comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orũ tẽporales sequentiũ & diligentiũ. satis. aꝑteq distincta. st̃. qͥd
aut̃ qͥsq sectandũ ⁊ aplectendũ eligat. in uoluntate eẽ. posiu
constitit. nullaq redearce dominandi rectoq ordine m̃tẽ de¬
poni ͥsi uoluntate. & est manifestũ. non rem ullã cũ ea qͥsq male
utitur. s ipsũ male utentẽ ẽe̾. arguendũ . re feramus nos si plas
ad questionẽ in exordio sermonis huiꝰ ꝓpositã .i uideamꝰ utrum
soluta sit. Nãquerere institueramꝰ. qͥd sit male facere : & ꝓp̃t he
omĩa que dicta sunt diximꝰ. Quo circalicet nc̃ am̾adũtere. & con¬
sidare. utrũ sit aliud male facere. quã negletis rebꝰ ęt̾nis. qͥbꝰ ꝑ se ip
mens fruit᷑. & ꝑ se ipsã ꝑcipit. & que amans amutere ñ potest. q
ẽẽ. certa posst̃. quasi magna ⁊ miranda sectari. Nam hoc uno ge¬
nerae: omĩa male facta. id ẽ. peccata: mͥ uident᷑ in cludi. Tibi autt̃
qͥd iudeat᷑: ex pecto cognoscere .I. Est ita ut dicis. et assentior

Expanded text:
tis aperteque distincta sunt: quid autem quisque sectandum et amplectendum eligat, in voluntate esse positum constitit ; nullaque re de arce dominandi, rectoque ordine mentem deponi, nisi voluntate: et est manifestum, non rem ullam, cum ea quisque male utitur, sed ipsum male utentem esse arguendum: referamus nos, si placet, ad quaestionem in exordio hujus sermonis propositam, et videamus utrum soluta sit; nam quaerere institueramus quid sit male facere, et propter hoc omnia quae dicta sunt, diximus. Quocirca licet nunc animadvertere et considerare, utrum sit aliud male facere, quam neglectis rebus aeternis, quibus per seipsam mens fruitur, et per seipsam percipit, et quas amans amitteresse certa possunt, quasi magna et miranda sectari. Nam hoc uno genere omnia malefacta, id est peccata, mihi videntur includi. Tibi autem quid videatur, exspecto cognoscere. 35. E. Est ita ut dicis, et assentior,
Abbreviated transcription (Latin):
sinhereat. atq implicet᷑. scilicet sub ditꝰ eis rebꝰ. quas ei subdita s¬
se oportebat. et ea bona sibi constituens. qͥbꝰ ordinandis. beneq
anctandis. ipse eẽ. utiq deberet bonũ. ille autẽ qͥ recte his
tit᷑. ostendat quidẽ bona eẽ. sed ñ sibi. nͥ enĩ eũ bonũ. meliorem¬
t̃ faciunt. s ab eo potiꝰ fiunt. & idõ ñ eis amore aglutinet᷑. neq
cruciatu. actabe foedent s eis totꝰ suꝑferat᷑. & abere illa atq regere
cũ opꝰ.ẽ. paratꝰ & amitere. ac non abere paratior. Cũ gͦ. hȩc ita sin
nũ aut argentũ ei aurũ. ꝓpt̃ auaros accusandũ putas. aut cibos ꝓp̃
uoraces. aut uinũ ꝓpt̃ ebriosos: aut muliebres formas. ꝓpt scortati¬
res ⁊ adulteros. atq hoc mͦ cętera. cũ pͥsertim uideas: ⁊ igne bene
uti medicũ. ⁊ pane scęlerate ueneficũ : .I. El erissimũ ẽ: ñ res ips

Expanded text:
is inhaereat atque implicetur, scilicet subditus eis rebus quas ei subditas esis inhaereat atque implicetur, scilicet subditus eis rebus quas ei subditas esse oportebat, et ea bona sibi constituens, quibus ordinandis beneque tractandis ipse esse utique deberet bonum: ille autem qui recte his utitur, ostendat quidem bona esse, sed non sibi; non enim eum bonum melioremve faciunt, sed ab eo potius fiunt: et ideo non eis amore agglutinetur, neqcruciatu ac tabe foedent; sed eis totus superferatur, et habere illa atque regere, cum opus est, paratus, et amittere ac non habere paratior: cum ergo haec ita sint, num aut argentum et aurum propter avaros accusandum putas, aut cibos propter voraces, aut vinum propter ebriosos, aut muliebres formas propter scortatores et adulteros, atque hoc modo caetera, cum praesertim videas et igne bene uti medicum, et pane scelerate veneficum? E. Verissimum est, non res ipsas,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidȩ. non ultra porrigi huiꝰ legis pocestatẽ inuindicando ÷ quã
hȩc. uł aliqͥd horũ. ad imat. atq auferat ei.:quẽ punit metu lo¬
rtet gͦ. & atlidqđ uulttorquer. ar retorquet miserorũ ammos : qͥbꝰ
gendis accõmodata ẽ. Dũ enĩ hȩc amittere tunent ÷ tenent in his
tendis. quendãmodũ aptũ uinculo ciuitatis. qualis huiꝰcemodi
ominibꝰ constitui potest Non aut̃ ulciscit᷑ peccatũ. cũ amant᷑
stass cũ aliis ꝑ imꝓbitatẽ. auferunt᷑. Quã obrẽ. uide utrũ iaͬ
ientũ sit ad id qđ in finitũ: putabas Institueramꝰ enĩ querere: qͣtinꝰ
ubeat. iuis ultiscendi ea lex: qua popłi terreni ciuitatesq guber¬
ue que ꝑ inuiriã: siue que ꝑtalẽ iundictã infert᷑ hominibꝰ. si eas
esꝗ̃ in uito auferri posst̾ non amarent. P. Id qͦq uideo. R. Cũ
eisdẽ rebꝰ aliꝰ male. aliꝰ bene utat᷑. & isqͥdẽ quimale. amorȩ.¬

