comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelud quibdam litigandi iactis seminib: alt̾¬
na responsione comitũ eo usq res ꝓcessit. ut ricar¬
dus molii comes eo quo loquebatur impetu co¬
mitem gͣuinensem⁊ timidum appellaret. ndig¬
nũq cui regis ꝯmitt̾et᷑ excitus. ⁊ iͥ qui aderant
se medios muictissent: int̾ eos orta discordia non
sũ partis alt̾ius graui dispendio sopiret᷑. Tũc ius¬
suregine p̃cibq magnatũ curie remissis hinc
indeũborũ imutiis ad concordiam sunt reduti
que tñ int̾ eos deinceps ꝑfecte uũqm̃ potuit so¬
ldari. Int̾ea regina ꝑsuasionib ricardi comitis
⁊ anioꝵ qui gayto petro fuerãt acquiescens: octa¬
sionem sibi desid̾ãbat congruam exhileri. ut
gilleb̾tum comcem a curia reman̾et. itatam
artes confugiens. famã extitat aliquͣto iam tẽ¬
pore quiescentem. rumores disꝑsit in ppid. lit¬
t̾as falsas conscubit imꝑatoris alemãnoriẽ

Expanded text:
uelud quibusdam litigandi iactis seminibus, alteuelud quibusdam litigandi iactis seminibus, alterna responsione comitum eo usque res processit, ut Ricardus, Molisii comes, eo quo loquebatur impetu, comitem Grauinensem timidum appellaret indignumque, cui regis committeretur exercitus, et nisi, qui aderant, sese medios iniecissent, inter eos orta discordia non sine partis alterius graui dispendio sopiretur. 33.18 Tunc iussu reginae precibusque magnatum curiae, remissis hinc inde uerborum iniuriis, ad concordiam sunt reducti; quae tamen inter eos deinceps perfecte nunquam potuit solidari. 33.19 Interea regina, persuasionibus Ricardi comiet aliorum qui gayto Petro faverant acquiescens, occasionem sibi desiderabat congruam exhiberi ut Gillebertum comitem a curia removeret, ita tamen artes confugiens, famam excitat aliquanto iam tempore quiescentem; rumores dispergit in populo; litteras falsas conscribit imperatoris Alemannorum
Abbreviated transcription (Latin):
sinũdis in palaciũ regem ipm̃ cũ om̃ib chesau¬
ris fet̾it asportari. Quod ꝓfecto decreũat se fac¬
turũ si quidem ip̃i liceret ea qm usur pau̾at uti
diucius potestate. Hec ⁊ hiis siłia cornitis dc̃a
moleste ferens. ricardus comes molisi: respõ¬
dit gaytum pecrum seruũ quidem ut aiebat
fuisse. s in testam̃to regis sollempnit̾ manu¬
missum camq lib̾tatis dacionem nouiquoq
regis ⁊ regine pͥulegio roboratam. Quod si
uł ip̃e uł alius quilib in eã ꝓruꝑeuelit auda¬
ciam ut euudem gaytum petrũ pro dicionis
arguat: patum se defeusiouem eius suscipere
et si singulans pugne iudicio fidem ab sentis abs¬
tiuere. Qui cũ nistans ꝑicłm ⁊ ꝑatas infidias
aliter euitare nõ posset: nicħ mirand̾ si timore
mortis aufugiens quotũq pacto uite ꝯsuluit.
In eum culpam refundi deb̾e qui minis eum et
t̾rorib ad actum fug̾e compulisset. ¶ hus itaq

Expanded text:
smudis in palacium, regem ipsum cum omnibus thesausmudis in palacium, regem ipsum cum omnibus thesauris fecerit asportari. Quod turum, si quidem ipsi liceret ea, quam usurpauerat, uti diutius potestate. 33.14 Haec et his similia comitis dicta moleste ferens Ricardus, comes Molisii, respondit gaytum Petrum seruum quidem – ut aiebat – fuisse, sed in testamento regis solempniter manumissum, eamque libertatis dationem noui quoque regis et reginae priuilegio roboratam. 33.15 Quod si uel ipse uel alius quilibet in eam prorumpere uelit audaciam, ut eumdem gaytum Petrum proditionis arguat, paratum se defensionem eius suscipere, et singularis pugnae iudicio fidem absentis adstruere. 33.16 Qui cum instans periculum et paratas insidias aliter euitare non posset, nichil mirandum, si timore mortis aufugiens, quocumque pacto uitae consuluit; in eum culpam refundi debere, qui minis eum et terroribus adactum fugere compulisset. 33.17 His itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ad masumdoꝵ regem in affricam tnͣsfre tauit
Quod cum sũmo mane fama ꝑ ꝓpłm disꝑsiss.
eoꝵ qui ꝑtes eius sequti fu̾ant miinos inopi¬
nate rei ꝑcurbauit euentus. Gilleb̾tum u̾o
comitem eiusq fautores in amplioris speifi¬
duciam extulit. arbitntes ꝓpoĩtum suũ ulło
p̾t̾ iimũsi pond̾is aurum de quo dubium non
erat: płima quo sctum abstulerat regie dig
asserebat nicħ eum penitus de chesauriũ re¬
guis actigisse. Cum gͦ post ħ ad palaciũ epĩ co¬
mites ⁊ familiares curie cõuenissent: diuq
suꝑ eoꝙ accid̾at inuicem a disceptantes cãm
niodumq rei disquir̾ent. subintulit comes
gͣuinensis ħ ⁊ det̾iora se pͥus qmͣ accide̾nt ci¬
iuuisse. nam insanũ fuisse consiliũ seruum
sarracenũ qui stoliũ quo dudum ꝓdid̾at in tan¬
tam accolere potestatem. Illud quid̃ maiori
dignum miracło qd̾ uõ latent̾ introductis ina¬

Expanded text:
ad Masmundorum regem in Affricam transfretauit. ad Masmundorum regem in Affricam transfretauit. 33.9 Quod cum summo mane fama per populum dispersisset, eorum, qui partes eius secuti fuerant, animos inopinatae rei perturbauit euentus. 33.10 Gilebertum uero comitem eiusque fautores in amplioris spei fiduciam extulit, arbitrantes propositum suum nullo preter immensi ponderis aurum, de quo dubium non erat, plurima quoque secum abs denegans, asserebat nichil eum penitus de thesauris regiis attigisse. Cum ergo post hec ad palacium episcopi, comites et familiares curie convenissent, diuque super eo quod acciderat invicem disceptantes, causam modumque rei disquirerent, subintulit comes Gravinensis hec et deteriora se priusquam acciderent timuisse, nam insanum fuisse consilium servum saracenum qui stolium quoque dudum prodiderat in tantam attollere potestatem. Illud quidem maiori dignum miraculo, quod non latenter introductis Ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si quos pot̾at satram̃tis astringe̾ ¶ Comes
aũt gͣuiuensis hec oĩa uelud neglige̾ dis¬
simulando paucoꝵ comitatu contentus eẽ
eoq ip̃o gaỹto petro suspectior fieri. Cõiec¬
cabat enĩ uote uirũ industrie cassidum dis-¬
simulare ꝓpoitum ⁊ occuite cum elerbo sirac̃.
maguũ aliquid inachinari. exeademũ suspi¬
cione timorem concipiens. comitis cõsiut
tur labantem eius am̃nũ toborare: plures
ad cum secretius actedentes pari latent isidi¬
as ast rucbant. Ita uariis dissomisq concuisum
nimorib eo desꝑacõnis impulerant: ut ñ alit̾
se qmͣ uocturua suga sparet manus comitis e¬
uasurum ¶Itaq sagnte ã qnͣta potuit celeri¬
tate facieus pͥꝑaran. uautis armis cetͥ̾ũq re¬
bus uetessarus eam p̾mumit. Cuniq thesau¬
ros suos fecisset illuc sub noctis suencio com¬
portari: sequenti die poit occasum solis fingẽs
rexit. ibiq dinussis equis nauem conscẽ dẽs

