comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem qud̃ portauerunt intel¬
lig̾e muert̃. Seqñtes aũ ⁊ pottant nu
dent. quia fideles quipꝰ ad uentum eius
incarne subsequiutt᷑. sacͣm̃tum passionis
eius ⁊ ꝑfidem suscipiunt ⁊ ꝑ reuelatam
iam cognitionem agnoscunt. Und̾ beda
cis tropheum pꝰppłie ⁊ moyses qmͣ apsi
nou̾ant ⁊ p̃dicabant. s ꝓpħe hoc aliqͦtiẽs
sig̃atis uelatisq sermonibus. apli aũ apꝰ
fidem qmͣ eo tp̃r panci ad modũ ⁊ ꝑfec¬

Expanded text:
cognitionem, quod portaverunt intelligere meruerunt. Sequentes autem et portant et vident: quia fideles qui post adventum ejus in carne subsequuntur; sacramentum passionis ejus, et per fidem suscipiunt, et per revelatam jam cognitionem agnoscunt. Unde Beda rophetae et Moyses, quam Apostoli noverant et praedicabant: sed Prophetae hoc aliquoties figuratis velatisque sermonibus, Apostoli autefidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfec
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑ tꝑa fides. in om̃ib ut maior ẽẽt
s mutata ñ ẽ ut alia ẽẽt. Ante legeni
deus c̾ator c̾clebat᷑. ⁊ abeo salus ⁊ redẽ¬
ptio expectabatur. ꝑ qm̃ n̾o ⁊ quotͦ¬
eadem salus implenda ac ꝑficienda
foret. exceptis paucis quib ħ scire
singłartt̃ inmimere datum erat a
cet̾is ⁊̃ fidelib nõ cognosce batur.
Sublege ⁊̃ ꝑsona redemptoris intttẽ¬
cla p̾dicebatur ⁊ uent᷑a expectabat᷑.
nati fuerunt. Sub gr̾a aũ manifeste¬
ab om̃ib iam p̃dicatur ⁊ c̾clitur. ⁊ mo¬
dus redemptionis ⁊ qͣltas ꝑsone re¬
nis ⁊ passionis xͥ quia abinicio nũqmͣ d̃¬
fuerunt. qui hoc cognouerunt. alii
saluabantur. quia horum ꝑfectioni
fide simplici iungebantur ⁊ eos bñ o¬
pando sequebantur: Quid sit quo¬

Expanded text:
tempora fides in omnibus, ut major esset, sed mutata non est, ut alia esset. Ante legem, Deus creator credebatur; et ab eo salus et redemptio exspectabatur, per quem vero et quoeadem salus implenda ac perficienda foret, exceptis paucis quibus hoc scire singulariter in munere datum erat; a caeteris etiam fidelibus non cognoscebatur. Sub lege autem persona redemptoris mittenda praedicebatur, et ventura exspectabatur. ati fuerunt. Sub gratia autem manifeste omnibus jam et praedicatur et creditur, et modus redemptionis et qualitas personae renis et passionis Christi; quia ab initio nunquam defuerunt, qui hoc cognoverunt. Alii salvabantur, quia horum perfectioni fide simplici jungebantur; et eos bene operando sequebantur. CAP. VII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ductus de hoc ergastulo fu̾it ⁊ intͦouc¬
tus ingaudium dñi sui uiu̾e habebit
ex contemplatione. S miradi dispen¬
satione agitur qud̃ nc̃ int̾im malici¬
a hostis antiqui adinpugnandos ⁊ ꝑ-¬
seqñdos fideles relaxatur quatitiꝰ
uidł hoc hotnini reputetur ꝓ m̃ito
si nc̃ ꝑ fidem ambulans uiam u̾itatis
ĩ inplignatꝰ ñ deserat qui pͥus uisio¬
ne p̃sentis d̾i. roboratꝰ sola ꝑsuasiõe
ꝓstratus erat. Ut aut̃ in hoc plio ĩuis¬
¶tus
stare possit. ⁊ bonum suum illesum
custodire dantur ei ut dictum ẽ in
sacͣm̃tis arma quib se muniat ino¬
ꝑibus bonis. tela quib hostem ꝓster¬
nat. Ut is. fide ⁊ caritate. ⁊ spe. adisic¬
ta int̾ius parit̾ roboretur ⁊ iuuat.

Expanded text:
ductus de hoc ergastulo fuerit et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira Dei dispensatione agitur quod nunc interim malitia hostis antiqui ad impugnandos et persequendos fideles relaxatur, quatenus videlicet hoc homini reputetur pro merito, si nunc per fidem ambulans viam veritatis impugnatus non deserat, qui prius visione praesentis Dei roboratus sola persuasione prostratus erat. Ut autem in hoc praelio invictus stare possit et bonum suum illaesum custodire, dantur ei, ut dictum est jam, in sacramentis arma quibus se muniat, et in operibus bonis tela quibus hostem prosternat, ut scilicet fidei charitate et spe adjuncta interius pariter roboretur et vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
constat u̾a fides c̾ator ⁊ redẽp¬
tor. Unũ tͥ sñ alt̾o non fufficit. Utrsiq
agnosce. Utrũq ꝯfrc̾e. Si c̾atorem c̃tlis
agnoscis qud̃ factus es. Si redemptorẽ
confit̾is: agnoscis qud̃ reꝑatus es. Umis
ẽ cator ⁊ redemptor. In suo te fecit. In
suo se reficit ⁊ utrumq unꝰ fecit. Sup̃e
te fecisset ⁊ alt̾ te refeciss deb̾es illiꝙ
factus es ⁊ deb̾es alt̃i qud̃ refecttis es. ⁊
obedientia tua ⁊ si e̾ẽs uniꝰ toci. Et edu¬
obus illis plus dilig̾es a quo plus hr̃es.
Qui c̾auit te: dedit tͥ ẽẽ. qui redemit
te dedit beatum ẽẽ. ꝓpt̾ea ne plusate
dilig̾etur ait̾ quidam redemptor ꝗͣ
ipse c̾ator: uoluit ipse c̾ator ẽẽ ⁊ redẽp¬
tor ⁊ sustrnuit tuam passionem tt
em̾et tuam dilectionẽ. Missus ẽ nͣlis
filiꝰ. ꝓad optandis quia sñ ip̃o alieni.
introducendi ñ fu̾ant in h̾editateri.
Uenit sapĩa ut hostis ñ potestate hr̃one
uincẽtur ⁊ in his om̃ib fides tua inuno ꝯ¬

Expanded text:
constat vera fides. Creator et redemptor. Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, in tuo te refecit; et utrumque unus fecit. Si ipse te fecisset, et alter te refecisset; deberes illi quod factusobedientia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo plus haberes. Qui creavit te, dedit tibi esse; qui redemit te, dedit tibi beatum esse. Propterea ne plus a te diligeretur alter quidam redemptor, quam ipse creator, voluit ipse creator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione vinceretor; et in his omnibus fides tua in uno c
Abbreviated transcription (Latin):
fides incorde tuo. Ip̃a enim fides ⁊ ima¬
go ÷ ⁊ sacͣm̃tũ. Contemplatio ã fitt᷑a reᷤ
⁊ unrtus sacͣm̃ti. Qui fidem ñ hñt nͥt
iudent. Qni fidem hñt iam aliqͥd uid̾e
incipiunt. s imaginẽ solam. Sienĩ
fid̾lis nicħ uid̾et. ex fide illumi nõ ñ
eẽt nͨ dicẽnt᷑ illuminati fideles. Siaũ
iam ipam rem uident ⁊ nõ aliquidam

Expanded text:
fides in corde tuo. Ipsa enim fides imafides in corde tuo. Ipsa enim fides imago est, et sacramentum. Contemplatio autem futura, res et virtus sacramenti. Qui fidem non habent nihil vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem viderent, et non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ł supͣte aũsus eis abillo. Nec uides .f. ad
f. facie tua ad faciem illius. Ati̾saẽ .it.
facies tua a facie illa. Et si forte ille
statimiudbis meo imaginem illiꝰ qui ẽ ad
dorsum turim. ł supͣ ũticem tuam ⁊ dicei
iudeo. te. Quid uides: Iam aliquid indes.
s ymaginẽ solam. Uides illũ. s inima¬
gine sua non dum infacie sua. Nondum
cognoscis sicut cognosceris. ñ dum tri¬
des. sicut uideris. Uideris in re. irides
⁊ pone illum faciem ad faciem ⁊ uide¬
bis non imaginẽ s ip̃am rem. pͥus uidis¬
ti illum s inimagine sua mͦ uides iliũ
infacie sua tñ cum ip̃am rem uidẽ inci¬
pis. agnoscis quia aliquid similitudis
fuit. illi qud̃ uisum ẽ inimagme suad
id qud̃ uid̾r in re. Qud̃ uid̾r inimagine
ꝯud̃ gͦ uidemꝰ nc̃ ꝑ speculum in enigna¬
te sacͣm̃tum ẽ ad illud ꝙ udebimꝰ. f. ad.¬
f. in manifesta contemplatione. S qd̃
imago. donec ip̃a res uideri possit. ł¬
iigma ẽ scͥptura sacra. Quare q obs

Expanded text:
 supra te, aversus es ab illo, nec vides facie ad faciem, facie tua ad faciem illius. Aversa est enim facies tua ab illo: et si forte ille statim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vel supra verticem tuum, et dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, sed imaginem solam. Vides illum, sed in imagine sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides et pone faciem ad faciem; et videbis jam non imaginem, sed ipsam rem. Prius vidisti illum, sed in imagine sua: modo vides illum in facie sua. Tamen cum ipsam rem videre incipis, agnoscis quia aliquid similitudinis fuit illi quod visum est in imagine, ad id quod videtur in re. Quod videtur in imagine Quod ergo videmus nunc per speculum in aenigmate, sacramentum e in manifesta contemplatione. Sed quod imago donec ipsa res videri possit? Aenigma est Scriptura sacra. Quare? quia o
Abbreviated transcription (Latin):
ta dñr. qmͣuis nͨ sacͣ sint nec sacre reisig¬
na s ex secͣtiones potuis ⁊ habominatioẽs
quib ñ sa cͣntur hoĩes. s polluuntur
Tñ adhiorum diffrãm sacͣm̃ta fidĩ dicta
intelligip ossunt que a fidelib tͣctant᷑.⁊
cum fide ad scĩ ficõnem suscipiunt᷑. pͥm̃
gͦ confid̾emꝰ qua rõne ip̃a fides sacͣm̃tũ

Expanded text:
tur, quamvis nec sacra sint, nec sacrae rei signa. Sed exsecrationes potius et abominationes: quibus non sacrantur homines, sed polluuntur. Tamen ad horum differentiam sacramenta fidei dicta intelligi possunt quae a fidelibus tractantur, et cum fide ad sanctificationem suscipiuntur. Primum ergo consideremus qua ratione ipsa fides sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
qui eandem fidem s non eandem fid̾i cos¬
nttionem hu̾isse dñr aut si de om̃ib ħ
dñt intelliguntur om̃s qui futuram
demptio constabat c̃cdidisse non in conue¬
nient̃ affirmantur. Inqnͣtum enim ip̃am
que omnia ħ continebat redemptionem
eandem de ip̃is om̃s incredendo cagͥnta¬
¶onem
om̃s abiuicio ustos fidem saluatoris
hũisse ⁊om̃s infide redemptionis uen¬
ture iustificatos fuisse. qr eandemredẽ¬
dentib ⁊ cognoscentib crediderunt. ⁊
cum hac fide sacͣm̃ta ip̃iꝰ red emptioĩs

Expanded text:
quidem eamdem fidem sed non eamdem fidei cognitionem habuisse dicantur; aut si de omnibus hoc dictum intelligitur, omnes qui futuram ibus redemptio constabat credidisse, non inconvenienter affirmantur. Inquantum enim ipsam quae omnia haec continebat redemptionem eamdem de ipsis omnes in credendo cognitionem omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, et omnes in fide redemptionis venturae justificatos fuisse, quia eamdem redemdentibus et cognoscentibus crediderunt; et cu
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑunt.⁊ ip̃is iam eandem redemp¬
tionem suam quasi mnumbra ⁊ fig̾a por-¬
tauerunt. Qud̃ bñ illi duouiri. signa¬
uerunt. qui botrũ inuecte suspensĩ
det̾ra ꝓmissionis ad filios isrł ind̾serto

Expanded text:
sis eamdem redemptionem suam, quasi in umbra et figura portaverunt. Quod bene illi duo viri signaverunt, qui botrum in vecte suspensum, de terra promissionis ad filios Israel in desertum
Abbreviated transcription (Latin):
quia fides eadem mediatous saluos fa¬
ciebat iustos antiquos pusillos qim mag¬
nis quia eandem fidem mediatoris anti
qui iusti hũerunt pusilli cum magnis.
alii quidem q̃ uent᷑a erant. sicut uent̾a
erant dicentes ⁊ cognoscentes. Alii uͦ ñ
quid cognosceutes s cdendo ⁊ desid̾an

Expanded text:
quod eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis; quia eamdem fidem mediatoris justi antiqui habuerunt pusilli cum magnis. Alii quidem quae ventura erant, sicut ventura credentes et cognoscentes; alii vero non quidem cognoscentes, sed credendo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt negantes. Scd̾i dlubitantes.
d̃ ercii estim antes quarti credentẽ
quinti scientes. Ex hũs gͦ comci
pͭ. quare fidem c̾titudinem appella¬
neni ⁊ estimationem ⁊ infra scĩam
oirimꝰ ẽẽ consitcutam. ꝙ nimirũ¬

Expanded text:
sunt negantes, secundi dubitantes, sunt negantes, secundi dubitantes, tertii opinantes, quarti credentes, quinti scientes. Ex his ergo conjici potest quare fidem certitudinem appellaonem vel aestimationem, et infra scientiam dicimus esse constitutam. Quia nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ ⁊ comꝑationem tnͣsoẽ¬
cdunt qua similitadine argui ⁊ com¬
ꝓbari possunt nisi quia exfide ide¬
uotione p̃cedentium scẽꝵꝰ colligimꝰ
qm̃ ad ilia que fut̾a p̃dicantur bona
tam despicerent. si ñ amplius aliqͥd
⁊ ustͣ nr̃am intelligentiam deills
sunt subsistunt in nobis ⁊ arg̾mi nõ
p lenam ac gn̾alem diffinttionem fi
de rebus absentibus suꝑ opĩoneni
⁊ infra scĩam constitutam. Sunt .it.
quidam qui audita statim aĩo repel¬
lunt ⁊ ꝯtͣlicunt his que dñr. ⁊ hii st̃
negantes. Alii iihis que audiuit
alt̾am qm c̃q parcem eligunt ad
estimationẽ s nõ approbant ad af
p̃sũmunt hii sunt estimantes. Alii
sic att̾am partem approbant ut eiꝰ
approbationem ⁊ massertione assu¬
mũnt. hiĩ sunt creclentes. post
ista gn̾a cogitionis illius ꝑfectio¬
nis sequitur cum res ñ exauditu
ꝑfectius enim rem cognoscunt qui
ip̃am rem ut ẽ infuap̾sentia ꝯp̃hẽ¬
diuit. hii sunt qui scientes. pͥmigͦ

