comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad irã crebriorem cogat sentimꝰ. et tñ cogit
cũ ħ ip̃a quã dixi abiuidantia fc̃a sit irascentib
nob̾. S hoc tñ si nõ uis simile nob̾ p̃tereũt᷑ acci¬
ꝑe uersa id cogitatione qu̾atũ potes. Nam si aĩo
existat assidue aliqua difficultas agendi atq ĩplẽ¬
di quod cupit: assidue irascitut. Ira ẽ aũ quantũ
me fert oppinio. turbulentꝰ appetitꝰ aufẽndi ea
q̃ facilitatem actionis ĩpediunt Itaq plerũq ñ
hom̃ib tm̃. sed calamo irascam᷑ ĩ scribendo. eũq
collidimꝰ atq frangimꝰ. et aleatores tesseris et
pictores pẽniculo et cuiq ĩstrum̾to quilibet ex
quo difficultatẽ se pati arbitratur. hac aũ assid¬
uitate irascendi. fel crescere. eciã medici aff̾mãt
Crem̃to aũ fellis. rursus et facile ac ꝓpe millis
causis existentib irascim᷑. Ita ꝙ suo motu aĩmꝰ
fecit in corpore. ad eũ rursus ꝯmouend̾ ualebit

Expanded text:
nos ad iram crebriorem cogat, sentimus et tamen cogit, nos ad iram crebriorem cogat, sentimus et tamen cogit, cum haec ipsa, quam dixi, abundantia facta sit irascentibus nobis. Sed hoc autem si non uis simile nobis praetereunter accipere, uersa id cogitatione, quantum potes. nam si animo existat assidue aliqua difficultas agendi atque implendi, quod cupit, assidue irascitur. ira est autem, quantum mea fert opinio, turbulentus appetitus auferendi ea, quae facilitatem actionis impediunt. itaque plerumque non hominibus tantum, sed calamo irascimur in scribendo eumque conlidimus atque frangimus et aleatores tesseris et pictores penicillo et cuique instrumento quilibet, ex quo difficultatem se pati arbitratur. hac autem assiduitate irascendi fel crescere etiam medici adfirmant. cremento autem fellis rursus et facile ac prope nullis causis existentibus irascimur. ita quod suo motu animus fecit in corpore, ad eum rursus commouendum ualebit.
Abbreviated transcription (Latin):
neq id nob̾ in ur̃o corpore aꝑꝑet apparere tñ pꝰse
acriis. ethereis ue aĩantib. quoꝵ et sensus acer
dꝰ est. Igͥ ea que ut ita dicam uestigia sui motus
ãimꝰ figit in corpore. p̾sunt et man̾e et q̃dã qͣi
ħitum facere. Ee latent̾ cũ agitata fu̾int et cõ
trectara ẜ agitantis et ꝯtrectantis uoluntatem.
ingerũt nob̾ cogitatd̃es et sõpnia. Atq id fit mi¬
ra facilitate. Si .n. nt̾oꝵ corpoꝵ t̾renoꝵ et tardis¬
simoꝵ ex̾citatões. agendis organis. inusicis. seuĩ
funambulo. cet̾is ꝙ hiuiꝰ cemõi spectacuł ĩ nume¬
rabilib ad q̃dam ĩcre dibilia ꝑuenisse mãifest᷑
ẽ: nequacͦẜ est ab surdũ eos qui aerio uł ethereo
corpore aliqͥd ĩ corporib agunt q̃ naturali ord̾ie
penetrant longe maiore uti facilitate ad mou̾e¬
d̾ quitqͥd uolunt. ñ sentientib nob. et tñ inde
ad ꝑpetientib. Neq .n. eciã quo fellis abu̾dãcia

Expanded text:
neque id nobis in nostro corpore apparet, apparere tamen posse neque id nobis in nostro corpore apparet, apparere tamen posse aeriis aetheriisue animantibus, quorum est sensus acerrdus est. igitur ea, quae, ut ita dicam, uestigia sui motus animus figit in corpore, possunt et manere et quendam quasi habitum facere; quae latenter cum agitata fuerint etrectata, secundum agitantis et contrectantis voluntatem, ingerunt nobis cogitationes et somnia; atque id fit mira facilitate. Si enim nostrorum corporum terrenorum et tardissimorum exercitationes, agendis organis musicis, seu in funambulo, caeterisque hujuscemodi spectaculis innumerabilibus ad quaedam incredibilia peruenisse manifestum est, nequaquam est absurdum eos, qui aerio uel aetherio corpore aliquid in corporibus agunt, quae naturali ordine penetrant, longe maiore uti facilitate ad mouendum, quicquid uolunt, non sentientibus nobis et tamen indepetientibus. neque enim etiam, quomodo fellis abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
qua ĩtelligis ñ loco ẽe nos simul. Epłas tuas ñ
ꝯsid̾ar̾ẽ quib nõ dubĩi tibi q̃renti magna res¬
pondi: uehem̃t̾ me illa terruit qua ꝑcũctaris qũo
fiat ut nob̾ a suꝑiorib potestatib uł a demonib
et cogitatões q̃dam inserantur et sõpnia. Mag¬
na .n. res est: cũ tu quoq ꝑ tua priidentia ꝑspicis.
ñ epła. sed aut p̾sentis collocutione. aut anquo
libello resp̾odendũ fe. Tẽptabo tñ calllens igeni¬
um tuũ. quedã q̃onis huiꝰ lum. na p̾scĩare. ut
aut cetera tecum ip̃e ꝯtexas. ut posse ad rei tan¬
te ꝓbabilem ĩuestigatom ꝑueniri minime despe¬
res. Arbitror .n. onnne motũ ãi aliquid fac̾e in
corpore. id aũ usq ad nr̃os exire sensus. t̾a hebe¬
tes tamq tardos cũ sunt maiores ãĩ motꝰ. ue¬
lut cũ irascimur. aut tristes. aut gaudentes su¬
mus. Ex quo licet conic̾e. cũ etiã cogitamꝰ aͥd.

