comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nanti quodã patritii in samnie ꝑ¬
tib uilla fuit: in qua colonꝰ eiꝰ
filiũ honoratũ nõie hũit: qui abã¬
nis puerilib ad amorẽ celestis pa¬
trie. ꝑ abstinentiã exarsit. Cũq¬
tam magna cõu̾satõne polłet. sese
q ab ocioso quoq sione restrin¬
g̾et: multũq ut p̃fatus sũ ꝑ ab¬
stinentiã carnẽ domaret. die qͣdã
parentes illius uicinis suis cõuiui¬
ũ fecerũt: in qͦ ad uescendũ carneᷤᷤ
parate sunt. Quas dũ ille ad esũ
conting̾e ꝓ abstinentie amore re¬
cusaret: ceperũt eũ parentes eiꝰir¬
rid̾e ac dic̾e̾. Comede. Nũqͥd piscẽ¬
tͥ in hiis montib allaturi sumusᷤᷤ
rat: ñ uideri. Sed cũ hiis s̾monib
honoratꝰ irrid̾e̾tur: repente aqͣ in
cõuiuio ad minist̾iũ defuit: cũ si¬
tula lignea sicut illic mos ẽ mãci¬
pium ad fontẽ ꝑrexit. Dũq hau¬
rit aqͣm: piscis situlã int᷑uit. Re¬
u̾sũq mancipiũ. ante ora discũ¬

Expanded text:
nantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? rant, non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discum
Abbreviated transcription (Latin):
nouit exhib̾e. Sed tñ sunt ñ nulli
qͥ ita ꝑ magist̾iũ sp̃c intͥnsecus docẽ¬
tur: ut ⁊ si eis ext̾ius humani ma¬
gist̾ii disciplina desit: magr̃i ĩtimi
despiciat.⁊ magister erroris fiat.
Mens aũt q̃ diuino sp̃u impletur.
h̃t euidentissima signa sua. Uir̾¬
tutes scilicet ⁊ humilitatẽ. Que
niũt: liquet qd̃ de p̾sentia sc̃i sp̃e
testimoniũ ferũt. Sic qͥppe ⁊̃ iohes
baptista magistrũ habuisse ñ legi
discipłos aggregauit. s ꝙ ĩtnsecuᷤ
docebat: extͥnsecus qͣi in sua lib̾tate
reliq̃rat. Sic moyses in h̾emo edoc¬

Expanded text:
rnentibus, casura pendere videatur. PETR. qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutes scilicet et humilitatem, quae niunt, liquet quod de praesentia sancti Spiritus testimonium ferunt. Sic quippe etiam Joannes Baptista magistrum habuisse non legitudiscipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoc
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat ꝑ opimionem. Cui ip̃m ẽẽ
credidi. iste aũt de homine nichil ht̃.
Qd̃ ut uir dei constantiꝰ audiuit: Lã¬
pades quas reficiebat ꝓtinꝰ letus relĩ¬
quens cũcitus descendit: atq in eiꝰdẽ
rustici amplexũ ruit ex amore ni¬
mio eumq cõstring̾e brachiis ⁊ oscu¬
lari cepit: magnasq gr̃as agere qd̃
de se talia iudicasset dicens. tu solus
re pensandũ ẽ cuiꝰ apud se hũilitatis
fuit qͥ despicientẽ se rusticũ ampliꝰ
amauit. Qualis enim qͥsq apud se
lateat. contumelia illata ꝓbat. Nã
sicut suꝑbi honorib: sic plerũq hũi¬
les sua despectõne gratulant᷑. Cũq
se ⁊ ĩ alienis oculis uiles aspiciũt. idcͥ¬
cogaudent quia hoc iudiciũ cõfirma-¬
ri intelligunt: qd̾ dese ⁊ ip̃i apud se¬
met ip̃os habuerũt.

Expanded text:
habuerat per opinionem. Cui ipsum essehabuerat per opinionem. Cui ipsum essecredidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solus re pensandum est cuius apud se humilitatis fuit qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apulateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ostqͣm fc̃i illiꝰ tale miracłm dixi¬
sti: suꝑest ut me ⁊̃ dehumilita¬
te mentil eiul edifices. Gregorius¬
uia ualde opinio sc̃itatis eiꝰ ex¬
creuerat: multi hũc ex diu̾sis ꝓ¬
uinciis anxie uid̾e̾ sitiebant. Qͣdã
uero die ex longinqͦ loco ad uidẽdũ
eũ qͥdã rusticus uenit. Cadẽ uͦ hora
casu contigerat: ut sc̾suir stans in
ligneis gradib reficiendis lãpadib
deseruiret. Erat aũt pusillus ualde.
exili forma atq despecta. Cũq is qui
ad uidendũ eũ uen̾at qͥsnã ẽẽt inqͥ¬
reret: atq obnixe pet̾et ut sibi de¬
buiss oftendi. hii qui illũ nouerãt
monstrau̾nt qͥs ẽẽt. Sed sicut stulte
mentes hominis m̾itũ ex qͣlitate cor¬
poris metiunt᷑: eñ ꝑuulũ atq despͤ¬
tũ uidens. ip̃e hũc ẽẽ cepit om̃inoñ
cred̾e. In mente etenĩ rustica inter
hoc qd̃ audierat ⁊ uidebat qͣsi facta
fu̾at q̃dam rixa. ⁊ estimabat tã bre¬
uẽ ꝑ uisionẽ ẽẽ ñ posse quẽ tã ĩgẽtẽ

Expanded text:
ostquam facti illius tale miraculum dixisti, superest etiam ut me de humilitate mentis ejus aedifices. GREGOR. Quia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem
Abbreviated transcription (Latin):
ius quidem ẽ gehenneignis. diu̾si¬
s ñ imomͦ om̃s cruciat peccatores.
Unĩ cuiꝰq etenĩ qͣntũ exigit culpa. tã¬
tum illic sentietur pena. Nam sicut
in hoc mũdo sub uno sole multi con¬
sistunt. nec tñ eiꝰdem solis ardorẽ eqͣ¬
lit̾ sentiunt. quia alius plus estuat.
atq aliꝰ minꝰ: ita illic in uno igne nõ
unus est modꝰ incendii: quia qd̾ hic
diu̾sitas corpoꝵ hoc illic agit diu̾sitas
peccatoꝵ : ut ⁊ ignẽ ñ dissimilẽ habeãt
⁊ tñ eosdem singulos dissimilit̾ exurat.

Expanded text:
us quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque etenim quantum exigit culpa, tantum illic sentietur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt: quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii: quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum; ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exuret.
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ diutiꝰ ludentes illoꝵ mentem
ad ꝑu̾sitatẽ libidinis inflãmarẽt.
Q d ᷤ sc̃s uir de cella conspiciens. lap¬
sũq ad huc teneriorib discipulis
sub statutis p̃̾positis adiunctis fr̃ib
ordinauit. ⁊ paucis secũ monachis
ablatis habitatõnẽ mutauit loci.
Noxq ut uir dei eiꝰ odia humiliter
declinauit. hunc om̃pe d̾ t̾ribilit̾ ꝑ
solario bñdictũ discessisse tognosc̾et
⁊ exultaret: ꝑdurante ĩ mobilit̾ to¬
ta domꝰ fabrica. hoc ip̃m in tͦ stabat
solarium cecidit. ⁊ bñdicti hostẽ cõte¬
rens extĩxit. Quod uiri dei discipu¬
lus maurꝰ noĩe. statim uen̾abili pa¬
tri bñdicto qui adhuc a loco eodem
pulus exultauit. Qua de re fc̃m ẽ
ut eidem quoq discipło penitẽtia ĩ¬
dic̾e̾t. qd̾ mandans talia gaud̾e̾ de ĩi¬
mici interitu presũpsiss. petrus.
ira sunt ⁊ ualde stupenda q̃ dicis.
Nam in aqͣ ex petra ꝓducta moy¬

Expanded text:
tes, et diutius ludentes, illorum mentes tes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem pulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moy
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuen̾at. ⁊ panẽ de manu eiꝰ acciꝑe.
Qui cũ more solito ueniss. panẽ
quẽ pbr tͣnsmiserat uir dei ante
homine possit inueniri. Tũc cormᷤ
aꝑto ore expansis alis circa eundẽ
panẽ cepit discurrere atq crocita¬
re acsi aꝑte dice̾t. ⁊ obedire se uelle.
⁊ tam̃ iussa ĩplere ñ posse. Cui uir
ua securus atq ibi ꝓice. ubi inue¬
uiri ñ possit. Quem diu demoratꝰ
qͣndoq coruus momordit leuauit
⁊ recessit. Post triũ uͦ horarũ spatiũ
abiecto rediit pane.⁊de manu hõis
dei annonam qͣm cõsueu̾at accepit.
Uenabilis aũt pater contra uitam
suam mnardest̾e sac̾dotis animũ ui¬
dens. illi magis qͣm sibi doluit. Sed
p̃dictꝰ florentiꝰ quia magr̃i corpꝰ ne¬
care ñ potuit. se ad extinguendas diͤ¬
cipłoꝵ animas accendit.ita ut in hor¬
To celle cui bñdictꝰ inerat: ante eoꝵ
oculos nudas septẽ puellas mitt̾et.
q̃ coram eis sibi inuicem manꝰ tenẽ¬

Expanded text:
consueverat, et panem de manu ejus accipere. consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserat, vir Dei ante hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir va securus, atque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenen
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dei nr̃i ihũ xp̃i. longe late¬
t feruesc̾ent. ⁊ secularẽ uitã multi
relinq̃rent. ⁊ sub leui redemptoris
iugo ceruicem cordis edomarẽt: sicut
mos prauoꝵ ẽ in uide̾ cũ ĩ aliis uͥtu¬
tis bonũ qd̃ ip̃i hr̃e ñ appetũt. uici¬
huiꝰ nr̃i subdiaconi florentii auuꝰ
antiqͥ hostis malicia ꝑculsus. sci
uiri studiis cepit emuari: eiꝰ qͦq
ab illiꝰ ui sitatõne cõpescere. Cũq iã
se conspic̾et. eiꝰ ꝓuectib obuiare
ñ posse. ⁊ conu̾satõnis illiꝰ opinionẽ
cresce̾ atq multos ad statũ uite me¬
lioris ip̃o quoq opinionis eiꝰ p̾̃coni¬
o indesinent̾ uocari. inuidie facib
magis magisq succensus detͣhebat.
catus ad hoc usq ꝑductus ẽ: ut f̾u̾o
om̃ipotentis dei infectũ ueneno pa¬
nem. quasi ꝓ bñdictõne tͣnsmitte̾t.
Quẽ uir dei cum gr̃arũ actõne sus¬
cepit: s eum q̃ pestis lateret in pa¬
ne ñ latuit. Ad horam uͦ refectõnis
illiꝰ ex uicina silua coruus uenire

Expanded text:
ni Dei nostri Jesu Christi longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicihujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fcatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omnipotentis Dei infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire
Abbreviated transcription (Latin):
seq in lacͥmis int̾ ip̃a satͥficioꝵ ar¬
chana mactabat. mandatũ dñi per
cens. age qd̃ agis. operare qd̃ operaris.
nõ cess pes tuus. ñ cess manꝰ tua. nã¬
tale apłoꝵ uenies ad me: ⁊ retͥbuã
tͥ m̾cedem tuam. Qui pꝰt annos sep¬
tem ip̃o natalicio apłoꝵ die cũ mis¬
sax sollempnia ꝑegiss. ⁊ myst̾ia sa¬
tre cõmunionis accepiss. e corpore ex

Expanded text:
ue in lacrymis inter ipsa sacrificiorum arcana mactabat; mandatum Domini pecens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset pes tuus, non cesset manus tua, natali Apostolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Qui post annos septem ipso natalitio apostolorum die cum missarum solemnia peregisset, et mysteria sacrae communionis accepisset, e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ monast̾io cõu̾satꝰ. in sc̾ptura sacͣ
studiosissimꝰ: qͥ me etate p̃ibat. ⁊ ex
multis q̃ nesciebã me edificare cõsue¬
u̾at. Huiꝰ itaq narratõne didici qd̃
fuit quidam in campanie partib ĩtͣ
tidragesimũ romane urbis miliariũ
nõie bñdictꝰ: ⁊ qͥdẽ etate iuuenis. sed
gula se fortit̾ stringẽs. Quẽ totile
regis tempore cum gothi repperissẽt.
hunc incende̾ cũ sua cella moliti sũt.
Ignẽ nãq posuer̃t: s in cͥcuitu arse¬
rũt om̃ia. cella uͦ illiꝰ igne cõburi ñ
potuit. Qd̾ uidentes gothi magisq
seuientes. atq hunc ex suo habitacło
trahentes: ñ longe aspexerũt succẽ¬
sũ clibanũ qͥ coq̃ndis panib ꝑabat᷑.
eumq in illũ ꝓicerunt: libanũq
clauserunt. s die alt̾o ita illesus in¬
uentus ẽ: ut ñ solũ eiꝰ caro ab igni¬
b. s neq extrema ullomͦ uestimẽ¬
ta cremarentur.

Expanded text:
in monasterio conversatus, in scriptura sancta studiosissimus, qui ine aetate praeibat, ex multis quae nesciebam me aedificare consueverat. Huius itaque? narratione dedici, quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragisimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus, et quidem aetate iuvenis, sed gula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi repperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque posuerunt; sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi magisque saevientes atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succenso clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo proiecerunt clibanumque clauserunt. Sventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo vestimenta cremarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dit multa que prius audita ñ credi¬
dit. s cũ p̃sidenti illic iudici p̾sentatꝰ
ẽẽt. ab eo receptus ñ ẽ: ita ut dic̾et
ñ hunc deduci: s stephanũ fr̾ariũ
iussi. Qui statim reductus ĩ corpore
eadem hora defunctusẽ: sicq ꝓbatũ ẽ
u̾a fuisse u̾ba q̃ audierat. dũ hec effec¬
tus mortis stephani demonstranitz
Ante triennium quoq in hac pestilẽ¬
tia que hanc urbem clade uehem̃tissi¬
ma depopulanit. in qua ⁊̃ corporali ni¬
su sagitte celitus uenire. ⁊ singulos
quosq ferire uidebantur: sicut nosti

Expanded text:
dit multa quae prius audita non credidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
mergi ꝓhiberet. Cui ⁊ dixit. Egre
sime attende. Postqͣm uotem paula¬
tim recalescentib m̃bris ab eterno
mortis sõpno euigilans cuncta q̃
cirta illum fuerant gesta narraũ.
tantisq se postmodũ uigiliis ieiu¬
niisq cõstrinxit. ut inferni eũ ui¬
disse ⁊ ꝑtimuisse tormenta. ⁊ si ta¬
ceret lingua: conu̾satõ loqueret᷑.
Quippe cui om̃ipotentis dei mira
largitate in morte actum ẽ. ne mo¬
ri debuiss. S quia humanũ cor gͣ¬
uis ualde duricie ẽ: ip̃a quoq pena¬
rũ ostensio eque om̃ib utilis ñ ẽ.
Nam illustris uir stephanꝰ quẽ bñ
nosti.de mein ip̃o narrare cõsueue¬
rat mͥ: quia in cõstãtinopolitana ur¬
be ꝓ quadam causa demoratꝰ molesti¬
a corporis suꝑueniente defunctus ẽ.
Cũq medicus atq pigmẽtariꝰ ad aꝑi¬
endum eum atq condiendũ eẽt q̃si¬
tus.⁊ die eodem minime inuentus:
tũ. Qui ductus ad inferni loca. ui¬

Expanded text:
mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredmergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredsime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilistephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, tum. Qui ductus ad inferni loca, vi
Abbreviated transcription (Latin):
si bñ ꝑpenditur: ñ error s ãmouit̃õ
ẽ. Suꝑna enim pietas ex magna
nulli ⁊̃ pꝰt exitum repente ad corpꝰ
redeant ⁊tormenta inferi q̃ audi¬
ta non credid̾ant. saltem uisa ꝑti¬
mestant. Nam quidam illiricianꝰ
monachus qui inhac urbe mecũ in
moriasterio meo uiuebat. mͥ narra¬
re cõsueuerat. quia qudã tẽpore cũ
ad huc in heremo moraretur agno¬
uerit.qd̾ petrus quidam monachus
ex regione ortus hiberie.quiei ĩ loco
uaste solitudinis cui euassa nomẽ ẽ
inherebat. sicut ip̃o narrante didice¬
rat pͥusqͣm heremũ pet̾e̾t. molestia
corporis int̾ueniente defunctꝰ ẽ: s ꝓ¬
tinus corpori restitutus. inferni se¬
supplicia atq innumera loca flãma¬
rum uidisse testabatur. Qui ⁊̃ quosdã
huiꝰ scli potentes in eisdem flãmis sus¬
pensos se uidisse narrauit. Q̾ cum iã
deductus ẽẽt. ut illic ⁊ ip̃e merg̾etur.
subito angelũ chorusci habit᷑ appa¬
ruisse fatebatur.qui eum in igne

Expanded text:
si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna nulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
edificatõnẽ domꝰ senesat iuuenes pu¬
elle ⁊ pueri febant. Qua ex re colli¬
gitur. quia hii quib hic pietas facta
osus habitabat. qͥ calciamenta solebat
oꝑari. de quo alt̾ ꝑ reuelatõnẽ uidit.
qd̾ eiꝰ domꝰ edificabatur. s ĩ ea cõstruc¬
tores sui solo die satbati uidebãtur
operari. Qui eiꝰdem uiri postmodũ sub¬
tiliter uitam requirens. inuenit quia
ex eis q̃ dieb singulis laborabat. qͥcqͥd
ex uictu aut uestitu suꝑẽe potuisset:
die sabbato ad beati petri eccłiam defre
consueu̾at. atq indigentib erogare.
Qua exre ꝑpende quia ñ immerito
domꝰ ip̃ius fabrica sabbato crescebat.

Expanded text:
aedificationem domus, senes ac juvenes, puaedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta osus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat.
Abbreviated transcription (Latin):
fecte uitã minime correxit. Qͥ pꝰt mlꝰ¬
tos annos de corpore adhuc ad c̾tamen
uite ⁊ mortis exiuit. Qua de re colli¬
gitur. quia ip̃a quoq inf̾ni supplicia
cum demonstrantur. aliis ho c adiuto¬
riũ. aliis uͦ ad testimoniũ fiat. ut isti
uideant mala q̃ caueant. illi uͦ eo am¬
pliꝰ puniant᷑. quo inf̾n̾i supplicia nec
uisa nͨ cognita uitare uoluerunt.
uid ẽ hoc q̃so te qd̾ in amenis petͥs.¬
locis cuiꝰdam domus lat̾culis aure¬
is edificari uidebatur: Ridiculũ est
ualde si credimꝰ qd̾ in illa uita ad huc
metallis talib egeamꝰᷤ¬
uis hoc qui sanũ sapit ĩtelligat:
S ex eo qd̾ illic ostensum ẽ. qͥsqͥs
aie ẽ cui mansio ista construit᷑ aꝑte
datur intelligi quid ẽ qd̾ hic oꝑatur.
stat quia auro edificat mãsionem
suã. Qd̃ enim suꝑiꝰ memoriã fugit.
ut dicerẽ isdem miles qͥ ħ uid̾at nar¬
rabat̃. qd̾ eosdem lat̾culos aureos ad

Expanded text:
erfecte vitam minime correxit, qui post mulerfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare nolueruntuid est hoc, quaeso te, quod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc metallis talibus egeamuis hoc, si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. stat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ pes lapsus ẽ.⁊ medio corpore iã extra
pontẽ deiectus. a quib dam tet̾rimis ui-¬
ris ex flumine surgentib ꝑcoxas deor¬
sum trahi. atq a quibdã albatis ⁊ speci¬
osissimis uiris cepit ꝑbrachia sursũ
tolli. Cũq in luctamine ẽẽt. ⁊ hũc bo¬
ni sp̃r sursũ. mali deorsũ traherent. ip̃e
qui hec uidebat ad corpꝰ ren̾sus ẽ: ⁊ qͥd
de eo pleniꝰ gestũ ẽ minime cognouit.
Qua in re de eiꝰdem stephani uita dat᷑
intelligi quia in eo mala cum elemo
coxas deorsum. ꝑ brachia trahebatur
sursum. patet nimirũ. quia ⁊ elemo¬
sinas amau̾at. ⁊ carnis uiciis ꝑfecte
ñ restiterat: q̃ eum deorsũ trahebant.
ħ in illo occułti arbitris examine tͥid
in eo uic̾it. ⁊ nos ⁊ eum qui uidit. ⁊
reuocatꝰ ẽ latet. Constat tñ qr isdem
stephanꝰ pꝰtqͣm sicut superiꝰ narraui. ⁊
inferni loca uidit.⁊ ad corpꝰ rediit: ꝑ¬

Expanded text:
ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cumcoxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, p
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ñ obsiste̾t. securo ꝑ eum gressu ac
libero ad loca amena ꝑuenirent. Ibi ⁊̃
pecrũ eccłiastice familie maiorẽ qͥ ante
quadrienniũ ẽ defunctꝰ deorsum positũ
ĩ locis tet̾rimis magno ferri religatũ
pond̾e ac dep̾ssum uidisse cõfessus ẽ. qͥ
dũ reqͥreret cur ita e̾et. ea se dixit au¬
disse q̃ nos qui eum in hac eccłiastica
donu nouimꝰ scientes eiꝰ acta recolimꝰ.
Dictum nãqẽ. Hec idcirco patimͣ. qͥa
siqͥd ei ꝓ facienda ultõne uidebatur.
ad inferendas plagas plus ex crudelita¬
tis desiderio qͣm obedientia su̾iebat. Qd̃
sic fuisse nullus qͥ illum nouit ignorat.
Ibi se. ⁊̃ quemdã ꝑegrinũ ꝑbr̃m uidisse
fatebatur. qui ad p̾dictũ pontẽ ueniẽs.
tanta ꝑ eum auctoritate tnsiuit. qͣnta
⁊ hic sinceritate uixit. In eodẽ quoq põ¬
te hunc quẽ p̃dixi stephanũ se recog¬
nouisse testatus ẽ. qͥ dũ tͣnsire uoluiss

Expanded text:
culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent Quid Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ad extrema ꝑuenit: qͥ eductus e corꝑe
nim sicut tunc res eadem ⁊̃ multis
ĩnotuit. quia ponserat sub qͦ niger
atq caliginosus fetoris intolerabłis
nebulam exal ans fluuiꝰ decurrebat.
Transacto añt ponte amena erant
prata atq uirentia odoriferis h̾ba¬
rũ florib exornata. in quib albatoꝵ
hominũ cõuenticula ẽẽ uidebantur.
tantusq in loco eodẽ odor suauitatis
inerat. ut ip̃a suauitatis fraglantia
illic deambulantes habitantesq satia
nitudine lucis plene. ibi q̃dam mire po¬
tentie edificabatur domꝰ. q̃ aureis uide¬
batur lat̾culis construi. s cuiꝰ eẽt ñ po¬
tuit agnosci. Erant uͦ suꝑ ripã p̃dic¬
ti fluminis ñ nulla habitacula. s ali¬
a exurgentis fetoris nebula tangebã¬
tur. alia aũt exurgens fetor a flumi¬
ne minime tangebat. Hec uͦ erat ĩ
p̃dicto ponte ꝓbatio. ut qͥsqͥs ꝑ eñ in¬
iustoꝵ uellet tnͣsire: intenebroso
fetentiq fluuio laberet᷑ iunsti uͦ qͥb

Expanded text:
ad extrema pervenit. Qui eductus e corpornim sicut tunc res eadem etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intolerabilis nebulam exhalans fluvius decurrebat. Transacto autem ponte amoena erant prata atque virentia odoriferis herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in loco eodem odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitantesque satiangulae magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacula. Sed alia exsurgentis fetoris nebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto ponte probatio, ut quisquis per eum injustorum vellet transire, in tenebroso fetentique flumine laberetur. Justi vero quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Taq eo tempore ꝓfugi ad cõstanti¬
nopolitanã urbem uenerunt. Eo
tẽpore quo ꝓ explendis Rnsis eccłie
ad pͥncipem ip̃e tͣnsmissus sũ. seniorẽ
q̃ndã ep̃m repperi. qui se adhuc eoꝵꝰ
ora sine linguis loq̃ntia uidisse testa¬
batur. ita ut aꝑtis orib clamarent.
ecce uidete quia linguas ñ habemꝰ ⁊
loquimur. Uidebatur enĩ a respiciẽ¬
tib ut ferebat. quia abscisis radicitꝰ
linguis quasi qd̾dã baratrũ patebat
in gutture. ⁊ tam̃ ore uacuo plena
ad integrũ u̾ba formabant᷑. Quoꝵ
illic unus in luxuriã lapsus mox
pͥuatꝰ ẽ domo miraculi. recto uideli¬
cet om̃ipotentis dei iudicio: ut qui
carnis continentiã su̾are neglexe¬
rat: sine lingͣ carnea ñ habe̾t u̾ba
u̾ͥtutis. S hec nos ꝓ arriane h̾eseos
dampnatõne dixisse sufficiat. nũc¬

Expanded text:
taque, eo tempore profugi, ad Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore quo pro explendis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam servare neglexerat, sine lingua carnea non haberet verba virtutis. Sed haec nos pro Arianae haereseos damnatione dixisse sufficiat, nu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq augusti tẽporib dũ cõt᷑ catholi¬
coꝵ uitam exorta auuandalis ariana¬
ꝑsecutõ in africa uehement̾ in saniret.
quidam in defensione u̾itatis ep̃i for¬
titer ꝑsistentes ad mediũ sunt deducti.
Quos uuandaloꝵ rex u̾bis ac mun̾ib¬
flectere ad ꝑfidiam ñ ualens. torm̃tis
frang̾e posse se credidit. Nam cũ eis ĩ
ip̃a defensione u̾itatis silentiũ indic̾e̾t.
nec tam̃ ip̃i contͣ ꝑfidiam tac̾e̾nt. ne
tacendo forsitan consensisse uid̾entur.
raptus in furorẽ eoꝵ linguas abscidi
radicitꝰ fecit.Res mira ⁊ multis no¬
ta seniorib quia ita pꝰt ꝓ defensione
u̾itatis. ⁊̃ sñ lingua loq̃bant᷑ sicut pͥ¬
us loqͥ ꝑ lĩguã cõsueuerãt. petrus

Expanded text:
Augusti temporibus, dum contra catholicorum fidem exorta a Vandalis persecutio Ariana in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Vandalorum rex verbis ac munflectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueve
Abbreviated transcription (Latin):
uticiꝰ uͦ qui p̃dicti florentii in
uia dei sociꝰ fuerat magnꝰ pꝰt mor¬
tem claruit in uͥtute signoꝵ. Nã
cũ multa ciues urbis illiꝰ de eo sole¬
ant narrare miracula. illud tam̃
ẽ p̃cipnũ. qd̾ usq ad hec longobar¬
doꝵ tempora om̃pe deus ꝑ uestimẽ¬
pluuia deerat.⁊ estu nimio t̾ram sõ¬
ga siccitas exurebat. collecti ĩ unũ
ciues urbis illiꝰ eiꝰ tunicã leuare. at¬
q in conspectu domini cum precib of¬
buebatur:que plene t̾ram satiare
potuisset. Ex qua re patuit eiꝰ ani¬
ma qͥd uͥtutis intus qͥd meriti hab̾et:
cuiꝰ foris ostẽsauestis. iram cõditoris

Expanded text:
us vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora omnipotens Deus per vestimenpluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus ofbuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt qͥ me tollere uolũt. Qui
cum hoc dixiss. maiestatis nom̃ ꝓti¬
nus blasphemauit:⁊animã reddidit.
Ut enim om̃pc deus ostende̾t. ꝓ quo
corrig̾e. hoc morientẽ ꝑmisit iterare.
ut qui diu ꝑdiuinitatis patientiã
blasphemus uix̾at. qñq ꝑ diuinita¬
tis iudiciũ blasphemaret ⁊morere¬
tur. quatiuꝰ reatum suũ pat̾ eiꝰ ag

Expanded text:
venerunt, qui me tollere volunt. Qui venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet pro quo it corrigere, hoc morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreret
Abbreviated transcription (Latin):
t si om̃s bapͭizatos infantes claudit᷑.
atq in eadem infantia morientes
ingredi in regnũ celeste credendũ est:
om̃s tñ paruulos qui scilicz iam loqui
possunt regna celestia ingredi creden¬
dum ñ ẽ: quia ñ nullis paruulis eiꝰdẽ
regni celestis aditus a parentib clau¬
ditur. si male nutͥantur. Nam quidã
uir cunctis in hac urbe notissimꝰ ante
triennium filium habuit. ãnoꝵ sic̃
arbitror qͥnq. quẽ nimis carnaliter
diligens remisse nut̾ebat. Atq idem
ꝑuulus qd̾ dictu graue ẽ: mox ut eiꝰ a¬
nimo aliqͥd obstitiss. maiestatẽ dei:
blasphemare consuen̾at. Qui in hac
ante trienniũ mortalitate ꝑcussus.
uenit ad mortẽ. Cũq eum suus pat̾
in sinu ten̾et. sic̃ hii testati sunt qui
p̾sentes fuerunt.malignos ad se ue¬
nisse sp̃c trementib oculis puer aspi¬
clamans declinabat faciem. ut se ab
eis in sinu patͥs abscond̾et. Quẽ cũ
ille trementem reqͥreret qͥd uideret.
puer adiunxit dicens.Mauri hoĩes

Expanded text:
tsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiclamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt: si hoc pietas ñ uicisset. It aq deᷤᷤ¬
cendit genu flexit. ad celũ manus
tetendit: caliculã de sinu ꝓtulit.
suꝑ extincti pueri pectꝰ posuit. Quo
orante. anima pui ad corpꝰ rediit.
Quem manu cõphendit. ⁊ flenti
matri uiuentẽ reddidit: atq iter
qd̃ ceperat ꝑegit. Petrus
uidnã hoc ẽe dicimꝰ uͥtutẽ tãti
miratuli honorati egit meritũ.¬
an petitõ lib̾tini ᷤ
Gregorius.

Expanded text:
esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque desesset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit merituman petitio Libertini? GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoc tẽpore ꝓ causa mona¬
st̾ii abbatis iussu. qui honorato
eiꝰ magistro successerat: rauennam
ꝑgebat. ꝑ amore uero eiꝰdẽ uen̾abi¬
lis honorati. quocũq lib̾tinꝰ ibat:
eius sẽꝑ caliculã in sinu portare cõ¬
sueuerat. Itaq dũ ꝑg̾et accidit
ut q̃dam mulier. extincti filii corpꝰ¬
tulũ ferret. Que dum s̾u̾ũ d̾i ẽẽt
intuita.amore filii suctẽsa: iumẽ¬
tũ eiꝰ ꝑ frenũ tenuit: atq cũ iura¬
mento dixit. Nullatenus recedes:
nͥ filiũ meũ suscitau̾is. Atq ille in¬
usitatũ habens tale miracłm. expa¬
uit petitõnis illiꝰ iuramentũ: decli¬
nare młrem uoluit. s neqͣqͣm p̃ua¬
quale qͣntũq in eiꝰ pectore c̾tamen
fu̾it. Ibi quippe pugnabãt inter se
humilitas conu̾satõis ⁊ pietas matͥs.
Timor ne inusitata p̃sum̾et. dolor
ne orbate młri ñ subueniret. Sed
ad maiorẽ dei głam: uicit pietas ilid̾
pectus uͥtutis. Qd̾ ideo fuit ualidũ:
quia deuictũ. Uirtutis enĩ pectus ñ

Expanded text:
lio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulierem voluit, sed nequaquam praquale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non
Abbreviated transcription (Latin):
egregius p̃dicator dicit. qͥs nouit sẽ¬
sum dñi. aut quis consiliariꝰ eiꝰ fuit:
Ualde enim ẽẽ inconueniens uidet᷑.
eius sensum cum quo unũ factꝰ fue
q̃ dei sunt adiunxit.Nos aũt ñ sp̃m
huiꝰ mundi accepimꝰ.: s sp̃m qui ex
deo est. Hinc iterum dicit. Qd̃ ocu¬
lus ñ uidit.nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascẽdit.que p̾parauit
deus diligentib se:nobis aũt reue

Expanded text:
icit: Quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Valde enim esse inconveniens videtur ejus sensum cum quo unus factus quae Dei sunt, adjunxit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est . Hinc iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tie dei. qͣm ĩcõp̾hen sibłia sũt iudi¬
cia eiꝰ. ⁊ inuestigabiles uie eiꝰ:S
rursum mͥ hec dicenti alia suborit᷑
questio. Nam dauid ꝓph̾a dño loqͥ¬
tur dicens. In labiis meis ꝓnũtia¬
ui om̃ia iudicia oris tui. Et cũ mi¬
nꝰ sit nosse qͣm ⁊̃ ꝓnũtiare. qͥd est
qd̃ paulus ĩcomp̃hensibłia ẽẽ dei
iudicia asserit.dauid aũt hec se oĩ¬
A ñ solum nosse. s ⁊̃ in labiis ꝓnũ¬
fiasse testat ur.
Gregorius.

Expanded text:
tiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
donee satisfecisse conspic̾et: ex calca¬
torio puerum fecit descend̾e. ⁊ apothe¬
cã clausit: atq ĩpresso sigillo ꝓpͥo mu¬
nitam reliqͥt. moxq ad eccł̃iam rediit.
uocauit. ⁊ or̃one fc̃a apothecã aꝑuit:
⁊ uasa in quib tenuissimũ liquorẽ
fud̾at. ubertĩ uinũ fundentia ĩuenit:
ita ut pauimentũ om̃e ex crescentia
uina inuad̾e̾nt. si adhuc ep̃e tardius
ne quousq ip̃e in corpore uin̾et. hoc
miraculũ culibet indicaret: uideli¬
cet ꝑtimescens ne ĩ uirtute fc̃i huma¬
c̾e̾t. unde foris hominib magnꝰ appa¬
reret: exemplũ ⁊̃ magistri sequens.
qui ut nos adiuam hũilitatis instru¬
eret: de semet ip̃o discipulis precepit
dicens. ut ea q̃ uidissent nemini di¬
c̾ent: quousq filiꝰ hominis resurrex¬

Expanded text:
donee satisfecisse conspiceret, ex calcadonee satisfecisse conspiceret, ex calcatorio jussit puerum descendere, apothecam clausit, atque impresso sigillo proprio munitam reliquit, moxque ad Ecclesiam rediit. vocavit, et oratione facta apothecam aperuit, et vasa in quibus tenuissimum liquorem infuderat, ubertim vinum fundentia invenit, ita ut pavimentum omne excrescentia vina invaderent, si adhuc episcopus tardius ne quousque ipse in corpore viveret, hoc miraculum cuiquam indicaret; pecet pertimescens, ne in virtute facti humaceret unde foris hominibus magna appareret: exemplum etiam magistri sequens, qui ut nos ad viam humilitatis instrueret, de se ipso discipulis praecepit, dicens: Ut ea quae vidissent, nemini dicerent, quousque Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
q dolia ita ut ante consueu̾at suꝑ
fusa pice p̾pararet. Qd̃ cum nepos
habe̾t. nectñ p̃sũpsit inquirere.
cur talia iube̾t. sed inssis obtẽperãs.
om̃ia ex more p̾parauit. Tunc uir
dñi uineam ing̾ssus racemos colle¬
git: ⁊ ad calcatoriũ detulit: om̃sq
ex inde egredi p̃cepit. solusq ibi cũ
uno ꝑuo puero remansit: quẽ in
eodem calcatorio deposuit: ⁊ calca¬
ri pp̃os pancissimos racemos fecit.
Cumq ex eisdem racemis parũ aliqͥ
uini deflueret:cepit uir dei hoc suiᷤ¬
in manib in ꝑuulo uase suscipere:
⁊ ꝑ cuncta dolia om̃iaq uasa q̃ ꝑata
fuerant. ꝓbñdictõne diuide̾. ut ex eo¬
dem uino oñua uascula uix infusa
uid̾entur. Cum uͦ ex liquore uini pa¬
rũ aliqͥd in uasis om̃ib misiss: uoca¬
to pbr̃o ꝓtinus iussit pauperes ad ẽẽ.
Tunc cepit uinũ in calcatorio cresce̾.
ita ut om̃ia q̃ allata fuerant. paupe¬
rũ uascula impleret. Quib cũ se y¬

Expanded text:
que dolia, ita ut ante consueverat, pice que dolia, ita ut ante consueverat, pice superfusa praepararet. Quod cum nepos haberet; nec tamen praesumpsit inquirere cur talia juberet, sed jussis obtemperans, omnia ex more praeparavit. Tunc vir Dei vineam ingressus racemos collegit, ad calcatorium detulit, omnesque exinde egredi praecepit, solusque ibi cum uno parvulo puerulo remansit, quem in eodem calcatorio deposuit, et calcare ipsos paucissimos racemos fecit. Cumque ex iisdem racemis parum aliquid vini deflueret, coepit hoc vir Dei suis manibus in parvo vase suscipere, et per cuncta dolia omniaque vasa quae parata fuerant, pro benedictione dividere, ut ex eodem vino omnia 185 vascula vix infusa viderentur. Cum vero ex liquore vini parum aliquid in vasis omnib presbytero, jussit pauperes adesse. Tunc coepit vinum in calcatorio crescere ita ut omnia quae allata fuerant pauperum vascula impleret. Quibus cum se i
Abbreviated transcription (Latin):
bonefacius nõie: qui in ea ciui¬
tate q̃ ferentis dicit᷑ ep̃atũ officio
tenuit: morib impleuit. Huiꝰ ml¬
ta miracila is qui ad huc suꝑest
queq ueraciꝰ dicere: qͣnto eis hunc
contigit ⁊ int̾esse. Huiꝰ eccłie gra¬
uis ualde pauꝑtas inerat: q̃ bonis
mentib ẽẽ solet custos hũilitatis.
nichilq aliud ad om̃e stipendiũ nͥ
unã tm̃modo uineam habebat:
q̃ quadã die ita gͣndine irruente
uastata ẽ: ut in ea in paucis uitib
uix parui rariq racemi remane¬
rent. Qͣm cum p̾dictꝰ uir reuerẽ¬
tissimꝰ bonefaciꝰ ep̃c fuiss ingressitꝰ.
magnas om̃ipotenti deo gr̃as retu¬
lit: quia in ip̃a sua adhuc inopia
sese angustari cognouit. S cum
iam tempꝰ exig̾e̾t: ut ip̃i quoq ra¬
cemi qui remanserãt maturesce
potuissent. Custodem uinee ex mo¬
re posuit: eamq sollerti uigilãtia
seruari p̃cepit. Quadã uͭ die iussit
constantio ꝓb̃ro nepoti suo. ut cũc¬
ta uini uascula in episcopio om̃ia¬

Expanded text:
Bonifacius nomine, qui in ea civitate quae Ferentis dicitur episcopatum officio tenuit, et moribus implevit . Hujus multa miracula is qui adhuc superest quaeque veracius dicere, quanto eis hunc contigit interesse. Hujus Ecclesiae gravis valde paupertas inerat, quae bonis mentibus esse solet custos humilitatis, nihilque aliud ad omne stipendium, nisi unam tantummodo vineam habebat: quae quodam die ita grandine irruente vastata est, ut in ea paucis in vitibus vix parvi rarique racemi remanerent. Quam cum Dei praedictus vir reverentissimus Bonifacius episcopus fuisset ingressus, magnas omnipotenti Deo gratias retulit, quia in ipsa sua adhuc inopia sese angustiari cognovit. Sed cum jam tempus exigeret ut ipsi quoque racemi qui remanserant, maturescere potuissent custodem vineae ex more posuit, eamque solerti vigilantia servari praecepit. Quadam vero die mandavit Constantio presbytero nepoti suo, ut cuncta vini vascula in episcopio, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
os. agat dũ uiuat ip̃e ꝑ se. Beatiꝰ ẽ
qͥppe liberũ exire. qͣm post uincła lib̾¬
tatem q̃rere. Debemꝰ itaq p̃sens scłm
uł quia iam conspicimꝰ defluxisse to¬
ta mente cõtẽpnere.cotidiana deo la¬
cͥmarũ sacͥficia. cotidianasq carnis
eiꝰ ⁊ sangͥnis hostias ĩmolare. Hec

Expanded text:
se. Beatius quippe est liberum exire, quam post vincula libertatem quaerere. Debemus itaque pręsens saeculumt vel quia iam conspicimus defluxisse, tota mente contempnere, cotidiana deo lacrimarum sacrificia, cotidianas carnis eius et sanguinis hostias immolare. In
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mortalit̾ atq ĩcorruptibilit̾ uiuẽs.
ꝓ nobis iterũ in hoc myst̾i̾o satre o¬
blatõnis s̃molatur. Eiꝰ qͥppe ibi corpꝰ
sumitur. eiꝰ caro in populi salute partit᷑.
eiꝰ sanguis ñ iã in manꝰ infideliũ s ĩ
ora fidelium fundit᷑. Hinc gͦ pensemꝰ
quale sit ꝓ nobis hoc sacͥficiũ. qd̃ ꝓ ab¬
solutone nr̃a passionẽ unigeniti fi¬
lii sẽper imitatur. Qͥs enĩ fideliũ ha¬
bere dubiũ possit ĩ ip̃a ĩmolatõnis
hora ad sac̾dotis uocẽ celos aperiri. in
illo ihũ xp̃i myst̾io angłoꝵ choros ad¬
ẽẽ. sũmis ima sociari. t̾ram celestib
iũgi. unũ quidẽ ex uisibilib atq in

Expanded text:
iter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur; ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salute patitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem caelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena caelestibus iungi, unum quoddam e
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dum lecto iacentis assift̾e̾t.subi¬
to aspexit intͣntes ad uirũ dei qͦsdã
stolis candidis amictos: qui eundem
quoq candorem uestium uultuũ su¬
oꝵ luce uincebant. Qua splendoris
edrũ claritate ꝑcussus. qͥ nã illi ẽẽnt
emissa uoce cepit clamare. Qͣuoce¬

Expanded text:
Qui dum lecto jacentis assisteret, subiQui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris etiam claritate perculsus, quinam illi essent, emissa coepit voce clamare. Qu