comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talis fusset et quasi in alium homĩe
uersus certe non defuissent qui eum
aolmonerent Et in primis filii propin¬
qui annei quos quis est. qui nõ putet
protimis imperatorem fiusge adituros Po¬
nite igitur illos ante oculos mente on¬
stantini auolita trepidos festinantes cũ
gemitu lacrimisq ad genua prmcipis
procunbentes et hac uoce utentes Ita ne
pater. Ante hac filiorum amantiss ime
filios priuas. exheredas. abdicas. Nanꝙ
te optima maximaq imperii parte ex¬
uere uis non tam querimus: qͣ mira¬
mur querimus autem q eam ad
alios defers cum nostra et iactura et
turpitudine Quid enim cause est ꝙ
liberos tuos expectata succesgione imꝑ¬
ii frauodas qui ipse una cum patee
regnasti: Quid inte cõmiss inius Qua
inte Qua in patriam qua in nomẽ
romanum ac maiestaten finperii
impietate digui uidemur quos peipua
optimaq priues principatus portione
qui a patrnis laribus a conspectu na¬
talis soli ab assueta aura. a uetusta

Expanded text:
alis fuisset et quasi in alium hominem versus, certe non defuissent, qui eum admonerent, et imprimis filii, propinqui, amici. Quos quis est, qui non putet protinus imperatorem fuisse adituros? Ponite igitur illos ante oculos mente Constantini audita trepidos, festinantes, cum gemitu lacrimisque ad genua principis procumbentes et hac voce utentes: «Ita ne, pater antehac filiorum amantissime, filios privas, exheredas, abdicas? Nam, quod te optima maximaque imperii parte exuere vis, non tam querimur quam miramur. Querimur autem, quod eam ad alios defers cum nostra et iactura et turpitudine. Quid enim cause est, quod liberos tuos expectata successione imperii fraudas, qui ipse una cum patre regnasti? Quid in te commisimus? Qua in te, qua in patriam, qua in nomen Romanum ac maiestatem imperii impietate digni videmur? Quos precipua optimaque prives principatus portione, qui a patriis laribus, a conspectu natalis soli, ab assueta aura, a vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
dum est consensisze: ut seruos se facerẽt
ut ñiꝙͣ subtrahere a iuga colla poscẽt
ut postea nati non et ip̃i arbitrium sui
habeant. nam hoc iniquiss iniũ foret Sp̃o¬
te ad te sume Pontifex ut nos guberna¬
tores ueninus sponte hunc rursus abste
ne gubernes dintius recidinus. Si qua
tibiꝰ a nobis debentur ponatur calculus
datorum et acceptorum. At tu guberna¬
re inuitos equasi pupilli sumũs qui te
ipum forsam sapientius guber nare pos¬
semus. Tale hue iiurias que ant abste
ant atius magistratibus hiuic ciuitati
frequentissime inferuntur deum testa
mur nnuiria cogit nos rebellare ut
olim Israhela Roboom fecit. Et que il¬
la iniuria tanta fuit quanta porrone¬
stre calamitatis graniora seluere tributa.
Quid enim si retu pu nr̃am exhaurias

Expanded text:
dum est consensisse, ut servos se facerent, dum est consensisse, ut servos se facerent, ut nunquam suptrahere a iugo colla possent, ut postea nati non et ipsi arbitrium sui habeant, nam hoc iniquissimum foret. Sponte ad te, summe pontifex, ut nos gubernares, venimus: sponte nunc rursus abs te, ne gubernes diutius, recedimus. Si qua tibi a nobis debentur, ponatur calculus datorum et acceptorum. At tu gubernare invitos vis, quasi pupilli simus, qui te ipsum forsitan sapientius gubernare possemus. Adde huc iniurias, que aut abs te aut a tuis magistratibus huic civitati frequentissime inferunmur, iniuria cogit nos rebellare, ut olim Israel a Roboam fecit. Et que tanta fuit illa iniuria, quanta portio nostre calamitatis graviora solvere tributa? Quid enim, si rem publicam nostram exhaurias
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus qui eam obsidebant et ip̃a papã
nitra edes obsedit non per missura il¬
lum abirt priusꝙ̃ aut paccin cum ho¬
stibus faceret. aut adnmnistrationei
cinitatis relegaret ad ciues et ille ma¬
luit uebem deserere dissimulato habitii
uno fuge comite ꝙͣ ciuibus gratificari
iusta et equa perentibus. Quibus si des
electionem quis ignorat libertatem ma¬
pis ꝙͣ sex uitium electuros. Idem suspi¬
cari libet de coeteris urbibus que a sũ¬
mo pontifice in seruitute retinentur ꝑ
quem ad seruitutem liberari debiuss ẽt
Longum esset recensere ex hostibus captas
populus romanus olim libertas fecit idto
ut: Titus flamininius omnem greciã
que sub antiquo fuisset liberam esse
a suz un legibus in bart at para ist
uidere licet insidiatur sedulo liber tati po¬
pulorum Ideoq uiciss im illi quotidie ob¬
lata facultat ad bononians modo respice
aliquo aliunde ꝑiculo urgente in papale
imiperium consenserũt: non ita accipiẽ¬

Expanded text:
hostibus, qui eam obsidebant, et ipsa papam hostibus, qui eam obsidebant, et ipsa papam intra edes obsedit non permissura illum abire, priusquam aut pacem cum hostibus faceret aut administrationem civitatis relegaret ad cives. At ille maluit urbem deserere dissimulato habitu uno fuge comite quam civibus gratificari iusta et equa petentibus. Quibus si des electionem, quis ignorat libertatem magis quam servitium electuros? Idem suspicari libet de ceteris urbibus, que a summo pontifice in servitute retinentur, per quem a servitute liberari debuissent. Longum esset recensere, quot urbes ex hostibus captas populus Romanus olim liberas fecit, adeo ut T. Flaminius omnem Greciam, que sub Antiocho fuisset, liberam esse et suis uti legibus iuberet. At papa, ut videre licet, insidiatur sedulo libertati populorum. Ideoque vicissim illi quotidie oblata facultate – ad Bononiam modo respice e potest aliquo aliunde periculo urgente – in papale imperium consenserunt, non ita accipien
Abbreviated transcription (Latin):
sio abeunt honini ab hõe possesco abire
non libebit: Accipe unde magis frausdo¬
lusq ꝙͣ ignorantia romanorum ponti¬
fiam appareat utenti cum indice bell¬
lo non iire cini simile qddam primosq
ponnifices in oecupanda urbe coereriso
oppidis credo fecisse Parum aute me
natum testor eorum memoriam qui
interfuerunt ꝑ in anlitũ genuis frau¬
dis. Roma p̾apale accepit imperiũ
seu trrannidem potius cum diu liba
fuisset. Is fuit homfacius nonus octaua
in fraude. ut in nõĩe pau si mõ Boni¬
facii dicendi sunt qui pessime faciunt
et cum roma ni deprehenso dolo apud se
indignarentur bonus papa in morem
Tarꝗui suminaq pa pauera uirga de¬
cuisset ꝙ cum postra qui ei successit.
Innocentius imitari uellet urbe fugatus
est. Die aliis pontificibus nolo dicere qui
Romain ui semper oppressam armisq
renueret᷑ licet quotieus potuit rebella¬
uit ut sexto ab hinc anno. quõ paceni ab
engens obtinere non posset nee par esser¬

Expanded text:
sio, abeunt: homini ab homine possesso abire sio, abeunt: homini ab homine possesso abire non licebit? Accipe, unde magis fraus dolusque quam ignorantia Romanorum pontificum appareat utentium iudice bello, non iure, cui simile quiddam primos pontifices in occupanda urbe ceterisque oppidis credo fecisse. Parum ante me natum – testor eorum memoriam, qui interfuerunt – per inauditum genus fraudis Roma papale accepit imperium seu tyrannidem potius, cum diu libera fuisset. Is fuit Bonifacius nonus, octavo in fraude ut in nomine par – si modo Bonifacii dicendi sunt, qui pessime faciunt –, et cum Romani deprehenso dolo apud se indignarentur, bonus papa in morem Tarquini summa queque papavera virga decussit. Quod cum postea, qui ei successit, Innocentius imitari vellet, urbe fugatus est. De aliis pontificibus nolo dicere, qui Romam vi semper oppressam armisque tenuerunt, licet quotiens potuit rebellavit ut sexto abhinc anno: cum pacem ab Eugenio optinere non posset nec par esse
Abbreviated transcription (Latin):
est. planeq effectus es malefidei posges¬
sor. Prescripsit Romana ecclesia. o
nuꝑiti o dinini iuris ignari nullus
quantus ius anno eũ nuerꝰuerum ab¬
dert titulum potest An uero captis
ego abarbaris creditusq pisse. post
centum annos quibus captiuus fui
post lumnio reuersus paterne heredi¬
tatis repetitor exeludatur quid hac
re in humanius atq ut aliꝗd afferã
exemplum fephte dux ifrahel reposceu¬
tibus filus arior terram a finibus ar¬
uor usq in Iabee. atq in forda nẽ respode
prescripsit hisrael iam ꝑ trecentos anuos
ꝙ m̃iq illorum sed amore eorum fuisse
terra quam reposcerent ostendit et argue¬
mentum esse admonitas illam nõ ꝑtinere
repoposcissent. Prescripsit ro. ecclia tace
irepharia liugna prescriptionẽ que fit
de rebus mutis atq irationalibus adho¬
ninem tranfers ciiis quo dinturmor
in seruitute possesio eo est detesta bilior
Aues fere in sẽ prescribi nolunt sed qͣgo

Expanded text:
est planeque effectus es male fidei possesest planeque effectus es male fidei possessor. Prescripsit Romana ecclesia: o imperiti, o divini iuris ignari! Nullus quantusvis annorum numerus verum abolere titulum potest. An vero captus ego a barbaris creditusque perisse, post centum annos, quibus captivus fui, postliminio reversus paterne hereditatis repetitor excludar? Quid hac re inhumanius? Atque ut aliquod afferam exemplum, num Iephte, dux Israel, reposcentibus filiis Ammon terram a finibus Arnon usque in Iaboc atque in Iordanem respondit ,prescripsit Israel iam per trecentos annosm illorum, sed Amorreorum fuisset terra, quam reposcerent, ostendit et hoc argumentum esse ad Ammonitas illam non pertinerrepoposcissent? Prescripsit Romana ecclesia: tace, nefaria lingua! Prescriptionem, que fit de rebus mutis atque irrationabilibus, ad hominem transfers, cuius quo diuturnior in servitute possessio eo est detestabilior. Aves ac fere in se prescribi nolunt, sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
confirmationemq desarum iactat si
hoc unũ satis est imuriam ei facies si
de altero quoq ure non sileas suriõr
de altero non sules hempe quia hos sibi
non sufficit Prescripsit Ro ecelesia
Et quom potest presisse ubide nulla
titulo seol de malefidei posoescore costas
aut si malefidei poseesdionem neges ꝓ¬
fecto stulte fidei negare non possis ln
in tanta re tomꝙͣ aꝑta exensata debet eẽ.
est. non sũmi pontificis iuris antemch
illa nec douarę potuere nec accipi eđ
nescire uix xp̃iani ẽ Ita ne stulta credu¬
litas dabit tibi ius in his que si prudẽ¬
tior fores tua nunꝙͣ fuscent ene nou¬
ne ciune saltem potest ꝙͣ re ꝑ ignoratia
atq stultitia n posgedisse docin ius istud
si qͥđ erat amittes et ꝙͣ insticia male
contulerat tibi. non ne id rursum cog¬
intio adim et bene adimet: mantipiũq
ab iniusto ad iustũ dominum reuerte¬
tur fortasse etiam cum usu fructu.
Qnya si adhue possidere ꝑgis iam in¬
scitia in militia in fraudemq cõuersa

Expanded text:
emque Cesarum iactat, si hoc unum satis est? Iniuriam ei facis, si de altero quoque iure non sileas. Cur igitur de altero non siles? Nempe quia hoc sibi non sufficit. Prescripsit Romana ecclesia: et quomodo potest prescripsisse, ubi de nullo titulo, sed de male fidei possessione constat? Aut si male fidei possessionem neges, profecto stulte fidei negate non possis. An in tanta re tamque aperta excusata debet esse est, non summi pontificis, iuris autem, quod illa nec donari potuere nec accipi, quod nescire vix christiani est. Ita ne stulta credulitas dabit tibi ius in iis, que, si prudentior fores, tua nunquam fuissent? Quid, nonne nunc saltem, postquam te per ignorantiam atque stultitiam possedisse docui, ius istud, si quod erat, amittes? et quod inscitia male contulerat tibi, nonne id rursum cognitio bene adimet mancipiumque ab iniusto ad iustum dominum revertetur, fortassis etiam cum usufructu? Quod si adhuc possidere pergis, iam inscitia in malitiam fraudemque conversa
Abbreviated transcription (Latin):
putanius fieri in sũno pontifice uic
reliꝗ clericis et postea putamus deũ
fiusoe pmssura ut materia peccande¬
contra christianos puguat ecclesia sed
Pafa illa puguat centra spiritualia
nequitie in codlestibus tunc papa et di¬
cetur et erit pater sanctus pater om̃iu
pater eccłie. nec bella inter christianos
excitabit sed ab aliis excitata censura a¬
postolica et papali maiestate sedabit

