comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam. quia hoc est iustũ
utuni cuique ꝓmerito respon¬
deatur. Quia enim boni erant
electi sunt administerium
Et erant scripta nomina eo¬
tũ incelo pp̃t iustitiam sicut
dui Secundum prescientiã
uero inmimero erant malo¬
rum: De uistitia enĩ ds̃ iudi¬
cat non de prescientia: Vn¬
de & moysi dicit Siquis
peccauerit anteme delcam
cum delibro meo Vt secundũ
iustitiam iudicis tunc uide¬
atur deleri. cum peccat. Iux¬
ia prescientiã uero nui¬
quã in libro uitę fuis se hino
& apostolus iohannes de hu¬
ius modi Ait Ex nobi sexi¬
erunt sed non fuerunt exno¬
bis: Si enim fuis sent ex nob
ꝑ mansis sent utique nobis¬
cũ. Non est ꝑsonarum ac¬
centio in proscientia dĩ. Prȩ a
nitum hab& qualis unius¬
cuius que futura uoluntas
erit. in qua mansurus est
Nqua aut damn&ur aut¬
ł coron&ur: Den que quos
scit inbono mansuros. fre¬
quenter antes unt mali.
Et quos malos scit ꝑ mansu¬
ros. ali quoties prius sunt¬

Expanded text:
justitiam, quia hoc est justum justitiam, quia hoc est justum ut unicuique pro merito respondeatur; quia enim boni erant, eleet erant scripta nomina illorum in coelo propter justitiam, sicut dixi: secundum praescientiam vero in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia. Unde et Moysi dixit: Si quis peccaverit ante me, deleam eum de libro meo ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat: juxta praescientiam vero numquam in libro vitae fuisse. Hinc et apostolus Joannes de hujusmodi ait: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non est personarum acceptio in praescientia Dei; pnitum habet qualis uniuscujusque futura voluntas erit, in qua mansurus est, per quam aut damnetur aut coronetur. Denique quos scit in bono mansuros, frequenter ante sunt mali, et quos malos scit permansuros aliquoties prius sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ro se cordis continuo causã
rũ adoptio erat filiorum
quia salus exiudeis est
Tractata lege inuenit
quia non omnes qui ex isrłs
credituri sunt. Neque quia
dicuntur filii h abrahȩ om̃s
habrahȩ filios dicendos. sicut
go dolorem suum ltueniens
olim p̃dictum quod non essent
credere. quod ex subiectis a¬
perit Incredulis tamen pre¬
dictis nonualde dolendũ qui¬
a non sunt predistinati ad
uitam Prao scientia emĩ di
olim hos non saluandos decreu
quis enim plangat eum quioli
mortuus hab& ursed sub io¬
trantibus gentibus. quȩsi ne
dõ prius erant & salutem
quam illi ꝑdidorunt accipi¬
entibus exsuscitatur dolor¬
Sed iterum quia ipsi sibibau¬
ꝑaitiois
Prae scius itaquȩ ds̃ male
illos uoluntatis futuros non
illos habuit innumero bono¬
rum quam uis dicat salua¬
tor illis septua ginta ddobus
discipulis quos elegerat socun¬
da dasse qui abillo postea
reces serunt. Nomina ura
scripta sunt in cȩlo sed hoc pp̃i

Expanded text:
re se cordis, continuo causam re se cordis, continuo causam rum adoptio erat filiorum,Quia salus ex Judaeis est; tractata lege invenit quia non omnes qui ex Israel sunt, credituri sunt; neque qui dicuntur filii Abrahae, omnes Abrahae filios dicendos: sicut go dolorem suum inveniens olim praedictum quod non essent credere, quod ex subjectis aperit: incredulis tamen praedictis, non valde dolendum est, quia non sunt praedestinati ad vitam; praescientia enim Dei olim hos non salvandos decrevit. Quis enim plangat eum qui olim mortuus habetur, sed subintrantibus gentibus quae sine Deo prius erant , et salutem, quam illi perdiderunt, accipientibus, exsuscitatur dolorsed iterum, quia ipsi sibi perditionis Praescius itaque Deus malae illos voluntatis futuros, non illos habuit in numero bonorum; quamvis dicat Salvator illis septuaginta duobus discipulis, quos elegerat secunda classe, qui ab illo postea recesserunt: Nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed hoc propter
Abbreviated transcription (Latin):
aut credentes. ex eo habent
originem. Et quia deesau
sunt boni & fideles. probat
iob quiest ex filiis es au
quintus ab abraham hoc est
nepos es au Nam cumnati non¬
sent boni uel mali ut
secundum el ectionem propo.¬
situm di maner& non exope¬
Iribus sed ex uocante dictum ẽ
squia maior serui & minori
ISacut scriptum est iacob dile¬
sxi osau odio habui hoc inma¬
lachia hab&ur prescientia
dĩ flagitat inhis causis.
quia non aliud p otest euenire
quam nouit ds̃ futurum: Sci¬
endo enim quod unus quis¬
que illorum futurus es se&
dixit: hic erit dignus quierit
minor. & quimaior erit in¬
dignus. Unum eligit prescien¬
tia alterum spreu̾it. & in illo
quem elegit ꝓpositum dĩ ma¬
n&. quia aliud non potest e
uenire quam scit & ꝓposu¬
it. In illo ut salute dignus sit
li modo man& ꝓpositum
quod propo suit de illo quia
indignus erit. Hoc quasi
prescius. non per sonarum
acceptor Nam neminem
daminat antequã pecc&. &
nullum coronet antequam
uincat. Hoc pertin& ad cau¬

Expanded text:
aut credentes ex eo habent originem: et quia de Esau sunt boni et fideles, probat Job, qui est ex filiis Esau, quintus, ab Abraham, hoc est, nepos Esau. Nam cum nonnt boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minorisicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hoc in Malachia habetur. Praescientiam Dei flagitat in his causis, quia non aliud potest evenire, quam novit Deus futurum. Sciendo enim quid unusquisque illorum futurus esset, dixit: Hic erit dignus, qui erit minor; et qui major, erit indignus. Unum elegit praescientia, et alterum sprevit: et in illo quem elegit, propositum Dei manet; quia aliud non potest eenire quam scit et proposuit in illo, ut salute dignus sit. li modo manet propositum quod proposuit de illo, quia indignus erit. Hoc quasi praescius non personarum acceptor , nam neminem damnat antequam peccet, et nullum coronat antequam vincat . Hoc pertinet ad cau
Abbreviated transcription (Latin):
eni uerbũ hoc est. ad hoc
tempus ueniam & habebit
sa ra filium hoc ingenesi
Hab&ur Vt quod prefigura¬
tum inxp̃o est ut futurus
xp̃s promitter&ur filius
habrahe inquo promissionis
uerbum impler& ur ut in xp̃o
benedi cerentur om̃s gentes t̃¬
extra duce isaac. inq
hoc impleũ uidemus. Non so¬
lum autem hȩc: idest sara
sod & rebecca ex uno concubito¬
habens isaac patrem nostrũ
Nontantum ergo sarram
intxpo dicit generas se isaac.
sed & rebeccam uxorẽ isaac.
Sod alia causa est inisaac.
Alia iniacob. & esau. Qui aisaac
Infigurã saluatoris natus est.
Iacob uero & esau duorum
populorum habent txpumꝰ
Id est credentium & noncre¬
dentium. Vt cum uno sint.
diuersi sunt tamen Insingulis
enim & genus significatur.
Vt in unius generis dicantur.
qui in causa fidęi unum sunt
uel perfidiȩ Vnus enim signifi¬
catur inmultis. Nonꝑtradu¬
cem incarnis sod ꝑ communẽ¬

Expanded text:
enim verbum hoc est: Ad hoc tempus veniam, et habebit Sara filium. Hoc in Genesi habetur, quod praefiguratum in Christo est, ut futurus Christus promitteretur filius Abrahae, in quo promissionis verbum impleretur, ut in Christo benedicerentur omnes gentes tex traduce Isaac, in quo hoc impletum videmus. Non solum autem haec, id est, Sarra, sed et Rebecca ex uno concubithabens Isaac patris nostri. Non tantum ergo Sarram in typo dicit generasse Isaac, sed et Rebeccam uxorem Isaac. Sed alia causa est in Isaac, alia in Jacob et Esau; quia Isaac in figura Salvatoris natus est, Jacob vero et Esau duorum populorum habent typum, id est, credentium, et non credentium; ut cum ex uno sint, diversi sint tamen. In singulis enim et genus significatur, ut hi unius generis dicantur, qui in causa fidei unum sunt, vel perfidiae. Unus enim significatur in multis, non per traducem carnis, sed per commune
Abbreviated transcription (Latin):
tum huius non uidentur
IN quorũ enim uidentur non
sunt filiidĩ. sed diaboli : quia
quide dõnatus est non pecen
Dicit iohannes a postolus
hoc est enim quod ꝓbat filios
di. & diaboli Vnde dñs adiu¬
deos quod male a gerent
& par ricidium cogitarent
ait : uos depatre diabolo estis
Non enim accepistis spm
seruitutis iterum Intimore
Hoc dicit qui a accepto spũ
scõ intimore malorũ actuũ
exuti sumus ut decelero nihi
tale agamus unde iterum
nes reisunt conftitũti: Spmo
ergo timoris legem di xit. qui¬
a homines peccati causa inti¬
more constituit. Lęx autẽ
fidei quȩ inspũ adoptionis sig¬
nificatur lex securitatis est qui¬
Aatimore nos eruit dumdonat
peccata ac ꝑhoc securos nos fecit.
ac dicitur sp̃s nontimoris secun¬
dum hunc mundum Sed acce¬
pistis spm adoptionis filiorum
inquo clamamus abba pater

Expanded text:
us mundi non videntur: in quorum enim videntur, non sunt filii Dei, sed diaboli; quia qui de Deo natus est, non peccat, dicit Joannes apostolus . Hoc est enim quod probat Dei filios et diaboli. Unde Dominus ad Judaeos quod male agerent, et parricidium cogitarent, ait: Vos de patre diabolo estis . Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Hoc dicit, quia accepto Spiritu sancto, a timore malorum actuum exuti sumus; ut de caetero nihil tale agamus, unde iterum nes rei sunt constituti. Spiritum ergo timoris Legem dixit; quia homines peccati causa in timore constituit. Lex autem fidei, quae in spiritu adoptionis significatur, Lex securitatis est; quia a timore nos eruit dum donat peccata, ac per hos securos nos fecit: ac dicitur spiritus non timoris secundum hunc modum. Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater
Abbreviated transcription (Latin):
causam quia & exesau iacob
filu dicendi sunt. & saiob esau
inputandi sunt filii Nec enĩ
quia ia cob laudatur om̃s ex eo
nati filii eius merito dicendi
sunt. Mut quia esau displicoe
om̃s exeius origine reꝓbis
Cum uldeamus & deia cob
traducenatos factos ꝑfido

Expanded text:
causam; quia et ex Esau Jacob filii dicendi sunt, et ex Jacob Esau imputandi sunt filii. Nec enim quia Jacob laudatur, omnes ex eo nati, filii ejus merito dicendi sunt: aut quia Esau displicet, omnes ex ejus origine reprobi sunt; cum videamus et de Jacob traduce natos factos perfido
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebant. hoc etiam & petrus a postłs
ad populum uidaicumdixit scio fratres
quia per ignorantiã gessistis hoc malum.
sicut & principes uri non tamen sđi siergo
per ignorantiam seruiocciderunt dnm.
peccatum eis ad scribi non deb&. sed non
licosignorare. & quamuis dnm essenesci
Sedquia uerbum carofactum est idest
dĩ filius incarnatus. homofactus ẽ. ipsi
ad scripta esł mors quia uida ei nonutique
carnem persequuti sunt. sed eum qui ope¬
rabatur ꝑ carnem. ac perhoc quam uisdns̃
maiestatis mortemignorar &. quantum
adiuda eorum tamen uotumpertin& &
ad principum huius sec uli dnm occiderꝰ
in carne Sed sicut scriptum ẽ qđ oculus

Expanded text:
nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus ad populum Judaicum dixit: Scio, fratres, quia per ignorantiam egistis hoc malum, et sicut principes vestri , non tamen saeculi. Si ergo per ignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis ascribi non debet. Sed non licet hoc ignorare. Et quamvis Dominum esse nescised quia Verbum caro factum est, id est, Dei Filius incarnatus homo factus est, ipsi ascripta est mors; quia Judaei non utique carnem persecuti sunt, sed eum qui operabatur per carnem; ac per hoc quamvis Dominus majestatis mortem ignoret, quantum tamen ad Judaeorum votum pertinet, et ad principum hujus saeculi, Dominum occiderunt in carne. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
scipum huius scłi cognocuit. sienim cogno¬
uissent num quã dñm magestatis crũci¬
fixissent Principes huius scłi. non
solum homines accipiendos uidȩ orum
acromanorum sed & hos principes & po¬
testates quos supra dixit. ad quos uere
ꝑtin& dictum. hoc ad uersus quos nobis
conluctatio est spiritalia nequitiae in
caelestibus. qui consilio acuoluntate
llorum crucifixus est xp̃s. Denique
nit nihil. Principesergohuius seculi.
perignorantiam dm̃ maiestatis crucifix¬
erun¬
Namiuda eorum principes. quomodo
principes huius seculi possunt intellegi
quierant subiecti regnoro mano Et
neque romanorum principes crucifixerꝰ
xp̃m. quippecum dixeritpilatus nullam
causam mortis inuenio in eum. Vnded ma¬
nus lauit dicens iudaeis. In nocensego sum
a sanguine iusti huiusuosuderitis Hiergo
marcus euangel ista dedemonibus scie
esse. sed qui in lege repromissus erat.
misterium tameneius quofilius dĩ est

Expanded text:
ncipum hujus saeculi cognovit; si enim cognoncipum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent. Principes hujus saeculi non solum homines accipiendos Judaeorum ac Romanorum: sed et hos principes ac potestates, quos supra dixit, ad quos vere pertinet dictum hoc, adversus quos nobis colluctatio est spiritalis nequitiae in coelestibus; quia consilio ac voluntate illorum crucifixus est Christus . Dennit nihil . Principes ergo hujus saeculi per ignorantiam Dominum majestatis crucifixerunnam Judaeorum principes, quomodo principes hujus saeculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno Romano? Et neque Romanorum principes crucifixerunt Christum; quippe cum dixerit Pilatus: Nullam causam mortis invenio in eo . Unde et manus lavit, dicens Judaeis: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis . Hi ergoMarcus evangelista de daemonibus: Scieesse, sed qui in Lege promissus erat: mysterium tamen ejus, quo Filius Dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
hocuenit filius dĩ. ut soluer& operadiabo¬
li Sedloquimur dĩsapientiam in mys¬
terio quae absconditaest Occultum
sensum manifestaremissum setestatur.
quem neque principes neq potestates¬
scirent. Neque mundus audierit ac ꝑ
hocstultum putari quia in cognitũ est
Esseautem rationale &salutare teste
uirtute. ciuomnis intentio cedit ratio¬
tinationis humanȩ. absconditaestergo
dĩsapientia dum non in uerbis sed in uir¬
tute est Non humanarationẽ possibi¬
Slis sed sp̃s efficatia credibilis Quam prę¬
sdistinauit ds̃ ante secula in gloriam nram
Usque ad eo uera sapientia &cum dõ sẽꝑ
fuisse declaratur ut ante secula praedis¬
tinata ingloriam nostram dicatur qui
credimus Praescius enimds̃ errores fu¬
turos inmundo quemerat facturus hoc
decreuit ad confusionem illorum. qui
sibi stultitia sapientiam facturierant.
ad nr̃ãm autem gloriam qui credituri
ceramus &credimus Quamnemoprim¬

Expanded text:
hoc venit Filius Dei, ut solveret opera diabohoc venit Filius Dei, ut solveret opera diaboli. Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est. Occultum sensum manifestare se missum testatur, quem neque principes, neque potestatesscirent, neque mundus audierat; ac per hoc stultum putari, quia incognitum est: esse autem rationale et salutare teste virtute, cui omnis intentio cedit ratiocinationis humanae. Abscondita est ergo Dei sapientia, dum non in verbis, sed in virtute est; non humana ratione possibised spiritus efficacia credibilis. Quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram. Usque adeo vera sapientia, et cum Deo semper fuisse declaratur; ut ante saecula praedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credimus. Praescius enim Deus errores futuros in mundo, quem erat facturus, hoc decrevit ad confusionem illorum, qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant: ad nostram autem gloriam, qui credituri eramus, et credimus. Quam nemo pri
Abbreviated transcription (Latin):
tur ds̃p̃dicationem suam non testino¬
nio uerborum uoluit commendari sed
uirtutis. ut uerbi stultitia iudicata fac¬
tis se sapientium demonstrar&s spłiratio¬
ne fundata Vt fides uestra non sit insa¬
pientia hominum. sed inuitutedĩ. sapi¬
entiamenim loquimur interꝑfectos
hoc est intereos quicrucemxp̃i uirtutis
test imonio sapientiam fatentur. hienĩ
sapientes & perfecti sunt qui fidem non
magis uerbis habent quam rebus
Sapientiam aũt non huus sȩculi Recte
ait sapientiam non huuscti sed futuri
in quo ueritas dĩ negantibus apparebit
Hoc enimseculum rationem hanc
non capit infirmitate cogitationis ter¬
renȩ Neque principum huius scłi
quidestruuntur Manifestumest
non esse sapientiam hanc princip um
huiusmundi quia destruunturabilla
xp̃ianitasenim. errores quos huinseruer
excidit. idestidolatria auaritiam & cose¬
rauitia sicut dicit iohannes apłs Propter

Expanded text:
tur; Deus praedicationem suam non testimotur; Deus praedicationem suam non testimonio verborum voluit commendari, sed virtutis; ut verbi stultitia indicata, factis se sapientiam demonstraret spiritali ratione fundata. Ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute 118 Dei; sapientiam autem loquimur inter perfectos; hoc est, inter eos qui crucem Christi virtutis testimonio sapientiam fatentur. Hi enim sapientes et perfecti sunt, qui fidem non magis verbis habent, quam rebus. Sapientiam autem non hujus saeculi. Recte ait, sapientiam non hujus saeculi, sed futuri, in quo veritas Dei negantibus apparebit; hoc enim saeculum rationem hanc non capit infirmitate cogitationis terrenae. Neque principum hujus saeculi, qui destruuntur. Manifestum est non esse sapientiam hanc principum hujus mundi, quia destruuntur ab illa. Christianitas enim errores, quos hi inseruerunt, excidit, id est, idololatriam, avaritiam et caetera vitia, sicut dicit Joannes apostolus . Propter
Abbreviated transcription (Latin):
udicio uult disci ut quȩ que nostra in ri¬
dent uelut stulta easeoma incorinhus
reprȩ hendereostendat Corpus enim
ipsum memorat. ut exeo membrorum
eius ratio dinoscatur. Corinthus tamen
manifestaerant. quia causas in quibus
arguebantur non ignorabant Etego
in infirmitate & timore &tremore
multo fuapuduos. Xpm̃ enim in
stultitiamhumanȩ sapientiae praedi¬
cans odium sibi &ꝑsequutiones prouo¬
cabat. quasi remunam adnuntians
& inimicitiam uidȩis atque gentilibus
Etsermomeus & prȩdicatiomea non
inpersuasione sapientiae Ostendit
non se ut hominum fauorem adquire¬
r& idcirco humanaese sapientiae pla¬
cere noliusse. Neque uerborum arti
studuisse sed fidem auctori exibuisse.
qui doctrinam suam non ornatutra¬
ditionis humanȩ acceptabilem esse¬
uoluit uerborum strepitu. sed in ipsis re¬
bus. quiaresanteuer basunt Sed in
bis quae infirma iuxtauir tutem sunt
res fatuae cunctis prudentibus uiden¬

Expanded text:
judicio vult disci; ut quaeque nostra derijudicio vult disci; ut quaeque nostra deridet velut stulta, ea se omnia in Corinthiis reprehendere ostendat. Corpus enim ipsum memorat, ut ex eo membrorum ejus ratio dignoscatur: Corinthiis tamen manifesta erant; quia causas in quibus arguebantur, non ignorabant. Et ego in infirmitate, et timore, et tremore multo fui apud vos. Christum enim in stultitia humanae sapientiae praedicans, odium sibi et persecutiones provocabat, quasi rem vanam annuntians, et inimicam Judaeis atque gentibus. Et sermo meus, et praedicatio mea non in persuasione humanae sapientiae. Ostendit non se ut hominum favorem acquireret, humanae sapientiae placuisse, neque verborum arti studuisse, sed fidem auctori exhibuisse, qui doctrinam suam non ornatu traditionis humanae acceptabilem voluit esse verborum strepitu, sed ipsis rebus; quia res ante verba sunt. Sed inbis quae infirma juxta virtutem sunt, res fatuae comptae prudentes viden
Abbreviated transcription (Latin):
dit quia & in humilitate sermonis din
stultitia prȩdicationis sicut mundo
uidetur loquutus est illis dexp̃o mys¬
terium: Quod ideo mystȩriũ uocat
quia quod in carnatum est occultum
erat a scłis apud dm̃ ds̃ uerbum: Here¬
ticorum autem ẽẽ in quibus gloriabant᷑
quia &per eloquentiam prauam doc¬
trinam commendabant & prudentam
mundi sectantes crucemxp̃ieuacuaban
Erubescentes stulti appellariamun¬
do ut neque natum xp̃m ex uirgine
predicarent nequeuere crucifixum
docerent qui astultum uidetur dĩfiliũ
natum hominem fateri&crucifixum
negatxpm̃ in carneuenisse anticristusẽ
Et quine gat filium nec patremhab &
quia ipsum patrem sibi filium appella¬
tum dicebant Ex quibus martion
traxit errorem. quae arguit clausaui¬
dentur quia non illa manifestat sed
intelligiuult ex eo quod prudentiam
mundĩ in uehitur. quae estreligio ini¬
mica. Quae autems quȩ corripit eius

Expanded text:
dit; quia et in humilitate sermonis, et in dit; quia et in humilitate sermonis, et in stultitia praedicationis, sicut mundo videtur, locutus est illis de Christo mysterium. Quod ideo mysterium vocat, quia quod incarnatum est, occultum erat a saeculis, apud Deum, Deus Verbum. Haereticos autem esse in quibus gloriabantur, quia et per eloquentiam, pravam doctrinam commendabant, et prudentiam mundi sectantes, crucem Christi evacuabant, erubescentes stulti appellari a mundo; ut neque natum Christum ex Virgine praedicarent, neque vere crucifixum docerent; quia stultum videtur Dei Filium natum hominem fateri et crucifixum.negat Christum in carne venisse, antichristus est; et qui negat Filium, nec Patrem habet ; quia ipsum Patrem sibi Filium appellatum dicebant; ex quibus Marcion traxit errorem. Quae arguit, clausa videntur; quia non illa manifestat, sed intelligi vult ex eo, quod prudentia mundi invenitur, quae est religioni inimica. Quae autem sunt, quae corripit, ex ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cimus imperitos. totum hoc dĩbeneficiũ
est perxp̃m. Redemptio tamen nostra
haecest Optulit enimsexp̃s diabolocu¬
pienti. ut peccati insecontradictionem
auferr& & siccaptiuos eiuseruer et
Vt quemad modum scriptumest. quiglo¬
riatur in dño glorietur hoc scriptumẽ
in hieremia propheta. Dignum est quod
ait propheta ut in dño gloriemur: quia
non poterit confundi quigloriatur indõ:
Operaenim eius dmagnificentia in reb:
gestis appar&: ldeo que confundantur
inquit inidolissuis: qui non pluunt nec
fecerunt caelum & terram : Similimodo
& qui in homines gloriantur quossciun
utique nullius es se uirtutis. quare &
ait scriptura uanaspesest in homine ⁊¬
Et ego cumuenis semaduos fratres ueni¬
s non cum eminentia sermonis aut sapien¬
tia praedicalio bis mysterium dĩ neque
enim iudicaui scire me aliquid in t̾uos
nȩ nostrae ostendit: nunc non se aliter
illis tradidisse probat quam que osten¬

Expanded text:
cimus imperitos, totum hoc Dei beneficium cimus imperitos, totum hoc Dei beneficium est per Christum. Redemptio tamen nostra haec est; obtulit enim se Christus diabolo cupienti, ut peccati in se contradictionem auferret, et sic captivos ejus erueret. Ut quemadmodum scriptum est: Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc scriptum est in Hieremia propheta . Dignum est quod ait propheta, ut in Deo gloriemur; quia non poterit confundi, qui gloriatur in Domino; opera enim ejus, et magnificentia in rebus gestis apparent. Ideoque confundantur, inquit, in idolis suis, qui non pluunt, nec fecerunt coelum et terram: simili modo et qui in hominibus gloriantur, quos sciunt utique nullius esse virtutis; quare et ait Scriptura: Vana spes est in homine et ego ueniens ad uos, fratres, ueni non cum eminentia sermonis aut sapientiae, praedicans uobis mysterium dei; neque enim iudicaui scire quid inter uos nae nostrae ostendit, nunc se non aliter illis tradidisse probat, quam quae osten
Abbreviated transcription (Latin):
nis erubescat inerrore suo uidicedõ sen¬
sus enim carnis est. diffidere dĩpotentia
uirginem peperisse. quia hocmundi
Ex ipso enim uos est is inxp̃o ihũ exipso
idest ex dõ quio mnipotensest esse nos
in fidexp̃i: Dĩenim propositum est: ut
disceremus Ueritasest mysterium tri¬
nitatis Misericordiae uero quia cum
sessemus captiiuredemit nos Quifactꝰ
est sapientia nobis adõ diustitia & sc̃ifica¬
tio &redemptio. Ad confirmationem
credentium xp̃m dĩuolunta te dicit
egis sequae gessit. ut sciamus uerenos
sapientiam didicisse &scĩficatos esse &
iustificatos &redemptos adõ perxp̃m.
Nemo enimredemit. nisi quod fuerat
suum. siue ergo quod redemptisumus.
siue quod scĩficati Idest ab opere car¬
nis &idolorum inmunditia purgati.
siue quodiustificati. lustum estenim
creacorem colere ceterisspretis Siue
quod sapientes ꝑ id quodmundanos didi¬

Expanded text:
nis erubescat in errore suo, judice Deo; sennis erubescat in errore suo, judice Deo; sensus enim carnis est diffidere Dei potentia virginem peperisse, etc., quia hoc mundi Ex ipso enim vos estis in Christo Jesu. Ex ipso, id est, ex Deo, qui est omnipotens, esse nos in fide Christi; Dei enim propositum est, ut disceremus. Veritas est mysterium Trinitatis: misericordia vero; quia cum essemus captivi, redemit nos. Qui factus est sapientiae nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio. Ad confirmationem credentium, Christum Dei voluntate dicit egisse, quae gessit; ut sciamus vere nos sapientiam didicisse, et sanctificatos esse, et justificatos, et redemptos a Deo per Christum; nemo enim redimit, nisi quod suum fuerat. Sive ergo quod redempti sumus, sive quod sanctificati, id est, ab opere carnis et idolorum immunditia purgati, sive quod justificati justum est enim Creatorem colere, caeteris spretis, sive quod sapientes per id quod mundanos didi
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. quia multicredunt. quam non
credunt ad illorum ruborem Uident
denim infirmaxp̃in ominata. demoni¬
is imperare & ꝓdigia facere. Infirma
aũt sunt mundo. iniuria e & passio sal¬
uatoris nescienti. haec aduirtutem pro¬
ficere. qui aid eo istapatise permisit ut
uincer& mortem Iniuste enimpati &
posse resistere anolle. gloriaest patientis¬
÷ & damnatio occidentis. Et ignobilia huiꝰ
Irnobiliaergo a contemptibiliaelegit
non quiauere ignobilia d contemptibilia
sunt sed sic udicantur amundo quia
spernunt rationes mundanas credendo
destrue&: quia ipsimagis uidicandi & con¬
dempnandi sunt qui uidicant Ad seueta¬
tione menim illorum errorinuenit. nec
fuit ab initio. nostra autem disciplina ab
initio est Destruetur ergo dumfine
testimonio nudis uerbis asseritur Nr̃a
uero non uerbis solis sed a teste uirtute.
probatur Vt non glorietur omniscaro¬
S in conspectudĩ Idestut sententia car¬

Expanded text:
ritur; quia plures credunt, quam non ritur; quia plures credunt, quam non credunt, ad illorum ruborem. Vident etenim infirma Christi nominata, daemoniis imperare, prodigia facere: infirma autem sunt mundo injuriae, et passio Salvatoris nescienti haec ad virtutem proficere; quia ideo ista pati se permisit, ut vinceret mortem. Injuste enim pati, et posse resistere et nolle, gloria est patientis, et damnatio occidentis. Et ignobilia hujusnt destrueret. Ignobilia ergo et contemptibilia elegit: non quia vere ignobilia et contemptibilia sunt, sed sic judicantur a mundo; quia spernunt rationes mundanas, credendodestrueret; quia ipsi magis judicandi et condemnandi sunt, qui judicant. Asseverationem enim illorum error invenit, nec fuit ab initio: nostra autem disciplina ab initio est. Destruitur ergo, dum sine testimonio nudis verbis asseritur: nostra vero non verbis solis, sed et teste virtute probatur. Ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Id est, ut sapientia car
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt Ipsos aut̃ dicit & fortes sec đm
carnem. quos & prudentes. &ideo for¬
tes quia passionem crucis xp̃i infirmã
asserunt Iniquitas enimfortis. uince¬
resibiuidetur ad tempus. Ipsi etiam
nobilesper quos super stitutionesuae
originem antiquitatis adsignant nos
nouellos dicentes Nonergo hanc as¬
seuerationem elegit ds̃. quae in paucis
est Sed stul titiamundielezit. utcon¬
fundat sapientes Sulta mundi sunt
uirginem peperisse. &dĩfilium cruci¬
fixum Credienim hocstul tũputat
Ideo ds ut hunc confundat hos elegit
qui hoccredunt quod hic stultum
iudicat Con fundantur enim sapi¬
entes . dum quae ꝑaucinegant multos
uident fateri Non enim ambiguũ
multorum sententias paucorum ante¬
ponisententus. Et infirmamundiele¬
gitds̃ ut confundatfortia Idem sensus
est quia quod pauci infirmumputant
hiquise prudentes estimantin saeculo
diffidentes despe amultis uirtus asse¬

Expanded text:
cernunt. Ipsos autem dicit et fortes secundum cernunt. Ipsos autem dicit et fortes secundum carnem, quos et prudentes. Et ideo fortes, quia passionem crucis Christi infirmam asserunt; iniquitas enim fortis, et vincere sibi videtur ad tempus. Ipsi etiam nobiles, per quos superstitionis suae originem antiquitatis assignant, nos novellos dicentes. Non ergo hanc asseverationem elegit Deus, quae in paucis est. Sed stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes. Stulta mundi sunt Virginem peperisse, et Dei Filium crucifixum: credi enim stultum hoc putat: ideo Deus ut hunc confundat, hos elegit, qui hoc credunt, quod hic stultum judicat. Confunduntur enim sapientes, dum quae pauci negant, multos vident fateri; non est enim ambiguum multorum sententias paucorum anteponi sententiis. Et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Idem sensus est; quia quod pauci infirmum putant, hi qui se prudentes existimant in saeculo, diffidentes de spe, a multis virtus asse
Abbreviated transcription (Latin):
lare Quia quod stul tum est dĩ
sapientius est hominibus Sultum
dĩ inquid non quiauerestultumẽ.
sed quia ab hominibus dumrationi
mundanaenon conuenit stultum
sapientius dinostitur ẽẽ hominib
quiaspiritalia plus sapiunt quam
carnalia xon enimspiritalia per
carnalia sunt. sed carnalia constant
per spiritalia. Ideo que sub iecta sun¬
÷ carnalia spiritalibus Et infirmũ
caelestia uin cunt terraena. Quam¬
obreminfirmum dĩnon est infirmũ
quia infirmitas xp̃i magnauictoria est
Vicitenim cum uictus uidere tur
Sicut ait inpsalmo quinquagesimo
et uincas cum uidicaris Uictorenĩ
extitit. qui in iuste occiditur reum
constituens a quo occiditur Intuemi¬
snienim fratres uocationemuestram
quia non multi sapientes secundum
carnem non multi potentes non mul¬
tinobiles. Manifestumest. quia
pauci sunt qui a mundirationibus
inflatimagis quam eruditi sunt: Hocẽ
quistellarum motus inspiciunt & dis¬

Expanded text:
lare . Quia quod stultum est Dei, lare . Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Stultum Dei, inquit, non quia vere stultum est, sed quia ab hominibus, dum rationi mundanae non convenit, stultum sapientius dignoscitur esse hominibus; quia spiritalia plus sapiunt quam carnalia. Non enim spiritalia per carnalia sunt, sed carnalia constant per spiritalia; ideoque subjecta sunt carnalia spiritalibus. Et quod infcoelestia vincunt terrena. Quamobrem infirmum Dei non est infirmum; quia infirmitas Christi magna victoria est. Vicit enim, cum victus videretur, sicut ait in psalmo quinquagesimo: Et vincas cum judicaris . Victor enim existit, qui injuste occiditur, reum constituens a quo occiditur. Intuemini enim, fratres, vocationem vestram; quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles. Manifestum est quia pauci sint, qui mundi rationibus inflati magis quam eruditi sunt, hoc est, qui stellarum motus inspiciunt et dis
Abbreviated transcription (Latin):
quam quae munratione possibilia sus:
Nos aut̃ prae dicamus xp̃m crucifixum.
s uida eis quidem scandalum. gentibus
sautem stul titiam Scandalumest
iuda eis dum audiunt xp̃m dĩfilium se
profitentem & sabbatum euacuantem
Gentibus autem stultitiam quia ea
audiunt praedicari quae dum ratione
mundane non congruunt insensati
uidentur & partus uirginis dresurrec¬
tio mortuorum Ipsis uero uocatis¬
& dĩ sapientiam Suadente uirtute
quae portior uerbis est credentes inxp̃m
intellegunt iuda ei primum qui siz¬
num quȩ rebant xpm̃ dĩ esseuirtutẽ
Et greci similiter uident xpm̃dĩ
Illam autem
mundanam quam prius putaban
prudentiam maximam essestultiti¬
am Uirtusergo dĩ est qui aper
ipsum omnia fecit pater. Dĩ sapi¬
entia autem idcirco quiaper ipsum
cognitus estds̃ Nec enimpossit cog¬
noscids nisiper eum qui esset deo
Quianemonouit nec uidit patrem
nisi filius & ciu uoluerit filius reue¬

Expanded text:
quam quae mundi ratione possibilia sunt. quam quae mundi ratione possibilia sunt. Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Scandalum est Judaeis, dum audiunt Christum Filium Dei se profitentem, et sabbatum evacuantem: Gentibus autem stultitia; quia ea audiunt praedicari, quae dum rationi mundanae non congruunt, insensata videntur, ut partus Virginis, et resurrectio mortuorum. 116 Ipsis vero vocatet Dei sapientiam. Suadente virtute, quae potior verbis est, credentes in Christum intelligunt, Judaei primum qui signum quaerebant, Christum Dei esse virtutem; et Graeci similiter vident Christum Dei illam autem mundanam, quam prius putabant prudentiam, maximam esse stultitiam. Virtus ergo Dei est; quia per ipsum omnia fecit Pater Deus: sapientia autem idcirco, quia per ipsum cognitus est Deus. Nec enim posset cognosci Deus, nisi per eum qui esset de eo; quia Nemo novit neque vidit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius reve
Abbreviated transcription (Latin):
cuit dõ perstul titiam praedicationis
saluos facere credentes Non cognouit
mundus idest homines dm̃ insapientia
eius. quia unicã maiestatem illius figa¬
mentis dederunt. uel elementis dissi¬
mulantes deeo persapientiam carnis
putantes haec deberecoli quȩ uident᷑
Propter ea placuit dõ praedicationem
ordinare quae illis stultauidere tur
ut credentes quaeillidiffidunt saluifie¬
rent illis damnatis Vicissitudo ergo
haec est. per quamdĩ consilio falsum
petunt . & grecisapientiam querunt
Iuda ei signa petunt quia non diffidunt
potuis sefieri sedan factum sit quaeruss
Scientes uirgam aaronaridam germi¬
nasse &fructum attulisse. &ionamacoe¬
tu gluctitum inuentreeius tribus dieb
&tribus noctibus fuisse &uiuum eiectũ
Nosscimus quia moysi loquutus est dis̃
Cum mauissit mortuum lazarum
foetidum quarto die demonumento
uiuumexisse Greciuero sapientiam
quaerunt. quia nolunt audire praet̃¬

Expanded text:
cuit Deo per stultitiam praedicationis cuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Non cognovit mundus, id est, homines, Deum in sapientia ejus; quia unicam majestatem ejus figmentis dederunt vel elementis, dissimulantes de eo, per sapientiam carnis putantes haec debere coli, quae videntur. Propterea placuit Deo praedicationem ordinare, quae illis stultitia videretur; ut credentes quae illi diffidunt, salvi fierent, illis damnatis. Vicissitudo ergo haec est, per quam Dei consilio falsum petunt, et Graeci sapientiam quaerunt. Judaei signa petunt; quia non diffidunt potuisse fieri, sed an factum sit, quaerunt; scientes virgam Aaron aridam germinasse, et fructum tulisse : et Jonam a ceto glutitum, in ventre ejus tribus diebus et tribus noctibus fuisse, et vivum ejectum Nos scimus quod Moysi locutus est Deus ; cum majus sit, mortuum Lazarum fetidum quarto die vivum de monumento exisse . Graeci vero sapientiam quaerunt; quia nolunt audire, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
stultam fecitds̃ sapientiam huiusmundi:
Sulta factaẽ sapientia huius mundi pu¬
tansenim sesapere inuenta est in prudens
Quod enimin possibile uidicabat. possi¬
biledeclaratum est dm̃ incurio sum
estimans Estaliquid hac ad seueratio¬
nemstultius. ut fecissedicatur mundũ
&curam eius non agere ut quid fecit siñ
ad illũ pertino quod fecit: sed quia ui¬
dent quos damfelicit̃mundo frui. quos¬
dam de primi abeneagentes despicimali¬
uolos loriari. Idcirco incuriosum dm̃
essecrediderunt. Quuncurio sum dm̃
dicit nonnegaatmaliuolum aut inuistũ
Aut enim uidicaturus est mundũ aut
inuistus est dissimulans debonis & patiens
fierimala Siigitur anim aduertant
seposito odio dinaelegis. p ossunt uide¬
re causamistam anobis terminari. quidĩ
uidicium expectamus in quouide praessi
exaltabuntur. & uiolenti humiliabuntur.
quia non est personarum acceptio apud
sdm̃ Nam qm̃ inse sapientia dĩnon cog¬
nouit mundus per sapientiam dm̃pla¬

Expanded text:
stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Stulta est facta sapientia hujus mundi; putans enim se sapere, inventa est imprudens. Quod enim impossibile judicabat possibile declaratum est, Deum incuriosum existimans. Est aliquid hac asseveratione stultius, ut fecisse dicatur mundum, et curam ejus non agere? Ut quid fecit, si non ad illum pertinet, quod fecit? Sed quia vident quosdam feliciter mundo frui, quosdam deprimi, et bene agentes despici, malevolos gloriari; idcirco incuriosum Deum esse crediderunt. Qui incuriosum Deum dicit, non negat malevolum aut injustum; aut enim judicaturus est mundum, et injustus est, dissimulans de bonis, et patiens fieri mala. Si igitur animadvertant seposito odio divinae legis, possunt videre causam istam a nobis terminari, qui Dei judicium exspectamus, in quo vi depressi exaltabuntur, et violenti humiliabuntur; quia non est personarum acceptio apud Deum . Nam quoniam in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, pla
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedit Plantare est euangelizare
& adfidem ad trahere Rigare uero
baptizare sollemnibus uerꝰbis. peccata
Siergo effectum salutis ds̃dat. nulla
gloria in hacre hominis est Scimusenĩ
adõ o non baptizatum consecutum re¬
missionem peccatorum. Num quid
non hic inuisibiliter baptizatus est.
quando donumbaptismatis consecutus¬
C est Itaque neque qui plantatest.
aliquid neque quirigat sed qui inere¬
mentum datds̃ Et plantata enim
solent emori drigata adeffectum fecun¬
ditatis minime peruenire nisids ds̃ue
gdatemuitam Quantumergo ad ho
honorificetur quasi seruus non ut ali¬
quid deillosper&ur ad iniuriam dĩ
Qui aut plantat & quirigat unum sun
Vnũ sunt quia am̃bomercennari sunt.
quamuis diuersasint illorum officia
Vnus quis que aut̃ propriam mercedẽ
accipi& secundum suum lab orem

Expanded text:
tum dedit. Plantare est evangelizare, tum dedit. Plantare est evangelizare, et ad fidem attrahere: rigare vero, baptizare solemnibus verbis: peccata Si ergo effectum salutis Deus dat, nulla gloria in hac re hominis est . Scimus ena Deo , et non baptizatum consecutum remissionem peccatorum. Numquid non hic invisibiliter baptizatus est, quando donum baptismatis consecutus est? Itaque neque qui plantat, est aliquid; neque qui rigat: sed qui incrementum dat Deus. Et plantata enim solent emori, et rigata ad effectum fecunditatis minime pervenire, nisi det Deus vegetam vitam. Quantum ergo ad honhonorificetur quasi servus, non ut aliquid de illo speretur ad injuriam Dei. Qui enim plantat, et qui rigat, unum sunt. Unum sunt, quia ambo mercenarii sunt; quamvis diversa sint illorum officia. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
nales dicuntur. Sententia dĩ concludit
quiait. Ego dixi duestis uosaut emsicut
homines moriemini. asuaergo persona
incipit ne forteputaretur perinuidiam
magis ꝑsonas illorum destruere. osten¬
dens magnum errorem & addĩ contume¬
liam pertinere. quando dõ predicato
gloriadatur hominibus quid ergominus
est agentilitate dumadhucaliquid deho¬
minibus speratur: Quidlgitur estapol¬
lo quiduero paulus : ministrieius cui
credidistis Vt quia ministisunt spesin
his non sit sed in dõ cuius minis trisunt
Illienim gratiarum actio deferendaest.
cuius donum est. hiuero serui quos etiam
inuitos oport& dispensare : Num quid
non morses coactus est ire adpharaonẽ.
diona inuitus missus est predicare nine¬
uitis &ananias contradicens missiis est
saulomanum in ponere : Et unicuiq
sicut dñs dedit. Id est sicut uoluit o sciũ
diuisit singulis officiaministeru. Ero
plantaui apollorigauit sed ds̃ increm̃¬

Expanded text:
nales dicuntur, sententia Dei conclusi, nales dicuntur, sententia Dei conclusi, qui ait: Ego dixi, dii estis; vos autem sicut homines moriemini . A sua ergo persona incipit; ne forte putaretur per invidiam magis personas illorum destruere, ostendens magnum errorem et ad Dei contumeliam pertinere, quando Deo praedicato, gloria datur hominibus. Quid ergo minus est a gentilitate, dum adhuc aliquid de hominibus speratur? Quid igitur est Apollo? Quid vero Paulus? Ministri ejus, cui credidistis. Ut quia ministri sunt, spes in his non sit, sed in Deo, cujus ministri sunt. Illi enim gratiarum actio deferenda est, cujus donum est; hi vero servi, quos etiam invitos oportet dispensare. Numquid non Moyses coactus est ire ad Pharaonem; et Jonas invitus missus est praedicare Ninivitis, et Ananias contradicens missus est Saulo manum imponere? Et unicuique sicut Dominus dedit: id est, sicut voluit, et scivit, divisit singulis officia ministerii. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incremen
Abbreviated transcription (Latin):
ualde arguit temeritatem illorum qui
querebantur dudum senon audisse spiri¬
talia cum adhuc indigniessent audire
pseudo apostolienim promis cue omnib
uno adq eodem genere tradebant: Nulli¬
us personam discernentes ut acceptabiles
fierent ꝑhypocrisin cõmendati cum
consta dñm & auctorem nostrum xp̃m.
aliter populis aliter discipulis interfatũ
dinter ipsos a postolos fuissedis tantiam
Tribus & enim discipulis gloriam suam
inmont eostendit. dicensillis uttaceren
usi quam diuamortius resurger&
INam cum in uobis emulatio & contentio¬
nessint nonne carnales estis & scđm ho¬
minem ambulatis Indignitatis causas
ostendit quia de homine quisperat auxi¬
lium carnalis est. qui aũt spr&ahumani¬
tate dedõ sperat. spiritalis est quiad s̃sp̃ sẽ
Sicut enim gloriantes in dõ & deipso omnem
gram̃ sperantes diidicuntur adõ ad optati
ltadin homine gloriantes & homines & car¬

Expanded text:
valde arguit temeritatem illorum, qui valde arguit temeritatem illorum, qui querebantur dudum se non audisse spiritalia; cum adhuc indigni essent audire. Pseudoapostoli enim promiscue omnibus uno atque eodem genere tradebant, nullius personam discernentes; ut acceptabiles fierent per hypocrisin commendati: cum constet Dominum et auctorem nostrum Christum aliter populis, aliter discipulis interfatum, et inter ipsos apostolos fuisse distantiam; tribus etenim discipulis gloriam suam in monte ostendit, dicens illis ut tacerent visum, quamdiu a mortuis resurgeret . 121 Cum enim in vobis aemulationes et contentiones sint, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Indignitatis causam ostendit; quia qui de homine sperat auxilium, carnalis est. Qui autem. spreta humanitate, de Deo sperat, spiritalis est; quia Deus spiriSicut enim gloriantes in Deo, et de ipso omnem gratiam sperantes, dii dicuntur, a Deo adoptati; ita et in homine gloriantes, et homines et car
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant reuersi cuiabrenuntia ueran
dicuntur carnales. Sp̃s enim sc̃s tunc
perman& in eo ciuse infuderat. simane at
in propositoregenerationis sic ominus absce¬
dit. Ita tamen utsisere forma uerit homo
redeat ad illum semꝑ enimparatus ad
bonum est diligens penitentiam
Quasi paruulis inxp̃o. lac uobis potum
dedi non escam Quamuis renatiessen
inxp̃o. tamen non fuit dignum tradihis
spiritalia Accepta enim fide quae est.
uelud semen spiritale: Nullum fructũ
dõ dignum fecerunt ut ꝑfectionis uerba
mererentur ad discere sed quasi paruuli
in perfectionis sensibus studebant. Apłs
autem uir diuinus. & medicus spiritalis
unicuiq: secundumuir es eius tradebat
Neinperfectione &inperitia quis dereb
spiritalibus scandalum pateretur
Nondum enim poteratis ostenditaper¬
te non illos debuisse audire. quae confir¬
÷matis dicen da sunt Sednequenunc po¬
÷ testis. adhuc enimestis carnales. hic

Expanded text:
fuerant reversi, cui abrenuntiaverant, fuerant reversi, cui abrenuntiaverant, dicuntur carnales. Spiritus enim sanctus tunc permanet in eo, cui se infuderat, si permaneat in proposito regenerationis: si quominus, abscedit; ita tamen ut si se reformaverit homo, redeat ad illum. Semper enim paratus ad bonum est, diligens poenitentiam. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam. Quamvis renati essent in Christo, tamen non fuit dignum tradi spiritualia; accepta enim fide, quae est velut semen spiritale, nullum fructum Deo dignum fecerunt, ut perfectionis verba mererentur addiscere: sed quasi parvuli imperfectionis sensibus studebant. Apostolus autem vir divinus, et medicus spiritalis, unicuique secundum vires suas tradebat; ne per imperfectionem et imperitiam quis de rebus spiritalibus scandalum pateretur. Nondum enim poteratis. Ostendit aperte non illos debuisse audire, quae confirmatis dicenda sunt. Sed neque nunc potestis; adhuc enim carnales estis. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
falsa tenere proueris accusatio illorum
in irritum iam deducta est. ueriui dicio
condempnata quia qui non crediderit
in quit dñs. iam iudicatus est Quisenim
cognouit sensum dñi qui instruateum
Sensus dĩ est. quod hȩc spiritaliter ius sit
fieri perquem mundi sapientiam stul¬
ta probaretur Negans possefieri qđ
factumest quem sensus nullus est qui
cognouerit. & displiceat illi. ut emen¬
do consilium dĩ quia qui cognouit
laudat potentiam dĩ quem qui omnia
negat posse nec mundum credit fecisse.
Quid enim magnum est ut dese credat᷑¬
Sia possibi ha generasse quinon ambigitur cuncta
exnihilo fecisse quippẽ cum dicat sal¬
uator. Apud dñm aut̃ om̃ a possibi¬
lia sunt. Nos autem sensum dñi habe¬
mus hoc dicit. quia credentes par¬
uobis loqui quasi spiritalibus sed qua¬
si carnalibus Nunchis loquitur qui
propterea quod scłi adhuc uolupta¬
tibus seruiebant carnales erant
baptismum statim ad ueterem hominẽ

Expanded text:
falsa tenere pro veris, accusatio illorum falsa tenere pro veris, accusatio illorum in irritum jam deducta est, veri judicio condemnata; quia qui non crediderit, inquit Dominus, jam judicatus est . Quis enim cognovit sensum Domini? quis instruxit eum ? Sensus Dei est, quod haec spiritaliter jussit fieri, per quae mundi sapientia stulta probaretur, negans posse fieri quod factum est. Quem sensum nullus est, qui cognoverit, et displiceat illi, ut emendet consilium Dei; quia qui cognovit, laudat potentiam Dei, quem qui omnia negat posse, nec mundum credit fecisse. Quid enim magnum est, ut de se credatur generasse, qui non ambigitur cuncta ex nihilo fecisse? quippe cum dicat Salvator: Apud Deum autem omnia possibilia sunt . Nos autem sensum Domini habemus. Hoc dicit, quia credentes parvobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Nunc his loquitur, qui propterea quod saeculi adhuc voluptatibus serviebant, carnales erant. baptismum statim ad veterem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
quam nouit stultum uidicat Nihil
enim estimat possefieri sine comiix¬
tione underido audiens dm̃filium ge¬
nuisse. quemscit simplicem aincorpore¬
um. Suirginem peperisse. dresoluta
corpora rursum reuocariaduitam.
Cum haet magis ad laudem dĩ ꝓficiant
ut credatur fecisse cuius operis ratio in¬
uestigari non possit. ds̃ estenim qui fecit
Inbec illitas enim humanastultũ putat.
quod scientia sua non concludit cum hoc
magis stultum deberet habere & illud
traditionem sequentes dumunius dĩfidẽ
ab negant Spiritaliterfactumest qđ
ratione carnis inflatiputant fierinon
posse &sicre probiadnotati spiritaliter
scondemnati sunt Spiritalis autem
sdiuidicat omã ipseaut̃ a nemine iudicat᷑
Qm̃ ueraratio spiritaliumẽ idestcreden¬
tium. hocenim quis nuncupatur. quod
exemplo infidelitas diuidicabitur.
ipsi autem a nemine iudicabuntur
Qui senim conde pren& uera dicentem
cum enim const& omnes in imicosfidei

Expanded text:
quam novit, stultum judicat; nihil quam novit, stultum judicat; nihil enim existimat posse fieri sine commixtione. Unde ridet audiens Deum Filium genuisse, quem scit simplicem et incorporeum: et Virginem peperisse, et resoluta corpora rursum revocari ad vitam; cum haec magis ad laudem Dei proficiant, ut credatur fecisse, cujus operis ratio investigari non possit; Deus est enim, qui fecit. Imbecillitas enim humana stultum putat, quod scientia sua non concludit; cum hoc magis stultum deberet habere, et illud traditionem sequentes, dum unius Dei fidem abnegant, spiritualiter factum est, quod ratione carnis inflati putant fieri non posse: et sic reprobi annotati, spiritaliter condemnati sunt. Spiritalis vero dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Quoniam vera ratio spiritualium est, id est, credentium; hoc enim quis nuncupatur, quod exemplo infidelitas dijudicabitur: ipsi autem a nemine judicabuntur. Quis enim condemnet vera dicentem? Cum enim constet omnes inimicos fidei