comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commissa sunt sacramenta diuinorũ secre¬
torũ. id. ẽ. presbitero. diacono. & mini¬
stro. Aui cũ timore & tremore clericoꝵ
custodire fragmentorũ. ne qua putredo
insacrario inueniatur. ne cum negliger¬
ter agitur : portioni corporis dñi grauis
uferatur iniuria. Altaris palla. cathe¬
dra. candelabrũ. & uelũ. si fuerint ue¬
tustate comsumpta. incendio dentur.
qm̃ nonlicet ea quȩ insc̾uario fuerint
male tractari. sed incendio uniuersa
tradantur. Cineres quoq eorũ inbaptiste¬
rio inferantur ubi nullus transitũ habeat.
uit inpariete. aut infossis pauimentorum
actentur. ne introeuntium pedibus inqui¬
mnentur: Palla uero &uela quȩ inscuario
sordidata fuerint. ministerio diaconi cũ
humilibus muustris intra sacrarium lauen
malȩ decidat suidone foris abluta. & erit
comparetur: & prȩter hȩc nichil aliud
contingat. Sed non ipsa pelius uelis ap¬
ponatur lauandis. quȩ ad dominici alta¬
maioris. nequis negligens aut ignarus

Expanded text:
ommissa sunt sacramenta divinorum secretorum, id est, presbytero, diacono, et ministro, qui cum timore, et tremore clericorum, custodire fragmentorum, ne qua putredo in sacrario inveniatur, ut cum negligenter agitur portioni corporis Domini, gravis inferatur injuria. dra, candelabrum et velum, si fuerint vetustate consumpta, incendio dentur, quoniam non licet ea quae in sanctuario fuerint, male trtradantur. Cineres quoque eorum in baptisterium inferantur, ubi nullus transitus habeatur, aut in pariete, aut in fossis pavimentorum jactentur, ne introeuntium pedibus inquinentur. Pallas vero et vela quae in sanctuarii sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris intra sacrarium laventmale decidat, syndone foris delata, et erit comparetur, et praeter haec nihil aliud tangat. Sed non ipsa pelvis ullis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici altamajorum, ne quis negligens, aut ignarus
Abbreviated transcription (Latin):
proprio ore corpus dñi conficiunt
abomibus funt oboediendi & timendi¬
& non dilacerandi aut derrahendi.
tituuntur : qui sacerdotes accusat
uel cdamnari cupit. Aquib se om̃s
fideles cauere debent: quia non solũ
qui faciunt. sed etiam qui consenti¬
unt facientib rei sunt. Om̃s enĩ leges¬
seruum iudicari prohibent. Quid pu¬
tas erit dete. cum transeressores &¬
niculcatores legis dĩ damnabuntur:
fecto &tu damnaberis. quia post po¬
aisti mandatũ dei: & tuam ad implesti
pluntatem. Quia sicut digni sunt uita
ui mandata dĩ inplent atq custodiunt.
A rei & digni sunt morte qui ea post¬
on sunt idonei suscipiantur ad accusati¬
nem. Et om̃s qui aduersus patres arm¬
ntur: infames esse censenius: In decregi

Expanded text:
proprio ore corpus Domini conficiunt, ab omnibus sunt audiendi atque timendi, non dilacerandi aut detrahenroprio ore corpus Domini conficiunt, tituuntur, sacerdotes accusat, et damnari cupit, a quibus se omnes fideles cavere debent, quia non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus rei sunt. Christus eservum judicare prohibent. Quid putas erit de te, cum transgressores econculcatores legis Dei damnabuntur? Profecto et tu damnaberis, quia postposuisti mandatum Dei, et tuam adimplesti voluntatem, quoniam sicut digni sunt vita qui mandatum Dei adimplent atque custodiunt, ita rei et perdigni sunt morte, qui ea postnon sunt idonei suscipiantur ad accusationem; et omnes qui adversus Patres armantur, infames esse censemus. Patres eni
Abbreviated transcription (Latin):
rohibitis scienter ex communicatis com¬
unicauerit: iuxta apłorum institutio¬
um &o ipse simili excomniunicationi sub¬
ceat. Ab his ergo &clerici & laici se ab¬
ineant. qui eadem pati noluerint.
uis metropolitanus ep̃s nisi quod ad fu¬
n solum modo propriam pertinet par¬
ochiam sine consilio & uoluntate. om̃i¬
m cumproiuincialium ep̃orum extra
liquid agere tẽptauerit. gradis sui
ericulo subiacebit & quod egerit irri¬
im habeatur & uacuum. Coniuncti

Expanded text:
prohibitis scienter excommunicatis comprohibitis scienter excommunicatis communicaverit, juxta apostolorum institutionem et ipse simili excommunicatione subjaceat. Ab his ergo et clerici et laici se abstineant, qui eadem pati noluerint.uis metropolitanus episcopus, nisi quod ad suam solummodo propriam pertinet parochiam, sine consilio et voluntate omnium comprovincialium episcoporum, extra aliquid agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit, et quod egerit, irritum habeatur et vacuum. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
contra doctorem nemo suscipiat. quia
non oport& filios patres reprehendere. nec
seruos dominos lacerare. filii ergo sunt
doctorum om̃s quos instruunt. Et sicut
filii patres carnales: sic & hi patres debent
diligere sp̃uales. Non enim bene uiuit
qui non rercte credit aut patres repre¬
hendit uoel detrahit suos. Doctores gͦ
qui & patres uocantur: magis portandi
quam reprehendendi sunt. nisi inrec¬
ta fide errauerunt. Nullus ergo doc tor
per scripta accusetur. nec sine fideli &
legitimo qui etiam irreprehensibilem
uitam acconuersationẽ ducat accusato¬
re respondeat. Quia indignum est ut
doctor stulto & indocto atq reprehen¬
sibiliter uiuente respondeat uixta stul¬
titiam suam dicente scriptura. Non
respondeas stulto iuxta stulticiam suã.
quoq asarcerdotib nullus recipiat an¬
te utriusq partis examinationẽ iustam
nec cum eis inoratione aut cibo. uel po¬
tu. aut osculo communcet. nec aue
eis dicat. Quia quicumq in his uel alis

