comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bustio¬
nem ȩt̃nam. iusti autem in uitam ȩt̾̃nam. Hȩcͥgͦ
et alia quȩ istum sequuntur errorem nimium ꝑ
ille tam egregie xp̃ianus omnino ñ sentiat. S: fie¬
ri potest ut etiam istorum argumentis qui contͣ
peccati traducem sentiunt adhuc fortasse ita mo¬
ueatur. ut audire uł nosse quid contra eos dicatur
expectet. Et ideo quid illi dicant. qui contra pecca¬
ti traducem sentiunt. nec tacere uoluit ut questio
discutienda insinuaretur. et a ꝑsona sua remouit ne
hoc etiam ipse sentire iudicaretur. Ego autem et si
refellere istorum argumenta ñ ualeam. uideo ta¬
men inherendum ẽẽ hisque inscripturis sunt a¬
ꝑtissima. ut ex his reuelentur obscura. aut si mens
nondum ẽ. idonea que possit ea uł demonstrata cer¬
nere.uł abstrusa inuestigare.sine ulla hesitatione
credantur. Quid autem aꝑtius tot tantisq testimo¬
nus diuinoꝵ eloquiorum quib dilucidissime appa¬
ret. nec pret̾ xp̃i societatem ad uitam salutemq et̃¬

Expanded text:
bustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium pille tam egregie christianus omnino non sentiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aete
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria tua: Ubi ẽ. mors aculeus tuus: Aculeuꝰ au¬
tẽ mortis. peccatum. Uirtus uͦ peccati lex. De resur¬
rectione corporis agebat. qua absorbebitur mors in
uictoria. cum mortale hoc induerit immortalitatẽ.
tunc ipsi morti insultabitur que in uictoriam re:¬
surrectione corporis absorbebitur. Tunc ei dicetur.
Ubi est mors contentio tua. ubi est mors acculeus tu¬
us: Mortigͦ corporis hoc dicetur. Hanc enim absor¬
bebit uictoriosa immortalitas:cum mortale hoc
filius tecum confligeret. teq ñ uitando. s suscipi¬
endo suꝑaret: Uicisti in morientib: uicta es mnre¬
surgentib. Uictoria tua qua absorbueras corpora
morientium: temporalis fuit. Uic toria nr̃a qua in
corporibus absorta es resurgentium: et̃na constabit.
Vbi ẽ. aculeus tuus. hoc ẽ. peccatum. quo puncti et
uenenati sumus. ut etiam in nr̃is corporib fieres.
& ea tam longo tempore possideres: Aculeus autem

Expanded text:
uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus auuictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quem
mors fecit. Peccato enim morimur: ñ morte pec¬
camus. Sic itaq dictum ẽ: aculeus mortis. quomo¬
do lignum uitȩ. ñ quod hominis uita faceret. s qͦ
hominis uita fieret.& quomͦ lignum scientie:per
quod scientia fieret hominis. ñ quod ꝑsuam scien¬
tiam fecerit homo. Sic gͦ & aculeus mortis quomorᷤ
facta ẽ: ñ quem mors fecit. Sic enim dicimus et po¬
culum mortis. quo aliquis mortuus sit uł mori possit.
ñ quod moriens mortuusue confecerit. Aculeus ita¬
q mortis: peccatum ẽ. Peccato punctum. mortifica¬
tum ẽ:genus humanum.Quid adhuc querimus
cuiꝰ mortis. utrum animȩ an corporis. utrũ pͥme
qua nunc om̃s morimur. an scđe qua tunc impi¬
morientur: A ulla causa ẽ. exagitandi questionẽ:
nullus t̃giuersandi locus. Apłi uerba quibus id a¬
gebat int̾rogata respondent.Cum mortale hoc in¬
quit induerit immortalitatem: tunc fiet sermo qͥ
scriptus ẽ. Absorta ẽ. mors in uictoria. Ubi ẽ. mors

Expanded text:
n quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc ommorientur? Nulla causa est exagitandi quaestionem, nullus tergiversandi locus; Apostoli verba quibus id agebat, interrogata respondent: Cum mortale hoc, inquit, induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors,
Abbreviated transcription (Latin):
Solusunꝰ ẽ: qͥ sine peccato natꝰ ẽ: in similitudine carnis
peccati. Sine peccato uixit int̃ aliena peccata: sine pec¬
cato mortuuꝰ ẽ: ꝓpt̾ nr̃a peccata. N declinemꝰ in dexte¬
ram aut sinistrã. In dexterã enĩ declinare ẽ: se ipsũ de¬
ciꝑe. dicendo se ẽe sine peccato. In sinistram autem:

Expanded text:
solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ:de patriarcha dauid in libro regnorum. adquem
ꝓph̾a cum missus esset eiq ꝓpt̃ peccatum quod ad¬
miserat euentura mala. ex iracundia di commina¬
retur: confessione peccati ueniam meruit. respon
dente ꝓph̾a quod ei flagitium facinusq remissum
sit.&. tamen consecuta sunt que d̾s fuerat comini¬
natus. ut sic humiliaretur a filio. Quare et hic ñdi¬
citur. si d̃s ꝓpt̃ peccatum illud fuerat comminatus.
cur dimisso peccato qͦd erat imatus impleuit. nisi
quia rectissime sidictum fuerit respondebitur re¬
missionem illam peccati factam. ne homo a ꝑcipien¬
da uita impediretur et̃na. subsequutũ uͦ illiũ com¬
minationis effectum. ut pietas hominis m illa hu¬
militate exerceretur. atq ꝓbaretur: Sic et mortem
corporis & ꝓpter peccatum ds homini inflixit. et post
peccatoꝵ remissionem ꝓpt̃ exercendam iusticiam ñ
ademit. Teneamꝰ gͦ in declinabilem fidi confessionem

Expanded text:
est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente propheta, quod illud ei flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio. quare et hic non dicitur: \'si deus propter peccatum illud fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus inpleuit?\' nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur? sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
euenire: ut in eius timore uincendo exerceretur fortitu¬
do iusticie. Caro enim quȩ primo facta ẽ: ñ erat caro
peccati. in qua noluit homo int̃ delicias paradysi ser¬
uare iusticiam. Unde statuit ds̃ ut post eius peccatũ.
ꝓpagata caro peccati ad recipiendam iusticiam labo¬
rib et molestus emteretur. Propt̃ hoc etiam de parady¬
so dimissus adam contra eden habitauit. id est contra
sedem deliciarum. ut significaret quod in laboribus
qui sunt delicns contrarnerudienda eẽt caro peccati.
quȩ in delicns obedientiam ñ seruauit. antequam eẽt
caro peccati. Sicut gͦ illi primi homines postea iuste
uiuendo unde merito creduntur ꝑ dmi sanguinem
ab extremo supplicio liberati. ñ tam̃ m illa uita me¬
ruerunt ad paradysum reuocari. sic et caro peccati
etiam si remissis peccatis homo in ea iuste uixerit. ñ
continuo meretur eam mortem ñ ꝑpeti. quam traxit
de ꝓpagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum

Expanded text:
euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitueuenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati, in qua noluit homo inter delicias paradisi seruare iustitiam. unde statuit deus, ut post eius peccatum propagata caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra Edem habitauit, id est contra sedem deliciarum, ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum
Abbreviated transcription (Latin):
et peccato accidisse fateamur. et post peccatoꝵ remissio¬
nẽ ut magnꝰ timor eius a ꝓficientib suꝑetur. ad certam̃
nob̾ relictam ẽ ñ dedignemur. Si enim parua uirtꝰ
eẽt fidei que ꝑdilectionem oꝑatur. mortis metum um¬
cere ñ eẽt tanta martyrum gła. nec dominus diceret
maiorem hac caritatem nemo habet quam ut anim̃ã
suã ponat ꝓamicis sins. Qd in epła sua ioħs itadic̃.
Sicut ille animam suam ꝓ nobis posuit. sic et nos de¬
bemus animas ꝓ fribus ponere. Nequaquam gͥ in
morte ꝑ iusticia subeunda. uł contemnenda laudare¬
tur p̃cipua pacientia: si mortis ñ eẽt magna multũq
dura molestia. Cuius timorem qui umcit ex fide. mag¬
nã ipsius fidi comparat głam. iustamq mercedem Un¬
de mirandum ñ est. & mort̾ẽ corporis ñ fuisse uenturã
homini. nisi p̃cessisset peccatum. cuiꝰ etiam talis pena
consequeretur: et post remissionem peccatoꝵ eã fidelib

Expanded text:
et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissioet peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta martyrum gloria nec dominus diceret: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. quod in epistola sua Iohannes ita dicit: sicut ille animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus animam pro fratribus ponere. nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei conparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. Posset enim & alius hoc ñ intelligens dicere:
Si ꝓpt̃ peccatum dixit ds̃ homini. in sudore uultus
tui e des tuum panem. et spinas et tribulos t̾ra pari¬
et tibi.quare et post remissionem labor hic ꝑmanet
si ꝓpt̃ peccatum mulieri dictumẽ: ingemitu paries.
cur etiam post peccatorum remissionem femine fide¬
les eosdem dolores in parturiendo patiuntur: Nunc
tam̃ constat ꝓpt̾ peccatum quod admiserant illos a
do primos homines hec audisse atq meruisse. nec
resistit his uerbis diuimi libri que posun de labore
hominis et de parturitione mulieris. nisi qui ꝓrsus
alienus a fide catholica eisdem litteris aduersatur. Ue¬
rum quia et tales ñ desunt. quemadmodũ eis hac
questione ꝓposita respondemus dicentes ante remis¬
sionem ẽe illa supplicia peccatoꝵ. post remissionem au¬
tem certamina exercitationesq iustorũ. ita et illis qͦs de
morte corporis similit mouet respondere debeinꝰ. ut eã

Expanded text:
iustitiae. posset enim et alius hoc non intellegens dicere: iustitiae. posset enim et alius hoc non intellegens dicere: \'si propter peccatum dixit deus homini: in sudore uultus tui edes panem tuum, et spinas et tribulos pariet tibi terra, quare et post remissionem peccatorum labor si propter peccatum mulieri dictum est: in gemitu paries, cur etiam post peccatorum remissionem feminae fideles eosdem dolores in parturiendo patiuntur?\' et tamen constat propter peccatum, quod admiserant, illos a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui de labore hominis et de parturitione mulieris, nisi qui prorsus alienus a fide catholica eisdem litteris aduersatur. Verum quia et tales non desunt, quemadmodum eis hac quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
de. quod de meo dono. id est de sp̃u sc̃o habebitis. nisi
ur̃is oculis hoc quod intuemm abstulero. ut sp̃ualit̃
cor ur̃m inuisibilia credendo ꝑficiat. Hanc ex fide iusti¬
ciam. identidem loquens de sp̃u sc̃o ita commendat. Il¬
le inquit arguet mundum de ꝑeccato. de iusticia. de
iudicio. De peccato quidem: quia ñ crediderunt in
me. De iusticia. quia ad patrem uado: & iam ñ uidebi¬
tis me:Quȩ ẽ. ista iusticia qͥ eum ñ uiderent. nisi ut
iustus ex fide uiueret. & ñ respicientes que uidentur.
s. que ñ uidentur sp̃u exfide spem iusticie ex pectaremꝰ
Qui autem dicunt si peccato mors ista corporis accidis¬
set. ñ utiq post remissionem peccatorum quam re¬
demptor nobis tribuit moreremur. ñ intelligunt qͦ¬
mͦ res quarum reatum ne post hanc uitam obsint ds
soluit. tam̃ eas ad certamen fidi sut manere. ut per
illas erudiantur.& exerceantur ꝓficientes in agone

Expanded text:
de, quod de meo dono, id est de sancto spiritu, habebitis, nisi a de, quod de meo dono, id est de sancto spiritu, habebitis, nisi a uestris oculis hoc quod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, arguet mundum de peccato, de iustitia, de iudicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me, de iustitia, quia ad patrem uado etiam non uidebitis me.quaeestistaiustitiaqua eum non uiderent, nisi ut iustus ex fide uiueret et non respicientes quae uidentur, sed quae non uidentur spiritu ex fide spem iustitiae expectaremus? Qui autem dicunt: si peccato mors ista corporis accidisset, non utique post remissionem peccatorum, quam redemptor nobis tribuit, moreremur, non intellegunt quomodo res, quarum reatum, ne post hanc uitam obsint, deus soluit, tamen eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas erudiantur et exerceantur proficientes in agone
Abbreviated transcription (Latin):
consecuta. Quamuis itaq multa dñs uisibilia mi¬
racula fecerit. unde ipsa fides uelut quibusdam pͥ¬
mordus lac tescentibus germinaret. et in suum
robur ex illa teneritudine coalesceret tanto est enim
fortior. quantomagis iam ista ñquerit. tam̃ illud qd
ꝓmissum speramꝰ inuisibilit̾ uoluit expectari. ut u¬
stus ex fide uiueret. in tantum ut nec ipse qui die t̾cio
resurrexit int̾ homines ẽẽ uoluerit. s. eis demonstra¬
to insua carne resurrectionis exemplo.quos huiꝰ rei
testes habere dignatus ẽ. in celum ascenderit. illorũ
quoq se oculis auferens. nichilq tale cuiusquã eoꝵ
carni iam tribuens. quale in carne ꝓpria demonstra¬
uerat ut et ipsi ex fide uiuerent. eiusq iusticiȩ in qͣ
ex fide uiuitur. premium quod postea erit uisibile.
nunc interim ꝑpacientiam inuisibilit expectarent.
Aahunc intellectum credo etiam illud ẽe referendum
hoc enim erat dicere. Non poterrtis iuste uiuere ex fi¬

Expanded text:
consecuta. Quamuis itaque multa dominus uisibilia miconsecuta. Quamuis itaque multa dominus uisibilia miracula fecerit, unde ipsa fides uelut quibusdam primordiis lactescentibus germinaret et in suum robur ex illa teneritudine coalesceret — tanto est enim fortior, quanto magis iam ista non quaerit —, tamen illud, quod promissum speramus, inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in qua ex fide uiuitur, praemium, quod post erit uisibile, nunc interim per patientiam inuisibiliter expectarent. ad hunc intellectum credo etiam illud esse referendumhoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
lum. et liberaret eos qui tunore mortis ꝑtotam uitã
reierant seruitutis. Hoc testimonio satis etiam illud
monstratur. & mortem istam corporis principe
atq auctore diabolo. hocẽ: expeccato accidisse quod ille
ꝑsuasit. Neq enim obaliud potestatem habere mor¬
tis uerissime diceretur. Unde ille qui sine ullo peccato
uł originali. uł ꝓpͥo moriebatur. dixit quod paulo an¬
te commemoraui. E cce ueniet princeps mundi id ẽ
diabolus. qui potestatem habebat mortis. et in me ni¬
chil inueniet. idẽ peccati. ꝓpter quod homines mori
fecit. Et quasi diceretur ei. quare gͦ moreris. s ut sci
eamus hinc. id est ut moriar ñ habens mortis cau¬
sam de peccato sub auctore peccati. sed de obedientia
& iusticia. factus obediens usq ad mortem. Et hocg
illo testimonio demonstratum ẽ: quod timorem mor¬
tis fideles uincunt adagonem ipsius fidei ꝑtinere. Q
ꝓfecto defuisset. si mox eẽt credentes immortalitas

Expanded text:
llrei erant servitutis . Hoc testimonio satis etiam illud monstratur, et mortem istam corporis principe atque auctore diabolo, hoc est, ex peccato accidisse, quod ille persuasit; neque enim ob aliud potestatem habere mortis verissime diceretur: unde ille qui sine ullo peccato vel originali vel proprio moriebatur, dixit, quod paulo ante commemoravi, Ecce veniet princeps mundi, id est, diabolus, qui potestatem habebat mortis, et in me nihil inveniet, id est, peccati, propter quod homines mori fecit. Et quasi diceretur ei, Quare ergo moreris? Sed ut so, surgite, eamus hinc: id est, ut moriar non habens mortis causam de peccato sub auctore pe iustitia factus oboediens usque ad mortem\'. et hoc ergo illo testimonio demonstratum est et, quod timorem mortis fideles uincunt, ad agonem ipsius fidei pertinere, qui profecto defuisset, si mox esset credentes inmortalitas
Abbreviated transcription (Latin):
dem fides ita definita ẽ. fides ẽ. sꝑandorum substantia:
conuictio rerum q̃ ñ udentur. Vnde etiam in eadem
ubi et hoc scriptum ẽ ad hebreos epla cum consequent᷑
enumerasset quosdam qui dofide placuerunt. scđm
fidem inquit mortui sunt hiom̃s. cum ñ accepissent
ꝓmissiones. s longe eas uidentes et salutantes. et con¬
fitentes quia hospites & peregrini sunt suꝑ t̾ram. Et
paulopost eandem fidei laudem ita conclusit. Et om̃s in¬
quit testimoniũ consecuti ꝑ fidem ñ tulerunt ꝓmissio¬
nes dĩ ẜ n obis enim meliora ꝓuiderunt. ne sine nobis
ꝑfecti ꝑficerentur. Hec laus fidei ñ eẽt. nec omnino ut
iam dixi fides eẽt. si homines incredendo p̃mia uisibi¬
lia sequerentur. hoc ẽ: si fidelib merces immortalitatis
in hoc scło redderetur. Hinc et ipse dñs mori uoluit.
ut quemadmodũ de illo scriptum ẽ: ꝑ mortem euacua¬
ret eum qui potestatem habebat mortis. id est diabo¬

Expanded text:
dem fides ita definita est: fides est sperantium substantia, dem fides ita definita est: fides est sperantium substantia, conuictio rerum quae non uidentur. unde etiam in eadem, ubi et hoc scriptum est, ad Hebreos epistola, cum consequenter enumerasset quosdam, qui deo fide placuerunt: secundum fidem, inquit, mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas uidentes et salutantes et confitentes, quia hospites et peregrini sunt super terram. et paulo post eandem fidei laudem ita conelusit: et omnes, inquit, testimonium consecuti per fidem non tulerunt promissiones dei; pro nobis enim meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perficerentur. haec laus fidei non esset nec omnino, ut iam dixi, fides esset, si homines in eredendo praemia uisibilia sequerentur, hoc est, si fidelibus merces inmortalitatis in hoc saeculo redderetur. Hinc et ipse dominus mori uoluit, ut, quemadmodum de illo scriptum est, per mortem euacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
nino ñ possent. ac ꝑhoc nemo ꝓpt̃ illam inta q̃ post
istam mortem beata futura ẽ. ꝑuirtutem etiam contẽp¬
nende istius mortis ad xp̃i grãm festinaret. s ꝓpt̾ re¬
mouendam mortis molestiam delicatius crederetur
in xp̃m. Olus gͦ gr̃e p̃stitit: plus fidelib suis sine dubi¬
tatione donauit. Quid enĩ magnum erat uidendoñ
mori cos qui crederent credere se ñ morituros: Quan¬
to ẽ: maius. quanto fortius. quanto laudabius ita cre¬
dere ut se speret moriturꝰ sine fine uicturum: Den¬
q hoc quibdam in fine largietur. ut mortẽ istam
repentina cominutatione ñ sentiant. s simul cum
resurgentib rapiantur in nubibr obuiam .xp̃o in
aera. & sic semꝑ cũ dño uiuant. & recte illis. quia ñ
erunt iam posteri qui ꝓpt̃ hoc credant ñ sꝑando qd̃
ñ uident .s. amando quod uident. Que fides est ener-¬
uis &e debilis. nec fides omnino dicenda: quandoqui¬

Expanded text:
nino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post nino non possent, ac per hoc nemo propter illam uitam, quae post istam mortem beata futura est, per uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendam mortis molestiam delicatius crederctur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uieturum ! denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus in obuiam Christo in aera et sic semper cum domino uiuant. et recte illis, quia non erunt iam posteri, qui propter hoc credunt non sperando quod non uident, sed amando quod uident. quae fides est eneruis et debilis nec fides omnino dicenda, quando qui
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam ẽt̃nam ꝑ unũ xp̃m futuram ẽẽ ꝓmisit. Qͦ¬
modo gͦ plus nobis nocuit ille peccando. quam iste
ꝓfit redimendo.cum ꝑ illius peccatum temporali¬
ter moriamur. ꝑ istius autem redemptionem. ñ ad
temporalem uitam. s: ad ꝑpetuam resurgamꝰ: No¬
strum gͦ corpus mortuum est ꝓpt̃ peccatum. xp̃i au¬
tem corpus solum mortuum est sine peccato. ut fu¬
so sanguine sine culpa omnium culparum cyrogͣ¬
pha delerentur. quib debitores qui in eum credunt
a diabolo antea tenebantur. Et ideo ait hic ẽ. sanguis
meus qui ꝑ multis effundet᷑ in remissionẽ ꝑeccatoꝵ.
Poterat autem etiam hoc donare credentib ut nec istiꝰ
ex ꝑirent᷑ corporis mortem. S si hoc fecisset. carni q̃¬
dam felicitas adderetur: minueretur autẽ fidei
fortitudo. Sic eñĩ homines mortẽ istam timent. ut ñ
ob aliud felices dicerent ẽe. xp̃ianos. nisi qͦd mori om¬

Expanded text:
in uitam aeternam per unum Christum futuram esse promisit. quin uitam aeternam per unum Christum futuram esse promisit. quomodo ergo \'plus nobis nocuit ille peccando, quam iste profuit redimendo\', cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem uitam, sed ad perpetuam resurgamus? nostrum ergo corpus mortuum est propter peccatum, Christi autem corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori om
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ait. Ecce uenit princeps mundi huiꝰ: et in me ni¬
chil inueniet. S: ut sciant om̃s quia uoluntatem pa¬
tris mei facio: surgite eamus hinc. His dictis ꝑrexit
ad indebitam mortem. factus obediens usq ad mor¬
tem. Qua ꝓpt̾ illi qui dicunt. si primi hominis pecca¬
to factum ẽ. ut moreremur. xp̃i aduentu fieret. ut cre¬
dentes in eum ñ moreremur. & addunt quasi rationẽ
dicentes. neq enim p̃uaricatoris transgressio plus
nobis nocuit. quam incarnatio uł redemptio ꝓfuit
saluatoris.cur ñ potius hoc attendunt. hoc audiũt.
hoc sine disceptatione credunt. quod apłs sine ambi¬
guitate loquutus est. quia ꝑ hominem mors. et per
hominem resurrectio mortuoꝵ. sicut enim in adam
om̃s moriuntur. sic et in xp̃o om̃s uiuificabuntur:
Neq enim aliunde. quam de corporis resurrectione
dicebat. Omniũ gͦ corporis mortem factam ꝑ unum
hominem dixit. & omnium corporis resurrectionem

Expanded text:
hoc ait: ecce ucnit princeps mundi huius et in me nihoc ait: ecce ucnit princeps mundi huius et in me nihil inueniet; sed ut sciant omnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgite, eamus hinc. his dictis perrexit ad indebitam mortem factus oboediens usque ad mortem. Quapropter illi qui dicunt: si primi hominis peccato factum est, ut moreremur, Christi aduentu fieret, ut credentes in eum non moreremur, et addunt quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris transgressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit saluatoris, cur non potius hoc adtendunt, hoc audiunt, hoc sine disceptatione credunt, quod apostolus sine ambiguitate locutus est: quia per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur? neque enim aliunde quam de corporis resurrectione dicebat. omnium ergo corporis mortem factam per unum hominem dixit et omnium corporis resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ntiam
nullomͦ crediderim fuisse in infante illo in quo
uerbum caro factum ẽ.: ut habitare in nob̾. nec il¬
lam ipsius animi infirmitatem in xp̃o paruulo
fuerim suspicatus. quã uidemus in paruulis. ꝑhãc
enimetiam cum motib irrationabilib ꝑturbant᷑.
nulla ratione: nullo imꝑio. s: dolore aliquando uel
doloris t̾rore cohibentur. ut omnino uideas illiꝰ mo¬
bedientie filios que mouetur in membris repug¬
nans legi mentis. nec cum uult ratio conquiescit.
Uerum et ipsa sepe uł dolore corporis tanquã uapu¬
lando compescitur. uł pauescendo. uł tali aliquo a¬
nimi motu. ñ tam̃ uoluntate p̃cipiente compͥmit᷑.
S: quia erat in eo similitudo carnis peccati. mutati¬
ones ȩtatum ꝑpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia.
ut ad mortem etiam uideatur senescendo illa caroꝑ
uenire potuisse: nisi iuueniꝰ fuisset occisus. Que tam̃
mors in carne peccati. nunc inobedientiȩ uolunta
te suscepta ẽ. Ad eam quippe iturus. eamq passurꝰ:

Expanded text:
ntiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo paruulo fuerim suspicatus, quam uidemus in paruulis. per hanc enim etiam, cum motibus inrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando uel doloris terrore cohibentur, ut omnino uideas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum et ipsa saepe uel dolore corporis tamquam uapulando conpescitur uel pauescendo uel tali aliquo animi motu non tamen uoluntate praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debitate suscepta est. ad eam quippe iturus eamque passurus
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ẽ: amme paruuli. magna questio ẽ. aliã¬
q disputationem desiderat. eo tam̃ quantũ arbitror
moderamine temꝑatam. ut magis inquisitio cauta
laudetur. quam p̃cipitata rep̃hendatur assertio. Ubi
enim de re obscurissima disputatur. ñ adiuuantib
diumarum scripturarũcertis clarisq documentis
cohibere se debet humana p̾sumptio: nichil faciens
in partem alteram declinando. Et sienim quodlibet
horum que madmodũ demonstrari et explicari pos¬
sit ignorem. illud tam̃ credo quod etiam hinc diui¬
norum eloquioꝵ clarissima auctoritas eẽt. si homo
id sine dispendio ꝓmisse salutis ignorare ñ posset. ha¬
bes eleborantum utinam tam commodũ quam ꝑ¬
lixum ꝓ meis uirib opus. Cuiꝰ ꝓlixitatem fortasse de¬
fenderem: nisi id uererer facere defendendo plixius.

Expanded text:
necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamnecessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud tamen credo, quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum quam prolixum I - pro meis uiribus opus, cuius prolixitatem fortasse defenderem, nisi id uererer facere defendendo prolixius.
Abbreviated transcription (Latin):
et caro peccati. De anima uͦ utrum c&e ipsa eodem mͦ
ꝓpagata reatu qui ei dimittatur obstricta sit. neq
enim possumus dicere solam carnem paruuli. ñ
etiam animã indigere saluatoris auxilio.alienãq¬
ẽẽ ab ea grãrum actione quȩ in psalmisest. ubi legi¬
mus et dicimus. benedic anima mea d̾nm. et noli
oblunsei om̃s retributiones eius. qui ꝓpitius fit om¬
nibus iniquitatib tuis. qui sanat omnes languo
res tuos. qui redimit de corruptione uitam tuam.
anetiam ñ ꝓpagata eo ipso quo carni peccati adgra¬
uanda miscetur. iam ipsius peccati remissione & sua
redemptione opus habeat. dõ ꝑ summã p̃scientiam
iudicante. qui paruuli ab isto reatu ñ mereantur
absolui etiam qui nondum nati nichil alicubi ꝓpͥa
sua uita egerunt. uł bom. uł iali. et quomͦ d̾s eti¬
am si ñ ae traduce anmas creat ñ sit tam̃ auctor
reatus eiusdem ꝓpt̾ quem redemptio sacramenti

Expanded text:
et caro peccati. 59. De anima vero, utrum et ipsa eodem modo et caro peccati. 59. De anima vero, utrum et ipsa eodem modo propagata, reatu qui ei dimittatur obstricta sit neque enim possumus dicere, solam carnem parvuli, non etiam animam indigere Salvatoris et Redemptoris auxilio, alienamque ab ea esse gratiarum actione quae in Psalmis est, ubi legimus et dicimus, Benedic, anima mea, Dominum; et noli oblivisci omnes retributiones ejus: qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes langres tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
iam peccata ulterius ñ nobis donanda optemꝰ. nec in
nobis punienda timeamꝰ ab illo redemptore liberati.
qui ñ uenundatus sub peccato. redemit isrł ab omĩb
iniquitatib eius. siue ꝓpria cuiusquam uita commis¬
sis. siue originalit tractis. Non enim parum pagina
rum diuinarum auctoritati ueritatiq cesserunt.
qui et si noluerunt litteris suis aꝑte exprimere par¬
uulis remissionem necessariam peccatorum: redemp¬
tione tamen eis opus ẽe confessi sunt. Alio quippe
ubo etiam ipso de xp̃iana eruditione deꝑmpto: i¬
chilaliud om̃ino dixerunt. Nec dubitandum esse
his qui diuina scripta fidelit legunt. fidelit̃ audi¬
unt. fidelit tenent. quod ab illa carne: que prius
uoluptate peccati facta est caro peccati. deinceps per
successionem transeunte inom̃is ꝓscriptione iniqͥ¬
tatis et mortis. caro sit ꝓpagata peccati. excepta una
similitudine carnis peccati. que tam̃ ñ eẽt. nisi eẽt

Expanded text:
iam peccata ulterius nec nobis domanda optamus nec in iam peccata ulterius nec nobis domanda optamus nec in nobis punienda timemus, ab illo redemtore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Norum divinarum auctoritati veritatique cesserunt, qui etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere, parvulis remissionem necessariam peccatorum, redemptionem tamen eis opus esse confessi sunt. Alio quippe verbo, etiam ipso de christiana eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. Nec dubitandum est his qui divina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne quae prius voluntate peccati facta est caro peccati, deinceps per successionem transeunte in omnes proscriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati, excepta una similitudine carnis peccati, quae tamen non esset, nisi esset
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnescio quam ꝑuersam et prauam securitatem
se tanquam impune dare peccatis. Uias enim q̃
adextrissunt nouit d̾ns. qui sine solus peccato ẽ
& nr̃a potest delere peccata. Puerse autem sunt q̃
asinistris sunt amicitie cum peccatis. Tales etiam il¬
luiginti annoꝵ adolescentuli figuram noui popłi
p̃miserunt qui int̾ram ꝓmissionis intrarunt. qui
nec in dexteram nec in sinistram dicti sunt declinasse.
Non enim hec iginti annorum ȩtas comparanda
ẽ. innocentie paruulorum. si nisi fallor hic numerꝰ
mysticũ aliquid adumbrat et resonat. Uetus enim
testamentum in quinq libris moysi excellit: no¬
iũ autem quatuor euanglioꝵ auctoritate p̃fulget
Qui numeri ꝑse multiplicati: ad incenum ꝑueniũt.
Quat̾ enim quini. uł quinquies quat̾m: uiginti st̃
testamenta uetus et nouum ñ declinans in dexterã
suꝑba p̃sumptione iusticie. neq in sinistram secura
delec tatione peccati. in t̾ram repmissionis intrat. ubi

Expanded text:
nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam impune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi XX annorum adulescentuli figuram noui populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et XX annorum aetas comparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nonam autem IIII euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquies quaterni XX sunt. ta duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumtione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati in terram illius promissionis intrabit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
postea fuerunt. & nos ipsos et qui deinde futuri st̃
informare ñ cessat. Una gͦ fides ẽ: que om̃s saluos
iudex uiuoꝵ et mortuorum. S: huius unius fidei
ꝑsignificationis oportuntate: ꝑuaria tempora sa¬
eramenta uariata sunt. Idem ipse itaq saluator ẽ.
paruulorum atq maiorum. de quo dixerunt an¬
gli: natus ẽ uobis hodie saluator. Et de quo dic tu¬
est ad orariam uirginem. Nocabis nomen cius iħm.
Ipse enim saluum faciet popłm suum a peccatis eoꝵ
Ubi aꝑte demonstratum ẽ eum hoc nomine quo ap¬
pellatus est iħc ꝓpt̾ salutem quam nobis tribuit no¬
minari. Iħc quippe latine saluator ẽ. Quis c̃ quippe
qui audeat dicere dñm xp̃m tantum maioribus.
ñ etiam paruulis ẽe iħm. qui uenit in similitudi¬
ne carnis peccati. ut euacuaret corpus peccati. in qͦ
infirmissimo nulli usu congrius uł idoneis infan¬
tilibus membris. anima rationalis miscrabili ig¬

Expanded text:
postea fuerunt et nos ipsos et qui deinde futuri sunt postea fuerunt et nos ipsos et qui deinde futuri sunt informare non cessat. una ergo fides est, quae omnes saluos iudex uiuorum et mortuorum. sed huius unius fidei pro significationis oportunitate per uaria tempora sacramenta uariata sunt. Idem ipse itaque saluator est paruulorum atque maiorum, de quo dixerunt angeli: natus est uobis hodie saluator et de quodictumest aduirginemMariam: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ubi aperte demonstratum est eum hoc nomine, quo appellatus est Iesus, propter salutem quam nobis tribuit nominari; Iesus quippe latine saluator est. quis est igitur qui audeat dicere dominum Christum tantum maioribus. non etiam paruulis esse Iesum? qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis uel idoneis infantilibus membris anima rationalis miserabili ig
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo ꝑ unum hominem peccatum intrauit in he
mundum. et ꝑpeccatum mors. & ita in om̃s homi¬
nes ꝑtransut. usq in finem carnalis huius generati¬
omis. & corruptibilis scłi. cuius filii generant et gene¬
rantur. nullo existente homine de quo in hac uita
constituto ueracit̃ dici possit. quod nullum habcat
om̃mo peccatum. exccpto uno mediatore. qui nos
creatori nr̃o ꝑ remissionem reconciliat peccatorũ:
idem ipse dñs ñr. hanc suam medelam nullis gene¬
ris humani temporib ante ultimum futurum ad¬
huc iudicium denegauit eis quos ꝑcertissimam p̃sci¬
entiam et futuram beneficentiam secum regnaturoᷤ
in utam p̃destinauit et̃nam. Namq ante natin¬
tatem carnis infirmitatemq passionis. et uirtut̃e
resurrectionis sue carum rerum futurarum fide
eos qui tunc fuerant informabat ad hereditatem
quicum gererentur aderant. atq impleri p̃dicta
cernebant. quarum etiam preteritarum fide qui

Expanded text:
ex quo per unum hominem peccatum intrauit in hunc ex quo per unum hominem peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit usque in finem carnalis huius generationis et corruptibilis saeculi, cuius filii generant et generantur, nullo existente homine, de quo in hac uita constituto ueraciter dici possit, quod nullum habeat omnino peccatum excepto uno mediatore, qui nos creatori nostro per remissionem reconciliat peccatorum, idem ipse dominus noster hanc suam medellam nullis generis humani temporibus ante ultimum futurum adhuc iudicium denegauit eis, quos per certissimam praescientiam et iustissimam beneficentiam secum regnaturos in uitam praedestinauit aeternam. namque ante natiuitatem carnis infirmitatemque passionis et uirtutem resurrectionis suae earum rerum futurarum fide eos qui tune fuerant informabat ad hereditatem qui cum gererentur aderant atque inpleri praedicta cernebant, quarum etiam praeteritarum fide qui
Abbreviated transcription (Latin):
tequam nascerentur. renasciquomͦ potuerunt. Nec
mireris quod dixi. manente concupiscentialit̃ lege
peccati. reatum eius solui ꝑ gr̃am sacramenti. Sicut
enuim dicta et facta. ce cogitata iniqua. quantũ ad
ipsos motus anmi et corporis ꝑtinet. iam p̃terier̃t
x ñ sunt. eis tam̃ p̃teritis. et ñdum existentibus rea¬
tus coꝵ manet. nisi peccatorum remissione soluatur.
sic contra in hac ñiam preterita s: adhuc manente
lege concupiscentie reatus eius soluitur et ñ crit. cum
fit in baptismo plena remissio peccatorum. Demiq
si continuo consequatur abhac uita enugratio. ñ crit
omnino quod obnorium hominem teneat. solutis
om̃ibus que tenebant. Sicut gͦ non ẽ. mirum preti¬
torum factorum cogitationum atq dictorum reatũ
manere: ante peccatorum remissionem. sic contra
ñ debet ẽe mirum manentis concupiscentie reatũ
p̃terire: post peccatoꝵ remissionem. Que cum ita sĩt.

Expanded text:
tequam nascerentur, renasci quomodo potuerunt? Nec tequam nascerentur, renasci quomodo potuerunt? Nec mireris, quod dixi manente concupiscentialiter lege peccati reatum eius solui per gratiam sacramenti. sicut enim facta et dicta et cogitata iniqua, quantum ad ipsos motus animi et corporis pertinet, iam praeterierunt et non sunt, eis tamen praeteritis et non iam existentibus reatus eorum manet, nisi peccatorum remissione soluatur, sic contra in hac non iam praeterita, sed adhuc manente lege concupiscentiae reatus eius soluitur et non erit, cum fit in baptismo plena remissio peccatorum. denique si continuo consequatur ab hac uita emigratio, non erit omnino, quod obnoxium hominem teneat solutis omnibus quae tenebant. sicut ergo non est mirum praeteritorum factorum, cogitatorum atque dictorum reatum manere ante peccatorum remissionem, sic contra non debet esse mirum manentis concupiscentiae reatum praeterire post peccatorum remissionem. Quae cum ita sint,
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑrum peccati pena ẽ. bene utuntur. qui eam ꝓ
fr̃ibus. ꝓ fide: pro quacunq uera et sc̃a iusticia fortit̃
& pacienter impendunt. sic etiam illa lege peccati qd
iam remissum in uetustate carnis manet bene u¬
tuntur coniugati fideles. qui ex eo quod sunt in xp̃i
nouitate dominari sibi libidinem mimie ꝑatiun¬
tur. ex eo autem quod adhuc trahunt ade uetustatem
regenerandos immortalit filios mortalit̃ generant.
cum ea ꝓpagine peccati qua illi qui renati sunt obno¬
xii ñtenentur. & qua illi qui nascuntur renascendo
soluuntur. Quandiugͦ manet lex concupiscentialis
in membris. manente ipsa. reatus eius soluitur.S. ei
soluitur qui sacramentum regenerationis acceꝑit. re¬
nouariq iam cepit. Ex illo autem manente concupi¬
scentie uetustate: quod nascitur renasci indiget ut
sanetur: quia parentes fideles & nati carnalit̾ et re¬
nati spũalit̃. filios carnalit̾ genuerunt. filn uͦ an¬

Expanded text:
quae primi peeeati poena est, bene utuntur qui eam pro quae primi peeeati poena est, bene utuntur qui eam pro fratribus, pro fide, pro quacumque uera et sancta iustitia fortiter et patienter inpendunt, sic illa etiam lege peccati, quod iam remissum in uetustate carnis manet, bene utuntur coniugati fideles, qui ex eo quod sunt in \'Christi nouitate dominari sibi libidinem minime patiuntur, ex eo autem quod adhuc trahunt Adae uetustatem regenerandos inmortaliter filios mortaliter generant cum ea propagine peccati, qua illi qui renati sunt obnoxii non tenentur et qua illi qui nascuntur renascendo soluuntur. quamdiu ergo manet lex concupiscentialis in membris, manente ipsa reatus eius soluitur; sed ei soluitur, qui sacramentum regenerationis accepit renouarique iam coepit. ex illa autem manente concupiscentiae uetustate quod nasciturrenasci indiget, ut sanetur, quia parentes fideles et nati carnaliter et renati spiritaliter filios carnaliter genuerunt, filii uero an
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum om̃ib immicitiis int̾fectis quib separaba¬
mura do.s. manet in uetustate carnis tanquã supera¬
tum. & ꝑemptum. siñ illicitis consensionibus quo¬
damm reuiuiscat. et in regnum ꝓprium dominati¬
oncinq reuocetur. Ab hac autem uetustate carnis in
qua ẽ lex ista peccati. uł peccatum iam remissum. usq
adeo sp̃c uita discernitur. in cuius nouitatem bapti¬
rati ꝑ dĩ gr̃am renascuntur. ut parum fuerit apło di¬
cere tales ñ eẽ in peccato. nisi etiam diceret in ipsa car¬
ne illos ñ ẽẽ antequam ex hac mortali uita migrarẽt.
Qui enim in carne sunt inquit: dõ placere ñ possũt.
Uos autem ñ estis in carne s in sp̃u: si tamen sp̃c dĩ ha¬
bitat in uobis. Ueruntamen sicut ipsa carne quãuis
corruptibili bene utuntur. qui membra eius ad oꝑa
bona conuertunt. in qua carne ñsunt. qui ñ scd̾m̃
cam sapiunt neq uiuunt. sicut demq etiam morte

Expanded text:
peccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabapeccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccati uel peccatum iam remissum, usque adeo spiritus uita discernitur, in cuius nouitate baptizati per dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit apostolo dicere tales non esse in peccato, nisi etiam diceret in ipsa carne illos non esse, antequam ex hac mortali uita emigrarent; qui enim magis i m in carne sunt, inquit, deo placere non possunt; uos autem non estis in carne, sed in spiritu, si tamen spiritus dei habitat in uobis. uerum tamen sicut ipsa carne quamuis corruptibili bene utuntur qui membra eius ad opera bona conuertunt, in qua carne non sunt, quia non secundum eam sapiunt neque uiuunt, sicut denique etiam morte,
Abbreviated transcription (Latin):
gati. damnationem ueteri homini debitam sacra¬
mento sp̃uali regenerationis & renouationis euadt̃.
Illud namq p̃cipue ꝓpt̃ questiones que de hacre
mote sunt. uł moueri adhuc possunt attendere ac
meminisse debemus. tantummͦ peccatoꝵ omnium
ꝑlenam ꝑfectamq remissionem baptisio fieri. ho¬
minis uͦ ipsius qualitatem ñ totam continuo cõmu¬
tari .s. sp̃uales primicias in bene ꝓficientib de die
in diem nouitate crescente cominutare inse quod
carnalit uetus ẽ: donec dotum ita remouetur. ut ani¬
malis etiam infirmitas corporis ad firmitatem sp̃ua¬
lem incorruptionemq ꝑueniat. Hec autem lex pec¬
cati. quod etiam peccatum appellat apłs cum dicit.
ñgͦ regnet peccatum in ur̃o mortali corpore: ad obedi¬
endum desiderus cius. ñ sic manet in membris eoꝵ.
qui ex aqua et sp̃u renati sunt. tanquam non sit eius
facta remissio. ubi omino plena & ꝑfecta fit remissio

Expanded text:
gati, damnationem veteri homini debitam Sacragati, damnationem veteri homini debitam Sacramento spiritualis regenerationis et renovationis evadunt. Illud namque praecipue, propter quaestiones quae de hac re motae sunt vel moveri adhuc possunt, attendere ac meminisplenam- perfectamque remissionem baptismo fieri, hominis uero ipsius qualitatem non totam continuo commutari, sed spiritales primitias in 1 ene proficientibus de die in diem nouitate crescente commutare in se quod carnaliter uetus est, donec totum ita renouetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritalem incorruptionemque perueniat. Haec autem lex peccati, quod etiam peccatum appellat apostolus, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, non sic manet in membris eorum, qui ex aqua et spiritu renati sunt, tamquam non sit eius facta remissio, ubi omnino plena et perfeeta fit remissio