comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dysrtit nob̾cum ħaritas
urã cum legeretur liber ac¬
Itus apłorum. paulum lo¬
cutum ẽẽ athemensibus:
& ab eis qui predicationẽ
ueritatis irridebant.
mctum fuisse uerborum seminatorem:
Didum est quidem ab irridentib : sed nõ
itipuendum ẽ. a credentibꝰ: Erat enun
re uera ille seminator uerboꝵ: sed messor
morum: Et nos licet cantilli et nequaꝗͣ
iius scientiȩ comparandi in agro dĩ quod
est cor urm uerba dĩ seminamus. & ube¬
itm messem de morib urĩs expectamus .:
Prumtam̃ unde ammonem᷑ loqui carita
a ure quod ipsa lectione continetur: hor¬
tamur attentius aduertatis. quomodo ad
nec facile nisi dicatur ab omĩbus possit in¬
telligi: neq cum intellectum fuerit de¬
sa enim patria magnoꝵ philosophorum¬
erit: Inde se ꝑ ceteras greciȩ atq alia S op.¬
xp̃m crucifixum: uideis scandalum.
gentib stulticiam: Ipsis uero uocatis
udeis et grecis: xp̃m̃ dĩ iurtutem et dĩ

Expanded text:
dvertit nobiscum Charitas dvertit nobiscum Charitas vestra, cum legeretur liber Actuum Apostolorum, Paulum locutum esse Atheniensibus, et ab eis qui praedicationem veritatis irridebant, dictum fuisse verborum seminatorem. Dictum est quidem ab irridentibus, sed non respuendum est a credentibus. Erat enim revera ille seminator verborum, sed messor morum. Et nos licet tantilli et nequaquam illius excellentiae comparandi, in agro Dei, quod est cor vestrum, verba Dei seminamus, et uberem messem de vestris moribus exspectamus. Verumtamen unde admonemur loqui Charitati vestrae, quod ipsa lectione continetur, hortamur attentius advertatis, si quomodo nec facile, nisi dicatur, ab omnibus possit intelligi; neque cum intellectum fuerit, desa erat patria magnorum philosophorum. Inde se per caeteras Graeciae atque alias Christum crucifixum: Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis et Graecis Christum Dei Virtutem et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pondeat cõminatori: Quid me cogis it ngi
dat inde anima mea: Sed ipsa animist
ad se corpus: N on est imprudens: nonm
sipiens: Tu uis ferire corpus meum. aoo:
Nis ut cum cumeo ne ferias corpusmeum.
& recedat inde anima ͤ ego feriam antũ
et recedat inde deus meus Non entaerꝰ
ne ut cu te ꝑcutias et occidas noncrnem
testatem et corpus & animam. dtiden
in gehennam ignis: Quomodo: Quando
mittetur in gehennam ignis impius & is¬
debit: Ibi corpus. ibi est anima Mors ce¬
poris sempiterna: mors animȩ dĩ ab setu
Uis nosse quȩ sit mors animȩ: Intelisĩ
propħam dicentem: Tollatur impius:
ut non uideat claritatem dĩ Tuneat ap
anima mortem suam: & non timneat ne¬
tem corporis sui: Quia si tunuerit mort
suam : & uixerit in deo suo. non eurꝰ
fendendo et a se repellendo. merebitu
fine recipere corpus suum: non ad c
opnentes: et ipsi apud dm̃ coronari me¬
nrunt. et nob̃ celebranda ista sollempnia

Expanded text:
pondeat comminatori Quid me cogis, ut negpondeat comminatori Quid me cogis, ut negcedat inde anima mea: sed ipsa anima mea ad se habet corpus. Non est imprudens, non est insipiens. Tu vis ferire corpus meum: vis ut, cum timeo ne ferias corpus meum, et recedat inde anima mea, ego feriam animam meam, et recedat inde Deus meus? Non ergo tine tu te percutias, et occidas non carnem, testatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis. Quomodo? quando mittetur in gehennam impius, ardebit ibi corpus, ibi anima? Mors corporis, sempiterna poena: mors animae, Dei absentia. Vis nosse quae sit mors animae? Intellige prophetam dicentem, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Timeat ergo anima mortem suam, et non timeat mortem corporis sui. Quia si timuerit mortem suam, et vixerit in Deo suo, non eum offendendo et a se repellendo, merebitur in fine recipere corpus suum; non ad potemnentes, et ipsi apud Deum coronari meruerunt, et nobis celebranda illa solemnia
Abbreviated transcription (Latin):
gua illa uteret. P rorsus indellge homo:
Corpus loqͥt᷑e corpus uiuit: Sed inter¬
rogo utrum & anima uiat: Ecce loquidur.
corpus uiuit. Qui loquitur: Quomodo
ut incelligerem utrum anima uiueret. Sic
etiam cum audio loquentem: intelligo
quia corpus uiuit: Quero quid loquatur
utrum et anima uiuat. Mendatium loqͥtur.
Si mendatium loquit᷑: g̃ anima morcua
ẽ. Unde et hoc ꝓbamus : Ipsam ueritatem
interrogemus quȩ ait: os quod mentitur
occidit animam. Iuero hoc quare mortua
est anima. quod paulo ante dicebam:
Quero quare mortuum ẽ. corpus: Qua q¬
cessit uita eius anima: Quiare mortuat
anima: Quare deseruit eam uita euis deox
cinete corpus mortuum eẽ sine animi. g¬
mam mortuam eẽ. sine dõ. O mĩs sine se
mortuam habet animam: P langisno
delem. Scriptum ẽ: Luctus sapiexs
se ptem dies: fatui autem & impia
discessit anima. et non plangas animanagu
recessit deus : Hoc tenens ille martiras¬

Expanded text:
gua sua uteretur. Prorsus intelligo. Hoc modo gua sua uteretur. Prorsus intelligo. Hoc modo corpus loquitur, corpus vivit. Sed interrogo, utrum et anima vivat. Ecce loquitur corpus, vivit. Quid loquitur? Quomodo nt? ut intelligerem utrum et anima viveret: sic etiam cum audio loquentem, intelligo quia corpus vivit; quaero quid loquatur, utrum et anima vivat. Mendacium loquitur. Si mendacium loquitur, ergo mortua est. Unde hoc probamus? Ipsam veritatem interrogemus, quae ait: Os quod mentitur, occidit animam . Quaero, Quare mortua est anima? Quod paulo ante dicebam, quaero, Quare mortuum est corpus? Quia discessit vita ejus anima. Quare mortua est anima? Quia deseruit eam vita ejus Deus.tenete, corpus mortuum esse sine anima: animam mortuam esse sine Deo. Omnis homo sine Deo mortuam habet animam. Plangis mordelem. Scriptum est: Luctus mortui, septem dies; fatui autem et impiirecessit anima, et non plangas animam a qua recessit Deus? Hoc tenens martyr res
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantem. audis loquentem. cernis appetẽtem
& fugientem : & non intelligis corpus uiuere:
Phȩc oꝑa animȩ uitus constitutę. intelligo
corpus iuuere: & interrogo et ipsam animã
an uiuat. Habet et ipsa sua oꝑa: ꝑ quȩ ostẽ¬
dat uitam suam: Pedes ambulant. Intelligo:
corpus uiuit. sed anime presentia. Quero
utrum iuuat anua: Pedes isti ambulant:
E cce de uno motu: De uita interrogo et cor¬
pus & animam: Ambulant pedes: intelligo
iũ in inquit. E igo mortua ẽ. anima. Sic
enim ueracissime scriptura dicit: Mortua
ẽ. uidua quȩ indelicus uiuit. cum multũ
sit inter delicias et adultͣium: quomodo
potest anima quȩ in deliciis mortua dicitur.
in adulterio uiuere : M ortua ẽ. sed nec
siquidem agens mortua est. Loquentem
audio: uiuit corpus: Non enim lingua
in ore mouetur. & ꝑcussit quibusdam locis
articulares sonos. nisuntus habitator ẽẽt.
et quasi ad hos organum musicus qui lin¬

Expanded text:
operantem, audis loquentem, cernis appetentem operantem, audis loquentem, cernis appetentem et fugientem, et non intelligis corpus vivere? Per haec opera animae intus constitutae, intelligo corpus vivere. Et interrogo ipsam animam, an vivat. Habet et ipsa opera sua, per quae ostendat vitam suam. Pedes ambulant, intelligo corpus vivere, sed animae praesentia. Quaero, utrum vivat anima. Pedes isti ambulant. Ecce de uno motu. De vita interrogo corpus et animam. Ambulant pedes, intelligo rium, inquit. Ergo mortua est anima. Sic enim veracissima Scriptura dixit: Mortua est vidua quae in deliciis vivit . Cum multum intersit inter delicias et adulterium, quomodo potest anima, quae in deliciis mortua dicitur, in adulterio vivere? Mortua est. Sed nec sic quidem agens mortua est. Loquentem audio, vivit corpus. Non enim lingua in ore moveretur, et percuteret quibusque locis articulares sonos, nisi intus habitator esset; et quasi ad hoc organum musicus, qui lin
Abbreviated transcription (Latin):
si insaniam doloris premas: qui de dilexit
abicessit : Frustra domus patitur pulsato¬
rem: in qua non podes inuenire mansorẽ:
ris hoc est anima: Uiuit corpus. & impi¬
us ẽ. infidelis ẽ.⁊ ad credendum durusẽ:
ad corrigendos mores ferreus: U uiente
corpore mortua ẽ. anima: ꝑ quam corpus
uiuit: Tanta enim res ẽ. anima. ut idonea
sit uitam presture corpori ęciam mortua
Tanta inquam res ẽ. anima. dam ercellens¬
ẽ. creatura: ut idonea sit &̃ mortua carnic̃
uiuificare: Nam ipsa mortua anima am¬
pii anima infidelis: anima ꝑuersi. duri.
mortua est. & tamen ꝑ ipsam mortuam
uiuit corpus: Idõ ubi est. mouet ad ope¬
randum manus. ad ambulandum pedes.
ad uidendũ intendit obtutum : ad audi¬
endum aurib inclinat᷑: sapores diuidi¬
cat. dolores refugit. appecit uoluptatem:
Omĩa hec corporis iuiuentis indicia: sed ex
animȩ presentia: Interrogo corpus an uiuat:
respondet michi: Uides ambulantẽ uides

Expanded text:
si insaniam doloris premas, qui te dilexit si insaniam doloris premas, qui te dilexit abscessit: frustra te domus patitur pulsatorem, in qua non potes invenire mansorem. us, hoc est, anima. Vivit corpus, et impius est, infidelis est, ad credendum durus, ad corrigendos mores ferreus: vivente corpore mortua est anima, per quam corpus vivit. Tanta enim res est anima, ut idonea sit vitam praestare corpori etiam mortua. Tanta, inquam, res est anima, tam excellens creatura, ut idonea sit etiam mortua carnem vivificare. Nam ipsa anima impii, anima infidelis, anima perversi, duri, mortua est: et tamen per ipsam mortuam vivit corpus. Ideo ibi est: movet ad operandum manus, ad ambulandum pedes, ad videndum intendit obtutum, ad audiendum auribus inclinatur; sapores dijudicat, dolores refugit, appetit voluptates. Omnia haec corporis viventis indicia, sed ex animae praesentia. Interrogo corpus, an vivat. Respondet mihi: Vides ambulantem, vides
Abbreviated transcription (Latin):
que semꝑ aliqua uita ẽ: quę milla nunꝗͣ
extinguitur : Q uomodo ergo moritur :
Non ut non sic uita: sed amittendo uitam:
Wenim anima & uita ẽ: & aliciuus rei:
st labet etiam ipsa uitam suam: Oydinẽ
attende creaturarũ. Uita corporis anima
ẽ: uita anime deus est: Sicut adẽ. uita cor¬
animȩ hoc ẽ. deus. ne moriatur anima:
rente moritur corpus: & iacet cadauer. pau¬
lo ance appetibile: modo asꝑnabile: Insunt
membra. oculi. aures. sed fenestre sunt do¬
mus: habitator abscessit: Qui plangit
mortuum. ad fenestras frustra clamat: nõ
ẽ. intus qui audiat: Quanta dicit plangen¬
tis asfectus: quanta enumerat. quanta
cõmemorat : & quanta ut ita direru
doloris insania quasi cum sentiente loquit᷑.
cum loquatur cum absente: Enumerat
mores. enumerat indicia beniuolentiȩ cirta
se: Tues qui michi ilud dedisti: illud et
illud prestitisti: Tu es. qui michi sic &e sic
me dilexisti: Sic attendas. si intelligas.

Expanded text:
Quia semper aliqua vita est, quae in illa nunquam Quia semper aliqua vita est, quae in illa nunquam exstinguitur. Quomodo moritur? Non ut non sit vita, sed amittendo vitam. Etenim anima et vita est alicui rei, et habet etiam ipsa vitam suam. Ordinem attende creaturarum. Vita corporis anima est: vita animae Deus est. Sicut adest vita coranimae, hoc est, Deus, ne moriatur anima. rente moritur corpus: et jacet cadaver paulo ante appetibile, modo aspernabile. Insunt membra, oculi, aures: sed hae fenestrae sunt domus, habitator abscessit. Qui plangit mortuum, ad fenestras habitaculi frustra clamat: non est intus qui audiat. Quanta dicit plangentis affectus, quanta enumerat, quanta commemorat; et per quantam, ut ita dixerim, doloris insaniam quasi cum sentiente loquitur, cum loquatur cum absente? Enumerat mores, enumerat indicia benevolentiae circa se. Tu es qui mihi illud dedisti; illud et illud praestitisti: tu es qui sic et sic me dilexisti. Si attendas, si intelligas,
Abbreviated transcription (Latin):
Sitrgo deus solus habet ĩmortalitadem:
aent anuma ĩmortalis est: Ecce quare dixi
mnmortalẽ ẽẽ animam scđm modũ suũ:
Nam potest et mori. Intelligat Raritas
ura: & nulla questio remanebit: Audeo
dicere anima potest mori: potest occidi:
sote immortalis est. Ecce audeo dicere.
o ĩmortalis ẽ: & potest occidi: ꝙ ideo dixi
qmẽ. quedam immortalitas. hoc ẽ omni¬
nodo incõmutabilitas quam solus deus
subet: de quo dictum ẽ. qui solus habet.
mmortalitatẽ: Nam si anima non potest
occidi. quomodo dirit ipse dominus cum
cerreret nos: eum timete qui habet potesta¬
tem & corpus & animam occidere in gehen¬
onem: Probaui quia potest anima occidi:
contradici euangłio non podest. nisi ab ani¬
ma impia: Eoce occurrit michi et hic : et
uenit in mentem quod dicam: Contradici
non potest uite: nisi ab anima mortua:
E uangłium uita est: impietas & infideli.¬
tas mors animȩ ẽ: Ecce potest mori: & im¬
mortalis ẽ: Q uomodo ergo ĩmortalis est.

Expanded text:
Si ergo Deus solus habet immortalitatem, certe anima mortalis est. Ecce quare dixi immortalem esse animam secundum modum suum. Nam potest et mori. Intelligat Charitas vestra, et nulla quaestio remanebit. Audeo dicere, anima potest mori, potest occidi. Certe immortalis est. Ecce audeo dicere, et immortalis est, et potest occidi: et ideo dixi quoniam est quaedam immortalitas, hoc est, omnimoda incommutabilitas, quam solus Deus habet, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Nam si anima non potest occidi, quomodo dixit ipse Dominus cum terreret nos, Eum timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenonem. Probavi quia potest anima occidi. Contradici Evangelio non potest, nisi ab anima impia. Ecce mihi occurrit et hic, et venit in mentem quod dicam. Contradici non potest vitae, nisi ab anima mortua. Evangelium vita est, impietas et infidelitas mors animae est. Ecce potest mori, et immortalis est. Quomodo ergo immortalis est?
Abbreviated transcription (Latin):
nem uł adoptionem. in illa maligna pro¬
fessionem decinẽtur si ad tuam. ineffa¬
bilem bonitatem saltim increpatuui
correctionib fugiant: et om̃ĩb carnalis
uitȩ illecrebris celestaem uitam eternãq¬

Expanded text:
nem uel adeptionem in illa maligna pronem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis correptionibus fugiant et omnibus carnalis uitae inlecebris caelestem uitam aeternamq
Abbreviated transcription (Latin):
cu tui: quireddis unicuiq scd̃m oꝑa sua:
qui in quadie conuersus fuerit homo
a nequicia sua ad misdiam et ueritatẽ
tuam. om̃s iniquitates eius obliuisceris:
pr̃ã. nob. danobis. ut ꝑ nrm̃ minist̾ium
quo execrabilem et nimis orribilem huc
errorem redargui uoliusti: sic̃ iam mul¬
tiliberati sunt et alui lib̃entur. et siue
ꝑ sacram̃tum. baptismi tui sci. siue ꝑ sacri¬
ficium contribulati sp̃s et cordis concriti.
ꝙ humiliati ndolore penitentiȩ. remissio¬
nom peccatoꝵ et basphemiarum suarum.
quib ꝑ ignorantiam de offendunt: acci¬
pere mereantur: Tantum enim ualet
prepollens miscłia tua et potestas et ue¬
ritas baptismi tui. cauesq regni celorum
inscã eccłia tua ut nec de illis desꝑandũ
sit quamdu inac terra ꝑ patientiãtuam
uiuunt: qui ętiam. scientes quantum sit
talia de te sentire uł dicere ꝓpter aliquam
temꝑalis et tͣrene cõmoditatis cõsuetudi¬

Expanded text:
cii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; cii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequitia sua ad misericordiam et ueritatem tuam, omnes iniquitates eius obliuisceris: praesta nobis, da nobis, ut per nostrum ministerium, quo execrabilem et nimis horribilem hunc errorem redargui uoluisti, sicut iam multi liberati sunt, et alii liberentur et siue per sacramentum sancti baptismi tui siue per sacrificium contribulati spiritus et cordis contriti et humiliati in dolore paenitentiae remissionem peccatorum et phemiarum suarum, quibus per ignorantiam te offenderunt, accipere mereantur. tantum enim ualet praepollens misericordia et potestas tua et ueritas baptismi tui clauesque regni caelorum in sancta ecclesia tua, ut nec de illis desperandum sit, quamdiu in hac terra per tuam patientiam uiuunt, qui etiam scientes, quantum malum sit talia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
sa sit: ut bellum gereret. Qd̃ aut̃ sempi¬
terna ignorantia secura erat. aut sempi¬
ternaͣ dolore et timore sollicita. quando
sibi ueniret corruptio cõmixtionis. et
iuncdm etͣnȩ dampnationis : qd deniq
gesto bello sic fuerit. captiuata. oppres¬
sa. polluta: quod post falsam uictoriã
sic ftitura sit morribili globo inȩternum
confira. ⁊ ab originis suȩ felicitate se¬
parata. tolerabilia uideantur. sustin̾e
domine. misericors et miserator.:
longanuis et multũ misericors: et uera
uifacis oriri solem tuum.spax:¬
suꝑ bonos et malos. pluis suꝑ uistos
et iniustos: qui non uis mortem pecrato¬
ris. quantum ut reu̾tatur et uiuat: qui
partib corripien .S. clas locum peniten¬
ciȩ. tit relicta malicia credant inte dñe.
qui patientia tua ad penitentiam addu¬
cis. quãuis multi scđm duriciam cordis
sui. ⁊ coripenitens thesaurizant sibi
iram in die ire et reuelationis iusti uidi¬

Expanded text:
sa sit, ut bellum gereret, quod aut sempisa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per sdomine misericors et miserator, longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos; qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat; qui partibus corripiens das locum paenitentiae, ut relicta malitia credant in te, domine; qui patientia tua ad paenitentiam adducis, quamuis multi secundum duritiam cordis sui et inpaenitens cor thesaurizent sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudi
Abbreviated transcription (Latin):
numero suo hoc ÷ electoꝵ suoꝵ desciuisfe
et scisma fecisse atq huius modi spurcis¬
simam ħesum condidisse. unde manifes¬
sicrimen exorrent. quod cõmittere cogun¬
tur. si libros tenent : aut si nõ cõmittunt.
mundꝰ uiuere contͣ suos libros conat᷑. S
quid agunt cũ eis dr̃. aut purgate lum̃
de quib potuerits seminib ut nec illd̃
recusetis quod uos non facere asserttis.
aut manicheũ anathematizate: qui cũ
dicit in omĩbus seminib eẽ. partem dĩ.
et concumbendoligari: quicqͥd autem
luminis hocẽ. eusdẽ partisdĩ. ad escas
electorum ꝑuenerit. manducando pur¬
gari. quid uob̃ suadeat. uidetis aut̃. adhuc
anathematirare dubitatis. qͥd agunt in¬
quam cũ eis hoc dr̃. ad quas tergiuer¬
faria turpitudo facienda. in cuius com¬
paratione iã illa omĩa mala. quȩ into¬
lerabilia paulo ante cõmemoratiam eos
de natura dĩ dicere. qd necessitate oppres¬

Expanded text:
numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodi spurcissimam haeresim condidisse. unde manifessi crimen exhorrent, quod committere coguntur, si libros tenent; aut si non committunt, mundius uiuere contra suos libros conantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non facere adseritis, aut Manichaeum anathemate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumbendo ligari, quicquid autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis: quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuerfaria turpitudo facienda, in cuius comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate obpres
Abbreviated transcription (Latin):
oerecranda ꝑdicio et labes deceptarum
animarum: omitto quid sit de natura
dĩ. qd̾ sic ligetur. hȩc dicere. Hoc saltu
attendant miseri decepti. et errore mor¬
tifero uenenati : quia si ꝑ coitũ mascu¬
lorum et feminarũ ligatur pars dei :
quam se manducando soluere. et pur¬
gare profitentur. cogit eos huius tam
nefandi erroris necessitas : ue nõ solũ
de pane et olerib et pomis. quȩ sola
iudentur in manifesto acciꝑe. s inde
euã soluant et purgent parcemdĩ.
unde ꝑ concubitũ pot̃ si feminȩ ut̾o
concepta fuerit colligari. Hoc se face¬
e quidem confessi. eẽ. inpublico ui¬
dicio prohibentur: non tantũ in
paflagonia s etiam in gallia. sicut
l quodam romȩ xpĩano chatolico¬
audiui. Etcum int̾rogarent᷑. cuiꝰ auctori¬
tate scripturȩ ista facerent: hoc de thesau¬
ro suo ꝓdisse quod paulo ante cõmemo¬
raui. Isti aut̃ cum hoc eis obicit᷑. solent
respond̾e nescioquẽ inimicũ suũ. de̾

Expanded text:
o execranda perditio et labes deceptarum o execranda perditio et labes deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant miseri decepti et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris necessitas, ut non solum de pane et holeribus et pomis, quae sola uidentur in manifesto accipere, sed inde etiam soluant et purgent partem dei, unde per concubitum potest, si feminae utero concepta fuerit, conligari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholicoaudiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nunc fieri uidemus corꝑum formatͥ¬
cem naturam mali ande iures sum̃tem: ita
piens. habentem parentẽ sensus pruden¬
tiam lucem simul secũ in genen̾atione pro¬
creatum comedit. acplerisq uirib sũpdis.
existius modi esca.in qua non modo inerit
forcitudo: s multomagis astuciȩ et pͣiuis
sensus ex fera genitorum mende ꝓpriam¬
ad se conuigem euocauit : ex ea qua ipse
erat stirpe maneintem : et facco ceutu semi¬
nauit. ut cetͣis abundantiã maloꝵ quȩ de¬
uorau̾at non nichil eciam ipse adiciens ex
sua cogitatioẽ aciuirtute ut ẽẽt sensus eius
omĩum eorum quȩ ꝓfud̾at. formator atq
descriptor. Cuius compar excipiebat hȩc :
ut semen consueuit culta optime derra ꝑ¬
ciꝑe. In eadem enim construebant᷑ et con¬
texebantur omĩũ imagines celestium ac
terrenarum uirtutũ: ut plenꝗͥ uidelicet
orbis. id quod formabatur similitudi¬
nemobtineret. O celestum monstrum.

Expanded text:
etiam nunc fieri videmus, corporum formatretiam nunc fieri videmus, corporum formatricem naturam mali inde vires sumentem figupiens, habentem parentum sensus, prudentiam, lucem simul secum in generatione procreatam, comedit; ac plerisque viribus sumptis ex istiusmodi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et pravi sensus ex fera genitorum gentead se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam malorum, quae deuorauerat, nonnihil etiam ipse adiciens ex sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius compar excipiebat haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere. in eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum, ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem obtineret. scelestum monstrum t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quam regnare pot̾imus. tẽnebrarũm
aliquando cont̾isatione lib̃ati. Hec aud̃i¬
entes. ac dui sec̃ delib̃̾antes: iustissimum
putarunt. id quod postulabant᷑ p̾bat
Nec enim fidebant se ide lum̃ iugit
tenturos: unde melius rati sunt princi¬
pio suo offerre. neqͣquam desꝑantes aidt̃
se pacco regnaturos. Quo igitur modo
lumen idẽ quod habebant prebuerint
consid̾andum : Nam hoc ȩciã omĩbus
diuinis scripturis archanisq celestib
asꝑum : Sapientib uͦ quomͦ sit datduni
scire: minime ÷ difficile. Nam coram
aꝑteq cognoscitur ab eo quiilere ace
fidelit̾ intueri uoluerit. qm̃ eorum e
conuenerãt frequentia ꝓmiscua fa¬
narum scił ac mascłorum impulit et
ut int̾ se coirent. In quo coitu alii semal¬
runt : aliȩ grauidȩ effectȩ sunt. Erant
aut̃ partus his quigenuerant simus.
iures plurimas parentum ut pͥmiola¬
nentes. Hȩc sumẽs eorũ pͥnoeps ua
precipuum donum: gauisus ẽ. Et sicuti

Expanded text:
per quam regnare poterimus, tenebrarum per quam regnare poterimus, tenebrarum aliquando conuersatione liberati. haec audientes ac diu secum deliberantes iustissimum putauerunt id quod postulabantur praebere. nec enim fidebant se idem lumen iugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo offerre, nequaquam desperantes eodem se pacto regnaturos. quo igitur modo lumen idem, quod habebant, praebuerint, considerandum est. nam hoc etiam omnibus diuinis scripturis arcanisque caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo sit datum scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui uere ac fideliter intueri uoluerit. quoniam eorum, qui conuenerant, frequentia promiscua narum scilicet ac masculorum, impulit eos ut inter se coirent: in quo coitu alii seminarunt, aliae gravidae effectae sunt. Erant autem partus iis qui genuerant similes, vires plurimas parentum uti primi obtinentes. Haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gavisus est. Et sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
ligatam teneri uitalẽ illam substantiam
partem dĩ cred̃e. atq confirmare nõ dubi¬
tant: Quȩ utiq si soluenda ẽ: et mandu¬
cando purganda. sicut cos fateri cogit.
funestus error tpioꝵ: quisnõ uideat. quis
non exorreat quanta turpitudo et quam
nefaria consequatur: nec ȩtiam quib¬
dam pͥncipib gentis tenebrar̃. sic dicũt
adam pͥmum hominem creatum ah
eis. ut lumen ne fugeret teneretur. In
epła enim quam fundam̃ti appellant.
quomodo princepstenebrar̃ quẽ pap̃
primi hominis inducunt: ad ceceross¬
cios suos tenebrarum pͥncipes locutus
fuerit et egerit: ita scripsit manicheus.
Iniquis igitur cõmentis ad eos qui adet̃t
ait. Quid uob̃ uidecur. maximũ hoc lu¬
men quod oritur. intuemini quemad¬
modum ppłm mouet: concutit pluri¬
mas potestates. Quappt̾ michi uos potus
ȩquum ẽ. id quodinurĩs uirib habetis.
luminis prerogare: sic quippe illius mag¬
ni egloriosus apparuit. imaginẽ fingã

Expanded text:
ligatam teneri uitalem illam substantiam, ligatam teneri uitalem illam substantiam, partem dei, credere atque affirmare non dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic dicunt Adam primum hominem creatum, ut lumen ab eis ne fugeret teneretur. in epistula enim, quam Fundamenti appellant, quomodo princeps tenebrarum, quem patrem primi hominis inducunt, ad ceteros socios suos tenebrarum principes locutus fuerit et egerit, ita scripsit Manichaeus: iniquis igitur commentis ad eos, qui aderant, ait: quid uobis. uidetur maximum hoc lumen, quod oritur? intuemini, quemadmodum polum mouet, concutit plurimas potestates. quapropter mihi uos potius aequum est id, quod in uestris uiribus habetis, luminis praerogare: sic quippe illius magni, qui gloriosus adparuit, imaginem fingam,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ. s uel dici potiuisse: Ecce qui docen¬
tem timent anathematizare manicheũ:
et timent cred̾e et facientẽ et patientẽ dm̃.
ꝑelectos aut̃ suos purgari dicunt eandẽ
ipsã commixtã partem ac naturã dei.
man ducando scił et bibendo: quieã in
alim̃tis omĩb dicunt ligatam teneri. Quȩ
cum electis uł ut scĩs in refectione corꝑis.
manducãdo et bibendo assumunt᷑. ꝑeorũ
sc̃itatem solui signari. et lib̃ari. Nec atcen¬
dunt miseri quam nõ incongrue de illis
creditũ sit. quod frustranegant: nisieos¬
dem libros anatematirauẽrĩt. et mani¬
chei eẽ. destiterint. Sic enim sic̃ dicunt
in omĩb seminib ẽ. ligata parsdĩ. et ab
electis manducando purgat᷑. quis non
digne credat eos facere qͦdint̾ uirtutes
cȩloꝵ et pͥncipes tenebrarũ fieri in thesau¬
io suo legunt. quandoquidẽ et carnes su¬
as de gẽnte tenebrarũ cẽ. dicunt. et in eis

Expanded text:
ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docenita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem timent anathemare Manichaeum et non timent credere haec facientem, haec patientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: . quae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo adsumuntur, per eorum sanctitatem solui, signari et liberari. nec adtendunt miseri, quam non incongrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si enim, sicut dicunt, in omnibus seminibus est ligata pars dei et ab electis manducando purgatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis
Abbreviated transcription (Latin):
parent cõtrariis potẽstatib que in cȩł dicũt
queq ignẽ hñt naturam. atq ex isto aspectu
decoro uitȩ pars ꝙ̃ in eartundẽ membris
habetur. laxata deducit᷑ ꝑ colores interram.
eõdem modo ȩtiam illa altissima uirtꝰ. quȩ
innaui uitalium aquar̾ habitat. simili¬
tudinem pueroꝵ ac uirginum sc̃ãrum. ꝑ
suos angłos apparet hĩs podestatib quar
naturam frigidam atq humidã. queq
incȩł ordinata sunt. quidẽ his quȩ feminȩ
sunt in ipsis forma pueroꝵ apparet. mas¬
culis uero uirginum. Hac uero mutatiõe
ꝙ diu̾sitate ꝑsonarum diuinar̃ ac pulde̾r¬
rimarum humidȩ frigidȩq stirpis prin-¬
cipes mascłi suie femine soluuntur. atq
id quod in ipsis ẽ. uitale. fugit. Quod uero
resedit laxatum deducit᷑ interram ꝑfri¬
gora: et cunctis terrȩ generib ammiscet᷑.
Quis hoc ferat. quis hoc credat. non dico

Expanded text:
parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam altissima illa uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac uirginum sanctarum per suos angelos adparet his potestatibus, quarum natura frigida atque humida, quaeque in caelis ordinatae sunt. et quidem his, quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum adparet, masculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersitate diuinarum personarum ac pulcherrimarum humidae frigidaeque stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico,
Abbreviated transcription (Latin):
quod cogitauerũt mom̃to eodẽ efficiunt :
plane sũt lucidȩ naues. Itaq cum racio
poposcerit ut mascuł appareat ȩedẽ sc̃ẽ
iurtutes: ilicoetiam suã effigiem uirginem
pulcherrimã habitu demonstrant. Rur¬
sus cum ad feminas uentũ fuerit: post¬
ponentes species uirginũ. puorũ inuestiũ
speciem ostendũt. hoc aut̃ uiso decore e¬
sllarũ. ardore et concupiscentia crescunt.
atq hoc modo uinłm pessimarũ cogita¬
tionum earũ soluitur: uiuaq anima
quȩ eorũdem mẽbris tenebat᷑ hacocasioẽ
laxata euadet: et suo purissimo acri mis¬
cetur: ubi penitꝰ ablutȩ animȩ ascendunt
ad lucidas naues. quȩ sibi adeuegͣtionem
atq suȩ patͥȩ tranffretationẽ suc̃ pͣaratȩ.
cendit : atq arborib cetisq plantationib
ac satis omĩb miscet᷑. & colorib diu̾sis in
figitur. et quo pacto exista magna et claris¬
sima naui figure pueroꝵ et uirginum ap¬

Expanded text:
quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. cendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersificitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum
Abbreviated transcription (Latin):
põtestatib quȩ in singłis &̧loꝵ traccib
udimnaţ sunt. Quȩ qͣm̃ exutioq sexu
masculoꝵ ac feminar̃ consistunt.: ideo
predictas uirtutes partim speciem ꝓueroꝵ
inuestiũ parere iubet gen̾i adu̾so feminar.
partu uirginũ lucidar̃. forma gen̾i contͣrio.
mascͥoͥrum. sciens eas om̃s hostiles potestates.
ꝓpter ingenitam sibitalẽ et purcissimã con¬
cupiscentiã facillime capi. atq hisdẽ speci¬
eli pulchrerrimis quȩ apparẽt mancipa¬
ri: hocq modo dissolui. Sciatis aut̃ hunc
eundẽ nr̃m beatum patrẽ. hoc id̾e ẽẽ. quod
ȩtiã suȩ iurtutes: quas obnecessariã causã
tranfformat in pueroꝵ ee uirginũ inteme¬
ratã similitudinẽ. Wtitur aut̃ is tanquam
ꝓpͥis armis. atq ꝑeam suã complet uolup¬
tatem. Quarũ uͦ uirtutũ diuinar̾ quȩ ad
instar coniugii contͣ inferna genera statu¬
untur. queq alacritate ac facillitate id

Expanded text:
potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ei utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ob necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id,
Abbreviated transcription (Latin):
feminis gentis tenebrar̾. et easdẽ rursus
u̾tutes lucis tranfigurari in feminas pul¬
cͥras. et apponi mascłis gentis cenebrar̃.
ut pulchritudine sua iflãment pur¬
cissimam libidinẽ pͥncipum tenebrarum:
et eomodo uitał substantia hocẽ. dĩnat᷑a
qͣm dicũt in eoꝵ corꝑib ligatã teneri. ex
corum membris. ꝑ illam cõcupiscentiam
ubetur: hoc infelices legũt. boc dicũt. hoc
audiunt: hoc credunt. Hocinlibro septi¬
mothesaurieoꝵ sic enim appellant scrip¬
turam quandã manichei ubi istȩ blasphe¬
miȩꝰ scriptȩ sũt. itapositũ : Tunc beatus
ille pat̾ quilucidas naues ht̃ diuersoria
et habitacła seu magnitudines ꝑ insitam
sibi cdem̃tiam fert opem qͣ exuit᷑ et lib̾a¬
tur ab impiis recinacłis et angustiis atq
angorib: suę uitali substantię. Itaq
inuisibili suo motu. illas suas iurtutes.
quȩ inclarissua hac naui habent᷑ trans¬
figurat: easq para̾re facit aduersis

Expanded text:
feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus feminis gentis tenebrarum, et easdem rursus uirtutes lucis transfigurari in feminas pulchras et obponi masculis gentis tenebrarum, ut per pulchritudinem suam inflamment spurcissimam libidinem principum tenebrarum et eo modo uitalis substantia, hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam copurgata liberetur. Hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum sic enim appellant scripturam quamdam Manichaei, ubi istae blasphemiae conscriptae sunt ita positum est: Tunc beatus ille Pater, qui lucidas naves habet diversoria et habitacula seu magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur ab impiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae vitalis substantiae. Itaque invisibili suo nutu illas suas virtutes, quae in clarissfigurat easque parere facit aduersis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tam ꝑuersã et tã impiam feul
in saniã. summo malo tribuere talida
bona. ⁊ summo bono quod ds̃ ẽ. cribuere
tanta mala: Iamu̾ quod ipsam partẽ nat᷑e
dĩ. dicunt ubiq ꝑmixtã. inceł. intͣris. sub
terris. in omĩbus corporib siccis. et humidĩ.
inomĩb carnib in omĩb seminib arboꝵ
herbarũ. hominũ. animalium. ñ potẽtia
diuinitatis. sine ullo nexumiquo in quina¬
bilit᷑. incorruptibilit̃ omĩb reb ãmmistran¬
dis regendisq p̃sentẽ. qd̃ nos de dõ dicimus .
s ligãtam oppressã. pollutam. quã solui.
lib̾ari. purgariq dicunt. nõ solum ꝑdiscur¬
sum soł et lunȩ:iuntutes lucis. uerum oẽ.
ꝑelectos suos hoc genus nefandissi erroris.
quas sacrilegas ⁊ incredibiles turpitudi¬
neseis suadeat. ȩtiã si non ꝑsuadeat: orri¬
bile ÷ dicere. dicũt enĩ uͥtutes lucis trans¬
figurati in mascłos pulchros.⁊ apponi

Expanded text:
? quis tam peruersam et tam inpiam ferat ? quis tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere tanta bona et summo bono, quod deus est. tanta mala ? Iam uero quod ipsam partem naturae dei dicunt ubique permixtam in caelis, in terris, sub terris, in omnibus corporibus, siccis et humidis, in omnibus carnibus, in . omnibus seminibus arborum, herbarum, hominum, animalium, non potentia diuinitatis sine ullo nexu incoinquinabiliter, incorruptibiliter omnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de deo dicimus, sed ligatam, obpressam, pollutam, quam solui, liberari purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lunae et uirtutes lucis, uerum etiam per electos suos: hoc genus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. dicunt enim uirtutes lucis transfigurari in masculos pulchros et obponi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa certe particła naturȩ ipsius quȩ in iliꝰ
globi ȩt̾no iuncło configit᷑. si hoc sibi ĩmu̾t
nesciebat: etiã sicerat naturadĩ. sempitu
ignorantia. si aut̃ sciebat: sempit̾na mis¬
ria. Unde hoc tantũ malũ de anteqͣm ulũ
de gente contraria misceret᷑ malũ. anfite
magna caritate gaudebat. quia ꝑ eiꝰ pcũ
niri. qui uidit anathemet. s si hoc saltem
ita faceret. ut ipsa luci inimica non fiert:
posset fortasse nõ tanqͣm natura dĩ. s ta¬
quã aliquis homo laudari. quia patna
sua. uellet mali aliqͥdpati: quod quidit
malũ ad tempꝰ posset ẽẽ. non in ȩtͣnum.
nũc uͦ et illam inglobo tenebrarũ conf¬
xionẽ dicũt ȩt̃nam et nõ cuiꝰq rei s nae
dĩ. ⁊ utiq iniquissimũ et execrabile e
inesfabilit̾ sacrilegum gaudiuĩ erat.i
dĩ natura gaudebat. si tenebras dile¬
tã immane et celestum malũ. anteqͥn
ullũ exgente contͣria misceret᷑ malum

Expanded text:
ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius posic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortasse non tamquam dei natura, sed tamquam aliquis homo laudari, qui pro patria sua uellet mali aliquid pati, quod quidem malum ad tempus posset esse, non in aeternum. nunc uero et illam in globo tenebrarum confixionem dicunt aeternam et non cuiusque rei, sed naturae dei. et utique iniquissimum et execrabile et ineffabiliter sacrilegum gaudium erat, si dei natura gaudebat se tenebras diletam inmane et scelestum malum, antequam ullum ex gente contraria misceretur malum
Abbreviated transcription (Latin):
añquã bono misceret᷑ malũ. dicãt hoc
unde: cum adhuc nulla eẽt facta cõmix¬
tio. Si aut̃ necessitas non erat: uolun¬
tas gͦ erat: Unde et hoc tam̃ magnum
multũ ut ds̃. ipsȩ naturȩ suȩ nocere
uellet. cui noceri ab hoste non poterat.
mittendo eam crudelit̾ miscendam.
turpit̾ purgandam. uuq̃ dampnandam:
manissimȩ uoluntatis. anteqͣm ullũ malũ
degente contraria misceret᷑. Anforte nesci¬
ebat hoc cuenturum membris suis ut dili¬
gerent cenebras et inimicȩ existerẽt sc̃ȩ lu¬
cis. sicut ipse dic̃. hoc ẽ. non tantũ de suo.
s eciã patride quo erãt: Wnde gͦ hoc in
deo tã magnũ ignorantiȩ malũ. antequã
ullũ degente contraria misceret᷑ malum:
l aut̃ futurũ hoc sciebat. aut sempri¬
na in illo erat credulitas. side suanat᷑e
futura contaminatioe ⁊ dãpnatiõe nichil
dolebat: aut sempit̾na miseria si dolebat:
und̾ hoc tantũ malum summiboniuir̃.

Expanded text:
antequam bono misceretur malum. dicant, hoc antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae nocere uellet, cui noceri ab hoste non poterat, mittendo eam crudeliter miscendam, turpiter purgandam, inique damnandam ? manissimae uoluntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut diligerent tenebras et inimicae existerent sanctae luci, sicut ipse dicit, hoc est non tantum deo suo, sed etiam patri, de quo erant? unde ergo hoc in deo tam magnum ignorantiae malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura contaminatione et damnatione nihil dolebat, aut sempiterna miseria, si dolebat. unde et hoc tantum malum summi boni uestri
Abbreviated transcription (Latin):
inuste dampnat᷑ gẽs tenebrar̃ quȩ lucẽ¬
abinicio dilexit. quã et siuiolent camen
posside uoluit: non extinguere. Lucis
autem natura in bello tenebras extingue¬
re uoluit eas ergo uita dilex̃. quoduul¬
as eligite. utrum necessitate compulsa¬
sit ut diligeret tenebras an uoluntate
seducta. Si necessitate. quare dãp̾natur e
Siuolumtate. qͣre dĩnatura intanta
iniquitate dep̃henditur. si necessita¬
de d̃ natura coacta ÷ dilig̾e tenebras:
uicta ÷ gͦ nõ uicit. Si uoluntate. quidiã
miseri dubitant peccandi uoluntadem
tͥbuere naturȩ qͣm ds̃ ex nichilofecit :
ne tribuant eã luci qͣm genuit: &d si
ȩtiam ostendimꝰ ante cõmixtionẽ mali
quã fabulose confictã dem̃tissime credi¬
derunt. ipsa lucis natura qͣm dicũt mag¬
na mala fuisse: qͥd ad istas blasphemĩas
addi posse uidebitur.⁊ Illic enĩ fuit an¬
teqͣm pugnat᷑. dura & in euitabił pug¬
nandi necessitas. Ecce magnũ malum.

Expanded text:
iniuste damnatur gens tenebrarum, quae luceiniuste damnatur gens tenebrarum, quae luceab initio dilexit, quam etsi uiolenter, tamen possidere uoluit, non extinguere, lucis autem natura in bello tenebras extinguere uoluit ; eas ergo uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, ut diligeret tenebras, in uoluntate seducta: si necessitate, quare damnatur? si uoluntate, quare dei natura in tanta iniquitate deprehenditur ? si necessitate dei natura coacta est diligere tenebras. uicta est ergo, non uicit; si uoluntate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere naturae, quam deus ex nihilo fecit, ne retribuant eam luci, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam fabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam magnum malum,
Abbreviated transcription (Latin):
globo tanqͣm incaitere gentem tenebra¬
rum. ⁊ forin secꝰ affigat naturam lucis.
cui de hoste extinctõ quietẽ ꝑpetuam
ꝓmittebat. Ecce peior est pena lucis qͣm
tenebrar̃. Peior pęna diuinȩ naturȩ.
qͣm gentis aduersȩ. illa quippe et si in
tenebris intus ẽ. ad naturam eiꝰ ꝑtinet
in tenebris habitare. animȩ audem que hoc ft̃
quod ds: non potͣunt recipi sic̃ dicit in
regna illa pacisica et auita ac lib̾tatis scẽ
uicis alienabunt᷑. ꝙ confringent᷑ in p̃dicco
orribiliglobo. unde adherebut̃ hinquit hĩ
reb animȩ eandẽ quas dilexert̃ reliccȩ in co¬
dem tenebrar̃ globo suism̃itis id sibi con¬
quirentes. certe nõ ẽ. lib̃um uoluntacis
arbitͥum. Uide quomͦ insaniens quid dicat
ignorat. ⁊ contraria sibi loquendo. peius
bellum contͣ se egerit: qͣm contra dm̃ ipsiꝰ
gentis tenebrar̃. deinde sippt̾ea dampnã¬
cur animȩ lucis quia dilexert̃ tenebras:

Expanded text:
globo tamquam in carcere gentem tenebraglobo tamquam in carcere gentem tenebrarum et forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam tenebrarum, peior poena diuinae naturae quam gentis aduersae. illa quippe etsi in tenebris intus est, ad naturam eius pertinet in tenebris habitare; animae autem, quae hoc sunt quod deus, non poterunt recipi, sicut dicit. in regna illa pacifica et a uita ac libertate sanctae lucis alienabuntur et configentur in praedicto horribili globo: unde et adhaerebunt, inquit, iis rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat ignorat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se gerit quam contra deum ipsius gentis tenebrarum. deinde si propterea damnantur animae lucis, quia dilexerunt tenebras,
Abbreviated transcription (Latin):
lucis in. colis pararet᷑. Eoce timuit labem
ac uastitatẽ impendentẽ scłis suis. ceite
sic erant fundata suꝑlucidã et beatã t̾ram:
ut anullo unqͣm moũi aut concuti posset.
Core a timore nocere uoluit uicinȩ genti:
qͣm destruere. et extinguere conatus est.
ut ꝑpetua quies lucis incoł pararet᷑. qͣre
non addidit et ꝑpetuum uincłm. UA
N illȩ animȩ quas in globo tenebrarũ
in ȩg̃num configit. nõ erãt in colȩ lucis.
d̾ quib aꝑte dic̃. qd̾ errare se apͥore lu¬
cida sua natura passȩ sĩt. ubi et nolẽs
uult peccatũ ponere nisu in necessitate
naturȩ contͣriȩ. ubiq nesciens quid loqua¬
tur. et tanquã ipse iam indusus sit in
tenebrar globo quẽ fixit. querens quo
exeat et non inueniẽs. S dicat quod
uult seductis et miseris aquibꝰ multo
amplius qͣm xp̃s honorat᷑: ut hoc pͣcio
tã longuasec tam sacrilegas eis fabulas
uendat: dicat qd̃ uult. Includat in

Expanded text:
lucis incolis pararetur. ecce timuit labem lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uinculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint? ubi et nolens uult peccatum ponere nisi in necessitate naturae contrariae ubique nesciens, quid loquatur, et tamquam ipse iam inclusus sit in tenebrarum globo. quem finxit, quaerens, qua exeat, et non inueniens. sed dicat quod uult seductis et miseris, a quibus multo amplius quam Christus honoratur, ut hoc pretio tam longas et tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in