Expanded text:
similitudinem et comparationem transcendunt, qua similitudine argui et comprobari possunt? nisi quia ex fide et devotione praecedentium sanctorum colligimus, quoniam ad illa quae futura praedicantur bona tam despicerent, si non amplius aliquid et ultra nostram intelligentiam de illius sunt subsistunt in nobis, et argumentuplenam ac generalem diffinitionem fidde rebus absentibus, supra opinionem et infra scientiam constitutam. » Sunt enim quidam qui audita statim animo repellunt et contradicunt his quae dicuntur: et hi sunt negantes. Alii in iis quae audiunt alteram quamcunque partem eligunt ad existimationem, sed non approbant ad affpraesumunt: hi sunt opinantes. Alii sic alteram partem approbant, ut ejus approbationem etiam in assertionem assumant: hi sunt credentes. Post ista genera cognitionis illud perfectius sequitur cum res non ex auditPerfectius enim agnoscunt qui ipsam rem ut est in sua praesentia comprehendunt, hi sunt scientes. Primi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto uiciniores aduentu saluatoris
ertit̾unt. tanto mist̾ium salutis plenĩ¬
ꝑceꝑunt ñ ẽ clubium quin bis qui ⁊ p̃¬
sentes. fuert̃ mmulto amplus contulit
terum ip̃arĩ ex hibitio atq p̾sentia ex¬
hibentis. Deniq ⁊ancliunt. beati ocu¬
li qui uident que nos .ii. Itẽ Uos. q̃¬

Expanded text:
quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenierunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indimꝰ auditu solo ꝯcipimꝰ. ꝑu̾bum
Qud̾ siu̾um ẽ quis nĩ uideat qm̃ aduen¬
tus xͥ fidelibus ñ solum illuminatio
agnõnem abstulit: quo cͥcifidem rec
tam consulentes concordiora salutiz
Ita qͦ ꝑ successionem cꝑm abinicio
inc̾m̃tis quibꝰdam auctam i ipsis
fid̾ lib ñ dubitemꝰ. Unã tñ acean

Expanded text:
n vidimus, auditu solo percipimus per verbum. Quod si verum est, quis non videat quod adventus Christi non solum illuminationagnitionem abstulit? Quocirca rectam fidem consulentes, commodiora saluti eita quoque per successionem temporum ab initio incrementis quibusdam auctam in ipsis fidelibus non dubitemus. Unam tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tͣham magis despũ meo dixisse debue¬
rat. Quid enim : Si filiis euangłi om̃s
uec̾es uistos pares facimus in scĩa. ñqͥd
ñ ⁊ suꝑiores om̃s. ingr̃a conseqͣntur fati
aut p̾dicõ s ip̃a unctio. docu̾it om̃s de

Expanded text:
traham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus in scientia, numquid non et superiores in gratia consequenter fateri aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
Non indicaui eis sicut tͥ sub audis os¬
tũdit gͦ se de da noticia plus aliquid
p̃cecdñtib patrib accepisse. Daiud qͦ
suꝑ cloctores suos ⁊ seniores domims
intelligentie audact᷑ ñp̃sumit. ita di¬
cens. Suꝑ om̃s docentes me intellex

Expanded text:
on indicavi eis ; subaudit, sicut tibi. Ostendit ergo se de Dei notitia 632 plus aliquid praecedentibus patribus accepisse. David quoque super doctores suos et seniores donum sibi intelligentiae audacter praesumit, ita dicens: Super omnes docentes me intellex
Abbreviated transcription (Latin):
cum potius uistus ẽẽ ñpossit. siñpug¬
nat Neq enim ad insticiam hꝰ uite ꝑ¬
tinet. nõ temptari. s atemptatione ñ
suꝑari. Nec ut qui bonꝰ ÷ nĩqͣm cadatt
s cumcecid̾it ut resurgat. Similit̃ st̃
qui dñt fidelem ñ ẽẽ qui ł alit̾ c̾dit
quedam qi ꝑ infirmitatem comp̾hend̾e̾
dem ueram in multitudinẽ cognitiõis
potius qm in magnitudine denociõis
cum pietas churina nõ attendat. qͣnta
cognitione c̃dat᷑ s mag̃ qͣnta. Suoti¬
one id qud̃ creditur diligatut. hidcͥ¬
co cominemoramꝰ ep. agnouimꝰ quosdã
ẽẽ minꝰ disc̾tos. qui humane pꝰsibilita¬
maiori stulticia estimant. ħ om̃s e̾ẽ
deb̾e quo se p̃cet̾is uident aliqͥd ampliꝰ
accepisse. affirmant enim fidelem nł¬
la rõne ẽẽ dicendñ qui ñ magna quedã
⁊ multri sublimia fid̃i sacͣm̃ti agnou̾it
quarumdam dispittõnum ꝓfundita¬
tem ⁊ rerũ gestaꝵ seriem memoria

Expanded text:
cum potius justus esse non possit si non pugcum potius justus esse non possit si non pugnet. Neque enim ad justitiam hujus vitae pertinet non tentari, sed a tentatione non superari, nec ut qui bonus est nunquam cadat; sed, cum ceciderit ut resurgat. Similiter sunt qui dicunt fidelem non esse qui vel aliter credit quaedam, quia per infirmitatem comprehendere dem veram in multitudine cognitionis potius quam in magnitudine devotionis, cum pietas divina non attendat quanta cognitione credatur, sed magis quanta devotione id quod creditur, diligatur. Hoc idcirco commemoramus, quia agnovimus quosdam esse minus discretos, qui humanae possibilitamajori stultitia existimant hoc omnes esse debere, quo se prae caeteris vident amplius aliquid accepisse. Affirmant fidelem nulla ratione esse dicendum, qui non magna quaedam et multa et sublimia fidei sacramenta agnoverit; quorumdam disputationem, profunditatem, rerum gestarum seriem memoria
Abbreviated transcription (Latin):
oes rectel constaret ⁊̃ si aliqͥd adicipotu¬
it. ut cscẽt ħ duo r̾one coherent ⁊ obl
incliuse ꝑ tͣctari exposcunt. nec leni ꝯ
diu̾sa fide. de recta fide dispitatur. nec
paruum hoc ẽe̾ ꝑiculim putandum.
Quo mͦ enim dehis que cꝰ clenda sunt fide¬
⁊ bene sentire pꝰ sumꝰ. side ipsa fide. male
Inquib dum rectam fidem astruere niti¬
mͣ. sane fid̾i obuiare non conurncam̃. St̃
homines qui quacdam pietate. impieta¬
te impũ inclm efficiuntur ⁊ dum ult᷑ id
ꝙ inu̾itate ẽ sentiunt: inipam iui̾tatem
offendunt. ħ atĩ etiã ignor antia multos
parit errores tam debonitate qmͣ deu̾̃¬
ueniens. ut moꝑa sua crudlis e̾ẽ dicatur
⁊ lit aliquid ex his que fecit ꝑ mititat¬
ꝑire. qui ich ad hoc fecteut ꝑeit. Itadũ
se honorare putãt bonitatem. offendt̃
iu̾tatem. Quienĩ piꝰ fuit ut nõ existñtia
c̃aret tustus ẽ ut errantia ⁊ delitiqñtia
idicet. Alii dñt ad insticiamliomuns ꝑ¬
ti̾e ut in hac uita smõ pugna iuuat

Expanded text:
ecta constaret, etiam si aliquid adjici potuit ut cresceret. Haec duo ratione cohaerent, et ideo indivise pertractari exposcunt. Nec levi cominum et tam diversa fide de recta fide disputatur, nec parvum hoc esse periculum putandum est. Quomodo enim de iis quae credenda sunt fide bene sentire possumus, si de ipsa fide male in quibus dum fidem rectam asserere nitimur sanae fidei obviare non convincamur. Sunt homines qui quasi quadam pietate impii in Deum efficiuntur, et dum ultra id quod in veritate est sentiunt in ipsam veritatem offendunt. Haec autem ignorantia multos parit errores, tam de bonitate quam de veconveniens ut in opera sua crudelis esse dicatt aliquid ex his quae fecit perire permittat qui nihil ad hoc fecit ut pereat. Ita dum se honorare putant bonitatem, offendunt veritatem. Qui enim pius fuit ut non existentia crearet, justus est ut errantia et delinquentia judicet. Alii dicunt ad justitiam hominis pertinere ut in hac vita sine pugna vivat,
Abbreviated transcription (Latin):
extinctus ÷ itt nicħ udẽt. Oculus u̾o
rõnis. lippꝰ effectus ẽ ut lubie uid̾et
Solus ille occulus qui extinctus ñfuit
insua claritate ꝑmansit qui qͣm diu
lum̃ clarum ħt. iudicis̃ clubium ũ
ħt. Oculus u̾o rõnis qmͣdiu ium̃ eius
nubilum ẽ. iudicium c̾tum hr̃e ñ pͣ.¬
qr qud̾ clare ñ uidet. disc̾nit ambi¬
gue. hinc ẽ qud̃ corda hominum. fa¬
cilius s̃ consentiunt. in his que ocło
carnis ꝑcipuint. qmͣ in hisque acie
m̃tis ⁊ sensu rõni attingunt. q uͥ in
uiclendo non calligant. inindican¬
oo ñ disc̾pant. homo gͦ qui ocłm
muncdo. Item qi ocłm rõnis exparte bit

Expanded text:
exstinctus est ut nihil videret, oculus vero rationis lippus effectus ut dubie videret. Solus ille oculus, qui exterius fuit, in sua claritate permansit; qui, quandiu lumen clarum habet, judicium dubium non habet. Oculus vero rationis, quandiu lumen ejus nubilum est, judicium certum habere non potest; quia clare non videt, discernit ambigue. Hinc est quod corda hominum facilius sibi consentiunt in his quae oculo carnis percipiunt quam in his quae acie mentis et sensu rationis attingunt, quia ubi in videndo non caligant, in judicando non discrepant. Homo ergo qui oculum mundo
Abbreviated transcription (Latin):
ta alioqiun ñ ue dicendum fiͥem
horum om̃iũ hũisse qni ista nõ agno¬
u̾it. Ista aũ omĩa que in sacͣm̃to nr̃e re¬
bemptionis ꝯpleta sunt. eos ⁊ c̾clidisse
⁊ agnotiisse. Non solum hac rõne ꝓba¬

Expanded text:
em horum omnium habuisse qui ista non agnoverunt. Ista autem omnia quae in sacramento nostrae redemptionis completa sunt eos et credidisse et agnovisse non solum hac ratione proba
Abbreviated transcription (Latin):
nis que uidieb facta sunt. Ad salua¬
torem ꝑtinent oꝑa restauronis. que
complentur .ui etatib. In pͥma parte
ad fidem ꝑtinent confit̾i unum d̃m c̃¬
atorem. ⁊ ab eo facta omĩa ẽẽ que ba¬
bent eẽ. Inscda parte ad fidem ꝑtin
torem ⁊ c̾at᷑am. ita clisc̾n̾e dlebet ut ⁊¬

Expanded text:
is quae sex diebus facta sunt. Ad Salvatorem pertinent opera restaurationis quae complentur sex aetatibus. In prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet torem et creaturam ita discernere debet ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid cogitatur. Qud̃ enim sccłm
aliquid dici ł cogitari. ñ p̃. dici oĩo⁊
cogitari non p̃. quid gͦ dices ł cogiti¬
bis: cum id qud̾ d̾s ẽ. dicẽ ł cogitare uo¬
liu̾s: Sitram cogitas. Si celum cogi¬
tas. Si omĩa que incelo tint̾ra sunt cogi¬
das. nich horum ẽ cleus: Deniq si sp̾ma
re uelles. ⁊ crpꝰ ostñcłes qualis similiti¬
do hoc ee̾t ⁊ tñ plus longe ẽ d̾s ⁊ sp̃c ꝗͣ¬

Expanded text:
Quod enim secundum aliquid dici vel cogitari non potest, dici omnino et cogitari non potest. Quid ergo dices vel cogitabis, cum id quod Deus est dicere vel cogitare volueris: Si terram cogitas, si coelum cogitas, si omnia quae in coelo sunt et in terra cogitas, nihil horum est Deus. Denique si spiritum re velles et corpus ostenderes, qualis similitudo haec esset, et tamen plus longe est Deus et sp
Abbreviated transcription (Latin):
dicis mͥ quid dicam : quidẽ cleus
Ego responlebotͥ. quia indicibile
omĩo ẽ. quid sit cleus. Saltem m¬
quis quid cograbo qñ cogitare uo¬
dico tibi. quia incogitabilis ẽ d̾s. qͥc¬

Expanded text:
Dicis mihi: Quid dicam? Quid est Deus? Ego tibi respondeo quod indicibile omnino est quid est Deus. Saltem, inquis, quid cogitabo quando cogitare vodico quia incogitabilis est Deus. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dur. Deuotione in lindatur. ⁊ purificat᷑ ut
mundo corde iam qͦdam᷑ p̃gustare incipi¬
at id ad qud̃ fide ⁊duocione cognoscend̾
festinat. Ita munda conscĩa inuisibilib
docum̃tis. ⁊ secreta familiari uistõne. de
deo suo cotidie eruditur ⁊c̾tificatur. in¬

Expanded text:
tur; devotione autem mundatur et purificatur ut tur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fide et devotione cognoscendum festinat. Ita munda conscientia invisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur et
Abbreviated transcription (Latin):
stit. pagani m plures imitatem cliuini¬
tatis scindunt. Iud̃i c̾atorem confitentur
saluaterem nõ cognoscunt ⁊ in his om̃sb
mens fluctulat ⁊ nisi in pietate in suo tenẽ¬
tur. fortassis abiecta u̾itate falsitatẽs se¬
queretur. accedit adħ spĩ scõ suggen
te rõ qm̃ in muttis clubiis unum aliqͥd
relinquitur. ut unum aliqͥd eligatur
dubittas ñ tollitur. s mutatur. Accedit
ad hanc alia rõ maior melius ẽẽ confit̾ĩ
unum pͥncipium qmͣ multa. qm̃ uͥ mul¬
titudo ẽ aut płalitas suꝑflua ẽ aut uni¬
tas in ꝑfecta. adhucampliꝰ. Melius ẽ
cãtorem solum. Qm̃ qui catorem dic̃. ma¬
iestitem confitetur. qui saluatorẽ intel¬
ligit pietatem uen̾etur. Et maiꝰ bonũ
hoĩs ẽ ut ind̾o suo ⁊ maiestatem inuemi¬
at. qmͣ ocło cordis contemplet᷑.⁊ huma¬
titatem inueniaqm oculo carins specu¬
letur ut totus homo indeo batifi cetur.
hisrõnib animꝰ confortatus. ad amplio¬
rem religionis cliuine deuotionem excita¬

Expanded text:
stat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad haec Spiritu sanoniam in multis dubiis si unum aliquid relinquitur ut unum aliud eligatur, dubietas non tollitur, sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflua est, aut unitas imperfecta. Adhuc amplius, melius est creatorem solum, qui creatorem dicit majestatem confitetur; qui Salvatorem intelligit, pietatem veneratur. Et maximum bonum hominis est ut in Deo suo et majestatem inveniat quam oculo cordis contempletur; et humanitatem quam oculo carnis speculetur, ut totus homo in Deo beatificetur. His rationibus animus confortatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excita
Abbreviated transcription (Latin):
mĩtum ẽ comm̃datum. Eger ẽ gn̾s
humanum qud̾ languet ⁊ intus ꝑmi
quitatem ⁊ faris ꝑ inmortalitatem
ad quẽ. smo ꝓpħicꝰ mittitur tit mors
iminens ñ solum p̾sens s fut᷑a. annũ¬
tietur. qui terrentur confitentur⁊

Expanded text:
amentum commendatum est. Aeger est genus humanum, quod languet et intus per iniquitatem, et foris per mortalitatem. Ad quem sermo propheticus mittitur, ut ei mors imminens non solum praesens, sed et futura annuntietur. Qui terrentur confitentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rõne comꝓbant. qud̃ fide credunt. In pͥmiᷤ
sola pietas. fecit electionem. Inscdis rõ
ad iungit approbationẽ. Int̾ciis p᷑itas intel¬
ligentie app̾hendit c̾tituclinem. Quar¬
tum enim gñs hominum ÷ quib cred̾e¬

Expanded text:
ncipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Quartum genus hominum est quib
Abbreviated transcription (Latin):
magnam hñt. Alii ⁊ cognitione ⁊ affec¬
tu paruam. Uersicñ affectum mag¬
num infide mag̃ laudabilem ẽẽ qm
cognitionem magnã dñs manifes¬
te ostñdit. uͥ fidemgͣno sinapis ꝯꝑ auit¬
ꝙ qnͣtitate quidẽ paruum ẽ. s nõfer
uore. hinc mulieri chananee. parũ qͥd̾
ad huc scienti s multum confidenti
dictum ẽ. Mulier magna ẽ fidestua.
Illanamq apudd̾m fides magna repu¬

Expanded text:
magnam habent. Alii et cognitione et affectu parvam. Verumtamen affectum magnum in fide magis laudabilem esse quam cognitionem magnam Dominus manifeste ostendit ubi fidem grano sinapis comparavit, qvore. Hinc mulieri Chananeae parum quidem adhuc scienti sed multum confidenti, dictum est: Mulier magna est fides tua . Illa namque apud Deum fides magna repu
Abbreviated transcription (Latin):
qñ scienti tñ ⁊ c̃cdenti c̃ctr. Necesse
fide que ipãm fidem ꝑ intñtionẽ
oirigat quia sinicħ exhis. que cre¬
denda sunt. cognosceretur ñ lt̃et
fides quo se ꝑitñtionem inbono
oꝑe dirig̾et neq ad quid bñ oꝑand̾
spem suam excitaret. S aliud ÷ in
quibusdam cognitionem fide tͣnscen¬
d̾e aliud illa que nuĩqm. ignoranda
sunt c̾denda nescire. Illic nĩttũ ħt¬

Expanded text:
 credenti creditur. Necesse fide quae ipsam fidem per intentionem dirigat; quia si nihil ex his quae credenda sunt cognosceretur, non haberet fides quo se per intentionem in bono opere dirigeret, neque ad quid bene operando spem suam excitaret. Sed aliud est in quibusdam cognitionem fide transcendere; aliud illa quae nunquam ignoranda sunt credenda nescire. Illic meritum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ nustium a scłis absconditum m e for¬
te putetur solismalis absconditũ sub¬
iecit nouissimis tꝑibus sc̃is reuelatũ.
Si om̃s hoc abinicio boni cognouer̃t
qͦmͦ ł mali hoc ignorare potuerunt.
Maxime cum ab his bonis qui hoc ꝑce¬
pissent. quiu̾e̾ boni ł mali e̾ẽnt qͥbus
hoc reuelandũ ł celandum foret. disc̾¬
ni non potiusset atq in hũc modũ cõ¬
seqñs eẽ manifesta agnoscimus tit sibo¬
tis om̃ib ħ reuelata confitemur mał
qͦ ñ ignorata fuisse ñ lubitemꝰ porro
ꝓpħice aspirõnis intus ab om̃ib plena
⁊ manifesta u̾itatis luce lege̾tur: qͥo
ficles nr̃a ꝯꝑatione fid̾i iloꝵ nisi ut ita
dicam ñ fides s opinio quedam discen¬
da ẽ. quos in t̾m c̾tiores agnoscimꝰ fuis¬

Expanded text:
 mysterium a saeculis absconditum; et ne forte putetur solis malis absconditum, subjecit novissimis temporibus sanctis revelatum. Si omnes hoc ab initio boni cognoverunt, quomodo vel mali hoc ignorare potuerunt, maxime cum ab ipsis bonis qui hoc percepissent, qui vere boni vel mali essent; quibus hoc revelandum vel celandum foret discerni non potuisset. Atque in hunc modum consequens esse manifeste agnoscimus, ut si bonis omnibus haec revelata confitemur, malis quoque non ignota fuisse non dubitemus. Porro propheticae aspirationis, intus ab omnibus plena et manifesta veritatis luce legeretur? Quid fides nostra comparatione fidei illorum, nisi, ut ita dicam, non fides, sed opinio quaedam dicenda e
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. In cognitione mͥ. Aliud ẽ .it.
fides qͣc ditur aliud qud̃ fide c̃ ditur
ã hic intelligimꝰ scia̾m rerũ nõillam
que exp̃sentia illarumm comp̃hend̃r.s
illam que auditu solo. ꝑcipitur ⁊ ex u̾¬
borum sig̾cõne manifestatur. Cum id

Expanded text:
liud enim est fides qua creditur; et aliud quod fide creditur. autem hic intelligimus scientiam rerum non illam quae ex praesentia ipsarum comprehenditur, sed illam quae auditu solo percipitur, et ex verborum significatione manifestatur. Cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sꝑ c̾cdit. Quiaũt nicħ intelligit. nͥł
c̾dit qmiuis aliqñ c̃cde possit. qud̃ ñ
intelligit. Nam ifides ẽ ⁊̃ de fide qua
in conuenient̾ cd̾e dic̃. qud̃ illec̾dit
cui c̾dit ⁊ sinesciat ilid qud̾ c̾clit ꝙ¬

Expanded text:
qui autem nihil intelligit nihil credit, quamvis aliquando credere possit quod non intelligit. Nam et fides etiam est de fide qua nconvenienter credere dicitur quod ille credit cui credit; et si nesciat illud quid
Abbreviated transcription (Latin):
cdimꝰ xp̾m incarne uenisse. sic illi uenti¬
rum sicut nos mortuum: ita illi moritu¬
rum sicut ños resurrexisse tta illi resur
ilis estimantur ⁊ sic̃ appositis auctoritatib af
salus. aut nimiũ nũosa ꝑfectio quoꝵ qͥd
qud lib saꝑe ẽ. disc̾tionis t̾minos exced̾e
la multitudine ꝑfectoꝵ qmͣ saluandoꝵ
tanta fuisse paucitate contentũ quatenꝰ
⁊ salui ñ pauci. tunc fie̾nt ⁊ om̃s nicħomi¬
nus rep leti. spũ ꝓpħico nec dum reuelata
mistia iam tunc ꝑen etͣrent. Siinqmͣ hoc
recipitur. bñclicimꝰ quid̾ indonis d̾m suis.
S quid tꝑi gr̾e reseruatum sit ñ tudemꝰ
hanc fu̾it appellandũ inquo toto ⁊ cante
dei ppło diuicie sp̃s affluebant ut illud
ꝓrsus in credibili felicitate c̾ne̾tur im¬
pletum qud̃ moyses optabat cũ dr̾et.
paulus depͥmiciis. sp̃s quas putat se
cum sociis suis coapłis accepisse. c̃ mnl
tale indiel suis potuit exꝑiri: deniai
aiebat. Numquid om̃s ꝓpħe : fr̾ustra

Expanded text:
istum in carne venisse, sic illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrillis existimantur, et sicut a propositis auctoritatibus afsalus; aut nimium numerosa perfectio, quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excederela multitudine perfectorum quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti Spiritu prophetico necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent; si, inquam, hoc recipitur benedicimus quidem Deum in donis suis, sed quid tempori gratiae reservatum sit non videmus, hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Paulus de primitiis spiritus, quas se putat cum suis coapostolis accepisse; cum nil tale in diebus suis potuerit experiri. Denique aiebat: Numquid omnes prophetae? Frustra,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quasi in metdio. quodam erat. hñs
extra se munclum. intͣ se dm. Et acce¬
ꝑat oculum quo extͣ se mundum ui¬
bet iea que inmundo erant. ⁊ hicerat
oculus carins. Alum oculum acceꝑat
quo se ipãm udet ⁊ ea que in ip̃a erant.
hic ẽ ocłs rõnis. Aliũ rursum ocłm ac¬
quo iut̾ se cł̾m uid̾et ⁊ eaque indeo erãt

Expanded text:
ipsa anima, quasi in medio quodam erat habens extra se mundum, intra se Deum, et acceperat oculum quo extra se mundum videret et ea quae in mundo erant: et hic erat oculus carnis. Alium oculum acceperat quo seipsam videret et ea quae in ipsa erant, hic est oculus rationis. Alium rursum oculum acquo intra se Deum videret et ea quae in Deo erant
Abbreviated transcription (Latin):
sil anc cliffõnem alio mͦ exponimꝰ
pꝰ sumꝰ dr̃e qr fides ñ in eo qud̾ sit s
quid faciat difinitur. Ut sit sensus
a nob̾ ⁊ que sola dignasunt spe ⁊ ex¬
pectatione nr̃a qm̃ in ipsis constat
bonum nr̃m. ẜst gͦ fides. sub̾a. rr̃¬
sꝑandaꝵ quia bona inuisibilia que
ꝑ actum ñclũ p̃sentia sunt. iam ꝑ
fidem incordib nr̃is. sub sistunt ⁊
ipsa fides eoꝵ in nobis ẽ subsiftñti a
eoꝵ. Cum enĩ res quelib aput nos

Expanded text:
si hanc diffinitionem alio modo exponimus possumus dicere quod fides non in eo quod sit, sed quod faciat diffinitur, ut sit sensus.a nobis, et quae sola digna sunt spe et exspectatione nostra, quoniam in ipsis constat bonum nostrum. Est ergo fides subquia bona invisibilia quae per actum nondum praesentia, sunt jam per fidem in cordibus nostris subsistunt; et ipsa fides eorum in nobis subsistentia eorum est. Cum enim res quaelibet apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
fundat .i. ut nec cature attͥbuat c̾atoris
mnaiestatem. neo ereatori asscribat c̾at᷑ẽ
infirmitatem nec dm con cludat tp̾r.
nͨ c̾aturam tendat et̾nitate. Ita fides siu¬
nicuiq id qud̾ surum ẽ tͥbuit. recte offeĩt
si int̾ utrumq bñ disc̾nt. recte diuidit
⁊ ñ peccat. siu̾o in quolib hortim delĩ¬
quit᷑ sides sanauecẽe ẽ detͥm̃tum patia¬
tur. Nam illi qui c̾aturam ꝓdeo colentes.
fecisse dicendi sunt. qmͣ excellentiam fac¬
toris oꝑi. ⁊ infirmitatem facture tribuiᷤ
nãt nequa qm tñ fideles appellandi sunt.
qr fidem de saluatore ũ hũerunt. Secũt᷑
gͦ derñ ea que inscła parte posuimꝰ Ut
pͥmum ins aluatore agnoscimꝰ reclempto¬
rem. In sacͣm̃tis eius redemptionis p̃patio¬
uem. pͥma pars fidei spectat ad debitum
natẽ. Scd̾a pars fid̾ĩ ad debitum gr̾e. Illa

Expanded text:
 ut nec creaturae attribuat Creatoris majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitatem; nec Deum concludat tempore, nec creaturam extendat aeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est tribuit, recte offert; si inter utrumque bene discernit, recte dividit, et non peccat. Si vero in quolibet horum delinquitur, fides sana necesse est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes fecisse dicendi sunt quam excellentiam Factoris operi, et infirmitatem facturae seu crernerent, nequaquam fideles tamen appellantur, quia fidem de Salvatore non habuerunt. Sequuntur ergo deinde ea quae in secunda parte posuimus, ubi primum in Salvatore agnoscimus redemptionem; in sacramentis ejus redemptionis praeparationem. Prima pars fidei spectat ad debitum naturae; secunda pars fidei spectat ad debitum gratiae. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
gxerceri ⁊ grã ampliari ad quiri
put aqua asꝑsionis ⁊ susceptio ci¬
nis ⁊ similia. Sunt rursus iliasi¬
cram̃ta. que ad hoc solum insttai¬
satͣm̃tis scificandis ⁊ instituendis
ciendis ł nilris que ad habitũ sacͥoꝵ
ordinum ꝑtinent iniciandis ⁊ cet̾is lꝰ¬
modi. pͥ ma gͦ ad salutẽ. sa ad ex̾ticio
ria sane sunt que abinicio.
.i. fides ⁊sacͣm̃ta fid̾i ⁊ oꝑa bona. que
tͥa ita coħent ut salutis effectum
hr̃e ñ pꝰ sunt. sisimł ñ fu̾int. fides
sis acͣm̃ta fidi susciꝑe remiunt sas¬
uari ñ pꝰ funt. quia dilectionem d̾ĩ ñ
hñt cuius p̃ cepta insacram̃tis eius
contempmnt. Ueruitñ sic̾ut fids
cum dilectione. sic̃ ñ nimitur

Expanded text:
amplior acquiri potest, ut aqua aspersionis, et susceptio cineris, et similia. Sunt rursum alia sacramenta quae ad hoc solum institusacramentis sanctificandis et instituendis ciendis, vel in iis quae ad habitum sacrorum ordinum pertinent initiandis et caeteris hujusmodi.d salutem. Tria sane sunt quae ab initio  fides, sacramenta fidei, et opera bona. Quae tria ita cohaerent ut salutis effectum habere non possint si simul non fuerint. Fides si sacramenta Dei suscipere renuunt, salvari non possunt, quia dilectionem Dei non habent cujus praecepta in sacramentis ejus contemnunt. Verumtamen ubi fides cum dilectione est, sicut non minuitur
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nos: saluator quia saluauit nos
pͥmum noneramꝰ ⁊ fc̃i sumꝰ. pꝰ ea ꝑiera¬
mus ⁊ redempti sumꝰ. ⁊ ab uno utrũq
fcmẽ. ut bonum nr̃m totum ẽẽt ab u
no. ⁊ eotum mnuno ⁊ nnum. Creatori
debemꝰ ꝙ sumꝰ. Saluatori qud̃ reꝑati
sumꝰ. ħ sunt gͦ duo que fid̾i ꝓposita st̃
ꝑtinent ad creatorem. ħ ẽ unapars fid̾i
Saluator ⁊ que ꝑtinent ad saluatorẽ
ħẽ alt̾a. In pͥma parte disscernit fides
int̾ c̾atorem ⁊ oꝑa sua. Inscd̃a parte

Expanded text:
fecit nos, salvator quia redemit nos. Primum non eramus et facti sumus; postea perieramus et redempti sumus, et ab uno utrumque factum est, ut bonum nostrum totum esset ano, et totum in uno et unum. Creatori debemus quod sumus, Salvatori quod reparati sumus. Haec sunt ergo duo, quae fidei proposita sunt pertinent ad Creatorem, haec est una pars fidei; Salvator, et quae pertinent ad Salvatorem, haec est altera. In prima parte discernit fides inter Creatorem et o
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. nec opꝰ bonum ẽ aliꝙ si sñ fid̾
sit. Et rursum. fides oꝑans homi¬
nem. scificare ñ sufficit. sie am q̃ in
sacͣm̃tis dĩ constit. sc̾ificõnem sus ciꝑe
contempnit. bri agͦ simul sunt.
cdo tribuitur. Insacͣm̃tis arma. Ino¬
ꝑib bonis teli contͣ di abłm pugna¬
defide. De fide .uii. ex inquirenda.
e fidecͣctare
uolentib uii.¬

Expanded text:
ligit, nec opus bonum est aliquid si sine fide fit. Et rursum fides operans hominem sanctificare non sufficit, si eam quae in sacramentis Dei constat sanctificationem suscipere contemnit. Tria ergo simul sunt, do tribuitur, in sacramentis, arma; in operibus bonis, tela contra diabolum pugnaPRIMUM. De fide septem esse inquirenda. De fide tractare volentib
Abbreviated transcription (Latin):
pars dequatuor que ꝓposita
tu̾ant discutienda. Intͥplicim᷑ om̃ĩa
cdiuina sacm̃ta conficruntur.s.
aut in rebus aut infactis ant in
u̾bis. ꝙ enim totus homo corrup¬
tus fu̾at. totumq foris hominis
erat ad sacram̃tum summ̃dum
erat ut totum insacramento fo¬
ris sãctificetur ⁊ intoto uirtꝰ sa¬
cram̃ti. intus remedium oꝑet᷑. Ita¬
q inrebus sacͣm̃ta erant sc̾ifican
da ut scificaretur hominis nat᷑a¬
inaqͣ sacͣm̃tũ unctionis inoleo. sacͣ¬
m̃tum corꝑis ⁊ sanguinis xͥ inpa¬
ne ⁊ nuino ⁊ quecumq sunt alie
corꝑales sp̾es in quib sacͣm̃ta dli¬

Expanded text:
pars de quatuor quae proposita fuerant, discutienda. In triplici materia omnia divina sacramenta conficiuntur, scilicet aut in rebus, aut in factis, aut in verbis. Quia enim totus homo corruptus erat, totum quod hominis foris erat ad sacramentum sumendum erat, ut totum in sacramento foris sanctificetur, et in toto virtus sacramenti intus remedium operetur. Itaque in rebus sacramenta sanctificanda erant. Ut sanctificaretur hominis materiain aqua, sacramentum unctionis in oleo, sacramentum corporis et sanguinis Christi in pane et vino, et quaecunque sunt aliae corporales species in quibus sac
Abbreviated transcription (Latin):
requieni m̃tis septenario inchoatur
⁊ ifituro ꝑ moitalitatem carnis octo¬
nario ꝑficitur. Quetñ medicina qͣn¬
tum ad suam naturam spectat mor
t̾rena omĩa qnͣtum ad illorum qͣli¬
tatem ⁊ nr̃am infirmitatẽ ꝑtinent
corruptionem animaꝵ oꝑarisolẽt
potius qm salutẽ ⁊ curationem. ꝑ
que tũ cleus cum nr̃am sanitatẽ
ꝑ ficit. quid aliud qm sue urtutis
potñtiam euident̾ ostñcdit. Cum
ineoclem nr̃m ꝓ curat remedrũ
aquo infirmitatis ⁊ corruptionĩ
ꝯtͣrmmus morbũ. Nonitaq istis as¬
tͥbatur. qud̃ ꝑ ista nob̾ iniistratur
neq miliais uisibilem ita uenem᷑
sp̾em ut inuisibilem eis subicẽ ꝯ

Expanded text:
requiem mentis septenario inchoatur, et in futuro per mortalitatem carnis octonario perficitur. Quae tamen medicina quantum ad suam naturam spectat, augterrena omnia quantum ad illorum qualitatem et nostram infirmitatem pertinet corruptionem animarum operari solent potius quam curatioquae tamen Deus cum nostram sanitatem perficit, quid aliud quam suae virtutis potentiam evidenter ostendit; cum in eodem nostrum procurat remedium a quo infirmitatis et corruptionis traximus morbum? Non itaque istis ascribatur, quod per ista nobis administratur, neque in illis visibilem ita veneramur speciem, et invisibilem eis subjicere
Abbreviated transcription (Latin):
uide gͦ sid̾m br̃e potes ⁊ p̃cepta eis con¬
tempn̾e : Sigͦ dilectionem d̾i ħs. stude
satage. conare. qnͣtũ potesꝑfic̾e man¬
data enis. ⁊ si incidis innecessitatem.
quere pietatem. Sienim necessitas ñ
÷ que p̃tentlatur contemptus nõ ex¬
cusatur. Uide gͦ quia sa cram̃ta dei.
meclicine sunt. spu̾ales que foris cor¬

Expanded text:
Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere? Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem. Si enim necessitas non est quae praetendatur: contemptus non excusatur. Vide ergo quod sacramenta Dei medicinae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
xͥana sit inexpectatione fut᷑oaum bono¬
rum nõ attendunt. hii qmͣius noĩe fi¬
deles dicantur. re tñ ⁊ u̾itate longe st̃
afide. d̃ ñ hꝰ modi aliqñ diuina gr̃a ui¬
sitantur ⁊ ad sui consid̾ationẽ. excitã¬
tur ut qr̃ homonatus sit ⁊ si alia pꝰ
hanc uitam sequatur inquirant. Si
p̃mia iustis. ⁊ peccorib torm̃ta repo¬
sita suit. ⁊ sipꝰ finẽ oꝑis sequatur p̾mi¬
um iuste retributionis. dali gͦ consid̾a¬
tione incorde a botta magnomox tre¬
pidationis. motu dedubio uite morta¬
lis ꝯscĩa sua concutitur ⁊ qnͣto magis
Consid̾at inhoc mundo tam diu̾sas ho¬

Expanded text:
ano sit in exspectatione bonorum futurorum non attendunt. Hi, quamvis nomine fideles dicantur, re tamen et veritate longe sunt a fide. Tamen hujusmodi aliquando divina gratia visitantur; et ad sui considerationem excitantur, ut quare homo natus sit, an alia post hanc vitam sequatur inquirant; an praemia justis et peccatoribus tormenta reposita sint; et an post finem operis sequatur praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magis Considerat in hoc mundo tam diversas
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñ ẽ. Aut si concedis uirtutẽ nega
Siuis dic̾e uerum. dic fides. Sigͦ
sacram̃tum aque qnd̾ minus ẽ sal¬
uat quosdam ñ hñtes fidem ⁊ im
putatur eis qud̃ fidem ñ hñt. qreã¬

Expanded text:
ega Si vis dicere verum, dic fides. Si ergo sacramentum aquae quod minus est salvat quosdam non habentes fidem; et non imputatur eis quod fidem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃cipientem. dispensationis ⁊ sus¬
ceptio u̾o qͣntum ad obeclientẽ necessi¬
titis ẽ. Uis scire quia mistis uisibaabꝰ
sp̃ebus adcurandos morbos sp̃uales
retmeclium d̾s nonsiuit. s sclum sa¬
cramentum constituit. Accipe sacͥm̃¬
tum desacͣm̃to: Egrotauit erechias
⁊ missus ẽ ad eum ysayas ꝓpħa. quiei
mortem p̃minẽ p̃dicẽt. Quo audito
t̾ricus it̾rne compunctus. lacrimas

Expanded text:
ationis est, susceptio vero quantum ad obedientem necessitatis. Vis scire quod in istis visibilibus speciebus ad curandos morbos spiritalis remedium Deus non sumit, sed solum sacramentum constituit? Accipe sacramentum de sacramento. Aegrotavit Ezechias et missus est ad eum Isaias propheta, qui ei mortem imminentem praediceret. Quo audito terrore et dolore compunctus, lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
fie̾lis animꝰ dum foris ad uaria scẽ
acmagis intꝰ ip̃a exsua deuotione
ad scitatem innouatur. Et ad hũc
modum intelligendum putamꝰ ꝙ
dictum ẽ sacͣ̃ta pp ex̾ cicionẽ ĩstitu
liatio. eruditio ⁊ exercitatio. hominis¬

Expanded text:
fidelis animus dum foris ad varia sanctfidelis animus dum foris ad varia sanctgis semper ac magis intus ex ipsa sua devotione ad sanctitatem innovatur. Et ad hunc modum quidem intelligendum putamus, quod dictum est, sacliatio, eruditio, exercitatio.
Abbreviated transcription (Latin):
rec̾ationem inueniat. Sacͣta sunt q̃dã
loca edificate basilice ⁊ dt̾minata tꝑa
ic̾ta. quibus ppłus fidelis inunum
cong̾garetur. ut cõmendetur it
gras reddat. p̃ces offa̾t uoti ꝑsoluat
Illic deus nc̃ insilentio supplicit᷑ ex¬
or atur nc̃ ꝯsonis uocibus d̾uote col¬
laudati. Ut inscisim fid eliuĩ aorda
nc̃ componant᷑ ad requiem nc̃ exci
forma. collaudationis. Nc̃ psalmodie
acceclunt ad deuotionẽ. Nt̃ ymui⁊
cuttici ad diuinam excitanit iocun¬
ditatem. nc̃ lectiones recitantur. ad
formam moꝵ ⁊ uite bone instructio¬
nem. Ip̃e enim actiones nr̃e indiui¬
nis obsequiis. nõ semꝑ eadem insti¬
titionis forma. ꝓceclunt nc̃ erecti
nẽ ꝓstrati. nc̃ inclinatione nc̃ con¬
u̾sione. ex gestu corꝑis. statũ m̃tis ex¬
p̃mimꝰ. S ⁊ ip̃a inqnib se oꝑando ex.¬
erceret. ad diuinum cultum ad or¬
nat. fidelium deuotio muta ⁊ multi¬
ꝓbaria simili rõne puisa s̃. ut sit̃
płima sacͣ ⁊ sacͣm̃ta quatinꝰ fides

Expanded text:
eationem inveniat. Sacrata sunt quaedam loca, aedificatae basilicae, et determinata tempora certa, quibus populus fidelis in unum congregetur, et unitas commendetur ut gratias reddat preces offerat, vota persolvat. Illic Deus nunc in silentio simpliciter exoratur, nunc consonis vocibus devote collaudatur, ut vicissim fidelium corda nunc componantur ad requiem, nunc excitxhibetur forma collaudationis; nunc psalmodiae accendunt ad devotionem, nunc hymni et cantica ad divinam excitant jucunditatem, nunc lectiones recitantur ad formam morum et vitae bonae instructionem. Ipsae etiam actiones nostrae in divinis obsequiis, non eadem semper institutionis forma procedunt. Nunc erecti, nunc prostati, nunc inclinatione, nunc conversione ex gestu corporis statum mentis exprimimus. Sed et ipsa in quibus se operando exercet, et divinum cultum adornat fidelium devotio; multa et multifaria simili ratione provisa sunt, ut sint plurima et sacra et sacramenta, quatenus fides
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cͥ uid̾r tu quic̃q sacͣm̃ta d̾i uen̾aris
⁊ cum te sacͣm̃ta honorare putas. d̾m
inhonoras. Sacͣm̃tis uidicis necessita¬
tem ⁊ alictor sacram̃teꝵ tollis potestatẽ
⁊ negas pietatem. dicis mͥ quia quiñ
t᷑. qui ht uirtutem sacͣm̃torum d̾ĩ ꝑire

Expanded text:
ur, tu quicunque sacramenta Dei veneraris, et cum te sacramenta Dei honorare putas Deum inhonoras? Sacramentis indicis necessitatem, et auctori sacramentorum tollis potestatem, et negas pietatem. Dicis mihi quod qui non tibi qui habet virtutem sacramentorum Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
giripͭ. Illo nãq spũ quo docet hõiẽ
sũ u̾bo iustificare ⁊̃ ualet siuolu̾it sũ
sacͣm̃to qr untusd ei ex necessitate efti
non subauclitur ⁊̃ si grã cli ex dispen¬
satione ꝑ sacram̃ta donetur. hincẽ
ficatos legimus. ⁊ c̾dimus saluatos ꝗ̃¬
ad modũ ieremias imit̾o sc̃ificatus
hũisse nõ legimus. dequorum tñsa¬
lute neqͣqm dubitamꝰ ⁊ qui exarsa¬

Expanded text:
giri potest. Illo namque spiritu quo docet hominem sine verbo, justificare etiam valet si voluerit sine sacramento; quia virtus Dei ex necessitate elementis non subditur, etiam si gratia Dei ex dispensatione per sacramenta donetur. Hinc esficatos legimus et credimus salvatos. Quemadmodum Jeremias in utero sanctificatus habuisse non legimus, de quorum tamen salute nequaquam dubitamus, et qui ex