comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ siergo ã certus finis in hoc dequo agit rechmoib
saltem dicerepossemus prrricio potius quã ꝓceleumati¬
co eũ cus rere. ubiom̃s in tegri ꝓceleumatici ñ inuenerent᷑
Nunc uero &ipsum infinita nobis conturbatiudicium
& si quando numerati quidõ pedes sed parinumero nob̵
ꝓponunt᷑ sicut̃ fus̃ decem : Aũo atqui nec deipso impari nu¬
mero prrriciorũ tibi qđ ipsumẽ liquido uisũ ẽ quid si
enimundecim ꝓpostas pedib: prrricus dicat rrehmusquin¬
q habere ꝓceleumaticos & semipodem nũ resisti potestcũ
multo sinueniamus uersus claudi semipede. Hic̃. Iam
diximenescire ꝗd de hacredici porsit : auş: Nũ&iam
illud nescis ꝓceleumaticopriorem esseprrridũ si qui¬
dem duobus prrriciis ꝓceleu maticus confit᷑ sic ut
priusest unũ quã duo. & duo quam quattuor:
ut possit inrribino & prrricius mdiri & ꝓceleumati cuscui prin¬

Expanded text:
numerum. Si ergo esset certus finis in hoc de quo agitur rhythmo, ibi numerum. Si ergo esset certus finis in hoc de quo agitur rhythmo, ibi saltem dicere possemus pyrrhichio potius quam proceleumatico eum currere, ubi omnes integri proceleumatici non invenirentur: nunc vero et ipsum infinitum nobis conturbat judicium, et si quando numerati quidem pedes, sed pari numero nobis proponuntur, sicut isti sunt decem. M. Atqui nec de ipso impari numero pyrrhichiorum, quod tibi visum est, liquido visum est. Quid enim si undecim propositis pedibus pyrrhichiis dicatur rhythmus quinque habere proceleumaticos et semipedem? numquid resisti potest, cum multos inveniamus versus claudi semipede? D. Jam dixi me nescire quid de hac re dici possit. M. Num etiam illud nescis, proceleumatico priorem esse pyrrhichium? siquidem duobus pyrrhichiis proceleumaticus confit; sicut prius est unum quam duo, et duo quam quatuor, iut possit in rhythmo et pyrrhichius metiri et proceleumaticus, cui prin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &musicũ int̃sit Cũ ergotibi respondissem syllabarũ longa¬
rum & breuiũ cognitionẽme ñ habere quae a grã maticis tradit᷑
nisi fortẽ siꝑmitas ut ñ ueliis sed aliquo p̃ulsurrtnũ istũ eibeã
nã iudiciũ auriũ adtem porũ momenta moderandame porse
habere ñ nego quae uer& syllaba ꝓducenda uel corripienda sit¬
N uod in auetoritate sitũ comnino nescio: Auc̃ : Pateor nos &¬
itaut dicis grãmaticũ amusico discreuir se & in hocte gene¬
re insqentiã tuam ẽẽ confessum quare ameaccipe hoc &em¬
pligenus a gocelert̃ ag̃e q̃đ ago tibi quodanima uelut:
ic habeo istud aũs: hoc ergo quotiens lib& irp&indo
efficies rrebmihuius longitudinem quantum uoles s
quã quã hi dete pedes ad &c̃plum sufficiant sedillud quaero
sitibiquis piam dicat non priricissed ꝓceleumaticispe¬
dib hunc rechinũ constare ꝗd respondebis : Pror susigno

Expanded text:
cum et musicum intersit, cum ego tibi respondissem, syllabarum longacum et musicum intersit, cum ego tibi respondissem, syllabarum longarum et brevium cognitionem me non habere, quae a grammaticis traditur: nisi forte permittis, ut non verbis, sed aliquo plausu rhythmum istum exhibeam: nam judicium aurium ad temporum momenta moderanda me posse habere non nego; quae vero syllaba producenda vel corripienda sit, quod in auctoritate situm est, omnino nescio. M. Fateor nos ita, ut dicis, grammaticum a musico discrevisse, et in hoc te genere inscitiam tuam esse confessum. Quare a me accipe hoc exempli genus: Ago celeriter agile quod ago tibi quod anima velit. D. Habeo istuc. 6. M. Hoc ergo quoties libet repetendo, efficies rhythmi hujus longitudinem quantam voles, quanquam hi decem pedes ad exemplum sufficiant. Sed illud quaero, si tibi quispiam dicat, non pyrrhichiis, sed proceleumaticis pedibus hunc rhythmum constare, quid respondebis? D. Prorsus igno
Abbreviated transcription (Latin):
mo: aũs. haccer gotria nomina quib: disserendi causa¬
necessario usurisumus memoria emandes uelim rremum
m&rũ uersum: Quaesic distingunt : ut omnem & rũ diã
rrchmus sit ñ omnis rehtmus &iã marũ I tomnis uersus
&iã m&rũ sit no nomne m&rũ &iã uersus. ergo omnis uersus
& rihmus& marũ nãhocut arbitrorẽẽ consequens uides : Lñc̃
quonullũ ma&rũ ẽ : deinde dem&ro ubi uersus ñ est. postremo deipso
uersu quantum possumus disseramus: lic: ꝓlac& uero : Aũs sume¬
& i amsi id possim facere quimoduserit: aũis : satis ẽ uteũ tendas ꝙ ẽ¬
plieñ gratia id facimus usq addecem pedes nã usq ad huncpe¬
dũ numerũ ñ ꝓgreditur uersus qđ suolo co diligent̃ tractabi t :¬
Lĩo ene quidẽtũ ñ multos pedesmib ꝓposiusti copulan dossed
uideris mihi ñ re cordari iãte satis discreuisse quid int̃gnemati¬

Expanded text:
mo. M. Haec ergo tria nomina, quibus disserendi causamo. M. Haec ergo tria nomina, quibus disserendi causanecessario usuri sumus, memoriae mandes velim: rhythmum, metrum, versum. Quae sic distinguuntur, ut omne metrum etiam rhythmus sit, non omnis rhythmus etiam metrum. Item omnis versus etiam metrum sit, non omne metrum etiam versus. Ergo omnis versus est rhythmus et metrum: nam hoc, ut arbitror, esse consequens vides. D. quo nullum metrum est, deinde de metro ubi versus non est, postremo de ipso versu, quantum possumus, disseramus. D. Placet vero. M. Sumeontexe. D. Etiam si id possim facere, qui modus erit? M. Satis est, ut eum tendas exempli enim gratia id facimus usque ad decem pedes: nam usque ad hunc pedum numerum non progreditur versus, quod suo loco diligenter tractabitur. D. Bene quidem tu non multos pedes mihi proposuisti copulandos; sed videris mihi non recordari, jam te satis discrevisse, quid inter grammati
Abbreviated transcription (Latin):
sicut i nillis undecim uersiculis ex plontui mus aliud uero ha¬
ba sicut inhero ico m&ero quintus semi pessatis indicat łne Iã
liqu& qđ dicis aũs at quisciasoport& aũ  ib: doctis in quibus
magna ẽ auctoritas. illu superius genus ñ ẽẽ uersũ a pellatũ
sedhunc definitũ eẽ & uocatũ uersũ qui duob: quasi mõbris
constarecertam̃ sura & raccione coniunctis : sedtuñ multũ
labores de nomine q̃đ nisi amȩ uelabalio quolib&tibi in dica r¬
tur nullo modo dehoc int̃rogatus respondere posreos sed qđ
ratio doc& in idp̃cipuȩ animũ & maximȩ intende uel ut hoc
ipsum qđ nuncagimus reuo enĩ doc& inthaec duo genera dista¬
re aliꝗd q̃uib lib& uocabulis nuncupentur. Itaq hocbene int̃¬
ro gatus possis dicere ipsa ueritate confisur illud aut̃ nisi auc¬
toritatẽ secutu s ñ porses hio: a ꝑtissi meiã ista cognoui&
quanti pendas hocde quome tã crebro ani manesiã & isti¬

Expanded text:
sicut in illis undecim versiculis exploravimus: aliud vero hasicut in illis undecim versiculis exploravimus: aliud vero habet, sicut in heroico metro quintus semipes satis indicat. D. Jam liquet quod dicis. M. Atqui scias oportet, a veteribus doctis, in quibus magna est auctoritas, illud superius genus non esse versum appellatum; sed nunc definitum et vocatum esse versum, qui duobus quasi membris constaret, certa mensura et ratione conjunctis. Sed tu non multum labores de nomine, quod nisi a me vel a quolibet alio tibi indicaretur, nullo modo de hoc interrogatus respondere posses. Sed quod ratio docet, in id praecipue et maxime animum intende, velut hoc ipsum quod nunc agimus: ratio enim docet inter haec duo genera distare aliquid, quibuslibet vocabulis nuncupentur: itaque hoc bene interrogatus posses dicere ipsa veritate confisus; illud autem nisi auctoritatem secutus, non posses. D. Apertissime jam ista cognovi, et quanti pendas hoc, de quo me tam crebro admones, jam existi
Abbreviated transcription (Latin):
&a om̃s eodẽ loco hunchaber ent articulũ aut certerariss¬
me inbis inuendna᷑. quiñ haber&: nunc uero cũ sint und&im :
sexitar̃ quinq: ñ ita : Lñq Ethoc accipiꝰ & adhuequo ratia ten¬
latex pesto: aũs: ad tende ergo & iã mistaꝑ uulgatissima:
arma uirũq canotroiae qui primus ab oris& nelongum
faciamus quia carmen notissimũ ẽ ab hocuersuusq adquẽ
uolueris &plora singulos inuenies sinitã partẽ orationis in
quinto semipede idẽ in duob: pedib: & semisse nã hi uersus
constant pedib: tẽporũ quat norum quarcistesinis de quo agit᷑
parasorationis quasi legitimus in decimorẽpore ẽ : L ĩo: ma¬
nifestũ ẽ: aũs: Ia ergo intellegis int̃illa duo genera quac ante
ista &xẽplaꝓpas uerã ñ nihildistare q̃đ aliud scilic& m&rum
ante quã claudat᷑ ñ hab& certũ & statutũ aliquẽ articulum

Expanded text:
si ita esset, omnes eodem loco hunc haberent articulum, aut certe rarisssi ita esset, omnes eodem loco hunc haberent articulum, aut certe rarissime in his inveniretur qui non haberet: nunc vero cum sint undecim, sex ita sunt, quinque non ita. D. Et hoc accipio, et adhuc quo ratio tendat exspecto. M. Attende ergo etiam in ista pervulgatissima: Arma virumque cano, Trojae qui primus ab oris. Et ne longum faciamus, quia carmen notissimum est, ab hoc versu usque ad quem volueris explora singulos; invenies finitam partem orationis in quinto semipede, id est, in duobus pedibus et semisse: nam hi versus constant pedibus quaternorum temporum: quare iste finis de quo agitur partis orationis, quasi legitimus in decimo tempore est. D. Manifestum est. 4. M. Jam ergo intelligis inter illa duo genera quae ante ista exempla proposueram, nonnihil distare: quod aliud scilicet metrum antequam claudatur, non habet certum et statutum aliquem articulum,
Abbreviated transcription (Latin):
non enim iam denominib: agit utrũ inthaer duo aliquid dista
qđ qui damnumerus pedum itacertosine claudit̾ ut nihil ad
remꝑtineat ubi fiat quidam articulus antequã ueniatur
ad finẽ alius aũ ñ solũ certofineclaudat᷑. sed&iam ante
finẽ certo quodã locoquaedam eius partitio emineat. ut
quasi mẽ bris conficiat duob: lĩc N intellego : aũs. attende
ergo in ha& exempla Iteigiur camae nȩ fonticulȩ puellae
qua& anias sub antris melli fluossonores. Quae lauitis capil¬
lum purpureũ iippocrene fonte ubi fusus olinispumea
lauit almus oraiũuis a quosispegasus iniu uentẽ ꝓuolatu¬
rus a&hran : Cernis ꝓsecto quinq: superiores uersiculos eodt̃
laco parcem onctionis habere t̃minatã. Idẽ incoriambope¬
de cui rubiungit᷑bacchius ut uersiculum cõpleagnãq: hi
partẽ orationis : Pĩq cerno istud quide sed quo ꝑtineatñ

Expanded text:
non enim jam de nominibus agitur, utrum inter haec duo aliquid distet, non enim jam de nominibus agitur, utrum inter haec duo aliquid distet, quod quidam numerus pedum ita certo fine claudatur, ut nihil ad rem pertineat, ubi fiat quidam articulus antequam veniatur ad finem; alius autem non solum certo fine claudatur, sed etiam ante finem certo quodam loco quaedam ejus partitio emineat, ut quasi membris conficiatur duobus. D. Non intelligo. M. Attende ergo in haec exempla: Ite igitur, Camoenae Fonticolae puellae, Quae canitis sub antris Mellifluos sonores, Quae lavitis capillum Purpureum Hyppocrene Fonte, ubi fusus olim Spumea lavit almus Ora jubis aquosis Pegasus, in nitentem Pervolaturus aethram. Cernis profecto quinque superiores versiculos eodem loco partem orationis habere terminatam, id est in choriambo pede, cui subjungitur bacchius, ut versiculum compleat namque hi partem orationis. D. Cerno istud quidem, sed quo pertineat non
Abbreviated transcription (Latin):
rremus &iã m&rũ ẽ : rrtmi enim nom̃ in musicausq:
ad eo latopat& ut haec tota parseiuis qpad diu& non
apparat ñ esses aagendũ & doctis & sapientib: pla¬
cuit analiquid contra dicendum aut dubtiandũ putas
uersus m&rũ ẽ. ita omne m&rũ &iãuersussit: lic con¬
sidero quidẽ sed ꝗ diespondea ñ in uenio: aũs: undeid
tibi censes accidisse anqui adeuocabulis quȩ stioe ñ
enĩ ut dereb: ad disciplinã ꝑtinentib: itade nominib:
possumus respondere int̃rogatiꝓpt̃ eaquia resomniũ
mͣtib cõmunit̃ r̃ insitae nomina uero uecuiq: plac& inpo¬
nit quorũ uis auctoritate atq: consu&u dinemaximenint᷑:
linde &iã eẽ linguarũ diuersitas potererũ aũ m ipsa ueri¬
tate consltutarũ ꝓfocto ñ potesta meigit accipe qđ ipre
nullo pacto respondere posses ñ uersũ solũ m&rũ ue¬
tere suo cauer: itaq: qđ ad teattn& uideatq: responde

Expanded text:
rhythmus etiam metrum est. Rhythmi enim nomen in musica usque rhythmus etiam metrum est. Rhythmi enim nomen in musica usque adeo late patet, ut haec tota pars ejus quae ad diu etappareat, non esse satagendum, et doctis et sapientibus placuit. An aliquid contradicendum aut dubitandum putas versus metrum est, ita omne metrum etiam versus sit. D. Considero quidem, sed quid respondeam non invenio. M. Unde id tibi censes accidisse? an quia de vocabulis quaestio est? Non enim ut de rebus ad disciplinam pertinentibus, ita de nominibus possumus respondere interrogati: propterea quia res omnium mentibus communiter sunt insitae; nomina vero, ut cuique placuit, imposita, quorum vis auctoritate atque consuetudine maxime nititur: unde etiam esse linguarum diversitas potest, rerum autem in ipsa veritate constitutarum profecto non potest. A me igitur accipe quod ipse nullo pacto respondere posses: non versum solum, metrum veteres vocavere. Itaque quod ad te attinet, vide atque responde,
Abbreviated transcription (Latin):
gui &iã uocabulis eaquae abredistinctar̃ scia sillud su¬
perius genuscopulationis rytmũ agrecis bocaũ alterũ
m&rũ uocar:lad: neautem dici possent illud numerus
hoc mensio uel mensur& sed qm̃ ha& apud nos nomina
late patent & cauendũ ẽ neãbiguae loquamus cõmo¬
dius utimurgrecis : liidestam̃ ut opinor quã refteutrũ¬
q nom̃ sit hĩs rob: in positũ nãqm̃ illud pedib: certis
prouoluit᷑ peccatq: in eo sipedes dissoni misceantus
recte apellatus ẽ rrimus idẽ numerus sed quia ipsa
ꝓ uolutio ñhab& modũ nec statutũ ẽ in quoto pede
finis aliquiemineat ꝓpt̃ nullã m̃surã continuaionis ñ de¬
buit m&rũ uocarihoc aũ ut rũq hab&nã & cercispedibus
currit &certot̃ minat modo Itaq: ñ solũ m &rũ ꝓpt̃ in¬
signem fint̃ sed&iã rrtinus ẽꝓpt̃ pedum nationabi lem
conexionem: Quocircaomnem&rum rytmus ñomnis

Expanded text:
gui etiam vocabulis ea quae re ab se distincta sunt, scias illud sugui etiam vocabulis ea quae re ab se distincta sunt, scias illud superius genus copulationis, rhythmum a Graecis; hoc autem alterum, metrum vocari: latine autem dici possent, illud numerus, hoc mensio vel mensura. Sed quoniam haec apud nos nomina late patent, et cavendum est ne ambigue loquamur, commodius utimur graecis. Vides tamen, ut opinor, quam recte utrumque nomen sit his rebus impositum. Nam quoniam illud pedibus certis provolvitur, peccaturque in eo si pedes dissoni misceantur, recte appelatus est rhythmus, id est numerus: sed quia ipsa provolutio non habet modum, nec statutum est in quoto pede finis aliquis emineat; propter nullam mensuram continuationis non debuit metrum vocari. Hoc autem utrumque habet: nam et certis pedibus currit, et certo terminatur modo. Itaque non solum metrum propter insignem connexionem. Quocirca omne metrum rhythmus, non omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ertius hic sermo postulat ut qm̃ depedi
Samititia quadam concordiaq: satis
dictum ẽ : uideamus quid exhĩs cont&is cont¬
nuatis q: gignatur: quare primu& ce quas¬
e ro utrũpossint copulati sibi pedesquos co¬
pula riopor t& ꝑ p&uũ quen dam numerum
creare ubinullus finis certus a pareat uelut cũ simfoniaci
scabella & ermbala pedib feriunt᷑ certis quidẽ numeris & his
quibi cũ auriũ uoluptate iunguntꝰ sed tam̃ ado rẽꝑ p&uo ita
ut sitibias ñ audias nullo modo ibi noture possis quo usq ꝓ¬
currat conio pedũ & underursus ad capud redeatur uel
situ ueliscentũ uelam plius quousq libitũ est perricͥos
uel alios quuint᷑ reamici s̃ pedescontinua coneione decus¬
rere uic̃ Iã intellego & periposse concedo quandã pedum
conexionẽ in quacertũ ẽusq: ad quot pedesꝓgrediendũ sit
uersuũ disciplinã eẽ ñ neges & quiuer suste : sẽꝑcũ uolup¬
tate audisse confessussis lño: manifestũ c̃& hoc eẽ & ab

Expanded text:
ertius hic sermo postulat, ut quoniam de pedum amicitia quadam concordiaque satis dictum est, videamus quid ex his contextis continuatisque gignatur. Quare primum ex te quaero, utrum possint copulati sibi pedes, quos copulari oportet, perpetuum quemdam numerum creare, ubi nullus finis certus appareat: velut cum symphoniaci scabella et cymbala pedibus feriunt, certis quidem numeris et his qui sibi cum aurium voluptate junguntur; sed tamen tenore perpetuo, ita ut si tibias non audias, nullo modo ibi notare possis quousque procurrat connexio pedum, et unde rursus ad caput redeatur. Velut si tu velis centum vel amplius, quousque libitum est, pyrrhichios vel alios qui inter se amici sunt pedes, continua connexione decurrere. D. Jam intelligo, et fieri posse concedo quamdam pedum connexionem, in qua certum est usque ad quot pedes progrediendum sit, versuum disciplinam esse non neges, et qui versus te semper cum voluptate audisse confessus sis? D. Manifestum est et hoc esse, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
pesticotidem : pleni enĩ silocentur nullo silentio incipiente maro
adduob usq ad octopedes septena pariunt additis uero semi¬
pedib: cum silentio incipiente m&ro ab uno pede & semipẽdẽ
tẽ pora transeat neq: quisquã quinum tẽporum pessed posr̃
istiusq: ad s& ꝑuenire bachius ego & quiei par ẽ ñ modo tẽporil
sed &iã diuisione peons & undus aduob pedio: usq ad sꝙ ꝓceden¬
pede & ad quinq: semis pedes ꝑuenientefalia qui nacũ longa una¬
pꝰeos ponit᷑ & itẽ quina cũ breuis & longax quindena igt᷑ ereant:

Expanded text:
esti totidem: pleni enim si locentur nullo silentio, incipiente metro a duobus usque ad octo pedes, septena pariunt; additis vero semipedibus cum silentio, incipiente metro ab uno pede, et semipede e, ne triginta duo tempora transeat, neque quisquam quinum temporum pes; sed possunt isti usque ad sex pervenire. Bacchius ergo et qui ei par est, non modo temporibus, sed etiam divisione paeon secundus, a duobus pedibus usque ad sex procedenpede, et ad quinque semipedes pervenientes, alia quina cum una longa post eos ponitur, et item quina cum brevis et longa: quindena igitur creant,
Abbreviated transcription (Latin):
llabarũ primũ ẽẽ debere lac̃: quẽ nisi &mi quiatrib:
is : quomodo ergo huius partes sibi conferunt᷑ n ã ominẽ
edem ꝓpt̃ illã numerorũ conlationẽ duas haberepar¬
ps quae sibim& aliquanatione confenentꝰ nocesseẽ¬
c. Idq superius egissenos memini : aũȩ sed nũ ꝗd
ossumus hunctriũ breuiũ sillabarũ pedẽ induas aequã¬
espartes diuidereꝰ uc̃: nullo modo : cua: quomodo
godiuidit᷑ lĩc nihiliudeo nisi ut prima pars habeat
na syllabam secunda duas aut prima duas secunda
nã: Aũs. dic &iã de qͣ regula numerorũ sit : Pic decom¬
lucatorũ genereẽe cognosco: Aũs: agenuns illud¬

Expanded text:
syllabarum primum esse debere? D. Quem, nisi eum qui a tribus syllabarum primum esse debere? D. Quem, nisi eum qui a tribus . M. Quomodo ergo hujus partes sibi conferuntur? Nam omnem pedem propter illam numerorum collationem duas habere partes, quae sibimet aliqua ratione conferantur, necesse est, idque superius egisse nos memini: sed numquid possumus hunc trium brevium syllabarum pedem in duas aequales partes dividere? D. Nullo modo. M. Quomodo ergo dividiunam syllabam, secunda duas; aut prima duas, secunda unam. M. Dic etiam hoc de qua regula numerorum sit? D. De complicatorum genere esse cognosco
Abbreviated transcription (Latin):
nimi uoluptate : Aus̃ : er go senses cũpedessillabis con¬
stent idẽ distinctis & quasi articulatis motib: quis in son
syllabȩ aũ tendant᷑ temporib: oportere fieri &iã usq
ad quattuor syllabas ꝓgressionem pedes sicutiã factã
usq: ad quãt̃ nariũ numerũ & ipsorũ pedũ & tẽporũ
cernis Lio ita plane ut dicissentio & hoc uideri per
pedes qđ ẽẽ possint uideamussicutbinarũ quattuos
ee cõperimus : Lio Ita siat: aũs meminifhabunabie¬
ui sillaba idẽ unius tẽporis istã nos inchoasserationem
& quurita oporter& sati s intell& isse. Uic: meminiab
illa lege numerandi quod abuno incipimus qđ princiõ
numerorũ ẽplacuis senõb̵ ñ oportere discedere: aũş. sum
git in pedib binarũ syllabarũ ille sit primus quiduabus
reuib: constateo gebatenim ratio unitẽporiprius unũ tem¬
us i ungiquã duo quentandem arbitreris in pedib: ternarũ

Expanded text:
nimi voluptate. M. Nonne ergo censes, cum pedes syllabis connimi voluptate. M. Nonne ergo censes, cum pedes syllabis constent, id est distinctis et quasi articulatis motibus qui sunt in sonis, syllabae autem tendantur temporibus, oportere fieri etiam usque ad quatuor syllabas progressionem pedis, sicut jam factam usque ad quaternarium numerum, et ipsorum pedum et temporum cernis? D. Ita plane ut dicis sentio, et hoc videri perfpedes quot esse possint, videamus, sicut binarum quatuor esse comperimus. D. Ita fiat. M. Meministi ab una brevi syllaba, id est unius temporis istam nos inchoasse rationem, et cur ita oporteret satis intellexisse. D. Memini ab illa lege numerandi, qua ab uno incipimus, quod principium numerorum est, placuisse nobis non oportere discedere. M. Cum igitur in pedibus binarum syllabarum ille sit primus qui duabus brevibus constat cogebat enim ratio uni tempori prius unum tempus jungi quam duo; quem tandem arbitraris in pedibus ternarum
Abbreviated transcription (Latin):
ũs ꝗd inpededuarũ longarũ n neduotẽpora duobus
porib: conferuntꝰ Nic manifestũ ẽs aua : Ex quaergo
atio neducit ista conlatio. Nĩc Ex eorũ scilic& qui uequales¬
pellatis̃:. Auc : a ge nãdicmibi & quo a duobus breuib:
rsi adduas syllabas longas ꝑuenimus qe pedũ collationes
ractauerimus : Lnõ : quattuor: nã primo deduab: breuibus
modũ acceperint ut breui sunũ tẽpus longa duoh abeat:
cũq sillabaomnis utbreuis audonga sit quo pactosibip¬
sunt duaosellabaȩ cõparariatq copulari ut pedem fagu¬
longa Aũs dic&iani q̃t habeat tẽporabiꝰ narũ syl¬
barũ minimus pesquot Itẽmaximus : l̃s : duo illeiste
quattuor:. Aũẽ uidesne ut ꝓgressio nisiusq: quat̃ nari
numerũ fieri ñ potuerit siue in pedib: siue intẽporib¬
ũc iui deo plane& iecordor nrtionẽ ꝓgressioni s innum¬
risatq: illam iĩhic&iam in eesentio cũ magnara¬

Expanded text:
M. Quid? in pede duarum longarum, nonne duo tempora duobus M. Quid? in pede duarum longarum, nonne duo tempora duobus temporibus conferuntur? D. Manifestum est. M. Ex qua ergo ratione ducitappellati sunt. 5. M. Age, nunc dic mihi, ex quo a duabus brevibus orsi ad duas syllabas longas pervenimus, quot pedum collationes tractaverimus. D. Quatuor: nam primo de duabus brevibus  hunc modum acceperint, ut brevis unum tempus, longa duo habeat, cumque syllaba omnis aut brevis aut longa sit; quo pacto sibi possunt duae syllabae comparari atque copulari ut pedem facilonga? M. Dic etiam quot habeat tempora binarum syllabarum minimus pes, quot item maximus. D. Duo ille, iste quatuor. M. Videsne ut progressio nisi usque ad quaternarium numerum fieri non potuerit, sive in pedibus, sive in temporibus? D. Video plane, et recordor rationem progressionis in numeris, atque illam vim hic etiam inesse sentio cum magna a
Abbreviated transcription (Latin):
eos inemini nominatos tantũ demenim dqẽ seh abenttem¬
poris: Aũs sed istam cõpulationem syllabarum quasibiiam
onferunt᷑ uthabeant ad se aliquos numeros nũ censes si ne
ocabulo ẽẽ relinquendam: Inc̃ : nputo: aũs: atquiscia s u&e¬
espedem nuncupas sealem conlationẽsonorũ sed quo usq
pedem ꝓgredi ratio sinat diligent̃ anĩ ad ũtendũ ẽ quã obrem
ic&i ã breuis & longa syllaba qua sibi rataione conferunt᷑ Anõ:
pinor eillo genere numerorũ quos cõplicat̃osuocauimus:
tam conlationẽ manare: Si quidẽ in ea simplũ adduplum
pnlatũ cẽ uideo Idẽ unũ tempus breuis sillabae adduo tẽpora
ongȩsillabȩ: aus ꝗd si itaor dinent᷑ ut prius longa de inde
reuis sillaba ꝓnunti&ur nũquia ordo mutatus ẽ ideo cõpli¬
ito rum numerorũ ratio ñ man&enã ut in illo pede sim¬
lũ ãdi plũ t tain isto duplum & simplũ inuenitꝰ : Pũa Itaest

Expanded text:
eos memini nominatos: tantumdem enim ad sese habent temeos memini nominatos: tantumdem enim ad sese habent temporis. M. Sed istam collationem syllabarum qua sibi jam conferuntur ut habeant ad se aliquos numeros, num censes sine vocabulo esse relinquendam? D. Non puto. M. Atqui scias, veteres pedem nuncupasse talem collationem sonorum. Sed quousque pedem progredi ratio sinat, diligenter advertendum est. Quamobrem jam dic etiam, brevis et longa syllaba qua sibi ratione conferuntur? D. Opinor, ex illo genere numerorum, quos complicatos vocavimus, istam collationem manare: siquidem in ea simplum ad duplum collatum esse video, id est unum tempus brevis syllabae ad duo tempora longae syllabae. M. Quid si ita ordinentur, ut prius longa, deinde brevis syllaba pronuntietur? num quia ordo mutatus est, ideo complicatorum numerorum ratio non manet? Nam ut in illo pede simplum ad duplum, ita in isto duplum ad simplum invenitur. D. Ita est.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iu de quã lib&si llabam breueminimeq diuꝓnuntiãt
& inox uteruperit desinentem occupare tam̃ intẽp̃raliꝗo
spati & habere quandã morulã suã : Lĩc: uideo necessitas¬
seqd dicis: aũs : dicnunc unde numerũ ordinamus¬
inq̃ ab uno scilic&: Auȩ : ñ ab sur deigit᷑hocintẽ pr̃ quasi
res uocauer : abreui enĩ ad longam ꝓgredimur: liq̃ : uer̃i
meris ab uno ad duoẽ primaꝓgressio Ita insellabis qua
scilic& abreui ad longam ꝓgredimurlongã duplum
tẽporis habere debere ac ꝑ hoc pspatiũ qđ breuis oca¬
pat recteunũ tempus uocałspatiũ Itẽ quod longao¬
cupat recte duotem pora nominari : Hĩa: rectȩꝓr¬
sus nã idrationem postulare consentio: Aũs: a ge
abibabereuideat᷑ uelbi motus int̃sequid uocantis
meminisi enĩ nisi fallor insuperiore sermone nos
omnib: motib: qui int se aliquanumero sitate
conueniunt inposuis seuo cabula: Hĩg̃: aequales

Expanded text:
hoc vide, quamlibet syllabam brevem minimeque diu pronuntiatam, hoc vide, quamlibet syllabam brevem minimeque diu pronuntiatam, et mox ut eruperit desinentem, occupare tamen in tempore aliquid spatii, et habere quamdam morulam suam. D. Video necesse esse quod dicis. M. Dic nunc, unde numerum exordiamur. D. Ab uno scilicet. M. Non absurde igitur hoc in tempore quasi res vocaverunt: a brevi enim ad longam progredimur. D. Verum meris ab uno ad duo est prima progressio; ita in syllabis, qua scilicet a brevi ad longam progredimur, longam duplum temporis habere debere: ac per hoc si spatium quod brevis occupat, recte unum tempus vocatur; spatium item quod longa occupat, recte duo tempora nominari. D. Recte prorsus: nam id rationem postulare consentio. CAPUT IV.--tibi habere videatur, vel hi motus inter se quid vocentur. Meministi enim, nisi fallor, in superiore sermone nos omnibus motibus, qui inter se aliqua numerositate conveniunt, imposuisse vocabula. D. Aequales
Abbreviated transcription (Latin):
ernis quid sensus ꝗd auctoritas postul& sequit atuidea
ille ipse sensus quuralias delat& irin sonis uel ꝓ¬
đ memineris : I.iG : Ego uero & illud discreui & hoc menu¬
ir & eaquae secunt᷑ intentissime& pelto: Aũs: quae putas
nisi ut incipiamussibi m&sillabas cõparare &ui derequos
niuimeros ad seseb abeant sicut demotib: iã int̃nostã longa
iperius ratione tractatũ cinmotuẽ enim &iã omne qđ
mat& silla bae utiq: sonant anꝗd quamhorũ negaripotest :
sẽ nullo modo aũs cũ ergo int̃sesillabae conferunt motus
sura diut̃nitatis inquiri: Hĩc Ita : aus. nũigit potest una
laba conparari nã omnem comparationẽ nisitualiud putus
singularitas fugit/
ic̃ nihilputo abud aũ&: qd una uniaut una ueldue
duabus uel trib & deinceps in plurib: quin possint sibimo
conferrinũ negas Lño: quinꝰs hoc nega uerit : Aũs rursus

Expanded text:
discernis quid sensus, quid auctoritas postulet, sequitur ut videamus, discernis quid sensus, quid auctoritas postulet, sequitur ut videamus, ille ipse sensus cur alias delectetur in sonis vel pquod memineris. D. Ego vero et illud discrevi, et hoc memini, et ea quae sequuntur intentissime exspecto. CAPUT nisi ut incipiamus sibimet syllabas comparare, et videre quos numeros ad sese habeant; sicut de motibus jam inter nos tam longa superius ratione tractatum est? In motu est enim etiam omne quod sonat; et syllabae utique sonant: an quidquam horum negari potest? D. Nullo modo. M. Cum ergo inter se syllabae conferuntur, motmensura diuturnitatis inquiri. D. Ita est. M. Num igitur potest sibi una syllaba comparari? Nam omnem comparationem, nisi tu aliud putes, singularitas fugit. D. Nihil puto aliud. M. Quid? una uni, aut una vel duae duabus vel tribus, et deinceps in pluribus, quin possint sibimet conferri, num negas? D. Quis hoc negaverit? M. Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ diu ut nostrae disputatiome interro gante acto
respondente sicut instituimus possit ꝓcederẽ: Ita¬
q: iã eundẽ uersũ in quo beban siũ fecerã rep&ama
& illã sellabã quam netuae a uns offenderent᷑ corri¬
pui ꝓducã ut grãmaticis iubeant tumihi renis¬
tiato utrũ illa uersus dimensio sensũ tuũ eadem
afficiat uo luptate: sienim ꝓnuntiem : arma uirũ
a notro iae qui primis aboris. Lĩq : Nuncuero negaro
n possum nescio quasoni deformitate me offensũ :
ũs : ñ iniuria quã quã enĩ barbarismusfallis ñ sit :¬
d tam̃ uitiũ factũ ẽ qđ & grãmatica rephendat & mu¬
ica grãmatica quia id uerbũ cuius nouissima syllaba
ducendaẽ eolo copositũ ẽ ubi corripienda ponidebuit :
nusi ca uero tantũ mͦqui a ꝓducta quaeliba uox ẽ eoloco
uo corripioportebat & tempus debitũ qd numerosa
dim̃sio postulabatredditũ nonẽ quocir casiã satis

Expanded text:
et non diu, ut nostra disputatio, me interrogante ac te et non diu, ut nostra disputatio, me interrogante ac te respondente, sicut instituimus, possit procedere. Itaque jam eumdem versum in quo barbarismum feceram, repetam, et illam syllabam quam, ne tuae aures offenderentur, corripui, producam, ut grammatici jubent: tu mihi renuntiato, utrum illa versus dimensio sensum tuum eadem afficiat voluptate: sic enim pronuntiem, Arma virumque cano, Trojae qui primis ab oris. D. Nunc vero negare non possum, nescio qua soni deformitate me offensum. M. Non injuria: quanquam enim barbarismus factus non sit, id tamen vitium factum est, quod et grammatica reprehendat et musica: grammatica, quia id verbum, cujus novissima syllaba producenda est, eo loco positum est ubi corripienda poni debuit; musica vero tantummodo quia producta quaelibet vox est eo loco, quo corripi oportebat, et tempus debitum quod numerosa dimensio postulabat, redditum non est. Quocirca si jam satis
Abbreviated transcription (Latin):
quam ueresine dol&tatione uersũ audierim᷑ Auã
Siqefgo inuersõ quo audito del&taris eo locoquoratio
eius demuensus nompostulat uel ꝓducat syllabas uelo¬
mipiat nũ eo demloco delectari potes : lñc Immoa¬
dibiũ ẽ quinteinsono quote delectari dicis dims
quaedã numerorũ del& t& quãptbat a del& tat
illa xhiberiaurib: ñ potest : Lio : in anifestũ ẽ :
Que dicmihi deinceps qđ ad sonũ uersus adtin& ꝗd
int̃sit utrũdicam armauirũq: canotroiae quipri¬
mus aboris anꝗ primis aboris : Hĩc mihi uero utr̃¬
ꝙ quantũ adillã dim̃sionẽ ꝑtin& idẽsonat : Aũȩ ad
hoc mnea ꝓnuntiatio ne factũ estcũ eoscilic& uitioqđ
barbaris mũ gramaticiuocant : Nã prim longa ẽ
& breuis syllaba primis aũ abaȩ ꝓducende r̃ sedego
ultimã earũ corripuat anibil fraudis passae r̃aures
tuas: quã obremillud &iã atq &iam temptan dĩ
eutrũme ꝓnuntiante sentias qđ sit in sillabis diu

Expanded text:
quam fere sine delectatione versum audierim. M. Si quam fere sine delectatione versum audierim. M. Si quis ergo in versu, quo audito delectaris, eo loco quo ratio ejusdem versus non postulat, vel producat syllabas, vel corripiat, num eodem modo delectari potes? D. Imo augitur dubium est, quin te in sono quo te delectari dicis, dimensio quaedam numerorum delectet, qua perturbata delectatio illa exhiberi auribus non potest. D. Manifestum est. M. Dic mihi deinceps quod ad sonum versus attinet, quid intersit, utrum dicam, Arma virumque cano, Trojae qui primus ab oris: an qui primis ab oris. D. Mihi vero utrumque, quantum ad illam dimensionem pertinet, idem sonat. M. At hoc barbarismum grammatici vocant: nam primus, longa est et brevis syllaba; primis autem, ambae producendae sunt: sed ego ultimam earum corripui; ita nihil fraudis passae sunt aures tuae. Quamobrem illud etiam atque etiam tentandum est, utrum me pronuntiante sentias, quid sit in syllabis diu
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam dimensio ipsauocũ rationabulis & numerosi¬
tas ꝑtin& ncurat nisi it ꝓducat᷑ uel corripiat᷑ sillaba quae
illo uel illo locoẽ secundum rationem m̃surarũ suarum:
nã sicoloco ubiduas longassillubas ponide&e hoc uerbũ
posueris & primã quaebreuis ẽ pronuntiatione longã
feceris nihil musica omnino suscensa tempora e ñ uocũ
capuenere adauresquili numero deb ta fuerunt : grã¬
maticus aũ iub&emendari& illud te uerbum ponere
cuius prima sillaba ꝓducenda sit secundũ maiorum ut
dictũ ẽ auctoritatem quorum scripta custodiunt : quam
obrem noscũ rationes musicae ꝑsequendas susciperemus
&iãsi nescis quae syllaba corripienda quae ꝓducenda
bere qđ teanim aduertisse dixisti alias syllabas correp¬
to res alias ꝓductiores:qua reillud nunc quaero utrũ
sonus uersuum aliquando te aliquaꝑ aures uolupta¬
te cõmoueri : Luc Prorsus saepissime : ita ut num¬

Expanded text:
ad quam dimensio ipsa vocum rationabilis et numerosiad quam dimensio ipsa vocum rationabilis et numerositas pertinet, non curat nisi ut corripiatur vel producatur syllaba, quae illo vel illo loco est secundum rationem mensurarum suarum. Nam si eo loco ubi duas longas syllabas poni decet, hoc verbum posueris, et primam quae brevis est, pronuntiatione longam feceris, nihil musica omnino succenset: tempora enim vocum ea pervenere ad aures, quae illi numero debita fuerunt. Grammaticus autem jubet emendari, et illud te verbum ponere cujus prima syllaba producenda sit, secundum majorum, ut dictum est, auctoritatem, quorum scripta custodit. CAobrem nos, cum rationes musicae persequendas susceperimus, etiam si nescis quae syllaba corripienda, quae producenda bere, quod te animadvertisse dixisti alias syllabas correptiores, alias productiores. Quare illud nunc quaero, utrum sonus versuum aliquando te aliqua per aures voluptate commoverit. D. Prorsus saepissime, ita ut nun
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ tuipseꝑte nũ quã inĩ ad uerteris in locltione
nntã alias sillabas raptim & minime diualias autem ꝓ¬
ductius & dutiur enuntiari : Lãt negareñ possum ÷
me ad ista &iam surdum fuisse : auȩ at quiscias uelim
totam illam̃ quae grammatica gracco latino autem
litcoratura nomina łistoriae custodĩ ꝓfiteriuel solan
u subtilior doc&r atio ł maximȩ ut eiam pingia cor¬
da concedunt: Itaq uerbi gratiacũ dixeris : Canduel
inuersu forteposueris itaut ueltu pronuntians p¬
ducas huius uerbi syllabam primũ uel in uersueo lo¬
coponas ubiesse ꝓduc tam oportebat : rep̃hend et
grãmaticus custos ille uidelic& historiae nihi laliud
asserens curhanc corripioporteat nis. qđ hi quiante
nos fuerunt & quorum libri estant tractant᷑ qa gra¬
maticis ta producta ñ correpta usi suerint quarehic
quid quid uala austoritas ual& a tuero musica retio

Expanded text:
utrum tu ipse per te nunquam animadverteris in locutione utrum tu ipse per te nunquam animadverteris in locutione nostra alias syllabas raptim et minime diu, alias autem productius et diutius enuntiari. D. Negare non possum non me ad ista etiam surdum fuisse. M. Atqui scias velim totam illam scientiam, quae grammatica graece, latine autem litteratura nominatur, historiae custodiam profiteri, vel solam, ut subtilior docet ratio; vel maxime, ut etiam pinguia corda concedunt. Itaque verbi gratia cum dixeris, cano, vel in versu forte posueris, ita ut vel tu pronuntians producas hujus verbi syllabam primam, vel in versu eo loco ponas, ubi esse productam oportebat; reprehendet grammaticus, custos ille videlicet historiae, nihil aliud asserens cur hunc corripi oporteat, nisi quod hi qui ante nos fuerunt, et quorum libri exstant tractanturque a grammaticis, ea correpta, non producta usi fuerint. Quare hic quidquid valet, auctoritas valet. At vero musicae ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ntã pornetas tẽporũ &as& dehisbreuib: int̃¬
uallorum spatiis quae incantando saltandoq nos
mulcent quantũ rationos duxerit disseramus nisi
tu fortealit pitas illa uestigia indagariposse quae
inñtis sensibus hisq: reb quas ualemi senti rebane
disciplinã posis se p̃dictẽ e lic̃ nullo modo alit̃
puto
ten deigtꝰ diligent̃ & nunc demum accipe qu asi al¬
terum nt̃ae disputationis & ordium acprimum
respondeatrũ bene didiceris eã quã grãma¬
ticidocent syllabarũ breuiũ longarũq
distantiam anuero siueistanoris siue ignor
malis ita quaeramus quasiomnino rudes hari
rerum simus ut ad omnia nosratio potius ꝑ¬
ducat quam in u&erata consu& udo aut p̃iudicata co¬
gat auctoritas : Hĩc: itaplaneme malleñ modo ipsara¬
tio sed istarum &iam sillabarum imperitia ꝗd fateri
dubitem impollit : Aũs : a goiam saltem illud oloquier

Expanded text:
sensus nostri porrectas temporum metas, et de his brevibus intesensus nostri porrectas temporum metas, et de his brevibus intervallorum spatiis, quae in cantando saltandoque nos mulcent, quantum ratio nos duxerit, disseramus. Nisi tu forte aliter putas illa vestigia indagari posse, quae in nostris sensibus, hisque rebus quas valemus sentire, hanc disciplinam posuisse praedictum est. D. Nullo modo aliter putotende igitur diligenter, et nunc demum accipe quasi alterum nostrae disputationis exordium. Ac primum responde, utrum bene didiceris eam quam grammatici docent, syllabarum brevium longarumque distantiam; an vero sive ista noris sive ignores, malis ut ita quaeramus, quasi omnino rudes harum rerum simus, ut ad omnia nos ratio potius perducat, quam inveterata consuetudo, aut praejudicata cogat auctoritas. D. Ita plane malle me, non modo ipsa ratio, sed istarum etiam syllabarum imperitia quid enim fateri dubitem? impellit. M. Age jam, saltem illud eloquere,
Abbreviated transcription (Latin):
saltatione quiq sint facile dicunt & qui eo sñ no¬
runt nec possunt dicere ñ negant tam̃  his se
bene modulandi ñ possit negari om̃s̃ ptinere mo¬
tus quibene modulaus & eospotissimũ qui non
referunt᷑ ad aliud aliquid sed inscipsis finem decoris
Nelectatioñ isue conseruant: Hitam̃ motus ut nunc
imer ogatis recte uerequ edixisti si longospas¬
tia temporis fiant unq: ipsadimenseͦquae depora
esthoram uel &iam maius tempus obtinea fnon
possunt congruentis sensibus quã obrem cũ pcedens
qua dã modo des& neissimis penã rabilib musica
in nt̃is &iã sensib: uelhis reb: quaea nob̵sena untͥ ues¬
tgia quaedã posuerit ñ neo porte eadem uestigia
prius ꝑsequi ut cõmodius ad ipsa sipotuerimus
quae diximus penaralia sine ullo errore ducamur
dño: oportae uero & hociam iãq it faciamuseffla¬
gito Aña: omittamus ergo illus ulltnt capacitatẽ

Expanded text:
saltatione, quique sint facile dicunt; et qui eos non nosaltatione, quique sint facile dicunt; et qui eos non noverunt nec possunt dicere, non negant tamen ex his se a est bene modulandi, non possit negari omnes pertinere motus qui bene modulati sunt, et eos potissimum qui non referuntur ad aliud aliquid, sed in seipsis finem decoris delectationisve conservant; hi tamen motus, ut nunc a me rogatus recte vereque dixisti, si longo spatio temporis fiant, inque ipsa dimensione quae decora est, horam vel etiam majus tempus obtineant, non possunt congruere nostris sensibus. Quamobrem cum procedens quodammodo de secretissimis penetralibus musica, in nostris etiam sensibus, vel his rebus quae a nobis sentiuntur, vestigia quaedam posuerit; nonne oportet eadem vestigia prius persequi, ut commodius ad ipsa si potuerimus, quae dixi penetralia, sine ullo errore ducamur? D. Oportet vero, et hoc jamjamque ut faciamus, efflagito. M. Omittamus ergo illas ultra capacitatem
Abbreviated transcription (Latin):
duorũ porns ñ inspecto horo lẽgio ueldepsi dra uelao
huius cẽmodi tẽporũ notanone sentireillos duos nots
qd unus simplus alius duplussit uel&iã si id ñ possis
dicere illa tanta congruentia delactariatq aliu d
uoluptate affici: Lñs: nullo modo posse aũs quid
siquispiam numeros  plaudat itaut unus sonitus
simplũ alt̃ duplum tẽporisteneat quosiã bos pedo
uocant eosq: continu& atq: contexat. Alius autem
adeũ dẽ sonum salt& secundũ ea scilic&ẽ cẽpora mo¬
uens mẽbra ñ neaut &iamdicas modulũ temporum
idẽ qđ simplum̃ ad duplũ spatia in inotib adt̃nent
si ue millo plausu qui audit᷑ siue in illa saltatione
quaecernit᷑ aut saltem delecterisnumerotatequã
sentias tam& siñ possis numeros eius dim̃sianis
ediceres lñc i ta uero ẽ ut dicis: Aũs: nã & illi qui
hos numeros norunt sentiunt eos in plausuatq

Expanded text:
duarum, possis non inspecto horologio vel clepsydra, vel aliqua duarum, possis non inspecto horologio vel clepsydra, vel aliqua hujuscemodi temporum notatione sentire illos duos motus, quod unus simplus, alius duplus sit: vel etiamsi id non possis dicere, illa tamen congruentia delectari, atque aliqua voluptate affici. D. Nullo modo possum. M. Quid, si quispiam numerose plaudat, ita ut unus sonitus simplum, alter duplum temporis teneat, quos iambos pedes vocant, eosque continuet atque contexat; alius autem ad eumdem sonum saltet, secundum ea scilicet tempora movens membra? nonne aut etiam dicas ipsum modulum temporum, id est quod simplum ad duplum spatia in motibus alternent, sive in illo plausu qui auditur, sive in illa saltatione quae cernitur; aut saltem delecteris numerositate quam sentias, tametsi non possis numeros ejus dimensionis edicere? D. Ita vero est, ut dicis: nam et illi qui hos numeros noverunt, sentiunt eos in plausu atque
Abbreviated transcription (Latin):
aonis huius causam nostantum circũ isse sed quid effeceri¬
nus qđ ad eam soluendum ꝑtineat ñ inuenio si quidem illa
omnis ntaratio adidconclusaẽ ut ñ usq: ad denarium
edusq ad quãt narium numerũ sit iusta& modestã
deo & miro romnia & ortũ quae stionem solutam. ẽẽ
confiteor: unũ enĩ & duo & trea & quattuor simuld&ems :¬
Rũs ergo istosiuior primo numeros ꝑidẽq: & congionẽ
eorum honorabilius haberiquã c&era in numeris conue
nit: ÷s tempusẽ aũ ad illos motus redir& ractan dos &
discutiendos quibuic discipline ꝓpria & ribuuntur &
ppt quos istadenumeris dealia scilic& disciplina
Iuantũ ꝓnegotio sati suis ũẽ considerc ui mus itaq: nunc
abste quaero qñm intellegendi gratia in horarum
spatio motis consaituebamus quos ad seinuicem
pabere aliquam numero sam dim̃sionem ratio demons¬
tracbat
licrũ sequis quã iñ hora unius horaecurtat& alius dein ceps

Expanded text:
tionis hujus causa nos tantum circumisse: sed quid effeceritionis hujus causa nos tantum circumisse: sed quid effecerimus quod ad eam solvendam pertineat, non invenio. Siquidem illa omnis nostra ratiocinatio ad id conclusa est, ut non usque ad denarium, sed usque ad quaternarium numerum sit justa et moderata deo, et miror omnia, et ortam quaestionem solutam esse confiteor: unum enim et duo et tria et quatuor simul decem sunt. M. Ergo istos quatuor primos numeros, seriemque et connexionem eorum honorabilius haberi, quam caetera, in Tempus est autem ad illos motus redire tractandos et discutiendos, qui huic disciplinae proprie tribuuntur, et propter quos ista de numeris, de alia scilicet disciplina, quantum pro negotio satis visum est, consideravimus. Itaque nunc abs te quaero, quoniam intelligendi gratia in horarum spatio motus constituebamus, quos ad se invicem habere aliquam numerosam dimensionem ratio demonstrabat; utrum si quisquam mora unius horae currat, et alius deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
tohaec faciunt int̃ualla maiora: Aũs. uideote in¬
tellecisse & omnino scire q̃đ dictũ ẽ sediamn᷑ in mo¬
partotus quat tuor : dequa re paulo ante tractatur
ẽ : siuequia unũ & duo principia s̃ & quasi semina
numerorum : equib: t̃narius conficit᷑ utiã sint
tres numeri: quisibidũ ꝓportione conferunt᷑ qua¬
t̃narius elucescit & gignit᷑ & ꝓpt̃ ea eis iur e con¬
iungł utusq: adillũ fiat eaquã quaerimus mo¬
derata ꝓgressio : Vc̃: intellego : aũo: benesan e
sed meministine tandẽ ꝗd infertueramus in ꝗre
iam utopinor ꝓpositum eeret si quo modo inuen irepossenꝰ
um in illa i finitate numerorum certiar ticuliessent nu¬
nerantib constitita. quid&e causae curipseprimus arti¬
culus in denario numero & qui ꝑ om̃s c&eros ual& pluri¬
num idẽ quur ab uno usq: ad doem ꝓgressinu meranttes
rursus ad unum remearent : Lĩc : recordor plane quã es¬

Expanded text:
nto haec fiunt intervalla majora. M. Video te innto haec fiunt intervalla majora. M. Video te intellexisse, et omnino scire quod dictum est: sed jam ne immopar totus quatuor, de qua re paulo ante tractatum est; sive quia unum et duo principia sunt, et quasi semina numerorum, e quibus ternarius conficitur, ut sint jam tres numeri; qui sibi dum proportione conferuntur, quaternarius elucescit et gignitur, et propterea eis jure conjungitur, ut usque ad illum fiat ea, quam quaerimus moderata progressio. D. Intelligo. 26. M. Bene sane. Sed meministine tandem quid institueramus inquirere? Nam, ut opinor, propositum erat, si quomodo invenire possemus, cum in illa infinitate numerorum certi articuli essent numerantibus constituti, quid esset causae cur ipse primus articulus in denario numero esset, qui per omnes caeteros valet plurimum; id est, cur ab uno usque ad decem progressi numerantes rursum ad unum remearent? D. Recordor plane quaes
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ : Lĩc: unũ & trea &trema uideo duo medium:
Aũş : respondenunc & uno & tribus quid confitiat᷑:¬
ĩo: quattuor: Aũs: ꝗd duo qui unus in medionume¬
us ẽ nũ potest nisi sibi confiteri quã obremdic&iã
uobis quid confidunt: Lic: quattuor: Aũs. Itaergo
mediũ &tremis & medio &trema consentiunt quã¬
qđ punũ & duo & trea numerant cũ constent& uno
e tribus uelbis duobus qua& tremorũ cũ medio
inreliquis numeris utrũ neinueniat᷑ q̃đ quãt̃ narii nu¬
meri ꝓpriũ eẽdiximus : Lĩg̃ faciã nã siconftituamus du
cria quattuor & trema conlata fiunt see hoc facit & me¬
dium sibi conlatũ neo tam̃ se sedquinq: consequantu
rur sustrȩa quattuor & quinq: constituo: & trema octo
faciunt mediũ qͦq bis dictum atint̃quinq: & octo ñ
iã unũ sed duo senariũ scilic& & septe narium numero
int̃positosuideo atq illaratione quantũ ꝓgrediorta¬

Expanded text:
medium. D. Unum et tria extrema video, duo medium. medium. D. Unum et tria extrema video, duo medium. M. Responde nunc, ex uno et tribus quid conficiatur. D. Quatuor. M. Quid? duo qui unus in medio numerus est, num potest nisi sibi conferri? Quamobrem dic etiam duo bis quid conficiant. D. Quatuor. M. Ita ergo medium extremis, et medio extrema consentiunt. Quamquod post unum et duo et tria numerantur, cum constent ex uno et tribus, vel bis duobus: quae extremorum cum medio, in reliquis numeris, utrumne inveniatur quod quaternarii numeri proprium esse diximus. D. Faciam. Nam si constituamus duo, tria, quatuor, extrema collata fiunt sex; hoc facit et medium sibi collatum: nec tamen sex, sed quinque consequuntur. Rursus tria, quatuor et quinque constituo; extrema octo faciunt, medium quoque bis ductum: at inter quinque et octo, non jam unum, sed duos, senarium scilicet et septenarium numeros interpositos video. Atque illa ratione quantum progredior, ta
Abbreviated transcription (Latin):
requiremus & quanto in eru ditione ꝓmotioreris
tanto eius uim melius naturãq cognoscessed uo
certe qđ in p̃sentia satis ẽ tres illos numeros quorꝰ
mirabare concordiã sibim& in eadẽ conecionenis
ꝑ quat̃ narium numerũ non potuisse conferri
qua mobrem post illos seordinarisi eutilla concordia sum
hi sartiore copul&ur quantum intellegis iu re imperauit:
Vtiã non unũ duo tren tantum sedunũ duotiea quat¬
tuor sit amicissim aõpulata ꝓgressio numerorũ: uc:
omnino assentior : Aũc: at c&era intuere ne arbitre¬
ris nihil haberȩ ꝓpriũ quat̃ nariũ numerũ quoreli¬
qui om̃s numeri careant qđ ualeat ad istam congi¬
onẽ de qualo quor ut ab uno usq: quattu o certus sit
nu merus & pulcherrimus ꝓgrediendi motus con¬
uenerat qui ppesuperius int̃ nos tunc& pluribus
unũ aliquid maxim efieri cũ & tremis media & mȩ¬
lo camus unũ & duo & trea dic quae sint & trema qđ

Expanded text:
requiremus; et quanto in eruditione promotior eris, requiremus; et quanto in eruditione promotior eris, tanto ejus vim melius naturamque cognosces. Sed vides certe, quod in praesentia satis est, tres illos numeros, quorum mirabare concordiam, sibimet in eadem connexione nisi per quaternarium numerum non potuisse conferri. Quamobrem post illos se ordinari, sic ut illa concordia cum his arctiore copuletur, quantum intelligis jure impetravit; ut jam non unum, duo, tria tantum; sed unum, duo, tria, quatuor, sit amicissime copulata progressio numerorum. D. Omnino assentior. 24. M. At caetera intuere, ne arbitreris nihil habere proprium quaternarium numerum, quo reliqui omnes numeri careant, quod valeat ad istam connexionem de qua loquor, ut ab uno usque ad quatuor certus sit numerus, et pulcherrimus progrediendi modus. Convenerat quippe inter nos superius, tunc ex pluribus unum aliquid maxime fieri, cum extremis media, et medlocamus unum et duo et tria, dic quae sint extrema, quod