comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remus: nisi dare uellet. Crubescat humꝰ¬
na pigricia. Plus uult iie dare: quam
nos accipere. Plus uult ille misereri. quã
nos a miseria liberari. ẜ tutiq si nonlibe¬
rati fuerimus: miseri remanebuus.
Namet ille quod nos hortatur. ꝓpt̃nole
nitenti obsequamur. ut ad clantem
gaudeamus. Fortassis enim et nobisite
auquando uenit amicus de uia. et non
inuenimus quod ei apponeremus. et ne¬
cessitatem passi sumus: et accepimue
et nob̾. et illi. Fieri enim non potest. nͥ
ut aliquis passus fuertamicum aliquid
interrorantem quod tespondere non
posset: & tunc se non inuenit habere :
quando coactus ẽ dare. Senit tibi amͥ¬
amicus de uia. id÷ de uita huius scłi: in
qua om̃s uelut ꝑegrini transeunt. nec
uilus quasi possessor manet: s omni
homini dr̃: refectus es transi age itͣ.
dauenturum loco. Auferte de uiamali.
hoc: de uita mala. Fatigatus nescioqͥs
amiciis. non inueniens ueritatem. qͣ

Expanded text:
remus, nisi dare vellet. Erubescat humaremus, nisi dare vellet. Erubescat humana pigritia: plus vult ille dare, quam nos accipere: plus vult ille misereri, quam nos a miseria liberari: et utique si non liberati fuerimus, nos miseri remanebimus. Nam ille quod nos hortatur, propter nmittenti obsequamur, et ad dantem gaudeamus. Fortassis enim et nobis aliquando venit amicus de via, et non invenimus quod ei apponeremus; et necessitatem passi sumus, et accepimus et nobis et illi. Fieri enim non potest, nisi ut aliquis passus fuerit amicum aliquid interrogantem, quod respondere non possit: et tunc se invenit non habere, quando coactus est dare. Venit tibi amicus de via, id est, de vita hujus saeculi, in qua omnes velut peregrini transeunt, nec ullus quasi possessor manet; sed omni homini dicitur: Refectus es, transi; age iter, da venturo locum . Aut forte de via mala, hoc est, de vita mala, fatigatus nescio quis amicus tuus, non inveniens veritatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tum dominum nr̃m cȩlest
magistrum. et fidelissima
consiliarium. eundem heg¬
oruintem nos eum petere instantere
piulsare uiq ad similitudiem in probt¬
petrise trespanes. cum elamicus deuũ
uenissẽt: et quod ei apponeret. nõ hadiet
Si autem ule iespondeit um serequi¬
prret seruos suos secum. nec debere ilix
precibi inquietare. ille autem piulsndo
ibitec & perseret. nec pudor ore territuo
abscedit. sed necessitate coactus imim
suerecturum illum. et si non ꝓpterams¬
cum certe propt̃ uius mꝓbitatem. eta¬
turum eiquantos uoluerit: Quantor
qum tres. In hac gͦ similitudine adis¬
iit hortationem dominus et ominno
Hemulauit nos querere. pede piussare dorꝰ
accipiamus quod petimus. quod querii
quod ꝑuisamus. Ssus eremplo a cont¬
rio sicut de ilio udice. quinec deuma
inebat. nec homimes reuerebitir tetam̃
cumeum quedim uidua interpllaret᷑
quotidie. tedio uictus dedit quoa benesi
nonutiq nos tantum hortarcor. ut pete¬

Expanded text:
antem Dominum nostrum, coelestem magistrum, et fidelissimum consiliarium, eumdem hortahortantem nos eum petere instanter, et pulsare usque ad similitudinem improbitpeteret tres panes, cum illi amicus de via venisset, et quod ei apponeret non haberet: si autem ille respondeat jam se requiescere, et servos suos secum, nec debere illius precibus inquietari, ille autem pulsando instet et perseveret, nec pudore territus abscedat, sed necessitate coactus immineat: surrecturum illum, etsi non propter amicitiam, certe propter illius improbitatem, et daturum ei quantos voluerit. Quantos quam tres. In hac ergo similitudine adjunxit hortationem Dominus, et omnino stimulavit nos petere, quaerere, pulsare, donec accipiamus quod petimus, quod quaerimus, quod pulsamus, usus exemplo a contrario: sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen cum eum quaedam vidua interpellaret quotidie, taedio victus dedit quod beneficnon utique nos tantum hortaretur ut pete
Abbreviated transcription (Latin):
est autem dommus qui abstulit pecca¬
cum ur̃m. et delicta ur̃ã donant. tueri
et custũdire uos. adũsum diaboli adũ
inidias ut non uob ob repat immicuc
aui culpam generare consueuit. Sed qͣ
do se cominit̃tit: dudelum non timet
pserum deus ꝓ nobis: quis contranos
semper. et in omnia seculõrum secu¬

Expanded text:
est autem Dominus qui abstulit peccaest autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet: si enim Deus pro nobis, quis contra nost nunc et semper, et in omnia saecula saecu
Abbreviated transcription (Latin):
petuniam. non egeres: et idõ peccatum
tibi impntatur. habiusti pecumam. cũ
qua diues nascereris: dines eras. ad imã¬
g snemdĩ et simuitudinem fictus Perdi¬
difi quod habebas hoc ẽ humilitaitema
lun arrogantiam aeũderas uindicare
Parlistis petunum: sicut adam nudures
Rctus accepisti a diabolo aebitum quoa
noni erat necessarium: et idõ qui eras les
nenp̃o: debitor factus es diabolo. cantal¬
nem tuuam. tenebat iminicius: sedeim
dominus crucifirit. et de suo crioede¬
leuit. ⁊bstulit debitum auum. teãdi¬
det libertatem. Benegͥ ait. ainnutte nob
debita nĩi. scut et nos dimitamus de¬
bitorib ntr̃is. Side quid dicas Q uom
ego dimuto : sic & tu dimitte michesꝰ
l imiseris: bene conuenis ut dimittatũ
nensinon dimittis: et quomodo com
nitemptationem quam ferre nom poᷤ¬
sumus sed libera nos amalo. E⁊ de
qura dicat. quim ferre non possumũ
None dicit non inducas nos i cesiũ¬
dionem sed quasi alleta talemuit tẽp¬
cononem quim ferre possit humana

Expanded text:
pecuniam, non egeres: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum onem quam ferre non possumus: sed libera nos a malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. Non dicit, Non inducas nos in tentationem; sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana
Abbreviated transcription (Latin):
quid adhuc flagellitur: Numquidua
crucifigitur: Numquid adhic lane
uulneritur: Transuut demiq et eua¬
um sic loquitur. quando pasca fecit a
cipulis sius. Quid dicit euangłista. Q
audem uenisset hora ut transiret iħo a
mundo ad patrem. Frgo uie transuut

Expanded text:
numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo a
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ suscipias bospicio: Inuemes esurien¬
tem cui panem frangas Sicientem: ciu
potum porrigas: ẜ grotum quem uisi¬
tes: Litigantẽ: quem concoree: mor¬
tuum quẽ sepelias: Omna uta: ibi noio
erunt. Sed quid ibierit: Quod mariꝰ
elegit. Ibi pascunur: nõ pascimus. Ido
hocibi erit pͥenum atq perfectum. quo̾
hic elegit maria. De iliamensa opulenta
de uerbo domini micas colligebat. Nam
uultis nosse quidibi erit: dñ ipse dicĩ
de seruis siuis. Amen dico uob quia faci
cos recumbere: et cransibit et ministra¬
biteis. Recumbe quid ẽ. nͥ uacare. Ae
cumbere quid est nisi requiescere: Quto
ẽ transibit et ministrabiteis: Prius tran¬
sit. et sic ministrat. Sed ubi: In illocon¬
regno. celorum. Ibi dominus pascit: ses
prius hinc transit. Nam ut noueritis:
psca transitus int̃pretatur. Uenit añs
fecit diuma: passis c̃ humana numquid
adhue comspuit᷑: Nsum quid ex paliatur
Nunqud adhuc p̾inis coronatur.⁊

Expanded text:
quem suscipias hospitio? invenies esurienquem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabcumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo concob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑiunt. B ona sunt hȩc: melius t̾amen
quod elegit maria. Illud enĩ ht̃ ex nece̾¬
sitate occupationem: illud aũ excarita¬
te suauitatem. S uit homo occurrere
quando ministrat: & aliquando non
potest. Q uęritur quod deest: paratur
quod adẽ. distendit᷑ amius. Nam
si marta illa sufficeret: adiutorium so¬
roris nõ posceret. Multa sunt. diuersa
sunt. quia temporalia sunt. E t sibona st̃.
transitoria sunt. Maria autẽ quid: Ait
milam: sed illa meliorem. Audi aude
meliorem: que nõ auferetur abea ade
auferctur aliquando onus necesitatã
Eterna est dulcedo ueritatis. nõ anfere¬
tur ab ea quod elegit. Non inferettire
sed tam̃ auget᷑. Inbac autem iunti auget.
inalauita ꝑficietur: numquã anseretur
noministio benedicta: ꝓuto labore tuo
mercedẽ quęris quietẽ. m̃ occupita es cir¬
camultum ministeriũ. Pascere ius marti¬
ua corpora: licet sc̃oꝵ Nuiquia cũ uene¬
ris adillam patriã. innemies peregrinuit

Expanded text:
ceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen ceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa t, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transitoria sunt. Marthae autem quid ait malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficietur, nunquam auferetur.no ministerio benedicta, pro isto labore tuo mercedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum,
Abbreviated transcription (Latin):
Multitudinis autẽ credendium erat una
amma. & unum cor. Ergo magnificate
dominũ mecũ: et exaltemus nomen
eius mmiicẽ. Quia uinm ẽ. necessari¬
um: unum illud supernum. unum.
Sidete nobis cõmendari uninitatem:
Certe truntas ẽ. d̃ nr̃. Pater nonẽ filius.
filius nõ est pater. Sp̃s sc̃s nec pat̃ ẽ nec
filius: s: amborum sp̃s. Et tam̃ ista tria.
nõ tres dii. non tres ommipotentes: sed
unus dĩ omnipotẽs. Ipsa trinitas umis
deus: quia unum ẽ necessirium. Ad
hoc unum nõ nos ꝑducit: nͥ multi habe¬
ca pauperes: et maxime circa scõs dei
Seruicia debita. obsequia religiosa. red¬
duntur enĩnõ dant̾: dicente apło Sinos
uobis spiritalia seminaiuimus: magnũ
est si ur̃a carnalia metamus: Bona sũt.
Exortamur ad hec: et in uerbo domimi
edificamus uos. Nolite pigri eẽ ad sus¬
cipiendos scõs. A liquando nescientẽ
suscipiendo quos nesciunt. angłossus¬

Expanded text:
Multitudinis autem credentium erat anima Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Ergo magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in unum . Quia unum est necessarium, unum illud supernum, unum ut unum. Videte nobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pater, Spiritus sanctus nec Pater est, nec Filius, sed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi habeca pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos sus
Abbreviated transcription (Latin):
attentius. bis uocata est. marbta marhtꝰ.
audi. Tu circa imulta es occupata: unũ
aut̃ opus ẽ. id÷ unum necessarium. Nõ
unum opus quasi singulare opus: sed
opus ẽ expedit. necessarium est. Q uid:
cogitate fr̃s mei: et uidete in ipsa multi¬
tudine si dellectat nisiumum. Eecce dõ
ꝓpitio quam multi estis. quis uos ferret
nisi unum saperetis: Snde in mubaᷤ
quies ista: daunum: & p᷑płs est. Tolle
unum: et turba ẽ. Quid enĩ ẽ turba:
nisi multitudo durbata: Sed audite
apłm. Obsecro autem uos fr̃s. multitu¬
dini dicebat: s om̃s unũ facere uole¬
bat. Obsecro aũ uos fr̃s. ut id ipsum
dicatis om̃s: et nõ sint in uobis scismata.
Sitis añ pec ꝑfech in eodem sensu: &
in eadem scientia. Et in alioloco. Snani¬
mes unum sentientes. nichil ꝑcontentio¬
nem neq manem gloriam. Et dñs ad
patrem de suis. St sint unum: sicut
et nos unum sumus. Et in actib apłoꝵ

Expanded text:
attentius, bis vocata est, Martha, Martha, attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expedit, necessarium est; quod cogitate, fratres mei, et videte in ipsa multitudine si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite Apostolum: Obsecro autem vos, fratres. Multitudini dicebat: sed omnes unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum:
Abbreviated transcription (Latin):
sa ad pedes domimi. et uacans audiebat ii¬
u̾bum eius Turi fidelissima audieras
uacate et uidete qm̃ ego sum domini
qi sponebit. isti unum aspiciebat
aunnq officium bonũ. Sed tamen
uo sit melius quid nos dicamuc
uemus quem int̾rogemus. patient̃
idiamis quid sit meluis. Iam cum le¬
retur auduumnus: et me cõmemoran
Siterum audiamus. Interpellat marta
spitem. ad uidic e in deponit postulati¬
onem piarum quȩrȩlarum: quod eamso¬
or deseruerit. et sic laborantẽ inminist̃
adiuuare neglexerit. N on respondẽ¬
de illi. sed tam̃ p̃sente: uidicat dominus.
Maria causam suam tanquam ociosa ui¬
dicimaluit committere: nec in respondo
uoluit laborare. Si enm pararet respõ¬
dendi sermonem: remitteret audiẽdi
intentionem. Respondit gͦ dominuc.
ꝗͥ muerbo nõ laborabat: quia uerbum erat.
Quid gͦ dixit: Martͥa marta Riepeticio
nominis. urdicium ẽ dilectionis: aut
forte mouendȩ intentionis. Ut audir&

Expanded text:
sa ad pedes Domini, et vacans audiebat vsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret
Abbreviated transcription (Latin):
pascendo defecerat: quando ad uidus
mittebat: Non pascendo deferat quo
ad uiduam mittebat: sed per religis
uiduam ꝑ obsequium exhibitum ser
suo: benedicere disponebut. Sicg susa¬
tus est dominus tamquam ospes: quis
sua propria uenit. qui et sui eum nond
ceperunt: Sed quotquot recepunt em
dedit eis potestatem filios dĩ fieri: ados
seruos et frẽs faciens: redimens captu
et faciens coheredes. Ne quis cam̃ urn
forsitan dicat. o beati qui xp̃m suscipen
indomum propriam meruerunt Na
dolere. noli murmurare. quia tempili
natus es. quando iam dominum nõ ui¬
desincarne. Non tͥ abstilit istamdis¬
nationem. Quod uni inquit ex minimiꝰ
meis fecistis: michi fecistis. Hec deanõ
diximis: uemamus ad causam quamde
unitate ꝓposui. Marta dnm̃ pascere
dis ponans et preparans. circamultum
ministerium occupat᷑. maria soror eius
pasci magis elegit a domino: Deseruit
quodammodo sororem suam. circa mñ¬
tum ministerium laborantẽ: et seditii¬

Expanded text:
pascendo defecerat, quando ad viduam pascendo defecerat, quando ad viduam mittebat? ad viduam mittebat: sed religiosam viduam, per obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . CAdixerimus: veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Maria soror ejus pasci a Domino magis elegit. Deseruit quodam modo sororem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ip
Abbreviated transcription (Latin):
recitata sunt. ammonẽt
nos esse unum aliquid q̃
tendamus. quando ih
huius seculi multitudine laboramuc
Tendimus aũ adhuc ꝑegrinantes: nõdũ
Tamen tendamus. et sine pigricia. et si¬
ne int̾missio ẽ cendamus: ut aliquando
duȩ sorores erant. Ambe non solum car¬
ne: sed ȩtiam religione germane. Am¬
be domino cohȩserunt. ambȩ dño in
carne p̃senti coricorditer seruerunt.
Suscepit eum marta. sicut solent
suscipi. ꝑegrini. S tam̃ suscepit famu¬
la domimnũ. egra siluatorem creatur᷑
creadorem. Suscepit aũ spũ pascenda:
in carne pascendum. Souut enim ar
formim serui accipere: et accepta soem
serui. milla pasci a seruis dignation
non cõditione. Namet ista dignati
fuit: se prebere pascendum. Habels
carnem in qua esuriret quidem ets¬
ret. S nescitis quia in heremo esurieo
angłi minutrabant: Ergo quos pasd
luit: pascenti prestitit. Quid auimis
si et de sc̃õ helia prestitit uiduȩ quẽ
conio ministrante pascebat: Numo

Expanded text:
recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliquando duae sorores erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
tidie merearis acciꝑe. Qui non meretur co¬
tidie accipere: non meretur post annum
corde. uel in sermone peccassent Ergo tu
audis quod quotienscumq offertur sacrifi¬
cium: mors domind. resurrectio domini.
eleuatio dnĩ significetur. et remissio pecca¬
ñ assumis. Qui uulmus habet: medicinam
requirit. Sulnus ẽ. quia sub peccado su¬
mus. Medicina est: cȩleste et uenerabile
sacramentum. Panem nrm cotidianum
da nob̾ bodie. Quotidie si accipis: quotidie
tͥ hodie est. t ibi hodie est.xp̃s: tibi quotidĩ
resurrgit. xp̃s. Quom̃: Filius m̃s estu: ego
hodie genuitt. hodie ẽ: quando. xp̃s resur¬
git. heri & hodie ipse est: apłs paulus ait .S
Sed et alibi ait. Nox prescessit: dies autẽ.

Expanded text:
tidie merearis accipere. Qui non meretur quotidie merearis accipere. Qui non meretur quotidie accipere, non meretur post annum corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccan assumis? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile Sacramentum. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hodie est, quando Christus resurgit. Heri et hSed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem
Abbreviated transcription (Latin):
pacificata sunt omĩa : uł in celo uel int̾ra
Scanclificatũ est celum: deiect est diabo¬
lus. Ibi uersatur: ubi et homo quẽ ille
decepit. fiat uoluntas tua. Noc est sit.
pax in t̾ra: quemadmodum incȩlo. Panẽ
nr̃m cotidianum da nob̾ hodie: Memi¬
Memini sermonis mei cum de sacram̃tes
dracłarem: dixi uob̾ quod ante uerbaxͥ.
quod offeratur: panis dicatu. Ubirp̃i¬
Sbixpĩ uerba depropinta fuerint: iami
non panis dr̃: sed corpus appellatur. Quare
gͦ moratione dominica que postea sequit᷑
ait. panem nr̃m: Panem quidem dixit:
tialem. Non iste panis qui uadit in corpus.
dr̃: latinus aũ hunc panem cotidianum
dirit: quem greci dicunt aduenientẽ.
Ergo quod litimis dixit et grecus: utrũq
utile uidetur. Grecus utrumq uno ser¬
mone significauit: latinus cotidianum
dixit. Si cotidiamis ẽ panis. cur postan¬
num illum sumas. quemmodum greci
mouente facere consuerunt. Accipe cotidi¬
e: quod quotidie tibi ꝓsit. Sic uiue: ut quo¬

Expanded text:
pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelo. 24. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appeergo in Oratione dominica, quae postea sequitur, ait, Panem nostrum? Panem quidem dixit, tialem. Non iste panis qui vadit in corpus, πιούσιον dicitur: latinus autem hunc panem quotidianum dixit: quia Graeci dicunt advenientem diem. Ergo quod latinus dixit et graecus, utrumque utile videtur: graecus utrumque uno sermone significavit; latinus quotidianum dixit. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit: sic vive, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
quantum potestis inspicite: et de hacut
diri copiosius quam ioquamur cogitate
do fuit: dño intrante fugit. R emanser᷑
E in iula domo que susceꝑat dominũ ir
duabus feminis duȩ uite: ambȩ innocentẽ
ambe laudabiles. Unalaboriosi. altera
ociosi. Nulla facinorosa: nulla desidiosi
Ambe innocentes ambe inquam laudabi¬
les. Bima laboriosi: aitera ociosa. Nulli fici¬
naros⁊: quam cuuiere debet laborios .i. Nui¬
la desidiosa: quam cauere debet ociosa
Erart & in illa domo istȩ duȩ uite. et ipse
fonsiute. In martha erat imaigo preser¬
dum. in maria fut᷑ort. Quod agebat mã¬
baibi sumus: quod agebat maria hoc
spamus. Hoc aimus bene: ut illudha¬
beamus plene. Nam quid inde habem
in quantum hibemus. quamdiu hic sumꝰ
quantum est. quod in de habemus. Nã
et modo inde aliquid agimus. remoti a
negotius sepositis familarib curi e
Conuenistis statis auditis. In quantum
los a eodis marie similes estis. et faciui

Expanded text:
quantum potestis, inspicite; et de hac, ut quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. ando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo, quae susceperat Dominum, in duabus feminis duae vitae, ambae innocentes, ambae laudabiles: una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa. Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius
Abbreviated transcription (Latin):
quod elegit non auferetur ab ea: ate autem
quod elegisti utiq hoc sequitur. utiq hoc
sub intelligit᷑. ade quod elegisti auferetur:
s bono tuo auferetur: ut quod meluis est.
detur. Auferetur enim ate labor: ut requies detur¬
Eunaiigas: ulaiam in portu est. Widetiꝰ
telligitis. in his duab mulierib: que ambe
sucuont domino gͥtȩ ambȩ amabiles ambe
discipule. Sidetis đ et magnum aliquic
nicelligitis. Quicumq intelligitis quodau¬
dire &e scire debetis. etiam qui non intelligi¬
tis mhis duib mulierib duas uitas ẽe. sigu¬
ratas. presentem et futuram: laboriosam et
quietam: erumnosam etbeatam. tempot¬
lem et eternam. Uue sunt uite: de ilis uo
copiosius cogitate. Quid habeat hec uita nõ
dico mala nõ miqua. non nefaria. nonlu¬
puriosa non impia. sed laboriosa eriumni
plena. tmorib castigata. temptatiomib
sollicita. Hanc ipsam in nocentẽ uitã dico
qualem decebat habere martam. ħ ancg

Expanded text:
quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur enim a te labor, ut requies deturnavigas, illa jam in portu est. CAPUT IItelligitis, in his duabus mulieribus, quae ambae fuerant Domino gratae, ambae amabiles, ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audire et scire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
illo scło futuro nõ erunt ista mala: gͦ nec
ista ministeria. B̾eneg̾ marhta circa corpo¬
ralem domini quid dicam necess itatem:
an uoluntatem: Mmistrabat carnimoͬ¬
tali. Sedquis erat in carne mortali: In
principio erat uerbum. et uerbum erat
apud deum: & deuserat uerbum. Ecce
quod maria audiebat. Serbum carofac¬
tum ẽ. et habitauit in nobis: ecce marta
cuimnustrabat. Ergo maria meliorem
partem elegit: que nõ auferetur ab ea.
Hoc enim elegit. quod semꝑ manebit.¬
ldõ non auferetur ea. Circa unum se uo¬
luit occupari: iam tenebat. michi autẽ
adherere dõ bonum ẽ. Sedebat ad pedeᷤ
capitis nr̃i. Quanto humilius sedebat:
tanto amplius capiebat: Confluit enin
aqua ad humilitatem comiallis: denatat
de tumorib collis. N on gͦ dñs opus repre¬
hendit: sed munus distinxit. Cuca multa
es occupata: porro unum ẽ necessarium.Iã
hoc sibi maria elegit. Transit labor multi¬
tudinis: et remanet caritas unitatis. Ergo

Expanded text:
illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
camulta es occupata: quando unum est
necessarium. Maria melioran partem
elegit. Nontu malam: s ista meliorem:
Sed unde meliorem: Quia tu circamul¬
T: illa circa unum. Preponitur unitm
multis. Non enim ã multis unum: s
multa ab uno. Multa sunt quȩ facta sunt:
unus qui fecit caelum. mare. et omĩa quę¬
multidudinem cogitet: Quis hoc fecit :¬
Os omnia Ecce bona ualde Bonauatoe:
quȩ fecit. Quanto melior ille qui fecit: At¬
tendamus gͥ occupationes nras circa multa
Necessaruum ẽ ministerium: corpora refec¬
turis. Quare hoc: Q uia esuritur. quia sit¬
tur. Miscđia miseris necessaria est. ꝑ rangĩ
panim ȩsurienti. qui inuenisti esurientẽ.
Tolle fimem: cui frangis panem: Tolle
ꝑegrinationẽ: cui exibes hospitalitatem :
Toue nuditatẽ: cui preparas uestem: Non
sit egritudo. quam uisitas: Non sit cap¬
tiuitas quam redimis: Non sit rixa: qã
concordas: Non sit mors. quẽ sepelis: In

Expanded text:
ca multa es occupata, quando unum est ca multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare,multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscrutemur quod possumus. pascamur et
ministerium marbte. quancura hospita¬
sitatis occupauerat. quȩ ipsum añn hospi¬
cio receꝑat: Q uomodo rep̃hendebat᷑. quȩ
tanto hospite letabatur: Noc si uerumẽ.
dimitant homines quod ministrant egẽ¬
tibus. eligant sibi partem meliorem. quȩ
auferetur ab eis. Uacent uerbis. ihient.
doctrinȩ dulcedini. occupentur circascien¬
tum salutarem: Nichil eis curȩ sit quisq¬
que peregrinis in uicosit. quis egeat pa¬
ne. quis indumento. quis uisitand quis
redimendus. quisq sepeliendus. Sacet̃
oꝑa miscdiȩ. uni instetur scientiȩ. Si me¬
lior parsest. cur non om̃s hoc faciunt.
quando ipsum dnm in hac causa patro¬
num habemus: Non enim timemus in
hac re ne offendamus eius uistitiam: cum
patronam teneinus ciis sententiam. Et
tamen ita non est: sed sicut dixit dominũ
ita est. Quomodo intelligitis nõ est.: est aũ
quomͦ intelligere debes. Ecce aduerte. sir¬

Expanded text:
perscrutemur quod possumus; ut pascamur et perscrutemur quod possumus; ut pascamur et ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, cum patronam teneamus ejus sententiam. tamen ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Cir
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Iui erogabat: hec impiebatur. ua¬
timen marhta uborans multum iiili
cupatione et negotio ministrãcdi. domn
quod eam lib orantẽ non adiuaret. Ine
auten ꝓmaria respondit marhte: etptꝰ
terpellatus: Marta inquid cucamultiu
occupita: quando unum ẽ necessariũ s anꝰ
meliorem partem elegit: que non auset¬
tur ab ea. Audiuimus enim et anqpola¬
tionem interpellantis:. et sententiam
iudicis. Quȩ sententia int̾pellantires¬
pondit: susceptam defendit. Erat enim
maria intenta dulcedini uerbi domin
Intenta erat marta quomodo pasceret
dominũ: indenta maria quom pascertꝰ
adomino. A marta comuuium dño
parabatur: in cuius conuiuio iamina
iocundabat᷑. Cũ gͦ maria suauit᷑ audũ
uerbum dulcissimum: eit carde intei¬
cissimo pasceretur: interpellato domn
sorore siu: quomodo putamus eam timu¬
e nediceret ei dñs: surge et adiuuasoro¬
entiam: Mira enĩ suauitate tenebatuł.
rcusata ẽ: sedit securior. Quomodo autẽ
ecusata: Attendaniis inspicumus.

Expanded text:
ta: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpquod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit: quasi non in caelis et angłi. quasinon
in cęlis & dominationes. sed in illis celis de
quib dictum ẽ. caeli enarrant głam dei:
ficetur nomentuum. Scm in nobis: Quid
est sanclificet᷑: Quasi optemus ut sanctifi¬
cetur ille qui ait. estote scĩ qr et egosc̾̃ssũ:
quasi aliquid ei ex nr̃a p̃dicatione scĩfica¬
tionis accedat. Non. Sed scĩficetur in
nobis: ut ad nos possit eius sanctificatio
tuum. quasi nõ uenerit: s tunc uenit reg¬
num dei quando estis eius grãm cõsecuti:
Ipse enim ait. Regnum dĩ intra uos est.
Seniat regnum tuum. F iat uoluntas
tua. sicut in celo et int̾ra: panem nr̃m co

Expanded text:
sit, quasi non in coelis et angeli, quasi non sit, quasi non in coelis et angeli, quasi non in coelis et Dominationes. Sed in illis coelis, de quibus dictum est: Coeli enarrant gloriam Dei . ficetur nomen sanctum tuum in nobis. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus, ut sanctificetur ille qui ait, Estote sancti, quia et ego sanctus sum : quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat? Non: sed sanctificetur in nobis, ut ad nos possit ejus sanctificatio tuum: quasi non venerit? Sed tunc venit regnum Dei, quando estis gratiam ejus consecuti: ipse enim ait, Regnum Dei intra vos est . Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Panem no
Abbreviated transcription (Latin):
noluntastua sicut in cęlo et int̾ra: pana
nr im cotidianu da nob bodie .& dimit
nob debita nr̃a. sicut et nos dimittumus
debicorb nr̃is: et nepatiaris nos induci
des quam breuis oritio et omĩum plenañ¬
iurtutum. Primus sermo quante grẽ
Om̾o faciem tuam n on audebas ad cacli
atcollere: ocuios tuos in cerram dirigelis
et sbito accepisti grãm xp̃i. Omĩatibi
peccata dimissa sunt: ex malo seruo sict
es bonus filius. Ido presume non de ope
ia ẽ. sed fides. Predicare quod acceperisa
non est superbia: s deuptio. Ergo attolle
oenlostuos. ad patrem: quite ꝑ lanacrum
Gtnuit uad patrẽ qui ꝑfilium te redemit
et dic pater noster. bona presuntio: sed
moderata. Patrem dicis quasi filius: sed
noli tibi aliquid specialiter uendicare:
Solius. rp̃i specialis est pater. nobis om̃ĩb
Incõinune est pater: quia ulum solum ge¬
et consideratione te ipse cõmẽdał ader nr̃
ram dicentem. Excelsus suꝑ om̃s celos dñs
et ubiq habes quod suꝑ celos celorum dñs

Expanded text:
ra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne patiaris nos induci des quam brevis oratio, et omnium plena virtutum? Primus sermo, quantae gratiae? O homo, faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas; et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt: ex malo servo, factus es bonus filius: ideo praesume non de operia est, sed fides: praedicare quod acceperis, non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit, ad Patrem qui per Filium te redemit, et dic, Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis, quia filius; sed noli tibi aliquid specialiter vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater: quia illum solum geet consideram dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quĩ quis in anis iactantiȩ spũ ñ inflatur.
quod sequitur. a¬
Sd̃o inquit adu̾sario tuo beniuolus
cito dumes in uia cumeo: he forte
tetͣlat adũs aruis iudici. et uidex tradat
te munstro. et in carcerem mictaris. Amer¬

Expanded text:
nisi quisquis inanis jactantiae spiritu non inflatur? nisi quisquis inanis jactantiae spiritu non inflatur? quod sequitur. CAEsto, inquit, adversario tuo benevolus cito dum es in via cum eo; ne forte te tradat adversarius judici, et judex tradat te ministro, et in carcerem mi
Abbreviated transcription (Latin):
non enim ueniam postul. ib ab eo qui tibi
fecit inuiriam: s dantum dimittis sicut
tibi dimicti a domino cupis quod ipse commi¬
seris: ꝑgendumẽ. ergo add reconciliationem.
cum inmendem uenerit quod nos forte frẽm
in aliquo lesimus. ꝑ gendum ẽ. ergo nori
pedib corporeis s motib animi: ut te
humili asfectu prosternas frĩ. ad quem ca¬
ra cogitatione cucurreris inconspectu euis
cui munus oblaturus es. Itaemm etiam si
presens sit. poteris eum non simulato animo
lenire atq in grãm reuocare: ueniam postu¬
lando: si hoc prius coram dõ feceris ꝑgens
ad eum non pigro motu corporis. s celerri¬
mo dilectionis affectu: atq inde ueniens.
idẽ. intentionem reuocans. adid quod agͥe
ceperas: offeres munus duum. Quis. iutẽ.
facit. ut frĩ suo uł nonira seatur sine causa
suꝑbissime. amittit᷑: ut forte sim horum
aliquo lapsus fuerit. quod ẽ. unũ reme¬
dium. supplici animo ueniam deprecetur:

Expanded text:
non enim veniam postulabis ab eo qui tibi non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. 28. Quis autem hoc facit, ut fratri suo vel non irascatur sine causa, superbissime admittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur;
Abbreviated transcription (Latin):
possumus: cuius signumẽ altare uisibile.
Cdlibet enim munus offerimus dõ. siue pro¬
pħiam siue doctrinam. siue orationem. siue
hi mnum. siue psalmum. et si quid tale
aliud sp̃ĩalium donorum. animo occurre¬
rit. acceptum eẽ. ñ potest dõ. nisi fidĩ since¬
ritate fulciatur: et ei fire atq immobile
tinquam imponattr. ut possit integrum
atq illibatum eẽ. quod soquimur. Nam
multi ħtici non habentes altare idest ueram
fidem. blasphemias plaude dixerunt: ter¬
renis uidelico opinionib adgͣuati. uotum
suum tanꝗͣ in terra ꝑicientes.S debet esse
sana ȩtiam osferentis intentio: & ꝓpterea cũ
tale aliquid oblaturi sumus in corde nro id:
inquit qd̾ estisuos. et inint̾iore homine ha¬
mentem uenerit quod aliquid habeat ad¬
uersus nos fr̃. idẽ. sinos eum in aliquo lesi¬
nus: dunc enim ipse habet adu̾sum nos: iam
ios. dũ̾sus illum habemus suille nos leseit.
ubinonẽ. opus ꝑgere ad reconciliationem:

Expanded text:
possumus, cujus signum est altare visibile. possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spiritualium donorum animo occurrit, acceptum esse non potest Deo, nisi fidei sinceritate fulciatur, et ei fixe atque immobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, inquit, quod estis vos ; et, In interiore homine hamentem venerit quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim ipse habet adversum nos: nam nos adversus illum habemus, si ille nos laesit: ubi non opus est pergere ad reconciliationem;
Abbreviated transcription (Latin):
fas ẽ. animodenere aliquid ut modis
indignatio conũtatur. Ad quod ꝑtõ
etiam quod alio loco dr̃ non occidis
sol suꝑ iracundiam urãm: S. bemu
engo illatturi munus ad altare si recordati
fuerimus aliquid aduersum u̾os habere
frẽm. munus ante altare relinquere: et
nseit ac reconciliari friͣ: deinde uenire &
suinus offerre. Qd̃ si accipiatur. ad lict̾am:
sntasse aliquis credat ita fieri oportere. si
pions fr̃ sit. non enim diuicuis differri potest:
ammunus tuum relinquere ante. altare
uibearis: Si ergo de absente et quod fieri
pocest eciam trans mare constituto. aliquid
tale ueniat inmentem: ab surdum ẽ. cred̾e
ant altare munus relinquendum. quod
post terras et maria. ꝑ errata osferas ddeo:
e idõ prorsus intro ad spĩalia refu gere
cogim᷑. ut hoc quoddictum ẽ. sine absur¬
ditate possit intelligi. Altare itaq sp̃alit᷑
in int̾iore dĩ templo ipsam fidem accipere

Expanded text:
minus fas est animo tenere aliquid ut in odium minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credat ita fieri oportere, si praesens frater sit non enim diutius differri potest, cum munus tuum relinquere ante altare jubearis: si ergo de absente, et, quod fieri potest, etiam trans mare constituto aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus relinquendum, quod post terras et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritualia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est sine absurditate possit intelligi. 27. Altare itaque spiritualiter in interiore Dei templo ipsam fidem accipere
Abbreviated transcription (Latin):
cidium. si gehenna ignis punitur e¬
um: cogit intelligi eẽ. disferentias ge¬
rum. Sane in tribus istis sententis
audicio uerborum intuenda ẽ. H abe
prima sententia omĩa uerba necessir
ut nichil subaudiatur. Qui irasciurs
frĩ suo racha: subauditur sine causii
uingitur reuserit concilio: Iam initen
ubi ait qui autem dixerit fatue: quob¬
audiuntur. et frĩ suo et sine causa. hui
uñ defenditur quodapłs galatas uocre
tos: quos etiam fr̃s nominat: Nonam
etiam ipse tractandus sit maiore uba
ad altare. et illic recordatus furis
quod fr̃ tuus habet aliquid adu̾sumt
relinque ibi munus tuum ante altali.
et uade prius reconciliari frĩtuo: caet
ueniens oͥferes munus tuum Hinc itis
aparet de frẽ dictum ẽẽ. suꝑuis. quarũ
sententia quȩ sequitur. ea coniunctons
conectitur ut suꝑior accestetur. Nons
ait si autem obtuleris munus cuun

Expanded text:
homicidium, si gehenna ignis punitur convicihomicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum. 25. Sane in tribus istis sententiis subauditio verborum intuenda est. Habet enim prima sententia omnia verba necessaria, ut nihil subaudiatur: Qui irascitur,fratri suo, Racha, subauditur, sine causa, et ita jungitur, reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. Hoc est unde defenditur, quod Apostolus Galatas vocat stultos , quos etiam fratres nominat: non enetiam ipse tractandus sit majore justris munus tuum ad altare, et illic recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc utique apparet de fratre dictum superius; quoniam sententia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum