comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ q̃ ĩtroierunt cũ iacob in egipt̃
qui exierũt defemorib eiꝰ. Hoc enim
beillud eiudentissimo testimonio possũt
te totũ. quod dix̃ adã cũ illi muli¬
er eiꝰ ostñde̾tur. Hoc nc̃ os ex ossib
meis ⁊ caro de carne mea. Nõ enĩ
dix. E aiã de aĩa mea. s ita fieri potest
ut carne nominata utrumq intelligat᷑
Sic̃ hic animas nominauit ⁊ tñ ⁊̃ corꝑa
nix̃ certe quasi tã clarũ atq manifestũ
modanda huic q̃oni non sufficeret nec
si ita legeret᷑ gen̾e feminino. q̃ exiert̃
de femorib eiꝰ ut animas intellige̾mꝰ
q̃exierunt. Iõ aut̃ non suffice̾t qm̃ ⁊
animȩ nomine corpꝰ solũ posse signi¬
ficari quodã mͦ locucionis ostũditur
quo significat᷑ ꝑid quod continet᷑ ilłd
⁊ uas continet: Sic̃ gͦ apellamꝰ ecclam
basilicã qua continet᷑ populꝰ qͥ uere
apellat᷑ ęccła aut noĩe ęccłȩ .i. po
puli qui cõtinet᷑ significamꝰ locũ qui

Expanded text:
 introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt te totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam c testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, , uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appellatur ecclesia, ut nomine ecpuli, qui continetur, significemus locum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõfessione ⁊ remissione uera peccatoꝵ
in oĩ sexu. etate. cõdicione generis hu¬
mani eandẽ plenitudinẽ tenet: nullꝰ
enĩ nisi qͥ peccati seruus est lib̃ effic᷑.
nec redemptꝰ lici potest. nͥ qui uere ꝑ
peccatũ ante fuerit captinus. Sicut
scriptũ ÷ Siuos filiꝰ liberauerit.

Expanded text:
 confessione et remissione uera peccatorum in omni sexu, aetate, condicione generis humani eandem plenitudinem tenet. nullus enim, nisi qui peccati seruus est, liber efficitur nec redemptus dici potest. nisi qui uere per peccatum fuerit ante captiuus. sicut scriptum es
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ ex qͦ factꝰa prima cominis aĩa
Sic̃ enĩ nrm corpꝰ inqͥunt quãuis ex
primo illo corꝑe ꝓpagatũ sit. eo tñ
redit uñ ip̃m pͥmũ corpꝰ effectum:
sic anima nr̃a quãuis ex illa aĩa ꝓ
q hue ex illo uno siue ex nullo alio.
ds̃ utiq dedit eum Itẽq illi qui ꝓpagine
animarũ inconsiderata temeritatẽ. de¬
fendunt: int̃ alia testimoia quȩ suffraga¬

Expanded text:
ad deum, a quo facta est prima hominis anima. "sicut enim nostrum corpus" inquiunt "quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit unde ipsum primum corpus effectum est, sic anima nostra, quamuis ex illa anima pem, quia, siue ex illo uno siue ex nullo alio, deus utique dedit eum. Itemque illi qui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae sua
Abbreviated transcription (Latin):
nascũtur: iõ baptismate renouãtur. ali¬
quid gͦ certũ de aĩȩ origine ñdũ in
scripturis canonicis comꝑi. Nã hi qui
nouas sine ulla ꝓpagine asserũt ani¬
mas fieri ĩt testĩmonia quib tutut
ostũdere. ponunt ⁊̃ illa duo que pau¬
lo ante cõmemoraui. qui fingit spm̃
hominis in ipso. ⁊ qui fux̃ sin gillatĩ
corda hominũ. De quib uides quẽ¬
admodũ possit a resistñtib respõderi
Utrũ enĩ cũ fing̃ ex alio confingat an
ex nichilo intertũ : Illud tñ int cet̾a
testimoniũ uidet᷑ eẽ p̃cipuũ. quod ĩ
libro salomonis ecclesastes legitur

Expanded text:
tismate . renouantur. Aliquid ergo certum de animae origine nondum in scripturis canonicis repperi. nam qui nouas sine ulla propagatione asserunt animas fieri, inter testimonia, quibus id nituntur ostendere, proponunt etiam illa duo quae paulo ante commemoraui: qui fingit spiritum hominis in ipso, et: qui fingit singillatim corda hominum. de quibus uides quemadmodum possit a resistentibus responderi: utrum enim, cum fingit, ex aliquo fingat an ex nihilo, incertum est. illud tamen inter cetera testimonium uidetur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
lium corda cumuteret & conu̾sis
ꝓficientem ꝑseuerĩciam eiꝰdem sue gr̃e¬
largitate donara&. Si ergo hec a dũo poᷤ¬
cenda ẽẽ non renuis. qͥd restat sr̃ ui
talis nͥ ut ab illo ea donari fadearis
a qͦ poscenda ẽe consentis: Si aũt
negas ab illo non posc̾e ista debere
mus: Orationem diũcam nosti nec
mum cybͥanum & quẽ ad modum
exposuerit qd̃ ibi dicitur fiat uo¬
luntas tua sic̃ ĩ eȩlo & in t̾ra dilige̾¬
ter adtẽde & obediẽter intellige̾
orate ut fiat uoluntas dĩ sic̃ in ers
qui iam fideles ft̃ & portant ĩma¬
ginem celestis hõis & ꝓpt̾ea celi no¬
mine digni sũt ita & in eis qui iã¬
ꝑ infidelitatem uon uͥ ĩmagiuem
terreui hõis portant & ob hoc t̾ra¬
quod in oracione dicunus fiat uo¬
luntas tua sic̃ ĩ celo & ĩ t̾ra ut ĩ ip.¬
sis ciam poscamꝰ fidem ꝙͣ fideles
habent: uenpe gͦ isti ꝓp̃iane piecatis
inimici legem dei adq doctrinam
qua xp̃i p̃dicatur fides uł omni¬

Expanded text:
lium corda conuerteret et conuersis lium corda conuerteret et conuersis proficientem perseuerantiam eiusdem suae grlargitate donaret. Si ergo haec a Domino poscenda esse non renuis, quid restat, frater Vitalis, nisi ut ab illo ea donari fatearis, a quo poscenda esse consentis? Si autnegas ab illo nos poscere ista debere.mus. Orationem dominicam nosti nec mum Cyprianum et, quem ad modum exposuerit, quod ibi dicitur: Fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra, diligenter adtende et oboedienter intellege; orare, ut fiat uoluntas dei sicut in eis, qui iam fideles sunt et portant imaginem caelestis hominis et propterea caeli nomine digni sunt, ita et in eis, qui per infidelitatem non nisi imaginem terreni hominis portant et ob hoc tquod in oratione dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra, ut ipsis etiam poscamus fidem quam fideles habent: nempe ergo isti christianae pietatis inimici, legem Dei atque doctrinam qua Christi praedicatur fides, vel omni
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pelagiꝰ damnauit: & quomͦ
inqͥes respũdebit᷑ : Quomͦ censes
orãdo dõ suꝑuis egunꝰ sic amplec̃¬
damur ut ħ m̃ti nostre nulla sub¬
trahat obliuiõis inrepcio nulla
calliditas argum̃taciõis extorq̃at
sic enim qd̾ scriptum est a dño greiłus
paratur uoluntas eius a dño & ds̃
est enim qui oꝑatur in uob̾ & uelle
& multa hinꝰm odi qͥbꝰ cumm̾ datur
uera dĩ gr̃a: Hoc ẽ q̃ non scđ̾m meri¬
ta nr̃a dat᷑ s dat merita ipsa cum
datur qr p̾uenit hoĩs uoluntatem
bonam nec eam cuiꝰꝙͣ. iiuenit in cor¬
de sed fac̃. Si gͦ ita p̃pararo&s atq ita
oꝑaret᷑ as̃ homunis uolũtatem ut
tamtũmͦ legẽ suam atq doctrinã
lib̾o eiꝰ adhib̾et arbitrio nec uoca.¬
ciõe illa alta atq secreca sic eius
ageret sẽsum ut eidẽ legi atq doe¬
trine accummodaret assensum
ꝓculdubio eam legere uel intelli¬
gere legẽdam uł & iam exponere
ac p̾dicare sufficer& nec opus eẽt
orare ut ds̾ ad fidem suam uifide¬

Expanded text:
ipse damnavit! 5. Et quomodo, inquies, respondebitur? Quomodo censes orando Deo superius egimus, sic amplectamur, ut hoc menti nostrae nulla subtrahat oblivionis irreptio, nulla calliditas argumentationis extorqueat? Si enim, quod scriptum est, A Domino gressus paratur uoluntas a domino et: Deus est enim, qui operatur in uobis et uelle, et multa huius modi, quibus commendatur uera dei gratia, hoc est quae non secundum merita nostra datur, sed dat merita ipsa, cum datur, quia praeuenit hominis uoluntatem bonam nec eam cuiusquam inuenit in corde, sed facit, - si ergo ita praepararet atque ita operaretur deus hominis uoluntatem, ut tantum modo legem suam atque doctrinam libero eius adhiberet arbitrio nec uocatione illa alta atque secreta sic eius ageret sensum, ut eidem legi atque doctrinae accommodaret adsensum, procul dubio eam legere uel intellegere legendo uel etiam exponere ac praedicare sufficeret nec opus esset orare. ut deus ad fidem suam infide
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ ⁊ iustũ ẽẽ cũ fecerit: Dñs t̾ det
anceq̃ aliqͥd ammoneã sinceritatẽ tuã sare
te uolo intã multis opꝰcuł meis ñqͣ me
suisse ausũ de hac q̃one definitã ꝓferre

Expanded text:
dignum et iustum esse, cum fecerit. dominus tibi det dignum et iustum esse, cum fecerit. dominus tibi det antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausu
Abbreviated transcription (Latin):
iã ex fide petñtib pulsantib donare
cõsentis nec attñd̃ iõ ꝓ ĩfidelib dm̃
rogari ut credant. qm̃ d̃s donat ⁊ fidẽ
iõ ꝓ eis cũ crediderĩt dõ grãs agi. qm̃¬
adte aliqm̃ cõcludã si negas orandũ
eẽ ut qui nolt crede̾ uelit grede sine¬
qui nolebãt crede̾. alit̃ tec̃ agendũ ẽ
ut nõ sic erres. aut si errare ꝑsistis
ne muttas alios in errorẽ. Si aut̃
ꝙ de te mag̃ credo sentis atq cõsentis
oiare nos dm̃ debere ac solere pro no
⁊ cõtͣdic̃t̃ legi eiꝰ atq doctͥne ut ei credãt
cãq sectẽtu. si sentis atq cõsentis deb̾e
uos ⁊ĩ deo age̾ grãs. ac solere pro talib
A Qad eiꝰ fidẽ doctͥuãq cõuersi uolentes
ex nolentib fiunt. oportet sine dubita¬
cione fatearis uolũtateᷤ hominũ dĩ gͣ¬
cia p̾uemire. ⁊ ut bonũ uelĩt homi¬
nes quod uolebat dm̃ face̾ qui rogat᷑
ut faciat ⁊ cui nos nouimꝰ ag̾e grãs

Expanded text:
ibus, quaerentibus, pulsantibus, donare consentis. Nec attendis ideo pro infidelibus Deum rogari ut credant, quoniam Deus donat et fidem; ideo pro eis et qui crediderint, Deo gratias agi, qaliquando concludam: si negas orandum esse ut qui nolunt credere, velint credere, si nequi nolebant credere, aliter tecum agendum est, ut non sic erres aut, si errare persistis, ne mittas alios in errorem. si autem, quod de te magis credo, sentis atque consentis orare nos deum debere ac solere pro nolet contradicunt legi eius atque doctrinae, ut ei cedant eamque sectentur. si sentis atque consentis debere nos etiam deo agere gratias ac solere pro talibus, quod ad eius fidem doctrinamque conuersi uolentes ex nolentibus fiunt, oportet sine dubitatione fatearis uoluntates hominum dei gratia praeueniri et, ut bonum uelint homines. quod nolebant, deum facere. qui rogatur, ut faciat, et cui nos nouimus agere gratias
Abbreviated transcription (Latin):
salua qua cͥdimꝰ nullũ hominẽ siue
maioris siue paruulȩ quãlibet ⁊ re¬
centis eratis liberari acontagio mortis
antiq ⁊ obligacione peccati quod pͥma
nanuitate cõtrax̃. nͥ ꝑ unũ media¬
tore dĩ ⁊ hominũ hominẽ ihm̃ ꝓͫ¬

Expanded text:
salua, qua credimus nullum hominum sine salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis lantiquae, et obligatione peccati quod prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem Dei et hominum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
originẽ. ut ñ tñ eã partẽ dĩ ẽẽ credamꝰ.
s creatinã : nec de dõ natã. s ab illo factã
atq in eiꝰ genꝰ adoptandã mirabili dig¬
uacione graciȩ. ñ parili dignitate nateͣ.
utiq s creatũ. Nec iõ uenisse in hoc
corpꝰ corruptibile quogͣuat᷑ quod illuc
pulerunt. Nondũ enĩ natos apostolus
cũ de rebecce geminis loquerer᷑ nicħ
egisse dic̃ boni ł mali ut ex oꝑib qͥb¬
nubł alt̃ distĩguebat᷑ ab alt̾o. s exuo¬
cante diceret᷑ ininori seruiturũ ẽẽ ma¬
iorem: his gͥ firmissime constitucis sitã
recõditũ atq ab ditũ est in occultis oꝑib
dĩ ut nec scripturarũ diuinarũ ma¬
nifesto eloquio declaret᷑. Utrũ propt̾ea
nicħ boni ł mali ndũ nati egisse cre¬
dendi sunt. qui a ñ ex aliis ꝓpagatas . s
mox ex nichilo creatas animas singłi
accipiunt anqr cũ eent originalit in
parentib adhuc ipsi nulli erant qͥ
suas ⁊ ꝓͥas uitas age̾nt: illa tñ sit fides

Expanded text:
n eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturaeutique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc pulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non  alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides
Abbreviated transcription (Latin):
onem ñ ad gram ꝑtinere. beatꝰ apł̃s
tanto succinctiore breuitate quanto
maiore auctoritate cõmemorat. dm̃ enĩ
dic̃ uolentẽ ostñde̾ irã ⁊ demõstrare
potentiã suã attulisse in multa pa

Expanded text:
onem non ad gratiam pertinere, beatus apostolus tanto succinctiore breuitate quanto maiore auctoritate commemorat. deum enim dicit uolentem ostendere iram et demonstrare potenti
Abbreviated transcription (Latin):
bitã grãm Ostñdit gͦ ds̃ iram suam
it̃ utiq animi ꝑturbacionẽ sicut
⁊ que cirta homines nũcupat᷑. s iꝰtã
fixamq uindictã: q de farpe in obedi¬
enciȩ ducit᷑ ꝓpago peccati atq sup¬
plicii. & hõnatꝰ exmuliere sic̃ in libꝰ¬
ire uasa dicunt᷑. Ostũdit ⁊ potñciã
suam qua bñ utit᷑ ⁊̃ mat̾. multa ilt
naturalia ⁊ tẽꝑalia bona largiens. eoꝵ
ammonendos bonos accõmodans ut
in eis discant age̾ bona grãs dõ. quod
ab eis non suis meritis quȩ in eadẽ massi
paria fuerũt. s illiꝰ miseraciõe discren
sunt: Quod maxime apparet in par uitt
uitã in illa tenera etate finentes ĩer̃nã
transeunt ⁊ beatã: dici nõ potest quod
libero discernũtur ab aliis infantib qui¬
sine hac grã in ipsiꝰ masse dominacione
moriũtur. Si aũ hi soli c̾arentur ex adĩ
qui eent ꝑ grãm creandi ⁊ p̃t̾ illos qui in
dĩ filios adoptãtur nulli alii homines
nascerent᷑. lateret beneficiũ quod donaret᷑

Expanded text:
bitam gratiam. Ostendit ergo Deus iram, non utique animi perturbationem, sicut est, quae circa homines nuncupatur, sed justam fixamque vindictam, quod de stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii. Et homo natus ex muliere, sicirae vasa dicuntur. Ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis, multa illis naturalia et temporalia bona largiens, eoruatione eorum admonendos bonos accommodans, ut in eis discant gratias agere Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in parvulis,vitam in illa tenera aetate finientes, in aeternam transeunt et beatam, dici non potest quod libero discernantur arbitrio ab aliis infantibsine hac gratia in ipsius massae dam- =Batione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ utrãq disceptẽ nimis longũ est
hac ȩpła ex ꝓmere nec tã necessarium
ut hoc otrisso nõ passit de hac q̃one qd
satis ÷ dssputari.⁊ si ñ ad auferendã eñc¬
tacionẽ. certe ad cauẽdã temeritatẽ.
Illud enĩ uͥ ł maxime fides xͥ aua cõsistit
qd̃ ꝑ hominẽ mors ⁊ ꝑ hominẽ resur.

Expanded text:
inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem res
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ĩ illi quienuenisse ñciauerũt.
sacram̃ta eẽ potuert̃ pro temporũ
diu̾sicate diuersa. ad unitatẽ tñ eid
fidel. cõcordissime recurrencia. Scͥp
petro. Nunc gͦ quidꝗ temptatis
dm̃ impone̾ uigũ supͣ collũ discipu¬
loꝵ. q̃ neq pacres nr̃i neq nos po¬
tuimꝰ portare: S ꝑ gran dñi ihũ
legis ueteris nonualentes ꝑ gram dñi
ihũ saluos se fieri crediderunt. Mani¬
festũ est quod ħ grã.ĩ antiqͦs iustos¬
uiue fec̃ ex fida. Iustꝰ enĩ ex fide uiuit

Expanded text:
quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. scripPetro: Nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potulegis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
Rex illa sũt ꝓpagatȩ: ꝓfecto illa
quã sibi unigenitꝰ coaptauit aut
peccatũ iñ nõ trax̃ aut om̃io iñ nõ
tracta ÷ Neq eni non potuit animã
sibi trahe sine peccato qui soluit
nrã peccata aut qui nouã creauit
ei carni ꝙͣ sine parente fec̃ ext̾ra.
ñ potiut nonã creare carni quã
sine uirosumpsit ex femina. hȩc
sic̃ potu ñ quidẽ ad medatis s tñ
ad carissimos nr̃os scĩtatis tuę lict̾is
non pericia quã desiderasti. s solli¬
cita dileccione respõdi. Si gͣte acce
nõ errando s prudent̃ cõsiderãdo. cũ
eccle pace cõseruas dõ gracias. Si
aut̃ ñdũ ista me nosse miraris ł
ĩ nec minaris ⁊ me aliquid certũ
de origine animarũ salua ista fide
q̃ certissima atq clarissima est ĩ¬
tua claritate docere ñ renuis: mł̾¬
to nberiꝰ dõ grãs. memor nr̃i dño sẽꝑ
uiuas dñe beatissime ⁊ sincera dilectiõe

Expanded text:
ex illa sunt propagatae, profecto illa, quam sibi unigenitus coaptauit, aut peccatum inde non traxit aut omnino inde non tracta est. neque enim non potuit animam sibi trahere sine peccato, qui soluit nostra peccata, aut, qui nouam creauit ei carni, quam sine parente fecit ex terra, non potuit nouam creare carni, quam sine uiro sumpsit ex femina. Haec, sicut potui, non quidem ad me datis sed tamen ad carissimos nostros sanctitatis tuae litteris non peritia, quam desiderasti, sed sollicita dilectione respondi. si non errando sed prudenter considerando cum ecclesiae pace conseruas, deo gratias. si autem me ista nondum nosse miraris uel etiam nec miraris et me aliquid certum de origine animarum salua ista fide, quae certissima atque clarissima est, mutua caritate docere non rennuis, multo uberius deo gratias. memor nostri domino semper uiuas, domine beatissime et sincera dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
in cõcusse tene debemꝰ. ut sciamꝰ eũ
animȩ lateat dũ tñ redemptiela¬
reat: periculũ non est. neq enĩ in
xp̃m credimꝰ ut nascam᷑ s ut renas¬
cam᷑ quom̃ cũq nati fuerimꝰ. hactenꝰ
scĩtatis nullas ad me ipm̃ datas ac-¬
ceꝑim litteras. t̾nqr ille quas ad mau¬
ritaniã cesariensẽ misisti me ap̃ ce¬
sareã p̾sente uenerũt qͦ nos in uincta
a uenerabili papa zosimo apłicȩ sedis ep̃o
ecclesiastica necessitas traxerat. factũ ÷
ut ea quȩ scripsisti ⁊̃ ip̃e perlegem
tradete mͥ eandẽ epłam tuã famulo
dĩ sc̃o renato. in xͦ nob fratre carissimo
Q uo petente ⁊ mͥ licet aliis occupato
uehem̃t̃ instãteᷤ ad ea sũ respõdere :¬
resis cũ in supͣdicto opido moraremꝰ
aduentꝰ. qͥ mͥ retulit ⁊̃ sibi millas de
hac relitt̾as ueneracionis aȩ. ⁊ me de
liac ipsa questione consuluit. ut qͥd in
sentirẽ ł meis ł suis rescriptis ad te
facem ꝑuenire. Utrũ scił aię ut corꝑa

Expanded text:
inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hacteitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras; tamen quia illae quas ad Mauritaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente, venerunt, quo nos injuncta nobis a venerabili papa Zosimo, apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat; factum est ut ea quae scripsisti etiam ipse perlegerem, tradente mihi eandem epistulam tuam famulo dei sancto Renato, in Christo nobis fratre carissimo, quo petente et mihi licet aliis occupato uehe. menter instante ad ea sum respondere comresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet a
Abbreviated transcription (Latin):
miscdĩam p̃rogauit eosq ad se iplũ
om̃ipotẽtissima selicitate conu̾tit &
uolentes ex noleutibꝰ fecit. Et qͥd ei ĩde
gr̃as agimus si hoc ipse non secit:
⁊ qͥd tamto magis eum magnisica¬
mus ꝗͣtomagis nolebant credere qͦs
credũse gaudem si gr̃a diuina uolũ¬
tas in melius non mutatur huma¬

Expanded text:
ad se ipsum omnipotentissima facilitate conuertit et uolentes ex nolentibus fecit? ut quid ei inde gratias agimus, si hoc ipse non fecit? ut quid tanto magis eum magnificamus, quanto magis nolebant credere, quos credidisse gaudemus, si gratia diuina uoluntas in melius non mutatur huma
Abbreviated transcription (Latin):
graciȩ.⁊ ꝓ eis ⁊ ab eis. De oraciõib
delib faciũt. ut ꝓficiant in eo quod
unt cõfligendũ tec̃ eẽ non puto.
Cõt᷑ pelagianos est iste cõflictꝰ. t̾ nob̾q
cõmunis. Iui quippe oĩa ad fidelẽ piãq
uitã hominũ oia pertinẽtia. ita
tribuñt libero uolmitatis arbito.
ut hrbñda ex nob̃ nõ ã dño putent.
ẽẽ. poscenda. Tu aũ si ea que de te
audio uera sint iniciũ fidei uͥ est. ⁊¬
iã iniciũ bonȩ ħẽ pie uolũ tatis uõ
us ẽẽ donũ dei s ex nob̃ nos habere

Expanded text:
gratiae et pro eis et ab eis. de orationibus gratiae et pro eis et ab eis. de orationibus delibus faciunt, ut proficiant in eo, quod unt, confligendum tecum esse non puto; contra Pelagianos est iste conflictus tibi nobisque communis. illi quippe omnia ad fidelem piamque uitam hominum pertinentia ita tribuunt libero uoluntatis arbitrio, ut habenda ex nobis. non a domino putent esse poscenda; tu autem, si ea, quae de te audio, uera sunt, initium fidei, ubi est etiam initium bonae, hoc est piae uoluntatis, non uis esse donum dei, sed ex n
Abbreviated transcription (Latin):
oĩones credentiũ. ñdũ credentes crede
nio qui non uideat dm fac̾e qd rogarẽ
se p̾cip̃ ut faciat. ħ ⁊ alia cestimonia
diuina q̃ com memorare longũ ÷ osten¬
dunt dm gr̾a sua auferre ĩ fidelib cor
lapideũ ⁊ p̾uenire ĩ hominib bonarũ
mita uoluncatũ. ita ut uoluntas ꝑ añ¬
cedentem gr̃am p̾ꝑaret᷑. ñ ut gr̾a mito
uoluntatis ancedente donetur. ¶ocͦ.
grarũ actio indicat qd̃ or̃o. Or̾o ꝑ infi¬
delib. gr̃arũ actio ꝓ fidelib Qui enĩ:
orandus ut faciat illi est gr̾arũ actio
reddenda cũ fec̾it. Unde idẽ dic̃ apl̃s
ad ephesios. Propt̾ ħ ⁊ ego audita fide
homines qͥ erãt au̾si ⁊ aduͦsi cõu̾tunt᷑ ad dm̃
⁊ uelle incipiunt qd nolebat. ⁊ habe̾ fidẽ
quã non babebãt. Qd̾ ut fiat in eis. orat᷑
ꝓ eis. ꝗͣuis non oret᷑ ab eis. Ipsi enĩ qͦmͦ
in uocabt̃ ĩquẽ ñ credidert̃. Cñ uͦ factũ
fuerit quod orat᷑. ei qnifec̃ agunt᷑

Expanded text:
ntium nondum credentes credernio, qui non uideat deum facere, quod rogari se praecipit ut faciat. 2 Haec et alia testimonia diuina, quae commemorare longum est, ostendunt deum gratia sua auferre infidelibus cor lapideum et praeuenire in hominibus bonarum merita noluntatum, ita ut uoluntas per antecedentem gratiam praeparetur, non ut gratia merito uoluntatis antecedente donetur. hoc et gratiarum actio indicat, quod oratio, oratio pro infidelibus, gratiarum actio pro fidelibus. qui enim est orandus, ut faciat, illi est actio gratiarum reddenda. cum fecerit. unde idem dicit apostolus ad Ephesios: Propter hoc et ego audita fide homines. qui erant auersi et aduersi, conuertuntur ad deum et uelle incipiunt. quod nolebant, et habere fidem, quam non habebant. quod ut fiat in eis, oratur pro eis, quamuis non oretur ab eis: ipsi enim quo mod inuocabunt, in quem non crediderunt ? cum uero factum fuerit, quod oratur, ei, qui fecit, aguntur
Abbreviated transcription (Latin):
in fide recta &ueuu uita bona
nouimꝰ eẽ d efuctos ne scdm̃n aliqua
scelera uidicentur que fuerant si uiue¬
rent fortasse facturi nec dolendi uec
Aetestandi sunt hi qui uitam istam
in infelicitade ac ꝑditis moribꝰ simier̾
quia forte si uiuerent acturi fuerant
penitentiam pie q uictun & scđm
ista sunt uidicandi totꝰq ille de mor
tio eiꝰ ut sciamꝰ bonis sidelibꝰ gratulã¬
dum ẽe morientibꝰ q̃n uite huius ten¬
tacionibꝰ auserũtur deinceps in bea¬
assima felicitate mansuri: sed qnͣ
hoc salsum non est & sine dubitaci¬
one felices sunt mortui qui in do¬
nuino moriuntur Irndendus & exc¬
candus est ertor quo putatur quod
homines scđmn suas fauras que mo¬
rientium non sunt sutiue uidican¬
di sunt uoluntades Quomͦ dicumt᷑
negare lib̾um uolunt aas arbitum
qui consicentur omnem hominem
quisqͥs suo corde credit in dm̃n non nͥ
sua lib̾a credẽ uoluntate cum pociꝰ
illi obpugnent arbitrium lib̾um qͥ

Expanded text:
in fide recta et uita bona in fide recta et uita bona nouimus esse defunctos. ne secundum aliqua scelera iudicentur, quae fuerant, si uiuerent, fortasse facturi, nec dolendi uel detestandi sunt hi, qui uitam istam in infidelitate ac perditis moribus finierunt, quia forte, si uiuerent, acturi fuerant paenitentiam pieque uicturi et secundum ista sunt iudicandi, totusque ille de morttio est, ut sciamus bonis fidelibus gratulandum esse morientibus, quoniam uitae huius temptationibus auferuntur deinceps in beatissima securitate mansuri. sed quoniam hoc falsum non est et sine dubitatione felices sunt mortui, qui in domino moriuntur, ridendas et execrandus est error, quo putatur, quod homines secundum suas futuras, quae monentium non sunt futurae. iudicandi sunt uoluntates. Quo modo dicuntur negare liberum uoluntatis arbitrium. qui confitentur omnem hominem, quisquis suo corde credit in deum, non nisi sua libera credere uoluntate, cum potius illi oppugnent arbitrium liberum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rapiatur ex corpore ne malicia mu¬
tec intellectum ipsius: Non enum
reapiet homo seu bonum seu malũ¬
n scđm ea q̃ ꝑ corpꝰ gessit non scdm
ea que si dusluueret gesturꝰ fuit
Quomͦ clicitur ꝓpterea quibꝰdani non
dari qͥbꝰ dam morituris paruuł da
uoluntates quas habituri ẽent
si uiuerent cum scđm ea que ꝑ
corpꝰ gessat non scd̃m ea que ges¬
turus eͥet si diuciꝰ fiuss&s. in corpore
unꝰ quisq recipiat siue bonũ siue ma¬
suas uoluntades homines udicantur
quas habituri suissent dieuntur si di¬
ucius denerentur in carne cum dicat
scriptura felices mortui qui in dño mo¬
riuntur: Quoꝵ sine dubio certi &
secura felicitas non est si& ea que¬
non egerunt sed acturi fuerant si
cet eis hec uita ꝓlixior uidicabit ds
nullum q accipit benesicium qui
rapitur ne malicia muta uttelleẽ¬
tum eiꝰ quia & ꝓ illa malicia cui for¬
sitan uiminenti subtractus est pe¬
nas luit: Nec gaudendum ẽ quos de his

Expanded text:
rapiatur ex corpore, ne malitia murapiatur ex corpore, ne malitia mutet intellectum illius? non enim recipiet homo seu bonum seu malu quae per corpus gessit, non secundum ea, quae, si diutius uiueret. gesturus fuit. Quo modo dicitur propterea quibusdam non dari. quibusdam morituris paruulis dei uoluntates. quas habituri essent, si uiuerent. cum secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae gesturus esset, si diutius fuisset in corpore, unusquisque recipiat siue bonum sine mafuturas uoluntates suas homines iudicantur, quas habituri fuisse dicuntur, si diutius tenerentur in carne, cum dicat scriptura: Felices mortui, qui in domino moriuntur? quorum sine dubio certa et secura felicitas non est, si et ea, qunon egerunt, sed acturi fuerant, si esset eis haec uita prolixior, iudicabit deus. nullumque accipit beneficium, qui rapitur, ne malitia mutet intellectum eius. quia et pro ipsa malitia, cui forsitan imminenti subtractus est, poenas luit, nec gaudendum est de his, quos
Abbreviated transcription (Latin):
huic aꝑtissime u̾itati in qua uidemꝰ
tam multos uolentibꝰ hominibus
set lo uolente saluos non sieri con¬
traria ẽe non possit̾ Quomͦ ut decur
gr̃a diuina uoluntas meretur hu¬
mana si eis quibꝰ datur gratuita
misccłia datur ut uera ait gr̃a: Quomͦ
in hac re menta pensantur uoluir¬
tatis humane ꝗͣdo qͥdem illis qͥbus
gr̃a ista non datur nullo pleriunq
merito nulla uoluntate distantib
sed unã cum eis quibꝰ datur haben¬
tibꝰ causam iusto tam̃ dĩ uidicio nõ
datur: Non euim est in iquitas aput
dm̃ ut intelligant quibꝰ datur ꝙ. gͣ¬
tis eis detur qͣdo iuste utiq non da¬
recur qm̃ sunilem habentibꝰ causã
iuste non datur Quomͦ non gracie
łi est non solum credẽdi uoluntas
ab inicio. uerum &iam ꝑseuerandi
uꝰq in fiem con sinis ipse uite huiꝰ
non in hominis s in dĩ podestate sit¬
& possit ittiq ds hoc miam benesici¬
um non ꝑseueraturo conferre ut

Expanded text:
huic apertissimae ueritati, in qua uidemus huic apertissimae ueritati, in qua uidemus tam multos uolentibus hominibus sed deo nolente saluos non fieri. contraria esse non possint. Quo modo, ut detur gratia diuina, uoluntas meretur humana. si eis, quibus datur, gratuita misericordia- datur, ut uera sit gratia? quo modo in hac re merita pensantur uoluntatis humanae, quando quidem illis, quibus gratia ista non datur, nullo plerumque merito nulla uoluntate distantibus sed unam cum eis, quibus datur, habentibus causam iusto tamen iudicio dei non datur — non enim est iniquitas apud deum —, ut intellegant, quibus datur, quam gratis eis detur, quando iuste utique non daretur, quoniam similem habentibus causam iuste non datur? Quo modo non gratiae dei est non solum credendi uoluntas ab initio uerum etiam perseuerandi usque in finem, cum finis ipse uitae huius non in hominis sed in dei sit potestate et possit utique deus etiam hoc beneficium non perseueraturo conferre, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riam uoliuitatem & aliqͣ do cupiẽ¬
tibꝰ festinãtibꝰq parẽtibꝰ ministris
qͦq uolentibꝰ ac paratis do nolente
non decur cũ repẽte anteꝗͣ. decur
expirat ꝓ quo ut acciꝑet curre batur.
Onde m̾anisestum ẽ eos qui huic
resistunt tã ꝑspicue uenitati non
intellig̾e omĩno qua locucione
sit dictum qd̵ d̃e om̃es homines
uult sieri saluos con tã multi
salui non siant non qr ipsi s qr
đs non uult qd̾ sine ulla caligine
mani festatur in paruuliss siẽ
illud qd̾ dictum est om̃es in ap̃o
uiiuficabuntur cum tã multi
eterna morte piuuantur ideo dic̃¬
cum ẽ qr om̃es qͥcũq uitam eter¬
nam ꝑcipiunt non ꝑcipiunt nͥ in
xp̃e ita quod dictum ẽ omnes homi¬
nes uult ds saluos neri eum tam
multos nolit saluos fieri ideoq dictũ
est quia omnes qui salui fuint nͥ ipso
uolente non fuint & si quo alio mo¬
do illa u̾ba apłica intelligi posst̃ ut tñ

Expanded text:
ariam uoluntatem, et aliquando cupienariam uoluntatem, et aliquando cupientibus festinantibusque parentibus ministris quoque uolentibus ac paratis deo nolente non detur, -cum repente, antequam detur, expirat, pro quo, ut acciperet, currebatur? unde manifestum est eos, qui huic resistunt tam perspicuae ueritati, non intellegere omnino; qua locutione sit dictum, quod omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multi salui non fiant, non quia ipsi sed quia deus non uult, quod sine ulla caligine manifestatur in paruulis. sed sicut illud, quod dictum est: Omnes in Christo uiuificabuntur, cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt, et, si quo alio modo illa uerba apostolica intellegi possunt, ut tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Que tͥ tenentti nullum omino re¬
man& nob̾cum de hac qͣstiõe c̾tam̃
Ut enim eadem .xii. breui exposici¬
õẽ ꝑcurram qmͦ uoluntatis huma¬
ne meritum seqͥtur grã cum detͣ
& paruulis qui ħ nũdum possunt
uelle scu nolle Quomodo grãm
uł in maionbus dicuntur p̃ced̾e¬
sentenciam catholicam pelagnis ipse
timuit sic ut cos qui dicunt grãm di
scsm merita nr̃a dari sine dubitaciõe
dauinaret ne a catholicis iudicibus
damuaretur Quomodo dicitur gr̃ã
dĩ in natura ẽẽ lib̾i arb itrii uł in lege
atq doctrina cum & istam sentenciam
pelagius ipie damnau̾it ꝓculdubio
confitens grãm dĩ ad singulos actus
dari eus utiq qͥiã libero utuntur arbi¬
trio. Quomodo dicitur omnei homi¬
nes eam siusse accepturos si non illi
qͥbꝰ non datur eã sua uoluntate res¬
puerent qm̃ ds uult omnes homi¬
nes saluos fieri cum multis non
decur paruuł & sine illa pleriq
moriantur qui non habent contͣ¬

Expanded text:
quae tibi tenenti nullum omnino requae tibi tenenti nullum omnino remanet nobiscum de huc quaestione certamen. Ut enim eadem duodecim breui expositione percurram, quo modo uoluntatis humanae meritum sequitur gratia, cum detur et paruulivelle seu nolle? Quomodo gratiam vel in majoribus dicuntur praecesententiam catholicam Pelagius ipse sic timuit, ut eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, sine dubitatione damnaret, ne a catholicis judicibus damnaretur. Quomodo dicitur gratia Dei in natura esse liberi arbitrii vel in lege atque doctrina, cum et istam sententiam Pelagius ipse damnauerit procul dubio confitens gratiam dei ad singulos actus dari eis utique, qui iam libero utuntur arbitrio? Quo modo dicitur omnes homines eam fuisse accepturos si non illi, quibus non datur, eam sua uoluntate respuerent, quoniam deus uult omnes homines saluos fieri. cum multis non detur paruulis et sine illa plerique moriantur, qui non habent contr
Abbreviated transcription (Latin):
coepꝰ gesserunt ũ scđm ea que si aui hic
intierent gesturi fuerant uidicantur dci¬
mus felices ẽẽ mortuos qui iu dno mori¬
untur nec ad eos ꝑtin̾e qͥd qͥd acturi fu¬
erant si tempore diuturno e urxisent
eis qui nolunt c̃dere nos qui iam credi¬
mus recta fide ag̾e condin oramꝰ ut ue
lnt Scimꝰ ꝓ eis qui ex illis crediderunt
bere nos agere deo grãs & lolu̾e Nicog¬
noscis ut puto in his que nos dixi scirr
non omnia que ad fidem catholicam ꝑtiẽt
cũ inemorare uoluisse s ea tãtum que
ad istani que int̾ nos agitur decłi gr̃a
questionem utrum p̾cedat ħ gr̃a aut
Asubseqͣtur hoĩs uoluntatem hoc e ut
pla uius id eloqͣr utrum id eo nob̃ decͣ
qr uolumꝰ an ꝑ ipsam ds &iam ħ ef¬
ficiat ut uelimꝰ Si ergo istas duode¬
cim sentencias quas nos dixi scire
ad sidem rectam & catholicam ꝑtin̾e
&iam tu fr̃ nob̾cum tenes agodđo
grãs Quas ꝓsecto nou uerascister
agerem nͥ grã di fieret ut ttneres:

Expanded text:
corpus gesserunt, non secundum ea, quae, si diu hic uiuerent. gesturi fuerant, iudicantor. Scimus felices esse mortuos, qui in domino moriuntur, nec ad eos pertinere, quicquid acturi fuerant, si tempore diuturniore uixissent. eis, qui nolunt credere, nos, qui iam credimus, recta fide agere, cum deum oramus, ut nt. Scimus pro eis, qui ex illis crediderunt,bere nos agere deo gratias et solere. Recognoscis me, ut puto, in his, quae scire nos dixi, non omnia, quae ad fidem catholicam pertinent, commemorare noluisse sed ea tantum, quae ad istam, quae inter nos agitur, de dei gratia quaestionem, utrum praecedat haec gratia, an subsequatur hominis uoluntatem, hoc est, ut planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, quia uolumus, an per ipsam deus etiam hoc efficiat, ut uelimus. si ergo istas duodecim sententias, quas nos dixi scire ad fidem rectam et catholicam pertinere, etiam tu, frater, nobiscum tenes, ago deo gratias, quas profecto non ueraciter agerem, nisi dei gratia fieret, ut teneres.
Abbreviated transcription (Latin):
sieri a dño dum doctrina eiꝰ legit᷑
uel auditur si ho ueritati quam
legit uel audit sua consenciat uo¬
luntate Si enĩ lat̾et eum inqͥt doc¬
trina dĩ non dirigerentur gressus
si tantum putas a dño gressus ho¬
minis dirigi ad eligendam uiam
di quia sine doctrina di non ei
potest innotesc̾e ueritas ciui ꝓpͥauo
Aluntate consenciat cui si consentit
inquis qd̃ in eiꝰ libero arbitrio cons¬
titutum ẽ recte utiq dicũtur ab
illo dirigi gressus eiꝰ ut uiam eiꝰ
uelit cui doctrinam suasiõe pre¬
cedente subsequẽde consentione
sectatur quod lib̾tate naturali si
uilt facit si ñ uult non facit ꝓ eo
qd̃ fecerit p̾mium uł supplicium
recepturꝰ hec est illa pelagia noꝵ
maledisfamata meritoq reꝓbata
& ab ipso &iam pelagio tuñte dã¬
nari in orientalium ep̃oꝵ iudicio
non ad singulas actꝰ dari sed in li¬
bero arbitrio ee̾ uł in lege atq

Expanded text:
fieri a Domino, dum doctrina ejus legitur fieri a Domino, dum doctrina ejus legitur vel auditur, si homo veritati quam legit vel audit, sua consentiat voluntate. Si enim lateret eum, inquis, doctrina Dei, non dirigerentur gressus sic tantum putas a Domino gressus hominis dirigi ad eligendam viam Dei, quia sine doctrina Dei non ei potest innotescere veritas, cui propria voluntate consentiat. Cui si consentit, inquis  quod in ejus libero arbitrio constitutum est, recte utique dicuntur ab illo dirigi gressus ejus ut viam ejus velit, cujus doctrinam, suasione praecedente, subsequente consensione sectatur; quod libertate naturali, si vult, facit, si non vult, non facit; pro eo quod fecerit, praemium, vel supplicium recepturus. Haec est illa Pelagianorum mala, male diffamata meritoque reprobata, et ab ipso etiam Pelagio, timente damnari in orientalium episcoporum junon ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse, vel in lege atque
Abbreviated transcription (Latin):
qui fidem deserit. xp̃i Ac ꝑ hoc qͥ
dicit ne quid faciatis mali nec
ista uult fieri satisq illi non est
p̃ciꝑe sed confitetur se d̾m rogare
nefiant sciens hõĩs uoluntatem ab
ipso corrigi aut dirigi ut ista non
siant A dño enim gressus hõĩs diri¬
& uiam eiꝰ discos aut tenebit aut
ambulabit aut aliquid huiꝰ modi
quod posses dicere quidẽ dari sed
hõi iam uolenti ut scilica beneficiũ
dĩ quo gressus hõis dirigit ut eiꝰ
uiam discat teneat gͣdiat᷑ sua hõ
uoluntate p̾cedat & hoc dĩ donum
p̃cedẽte sua uoluntate mereatur:
S ideo dixit a dño gressus hõĩs di¬
riguntur & uiam eius uol& ut ĩ¬
telligeremꝰ ipsam uoluntatem bo¬
nam qua uicipunꝰ uelle crede qm
dĩ uia quid est nisi fides recta illiꝰ
ẽẽ donum qui gressus nr̃os ꝓpt̾ea
dirigit pͥmitꝰ ut uelimꝰ Non enim
inqͥt & uol&e Non igitur qr uoluit
Hic tu rursus sortasse dicturꝰ es hoc

Expanded text:
qui fidem deserit Christi. ac per hoc, qui qui fidem deserit Christi. ac per hoc, qui dicit: Ne quid faciatis mali, nec ista uult fieri satisque ipraecipere, sed confitetur se Deum rogare ne fiant, sciens hominis voluntatem ab ipso corrigi ac dirigi, ut ista non faciat. A Domino enim gressus hominis diriEt viam ejus discet, aut, tenebit, aut, ambulabit, aut aliquid hujusmodi quod posses dicere a Domino quidem dari, sed homini jam volenti; ut scilicet beneficium Dei quo gressus hominis dirigit, ut viam ejus discat, teneat, gradiatur, sua homo voluntate praecedat, et hoc Dei donum praecedente sua voluntate mereatur. Sed ideo dixit, A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet, ut intelligeremus ipsam voluntatem bonam qua incipimus velle credere quoniam Dei via quid est, nisi fides recta? illius esse donum qui gressus nostros propterea dirigit primitus ut velimus. Non enim inquit, et volet. Non igitur quia voluit,olet. CAPUT II. 4. Hic tu rursus fortasse dicturus es hoc
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicamꝰ non deb̾e orare ut credant
Sed eis tãtummͦ p̃dicare: Exerce
contͣ oraciones eccłe disputacio.¬
nes tuas & ꝗͣdo audis sac̾dotem
dĩ ad altare dĩ exortantem po¬
pulum dĩ orare ꝓ ineredulis ut
eos d̾s cumu̾tat᷑ ad ficlem. & ꝓ
cathecuminis ut eis desidiumͥ
regeneracionis inpir&. & ꝓ fide¬
libus ut in eo qd ẽẽ oeꝑunt᷑ eius
mune ꝑseuerent subsanna pias
uoces & dic te non fac̾e qd horta
ista diuine miseracionis beneti¬
cia sed humane officia uolun¬
tatis & hõ in cartaginensi eru¬
ditus eccła & iã betissimi cypͥa¬
ni librum de dñica oraciõe cum¬
denna unam doctor ille cum ex¬
poner&e ea pecẽda ẽẽ ostẽdit ad̾ o
pr̃e q̃ tu dicis ẽẽ homini ab ẽe hõe
hoc ẽ aseipso: Quod si de p̾cibus eccłe
& de martire cipͥano parum putas
ẽẽ quoa dixi. audi maiora Nep̾hẽ
enim dicturus es nichil mali eu̾
fac̾e qui non credit in xp̃m aut

Expanded text:
praedicamus, non debere orare, ut credant, praedicamus, non debere orare, ut credant, sed eis tantum modo praedicare. exerce contra orationes ecclesiae disputationes tuas et, quando audis sacerdotem dei ad altare dei exhortantem populum dei orare pro incredulis, ut eos deus conuertat ad fidem, et pro catechumenis, ut eis desiderium regenerationis inspiret, et pro fidelibus, ut in eo, quod esse coeperunt, eius munere perseuerent, subsanna pias uoces et dic te non facere, quod hortatista diuinae miserationis beneficia sed humanae officia uoluntatis, et homo in Carthaginensi eruditus ecclesia etiam beatissimi Cypriani librum de dominica oratione condemna, quam doctor ille cum exponeret, ea petenda esse ostendit a deo patre, quae tu dicis esse homini ab homine, hoc est a se ipso. Quod si de precibus ecclesiae et de martyre Cypriano parum putas esse quod dixi, aude maiora, repreheenim dicturus es nihil mali eum facere, qui non credit in Christum aut
Abbreviated transcription (Latin):
si pͥncipio epistole mee hoc eñ
ꝓte oro ut sis recte sidei: Si hoc
ergo ꝑ caris nr̃is non tͥ displicet
ut oremꝰ si oracionem recognos¬
cis ẽẽ xpianam si & tu ꝓ caris tuis
talia uł orare te recolis uł orare
te deb̾e cognoscis qͦmͦ dicis qđ te
audio dic̾e ut recte credamꝰ in dm̃
& euangelio consenciamꝰ non esse
donum dĩ sec hoc nob̾ ẽẽ a nobis
.i. ut ex ꝓpͥa uoluntate quam no¬
bis in nrͣo corde non oꝑatꝰ est ip¬
se: & ad hoc cum audiens. quid
eis consentire uel non consentire
ita nr̃m ut si uelimꝰ fiat. si aũt
nolumꝰ nchil in nob̾ oꝑacionem
dĩ ualere faciamꝰ Oꝑatur quippe
ille dicis ꝗͣtum in ip̃so est ut ue¬
limꝰ dum nob̃ nota fiunt eiꝰ elo¬
quia s sieis ad quiescere nolumꝰ
nos ut oꝑatio eiꝰ nichil in nobis
ꝓsit esficimꝰ: Que si dicis ꝓfecto
nr̃is oracionibꝰ cũtradicis Die gͦ
aꝑtissime nos ꝓ his quibꝰ euangeliũ

Expanded text:
si principio epistulae meae. hoc enim si principio epistulae meae. hoc enim pro te oro, ut sis rectae fidei. si hoc ergo pro caris nostris non tibi displicet ut oremus, si hanc orationem recognoscis esse Christianam. si et tu pro caris tuis talia uel orare te recolis uel orare te debere cognoscis. quo modo dicis, quod te audio dicere, ut recte credamus in deum et euangelio consentiamus, non esse donum dei, sed hoc nobis esse a nobis, id est ex propria uoluntate, quam nobis in nostro corde non operatus est ipse? et ad hoc cum audieris: Quieis consentire uel non consentire ita nostrum est. ut, si uelimus, fiat, si autem nolimus. nihil in nobis operationem dei ualere faciamus. operatur quippe ille, dicis, quantum in ipso est. ut uelimus, dum nobis nota fiunt eius eloquia; sed si eis adquiescere nolumus, nos, ut operatio eius nihil in nobis prosit, efficimus. quae si dicis, profecto nostris orationibus contra dicis. Dic ergo apertissime nos pro his, quibus euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
mus incaritate ꝓficere. & ineiꝰ simplicitate cor hab̾e mundatũ. qr in ipso
interiore ocło uidet᷑ ueritas. Beati enĩ mundicordes inqͥt qr ipsi deum
uidebtͣ. Ut incaritate radicati & fundati p̃ualeamꝰ cõprehendere cum
omib scĩs que sit latitudo & longitudo & altitudo. s ꝑfundũ. Scire etiã
suꝑ eminentẽ scientiã caritatis xꝑi. ut impleamur in omne̾ plenitudi¬
nem dei. ꝙ post ista cũ inuisibili hoste certamina. qmͣ uolentib ꝙ amã¬
tbuis uigum ipisti leue est. ꝙ sarcina eius leuis. coronã uictorie
seruus seruoꝵ ipsiꝰ uitali fr̃i in
ipso salutẽ Cum de te mͥ eẽnt nũ¬
ciata non bona & rogaui dm̃ &
dond̃ bona mͥ nuntient᷑: Adhuc
rogo ut lit̾as meas nec asꝑnant̾
sumas & salubrit̾ legas : Si hanc
exaudit ꝓ te oracionem meam &¬
iam de te gr̃arum accionem do¬
nat ut offeram: Quod si inpetro
ꝓcul dubio non contͣdicis huic ip¬

Expanded text:
mus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso mus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso interiore oculo uidetur ueritas — beati enim mundo corde, inquit, quia ipsi deum uidebunt — ut in caritate radicati et fundati praeualeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei et post ista cum inuisibili hoste certamina, quoniam uolentibus et amantibus iugum Christi lene est et sarcina eius leuis, coronam uictoriae SERVUS SERVORUM IPSIUS VITALI FRATRI IN IPSO SALUTEM. Cum de te mihi essent nuntiata non bona, et rogaui deum et, donec bona mihi nuntientur, adhuc rogo, ut litteras meas nec aspernanter sumas et salubriter legas. si hanc exaudit pro te orationem meam, etiam de te gratiarum actionem donat ut offeram. quod si impetro. procul dubio non contra dicis huic ip
Abbreviated transcription (Latin):
eniͣ iã hominib s dõ uiuent. cũ equales angłis facti fuerint. Inmuta¬
bit᷑ gͦ caro ꝙ sanguis. & fiꝙ corpꝰ celeste & angłicũ. E mortui enĩ resur¬
gent incorrupti. ꝙ nos inmutabim᷑. ut & illud uerũ sit qd resurget
simplicitate & sinceritate. lactati. nutriam᷑ inxꝑo. ꝙ cũ paruuli sumus
maioꝵ cibos nͣ appetamꝰ: s nutrimͣtis saluberrrimis crescamꝰ inxꝑo acce¬
dentib bonis morib. & xꝑiana iusticia inqͣ ẽ karitas cłi ẜ ꝑximi ꝑfecta
ꝙ firmata ut unus quisq nrm dediabolo mimico & angłis eiꝰ trihum¬
phas insem& ipso uxꝑo quẽ induit. qr ꝑfecta karitas nec cupiditatem
hab& scłi. nec timore̾ scłi .i. nec cupiditate᷑ ut adqͥrat res temꝑales. nec ti¬
morẽ ne amuttat res tẽꝑales. ꝑ qͣs duas ianuas intrat & regnat unmicꝰ
qͥ pͥmo di timore: de m̃ caritate pellendus ẽ. Debemꝰ itaq tauto auidius
appetere aꝑtissimaͣ & eudentissimã cognicionẽ̾ ueritatis. qͣnto nos iuide¬

Expanded text:
enim iam hominibus, sed deo uiuent, cum aequales angelis facti fuerint. inmutabitur ergo caro et sanguis et fiet corpus caeleste et angelicum; et mortui enim resurgent incorrupti, et nos inmutabimur, ut et illud uerum sit, quod resurget simplicitate et sinceritate lactati nutriamur in Christo et, cum paruuli sumus, maiorum cibos non adpetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in Christo accedentibus bonis moribus et christiana iustitia, in qua est caritas dei et proximi perfecta et firmatapso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habet saeculi nec timorem saeculi, id est nec cupiditatem, ut adquirat res temporales, nec timorem, ne amittat res temporales. per quas duas ianuas intrat et regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis, quanto nos uide
Abbreviated transcription (Latin):
non stantes s ĩde cadẽces facli st̾ tene¬
bre Non te ista doceo. s q̃ nosti ut recor¬
dis ammoneo huic igitir potestati
tenebrar̾ ꝑ illiꝰ ruinam eui pͥmo hõi
ab ea potestate p̃ uaricacio ꝑ suasa est et
in qͦ omnes cecidimꝰ subiectum ẽ genus
hunauum ꝓpter qͦd de hac potestate
tenebrar̾ eruiuntur & paruuli con
regenerantur in ap̃o: Neq hoc apart
ꝑuener̃it raciõe utentis &atis habentes
consencientem doctrine saludari in qͦ
nutriti sunt uoliuitatem & in ea fi.¬
nientes istam uitam si electi st̃ in xp̃o
ante contitucionem mondi ut e̾e̾nt
scĩ & inmaculati in conspectu eiꝰ in
caritate p̃destinati in adopcionem

Expanded text:
non stantes , sed inde cadentes, facti sunt tenenon stantes , sed inde cadentes, facti sunt tenebrae? Non te ista doceo, sed quae nosti ut recorderis admoneo. Huic igitur potestati tenebrarum, per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praevaricatio persuasa est, et in quo omnes cecidimus, subjectum est genus humanum: propter quod de hac potestate tenebrarum eruuntur et parvuli, cum regenerantur in Christo. Neque hoc apparet peruenerint ratione utentis aetatis habentes consentientem doctrinae salutari, in qua nutriti sunt, uoluntatem et in ea finientes istam uitam, si electi sunt in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et inmaculati in conspectu eius in caritate prae