Expanded text:
enim videre non ultra porrigi hujus legis potestatem in vindicando, quam ut enim videre non ultra porrigi hujus legis potestatem in vindicando, quam ut haec vel aliquid horum adimat atque auferat ei quem punit. Metu coercet ergo, et ad id quod vult, torquet ac retorquet miserorum animos, quibus regendis accommodata est. Dum enim haec amittere timent, tenent in his utendis quemdam modum aptum vinculo civitatis, qualis ex hujuscemodi hominibus conssed cum aliis per improbitatem auferuntur. Quamobrem vide utrum jam perventum sit ad id quod infinitum putabas. Institueramus enim quaerere, quatenus habeat jus ulciscendi ea lex qua populi terreni civitatesque gubersive quae per injuriam, sive quae per talem vindictam infertur hominibus, si eas res quae invito auferri possunt, non amarent? E. Id quoque video. A. Cum igitur eisdem rebus alius male, alius bene utatur; et is quidem qui male, amore h
Abbreviated transcription (Latin):
test e E afiaut. Primo: hoc corpꝰ. &e eiꝰꝙ̃ uocant᷑ bona. Ut intega
alitudo. acum̃ sensuũ. ures pulerttudo. & si qua st̃ cȩcera. Partim
icessaria. bonis artibꝰ: & idõ pluris pensanda. param uiliora. deinde
Itas. Que qͥdẽ nulla uera ẽ: nisi beatorũ. & legi ȩt̾nȩ adherentũ.
cã nunc lib̾tatẽ cõmemoro : quase lib̾oᷤᷤ putant. qͥd omĩnos ho¬
inesi ñ habent. & quã desidãnit hi. quia domirihominibꝰ manu nut
uolunt. Deinde.parentes. fratres. con uix. libi. ꝓpinqͥ asines. fami¬
ires. & qͥ cũq nob̶ aliqua necessitudine adunncti st̃. Ipsa deniq
pularis. Ad extremũ: pecunia. Quo nomine continent᷑ omia. qͦrum
re dm̃ sumꝰ : & qͦrũ uendendorũ. aut donandorũ. hab̃e potestatẽ
dem᷑. Hors omĩũ. quẽ ad modũ lex illa sua cuiq distribuat. difficile
longũ.ẽ. explicare.iplane ad id qđ ꝓposuimꝰ. ñ necessariũ. Satis ÷

Expanded text:
potest? Ea sunt autem: primo, hoc corpus, et ejus quae vocantur bona, ut integra potest? Ea sunt autem: primo, hoc corpus, et ejus quae vocantur bona, ut integra valetudo, acumen sensuum, vires, pulchritudo, et si qua sunt caetera, partim necessaria bonis artibus, et ideo pluris pensanda, partim viliora. Deinde libertas, quae quidem nulla vera est, nisi beatorum, et legi aeternae adhaerentium: sed eam nunc libertatem commemoro, qua se liberos putant qui dominos homines non habent, et quam desiderant ii qui a dominis hominibus manumits, fratres, conjux, liberi, propinqui, affines, familiares, et quicumque nobis aliqua necessitudine adjuncti sunt. Ipsa denique itur gloria popularis. Ad extremum pecunia, quo uno nomine continentur omnia quorum jure domini sumus, et quorum vendendorum aut donandorum habere potestatem videmur. Horum omnium quemadmodum lex illa sua cuique distribuat, difficile et longum est explicare, et plane ad id quod proposuimus non necessarium. Satis est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa st̃ . R. Nloȩe ȩc̾na eẽ. censes. cũ temporis uolubilitati nida
obnoria.I. Qͥs hoc uł cdem̃tissimꝰ sensent: R. Cũ gͥ. manifestus
sit. alios eẽ. homines amatores rerũ gnarũ. alios temporaliũ. cũq
duas leges eẽ. conuenerit. unã ȩc̃nã. alia temporalẽ: siqͥd equs¬
tatis. sapis. qͦs istorũ iudicas ȩc̃nę legi. qͦs temporali. eẽ. sub deno
b. Puto in promt eẽ. qđ queris. Nã beatos illos ab amarẽ ips¬
rum ȩt̾norũ sub ȩc̃na lege. agerȩ existimo: nuseris uͦ. gẽporals
impoint᷑ .R. Recte uidicas. dũ mͦ illud in concussum teneas
qđ aꝑtissime iã ratio demonstrauit: eos qͥ tẽporali legi setuus
ñ eẽ. posse ab et̾na lib̃osuinde omña quȩ insta st̃. iuste que us
erent. tẽporalis legis ñ indigere : satis ut apparet in telligo.i
Teneo qđ dicis. R̾. Iubet gͥ. et̾na lex. auertere amorẽ atẽꝑals
ssideant. qͦ pax & sotietas humana seruet᷑. quanta in his rebꝰ seruari

Expanded text:
ris volubilitati videas obnoxia? E. Quis hoc vel dementissimus senserit? A. Cum igitur manifestum sit alios esse homines amatores rerum aeternarum, alios temporalium, cumque duas leges esse convenerit, unam aeternam, aliam temporalem; si quid aequitatis sapis, quos istorum judicas aeternae legi, quos temporali esse subdendos? E. Puto in promptu esse quod quaeris: nam beatos illos ob amorem ipsorum aeternorum sub aeterna lege agere existimo; miseris vero temporalis imponitur. A. Recte judicas, dummodo illud inconcussum teneas, quod apertissime jam ratio demonstravit, eos qui temporali legi serviunt, non esse posse ab aeterna liberos; undhaerent, temporalis legis non indigere, satis, ut apparet, intelligis. E. Teneo quod dicis. 32. A. Jubet igitur aeterna lex avertere amorem a temporapossideant, quo pax et societas humana servetur, quanta in his rebus servari
Abbreviated transcription (Latin):
amat. ac tẽꝑale. atistabile acsempit̾nũ : i. aec̾nũ sane. atq in¬
cõmutabile. R. Quid alli qͥ inmala uoluntate ꝑ seuerantes. nichi¬
dominus beati eẽ cupiunt. posst̃ ne amarȩ istã legẽ. qua talis
hominibꝰ miseria merito rependit᷑ : I. Mullo mͦ arbitror. N
Nichil neamant aliud e i. Immo plurima. Ea scilicet: in qͥbꝰ adr¬
cendis. uł feinendis. mala uoluntas illa ꝑsistit. R̾ O piorte : cde
diuitias. honores. uoluntates: & puleritudinẽ corporis. cet̾aq di¬

Expanded text:
num? E. Aeternum sane atque incommutabile. A. Quid illi qui in mala voluntate perseverantes, nihilominus beati esse cupiunt? possuntne amare istam legem, qua talibus hominibus miseria merito rependitur? E. Nullo modo, arbitror. A. Nihilne amant aliud? E. Imo plurima; ea scilicet in quibus adipiscendis vel retinendis mala voluntas illa persistit. A. Opinor te dicere divitias, honores, voluptates, et pulchritudinem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝗͣm adunitatẽ formamur: & pacẽ qua unitati ad heremus:
Dm̃ qui dix̃ fiat : & uerbũ ꝑ qđ factũ ẽ. ome qđ substantialit᷑
& naturalit̾ factũ ẽ: & donum benignitatis eiꝰ. qua placuit &
conciliatũ ẽ. auctori suo: ut ñ interiret quid qͥd ab eo ꝑ uerbũ
factũ ẽ. Unũ dm̃. qͦ creitore uiuimꝰ ꝑ quẽ reformati sapient
uruimꝰ. quẽ diligentes & qͦ fruentes. beate uiuinꝰ. Unũ dm̃

Expanded text:
remus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tumida ẽ. nec stabilis tepore. Non enĩ recte dici potest scđm
cam iudicari rotundũ cantũ: & ñ scđm eã rotundũ uasculũ.
motibꝰ corporũ. ridicule dr̃ scđ̾m eam iudicari ȩquales
annos. & ñ scdm eã ȩquales menses. Aut scđm eã ȩquales
m̃ses: & ñ scđm eã ȩquales dies S siue ꝑhȩo spatia. siue
ꝑhoras. siue ꝑ breuiora mom̃ta conuenient᷑ moueatur ali¬
quid: eadẽ una & incõmutabili ȩqualitate iudicatur. Qđ
siminora & maiora spatia figurar̾ atq motionũ. scđm ean¬
dẽ lege parilitatis uł similitudinis uł congruentiȩ iudi¬
cantur: ipsa lex maior ẽ. his omĩbꝰ. s potentia Cȩcerum
spatio aut loci aut tẽporis: nec maior. nec minor. Quia

Expanded text:
tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotundum vasculum; motibus corporum, ridicule dicitur secundum eam judicari aequales annos, et non secundum eam aequales menses; aut secundum eam aequales menses, et non secundum eam aequales dies. Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figurarum atque motionum secundum eamdem legem parilitatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ unũ eẽ. cũ omĩa uł de specie in speciẽ uł de loco in
locũ transeundo mutent᷑. & partibꝰ constaent suo loca obtinen¬
tibꝰ ꝑ quę in spatia diuersa diuiduntur: Porro ipsa uera eqͣ¬
litas ac similitudo atq ipsa uera & prima unitas. ñ ocłis car¬
neis neq ullo tali sensu s m̃te intellecta conspicitur Vnde
enĩ qualisc̃q in corporibꝰ appeteret᷑ ȩqualitas. aut unde con¬
uinceret᷑ longe plurimũ differe a ꝑfecta. nͥ ea quę ꝑfecta ẽ.
m̃te uidetur. si tam̃ quȩ facta ñ ẽ. ꝑfecta dicenda ẽ : & cũ
omia quȩ sensibilit᷑ pulchra s̃ siue natura edita. siue artibꝰ
elaborata. locis & tẽporibꝰ pulchra sint: ut corpꝰ & corporis
motꝰ illa ȩqualitas & unitas m̃ti tantũ mͦ cognita. scđm quã
de corporea pulchritudine sensu int̾nuncio iudicat᷑. nec loco

Expanded text:
simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco
Abbreviated transcription (Latin):
sint aut int̾ maximã & minimã ita sit media. ut tanto
p̃cedat minorẽ. ꝗto a maiore p̃ceditur: Ita enĩ pͥmo quasi
natura ipsa consultur: quid ꝓbet: Ubi potissimũ notan¬
dũ ẽ. quẽ ad modũ qđ solũ in spectũ minꝰ displicuerit. in meliori
cõꝑatione respuatur: Ita reperitur inchil ẽẽ. aliud artẽ uulga¬
rem: nisi rer exꝑtarum placitarq memoriã. usu quodã cõrpo¬
ris atq oꝑationis adiuncto Quo sicareas: iudicare de op abꝰ
possis. qđ multo ẽ ex cellentiꝰ quãus oꝑari artificiosa ñ possis
S cũ in omibꝰ artibꝰ conuenientia placeat : quiia una salua &
pulchra sunt omiã ipsa ũ conuenientia ȩqualitatẽ unitatẽq ap¬
petat. uel similitudine pariũ partiũ. uł gradatione disparium
quisẽ. qͥ sũmã ȩqualitatẽ uł similitudinẽ in corporibꝰ inuemat
audeats dicerẽ cũ diligent᷑ considerauerit. qđ lib& corpꝰ uere ac

Expanded text:
sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellentius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnibus artibus convenientia placeat, qua una salva et pulchra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝑitior ꝗto alicuiꝰ artis uł disciplinȩ uł sapientiȩ particps
est: ipsiꝰ artis natura quȩrenda ẽ: Neq nc̃ artẽ intelligi uo¬
lo. quę notatur exꝑiendo: s quȩ ratiotinando in dagatur
Quid enĩ p̃clar̃ nouit. qͥ nouit ea impensa quȩ calce & har.¬
nã confit tenatiꝰ lapides coherere quã luto: aut qͥ tã legut
ȩdificat: ut quȩ plura sunt paria paribꝰ respondeant. quę
aut̃ singula mediũ locũ teneant. quã ꝗ iste sensus iã sit ni¬
certe cur nos offendat. si duabꝰ fenestris ñ suꝑ inuicẽ s urx¬
ta in uicẽ locatis. una ear̃ maior minorũe sit cũ ȩquales ee
potuerint : Si uͦ suꝑ inuict̃ fuerint. ambeq dimidio quis
impares: ñ ita offendat illa in ȩqualitas & cur ñ multũ cu¬
remꝰ. ꝗto sit una ear̃ aut maior aut minor quia duȩ st̃ In
tribꝰ aut̃ sensus ipse uidetur expetere: ut aut impares ñ

Expanded text:
est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est peritior, quanto alicujus artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rat cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ ẽ. ñ qͦ sentit sensibilia. s qͦ uidicat de sensibilibꝰ: Nã &.
uident acutiꝰ. & cęteris corporis sensibꝰ acrioribꝰ cor pora attingc̃
plereq bestiȩ quã homines: S iudicare de corporibꝰ ñ sentiẽn¬
tis tantũ uitȩ s etiã ratioinantis ẽ Qua illȩ carent. nos excd¬
lmꝰ lã uͦ illud uidere facillimũ ẽ. p̾stantiorẽ ẽẽ. iudicantem.
quã illa res ẽ. de qua iudicatur. Non solũ aut̃ rationalis uita
de sensibilibꝰ s de ipsis qͦq sensibꝰ iudicat: Cur in aqua remĩ
infractũ oporteat apparere. cũ rectus sit. & cur ita ꝑ ocłos
sentiri necesse sit : Nã ipse aspectꝰ ocłorũ renuntiare id potest.
iudicare aitt̃ nuilło mͦ. Quare manifestũ ẽ. ut sensualẽ uitĩ
cundũ se ipsã iudicat: nulla iã ẽ. natura p̃stantior: Ded
inuenitur: tanto aut̃ meliꝰ iudicat ꝗto ẽ.peritior. & tanti

Expanded text:
tissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et tissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam cundum seipsam judicat, nulla jam est natura praestantior. Sed invenitur; tanto autem melius judicat, quanto est peritior; et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ratio possit ꝓgredi. a usibilibꝰ ad inuisibilia. & a tẽporalibꝰ
Ior eniai frustra & inanit̾ intueri oportet pulchri¬
I tudinẽ cęli. ordinẽ siderũ. candorẽ lucis. dier̃ &
noctium uicissitudines. lunȩ menstrua curricula. anni qͣdri¬
sidã tẽꝑationẽ. qͣdriꝑtitis ȩlem̃tis congruentẽ. tantã uĩ semi¬
nũ. speties numerosq gignentiũ: & omĩa in stio genere mo¬
dũ ꝓpriũ naturãq seruantia In qͦrũ considatione. ñ uana
& pitura curiositas exertenda ẽ: s gradꝰ ad inmortalia & sẽꝑ
manentia faciendus Procximũ ẽ. enĩ ad tendere. quȩ ista sit
natura uitalis. quȩ cuncta ista sentit: Non enĩ qualiscũq¬
moles ꝗꝗ ista uisibili luce p̾fulgeat. si uita car&. magni esti¬
manda est. Quelib& nãq substantia cuilib& ñ uiuę substantiȩ
naturȩ lege p̃ponitur S quia irrationalia qͦq animantia ui¬
uere atq sentire nemo ambigit: illud in animo humano p̾stan¬

Expanded text:
 a temporalibus frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quaoles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae lege praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestan
Abbreviated transcription (Latin):
int̾posita creatura ẽ Quare ipsã quoq ueritatẽ. nulla ex par¬
te dissimilẽ. in ipso & cũ ipso ueneremur: quȩ forma ẽ. omiũ
quȩ ab uno factas̃ & ad unũ nituntur Unde appar& spũalibꝰ
animis. ꝑ hanc formã eẽ. facta omĩa : quȩ sola implet qđ appe¬
tunt omia: Quȩ tam̃ omĩa neq fierent a patre ꝑ filiũ. neq
ab ipso bona eẽ. posset inuidit. & in bono ipso alia ꝗtũ uellent.
alia ꝗtũ possent ut manerent dedit: Quare ipsum donũ di
cũ patre & filio ȩque incõmutabile. colere & tenere nos conuenit
uniꝰ substantię trinitatẽ. unũ dm̃ a qͦ sumꝰ. ꝑ quẽ sumꝰ. inquo
sumꝰ. a qͦ dicessimꝰ. cui dissimiles factisumꝰ. a qͦ ꝑire ñ ꝑmissi sumꝰ

Expanded text:
 quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
Quappt᷑ si animata st̃ iclior ẽ. quenis anima ꝑse ipsum.
ꝗ corpus qđ liba anim̃aitũ. & tam̃ anunã uitiosa nemo
colenda ẽe. censuerit. Nonsit nob̃ religio cultꝰ illiꝰ uite. qͣ
dicuntur arbores iuutere: qm̃ nullũs sensus iilla es Tu
areo genere est ista: qua nri &iã corꝑis mimerositas agitus.
qua etia capilli & ossa uiuunt. quȩ sine sensu p̃ciduntur:
Nac aut̃ melior ÷ uita sentiens. & tam̃ uitã bestiar colere¬

Expanded text:
i animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam corporis numerositas agitur, qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur: hac autem melior est vita sentiens;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝑagebatur. sub ipsa ꝑagetur Et enĩ erit ut scriptũ :
cȩlũ nouũ & t̾ra noua: non in parte laborantibꝰ animis.
s in uniu̾sitate regnantibꝰ Omĩa enĩ urã inqͥt apłs: uos¬

Expanded text:
ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte laborantibus animis, sed in universitate regnantibus. Omnia enim vestra, inquit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
natisq ñ plac&: s etiã cũ miseria ear̾ multis uł in t̾ra uictri¬
cibꝰ uł in celo sine ꝑicło spectantibꝰ plac&: Nichil enĩ iustum
displic& iusto Quo circa cũ omĩs anima rationał. aut pecca
tis sius misera sit. aut recte factis beata. omĩs aut̃ irrationa¬
lis aut cedat potentiori. aut pareat meliori. aut cõparetur
ȩquali. aut certam̃ exerceat. aut dãpnato noceat. & om̃e
corpꝰ suȩ animȩ seruiat. ꝗtũ ꝓ eiꝰ meritis & ꝓrer̃ ordine
sinitur: nullũ malũ ẽ. naturę uniu̾sȩ. s sua cuiq culpa
fit malũ: Porro cũ anima ꝑdĩ grãm regenerata. & in inte.¬
grũ restituta. & illi subdita uni a qͦ creata ẽ. instaurato
&iam corpore in pͥstinã sirmitatẽ ñ cũ mundo possideri.
sed mundũ possidere ceꝑit : nullũ ei malũ erit. quia ista
infima pulchritudo temporaliũ uicissitudinũ. quȩ cum

Expanded text:
natisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victrinatisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo spectantibus placet: nihil enim justum displictis suis misera sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restituta, et illi subdita uni a quo est creata, instaurato etiam corpore in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ in recitatione p̃clari carminis unã aliquã sillabã
solam ꝑpetuo uell& audire. Sed tales auditores carmi¬
nũ ñ inueniuntur: talibꝰ aut̃ rer̾ exxistimatoribꝰ plena s̃
omĩa : ꝓpt̾ea qͣđ nemo ẽ. qui non facile non mͦ tantũ u̾sũ.
s etiã totũ carm̃ possit audire. totũ aut̃ ordinẽ scłorum
sentire nullꝰ hominũ potest Huc accedit qđ carminis
non sumꝰ partes: scłorum uͦ partes dãpnatione facti sumꝰ.
Illud gͦ canitur sub iudicio nrõ : ista ꝑaguntur de labore
nrõ Nulli aut̃ uicto ludi agonistici plãcent. s tam̃ cũ eiꝰ
dedetore decorisunt. & hȩc enĩ quȩdã imitacio ueritatis ẽ.
Nec ob aliuid a talibꝰ ꝓhibemur spectacłis: nͥ ne umbris rer̃
decepti: ab ipsis rebꝰ quarũ illȩ ũbrȩ st̃ aberremꝰ: Ita uniu̾si¬
tatis huiꝰ conditio atq administratio solis impiis animis dãp¬

Expanded text:
quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non facile non modo totum versum, sed etiam totum carmen possit audire; totum autem ordinem saeculorum sentire nullus hominum potest. Huc accedit quod carminis non sumus partes, saeculorum vero partes damnatione facti sumus. Illud ergo canitur sub judicio nostro, ista peraguntur de labore nostro. Nulli autem victo ludi agonistici placent, sed tamen cum ejus dedecore decori sunt: et haec enim quaedam imitatio veritatis est. Nec ob aliud a talibus prohibemur spectaculis, nisi ne umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis dam
Abbreviated transcription (Latin):
nt. atq ita ꝑ ordinẽ ꝑuenitur ad finẽ : ut cũ sola ultima
son̾at. ñ secum sonantibꝰ suꝑioribꝰ formã tam̃ & decus me¬
tri cũ p̃t̾itis conexa ꝑficiat: Nec idõ tam̃ ars ipsa qua u̾sus
fabricatur. sic tempori obnoia est ut pulchritudo eis
ꝑmensuras morar̾ digeratur. sed simul hab& omĩa quibꝰ
efficit uersum ñ simũl habentẽ omĩa. s posti̾oribꝰ pͥora
tollentẽ: Propt̾ea tam̃ pulchrũ: quia extrema uestigia illiꝰ
pulchritudinis ostentat. quã constant᷑ & in cõmutabiliter
ars ipsa custodit Itaq ut non nulli ꝑuersi magis amant
uersũ ꝗ ipsã artẽ qua conficitur uersus. qui ã plus se au¬
ribꝰ quam intelligentiȩ dedider: ita multi temporali a
diligunt. conditricẽ uero ac modatricẽ tẽporũ diuinam
ꝓuidentiã non requir. atq in ipsa dilectione tẽporaliũ
nolunt transire qđ amant: Et tam s̃ absurdi : quam si

Expanded text:
rit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima rit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sonat, non secum sonantibus superioribus,formam tamen et decus metricum cum praeteritis contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudinis ostentat, quam constanter atque incommutabiliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut nonnulli perversi magis amant versum, quam artem ipsam qua conficitur versus, quia plus se auribus quam intelligentiae dediderunt: ita multi temporalia diligunt, conditricem vero ac moderatricem temporum divinam providentiam non requirunt; atque in ipsa dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
ggestas. dũ aliud aliud sequitur. & nichil cũ eo ꝑmanet:
Sic a tepore frum̃ti uini & olei sui multiplicatus est.
ut non inueniat id ipsũ: idẽ. naturã suã incõmutabilem
& singularẽ: quã sequutꝰ ñ erret. & assequutꝰ non doleat:
habebit enĩ etiam consequentẽ redẽptionẽ corporis sui: qđ
um ñ corrũpetur Nc̃ uͦ corpꝰ qđ corrũpitur. aggrauat ani¬
mam. &. deprimit terrena in habitatio sensum muita cogi¬
cuntẽ: quia rapitur in ordinẽ successionis extrema corp̃oꝵ
pulchritudo. Nam idõ extrema ẽ: quia simul ñ potest
habere omĩa. sedd cũ alia ceclunt. atq succedunt: tẽpora¬
liũ formarũ numerũ in unã pulchritudinẽ cõplent. Et
hoc totũ ñ ꝓpt̾ea malũ quia transit. Sic enĩ & uersus uo
suo genereꝰ pulcher ẽ. quis duȩ sillabȩ simul dici nullo
m̃ posunt Nec enĩ scda enuntiatur: nisi pͥma transie¬

Expanded text:
egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudo. Nam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in unam pulchritudinem choc totum non propterea malum, quia transit. Sic enim et versus in suo genere pulcher est, quamvis duae syllabae simul dici nullo modo possint. Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transie
Abbreviated transcription (Latin):
facalumne fieri potest: Nichil enim ẽ. corporis quod non ueluo¬
num uisũ possit innumerabilit̃ cogitari: ueli paruto soctus
uisum possit eadem imaginandi ficulette ꝓinfinita. diftui¬
disto facallimim est excetrari carnẽ: diffic illimũ aut̃ nors
peceato atq supplit̾io: fit omĩs natura corporea. Nud qo
ꝑsalomonem dicitur. uanitas uanitantiũ : & omia u dus¬
tas. Qus habundantia homini in omi labore eiꝰ. quo ipse
laborat sub sole: Neq enim frustra est additum uani¬
tantium. quia si uanitates detrahas. qui tanꝗ pͥma sec¬
tantur extrema: ñ erit corpꝰ uanitas. sed insuo gene¬
re quãius exetremã pulchritudinẽ sine ullo errorẽ
monstrabit. Teporaliũ enĩ spetierũ mustiformitas abun¬
cate dĩ hominem lapsũ. ꝑ carnales sensus diuerberauit.
a mittabili uarietate multiplicauit eiꝰ affectũ ilta fac¬
tae habundantia iabori osa : & sic dici potest copiosa

Expanded text:
facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel ufacillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non s natura corporea illud quod per Salomonem dicitur: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum infima ẽ. naturȩ scilic& corporeȩ. quam ꝑ lubri¬
cos sensus caro maledicta nuntiauerit. ut cum aliquid
cogitauerit intelligere se credat umbris illius fantas¬
matum. Si ꝗdo aut̃ non tenens uitegrã diuinȩ ꝓuiden¬
tie disci plinam. sed tenere se arbitrans. carui resister
conatur : usq ad uisibiliũ rerũ imagines ꝓuentt. & lu¬
cis huiꝰ quam certis terminis circum̃ scrꝑtam unc et em¬
mensa spatia cogitacione format inantters & hane soemi
Mon future h abetacionis pollicetur. nesciens scłorue conieur¬
piscentiã se traere. & cum hoc mundo ire uelle earora man¬
dire quẽ ꝓpterea ipsum eẽ. ñ putat : quia eiꝰ clarorẽ par
tepin finitum falsa cogitacione distendite. QE nͥ solũ de
hac luce: sed etiam de aqua. postremo de iurio. emiell.
de auro de argento. de ipsis deuiq pulpis. uel sanguine.
uel ossibꝰ quorũ lib&ẽ animaliũ. & cȩteris huius modi rebus

Expanded text:
omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubriomnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ꝑtin& ꝓ luce sapientiȩ quȩ ad m̃tẽ ꝑtin& colitur.
issa fit malũ: sed suꝑsticio malũ ẽ. qua creaturȩ potiꝰ
quã ereatori seruitur: Qđ malũ omĩno nullum erit:¬
cũ anima recognito creatore: ipsi uni se subiecerit. et
cetera ꝑ eum subiecta sibi eẽ. ꝑsenserit: lta omĩs cor¬
porea creatura si tantũ mͦ possideatur ab aminia quȩ
diligit dm̃ : bonum ẽ. infimum & in genere suo pul¬
chr̃um: qm̃ forma & spetie continetũr. Si aut̾ dili¬
gatur ad anima quȩ negligit dm̃: nec sic quidẽ ma¬
ui fit ipsa. Sed qm̃ peccãtũ malũ ẽ. qͦ ita diligitur.
fit pęnalis dilectori suo. & eum implicat erum̃pnis.
& pascit fallacibꝰ uoluptatibꝰ quia neq ꝑmanent. neꝙ
satiant. & torquent doloribꝰ. quia cum ordinẽ suũ pes¬
agit pulchra mutabilitas tẽporũ : deserit amantẽ spc¬
cies concupita. & ꝑ cruciatũ sentiens discedit a sensibꝰ.
& erroribꝰ agitat : ut hanc eẽ. primã spetiem putet quę

Expanded text:
tur, ipsa fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae potius quam Creatori servitur; quod malum omnino nullum erit,cum anima recognito Creatore, ipsi uni se subjecerit, et caetera per eum subjecta sibi esse persenserit. 40. Ita omnis corporea creatura, si tantummodo possideatur ab anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
senbiuors corruptionẽ dolorũ torm̃torũq ueniamꝰ: Nondiligimar
etmina ne anglis qui talibꝰ gaudent in potestatẽ demur: humi¬
lanli uerinciencli uerbandi: Pondiligamꝰ usibilia specticł.i  u
lbipsa uertate aberrando & amanddo umbras intenebras piciamur
Nlon sit nobis religio in fantasmatis nris Mels ÷ eni qualeciuanu
auilu a omẽ q̃ł quid ꝓ arbitrio figi potest: & tam anima iplam
quous amnma uera set cũ filsa im̃aginatur. colearo aontis epsan
ubetier ÷ uen stipula. qua licx mn ani cogitacione ꝓ sasp icebeti u¬
luntate formata. & tam stipuli qua sentinꝰ & tangimi uenstis
ẽ. crede colendã: Nonsit nob̃ religio humanorũ opui cuttꝰ. Oelio¬
res eni st̃ ipsi artifices qͥ talia fabricant. quos tam̃ colere non debe¬
mͣi. Nonsit nob religio cultꝰ gestiar᷑ meliores enĩ ftẽ extremi ho¬
mines qͣs tam colere ñ debemꝰ: Nonsit nob̾ religio cultus homi¬
nuimortuorũ.: quia si pie iuxer̃. ñ sic habentũr ut tales quȩ¬

Expanded text:
serabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris. Melius est enim qualecumquam omne quidquid pro arbitrio fingi potest, et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit, cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata, et tamen stipulam quam sentimus, et tangimus, dementis em in eodem: « Non sit nobis religio humanorum operum cultus: meliores enim sunt ipsi artifices, qui talia fabricant, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quae
Abbreviated transcription (Latin):
carnis nͥ quietẽ quȩ ñ .ẽ. nisi ubi nulla est indigentia &
nulla corruptio  Cauendi st̃ ergo inferiores inferi: id est
post hane uitã penȩ grauiores: ũpi nulla potest eẽ. cõmemo¬
ratio ueritatis. quia nulla ratiotinacio. Idoꝰ nulla ratiotinã

Expanded text:
corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio:
Abbreviated transcription (Latin):
cellentꝰ longeq p̾stanciꝰ: Immo uͦ cõmemorati ab his
quȩ uidicamꝰ intueri. qͥd sit scđ̾m qđ iudicamꝰ. & ab
oꝑibꝰ artiũ conuersi ad legẽ artiũ. eã spetiẽ ment
contuebimur. cuiꝰ cõꝑatĩone fȩda sunt quȩ ipsiꝰ pe¬
nignitate sunt pulchra: Inuisibilia enim dĩ a era¬
tura mundi per ea quȩ facta st̃ intellecta conspiciuntur.
& sempiterna eius uirtus & diunitas. hec ÷ A tẽporalibꝰ ad
et̾na regresio: & ex uita ueteris hominis in nouũ hominem
reformatioQuid ÷ aut̃ unde homo cõmemorari ñ possit.
Aduirtutes capessendas. quando de ipsis uiciis potest.
Qa enĩ appetit curiositas. nisi cognitionẽ quȩ certa : eẽ. non
potest n rer et̾nar᷑ & eodem modo sẽꝑ se habentiũ: Q d
ippetit suꝑbia. nͥ potentiã quȩ refertur ad agendi facilita¬
tem: quam non inuenit anima ꝑfecta. nisi dõ subdita & ad
eius regnũ sũma caritate conuersa Duid appetit uoluptas

Expanded text:
Imo vero commemorati ab iis quae judicamus, intueri quid sit secundum quod judicamus, et ab operibus artium conversi ad legem artium, eam speciem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, et sempiterna ejus virtus et divinitas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
menbrorũ numerosũ aliqͥd. & in suo genere modatũ gerat: non
aliqua scientia. s tam̃ intimis natũrȩ terminis ab illa incom¬
mutabili numerorũ lege modulatis Redeamꝰ ad nos: & omit¬

Expanded text:
membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis. CAPUT XLIII.-- I
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mimeri seminũ. sic̃ ip̃sa semina tumerent. de dimidio
grano fici. arbor dimidia nasceretur. neq de animaliũ semi¬
nibꝰ &iã ñ totis. animalia tota & integra gignerentur. neq
tantillũ & unũ sem̃ uim haber& sui cuiꝰq generis innumera¬
bile: De uno qͥppe posst̃ scd̾m suã naturam uel segetes sege¬
tũ. uł siluȩ siluarũ. ul greges gregũ. uł popłi popłorũ ꝑ se¬
cula ꝓpagari: ut nullũ foliũ sĩt uel nullus pilus ꝑtã nume¬
rosã successionẽ cuiꝰ ñ ratio in illo pͥmo & uno semine fuerit. De¬
inde illud cogitandũ ẽ. quã numerosas. quã suaues sonorũ pul¬
chrituidines uerberatus aer traiciat cantante luscinia: quas il
poralit̃ hab̾et imp̃ssas Hoc & incȩteris animantibꝰ quȩ carentia¬
ratione. sensu tam̃ ñ carent animaduerti potest. Nullũ enim
horũ ẽ. qđ ñ uel in sono uocis. uel in cȩtero motu atq oꝑatione

Expanded text:
enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secundum suam naturam possunt, vel segetes segetum, vel silvae silvarum, vel greges gregum, vel populi populorum per saecula propagari, ut nullum folium sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illporaliter haberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu atque operatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ negligentiã & ĩpietatẽ uir subditꝰ fuerit. id ÷ͣ mens & ratis.
erit quidẽ homo turpis & miser. s. destinatur in hacutta &
pꝰ hanc uitã ordinat᷑. qͦ eũ destinari & ubi ordinari sũmꝰ ille
rector & dñs iudicat Nulla itaq feditate uniu̾sa creatura
tione uti possumꝰ: ut ad dm̃ conu̾si uerbo eiꝰ qđ uerũ lum e
illustrari meream̃: ne nos tenebrȩ cõprehendant. Dies ẽ inl
p̃sentia illiꝰ luminis: qđ illuminat omẽm hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. Hominẽ dix̃: quia ratione uti potest. & ubi
cecidit. ibi incũbere ut furgat Si gͦ uoluptas carnis diligitꝰ.
ca ipsa diligentiꝰ considetur. & cũ ibi recognita fuerint quo¬
rũdã uestĩgia numerorũ. quęrendũ . ẽ. ubi sine tumore sint:
bi enĩ magis unũ ẽ. qđ ẽ: Et si tales s̃ in ipsa motione uitali
quȩ in seminibꝰ oꝑat᷑: magis ibi mirandi st̃ ꝗ incorpore Si

Expanded text:
per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura ratione uti possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si
Abbreviated transcription (Latin):
male sumꝰ cũ qͦlib& uestigio ueritatis: M ulto gͦ deterius cũ ex¬
tremitate uestigii. ꝗdo carnis uoluptatibꝰ adheremꝰ: Uincanꝰ
g̾ huiꝰ cupiditatis uł blandicias uł molestias Subugemꝰ nq
hanc feminã : si uiri sumꝰ. Nob̃ ducibꝰ & ipsa erit melior: no
iam cupiditas. s tẽꝑantia nominatur Nã cũ ipsa ducit. ns
aut̃ sequimur: cupiditas illa & libido. nos uͦ temeritas & su¬
iure: qͦ iure in xp̃o nec masculus nec femina sumꝰ: Habent
enĩ & illȩ uirile qͥddã unde femineas subiugent uoluptates
unde xpõ serui ant. & ĩperent cupiditati: qđ in multis ui¬
diis & uirginibꝰ dĩ. in multis &iam maritatis. s iã frat̾nȩ on¬
iugalia ura seruantibꝰ xpĩani popłi dispensatione manisis¬
tum ẽ Qđ si ab ea parte cui dnãri nos ds̃ iub&̾. atq ut in nrĩa
possessionẽ restituamꝰ & hortatur. & opitulat᷑. si gͦ abhac parti

Expanded text:
male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum exmale sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stujure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etiam maritatis, sed jam fraterne conjugalia jura servantibus, christiani populi dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte cui dominari Deus nos jubet, atque ut in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientia. qͦm uincat aut caueat obsistentia ꝗtũ po¬
test. & ad unũ sensũ incolumitatis referens omĩa. unitatẽ il¬
iã conditricẽ naturarũ omĩũ multo euidentiꝰ quã corpore
insinuet: Loqͦr de u̾miculo animante qualicq. Cineris
& st̾coris laudẽ: uerissime atq uberrime pleriq dixer̃. Q¬
gͦ mirũ ẽ. si hominis animã quȩ ubic̾q sit & qualis c̃q sit
omĩ corpore ẽ. melior dicã pulchre ordinari. & de pęnis ens
alias pulchritudines fieri. cũ ibi ñ sit ꝗdo misera ẽ. ubi et̃
atos dec&. s ibi sit ubi eẽ. miseros dec&: Prorsus nemo no
fallat. Qd qͥd recte uituꝑat᷑ : in melioris conꝑatione res¬
itur. Omis aut̃ natura quis extrema ꝗuis infima: in cõ.¬
ꝑatione nichili iure laudatur. E tũ cuiq ñ ÷ bene: si eẽ.
meliꝰ potest. Quare si nob̃ potest bene eẽ. cũ ipsa ueritate

Expanded text:
convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum poconvenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberrime plerique dixergo mirum est, si hominis anima, quae, ubicunque sit, et qualiscunque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchriesse decet, sed ibi sit ubi esse miseros decet? 78. Prorsus nemo nos fallat. Quidquid recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate,