt. Vel certe in non gentem, in gentem insipientem; quia cum esset gens insipi
Abbreviated transcription (Latin):
glorient᷑ qui tũ eungellũ
ꝑ cepasgent tamquã morits
sus ad cribuendũ existinã¬
tes uole bant grmtibus dari
a qua superbia iam debĩt
desistere intelligentes quã
si nom ee operibus s exm¬
siricordia dei uocemur ur
nedanrꝰ et credentibus pres¬

Expanded text:
glorientur, qui cum Evangelium percepissent, tanquam meritis suis id tribuendum existimantes, nolebant Gentibus dari: a qua superbia jam debent desistere, intelligentes quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei vocamur ut credamus, et credentibus praes
Abbreviated transcription (French):
cong mstit it dolit nb
nã nosmetipsi qui a dic
quia spiritu adhereiꝗ dco
ꝑ fudem et idio non rante¬
atura ses fila de appella¬
mͣ tamen et ipsi innostiti¬
ipsis ige mestire  adopnon¬

Expanded text:
congemiscit et dolet: sed etiam nosmetipsi qui credimus, quia jam spiritu adhaeremus Deo per fidem, et ideo non jam creatura, sed filii Dei appellamur; tamen et ipsi in nobismetipsis inge
Abbreviated transcription (Latin):
non et oꝑibus sed eꝓ uocã¬
re duccũ est ea quia maior
siriuet minori sicus strip¬
rõ est Iacos dilexi esan
aute odio habui non muilłos
mouet ut pucent a postolũ
paulũ alstulisse liberumi
uolũtatis arbitriũ quo pro¬
merem᷑ dñ dono pietats
uel malo impretatꝭ offendi¬
aliqua seu bona seu mala
dus mũ diles eit alterũ
odio habuit sed responde

Expanded text:
sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori, sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui, » nonnullos movet, ut putent apostolum Paulum abstulisse liberum voluntatis arbitrium, quo promeremur Deum bono pietatis, vel malo impietatis offendialiqua, seu bona seu mala, Deus unum dilexerit, alterum odio habuerit. Sed responde
Abbreviated transcription (French):
ohors supplino testi momuti
Sat sn iptuora de phara¬
one Quua ad hor te iꝓaeta¬
ui ue ostendam in te potenti
ut ent leginus i godo
cos duracũ est cor pharao

Expanded text:
onis supplicio testimonium, cum ait Scriptura de Pharaone, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam ut enim legimus in Exodo, obduratum est c
Abbreviated transcription (Latin):
cꝙ est reconsilianõẽ subi
argo enã in hro qui nedide¬
rũt eꝑpeccat᷑ ad huc illa
mamsestatie que in corporĩ
resur rectiome prouemet q̃
ꝑtinet ad quariũ illũ gradi
ubi ex trtr ꝑfara pax re
et quies toerrua millano¬

Expanded text:
 est reconciliatione fidei Ergo etiam in iis qui crediderunt, exspectatur adhuc illa manifestatio quae in corporis resurrectione proveniet: quae pertinet ad quartum illum gradum, ubi ex toto perfecta pax erit, et quies aeterna, nulla no
Abbreviated transcription (Latin):
congemistie et dolit ist
adquc erart em̃ adhut
nediture quia ssocritu sub¬
iucebant laboriosis rtori¬
bus Med ne quis puearet
tũ ess subiũgit ecrã de has
etõ spirioe hos mente est¬

Expanded text:
congemiscit et dolet usque adhuc. Erant enim adhuc credituri qui etiam spiritu subjacebant laboriosis erroribus. Sed ne quis putaret tum esse, subjungit etiam de iis enim spiritu, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quãdo drst grana libe¬
aidquã prohibent᷑ Curo
aucẽ piohibica frarit de
contra legten frãt et pri¬
Rent Quod autẽ dice een¬

Expanded text:
quando deest gratia libeantequam prohibeatur; cum autem prohibita fuerit, decontra Legem fiat, et pralet. Quod autem dicit, Sin
Abbreviated transcription (Latin):
brlis ut ita dixerit quod
nos nom seꝑãt alia rreat᷑a
udest amor corport aut cer¬
te quia nos pet non seꝑar
alla creatura a caritate
dei t eo ꝙ nolla treãta
est alia iter mosz et deũ

Expanded text:
bilis; ut hoc dixerit, quod nos non separat alia creatura, id est, amor corporum: aut certe quia nos non separat alia creatura a charitate Dei, ex eo quod nulla creatura est alia inter
Abbreviated transcription (Latin):
sr utute interita in libor¬
cutẽ glorie filiorũ der is
est ecã ipsa natura que
cantõmodo creatura et nõ¬
dũ per sidem aggre guete
mo filio rũ dei Wd ea¬
mero n eis que credicuro e¬
rant inde bat aposto lus qd
dicit quia treaita liberabi¬
tur a seriitute merrieus
ut interinu non seruae u
siruũt omnes peccacores

Expanded text:
in libertatem gloriae filiorum Dei; id est, etiam ipsa quae tantummodo creatura est, nondum per fidem aggregata numero filiorum Dei: sed tamen in eis qui credituri erant, videbat Apostolus quod dicit, quia creatura liberabitur a servitute interitus, ut interitui non serviat, cui serviunt omn
Abbreviated transcription (Latin):
poms sporicũ sarctũ amepi¬
at ad diat apse sparirus tes¬
tmomũ redeit speritua nos¬
ho rrestat ut spn ntũ serou¬
titis ułũ incelrigamqꝰ tui
bt mortis eiuisdẽ mortis
hrtore eõs se ninit utse
ad liberatoris auꝑiliũ quis¬
que conuertat enã ipso dyro

Expanded text:
anctum accipidit cum dicit, Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro; restat ut spiritum servitutis illum intelligamus, cui bet mortis, ejusdem mortis terrore reos teneat; ut se ad Liberatoris auxilium quisque co
Abbreviated transcription (Latin):
re ses accopises spiric̃.
adepcions filiorũ in quo
clamam ꝯ aba pater eno¬
de ntissime duorũ testamẽ¬
corũ distmcta sunt tem¬
pora Illud em̃ ad timo¬
rem ꝑsunet᷑ nouũ autẽ ad
caritasẽ ꝙes querit᷑ q̃s
sit sput̃ seruitues nocu

Expanded text:
rem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater, evidentissime duorum Testamentorum distincta sunt tempora. Illud enim ad timorem pertinet, Novum autem ad charitatem. Sed quaeritur quis sit spiritus servitutis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ti et acpiat grana ut
iã illo qui ean donat lilr.¬
rante et adiiãto nemper¬
cet utique itr desmat E
sublege sed cũ lege uet
inlege implonsi cam iti¬
ricatem dei quod timore
et capniiucatẽ me suble¬
ge peccati que est inme¬
bris meis legi prcrati dicit
qua quisque carnali con¬
sue tudine implicitꝙ astrĩ¬
git᷑ haro ropugnaore ct
legi mentis sue et se cap¬
nuare sub lige percati
uinde itolligit᷑ ille homo
s siribi qui nondã est scs
tantũ con sue tudo carmuilo
et non capturaret nom es¬
set Rampnato po eo em̃
uas carnalibꝰ En autẽ ix¬
istant et non desat calia
de sidria cm tamẽ imno¬
bdiamis mr captiuam᷑ t
sub grã iã sumꝰ de qua lo¬
plorau̾e it libeãtoris aux¬
liũ ut possit per gratiũ cã¬
ricatis quod pir legem ti¬
mor non potuet dixit a
iise lix go et homo quis
me libeãbit de corpore.
mortis huiq est sibient

Expanded text:
ri, et accipiat gratiam, ut jam illo qui eam donat liberante et adjuvante non peccet; atque ita desinat esse sub Lege, sed cum Lege vel in Lege, implens eam charitate Dei, quod timore et captivantem me sub lege peccati, quae est in membris meis, legem peccati dicit, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio. In eo enim vis carnalibus. Si autem existant, et non desint talia desideria, non tamen his obediamus; non captivamur, et sub gratia jam sumus, de qua loploraverit Liberatoris auxilium, ut possit per gratiam charitas, quod per Legem timor non poterat. Dixit enim, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et subjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
uã  aduerso primpio
llquama naturan quato nõ
condidit deus mimiticias
adursus deũ gerere qn¬
mucq ergo der diaitur qui
legi ip saus nor obtempe¬
rat et hor carmo pru¬
dencia id est cũ appent
tempor alia bona et ti¬
met temporalia mala
De fimcio enum pruden¬
ne in appetendis bons
et uitandis malis expli¬
cari solet Qruapropter
recte appellar aposto lus
carmis prude naam qua
her appetũt᷑ pro magnis
bons que non perseurãt
cum homine et ne herc
amittenda sl̃t non pocest
autrr tulio prudennia legi
dei obtempare bed tũt
obtemperat᷑ legi cun her
prudencia extincea fuerit
ut ea saccedat prudena
ners in malis inmor Etide
noomque amie nature et
prudenaõ carnis haues
siõ inferiora sertat᷑ er pru

