comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte dilectionis. presens
sc̃i euangłii lectio cõmendat. ꝑfec¬
ta etenim dilectio est. qua dñm
ex toto corde. tota anima. tota uir¬
tute. ꝓximum autem tanqͣm
nosmet ip̃os diligere iubemur.
Et neutra harum dilectio. sine
altera ualet ẽẽ ꝑfecta: quia nec
d̾̃s uere sine ꝑximo. nec sine dõ
uere poiest ꝑximus amari. Unde
dominꝰ tociens int̾rogato petro an
se diligeret. et illo respondente
quod eum ip̃o teste diligeret. ad¬
iuugebat ꝑ singła. ita concludẽs.
Pasce oues meas: siue pasce agnos
meos. Ac si aꝑte diceret. Hec sola
et uera est ꝓbatio integri in do¬
minũ amoris si erga fr̃es stu¬
diieris curam solliciti exercere
laboris. Nam quicumq fr̃i opus
pietatis quod ualet impendere
negligit. minus usto se condito¬
rem diligere ostendit cuiꝰ man¬
data in sustentanda ꝓximi ne¬
cessitate contempnit. Ec.nͣ

Expanded text:
fectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectaltera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
idetis fr̃s quemadmodũ io¬
hannes ante ꝑuenit ad ce¬
lum qͣm tangeret terram. Ante ac¬
cepit diuinum sp̃m qͣm humanũ.
ante suscepit diuina munera. qͣm
corꝑis menbra. Ante potuit uiue¬
qͣm d̾s iuueret illi: uixta illud apłi.
Iam non uiuo ego s uiuit in me
xp̃c. Sexto inquit mense. sue ma¬
uens nuntius: qui ante gestiuit
nuntiare qͣm inuere. Impaciens
dux: qui ante qͣm ꝑueniret ad cor¬
pus. ꝑuenit ad regem. Ante arri¬
puit arma qͣm menbra: ante aciẽ
petit. qͣm lucem. Et ut uinceret
mundum. uincit ante naturam.
Ip̃e enim sine uiscerib. uiscera ma¬
tris excitat. Et quia tardabat cor¬
pus. solo sp̃u implet euangłizan¬
tis officium. Quid dicam fr̃os: Io¬
hannes anteqͣm xp̃m prececleret.
se ip̃m precessit. Patris. matris.¬
⁊ filii corda. unus atq idem im¬
plet sp̃c sc̃s ut uno sc̃itatis orga¬
no. resonet natiuitas dominice

Expanded text:
idetis, fratres, quemadmodum Joannes ante pervenit ad coelum, quam tangeret terram; ante accepit divinum Spiritum, quam humanum; ante suscepit divina munera, quam corporis membra; ante coepit vivequam Deus viveret illi, juxta illud Apostoli, Jam non ego vivo, sed vivit in me Christus . Sexto, inquit, mense suae mam. Fervens nuntius, qui ante gestivit nuntiare quam vivere. Impatiens dux, qui antequam perveniret ad corpus, pervenit ad regem, ante rapuit arma quam membra, ante aciem petit quam lucem, et ut vinceret mundum, vicit ante naturam. Ipse enim sine visceribus viscera matris exsuscitat; et quia tardabat corpus, solo spiritu implet evangelizantis officium. Quid dicam, fratres? Joannes antequam Christum praecederet, se ipsum praecessit. Patris, matris, filii corda unus atque idem implet Spiritus sanctus; ut uno sanctitatis organo resonet nativitatis Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit cds qui abstulit iudiciũ me¬
um. et omp̃c qui ad amaritudinẽ
adduxit animam meam. quia
donec suꝑest halitus in me. et sp̃e
domini in narib mers. non loq̃ñ¬
tur labia mea iniqͥtatem: nec lin

Expanded text:
ivit Deus, qui abstulit judicium meum, et omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam. Quia donec superest halitus in me, et Spiritus Domini in naribus meis, non loquentur labia iniquitatem, nec lin
Abbreviated transcription (Latin):
t exunt gorgias de cuntate
et uiri eius obiam illis
in pugnam et fugati sunt iose¬
phus et adarias usq in fines in¬
de: et ceciderunt in illa die de po¬
pulo isrł ad duo milia niri. Et fac¬
ta est fuga magna in ppłõ. quia ñ
audierunt indam et fr̃s eiis: exis¬
timantes se fortiter facturos. Ip̃i
autem non erant de semine uiro.¬
rum ilorum. ꝑ quos salus facta
est in isrł. Et uiri uida magnifi¬
cati sunt ualde in conspectu om̃i¬
um isrł. et gentiumm om̃iun uͥ¬

Expanded text:
t exivit Gorgias de civitate et viri eius obviam illi in pugnam et fugati sunt Iosepphus et Azarias usque in fines Iudae et ceciderunt illa die de populo Israhel ad duo milia viri et facta est fuga magna in populo quia non audierunt Iudam et fratres eius existimantes se fortiter facturos ipsi autem non erant de semine virorum illorum per quos salus facta est in Israhel et viri Iuda magnificati sunt valde in conspectu omnis Israhel et gentium omniu
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe iħu si est ista uisio exte.
⁊ non est illusio. fac ut it̾um
⁊ tercio mͥ appareat. qͣndo ius
nare. ⁊ siccas escas ducere us¬
q: ad aliud parasceuen. Et
it̾um ip̃e dommꝰ gamaliel ip¬
sa similitudine ⁊ eodem sce¬
mate apparuit michi sicut
Quare neglexisti ire ⁊dicere
scõ ep̃o iohanni: Et ego res¬
pondi ei. Timin dñe mox ad
primam uisionem hec nunci¬
are. ne uiderer seductor ẽẽ.
Deprecat᷑ enim sum ut si adeo
missus fuifses ad me: denuo
acc̃cio appareres michi. Dixit
sisti de reliquiis singuloꝵ
quomodo ⁊ ubi eẽnt posite
appone sensum tuũ ⁊ uide
diligenter que ostendunt᷑ tͥ.

Expanded text:
e, si est haec visio ex te, et non est illusio, fac ut iterum et tertio appareat mihi quando vis, nare, et siccas escas ducere usque ad aliam Parasceven. Et iterum domnus Gamaliel eadem similitudine, eodemque schemate apparuit mihi, sicut Quare neglexisti ire, et dicere sancto episcopo Joanni? Et ego respondi: Timui, domine, mox ad primam visionem haec nuntiare, ne viderer seductor esse. Deprecatus sum autem, ut si a Domino missus fuisses ad me, denuo ac tertio appareres mihi. Dixit sisti de reliquiis singulorum quomodo et ubi sint positae; appone sensum, et vide diligenter quae ostenduntur t
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatis sue. Quid enim uetus.
quid carnalis homo nouerat.
nisi sua retmere. a liena rape si
posset. concupiscere si non pos¬
set: S celestis medicus singuł
quibq uiciis. obuiantia adhi¬
bet medicamenta. Nam sicut
arte medicine calida frigidis. fri¬
gida calidis curantur. ita dñs ñr
contraria opposuit p̾dicamenta
peccatis: ut lubricis continentiã.
cenacib largitatem. iracundis
mansuetudinẽ: elatis p̾ciꝑet hu¬
militatem. Certe cum se sequen¬
tib noua mandata p̾poneret dix̃.
Nisi quis renuntianerit om̃ib
que possidet. non potest meus
cẽ discipulus. Ac si aꝑte dicat.
Qui ꝑ uitam ueterem aliena con¬
cupiscitis. ꝑ noue comi̾sationis
studium. & ur̃a largimin. Quid
uero in hac lectione dicat audia¬
mus. Qui uult post me nenire
abneget semet ip̃m. Ibi dicit᷑ ut
ab negemꝰ nr̃a: hic dr᷑ ut ab nege
laborio sumñ ẽ homini re¬
linquere sua s ualde laboriosũ
relinquere semet ip̃m. Minus
quippe ab negare est quod habet.

Expanded text:
suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hLaboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet,
Abbreviated transcription (Latin):
autem acceꝑunt oleun¬
secum in uasis siuis cum lampa¬
dib. ꝑ oleum quippe. nitor gle
designatur. Uascula autẽ nr̃a sũt
corda. in quib ferimus cuncta
que cogitamis. Prudentes ergo
oleum in uasis habent: quia ni¬
torem głe intra conscientiam re¬
tinent: paulo attestante qui ait.
bła nr̃a hec est testimoniũ con¬
scientiȩ nr̃e. fatue autem uirginẽ
oleum secum non sumunt: quia
głam intra conscientiam ñ habẽt:
dum hanc ab ore ꝓximoꝵs querũt.
⁊ otancdũ uͦ qd̾ om̃s lampades ha.¬
bent. s om̃s oleum non habent:
quia plerumq bona un se oꝑa
cum electis et repbiostendunt. S
soli ad sponsum ueniunt cum
oleo: qui de his que foris egerint
untus głam querunt. Unde per
psalmistam qͦ de sc̃a electorum

Expanded text:
autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non haquia plerumque bona in se opera, cum electis et reprobis ostendunt, sed soli ad sponsum veniunt cum oleo, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt, unde per Psalmistam quoque de sancta electorum
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiastica necessitate deꝓ
uidendo et ordinando pb̃ro
ciuitati. plebem dei alloque¬
ret᷑ et exhortaret᷑. iai scientes
catholicum scĩ augustim ꝓpo¬
situm idoctͥnam. manu in¬
iecta qm̃ ⁊ idem inpopło setu¬
rus et ignarus quid futurũ
eẽt a testabat᷑. solebat autẽ laiꝰ
ut nob̾ dicebat ab eis tantũ
eccłus que ñ haberent epõs
suam abstinere p̃sentiam:
eum gͦ tenuerunt: ⁊ ut inta¬
lib consuetum est ep̃o ordinã¬
dum intulerunt id uno con¬
sensu ⁊ desiderio ficri ꝑficiq
petentib magnoq studio ⁊
clamore flagitantib: ub̾tim
eo flence nõ nullis quidem
ret tamen ep̃atui: cũ ille hõ
dei ut nob̾ retulit maiore cõ¬
sideratione intelligeret. et ge¬
meret qͣm multa ⁊ magna
sue uite. picula. deregimine

Expanded text:
ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem ret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna suae vitae pericula de regimine
Abbreviated transcription (Latin):
contra hii qui de falsa ius¬
ticia suꝑbire solent. cet̾os
quosꝙ despiciunt nulla in fir¬
mantib misccłia condescendunt:
et quo se peccatores esse non cre¬
dunt. eo deterus peccatores fiunt.
De quorũ ꝓfecto numero pha¬
risei extiterant: qui diiudicantes
dñm quod peccatores susciꝑet:
arenti corde ip̃m fontem mise¬
ricordie rep̾hendebant. S quia¬
egri erant. ita ut egros se ẽẽ nes¬
cirent. quatinꝰ quod erant ag¬
noscerent. celestis eos medicus
blandis fomentis curat: benig¬
num paradignia obicit: et in
corum corde uulneris tumorẽ
p̾mit. Ait namꝙ. Quis ex nobis
homo qui habetcentum oues.
et si ꝑdiderit unam ex illis. ñ ne
dinittt nonaginta nouem in
deserto. et uadit ad illam quȩ ꝑi¬
erate Ecce mira dispensatione
pietatis. similitudinem ueritas
dedit quam et in se ip̃e homo
recognosceret: et tamen hec spe¬
craliter ad ip̃m auctorem homi¬
num pertineret.

Expanded text:
de falsa justitia superbire solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae reprehendebant 3. Sed quia aegri erant ita ut aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in seipso homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret.
Abbreviated transcription (Latin):
toris pedes. cum misteri¬
um incarnationis eiꝰ ex toto
corde diligimus. Unguento
pecdes ungimus. cum ipsã
humanitatis eiꝰ potentiã. sacͥ
eloquii bona opinione p̃di¬
camus. S hoc phariseus ui¬
dit ⁊ inuidit. quia cũ iuda¬
icus populus gentilitatẽ łm
predicare. conspicit: sua apd̃
se malitia tabescit. S redem¬
ptor ñr facta eiusdẽ muli¬
eris quasi bona gentilitatis
enumerat. ut inquo malo
iudaitus popłs iaceat. ag¬
noscat. Nam sic phariseus
retunditur. ut ꝑ eum sicut
diximus ꝑfidus ille popłs
oftendatur. Intraui indo¬
mum tuã. aquam pedib
meis non dedisti: hec autẽ
lacrimis rigauit pedes meoᷤͤ.
Aqua quippe extra nos est
lacrimarsi humor intra nos:
quia uidelicet infidelis ille
popłs. nec ea que extra se
erant. unquam ꝓ dño tribu¬
it: consisa autẽ gentilitas
ꝓ eo non solum rerum sub¬
stantiam: s etiam sangui¬

Expanded text:
toris pedes, cum mysterium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri eloquii bona opinione praedicamus. Sed hoc Pharisaeus videt et invidet, quia cum Judaicus populus gentilitatem Deum praedicare conspicit, sua apud se malitia tabescit. Sed Redemptor noster facta ejusdem mulieris quasi bona gentilitatis enumerat, ut in quo malo Judaicus populus jaceat agnoscat. Nam sic Pharisaeus retunditur, ut per eum, sicut, diximus, perfidus ille populus ostendatur. Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti, haec autem lacrymis rigavit pedes meos. Aqua quippe extra nos est, lacrymarum humor intra nos, quia videlicet infidelis ille populus nec ea quae extra se erant unquam pro Domino tribuit; conversa autem gentilitas pro eo non solum rerum substantiam, sed etiam sangui
Abbreviated transcription (Latin):
b om̃ipotente non sunt
abscondita temꝑa: qui
autem nouerunt eum. ignorant
dies illius Alii terminos trans¬
tulerunt: diripuerunt greges
& pauerunt eos. Asinum pupil¬
lorum abegerunt: et abstulerũt
ꝓpignore bouem iudue. Subn̾¬
terunt pauꝑum uam: et oppͥs¬
serunt parit̾ mansuetos terre.
Alii quasi onagri in deserto egre¬
diunt᷑ ad opus suum iugilantes.¬
q ad p̾dam p̾parant panem li

Expanded text:
b Omnipotente non sunt abscondita tempora qui autem noverunt eum ignorant dies illius alii terminos transtulerunt diripuerunt greges et paverunt eos asinum pupillorum abigerunt et abstulerunt pro pignore bovem viduae subverterunt pauperum viam et oppresserunt pariter mansuetos terrae alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum vigilantesque ad praedam praeparant panem li
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Iam uero tunc senuerat
⁊ longa etate uitam bono
studio sectande uie dñi mul¬
ta exꝑtus. multa edoctus ei
uidebatur. ⁊ uere sic erat.
Unde ei ut ꝓferret uolebat
conferenti secum estus suos
sic affecto ut ipse erat ad am¬
bulandum inuia dei. Uide¬
bat enim plenam ecclesiam:
⁊ alius sic ibat. alius aũt sic.

Expanded text:
et; iam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic.
Abbreviated transcription (Latin):
quod regulus rogat. ut ad eiꝰ
filium ueniat. et tamen ire corꝑa.¬
liter recusat. ad seruum uͦ centu¬
rionis non inuitat᷑. et tamen se
corꝑaliter ire pollicetur: Reguli
filio ꝑ corꝑalem p̾sentiam non
dignatur adẽẽ centurionis seruo.
non dedignatur occurrere. Quid ẽ
hoc nisi quod suꝑbia nr̃a retun¬
ditur. qui in hominib non na¬
curam. qua ad ymaginem d̾i fac¬
ti sunt. s honores ts diuitias ue¬
neramur: Cumq pensamꝰ que
circa eos sunt: ꝓfecto int̾iora mi¬
nime ꝑuidemus. Dum ea con¬
sideramus que in corꝑib despec¬
ta sunt: negligimꝰ pensare quod
sunt. Redemptor uero ñr ut os¬
tenderet quia que alta sunt ho¬
minum scis despicitnda sunt.
et que despecta sunt hominum.
despicienda non sunt: ad filium

Expanded text:
quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc? nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qui ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur; cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quid sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominum despicienda non sunt, ad filium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ boues. ⁊ uitulos. et mactauerũt
in terra: ce comedit populus
cum sanguine. st .ui.¬
nnuntiauerunt autem sa¬
ul dicentes. quod popłs
peccasset domino: comeclens cũ
sanguine. Qui ait. Preuaricati
estis. uoluite ad me iam nunc
saxum grande. Et dixit saul. Dis¬
ꝑgimini in uulgus. et dicite eis
ut adducat ad me unusquisq bo¬
uem suum. et arietem et occidite
suꝑ istud ⁊ uescimini: et non pec
cabitis domino comedentes cum
derunt ibi. Edificauit autem sa¬
ul altare domino. Tuncꝙ pri

Expanded text:
 boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Nuntiaverunt autem Saul, dicentes quod populus peccasset Domino, comedentes cum sanguine. Qui ait: praevaricati estis, volvite ad me jam nunc saxum grande. Et dixit Saul: Dispergimini in vulgus, et dicite eis ut adducat ad me unusquisque bovem suum et arietem, et occidite super istud, et vescimini, et non pecabitis Domino comedentes cum derunt ibi. Aedificavit autem Saul altare Domino, tuncque pri
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ. sirmit̃ fundata cẽ refert᷑. uiͫi.¬
abernaculũ qͥdẽ qͥa cõpactos
de tabulis habebat parietes
suꝑbases argenteas: templũ autẽ
imputbilia, equib ⁊ tab̾natulsi
om̃efactũ. ⁊ templũ int ornatũ.
ac desuꝑ tectũ fulgebat. Aurũ etiã
dethesauro bono optimũ ꝓferebat᷑.
deqͦ ⁊ tab̾natuli parietes itꝰ ac fõ¬
ris uestiti. ⁊ templi ñ tantũ parie¬
tes. uersi etiã laquearia. trabes. ho¬
stia. postes ⁊ pauimenta erant co¬
oꝑta. S ⁊ uasa ⁊ utensilia domꝰ
utusq cuncta pene aurea neq hec
nisi deauro purissimo fieri licebat.
fructꝰ euã arboꝵ qui indomo dñ
offerebant᷑. purissimi ⁊ exqͥsiti ẽẽ
iubebant᷑. hoc est uitis. oliue. thu¬

Expanded text:
domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, oli
Abbreviated transcription (Latin):
ui inmiscdia di mei. inet̃num¬
⁊ inscłm seculi. Fructꝰ quippe oli¬
ue. lucidũ est opꝰ misccłie. Et i¬
deo iure inmiscłia deisꝑat intẽ¬
plo et̾nitatis: qui indomo dei
p̃senti misccłie gr̃a resplendet.
Iure se talis ad templũ magni
regis ꝑtinere confidens. alibi dic᷑.

Expanded text:
bitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arvae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
arboris frucꝰ subsequent᷑ enme¬
caritas. gaudisi. pax. patientia.
bonitas. benignitas. fides. man¬
suctudo. continentia. castitas.
Deqͥb ⁊ alias admonens ait.
It silii lucis ambulate. fructꝰ
emim lucis ẽ. in omn bonitate
⁊ iusticia ⁊ u̾itate. Qui niirũ

Expanded text:
arboris fructus subsequenter enumecharitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimir
Abbreviated transcription (Latin):
recedat cor eiꝰ. Erit enĩ quasi mi¬
rice indeserto. Mirica namq ẽ
infructuosa arbor ⁊ huimlis
gustu nimis amara. ominge
humana cultura proesus iadig
no timore ⁊ amore recedens abho¬
minib regnum uł diuitias sꝑat.
Qui qͣntũ adecore domꝰ dei sit ext̃¬
nus uidicandus. ꝓpħa subdendo
manifestat. Et ñ undebit cũ uen̾it
bonsĩ: s habitabit indeserto int̾ra¬

Expanded text:
recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indignno timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram nominis eiꝰ gła refulsit.
orb̾q umuersꝰ ad edificationem
domꝰ illiꝰ. accepta ab eo ꝓmissione
Aonoꝵ celestium gaudens accͣcit.
demptor nr̃ de constructione

Expanded text:
erram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. demptor noster de constructione
Abbreviated transcription (Latin):
iudaiti scił. ⁊ gentil. Unde bene
tabratulũ sola plebs hebrea con¬
didit inheramo templi autem
struiturã ꝓsditi. id est aduene de
gentib quocqͦt ippło ifracl tc̃
imieniri pot̾ant deuota fide cõ¬

Expanded text:
icet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide co
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ. Non est arbrbona q̃ facit
fructꝰ malos:. na arbor mala fa¬
ciens fructũ bonum. Bonas ergo
piens querit. At uͦ male arbo¬
ris qͥs sit finis. ip̃e alibi docet gͥ¬
cens. Omnis arbor q̃ ñ fact frut¬
tum bonũ. extidet᷑ ⁊ mignẽ init¬
terur. Arbores namq homines.
ne qui ue male fructꝰ: Apłs do
cet dicens. Manifesta autẽ sun
oꝑa carnis: que sunt. fornca¬
tio. inmunditia. luxuria. ydo

Expanded text:
amus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo piens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque hnae, qui malae fructus? Apostolus id docet: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio,
Abbreviated transcription (Latin):
tixe. dissensiones. hereses. sect.¬
in uidie. homicidia.: ebrietatis.
cõmessationes. ⁊ his similia.
Uultis audire anarbores que
tales fruetꝰ fatiuit. ad et̃ni reps
tẽplũ celeste ꝑtineant : Subum¬
git aplo dicens. Que p̃dito uob̾

Expanded text:
 dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
neni. quia adultere sunt. et
sanguis in manib carum: et¬
eas multitudinem.
et trade in tumultum & in ra¬
pinam. et lapident᷑ lapidib
popłorum: et confodiant᷑ gla.¬
diis eorum. filios et filias ea¬
rum interficient: et domus
earum igne succendent. Et au¬
feram scelus de terra. ⁊ discent
om̃s mulieres. ne faciant scd̾m
scelus earum. Et dabunt scelus
ur̃m suꝑ uos: et peccata ydoloꝵ
ur̃orum portabitis: et sc̃ietis qͥa
ego dominꝰ ds. Lc .ii.

Expanded text:
unt, et sanguis in manibus earum. Heas multitudinem, et trade eas in tumultum et in rapinam. Et lapidentur lapidibus populorum, et confodiantur gladiis eorum: Filios et filias earum interficient, et domos earum igne succendent. Et auferam scelus de terra, et discent omnes mulieres, ne faciant secundum scelus earum. Et dabunt scelus vestrum super vos, et peccata idolorum vestrorum portabitis: et scietis quia ego Dominus Deus. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
q tractatũ: ut exꝑimentum
caꝑem mei ingenioli: ⁊ ami¬
cs iubentib obedirem. lc.iiiͦi.¬
uid uero de huiꝰ uiri
deganti industria.
qͣm erga latinos. ⁊grecos.⁊
hebreos. ⁊ arabicos. caldeosq
indiscendo elementoꝵ apices
habuit p̃stantiꝰ dici potest. ꝙͣ
ipsius adpamachiũ et occea¬
num missa ꝓfitent᷑ u̾ba dicẽ¬
tis: Dum essẽ uiuenis miro
discendi feruebã amore: nec
iuxta quoꝵdã p̾sumptionẽ
ip̃e me docui. Apollinarẽ au¬
diui antiochie frequent̃ ⁊ co¬
lui: tunc cum me inscriptis
scĩs erudiret. Iam canis spar¬
gebat᷑ capud. ⁊ magistrũ potiꝰ
qͣm discipłm decebat. Prexi
tamen alexandriã. audiui
didimũ inmultis ei gr̃as ago
me homines finẽ fecisse dis
cendi. Rursum ierosolune.
⁊ bethleem. quo labore. quo
num habui p̃ceptorẽ. Time¬
bat enĩ iudeos. ⁊ mͥ alt̾um
exhibebat nichodemũ. lc.uͭ.

Expanded text:
ut experimentum caperem ingenioli mei, et amicis jubentibus obedirem. uid vero de hujus viri eleganti industria, quam erga Latinos, et Graecos, Hebraeos, et Arabicos, Chaldaeosque in discendo elementorum apices habuit, praestantius dici potest, quam ipsius ad Pammachium et Oceanum missa profitentur verba dicentis: Dum essem, inquit, juvenis, miro discendi ferebar ardore: nec juxta quorumdam praesumptionem ipse me docui. Apollinarium audivi Antiochiae frequenter, et colui, jam tunc cum me in Scripturis sanctis erudiret, canis spargebatur caput: et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias agme homines finem fecendi: rursum Hierosolymae et Bethleem quo labore, quo rnum habui praeceptorem! timebat enim Iudaeos et mihi alterum exhibebat Ni
Abbreviated transcription (Latin):
onatus uempe artigͣpbꝰ.
romanis eum imbuens
elementis. liberaliũq artium
sufficient̃ sapore replens. ma¬
gister extitit illi sicut ip̃e in
croica sua meminit dicens.
uictormꝰ rectͥor ⁊ donatꝰ gͣmati¬
cus magistͥ ⁊ p̃ceptores mei ro¬
me insignes habebant᷑. Grego¬
rium namq nazanzenũ ut
idem int̃tio explanatiõñ ysaie
refert libro. didascalum suũ
dicto ꝓpħa ad cum uenisset
locum. quod deseraphin qͥd¬
dam debuisset exponere. ita
intulit dicens. De hac uisione
ante aimnos circit trignita csi
essem constantinopoli. ⁊ apd̃¬

Expanded text:
onatus nempe arthigraphus, Romanis eum imbuens elementis, liberaliumque artium sapore sufficienter replens magister extitit illi, sicut ipse in Chronica sua meminit, dicens: Victorinus rhetor, et Donatus grammaticus, magistri et praeceptores mei, Romae insignes habebantur. Gregorium namque Nazianzenum ut idem in tertio explanationum Isaiae refert libro didascalum, id edicto Propheta ad eum venisset locum, in quo de Seraphim quiddam debuisset exponere, ita intulit, dicens: De hac visione ante annos circiter triginta, cum essem Constantinopoli, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
irigitur ꝓuide p̃fectus
fescenninus sisinmꝰ tra¬
ditane d sibi electa apparitio¬
ne cum nigenti strepitu ad
partes occidentalium regionũ.
ut scm senem nominatissimũ¬
q doccrina uirum: ⁊ uirtutũ
in signib p̃cipuũ macharisi
dionisium. ubitũq reꝑire po¬
tuisset ꝑ quirens aut decreto
pͥncipis idolis thurificare com¬
pelleret. aut tormentis lacera¬
tum iumensis. ⁊ penis exquisi¬
tissimis tormentatsi. int̾ cet̾a
etiam scdm leges romanas.
ut pote eum qui p̃stantissima
nobilitate t̾rena floruerat. ⁊
contra senatus. ac rei publice
ꝓmulgationes. contͣq imꝑisi
egerat. nudum publice uirgis
suiq cõmamipulares p̃ceptsi
pͥncipis suscepissent. ꝓmacha¬
rii dionisii inquisitione galli¬
arum penetrant fines. Quib
adhuc ꝓcul positis sc̃ĩ urri ce¬
lebre nomen innotuit. Uncde
amplius efferati cursu ueloci¬
ori. tumentio animis uultib
trucissimis parisiꝰ adierũt. lc.iii.

Expanded text:
irigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
on enun dormunt nisi
male fecerintz et rapitur
sompnus ab eis. nisi supplauta¬
uerint. Comedunt panem un¬
pietatis. et uinum iniquitatis
bibunt. Iustorum autem semi¬
ta quasi lix splendens ꝓcedit
et crescit usq ad ꝑfectam diem.
Uia impioꝵ tenebrosa nesciũt

Expanded text:
on enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectam diem. Via impiorum tenebrosa: nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
turres enis: et radam puluerẽ
eus de ea. et dabo eam in limpi¬
dissimam petram. Siccatio sage¬
narum erit in medio maris. q
ego locutus sum ait dñs ds̃. Et
erit in direptionem gentib.
filie quoq que sunt in agro
gladio interficientͣ. et scient qr
ego dominiꝰ: quia hec dicit do¬
minꝰ s. Ecce ego adducam ad
tyrum nabugodonosor regem
babylonis. ab aquilone: regem
regum cum equis et currib.
et equitib. et cetu: popłõq mag.¬
no. filias tuas que sunt in agro.
gladio intͥficiet et circiundabit
te munitionib et comportabit
aggerem in gyro: et elenabit
contra te clypeum. et uineas. ⁊
arietes demꝑabit in muros tu¬
os. et turres tuas destruet in
armatura sua. Inundatione
equoꝵ eius oꝑiet te puluis eo¬
rum: a sonitu equitum et ro-¬
tarum. et curruum mouebun¬
tur muri tui. fR.

Expanded text:
turres ejus: et radam pulverem turres ejus: et radam pulverem ejus de ea, et dabo eam in limpidissimam petram. Siccatio sagenarum erit in medio maris, quia ego locutus sum, ait Dominus Deus: Et erit in direptionem gentibus. Filiae quoque ejus, gladio interficientur et scient quia ego Dominus quia haec dicit Dominus Deus ecce ego adducam ad Tyrum Nabuchodonosor regem Babylonis ab aquilone regem regum cum equis et curribus et equitibus et coetu populoque magno filias tuas quae sunt in agro gladio interficiet et circumdabit te munitionibus et conportabit aggerem in gyro et levabit contra te clypeum et vineas et arietes temperabit in muros tuos et turres tuas destruet in armatura sua inundatione equorum eius operiet te pulvis eorum a sonitu equitum et rotarum et curruum movebuntur muri tui
Abbreviated transcription (Latin):
gentibe: et in moab faciam udi¬
cia: ⁊ scient qi ego dñs le.i
quod fecit idumea ultionem. ut
se uindicaret de filiis iuda pecca¬
iutq delinquens. et tundictam ex¬
petuut de eis: idcirco hec dicit do¬
minꝰ ds. Extendam manũ meam
suꝑ idumeam: et auferani de ea ho¬
minem et iumentũ. et faciam eã
desertam ab austro: et qui sunt ii
rorem meum: et scient uindictã
tam. et ulti se sunt toto animo
intͥficientes. et implentes inui¬
cias ueteres. ꝓpt̾ea hec dicit do¬
minus d̾s. Ecce ego extendam
manum meam suꝑ palestinos.
et int̾ficiam intͥfectores. et ꝑdã
reliquias maritime regionis:
faciamq in eis ultiones magnaᷤ
arguens in furorez et scient qͥa
ego dominꝰ cum dedero uindic¬
tam meam suꝑ eos. le. iii.
It factum est in undecimo
anno prima mensis. factꝰ
est sermo domini ad me dicẽs.
fili hominis pro eo quod diyxit
tyrus de ierłm. euge. confracte
sunt porte popłorum. conu̾sa ẽ
ad me: implebor. deserta est: ꝓpt̾

Expanded text:
gentibus. Et in Moab faciam judicia: et scient quia ego Dominus. quod fecit Idumaea ultionem, ut se vindicaret de filiis Juda, peccavitque delinquens, et vindictam expetivit de eis, Idcirco haec dicit Dominus Deus: Extendam manum meam super Idumaeam, et auferam de ea hominem et jumentum, et faciam eam desertam ab austro: et qui sunt  Arorem meum: et scient vindictam tam, et ulti se sunt toto animo, interficientes et implentes inimicitias veteres: Propterea haec dicit Dominus Deus: Ecce ego extendam manum meam super Palaestinos, et interficiam interfectores, et perdam reliquias maritimae regionis: Faciamque in eis ultiones magnas arguens in furore: et scient quia ego Dominus, cum dedero vindictam meam super eos. Cap. XXVI. Et factum est in undecimo anno, prima mensis, factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, pro eo quod dixit Tyrus de Jerusalem: Euge, confractae sunt portae populorum, conversa est ad me: implebor, deserta est. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti enim nobiscum miscdi¬
am tuam et exclusisti a nobis
mumicum ꝑsequentem nos.
Misertus es autem duob unicis.
fac eos domine plenus benedi¬
cere te: et sacrificium tͥ laudis
tue. et sue saintatis offerre: nt
cognoscat uniu̾sitas gentum.
quia tu es d̾s solus in uniuer sa
terra. Statimq precepit seruis
sins ragnel: ut replerent fossã
quam sccerant pͥnsqͣm illuces¬
ceret. uxori autem sue dixit. ut
instrneret coniiuium: et p̾pa¬
raret omĩa que incibos erant
iter agentib necessaria. Duas

Expanded text:
fecisti enim nobiscum misericordiam tuam et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos misertus es autem duobus unicis fac eos Domine in plenius benedicere te et sacrificium tibi laudis tuae et suae sanitatis offerre ut cognoscat universitas gentium quia tu es Deus sterra. Statimque praecepit servis suis Raguel, ut replerent fossam, quam fecerant, priusquam elucesceret. Uxori autem suae dixit, ut instrueret convivium, et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria. Duas
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ gladium acutum. radentem
pilos. Assumes eum et duces ꝑ
caput tuum: et ꝑ barbam tuã.
Et assumes tͥ stateram ponde¬
ris. et diuides eos. Terciam par:¬
tem igni combiires in medio
cintatis: nyxta completionem
in circuitu eius. Terciam uero
aliam disꝑges in uentum: et gla¬
diim nudabo post eos. Et sume̾
inde paruum numerũ: et liga¬
bis eos in sũmitate pallii tui.
Et ex eis rursum tolles. et ꝓicies
ec dicit dominꝰ cs. Ista est
iersm: in medio gentiũ
posui eam & in circuitu enis
terras. Et contempsit uidicia me¬
a ut plus eẽt impra qͣm gentes
et precepta mea ultra qm terre
que in cirtuitu enis sunt. Iudicia
enim mea ꝓtecerunt: et in pre¬
ceptis meis non ambulauerũt.
Idocireo hec dicit dominꝰ deus.
Qua suꝑastis gentes que in cir¬
cratu ur̃o sunt: in p̾ceptis meis
non ambulastis. et udicia mea
non fecistis. et uixta uidicia gen¬
tium qui in circuitu nr̃o stint
non estis oꝑati. ido hec dicit do¬
minus cłs. Etce ego ad te. & ipse

Expanded text:
 gladium acutum, radentem pilos: et assumes eum, et duces per caput tuum, et per barbam tuam. Et assumes tibi stateram ponderis, et divides eos. Tertiam partem igni combures in medio civitatis, juxta completionem in circuitu ejus: tertiam vero aliam disperges in ventum, et gladium nudabo post eos. Et sumes inde parvum numerum: et ligabis eos in summitate pallii tui. Et ex eis rursum tolles, et projiciec dicit dominus Deus: Ista est Ierusalem, in medio gentium posui eam et in circuitu eius terras ; et contempsit iudicia mea, ut plus esset impia quam gentes, et praecepta mea ultra quam terrae quae in circuitu, eius sunt; iudicia enim mea proiecerunt et in praeceptis meis non ambulaverunt. Idcirco haec dicit dominus Deus: Quia superastis gentes, quae in circuitu vestro sunt, in praeceptis meis non ambulastis et iudici amea non fecistis et iuxta, iudicia gentium, quae in circuitu vestro sunt, non estis operati, ideo haec dicit dominus Deus: Ecce ego ad te, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
da ur̃a domino. et seruite illi
soli et eruet uos de manu phi¬
listiim. Abstulerunt gͦ filii isil
baalim et astaroth: et seruie¬
runt dño soli. Dixit autem sa¬
muel. Cong̾gate uniu̾sum isrł
in masphath: ut orem ꝓ uob̾
phath. hauseruntq aquam.
et fuderunt in conspectu dm̃

Expanded text:
ra Domino: et servite ei soli, et eruet vos de manu Philisthiim. Abstulerunt ergo filii Israel Baalim, et Astaroth, et servierunt Domino soli. Dixit autem Samuel: Congregate universum Israel in Masphath, ut orem pro vobphath: hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu D
Abbreviated transcription (Latin):
nos malosq cõminit̃ qͣsi com¬
mixtos: prsces fidei sagena nos
continet s lictꝰ indicat. sagena
pisces qͥ capti fuerint mutari
ñ possunt: nos autẽ mali capi¬
mur. s inbonitate ꝑmutam᷑
sogitemꝰ gͥ in captione. ne di¬
uidamur inlitore. lc .uiͣ.¬
dierna solc̃pnitas: ita ut
se ñ modico additat. si cui ex
boc conuentu ur̃o de ẽẽ cõtingat.

Expanded text:
nos malosque communiter quasi pernos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Edierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat.
Abbreviated transcription (Latin):
uasis bom pisces eligunt᷑: mali
autẽ ꝓiciunt᷑ foras. Sc̃a ecclesia
sagene comparat᷑. qͥa ⁊ piscatori
b est cõmissa. ut ꝑeani quisq
ad etnum regnũ ap̃sentis seculi
fluetib tͣhatur. ne metne uior¬
tis ꝓfimda mergat. Que exom̃
geñe piscrũ congregat: quia ad
peccatoꝵ ueniã sapientes ⁊ fa¬
tuos liberos. ⁊ seruos. diuites.
⁊ pauꝑes fortes. ⁊ infirmos uo¬
cat. Unde ⁊ ꝑ psalmistã deo d̃r.
Adte omnes caro ueniet. Que
sagena scilicet. tunc uniu̾salit̃
replebit᷑. cum infine suo hu¬
mam gem̃s sũma conducitire.
Quã educunt: ⁊ sciꝰ lictꝰ sedent
qͥa sic̃ mare scculũ. ita setuli fi¬
nẽ significat lictꝰ maris. In qͦ
scilicet fine bom pisces in uasis
eliginitur. mali autt̃ ꝓicuit᷑
foras quia electꝰ quisq intaber¬
nacisla et̾na recipit᷑. ⁊ int̾ni reg¬
ni luce ꝑdita ad exc̃iores tenebraᷤᷤ
reꝓbi ꝑtrahunt᷑. Nunc enĩ bo¬

Expanded text:
vasis boni pisces eliguntur, mali vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena foris desideria uelut insen¬
sibilẽ reddit. Ñeq enĩ scã hec cusꝰ
hodie natalitia celebramꝰ. mori ꝑ
deo potuisset incorpe: si pͥus at̾re¬
ns desideriis mortua ñ fuiss i
mente. Eretiꝰ namq inu̾tutis cul¬
calcauit. Ante armatos reges
⁊ p̃sides ducta. stecit friente
robustior uidicante sublumor.
Quid int̃ hec nos barbati ⁊ dle¬
biles dicimꝰ. qm ire ad regna
celestia puellas ꝑferrum uidemꝰ e
Quos ira suꝑat. suꝑbia inslat.
ambitio ꝑturbat. lixuria inqͥ¬
nat. Qui si adipisci regna celoꝵ
ꝑbella ꝑsecutionũ ñ possimis.
hoc ip̃m nobis timor sit qd̾ lm
nolumꝰ saltẽ ꝑpacẽ sequi. Ecce
nulli nr̃m hoc temꝑe cdicit dłs
ꝓme morere: s illicita tantũmͦ
inte desideria octide. Qui ergo
inpace subigere carins desicłia
nolumꝰ. qͣndo inbello ꝓ deo ipã
ursum simile regnũ celoꝵ
sagene minare misse dir¬
⁊ ex omii gen̾e pisciũ cong̃ganti.
Que impleta ad litꝰ elucit᷑. ⁊ in

Expanded text:
is desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culcalcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam ursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
kañi tim̃dũ est potiꝰ qm exponen¬
dũ. Aꝑta etenĩ uoct tormenta
peccantiũ dicta sunt : ne qͥs ad
ignorantiesue excusationẽ retur¬
reret. si qͥd de et̾no supplicio obscu¬
re diceret᷑. Unde ⁊ subdit᷑. In tellex¬
istis hec omma: Dicũt ei. Ntiq¬

Expanded text:
 timendum est potius quam exponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Utiq
Abbreviated transcription (Latin):
qd tunc apiudentib olcum petũt.
nisi qd̾ in aduentu uidicis cũ se
intꝰ uatuas inuen̾int. testimomũ
fors querunt: Ac si asua fiducia
decepte proximis dicant. Nuia
nos quasi sine oꝑe repelli conspi¬
ciuis. dicite de nr̃is oꝑib qͥd idistis.¬
S prudentes uirgimes respondent
dicentes. Ne forte ñ sufficiat nob̾
⁊ uobis. In illo enĩ ddie qd̾ tamen
ae quibedã inpace ecclesie quiescen¬
tib loquor sibimetip̃is testimomiũ
uiꝰcuiꝰq uix sufficiet qͣntominꝰ

Expanded text:
udentibus oleum petunt nisi quod in adventu judicis, cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt. Ac si a sua fiducia deceptae, proximis dicant, quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus, quid vidistisSed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus
Abbreviated transcription (Latin):
quiarꝰ denariũ ꝑsicit. Et qͥa ex
utroq secu fidelium mulcitudo
colligit. sc̃ã ecdesia decẽ nirgrub
similis denuntiat. Inqua qͥa ma¬
li cũ bonis. ⁊ rȩpbi cũ electis ad¬
mixti sunt: recte similis iuirgi¬
Sunt namq pleriꝙ continentes
qui ab ext̾iori se appetitu custodi¬
ulit. ⁊ spe ad int̾iora rapiunt᷑. Car¬
nẽ macerant:. ⁊ toto desiderio ad
supnam pat̾am anhelant. Ft̃na
p̃iia expetunt: ꝓlaborib suis
retipe laudes humanas nolunt.
hi rimirũ głam suam ñ more
hominũ ponunt: s intra cõscien¬
tiã contegunt. Et sunt pleriꝙ qͥ
corsꝰ ꝑ abstinentiã aflligunt:. s de
ip̃a sua abstinentia humanos
fauores expetũt. Poctue i sermĩt
indigentib multa largiut᷑. S
fatue ꝓfecto sunt uirgines: qr so

Expanded text:
 denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virgiSunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia so
Abbreviated transcription (Latin):
secum. Prudentes aeceꝑunt oleũ
setũ inuasis fuis cum lampadibꝰ.
Poleum qͥppe nitor głe designat᷑.
Uascula autẽ nr̃a sunt corda in
quib fermiꝰ cuncta que cogita¬
mꝰ. Prudentes gͦ oleum inuasis
habent qui nitorẽ głie intra cõ¬
scientiã retinent: paulo attestan¬
te qui ait. Gła nr̃a hec est testimo¬
moniũ conscientie nr̃e. fatue
autẽ nirgines oleũ secũ ñ sumũt
qͥa glam intra conscientiã ĩ habẽt.
dũ hanc abore ꝓximoꝵ querunt.
pades habent. s om̃s oleũ
a habent: quia plerũꝙ bonam
se oꝑa cumelettis ⁊ reꝓbi ostend̃t.
S soli ad sponsum uemunt cũ
głam quer̃t. Unde ꝑ psalmistã
quoq de sc̃a electoꝵ ecclesia d̃r.
ram autẽ faciente sponso. dormi¬
dum uenire uidex ad extremsi
iudiciũ differt. electi ⁊ peꝓbi in mor¬
tis sompno sopunt᷑. Dormire etenĩ
mori ẽ. Ance sompnũ uero dormi¬
tare ẽ. ante mortẽ a salute langneͤ¬
cere. quia ꝑ pondꝰ egͥtudinis ꝑue¬

Expanded text:
ecum; prudentes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumuntam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. pades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo vegloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Moram autem faciente sponso, dormidum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est. 1478 Ante somnum vero dormitare est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis perve
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurꝰ abscondit᷑. disciplina
studii celestis est. Quẽ ꝓfecto agrũ
uenditis omnib comꝑat. qui uo¬
luptatib carnis renuntiat: cunc¬
ta sua t̾rena desicłia ꝑdiscipline
celestis custodiã calcat: ut rachil
iam quod caro blandit᷑ libeat. i¬
chil qd̾ carnalem uitam tracidat.
sp̃c phorrescat. Rursũ celeste reg¬
num negonatori homini simile
qłr. q bonas margaritas querit:¬

Expanded text:
a studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit,