comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diligas. Multi .n. sunt qui p̃esse nolũt figi¬
entes laborem non honorem: qui tam̃ sb̃esse
dedignantur. qui qñ in precepto obediende
murmurant. qĩad passionem ducti recal¬
citrant. hii profecto oues non sunt nec
imitatores illius qui sicut ouis ad occision¬
nem ductus ÷. ⁊ non aperuit os suũ Siłicer
castitas duplex. alia foris ꝑ muudiciam
corporis. alia intus ꝑ muidiciam cordis.
Mundicia corporis ÷ abstĩnere a malo ope
mundicia cordis sin cerum ẽẽ a mala delec¬
tatione. Qui ergo mundiciam ⁊ mansue¬
tudinem ht̃ ouis÷. ⁊ qui ouis bona sic tã¬
dem pastor fi pot qui prius in sua subiectio¬
ne didicit. quomodo aliis p̃esse possit. Qi-¬
dam .ii. sunt pastores. quidam mercẽnarii.
quidam luꝑi. Pastores sunt qui oues diligt
merte̾narii qui lanam ⁊ sac accipiũt. lupi
qui carnes comedũt. Pastores custodiũt in
prosperitate ⁊ defendunt in aduersitats as¬

Expanded text:
diligas. Multi enim sunt qui praeesse nolunt, fugidiligas. Multi enim sunt qui praeesse nolunt, fugientes laborem non honorem; qui tamen subesse dedignantur. Qui quando in praecepto obedientiae murmurant, quasi ad passionem ducti recalcitrant. Hi profecto oves non sunt nec imitatores illius, qui sicut ovis ad occisionem ductus est, et non aperuit os suum . Similiter castitas duplex est. Alia foris per munditiam corporis, alia intus per munditiam cordis. Munditia corporis est abstinere a malo opere; munditia cordis, sincerum esse a mala delectatione. Qui ergo munditiam et mansuetudinem habet, ovis est. Et qui ovis bona est, sic tandem pastor fieri potest, qui prius in sua subjectione didicit, quomodo aliis praeesse possit. Quidam enim sunt pastores, quidam mercenarii, quidam lupi. Pastores sunt qui oves diligunt; mercenarii, qui lanam et lac accipiunt; lupi, qui carnes comedunt. Pastores custodiunt in prosperitate, et defendunt in adversitate. Me
Abbreviated transcription (Latin):
nouerũt: qi post uite huiꝰ cursum in regno
celorum cum abraham. ⁊ ꝓsaas ⁊ iacob discũ¬
bentes ⁊ suꝑ mensam eius edentes ⁊ bibentes
in eteruo ꝯuiuio ih̾u claritatem uidebunt.
Nunc aut̃ inc̃ĩm in ma peregrinus apparet:
ut exilium nr̃m agnoscamus. ꝙ quia alia
patria nr̃a. ⁊ colloquendo corda ad amorem
inflãmat s ocłos ad contemplationemadhͣ
nõ reuelat. Quigͦ in uia ex sermonib ihu
ignem amoris corde concupiũt. in fine uie
audiendo non ardet. Sp̃c .n. sanctus super
discipłos xp̃i in lingus ignis apparuit ⁊ ipẽ
xp̃c ambulantiũ in uia loquendo corda in¬
flammauit quib non qiͣ acapite uie. s qrͣ
a latere se sociauit. qr eum nobis nõ natura
s gr̃a in huius uite uia comitem dedit.
est. Ouis animal ẽ mansuecũ ⁊ mundũ.
In mansuetudine humilitas In mundicia
castitas significatur. Humilitas duplex
Prima qua p̃esse nõ appetas. Scda qua sb̾er᷑

Expanded text:
noverunt, quia post vitae hujus cursum in regno noverunt, quia post vitae hujus cursum in regno coelorum cum Abraham et Isaac et Jacob discumbentes, et super mensam ejus edentes et bibentes in aeterno convivio Jesu claritatem videbunt. Nunc autem interim in via peregrinus apparet, ut exsilium nostrum agnoscamus, et quod alia est patria nostra. Et colloquendo corda ad amorem inflammat, sed oculos ad contemplationem adhuc non revelat. Qui ergo in via ex sermonibus Jesu ignem amoris corde concipiunt, in fine viaeaudiendo non ardet. Spiritus enim sanctus super discipulos Christi in linguis igneis apparuit, et ipse Christus ambulantium in via loquendo corda inflammavit, quibus non quasi a capite, sed quasi a latere se sociavit, quia eum nobis non natura, sed gratia in hujus vitae via comitem dedit. est. Ovis animal est mansuetum et mundum. In mansuetudine humilitas, in munditia castitas significatur. Humilitas duplex est: prima, qua praeesse non appetas; secunda, qua subesse
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiuriam pat̾is. si illo minus accipis. S iniuriam
patis si minus acapis qm m̾eris. Quod si totũ
habes. quid conquereris: Ita frater rõcinan¬
tem suscipe. ut scias mentẽm cuam in nullam
affirmationem p̃cipitem inclinare. Sũt tam̃
qui clementius hanc questionem solu̾e nitũ¬
tur. Dicunt namq qd̾ petrus zamplius dile¬
xerit: ⁊ amplius dilectus fu̾it. Iohannes uo
pp̃ castitatem qua pollebat solumm xp̃o dno¬
u̾o quantũ ad effectũ ꝑtin caritatis. amplius
a xp̃o diligebatur. Iohannes u̾o qntũ ad ausũ
familiaritatis. amicabilius in conu̾satione
suscipiebatur Petrus carior. iohãnes familia¬
tior qr ⁊ in petto remimerabatur caritas. ⁊ in
ioħane castitas laudabatur. Ioħes tenerius. &
petrus constantius diligebat
ħc in uia ambulantib faciem suam abcon¬
ditostensurus eam in pacria. Propcerea in
fine mecum discumbe cepissent fregit iħc pa¬
nem. ut interiora enis patesc̾ent. ⁊ ibi eum ag¬

Expanded text:
injuriam pateris, si minus illo accipis; sed injuriam pateris, si minus accipis quam mereris. Quod si totum habes, quid conquereris? Ita, frater, ratiocinantem suscipe, ut scias mentem tuam in nullam affirmationem praecipitem inclinare. Sunt tamen, qui clementius hanc quaestionem solvere nituntur. Dicunt namque, quod Petrus et amplius dilexerit, et amplius dilectus fuerit. Joannes vero propter castitatem, qua pollebat solummodontum ad effectum pertinet charitatis, amplius a Christo diligebatur. Joannes vero quantum ad usum familiaritatis amicabilius in conversatione suscipiebatur. Petrus charior, Joannes familiarior, quia et in Petro remunerabatur charitas, et in Joanne castitas laudabatur. Joannes tenerius, et Petrus constantius diligebat in via ambulantibus faciem suam abscondit , ostensurus eam in patria. Propterea in fine viae cum discumbere coepissent, fregit Jesus panem, ut interiora ejus patescerent, et ibi eum ag
Abbreviated transcription (Latin):
uulm̃s. tanto crudelius seuiens qnͣto irrica¬
tus magis. Implenitq unus filioꝵ suorũ
manũ ⁊ factus est ei sacerdos. Quod ait im¬
pleuit manũ filioꝵ suoꝵ. uł ad mun̾a refe¬
rendum ÷ quib conduxit illum. sicuc de he¬
breo exp̃ssius dicendum uidetur ĩnestiuit
manũ unius filioꝵ suoꝵ donans. ut sacerdo¬
deuna tribu: ex matre de altera. habitauitq
ibi .i. in bechleem. Habuit apud se puerum.
sorio. diu̾soriũ dicit secretũ colloquiũ. uł cu¬
biłm. ĩ quo seorsum manebat filii iemini
filii beniamin. Nũc uadimus ad domũ dei. Do¬
num dei uocat tab̾nacłm in sylo. siue fanum
quod micha edificauerat sculptili qd̃ fecerat.
Uolentes me occide ⁊ uxorem meam incredibi¬
li libidiuis furore uexantes. Pudice dese tac
qd̾ fac̾e uoluerant aliud ꝯmemorãs ꝑ illo.
Soluebat homo calciamentũ. Ille homo qui
suo iure cecebat proxĩo soluebat calciam̃tũ

Expanded text:
vulneris, tanto crudelius saeviens, quanto iravulneris, tanto crudelius saeviens, quanto iratus magis. Implevitque unius filiorum suorum manum, et factus est ei sacerdos. Quod ait, implevit manum filiorum suorum, vel ad munera referendum est, quibus conduxit illum, sicut de Hebraeo expressius dicendum videtur: Investivit manum unius filiorum suorum, donans ut sacerdode una tribu; ex matre de altera, habitavitque ibi, id est in Bethlehem. Habuit apud se puerum. sorio. Diversorium dicit secretum colloquium vel cubiculum, in quo seorsum manebat. Erant filii Jemini, filii Benjamin. Nunc vadimus ad domum Dei. Domum Dei vocat tabernaculum in Silo, sive fanum quod Micha aedificaverat, sculptili quod fecerat. Volentes me occidere et uxorem meam incredibili libidinis furore vexantes. Pudice de se tacet, quod facore voluerunt, aliud commemorans pro illo.Solvebat homo calceamentum. Ille homo, qui suo jure cedebat proximo, solvebat calceamentum
Abbreviated transcription (Latin):
lantis fontem de maxilla. Nom̃ itaq loci
⁊ ĩuocantis ÷ ⁊ loci ẽ. Inuocantis quia ip̃e
dicit. Loci autem qr de ip̃o dicis. Dicit aũ
qͥ locũ illũ uel fontem illũ noĩare nult. qd
locus ille uł fons ille de maxissa noĩandus
est ⁊ maxilla noĩandus. Nam de proiecta
maxilla ĩuocans. locũ uł fontem lehi uocat.
.i. maxilla. Latentib ap̃ se insidiis. Nõ mir̃
uideatur qd̃ philistei samsonem occidere
q̃rentes nec dormientem nec ligatũ aggͤ¬
diausi sunt. donec uerĩ fortitudinis eius ex¬
perimentũ cepissent. Tantus .n. terror illiu᷑¬
in ip̃is erat ũ nec appĩqͣre illi aucerent. ne for¬
te si indormientem aut ligatũ subito irrue¬
rent posiꝙr eũ extinguere possent excitate
⁊ uincł̾is ruptis unm̾sos trucidaret. Quem¬
admodum cum quis dormientem ⁊ leonem
expauescit. neq appropinqͣre audet ut tan¬
gat ne subito euigilans irruat in actorem

Expanded text:
lantis fontem de maxilla. Nomen itaque loci lantis fontem de maxilla. Nomen itaque loci et invocantis est, et loci est, invocantis, quia ipse dicit: loci autem, quia de ipso dicit. Dicit autem, quia locum illum vel fontem illum nominare vult, quod locus ille vel fons ille de maxilla nominandus est, et maxilla nominandus. Nam de projecta maxilla invocans locum vel fontem Lechi vocat, id est maxillam. Latentibus apud se insidiis. Non mirum videatur, quod Philisthaei Samsonem occidere quaerentes nec dormientem nec ligatum aggredi ausi sunt, donec verum fortitudinis ejus experimentum cepissent. Tantus enim terror in ipsis erat ut nec appropinquare illi auderent, ne forte si in dormientem aut ligatum subito irruerent, priusquam eum exstinguere possent excitatus, et vinculis ruptis universos trucidaret, quemadmodum cum quis dormientem etiam leonem expavescit, neque appropinquare audet ut tangat, ne subito vigilans irruat in auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
maxima uocandusdicit᷑ hic autem non
maxilla simpͣ. s fons inuocantis de maxilla
appellatus ꝑhibetur. Sicut .n. ĩ genesi abhã
locũ appellasse legit᷑ dñs uidet ⁊ statĩ sbum¬
git scriptura. usq hodie dr̃ inquit ĩ mõte
dñs uidebit. ita ⁊ ħ nom̃ loci lehi .i. maxilla
fons inuocantis de maxilla ẽẽ perhibetur.
Appellatũ ẽ. nom̃ loci illius maxilla appella¬
tũ ÷ ⁊ fons inuocantis de maxilla .i. ꝓ diu̾sis
euentib aliud nom̃ loci sic .i. campi pro in¬
terfectione hominũ aliud fontis pro ema
u̾idel samsonis qui deũ inuocans illum de
maxilla produxit. Hebrens aut̃ qd̾ dr̃ in¬
uocantis nõ ad precem s appellationem
noĩs referendũ dicit ut sic sensus. Nom̃ loci¬
est ĩuocantis .i. noĩancis uł appellancis fõs
de maxilla. ħ ÷ qui locũ suo noĩe appellare
uolu̾it fontem de maxilla. appelland̾ dicit
.i. lehi Sic gͦ nom̃ loci est ĩuocantis uł appel¬

Expanded text:
maxilla, vocandus dicitur; hic autem non maxilla, vocandus dicitur; hic autem non maxilla simpliciter, sed Fons invocantis de maxilla appellatus perhibetur. Sicut enim in Genesi Abraham locum appellasse legitur, Dominus videt; et statim subjunxit Scriptura, usque hodie dicitur: In monte Dominus videbit . Ita et hic nomen loci Lechi, id est maxilla Fons invocantis de maxilla esse perhibetur. Appellatum est nomen loci illius maxilla. Appellatum est et Fons invocantis de maxilla, ut pro diversis eventibus, aliud nomen loci sit, id est campi, pro interfectione hominum; aliud fontis pro emanvidelicet Samsonis, qui Deum invocans illum de maxilla produxit. Hebraeus autem quod dicitur invocantis, non ad precem, sed ad appellationem nominis, referendum dicit, ut siest invocantis, id est nominantis vel appellantis, fons de maxilla, hoc est qui locum suo nomine appellare voluerit, fontem de maxilla appellandum dicit, id est Lechi. Si ergo nomen loci est invocantis vel appel
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. sedentes u̾o femori. Possumus non
ĩꝯuenient ꝑ tibiam pedites. ꝑ femur ehͥtes
exertitus .i. diffusus uł effiisus siue expãsus
ĩgenti młtitudĩe terram occupans. Sicut
Bolent ad odorem ignis lina consumi. Lina
absq .g. uñ uestis lĩnca. non ligna per
.g. uii domus lignea. Odorem aut primã
salefactionem stlige ignis. qr leuis matia
facili incendio concremat᷑. In maxilla asini
ĩmandibula pulli asmarum deleui eos. et
ꝑcussi mille iiros. In hebreo sich̾r. In maxilla
asini homor hemor. ĩ maxilla asini ꝑcussi
milleuiros. Int̾p̃r autẽ hornor hemor cum¬
mortuoꝵ quos straui ĩ maxilla asini. Qd̾
aut̃ dic̃ cumulũ de cumulis sic intlłigend̾ .÷. qr
eos in diuersis locis prostrau̾at. ⁊ młtos cum¬
cumulus ingens. Idcirto appellatũ est nom̃ loci
illius fons inuocantis de maxilla. Ne forte con¬
trariũ ẽẽ uideatur qd̾ suꝑius locus ħ lehi. id

Expanded text:
tuntur, sedentes vero femori, possumus non tuntur, sedentes vero femori, possumus non inconvenienter per tibiam pedites, per femur equites exercitus, id est diffusus vel effusus, sive expansus ingenti multitudine terram occupans. Sicut solent ad odorem ardorem ignis lina consumi. Lina absque g unde vestis linea, non ligna per g, unde domus lignea. Odorem autem primam calefactionem intellige ignis, quia levis materia facili incendio concrematur. In maxilla asini, in mandibula pulli asinarum delevi eos, et percussi mille viros. In Hebraeo sic habetur: In maxilla asini homor hemor, in maxilla asini percussi mille viros. Interpretatur autem homor hemor, cummortuorum quos stravi in maxilla asini. Quod autem dicit cumulum de cumulis, sic intelligendum est, quia eos in diversis locis prostraverat, et multos cumcumulus ingens. Idcirco appellatum est nomen loci illius: Fons invocantis de maxilla. Ne forte contrarium esse videatur: quod superius locus hic Lechi, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Lic ħ fec̾itis. Licz hanc uindictam pto mea ĩ¬
ĩuria ulciscenda ĩ socerum tne. uni exercui¬
stis. tñ nõdũ me ita placastis ut ad huc u¬
a uob̃ ultionem nõ expetam. Pertussitq in
genti plaga ita ut stupentes suram femori
ĩmponent Tipũ stupentiũ exprim̃e uoluit
scriptura ꝑ suranfemori impositam. So¬
lent .n. stupentes ⁊ fatigati non nũꝙͣ tibi¬
am reflexam femori alteri impon̾e. suraq
ip̃ius cibie ut pote parte infi̾ori femori af¬
flixa. sic sedere qͣiͣ ꝯsiliũ ñ hñtes ⁊ nescientes
quo se mouere possint. In hebo sic habetur:
Sogalghereth .i. tibiã suꝑ fem᷑. ut sic dicat᷑
ꝑcussit eos ingẽti plaga tibram suꝑ femur.
Quod tamen ad euidem sensum referri
potest. Alius sensus est. ꝑcussit eos ingenti
plaga sic scil. qr ꝑcussic tibiam suꝑ femur
ħ  ꝑcusso femore insuꝑ ⁊ tibiam ꝑcussit.
Quia .ni. stantes uł am̃bulantes tibiis ĩni¬

Expanded text:
Licet haec feceritis: licet hanc vindictam pro mea inLicet haec feceritis: licet hanc vindictam pro mea injuria ulciscenda in socerum meum exercuistis, tamen nondum me ita placastis, ut adhuc a vobis ultionem non expetam. Percussitque eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent. Typum stupentium exponere voluit Scriptura, per suram femori impositam. Solent enim stupentes et fatigati nonnunquam tibiam reflexam femori alteri imponere: suraque ipsius tibiae, utpote parte inferiori, femori affixa sic sedere, quasi consilium non habentes et nescientes quo se movere possint. In Hebraeo sic habetur: Sogal ghereth, , id est tibiam super femur, ut sic dicatur, percussit eos ingenti plaga tibiam super femur. Quod tamen ad eumdem sensum referri potest. Alius sensus est: Percussit eos ingenti plaga, sic scilicet quod percussit tibiam super femur hoc est percusso femore insuper et tibiam percussit. Quia vero stantes vel ambulantes tibiis inni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ t̾idies laborantes solu̾e illam conati sunt.
Quarta autem die locuti sũt ad irxorẽ sam¬
son. ut sołonem eius ĩuestigar. ⁊ illa qͣ tuor
dieb qui suꝑfuerũt ĩportuna iuro existens
tãdem die sepͥtima sołonẽ extorsit. ciuibusq
suis nũtianit. Uerũ ÷ itaq quod dr̃ quia peꝵ
tres dies nõ potuerũt solũe ꝓpositionem. ¶d ã
seq̃i. Cumq adess dies sepͥtimus ꝑ se legend̾
est. ac distinguendũ. ut seqñti clausule non
copuletur sis Per tres dies non potuerunt
solu̾e ꝓpõnem. Comq adess dies septimus.
hic sinpende ũ sẜaudiatur tũc soluerunt eam
qũõ sołonemeiꝰ inuen̾int: subiũgit qͥa
locuti sunt ad uxorem samson. Locutisũt .s.
post diem terciũ cũ defecissent. ⁊ illa precib
coꝵ susceptis fleuit apud uirũ suũ septen
dieb ꝯuiuii non tamen totis septem diebus
Damson gener thãnathei Thãnatha lotꝰ ẽ
unde thãnatheus õr nomen patriũ. nõ ꝓpriũ

Expanded text:
 dies laborantes solvere illam conati sunt, quarta autem die ad eam locuti sunt: quoson, ut solutionem ejus investigaret, et illa quatuor diebus qui superfuerunt, importuna viro suo existens, tandem die septima solutionem extorsit, civibusque suis nuntiavit. Verum est itaque quod dicitur, quod per tres dies non potueruntsequitur: Cumque adesset dies septimus: per se legendum est, ac distinguendum, ut sequenti clausulae non copuletur sic: per tres dies non potuerunt solvere propositionem. Cumque adesset dies septimus: hic suspende, ut subaudiatur, tunc solverunt eamunt, subjungit: quia locuti sunt ad uxorem Samson; locuti sunt scilicet post diem tertium cum defecissent. Et illa, precibus eorum susceptis, flevit apud virum suum: septem diebus convivii, non tamen totis septem diebus; amson gener Thanmathei. Thanmatha locus est, unde Thanmathaeus dicitur, nomen patrium, non proprium.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ tales ad uiolenciam eius repellendar
suffic̾e̾nt. Ideoq dixerunt ei non ing̃dier
huc uisi istos uidel cecos ⁊ claudos qui ad
resistendũ tibi ꝓpositi sunt abstułis. Propo¬
suerat .n. dauid in die illa premiũ illi scil
qui ꝑcussiss iebuseũ. ⁊ tetigiss domatũ
fistulas canaliũ prominentes ꝑ sũmita¬
tem muri a domatib .i. tectis domorum
ad educendam a quam stillicidoꝵ Illi gͥ
qui primus usq ad caualia desuꝑ promi¬
nentia ascendens urbem ingrederetur p̃
primus ascendeus princeps miliue factus
est A mello ⁊ incrinsecus. Mello locuserat
ĩ ciuitate: a quo incipiens edificare per cir¬
cuitum ⁊ intrinsecus edificauit. Ifacie

Expanded text:
quasi tales ad violentiam ejus repellendam quasi tales ad violentiam ejus repellendam sufficerent. Ideoque dixerunt ei: Non ingredieris huc nisi istos videlicet caecos et claudos, qui ad resistendum tibi propositi sunt, abstuleris. Proposuerat enim David in die illa praemium, illi scilicet, qui percussisset Jebusaeum; et tetigisset domfistulas canalium, prominentes per summitatem muri a domatibus, id est tectis domorum ad educendam aquam stillicidiorum. Illi ergo, qui primus usque ad canalia desuper prominentia ascendens urbem ingrederetur, prprimus ascendens, princeps militiae factus est. A mello, et intrinsecus. Mello locus erat in civitate a quo incipiens aedificare per circuitum, et intrinsecus aedificavit. A facie
Abbreviated transcription (Latin):
peus fortiũ pluralit̾ pronuntiandũ. Quno
tamen singłr exponens adiungit dipeꝰ sanl.
fit in rerum exaggeratione. qñ quid cum
ualida intentione uarratur. Abiectus est
clipeus fortiũ. clipeus saul qiͣ non ess ũctuꝰ
oleo. Quasi hõis uilis. qiͣ hoĩs sanctifica¬
tionem diuinam non hñtis. Deinde seq̃
Asanguine intetfectoꝵ ab ad ipe fortiu
sagitta ionathe nũqͣm abiit recrorsum.
Ac si diceret. Non abiit recrorsũ sagicta io¬
llathe in preliis. ut omissa umqm cassa re¬
siliret a sanguine fortiũ ab adipe me¬
dullatoꝵ. s fortiter penetrauit effudẽs
sanguinem ⁊ ꝑstringens ad ipem fortiũ
quos interficiebat. Ionathas in excelsis
tuis o isrł incerfectus est. Doleo super te
frater mi iouatha. Dictũ dauid ab eis.i
a iebuseis. Non ingredieris huc nͥ abstu¬
leris &ecos ⁊ claudos suꝑ muros suos posue¬
runt ut dic̃ent dauid aduenienci. Nonin¬
gredieris huc. Ad contemptũ scilz illius

Expanded text:
peus fortium, pluraliter pronuntiandum, quod peus fortium, pluraliter pronuntiandum, quod tamen singulariter exponens adjungit: Clypeus Saul. fit in rerum exaggeratione, quando quid cum valida intentione narratur. Abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo. Quasi hominis vilis, quasi hominis sanctificationem divinam non habentis. Deinde sequitur: A sanguine interfectorum ab adipe fortium, sagitta Jonathae nunquam abiit retrorsum. Ac si diceret. Non abiit retrorsum sagitta Jonathae in praeliis ut emissa unquam cassa resiliret a sanguine fortium, ab adipe medullatorum; sed fortiter penetravit effundens sanguinem, et perstringens adipem fortium, quos interficiebat. Jonathas in excelsis tuis, o Israel, interfectus est. Doleo super te, frater mi Jonatha. Dictum David ab eis, id est a Jebusaeis. Non ingredieris huc, nisi abstuleris caecos et claudosrunt, ut dicerent advenienti. Non ingredieris huc ad contemptum, scilicet illius
Abbreviated transcription (Latin):
filios iuda arcũ .lartem sagittandi. qmͣ sa
ul ⁊ ionathas alius eius sagitts ꝓbilistiim
int̾ierant ut si denuo bellũ surgͥet contra
adu̾sarios se defende possent. Sicut scriptũz
in libro iustoꝵ. Quidam librũ iustoꝵ hũc
eumdem librũ intlłigendũ putant ꝓpter
samuel ⁊ dauid de quib pͥucipałr agit. Alii
librũ iustoꝵ legem moxli ĩcerprecantur
ĩ qua forma iustĩe hõib ꝓponitur. ex qua
conici putant in non null locisartem sa¬
gittandi utilem. sicut fortassis illud in gen̾
iacob dicente quod portionem tulerit᷑ de
manu amorrei in gladio ⁊ arcu. Alii libr̃
iustoꝵ nõ hõim interp̃tantur. s tudicioꝵ
uł ꝑreceptoꝵ. Ac si diceretur. in libro iuris
ut sit sensus. Precepit ut docerent filiosiu¬
da arcum. uthoc ita qĩ pro lege teneretur.
⁊ ĩuiolabiliter obseruaretur sm̃ qd̾ scriptũ
ẽ in libro iuris ⁊ p̃cepto legis edictũ. ¶li¬

Expanded text:
filios Juda arcum, id est artem sagittandi; quoniam filios Juda arcum, id est artem sagittandi; quoniam Saul, et Jonathas filius ejus sagittis Philisthiim interierant, ut si denuo bellum surgeret, contra adversarios se defendere possent. Sicut scriptum est in libro justorum. Quidam librum justorum hunc eumdem librum intelligendum putant, propter Samuelem et David: de quibus principaliter agit. Alii librum justorum, legem Moysi interpretantur, in qua forma justitiae hominibus proponitur. Ex qua conjici putant in nonnullis locis artem sagittandi utilem, sicut fortassis illud in Genesi Jacob dicente quod portionem tulerit de manu Amorrhaei in gladio et arcu. Alii librum justorum non hominum interpretantur, sed judiciorum vel praeceptorum. Ac si diceretur in libro juris, ut sit sensus, praecepit ut docerent filios Juda arcum, ut hoc ita quasi pro lege teneretur, et inviolabiliter observaretur, secundum quod scriptum est in libro juris, et praecepto legis editum. Cly
Abbreviated transcription (Latin):
minus cibũ scĩficatũ caꝑent. Porro ħ inqͥt
uia polluta est .i. nos uia polluti sumꝰ aliquid
uidendo forte uel ꝯtingendo. pp̃ quod iure sm̃
legis consuetudĩenia contingendis saccis
prohiberi deberemus. S ⁊ ip̃a scĩficab̾r ĩ uasiͦ.
.i. parretur nob̃ de hiis si qua cetigimus
ĩ mũda. parretur dico pp̃ uasa que mũda
portamus. Si dñs incitat te aduersũ me
odoretur sacrificiũ. placetur deus si ge ira
eius ÷. Aliud cõsilium nõ habeo pro ꝑtehͣs
Si autem filii hoĩm ħ faciunt ip̃i maledc̃
sunt in conspectu dñi. qr ĩiuste agunt qui
fuit ĩ regione philistinoꝵ. nũc autẽ achis
dicit multis dieb uł annis moratũ ap̃ seͤ
Quod fortassis idcirto dyert. ut certius argu¬
mentum fidelitatis ip̃ius caꝑent. extemꝑis
prolixitate id̾o annis adiurr eit. Slarpe̾ aut̃¬
dauid planctũ huiuscemodi suꝑ saul ⁊ sr̃
Ionachan filiũ eius. ⁊ precepit ut docerent

Expanded text:
minus cibum sanctificatum caperent. Porro haec, inquit, minus cibum sanctificatum caperent. Porro haec, inquit, via polluta est; id est nos via polluti sumus aliquid videndo forte vel contingendo, propter quod jure secundum legis consuetudinem a contingendis sacris prohiberi deberemus. Sed et ipsa sanctificabitur in vasis, id est parcetur nobis de his si qua tetigimus immunda. Parcetur dico propter vasa quae munda portamus. Si Dominus incitat te adversum me, odoretur sacrificium; placatur Deus, si ex ira ejus est: aliud consilium non habeo pro parte hac. Si autem filii hominum hoc faciunt; ipsi maledicti sunt in conspectu Domini, quia injuste agunt qui fuit in regione Philisthinorum; nunc autem ac his dici, multis diebus vel annis moratum apud se, quod fortassis idcirco dicitur rectius argumentum fidelitatis ipsius caperent ex temporis prolixitate, ideoque annis adjunxit. ADNOTAThujuscemodi super Saul et super Jonathan filium ejus; et praecepit, ut docerent
Abbreviated transcription (Latin):
quod prius eum ad ysai pacrem eius mit¬
tens ex nomine uocat. nequaqͣm noticie ad¬
scribendũ est. qr eo nomine illum uocat qd̾ ex
relatione suggerentiũ didicit. nõ aũ exprece¬
dentis noticia familiaritatis agnouit. Posu¬
itq eũ saul suꝑ uiros belli. ħ nõ amore s odio
fecisse ĩtlłigendus ÷. ut cupiditate laudis
tari ceꝑat. Ideoq subiungitur. Porro cũ reu̾¬
teretur ꝑcusso philisteo dauid ⁊c̃. Hoc iã pre¬
cesserat. s narratur p̃post̾e. In duab rebus
gener meus eris. Primũ scil de merob pro¬
missa ⁊ deinde michol data. fuerũt uasa pu̾oꝵ
sc̃a. Porro ħ uia polluta ÷. s ⁊ ip̃a hodie sa¬
ficabitur ĩ uasis. S̾mritũ legis loq̾r. sm̃ quẽ¬
illicitũ erat ut in uasis in qͥb añ ꝯmũiscib
positus fuiss. scĩficatus postea panis ponetur.
Ideo dicit uasa pueroꝵ .i. comitũ suorum
sc̃a. qr nich in eis ꝯmune ꝯtinebatur quo

Expanded text:
quod prius eum ad Isai patrem ejus mitquod prius eum ad Isai patrem ejus mittens ex nomine vocat; nequaquam notitiae ascribendum est quia eo nomine illum vocat quod ex relatione suggerentium didicit. Non autem ex praecedentis notitia familiaritatis agnovit, Posuitque eum Saul super viros belli. Hoc non amore, sed odio fecisse intelligendus est, ut cupiditate laudis, tari coeperat. Ideoque subjungitur: Porro cum reverteretur percusso Philisthaeo David, etc. Hoc jam praecesserat, sed narratur praepostere. In duabus rebus gener meus eris. Primum scilicet de Merob promissa et deinde Michol data. Fuerunt vasa puerorum sancta. Porro via haec polluta est, sed, et ipsa hodie sanctificabitur in vasis. Secundum ritum legiillicitum erat ut in vasis, in quibus ante communis cibus positus fuisset, sanctificatus postea panis poneretur. Ideo dicit vasa puerorum, id est comitum suorum sancta, quod nihil in eis commune continebatur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
culit ĩ ihecłm. hic apparet iam de tempore
ꝯmunem fuisse habitatõnem in iherłm
⁊ filiis isrł ⁊iebuseis ad quã uelut excellen¬
tiorem ciuitatem ob gloriam tͥumphi ca¬
put philistei dauid attulit. De qͣstirpe
hic dauid ignorat ⁊ progeniem eius q̃rit.
cũ suꝑiusad ysai patrem suũ misisse legat᷑
dicens. Mitte ad me dauid filium tuum
qui ÷ ĩ pascuis. dauid qͦ ad eum uenisse ⁊
coram eo stecisse dilectusq ab eo fuisse Zar¬
mniger eius factus asseratur. S notand̃ qd̾
potences in cotidiana hoĩm frequenciapo¬
siti non om̃s circa se ꝯũsantes possunt ag¬
nosce precpue eos quos nec dignitas ꝑsõne
ꝯmendat uec diutina ꝯu̾satio familiares es¬
ficit. Quia igitur dauid puer adhuc ⁊ con¬
temptibił neq regia familiaritate dignus
breui cempore cum saul manserat. nõ mirĩz
si euuidem modo ad tam egregiũ opus pre¬
cedentem diligentius notatũ ignorat. Nam

Expanded text:
tulit in Hierusalem, hinc apparet jam eo tempore tulit in Hierusalem, hinc apparet jam eo tempore communem fuisse habitationem in Hierusalem, et filiis Israel et Jebuseis: ad quam velut excellentiorem civitatem, ob gloriam triumphi caput Philisthaei David attulit. De qua stirphic David ignorat, et progeniem ejus quaerit; cum superius ad Isai patrem ejus misisse legatur, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. David quoque ad eum venisse, et coram eo stetisse, dilectusque ab eo fuisse, et armiger ejus factus asseratur. Sed notandum quod potentes in quotidiana hominum frequentia positi, non omnes circa se conversantes possunt agnoscere: praecipue eos quos nec dignitas personae commendat, nec diutina conversatio familiares efficit. Quia igitur David puer adhuc et contemptibilis, neque regia familiaritate dignus brevi tempore cum Saule manserat, non mirum est si eumdem modo ad tam egregium opus procedentem diligentius notatum ignorat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit. Ipẽ autem nõ mentietur. szad effec¬
cum ꝑduc u̾bũ suũ siue non parcet qiͣ mi¬
seratione aliqua mutatus ut non impleat
quod ꝓposuit sicut tu pius uderi uoluisti par¬
cens hõib dignis morte ⁊ mendacẽs faciẽs
deũ. Nec penitudĩe aectetur ut peniteat eũ
pposurisse ⁊ sic flectatur ⁊ non faciat qd̾ fac̾e
cogitanit. Neq .n. homo est ut agat pnĩam.
homo enĩ qui malũ uelle pot̃ ⁊ mutari pot̃¬
eius : id nũquid iste qui tibi nũc p̃sentatꝰ :
⁊ coram adductus. prouisus ÷ a te ut sic xp̃c
tuus : Adduxit itaq ysai .uii. filios suos
coran samuel. ⁊ait samuelad ysai. non
filios suos ad samuelem addirxisse dr̃. et
samuel ex hiis adductis nullũ electũ esse
testatur cũ dauid unus de .uii. adhuc et
adductus non sit zelectus sit: Quapp̃ sic
to quẽ suꝑesse dixit. ⁊ uerũ qd̾ de reliqͥs
nlłm eleg̾it doꝰ. dauit capud philistini at¬

Expanded text:
praecepit. Ipse autem non mentietur, sed ad effecpraecepit. Ipse autem non mentietur, sed ad effectum perducet verbum suum, sive non parcet quasi miseratione aliqua mutatus, ut non impleat quod proposuit, sicut tu prius videri voluisti parcens hominibus dignis morte, et mendacem faciens Deum. Nec poenitudine flectetur, ut poeniteat eum proposuisse, et sic flectatur, et non faciat quod facere cogitavit. Neque enim homo est ut agat poenitentiam. Homo enim qui malum velle potest et mutare potest nunquid iste qui tibi nunc praesentatus est, et coram adductus, provisus est a te, ut sit Christus tuus? Adducit itaque Isai septem filios suos coram Samuele; et ait Samuel ad filios suos ad Samuelem adduxisse dicitur, et Samuel ex illis adductis nullum electum esse testatur, cum David unus de septem adhuc et adductus non sit, et electus sit? Quapropter to quem superesse dixit, et verum est, quod de reliquis nullum elegit Dominus. David caput Philisthaei at
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾at ⁊ ideo fiducia accepta erexit se israel
aduersus philistuim. Clamauit g ppłs ifrael
currens post saul ad p̾liũ in Galgala. Hebrer
aut̃ cͣnsierũt iordanem. hebreos ħ uocat p¬
tem ppłi que tnͣsiordanem morabatur. idest
tͥoũ suben. ⁊ gad. ⁊ dimidiã tribũ manasse.
relioͦs isrł. hinc ⁊ saul bucina cecinic ũ remoti
famam uictorie audirent. quos ⁊ hebreos dis¬
crete scriptura nominat alludens uocabulo
qr ad auxiliũ reliquo istaeli uenientes freqũ¬
ter iordanem tnͣsire oportebat. qr hebteus trã¬
siens interp̃tatu Porro criũphator in istael
nõ parcet nec penitudine flectetur. hebteus
ht̃ sic. uagham. Neza. izrahe. loe. zachir.
id porro uirtus isrł non mentietur. ħ ułt
dicere quod deus qui est criũphatorin isrl̾.¬
.i. dans uirtutem ⁊ fortitudĩem isrł. ip̃e non
mentiecur ut uerbũ suũ mutet. sicut tu mͦ u̾¬
bũ eius cessare conatus es non faciens quod

Expanded text:
fecerat. Et ideo fiducia accepta, erexit se Israel fecerat. Et ideo fiducia accepta, erexit se Israel adversus Philisthiim. Clamavit ergo populus Israel, currens post Saul, ad praelium in Galgala. Hebraei autem transierunt Jordanem. Hebraeos hic vocat partem populi, quae trans Jordanem morabatur, id est tribum Ruben et Gad, et dimidiam tribum Manassae. Reliquos Israel: hinc, et Saul buccina cecinit, ut remoti famam victoriae audirent; quos, et Hebraeos discrete Scriptura nominat, alludens vocabulo, quia ad auxilium reliquo Israeli venientes frequenter Jordanem transire oportebat, quia Hebraeus transiens interpretatur. Porro triumphator in Israel non parcet, nec poenitudine flectetur. Hebraeus habet sic: Vagham, Neza Izrahelloe Zachir, ; id est, porro virtus Israel non mentietur. Hoc vult dicere, quod Deus qui est triumphator in Isrest dans virtutem et fortitudinem Israel; ipse non mentietur, ut verbum suum mutet, sicut tu modo verbum ejus cassare conatus es, non faciens quod
Abbreviated transcription (Latin):
casse isrł. S̾m hanc estimationem sic inclł.
Saul duob ãnis regnauit suꝑ isrł. qui cum
regnare cepiss. ⁊ ess filius unius ãni .i. unũ
annũ iam habuiss in regno. fec̃ quod seqͥtur
elegit .s. tͥa milia de isrł. Nam ⁊ dauid postea ẜ
eamdan loqñdi formam filius .xxx. annorũ¬
dr̃ .i. hñs .xxx. annos cũ regnare cepil. Qbod
idionia in hebreo frequens ⁊usitatũ ÷ uͭ filt᷑
iniquitatis. filius pacis. filius unius anni. fili
eorũ qui ĩ illo loco morabatur. Qd̾ cum au¬
dissent philistei saulcecinit bucina. Saul cũ
cognouiss philisteos audiuisse qd̾ ionatha
filius eiusstacionem eoꝵ ꝑcussiss. scienseo
ĩ ultionem ꝑcussoꝵ aduenturos. cecinit
bucina in omĩ terra dicens andiant heb ͤ
Id̾o .n. bucina cecinit ut hebrei audirent per¬
famam quod scil saul ꝑcussit stationem ꝓhi¬
listinoꝵ. fama regi accribuente quod filius

Expanded text:
casse Israel. Secundum hanc existimationem sic intelligitur, casse Israel. Secundum hanc existimationem sic intelligitur, Saul duobus annis regnavit super Israel, qui cum regnare coepisset, et esset filius unius anni, id est unum annum jam habuisset in regno, fecit quod sequitur: Elegit sibi tria millia de Israel. Nam, et David postea secundum eamdem loquendi formam filius triginta annoruriginta annos cum regnare coepisset. Quod idioma in Hebraeo frequens et usitatum est, ut filius iniquitatis, filius pacis, filius unius anni, filiueorum, qui in illo loco morabantur. Quod cum audissent Philisthaei, Saul cecinit buccina. Saul cum cognovisset Philisthaeos audivisse, quod Jonathas filius ejus stationem eorum percussisset, sciens eos in ultionem percussorum adventuros: cecinit buccina in omni terra: dicens, audiant Hebraei. Ideo enim buccina cecinit, ut Hebraei audirent perfamam, quod scilicet Saul percussit stationem Philisthinorum, fama regi attribuente, quod filius
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ait samuel ad uniũ̾sam dom̃ isrł qd seqͥtur:
bocauit nomen eius lapis adiutorii. Qd̾ igitur
suꝑtꝰ isrł iuxta lapidem adiutorii castra po
postea ħ lapis positus ÷ sic appellatus. Ut as¬
cendet in excelsum. Post sylo ante edificatio¬
nem templi excelsa .i. loca eminentiora ubi
deo sacrificaretur nõ rep̾hendebantur q̃ post
loco sacrificandi determinato illicita facta st̃.
Milicie asor .i. milicia iabin regis qui hĩta¬
bat inasor de qua suꝑius masoreth gentium
filius unius anni erat saul cũ regnare cepiss
⁊ duob annis regnauit suꝑ israel. Et elegit sibi
saul tͥa milia de isrł. Qͥdam sic exponũt. Ipĩ
aut̃ saul cũ regnare cepiss erat filius unius
anni. uł ip̃e saul erat filius unius anni .i. in
nocens ⁊ simplex ut puer unius antii. ⁊ duob
anuis regnauit ĩ illa simplicitate. postea mu¬
tatus est in peiuis. hebrei dicunt saul duobus
tm̃ annis regnasse. ẜamulem .xx. annis iudi¬

Expanded text:
am domum Israel, quod sequitur: Vocavit nomen illius, lapis adjutorii. Quod igitur superius Israel juxta lapidem adjutorii castra pospostea hic lapis positus est sic appellatus. Ne ascenderet in excelsum. Post Silo, ante aedificationem templi excelsa, id est loca eminentiora, ubi Deo sacrificaretur, non reprehendebantur: quae post, loco sacrificandi determinato, illicita facta sunt. Militiae Asor, id est militiae Jabin regis, qui habitabat in Asor, de qua superius in Asoreth gentium. Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset, et duobus annis regnavit super Israel. Et elegit sibi Saul tria millia de Israel. Quidam sic exponunt. Ipsi autem Saul, cum regnare coepisset, erat filius unius anni, vel ipse Saul erat filius unius anni, id est innocens, et simplex ut puer unius anni. Et duobus annis regnavit in illa simplicitate, postea mutatus est in pejus. Hebraei dicunt Saul duobus tantum annis regnasse, Samuelem viginti annis judi
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ponit alios tres ⁊ uͥtutem corũ seponit.
qd̃ ꝑ media hostiũ castra irrũpentes aquam
de cisterna q̃ erat in bethleem acculerũt quos
tñl inter alios .xxx. ĩsignes effulserint pͥmis
trib neqͣ qͣm equantos et̃ testatur. Deinde an

Expanded text:
Deinde ponit alios tres et virtutem eorum exponit, Deinde ponit alios tres et virtutem eorum exponit, quod per media hostium castra irrumpentes aquam de cisterna, quae erat in Bethlehem, attulerunt; quos tamen licet inter alios triginta insignes effulserint, primis tribus nequaquam aequandos esse testatur. Deinde a
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ĩdigni sunt ut ꝑmaneant ĩ agro dei. qr
spine non tollũtur manib qr ĩtractabiles
sunt. ⁊ ꝑ rebellionem pinigunt tangentes.
et siquis cang̾e eas uolu̾it ĩcrepando sal et
castigando armab̾r ferto ⁊ ligno lanceato.
Hastalignũ÷. lancea ferrũ. Quasi dr̃et. ¶Ui
ĩ eos seuire uolũit utetur ñ solis uerb̃ quib
erudiantur s uindicta qͣ exstirpentur ut
exstirpati comburẽtur igne scl in excingui¬
bili usq ad nichilum consũmendi. Nota aut̃
qd ligno ꝑcussio fit. ferro sectio. Lignũ ergo
lanceatum est uindicta nõ solum crucians
s exterminans. Hec sunt noĩa fortiũ dauid
Hic enum̾at eos qui in exercitu dd̾ fortitu ͤ
excellentes erant. quib ⁊ ip̃m annumerat.
qr ꝑfectagloria regis non ess fortes habere
milites nͥ ⁊ ip̃e fortis ess. Propter quod ip̃m
cet̾is omĩb prefert. ꝙr forcib fortiorem. qͣtuus¬
⁊̃ ipõꝵ ꝯmendatio ad głam illi cedat. Num̾at

Expanded text:
t ut permaneant in agro Dei, quia spinae non tolluntur manibus, quia intractabiles sunt et per rebellionem pungunt tangentes. Et si quis eas tangere voluerit increpando scilicet et castigando, armabitur ferro et ligno lanceato. Hasta lignum est, lancea ferrum quasi diceret. Quin in eos saevire voluerit, utetur non solis verbis quibus erudiantur, sed vindicta exstirpentur, ut exstirpati comburantur igne scilicet, inexstinguibili usque ad nihilum consumendi. Nota autem quod ligno percussio fit, ferro sectio; lignum ergo lanceatum est vindicta non solum crucians, sed exterminans. Haec sunt nomina fortium David. Hic enumerat eos qui in exercitu David fortitudine excellentes erant; quibus et ipsum David annumerat; quia perfecta gloria regis non esset fortes habere milites, nisi et ipse fortis esset. Propter quod ipsum caeteris omnibus praefert, quasi fortibus fortiorem, qu commendatio ad gloriam illi cedat. Numerat
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt hii qͣtuor gigantes qui hic ĩ manu
dauid ⁊ seruoꝵ eius cecidisse dñr. Nepetit
autẽ a suꝑiorib scͥptura bella ista comme¬
morans. fortassis alio ordĩe qmͣ gesta sũt
In pͥmo abysai filius sarine interfẽt iesbi
qr młtiplici decore cłtum dei ornauit. ĩ psalm̾
⁊ canticis ⁊ bechleemites pp̃ prĩam: ipse scił
dauid interfecit goliath getheũ. Quod
lellum pͥmũ fuisse uitetur. ꝙͣuis ħ ꝯmemo¬
retur t̾ciũ. In qͣrto Ionachas interfet̃ uirũ
senos digicos singłis manib pedibq ha¬
bentem qui siłr fuit destirpe a repha Hec st̃¬

Expanded text:
ti sunt hi quatuor gigantes, qui hic in manu ti sunt hi quatuor gigantes, qui hic in manu David, et servorum ejus cecidisse dicuntur. Repetit autem a superioribus Scriptura, bella ista commemorans fortassis alio ordine quam gesta sunt. In primo, Abisai filius Sarviae interfecit Jesbidquia multiplici decore cultum Dei ornavit in psalmis et canticis: et Bethlehemites, propter patriam. Ipse scilicet David interfecit Goliath Gethaeum. Quod bellum primum fuisse videtur, quamvis hic commemoretur tertium. In quarto Jonathas interfecit virum senos digitos singulis manibus pedibusque habentem qui similiter fuit de stirpe Arepha
Abbreviated transcription (Latin):
habeas. nec pro grã a ui̾tate moueri debes. Per
salutem anime tue dñe mi rex nec ad dext̃am
nec ad sinistram nusqͣm scil deuiat quiciẜ ex
om̃ib q̃ locutus es qͥn ita sit ut dicis. qd̾ scilz
agenda sunt suꝑ t̾ram. Captatio est ut actẽ¬
dãt quid agendum sit ut sapiens. Portante ᷤ
archam federis diũ ⁊ deposuerunt archam
dei. ¶Widam idcuto archam dñi depositam
putant. ut dauid dñm consułet. S qr tũc ei
pendere noluit idcirto dixisse dauid ad sade
positam putant ut ppłm tͣnseũtem p̃stola¬
retur. Unde est quod sequitur. Ascendit a¬
biathar ħ̃ ÷ seorsum stetit in loco eminẽtiore
stillar aqua suꝑ eos. Nota qd̃ in ilł regio¬
nib estate maxime tempore messis nec to¬
nitrua sonant. nec pluuie fiũt usq ad cͥca
kł seꝑtembris. Factum  autem rursum
ip̃a creditur fuisse orpha moabitis nurus
noemi socia ruth. De cuius progenie na¬

Expanded text:
habeas, nec pro gratia a veritate moveri debes. Per habeas, nec pro gratia a veritate moveri debes. Per salutem animae tuae, domine mi rex, nec ad dexteram, nec ad sinistram est; nusquam scilicet deviat quidquam ex omnibus, quae locutus es, quin ita sit ut dicis, quod sciliagenda super terram. Captatio est, ut attendat qui agendum sit ut sapiens. Portantes arcam foederis Domini, et deposuerunt arcam Dei. Quidam idcirco arcam Domini depositam putant, ut David Dominum consuleret. Sed quia tunc ei respondere noluit: idcirco dixisse David ad Sadocpositam putant, ut populum transeuntem praestolaretur. Unde est quod sequitur: Ascendit Abiathar, hoc est, seorsum stetit in loco eminentiore stillaret aqua super eos. Nota quod in illis regionibus, aestate, maxime tempore messis, nec tonitrua sonant nec pluviae fiunt, usque ad circa Kalendas Septembris. Factum est autem rursum ipsa creditur fuisse Orpha Moabitis, nurus Noemi, socia Ruth de cujus progenie na
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio dicens. Quare cogitasti huiusce¬
modi rem .i. quod filium tuũ ieiecisti pre
nece frĩs. quod quidem contra ppłm dei
fuit qr nocere poterit ĩpost̾um ħ exemplũ
agens Nunc gͥ ueni. Qͥa bonũ est part̾e
⁊ miscreri ideo ueni ut loquar ad te regẽ
dñm meũ uerbũ ħ qd̾ feci de filio meo. Ꝙ
qiͣ dicẽt. qr terruetũt illi qui filiũ meum
interfice uoluerunt ido ueni pro impe¬
tranda uenia. Qđ cam̃ ⁊ in pͥorib u̾bi᷑
ꝯuenienter intlłi pocest ut sit sensus.
Ueni ut loquar uerbum presente hoc ẽ
instante ⁊ urgente me popłb. qui filium
meum ad mortem expos cunt ꝙ dixit an¬
cilla tua. Loquar ad regem si quõ faciat
rex uerbum aucille sue .i. si forte exaudi¬
at me deprecantem pro filio meo ⁊ exau¬
diuit rex. Dicat enĩ ancilla tua ut fiat
uerbũ dñi mei regis. ut iudicium quod de
mea causa feci ĩ tua conscrues. qr tu sicut an¬
gelus dei nec ꝓira quam aduersus aliquem

Expanded text:
judicio, dicens: Quare cogitasti hujuscejudicio, dicens: Quare cogitasti hujuscemodi rem; id est, quod filium tuum ejecisti pro nece fratris, quod quidem contra populum Dei fuit; quia nocere poterit in posterum hoc exemplum agens. Nunc igitur veni, quia bonum est parcere, et misereri. Ideo veni, et loquar ad te regem Dominum meum verbum hoc, quod feci de filio meo. Ququasi diceret quia terruerunt me illi, qui filium meum interficere voluerunt: ideo veni pro impetranda venia. Quod tamen, et in prioribus verbis convenienter intelligi potest, ut si sensus; veni ut loquar verbum, praesente, hoc est instante et urgente me populo, qui filium meum ad mortem exposcunt. Et dixit ancilla tua. Loquar regem si quo modo faciat rex verbum ancillae suae; id est, si forte exaudiat me deprecantem pro filio meo. Et exaudivit rex. Dicat ergo ancilla tua, ut fiat verbum Domini mei regis, ut judicium quod de mea causa fecisti, in tua conserves; quia tu sicut angelus Dei nec pro ira quam adversus aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
eo .n. sumpsisti c̾am faciendi quem rede¬
nusti cibi exegipto. hͥ sistend̾ ÷. Dem̃ sub¬
iungs Sentem ⁊ deum eius. subauditur
u̾ ĩuenimus salem gentem ⁊ talem deum
se post coitum. uel qr stecerunt menstrua
enis pp̃ conceptũ. In me comine mi rex ini¬
quitas ⁊ in domo patris mei. rex aucem ⁊
thronus eius sit ĩnocens. Quasidicet. Caue
ne forte promissio tua ĩ anis sit qd̾ nõ ꝯue¬
nit tibi quirex es ⁊ dñs ut sniquitas inue¬
uiatur in te. sicut ⁊ de me ⁊ domo patris mei
.i. mei siłib. ¶Uuanto .ii. maior es: tanto
iniquitas tui deformior. Recordetur rexdisi
dei sui .l. timeat dñm deũ suũ ut non mul¬
tiplicentur i ut non ꝑmittat młtiplicari
⁊ multipliciter insurgere proximos san¬
gnirus .i. cognatos interfecti ad ulciscen¬
dum. ⁊ tunc non interficient filiũ meũ.
Loquatur ancilla tua ⁊c̃. Accepta secu¬
ritate de cã quam suam fupeerat nũc in¬
fert ut regem ad parcendum cogat ꝓprio

Expanded text:
edemisti tibi ex Aegypto. Hic sistendum est; deinde subjunge: Gentem, et Deum ejus, subauditur ubi inveniemus talem gentem, et talem Deum se post coitum, vel quia steterunt menstrua ejus propter conceptum. In me, domine mi rex, iniquitas, et in domo patris mei; rex autem, et thronus ejus sit innocens. Quasi diceret: Cave ne forte promissio tua inanis sit, quod non convenit tibi, qui rex es et Dominus, ut iniquitas inveniatur in te, sicut, et de me et domo patris mei, id est mei similibus. Quanto enim major es, tanto iniquitas tua deformior. Recordetur rex Domini Dei sui, id est timeat Dominum Deum suum. Ut non multiplicentur, id est, ut non permittat multiplicari et multipliciter insurgere: proximos sanguinis, id est, cognatos interfecti ad ulciscendum; et tunc non interficient filium meum. Loquar ancilla tua, etc. Accepta securitate de causa quam suam finxerat; nunc infert quo regem ad parcendum cogat proprio
Abbreviated transcription (Latin):
iacob ut uitel sit xp̃c dei iacob. In hebreo sic
leuauit .i. exaltauit. ut ess suꝑior omnibus.
egregius psaltes siue psalmista in istł quid
ciam homines inferiores regat. quatinꝰ sẽꝑ
ꝑ timorem deo se subdat suꝑiori. uel ħ dixit
michi ꝙ dñator hominũ iustus ⁊ dñacor ĩ
timore dei rucilat ⁊ germinat. hoc dixit mͥ
ut scĩa qͣłr preesse debeam. ⁊ qͣłr subesse. ⁊ ꝑ hoc
factus sum splendidus. Sicut lixx aurore que
rutilat clare absq nubilo mane oriente sole.
⁊ factus sum germinãs sicut pluuiis .i. irriga¬
tione pluuiarũ germinat h̾ba de t̾ra. Qd̾
tamen fcm non ÷ meritis meis qr apud deum
cuiꝰ ÷ totus mundus non est tanta domus mea
id  familia ⁊ progenies mea ut pactũ eternũ
iniret mecn. ita firmũ in omĩib atq muus¬

Expanded text:
icet sit Christus Dei Jacob. In Hebraeo sic erlevavit, id est exaltavit, ut esset superior omnibus. Egregius psaltes sive psalmista in Israel. Qutiam homines inferiores regat, quatenus semper per timorem Deo se subdat superiori. Vel hoc dixit mihi, quod dominator hominum justus et dominator in timore Dei rutilat et germinat. Hoc dixit mihi ut sciam qualiter praeesse debeam, et qualiter subesse, et per hoc factus sum splendidus. Sicut lux aurorae quae rutilat clare absque nubilo mane oriente sole; et factus sum germinans, sicut pluviis, id est irrigatione pluviarum germinat herba de terra. Quod tamen factum non est meritis meis: quia apud Deum cujus est totus mundus, non est tota domus mea, id est familia et progenies mea, ut pactum aeternum iniret mecum, ita firmum in omnibus atque mu
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem non deserunt. Maledicite terre me
ueniens dixituł ego ip̃a angelus dei existẽs
dico uob̾ exꝑte eius ut maledicatis terre
meroth. Nomen est regionis uł nominis
cite hĩtatorib eius. Subdit cam. quia non
uenerunt ad auxiliũ dñ .i. ĩ adiutorium
fortissimoꝵ eius. Ioas patrem familie exri
biliorem ĩter alios illius familie de qua ⁊ ip̃e
Occidit fr̃es suos filios ierobaal septuaginta
uiros. Si om̃s septuaginta occidit. quomodo
remansit unus illoꝵ : S sic dc̃m est occidit

Expanded text:
rationem non deserunt. Maledicite terrae Merationem non deserunt. Maledicite terrae Meveniens dixit, vel ego ipsa angelus Dei existens dico vobis ex parte ejus, ut maledicatis terrae Meroth. Nomen est regionis vel hominiscite habitatoribus ejus. Subdit causam: quia non venerunt ad auxilium Domini, id est in adjutorium fortissimorum Joas patrem familiae Ezribiliorem inter alios illius familiae, de qua et ipse Occidit fratres suos filios Jerobaal, septuaginta viros. Si omnes septuaginta occidit, quomodo remansit unus illorum? Sed sic dictum est: occidit
Abbreviated transcription (Latin):
Significatur autem qd̾ in campo ubi p̃latũ
⁊ inimicis suꝑiores fc̃sunt. ubi se dederunc dis¬
crimini. Sicĩtaq rome nõ nomen loci intel¬
ligendĩ s altitudĩem sigͣt in quo erraũ
tnͣsiatio. Stelle manentes in ordĩe ⁊ cͦsu suo
aduersus sisaram pugnauerunt. Non ut ma¬
thematici putant ꝑ constellacionis fatum
nictũ sisaram sccip̃tura affirmat. s figu¬
ratiue celestia ip̃a ad eius oppressionem̃ qͣ
intendisse dicit qr dominus celi ut uinceret
sua prouidencia disposũ. Quemadmodũ
gͦ in terra montes siue ualles siue quelib
alia terrena argurintur uł laudantur cũ
ab hõib in eis manentib ⁊eis presidentib
rep̃hensibile siũ laudabile quid agitur. ⁊ ip̃a
suo pugnauerunt. Incentionem ⁊ rõnem o
ĩeo qd̾ ait manentes in ordine suo. Manẽt
enĩ ubi moram faciunt ⁊ uehem̃t̾ intendũt
In ordĩe autem manent uͥ in eo qd̃ agunc

Expanded text:
Significatur autem quod in campo ubi praeliatum Significatur autem quod in campo ubi praeliatum est, inimicis superiores facti sunt, ubi se dederunt discrimini. Sic itaque Romae non nomen loci intelligendum est, sed altitudinem significat, in quo erravit translatio. Stellae manentes in ordine, et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. Non ut mathematici putant per constellationis fatum victum Sisaram scriptura affirmat, sed figurative coelestia ipsa ad ejus oppresionem quasi intendisse dicit; quia Dominus coeli, ut vinceretur sua providentia disposuit. Quemadmodum ergo in terra montes, sive valles, sive quaelibet alia terrena arguuntur, vel laudantur, cum ab hominibus in eis manentibus, et eis praesidentibus reprehensibile, sive laudabile quid agitur, et ipsa suo pugnaverunt. Intentionem et rationem ostendit in eo quod ait: Manentes in ordine suo. Manent enim, ubi moram faciunt, et vehementer intendunt. In ordine autem manent, ubi in eo quod agunt,