comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pria uita. ⁊ ut minꝰ
amabilia .i. digna a¬
mari ut modestus in¬
bone fame. quia ita
to ut de eis non habo¬
atur mala opimo: s¬
bona. ut ꝓsint aliis.
Nobis enim nr̃a urta
netiria est. alis fam.
nia. ꝓmide quisquis a

Expanded text:
ut minus amabilia, id est digna amari, ut modestus ionae famae, quia ita t ut de eis non habeatur mala opibona, ut prosint aliis. Nobis enim nostra vita necessaria est, aliis fama nostra. Proinde quisquis a
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio .i. cum leticia ⁊ hylaritate mentis. qui
uident ꝓficere faciant hec .i. uigilent ⁊ turã m̃i
agant.⁊ non gementes .i. cũ muirimiratiõe¬
⁊ tristicia. faciamus utiq ista cũ gaudio qͣndo
uidemus hoĩes ꝓficcre ĩ u̾bis dei. tunc enĩ cũ gau
tatẽ. tunc ĩtelligit qd̾ non sine cã laborauit. ñ
sine cã dorsum curuauit. ñ sine cã manus atiri
sint non expedit uobis. quia tunc non ꝑderit
uobis cura eoꝵ si de uobis tristes ingeñmerint
eo qd̃ ñ ꝓficiatis. Et nota qd̾ ait. ñ expedit nob̾.
ñ dico non expedit ił quib ꝓ dest̾ tristari de uo¬
bis. Nam illi ppositi q̃n ꝯtristantur de malisi
num oꝑemur plati ⁊ subditi ut simul demer¬
cede gaudeamnus. uł rta. ut tum. Id̾o obedire de¬
betis illis ut in die iudicii faciau̾t hec .i. reddẽt

Expanded text:
gaudio et cum laetitia et hilaritate mentis, quia vident proficere, faciant haec, id est vigilent et curam vestri agant, et non gementes, id cum murmure e gaudio. Faciamus utique ista cum gaudio, quando videmus homines proficere in verbis Dei. Tunc enim cum gaudrtatem. Tunc intelligit quod non sine causa laboravit, non sine causa dorsum curvavit, non ss, non expedit vobis, quia tunc non proderit vobis cura eorum, si de vobis tristes ingemuerint, eo quod non proficiatis. Et nota quod ait, non expedit vobis. Non dico, non expedit illis quibus prodest testari de vobis; nam illi praepositi, quando tristantur de malis vnum operemur praelati et subditi, ut simul de mercede gaudeamus. Vel ita, ut cum: ideo obedire debetis illis, ut in die judicii, faciant haec, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cata ⁊̃ subseq̃ntur ad uidicium subsequuntur
illa que occulta sunt. quia nec ip̃a latebunt su
aut. ⁊ fc̃a bona quedam manifosta sunt. ⁊ nõ
opus ꝓbari. ⁊ illa bona que aliter sehñt .i. non
sunt nota: non possunt abscondi suo tempore
De manifestis ergo iudicemus. occulta uero dei
iudicio relinquamus quia ⁊ ip̃a abscondi non
aduenerit quo manifestentur. uł ita ⁊ agit
tm̃ de p̾senti iudicio hõm̃ qd dicitur discustio.
cta sunt manifesta: ita q̃dam sunt occulta. ⁊

Expanded text:
 subsequuntur ad judicium. Subsequuntur illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt suoet facta bona quaedam manifesta sunt, et non est opus probari, et illa bona quae aliter se habent, id est non sunt nota, non possunt abscondi suo tempore. De manifestis ergo judicemus. Occulta vero Dei judicio relinquamus, quia et ipsa abscondi nonadvenerit quo manifestentur. Vel ita: Et agit tantum de praesenti judicio hominum quod dicitur discussio. cta sunt manifesta, ita quaedam occulta; et
Abbreviated transcription (Latin):
ad boc ꝓsunt: ut sit plena ꝓmissio. uł certe ut
tollabilior fiat ip̃a dampnatio. Om̃s ergo asta¬
ꝑ ut gessit ĩ corpore. ñ ꝓ ut gestuus erat. S̾ed
diu mneret.frnstra ergo sibi homo p̃t hoc cor
erħO ste timendus est ds ho
udeant sibi. quia quoꝵdam prauilatͥ o dies

Expanded text:
ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, vel certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio. Omnes ergo astaprout gesserit in corpore, non ut gesturus erat, si diu viveret. Frustra ergo sibi homo post hoc corcaste timendus est Deus, rovideant sibi; quia quorumdam praviloquio dies
Abbreviated transcription (Latin):
corpus .i. ꝑ tempus quisq uixit in corpore. hic
enim ome meritũ compatur. quo possit pt᷑
hanc uitam quispiam releuari uł grauari.
Nam. ⁊̃ ista que ꝓ defimctis cõmendandis frec̃¬
tat eccłia ñ om̃nib ꝓsunt. ⁊ quare non: nisi
p̃p̃ diffram uite. quam quisquam gessit ĩ cor¬
corpore uiueret comꝑauit ut ei possint ista ꝓ¬
offeruntur. ꝓualde bonis graꝵ actiones sunt.
ꝓ ñ ualde malis ꝓpiciationes. ꝓ ualde malis. ⁊̃¬

Expanded text:
tempus quo quis vixit in corpore. Hic enim omne meritum comparatur quo possit post hanc vitam quispiam relevari vel gravari Nam etiam ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, non omnibus prosunt, et quare? Nonne pro differentia vitae quam quisque gessit in cor viueret comparauit, vt ei possint ita proofferuntur: pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta fidem .i. adherẽ¬
tes fidei non acceptis¬
plenarie in hac uita
ñ acceptis in terra re¬
illoꝵ. Sꝑabant enĩ
ꝓmrtti sibi celestia
non t̾rena. non acce

Expanded text:
uxta fidem, id est adhaerentes fidei, non acceptisplenarie in hac vita  defuncti non acceptis in terra reillorum. Sperabant enim promitti sibi coelestia, non terrena, non acce
Abbreviated transcription (Latin):
.q.d. id̾o desidero uenire ut habeam ĩ uob̃ fructũ.
.i. ut uo fructificetis ꝑ meam p̾dicatõem. Uł ut
sionẽ. ⁊ hic fructum habeat apud deum minis¬
terii sui fructum habeam ĩ uobis dico: sicut in
ceteris gentib. Exemplo ceteraꝵ gentium laces¬
tit illos ad fidem restam. ꝓmptior enĩ fit quis
ad rem sibi traditam si illi multo uideat assen

Expanded text:
 Ideo desidero venire, ut habeam in vobis fructum, id est ut vos fructificetis per meam praedicationem; vel, ut sionem: et hic fructum habeat apud Deum, ministerii sui. Fructum habeam in vobis, dico, sicut et in caeteris gentibus. Exemplo caeterarum gentium lacescit illos ad fidem rectam, promptior enim, fit quis ad rem sibi traditam, si illi multos videat assen
Abbreviated transcription (Latin):
.i. bonum affectum cor¬
dis qui deũ amat. ⁊ hoc
sine ira .i. odio alicmꝰ
⁊ disceptatõe .i. hesita¬
ornante eas. Mulieres
dico: ornantes se aliis
retrices. ⁊ sobrietate m̃¬
tis.⁊ ñ ornantes se. in
crinib tortis .i. crispis
⁊ non ornantes se aut

Expanded text:
 bonum affectum cordis qui Deum amat. Et hoc, sine ira, id est odio alicujus, et disceptatione, id est haesitaornante. Eas mulieres dico, ornantes se, aliisretrices; et sobrietate mentis; et non ornantes se, in crinibus tortis, id est crispis, et non ornantes se aut
Abbreviated transcription (Latin):
dicanda positus sum
ego a d̾o ꝑdicator.⁊ apo¬
stolus quod plus est.
predicator emĩ nomen
est actus. apostolus ã
nom̃ est dignitatie.⁊
cui credi oportet. quia
sum dector gentium. ĩ
fide ⁊ u̾itate. p̾ceptoꝵ
dei quia fidem docebat

Expanded text:
dicanda, positus sum ego a Deo praedicator et apostolus; quod plus est. Praedicator enim nomen est actus; apostolus autem nomen dignitatis. Et cui credi oportet, quia sum doctor gentium in fide et veritate, praeceptorum Dei, quia fidem docebat,
Abbreviated transcription (Latin):
.Q. ex me nil possum s
tis uideam uos dico: ⁊
a nobis deducar illut.
⁊ uo iud̾e desidero. Igi¬
ciscar ĩ ierłm
ministrare

Expanded text:
 Ex me nil possum, se. Videam vos dico, et a vobis deducar illuc, et vos videre desidero. Igiciscar in Jerusalem ministrare
Abbreviated transcription (Latin):
pusillanimes fiant
uant in illo ⁊ deum
offendant. Ira emin
ĩꝯfid̾ata res est. ita ut
aliqñ nec sibi parcat:
qui irascitur. ⁊ uo s̾¬

Expanded text:
pusillanimes fiant, uant in illos, et Deum offendant. Ira enim inconsiderata res est, ita ut aliquando nec sibi parcat qui irascitur. Et vos
Abbreviated transcription (Latin):
ccrate cordis .i. pura interrtõe. ut quales estis
incorde: tales extra sitis moꝑe. uo dico: timẽ¬
tes dñm quẽ non potestis fallere.⁊. Quodcũ¬
q facitis oꝑamini. non qͣr timentes penam̃ ex
deo.sed ex amiio .i. ex uolmitate sicut dño sei¬
iuiretis. ⁊ non hom̃ib¬
am ꝓbat: qua homo
non metu pene fit in¬
nocens. sed amore ius¬
Aticie. siam qui timore

Expanded text:
citate cordis, id est pura intentione, ut quales estis in corde, tales extra sitis. Vos dico, timentes Deum, quem non potestis fallere. Et quodcunque facitis, operamini, non quasi timentes poenam ex Deo, sed ex animo, id est ex voluntate, sicut Domino, serviretis et non homiam probat, qua homo non metu poenae fit innocens, sed amore justitiae. Nam qui timore
Abbreviated transcription (Latin):
uras. ⁊ nolite esse a-¬
mari .i. acerbi ad ib¬
las. ꝑ hoc rigorem do
non minis seuere u¬
tatur. ⁊ uos filii obedi
ĩ domino obeditis. ⁊
uo pr̃es nolite ꝑuoca¬
re filio nr̃o ad ĩdig.¬

Expanded text:
vestras, et nolite esse amari, id est acerbi, ad illas. Per hoc rigorem domnon nimis severe utatur. Et vos filii, obediin Domino obeditis. Et vos, patres nolite provocare filios vestros ad indig
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ est inhĩtator quoꝵdam ñdum cognoscenti¬
ui deũ. ⁊ ñ quoꝵdam cognoscentium deũ. Illi
enĩ ad templum dei ñ ꝑtinent. qui cognoscen¬
tes deũ ñ ficut deũ glorificant. ad templũ aũt
Igitur quẽ ñ potuerũt illi nosse nec hr̃e isti po¬
terunt hr̃e anteqͣm nosse. Beatissimi ã sũt illi.
sua corpora iuolant.maxie ille qui ueorẽ pa¬
tris ħt. ⁊ quia templũ dei iuolans disꝑdetur. id̾o¬

Expanded text:
r quorumdam nondum cognoscentir quorumdam nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant; et ad templum Dei Igitur quem potuerunt illi nosse, nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi s corpora sua violant, maxime illi qui uxorem patris habet, et quasi templum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Qũo ergo rex non est cuiꝰ templum ẽ que m̃¬
qui repleuit filium. qui ⁊̃ m̃bra filii suã possi¬
det domũ: demde tũ de patre ꝓcedat qũo cum
pr̃e ñ sedet cum ip̃a sessio ñ sit utiq cogitãda
carnalit ⁊ cum. ⁊̃ de m̃bris eus dicat apłs sus
ergo sp̃uisc̃o subtrahitur a uobis. quisquis
ille ꝯsessus tanqͣm sed̾e cum patre ⁊ filio sit ĩ¬
dignus sp̃c .s. qui no eadem sede efficit dignos
faceret d celum. ⁊ t̾ram. anteꝙͣ faceret sc̃q ñ
ħitabat. In se h̃rtat d̾s apd̾ te hitat. ⁊ apud se
est. Non ergo sic sunt sc̃i. domus dei ut ip̃a sub¬
tracta: cadat d̾ ĩmo sic hĩtat d̾ in scĩs ut si ip̃e
discesserit cadant. p̾terea sciendum ẽ qd̃ ñ dici
dicitur angustiis alicubi impediri trinitatem
ueruim illud est multo mirabilius qd̾ cimm ds
tis penitus ignoret qd̾ inaliquo possit hr̃ta¬
igitur est ubiq ẽẽ deuin ꝑ diuinitatis psentiã
dicimus pat̾ nr̃ qui es ubiq cum ⁊ hoc uerum

Expanded text:
o ergo rex non est cujus templum est, quae memqui replevit Filium, qui etiam membra Filii suam possidet domum? Deinde cum de Patre procedat, quomodo cum Patre non sedet? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter, et cum etiam de membris ejus dicat Apostolusahitur a nobis, quisquis ille est confessus, tanquam sedere cum Patre et Filio sit indignus, qui nos eadem sede efficit dignos? faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitat Deus apud te, et apud se est. Non ergo sic sunt sancti domus Dei, ut ipsa subtracta cadat Deus. Imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Praeterea sciendum quod non dici erit; stultius etiam dicitur angustiis alicubi impediri Trinitatem,Verum illud est multo mirabilius, quod cum Detis penitus ignoret, quod in aliquo potuit habitandum est ubique esse deum per diuinitatis praesentiam dicimus: Pater noster, qui es ubique\', cum et hoc uerum
Abbreviated transcription (Latin):
guli sumus membra¬
xp̃i. ad hec aũt sumus
hñtes donationes dif¬
ferentes .i. dona diffe¬
rentia. hñtes dico scd̾
gr̃am que data ẽ. nõ.
hoc agatur. ⁊ hoc est qd̃¬
Igitur. ha .do. dei scd̃m
gra. que. da. est. nobis
alteris. Que aũt ille
sint grẽ ex quaꝵ diu̾̃¬

Expanded text:
guli sumus membra, ad hoc, autem sumus habentes donationes differentes, id est dona differentia. Habentes dico secundum gratiam, quae data est nobis. hoc agatur. Et hoc est qm gratiam quae data est nobis, alterius. Quae autem illae sint gratiae, ex quarum diver
Abbreviated transcription (Latin):
go aũt. hic aperit:
quareadeo nõ iuirt
sicut dixerat ne pu
ĩi dimisi:. sed parcẽs
uobis. ⁊ de hoc ĩnoco
deũ testem ñ solum
.i. cõtra aĩam meam
si mentior. de quo: .¬
qd ñ ueni coruthum

Expanded text:
go autem. Hic aperit quare ad eos non ivit sicut dixerat, ne putodo non dimisi, sed parcens vobis, et de hoc, ego invoco Deum testem, non solum est contra, animam meam, si mentior. De quo, od non veni Corinthum
Abbreviated transcription (Latin):
anos. Omĩb enĩ pari dilectione urta et̾na optã¬
da est. ⁊ si non om̃ib ead̾ possunt exhiberi dile-
debemus. quia sumus ĩuicẽ m̃bra. Si enim in
cunctis lib̾tatis frena laxantur. maxime in do
q magistri appellatõe censentur. Om̃ib igit᷑
impendenda ẽ miscd̃ia ĩ quo p̃ponendi sũt sͦti¬
Aug̃. De doctrina ya¬
na. Ipe est qui ordina¬
tam h̃t dilectionem¬
est diligendum. aut
ñ diligat qd̃ est dili¬
gendum. aut eque di
hostilem ammũ ge¬
sunt. ⁊ hoc exemplo dei¬
patris astiurtur. Qui

Expanded text:
anos. Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possint exhiberi dilectdebemus, quia sumus invicem membra. Si enim in cunctos libertatis frena laxantur, maxime in domrem, ejusdemque magistri appellatione censentur. Omnibus igitur impendenda est misericordia, in quo praeponendi sunt jub. de Doctrina c27: Ipse est qui ordinahabet dilectionemest diligendum, aut non diligat quod diliest; aut aeque dihostilem animum gesunt. Et hoc exemplo DePatris astruitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃m p̾dicabant. ut. ⁊ legem seruandam dõ¬
sar. ⁊ octomanus ⁊ augustus leges ꝓ mulgane¬
triis cerimoniis deseruirent. Quicũq igitur e¬
tiitisus erat licet in xp̃m cred̾et. qͣi udene habo¬
batur ĩ gentib. Qui u̾o ĩ cirtumcisus se nonõ
nes qui galathas dep̾uauerant declinare cupiẽ¬
tes circuncisionẽ ꝑ defensione discipłis ꝓsuadeb¬
ant. Nam nec uidei ꝑsequi eos potant. nec genti¬
les quo uidebant. ⁊ ꝑseltto circumcid̾e. ⁊ ip̃o le¬

Expanded text:
sic Christum praedicabant, ut etiam legem servandam docsar et Octavianus Augustus leges promulgavetriis caeremoniis deservirent. Quicunque igitur circumcisus erat, licet in Christum crederet, quasi Judaeus habebatur in gentibus; qui vero incircumcisus se non esnes, qui Galatas depravaverant, declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant, nec gentiles quos videbant, et proselytos circumcidere, et ipsos le
Abbreviated transcription (Latin):
ralia oꝑa exhortatus ẽ¬
eo redit ad illud uñ
cautoz cauet finẽ epłe
manus sue adnotatõe
complens ab hoc enim
loco manu sua usq ad
finẽ scripsit. qͣi ut fir¬

Expanded text:
ralia opera exhortatus est, redit ad illud unde cautos, cavet finem epistolae manus suae annotatione complens. Ab hoc enim loco sua usque ad finem descripsit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
nare qualit ĩtelligenda sint. Illa ergo obhoc dc̃a
sunt. necuiqͣm pectõri id̾o bene facias qr pecc̃or
ẽ. s quia homo ẽ. ut ñ sis ad iudicand̾ remistus
fecit. ⁊ ꝯsema qd homo ẽ peccatũ quippe homo
fecit. hoĩem uͥo d. ⁊ ñ suscipias peccõrem. ut
uelis saluum ĩ eo ẽẽ qd̾ malus ẽ. S quia hõ
ut nulli hõi claudatur miscd̃ia. nũlli peccato

Expanded text:
nare qualiter intelligenda sint. Illa ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum remissusfecit, et conserva quod homo est. Peccatum quippe homo fecit, hominem vero Deus; et non suscipias peccatorem, ut velis salvum esse in eo quod malus est, sed quia homo, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i capitis. ⁊ membra pendentia de m̃bro .i. de
mbro cuiꝰ p̾dicatõe instrtuta estis. Ecce ostendit
actasse. Et quosdam. hic det̾minat de donis
dei quo sint altiora. ⁊ que sint inferiora. quia de
hisputabant corirthii qd̾ minus ẽẽt maius
⁊ qd̾ manis ẽet minus. ⁊ exponit ĩ fidelib diũ¬

Expanded text:
est capitis, et membra pendentia de membro, id esmembro cujus praedicatione instituta estis. Ecce ostendit actasse. Et quosdam hic determinat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corinthii quod minus esset majus, et quod majus esset minus. Et exponit infidelibus di
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ. uł futura reuelantes. ⁊ art de illis qui
pt aduentũ xp̃i fuerũt. ñ qui eum p̾nuncia¬
inuacula faciunt. exinde grãs curationũ .i. eos
qui infirmo curant. ⁊ oꝑrtulationes .i. eo qui
maiorib ferunt oꝑes. ut tytus apło .uł archi

Expanded text:
tura revelantes, et ait de illis qui post adventum Christi fuerunt, non qui eum pronuntiaeos qui miracula faciunt; exinde gratias curationum, id est eos qui infirmos curant; et opitulationes, id est eos qui majoribus ferunt opes, ut T
Abbreviated transcription (Latin):
genere holu quia iudeo. gentes. ⁊ reges. priua¬
tos. diuites. paupes. doctos. ĩ docto. ⁊ siqtud aluid
diffr̃aꝵ ẽ in hõib colligit eccã. Istolocutõis modo
dñs usus ẽ ubi ait pħiseis. dectmatis mentam ⁊
sic ĩtelligi. Uult ꝙ . lo. sal. fieri .i. facit q̃ nelle
⁊ quocũq aliomodo ĩcelligi pot̾. dum modo cre¬
dere ñ cogamur aliquid oipotentẽ uoluisse fi̾.
factumq ñ uesse quia om̃ipotens uelle ĩanit̾
ñ pot̾. qd̾cumq uoluerit ẽentie sue uoluntate.
uel ita uult ꝑ miscd̾iam .i. ꝯsulit hortatur. ⁊ ui¬

Expanded text:
genere hominum, quia Judaeos, gentes, reges, privatos, divites, pauperes, doctos, indoctos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus colligit Ecclesia. Isto locutionis modo Dominus usus est, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham, et sic intelligi: vult omnes salvos fieri, id est facit omnes velle, et quocunque alio modo intelligi potest, dum modo credere non cogamur aliquid omnipotentem voluisse fieri, factumque non esse, quia omnipotens velle inaniter non potest, quodcunque voluerit essentiae suae voluntate. Vel ita, vult per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
deum ⁊ hoĩes oportebat ut hr̃et aliquid siłe d̾o
⁊ aliquid simile hõib ne ꝑ oĩa hõib similis lõ¬
ge ẽẽt̾a d̾o. aut ꝑ omĩa d̾o similis longe esset
ab hoĩb. atq ita mediator ñ ẽet uerax itaq i
mediator xp̃c int̾ mortales peccores ⁊ ĩmortalẽ

Expanded text:
Deum et homines oportebat ut haberet aliquid simile Deo, et aliquid simile hominibus, ne per omnia hominibus similis, longe esset a Deo, aut per omnia Deo similis longe esset ab hominibus, atque ita mediator non esset. Verax itaque mediator Christus inter mortales peccatores et immortalem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ beat̾us ut mortalitate transacta exmortuis mi¬
mortales. ⁊ ex miseris̃ faceret. alius est ergo mediꝰ
malus qui seꝑat amico. alius bonus qui recon¬
ui dedit se

Expanded text:
et beatus, ut, mortalitate transacta, ex mortuis immortales, et ex miseris beatos faceret. Alius est ergo medius malus qui separat amicos, alius bonus qui reconui dedit se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simillimus d. huiꝰ medii beata mortalitas
factus ẽ: non infiriata ubi diuinitate. sed car¬
nis suscepta ĩfirmitate. bom aũt angeli inter
misero mortales ⁊ beatum ĩmortalem medii
ẽẽ ñ possut. quia ita sunt ip̃i beati. ⁊ ĩmortãles
cum d̾o: ut ñ fuit mortales. uł miseri cum hõib¬

Expanded text:
stinus: Hujus medii beata mortalitas factus est non infirmata Verbi divinitate, sed carnis suscepta infirmitate. Boni autem angeli inter miseros mortales et beatum immortalem medii esse non possunt, quia ita sunt ipsi beati et immortales cum Deo, ut non sint mortales vel miseri cum homi
Abbreviated transcription (Latin):
hoies uult saluo fie¬
ii. cur ñ impletur ħ
latet. Unde petrus ait. Omĩs scriptura ĩdiget
intptatõe.Uult ergo d̾ om̃s.sal. fi. S si accedãt
adeum. ñ enĩ sic uuct ut nolentes saluentur.
gitur. ꝙ uult õ hoĩes saluo fieri quãis certũ
sit nob̾ non ꝙ̃ saluo fieri. ñ tam̃ id̾o debemus oĩ

Expanded text:
homines vult salvos fieri, cur non impletur haec latet. Unde Petrus ait: Omnis scriptura indiget interpretatione. Vult ergo Deus omnes salvos fieri, si accedant ad eum. Non enim sic vult ut nolentes salventur, gitur quod vult omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes salvos fieri: non tamen ideo debemu
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ydolo faber adoraretur. Qũo ergo ẽhomo
faber d tuus non est. Si hõ ydoli faber est: quis
est d̾ tuus: qui fecit te. quis est d̾ fabri: Qui
fecit illum. Ergo si ydolum cor hr̃et nõne fabrũ¬
titatẽ dei inĩuisticia. Occurrebat aũt apło ut ei
diceretur. unde illi u̾itatem detinent. ad quos
locutus non est d̾s : nec legem acceperunt. Si c̃
uia qd̃ no

Expanded text:
ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabruitatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diceretur: Unde illi veritatem detinent, ad quos locutus non est Deus? nec legem acceperunt, sicut Quia quod no
Abbreviated transcription (Latin):
cie partes. Impietas est in deum peccasse. Ini
tate discordat. ⁊ ẽ sensus. Uindicta dei de celoi
uenturi ad iudiciũ iuuoꝵ ⁊ mortuoꝵ ĩ enͣn¬
gelio manifestatur uentura suꝑ om̃nẽ. mi
eoq indicauit eis creatorem. Uł saluatorẽ
Ex ip̃a enim celi fabrica iratus illis ostendit᷑.
qui ido tam pulcra astra tradidit ut ex eis ꝙͣ¬
tus ⁊ quam ãmirabilis creator eoꝵ est posfit
agnosci.⁊ solus adorari. Reum igitur facit
apłs gentilem ꝑ legẽ nature ꝑ quã potuit cõ¬
phendere: fabrita nuindi testante. auctorem
domini solum diligend̾. s ĩiusticia. ⁊ imꝑie¬
tas ĩ eis apparet. dum hec uidentes dissimulant
a iutate. non fat̾entes unũ deũ. unde subd̾. eoꝵ
qui u̾itatem dei iĩuisticiã. deti . q. quis dicet
cur est eis ira de impietate. cum cognouerunt
Inuenisti u̾rtatem ⁊ ip̃am detines inĩusticia.
qd̾ mundus opus dei sit. ydolum opus fabri.
Si faber ydolo sicut dedit figuram daret.⁊ cor:

Expanded text:
tiae partes. Orig. Impietas est in Deum peccare, iniqut est sensus: Vindicta Dei de coelo venturi ad judicium vivorum, et mortuorum in Evangelio manifestatur ventura super omnem ieos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et solus adorari. Reum igitur facit Apostolus gentilem per legem naturae, per quam potuit deprehendere fabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent, quasi Cur eis ira de impietate, cum non cognoverinvenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; d mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor,
Abbreviated transcription (Latin):
attende quia bona sũt¬
que uibxt lex adeo ut na
ꝑfic̾e aũt bonum ꝓrsu
non ĩutnio. quiã sic ẽ¬
pressus dominatione
pectati: ut ñ possit irȩ¬

Expanded text:
Attende quia bona suntjubet lex, adeo ut natrficere autem bonum prorsus non invenio, quia sic est dominatione peccati, ut non possit ire
Abbreviated transcription (Latin):
rascentis enim uba
tes depsendo apłis et
regnetis. uere regnã¬
re est de spe ⁊ ꝓmissis dei securum eẽ .⁊ in ad¬
u̾sis gaudere. Nota quia ut pius pat̾. ⁊̃ hiis
ĩgratis filiis bene optat. regnetis dico: ita
ut ⁊ nos regnemus nob̾cum. ñ dico uo no¬
biscum cum nos sequi dedignemini. s dico
no uob̾cum ut no sequamur uo si non
uultis sequi nos quo quid sequi deberetis¬
quia nos reuera regnamus. sed timeo ne sũ¬
uobis. Duto enim

Expanded text:
rascentis enim verbtes de pseudoapostolis. Et regnetis! Vere regnare, est de spe et promissis Dei securum esse, et in adversis gaudere. Nota quia ut pius pater etiam his ingratis filiis bene optat. Regnetis, dico, ita ut et nos regnemus vobiscum. Non dico vos nobiscum, cum nos sequi dedignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos sequamur vos, si non vultis sequi nos quos quidem sequi deberetiquia nos revera regnamus. Sed timeo ne svobis. Puto enim
Abbreviated transcription (Latin):
mortis neccͣrio. sed cã
nr̃e salutis orauit. ob¬
tulit p̾ces dico: cũ cla¬
more ualido .i. cum ĩ¬
tentione efficatissima

Expanded text:
mortis necessario, sed causa nostrae salutis oravit. Obtulit preces dico, cum clamore valido, id est cum intentione efficacissima
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtiri gr̃am ad ꝯfirmationẽ. que ⁊firmatio
a d̾o est michi grata. quia id .s. uo ꝯfirmari est
me asolari ̃uob̃. hoieo dicit quia ⁊ si ogaudent
facilitati fidei illoꝵ. dolet tam̃ de ñ recta fide.
simul. Uł scd̾m aliam litt᷑am: sic pot̾ legi eodẽ
sensu manente. q. d. desidero uenire ut imꝑtiqr

Expanded text:
impertiri gratiam ad confirmationem, quae confirmatio adeo est mihi grata, quia id, scilicet vos confirmari, est me consolari in vobis. Hoc ideo dicit, quia, etsi congaudeat facilitati fidei illorum, dolet tamen de non recta fide. simul. Vel secundum aliam litteram sic potest legi, eodem sensu manente; quasi dicat: Desidero venire, ut imper
Abbreviated transcription (Latin):
uitiq fide qm̃ credid̾
eum ẽẽ fidelem qui re
u̾bis angai infide so-¬
lidata fuit. Riserat ⁊̃
c̃. S ułus ille admira

Expanded text:
utique fide, quoniam credidit eum fidelem qui repbis angeli in fide solidata est; riserat autem sed risus ille admira
Abbreviated transcription (Latin):
seductionẽ qui audut putabat ẽe ⁊ uan¬
tatẽ. que id̾o lingius canatur. qr pudoris sit
si reueletur. sicut fit apud pagano. quib a¬
liquomodo illa que abeis uocantur sacra ue¬
lantur. ne se uanitatib cernantur illudi. oĩs
enĩ impostura tenebras q̃rit. ⁊ falsa ꝓueris o¬
stendit. Sicut pagam tecti uanitatib illudũ¬
tur. apud no aũt nicħ astute fuscatum ẽ. S
simplicit᷑ ⁊ aꝑte unus laudatur d̾s. qr similbꝰ
ĩ tellig̾et: posset inderi seductio que lingis ca-¬
neretur. cum pudor cẽt reuelari. Si autẽ.Q.¬

Expanded text:
seductionem qui audiunt putabunt esse et vanitatem, quae ideo linguis canatur, quia pudoris sit si reveletur, sicut fit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras quaerit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, quia si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset revelari. Si autem.
Abbreviated transcription (Latin):
ydiota. uł infidelis. ñ¬
ne dicet quid ĩsam:
uidebuntur. cũ alter
alt̾m ñ ĩtelligat. fit
em̃ tumultus quidã
ĩcognitus młtrtud̾is¬

Expanded text:
diota vel infidelis, nne dicet quid insanitdebuntur cum alter alterum non intelligat. Fit m tumultus quidam inconditus multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ blasphematur. sic̃
ip̃e ait. Qui me recip̃¬
non me solũ recipit.
s eñ qui memisit. ⁊ iõ¬
int̾ gentes blasphema

Expanded text:
Pater blasphematur, sicut ipse ait: Qui me recinon me solum recipit, sed eum qui me misit . Einter gentes blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
dicend deum. Et nota qr u̾bis ezechielis ꝓphete
utitur apłs ꝓ sus. qui ezechiel ad iudeos sin tẽ¬
poris hec dicebat. Nomen dei blasphematur ꝑ uo¬
sibi traditos ꝓ noxiis sius. s ydolis suis dabant
głiam de uictoria q̃i udeoꝵ: deũ uicissent ĩ iuide¬
is. ⁊ qd̾ aliunde hec u̾ba sumpserit apłs ostend̾
dicens. Sicut scriptim est. ĩ exechiele de ꝯtemꝑa¬
Circumcisio

Expanded text:
dicendum Deum. Et nota quia verbis Ezechielis prophetae stolus pro suis, qui Ezechiel ad Judaeos sui temporis hoc dicebat: Nomen Dei blasphematur sibi traditos pro noxis suis, sed idolis suis dabant gloriam de victoria, quasi Judaeorum Deum vicissent in Judaeis, et quod aliunde haec verba sumpserit Apostolus ostendit dicens: Sicut scriptum est, in Ezechiele de conCircumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
iob. Comp̾hendam .i.
falsoz ostendam sapien
mundi ĩ astucia eo¬
rum faciendo aliter ꝙͣ
psalmo scriptum est.

Expanded text:
ob: Comprehendam, falsos ostendam sapientes mundi in astutia eoum, faciendo aliter quam Psalmo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut stulto statua
eatur si desunt sapiẽ¬
tes. sic inqͣm non est¬
sapiens. sed frater cũ
fr̃e in iuidicio ꝯtendũ¬

Expanded text:
sit ut stultos statuatatur, si desunt sapientes; sic, inquam, non estsapiens. Sed frater cum fratre in judicio contend
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ natus. qd̾ educatꝰ¬
qd̾ creuit. qd̾ passus
ẽ ⁊ mortuus qui sup̃
ẽ. debuit similari di
miserendi misericors¬
qd̾ erat ĩ natura ⁊ fi¬
delis .s. nullũ fallens¬
pontifex .i. mediator¬

Expanded text:
d natus, quod educaod crevit, quod passus est et mortuus; qui supra est debuit similari Deoet actu miserendi misericorsd erat in natura, et fidelis, scilicet nullum fallenspontifex, id e
Abbreviated transcription (Latin):
solum alii de nobis
defectum tantamin¬
sig̃cat ĩsurrexisse ꝯͣ
fidei p̾dicatores. Ut̃
mortẽ ante oculo ha
ti fuerant ut despera
simus fidentes ĩ nob̾
maledictus enĩ qui-¬
tm̃. ĩ quo secure ꝯfid̾e
stis lib̾auit. uñ sub¬
dit qui de dantis ꝑi¬
culis nos eripuit.i.
ad salutẽ reduxit.⁊
cotidieno ertut. qr

Expanded text:
solum alii de nobis,defectum. Tantam innificat insurrexisse contra fidei praedicatores, ut mortem coram oculis hati fuerant ut desperarsimus fidentes in nobis. Maledictus enim quim, in quo secure confidere ctis liberavit. Unde subdit: Qui de tantis periculis nos eripuit, id est ad salutem reduxit, et quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
sticionis. Tangis enĩ cordam quia ñ accipis no¬
men dei ti ĩ uanũ. cecidit bestia erroris.⁊ nefan¬
daꝵ heresum. Tangis tertiam cordam ubi ꝓsꝑe
future quietis facis. interficitur crudelior cet̾e¬

Expanded text:
erstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis noerstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis nomen Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis, interficitur crudelior caete
Abbreviated transcription (Latin):
gi. quia nemo est cum quo sit oꝑand̾ malũ.
Qui ergo amat hoĩes aut quia iusti sunt. auͭ¬
enĩ aliter se diligit: ĩiuste se diligit. qr ad hoc¬
se diligrt ut sit iniustus. adhoc ergo ut sit ma¬
possit ꝓdesse: Cur ergo ñ dicimus qui hanc iuir¬
tutẽ ht᷑ hr̃e omnes cũ plenitudo legis sit caritas q̃
qͣntomagis est in hoĩe: tantomagis est ĩuirtute
preditus. Quanto aũt minus tantominꝰ mnest
uirtus. ⁊ qͣntominus ĩ est uirtus: tantomag̃
ꝯtra ꝯcupiscentias malas. ⁊ frenans auariciam
elidens suꝑbiam suffocans ambrtionẽ trucidãs
libidinẽ. has pugnas fac ĩ occulto. ⁊ ñ uinceris
ẽ heoc ĩ spectaculis nr̃is uenator: qd̾ crtharista. a¬
liud agit uenator. aliud crtharista. In spectatu¬
lo dei unum est. Tangis eosdem decem cordas ⁊
feras occidis uirũq simul facis. Tangis pri¬
mam cordam qͣtinus colitur d̾s. cecidit bestia fr̃¬

Expanded text:
gi, quia nemo est, cum quo sit operandum malum. gi, quia nemo est, cum quo sit operandum malum. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, auenim se diligit ut sit injustus. Ad haec ergo ut sit mapossit prodesse? Cur ergo non dicimus qui hanc virtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit charitas, quae quanto magis est in homine, tanto magis virtute est praeditus. Quanto autem minus, tanto minus inest virtus. Quanto minus inest virtus, tanto magicontra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia sup
Abbreviated transcription (Latin):
ecipit diligi. ⁊ qui sc̃e ac
ait. sicut dilexi uos. Quid enim nisi deum di¬
lexit ĩ nobis : non qd habeamus. sed ut hr̃emꝰ
Sicut medicus dicitur diligere egro.⁊ quid in
eis diligit nisi salutẽ: quam cupit utiq reuo¬
care ñ morbum ꝙ̃ uenit repellere. Sic ergo ⁊ noᷤ
hamius. Tuno quippe est optimus hõ cum tota
uita sua pergit ĩicõmittabilẽ uitam ⁊ toto
affectu in heret illi. Si aũt se p̃p̃ se diligit no se
refert ad deum. s ad seip̃m ꝯuersus non ad in¬
cõmutabile aliqd̃ eu̾titur. ⁊ id̾o iam cum de¬
fectu aliquo se frurtur. Si ergo te ip̃m ñ ꝓpt̾
debes diligere. sed pp̃ illum ubi dilectioĩs tue
rectissimus finis est. ñ succenseat alius homos
tota m̃te. ut .s. om̃s cogttationes tuas ⁊ omnẽ
uitam. ⁊ omne intellectum ĩ illum ꝯferas a qͦ
habes ea ip̃a que ⁊fers. Nemo ergo ergo diligro ꝓ¬
ximũ nisi diligat deum. Quantum ergo potest
ꝓximo impendat ꝙ̃ diligit situt se ip̃m. ut ille

Expanded text:
ecipit diligi. Et qui sancte ac ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut medicus diligere dicitur aegros? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit utique revocare, non morbum quem venit expellere? Sic ergo et noshamus. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit, in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi. Si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur, et ideo jam cum defectu aliquo se fruitur. Si ergo teipsum, non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, stota mente, ut scilicet omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deum. Quantum ergo potest, proximo impendat quem diligit, sicut seipsum, ut et ille
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sine sanguine nulla est. Sicut g̾ moyses
sanguinẽ p̾dictoꝵ aĩalium accepit. ut eo as¬
lus dictus ẽ pp̃ mrtutẽ crucis cuiꝰ cornib ĩpioᷤ
uentilauit. ⁊ hyrcus ꝓsiłitud̾ie carius pectati
⁊ quia hostia ꝓ pecc̃õ est. egressum cumaqua
de suo latere ad hoc opus accepit. ꝑ aquam . s.
lana coccinea que ignei coloris est: sig̾cat ignẽ
dilectionis xp̃i. Caritas enim xp̃i ẽ nobis lana
de qua uestem faciamus .i. qua induamur. yso¬
pus qui ualet ꝯtra tumores pulmonis hm̃ili¬

Expanded text:
nobis sine sanguine nulla est. Sicut ergo Moyses sanguinem praedictorum animalium accepit, ut eo aslus dictus est propter virtutem crucis, cujus cornibus impios ventilavit, et hircus pro similitudine carnis peccati, et quia hostia pro peccato est, congressum cum aqua de suo latere, ad hoc opus accepit per aquam, sciLana coccinea quae ignei coloris est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua vestem faciamus, id est qua induamus. Hyssopus qui valet contra tumorem pulmonis hu
Abbreviated transcription (Latin):
datur internis.⁊ quic¬
quid de aliis fit remis¬
sio peccati ñ fit. in ue¬
teri lege sin̾e effusiõe
sanguinis. facta in
decniere initule rufe
fiebat remissio pecc̃oꝵ¬

Expanded text:
datur interius. Et quidquid de aliis sit, remissio peccati non fit in veteri lege sine effusione sanguinis, facta in de cinere vitulae rufae fiebat remissio pecc
Abbreviated transcription (Latin):
latione uitule. In stt aũt sacriticiis quamus
magis ea ꝑu̾so ppło fuerint ꝯgruent̾ imposita
qͣm do desideranti oblata. figure tam̃ ueritatis fu¬
erunt que xp̃c est. cuiꝰ sanguine redempti ⁊ mun¬
dati sumus. quia urã emundatio.⁊ dei ꝓpiciatio¬
sunt. alterum enim
sine altero ñ ualet. at¬
cipiens in qͣm cum aqͣ
⁊ cum lana coccinea
⁊ cum ysopo de quib¬

Expanded text:
ione vitulae. In illis autem sacrificiis quamvis magis ea perverso populo fuerint congruenter imposita, quam Deo desideranti oblata, figura tamen veritatis fuerunt quae Christus est, cujus sanguine redempti et mundati sumus, quia nostra emundatio et Dei propitisansine altero non valet. Accipiens, inquam, cum aqua, et cum lana coccinea, et cum hyssopo, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ spacia ueniendo. s ĩ carne mortalibortalib
apparendo uenisse dominus dicitur. Illuc ergo
uenit ubi erat. qd̾ erat ĩ hoc mundo.⁊ mundus ꝑ¬
que ĩ tenebris lucet. ⁊ te. eam ñ comp̃. Ut acitẽ
comp̃henderetur. sc̾o u̾bum caro fc̃m est. Sicut
eĩ curatio ua est ad sanrtatẽ: sic medicina sa¬
pientie. ꝑ hoĩs susceptione est nris accõmodata
uulnerib de quibꝰdam ꝯtrariis curans. ⁊ de quib̾¬
dam sinmilib. Serpentis enĩ sapĩa .i. astucia de
cepti sumus. dei sapĩa libamur. ⁊ sic̃ illa sapĩa
uocabatur. erat aũt stutticia. sic ista que uoca¬
tur stulticia sapĩa est. Ecce contraria. Similia
u̾o sunt: qd̾ ꝑ feminã decepto. ꝑ feminã natꝰ¬
liberauit .i. xp̃c homo hoĩes. mortalis mortales

Expanded text:
corum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat . Ut autem comprehenderetur, ideo Verbum caro factum est . Sicut enim curatio via est ad sanitatem, sic medicina sapientiae Dei per hominis susceptionem nostris est accommodata vulneribus, de quibusdam contrariis curans, et de quibusdam similibus. Serpentis enim sapientia, id est cepti sumus, Dei sapientia liberamur. Et sicut illa sapientia vocabatur; erat autem stultitia, sic ista, quae vocatur stultitia sapientia est. Ecce contraria. Similia vero sunt, quod per feminam deceptos per feminam liberavit, homo homines, mortalis morta
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicens. Ubi sapiens: tan de uiders qͣm de
gentib .a. mlualet. ⁊ est̾ hic ĩuectio ĩ uideo ⁊
gentiles. unde distincte de utroq subdit. Ubi scri¬
ba: de nideis. Ubi inquisitor huiꝰ seculi: i. gen¬
tiłis naturam rerũ tantũ inquirens .. insta
legis doctores.⁊ si nil impossibile d̾o credint tñ
quia ĩ lege ñ adeo aꝑte hñt: diffidunt dei fili

Expanded text:
postolus dicens: Ubi sapiens? tam de Judaeis quam de gentibus, quasi nil valet. Et est haec invectio in Judaeos et gentiles, unde distincte de utroque subdit: Ubi scriba de Judaeis? Ubi inquisitor hujus saeculi, id est gentilis naturas rerum tantum inquirens? Qualegis doctores, etsi nil impossibile Deo credunt, tamen, quia in lege non adeo aperte habent, diffidunt Dei Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ñ uidet. hancaũt d̾ stultam fecit possi¬
bile fore declarando. atq faciendo: qd̾ ip̃a im¬
mundi stultam fecit d qr ꝑ scultitiam saluat.
credentes. ⁊ hoc placurdei facere.⁊ hoc est qd̃ ait.
Nam placuit d̾o. ex bñplacito enĩ eius est. sal
sculti indebantur. uł ꝑ stultitiam p̾dicatioĩs
.i. ꝑrem p̾dicatam que stulta uidetur sicut est̾
cerit ostendit ꝑ id qd̾ in serie pͥmisit .s. qr mur¬
pientes mundi non cognouerunt deũ pp sapien¬

Expanded text:
rerum non videt. Hanc autem Deus stultam fecit, possibile fore declarando atque faciendo quod ipsa immundi stultam fecit Deus, quia per stultitiam salvat credentes; et hoc placuit ei facere, et hoc est quod ait: Nam placuit Deo, ex beneplacito enim ejus est, salvstulti videbantur. Vel, per stultitiam praedicationis rem praedicatam quae stulta videtur, sicut est pcerit ostendit per id quod in serie praemisit, sapientes mundi non cognoverunt Deum propter sapien
Abbreviated transcription (Latin):
falsamq faceret sa¬
pientiam huiꝰ mun¬
irritam faciam sapi
rogant. Non enĩuera
sapĩa. ⁊ uera pruden¬
tia ꝑditur a domino
s falsi noĩs scĩa quam

Expanded text:
falsamque faceret sapientiam hujus munest irritam faciam sapierogant. Hier. Non enim vera sapientia, et vera prudentia perditur a Domino, sed falsi nominis scientia quam
Abbreviated transcription (Latin):
uetus .t. quia magis głoria dei ĩ salude est. ꝙͣ
ĩmorte. Quãuis emi iuste dampnet qd̾ age¬
bitur sub lege tam̃ ad laudem magis ꝓficit
si indulgere ut possit se reus corrigere. qd̾ ꝑ

Expanded text:
vetus: quia magis gloria Dei est in salute quam in morte. Quamvis enim juste damnet quod agebatur sub lege, tamen magis ad laudem proficit si indulget, ut possit se reus corrigere; quod per
Abbreviated transcription (Latin):
non illis inferior sum. qui a domino a deo ꝑ
tribuit sensum: dedit ⁊ michi. uel ita ꝯtinu¬
a. uere d̾ ñ accipit ꝑsonam hominis. quia si
ita eẽt: ego paulus ante impiꝰ cui tales nicħ
michi ꝯtulerunt. S¬

Expanded text:
non illis inferior sum, qui a Domino adeo pertribuit sensum, dedit et mihi. Vel ita continua: Vere Deus non accipit personam hominis, qui si ita esset, ego Paulus, ante impius, cui tales nil nihil contulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
theum ad sui officii di
dam adhuc addere dee
piscopali officio. Modꝰ
talis primosalutat.
no qd̾ ht̃ ubi suumui¬
dendi eum desid̾uimo
quales firturi sunt ĩ nouissimis dieb. tandem
de tempore resolutõis sue instanti. p̾mitat ã
officii tu es particep. ꝑfice ergo debitũ officii
cande gr̃e magis es obnoxius. apłs sum dico:
ñ sine sꝑe p̾mii. ĩmo scd̃m ꝓmissionẽ iute nõ

Expanded text:
theum ad sui officii dilyrii, et quaedam adhuc addere de piscopali officio. Modus talis: primo salutat, no quod habet, ubi suum videndi eum desiderium quales futuri sunt in novissimis diebus, tandem de tempore resolutionis suae instanti. Praemittit risti Jesu, cujus officii tu es particeps. Perfice ergo debitum officii candae gratiae magis es obnoxius. Apostolus sum, dico, nec sine spe praemii, imo secundum promissionem vitae, non
Abbreviated transcription (Latin):
ado dicit in pͥncipio qr
treator ante creata existit sñ
ullo iicio. qiͣ diceret. Nom et̾ntatẽ tuam q̃
p̾cedis omĩa que fecisti. Qui dixisti ego sum
qui sum. ⁊ celi suul cum tm̃ sunt oꝑa. ma.

Expanded text:
Ideo dicit in principio, quia Creator ante creaturam exstitit sine ullo initio. Quasi dicat: Novi aeternitatem tuam qua praecedis omnia quae fecisti, qui dixisti: Ego sum qui sum ; et: Coeli simul cum terra, sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
scripta doceamur pa¬
ccepit. Deus aut. e
betur. s d̾s qui ẽ dator
pacĩe. ⁊ solatii det uob̾
renter.⁊hoc inalter¬
utrum .s. ut qd̾ unuᷤ

Expanded text:
scripta doceamur paaccepit. Deus autem. betur, sed Deus, qui est dator patientiae et solatii det vobis renter, et hoc in alterut
Abbreviated transcription (Latin):
natura. ⁊ nr̃i gr̃a. qui
beniuolus apparet x¬
xp̃m mittendo. Quia
ergo creator est. ⁊ qr
beniuolus ẽ honorifi¬
cate eum idem sapien

Expanded text:
natura, et nostri gratia, qui benevolus apparet Christum mittendo. Quia ergo Creator est, et quia benevolus, honorificate eum idem sapiend
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores.⁊ sic refellit eo apłs qui putabant iu¬
deis tm̃ p̾dicand̾ ẽe euͣngelium. hec aũt ad ip̃am
grãm cõmendendam ualert. ut ꝑ hoc totum bo¬
nũ nr̃m a gr̃a puenire ostendatur. Dicit enim
qd̾ credere ex auditu. est audire ex p̾dicatione p̾¬
quia ⁊̃ ꝑseudo bñ nunciantes misit d̾ qui in
ad eoꝵdem penam. ut uicissim ꝑ se pereant. si c̃
mritantur. sedmissi funt. Sicut scriptum
est in ysaia. uł in naum ꝓpħeta. QUam spe¬
ciosi sunt pedes .i. ad¬

Expanded text:
 putabant Judaeis tantum praedicandum esse Evangelium. Haec autem ad ipsam gratiam commendandam valent, ut per hoc totum bonum nostrum a gratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, prquia etiam pseudo bene nuntiantes misit Deus, qui in ad eorumdem poenam, ut vicissim per se pereant, sicut nisi mittantur, sed missi sunt, sicut scriptum est in Isaia, vel in Naum propheta: Quam speciosi sunt pedes,
Abbreviated transcription (Latin):
nua. Si est ibi aũt. quasi qui ĩuocat saluus
erit. hoc aũt non pot̾ aliquis adu̾sus qr quo
modo ĩuocabunt in quem ñ crediderunt: nõ
nec olim aliquis credidit qui ñ aliquomĩo au-
denit ei quẽ non audierunt .i. cui non obediẽ¬
runt: aꝑtum est quia non creditur illi cui o¬
bedientia negatur. Quomodo aũt audient sñ
dicanti resistat: Nec hoc obscurum est qr qui¬
predicanti resistit auctorem eius non recipit
Quomodo u̾o p̾dicabunt nisi mritantur. n
istud recipit quomodo est. quia non sũt ueri
apłi nisi missi. nec p̾dicabunt nisi mittãtu

Expanded text:
nua si est ibi autem. Quasi dicat qui invocat salvus erit. Hoc autem non potest aliquis adversus, quia quo modo invocabunt in quem non crediderunt? non nec olim aliquis credidit qui non aliquo modo audent ei quem non audierint, id est cui non obedierunt. Apertum est, quia non creditur illi cui obedientia negatur. Quomodo autem audient sine dicpraedicanti resistit, auctorem ejus non recipit. Quomodo vero praedicabunt, nisi mittantur? Neque istud recipit quaestionem, quia non sunt veri apostoli nisi missi, nec praedicabunt nisi mittantu
Abbreviated transcription (Latin):
illum. fide ⁊ oꝑe. aliis
non est ip̃e diues. qr
participes non funt
bonoꝵ eius. Qui ã
ĩuocant recipient et¬
nam remuneratõem

Expanded text:
illum, fide et opere; aliis non est ipse dives, quia participes non sunt bonorum ejus; qui autem invocant recipient aeternam remunerationem
Abbreviated transcription (Latin):
corde creditu ad iusti¬
ciam. Dicit enĩ scripta
ꝑysaiam. Omnis nõ
bescet in fiteuro. ⁊ siħ
uideatur ꝯfundi. ⁊ bñ
dixit omnis. Non em̃
est distinctio iuidei et

Expanded text:
corde creditur ad justitiam. Dicit Scriptura per Isaiam: Omnis non bescet in futuro, etsi hic videatur confundi. Et bene dixi omnis, non enim est distinctio Judaei et
Abbreviated transcription (Latin):
cetera pot homo uolens credere. non isi no¬
enĩ est dicere quid fit incorde. Si enĩ aliud est
ĩ corde. aliud ĩ ore loqui est non ꝯfiteri. Qđ gͦ
est incorde: debet ẽe more. quia non sine ca sig¬
nũ crucis fit infronte .i. in sede pudoris. ne xp̃i
erubescamus de xp̃i noĩe. insultetur nobis qr
credimus ĩ crucifixum. ĩ occisum plane dico qr
ĩ occisum. sed hoc millo occisum est qd̃ sumpsit
de me. non quo fecit me. Dicit enim. Qiue¬

Expanded text:
caetera potest homo nolens credere non nisi vocaetera potest homo nolens credere non nisi voenim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris, ne Chriserubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia credimus in Christum crucifixum, plane dico, quia in occisum, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. Dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatur aliquis .i.
de impio fit pius. ore
aĩre post cordis fidem
aliter emm ñ ualet. ⁊ fessio fit. non modo ad iꝰ¬
ticiam. sed ⁊̃ ad salutem. que est ꝯfessio suꝑad
iminentia fidem quam corde tenebant ore cõ¬
fessi sunt. Non ergo ĩ cassum additũ est.ore ã¬
ꝯfessio fit ad salutem. Nam pene om̃s qri xp̃m
coram ꝑsecitorib negauerunt qd̾ de illo cre¬
debant corde tenuerunt.⁊ tam̃ ore non ꝯfiten¬
do perierut. nisi illi qui penitẽcia reuixerĩrt.
ut petrus qui in illa negatiõe intus ueritatẽ
tenebat. ⁊ foris mendatiũ ꝓferebat. Cur emm
lacrimis diluit qd̾ ore neg̾au̾at si saluti facie¬
bat qd̾ corde tenebat. Querens ergo adeo pacẽ
ñ aliud he̾bat in ꝓfessiõe oris. aluid ĩ archano
cordis. Nichil enm ꝓdest hoc ẽe in corde quod
uerumꝰ est. Si hoc dicitur uoce qd̾ falsim ẽ. qr
uitas ⁊ credenda est ⁊ loq̃nda. Et nota qd̾ non
ait simplicit᷑ creditur. sed corde creditur: quia

Expanded text:
ustificatur aliquis, id est de impio fit pius; ore autem, post cordis fidem, aliter enim non valet, confessio fit, non modo ad tiam ad salutem, quae confessio superaddimminentia, fidem, quam corde tenebant, ore confessi sunt. Non ergo incassum additum est, ore confessio fit ad salutem. Nam pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt, et tamen ore non confitendo perierunt, nisi illi qui poenitentia revixerunt, ut Petrus qui illa negatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur enim lacrymis diluit, quod ore negaverat, saluti faciebat, quod corde tenebatur. Quaerens ergo a Deo pacem non aliud habeat in professione oris, aliud in arcano cordis. Nil enim prodest hoc esse in corde quod verum est, sed hoc dicitur voce quod falsum est, quia veritas et credenda et loquenda est. Et nota quod non ait simpliciter creditur, sed corde creditur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
patris ĩuocauerit. dñ
saria est.orans enim
ĩuocat. sed hoc uere nõ
orant. ut postqͣnicre¬
diderit alicinꝰ animꝰ
non desinat id postu¬
lare qd̃ ꝓmisit deus
toto corde iugilãtib
quia cred̾e dat remis¬
sionẽ peccõꝵ Inuo¬
care autẽ impetrat ꝓ¬
missa dei. Ut autẽ o¬
stendat qd̾ non ẽ u̾a
ĩuocatio sine fide sub

Expanded text:
Patris, invocaverit, bene saria est. Orans enim invocat, sed hoc vere non orant, ut postquam crediderit alicujus animus non desinat id postulare quod promisit Deus toto corde vigilantibus, quia credere dat remissionem peccatorum. Invocare autem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat quod non est vera invocatio sine fide, sub