comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non continuo cũ auctoris nomĩne sꝑ¬
nere debemus et dicta. Necꝓeo qd̾ legẽ¬
ã d̾o datã tenemꝰ. cõnuenit nos tumen
suꝑbia. et spernere uerba prudentiũ.
bonũ ẽ tenentes. Quis autẽ hodie eoꝵ qͥ¬
ppłis presunt non dico si iam aliqua ei¬
ã d̾o reuelata sunt. s si in legis scientia
aliquid meriti habet. consiliũ dignat᷑
dum direrĩ laici. ne dum gentilis: Sed
moyses qui erat homo mansuetus suꝑ
ut gentiles bonũ consiliũ ꝓferrent apud
moysen. ut bonũ et sꝑualẽ intellectum
diet eos lex: et faciet om̃ia sicut dicunt.
Non potest enĩ facere lex sicut iudei di¬
cunt. quia infirmat᷑ lex in carne. id est
in littera. et nichil potest scłm lit terã¬
facere. nichil enĩ ad ꝑfectũ adducit ler
Scđ̾m hoc autẽ consiliu̾̃ qđ nos afferimꝰ

Expanded text:
m, non cum auctoris nomine sm, non cum auctoris nomine spernamus et dicta; nec quia legem Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et spernere prudentium bonum est teneamus. Qui autem hodie populis praesunt, non dico si jam eis aliqua a Deo revelata sunt: sed si in scientia legis aliquid meriti habent, consilium dedignantur dum laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus supedoque futurum ut gentiles bonum consilium proferrent, apud Moysen bonum et spiritualem intellectum diret eos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem c
Abbreviated transcription (Latin):
s constituit sibi et alios principes qui
iudicent ppłm de minorib causis. uerbũ
autẽ qđ grauius fuerit referant ad ipsũ.
quia reus erit concilio. De altero autem.¬
gehennȩ ignis. Sed et de uerbo ocioso dici¬
mͥ prestaturi rationẽ. et non dixit quia
d̾o prestabimus rationẽ. sicut de ꝑiurio¬
dicit. Reddes autẽ dño iuramenta tua.
bet aures audiendi audiat. Hec enĩ oĩa¬
typus et umbra sunt cȩlestiũ. et imago
futuroꝵ. Uerũ sicut scriptũ legimꝰ. qͥa ñ
satiat᷑ oculus uidendo. nec auris audien¬
do auditu: nec nos satiari possumus¬
intuendo et considerando quȩ scripta
qđ moyses ꝓpħa dõ plenis cui ds faciead
faciẽ loquebat᷑. consiliũ acceperit ã ie
thro sacerdote madian: ãmiratione ni¬
ri sui. et fecit quȩcũq dirit ei. Non di¬
rit quia michi d̾s loquit᷑. et quid agere
et ab homine gentili alieno ã ppło di:¬
et non quis dicat. s quid dicat auscul¬
nimꝰ aliquid sapienter ã gentilib dictũ¬

Expanded text:
tituit principes qui judicent de minoribus causis; verbum autem quod gravius fuerit, referant ad ipsum. V: Quia reus erit concilii; de alio autem,gehennae ignis. Sed et de omni verbo otioso dicuntur reddere rationem. Et ideo non dixit quia Deo praestabimus rationem, sicut de perjurio. Reddes autem Domino juramenta tua. bet aures audiendi, audiat: haec enim omnia umbra sunt coelestium et imago futurorum. Sicut scriptum est Eccle. I: Non satiabitur oculus visu, nec auris auditu, nec nos satiari possumus considerando quae scripta quod Moyses propheta Deo plenus, cui Deus facie ad faciem loquebatur , consilium accepit a Jethro socero sacerdote Madian, admiratione niri sui, et fecit quaecunque dixit ei. Non dixit, Quia Deus mihi loquitur quid agere et ab homine gentili, alieno a poet non quis dicat, sed quid dicatur ausculs aliquid sapienter a gentilibus dictu
Abbreviated transcription (Latin):
discimus ignoramꝰ : Aliqui ur̃m ut recitar
audierint quȩ legunt᷑. statim discedunt.
Nulla ex his quȩ lecta sunt inquisitio adin¬
uicẽ. nulla collatio. nus quã memoria man¬
dati illius quo te diuina lex cõmonet. Inter¬
roga patres tuos et dicent tibi. presbitenꝰ
tuos et annuntiabunt tibi. Alii ne hoc
ipsũ quidẽ patient̾ expectant. usq dum
lectiones in ȩccła recitent᷑. Alii autẽ nec
si recitent᷑ sciunt. s in remotiorib dñice
domus locis. scłarib fabulis occupant᷑. Ne
quib ego ausus sum dicere. quia cũ legit᷑
moyses: iam non uelam̃ suꝑ cor eoꝵ. s pari¬
es quidã et murus est positus. Si enĩ ille qͥ¬

Expanded text:
Dominum. Aliqui vestrum, ut recitari audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et murus est positus: » Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ d̾i. s ducit eum ad tabernaculũ
suũ. Non enĩ poterat sacerdos madian
ascendere in montẽ d̾i. s nec in egiptũ
si: s nc̃ adeum uenit cũ filiis eiꝰ. Non
enĩ potest descendere in egiptũ. et su¬
athleta probabilis. et talis qualẽ dicit¬
ab om̃ib se abstinet. Et illi quide ut

Expanded text:
montem Dei, sed ad tabernaculum suum. Non enim poterat sacerdos Madian ascendere in montem Dei, sed nec in Aegyptum si, sed nunc ad eum venit cum filiis. Non enim poterat descendere in Aegyptum, et suathleta probabilis, et qui iab omnibus se abstinet. Moyses, q
Abbreviated transcription (Latin):
sine int̾missione orate. Et tunc fiet qđ
in campis herbã uiridẽ: ita ablinget
ppłs hic ppłm qui suꝑ terrã est. Per qđ¬
quia ppłs di non tam manu et armis. quã
uoce et lingua pugnabat. id est orati.¬

Expanded text:
Sine intermissione orate ; et tunc fiet quod in campis herbam virentem, ita ablinget populus hic populum qui super terram est; quia populus Dei non tam manum et armis quam voce et lingua pugnabat, et orati
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est oꝑa et actus eleuare ad dm̃. et non
habere actus deorsũ deiectos et humi iacen.¬
tes. s deo placitos et ad cȩlũ erectos. E leuat
gͦ manus. qui thesauritat in cȩlo. ubienĩ
nus eius. Eleuat manus et ille quidic̃.

Expanded text:
hoc est actus levare ad Deum, ut non habeat actus dejectos et humi jacentes, sed Deo placitos et ad coelum erectos. Elevat ergo manus qui thesaurizat in coelo. Ubi enim nus. Elevat manus
Abbreviated transcription (Latin):
in filios. ut qm̃ patres id est diabolus et
angłi eius ceteriq principes mundi ac
rectores tenebrarũ harum. et ipsi enĩ
efficiunt᷑ patres peccati sic̃ et diabolus.
qm̃ in quã patres isti indigni sunt. qui
in presenti scło corripiant᷑. s infuturo
recipiunt quȩ merent᷑: filii eoꝵ idest
quos peccare ꝑsuaserint. et qͥ ꝑ ipsos
nichilominus adsciti fuerint ad consor¬
tiũ societatẽq peccati. hii recipiunt q̃
gesserunt: ut purgatiores ad futuru̾
scłm ꝑgant: et ultra diaboli socĩ non
efficiant᷑ in pena. Quia gͦ misericors est
d̾s. et om̃s homines uult saluos fieri.

Expanded text:
in filios, ut quomodo patres, id est diabolus et in filios, ut quomodo patres, id est diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi enim efficiuntur patres peccati sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro recipiunt quae merentur, filii eorum, id est, quos peccare persuaserint, et qui nihilominus per ipsos asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saeculum pergant, et ultra diabolo socii non efficiantur in poena. Quia ergo misericors est Dominus, et omnes homines vult salvos fier
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uideamꝰ scđ̃m hanc quã diximꝰ ꝓge¬
niẽ. quomͦ d̾s peccata patrũ redddat
in filios et in tertiã et quartã ꝓgeni¬
em. et in ipsos non reddat patres. Ni¬
chil enĩ de patrib dexit. Diabolus gͦ qͥa
peccandi iam modũ excessit. sicut ꝓpħa
dicit. quem admodũ uestimentũ in
sanguine concretũ non erit mundũ
ia et ipse non erit mundus in hoc scło.
neq corripit pro peccato. neq flagellat.
Diñia nãq ei seruata sunt in futurũ. Uñ
et ipse sciens sibi illud statutũ tempus esse
penarũ. dicebat ad saluatorẽ. Quid ue.¬
Nisti ante tempus torquere nos  Bumgͦ
stat hic mundꝰ. peccata sua non recipit di¬
abolus. qui est peccantiũ pat̾. Reddunt᷑
autẽ in filios. idẽ. in eos quos genuit ꝑ
peccatũ. Etenĩ homines in carne positi.
corripiunt᷑ a dño. uerberant᷑. flagellart᷑.
Non uult enĩ dñs mortẽ peccatoris. s ut
reuertat᷑ et uiuat. Et ꝓpterea benignus
et misericors dñs. redo̾et peccata patrũ

Expanded text:
m hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progeniem, et in ipsos non reddat patres. Nihil enim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. Et propterea benignus et misericors Dominus reddit peccata patrum
Abbreviated transcription (Latin):
maiores natu. Posthȩc bellũ describit᷑ ge¬
nẽ de cȩlo. et biberet aquã de petra. non
gͦ tempris quando dñs pugnabit ꝓ nobis.
nec ꝑmittet nos temptari suꝑ id qđ possu¬
mus. ne impares uirib sint ad fortis ueni

Expanded text:
ibitur benem de coelo, et biberet aquam de petra, non  ergo quando Dominus pugnat pro nobis, nec permittit tentari supra id quod possumus, nec impares
Abbreviated transcription (Latin):
res. anunas incipientes. ponat animã pro¬
anima. oculũ pro oculo. dentẽ ꝓ dente.
lales sunt et illȩ animȩ quas etiam in
eu̾geliis deflet cum dicit. Ue pregnanti
b et nutrientib millis dieb in quib
scandalirabunt᷑ si fieri potest. etiã electi.
Sciendũ tam̃ est qđ non est ꝑfectoꝵ scan
dalizari. s aut mulierũ aut paruulorũ.
dalirauerit unum de pusillis istis mini¬
om̃ia. et om̃ia ꝓbat. et qđ bonũ est conti¬
net. ab om̃i uͦ specie mala se abstinet.
Hȩc pro ut nobis occurrere potuerunt¬
in p̃senti capło diximus. Poscamꝰ uͦ ã dño.
ut quȩ ꝑfecta sunt ipse nobis reuelare di
gnet᷑. ꝑ dñm nr̃m iltm xꝑm. cui est honor:¬
et gloria in scła scłoꝵ. am̃. Ixi.¬
De siti ppłi in Raphidim. et de bello ama¬
lechitarum. et presentia iethro.

Expanded text:
mam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dalizaverit unum ex pusillis istis minidentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
ominus scribit᷑. Qui manducat uuiã acer¬
bã. obstupescent dentes eius. Et alibi.
molas leonũ confregit dñs. Sic gͦ per
menbra dicit᷑ ledi anima. et ꝑcuti.
Manũ quoq pro manu. et pedem pro
pede deposcit᷑. Manus est animȩ uirtꝰ
quȩ tenere aliquid et constringere po¬
test. uelut sidicamꝰ actus eius et forte¬
tudo eius. et pes qui incedit ad bonas
uł mala. Quia gͦ si scandalũ patiat᷑ ani¬
ma. non solũ in fide s et in actib deicit᷑.
quȩ ꝑmanꝰ significant᷑ et pedes: aufe¬
runt᷑ illius qui offendiculũ prebuit
manus quib non bene operat᷑. et pedes
quib non bene incedit. Recipiet etiã
cõbusturã ꝑ quã cõbussit. et gehennȩ
tradidit animã. ꝑ quȩ singula hȩc osten¬
dit᷑. ut iste ꝑcussor omnib detruncatꝰ
menbris a corpore excidat᷑ ȩocłe. ut et ꝯeteri
inquit uidentes timorẽ habeant. et non
faciant similiter. Iocirco et apłs cũ docto

Expanded text:
ominus scribitur: Qui manducat uvam acerominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, et gehennae animam tradidit: per quae singula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiter . Si percusserrte potest fortassis etiam illud aptari, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
certe potest fortasis etiã illud aptari. ut qͥ
sibi conscius tanti scandali fuerit. ponat ani¬
mã fuã pro anima illius queni scandalita¬
uerit. et usq ad mortẽ det operã quomͦ
redeat. quomͣ reparet᷑. quomͦ restituat᷑ ad
fide. Ponat etiã oculũ pro oculo. Si oculũ
lesit animȩ. id est intellectũ eius turbauit:
auferat᷑ oculus ipsius ab eo qui ȩccl̃ȩ preest.
⁊ intellectus eius ille turbulentꝰ et ferar.
qui scandalũ generat desecet᷑. Sed et si
dentẽ lesit auditoris quo suscipiens cibũ
uerbi. uł cõminuere uł molarib terere
solitus erat. ut subtilẽ ex his ad uentrẽ
anime transmitteret sensũ: si hunc
dentẽ ille uexauit et euellit ut con¬
tentione ac contritione ipsius non
possit anima subtilit̾ et sꝑualiter susci¬
pere uerbũ dĩ: auferat᷑ deus eius qui non
bene scripturaꝵ cõminiuit et diuidit ciboᷤ.
fortassis enĩ ꝓpter hoc et alibi dicit᷑ de dño.¬
dentes peccator contruusti. et alibi nichil¬

Expanded text:
certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
rꝑo. ꝑsecutionẽ patit᷑ et ab hostib
impugnat᷑: agens iter uitȩ huius. sẽ
ꝑ debet esse armatus. et sta
re semꝑ in castris. Ideo et de ppło d̾i refert᷑.
Profecta est inquit om̃is sinagoga filioꝵ¬
ssrł de deserto sin. scd̾m castra sua ꝑ uer
bum dñi. Est gͦ una quidẽ sinagoga dñ¬
s hec in quatuor castra diuidit᷑. Qua
tuor nãq castra describunt᷑ erga tab̾¬
naculũ dñi posita. sicut refert᷑ in nu
meris. Et tugͦ si semꝑ armatus sis et scis
te in castris dñi militare. obserua illud man
datũ. quia nemo nlitans do implicat se ne¬
gotiis secularib ut ei placeat cui se ꝓbauit.
quia si ita milites ut ã reb sclarib liber si.
et in castris dñi agas semꝑ excubias: et
serto sin. et uenias in raphidin. Sin emin.
tas iudicii. Qui bene eriit de temptatione.
et quem bene temptatio probabilẽ redct
iste uenit ad sanitatẽ iudicii. In die enũ
iudicii sanus erit. et sanitas cũ eoerit.

Expanded text:
Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, test: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam t, Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Qui si ita militas, ut a rebus saecularibus liber sis, et in castris Dei agas semper excubias; et serto Sin, et venias in Raphidin. Sin enim itas judicii. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, ipse venit ad sanitatem judicii. In die enim judicii salvus erit, et sanitas cum eo erit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut rursũ ipse qui lesit. instruat. repa¬
ret. restituat animȩ ea quȩ ꝑdidit. et
hec iam faciat cum honore. cũ modestia.
cũ patientia. ficut apłs dicit. Cũ man¬
suetudine corripientes eos qui resisturĩ¬
cũ scandalũ intulit: qđ si formatus iam
fuerit infans. dabit animã ꝓ anima.
formatus infans potest uideri sermo d̾i in for¬
corde eius animȩ quȩ gr̃am baptismi
consecuta. ẽ: uł quȩ euidentius et cdariꝰ
uerbũ fidei concepit. Hec gͦ si nimia
contentione doctoꝵ ꝑcussa abiecerit
uerbum. et inuenta fuerit esse de illis
de quib dicebat apłs. Iam enĩ quedã con¬
uerse sunt retro post sathanan: animã
pro anima dabit. uł in die iudicii accipien¬
dũ est. apud eum iudicẽ qui potest animã
et corpus ꝑdere in gehennã. quia et alibi¬

Expanded text:
tur ipse qui laesit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistcum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel
Abbreviated transcription (Latin):
dare: Habitauit enĩ in nobis ĩmundꝰ
sꝑs antequã crederemus. antequã ueni¬
dixri fornicaret᷑ anima nr̃a ã do. et esset
creauit: necessario locũ dedit adulter sꝑs.
ubi uidit legitimũ uirum. Suscepti gͦ su¬
mus ã xꝑo. et mundata .ẽ. domꝰ nr̃a ã pec¬
catispriorib. et ornata est ornam̃tis sacra¬
mentoꝵ fideliũ. quȩ norunt qui initiati

Expanded text:
 Habitavit enim in nobis immundus spiritus, antequam crederemus, antequam venifornicaretur anima nostra a Deo, et esset creavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vadit ad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a Christo, et mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui initiati
Abbreviated transcription (Latin):
causã scandali infirmiori et muliebri pre¬
bit cũ honore. Animȩ discentis uir magi¬
Iue qui ad subuersionẽ audientiũ uerbĩ
contendit. patiet᷑ damnũ pro anima illa
quȩ nondũ formatũ abiecit infantem.

Expanded text:
causam scandali infirmiori et muliebrbit cum honore animae discentis. Vir magiIlle qui ad subversionem audientium verbis contendit, patiatur damnum pro anima illa quae nondum formatum abjicit infantem,
Abbreviated transcription (Latin):
audi apłm dicentẽ. filioli mei. quos iterũ
parturio. donec formet᷑ xꝑc in uobis.
ceptum fidei uerbũ in opera ꝓducunt.
anima autẽ quȩ concepit. et inuentre
retinet. et non parit: ista mulier appel¬
aduenerunt ei. et uirtus pariendi non

Expanded text:
um parturio, donec formetur in vobis ceptum fidei verbum in opera perducunt: anima autem quae concipit, et in ventre retinet et non parit, mulier dicadvenerunt ei: et virtus pariendi non
Abbreviated transcription (Latin):
rem pregnantẽ. et erierit infans euis
Snondũ formatus: detrimentũ patiet᷑.
quantũ indixerit uir mulieris: et dabit
animã pro anima. oculu̾̃ pro oculo. den¬
tem prodente. manũ pro manu. pedẽ
pro pede. combusturã pro combustura.
uulnus pro uulnere. liuorẽ proliuore.

Expanded text:
rem praegnantem, et exierit infans ejus nondum formatus, detrimentum patietur, quantum indixerit vir mulieris, et dabit animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, conbustionem pro conbustione, uulnus pro uulnere, liuorem pro liuore.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm om̃i hora. Uerbũ autẽ qđ grauius
fuerit. referent ad te. Audiant pͥncipes
ppłi. et presbiteri plebis. quia debent oĩ
hora ppłm iudicare. semꝑ et sine int̾missio¬
ne seddere iniudicio. dirimere lites. recon¬
ciliare dissidentes. in gr̃am reuocare discor¬
des. Discat unusqͥsq ex script᷑is sc̃ĩs officiũ
suũ. Moyses inquit ut sit in his quȩ ad
dm̃ sunt. et uerbum di edisserat popłis.
Ceteri autẽ principes quos appellant tri¬
centuriones uł quinqͣ genarii presint
minorib iudiciis: quȩ ad singulos qͦsq¬
ꝑtinent dirimentes. Puto autẽ hanc¬

Expanded text:
populum omni hora, verumtamen, quod gravius fuerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tricenturiones, vel quinquagenarii qui praesunt minoribus judiciis, quae ad singulos pertinent dirimentes. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
oportet litigare. Quiagͥ isti qui in questi¬
onib litigant. ad subuersionẽ audientiũ¬
tẽ. et eiciunt infantẽ eius. uł formatũ iam.
dicit᷑ anima. que nuꝑ concepit dĩ uerbum.
scriptũ. A timore tuo dñe in utero conce.¬
pimus et peperimꝰ. Qui gͦ concipiunt et
statĩ pariunt. isti nec mulieres estimandi

Expanded text:
rant lites. Qui ergo istis in quaestionibus litigant ad subversionem audientiutem, et ejiciunt infantem formatum vel dicitur anima, quae nuper concepit A timore tuo, Domine, in utero concepimus et peperimus . Qui ergo concipiunt, et statim pariunt, non mulieres existimandae
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ de eo qui nondũ formatꝰ erierit.
quomͦ iubeat᷑ damno pecuniȩ ꝑcuti
referat᷑. Quid etiã est qđ uir mulieris¬
indicit uel imponit ei. et non eis: Et da¬
bit. et non potius dabunt cum honore:¬

Expanded text:
videamus de eo qui nondum formatus exierit, quomodo jubetur damno pecuniae percuti r. Quid etiam hoc quod vir mulieris imponit ei, et non eis; et dabit, et non potius dabunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i uniuersa complectens: simul abiurat
et abicit. et non solũ idolum fieri uetat:
s et similitudinẽ om̃iũ quȩ in terra st̃
et in aquis et in cȩlo. Addit autẽ et
dicit. non adorabis ea neq coles ea. Ali-¬
ud.ẽ. colere. aliud .ẽ. adorare. Potest in
terdum quis et inuitus adorare. sicut
nonnulli regib adulantes cũ eos in huiꝰ¬
modi studia deditos uiderint adorare
se simulant idola. cum in corde ipsor ser¬
cum sit quia nichil est idolũ. Colere uͦ.ẽ.
totohis affectu et studio mancipari.
Utrumq gͦ resecat sermo diuinus. ut
neq affectu colas. neq specie adores. Sci

Expanded text:
Dei universa complectens, simul abjurat et abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas, neque specie adores. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus impleuit. Et tugͦ cum ceperis man¬
aucare manna panẽ cȩlestẽ uerbi di. et bibe¬
re aquam de petra. cumq ad interiora do¬
ctrinȩ sꝑualis accesseris: sperato pugnã. et¬
ad istm. Elige tibupsi uiros. et exi conflige¬
cũ amalech crastino. Usq adhunc locum
dixit ei. Elige tibripsi uiros. Moyses uocat
ĩtm. lex inuocat rꝑm. ut eligat sibi ipsi¬
uiros potentes de ppło. Non poterat moy¬
ses eligere. s iłtc solus est qui possit poten¬
elegistis. s ego uos elegi. Ipse enĩ est electoꝵ
dur. ipse potentiũ princeps. ipse est qui¬
confligit cũ amalech: ipse est enĩ qͥ intrat
in domũ fortis. et alligat fortẽ. et uasa eiꝰ
moyses in uerticẽ collis. Nondũ ascen
dit in uerticẽ montis. s in uerticẽ colliꝰ.
Seruabat᷑ enĩ ei tunc ascendere in uer¬
ticẽ montis. cũ ascensurꝰ erat iłłc: et cũ
ipso moyses et helias. et ibi transforman¬
dus in głam. Nunc uͦ uelut nondũ glori¬

Expanded text:
fectus implevit; et tu ergo cum coeperis manducare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, prad eum: Elige tibi viros, et pugna contra Amalec. Usque ad hunc locum dixit ei: Elige viros tibi ipsi. Moyses vocat Jesum, lex invocat Christum, ut eligat sibi viros potentes de plebe: non poterat Moyses eligere, sed solus Jesus, qui ait Joanelegistis, sed ego vos elegi . Ipse est electorum dux et potentium princeps. Ipse confligit cum Amalec. Ipse enim intrat in domum fortis, et alligat fortem, et vasa ejus M in verticem montis, sed in verticem collis. Servabatur enim ei tunc ascendere in verticem montis cum ascensurus erat Jesus, et cum ipso Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glori
Abbreviated transcription (Latin):
nũ oculis suis. nec palpebris suis dormitati¬
onẽ. nec requiem temporib suis: donec in¬
ueniat locũ dño. tabernaculũ d̾o iacob:
quo orationũ hostias. et miscđiȩ uictimã
offerat d̾õ. In quo continentiȩ cultro suꝑ¬
biã quasi taurũ ĩmolet. iracundiã quasi
arietem iugulet. luxuriã omnẽq libidi¬
nẽ tanquã hircos et hedos litet: sciat tñ

Expanded text:
rum oculis suis somnum et palpebris suis dormitationem et requiem temporibus suis, donec inveniret locum Domino, tabernaculum Deo Jacob qua orationum hostias et misericordiae victimas offert Deo: in qua continentiae cultro superbiam quasi taurum immolat, iracundiam quasi arietem jugulat, luxuriam omnemque libidinem tanquam hircos et haedos li
Abbreviated transcription (Latin):
na corporis tui. est oculus tuus. Sed
istud candelabrũ lucernarũ in austro
collocet: ut ad aquilonẽ respiciat. Accen¬
so et enĩ lumine. idest uigilanti corde
respicere semꝑ debet ad aquilonẽ. et ob¬
seruare eum qui ab aquilone est. sicut¬

Expanded text:
enim corporis tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare illum qui ab aquilone, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
insũ fuerit cordi eius: aurũ. argentũ
lapides preciosos. aes: tum preterea
bissũ. coccũ. iacincłu. et purpurã.
pelles etiã arietum rubras. et pelles
iacinctinas. s et ligna imputribilia. pilos
quoq caprarũ. ad constructionẽ taberna¬

Expanded text:
 est: Aurum, argentum, aes, lapides pretiosos. Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum et purpuram, pelles etiam arietum rubricatas et pelles hyacinthinas, sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea discedit zelus m̃s ã te: et ñ¬
pietatẽ bonitatis di. Quando uult mise¬
reri. indignari se dicit et irasci. sicut ꝑ
ieremiã ddicit. Dolore et flagello castiga.¬
beris ierłm: ut ne abscedat amma mea

Expanded text:
Propterea discedit zelus meus a te, etpietatem Dei; quando vult misereri, indignari se dicit et irasci, sicut per Jeremiam dicit: Dolore et flagello castigaberis, Hierusalem, ut non abscedat anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
rib. qui mandata custodit. Post hȩc
dicit quia uenerunt in helym. et erał
ibi .xii. fontes aquarũ. et .lxx. arbores
palmarũ. Putas non habet aliquid rati.¬
onis. qđ non ante in helym ducit᷑ ppłs.
ubi erant .xiiͦ. fontes aquarũ quib ni¬
chil amaritudinis inerat. ĩmo potius
ubi erat amȩnitas plurima ex densi
tate palmarũ: Sed primo ductus est
ad aquas salsas et amaras. quib ꝑ lignũ
monstratũ ã do dulcib effectis: postea uenit᷑
ad fontes. Si historiã solam sequam᷑. ñ mul¬
tũ nos ȩdificat scire ad quem locũ primo
ueneruit. ad quem scđo. Si uͦ rimemͣ in hx
misteriũ latens: inueniemiꝰ ordinẽ fidei.
Primo enĩ ducit᷑ ppłs ad litterã legis. ab
tudine sua recedere non potest. Cum uͦ ꝑ
lignũ littera legis dulcis fuerit effecta et
intelligi lex sꝑualit̾ ceperit: tunc de uet̾i

Expanded text:
ost haec dicit, quia venerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amtate palmarum: sed prius ductus est ad aquas smonstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab tudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
siquis seruet mandata: nullã egritudi¬
nẽ patiat᷑. hoc est neq febriat. neq aliõ
dolores corporis ferat. Non puto qdđ
hȩc sint quȩ ꝓmittant᷑ diuina mair¬
data seruantib. Alioquin. indicio no¬
bis est iob iustissimus. et totius pietatis
obseruantissimꝰ. qui ã capite usq ad
pedes replet᷑ ulcere pessimo. Non enĩ
mandata custodiunt. Sed non habebt̃
illas infirmitates. quas egiptii habent.
Egiptus nãq mundus figuralit̾ appel.¬
lat᷑. Diligere gͦ mundũ et ea quȩ in
mundosunt: egiptius languor est.
Dies obseruare et menses. et tempora.
signa querere. stellarũ cursib adhe¬
rere. egiptius languor. ẽ. Deseruire car.¬
ni. lururiȩ et uoluptatib operã dare.

Expanded text:
si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩũgelis scriptũ est. quia rer quidã fecit
nuptias filio suo. In huiꝰ gͦ uiri nuptias cũ
se anima dederit. et legitimũ cũ eo sortita
fuerit matrimoniũ. etiam si fuerit aliqͣn
peccatrir. etiã si meretricata .ẽ. tam̃ si se
huic uiro tradidit. ultra eam peccare non
patit᷑. Non potest ferre ut rursũ anima q̃¬
semel sortita est uirũ. alludat adulteris.
Ercitat᷑ suꝑ eam xelus eius. defendit comu¬
gĩi castitatẽ. Et zelans dicit᷑ ds̃. quia an¬
mã sibi mancipatã non patit᷑ demonib
ãmisceri. Alioquin si eam uiderit temeran¬
tẽ uira coniugii. t occasiones querere
ad peccatũ. tunc ut scriptũ est dat ei li¬
bellũ repudii. et dimittit eã dicens. Ubi
est libellus repudii matris ur̃ȩ qͦ dimisi eã.
Quib etiã addit et dicit. Ecce peccatis urs
uenundati estis. et ꝓpter iniquitatem

Expanded text:
in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi mancipatam non patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus repudii matris vestrae, quo dimisi eam ? Quibus etiam addit et dicit: Ecce peccatis vestris venundati estis, et propter iniquitates
Abbreviated transcription (Latin):
ea fieri legitimꝰ pat᷑. Hoc gͦ exemplom
telligamus omnẽ animã aut ꝓstitutã
esse demonib et habere plurimos amato¬
res. ita ut intret ad eam mͦ quidẽ sꝑs for¬
nicationis. Illo discedente: intret sꝑs
deli anima meretricant᷑. ut alt̾ alteri
ñ inuideat. nec zelotipia moueant᷑ ad
inuicẽ. Et quid dico. qđ alter alterũ
non excludat: Immo et inuitant se
inuicẽ. et sponte cõnuocant. sicut pau¬
lo ante iam diximꝰ qđ in eu̾gło scͥptũ
est de illo sꝑu qui exiit ab homine.
et regressus addurit secũ septẽ alios nequis¬
res se sps. ut in una anima simul habitarẽt.
Sic gͦ nullã zelotipiã amatoꝵ suoꝵ patitur
anima. quȩ demonib ꝓstituta.ẽ. Si uͦ legi¬
timo comuncta sit uiro. illi uiro cuiꝰ matͥ¬
monio paulus animas coniungit et soci¬
at sicut et ipse dicit. statui enĩ uos uni ui¬
ro uirginẽ castã exhibere.xꝑo. et de quo

Expanded text:
ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, intret spirdeli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum non excludat? Imo et invitant se invicem et sponte convocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine, et regressus adduxit secum septem alios nequiores se spiritus , ut in una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si vero legitimo conjuncta sit viro, illi viro cujus matrimonio Paulus animas conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ d̾i. quomͦ ut nos doceat et ꝑfectos faci¬
at: ipse fragilitatẽ humanoꝵ ñ recusat
affectuũ. Quis enĩ audiens dm̃ relantẽ
non continuo miret᷑. et humanȩ fragili¬
tatis uitium putet: Sed om̃ia ꝓpter nos
et agit et patit᷑ d̾s. Et̃ ut possimꝰ edoce¬
ri. notis et usitatis nobis affectib loqͥ¬
t᷑. Uideamꝰ gͦ quid .ẽ. hoc qđ dicit. qͥa
d̾s relans ego sum. Sed ut contẽplari
facilius possint diuina. de humanis
scđm ea quȩ superius disseruimꝰ. docea¬
mͥ exemplis. Om̃is mulier aut sub iuro
est. et subiecta legib uiri. aut meretrir¬
est. et utit libertate peccandi. Qui gͦ
ingredit᷑ ad meretricẽ. scit se ad eam in¬
gressũ esse mulierẽ quȩ prostituta est.
et cunctis uolentib patet. Et ideo in¬
dignari non potest. si cũ ea etiã alios ui¬
deat amatores. Qui uͦ legitimo ut itur
matͥmonio. non patit᷑ uti uxorẽ pocesta.¬
te peccandi. s accendit᷑ zelo ad castitatẽ
mat monii conseruandã. quo possit ex

Expanded text:
tem Dei, quomodo ut nos doceat et perfectos faciat, ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus edoceri, notis et usitatis nobis affectibus loquitur. Videamus ergo quid est quod dicit, quia Dominus zelans ego sum. Sed ut contemplari facilius possint divina de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii conservandam, quo possit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tiens mulier oculum ꝑdat. aut dentes
oculo aut indente. et inde causa abicien¬
uulniis acceperit. Quid etiã dicimꝰ com¬
busturã pro combustura : sũquid liti¬
gantib uiris asfistens mulier comburi
potuit. ut combustura pro combustura

Expanded text:
tiens mulier oculum perdit, aut dentes oculo aut in dente percussa abvulnus accepit, quid etiam combusturam dicimus pro combustura? Nunquid litigantibus viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combustura
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ iam diximꝰ. Tentoria quȩ anfulis as¬
suta. et circulis suspensa. atq iexa fimib
ad modũ cortinarũ uiginti et octo in lon¬
gũ cubitoꝵ: atq in latũ quatuor cubitis
que heret et pendet in funib fidei. funis
enꝰ triplex non rumpit᷑. quȩ. ẽ trinitatis fi¬
des: ex qua dependet. et ꝑ quã sustinecur

Expanded text:
phetarum. Tentoria autem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cubitis ligitur, quae haeret et pendet in funibus fidei. Funis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam sustinetur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dederit explicemus. Primũ gͦ man¬
Et post hoc sequit᷑. Non facies tibi idolũ.
neq ullã similitudinẽ quȩcũq in cȩlo
sursum. et quȩcũq interra deorsũ st̃
et quȩcũq sunt in aquis subtus terrã.
peccata patrũ in filios. in tertiã et quar¬
tã ꝓgeniẽ his qui oderunt me: et faci
ens miscłiã in milia his qui diligt̃ me:
et qui seruant precepta mea. Hec oĩa¬

Expanded text:
Dominus dederit, explicemus. CAPUT Dominus dederit, explicemus. CAPUT  Ait enim: Non facies tibi idolum, neque omnem similitudinem eorum quae in coelo sursum, et quae in terra deorsum, et quae in aquis subtus terram: peccata patrum in filios usque ad tertiam et quartam generationem, his qui meens misericordiam in millia his qui diligunt me et custodiunt praecepta mea. » Hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
azima cũ amaritudine cõmedas. Et quid
dico: In egipto positus hec audire non
poteras. s ne inde quidẽ profectus in pͥ¬
ma statĩ mansione hȩc audire potusti.
nec in scd̾a. nec in tertia. nec cũ transie¬
et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem
uersa. etiã si in helym ueneris ad duodecĩ
fontes aquarũ. et .lxx. arbores palmarũ.
etiã si raphidim preterieris. ceterosq
profectus ascenderis: nondũ ad huiusce¬
modi uerba idoneus iudicaris: s cũ uene¬
ris ad montẽ sẏna. Multis gͦ ante laborib
ꝑactis. multis erumins. et tẽptationib su¬
peratis: uix aliquando mereberis p̃cepta
suscipere libertatis. et audire ã dño. Ego
sum diis ds tuus. qui eduri te de terra e gy¬
pti. de domo seruitutis. Uerũ hic sermo non¬
dũ sermo mandati. ẽ: s quis sit qͥ man¬
det ostendit. Nunc gͦ uideamꝰ quod sit
initium decẽ mandatoꝵ legis. et si ñ occur¬
rimus ad omnia: initia saltem pro ut

Expanded text:
azyma cum amaritudine comedas. Et quid azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieet fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã quȩ ei in mysterio data fuerat
ꝓnuntiantẽ. Que autẽ sursum . ẽ. inqͥt
ierłm. libera est: quȩ est mater omniũ
nr̃m. Sicut gͦ ȩgiptus ista terrena ꝓ¬
uintia filiis isrł domꝰ dr᷑ seruitutiᷤ ad cõpa¬
rationẽ iudeȩ et ierłm. quȩ eis domus
efficit᷑ libertatis : ita ad comparationẽ
cȩlestis ierłm. quȩ ut ita dicã mater est
libertatis. totus hic mundus. et omnia
quȩ in hoc mundo sunt. domus. ẽ serui.¬
tutis. Et qm̃ de paradyso libertatis pro
pena peccati ad huius mundi uentum
fuerat seruitutẽ: iccirco primꝰ sermo
decalogi. id ẽ. prima mandatoꝵ d̾i uar
de libertate profert᷑ dicens. Ego sũ dñs
ds tuus qui eduri te de terra egipti. de
domo seruitutis. Hanc uocẽ in egipto
positus audire non poteras. etiã si tibi
iniungat᷑ ut pascha facias. etiã si acci¬
garis lumbos. et sandalia accipias in pe¬
dib. etiam si uirgã teneas in manu. et

Expanded text:
sapientiam quae ei in mysterio data fuerat, sapientiam quae ei in mysterio data fuerat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Jerusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃is qui didicit contemne¬
re p̃sens scłm. qđ figuralit̾
egiptus appellat᷑. et ꝑ uerbũ
as̃ et scđ̾m scripturas dicã.
translatus est et non inuenit᷑. quia ad
scłm futurũ festinat ascendere: De hu¬
uscemodi anima dicit d̾s. Ego enĩ sum¬
dñs d̾s tuus. qui eduri te de terra egy¬
pti. Non gͦ hec ad illos tantũ dicunt᷑ qͥ
de egipto ꝓfecti funt: s multomagis
ad te qui nunc audis ista. si tam̃ ꝓficisa¬
ris ex egipto. et egiptis ultra ñ serui¬
as: dicit hec dñs. Ego sum dñs d̾s tuus.
qui eduri te de terra egipti. de domo ser¬
uitutis. Uide si non negotia scłi. et act
carnis. domus est seruitutis. sicut¬
rursus econtrario relinquere scłaria et
scdm dm̃i uiuere : domus est libertatis. sic̃
dñs in ȩu̾gelio dicit. Si ꝑmanseritis in
uerbo meouos agnoscetis ueritatẽ. et ue¬
ritas liberabit uos. Ergo egiptus domus
est seruitutis. iudȩa uͦ et ierłm domus
est libertatis. Audi et apłm de his scđm

Expanded text:
qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicutrursus e contrario, relinquere saecularia et secundum Deum vivere, domus est libertatis, sicut Dominus in Evangeliis dicit: Si permanseritis in verbo meo, vos agnoscetis veritatem, et Veritas liberabit vos . Ergo Aegyptus domus est servitutis, Judaea vero et Jerusalem domus est libertatis. Audi et Apostolum de his secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qm̃ quide uocabã. et ñ audieba¬
tis. s irridebatis sermones meos: itaq
et ego ur̃am ꝑditionẽ ridebo. uł illã ̃
posita est ullis in eu̾głio dicente dño. Dis¬
cedite ã me inignẽ ȩternũ. quem p̃para

Expanded text:
dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebadicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones meos, itaque et ego vestram perditionem irridebo . Vel illa quae posita est illis in Evangelio, dicente Domino: Discedite
Abbreviated transcription (Latin):
iste pessimꝰ ꝑsuasione peccati genuerit¬
pat̾. et dicit ad unã quãq earũ saudi
filia et uide. et inclina aurẽ tuã. et
obliuiscere ppłm tuũ. et domũ patris
tui. Uisitat gͦ te ptꝰ peccatũ. et cõmo¬
net te: et in flagello et in uirga
te uisitat pro peccato qđ tibi diabolus
pat̾ subiecit. ut reddat tibi illud in fi¬
nuĩ. id est dum in corpore degis. Sic cõ¬
plet᷑ red̃di peccata patrũ in sinus filioꝵ.
in tertiã et quartã progeniẽ. Ns enĩ
zelans. ẽ: et animã quã sibi despondit
in fide: non uult eam ꝑmanere in con¬
taminatione peccati: s uult eam cito
purgari: uult ab ea uelocit̾ abicere om̃s
ĩmunditias fuas sicui forte surreptũ est.
Si uͦ ꝑmanet in peccatis et dicit. non au¬
diemus uocẽ dñi: s facientes faciemꝰ uo¬
luntates nr̃as. et incendemꝰ reginȩ cȩli.
sicut ex probrat᷑ ꝑ ꝓpħam. tunc seruan.¬
ł etiã ipsi ad illã sapientiȩ sententiã q̃

Expanded text:
ipse pessimus persuasione peccati pater genuerit, et dicit ad unamquamque earum: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Visitat ergo tempus peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemus thura reginae coeli, sicut exprobratur per prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ domus adhuc s templũ esse de¬
bet. in quo habitet d̾s. Sigͦ acceptã gra¬
tiã negligat. et implicet se negotiis se
Et ne iterũ possit expelli: alios secum
septẽ sꝑs adhibet nequiores. et fiunt
nouisfima huiusmodi hominis peiora

Expanded text:
Non enim domus tantum, sed templum esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saeEt ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequiores se, et fiunt novissima hominis pejora