comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad bonũ moueat᷑. et crigat᷑. et ita ex uirtute
et. lilero. auͦ. nascit᷑ bonꝰ motꝰ uł affc̃us animi.
et exinde bonũ opus procedit ext̾ius. sicut płu¬
uia irrigat᷑ terra. ut g̾minet ⁊ fructũ fatiat.
nͤ pluuia est terra. nͭ germen nͨ fructꝰ. nͨ terra
g̾men uł fructꝰ nͨ g̃men fructꝰ. ita gͣtis derra
diuine bũdcõnis .i. ĩspirat᷑ gratia. quod solus deꝰ
facit ñ homo. cum eo qͦ rigat᷑ uoliuitas hoĩs ut
g̾minet et fructific .i. sanat᷑ et p̾ꝑat᷑ ut bonũ ue¬

Expanded text:
ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructus; ita gratis terrae is, id est, inspiratur gratia, quod solus Deus facit, non homo cum eo; qua rigatur voluntas hominis, ut germinet et fructificet, id est, sanatur et praeparatur u
Abbreviated transcription (Latin):
tu lignoꝵ que suit in ꝑadiso uestim᷑. de fructu uero
ligni qd̾ est in medio ꝑadisi p̾cepit nob̾ doꝰ ne comede¬
remꝰ et ne tangeremꝰ ne forte moriam᷑ In quo u̾bo
oedit locum temptanti: cum dixit. ne forte moria¬
mur. Unde mox dyabolꝰ dixit ad mlr̾em. neqͣqͣm mo¬

Expanded text:
unt in paradiso, vescimur; de fructu vero ligni, quod est in medio paradisi, praecepit nobis ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam mo
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. artende ordinem et prog̾ssum humane ꝑditi¬
onis. pͥmo deus dix̾at. qͣcumq die comedĩs ex eo moꝵ¬
te morieriꝰ. deinde mulier dixit ne forte moriam᷑.
Nouissime serpenꝯ dixit. Neqͣqͣm moriemini. deus
affrͣuit. mulier illud qͣl ambigendo dixit. dyabolꝰ
negͣuit. que gͥ dubitauit ab ast mãte recessit et ne¬

Expanded text:
em ac progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ. ut añ om̃ia diligamꝰ d̾m scdo̾ no. t̾cio
mesticos. demũ ĩimicos. Quod aut̃ augꝰ dicitꝰ
ꝑiter om̃s esse diligendos. et pari dilc̃one om¬
ritas non ad affc̃m referat᷑. set ad bonũ ꝙ eis
optatur. qr caritate oñib optare debemꝰ ut
paria sona mereant᷑. Sicut ait aͣpͣlũg uolo õs

Expanded text:
diligamus Deum; secundo, nos; tertio mesticos, demum inimicos. Quod vero August. dicit pariter omnes esse diligendos, et pari dilectione omritas non ad affectum referatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bona mereantur. Sicut Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ est de patre uł filius semꝑ nascit᷑ de pr̃e. ⁊ ideo
dicit gͥgꝰ quod ñ possumꝰ dr̃e semꝑ nascit᷑. ñ inꝙͣ
ita cõuenient̃. ñ ita congruc⁊ ad explanatõni
u̾itatiꝯ. potest tñ dici si sanc intelligat᷑. semꝑ n.
nascit᷑ filuiꝯde prẽ.: ut ait orig̾. ñ quod cotidie
iteret᷑ ala generatio: s q semꝑ est. Semꝑergo
nasgit᷑ .i. natiuitas eius sempit᷑ na est msl¬

Expanded text:
er nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper nascitur, id est, nativitas ejus sempiterna est
Abbreviated transcription (Latin):
est ͦ Iud̾ .n. sincera. ⁊ catholica fide ꝯtenet ac
p̾dicat: ut istud. qͣre ergo ait. dicamꝰ ueriuꝰ.
cun utr̃q parit̾ sit uerũ ͤ nisi qr forte uolebat
intelligi hoc⁊ ad maiorem euidentiã ⁊ exp̃ssd̾m
u̾itatis dici: qͣm illud. hiiꝰ ⁊ .n. u̾bis om̃iꝰ ca¬
lũpniandi ũsutiꝰ hr̃ticiꝰ obstruit᷑ adituꝰ. qͥb¬

Expanded text:
est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obstruitur aditus, q
Abbreviated transcription (Latin):
tate. sanctiora .n. sunt coniugia part pari uo¬
to continentiaum. Unde augꝰ . qͣd doo pari con-
sensu uoueratis: ambo ꝑ seuerant̾ redc̾e debu-¬
istis. a quo ꝓposito si lapsus est ille. tu saltem
ꝑ seuera. ũ qr ꝑiter temꝑabatis a cõmixtõne
carnali ideo maritꝰ tiuis esse destiterat. ĩmo
uõ tanto sanctius coniuges manebatis. qͣu¬
to sanctiora concordit̾ platita scruabatis. ꝑ¬
fcm gͥ fuit marie et ioseph conugiũin sanc¬

Expanded text:
tate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑentib xp̃i. fides. prolos. sacͣmentũ. prolẽ cog¬
noscimꝰ ip̃m dñm. fid̾m: qr ulłm adult̾iũ. sac᷑¬
mentũ: qr nullũ diuortiũ. Solus ibi nuptia¬
sine pudenda concupiscentia carnis. q̃ accidit
ex pcc̃o sine qͣ concipi ⁊ uoluit qͥ sine pcc̃o
fut᷑us erat. et lic ñ int̾cessis coniugał concu¬
bitus: coniuges tam̃ uere fuerunt. mente:
ñ carne. Sicut et ꝑentes. ꝙͣuis amibꝵ dicat
copuclam. Inͣ om̃i inquit mat̾monio cõiũcts̃

Expanded text:
mentum Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptiasine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non intercesserit conjugalis concubitus, conjuges tamen vere fuerunt mente, non carne, sicut et parentes; quamvis Ambrosius dicat copulam. In omni m
Abbreviated transcription (Latin):
s bene intelligentib utrumiq inuenit᷑ in siñgite.
quia qui diligit d̾m non potest eum ꝯ demꝑnere
queni deus p̾cipit diligi. et qui diligit proximũ
omui mũdana dilectione dacreta. qͣm distiugit̃s
dñsait. sicut dilexi uos. quid .n. nist d̾m dilent
in nobiꝯ: ñ quem halebamꝰ. set ut haberemꝰ. sic̃
ql cupit reuocare ñ morbum̃ qͣm Genit expelłeᷤ
Sic et nos inuicem diligamꝰ. ut qͣntũ posslunuꝰ
ĩuicen ad habendumꝰ d̾mi in nobis ex dilectõne
atͣhamuꝰ..

Expanded text:
entibus utrumque invenitur in singulis, quia 59 qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecipit diligi. Et qui sancte ac spirituomni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ambiguũ: m̃ nat᷑a corꝑis eiuꝰ. infirmita¬
tem corporee nat᷑e non fuisse. q passionẽ illã
lic corpori illata sit: non tam̾i naͣm dolendi
corꝑi iutulisse. qr liez forma corꝑis nr̃i esset
in dño: ñ tam̾ uitiose infirmitatiꝰ nt̃e forꝰ
erat in corpore. Iuod ex ꝯceptu sputꝰ saueti
uirgo progenuit. Audisti lector u̾ba hyla¬
rii. quib dolorem excludere uidet᷑. S si excus¬
sa causa senꝯꝰ et impietatiꝰ hebetudine pͥ¬
missis diligent̃ intendas. atq ip̃ius scͥpte
cucõstantiam diligent̾ inspitiaꝰ. dcõꝵ ratõm
atq uirtutem ꝑcipere uti poteris. et inteili¬
gentiã arguere ñ attemptabis. intelligit᷑ .ii.
ea ratõne dixise dolorem passionis ii xp̃m ñ in
esses causa timoris uł t̾stitie. ita nccͣitas
timendi ũ aut in eo. sicut est in nobiꝯ nͨ naͣ do¬
loris fuit in eo. sicut est in nobiꝰ.¶Tristiti¬
am tam̾ in eo fuisse ⁊ sequent᷑ asserit. S cãm

Expanded text:
t ambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum noesset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. Tristitiam tamen in eo fuisse consequenter asserit, sed causam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ soluꝰ est tactꝰ. Ita et in xp̃o habitat om̃iꝯ
plenit udo diuiuitatis. qr ille est caput ĩ quo
sunt om̃ꝯ seusus. In scĩs uero: qͣi solus tactꝰ et
ñqͣm illam eamd̾ eẽntialit᷑: S similẽ acce¬
perunt grãm. ꝓuergͦ ille plenꝰ gr̃a ⁊ sapien
tia fuit: ab ip̃a ꝯceptione. Onde ierod resendi

Expanded text:
autem solus est tactus. Ita et in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt omnes sensus; in sanctis vero quasi solus tactus est, nunquam illam eamdem essentialiter, sed similem acceperunt gratiam. Puer ergo ille plenus sapientia et gratia fuit ab ipsa conceptione. Unde recte Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uitatis et uuitatis. ad noui testamenti auc¬
foritates accedamus. ut in medio d̾uii allum
calculus. quo tangant᷑ ora sideliũ. dñs itaq
xpistꝰ unitatem uiuine essentie. ac ꝑsonaꝵ
iͣmitatem aꝑte insinuat diceus apͣl ͦ ite bap¬

Expanded text:
itatis et unitatis, ad novi Testamenti auctoritates accedamus; ut in medio duorum animacalculus quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque Christus unitatem divinae essentiae ac personarum trinitatem aperte insinuat, dice
Abbreviated transcription (Latin):
in pulu̾em. uł cuͣfunderet᷑ in massam. et eam
uellet artifex rͨsum ex illius mat̾ia ⁊ qͣłititate
reꝑare: nicħ int̾esset ad eius integ̾tatẽ. que
ꝑticula mat̾ia cui menbro statue redderet᷑.
dum tnͣtotũ ex quo ꝯstituta fu̾at restituta
resumeret. ita deus mirabilit᷑ atq ineffabilr̃
artifex de toto quo caro nr̃a extit̾at: eam mi¬
rabili celeritate restituet. nͨ aliquid attine¬
bit ad eius remigͣtõm. utrũ capssli ad capilles
redeant. et iuigues ad ungues. an quicquid
eoꝵ perierat mutet᷑ in caruẽ. et in ꝑtes alias
corꝑis reuocet᷑ curante artificis prouidentia.
ne quid indecens fiat. indecoꝵ quippe aliquid
ibiñ erit. q qͥcquid fut᷑m est hec decebit. qͥa
nͤ fut᷑m est si non decebit n
Id̾ sc̃i sine om̃i de

Expanded text:
in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret; ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra extiterat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid ibi futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebit. 3. Quod sancti sine omni de
Abbreviated transcription (Latin):
alio quin remissio: ad pccm esset incitatio. dicũt
.ni. quis ñ semꝑ pectar. si semꝑ redire posset ᷑ di¬
cunt .n. dñm incitatorem maloꝵ: si semꝑ pccͣa¬
remittat. uł pu̾itentib subueniat. et ei placere
pcc̃a quib semꝑ presto est: et gr̃a. Errant aut̃
est: ca destruere. si ea amaret: non ita semper

Expanded text:
alioquin remissio ad pecenim, Quis non semper peccaret, si redire semper posset? Dicunt enim Deum incitatorem mali, si semper poenitentibus subvenit: et ei placere peccata, quibus semper praesto est gratia. Errant autemest ea destruere. Si enim ea amaret, non ita semper
Abbreviated transcription (Latin):
rum. filius qui prĩs facinus ignorauit aliam
ducat. Si cõiũxilla fuiss qd̾ uti foret Si ĩ spõ¬
salib paccio coniugał int̾ressiss. ñ ꝑmitteret᷑
sponsus aliam ducere mechis aut̃ pena ñ nulẽ¬
.d ii ex rigore infligit᷑. ut aliis t̾reantur. Itẽ ex
eod̾m. quidam desponsauit uxorem. ⁊ dotauit.
et cum ea coire ñ potuit. qͣm clanculo frat̾eius
corrupit. et gͣuidam reddidit. decretũ est ut
ꝙͣuis npta ñ potu̾it esse legntimo niro. des¬
ponsatam tñ fri. frat̾ halere ñ possit. S mechꝰ
et mecha fornicatõnis quid̾ untc̃am sustineãt.
licita uero eis ꝯiugia non negentur. de ala¬
desponsatõne intelligi delet. ubi ñ fuit consens̃
coniugał de p̾senti. alio quin ñ licet eis alia sor
rapuerit publica pm̃a młctetur. et si ne spe cõ¬
hlic fuisse desponsatam sine paccõne cõuigilli de
p̾senti. et ideo ñ fuisse coniugẽ: cui uiuente spon¬
so alt̾i nulendi licentia ñ negat᷑. Sunt .n. q̃dã

Expanded text:
rum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De ildesponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia sortrapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
cathecuminos. et suꝑ eos qui qui hñt spiri¬
ut egrediat᷑ ab eis. ad exorcistam ꝑtinet ex¬
orcismo memorit̾ retinere. manꝰq sup enet¬
gͣuninios et cathecuminos in exorcit᷑ando ĩ po
imꝑat ĩmũdis. et malignũ expellere de corde
aliis fatit sibi ñ prosit. et dicat᷑ ei metice:
cura te ip̃m. Hii cum ordinant᷑ accipiunt de
manui ep̃i librũ exorcismoꝵ. et dicit᷑ eis. acci¬
pite et habetote potestatem ĩponendi manꝰ
suꝑ euerguminos. nł uł cathecuminos. hec

Expanded text:
kathecuminos et super eos, qui habent spiriut egrediatur ab eis. Ad exorcistam orcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponerimmundis imperat; et malignum expellere de corde alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura te ipsum, Isti cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum, et dicitur eis: Accipite et habete potestatem imponendi manus super ener/guminos et kathecuminos. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑ in errorem tantũ ut dicat siue carualico¬
pula non posse contͣhi mat ͥ et int̾ mariã ⁊ iosepb
ñ fuisse coniugiũ uł ñ fuisse ꝑ fcm̃ qd̾ nefas est
sentire. tanto .n. sanctiꝰ fuit atq ꝑfectius: qͣnto
a carnali opere ĩminiis. s suꝑius posita ea ratc̃e
dcã intellũdum est. ñ quin ꝑtineat mls illa ad
matͥmoniũ cum qua ñ est ꝑmixtõ sexuũ. s nõ¬

Expanded text:
ali copula non posse contrahi matrimonium; et inter Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est permixtio sexuum; s
Abbreviated transcription (Latin):
dientie. Si uͦ pͥmi ꝑentes obedientes essent nͤ
contͣp̾ceptũ pͤcassent: ñ ideo tñ minꝰ diceretur
lignũ scĩe boni et mali. qr hoc ex eiꝰ tactu acci¬
deret si usurparet᷑. a ligno igit᷑ homo ꝓhibitꝰ
est quod malũ ñ erat ut ip̃a p̾cepti conscrua¬
tio bonũ illi esset. tͣusg̾ssio malũ. nͨ meliꝰ consi¬
derat᷑ qͣnitũ malũ sit ĩ obedientia qͣm hoc mo¬
do. cum s. i deoreuꝰ fcũs essi homo intelligit᷑¬

Expanded text:
dientiae. Si vero primi parentes obedientes essent, nec dientiae. Si vero primi parentes obedientes essent, nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus tactu accideret si usurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inobedientia, quam hoc modo; cum scilicet ideo reus factus esset homo intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aradiso crant ligna du̾si genis. ĩ ter que
smũerat quod uocat um est lignũ uite. alterũ
uerolignũ scĩe boni et mali. lignũ uite dcm
est sicut doc beda ecͤ strabus. qr diuinitꝰ accepͭ
hͣnc uim. ut qui ex eua fructu comederete cor¬
puꝰ eius stabili sanitate et ꝑꝑetua soliditate
firmaret᷑. nͨ ulla infirmitate. uł ctatis ĩ becil¬
litate ĩ deterius uł in occasum laberet᷑^ lignũ
aut̃ scĩe boni et mali ñ a nat᷑a hoc accepit no
men. s ab occasione rei postͣ fecute. arbor enĩ
illa ñ erat mala set scĩe boni et mali ideo dcã
est qr poit ꝓhibidõm erat in illa tͣnsg̾ssio fu¬
tura. qua homo experiendo sciret quid esset
int̾ obedientie lonũ. et inobedientie malum
Non gͦ de fructu qui nasc̾e̾tur ĩ positũ est illud
nom̾. set de re tͣnsg̾ssioñe setuta. cognouit .n.
pato ligno uetito. qr ꝑ exꝑientiam mali didi¬
cit quid sit int̾ bonũ obedientie et malũ ĩ obe¬

Expanded text:
aradiso erant ligna diversi generis; inter quae unum erat quod vocatum est lignum vitae; alterum vero, lignum scientiae boni et mali. Lignum autem vitae dictum est, sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis imbecillitate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali, non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid esset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Non ergo de fructu qui nasceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit enim pato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobe
Abbreviated transcription (Latin):
res tangi que ñ tangenti tm̃ s prohibenti ob.
sicut aliena pͤcunia. iõ ꝓhibito est pͤcatũ. qr ꝓhi¬
benti est dampnosũ. Cum uͦ taugit᷑ quod nͨ tãgẽ¬
ti obest si ñ phibet᷑. nͨ quilib si tangat᷑ ideoꝑhi
bet᷑. ut ꝑ se bonũ ꝯbedientie. et malũ inobedi¬
cutie monstret᷑. sicut pͥmꝰ homo a rebona ꝓhi¬
bitꝰ penã iñcurrit. ut ñ ex re mala. ¶ s̃obediẽ¬
tia pena esse monstͣret᷑. sicut ex obedientia pal¬
ma..¬

Expanded text:
res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; et ibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
deriũ. questꝰ quoq et diuitiaꝵ possessõ freq̃ñ¬
ter est causa cõiugii. et alia multa q̃ cuiq dili¬
gentiam ad hibenti facile est disdernere. Non
est aut̾ assentiendũ illis qui dñt ñ esse coniugi¬
um qd̃ ꝓpt̾ has causas minꝰ honestas contͣhitur.
constat .ir ex p̃missis coniugiũ fieri ex cõmu̾i
consensu ibbis de p̾senti exp̃sso. ꝙͣuis amorad
hoc accͤxerit. cuiꝰ rei docum̃tũ p̃stat iacob qui
rachel decorã fatiẽ et uenusto aspectu amauit.
eam q diligũs ait. seruiam tibi prorachel:
uii. annis. In deutͦnomio ⁊ legit᷑. si uideris ĩ me¬

Expanded text:
s quoque et divitiarum possessio frequenter est conjugii causa, et alia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non esse conjugium quod propter has causas minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur: Si videris in me
Abbreviated transcription (Latin):
effitiens causa mat̾monii conseq̃ns est
ostendere ob qͣm cãm soleat ul debeat contͣhi
ł: procreatõ proł. ꝓpt̾. hoc .i. instituit deus con¬
iugiũ int̾ pͥmos ꝑentes quib dixit. crescit᷑e et᷑
multiplicamim. ⁊ c̾. Scd̾a est post pcc̃made ui¬

Expanded text:
efficiens causa matrimonii, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahilis procreatio prolis, propter hoc enim instituit Deus conjugium inter primos parentes, quibus dixit, Gen. 1, Crescite et multiplicamini, etc. Secunda est, post peccatum Adae, vi
Abbreviated transcription (Latin):
silentiũ ñ est aliq res. s ubi sonꝰ ũ est silentiun
dr᷑. et nuditas ñ a liqͣ res est s in corpore ubite¬
gunen tamen ñ est: nuditas dicitur. Sicut ina¬
uitas non est aliquid. s ĩ anis dr᷑ esse locꝰ ubi
corpus ñ est. et in anitas absentia corporis.¬

Expanded text:
silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur. Et nuditas aliqua res non est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur. Et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis
Abbreviated transcription (Latin):
spu .s. a quo fice. Sicut ergo fideꝰ ñ est spiritꝰ .s.
a quo est: ita nec caritaꝰ. quomiͦ .n. caritaꝰ spiritꝰis.
se ip̃m nobis spiritꝰ .s. et ex hẽc sensu dcm est. qd̃
caritaꝯ ab ipo est in nobiꝰ.s et tñ ip̃a spuritꝰ.s. est.
fides aut̃ est a spiritu sancto. et nõ est spiritꝰ .s. qr

Expanded text:
Spiritu sancto, a quo fides Sicut ergo fides non est Spiritus sanctus a quo est, ita nec charitas. Quomodo ergo Spiritus sanctus seipsum nobis Spiritus sanctus. Et ex hoc sensu dictum est quod charitas ab ipso est in nobis, et tamen ipsa Spiritus sanctus est. Fides autem est a Spiritu sancto, et non est Spiritus sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ip̃am ibi fuerit marie caro. Ille ergo deci¬
matꝰ est ĩ abraham qui sic fuit in lumbiꝰ abra¬
he. sicut ille fuit in lumbis prĩs sui .i. qui sic
natꝰ est de pr̃e abraham. siout ille de patre suo
cupiscentiam

Expanded text:
semper virginis Mariae caro. Ille ergo decimatus est in Abraham, qui fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui, id est qui sic natus est de patre Abraham, sicut Levi de patre suo cupiscentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritꝰ .s. nec pris est sołuis. nͨ filii solius. s ambo¬
rum. et ideo cõmunẽ qͣ inuicem se diligunt. pr̃
et filiuꝰ: nobis insimiat caritatem. Iohanos
dixit spiritꝰ sanctꝰ caritas est. quod si dixisset.
absolutior esset sermo. et non parua ꝑs cõniꝰ¬

Expanded text:
sanctas nec Patris est solius, nec Filii solius, sed amborum; et ideo communem, qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuat charitatem. Ut dixit: Spiritus sanctus charitas est, quod si dixisset, absolutior esset sermo, et non parva
Abbreviated transcription (Latin):
cordie. qr et ip̃i ñ pro mericis suis s deo mise¬
rente de miseria liberant᷑. aut si hoc ad omnes
estimant ꝑtinere. nͨ i deo ncc̾e est. ut dampna¬
rum certis temꝑib extiment. Si hoceis placet
aliqͣteuꝰ mittigari. ⁊̃ sic quippe intelligi potest
manere ira del in illis .i. ip̃a dampnatio. hec
.ii. uocat᷑ dei ñ diuini amini ꝑtͤbatio. ut ĩ rra
sua .i. manente ira sua u̾ contmeat miseratões
suas. ñ et̾no suplitio finem dando. s leuamen
adhibendo uł int̾ponendo crutiatib. qr nec
psalmꝰ ait. ad finiendam iram suamr itł pꝰ irã
suam. s in ira sua que si sola esset alie nari a reg¬
no dei stcarere magna multitudĩe dulced̾is dei.
tam gͣnti i eist pena ut ei possint nulla tormẽ

Expanded text:
ia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnarum certis temporibus existiment si hoc his placet aliquatenus mitigari. Et sic quippe intelligi potest manere ira Dei in illis, id est, ipsa damnatio. Haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, id est, manente ira sua, non contineat miserationes suas, non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus; quia nec psalmus ait ad finiendam iram suam, vel post iram suam, sed in ira sua. Quae si sola esset, alienari a regno Dei, et carere magna multitudine dulcedinis Dei, tam grandis tamen est poena, ut ei possint nulla torme
Abbreviated transcription (Latin):
nulli et̾nam dampnandoꝵ penã et crutiatꝰ
sine int̾missione ꝑpetues humiano miserantur
affectu atq ita ait᷑m esse ũ credant quid̃ scͥp¬
tͣis adu̾sando diuinis. S pro suo motu dura q̃¬
que molliendo. et in le morem flectendo si̾iam
que putant in eis t̾ribilius esse dicta ꝙͣ ueriꝰ.
Non .ii. in quiunt obliuiscet᷑ͤ deus misoreri. et¬

Expanded text:
nulli aeternam damnandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis adversando divinis, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et leviorem flectendo sententiam; quae putant in eis terribilius esse dicta quam verius. Non enim inquiunt obliviscetur misereri
Abbreviated transcription (Latin):
uni illani c̾at᷑am qͣm uirgo concepit et pe¬
perit: ꝙͣuis ad solaui ꝑsonami filii ꝑtinen¬
tenl tota trinitas fecerit. neq n. seꝑabilia sũt
tus est  an et qñ unꝰ triũ ĩ aliquo oꝑe nominat᷑
uniu̾sa oꝑari trinitas intelligr ᷑ ĩta uere est.
et in exemplis doceri potest. audutiꝯ ꝓpositã

Expanded text:
um illam creaturam, quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit, neque enim separabilia sunt tus est? An etiam quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Vere ita est, et exemplo doceri potest. Audistis propositam
Abbreviated transcription (Latin):
erem ñ consenseriti ex simili ostendit᷑. si quis
heticus nomine angꝰti uł ambrͣ. a licui cał ho¬
lico se offerret. eumq ad sue fidei imitatõm
uocaret. si ille assentiret. in cuꝰ sña fidei dicere¬
tur consensisse: Non in ħeticoꝵ sectam. s ĩ in¬
tegritatẽ ficei qͣm ille hereticus se mentieba¬
tur hr̃e. Error uero fortune con sen sũ non ex¬
cludit. Iue .n. mibit pauperi. putans illum
esse diuitem. ñ potest renũtiare priori cõditõi.
ꝙͣuis errau̾it. Nec error qͣlitatis ut si quis du¬
cat in uxorem metricem. uł corruptam. qͣm
putat esse castam. uł uirginem: ñ pot᷑ eam
Simitere.

Expanded text:
erem non consenserit, ex simili ostenditur. Si quis erem non consenserit, ex simili ostenditur. Si quis haereticus nomine Augustini vel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensisse? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem fidei, quam ille haereticus se mentiebatur habere. Error vero fortunae consensum non excludit. Quae enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo mat̾ie excludit eu consensũ: ita et ĩ con¬
iugiũ error ꝑsone. S obitit ᷑ deia cob qui pro ra¬
chel .uii. anu̾is seruierat. et supposita est ei lia.
Nũ quid error ꝑione excludit coniugiũ : cum
ñ in ea. s in rachel consensĩt. S qd̃ ibi fcm est:
in misterio gestum ñ improle tͣditur. ibi tñ
et si ñ p̾cessit: secutꝰ est consengꝰ. Nec ex illo cõ¬
cubitu quiconsensũ p̾cessit fornicari iudican¬
tur: cum ille maritali affc̃u eam cognouerit.
et illa uxorio affcũ debitum ꝑsolu̾̃it. putãs le¬
ge pmogenitoꝵ. et pat̾nis imperiis se illi iure
copulatam. excusat᷑ ⁊̃ qr dei consilio ĩ nuiste¬
rio ita actum est. Hcdie t̾ excusaret᷑ ciu ĩscio:
uxoris soror lectulum cius ingressa: se subice̾t.¬
tur. ale tñ qui cognouit eam ꝑ ignorantiã
extusat᷑. quod ꝑ simile probat᷑. Sin. dyabolꝰ
tͣnfigͤans se in angłm lucis c̾redat᷑ bonꝰ. ñ est
error ꝑiculoous. qd̾ autẽ uir ille in illam muli¬

Expanded text:
error materiae excludit consensum, ita et in conjugio error personae. Sed objicitur de Jacob qui pro Rachel septem annis servierat, et supposita est ei Lia, numquid error personae exclusit conjugium, cum non in eam, sed in Rachel consenserit? Sed quod ibi factum est, in mysterio gestum non improbe traditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjicetur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam muli
Abbreviated transcription (Latin):
Unitũ est carni per mediũ iutellectũ u̾bũ dei.
tante .ii. subtilitatis atq simplititatiꝯ est diui¬
na eẽutia ut corꝑi de limo terre formato uuiri ñ
ꝯgruerit nisi mediante rõnali eẽntia. illa aut̃
Unio ĩ explicabił est adeo t̾ ut iolis ab ut̾o scĩfi¬
catus se ñ esse dignũ fateat᷑ solũe corrigiam

Expanded text:
medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali essentia. » Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam
Abbreviated transcription (Latin):
.n. dr̃e quod filiuꝰ potuit gignere. s ñ oportuit.
⁊ ita potuit quod ñ oportuit: Iuare aut̃ ñ opor¬
tuit: subdit dicenꝰ inmoderata .nͥ. esset diuina
generatior si geiitꝰ filuiꝰ ne potem gigner pr̃i.
nͨ impłeret ᷑ geñatõniꝰ series. Si semꝑ alt̾ ex alto:
nasceretur. is eam ꝑficeret ulluꝯ: si ñ suffic̾et¬

Expanded text:
dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem notuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, Nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur. Nec enim eam perficeret ullus, si non suffice
Abbreviated transcription (Latin):
i aut̃ quet᷑ quid sit quod hic uocat᷑ ordo. sanc
potest dici signacłm quoddam esse .i. sacrũ
quiddam quo spñał potestas tͣditur ordinato. et
offitiũ. caracter igit᷑ spu̾ał. ubi fit promotio po
confertur. qͣm figant ea que ibi geruntur ur

Expanded text:
ocatur ordo, sane dici potest signaculum esse, id est, sacrum quoddam, quo spiritualis potestas traditur ordinato, et officium. Character ergo spiritualis, ubi fit promotio potconfertur, quam figurant ea quae ibi geruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ om̃is caro que ab adam tͣducta est in eo simnł exist̾e
potuit. qr multo maioris qͣntitati ꝯᷤ qͣm fũit corpus
ade. ĩ quo noc ⁊̃ tot atĩomi fu̾it quot ab eo hoĩe des

Expanded text:
 existere potuit, quia multo majoris quantitatis est, quam fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines des
Abbreviated transcription (Latin):
.n. duob moĩs .s. loco uł tp̃r. fit mutatio cature
deus inquit omp̃s ĩ cõmutabili et̾uitate uolun¬
tate u̾itate. senꝑ id̾m mouet. ꝑ tempꝰ. cͥat᷑am.
spũalem. mouet ⁊ ꝑ tempus ⁊ locum c̾at᷑ an cor¬
poralem. ut eo motu nat᷑as quas condidit adnu¬
nistret. cum gͦ tale aliquid agit: ñ delemꝰ opi̾ari
eius sbãm q  d̾ est. temꝑib locisq mut abile̾ siue
ꝑ tp̃ra ⁊ loca moilem. cum sit ip̃e ⁊ uit̾ior onni
re. qr in ip̃o sunt omũia. et ext̾ior om̃i re. qr ip̃e est
suꝑ om̃nia. et antiquior om̃ib. qr ip̃e est ante om̃ia.
et nouior om̃ib. quia ip̃e id̾m est post om̃ia .s.
post oĩm initia. Ecce hic aꝑte ostendit᷑ qr nͨ locis

Expanded text:
 duobus, scilicet loco et tempore fit mutatio creaturae, Deus, inquit, omnipotens incommutabilitate, aeternitate, voluntate, veritate semper idem movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas condidit, administret. Cum ergo tale aliquid agit non debemus opinarieus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse interior omni re, quia in ipso sunt omnia; et exterior omnibus, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia ipse idem est post omnia; scilicet post omnium initia. Ecce hic aperte ostenditur quod nec locis
Abbreviated transcription (Latin):
amorem attingit᷑. ñ .n. caritas fidem. s si¬
des caritatem precedit. qr nemo põt ama¬
re quod ñ credid̾it sicut nec sperare. S hoc
accipi potest dictum de fide que uirtꝰ est . ip¬
sa .ii. spem et caritatem frequent̾ precedit.
uł de accu fidei qui forte naturalit̾ actum
caritatis precedit. sicut actũ spei quod ilba
addit diceuꝰ. Nist ea inquit᷑ que audis credi¬
deriꝰ ad amandũ ea que audis ñ iniflãma¬
ris. que tm̃ de ñ uisia est ut aute diximus.

Expanded text:
ttingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nemo potest amare quod non crediderit, sicut nec sperare. Sed hoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verbaddit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis; quae tantum de non visis est, ut ante diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
õim urtutũ. que si desit: frustͣ habent᷑ at̾a.
si adsit aut̃ ⁊ halent᷑ omnia. caritas enim
aliqua uirtutũ causa est. qrom̃ia nunera
clesle et oniu̾siꝰ excellentuis caritatis
munꝰ agnostes. que ut oleũ ñ pot̃ premi

Expanded text:
omnium virtutum; quae si desit, frustra habentur caetera; omnium virtutum; quae si desit, frustra habentur caetera; si autem adsit, habentur omnia. Charitas enim aliqua virtutum causa est, quia omnia munera clesiae, et universis excellentius charitatis munus cognosces; quae, ut oleum, non potest premi
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃libet. Si aut̃ dicat᷑ conuenire: sunt
et alia plura quib differunt fideꝯ ⁊ spes.
S non improle dici potest soli fidei cõuenire
ñ amor sine spe. nec sine amore spo. nͨ utr̃
sine fide. et fidoz sine amore necui prodest.
Y ocest tam̾ credi aliquid quod ñ speratur.
nichil aut̃ põt sperari quod ñ credit᷑. qd̃ cre¬
dere quod est actuꝯ fidei. nat᷑ lit̾ p̃cedit spe¬
rare ꝙ est accus spei. qr msĩ aliquid creda¬
quod fldes p̾cedit spem. et spes sequit᷑ fidem. nõ
quod iurtꝰ fidei p̾cedat uirtutem spel tempore
uł causa: s qr actꝰ fidei nat᷑alit̃ p̾codit actum
spei. quod ⁊̾ quidã cõcedunt de ip̃a uirtute
fidei. ut nat᷑alit̃ p̾codat spemr ñ temꝑe uude
et recte ea sola dr᷑ fundam̃tũ oĩm uirtutũ.
et bonoꝵ operũ. Non aut̃ fundam̾tũ est carita.¬
tis. qr ñ ip̃a caritatis. s caritas ip̃ius uirtũ¬
tiꝰ fidei causa est. caritas i. causa est et mat̃

Expanded text:
utrumlibet. Si autem dicatur convenire, sunt et alia plura quibus differunt fides et spes; sed non improbe dici potest soli fidei convenire, amor sine spe, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide; et fides sine amore nihil prodest; potest tamen credi aliquid, quod non speratur; nihil autem potest sperari, quod non creditur. Ideoque credere, quod est actus fidei, naturaliter praecedit sperare, quod est actus spei; quia nisi aliquid credaquod fides praecedit spem, et spes sequitur fidem; non quod virtus fidei praecedat virtutem spei virtute vel causa, sed quia actus fidei naturaliter praecedit actum spei; quod etiam quidam concedunt de ipsa virtute fidei, ut naturaliter praecedat spem, non tempore. Unde et recte ea sola dicitur fundamentum omnium virtutum et bonorum operum, non autem fundamentum est charitatis, quia non ipsa ccausa est et mater
Abbreviated transcription (Latin):
postases differre niło non uatura⁊ diffr̾e nus¬
in eo quod nou differre nat᷑a ait. uerissime ⁊ sine
scrupulo: loquit᷑. quod uero dicit differre mło:
Quib moĩs dicat᷑

Expanded text:
postases differre numero, non natura; in eo quod non differre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numerQuibus modis dica
Abbreviated transcription (Latin):
aliud cepit esse homo qm̃ doi filiuꝰ et hoc uni¬
cus et pp̃ea dei uerbum quod ab illo suscepta
p̾destiuatõne scõꝵ. ille homo ut a uerbo prĩ
ut ad hͣlic in cessabilem excellentiã ꝑueniret.
fatiente ac sliscipiente deo ilbo ip̃e homo ex
quo esse cepit filius dei unicꝰ esse cepit. Item
de.tri. grã dei nobis in hoĩe xp̃o cõmenda¬
tur. qr nec ip̃e ut tauta unitate doo uero cõ¬
iunctꝰ una cum illo ꝑsona filius dei fieret
nulliꝰ est p̾cedentib meritis assequtuq.
S ex quo homo cepit esser ex illo est deus.
ambigimꝰ esse dñi uerbum. neq pͤsum fi¬
lium hominis ex aĩa et corꝑe ꝯstitisse igno

Expanded text:
aliud coepit esse homo quam Dei Filius, et hoc unicus, et propterea Dei Verbum; quia ab illo suscepta Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret, et faciente aut suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coeperit? tia Dei nobis in homine Christo commendatur. Quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus, una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus. ambigimus esse Deum Verbum, neque rursum filium hominis ex anima et corpore constitisse igno
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ ad remediũ. s ad offitiũ. Refert in.
scͥptura genesis ĩ ad am misso sopore. atq
una de costis eius sumpta. et exinde młre
formata uirũ in spiritu intelligentẽ ad
cuiꝰ usum mlr fc̃a esset. post extasim ꝓpħĩ¬
ce dixisse. hoc mĩc os ex ossib meis. ⁊ caro
de carne mea. ꝓpt̾ hot relinquet honio prem
et matrem. et adherebit uxori sue. et crunt

Expanded text:
n ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaer
Abbreviated transcription (Latin):
orona .n. signacłm̃ est quo signant᷑ ĩ ꝑtem
sortis. diuini misterii. corona regale decus
signiticat. et seruire deo est regnare. Uñ ni̾stri ec¬
clesse reges esse delent. ut se ⁊ alios regant. quib
Ꝙtempletur. sũmitas .n. capitis est eminẽtia mẽ¬
tis. de nudatio capitis est reuelatõ mentis. cleri¬
cus .n. secretoꝵ d̾i nͨ ignatꝰ esse delet. tondunt᷑
ant᷑ pͣcidenda. ne ad audiendũ et intellñdũ uer¬
bũ dei: ppediatur mens. pro quo seruato reddeꝰ
in excelsis corona. tonsure aut̃ ecc̃astice usus a
nazareis exoͣrtus uidet᷑. qui priꝰ crine seruato:
deniq ob uite continentiã capud radebant. et
capillos in igne sacͥatii ponebant. hinc usus in¬
oleuit ut qui diuinis cultibus mancipant᷑ qͣsi
nararei .i. sancti crine de porito ĩuenirentur.
Sicut ad erechielem dicitur. fili hols sume acu

Expanded text:
orona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibuscontempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur antur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, quasi Nazarei, id est, sancti, crine posito inveniantur . Sicut ad Ezechiel, c. 5, dicitur: Fili hominis, sume
Abbreviated transcription (Latin):
citatem. ñ u̾itatis ip̃ius
absolõm susce¬
ꝑunt . alit̾ int̾pretante
qͣm dc̃oꝵ uirtus postularz. de intellũtia
.ii. heresis ñ de scriptura est et sensus: non
sermo fit crimon. Idem ĩ.ui.l. intelligentie
sensus in cͥmine est. Iezꝰ. dlcit᷑ quod ex ub
inordinate acceptis prolatis incurrit ᷑ he

Expanded text:
citatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolatis
Abbreviated transcription (Latin):
nuositatem euoluere: cui breuitas collecta. qd̾
dero. maxime ubi profunda u̾satur u̾itatis
questio. que utmani tot hr̃et inuentores quot
ht̃ ꝯtͣdictores. Ut aut̃ quod quent᷑ fatilus at ͤ¬
rat: titulos quil singiloꝵ libroꝵ cãpitula ditł

Expanded text:
ositatem evolvere, cui brevitas quod dero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula di
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ possemꝰ: uisi onigenitꝰ dei filiuꝯ pro nobis
moreretur debitorib mortia. S sic digno fecit¬
nos testamenti et promisse hereditatiꝰ: quod
ũ ita est undelligend̾ qͣsi non alio modo salua¬
re nos potuerit qͣm ꝑ mortem suam. S quod
ꝑ aliam hostiam ñ potuit uobis apperiri reg¬
ni aditus et fieri caluꝯ: uisi ꝑ mortẽ unigeni¬
ti cuiꝰ tanta fuit ut dc̃m est hunulitaꝯ ⁊ pati¬
entia: ut eiuꝰ u̾ito pateret credentib ĩ eum:
adituꝰ regni. Magna ergo in morte unigeni¬
ti p̾stita sunt nobiꝯ: ut liceat nobis redire in
pat̾am. Sicut᷑ ołim in morte sũmi pontificis

Expanded text:
ri non possemus, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis ri non possemus, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit testamenti, et promissae haereditatis. Quod non ita intelligendum, quasi non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis
Abbreviated transcription (Latin):
fcũs est hoitia nr̃e lieratõniꝰ. ¶ S quomͦ ꝑ
mortem nos a dyabolo. et a pcc̾o redemit ⁊ adi¬
tum glĩe apperuit : decreuerat d̾s ĩmist̾io: ut
fuit st̃bia que onũb suis nocuit. Non est autẽ
ꝯsũmatissimã humilitatem qͣ maior esse nõ
potest. Nain a lii debitores erant. et oir unicͥq
sua uirtꝰ suffitiebat. et humilitas. Nicilus
ergo eoꝵ hostiam potat offerre suffitientem
nr̃e reconcattioni. S xputꝰ homo suffitiens
et ꝑfecta fuit hostia. qui muldo ampluis hu¬
miliatus est a maritudinem mortis gustando:
qͣm ille adam sr̃biuit es ꝑ esum ligni uetiti
noxia delectatõne ꝑfruendo. Si igit᷑ illlꝰ sr̃bia
õĩm extitit ruina ip̃m de ꝑadyso mittẽs foras.
aliis q accludens iauuam: multo mag̾ xpisti
huimlitas. qua ꝑ mortem gustauit ĩgressũ
regni celestiꝰ om̃ib suis impleto dei docreto:
apperire ualuit. atq decreti delere cyrogͣphum.
Ut .ii. ait ambꝵ. tm̃ fuit pcc̾m nr̃m ut salua¬

Expanded text:
st hostia nostrae liberationis. Sed quomodo nos per mortem a diabolo et a peccato redemit, et aditum gloriae aperuit? Decreverat Deus in mysterio, ut fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem consumatissimam humilitatem qua maior esse non potest. Nam omnes alii debitores erant et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo poterat hostiam offerre sufficientem nostre reconciliationi; sed Christus homo sufficiens perfecta fuit hostia, qui multo plus humiliatus est, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus suis, impleto Dei decreto, aperire valuit, atque decreti delere chirographum. Ut enim ait Amb.: Tantum fuit peccatum nostrum, ut salva
Abbreviated transcription (Latin):
si ei uirtutes ad merendũ illa suffitiebant:
pro tet nou pro ser quomedo pro mer t ip̃ius
passio et morꝯ tibi esset forma et causa. forͣt
uirtutis et humilitatiꝰ. causa: głie ⁊ liber¬
tatiꝰ. forͣe deo usq ad mortem obediendi. et
causa tue liberatõnis ac leatitudiuis. ꝯe¬
ruit .ii. nobis ꝑ mortis ac passioniꝯ tołantiã.
quod ꝑ p̾cedentia ñ meruerat . s. aditũ para¬
dii. et redemptõm a pcto. a pena. a dyabolo.
et ꝑ mortem eiꝰ hec nos a depti sunuꝰ .s. redẽp¬

Expanded text:
si ei virtutes ad merendum illae sufficiebant? Pro te, non pro se. Quomodo pro me? Ut ipsius passio et mors tibi esset forma et causa. Forma virtutis et humilitatis; causa gloriae et libertatis; forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis tolerantiam quod per praecedentia non meruerat, scilicet, aditum paradisi, et redemptionem a peccato, a poena, a diabolo: et per mortem ejus haec nos adepti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
u asserit᷑ qd̾ consengꝰ mat̾mo ͥ facit. ita intelligi
uoliuit ut consengꝰ uł pactio coniugał ñ aute
iugał. ita nͨ pactio conugał auteqͣm ad sit copła
carnał. ex paccione igit᷑ coniugani sponil ⁊ spõse ⁊
fiunt ñ ꝯuiges ante coitum. in coitu uͦ effitiũ¬
tur coniuges. facit .n. pactio conlugał ut que
prius erat sponsa: in coitu fiat ꝯiũx.

Expanded text:
ibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante jugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coitu fiat conjux.
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̾psit nobis ⁊ heberga regina. regia se uelle dig
nitate uł copula exui. ⁊ sola uita priuata esse cõ¬
tentam desiderare. cui sc̃ͥpsimꝰ. ñ hoc alit̾ fĩ posse
uisi eand̾m uitã uir eius lothariꝰ clegerit. Ex hliͦ
pat qd̾ coniugati sine cõmũi sensũ continentiã¬

Expanded text:
Scripsit nobis Taberga regina, regia se velle dignitate vel maritali copula exui, et sola vita privata esse contentam desiderare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine communi consensu monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
gere. ñ id̾m s dulsa dĩs eum posse. ¶Fatea¬
mur gͥ d̾m semꝑ posse quicquid semel potuit
semꝑ posse omne facere illud. quod aliqñ potu¬
it̃ facere. pot̾ quid̾ facere. aut fecisse: ꝙ aliqũ

Expanded text:
gere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateagere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit,semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando