comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re corrigitur: & pacis atqueunitatis uincu¬
locustoditus ad marti rium promou&ur quan¬
tofacilius & fortius quod ꝑ uniuerse ecclesiae
statuta firmatumest uelunius epi auctoritati
uelunius prouinfiȩ concilio prȩferendum est :
Cumidem ipsecr prianus ita dixerit : quidei ui¬
der&ur ut inpace unitatis esse uoluerit.
&iam cumeis quide hacre diuersa sentirent :
quod indicat ipsius primus sermoineius dem
concili quod abistis profertur exordio :
Namita sehab& : Cum in unum castaginem
conuenissent. Kalendis septembribus episco¬
piplurimi ex prouintia africa num midia
maur&ania cum presbiteris & diaconis
prȩsente &iam plebis mixima paste & lectȩ
essent litterȩ iubaiani ad ey prianum fac¬
tȩ Item erpriani adiubaianum rercrip¬
te deher&icis baptitandis: quidque post mo¬
dum cy priano iubaianus Idem rescripse¬
rit : ceprianus dixit: Audistis collegedilec¬
tis simi quid mihi iuba ianus e p̃r noster scrip¬

Expanded text:
re corrigitur et pacis adque unitatis uincure corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad martyrium promouetur, quanto facilius et fortius, quod per uniuersae ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo in eiusdem concilii quod ab istis profertur exordio. nam ita se habet. Cconuenissent kalendis Septembribus episcopi plurimi ex prouincia Africa Numidia Mauritania cum presbyteris et diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus coepiscopus noster scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quimarescur non potiut erpaianus cont
matieos denuo bceptizari puto quod sin
ulla sui contumelia ci prianus episcopus p&ro
apostolo comparatur: quantum attin& ad mar¬
trriicoronam : C&erũ magis uereri debeo
nem p&rum contumelio sus existam : Qus enim
nescitillum a postolatus principatum. cuilib&
episcopatiu prȩ ferendum : sed &iãm̃ si distat
cathe drarum gratia : un aest tamen masd rum
gloria: & siforte se inuicem in aliquo praece¬
dunt corda confitentium ac prouera fide in
unitate caritatis morientium : Dñs nouerit cu¬
ius occulta & mirabili dispensatione gratiarum
latrom cruce pendens se meleum confitere¬
tur & die ipso in para di somittitur: petrus
dñm sequens ter eumnegat & acoronadis¬
fertur, Nobis hinc iudicare temerariumest
Verum tamen siquis quamnunc cogatcircum¬
cidi aliquemmore iudaico & sic baptigari
multo amplius decestatur hoc genus humanum
quamsi aliquis cogatur rebaptitari: qua prop¬
ter cum p&rus illud faciens a paulo posterio¬

Expanded text:
us contra maticos denuo baptizari? Puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo comparatur, quantum attinet ad martyrii coronam. Caeterum magis vereri debeo, ne in Petrum contumeliosus existam. Quis enim nescit illum Apostolatus princepiscopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inuicem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posterio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ammon& ineuangelio ne consentiamus
male suadentib: : & subxp̃i nomine ambulan¬
bur sedhi &intus & foris inueniuntur: qui
nec forasexeunt: nisi prius intus mali fueris
& utique deuasis indomomagna positis diceba
apostolus: siquis autem emundauerit semo
ipsum abistius modi : erituas in honore sci fica¬
tum utiledno adomne opus bonum semꝑ para¬
tum. Quomodo autem seabeius modiquis que

Expanded text:
dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus male suadentibus et sub Christi nomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat apostolus: si quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum. quomodo autem se ab eiusmodi quisque
Abbreviated transcription (Latin):
regulis comparantes intellegunt quãmul¬
tis ii zanis & paleis. siue foris. siue intus
positis sed tamen infine a pestissime sepa¬
randis dicturus dñs: Recedite ame quio¬
peramini iniquitatem: & ite ignem &er¬
num qui prȩparatus est diabolo & angelis
eius: De conuersione autem nullius despe¬
randum est : siue foris siue intus constituti
quam diu pacientiadĩ ad paenitentiam eum ad¬
ducit : & usitat inuirga facmnoraeorum &in
flagellis peccate eorum: hocmodoenimmi¬
sericordiam suam nondis ꝑgit abeis si&
ip̃n aliquando misereantur animȩ suae pla¬
centesdo: sicut enim bonus quiꝑ seueraue¬
ritus que infinem hic saliuserit. sic & malus
siue foris siuentus: quiꝑ seuerauerit us¬
que infinem saluus nonerit: Nequenos
dicimus ubicumque & quomodo cumq bapti¬
hanc saluteni multinec intus consequuntur:
quamuis sacramentũ quod perse scmest
eos habere manifestum sit: Recte itaquenos

Expanded text:
regulis conparantes intellegunt, quam mulregulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est dominus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinora eorum et in flagellis peccata eorum. hoc modo enim misericordiam suam non dispergit ab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptihanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos
Abbreviated transcription (Latin):
potese: siue cum ꝑ eosdatur. siue cum ab
eis quicorde &uitai melius non com mu¬
tantur accipitur: De quibus in tus posĩtis
ipsedicit seculo uerbis solis. & non factii
renuntiantes: sicutergo &intus hostesdi &
quorum pectora obsederit spiritus antixp̃i
Et tamen gerunt spiritalia & diuinaquȩ nec
ipsis possunt quam diutecles sunt ad salute
prodesse: Necipsiea possunt sua inmum¬
ditia maculare : Quoditaque dicit. nihil eis
ad gratiam ecclesiasticam & ad salutaremli¬
cere: quis par gentes atq inpugnante sec
desiamxpi axp̃o ipso aduersarir ab aposto¬
lis eius antixp̃i nominer : sicaccipiendũ
est quia & foris &intus inueniuntur talesꝰ
Separationem tameneorum quiintus sunt.
ab illius columbae ꝑfectione atq unitate
non solum ds̃ nouit in quib: dam: sed &iam
homines inquibus dam̃ quorum in manifesto
pessimam uitam confirmatam que nequitiã
intuentes & eam preceptorum diuinorum

Expanded text:
potest, siue cum per eos datur siue cum ab potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsederit spiritus antichristi, et tamen gerunt spiritalia et diuina, quae nec ipsis possunt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentes adque inpugnantes ecclesiam Christi a Christo ipso aduersarii, ab apostolis eius antichristi nominentur, sic accipiendum est, quia et foris et intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum
Abbreviated transcription (Latin):
men meo ꝑman& quodaccipitus. Nec ci
si correctus fuerit iteratur. Nullaitaq¬
paraicipatio est iustitiae & iniquitatȩ non solũ
quae foris: sed &iam quae intus est. Nouit
enim dñs qui sunt eius : Et recedat ab iniquita
te omnis quinominat nomendñi. Nulla &iã
communo est luci & tenebris: non solumquȩ
foris. sed &iam quae intus sunt. Quienim
odit fratrem suum ait iohanne s. intenebris
est usq adhuc: & utiq illi oderant paulũ
lationem excitarfum culiseius: quostamen
intus fuisse idem crprianus intellegit Cũ
ergo non possint tenebrȩ mluminare aut
iniquitas iustificare. sicut idem dic̃ quȩ ro
que madmodum poterant istianipsa intus ec¬
clesiabaptizare. Quaero quẽ am̃modum
uas a illa quȩ non in honore. sed in contume¬
lia domus magna contin&. Intraipsam do¬
mum magnam possint scificandis homini¬
bus ministrare quod scinest nisi quia illa
sc̃itas sac ramenti nec abin mundis pollui

Expanded text:
men in eo permanet quod accipitur nec ei men in eo permanet quod accipitur nec ei si correctus fuerit iteratur. Nulla itaqparticipatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam quae intus est. nouit enim dominus qui sunt eite omnis qui invocat nomen Domini . » Nulla etiam societas est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum,lationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliam indomomagnaerant : Quãdo¬
mum magnam ecclesiȩ ipsius unitatem crpri¬
anus intellegit : Num quid istorum cancer
baptismum xpͥiuiolabat Itaergonecforis
sicut nec intur quisquam quie xpaste diabo¬
liest potest uel in se uel inquoquam macula¬
re sacramentum quodxpi est: Nonitaque
dat remis sãpeccatorum ser mo quiut can¬
cer serpit adaures audientium: sed cum
baptis mauerbis euan gelicisdatur : qualib&
eaperuer sitate intellegat ille per quem da¬
tur. uelille cuidatur ipsum per se scͥmest
propter illum cuius est: Et siquisq: per ho¬
minem ꝑuersum id accipiens. Non accipi¬
at tamen ministri ꝑuersitatem. sed solam
ministerii sc̃itatem in bona fide & spe&cari¬
tate unitati compaginatus ecclesiaeremis¬
sionemaccipit. peccatorum. Non ꝑuerbasi¬
cut cancer serpentia sede uangelica sacra¬
menta decelesti fonte manantia: si autem
ipse qui accipit ꝑuersus est: nec pesuer so
ad salutem prodest quoddatur: & sc̃mta¬

Expanded text:
contumeliam in domo magna erant, quam docontumeliam in domo magna erant, quam domum magnam ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intellegit, numquid istorum cancer baptismum Christi uiolabat? ita ergo nec foris sicut nec intus quisquam, - qui ex parte diaboli est, potest uel in se uel in quoquam maculare sacramentum quod Christi est. non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium, sed cum baptisma uerbis euangelicis datur, qualibet ea peruersitate intellegat ille per quem datur uel ille cui datur, ipsum per se sanctum est propter illum cuius est. et si quisque per hominem peruersum id accipiens non accipiat tamen ministri peruersitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et caritate unitati conpaginatus ecclesiae remissionem accipit peccatorum non per uerba sicut cancer serpentia, sed per euangelica sacramenta de caelesti fonte manantia. si autem ipse qui accipit peruersus est, nec peruerso ad salutem prodest quod datur, et sanctum ta
Abbreviated transcription (Latin):
tur & fictilia ab eocuidatae st ferreatuir¬
ga frangatur : sicigitur arguens crpri¬
anus eos quitam quam malorum consostiũ
dsuitantes. se abunitate disruperant. osten¬
dit magnam domum quam dixit apostolus.
ubiessent non solum aureauasa & argentea
sed & lignea & fictilia: Non se intellexis se
nisi ecdesi am ubiessent boni& mali donecmn
fine sicut areauentilatapur g&ur: quođ
nita est in ipsa eclesi aidest in ipsadomoma¬
naerant ua sa in contumeliam: quorũ ser¬
mout cancer serpebat: Nam cum de illis
a postolus loquer&ur hoc docuit: & sermo
inquit eorum sicũt cancer seͬpit ex quibus¬
est hi meneus & fil&us: quic ir caueritatẽ
aberrauerunt dicentes resur rectionem
iam factamesse & fidem quorundam sub¬
eius & rccedat ab iniquitate omnis quino¬
minat nomendni: Inmagna autem domo¬
non solum uasa aurea sunt & argentea: sed
& lignea & fictilia: siergo & istiquorum
seresnout cancer serpebat: tamquam uasamn

Expanded text:
tur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirtur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et sermo, inquit, eorum sicut cancer seest Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fidem quorundam subomnis qui nominat nomen domini. in magna autemdomononsolum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. si ergo et isti, quorum sermo ut cancer serpebat, tamquam uasa in
Abbreviated transcription (Latin):
&istos dequib: ait apostolus. sermoeorum
sicut cancer serpit uellemintelle gere fo¬
ris fuisse : sed mecr prianus ipse non sinit:
Cumenim ad antonianum scribensostende¬
r& ante tempus ultimȩ se parationis iusto¬
rum &imi quorum Nullo modo ẽẽ proptes
commixtionemmalorum abunitate eccle¬
siae recedendum: ubideclarat quam sit
sc̃s & illaquammeruit mastrrii clarita¬
tedignis simus ait . quantus arro gantiae
tumor est. quanta humilitatis & lenitatisob¬
liuio : & arrogantiae suae quanta iactatio.
ut quis audeat. aut facere posse secredat
quod nec a postolis concessit dñs: ut zezania
a frumento put& seposse discernere: aut
quasi ipsipalam ferre & areã purgare con¬
ces sumsit : paleas con&ur atritico separare
Cum que apostolus dicat. Indomo autẽ mag¬
nanon solum uasa aurea sunt & argentea
sed& lignea & fictilia. Contemnere & abi
cere & damnare quando nonnisiindiedr qua¬
salignea diuiniar doris incendio concremen¬

Expanded text:
et istos, de quibus ait apostolus: sermo eorum et istos, de quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis iustorum et iniquorum nullo modo esse propter commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea cere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concremen
Abbreviated transcription (Latin):
Aut spropter ium sacramentias paederuuns
tem porisaccipir & foris ointus eade so ner
operatur sicutuis nominis xp̃iexpulsionem
demoniorum &i amforis operabaibusepi
anm inuemimus a postolos i nomnibus episto¬
lissuis execrari & de testari hae reu corum
sacrilegam prauitatem Itaut dicant per¬
montin eoruni sicut cancer ser pducer
qurdenim & illos qui dicebanti manducemu
A bibamus crasenim morimur muacopo¬
runto resfnores bonorum permalao cotlo¬
quia paulus ẽemanifestatt borodor
fulant dumait : quo mododicunit quid mo
inuobis quia resur rectio mosuorant non
Auaros autem ubi nondeestaturs agt uer
potuit quic quam diciuehe mentusiceualu
ut ido lorum seruitur auaritia dicerani
si cutidem. apostolus postuit. ecor pria nus
aliter intellexit & lit teris suis ubiopus erat
insgruit : quitamen confit&ur temporibus
Qiuis mecclesia fuisse non qualescum que
auaros sed raptores & faenerator es: Nec
quos lib& homines sedepis copos: quaqua

Expanded text:
aut si propter uim sacramenti ad punctum temporis accipit, et foris et intus eadem uis operatur, sicut uis nominis Christi expulsionem daemoniorum etiam foris operabatur. At enim inuenimus apostolos in omnibus epistulis suis execrari et detestari haereticorum sacrilegam prauitatem, ita ut dicant sermonem eorum sicut cancer serpere. quid enim? et illos, qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorum per mala conloquia Paulus esse manifestat, continuo ignificauit cum ait: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? auaros autem ubi non detestatur? aut uero potuit quicquam dici uehementius, quam ut idolorum seruitus auaritia diceretur, sicut idem apostolus posuit nec Cyprianus aliter intellexit et litteris suis ubi opus erat inseruit? qui tamen confitetur temporibus suis in ecclesia fuisse non qualescumque auaros, sed raptores et faeneratores, nec quoslibet homines, sed episcopos. quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
mundare debeat paulo superius ostendit
dicens: Recedat abiniquitate omnis qui
nominat nomen dñi: Neaudiat infinein cũ
palea siue quatante dearea uolauit. siue
quȩ multimo separanda est. Recedite ame
omnes quio peramini iniquitatem: Undeap¬
par& quidem sicut dicit̃ cer̃ prianus non ea
statim suscipienda & assumenda quae iac¬
tantur in xp̃inomine : sed quȩ geruntus
ritate geritur : fundo sinsidiosis fraudib
rẽ pere usuris multiplicantib fenus au¬
gere sȩculo uerbis solisrenuntia re
Quȩ omnia &iamintus gerisatis idonus
testis ipse declarat: Iamuero quod mul¬
tis uerbis ꝓ sequitur. non posse inxpo bap¬
tizareos qui patrem xp̃iblas phemant.
Cum eos errore blas phemare manifes
tumsit: Nonenim qui accedit ad baptis¬
mumxpi a pesteblas phemat patremxpi
sed aliud quamueritas doc& depatrexpͥi
sentiendo blas phemare conuincitus.
Iam satisostendimus: ab aptis mum qui
uerbis euan gelipis consecratur non perti¬

Expanded text:
mundare debeat, paulo superius ostendit dicens, Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ; ne audiat in fine cum palea, sive quae ante de area volavit, sive quae in ultimo separanda est, Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim sucispienda et assumenda quae jactantur in Christi nomine, sed quae geruntur ritate geritur, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus fenus augere , saeculo solis verbis renuntiare ; quae omnia etiam intus geri, satis idoneus testis ipse declarat. CAPUT XV.--22. Jam vero quod multis verbis prosequitur, non posse in Christo baptizari eos qui Patrem Christi blasphemant ; cum eos errore blasphemare manifetum sit — non enim qui accedit ad baptismum Christi aperte blasphemat patrem Christi, sed aliud quam ueritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non perti
Abbreviated transcription (Latin):
igenda est : diuin auero sac ramenta
peloquia non hominib: tribuenda: Non
taq patrocinatur her&icis qui non eis
fribuit quod s̃i & apud eos non tamen ipso¬
um esse cognoscit: Non nos concedimur
haerecico baptismum: sed illius baptis mu
dequo dictum est. hic est qubbaptididibicum¬
da is deneni mus agnoscimai. & bidis urte

Expanded text:
rigenda est, diuina uero sacramenta rigenda est, diuina uero sacramenta et eloquia non hominibus tribuenda. non itaque patrocinatur haereticis, qui non eis tribuit quod etsi aput eos, non tamen ipsorum esse cognoscit. non nos concedimus haeretico baptismum, sed illius baptismum, de quo dictum est: hic est qui baptizat, ubicumque inuenerimus agnoscimus.
Abbreviated transcription (Latin):
aduer sus me est a quimecuma uun collito
s par git : et foris ergofiunt aliqua mno¬
iinexp̃i non contra ecclesiam : & intus ex
pastẽ diaboli contraeclesiam : Quid quod
&iam mirumest quod accidere posse inue¬
nit. quidiligenter aduertit quos dam saluaca¬
ritate docere aliquid inutile: sicut parus gentes
iudauzare cogebat sicut ipse crprianur hȩ¬
r&icos denuobaptizari : ⁊inde talibus bonis
membris incaritate radicatis & in aliquo ñ
recte in gredientib: dicita pastolus: siquid
aliter sapitis id quo quedr̃ uobis reuelabit:¬
& quos dam rursus sine caritate docere ali¬
quid salubre dequalib: dñrait: Cathe dram
mossi sedent : que dicunt facite quae autem
fatiunt. facrrenolite : Dicunt enim & non
faciunt : Vnde & apostolus de illis inuidis
a maliuolis xpianam tamen salutem ad nun¬
tiantib: : siueo ccassione inquit: siue ue¬
ritatexp̃s ad nunti&ur : qua propter &
ntus & foris peruersitas hominum cor¬

Expanded text:
aduersus me est, et qui mecum non colligit aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. et foris ergo fiunt aliqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte diaboli contra ecclesiam. Quid quod etiam mirum est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id quoque deus uobis reuelabit —, et quosdam rursus sine caritate docere aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. unde et apostolus de illis inuidis et maliuolis, christianam tamen salutem adnuntiantibus: siue occasione, inquit, siue ueritate Christus adnuntietur. quapropter et intus et foris peruersitas hominum cor
Abbreviated transcription (Latin):
entes: possunt tamen & accipere & habere
& darebaptis miscitatem: nullo modo suap
uer sitate uiolatam. sicut exxipnlus spians
litteris ãmmonemur Vt quid tribirums
haeresicis aliena : ut quid dicimus eorumẽt
quod epiest : ac non potius ieis &imperu¬
toras noi signacognoscimus & desedosu
factaemendamus quapropter aliud est.
quidem sicut dicit screrprianureos dio
unturineccles a sunt in nominexpiloqui
Aliudeos qui foris runt ei contraecele siam
fatiunt sin nomine xp̃ibaptirari sed&
multiquiintus runt contraecolenam facr¬
unt male iuuendo c insua mustaenuir firin
animas traducendo & non nulliquifonis
sunt ap̃i nomine loquunturtneeo perar
qua e xepisunt sed forisce prolubepirru
quando eos ut sanentur uel corrouintorel
erat quicum discipulis non se quebmia qcꝗͣn¬
a in nomine cpiex pellebat dac mouam qđ
dñs ne pluber&ur ammonunt eniamo ins
utique in quo sautiuserat curandusesuo
Alis uer bisdm̃i ubiant: quino nefiooetum

Expanded text:
nentes possnentes posset dare Baptismi sanctitatem, nullo modo sua perversitate violatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris admonemur; utquid tribuimus haereticis aliena? utquid dicimus eorum esse quod Christi est; ac non potius in eis et Imperatoris nostri signa cognoscimus, et desertorum facta emendamus? Quapropter aliud est quidem, sicut dicit sanctus Cyprianus, eos qui intus in Ecclesia sunt, in nomine Christi loqui; aliud eos qui foris sunt, ebaptizare. sed et multi qui intus sunt . contra ecclesiam faciunt male uiuendo et in suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur nec operari quae Christi sunt sed foris esse prohibentur, quando eos ut sanentur uel corripimus uel erat qui cum discipulis non sequebatur et in nomine Christi expellebat daemonia, quod dominus ne prohiberetur ammonuit, quamuis utique in quo saucius erat curandus esset illis uerbis domini ubi ait:quinon est mecum
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem ipse utrumque nosam mon&
& intus fuis se. quos dam non seruantes beni¬
uolam caritatem : sed ininuidia & maliuola
dissensioneuersatos. De quib: paulus a postłs
locutus est& ex pastediabolies seinuidor sicut
inepistala quam de zelo & liuore scripsit aꝑ¬
tis sima uoce testatur: Quamobrem cum
mani festum sit fieriposse: ut in eis qui sunt
expaste diaboli scintamen sit sac ramentum
xp̃i Non ad salutem sed adiuditiumeorum
non solum si postacceptum baptis mumꝑuer¬
tantur: sed &iam sitales accipiant sicut idem
n prianus ostendit seculo uerbis solis a ñ fac¬
tis renuntiantes : Necideo sicorrecti postea
Terint illud quod ꝑuer s̃ accsperant iteran¬
um est: quantũ ar bitor iamclar& a liqu&
nista questione debaptis mo non ee cogitan¬
um quisd& sed qui dd& : Autquis accipiat
ed quid accipiat: Aut quis haheat. sed quid
abeat: sienim homines ex parte diaboli &
leo nequaquam ad columbamunicam pesti¬

Expanded text:
quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli sanctum tamen sit sacramentum Christi non ad salutem, sed ad iudicium eorum, non solum si post acceptum baptismum peruertantur, sed etiam si tales accipiant, sicut idem Cyprianus ostendit, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, nec ideo, si correcti postea fuerint, illud quod peruersi acceperant iterandum est, quantum arbitror, iam claret et liquet in ista quaestione de baptismo non esse cogitandum quis det sed quid det, aut quis accipiat sed quid accipiat, aut quis habeat sed quid habeat. si enim homines ex parte diaboli et ideo nequaquam ad columbam unicam perti
Abbreviated transcription (Latin):
sermonedĩ conqueramur, dicitomnino
& aperte aclibere dicitẽos quimaleuiumt
ad regnunidĩ non peranere: hisigitur
omibus uitus circum septum catholicum
nonadulemus: Necei qui axpianus catho¬
lieusesimpunitatem quam seriptura diui¬
pe nou promitut promittereaudeamur
debce naliquid unum habeat ex his quȩ dicta sunt
debemuser soci&atem supernȩ illius patriae
polliceri Ad eorintȩos enim singulatnũ¬
merarubiiquibus singulis subauditur quod
regnumdĩ nom pos sidebunt. Nolite inquit¬
onerire: neque fornicatores neq: idolis ser¬
mentes . neq adulteri: neque moles. neque
mas culorum conculiitores neque furer
heq auari neq ebrios neq maledici neq
rapaces regnumdĩ possꝗdebunt: non ait
ui haeconina uitia simul habuerint reg¬
num du᷑ pos redebunt sed neq illi neq illiꝰ
t insingulis hoc subaudiatir: quod nulli
orum regnum di possebunt: sicutergo
er&ici regnum dĩ nonpossedebunt sic
uaridegnumdĩ non pos sidebunt Necdu¬

Expanded text:
sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnum dei non possidebunt\', sed: \'neque illi neque illi\', ut in singulis hoc subaudias quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergohaeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec du
Abbreviated transcription (Latin):
incuius uita ꝑranorid qrodhaer prahen
tare pomtentia si uttem quisdicat quia has¬
reieus este. non potest hos solamesse qur
& alia consequantur : Carnalisestenim & ani¬
lis. ac ꝑ hoc & aemulus sit necesre est&
animosus & inuidus & inimicus ipsiueritate
abea que dis sentiens intellegat. & de illis ma¬
lis quod unum mitius elegerit solum inbam

Expanded text:
n itare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in
Abbreviated transcription (Latin):
desitur auare ne ficum discordiosuosiconten¬
osum ac muluni animosum: seditio soligu¬
dum ebriosum comesatorem catholidiolico
Num quid propter hoc solum quo dea diolicus
rernun idi por sidebit agens talias dequib
sic concludit a postolus quȩ predico uobn
sicut predixi: quo quitalia agunt aoe in n
dĩ nom pos sedebunt : si hoc dicimus nos ipies
seducimus : Namser modi nomnonduducit
quinectac&. nec par cit neculla adiilsicr¬
dmenos decipit. Ideo quippe ealibodo¬

Expanded text:
deditum, veneficum, discordiosum, contendeditum, veneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, invidum, ebriosum, comessatorem, sed catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum Dei possidebit, agens talia de quibus sic concludit Apostolus, Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alib
Abbreviated transcription (Latin):
matis sac ramentum eẽ cominane & tamen
utia quib a regnodi separantur nonerse
en a postolus: quo qui talia a gunt regiium
nopos sidebunt: sed non pigeat paululum
luestere quȩ simul enumer &, manifesta
quit sunt opera carnis quȩ sunt formi¬
itio nes inmunditiae luxuriae idolorum
ruitur: uenefifia inimitiȩ contentio¬
is aemulationes. aninio sitates dissensio
hac reses inuidiae ebriaates comȩ sa¬
mes & his similia quae predico uobir ii
predixi quo quitalia agunt regnum
nori pos sidebunt: constituamus ergo
aliquem castum coninenteni moa uaditer
nonidolis seriuentem hos pitaleua mdite¬
tibus mim strantem: non cuius quarimimicu
non contentio sum patientem qui & umebrl¬
lum a emulantem nulli mnuidentem sobri¬
um frugalem hae r&icum Nullauioor du¬
hnimest propter hoc solum quod lier icus
est regnum di non posses surimu ondudtu¬
amus aliunt fornicatoremino nunduluixu¬
prosim auarum uel &iam apertius doli

Expanded text:
matis sacramentum esse commune, et tamen matis sacramentum esse commune, et tamen vitia quibus a regno Dei separantur non essedicit Apostolus, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Sed non pigeat paululum advertere quae simul enumeret: Manifestainquit, sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidiae, ebrietates, comesationes et his similia, quae praedico uobis sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidaliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubium est propter hoc solum quod haereticus est regnum dei non possessurum. conamus alium fornicatorem, immundum, luxuriosum, avarum, vel etiam apertius idolis
Abbreviated transcription (Latin):
siam qnuialent ad salutem sedaliud quio
hatberes aliud nonutiliter habere. quinon
hab& ut habeat baptizandus est: qui autem
nonutiliter hab& ut utiliter habeat corio¬
gendus nec adultera est aquam baptis mo
hder&icorum quia nec ipsa creatura quan
ar condidit mala est: necuer ba euangelica
inquib: lib&errantibus reprehendendas
sederror illorum in quo adulte raestant¬
ma &si ale gitimo uiro sacramenti habeat
ornamentũ: potestigitur nobis & haer&icis
baptis ma eẽ commune cum quibus pito & c
uangeliumee commune : quamuis a fidenos¬
traerror dist&illorum : siue aliud depa¬
tre uel defilio uel de spũsco sentiant quamue¬
uitas hab& : siue abunitate prxcisi non col¬
lidani cũxpo sed s̃ par̃gant quia potest
nobuss̃ frumenta dominica sumus &iam
nitur cumauarir raptoribus cumebrioss
ac&eris eius modi pestib: de quibus dici¬
tati regnumdi non pos ñ debunt & baptis¬

Expanded text:
cclesiam non ualent ad salutem. sed aliud est non cclesiam non ualent ad salutem. sed aliud est non habere, aliud non utiliter habere. qui non habet, ut habeat baptizandus est, qui autem non utiliter habet, ut utiliter habeat corrigendus. nec adultera est aqua in baptismo haereticorum, quia nec ipsa creatura quam deus condidit mala est nec uerba euain quibuslibet errantibus reprehendenda sunt, sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo viro Sacramenti habeat ornamentum. Potest igitur nobis et haereticis Baptisma esse commune, cum quibus potest et Evangelium esse commune, quamvis a fide nostra error distet illorum: sive aliud de Patre vel de Filio vel de Spiritu sancto sentiant quam veritas habet, sive ab unitate praecisi non colligant cum Christo, sed spargant : quia potest nobis, si frumenta dominica sumus, etiam intus cum avaris, cum raptoribus, cum ebriosis, et caeteris ejusmodi pestibus, de quibus dicitur, Regnum Dei non possidebunt , et Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
leum suum: & aliauel alimenta uelorna¬
menta quȩ neca se ipsa nec ab eius amatorib:
eisunt. sed ab illo qui eam miserans. ubiq: uo
luit adquem redeat ammonere: Numquid
potest inquit uirbaptis miessemaior aut poti¬
or. quam confessio quam passio : ut quisco¬
ram hominibus xp̃m fateatur & sanguine suo
baptig&ur: & tamen inquit nequelioc baptis¬
maehaer &ico prodest ñc̃ quamuns xxpͥi
ronsos susext raecle nam fueres cnus
hocuerissi mumest extraccde siamiqrp pe
ꝯccisur tariatem non habius secoroderus
Sequa a postolus dicit: & sitradide mroconhab
meum utar deam caritatem autem non babe¬
amnihilmihi prodest quod si proꝑter hoc
quia caritas de est ꝑcessio nihilꝓde pasiuole
llis prodest qunturianuidiã semaliuo ben¬
tia fine caritate uuere paulus dicio appx¬
anus exponit & tonen uerum baptisea
pousunt & accipere & tradere salosuara
ecclesiam non est: quis negat cndeo quaro¬
cumquae ipsius eccle nae habentua eetrae¬

Expanded text:
oleum suum et alia uel alimenta uel ornaoleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab iluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? et tamen, inquit, neque hoc baptisma haeretico prodest, si quamuis Christum confessus extra ecclesiam fuerit occisus. hoc uerissimum est. extra ecclesiam quippe occisus caritatem non habuisse conuincitur, de qua apostolus dicit: et si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. quodsi propter hoc quia caritas deest passio nihil prodest, nec illis prodest, quos intus in inuidia et maliuolentia sine caritate uiuere Paulus dicit, Cyprianus exponit, et tamen uerum baptisma possunt et accipere et tradere. salus extra ecclesiam non est. quis negat? et ideo quaecumque ipsius ecclesiae habentur, extra e
Abbreviated transcription (Latin):
illo autem &iam ipsa diuisio corrigerida
est : sed in neutroipsorum sac ramenti
ueritas rep&enda: quod siquis quam
idem sentiat quod illi &es se hae resȩm
nouerit abunitate catholica separatam. U¬
bihoc doc&ur & discitur. sed alicuius saccu¬
larise molumenti causa incatholica unitate
baptizari uoluerit : uel inea baptitatus. ꝓpt̃
hoc inde exire noluerit : Non solum separa¬
tus habendus est : uerum &iam tanto scele¬
ratius. quanto magis errori haere sis& di
uisioniunitatis. fallatiam simulationis ad¬
iungit: quam obrem cuius que hominis pra¬
uitas: quanto periculosior est. & tortuosior
tanto instantius. &operosius corrigenda ÷
Necideo tamen sĩ quid hab& integrum prae¬
sestim non suum seddi. Propter eius praui¬
tatem uel nullum putandum est. uel eo deni
modo uituperandum ueleius prauitatitri¬
buendum : ac non illius largitati qui&iam
fornicanti aseanimȩ & eunti postamatores
suos. Dedit panemsuum &uinum suum &o

Expanded text:
illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quam ob rem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen, si quid habet integrum, praesertim non suum, sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et
Abbreviated transcription (Latin):
esse: illeenim peior est . qui&iam foris
baptizatur non eo quod baptizatus. sedeo
quod foris est: estenim &iam ipsius diuisio¬
nis nec nullam nec paruumnalum sitam̃
ille quiintus baptizatur non propter ali¬
quodter renum aut temporale cõmodum
intus ẽẽ uoluit. sed quodunitatem eclesiae
toto orbe diffusae schis matum concisibnibi
praculit: alio quin & iamipse inter illosqui
foris unt de putandus est Constituamius
ergo duos aliquor istomodo unumeorum
ubi gratia id sentire dexp̃o quod foti¬
nus opinatus est & meius hae resibaptizari
extraeccle siae catholicȩ communionenui
Alium uero hoci dem sentire sedmcadio¬
licab aptitari existimantem ipsamense
catholicam fidem: Istum non dumi haen&¬
cum dico Nisimanifestata sibi doctrina
cathiolicȩ fidei resistere maluerit & illud
quod tenebat ele gerit: Quodantequam
fuit mani festum est illum quiforisestce
peiorem: Itaque in hoc sola falsa o pirnola

Expanded text:
esse. ille enim peior est qui etiam foris esse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur sed eo quod foris est — est enim etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in
Abbreviated transcription (Latin):
rat Nonsimulei relinquendum est bonum
quod acce perat: necquia error illius impro¬
bandus est propterea millox p̃i baptis mus
ex sũflandus est: Iamenim ex hisquos intus¬
contingit dedõ falsaopinantes baptizarisa¬
tis eluc& discernendam eẽ sacramentiueri¬
tatẽ amale credentis errore: quamuis utrũ¬
que in homine uno ualeat inueniri &ideocũ
&iam foris inerrore aliquo contitus uero
tamen sacramento fuerit baptizatus . Cumec¬
lesiȩ redditur unitati sicut falsae fidei
ueritas succedit: Non sic potest &iam uero
baptismouerus baptismus succedere : quia
idem ipse sibi succedere non potest: quia nec
decedere potest: Adhoc ergo haer&ici
ad catholicam ueniunt: ut quodeorum mali
est corrigatur. Non quod dĩ bonum est re¬
pacatur : Dicit aliquis :nhilneergo inter est
siduolnerrore pariatq malitia constituti
sint : Nec uita neccorde mutato. Aliuseorũ
foris alius intus bapti : &ur : fateor inter¬

Expanded text:
rat, non simul ei relinquendum est bonum rat, non simul ei relinquendum est bonum quod acceperat. Nec quia error illius improbandus est, propterea in illo Christi baptismus exsucontingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor inter
Abbreviated transcription (Latin):
intus baptizantur: Cum ape rte dicataposto
adhuc animales ẽẽ : secundum sensum autẽ
carnalem non potest nisi carnaliter dedõ
sapere anima corporeis sensibus deditaun¬
demulti postbaptismum ꝓficientes & maxi¬
me qui in fantes uel pueri baptizati sunt :
quanto magiseorum intellectus serena¬
tur & inluminatur Dum interior homo
enouatur dedie indiem priores suas opini¬
ones quas dedõ habebant in suis fanta smati
ludificarentur irridentes & d&estantesa¬
q confitentes abiciunt: Nec tamen ideo nor
accepisse baptismum ex istimantur. aut ta¬
lebaptismum accepis se dicuntur qualis fu
iterror ipsorum sed in eis & sacramenti
inte gritas honoratur & mentis uanita semo¬
datur: &iam si confirmata & fortassemul¬
tis contentionib: defensa calluerat: qua¬
propter &iam hȩr&icus quiper spicue fo¬
ris est baptismum illic euangelicum acce¬
pit : nontalem utique baptismum accepit: quali
errore caecatur: & propter ea si resi piscens
uiderit relinquen dum ẽe. quod male tenue¬

Expanded text:
intus baptizantur, cum aperte dicat apostoladhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptisit error ipsorum: sed in eis et Sacramenti integritas honoratur, et mentis vanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. Quapropter etiam haereticus, qui perspicue foris est, si baptismum illic evangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit, quali errore caecatur. Et propterea si resipiscens viderit, relinquendum esse quod male tenue
Abbreviated transcription (Latin):
quam nrm̃ in quiđepiscopum se episcoporũ¬
constituit: Aut trranni coterror ea dohsequen¬
dinecessi tatem collegas suos cc̃digit : quid¬
mansu&ius quid humilius nulla noscerte de¬
terr& auctor itccs aquȩrendo quiduerũ sit
quando habeat inquidomnis episcopus prolicen
ta libertatis & potestatissuȩ arbitrium propri¬
um tam que iudicari non possit quam nec ipse
potest alterum iudicare: opi nor utique in his
questionibus quȩ nondum eliquatissimaper¬
spectione discus sȩsunt Noueratenim quantam
sacramenti prosunditatem tuncomnis ec¬
clesicc uaria disputatione uerscebat liberũ¬
nata ueritas pander&ur neque enim mentie¬
batur & simpliciores collegas suos in uerbo
capere cupiebat ut cum sediuersum
sentire prodidissent tunc contraquã
mnis erat ex cominuni candos esse cense¬
mas absit abanime tam scã ista scelerata

Expanded text:
quam nostrum, inquiquam nostrum, inquiconstituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos mansuetius, quid humilius? nulla nos certe deterret auctoritas a quaerendo quid uerum sit. qtia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse potest alterum iudicare, opinor utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumnata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata
Abbreviated transcription (Latin):
quod semel atque iterum & sepe censuimus.
her&icos ad ecclȩsiam uenienter ecdȩsiȩ baptisino lu¬
tizari & scĩficari oportere : Item lectȩ sunt
uobis & aliȩ iubiani litterȩ quibus prosua
sincera & religiosa deuotione ẽp̃istalam nos¬
tram rescribens nontantum consensit sed
& instructum se gratias egit his uerbisbea¬
ticrpriani accepimus eum an iubaiano esse
consultum & quod responderit consulenti.
& quod ille instructum seesse gratias egit:
num quidiam pertinaces existimaridebe¬
mus si considerare uoluerimus eandem
ipsam epistolam qua hoc iubaiano persua¬
sum est ÷ donec enim persuadeatur & nobis
si hoc persua deriueris rationibus potest
securos nos de iure catholice communionis
facit ipsecyprianus: sequitur enim & dicit : su¬
per est ut deĩpͣsare singuli quid sentiamus pro
feramus: neminem udicantes autaiure com¬
munionis adhuc uerum quȩrere : sed &iam
diuersum sentire concedit: neque enim quis¬

Expanded text:
quod semel adque iterum et saepe censuimus quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: superest ut deferamus neminem iudicantes aut a iure commdiversum sentire concedit. Neque enim quis