Expanded text:
ipio aliquam naturam, quam non condidit Deus, inimicitias adversus Deum exercere. Inimicus ergo Dei dicitur, qui Legi ipsius non obtemperat, et hoc per carnis prudentiam, id est, cum appetit temporalia bona, et timet temporalia mala. Definitio enim prudentiae in appetendis bonis et vitandis malis explicari solet. Quapropter recte appellat Apostolus carnis prudentiam, qua haec appetuntur pro magnis bonis, quae non perseverant cum homine; et ne haec amittenda sunt. Non potest autem talis prudentia Legi Dei obtemperare. Sed tunc obtemperatur Legi, cum haec prudentia exstincta fuerit, ut ei succedat prudentineque in malis timor. Eadem namque animae natura et prudentiam carnis habet, cum inferiora sectatur; et p
Abbreviated transcription (Latin):
cantẽ spiritũ eius in uos
Iam quartũ gradũ dimõ¬
stiat ex ilbis quatuor que
superius dixinꝰ E es
gradus iste in hac nica nõ
speni quam exspectamꝰ
redemptionẽ corporis nos¬
cri quando cor ruptibele
hor induet incorruptro¬
nen er mortale hoc indi¬
et immor talitatẽ Ibi pat
ꝑfecta est quia nchilmo¬
le stiarũ aĩa de corpore
pant᷑ iam iuificato et
in celestem qualientem

Expanded text:
antem Spiritum ejus in vobis, jam quartum gradum demonstrat ex illis quatuor quos superius distinximus . Sed gradus iste in hac vita non spem qua exspectamus redemptionem corporis nostri, quando corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem . Ibi pax perfecta est, quia nihil molestiarum anima de corpore patitur jam vivificato, et in coelestem qualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Quod autẽ ait quod
oñ opiror ignoro potst
uderi minus merlligẽ trbe
conrariũ esse illi senten¬
ne qua dixit pertatum
ut appar. at perratĩ per
bonũ michi opir acũ est mor¬
tera Qruid enm appor et
si igno rat᷑ ed ignorosis
dictũ est hoc loco ut intel¬
lignt᷑ non approlo Quõ
emp tenebre non uident᷑
hoe est aucrui semite te¬

Expanded text:
 Quod autem ait, Quod enim operor, ignoro, potest videri minus intelligentibus, contrarium esse illi sententiae qua dixit, Peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Quomodo enim apparet, si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Quomodo enim tenebrae non videntur, hoc est autem sent
Abbreviated transcription (Latin):
sancto est e piritꝰ ⁊ge
uitusis in cimore ille est
potestatẽ habet mortq¬
qr uia ipso temporẽ
sirut̾utis qui sub lege
sectabant᷑ non qua ios
est leꝑ et mandatũ nã
sancta et mandatũ sani
et istũ et bonũ Ille a¬

Expanded text:
sanctus est. Spiritus ergo servitutis in timore, ille est qui potestatem habet mortis; quia ipso timore servitutis qui sub Lege sectabantur, non quia ipsius est Lex et mandatum. Nam Lex sancta, et mandatum sanctum, et justum et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod̾ autẽ Dicit milla ex
qui sũt in rristo ihesu sg
ostendit condem pnanionẽ
esse si cxistant de sideria
nalia si eis ad pectandas
ibediat Quod̾ contingit
qui sub lege constitua sue
nondũ sub gracia nanuo
lige constatuti non soluna
re pugnantem hubent cor¬
cupiscenciã ses eciã cap¬
ui ducũt᷑ cum obtemper

Expanded text:
Quod autem dicit, Nulla ergo qui sunt in Christo Jesu, satis ostendit condemnationem non esse, si existant desideria carnalia, sed si eis ad peccandum non obediatur. Quod contingit his qui sub Lege constituti sunt, nondum sub gratia. Nam sub Lege constituti non solum repugnantem habent concupiscentiam, sed etiam captivi ducuntur, cum obtemperant
Abbreviated transcription (Latin):
me tue bant isi crõ talibe
boirs irirorne bat aduersi
et ider cr̃ illa bona tem
lia turbarent᷑ faaleren¬
debat a preceptis legis
Infit mabat̃ ⁊go lep no
implendo quod preapiet
non sua culpa sed perci¬
nena idest eos hominese
carnalia appetendo non
at Ider liberator nos
er ihesus suscipiondo mor¬
ulem carnem in similitu¬
Inem uenit carms peccati
prm enm peccati debita
ors est Atuero illa mors
ummra dignacioĩs fuit nou
ebir Et tamen hoc quor
ortalis caris quã ius nõ
ercatricis Ideo quia morta¬
urit᷑ sod de pcc̃o in quit dap̃¬
suit percacũ in carre qd
nñ egit mors domiri ne
loro cimeret᷑ Et ex eo iã
on appeteret᷑ temꝑalia bo¬
u ne metuerent᷑ tempora¬
a mala in quibus carna¬
ua impl.ri legis precep¬
i non poterant lher au¬
i pridenaa in homine

Expanded text:
 talibus bonis imminebat adversitas; et ideo cum illa temporalia bona turbarentur, facile recedebant a praeceptis Legis. Infirmabatur ergo Lex non implendo quod praecipiebat; non sua culpa, sed per carnem, id est, eos homines qui carnalia bona appetendo non bant. Ideo Liberator nosChristus suscipiendo mortalem carnem, venit in similitudine carnis peccati. Carni enim peccati debita mors est. At vero illa mors Domini, dignationis fuit, non debiti: et tamen hoc quoqumortalis carnis, quamvis non peccatricis, ideo quia immortamoritur. Sed de peccato, inquit, damnavit peccatum in carne. Id enim egit mors Domini, ne mors timeretur, et ex eo jam non appeterentur temporalia bona, nec metuerentur temporalia mala, in quibus carnaua impleri Legis praecepta non poterant. Hac autem prudentia in homine
Abbreviated transcription (Latin):
es Qruod aucẽ ait asq ad
lgem em̃ peccutũ in mũdo
fut itelł gͬ ndũ quousque
eñ dictũ est qui arbinant᷑
per legem auferti potiusse
mad̃festa esse peccrica par
legem nom autẽ ublata cã
dict peccaste iutẽ nom depu¬
tabat᷑ sũ lex esset non enĩ
us non crut si non deputa¬
bit᷑ noq cũ lx data st as¬
lata est si depucari ceprt de
st apparẽ mon ego puti mes¬

Expanded text:
Usque ad Legem enim peccatum in mundo fuit, intelligendum est quousque enim dictum est, qui arbitrantur per Legem auferri potuisse manifestata esse peccata per Legem, non autem ablata, cum dicit, Peccatum autem non deputabatur, cum Lex non esset. Non enim ait, non erat; sed, non deputabatur. Neque cum Lex data est, ablatum est; sed deputari coepit, id est, appare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalit᷑ autẽ per mortẽ ad
delicti comdempnacone.
mors młcorũ facea est ꝑ
udam per dominũ auted
mostr ud ihe sc̃i cristũ młtorĩ
d lictorũ Remaciõẽ dacagra

Expanded text:
aliter autem per mortem Adae delicti condemnatione mors multorum facta est per Adam; per Dominum autem nostrum Jesum Christum multorum delictorum donatione data gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nauit moro quia et qui nõ
pectauerũt x origi mor¬
calitatis adã mortue sunt
Qut certe rig nauet mors
et in his qui non in semili¬
peccauerũt eed añ Regĩ
percauert̃ ut illi petcasse

Expanded text:
navit mors; quia et qui non peccaverunt, ex origine mortalitatis Adam, mortui sunt. Aut certe, Regnavit mors et in his qui non in similipeccaverunt, sed ante Legem peccaverunt: ut illi peccasse
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ tibis in nobis de sidern
et muocame tis quiluusRam
ad peccãdũ non obedirns
sirutes lego dei quia mor¬
tuo samꝰ peccato morut᷑
aut et peccat̃ s resorua¬
no cor poris eo resurrectoe
scci fuerit de qua post di¬
ne uuit̃ accrpta peccatũ
oꝑ mandatũ operatũ ẽ
i me onnẽ cõcup istẽ nã
ncelligẽ di est nor anrẽ