Expanded text:
putamus fieri in summo pontifice ac putamus fieri in summo pontifice ac reliquis clericis? 98 Et postea putamus Deum fuisse permissurum, ut materiam peccandcontra christianos pugnat ecclesia, sed papa, illa pugnat «contra spiritualia nequitie in celestibus». Tunc papa et dicetur et erit pater sanctus, pater omnium, pater ecclesie, nec bella inter christianos excitabit, sed ab aliis excitata censura apostolica et papali maiestate sedabit
Abbreviated transcription (Latin):
quom ipse secularibus aufferre que
ĩp̃orum sunt laborat illos uicissim sine
pess ime exemplo induci: siue necessita¬
te cogi. licet non est uera ueceszitas ad
aiuferenda que sunt ecclesiasticoꝵ n
Nulla itaq usq̃ religio nulla scinctitas
nullus dei timor el qđ refereus quoq
horresto oniniumi scoelerã ĩnpii honĩe
a papa sumũt excuiationem in illo eiũ
comitibusq eius eẽ omnns facinoris
exemplum Ut cum esa ia et paulo in
papam et pape proxmios dicere possiins
Nomen dei per uos blaphematur inter
gentes. ouia alios docetis: uos ip̃os nondo¬
cetis. Qui predicatis non fura nduni la¬
trociniamini. Qui ab hominamini idola
sacrilegium facitis. qui ii lege et in pon¬
tificatu ꝗloriamini per prdua ricatõem
legis deum uerũ pontificem in honora¬
tis gucde si populus romanus obinnuas
opes ueram illam Romanitatis ꝑdidit
si Salonion ob eãdem causam idolatria
amore foeminaꝵ lapsus est non ne ide

Expanded text:
cum ipse secularibus auferre, que cum ipse secularibus auferre, que ipsorum sunt, laborat, illos vicissim sive pessimo exemplo induci sive necessitate cogi licet non est vera necessitas ad auferenda, que sunt ecclesiasticorum. XXX. 97 Nulla itaque usquam religio, nulla sanctitas, nullus Dei timor, et quod referens quoque horresco omnium scelerum impii homines a papa sumunt excusationem: in illo enim comitibusque eius esse omnis facinoris exemplum, ut cum Esaia et Paulo in papam et pape proximos dicere possimus: «Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes». «Qui alios docetis, vos ipsos non docetis; qui predicatis non furandum, latrocinamini; qui abominamini idola, sacrilegium facitis; qui in lege» et in pontificatu «gloriamini per prevaricationem legis, Deum», Verum pontificem, «inhonoratis.» Quod si populus Romanus ob nimias opes veram illam Romanitatem perdidit, si Salomon ob eandem causam in idololatriam amore feminarum lapsus est, nonne idem
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti cibum etiam escam panis Papa
et ip̃e bella pacatis populis infert et int̾
ciuitates principesq discordias serit pa¬
pa et alienas sitit opes et suas ex orbe ut
tilina non quispiam peculator auderet.
Sed etiani rem ecclesiasticam et spiri¬
tum sctm questiu ht̃.ꝙ ille sinion
ille magus etiam detestetur Et quõ hoꝵ
ad mionentur et a quibusdam hoiis uiris
reprebenditur non negat. sed palam
fatetur. atq gloriatur. Licere em̃ qͣ uis
ratione paitrimoniũ ecclesie a Constã¬
tino denatum ab occupantibus extor¬
futura sit beata. et non magis omnibus fla¬
gitiis luxuruis libidinibusq õppressa si mõ
opprum magis potest et ullus est scoeleri
ulterior locus ut igitur recupet coetera
membra denacionis male ereptas a bonis
uiris pecumas peeus effundit militũq
equestres pedestresq copias quibus oiã
infestantur a lit quos christus in tot mi¬
libus pauꝑum fame ac nuditate mori¬
atur Nec intelligit.o indignum facms

Expanded text:
velut cibum» et escam panis. Papa velut cibum» et escam panis. Papa et ipse bella pacatis populis infert et inter civitates principesque discordias serit, papa et alienas sitit opes et suas exorbet, ut tilina, non quispiam peculator auderet, sed etiam rem ecclesiasticam et Spiritum Sanctum questui habet, quod Simon ille magus etiam detestaretur. Et cum horum adrnonetur et a quibusdam bonis viris reprehenditur, non negat, sed palam fatetur atque gloriatur: licere enim quavis ratione patrimonium ecclesie a Constantino donatum ab occupantibus extorfutura sit beata et non magis omnibus flagitiis, luxuriis libidinibusque oppressa, si modo opprimi magis potest et ullus est sceleri ulterior locus. 96 Ut igitur recuperet cetera membra donationis, male ereptas a bonis viris pecunias peius effundit militumque equestres pedestresque copias, quibus omnia infestantur, alit, cum Christus in tot milibus pauperum fame ac nuditate moriatur. Nec intelligit, o indignum facinus,
Abbreviated transcription (Latin):
płra opus est in re aꝑtissima dicere:
Ego non modo onstantinũ non donasse
tanta non modo non potuisse Ronia.¬
num pontificem in eisdem prescribere
ea etiam si prrumq eẽt tamen uit̃uq
ius scceleribus possessorũ extinctum esse
contendo Cum uideamus totius Italie
multarumq prouintiarũ cladem ac
uastitatemi ex hoc uno forte fluxisze si
fons amarus est et riuus Si radix im¬
munda et raii si delibatio sc̃a non est
nec massa Ita e diuerso si riuus amars
fons obstruendus est: si rami immũdi
e radice uicium uenit. si massa sc̃a. nõ
est delibatio quoq abhominanda est
An possumus prilicipium potentie pa¬
palis pro iure proferre q tantoꝵsceleꝵ
tantorumq omnis generis maloꝵ cer¬
niinus esse causa ꝗͣ dbrem dico et exela¬
ma neq enim timebo homines deo fre¬
tus. neminem in mea etate in Sumnuo
Pontificatu fiusse aut fidelem dispẽ satore
aut prudentem qui tantã abest ut dede¬
rit familie dei cibum ut deuorant illã

Expanded text:
plura opus est in re apertissima dicere? Ego non modo Constantinum non donasse tanta, non modo non potuisse Romanum pontificem in eisdem prescribere, sed etiam, si utrunque esset, tamen utrunque ius sceleribus possessorum extinctum esse contendo, cum videamus totius Italie multarumque provinciarum cladem ac vastitatem ex hoc uno fonte fluxisse. Si fons amarus est: et rivus; si radix immunda: et rami; si delibatio sancta non est: nec massa. Ita e diverso, si rivus amarus: fons obstruendus est; si rami immundi: e radice vitium venit; si massa sancta non est: delibatio quoque abominanda est. An possumus principium potentie papalis pro iure proferre, quod tantorum scelerum tantorumque omnis generis malorum cernimus esse causam? 95 Quamobrem dico et exclamo neque enim timebo homines Deo fretus neminem mea etate in summo pontificatu fuisse aut «fidelem dispensatorem aut prudentem», qui tantum abest, ut dederit familie Dei cibum, ut «devorarit illam
Abbreviated transcription (Latin):
de ciuitate saucta At tu uũꝙ legeras
apocalypsim & ego nou sunt ha uerba
tua Si quis antem q credinus in hoc
temerator extiterit eternis condenna¬
tionibus subiaceat condeuatus et scttes
dei apostolos petrum et paulum sibi
in prefenti et in futura nita sentiat
contrarios atq inferno inseriori cõ¬
crenatus cum diabolo et omnibus de¬
ficiat Imperiis. Hic terror atq hec cõ¬
minatio non aut secularis principis sol
iminĩ et mĩe ecclesiasticoꝵ itaq non est
onstantini oratio hec sed alicuius deris
culi stolidi nec quid dicat aut quomodo
dicat scientis saginati et craszi ac inter
crapulam. interq feruorem uiui has sen¬
tentias et hec uerba ructantis que nõ in
alium trauseuntem. sed in ip̃in comiertu¬
tur auctorem. Primum ait eternis con¬
dennationibus subiaceat deinde quasi
plus addi queat alia addere uult et ipe
eteruitatem poenap ad inugit peenas uite
presentis et cum dei conlennatione uos

Expanded text:
de civitate sancta. At tu nunquam legeras de civitate sancta. At tu nunquam legeras Apocalypsim, ergo non sunt hec verba tua. Si quis autem, quod credimus, in hoc temerator extiterit, eternis condemnationibus subiaceat condemnatus, et sanctos Dei apostolos Petrum et Paulum sibi in presenti et in futura vita sentiat contrarios, atque in inferno inferiori concrematus cum diabolo et omnibus deficiat impiis. Hic terror atque hec comminatio non secularis principis solet aminum et nunc ecelesiasticorum: itaque non est Constantini oratio hculi stolidi, nec quid dicat aut quomodo dicat scientis, saginati et crassi ac inter crapulam interque fervorem vini has sententias et hec verba ructantis, que non in alium transeunt, sed in ipsum convertuntur auctorem. Primum ait eternis condemnationibus subiaceat, deinde, quasi plus addi queat, alia addere vult et post eternitatem penarum adiungit penas vite presentis; et cum Dei condemnatione nos
Abbreviated transcription (Latin):
agie L nde oram oleso uiuo qui nos res¬
nare precipit coram terribili enpiu¬
dicio oumes nostros suecessons imꝑato¬
res uel cunctos optimate satrapas et
ampliszimumq senatũ et iuraeesum
netuon et imposterims nulli eorum
Auomodo licere hec aus confringat
nel in quoq̃ conuelli quam equaqͥ¬
qut̃ religiosa aoliuratio non setus de
⁊ lupue per innocentiã et fidando¬
testetur coeteros lupos atq pastores
ne oues quas substulit interque fillos
et ainicos partitus est aut illi admert
ant hi repetere temptent Quia tante¬
opere extimesais Constantint. st opus
tuum ex deo non est diseolueturr. Sm
ex dͥeo dissolin non poterit Sed indici
uoliuisti iuitari apecalipsim ubi dici
oncestor aũt audienti omnia uerba ꝑ¬
phetie libri hunis siquis apposuerit ad
hec apponet deus super illum phagas
scriptas in libro isto Et siquis duni¬
nuerit de nerbis libri prophetie hunis
auferet dens ꝑtem eius de libro uite et

Expanded text:
agit: Unde coram Deo vivo, qui nos regagit: Unde coram Deo vivo, qui nos regnare precipit, et coram terribili eius iu omnes nostros successores imperatores vel cunctos optimates, satrapas et amplissimumque senatum et universum nunc et in posterum nulli eorum quoquo modo licere hec aut confringere vel in quoquam conquam religiosa adiuratio! Non secus ac si lupus per innocentiam et fidem optestetur ceteros lupos atque pastores, ne oves, quas sustulit interque filios et amicos partitus est, aut illi adimere aut hi repetere temptent. Quid tantopere extimescis, Constantine? Si opus tuum ex Deo non est, dissolvetur, sin ex Deo, dissolvi non potent. Sed video, voluisti imitari Apocalypsim, ubi dicitur: Contestor autem audienti omnia verba prophetie libri huius: Si quis apposuerit ad hec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis libri prophetie huius, auferet Deus partem eius de libro vite et
Abbreviated transcription (Latin):
Modo terrenũ te uocaueras Censtãtine
nune diuũ sacruunq uocas ad genti¬
litateni recidis et plusꝗͣ gentilieaten
deum te facis et uerba tũa sacra et de¬
creta ñnortalia. Nam niũdo finperas
ut iusza conseruet illibata et inconciusoa
Non cogitas quis tu es inodo et sordidis¬
simo impietatis ceno lotus et uix per lotꝰ
cur non addebas. Iota unum au̾t unus
apex de priuilegio hoc non pretibit. ut
non magis ꝑeat celum et terram. Reg¬
num saul adeo electi ad filios nõ per¬
nenit Regnũ dauid iuepte discriptũ
est. et postea extinctum et tu ad finẽ
usq mundi reguũ ꝗo tu sine deo tradis
ꝑmansurum tua auctoritate decernis.
Quis etiam tam cito te docuit inũdum
esfeꝑiturum. Nam poctis qui hoc etian
testantur: non puto te hoc temꝑe fidẽ
habere. Ergo hoc tu non dixisses. sed
alius tibi affraxit Geterumꝙ tam
magnifice suꝑbe locutus est timere
incĩpit sibiq diffidere eoq obtestatiõib

Expanded text:
Modo terrenum te vocaveras, Constantine, Modo terrenum te vocaveras, Constantine, nunc divum sacrumque vocas, ad gentilitatem recidis et plus quam gentilitatem: deum te facis et verba tua sacra et decreta immortalia, nam mundo imperas, ut tua iussa conservet illibata et inconcussa. Non cogitas, quis tu es, modo ex sordidissimo impietatis ceno lotus et vix perlotus. Cur non addebas: iota unum aut unus apex de privilegio hoc non preteribit, ut non magis pereat celum et ferra? Regnum Saul a Deo electi ad filios non pervenit, regnum David in nepote discerptum est et postea extinctum: et tu ad finem usque mundi regnum, quod tu sine Deo tradis, permansurum tua auctoritate decernis? Quis etiam tam cito te docuit mundum esse periturum? Nam poetis, qui hoc etiam testantur, non puto te hoc tempore fidem habere. Ergo hoc tu non dixisses, sed alius tibi affinxit. Ceterum qui tam magnifice superbeque locutus est, timere incipit sibique diffidere eoque optestationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ante te fecit Nisi ideo tẽ regei appel¬
les quia romanus esse desistis sed af¬
fers causam sane honestani. Quomant
ubi princeps sacerdotũ et christiane
religionis. caput constitutum est ab
Imꝑatore celesti iustum non est ut
illie imperator terrenis habebat po¬
testatem. ostultum olauid stultum
salomonem stultũ Ezechiam Isaiam¬
q et coeteros reges scultos ac parum re¬
ligiosos ꝙ in urbe Ierusalem cum sũmis
sacerdotibus dotib us habitare sustineꝵt¬
nec tota illis urbe cesserunt plus sapit son¬
stantinus triduo qͣ illi tota iitas apert
potuerunt Et imperatorem celestem
appellas quia terrenuĩ accepit fmmperiu
insi deum futelligis. Nani ambigue
loqueris a quo terrenũ priapatu
sacerdotum super urbe Roma cocterisq
locis constitutũ esse mentiris Hecuero
omĩa que per hant fmperialeni sacr̃a
et per alia diualia decreta statiummus et
firmanius usq in finem inũdi illibat
et in concusza permanere decreuimus

Expanded text:
ante te fecit, nisi ideo te regem appelante te fecit, nisi ideo te regem appelles, quia Romanus esse desiisti. Sed affers causam sane honestam: Quoniam ubi princeps sacerdotum et Christiane religionis caput constitutum est ab imperatore celesti, iustum non est, ut illic imperator terrenus habeat potestatem. O stultum David, stultum Salomonem, stultum Ezechiam Iosiamque et ceteros reges, stultos ac parum religioses, qui in urbe Ierusalem cum summis sacerdotibus habitare sustinuernec tota illis urbe cesserunt. Plus sapit Constantinus triduo, quam illi tota vita sapere potuerunt. Et imperatorem celestem appellas, quia terrenum accepit imperium, nisi Deum intelligis – nam ambigue loqueris –, a quo terrenum principatum sacerdotum super urbe Romana ceterisque locis constitutum esse mentiris. Hec vero omnia, que per hanc imperialem sacram et per alia divalia decreta statuimus et firmamus, usque in finem mundi illibata et inconcussa permanere decrevimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pronintiar umq nomina preterire et qͣsi
ethargo oppressum quid loquatur ieno¬
rare stalie siue occidentalium regiõnũ
tamq̃ aut hoc aut illud quom tamis
ntriamꝙ intelligas appellans prouintias
regionim᷑ q̃ nom̃ sint potius regiones
prertiaꝵ er permonendam dicens
pro ꝑmansuram. Unde conegiumi
prospeximus nostrum impium etre¬
Niom potestateni orientalibus trant¬
frrri regienbus et in bizantie pro¬
uintie optimo loco nomiui nostro ci¬
uitatem edificare et illie nostrum
constituii fmperium. Taceo ꝙ dixit ci¬
uitates edificari quom urbes edificetur
non cuntats et Italiam prouintiam
Si tu es onstantinus rebde cansam
cur illum potissimũ locum condede
urbi deleggris .o. enim alio te tranfferas
post Romam traditam non tan con¬
gruum qͣ necessarium est Nec te ap¬
pelles imꝑatorem qui Romam ami¬
sisti et de noĩe ronrano ꝙ discerpis pes¬
sime meritus es nec regemquo uemo

Expanded text:
provinciarumque nomina preterire et quasi provinciarumque nomina preterire et quasi lethargo oppressum, quid loquatur, ignorare. Italic sive occidentalium regionum: tanquam aut hoc aut illud, cum tamen utrunque intelligat appellans provincias regionum, cum sint potius 'regiones provinciarum', et permanendam dicens pro 'permansuram'. Unde congruum perspeximus nostrum imperium et regiam potestatem orientalibus transferri regionibus et in Byzantie provincie optimo loco nomini nostro civitatem edificari et illic nostrum constitui imperium. Taceo, quod dixit civitates edificari, cum urbes edificentur, non civitates, et Byzantiam provinciam. Si tu es Constantinus, redde causam, cur illum potissimum locum condende urbi delegeris. Quod enim alio te transferas post Romam traditam, non tam congruum quam necessarium est, nec te appelles imperatorem, qui Romam amisisti et de nomine Romano, quod discerpis, pessime meritus es, nec regem, quod nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Creri fuerunt Ib homero grecoꝵ barba¬
roꝵ q regum nomeu genuis patriam
mores mres putehritudinem numeꝵ
nauium et prope nimeꝵ militum
cathalogo comprehensumm cuius exen¬
plum cum multi greti tum uerõ uostri
latini Enmius. U irgilius lucanus. Statius
aliiq nõnulli Imitati sunt Aiosue et
Noyse in diuisione terre promissionis
uiculos quoq uniuersos fiusse descriptos
et tu grauaris etia m pronincias recẽsere
Occidentales tantũ pronintias nominas.
qui sunt fines occidentis ubi incipiunt
ubi desmũt. Num ita certi constitutiq
sunt termini occidentis et orientis. et¬
meredieiq et septentrionis ut sunt
asie africe europe. Necessaria uerba
subtrahis ingexis super uacua. dicis
prouincias. loca aiuitates non ne pro¬
uincie et urbes loca sunt et cum dixe¬
ris prouintias subinigis cnuitates qͣsi
he sub illis non intelligantur Seduo
est mix um qui tanta orbis terraꝵ¬
partem a se alieuat euudem urbium

Expanded text:
Cyri fuerunt; ab Homero Grecorum barbaCyri fuerunt; ab Homero Grecorum barbarorumque regum nomen, genus, patriam, mores, vires, pulchritudinem, numerum navium et prope numerum militum catalogo comprehensum, cuius exemplum cum multi Greci tum vero nostri Latini Ennius, Virgilius, Lucanus, Statius aliique nonnulli imitati sunt; a Iosue et Moyse in divisione terre promissionis viculos quoque universos fuisse descriptos: et tu gravaris etiam provincias recensere? Occidentales tantum provincias nominas: qui sunt fines occidentis? ubi incipiunt, ubi desinunt? Num ita certi constitutique sunt termini occidentis et orientis meridieique et septentrionis ut sunt Asie, Africe, Europe? Necessaria verba suptrahis, ingeris supervacua, dicis provincias, loca, civitates: nonne et provincie et urbes loca sunt? Et cum dixeris provincias, subiungis civitates, quasi he sub illis non intelligantur. Sed non est mirum, qui tantam orbis terrapartem a se alienat, eundem urbium
Abbreviated transcription (Latin):
tentia decoretur ecce tam palatium
nostrum qͣq romanam urbem et
omines Italie siue occidentalium regio¬
num prouintias loca ciuitates beatĩs¬
smmio pontifici et uniuersali pape sil¬
uestro tradimus atq relinquinius et ab
eo et a successoribus eius per pragniati¬
cum constitutum decrenimus disponẽ¬
ꝑ maneudas de hoc In oratione roma¬
noꝵ atq siluestri multa disseruinius
puius loci est ut dicamus uenimem
esse facturum ut nationes uno tũctas
uerbo donationis mulueret et qui mi¬
nutissima q̃q superius est ex ecutus loꝵ
calceos linteamina equoꝵ non refer¬
ret nominatiui prouincias quarum
singule non singulos reges mine aut
pr̾itipes regibus pares habent sed iug
onstantino erant que non erant Nã
certe cuncte sub eo non erant ⁊ lixã¬
deo extincto uidemus singulas regioẽs
In ducum partione numeratas A xeuo¬
phonte tetras principesq noniniatos
qui uel ultro nel armis sub imperio

Expanded text:
tentia decoretur, ecce tam palatium tentia decoretur, ecce tam palatium nostrum quamque Romanam urbem et omnes Italic sive occidentalium regionum provincias, loca, civitates beatissimo pontifici et universali pape Silvestro tradimus atque relinquimus et ab eo et a successoribus eius per pragmaticum constitutum decrevimus disponenpermanendas. De hoc in oratione Romanorum atque Silvestri multa disseruimus. Huius loci est, ut dicamus neminem fuisse facturum, ut nationes uno cunctas verbo donationis involveret et, qui minutissima queque superius est executus: lorum, calceos, linteamina equorum, non referret nominatim provincias, quarum singule non singulos reges nunc aut principes regibus-pares habent. Sed igncie sub Constantino erant, que non erant, nam certe cuncte sub eo non erant. Alexandro extincto videmus singulas regiones in ducum partitione numeratas; a Xenophonte terras principesque nominatos, qui vel ultro vel armis sub imperio
Abbreviated transcription (Latin):
confodiam hunc ꝑditissimum nebu¬
lonem ita omnia uerba plena insanie
euomit. sonstantinũ non tantam
officio similem moysi qui sumniũ saicer¬
dotem iuspu dei ornatur sed secreta mi¬
steria facit exponentem ꝙ difficillimum
est his qui diu in sacros lris sunt uersa¬
ti. Cur non fecisti etiã onstantinũ
Pontificem maxiniũ ut multi imꝑa¬
tores fuerunt ut tõmodius ipsius orna¬
menta in alterum sumniũ pontificẽ
traufferentur sed nescisti histo rias Ago
itaq deo etiam hoc nomine gratias
ꝙ istam nephandisenuam mentem
non nisi instultiss iniũ hominẽ cadere
permisit q etia i posterioradeclarant
Namq tron sedenti in equo Noysen Iu¬
ducit dextratoris exhibuisse officium
et hoc non per medium israel sed per
chauaneos atq egiptios id est per in¬
fidelem ciuitatem ubi uon tam inpium
erat orbis terraꝵ ꝙ̃ demonum di et de¬
mones colentiũ populoꝵ unde pontifi¬
calis apex non ullescat sed inagis ꝙͣ
fmperii terreni dignitas gloria et po¬

Expanded text:
onfodiam hunc perditissimum nebulonem, ita omnia verba plena insanie evomit. Constantinum non tantum officio similem Moysi, qui summum sacerdotem iussu Dei ornavit, sed secreta mysteria facit exponentem, quod difficillimum est iis, qui diu in sacris litteris sunt versati. Cur non fecisti etiam Constantinum pontificem maximum – ut multi imperatores fuerunt –, ut commodius ipsius ornamenta in alterum summum pontificem transferrentur? Sed nescisti historias. Ago itaque Deo etiam hoc nomine gratias, quod istam nefandissimam mentem non nisi in stultissimum hominem cadere permisit. Quod etiam posteriora declarant, nanque Aaron sedenti in equo Moysem inducit dextratoris exhibuisse officium, et hoc nonper medium Israel, sed per Chananeos atque Egyptios, idest per infidelem civitatem, ubi non tam imperium erat orbis terrarum quam demonum et demones colentium populorum. Unde ut pontificalis apex non vilescat, sedmagis quam imperii terreni dignitas gloria et po
Abbreviated transcription (Latin):
gretoꝵ octaua synodus declarant accepisce
dicatur a onstantino uix dum christia¬
no tamꝗͣ a christo Hoc ille modestissi¬
mus princeps dicere hoc prissimus Pon¬
tifex audire uoluisset. Absit ta mgraue
ab utroq illoꝵ nephas. Quisd quod iuulto
est absurdius capit ne rerum natura.
ue quis de Custantmepoli lequeretus
ta ntqͣ una patrialcalium sedium que nõ¬
diuu esset nec patriarcalis nec sedes nec
uebs christiana. nec si nominata nec co¬
dita nec ad condendum destinata guippe
priuilegiium concesnum est triduo qui
onstantinus esset effectus christianus
cum byzantium ad huc erat nõ on¬
stantinopolis Mentior insi hoc quoq cõ¬
fiteatur hic stolidus. Scribit enim ꝓpe
calcem priuilegii. Unde congruum ꝓ¬
porestatem orientalibus tranfferri regio
loco nomini nostro ciuitatem edificari
si ille tranfferre alio uolebat tiperium
non dum transtulerat. si illic uolebat
constituere imperium: nõ dn costituerat

Expanded text:
Grecorum octava synodus declararit, accepisse Grecorum octava synodus declararit, accepisse dicatur a Constantino vixdum christiano tanquam a Christo. Hoc ille modestissimus princeps dicere, hoc piissimus pontifex audire voluisset? Absit tam grave ab utroque illorum nefas! 44 Quid, quod multo est absurdius, capit ne rerum natura, ut quis de Constantinopoli loqueretur tanquam una patriarchalium sedium, que nondum esset, nec patriarchalis nec sedes, nec urbs christiana nec sic nominata, nec condita nec ad condendum destinata? Quippe privilegium concessum est triduo, quam Constantinus esset effectus christianus, cum Byzantium adhuc erat, non Constantinopolis. Mentior, nisi hoc quoque confiteatur hic stolidus, scribit enim prope calcem privilegii: Unde congruum ppotestatem orientalibus transferri et traloco, nomini nostro civitatem aedificari, Si ille transferre alio volebat imperium, nondum transtulerat; si illic volebat constituere imperium, nondum constituerat;
Abbreviated transcription (Latin):
aut dũm tĩo uis sed hostem cic carnisi¬
cem nos senitiam tuami imipietaremq
et si iurre offense poteramus tamen qa
christiani sumus non imitabimur nec
in tuum caput ultorem stringenio
gladium sed te abdicato aq sumoto
alterum patrem dominum ne ad opta¬
bimus filus a malis parentibus aquib
gernti sunt fugere licet. Nobis ate nõ
uero patre sed adoptiuo et pessime nos

Expanded text:
ostem ac carnificem. Nos sevitiam tuam impietatemque, et si iure offense poteramus, tamen, quia christiani sumus, non imitabimur nec in tuum caput ultorem stringemus gladium, sed te abdicato atque summoto alterum patrem dominum ve adoptabimus. Filiis a malis parentibus, a quibus geniti sunt, fugere licet: nobis a te, non vero patre, sed adoptivo et pe
Abbreviated transcription (Latin):
precedentibus equis albis quos stratos
ornatosq faniuli dexsteant quo ut
taceam alias ineptias inhil est uanis
inhilq a pontifice romano aliemus.
Que etiam ista gloria est: gloriam
ne ut hebree liungue ꝑ mos est põpa
et apparatus illum splendorem homo
latinus appopulasset ut illud quoꝗ nn¬
liciam pro pro milites quod ab hebreis
sinnus matuatis. quorum libros. Con¬
stantinus aut ipsius scribę numq̃ a
spererant. uerum quanta est magnifice¬
ria tua Imperator qui nou satis habes¬

Expanded text:
precedentibus albis equis, quos stratos precedentibus albis equis, quos stratos ornatosque famuli dextrant? Quo, ut taceam alias ineptias, nihil est vanius nihilque a pontifice Romano alienius. Que etiam ista gloria est? Gloriam ne, ut Hebree lingue mos est, pompam et apparatus, illum splendorem homo Latinus appellasset? Et illud quoque militiam pro milites, quod ab Hebreis sumus mutuati, quorum libros Constantinus aut ipsius scribe nunquam aspexerant. 54 bis Verum quanta est munificentia tua, imperator, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
ac picturis prisci enim nõ in parietibus
pnigebant sed in tabulis ant uexilla un
illud signa pares aquilas ⁊ priore signi¬
ficato sigilla diciutie parue statue det
sculpture Num ergo scatuas aut aqlas
suas siluestro dabat oustantinis. &ua
hoc absurdius: ottq bania quid sibi ueli
nonfimenio deus te perdat imꝓbis¬
sime mortalium qui sermonem barba¬
rum attribius seculo erudito Et diuer¬
sa oruamenta imꝑialia quia dixit bã¬
na satis putanit significatum esse Et
ideo coetera sub urbum unuersale cõ¬
clusit et ꝙͣ frequenter inculcat impe¬
rialia quasi propris qũedani sunt
ornamenta imperatoris magis ꝗͣ cõ¬
sulis ꝗͣ dictatoris ꝙͣ Cesaris ei omne
proscessĩonem imperialis culminis
et gloriam potestatis nostre. proicit ã¬
pullas. et sex quippedalia nemba Rex
regum Parius consangnineus q̃ deoꝵ
herbam torti et crescentis in uentre.
Triumphasse existimas esarem quo¬
tiens domo prodibat ut mine solet hapa

Expanded text:
ac picturis prisci enim non in parietibus ac picturis prisci enim non in parietibus pingebant, sed in tabulis, aut vexilla, unde illud «signa, pares aquilas». A priore significato sigilla dicuntur parve statue atque sculpture: num ergo statuas aut aquilas suas Silvestro dabat Constantinus? Quid hoc absurdius? At banna, quid sibi velit, non invenio. Deus te perdat, improbissime mortalium, qui sermonem barbarum attribuis seculo erudito. Et diversa ornamenta imperialia: quia dixit banna, satis putavit signiticatum esse et ideo cetera sub verbum universale conclusit. Et quam frequenter inculcat imperialia: quasi propria quedam sint ornamenta imperatoris magis quam consulis, quam dictatoris, quam Cesaris. 54 Et omnem processionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostre: «proiicit ampullas et sesquipedalia verba», «ex regum Darius consanguineusque deoruherbam torti et crescentis in ventrem? Triumphasse existimas Cesarem, quotiens domo prodibat, ut nunc solet papa
Abbreviated transcription (Latin):
nuenatione quibus in cõninus quibus
ni ludis anutiri solet: quio stultius qͣ
omia Cesaris indumenta dicere coueuire
Pontifici sed q̃ lepide addit seuetiani
d ignitatem imperialium presidentiũ
equitun. Seu inquit distinguert duo
hec inuicem uoluit quasi multum int
se habeant similitudiuis et de imꝑatorio
habitu ad equestrem dignitatem dila¬
bitur. Nes ceo quid loqueris. Mira qͣdã
effari nult sed deprehendi in medatio
timet eoq inflatis bntis buccis et tur¬
oido gutture dat sine mente sonum
cix cũferentes ei etiam Imꝑialia septra
Que structura orationis: qui itor
qui ordo Que non sunt septra ista
imperialia. Unum est septrum non
plura si modo septrui gerebat imꝑator
Num et Pontifex septrum manũ ge¬
stabit cur non ei dabinius et ensem
et galeam et iaculum: sumulq cũrta
signa atꝗ banna guid tu signa acapis
igua sunt aut statue unde frequent
lepinius signa et tabulas pro sculturis.

Expanded text:
in venatione, quibus in conviviis, quibus in venatione, quibus in conviviis, quibus in ludis amiciri solet? Quid stultius quam omnia Cesaris indumenta dicere convenire pontifici? Sed quam lepide addit seu etiam dignitatem imperialium presidentium equitum! Seu inquit: distinguere duo hec invicem voluit, quasi multum inter se habeant similitudinis, et de imperatorio habitu ad equestrem dignitatem delabitur, nescio quid loquens. Mira quedam effari vult, sed deprehendi in mendacio timet eoque inflatis buccis et turgido gutture «dat sine mente sonum». 53 Conferentes ei etiam imperialia sceptra: que structura orationis! Qui nitor! Qui ordo! Quenam sunt sceptra ista imperialia? Unum est sceptrum, non plura. Si modo sceptrum gerebat imperator, num et pontifex sceptrum manu gestabit? Cur non ei dabimus et ensem et galeam et iaculum? Simulque cuncta signa atque banna: quid tu signa accipis? Sigma sunt aut statue, unde frequenter legimus «signa et tabulas» pro sculpturis
Abbreviated transcription (Latin):
Qsi idem color sit ut euangeliste signi¬
ficant: quid ter non fuisti contentus alte¬
rum nominasse: ut illi contenti fuerũt
nisi accip purpurã ut mĩc iuꝑiti loquũ:
gemis pamii seriai colore albo. Est autẽ
purpura piscis sangumne lana tingitur
ideoq a tinctura datũ est nomen panno
uius color pro rubro accipi potest licet
sit magis nigritans et proximus colorisa¬
gumis concreti et quasi ut obacens inde
ib homero atq uiogilio purpureus dĩt
sangnis et marmor por phiritum ciuꝰ
color est similimus a niethisto greci em̃
purpuram porpheram uocant. Cocem̃e¬
um pro rubro accipi foret non ignoras
sed eur faciat coccinmeum quom nõdicams
coccum et claiuys ꝙ genus sit uestimenti
turarem te plane nescire atq ut ne se
Longius ꝑsequendo siugulas uestes men¬
dacem ꝓdetur imo semel uerbe complexs
est ddicens omuia imperialia ndumẽta
quid etian ne illa quibus in bello qͥb

Expanded text:
Quod si idem color est, ut Evangeliste signiQuod si idem color est, ut Evangeliste significant, quid tu non fuisti contentus alterum nominasse, ut illi contenti fuerunt? Nisi accipis purpuram ut nunc imperiti loquuntur genus panni serici colore albo. Est autem purpura piscis, cuius sanguine lana tingitur, ideoque a tinctura datum est nomen panno, cuius color pro rubro accipi potest, licet sit magis nigricans et proximus colori «sanguinis concreti» et quasi violaceus. Inde ab Homero atque Virgilio purpureus dicitur sanguis, et marmor porphyricum, cuius color est simillimus amethysto, Greci enim purpuram porphyram vocant. Coccineum pro rubro accipi forte non ignoras, sed cur faciat coccineum, cum nos dicamus coccum? Et chlamys, quod genus sit vestimenti, iurarem te plane nescire. Atque ut, ne se longius persequendo singulas vestes mendacem proderet, uno semel verbo complexus est dicens omnia imperialia indumenta. Quid, etiam ne illa, quibus in bello, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lastancii esse sermonem polatus ni me¬
nechinis frygionẽ pro continnatorem
uestrum posuit Plimus frygiones appel¬
lat uestes acu pictas quod eaip pheyges
fuerint inuentores. fergium uero quid
significat hoc non exponĩ ꝙ obscurum ex¬
ponis ꝙ est clarius super humerale ais
esge lorum nec quid sit loꝵ tenes Non
enim cigulum ex corio factum quod dicit
loꝵ sentis circũdari pro er namiento esaris
collo Hinc estꝙ habenas et uerbera uo¬
camus lora quod si qua ndo dicatur lora
aurea non inisi de habenis que auratę
collo equi aut alterius pecudis circũla¬
ri aseolent Intelligi potest q̃ te ut res ut
mea fert opinio fefellit et cum loruiu cir¬
cundare collum Cesaris atq Siluestri uis
de homine đ Imperatore de sũmo ẜonti¬
fice equum at asinum facis Uerum et
clamidem purpuream atq tunitam
coccineam quia Matheus ait chlanuide
coccineam. Et Iohannes uestem pur purta
utriuuq uoluit hic eodem loco coniũgere

Expanded text:
Lactantii esse sermonem? Plautus in MeLactantii esse sermonem? Plautus in Menechmis phrygionem pro concinnatore vestium posuit, Plinius phrygionas appellat vestes acu pictas, quod earum Phryges fuerint inventores: phrygium vero quid significet? Hoc non exponis, quod obscurum; exponis, quod est clarius: superhumerale ais esse lorum nec quid sit lorum tenes. Non enim cingulum ex corio factum, quod dicitur lorum, sentis circundari pro ornamento Cesaris collo. Hinc est, quod habenas et verbera vocamus lora. Quod si quando dicantur lora aurea, non nisi de habenis, que aurate collo equi aut alterius pecudis circundari assolent, intelligi potest. Que te res, ut mea fert opinio, fefellit, et cum lorum circundare collo Cesaris atque Silvestri vis, de homine, de imperatore, de summo pontifice equum aut asinum facis. XVI. 52 Verum et chlamydem purpuream atque tunicam coccineam: quia Mattheus ait «chlamydem coccineam» et Ioannes «vestem purpuream», utrunque voluit hic eodem loco coniungere.
Abbreviated transcription (Latin):
diadema priusqͣ capiti miponeres
retentum diu desiderasse ac dixisse
nobilem macis ꝙ frelicem pãniun q¬
niam siquis penitus agnosceret q̃ in łt
sollicitudinibus periculisq et imiseris
sis referene humi quidem iacentem
uellei tollerare iste non putat illua
nisi ex auro esse au circulus aures
mine cũ ge inis apponi a regibus solz
Uerũ nodi erat rex onstantinus nec
regem appellare nec regiose ritu orna¬
re fusset ausus imperator romanoꝵ
erat nou rex Ubi rex est ibi res .p.
non est at in re publita multi fue¬
runt etiam uno tempore imperatores
Iam Cicero frequenter ita scribit.
Marcus Ci. imperator illi uel illi
imperatori salutem licet postea pecu¬
lari nomine Romanus p̾rinceps.
ut sumine omniũ imperator appelletur
sniuilq feygium. nee nou super hume¬
rale uidelicet lorum quod imperiale ar
cundare solet collum. Quis mnĩꝗͣ feygiũ
latine dici auliuit. Tu mihi dum barba¬
re loqueris mderi uis onstantim aut

Expanded text:
diadema, priusquam capiti imponeret, diadema, priusquam capiti imponeret, retentum diu considerasse ac dixisse: O nobilem magis quam felicem pannum, quem si quis penitus agnosceret, quam multis sollicitudinibus periculisque et miseriis sis refertus, ne humi quidem iacentem vellet tollere. Iste non putat illud nisi ex auro esse, cui circulus aureus nunc cum gemmis apponi a regibus solet. Verum non erat rex Constantinus nec regem appellare nec regio se ritu ornare fuisset ausus: Imperator Romanorum erat, non rex. Ubi rex est, ibi res publica non est, at in re publica multi fuerunt etiam uno tempore imperatores. Nam Cicero frequenter ita scribit: M. Cicero imperator illi vel illi imperatori salutem, licet postea peculiari nomine Romanus princeps ut summus omnium imperator appelletur. Simulque phrygium necnon superhumerale, videlicet lorum, quod imcundare solet collum: quis unquam phrygium latine dici audivit? Tu mihi, dum barbare loqueris, videri vis Constantini aut
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta sibi induit eo apparatu in¬
cesit: ea celebritate mipistrantium
domi iuissit atꝗ regnanit. Scoelera¬
tissimi homĩes nõn intelliguit silue¬
stro magis uestes. Aaron qui simnuꝰ
dei sacerddos fuerat qͥ gentilis pricipis
fuisse sumendas Sed hec alias erunt
exacitanda uehementius hnpresentiaꝵ¬
etiam antem de barbarisino hoc srro¬
phanta loquantur ciu sexstulti loquuo
npudentiss nnui eius patescet sua
sponte meridacium teadimus qͥnquit
palatium Imꝑii nostri laterauense
quasi male hoe loco niter or namẽta
domun palatu posuiss et iterum postea
ubi de donis agitur replicauit denide
diadena: et quasi illi nõ uidcant qui
aodsinit interpretatur uidelicet corona
Uerum hic non addidit ex aurosed.
posterins easdem res inculcans inqͥt
&x anro purissimo elgemimis precio¬
sis ignorauit honid Impitus diade¬
ma e panno esse aut fortassis ex serico
Unde sapiens illud regis dictum cele¬
brari solet quem feruñt traditum sibi

Expanded text:
vestimenta sibi induit? eo apparatu investimenta sibi induit? eo apparatu incessit? ea celebritate ministrantium domi vixit atque regnavit? Sceleratissimi homines non intelligunt Silvestro magis vestes Aaron, qui summus Dei sacerdos fuerat, quam gentilis principis fuisse sumendas. Sed hec alias erunt exagitanda vehementius. Impresentiarum autem de barbarismo cum hoc sycophanta loquamur, cuius ex stultiloquio impudentissimum eius patescet sua sponte mendacium. Tradimus, inquit, palatium imperii nostri Lateranense: quasi male hoc loco inter ornamenta donum palatii posuisset, iterum postea, ubi de donis agitur, replicavit. Deinde diadema: et quasi illi non videant, qui adsunt, interpretatur videlicet coronam. Verum hic non addidit ex auro, sed posterius easdem res inculcans inquit ex auro purissimo et gemmis pretiosis. Ignoravit homo imperitus diadema e panno esse aut fortassis ex serico. Unde sapiens illud regis dictum celebrari solet, quem ferunt traditum sibi