comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ loquiñ concordet. Hic est inqͥt filius ñs dilectꝰ.
inquo mͥ complacui. Non dixit seꝑatim ego mͥ cõ¬
placui. neq dixit seꝑau̾m ille mͥ complacuit. set¬
dixitiego michi ꝯplacui in ip̃o. hoc ẽ qd̾ mͥ demne pla¬
cet in ip̃o est. extra ip̃m ñ est. qr qd̾ ogo sum ip̃e est.
Quitqͥd mͥ placet in ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m placet. Ip̃e ẽ enim
sap̃ia ꝑ qͣuẽ feci om̃ia. In ip̃o eternalit᷑ disposui qͥcqͥd
tempaltõ feci. Et tanto ampliꝰ unũꝙꝙ opus meũ
diligo: qͣnto ꝑfectius sslud pͥme dispõni concordare
sit aspectui meo conditio oĩum creaturaꝵ. In ip̃o exa¬
mino cuncta oꝑa mea que fatio. ⁊ nõ amare netiteo
qd̾ intueor simile filli q̃d̃ amo. Solus ille me offen¬
dit qr ab enis siłitudine recedit. si gͦ uultis mͥ pla¬
cere. ei similes estote ip̃m auclite. Et si forte ab eiꝰ
similitudine male agendo discessistis. ip̃m imitã
tenuissetis p̃ceptũ. s qr transgressi estis p̃ceptum:

Expanded text:
quod loquimur concordet. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Non dixit separatim, ego mihi complacui; neque dixit separatim, ille mihi placuit; nedixit: ego mihi complacui in ipso. Hoc est, quod de me mihi placet, in ipso est, extra ipsum non est: qui quod ego sum, ipse est,  ipsum placet. Ipse est enim sapientia per quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare t placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitantenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃e ẽ ut quisqͥsamet se ip̃m. ⁊ adinuicẽ quisꝙ
aliũ. Neq enĩ beatitudo u̾acit̾ dici possit ĩmo potiꝰ
sũma ĩ felicitas foret si ꝓccriam uoluntatẽ se diui¬
derent. ⁊ ꝑ eamdẽ naturam abinuicẽ seꝑari ñ possẽt.
Sicut gͥ natutra unũ st̃. pat̾ ⁊ filius ⁊ amor pr̃is ⁊ filii
ita quoq uoluntate ⁊ amore unũ ñ eẽ nõ possunt
Uno amore se diligunt qr unũ sũt. necaluid ẽ quod
quisq amat ĩalt̾o. qm qd̃ quisꝙ amat in se ip̃o. qr

Expanded text:
t seipsum, et ad invicem quisque alterum. Neque beatitudo veraciter dici posset, imo potius summa infelicitas foret; si per contrariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia
Abbreviated transcription (Latin):
uando pridem deiustbilib adinuestiganda ĩ uisi¬
bilia ꝓgredi cepimus. pͥmo a corporea creatura
ad incorpoream ħ ẽ rõnalem creaturã transuumus
ac deinde a rõnali creatura usq ad sap̃iam dei ꝓue¬
nimus. Nunt uͦ redeuntes pͥmo adsapĩa dei ad rõna¬
lem creaturã. deinde a rõnali creatura ad creaturã
corpoream hĩta consideratõe ꝓcedemꝰ. Ille ordo ẽ cog¬
nitionis. iste conditionis. qr pͥmũ corporrea crea¬

Expanded text:
uando pridem de visibilibus ad investiganda invisibilia progredi coepimus, primo a corporea creatura ad incorpoream, hoc est rationalem creaturam transivimus; ac deinde a rationali creatura usque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad rationalem creaturam; deinde a rationali creatura ad creaturam corpoream habita consideratione procedemus. Ille ordo est cognitionis, iste conditionis, quia primum corporea crea
Abbreviated transcription (Latin):
Dost spẽm de qualite disserere debemus rai
eabroe ꝓuidentia creatoris tam diusas qͣlitates
rebo iudidit᷑ ut oĩ sensus hõis sua obletam̃ta iuen¬
ant alius ꝓaipit uisus. aliud auditus. aliud gustus¬
aliud odoratus. Aliud tactus. Uitũ pascit pu. tudoi
loꝵ suauitas cantilene demislcet auditũ. fragrantia
cdoris olfatum. dulcedo saporis gustũ. aptitudo corpi
tactũ. Et quis om̃s delicias sensuũ enumerarequeat
tẽ putet. Quot enĩ oblectam̃ta cełoꝵ indiu̾sitatẽco¬
loꝵ monstraimꝰ tet oblectam̃ta auriũ in naneta¬
te sonaꝵ ĩuenimus. Int̾ que pͥma sunt dulcia semne¬
nũ ꝯuiectia. quib hoĩes adinuicem suas uoliittatis
comunicant p̃terita narrant p̃sentia indicanti futã
nuntiant. occulta reuelant. ad eo ut sihis careat iita
humana bestĩs comꝑabilis uideatur. Quid añ conten¬
tus autium. Quid humane uotis iocundum. quid dul¬
ces modos sonoꝵ oĩum ⁊memorem qrtam misita fũt

Expanded text:
ost speciem de qualitate rerum disserere debemus, ob hoc providentia Creatoris tam diversas qualitates rebus indidit, ut omnis sensus hominis sua oblectamenta inveniat. Aliud percipit visus, aliud auditus, aliud odoratus, aliud gustus, aliud tactus. Visum pascit pulchritudo colorum; suavitas cantilenae demulcet auditum, fragrantia odoris olfactum, dulcedo saporis gustum, aptitudo corporis tactum. Et quis omnes delicias sensuum enumerare queat? tum putet. Quot enim oblectamenta oculorum in diversitate colorum monstravimus, tot oblectamenta aurium in varietate sonorum invenimus. Inter quae prima sunt dulcia sermonum commercia, quibus homines ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos sonorum omnium commemorem? Quia tam multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tate q̃ dicturus sum. Quando nicħ erat fac̾e ut
aliquid eẽt qualis potentia erat epus sensus potest cõ¬
phendere. q̃ uirtus sit de nichilo fac̾e aliqͥd. etiã uns̃
aaiqͥd facere qmͣuis exiguum Si gͦ inũ aliqͥd qͣmͣ¬
libet ꝑnum de nithilo tanta potentia cuncta fad̾e est
ut comp̃hendi nõ possit qͣnta estimanda ẽ potertia
tam multa facere: Qmͣ multa: Quot sunt. Nlumera
scellas celi harenam maris. puluerem terre guitas
plinue penias uoluctũ squamas piscitm. pslos aĩa¬
lium. gramina campoꝵ. folia ut sructus arboꝵ ⁊ ce¬
teroꝵ aĩalium ĩnuimerabiliũ ĩ iimierabiba nimera
In numerabilia insimilib. ĩ numerabilia mñ di̾sis.
innumerabilia inꝑmixtis. Que sũt simslia. que sub
estem genere etinenturꝰ ut homo imus. ⁊ alter leo tnus¬

Expanded text:
rate quae dicturus sum. Quando nihil erat facere, ut aliquid esset, qualis potentia erat. Quis sensus potest comprehendere, quae virtus sit de nihilo, etiam unum aliquid facere, quamvis exiguum. Si ergo unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut comprehendi non possit, quanta existimanda est potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, pilos animalium, gramina camporum, folia sive fructus arborum, et caeterorum innumerabilium innumerabilia numera. Innumerabilia in similibus, innumerabilia in diversis, innumerabilia in permistis. Quae sunt similia? Quae sub eodem genere
Abbreviated transcription (Latin):
es decuit. Set qr allud qd̾ ip̃o gestumẽ ñ tñ re¬
medium s ⁊ exemplũ fuit ⁊ sacram̃tum. opormu¬
itut isibiit᷑ foris fiereit quatusꝰ illud qd̾ in
nobis ininsibilit fieri debuit signifitaret mes
q᷑ enũ extrinsecus fuenmt nt̃i dies intrrasecus
q̃pendisũt. ares ꝙͦ daes hĩns intrinsecus. quib

Expanded text:
 quod in ipso gestum est non tantum remedium, sed etiam exemplum fuit et sacramentum, oportuit ut visibiliter foris fieret; quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrin
Abbreviated transcription (Latin):
s hoꝵ õĩum diuina natura nicħ recipit qd̾ facile est
undere ꝑ singula. Non augetur. Quicqͥd enĩ ꝑ mere¬
m̃tum crescit: amplius aliqͥd semet ip̃o accipiti qc¬
quid aũ p̃ter id qd̾ in semet ip̃o ht̃ aliquid accipit
aliunde accipiat uecõe ẽ qr nullares sebi ip̃i qd̃ ñ ht
dare pot̾. Creator aũ terũ a quo aliqͥd qd̃ nõ hr ami

Expanded text:
um divina natura nihil recipit, quod facile videre est per singula. Non autem augetur. Quidquid enim per incrementum crescit, amplius aliquid semetipso accipit. Quidquid autem praeter id quod in semetipso habet, aliquid accipit, aliunde accipiat necesse est, quia nulla res sibi ipsi quod non habet, dare potest. Creator autem rerum a quo aliquid quod n
Abbreviated transcription (Latin):
dentes in alio. tot costulas muo qͦt costulas in
alio. talem formam ĩuno. qualẽ formã in alio.
talem colorẽ in imo. qualẽ colorẽ in alio. Ecce qũo mo¬
ra. qũo fraga. quibdam granulis ad mnencẽ ⁊pactis
pore qͦt menbra: Aliud auris. Aliud oculus. Aliuid
lingua. Aluid nasus. aliud pes. Aliud man̾. singũt
sua forma sua loca. sua offitia ⁊ cũ sint ita diu̾sain
ie suigisla: inuicem tñ cooꝑantur om̃ia.
st siguram seqͣt color. de colore muliũ disseiere
pus ñ ẽ. cũ ip̃e uisus ꝓbet qͣntũ natie decoris
addicur cũ tam urriis distincta colorib adornatur.
Auid luce pulcrĩs q̃ cũ colorem in se ñ hẽat oĩum
tr colores rerũ ip̃a quodã mͦ illuminãdo colorat
Quid iciridius aduidend̾ tẽis cũ setenũ ẽ. quod
resplendet qrͣ sayhirus ⁊ grissimo quodã fuecla

Expanded text:
dentes in alio, tot costulas in uno quot costulas in dentes in alio, tot costulas in uno quot costulas in alio, talem formam in uno qualem formam in alio, talem colorem in uno qualem colorem in alio. Ecce quomodo mora, quomodo fraga, quibusdam granulis ad invicem compactipore quot membra? Aliud auris, aliud oculus, aliud lingua, aliud nasus, aliud pes, aliud manus; singulis sua forma, sua loca, sua officia, et cum sint ita diversa in se, singula invicem tamen cooperantur omnia.st figuram sequitur color. De colore rerum multum disserere opus non est, cum ipse visus probet quantum naturae decoris additur, cum tam variis distincta coloribus adornatur. Quid luce pulchrius, quae cum colorem in se non habeat, omnium tamen colores rerum ipsa quodammodo illuminando colorat? Quid jucundius ad videndum coelo cum serenum est, quod splendet
Abbreviated transcription (Latin):
sũt uł ridicila. quoꝵ quidẽ plasiatio qͣntũ a¬
humana rõne alieua ẽ tanto leuius humanum
anumũ in admiratõem ꝯpellere porest. Quare coco¬
drillus manducans inferiorẽ molã ñ mouet. ⁊ qũo
lalamandra in igne sslesa ꝑmanet. Qs dedit heri¬
cio spiuas ⁊ decuit eũ ut se pomis turbine discussis
inuoluat: queb onustus ĩcedens strides qͣi plaustt̃
et formica que hyemis suꝑuenture p̃scia grants hor¬
rea sua replet. Aranea quoq de uiscerso sius laq̃¬
os nectit ut p̃dam capiat. Isti sũt testes sap̃ie dei. Est
multis siłitudo una ꝓpagata. pͥme origis for¬
niam ñ iniuitat. ñ ouis uitulum. ñ uacca agnũ
nõ cerua leporem. ñ leo uiflpem s insibi siłem ꝓpa¬
ginem suam extendit om̃e quod ẽ. Hoc qͦ insensi¬
bilis natura custodit. Aliud genus ẽ tiłia. alud fa¬
setratis dentib ꝑ girum diftinguitur. quõ intrin¬
secus ꝓductis costulis huc illucq intexttur. Nume¬

Expanded text:
sunt vel ridicula; quorum quidem psalmatio quahumana ratione aliena est, tanto facilius humanum animum in admirationem compellere potest. Quare crocodilus manducans inferiorem molam non movet? et quomodo salamandra in igne illaesa permanet? quis dedit ericio spinas, et docuit eum, ut se pomis turbine discussis involvat, quibus onustus incedens stridet quasi plaustrum? et formicam quae hiemis superventurae praescia granis horrea sua replet? araneam quae de visceribus suis laqueos nectit unde praedam capiat? isti sunt testes sapientiae Dei. Est multis similitudo una propagata primae originis formam non mutat; non ovis vitulum, non vacca agnum, non cerva leporem, non leo vulpem, sed in sibi simile propaginem suam extendit omne quod est. Hoc quoque insensibilis natura custodit, aliud genus arboris est tferratis dentibus per gyrum distinguitur, quomodo intrinsecus productis costulis huc illucque intexitur. Nume
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ pot̃. Igitur quisqͥs ille ẽ qui reb ẽẽ contiflit. ab
alio eẽ nõ accepit. Qd̾ inde quoꝙ liquido ꝯ ꝓbatur. qr
si qͥcqͥd ẽ creaturã ẽẽ credimus. nullũ ireb sinẽ in¬
nenimꝰ. Nr̃a gͦ nos natura ĩstruit ꝙ creatorẽ hñis
et̾num. cui suũ ⁊ ꝓprium ẽ. ꝙ subsistit. qr si abalio
ẽẽ accepisset pͥma rerũ origo dici ueratit᷑ nõ posset
si enĩ aliqn ñ erat a se ip̃o mitiũ ñ hũnt. s nͦ primus
oiti pot̃ si ab alio eẽ accepit. Igit᷑ li creator ẽ semꝑfuit.
tẽ qd̾ asemet ip̃o ẽ nõ ẽẽ nõ pot̃. Quicqͥd enĩ a semet

Expanded text:
re non potest. Igitur quisquis ille est qui rebus esse contulit, ab alio esse non accepit. Quod inde quoque liquido comprobatur, quia, si quidquid est, creaturam esse credimus; nullum in rebus finem invenimus. Nostra ergo nos natura instruit quod Creatorem habemus aeternum, cui suum et proprium est quod subsistit; quia si ab alio esse accepisset, prima rerum origo veraciter dici non posset. Si enim aliquando non erat a seipso initium non habuit, sed nec primus dici potest, si ab alio esse accepit. Igitur, si Creator est, semper fuit. Item quod a semetipso est, non esse non potest. Quidquid enim a semet
Abbreviated transcription (Latin):
creata sũt. Lodem mͦ gustus ⁊ tactus uana hñt oulet¬
qũo potimins ñ quõ debuimus locuti sum̃. sũt
restat ad considerandam eaꝵdemt utilitatem tñscc̾mus.
utilitas rerrm iiͣ. ⁊plectitur neccͣta. ⁊ moda. ⁊grua
et grata Necessariũ imituiq res ẽ. quonimꝰ ip̃a ͤ esisłe
amode ñ potest. ut pote ĩ ustu hõis panto ⁊ aqua. Iues

Expanded text:
creata sunt. Eodem modo gustus et tactus varia habent oblecquomodo potuimus non quomodo debuimus locuti sumus, nunc restat ut ad considerandam earumdem utilitatem transeamus. Utilitas rerum quatuor complectitur: necessaria, commoda, congrua et grata. Necessarium unicuique rei est, sine quo ipsa subsistere commode non potest, utpote in victu hominis panis et aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
bestigati onis aperta usꝙ adconditorẽ urriuisppienit
In conditoneuo pͥmo gradu ad ymaginẽ destoualis
treatura fcã ẽ. demde ereatum dorporea. ut eretura
rõualis in ea foris agnosceret qd a treatura intus
accepiset Insap̃ra dei ẽ u̾ctas. ĩ rõnalli creatura yna¬
go uitatis. incorporea creatura umibra ymaginits
Bõnalis creanira fcã ẽ ad dei sap̃iam. corporea cre¬
atura scã ẽ ad rõnalem creaturã. ꝓpt dm̃is motus
dũ cpd̾cꝑ suo semꝑ suꝑiori adheret priisionem nec
pͥme conditionis ordinẽ. nͨ primi exemplaris insẽ
ꝓtuibet silitudinem. Quisqͥs gͦ uia inuestigatãts
de irisibatb adiniustbilia transit primũ a corpo¬
rea creatura ad rõnalem creaturã. deide a rõnali
creaturti ad corpoream creaturã descendet. ordo aurẽ
cognaitionis ĩ m̃te humana semꝑ p̃cedit ordinẽ condi¬
tienis. qr nos qui foris suntꝰ redire abnitimis ñ pos¬
sumiꝰ nisi prĩ culo m̃tis intima penetiamꝰ. sesr

Expanded text:
estigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in corporea creatura umbra imaginis. Rationalis creatura facta est ad Dei sapientiam. Corporea creatura facta est ad rationalem credum quodque suo semper superiori adhaeret per conversionem, nec primae conditionis ordinem, nec primi exemplaris in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura acognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
motu ñ solũ ymago uite exprimit᷑.s ip̃a quodã mͦ uita
inchoatur Rausus aĩalis motus tanto naturali p̃cellit
panto insensibili id qd̾ sentit. Postremo rõnalis cunclũ
luꝓponitur: qr in eo ñ solum sensus ad aiandũ. s rõ qͦ
ad intelugendũ mouet᷑. Hoc symulacro nullũ increa¬
turis potest eẽ euidentiꝰ. qr in iisibilẽ sapĩam ostendit.

Expanded text:
motu, non solum imago vitae exprimitur, sed ipsa quodammodo vita motu, non solum imago vitae exprimitur, sed ipsa quodammodo vita inchoatur. Rursus animalis motus tantum naturali praecellit, quantum in sensibili id quod sentit. Postremo rationalis cunctis superponitur, quia in eo non solum sensus ad animandum, sed ratio quoque ad intelligendum movetur. Hoc simulacro nullum in creaturis esse potest evidentius, quia invisibilem sapientiam ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
tas tieaturaꝵ q̃ ad solam ꝑtinet eẽntiam. Item decor cix¬
aturaꝵ pp̃ naturaꝵ p̃p̃ formã naturalem ꝑtinẽt ad ha¬
bitum. utilitas u̾o ad actũ. qr in hoc treature utiles sunt
qd̃ sub recte hõi seruiunt ⁊ obseqͥrm reddunt. Sd̃ ⁊ũ ad
habitũ ꝑtinet magis ꝓpriũ ẽ ⁊ magas cortũ. qm̃ cd sd̃
ꝑtinet ad actũ. qr hĩtum natura indidit. Actũ u̾o ĩ sutu¬
tio adiunxit. Symulacrũ gͦ dctoris ĩmensitatẽ pariter
et utilitatẽ incognitõe p̃cedit. Et pp̃ea ĩ cegnitõe pre est
qr ĩmanifestatiõe ẽ euscenti. In hoc gͥ symulachro pͥ¬
mũ uestigiũ ⁊tempłonis pon̾e debemus. in dũ primũ
ĩpositionis ingressũ recte tenuerimꝰ. ip̃o quẽ q̃rimus
ecor creaturaꝵ quẽ sumiclacrũ sap̃ie dei ẽẽ diximꝰ
quatuor ꝯplectitur sitũ motũ spẽm. qualitatem.
codus aũ quadriptius ẽ. localis. naturalis a i ali õnat¬
S motus naturalis localem motũ suꝑat. qr ĩ naturali

Expanded text:
aturarum, quae ad solam spectat essentiam. Item decor creaturarum propter formam naturalem pertinet ad habitum, utilitas vero ad actum; quia in hoc creaturae utiles sunt, quod subjectae homini serviunt et obsequium reddunt. Quod ad habitum pertinet, magis proprium est; et magis certum quam id quod pertinet ad actum, quia habitum natura indidit, actum vero institutio adjunxit. Simulacrum ergo decoris immensitatem pariter et utilitatem in cognitione praecedit, et propterea in cognitione prius est, quia in manifestatione est evidentius. In hoc igitur simulacro primum vestigium contemplationis ponere debemus, ut, dum primum inquisitionis ingressum recte tenuerimus, ipso quem quaerimus Decor creaturarum quem simulacrum sapientiae Dei esse diximus, quatuor complectitur, situm, motum, speciem, qualitatem. Motus autem quadripertitus est, localis, naturalis, animalis, ratSed motus naturalis localem motum superat, quia in naturali
Abbreviated transcription (Latin):
symulachrũ in uisibile exemplar priꝰ ostend̾ debe
Inmensitas aũ creaturaꝵ magis ad eẽntiam. de cor ũ¬
creatiuaꝵ magis ꝑtinet ad formã. Essentia u̾o absꝙ¬
forma consid̾ata informitas ẽ. Qd̾ aũ inforue ẽ i
hoc quidẽ qd̃ ẽ: deo simile ẽ. S in hoc qd̾ forma caret. ⁊
deo dissidet. Qd̃ gͦ formatũ magis deo simine ẽ: qmͣ id

Expanded text:
mulacrum invisibile exemplar prius ostendere deetinet. Immensitas autem creaturarum magis ad essentiam, decor vero earum magis pertinet ad formam. Essentia vero aforma considerata, informitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est, Deo simile est; sed in hoc quod forma caret, a Deo dissidet. Quod ergo formatum est, magis Deo simile est, quam id
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis explicat᷑ nani cũ dicat apłs qs ꝑeagnie nulra¬
ꝑuenire desiderat. prĩ ip̃a iuissbilia agnostat. p ⁊ ego
sitis. ratus sũ hũt ẽẽ ⁊ petentissimũ nar audi  mẽ¬

Expanded text:
verbis explicatverbis explicatpervenire desiderat, prius ipsa visibilia agnoscat. Propter sitis, ratus sum hunc esse competentissimum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ sideremꝰ. Certe hõ cũ multa facere dessd̾at. magna
tis p̃stare ñ sufficit uires qͣs ad imiꝰ rei effrm̃ sp̃alit᷑
effrindit. Smalira munor diligentia detori opis im¬
rendit᷑. quotiens ad multitudinẽ solam siuie ad mag¬
iuitudinem ꝑficiendam antnĩ occupatur. uidens qr eãs
scriba figunts q̃ exiles sũt ꝓmptĩ format ĩmagnis fi¬
gurandis ꝓpensius desudat. ⁊ calamꝰ qͣnto uelcci trahif᷑
tanto deformiores fr̃ litt̾e q̃ expͥmunt᷑. Nã ⁊ informãdis
uestib hii qͥ uimis pulcritudinem diligũt sepe utiliia¬
tem ꝑdunt. ⁊ qͥ utilitatem ⁊ seruare cupuint: pillcrtu¬
danẽ ht̃e nõ possũt: s in oꝑe dei nͨ mistatudo magnitu
diuẽ minuiti n̾ magnitudo mieltitudinẽ stringit.ne¬
ꝙ suma uł multitudo uł magnitudo piac̾tudini offi¬
et de uisibilib dc̃a alicui fortassis qͣntum
ad xpendium tractandi ꝓunuit płima uidebunt᷑
q anender decet qd tam oposa mat̾ia nõ fecle pautis

Expanded text:
sint consideremus. Certe homo cum multa facere desiderat; magnatis praestare non sufficit vires quas ad unius effectum specialiter effundit. Simili modo minor diligentia decori operis impenditur, quoties ad multitudinem solam sive ad magnitudinem perficiendam animus occupatur. Videmus quod scriba eas figuras quae exiles sunt, promptius format, in magnis figurandis propensius desudat, et calamus quanto velocius trahitur, tanto deformiores sunt litterae quae exprimuntur. Nam et in formandis vestibus, ii qui nimis pulchritudinem diligunt, saepe utilitatem perdunt; et qui utilitatem conservare cupiunt, pulchritudinem habere non possunt. Sed idinem minuit, nec magnitudo multitudinem stringit, neque simul vel multitudo vel magnitudo pulchritudini offiHaec de visibilibus dicta alicui fortassis quantum ad compendium tractandi pertinuit plurima videbuntur, sed attendere debet quod tam operosa materia non facile paucis
Abbreviated transcription (Latin):
deisap̃ia ded̾ce pulu̾e talem ꝓducit sp̃em. poftremo
suꝑ om̃e pulccmi uiride qũo aiõs intuentiu mupit
qũ uere nouo. noua quadam utta gnneipeuiit
et erecta sursum ĩ fpiculis siuis qͣi doorsñ morte calca¬
d adymagiẽ future resurrõnis mlutẽ parit eni¬

Expanded text:
tremo super omne pulchrum viride, quomodo animos intuentium rapit; quando vere novo, nova quadam vita germina prodeunt, et erecta sursum in spiculis suis quasi deorsum morte calcata ad imaginem futurae resurrectionis in lucem parite
Abbreviated transcription (Latin):
sed cupiditas expetit pp̃ spẽm ĩ abdius t̾raꝵ sinib
cdbscondit᷑ quẽ amtor uirtutis abĩmoderato ñ catti
gat appetitu saltẽ laboris tedio uictus ⁊ quiescat
nnt otes ut torpentes inotio laboris exerceat seostꝰ e ne
sequitire nox ut fessos ad reftrillans qures exciput ⁊io
lemp dres. ñ semipnox. nõ semꝑ equalis dies ⁊ nox ne
ut ĩmoceratus lator debilitatõs stanga ties qͥ uct e

Expanded text:
sed cupiditas expetit propter speciem; in abditis terrarum sinibus sed cupiditas expetit propter speciem; in abditis terrarum sinibus abscondit, ut quem amor virtutis ab immoderato appetitu non castigat saltem laboris taedio victus conquiescatost noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus l
Abbreviated transcription (Latin):
biñtuut ĩ mullo penitus rerũ ordo ꝑtuebet᷑. soce celum
sirsũ ẽ. ⁊ terra deorsũ. Incelo luimana ⁊steltas collo
cauit ut subietta om̃ia illustrarent. Inaete uentie ⁊
situut ꝑ gurrgites suos hinc ellint ꝙ qͦ mitus ferret
iubentis discurrerent. Uolutres ĩ aere suspendit. sises
aqͥs inmersit. tenrã bestũs ⁊ serpentib ⁊ alioꝵ repu¬
liũ u̾miũq gen̾ib repleuit. Quasdã regiones dita¬
uit ubertate frictuũ quasdã opulentia uineaꝵ. alias
p̃tiosis. alũs aĩab ⁊ bestiis monstruosis. alias co¬
lorib uaniis. alias diu̾saꝵ arciũ studus. aliasme¬
talloꝵ atꝙ thimiamatũ diũsis geñib ut malaꝓr¬
sus regto sit que ñ aliqͥd p̃cet̾is nouũ ⁊ spetiale possi¬
deat: nulla item q̃ nõ aliqͥd nonũ ⁊ spenale ab alis
actiꝑe queat. Quid: Quid ⁊̃ ea q̃ humanis usib ne¬
cessaria sũt memuni hõĩm freq̃ntia ip̃a ꝓuedentia

Expanded text:
buit, ut in nullo penitus ordo rerum perturbetur. Ecce coelum buit, ut in nullo penitus ordo rerum perturbetur. Ecce coelum sursum est, et terra deorsucavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis esit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio sit, quae non aliquid prae caeteris novum et speciale possideat; nulla item quae non aliquid novum et speciale ab aliis accipere queat. Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi hominum frequentia ipsa Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
spersi. ⁊ foris ꝑ alutos suos dau̾sa deducti. intus fansce¬
tem ne dissoluatur cõglutinant. ⁊ foris ne fatiscatarẽ¬
ossiũ uincula nenioꝵ ligant ⁊ medullis ĩtus ꝑfistu
ꝑ om̃e corpus deducunt. ac deuide teneritudinẽ carmũ
cutis tegnen ĩuoluit ut ⁊ rigor ossiũ intriusecus
corpus sustineat. ⁊ pellis munsm̃ foris defendendo
custodiat. Qius duritiam lapidũ quas soliditatem
metalloꝵ. quis nodositatẽ roboꝵ quis tenatitatem
elutinũ. qͥs cet̾a ĩnumerabilia enumerare queat
Erquo claret qd̾ sint firma uerũ uintisla. cũ singła
quoꝙ ꝯdita tanto nisunaturã ⁊ ẽẽ suũ defendant
sinisl u̾o a cõcordia societatis sue dissolui oĩno nõ
siteremus. Neꝙ enĩ minima fiet ãmiratio. iiqͥs dili¬
gent̃ artendat ꝙ sic singulis locis singislis temꝑib
singulis reb diuina ꝓuidentia causas luas diistrr¬

Expanded text:
sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscensparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arenossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulnem per omne corpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitatem glutinum, quis caetera innumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a concordia societatis suae dissolvi omnino non sideremus. Neque enim minima fiet admiratio, si quis diligenter attendat, quod sic singulis locis, singulis temporibus, singulis rebus, divina providentia causas suas distri
Abbreviated transcription (Latin):
apta qͣm congrua qm decora. qm cumctis ꝑtib siuis
absoluta inqua ñ solũ concordiam seruant simiba
t̃ ea que creante potennia diu̾sa acꝙ repngnantia
adeẽ ꝓdierunt dictante sap̃ia ⁊ unam qdam ami¬
ciciam᷑ ⁊ federationẽ ꝯutemunt. Qrad repugnãtius
ẽẽ pot̾ aqita ⁊ igne que tñ innatura rerũ utadel cõ¬
temꝑaitr paudentra. ut ñ solũ ad inuscẽ ꝯmune scci¬
etatis uincielũ ñ dissipent. uerum ⁊ nascentebus
cunctis ut lirbsistere possint uitale nutrim̃tũ sub¬
ministrent. Tuid dehumam corꝑis ⁊page loquit᷑
itbi oĩum m̃broꝵ uincture tantã adĩuit̃ setuant
tura se diligit. ⁊ miro qͦdam mͦ płimũ dissimilium
ot ĩ imũ pedattoꝵ ⁊ cordia unã mõib armoniã fecit.
frrma: euis ñ uideat: Nius ñ miret᷑. Ecce celi qui
suo librata semꝑ ĩmobilis ꝑseuerat. ut cet̾a ĩ medio
minos diffusa concordiam diu̾sitatis drrumpant
ecce qũo ꝑ inscera telluris intrinsecus tracones aꝙͣꝵ

Expanded text:
apta, quam congrua, quam decora, quam cunctis partibus suis absoluta, in qua non solum concordiam servant similia, sed etiam quae creante potentia diversa atque repugnantia adesse prodierunt, dictante sapientia in unam quodammodo amicitiam et foederationem conveniunt. Quid repugnantius esse potest aqua et igne? quae ttemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem stura se diligit, et miro quodam modo plurium dissimilium et in unum redactorum concordia unam in omnibus harmoniam facit. firma? Quis non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui re librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio minos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
dici possit inquiratur. Dictũ ẽ aũ qd̃ pat̾amat filiũ
Restat gͦ ut consid̾emus si pari modo dici possit. qd̾
antor prĩs ⁊ filii amet filtum. qd̾ fillius arit seipn¬
Item qd̾ amorpris ⁊ filii amet se. qd̃ pat̾ amet
amorem suũ ⁊ filii. qd fllius amet amorẽ suũ ⁊

Expanded text:
dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipItem quod amor Patris et Filii amet se, quod Pater amet amorem suum et Filii, quod Filius amet amorem suum et
Abbreviated transcription (Latin):
toris ꝓuidentia seorsum collocare uolurt utilloꝵ
ꝯsortio q̃ notĩa sũt ñ ledatur humana iccietas aꝵ
qͥ p̃ciola sunt sp̃e ꝓbetur humana cupiditas. eoꝵ
que rara sũt nouitate excitara admu ari discat hu¬
mana carditas. Postremont ħ houa simil ⁊ mala
qiͣ eminꝰ posita quodã mͦ alloqutur hõiem. ut atren¬
dat qͣntostudio eterna mala fugere ⁊ hona et̃nai ap¬

Expanded text:
toris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum toris providentia seorsum collocare voluit, ut illorum consortio quae noxia sunt non laedatur humana societas, eorum quae pretiosa sunt specie probetur humana cupiditas, eorum quae rara sunt novitate excitata admirari discat humana tarditas; postremo ut haec bona simul et mala quasi eminus posita quodammodo alloquantur hominem, ut attendat quanto studio
Abbreviated transcription (Latin):
tinca. ⁊ terines ⁊ scimphes ⁊ alia similia que inte
cet̾a quidẽ aĩalia uiuiuit. s cetis om̃ib corpori
exigrutate dispares sũt. Uide gͦ quid magis miri¬
ris tentes apri uł tinee. alas griffis uł cynphis. s¬
put equi uł socuste. crura elephanis uł tulicis. roi¬
trum suis. uł succrzonis. aquflam uł formicam.
leeuẽ ut̃ pulicem trgridem. ut testu durera. Ibi m¬
taris magnitudinem. hic miratis ꝑuitatem. corpu
puũ magna sap̃ia conditũ. Magna sap̃ia cui mil¬
la sudepit negligentia. illis deoit ocillos quos uix
fatiam limam̃ta nature sue congrua plenissime das¬
gribuit. ut nitħ uideas de cẽ ĩunnimis eoꝵ oĩum
quic natum formauit inmagnis.
gis mirauidentur. magis mirassũt q̃ dam ĩ reb
cõuditis q̃ idcirto cũ uidentur magis mira sũt. qr ad
hõim noticiam raro ꝑueniunt. Uł obhoc qd̾ insiro
gen̾e pauca creata sunt uł qr ĩ remotis sedib ⁊ in
abdius nature sinib abfirusa. hyc añ idcirto crea¬

Expanded text:
es et sciniphes, et similia, quae inter caetera quidem animalia vivunt, sed caeteris omnibus corporis exiguitate dispares sunt. Vide ergo quid magis mireris, dentes apri, an tineae, alas gryphis an sciniphis? caput equi an locustae? crura elephantis an culicis? rostrum suis an succerionis? aquilam an formicam? leonem an pulicem? tigridem an testudinem? Ibi miraris magnitudinem, hic miraris parvitatem; corpus parvum magna sapientia conditum. Magna sapientia cui nulla subrepit negligentia. Illis dedit oculos, quos vix fariam lineamenta naturae suae congrua plenissime distribuit, ut nihil videas deesse in minimis eorum omnium quae natura formavit in magnis. gis mira videntur. Sunt quaedam in rebus conditis quae idcirco cum videntur magis mira sunt, quia ad hominum notitiam raro perveniunt, vel ob hoc quod in suo genere pura creata sunt, vel quia remotis sedibus et in abditis naturae sinibus abstrusa. Haec autem idcirco Crea
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Aitits ẽ inꝯpositõe ⁊ ordine. hoc ẽ in ꝯpositõe ⁊
dispõne. Compositio duo hr̃e debet aptitudinẽ. ⁊ fir¬
mitatẽ hec ẽ ut ⁊ ponenda apte ⁊ ⁊petertẽ coeant. ⁊ ⁊po¬
sita firiuit̾ cobereant. laudabilis ẽ ꝯposctiotalis aꝑ¬
tituido cõsidatur inqͣntitte ⁊ q̃nitaste. Inqͣltitate
ue uirns tenua ⁊ exclia grossis ⁊ corpulentis. In qua¬
ltrate nenimis humida siccis. nimis calida fis¬
frigidis. nius leuta ponderosis. ⁊ si qua sũt tabiaĩ¬
oroibate ⁊ iungartur. unde siꝑuleritudmi dinoꝵ
oꝑm aliqd hoꝵ desit ⁊ si nicħ deeẽ uidens iam alꝙ

Expanded text:
amus. Situs est in compositione et ordine, id est in compositione et dispositione. Compositio duo habere debet: aptitudinem et firmitatem, hoc est ut componenda apte et competenter coeant; et composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nimis calida frigidis, nimis levia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide si pulchritudini divinorum operum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
S has om̃s mutabilitates cognitio diuina ñ recipit
ũ angetur qr plena ẽ. Neq enĩ nescire pot̃ om̃ra qui
creat qui gubernat. qui penetratiqͥ portat om̃ia. Et qͥ
om̃ib p̾sens ẽ dertate absens eẽ ñ pot̃ uisione. mi¬
nuinõ pot̃. qr aliunde ñ est quicqͥd ẽ: set sdem ip̃m
quicqͥd ẽ ab ip̃o ẽ ab uno ⁊ iũtotũ qd̃ est. Quid
de icissitudine dicam. Qũo uitissitudinẽ recire pos¬
sit sap̃ra qite om̃ia simul ⁊ semel sub uno iusiõis
radio comp̃hendit. Simil qr oẽm eẽntiam. oẽm for¬
mam. om̃ia loca. oĩa temꝑa. Semel qr iusionẽ int̃
uani nͨ int̾missam recipit nec hĩtam int̾mittit. s¬

Expanded text:
as omnes mutabilitates divina cognitio non recipit. Non augetur, quia plena est. Neque enim nescire potest omnia qui creat, qui gubernat, qui penetrat, qui portat omnia. Et qui omnibus praesens est deitate, absens esse non potest visione. Minui non potest qui aliunde non est quidquid est, sed idemipsum quidquid est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; s
Abbreviated transcription (Latin):
sa de multis pauca ponamꝰ in humani com lone¬
ꝑdigitos pedum inqͥuꝙ fimtur humani coꝑñ ⁊ n
sue deorsum ficcatur ꝑdes. d umi affettionis. ainca scr ar
suĩt ꝓ gue foras ecuItem digiti ternis artaal¬
deuua planta pdeunt. qr de una sensualitate euꝙꝑ e
sus exeunt. In queo trina distinctiarie pͥmĩe seusits
demide sentire. post modũ sensibile ĩ uenitir. &st
nisurgulis digitis extrentoꝵ articuloꝵ capita su posi¬
tis uugnrib qi galeata cernuntur ut qͥumc a ne
mranus exienta. siue pes ꝓmotus offendicialii taur¬
rit ĩo suo munimine ꝓtecti illesi ꝑuanere possne
smulie̾ t̾cena ista ad sinulitudanẽ itugusũ foria ion¬
s̃ib adherentia qͣ in neẽcitate nos nuriunt. s qncũ

Expanded text:
empli causa de multis pauca ponamus, in compoitos pedum in quinque finitur humani corporis psive deorsum figatur per desiderium affectionis, quinque sensus sunt per quos foris exit. Item digiti ternis artuna planta prodeunt; quia de una sensualitate quinque sensus exeunt, in quibus prima distinctione primum sensus, deinde sentire, postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Erra sunt iniusibilia dei. Potentia. ⁊ap̃ra. beniglibilib¬
nitas. ab hiis trib ꝓcedunt om̃ia. Inhuis trib esis¬
tunt oĩa. ꝯhec tria regunt᷑ om̃ia Potennia ireatis ap̃ia
gubernat Benignitas conseruat. Que tñ tria sic̃ in dõ
in effabilit̾ uñ sunt ita moꝑatione seꝑoari ũ possut
pottutia ꝑbenignitatem sapient̾ creat: Sap̃ia ꝑ poten¬
tiam benigne guberuat Benignitas ꝑ sap̃iam bemign
potent̾ ⁊ seruat potentiam in anifestat creaturaxĩmen¬
litas. sap̃iam dẽcor benignitatem utilitas. Iumensiras
creaturaꝵ constat lmistritudine ⁊ magnitudine. mistti¬
tudo insimilib in diu̾sis inꝑmixtis. magnitudo ẽ iu
mole ⁊ spatio. Moles ẽ in massa ⁊ pondere. spatumi ẽ¬
tus. localis. naturalis. animalis. rõn alis. Localis est
forma inisibilis que oculo disceraitur. sicut crlares ⁊
ꝑapitur ut melos in sonõ auditu auriũ. ulior ĩt
gustu faucium. flagrantia modore. ols. au narun le¬

Expanded text:
Tria sunt invisibilia Dei, potentia, sapientia, benignitas. Ab his tribus omnia, in his tribus consistunt omnes, per haec tria reguntur omnia. Potentia creat, sapientia gubernat, benignitas conservat. Quae tamen tria sicut in Deo ineffabilitPotentia per benignitatem sapienter creat. Sapientia per potentiam benigne gubernat. Benignitas per sapientiam potenter conservat. Potentiam manifestat creaturarum immensitas, sapientiam decor, benignitatem utilitas. Immensitas creaturarum in multitudine et magnitudine. Multitudo in similibus, in diversis, in permistis. Magnitudo in mole et spatio. Moles in massa et pondere. Spatium etus, localis, naturalis, animalis, rationalis. Localis est forma visibilis, quae oculo discernitur, sicut colores, et ensibus percipitur, ut melos in sono auditu aurium, dulcor in sapore gustu faucium, fragrantia in odore olfactu narium, le
Abbreviated transcription (Latin):
ris utrũ enchiridion ist apeslare debeas uł habere
Ego aũ cũ spernenda tua ixp̃s iħu studia ã pu¬
tarem. bona de te credens madiuitorio nr̃i redemp¬
toris confideus ac sperans teq meius mbris plu¬
uiũ diligens: librum adte sicut ualiu utinã
tn crmoduni qm̃ ꝓlixum. deside spe ⁊ caritate

Expanded text:
ris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate
Abbreviated transcription (Latin):
et de motu ꝓ breuitate dc̃a sufficiant Deni
sequit sp̃es. Spẽs ẽ forma uisibilis que et et
duo. figuras. ⁊ colores. Figure aũ rerũ multa: io¬
dis apparent mirabiles. aliqñ ex magnitudi e.
sa singula ordine suo ꝓ sequamur. sigura scd̾i
magnitudinẽ attenditꝰ. qñ res q̃libet sui gen̾u
medũ inqͣntitate excedit sic mirarnir gigante
nit̾ hoĩes. cetum int̾ pisces. grisen int̾ uolucrei
elephantem int̾ quadrupedes. drachonẽ init̾ serp̃ s.
figura scd̃m ꝑuitatem alideratut qñ res quelibet

Expanded text:
ec de motu pro brevitate dicta sufficiant. Deinde sequitur species. Species est forma visibilis, quae continet duo, figuras et colores. Figurae autem rerum multis modis apparent mirabiles. Aliquando ex magnitudine, sa, singula ordine suo prosequamur. Figura secundum magnitudinem attenditur, quando res quaelibet sui generis modum in quantitate excedit; sic miramur gigantem inter homines, cetum inter pisces, gryphonem inter volucres, elephantem inter quadrupedes, draconem inter serpentes. Figura secundum parvitatem consideratur quando res quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
simplex ꝑ om̃e qd̾ regit corpus dasfuudit dñ
ñ ẽ utille creator sp̃t qui om̃ia regit ⁊ posset uno
aliquo in loco coartari. ⁊ nõ om̃ia potꝰ ippe cre¬
bili ubiq moderamine currunt uitam inpͥsecus
mouentẽ eẽ oftendunt. Nec tñ ullo mͦ reb t̃ est
qd̾ sicut sp̃c hoĩs cũ corꝑe qd̃ sensificat ꝑ sonut̃¬

Expanded text:
simplex, per omne quod regit corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere crebili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo credendum est quod sicut sensus hominis cum cor
Abbreviated transcription (Latin):
quoquã indorefr: tanto melior ẽ in quo ẽ. Cũ. it
querit᷑ utii quisq sit homobonus. ñ q̃ritur qͥd
credat. aut ud spet. set quid amet Nam qͥ recte
amat ꝓculsbio recte credit ⁊ fꝑat Qui nͦ ñ amat
etsi adueran felicttatem doccantur ꝑtinere q̃ sp̃at:
nisi ⁊ hoc creat ac speret qd̃ sibi petenti donarĩ pos¬
Qmͣiuis enĩsperare sine amore ñ possit. fieri tñ m
testut idnĩ amet: sine quo ad id qd̃ sperat ñ pot̃
pueniri. Tai qͣm si speret uit̃am et̾nam. qͣmuis ñ

Expanded text:
umque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari posmvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non
Abbreviated transcription (Latin):
homo scił rectus mediatore opus ĩrat. Cũ u̾o
genus humanũ poc̃a longe seꝑaneuntadeo: ꝓ
mediatorem qui solus sine peccato patus ẽ uxit
occisus ẽ: reconciliari nos oportebat seo usq ad et̃¬
ns resuronem mnuitam et̾nanr it et humana
supbia ꝑhimilitatẽ dei argueretac sanaretur
et demonstraretur honuni qͣm longi adeo recesse¬
rat cũ ꝑ incarnatũ d̾m reucraret᷑ ⁊ cemplum obe¬
dientie ꝑ holem d̾m contumacihonini p̃beretur
et unigenito suscipiente formã seru q̃ nich ante
meruerat fons gr̃e panderet᷑ et cariis ⁊̃ resuitõ
redemptis ꝓmula in ip̃o ⁊̃ redemppore p̃monstra¬

Expanded text:
homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstra
Abbreviated transcription (Latin):
salutem salutẽ potum nuenire s It u̾o nisit
illis cognitus fuisset: potusset no. Is ꝑ eoꝵ mini¬
stenũ alias aꝑtius. alias occultus  hri. In qua
hoĩem gr̃a regrnerationis ĩuenerit. ⁊ ei rerait¬
tuntur p̃terst.aumnusa pcc̃a. ⁊ reati. Ne nascendo
contractus: renascendo dissokutur. T̃nq multũ
ualet qd̾ sp̃t ubi uult spirat: ut quidã scdm illã
seruitutem sis lege eẽ ñ nouerunt ⁊ cĩ ⁊ randeto
incipiant aduitoriũ hr̃e diuinũ. Aq ñ aũ possit
homo capar eẽ mandati scd̾m carnc u uat necce
ẽ. S si iam sac. nmñto regeneration hutus ẽ:

Expanded text:
salutem potuit invenire, aut vero nisi et salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultius prophetahominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinuomo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ. Hec sunt scd̃a honints. Si aũ respex̾it d̾s
ut ad implenda q̃ mandat ip̃e adiuuare credat᷑
etagi homo cerat dei sp̃u. cõcupiscitur adũsus
mitate sanata. ex fide tñ iustus uiuat. iuste q
niuat intͣntum ñ cedit male cõcup̃ĩe. uincente
delectatione iusticie. Hec sũt tria bone spei hõis
inquib sipia ꝑseuerantia quisq ꝓficiat. postre¬
ma par reitat: q̃ post hanc uitam ĩtequie sp̃c.
deinde inresuriõne etiã carnis ini.li ᷑. Saꝵ
qͣtuor difterentiaꝵ pͥma ẽ añ leger a i sisb lege
tercia sub gr̃a: quarta miace plena uꝑ ꝑfeta.
sient deo i a cuit: qui in m̃sura ⁊ nũ q ⁊ pondere
cuncta disposuit. Nam fuit pͥmitus qrlegem. scdo
ꝑ legem. me data ẽ ꝑ moysen. deinde Ic gr̃a que
reuelata ẽ ꝑ pͥmũ mediatoris adi̾ .ii. Que quidẽ
gr̃a nec ame desuit quib eam oportu i. imꝑtiri:
cimuis ꝓ tempis dispensatione uel Ia ⁊ oculta
Neq enĩ antiquoꝵ quitum ꝙ iustor. I⁊ er xp̃i fidẽ

Expanded text:
lictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus mitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub grsicut Deo placuit, qui in mensura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo sub Lege, quae data est per Moysen; deinde sub gratia, quae revelata est per primum Mediatoris adventum . Quae quidem gratia nec antea defuit, quibus eam opolta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem
Abbreviated transcription (Latin):
iram suã. uł post iram suã. s mira sua. Que si so¬
la ẽẽt qͣnta sbi minima cogitari potest: perirea
regno dei. exulare atiuitate dei Alienari auita dei
carere tam magna multitudine dulcedmis dei. qm̃
abscondit tim̃tib se. ꝑfecit aũ spantib inse: tam
st om̃ib erit ip̃a cõis: q̃libet hõies deuarietatere¬
naꝵ. de doloꝵ reuelacõs releuatõe ułt int̾missione
tia concordit᷑ fulgente. Exista fidei ⁊ fessione que¬

Expanded text:
iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si soiram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam t ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione tia concorditer fulgeant. Haec est fides qu
Abbreviated transcription (Latin):
ettruciatus sine int̾missione ꝑpetuos humano mi¬
serantur affectu: atꝙ ita ẽe futurũ nõ credunt. ñ
suo dura queq̃ molliendo ⁊ inleniorem flectendo
snĩam. q̃ putant meis terribilius ẽẽ dicta qͣm ue¬
inpsalmo scõ legitur. s de hits sine ullo scrupulo
Aut si hoc ad om̃s existimant ꝑtin̾e. nõ ido nec̃ce ẽ
ut dampnatoẽm opment᷑ posse suri eoꝵ de quib
dcm̃ est Ibunt isti in suppliciũ et̾nũ: ne isto modõ
putetur hĩtura finem qnͣꝙ: feliciras ⁊̃ de quib¬
ectͣrio dc̃m est. Isti aũ inuitam et̾nam. S penasdã¬
ꝑnatoꝵ certis tempoꝵ interuallis existiment.si
hoc ei placet aliqͣtenus mitigari. Etiam sic qͥppe
intelligi pot̾ manere nullis ira der ñ diuin ani¬
mi ꝑturbatio. ut mira sua hoc ẽ manente ira sua
ñ tñ contineat miseratões suas. ñ eterno supli¬
cio finem dando: s leuam̃ adhibendo. uł int̃po¬
nendo crutiatsb. qr nec psalmꝰ ait. ad funiendam

Expanded text:
et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non u dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam vein psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etie contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc mi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam
Abbreviated transcription (Latin):
fatiamus. S uidete utrũ me ĩmoderatus dolor
incaute aliqͥd ꝯpislerit dic̾e. hoc ñ ditam qd qͥdem
et in aliis opusculoꝵraeoꝵ lotis sepe iam dixi.
Suab decausis petramus. aut ñ dum unidendo qͥd
facere debeanius. aut nõ faciendo qd̾ debere fiexri

Expanded text:
faciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. Hoc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi: Duabus ex causis peccamus, aut nondum videndo quid facere de