Expanded text:
sideriis et incitamentis quibusdam ad peccandum, non obedimus servientes legi Dei; quia mortui sumus peccato. Morietur autem et peccatum, cum reformatio corporis in resurrectione facta fuerit, de qua post dine autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, intelligendum est n
Abbreviated transcription (Latin):
undancia honẽ in omir la¬
sponte autẽ dicit esse sub¬
penalis est ista suburto
non erã hone sient sponte
peccaus sis etiã sponar dep¬
natꝙ est Qne tamẽ dũs¬
nacio non stne spe 2 ꝑacõns
irogaca est naceͣ nostr et¬

Expanded text:
undantia homini in omni laendacium ? Non sponte autem dicit esse subpoenalis est ista subjectio. Non enim homo sicut sponte peccavit, sic etiam sponte damnatus est: quae tamen damnatio non sine spe reparationis irrogata est na
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã s non apud deũ sat
est qua abragam sue ligo
dũ sie oꝑibus legis glor¬
am conqquirit quasi suio bn¬
bos legiin impleat ar adqi
lix ista data non essit deia
la glori non sua crat non
erñ murito sui camquã po
ꝑibꝰ si dei grã fide ustisicat

Expanded text:
gloriam, sed non apud Deum; hoc est, quia Abraham sine Lege dum non ex operibus Legis gloriam conquirit, quasi suis viribus Legem impleat, cum adhuc Lex ista data non esset, Dei illa gloria, non sua est. Non enim merito sui tanquam ex operibus, sed Dei gratia fide justificat
Abbreviated transcription (Latin):
noui Quod autẽ ait pera¬
cũ eñ occasiore accepta ꝑ
nã datũ sefellio me et ꝙ
illad occidit ider dicnõ ẽ
ca dulcior est unde enã q¬
c̃que peccata occube suit
dulcrora sũt quãius morus
ra dulcedo ista sit Ideoe

Expanded text:
 Quod autem ait, Peccatum enim, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit, ideo dictum est, ctus dulcior est. Unde etiam quaecumque peccata occulte fiunt, dulciora sunt: quamvis mortifera ista dulcedo sit. Inde e
Abbreviated transcription (Latin):
nams quia non solad comte¬
piscintꝰ et pecianꝰ sed ea¬
a approbamus porcata.
sub lege pugnamas et
se que facims et fatemdo
mala esse unrq uolumus fa¬
cere si quia nondũ est gra¬
na suꝑam᷑ In isto gradu¬
nqͣ it dũ sanrgere nolimꝰ
et cadimus gramius affle¬
gnoͣ Inde huo dicicur lig
subitrauit ut subundarit
de lictũ Iude et quod̾ nũt
posicũ est per legemo em̃¬

Expanded text:
namus; quia non solum concupiscimus et peccamus, sed etiam approbamus peccata: sub Lege pugnamus, sed se quae facimus, et fatendo mala esse, utique nolumus facere, sed quia nondum est gratia, superamur. In isto graduus, et dum surgere volumus et cadimus, gravius affligimur. Inde hic dicitur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Inde et quod nunc positum est, Per Legem e
Abbreviated transcription (Latin):
eñi non est lix mer preua¬
ricano Qus irgo iaccns sũ
se qusque cognoueri ꝑ
seipsũ sargere non uãlir
mploret liberatoris aux¬
elco uena ergo grana que
donet peccata precerita
duut caricute uistiae et
uufer at mretuer quod cũ
fit tamen de sideria car¬

Expanded text:
 non est Lex, nec praevaricatio . Sic ergo jacens cum se quisque cognoverit per seipsum surgere non valere, imploret Liberatoris auxilium. Venit ergo gratia quae donet peccata praeterita, buat charitatem justitiae, et auferat metum. Quod cum fit, tametsi desideria
Abbreviated transcription (Latin):
iuri diat quia nori iustifi¬
sibit᷑ en lege omnis caro co¬
io ieto pr legem em̃ cog¬
mo peccasi et citera siliã
que quidemo putant in con¬
uu lam legis obirendu
soslictr satia legenda sut̃
it nque lex ab apostoloui
rũ liberum sit ablatum
rraꝙs quatuor istos gradus
Iommns disting uamus dñ
ligem sub legẽ sob gracia
i paco Aute legem sequi

Expanded text:
icit, Quia non justificabitur in Lege omnis caro coram illo: per legem enim cognitio peccati, et caetera similia, quae quidam putant in contumeliam Legis objicienda, sollicite satis legenda sunt, ut neque lex ab Apostolo imtrium liberum sit ablatum. Itaque quatuor istos gradus hominis distinguamus; ante Legem, sub Lege, sub gratia, in pace. Ante Legem
Abbreviated transcription (Latin):
litr̃ ait ehamas quia lex.
puritasis est ego autẽ tar¬
asis sũ satil osti udit non
posse mpleri legem isã
qud precipit nec rit sub
sla sid cũ illa Is est aũt
qu iã non capit᷑ tempora¬
esꝗ benes nec cerret᷑ tem

Expanded text:
autem ait, Scimus quia Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, satis ostendit non posse impleri Legem, nisiquod praecipit; nec erit sub illa, sed cum illa: is est autem qui jam non capitur temporalibus bonis, nec terret
Abbreviated transcription (Latin):
qui seestitauit ihest̃ tris¬
cũ a mortius Giuisicabit
et mortalia corpora nostra
per inhabitãtr̃ spiricũ¬
in nobis liberũ cego ar¬
bitriũ per fecce fruit in pri¬
mo homine qu nobis ante
graciã non est libe rũ ar¬
bitrud ut non peccemus si
cancũ ue pectare uõlame
Mracia uiro effent ut nõ
cantũ u limus rectr facere

Expanded text:
Qui suscitauit Ihesum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora nostra per inhabitantem spirituejus in vobis . Liberum ergo arbitrium perfecte fuit in primo homine, in nobis autem ante gratiam non est liberum arbitrium ut non peccemus, sed tantum ut peccare nolimus. Gratia vero efficit ut non tantum velimus
Abbreviated transcription (Latin):
fusa caricais in cor dibusis¬
tris uaicit carres ampistẽ¬
nas ne isennamꝰ eis ad
malestiniẽdũ si pocius bo¬
na faciamꝰ unde quidem ic̃i
euertit᷑ quresis pelagiana
que slilt non ⁊ deo nobis
si ⁊ deo esse caritatẽ qua
illis libris quos aduer si
cos edidim q eciã spirua¬
li honns canque sus grã¬

Expanded text:
usa caritas in cordibus nostris uincit carnis concupiscentias, ne consentiamus eis ad male faciendum, sed potius bona faciamus. unde quidem iam euertitur heresis Pelagiana, quae uult non ex deo nobis, sed ex nobis esse caritatem, qua illis libris, quos aduersus eos edidimus, etiam spiritalis hominis iamque sub gra
Abbreviated transcription (Latin):
Nlectionis tue indicio
dilectamur preci¬
pue in tali tempore et a
tali nouello simul atꝙ per¬
fecto et ut ex hus que a¬
scã scriptuna sunt ample¬
quidem patres rorem celi
et ubertatem terre cum
ceteris aliis concedi filis
deprecabantur nnisi cũ
alit᷑ intelligere Nos at̾
spiritaliter omnia tibi re¬
pendimus Impleat dũs deꝰ
sui et sias taliũ filiorũ
ompendiose et famila

Expanded text:
lectionis indiciis delectamur, praecipue in tali tempore, et a tali novello simul atque perfecto, et, ut te ex his quae sanctae Scripturae sunt amples quidem patres rorem coeli et ubertatem terrae, cum caeteris aliis concedi filiis deprecantur, nisi cui altius intelligere, nos autem spiritaliter omnia tibi rependimus. Impleat Dominus s, et fias talium filiorum compendio et f
Abbreviated transcription (Latin):
Ro integritate fidei tato¬
lice xpianissimũ pri¬
cipem cõuenit esse sollicitũ et
hoc indefessis p̃cibus diuinã
miẜicordiam posto ut cordi uro
id quod est uenitatis inspiet
neq falli uos in aliguo huma
tratur a me autem atq ab õ¬
plane ac lucide lñis meis quas
clementiam urãm iam dudũ ꝑ
famulũ nr̃m exyphaniũ cribu¬
nũ qui ꝓ hac causa missus est
arbitror accepisse. ratũ est n
amubigi potest hoc nos puris¬
sime criedere hoc censtant̾ asse¬
rere quod etiã uenerandi pa¬
tres quondã apud mteam con¬
gnegari scdmi fidem simboli ca¬
dendũ et confitendũ sacratis¬
sima auctoritate sauxerũt hes¬

Expanded text:
ro integritate fidei catholicae Christianissimum principem convenit esse sollicitum, et hoc indefessis precibus divinam misericordiam posco, ut cordi vestro id quod est veritatis inspiret, neque falli vos in aliquo humane patiatur. A me autem atque ab omplene ac lucide litteris meis, quas clementiam vestram jam dudum per famulum vestrum EPIPHANIUM tribunum, qui pro hac causa missus est, arbitror accepisse, reseratum est: nec ambigi potest, hoc nos purissime credere, hoc constanter asserere, quod etiam venerandi Patres, quondam apud Nicaeam congregati, secundum fidem Symboli credendum et confitendum sacratissima auctoritate sa
Abbreviated transcription (Latin):
anaghematizauimꝰ ita iuste a
horũ impietatẽ qui uenitatem
carnis nr̃e negant a dño mõ
ihesu xpõ susceptam esse dano¬
namus uñ ⁊ pietas uestra sus¬
gestioni ac sipplicatiom noste̾
liam haberi iubeatis epale cõ¬
tiliũ cito aupoiliante deo po¬
cerunt õma standala q̃ in p¬
bationem cõtius ealesie suut
cõmota resecari ut ꝑ unuisum
regnũ urĩm catholice fidei inte¬
nam manere. et urãm apud
deũ cueste̾ gloriam gaudeamꝰ

Expanded text:
athematizavimus, ita juste etiam horum impietatem qui veritatem carnis nostrae negant a Domino Jesu Christo susceptam esse damnamus. Unde si pietas vestra suggestioni ac supplicationi nostrae liam haberi jubeatis episcopale concilium, cito auxiliante Deo poterunt omnia scandala, quae in perturbationem totius Ecclesiae sunt commota, resecari: ut per universum regnum vestrum catholicae fidei intenam manere, et vestram apud Deum crescere gloriam gaudeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
flamina que iudebat᷑ surrergt
et in rubo eñdenet᷑ quid nte
enat Cuusdã go ungulti cõ¬
suetude refent᷑ et quanto pla
arserit non tui non ꝯsurntet
ded ardendo purgatius reddi
quasi ligni colorem habeat at¬
tamen. de huia nonnẽ neticuit
cum illius naturã indicauit
Si go in uluis arporis rubo ignat
ille moysi ostenẽ sit arderẽt
oñsus arserat quid nirũ si ne¬
quaꝙͣ uud comburebat᷑ Serua¬
ta ge in utroq natura igne sc
e arbore considerat᷑ dũ et igĩs
naturalit̾ de arbore ardet et
irbor ardens igni naturaliten
non consuumt᷑ uel certe in illo
rubo non ille iguis arboꝵ uurm¬
tus indebatur ẜ potius ignis
ille ibi fuit de quo dr Qui fa¬
ns angelos fuos spiritus et
nustros suos ignem urentem
pus ge incorporeus in rubo
declãt᷑ qui dũ corꝑali hoĩ oñ¬
sus est intẽ fuit ut aliqua cor¬
porea niteria nonstraret᷑¬

Expanded text:
 surrexerat; ut in rubo ostenderetur quid necesse erat? Cujusdam ergo virgulti consuetudo refertur, quod quanto plus arserit, non tantum non consumitur, sed ardendo purgatius redditur. quasi lini colorem habeat: attamen de hujus nomine reticuit, cum illius naturam indicavit. Si ergo in illius arboris rubo ignis ille Moysi ostensus arseratnsus arserat, quid mirum si nequaquam illud comburebatur? Servata ergo in utroque natura, igne scilicet et arbore, consideratur; dum et ignis naturaliter de arbore ardet, et arbor ardens igni naturaliter non consumitur. Vel certe in illo rubo non ille ignis arboris inimicus videbatur; sed potius ignis ille ibi fuit, de quo dicitur, Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Ignis ergo incorporeus in rubo declaratur, qui dum corporali homini ostensus est, necesse fuit ut aliqua corporea materia monstraret
Abbreviated transcription (Latin):
ipissit die mortis ia instã¬
te filiũ saũ iosepħ adiutarnt
ut ad sipultro prm suoꝵ in
tram repuissionis in qua abra¬
bam et ysaaᷤ cum sarta et
rebecta iacebant ibi etian
sepult. ꝙ noluit Sed in egi¬
pto interim sepulture locum
sustepit et postea de ossiba
alt̾ ad sepulchrum abrahã
portat᷑ alter aͥhuc in t̾ra
egipti qũq deportandus

Expanded text:
isset, die mortis jam instante, filium suum Joseph adjuravit, ut ad sepulcrum patrum suorum id terram repromissionis, in qua Abraham et Isaac cum Sara et Rebecca jacebant, ubi etiam sepulcrum noluit; sed in Aegypto interim sepulturae locum suscepit, et postea de ossibusalter ad sepulcrum Abraham portatur, alter adhuc in terra Aegypti quandoque depor
Abbreviated transcription (Latin):
rubus ardene et igne suo nõ
comburi appuit Et cum talẽ
uisionem explorare cuperet
cur rubus non comburet᷑ cun
ardenet dus de medio rubi
Ego inquit sum dus deus pr̃mn
sũoꝵ inegiptũ mittam te uti
inde ẜuitutis iugo oppressum
soluãs semen eoꝵ C yuin¬
N hac horri ᷝ ͥ iusione hoc

Expanded text:
rubus ardens, et igne suo non rubus ardens, et igne suo non comburi apparuit. Et cum talem visionem explorare cuperet, cur rubus non combureretur cum arderet, Dominus de medio rubi, Ego, inquit, sum Dominus Deus patrum tuorum. In Aegyptum mittam te, ut inde servitutis jugo oppressum solvas semen eorum . In hac horribili visione, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sepħ adoraret᷑ Ne gͦ ioseph
egiptioꝵ ydolatrie suaũber et
de ꝓfectione filioꝵ ifrl p̃uidẽs
dixit uisitacio ne iusitabit
uos deus et efferte ossa mea
huc nobiscum hanc gͦ causã
in hoc loco pro fui non qd̾ int̾
mira ͣ deputaret᷑ ẜ ne tã
magnũ inter abraham et moy¬
sen fine aliquo quod uemora¬
tione sit dignuã spatiũ omitte
durissime ẜuitutis iugo
egiptioꝵ gens silios isił cepͭ
opp̾me ita ut mares eoꝵ ꝑuu¬
los ne ultra modũ gens suc¬
cresteret in fluiine proice
et diu̾sa iubor et morte ma¬
ctare Quio tꝑe moyses a iure
filius in illa etiã tempestate
guãtus leuitice scirpis uir
in ultione sue gentis surrex
et iudens urũ egiptioͬm is¬
rahelitam opprimentem occi¬
dit Que res ut egiptiorũ
negi qualit̾ facta esset inno¬
tuit ipse de egipto fugiens
per quadraginta omos in t̾ra m¬
dian oues pastens exulta fut
Cui euoluto temꝑe ꝓmissiomis
que facti est ꝑ pres minanti
ꝑ pascua gnegem in monte oro

Expanded text:
seph Aegyptiorum idololatriae succumberet, profectionem filiorum Israel praevidens, dixit, Visitatione visitabit vos Deus; et efferte ossa mea hinc vobiscum. Hanc ergo causam in hoc loco posui, non quod inter mirabilia deputaretur, sed ne tam magnum inter Abraham et Moysen, sine aliquo quod commemoratione dignum sit, spatium omitterdurissimae servitutis jugo Aegyptiorum gens filios Israel coepit opprimere, ita ut mares eorum parvulos, ne ultra modum gens succresceret, in flumine projicere, et diversa juberet morte mactare . Quo tempore Moyses Amrae filius, in illa tempestate generatus, Leviticae stirpis vir, in ultionem suae gentis surrexit: et videns virum Aegyptium Israelitam opprimentem, occidit. Quae res ut Aegyptiorum regi qualiter facta esset, innotuit; ipse de Aegypto fugiens, per quadraginta annos in terra Madian oves pascens exsul fuit . Cui evoluto tempore promissionis, quae facta est ad patres, minanti per pascua gregem in monte Oreb
Abbreviated transcription (Latin):
Nde ysaat generante filios
priarchas generante derẽ
fratrres iniudentes ioseph uẽ¬
diderunt in egiptũ Qui in
tra ꝑegrmacionis et capti¬
iutotis sue salutem gentibus
p estans ad quas ꝑuenit co¬
nas regu egiptiori dispẽ¬

Expanded text:
nde Isaac generante filios ecim Patriarchas generante , decem fratres invidentes Joseph vendiderunt in Aegyptum ; qui in terra peregrinationis et captivitatis suae salutem gentibus praestans ad quas pervenit, totius regni Aegyptiorum dispen