Expanded text:
qua intellegis non loco esse nos simul. Epistulas tuas cum qua intellegis non loco esse nos simul. Epistulas tuas cum considerarem, quibus non dubium tibi quaerenti magna respondi, uehementer me illa terruit, qua percontaris, quomodo fiat, ut nobis a superioribus potestatibus uel a daemonibus et cogitationes quaedam inserantur et somnia. magna enim res est, cui tu quoque pro tua prudentia perspicis non epistula, sed aut praesenti conlocutione aut aliquo libello respondendum esse. temptabo tamen callens ingenium tuum quaedam quaestionis huius lumina praeseminare, ut aut cetera tecum ipse contexas aut posse ad rei tantae probabilem inuestigationem perueniri minime desperes. Arbitror enim omnem motum animi aliquid facere in corpore; id autem usque ad nostros exire sensus tam hebetes tamque tardos, cum sunt maiores animi motus, uelut cum irascimur aut tristes aut gaudentes sumus. ex quo licet conicere, cum etiam cogitamus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
semel habu̾it ꝑ affecꝰtum quo aĩe copłatur: cog̾
nos idipm̃ miris modis per phantasiã simula¬
re. Sepe dormientes cũ sitimꝰ bib̾e sõpniamꝰ
et esurientes quasi comedentes uidem᷑. et młta ta¬
lia que qͣi ꝯmercio quodã a corpore in aĩam phan¬
ꝑitia ne mireris si minus elegant̾ minꝰq sb̾lit̾ ex¬
ꝑlcata sunt: tu id fac̾e̾ quãtũ potes ris laborabis.
fortasse tñ ignoras qu̾atũ uelim p̾sentia
tas frui. Uerum hoc tam magnũ beneficiũ d̾s qñ¬
q p̾stabit. Legi rectissimã epłam tuã. ĩ qua de soli¬
tudme questus es et quadã deẜtione a familiari¬
b tras: cũ quib uita dulcissima ẽ. Sed quid aliud
ħtͥ dicam. nsi ꝙ te fac̾e nõ dubito: Confer te ad
aĩm tuũ. et illũ in dm̃i leua qu̾atũ potes. Ibi .n. t̾tiꝰ
habes. et nos ñ ꝑ corporeas ymagines qͥbꝰ nũt in
nr̃a recordat̾de uti ncc̃e ẽ: sed ꝑ illam cognatõnẽ

Expanded text:
se male habuerit, per affectum, quo animae copulatur, cogit se male habuerit, per affectum, quo animae copulatur, cogit nos id ipsum miris modis per phantasian assimulare. saepe dormientes cum sitimus, bibere somniamus et esurientes quasi comedentes uidemur et multa talia, quae quasi commercio quodam a corpore in animam phanstraque inperitia ne mireris si minus eleganter minusque subtiliter explicata sunt; tu id facere, quantum poteris, laborabis. IX. fortasse tamen ignoras, quantum uelim praesentia tua frui. uerum hoc tam magnum beneficium deus quandoque praestabit. legi recentissimam epistulam tuam, in qua de solitudine questus es et quadam desertione a familiaribus tuis, cum quibus uita dulcissima est. sed quid aliud hic tibi dicam, nisi quod te non dubito facere ? confer te ad animum tuum et illum in deum leua, quantum potes. ibi enim certius habes et nos non per corporeas imagines, quibus nunc in nostra recordatione uti necesse est, sed per illam cogitationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustino. Nebridius. festinanti mͥ ad
rem ꝑuenire: nullũ proemiũ. nullũ
placer exordium. Qͥ fit mi. augꝰtine.
uł qͥ modꝰ est. quo utuntur suꝑiores potestates
quas celestes intelligi uolo: cum eis plac nob
ymagniemur. An ip̃a m suo corpore uł in sua f¬
phantasia fc̃ã nob̾ offerunt et ostñdũt: S si ĩ
suo corpore ea faciunt: seqͥtur ut et nos alios ocu¬
los corporeos int̾nsecus habeamꝰ cũ dormim᷑. qͥ¬
b ea uideamꝰ q̃ illi in suo corpore formauerũt
Si u̾o ad istas res nõ corpore ad uiuant᷑ suo. s in
phantastico suo ista disponũt. atq ita phantasti
nr̃a ꝯtinguns. et fit uisum ꝙ ẽ sominiũ: cut q̃¬
so te nõ ego phantastico meo. tuũ phantasticũ
ea sõꝑnia gn̾are ꝯpello. q̃ mͥ pͥmo in eo ip̃e for¬
ui: Certe et mͥ ẽ phantasia. et ꝙ uolo potens
ẽ fing̾e: cum oĩo nullũ tͥ facio sõpmũ. sed ipm̃
corpus nr̃m uideo in nob sõpina gn̾are. Nam c̃¬

Expanded text:
 ad rem peruenire nullum prooemium, nullum placet exordium. qui fit, mi Augustine, uel qui modus est ille, quo utuntur superiores potestates, quas caelestes intellegi uolo, cum eis placet nobimaginemur? an ipsa in suo corpore uel in sua phantasia facta nobis offerunt et ostendunt? sed si in suo corpore ea faciunt, sequitur, ut et nos alios oculos corporeos intrinsecus habeamus, cum dormimus, quibus ea uideamus, quae illi in suo corpore formauerunt. sin uero ad istas res non corpore adiuuantur suo, sed in phantastico suo ista disponunt atque ita phantastica nostra contingunt et fit uisum, quod est somnium, cur, quaeso te, non ego phantastico meo tuum phantasticum ea somnia generare compello, quae mihi primo in eo ipse formaui? certe et mihi est phantasia et, quod uolo, potis est fingere, cum omnino nullum tibi facio somnium, sed ipsum corpus n
Abbreviated transcription (Latin):
tasia ẽe nõ possit. S dicis. Quid csi recorda¬
mur nos intellexisse aut cogitasse aliquid:
Contra s ego respondeo. et dico pp̃ca hoc eue
am ꝑtinet. Nam aut u̾ba inteliestui cogitati¬
onibq nr̃is ad iunximͦ q̃ ũba sine tp̃e nõ sũt
et ad sensum uł phantasiam ꝑtinent aut ãd¬

Expanded text:
tasia esse non possit. sed dices: Quid, cum \'recordamur nos intellexisse aut cogitasse aliquid? contra haec ego respondeo et dico propterea hoc euenam\' pertinet; nam aut uerba intellectui cogitationibusque nostris adiunximus, quae uerba sine tempore non sunt et ad sensum uel phantasiam pertinent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mosid̾ate ac ꝑturbate ut soleo dixi tuex¬
plorabis. et falso reiecto ueritate̾ in litteris ꝙ¬
feres. Audi alud. Cur qͥso te nõ a se pociꝰ qm
ꝙͣ aliquid accipit: ita et phantasticꝰ aĩmus ad
ymagines suas ꝯtẽplandas a sensu ãmoneri
pocuis qũa aniqͥd assumere. ꝯlam forte m̃ cõ¬
tingit ut ea que sensus uõ uidet ille tñ aspi
nes. De hac re quoq quid sentias. respondebis.
et cito incipiam ꝙ me ĩaĩa q uis di¬
te. p̾sertim ñ cito desitur᷑. Memoria tͥ uidetur
nulla c̃e posse sine y maginib uł ymagnan¬
ut uisis q̃ phantasiaꝵ nomine appellare uolu¬
isti: ego auid existimo. Primũ gͦ udendũ ẽ
non nos semꝑ rerimi ptereuntiũ meminisse sed
plerumq manentiũ. Qua re cũ sͥ memoria p̾teri¬
ti tpĩs undicer tenacitatem. ꝯstat eam tñ ꝑtim eoꝵ¬

Expanded text:
siderate ac perturbate, ut soleo, dixi; tu explorabis et falso reiecto ueritatem in litteris conferes. ! Audi aliud: cur, quaeso te, non a se potius quam quam aliquid accipit, ita et phantasticus animus ad imagines suas contemplandas a sensu admoneri potius quam aliquid adsumere. nam forte inde contingit, ut ea, quae sensus non uidet, ille tamen asnes. de hac re quoque, quid sentias, respondebis. et cito incipiam, quod me iam iamque uis dicere, praesertim non cito desiturus. memoria tibi uidetur nulla esse posse sine imaginibus uel imaginariis uisis, quae phantasiarum nomine appellare uoluisti; ego aliud existimo. primum ergo uidendum est non nos semper rerum praetereuntium meminisse, sed plerumque manentium. quare cum sibi memoria praeteriti temporis uindicet tenacitatem, constat eam tamen partim eo
Abbreviated transcription (Latin):
quos nimiũ amas. et a quib ninuũ amaris.
seruare. ut oculos meos. Sunt .n. ma
ille plot᷑mum sonabunt. Erunt gͥ et audie
pp̃ breuitatem faciles. et ad intelligendũ ꝓpter
sapientiam salubres. Curab gͦ ꝙ tue menti¬

Expanded text:
quos nimium amas et a quibus nimium amaris. seruare ut oculos meos. sunt enim maillae Plotinum sonabunt. erunt igitur mihi propter breuitatem faciles et ad intellegendum propter sapientiam salubres. curabis e
Abbreviated transcription (Latin):
nos d̾o agimꝰ gr̃as uos doletis u̾ba aũ nr̃a r ͨ te
eiꝰ laudem referat qd̃s̃ filiũ gñauit equalem
an qui sic genitorẽ de honestat et genitsĩ ut
et illũ dicat nõ potuisse se gignere ꝑ omĩa su¬
i similem filiũ et istũ dicat ñ degenerasse ĩa
siatũ sed degenerẽ sa natũ.

Expanded text:
nos Deo agimus gratias, vos doletis. Verba autem nostra recte ejus laudem referat, quod sibi Filium generavit aequalem; an qui sic genitorem dehonestat et genitum, ut et illum dicat non potuisse gignere per omnia sui similem filium, et istum dicat non degenerasse jam natum, sed degenerem natum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝯmẽdat. pͥrestat hõi se ipm̃ ĩtellig̾e qd̾ ẽ
infirmũ et fragile. atq ita dũ se ĩtelligit ĩbe¬
cillem aprius uirtute dei auxiliũ querit et acci¬
pit. Querit aũ ꝑ frementes or̃ones et obseciato
ritatẽ tẽꝑat. Ieuimũ dulcificat. sicut .n. sine
potu nõ est plena refectio. sic et ieiumũ sine or̃o¬
ne nõ põt aĩam ꝑfc̃e nutrire. Quid ẽ aũt or̃o
nisi ascentio aĩe de terrestib ad celestia inquisi¬
tio suꝑnoꝵ inuisibiliũ desid̾ium ħeat discensio
scłarium moꝵ quib p̾mitur mens humana co¬
endũ est sequitur ut iuteam uirtutẽ tuã. Cre¬
dite mͥ si ad ausdendam plenam uirtutem dei
plene siciat anima humane sb̾stantie: nec fasti
dio dissimulet replebitut a dipe et pinguine
spũali et siciens illam dei uisitationẽ sensu ꝓpͥo
cũ fide clamauit. Ad hesit aĩa mea post te merꝰ¬

Expanded text:
mendat, praestat homini seipsum intelligere quod est, infirmum et fragilem, atque dum ita se intelligit imbecillem, aptius virtute Dei adjutorium quaerit et accipit, quaerit autem per frequentes orationes et obsecratioritatem temperat, jejunium dulcificat. Sicut enim sine potu non est plena refectio, sic et jejunium sine oratione non potest animam perfecte nutrire. Quid est autem oratio nisi ascensio animae de terrestribus ad coelestia, inquisitio supernorum, invisibilium desiderium? Abeat dissensio saecularium morum quibus premitur mens humana quoendum sit, sequitur, ut videat virtutem tuam . Credite mihi: si ad videndam plenam virtutem Dei plene sitiat anima humanae substantiae, nec fastidio victa dissimulet, replebitur adipe et pinguedine spirituali: et sitiens illam Dei visitationem sensu proprio cum fide clamabit: Adhaesit anima mea post te, sus
Abbreviated transcription (Latin):
nissione hñs uite p̾ss̃tis et future. Inspiciam᷑
Eͦ utilit̾ or̃onis fructus et ieunii qr ip̃a sunt
arma adu̾sus ĩ ꝑbas cognatones. Ieninium
purgat mentem. sb̾leuat sensũ carnem spui sb̃¬
git. libidinũ ardores extinguit. castitatis u̾o lu¬

Expanded text:
missionem habens vitae praesentis et futurae . Inspiciamus ergo utiliter orationis fructus et jejunii, quia ipsa sunt arma adversus improbas cogitationes. Jejunium purgat mentem, sublevat sensum, carnem spiritui subjergit, libidinum ardores extiguit, castitatis vero lu
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiꝰ ꝓtractatũ. siue mͥ siue doctorib. Atq
meliorib aliud ꝓbabilius elucere potuerit. i¬
nunt tñ nõ eam rem ita dimisimꝰ at intñtio
ꝯtexionis ĩpediat  e osce autem ꝓpħa ñõ a me
opus est dici quid illa uissio fc̃m ne significer
quod dixit dñs ad oiee. Uade et accipe tibi uxo¬
rem fornitationis et fac filios de fornicatione.: cũ
satis hoc ip̃a scriptuta demonstret. unds et qͣre
sit dcm̃. Sequitur enĩ. Qm̃ forntans fornca¬
bitur terra a dño. et abiit et accepit gomer fi¬
liam de balaam. et concep̃ et peperit ei filium.
Et dixit dñs ad cum. uoca nomen eius iezraol
qm̃ ad huo modicũ et iusitabo sanguinẽ iezra¬
hel super domũ uida. et quiesc̾e faciam et au̾¬
tam regnũ domus isbł. et erio in die illa conte¬
ram archum istł in ualle iezrael. Et concep̃
adhuc eo peperit filiam. Et dixit dñs. uoca

Expanded text:
diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intenticontextionis inpediat. De Osee autem propheta non a me opus est dici. quid illa iussio factumue significet, quod dixit dominus ad Osee: uade et accipe tibi uxorem fornicationis et fac filios de fornicatione, cum satis hoc ipsa scriptura demonstret, unde et quare sit dictum. sequitur enim: quoniam fornicans fornicabitur terra a domino. et abiit et accepit Gomer filiam Debeleim; et concepit et peperit ei filium. et dixit dominus ad eum: uoca nomen eius Iezrahel, quoniam adhuc modicum, et uisitabo sanguinem Iezrahel super domum Iuda et quiescere faciam et auertam regnum domus Israhel. et erit. in ram arcum Israel in valle Jezrael. Et concepit adhuc, et peperit filiam. Et dixit ei: Voca
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾mersio. Nis ferte quids dicat mulieros alie¬
nigenas qfłtum amore exat serat sig̃care occ̃as
electas de gentib. Posseo hoc fortasse non ab¬
surde intelligi. si ille pp̾ salomonẽ deseretẽt
deos suos. eo colerent dm̃ eius. Cum n̾o ip̃e pp̃
illas ostñdit dñi suũ et coluit deos esb. nõ est
quid inde boni ꝯiectare posimꝰ. Nec tñ nncħ
arbitror sig̾care. sed malum. sicut de uxore
filiab q loth diximꝰ. Appareo .n. ĩ ꝑ sona hmiꝰ
salomonis mira excellentia et mira sb̾u̾sio.
Quod gͥ in illo diu̾sis tpr̃b extitto prius bo¬
nũ eo posstus malũ. hoc in ecc̃a in istoadhuc
soło simul uno tp̃i ostñditur. Nam bono illꝰ.
bonos ecc̃e. malo aũt illius. malos ecc̃e sigc̃atos
puto. tanqm᷑ in unitate umꝰ aree. sic in illo uno
homine bonos in granis. malos in palea. ut in
mitate uũ segens bonos in tritico. malos in
maniis. si quid hinc cane. hiis q̃ de ilo scciptast̃

Expanded text:
subversio nisi forte quis dicat, mulieres aliesubversio nisi forte quis dicat, mulieres alienigenas, quarum amore exarserat significare Ecclesias electas de gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum quid inde boni conjectari possit. 3. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona hujus Salomonis mira excellentia, et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, prius bonum et posterius malum, hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo, simul uno temporeo stenditur. Nam bonoillius bonos Ecclesiae, malo autem illius malos Ecclesiae significatos puto, tanquam in unitate unius areae, sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis, ut in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis. Si quid hinc sane in his quae de illo scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mo cõuigio erant delegati om̃s quos gr̃ã deili¬
aũ abstisus. Sme quod in u̾ate nõ stetit. sed a
luce sua supna qsũ de deo habebat suꝑbie m̾ito ab¬
sassus est. siue quod cadendo uens uirib ꝑditis tã¬
sfignrat se tũ i angłm lucis. audens ad huc dic̾e
lux mea dei est. Ergo iste quidem dauid grauitͦ
deus arguit increpando eo ip̃e abluit penitendo
U̾mptũ ille desidabił om̃ib gentib adama¬
uid ecc̃am suꝑ dectum selauantẽ .i. mũdãtẽ
se a cordib scłs es domum luteam spũali c̃õ¬
tẽplatione tnͣscendentem atq calcantẽ. Eo in¬
choata cum illa pͥme ꝯuentionis noticia. p̾t ab
ea penitus seꝑatũ. dỹabolũ occidit. eamq dͥ ꝑpe¬
tus ꝯnubio copulauit. Oderinꝰ ergo pccm. s ped
phiam nd extinguamꝰ. Ameniꝰ illum dauid ꝙͣ¬
inse uulnꝰ iniquitatis pm̃e humilitate sana¬
uit Iam de sulomone quid dicam ꝙ̃ uehem̃t᷑
tem in allegoriam boni sig̃cer hoc enis flenda

Expanded text:
mo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liautem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quin se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iam de Saltem in allegoria boni significet haec ejus flenda
Abbreviated transcription (Latin):
locus cm̃ ab hiic cuminib quib maledica
et u̾itatis inmica lingua pulsautt defen¬
dendi fiu̾m in hoc p̾senti opere ut̃o ne contra
scͥpturat sc̃as et salubres aliquid sͥ dic̾e̾ uiderẽ¬
tur qui cas pu̾sa et adu̾sa m̃te legerunt dũ pe¬
culantib ꝯmciis infestantur eos qui illic cũ
de quib dñs dicio. Egosum deus abrahã. eo d̾r
ysaas. et deus iacob. nec in eoꝵ miero depu¬
tandꝰ quib illa scͥptura usq infinem ꝑiber
iustĩe testimoniũ quͣus int̾ codonuitas pie
casteq u̾satus. hospitalitatis eciam m̃itis con¬
mñdatus ab illis terre incendio lib̾atus sio.
eo eius post̾is terra possessionis pp̃ abeahã qui
patruus eius fu̾at dono dei data sit. hec no¬
bis m̃iia in illis librit laudanda ꝓponũtur
nõ ebrietas nõ incestus. Sed cũ hom̃is eꝰidem
insinuatur miitandũ. aluid p̾cauendũ ¶ Por¬
ro si pccm̃ lotħ cui phibitũ ẽ anteqm peccar

Expanded text:
locus: tantum ab his criminibus, quibus eos maledica locus: tantum ab his criminibus, quibus eos maledica et veritatis inimica lingua pulsavit, defendendi fuerunt in hoc praesenti opere nostro; ne contra Scripturas sanctas et salubres aliquid sibi dicere viderentur, qui eas peruersa et aduersa mente legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic cum de quibus deus dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, nec in eorum numero deputandus, quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem d praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret,
Abbreviated transcription (Latin):
mamplexum rachel et excipi de tnsfiso
ecc̾asata ncĩttate atq ordinari in labore t̃ã¬
qm̃ lỹa dicente. Ad me intrabis. Quibus
caste mist̾ium dei dispensantib ur ignote
huiꝰ cołi filios generent fidei. laudatura
populis eciam illa uita. ctuꝰ amore conu̾u¬
speciem scłi reliquerũt et ex cuiꝰ ꝑfessione
agut in om̃ib laborib suis ut ulła ꝓ fessio
quo se ꝯn̾terant qr tales auc̾tores po᷑pulis
dedit lacuis et clarius glorificatur tanqm᷑
racobnon recusante noctem die ut rachel
dei per se ip̃am paris uix taudem quidẽq
ꝑ rarũ est. ut in pͥncipis erat u̾bum. et u̾bũ
erat apud dm̃. et deus orat u̾bũ. et quicq̃d
et iacob. quoꝵ se dm̃ appellari uoluit deus ẽx
catholica ecc̃a colit adusus fausti calũpnias
dicta suffecerint. De quoꝵ triũ hominũ m̃i¬
tis atq pietate et longe remon a iudicio crͣ¬
nanũ altitudine ꝑphecie nõ eꝰ ñc disse̾ndi

Expanded text:
in amplexum Rachel; et excipi de trauerso in amplexum Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necessitate atque ordinari in laborem tamquam Lia dicente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio quo se converterant quia tales rectores populis dedit latius et clarius glorificetur, tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel Dei, per se ipsam parit; vix tandem quidem, quia perrarum est, ut: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quidquid et Jacob, quorum se Deum appellari voluit Deus, quem catholica Ecclesia colit, adversus Fausti calumnias dicta suffecerint. De quorum trium hominum meritis atque pietate, et longe remota a judicio carnalium altitudine prophetiae, non est nunc disserendi
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ hoiẽs ad laborẽ rerũ gerendaꝵ neces¬
sanos igi ĩ otio detmet uita studiosoꝵ. in¬
suꝑ et ppsarem laudem requirro. ꝓinde ut eam
iuste ꝯpares imꝑtit rachel iirum sororis sue
e uacare delegerant. suscipiant exꝑientiam
tẽptationũ. curaꝵq sarcinã ꝓ utilitate c̾o¬
mum ne ip̃a doctrina sapiẽ cͦui uacare statu¬
erumt blasp hemetur neq adipistatur ab ĩ¬
ꝑitis popus existimationẽ bonam. qd̾ illa
poma sig̾cant. ex quod ncc̃tum est ad exhor¬
tationem discentiũ. Sed plane ut hanc
curam suscipiant in coguntur. Satis et hoc
sig̾catum ẽ. ꝙp cũ ueniret de agro iacob: occ᷑¬
lit ei lỹa. eumq decurens aii a me intͣbis
conduxi .ii. te ꝓ madragoris filii mei tanꝙͣ
dic̾en. Doct̾no qmͣ diligis ius conferribonam
opinionẽ noli diffugere officiosum laborẽ
Quis ño uideat hos geri toto orbe terraru᷑
uemre homines ab oꝑib scłi eo ire in ocut᷑
cognostende et cõtẽplande ui̾tatis tanqm

Expanded text:
 homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae e uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem.quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibus saeculi et ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
quo fausto respondeo. qnͣtum satꝰ ꝓ susteptone.¬
gotio uidebatur quid ꝓpħie peniteret. quid mi¬
srii contineret exposui. Nunc illud uideamꝰ in qͦ
crudelitatis uiciũ solent obic̾e moysi uł inimici
ta et mandarit et fec̾m. Sed qi noui quid maxĩe
et inuidiose iactare cõsueuerut: iõ ip̃e hoc con¬
memoraui. suꝑiꝰep defendi. ne quiogͣ in eo fc̃o c̃ẽ
crrminis uł ip̃i manichei qui corrigi uellent uł
quisqmͣ aliꝰ imꝑitoꝵ aut ĩpioꝵ putarent. Nuus
aũt quid eciã ꝓpħice sig̾cationis hũerit reqͥren¬
duni. Quod ex eis multos quis̃ ab sente ipso
ydolum fabricauñt sine ulla cuiꝰ qĩ ncc̃itud̾is
distinctione uissit int̾uni. facile est ut intelli¬
gatur hom̃inũ illoꝵ int̾emptionõ sig̾care ui¬
cioꝵ taliũ qualiber illi ad eandẽ ydolatriam de¬
fluxerũt. In talia quippe uicia seurre nos iuib¬
apic psalmꝰ cũ dicit. Irascimini et nolite pecca¬

Expanded text:
quo Fausto respondeo, quantum satis pro suscepto nequo Fausto respondeo, quantum satis pro suscepto negotio uidebatur, quid prophetiae praemitteret, quid mysterii contineret, exposui. nunc illud uideamus, in quo crudelitatis uitium solent obicere Moysi uel inimicta et mandarit et fecerit. sed quia noui, quid maxime et inuidiose iactare consueuerint, ideo ipse hoc commemoraui superiusque defendi. ne quicquam in eo facto esse criminis uel ipsi Manichaei. qui corrigi uellent, uel quisquam alius inperitorum aut inpiorum putaret. nunc autem quid etiam propheticae significationis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite pecca
Abbreviated transcription (Latin):
parat stulto edificanti suꝑ harenã cuiꝰ tẽpta¬
ta domus ruma fit magna. Quod uero expoli¬
auit egyptios ussu dnĩ sui: nicħ insi iustissi¬
me iubentis quid p̃figurauerit ĩa in quibdã
libris quos de doct̾na xpĩana pͥ notaui qnͣt᷑
n̾itunt occurrit me recolo posuisse. quod auro
argento et ueste egyptioꝵ significate sint q̃¬
dam doctͥne q̃ in ip̃a consuerudine gentrum
nõ inutili studio discantur. Sed siue hoc sigc̃
siue illud: ꝙ ex ipĩs gentib aĩe p̃ciose tanceͣ
uasa aurea et argentea adiũgiuit se popu¬
Siue hoc ergo sine illud. siue huic aliquid
aliud fuit sigatatũ. certum ẽtũ eis qui¬
has litteras pie legunt nõ frustra neq sine ynũ¬
tiatione futuroꝵ ẽe illa uissa fc̃a conscripta. Iã por¬
to de bellis que ꝑ moysen gesta sunt minis lõgũ
est onĩa ꝑtrastare. Satis ergo su quod de illo bel¬
lo gesto cum amalech ĩa suꝑiꝰ in hoc ip̃o oꝑe quo

Expanded text:
parat stulto aedificanti super arenam, cuius temptaparat stulto aedificanti super arenam, cuius temptata domus ruina fit magna. Quod uero expoliauit Aegyptios iussu domini dei sui, nihil nisi iustissime iubentis, quid praefigurauerit, iam in quibusdam libris, quos de doctrina christiana praenotaui, quantum mihi tunc occurrit, me recolo posuisse, quod auro et argento et ueste Aegyptiorum significatae sint quaedam doctrinae , quae in ipsa consuetudine gentium non inutili studio discantur. sed siue hoc significet siue illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tamquam uasa aurea et argentea cum suis usiue hoc ergo siue illud siue aliquid aliud hinc fuerit figuratum, certum est tamen eis, quhas litteras pie legunt, non frustra neque sine praenuntiatione futurorum esse illa iussa, facta, conscripta. Iam porro de bellis, quae per Moysen gesta sunt, nimis longum est omnia pertractare. satis ergo sit, quod de illo bello gesto cum Amalech iam superius in hoc ipso opere.
Abbreviated transcription (Latin):
tis et clarissima luce ꝑfusis. ĩpudentissime ꝯͣ¬
dicit. Aliquid ergo fortassis diligentioris reqͥre
one collectam in hitu mulieris illuis qͦue tha¬
apiat cũq apłoꝵ consonantib litt̾is illustre¬
tur. qiuid hinc ult̾ius ĩmoramur. ac nõ ĩa uido¬
niꝰ quid restat de famulo dei moyse. quid eciã
ip̃a significent q̃ faustus obiecit. Quod em̃ fͤ¬
trem defendens occidit egyptiũ. cui uis facili¬
me occurrit. iniuriosũ nobis in hac peregͥnatõe
dyabolum a dũo xp̃o nobis defensis occidi. Qd̃
uero in harena hobruit int̾emptũ manifestũ
est eius ĩ a morticmã p̾sentiã in eis lat̾e̾ qui
ño hñt stabile fundam̃tũ. Unde ecc̾am dñs su¬
pra petram edificat et eos qui audiũt u̾bũ eiꝰ
eo facuit. comparat prudenti uiro qui edificat
domũ supra petrã. netẽptationib cedat et cor¬
ruat. Illos aũt qui audiunt et nõ faciũt com¬

Expanded text:
tis et clarissima luce perfusis, impudentissime cotis et clarissima luce perfusis, impudentissime contradicit. Aliquid ergo fortassis diligentioris requireone collectam, in habitu mulieris illius quae Thaaperiat cumque apostolorum consonantibus litteris inlustretur, quid hic ulterius inmoramur ac non iam uidemus, quod restat de famulo dei Moyse, quid etiam ipsa significent, quae Faustus obiecit? Quod enim fratrem defendens occidit Aegyptium, cuiuis facillime occurrit iniuriosum nobis in hac peregrinatione diabolum a domino Christo nobis defensis occidi. quod uero in arena obruit interemptum, manifestum est eius iam morticinam praesentiam in eis latere, qui non habent stabile fundamentum. unde ecclesiam dominus super petram aedificat et eos, qui audiunt uerbum eius et faciunt, conparat prudenti uiro, qui aedificat domum suam super petram, ne temptationibus cedat et corruat; illos autem, qui audiunt et non faciunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
aduinstũ est. Et erit in loco ubi dictũ ẽ eis. ñ
populus meus uos: dicetur eis. filii dei uiui. ñ
de illo de quo apłs gentib dicit. uos gͦ abra¬
he temen estis. ẜm ꝓmissionẽ heredes. Seo qͦ¬
niami et de illo iudeoꝵ ppło multi crediderunt
milia que interusalem apłis sociata sũt. Uͫ
lapidem angularem ĩ spaliis appellatum
dim̃i ac int̾p̃tatur cy duos parietes ĩ se ip̃o
os conderet in se in unũ nouũ hominõ faciẽs pa¬
cem et cõmutaret utrosq in uno corpore deo
ꝑ crucem int̾ficiens iimicitias in semet ip̃o
et uemens euuͣgelizaret pacem. hiis qui lõge
et hiis qui ꝓpe .i. gentib longe. et uida ꝓpe. Ip̃e
est .n. pspx nr̃a. qui fecit utraq unũ. m̃to et ip̃e
ꝓpħa faios uida ponens ꝓ uideis. et filios istael
sto ip̃o rerũ esfectu declarato quisquis contrã¬
dicit. ño solum ꝓpħicis uerũ eciã apłicis litt̾s.
nec solum quib libet litt̾is uerũ eciã reb ĩplo¬

Expanded text:
adiunctum est: et erit in loco, ubi dictum est eis "non populus meus uos," dicetur eis, filii dei uiui, nonde illo. de quo apostolus gentibus dicit: uos ergo Abrahae semen estis secundum promissionem heredes. sed quoniam et de illmilia, quae in Hierusalem apostolis sociata sunt, indlapidem angularem in psalmis appellatum dominum sic interpretatur. quod duos parietes in se ipso os conderet in se unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitias in semetipso, et veniens evangelizaret pacem iis qui longe et iis qui prope, id est, Gentibus longe et Judaeis prope; ipse est enim pax nostra, qui fecit filios Juda ponens pro Judaeis, et filios Israel ste ipso rerum effectu declaratae, quisquis contradicit, non solum propheticis, verum etiam apostolicis Litteris; nec solum quibuslibet litteris, verum etiam rebus imple
Abbreviated transcription (Latin):
qd est septies septem: imũ addit᷑ quo unitas con¬
iñdatur. In hac rõne uiuit illa apsica sentencia.
Suffe̾ntes inuicẽ indilectione studentes ẜuare
nuitatẽ sp̃o in nuuiculo ꝑacis. ⁊ no itaq spirita¬
li hoc est septenario fc̃a est ecc̃a puteus faciera¬
tis. qr fcũs est in ea fons aque salientis ĩ nitame¬
t̾nam. qũe qui hũent nõ sicieo in et̾uũ. Iam
nero qui fu̾to maritus eius. quid aliud qmͣ dy

Expanded text:
quod est septies septeni, unum additur, quo unitas comquod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferenteunitatem Spiritus in vinculo pacis. Dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet in aeternum. Urias vero qui fuerat maritus eju
Abbreviated transcription (Latin):
Enueleatiꝰ hec et m̃bratim quodã mõ articulati¬
q scrurater atq dissererẽ qsͣtum mtñtionẽ meã
dñs adiuuaret insi me ab hac laboriosiore dili¬
gentia finiendi husꝰ oꝑis oꝑ plusqmͣ uellem ĩa
gam. Noĩa qiuppe ip̃a int̾p̃tata satꝰ ostendiũ. qͥd
ociam hoc fcm̃ p̾figurau̾it. Daud int̾p̾taturi
mani fortis: siue desid̾abilis. et quid fortiꝰ leone
illo de tribu uda qui uicit mũdũ. Et quid desi¬
d̾abilius illo de quo ꝓpħa diciu ueniet desid̾atꝰ
om̃ib gentib. beth sabes int᷑p̃ratur puteus sa¬
cieratis. sine puteus septimꝰ. Qmͣlibet aũ haꝵ
nõis huiꝰ int̾prerationũ i id quod dic̾o inten¬
dimꝰ assumamꝰ saris ꝯgrur. sam et in canti¬
cis canticoꝵ sponsa illa ccc̃a est q̃ uocatur pu¬
teus aque niue. et huic puteo septenarii mi
nenit. Ne teptimanis .n. ꝯstare eund̾ festũdie̾:
tobie quoq siptara testatur. ad .xl. nontẽ autoꝰ

Expanded text:
Enucleatius haec et membratim quodammodo articulatiEnucleatius haec et membratim quodammodo articulatimque scrutarer atque dissererem quantum intentionem meam Dominus adjuvaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi hujus operis quod plusquam vellem jam tata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" sine "desiderabilis": et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo de quo propheta dicit: ueniet desideratus cunctis gentibus? Bersabe interpretatur "puteus satietatis" siue "putenominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo septenarii numuenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII autem,
Abbreviated transcription (Latin):
nem pcc̃oꝵ ꝑ om̃s gentes ĩcipientib ab irłm.
Sam eo ipõ h̾itus meretriciꝰ cõfessis pccõꝵ ẽ. Qy¬
uelud cerius ad fontes aquaꝵ ꝑuenite ad se¬
men abrahe. Imea nõ agnostente feratur qr
es uigam. uocatione signat᷑ iustificatione de¬
coratur glcrificatione exaltatur. Quos .n. pre¬
destinauit. illos et uocauit. Quis aũ uocauit
illos et uistificanit. Et quos uistificauit: illos
glorificauit. Sed hoc ut dixi adhuo in occłto
ubi fit cõceptio sce̾ ub̾tatis. Mitritur autẽ
ꝓmissus hedus tanqmͣ meretrici hediis exprobͣ¬
tu pcai ꝑ eundem odoliamitã. canqm̃ increpã¬
tem es dicentẽ. Generatio iꝑaꝵ. Sed nõ eã ĩ¬
uento pcc̃i exꝑbratio. qni mutauit confesiõis
amaritudo. post uero r̃a publicis signis. ami¬
li monilis. et uirge. uucio temere nidicantes
uideos quoꝵ tam ꝑsdnam uidas ipẽ gestaban qui
hodieꝙ dicunt ñõ hunc eẽ populumxp̃i. nec hrẽ
dentur et nos mag̾ qmͣ se ĩtificatos ẽẽ fatebunt᷑.

Expanded text:
nem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem , nam et ipse habitus meretricius, confessio peccatorum est. Tyvelut cervus ad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente feratur, quet virgam: quia vocatione signatur, justificatione decoratur, glorificatione exaltatur. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit: quos autem vocavit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam Iudas ipse gerebat, qui hodieque dicunt non huncdentur et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tatur pellicuis. qualiber tuicis induti sunt
pͥmi hoĩes in pena dampnationis sue dimissi
ex ꝑadyso. Secr̃tis añt nom̃ qui uocabat᷑ onã:
intͥp̃tatur meror eoꝵ. Quoꝵ nisi quib moħ
ꝓdest cũ ħeat unde ꝓdeite possit. atq id ꝑdar ᷤ

Expanded text:
rpretatur Pellicius, qualibus tunicis induti sunt rpretatur Pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso ; sequentis nomen qui vocabatur Aynan, interpretatur Moeror eorum: quorum, nisi quibus nihil prodest, cu
Abbreviated transcription (Latin):
leat. si qua occurrerint mala oꝑa hominũ quib
bonũ aliquid a narrante ꝓpħatũ esti¶ In thamar
ergo nuru iude ĩtellig᷑ plebs regni iudeorũ.
cui de tribu ida reges tanꝙͣ mariti ad hibebã¬
tur. Merito nomen eiꝰ a maritudo int̾pretatur.
Ap̃a .n. fellis dño poculũ dedit. Duo aaũ genera
pͥncipĩ qui nõ reste oꝑabantur ĩ plebe uũe
oꝵ qui oberant. alt̾m eoꝵ qui incħ ꝑderant sig̃¬
cantur in duob filiis iude. quoꝵ uiuit erat ma¬
ligniis uł seuus ante dm̃. alter in t̾rã funde¬
bat ut semen nõ daret ad feꝯdandã thamar.¬
Nec sũt amplius qmͣ duo gn̾a hominũ ĩutilia
gñi humano. Unũ nocentiũ. alter̃ p̾stare nolẽ¬
tanqmͣ in terram fundentiũ. Et quo in malopͥ¬
or est qui nocet. qmͣ illequin̾o ꝓdest. ideo maior
dicitur malignꝰille. et seqñs qͥ fundebat in t̾rã
Nomen quoq maioras qui uocabatur her itͦ¬

Expanded text:
leat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus leat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non reeorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significabantur in duobus filiis Judae, quorum unus erat saevus ante Deum, alter in terram fundebat semen, nNec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolenm in terram fundentium. Et quoniam in malo prior est qui nocet, quam ille qui non prodest, ideo major dicitur malignus; ille autem sequens, qui fundebat in terram. Nomen quoque majoris, qui vocabatur Her, inte
Abbreviated transcription (Latin):
legendo cognoste᷑ utrũ ex nimio reꝑiam scriptos
nigros ethiopes et ex atram̃to candidos gal¬
scͥpturam. sed picturam talem uiderem. sine
dubitatione rep̾hñderem. Ira in fcĩs hominũ
bona ne an malasint. Que aũ ad sig̾candũ
scribuntur siue dñtur. ncħ refer in morib
facientiũ qmͣ laudem rep̾hũsionẽ ue mere¬
antur. si ino hũt aliqin rei de qua agitur ne¬
cessariam p̃figurandi congruentiam. Sicut
ip̃a u̾ba si in eis uoluntatem dicentis atten¬
das quib agebat ut uistus iniuste necatur
utiq mala erant. tñ in signũ bonũ ilło nos¬
ciente significabant. qũ ait. Expedit ut u¬
nis moriatur homo. et non tota gens pe¬
reat. dcm̃q de illo est. hoc aũt a se nõ dix᷑.
sed cũ eẽt pontifex ꝓpħauit. qr oportebat
nũ bonũ significauit. ã se ip̃o quippe ma¬
lum fecit. sed nõ a se ipo bonũ significauio¬
hoc tm̃ modo iude stm̃. sed eciã ad cet̾a ua¬

Expanded text:
legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Galscripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, bonane an mala sint. quae autem ad significandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habeant aliquam rei, qua de agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicutipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utiqciente significabant, quando ait, Expedit ut unus moriatur homo, et non tota gens pereat: dictumque de illo est, Hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetavit quia oportebat num bonum significavit: a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significavihoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ua
Abbreviated transcription (Latin):
la sed bona futura significantur. ẜuat .n. ubi¬
q diuina ꝓuidentia uͥtutem locutioiis sue
it ꝙ̃admodũ ex adult̾oꝵ ꝯcubito formatur
et nascitur homo de hoĩm oꝑe malo bonũ o¬
pus dei sicut ĩ p̾dedenti ẜmone ĩa diximus
hõmi cciam futuroꝵ bonoꝵ nõ peccantis oꝑe
sed scribentis. Noq .ni. udas cũ ad thamar ꝯ¬
cupiscentia uitꝰtus intraret hanc sue libid̾is
g̾e̾retur ꝙ ad eaudem salutẽ hominũ ꝑtine¬
tam bonũ opus deus fect. ut eiusde̾ sue pas¬
sionis nos redimeret quid mirumsi ꝓpħa eiꝰ
de quo ip̃e ait. De me .n. ille sctipsit ex malo¬
fc̃o inde istius bom aliquid sigc̃auit ut suo
disponente atq inspuante conegit ꝓpħa nar¬
rator. quoꝵ int̃positio nõ nacaret ad p̾sig̾ca¬
tionem rerum quas inrendetat ꝓph̾are. ad
sig̾canda aũ aliqna bona incħ interẽ fc̃a il¬
la quib ea significantur. seu bona seu ma¬
la sint Quid i. inea intͥest cũ uolo aligiud

Expanded text:
ficantur. Servat enim ubique divina providentia virtutem bonitatis suae, ut quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus Dei, sicut in praecedenti sermone jam diximus hominum etiam futurorum bonorum, non peccantis opere, sed scribentis. Neque enim Judas, cum ad Thamar concupiscentia victus intraret, hanc suae libidinis gereretur, quod ad eamdem salutem hominum pertinetam bonum opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum si propheta ejus, de quo ipse ait, De me enim ille scripsit, ex malefacto Judae illius boni aliquid significavit, ut suo  sancto disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non vacaret a praesignatione rerum quas intenderat prophetare: ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
et postea rachel. ardorgͦ iste ad hoc ualeat ut or¬
do nõ recuserur. sed pociꝰ tołetur sine quo ñ pd̃o
ad id ꝑueniri qd̾ tanto ardore diligitur. Cũ ã
ꝑuẽtũ fui̾t simul ħebitur in hoc scło nõ solum
speciosa intelligentia sed eciam laboriosa iꝰticia.
qmͣlibet .n. acute sinc̾it̾q c̾natur a mortali¬
b incomittabile bonũ adhuo cors qd corrãp᷑

Expanded text:
et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut oret postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutab
Abbreviated transcription (Latin):
labor oꝑandi q̃ uista fũt qmͣ uoluptas intelligẽ¬
di q̃ uera sũt. ad hoc ualeo qd̃ scͥptũ est. Cõcu¬
pisti sapĩam. ẜua mãdata et dñs p̾bet illam¬
ta u̾satur ut pie credendo qd̾ ñ odũ intelligit.
eciam intelligentie m̃tũ consequat᷑ qnͣtũ .n.
ualet qd̾ mõ ꝯmemorani ẽẽ scͥptũ. ꝯcupisti
sapĩam. ẜua m̾ãdata. et dñs p̾bet illam tibi.
tm̃ et sllud ualere arbitror nͥ credideritis n̾o ĩ¬
flagrant ingenti amore ꝑspicue ui̾tatis nõ
est impbandũ studium. sed ad amorẽ renocã¬
dũ ut a fide incipiat et morib bonis nitatur
ꝑuenire quo tendit. In eo quippe ex u̾satur.¬
et uirtus est laboriosa in eo uero qd̃ appetit lu
minosa sspĩa. quid opus est in quit cred̾e qd̃
nõ mͥ ostñd̾r manifestũ. Aliqd̃ u̾bum ꝑ me
quo uideam rerũ om̃iũ pͥncipiũ. id .n. ẽ ĩ quo
desid̾as et amari dignissimũ. sed priꝰ nubit lỹa

Expanded text:
labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegenlabor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegendi, quae uera sunt. Ad hoc ualet, quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus praerta versatur, ut pie credendo quod nondum intelligit etiam intelligentiae meritum consequatur. Quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non inflagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laminosa sapientia. "quid opus est" inquit "credere quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum omnium principium. id enim est in quo desideras et amari dignissimum, sed prius nubit Lia
Abbreviated transcription (Latin):
furab̾is ño fłm testimoniũ dices. ñõ ꝯcupisces u¬
qnͣtũ potuerit obẜuatis postea csi hom̃i pro
ꝯcupita et sperata pulc̾rima delectatione doc¬
t̾ne ꝑ tẽptationes uarias quasi per eiꝰ scłi noc¬
tem tosantia laboris ad heserit quasi ꝓ rachel
lya mopmata ꝯĩcta sit. Et hanc sustinet
ut ad slłam ꝑueniat si ꝑseueramtꝰ amat accep
tis septemaliis p̾ceptis. ac si dicatur ei. serui
alios septem anuos pro rachel ut sit pauper¬
spũ. mttis. lugens. esuriens. siciensq ĩticiã.
misericors. inũdicors. pacificꝰ. uellet .n. homo si
sĩ posset sine illa tolantia laboris q̃ magendo
paciendoc amplectenda ẽ statim ad pulchre at¬
q ꝑfecte sapiẽ delicias ꝑuenire. Sed hoc nõ p̃t
interra morientiũ. hoc .n. uidetur sigc̃are ꝙ dem̃¬
ẽ a iacob. Non ẽ moris ĩ loco nr̃o ut minor nubat
prnis qm maior qi ñõ ab surde maior appellat᷑
q̃ tp̃r priorẽ. prior est aũ in recta hoĩs eruditd̃e

Expanded text:
timonium dices, non concupisces uantum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem anspiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque justitiam, misericors, mundicors, pacificus . Vellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda eque perfectae sapientiae delicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc enim videtur significare ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione