comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ni nõ rigida iñtentione monachi per¬
fessionem sectant᷑ qnͣto suꝑni amoris ꝓ¬
positũ dissolute apperũt tatito ꝓcliuius ad mũss¬
di amorem de uno reduotͦ. Nam ꝓfessio noli
ꝑfecta p̃sentis uite repetit desidĩa. In qͥb et si

Expanded text:
i non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ture locus. proinde quod nc̃ satis est
si hec spacia curbida et ꝓ cellosa pp̃ al¬
tis naturũ usq adudas t̾rascs p¬
rectam ꝑossunt aenia corꝑa sustineꝰ
sũt et aniũ que ꝓducta sunt ex a quis
ip̃ aquaꝵ tenues alitꝰ qui .s. eidẽ aeri
iuxta a quas et t̾ras cutũ fuso atniob
hoc infime atq cerrene partĩ de pu¬
taco uaporalit inseruitur ⁊ auras
intexunt. que nochur nis rt̃goribus
adgranate. sereno ⁊ rore distillont
si aũt uehemencins frigꝰ ẽ. etiamgle¬
iu candidnis malbescunt. Et dicit
deus. educat c̾ra ain ma uiuã ẜ geciꝰ¬

Expanded text:
turae locus. Proinde quod nunc satis est, turae locus. Proinde quod nunc satis est, si haec spatia turbida et procellosa, propter aeris naturam usque ad undas terrasque porrectam possunt aeria corpora sustinere, possunt et auium, quae productae sunt ex aquis, propter aquarum tenues halitus: qui scilicet eidem aeri iuxta undas et terras circumfuso atque ob hoc infimae et terrenae parti deputato uaporaliter inseruntur et auras intexunt, quae nocturnis rigoribus adgrauatae sereno etiam rore destillant, si autem uehementius frigus est, etiam gelu candidius inalbescunt. Et dixit deus: educat terra animam uiuam secun
Abbreviated transcription (Latin):
et uehemencius copatatꝰ ⁊̃ ignes ⁊ to¬
intrua. et contractꝰ nubila et cõspissa¬
tus pliuuã ⁊ congelantib mibilis u
et turbulencius congelantibus dens¬
oribus nubilis grandine aũt disten¬
tus serenũ fnc̃ occultis impetus ⁊ort
et opere di asũmus adĩfrimna unilst
que creaint ad mnistrãts. uñ in illo
psalmo cum conmemorata eẽnt igni
grando .iix. glacies sp̃c tempestatis n
putarẽtur continuo subiecit que fa¬
ciunt u̾bũ eiis. si aũt trans grestore
uli añꝙͣ cransgredorent᷑ celestia copi
gerebant neꝙ ħ mirũ est si conu̾sase
expena in aeriaͣ qualitutem ꝑ
iam possint abigne .i. ab elem̃to natu¬
re suꝑioris aliquid pati. Nec aens
saltem spacia suꝑiora atos puiora s
ista taliginosa denere ꝑ missi sucit q̃
eis ꝓsuo gen̾e quidam auasi c̃arere usi
ad temyni iudicii. et si quid de hũs tnͣs¬
gressorib angelis diligencuis requiren¬
duir est alus enit acõmodatior sccip¬

Expanded text:
et uehementius concitatus etiam ignes ac toet uehementius concitatus etiam ignes ac tonitrua et contractus nubila et conspissatus pluuiam et congelantibus nubilis niuem et turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem et distentus serenum facit occultis imperiis et opere dei a summis ad infima uniuersa, quae creauit, administrantis. unde in illo psalmo, cum commemorata essent: ignis, grando. nix, glacies, spiritus tempestatis, ne uo subjecit, Quae faciunt verbum ejus . 15. Si autem transgressores illi antequam transgrederentur, coelestia corpora gerebant, neque hoc mirum est, si conversa sunt ex poena in aeriam qualitatem, ut jam possint ab igne, id est ab elemento naturae superioris aliquid pati: nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Et si quid de his transgressoribus angelis diligentius requirendum est, alius erit accommodatior Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ctiorte nõ dissoluũtur quia p̾uaiet mei
ilem̃tum quod cam sid faciend ꝙͣ ad paciẽ¬
buunt᷑ em̃ elem̃ta ad paciend̾̃ duo humor
et humus ad faciend̾ aũ ailia duo aer et
igns. sigꝰ ħ ita sunt no iipeoit ista dis¬
aẽre q̃ exaquis ꝓducta indicat uolatilia
.quia subtilioris quid̃ et mauras exalati
atq distñti scam̃ humoris lotus uolatilib
datus est. Aer aũt aconfimo luminosi ce¬
liusi ad aquarum fluruda et nuda t̾rarũ
ꝑuenit. Nõ tam̃ cotum spacium eius exha¬
sacõnes humide infuscant s usꝙ ad eũ
tatẽm celo cui collimitatur ꝯmuni pace
coniũgitur. et eiuus nocabulo nũ cupatut
In qua fortassis ꝑte si fuerunt añtrans¬
gressionẽ suã transgressores angłi tim
pͥncipe suo. nuc diabo lo. tunc arcbangło
nam nõ nulli nr̃i nõ eos putãt celestes
uł suꝑ celestes angelos fuisse. nõ ui
sĩ post pectatũ in hancsunt decrusi e
ligmẽ. nbi tam̃ et aer sit ec humoret¬
nui conteratur. qui cõmotus uentos

Expanded text:
non dissolvuntur; quia praevalet in eis elementum, quod ad faciendum quam ad patienibuuntur enim elementa ad patiendum duo, humor et humus; ad faciendum autem alia duo, aer et ignis: si ergo haec ita sunt, non impedit ista disaere, sed ex aquis producta indicat volatilia; quia subtilioris quidem et in auras exhalati atque distenti, sed tamen humoris locus volatilibus datus est. Aer autem a confinio luminosi coeli usque ad aquarum fluida et nuda terrarum pervenit. Non tamen totum spatium ejus exhalationes humidae infuscant, sed usque ad eum tatem, coelo cui collimitatur, communi pace conjungitur, et ejus vocabulo nuncupatur. In qua fortassis parte si fuerunt ante transgressionem suam transgressores angeli cum principe suo, nunc diabolo, tunc archangelo nam nonnulli nostri, non eos putant coelestes vel supercoelestes angelos fuisse, non mirum si posaliginem, ubi tamen et aer sit et humore tenui contexatur, qui commotus uentos
Abbreviated transcription (Latin):
ño possint ħ nomina Aq̃ nõ frustra in
scripturarum loco posita sunt ⁊̃ ĩp̃ali
distinctõne discerm quod in usu loqñdi
cotidiano facile aĩadu̾tendi põt. nõ frus¬
tra ⁊̃ lecborem mouet utt᷑ ne potsim ⁊ q̃i fo

Expanded text:
quomodo possint haec nomina, quae non frustra in hoc scripturarum loco posita sunt, etiam speciali distinctione discerni, quod in usu loquendi cotidiano facile animaduerti potest. Non frustra etiam lectorem mouet, utrumne passim et quasi fo
Abbreviated transcription (Latin):
cia ferꝗt ferat suĩusu docta ut homines.
ses naturant quadrupedia uł uel serpenceᷤ
Autsi ꝓpsea nõ putant quia nõ insunt pe¬
des pistib nec fece a quaꝵ sunt nec colu¬
mt̃ma set ab ea uiam aut nũꝙͣ recedunt
Brachones aũt sũ pedibus et in spelun¬
cis reqiuesc̾e ⁊ mnaere sustolli ꝑ hibent᷑

Expanded text:
tia ferat, sive usu docta, ut homines, tia ferat, sive usu docta, ut homines, sive natura, ut quadrupedia vel serpentes. Aut si propterea non putant, quia non insunt pedes piscibus; nec phocae aquarum sunt, nec coluin terra, sed ab ea vix aut nunquam recedunt. Dracones autem sine pedibus et in speluncis requiescere, et in aerem sustolli perhibentur:
Abbreviated transcription (Latin):
mod aues uolatilia. Nam siuł nulla memo¬
na uł sensus tardici amine iue nom̃ repu¬
lisset si piscibus. uolatilib certe ad hib̾etur qͦ
uita in ocłis nr̃ĩs est memoratu gartula
et inuidis constiuendis educandis ꝙ fecibi
sollertissima. Nez ignoro ita quos dãphilo¬
sophos sua cumis esem̃ti distribuisse anima¬
lia utterrena ẽẽ dice̾nt nõ cantũ q̃ int̾ct
repunt atq gradunt᷑ setaures ⁊̃ quod et
ipẽ in t̾ta requiesscant uoland̾o fatigate. Aeri¬
rauero aminalia demones eẽ. celestia deos
quoꝵ quid̃ uos ꝑtim luminaria. partim ã¬
gelos dicimus. Idem tam̃ aquis pisces et
sui gen̾is beluas adtribuũt ut nullũ elem̃¬
tum sus ar̃alibusriacet. Qruasi u̾o sub aqͥt
c̾ra ñõ sit auit probare possint pol pisces non
mea requiesc̾e ad reparandas natandi ui¬
et si forte rarius pisces id faciunt quod ad
gestanda corꝑa sit mim unda ꝙͣ auraua¬
lidioꝵ. ita ut t̾rena quoq anmalia natã¬

Expanded text:
m aues uolatilia; nam si uel nulla memoria uel sensus tardior animae uiuae nomen repulisset a piscibus, uolatilibus certe adhiberetur, quorum uita in oculis nostris est et memor et garrula et in nidis construendis educandisque fetibus sollertissima. Nec ignoro ita quosdam philosophos sua cuiusque elementi distribuisse animalia, ut terrena esse dicerent non tantum. quae in terra repunt atque gradiuntur, sed aues etiam, quod et ipsae in terra requiescant uolando fatigatae,. aeria uero animalia daemones esse, caelestia deos: quorum quidem nos partim luminaria, partim angelos dicimus. idem tamen aquis pisces et sui generis beluas adtribuunt, ut nullum elementum suis animalibus uacet: quasi uero sub aquis terra non sit, aut probare possint in ea requiescere ac reparare natandi vit si forte rarius pisces id faciunt, quod ad gestanda corpora sit unda quam aura validior, ita ut terrena quoque animalia natan
Abbreviated transcription (Latin):
ulo pͥm. landate dñm de t̾m ubi et sẽc tẽpes¬
tatis et om̃i abysi nominãtur. et ignis iste
aui urit tangentem. quia dee̾renis ethiũ¬
dis motibus ita existit ut sub inde uertatͦ
in aluidel̃m. et qmͣus nature sue sursum
nitendo indici appetit᷑. incelestem e. tñ suꝑ¬
iorem tranqͥlrtatẽ nõ possit euad̾e auia mł¬
conu̾sus extinguitur ac ꝑb mista rerum ꝑ

Expanded text:
o, Laudate Dominum de terra; ubi et spiritus tempestatis et omnes abyssi nominantur, et ignis iste qui urit tangentem , quia de terrenis et humidis motibus ita existit, ut subinde vertatur in aliud elementum. Et quamvis naturae suae sursum nitendo indicet appetitum, in coelestem tamen superiorem tranquillitatem non potest evadere; quia mconversus exstinguitur: ac
Abbreviated transcription (Latin):
sunt reptillũ. sic̃ sunt lacerti stlłones. Et
si quid huiꝰ eit. Id̾o q inrepeticõe quadrupe¬
dum nom̃ nõ it̾au̾it. quia reptilium uo¬
cabulo fortasse conplexꝰ est. uñ ibi nõ
smplicit᷑ ait reptilia s adit om̃ia reptilia
t̾re. sd̾o c̾re quia sunt et aqͣꝵ ⁊ id̾o omña ut
illis intlłigant᷑. que auatuor ⁊̃ pedibus
ituntur q̃ suꝑuis quad rupedum noĩe

Expanded text:
sunt reptilium, sicut sunt lacerti, steliones et sunt reptilium, sicut sunt lacerti, steliones et si quid huiusmodi est. ideoque in repetitione quadrupedum nomen non iterauit, quia reptilium uocabulo fortasse conplexus est: unde ibi non simpliciter ait: reptilia, sed addidit: omnia reptilia terrae; ideo terrae, quia sunt et aquarum, et ideo omnia, ut illic intellegantur, quae quattuor etiam pedibus nituntur, quae superius quadrupedum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ałia omña rõnis exꝑtia solent intlłi. m̾ito
mn dicat. Et repincea quid̾ sũi reꝑcitra t̾rena
ao est dubitandum. qñi om̃ł repẽtes inclłi
uoluit qmꝙͣ et bestie dici possunt pẽcorum
aũt nomẽ nõ usitate spentib conuernit tur¬
sum lcombꝰ ⁊ pardis ⁊ tigdibus eclupis et
usitats conuenit nocabulũ uestiar̃. pic̃oꝵ
aũt nom̃ĩt hiis alib aemodatius aptari
solet auesũt mussi hitam̃ siũ ad iuuandis
laborib. ut uones ⁊ eaui ⁊ si qͣ talia. sul ad la¬
ncũ. ut ad uescendum. ut oues ⁊ sues. Qͥ
ꝰ sunt auadrupedia. ꝙͣqm em̃ hec om̃ia
ꝯt̃ quedam serpencia auatuor pedibꝰ gradi¬
igi. nõ utiq eẽ ħ quadrupedia nomina
i ꝯmͣuis dehiis inrepencione tacut. An
ccui ⁊ dãmuli ⁊ ouagͥ ⁊ apri. quia neq
lłbestiis uͥt leones sunt conĩigi possunt
mules em̃ sunt ulis peccorib neq tñ sub
pp nũm pedum. S tñ sp̃ali significacõne
cubueretur. an auia ẽ dixit scd̃m genus

Expanded text:
alia omnia rationis expertia solent intelligi, merito ra dicat. Et repentia quidem sive reptilia terrena, non est dubitandum quod omnes serpentes intellegi uoluit, quamquam et bestiae dici possint; pecorum autem nomen non usitate serpentibus conuenit. rursum leonibus et pardis et tigridibus et lupis et usitate conuenit uocabulum bestiarum. pecorum autem nomen his animalibus adcommodatius aptari solet, quae sunt in usu hominum, siue adiuuandis laboribus, ut boues et equi et si qua talia, siue ad lanicium uel ad uescendum, ut oues et sues. Quid ergo sunt quadrupedia? quamquam enim haec omnia praeter quaedam serpentia quattuor pedibus gradigi, non utique hic etiam quadrupedia nominaret, quamuis de his in repetitione tacuerit. an cerui et damae et onagri et apri — quia neque illis bestiis, ubi leones sunt, coniungi possunt; similes enim sunt illis pecoribus neque tamen sub um pedum, sed tamen speciali significatione tribueretur? an, quia ter dixit: secundum genus,
Abbreviated transcription (Latin):
et uolunt. tiam fons quidam magnus bu¬
lencium tegioꝵ fẽ plenus est piscui solent
aũt homĩes desuꝑ incuentes eis aliquid ia
piant ꝯcertãtes qͦ pastu assneft̾i de abulã¬
tib suꝑ horã foncis hõib ip̃i quo qm eis ꝯ¬

Expanded text:
et uolunt. nam fons quidam magnus Bullensium regionum fere plenus est piscium. solent autem homines desuper intuentes eis aliquid iacpiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram fontis homi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ ulius est mamore istiuis. qmͣidiũ s iste ab
alio solus diligi p̃cipue duiceduns sue deuciat
solus possid̾e ui. Similit̾ etalius qͣm dilectu du
condilectũ nõ ht̃ p̾cipu gaudii comumone
caret. ut aũtut̾a possit istius mõi delicias c̃i¬
caret oꝑcet eos ꝯdilectum hr̃e: ubi u itaꝙ mu

Expanded text:
gaudium illius est in amore istius, quandiu iste ab alio solus diligitur, praecipue dulcedinis suae delicias solus possidere videtur, similiter et alius quandiu condilectum non habet, praecipui gaudii communione caret. Ut autem uterque possit istiusmodi delicias communicare, oportet eos condilectum habere. Ubi itaque mu
Abbreviated transcription (Latin):
rpoile ꝯsułe insin ͨ ͤ persone. cere¬
Nt delicias cantatis et sapiencie ħ sol maxĩ
int̾ẽe quod saꝑiencie delicie ualẽt et solent
de corde alieuo. Nam qui intime diligit ⁊ intime
diligi concupiscit. n̾o tam delectaꝰ ꝙ̃ anxiat᷑ si de
duecti sui corde no haut᷑ dilectd̃ns dulcedinem
qͣm scitit. Supiencie uͦ delicie cunc mag̃ diectãt

Expanded text:
personae. Inter delicias charitatis et sapientiae hoc solet maxime interesse, quod sapientiae deliciae valent et solent  deliciae hauriuntur de corde alieno. Nam, qui intime diligit et intime diligi concupiscit, non tam delectatur quam anxiatur, si de dilecti sui corde non haurit dilectionis dulcedinem quam sitit. Sapientiae vero deliciae tunc magis delectant,
Abbreviated transcription (Latin):
ul decẽt. Nõ em̃ hoc de Alica s de sũma cõdilectõ¬
ne ioquim᷑ ⁊ qualẽ creatura a cretare creacore¬
mĩꝙͣ merecus. nñꝙͣ digͣ inuenitur. quis aueso
sime concordie: si canta iꝙͣ dignitas est ĩhus
duab t̾itutibus cuimi exsemet ip̃a quid queso u̾tu¬
cũ auiddigntatis et ubi q̃iis qds ecaltun

Expanded text:
na deesset. Non enim hic de qualicunque, sed de summa condilectione loquimur, et qualem creatura a Creatore nunquam meretur, nunquam digna invenitur. Quis, quaeso summae concordiae? Si tanta itaque dignitas est in his duabus virtutibus cuique ex semetipsa, quid, quaeso, virtutis, quid dignitatis inerit ubi quaevis con
Abbreviated transcription (Latin):
nolit cõicare. tanta põitatis ut nicħ sit eĩ inpꝰsi¬
bile tante felicitatis: ut m łeisit deficile. cõns
est ũ fat̾i eꝑteat dimare ꝑsonarum cimitatẽ
nõ posse de eẽ. S ut ħ melius elucelcat quod
disfusius diximus ĩ uñ coiligamus. cerce siso¬
la inia ꝑsona m d̾initate eẽt nõ hr̃et cui magͥ¬
cudĩs su̾e diuicias cõicaret. s recõu̾so illa delici¬
aꝵ ⁊eulcedĩs habudãcis q̃ exlilcime dilectioĩt
nias nõ optiñe et ad honoris sui magnificen¬
tiũ tã deslaꝵ largitate lesat᷑ qmͣ de istarũ

Expanded text:
nolit communicare, tantae potestatis ut nihil sit ei impossibile, tantae felicitatis ut nihil sit ei difficile, consequens est ut fateri oporteat divinarum personarum Trinitatem non posse deesse. Sed ut hoc melius elucescat, quod dila una persona in divinitate esset, non haberet cui magnitudinis suae divitias communicaret. Sed et e converso, illa deliciarum et dulcedinis abundantia quae ex intimae dilectionis as non obtinere, et ad honoris sui magnificentiam tam de illarum largitate laetatur, quam de istarum
Abbreviated transcription (Latin):
et tp̃a tiamq dusilitas ꝑłitas est
Eosdoiͣꝙͣ teices suꝑ trinitatil asserc̃de
enttegemus. quos suꝑius matrestacd¬
ue plantatis ad duximꝰ. et pͥus auid̾ quid
sux uat receste᷑ sunͣl siplacet cantas int̾¬
rogetus. oꝑtet aũ canitotẽ sũmã nmũsałe¬

Expanded text:
. Ipsa namque dualitas pluralitas est. Eosdem itaque testes super Trinitatis assertione interrogemus, quos superius in attestatione pluralitatis adduximus: et prius quidem quid super hac re testetur, summa, si placet, charitas interrogetur. Oportet autem charitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
isttiner. plus enĩ optinet mẽtem cẽsoris amos luc
quiͣ equitas iuidicũ. Tres sunt munu̾m acceptõ¬
nes quib ꝯͣ uisticiam hũana uanitas milicat .i.
fa. uox amiciciaxũ ad ulatõ laudis ⁊ corporalis
acceptõ in mu̾e facilius auten ꝑu̾titur cãmus
rei corporeo nun̾e̾ qmͣ grͣe laudis fauore. Qui¬
muni̾s alicꝰ coriũpinur odio dũ ꝙ qñolibet ad¬

Expanded text:
m censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quamuneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet ad
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem Inmanitas iniquoꝵ socioꝵ ꝑturbet. Sepe
iudices praui cupiditans cãm aut auferũt aut
pũtunt iudicia nec finũt cepta puꝑum negorã
qͦusq marsupia eoꝵ qui cãnt᷑ exhauriant. Qͥ
enim iudicant nõ cãm s dona ꝯsid̾a̾nt ⁊ sicur negii¬
gentes funt in discussione cam̃ciũ: sic ieoꝵ dãpno

Expanded text:
nitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ n. iratus iudicat infuroẽ iuditiũ mutat ⁊ añ
ꝓferr sentenciã qmͣ agnos cat. furor in iũidite inues¬
tigatõm ueri ñ ualet accĩgere quia mens eiꝰ turba¬
ta furore : ab rã scrutatõe alienat ͦ iustitie. Iratꝰ iũ
cex iudicuĩ exam̃ plene ꝯtueri nõ ualet qtua ca

Expanded text:
Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia ca
Abbreviated transcription (Latin):
uir. Aliis eñ p̃stat tensurã iustitie. alus bonĩta¬
tem que iudicie sñ ꝑsonꝙ acceptõe sustipir. Sõ
infirmat iusticiã anaricie flãma nͨ studet auferre
alteri ꝙ cupiat sibi boni iudices ad iusticam so
lam obcõidem salurem erernã suscipint nͨ eã mu¬
m̃b acceptis distribuu̾t ut dũ de ulto iudicio tẽ¬
qui recte iudicat statãm in mami gestat ĩ utͦꝙ
penso iusticiam ⁊ mĩam poxtat s ꝑ iusticiã reddᷤ

Expanded text:
s bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temqui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso just
Abbreviated transcription (Latin):
qhoat itaꝙ motum in om̃ib sensib asubtilrca¬
ci iguĩ s nõ in om̃ib adidem ꝑuerit. Intͦtiois
n. ꝑͥuenit rep̾sso calore usqadeius luicẽ. In
our̃ ⁊ ꝑuenit ad hunidã exalacõm. uñ cras¬
ior anta subsistit. ingustatu. ⁊ hanc trãs¬
It et ꝑuenit usq ad humorem corpulencio¬
rem quo ĩ penetrato atm traiecto cum ad
tenam gͣuitatem ꝑuenit tangũdi uitim̃
sensum ag̃. Nõ gͥ ignorabat natuas ełoꝵ¬

Expanded text:
otum in omnibus sensibus per subtilitatem ignis, sed non in omnibus ad idem pervenit. In visu enim pervenit represso calore usque ad ejus lucem, in purum, et pervenit ad humidam exhalationem, unde crassior haec aura subsistit; in gustatu et hanc transit et pervenit usque ad humorem corpulentiorem. Quo etiam penetrato atque trajecto, cum ad terrenam gravitatem pervenit, tangendi ultimum sensum agit. Non ergo ignorabat naturas e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓa eoꝵ ex eo ampluis ht̃ accepisse uocabiuum
o asit caloris puacone cum corpus imiesti¬
gessit obtendi sũsuur quia motus pigrescit.
q ex calore in est corꝑi dum igni a erem t ha
ghĩda et humor c̾cena q̃ afficip. subeilp¬

Expanded text:
 eo quod amplius habet accepisse vocatum. Ideo autem caloris privatione, cum corpus nimie frigescit, obtundi sensum, quia motus pigrescit, qui ex calore inest corpori, dum ignis aerem, et aer humida, et humor terrena quaeque afficit, subtilio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui a extenius est qnam illud cid̾ ĩ
ip̃a in ꝯmirtabi ii u̾itate rõ nalis mes
⁊intellectuanis in tuet ur ea que lute
De hõinib indicat in ter illa que ex¬
trin fecus fiunt arbittor ẽẽ deputan¬
dum. Ere atuta gͦ spititualis ⁊ iu¬
tellectuans ꝑ fecta ⁊ beata esul quar
tum ad se ip̃am quo sit sapiens que
at beata sit non insi in trinsecus ad¬
inuat ur et erutate i̾ntate caritate
cre atoris. Extrm secus neto si ad¬
muari ditenda ẽ eo fortasse soto
ad inuatur quod in intem intent .¬
⁊ de sua soci eta te gaudent ndeo ⁊
quod ꝑ spectis etiam. in eis ip̃is om̃ib
cre aturis midici gratia gracias agit
laud at que creatorenr. Quod aut̃ at¬
tinet atreatore angelite actõnem

Expanded text:
et quia exterius est quam illud, quod in et quia exterius est quam illud, quod in ipsa incommutabili ueritate mens rationalis et intellectualis intuetur eaque luce de his omnibus iudicat, inter illa, quae extrinsecus fiunt, arbitror esse deputandum. creatura ergo spiritalis et intellectualis perfecta et beata, qualis t ad seipsam quo sit, sapiensque ac beata sit, nonnisi intrinsecus adjuvatur aeternitate, veritate, charitate Creatoris. Extrinsecus vero si adjuvari dicenda est, eo fortasse solo adjuvatur, quod invicem vident, et de sua societate gaudent in Deo, et quod perspectis etiam in eis ipsis omnibus creaturis, undique gratias agit laudatque Creatorem. Quod autem attinet ad creaturae angelicae actionem,
Abbreviated transcription (Latin):
liter ciuo se mems habꝗc habeant
Sicut alimentit agri caltuta me diti¬
na. Et que cumes ⁊ ad ornatum fuit
ut non sotum sabie at fecũdiores ⁊ Uum¬
s eciam ue cenciores sunt sp̃uatis a
autem creata natura Si ꝑ fecta atq
beata est sicut angeloꝵ a sanctoꝵ qͣnͣ¬
tum ad actinet ad se ipam cmnosit sapi¬
ens ciuesit non isi m crmsecus in corpora
nter ad muat ur̃ Ir intus ei crmppe io¬
quit ur deus miro ⁊ in effabmi modo ne¬
eue ꝓscͥpturam corporatib in strumen¬
tis afaixam neq per uotes cor poralibus
aurib inconantes neci ꝑ corporns an¬
similitudines ciuales in spiritu magna¬
sit̾ fiunt sicut in sompns ut alienio
excessin. s p̃t ctuodd gͥre ce dicitur-
extassis ⁊ nos eo uerbo iam ut muut
uis. in terius fiat fiat ctmͣ sunt ea
que ammo. ꝓfensus corporis min¬
ciantur tñ tq sumile est eis ita ut cũ fit
discerm ab eis aut omnino non pos¬
sit . aut terte iux ⁊ tarissime possit

Expanded text:
liter, quo se melius habeant, liter, quo se melius habeant, sicut alimentis, agricultura, medicina et quaecumque etiam ad ornatum fiunt, ut non solum saluae ac fecundiores, uerum etiam decentiores sint. Spiritalis autem creata natura si perfecta atque beata est, sicut angelorum sanctorum, quantum adtinet ad se ipsam, quo sit sapiensque sit, nonnisi intrinsecus inliter adjuvatur. Intus ei quippe loquitur Deus miro et ineffabili modo, neque per scripturam corporalibus instrumentis affixam, neque per voces corporalibus auribus insonantes, neque per corporum similitudines, quales in spiritu imaginaliter fiunt, sicut in somnis uel in aliquo excessu spiritus — quod graece dicitur Ixa-caoic et nos eo uerbo iam utimur uis interius fiat quam sunt ea, quae animo per sensus corporis nuntiantur, tamen, quia simile est eis, ita ut, cum fit, discerni ab eis aut omnino non possit aut certe uix et rarissime possit,
Abbreviated transcription (Latin):
lem indent ⁊ scd̃m eam suas dirigunt uo¬
hntates Fiunt gͦ ui ꝑticipes eterni¬
tatis ĩntatis uoluntatis eins semꝑ smre
tempore ⁊ loco. Mouentur autem euis
inꝑio ⁊̃ temꝑaliter illo non tem ptrali¬
ter moto Nec ut abeuis ꝯ contem¬
placione resinant aut de fluant S
simus ⁊ ilum sine ioco act at tempore
ꝯtem plantur ⁊ eius in in ferioribus
uiss a ꝑ fitiunt mouentes se ꝑtem pꝰ
cor pus autem per tempus ⁊ totum ciuan¬
cum eoꝵ ꝯgruit actiomi Et iõ Beus
bipertito ꝓuidencie suo opere preest
ui ner se cre atute nlaturis ut
fiant uotuntatib antem ut sine suo iussu
uersitatis corporanis non ad innatur
extunsecus corporaliter . Neque .n.
est extra eam ullum corpus anogum nõ
sit. qm̃ ex ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt-
omnia Martes uo enis dem uniuertta¬
tis ⁊ in ttint ⁊ in trisecus incor pora¬
nter ad iunantur. uł potiut funit ut
natote. Sint ⁊ extrm se cus corpora¬

Expanded text:
lem uident et secundum eam suas dirigunt uolem uident et secundum eam suas dirigunt uoluntates. fiunt ergo illi participes aeternitatis, ueritatis, . uoluntatis eius semper sine tempore et loco; mouentur autem eius imperio etiam temporaliter illo non temporaliter moto, nec ita, ut ab eius contemplatione resiliant aut defluant, sed simul et illum sine loco ac tempore contemplantur et eius in inferioribus iussa perficiunt, mouentes se per tempus, corpus autem per tempus et locum, quantum eorum congruit actioni. et ideo deus bipertito prouidentiae suae opere praeest uniuersae creaturae suae, naturis, ut fiant, uoluntatibus autem, ut sine suo iussu uniuersitatis corporalis non adiuuatur extrinsecus corporaliter. neque enim est extra eam ullum corpus; alioquin nsit, quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. partes uero eiusdem uniuersitatis et intrinsecus incorporaliter adiuuantur, uel potius fiunt, ut naturae sint, et extrinsecus corpora
Abbreviated transcription (Latin):
ut sint uoluntates aũ. ut nec in¬
fructuo se bone nec in pumte: Gale
subdto subdit primitus omnia sibs
de in de cre aturam corporatem crea¬
ture spñ ali irtõnatem tõnati terres¬
trem cetefti fe mi ne aui mas culine
mi mis ualontem uaienciori in digẽ¬
ciorem copiosiori. Inuoluntatidus
autem bonas sibi cet̾as ue ro ipeis ser¬
mentib sibi ut boc paciatur nolũ¬
tas mala ciuod ex insirdei fecͥit bo¬
na siue ꝑ se iꝑam siue ꝑ malam in
reb dum taxat q eme ⁊ atura suit
etiam malis uoiuntatibus sub dite
id est in corpore corrporibus. Nam inse
ip̃is mate uotuntates hñt interiorẽ
penam snam. e andem ip̃am in iquitatẽ
suam Ac ꝑhot suolimib angens deo
sub dite fruentibus ⁊ deo beate sermen¬
tibus sub dita est om̃is natuta corpd¬
rea om̃is tõnalis inta oñtis uolun¬
tas uel in firma uł praua ut hoc¬
de subditis nł cum fubditis agant qd
Pro inde illi in io u̾itatem in comimitabi¬

Expanded text:
ut sint, uoluntates autem ut nec inut sint, uoluntates autem ut nec infructuose bonae nec impunite malae sint, subdit primitus omnia sibi, deinde creaturam corporalem creaturae spiritali, inrationalem rationali, terrestrem caelesti, femineam masculinae, minus ualentem ualentiori, indigentiorem copiosieri; in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur uoluntas mala quod ex iussu dei fecerit bona siue per se ipsam siue per malam in rebus dumtaxat, quae naturaliter sunt etiam malis uoluntatibus subditae, id est in corporibus. nam in se ipsis malae noluntates habent interiorem poenam suam, eandem ipsam iniquitatem suam. Ac per hoc sublimibus angelis deo subdite fruentibus et deo beate seruientibus subdita est omnis natura corporea, omnis inrationalis uita, omnis uoluntas uel infirma ude subditis uel cum subditis agant, quoinde illi in illo ueritatem incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
ita et̾na ut ei alitnnd coete rim̃
ee̾ non ꝓossit ip̃a apud se ip̃am ⁊ in
se ip̃a Sme ulld tem ꝓdore at loco
mo uet tm̃ per tempus ⁊ totum sibi
naturas treans bonitate uoluntatis
ordmnãs potestate nt in natur is-
mitla fit ciue non ad ab illo sit fn uo¬
untatib autem mula bona sit cui-
nonꝙͣ ait milla mala sit qmͣ bene
uti non possit S d nonominbus
arbittium ille autem cuubus de¬
dit potenciores. ac suꝑiore s sunt.
ine nature ciue non hñt noluntatẽ
subdite sunt necesse est illis que
habent. Et hoc oromacõne creato¬
ris qu mĩtciuam ita punit uolin¬
tatem maiam nt nature ꝑimat
dignitatem Cum gͥ om̃e corpus ⁊¬
tom̃is amma irrõnatis nõ habeat
uolmitatis arbitripu suo dita
ista sunt eis n aturis cue pͥdite sũt
ar bitrio no luntat ss nec om̃ib om̃ia
set sicut distribuit institia cte atorĩ.
Ergo Dei pindencia regens atti ad¬
minst rans uni uersam cre aturam
⁊ naturas ⁊ uoiuntates. ⁊ satutas¬

Expanded text:
erna, ut ei aliquid coaeternum esse non possit, ipsa apud se ipsam et in se ipsa sine ullo tempore ac loco, mouet tamen per tempus et locum sibi naturas creans bonitate, uoluntates ordinans potestate, ut in naturis nulla sit, quae non ab illo sit, in uoluntatibus autem nulla bona sit, cui non prosit, nulla mala sit, qua bene uti non possit. sed quia non omnibus arbitrium, illae autem, quibus dedit, potentiores ac superiores sunt, illae naturae, quae non habent uoluntatem, subditae sint necesse est illis, quae habent, et hoc ordinatione creatoris, qui numquam ita punit uoluntatem malam, ut naturae perimat dignitatem. cum igitur omne corpus et omnis anima inrationalis non habeat uoluntatis arbitrium, subdita ista sunt eis naturis, quae praeditae sunt arbitrio uoluntatis, nec omnibus omnia, sed sicut distribuit iustitia creatoris. ergo dei prouidentia regens atque administrans uniuersam creaturam, et naturas et uoluntates, natu
Abbreviated transcription (Latin):
Lotum tteat uitm cor poitalem ut eo
motu naturas ciuas in trin cetus sub¬
stituit. e Etiam intrisecut ad mi rust¬
ad miinstret ⁊ ꝑ uoluntates sibi subditas
ꝑquas emas ꝑtemeus ⁊ coriora fibi
atq ilis uolnutatib sub dita ctue
per tem pus ⁊ tocum mouet eo tẽpo¬
te at loco tuuis tõ in ip̃o deo inta est
sine tempore ac loto Cum gͦ tate ali¬
cnd ueus agit Non de beuins opi¬
nati eins substantiam qua deus est tẽ¬
porib lotis q mutabitem aut ꝓtemꝑa
et loca mobtem s in oꝑe diume pͥ¬
indentie ip̃a ꝯguosc̾e nron in illo oꝑe
ciuo natntas creat. S in ilo cnio

Expanded text:
eo motu naturas, quas intrinsecus substituit, etiam extrinsecus administret et per uoluntates sibi subditas, quas per tempus et per corpora sibi atque illis uoluntatibus subdita, quae per tempus et locum mouet, eo tempore ac loco, cuius ratio in ipso deo uita est sine tempore ac loco: cum ergo tale aliquid deus agit, non debemus opinari eius substantiam, qua deus est, temporibus locisque mutabilem aut per tempora et loca mobilem, sed in opere diuinae prouidentiae ista cognoscere non in illo opere, quo naturas creat, sed in illo
Abbreviated transcription (Latin):
institut a iusi adeo ex quo sunt om̃ia q̃
quidem for macõnem suam nõtemꝑe s̃ ori¬
gine ꝓced̾et sicut uox. tantum cruid młi
de mat̾ia sp̃nali fca aĩa ꝯg̾uentius cre dit᷑
Siaut̃ aliquis non uult eam existimate
stãm. nͥ cum iam formato corporiꝰ est in spita¬
ta iudeat quid respondeat cũ creritur
uude fc̃a sit aut .n. ex nicħo dicturus ẽ

Expanded text:
instituta nisi a deo, ex quo sunt omnia — quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut uox cantum, quid nisi de materia spiritali facta anima congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde f
Abbreviated transcription (Latin):
eos audi uisse uotem dm̃ dei ambu¬
tantis in ꝑadiso Qus Quna uoir ꝙ
ip̃am dei sub stantiam G ꝑ subditam
ei treat utam fcm̃ est mino mo do dui¬
bitat qui fidem carbolitam fapit
ad hoc .n. ⁊ anqmͣto latrus uehat
re disserere uolui or non uni heciti
putant substanciam faii. Deimillo
bilem. t id̃ ante qm̃ exuirgine torpus
acceperet. iõm ins um ẽẽ pat reb opi¬
nantur tancmͣ ⁊ẽ desoto des pa¬
tre dictum sit quem nemo hominal
uidet. Ne uid̾e potest qr filuit insus
sit ante acceptam ferus tor mam.
stiani ꝑ ip̃am sub stanciam suam
Que impietas ꝓcui athatholitis
mentib te pellenda ÷. S de hoc

Expanded text:
eos audisse uocem domini dei ambulantis in paradiso, quia non per ipsam dei substantiam, sed per subditam ei creaturam factum est, nullo modo dubitat, qui fidem catholicam sapit. ad hoc enim et aliquanto latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo bilem et ideo, antequam ex uirgine corpacciperet, ipsum visum esse patribus opinantur, tanquam de solo Deo Patre dictum sit, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest, quia Filius visus sit ante acceptam servi formam, etiam per ipsam substantiam suam; quae impietas procul a catholicis mentibus re
Abbreviated transcription (Latin):
audit Et loeruitur unde uisicum sentus
intuetur. ueł enuod est ⁊ enis prinacõne
quid ⁊̃ ⁊ non sit agnoscit sic ⁊ ta ane cũ
uitit ur intuendo corgoris ꝑlem tudmẽ
silencõ iuditãmus. Sit ex uta ciue in e¬
erat homim poss eiis tauere contrarñ
.i. inte priuatõnem. Que mors uocatur
tipãm cãm ciua ꝓderet cmod amabat᷑.
id est quod libet ẜcm̃suum ciuo fieret it
anicteret uitam cruib libet sillabis opela¬
retur quem adiuodum latine cum dicitur
poctatum uel matum ut ut tanqm sigrã
euis intesligeret quod meute discerneret

Expanded text:
audit et loquitur unde nisi cum sensus audit et loquitur unde nisi cum sensus intuetur id quod est, et ejus privatione quid etiam non sit agnoscit, sic et inane cum dicitur, intuendo corporis plenitudinemsilentio iudicamus. sic ex uita, quae inerat homini, posset eius cauere contrarium, id est uitae priuationem, quae mors uocatur; et ipsam causam, qua perderet quod amabat, id est quodlibet factum suum, quo fieret ut amitteret uitam, quibuslibet syllabis appellaretur — quemadmodum latine cum dicitur peccatum uel malum — tamquam signum eius intellegeret quod mente discerneret.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum attine ipa experientia dinosce¬
ret quid inten inter ẽet inter bonũ qd̾
amisit ⁊ malum quod ad uirsit. Lignum.
.n. tale nomen accepit ut eo scd̃m ꝓhibu¬
cõm non tacto cau̾etur quod eo cirta ꝑlu¬
bicõnem tacto sentiretur Necnuie .ii.
ilud lignim dignoscencie boni ⁊ mali
S utiq eciam sio bedientes eẽnt ⁊
tes us urpassent. Id tecte uocaretur
cuod ibi eis accideret si us urpassent
quem admodim si uocaretur arbor sã¬
turitatis quod inde pessent homines
satinari. Nimcnud si nemo accessisset
ideo nomem illim eẽt in ꝯ grinm quando¬
uotaretut. ⁊ enomodo in eruunt intel¬
liget homo quod ei dicebatur ugmũ di¬
noscentie bom ⁊ mali quando ip̃m ma¬
nim cuud ẽẽt omiuo nessciebat hoc qui
ta. ut ⁊̃ uerbareꝵ que nonsunt cum in
iociuendo in ter pomntur nullus cali¬
get auditor hoc .n. cuod audito omi no
non est incħ uocatur. Ea Et has duas
sillabas nemo non intessigit enu latme

Expanded text:
praeceptum atque ipsa experientia dinoscepraeceptum atque ipsa experientia dinosceret, quid interesset inter bonum, quod amisit, et malum, quod admisit. lignum enim tale nomen accepit, ut eo secundum prohibitionem non tacto caueretur, quod eo contra prohibitionem tacto sentiretur. neque enim illud lignum dignoscentiae boni et mali, sed utique etiamsi obedientes essent et usurpassent, id recte vocaretur quod ibi eis accideret si usurpassent; quemadmodum si vocaretur arbor saturitatis, quod inde possent homines saturari, nunquid si nemo accessisset, ideo nomen illud esset incongruum, quandovocaretur? Et quomodo, inquiunt, intelilgeret homo quod ei dicebatur lignum dignoscentiae boniet mali, quando ipsum malum quid esset omnino nesciebat? Hoc qui ta, ut etiam verba rerum quae non sunt cum in loquendo interponuntur nullus caliget auditor hoc enim quod omnino non est, nihil vocatur, et has duas syllabas nemo non intelligit qui Latine
Abbreviated transcription (Latin):
ne amissione eins senciatur malum. Itẽ
p exdientiam małi scitur bonũ. Qm̃ quis
auisent sentit Cui pebono amisso male
fint. Pus aim̃ sciret gͦ puer exꝑientianti
aut bom̃ĩ cuo careret. aut aut malum esd̃
boni amissione sentiret tontemp sit
malum ut engeret bonũ. Id est noluit
amittere quod hẽbat ne sentiret.
amittendo quid amittere non decebat. Sing¬
guate. exemplum obediencie. Quippe quiꝰ
non uenit fad̾e uoluntatem. suam S enis
uoliitatem aquo missus. est non sicut ille¬
qui qui elegit fat̾e uoluntatem suam nõ
ens a quo factus est Merito sicut ꝑ umus
in obedientiam pectatores consatuti-
miriti sunt ita ꝑ unius obedienciam iusti
cnftituntur multi eꝵ sicut in adam
om̃s moriuntur sit ⁊ in xp̃o om̃s inuifica¬
buntur frustra autem non nilla acute
obtensi sunt cum requitunt quomo do
potu̾it appellari ligñ dinocencie beni ⁊
mali. ante qm̃ in eꝯ tñs gressus eẽt homo

Expanded text:
ne amissione ejus sentiatur malum. Item ne amissione ejus sentiatur malum. Item per experientiam mali scitur bonum; quoniam quid amiserit, sentit, cui de bono amisso male fuerit. Priusquam sciret ergo puer per experientiam, aut bonum quo careret, aut malum quod boni amissione sentiret, contempsit malum ut eligeret bonum, id est, noluit amittere quod habebat, ne sentiret amittendo quod amittere non debebat. Singulare exemplum obedientiae; quippe qui non venit facere voluntatem suam, sed ejus voluntatem a quo missus est : non sicut ille qui elegit facere voluntatem suam, non ejus a quo factus est. Merito sicut per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, ita per unius obedientiam justi constituentur multi, quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Frustra autem nonnulli acute obtunsi sunt, cum requirunt, quomodo potuerit appellari lignum dinoscentiae boni et mali, antequam in eo transgressus esset homo
Abbreviated transcription (Latin):
uonintate amisit quod amare uebuit amit¬
tat cum doiore quod amauit dum natsi¬
taꝵ creator u̾cme laucetur Ad hut .i. est
bonũ quod dolet amissum bonũ Namnt
si cruod aliquod bomini remanset in natu¬
ta mãssus bom amissi Solor eẽt in pena
Qui autera sme man experimento plas
bonĩ. li ut ante qm̃ bom anssionem. sen¬
ciat. engat tenere ne amittat suꝑ om¬
nes nomines p̾dicandus est S hoc uiłi
cunis tam segularis iandis eẽt non aili pu̾o
tribueretur cruesgenere istael factus
emmamiel nobi cum Deus reꝯtiliaint
ueo nos hominũ ⁊ uei homo est medi¬
ator nerbum apud deum caro apud nos
ubum caro inter peum ⁊ nos De alo qͥf¬
pe propsia picit. paiut quam sciat bomĩ
aut malum. ꝯtempuet maliciara ut eligat
bonũ. Qũo quod nestit aut ꝯtempis:
aut eligit. msi qr hec duo sciuntur alie̾
ꝓ prudenciam boni aliter ꝑ expienciam
mani. ꝑ pandenciam bomi malum sentaur¬
scitur ĩnonsentitur Tenetur .n. bomim

Expanded text:
uoluntate amisit quod amare debuit, amituoluntate amisit quod amare debuit, amittat cum dolore quod amauit, dum naturarum creator ubique laudetur. adhuc enim est bonum quod dolet amissum bonum; nam nisi aliquod bonum remansisset in natura, nullus boni amissi dolor esset in poena. cum autem sine mali experimento placet bonum, id est ut, antequam boni amissionem sentiat, eligat tenere ne amittat, supra omnes homines praedicandus est. sed hoc nisi cuiusdam singularis laudis esset, non illi puero tribuereEmmanuel nobiscum Deus , reconciliavit nos Deo, hominum et Dei homo mediator , Verbum apud Deum, caro apud nos , Verbum caro inter Deum et nos. De illo quippe propheta dicit, Priusquam sciat puer bonum aut malum, contemnet malitiam, ut eligat bonum . Quomodo quod nescit, aut contemnit aut eligit, nisi quia haec duo sciuntur aliter per prudentiam boni, aliter per experientiam mali? Per prudentiam boni malum scitur, etsi non sentitur. Tenetur enim bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
tatõnis Dei ⁊ noyie lib̾tatis. Hoc ã
in cuo ugno accid̾e potuit exipa
ut iam sipra dictim est nom̃ accepit. ꝙ¬
maluim .n. insi experimento non senti¬
remus. Quia nislum eẽt si not fecissemi
Ne nia .n. ulla natura mati est. S
amissio bom hoc nom̃ accepit. Sonũ qmp¬
pe in ꝯmittabne Deus est. homo aut qnͣ¬
tum ad ens natura in qͥnti eimm deus
ꝯdidit ꝑtinet. Bomimi eit cruidem. S nd̃
iꝯmutabue ut deus Mutabne autem bonũ
quod est post in ꝯmutabile bonum. M eli¬
us bonum fit cum bono in ꝯmutabili
ad heserit. amando. attiue set mendo
net magni bomi natura est. quia ⁊ hoc
accepit. ut possit sumnis boti ad hetere
nature Ꝙ si noluerit. bono se priuat ⁊¬
hoc ei malum est unde ꝓiustiam Dei ⁊̃
cuiciatus con secitur quid enm tare
in ictum qm̃ bene sit Desertori. boni
cine ullo modo freri potest ut ita sit. ħali
cinando amis suꝑioris. boni non sentit᷑
masum cum hẽtur quod amatum est fil¬
fius bonũ S diuina iusticia est ut enii

Expanded text:
tationis dei et noxiae libertatis. hoc autem in quo ligno accidere potuit, ex ipsa re, ut iam supra dictum est, nomen accepit. malum enim nisi experimento non sentiremus, quia nullum esset, si non fecissemus. neque enim ulla natura malum est, sed amissio boni hoc nomhomo autem, quantum ad eius naturam, in qua eum deus condidit, pertinet, bonum est quidem, sed non incommutabile ut deus. mutabile autem bonum, quod est post incommutabile bonum, melius bonum fit, cum bono incommutabili adhaeserit amando atque seruiendo haec magni boni natura est, quia et hoc accepit, ut possit summi boni adhaerere naturae; quod si noluerit, bono se priuat, et hoc ei . malum est, unde per iustitiam dei etiam cruciatus consequitur. quid enim tam iniquum quam ut bene sit desertori bonique ullo modo fieri potest ut ita sit, sed aliquando amissi. superioris boni non sentitur malum, cum habetur quod amatum est inferius bonum. sed diuina iustitia est, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
cłquelũt fn moto cardine moueat ur
Srtotapalma ab artituto cubiti sit als¬
tus ab at articuto humeri. Humem
plante i taio est articui us quo sta¬
te mo neatur . Oit crutis in gemi
⁊ tocius pedis in coxa. Et millus rẽ¬
uonm tas mo uet insi ab aliquo ar¬
titim cardine cuem untus eius dem
noluntatis primitus figit ut ad ab
eo quod loti spatio non monet ur ag
naieat a ciuod mouetur Demqne
in am bulando pes le uatut rrisi alis
fixus totum corpus fetat donec ilte
criu motus est aloto mde fertur ad lo¬
cum enuo fertur in moto artituti eu
cardini in nitatur Porto sifator¬
pore nillum membrum plocum uolũ¬
tas induet. insi ab es membri articu¬
to eruem nom mouet. Cim illa ꝑt co¬
porris que mouetur ⁊ illa qua fixa
fit ut moueatur corpore as habent
cuantitates suas qmibus occupent
spocia to coꝵ suoꝵ qnͣto magis ipẽ-
amrine mitus cui membra de serui¬
unt ut cuod platuerit figat nr
unde id quod mo uendum est in¬

Expanded text:
culo, uelut inmoto cardine, moueatur. culo, uelut inmoto cardine, moueatur. sic tota palma ab articulo cubiti, sic cubitus ab articulo humeri, humerus plantae in talo est articulus, quo stante moueatur; sic cruris in genu et totius pedis in coxa. et nullus memuoluntas mouet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo, quod loci spatio non mouetur, agi ualeat, quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille, qui motus est, a loco, unde fertur, ad locum, quo fertur, inmoto articulo sui cardinis innitatur. Porro, si in corpore nullum membrum per locum uoluntas monet nisi ab eo membri articulo, quem non mouet, cum et illa pars corporis, quae mouetur, et illa, qua fixa fit, ut moueatur, corporeas habeant quantitates suas, quibus occupent spatia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, ut quod placuerit figatur, unde id, quod mouendum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
mouet ꝯditum spiitum ip̃e nec ꝑtem¬
pus nec ꝑ lotum motus conditor sp̃t¬
S sii spititus creatus mouet se ip̃m.
R tem pus ⁊ ꝑ tempus ac loceni locũ
corꝓus : sp̃c autem ci tecreator mou
se ip̃m sine tempore af toco mo uet ꝯdi¬
tum spiritum ꝑtempus sine loto mouet
corpus ꝑtem put ⁊ tocum Quo cirta-
cus crus in telligere conatur quem
talit̾ totatiter treatutam suam noit puto
posse assectui. Nisi prius. intellex̾it qe¬
ad mo dum aĩa est hoc spiritus cce¬
motus moneat corpus ꝑtempus et
locum: sin qid̾ in se ip̃o agitur taꝑ¬
e nondum potest qnan to mi mis iaud
ad̾ supͣ e st. affecta qmꝓpe amina tar¬
cum .÷ torpore ꝓtotum moi̾a putat
dum id ꝓer tocum mouet cue siposs di¬
ngent᷑ sũ spit̾e tanqmͣ car dines membro¬
uim corporis sui. Quem ad modum arti¬
ntulatum dis põi sunt aqnibus uicia
smecõnum intantur in uemet ea que
eifciuo soce fixa sunt nõ mo ueri. tron
doigitus inti fixa sit palma cuius arti¬

Expanded text:
mouet conditum spiritum ipse nec per tempus nec per locum motus non conditos spiritus. sed spiritus creatus mouet se ipsum per tempus, et per tempus ac locum corpus; spiritus autem creator mouet se ipsum sine tempore ac loco, mouet conditum spiritum per tempus sine loco, mouet corpus per tempus et locum. Quocirca quisquis intellegere conatur quemaraliter et localiter creaturam suam, non eum puto posse assequi, nisi prius intellexerit quemadmodum anima, hoc est spiritus motus, moveat corpus per tempus et locum. Si enim quod in se ipso agitur capere nondum potest, quanto minus illud quod supra est? Affecta quippe anima carcum corpore per locum moveri putat, dum id per locum movet. Quae si possit diligenter inspicere tanquam cardines membrorum corporis sui, quemadmodum articulatim dispositi sint, a quibus initia motionum nitantur, inueniet ea, quae eis, quae loco fixa sunt, non moueri. non digitus, nisi manus fixa sit, a cuius arti
Abbreviated transcription (Latin):
potitum est Dñs deus s tm̃ modo deuẜ nut u̾o
ubrabit in uentum est ut hominem in padiso
ꝯstteret eum es per preceptũ oparetur ⁊
custodiret ita sc̾ptuta locuta ÷ Et sumꝑsit de¬
us dñt hominem quem fecił ⁊ posuit enm in
paradiso oꝑan eum ⁊ custodire Non ciuo
 cinia hoc nec p̃p angelos nec p̃o alia q̃
creata sunt. S p̃p hominem scribebatur ad¬
monendum qnͣtum ei expediat habe domimĩ
deum e hoc est sub eins dominacõne obe¬
dienter in uere qmͣ licentie ab uti ppria po¬
cestate misamͣ hoc p̾us ponere noluit in

Expanded text:
positum est "dominus deus", sed tantum modo "deus". nunc uero. ubi ad id uentum est, ut hominem in paradiso constitueret eumque per praeceptum operaretur et custodiret, ita scriptura locuta est: et sumsit dominus deus hominem, quem fecit, et posuit eum in paradiso operari eum et custo, quia hoc nec propter angelos nec propter alia, quae creata sunt, sed propter hominem scribebatur, ad eum admonendum, quantum ei expediat habere dominum deum, hoc est sub eius dominatione oboedienter uiuere quam licentiose abuti propria potestate, nusquam hoc prius ponere uo
Abbreviated transcription (Latin):
monetur ꝑiotum nonpotest nisi ꝑ
tem pus siul mou̾i at non om̃e ad̾¬
nd uetut ꝑtẽp ꝑ tem put necesse
ita ip̃am prece dit. illa qrue nec ꝓto cum
nec ꝑtem pus . At ꝑ hoc sicut ꝓ tem ꝓus
⁊ totum mouet torpus ip̃e tm̃ ꝑtempus
motus ꝯditus : spiritus ita ꝑtem pus
mouet ꝯditũ spiritus ir̃e nec ꝓ temp᷑ͦ
net ꝑ tocum motus conditor sp̃t.¬

Expanded text:
 non potest nisi et per tempus simul moueri. at non omne, quod monetur per tempus, necesse e nec per locum nec per tempus. ac per hoc, sicut per tempus et locum mouet corpus ipse tantum per tempus motus conditus spiritus, ita per tempus mouet conditum spiritum ipse nec per tempus nec per locum motus conditor sp
Abbreviated transcription (Latin):
nuim sumlitudimbus rerium s nõ¬
s non sic estimꝰ primio homini locutũ
deum Talia cruppe st̾ptura narrat¬
na ut potins tre damnis sic ẽẽ Benui
locutũ homini in ꝑa diẜo sicut ⁊̃ portea¬

Expanded text:
lium similitudinibus rerum? slium similitudinibus rerum? sed non sic existimo primo homini locutum deum. talia quippe scriptura narrat, ut potius credamus sic esse deum locutum homini in pa