comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta discretio. ut qd̾ in altera regio¬
ne canit. in altera ñ canat᷑. scdm
qͥd scriptũ ẽ Qͦmͦ cantabimus
canticũ dñi in derra aliena:
Deniq hebrei ñ canebant in
terra captiuitatis: qͦd in sua
patria canere consueuerant: lȩc
terra captiuitatis ẽ: alia terra
libertatis ẽ. Ista peccati. illa qui¬
etis ȩternȩ: uallestris ista. illa celest
Ergo in celo nunc p̃di cat illa¬
paulus: q̃ in derris ande p̃dican
ñ poterat. Inter ꝑfectos enuim.
secreta sapientie sunt loqͤnda.
sttam̃ qͥd cõmemoratio istius
reuelationis oꝑatur: nisi ut do¬
ceat qͦd in reuelationib mini¬
me głandũ sit. s in infimnita¬
tib: Quia infirmitas &e remi¬
dium reuelationis: &e uirtutis
exercitiũ ẽ. Contra autẽ reus
pse paulus qui raptꝰ in tercium
lum ẽ: stimulũ carnis accep̃
ubuenit igitur infirmitas: ne
Sicut testificatꝰ ẽ dñs: qͥa uir¬
is in infirmitatib consumma¬

Expanded text:
ta discretio, ut quod in altera regiota discretio, ut quod in altera regione canitur, in altera non canatur, secundum quod scriptum est: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Denique Hebraei non canebant in terra captivitatis, quod in sua patria canere consueverant. Haec terra captivitatis est, alia terra libertatis est; ista peccati, illa quietis aeternae; vallestris ista, illa coelestis. ergo in caelo illa nunc praedicat Paulus quae in terris ante praedicare non poterat; inter perfectos enim secreta sapientiae sunt loquenda.. Et tamen quid commemoratio istius reuelationis operatur, nisi ut doceat, quod in reuelationibus minime gloriandum sit, sed in infirmitatibus, quia infirmitas et remedium reuelationis et uirtutis exercitium est, contra autem reuelatio eretur ipse Paulus qui raptus in tertium caelum est, stimulum carnis accepit. subuenit igitur infirmitas, ne sicut testificatus est dominus, quia uirtus in infirmitatibus consumma
Abbreviated transcription (Latin):
dixit audiui: s qͦd alter audi¬
erit ñ negauit. Uerecunde ita
q testem. se maluit significare
qͣm uadem.: & refugit uideri ce¬
lestium arbiter secretoꝵ. Testi¬
moniũ enĩ dic̃e ueritatis est:
meritũ elationis ñ refugere.
disse hominẽ: hominẽ illũ in
xp̃o q̃ ñ licet homini loqui:
Quom hoc conuenit. ut ũ li¬
cuerit homini loqui: q̃ licue¬
rit homini audire: Si ipsi ho¬
mini qui audiuit ñ licet loqͥ:
quomͦ ei creditum ẽ audire qͦdñ
ꝑmissum ẽ loqui: Quȩ ista di¬
tantia ẽ  si alteri homini qui ẽet
exterior. quomͦ potuit homo cog¬
noscere qͦd homini ñ licebat auã¬
re: Unde uidetur ñ gr̃a loq̃n¬
di illi homini defuisse qui
eẽt in xp̃o. cui ñ defuit: s eis
qui audirent. loct̃. tempꝰ. m̃itũ
defuisse. Ille enĩ in celo audiuit
& ideo ñ compet̾e iudicatũ ẽ. ut
id loq̃ret᷑ in terris: qͦd audisset
in celo: cum in ipsa terra sit ius¬

Expanded text:
dixit \'audiui\', sed quod alter audidixit \'audiui\', sed quod alter audierit non negauit. uerecunde ita testem se maluit significare quam vatem, et refugit videri coelestium arbiter secretorum. Testimonium enim dicere, veritatis est: meritum elationis non refugere, disse hominem, et hominem illum in Christo, quae non licet homini loqui? Quomodo hoc convenit, ut non licuerit homini loqui, quae licuerit homini audire? Si ipsi homini qui audivit, non licet loqui, quomodo ei creditum est audire, quod non permissum est loqui? quae ista distantia est? Si alteri homini qui esset exterior, quomodo potuit homo cognoscere quod homini non licebat audire? Unde videtur non gratia loquendi illi homini defuisse 796 qui esset in Christo, cui non defuit; sed eis qui audirent, locum, tempus, meritum defuisse. Ille enim in coelo audivit; et ideo non competere judicatum est, ut id loqueretur in terris, quod audisset in coelo; cum in ipsa terra sit is
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ nescio d̾s scit: raptũ huius¬
modi usq ad celum terciũ. Ante
annos qͣttuor decim reuelatũ s
dicit. & tam̃ reuelationẽ tãdiu
tenuit & repressit. nec dixisset
nͥ utile nobis iudicasset ut
diceret. Ne nos reuelationib ex¬
collerem᷑. Si enim in tanta grã
oportet. Iuuenis ipse ñ głatꝰ ẽ.
senex glorietur: Deinde raptum
se usq ad terciũ celũ negare ñ po¬
tuit. & tam̃ utrũ in corpore an ex¬
tia corpus raptꝰ ẽẽt: se ignorare tes¬
tatꝰ ẽ. Nongͦ de scientia s de igno¬
rantia głatur: & dei circa se gr̃am
predicat᷑. Qͦd scientie ẽ negat: qͦd
caritatis est conficetur. Scientia
enim inflat: caritas uͦ edificat.
Q iterũ raptũ eiꝰmodi hominem
dixit. Quemadmodũ raptꝰ ẽẽt¬
utrũ in corpore an extͣ corpꝰ: in¬
certũ sibi ẽẽ memorauit. Uide
stateram sapientie. Constituit
unum in xp̃o. & se iterũ qui ait:
Nescio. Qͦd alienum ẽ atcollit:
qͦd suum humiliat. & audiuit
inquit uerba ineffabilia. Non

Expanded text:
corpus nescio, deus scit-, raptum eiusmodi usque ad tertium caelum. ante annos quattuordecim reuelatum sibi dicit et tamen reuelationem tamdiu tenuit et repressit, nec dixisset, nisi utile nobis iudicasset ut diceret, ne nos reuelationibus extolleremur. si enim in tanta gratioportet. iuuenis ipse non gloriatus est: senex gloriaretur? deinde raptum se usque ad tertium caelum negare non potuit et tamen, utrum in corpore an extra corpus raptus esset, se ignorare testatus est. non ergo de scientia, sed de ignorantia, gloriatur et dei circa se gratiam praedicat. quod scientiae est negat, quod caritatis est confitetur; scientia enim inflat, caritas uero aedificat. et iterum raptum eiusmodi hominem dixit; quemadmodum raptus esset,utrum in corpore an extra corpus, incertum sibi esse memorauit. u de stateram sapientiae. constituit unum in Christo et se alterum, qui ait: \'nescio\'. quod alienum est attollit, quod suum humiliat. et audiuit, inquit, uerba ineffabilia. non
Abbreviated transcription (Latin):
erbo dei uiueret diceremꝰ. Re¬
ertamur ad psalmũ. & ideo
ninaculati ñ confundent᷑ in
ie uidicii. & in dieb famis sa¬
urabuntur. Deficientes si cut
umus deficient. Grecꝰ ezez e¬
ion. habet. hocẽ defecerunt.
Nide subito aliquem ad potestatẽ
uenisse. x honoris insignia: sub¬
limem iudicas. Uides illi ẽẽ suc¬
cessum. nonne dicis de eo. ubi
honoratꝰ & exaltatus ẽ: iste defecͥ.
Ideo plus dix̃ grecꝰ. quia ubi ho¬
norari & & exal tari creditur:¬
quis: ibi defectu ꝓprio p̃uenit᷑.
ut meatꝰ fluminum p̃terisse
citiꝰ qͣm uenisse comp̃hendas.
Q dum uentura oꝑies fluen¬
ta: te adhuc expectante fluxe¬
runt. Contra. humiles atq man¬
sueti dum subiciunt᷑ a diuiti¬
b & oppmunt᷑. exaltati sunt a sua
humilitate & subito refulsert̃.
Ideo paulus in infirmitatib sibi
placuit ñ in uirtutib.S con¬
sideremꝰ ne quis pudet cum in
reuelationib gloriatum: & repe

Expanded text:
uerbo dei uiueret, diceremus. reuerbo dei uiueret, diceremus. reuertamur ad psalmum: et ideo inmaculati non confundentur in die iudicii et in diebus famis saturabuntur. Deficientes sicut fumus deficient. Graecus ἐξέλιπον habet, hoc est \'defecerunt\'. uides subito aliquem ad potestatis uenisse et honoris insignia; sublimem iudicas. uides illi esse successum; nonne dicis de eo: \'ubi honoratus et exaltatus est iste? defecit1. ideo plus dixit Graecus, quia, ubi honorari et exaltari quis creditur, ibi defectu proprio praeuenitur, ut meatus fluminum praeterisse citius quam uenisse comprehendas et, dum uentura opperiris fluenta, te adhuc expectante fluxerunt. contra humiles atque mansueti dum subiciuntur a diuitibus et opprimuntur, exaltati sunt a sua humilitate et subito refulserunt. ideoque Paulus in infirmitatibus sibi complacuit, non in uirtutibus. Sed consideremus, ne quis putet eum in reuelationibus gloriatum
Abbreviated transcription (Latin):
est ad imaginẽ eius & similitu¬
dinẽ. Homo in xp̃o: qui cotus
in xp̃o sit. Sicut enĩ ꝑ unita¬
tem & plenitudinẽ diuinitatis
pater ds totus infilio ẽ. & filius
in patre: ita ꝑ intentionẽ & pie¬
tatis affectum. ut exempli uice
comparationis utamur. homo
io xp̃i. Quid ergo mouet qͦd fac
iipso crucifixus. in ipso renoila¬
us. in ipso sepultus. & cũ ipso
onsepultus. in ipso resuscitatus:
d mouet qͦd dixit. quia scriptũ
qͦd factũ ẽ inipso uita ẽ. cum
omo dix̾it. in deo faciemꝰ uir
ita. ecclia est: In ipso facta est.
i eiꝰ costa: in ipso resuscitata eua.
ua autẽ uita. Hoc ẽ qͦd factũ
Quia eua q̃ pierat salua fac¬
n ẽ ꝑ eccłiam. hoc ẽ ꝑ filiorũ su¬
rum generationẽ: sicut scriptũ
Quia delictũ suꝑioris: sobria
mendauit hereditas. Unde &
pse paulus raptꝰ ẽ adutã. qui ante
rat ꝑsecutor ad mortẽ. Prolixiꝰ
uagati sumꝰ ut de eo homine
ui ñ in solo pane s in omni

Expanded text:
est ad imaginem eius et similitudinem, homo in Christo, qui totus in Christo sit. sicut enim deus per unitatem et plenitudinem diuinitatis pater deus totus in filio est et filius in patre, ita per intentionem et pietatis affectum, ut exempli uice, non comparationis utamur, homo Christi. quid ergo mouet quod facin ipso crucifixus, in ipso renouatus, in ipso sepultus et cum ipso consepultus, in ipso resuscitatus ? quid mouet , ut dixi, quia scriptum est: quod factum est in ipso uita est, cum homo dixerit: in deo faciemus uiruita ecclesia est. in ipso facta est, in eius costa, in ipso resuscitata Eua. Eua autem uita, hoc est: quod factum est, quia Eua quae perierat salua facta est per ecclesiam, hoc est: per filiorum suorum generationem, sicut scriptum est, quia delictum superioris sobria emendauit hereditas. unde et ipse Paulus raptus est ad uitam, qui ante erat persecutor ad mortem. Prolixius euagati sumus, ut de eo homine, qui non in solo pane, sed in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Quod increpationis ẽ atq malec¬
ti. Cuiꝰ gͦ terrae benedicta posses¬
sio ẽ: Non istius que tenebris ab¬
scondit & amaritudinib implec
s illius quȩ fluit lac & mel.
id ẽ habens gr̃ãm suauitatis & fi¬
gorem lucis ȩternȩ. Accipe meͥlisbi

Expanded text:
quod increpationis est atque malediquod increpationis est atque maledicti ? cuius ergo terrae benedicta possessio est ? non istius quae tenebris absconditur et amaritudinibus impletur, sed illius quae fluit mei et lac, id est habens gratiam suauitatis et fulgor
Abbreviated transcription (Latin):
& in eos dedisti: & uerbũ tuum
seruauerunt. Ꝙ alibi. Ipse enĩ
pater diligit uos : quia uosme
diligitis. Reddidit eccłia qͣm
accepit a dño pecuniã caritatiꝰ:
s synagoga ñ reddidit. Idõq
de iudeis dicit᷑. Siñ uenissem¬
& locutus fuissem hiis: pec¬
catũ ñ haberent. Nunc autem
excusationẽ ñ habent de pecca¬
to. Quia audierunt utiq & ñ
crediderunt: Probatũ ẽ gͦ. qͥa
inutuati sunt peccatores & ñ
soluerunt. Peccator igit᷑ eget
semꝑ. iustus autẽ abundat &
cribuit: cuiꝰ diues ẽ conscientia.
Ideoq udei in suis diuitiis
eguerunt. Diuites eguerunt
& esurierunt. Ap̾iani autẽ in
diuitiis simplicitatis sue nͣde¬
fecerunt. Bonus gͦ iustus. &
ideo addidit scͥptura. Quoniã
benedicentes cum possidebunt
terrã: maledicentes autẽ eum
disꝑibunt. Quomͦ iustus pos¬
sidet terrã: Aut qͣm terrã cũ
scͥptura dicat: nũ quid soli
habitabitis suꝑ terrã: & alibi
Ue habitantib suꝑ terram.

Expanded text:
et mihi eos dedisti, et uerbum tuum et mihi eos dedisti, et uerbum tuum seruauerunt, et alibi: ipse enim pater diligit uos, quia uos me diligitis. reddidit ergo ecclesia quam accepit a domino pecuniam caritatis, sed synagoga non reddidit. ideoque de Iudaeis dicitet locutus non fuissem his, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccatosuo, quia audierunt utique et non crediderunt. probatum est ergo, quia mutuati sunt peccatores et non soluerunt. peccator igitur eget semper, iustus autem abundat et tribuit, cuius diues est conscientia. ideo Iudaei in suis diuitiis eguerunt — diuites eguerunt et esurierunt —, christiani autem in diuitiis simplicitatis suae non defecerunt. Bonus ergo iustus, et ideo addidit scriptura: quo n i a m b ene di c ente s eum possi d eb unt terram, maledicentes autem eum disperihunt. quomodo iustus possidet terram aut quam terram, cum scriptura dicat: n u mquid soli habitabitis super terram?, et alibi: uae habitantibus super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
a uiro ñ discedere. Ꝙ alibi. Qd
exꝑimentũ queritis eiꝰ qui in
mẽ loquit᷑ xp̃c: Deniq ipse
rex ita dixit. In quo figura est
dñi. oportuit te pecuniã meam
cominittere nummulariis. Me¬
am inqͥt ñ tuã. Iustus gͦ misere¬
tur & tribuit. Quomͦ tribuat.
audi dicentẽ. Per om̃s ȩccłias
doceo. Peccacor audẽ mutuatur
& ñ soluit. Uide diuidẽ mutu¬
antem & ñ reddentẽ: pauꝑem
accipientẽ. & continuo remune¬
rantẽ: ne diutius in ere alieno
sit. hec moralia. Uide nunc pau¬
ꝑem misticũ. id ẽ simplicẽ & ti¬
mentem dei nomen:audientem
uerbũ de castitate or soluentem.
audiendẽ & de miscdia e sol¬
uentem: audientẽ de placidita¬
te & ñ irascentẽ. Diuitem u
illum arrogandẽ & suꝑbum
audientẽ quidẽ. s post se rei¬
cientem sermones dei. audien¬
tem de condempnatione luxu¬
riȩ: & magis luxuriantẽ. De¬
niq ęccłia soluit qͦd accepit:
synagoga ñ soluit. Cognosce
ȩccliam soluere: tui inqͣt erant

Expanded text:
iro non discedere, et alibi: quid experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christus? denique ipse rex haec dixit, in quo figura est domini: oportuit te pecuniam meam committere nummulariis. \'meam\', inquit, non \'tuam. iustus ergo miseretur et tribuit. quomodo tribuat, audi dicentem: per omnes ecclesias doceo. peccator autem mutuatur et non soluit. uide diuitem mutuantem et non reddentem, pauperem accipientem et continuo remunerantem, ne diutius in aere alieno sit. haec moralia. Uide nunc pauperem mysticum, id est simplicem et timentem dei nomen, audientem uerbum de castitate et soluentem, audientem de misericordia et soluentem, audientem de placiditate et non irascentem, diuitem uero illum arrogantem et superbum audientem quidem, sed post se reicientem sermones dei, audientem de condemnatione luxuriae et magis luxuriantem. denique ecclesia soluit quod accepit, synagoga non soluit. cognosce ecclesiam soluere: tui, inquit, erant
Abbreviated transcription (Latin):
Conficebor tͥ dñe qm̃ exaudistime.
& factꝰ es mͥ in salutẽ: hoc ẽ con¬
uersus mn es in salutẽ: oꝑatꝰ es ad
salutẽ. Possem aliis uti. s nolo
mͥ credas. ne putes argumenti ẽẽ
ingenia: ñ testimonia ueritatis.
Ipse tonitrui filius. ipse qͥ in xp̃i
creta sua dñs ñ tacebat. cui pe¬
trus innuit ut dñm interroga¬
ret. & ille inderrogauit. &e dñs
reuelauit: ipse exponat quid sen¬
serit de eo qͦd ait. qͦd factũ ẽ in
ipso uita ẽ. Audi gͦ int̾pretantẽ
qͥa tuas arriane calumnias iã
cauebat. Qͦd erat ab inicio & qͦd
audiuimꝰ & uidimꝰ oculis nr̃is.
qͦd ꝑspeximꝰ. & manus nr̃e scrutate
sunt de uerbo uite. & uita appa
nib uita. Ipsius diuinitas uita
ẽ. ipsius eternitas uitaẽipsiꝰ caro
uita ẽ : ipsiꝰ passio uita est. Un¬
de & iereimias ait. In umbra eius
uiuemꝰ. Imbra alarũ. umbra
crucis: umbraẽpassionis. Ipsius
mors uita ẽ. ipsius uulnus ui¬
ta ẽ. ipsius sanguis uita ẽ. ipsiꝰ

Expanded text:
m exaudisti me et factus es mihi in salutem, hoc est: conuersus es mihi in salutem, operatus es ad salutem? possem aliis uti, sed nolo mihi credas, ne putes argumenta esse ingenii, non testimonia ueritatis. Ipse tonitrui filius, ipse qui in Christi creta sua dominus non tacebat, cui Petrus innuit ut dominum interrogaret et ille interrogauit et dominus reuelauit, ipse exponat quid senserit de eo quod ait: quiod factum est in ipso uita est. audi ergo interpretantem, quia tuas, Arriane, calumnias iam cauebat: quod erat ab initio et quod audiuimus et uidimus oculis nostris, quod perspeximus et manus nostrae scrutatae sunt de uerbo uitae, et uita apparnibus uita est. ipsius diuinitas uita est, ipsius aeternitas uita est, ipsius caro uita est, ipsius passio uita est. unde et Hieremias ait: in umbra eius uiuemus. umbra alarum umbra crucis, umbra est passionis. ipsius mors uita est, ipsius uulnus uita est, ipsius sanguis est uita, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirgine: ut ẽẽt uita moriturs
Ipsũ hunc ꝓpositum nobis locu
interrogemus. Quid ẽ hominẽ
in quo facta sunt omĩa. siue
sedes. siue dñationes. siue p̾nci¬
patus. siue potestates. omnia ꝑ
ipsum & in ipso creata sunt:
&e ipse ẽ ante omnes. & omina

Expanded text:
ex uirgine, ut esset uita morituris. ex uirgine, ut esset uita morituris. Ipsum hunc propositum nobis locum interrogemus. quid est: hominem in quo facta sunt omnia, siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ips
Abbreviated transcription (Latin):
Mors itaq eiꝰ : fructꝰ ẽ uitȩ. Qͦd
factum ẽ gͦ in ipso: uita ẽ. Caro fa.¬
cta est in ipso: uita ẽ. Infantia fa¬
cta est in ipso: uita ẽ. Iudiciũ fa¬
ctum ẽ in ipso: uita ẽ: mors fac¬
ta ẽ. in ipso: uita ẽ. Remissio pec¬
catorum facta ẽ. in ipso: uita ẽ:
uulnus factũ ẽ in ipso: uita est.
Iuusio facta ẽ in ipso: uita est
Diuisio facta ẽ. in ipso: uita est.
Sepultura facta ẽ. in ipsoruita
ẽ. Resurrectio facta ẽ in ipsocui¬
ta ẽ. Uide qͣnta in ipso facta sunt
quib uitȩ nr̃e facta conuersio est.
ut quȩ perierat redderet᷑. Ad pos¬
tremũ uenditio facta ẽ in ipso:
uita ẽ. Redemptio facta ẽ in ips
uita ẽ. Ad mortẽ uenditꝰ ẽ a uida
emptus a iudeis ad mortẽ: ut pͣci¬
oso eus sanguine nos redimere¬
mur ad uitam. Hȩc ẽ uita q̃ fac¬
ta ẽ. hȩc ẽ uita que apparuit. hȩ
ẽ uita qͣm audiuimꝰ. hec ẽ uita q̃
erat apud patrem. Quia ipseqͥ
erat in pͥncipio. ipse postea ẽ nai

Expanded text:
itaque ejus fructus est vitae. Quod factum est ergo in ipso, vita est. Caro facta est in ipso, vita est; infantia facta est in ipso, vita est; judicium factum est in ipso, vita est; mors facta est in ipso, vita est; remissio peccatorum facta est in ipso, vita est; vulnus factum est in ipso, vita est; illusio facta est in ipso, vita est; divisio facta est in ipso, vita est; seest; resurrectio facta est in ipso, uita est. uide quanta in ipso facta sunt, quibus uitae nostrae facta conuersio est, ut quae perierat redderetur. ad postremum uenditio facta est in ipso, uita est; redemptio facta est in ipso, uita est. ad mortem uenditus est a Iuda, emptus a Iudaeis ad mortem, ut pretioso eius sanguine nos redimeremur ad uitam. haec est uita quae facta est, haec est uita quae apparuit, haec est uita quam uidimus, haec est uita quae erat apud patrem, quia ipse, qui erat in principio, ipse est natus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dei uerbũ factũ ẽ. A ut si hoc
mouet te ad calumniã. qͥa dix̃
in ipso factũ ẽ. nũqͥd & deo patri
caliunniaris. qͥa dei filiꝰ dixit: Q
autẽ facit ueritatẽ uenit ad lucẽ
ut manifestent᷑ oꝑa eiꝰ. qͥa in deo¬

Expanded text:
non \'dei uerbum factum est. aut si hoc mouet te ad calumniam, quia dixit \'in ipso factum est\', numquid et deo patri calumniaris, quia dei filius dixit: qui autem facit ueritatem uenit ad lucem, ut manifestentur opera eius, q
Abbreviated transcription (Latin):
se incarne ẽẽ ñ nouit. qui ñ in car¬
ne ambulat s in sp̃u. ille qui ra-¬
pitur ñ solũ ad clũ. s etiã ad ter¬
cium celũ: rapit᷑ ad paradisũ. &
audit uerba que ñlicet homini
loqui. Qui ñ inuirtutib suis
s in infirmitatib gloriatur: ipse
ñ in solo pane. s in omni uerbo
dei uiuit. Uerbum enim dei uita
est: quia uerbũ caro factum est.
Unde p̃clare dixit euangłista. Eͦd
factum ẽ in ipso: uita est. Alexan¬
drini qͥdẽ ce egyptii legunt. omnia
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso
faccũ ẽ nichil. qͦd factũ ẽ. Q inter¬
posita distinctione subiciunt. in¬
ipso uita ẽ. Salua sit fidelibus
illa distinctio: ego ñ uereor leg̾e
qͦd factũ ẽ in ipso uita est. & ni¬
chil habet qͦd teneat arrianus.
quia illiꝰ ñ uenena considero:
s lectionis sacre consuetudinẽ
recognosco. Non enĩ dixͣ. factũ ẽ
uerbũ ante omne pͥncipiũ: ñ
dixit factũ ẽ uerbũ. S si qͦd dixe¬
rit audire desideras. uerbũ in¬

Expanded text:
se in carne esse non nouit, qui non in carne ambulat, sed in spiritu, ille qui rapitur non solum ad caelum, sed etiam ad tertium caelum et rapitur ad paradisum et audit uerba quae non licet homini loqui, qui non in uirtutibus suis, sed in infirmitatibus gloriatur, ipse non in solo pane, sed in omni uerbo dei uiuit. uerbum enim dei uita est, quia uerbum caro factum est. unde praeclare dixit euangelista: quod factum est in ipso uita est. Alexandrini quidem et Aegyptii legunt: omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil quod factum est et interposita distinctione subiciunt: inipso uita est. salua sit fidelibus illa distinctio; ego non uereor legere: quod factum est in ipso uita est et nihil habet quod teneat Arrianus, quia non illius uenena considero, sed lectionis sacrae consuetudinem recognosco. non enim dixit \'factum est uerbum ante omne principium\', non dixit \'factum est uerbum\', sed si, quod dixerit, audire desideras: uerbum, in
Abbreviated transcription (Latin):
sit ibi: ubi dicitur. Ibi dolores sicit
parturientis. Bonus dolor ei cui
partus ẽ fidei: quo. xp̃c in eccłia fo¬
matur. & nascitur. & alibi dicit.
Memor ero raab & babilonis: scin¬
y me. Etenim alienigene & tyrꝰ
populus ethiopum: hii fuerunt
Id est ubi babilonis scientes me.
Si fundamenta ciuis in montibus

Expanded text:
sit \'ibi\', ubi dicitur: ibi dolores sicut sit \'ibi\', ubi dicitur: ibi dolores sicut parturientis. bonus dolor ei, cui partus est fidei, quo Christus in ecclesia formatur et nascitur. et alibi dicit memor ero Raab et Babylonis scientibus me; etenim alienigenae et Tyrus et populus Aethiopum, hi fuerunt ibi, idest: ubi scientes me, ubi fundamenta in mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ: addidit. &̾ maniis peccatoꝵ
ñ moueat me. Etenĩ sicͣ sc̃i mẽbra
sunt xp̃i : ita impii mẽbra sunt di¬
boli. Manus peccatoꝵ nͣ moueat
me: id est actꝰ eoꝵ qͥ peccant. non
me de iustitiȩ statione dimoueant.
Plerũq enim dum uidemus pecca¬
tores ꝓsꝑis abundare successib. nu¬
tamus affectu: & quasi qͣdam pecca¬
toꝵ manu. de radice uirtutis auel¬
limur. Cauendum ergo ne quos
in domo dei manus diuina plan¬
tauit: manus aduersa supplantit
Pulcre tamen hoc dicit: qui a ꝑseca¬
torib uerberat᷑. Qui autẽ mouen¬
tur de radice sua. qua iam in xp̃.
inheserant: cadunt. Unde addi¬
dit. Ibi ceciderunt qui oꝑantur
iniquitatem. Quid est ibi: Ntrum
ubi est suꝑbia. ubi ẽ manus peccato¬
rum: An ubi stabant ubi erant an¬
te plantati. ibi ceciderunt: An ii
uicino. an incontinenti. qͣsi in ip¬
so tempore. in ipso loco: & uidetu
ambiguum. S alibi docemͣ quid

Expanded text:
perbiae, addidit: et manus peccatorum perbiae, addidit: et manus peccatorum non moueat me. etenim sicut sancti membra sunt Christi, ita impii membra sunt diaboli. manus peccatorum non moueat me, id est: actus eorum qui peccant non me de iustitiae statione demoueant. plerumque enim, dum uidemus peccatores prosperis abundare successibus, nutamus affectu et quasi quadam peccatorum manu de radice uirtutis auellimur. cauendum ergo, ne, quos in domo dei manus diuina plantauit, manus aduersa subplantet. pulchre tamen hoc dicit qui a persecutoribus uerberatur. qui autem mouentur de radice sua, quae iam Christo inhaeserat, cadunt. Unde addidit: ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem. quid est \'ibi\' ? utrum ubi est Superbia, ubi est manus peccatorum, an ubi stabant, ubi erant ante plantati, ibi ceciderunt, an in caeno, an in continenti, quasi in ipso tempore, in ipso loco? et uidetur ambiguum. sed alibi docemur quid
Abbreviated transcription (Latin):
etiam specialiter ꝓ se orauit: ut nos
doccat qͣmadmodum orare debea¬
mus ad dñm. Non ueniat inquit
mͥ pes suꝑbie: id est uͣ insuꝑbiam
incidam. Deniq &e alibi meminit
sui dicens. Si nͣ ambulaui in mag¬
nis Hic orauit: ibi impleuit. Non
implesset: nisi orasset. Cauenda
suꝑbia: quȩ etiam in ꝓsꝑis supplan¬
tat. Demq grauius adam in pa¬
radiso cecidit: qͣm si cecidisset it i¬
terra. De altissimis cadere precipi¬
cium ẽ: in planis lapsus uocatur.
Ideo pedes errant suꝑbi: quia non¬
tenent: caput. Oculi enim sapien¬
tis in capite ciꝰ. Non mirum ergo
si errat uestigium: ubi oculus non
habetur precedat oculus: ut pes
sequat᷑. Quomͦ enĩ in tenebris uia¬
tor incedat: Cito ꝑgens offendit
in nocce: si quasi quidã mundi o¬
culus uiam luna nͣ monstret.
Q tu innocte es seculi: monstret tͥ
ȩccłia uiam: ex alto te iustitiȩ sel
illuminet: ut lapsum timere non
possis. & quia pedem dixerat su¬

Expanded text:
etiam specialiter pro se orat, ut nos etiam specialiter pro se orat, ut nos doceat, quemadmodum orare debeamus ad dominum: nonueniat, inquit, mihi pes superbiae, idest: non in superbiam incidam. denique et alibi meminit sui dicens: si non ambulaui in magnis. hic orauit, ibi impleuit; non implesset, nisi orasset. cauenda superbia, quae etiam in prosperis subplantat; denique grauius Adam in paradiso cecidit quam si cecidisset in terra. de altissimis cadere praecipitium est, in planis lapsus uocatur. ideo pes errat superbi, quia caput non tenet; oculi enim sapientis in capite eius. non mirum ergo, si errat uestigium, ubi oculus non habetur. praecedat oculus, ut pes sequatur. quomodo ergo in tenebris uiator incedes ? cito pes offendit in nocte, si quasi quidam mundi oculus uiam luna non monstret. et tu in nocte es saeculi; monstret tibi ecclesia uiam, ex alto te iustitiae sol inluminet, ut lapsum timere non possis. Et quia pedem dixerat su
Abbreviated transcription (Latin):
intra se dicat. & intra se delinquat.
Licet deum palam negare demen¬
tis sit: iniustitiã autem pleriq ꝓ
laude ꝓfitentur. Rapere enim.
nocere etiam hiis qui nͨ leserint.
cirtumuenire: pleriq sibi existi¬
maut gloriosum. Ergo primo in¬
iusti uitam exposuit. postea sacra¬
mentum diuinȩ cogitationis ad¬
umnxit: ut timentes deum iniqui¬
tatem & iuiusticiam declinemus.
Precem addidit. ut ab iniustorum
consortio. iustos suos liberare dig¬
netur.: ut in hiis qͦ qui mundo
sunt corde iustitia diuina p̃tendat:
quasi speculatrix pia ne nobis pec¬
catorum. uelut hostium incursus
obrepat. & capiat dormientes. Ideo
uigilandum est semꝑ. castra dñi stͣ
munienda: quia nocte aduenit ini¬
micus & aduersarius qͣndo somno
sensus tenetur:. cibo corpus distendi¬
tur. Oraudum ut iustitia dei pͣ¬
tendat in uobis. quȩ in infirmitate
positos faciat fortiores: ut possit
unusquisq nrͣm dicere. Cum in¬
firmor: tunc potens sum. Deinde

Expanded text:
intra se dicat et intra se delinquat, intra se dicat et intra se delinquat, licet deum palam negare dementis sit. iniustitiam autem plerique pro laude profitentur; rapere enim, nocere etiam his qui non laeserint, circumuenire plerique sibi existimant gloriosum. ergo primo iniusti uitam exposuit, postea sacramenta diuinae cognitionis adiunxit, ut timentes deum iniquitatem et iniustitiam declinemus. precem addidit, ut ab iniustorum consortio iustos suos liberare dignetur, ut in his quoque, qui mundo sunt corde, iustitia diuina praetendat quasi speculatrix pia, ne nobis peccatorum uelut hostium incursus obrepat et capiat dormientes. ideo uigilandum est semper, castra domini munienda, quia nocte aduenit inimicus et aduersarius, quando somno sensus tenetur, cibo corpus distenditur, orandum, ut iustitia dei praetendat in nobis, quae in infirmitate positos faciat fortiores, ut possit unusquisque nostrum dicere: cum infirmor, tunc potens sum. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
c potuerunt stare. Suꝑius qui¬
m accipiunt torrentem uolupta
tue. in temptationib fortitudi¬
n sicut est martyrum. in quib¬
cuit deo exhibere sibi suauis &
ti certaminis uoluptatem. Et¬
n si hiemes ꝓ temptationib
accipiuntur. unde orandum ammo¬
uet dñs. ne fiat fuga nr̃a hieme aut
sabbato. hoc est uel intemptatione
uel otio: hieme autem crescit tor¬
rens. & adimpletur. atq intumes¬
cit. Torrens utiq ꝓ gͣuiore tempta¬
tione potest accipi: quȩ est in ꝑsecu¬
tionib. & ideo bene torrens uolup¬
tatis dicitur: quia ubi suꝑabunda¬
uit peccatum ꝑsecutionis: supera¬
bundauit & graͣ confessionis.i¬
de uirtutem. ꝓpħicȩ distinctionis.
Primo iniustum exposuit qui uel
in corde suo uel in sermone dicit ut
sibi delinquat: uel in se delinquat.
Habet enim grecus codex. ensytoy.
id̃ est in se ipso: s nͣ omnes. & forte
ideo quia insipiens in corde suo dixͣ:
quia ñ est ds. Ne forte & iniustus

Expanded text:
nec potuerunt stare. Superius quinec potuerunt stare. Superius quidam accipiunt torrentem voluptatis tuae in tentationibus fortitudinem; sicut est martyrum, in quibplacuit deo exhibere sibi suauis et grati certaminis uoluptatem. etenim si hiemes pro temptationibus 2 accipiuntur — unde orandum dominus ammonet, ne fiat fuga nostra hieme uel sabbato, hoc est: uel in temptatione uel otio; hieme autem crescit torrens et adimpletur atque intumescit —, torrens utique pro grauiore temptatione potest accipi, quae est in persecutionibus. et ideo bene torrens uoluptatis dicitur, quia, ubi superabundauit peccatum persecutionis, superabundauit et gratia confessionis. Uide uirtutem propheticae distinctionis. primo iniustum exposuit, qui uel in corde suo uel in sermone dicit, ut sibi delinquat uel in se delinquat; habet enim Graecus codex sv avxcp, id est .\'in se ipso\', sed non omnes. et forte ideo, quia insipiens in corde suo dixit quia non est deus, ne forte et iniustus
Abbreviated transcription (Latin):
ut mereantur miscdiam quib cog¬
nitionis tuȩ meritum suffragat᷑.
Deniq in posteriorib etiam uilice
bpsonis studium scientie agnoscinꝰ¬
agatum: dicente dño. Memor ero ra-
&e babilonis: scientib me. Id est
cretricis illius raab & confusionis
ius memor ero apud scientes me:
l inter ipios. Quia meretrix illa me
gnouit: quem populus ñ agnouit.
nter illos ergo qui me scierunt com¬
memorabitur raab: ut dignum fidi
remium adipiscatur. Unde & in
uangelio dictum aduertimus: me¬
trices & publicani precedent uos
regno celoꝵ. Sed quia inualidi
inus ad exequendum: licet deuo
ad credendum: tu pretende mise¬
aicordiam tuam in te credentib. quo
Ieuotioni & fidei facta qͦ nr̃a con¬
eniant. Nec studium mentis nrͣe¬
estituat corporis huius infirmi¬
s: s in ipsis temptationib & infir¬
ditatib gloriemur. in quib glori¬
atur apłs dicens. Libentissime
antur iniquitatem: expulsi sunt

Expanded text:
ut mereantur misericordiam quibus cogut mereantur misericordiam quibus cognitionis tuae meritum suffragatur. denique in posterioribus etiam uilioribus personis studium scientiae agnoscimuagatum dicente domino: memor ero Raab et Babylonis scientibus me, idest: meretricis illius Raab et confusionis illius memor ero apud scientes me uel inter ipsos, quia meretrix illa me agnouit, quem populus non cognouit ut electus. inter illos ergo qui me scierunt commei/iorabitur Raab, ut dignum fidei praemium adipiscatur. unde et in euangelio dictum aduertimus: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. sed quia inualidi sumus ad exsequendum, licet deuoti ad credendum, tu praetende misericordiam tuam in te credentibus, quo deuotioni et fidei facta quoque nostra conueniant nec studium mentis ndestituat corporis hujus infirmitas, sed in ipsis tentationibus et infirmitatibus gloriemur, in quibus gloriabatur Apostolus dicens: Libentissime rantes iniquitatem, expulsi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uidet & patrem. Apud te ergo fons
tuite: presentem uidebimus patrem
Sicut enim tu apud patrem eras
in pͥncipio d̾̃s uerbum: ita apud te
semꝑ ẽ pater qui in te ẽ. Est enim
apud ipsum in quo ẽ. Propheta
autem aduentus saluatoris. dm̃¬
qui uenturus in terra diceret: ego
&e pater unum sumus. id est unuͣ
sumus lumen: sicut unum nomͣ.
Per luminis & nominis unitatẽ.
ambo unum sumus. Immo trim¬
tas. unum in unitate substantiȩ.
s distinctione uniuscuiꝰq ꝑsone.
Trinitas distinctionem significat
ꝑsonarum: unitas potestatem. Po¬
test & ad patrem dici. qͣm
apud te ẽ fons uite. id est ex qͦ¬
scrip uita ꝓcessit. quod erat uerbũ
& semꝑerat. ideo quia apud te e¬
rat. Omnia ꝑ ipsum & in ipso fac¬
ta sunt: & ipse ẽ uita uniuersoꝵ.
& ipse te nobis manifestauit. ut
corda hominum ad cognitionem
tuȩ maiestatis illuminentur.
Pretende ergo misccłiam tuam sci¬
entib te. Prerogantia pͣtenditur:

Expanded text:
uidet et patrem meum. apud te ergo, fons uidet et patrem meum. apud te ergo, fons uitae, praesentem uidebimus patrem. sicut enim tu apud patrem eras in principio deus uerbum, ita apud te semper est pater qui in te est; est enim apud ipsum in quo et est. prophetatur autem aduentus domini saluatoris, qui uenturus in terram diceret: ego et pater unum sumus, id est: unum sumus lumen sicut unum nomen; per luminis et nominis unitatem ambo unum sumus, immo trinitas unum in unitate substantiae, sed distinctione uniuscuiusque personae. trinitas distinctionem significat personarum, unitas potestatem. potest et ad patrem dici: quoniam apud te est fons uitae, id est ex quo uita processit, quod erat uerbum et semper erat ideo, quia apud te erat. omnia per ipsum et in ipso facta sunt et ipse est uita uniuersorum et ipse te nobis manifestauit, ut corda hominum ad cognitionem tuae maiestatis inluminet. Praetende ergo misericordiam tuam scientibus te. praerogatiua praetenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis quem in genesi legimus. fon¬
tem qui abluit paradisum: &e di¬
iuditur in qͣttuor flumina quȩ
cutueunt dotam terram. Ex hoc
enim fonte uirtutes ꝓfluunt spi¬
ritales: prudentia. temꝑantia. for¬
titudo. iustitia. Bonus fons gr̃e
& splendoris eiusdem atq nat᷑e
Cuius & illud flumen de quo in
posteriorib dicit: fluminis impe¬
tus letificat ciuitatem dei. Ap¬
tissime itaq substituit. qͣmaptid
te est fons uite. & in lumine tuo
uidebimus lumen. Pretende
miscđiam tuam scientib te: &
iustitiam tuam hiis qui recto stͣ
corde. Ctenim post commemora¬
tionem cȩlestium beneficioꝵ iure
grͣȩ referuntur auctori dño nr̃o
tatem nrͣi pectoris irrigaret. idem
splendor głe dei patris. & imago
substantie eius. & ideo in lumine
eius uero quod illuminat omnẽ
hominem uenientem in hunc
mundum: uidebimus inquit
patrem. quia ds lux est. Recte etiã
dicitur. in lumine tuo uidebimus
lumen: scđm illud. qui me uidet.

Expanded text:
tatis, quem in Genesi legimus fontatis, quem in Genesi legimus fontem qui adluit paradisum et diuiditur in quattuor flumina, quae circumeunt totam terram. ex hoc etiam fonte uirtutes profluunt spiritales, prudentia temperantia fortitudo iustitia. bonus fons gratiae et splendoris eiusdem atque naturae cuius et illud flumen, de quo in posterioribus dicitur: fluminis impetus laetificat ciuitatem dei. Aptissime itaque substituit: quoniam apud te est f ons uitae et in lumine tuo ui debimus lumen. praetende misericordiam tuam scientibus te et iustitiam tuam his qui recto sunt corde. etenim post commemorationem caelestium beneficiorum iure gratiae referuntur auctori domino nostates nostri pectoris inrigaret. idem splendor gloriae dei patris et imago substantiae eius, et ideo in lumine eius uero, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mun dum, uidebimus, inquit, patrem, quia deus lux est. recte etiam dicitur: i n lumine tuo uidebimus lumen secundum illud: qui uidet,
Abbreviated transcription (Latin):
talis: in populo iudeoꝵ. Quid di¬
cam torrens cessanit: cum mare
cessaucrit: Sicut lectio hodierna
nos docuit dicente deo. Eoce ego
& arefient pisces eoꝵ. Utiq iudeoꝵ.
sua ariditate ꝑfidie: ut enatare n᷑
possint. Cessauit ergo torrens ꝓp¬
ter synagogȩ sacrilegia. quia
erat illa plebs fide aridã. sterilis
oꝑib: captiua peccatis. Quid enĩ
flueret nͣ bibentib. uel contaminã¬
tib sacros meatus: cum ipsum fon¬
tẽ necarint: Bonꝰ torrenꝰ qͥ ilł cessauit
ut nos glificaret: & sitim huma¬
nȩ captiuitatis auerteret sicut
torrens in austro. Unde scriptura
dicit. Surge aquilo & ueni aus¬
ter: qui arbusculas paradisi ꝑfla¬
re consucuit. Diximus sensum:
ctiam elocutionem consideremus.
cur torrentem uoluptatis dixerit
potabis eos: & nͣ torrente. quasi de
torrente: nisi quia auiditatem bi¬
bentium uoluit expmere. quasi tor¬
rentem ipsum uellent᷑ bibere si poᷤ¬
sent. Hic est forsitan torrens uolup¬

Expanded text:
talis in populo Iudaeorum. quid ditalis in populo Iudaeorum. quid dicam \'torrens cessauit\', cum mare cessauerit, sicut lectio hodierna nos docuit dicente domino: ecce ego  arefient pisces eorum, utique Iudaeorum suae ariditate perfidiae, ut enatare non possint? cessauit ergo torrens propter synagogae sacrilegia, quia erat illa plebs fide arida, sterilis operibus, captiua peccatis. quid enim flueret non bibentibus, sed contaminantibus sacros meatus, cum ipsum fontem negarent? bonus torrens, qui illis cessauit, ut nobis abundaret et sitim humanae captiuitatis auerteret sicut torrens in austro. unde et scriptura dicit: surge, aquilo, et ueni, auster, qui arbusculas paradisi perflare consueuit. Diximus sensum, tiam elocutionem consideremus. quare torrentem uoluptatis dixit potabis eos et non \'torrente\' quasi \'de torrente\', nisi quia auiditatem bibentium uoluit exprimere, quasi torrentem ipsum uellent ebibere, si possent? hic est forsitan torrens uolup
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuilegio sacramentoꝵ: in ꝑfec¬
s sucus lactis: ꝑfectis mensaie¬
fectionis. De qua dixit. ła tatꝰ¬
sti in conspectu meo mensam
qua panis uiuus. id est uer¬
um dei: in qua oleum sc̃ifica¬
onis quo impinguatur caput
aboleatur olcum peccatoris.
qua etiam poculum illud in¬
rians qͣm preclarum: uel quam
icus. uel potens uel forte: uel ua¬
um. Ualidum enim quo ablu¬
tur flagitia tiel delentur:. Bena
ergo ebrietas poculi salutaris:s est
alia ebrietas de redundantia scrip¬
turarum: est & alia ebrietas ꝑ infu¬
sionem sp̃s sc̃i. Deniq illi qui diuer¬
sis linguis in apostoloꝵ actib loqͣ¬
bantur: musto pleni audientib
udebantur. Domus ergo eccłia est.
Nbertas domus: reduntia grͣarum.
Torrens uoluptatis: sp̃s sc̃s. Lec te
nomen aut mors torrentis offendat.
quod aliquando aridior aut exili¬
or sit: ut cius soleant fluenta cessa¬
re. Cessauit & hic noster: cessauit
aliquando torrens profluuii spiri¬

Expanded text:
priuilegio sacramentorum ; inperfectipriuilegio sacramentorum ; inperfectis sucus lactis, perfectis mensa refectionis, de qua dixit: parasti in conspectu meo mensam, in qua panis uiuus, id est uerbum dei, in qua oleum sanctificationis, quo inpinguatur caput r, ut aboleatur oleum peccatoris, in qua etiam poculum illud inebrians \'quam praeclarum\' uel \'quam Graecus uel \'potens\' uel \'forte\' uel\'ualidum\'; ualidum enim, quo abluuntur flagitia uel delentur. bona ergo ebrietas poculi salutaris. sed est alia ebrietas de redundantia scripturarum, est et alia ebrietas per infusionem spiritus sancti; denique illi, qui diuersis linguis in apostolorum Actibus loquebantur, musto pleni audientibus uidebantur. domus ergo ecclesia est, ubertas domus redundantia gratiarum, torrens uoluptatis spiritus sanctus. Nec te nomen aut mos torrentis offendat, quod aliquando aridior aut exilior sit, ut eius soleant fluenta cessare. cessauit et hic noster, cessauit aliquando torrens profluuii spiri
Abbreviated transcription (Latin):
angelis angelus faccus est dei filius
sus multa. Audi. Abyssus abys¬
sum inuoc̾at: in uoce cataractaru
tuarum. Ideo scriptura ueteris
testamenti nouam aduocat seriẽ
testamenti ad consuminationem
sc̃ificationis & plenitudinen giͣ
sonitu quodã atq pfluio redumn¬
Aantiȩ spiritalis. Homines inqͥt
iumenta saluos facies dñe: sicut
nultiplicasti miscdiam tuã deus.¬
lu autem hominum: in ꝓtectiõe
larum tuarum sꝑabunt. Inebri¬
buntur ab ubcitate domus tuę.
torrente uoluptatis tue potabis
os. Quid est homines &e iumen¬
ta: Rationabiles utiq & irrationi¬
iles. Rationabilib iudicia: irra¬
onabilib miscdia. Alii regunt᷑:
lii nutriuntur. Ideoq addidit.
lii autem hominis in ꝓtectione
larum tuarum sꝑabunt. Id est
ñ gen̾atio uꝑarum: s filii ho¬
minum qui ad imaginem & si¬
nilitudinẽ dĩ uiuunt: ñ in pas¬
dis s in conunuis collocantur.
lui enim in loco pascuoꝵ: alii

Expanded text:
angelis angelus factus est dei filius,angelis angelus factus est dei filius,ssus multa. audi bona: abyssus abyssum inuocat in uoce eataractarum tuarum, id est: scriptura ueteris testamenti noui aduocat seriem testamenti ad consummationem sanctificationis et plenitudinem gratiae sonitu quodam atque profluuio redundantiae spiritalis. Homines, inquit, et ium ent a salu s f acies, domine, sicut multiflicasti misericord i a m tuam, deusectione alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quid est, homines et jumenta? Rationabiles utique, et irrationabiles. Rationabilibus judicia, irrationabilibus misericordia. Alii reguntur, alii nutriuntur. Ideoque addidit: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt; id est, non generatio viperarum, sed filii hominum, qui ad imaginem et similitudinem Dei vivunt; non in pascuis, sed in conviviis collocantur: alii enim in loco pascuorum, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ut possis dicere ex plenitudine eiꝰ
accepimus. Quis enĩ potest se¬
creta dei facile comprehendere.
cuius iusticia sicut montes dei:
uel sicut aquila posuit ut montes
ualidi. eo quod ualidȩ uirtutis ple¬
na pͣcepta sint. Unde & apłs ui
dens ẽẽ sullimia quȩ audit: dicit.
Oaltitudo diuitiarum sapientie
& scientie dei: qͣm inscrutabilia
sunt iudicia eiꝰ. & inuestigabiles
uiȩ eius Quis enim cognouit
sensum dñi: aut quis consiliariꝰ
eius fuit: Altitudinem itaq di¬
uitiarum sapientiȩ retulit ad al¬
titudinem montium. Audi quo¬
rum montium. Ipse enim dei fi¬
lius mons magnus est. & ideo
ascende in hunc montem qui e¬
uuangeliras syon: ut stes radi¬
catus & plantatus in xp̃o. Est &¬
demptio: est mons quasi resurrectio.
Demonstrauit nobis hos montes
scriptura quȩ dixit. In ipso autem
uos estis inrxp̃o iħu qui factus est
sapientia nobis a deo. & iustitia &
scificatio & redemptio: uel quia

Expanded text:
ut possis dicere: ex plenitudine eius ut possis dicere: ex plenitudine eius accepimus. quis enim potest secreta dei facile conprehendere, cuius iustitia sicut montes dei uel, sicut Aquilas posuit, ut montes ua1idi, eo quod ualidae uirtutis plena praecepta sint? unde et apostolus uidens esse sublimia audet et dicit: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit ? altitudinem itaque diuitiarum sapientiae retulit ad altitudinem montium; audi quorum montium. ipse enim dei filius mons magnus est, et ideo ascende in hunc montem qui euangeizas Sion, ut stes radicatus et plantatus in Christo. est demptio, est mons quasi resurrectio. demonstrauit nobis hos montes scriptura, quae dixit: in ipso autem uos estis in Christo Iesu, qui factus est sapientia nobis a deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, uel quia
Abbreviated transcription (Latin):
sionum merita ꝑuenire: luctan¬
do corona queritur. n reluctando:
studio nͣ refragio comparatur. ser¬
tantib qͦ diuinȩ miscdie suffra¬
gia postulanda sunt: ut corona
iustitie ꝓ laboꝵ meritis deferatur.
Deniq quid sequat᷑ consideremus.
Dnͣe inquit in cęlo miscłia tua:
& ueritas tua usq adnubes. Iusti
tia tua sicut montes dei: iudicia
tua sicut abyssus multa. Nonne
hunc locum secutꝰ ẽ paulus ut
diceret: infelix ego homo. quis me
bi enim mens humana turba¬
tur. & certaminum dura atq as-¬
pera nos fatigant: dm̃ auxilium
postulandum est. Ideoq conu̾sus
ad dñm. ipsum inuocat & inplo¬
rat. ut laborantib adiutor assis¬
tat. Misericordia g petenda de ce¬
lo. ueritas dei ex ꝓpħarũ oraculis
colligenda: qui quasi nubes mi¬
steria diuinȩ cogitationis obte¬
xunt. Posuit enim tenebras ds̃
latibulum suum: ut pͥmo plu¬
uiam misticę fertilitatis accipi¬
as. & tunc infusus rore celesti
sulgorem reserate lucis agnoscaᷤͤ.

Expanded text:
sionum meritum peruenire? luctando corona quaeritur, non reluctando; studio, non refragio comparatur. certantibus quoque diuinae misericordiae suffragia postulanda sunt, ut corona iustitiae pro laborum meritis deferatur. Denique quid sequatur, consideremus: domine, inquit; in caelo misericordia tua et ueritas tua usque ad nubes; iustitia tua sicut montes Dei; judicia tua sicut abyssus multa. Nonne hunc locum secutus est Paulus ut diceret: Infelix ego homo! quis me ubi enim mens humana turbatur et certaminum dura atque aspera nos fatigant, domini auxilium postulandum est. ideoque conuersus ad dominum ipsum inuocat et implorat, ut laborantibus adiutor assistat. misericordia ergo petenda de caelo estueritas dei ex prophetarum oraculis colligenda, qui quasi nubes mysteria diuinae cognitionis obtexunt. posuit enim tenebras deus latibulum suum, ut primo pluuiam mysticae fertilitatis accipias et tunc infusus rore caelesti fulgorem reseratae lucis agnoscas,
Abbreviated transcription (Latin):
rum uocabulũ pͣferunt. Nos de
diuersis populis congregati uo¬
cabulũ nob̾ uniꝰ gentis ñ possu¬
mus usurpare. & ido qͥa nomen
nͣ habebamꝰ in terris: de celo accepi¬
mꝰ. ut xpͣi popls dicerem. S hoc
gentilis stultitiã putat: iudeus
obꝓbriuͣ. Uerũ ẽ ergo qͦd scͥptũ ẽ.
quia ultus ẽ ds̃ ꝓpͥam concumeliã
eccłiam sibi nͣ ex gente querendo.
& eam ex gente insipiente. uetust
illi atꝙ regali populo pͣferendo.
Quȩ sit gens insipiens. quȩ precda¬
ra sit. audi dicentẽ. Qm̃ stulta
mundi elegit ds̃: ut confundat
sapientes. & iterũ. Siquis uidet¬

Expanded text:
rum vocabulum praeferunt: nos de rum vocabulum praeferunt: nos de diversis populis congregati, vocabulum nobis unius gentis non possumus usurpare; et ideo quia nomen non habebamus in terris, de coelo accepimus, ut Christi populus diceremur. Sed hoc gentilis stultitiam putat, Judaeus opprobrium. Verum est ergo quod scriptum est, quia ultus est Deus propriam contumeliam, Ecclesiam sibi ex non gente quaerendo; et eam ex gente insipiente, vetusto illi atque regali populo praeferendo. Quae sit gens insipiens quae praelata sit, audi dicentem: Quoniam stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Et iterum: Si quis videt
Abbreviated transcription (Latin):
quos colerent eligentes : assumẽs
econtͣrio sibi eccłam de ꝓfanis.
qͣm pͣlata̾ sibi sine lege sine gr̃a
iudeoꝵ popłs ingemisceret: atq
eo amplius in emulationẽ. illoꝵ
excitaret᷑ affectꝰ. qͥ uilioꝵ facta
ẽet electio. Nam ante quo affic̾e¬
tur ille popłs nͣ habebat: cum
solũ se a dño consideraret electũ.
Ubiuͦ adu̾tit adscitã ex nationib cõ¬
uenã plebem. quȩ sibi lege̾ dñi
ꝓpħarũ oracula. testam̃tuͣ nouũ
dñi uindicaret: Tunc demũ ex¬
cruciari intimo cepit affectu.
postea qͣm se repudiatũ ẽẽ cog¬
nouit. Deniq si uideat gentilium
Accedit ad cruciatꝰ gͣuioris erum¬
nam: quod ex gentil peccatores
sibi uident᷑ ẽẽ pͣlati. qui ne gen¬
tis quid̃ aliciꝰ ue nationis no¬
men attollant. Nam omnis con¬
gregatio alicuiꝰ regionis nom̃s
uindicare consueuit. ut egyptu
ethiopes. syri. iudei. arabes. pr¬
uintiȩ sue arabes terrarũq sua¬

Expanded text:
quos colerent eligentes: assumens quos colerent eligentes: assumens e contrario sibi Ecclesiam de profanis, quam praelatam sibi sine Lege, sine gratia Judaeorum populus ingemisceret; atque eo amplius in aemulationem illorum excitaretur affectus, quo viliorum facta esset electio. Nam ante quo afficeretur ille populus non habebat; cum solum se a Domino consideraret electum. Ubi vero advertit adscitam ex nationibus convenam plebem quae 780 sibi legem Domini, prophetarum oracula, Testamentum novum Domini vindicaret, tunc demum excruciari nimio coepit affectu, posteaquam se repudiatum esse cognovit. Denique si videat gentilium Accedit ad cruciatus gravioris aerumnam, quod ex gentibus peccatores sibi videntur esse praelati, qui ne gentis quidem, alicujusve nationis nomen attollant. Nam omnis congregatio cujusque regionis nomen sibi vindicare consuevit, ut Aegyptii, Aethiopes, Syri, Judaei, Arabes, provinciae suae terrarumque sua