comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
łxuili in ceta occurrisax maĩbus ireoris ditã tradidit: quã cũ ille sacrisicaturꝰ foui ĩduxiss&
teret ab eo ut cremaretuR. nec ĩueniret᷑. Quo facto inter deos relatiis ẽ uera iouis proles¬
cici .i. hoc factũ luidat ultra omiã et sic ẽ dem̃ ut ẽ et te suꝑ omĩa dona uno oro: Et bũ ꝗͣtũ
ad ipõs prinet rem maiorem ẜuare post omĩa obsitus ȩuo. ętate ĩuolutus. ut Terentius ãnis pã¬
latat᷑ Romanę conditor aras: conditor pallantei ubi nũc pallatinũ est ꝗ nõ est ueraan sad
tenet rerum oĩum pͥncipatũ hec nemora indigenȩ: fauni inde genin. Et scieidũ si hesiodi i
Trogoniã pͥmos deos genitos. inde hemithxos post hercus ĩde homines in nocentes. ultimo scelera¬
ros. quẽ hic nũc ordinẽ suat ⁊ runcis et rupto robore nati: ho figmentũ ornitum est ex antiqͥ
hor̃um hĩtanone ꝗ ante factas domos aut ĩ ciuis arborib aut ĩspeluncis manebãt ꝗ cũ ex inde exre¬

Expanded text:
Herculi in Oeta occurrisset, munus uxoris tradidit. quam cum ille Iovi sacrificaturus induisset, teret ab eo ut cremaretur. quo facto inter deos relatus est. actum laudant ultra omnia. Et sic est dictum, ut «sed te super omnia dona unum oro». Et bene, quantum ad ipsos pertinet, rem maiorem servavere post omnia. OBSITVS AEVO aetate involutus, ut «annis panlectatur. ROMANAE CONDITOR ARCIS conditor Pallantei, ubi nunc Palatium est: quod non est re vera arx, sed tenet rerum omnium principatum. HAEC NEMORA INDIGENAE FAVNI ‘indigenae’, id est iheogoniam primo deos genitos, inde hemitheos, post heroas, inde homines innocentes, ultimo sceleratos: quem et hic nunc ordinem servat. TRVNCIS ET RVPTO ROBORE NATI hoc figmentum ortum est ex antiqua hominum habitatione, qui ante factas domos aut in cavis arboribus aut in speluncis manebant. Qui cum exinde egre
Abbreviated transcription (Latin):
ut mult dicunt ꝗr consortes ꝑdiderant. sed qr uellebaut a pascuis. Insita n. est bobus aui¬
cutis edendi unde in bincolicis. Ite domũ saturi siquis pudor itr inuenci Et colles clamore
ielinꝗ. cũ clamore ut atꝗ irioni uento rota constitit orbis ⁊ cum uento. Et hoc ẽ melius.
Nam multi dñt relinquũt᷑ colles etiam a. clamore. hoc est im̃ recespant a collibus boues.
ut nec eccho resultarent s ad colles iã clamore nõ ꝑuenienie ꝙͥ nõ pratdit qr hec sensu

Expanded text:
ut multi dicunt, quia consortes perdiderant, sed quia avellebantur a pascuis: insita enim est bubus aviut multi dicunt, quia consortes perdiderant, sed quia avellebantur a pascuis: insita enim est bubus aviditas edendi, unde est «ite domum pasti, si quis pudor, ite iuvenci». ET COLLES CLAMORE RELINQVI cum clamore, ut «atque Ixionii vento rota constitit orbis», id est cum vento. Et hoc est melius. Nam multi dicunt: relinquebantur colles etiam a clamore, hoc est tantum recesserant a collibus boves, ut nec echo resultaret, scilicet ad colles iam clamore non perveniente. Quod non procedit, quia hoc sensu
Abbreviated transcription (Latin):
sorot sut einsdem pradidiet nomĩs ude cram sacellũ meruit in quo ei periurgines ucsit s¬
pricipiũ ⁊i ne uerbi origine. Accedor n non dicimus sed tale est ut placita nupta iriũphat
ami hice facẽt t nobis seut uulus. ꝗbis hercules profiit monstra purgaado act is. bñ u¬
ergemini necegerione: banc fabulã diximus illo loco. Postꝙ laurentia uictor Gerione
eeineto ui mibis aitigit aruia epolusq su ꝓbus: atꝗ boues adduxerat spoliũ est quiquid
de Hostibus tollit ut addit equos et tella ꝗb spoliauerat hostem. Item postꝙͣ. illũ uictor sipha¬
int achilles At furis caci mens. pro ingenti soclere siris nomen posiut. Capitale i. crimq
ingit sec disciplũ est uuit ã si posteriꝰ est femininũ masculĩo rũdeam: Uersisq uiarum
in ditusi contra nãm inicientibus errorem indicus ip̃a inꝗt decĩ pieb̾ant indicia q̃ ĩdica¬
re consueuerũt. Nam indiciũ ab indicando nomen accepit. Querelis ut pleri nenis: nõ

Expanded text:
soror sua eiusdem nominis prodidit: unde etiam sacellum meruit, in quo ei per virgines Vestparticipium sine verbi origine, 'accedor' enim non dicimus; sed tale est, ut placita nupta triumphatAd v. 200 Et nobis sicut multis, quibus Hercules profuit monstra purgando. aetas benefivictor Geryone extincto Tirynthius attigit arva». SPOLIISQVE SVPERBVS atqui boves abduxerat: sed spolium est quicquid de hostibus tollitur, ut «addit equos et tela quibus spoliaverat hostem» item «postquam illum vita victor spoliavit Achilles». AT FVRIS CACI pro ingenti scelere furis nomen posuit: capitale enim crimen iunguntur. haec disciplina est, ut etiam si posterius est femininum, masculino respondeamuid est contra naturam inicientibus errorem indiciis. Ipsa, inquit, decipiebant indicia, quae indicare consuerunt; nam ‘indicium’ ab indicando nomen accepit. QVERELLIS IMPLERI NEMVS non,
Abbreviated transcription (Latin):
auditi ł serũt geiditus ꝑeccho e breuiter sig̃ficauit. orriture cabbũ. Sinctura est rerraser
nimassam coacti. Calybes aũt proprie sunt ppłi apud quos nascit᷑ ferrũ. ut ip̃e. At calybes nu¬
difenrũ uirosaq poritus castorea. Unde mõ calbis posuit. stricturas pro ferri massis hoc tuta
Ñs oboleuit. Natti crebro ĩ antiꝗs lectioibus ĩuenit̾ sic̃ ĩ epłis ꝓbat Uerrius flaccus. exẽplis
bunt sicut pro illuc illo dicimus unde & hoc. o longũ apparet ẽẽ sic̃ illo dicimꝰ qđ ꝑ illuc
ponit᷑ brontesq quid facturi sint ex nomibus decet Nam brõtes a tonitru dictusẽ.  gce¬
teropes ꝗ. a fulgetra. idest

Expanded text:
est terra ferri in massam coacta. Chalybes autem proprie populi sunt, apud quos nascitur ferrum, ut ipse «at Chalybes nudi ferrum virosaque Pontus castorea»: unde modo ‘Chalybum’ posuit ‘stricturas’ pro ferri massis. HOC TVNC quod nunc abolevit: nam crebro in antiquis lectionibus invenitur, sicut in epistulis probat Verrius Flaccus exemplis abant, sicut pro ‘illuc’ ‘illo’ dicimus: unde etiam ‘hoc’ o longum esse apparet, sicut ‘illo’, quod pro ‘illuc’ ponitur. BRONTESQVE quid facturi sint ex nominibus docet: nam Brontes a tonitru dictus est, Steropes a fulgetra,
Abbreviated transcription (Latin):
est i ictum: dicatũ ꝯsecratũ. panos lycei: huiꝰ panos gtũs est g̃tus et panos lycei sic dcm ẽ uit
iouis olĩpi. Apollĩs delphoꝵ s acri mõstrat nemus argillen: sacri execribił. Sane angilletũ młt¬
uolũt qi argilletũ a pingui terra. Alii a fabuila Nam Fuanderargũ quẽdã suscȩpit hospitio: ꝗ
cũ de eius cogitaret interitu ut ip̃e regnaret pro fuandro ho nõ sentiente Euãdro socu intelle¬
xerũt et argũ necauerũt Cui fuãder et sepulcrũ fecit: et locũ sacrauit. nõ ꝙ ille merebat᷑ sed

Expanded text:
est. DICTVM dicatum, consecratum. PANOS LYCAEI ‘huius Panos’ genetivus est Graecus, et ‘Panos Lycaei’ sic dictum est, ut est. DICTVM dicatum, consecratum. PANOS LYCAEI ‘huius Panos’ genetivus est Graecus, et ‘Panos Lycaei’ sic dictum est, ut ‘Iovis Olympi’, ‘Apollinis Delphorum’. SACRI MONSTRAT NEMVS ARGILETI ‘sacri’ execrabilis. Sane Argiletum, multi quasi argilletum volunt a pingui terra; alii a fabula. Nam Euander Argum quendam suscepit hospitio. Qui cum de eius cogitaret interitu, ut ipse regnaret, Euandro hoc non sentiente socii intellexerunt et Argum necarunt: cui Euand
Abbreviated transcription (Latin):
luca nec site pectore uates accipiã unde solũ plenũ nõ erat g̾ tale est ut et illud s dalii. ĩtugri¬
rio mulieris ancillȩ nõ qr mulieris statim et ancille Si aũt ancille statim et muliot estͦ¬
afflixerat athenis sibi pͥmi asylum bae est templũ misicordie collocarũt Unde nullus posset ad
cal. subinonte palatinõ eit quedam spelunca inqua de capro luebat᷑ i. sacrificabat᷑. Unde et
luꝑcal dictũ non nulli putant Alii uero dñt ꝗ illic lupa Remũ et Romulũ nutrierit. s lu
quod est uerisim ilius. locum hũc esse sacratũ pani deo archadic̨ cui etiam mots lyceus ĩ
archadia est consecratus. Et dictũ est lyceus ꝙ lupos nõ sinat ĩoues seuire ergo ideo & fuã¬
der deo gentis suȩ sacrauit locũ et nomĩauit luꝑcal. ꝗ p̃sidio ip̃iꝰ numĩs lupi a pecudibus
more parasio idest oñdit luꝑcal panos hcci dedicatũ & more archadico: Nam parasia archadia

Expanded text:
 unde solum plenum non erat. ergo tale est ut illud in Sallustio "in tugurio mulieris ancillae" , non quia mulieris statim et ancillae, si autem ancillae statim et mulieter, Athenis sibi primi asylum, hoc est templum Mineruae, collocarunt, unde nullus posset abdercal sub monte Palatino est quaedam spelunca, in qua de capro luebatur, id est sacrificabatur: unde et lupercal non nulli dictum putant. alii quod illic lupa Remum et Romulum nutrierit: alii, quod et Vergilius, locum esse hunc sacratum Pani, deo Arcadiae, cui etiam mons Lycaeus in Arcadia consecratus est. et dictus Lycaeus, quod lupos non sinat in oves saevire. ergo ideo et Euander deo gentis suae sacravit locum et nominavit lupercal, quod praesidio ipsius numinis lupi a pecudibus more Parrhasio, id est ostendit lupercal Panos Lycaei, dicatum ex more Arcadico: nam Parrhasia Arcadia
Abbreviated transcription (Latin):
oris hercuilea populus. hyrculi consecrata ꝗ cum ad inferos descendens fatiganet. labore
Dicie de hac arbore corona facta caput uelasse unde folioe ꝑs temporibꝰ colereris et capi¬
N Iouit siddore pars uero exterior ꝑꝑ inferoe colorẽ nigra ꝑmatisit. unde honeste. pepe¬
dit populus i conona de populo et sacer impleuit dexirã sophus. leget in libnsan¬
nqis heulem ad italiã ingens ligncũ porulũ artulisse qͦ utebant in sacris qđ ne cane c̃¬
sumet pice oblitũ seruabania cuͦi mag̾ tũdĩm ng̃t dił dicenꝰ impleuit dextram soypbꝰ

Expanded text:
 HERCVLEA POPVLVS Herculi consecrata. Qui cum ad inferos descendens fatigaretur labore, dicitur de hac arbore corona facta caput velasse: unde foliorum pars temporibus cohaerens et capiti albuit sudore, pars vero exterior propter inferorum colorem nigra permansit. Et honeste ait ‘pependit populus’, id est corona de populo. SACER IMPLEVIT D. SCYPHVS legitur in libris antiquis Herculem ad Italiam ingens ligneum poculum adtulisse, quo utebantur in sacris. Quod ne carie consumeretur pice oblitum servabatur, cuius magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
uttas aũt hẽt ramos Diue ideo: ut inertiam. et ĩbecillitatem offerentis oñdat᷑ de plyadi¬
bus. Cylleni. mons archadię ubi Maia Mercuriũ ẽ enixa fudit aũt nõ ĩuiriose dictũ est
dr̃omen soelicitatis afferre: Spectat etiam ad rõnem physicã. Nam celer ẽ ubiq Mercuriꝰ ut
diximus .sͣ. Ideo dic̃ eum etiam ĩ ortu fuisse ueloctin tentamenta tui pepigi: cũ nullo¬
aũt pactus sum. ut te aut ꝑ artem aliquam. aut ꝑlegatos probarem: sed ĩtrepidũ me ubi
n. unde multi uolunt uetine pepigi nusꝗͣ lectũ est: Gens eadem q̃te. sic ait ut et ip̃e pre¬
stare uideatur. Nam & s̾ ait: socia arma rogantes. dania: rutilia adaunoc rudeli bello:
s. bello profugos egere suꝑbo: Nihil adfore: sibi futuꝵ nihil arbitrãt᷑ accipe daq fidẽ: hoc est

Expanded text:
habet ramus olivae ideo, ut inertiam et inbecillitatem offerentis ostendat: sci Cyllenae mons est Arcadiae, ubi Maia Mercurium est enixa. fudit autem non iniuriose dictum est,dicitur omen felicitatis adferre. spectat etiam ad rationem physicam: nam celer est ubique Mercurius, ut diximus supra, et ideo dicit eum etiam in ortu fuisse velocemante pactus sum, ut te aut per artem aliquam, aut per legatos probarem, sed intrepidum me tibi enim, unde multi volunt venire ‘pepigi’, nusquam est lectum. GENS EADEM QVAE TE sic agit, ut et ipse praestare videatur; nam et supra ait «socia arma rogantes». DAVNIA Rutula, a Dauno. CRVDELI BELLO supra «bello profugos egere superbo». NIHIL AFORE sibi offuturum nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
et .l. ante us hũerit. us ꝑdita facit noctm̃. ut Terennꝰ teienti nullo exccepto. Si aũt appel¬
laciuũ in .e. mittit nocãtm ut puis pie. fliuiius fliuie. excępto filius. nã fili fac̃. Et ꝓpius¬
t proprius legit᷑ et propius. si proprius familiariꝰ sigt ut et proprius res aspice nrãs. Si autẽ
propuis citius sigt̃: Cicero ĩ Uerrinis: Ne ꝗcꝙͣ est propius factũ. ꝙͣ ut illud exh. de Adruno
syracuses referet᷑. et hoc ẽ meliuis. Nam et statĩ est porca ꝯspecta. Et ȩneas nõ dubitat de fi¬
de oraculi: sed exposcit celeritatẽ. Tua numina: tua oracula. et promissa onstrũ: qr sbito
et cũ iriginta porcellis est uisa.miridiq ĩ lutore: fluniali .s. conspicit᷑ sus: Horatuis. et
amica luto sus. Sciendũ tñ lex ẽẽ uiciosũ ĩ monosyllibã siniri uersum nisi forte ipso
monosyllabo miniora ex plident᷑ animalia. ut ꝑturient gentes nascet᷑ nidicubinus. Gritosio

Expanded text:
et 'i' ante 'us' habuerit, 'us' perdita facit vocativum, ut 'Terentius Terenti', nullo excepto; si autem appellativum sit, in 'e' mittit vocativum, ut 'pius pie', 'fluvius fluvie', excepto 'filius', nam 'fili' facit. pT PROPRIVS legitur et ‘propius’. Sed si ‘proprius’, familiarius significat, ut «et proprius res aspice nostras»; si autem ‘propius’, citius significat: Cicero in Verrinis «nec quicquam est propius factum, quam ut illud exemplum de Adriano Syracusas referretur». Et hoc est melius: nam statim est porca conspecta, et Aeneas non dubitat de fide oraculi, sed exposcit celeritatem. TVA NVMINA tua oracula et promissa. MONSTRVM quia et subito, et cum triginta porcellis est visa. VIRIDIQVE IN LITORE fluviali scilicet. CONSPICITVR SVS Horatius «et amica luto sus». Sciendum tamen hoc esse vitiosum, monosyllabo finiri versum, nisi forte ipso monosyllabo minora explicentur animalia, ut «parturient montes, nascetur ridiculus mus»: gratiosio
Abbreviated transcription (Latin):
egentem: liptotes figura. nam minus dix̃. et plus intelligimus. hoc .n. dix̃ et plus ĩtelligut¬

Expanded text:
EGENTEM litotes figura; nam minus dixit et plus intellegimus: hoc enim dicit: prudentissimuEGENTEM litotes figura; nam minus dixit et plus intellegimus: hoc enim dicit: prudentissimu
Abbreviated transcription (Latin):
uinonis in fidus ꝑtulit. fabula aũt hoc ht̃ hercules natus estcũ lꝑhiclco ⁊ me liitnois filio
senorim huno dios ste sites iiassiq& herculi Iphicleus de cutis terrore lapsus suo uogẽ ho¬
citauit peates Q cum te surrexissẽt uiderũt hculem angenit̃ manib aeues imidsos ei nor
etle aea fi hos mferer ptos quod factum fuetat suotus instinctu nde uitus broles
profectus est. Iuca. hospes et alcide magni phole unde apparet ꝑpocucã licentiã nomĩa
crętensem taurum nõ interemit sedincoluꝰen ad Eurysteum pdux̃. Unom̃ uerbo uttũꝙ
Nemea silua est uucina thebis in qua heules interemit leonem. Nemeȩ aũt ariapestus est
esse terrã q̃ corpora sepulta ꝯsumit. Nam inde cerberus dictus est quasi
dit ad inferos. S emesa cruento. semesum nõ dicimus nec ensum: nã esum fac̃. et comesum¬
q̃ ad modũ gigantũ interfuit p̃lio: qui ante ĩnumeros annos fuiese dnͣR. Non te rationis

Expanded text:
Iunonis insidiis pertulit. Fabula autem hoc habet. Hercules natus est cum Iphiclo, Amphitryonis filio. Sed cum Iuno duos serpentes inmisisset Herculi, Iphiclus de cunis terrore lapsus suo vagitu excitavit parentes. Qui cum surrexissent, viderunt Herculem angentem manibus angues inmissos ei net ex ea filios interemptos, quod factum fuerat Iunonis instinctu. Vnde iratus Herculesprofectus: Lucanus «hospes et Alcidae magni, Phole». Vnde apparet per poeticam licentiam nomina efertur: nam Cretensem taurum non mactavit, sed incolumem ad Eurystheum perduxit. Vno tamen verbo utrumque Nemea silva est vicina Thebis, in qua Hercules interemit leonem. ‘Nemeae’ autem anapaestus est: esse terram, quae corpora sepulta consumit; nam inde Cerberus dictus est quasi dit ad inferos. semesa 'semensum' non dicimusquemadmodum etiam Gigantum interfuit proelio, qui ante innumeros annos fuisse dicuntur? NON TE RATIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
dñt tyberini esse domiciliũ. celsis caput urbib exit: de niscia quã iłł:stat in ultũ florius¬
se temporibus. Nam et lucumones ieges hẽbat. et inaxĩm Italiȩ sn ꝑauerat ꝑtem Nox eueam¬
drͣ etim nox solo sõno polluẽ. unde et̃ & noctem flumine purgat. Secretiorn ratioẽ ꝗr¬

Expanded text:
dicunt Tiberini esse domicilium. CELSIS CAPVT VRBIBVS de Tuscia, quam illis multum constat floruisdicunt Tiberini esse domicilium. CELSIS CAPVT VRBIBVS de Tuscia, quam illis multum constat floruisse temporibus: nam et lucumones reges habebat, et maximam Italiae superaverat partem. NOX AENEAdicitur nox etiam solo somno polluere, unde est et "noctem flumine purgat" . Ad
Abbreviated transcription (Latin):
fluĩs itinere. et sicdiã ut tunc se ad Caietę recto fert linore portũ: hoc ẽ a. littore nõ ratdẽs
sic ergo et nũc alinore fliuui nõ recedentẽ sigt. Est et alia ex poĩtio ut rato flumĩe edoii¬
te effrenato et intrinꝗllitate redacto intelligamus.q. etã fecit ut mitis ut ĩmorẽ stagni
placidȩq paludis. ut sit recto p̃teriti tpr̃is ꝑncipiũ ab eo ꝗ est rego acsi dicat a me deo flu¬
minis recto eł gubnato fer uinoni fer rire p̃aes. sic̃ etiã helenus monuit N ihi iuctor hono¬
rem ꝑsolues. bene adimit ei bellicĩ curam promittendo uoti fore ꝯpotem srringeatẽ ripas.
radentem ĩminentẽ. Nam hoc ẽ tyberini flumĩs propͥum adeo ut abantiꝗs rumon dcis
sit: qi ripas ruminãs .i. excedens. etiam ĩsacris serra dicebat᷑: unde ait nũo. Et pingiua culta
lo gratissimus. pro his ꝗ in ccelo sunt. hic mihzi magna domus .s. circi exitũ suũ. Alni romã

Expanded text:
i. et sic dixit, ut "tunc se ad Caietae recto fert litore portum" , hoc est a litore non recedens. sic ergo et nunc a litore fluvii non recedentem significat. est et alia expositio, ut 'recto flumine' edomito, frenato et in tranquillitatem redacto intellegamus: quod etiam fecit, ut "mitis ut in morem stagni placidaeque paludis" : ut sit 'recto' praeteriti temporis participium ab eo quod est 'rego'. Ad v. 59 od est ‘rego’. IVNONI FER RITE PRECES sicut etiam Helenus monuit. MIHI VICTOR HONOREM PERSOLVES bene ei adimit bellicam curam promittendo voti fore compotem. STRINGENTEM RIPAS radentem, inminuentem: nam hoc est Tiberini fluminis proprium, adeo ut ab antiquis Rumon dictus sit, quasi ripas ruminans et exedens. In sacris etiam Serra dicebatur, unde ait nunc ‘et pinguia culta LO GRATISSIMVS pro his qui in caelo sunt. HIC MIHI MAGNA D. scilicet circa exitum suum. Alii Romam
Abbreviated transcription (Latin):
secum habuẽ troiani. quã amissam ĩ campania ĩuene̾ ĩfoctu arca laurentẽ agrũ. quã
ideo eneas ĩmolauit iugioni. ꝗr ipã dr̃ terra ut niugii ingremiũ letę descendit. Scimus
aũt hoc aial eẽ inimicũ siuigibus ut caprũ intibus ꝗ libero ĩmolat Enixa iacebit. pu¬
cipio uteus tangit histonam solo recubans: solo nidet̾ ab undare. Ex quo qua ratiocina¬
ie prosectũ: Euander archas funit nepos pallanus regis arcdudiȩ̨ hic aũt̃ cum patret su¬
um occidisset suadente matre Nicostrata q̃ etiam̃ Carmentis dcĩ ẽ qr carmĩbꝰ tana
nabat᷑ Dimissa proiũcia sua uenit ad italiam. et pulsis abonginibus tenuit loca ĩquibꝰ
nũc Roma est et modicũ oppidũ fundauit ĩ monit palatino. hic aũt palatinus monis
apallante auo Euandri est dictuis ẜin Uaronem etalio a filia Euandri pallantia ab h

Expanded text:
 est, secum habuere Troiani, quam amissam in Campania invenerunt cum fetu circa Laurentem agrum. Quam  est, secum habuere Troiani, quam amissam in Campania invenerunt cum fetu circa Laurentem agrum. Quam ideo Aeneas immolavit Iunoni, quia ipsa dicitur terra, ut «coniugis in gremium laetae d.». Scimus enim hoc animal inimicum esse frugibus, ut caprum vitibus, qui Libero immolatur. ENIXA IACEBIT participio utens tangit historiam. SOLO RECVBANS ‘solo’ videtur abundare. EX QVO qua ratiocinante profectum Euander Arcas fuit, nepos Pallantis, regis Arcadiae. hic patrem suum occidit, suadente matre Nicostrata,  uaticinabatur, et ob hoc dimissa prouincia sua uenit ad Italiam expulsisque Aboriginibus tenuit loca in quibus nunc est Roma, et modicum oppidum fundauit in monte Palatino. Hic mons dictus est Palatinus a Pallante au
Abbreviated transcription (Latin):
arbusta nocabant. hic tibi certa domus: quod suꝑiꝰ ab apolline popescerit haox nũc ĩdicat
Aliqua hemistichia ĩ uirgilio tat sunt ĩminuta sẜu ꝙͣ uerbis ut ecce hoc loco. Namq uõ
possumus intellige̾ ꝗeusse omnẽ iimorm. et iram deoꝵ cũ ad huc inimica sit Iuno
et ad troianoꝵ ꝑniciem addant᷑ aliqua alia numina ut furia ut iuturna. Undes
mire conclusit ꝗdan hunc uersum dicens. Concessere deuin profugis noua in denia te¬
cns ꝗ. si ita accępimus ut dicat reucros ꝯ stitne̾ ciuitatẽ uec ea enumĩa q̃ sunt irata
uetant nihilerit ꝯtrarł. Nam & ip̃a iuno hoc dic̃. Non dabit᷑ regnis eito ꝓhibe̾ latinis
atq ĩ mota minet fanis lauinia ꝯiux hic aũt sẜus etiamsi derrahiis subauditioẽm põt
accipi a supioribus. ut sit timor omĩs et ire concesẜe deũ ut hic sit tibi certa domrus.
ceri penates luttoreis. licet possimus de flunio etiã dice̾ lutus ponit tñ discretionem

Expanded text:
abant" . Ad v. 39 Hic tibi certa domus quod superius ab Apolline poposcerat, hoc nunc indicat aliqua hemistichia in Vergilio sunt tam sensu inminuta, quam verbis, ut ecce hoc loco: namque non possumus intellegere quievisse omnem tumorem et iram deorum, cum adhuc inimica sit Iuno, et ad Troianorum perniciem addantur alia numina, ut Furia, ut Iuturna: unde mire quidam conclusit hunc versum, dicens «concessere deum profugis nova moenia Teucris». Quodsi ita acceperimus, ut dicat Teucros constituere civitatem, nec ea numina, quae irata sunt, vetant, nihil erit contrarium: nam et ipsa Iuno hoc dicit «non dabitur regnis, esto, prohibere Latinis: atque inmota manet fatis L. c.». Hic autem sensus, etiamsi detrahas subauditionem, potest accipi a superioribus, ut sit: tumor omnis et irae concessere d., ut hic tibi sit certa domus certi penates. LITOREIS licet possimus etiam de fluvio litus dicere, ponit tamen discretionem,
Abbreviated transcription (Latin):
nam no᷑ uidebat curaꝵ fluctuat ęstu: his uerbis futurã p̃occupat ꝯꝑationẽ q̃ est apol¬
inde postea tendit ad recta. Racliantis imagine liunę negant omẽs phisici lumen lune
aluid ex se redae: et uiruꝑat᷑ hoc aicto iurgiliꝰ quod iñ tolerabile ẽ qr nõ lunĩ sed inagĩe.
dĩe liine quã a. sole lumen accire manifestũ est laquearia: multi lacunaria legunt
unde est in hurano nec mea reuidet ĩ domo lacimar alitiũ. pro alitũ sed metricausa
ut s̃ diximus ad didit syllabam. sub etheris axe: idest sub aere .q. sub diuo dr̃ idest
deum. Nam ĩ sacris tyberinus in coenolexia .i. tyberic.i¬
tyberie. In poemate tybrisuo¬
catur seuior. atꝗ ubiq flauũ eum ẽẽ dix̃. sed senior aut ꝑꝑ ipumas dictũ est aut ad
reuerentiã ꝑtinet. Sic luca. de iube roma adhuc florente. nrrigero canos effimdẽs

Expanded text:
nam non videbat. CVRARVM FLVCTVAT AESTV his verbis futuram praeoccupat comparationem, quae est Apolnam non videbat. CVRARVM FLVCTVAT AESTV his verbis futuram praeoccupat comparationem, quae est Apolmo aquam ferit, postea tendit ad tecta. RADIANTIS I. L. negant omnes physici lumen lunae aliud ex se reddere. Vituperatur hoc dicto Vergilius: quod tamen tolerabile est, quia non lunam, sed imaginem dixit lunae, quam ex sole lumen accipere manifestum est. LAQVEARIA multi ‘lacuaria’ legunt, nam ‘lacus’ dicuntur: unde est in Horatio «nec mea renidet in domo lacunar». ALITVVM pro ‘alitum’, sed metri causa, ut diximus supra, addit s‘deus’: nam in sacris Tiberinus, in coenolexia Tiberis, in poemate Thybris vocatur. SENIOR atqui ubique eum flavum dixit; sed ‘senior’ aut propter spumas dictum reverentiam pertinet: sic Lucanus de urbe Roma adhuc florente "turrigero canos effundens
Abbreviated transcription (Latin):
ͥtem Daunũ a dauno rege ꝯpulie x enulus: hunc ftrisse constat arguiũ Natibuis
est ut ille indicat locus p̃dim nburtũ ex agmĩe raptã portat ouans. Considerue gͦ
fiindasse ciuitatem ꝓegem se dice̾ posci. Unde illud est. expectate solo laurenti. et
dicendo posei agit subnlit. Nam si nõ uenit errore sed facto omnẽ sibi imdiq uandi¬
caturus est italiã sine dubio et Diomedis imꝑiũ uiro se adiũge geueis dandino.
bñ nõ e nec dix̃ sed iro dardanio ut nõ sit mĩꝵ si sequantur ho̾mĩem sibi ayna¬
uone sociatũ ut hic dardanus ortus huic reperit Quid struat his cęptis. cũ lar u̾m &
perit et ꝑticułr hoc dix̃ ab eo ꝙ est incipio axptus fac̃ hĩc ẽ coeptis uem si fortuta se¬
quatur euentũ pugnę cuput. si eiim sortuita comitetꝰ. que une sorẽ peatoctiaro
ꝑlatiũ. gerebint᷑ subandis et est formosa eclipsis euncti uidens. animo ꝑtrictaus

Expanded text:
tem Dauniam a Dauno rege Apuliae. VENVLVS hunc fuisse constat Argivum: nam Tiburs est, ut ille indicat locus «praedam Tiburtum ex agmine raptam portat ovans». Considerate ergo nates. et fatis regem se dicere posci unde illud est "expectate solo Laurenti" . et dicendo 'posci' agit subtiliter: nam si non venit errore, sed fato, omnem sibi utique est vindicaturus Italiam, sibene non ‘Aeneae’ dixit, sed ‘viro Dardanio’, ut non sit mirum si sequebantur hominem sibi cognatione sociatum, ut «hinc Dardanus ortus, huc repetit». QVID Soeperit. et participialiter dixit. ab eo quod est incipio 'coeptus' facit: hinc est 'coeptis'. quem si fortuna sequatvr eventum pugnae cupiat si eum fortuna comitetur, quem finem suae velit PER LATIVM ‘gerebantur’ subaudis: et est formosa eclipsis. CVNCTA VIDENS mente pertractans:
Abbreviated transcription (Latin):
ferte hec hoc ad ramũ ꝑtinet dicite ad uerba. santo perculsus nomĩe. dardani .s. cõ memoranõ
uicũq es hoc ad nomen encę ꝑtinet. Nam eẽ troianos audierat. Sextram ꝙ amplexus urbxsit.
oñdit uirũ et uirtutis et hospitalitatis amatorem. Luco moit antiquo dtõ uĩx. cũ alibi iuꝵ¬

Expanded text:
FERTE HAEC hoc ad ramum pertinet, ‘dicite’ ad verba. TANTO PERCVSSVS NOMINE Dardani scilicet commemoratFERTE HAEC hoc ad ramum pertinet, ‘dicite’ ad verba. TANTO PERCVSSVS NOMINE Dardani scilicet commemoratione. QVICVMQVE ES hoc ad nomen Aeneae pertinet: nam esse Troianos audierat. DEXTRAMQVE AMPLEXVS INHAESIT ostendit virum et virtutis et hospitalitatis amatorem. SVBEVNT LVCO F. Q. R. hypallage i
Abbreviated transcription (Latin):
nt qua lates sancto saignes ĩ honore deor hostilis facies oecurãt: Deniq cũ Lirdi ci ratnses apel¬
lins ce lebrarent hanibal nũciat eẽt circa portã collatinã urbi ingrue̾ omnes rapais artrais
cõcurrerũt. Rcuersi postea cũ piaculũ formidarent ĩ uenerũt saltantẽ in cireo senẽ quẽtdã
qͥ eñ itergatus dixisser st nc̃ in terrupisse saltationẽ ductũ eit prouerbiũ. Salua res ent al¬
cuam siumnũ auclatẽ uacit Iuuenes q̃ cã subegit. succinta et plena interigaͦ ciũ ꝑsingula
rtspondit Encas Qui genus . quo genertu nde domo de qua ciuitate. An arma tropũ secit causa
metri. Nata coriseqñs erat ut diceret anbellũ ꝑ acifereꝗ manu ramũ p̃tendit eluic. ne morĩ facret
ĩ mñsione ⁊ e laui des inimica: bona conciliatio. Nam audiuerat. hi bellũ assidue ducũc cũ gẽte
latina. ⁊uos illi bello profugos sicut & uos et mouet conciliationẽ et exsimilitudine fortanę.

Expanded text:
 denique cum ludi circenses Apollini celebrarentur et Hannibal nuntiatus esset circa portam Collinam urbi ingruere, omnes raptis armis concurrerunt. reversi postea cum piaculum formidarent, invenerunt saltantem in circo senem quendam. qui cum interrogatus dixisset se non interrupisse saltationem, dictum est hoc proverbium 'salva res est, saletiam Turnum audacem vocat. IVVENES QVAE CAVSA SVBEGIT succincta et plena interrogatio, cui per singula respondet Aeneas. QVI GENVS quo genere. VNDE DOMO de qua civitate? AN ARMA tropum fecit metri causa: nam consequens erat ut diceret ‘an bellum’. PACIFERAEQVE MANV R. P. O. ne moram faceret in responsione. TELA VIDES INIMICA bona conciliatio: nam audierat «hi bellum adsidue ducunt cum gente Latina». QVOS ILLI BELLO PROF. sicut et vos. Et movet conciliationem etiam ex similitudine fortunae.
Abbreviated transcription (Latin):
facit. unde ista tria dix̃. alueum fontem lacũ. hoc .n.ẽ. Quocũq solo pulclerrimꝰ exis ꝗꝙͣ
multi eius suꝑfrisionem uelint significari. Ideo aũt hoc dix̃. Eneas. qr audierat hic mihi ma¬
de poposcerit ait nãq mihi uictor honorem ꝑsolues Corniger. flumina ideo cũ cornibꝰ pin¬
gunt᷑ siune ꝙ mugitum boũ imitat᷑ murmur undaꝵ. Siue ꝙ plerũq ĩ coruuũ similitudĩe

Expanded text:
facit: unde tria ista dixit, lacum fontem alveum; hoc enim est ‘quocumque sfacit: unde tria ista dixit, lacum fontem alveum; hoc enim est ‘quocumque sm eius velint significari. Ideo autem haec dixit Aeneas, quia audierat ‘hic mihi mais verecunde poposcerit: ait namque ‘mihi victor honorem persolves’. CORNIGER flumina ideo cum cornibus pinguntur, sive quod mugitum boum imitatur murmur undarum, sive quod plerumque in cornuum similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sequat᷑ specilitas. ut in geor. mater cyrrene mater. Nam uiciosum est post spẽm genus
inferre. Seniis amnibus unde est Quidim hũc hypallagẽ putant. ut sit nỹphȩ qͥ amnib
genus hẽtis. Sane cum unde hodie ad locũ referamiis. ueteres &̃ ꝑsonis applicabant. ita ut
ad omne genus. et ad omnẽ numeꝵ referẽnt. ut hoc loco genus femininũ. et pluralẽ nume¬
rum posuit. cum alibi masculinũ. et singularei numeꝵ posuerit. Genus unde latinũ
quod pleniꝰ ĩinitio pͥmi libri Encidos dictum ẽ. Tuo genitor cũ flumĩe. sic n. ĩuoabitur
ĩprecibus: Adesto tyberine cum tuis undis. Tybrim uero alii a. rege aboriginũ uolũt dictum¬
interquos & liuius ab albano rege ꝗ iñ eum cecidit araete piclis. hypallage est pida me
prohibite ꝑicula. Quote cũq tenet lacus: lacus est quoddã latentis ad huc aquę receptaculũ
et dcm̃ qi lacuna quędam ex qua errũpens aqua efficit fontem: ꝗ cũ flue̾ coepit aliicum

Expanded text:
sequatur specialitas, ut in georgicis "mater, Cyrene mater" : nam vitiosum est post speciem genus inferre. genus amnibus unde est quidam hic hypallagen putant, ut sit: nymphae, quae de amnibus genus habetis. sane cum 'unde' hodie ad locum referamus, veteres etiam personis adplicabant, ita ut ad omne genus et ad omnem numerum referrent, ut hoc loco genus femininum et pluralem numerum posuit, cum alibi masculinum et singularem posuerit "genus unde Latinum" : quod plenius in initio primi libri Aeneidos dictum est. Ad v. 72 Tuo genitor cum flumine sic enim invocatur in precibus 'adesto, Tinter quos et Livius, ab Albano rege, qui in eum cecidit. ARCETE PERICLIS hypallage est pro ‘a me prohibete pericula’. QVO TE CVMQVE LACVS TENET lacus est quoddam latentis adhuc aquae receptaculum, et dictus quasi lacuna quaedam ex qua erumpens aqua efficit fontem, qui cum fluere coeperit, alveum
Abbreviated transcription (Latin):
nec discedebatit. nisi completis stipenduis. i milite tpribus et sacramẽcũ¬
culi ucinitate erat rimoꝵ multus: qr singulos interogare nõ uacabit qui
fuerat ducturꝰ exercitũ ibat ad capuolium & ex inde profereus duo ueal¬
la unũ roscũ qđ pedites euorabat. et unũ ceruleũ qđ erat equitũ. Ilam ceruleus color¬
est maris a cuiꝰ deo equũ cõstit ĩuentĩi. Dicebit ꝗ ran p. uuilt saluam ee̾ me sequit ꝗ
si diuersi ꝑꝑ cogendos mitebãt᷑ exercit. Modo ergo diio sunt exercitus genera miliuę
cõuirano et euocatio ꝗpre ĩtimultu. Sane in ꝯgriũ nõ ẽ Ꝙ signũ belli i uexilli eleua¬
nonem Turno dit. cum de rege latino dixerit s̃ reꝵq reliꝗt habenas. Belli aũt sigbꝰ¬

Expanded text:
nec discedebant nisi completis stipendiis, id est militiae tenec discedebant nisi completis stipendiis, id est militiae teus ex periculi vicinitate erat timor multus, quia singulos interrogare non vacabat, qui fuerat ducturus exercitum ibat ad Capitolium exinde proferens duo vexilla, unum russeum, quod pedites evocabat, et unum caeruleum, quod erat equitum – nam caeruleus color maris est, a cuius deo equum constat inventum – dicebat «qui rem publicam salvam versi propter cogendos mittebantur exercitus. Modo ergo duo sunt genera militiae, coniuratio et evocatio, quippe in tumultu. Sane incongruum non est quod signum belli, id est vexilli elevationem Turno dat: aut cum de rege Latino dixerit supra «rerumque reliquit habenas». ‘Belli’ autem ‘sig
Abbreviated transcription (Latin):
lucre. Nlorebat nauib põtus calathis ue minẽlię. Minerua & armoꝵ dea ẽ et lanificu sed
Cam illa aĩum ad arma sola ꝯtiileãt. cursuq pedũ. bñ pedũ adiec̃. ne ꝑ eqũu eiꝰ głia minue¬
retur ꝗ ei obucit᷑. Quid tñ egregiũ si foemina forte fidis eqͥuo a ristas. ꝑͥias ipice ꝑtes:
dictis ab eo ꝙ pͥme arescĩt. ̃ ingẽtꝰ mergẽt ut tĩgat eqͦs. i uuentꝰ turbaq mirat matrũ. ale
uterq mirat᷑. q̃ sunt poĩta contra opĩonẽ. ut mirẽt᷑ femĩe arma ĩ mulit̾ uiri ornatum¬
ĩ bellatrice. In hians. stupore quodã patefcõ ore. Lyciam pharetrã. qi hyciã ut legimꝰ creten¬
ses sagutas pastoralẽ p̃tixa cuspide myrtũ: qr hac pugnare pastorales solẽt no hasta myricã¬
sed ip̃am myrtũ. Staciꝰ letneam uacit ille trabem:
militę griã in bellis gerendis. Namaut lñma erat milita. aut cunitio aut
cuccatio lt̃ma erat militia eoꝵ ꝗ singuli uirabant prore p. se e̾ẽ fac turos

Expanded text:
Lucretius «florebat navibus pontus». CALATHISVE MINERVAE Minerva et armorum dea est et lanificii, sed Camilla animum ad arma sola contulerat. CVRSVQVE PEDVM bene ‘pedum’ adiecit, ne per equum eius gloria minueretur, quod ei obicitur «quid tamen egregium, si femina forti fidis equo?». ARISTAS primas spicae partes, dictas ab eo quod primae arescant. TINGVERET mergeret, ut «tinguat equos». IVVENTVS TVRButerque miratur quae sunt poin bellatrice. INHIANS stupore quodam, ore patefacto. LYCIAM PHARETRAM quasi Lyciam, ut legimus ‘Cretenses sagittas’. PASTORALEM PRAEFIXA CVSPIDE MYRTVM sed ipsam myrtum: Statius "Lernaeam iacit ille trabem" militiae genera in bellis gerendis: nam aut legitima erat militia aut coniuratio aut evocatio. legitima erat militia eorum, qui singuli iurabant pro republica se esse facturos,
Abbreviated transcription (Latin):
uexillũ sig̃t. etrepuerũt cornua. q̃ simulsonabant. ut aereaq ad sensu conspirãt tor
dites est aũt sacroꝵ. Nam is ꝗ belli susceꝑat curim sacrariũ martis ĩgressus plancili
ꝯmouebat post hastam simulacrip̃s dicens Mars uigila. Extemplo aut subito aut re¬
uera ex ip̃o templo .i. post diuina arma cõmora tum ultu irepido. festino more suo on¬
Unus equis bonus:i uesappus mitit. alter pedes grege i ustus contemptorq diuũ
nerenti: quis n iusti ꝙ sacrilegus cõtra pios et p̃pararet bellũ et gerẽt᷑ astant cul¬
toribꝰ agros abducendo cultores uastos et desertos efficiũt⁊ utit et magnii uenulus¬

Expanded text:
us. Ad v. 2 Strepverunt cornva quae simul sonabant, ut "aereaque adsensu conspirant corndites. est autem sacrorum: nam is qui belli susceperat curam, sacrarium Martis ingressus primo ancilia commovebat, post hastam simulacrivera ex ipso templo, id est post divina arma commota. TVMVLTV TREPIDO festino, more suounus eques bonus, id est Messapus, mittitur, alter pedes egregius. CONTEMPTORQVE DIVVM quis enim iustius quam sacrilegus costant cultoribus abducendo cultores vastos et desertos efficiunt. Sallustius in Iugu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ citictas colore ł oratuis et tinctus uiola pallor amãtũ unde õ preder
rtotas colomintio eos flores nymphas dicit offerre  sunt amrantibus
strile sincmpnet narcisiis anhetus pulderimi pueri fuerũt. qui
sirlores suoo not thunũ uersi sunt quos ei oeserendo quasi ad mon& ne
iecimi odoris ut segutia undicant quã grȩci casiã dñt &sie dictoro
me itun losis at aluis intexetisq snauibus herbis utin salusto leorie

Expanded text:
ctas colore: Horatius et tinctus viola pallor amantium : unde non praeter ctas colore: Horatius et tinctus viola pallor amantium : unde non praeter affectionem amantis eos flores nymphas dicit offerre, qui sunt amantibus similes. sane Papaver, Narcissus, Anethus pulcherrimi pueri fuerunt quique in flores suorum nominum versi sunt: quos ei offerendo quasi admonet, neissimi odoris, ut sequentia indicant, quam Graeci κασίαν dicunt. et sic dictum est 'tum casia atque aliis intexens suavibus he
Abbreviated transcription (Latin):
non faciebat amintas: ꝙ ad mõ mihi nõ obsequebat᷑. et ex affectii alterius
hunc cogit. Disparibus septem compata cicutis. in ęqualibus cãnis nã et
armonia in aqualis est. Cicuta aũt est quod est inter cãnaꝵ nodos. cõpacta
ista secundũ : Omendat munus. et ex eo quod ei in hereditatẽ datũ est
et exeo qđ inuidiam meruit nam res optime difficillue donantur a
uiuis & accepte facile merentur ĩuidiam. Nec duo tuta mihi inualle re¬
perti. comendat a difficultate. sic in primo relliꝗas troia & ardenie recę
uenientes accessu n temporis mutant colorem et eorũ macule esse gra¬
tiȩ minoris incipiũt. ergo hoc dic̃ seruo tibi cap̃olos qui adhũc sũt pellibꝰ
amica quȩ hos ꝯ me cupit abducẽ: Siccant: sugũt. Orat abduce̾ orat ut
resobsccutum Sut alathis grccũ cit nã latine quassiliũ dicit. Ciceroĩ

Expanded text:
non faciebat amyntas quemadmodum mihi non obsequebatur? et ex affectu alterius non faciebat amyntas quemadmodum mihi non obsequebatur? et ex affectu alterius hunc cogit. Ad v. 36 disparibus septem c. cicutis inaequalibus cannis: nam et harmonia inaequalis est. cicuta autem est quod est inter cannarum nodos. conpacta i. s. commendat munus et ex eo, quod ei hereditarium datum est, et ex eo quod invidiam meruit: nam res optimae et difficile donantur a vivis, et acceptae facile merentur invidiam. Ad v. 40 nec tuta mihi valle reperti c. commendat a difficultate: sic in primo reliquias Troia ex ardente recevenientes: accessu enim temporis mutant colorem et eorum maculae esse gratiae minoris incipiunt. ergo aut hoc dicit: servo tibi capreolos, qui adhuc sunt pellibusamica, quae eos a me cupit abducere. siccant sugunt. Ad v. 43 orat abducere orat ut na obsecutura. sane 'calathis' graecum est; nam latine quasillum dicitur: Cicero in
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ hẽt propier armoniã cęli in qua septem soni sunt ut diximus
qr totius naturȩ deus esta poetis. cum amore singit᷑ luctatus & ab co
uictus qr legimus omnia uincit amor. Ergo pan ẜm fabulas amasse
syringam nymphã dicit᷑ quã cum sequẽtur illa ĩplorato ierre auxilio
in calamũ cõuersa est: quam pan ad solatiũ amoris incidu& sibi fistulã
fecit. Sane sciendũ pana pa hẽre accentũ grȩca n monosiłlã quȩ ad nos
sillabȩ accentũ dant. ut pãnos pani lincos linci plurales. et iã isti duo
ita hẽnt accentũ. lic& ad nos transire non possint. Nec te penittat ca¬
lamo triuisse labellũ: non tibi paq uideat᷑. serentius at n. ꝗͣtum hic
pro pñti usurpatiue positũ quod in desectuus licenier sit. ubi presen
non inucnitur ut qͣꝙͣ aũis mne minisse horret. Labellũ. in aĩssimã quidam ten¬

Expanded text:
morum habet propter harmoniam caeli, in qua septem soni sunt, ut diximus morum habet propter harmoniam caeli, in qua septem soni sunt, ut diximus quia totius naturae deus est, a poetis fingitur cum Amore luctatus et ab eo victus, quia, ut legimus, omnia vincit Amor . ergo Pan secundum fabulas amasse Syringa nympham dicitur: quam cum sequeretur, illa implorato Terrae auxilio in calamum conversa est, quem Pan ad solacium amoris incidit et sibi fistulam fecit. sane sciendum, 'Pana' 'Pa' habere accentum; Graeca enim monosyllaba, quae ad nos ltimae syllabae accentum dant, ut 'Panos Pani, lyncos lynci'. plurales etiam isti duo ita habent accentum, licet ad nos transire non possint. Ad v. 34 nec te paeniteat calamo trivisse l. non tibi parum videatur: Terentius at enim quantum hic  usurpative, quod in defectivis licenter fit, ubi praesens non invenitur, ut quamquam animus meminisse horret . labellum inanissimam quidam tem
Abbreviated transcription (Latin):
sed illc est excusatio uel qr ingeniem hẽt oculũ cyelops uel qr filius ne¬
ptuni est undeqr ait in littore uolunt ꝗdam in aqua a fluctibus dere¬
licta ÷ in lacuna lutoris se eum uidere potuisse. quam rem illud exclu¬
dit Cum placidum uentis star& mare. sed ideo in mari imago non ceruit
&in speculo contraria ostendit uninersa et inaqua remũ initgrũ quaĩ
fractum uidemiis. Quod & Cicero ĩ tusculanis plenus doc& te aut̃
liccat tibi mecum hĩtare rura tibi sordida .i. quȩ tu putas sordida. namti¬
um ceruinoꝵ Aut quod melius est figere ceruos uenari & iaculari intelli¬
tabere pana canendo: c ͦ numĩs in agris mecũ poteris cant᷑. Nam pan deꝰ
est rusticus ĩ naturȩ similitu dinem formatus unde &x pan dictus est .i.
eius facies ad ętheris imitationem inpectore nebridem hẽt stellatã ad stel¬
larum imaginem pars eius instrior hispida est ꝑꝑarbores uirguita &
feras caprinos pedes hẽt. ut oñdat terrę soliditatem. fistulã septẽ cala¬

Expanded text:
sed illic est excusatio, vel quia ingentem habet oculum Cyclops, vel quia filius Neptuni est. unde quia ait 'in litore', volunt quidam in aqua, a fluctibus derelicta in lacuna litoris, se eum videre potuisse: quam rem illud excludit 'cum placidum ventis staret mare'. sed ideo in mari imago non cernitur, et in speculo contraria ostendit universa, et in aqua remum integrum quasi fractum videmus: quod etiam Cicero in Tusculanis plenius docet. 'te' libeat tibi mecum habitare rura tibi sordida, id est quae tu putas sordida; nam 'tium cervinorum: aut, quod melius est, 'figere cervos' venari et iaculari intelltabere pana canendo exemplo numinis in agris mecum poteris canere. nam Pan deus est rusticus in naturae similitudinem formatus, unde et Pan dictus est, id eius facies ad aetheris imitationem; in pectore nebridem habet stellatam ad stellarum imaginem; pars eius inferior hispida est propter arbores, virgulta, feras; caprinos pedes habet, ut ostendat terrae soliditatem; fistulam septem cala
Abbreviated transcription (Latin):
ȩpitheta. quod est im latinitate uiciosum si sit lenta facilis uitis Corỹ
udicant Inuenta aũt est hec ars tpr̃ quo Nilus plus equo cresceus cõ¬
fudit terminos possersionũ ad quos innouandos adhibui sunt pħi. q
& maris & cęli et aeris spania metiri consueuerũt. significataũt. aut
pocula .n. labris adhibemus ut dare classibus haustros. & tantã in eisdi¬
cit uenerationem necdũ illis usus fuerit: Idem alcunedon irrisio est
facta iteratione uerboꝵ & mire oĩa inuitupationẽ irahit quȩ ille laui¬
dauit. Et fecit nobis. ac sidicẽt: putas ie solum herẽ pocula. cui n alci¬
sationes requiris. non qr uillia existimes pocula Ueniam: descendam

Expanded text:
epitheta, quod est in latinitate vitiosum, si sit 'lenta facilis vitis'. Ad vepitheta, quod est in latinitate vitiosum, si sit 'lenta facilis vitis'. Ad vindicant. inventa autem est haec ars tempore, quo Nilus plus aequo crescens confudit terminos possessionum: ad quos innovandos adhibiti sunt philoset maris et caeli et aeris spatia metiri consueverit. significat autem aut lage est — pocula enim labris adhibemus — , ut dare classibus austros . et tantam in eis dicit venerationem, ut necdum illis usus fuerit. Ad v. 44 idem alcimedon irrisio est, facta iteratione verborum. et mire omnia in vituperationem trahit, quae ille laudavit. et nobis fecit ac si diceret: putas te solum habere pocula? cui enim Alcintendas, requiris, non quia vilia aestimas pocula. veniam descendam
Abbreviated transcription (Latin):
& hic unde uiuẽcim subaudire non possumus. sed ẜm sensũ supioe¬
sdeant. Multram: & fęminino gene̾ dicimus hec taulara. & neuiro
hoc mulctrare unde est ingeor. implebunt mulctraria uacce Alii saci
milia ut dic mihi dameta cuiũ pecus an męlibei ⁊ niusta nouerea epi¬
pascua. et dũ inde reuertit᷑: A lter & ędos: male ꝗlam p̾iignũ accipiũt
eAlter n. de diobus dicimus non de tribus unde alter de nouerta ũelli¬
gimus ieeepos mocieat ꝙ alter dixit de focmina: nĩ e in subaudinõe
ponuntõtaq̃ nõ possumus dice̾ ut scimus qr quotiens hec duogenera
sponsione contendere. Uel ꝗ melius est carmina compone̾: nã insani
dicuntur poete Duini opus alcimedontis: laus ab artifice. Cicero po¬
licleti esse dicebat. pocula aũt fagina. quasi rem maximã. Quibus torno
facilis. donatus sic legit. legitur iñ & iorno facili ad excludenda duo

Expanded text:
et hic : unde iuvencam subaudire non possumus, sed secundum supeet hic : unde iuvencam subaudire non possumus, sed secundum supesideant. mulctram et feminino genere dicimus 'haec mulctra' et neutro 'hoc mulctrare', unde est in georgicis implebunt mulctraria vaccae . alii faciumalia, ut dic mihi Damoeta, cuium pecus? Ad v. 33 iniusta noverca epipascua et cum inde revertitur. alter et haedos male quidam privignum accipiunt: 'alter' enim de duobus dicimus, non de tribus. unde 'alter' de noverca intellegamus, nec nos moveat, quod 'alter' dixit de femina: nam et in subauditione ponuntur ea quae non possumus dicere, et scimus, quia quotiens haec duo genera sub sponsione contendere, vel, quod melius est, carmina componere: nam insani dicuntur poetae. Ad v. 37 divini opus alcimedontis laus ab artifice: Cicero Polycliti esse dicebant . pocula autem fagina quasi rem maximam. Ad v. 38 quibus torno facilis Donatus sic legit: legitur tamen et 'torno facili' ad excludenda duo
Abbreviated transcription (Latin):
eite suꝑatus: Cantando tũ illum. impitus perittim Cera iu̾cta fuit. su.¬
pra pan primus calamos cera conuĩgere plures instituit  ntruuis. Con
in honorem Dianȩ canerent rustici ad reddendam cereris imitationem
quȩ raptam proserpinã in triuis clamore reꝗrebat nouimus aũt cãder
esse proscrpĩam & dianam sic in cneide nocturnisq hecate triuus ulula
at quod melius est nullo iudice presente. poste n ex un prouiso pale¬
mon aduenia. Uicissum expiaiur i amocbeo carmine Amobeut aũ
existimes. bisuenit ad mulctram binos alit ubẽ foctus: ut eam laudare &
ex foctu & ȩtate uideatur. Male n ꝗdam qͣstionem mouent dicentes uitu¬
cim subaudire ut sit ego hanc uiuẽcam pono un tulã ne sorte recuses nã
uitula a uiridiore ętate dicta est sicut uirgo ut paulo post dictunis ẽ
Si ad uitulam spectas nihil est.ꝙ pocula laudes Item & uitula tu digni

Expanded text:
s. Ad v. 25 cantando tu illum imperitus peritum. cera iuncta fuit sus. Ad v. 25 cantando tu illum imperitus peritum. cera iuncta fuit supra Pan primus calamos cera coniungere plures instituit . Ad v. 26 in in honore Dianae canerent rustici ad reddendam Cereris imitationem, quae raptam Proserpinam in triviis clamore requirebat. novimus autem eandem esse Proserpinam, quam Dianam: sic in Aeneide nocturnisque Hecate triviis ululataut, quod melius est, nullo iudice praesente; postea enim ex inproviso Palaemon adveniet. vicissim experiamur id est amoebaeo carmine. amoebaeum a existimes. Ad v. 30 bis venit ad mulctram binos alit ubere fetus ut eam laudare et ex fetu et ex aetate videatur. male enim quidam quaestionem movent, dicentes, vitus iuvencam subaudire, ut sit: ego hanc iuvencam pono, vitulam ne forte recuses. nam et vitula a viridiore aetate dicta est, sicut virgo, et paulo post ipse dicturus est si ad vitulam spectas, nihil est quod pocula laudes , item et vitula tu dignus
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt uolunt accipere sicut salictum. a rcum & calamos. nam hẽnt
armã pastorer ut ingeor. docuit armaq amicleumq canem cressasꝙ
hoe loco fecit nam pro seruo furem posuit furta n. speculitr seruorum¬
ut excipit incautum Iatrante licysta. licysce sunt ut &e plinius aitica¬
nes nati ex lupis & canibus cum inter se forte miscent sii post carecta
latebas Icca caricis plenia. Carix aũt est herba acuta et diinsrima sparto
similis alibi et carice pastus acuta. Sane hor loco suꝑfluam uolunt esse
allegoriam dicentes rem nũꝗͣ lectam de uirgilio Nũĩt n. hot uarrus
dicit ꝑ augoriam Nam trigȩdiaꝵ premiũ caper fuerat horatuis car¬
mint ꝗ tragico uillem certauit ob liyrcũ. sedd meluis simplicitꝰ accipi¬
mus. Refutande n sumt allegorie in bucolico carmĩe nisi cũ ut supͣ
diximus ex aliqua agroꝵ ꝑlitone neccĩtait descendũt m euis caperi de

Expanded text:
res sunt, volunt accipere, sicut salictum. Ad v. 12 arcum et calamos nam habent res sunt, volunt accipere, sicut salictum. Ad v. 12 arcum et calamos nam habent arma pastores, ut in georgicis docuit armaque Amyclaeumque canem Cressasquhoc loco fecit: nam pro servo furem posuit; furta enim specialiter servorumut excipit incautum . la- trante lycisca lycisci sunt, ut etiam Plinius dicit, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte misceantur. Ad v. 20 post carecta l. loca caricis plena. carix autem herba est acuta et durissima, sparto similis: alibi et carice pastus acuta . sane hoc loco superfluam volunt esse allegoriam, dicentes rem nusquam lectam de Vergilio. aiunt enim hoc: Varus, gilius per allegoriam; nam tragoediae praemium caper fuerat: Horatius carmine qui tragico vilem certavit ob hircum . sed melius simpliciter accipimus: refutandae enim sunt allegoriae in bucolico carmine, nisi cum, ut supra diximus, ex aliqua agrorum perditorum necessitate descendunt. Ad v. 23 me