comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cretario. unde altari necessaria inferrent᷑: au¬
quando inȩccłia loquens admonebat. qͦd etiã
beatissimũ ãbrosiũ se pͣsente in eccłia t̾ractauis¬
se nobis aliquando retulerat. Ante ꝓximu ul
bros: siue eos quos pͥmo tẽpore sue com̾sionis
adhuc laicus. siue quos prb̃t. suir quos ep̃c dictaue¬
rat: & quetͣq in his recognouit alit quã se habet
cocliastica regła. a se fuisse dictata & scripta. c̃ adhyc
ccłiasticũ usum muiꝰ sciret. minusq sapuisset: a
semet ipso & rep̾hensa o correpta st̃. Unde etiã
duo conscripsit uolumina: quorũ ẽ titilus de re¬
censione ubrorũ. Picreptos etiã sibi quosdã libros
ante diligentiorẽ em̃dationẽ. a ñ nullis frĩb con¬
querebatur: licet eos post modũ em̃dasset. Imꝑ
reliquit. Quiq ꝓdesse oĩb uolens. & ualentib
multa librorũ legere. & ñualentib exutroq di¬
uino testam̃to. ueteri & nouo. p̾missa pͣfacione. pͣ¬

Expanded text:
cretario, unde altari necessaria inferuntur, alcretario, unde altari necessaria inferuntur, aliquando in ecclesia loquens admonebat: quod etiam beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia tractavisse, nobis aliquando retulerat. CAPUT XXV.-- bros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Impereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione pr
Abbreviated transcription (Latin):
mane consuetudinis in ea scriptũ ita habebat.
Quisqͥs amat dictis. absentũ rodere uitã: hac̃
m̃sam. indignã nouerit eẽ sibi. Et ido omuẽ
nere debere admonebat. Nã & quosdã famili¬
arissimos coep̃os. illiꝰ scripturȩ oblitos. & con¬
tra eã loquentes. tã aꝑe aliquando rep̾hendit
cõmotus: ut diceret aut delendos eẽ illos de
mͣsa uersus. aut de se media refectione ad suũ
cubiculũ surrecturũ. Qͦaͤ  & alii qͥ m̃se illim
nͣ se habere qͦd indigentib erogaret. Nã & de ua¬
sis dñicis ꝓpt̾ caꝑtiuos. & quã plurimos indigen¬
tes frangi & conflari ubebat. & indigentib dis¬
pensari: qd ñ cõmemorassem. nisi contra carna¬
ie̾ sensũ quoꝵdã idfieri ꝑuiderẽ. Et hoc ipsũ
etiã uenerabilis memorie ambrosius intalib ne¬
cessitab indubitant᷑ ee̾ faciendũ: & dixit. & scrip¬
sit. S & de neglepto a fidelib garofilatio. & se¬

Expanded text:
manae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: manae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem nere debere admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de vasis dominicis, propter captivos et quam plurimos indigentes, frangi et conflari jubebat, et indigentibus dispensari. Quod non commemorassem, nisi contra carnalem sensum quorumdam fieri perviderem. Et hoc ipsum etiam venerabilis memoriae Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum, et dixit, et scripsit . Sed et de neglecto a fidelibus gazophylacio et se
Abbreviated transcription (Latin):
Otis eiꝰ & caltiam̃ta. & lectualia. ex moderato &
bcompetenti nabitu erant: nec nitida nimiũ.
nec abiecta plurimũ: qui is plerũq uel iacta¬
re se uisolent̾ solent homines uel abicere. ex u
Ast iste ut dixi mediũ tenebat: neq index¬
terã neq insinistrã declinans. Mensa usus ẽ
frugali & parca: quȩ qͥdẽ in tͣ olera & legumi¬
na. etiã carnes aliquando ꝓpter hospites uel qͦsq
infirmiores habebat. Sẽꝑ autͣ uinũ bibebat:
qͥa nouerat. & docebat. ut apłs dicit. qͦd oisͣ
creatura dei bona sit : & nichil abiciendũ. qͦd
dei & orationẽ. Coclearib tantũ argenteis uteis.¬
ceterũ uasa qͥb mͣse inferebant᷑ cibi: testea
uel lignea. & marmorea fuert̃: ñ tã necessitatiᷤᷤ
in opia. quã ꝓposito uoluntatis. S & hospita¬
litatẽ semꝑ exhi buit: & in ipsa mensa magis
iectione̾ uel disputationẽ. quã epulationẽ po-¬
tationẽq diligebat: & contra pestilentiã hu¬

Expanded text:
tes ejus et calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex utem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod Dei et orationem caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam hu
Abbreviated transcription (Latin):
Uit scolasticis suis mediolanenses uenditorẽ uer¬
borũ aliũ ꝓuiderent: & qͦd ipse deo seruire iã de¬
pristinos errores suos. & p̃sens uotũ suũ: ut ipse¬
onis q gentiũ. sit p̾nuntiator aꝑtior. Uerũptam̃ ille
primã huiꝰ lectionẽ ñ intelligens. totũq talẽ arbi¬
trans. distulit repetendũ: exercitatior in dñico eloqͥo:
relicto rure mediolanũ remeauit. Placuit &e alypio

Expanded text:
ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire depristinos errores meos et praesens uotum meum, ut onisque Gentium sit praenuntiator apertior. Verumtamen ego primam hujus lectionem non intelligens, totumque talem arbitrans, distuli repetendum exercitatior in dominico eloquirelicto rure, Mediolanum remeavimus. Placuit et Alypio
Abbreviated transcription (Latin):
de antomo egyptio monacho: cuius nom̃ excellent᷑ clare¬
bat apud seruos dei. Ipsos aut̃ usq in illã horam
latebat. Qd pontianus ubi cõꝑit ĩmoratꝰ ẽ in eo
sermone: isinuans tantũ uirũ ignorantib. &
adiirans eande̾ illoꝵ ignorantiã. Stupebant

Expanded text:
de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans e
Abbreviated transcription (Latin):
ut uentũ ẽ ad horã ꝓfitende fidei.que uerbis certis
redderet. Om̃s sibunet inuicẽ quisq ut eũ noue¬
rat instrepuert̃ nom̃ eius. instrepitu gratulatio¬
iis. Quis aut̃ ibi non eũ nouerat: Et sonuit p̃sso
sontu ꝑ ora cunctorũ colletantiũ uictorimis. uic¬
torimus. Cito sonert exultatione quia uidebant

Expanded text:
ut uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis redderet, omnes sibimet invicem, quisque ut eum noverat, instrepuerunt nomen ejus strepitu gratulationis. Quis autem ibi non eum noverat? Et sonuit presso sonitu per ora cunctorum collaetantium: Victorinus, Victorinus! Cito sonuerunt exsultatione, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝑductũ. Itaq cũ ad memorias scõꝵ sic̃ in asfrica
solebat pultes. & panẽ. & merũ attulisset: ab osti¬
ario ꝓhibabatur. Eit ubi hoc ep̃m uetuisse cogno¬
b pleuũ purgatiorib uocis pectus. ad memorias
martirũ afferre didicerat. Omni qͥppe die dm̃co

Expanded text:
ebat. Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem et merum adtulisset atque ab ostiario prohiberetur, ubi hoc episcopum uetuisse cognobus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias martyrum afferre didicerat; ut et quo
Abbreviated transcription (Latin):
radians ineũ uehem̃ter: & concremuit amore
a horure. & mueuit longe se eẽ adeo in regione dis¬
simmlicudins: tamquã audiret uocẽ eiꝰ de excelso
Cibus sum grandiũ: cresce & manducabis me. Nec
tume mutabis inte sicut cibũ carnis tue: s tu
mutaberis in me. Et cognouit qmͣ ꝓ iniquitate ero¬
diuit homine̾: & tabescere fecit sic̃ araneã aminã
eiꝰ. Et sensit & exꝑtus ẽ ñ ce̾ mirũ. qͦd palato non
sano pena ẽ panis. qui sano suauis cͣ & occulis egͥs
odiosa lux. quę puris amabilis ẽ. Tum uͦ miusibi
lia dei ꝑ ea quę facta sunt intellecta conspexit. sed
aciem figere nͣ ualuit: & reꝑcussa infirmitate red¬
dicus solitis. ñ sec̃ ferebat nisi amantẽ memoriam.
& quasi olefacta desiderantẽ que comedere non du
posset. Et querebat uiã roboris cõꝑandi qͥd eẽt¬

Expanded text:
ore et horrore; et inveni longe me esse a te in regione dissimilitudinis, tanquam audirem vocem tuam de excelso: Cibus sum grandium; cresce, et manducabis me. Nec tu me in te mutabis, sicut cibum carnis tuae; sed tu mutaberis in me. Et cognovi quoniam pro iniquitate erudisti hominem, et tabescere fecisti sicut araneam animam e. Et sensi expertus non esse mirum, quod palato non sano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iusti per ea quae facta sunt, intellecta conspexi; sed aciem figere non evalui: et repercussa infirmitate redditus solitis, non mecum ferebam nisi amantem memoriam, et quasi olfacta desiderantem quae comedere nondum possem.
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ad me attinet. nulla re iã delector in hac
uita. Iã quid hic faciã adhuc. & c̾ hi sim nescio. iã con¬
sumpta sꝑe hiuius scłi. Unũ erat ꝓpt qͦd in hac uita
aliquantulũ ĩmorari cupiebam: ut te xꝑianũ catho¬
licũ uiderẽ. priusquã morerer. Cinnulatiꝰ hoc mͥ dñs
ms p̃stitit: ut etiã contempta felicate t̾rena seruu̾
eiꝰ ce uideã. Ergo die nono egritudinis suȩ. qͥnqͥge¬
simo & sexto anno ętatis sue. cͥgesimo & cerrio ȩtatiᷤ
auoustini: auima illa religiosa & pia carne soluta
ut effluerent quantũ uellent. Et post hec fudit

Expanded text:
quantum ad me adtinet, nulla re iam delector in hac uita. quid hic faciam adhuc et cur hic sim, nescio, iam consumpta spe huius saeculi. unum erat, propter quod in hac uita aliquantum inmorari cupiebam, ut te christianum catholicum uiderem, priusquam morerer. cumulatius hoc mihi deus praestitit, ut te etiam conesuscitet. Ergo die nono aegritudinis suae, quinquagesimo et sexto anno aetatis suae, trigesimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta ut effluerent quantum vellent, subst
Abbreviated transcription (Latin):
seruiret dõ. Iam uͦ tc̃ senuerat. & longa ç̨tate in
tam bono studio sectande uię dei multa exꝑtus.
multa edoctus ei uidebat᷑: & uere sic erat. Un¬
de ei ut ꝓferret uolebat conferenti sec̃ estus suos
quis eẽt aptus modis: sic affecto ut ipse erat ad
ambulandũ inuia di. Uidebat enĩ plenã eccłiam:
& alius sic ibat. alius autͣ sic. Ei aut̃ displicebat
qͦd agebat in scło. & oneri ei erat ualde: ñ iã inflã¬
mantib cupiditatib ut solebant spe honoris & pe¬
cune. ad colerandã illã seruitutẽ tã graue̾. Iam
enĩ illa ñ delectabant p dulcedine di: & decore do¬
mus eiꝰ quam dilexit:
Ierexit gͦ ad simplicianũ patrẽ in accipienda
grã tunc ep̃i ambrosii: & quẽ uere ut patrẽ dilige¬
bat. Narrauit ei circuitꝰ erroris sui. Ubiaũ cõmemo¬
rauit legisse se quosdã libros placonicoꝵ. quos uic¬
cormꝰ quondã rethor uͬbis romȩ quẽ xp̃ianũ de

Expanded text:
eret; iam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic. quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat valde, non jam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae, ad tolerandam illam servitutem tam gravem. Jam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae quam dilexi ; rexi ergo ad Simplicianum, patrem in accipienda gratia tunc episcopi Ambrosii et quem uere ut patrem diligebat. narraui ei circuitus erroris mei. ubi autem conmemoraui legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ihm. qui ẽ suꝑ oĩa ds̃ benedictus in scła uo¬
cantẽ & dicentẽ. Ego uia & ueritas & uita. Et cy¬
bũ cui capiendo inualidus erat miscentẽ carni:
qmͣ uerbũ caro factũ ẽ. ut infantię nr̃e lactesce¬
ret sapientia sua. ꝑ quã creauit oiã. Non enim
tenebat dnͣ ihm humilis humilẽ: nec ciuus
rei magistra eẽtͣ eiꝰ infirmitas nouerat. Quid em̃¬

Expanded text:
m, qui est super omnia deus benedictus in saecula, uocantem et dicentem: ego sum uia ueritatis et uita, et cibum, cui capiendo inualidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. ue
Abbreviated transcription (Latin):
quidã ciuis ipsoꝵ. inquantũ affer. p̾clare inpalatio
militans. Nescio quid ab eis uolebat. Et conseder̃.
ut colloquerentur. Et forte suꝑm̃sulã lusoriã.
que ance eos erat attendit codicẽ: tulit. aꝑuit
Inuenit apłm paulũ. iopinate sane. Putaue¬
rat enĩ aliquid de libris. quoꝵ ꝓfessio eos contine¬
bat. Tunc arridens. aubustinũq intucns. gratu¬
indicasset aubusc̾inus illis scripturis se curam
maximã impendere. ortus ẽ serino ipso narrante
de antomo egyptio monacho: cuiis nom̃ excellent᷑ clare¬
bat apud seruos dei Ipsos aut̃ usq in illã horam

Expanded text:
quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratuindicassem illis me Scripturis curam maximam impendere, ortus est sermo, ipso narrante, de Antonio Aegyptio monacho, cujus nomen excellenter clarebat apud servos tuos; nos autem usque in illam hora
Abbreviated transcription (Latin):
clara nobis omnes ꝓphanes. ut mudetur cuutas.
e tu ipse saprifica diis. & noli confidere intheau
ris qr h. hes ab conditos. Beatus laurentius dix̃.
cesar dit̾ir An putas te de thesauris uberari.
at. glilii. nͥ tormentis : Beatus laurtutius dix̃.¬
iti fauiiuis xp̃i. securiis sum de tesauris celestibꝰ.
Deciuii iraci ieia plenuf. uissit eum nudum fus¬
ubus cedi. Bearus laurentius cum cederetur.
auger. &. date ad latera inis lanunas ferreas
quia accuss itꝰ non negaui. Interrogatꝰ. te dniñ¬

Expanded text:
clara nobis omnes profanos ut mun| detur ciuitas . clara nobis omnes profanos ut mun| detur ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli coris. quos habes absconditos, beatus Laurentius libereDecius dixit;| En putas te de thesauris liberari au\t/ redimi de tormentis?| Beatus laurentius dix christi securus sum de the| sauris cęlestibus; Decius iracundia plenus . iussit eum nudum| fustibus cedi; Beatus laurentius cum cedereturaugete et date ad latera eius . lami| nas ferreas quia accusatus| non negaui . interrogatus . te d
Abbreviated transcription (Latin):
iratus. ussit cum ui conspectu suo expoliari. &.
cedi cum scorpionib ipso decio clamante: Dcos
blasphemare noli. Beitus laurentius inter ipsa
tormenta dicebat. Ego quidem gr̃as ago deo
nico. qui me dignat est coniungere inter set¬
uos suos : tu miser torqueris in insama tua.
& ĩfurore tuo. Decnis cesar dixit. Lexiate eñ
et date aute conspectũ eius omne genus tor¬
Sacrifica diis. Nam omne gemis hoc torete
rum. incorpore tuo uectabitur. Beitꝰ san¬
rentius dixit. Infelix. has epulas ego semꝑ
desideraui. Nam tormenta ista tibi suit prepa¬
dixit. Ergo si gła est uobis. dic nobis ubi sunt
terrogas. iam illi semel dederant nomins
sua incęlo. Tu enĩ non es dignus aspect¬
bus corum presentari. Tunc decius cesar fecit
beatum laurentiũ uinctũ cathenis duci in
palatium tẜberii. & ibi eum gestis audiri.
Et uissit sibi tribunal in basilica iouis parari.
Qiui dum ingressus fuisset & sederet. precepit
sibi heatum laurentir̃ offeri. Ci ita dixit. De¬

Expanded text:
iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectum eius omne genus torSacrifica diis; Nam omne genus hoc tormen| torum in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormenta ista pena tibi| sudixit; Ergo si gloria est uobis . dic nobis ubi sunt| ibus interrogas iam illi semel dederunt no| mina sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesen| tari; Tunc decius fecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis parari . um| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum lauren| tium offerri; Cui et dixit De
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc  moraret᷑. uencrãdꝰ pater uuitinatꝰ qͥ c̾ eo timc
scolam puerorũ regebat. & hiciꝰ rei testis p̾sens ad est. c̃
ꝓ boc ipso. illũ excitaus obitum discipłi nͣtiaret. ille se
Qhoc ꝙͦ ante scire repoderit: Quod ꝓfecto añi gr̃a.
causa c̃solationis. ei auderec̾cessit. ut quia ꝓ bac te
nunium tristaba tͦ. ex salute pucri mestitiam sui re
plurunis. reuelitionib atq uisionib uir di cełitꝰ
inspitatus. ꝙ̃ta uiter uos post modũ gr̃a scitatis ac
bontratis excreuert uestrora qui tunc affuere meliꝰ
cestrmonio emꝑbemꝰ. Nob̾ aiiͣt ea que apud nos gesta st̃.

Expanded text:
adhuc moreretur, venerandus Pater Witmarus qui cum eo tunc adhuc moreretur, venerandus Pater Witmarus qui cum eo tunc scholam puerorum regebat, et hujus rei testis praesens adest cum pro hoc ipso illum excitans, obitum discipuli nuntiaret; ille se hoc quoque ante scire responderit. Quod profecto Domini gratia causa consolationis ei videre concessit, ut quia pro hac re nimium tristabatur, ex salute pueri moestitiam sui replurimis revelationibus atque visionibus vir Dei caelitus inspiratus, quanta inter vos postmodum gratia sanctitatis ac bonitatis excreverit, vestrorum qui tunc affuere melius testimonio comprobabitur. Nobis autem ea quae apud nos gesta s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiictꝰ ÷: Pro qua re p̾dictus seruus di nimis tris¬
tis effectus est. qũ sub cura magisterii sui tanta
neglegentia inter subditos sibi acciderit. Uerum ap¬
ppinquante hora xxutus ipsius pucri. uir dĩ force
sopori deditꝰ lectulo ĩcubalit. cͥ ecce uidit ĩsomits.
ipuus aninam acorpore sublata angłico ministerio
ad celimi deferri. se ꝙͦ miro & ineffabili nusterio
do disponente paiter comitati: Cũq celi secreta pe¬
nctrassent. pueri p̾fati amniã ĩ ꝙͣdam purpuream
ma̾sionẽ ẽspexit introdua. & t̾ter agniina martyrũ
collocari. Ibiq ei datn est agnouisse qd̾ quia ipse putr
uulꝰ sibi illatum patiẽter culit. & aniniã fratris usq
d mortẽ diligens. ꝓ ꝑcussore suo unniu̾ benigne t̾tertessit.
patic̾tiam & beuignitatem eiꝰ aiumia remunerante pietate
in martyrũ choros deputatꝰ sit Hoc au̾t cam celeri¬
uisu in hora mortis eiꝰ. ei demõstratum est. ita ut dũ

Expanded text:
perductus sit. Pro qua re praedictus servus Dei nimium trisperductus sit. Pro qua re praedictus servus Dei nimium tristis effectus est, quod sub cura magisterii sui tanta neglegentia inter subditos sibi acciderit. Verum appropinquante hora exitus ipsius pueri, vir Dei forte sopori deditus lectulo incubabat. Cum ecce vidit in somnis, ipsius animam a coad coelum deferri: se quoque miro et ineffabili ministerio, Deo disponente, pariter comitari. Cumque coeli secreta penetrassent, pueri praefati animam in quamdam purpuream mansionem conspexit introduci; et inter agmina martyrum collocari. Ibique ei datum est agnovisse, quod, quia ipse puer vulnus sibi illatum satis patienter tulit, et animam fratris usque ad mortem diligens, pro percussore suo nimium benigne intercessit, patientiam et benignitatem ejus divina remunerante pietate, inter martyrum choros deputatus sit. Hoc autem tam celerius in hora mortis ejus ei demonstratum est, ita ut dum is
Abbreviated transcription (Latin):
astar. atq p̾mimio splendore ex oculis illiꝰ ciuicante ĩ
faciem cius intendert nꝰ ualeret. bla̾da ipsum uoce
ad locutꝰ est diens Dic ait iniquitates tuas ut iustifi¬
ceris Qui seruus dĩ responadit Dñe ꝗd necesse :
dicere tibi:. Tu omĩa nosti. & nicbil te latec: Ille aut
subsecutus ait Scio quidem om̃ia. s ideo uolo ut c̃fite¬
antur mͥ honimes peccata sua. ut remissione̾ acciriat᷑:
Cui cꝰ omĩa qͦ ab infantia gesserat indicasset. & illo post
hec ĩoratione ꝓstrato. ipse ȩrectus astar&. ait Noli
timere. quia ego sum qui deleo iniquitates tuas:
ost ꝙ̃ tiocem. ille qͥ apparuerat recessit. & uir di ex¬
citatus sonno. de fiducia remissionis peccatoruꝰ suor.
confortatꝰ. in menso tripudiabat gaudio:
yo ętiam temꝑe. cͥtigit qd̾ ur̃e reuerentię uo¬
tissmim est. ut quidam pueruluᷤ inscola. fulbertꝰ
nomine. a socio suo tabula ꝑcussus ad mortem usq

Expanded text:
astaret atque prae nimio splendore ex oculis illius emicante in astaret atque prae nimio splendore ex oculis illius emicante in faciem eius intendere non valeret, blanda voce ipsum allocutus est, dicens: 'Dic', ait, 'iniquitates tuas, ut iustificeris'. Cui servus Dei respondit: 'Domine, quid necesse est tibi dicere? Tu omnia nosti, et nihil te latet'. Ille autem subsecutus ait: 'Scio quidem omnia, sed ideo volo, ut confiteantur mihi homines peccata sua, ut remissionem accipiant'. Cui cum omnia quae ab infantia gesserat indicasset, et illo post haec in orationem prostrato ipse erectus astaret, dixit: 'Noli timere, quia ego sum qui deleo iniquitates tuas'. Post quam vocem ille qui apparuerat recessit; et vir Dei excitatus a somno, de fiducia remissionis peccatorum suorum confortatus, immenso tripudiabat gaudio. 5. Quo etiam tempore contigit, quod vestrae reverentiae notissimum est, ut quidam puerulus in scola Fulbertus nomine a socio suo tabula percussus ad mortem usque
Abbreviated transcription (Latin):
de d̃i iisccłia p̾stimere. qd̾ qualiboe ipse dñponerit &¬
casione ad martyru palmami posset ꝑtĩgere. Q uod tam̃
quia corporaliter glactio iminitiente ñ contigit. qualiter ĩ
mortificatione ericis ꝙ̃ iugit̾ ĩ suo corpore: ꝓ xp̃i no¬
mineͥs honore portauit .dło miscrate eͣplecum̃ sit. o̾ de obttu
illius uarrare ceperimꝰ latiꝰ explicabunusSirodute¬
ost hec uͦ c̃ magister fuissoc scole. ad sẽai peteyin cũdo
uł redeũdo ad claustra c̃suetudo sibi fuerat ĩ oratorio
beati baptiste iolianis p̃cib sccretiꝰ insistere. Itaq post
ei qd̾ ad idem oratoriũ enisa orandi diuertisset. Cunq
ab oratione surrixisset. ecce uir ꝑ hostitim uenielut
statura ꝓcerꝰ uidaico more uestitus. unltu decorꝰ
ex cuius oculis splendor adiumitatis uelut flama ig̾¬
eiꝰ corruit: Cũq prostratus in facie iaact&. ille ut
surgerit in pe rauit. Qũq surgeus corã  illo reuer̾e̾t᷑

Expanded text:
de Dei misericordia praesumere, quod, qualibet ipse disponeret ode Dei misericordia praesumere, quod, qualibet ipse disponeret occasione, ad martyrii palmam posset pertingere. Quod tamen, quia corporaliter gladio imminente non contigit, qualiter in mortificatione crucis, quam iugiter in suo corpore pro Christi nominis honore portavit, Deo miserante completum sit, cum de obitu illius narrare coeperimus, latius explicabimus. 4. Post haec vero, cum magister fuisset scolae ad Sanctum Petrum, eundo vel redeundo ad claustram, consuetudinem sibi fecerat in oratorio beati baptistae Iohannis precibus secretius insistere. Itaque post  ei, quod ad idem oratorium causa orandi divertisset. Cumque ab oratione surrexisset, ecce vir per ostium veniebat, statura procerus, Iudaico more vestitus, vultu decorus. Ex cuius oculis splendor Divinitatis velut flamma igeius corruit. Cumque prostratus in facie iaceret, ille ut surgeret imperavit. Cumque surgens coram illo reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
ostq̃. uodem trpstis factꝰ quia ad scłm it̾ariẽ
conpellctur. si de reuatendi ꝓunssione socurus. ẽ pre¬
dictis ductorib e ĩde rrincalum Ninec̃ taui euntts.
ꝗ̃ redcuntes ichił lociti sũt si tam pio affectu in me
nipiciebant. quc̃m ad modum mat̃ unicũ filium c̾tẽplat᷑.
Sicq ad corpꝰ redii: Incundo uͦ ac redenndo. nec labor erat.
nac mora. quia qͦ ccꝑdebunꝰ. stati adcumus. E licet aliq̃
uisus sim de Ptanta prulcidine dulce dnium  rasse. fateor
tam̃ quia nequaq̃ stilus tanta expͥmere potuit: qu inta
atimꝰ sertert. S nec apse animꝰ sentit ut fuit. quia illud
mͥ ec̃ uidebatur qd̾ ꝯeulus non uidit. nec auris andiuit
nec ĩ cor hominis ascendit Ex hac itaq uisione ꝙ̃ ileut
ipse dictauerat. ũbis illits en irraunnꝰ. Prefatꝰ struis dĩ
a ꝑterrirus & cͣsolatus cepit se sollicitius. ĩ diuino exer¬
ecre timore. bonisq oꝑib dedie ĩdic̃ ardc̃tiꝰ ĩberere. sp̃e qi

Expanded text:
 vocem tristis factus, quia ad saeculum redire compellebar, sed de revertendi promissione securus, cum praedictis ductoribus exinde remeabam. Qui mecum tam euntes quam redeuntes nihil locuti sunt, sed tam pio affectu in me respiciebant, quemadmodum mater unicum filium contemplatur. Sicque ad corpus redii. In eundo vero ac renec mora: quia quo tendebamus, statim aderamus. Et licet aliqua visus sim de tanta dulcedine dulcedinum enarrasse, fateor tamen, quia nequaquam stylus tanta exprimere potuit, quanta animus sentit. Sed nec ipse animus sentit, ut fuit: quia illud esse mihi videbatur, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. » Ex hac itaque visione, quam, sicut ipse dictaverat, verbis illius enarravimus; praefatus servus Dei et perterritus et consolatus, coepit se sollicitius in divino exercere timore, bonisque operibus de die in diem ardentius inhaerere, spemque
Abbreviated transcription (Latin):
Cũꝙ puerili leuitati taliter deditꝰ ee̾t. uisum ÷ ci q̃dã
nocte qd̾ eͥcͣt ĩ qͦdam loco nimis lutoso & lubrico. ⁊ta
ut inde non nͥ c̃ magna difficuttate exire ualera. Secꝰ
illũ uͦ locum eͣ ui ni ameuissimꝰa. ĩ. qua uidebat ꝓce¬

Expanded text:
Cumque puerili levitati taliter deditus esset, visum est ei quadam Cumque puerili levitati taliter deditus esset, visum est ei quadam nocte, quod esset in quodam loco nimis lutoso et lubrico, ita ut inde nonnisi cum magna difficultate exire valeret; secus illum vero locum esse viam amoenissimam, in qua videbat
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑtñ gr̃am suꝑna est usitationq scpius admonitus qͦ
mentem suam a t̾renis disiũgins. eoto corde celestib in¬
marte Quas qͥdem reuelationes. ipse qͥbdam nr᷑m qui
ei familiatiꝰ ad herebant innotucrat. eo tam̾ tenore ne
tempore uite suc cui ꝙͣ manifestarẽt᷑. Quas nos ad
luidem dñi post oditum eiꝰ hu̾ic operi ĩterserere de¬
egnnꝰ. ite qͥq lege̾tes annoca̾t quata gra dñs sernum
fuũ a primeua ętate torrigere ac deĩceps succecdẽtib
bonorum oꝑum merttis clarificare dignatꝰ fuerit:
Referebat nãq quod ĩ temꝑe pueritie sus ẽ qͥuq
fere ce̾t anuorim. mat̾ sua inti cimore ad modum
religiosa definita fuerit. ac non multo post ccͣpore.
ipsum pater suus causa discendi lititras ad scolani
miserit. Ubi ẽ cͥct positꝰ. cepit ut tali etati familiare
est. c̃ cocius suis puerilit̾ agere. & aiscursis ĩ anib atq
iocis magis oꝑam dare . ꝙ̃ aiscẽde disciplinae ĩstare:

Expanded text:
ini gratiam superna est visitatione saepius admonitus, quo mentem suam a terrenis disiungens, toto corde caelestibus inhiaret. Quas quidem revelationes ipse quibusdam nostrum, qui ei familiarius adhaerebant, innotuerat, eo tamen tenore, ne tempore vitae suae cuiquam manifestarentur. Quas nos ad laudem Domini post obitum eius huic operi interserere delegimus, ut quique legentes agnoscant, quanta gratia Dominus servum suum a primaeva aetate corrigere ac deinceps succedentibus bonorum operum meritis clarificare dignatus fuerit. Referebat namque, quod in tempore pueritiae suae, cum quinque fere esset annorum, mater sua, in Dei timore admodum religiosa, defuncta fuerit, ac non multo post tempore ipsum pater suus causa discendi litteras ad scolam miserit. Ubi cum esset positus, coepit, ut tali aetati familiare est, cum coaevis suis pueriliter agere et discursis inanibus atque iocis magis operam dare quam discendae disciplinae instare.
Abbreviated transcription (Latin):
lesce̾tior fuissod̃ factus. htunaua suliripiente fin¬
gescere: Interimucro contigitꝰ. xuͣ dõui ĩeuegentui¬
simi katoli s ꝑatoris obitum audisse. queu̾i spr̃e
antei in magna potentia głosum uderat. at q
uc̃ magna prudentia regni sceptra laudabiliter
gubernaise audierat᷑ De tauti itaq stuꝑatoris ex¬
cessu ipse nimia terrore atqͣ horrore. ꝑculsus. xur¬
sus cepit ad se redire. & adinonitionisi Sc̃e di geni¬
tricis ad memoriam u̾ba reduõere. Dicqom̃i post¬
posita leuitate. c̃pũctionis dnune cepit amorelañ¬
guesorre. totu q se in diseruttum c̾nertesuortioni
& iugiluis atq abstiueneie: operam aabateũq hi¬

Expanded text:
lescentior fuisset factus, humana subripiente fralescentior fuisset factus, humana subripiente fragescere. Interim vero contigit, eum domni excellentissimi Karoli imperatoris obitum audisse, quem ipse antea in magna potentia gloriosum viderat atque cum magna prudentia regni sceptra laudabiliter gubernasse audierat. De tanti itaque imperatoris excessu ipse nimio terrore atque horrore perculsus, rursus coepit ad se redire et admonitionis sanctae Dei genetricis ad memoriam verba reducere. Sicque, omni postposita levitate, compunctionis divinae coepit amore languescere, totumque se in Dei servitium convertens, orationi et vigiliis atque abstinentiae operam dabat
Abbreviated transcription (Latin):
dealbatas. ẽ qͥb eiat̃ mat̾ sua ̾ o̾q em recognouisse
cepit uelle ad cam uecarrere. sde loco illo cenoso &
nimis lubreco. ñ facile exire poterat᷑: Chorꝰ aũt ille
feminarum ẽei appropiꝰ quasset. uisum est illi cam
q̃ quasi dña aliarimi uidebat᷑.q̃. ille indubitanter
Sanctam chariam ecᷤ credebat. ei dixisse: fili uis ad
matrem tuam uenire Cui c̃ ille respo̾disset ĩbiãter
se uelle. rin sus illa uitulit. Si nr̃e societatis parci¬
ceps eẽ uolueris ouiẽm debes uanitatẽ fugere. & io¬
cos pueriles dimittere. ac tem& ipsum ĩ grauitate uite
custodire. Ualde eĩ nes detestamur omĩa q̃uaua ꝙ
ociosa ssene: ꝓotest ũ nr̃o conuentu e quicͣip
sis fueriso delectatꝰ. Post hanc ttaq uisidnẽ.¬
ꝑ sitgimi se eppie ganinꝰ agere. & p̃uerilia c̃sortia
uitare. lectionta meditationi ceteriꝰq uti¬
ucatib stiꝰ se occupar̾e. ita ut socii eius ualde
auraientur. qd̾ enui subito ĩ aliam mutatuf. stt qͣ

Expanded text:
dealbatas, cum quibus erat et mater sua. Cumque eam recognovisset, coepit velle ad eam accurrere; sed de loco illo coenoso et nimis lubrico non facile exire poterat. Chorus autem ille feminarum cum ei appropiasset, visum est illi, eam, quae quasi domina aliarum videbatur, quam ille indubitanter sanctam Mariam esse credebat, ei dixisse: 'Fili, vis ad matrem tuam venire' ? Cui cum ille respondisset, inhianter se velle, rursus illa intulit: 'Si nostrae societatis particeps esse volueris, omnem debes vanitatem fugere et iocos pueriles dimittere ac temet ipsum in gravitate vitae custodire. Valde enim nos detestamur omnia quae vana et ociosa sunt, nec potest in nostro conventu esse, quicumque his fuerit delectatus'. Post hanc itaque visionem statim se coepit gravius agere et puerilia consortia vitare, lectioni et meditationi caeterisque utilitatibus artius se occupare, ita ut socii eius valde mirarentur, quod tam subito in aliam mutatus sit conv
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Longũ ẽ si cuncta hiunc opusculo inserere uo¬
luerimꝰ. quȩ natiuitatẽ dnicam uel p̾cessisse legi¬
mꝰ. uel subsecuta fuisse. Unde his omissis quȩ in
euangłio plenius scripta sunt: ad ea quȩ minꝰ habent᷑
narranda accedamꝰ. Igit᷑ ioseph a iudea in galileã
ueniens. desponsatã sibi uirginẽ uxorẽ ducere in¬
tendebat. lam nãq tres fluxerant menses. & quar¬
tus instabat: ex eo tempore quo desponsata sibi erat.
interea paulatĩ uter̃õ puerpere intumescente.
puerperiũ se manifestare cepit. Neq hoc latere
potuit ioseph. Nam sponsorum more liberiꝰ ad
uirginẽ introiens. et familiariꝰ cũ ea loquens:
grauidã esse dephendit. E stuare itaq animo et
fluctuare cepit. quia ignorabat quid potissimũ¬
sibi esset faciendum. Neq eñ xomradicere tra¬
ducere eam uoluit quia iusteis erat. hieq forniea¬
tionis suspitione infamare. quia pius. Itaq cogi¬
tabat clam dissoluere coniugiũ. & occulte dimitte¬

Expanded text:
 si cuncta huic opusculo inserere voluerimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narranda accedamus. XI. Joseph igitur a Judaea in Galilaeam veniens, desponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugium, et occulte dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
bit ei dñs ds sedem dauid patris eiꝰ. et regnabit in
domo iacob inet̾nũ. et regni eiꝰ ñ erit finis. lpse quip
sed modũ scire uolens respondit. Quomodo
istud fieri potest: Nam cũ ipsa uirũ ureta uotũ
conciꝑe. aut sine aurilis seminis incremento pare¬
re possum: Ad hec angłs. Ne estimes inquit maria.
qđ humano more concipias. Nam sine uirili com¬
mixtione uirgo concipies. uirgo paries. uirgo nu

Expanded text:
inus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Ipse quippsed modum scire volens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum do sine virilis seminis incremento parere possum? Ad hoc angelus: Ne existimes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtione, virgo concipies, virgo paris, virgo nut
Abbreviated transcription (Latin):
rsabalia: ⁊ ircͥi sedentts uero spłeder ab ipso ꝓcrdeus.
similif arci nubiuĩ eendebat᷑ Cũ itaq ap̃fatis uiris
coram bac ĩmensitate lumuns uͥ micbi maiestas omu¬
potentis di uenune monstmͣte ⁊c uidebatar p̾sentãt᷑
fiussem. ipsisq mecꝰ pariter adorantib ad orassem¬
uor so suaunsima om̃i sonoritate clarior qͣ michui
ciens ad me facta ÷ diceus Uade &. martyria coronat᷑¬

Expanded text:
cedens, similis arcui nubium tendebatur. Cum itaque a praefatis viris coram hac immensitate luminis, ubi mihi maiestas omnipotentis Dei nemine monstrante esse videbatur, praesentatus fuissem ipsisque mecum pariter adorantibus adorassem, vox suavissima, omni sonoritate clarior, quae mihicedens, ad me facta est, dicens: „Vade, et martyrio coronatu
Abbreviated transcription (Latin):
esse nemine narrante cirtissime scielut ibi eũ dimuscrunt.
U ei cͦ miͥta passins c̾e̾t. p̾cipue tam̃ tenebras densissimas
p̾ssurasꝙ manissunas. & sufforationes uisus ÷ colerasse
atc om̃i memoria ablata. hoc solun uix cogitare suf¬
ficieluit. qͦmͦ tam ĩnĩanis poss& aliqua. existere pena:
umq ibi ꝑtriduum ut ipse putabat eruciaretur. qd̵
sricutm illi mille aunis lõgius. ꝓpter ĩmͣsani peram ia¬
sun ist. rursimi redeuntis um dicti uiri. atrumꝙ illũ
atꝙ ĩ om̃ib multo suatutis iꝰcidentes ꝑ maiorem si dici pos¬
sit claritatem. gressu inmobili sine uia corporia ambuilĩ¬
tis aucelunt E nt ub̃ ipsius utam̃. uidelim infit a
ionge diuersos sc̃or ordmes. quoidam uicimꝰ. qͦsa mi uero
longnis aboricite assistentes Ad orienteni tam̃ respicientes.

Expanded text:
esse, nemine narrante, certissime sciebat, ibi eum dimiserunt, esse, nemine narrante, certissime sciebat, ibi eum dimiserunt, ubi cum multa passus esset, praecipue tamen tenebras densissimas pressurasque immanissimas et suffocationes visus est tolerasse; atque omni memoria ablata, haec solum vix cogitare sufficiebat, quomodo tam immanis posset aliqua exsistere poena. Cumque per triduum, ut ipse putabat, ibi cruciaretur, quod spatium illi mille annis longius propter immensam poenam visum est; rursum redeuntes jam dicti viri, iterumque illum atque in omnibus multo suavius incedentes, per maiorem, si dici possit, claritatem gressu immobili sine via corporea ambulantes ducebant. Et ut verbis ipsius utamur: 'Videbam', inquit, 'a longe diversos sanctorum ordines, quosdam vicinius, quosdam vero longius ab oriente assis
Abbreviated transcription (Latin):
& beatum iohanñt luptista̾ ĩ adiutorium sͥ inuocisset
u̾ꝙ anima lit ip̃si indelut᷑ eg̾edcittur a corpore. statĩ in alia
pialctima specie corporis. om̃i mortalitate ac solliatudine
carentis appurer&. sub eodem tom̃to moitis & adiuirati¬
onis. apparuerũt p̾fati uiri Quorum erat unꝰ semor
reano capite. capillo plano & spisso. facie rubenti atultu
sub tristi. ueste candida & colorata. statitra breui quem
ipse sc̃m petrum eeᷤᷤ nenine marrante statmn crididit.
Aiius uͦ turienis erat statina ꝓcerior. barbam ȩnuttens.
capite sub fusco atq sub crispo. facię macilenta. tiultu
ioctundo. iꝰ ueste serica Quem ille sc̃o iohamiẽ om̃ino¬
ẽe credidit: Hi itaq eum bnic ĩde circstetert᷑. Proro aninia
eiꝰ egressa. statim in min̾sa claritate: qua totꝰ mũdus iꝰ
Amaliqͦ labointem sciꝰ supra dicti miro & ĩ esfabili mͦ duceces.
c̃ ꝑuenissent ad locum quenda quem ip̃se iguem purgatouim

Expanded text:
 adjutorium sibi invocasset. Cumque anima, ut ipsi videbatur, egrederetur a corpore, ac statim in alia pulcherrima specie corporis omni mortalitate ac sollicitudine carentis appareret; sub eodem momento mortis et admirationis apparuerunt praefati viri: quorum erat unus senior, cano capite, capillo plano et spisso, facie rubenti, vultu subtristi, veste candida et colorata, statura brevi, quem ipse sanctum Petrum esse, nemine narrante statim agnovit; alius vero juvenis erat, statura procerior, barbam emittens, capite subfusco atque subcrispo, facie macilenta, vultu jocundo, in veste serica, quem ille sanctum Joannem esse omnino credidit. Hi itaque eum hinc inde circumsteterunt. Porro anima ejus egressa statim in immensa claritate, qua totus mundus imin aliquo laborantem sancti supradicti miro et ineffabili modo ducentes, cum pervenissent ad locum quemdam, quem ipse ignem purgatorium
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq ꝑticmssemꝰ ad locum oricutis. ecec uiginti & quatuor
simores sed̃m quod ĩ apocalipsi scriptũ ÷. in sedib sedeutes
seruato ĩtroitu aͣplissimo ⁊ apparuerũt. qͥ & ipsi reuert̾ita
N tpso u̾ orientis loco. erat splendor mirabilis. lux ĩac¬
cissibilis nunic atq uimense clarteatis Cui ĩerat omĩs
color p̃ciosissimnꝰ. om̃is p ioc̾ditas Ont̃s uͦ scõtti ordines qͥ¬

Expanded text:
iginti quatuor seniores, secundum quod in Apocalypsi scriptum est, in sedibus sedentes, servato introitu amplissimo apparuerunt: qui et ipsi reverenter odo poteram. In ipso vero orientis loco, erat splendor mirabilis, lux inaccessibilis, nimiae atque immensae claritatis, cui inerat omnis color pretiosissimus, omnisque joc
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ aura de ꝑsarum ꝓuintia ꝑ longa ter¬
rarum spacia bierosolimis fuerat illapsus. Nam¬
fert᷑ ut momento eodem quo a ꝓphano chosdroe
pectora gratanter odor diuinus infudit. Uin¬
cebat erim aromata om̃ia. terebuiti flamina. uel
balsama atꝙ mirram. Confestim gͥ popłaris gau¬
dii fauor in altum sublatus: diumam laudabat
pocentiam.
Unc głosus augustus ꝓrumpens in laudibus
adorandus thronis & angłis. et niucis candorib
radianti turbe uirtutis. effusus est in ueredemp¬
tione nr̃e salutis. Ocrurx splendidior cunctis astri.
mundo celebris. hominib amabilis. sanctior uni¬
uersis: que sola fuisti digna portare calentum

Expanded text:
divinitus aura de Persarum provincia, per longa terdivinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus adorandus, thronis et angelis, niveis candoribus radiante turba virtutis, effusus est in pretio nostrae salutis! O crux splendidior astris, mundo celebris, hominibus multum amabilis, sanctior universis! quae sola di
Abbreviated transcription (Latin):
mirarent᷑ atconiti nimioq merore constricti.
respicientes in altũ uiderunt signũ sc̃ę crucis
in cęlo flameo fulgore resplendere. Angłs autẽ
dñi accipiens illam in manib posuit suꝑ portã
et ait. Quando rex celorum dñs totius mundi
passionis sacramenta ꝑ hunc aditũ cõpleturus
introiuit. non purpuratũ nec diadeuiate re¬
nitentem se exhibuit. aut equi potentis uehi¬
culum requisiuit: sed aselli terga suꝑ sedens.
cultorib suis humilitatis exempla reliquit.¬
gaudens in dño de uisitatu angłico. depositis
in terram insignib discaltiatus ꝓtinus linea
tantum zona p̾cinctus. crucem dñi in manib
suscipiens ꝑfusus in facie lacrimis. ad celoso¬
culos erigens. ꝓperabat ad portam usq ꝓgre¬
diens. Mox illo humiliter ꝓpinquante: duri¬
tia lapidum celeste sensit imꝑium. statimq
porta se aꝑiens: liberum intrantib patefecit
ingressum. Odor quoq suauissimus uolitante

Expanded text:
mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta per hoc aditum completurus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla reliquit.gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ exercitu erat. qui ei exitum belli aliquate¬
manifeste deo erat contrarius. quomͦ a creatura
dĩ potuisset esse amatus: Cumq tremefactus
te confessus fueris: regnũ tibi psarii tantum
cum patrimonio & uita: acceptis a te paucis
illius amputauit. Sepelireq eũ iussit quia rex
baptitare mandauit. ipseq eum de sacro fonte
suscepit. Erat enĩ iam decẽ annorum. Descrip¬
tiones etiã regni ꝑsarũ sub eiꝰ nomine fecit. totũq
argentũ turris illius in p̃dam sui exercitꝰ deputaũ.
Aurum uͦ uel geminas in uasis uel utensilibus
ad restaurationẽ ęccłiarum quas trrannus destruxe
popłi eũ ramis palmarũ et cereis & lampadibus.
et diuerso głȩ apparatu: cũ hymnis & canticis
obuiam alii ꝑgunt. alii subsecunt᷑. Le.U.¬
umq imperator de monte oliueti descen¬
disset. et ꝑ eam portã quã dñs intrauerat
quando ad passionem uenerat. ipse equo regio

Expanded text:
ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquateex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatemanifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse potuisset amatus? Cumque tremefactus te confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex baptizari jussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerpopuli cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Dominus intraverat quando ad passionem venerat, ipse regio diad
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq utriq popło hec pactio placuisset. inuicẽ¬
sese ut dictum est dimicantes. du multũꝙ in
pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus
dñs lacrimis xp̃ianorum. ꝑ uirtutẽ sc̃ẽ erucis cui
se codem die memorat᷑ princeps accentiꝰ cõmen¬
dauerat. fideli suo heraclio xp̃c concessit de
hoste suo triumphum. Tanta aut̃ mentis mu¬
tatio chosdroe inuasit exercitũ. ut non solum
p̃dictã pactionẽ nequaqu̾a uellent transcend̾e.
sed etiã uoluntarii cũ om̃i sua familia atq ꝓle.
heraclio se subderent: tã potestate quam fide.
Quos ille benigne suscipiens. in hoc illis clemĩ¬
tiam prestitit. ut om̃s ad baptisinũ conuolarent.
Quod ita facturos se esse. om̃s parit respondert.
imperator cũ suo tantũ exercitu regna quȩ
chosdroe tenuerat circũquaq plustrans. ad
sedẽ ipsius uenit. et cũ paucis ad eum ascendit.
sedentẽꝙ eum in throno repperit. Nullus nãꝙ

Expanded text:
Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicCumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est dimicantes, adeoque in pontis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. inceps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque
Abbreviated transcription (Latin):
upxta possibilitatẽ artificis mentiebat᷑. In hoc
itaꝙ loco sedem sibi parauerat. atq uixta eã
quasi collegam crucẽ sibi dñicam posuerat.
filioq suo regno tradito. ipse in fano huiꝰcemo¬
di residebat. Iuo itaq tempore heraclius arcẽ
tenebat uꝑii. uir in armis strenuus. lingua
eruditus. corpore decorus. Et quanuis scłari
actu deditꝰ. totus tamen erat fide catholicus.
& erga dĩ famulos supplex. beniuolus ac deuot̾.
ergens gͥ filius chosdroe le iii.¬
contra heraclium iuxta danubiũ. fluui-¬
um. cũ suo consedit exercitu. Tandẽ enĩ inspi¬
rante clementia. saluatoris. utrisq principib
placuit. ut ipsi singuli in medio fluminis pon¬
te dimicaturi confligerent. et eui sors uictori¬
am conculisset. ipse sine dampno utriusq exer¬
citꝰ imperiũ usurparet. Decretũ est enĩ etiam
principi uenire in auxiliũ p̾sũpsisset. crurib
excisis et brachiis. ab eo in flumine mergeretur.

Expanded text:
juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramncipi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur.