comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum in specie columbe super domi
cipulos aduenisse. soliusq patrisfuisse
uocem dicentis. tu es fili us meus. qu¬
ando baptizatus est a iohanne. &
quando sonuit uox dicens. & clarifica¬
ui & iterũ clarificabo: ostendens tam̃ in¬
separabiles esse patrẽ ⁊filiũ ⁊ spm̃ scm̃ is

Expanded text:
sanctum in specie columbae super Jesusanctum in specie columbae super Jesucipulos advenisse; soliusque Patris fuisse vocem dicentis: Tu es Filius meus , quando Filius baptizatus est a Joanne, et quando sonavit vox, dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo , ostendens tamen inseparabiles esse, Patrem, et Filium, et Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
usquã loco conclusus. scđ̃m humanam. cer.¬
to die de cȩlo ad iudicandos uiuos mortuosq
uenturꝰ. Quanta inseparabilitas credenda ẽ
illis tribꝰ mnesse personis. quarũ ẽ unitas. eterni.¬
tas & simplicitas ⁊ inmensitas naturalis. Hanc
beatꝰ ambrosiꝰ ueraciter predicat ⁊ confirmat
in libro primo de spũ scõ. hec dicens. Quis gͥ
audeat dicere discretũ a deo patre & xꝑo
loco dicit. Quis autẽ pot est a patre ⁊ fili¬
o spiritum fanctum separare cum uel
appellare patrem &e filium sine spiritu
sancto non queamus.  Nemo enim dicit
dominus iesus nisi in spiritu sancto. Ergo
si apperlare dominum iħ̃m sine spiritũ
sancto utiq non possumus. non potest
sine spiritu sancto utiq predicari Ista
trium inseparabilitas personarum. a
beato quoq augustino indubitanter
asseritur. In pruno enim libro de tri¬
nitate cum solum dixisset filium de ui¬
rgine maria natum. solumq spiritum

Expanded text:
usquam loco conclusus; secundum humanam, cerusquam loco conclusus; secundum humanam, certo die de coelo ad judicandos vivos mortuosque venturus, quanta inseparabilitas credenda est illis tribus inesse personis, quarum est et unitas, et aeternitas, et simplicitas, et immensitas naturalis? Hanc beatus Ambrosius veraciter praedicat et confirmat in libro primo de Spiritu sancto , haec dicens: Quis igitur audeat dicere discretum a Deo Patre et Chrloco dicit: Quis autem potest a Patre et Filio Spiritum sanctum separare, cum vel appellare Patrem et Filium sine Spiritu sancto non quaemus? Nemo enim dicit Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Ergo si appellare Dominum Jesum sine Spiritu sancto utique non possumus, possumus sine Spiritu praedicare ? Ista trium inseparabilitas personarum a beato quoque Augustino indubitanter asseritur. In libro primo de Trinitate , cum solum dixisset Filium de Virgine Maria natum, solumque Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabilis trinitas uicit. utrũq unitas in ꝯfusa cõ.¬
tͥuit. ut̾q auulua eccłȩ matͥs alienatꝰ absces¬
sit. ut̾q a uentre piissimȩ genttͥcis errauit. &
semetipsũ suosq cõplices baratro ĩpietatis in¬
mersit. Uera qͥppe in tͥnitate dõ ñ solũ nat᷑e u¬
nitas. uerũ etiã in ꝯfusa atq ĩseꝑabilis manet
na duarũ ꝑmanet ĩ cõfusibilis atq ĩseꝑabilis
plena ueritas naturarũ. Quod si in aꝑo propter
unttatẽ personȩ inseparabilis inuenitur uniti.
ȩternitas. nec sine mutabilitate simplicitas. nec
termino inmensitas inuenitur naturaliter esse
commuris. quia in uno eodem q xꝑo & uera
ẽ diuina natura qua naturaliter est sine ini.¬
tio ddeus natus de patre. & uera humana na-¬
tura. qua naturaliter est in plenitudine tẽ.¬
porum deus homo ereatus ex uirgine. In illa
coeternus patri. in ista posterior mnatre. Secu¬
ndũ diuinã semꝑ ubiq totꝰ nec umquã uel

Expanded text:
abilis vicit, utrumque unitas inconfusa contrivit, uterque a vulva Ecclesiae matris alienatus abscessit, uterque a ventre piissimae genitricis erravit, et semetipsum, suosque complices barathro impietatis immersit. Vera quippe in Trinitate Deo non solum naturae unitas, verum etiam inconfusa atna, duarum permanet inconfusibilis atque inseparabilis plena veritas naturarum. 12. Quod si in Christo propter unitatem personae, inseparabilis invenitur unitio aeternitas, nec sine mutabilitate simplicitas, nec sine termino immensitas invenitur naturaliter esse communis; quia in uno eodemque Christo et vera est divina natura, qua naturaliter est sine initio Deus natus de Patre, et vera humana natura, qua naturaliter est in plenitudine temporum Deus homo creatus ex virgine; in illa coaeternus Patri, in ista posterior matre; secundum divinam semper ubique totus, nec unquam vel
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad alterũ referri ñ possit. S qr hoc nul¬
latenꝰ inuenit᷑ hoc sine dubio ad uerã ꝑtinp
fidẽ ut tres illas uniꝰ atq inseparabilis nat᷑e
ꝑsonas sic̃ ñ confundimꝰ ita separare nullate¬
nꝰ audeamꝰ qͣndoqͥđẽ ita nob̃ hoc dignata ẽ
ne altera ñ ꝑmittat intelligi. Nã exccepto
Qͦd ad se relatiuȩ dicunt᷑ pat᷑ filiꝰ ubi i.¬
separabilit̾ necee ẽ alt̾ referat᷑ ad alterũ
cũ ista noĩa sint utiq ꝑsonarũ ñ minꝰ om̃is

Expanded text:
ut ad alteram referri non possit. Sed quia hoc nullatenus invenitur, hoc sine dubio ad veram pertinet fidem: ut tres illas unius atque inseparabilis naturae personas sicut non confundimus, ita separare nullatenus audeamus. Quandoquidem ita nobis hoc dignata estne altera non permittat intelligi. Nam excepto quod ad se relative dicuntur Pater et Filius, ubi inseparabiliter necesse est referatur alter ad alterum, cum ista nomina sint u
Abbreviated transcription (Latin):
unuit. ut a se õĩno seꝑari ñ possĩt. In una enĩꝑ.¬
sona unigeniti dĩ qͥ tãꝗͣ sp̃osꝰ ꝓcessit de talamo
suo. ĩseꝑabilis manet ut qͦ nat᷑e unitio. nec ido̾
debet aliqͥs estimare utrãq ab inuicẽ diuelli
potuisse naturã qr ⁊ ꝑ susceptionẽ mortis ⁊ ca¬
ro exanimis ĩ sepulcro iacuit. ꝙ aĩa ĩ infernũ car¬
ne moriẽte descẽdit. qͣndo qͥdẽ etiã cũ int̾ueniẽte
nat᷑a ꝑmãsit. qr nec ĩ ĩferno animã suã nec ĩ sepu¬
lero carnẽ suã dipinitas ĩmẽsa deseruit Int̾atũ uͦ
ĩseꝑabilis ẽ ĩ xꝑo utͣq nat᷑a ut ex hoc euties in
errorẽ cad̾et. ut unã uidẽs ĩxꝑo ꝑsonã. unã qͦ¬
q in eo naturã ĩpie p̾dicaret uolẽs ꝯfũde qͦd ui.

Expanded text:
n una enim persona Unigeniti Dei, qui tanquam sponsus processit de thalamo suo , inseparabilis permanet utriusque naturae unitio. Nec ideo debet aliquis aestimare utramque ab invicem divelli potuisse naturam; quia per susceptionem mortis, et caro exanimis in sepulcro jacuit, et anima in infernum, carne moriente, descendit: quandoquidem etiam cum intervenientnatura permansit: quia nec in inferno animam suam, nec in sepulcro carnem suam divinitas immensa deseruit. In tantum autem inseparabilis est in Christo utraque natura, ut ex hoc Eutyches in errorem caderet, et unam videns in Christo personam, unam quoque in eo naturam 237 impie praedicaret; vole
Abbreviated transcription (Latin):
nis exẽplũ ꝓ unitate nat᷑ali quȩ nullã
in pat᷑ ⁊ filio ⁊ spũ scõ differentiã cogni¬
tionis ẽẽ ꝑmattit beatũ apłm posuisse
certisimũ ẽ qr nulla nulla nat᷑a insepa¬
rabilis totũ qͥcqͥd in senat᷑alit̾ ẽ ñ diuersũ
s unũ: totũ sic̃ in tribꝰ sic in siuglis constat
in homine dr̃ ut eẽ ex hoĩe ñ dicat᷑ Sp̃s

Expanded text:
naturali, quae nullam in Patre, et Filio, et Spiritu sancto differentiam cognitionis esse permittit, beatum Apostolum posuisse certissimum est: quia una illa natura inseparabilis, totum quidquid in se naturaliter est, non diversum sed unum, et totum sicut in tribus, sic in singulis constat in homine dicitur, ut esse ex homine non dicatur. S
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ referat᷑ ad patrẽ. In patͥs enĩ noie ita ge.¬
nitor agnoscit᷑ ut ex hoc ⁊ ille qͥ ẽ genitꝰ
intimet᷑. & appellatio geniti adinonet ꝑso¬
nã genitoris agnosci. Hinc ẽ qͦd sic̃ ab eo qͥ
confitet᷑ filiũ pat̾ habet᷑ sic ab eo qͥ filiũ ne¬
gauerit ñ habet᷑. Asqͥs gͦ separabiles dic̃ ẽẽ

Expanded text:
nisi referatur ad Patrem: in Patris enim nomine ita genitor agnoscitur, ut ex hoc et ille qui est genitus intimetur, et appellatio geniti admonet personam genitoris agnosci. Hinc est quod sicut ab eo qui confitetur Filium, 235 Pater habetur, sic ab eo qui Filium negaverit, non habetur. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
nglarit̃ dr̃. ut ñ ad alterã ipso suo
noĩe referat᷑. Relatiuo enĩ uocabulo
sic ꝑsona qͦlibet dr̃ in se. ut ñ dicat᷑ ad
se. Ad agnoscendũ itaq inseparabilita¬
tis inditiũ ita sese illa una ueraq dixi.¬
nitas in singłis ꝑsonis uoluit in cõmutabi¬
bilit̾ nominari ut una tñ ꝑsona sine alt̾a
ñ possit intelligi Nͥã cũ pat᷑ ad filiũ łfuiꝰ
referat᷑ ad patrẽ licet singła singłis tantũ
possint noĩa conuenire ꝑsonis. & cõmuni¬
nec sine pattͤ filiꝰ inuienit᷑. Relatio qͥppe
illa uocabuli ꝑsonalis ꝑsonas separari
uetat. qͣs etiã dũ ñ simul nominat. si¬
mul insinuat. slemo ait̃ audire potest
unũ qͦd istoꝵ nõiũ in qͦ ñ intellige̾ coga¬

Expanded text:
d alteram ipso suo nomine referatur: relativo enim vocabulo sic persona quaelibet dicitur in se, ut non dicatur ad se. Ad agnoscendum itaque inseparabilitatis indicium ita se illa una veraque divinitas in singulis personis voluit incommunicabiliter nominari, ut una tamen persona sine altera non posset intelligi. Nam cum Pater ad Filium, vel Filius referatur ad Patrem, licet singula singulis tantum possint nomina convenire personis, et communioscitur, nec sine Patre Filius invenitur. Relatio quippe illa vocabuli personalis personas separari vetat: quas etiam dum non simul nominat, simul insinuat. Nemo autem audire potest unumquodque istorum nominum, in quo non intelligere coga
Abbreviated transcription (Latin):
singlarit̾ nominet᷑. Ne uͦ ex hoc qͦd pat̾
uniꝰ ẽ ꝑsonȩ uocabulũ filiꝰ qͦs una tan.¬
re ac affirmare ꝑsonas. in qͦ unicuiq ꝑsonȩ
sic unũ ex his tribꝰ nominibꝰ conuenit.
ut cõmune tribꝰ ꝑsonis e̾e̾ ñ possit. qͥsqͥl
hoc tẽptat obicere. si sic sentit ut loqui.
t᷑. & hoc tenet conscientia qͦd loqͥtur
lingua. minꝰ attendit hec nomina
ẽẽ sinedubio relatiua. In qͦlibet aut̃
relatiuo noĩe sic certũ ẽ unã in seip¬
so significari ꝑsonã. ut hinc referatur
ad uicinũ. s etiã in his qͤ diu̾sa st̃. sic̃ dr̃¬

Expanded text:
 nominatur. Ne vero ex hoc quod Pater unius est personae vocabulum, Filius quoque una tanre et affirmare personas: in quo unicuique personae sic unum ex his tribus nominibus convenit, ut commune tribus personis esse non possit. Quisquis hoc tentat objicere, si sic sentit ut loquitur, et hoc tenet conscientia quod indicat lingua, minus attendit, haec nomina esse sine dubio relativa. In quolibet autem relativo nomine sic certum est unam in seipsa significari personam, ut hinc referatur ad vicinum; sed etiam in his quae diversa sunt, sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
se in eiꝰdẽ epłȩ demonstrauit exorlio
dens ait discipłis suis: uos estis lum̃ mũ.
di & tñ dĩ filios lumina beatꝰ iacobꝰ ap-¬
pellare ñ dubitat dicens. Om̃e datũ opti.¬
mũ & õe donũ ꝑfectũ desursũ ẽ. descende¬
ns a patre luminũ. In his itaq omĩbꝰ & sui¬

Expanded text:
sse in ejusdem epistolae demonstravit exordio.dens, ait discipulis suis: Vos estis lumen mundi ; et tamen Dei filios lumina beatus Jacobus appellare non dubitat, dicens: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . In his itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃ unꝰ homo s si tres ꝑsone fuerint
angłoꝵ aut hominũ. nec unꝰ angls̃ nec
unuis homo poterit nominari qr in ulli
honunes necesse ẽ ut nuncupent᷑. Cete¬
rũ nec unꝰ angłs nec unꝰ homo dici
potest illa uel angłicarũ ł humana.¬
rũ pluralitas ꝑsonarũ. Quia enĩ tres
ioeo ipse tres ꝑsonȩ ñ recipiunt simul u
nũ ł singłare nat᷑ȩ uocabulũ s ł tresan¬
słi ł tres homines sinedubio nominant᷑
N on aut̃ ignoramꝰ ꝑ grãm dĩ fieri ut
plures homines possint aliqͦ singulari
nomine nuncupari. sic̃ ẽ illud qͦd sup̃
iã posumꝰ. multitudinis credentiũ
erat cor unũ ⁊ anima una. quȩ tñ sic¬
liũ scił ñ impioꝵ fidelibꝰ enĩ discipłi
dñs loquebat᷑. qͥbꝰ ait. in patientia ur̃a
possidebitis aĩas ur̃as. fidelibꝰ etiã beat᷑
petrꝰ dic̃. Credentes exultate leticia
inenarrabili &e honorificate recipien¬
desfinẽ fidi iustȩ salute animarũ

Expanded text:
r unus homo: sed si tres personae fuerint angelorum aut hominum, nec unus angelus, nec unus homo poterit nominari: quia in ilhomines necesse 233 est nuncupentur: caeterum nec unus angelus, nec unus homo dici potest illa vel angelicarum vel humanarum pluralitas personarum; quia vero tresideo ipsae tres personae non recipiunt simul unum naturae singulare vocabulum; sed vel tres angeli vel tres homines sine dubio nominantur. 7. Non autem ignoramus per gratiam Dei fieri ut plures homines possint aliquo singulari nomine nuncupari: sicut est illud quod supra jam posuimus: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una : qut, non impiorum. Fidelibus enim discipulis Dominus loquebatur, quibus ait: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Fidelibus etiam beatus Petrus dicit: Credentes autem exsultate laetitia inenarrabili, et honorificata; recipientes fin
Abbreviated transcription (Latin):
nit omnia suauiter: de sp̃u quoq scõ
scriptura diunitus inspirata sic loqͥt᷑.
quia sp̃s dñi repleuit orbem terraꝵ
et hoc quod continet omnia scientiã
habet uocis Inuenit᷑ aũt hic uocem
cordis significasse: non corꝑis uocem
scilicet ñ corporeȩ locutionis
sed intimȩ cogitati. Lonis. uocem
illam quã dñs solus ͥ ͥ  audit clamã¬
tem. qnͣdo in occulto solus aspicit co¬
gitantẽ: Ideo sequitur dicens Propt̃
hoc qͥ loqͥtur iniqua ñ potest latere¬
dm̃. s nec p̃terit illam corripiens u¬
diciũ suũ: Ostendens aũt uͥ sit hec mni¬
qua locutio ut agnoscatur conscientiȩ
magis esse quã linguȩ: hoc scã scrip¬
tura subsequent̾ aꝑuit dicens In co¬
gitationibꝰ enim impi interrogatio
erit: Hȩc iodeo dixi ꝓpterquod de spũ
solo dicit᷑ quia qͦd continet omnia sci¬
entiã habet uocis. Om̃ia qͥppe contine.¬
us ñ ẽ minor patre uel filio sp̃s sẽs &¬

Expanded text:
nit omnia suaviter . De Spiritu quoque sancto nit omnia suaviter . De Spiritu quoque sancto Scriptura divinitus ini replevit orbem terrarum; et hoc quod continet omnia, scientiam habet vocis . Invenitur autem hic vocem cordis significasse, non corporis, vocem scilicet non corporeae locutionis, sed intimae cogitationis. Vocem illam, quam solus Deus audit clamantem, quando in occulto solus aspicit cogitantem. Ideo sequitur dicens: Propter hoc qui loquitur iniqua, non potest latere; sed nec praeteriet illum corripiens judicium suum . Ostendens autem ubi sit haec iniqua locutio, ut agnoscatur conscientiae magis esse quam linguae, hoc sancta Scriptura subsequenter aperuit, dicens: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Haec ideo dixi propter quod de sancto Spiritu dicitur, quia quod continet omnia, scientiam habet vocis. Omnia quippe continens non est minor Patre vel Filio Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in ꝑsonarũ seꝑatione natura.
cum homo seꝑatur ab homine:
Inseꝑabilis igitur naturȩ hum̃a¬
nitas: non potest seꝑabiles hab̃e
ꝑsonas: Proinde considerare debe¬
mus illam trinitatis unã eandẽq
naturam ita totum implere ut ñ
sit aliquid ubi ñ sit. Inde est enim
qͦd & ubiq tota est & loco nullate¬
nus continetur tota scilicet inspi¬
ritibꝰ et corporibus singulis. et to¬
ta simul in omnibꝰ creaturis: Nunc
enimꝰ degr̃a loquim᷑ qua se deus gra¬
tito munere misericordiȩ suȩ saluã¬
dis hominibꝰ p̃bet. sed denatura qua
ds̃ omnia quȩ fecit & implet et con-¬
tinet scdm quam dicit cȩlum et ter¬
ram ego impleo. & scłm quã ipsi deo
beatus dauid dicit. quo ibo a spu tuo
& a faciȩ tua quo fugiam: siascende.¬
ro incȩlum tu illic es: & si descende¬
ro adinfernum ad es Et dexp̃o qui
est sapientia dei dicitur attingit
a fine usq ad finem fortiter et dispo¬

Expanded text:
autem in personarum separatione natura, autem in personarum separatione natura, cum homo separatur ab homine. Inseparabilis igitur naturae unitas non potest separabiles habere personas. 4. Proinde considerare debemus illam Trinitatis unam eamdemque naturam ita totum implere, ut non sit aliquid ubi non sit. Inde est enim quod et ubique tota est, et loco nullatenus continetur; tota scilicet in spiritibus et corporibus singulis, et tota simul in omnibus creaturis. Nunc enim non de gratia loquimur, qua se Deus gratuito munere misericordiae suae salvandis hominibus praebet; sed de natura, qua Deus omnia quae fecit, et implet, et continet; secundum quam dicit: Coelum et terram ego impleo ; et secundum quam ipsi Deo beatus David 231 dicit: Quo ibo a Spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu illic es; et si descendero ad infernum, ades . Et de Christo qui est sapientia Dei, dicitur: Attingit a fine usque ad finem fortiter, et dispo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non potest in ꝑsonis diuidi ipsa
inseparabilitate sua. nec ipsa ostendat
nȩ ut non longus eamꝰ in ipsis ho¬
minibꝰ inuenimꝰ: Carnem quippe
humanã nemo dubitat ad naturã
hominis ꝑtinere. cuius tamen po¬
test fieri seꝑatio si qͦdlibet m̃brũ
p̃cidatur a corꝑe. quȩ tam̃ p̃cisio¬
ñ in se potest separationẽ habere
ꝑsonȩ: Neq enĩ cum manꝰ aut pes
a corꝑe p̾cidatur cum eodem menbro
etiam ꝑsona hominis separatur. ꝗͣ¬
uis fiat quȩdam naturȩ separatio.
cuiꝰ pars p̃cisa inuenitur in menbro:
Sed sicut ille homo siuuit post ꝙͣ
onis plenitudine non carebit qua
dicitur homo animal rationale mor¬
tale. sic habens naturȩ diffinitio.¬
nẽ uerã. necesse est ut ꝓpriam quoq
habeat cum natura ꝑsonã ꝙͣ ius
partem naturȩ id est partem car¬
nis a se habeat separatam Cum
uͦ seꝑantur homines ꝑsonis. natu
pes separatur a corꝑe Separat᷑

Expanded text:
quae non potest in personis dividi, ipsa quae non potest in personis dividi, ipsa inseparabilitate sua, nec ipsas ostendate personae, ut non longius eamus, in ipsis hominibus invenimus. Carnem quippe humanam nemo dubitat ad naturam hominis pertinere; cujus tamen potest fieri separatio, si quodlibet membrum praecidatur a corpore: quae tamen praecisio non in se potest separationem habere personae. Neque enim cum manus aut pes a corpore praeciditur, cum eodem membro etiam persona hominis separatur; quamvis fiat quaedam naturae separatio, cujus pars praecisa invenitur in membro. Sed sicut ille homo si vivit postquonis plenitudine non carebit, qua dicitur homo animal rationale, mortale: sic habens naturae definitionem veram, necesse est ut propriam quoque habeat cum natura personam, quamvis partem naturae, id est partem carnis a se habeat separatam. Cum vero separantur homines personis, naturpes separatur a corpore: separatur
Abbreviated transcription (Latin):
uerit questionibus singulis respon¬
dere possimus: Questio. pͥma.
Exigis nãq ut ueracit̾ dicam tibi
utrũ trinitas inseparabilis ꝓpter u¬
nam eandemq naturam oꝑationẽ
ac uoluntatẽ dici debeat separabi
liter habere ꝑsonas. an etiam in ꝑ¬
sonis sit omnino inseparabilis p̾di¬
canda: Hȩc esse uerba pͥme questio¬
nis ꝓculdubio recognoscis Responsio.
bi nobis illud ẽ principalit̾ intu¬
endũ. quia trinitas insepatabilis
dici non debet sipossint ille tres
ꝑsonȩ aliquatenus separari: hoc
enĩ uere inseꝑabile dicitur. quod
nullatenus separationẽ potest re¬
cipere Nam quod ñ separat᷑ s se¬
parari potest inseparabile non ẽ
Quod siquisquam seꝑari posse putat
intrinitate ꝑsonas non trinitas est
inseparahilis dicenda sed unitas:
in natura unitas. sed nescio utrum
qͣndo sic inseꝑabilẽ naturam dicimꝰ
ut eͥuslem nature ꝑsonas separabi¬
les asseramꝰ: cũ utiq una natura

Expanded text:
verit, quaestionibus singulis responverit, quaestionibus singulis respondere possimus. 230 QUAESTIO PRIMA. 2. Exigis namque ut veraciter dicam tibi, Utrum Trinitas inseparabilis propter unam eamdemque naturam, operationem, ac voluntatem, dici debeat separabisonas, an etiam in personis sit omnino inseparabilis praedicanda. Haec esse verba primae quaestionis procul dubio recognoscis. RESPONSIO. 3. Ubi nobis illud est principaliter intuendum, quia Trinitas inseparabilis dici non debet, si possunt illae tres personae aliquatenus separari. Hoc enim vere inseparabile dicitur, quod nullatenus separationem potest recipere. Nam quod non separatur, sed separari potest, inseparabile non est. Quod si quisquam separari posse putat in Trinitate personas, non Trinitas est inseparabilis dicenda, sed unitas. unitas in natura. Sed nescio utrum quando sic inseparabilem naturam dicimus ut ejusdem naturae personas separabiles asseramus: cum utique una natura,
Abbreviated transcription (Latin):
stionibuces
pistola tua sc̃ẽ frater
et condiacone ferrande. lȩtifi¬
cauit cordis mei simul et excitauit affe¬
ctum. ut et certus de tua salute gau¬
derem. et intentus quod queris inqͥre¬
rem: ab illo utiq cui & debetur gr̃arum
actio & a quo est uera salubriũ rerum
expectanda ac postulanda cognitio. ut
idem qͥ ꝓsꝑo auditu gaudium donat
etiam infusione gr̃e sp̃ualis intelligẽ¬
tiam tribuat & sic̃ ipse ad inquiren¬
dum se accendit studiũ. ita pulsanti¬
bus ad se largiatur ingressũ Tunc
enim in gaudium dñi poterimus in¬
trare. si nos hic dignatus fuerit in
illud magnum pietatis sacram̃tum¬
dono gratiȩ sp̃ualis inducere. & ad eui¬
buat intelligentiȩ sp̃ualis. nec nos
ꝑmittat ueternosȩ corruptioni ex¬
terioris hominis subici sed acestudi¬
um sc̃ẽ cognutionis & oꝑis interiorẽ
nr̃m dde die in diem faciaͭ celesti mu¬
nere renouari: Dicta tuȩ igitur epłȩ¬
iam finem ponamꝰ. ut qd dñs dona¬

Expanded text:
stiones. pistola tua, sancte frater, et condiacone Ferrande, laetificavit cordis mei simul, et excitavit affectum; ut et certus de tua salute gauderem, et intentus quod quaeris inquirerem; ab illo utique cui et debetur gratiarum actio, et a quo est vera salubrium rerum exspectanda ac postulanda cognitio: ut idem qui prospero auditu gaudium donat, etiam infusione gratiae spiritalis intelligentiam tribuat; et sicut ipse ad inquirendum se accendit studium, ita pulsantibus ad se largiatur ingressum. Tunc enim in gaudium Domini nostri poterimus intrare, si nos hic dignatus fuerit in illud magnum pietatis sacramentumdono gratiae spiritalis inducere, et ad devibuat intelligentiae spiritalis; nec nos permittat veternosae corruptioni exterioris hominis subjici, sed ad studium sanctae cogitationis , et operis interiorem nostrum de die in diem faciat coelesti lumine renovari. Dicta tuae igitur epistolae jam ponamus; ut quod Dominus dona
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe ꝑsonarũ. Nominant᷑ qͥde illȩ ꝑsonȩ
aliqͣndo singłe s ita se uoluit ipła tͥnitas in¬
separabilẽ ostende̾ in ꝑsonis. ut nullũ ibi no-¬
men sit qͦ sit uocet᷑ quelibet una ꝑsona. ut
ñ aut tribꝰ nat᷑ali unitate conueniat. aut
alterã ad alterã referri etiã in ipso noma¬
ne singłaritatis ostendat. Nã de illis uoca¬
bulis qͥbꝰ ad se ꝓpͥe dicunt᷑ pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ sp̃s¬

Expanded text:
minantur quidem illae personae aliquando singulae; sed ita se voluit ipsa Trinitas inseparabilem ostendere in personis, ut nullum ibi nomen sit quo sic vocetur quaelibet una persona, ut non aut tribus naturali unitate conveniat, aut alteram ad alteram referri, etiam ipso nomine singularitatis ostendat. Nam de illis vocabulis, quibus ad se proprie dicuntur Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
anima caro ue cõmunis. N ine ẽ qͦd separari ab
inuic̃e creat᷑ȩ quelibet consubstantiales posst̃.
qr singłe earũ tote ubiq ee̾ ñ posst̃. Nã ⁊ cũ
in illis fit ꝑ grãm d̾i ut multitudinis crede¬
ntiũ sit cor ⁊ anima una. posst̃ tñ ui ꝑsorus
separari locoꝵ situ. licet cordis ñ separent᷑ af-¬
fectu. Posst̃ ⁊ aliqͥ infideles ex fidelibꝰ fieri.
& ab illiꝰ uniꝰ amoris societate disiungi. nat᷑a
tñ truitatis quȩ sola ẽ ubiq tota. sic̃ ubiq

Expanded text:
animave communis. Hinc est quod separari ab invicem creaturae quaelibet consubstantiales possunt: quia singulae earum totae ubique esse non possunt: nam et cum in illis fit per gratiam fidei, ut multitudinis credentium sit cor et anima una ; possunt tamen in personis separari locorum situ, licet cordis non separentur affectu; possunt et aliquae infideles ex fidelibus fieri, et ab illius unius animae societate disjungi. Natura vero Trinitatis, quae sola est ubique tota,
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: Nunquid unus calix secundo
est datus. an alius pͥus alius postea:
Et si ita ẽ: ad cuiꝰ rei ꝑtinet sacraitũ
illud. de quo maxime ceteri qui scrip¬
serunt enͣgłia tacuerunt: Noli queso
differre responsũ. nec paratum ani-¬
mũ longa expectatione suspendas Oc¬
cupationum quippe uestrarũ debe
bis iubeas destinare. & epłam ad io¬
hannem tarsensem ep̃m. ubi de ma¬
lefico iũdici quodam non tradendo
memini plenissime disputatum: Codi¬
ces duos suscepi. & infanti hermie ꝓ¬
priũ redlidi: Iube etiam epłam de o¬
ratione quã ad me hic positum man¬
dare dignatus es iterum huc dirigere
scriptam Dum enĩ aspbendore sua
multis queritur ad legendũ. faciente
nr̃a obluuone apud qu̾e remanserit
ignoramꝰ: Scos prb̃ros. diacones. be¬
atamq congregationẽ supplex saluto:
Deus nr̃ paternitatem tuam ad edifi¬
cationem nostrã conseruare dignetur
incolumen dñe pater aoren: Explic̃¬

Expanded text:
us calix secundo est datus, an alius prius, alius postea? Et si ita est, ad cujus rei pertinet sacramentum illud de quo maxime caeteri qui scripserunt Evangelia, tacuerunt? Noli, quaeso, differre responsum, nec paratum animum longa exspectatione suspendas. Occupationum quippe vestrarum debembis jubeas destinare, et epistolam ad Joannem Tharsensem episcopum, ubi de malefico quodam judici non tradendo memini plenissime disputatum. Codices duos suscepi, et infanti Hermiae proprium reddidi. Jube etiam epistolam de Oratione, quam ad me hic positum mandare dignatus es, iterum huc scriptam dirigere. Dum enim pro splendore sui a multis quaeritur ad legendum, faciente nostra oblivione, apud quem remanserit ignoramus. Sanctos presbyteros, diacones, beatamque congregationem supplex saluto. Deus noster paternitatem tuam ad aedificationem nostram conservare dignetur incolumem, domine pater. Amen. E
Abbreviated transcription (Latin):
nis arbito cȩpit ẽe mala lib̾tas. ut ipsa illi ⁊ ho-
minibꝰ deinde ꝑ concubitũ nascituris fieret in¬
imica captiuitas. D̃ gͦ sic̃ supͣdiximꝰ ꝑ inmen¬
sitatẽ nature suȩ totam creaturã suã ⁊ un

Expanded text:
nis arbitrio coepit esse mala libertas; ut ipsa illi, et nis arbitrio coepit esse mala libertas; ut ipsa illi, et omnibus deinde per concubitum nascituris fieret inimica captivitas. Deus ergo, sicut supra diximus, per immensitatem naturae suae, totam creaturam suam et co
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ Ds̃ gͦ bonis ⁊ natura ꝓpinqͣt
ꝯ gr̃a: natura qͣ creat. grã qua sal.¬
uat. nat᷑a qua facit esse homines.
grã qua iustificat peccatores. nat᷑a
qua eosfacit ex hominibꝰ nasci grã
qua dat eis potestatẽ filios dĩ fieri.
nat᷑a qͣ facit ut iiuant. gra qͣ facit
ut sobrie ⁊ iuste ꝯ pie uiuant. nat᷑a
qͣ eos facit in hoc mundo paruo tẽ-¬
pore uiu̾e. gr̃a qͣ eos facit in cȩlo
sine fine regnare. In malis uͦ sola ẽ
d̃s inmensitate atq ompĩa naturali.
qua eos fac̃ c̾e̾. uiue atq sentire. ra-¬
tionales eẽ. liberũ qͦq habere uolunta.¬
tis arbitriũ. s liberũ ñ liberatũ. Li¬
berũ enĩ arbitriũ manet etiã nẽ in
omĩbꝰ ꝑ naturã. qͦd in qͥbꝰ uoluerit
d̃s̃ dignat᷑ liberare ꝑ grãm. Ex qͦ enĩ
pͥmꝰ homo libero arbitrio uenunda¬
tꝰ ẽ sub peccato ido mala ẽe̾ cepit
lib̾tas hominis. qr ipsi lib̾o arbitrio
ablata ẽ bonitas uoluntatis & sic in eode homi.¬

Expanded text:
eus ergo bonis et natura propinquat et gratia: natura, qua creat; gratia, qua salvat: natura, qua facit esse homines; gratia, qua justificat peccatores: natura, qua eos facit ex hominibus nasci; gratia, qua dat eis potestatem filios Dei fieri : natura, qua facit ut vivant; gratia, qua facit ut sobrie, et juste, et pie vivant : natura, qua eos facit in hoc mundo parvo tempore vivere; gratia, qua eos facit in coelo sine fine regnare. In malis vero sola est Deus immensitate atque omnipotentia naturali; qua eos facit esse, vivere, atque sentire; rationales esse, liberum quoque habere voluntatis arbitrium; sed liberum, non liberatum. Liberum enim arbihominibus per naturam, quod in quibus voluerit Deus, dignatur liberare per gratiam. Ex quo enim primus homo libero arbitrio venundatus est sub peccato, ideo mala coepit esse libertas hominis, quia ipsi libero arbitrio ablata est bonitas voluntatis: et sic in eodem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ra fides adsignat. scã susanna dm
uerũ taliter inuocante. ds̃ qͥ
occultoꝵ es cognitor qͥ seis om̃a
antequã fiant. Trinitas itaq
id est d̃s unꝰ. uerꝰ ⁊ bonꝰ. eternꝰ¬
⁊ in cõmutabilis ⁊ inmensus ubi¬
onuĩpotentiã naturałe. quãuis
ñ in omũibꝰ habitet scđm grẽ lar

Expanded text:
signat, sancta Susanna Deum verum taliter invocante: Deus, qui occultorum es cognitor, qui scis omnia antequam fiant . Trinitas itaque, id est Deus unus, verus, et bonus, aeternus, incommutabilis, et immensus, ubiomnipotentiam naturalem, quamvis non in omnibus habitet se
Abbreviated transcription (Latin):
ne inspiciendo sc̃õ patri fulgẽ
tio. ferrandus diaconꝰ in dño sa¬
lutem: Sepe multut̃ uolui: effectum in¬
terrogare discendi. sed absentem magi¬
strũ frequentibꝰ epistolis compestare por¬
titorũ raritas exitineris lognqͥtate
phibuit: Unde nunc beneficio p̃sentis
occasionis aͦmonitus: in unũ congessigͤ
potiu. & responsione uestra melius di¬
latanda breuit᷑ quȩro rogans obsecra¬
nsq xp̃m aquo intus audis qđ doce¬
as foris. ut ueratiter dicas mͥ: utrũ tri¬
nitas in separabilis ꝓpterunam
eandemq naturã. oꝑationẽ ac uolun¬
tatem dici dici debeat seꝑabiles ha

Expanded text:
iendo sancto Patri FULGENTIO episcopo, FERRANDUS diaconus in Domino salutem. 1. Saepe multa volui affectu interrogare discendi, sed absentem magistrum frequentibus epistolis compellare, portitorum raritas ex itineris longinquitate prohibuit. Unde nunc beneficio praesentis occasionis admonitus, in unum congessi quae potui, et responsione vestra melius dilatanda breviter quaero; rogans obsecransque Christum, a quo intus audis quod doceas foris, ut veraciter dicas mihi: 2. Utrum Trinitas inseparabilis propter unam eamdemque naturam, operationem, ac voluntatem, dici d
Abbreviated transcription (Latin):
quam solus filius cum patre possideat
regnum in unitate scilicet sp̃s scĩ. ut
regnantes adunare ñ simul regnare sp̃s
sc̃s̃ intimetur: Rei ponde ad hec rogo
celeriter. & inculto eloquio de rebus
ignotis consulentẽ suauissimo melle
cȩlestis pasce sermonis: Illud etiam di¬
sit quod lucas euͣgłista cenam ddñi nar¬
raturus. prus eũ licit calicem accepis

Expanded text:
re possideat regnum; in unitate, scilicet Spiritus sancti, aut regnantes adunare, non simul regnare Spiritus sanctus intimetur. Responde ad haec, rogo, celeriter, et inculto eloquio de rebus ignotis consulentem, suavissimo melle coelestis 229 pasce sermonis. Illud etiam diod Lucas evangelista coenam Domini narraturus
Abbreviated transcription (Latin):
tant statui demonstremꝰ. Nonne in tricesimo
qͥnto humane etatis anno resu̾tit᷑ filiissamu¬
elẽ inuenies. nẽ etiã ut ofnĩ ꝯ finees ñ solũ in
patͥs qͣntũ etiã in filioꝵ detͥmento reꝑies: At
uͭ mat̾monii ordines qnta sterilitas dãpnat.
⁊ forma cõmendat. alias ornat fecunditas ina¬
culat feditas. In oĩbꝰ laudanda ẽ diuina tẽꝑies.
qͦ ⁊ tͥsticie ex parte p̃bet solatiũ ne plus ꝯsu¬
mat. & suꝑbie modũ tẽꝑat ne plꝰ assumat.

Expanded text:
tat statui, demonstremus. Nonne in tricesimo tat statui, demonstremus. Nonne in tricesimo quinto humanae aetatis anno res uertitur? Filiiss, nunc etiam ut Ophni et Finees non solum in patris quantum etiam in filiorum detrimento repperies. Ad uero matrimonii ordines — quantas sterilitas damnat et forma conmendat, alias ornat fecunditas, maculat foeditas. In omnibus laudanda est diuina temperies, quod et tristitiae ex parte praebet solatium ne plus consumat et superbiae modum temperat ne plus adsumat.
Abbreviated transcription (Latin):
&e eiꝰ posteritas ꝑenni sac̾dotio repudiat᷑. huiꝰ
itaq uniu̾sos tẽꝑis ordines seqͥ ualde plixũ ẽ.
Qs enĩ memorẽ tã flexuosã rerũ obuolittarũ
historiã. ubi exeipit samson inuincibilẽ crini-¬
timuneris palmã. dũ leone fortior. ferro du-¬
rior solꝰ etiã milleno hoste suꝑior. dalilȩ suꝑa¬
tꝰ molleseit ãplexu.  as ñ uirtutũ muros libi¬
ꝯo ꝓsternat. que nazareo ⁊ dirini muneris eo-¬
mã abscidit. & pͥuato lumine tenebris exula.¬
uit & qͥbꝰ ante timor fuerat ludibriũ redl.¬
dit Omitto ⁊ manue filiũ dixini nuntii
enuntiatione collatũ. quẽ mat̾ ñ petitũ sus¬
cipit. pat̾ obseruandũ admonitꝰ expauit. isrł
subitũ defensorẽ ꝓmeruit. philisteꝰ etiã int̾.¬
fectorẽ inuenit. ꝓsternunt᷑ trecentis milia
miliũ & diseit belli uietoria urceo tͥũpha¬
re ñ ferro. Qs uͦ hec oĩa humane uite cõpe.¬

Expanded text:
et eius posteritas perenni sacerdotio repulsatur. Huius et eius posteritas perenni sacerdotio repulsatur. Huius itaque uniuersos temporis ordines sequi ualde prolixum est. Quid enim memorem tam flexuosam rerum obuolutarum historiam, ubi excipit Samson inuincibilem criniti muneris palmam, dum leone fortior, ferro durior, solus etiam milleno hoste superior Dalilae superatus mollescit amplexu. Quos non uirtutum muros libido prosternat, quae Nazareo et diuini muneris comam abscidit et priuatum lumine tenebris exulauit et quibus ante timor fuerat ludibrium reddidit. Omitto et Manue filium diuini nuntii enuntiatione conlatum, quem mater non petitum suscipit, pater obseruandum ad monitus expauit, Israel subitum defensorem promeruit, Filisteus etiam interfectorem inuenit. Prosternuntur trecentis milia milium, et discit belli uictoria urceo triumphare, non ferro. Quid uero haec omnia humanae uitae conpe
Abbreviated transcription (Latin):
toxicata redibet᷑ cũ p̃mio facinꝰ & uictori¬
a adũsariis leta penale fit scelꝰ. Carent eo¬
torm̃talit᷑ eulantes. qͦd lȩti inuaserant tri-¬
ũphantes. & illud qͦs putabat᷑ corona uicto¬
riȩ torm̃talis uttio facta ẽ penȩ. Querit reme.¬
diĩ qͦ iure qͦd uicerat careat ꝙ torm̃tũ pu.¬
tat si possideat qͦd p̃ciatꝰ fuerat. Dat dotẽ suo
dãpno uitulas cũ uehiculo. format ex auro ⁊
penã: locũ & sue uictoriȩ eruciatu staurat
interitũ. Redit archa ꝑeuntibꝰ adu̾sariis qͦ
ꝑierat cad̾entibꝰ suis. &ls in dõ ira qͣ nec ÷ͥ¬
pepeit Qlis uictoria. qͦ in nullo ante tri¬
umphans de hostibꝰ redit: Lerne itaq seere¬
tũ dĩ iudiciũ. Hic puerilis affectat᷑ infanti¬
a illic senilis dñat᷑ socordia Et ic ẽ somno heli
elicitꝰ nuntiꝰ p̃mandat᷑. ⁊ sacdos ꝓmitrit᷑. illie
accepto nuntio exanimis ex cathedra ppellit᷑.

Expanded text:
toxicata. Redibetur cum praemio facinus et uictoritoxicata. Redibetur cum praemio facinus et uictoria aduersariis leta poenale fit scelus. Carent tormentaliter heiulantes quod laeti inuaserant triumfantes et illud quod putabatur corona uictoriae, tormentalis ultio facta est poenae; quaerit remedium, quo iure quod uicerat careat, et tormentum putat, si possideat quod praedarat. Dat dotem suo damno uitulas cum uehiculo, format ex auro et poenam et locum et suae uictoriae cruciatu staurat interitum. Redit arca pereuntibus aduersariis quae perierat cadentibus suis. Qualis in Deo ira quae nec sipepercit, qualis uictoria quae nonnullo ante triumphans de hostibus redit. Cerne itaque secretum Dei iudicium; hic puerilis adfectatur infantia, illic senilis damnatur socordia; hic e somno Heli elicitus nuntius praemandatur et sacerdos promittitur, ille accepto nuntio exanimis ex cathedra propellitur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ remediũ. qipe duoꝵ errantiũ culpa nec
arche testam̃ti parect᷑. nec miliũ innocentũ
int̾itꝰ tẽꝑat᷑. Tanta ue duoꝵ hominũ exunda.¬
chil tale peccantiũ copiositas innumanda sue¬
cũbet  S dixinittͣ sic̃ in mundi oꝑe laboris
ñ fuit in creandã unib̾sitatẽ effic̾e ita nulla
detͥmenti cura ẽ uniꝰ culpe intercidente in cͣsu
mundi partẽ absume Neq enĩ ut sͥ utile bonũ
qͣrit aut suis utilitatibꝰ adu̾sã maliciã punit.
s utiq qͣrit bonos ꝓ tẽ. puut malos ꝓ se. Nã ut
euidenti rerũ manifestatione ꝯsides. potens ẽ
maloꝵ finẽ sedȩ mortis punitione dãpnare. &
bonoꝵ inmerentẽ exitũ ꝑpetuȩ uitȩ ꝯmoaita.¬
te ditare. Beniq cerne qͥs ꝗͣuis testam̃talẽ ar-¬
chã ipse captiritate dãpnauerit ultionẽ tñ ne¬
qͥqua in ꝯtaminatoribꝰ tẽꝑauit. Inicit podieibꝰ
tum̃tia uulnera ulcꝰ putredinis uirulentia

Expanded text:
non est remedium; quippe duorum errantium culpa nec non est remedium; quippe duorum errantium culpa nec arcae testamenti parcitur nec milium innocentum interitus temperatur. Tantane duorum hominum exundaet populorum nihil tale peccantium copiositas innumeranda succumberet? Sed diuinitas, sicut in mundi opere laboris non fuit incapandam uniuersitatem efficere, ita nulla detrimenti cura est unius culpae intercidente incursu mundi partem absumere; neque enim ut sibi utilem bonum quaerit aut ut suis utilitatibus aduersam malitiam punit; sed utique quaerit bonos pro se, punit malos pro se; nam abest ut euidenti rerum manifestatione consideres, potens est in malorum finem secundae mortis punitione damnare et bonorum inmerentem exitum perpetuae uitae commoditate ditare. Denique cerne quod quamuis testamentalem arcam ipse captiuitate damnauerit, ultionem tamen nequaquam in contaminatoribus temperauit. Inicit podicibus tumentia uulnera, ulcera putredinis uirulentia
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nũꝗͣ int̾fuit habitare iubet᷑. Diseit mat̾ ẽe
qͦd ñ nouit. & fecunditas cũ sterilitate nouũ
cõmerciũ nundinauit. ¶ fletꝰ ꝯcipiens: ora¬
tio pariens. obsecͣtione flebili maritante. In
tẽplo filiũ ꝯcipit. qͦd in lecto mariti ãplexibꝰ
coiens ñ inuenit. A pparet itaq nichil ẽe de na¬
t᷑e mune̾ p̃sum̃dũ ubi diinitatis cessat auxili¬
̃ S ecce qͣlẽ supplicantibꝰ dare oportuit dni
ꝑlẽ tasẽ natuuitas ꝯtulit samuese. Ex tẽplo pe¬
titꝰ. de tẽplo ꝯceptꝰ tẽplo etiã tͣdit᷑ seruiturꝰ.
P lacet dõ moribꝰ. eui ante placuerat naseiturꝰ.
ã enĩ sacdos displicebat in filiss. & male parcen¬
do soboli ñ peꝑeerat gͣ. Dĩs enũ qͥ freqͣnt᷑ indul¬
serit. multas culpas adqͥrit . & qͥ particłȩ ruen-¬
ti ñ suffulcierit. totũ qͦd sanũ ẽ secũ tͣhit. D di¬
uina secreta admirandaq iusticia. quȩ qͣntũ
tũ duĩ peccatoꝵ incursu suecendit᷑ ꝑ cussioniᷤ

Expanded text:
ubi numquam interfuit habitare iubetur. Discit mater esse quod non nouit, et fecunditas cum sterilem nouum conmercium nundinauit. O fletus concipiens et oratio pariens obsecratione flebili maritante: in templo filium concipit, quod in lecto maritum amplexibus coiens non inuenit. Apparet itaque nihil esse de naturae munere praesumendum, ubi diuinitatis cessat auxilium. Sed ecce qualem supplicantibus dare oportuit dominum prolem, talem natiuitas contulit Samuelem; ex templo petitus, de templo conceptus, templo etiam traditur seruiturus; placet Deo moribus, cui ante placuerat nasciturus. Iam enim sacerdos displicebat in filiis et male parcendo suboli non pepercerat sibi; omnis enim qui frequenter indulserit multas culpas adquirit et qui particulae ruenti non suffulcierit, totum quod sanum est secum trahit. O diuina secreta admirandaque iudicia, quae quantum tum dum peccatorum incursu succenditur, percussionis
Abbreviated transcription (Latin):
cussoꝵ & tñ caput pera gestat᷑ sola nocte as.¬
testante sublatũ. Decora nãq forma tau¬
tũ silentũ oꝑũ fuerat lena quȩ capit a corꝑe
segregatũ in salutẽ lugentũ adtulerat popłoꝵ
te captoꝵ ꝯsolator ds erexerat mardocheũ.
Nã hester adregnũ exoptata hebrea suũ popłm
saluatura. mardocheũ auunculũ elatura .a.
nãq apud suã in momento deplacat᷑ consortẽ.
&e sceptrũ extendens corruentẽ pauens solatur u.¬
xorẽ. at uͦ aman pene regno collega ⁊ secretoꝵ
autenta repente regẽ pauet. aduersũ quẽ pu¬
tabat susurro ꝓsua uoluntate ludendũ. Nam
ecce repente mardocheꝰ fitt᷑ȩ pȩnȩ dãpnatꝰ enͦ
aman leuante p̾fert᷑. At uͦ econt᷑ aman cru

Expanded text:
cussorum et tamen caput pera gestatur sola nocte adcussorum et tamen caput pera gestatur sola nocte adtestante sublatum. Decora namque forma tantum excellentum operum fuerat lena, quae caput a corpore segregatum, salutem lugentum adtulerat populorte captorum consolator deus erexerat Mardocheum. Nam Hester ad regnum exoptata Ebrea, suum populum saluatura, Mardocheum auunculum elatura, Amanamque apud suam momento deplacatur consortem et sceptrum extendens conruentem pauentemque solatur uxorem. At uero Aman pene regno collega et secretorum autenta repente regem pauet aduersum quem putabat susurro pro sua uoluntate ludendum. Nam ecce repente Mardocheus futurae poenae damnatus equo Aman leuante praefertur: ad uero econtra Aman cru
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ egressa. salutẽ popło collat᷑a ꝓfert᷑ uol¬
tus decore armata. moꝵ pudore p̃sũpta.
deo cõpulsante succensa. oloferneũ caput
ꝓcesserat furatura. E rrabat nãq totũ se¬
cura ꝑ campũ. regẽ laqueo postulans p̃foca¬
ndũ. quo reꝑto prebet blandũ asticta sermo¬
nẽ. garrula uultũ adultero seductorem.
adstat corã oculoꝵ captura amor dãpno¬
sus. & mortalẽ laqueũ p̃parans uultꝰ. S ecce
rex potando lassat᷑ calore torret᷑. b ac atͣ
mero. qͦ madefacta guttura p̃beat ferro.
Ecce aut̃ repente dũ nulla uox ex aduentu
pugnantũ. nullꝰ cruor emanat ꝑcussoꝵ &
tñ pugna nocte confecta ẽ. caput pera
gestatum ẽ. matronale tropheũ ꝑactũ est.
regale thorũ ꝑfectũ ẽ. Facta ẽ una puella
hebreoꝵ salꝰ. fuga ꝑsarũ ꝑpetua nẽ usq
fabula sctoꝵ. S hoc p̃lio nulla uox ex
aduerso pugnantũ nullꝰ eruor emanat per.¬

Expanded text:
orum egressa salutem populo conlatura profertur, uulorum egressa salutem populo conlatura profertur, uultus decore armata, morum pudore praesumpta, deo conpulsante succensa, Olofenaeum caput processerat furatura. Errabat namque totum secura per campum, regem laqueo postulans praefocandum. Quo reperto praebet blandum astuta sermonem, garrula uultum adultero seductorem. Adstat contra, oculorum captura, amor damnosus et mortalem laqueum praeparans uultus. Sed ecce rex potando lassatur, calore torretur, bractatur mero, quo madefacta guttura praebeat ferro. Ecce autem repente dum nulla uox ex aduentu pugnantum, nullus cruor emanat percussorum et tamen pugna nocte confecta est, caput pera gestatum est, matronale tropeum peractum est, regale thorum perfectum est, facta est una puella Hebreorum salus, fuga Persarum, perpetua nunc usque fabula saeculorum. Sed hoc proelio nulla uox ex aduerso pugnantum, nullus cruor emanat per
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Cognoseat ex hoc humana nat᷑a nec adũ¬
saceuere dõ factore nec tẽpestate ut ante mon¬
stratũ ẽ. ẜ etul iã amplã hebreoꝵ urbẽ omĩ ua.¬
stato terrarũ excursu dux olofernes obsederat.
& muroꝵ tẽptans asscendere aggeres. armato clau-¬
sos terrore p̾ssabat. ꝑ rat nãq ante oculos popłoꝵ
certa de morte captura. & fames exesa corrodens
corpora. uacua monstrabat ambulantũ cadauera.
ũ fletꝰ suꝑerat oculo. ñ humor palato. ñ sucꝰ men.¬
bro. Benua possederat tumor. ora conseruerat
pallor. ⁊ gressus catenauerat marcor. qͦ mortu¬
a menbra tantũ sepulchro fraudata. solũ loqͦn¬
do mundanũ crederent᷑ habere mercatũ. fames
domoꝵ secreta ꝑuaserat. mors portas obsederat.
olofernes agros prataq uastabat. Quã gͦ salu-¬
tẽ opp̃ssus aut speraret aut pet̾et. dũ mors
agro domoq uagabunda regnaret: S ecce
matronarũ decꝰ casta puella claustro mu-¬

Expanded text:
tum. Cognoscat ex hoc humana natura nec aduetum. Cognoscat ex hoc humana natura nec aduerso cedere Deo fautore nec tempestate ut ante monstratum est. Betuleam amplam Hebreorum urbem omne uastato terrarum excursu dux Holofernes obsederat et murorum temptans ascendere aggeres armato clausos terrore pressabat. Erat namque ante oculos populorum certa de morte captura et fames exesa conrodens corpora uacua monstrabat ambulantum cadauera. Non fletus supererat oculo, non humor palato, non succus membro; genua possederat tumor, ora conseruerat pallor et gressus catenauerat marcor, quo mortua membra tantum sepulchro fraudata solum loquendo mundanum crederentur habere mercatum. Fames domorum secreta peruaserat, mors portas obsederat, Olofernes agros prataque uastabat. Quam ergo salutem oppressus aut speraret aut peteret, dum mors agro domoque uagabunda regnaret? Sed ecce matronarum decus, casta puella, claustro mur
Abbreviated transcription (Latin):
dat. saerũ altare ꝯmacłat. arc̃am qͦ federis uere¬
ndarũ tabularũ lege sac̾tã pagano lustram̃to ꝓpha
merulento barbaroꝵ potu polluta. S ecce sacͣta
dext̾a ꝯsuetũ ñ cessat prerogare solamen. Ma¬
cabeos nãq .uii. claro gen̾e p̃sũptos ad modũ fr̃es
armat ad bellũ. ostendens ut qd peccator totꝰ eũ
suo rege face ñ pot̾at popłs. hoc paruꝰ dõ fauente
ꝑag̾et numerꝰ. O ꝗͣ p̃celsa st̃ tua ds̃ atqstupẽda
secreta. Peccator popłs pugnantẽ sustin̾e ñ po¬
test coquũ. & regẽ suũ ꝯtradit obeecandũ. at
uͦ dõ gͣta gens. paruula. machabea. tantũ nabu¬
chodonosor aduentante pondꝰ ñ solũ reluctan¬
do sustentat. quantũ ⁊ corruentẽ ꝓsꝑe suꝑat. no¬
tans persequentẽ hebreũ quẽ antea uelut negle¬
ctũ despexerat. suo effuso cruore p̃latũ. quoꝵ
regẽ dudũ abduxerat. ⁊ ferro nexũ ⁊ ocło ꝑfora¬

Expanded text:
aedat, sacrum altare conmaculat, arcam quoque foederum uereaedat, sacrum altare conmaculat, arcam quoque foederum uerendarum tabularum lege sacratam pagano lustramento profmerulento barbarorum potu polluta. Sed ecce sacrata dextera consuetum non cessat praerogare solamen; Machabeos namque septem claro genere praesumptos admodum fratres armat ad bellum ostendens ut quod peccator totus cum suo rege facere non poterat populus, hoc paruus Deo fauente perageret numerus. O quam praecelsa sunt tua, Deus, atque stupenda secreta. Peccator populus pugnantem sustentare non potest coquum et regem suum contradet occecandum; ad uero Deo grata gens paruula Machabea totum Nabuchodonosor aduentante pondus non solum reluctando sustentat, quantum et corruente prospere superat, notans persequentem Hebreum, quem antea uelut neglectum despexerat, suo effuso cruore praelatum, quorum regem dudum adduxerat et ferro nexum et oculo perfora
Abbreviated transcription (Latin):
eauens rerũ gestarũ ordo expostulat.
seruatũ Nã ⁊ ultͣ excedens qͣdragena etas nr̃o-¬
rũ u̾ͥboꝵ uolum̃ exspectat. qͦ sue causȩ t̾minũ¬
ꝯelusũ adgaudeat. Oportet xͦ nos hoc tẽpꝰ expo¬
ne. qͦ penes hebreos macabeoꝵ ducũ gerebat᷑ ex¬
cursꝰ Cernens nãq ds̃ peccatoꝵ ꝑfectam popło
oberrante m̃surã. dũ iezabel lucoꝵ sac̾dotes dõ
ĩponet. & oranasses ꝑ mordaces serrȩ dentes ꝓphã-¬
rũ corꝑa eruentaret & tẽplo ñ tã deoꝵ quã
demonũ formas induc̾et furore suecensꝰ extor¬
res suo regno ppulsat hebreos: & qͦmͦ exteros de¬
os adorandos optauerant. regnoꝵ qͦ exteroꝵ
exxules angulos oberrabant. Nãq nabuzardan
coqͣrĩ p̃fectꝰ qͣ mage expbram̃tũ eẽt pugnȩ acde¬
substratꝰ hẽ gͦ nabueodonosor armato ĩponens
numo. regẽ hebreoꝵ ocłoꝵ decore fraudatũ ferro¬
q nexũ eũ suo exulat popło. Detͣbatũ tẽplũ dep̃¬

Expanded text:
equens rerum gestarum ordo expostulat cseruatum; nam et ultra excedens quadragena aetas nostrorum uerborum uolumen exspectat, quo suae causae termen conclusum adgaudeat. Oportet ergo nos hoc tempus exponere, quo penes Hebreos Machabaeorum ducum gerebatur excursus. Cernens namque Deus peccatorum perfectam populo oberrante mensuram, dum Gezabel lucorum sacerdotes Deo praeponeret et Manasses mordaces serrae dentes prophetarum corpore cruentaret et templo non deorum quam demonum formas adduceret, furore succensus extorres suo regno propulsat Hebreos, et quo modo exteros os adorandos optauerant, regnorum quoque externorum exules angulos oberrabant. Namque Nabuzardan coquorum praefectus, quo mage exprobramentum esset pugnae ac desubstratus, — hunc ergo Nabuchodonosor armato praeponens numero regem Hebreum oculorum decore fraudatum ferroque nexum cum suo exulat populo, deturpatum templum depr
Abbreviated transcription (Latin):
bili stͥ qͥlinio disꝑsa ꝑspiett᷑. E rgo qr regũ oĩũ subse¬
qͣntũ facinora libri modũ exceat. ex hac paruaꝵ
causarũ similitudine qͥs ñ humanos actꝰ ꝯsid̾et qͣn¬
tũ ꝯremuineret᷑ bonitas: ꝯdẽpnet᷑ malicia. Illud

Expanded text:
buli sterquilinio dispersa perspicitur. Ergo quia regum omnium subsebuli sterquilinio dispersa perspicitur. Ergo quia regum omnium subsequentum facinora libri modum excedunt, ex ac paruarum causaram similitudine quis non umanos actus consideret, quantum et remuneretur bon