Expanded text:
et sibi, quos poterat, sacramentis astringere. 33.2 Comes et sibi, quos poterat, sacramentis astringere. 33.2 Comes autem Grauinensis haec omnia uelud negligere dissimulando paucorum comitatu contentus esse, eoque ipso gayto Petro suspectior fieri. 33.3 Coniectabat enim notae uirum industriae callidum dissimulare propositum et occulte cum electo Siracusano magnum aliquid machinari. 33.4 Ex ea demum suspicione timorem concipiens, comitis consiliutur labantem eius animum roborare, plures ad eum secretius accedentes, parari sibi latenter insidias astruebant. 33.6 Ita uariis dissonisque concussum rumoribus eo desperationis impulerant, ut non aliter se quam nocturna fuga speraret manus comitis euasurum. 33.7 Itaque, sagitteam quanta potuit celeritate faciens preparari, nautis armis ceterisque rebus necessariis eam premuniit. 33.8 Cumque thesauros suos fecisset illuc sub noctis silentio comportari, sequenti die post occasum solis, fingens errexit; ibique, dimissis equis, nauem conscendens
Abbreviated transcription (Latin):
feudoꝵ quicpiam possidebant. comitem malebãt.
p̾esse curie capitaneũq constitui. Milites u̾o sti¬
pendiarii cum ꝯmestabulo suo p̾t̃ paucos trans¬
mnontanos gayti petri mim̃a sequebantur. Qui
cũ ricardi comestabuli fidem multis sibi nõ am¬
lnget bñficiu obligatam: eo teneb at ut eũdẽ
factum comitem quasi ꝓpugnacłm quoddam
adũsus comitẽ graumensem erige̾t. ut uelud
ex equo deinceps comes comiti plena posset
auctoritate resist̾e̾. Quod nõ difficile porrec¬
tis suꝑ hoc regine p̃cib impetrauit. hic ita
uõ sinc młtoꝵ indignacõne comes creatus
tubis tẏmpanis cỹmbalisq de more sollẽp¬
int̾ p̃euntib. bonianũ. uenafr᷑. inte greq
uniũsa opida q̃ ad comitatũ molisũ ꝑcine¬
bant optinuit . Cepit uit̾ea gaytus petrus
frequter cum ingenti młtitudĩe militũ
hostiariis sagittanĩsq p̃cedentib equita¬
re umũsis ad se confluentib młta largni

Expanded text:
feudorum quicpiam possidebant, comitem malebant feudorum quicpiam possidebant, comitem malebant preesse curie capitaneumque constitui; milites vero stipendiarii, cum comestabulo suo, preter paucos Transmontanos, gayti Petri munera sequebantur. Qui, cum Richardi comestabuli fidem multis sibi non ambigeret beneficiis obligatam, eo tendebat ut eumdem factum comitem quasi propugnaculum quoddam adversus comitem Gravinensem erigeret, ut velut ex equo deinceps comes comiti plena posset auctoritate resistere. Quod non difficile, porrectis super hoc regine precibus, impetravit. Hic itaque, non sine multorum indignatione, comes creatus, tubis, tympanis cymbalisque de more sollempniter preeuntibus, Bovianum, Venafrum integreque universa oppida, que ad comitatum Molisii pertinebant, optinuit. Cepit interea gaytus Petrus frequenter cum ingenti multitudine militum, hostiariis sagittariisque precedentibus, equitare; universis ad se confluentibus multa largiri,
Abbreviated transcription (Latin):
turpit̾ expellaris.iamem̃ ꝑ totam apuliam o¬
pera tua faima disꝑsit. iam hic ⁊̃ qd̾ plenius ibi d
cam u̾bis aggressus. deincepsq paulatim in aper¬
tam u̾boꝵ ꝯtumeliam ꝓrũpens tandem ad lacri¬
mas coactam nichilotũ segnꝰ eiusꝓpoĩto reluc¬
tantem deseruit: natusq domũ reu̾sus est. At
gaytus petrus cũ a ꝑte comitis aĩmũ ex ipĩs dc̃is
ut p̾sens aderat cognouisset. arbitratus ei uirib
resistendum cepit anmos nulitum bũficiis sibi
largisq donis allicere. Erant tũc ꝯsilioꝵ cius par¬
ticipes duo uiri nobiles in quib maxinc confide
bat hugo filius a tonis uir cam prudens qm ar¬
inis strenuus. quẽ nulitib suis ip̃e p̾fec̾at. et n¬
cardus de mandra magist̾ comestabulus qui cũ
rob̾co comite lorotelli reb diu bellicisdiu insuda¬
uerat audatie płimũ hũs prudencie parum. pro¬
ceres ergo cet̾iq uiri nobiles quicũq p̾dia uel

Expanded text:
turpiter expellaris; iam enim per totam Apuliam oturpiter expellaris; iam enim per totam Apuliam opera tua fama dispersit; iam hic etiam quod plenius ibi ditioribus eam uerbis aggressus, deincepsque paulatim in apertam uerborum contumeliam prorumpens, tandem ad lacrimas coactam nichilo tamen segnius eius proposito reluctantem deseruit, iratusque domum reuersus est. 32.17 At gaytus Petrus, cum aperte comitis animum ex ipsius dictis, ut presens aderat, cognouisset, arbitratus ei uiribus resistendum, cepit animos militum beneficiis sibi largisque donis allicere. 32.18 Erant tunc consiliorum eius participes duo uiri nobiles, in quibus maxime cbat: Hugo filius Atonis, vir tam prudens quam armis strenuus, quem militibus suis ipse prefecerat, et Richardus de Mandra, magister comestabulus, qui cum Roberto comite Lorotelli rebus diu bellicis insudaverat, audacie plurimum habens, prudentie parum: proceres ergo ceterique viri nobiles quicumque predia vel
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hoc uusionem impleri. qui uiros contemp¬
tabies ĩmo deiuratos hoĩes ad regim̃ regmii
sus electum sirac̾ iurum prudentem reguoq
necessariũ ob qm̃solum inconsulta regis decre¬
ta udebant᷑ aliqͣtenus excusari. nescio qui con¬
spiratores eam ꝯmou̾int ⁊ ip̃m̃a curia censeãt
amouendũ. ¶at illa respondit. regis ultimam uo¬
liuitatem qm inaxime deceat obseruari: sua ñ¬
Adarnim siratunuriopera. Quod si gaỹtus petrꝰ
ad amunstracõnem regm panuim susficiens pu¬
tabatur: ip̃e cum eo familians incuna rema¬
necet ut autoritate ⁊ prudencia sua qd̾ deerat cu¬
ne suppletet᷑. Tũc iudiguat᷑ comes bũ inquit ho¬
norem ulidebitum ut ꝯsanguineo detulisti p̃clare
ni locum reseruans dignitatis que seruo tuo pa¬
rem me face disponebas. At egomores ingemum¬
ꝙ tuum cognoui. ueq me latet consiliũ tuum
sciote quid̾ facturũ ut ab ãnmistracõne regni

Expanded text:
super hoc iussionem impleri, qui uiros contempsuper hoc iussionem impleri, qui uiros contemptibiles, immo deuiratos homines, ad regimen regni rsus electum Siracusanum, virum prudentem regnoque necessarium, ob quem solum in consulta regis decreta videbantur atiquatenus excusari, nescio qui conspiratores eam commoverint et ipsum a curia censeant amovendum. At illa respondit: regis ultimam voluntatem quam maxime deceat observari, sua nunquam infirmatum iri opera. Quod si gaytus Petrus ad administrationem regni parum sufficiens putabatur, ipse cum eo familiaris in curia remaneret, ut auctoritate et prudentia sua quod deerat curie suppleretur. Tunc indignatus comes: "bene", inquit, "honorem michi debitum ut consanguineo detulisti, preclare michi locum reservans dignitatis que servo tuo parem me facere disponebas. At ego mores ingeniumque tuum cognovi, neque me latet consilium tuum; scio te quidem facturam ut ab administratione regni
Abbreviated transcription (Latin):
fantoris crebrius cõuenire. studiũ eius ⁊ pruden¬
ciam laudare.quod audita regis morte siue di¬
lacõne regiuam consolatum ueu̾it. dem̃ absẽ¬
tantes illi blandiri. ⁊ se suaq uoluntati enis
expon̾e. Iut̾im ei latent̾ apud reginam cum ꝑse
ip̃os tũ ꝙ̃ inc̾poĩta cardinalis auctoritate detra¬
here ¶Nam ⁊ ipã post modum prodente cogni¬
tum est iohem ueapolitanũ ei suggessisse ⁊ pa¬
ratum fuisse uitare qd̾ comes illibaliũ ⁊ omnẽ
imꝑandi facultatem auferre sibiq tnͣssumete
conaret᷑. Comes uͥ c̾tius expectacõnem suam
ammadũtit eludi. ue bonuĩ ergase regniam
animũ gere̾: statiit asꝑiorib cũ ea uerb̾ age̾.
eamq p̃sente gaẏto petio secretius alloqũs cũ de
reb illani płimis cõuenisset: subiecit rem oĩb
cum in eo statu nõ posset duicius ꝑman̾e. Iam eĩ
aliisq uiris prudentib quoꝵ oportebat cõsilio

Expanded text:
fautores crebrius conuenire, studium eius et prudenfautores crebrius conuenire, studium eius et prudentiam laudare, quod, audita regis morte, sine dilatione reginam consolatum uenerit, dein assentantes illi blandiri, et se suaque uoluntati eius exponere. 32.7 Interim ei latenter apud reipsos, tum etiam interposita cardinalis auctoritate, detrahere. Nam et ipsa postmodum prodente, cognitum est Iohannem Neapolitanum ei suggessisse et paratum fuisse iurare, quod comes illi balium et omnem imperandi facultatem auferre sibique transsumere conaretur. Comes, ubi certius expectationem suam animadvertit eludi neque bonum erga se regianimum gerere, statuit asperioribus cum ea uerbis agere, eamque, presente gayto Petro, secretius alloquens, cum de rebus illa plurimis conuenisset, subiecit rem omnibucum in eo statu non posset diutius permanere. 32.10aliisque uiris prudentibus, quorum oportebat consilio
Abbreviated transcription (Latin):
sem regine consangumeum post auditam regis
mortem ad curiam uemientem farum tnͣsisse..
quo ꝓmotirimiores rumore ꝑsecutores electi pau¬
lisper ab inceptis machinis quieuerunt. ad aliã
necessario delib̾acõnem traducti. Conitabat eĩ
ob hoc uenire comitem ut tocius regui magist̾
capitaue̾ constitutus: negotia curie pꝰt regiã
pͥucipe loco dispon̾et.s ueq regiue sic ferebat
aĩus ut gaytum petruni ꝙ̃płimũ diligebat
sedõ post aliquem loco pou̾et. nec ea comes ue¬
uerat manu militũ p̾imuntus. ut ipã uolẽte
cetõs posset a curia familiares exclude̾. Eiectus
specte se hũs stcl siculoꝵ p̾cau̾et fallacias sciturꝰ
aguyto petro cct̾isq socus cuis ꝓtuidubio sibi pa¬
ratum iri insidias Ad hec electo comes rescripsit
ut securus de cet̾o ꝑmau̾et.nam se diligent᷑ suꝑ
hius om̃ib se ipñs consilo ꝓuisurũ. Cum autẽ
panoriũ uenisset: teꝑuntꝰ ad eum gayti petri

Expanded text:
sem, regine consanguineum, post auditam regis sem, regine consanguineum, post auditam regis mortem, ad curiam venientem, Farum transiisse. Quo permoti rumore, persecutores electi paulisper ab inceptis machinis quieverunt ad aliam necessario deliberationem traducti. Constabat enim ob hoc venire comitem, ut totius regni magister capitaneus constitutus, negotia curie, post reginam, principe loco disponeret. Sed neque regine sic ferebat animus ut gaytum Petrum, quem plurimum diligebat, secundo post aliquem loco poneret, nec ea comes venerat manu militum premunitus, ut, ipsa nolente, ceteros posset a curia familiares excludere. Electusspecte se habens, Siculorum precaveret fallacias, sciturus a gayto Petro ceterisque sociis eius proculdubio sibi paratum iri insidias. Ad hec electo comes rescripsit ut securus de cetero permaneret, nam se diligenter super hiis omnibus se ipsius consilio provisurum. Cum autem Panormum venisset, ceperunt ad eum gayti Petri
Abbreviated transcription (Latin):
sus electum sirat̾ machinacõnũ adinuentõ¬
nes ⁊ uisucias consimiebant. Regma u̾o nich¬
ominꝰ eisdem consenciebat consiliis. nec illius
ip̃i ꝑsetucio displicebat. eo qd̾ ad huciuueute
marito suo cum ꝓ quibdam uegocius sius al¬
quociens electo proceres p̃ces pornge̾t. aie u̾o
ut ni prospenis semꝑ elatus cõtemꝑtoremii¬
duebat aĩmũ. suꝑte nũciis mordatitͥq respon¬
dens nuĩqmͣ eius peticiones efficacit᷑ admittebat
d ⁊ iohẽs neapolitamis ectĩe romane cardias
qui forte tuc aderat uidens eo scismate curiam
laborare: partes suas int̾pon̾e studuit ⁊ gayto
petro consenciens electum a cumia uitebatur
expellere. Quod eo consilo face̾ putabat᷑. quia
gayto petro deiucepsq ꝑ eum regie ꝑsliaderi
posse credebat ut panormitanam eccam ei regẽ
dam cõnutt̾ent ipõsq sꝑabat dissensioiuis acto¬
res ob imudiam electi facile ꝯsensuros ¶Sum
uũtiatum ẽ panorim gilleb̾tum comitem gͣuinẽ¬

Expanded text:
sus electum Siracusanum machinationum adinventiones et versutias consumebant. Regina vero nichilominus eisdem consentiebat consiliis, nec illius ipsi persecutio displicebat, eo quod adhuc vivente marito suo, cum pro quibusdam negotiis suis aliquotiens electo preces porrigeret, ille ut in prosperis sems mordaciterque respondens, nunquam eius petitiones efficaciter admictebat. Sed et Iohannes Neapolitanus, Ecclesie Romane cardinal, qui forte tunc aderat, videns eo scismate curiam laborare, partes suas interponere studuit, et gayto Petro consentiens, electum a curia nitebatur expellere; quod eo consilio facere putabatur, quia gayto Petro deincepsque per eum regine persuaderi posse cdam committerent, ipsosque sperabat dissensionis actores ob inuidiam electi facile consensuros. 32unciatum est Panormi Gillebertum comitem Gravinen
Abbreviated transcription (Latin):
um uiroꝵ młtitudĩe. domũcãcellariicutũualiant.
symõ aũ pictauẽsis cuiꝰ diligencie douꝰ eiꝰde̾ curacõ¬
missa fũat: milites peditesq ꝓut locoꝵ oportiũtas
exigebat ꝑ iuroꝵ disponens ambitũ. singła loca cõ¬
gtua defensione p̃mumit. Militũ u̾o maxĩam ꝑtem
tepẽtinꝰ plebis ꝯcursus exclusa̾t. Cancellariꝰ uͥ iem ui¬
gua erat ĩ cãpanarii fortissimã ut ĩ plano inunicio¬
nem se recipit. ẽrãt ã qͥ sẽꝑ ei familiariꝰ adħbãt. carbo¬

Expanded text:
e, domum cancellarii circumvallant. Simon autem Pictavensis, cuius diligentie domus eius cura commissa fuerat, milites peditesque, prout locorum oportunitas exigebat, per murorum disponens ambitum, singula loca congrua defensione premuniit. Militum vero maximam partem repentinus plebis concursus excluserat. Cancellarius, ubi rem vigua erat, in campanarii fortissimam ut in plano munitionem se recipit. Erant autem qui semper ei familiarius adherebant: Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
anuicoꝵ setũ retinẽs: iilites ⁊ hostiarios qͥ añ domũ
eiꝰ ꝯuen̾ant ut cũtẽ ad cuiã seq̃rẽt᷑ iussit abscedẽ.
Constantmꝰ itaq castelianꝰ iͥspẽ ⁊ opimonẽ suã elusã
aiãdũtit. mittens plerosq palacii seriuẽtes qͦs ciuib
notissiõs eẽ cognou̾at: ꝑ singłas urb̾ regioẽs eos dis¬
tbuit. iussitq clamare ut im̃si ciues ad arina ꝯcur¬
t̾ent. ⁊ domũ cancellarii qui ꝑatis iã uarub cũ chesau¬
ris regiis fugt̃ decreu̾at: obsid̾ent. hiis urte ꝯmota
rumorib. Herueus floridꝰ ꝙ̃ ñ tam familiaritas can¬
cellarii ꝙͣ ipẽ de se płimũ loqũs palatinis suspectũ fe¬
c̾at: cũ tog̾i̾o comite auellini setus palaciũ eqͥtabat.
Quẽ cũ iudissent clientes gitiricardi ac pleriq alii qͥ
iãilluc armari ꝯfliru̾ant: irruerũt meũ ⁊ eqͦ deiectũ
urb̾ ĩ planũ ꝙ palacio adiacet ꝑuenissẽt: fugiẽdi spe
sublata. iam ii eũ lanceas intendebãt. cũ rex ut ad

Expanded text:
amicorum secum retinens, milites et hostiarios, qui ante domum eius convenerant ut euntem ad curiam sequerentur, iussit abscedere. Constantinus itaque castellanus, ubi spem et opinionem suam elusam animadvertit, mittens plerosque palatii servientes, quos civibus notissimos esse cognouerat, per singulas urbis regiones eos distribuit, iussitque clamare, ut uniuersi ciues ad arma concurrerent et domum cancellarii, qui paratis iam nauibus cum thesauris regiis fugere decreuerat, obsiderent. 55.9 His urbe commota rumoribus, Herueus Floridus, quem non tam familiaritas cancellarii quam ipse de se plurimum loquens palatinis suspectum fecerat, cum Rogerio, comite Auellini, secus palatium equitabat. 55.10 Quem cum uidissent clientes gayti Ricardi ac plerique alii uiri, qui iam illuc armati confluxerant, irruerunt in eum et equo deiectum urbis in planum quod palacio adiacet pervenissent, fugiendi spe sublata iam in eum lanceas intendebant, cum rex, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiꝰdẽ urb̾ arcẽ nunitissimã p̃octupau̾at cũ iam
ab iuicio fidẽ ep̃i dubiã agnouiset. ⁊ ad ip̃iꝰartis:
custodiã audroã hostiariũ deputarat. Math̃s ã no¬
tariꝰ cũ in palacio clausus ten̾et᷑ audiens ꝙ messa¬
ne gestũ fu̾at simłq uidens ausald̾ castellanũ a¬
micũ cãcellarii in suꝑiori ꝑte pallacii ualitu diue
portiñtatẽ aguouit ⁊ ꝯstantinũ eiꝰ sociũ penes ꝙͣ
solũ custodiendi palacii cura tũt erat ułtis ꝑsiã¬
sionib eo ĩpulit ut uniu̾sos palacii suientes qͥ fere
qͣ drigenti erãt uitare face̾t ꝙ die c̾ta ꝙͣ eis p̃fix̾at¬

Expanded text:
paverat, cum iam ab initio fidem episcopi dubiam agnovisset, et ad ipsius arcis custodiam Andream hostiarium deputarat. Matheus autem notarius cum in palacio clausus teneretur, audiens quod Messane gestum fuerat, simulque videns Ansaldum castellanum amicum cancellarii in superiori parte palacii valitudine portunitatem agnovit, et Constantinum eius socium, penes quem solum custodiendi palacii cura tunc erat, multis persuasionibus eo impulit ut universos palacii servientes, qui fere quadringenti erant, i
Abbreviated transcription (Latin):
negiccto t̾m̃o ꝙ astrologip̾fix̾ant cũ militibꝰ suis
qͦs sͥ fideles nou̾at acc̾siens: qnͣtũ poss ex̃titũ ꝯg̾garet
ibiq resis p̾stosaret᷑ aduẽtũ. Nã eũsipanormidiuciꝰ
moraret᷑. uix tantas hostiũ insidias euasurũ. Preua¬
rari cuciꝰ asserebãt. uͨ oꝑtẽ cãcellariũ sũ rege qͦpiã ꝓficis¬

Expanded text:
neglecto termino quem astrologi prefixerant, cum militibus suis neglecto termino quem astrologi prefixerant, cum militibus suis  fideles nouerat, accersiens, quantum posset exercitum congregaret, ibique regis prestolaretur aduentum. 55.3 Nam eum, si Panormi diutius moraretur, uix tantas hostium insidias euasurum. 55.4 Preuarari tutius asserebant, nec oportere cancellarium sine rege quopiam proficis
Abbreviated transcription (Latin):
diuo ⁊ rog̾iũ auelliui comitẽ int̾ pͥmã ac scd̾am por¬
tam ut̾ficent. Iam cũc gͦꝯspiratorib ĩ spẽ ⁊ auda¬
ciani rursus erectis. in ꝑtes stissa ciuitas uarus as¬
sensib laborabat. s ⁊ płiq uiri tapinis assueti qui
cuta uiã cooꝑtaui ⁊ in suꝑiori ꝑte nie marmoree
ꝯmanebãt. iudentes rixas ⁊ sedicõnes iut̃ curie fa¬
miliares exortas: societatis int̾ se fedꝰ inierãt. ñ qr
simoreꝑtis utrilib traħent᷑. s uicͥ spẽ seqñtis iura¬
uerant ĩ illũ qͥd̾ ĩpetũ se factos ĩ ꝙe pͥm̃ acclamari cõ¬
ting̾e̾t. optabat aũ eũ fore cãcellariũ eo ꝙ ĩ domo illiꝰ
uiltã arbitͣntes ꝯgestã eẽ peciũam: credebãt se qd̾¬
optaũant ibid̾ ub̾ius ⁊ faciliꝰ effecturos. Int̾ has
teꝵ abiguitates ⁊ ꝑicła cãcellariꝰ dep̃hensus. ab
ausaldo castellano statuit sciscitari. ꝙͥ ci potisim̃
in tantoturbine faciend̾ det̾ũet. Cuiꝰ ꝯsiiũ suit ut

Expanded text:
ellini comitem, inter primam ac secundam portam interficerent. Iam tunc ergo conspiratoribus in spem et audaciam rursus erectis, in partes scissa civitas variis assensibus laborabat. Sed et plerique viri rapinis assueti, qui circa viam Coopertam et in superiori parte vie Marmoree commanebant, videntes rixas et seditiones inter curie familiares exortas, societatis inter se fedus inierant, non quia rtis utriuslibet traherentur, sed lucri spem sequentes, iurauerant in illum quidem impetum se facturos, in quem primum acclamari contingeret. 54.6 Optabant autem eum fore cancellarium, eo quod in domo illius multam arbitrantes congestam esse pecoptaverant ibidem uberius et facilius effecturos. Inter has rerum ambiguitates et pericula cancellarius deprehensus, ab Ansaldo castellano statuit sciscitari quid ei potissimum in tanto turbine faciendum decerneret. Cuius consilium fuit: ut,
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾titũ ꝯfident̾ educẽt. Nam eũ quid̾ de soł lõbardoꝵ
oppidis .xx. milia pugnatoꝵ uͥcũq p̃cipiet hĩtur᷑.
Quoꝵ laudata fide cãcellariꝰ t̾minũ eis ad ħ ꝯstitu¬
tũ exposuit iussitq ut int̾im se reb uecessaruis
p̃mimirẽt. Rog̾ius aũ giracii comes il iudit deuuo
ꝯspiracõem młtũ ex ĩpuiso uiriũ collegisse: rebel¬
landi desidiũ qd̾ hactenꝰ dissimłaus occłtauerat
aptis cepit iudiciis ꝓfit̾ castellaq sua inumẽo.
cephanidiũ adut. a⁊ cũ eiꝰdem ciuitatis ep̃o collo

Expanded text:
exercitum confidenter educeret; nam eum quidem de solis Lombardorum exercitum confidenter educeret; nam eum quidem de solis Lombardorum oppidis .xx. milia pugnatorum, ubicumque preciperet, habiturum. Quorum laudata fide, cancellarius terminum eis ad hoc constitutum exposuit, iussitque ut interim se rebus necessariis premunirent. Rogerius autem Giracii comes, ubi vidit denuo conspirationem multum ex improviso virium collegisse, rebellandi desiderium quod hactenus dissimulans occultaverat apertis cepit indiciis profiteri, castellaque sua muniens, Cephaludi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto repẽte tͣbatꝰ ĩfortunio ꝯsiliũ auncoꝵ ꝙ diu
neglex̾at tũ demũ expeciit. uisũq ẽ ꝑsuade̾ regi
tum cto ab astrologis t̾m̃o ꝯstituto. Int̾imi aũ
cathanĩsib scripsit ut nic̾ oio uictualiũ messanã
deferrẽt. neq naues messonensiũ ibid̾ oũari ꝑmit¬
t̾ent. õsq insuꝑ cacham̃siũ naues ad t̾ram subduci
p̃cepit. singłis eaꝵ cariuis singłas tabulas sbͣthẽdo
Ea res ã̾none cõportande subtracta copia messauẽ¬
sib famis ncc̃itatẽ indix̃at. cũ ulłm aliunde suꝑ
hoc solaciũ expͤtarent. Calabria enĩ eiꝰ ãni stilita¬
te dãpnata: uix sͥ suffice̾ pot̾at. Iut̾ea reudacini.
uacariẽses.capiciani. uicosiani. inamacenses cet̾iq
lomibardi qui cancellarii ꝑtes ob młta eiꝰ bñficia
tuebãt᷑. haud dubiũ ꝓditorũ ĩuidiã ac sceła detesta¬
ti: legatos panorm̃ mmiserũt. rogantes cãcellariũ ⁊
ei mõis oĩb ꝑsuade̾ nntẽtes ut adu̾sus messanẽses

Expanded text:
fortunio, consilium amicorum quod diu neglexerat, tum demum expetiit; visumque est persuadere regi, tum certo ab astrologis termino constituto. Interim autem Cathaniensibus scripsit ut nichil omnino victualium Messanam deferrent, neque naves Messanensium ibidem onerari permicterent, omnesque insuper Cathaniensium naves ad terram subduci precepit, singulis earum carinis singulas tabulas subtrahendo. Ea res, annone comportande subtracta copia, Messanensibus famis necessitatem indixerat, cum nullum aliunde super hoc solatium expectarent. Calabria enim eius anni sterilitate dampnata, vix sibi sufficere poterat. Interea Randacini, Vacarienses, Capiciani, Nicosiani, Maniacenses ceterique Lombardi qui cancellarii partes ob multa eius beneficia tuebantur, haud dubiam proditorum invidiam ac scelera detestati, legatos Panormum miserunt, rogantes cancellarium, et ei modis omnibus persuadere nitentes,ut adversus Messanenses
Abbreviated transcription (Latin):
cultrũ pisanũ ꝙͣtis potuit uirib alꝰ ĩm̾̃gens c̾ebro:
ctuorẽ qͥ ferro adhesat sb̾ oĩũ aspectu lingebat. adiu¬
etorabilis odii magnitudiẽm expͥmẽdã. Cuiꝰ exẽ¬
plũ sequuti cet̾i: mibͣtim odonẽ ĩium̾iis ꝯfossum
uulñb discerpserũt. Capd̾ aũt eiꝰ affixũ lancee ꝑ
urlẽ diuciꝰ ostũtantes: adultimũ illd̾ ĩ cloacas pu¬
blicas ꝓiec̾unt. Qd̾ iñ furtĩ sb̾latũ est ⁊ traditũ se

Expanded text:
cultrum Pisanum quantis potuit uiribus illius immergens cerebro, cruorem, qui ferro adheserat, sub omnium aspectu lingebat, ad inexorabilis odii magnitudinem exprimendam! 52.12 Cuius exemplum secuti, ceteri membratim Odonem innumeris confossum uulneribus discerpserunt: capud autem eius affixum lanceae per urbem diutius ostentantes, ad ultimum illud in cloacas publicas proiecerunt; quod inde furtim sublatum est et traditum se
Abbreviated transcription (Latin):
eo captũ fuisse ꝯfilio. ut ĩcolumis su̾aret᷑. s ut eo diris
exd̾aiato suppliciis. tã regis ꝙͣ suas ĩiurias iñdicarent.
luit eoꝵ peticionimoras oppon̾e. lic ei płimũ displi¬
c̾et. d̃inebat eĩ ne sꝑatũ finẽ ũ poss res ĩ ꝯsulte cepta
sortir. ¶ at ali repẽte castellũ adeũt ⁊ odonẽ qrͣrellũ a
castellano sibi traditũ exuẽtes. asmo ꝙ̃ ad boc ppa¬
uerant eũ ĩponũt. pedib eiꝰ ĩ anfiorẽ asim ꝑtem
portectis capitc u̾o i ꝑtẽ ꝯͣriã accliuato. deh̃c uui¬

Expanded text:
eo captum fuisse consilio ut incolumis servaretur, sed ut eo diris eo captum fuisse consilio ut incolumis servaretur, sed ut eo diris excruciato suppliciis, tam regis quam suas iniurias vindicarent. luit eorum petitioni moras opponere, licet ei plurimum displiceret. 52.8 Timebat enim, ne speratum finem non posset res inconsulte cepta sortiri. 52.9 At illi repente castellum adeunt, et Odonem Quarrellum a castellano sibi traditum exuentes, asino, quem ad hoc preparauerant, eum imponunt, pedibus eius in anteriorem asini partem porrectis
Abbreviated transcription (Latin):
cãcellario ꝙ ei ꝯtig̾at iudicare. Nã ⁊ palacii custos
cũ alit̾ irruẽtis ppłi furorẽ art̾e ñ poss eũ se capitis
sui ꝑiculo spopond̾at suaturũ. Comesgͥ misis cũ
notario suo płisq ciuiũ uniũsã illiꝰ pocũiam. aurũ
argentũ gẽmas uestesq sericas scripto ꝯsignari
fecit ⁊ ĩ iut̾iore ꝑte palatui sũma diigencia custodi¬
ri. Ipm̃ aũt odonem luit sb̾ silẽcio noctis ĩpoĩttum
ad castellũ uetꝰ ꝙ ĩ portu sccͦ ecc̃am nouã sitũ ẽ iꝰsit
tnͣsferri. Int̾ea messanenses ueriti ne comes illũ
ca spe custodiri fac̾et. ut eo curie reddito ueĩam ĩ¬
petraret coꝵq societati se fraudulent̾ subͣtħ̾et op¬
tiuũ arbit᷑a st̃ ip̃modonem int̾fice̾. hoc eĩ ĩpetͣto:
nõ possecomitẽ gꝰ curiam dcinceps excusari. Itaq
magna uiroꝵ młtitudĩe ꝯuocata comitẽ adeunt.
p̾tulãtes ut odonẽ qrͣrellũ eis trad̾et puniẽd̾. ũ emĩ

Expanded text:
cancellario quod ei contigerat indicare nam et palatii custos, cum aliter irruentis populi furorem arcere non posset, eum se capitis sui periculo spoponderat servaturum. Comes igitur, missis cum notario suo plerisque civium, universam illius pecuniam, aurum, argentum, gemmas vestesque sericas scripto consignari fecit et in interiore parte palacii summa diligentia custodiri. Ipsum autem Odonem lintri sub silentio noctis impositum, ad castellum vetus, quod in portu secus ecclesiam novam situm est, iussit transferri. Interea Messanenses, veriti ne comes illum ea spe custodiri faceret, ut eo curie reddito veniam impetraret, eorumque societati se fraudulenter subtraheret, optimum arbitrati sunt ipsum Odonem interficere. Hoc enim perpetrato, non posse comitem erga curiam deinceps excusari. Itaque, magna virorum multitudine convocata, comitem adeunt postulantes ut Odonem Quarrellum eis traderet puniendum; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ilico suspendendos.s uec eos posse quidꝰ euade. nã
si forte ꝙ uix actid̾e̾ possit ea tota die sustmiñt: in
crastino messone. ix. galcas armatũm. seq machi¬
uas ad expugnandã turrĩ uecessarias allaturos.¬
¶ At uli pͥmo negloctis eoꝵ iniins ĩstantes accemime re¬
pellebant. ⁊ ĩ oportiũtatẽ piraticã młtiplicatis la¬

Expanded text:
illico suspendendos. 51.10 Sed nec eos posse quidem euadere, nam illico suspendendos. 51.10 Sed nec eos posse quidem euadere, nam si forte, quod uix accidere possit, ea tota die sustinuerincrastino Messane .LX. galeas armatum iri seque machinas ad expugnandam turrim necessarias allaturos. At illi primo neglectis eorum minis, instantes acerrime repellebant, et importunitatem piraticam m
Abbreviated transcription (Latin):
dictus grusridꝰ iisiciliam tnsftetaret ⁊ ꝯstanciam
rog̾ii regis filiam uxorem duc̾et m̃sͥ dandam oc¬
casiouem existimans ut uid̾etur regnũ iustiꝰ oc¬
cupare. Cum gͦiam murm᷑ inualesc̾et ⁊ plebis
ĩdignacõ młtiplicat᷑ tumorib aug̾et᷑ exclama¬
unt quidã ad eiusuocem fc̃o suencio: solũ hoc in
tanto turbine suꝑẽẽ ꝯsiliũ ut odonẽ qirellũ pͥmo
int̾fic̾ent. Dehinc henicũ comitẽ qui messanen¬
ñ alit̾ qmͣ si ꝯsiliis inius sepantũ ire urrassẽt: ad
expugnandam qͣrrelli domũ neglecto stĩgoti
mandato ꝯcurrũt. s cũ pͥmo ĩpecu nich agc̾ po¬
tuisset᷑: ad portũ repente se tnsferũt. ⁊ septẽ galoas
ibi reꝑtas uiris armisq ꝯplẽtes: regiũ tiecto faro
pueniũt. Regnn uo ꝯsinio iohĩs calomem qͥ tũc
calabrie camieratius erat. portas messanensib a¬
ciustodia seruabat᷑ ꝯfidenciꝰ accesserut dicẽtes mili¬

Expanded text:
edictus Gaufridus in Siciliam transfretaret, et Constantiam, edictus Gaufridus in Siciliam transfretaret, et Constantiam, Rogerii regis filiam, uxorem duceret, inde sibi dandam occasionem existimans ut videretur regnum iustius occupare. Cum ergo iam murmur invalesceret et plebis indignatio multiplicatis rumoribus augeretur, exclamauit quidam, ad eius uocem facto silentio, solum hoc in tanto turbine superesse consilium, ut Odonem Quarrellum primo interficerent, dehinc Henricum comitem, qui Messanennon aliter quam si consiliis illius se paritum ire iurassent, ad expugnandam Odonis Quarrelli domum, neglecto stratigoti mandato, concurrunt. Sed cum primo impetu nichil agere potuissent, ad portum repente se transferunt, et septem galeas ibi repertas viris armisque complentes, Regium, traiecto Faro, perveniunt. Regini vero consilio Iohannis Calomeni, qui tunc Calabrie camerarius erat, portas Messanensibus acustodia seruabatur, confidentius accesserunt, dicentes mili
Abbreviated transcription (Latin):
diuge. ħ idcuto fidlitatẽ urãm latẽ noluiꝰ. ne
forte iios fauaci cuiꝰpiam suggestione deceptos
aut auis quib lib rimiorib ꝑturbatos t̃ uolinta¬
te nossamos ⁊ nicolumes in palacio nr̃o sũma
tũquillitate gaud̾e̾. oĩsq de ciuitate nr̃a sedicio¬
nummotus ⁊ octasones excludite. ut urãm pos
sitis atãm ub̾ius ꝓmou̾i. ¶ Has lict̾as recipiens
¶ͣia gocus iussit ad ecc̃m nouam ppłm ꝯuenire ut
co faciente ppłs diuciꝰ expectaret. ceꝑunt inuicẽ col¬
epłam qmͣ auditur uen̾ant regias litt̾as appellari
Namgiłm regem int̾sectũ eẽ. henricũ frẽm eiꝰ cum
Alii quib rõne magis utentib tam aꝑta falsitas
huiꝰ rei fidem subtrax̾at. uelud mod̾atius astruebãt
nõ ipm cancellariũ s gausndum q̃dã eiusstẽm
regnaturũ. ⁊⁊ obhoc odonẽ qrͣtellũ cũ ingenti pe¬
cuma tnͣfiturũ ingallias ut eius oꝑa. ductuq p̃¬

Expanded text:
dulgere. Hec idcirco fidelitatem vestram latere noluimus, ne dulgere. Hec idcirco fidelitatem vestram latere noluimus, ne forte vos, fallaci cuiuspiam suggestione deceptos, aut aliis quibuslibet rumoribus perturbatos, contra voluntate nos sanos et incolumes in palatio nostro summa tranquillitate gaudere, omnesque de ciuitate uestra seditionum mositis gratiam uberius promereri". Has licteras recipiens, stratigotus iussit ad ecclesiam novam populum convenire, ut eo faciente, populus diutius expectaret, ceperunt inuicem colepistolam, quam audituri uenerant, regias litteras appellari; nam Willelmum regem interfectum esse; Henricum fratrem eius, cum alii, quibus ratione magis utentibus tam aperta falsitas huius rei fidem subtraxerat, velud moderatius astruebant, non ipsum cancellarium, sed Gaufridum quemdam eius fratrem regnaturum, et ob hoc Odonem Quarrellum cum ingenti pecunia transiturum in Gallias ut eius opera ductuque pr
Abbreviated transcription (Latin):
capue uua cũdũa margar̃ głosa regiua matre sua.
audrce stͣiͣgoto ⁊ iudicib ⁊ uniũso ppło messauensi:
tis crimẽ admit̾e̾ nõ solũsi quos tanta uis furoris
exagitat ut ausli nefario uite salutiq ur̃e ĩsioian
p̃sumant: uerũ ⁊̃ quos ĩfamiliariũ ñoꝵ necem
alqͥdclam palã ne moliri ꝯtig̾it. quiq adu̾sus eos
ur̃i fentit̾ gub̾uat᷑ ĩpietatis suemachiias puta¬
uerũt engendas. Ad̾ genus hoĩm cũ ad cotiꝰregn
pinciem natũ apparoat. u̾ntis quid̾ expedit depu¬
tari supplicus ⁊ quodin alios intebant᷑ atͦcit̾ ex̾cde
incaput eoꝵ iustissime retorq̃ri. Iñ est qd̾ geutilem
quos cͣcͣ stephanũ dilectum ꝯsanguineũ ⁊ cancella¬
rium ur̃m ꝯspirasse mamfestis reruĩ argimũtis ag¬
noiinꝰ inp̃sentia ur̃a ꝯuictos dampnatosq carã iꝰ¬
simꝰ aust die mancipari. Statuit aũ marestatis nr̃e
senu̾tas eiꝰdem stephani p̃cib gra eos isĩcorditer

Expanded text:
Capuae, una cum domina Margarita, gloriosa regina matre sua, Andreae stratigoto et iudicibus et uniuerso populo Messanensi, tis crimen admittere, non solum si quos tanta uis furoris exagitat, ut ausu nefario uitae salutique nostrae insidiari presumant, uerum etiam quos in familiarium nostrorum necem aliquid clam palamue moliri contigerit, quicquid aduersus eos, achinas putaverint erigendas. Quod genus hominum cum ad totius regni pernitiem natum appareat, meritis quidem expedit deputari suppliciis, et quod in alios nitebantur atrociter exercere, in caput eorum iustissime retorqueri. Inde est, quod Gentilem quos contra Stephanum, dilectum consanguineum et cancellarium nostrum, conspirasse manifestis rerum argumentis agnovimus, in presentia nostra convictos dampnatosque carcerali iussimus custodie mancipari. Statuit autem maiestatis nostre serenitas, eiusdem Stephani precibus, erga eos misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
iniliares occasionẽ nacti ꝑsuad̾e uidebant᷑ caucel¬
lario ut ĩprimo uenturã estatem iter ꝓpoĩtum
defr̾etur. Quod cũ optiu̾e nõ possent: sꝑabant tñ
regem ac reginam ip̃m̃q caucellariũ obymbres
ꝯtinuos ⁊ itiuerũ difficultatem ab eo ꝙ ꝓposue¬
rant ab a̾rendos at ille nichilo segmꝰ iuisso cũ lrĩs
regiis hostiario ꝑ uniũsa que in tnͣsitu erant oppi¬

Expanded text:
miliares, occasionem nacti, persuadere nitebantur cancelmiliares, occasionem nacti, persuadere nitebantur cancellario, ut in proxime uenturam estatem iter propositum differretur. 43.7 Quod cum optinere non possent, sperabant tamen regem ac reginam ipsumque cancellarium ob imbres continuos et itinerum difficultatem ab eo, quod proposuerant, absterrendos. 43.8 At ille, nichilo segnius, misso cum litteris regis hostiario per uniuersa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suppet̾e ut audet sollẽpni iudicio ꝯiuraconis pͥnci¬
pes accusare. ne latentes ⁊ occultas infidias ĩ aꝑtã
sedicõnem ꝯu̾t̾et. s uec oꝑt̾e rem dissimulando
diucius occultari. ne cũ amplius uiriũ collegissẽt.
difficile posset eoꝵ machinacõnib obuiari Ad aliud
gͦ traductus ꝯsilium: regi regineq ꝑsuasit ut mes¬
sanam ꝓficiscentes instantem hyemẽ ibidem tnͣsi¬
g̾e̾nt. deinceps si uisum foret ad primã ueris tẽ.¬
ꝑiem in apuliam tnͣsituri. huiꝰ aũ diem ⁊ causã
itiñis gilleb̾to comiti gͣuinensi missis litt̾s indi¬
cauit scribens eidem ut negociis om̃ib ad p̾sens
pꝰ hĩtis: qͣmmat᷑e posset messanã uenens farium
tñfitet. Cau̾et aũ ne sicut temꝑe garti petri fectit
ad curiam inhmis acced̾et. s ita imilitib ariuisq
p̾nuninis: ne tñ ex̾titum duce̾ uide̾tur. hiis die¬
tum temꝑis in sicilia uisa nõ fũat. uñ curie fa¬

Expanded text:
suppetere ut auderet sollempni iudicio coniurationis princisuppetere ut auderet sollempni iudicio coniurationis principes accusare, ne latentes et occultas insidias in apertam seditionem converteret. Sed nec oportere rem dissimulando diutius occultari, ne cum amplius virium collegissent, difficile posset eorum machinationibus obviari. Ad aliud ergo traductus consilium, regi regineque persuasit ut Messanam proficiscentes, instantem hyemem ibidem transigerent, deinceps, si visum foret, ad primam veris temperiem in Apuliam transituri. Huius autem diem et causam itineris Gilleberto comiti Gravinensi missis licteris indicavit, scribens eidem ut, negotiis omnibus ad presens posthabitis, quam mature posset Messanam veniens, Farum transiret. Caveret autem ne, sicut tempore gayti Petri fecerat, ad curiam inhermis accederet, sed ita militibus armisque premunitus ne tamen exercitum ducere videretur. Hiis dieltum temporis in Sicilia uisa non fuerat; unde curiae fa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e stipendia dabat: maximã ꝑtem militũ regis
⁊ uniũsos curie sagntarios ita sͥ donis ac bñficus
młt̾is illex̾at: ut eius in om̃ib uoluntatem ⁊ ĩpia
sequ̾tur ¶ At cancellarius adu̾sus eoꝵ insidias se¬
se p̾muniens: statuit ũ iam om̃s ut cũ sueu̾at in¬
duferent᷑ adiuitt̾e s c̾tas horas ꝯstituit quibus ad
eum omib pat̾et accessus. militesq suos eisdem
post primã ianuam in uestibulo domꝰ cũ armis ꝑa¬
ti semꝑ assist̾ent: iun̾ũ quo militũ studuit ad¬
aug̾e. plerosq q̃ milites cr̃smontanos qui de fran¬
cia nuꝑ uen̾ant ierosolimã tnͣsituri. secumdetinuit
int̾ quos erat iohẽs de lauardino cuiꝰ acta cancella¬
rio nõ parum attulerunt inꝯmodi. q̃ ndmodum
seqñcia manifestius declarabant. pͥus aliqnͣtulũ
consiliis ad uindictam accingireiq statum pͥus
diligent̾ ꝯsid̾aus: aĩadũtit. ñdumtantuss uires

Expanded text:
ipse stipendia dabat, maximam partem militum regis ipse stipendia dabat, maximam partem militum regis et universos curie sagittarios ita sibi donis ac beneficiis multis illexerat ut eius in omnibus voluntatem et imperia sequerentur. At cancellarius, adversus eorum insidias sese premuniens, statuit non iam omnes, ut consueverat, indifferenter admictere, sed certas horas constituit, quibus ad eum omnibus pateret accessus, militesque suos eisdem post primam ianuam in vestibulo domus cum armis parati semper assisterent, numerum quoque militum studuit adaugere, plerosque etiam milites transmontanos, qui de Francia nuper venerant Ierosolimam transituri, secum detinuit, inter quos erat Iohannes de Lavardino, cuius acta cancellario non parum attulerunt incommodi, quemadmodum sequentia manifestius declarabunt. / LI. consiliis ad vindictam accingi, reique statum prius diligenter considerans, animadvertit nondum tantas sibi vires
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾e aũ om̃ib hanc ẽẽ ut dicisolet nimis crassã
ac supinam ignoranciam. ut qd̃ omĩs predicant.
solus ignoret. ħ igit᷑ a młtis freqͣnt̾ audita ili¬
tes ad aures comitis ꝑtulerunt. Quicum pͥmũ
iñte dubia uaccillaret: dehinc ab ipĩs rei pͥncipib
qui ꝯfux̾ant ea cumulaciꝰ eadem audiens: plenã
hiis que sibi dcã fuerant fidem adhibuit relictoq
cancellario ꝯsiliis eoꝵ adhesit. qd̾ inde suad̾ent
se facturũ poslicitus. At illi rem qmͣ młtum desi¬
dauerant ad sequuti: nõ distulerunt eũ p̃stitis
hiuc inde sacram̃tis quib uisum est pactionib
obligare. hec ergo conspiracõ iam eo usq ꝓces¬
serat ut amicis cancellarii płimũ t̾roris ĩcutẽt.
Nam gaytus tichardꝰ magist̾ palacii ꝙ̃ eudem cõ¬
stabat eẽ sacram̃tis astͥctum: magnas ꝯspiratori¬
b uires addid̾at. Nec enĩ ꝯtentꝰ militib suis quib

Expanded text:
Patere autem omnibus hanc esse, ut dici solet, nimis crassam Patere autem omnibus hanc esse, ut dici solet, nimis crassam ac supinam ignorantiam, ut quod omnes predicant solus ignoret: hec igitur a multis frequenter audita, milites ad aures comitis pertulerunt. Qui, cum primum mente dubia vacillaret, dehinc ab ipsis rei principibus qui confinxerant ea cumulatius eadem audiens, plenam hiis que sibi dicta fuerant fidem adhibuit, relictoque cancellario, consiliis eorum adhesit, quod inde suaderent se facturum pollicitus. At illi rem quam multum desideraverant adsequuti, non distulerunt eum, prestitis hinc inde sacramentis quibus visum est pactionibus obligare. Hec ergo conspiratio iam eo usque processerat ut amicis cancellarii plurimum terroris incuteret. Nam gaytus Richardus, magister palacii, quem eisdem constabat esse sacramentis astrictum, magnas conspiratoribus vires addiderat. Nec enim contentus militibus suis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
curia. nec eius eẽ respondebat industrie: ut ho¬
ueri tanto suffic̾e̾t. cancellario curam hanc rec¬
tissime deb̾e ꝯmitti. qui discretus eẽt ⁊ prudens
sũmeq nobilis. regi quo nicħominꝰ ac regine ñ
dubia ꝓpinquitate ꝯm̃ctus. hac illi repulsa ñ cõ¬
tenti: milites hispanos quos ei maxime famili¬
ares eẽ cognou̾ant: ceꝑunt secretius ꝯuenire.
Dicentes mł̾te mansuetudinis ⁊ paciencie comitẽ
eẽ.qui cantellariũ quen uelut hostem deb̾et ꝑ¬
sequi: potius diligat ⁊ honoret ꝓpensioremei re¬
u̾enciam exhibendo. ⁊ hoc euni forte uideri pru¬
dent̾ age̾ qd̾ sororem nolens offend̾e docu̾̃it aĩm
pacient om̃ĩa sustiñe: nͥ patienciam hanc gius
infanna sequeretur. nũc reliquũ quidem eẽ urant¬
ĩhonestis regine uotis deseruire credat᷑. ip̃iusq cã¬
cellarii libidini seu pocius incestui ꝯsentire. aut
illicitam eoꝵ famibaritatem se nescire fateatur.

Expanded text:
curia, nec eius esse respondebat industriae, ut ocuria, nec eius esse respondebat industriae, ut oneri tanto sufficeret; cancellario curam hanc rectissime debere committi, qui discretus esset et prudens summeque nobilis, regi quoque nichilominus ac reginae non dubia propinquitate coniunctus. 42.5 Hac illi repulsa non contenti, milites Hispanos, quos ei maxime familiares esse cognouerant, ceperunt secretius conuenire, dicentes multae mansuetudinis et patientiae comitem esse, qui cancellarium, quem uelud hostem deberet persequi, potius diligat et honoret propensiorem ei reuerentiam exhibendo. 42.6 Et hoc eum forte uideri prudenter agere, quod sororem nolens offendere, docuerit animum patienter omnia sustinere, nisi patientiam hanc grauis infamia sequeretur. 42.7 Nunc reliquuinhonestis regine votis deservire credatur ipsiusque cancellarii libidini seu potius incestui consentire, aut illicitam eorum familiaritatem se nescire fateatur.
Abbreviated transcription (Latin):
apuli leuitate uł mnanib ũbis s fide nõ dubia cer¬
tisq reꝵ argũtis excoluit. heuricus aũ comes
cancellarũ penitus uoluutatem ⁊ consilium
seq̃batur eiq canta se familiaritate ꝯiũx̾at ut
cum eo balueũ freqñt̾ intraxet. cũ eo singłis
dieb ad curiam ascend̾et. iudeq reu̾tentes:
magnam diei ꝑtem secretius colloqũdo tuͣs¬
nutt̾ent ¶ Qui u̾o ꝯspirau̾ant adu̾sus cãcel¬
larium uidentes si concordiaui illam int̾ eos
ꝑseuerare ꝯting̾et machinacõnes suas sꝑato
nõ posse fine ꝯcludi: modis om̃ib ꝑquirebaut
dam insinuacõnib ꝑtemptantes aiebat nou
oꝑtere regine frẽm in curia quempiam suꝑi¬
orem admitt̾e. nec eius freqn̾tare domũ ⁊ iulx¬
tere uestigiis: a quo pocius ip̃e debuetat uisita¬
ri. nam ad eum potestatis p̾rogatiuam ⁊ tocius
se liugmͣ ignorare que maxime uctͣia eẽt in

Expanded text:
Apuli leuitate uel inanibus uerbis, sed fide non dubia cerApuli leuitate uel inanibus uerbis, sed fide non dubia certisque rerum argumentis excoluit. 42.1 Henricus autem comes cancellarii penitus uoluntatem et consilium sequebatur, eique tanta se familiaritate coniunxerat, ut cum eo balneum frequenter intraret, cum eo singulis diebus ad curiam ascenderet, indeque reuertentes, magnam diei partem secretius colloquendo transmitterent. 42.2 Qui uero conspirauerant aduersus cancellarium, uidentes, si concordiam illam inter eos perseuerare contingeret, machinationes suas sperato non posse fine concludi, modis omnibus perquirebant, sdam insinuationibus pertemptantes, aiebant non oportere reginae fratrem in curia quempiam superiorem admittere, nec eius frequentare domum et inherere uestigiis, a quo potius ipse debuerat uisitari; nam ad eum potestatis prerogatiuam et totius se linguam ignorare, quae maxime necessaria esset in