comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac mortius. Prolatis gͥ noui ac ueteris testamenti
testimoniis in quib due nature xp̃i patefaste sunt
in una subsistentes ꝑsona & in quib passio eius ap¬
paruit in homine solo expleta: dem̃ oportuit sen¬
tentias subnecti scõꝵ patrũ qui in sacris litteris in¬
genti gła refulserunt: ut etiam eoꝵ tͣditione per¬

Expanded text:
et mortuos. Prolatis igitur Novi ac Veteris Testamenti et mortuos. Prolatis igitur Novi ac Veteris Testamenti testimoniis in quibus duae naturae Christi patefactae sunt in una subsistenti persona, et in quibus passio ejus apparuit in homine solo expleta, deinde oportuit sententias subnecti sanctorum Patrum qui in sacris litteris ingenti gloria fulserunt, ut etiam eorum traditione per
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei mortuus. sic̃ dr̃ de martyrib passis ac mor¬
tuis quoꝵ tam̃ non st̃ anime occise in corporis passi¬
onem. ore ueritatis testante. Nolite timere eos qui oc¬
eidunt eorpus: animã autẽ non possunt occidere
T ui agnosci oportet si anime martyrũ corpore pemy¬
to supplicis extingui non possunt deus qui condi¬
tor e animarũ quomꝰ ꝑ erucẽ carius pati potuit exi¬
tu mortis Qd̾ etiam alibi aꝑtius declarat᷑ eode filio
dei loquente. ł otestat̃ habeo ponendi animã meã¬
& potestatẽ habeo iterũ sumendi eam. Quod si ip¬
sa deitas mortua extitit: quero quis animã iplus
resiũpsit. Stultũ ẽ gͥ crucis passionẽ diuine appli¬
care nature. s tantũ creabili & humane. Sola enĩ
caro crucis exitiũ sensit sola caro lanceam ꝑtulit:
sola sanguinẽ & aquã manauit. Ipsa sola mortua
ipsa sola in sepulchro posita ipsa sola tercia die re¬
suscitata: que etiã głificata celos aduit. in qͣ uen¬

Expanded text:
Filius mortuus, sicut dicitur de martyribus passis ac mortuis, quorum tamen non sunt animae occisae in corporis passione, ore Veritatis testante: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere , » ubi agnosci oportet, si animae martyrum corpore perempto suppliciis exstingui non possunt, Deus qui conditor est animarum, quomodo per crucem carnis pati potuit exitium mortis? Quod etiam alibi apertius declaratur, eodem Filio Dei loquente: « Potestatem habeo ponendi animam meamt potestatem habeo iterum sumendi eam . » Quod si ipsa deitas mortua exstitit, quaero quis animam ipsius resumpsit, stultum est ergo crucis passionem divinae applicare naturae, sed tantum creabili et humanae, sola enim caro crucis exitium sensit, sola caro lanceam pertulit, sola, sanguine et aqua manavit, ipsa sola mortua, ipsa sola in sepulcro posita, ipsa sola tertia die resuscitata, etiam glorificata coelos adiit, in qua ven
Abbreviated transcription (Latin):
deo. sed semet ipsũ exinaniuit formã serui accipi¬
ens. Per hoc enim quod dixit qui cũ in forma d̃ĩ
eẽt naturã in eo diuine maiestatis ostendit: per
hoc autẽ quod adiecit formã serui accepit natu¬
ram humanitatis significat. Et iterũ. Cũ esset
inquit diues pauꝑ factus est ut illius inopia
nos diuites essemꝰ. Ibi enĩ dixit cũ ẽẽt diues diui¬
nȩ nature gła panditur: & ubi adiecit pauꝑ fact

Expanded text:
i accipiens . » Per hoc enim quod dicit, qui cum in forma Dei esset, naturam in eo divinae majestatis ostendit, per hoc autem quod adjecit, formam servi accepit, naturam humanitatis significat, et iterum: « Cum esset, inquit, dives, pauper factus est , » ut illius inopia nos divites essemus; ubi enim dixit, cum esset dives, divinae naturae gloria panditur, et ubi adjecit, pauper fact
Abbreviated transcription (Latin):
e prb̃i diaconũ aut prb̃m ordinare p̾sumant
e prb̃is uł diaconib ab uno ep̃o non deponendis¬
e echonimis ne ex laicis constituant᷑
e monasterus non conuellendis
e monasterus uirginũ ut a monachis tueant᷑
e quodã acephaloꝵ ep̃o¬

Expanded text:
eri diaconum, vel presbyterum ordinare praesumant. e presbyteris vel diaconibus ab uno episcopo non deponendise oeconomis, ne ex laicis constituantur. De monasteriis non convellendis. De monasteriis virginum, ut a monachis tueantur. e quodam acephalorum ep
Abbreviated transcription (Latin):
tempore subito & insperate in nos irruentes nosq
iuxta p̃ceptũ dm̃ qui ait. si uos ꝑsecuti fuerint in
unã ciuitatẽ fugite in aliam. fugiendo propter cla¬
dem popłi eos declinantes. nos comprehendere nõ
ualuerunt. s omĩa nr̃a depopulati sunt. In tantũ
etiam nr̃a uastauerunt: ut nec libros nec uestim̃ta
eccłastica aliaq ornamenta nec reliqua utensilia nob̃
dimitterent. Libros uͦ nr̃os usq ad minimũ incen¬
dentes nec iota unũ relinquentes propter ueritatis
fidem nicenam synodũ quo clerus & populus imbu¬
ebatur & maxime iam imbuti erant in contumeliã
nr̃am & om̃iũ xp̃ianoꝵ incenderunt. Qua propter
precam᷑ pater beatissime quia non dubitamus ap̃
uos plenaria ẽẽ niceni concilii exemplaria ut illa
fuerunt sub tuta mittatis stipulatione. Nam qͣndo

Expanded text:
tempore subito et insperate in nos irruentes, nosque tempore subito et insperate in nos irruentes, nosque juxta praeceptum Domini qui ait: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , fugiendo propter cladem populi eos declinantes, nos comprehendere non valuerunt, sed omnia depopulati sunt. In tantum enim nostra vastaverunt, ut nec libros, nec vestimenta ecclesiastica, aliaque ornamenta, nec reliqua utensilia nobis dimitterent. Libros vero nostros usque ad minimum incendentes, nec iota unum relinquentes, propter veritatis fidem, etiam Nicaenam synodum, qua modo clerus et populus imbuebatur, et maxime jam imbuti erant, in contumeliam nostram et omnium christianorum incenderunt. Quapropter precamur, pater beatissime, quia non dubitamus apud vos plenaria esse Nicaeni concilii exemplaria, ut nobifuerunt, sub tuta mittatis stipulatione. Nam quando
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit ẽẽ sacerdotii. Et pietatis eͦffectu hic scĩssimꝰ
papa sub gesta synodica reuocauit apłica. auctori¬
tate multos ab aliis ep̃is excõmunicatos & a tyran¬
nis eiectos ad cõmunionem & restituit eos ĩ eccłus
quibus fuerant olim instituti sub satisfactione li¬
belli atq purgatos eos recepit dans exempla fu¬
turis eruendi sacerdotib de persequentium ma¬
nib. Constituit etiam nulla ratione transmari¬
num hominem penes nos in clericatus gradu sus
cipi: nisi quinq ep̃oꝵ designatus sit cyrogͣphis.
Incipiunt decreta marei pope epistol eqyptioio
pontificum. ad marcum papam. Pro erempla¬
ribus uiceni concilii. quia aripara corum
sc̃e romane & apłice sedis¬
atq uniuersalis eccłȩ pape:
athanasius & uniuersi egyp
ab hereticis & maxime ab ar¬
rianis cotidie patimur qm̃ in tantũ ab eis ꝑsequi
mur ut etiam uiuere iam nos tedeat. Nam instanti

Expanded text:
voluerit esse sacerdotii. Et pietatis affectu hic sanctissimus voluerit esse sacerdotii. Et pietatis affectu hic sanctissimus papa sub gesta synodica revocavit apostolica auctoritate multos ab aliis episcopis excommunicatos, et a tyrannis ejectos, ad communionem, et restituit eos in ecclesiis, quibus fuerant olim instituti, sub satisfactione libelli, atque purgatos eos recepit, dans exempla futuris eruendi sacerdotes de persequentium manibus. Constituit etiam, nulla ratione transmarinum hominem penes nos in clericacipi, nisi quinque episcoporum designatus sit chirographis. INCIPIUNT DECRETA MARCI PAPAE. Epistola Aegyptiorum pontificum ad Marcum papam pro exemplaribus Nicaeni concilii, quia Ariani eorum ecte romane et apostolice sedis uniuersalis ecclesie pape, Athanasius et uniuersi Egiptab hereticis et maxime ab arrianis comur, ut etiam vivere jam nos taedeat. Nam instanti
Abbreviated transcription (Latin):
lis istis in maris ꝓfunda demergi. & molã asinariã
collo eius suspendi. Si talis gͦ pena hic dñi discipu
debeat sũmoꝑe pensandũ ẽ: qm̃ non parũ ꝑiculi
illi manere pot̾it ante dñm. qui hec detrectant suis
exhibere ministris. Quod ita demũ probare pot̾it
si deũ timeãt qui talia exercere minime formidant.
si imposito sibimet improbo silentio. a talib se dein¬
ceps custodiant quia nichil prodest homim reliqͣ
bona agere. nͥ mens ab iniquitate reuocetur. & ab ob¬
trectationib lingͣ cohibeatur unde ait propheta.
Cohibe linguã tuã a malo. & labia tua ne loqͣnt᷑
dolũ. Diuerte a malo & fac bonũ. Nemo enĩ bonũ
faciens. alteri uerbo aut facto nocere uult ⁊ relio..
Hic in memorata constituit om̃iũ cũ consensu sy¬
nodo: ut nullus prb̃r missas celebrare p̾sumat. nͥ
in sacratis ab ep̃o locis. qui sui particeps de cȩtero

Expanded text:
lis istis, in maris profunda demergi, et molam asinariam lis istis, in maris profunda demergi, et molam asinariam collo ejus suspendi. Si talis ergo poena Domini discipuldebeat summopere pensandum est; quoniam non parum periculi illis manere poterit ante Deum qui haec detrectant suis exhibere ministris. Quod ita demum probari poterit, si Deum timeant, qui talia exercere minime formidant, si imposito sibimet improbo silentio, a talibus se deinceps custodiant: quia nihil prodest homini reliqua bona agere, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Unde ait propheta : Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo et fac bonum. Nemo enim bonum faciens, alteri verbo aut facto nocere vult. Et reliqua. Hic in memorata synodo constituit omnium cum consensu, ut nullus presbyter missas celebrare praesumat , nisi in sacratis ab episcopo locis, qui sui particeps de caetero
Abbreviated transcription (Latin):
pultũ fuit. Est siquis defideraret in eccła militare
aut ꝓficere ut eẽt pͥus ostiarius. dem̃de lector. et
postea exorcista ꝑ tẽpora que ep̃c constituerit de¬
inde accolitus annos quinq subdiaconꝰ qͥnq annis
custos martyrũ annis quinq. diaconus annis
quinq prb̃r annis trib ꝓbatus ex om̃i parte in
tantum ut etiam ab his qui foris sunt testimo¬
niũ habeat bonũ unius uidelicet uxoris uirum.
quȩ tam̃ a sacerdote sit benedicta. & si ꝓbatus fu¬
erit dignus & uota popłi & deri concurrerint ca¬
nonice ep̃c consecretur. Quẽ postea nec clerus nec
popłs ꝑturbare debet quia ep̃i qui throni dei uo¬
cantur. non sunt lacerandi. s magis portandi et
doctoꝵ uindicare doctrinã. nec aliqua machina¬
tione dñi discipulos id est apłoꝵ successores detͣ¬
dm̃icus in eugło sermo testatur. Nit enim ipse sal¬
uator: quod expediat scandaliranti unũ de pusil¬

Expanded text:
pultum fuit. Et si quis desideraret in Ecclesia militare, pultum fuit. Et si quis desideraret in Ecclesia militare, aut proficere, ut esset prius ostiarius, deinde lector, et postea exorcista, per tempora quae episcopus constituerit, deinde acolythus annis quinque, subdiaconus quinque annis, custos martyrum annis quinque, diaconus annis quinque, presbyter annis tribus, probatus ex omni patre in tantum, ut etiam ab his, qui foris sunt testimonium habeat bonum unius videlicet uxoris vir, quae tamen a sacerdote sit benedicta. Et si probatus fuerit dignus, et vota populi et cleri concurrerint, canonice episcopus consecretur, quem postea nec clericus, nec populus perturbare debet: quia episcopi, qui throni Dei vocantur, non sunt lacerandi, sed magis portandi et doctorum, vindicare doctrinam, nec aliqua machinatione Domini discipulis, id est apostolorum successoribus detrDominus in Evangelio testatur . Ait enim ipse Salvator, quod expediat scandalizanti unum de pusil
Abbreviated transcription (Latin):
xxui. non condẽpnabitur. Subdiaconꝰ. accolitꝰ. exor¬
cista. lector. ostiariis. nͥ sicut scͥptũ ẽ in septẽ testib ñ
condempnabitur. Testes autẽ ⁊ accusatores sine aliqͣ
sint infamia. uxores & filios non habentes. & om̃ino
xp̃m predicantes. Testimoniũ laici aduersus cłicũ
nemo recipiat. Nemo enim cłicũ quẽlibet in publico
examinare p̃sumat nisi in eccła. Nemo enĩ cłicus
uel diaconꝰ aut prb̃r propt̾ quãlibet causam intret
in curiam nec ante iudicem cinctũ causã dicere p̃¬
sumat qm̃ om̃is curia a cruore dicit᷑ & immolatio¬
ne simulachroꝵ. Et siquis cłicus accusans cłicum
in curiam introierit. anathema suscipiat. Hoc int̾
cȩt̾a in p̃dicta om̃iũ consulta constituit synodo. ut
sacrificiũ altaris non in serico panno aut tincto
quisꝗͣ celebrare p̃sumeret sed in puro lineo ab ep̃o
consecrato. terreno scł lino ꝓcreato atq contexto

Expanded text:
26 imo 37 non damnabitur. Subdiaconus, acolythus, exor26 imo 37 non damnabitur. Subdiaconus, acolythus, exorcista, lector, ostiarius, nisi sicut scriptum est in septem testibus non damnabitur. Testes autem et accusatores sine aliqua sint infamia, uxores et filios habentes, et omnino Christum praedicantes. Testimonium laici adversus clericum nemo recipiat. Nemo enim clericum quemlibet in publico examinare praesumat, nisi in Ecclesia. Nemo enim clericus, vel diaconus, aut presbyter, propter quamlibet causam intret in curiam, nec ante judicem cinctum causam dicere praesumat: quoniam omnis curia a cruore dicitur, et immolatione simulacrorum. Et si quis clericus, accusans clericum, in curiam introiverit, anathema suscipiat. Hic inter caetera praedicta omnium consultu constituit in synodo ut sacrificium altaris non in serico panno aut tincto quispiam celebrare praesumeret, sed in puro lineo ab episcopo consecrato, terreno scilicet lino procreato atque contexto,
Abbreviated transcription (Latin):
die quando memoratũ conciliũ magnum in nicea
congregatũ canonica iam facta pape uocatione in
urbem romã congregauit. & ipse cũ consilio pre¬
fati constantin augusti ducentos sexaginta septẽ
ep̃os & dampnauit iterũ tam calistũ quã arriũ.
confirmaret. In qua etiam consensus subscriptiõe
om̃iũ constitutũ est ut nullus laicus crim̃ cłico au¬
deat inferre & ut prb̃r ñ aduersus ep̃m. ñ diaconꝰ
aduersus prb̃m. ñ subdiaconꝰ aduersus diaconum.
ñ accolitꝰ aduersus subdiaconũ non exorcista aduer¬
sus accolitũ non lector aduersus exorcistã ñ ostiariꝰ
aduersus lectorẽ det accusationẽ aliquã. Et ñ dãp¬
nabitur p̃sul. nͥ in septuaginta duobꝰ. Neq p̃sul
sũmus a quoquã iudicabitur. qm̃ scͥptũ est. Non ẽ
discipulus suꝑ magistrũ. Prb̃r autẽ cardinalis. n¬
in quadraginta quatuor testib non dampnabitur.
Diaconus cardinarius constructꝰ urbis rome. nͥ in

Expanded text:
die, quando memoratum magnum concilium in Nicea die, quando memoratum magnum concilium in Nicea congregatum est, canonica jam facta papae vocatione in urbem Romam congregavit et ipse, cum concilio praefati Constantini Augusti, ducentos sexaginta septem episcopos, et damnavit iterum tam Calistum, quam Arium, confirmaret. In qua et consensu et subscriptione omnium constitutum est, ut nullus laicus crimen clerico audeat inferre. Et ut presbyter non adversus episcopum, non diaconus adversus presbyterum, non subdiaconus adversus diaconum, non acolythus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolythum, non lector adversus exorcistam , non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam. Et non damnabitur praesul , nisi in 72 testibus. Neque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum. Presbyter autem cardinalis, nisi quadraginta quatuor testibus non damnabitur. Diaconus cardinarius constitutus urbis Romae, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
actenus digestis concilus scõꝵ patrũ: seqͤnt᷑
decreta presulũ Romanoꝵ. prefatȩ sedis apłi¬
&e p̃sulũ constituta. que ad fidei regłam uel eccła¬
sticam ꝑtinent disciplinam. in hoc libro diligenti
cura collecta sunt: ita ut singuloꝵ pontificũ quot¬
quot decreta a nob̾ reꝑta sunt sub unuscuiusq epłe
serie propis tytulis p̃notarentur eomꝰ quo superius
pͥscoꝵ patrũ canones nr̃o studio ordinati sunt: qua¬
tinus lectoris industria facilius intelligere possit
dũ capitulis propͥis distincta intendit.
Siluestri pape & constantini¬
piissimi augusti factũ ẽ mag¬
nũ conciliũ in nicea bithinȩ.
& congregati sunt regulariter
eiusdem siluestri pape. uocati¬
one in id ipsũ trecenti decem &
octo ep̃i catholici: qui exposu¬
erunt fidem integrã catholicam immaculatã. & dãp
nauerunt arriũ & fothinũ sabelliũq atq sequaces
eoꝵ. sodemq tempore. ⁊ .xiii. kalendarũ inliarũ

Expanded text:
nciliis sanctorum Patrum sequuntur decreta praesulum Romanorum praefatae sedis apostolicae praesulum constituta, quae ad fidei regulam vel ecclesiasticam pertinent disciplinam in hoc libro diligenti cura collecta sunt, ita ut singulorum pontificum quotquot decreta a nobis reperta sunt sub uniuscujusque epistolae serie propriis titulis praenotarentur eo modo quo superius priscorum Patrum canones nostro studio ordinati sunt, quatenus lectoris industria facilius intelligere possit, dum capitulis propriis distincta intendit. SILVESTRI PAPpiissimi Augusti factum est magnum concilium in Nicaena Bythiniae, et congregati sunt regulariter ejusdem Silvestri papae vocatione in idipsum trecenti decem et octo episcopi catholici qui exposuenaverunt Arrium et Photinum Sabelliumque et sequaces eorum. Eodem quoque tempore, 13. Kalendarum Juliarum
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Posui scapulas meas ad flagella: maxillas ad
palmas. Quod & ipsũ ad carnis patientiam. ñ ad dĩ¬
tatis refertur iniuriã. Et zacharias. Uidebunt inqͥt
quẽ confixerunt. Quẽ aliũ nͥ indubitant̾ hominem

Expanded text:
rum: Posui scapulas meas ad flagella et maxillas ad rum: Posui scapulas meas ad flagella et maxillas ad palmas. Quod et ipsum ad carnis patientiam non ad deitatis refertur injuriam. Et Zacharias: Videbunt, inquit, in quem confixerunt. Quem al
Abbreviated transcription (Latin):
tes uere languores nr̃os ipse portauit. Quis ipse
nisi utiq homo: Nam pati ⁊ deficere in illo na¬
tura dei non potuit s homo portauit in eo passio¬
nem & mortem in quo & ipsa mors habet conditio¬
nem. Nam cũ cũ diceret uenire de edom tinctis uesti¬
bus de bosra. adiecit. Quare rubrũ ẽ uestimentũ tuũ
& indumentũ tuũ tanquã calcantiũ in torcularie qͥd
hic ꝑ uestim̃tũ suũ tanquã calcantiũ in torculari:
quid hic ꝑ indum̃tũ & uestimentũ rubrũ uoluit
ostend̾e: nisi solam carnis xp̃i passionem. crucis infec¬
tam cruore: Unde & ipsa passione clamide coccinea
xp̃c induitur ut imago sanguinis tantũ in carne
demonstretur. Iheremias quoq corpꝰ solũ optulisse
xp̃m in passione sic loquit᷑. Non sũ inquit contu¬
max neq contͣdico: corpꝰ meũ dedi ꝑcutientib Non
dixit diuinitatẽ: que passionẽ nescit ꝑferre. Et ite¬

Expanded text:
tes, vere languores nostros ipse portavit ; » quis ipse tes, vere languores nostros ipse portavit ; » quis ipse nisi utique homo? Nam pati, et deficere in illo natura Dei non potuit, sed homo portavit in eo passionem et mortem, in quo et ipsa mors habet conditionem. Nam cum eum diceret venire de Edon tinctis vestibus de Bosra adjecit: « Quare rubrum est vestimentum tuum, et indumentum tuum tanquam calcantium in torculari? » Quid indumentum tuum tanquam calcantium in torculari? Quid hic per indumentum 649 et vestimentum rubrum voluit ostendere nisi solam carnis Christi passionem crucis infectam cruore? Unde et in ipsa passione chlamyde coccinea Christus induitur, ut imago sanguinis tantum in carne demonstraretur. Jeremias quoque corpus solum obtulisse Christum passioni sic loquitur: Non sum, inquit, contumax neque contradico, corpus meum dedi percutientibus: non dixit divinitatem quae passionem nescit perferre. Et ite
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ crucẽ in corpore eius. Neq enĩ diuinitas lig¬
no suspendi potuit s sola humanitas in cruce suf¬
fixa pependit. Cuius etiã caro tolerantiã mortis
ꝑpessa sic ostenditur alibi cũ dicit᷑. Caro mea re¬
quiescet in spe. Utiq quia sola in xp̃o carnis ma¬
teria mortis fragilitate defuncta sp̃e resurrectioĩs
sue expectabat etiã sine corruptione recepturam
dũ adiecit. Nec dabis sc̃m tuũ uidere corruptio¬
nem. Salomon autẽ in canticis canticoꝵ passionẽ
carnis xp̃i sic p̾dicans dicit. Manus mee distillaue¬
runt myrram: & digiti mei guttã. Ubi specialiter
ostenditur in manib ac digitis solã carnẽ xp̃i suf
fixam stipite sicut in psalmo centesimo octauo de¬
cimo legitur. Confige clauis timoris tui carnes
meas. Y saias autẽ xp̃m sola humanitate que ap¬
paruit passionis inuriã suscepisse ita p̃dixit.
homo inquit in plaga. & sciens ferre ĩfirmita¬

Expanded text:
» id est, crucem in corpore ejus. Neque enim divinitas lig» id est, crucem in corpore ejus. Neque enim divinitas ligno suspendi potuit, sed sola humanitas in cruce suffixa pependit. Cujus etiam caro tolerantiam mortis perpessa sic ostenditur alibi dum dicitur: « Caro mea requiescet in spe , » utique quia sola in Christo materia carnis mortis fragilitate defuncta, spem resurrectionis suae exspectabat, et sine corruptione recepturam dum adjicit: « Nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . » Salomon autem in Canticis canticorum passionem carnis Christi sic praedicans dicit: « Manus meae distillaverunt myrrham, et digiti mei guttam , » ubi specialiter ostenditur in manibus ac digitis solam carnem Christi infixam stipite, sicut in psalmo centesimo octavo decimo legitur: « Confige clavis timoris tui carnes meas . » Isaias autem Christum in sola humanitate quae apparuit, passionis injuriam suscepisse ita praedixit: « Homo, inquit, in plaga et sciens ferre infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
tem in ipso initio apłici symboli gemina sic ostñ¬
ditur in uno eodẽq xp̃o nat᷑e distinctio. Deitatis
scõ ex ut̾o marie uirginis. Ecce ex utroq testam̃¬
To due nature in xp̃o. diuinitatis una. humani¬
tatis altera. Que quidem gemina unã fecit per¬
non in deitate sustinuit. sicut suꝑuis legis & ꝓpħaꝵ
hibenda est. Lex de passione corporis xp̃i sic dicit.
Lauabit in iuno stolam suã & in sanguine uue
palliũ suũ. Quid hic palliũ qͥd stola: nͥ caro xͥ pas¬
sionis sanguine decorata: Hec enĩ sola contumeli¬
as crucis sustinuit. diuine uͦ nature maiestas nich
iniurie sensit. Propħia quoq in psalmis passionẽ
xp̃i in carne sola sic asserit. Foderunt manꝰ meas
& pedes meos dinumerauert᷑ om̃ia ossa mea. Ubi
non deitatis s tantũ corporis iniuria intelligitur
Ibi enĩ m̃broꝵ significatione sola caro clauis sus¬
pensa in ligno atq suffixa ꝓnuntiat᷑ sicut & in ihe¬
remia legitur. Uente mittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ.

Expanded text:
tem in ipso initio apostolici symboli gemina sic ostenditur in uno eodemque Christo naturae distinctio, deitatis sancto ex utero Mariae virginis. Ecce ex utroque Testamento duae naturae in Christo, divinitatis una, humanitatis altera, quae quidem gemina unam fecit pernon in deitate sustinuit, sicut superius legis et prohibenda est: lex de passione corporis Christi sic dicit. « Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae pallium suum . » Quid hic pallium? quid stola, nisi caro Christi passionis sanguine decorata? haec enim sola contumelias crucis sustinuit, divinae vero naturae majestas nihil injuriae sensit; propheta quoque in psalmis passionem Christi in carne sola sic asserit: « Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea , » ubi non deitatis, sed tantum corporis injuria intelligitur. Ibi enim membrorum significatione sola caro clavis suspensa in ligno atque suffixa pronuntiatur, sicut et in Jeremia legitur, « Venite, mittamus lignum in panem ejus ,
Abbreviated transcription (Latin):
familiarius docebat & hec nob publicitꝰ predictꝰ ma¬
gater & instructo atq oidinator nr̃ pͥnceps apłorũ
petrus in ȩccła predicabat ȩxemplũ dans ut &¬
nos similit̾ faciamꝰ. Humiliamini inquit in con¬
spectu dm̃: & exaltabit uos. Nolite detrahe alte.¬
rutrũ qm̃ qͥ decrahit fri. aut qui iudicat frẽm su

Expanded text:
iarius docebat, et haec nobis publicitus praedictus magister, et instructor atque ordinator noster princeps apostolorum Petrus in Ecclesia praedicabat, exemplum dans ut nos similiter faciamus. Humiliamini inquit in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere alterutrum quoniam qui detrahit fratri, aut qui jud
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ animab urĩs ne confundamini dicere uerũ.
Mendacia fugite & ueritatẽ corde ꝓferte qm̃ mul¬
tos iam supplantauit suspitio. Caritatẽ semper
diligite: & fr̃s aduiuate. Erunt enĩ quasi non
sint: & peribunt uiri qui contradicunt uob̃. Uñ
spernit me spernit: et qui me spernit sꝑuit eũ
qui me misit. Et item. Qui enĩ non ẽ aduersum

Expanded text:
et pro animabus vestris ne confundamini dicere verum. et pro animabus vestris ne confundamini dicere verum. Mendacia fugite, et veritatem corde proferte, quoniam multos jam supplantavit suspicio. Charitatem semper diligite, et fratres adjuvate. Erunt enim quasi non sint, et peribunt viri qui contradicunt vobis; unde spernit, me spernit: et qui me spernit, eum spernit qui me misit. Et illud: Qui non est mecum
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto corde tuo & ex tota anima tua & ex totis
uirib tuis & proximũ tuu̾ sicut te ipsũ. Non eñ
inquit recte diligit deũ. qui frẽm insequit᷑. Nec
diligit ꝓximũ qui ei detrahit. uel qui illũ accusat.
quia qd̃ s quis fieri non uult hoc alteri nullatenꝰ
facere debet. Discite inquit filii mei sapientiam.
& tenetote fidem rectã & amplectimini karitatẽ.
ut non excidatis. Pata ẽ enĩ uob a dño potestas
& uirtus ab altissimo qui interrogabit oꝑa uestra
& cogitationes scrutabitur ur̃as. Qui autẽ custo¬
dierint iusticiã: iuste iudicabunt᷑. Et qui credi¬
derint iusta: inuenient quid respondeant. Semꝑ
cauetote que precepit ne aliquando peccato consen¬
tiamus. & p̃termittamus precepta dei nr̃i. Eccłas
ꝑ congrua & utilia facite loca. que diuinis precib
sacrare oportet & in singulis sacerdotes diuinis ora¬
tionib deo dicatos poni. Quos ab om̃ib uenerari
oportet. & ñ a quoquã grauari. Semꝑ uitate mala:

Expanded text:
toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis, et proximum tuum sicut teipsum . » Non enim, inquit, recte diligit Deum qui fratrem insequitur, nec diligit proximum qui ei detrahit, vel qui illum accusat, quia quod sibi quis fieri non vult, hoc alteri nullatenus facere debet. Discite, inquit, filii mei, sapientiam et tenetote fidem rectam, et amplectimini charitatem, ut non excidatis; data est enim vobis a Domino potestas, et virtus ab Altissimo, qui interrogabit opera vestra, et cogitationes scrutabitur vestras. Qui autem custodierint justitiam, juste judicabuntur, et qui crediderint justa juste invenient quid respondeant. Semper cavetote quae praecepit, ne aliquando peccato consentiamus, et praetermittamus praecepta Dei nostri. Ecclesias per congrua et utilia facite loca, quae divinis precibus sacrare oportet, et in singulis sacerdotes divinis orationibus Deo dicatos poni. Quos ab omnibus venerari oportet, et non a quoquam gravari. Semper vitate mala,
Abbreviated transcription (Latin):
quã duos oculos habentẽ mitti in gehennã ignis. uͥ
uermis eoꝵ non moritur & ignis ñ extinguit᷑. Om̃is
enĩ igne sallietur. & om̃is uictima sallietur. Bonũ ẽ
sal. Quod si sal insulfũ fuerit. in quo illud salietis:
Habete sal in uob̃ & pacẽ habete inter uos: qͥa qͥsquis
ur̃m recte docuerit & iuste uixerit: habebit głam.
Qui autẽ secus egerit: indubitant̾ pęnã sustinebit.
Ideo bona agere uos semꝑ oportet: ut brauiũ eter¬
nȩ uitȩ percipiatis. His ergo bene parete sententiis
ne quis hec p̃cepta minime credat implenda et u
dicio dei ignis ȩterni tormenta sustineat. quia ȩccł̃a¬
sti oꝑis sacra neglexerit. Hec gͥ fr̃ iacobe de ore sc̃i pe¬
tri iubentis audiui. Siquis hec precepta ñ integra
sine macula. Si qͥs uͦ audierit te: utilis erit mini
stis remunerationẽ patȩ multiplici animarũ fru¬
ctu ꝑducat. Deus te iterũ iterũq incolum̃ custo¬
diat reuerentissime frater am e RI. Iten

Expanded text:
nis, ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur. Omnis enim igne salietur et omnis victima salietur, bonum est sal, quod si sal insulsum fuerit, in quo illud salietis? habete sal in vobis et pacem habete inter vos , » quia quisquis vestrum recte docuerit et juste vixerit, habebit gloriam. Qui autem secus egerit indubitanter poenam sustinebit, ideo bona agere vos semper oportet, ut 9 bravium aeternae vitae percipiatis, his ergo bene parete sententiis, ne quis haec praedicii Dei ignis aeterni tormenta sustineat, qui aeclesiastici operis sacra neglexerit. Haec ergo, frater Jacobe, de ore sancti Petri jubentis audivi. Si quis haec precepta non integra sine macula. Si quis audierit te, utilis minister estis remunerationem patriae cum multiplici animarum fructu perducat. Deus te iterum iterumque incolomem custodiat, reverentissime frater. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hunc de sacram̃tis delegaui bene intuendis. Ubi
non muriũ stercora int̾ fragm̃ta dñicȩ portionis appa¬
reant. neq putrida ꝑ negligentiã remaneant cłicoꝵ.
& conuenientes qui acciꝑe s medicinã desiderant pu¬
trida cũ uiderint. magis cũ ridiculo et fastidio uide¬
antur acciꝑe. & in peccatũ magis decidant ꝑ negligen¬
tiã cłicoꝵ Qua ꝓpter nemo cłicoꝵ ultra hec dissimulet.
aut negligere ullatenꝰ audeat s libent̾ que iussa sũt
tam iuuenes quã senes de his & de om̃i conuersatione
sua ac conuersione & penitentia ualde ẽẽ sollicitos o¬
portet satisq agere ut hec condigne agant. & de reliqͦ
ornent tam cłici quã scłares animas suas ornamentis
dignissimis. doginatib scł ueritatis decore pudicicie
splendore iusticiȩ. candore pietatis. aliisq om̃ib quib
comptã decet ẽẽ rationabiłe mentẽ. Tum pret̾ea declina¬

Expanded text:
cum hunc de sacramentis delegavi bene intuendis, ubi cum hunc de sacramentis delegavi bene intuendis, ubi non murium stercora inter fragmenta Dominicae portionis appareant, neque putrida per negligentiam remaneant clericorum, et convenientes qui accipere sibi medicinam desiderant, putrida cum viderint, magis cum ridiculo et fastidio videantur accipere, et in peccatum magis decidant per negligentiam clericorum. Quapropter nemo clericorum ultra haec dissimulet, aut negligere ullatenus audeat, sed libenter quae jussa sunt tam juvenes quam senes de his, et de omni conversatione sua, et conversione et poenitentia valde esse sollicitos oportet, satisque agere, ut hornent tam clerici quam saeculares, animas suas ornamentis dignissimis, dogmatibus scilicet veritatis, decore pudicitiae, splendore justitiae, candore pietatis, aliisque omnibus, quibus comptam decet esse rationabilem mentem. Tum praeterea declina
Abbreviated transcription (Latin):
mã nullus cłicus ingrediatur nͥ cũ duobꝰ aut tͥb¬
Nemo tamen cũ extranea habitet femina: nͥ soror aut ꝓx¬
ima fuerit. Et hoc cũ magna sollicitudine fiat. Non ig¬
noramus malicias sathanȩ Pniuersa hec cũ mansuetu¬
dine ȩccłastica cõplenda st̃ mynisteria. Negociũ enĩ dĩ
non decet negligenter expleri. Iterũ atq iterũ de frag¬
mentis dñici corꝑis demandamus. Calicẽ u ad ꝑferendũ
sanguinẽ dñi preparatũ cũ tota mundicia ministerii iiniter
preparet. ne non bene lotus calix diacono peccatũ fiat
offerenti. Ita cũ om̃i honestate cuncta que supͣ exposu¬
imus oportet impleri. Tales ad mynisteriũ eligant᷑
clici qui digne possint dñica sac̃menta tractare. Me¬
lius est enĩ dñi sacerdoti paucos hab̾e ministros qui
possint opus dei exercere. quã multos inutiles qui oñ
graue ordinatori adducant. Apͥncipio epłȩ usq ad lo¬

Expanded text:
mam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus mam nullus clericus ingrediatur, nisi cum duobus Nemo tamen cum extranea habitet femina, nisi proxima aut soror fuerit. Et hoc cum magna sollicitudine fiat. Non ignoramus malitias Satanae. Universa haec cum mansuetudine ecclesiastica complenda sunt ministeria. Negotium enim Dei non decet negligenter expleri. Iterum atque iterum de fragmentis Dominici corporis demandamus, calicem vero ad proferendum sanguinem Domini praeparatum, cum tota munditia ministerii, minister praeparet, ne non bene lotus calix diacono peccatum fiat offerenti, ita cum omni honestate cuncta, quam supra exposuimus, oportet impleri. Tales ad ministerium eligantur clerici, qui digne possint Dominica sacrata tractare. Melius est enim sacerdoti paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles qui onus grave ordinatori adducant. A principio epistolae usque ad lo
Abbreviated transcription (Latin):
am prb̃r siuie diaconus sacrarii syndonẽ uel uelũ
subtẽta uendiderit: udȩ similis estimabit᷑ scariothis.
Qui propt̾ cupiditatẽ fecerit hoc opus. nouerit se su¬
pradicti iudȩ suscepturũ penam. Clicus uͦ solus
ad femine tab̾naculũ non accedat nec properet:¬
neq sine maioris natu pͥncipis uissione. Nec prb̃r
solus cũ sola femina fabulas misceat. nec archidia
conus aut diaconus sub pretextu humilitati offĩ¬
ei frequent᷑ domicilia matronarũ. aut forte per
elicos aut domesticos eius matrone mandent se¬
eretĩ aliquid. Si cognitũ fuerit: & ille deponat᷑.¬
& illa a liminib arceat᷑ eccłe. Sed si forte aliq̃ inter¬
cessio fuerit: ep̃o suggerat᷑. Et si talis ẽ aqd quam
debeat ire pro interuentu: ipse ꝑgat. Sin autem
de latere suo dirigat cũ duob aut trib qui hoc
sanare debeant. Sane ad uisitandã mulierẽ ĩfir¬

Expanded text:
am presbyter sive diaconus sacrarii sindonem vel velum am presbyter sive diaconus sacrarii sindonem vel velum subtracta vendiderit, Judae similis aestimabitur Iscariothis; qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae suscepturum poenam. Clericus vero solus ad feminae tabernaculum non accedat, nec properet sine majoris natu principis jussione. Nec presbyter solus cum sconus aut diaconus sub praetextu humilitatis officii frequentet domicilia matronarum, aut forte per clericos aut domesticos ejus matronae mandent secreti aliquid. Si cognitum fuerit, et ille deponatur, et illa a liminibus arceatur ecclesiae. Sed si forte aliqua intercessio fuerit, episcopo suggeratur. Et si talis est ad quam debeat ire pio interventu ipse pergat. Sin autem de latere suo dirigat, cum duobus aut tribus qui hoc scire debeant. Sane ad visitandam mulierem infir
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi sc̃m̃ ẽ. Precipimus etiã ne cũ extero eccłe
siue laico de fragmentis oblationũ dñi ponat᷑ ad
mensam. Unde scis tu qui passim sacrarii panes
indignis ĩpendis: unde nosti si ã mulierib mundi
rogatus cũ panes s ad comedendũ posceret. si mun¬
dus ẽẽt a muliere: cũ se mundũ ante triduũ profi¬
teret᷑ panes ꝓpositionis manducauit. Ta dñica aũ¬
mysteria tales eligant᷑. qui ante ordinationẽ conu¬
ges suas nouerint. Quod si post ordinationẽ mini¬
stro contigerit propriũ inuadere cubile uxoris. sa¬
crarii non intret limina nec sacrificii portitor fiat.
nec altare contingat. nec ab offerentib holocausti
oblationẽ suscipiat. nec ad dñici corꝑis portionẽ
accedat nec aquã sacerdotib porrigat ad manꝰ. s
ostia forinsecus claudat minora gerat officia. Ur¬
ceũ siue calicẽ ad altare non sufferat. Si forte qͥspi¬

Expanded text:
domus Domini sanctum est. Praecipimus etiam ne unquam extero, domus Domini sanctum est. Praecipimus etiam ne unquam extero, sive laico de fragmentis oblationum Domini ponatur ad mensam. Unde scis tu, qui passim sacrarii panes indignis impendis, unde nosti, si a mulieribus mundi rogatus, cum panes sibi ad comedendum posceret, si mundus esset a muliere, cum se mundum ante triduum profiteretur, panes propositionis manducavit. Ad Domiministeria tales eligantur, qui ante ordinationem conjuges suas noverint. Quod si post ordinationem ministro contigerit proprium invadere cubile uxoris, sacrarii non intret limina, nec sacrificii portitor fiat, nec altare conoblationem suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat, sed aquam sacerdotibus porrigat ad manus, sed ostia forinsecus claudat, minora gerat officia, urceum sive calicem ad altare non sufferat. Si forte quispi
Abbreviated transcription (Latin):
si cłicũ prb̃r ñ cõmoͥuerit: decẽ annis & quinq mẽ¬
sib excomunicatus sit: ꝓpt̾ qđ de dñicis sacͣm̃tis
subiecta sͥ non cõmonuerit mynisteria. et postea
cũ grandi humilitate matri reconcilietur eccł̃iȩ.
Pallas uͦ & uela que in scuarii sordidata fuerint mi¬
nisterio diaconi cũ humilib mynistris int̾ sacra¬
riũ lauent: ne eicientes foras a secretario uelami¬
na dñicȩ mensȩ. ne forte puluis dñici corporis ma¬
le decidat a syndone foris abluto. et erit hec operã¬
ti peccatũ. Idcirco intͣ sacrariũ mynistris precipimꝰ
hec sc̃a cũ diligentia custodire. Sane peluis noua
comparet᷑. et pret̾ hec nichil aliud tangat. Sed nõ
ipsa peluis uelis apponat᷑ lauandis nͥ que ad dñici
monitione maioꝵ: ne qͥs negligens aut ignarus
ad uelũ ianue domius dñi manus incondite ter¬
gat. sed statĩ cohercitꝰ discat om̃is hõ quia uelum atrii

Expanded text:
si clericum presbyter non commonuerit, decem annis et quinque mensi clericum presbyter non commonuerit, decem annis et quinque mensibus excommunicatus sit, propter quodsubjecta sibi non amoverit ministeria; et postea cum grandi humilitate matri reconPallas vero et vela quae in sanctuarii sordidata fuerint ministerio, diaconi cum humilibus ministris juxta sacrarium lavent, non ejicientes foras a sacrario velamina Dominicae mensae, ne forte pulvis Dominici corporis male decidat a sindone foris abluto, et erit hoc operanti peccatum. Idcirco intra sacrarium ministris praecipimus haec sancta cum diligentia custodire. Sane pelvis nova comparetur, et praeter hoc nihil aliud tangat. Sed nec ipsa pelvis velis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici monitione majorum, ne quis negligens, aut ignarus ad velum januae domus Domini manus incondite tergat; sed statim coercitus discat omnis homo quia velum atrii
Abbreviated transcription (Latin):
qui eã consumpserint. Et si tercia uel quarta
hora acceperint. ieiunent usq ad uesꝑm. Sic se¬
creta sc̃ificatione et̾na custodienda st̃ sacͣmenta.
De uasis sane sacris ita gerendu ẽ. Altaris palla
cathedra. candelabrũ & uelũ si fuerint uetustate
consũpta incendio dent᷑. qm̃ non licet ea que in
scũario fuerint male tͣctare sed incendio uniuersa
tradantur. C ineres quoq eoꝵ in baptisterio infe¬
rant᷑ uͥ nullus transitũ habeat aut in pariete aut
in fossis pauimentoꝵ iactentur ne introeuntium
pedib inquinentur. Nemo ꝑ ignorantiã cł̃icus
palla mortuũ cred̾at obuoluendũ aut diaconꝰ
scapulas oꝑire uelit. que fuit in altari. aut certe
que data ẽ in mensã dñi. Qui hec fecerit uł leuit
quasi nichil & negligenter habuerit diuina my¬
steria: diaconus t̾ennio sexq mensib a dominico
alienus erit altari graui ꝑcussus anathemate. Qđ

Expanded text:
qui eam consumpserint. Et si tertia vel quarta qui eam consumpserint. Et si tertia vel quarta hora acceperint, jejunent usque ad vesperam. Sic, secreta sanctificatione, aeterna custodienda sunt sacramenta. De vasis sane sacris ita gerendum est: altaris palla, cathedra, candelabrum et velum, si fuerint vetustate consumpta, incendio dentur, quoniam non licet ea quae in sanctuario fuerint, male tractare, sed incendio universa tradantur. Cineres quoque eorum in baptisterio inferantur, ubi nullus transitum habeat, aut in pariete, aut in fossis pavimentorum jactentur, ne introeuntium pedibus inquinentur. Nemo per ignorantiam clericus palla mortuum credat obvolvendum, aut diaconus scapulas operire velit, quae fuit in altari, aut certe quae data est in mensam Domini. Qui haec fecerit vel leviter quasi nihil, et negligenter habuerit divina mysteria, diaconus triennio sexque mensibus a Dominico alienus erit altari, gravi percussus anathemate. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o. Qm̃ sicut a beato
petro apło accepimus
om̃iũ apłoꝵ patre qui
claues regni celestis ac¬
cepit ȩqualit̾ tenere de¬
bemus de sacͣmentis que geruntur in scĩs: te ex
ordine nos decet instruere. Trib enĩ gradib com¬
coꝵ reliquias corporis dñici debent custodire frag¬
mentoꝵ. ne qua putredo in sacrario inueniatur.
ne cũ negligent̾ agitur. portioni corꝑis dñi gͣuis
non curet admonere officia: graui anathemate
digna humiliationis plaga feriat᷑. Certe tanta
in altario holocausta offerant᷑: qͣnta popło suffi¬
cere debeant. Quod si remanserint: in crastino
non reseruentur. s cũ timore & tremore clicoꝵ¬
et diligentia consumant᷑. Qui autẽ residua cor¬
poris dñi que in sacrario relicta sunt consumũt.
ñ statĩ ad comunes accipiendos cibos conueniant
ne putent sc̃e portioni cõmiscere cibũ. qui ꝑ aqua¬
liculos digestus in secessũ funditur. Si gͥ mane
dñica portio edit᷑ usq ad sextã ieiunent ministͥ

Expanded text:
uoniam sicut a beato Petro apostolo accepimus omnium apostolorum patre, qui claves regni coelestis accepit, qualiter tenere debemus, de sacramentis quae geruntur in sanctis te ex ordine nos decet instruere. Tribus enim gradibus comcorum, reliquias corporis Dominici debent custodire fragmentorum, ne qua putredo in sacrario inveniatur, ut cum negligenter agitur portioni corporis Domini, gnon curet admonere officia, gravi anathemate digna humiliationis plaga feriatur Certe tanta in altario holocausta offerantur, quanta populo sufficere debeant. Quod si remannon reserventur, sed cum timore et tremore, clericorum diligentia consummentur. Qui autem residua corporis Domini, quae in sacrario relicta sunt, consumunt, non statim ad communes accipiendos cibos conveniant, nec putent sanctae portioni coliculos digestus in secessum funditur. Si ergo mane Dominica portio editur, usque ad sextam jejunent ministri
Abbreviated transcription (Latin):
eusabit ñ monitũ. qui quod sequi debeat tã uerbis q̃m
literis edocetur. Qualis autẽ condempnatio. & qͣlis im¬
minet maledictio his qͥ in patres peccant: diumna nos
docet scͥptura. Si enĩ cham filius noȩ cũ uidisset nudũ¬
s egressus nuntiauit eã frib & illi uestim̃to eũ coope¬
ruerunt. ipse quidẽ cham & illi qui ex eo nati st̃ sub
maledicto facti sc̃. qui autẽ eooperuert̃: magnã benedic¬
tionẽ meruert̃. multomagis isti maiore & ampliore con¬
demnatione digni st̃. qui pat̾b obuiare aut contra
eos insurgere ntunt᷑. aut iniuriã uel contumeliam
eis inferre moliunt᷑. qm̃ qui his resistit. do resistit.
Et qui eis iniuriã uel contumeliã facit: do cuiꝰ ligatiõe
funguntur facit. Expauit celũ suꝑ hoc: & horruit ã¬
plius uehement᷑ dicit dñs. O intollerabile malignitatẽ
õ linguã loquentẽ iniquitatẽ cont̃ deũ. & m̃tẽ in al

Expanded text:
cusabit non monitum, qui quidquid sequi debeat, tam verbis quam cusabit non monitum, qui quidquid sequi debeat, tam verbis quam litteris, edocetur. Qualis autem condemnatio, et qualis imminet maledictio his qui in patres peccant, divina nos docet Scsed egressus nuntiavit eam fratribus, et illi vestimento eum cooperuerunt, ipse quidem Cham, et illi qui ex eo nati sunt sub maledicto facti sunt, qui autem cooperuerunt magnam benedictionem meruerunt: multo magis isti majore et ampliore condemnatione digni sunt, qui patribus obviare, aut contra eos insurgere nituntur, aut injuriam vel contumeliam eis inferre moliuntur, quoniam qui eis resistit et Deo resistit, et qui eis injuriam vel contumeliam facit, Deo, cujus legatione funguntur facit. Expavit coelum super hoc et horruit amplius vehementer, dicit Dominus. O intolerabilem malignitatem, o lingu
Abbreviated transcription (Latin):
mo cunctet᷑. Que enĩ causa cunctandi ẽ ad bene agen¬
dui: Ammus s male conscius dũ uidetur sibi nullam
penam pati. credit quia ñ iudicet deus. cũ abuti patien¬
tia dei & ñ intelligere parcentis benignitatẽ iã sit ma¬
gna dampnatio. Unde scͥptũ ẽ. Maledictus om̃is qui
opiis ddei negligent̾ agit. Qua propt̾ pastoralis ordinis
ẽ infatigabiliter reuocare quicqͥd ad correctionẽ popłoꝵ
immo magis filioꝵ spualiũ quantũ ẽ fas intelligere co¬
gnouerit ꝑtinere. Et ñ qd̾ absit cũ suo ꝑiculo aliene
spei ꝑ solam negligentiã facere detͥmentũ . s. quod ad ge¬
neralis salutis spectat compendiũ salubri necesse ẽ ꝓui¬
dere t̃ctatu. Homini religioso parũ ẽẽ debet. immiciti
as alior non exercere. uł ñ augere male loquendo. n eas
etiã extinguere. bene loquendo studuerit. Hece oris nr̃i
bucina ad aures om̃iũ ꝑsonanuis. Neq se deinceps ex¬

Expanded text:
mo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agenmo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agendum? Animus sibi male conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Dominus, cum abuti patientia Dei et non intelligere parcentis benignitatem jam sit magna damnatio. Unde scriptum est: « Maledictus omnis qui opus Domini negligenter agit . » Quapropter pastoralis ordinis est infatigabiliter revocare quidquid ad correctionem populorum, imo magis filiorum spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, et non quod absit cum suo periculo alienae spei per solam negligentiam facere detrimentum, sed quod ad generalis salutis spectat compendium, salubri necesse est providere tractatu. Homini reas aliorum non exercere, vel non augere male loquendo, nisi etiam eas exstinguere bene loquendo studuerit. § 2. Melibuccina ad aures hominum personamus, neque se deinceps ex
Abbreviated transcription (Latin):
ciat s ad euuangłiũ regni dei libenter accedat. Non dicat
pauꝑ quia cũ diues factus fuero. tunc conuertar. Non re¬
quirit ã te deus pecuniã: s. animũ miscđem et piam
mentẽ. Neq diues conuersionẽ suã differat ꝓ sollicitu¬
dine scłari: dũ cogitat quo mͦ dispenset habundantiã
frugum. Neq dicat int̾ semet ipsũ quid faciã ubi re¬
condã fructus meos: neq dicat animȩ suȩ habes mul¬
ta bona reposita in annos multos epulare & letare.
Nam dicetur ei. Stulte hac nocte auferet᷑ abs te anima
tua: & que parasti cuius erunt: Itaq festinet ad pe¬
nitentiã om̃is etas om̃is sexus om̃isq conditio ut ui¬
tam consequatur eternã. Tuuenes quide in eo grati
sint quod in ipso impetu desiderioꝵ ceruices suas
iugo subiciunt disciplinȩ. Senes & ipsi laudabileent¬
quia multi temporis consuetudinẽ in qua male p̾uenti
sunt pro dei timore cõmutant. Nemo ergo differat ne¬

Expanded text:
ciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat ciat, sed ad Evangelium regni Dei libenter accedat. Non dicat pauper quia, cum dives factus fuero, tunc convertar. Non requirit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem et piam mentem. Neque dives conversionem suam differat, pro sollicitudine saeculari, dum cogitat quomodo dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
possibile ẽ ꝑ miscłias pauperũ uiuare penitentiã. Per
hec enĩ facilior uenia dabitur. & indulgenti citiꝰ indulge¬
bit᷑. Quod si prouectioris etatis sit is qui ad penitentiã
uenit eomagis grãs agere debet deo qd postquã fractꝰ
est om̃is impetus concupiscentiȩ carnalis scientia ue¬
ritatis accepta nulla ei imminet pugna certaminis
ꝑ quam insurgentes aduersus animã reprimat cor¬
poris uoluptates. Suꝑest ergo ei in agnitione ueri
penitentie. Nec putet quia in temporis longitudine
documentũ conuersionis ostendit᷑. et ñ in deuotionis
ac ꝓpositi firmitate. Deo enĩ manifeste sunt mentes
quia non tempoꝵ rationẽ colligit sed animarũ. Ipse
enim probat siquis agnita ueritatis predicatione ñ
distulit. neq tempus negligendo consumpsit. s statĩ
& si dici potest eod mom̃to preterita ꝑhorrescens. futu¬
roꝵ desideriũ cepit. & in amorẽ regni celestis exarsit.
Propter qd nemo ut᷑m ultia dissimulet. nec ret᷑ respi¬

Expanded text:
per misericordias pauperum juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit is qui ad poenitentiam venit, eo magis gratias agere debet Deo. Quod postquam finis est, omnis impetus concupiscentiae carnalis, scientia veritatis accepta, nulla ei imminet pugna certaminis, per quam insurgentes adversus animam reprimat corporis voluntates. Superest ergo ei in agnitione veritpoenitentiae. Nec putet quia in temporis longitudine documentum conversionis ostenditur, et non in devotionis ac propositi firmitate, Deo enim manifeste sunt mentes, quia non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissimulet, nec retro resp