Expanded text:
ontra doctorem nemo suscipiat: quia non oportet filios patres reprehendere, nec servos dominos lacerare. Filii ergo sunt doctorum omnes quos instruunt: et sicut filii patres carnales, sic et hi patres debent diligere spiritales. Non enim bene vivunt qui non recte credunt, aut patres reprehendunt, vel detrahunt suis. Doctores ergo, qui et patres vocantur, magis portandi quam reprehendendi sunt, nisi in recta fide erraverint. Nullus ergo doctorum per scripta accusetur, nec nisi fideli et legitimo, qui etiam irreprehensibilem vitam ac conversationem ducat, accusatori respondeat. Quia indignum est ut doctor stulto et indocto atque reprehensibiliter viventi respondeat juxta stultitiam suam, dicente Scriptura: Non respondeas stulto juxta stultitiam suam.acerdotibus nullus recipiat ante utriusque partis examinationem justam, nec cum eis in oratione, aut cibo, vel potu, aut osculo communicet, nec ave eis dicat: quia quicunque in his vel aliis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑͣ . Nichil enĩ insacrificis maus esse
potest. quã corpus & singius xp̃i. Hec ulla
oblatio hac potior est: sed hex om̃s prȩ¬
ellit. Auȩ pura conscientia dño offeren¬
la est. & pura mente. sumenda. atq ab
ꝓm̃ib ueneranda. Et sicut pocior est
cȩteris: ita potius excoli & uenerari deb&
quã etiam sale conspersam popłis bene.¬
dicunus. ut ea cuncti aspersi scĩficentur
ac purificentur. Quod & om̃ibus sacerdo¬
tib faciendum esse mancdamus. Nam si
arqfͤ mundabat : multo magis aqua sale
aspersa diuinisq precib consecrata po¬
płm scĩficat atq intndat. Et si sale as¬
perso per heliseum propħam sterilitas
atqͣ sanata est. quanto magis diuinis
precibus sacratus sterilitatem rerum
cat. & insidias diaboli auertit. & auer

Expanded text:
. Nihil enim in sacrificiis majus esse potest quam corpus et sanguis Christi. Nec ulla oblatio hac potior est, sed haec omnes praecellit. Quae pura conscientia Domino offerenda est, et pura mente sumenda, atque ab omnibus veneranda. Et sicut potior est caeteris, ita potius excoli et venerari debet. Aquam enim sale conspersam populis benedicimus, ut ea cuncti aspersi sanctificentur ac purificentur, quod et omnibus sacerdotibus faciendum esse mandamus. Nam si anctificabat atque mundabat, multo magis aqua sale aspersa divinisque precibus sacrata, populum sanctificat atque mundat. Et, si sale asperso per Elisaeum prophetam, sterilitas aquae sanata est, quanto magis divinis precibus sacratus, sterilitatem rerum at, et insidias diaboli avertit, et a ph
Abbreviated transcription (Latin):
Ui cumq eni oboediunt ep̃is suis: ui¬
dentur quidem aliquid gr̃ȩ confer¬
e dõ. Qui aũt eis non oboediunt: in¬
ubitant̃ rei & reprobi existunt. Si quis¬
nagnũ munus offert. Qui aũt his resti¬
erit: aut in oboediens extiterit: non his
ed dõ saluatori nr̃o cuis legatione

Expanded text:
uicunque enim obediunt episcopis suis, videntur quidem aliquid gratiae conferre Deo. Qui autem eis non odediunt, indubitanter rei et reprobi existunt. Pormagnum munus offert. Qui autem his restiterit, aut inobediens exstiterit, non his, sed Domino Salvatori nostro, cujus legatione
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui exterminare dĩ ȩccłam uo¬
it. & cum corpore uobiscum esse
uideatur : mente & animo cumtra uos est.
& multo est nequior hostis hic quam
illi qui foris sunt. &euidenter inimici sũt
Hic enĩ ꝑamiciciarũ speciem. quȩ inimica
sunt gerit. & eccłam disꝑgit ac uastat.

Expanded text:
ex illis qui exterminare volunt Ecclesiam Deex illis qui exterminare volunt Ecclesiam Dei; et cum corpore vobiscum esse videatur, mente et animo contra vos est. Et est multo nequior hostis hic quam illi qui foris sunt, et evidenter inimici sunt. Hic enim per amicitiarum speciem, quae inimici sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat.
Abbreviated transcription (Latin):
exfr̃ib propter rigorem iusticiȩ odio
habuerint: ex hoc quidem non ledȩris.
ed huuiscemodi odiis amor tibi concilia¬
ntur dĩ. Et ideo satage magis & refuge
ie lauderis ab iniquis: & ne apessime. agen¬
ib diligaris. sed potius propter iusticiȩ̃
lispensationẽ & ȩquissimam regulam dis¬
iplinȩ. axp̃o collaudari merearis. S Si in
micus est iste demens alicui pro accibus
us : nolite expectare ut ipse uobis dicat.
iũ illo nolite amici esse. sed prudenter
bseruare debetis. & uoluntati eius absq
ommunicatione. obsecundare. & auer¬
ere uos abeo cui ipsũ sentitis aduersũ.
d nec loqui is quib ipse non loquitur.
It unus quisq qui inculpa est. dũ cupit
miũ nr̃m amicitias ferre. festinet citi
s reconciliari ei qui om̃ib pre est.
per hoc redeat ad salutem. cum obo¬
dire coeperit monitis presidentis. Si
ero quis amicus fuerit iis quibus ipse
nicus non est & locutus fuerit cũ us¬
ub ipse non loquitur: unus ẽ & ipse

Expanded text:
e fratribus propter rigorem justitiae odio habuerint, ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius, propter justitiae dispensationem et aequissimam regulam disciplinae, a Christo collaudari merearis. Haec cum imicus fuerit Clemens alicui pro actibus suis, vos nolite expectare, ut ipse vobis dicat: 'Cum illo nolite amici esse, sed prudenter observare debetis et voluntati eius absque commonitione obsecundare et avertere vos ab eo, cui ipsum sentitis adversum, sed nec loqui his, quibus ipse non loquitur, ut unusquisque, qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicicias ferre, feus reconciliari ei qui omnibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Demonũ fortes lamentũ meror & tristicia
Angelorũ sed bonorũ. laus decus. & gloria
Electoꝵ tu cunctorũ. Sacies. laeticia.
Templũ dñi ORA PRO NOBIS.
Generans lucem ꝑennem & in accessibilẽ¬

Expanded text:
Daemonum forte lamentum, Moeror et tristitia; Angelorum, sed bonorum Laus, decus, et gloria. Electorum tu cunctorum Satians laetitia. Templum Domini, ora pro nobis. perennem lucem Et inaccessibile
Abbreviated transcription (Latin):
is custoditur uxor pẽcatur. & aparen
bus propinquioribus sponsetur & le¬
ibus dotetur. & suo tẽpore sacerdota¬
ter ut mos est cũprecib & oblationib
eacerdote benedicatur. & a paranẏmphis
comsuetudo docet custodita & sociata
a proximis tempore comgruo petita legi¬
bus detur & sollenniter accipiatur. & bi¬
duo uel triduo orationibus uacent & casti¬
tatem custodiant. ut bonȩ soboles gene¬
rentur. & dño siuis in actib placeant.
Taliter enĩ & dño placebunt: & filios non
spurios sed legitimos atq hȩreditabiles
generabunt. Qua propter filii knũ & me
rito illustres fide catholica suffragante.
ita per acta legituna scitote esse coniugia
Aliter uero prȩsumpta non comiugia. sed
aut adulteria. aut comtubernia. uel stu¬
pra aut fornicationes potius quã legiti¬
ma conuuigia esse non dubitate. nisi uo¬
lũptas prõpria suffragata fuerit & uota
succurrerint legitima de creta alex¬

Expanded text:
quibus custoditur, uxor petatur, et a parentibus aut propinquioribus sponsetur, et legibus dotetur, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo docet, custodita et consociata, a proximis tempore congruo petita, legibus dotetur, et solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant, ut bonae soboles generentur, et Domino in actibus suis placeant. Taliter enim et Domino placebunt, et filios non spurios, 587 sed legitimos atque haereditabiles generabunt. Quapropter, filii charissimi et merito illustres, fide catholica suffragante, ita peracta legitima scitote esse conjugia. Aliter vero praesumpta, non conjugia, sed aut adulteria, aut contubernia, aut stupra, vel fornicationes, potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima. Na
Abbreviated transcription (Latin):
quidem oport& irreprehensibiliter
uuere & summo studio niti ut om̃s
utȩ huuis occupationes abicias. ne fide¬
ussor existas. ne aduocatus litium
s. neue in ulla aliqua occupatione¬
prorsus inueniaris mundialis negocis.
occasione ꝑplexus. Neq eñĩ iudicen
aut cognitorem scłarium negociorũ
hodie te ordinare uult xp̃s. ne p̃fo¬
catus prȩsentib hominũ curis non
possis uerbo dĩ uacare. & scđm uerita¬
tis regulam secernere bonos amalis.
Ista nanq oꝑa quȩ tibi minus congru¬
ere superius exposuimus. exhibeant sibi
inuicem discentes id ẽ. laici. & te ne¬
mo occup& abiis studis ꝗ quȩ salus
om̃ib datur. Sicut enĩ tibi impietatis
crimen est neglectis uerbi dĩ studiss
sollicitudines suscipere scłares: ita uni¬
cuiq laicorũ peccatũ est. nisi iuucẽ
sibi etiam inis quȩ ad cõmunis uite
usum ꝑtinent operam fidelit̾ dederitit

Expanded text:
quidem oportet irreprehensibiliter vivere, et summo studio niti, ut omnes vitae hujus occupationes abjicias: ne fidejussor exsistas, ne advocatus litium fias, neve in ulla aliqua occupationeprorsus inveniaris mundialis negotii occasione perplexus. Neque enim judicem aut cognitorem saecularium negotiorum hodie te ordinare vult Christus, ne praefocatus praesentibus hominum curis non possis verbo Dei vacare, et secundum veritatis regulam secernere bonos a malis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius expinvicem discentes, id est laici; et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur. Sicut enim tibi impietatis crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere seculares; ita unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi et in his quae ad communis vitae usum pertinent operam fideliter dederint
Abbreviated transcription (Latin):
exhibet castiganti. Asperitate. autẽ
nimia increpatus: nec castigationem recipit nec
salutem. Et ideo siquis aliter quam dictũ
est. prȩdictos honorabiles subdites licentia
perceptȩ potestatis elatus. malitia tantum
crediderit uerberandos : iuxta modum
uerberum quȩ intulerit. ex communicati-¬
nter cȩtera uero cognoscite anobis boc
definitum pro prohibendis maculis clericoꝵ.
quia quidam ep̃oꝵ non obseruantes nuꝑ
editum concilii toletani decretum. minus
solliciti insubiectis existunt. Fro inde pla¬
cuit. ut si prbi diaconi uel quicunq cleri¬
ci consortia extranearum feminarum uł
ancillarum fanuliaritatem per sacertlotis
sui admonitionem a se munis remoueruit :
scłi udices easdem mulieres cum uolunta¬
te & per missu ep̃i cumprȩ hensas insus lu-
cris usurpent. ut uitium hoc
dum sacerdos inhibere non prȩualet :
potestas iuditialis coerceat. Dato tamen
abeisdem uidicibus sacramento ep̃o: ut

Expanded text:
exhibet castiganti; asperitate autem exhibet castiganti; asperitate autem nimiae increpatio, nec increpationem recipit nec salutem. Et ideo si quis aliter quam dictum est praedictos honorperceptae potestatis elatus, malitia animi tantum crediderit verberandos, juxta modum verberum, quae intulerit, excommunicatiInter coetera vero cognoscite a nobis hoc definitum pro abolendis maculis clericorum, quia quidam episcoporum non observantes nuper editum concilii Toletani decretum minus solliciti in subjectis existunt, proinde placuit, ut si presbyteres, diacones vel clerici consortia extranearum feminarum vel ancillarum familiaritatem per sacerdotis sui admonitionem a se minus removerint, in secundis judices easdem mulieres cum voluntate et permissu episcopi comprehensas in sucris usurpent, ut vitium hoc, dum sacerdos inhibere non praevalet, potestas judicialis coerceat, dato tamen ab eisdem judicibus sacramento episcopis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
subiaceat. & quinq anius orationi tantũ
communicans. postea recipiat sacramentũ
Quod si o hanc mensuram aliquis transgressus
fuerit: sacramentum uiexitu conse quat᷑.
O porta enim tales inter demoniosos orare.
um beatus apłs arguere. obsecrare. uel in-¬
crepare monũ patientia precipiat extra
hanc doctrinana nouimus quosdam exfr̃ib
tantis cȩdibus in honoratos efferuescere.
quantas potuerant latrocinantium prome.¬
reri persone. Et ideo qui gradus iam ȩccle¬
siasticos meruerunt. id estͦ prbri abbates
siuȩ leuitȩ. excepto grauioribus & morta¬
libus culpis. nullis debent uerberib subia.¬
cere. Non enim est dignum. ut passin
unus quisq prȩlatus honorabilia menbra
sua pro ut uoluerit & ei placuerit uerbe¬
ribus subiciat. & dolori. He dum incaute
subdita percutit menbra : ipse quoq de¬
bitam sibi subditorum reuerentiam sub¬
trahat. uixta illud quod quidam sapiens
dicit. Lieuiter castigatus. reuerentiam

Expanded text:
subjaceat, et quinque annis orationibus tantum subjaceat, et quinque annis orationibus tantum communicans postea recipiat sacramentum. Quod si et hanc mensuram aliquis transgressus fuerit, sacramentum in exitu consequatur. Oportet enim tales inter daemoniosos orare.Cum beatus Apostolus arguere, obsecrare vel increpare in omni patientia praecipiat, extra hanc doctrinam novimus quosdam ex fratribus tantis caedibus in honoratos effervescere, quantas poterant latrocinantium promereri personae. Et ideo qui gradus jam ecclesiasticos meruerunt, id est, presbyteri, abbates et levitae, qui excepto gravioribus et mortalibus culpis, nullis debent verberibus subjacere; non est dignum ut passim unusquisque praelatus honorabilia membra sua, prout voluerit et ei placuerit, verberibus subjiciat et dolori, ne dum incaute subdita percutit membra, ipse quoque debitam sibi subditorum reverentiam subtrahat, juxta illud quod quidam sapiens dixit: Leniter castigatus reverentiam
Abbreviated transcription (Latin):
on oport& clericos uel laicos religiosos
ante sacram horam diei terciam uire conui¬
uia. neq aliquando clericos nisi ymno dicto
edere panem. & post cibum gr̃as auctori
fuerit &e infantem qui exinde fuerit natꝰ
occiderit. & quȩ studuerit abortum face¬
re & quod conceptum est necare. aut
certe ut non concipiat elaborauerit. siue
exadulterio siue exlegitimo coniugio: has
tales mulieres in morte recipere: communi¬
onem priores canones decreuerunt. Nos tam̃
pronuscdia. siue tales mulieres siue conscias
scelerum ipsarum. decem annis agere poe¬
nitentiam iudicamus xiii.
peccauerit: quincdecim annis in humilita¬
te subiaceat abȩccłȩ ianuam. Et post
hos aliis quinq annis morationis comniunoe
receptus poenitentiam agat & sigrãm sa-
alii de eo qualem uitam inpoenitentia
egerit. & sic cominunionis misccłiam
consequatur. Si quis autem post iuginti
annos habens uxorem hui peccato irru¬
erit: iuguiti quinq annis humilitati

Expanded text:
on oportet clericos vel laicos religiosos ante sacram horam diei tertiam inire convivia, neque aliquando clericos nisi hymno dicto edere panem, et post cibum gratias auctori fuerit, et infantem qui exinde fuerit natus occiderit, et quae studuerit aborsum facere, et quod conceptum est necare, aut certe ut non concipiat elaborare, sive ex adulterio, sive ex legitimo conjugio, has tales mulieres in morte recipere communionem priores canones decreverunt, nos tamen pro misericordia, sive tales mulieres, sive conscias scelerum ipsarum, decem annis agere poenitentiam judicamus. LXXIX. peccaverit, quindecim annis in humilitate subjaceat ad ecclesiae januam, et post hos aliis quinque annis in orationis communionem receptus poenitentiam agat, et sic gratiaalii de eo, qualem vitam in poenitentia egerit et sic communionis misericordiam consequatur. Si quis autem post viginti annos habens uxorem huic peccato irruerit, viginti et quinque annis humilitati
Abbreviated transcription (Latin):
todiunt. sed aliquando ingrauibus de¬
merguntur. Aliter qui bona nec in¬
choant. aliter qui inchoata minime
consũmant. Aliter qui mala occulte
agunt & bona publice : aliter qui bo¬
na quȩ faciunt abscondunt. & tamen
quibus dam factis publice mala de se
opinari permittunt. Sed quid utilita.
tis est quod cunc ta hȩc collecta enume¬
ratione transcurrimus. si non etiam ad¬
monitionis modos per singula quanta
possumus breuitate pandamus.:
uersa unquam perpetrant. tot torm̃¬
tis digni sunt: quot ad subditos suos.

Expanded text:
todiunt, sed aliquando in gravibus detodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari petis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos per singula, quanta possumus brevitate, pandamus. versa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos p
Abbreviated transcription (Latin):
admonendi sunt qui sacrȩ legis uerba
non recte intelligunt: aliter qui rec
dicare digne ualeant. prȩ humilitate
formidant. aliter quos aprȩdicatione
imperfectio uel ȩtas prohib& & tamen
prȩcipitatio impellit. Aliter qui in
hoc quod temporaliter appetunt pro¬
sꝑantur : aliter qui quidẽ quȩ mundl
sunt concupiscunt. sed tamen ad uersita¬
tis labore fatigantur. Aliter conuiguis
obligati : aliter aconiugii nexib liberi.
Alter ad nixtionẽ carnus experti:
aliter ignorantes. Aliter qui peccata
de plorant oꝑum : aliter qui cogitati¬
onum. Aliter qui cominissa plangunt
& tamen non deserunt : aliter qui de
serunt. nec tamen plangunt. Aliter
qui illicita quȩ faciunt etiam laud¬
ant : aliter qui accusant praua nec ta-¬
men deuitant. Aliter qui repentina
concupiscentia suꝑantur. atq aliter
qui inculpa exconsilio ligantur. Alit̃
qui licet minuna crebro tamen illicita
faciunt : atq aliter qui se aprauis cus¬

Expanded text:
admonendi sunt qui sacrae legis verba admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui rectdicare digna valeant, prae nimia humilitate formidant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignodeplorant operum, aliter qui cogitationum. Aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; alitserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis cus
Abbreviated transcription (Latin):
lȩti. aliter tristes. Aliter subditi. osũ¬
aliter prȩlati. Aliter serui. aliter
dñi. Aliter huius mundi sapientes.
aliter habetes. Aliter impudentes.
aliter uerecundi. Aliter proterui.
aliter pusillanimes. Aliter impatien¬
tes. aliter patientes. Aliter beniuoli
aliter inuidi. Aliter simplices. alit̾
impuri. Aliter incolumes. alit̾ ȩgri
Aliter qui flagella metuunt & propte¬
rea in nocenter uiuunt: aliter qui
sic miniquitate duruerunt. ut nec
per flagella corrigantur. Aliter ninuis
taciti. aliter mul tiłoquo uacan
Aliter mansueti. aliter iracundi. Alit̃
humiles. aliter elati. Aliter pertina¬
ces. aliter inconstanter. Aliter qui
sua misericorcliter tribuunt: aliter
qui aliena rapere contendunt. Alit̃
qui nec aliena rapiunt nec sua largiun¬
tur: aliter qui & ea quȩ habent sua
tribuunt & aliena rapere non desistunt.
Aliter discordes. aliter pacati. Aliter semi¬
nantes uirgia. aliter pacifici. Aliter

Expanded text:
laeti, aliter tristes; aliter subditi, laeti, aliter tristes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantaliter mansueti, aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; alsua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter
Abbreviated transcription (Latin):
hec animalia nutriunt: alia occidunt¬
ach Et lenis sibilus equuos mitigat.
catulos instigat. Et medicamentũ
quod hunc morbum imminuit: alte¬
ri inres iungit. Et panis qui uitam
fortium roborat : par uuloꝵ necat.
Pro qualitate igitur aucdientium.
formari deb& sermo doctorum.
t & ad sua singulis congruat. &¬
tamen a conmunis ȩdificationis arte nun-¬
quam recedat. Quid enim sunt inten¬
tȩ mentes auditorum. nisi ut ita dixerĩ
quȩdam incithara tensiones strate corda¬
rum quas tangendi artifex ut non sibi¬
met ipsi dissimile canticum faciant.
dissimiliter pulsat: Et iccitco cordȩ
consonam modulationem recldunt:
quia uno quidem plectro. sed non uno
impulsu feriuntur. Unde & doctor
quisq ut inuna cunc tos uirtutȩ ca¬
ritatis ȩdific&: ex una doc trina non
una eademq exhortatione tangere.¬
corda audientium debet. Aliter nan¬
q admonendi sunt uiri: atq aliter
Aliter in opes. aliter locupletes. Aliter

Expanded text:
haec animalia nutriunt, alia occidunthaec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, etamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum? quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissiconsonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, examinata doctrina non una eadem exhortatione corda audientium tangere debet. Aliter namque admonendi sunt viri, aliter aliter inopes, aliter locupletes; aliter
Abbreviated transcription (Latin):
portandi tarditas nulla generetur.
Quia iudelic& cum sp̃uale aliquid asu¬
bdits pastor inquiritur: ignominiosũ
ualde est si tunc quęrat discere. cum
questionem deb& enodare. Sed circulis
uectes inhereant: ut doc tores semper
insiuis cordib eloquia sacra meditantes.
testamenti arcam sime mora leuent.
si qͥc quid netesse protinus docent.
Unde bene primus pastor ȩccłȩ. pastores
çȩteros i admonet dicens. Parati semꝑ
acdsatisfactionem om̃i poscenti uos ratio¬
nem de ea quȩ in uobis est spe. Acsi aꝑ¬
te dicat. Ut ad portandam arcam mora
nulla prȩpediat : uec tes acirculis nun¬
at pastor ostendimus: nunc
qualiter doceat demonstre¬
mus. Ut enim longe ante nos
uenerandȩ memoriȩ. Gregorius nazon-¬
renus edocuit : non una eademq cun¬
ctis exhortatio congruit. quia nec cun¬
ctos par morum qualitas astringit.
Sepe nanq aliis officiunt : quȩ aliis ꝓ¬
sunt. Quia & plerumq herbȩ quȩ

Expanded text:
portandi tarditas nulla generetur; portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe . Ac si aperte dicat: Ut ad portandam arcam nulla mora praepediat, vectes a circulis nunat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae
Abbreviated transcription (Latin):
mundi partes dilatata tenditur. pro-¬
cul dubio quattuor scĩ euangłu libris
accincta predicatur. Uec tesq delig¬
nis sethini funt. qui eisdem ad por¬
tandum circulis inseruntur : quia for¬
tes perseuerantesq doctores. uelut
imputribilia ligna querendi sunt :
qui instructioni sacroꝵ uoluminũ
semper inhęrẽtes sc̃ȩ ȩccłȩ uitatem
denuncient: & quasi intromissis circulis
arcam portent. Uec tibus quippe arcam
portare est: bonis doctorib scãm eccłam
adrudes infidesium mentes prȩdicando
deducere. Qui auro quoq iubentur
operiri : ut dum sermone aliis uisonant.
ipsi etiam uitȩ spendore fulgescant.
De quibus apte subditur. Qui semꝑ erunt
incirculis: nec unquam extrahentur
ab eis. Quia nimirũ necesse est ut qui
ad officium predicationis excubant:
asacrȩ lectionis studio non recedant.
Ad hoc nanq uec tes esse incirculis semꝑ
uibentur : ut cũ portari arcam oportu¬
intas exigit. de intromittendis uec tib

Expanded text:
mundi partes dilatata tenditur, 34 promundi partes dilatata tenditur, 34 procul dubio quatuor sancti Evangelii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. De quibus apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis. Quia nimirum necesse est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui se nobis ꝑnaturȩ nr̃ȩ consortium
non expetit. quem sub eius uenia.
nanq inter humana uerba cordefluit.
Cumq indubitanter constet. quod
exterius occupationum tumultibus
impulsum asemet ipso corruat : stu-¬
dere incessabiliter debet. ut per eru-¬
ditionis studium resurgat. Hunc ẽ
enim quod prȩlatum gregi discipłm.
paulus admonet dicens. Dũ uenio at-¬
tende lectioni. Hinc dauid ait. Quo¬
modo dilexi legem tuam dñe: Ihota
die meditatio mea est. Hinc moisi dñs
de portanda arca precipit dicens.
Facies quattuor circulos aureos. quos po¬
nes per quattuor artȩ angulos. faciesq
uec tes delignis set him & oꝑies auro.
inducesq per singulos qui sunt in arcȩ
lateribis ut portetur in eis. qui semꝑ
erunt incirtulis: nec unquam extralen¬
tur ab eis. Quid per arcam nisi sca eccła
figuratur : Cui quattuor circuli aurei.
per quattuor angulos iubentur ad iu¬
nei : quia in eo quod per quattuor

