comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de monib: : omnes recesserunt abeo. Nullur estqui
loquatur boncc. &agat paenitentiam peccatis suis
secuntur proprias uoluntates : quasi equus pranitus
ad prodium Intendunt linguani suam quasi artũ
mentiuntur omnicc. & non est in eis ueritas : amico¬
rum quoque cauendas insidias prȩcipit : & nullicre¬
dereꝓximorum singulorenim insidiariamicir &
fratrem a fratredecipi & hoc facere non natibnc
lo sed propria uoluntate : quia docuerint linguã
mendacium : & proniferantur admiustitiam: Si
aa inops. ait mutauerit pellem suam & par dusua¬
riaates suas & uos poteritis facere bonum cumdi¬
dicerits malc: ergopellis a& hiopica & pardorũ
uari&cer disciplinȩ est nonnaturȩ quȩ do c&ur &
discitur: & tamen auferrinon potest uitio inolitima¬
li nisipercum. cuiomnia possibilia sunt: tindelo qͥl¬
atiomear & spes mec sicnimad condicionem in eã
infelicitatem querespiciat. Nihilcliud nisi hoc pos¬

Expanded text:
daemonibus. Omnes recesserunt ab eo, nullus est qui daemonibus. Omnes recesserunt ab eo, nullus est qui loquatur bona, et agat poenitentiam de peccatis suis. Sequuntur proprias voluntates, quasi equus promptus ad praelium. Intendunt linguam suam quasi arcum: mentiuntur omnia, et non est in eis veritas. Amicorum quoque cavendas insidias praecipit, et nulli credere proximorum. Singulos enim insidiari amicis, et fratrem a fratre decipi, et hoc facere non naturae malo, sed propria voluntate: quia docuerunt linguam suam mendacium, et proni feruntur ad injustitiam. Si Aethiops, ait, mutaverit pellem suam, et pardus varietatem suam, et vos poteritis facere bonum, cum didiceritis mala . Ergo pellis Aethiopica et pardorum varietas, disciplinae est, non naturae, quae docetur et discitur: tamen auferri non potest vitium inoliti mali, nisi per eum, cui omnia possibilia sunt. 27. Unde loquiatio mea et spes mea . Si enim ad conditionem meam infelicitatemque respiciam, nihil aliud nisi hoc pos
Abbreviated transcription (Latin):
uestrȩ uiae prauȩ sint: Pharisȩorum est hoc super¬
cilium ut peccata propriae uoluntatir referant ad con¬
ditoris iniuriam. & illius iustitiã calumnientur: Sa¬
cerdotes templime.stici. quod interprȩtatur ecde¬
sia filii sadoc cum uestimentis ministerii nonegre¬
diuntur ad populum. Nehumana conuersatione sci¬
ficata maculentur : & tuin medio uulgi unus quede
carpamus: Circuite inquit in exitib: hierusalem &
quȩ rite in plateis cius. sicubimuenire potuerq uirũ
quiuxta iustitiam uiuat & fidem . & ero propitius prop¬
tereum: quã uis enim dicant uiuit dñr. fraudulenter
iurant : & hocipsum imendacio ⁊refiitat sacrificia
peccatorum : Vescendas tradit offerentib: hostiar. di¬
censse non niandassepatrib: corum: quando edxit
eos d&erra agpti. ut ofperrenthuius cemodi racri¬
ficia Non enim uoluntate sedidolorum comparatio¬
neniandauit malens sibi offerriuictimas quam

Expanded text:
vestrae viae pravae sint . Pharisaeorum est hoc supervestrae viae pravae sint . Pharisaeorum est hoc supercilium, ut peccata propriae voluntatis referant ad Conditoris injuriam, et illius justitiam calumnientur. Sacerdotes templi mystici, quod interpretatur Ecclesia, filii Sadoch, cum vestimentis ministerii non egrediuntur ad populum, ne humana conversatione sanctificati maculentur . Et tu in medio vulgi, unusque de carpamus. Circuite, inquit, in exitibus Jerusalem, et quaerite in plateis ejus 776 sicubi reperire poteritis virum, qui juxta justitiam vivat et fidem, et ero propitius propter eum . Quamvis enim dicant: Vivit Dominus, fraudulenter jurant, et hoc ipsum in mendacio. . Refutat peccatorum sacrificia: vescendas detrahit offerentibus hostias, dicens se non mandasse patribus eorum, quando eduxit eos de terra Aegypti, ut offerrent hujusmodi sacrificia. Non enim voluntate, sed idolorum comparatione mandavit, malens sibi offerri victimas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
crotibi mominib quȩ fecisti ait dñr dr̃ : Exceaꝑte diui¬
nosermone monstratur quidinalo locodixerit. &¬
emendanste non faci& in nocentem: quod iustiquoq
& post peccatum in statum pristinum restituti: õrape¬
rirenon audeant. sed anna postolodicant: qui non sum
dignus uocaria postolds: quia ꝑsecutur sumec denamdi:
denique& inalioloco ꝑcundem ꝓf&am adeor quuillius
misericordia conseruati sunt. loquitur dñ et recor¬
dabiminiuiarum uestrarum: & oninium scelerum
sciais quia egod ñs cũ bene secero uobis ꝓpternomen
meum non secundum uias uestras malar. Nequese¬
cundum scelera uestra pessimac: erubes camus atque
dicamus: quodloquuntur hiquiiam prȩmia consecu¬
tisunt: loquamur peccatores super terram: & infra¬
gilimortali que corpore constituti quod scõs uidemus
icȩlis dicere. &iamin corruptione & inmortalita¬
te donatos ⁊ & dicitis inquit non est rectauia dñi . cum

Expanded text:
tibi in omnibus quae fecisti, ait Dominus Deus . Ecce aperte divitibi in omnibus quae fecisti, ait Dominus Deus . Ecce aperte divino sermone monstratur, quid in alio loco dixerit: Endans te non faciet innocentem: quod justi quoque et post peccatum in statum pristinum restituti, os aperire non audeant, sed cum Apostolo dicant: Qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dnsecuti sunt, loquitur Deus. Et recordabimini viarum vestrarum et omnium scelerum scietis quia ego Dominus, cum benefecero vobis propter nomen meum, non secundum vias vestras malas, neque secundum scelera vestra pessima . Erubescamus atque dicamus, quod loquuntur hi qui jam praemia consecuti sunt: loquamur peccatores super terram, et in fragili mortalique corpore constituti, quod sanctos videmus in coelis dicere, etiam incorruptione et immortalitate donatos. Et dicitis, inquit, non est recta via Domini, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sicutoues errauimus. & omnium nostrum dñspec¬
cata portauit: Intuiturenim & diligenter inspexit.
nullũque repperit qui iudicar& iuste qui suam inõ¬
nib: facer& uoluntatem & id circo bradiium eius ralu¬
tem prȩbuit. & iustitia sua saluauit omnia. ut omnis
mundus subiciatur dõ. & illius dementia conserue¬
tur. fuimus enim mꝰmundi non pauci sed omnes qua¬
si pannus menstruatȩ reputati sumus. mnia mnle¬
geopera nostra: Adhierusalem ine zechieleloqui¬
tur dr̃ perfecta eras indecore meo : &est sensus:
sedinmeo decore: quotedementiae mea liberalitate do¬
naram: denique inconsequentib loquitur ad eam. quando
saluator non suomerito sed eiusmiseri cordia : Recordoc¬
bor pactineitecum indieb: addlescentiae tuae: & suscitabo
tibi pactuin sempiternum & recor daberis uia rumtuarũ
& consunderis: &iterum suscitabo pactum meum tecum
& scies quia ego dñs ut recor deris & confundaris & non
sit tibi ultra ceperireos prȩconfusion&ua cumplacatis su

Expanded text:
sicut oves erravimus, et omnium nostrum Dominus peccata portavit . Intuitus est enim, et diligenter inspexit, nullumque reperit, qui judicaret juste, qui suam in omnibus faceret voluntatem. Et idcirco brachium ejus salutem praebuit, et justitia sua salvavit omnia, ut omnis mundus subjiciatur Deo, et illius clementia conservetur. Fuimus enim immundi non pauci, sed omnes. Quasi pannus menstruatae, reputata sunt omnia in lege opera nostra . Ad Jerusalem in Ezechiel loquitur Deus. Perfecta eras in decore meo ; et est sensus, ue jactantia; sed in meo decore, quo te clementia mea libertate donaveram. Denique in consequentibus loquitur ad eam, quando salvatur non suo merito, 775 sed ejus misericordia. Recordabor pacti mei tecum in diebus adolescentiae tuae, et suscitabo tibi pactum sempiternum, et recordaberis viarum tuarum, et confunderis . Et iterum: Suscitabo pactum meum tecum et scies quia ego Dominus, ut recorderis et confundaris, et non sit tibi ultra aperire os, prae confusione tua, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictus homo qui adnuntiat patrimeo dicens
eccenatus est tibi puer: Fiathomo illesimilis urbib:
quas subuertit dr̃: quare enim non statim inuul
uec interii. & fuit mihi sepulchrum matermea
& iulua eius inferus sempiternus : Curegressus
sum exutero ut uidere labores & miseriar
& consumerentur dies iei inerumnis ÷ tantum

Expanded text:
Maledictus homo qui annuntiavit patri meo, dicens: Ecce natus est tibi puer: fiat homo ille similis urbibus, quas subvertit Deus. Quare enim in vulva non statim perii, et fuisset mihi sepulcrum mater mea, et vulva ejus infernus sempiternus. Quare egressus sum ex utero, ut viderem labores et miserias, et consumerentur dies mei in aerumnis ? Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitionis iudaicȩ: in quauaria caerimoniarum
genera quȩ rebantur quȩ iuxtaclitteram & p&ri
apostoli sententiã nullus potuit explere : unde&
inactib: a postolorũ scribitur : Nuncergo quid temp
tatis dm̃ in ponere iugũ superceruicem discipulocũ
quodneque patres nostri nequenos postare potium:

Expanded text:
superstitionis Judaicae, in qua varia caeremoniarum superstitionis Judaicae, in qua varia caeremoniarum genera quaerebantur, quae juxta litteram, et Apostoli Petri sententiam, nullus potuit explere. Unde et in Actibus Apostolorum scribitur: Nuntatis deum inponere iugum super ceruicem discipulorum, quod neque patres nostri neque nos portare potuimus?
Abbreviated transcription (Latin):
dixisre iob: qui seritmundus a peccato sed quis
mundus a sorde : prȩterecc qui a ꝓbare conatia
sor de spannorũ significarimin fantia nonuitia
peccatorũ. autcer tesinon sic intellegit: diciteuos
quid sentiat: Tamen anuolutus dictorest &
nimiũ uerborũ squalore cooꝑtus : ut suspicionẽ
magisquam intellegentiã lectori prȩbeat : ad
extremum infert : ego autem adhȩcquidrespͦn¬
debo : manũ ponã superos ineum: Se mel locu¬
tus sum: in secundo non addã Ecceiob noster
abstinens se abomnimalo : quali fine iustitiae
coronatur ut misericordia di indegeat hoc
est illud quod improuerbus legimus: quis glo¬
riabitur castũ sehabere cor: autquis confidit mun¬
dum seesse a peccatis : fac quod & hic non prompos¬
sibili sed prodifficili dixerit: solleer gosententiuã
non sunt grauia & decuangelio iugũ enim meum
sua ueest & onus meũ leue facilere uinceris. Ieuia
eũ euangelii dixisse mandata ad comparationem

Expanded text:
dixisse Job: Quis erit mundus a peccato; sed quis dixisse Job: Quis erit mundus a peccato; sed quis erit mundus a sorde, praetereo, qua probare conatur, sordes pannorum significari in infantia, non vitia peccatorum. Aut certe si non sic intelligit, dicite vos quid sentiat. Tam enim involutus dictor est, et nimio verborum squalore coopertus, ut suspicionem magis quam intelligentiam lectori praebeat. Ad extremum infert: Ego autem ad haec quid respondebo? Manum meam ponam super os meum, semel locutus sum, in secundo non addam . Ecce Job nost, et abstinens se ab omni malo, quali fine justitiae coronatur, ut misericordia Dei indigeat? Hoc est illud, quod in Proverbiis legimus: Quis gloriabitur castum se habere cor? Aut quis confidet se mundum esse a peccato ? Fac quod et hic, quis, non pro impossibili, sed pro difficili dixerit. Tolle ergo sententiam, non sunt gravia , et de Evangelio: Jugum meum suave est, et onus meum leve ; facillime revinceris: leviae Evangelii mandata ad comparationem
Abbreviated transcription (Latin):
litus es Nec fecistiiniquitatis meax obliuionem : &
non audi& me sediudicio eius indigebo: etrursũ
quia sum ipsius quã frustralaboro silotus fuero
niue & mundus mundismanib: satis me sord& in¬
xisti. si pecca uero custo diesme. ab iniquitate au¬
tem non faciesme in nocentem : & sumpiegero uȩ
mihi & sifuero iustus non potero respirare plen:
enimsum ignominiȩ: etiterum. quis enimerit
mundus a sorde : neunus quidem &iam siunius
diei fuerit uita eius superterram & numerabiles
menses illius: quod sidixeris. pronomenquis
ponprom possibili sed interdũ prodissiciliacci¬
pi. respondebotibi Etubiestillud quod teme¬
reprotulisti. facilia diessemandata . & facilepos¬
seconpleridicente scriptura uir in laborib: labo¬
rat sibi &iuim facit ꝑditionisuȩ utopprerra & sub¬
iugata & moriente carne uiuatineo spr̃ Rdicu¬
lamque illa expositionẽ demostenis uestri. Ñ

Expanded text:
litus es, nec fecisti iniquitatis meae oblivionem, et litus es, nec fecisti iniquitatis meae oblivionem, et non audiet me; sed judicio ejus indigebo . 746 Et rursum: Quia sum impius, cur frustra laboro? Si lotus fuero nive, et mundis manibus, satis me sorde tinxisti. Si peccavero, custodies me. Ab iniquitate autem me non facies innocentem . Et: Si impie egero, vae mihi . Et: Si fuero justus, non potero respirare. Plenus enim ego sum ignominiae . Et iterum: Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram, et numerabiles menses illius . Quod si dixeris pronomen quis, non pro impossibili, sed interdum pro difficili accipi, respondebo tibi: Et ubi est illud, quod temere protulisti, Facilia Dei esse mandata, et ea facile posse compleri? dicente Scriptura: Vir in dolore laborat sibi, et vim facit perditioni suae , ut oppressa et subjugata et moriente carne, vivat in eo spiritus. Ridiculamque illam expositionem Demosthenis vestri, non
Abbreviated transcription (Latin):
Solus enimxp̃s clausas portas uuluȩ uirginis aperu¬
it quaamen clausa iugiter permanserunt: hȩc por¬
ta orientalis clauscc ꝑ quã solus pontisex ingreditiu
&egreditur & nihilominus semꝑ dausa est: Illud
quoque quod muolumine iobseriptum est Num¬
quid munduserit homocoramdõ . autinoperib su¬
is inreprehensibilis uir si aduersum famiulos suor
noncredit : contra angelas suos prauum quidrep¬
perit: quanto magis in his quihabitant domos
luteas : equib: & nos deeodem lutosumus: quod si
adserueris hocdiciex ꝑsonec eliphoc themanitȩ
intellegenon ab eodici: sed ab illo qui subpersonco
angeli inusione & inreuclatione loquitur ei sen¬
tentias dĩ sed esto doquatur cliphac quod ꝑspi¬
cue angelur loquitur pũ quid non hoc ex ꝑsona ꝓ
prie iobdicitur : temptatio est uita hominis suꝑter¬
rã a siego peccaui quid possums acere & quare ob¬

Expanded text:
Solus enim Christus clausas portas vulvae virginatis aperuSolus enim Christus clausas portas vulvae virginatis aperuit, quae tamen clausae jugiter permanserunt. Haec est porta orientalis clausa, per quam solus Pontifex ingreditur et egreditur, et nihilominus semper clausa est. Illud quoque quod in volumine Job scriptum est: Numquid mundus erit homo coram Deo, aut in operibus suis irreprehensibilis vir? Si adversus famulos suos non credit, et contra Angelos pravum quid reperit; quanto magis in his, qui habitant domos luteas ! e quibus et nos de eodem luto sumus. Quod si asserueris hoc dici ex persona Eliphas Themanitae, intellige non ab eo dici; sed ab illo, qui sub persona Angeli in visione et revelatione loquitur ei sententias Dei. Sed esto ut loquatur Eliphas, quod perspicue Angelus loquitur, numquid non hoc ex persona Job proprie dicitur: Tentatio est vita hominis super terram ? Et: Si ego peccavi, quid possum facere ? Et: Quare ob
Abbreviated transcription (Latin):
nis que creatura peccato subia c& &indig& miseri¬
cordia dĩ. scripturadicente misericordia dniꝰ
plena est terra: et nequasi maculces quas dec̃i sc̃is
si pauca proferam quȩ non ad singulos sed adom
miquitate: ut rumque enim intellegepotest : ora¬
uit ad te omnis ser̃ intemporeopostuno: si sc̃s estq̃o¬
modo orat promiquitate siiniquitate m hab&
quaratione sc̃ appellactur iuxta illum uidelic&
modum qui & malioloco scribitur: septies cad&ius¬
osermonis & abalienati sunt peccatores auulua
errauerunt: exutero loquuti sunt falsc: uelstec¬
tim ut nati sunt. subia cuere peccato insimilitudi¬
nẽ prȩuaricationis ad aequiest forma futuri. uel
certestatim ut deutero uirginali natus est xp̃r de
quo scriptũ est omnis quia perit uua lucm sc̃r¬
uocabitur dño omnes her&i cierrauerunt pon
intellegentes mi.steriui natiuitatis eius moogis que
adspecialem natiuitatem saluatoris quã adom¬
nium hominum referre potest hoc quod dicitur
quia perit uulucm sc̃uo cabitur dño,

Expanded text:
nisque creatura peccato subjacet, et indiget misericordia Dei, dicente Scriptura: Misericordia Domini plena est terra . Et ne quasi maculas quasdam in sanctis si, pauca proferam, quae non ad singulos, sed ad ominiquitate utrumque enim intelligi potest orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno. Si sanctus est, quomodo orat pro iniquitate? Si iniquitatem habet, qua ratione sanctus appellatur? Juxta illum videlicet modum, qui et in alio loco scribitur: Septies cadAl. abalienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero, locuti sunt falsa . Vel statim ut nati sunt, subjacuere peccato in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; vel certe statim ut de utero virginali natus est Christus, de quo scriptum est: Omnis qui aperit vulvam, socabitur ; omnes haeretici erraverunt, non intelligentes mysterium nativitatis ejus. Magisque ad specialem nativitatem Salvatoris, quam ad omnium hominum reterri potest hoc quod dicitur, Qui, aperit vulvam, sanctus vocabitur Domino .
Abbreviated transcription (Latin):
sumptio sp̃s. Nemoscit quid futurum sit: quia
sicut est quis annuntiabitei. sunt iusti. atquos
peruenit quasi opus impiorum: & suntimpii
ad quos ꝑuenit quasi opus iustorum. hoc id cirto
dicitur quia cercũ iudicium. solius dĩest: et q̃os
putamus iustos sepepeccatores inueniunturb
et quos e contrario peccatores: apud discienti¬
am iusti sunt: quantũ cumque labor auerit ho¬
mo ut inquirat. non repperi& : Et sidixerit sa¬
piensesse inuenire non poterit: omnium:
enim : unius occur sus est cordaq: filiorum ho¬
minum repl&a sunt malitia. & incerto statu.

Expanded text:
sumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sicuti est, quis annuntiabit ei? Sunt justi ad quos pervenit quasi opus impiorum. Et sunt impii, ad quos pervenit quasi opus justorum . Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, et quos putamus justos, saepe peccatores inveniuntur, et quos e contrario peccatores, apud Dei scientiam justi sunt. Quamtumcumque laboraverit homo, ut inquirat, non reperiet. Et si dixerit sapiens nosse se, invenire non poterit. Omnium enim unus occursus est, cordaque filiorum hominum repleta sunt malitia, et incerto statu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ abs que iustitia est in sempiternum careat: et
iterum Neglorieris incrastinum nescisenim
quidadueniens pari& dies: undescriptum est. Ne
be atum dicas quempiam: antemortem: quã¬
diuenim uiuimus incertamine sumus: et quã¬
diu incertamine nulla est certẽ uictoria quȩ
&i am a postolo fortissime prodianti infuturo
sȩculo reseruatur: Dñs atque saluator. subper¬
sonccad sumpti hominis loquitur : Insipientes si¬
mus enimomnium hominũ sum. & non est pru¬
dentia hominis in me: Et insexagissimo octauo
psalmo dr̃tuscis insipientiam meã. Sed fatuũ
dĩ sapientius est hominib Inȩcd esi aste quoque
scriptũ est: Inmultitudine sapientiȩ est multitu¬
doscientiȩ : et quiaddit scientiam : ad ditdolorẽ
Intellegens quodper fectione careat: & exeoq̃od
nouit quanta non nouerit: etodio in quit habui
uitam : quõ malum est supermeopus quo dope¬
ror superterrã: omniccenimuanitas & prȩ¬

Expanded text:
quae absque justitia est, in sempiternum quae absque justitia est, in sempiternum iterum: Ne glorieris in crastinum, nescis enim quid adveniens pariat dies . Unde scriptum est: Ne beatum dixeris quempiam ante mortem. Quamdiu enim vivimus, in certamine sumus, et quamdiu in certamine, nulla est certa victoria, quae etiam Apostolo fortissime praelianti in futuro saeculo reservatur. Dominus atque Salvator sub persona assumpti hominis loquitur: 748 Insipientissimus enim omnium hominum sum, et non est hominis prudentia in me . Et in sexagesimo octavo Psalmo: Deus, tu scis insipientiam meam: sed fatuum Dei, sapientius est hominibus . In Ecclesiaste quoque scriptum est: In multitudine sapientiae, multitudo scientiae: et qui addit scientiam, addit dolorem : intelligens quod perfectione careat, et ex eo quod novit, quanta non noverit. Et odio, inquit, habui vitam, quoniam malum est opus quod operor super terram. Omnia enim vanitas, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
ferriuictimas proerrore : quod peccatinon ha¬
beat conscientic̃ He enĩ inlege ratioquȩ ri¬
tur. sed auctoritas: Idem in ecdem scribit e¬
pistola : Irauiri iustitiam dĩ non operatur: et
quis nostrũ : ira carere potest : de quascriptum
est: Iraꝑd& &icem prudentes: significanter¬
que nonirã dĩ sedirã uiri posuit : Iraenim dĩ
iusta est : ira autem uiri deperturbata mente
procedit: unde &in psalmodicitur . Ira scimini&
nolitepeccare: Quiuer siculds quem sensum habe¬
at a postolus doc&: Solnonoccidat super iracitꝰ¬
diamuestram. Vt peccatũ omninosit: uellcuiter
rrasci iustitia autem iram cȩleri pȩnitudinemi¬
tigare : unde& prootioso uerbo redituri sumusra¬
tionem in dieudicii: et ineodem euangelo legimus:
qui iras citur fratrisuosine causco reuscritiudiuo.
lic& inpleris que antiquis codicib: sine causa non
ad ditũ sit: ut scilic& necũ causc quidem debea¬
nus irasci: quis hominũ potest dicere quo dira

Expanded text:
ferri victimas pro errore, quod peccati non habet conscientiam. Neque enim in lege ratio quaeritur, sed auctoritas. Idem in eadem dicit Epistola: Ira viri justitiam Dei non operatur ; et quis nostrum carere potest ira, de qua scriptum est: Ira perdit etiam sapientes ? Significanterque non iram Dei, sed iram viri posuit. Ira enim Dei justa est: ira autem viri de perturbata mente procedit. Unde et in Psalmo dicitur: Irascimini, et nolite peccare : qui versiculus quem sensum habeat, Apostolus docet: Sol non occidat super iracundiam vestram ; ut peccatum omnino sit vel leviter irasci: justitia autem, iram celeri poenitudine mitigare. Unde pro otioso verbo reddituri sumus rationem in die judicii. Et in eodem Evangelio legimus: Qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit judicio . Licet in plerisque codicibus antiquis, sine causa, additum non sit, ut scilicet ne cum causa quidem debeamus irasci. Quis hominum poterit dicere, quod ira,
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliã & non ad quiescis paulo prosuodnõ
respondenti ohomotuquies qui respondear
rum utstultac immo impiasciscitatio inper¬
pauũ conticiscat: Loquitur dr̃ in genes: Non
a diciã ultramaledicere terrae propteropera
hominum. quia aed posita est mens hominis dili¬
genter ad maloc apueritia : Abra ham & parra au¬
dita repromissione filii isaac ridentiincorderio
& tatita cogitatio non lat& scientiam dĩ: Arguunꝰ
mrisci & ipsa cogitatio quasi pars insidelitatis repre¬
henditur . ac tamen non exeo quo drisere diffiden¬
tiae condemnantur sedexeopostea qđ crediderut
iustitiae palmam accipiunt: Loth nescit inconcubi¬
tu filiarum quid fecerit : & mebriatus ab eis non
hab& crimen conscientiae & tamen error inui¬
tio est : argues nostrũ uirumia cob: quarera chel
formosam dilexerit. proqua & seruiuit mul

Expanded text:
tumeliam, et non vis acquiescere Paulo, pro suo Domino tumeliam, et non vis acquiescere Paulo, pro suo Domino respondenti: O homo! tu quis es, qui respondeas rum, ut stulta, immo impia sciscitatio tua in perpetuum conticescat. Loquitur Deus in Genesi, Non adjiciam ultra maledicere terrae propter opera hominum, quia apposita est mens hominis diligenter ad mala a pueritia . Abraham et Sara, audita repromissione filii Isaac, rident in corde suo, et tacita cogitatio non latet scientiam Dei. Arguuntur in risu, et ipsa cogitatio, quasi pars infidelitatis reprehenditur. Attamen non ex eo quod risere, diffidentiae condemnantur, sed ex eo quod postea crediderunt, justitiae palmam acceperunt. Lot nescit in concubitu filiarum quid fecerit, et inebriatus ab eis non habet crimen conscientiae, et tamen error in vitio est. Argue sanctum virum Jacob, quare Rachel formosam dilexerit, pro qua et servivit mul
Abbreviated transcription (Latin):
AΓΥΟA mesententiaȩ & dispositionis di cauras requi¬
res nespondebit stulta in terrogationituae liber
sapientiae: altiora tene quasieris & fortiorate
ne scrutaturns : et ittrum noliesse sepiens multũ
& noliargumentari plus qua c̃opost& : et in eodem:
inscpientia & in simplicitate cordis: quae ritedmm
acnesor tehuic uolumini contradicar audia posto¬
lum euangelica laengentem tubec: oaltitudo
diuiticrũ sapientiaȩ & scientia dĩ quc̃ inscruta¬
bilia sunt iudiciacius: qui senim cognouit sensã¬
dni aut quis consiliarius eiur fuit : ista sunt
quaestiones de quib: & incdio locoscribit: stultas au¬
tem & incruditas quaestiones deuita sciens quõ
lites generant: et ȩcclȩsiastor: de quocerte libix
nulla est ambiguitas. dixiinquit. sapiensefsti¬
ar &ipsc longe facta estame. Profunda prossuim¬
ditas quis inueni& eam a me quaeris quare figu¬
lus. aliutuas fecerit ihonorem aliut in con¬

Expanded text:
A. A me sententiae et dispositionis Dei 731 causas requiA. A me sententiae et dispositionis Dei 731 causas requiris? Respondet stultae interrogationi tuae liber Sapientiae: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et alibi: Noli esse sapiens multum, et noli argumentari plus quam oporteat . Et in eodem loco: In sapientia et in simplicitate cordis quaerite Deum . Ac ne forte huic volumini contradicas, audi Apostolum, Evangelica clangentem tuba: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et iDomini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Istae sunt quaestiones, de quibus et in alio loco scribit: Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quoniam lites generant . Et Ecclesiastes de quo certe libro nulla est ambiguitas, Dixi, inquit, sapiens efficiar, et ipsa longe facta est a me. Profunda profunditas, quis eam inveniet ? A me quaeris, quare figulus aliud vas fecerit in honorem, aliud in con
Abbreviated transcription (Latin):
inpeccatum quod cauerẽ non potest:
XT̃CO Callide quidem argumentaris.
sed non intellegis argumentationem tuam
contrascãs scripturas pacere : Volunt enim
eloquia scripturarum. etic c̃ignorantiã habe¬
repeccatũ unde &ioboffert hostias ꝓfilus su¬
is. pesosteper ignorantiã in cogitatione pec¬
cauerint: etquilignacedit. si securiacferro
fugiente deligno homofuerit occisur perge¬
reiub&ur adurbem fugitiuorum et tã diu
ibiesse quã diusacerdor maxinius moriatur id est
redimatur sanguinereduatoris: autindo nobaptis¬
matis. autinpaenitenta qua imitaturbaptismi
graticc̃ perieffabilem dementia creatoris: qui
non uult perire quem quac Nec delectatur mostib
peccatorum. sed ut reuestantur &iuucent:
MRU LIR Rogo quae efurta iustitiec utmpecca¬
totenear erroris.: cuiusrectũ non hab& conscien¬
tic nescio mepeccarre . &eiusrei. quac̃ nesciopoe¬
nccs lugeo ut quid plurfaticc̃ sisponte peccauero

Expanded text:
in peccatum, quod caveri non potest. in peccatum, quod caveri non potest. A. Callide quidem argumentaris, sed non intelligis argumentationem tuam contra sacras Scripturas facere. Volunt enim eloquia Scripturarum etiam ignorantiam habere peccatum: unde et Job offert hostias pro filiis suis, ne forte per ignorantiam in cogitatione peccaverint. Et qui ligna caedit, si securi ac ferro fugiente de ligno, homo fuerit occisus, pergere jubetur ad urbem fugitivorum et tamdiu ibi esse, quamdiu Sacerdos maximus moriatur, id est, redimatur sanguine Salvatoris, aut in domo baptismatis, aut in poenitentia, quae imitatur baptismatis gratiam per ineffabilem clementiam Salvatoris, qui non vult perire quemquam, nec delectatur mortibus peccatorum, sed ut convertantur et vivant . C. Rogo quae est ista justitia, ut in peccato tenear erroris, cujus reatum non habet conscientia? Nescio me peccasse, et ejus rei quam nescio, poenas luo? Et quid plus faciam, si sponte peccavero?
Abbreviated transcription (Latin):
timar& : ad nectis medum nec cogitandum ne¬
que illiur sententiae recordaris: delicta qui s in¬
tellegit : ab occultis meis mundamedñe & aba¬
lienis parcereruotuo: cumecdesa etiam eaquȩ
perignorantiã delinguimus. & sola cogitatio¬
nepeccamus. delicta esse fateatur : in tantum
ut hostias proerrore uibeat offerriy & pontis ex
qui pro cuncto populo depratatur ante prose
offerat uictimes. quicertenumquam pro a¬
lus iuber&ur offerre siiustus ipse nonersa :
necrur sum prose offerr& : si paccato car ere
ignorantiae scilic& : Nuncmihi latissima scrip¬
turarum spatia ꝑagranda sunt. ut doceamer
rit mulierem ad concupiscendũcam iammo¬
echacus est cam in cordesuo Nonergo solusar¬
pectus & incentiuccuitiorum reputantur
ipeccatum. sedec quib: tribuimus adsensui:
autenim uita repossumus melã cogitationẽ
& consequenter possumus carerepeccato
aut siuitare non possimus. non reputatur

Expanded text:
timaret, annectis, « Malum nec cogitandum. » Netimaret, annectis, « Malum nec cogitandum. » Neque illius sententiae recordaris, Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo Cum Ecclesia etiam ea quae per ignorantiam delinquimus, et sola cogitatione peccamus, delicta esse fateatur: in tantum, ut hostias pro errore jubeat offerri , et Pontifex qui pro cuncto populo deprecatur, ante pro se offerat victimas, qui certe numquam pro aliis juberetur offerre, nisi justus ipse esset, nec rursum pro se offerret, si peccato careret ignorantiae. Scilicet nunc mihi latissima Scripturarum spatia peragranda sunt, ut doceam errit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo ? Non ergo solus aspectus et incentiva vitiorum reputantur in peccatum; sed ea quibus attribuimus assensum. Aut enim vitare possumus malam cogitationem, et consequenter possumus carere peccato; aut si vitare non possumus, non reputatur
Abbreviated transcription (Latin):
ponit neminem sine sorde & sine peccato es¬
se. Stañq iungit testimonic in quib: scrip¬
tum est ceputiob quisenim mundura sor¬
dib. nee sutius &iaem dieisituita eius inter¬
ra, Et inpsalmo quinqua gesimo ininiqi¬
tatib conceptur sum & indelictr peperit
me mater mec: et in episto laciohanner: si¬
dixerimus quia peccatum non habemus pos¬
ipsos decipimus &ueritas in nobis non est:
suediuerso as seris possehominem sine pec¬
catoesse : et ut hocuerum dixisse uidearis sta¬
timiungis &dimandata facilecusto dire siuedit
quae aut rarus aut nullus implebit. sienim facili
osunt debenta plurib custodiri: Sinautem. ut
concedamurtibi rarus quisque ca explere po¬
test mani sstũ est difficileerse quodrarumest :
atque uthocaugear & magnitudinem tuae uir¬
tutis ostendas. quoscilic& debono conscientiae
dies auro eruet are credaris. ponis intitulo ne
leuiter quidemesse peccandum: e quid sithoc
leuiter. Ne focte m opere tealiquis dixisseaes¬

Expanded text:
nit neminem sine sorde et sine peccato esse, statimque jungit testimonia, in quibus scriptum est apud Job: Quis enim mundus a sordibus? nec si unius etiam diei sit vita ejus in terra . Et in Psalmo quinquagesimo : Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea. Et in Epistoladixerimus, quia peccatum non habemus, nosmetipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Tu e diverso asseris, Posse hominem sine peccato esse: et ut hoc verum dixisse videaris, statim adjungis, Et Dei mandata facile custodire, si velit, quae aut rarus, aut nullus implevit. Si enim facilia sunt, debent a pluribus custodiri. Sin autem, ut concedamus tibi, rarus quisquam ea implere potest, manifestum est esse difficile quod rarum est. Atque ut hoc augeas, et magnitudinem tuae virtutis ostendas, quo scilicet de bono conscientiae thesauro eructuare credaris, ponis in titulo, « Ne leviter quidem esse peccandum. » Et quid sic hoc « leviter, » ne forte in opere te aliquis dixisse aes
Abbreviated transcription (Latin):
re : autsima gister talis est quiabalio non didice¬
rit & do cueritte quodi preignorabat: restat ut
non recte sacias quiindoctus usurpas scientiam
scripturarũ : & magister prius quom discipulur
esse coepisti: Nisi fortehumilitate soliteo magis
audias uerbum diꝰ & inde nobis cornuta fronce
procedaq: pechoo sufsicit sed repente mutaris
in stoicum & degenonis nobirtonas rupercilio
xp̃ianam illius debere essepatientam utsi
quis sua auserre uoluerit: gratanter amit¬
tat: Nonne nobis satis est patienter perdere
quod habemus. Nisiuiolento atque raptoriaga¬
mus gratias & cũ cunctis benedictionib: pro¬
sequamur: doc& euangeliũeum qui nobiscũ
uelit iudicio contendere : & ꝑlites & iurgia
auferre tonicam etiam pallio essecedendũ :
nũ pracepit utagamur gratias & laxinostra
perdamus hocdico non quo aliquid scele¬
cus medio cria transeas. et magna secteris.

Expanded text:
re: aut si magister talis est, qui ab alio non didicere: aut si magister talis est, qui ab alio non didicerit, et docuerit te quod ipse ignorabat, restat ut non recte facias, qui indoctus usurpas scientiam Scripturarum, et magister prius quam discipulus esse coepisti. Nisi forte humilitate solita, magistaudis verba Dei, et inde nobis cornuta fronte procedis. Nec hoc sufficit, sed repente mutaris in Stoicum, et de Zenonis nobis tonas supercilio, Christianum illius debere esse patientiae, ut si quis sua auferre voluerit, gratanter amittat . Nonne nobis satis est, patienter perdere quod habemus, nisi violento atque raptori agamus gratias, et eum cunctis benedictionibus prosequamur? Docet Evangelium ei, qui nobiscum velit judicio contendere, et per lites ac jurgia auferre tunicam, etiam pallium esse concedendum: non praecipit, ut agamus gratias, et laeti nostra perdamus. Hoc dico, non quod aliquid sceleβολικῶς mediocria transeas, et magna secteris.
Abbreviated transcription (Latin):
iniquum & peccatoremessetedicis. & argumen¬
taris nones sehomineni sine peccato &essepos¬
se: ergo solur ille salu&ur quinũ quam fuit n&c
est sed suturur est aut sorsitan nec futurur e
pereantomnes quos recro fuisse legimus: Teup¬
nis liumeris intumescis quate meritate pecato¬
rum magistri nomenaiiumis aut suiustuses &
humilitatem si mulces peratoremmnirabimur
atque gaudebimus haberete solum possiderecũ
socus : quod necpatri archarum nec proph&arum:
dendes & diabolo tribuit paen&entiam: quidad
nos : qui& diabolum & satellites cius omnes quismͣ pi
us& prauaricatores dicimus perireperp&uo &
pituleo intersedis crepantio. quae siue rasunt.
osaperire non poteris : sapientiam auintellec tt
scripturarum : Nsiquidicͥerit scire nom porse:
etiterum scientiã legis usurpare non debere
indoctũ auterim magistrũ aquo didicerir ꝓ¬
ferre cogeris. ut tibiscientiam legis lecat usur pa¬

Expanded text:
iniquum et peccatorem te esse dicis? Et argumeniniquum et peccatorem te esse dicis? Et argumentaris hominem non esse sine peccato, sed esse posse. Ergo solus ille salvetur, qui numquam fuit, nec est, sed futurus est, 726 aut forsitan nec futurus: et pereant omnes, quos retro fuisse legimus. Tu ipnis humeris intumescis, qua temeritate, peccator, magistri nomen assumis? Aut si justus es, et humilitate simulas peccatorem, mirabimur atque gaudebimus habere te solum et possidere cum sociis, quod nec Patriarcharum, nec Prophetarum, dendas, et diabolo tribuit poenitentiam, quid ad nos, qui et diabolum et satellites ejus omnesque impios et praevaricatores dicimus perire perpetuo,pitula inter se discrepantia, quae si vera sint, os aperire non poteris: Sapientiam et 727 intellectum Scripturarum, nisi qui didicerit, scire non posse. Et iterum: Scientiam legis non usurpare debere indoctum . Aut enim magistrum, a quo didiceris, proferre cogeris, ut tibi scientiam legis liceat usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
emendatur is rahel: quemenim diligit dñs
corripit flagellat. autem omnem filium quẽ
recipit: Aliudest cadere magistri & parentis
affectu aliutd contra aduerrarios crudeli
animo deiguire quam obcauram & mprimo
psalino canitur: quõ non resurgunt im pni
iudicio iamenim in perditione praiudica ti
nuperpauo ueni& in quit hora : in quaomnes
qiuumse pulchris sunt audient uocemeius &
gredientur quibona fecerunt in rerirrecti¬
onemuitȩ quiauteni malaegerunt in resur¬
rectionem iudiu: unde &ã postolu eodemsen¬
sui qua eodem &spũlo quitur ad romanor:
quicũ que cnim sinelegepeccauerunt sinele¬
xeperibunt & quicumque in lege pecrauerut
perlegem iudicabuntur Sinelege impiurest
quimaernum peribit: in legepeccato cre¬
dens indmn. quiperlegem iudicabitur & non
peribit. si peccator es &iniqui aernisgnibus
exuruntur: non times sententiamtucem qui

Expanded text:
emendatur Israel. Quem enim diligit Dominus emendatur Israel. Quem enim diligit Dominus corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Aliud est caedere magistri et parentis affectu: aliud contra adversarios crudeli animo desaevire. Quam ob causam, et in primo Psalmo canitur: Quoniam non resurgunt impii in judicio. Jam enim in perditionem sunt praejudre perpetuo. Veniet, inquit, hora, in qua omnes qui in sepulcris sunt, audient vocem ejus, et egredientur, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii . Unde et Apostolus eodem sensu, quia eodem et spiritu, loquitur ad Romanos: Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Sine lege impius est, qui in aeternum peribit. In lege peccator credens in Deum, qui per legem judicabitur, et non peribit. Si peccatores et iniqui aeternis ignibus exuruntur, non times sententiam tuam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenimdicit cos uernis ignib: exurendor
sedaterra deficere & iniquoresse cespare: a
luidest namque apeccato & iniquitate dessteren
aluid ipsos perire inperp&ium & aderning¬
nib: concrȩmari: denique e saias de quo ponis
res simul & non addit in&&ernum & quidere¬
liquerint dnmi consum mabuntur: proprie
hoc dehericis loquitur qui rectum fiderer a¬
mitem relinquenter consummabuntur sino
meliora conuerti: dein decuiuses temeruatis mi¬
quos & peccatorer impus iungere qui a nobis
sic definiuntur ⁊ omnis impius. iniquur est &
peccator necreci procat ut possimus dicere
enimpro priae ad eospertin&: quidĩ notiu
am non habent: uel cognitam trans gressione
utarunt : Peccatũ autem & iniquitas. proqua¬
litate uitiorum postpeccati & iniquitatis uulne¬
ra recipit sanitatem: unde scriptumest: mul¬
ta flagella peccatorũ : & non interitus sempiter¬
nus & peromnia flagella atque cruciatus.

Expanded text:
Non enim dicit eos aeternis ignibus exurendos, Non enim dicit eos aeternis ignibus exurendos, sed a terra deficere, et iniquos esse cessare. Aliud enim est ipsos a peccato et iniquitate desistere, et aliud ipsos perire in perpetuum, et aeternis ignibus concremari. Denique Isaias de quo ponis t iniqui simul: non addit, in aeternum. Et qui relinquunt Deum, consummabuntur. Proprie hoc de haereticis loquitur, qui rectum fidei tramitem relinquentes consummabuntur, si nmeliora converti. Deinde cujus est temeritatis, iniquos et peccatores impiis jungere; qui a nobis sic definiuntur. Omnis impius iniquus est et peccator, nec reciprocatur, ut possimus dicere,enim proprie ad eos pertinet, qui notitiam Dei non habent, vel cognitam transgressione mutarunt. Peccatum autem et iniquitas pro qualitate vitiorum, post peccati et iniquitatis vulnera, recipit sanitatem. Unde scriptum est: Multa flagella peccatoris : et non interitus sempiternus. Et per omnia flagella atque cruciatus
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ tamen: non quodego uolo sed quodtu: et
inoratione dominica. fiatuo luntastua. incaelo&
interra: quasententi ȩ temeritate aufersdĩ õ¬
ne praesidũ: & quod in alio loco frustra conaris
adiungere non absquedi gratia quomodo sen¬
tireuelis ex hocloco intellegitur dũ gratiã
eius non ad singula refersopera sed ad conditio¬
quod insequenti ponis capitulo: Indieiudicuini¬
quis & peccatorib: non parcendum sebxernis
eosignib exurendor. ferrequis porsit Inter¬
dicere temisericordiaedi: & antediem iudicu
de sententia iudicis iudicare ut si uoluerit in¬
iquis & peccatorib: parcere : teprae scribente.¬
um. non porsit dicisenim scriptumest incentesi¬
mo tertiopralmo deficunt pectatore s aterra &
miqui ita ut non sint: et ineraia: com̃burenaur
miqui & peccatorersimul: et quireliquerunt
dñm consum mabuntur & non intellegir com¬
minationem dĩiinter dumsonare dementic

Expanded text:
Verumtamen non quod ego volo, sed sicut tu . Et Verumtamen non quod ego volo, sed sicut tu . Et in Oratione Dominica: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra . Qua sententiae temeritate aufers Dei omne praesidium? Et quod in alio loco frustra conaris adjungere, Non absque Dei gratia, quomodo sentiri velis, ex hoc loco intelligitur, dum gratiam ejus non ad singula refers opera, sed ad conditioquod in sequenti ponis capitulo : In die judicii iniquis et peccatoribus non parcendum, sed aeternis eos ignibus exurendos, ferre quis potest, et interdicere te misericordiam Dei, et ante diem judicii de sententia judicis 724 judicare, ut si voluerit iniquis et peccatoribus parcere, te praescribente, non possit? Dicis enim: « Scriptum est in centesimo tertio psalmo: Deficiant peccatores a terra et iniqui, ita ut non sint. Et in Isaia: Comburentur iniqui et peccatores simul, et qui relinquunt Deum, consummabuntur. » Et non intelligis comminationem Dei interdum sonare clementiam?
Abbreviated transcription (Latin):
dño nostro non seruiunt. sed suo uentri : et ꝑdul¬
cessermones & benedictiones reducunt cordec
in nocentiũ : Semper insidioscc callidacblandoc
est adolatio pulchreque adolator apud philo¬
sophos definitur blandur in imicus: ueritas ama¬
racser rugote sronter actristes offendit quecor¬
tertor andeaposstlur loquutur : Inimicus udbnra¬
tions doc& pascdhacelebrandum inueritate & in
oponrloco omnes uoluntate propria rei quir
xpuanorũ porsitaudire sienim nonunur nec
paue nec multi sedomine s reguntur propria uolin¬
talie ubierit auxilũdiꝰ &̃ quomnodo illucex po nost
nelne gres sr hominis drigunturi & nonest ni ho¬
pssidaitumcifuerit desuper ainalioloco quidoũ
habes quodinom accepista fautemacecpistiqua do¬
ruris quas nonaccoperis dicentedino saluator
nondescendidecaelo ut faciam uoluntatem meam
sed uoluntatem eius qui memisit patris: et in alio
loco: pater si possibileest transeat calixisteame

Expanded text:
on serviunt, sed suo ventri. Et per dulces sermones et benedictiones 723 seducunt corda innocentium . Semper insidiosa, callida, blanda est adulatio. Pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus. Veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correptos. Unde et Apostolus loquitur: Inimicus vobis falectionis docet pascha celebrandum in ueritate et o ponis loco , Omnes voluntate propria regi, quis Christianorum potest audire? Si enim non unus, nec pauci, nec multi, sed omnes reguntur propria voluntate, ubi erit auxilium Dei? Et quomodo illud exponis? A Domino gressus hominis diriguntur ; et, Non est in hofuerit ei desuper. Et in alio loco, Quid enim habes quod non accepisti? Et si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? dicente Domino Salvatore: Non descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Et in alio loco: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.
Abbreviated transcription (Latin):
no opere dissonantiam. ut quid prius dixeris nes¬
cias ⁊ sienim scruus di nihilamarũ desuo deb&ore
proferre sed semper quod dulce &suaueest:
aut sacerdos & doctor seruidi nonerunt qui fi¬
ducialiter debent corripere peccantes & nulls
codolari: sedaudacter. omnes increpare : aut
si racerdos &doctor non solũ seruidiꝰ sedinter
seruoseiur principadem tenentlocũ. frustreser¬
uis di blanditias & duladinẽ reserucesti cũ hoc pro¬
prie her&icorunit &eorũ quid etipere cupum

Expanded text:
no opere dissonantia, ut quid prius dixeris nescias? Si enim servus Dei nihil amarum de suo debet ore proferre, sed semper quod dulce et suave est: aut sacerdos et doctor servi Dei non erunt, qui fiducialiter debent corripere peccantes, et nulli adulari, sed audacter omnes increpare; aut si sacerdos et doctor, non solum servi Dei, sed inter servos ejus principalem tenent locum, frustra servis Dei blanditias et dulcedines reservasti, cum hoc proprie haereticorum sit, et eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliũt̃ logiprae ferre euangelium quacapos¬
tolica doctrinaest millacenim serui: in
hoc prasens dñs loquitur: ibi promitti¬
tur. hic impl&tir: Ibiinita. hicperfec¬
tio est: millccoperum fundamenta iacuntur:
hic fidei & gratiae cul menmponitur: haxpo¬
suimur ut egregu praeceptor is doctrina

Expanded text:
rre Evangelium, quae apostolica doctrina est. In illa enim servi, in hoc praesens Dominus loquitur; ibi promittitur, hic impletur; ibi initia, hic perfectio est; in illa operum fundamenta jaciuntur, hic fidei et gratiae culmen imponitur. Hoc posuimus, ut egregii praeceptoris doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
tiae suce malia atquealia parte dissimiles sunt:
deuiris magis ȩcdȩ siasticis loquor: multieuan¬
gelia benedixerunt. sed mexe planatione
apostolimꝰpares suisunt: alii cum instrumen¬
tonouo optime senserunt & inpsalmis & inue¬
teritestamento muti sunt: hoctotũ dico: quodñ
omnicpossumus omnes: Parusque aut nullus
est diuitum qui m omni substantia sua. parice
uniuer scc porsideat : possibilia pracepit dr et
ego fateor: sed hacpos sibilicocuncta: singuli habe¬
renonpossumus : Non in becillitatenaturae neca¬
lumniã facias : seda nimilas situdine : quatunc¬
tas simul & semper non potest habereuir tutes
quodsi& ineo ar guisercatorem qua rete talem
condiderit quideficiar atquelas rescas. dicam
iterum maioaerit reprehensio sicũ uolueris
accusare : quare te nondmfecerit : sed dicisl¬
er gosi nonpossum. peccatum non habeo: hoc¬
bes peccatum : quare non feceris quod alius potdi¬

Expanded text:
tiae suae alia atque alia in parte dissimiles sunt. tiae suae alia atque alia in parte dissimiles sunt. De viris magis ecclesiasticis loquar. Multi super Evangelia bene disserunt, sed in explanatione Apostoli impares sui sunt. Alii cum in Instrumento novo optime senserint, in Psalmis et veteri Testamento muti sunt. Hoc totum dico, quod non omnia possumus omnes : rarusque aut nullus est divitum, qui in omni substantia sua paria universa possideat. Possibilia praecepit Deus, et ego fateor. Sed haec possibilia cuncta singuli habere non possumus: non imbecillitate naturae, ne calumniam facias Deo; sed animi lassitudine, qui cunctas simul et semper non potest habere virtutes. Quod et si in eo arguis Creatorem, quare te talem condiderit, qui deficias atque lassescas; dicam iterum, major erit reprehensio, si eum volueris accusare, quare te Deum non fecerit. Sed dices, Si non possum, ergo peccatum non habeo. Habes peccatum quare non feceris, quod alius potu
Abbreviated transcription (Latin):
ecceuenit princeps mundi huius  am̃me inue¬
nl& nhil: quicumess& informadi nequaquã
rapinã arbitratur est a qualem seessedõ: sed se
exinaniuit. formam serui accipiens & factus
oboediens patrius que ad mortem: & mottem
crucis: propterea donauit eidr̃ nomen super
omnenomen ut in nomine ihũ fleetant
genu caelestiater rena & inferna: siergo inu¬
nocepis copiper soncepauca praecepta. aut neqa¬
quam aut dif siculter inueniãs. quid facier de
a aliur uelox pedib est. sed non foctis manu : il¬
letardusincersu sed stabilis in proelio: hicpul¬
chram hab& faciem. sed raucae uocis est: alius te tra
sed dulcimo dolatione decantat: Illũ mgeniorum
sed obliuio sum: hunc memorem: sedtar diuide¬
mus ingeni In ipsis contro uernis quib: qo ndã
puerilusimus. nonomnes similiter uel in pro¬
hemus uel in narrationib: uel in excessibus
uelin argumentis aut exemplorum copico: & e¬
pilogorum dulcedines seagunt. seda loquen¬

Expanded text:
Ecce venit princeps mundi hujus, et in me inveEcce venit princeps mundi hujus, et in me invenit nihil . Qui cum esset in forma Dei, nequaquam rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo, sed se exinanivit, formam servi accipiens, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propterea domne nomen, ut in nomine Jesu flectant genu coelestia, terrestria, et inferna . Si ergo in una episcopi persona pauca praecepta aut nequaquam, aut difficulter invenies; quid facies de a. Alius velox est pedibus, sed non fortis manu. Ille tardus incessu, sed stabilis in praelio est. Hic pulchram habet faciem, sed raucae vocis est. Alius tetram, sed dulci modulatione cantat. Illum ingeniosum, sed obliviosum: hunc memorem, sed tardi videmus ingenii. In ipsis controversiis, in quibus quondam pueri lusimus, non omnes similiter vel in prooemiis, 720 vel in narrationibus, vel in excessibus, vel in argumentis, aut exemplorum copia, et epilogorum dulcedine se agunt: sed eloquen