comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
septem ista oporteat obfuare.
i autẽ diligent̾ attendi¬
mꝰ. septẽ ista incuiꝰcumq
iurtutis executione obseruare
debemus. pͥmumẽ illud qd̾
ad os ꝑtinet ante acta mala
dampnare. ⁊ accusare. Scd̾m
qd̃ ad ocłos ꝑtinet qͥd agen¬
dum sit diligenter inuesti¬
gare. ⁊ ꝑĩuestigationẽ cogno¬
scere. Tertium qd̃ ad obaudi¬
cionem ꝑtinet inuento con¬
silio consentiendo ad quies¬
cere. ⁊ obtemꝑare uellez qͣr¬
tum qd̃ quasi nariũ sit agẽ¬
do bono insidiantia mala
bonũ oꝑe explere. Sextum
quasi quadam ꝓmotione
pedũ ex bono incepto semꝑ
ad meliora tend̾e. S quia
ad nullum hoꝵ ꝑ nosmet¬
ipsos sufficientes sumꝰ. ad
omĩa hec diuinũ a̾xiliũ
implorare debemꝰ. Si autẽ
hec nouimꝰ nec tam̃oꝑe exerce-¬
mꝰ. quid aliud inadquiren-¬
dis ⁊ excolendis scientiis otiosis
⁊ inutilib qͣmuana ⁊ mania
simulcra facimꝰ uł colimꝰ dun
sola uirtutũ noticia contenti

Expanded text:
septem ista oporteat observare. Si autem diligenter attendimus, septem ista in cujuscunque virtutis exsecutione observare debemus. Primum illud quod ad os pertinet, anteacta mala damnare, et accusare. Secundum quod ad oculos pertinet, quid agendum sit diligenter investigare, et per investigationem cognoscere. Tertium quod ad obauditionem pertinet, invento consilio consentiendo acquiescere, et obtemperare velle. Quartum quod quasi varium sit, agendo bono insidiantia mala bonum opere explere. Sextum quasi quadam promotione pedum, ex bono incoepto semper ad meliora tendere. Sed quia ad nullum horum per nosmetipsos sufficientes sumus, ad omnia haec divinum auxilium implorare debemus. Si autem haec novimus, nec tamen opere exercemus, quid aliud in acquirendis, et excolendis scientiis otiosis, et inutilibus, quam vana et inania simulacra facimus, vel colimus, dum sola virtutum notitia contenti
Abbreviated transcription (Latin):
nosse quomͦ ex beatitudiẽ
quã accepit. in omni bom¬
tate ꝯfirmatꝰ fuit: Uis
ĩquã nosse qͦmͦ ex deliciar̃
affluentia. sit insapientia
ꝯsumatꝰ. & confirmatꝰ in
iusticia: Cerce uti iam
diximus ex quo hõ fuit.
ĩtime suauitatis butiro
saciari meruit. statim ꝓcul
dubio int̾nam pacem. int̾nã
quietem. intimam tranquil¬
litatem. securitatẽ. & eiꝰ modi
omnem suaitatẽ ꝑ ex ꝑien¬
tiam ꝓbauit approbaurt.
gustauit. amauit. & quan¬
to feruentiꝰ in eiꝰmodi suaui¬
tatis ꝯcupiᷤcentias exarsit:
tanto plemiꝰ. tanto ꝑfectius
eius pͥuationem reꝓbauit.
& exosam hũit. Quid enĩ ẽ
cordis amaritudo. mentis
ꝑturbatio. aĩ inqͥetudo & fa¬
tigatio. nͥ in time suauitatiᷤ
pͥuatio: Quo gͦ in timã sua¬
uitatem gustauit & amaũ.

Expanded text:
nosse quomodo ex beatitudine quam accepit, in omni bonitate confirmatus fuit? Vis, inquam, nosse quomodo ex deliciarum affluentia, sit in sapientia consummatus et confirmatus in justitia? Certe, ut jam diximus, ex quo homo fuit, intimae suavitatis butyro satiari meruit: statim procul dubio internam pacem, internam quietem, intimam tranquillitatem, securitatem, et ejusmodi omnem suavitatem per experientiam probavit, approbavit, gustavit, amavit, et quanto ferventius in ejusmodi suavitatis concupiscentias exarsit, tanto plenius, tanto perfectius ejus privationem reprobavit, et exosam habuit. Quid enim est cordis amaritudo, mentis perturbatio, animi inquietudo et fatigatio, nisi intimae suavitatis privatio? Quo ergo intimam suavitat
Abbreviated transcription (Latin):
ta itaq beatitudine. ꝯfirma¬
tus: in omni bonitate. & ut
mireris ampliꝰ. sic̃ ex ꝑceptã
gła ÷ ad omnẽ iusticiã solida¬
tꝰ. sic & ex ĩuiscerata sibi ius¬
ticia ÷ ad oẽm głam subli-¬
ciã sũme dilexit: ad sũmã
leticiã ⁊ glam exaltari meru¬
it. ꝓpt̾a in quit unxit te ds̃
deus tuus oleo leticie .p.¬
sũme dulces sempit̾ne be¬
atitudinis delicias ꝑ exꝑi¬
entiã didicit. earũ ꝯtẽplati¬
oni parit̾ & dilectioni in¬
solubilit̾ inhesit. ut m̾ito
de eo intelligat᷑. qd̾ legit᷑.
Butirũ & mel comedet
ut sciat reꝓbare malũ. ⁊.

Expanded text:
ta itaque beatitudine confirmata itaque beatitudine confirmatus est in omni bonitate, et ut mireris amplius, sicut ex percepta gloria est ad omnem justitiam solidatus, sic et ex inviscerata sibi justitia est ad omnem gloriam sublitiam summe dilexit, ad summam laetitiam, et gloriam exaltari meruit: Propterea, inquit, unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae psumme dulces sempiternae beatitudinis delicias per experientiam didicit, earum contemplationi pariter et dilectioni insolubiliter inhaesit, ut merito de eo intelligatur quod legitur: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit. Ira inuidia. tͥsticia
& q̃libet malicia. & qͥcqͥd in¬
timã suauitatem tollit uł
minuit. quã sit abominan¬
dum eiꝰdẽ eũ suauitatis ex¬
ꝑientia docuit ⁊ abominari
fecit. Comedendo itaq bu¬
tirum.didicit reꝓbare
malum. Sic sane & ad mel¬
lis esũ didicit elig̾e bonũ.
Qui enĩ statĩ ad ingressũ
huiꝰ uite sũma dulcedine sa¬
citiatꝰ fuit. gustando & exꝑi¬
endo agnouit. omib in ferio¬
ribus bonis ꝗͣ p̃ferenda. quã
p̾eligenda fuit. Ex eiꝰ itaq
comparatione didicit. q̃uis in¬
ferior delectio quã parua. ꝗͣ
nulla. & quã paruipẽdenda
sit. Emanuel itaq in hunc
modum didicit reꝓbare ma¬
lum. & elegẽ bonum. Sic
utiq sic ꝑ sũmarum delicia¬
rum affluentiã eruditꝰ est.
ad sapientiã s ⁊ nichilominꝰ
roboratꝰ ad oẽm iusticiã. Qd̃
enĩ illi sũme dulce fuit. sũ¬
ma dilectione dignum in¬
uenit. & quod sũme diligen¬
dum iudicauit. sũma illi
dilectione inhesit. Ex accep¬

Expanded text:
avit. Ira, invidia, tristitia, et quaelibet malitia, et quidquid intimam suavitatem tollit, vel minuit, quam sit abominandum ejusdem cum suavitatis experientia docuit, et abominari fecit. Comedendo itaque butyrum, didicit reprobare malum. Sic sane et ad mellis esum, didicit eligere bonum. Qui enim statim ad ingressum hujus vitae summa dulcedine satiatus fuit, gustando et experiendo agnovit, omnibus inferioribus bonis quam praeferenda, quam praeeligenda fuit. Ex ejus itaque comparatione didicit, quaevis inferior delectatio quam parva, quam nulla et quam parvipendenda sit. Emmanuel itaque in hunc modum didicit reprobare malum, et eligere bonum. Sic utique, sic per summarum deliciarum affluentiam eruditus est ad sapientiam, sed et nihilominus roboratus ad omnem justitiam. Quod enim illi summe dulce fuit, summa dilectione dignum invenit, et quod summe diligendum judicavit, summa illi dilectione inhaesit. Ex accep
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ ut et̾nas delicias me¬
ritis optineamꝰ. ut butirũ
ĩtie suauitatis. & mel
sũme &e. sempit̾ne dulce¬
dinis tandẽ aliquando co¬
medere ualeamus. Ego
in quit dispono uob̃ sicut
disposuit mͥpat̾ meus. ut
edatis & bibatis sr̃ m̃sã. mͥ.¬
ut tandẽ comedamꝰ. iste come¬
dit. ut sciret. Nos sane pri¬
mo illuminam᷑: ut iusti fi¬
cemur. iustificam᷑: ut con¬
firmemur. ꝯfirmamur:
ut beatificari mereamur.
Ille ex quo hõ fuit scd̃m
id qd̾ hõ fuit. plenitudinẽ
et̾ne beatitudinis accepit.
nam ex eo qͦd ds fuit abet̾¬
no hũit. ĩmo abet̾no plena
⁊ ꝑfecta beatitudo fuit. Pu¬
er itaq ñr qui factus : no¬
bis emanuel ab ipsa hora
sue ꝯceptionis accepit ple¬
nitudinẽ diuinitatis. ⁊eo
ip̃o plenitudinẽ beatitudi¬
nis. Ex eo aũ qͦd plenam
beatitudinẽ accepit. in om̃i
bonitate confirmatꝰ fuit.
Qd̾ itaq in nob̃ ẽ ultimũ.
in illo fuit pͥmum. Nec tñ

Expanded text:
facimus, ut aeternas delicias mefacimus, ut aeternas delicias meritis obtineamus, ut butyrum intimae suavitatis, et mel summae et sempiternae dulcedinis tandem aliquando comedere valeamus: Ego, inquit, dispono vobis sicut disposuit mihi Pater meus, ut edatis, et bibatis super mensam mut tandem comedamus, iste comedit ut sciret. Nos sane primo illuminamur ut justificemur, justificamur ut confirmemur, confirmamur ut beatificari mereamur. Ille ex quo homo fuit, secundum id quod homo fuit, plenitudinem aeternae beatitudinis accepit. Nam ex eo quod Deus fuit, ab aeterno habuit; imo ab aeterno plena et perfecta beatitudo fuit. Puer itaque noster qui factus est nobis Emmanuel, ab ipsa hora suae conceptionis accepit plenitudinem divinitatis, et eo ipso plenitudinem beatitudinis. Ex eo autem quod plenam beatitudinem accepit, in omni bonitate confirmatus fuit. Quod itaque in nobis est ultimum, in illo fuit primum. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
diuimus de cibo emanu¬
elis. quã sit suaius uł dulcis.
audiamꝰ ad huc & quã sit uti¬
lis. Audiuimꝰ quant̃ sapiat.
audiamꝰ ad huc & qͥd confe¬
rat. uł quid ualeat. Buti¬
rum in quit & mel ꝯmedet.
Sed ad quid: ut sciat re¬
probare malũ & eligere bo¬
num. Quid ad ista dicen᷑
Qualis ẽ iste cibus. qualis
ẽ eius usus. si comestionis
ipsius dalis ẽ fructus: Ut
seiat in quit reprobare ma¬
lum. & eligere bonũ. Cer¬
de sapientie ẽ ista scire. ius¬
ticie ista exercere. In tuemi¬
ni quantꝰ uł qualis sit gło¬
sus iste. uł̃ quid debeatis de
eiꝰ cibo sentire. Qualis puer
qui ad sapientiã. simul et
iusticiam comedendo pro¬
fecit. qualis cibus qͥ come¬
storem suum tam adsa¬
pientiam quam ad iusti-¬
ciam ĩcomedendo ꝓmo¬
uit.Ceteri hommes ieui¬
nando abstinendo. gem̃¬
do. suspirendo. laboran¬
do solent adista ꝓficere.
iste aũ plenitudinẽ utͥus¬
ꝙ meruit comedendo opti¬
nere. Nos pͥmo dicimꝰ ut
sciamus. scimꝰ ut faciamus.

Expanded text:
divimus de cibo Emmanuelis quam sit suavis vel dulcis, audiamus adhuc et quam sit utilis. Audivimus quantum sapiat, audiamus adhuc et quid conferat, vel quid valeat. Butyrum, inquit, et mel comedet . Sed ad quid? Ut sciat reprobare malum et eligere bonum . Quid ad ista dicemus? Qualis est iste cibus, qualis est ejus usus, si comestionis ipsius talis est fructus? Ut sciat, inquit, reprobare malum, et eligere bonum. Certe sapientiae est ista scire, justitiae ista exercere. Intuemini quantus, vel qualis sit gloriosus iste, vel quid debeatis de ejus cibo sentire. Qualis puer qui ad sapientiam, simul et justitiam comedendo profecit, qualis cibus qui comestorem suum tam ad sapientiam quam ad justitiam in comedendo promovit. Caeteri homines jejunando, abstinendo, gemendo, suspirando, laborando, solent ad ista proficere; iste autem plenitudinem utriusque meruit comedendo obtinere. Nos primo discimus, ut sciamus; scimus, ut faciamus;
Abbreviated transcription (Latin):
tate uł ꝓpetatib sentire de¬
beamus. pͥmo itaq que¬
rend̾ uidet ᷑ utrũ in illa
uera et simplici diuini¬
tate uera pluralitas sit
et si ille ꝑsonarũ nũs ꝓ
ut credimꝰ ĩ ternariũ as¬
surgit. Deinde quomͦ pos¬
utrũ nã

Expanded text:
tate vel proprietatibus sentire debeamus. Primo itaque quaerendum videtur utrum in illa vera et simplici divinitate vera pluralitas sit, et si ille personarum numerus, prout credimus, in ternarium assurgit? Deinde quomodo posutrumnam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dico ex scͥpturarũ testi¬
moniis. s ex rõnis atte¬
statione conuinc̾e. In hoc
autẽ inquisicionis mee
ꝓposito qui uoluerit ride¬
at. qui uolu̾it irudeat ⁊¬
digne quidẽ. nã ut uerũ¬
noͣ. fatear ad temptandi au¬
sũ nõ me quidẽ tam scĩa
eleuat ꝙͣ estuantis ani¬
mi ardor ĩstigat. Quid si
nõ detur ꝑuenire quo tẽ¬
do: Quid si ĩ currẽdo de¬
ficio: Gaudebo tñ ĩ q̃rẽdo
faciem dm̃i mei semꝑ ꝓ
uiubz cucurusse. laboras¬
ise desudasse et si cõtingat
p̃ nimia uie ꝓlixitate. aspe¬
ritate arduitate defice̾. nõ¬
nichil effeci si u̾acit̾ mͥ di¬
cere contingat. feci qd̃ po
ce asina illa bala amn que
sessorẽ suũ ĩ suo itin̾e re¬
tanauit. nescio q ͦ pacto
me ad currendã uiã ĩcep¬
tam urget ⁊ impellit. Au-¬
dio et ego adhuc loquẽtẽ
⁊ dicentẽ michi. Qui qd̃
loquerer potuit dare mͥ:
poterit ꝓcul dubio dare et
tibi. S nũc ad id qd̃ ꝓpo¬
suimus cũ om̃i diligẽtia
intendamꝰ.¬

Expanded text:
rum testimoniis, sed ex rationis attestatione convincere. In hoc autem inquisitionis meae proposito, qui voluerit rideat, et qui voluerit irrideat et digne quidem. Nam, ut verum fatear, ad tentandi ausum non me quidem tam scientia elevat quam aestuantis animi ardor instigat. Quid si non detur pervenire quo tendo? Quid si currendo deficio? Gaudebo tamen inquirendo faciem Domini mei semper pro viribus cucurrisse, laborasse, desudasse. Et si contingat prae nimia viae prolixitate, asperitate, arduitate deficere, nonnihil, effeci, si veraciter mihi dicere contingat feci quod potce asina illa Balaam quae sessorem suum in suo itinere retardavit nescio quo pacto me ad currendam viam inceptam urget et impellit. Audio et ego eam adhuc loquentem et dicentem mihi; qui quod loquerer potuit dare mihi poterit procul dubio dare et tibi. Sed nunc ad id quod proposuimus, cum omni diligentia intendam
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã pene desinat. uł in
circitum ꝑgere. uł pedib
fixis capd̾ nc̃ in hanc. nc̃ in
illam partẽ iactitare. ⁊ in hoc
uidentie. q̃ aĩmũ nullo pene
de hac bestia qͦd inparte stetit.
Ndum gͦ hõ inlioc statu fum¬
ditꝰ bona deserit. nec tñ ut
in suꝑiori ad omnia se exten¬
dit.Stat gͥ in parte. quia
inquibꝰdam adhuo bonis
uid̾r ꝑdurare. Nemo enim
repente fit tͣpissimus. sic̃
eregione nemo repente
fit sũmis. Quasi ad huc
itaq in parte ꝯsistit. qm̃ ad
aliqua bona agenda. antiqͣ
adhuc hominẽ ꝯsuetudo
trahit. Ecce qͦd in hoc sta¬
tu animus ñdum adaꝑtã
malitiam effrenat᷑. in qnͣ¬
tum uł timore rest̾ͥngit᷑
uł pudore cohibet᷑.
at gradib accrescere:

Expanded text:
nunquam pene desinat vel in nunquam pene desinat vel in circuitum pergere, vel pedibus fixis caput nunc in hanc, nunc in illam partem jactitare, et in hoc videntiae, quae animum nullo pene itur autem de hac bestia quod in parte stetit. Nondum ergo homo in hoc statu funditus bona deserit, nec tamen, ut in superiori, ad omnia se extendit. Stat igitur in parte quia in quibusdam adhuc bonis videtur perdurare. Nemo enim repente fit turpissimus, sicut e regione nemo repente fit summus. Quasi adhuc itaque in parte consistit, quoniam ad aliqua bona agenda antiqua adhuc hominem consuetudo trahit. Ecce quod in hoc statu animus nondum et apertam malitiam effrenatur in quantum vel timore restringitur, vel pudore cohibetur.at gradibus accrescere
Abbreviated transcription (Latin):
quiesẽẽ sinat. In uidentia itaꝙ
ẽ in udia frequens. ⁊ animũ
quiesc̾e̾ sĩ sinens. Inscd̾a aut̃
bestia recte ni fallor intelli¬
git᷑ in uidentia. S ut hoc
meliꝰ clarescat. audiamꝰ qͦmͦ
eam sermo ꝓpħicꝰ descͥbat.
Et ecce inquit bestia alia si¬
milis urso ĩ parte stetit. ⁊ tͦs
ordines erant inore eiꝰ. ⁊ inden¬
tib eiꝰ. ⁊ fic dicebant ei. Sur¬
ge comede carnes pluruas.
Est ant̃ ursus ut õs nouimꝰ
animal de forme. & qd̃ in lo¬
cis remotis ⁊ abditis soleat
habitare. ⁊ in ħ iplo formam
gerit inuidie. nam ⁊ipsa quid̃
ut pote feditatem suam erubes¬
cẽs semꝑ studet lat̾e. Ursꝰ aut̃
ẽ aĩal malitiosum. ⁊ seuum. et
forte eiꝰmͦi ẽ in uidie utium.
Inuidia ẽ odium felicitatis
aliene. ⁊ quid mag̃ malitiosũ:
Qͥd itaq aliud ẽ in uidia quã
lucifuga. et latebrosa malitia:
Inindentia aũ : malitia fer¬
uens. ⁊ in occulto seuens. Est
ant̃ ursus aĩal in quietum
ualde. ita ut adstipitẽ ligatꝰ

Expanded text:
quiescere sinat. Invidentia itaque est invidia frequens et animum quiescere non sinens. In secunda autem bestia recte, ni fallor, intelligitur invidentia. Sed, ut hoc melius clarescat, audiamus quomodo eam sermo propheticus describat: Et ecce, inquit, bestia alia, similis urso, in parte stetit, et tres ordines erant in ore ejus et in dentibus ejus, et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas . Est autem ursus, ut omnes novimus, animal deforme, et quod in locis remotis et abditis soleat habitare, et in hoc ipso formam gerit invidiae. Nam et ipsa quidem utpote foeditatem suam erubescens semper studet latere. Ursus autem est animal malitiosum et saevum, et forte ejusmodi est invidiae vitium. Invidia est odium felicitatis alienae, et quid magis malitiosum? Quid itaque aliud est invidia quam lucifuga et latebrosa malitia? Invidentia autem est malitia fervens et in occulto saeviens. Est autem ursus animal inquietum valde, ita ut ad stipitem ligatus
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ solue uł solutũ liga¬
re: Nã non est solucio nisi
euis qui prius ligatuᷤ fue¬
rat nec ligatio nisi eiꝰ qui
prius solutꝰ erat. Itẽ Ecce
duo criminosi ueniũt ad
sacerdotẽ unꝰ u̾e penitẽs. alt̾
oĩo ĩpenitẽs. nũqͥd potest
q̃so impenitẽtis pc̃ca remit

Expanded text:
gatum solvere, vel solutum ligagatum solvere, vel solutum ligare? Nam non est solutio nisi ejus qui prius ligatus fuerat, nec ligatio nisi ejus qui prius solutus erat. Item ecce duo criminosi veniunt ad sacerdotem, unus vere poenitens, alter omnino impoenitens: nunquid potest, quaeso, impoenitentis pec
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is: oĩb eoꝵ uicariis ĩ cõ¬
mune cõcedit᷑: cũ dicit᷑. Qͦꝵ
remiseritis pcc̃a remittũt᷑
eis. ⁊ quoꝵ retinueritis re¬
tenta sunt. Dicitis nãq
qr de potestate ligandi atq
soluendi remittendi et re¬
tinendi poc̃a similit̾ ⁊ de
clauibz regni celoꝵ diuersi
diuersa sentiunt. et alii
alio modo ⁊ alit̾ exponũt.
Queritis itaq utrũ nã
apłi eoꝵq uicarii potesta¬
tẽ ĩ illis dñicis u̾bis acce¬
perũt ut hoĩes a debito et̾¬
ne dampnacõis absolu̾e
possĩt. Sunt nãq ut dici¬
tis qui hoc affirmant. sũt
similit̾ ⁊ alii qui hoc ip̃m¬
negant. Unde et adhuc op¬
ponendo quentis ⁊ q̃rẽdo op¬
ponitis: si sacerdotib datũ
est hoĩes ab et̾ne dãpnatio¬
ius debito posse solu̾e: nũqͥd
⁊ eodẽ debito aliquos posse
ligare: Ecce duo uenĩt
ad sacerdotem unꝰ crimĩe
obduratus ⁊ eo ip̃o ligatus.
alius ueracit̾ iustꝰ ⁊ eo ip̃o
solutus nũqͥd potest uł li¬

Expanded text:
iis in commune concedit, cum dicitur: Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . Dicitis namque quia de potestate ligandi atque solvendi, remittendi et retinendi peccata, similiter et de clavibus regni coelorum diversi diversa sentiunt, et alii alio modo, et aliter exponunt. Quaeritis itaque utrumnam apostoli eorumque vicarii potestatem in illis Dominicis verbis acceperunt, ut homines a debito aeternae damnationis absolvere possint. Sunt namque, ut dicitis, qui hoc affirmant, sunt similiter et alii qui hoc ipnegant. Unde et adhuc opponendo quaeritis, et quaerendo opponitis, si sacerdotibus datum est homines ab aeternae damnationis debito posse solvere, nunquid et eodem debito aliquos posse ligare? Ecce duo veniunt ad sacerdotem, unus crimine obduratus et eo ipso ligatus, alius veraciter justus, et eo ipso solutus, nunquid potest vel li
Abbreviated transcription (Latin):
tu dĩ. Contumatia itaꝙ est.
qnͣdo deum ⁊ pͤcipientẽ despi¬
cit. ⁊ minantẽ ꝯtempnit. P ar¬
rogantiam impugnat᷑ bonitaᷤᷤ
matiam potestas dei. Pcerto sci¬
mus ⁊ absq ulla hesitatione qr
ꝓbona uoluntate. Ex sola
gat. uñ dm̃ głificare debuerat.
quid aliud quã dei bonitatẽ sua
gła spoliat: Qͥ seattollit supͣ
id qd̾ ẽ. uult falsum credi qͦdu̾m
inintit᷑. u̾itati dĩ reniti ꝯuincit᷑.
Ad diuine aũ potentie ꝯtume¬
liam maxime spectat. qͥcqͥd in¬
ꝓba mens ꝑ ꝯtumatiã p̾sumit.

Expanded text:
tu Dei. Contumacia itaque est, tu Dei. Contumacia itaque est, quando Deum et praecipientem despicit et minantem contemnit. Per arrogantiam impugnatur bonitas maciam potestas Dei. Pro certo scimus, et absque ulla haesitatione, quia bona voluntate . Ex sola gat unde Deum glorificare debuerat, quid aliud quam Dei bonitatem sua gloria spoliat? Qui se attollit supra id quod est, vult falsum credi quod veinnititur, veritati Dei reniti convincitur. Ad divinae autem potentiae contumeliam maxime spectat, quidquid improba mens per contumaciam praesumit.
Abbreviated transcription (Latin):
cruenta belua que ⁊ꝑ des
peccũ ꝯculcat qͦsc inferio¬
res. ⁊ rebellionis cornib oppugnat
suꝑiores. Utinam de huiꝰmͦi cornibꝰ
impleat᷑. ꝙ utilit̾ minat᷑. qui in psal
tia habeat. in quib repugnare.
uł ĩpugnare soleat. Illud aut̃ no¬
iumꝰ qr cornua a carne excͤscuñ.
⁊ supͣ carnis sensibilitatẽ obdu¬
rescunt. Decem ã mͦis ut mͥ uidet᷑
aĩa inpudens obdurescit. ⁊ illã
quam hre decet. cordis sensibi¬
litatem amittit. Trib nã mͦis
mens obdurescit erga adm̃. tͣbꝰ
apud semt ip̃m. qͣtuor aũ mod
ꝯtͣ ꝓximũ. Erga dm̃ ꝑ arrogan¬
tiam. ꝑ excollentiam. ꝑ ꝯtu¬
matiam. Arrogantia ẽ. qñ qͥd
diuinitꝰ accep̃. sͥ ascͥbit. Ex tol¬
lentia ẽ: qñ semet ip̃m supͣ
id quod accep̃. at tollit. Par
rogantiam in se glat᷑. de eo qd
trrihat᷑. ⁊ ad otumatiã obdure¬
tur. desertꝰ aut̃ p̾uaricator
efficit᷑. Numꝗͣ ã ẽ spontanca
p̾uaricatio p̃cepti. sine otẽp¬

Expanded text:
cruenta bellua, quae et per despectum conculcat quosque inferiores, et rebellionis cornibus oppugnat superiores! Utinam de hujusmodi cornibus impleatur, quod utiliter minatur qui in psalmtia habeat in quibus repugnare vel impugnare soleat. Illud autem novimus, quia cornua a carne excrescunt, et supra carnis sensibilitate obdurescunt. Decem autem modis, ut mihi videtur, anima impudens obdurescit, et illam quam habere decet cordis sensibilitatem amittit. Tribus namque modis mens obdurescit erga Deum, tribus apud semetipsum, quatuor autem modga Deum per arrogantiam, per extollentiam, per contumaciam. Arrogantia est, quando quod divinitus accepit, sibi ascribit. Extollentia est, quando semetipsum supra id quod accepit attollit: per arrogantiam in se gloriatur de eo trahatur, et ad contumaciam obduretur, desertus autem praevaricator efficitur. Nunquam autem est spontanea praevaricatio praecepti sine contemp
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ non ignorat. Non gͥ tu̾c
tantũ dictꝰ ille pͥnceps milicie
a frio rege exertende sentencie
potestatem accipit. qnͣ̃ eiꝰ modi
rex aliquid iuste ⁊ utiliter dispo¬
nit. s ⁊ tunc quidem qnͣaliquid
ꝑ imprudentiã seu etiã ꝑ impa-¬
cientiam ordinat. qd̃ dĩ dispositio¬
ne p̾cedentib eiꝰ m̃itis equitatis recͥ¬
butione respondeat. immo ⁊̃ ⁊ tc̃
qñ aliqͥd agit. un̾odiosam qmuis
quȩ circa nos accidunt :

Expanded text:
tunc tantum dictus ille princeps militiae a suo rege exercendae sententiae potestatem accipit, quando ejusmodi rex aliquid juste et utiliter disponit, sed etiam nunc quidem, quando aliquid per impudentiam seu etiam per impatientiam ordinat quod Dei dispositione, praecedentibus ejus meritis, aequitatis retributione respondeat, imo etiam tunc quando aliquid agit unde odiosam, quamvis quae circa nos accidunt
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio uixta meritoꝵ qͣlita¬
tem respondet
ed si ꝑ arioch districtio
equitatis recte intelligi¬
tur. mirum fortassis nec imn¬
m̃ito alicui uidebit᷑ quomͦ
eiꝰmodi sentencie executio ad
arioch officium spectare dicat᷑.
cũ eadem utiq sentencia. nec
uixta historiã. nec uixta misti¬
cam intelligentiã: iusta uidi¬
cet᷑. An forte rex iuixta histo¬
riam furore turbatꝰ iustũ eẽ
credidit. qd̾ n̾a cit̾ iustũ non
turbatꝰ ẽ a furore ocłs m̃s :
Sic sane quidam upxta hu¬
ius similitudinis tipũ zelũ
quidem rectitudins gerẽtes.
s scdm scientiam non hntes.
rectũ credunt ẽẽ uł fingunti
qd̃ sapientes suos occidunt.

Expanded text:
bitrio, juxta meritorum qualitatem respondet. Sed si per Arioch districtio aequitatis recte intelligitur, mirum fortassis, nec immerito, alicui videbitur, quomodo ejusmodi sententiae exsecutio ad Arioch officium spectare dicatur, cum eadem utique sententia, nec juxta historiam, nec juxta mysticam intelligentiam justa judicetur. An forte rex juxta historiam furore turbatus justum esse credidit, quod veraciter justum non Turbatus est a furore oculus meus? Sic sane quidam juxta hujus similitudinis typum, zelum quidem rectitudinis generantes, sed secundum scientiam non habentes, rectum credunt esse vel fingunt quod sapientes suos occi
Abbreviated transcription (Latin):
dei solam cirra se fieri concupiscat.
qͣmuis eam int̾im ad plenũ non
intelligat mͦ autẽ sic afficiturat
uoluntati di om̃ino ad quiescere
nonposset. etiam si illam qͣm in¬
t̾im scire nͣ potest ad plenũ scire
potuisset. S quid mirũ si huma¬
nꝰ animꝰ ñ potest semꝑ adquies¬
cere. ⁊̃ cognite diuine uoluntati.¬

Expanded text:
Dei solam circa se fieri concupiscat, Dei solam circa se fieri concupiscat, quamvis eam interim ad plenum non intelligat, modo autem sic afficitur ut voluntati Dei omnino acquiescere non possit, etiamsi illam quam interim scire non potest ad plenum scire potuisset. Sed quid mirum si humanus animus non potest semper acquiescere etiam cognitae divinae
Abbreviated transcription (Latin):
tionis equitate nr̃is ꝓbantur
m̾itis respond̾e: Et int̾rogaũ
inquit eũ qui ã rege acceꝑat
potestatem. Attende gͦ qd̾ ari¬
och iste a rege potestatẽ acci-¬
piti quia quicqͥd cirra nos
utilit̾ seu inutilit̾ accidit. ex
liberi arbitrii m̾ito. uł uitio
descendit. Accipit autẽ arioch
exercende mͦ utilis mͦ inutilis
sentencie potestatẽ a rege ali¬
qnͣ a sciente ⁊ uolente. aliqͣn¬
do a sciente ⁊ nolente. q̃nq
a nesciente ⁊ nolente. Quẽ¬
admodũ enĩ dictũ ẽ qd̾ cuiq acci¬
d̾e solet dispensante d̾o lib̃tatis ar¬
bitrio uixta m̾itoꝵ qualitatẽ re-¬
spondet. Quicqͥdgͦ cura nos agit᷑
ꝓ m̾itoꝵ retributione equitatisq iure
iusto di iudicio mod̾atur. S ꝓui¬
dꝰ ille animi obtutꝰ sepe submag¬
ne ꝑturbationis sue impetu. om¬
nipotentis beneplacitũ seu iudi-¬
cium agnoscit. ⁊ ad quiescit. ali¬
qnͣ agnoscit nec adquiescit. qͣnq
aute̾ sic affectus ẽ ut uoluntatẽ

Expanded text:
tionis aequitate, nostris probantur meritis respondere? Et interrogavit, inquit, eum qui a rege acceperat potestatem. Attende ergo quod Arioch iste a rege potestatem accepit, quia quidquid circa nos utiliter seu inutiliter accidit, ex liberi arbitrii merito vel vitio descendit. Accipit autem Arioch exercendae modo utilis, modo inutilis sententiae potestatem a rege, aliquando a sciente et volente, aliquando a sciente et nolente quandoque a nesciente et nolente. Quemadmodum enim dictum est, quod cuique accidere solet, dispensante Deo, libertatis arbitrio juxta meritouid ergo circa nos agitur pro meritorum retributione aequitatisque jure, justo Dei judicio moderatur. Sed providus ille animi obtutus, saepe sub magnae perturbationis suae impetu, Omnipotentis beneplacitum seu judicium agnoscit et acquiescit. Aliquando agnoscit, nec acquiescit, quandoque autem sic effectus est ut voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. idem qd̃ ip̃a sapi¬
encia unde et quelibet illa¬
rũ est idẽ qd̃ altera.
Unc illd̾ considere¬
mus qd̃ iã dictũ est quia
sũma sb̾stancia sũme po¬
tens. S illud c̾tissimũ ẽ
illi est de ip̃a potencia hoc
ip̃m qd̃ sapiens est de ip̃a
sapiencia. ꝓbatũ ẽ autẽ
quia totũ qd̃ h̃t nõ nisi a
semetip̃a ht̃. ut gͦ hẽat nõ¬
nisi a semetip̃a qd̃ ht de ip̃a

Expanded text:
sapientia, unde et quaelibet est idem quod altera. Nunc illud consideremus quod jam dictum est, quia summa substantia summe potens est. Sed illud certissimum est, illi est de ipsa sapientia. Hoc ipsum quod sapiens est, de ipsa sapientia. Probatum est autem quia totum quod habet, nonnisi a semetipsa habet. Ut igitur habeat nonnisi a
Abbreviated transcription (Latin):
Ed illud
qd̃ de sũma sb̾stãcia
dictũ ẽ adhuc ampliori rõ¬
ne ꝓbari p̃t. Illud autẽ cer¬
tissimũ est ꝙ in tota rerũ
uniu̾sitate nichil esse potest
nisi possibilitatẽ essendi. uł
de seip̃o habu̾it. uł aliunde
acceperit. Qd̾ enĩ esse nõ
quid existat oportet ut ab
essencia potencia posse esse
accipiat. Ex essendi itaq¬
potencia esse accipit omne
qd ĩ rerũ uniu̾sitate sb̾sistit.
S si ex ip̃a sunt oĩa nec ip̃a
quidẽ est nisi a semetip̃a nec
aliquid h̃t nͥ a semetip̃a. Si
ex ip̃a sunt oĩa gͦ oĩs eẽn¬
cia om̃is potencia oĩs sa¬
piencia. Si om̃e esse ab il¬
la est ip̃a sũma essẽcia est.
si ab illa omne posse sũme
potens. si omne sapere sũ¬
me sapiens est. Est enim
ĩpossibile maius aliqͥd da¬
re qmͣ hr̃e. Sapiencia quidẽ
a possidente tota p̃t dari
simul et a dante tota reti¬
neri. S maiorẽ sapienciã
ꝙͣ habes oĩno ĩpaitire nõ
uales. Sũme sapientem
itaq esse oportuit unde

Expanded text:
ed illud od de summa substantia dictum est, adhuc ampliori ratione probari potest. Illud autem certissimum est quod in tota rerum universitate nihil esse potest, nisi possibilitatem essendi vel de seipso habuerit, vel aliunde acceperit. Quod enim esse non quid existat, oportet ut ab essendi potentia posse esse accipiat. Ex essendi itaqpotentia esse accipit omne, quod in rerum universitate subsistit. Sed si ex ipsa sunt omnia, nec ipsa quidem est nisi a semetipsa, necuid habet nisi a semetipsa. Si ex ipsa sunt omnia, ergo omnis essentia, omnis potentia, omnis sapientia. Si omne esse ab illa est, ipsa summa essentia est. Si ab illa omne posse, summe potens. Si omne sapere, summe sapiens est. Est enim impossibile majus aliquid dare quam habere. Sapientia quidem a possidente tota potest dari simul, et a dante tota retineri. Sed majorem sapientiam quam habes omnino impartire non vales. Summe sapientem itaque esse oportuit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
rõnali sb̾stancie p̃t sapi¬
encia ĩesse. Est itaq r̃o¬
nalis sb̃a et oim̃i sũma cui
ĩest sũma sapĩa. Est inꝙͣ
itaq aliud ẽ essendi potẽcia
qͣm sũma substancia. Q
gͦ nõ est nisi a semetip̃a ip̃a
essendi potencia tã nõ p̃t

Expanded text:
sapientia inesse. Est itaque rationalis substantia et omnium summa, cui inest summa sapientia. Est, inquam, itaque aliud est essendi potentia quam summa substantia. Quam igitur non est nisi a semetipsa ipsa essendi pote
Abbreviated transcription (Latin):
stancia ꝙ sit a semetip̃a ⁊ eo
ip̃o ab et̾no ⁊ sine omni inicio.
Unc gͥ la cuis disserẽ
dũ de illo esse qd̃ est
a semetip̃o. Uñ uti iam dcm̃
est cõstat ip̃m ẽe ab et̾no. Il¬
lud autẽ c̾tissimũ ẽ. et unde
ut credo nemo dubitare p̃t
qr ĩ tanta młtitudine rerũ
existenciũ et tam multipli¬
ci diffe̾ncia graduũ esse opor¬
teat aliqd̃ sũmũ. Sũmũ
rͥ uo omni dicimus quo nichil
est maius nichil ẽ meluis.
Absq dubio autẽ melior ẽ
natura rõnalis qmͣ natura
irrõnalis. Oportet itaq
ut aliqua rõnalis sb̾stãcia
sit om̃n sũma. Quã autẽ
cõstat in hac rerũ uniu̾si
tate sũmũ locum tene nõ
aliqua sb̾stancia existat¬
q̃ utrũq hẽat. et sũmũ ui¬
delicet locum ten̾e ⁊ a semet¬
ip̃a esse. nã sicut suꝑiꝰ iam
diximus atq ꝓbauimꝰ si
nichil ess a semetip̃o ni¬
chil ess ab et̾no et tũc quidẽ
nulla rerũ origo. nulla ess
rerũ successio. Cõiuncit ita¬

Expanded text:
a, quod sit a semetipsa, et eo ipso ab aeterno, et sine omni initio. Nunc igitur latius disserendum est de illo esse quod est a semetipso: unde, uti jam dictum est, constat ipsum esse ab aeterno. Illud autem certissimum est, et unde, ut credo, nemo dubitare potest, quia in tanta multitudine rerum existentium, et tam multiplici differentia graduum esse oporteat aliquid summum. Summum vero omnium dicimus, quo nihil est majus, nihil melius. Absque dubio autem melior est natura rationalis quam natura irrationalis. Oportet itaque ut aliqua rationalis substantia sit omnium summa, quam autem constat in hac rerum universitate summum locum tenere. Naliqua sit substantia quae utrumque habeat, et summum videlicet locum tenere, et semetipsa esse. Nam, sicut superius jam diximus atque probavimus, si nihil esset a semetipso, nihil esset ab aeterno, et tunc quidem nulla rerum origo, nulla esset rerum successio. Convincit ita
Abbreviated transcription (Latin):
se. omnia ultra iuires p̾sum̾e.
spreto ꝯsilio doctioꝵ. ꝯtẽpto
lias. ⁊ eiꝰmͦi obseruantias ultͣ
modum excendere.⁊ nec salu¬
ti corꝑis parcere. nec aĩe
mortẽ in debite obedientiȩ
ꝯtemptu horrere: Nota qͦd
non leom s leene assimilatur.
quia hic sexꝰ in impetꝰ sui uehe¬
mentia ꝓt̾uior ⁊ ꝑtinatior
inuenit᷑. Uide ergo quam
irrationabile ⁊ bestiale.⁊u̾e
leoninũ simile. nulliꝰ ꝯsilio.
nulliꝰ precepto ad quiesc̾e̾.
s intemeritatis sue audatia
ꝑtinacit̾ ꝑ durare. Uultis ⁊ h
breuit audire quid sentiam de

Expanded text:
se, omnia ultra vires praesumere, se, omnia ultra vires praesumere, spreto consilio doctorum, contempto lias et ejusmodi observantias ultra modum extendere, et nec saluti corporis parcere, nec animae mortem in debitae obedientiae contemptu horrere? Nota quod non leoni, sed leaenae assimilatur, quia hic sexus, in impetus sui vehementia protervior et pertinacior invenitur. Vide ergo quam irrationabile et bestiale et vere leoninum simile, nullius consilio, nullius praecepto acquiescere, sed in temeritatis suae audacia pertinaciter perdurare. Vultis et hoc breviter audire
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ pͥme bestie intelligimꝰ
uitium in solentie. Insoli¬
tum qͣsi non solitum. uel
ꝯtͣ solitum dicimꝰ ⁊ inde
in solentia dictum puta¬
mus. Recte gͦ insolentia
solitum p̾sumit᷑. Insolentie
uitaq ẽ uicium p̾ceps ⁊ te¬
meraria p̾sumptio. siue
p̾ceps ⁊ p̃sumptuosa teme¬
ritas p̃t̾ solitum. Est aũt
muttiplex hoc malum. In¬
solentia siquidem mͦ seeri¬
g̃ supͣ solitum. modo cohi¬
bet infra solitum. mͦ se op¬
ponit ꝯtͣ solitum. S uide¬
amꝰ nc̃ de pͥma bestia qͣlem
eam scͥptura sacͣ descͥbat.
uł quam cõuenient̾ inso¬
lentie ꝓpͥetatem ex pͥmat.
Prima inꝗt quasi leena
& alas habebat aquile. D̃r
leo tante feritatis ẽẽ ut ꝓuo¬
catus nec mortẽ timeat. in tm̃
roris sui ĩpetu se cohibeat.
Leo in quit fortissimus bestiar̃
ad nullius pauebit occursum.
Uides in leone quã stulta au¬
datia.⁊ ꝗͣ audax stulticia. Nõ¬
ne leonine uidr audatie ad fa¬
ciendum qͥ nom̃ ambulare
in magnis ⁊ mirabilibꝰ supͣ

Expanded text:
 primae bestiae, intelligimus vitium insolentiae. Insolitum quasi, non solitum, vel contra solitum dicimus, et inde insolentia, dictum putamus. Recte ergo insolentia solitum praesumitur. Insolentiae itaque est vitium praeceps, et temeraria praesumptio, sive praeceps et praesumptuosa temeritas, praeter solitum. Est autem multiplex hoc malum. Insolentia siquidem, modo se erigit supra solitum, modo cohibet infra solitum, modo se opponit contra solitum. Sed videamus nunc de prima bestia qualem eam Scriptura sacra describat vel quam convenienter insolentiae proprietatem exprimat. Prima, inquit, quasi leaena, et alas habebat aquilae. Dicitur leo tantae feritatis esse, ut provocatus nec mortem timeat, in tantroris sui impetu se cohibeat. Leo, inquit, fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Vides in leone quam stulta audacia, et quam audax stultitia. Nonne leoninae videtur audaciae et ad faciendum sibi nomen, ambulare in magnis et mirabilibus supra
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ale due. ⁊ ãbe aquiline. Qͥs
ħ de aquila nesciat quod cet̾is
pene omnib auib celeriꝰ. uł
celsius uolare soleat: In p̾cipita¬
tione attende uolatus celeritatẽ.
in p̾sumptione ꝑpende uolatꝰ
subluitatẽ. Iam suꝑius ddictũ
est quod insolentia sit p̃ceps
⁊ p̾sũtuosa tem̾itas p̾t̃ solitũ.
Ut gͥ diffusius dicta ꝯpendio¬
sa breuitate succingam. ag¬
nosce leominũ simile insin¬
głaritatis temeritate. Adu̾¬
te inaquilinis alis uitiũ p̾sũp¬
tionis. ⁊ uicium p̾cipitatioĩs.
Dicit᷑ aquila rex amũ. ⁊ leo
bestiaꝵ. Nũquid gͦ nõ ille
uidet᷑ aliquid hr̃e leene. ⁊ali¬
quid aliquile. qͥ p̾sumit tam
in actiua quã in contempla¬
tiua uita cunctos p̾cedere.
⁊ in utͣꝙ uita singłarẽ ⁊ sum¬
mum locum tenere: Int̾ra
leena. incelo ẽ aquila. qui
se p̃sumit cet̾is om̃ib in ced̾e
forciꝰ. uolare sublimiꝰ. in cẽd̾e̾

Expanded text:
e duae et ambae aquilinae. Quis hoc de aquila nesciat quod caeteris pene omnibus avibus celerius, vel celsius volare soleat. In praecipitatione attende volatus celeritatem. In praesumptione perpende volatus sublimitatem. Jam superius dictum est, quod insolentia sit praeceps, et praesumptuosa temeritas, praeter solitum. Ut igitur diffusius dicta, compendiosa brevitatis succingam, agnosce leoninum simile in singularitatis temeritate. Adverte in aquilinis alis vitium praesumptionis et vitium praecipitationis. Dicitur aquila, rex avium et leo bestiarum. Nunquid ergo non ille videtur aliquid habere leaenae, et aliquid aquilae qui praesumit, tam in activa quam in contemplativa vita, cunctos praecedere et in utraque vita singularem et summum locum tenere? In terra leaena, in coelo est aquila, qui se praesumit caeteris omnibus incedere fortius, volare sublimius, incedere
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eunͣgłio legit᷑ de ip̃o. nõ
enĩ loquet᷑ a semetip̃o sed
q̃ cũq audiet loquet᷑. nõ
gͦ pat̾ põt dici u̾bum qui
nõ est ab aliquo sed nec
sp̃c scũs qui nõ est ab uno
solo. sed solus filiꝰ qui est
a solo uno a quo emanat
oĩs ueritatis manifesta¬
cio. de hoc u̾bo habes ĩ psal¬
no. Eructauit cor meũ
u̾bũ bonũ. In hoc u̾bo loqͥ
spiũ creato ãgelicohũano.¬
locucio autẽ scd̾m suꝑius
dicta: alia intnͣseca alia
extͥnͣseca. Intͥnsera uo ẽ illa
quã capit solus sp̃c scũs ad¬
quã extͥnseca ẽ illa quam
capit sp̃c creatus. Et sic̃
interior locucio ĩ nob̾ fit
sine hũam flatus coope¬
racione. exti̾or autẽ oĩno
nõ fit nisi ip̃o cooperãte.
sic sane ĩ illa suꝑeminẽ¬
ti natura ĩt̾na illa locucio
agit᷑ auctore pr̃e solo. nã
solus pr̃ dicit. solus sp̃c sc̃s
audit. extĩor autẽ locucio
pagit᷑ auctore eciã flami¬
ne diuino. hoc ẽ spũ scõ.
hinc ẽ eciã ꝙ idẽ sp̃c: nũc

Expanded text:
on enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur . Non igitur Pater potest dici Verbum, qui non est ab aliquo, sed nec Spiritus sanctus, qui non est ab uno solo; sed solus Filius, qui est ab uno solo a quo emanat omnis veritatis manifestatio. De hoc verbo habes in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum . In hoc spiritui creato angelico et humano.Locutio autem secundum superius dicta alia intrinseca, alia extrinseca. Intrinseca vero est illa quam capit solus Spiritus sanctus, extrinseca est illa quam capit spiritus creatus. Et, sicut interior locutio in nobis fit sine humani flatus cooperatione, exterior autem omnino non fit nisi ipso cooperante, sic sane in illa supereminenti natura interna illa locutio agitur auctore Patre solo. Nam solus Pater dicit, solus Spiritus sanctus audit. Exterior autem locutio peragitur auctore etiam flamine divino, hoc est Spiritu sancto. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tilius penses: idẽ u̾bũ esse
ĩuenis ⁊ qd̃ corde cõcipitꝰ
et qd̃ uoce ꝓftur. Qͥd em̃
est uox nisi u̾bi uehiculũ.
uł si magis placet u̾bi
ĩdumẽtũ. nũqͥd ẽ alius
aliqͥs homo ĩdutꝰ ⁊ alius
aliqͥs cũ fui̾t exutus. nũqͥd
queso u̾bũ qd̃ ore ꝓfers̃
ꝓf̾r̾e potuisses msi ip̃m
pͥus ꝑ cogitacionẽ ĩ corde
habuisses. Et cũ u̾bũ ꝓla¬
tũ ab auditore fui̾t ĩtelle¬
ctũ: nõne idẽ u̾bum inci¬
pit esse ĩ corde suo qd̃ pͥuꝰ
erat ĩ corde tuo. Si uero
aurẽ hr̃et ad locucionẽ
cordis ꝙ̃admod̾ ht̃ ad
locucionẽ oris. nõ õm̃o
opus brẽt: ut ei ext̾ior
locucio fieret. Ex hiiͦ ut
credo patent̾ ĩtelligis ꝙ
idẽ u̾bum ẽ oris qd̾ cordiᷤᷤ
sed in corde ẽ sine uoce. ĩ ore
uero cũ uoce. Absq dubio
una et eadẽ ueritas corde
concipit᷑ uerbo ꝓfert᷑. au¬
dicione addiscit᷑. u̾bũ ẽẽ
ht̃ ex solo corde: audicio au

Expanded text:
tilius penses idem verbum esse, tilius penses idem verbum esse, invenies et quod corde concipitur et quod voce profertur. Quid est enim vox, nisi verbi vehiculum, vel, si magis placet, verbi indumentum? Nunquid est alius aliquis homo indutus, et alius aliquis cum fuerit exutus? Nunquid, quaeso, verbum quod ore profers proferre potuisses nisi ipsum prius per cogitationem in corde habuisses? Et cum verbum prolatum ab auditore fuerit intellectum, nonne idem verbum incipit esse in corde suo quod prius erat in corde tuo? Si vero aurem haberet ad locutionem cordis quemadmodum habet ad locutionem oris, non omnino opus haberet ut ei exterior locutio fieret. Ex his, ut credo, patenter intelligis, quod idem verbum est oris quod cordis, sed in corde est sine voce, in ore vero cum voce. Absque dubio una et eadem veritatis corde concipitur, verbo profertur, auditione addiscitur. Verbum esse habet ex solo corde, auditio aut
Abbreviated transcription (Latin):
si q̃rit᷑ qua rõne so¬
lus dei filiꝰ u̾bũ dicat᷑ ex
ꝓpͥetatũ nichilominꝰ cõsi¬
deracione hoc ip̃m eliciendũ
uidet᷑. Ecce dicamꝰ ꝙ ꝓferẽtiᷤ
u̾bum sensus ⁊ sapĩe ip̃ius
a quo ꝓft ͤ solet esse indica¬
tiuũ. Recte gͦ u̾bũ dicit᷑ ꝑ
quẽ prĩs qui fons sapiẽcie
est noticia manfestat. S
ad ista fortassis respõdes¬
⁊ dicis quia nomen prĩs
illa unctio que nos docet
de omnibz ip̃e qui nob̾ oĩa
docet et suggert ⁊ ĩ omnẽ
cio. Iure gͥ solius pris sola
genitura u̾bũ noĩat᷑ per
quẽ ip̃e qui principalis sa
hoc itaq nũcupatio u̾bi
ꝓ silitudins rõne uidet᷑
cõuenire filiosoli Sed ad¬
huc fortassis iterũ dicis
quia aliud uidet᷑ ẽẽ u̾bum
cordis ⁊ aliud uidetͤ ẽẽ uer¬
bũ oris. Illud de corde orit᷑
Istud uõ ore ꝓfert᷑. Illud ĩti̾
latet. ꝑ istud cordis cogni¬
cio patefieri solet. et neutrũ
eoꝵ utrãq dictarũ ꝓpͥetatũ
alt̾ius. S dico quia si sb̾¬

Expanded text:
si quaeratur qua ratione solus Dei Filius Verbum dicatur, ex proprietatum nihilominus consideratione, hoc ipsum eliciendum videtur. Ecce dicamus quod proferentis verbum, sensus et sapientiae ipsius a quo profertur solet esse indicativum. Recte ergo Verbum dicitur per quem Patris, qui fons sapientiae est, notitia manifestatur. Sed ad ista fortassis respondens dicis, quia nomen Patrisilla unctio quae nos docet de omnibus, ipse qui nos omnia docet et suggerit, et in omntio. Jure igitur solius Patris sola genitura Verbum nominatur per quod ipse, qui principalis est hoc itaque nuncupatio Verbi prosimilitudinis ratione videtur convenire Filio soli. Sed adhuc fortassis iterum dicis, quia aliud videtur esse verbum cordis, et aliud videtur esse verbum oris; illud de corde oritur, istud vero ore profertur. Illud interius latet, per istud cordis cognitio patefieri solet. Et neutrum eorum utramque dictarum proprietatum alterius. Sed dico quia, si sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ec̃ce totũ ħ qͥde emanuele nr̃o
dr̃. ad originalẽ culpã qiex o¬
bliquo respic̾e. ⁊ uelut ex oppo¬
sito respond̾e
iudetur Ibi ꝑ
serpentẽ de
ligno scientie
boni ⁊ mali
die cõme. deritis ex eo:
dii. scientes bonũ ⁊ malũ. hic
e regione simile aliqͥd ponitiu
nͥ qd̃ hic u̾acit̾. qd̾ ibi fallacit̾ re¬
ꝓmictit᷑. Sane comestio hic ad
m̃itũ. illic fuit ad reatũ. qd̾ illic
p̃uaricationis. hic funt uirtutis:
Iste nr̃ ema nuel scĩam boni ac
mali comecdendo obtinuit ille ꝓ¬
missam sͥ scĩam cõmedendo obti¬
nere ñ potuit. Ibi leg̾r qd̾ homo
eiectꝰ sit de paradiso. qiͣ de dñi
contub̃nio. atq consortio. hic de
sit dictus. qd̾ int̾pretat᷑ nob̾cũ
d̾s. ubi notandũ qd̾ nͣ dr̃ de dõ.
qd̾ nos simꝰ secũ s econũso deno¬
bis dr̃. qd̾ ip̃e sit nob̃cũ. ut incel

Expanded text:
Ecce totum hoc quod de Emmanuele nostro dicitur ad originalem culpam quasi ex obliquo respicere et velut ex opposito respondere videtur, ibi per serpentem de ligno scientiae boni et mali die comederitis ex eo, dii scientes bonum et malum . Hic e regione simile aliquid ponitur, nisi quod hic veraciter, quod ibi fallaciter repromittitur. Sane comestio hic ad meritum, illic fuit ad reatum, quod illic praevaricationis, hic fuit virtutis. Iste noster Emmanuel scientiam boni ac mali comedendo obtinuit, ille promissam sibi scientiam comedendo obtinere non potuit. Ibi legitur quod homo ejectus sit de paradiso, quasi de Domini contubernio atque consortio, hic de sit dictus, quod interpretatur nobiscum Deus. Ubi notandum quod non dicitur de Deo, quod nos simus secum. Sed e converso de nob
Abbreviated transcription (Latin):
tificat᷑ qui utrq repararet. Uidesne
tanta similitudinis dissimilitudo. dis¬
similitudinisq similitudo. quomͦ nos
ammonet quoddã nouitatis pͥncipi-¬
umin istis. sic̃ qͦddam uetustatis pͥnci¬
pium extitisse in illis. In pͥmo hoĩe
quedam uestatis inchoatio. inposte¬
ritatis sue condempnationẽ Inse¬
cundo homine quedam nouitatis
inchoatio. ingn̾is sui restaurationẽ.
Ille itaq ad am pͥmꝰ. caput ẽ. iorigo
om̃ium ꝑ euntiũ Iste uelut quidã
alter adam caput ẽ ⁊ pͥncipiũ omi¬
um in ipso resurgentiũ. Ip̃m enĩ ca-¬
put hm̃is ipsiꝰ om̃s nos mͣbra sumꝰ.
quotqͦt in ip̃o resurgimꝰ. Ec̃ce quali¬
tas ipsiꝰ signi ostendit. qd̾ tollende
pͥme p̾uaricationis cã datũ fu̾it.
Ec̃ce qd̾ de emanuele dr̃. datũ ẽ ad
remediũ. s quomͦ insignũ: Anfor-

Expanded text:
tificatur, qui utrumque repararet. Videsne tificatur, qui utrumque repararet. Videsne tanta similitudinis dissimilitudo, dissimilitudinisque similitudo quomodo nos admonet quoddam novitatis principium in istis sicut quoddam vetustatis principium exstitisse in illis? In primo homine quaedam vetustatis inchoatio in posteritatis suae condemnationem. In secundo homine quaedam novitatis inchoatio in generis sui restaurationem. Ille itaque Adam primus caput est et origo omnium pereuntium, iste velut quidam alter Adam caput est et principium omnium in ipso resurgentium. Ipsum enim caput habemus, ipsius omnes nos membra sumus quotquot in ipso resurgimus. Ecce qualitas ipsius signi ostendit quod tollendae primae praevaricationis causa datum fuerit. Ecce quod de Emmanuele dicitur datum est ad remediu
Abbreviated transcription (Latin):
cum dõ eẽ. hoc uid̾r in nouoꝰ hoĩe
recuꝑasse. Ibi ad mulierẽ d̾r. in do-¬
lore paries
filios: hic de hac
snͣ dolore. nͥ qi ñ ꝯcepit sine libidi¬
ne: libido sane cã doloris ⁊ dolor
effectus libidins. Ex effectu gͥ ca m
nuit᷑ in eo qd̾ dr̃: In dolore paries
filios. Econtͣrio aũ. simł ⁊ econu̾so
hic ex sublatione cause ꝓpenditur
effectus ip̃iꝰ subleuatio. Que enim
concepit cũ uirginitate. concepit
dine. conseqͣnt̃ intelligit᷑ pꝑisse
sũ dolore. Ibi nec conceptꝰ sũ culpa
nec partꝰ sñ pena. hic qi conceptio
sũ concupiscentia. ⁊ parturicio sine
stra. uelud qͣsclam reparationis sue
pͥmicias uid̾r recepisse. uidetis qͦ¬
mͦ homo contͣ hominẽ mulier con¬
tra mulierẽ ponig᷑ ⁊ mͦ exopposito.
m̾ ordine contͣrio i simili quadã¬
dissimilitudine sͥ inuicẽ respond̾e
iudñr. Illic femina de iuiro soloz hic
uir de femina sola. Ibi exfortiori se¬
deiceret hic ex fragiliori fortior fruc¬

Expanded text:
cum Deo esse, hoc videtur in novo homine recuperasse, ibi ad mulierem dicitur: In dolore paries filios , hic de hac sine dolore, nisi quia non concepit sine libidine? Libido sane causa doloris, et dolor effectus libidinis. Ex effectu igitur causa innuitur in eo quod dicitur in dolore paries filios. Econtrario autem simul et e converso hic ex sublatione causae perpenditur effectus ipsius sublatio. Quae enim concepit cum virginitate concepit dine, consequenter intelligitur peperisse sine dolore. Ibi nec conceptus sine culpa nec partus sine poena, hic quia conceptio sine concupiscentia, et parturitio sine stra, velut quasdam reparationis suae primitias videtur recepisse. Videtis quomodo homo contra hominem, mulier contra mulierem ponitur; et modo ex opposito, modo ordine contrario, et simili quadadissimilitudine sibi invicem respondere videntur. Illic femina de viro solo, hic vir de femina sola. Ibi ex fortiori seiori sexu fragiliori fortior fruc
Abbreviated transcription (Latin):
portet ut rõnalis nature
ro itaq de sb̃a illa diuina
absq dubio credit᷑. et ut
suꝑius ꝓbatũ ẽ maĩfeste
cõuincit᷑. Si gͦ diuina

Expanded text:
rationalis naturae ro itaque de substantia illa divina absque dubio creditur, et, ut superius probatum est, manifeste convincitur. Si igitur divina
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ significacio ꝑsone et qua
rõne plures ꝑsone cõsi¬
stere possint ĩ unitate sb̾e.
Consideremꝰ nũc itaq si
placet utrũ data illa de
ꝑsona diffinicio boetii
possit cõuenire oĩ ⁊ soli.
nã si inuenta fui̾t gn̾a¬
lit̾ ⁊ sufficient̾ data:
frustra ꝓcul dubio q̃rit
alia. Diffinicio autẽ ut
ꝑfecta sit oportet ut totũ
⁊ solũ diffiniende rei esse
comp̃hendat. nã ut ex re
nomen habeat: oportet
ut se usq ad diffiniti fineᷤᷤ
extendat. nec excedat ut
cõueniat oĩ et soli ⁊ pos¬
sit in seip̃a conu̾ti. Est
autẽ diffinicio boecii de ꝑ¬
sona. ꝙ sit rõnalis na¬
ture ĩdiuidua sb̃a. Ut ita

Expanded text:
icatio personae, et qua ratione plures personae consistere valeant in unitate substantiae. Consideremus nunc itaque, si placet, utrum data illa de persona definitio Boetii possit convenire omni et soli. Nam si inventa fuerit generaliter et sufficienter data, frustra procul dubio quaeritur alia. Definitio autem, ut perfecta sit, oportet ut totum et solum definiendae rei esse comprehendat. Nam, ut ex re nomen habeat, oportet ut se usque ad definiti fines extendat, nec excedat, ut conveniat omni et soli, et ut possit in seipsa converti. Est autem definitio Boetii de persona, quod sit rationalis naturae individua substantia. Ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
ut sbe̾ unitatẽ cõuincat
Ex hac speculacione cuiꝰq
ꝑsone ꝓprietas elucescit ⁊
ĩ manifestacionẽ exit. nã
diligent̾ requisita ꝑspicu-
a rõne clamat ꝙ ĩ dinita¬
te sit ꝑsona que ab alia
aliqua esse nõ hẽat. ꝙ ibi
sit que a sola una et al¬
tera que a duabz originẽ
trahat. Cogitet qui hec
legit ꝙͣ magnũ et utile
sit ꝓmptũ ⁊ familiare ha-¬
bere ad hec omĩa ex una
speculatione oĩ poscẽti rõ¬
iam diximꝰ ad hoꝵ ĩdaga¬
cionẽ puũ iter exstruximꝰ
hec diligẽtiorib ꝑscruta¬
torib plenius discuciẽda
relinquimꝰ.¬

Expanded text:
tiae unitatem convincat. Ex hac speculatione cujusque personae proprietas elucescit et in manifestationem exit. Nam diligenter requisita perspicua ratione clamat quod in Divinitate sit persona quae ab alia aliqua esse non habeat, quod ibi sit quae a sola una, et alia quae a duabus originem trahat. Cogitet qui haec legit quam magnum et utile sit promptum et familiare habere, ad haec omnia posse ex una speculatione omni poscenti ratjam diximus ad horum indagationem pervium iter exstruximus, haec diligentioribus perscrutatoribus plenius discutienda relinquim