comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cum et ipa historiari fides multauꝵ rerũ cultus emenda¬
lionems / uel ipam iuentiõe recentẽ esse fatrat᷑. Enimnq rudes
primum hoies et in curia siluestri non multum/ a seraris aspatate
lis siiles memnerit. uel fabuletur cutigtas ⁊ radatꝙ nec hnĩc
eis / quo munt ntimur uictuz fuirat. seca glande prius et bacers
aliter sero oper asse de fultos a limoniam. Tnmq ita exordins rer
et ip̃ms humncaiue mnationio opinemur i ut au ra primus scła¬
funae eredamius: et inde natura ꝑ metalla iiiliora degentrans / ferio
sela postrema fedauert : Ie ne totiun iudeamur de fabulis mutuari:
ꝗs non hinc existimet mundum quandoq coepisse: nec longã ⁊ctro
eis etate: cum abhinc ultra duo retro annoꝵ nullia de excelleti
reruz gestarum mẽoria ne grȩca ꝗdem extat historia. Nam oupra
annum / a/ quo semiramiis 2ͫ quorda creditur procrecta /nlul prę¬
clarũ in libris ⁊elatu ẽ. Si .ii. ab inicio uno añ initiu fuit mundꝰ

Expanded text:
, cum et ipsa historiarum fides multarum rerum cultum emendationemque uel ipsam inuentionem recentem esse fateatur, cumque rudes primum homines et incuria siluestri non multum a ferarum asperitate dissimiles meminerit uel fabuletur antiquitas, tradatque nec hunc eis quo nunc utimur uictum fuisse, sed glande prius et bacis altos, sero sperasse de sulcis alimoniam, cumque ita exordium rerum et ipsius humanae nationis opinemur, ut aurea primum ssse credamus, et inde natura, per metalla uiliora degenerans, ferro saecula postrema foedauerit? Ac ne totum uideamur de fabulis mutuari, quis non hinc aestimet mundum quandoque coepisse et nec longam retro eius aetatem, cum abhinc ultra duo retro annorum milia de excellenti rerum gestarum memoria ne Graeca quidem exstet historia? Nam supra Ninum, a quo Semiramis secundum quosdam creditur procreata, nihil praeclarum in libros relatum est. Si enim ab initio, immo ante initium fuit mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quismodli sensus mouent. Que sensũs mouent / opinõe pert¬
Iet gemta duit E Suandoquides cermitur/ et tangitur/ et
Unliq corporatus. Omma cutem talia senzus mouent: sensũsq
mouẽtia quȩ sunt eađ mopmatioe considũt: que ortum habere
atq tangatur. Aeta est siꝗdem hunusmodi sensilis / corporceq
nature. Sensilia porio ea/ quȩ opino sensũ aliquo comunota pre¬
sumit. ⁊aq om̃a facta ount⁊ habentq ex coliqua gnatione sbaz¬

Expanded text:
rtOrtus est, quandoquidem cernitur et tangitur et est undique corporatus. Omnia autem talia sensum movent, sensusque moventia quae sunt, eadem in opinatione considunt; quae ortum habere atque tangatur, cuncta siquidem huius modi sensilis corporeaeque naturae, sensilia porro ea quae opinio sensu aliquo commota praesumit eaque omnia facta sunt habentque ex aliqua generatione s
Abbreviated transcription (Latin):
peram ¶ Reticui tamin ueritus ne si quesitum aliq̃d
ame foret ⁊ dehinc obliuionis in comodo mimmne expedirem
riri. Exquo factum est ut cito consentirem imperio tuo Rꝙ ꝑ
confidebam facile me si recordatione menoriam exerciussez
pone reminisci : Itaꝗ ut hic modo dixit /am hesterno die
post oligrercum protinus ad presentes retuli ꝙͣ nocturuis
nigiliis scrutabundus omnia recuperani notationes /¬

Expanded text:
eram; reticui tamen ueritus ne, si quaesitum aliquid a me foret, dehinc obliuionis incommodo minime expedirem, riri. Ex quo factum est ut cito consentirem imperio tuo, quod confidebam facile me, si recordatione memoriam exercuissem, posse reminisci. Itaque, ut hic modo dixit, tam hesterno die post digressum protinus ad praesentes retuli quam nocturnis uigiliis omnia scrutinabundus recuperaui certumque
Abbreviated transcription (Latin):
permauserunt E. Certumq illud exꝑtus sum : tenatiorẽ
ẽẽ memoriam rerum que in prima discnitur etate. Quppe
haud confidam que pridiş audieum / auteferre pos dim:¬
⁊ postridie

Expanded text:
recuperaui certumque illud expertus sum tenaciorem fore memoriam eorum quae in prima aetate discuntur. Quippe haud confidam quae pridie audierim an referre possim postridie
Abbreviated transcription (Latin):
gitur solum urȩ eruditionis ingeniu nutritum cura publica ipħieg̃
naturalis studio flagrans. Si q̃uiđ. Ineus iste ex locris / que
talis̨ Rlos est nobilitate duitiis rermi gestarũ g̃lia facile priccis
iden ad hõc tempus arcem attiuet amoris saipientiţ. Criciam
De hermocratis porro natura educatione facta et ac como¬
data rebus is de quibus agimus/ explicandis dnbitant millims
nbi uisa sunet de publicis reous diterenda inpigre ꝯ c
executus ⁊ illud eogitaius reliquas pentes institut exit a milo¬
alio comolius porre explicari. Demq inpleto competeuter officis
funtoq Sermone contendi a nobis quoꝗ mutuum ficri : nosq̃
imperatum munius recepistis: et ad sum ut mdẽtis : paratũs
cia desponsam dapem. Anno tationes

Expanded text:
igitur solum uestrae eruditionis ingenium nutritum cura publica philosophiaeque naturali studio flagrans, siquidem Timaeus iste ex Locris, quae urbs Italiae flos est, nobilitate diuitiis rerum gestarum gloria facile princeps idemque ad hoc tempus arcem obtineat amoris sapientiae; Critiam de Hermocratis porro natura educationeque facta et accommodata rebus his de quibus agimus explicandis dubitare nullum mihi uisa sunt de publicis disserenda esse impigre sum executus, illud cogitans reliquas partes instituti operis a nullo commodius posse explicari. Denique impleto competenter officio finitoque sermone contendi a uobis quoque mutuum fieri uosque imperatum munus recepistis; et adsum, ut uidetis, paratus ad desponsam dapem. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Est igẽ principalis speo ut cum aliqua dicatur
effigie /iuxta nos ꝗdem / ꝗ intelleclus ipiũs compotes sũ¬
mus / primũ intelligiblẽ iupta deum uero ꝑfectus intellet¬
mundũ ueco. exemplum sempiternũ omniu / que ñã proge¬
mut. Atq ut cõcepti diccitur primaria spro est⁊ quert
ydea idest sba desinitur / carẽs corpor/ colore / figura /
sine tactu intellectum taniẽ cuni rõne com̃phendende / caq
ommũ / que ex se similitudinẽ mutuãtur. Hlactemis Chalẜ¬

Expanded text:
sunt. Est igitur principalis species, ut cum aliqua dicatur effigie, iuxta nos quidem qui intellectus compotes sumus, primum intellegibile; iuxta deum uero, perfectus intellecmundum uero, exemplum sempiternum omnium quae natura progenuit; atque ut conceptim dicatur, primaria species, quae idea est, substantia definitur carens corpore, colore, figura, sine tactu, intellectu tamen cum ratione comprehendenda causaque omnium quae ex se similitudinem mutuantur.
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatis inapte nã : dicebamus etia principalem
spem̃ neq qualitate predilã / neq sine qualitate. Siꝗdẽ
omne preolitum qualitate habeal in se qualitate necee
e. At uero primaria spẽs nõ est particeps qualitatis
deest emin natura cui qualitas possit insidere Ami¬

Expanded text:
qualitatis; dicemus etiam principalem qualitatis; dicemus etiam principalem speciem neque qualitate praeditam neque sine qualitate, siquidem omne praeditum qualitate habeat in se qualitatem necesse est. At uero primaria species non est particeps qualitatis; deest enim natura cui qualitas possit insidere, mi
Abbreviated transcription (Latin):
de spluã diximus inꝗł Chal cum de ca tcactatũ hẽrẽmꝰs
ẽẽ/ eam principale subieclam ⁊ erũ naturaliũ gnãtiom ⁊ sic et̃
de exemplo dicendum ꝙ sil c̃pes principalis. Omnis quippe
mã syluestris opifici subiacett: ut aesstatuarũ artifici .
Naupego item ligna. sed hec nõ primitus subiacẽt : quia
sunt aliarũ artiu mũcta Nes ꝗdem metallice ⁊ liona uõ
dectionis suie pulatioms.Htis demũ subest terra ⁊ terre
item fylua: silue ihil. Unde decte principalis subiectio ẽ
nominata. Eođ igr̃ modo eliã mexẽplo ⁊erũ gemina spes
sylue tributa est Et est iporta ꝗdem sylue spẽo secda
prima cũs illa ẽ ⁊ aidd cuius hec scda siilituinẽ facta
est. Sed nntinrũ fret hoc manisestuos in aliqua similitudiẽ
et comparatiõe contderatu. Ut elnm in sanculacro capito¬
lin ioius est una spes ebotis. est item alia / quã dipol¬
lomus artifex auxil anmo: add quã directa mentis ⁊¬
acie spem eboris polliebat. Ftarum aut duarũ sperm

Expanded text:
de silua diximus, cum de ea tractatum haberemus, esse eam principaliter subiectam rerum naturalium generationi, sic etiam de exemplo dicendum quod sit species principalis. Omnis quippe materia siluestris opifici subiacet, ut aes statuarum artifici, naupego item ligna, sed haec non primitus subiacent, quia sunt aliarum artium inuenta, aes quidem metallicae, ligna uero sectionis siue putationis; his demum subest terra, terrae item silua, siluae nihil, unde recte principalis subiectio est cognominata. Eodem igitur modo etiam in exemplo rerum gemina species siluae tributa est. Et est imposita quidem siluae species secunda, prima uero illa ad cuius haec secunda similitudinem facta est. Sed nimirum fiet hoc manifestius in aliqua similitudine et comparatione consideratum. Vt enim in simulacro Capitolini Iouis est una species eboris, est item alia quam Apollonius artifex hausit animo, ad quam directa mentis acie speciem eboris poliebat — harum autem duarum specierum
Abbreviated transcription (Latin):
smolis uõi traclatus instituendus ur̃. Est ne aligo
ionis ueorsum poĩtus et incoicabłis. Item cetere spẽs /
quas concipiẽtes mẽte dicius separatas a cetu cor¬
pocearũ peciu fore archetypa exemplaria rei sen¬
sibłis. Dun hec sola sunt quȩ uidentur: queꝙ corporis
intensione sentimus: nec preter ulla sant hec uspĩãs
seol frustra p̃sumitur eẽ. intellitibłes pẽs ⁊ quarum
suit nagines sensiles ⁊ easq mihil aliud ẽẽ q̃ uerba
Quo cadem neq meraminatu reliq placet : nec acl
prolixum natura sua tractatũ / minime ptinẽs aol
rem agme uerboru / addenan/. At uero Aquis ãple
rei finis disceplatiõe compẽddio dirimet : Hune certe
ascisces /opere pretium faciẽtio est. lpe igẽ quid de

Expanded text:
s huius modi tractatus instituendus uidetur: estne aliquis ignis seorsum positus et incommunicabilis, item caeterae species, quas concipientes mente dicimus semper separatas a coetu corporearum specierum fore archetypa exemplaria rei sensilis, an haec sola sunt quae uidentur quaeque corporis intentione sentimus, nec praeter haec ulla sunt uspiam, sed frustra praesumitur esse intellegibiles species, quarum sint imagines sensiles, easque nihil aliud esse quam uerba? Quod quidem neque inexaminatum relinqui placet nec ad prolixum natura sua tractatum minime pertinens ad rem uerborum agmen addendum; at uero si quis amplae rei finis disceptationem compendio: dirimet, hunc certe asciscere operae pretium facientis est. Ipse igitur, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
memoratu facilia sunt ¶Quid de procreandis / Iuscipieñq
liberis: An uero hoc ita ut cẽtera. que pręter opinionem hom̃i.
consuetudinemq uite dici iuddentur. memorabile / minatiorisq
tenacitatis de existimandis cõĩbus nuptiis cõmumq prolẽ.
si suos quisq mimme internoscat affectus: proptereaq om̃br
frum et socioni charitate beniuolentiaq ducuntur. Maio.¬
ribus uero parentum religio: eorumq antiquioribꝰ auorum
exhibeatur / atq atauorum reueretia. Infraq filiis et nepotib
debita charitas / atq maulietia conalescat Ti. Nec quoꝗ
facilia memorata. et a nobis retinctur optine: slmotatioes¬

Expanded text:
egatur. Quid de procreandis suscipiendisque liberis? An uero hoc ita ut caetera, quae praeter opinionem hominum consuetudinemque uitae dici uidentur, memorabile uiuaciorisque tenacitatis de existimandis communibus nuptiis communique prole, si suos quisque minime internoscat affectus proptereaque fratrum et sororum caritate beneuolentiaque ducantur, maioribus uero parentum religio eorumque antiquioribus auorum exhibeatur atque atauorum reuerentia infraque filiis et nepotibus debita caritas atque indulgentia conualescat? Haec quoque facilia memoratu et a nobis retinentur optime. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
diuel q ex ꝑte maior igiis serem corruscum quoddam aĩal
et formatum in modun sphere infixum sũmo cum modu¬
Lomine aplani globo : eumiq omnem huioi luminis exornaire¬
dlunc uidens mouendi usum eeillis necessariũ : ee onnibus
motibus duos tantum tribuit precipuos. Sunt tamẽ huiꝰ

Expanded text:
ore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani globo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus est necessarius uisus, ex omnibus mot
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Itaq cum de restabili et inunitabli disputatur ⁊ or̃o talis
sit / qualis sit illa que neq redargui neq cõninci põt ¶. Cause
quę cur una queqi res sit oñaunt : earunđ ⁊erum consanguineȩ
sunt. Itaq consitcintis ꝗdem generis stabilisq nature. et intellec¬
tus / prudentieq ꝑspĩcus rei causa et ratio constans ꝑ spicuaq
et in expugnabłi reperitur.lnnotationes i¬

Expanded text:
. Itaque cum de re stabili et inmutabili disputat oratio, talis sit, qualis illa, quae neque redargui neque convinci potest. Cum quae cur unaquaeque res sit ostendunt, earundem rerum consanguineae sunt; ita constantis quidem generis stabilisque naturae et intellectui prudentiaeque perspicuae rei causa et ratio constans perspicuaque et inexpugnabilis reperitur, at
Abbreviated transcription (Latin):
q incrementi mitricationis tenui ĩa riuo meatus effiuet
ammeq circiutus tranqllior motu uiam suam ꝑaget
processusq temporis sedatiores erũl : ut pote / quȩ a
nature sue motu competenti minime exorbitent : facile
ia diuerse nature uitia bonibatemq el honestatem sh
eiusddem cum alteriuis appetitu. alterius uero detesta¬
tione secernent: homnẽq iba institutũ plena et inco¬
lumi prudentia tuebuntur Dmobationes

Expanded text:
quam incrementi nutricationisque tenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque temporis sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae competenti motu minime exorbitent, facile iam diuersae naturae uitia bonitatemque et honestatem semper eiusdem cum alterius appetitu, alterius uero detestatione secernent hominemque ita institutum plena et incolumi prudentia tuebuntur. Ac s
Abbreviated transcription (Latin):
mã excederet Pem̃de quartam ⁊ quȩ scđe dupla eẽt. Qunta ĩde
que tertis boipla. Tum sextã octuplam primȩ. Postremo septimã que
septẽ et iuguiti partibus antecederet primȩ. ¶ At ucro quarrtam¬
partibus septemq̃ prima propensior. Septĩma: que sex et uigniti
partibus quȩ prima maior Annotationes in N¬

Expanded text:
mae tripla, deinde quartam, quae secundae dupla esset, quintam inde, quae tertiae tripla, tum sextam octuplam primae, postremo septimam, quae septem et viginti partibus antecederet primae. Deinde instipartibus septem quam prima propensior, septima sex et uiginti partibus quam prima maior. Quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
cia / que principałẽ / uereq diuina sunt: ꝙ non aliud est
in eis qualitas : alit sbã : nec aliorum participatiõe uel
diuina/ uel sapia /nel beata sunt. Ceterum dictus ẽ in socip¬
turis sanctis spũs .s. sapia multiplex : eoꝙ multa in se
habeat ⁊ sed que habet / hoc etest: et ea omna unus est.
Neq enim multe sunt: seel una sapĩa est : in qua sunt mimẽn
quiclam atq insiniti. Thesauri ⁊erum intelligibiliũ : in ꝗbus
sunt omnes inuisibilet / atq incõmutabłes rones ⁊erum e etĩa
uisibiliũ / et cõmutabiliũ : que ꝑ ipamĩ facte sunt ⁊ quoniam
deus nõ aliquid nesciens fecit᷑ : qđ nec de quołt homine
artifice recte dici potost. Porro si sciens fecit omna: ea
utiq fecit que nouerat. Exquo occurrit amimo ꝗaddam
mirum sed tamen uerum : ꝙ iste mundus nobis notus ẽẽ

Expanded text:
cia, quae principaliter uereque diuina sunt, quod non aliud est in eis qualitas, aliud substantia, nec aliorum participatione uel diuina uel sapientia uel beata sunt. Ceterum dictus est in scripturis sanctis Spiritus sapientiae multiplex, eo quod multa in sese habeat; sed quae habet, haec et est, et ea omnia unus est. Neque enim multae, sed una sapientia est, in qua sunt infiniti quidam eique finiti thensauri rerum intellegibilium, in quibus sunt omnes inuisibiles adque incommutabiles rationes rerum etiam uisibilium et mutabilium, quae. per ipsam factae sunt. Quoniam Deus non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest; porro si sciens fecit omnia, ea utique fecit quae nouerat. Ex quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen uerum, quod iste mundus nobis notus esse
Abbreviated transcription (Latin):
quales ammaliũ formas mens in spẽm rerũ intuens poterat
cernẽr: totidem el bales in hoc Aundo secum cogitamt efficẽr
¶Atq ut mens cuius nisus/ contemplatioq intellectus esti
idearum gña contemplatur in intelligibłi mindo. que ĩdee
illic sunt animalia: Sic deus in hoc oper̃ suo sensili diuecra

Expanded text:
quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc mundo secum cogitavit effingeratque ut mens, cuius uisus contemplatioque intellectus est, idearum genera contemplatur in intellegibili mundo, quae ideae sunt illic animalia, sic deus in hoc opere suo sensili diuersa
Abbreviated transcription (Latin):
ens ẽẽ ¶. Formã antem et maxnne sibi cognata et decoram
dedit. A quo enim ammnante omnes reliquos contineri uellet aĩan¬
tes: hũc ea forma figurauil : qua una omnes / relique formȩ cõ¬
eluduntur. Et globus ẽ fabricatus: q̃đ spheroides greci nocãt
fuius ommis sxtremitas paribus / a medio radiis attingatur ¶¬
Formamq dedit ei congrũa: quippe animali cuncta intea suuin
ambitum cualia et onmes eorũ formas regesturo / globosam et
rotundã / que a medietate ad oninẽ ambitum extimarum pcirtiu
opatiis equalibus distat: quo totus sii simlis foret / meliorẽ

Expanded text:
et. Formam autem et maxime cognatam et decoram dedit. A quo enim animanti omnis reliquos contineri vellet animantes, hunc ea forma figuravit, qua una omnes formae reliquae concluduntur, et globosum est fabricatus, quod sfairoeide/s Graeci vocant, cuius omnis extremitas paribus a medio radiis attingiturformamque dedit ei congruam, quippe animali cuncta intra suum ambitum animalia et omnes eorum formas regesturo: globosam et rotundam, quae a medietate ad omnem ambitum extimarum partium spatiis aequalibus distat, quo totus sui similis foret, meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
mariũ uon ẽ: milla temgoris lege teneatur. Et tengus ñm̃ taticues
etatis morbo: senectutẽ occasũ muchit. Hlia ergo onunbus qda¬
deo prexime instituitur inmmune ẽ. Origoq eius causolira ẽ: non
temporaria. Et Mundus censibis ẽ opus dei. Origo ioitur ens
cãtiua / nõ temporaria. Sic Aundus sensilio licet et corp oceus
a deo tamẽ prexime factus atꝙ institutus: eterius ẽ. Lonstat
poero ex materiis ilibatis atꝙ integris. Ue onui inquit capło¬
xi. et gx xnncrsõ soũ / et ꝑ ceterio / sine ullius paretis nmuiu¬
tione. Ita fit ut nulla ne nĩme quidem pores cums libet cocpis
extra ambitum Aundi relicta sit. Qus quia om̃ia corpora par¬
tin fuigida / partim calida sunt: nulla importimna fugoris ca¬
lorisue exrrmsetus accessiont moneãt egritudinẽ mundo. Igẽ
extra neces situdinẽ in commnodi poitus /cterus ẽ. Nsia tõmbna

Expanded text:
rarium non sit nulla temporis lege teneatur. Et tempus immutationem rarium non sit nulla temporis lege teneatur. Et tempus immutationem aetatis — morbos, senectutem, occasum — inuehit; his ergo omnibus quod a deo instituitur immune est origoque eius causatiua est, non temporaria. Et mundus sensilis opus dei; origo igitur eius causatiua, non temporaria. Sic mundus sensilis, licet corporeus, a deo tamen factus atque institutus, aeternus est. Constat porro ex materiis illibatis atque integris, «ex omni», inquit, «igni et ex uniuerso spiritu et ex ceteris sine ullius partis imminutione». Ita fit ut nulla ne minima quidem pars cuiuslibet corporis extra ambitum mundi relicta sit. Quae quia omnia corpora partim frigida partim calida sunt, nulla importuna frigoris calorisue extrinsecus accessione moueant aegritudinem mundo; igitur extra necessitatem incommodi positus aeternus est. «Sed na
Abbreviated transcription (Latin):
et equenũ natale nature ac temporis. Ita nature oꝑa quia ortũ
habent/ exeo quo ẽẽ ceperunt tempor ⁊ finem quoq et occasimi
sintra seriem continuationemq eius sortita sunt. At uero dei oꝑũ
origo et mtiũ in comprehensibilea Nulla enim certa nota ⁊ nullu
mditium temporis: ex quo ẽẽ ceperunt. uola si forte causa / ethᶜ
ip̃a ix̃ intelligitur cur eorum quid / quã ne ob cam̃ existat᷑
Certumi ẽ si quidem nihil adeo factum eẽ sine cã. Ut igitur illis
que lege nature procreantur sundamenta sunt semna: ita corun
que deus instituit / fundamenta sunt cc̃ẽ ĩ que sunt ꝑspicue aiu-¬
ne pronidentis. Dens outẽ ante institutionr temporis est: et ꝑ euũ
Simulaciũ est emĩ Iempusem Cause igitur oũm operũ dẽi tpe
antiquioresi et sicut deua ꝑ cuũ : sic ctiam cãe ꝑ euũ. Aa quod
scquitur⁊ ut quitquic a deo fit: temporariũ nan sit. Quos tempo¬

Expanded text:
et aequaeuum natale naturae ac temporis. Ita naturae opera, quia ortum et aequaeuum natale naturae ac temporis. Ita naturae opera, quia ortum habent ex eo quo esse coeperunt tempore, finem quoque et occasum intra seriem continuationemque eius sortita sunt, at uero dei operum origo et initium incomprehensibile; nulla est enim certa nota, nullum indicium temporis ex quo esse coeperunt, sola, si forte, causa — et haec ipsa uix intellegitur — cur eorum quid quamue ob causam existat, certum est siquidem nihil a deo factum esse sine causa. Vt igitur illis quae lege naturae procreantur fundamenta sunt semina, ita eorum quae deus instituit fundamenta sunt causae quae sunt perspicuarouidentiae. Deus autem ante i dei tempore antiquiores, et sicut deus per aeuum, sic etiam causae per aeuum. Quod sequitur ut quicquid a deo fit temporarium non sit, quod tempo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Animã uero in eius midutate locauit eanaq per omnem globum
e quãbłr ponigi iussit: quo rectis interioribus partibus extima
quoq totius corporis ambitu ammȩ cir cundarentur. Innotatiões
dan corporis et de materiarũ / ex quibus constat / germanitate ac¬
proportione disputatũ est. Quem cum factazẽe quia sit corporeus
facta disgoluantur⁊ nata oecidant: ut huic / qđ ẽ preter opioe
hoĩis/ medetur⁊ dixit / a quo factus sit ⁊ ex quibus et qualibus con¬
stet: ad quod exemplũ constitutus ⁊ qua de causa ⁊ quatenuis
eterutati propagatus. Ouma eni inquit Chalciolius  que sunt
uel dei oꝑa sunt ⁊ uel naturȩ: uł naturã imitantis hominis arti¬
ficis. Operum naturaliũ et origo / et iitiũ semina sunt ⁊ que facto
comprehenduntur : uł terre iuisceribus ad feugis arboree / cerealis¬
ue prouentũ : uel gentaliũ membrorũ fecunditate conceptum aĩa¬
lium germen adolentiũ : quorum gm̃im ortus in tempore. Lar enim

Expanded text:
Animam uero in medietate eius locauit eandemque per omnem globum aequaliter porrigi iussit, quo tectis interioribus partibus extima quoque totius corporis ambitu animae circumdarentur. Atque ita dani corporis et de materiarum ex quibus constat germanitate disseritur. Quem cum factum esse, quia sit corporeus,ur facta dissoluantur, nata occidant, ut huic quod est praeter opinionem hominum medeatur, dicit a quo factus sit, ex quibus constet, ad quod exemplum institutus, qua de causa, quatenus aeternitati propagatus. Omnia enim quae sunt uel dei opera sunt uel naturae uel naturam imitantis hominis artificis. Operum naturalium origo et initium semina sunt, quae facta comprehenduntur uel terrae uisceribus ad frugis arboreae cerealisue prouentum uel genitalium membrorum fecunditate conceptum animalium germen adolentium. Quorum omnium ortus in tempore; par enim
Abbreviated transcription (Latin):
mon sibi mneffiuendo .i. ex̃ finendo ẽ Amittitur quippe ia qđ et
uniucesitate desecerit. Intra Mundũ uero reoestis onnibus inhui
rote dt mundi cimbitũ est Ita qđ en nalura ẽorporr fu
puo efflauol non habet. iuflut ergo: non effuunt. Et cia sannmnas
uniuersiatis iactura demũ recuerens fatigatarũ diutuitate

Expanded text:
est sed in effluendo, id est extra fluendo — amittitur quippe id quod ex uniuersitate defecerit —, intra mundum uero regestis omnibus nihil certe extra mundi ambitum est. Ita quod secundum naturam corporis fluit quo effluat non habet; influit ergo, non effluit, et ad summam uniuersitatis iactura demum recurrens fatigatarum diuturnitate
Abbreviated transcription (Latin):
triculam uero ideo ꝙ alienos foctus uelut propriis humgris
uehat. Qmppe mhilhis prebel amplius preter subiectionẽ
apecte etiã manifesteq dñẽ. Multe quippe sunt orones
uere ꝗdem: sed obscure. Nascitur quippe obicuritas uel
dicentis nõ nĩqua uolunbateuł auolientis initio : uel ex nã
rei de qua tractatur. supta dicentẽ fil obscuritas cum uł
stadio / dataq opera dogma sii uelat ciudor: ut fececũb
di cistoteles et fteraclitus. Uel ibecillitate sermonis. Iuze
audientem uero : uel cum in audita et insolita dur uł
cumis ꝗ audit pigriore ingenis est aid intelligendũ. Iux̃
rem porto. cum talis cril qualis hec ipa est/ de qua sen¬
ma nunt nobis est ⁊ ut neq ullo sentu contingi neq in¬
tellectu comprehendi queat: ut pote careus forma / sine
qualitate sine fine sed quia Neq limens ꝗ diuecit instablis
oralge: nec auddientes tardi. Restat ul tes ipã ddifficilis
et obscura sit. Nec sylua quitq̃ difficilius ad explomanã

Expanded text:
triculam» uero ideo quod alienos fetus uelut propriis humeris uehat; quippe nihil his praebet amplius praeter subiectionem. aperte etiam manifesteque dicuntur. Multae quippe orationes uerae quidem sed obscurae; nascitur quippe obscuritas uel dicentis non numquam uoluntate uel audientis uitio uel ex natura rei de qua tractatus est. Iuxta dicentem fit obscuritas, cum uel studio dataque opera dogma suum uelat auctor, ut fecerunt Aristoteles et Heraclitus, uel ex imbecillitate sermonis; iuxta audientem uero, uel cum inaudita et insolita dicuntur uel cum is qui audit pigriore ingenio est ad intellegendum; iuxta rem porro, cum talis erit qualis est haec ipsa de qua nunc sermo nobis est, ut neque ullo sensu contingi neque intellectu comprehendi queat, utpote carens forma, sine qualitate, sine fine. Sed neque Timaeus, qui disserit, instabilis orator nec audientes tardi; restat ut res ipsa difficilis et obscura sit. Nec silua quicquam difficilius ad explanandum;
Abbreviated transcription (Latin):
initas mꝗt Chal. aquis miensu ealentibus uaporata
que tru mirsc in formulcis diuersas obriguerit / forma¬
ducil hant eana aquã demũ temictã inuapoteo
acres ansceri oblilitat docet Ruesumq epustum aciẽ
conuecti mignẽ ĩ deiide gyris seu anfeaictibus gembirã
eorũ comuicesionẽꝙ proteder̃ admonet: cum ignis a
propria subtilitate discedens conditioeo accis accipit
qui densatuo primo ꝗdem neblero / mibesq oꝑcturr. lost
soluta et li que facta dagina plumao diffłuit. ⁊toc esĩ¬

Expanded text:
iuitas Tripolis aquis immensum calentibus uaporata, quae, cum missa in formulas diuersas obriguerit, formadixerat, hanc eandem aquam demum tenuatam in uapores aereae misceri subtilitati docet rursumqconuerti in ignem. Deinde gyris et anfractibus genituram eorum conuersionemque procedere admonet, cum ignis a propria subtilitate discedens condicionem aeris accipit, qui densatus primo quidem in nebulas nubesque opimatur, post soluta et liquefacta sagina in pluuias diffluit; ex
Abbreviated transcription (Latin):
scãm hanc orbiltim rõnemq eius circuitus terra quoq
uidetur in alia elemẽta mulari. Si enim sola nõ cõuertitur
ad postremũ omĩa tecra fienb. Siꝗdem cebera in ipam con¬
uectentur: ip̃a autem in inhil eorum habebit conuersione
sed quia probabio consistit in uisũ: et mĩquã iusa est terra
i aquã / aliãue nã q in mateciã conuecti ⁊ iccirto ab¬
stimũt ac refugil tecrene iniutalionis assertionẽ ne

Expanded text:
m hanc orbitam rationemque circuitus terra quoque uidetur in alia elementa mutari. Si enim sola non conuertitur, ad postremum omnia terra fient, siquidem cetera in ipsam conuertentur, ipsa autem in nihil eorum habebit conuersionem. Sed quia probatio consistit in uisu et numquam uisa est terra in aquam aliamue quam materiam conuerti, idcirco abstinuit ac
Abbreviated transcription (Latin):
est: et quasi queda mibercła. Dtq hoc quidẽ / qđ ea
cd̃e uerũ est ꝗdem: ced dicendũ indelur paulo aptius
Est tamẽ arduũ eo magis ꝙ precõfundi mentis acie
necẽẽ est/ et estuar tam de igni / q̃ de ceteris materiis.
qui magis aquã iure aquã dici / putariq oportet / q̃ berrã
cum milla sit certa / stabłis ꝗ proprietas corporũ : que
ciusq indicet naturalẽ germantatẽ. Principio ut de
aqua / cuius modo fecimus mentionẽ / ordiamur: cũ astã¬
gitur in glaciẽ certe sogpon terre neq soliditatio coepꝰ
et minime fusile apparet. E ad hec ignita et difflueno
duscretaꝙ uarie in humotẽ/ spm̃ et acceas auras diosol¬
uitur. terporro exustus igne exeat. Ruresumq ex linctua
ionis aera corpulentior factus instituit. A er item ccacsior
factus in nubes / nebłãsq tonctescit. Quibus elisis eh
expressis / pluuie staguorumq et fontiũ larģitas / di¬

Expanded text:
est, quasi quaedam nutricula. Atque hoc quod de ea dicitur uerum est quidem, sed dicendum uidetur paulo apertius; est tamen arduum eo magis, quod praeconfundi mentis aciem necesse est et aestuare tam de igni quam de caeteris materiis, qui magis aquam iure aquam dici putarique oporteat quam terram, cum nulla sit certa et stabilis proprietas corporum quae cuiusque indicet naturalem germanitatem. Principio ut de aqua, cuius modo fecimus mentionem, ordiamur: cum astringitur in glaciem, certe saxum terrenaeque soliditatis corpus et minime fusile apparet, eadem haec ignita et diffluens discretaque uarie in humorem, spiritum et aereas auras dissoluitur; aer porro exustus ignem creat rursumque extinctus ignis aera corpulentior factus instituit, aer item crassior factus in nubes nebulasque concrescit, quibus elisis et expressis pluuiae stagnorumque et fontium largitas d
Abbreviated transcription (Latin):
ienai natura ꝑ seueraus aqua solidatur. et fil terra
siquidem est humida. Sed ꝙ ea que subiacet ĩdest cylua
cõbrariã naturã / hoc est/ siccitatẽ suscipiens / fit ey
cõnersione terra / mutato repẽte habitu mutataq condi¬
tione apparens qđ non erat. Hubitatur quia non uidel

Expanded text:
ia natura perseuerans aqua solidatur et fit terra, siquidem est humida, sed quod ea quae subiacet, uidelicet silua, contrariam naturam, hoc est siccitatem, suscipiens fit ex conuersione terra, mutato repente habitu mutataque condicione apparens quod non erat. Sed aquam in saxum
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑore sunt necesse est. Sunt igẽ mortalia in mortalũ
ncreq exatium dimulacra el nnagies. Accipiñt autẽ
bam in oylua / proplereaq et ip̃a illic apparẽt. el silue
nobis mii tiũt recordationem. Onã quidẽ ⁊eceptacłm totũ
appellat. quia nõ ex gremio silue gencrate opecies floresant
ut putant stoici ꝰ sed extrisecus obueniũt ut cerã

Expanded text:
a immortalium uereque existentium simulacra et imagines, accipiunt autem substantiam in silua proptereaque et ipsa illic apparent et siluae nobis iniciunt recordationem. Quam quidem «receptaculum» eorum appellat, quia non ex gremio siluae generatae species florescunt, ut putant Stoici, sed extrinsecus obueniunt ut in cera
Abbreviated transcription (Latin):
quod huiusmodi elementa cur sum quendam habeaut
pronũ ferantur uatua / et leuia in supiora se subrigant.
Est eni propius eniq modus. In sphere antem circui¬
tu ista confundi / et uim sui cursus amittere: quoniam
ophera in orberi suum uoluitur: et suꝑiora inferiorib cu¬
perioribus quoq inferiora multntur. Quorum dũt seđm
naturã motus mutati sunt: horum neccessario ferunt mue
tare solere qualitates sbarum suarum. Igitur si defendins
tibilia fint / necesse est ut et celi aliquanolo resoluontir
Conlinget hoc / ut simplicem et in uolubles motũ habere nõ
possint cum se diuersus elementorum motis inpugnet/
Umis eni motus omnibus aptus ẽẽ non potest et elemẽtis
in comnolus grauiorib elementis. Itaq quanlo ad suꝑiora
motus cela est neces sarus. berrenis gr auatur Ouando as
inforiora decursus expetitur igueus uigor ille uiolenter atteahr̃
Et enim contra nature sue usum deorsum cog̃ẽ. Onme autem

Expanded text:
quod huius mundi elementa suum quendam habeant pronum ferantur, uacua et leuia in superiora se subrigant — est enim proprius cuique motus —, in sphaerae autem circuitu ista confundi et uim sui cursus amittere, quoniam sphaera in orbem suum uoluitur et superiora inferioribus, superioribus quoque inferiora mutantur. quorum autem secundum naturam motus mutati sunt, horum necessario ferantferunt mutari solere qualitates substantiarum suarum. quid igitur defendimus tnaturae simplicem et inuiolabilem motum habere non possunt, cum se diuersus elementorum motus inpugnet. canentur enim motus omnibus aptus esse non potest et elementis incommodus grauioribus elementis. itaque quando ad superiora motus caeli est necessarius, terrenis grauatur, quando ad inferiora decursus expetitur, igneus uigor ille uiolenter adtrahitur; etenim contra naturae suae usum deorsum cogitur. omne autem
Abbreviated transcription (Latin):
uel exhauritur. Contra mꝗt dmbrosius. Sed mhil
agunt cum ista componiũt: quia inihil interest / uteumu
ex natura calorẽ ꝗs habeat⁊ an ex passione aliqua⁊ atq
ex ccusa : quia iouis omuis consumptor humoris est : uł
huinsmodi materie: quam flamina consueuit ex unre

Expanded text:
ue exhauritur, non habet naturalem. sed nihil agunt, cum ista componunt, quia nihil interest utrum ex natura calorem quis habeat an ex passione aliquaue ex causa, quia ignis omnis consumptor umoris est uel huiusmodi materiae, quam flamma consueuit exure
Abbreviated transcription (Latin):
hepari duo tenes. Uocalin quoq lrarim munctus idem ⁊ ex ꝗbus
consonantuã confragtositas leuigature. Lunȩ quoq crescentis et sone¬
scenlis multiformis illa transfiguratio in eõł numero pointur. Siꝗde
de obscura crescente lumniue fit bicornis. dehic̃ sectilis: denide
dimidiato maĩor / dehint plena: retror sumq maĩor dmmidiato: secti¬
lis bicoruis. Quiel ꝙ in Mundo septem sunt planete distanteo a se
musico modulcmiie ⁊ sicut ĩpẽ testatur cum dixit ogeiet scidisee
diucese nature creculũ i sc̃ptemq oibes impares eẽ fabricatum: ꝗ
contrariie motibus / agitationibusq uertantur iuxta dupli et tpłi
spacia: in quibus solem et lunã et crleroc coratitos ignet collotat
et limbũ quidem seplem⁊ sic ⁊ atio prestatur. Quibus patet cur septe¬

Expanded text:
hepar duo renes. Vocalium quoque litterarum numerus idem ex quibus hepar duo renes. Vocalium quoque litterarum numerus idem ex quibus consonantium confragositas leuigatur. Lunae quoque crescentis et senescentis multiformis illa transfiguratio in eodem numero notatur, siquidem de obscura crescente lumine fit bicornis, dehinc sectilis, dehinc dimidiato maior, dehinc plena, retrorsumque maior, dimidiato sectilis bicornis. Quid quod in mundo septem sunt planetes distantes a se musico modulamine, sicut ipse testatur, cum dicit deum «sexies scidisse» diuersae naturae circulum «septemque orbes impares» esse fabricatum, qui contrariis motibus agitationibusque uertantur iuxta «dupli et tripli» spatia, in quibus solem et lunam et ceteros erraticos ignes collocat. Et limitum quidem septem sic ratio praestatur, i
Abbreviated transcription (Latin):
ut illa sine mĩe perpetuoq iurgo. Naturalis uõ atq optimus hẽtur
iacuto. quia multa corus que naturȩ lege proueniut iuxta hunc nũs
fiori notantur. Principi septimam partus ante cȩttros legitumi sunt
in gentris hunicini fetibus. Bonde ꝙ port partũ septimo mense den¬
tes aguntur ⁊ ⁊eptimo deinceps annio matantur. Idem quoq stđa
hebdomada annorum pubertate affert utriq sc̃ciũ gignendi et pa¬
nendi maturitatez.Reccia uero hebdomada ostendis ce flos etlambo
trica genas. Quarta uero hebdomada definuntur in ormota stasiuȩ
Qunita plenam inuemilis etatis affert perfectionẽ. In egrituda¬
mbus quoq iuxta ennd nuuiciũ motus ficci usus expcrientiaq do¬
cuit. Et hippocrates cum sepe alias inplecisq librs sñis tum etiã
in his enudenter/ quos de hebdomadib instibuit dmuncratquoq sen¬
suũ oiũm qui sunt in capite septem meatus ocłorim/ auriu Inaria
atq oris. Uitalia quoꝙ parris mimeri: linguae pulmo: tor lien

Expanded text:
etuoque uirgo. Naturalis uero atque optimus habetur idcirco quia multa eorum quae naturae lege proueniunt iuxta hunc numerum fieri notantur. Principio septimani partus ante ceteros legitimi sunt in generis humani fetibus, deinde quod post partum septimo mense dentes aguntur, septimo deinceps anno mutantur. Idem quoque secunda hebdomade pubertatem affert utrique sexui gignendique et pariendi maturitatem. Tertia uero hebdomade ostentat se flos et lanugo circa genas. Quarta uero hebdomade definiuntur incrementa staturae, quinta plenam iuuenilis aetatis affert perfectionem. In aegritudinibus quoque iuxta eundem numerum motus fieri usus experientiaque docuit et Hippocrates cum saepe alias in plerisque libris suis tum etiam in his euidenter quos de hebdomadibus instituit. Dinumerantur quoque sensuum omnium qui sunt in capite septem meatus, oculorum aurium narium atque oris. Vitalia quoque paris numeri, lingua pulmo cor lien
Abbreviated transcription (Latin):
terna interualla in utroq later doscriptionis sita sex interualla
conficiunt : et senarius nunceus plenus et peefectus merito ħetire
Quippe ꝗ sit ȩqualis his partibus ex quibus ipe constet. Habet
enim dmdietate in tribus: habet 3. portionẽ in dnobus : habet
sexta in uno: quȩ simul atq in unũ collecta complent eundem
uno tribus / quinq / septem: et ex aliis paribus nimeris quatuoe
minatur : quia continet quatuoe quide limte in duplici latere
hoc est umim duo quatuor /octo /. quatuor uero alios in eo latere
q̃d ex triplicibus compoitum est ⁊ uno tribus / nouẽꝰ 2. cõi u
accepta singularitate : que ẽ utriusq lateris caput. Ideo inigla¬
ritas par/ atq impar habetur. Iure ioitur septe luites consti¬
tuuntur. Terna uero ꝑ utraꝙ latus internalla ccrmuintur. Nam sin¬
gultiritas mitiũ est numecorũ paris et imparis: proptere aq par
et impar habetur: et omnes in se formas nuorum eređe continer̃

Expanded text:
terna interualla in utroque latere descriptionis sita sex interualla conficiunt. Et senarius numerus plenus et perfectus merito habetur, quippe qui sit aequalis his partibus ex quibus ipse constat; habet enim dimidietatem in tribus, habet tertiam portionem in duobus, habet sextam in uno, quae simul atque in unum collecta complent eundem. est uno tribus quinque septem, et ex aliis paribus numeris quattuor minatur, quia continet quattuor quidem limites in duplici latere, hoc est unum duos quattuor octo, quattuor uero alios in eo latere quod ex triplicibus compositum est, uno tribus nouem uiginti septem, communi uidelicet accepta singularitate, quae est utriusque lateris caput ideoque singularitas par atque impar habetur. Iure igitur septem quidem limites constituuntur, terna uero per utrumque latus interualla cernuntur, nam singularitas initium est numerorum paris et imparis, proptereaque par et impar habetur et omnes in se formas numerorum creditur continere,
Abbreviated transcription (Latin):
Et em̃ duo duplicati pariñt quatuor mimetum xia nullo dupli¬
supputatus parit dece. Et ite sex nuncrus nascitur quidem ex du¬
plicato bernario. parit cuĩt insea decumanũ limitẽ ĩpe neminem
Octauus nascitur ex bis supputatis quatuor: sed ip̃e nemine parit
Nonus nascitur ex ber baibus: ip̃e autem neminẽ parit. Hecinius na¬
scitur ex duplicato nũo quinqi ip̃e potro neminẽ parit. Itaq omuibus
nascentibus partumn: partumnq parientibus / solus septenarius mimetus

Expanded text:
Etenim duo duplicati pariunt quattuor numerum; tria nullo duplisupputatus parit decem; item sex numerus nascitur quidem ex duplicato triente, parit autem infra decimanum limitem neminem; octauus nascitur ex bis supputatis quattuor, ipse neminem parit; nonus nascitur ex ter tribus, ipse autem neminem parit; decimus nascitur ex duplicato numero quinque, ipse porro neminem parit. Itaque omnibus partim nascentibus, partim parientibus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid. qđ nullas partes habet. proptecca ꝙ sub malos sensus uc̃it.
appellant. Liea uero sine latitudine prolixitãte : que m nota fic̃e
desunt. Porro eã / in qua est latitudo aliqua ⁊ auꝑficiem uocant
ut sit superficiet nacta latitudinẽ longitudo. Quod utco ex tub
tonstat idest longitudine/ latitudine. profumditate i ⁊ olidum coip
cognominant. Iota crgo descriptio / quȩ parrtiũ / ex quibus cimma¬
cl̃e constare / genturã seu coaugnẽtationẽ delimat ⁊ octendit
ronẽm aimime corporisꝙ coniugi. Quippe corpus cimimaliũ / qđ
inspiratur amime iugore. habet certe ouꝑficis : habet ooliditatt
Que igitur cum iultili iugor penetratura crat tã iuꝓficiẽ p̃ e olidi¬
tatem i ꝯnmles soliditati ⁊ snmiles ctiam supreficiei habere debuit. si¬
quidem paria paribus congregantur. Hactenus Chalcidius : In oũ

Expanded text:
quod nullas partes habet proptereaque sub nullos sensus uenit, appellant, lineam uero sine latitudine prolixitatem, quae in notas suas desinit, porro eam, in qua est aliqua latitudo, superficiem uocant, ut sit superficies nacta latitudinem longitudo; quod uero ex tribus constat, id est longitudine latitudine profunditate, solidum corpus cognominant. IMG 7 Ista ergo descriptio quae partium ex quibus anima constare dicitur genituram seu coagmentationem deliniat, ostendit rationem animae corporisque coniugii. Quippe corpus animalium, quod inspiratur animae uigore, habet certe superficiem, habet etiam soliditatem. Quae igitur cum uitali uigore penetratura erat tam superficiem quam soliditatem, similes soliditati, similes etiam superficiei uires habere debuit, siquidem paria paribus congregantur. «Vnam» igitur
Abbreviated transcription (Latin):
¶. Uel ꝙ sacerdotiis prȩditi separatim a/ cętero populo
mauent: ne contagione aliqua profana / castitas polluatur ⁊ uel
ꝙ uaria opificii genera ita inter se discreta sunt ut promiseue
nullus operetur. Pastores uero et item penes quos est uenandi
cosendiq ruris / exercitandiq scĩa disparatas habent sedes
a/ propugnatorum armateq inuẽtutis castris et insignibus

Expanded text:
quod sacerdotiis praediti separatim a cetero populo manent, ne contagione aliqua profana castitas polluatur, uel quod uaria opificum genera ita inter se discreta sint, ut promisce nullus operetur. Pastores uero et item penes quos est uenandi colendique ruris exercendique scientia, disparatas sedes habent a propugnatorum armataeque iuuentutis castris et insignibus
Abbreviated transcription (Latin):
curam ubi maiorem leges habendam saucm̃t: Aut honestas /¬
apud quos tautam dignitate optinet in iñte muneribus/ et offi¬
enis. Quid dnunita : Siua medela: Nonue ad hommes ⁊¬
instinctu conditricis deę conmearunt: Hac quippe exor¬
natione priorem urben ur̃am sepsit: hone stauitq ninẽ

Expanded text:
curam ubi maiorem leges habendam sanciunt aut honestas apud quos tantam dignitatem obtinet in uitae muneribus et officiis? Quid diuinatio? Quid medela? Nonne ad homines instinctu conditricis deae commeauerunt? Hac quippe exornatione priorem uestram urbem sepsit honestauitque numen
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͥ/ omnia que ꝑ coipus scutimus cticim cum ea non assunt
Sensibus ⁊ imagnico taimen eorum patimur / tanq̃ prorsũs cidsuit
uel in Sonmno uel in furore. Quod cum palimue / omm̃o utcum ea
ip̃is sendibus sentiamus: an miagines sensibiliũ unit disceruere
nõ ualemus. Si igitur sunt imagines zensibiliũ quȩ discerm ipsis
sensibus nequeunt / et inhil percipi potest/ mti qđ ia/ falso
cuscerintur : non est constitutum iudicium ueritatis in sensibus.

Expanded text:
 omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod a falso discernitur, non est judicium veritati
Abbreviated transcription (Latin):
a
sua diuinã naturã estimantes nasci oña / neq eẽ quicq̃ q̃đ non
natum sit existimant. Quolũ amimis sic institutis difficile perc¬
suadeabur Aundi eẽ anthiorẽ dm̃ ÷ insi eum tanquã opaifey aliquis
manibus celerarumq artiũ molitione c̃õstrugerit. Sexte prop̃oĩtu
⁊ cciptoris consider andum puto. Nam si id ageret in hoc libio prm̃¬
cipalr̃ ut inmortalẽ eĩ cummmã probarit⁊ nõ conuemiret amins gom¬
tutam comninsci: prepte ꝓ cuncta / que gignuntur Iintereunt It
uero cũ de Nundi hoc ẽ / cunmuerse rei constitutione bractetur⁊ ad
presins e ⁊e fuit nascentem et uelut in lucẽ proditã mdutet aĩãs
ensi quo auduientes imagmarentur amime formom aliquã ꝑnde
ut corũ om̃m  que nascuntur uident. El actemis Chalcidio¬

Expanded text:
a sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auctorem deum, nisi eum tamquam opifex aliquis manibus ceterorumque artuum molitione construxerit. Certe propositum scriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro principaliter, ut immortalem esse animam probaret, non conueniret animae genituram comminisci propterea quod cuncta quae gignuntur intereunt; at uero cum de mundi, hoc est uniuersae rei, constitutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentem et uelut in lucem proditam inducere animam eius, quo audientes imaginarentur animae formam aliquam, perinde ut eorum omnium quae nascuntur uident. «Itaque d
Abbreviated transcription (Latin):
adiumento cognati extini lummnis: maxime ꝗdem solsti¬
cialis/. Alias tamẽ etiam eorum que solis lumen mimi/¬
tantur Igitur extimũ linuẽ ciccorporatũ lumini / qđ ex
oclis flũt. confirmat illud et facit ydoneũ obtutum
flntre ⁊ propterea ducit ex his corporibus ꝗ iudentur
concurr entibus inisus existit ⁊ temaq est cõ uidenddi uiͦ.
luuuen caloris intum ꝑ ocłos means ⁊ que principalis ca
dimul opatur et cidiuuat. Lumen quoq / qđ ex ccrpo¬
ribus insibiliũ sperũm fluit flamia seu color. Qui ꝑ¬
indie est / atꝙ sunt omma⁊ sine qbus propoitum opitᵗ
efficai mon pobest ut sme feramentis ea/ que o unt operi
faciendo necinaria. Quorum siquid deerit: ipediri uisu

Expanded text:
adiumento cognati extimi luminis, maxime quidem solstiadiumento cognati extimi luminis, maxime quidem solstitialis, alias tamen etiam eorum quae solis lumen imitantur. Igitur extimum lumen accorporatum lumini quod ex oculis fluit confirmat illud et facit idoneum obtutibus fluere proptereaque ducit ex ipsis corporibus quae uidentur concurrentibus uisus existit trinaque est ratio uidendi: lumen caloris intimi per oculos means, quae principalis est simul operatur et adiuuat, lumen quoque quod ex corporibus uisibilium specierum fluit, flamma seu color, qui perinde est atque sunt omnia sine quibus propositum opus effici non potest, ut sine ferramentis quae sunt operi faciendo necessaria; quorum si quid deerit, impediri uisum
Abbreviated transcription (Latin):
in noctem discegerit cognatus ignis desertum lucis eius
auxilio / consortioq uelut induatũ habet: ut pote ad
digimule procecdiens. propterea in mutatũ extingnitur
nillam habens cum proximo tunc aec̃ nature corcati¬
onẽ. ut pote splendore ignis carenti: uidereq desinit
feactum illecebra somni dennolaliones¬
Censet plato/ mꝗt Chalcidius / Lumen ex ocłis profudi
purum et liquatum ⁊ qđ sit uelut fons ꝗdam ignis ĩ timi
nr̃i habens cum solsticiali lumine cognatiors. Solis por¬
ro lumẽ censet instrumentũ amme fore ad insibłium
sperum contemplationẽ : siꝗdem ad ocłos feratur: quorũ
leuigata soliditas et tersa rotunditas/ ut pote munilte
timicis textis tenui neruorũ sub tegiime / fert facile obiua
lucem. Medielas nõ / in qua constituitur uidendi uis
delicati corporis et sincere / prope modumq incorperee puri¬
tatis admittit contemplationis ingressum. Amiotatione di/¬
ciens ad muneris competentis ꝑfunctionem ⁊ ioleo opus ẽ

Expanded text:
in noctem discesserit cognatus ignis, desertum lucis eius auxilio consortioque uelut uiduatum hebet, ut quippe ad dissimile procedens, proptereaque immutatum extinguitur nullam habens cum proximo tunc aere naturae communicationem, utpote splendore ignis carenti, uidereque desinit factum illecebra somni. Etenim diCenset enim Plato lumen ex oculis profundi purum et liquatum, quod sit uelut flos quidam ignis intimi nostri habens cum solstitiali lumine cognationem, solis porro lumen instrumentum animae fore ad uisibilium specierum contemplationem, siquidem ad oculos feratur, quorum leuigata soliditas et tersa rotunditas, utpote munita tunicis textis tenui neruorum subtemine, fert facile obuiam lucem. Medietas uero, in qua constituitur uidendi uis, delicati corporis et sincerae propemodumque incorporeae puritatis admittit contemplationis ingressum; causaque prciens ad muneris competentis perfunctionem. Opus est quippe