Expanded text:
qui sese nobis per naturae nostrae consortium qui sese nobis per naturae nostrae consortium non expetit, quem sub ejus venia, namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectioni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda arca praecepit, dicens: Facies quatuor circulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos, faciesque vectes de lignis sethim, et operies auro, inducesque per circulos qui sunt in arcae lateribus, ut portetur in eis qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis . Quid per arcam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Cui quatuor circuli aurei per quatuor angulos jubentur adjungi, quia in eo quod per quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
cui seruire per officium cernit᷑. occul¬
ta cogitatione tirannide resultare.
Ad siluam quippe cum amico unus : quo
succidimus : cum delinquentium uitia
pia intentione resecamus. Secd secu¬
ris manum fugit : cum sese increpa-¬
tio plus quani necesse est inasꝑita¬
tem ꝑtrahit. Perrumq demanu¬
brio prosilit : dum de correptione
sermo durior exceclit. Et amicum ꝑcutit
&occidit: quia auclitorem suũ prolata
contumelia asp̃u dilectionis interficit.
Correpti nanq mens repente ad odium
proruit : si hanc rmmoderata increpa¬
tio plus quam debuit addicit. Sed is
qui incaute ligna percutit & proximũ
extinguit. ad tres necesse est urbes ut¬
fugiat. & in una earum defensus uiuat.
quia si ad poenitentie lamenta conũ¬
sus. inunitate sacramenti sub spe. fide:
&caritate absconditur : reus perpetra¬
ti homicidii non tenetur. Eũq extin¬
cti proximus & cum inuenerit non occi-¬
dit : quia cum districtus iudex uenerit

Expanded text:
cui servire per officium cernitur, occulcui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare.Ad silvam quippe cum amico imus quotiesuccidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit. Ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excidit, et amicum percutiens, occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit, quia cum districtus Judex venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quippe sub om̃i cubitu manus est po-
nere: cadentes asua rectitudine ani¬
mas. atq in huuis mundi delectatione¬
se reclinantes. blanda adulationẽ refo-¬
uere. Quasi enim puluillo cubitũ uł
ceruicalibus caput iacentis excipit᷑:
cum correptionis duricia peccanti
sub trahitur. eiq mollicies fauoris ad¬
hibetur. Ut inerrore molliter ia-¬
ceat : quem nulla asꝑitas contradi¬
ctionis pulsat. Sedͥ hec rectores
qui semet ipsos diligunt. his procul
dubio exhibent: aquibus se noceri pos.¬
se instudio głe temporalis timent.
Nam quos nil contra se ualere conspici¬
unt: hos ninirum asperitate semper
rigidȩ inuectionis premunt. Nũ quã
clement̃ admonent : sed pastoralis
mansuetudinis obliti uire dominatio¬
quamlibet recta denuncians prȩ¬
dicator qui non diligitur. libenter
audiatur. Deb& ergo qui prȩ est &¬
studere se diligi. quatinus possit au-¬
diri : & tamen amorẽ suum prosemet¬
ipso non quȩrere ne inueniatur ei

Expanded text:
quippe sub omni cubito manus ponere, quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominatioquamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
capita sua. Ut uicdelic& curȩ tempora¬
lis sollicitudins & quantuni necesse est
prodeant : & tamen recidantur citius.
ne immoderatius excrescant Hostis¬
nanq redemptoris est : qui per recta
oꝑa quȩ facit. eius uice ab eccła amari
concupiscit. Quia ad ultermȩ cogita¬
tionis reus est : si placere puer sponse
oculis appetit perquen sponsus donã
transmisit. Qui nimiruni amar proprius
cum ret toris menten coeperit: aliquan¬
do hanc inordinate admollitiem. aliquan¬
do uero ad asꝑitatẽ rapit. Ex amore
& enim suo. mens rectoris in molliciem
uertitur. Quia cum peccantes subditos
respicit : ne erga hunc eorum dilectio
torpeat. corriꝑe non prȩsumit. Non¬
nunquam uero errata subditorum.¬
quȩ increpare debuerat: adulationi
bus demulcet. Unde bene perpro¬
pħam dicitur. Ue iis qui consuunt
pul iullos sub om̃i cubitu manus. & faci¬
unt ceruicalia sub capite unuersȩ
ȩtatis ad capienclas animas. Pul uillos

Expanded text:
capita sua, ut videlicet curae temporacapita sua, ut videlicet curae temporalis sollicitudines, et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum inamque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam quae increpare debuerat adulatibus demulcet. Unde bene per prophetam dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illi niirum faciunt qui ad huc
de studiis carnalibus iudicantur
Sollicitudo ergo quȩ subditis exterius
impencditur : sub certa necesse est men¬
sura teneatur. Unde bene ad ezechi¬
elem dicitur. Sacerdotes caput suũ
non radant neq comam nutriant. sed
tondentes attondeant capita sua. Sa-¬
certdotes nanq iure uocati sunt : qui
ut sacrũ ducatum prȩbeant fidelib
prȩsunt. Capilli uero incapite : exte¬
riores sunt cogitationes in mente :
Qui dum percerebrum insensibiliter oruin¬
tur: curas uitȩ prȩsentis exprinunt
do importune prodeunt : quasi nob̾
consentientibus procedunt. Quia
igitur cuncti qui prȩsunt habere
quidem sollicitudinies exteriores de¬
bent. nec tamen eis uehement̃ incum¬
bere : sacerdotes recte & caput prohi¬
bentur radere & comam nutrire. Ut co¬
gitationes carnis de uita subditorum
nec ase funditus amputent : nec rursus
ad crescendũ nimis relaxent. Ubi &
bene dicitur. Tondentes tondeant

Expanded text:
quae illi nimirum faciunt qui adhuc quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicanturSollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriores sunt cogitationQui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis exprimunt; quia importune prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia ergo cuncti qui praesunt habequidem sollicitudines et exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere. Sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnales de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant
Abbreviated transcription (Latin):
temptibiles qui sunt ineccła illos consti-¬
tuite: ad iudicandũ. Ut illi udelicet
dispensationibus terrenis inseruiant :
quos dona spũalia non exornant. Ac si a-¬
pertius dicat. Quia penetrare intima
nequeunt : saltem necessaria foris ope¬
entur. Hinic moises qui cum dõ loquit᷑
iechro alienigenȩ reprehensione iudi¬
catur: quod terrenis popłorum nego¬
tis stulto labore deseruiat. Cui & con¬
silium mox prebetur: ut pro se alios ad
uirgia dirinenda constituat. & ipse
liberius ad erudiendos popłos spualiũ
arcana cognoscat. Asubiectis uero in¬
feriora gerencda sunt: aret torib sũma
cogitanda. Ut scilic& oculum qui pro¬
uidendis gressib preminet: cura pul¬
ueris non obscura. Qua autem mente
animarũ presul honore pastorali inter
cȩteros utitur. si in terrenis negotuis quȩ
reprȩhendere in aliis debuit & ipse uer¬
satur : Quod uidelic& ex ira iustȩ
retributionis ꝑ propħam dñs minatur
ea agit is qui sp̃uali officio fungitur.

Expanded text:
temptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira justae retributionis per prophetam Dominus minatur, ea agit is qui spiritali officio fungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
de paulus cum dicer&. caritas patiens
est. ilico adiunxit. Benigna est
Uidelicet ostendens. quia quos expati¬
entia tolerat: amare etiam ex benigni-¬
tate non cessat. Unde idem doc tor
egregius cum patientiam discipłis sua¬
der& dicens. om̃is amaritudo & ira. & in¬
dignatio. & clamor & blasphemia tollat᷑
auobis: quasi cunctis exterius iam he¬
ne conpositis. ad interiora conuertit᷑
dum subiungit. Cum om̃i malicia.
Quia nimirum frustra indignatio. clamor
&blasphemia ab exterioribus tollitur:
simunterioribus uitiorum mat̾ mali-¬
cia dominatur. Et in cassũ foris ne¬
quicia exramis inciditur: si surrep¬
tura multiplicius intus mnradice seruat᷑¬

Expanded text:
de Paulus cum diceret: Charitas patiens de Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollaa vobis : quasi cunctis exterius jam bene compositis, ad interiora revertitur, cum subjungit: Cum omni malitia; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur. Et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surretura multiplicius intus in radice servat
Abbreviated transcription (Latin):
fert & reseruat inposterũ. I patientia
quippe impellente agitur: ut totus
foras sp̃s proferatur. Quem iccirco cui¬
us perturbatio eicit: quiꝰ nulla interuis
disciplina sapientiȩ cirtuncludit. Sapi¬
ens autem differt & reseruat inposterũ.
Lȩsus enim inprȩsens se ulcisci non deside¬
rat: quia etiam tolerans parci optat.
sed tamen iuste iudicari om̃ia extremo
iudicio non ignorat. At contra admo¬
nencli sunt patientes: ne in eo quod ex¬
terius portant. in terius doleant. Ne
tantȩ uirtutis sacrificium quod integrũ
foris rmmolant: intus malitiȩ peste cor¬
rumpant. Et cum ab hominibus non¬
agnoscitur. sed tamen sub diuina exa¬
minatione peccatur : tanto deterior
culpa doloris fiat. quanto sibi ante
homines uirtutis speciem uindicat.
Dicendum itaq est patientibus. ut stu-¬
deant diligere quos sibi necesse est
tolerare. He si patientiam dilectio
non se quitur. indeteriorem culpami
odii uirtus ostensa conuertatur. Un¬

Expanded text:
fert et reservat in posterum . Impatientia fert et reservat in posterum . Impatientia quippe impellente agitur ut totus foras spiritus proferatur; quem idcirco perturbatio citius ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumcludit. Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desiderat, quia etiam tolerans parci optat, sed tamen juste vindicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant, intus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus nonagnoscitur, sed tamen sub divina examinatione peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
queri popłm cognouiss&: ait. Nos enim
quid sumus: Nec contra nos est murmͣ
mo suo expugnatore urbium. quia extra
sunt quȩ subiguntur. Ualde auten ma-¬
ius est quod perpatientiam uncitur:
quia ipse a se suꝑatur. Et semet ipsum
sibimet ipsi subigit: quando eum pati¬
entia intra se frenari compellit.
Audiant n patientes. quod electis suis
ueritas dicit. Inpatientia ur̃a possidebitis
animas ur̃as. Sic enm conditi mirabilit᷑
sumus: ut ratio animani. & anima posside¬
at corpus. Ius uero animȩ a corporis
possessione. repellitur: si non prius anima
aratione possidetur. Custodem igitur
conditionis nr̃ȩ patientiam: dñs esse
monstrauit: qui in ipsa nos possidere &¬
nosinet ipsos docuit. Quanta ergo sit in¬
patientiȩ culpa cognoscimus: per quam &
hoc ipsum amittimus possidere quod su¬
mus. Audiant inpatientes. quod per
salomonem rursus dicitur. Totum sp̃m
suum profert stultus. sapiens autem dif¬

Expanded text:
queri populum cognovisset, ait: Nos enim queri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur m est victoria urbium, quia extra sunt quae subiguntur; valde autem majus est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia intra se frenare compellit. Audiant impatientes quod electis suis Veritas dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rursum dicitur: Totum 44 spiritum suum profert stultus, sapiens autem dif