comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedi uerba mea inos tuũ ignẽ. Sic̃ gͦ deus ignis ẽ.⁊ angłisut̃
flama ignis:⁊ sci quiq spũ feruentes: ita econtrario hi qui de¬
ideit̾. a diletioẽ dĩ sine dubio refrixisse in caritate eius aefri¬
gidi effecti cẽ dicendi sunt. Ait . it. ⁊ dominus. pro &o qd̾ mult
 ont. que ad uerse potestatis in scͥpturissc̃ĩs comparant᷑. frigi¬
da semꝑ inueniens diabolus d̾r. quoꝵ quidẽ frigidius muenit᷑.

Expanded text:
dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli flamma ignis, et sancti quique spiritu fervent: ita e contrario hi qui deciderunt a dilectione Dei, sine dubio refrixisse in charitate ejus, ac frigidi facti dicendi sunt. Ait enim et Dominus, quia nt quæ adversæ potestati in Scripturis sanctis comparantur, frigida semper inveniens diabolus dicitur quo quid frigidius invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
draconẽ serpentẽ. fugientẽ. suꝑ draconẽ serpentẽ ꝑu̾sum: ⁊ int̾fici¬
et eum :⁊ it̾m ait. Etiam si ab̾cesserint ab ocłis meis ⁊ descend̾int in ꝓ¬
fundũ maris: ibi mandabo dracomi. ⁊ mordebit eos. S ⁊ in iob ipse
rex eẽ omniũ q̃ in aquis sunt dr. Aborea u̾o accendi mala suꝑ om̃s
qui habitant t̾ram. ꝓpħa denunciat. Boreas aut̃ uentꝰ in scͥpturis

Expanded text:
draconem serpentem fugientem, super draconem serpentem perversum, et interficiet eum.» Et iterum ait: «Etiam si abscesserint ab oculis meis, et descenderint in profundum maris; ibi» mandabo draconi, et mordebit eos.» Sed et in Job ipse rex esse omnium quæ in aquis sunt, dicitur. A Borea vero accendi mala super omnes qui habitant terram, Propheta denuntiat. Boreas autem ventus in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
in igne sit posita. om̃ib suis poris om̃ibq uenis ignẽ recipi¬
ens. ⁊ tota ignis effecta sineq ignis ab ea cesset aliqͣndo. neq ip̃a
abigne separet᷑. nunquidnã dicemus hanc naturã quidẽfer¬
riri masse in igne positam. ⁊ indesmẽt ardentẽ posse frigusali¬
qͣndo recipe: Qum ĩmo qd̾ uerius ẽ magis eam sic̃ infornaci¬
u sepe sieri oculis deprehendimus. totam ignẽ effectam dicemus. quia
net aliud mea nisi ignis cernitur s ⁊ siquis conting̾e atq attractare te

Expanded text:
in igne sit posita, omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiin igne sit posita, omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiens, et tota ignis effecta, si neque ignis ab ea cesset aliquando, neque ipsa ab igne separetur, numquidnam dicemus hanc, quæ natura quidem ferri massa est, in igne positam et indesinenter ardentem, posse frigus aliquando recipere? Quinimo, quod verius est, magis eam sicut in fornacius sæpe fieri oculis deprehendimus, totam ignem effectam dicimus, quoniam nec aliud in ea nisi ignis cernitur: sed et si qui continge
Abbreviated transcription (Latin):
tas om̃ib p̃sto ẽ. ħ aĩa que xp̃i ẽ ita elegit diligere iusticiam ut
pro inm̃sitate dilectionis inconu̾tibilit̾ ei atq inse parabiliter
in hereret. ita ut ꝓpositi firmitas.⁊ affectus inm̃sitas. ⁊ dilectioĩs
inex pugnabił calor. omnẽ sensũ conu̾sionis atq inmutationis
abscideret.⁊ qd̃ in arbitͥo erat positum. longi usus affectu iam
uersum sit in naturã: ita ⁊ fuisse quidẽ in xp̃o humana ⁊ ratio¬
nabił anima credenda ẽ.⁊ nullũ sensum uł possibilitatẽ eã pu¬
tandũ ẽ hubuisse peccati. Ad pleniorẽ tam̃ rei explanationẽ ñ
uidetur absurdũ. si etiam similitudine aliqua utamur: licet
in re tam ardua tamq difficili ne exemplis quidẽ uti cõmodĩ
copia ẽ: tam̃ ut absq aliquo preiudicio dicamus. ferrimetal¬
lum capax ẽ. ⁊ frigoris ⁊ caloris. Si ergo massa aliqua ferri sẽꝑ

Expanded text:
tas omnibus præsto est, hæc anima quæ Christi est, ita elegit diligere justitiam, ut tas omnibus præsto est, hæc anima quæ Christi est, ita elegit diligere justitiam, ut pro immensitate dilectionis inconvertibiliter ei atque inseparabiliter inhæreret, ita ut propositi firmitas, et affectus immensitas, et dilectionis inextinguibilis calor, omnem sensum conversionis atque immutationis abscinderet, et quod in arbitrio erat positum, longi usus affectu jam versum sit in naturam: ita et fuisse quidem in Christo humana et rationabilis anima credenda est, et nullum sensum vel possibilitatem eam putandum est habuisse peccati. VI. Ad pleniorem tamen rei explanationem non videtur absurdum, si etiam similitudine aliqua utamur, licet in re tam ardua, tamque difficili, ne exemplis quidem uti com · modis copia est. Tamen, ut absque aliquo præjudicio dicamus, ferri metallum capax est frigoris et caloris: si ergo massa aliqua ferri semper
Abbreviated transcription (Latin):
cũ u̾bo d̾i xp̃c efficit᷑. Ungui nãq oleo lecicie: ñ aliud intelligit᷑
qͣm sp̃u scõ repleri. Qd̾ aũt pre parcicipib dixit: indicat qr nõ
didit. ⁊ odistiimquitatẽ. Odisse .it. iniquitatẽ ẽ. illud quod scͥptura
dicit. de eo.: qr peccatum ñ fecit: nec inuentus ẽ dolus in ore eius:
qd̾ ait. Temptat᷑ ꝑ om̃ia ꝓ similitudine absq peccato. s ⁊ ipse
dominus dicit. Quis ur̃m arguit me de peccato: Et it̾m ip̃e dicit
ꝓpha designaret. quia nunqͣm eum iniquitatis sensus intiss. ait.
tate. Q d̾ si alicui difficile uidebit᷑ pro eo qd̾ rationabilẽ animã
eẽ in xp̃o. supra ostendimus. qͣm utiq anmarũ nataͣm boni
maliq capaçẽ ꝑ om̃s disputatioẽs nr̃as freq̃nt̾ ostendimus. hoc
modo reihuiꝰ ex planabit᷑ difficultas. Nat᷑am quidẽ aiẽ illius hãc
fuisse. q̃ ẽ om̃iũ animarũ: ñ potest dubitari. Alioqͥn nec dici aĩa
potuit.si uere ñ fuit aĩa. Uerum qm̃ boni maliq eligendi facui¬

Expanded text:
. Ungi namque oleo lætitiæ, non aliud intelligitur quam Spiritu sancto repleri. Quod autem præ participibus dixit, indicat quia nodit; «et odisti iniquitatem.» Odisse enim iniquitatem est illud quod Scriptura dicit de eo, quia pecca» tum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus:» et quod ait: «Tentatus per omnia pro similitudine absque peccato.» Sed et ipse Dominus dicit: «Quis vestrum arguet me de peccato?» Et iterum ipse dicit evidentius designaret, quia nunquam in cum iniquitatis sensus intrasset, ait: itate.» V. Quod si alicui difficile videbitur, pro eo quod rationabilem animam esse in Christo supra ostendimus, cum utique animarum naturam boni malique capacem per omnes disputationes nostras frequenter ostendimus; hoc modo rei hujus explanabitur difficultas. Naturam quidem animæ illius hanc fuisse quæ est omnium animarum, non potest dubitari: alioquin nec dici anima potuit, si vere non fuit anima. Verum quoniam boni malique eligendi facul
Abbreviated transcription (Latin):
intueri. In illo gͦ inicio putandũ ẽ. tantũ numerũ rationabili¬
um creaturarum uł intellectualium. uł quo qͦmͦ apellande st̃
qͣs m̃tes suꝑuis diximus fecisse dm̃i: qͣntũ susfice̾ ꝑosse ꝓspexit.
Certũ ẽ. enĩ qd̾ p̃finito aliquo ap̃ se mĩo eas fecit. Nõ . it. ut quidã
uolunt finẽ putandũ ẽ. ñ habere creatas. qr uͥ finis ñ ẽ. nec cõ¬
p̃hensio ulla uł curum scͥptio eẽ potest. Qd̃ si ñ fuit᷑. utiq nͨ
contineri uł dispensari. ad̾o que facta sunt potert̃. Nat̾alit̾
nẽpe quioquid infinitum fuit̾: ⁊ incomp̃hensibile erit. porro
id circo nuimerꝰ quidẽ recte aptabitur. rationabilib creaturis
uł m̃tib. ut tante sint qͣnte a ꝓuidentia dĩ ⁊ dispensari : ⁊ regi.
⁊ contiueri possint: m̃sura uͦ mat̾ie corporali conseq̃nt᷑ aptabit᷑.
qͣm utiq tantã ado̾ creatam eẽ credendũ ẽ. qͣntam sibi sciret ador¬
natũ mundi posse fufficere. ħ ergo sunt q̃ iniuicio .i. ante omĩa

Expanded text:
tum numerum rationabilium creaturarum, vel intellectualium, vel quoquomodo appellandæ sunt quas mentes superius diximus, fecisse Deum, quantum sufficere posse prospexit. Certum est quippe quod præfinito aliquo apud se numero eas fecit: non enim, ut quidam volunt, finem putandum est non habere creaturas; quia ubi finis non est, nec comprehensio ulla, nec circumscriptio esse potest. Quod si fuerit, utique nec contineri, vel dispensari a Deo quæ facta sunt, poterunt. Naturaliter nempe quidquid infinitum fuerit, et incomprehensibile erit. Porro idcirco numerus quidem recte aptabitur rationabilibus creaturis, vel mentibus, ut tantæ sint quantæ a providentia Dei dispensari, regi et contineri possint. Mensura vero materiæ corporali consequenter aptabitur: quam utique tantam a Deo esse creatam credendum est, quantam sibi sciret ad ornatum mundi posse sufficere. Hæc ergo sunt quæ in initio, id est ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ilius di.apłos uelut a reliquo corpore meliores aiãm eius in¬
tellug. debere dixert̃. ħ prout potuius de rationabili aiã discu¬
dienda magis alagentib: qm statuta ac definita ꝓtulimus. De
amimab uero pecudũ cetoꝵq mutoꝵ. sufficiant illa q̃ abso¬
lute suꝑius diximus.

Expanded text:
corpore meliores animam intelligi debere dixerunt. Hæc prout potuimus de rationabili anima discutienda magis a legentibus quam statuta ac definita protulimus. De animabus vero pecudum cæterorumque mutorum sufficiant illa quæ absolute superius diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
te in populo meruiss: donũ sp̃c scĩ p̾bebatur. Post aduentũ uͦ
saluatoris scͥptum ẽ. qm̃ ad impletum ẽ illud qd̾ dictum fuera
in ꝓpħa iohel: quia erit in nouissimis dieb effundam de sp̃u
meo suꝑ omnẽ carnẽ ⁊ ꝓpħabunt. Qd̃ utiq tale ẽ: sicut illud ꝙ¬

Expanded text:
te in populo meruisset, donum Spiritus sancti præbebatur; post adventum vero te in populo meruisset, donum Spiritus sancti præbebatur; post adventum vero Salvatoris scriptum est adimpletum esse illud quod dictum est in propheta Joële, quia «erit in novissimis diebus, et effundam de Spiritu meo» super omnem carnem, et prophetabunt:» quod utique tale est sicut illud
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante aduentũ xͥ d̾o credidert̃: siue in his qui ꝑ xp̃m confu¬
gerunt ad dm̃. Et duos quidẽ deos ausos eẽ hẽticos dice̾. ⁊ duos
p̾dicari. Quomͦ .it. ħ de scͥpturis poteit̾ affirmare. aut qͣm dif¬
tio aliqua aut descͥptio inuemri potest. sp̃c sc̃i: Nam ut con¬
cedamus marciom uł ualentino posse differentias d̾itatis indu¬
cere. ⁊ aliam boni nat᷑am aliam uero iusti descͥbere: quid ex co¬
gitabit. aut quid inueniet. ut differentiã scĩ sp̃c introducat:
Nichil gͦ illos posse ad inditiũ qualiscumq differentie arbi¬
tror inuenire. Nos u̾o estimamus. qd̃ participationẽ similiter
ut sapientied̾i. ⁊ u̾bi di: absq ulla differentia creatura ratio¬
nabił. om̃is assumat. Uideo tam̃ qd̃ precipuus sp̃c scĩ ad uẽtꝰ
ad homines post ascensionẽ xp̃i in celos. magis qm añ aduẽ¬
tum eius declaretur. Antea naniq solis ꝓpħis ⁊ paucis siquis for¬

Expanded text:
qui ante adventum Christi Deo crediderunt, sive in his qui per Christum confugerunt ad Deum. Et duos quidem Deos ausos esse hæreticos dicere, et duos ab aliquo prædicari. Quomodo enim hoc de Scripturis poterunt affirmare, aut quam dif? si tamen definitio aliqua aut descriptio inveniri potest Spiritus sancti. Nam ut concedamus Marcioni vel Valentino posse differentias deitatis inducere, et aliam boni naturam, aliam vero justi describere, quid excogitabit, atque quid inveniet, ut indifferentiam Spiritus sancti introducat? Nihil ergo illos posse ad indicium qualiscumque differentiæ arbitror invenire. II. Nos vero existimamus quod participationem ejus similiter ut sapientiæ Dei et verbi Dei absque ulla differentia creatura rationabilis omnis assumat. Video tamen quod præcipuus sancti Spiritus adventus ad homines post ascensionem Christi in cœlos, magis quam ante adventum ejus declaretur. Antea namque solis Prophetis, et paucis, si quis for
Abbreviated transcription (Latin):
dib suis. Qd̾ siue ista quidẽ apłi. tam aꝑta sententia satis nos e¬
docuit. quid sit inmicos poni sub pedib: audi adhuc eum in con¬
mus ei eẽ subiecti. qua subiecti e sunt ⁊ apli: Iom̃s scĩ qui secuti st̃¬

Expanded text:
dibus suis.» Quod si ne ista quidem Apostoli tam aperta sententia satis nos edibus suis.» Quod si ne ista quidem Apostoli tam aperta sententia satis nos edocuit quid sit inimicos poni sub pedibus, audi adhuc eum in conmus ei esse subjecti, qua subjecti ei sunt et Apostoli et
Abbreviated transcription (Latin):
finito statuentib Indicatũ namq a nob̾ insuꝑiorib ẽ. q̃sint deqͥ¬
b manifesto dogmate t̾minandũ sit: qd̾ ⁊ꝓ uirib fecisse nos puto.
cũ de tͥnitate loq̃iemur. disputandi specie magis qm diffimendi
put possumus exercem᷑. finis ergo mundi ⁊ consumatio dabit᷑. cũ
unusqͥsq ꝓ mito peccatoꝵ. ⁊̃ penis subiciet᷑: qd̾ tempus deus solus
agnoscit. qñ unusquisq qd̾ mẽtur expendet. In unum sane fi¬
nem putamus qd̾ bonitas di ꝑ xp̃m suũ uniũsam reuocet cre¬
aturam: subactis ac subditis ⁊̃ immicis. Sic.it. dicit scã seͥptura. Di¬
seat dñs dño meo sede adextͥs meis. donec ponam immicos tuos
scabellum pedum tuoꝵ. Qd̾ si minus nob̾ manifestum ẽ: quid
nm indicet ꝓphncus sermo paulo apło dicamus. aꝑtius dicente
Suia opotet. xp̃m ragnare. dononec ponat om̃s immicos subpe¬

Expanded text:
finito statuentibus. Indicatum namque a nobis in superioribus est quæ sint de qufinito statuentibus. Indicatum namque a nobis in superioribus est quæ sint de quibus manifesto dogmate terminandum sit, quod et prur. Nunc autem disputandi specie magis quam definiendi, prout possumus, exercemur. Finis ergo mundi et consummatio dabitur, cum unusquisque pro merito peccatorum etiam pœnis subjicietur: quod tempus Deus solus agnoscit, quando unusquisque quod meretur expendet. In unum sane finem putamus quod bonitas Dei per Christum suum universam revocet creaturam, subactis et subditis etiam inimicis. Sic enim dicit sancta Scriptura: «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris» meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Quod si minus nobis manifestum est quid in hoc indicet propheticus sermo, Paulo Apostolo discamus apertius dicente, quod «oportet Christum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in nob̾ eẽ. atq iur̃is motib ut uł b̾ati ⁊ scĩsimus. uł ꝑ desidiã et
negligentiam ex batitudine ĩmaliciam ꝑditionẽq uͥgamiis: intã¬
tum ut nimius ꝓfectus ut ita dix̾m malicie. si qui intm̃ sui negle¬
consũmatarũq eẽ uid̾r udiciũ. Que res ⁊̃ nos in ħ loco ẽ¬
monet. quod ad hec tam ardua et difficilia intelligenda siquis al¬
lee. qui legendi hoꝵ et talia cognoscendi desid̾ium ceꝑit: ꝑfectũ
Heruditũ sensũ debet ad hibere. neforte si aut nullũ usũ in huiꝰ¬
cemodi q̃stionib hũit. uana q̃dam hec illi ⁊ suꝑflua uideantur:
aut suam p̾iudicatũ ⁊ p̃uentũ in aliis animũ gerit. hetica hec
cont᷑ fidẽ ecłiasticam putet. ñ tam ratioẽ cõuincens. qm̃ aĩsui p̃¬
iudicio definiens. Que quidẽ ⁊̃ a nob̾ cum magno metu ⁊ caute¬
la dicunt᷑: discutiẽtib magis e pretractantib. qm̃ pro certo ac de¬

Expanded text:
ti simus, vel per desidiam et negligentiam a beatitudine in malitiam et perditionem vergamus in tantum ut nimius profectus, ut ita dixerim, malitiæ, si quis in tantum sui negleconsummatarumque esse videtur indicium. Quæ res etiam nos in hoc loco commonet, quod ad hæc tam ardua et difficilia intelligenda, si quis ille est qui legendi horum et talia cognoscendi desiderium ceperit, perfectum et eruditum sensum debet adhibere ne forte si aut nullum usum in hujuscemodi quæstionibus habuit, vana quædam hæc illi et superflua videantur; aut si jam præjudicatum et præventum in aliis animum gerit, hæretica hæc et contra fidem ecclesiasticam putet, non tam ratione convincens, quam animi sui præjudicio definiens. Quæ quidem a nobis etiam cum magno metu et cautela dicuntur, discutientibus magis et pertractantibus quam pro certo ac de
Abbreviated transcription (Latin):
nius mundi consonantiã competent̾ atq utiliter aptarent᷑: dũ
alie niuari indigent. alie iuuare possunt. alie u̾o ꝓficientib cer¬
tamina atq agones moueret᷑. in quib coꝵ probabilior haberet᷑
in dustria. ⁊ ceitior post uictoriã ieꝑati gradus statio teneret᷑. q̃ꝑ¬
difficultates laborantiũ constitiss. Qͣmuis ergo indiu̾sis sit officiis
ordinatus. ñ tam̃ dissonans atq ase discrepans munditotius intelli¬
gendus ẽ status. s sic̃ corpus nr̃m unũ ex mutis m̃bris aptatum ẽ. ⁊
ab una aĩa continet᷑: ita ⁊ uniu̾sum mundũ uelut animal qd̾ dã
inm̃sũ atq inmane oppinandũ puto qd̃ qd̾ quasi ab una amma

Expanded text:
nius mundi consonantiam competenter atque utiliter aptarentur, dum nius mundi consonantiam competenter atque utiliter aptarentur, dum aliæ juvari indigent, aliæ juvare possunt, aliæ vero proficientibus certamina atque agones movent, in quibus eorum probabilior haberetur industria, et certior post victoriam reparati gradus statio teneretur qdifficultates laborantium constitisset. III. Quamvis ergo in diversis sit officiis ordinatus, non tamen dissonans atque a se discrepans mundi totius intelligendus est status: sed sicut corpus nostrum unum ex multis membris aptatum est, et ab una anima continetur, ita et universum mundum velut animal quoddam immensum atque immane opinandum puto, quod quasi ab una anima
Abbreviated transcription (Latin):
runt: ⁊ ab illo bonitatis statu cõmoti atq distracti. diu̾sis de hinc
animoꝵ motib ac desid̾iis agitati unum illud ⁊ indiscretũ nat̾ẽ
sue bonum ꝓ intentioĩssue diu̾sitate in uarias deduxeit᷑ m̃tiũ qͣ
creaturas q̃ asemet ip̃is in tantũ ammoꝵ uarietatẽ distabant. in
unum q̃ndam reuocat oꝑis studiiq consensũ: ut diu̾sis licet moti¬
b animoꝵ. unus tam̃ mundi plenitudinẽ ꝑfectionẽq consũment. al¬
q ad unum ꝑfectionis finẽ uarietas ip̃a m̃tium tendat. una namq
uutꝰ ẽ que omnẽ mundi diu̾sitatẽ constringit. ⁊ continet. atq ĩ
unum opus uarios agit motus. ne .s. tam inm̃sũ mundi opus dis¬
sidiis solueret᷑ ammoꝵ. Et ꝓpt̾ oppinamur parentẽ omniũ dm̃ ꝓ
salute uniu̾sarũ creaturarũ suarum ꝑ ineffabilem u̾bi sui.
arbitrii lib̃tatem ui in aliud ꝙ motus m̃tissue ageret cog̾entur.

Expanded text:
runt, et ab illo bonitatis statu commoti atque distracti, diversis dehinc runt, et ab illo bonitatis statu commoti atque distracti, diversis dehinc animorum motibus ac desideriis agitati, unum illud et indiscretum naturæ suæ bonum pro intentionis suæ diversitate in varias deduxerunt mentium qcreaturas quæ a semetipsis in tantum animorum varietate distabant, in unum quemdam revocat operis studiique consensum, ut diversis licet motibus animorum, unius tamen mundi plenitudinem perfectionemque consumment, atque ad unum perfectionis finem varietas ipsa mentium tendat. Una namque virtus est quæ omnem mundi diversitatem constringit et continet, atque in unum opus varios agit motus, ne scilicet tam immensum mundi opus dissidiis solveretur animorum. Et propter hoc opinamur parentem omnium Deum pro salute universarum creaturarum suarum per ineffabilem Verbi sui ac arbitrii libertatem, vi in aliud quam motus mentis suæ ageret, cogerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
seu de his que añ mundũ fcã. uł post mundũ fienda putent᷑. In qͦ
ħ pͥmũ cuident̾ apparet. qd̾ om̃is statꝰ eius qui ẽ uariꝰ ac diu̾sus ñ
solum ex rationabilib ⁊ diumniorib nat᷑is. ⁊ ex diu̾sis corporib c̾stet.
b que ꝓcedunt uł nascuntur ex t̾ra. Cũ gͦ tanta sit mundi uari¬
etas atq in ip̃is rationabilib animantib sit tanta diu̾sitas. ꝓpt
qͣm etiam om̃is reliqua uarietas ac diu̾sitas putanda ẽ. extitisse.
ꝗͣ causam aliam dici oportebit. qͣmundus extit̾it. p̃cipue si intu¬
eamur illum finẽ ꝑ ꝗ̃ om̃ia restituẽda instatum mnicii sui libro
fuꝑiore dissertũ ẽ. qd̾ utiq si conseq̃nt᷑ dictũ uidr. qm aliam ut
diximus causam putabimus. tante huiꝰ mundi diu̾sitatis: nisi
diu̾sitatẽ ac uarietatẽ motuum. atq pro lapsuũ eoꝵ qui ab illa
iieis unitate atq concordia in qua ad̾o pͥmitus ꝓcreati sunt decide¬

Expanded text:
mundum facienda putantur. In quo hoc primum evidenter apparet, quod omnis status ejus, qui est varius ac diversus, non solum ex rationabilibus et divinioribus naturis, et ex diversis corporibus constet, ibus quæ procedunt vel nascuntur ex terra. Cum ergo tanta sit mundi varietas, atque in ipsis rationabilibus animantibus sit tanta diversitas, propter quam etiam omnis reliqua varietas ac diversitas putanda est extitisse: quam causam aliam dici oportebit qua mundus extiterit, præcipue si intueamur illum finem per quem omnia restituenda in statum initii sui, libro superiori dissertum est? Quod utique si consequenter dictum videtur, quam aliam, ut diximus, causam putabimus tantæ hujus mundi diversitatis, nisi diversitatem ac varietatem motuum ac prolapsuum eorum qui ab illa initii unitate atque concordia in qua a Deo primitus procreati sunt, decide
Abbreviated transcription (Latin):
re: cum dicit. Transiet .it. habitꝰ huiꝰ mundi. S ⁊ dauid c̃ dicit.
celi ꝑibunt. tu aũt ꝑmanebis ⁊om̃s sicut uestim̃tũ uet̾escent.¬

Expanded text:
re, cum dicit: «Transit enim habitus hujus mundi.» Sed et David cum dicit: re, cum dicit: «Transit enim habitus hujus mundi.» Sed et David cum dicit: «Cœli peribunt, tu autem permanebis
Abbreviated transcription (Latin):
officuĩs: quadã eruditionũ specie ꝑ agratis. Ex quo ut oppinor
s conseq̃ntia ip̃a ud̾r. ostende̾. unãqͣmq rationabilẽ nat᷑a
posse ab uno. inalt̾m ordinẽ tͣnseuntẽ ꝑ singłos inom̃s: ⁊ ab oĩb
insingłos ꝑuenire. dũ accessus profectuum defectuũ ue uari¬
cuos. ꝓ motib uł conatib ꝓpͥis unusquisq pro lib̾i arbitrii fa¬
cultate ꝑpetit᷑. O m̃ sane uisibilia q̃dam dicit eẽ paulus ⁊ tẽpo¬
ralia alia u̾o pret̾ hec inuisibilia ⁊ et̾na: q̃rimus quomͦ hec q̃
uident᷑. temꝑalia sint: utrũ ne pro eo qd̃ nichil oĩno pꝰ ħ̃ erũt
in oĩb ilł fut᷑i spaciis scłi: qͥb disꝑsio illa uniꝰ pͥncipii atq diui¬
sio ad unũ ⁊ eundẽ finẽ ac similitudinẽ reꝑat᷑. an pro eo qd̃
habitus quidẽ eoꝵ que uidentur tͣnseat: non tam̃ oĩmodis cor

Expanded text:
officiis quadam eruditionum specie peragratis. Ex quo, ut opinor, officiis quadam eruditionum specie peragratis. Ex quo, ut opinor, hoc consequentia ipsa videtur ostendere, unamquamque rationabilem naturam posse ab uno in alterum ordinem transeuntem per singulos in omnes, et ab omnibus in singulos pervenire, dum accessus profectuum defectuumve varios pro motibus vel conatibus propriis unusquisque pro liberi arbitrii facultate perpetitur. IV. ralia, alia vero præter hæc invisibilia et æterna, quærimus quomodo hæc quæ videntur temporalia sint: utrumne pro eo quod nihil omnino post hæc erunt in omnibus illis futuri sæculi spatiis, quibus dispersio illa unius principii atque divisio ad unum et eumdem finem ac similitudinem reparetur; an pro eo quod habitus quidem eorum quæ videntur transeat, non tamen eorum substa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndam ex consuetudine conu̾tat᷑. etiã tu qͥ legis ꝓbato: si oĩmodi
neq in his que uident᷑ tẽporalib scłis. neq in his que ñ uident᷑
⁊et̾na sunt penit᷑. pars ista ab illa ⁊̃ finali unitate ac conueniẽ¬
tia discrepabit. Int̾m tam̃ tam in nis que uidentur tẽporalib
scłis. qm in ilł que ñ u̾ident᷑. iet̾na sunt: om̃s istis ꝓordine. pro
ratioẽ. ꝓ modo ⁊mitoꝵ dignitatib dispensantur: ut in pͥmis
alii. in scd̃is aliqui. ñ nulli ⁊̃ inultimis tẽporib ⁊ ꝑ maiora
ac grauiora sũpplicia. nec ñ ⁊diu̾rna ac multis ut ĩta dicã
scłis tołata. acꝰ suꝑ iorib em̃dationib reꝑati  restituti. eruditi¬
onib pͥmo angłicis. tum deinde etiã suꝑioꝵ graduũ uircutib
isic ꝑsingła ad suꝑiora prouecti. usq ad ea que sunt inuisibi
liã ⁊ et̾na ꝑuemant. singłis uidelicet quibq celestiũ uirtutũ

Expanded text:
quamdam ex consuetudine convertatur, etiam tu qui legis probato, si omnimodo quamdam ex consuetudine convertatur, etiam tu qui legis probato, si omnimodo neque in his quæ videntur temporalibus sæculis, neque in his quæ non videntur et æterna sunt, penitus pars ista ab illa etiam finali unitate atque convenientia discrepabit. Interim tam in his quæ videntur, et temporalibus sæculis, quam in illis quæ non videntur et æterna sunt, omnes isti pro ordine, pro ratione, pro modo et meritorum dignitatibus dispensantur: ut alii in primis, alii in secundis, nonnulli etiam in ultimis temporibus, et per majora ac graviora supplicia, necnon et diuturna, ac multis, ut ita dicam, sæculis tolerata asperioribus emendationibus reparati et restituti eruditionibus primo angelicis, tum deinde etiam superiorum graduum virtutibus, et sic per singula ad superiora provecti usque ad ea quæ sunt invisibieniant, singulis videlicet quibusque cœlestium virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
atq mẽa eademq sententia. Sciendũ tam̃ ẽ. qͦsdam quimn uno
pͥncipio qd̾ supͣdiximus dilapsi sunt intantam indignitatẽ ac
maliciam se dedisse. ut ñ solum indigni habiti sint institutione
hac uł eruditioẽ: qua ꝑ carnẽ humanũ genus adiutorio celestiũ
iuitutũ instituit᷑. atq erudit᷑. s econtrario etiam adu̾sarii. ⁊ repug¬
nantes his qui erudiunt᷑ atq inbuunt᷑ existunt. uñ ⁊ agones qͦsoã
atq c̾tamina om̃is ħ ht̃ uita mortalium. reluctantib .s. ⁊ repug¬
nantib adu̾sum nos his quisine ullo respectu de statu meliore di¬
lapsi sunt qui appellant᷑ diabolus ⁊ angłi eius. cet̾iq ordines mali
ordimb qui sub pͥncipatu diaboli agunt. ac malicie eius ob tẽꝑat᷑.
pot̾int aliqͣndo infut᷑iscłis conu̾ti adbonitatẽ. ꝓ eo qd̾ inẽ in ilł lib̾i
facultas arbitrii: an uͦ ꝑ manẽs ⁊ inuet̾ata malicia uelut in n᷑m

Expanded text:
atque in una» eademque sententia.» III. Sciendum tamen est quosdam qui ex uno atque in una» eademque sententia.» III. Sciendum tamen est quosdam qui ex uno principio quod supra diximus, delapsi sunt, in tantam indignitatem ac malitiam se dedisse ut indigni habiti sint institutione hac, vel eruditione qua per carnem humanum genus adjutorio virtutum cœlestium instituitur atque eruditur, sed e contrario etiam adversarii atque repugnantes his qui erudiuntur atque imbuuntur, existunt. Unde et agones quosdam atque certamina omnis hæc habet vita mortalium, reluctantibus scilicet et repugnantibus adversum nos his qui sine ullo respectu de statu meliori delapsi sunt, qui appellantur diabolus et angeli ejus, cæterique ordines malitordinibus qui sub principatu diaboli agunt, ac malitiæ ejus obtemperant, poterunt aliquando in futuris sæculis converti ad bonitatem, pro eo quod est in ipsis liberi facultas arbitrii: an vero permanens et inveterata malitia velut in naturam
Abbreviated transcription (Latin):
dinis moti quidẽ sunt. ñ tam̃ in remediabilit̾ moti.: ulł quos supͣ
descͥpsimus scĩs b̾atisq ordinib dispensandi subiecti sunt. ac regen¬
di: quoꝵ auditorio usi. ⁊ institutionib ac disciplinis salutarib re¬
formati: redire ac restitui adstatũ sue batitudinis possint. Ex quib
tit dominus iħc dicens ad dm̃ prẽm de discipłis suis. Non ꝓ istis
Et it̾m iͥ ait. ut sint unũ: sicut nos sumus unũ. ego in ip̃is ⁊ tuĩ
meiut sint ⁊ ip̃i consumati in uno. Et sic̃ confirmat nichilomi¬
nus ⁊̃ paulus apłc dicẽs. Donec occurramus om̃s mnunitatẽ fider
in uirũ ꝑfectũ. inm̃sura etatis plenitudins xͥ. Et sic̃ idem apłciã
nos ⁊̃ in presenti uita in ecłia positos. in quautiq futi regni ẽ forma
ad hãc eandẽ unitatis similitudinẽ coarcat᷑ dicens. ut eadẽ dicatis
om̃s :⁊ ñ sint in uob̾ scismata: sitis aũt ꝑfecti in uno eodẽq sensu.

Expanded text:
quidem sunt, non tamen irremediabiliter moti, illis quos supra descripsimus, sanctis beatisque ordinibus dispensandi subjecti sunt ac regendi quorum adjutorio usi, et institutionibus ac disciplinis salutaribus reformati, redire ac restitui ad statum suæ beatitudinis possint. Ex quibus tit Dominus sus dicens ad Deum patrem de suis discipulis: «Non pro is» tiEt iterum ubi ait: «Ut sint unum, sicut et nos unum sumus, ego in ipsis et tu in me, ut sint et ipsi consummati in uno.»» Et sicut confirmat nihilominus etiam Paulus Apostolus dicens: «Donec occurramus omnes in unitatem fidei in virnos etiam in præsenti vita in Ecclesia positos, in qua utique futuri regni est forma, ad hanc eamdem unitatis similitudinem cohortatur dicens: Ut eadem dicatis omnes, et non sint in vobis schismata, sitis autem perfecti in uno eodemque sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
neq quia nat᷑alit̾ tales facti sint estimandũ ẽ ne ⁊̃ in ħ factoris me¬
qualitas accuset᷑ s pro mitis ⁊ uututibꝰ ac ꝓ unius cuiꝰq ingore. ⁊ ige¬
te incurramus in illas in eptas atq impias fabulas eoꝵ qui naturas
sꝑitales diu̾sas ⁊ obħ̃ a dii̾sis conditorib institutas. tam in celestib ꝗͥ
sas naturas rationabiliũ creaturarũ asseͥbi uidr absurdũ. sic̃ uere
absudumẽ: et causam tam̃ eius diu̾sitatis ignorant. Aiunt. it. con¬
seq̃ns ñ uideri. ut unus atq idem conditor nulla extante causa mitoꝵ
aliis potestatẽ. dñationis iniungat. alios subiciat dñantib. alustri¬
buat pͥncipatũ. alios subiectos eẽ pͥncipib faciat. Que utiq oĩa ut e

Expanded text:
neque quia naturaliter tales facti sunt, existimandum est, ne etiam in hoc factoris inneque quia naturaliter tales facti sunt, existimandum est, ne etiam in hoc factoris inæqualitas accusetur: sed pro meritis et virtutibus ac pro uniuscujusque vigore et ingete incurramus in illas ineptas atque impias fabulas eorum qui naturas spirituales diversas et ob hoc a diversis conditoribus institutas, tam in cœlestibus qursas naturas rationabilium creaturarum ascribi videtur absurdum, sicut vere absurdum est, et causam tamen ejus diversitatis ignorant. Aiunt enim consequens non videri ut unus atque idem conditor nulla extante causa meritorum, aliis potestatem dominationis injungat, alios subjiciat dominantibus, aliis tribuat principatum, alios subjectos faciat principibus esse. Quæ utique
Abbreviated transcription (Latin):
isse cos ñ alit̾ putandũ ẽ qm ex suis quẽq mitis ⁊ ꝓstudiis ac uircutib
q̃ ante mundi huiꝰ compagem gesserit̃: suscepisse. Tum deinde
ĩ archangłico ordine uelut uł illud officii genus unicuiq depu¬
tatũ: aliis uero in archangeloꝵ ordinẽ meruisse descbi ⁊ agere sub
illo. uł illo archangelo. uł illo duce uł pͥncipeordinis sui. Que om̃ia
ut diximus ñ fortuitu. neq indiscrece: s aptissimo ⁊ iustissimo di
uidicio ordinata sũt: ⁊ ꝓ m̾itis disposita ip̃o iudicante .⁊ ꝓbante. ut
illi quidẽ angło ephesioꝵ cõmitti ecłia debeat. illi u̾o alii smirnẽsiũ.
⁊ille quidẽ angłs ut sit pet. alius ut sit pauli. Lũ dem̃ ꝑ singłos
qui ⁊̃ cotidie uideant faciẽ d̾i. s ⁊ quis debeat eẽ angłs qui curcũ¬
det incircũ tim̃tiũ dm̃i. Que utiq om̃ia ñ casu neq fortutto geri

Expanded text:
isse eos non aliter putandum est, quam ex suis quemque meritis et pro studiis ac virtutibus isse eos non aliter putandum est, quam ex suis quemque meritis et pro studiis ac virtutibus quæ ante mundi hujus compagem gesserint, suscepisse: tum deinde in archangelico ordine illud vel illud officii genus unicuique deputatum; alios vero in Angelorum ordine meruisse describi, et agere sub illo vel illo Archangelo, vel illo duce, vel principe ordinis sui. Quæ omnia, ut dixi, non fortuito atque indiscrete, sed aptissimo et justissimo Dei judicio ordinata sunt, et pro meritis disposita ipso judicante et probante: ut illi quidem Angelo Ephesiorum committi Ecclesia debeat, illi vero alii Smyrnensium; et ille quidem Angelus ut sit Petri, alius vero ut sit Pauli: tum demum per singuqui etiam quotidie videant faciem Dei: sed et quis debeat esse Angelus qui circumdet in circuitu timentium
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ resolui uł redire ⁊ ẽẽ cũ xp̃o. Multo enim meliꝰ. Et paulus qͥdẽ
addit. S ꝑmanere incarne magis necessariũ ꝓpt̾ uos. Soluͦ potest
dicere. ꝑmanere aut̃ in ħ celesti ⁊ lucido corpore magis necessariũ:
ꝓpt̾ reuelationẽ filioꝵ di. Eadem sane etiã de luna ⁊ stesł sentienda st̃.
idicenda. Uideamus nc̃ q̃ sit ⁊̃ libertas creature. uł q̃ absolutio serui¬
tutis. Cum tradid̾it xp̃c regnum do̾ ⁊ patri. tc̃ ⁊̃ ista animantia cũ
pͥus regnum xͥ fuĩt effecta simul cũ om̃i regno ĩ patͥ regnanda tͣ¬
ratioẽ ⁊̃ de angłis utendũ puto. Nec: estimandũ qm̃
fortuito accidat ut illi angło illud imungatur offm̃. u̾bi gr̃ã ut
raphaelo curandi opus ⁊ medendi. gabrielo belloꝵ ꝓuidentia. mi¬
chaelo mortaliũ p̃ces. supplicationesq curare. ħ enĩ officia ꝓ meru¬

Expanded text:
em» resolvi vel redire et esse cum Christo: multo enim melius.» Et Paulus quidem em» resolvi vel redire et esse cum Christo: multo enim melius.» Et Paulus quidem addit: «Sed permanere in carne magis necessarium propter vos;» sol vero potest dicere: Permanere autem in hoc cœlesti et lucido corpore magis necessarium, propter revelationem filiorum Dei. Eadem sane etiam de luna et stellis sentienda sunt et dicenda. Videamus nunc quæ sit etiam libertas creaturæ, vel quæ absolutio servitutis. Cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, tunc etiam ista animantia cum prius regnum Christi fuerint effecta, simul cum omni regno etiam Patri regnanda trratione etiam de Angelis utendum puto, nec existimandum quoniam fortuito accidat ut illi Angelo illud injungatur officium, verbi gratia, ut Raphaëlo curandi et medendi opus, Grabrielo bellorum providentia, Michaëlo mortalium preces supplicationesque curare; hæc enim officia promeru
Abbreviated transcription (Latin):
pue creatura q̃ utiq maximũ in ħ mundo. ⁊ egregiũ oꝑis sui opti¬
net pͥncipatũ .i. sol.⁊ luna. ⁊ stelle. uanitati subiecta dicunt᷑. corpo¬
rib induta. atq ad illuminandi offm̃ humano geueri deputa¬
iciebat. ꝓpt̾ eum qui subiecit. ꝓmittentẽ his qui ñ uoluntate ua¬
nitati subdebant᷑. Qd̃ expleto magnifici oꝑis minstĩo lib̃abun¬
tur ab hac seruitute corruptiois ⁊ uanitatis: cum redemptionis gle
filioꝵ d̾i tempus aduen̾it. Qua spe accepta ⁊ qm ꝓ missionem
complendam. sꝑans uniu̾sa creat᷑ã c̃gemiscit nũc int̾im. ut pote etiã
affectum hñs erga cos quib mistrat. ⁊ c̃dolet ꝑ patientiã q̃ ꝓmis¬
sa sunt sꝑans. Intuere illud quoq si forte aptari potest etiam¬
illa uox pauli his qui licet ñ uolentes ꝓ uoluntate tam̃ eius qui
subiecit ⁊ ꝓ repmissionũ spe uanitati subiecti sunt. cum ait optarẽ

Expanded text:
pue creatura quæ utique maximum in hoc mundo et egregium operis sui obtipue creatura quæ utique maximum in hoc mundo et egregium operis sui obtinet principatum; id est, sol et luna et stellæ vanitati subjecta dicuntur, corporibus indita, atque ad illuminandi officium humano generi deputajiciebat, propter eum qui subjecit, promittentem his qui non voluntate vanitati subdebantur, quod expleto magnifici operis ministerio liberabuntur ab hac servitute corruptionis et vanitatis, cum redemptionis gloriæ filiorum Dei tempus advenerit. Qua spe accepta, et quam promissionem complendam sperans universa creatura congemiscit nunc interim utpote etiam affectum habens erga eos quibus ministrat, et condolet per patientiam quæ promissa sunt sperans. Intuere etiam illud, si forte aptari potest illa vox Pauli his qui, licet non volentes, pro voluntate tamen ejus qui subjecit, et pro repromissionum spe vanitati subjecti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̃ eum qui subiecit in spe. quia ⁊ ip̃a creatura lib̾abit᷑ a serui¬
tute corruptiois inlib̾tatẽ głe filioꝵ dĩ. Cui obsecro uanitati creata
subiecta ẽ. uł que ciratura uł quomͦ ñ uolens. uł sub qua spe: Quo
aũt m ip̃a creatã lib̾abit᷑ aseruitute corruptioĩs: S ⁊ alibi ip̃e apłe¬
dicit. slam expectatio creature reuelationẽ filioꝵ d̾i expectat. ⁊ it̾m
alibi ait. Nõ solum aũt noss ⁊ ip̃a creatura congemiscit ⁊ condo¬
let usq nunc. uñ inquirendũ ẽ. qui sit gemitꝰ eius uł qui sint
dolores eius. Et pͥmo gͦ uideamus q̃ ẽ uanitas cui cieat᷑a subiecta
c̃. Ego quidẽ arbitͦr ñ aliam eẽ uanitatẽ ꝗͣ corpora. Nam licet e¬
thereũ sit corpus astroꝵ.: tam̃ mat̾iale ẽ. Uñ ⁊ salomon. mͥ uidr
tes oiã uanitas. Respexi enĩ inquit ⁊ uidi umu̾sa q̃ sub sole sũt
et ecce om̃ia uanitas. huic gͦ uanitati creatura subiecta ẽ. illa p̾ci¬

Expanded text:
ui subjecit in spe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriæ filiorum Dei.» Cui obsecro vanitati creatura subjecta est, vel quæ creatura, vel quomodo non volens, vel sub qua spe? quo autem modo ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis? Sed et alibi ipse Apostolus ait: «Nam expectatio creaturæ revelationem filiorum Dei expectat.» Et iterum alibi ait: «Non solum autem nos, sed et ipsa creatura congemiscit, et condolet usque nunc. D Unde inquirendum est qui sit gemitus, vel qui sint dolores ejus. Et primo ergo videamus quæ est vanitas cui creatura subjecta est. Ego quidem arbitror non esse aliam vanitatem quam corpora: nam, licet æthereum sit corpus astrorum, tamen est materiale. Unde et Salomon mihi tes. Omnia vanitas: respexi enim, inquit, et vidi universa» quæ sub sole sunt, et ecce omnia vanitas. ›» Huic ergo vanitati creatura subjecta est, illa præci
Abbreviated transcription (Latin):
prẽm d̾r. Pr̃ iuste mundus te ñ cognouit. Et neforte dicant qr
q̃ mundicreatorẽ pro assumptiõẽ carnis prẽm uocabat ⁊ ip̃m
iustum nominauit: excludent᷑ ab eo sermone qui statim ꝓ seqͥ¬
tur. Ait .it. Et minidus te ñ cognouit. Scd̾m ip̃os .Nt. bonũ solũ
dm̃mundus ignorat. Nam conditorẽ suũ uerissime recogno¬
scit: dño ip̃o dicente. qr mundus qd̾ suũ ẽ diligit. aꝑte erggo nis
quẽ putant bonũ dm̃. iustus eẽ in euangłiis d̾r. ex ocio sane
licebit. plura testimonia cõgregare. sicubi in nouo testam̃to

Expanded text:
r juste, et mundus te non cognovit.» Ne forte dicant quia etiam mundi creatorem pro assumptione carnis Patrem vocabat, et ipsum justum nominabat, excluduntur ab eo sermone qui statim sequitur: ait enim: Et mundus te non cognovit.» Secundum ipsos enim solum Deum bonum mundus ignorat. Nam conditorem suum verissime recognoscit, Domino ipso dicente, quia mundus quod suum est diligit. Aperte ergo ille quem putant bonum Deum, justus esse in Evangeliis dicitur. Ex otio sane licebit plura testimonia congregare, sicubi in novo Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
uos quidẽ uehem̃t᷑ angustat. a nob uͦ rectius ñ ꝓuidendo s ꝓ ĩtelli¬
gendo sentitur. Qui .N. intellexerit filium intelliget ⁊ prẽm. ħ ergo
mꝰ ⁊̃ moyses dm̃ uidisse putandus ẽ. ñ ocłis eum carnalib intu

Expanded text:
vos vehementer angustat, a nobis vero rectius non pro videndo, sed pro intellivos vehementer angustat, a nobis vero rectius non pro videndo, sed pro intelligendo sentitur. Qui enim intellexerit Filium, intelliget et Patrem. Hoc ergo modo Moyses etiam Deum vidisse putandus est, non carnalibu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. uisibilem eẽ an inuisibilẽ dicunt: Et si quidẽ dix̾it qr uisibilis
ẽ pret̾ hoc qd̃ contra scͥpture sententiam uenire arguent᷑ q̃ dicit de
saluatore quia imago ẽ inuisibił di. pͥmogenitꝰ om̃is creat̾ẽ: incur¬
rent ⁊̃ in illud absurdũ qd̃ dm̃ corporeũ cẽ dicant. Nõ .i. alit̾ uide¬
ri quid potest: nisi ꝑ habitũ. ⁊ magnitudinẽ ⁊ colorẽ. que sũt
specialia corpoꝵ Et si corpus eẽ pronuncict᷑ deus. qm̃ oẽ corpus
ex mat̾ia ẽ: inueniet᷑ ⁊ deus eẽ ex mat̾ia. Qd̃ si ex mat̾ia sit. mat̾ia
aũt sine dubio corruptibił ẽ: erit ergo iam scd̃m illos corruptib¬
lis deus. Rursum qͦ int̾rogabimus eos. Mat̾ia facta ẽ. aut inge¬
nita .i. infecta: Et si quidẽ dix̾int quia infecta ẽ .i. ingenita: require¬
mittit. S dicent. Inuisibił ẽ deus. Et quid agetis sunuisibilẽ eum
dicitis ꝑ naturã: neq saluatori debet cẽ uisibił. Quin ĩmo ⁊ uideri

Expanded text:
n invisibilem dicant esse. Et siquidem dixerint quia visibilis est, præter hoc quod contra Scripturæ sententiam venire arguentur, quæ dicit de Salvatore, quia «imago est invisibilis Dei, primogenitus omnis creaturæ,» incurrent etiam in illud absurdum, quod Deum corporeum esse dicant. Non enim aliter videri quid potest nisi per habitum, et magnitudinem, et colorem, quæ sunt specialia corporum. Et si corpus esse pronuntietur Deus, quoniam omne corpus ex materia est, invenietur et Deus esse ex materia: quod si ex materia sit, materia autem sine dubio corruptibilis est: erit ergo jam secundum illos corruptibilis Deus. Rursum quoque interrogabimus eos. Materia facta est an ingenita, id est infecta? Et si quidem dixerint quia infecta est, id est ingenita, requiredmittit. Sed dicent: Invisibilis est Deus. Et quid agetis? Si invisibilem eum esse dicitis per naturam, neque Salvatori debet esse visibilis. Quinimo et videri
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui se iungit dño unus sp̃c ẽ. Hac gͦ substantia amme inter
dm̃ carnẽq mediante: ñ .it. possibile erat di naturã. corporisi¬
ne mediatore misceri: nascit᷑ ut diximus. deus homo. illa fub¬
stantia media existente. cui utiq contͣ nat᷑am ñ erat: corpus
ad sumere. S neq rursũ aĩa illa ut pote substantia raciona¬
bił contra naturam hũit caꝑe dm̃i. in qũẽ ut suꝑius diximus.
pro eo qd̃ tota eẽt in filio d̾i. uł totum in se caperet filium dei.
ĩ ip̃e cum ea ꝗͣ assumpserat. carne di filius:⁊ d̾i uitũs xp̃c. ⁊ d̾i̾¬

Expanded text:
s est . Hac ergo substantia animae inter Deum carnemque mediante non enim possibile erat Dei naturam corpori sine mediatore misceri nascitur, ut diximus, Deus homo, illa substantia media existente, cui utique contra naturam non erat corpus assumere. Sed neque rursum anima illa, utpote substantia rationabilis, contra naturam habuit capere, in quem, ut superius, diximus, pro eo vel quod tota esset in Filio Dei, vel totum in se caperet Filium Dei, etiam ipsa cum ea quam assumpserat carne, Dei Filius et Dei virtus, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ue sensum nr̃m sine dubio ad creatoris dirigunt fidem. ⁊ affectũ
eius inserunt his qui hec pie de eo fidelit̾q didicerint. ficut ⁊ ip̃e
saluator cũ int̾rogatus eẽt qd̃ mandatũ maius eẽt om̃iũ in lege.¬
tua. scd̾m aũt sumle ẽ huic. diliges ꝓximũ tuũ sic̃ temet ipsũ.
et his addidit. quia in istis duob mandatis om̃is lex pendet ⁊
mandatũ añ oĩa mandata cõm̃dat. ꝑ qd̾ sine dubio indm̃ legiᷤᷤ
eius conciliaret᷑ affectus. eo qd̃ ip̃is his uerbis hec fuerant alege p̃¬
dicata: S concedatur contͣ has om̃s euidentissimas ad probatio¬
nes qr de alio nescio quo dõ dicit saluator. diliges dñm dm̃ tu¬
ũ ex toto corde tuo. ⁊ reliquaque dicta sunt. Et quomͦ si lex ⁊ pro¬
phete creatoris sunt sic̃ dicunt. i. alt̾ius dĩ prec̾ eum que ait bo¬
num. conseq̃nt̾ dictum uidebitur. id qd̾ addidit legem ⁊ ꝓpħas ĩ
oportebit intelligi. nisi eos de quib ip̃e dicit. hebrei sunt. eciam

Expanded text:
ssime sine dubio ad Creatoris dirigunt fidem, et affectum ejus inserunt his qui hæc pie de eo fideliterque didicerunt: sicut et ipse Salvator cum interrogatus esset quod mandatum esset maximum omnium in Legetua. Secundum autem simile est huic:» Diliges proximum tuum sicut teipsum.» Et his addidit: Quia in istis duobus mandatis tota Lex pendet etmandatum ante omnia mandata commendat, per quod sine dubio in Deum Legis ejus conciliaretur affectus, eo quod ipsis his verbis hæc fuerant Lege prædicata? Sed concedatur contra has omnes evidentissimas approbationes, quia de alio nescio quo Deo dicat Salvator: «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,» et reliqua quæ dicta sunt. Et quomodo si Lex et Prophetæ Creatoris sunt sicut dicunt, id est alterius dei præter eum quem ait bonum, consequenter dictum videbitur id quod addidit, Legem et Prophetas in oportebit intelligi, nisi eos de quibus ipse dicit: «Hebræi sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ qui uenturus in d̾i pr̃ĩs gła. cũ scĩs angłis predicatur. ⁊
hac de causa ꝑ omnẽ scͥpturã tam diuma natura humanis uo
cabulis appellat᷑: qͣm humana nat᷑a diuine nũcupationis ĩ¬
signib decoratur. Magis .it. de ħ qm de ullo alio dici potest qd
scptũ ẽ: qr eit̾ ambo in carne una. ⁊iam ñ sunt duo: s caro u¬
na. Magis .it. u̾bum di cũ aĩa in carne una eẽ: qͣm uir cũ ux

Expanded text:
turus in Dei patris gloria cum sanctis Angelis prædicatur. Et hac de causa per omnem Scripturam tam divina natura humanis poterat vocabulis appellatur, quam humana natura divinæ nuncupationis insignibus decoratur. Magis enim de hoc quam de ullo alio dici potest, quod scriptum est quia «erunt ambo in carne una, et jam non sunt duo, sed caro una. D.» Magis enim Verbum Dei cum anima in carne una esse, quam vir c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obturabis os bomi trit᷑anti : Nunqͥd debob cura ẽ dõ: an ꝓpt̃
nos utiq dicit: ꝓ pt̾ nos .i. scͥptum ẽ: qm̃ in spedebet qui arat
arare: et qui triturat sub spe fructus ꝑcipiendi. In quo euidẽt
gelium predicabant. in aliis quoq ꝓmissionẽ legis amplectens
nam: qͣm dñs deus tuus dabit tͥ. ꝑ que sine dubio placere sibi
dum huiꝰ heresis assertores ꝑ deceptiosa q̃dam sophismata sĩpli¬
cioꝵ quoꝵq corda decipere: absurdũ ñ puto. sietiã ea q̃ in asseitiom¬
b suis ꝓferre solent ꝓponẽtes subreptionẽ eoꝵ ac m̃datia cõfute¬
mus. Aiunt gͥ. Scͥptum ẽ. dm̃ nemo uidit unqͣm. Ille aũt deus
q̃ moyses predicat. ⁊ ab ip̃o mo yse uisus ẽ. ⁊ añ apr̃ib eius. Is

Expanded text:
bovi trituranti: numquid de bobus cura est Deo? An propter nos utique dicit? Propter nos enim scriptum est, quia in» spe debet qui arat arare, et qui triturat sub spe fructus percipiendi.» In quo evideChristi Evangelium præ dicabant. In aliis quoque promissionem Legis amplectens uam Dominus» Deus tuus dabit tibi.» Per quæ sine dubio placere sibi rdum hujus hæresis assertores per deceptiosa quædam sophismata simpliciorum quorumque corda decipere, absurdum non puto si etiam ea quæ in assertionibus suis proferre solent, proponentes subreptionem eorum ac mendacia confutemus. Aiunt igitur: Scriptum est: «Deum nemo vidit unquam:» ille autem Deus quem Moyses prædicat, et ab ipso Moyse visus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is simul subalit̾ extitisse. Similit̾ ⁊̃ potestates ⁊ uircutes: nec in eis
cẽ iuniorẽ sub̃a sua post̾i̾orẽq maliciã. Illi qͦq quos mundi tene¬
brarũ rectores ⁊ pͥncipes appellauit. ħ qd̾ pͥncipant᷑ i obtinẽt te¬
nebras. ñ exꝑu̾sitate ꝓpositi. s exc̃ditionis necessitate descendere.
Eadem qͦ etiam de spiritalib nequitie. ⁊ despiritib malignis. ⁊
demonib inmundis. conseq̃ntie ipsius ratio coget intelligi. Qd̃ si
ħ ita de malignis contͣriisq uututib intelligi uid̾r absurdũ. sic̃
certe absurdum ẽ. ut causa malicie ipsarũ remota ab arbitrii sui
ꝓposito conditori earũ necessario asscͥbatur: qͦmͦ ñ etiã debonis scĩsq
ei conseq̃nt̾ uideant᷑ accid̾e. Uñ suꝑ ẽ. ut in oĩcreat᷑a sin oꝑis suoꝵiq¬

Expanded text:
ipsis simul substantialiter extitisse; similiter etiam potestates et virtutes, nec esse in ipsis simul substantialiter extitisse; similiter etiam potestates et virtutes, nec esse in eis juniorem substantia sua posterioremque malitiam. Illi quod principantur et obtinent tenebras, non ex perversitate propositi, sed ex conditionis necessitate dicuntur descendere. Eadem quoque de spiritualibus nequitiæ, et de spiritualibus malignis et dæmonibus immundis, consequentiæ ipsius ratio coget intelligi. Quod si hæc ita de malignis contrariisque virtutibus intelligi videtur absurdum, sicut certe absurdum est, ut causa malitiæ ipsarum remota ab arbitrii sui proposito, Conditori earum necessario ascribatur, quomodo non etiam de bonis sanctisque ei consequenter videantur accidere. Unde superest ut in omni creatura sui operis suo
Abbreviated transcription (Latin):
tutis. ꝑ quod ad potestatẽ istam dignitatẽq uenerc̃. Nec ñ ⁊ ni qͥ
throni uł sedes appellantur. an istam batitudinis sedem. stabilita¬
temq simul cũ substantie sue ꝓlatione meruerit᷑ ut ex uolun¬
onis prerogatiua. donatum sit: ⁊ iõ sit ab eis inseꝑabile qͦdãmͦ
ac nat᷑ale. quod utiq si ita recipiamus ut putent᷑ scĩ angłi. ⁊ scẽ potes¬
tates .⁊ b̾ate sedes. glorioseq uututes:⁊ magnificednãtiones. substan¬
tialit̾ potestates istas ac dignitates głas possid̾e. conseq̃nt̾̃ sine du¬
bio uidebit᷑ ⁊̃ ea que in contͣriis officus nominata sunt: ad hunc mo¬
dum intelligi debere: ita ut pͥncipatus illi adu̾sum qͦsẽ nob̃ collu¬
ctatio. illum ip̃m obluctantẽ ac resistentẽ om̃i bono ꝓpositũ non
pmodũ recepisse declinantes a bono ꝑ arbitrii libtatẽ putent᷑ s ẽ

Expanded text:
tutis, per quod ad potestatem istam dignitatemque venerunt. Necnon et hi qui tutis, per quod ad potestatem istam dignitatemque venerunt. Necnon et hi qui Throni dicuntur vel Sedes, an istam beatitudinis sedem stabilitatemque simul cum substantiæ suæ prolatione meruerint, ut ex volunonis prærogativa donatum sit, et ideo sit ab eis inseparabile quodammodo, ac naturale. Quod utique si ita recipiamus, ut putentur sancti Angeli, et sanctæ Potestates, et beatæ Sedes, gloriosæque Virtutes, et magnificæ Dominationes substantialiter potestates istas ac dignitates gloriasque possidere; consequens sine dubio videbitur etiam ea quæ in contrariis officiis nominata sunt, ad hunc modum intelligi debere: ita ut principatus illi adversus quos nobis est colluctatio, illud ipsum obluctans ac resistens omni bono propositum non postmodum recepisse declinantes a bono per arbitrii libertatem putentur, sed cum