comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płatus aticio deidestipłis a
seio qnͣtõminus abillo ꝯsecutꝰ
sis. ⁊ si x pecieris aticionon tñ
nullam ꝑtem libabr inc̾tum q¬
ꝓpe c̃ anoĩo seius debitimis sit
demq si totum ticius solu̾it nͨ
debitor fuisse indeb̾r senis qr cõ¬

Expanded text:
atus a Titio deinde stipuleris a Seio, quanto minus ab illo consecutus sis: etsi decem petieris a Titio, non tamen nullam partem liberatur: incertum quippe est, an omnino Seius debiturus sit: denique si totum Titius soluerit, nec debitor fuisse uidebitur Seius,
Abbreviated transcription (Latin):
donanit et equid̃ insolid̾nonin
id ꝙ fac̾e̾ potꝰ odempnatur idq
custoditur⁊ si delegante eoqui
tonatõem acceptimis cratcre¬
ditori eius tonator ꝓmiẜit et
ħ enim çasu creditor suum neg̃m¬
iure ꝑfectam ẽe donatõem ambi¬
gi non põt ¶Siquid aliquem
⁊ aliquid ꝓeo abipsoacciꝑiat ħ

Expanded text:
donavit, et quidem in solidum, non in id quod facere potest condemnatur. idque custoditur et si delegante eo, qui donationem erat accepturus, creditori eius donator promiserit: et hoc enim casu creditor suum negotiure perfectam donationem ambigi non potest. Si quis aliquem et aliquid pro eo ab ipso accipiat, haec
Abbreviated transcription (Latin):
ẜummõptulit ⁊ rens mora
fecĩt mortuo sticho fiderusso.¬
N succurend̾ ẽ s si fideuissor
hominem cͣccid̾it. reus lib̾ati
dem Nacolono cui fũd̾ pot̾
stipłom deducitur. quam ꝙ da¬

Expanded text:
servum obtulit et reus moram fecit, mortuo Sticho fideiussori succurrendum est. sed si fideiussor hominem occiderit, reus liberatur, Si a colono, cui fundum in stipulationem deducitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
bra arboris icino p̾dioncc̾et.
¶Diffr̃a duoꝵ capitim int̾dicti ħẽ
siquid̃ artor edib impendeat succidi
ea p̃cipitin: si u̾o agro impendeat.
inclinata intuum fundum sit exle
tes ius ei non ẽe ita arborem br̾e.
agro intuum sumdum cadatsi
miniis illi t̾cio quo die leg̾e anferre
liceat nim fĩ neto glandis noĩe õs
fructus continentum. Delibo Up̃¬

Expanded text:
bra arboris vicino praedio noceret. Differentia duorum capitum interdicti haec est: si quidem arbor aedibus impendeat, succidi eam praecipitur, si vero agro impendeat, inclinata in tuum fundum sit, ex ltes ius ei non esse ita arborem habereagro in tuum cadat, quo minus illi tertio quoque die legere auferre liceat, vim fieri veto". Glandis nomine omnes fructus continentur. XXIX
Abbreviated transcription (Latin):
uitor ueliti sołoisuire subl¬
atã obligõe an̾t ⁊̃ mandator
lib̾atur uł qr non pot̃ ꝓ eodem
ap̃eundem. quis mandatores¬
se s cũm duorei ꝓmittendi st̃
⁊ alt̾i hr̾s extitit c̾ditor iustad̾¬
ubitacio ẽntrum ałt̾ quo lib¬

Expanded text:
itori, ueluti solutionis iure sublata obligatione etiam mandator liberatur, uel quia non potest pro eodem apud eundem quis mandator esse. sed cum duo rei promittendi sint et alteri heres extitit creditor, iusta dubitatio est, utrum alter quoque lib
Abbreviated transcription (Latin):
atorem eius płane qris man
u nadati indicio elig̾e pot̾uł c̾dito¬
rem opetituram ei ex̃ceptõe

Expanded text:
atorem eius. plane quia is mandati iudicio eligere potest uel creditorem, competituram ei exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
soluti apcuratore meononre¬
peto qm̃ cum quis ꝓcuratorem
pectandum estͣratum habeat.
dis negitia m̃r gessit et res nẽ¬
dendas pargentarios deditid¬
q ipsum incodice conscriptu
c̃ argentanimiũsum redactũ
uendicionis soluer̾t. ⁊ p̾ solnti¬
onem .ix. fe̾ annis quicquida¬
gendum erat nõie pupillem
mater egit: eam marito np¬
tui collgauit ⁊ res ei tradidit.
q̃itum ẽ an ꝓuella cumargen.¬
tarus aliqmͣ actoem ħat qͣndo

Expanded text:
solutum a procuratore meo non repeto, quoniam, cum quis procuratorem pectandum est, ut ratum habeat.dis negotia mater gessit et res uendendas per argentarios dedit idque ipsum codice conscriptum est: argentarii uniuersum redactum uenditionis soluerunt et post solutionem nouem fere annis, quidquid agendum erat, nomine pupillae mater egit eamque marito nuptum collocauit et res ei tradidit. quaesitum est, an puella cum argentariis aliquam actionem habet, quando
Abbreviated transcription (Latin):
suus expeculio suo pmissa ad¬
ministratõe eius peculii mim¬
os soluiss lib̾atos eẽ fidenss¬
ores eius recte legisti.
ꝓcuratori non recte solu̾atin.
nam ⁊ absindiam ẽ cui indica¬
ti actio non datmm. ei anꝙ̃ re

Expanded text:
servus ex peculio suo permissa administratione peculii nummos solvisset, liberatos esse fideiussores eius recte legisti. procuratori non recte solvatur: nam et absurdum est, cui iudicati actio non datur, ei ante rem
Abbreviated transcription (Latin):
ancipia q̃ ĩminist̾rum silie conce¬
sat. s ⁊ amum ⁊ aniam ꝓhibuit
m̃amimitte. cum hoꝵ queq mant¬
pia questiom postulari posse lex
uoluit sextus celius recte ait.añ¬
gustissimum tempns legem pre¬
scitisse alienandis manitmittendi
gniciotam ficile expedir potiat
tulare adult̾u fiumi suspectum

Expanded text:
isterium filiae concesserat. Sed et avum et aviam prohibuit manumittere, cum horum quoque mancipia quaestione postulari posse lex voluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisve gnitio tam facile expediri potuitostulatae adulterii servum suspectum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquam duum ẽ s ita lex̃ scripta ẽ
s ⁊ si post diuoraum ẜuum mulier
manimttere non poterit: ⁊ ita se¬
ctus quo celius ad notat pate
uero incunis potestate filia fi̾t
eatantum mancpia manimmttẽ¬

Expanded text:
ripta est. Sed et si post divortium servum mulier manumittere non poterit: et ita Sextus quoque Caecilius adnotat. Pater vero in cuius potestate filia fuerit, ea tantum mancipia pr
Abbreviated transcription (Latin):
idem pmittunt. ¶ Satis ante
accipe dc̃m ẽ eodem mo quo sati
fac̾e. nam qr id quo quis contẽ

Expanded text:
idem promittunt. Satis autem accipere dictum est eodem modo, quo satis facere: nam quia id, quo quis conte
Abbreviated transcription (Latin):
lu administiatõem ded̾it ñ uid̾r ei
⁊ ħ concessisse ut infraudem c̾ditoꝵ
quenaret talem eĩ alienatõem nõ
ħt aut si ħ quo concessit filio pat̾
ułut infraudem c̃ditoꝵ fac̾e p̾sit
uideb̾r ipse fecisse ⁊ sufficient adu̾s¬

Expanded text:
lii administrationem dederit, non videtur ei et hoc concessisse, ut in fraudem creditorum alienaret: talem enim alienationem non habet. at si hoc quoque concessit filio pater, ut vel in fraudem creditorum facere possit, videbitur ipse fecisse et sufficient
Abbreviated transcription (Latin):
tem̾ debeat. non enm caret fran¬
de qui ouentus testatõ psen̾auit.
alias ã qui scit.aliqm̃ creditor¬
qui ouenitur actõe quid g si tut
or forte pupilli sit. ipse pupillꝰ
ignoranit. indeamꝰ.an actõm locꝰ
sit.ut scĩa tutoris noceat᷑. id̾⁊ int

Expanded text:
eri debeat: non enim caret fraude, qui conuentus testato perseuerat. Alias autem qui scit aliquem creditorqui conuenietur hac actione. quid ergo, si forte tutor pupilli scit, ipse pupillus ignorauit? uideamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et
Abbreviated transcription (Latin):
rẽs p̾sident ut restituant ⁊ adu̾sũ
eos quib actio opetit ut actões ce¬
dant ꝓinde si int̾posiu̾it quis ꝑsd̃a
ticũ ut eti fraudator res tradatac¬
tionem mandati cede̾ d. g ⁊ si fran¬
dator ꝓfilia si ia dotem dediss sa¬
enti fiaudari c̃ditores. filia tenet᷑
ut cedat actõem dedote d̃ maritu¬
aul. Squis cum hret tiouicͥo¬
itorem ⁊ saret se soluendo ñ eẽsib̾¬
tates dedit test̾o deinde dimissoti¬
cio p̾ea sempinum c̃ditorem hre
ceꝑit ⁊ eodem testõ manente dece¬
ssit lib̾tates date. rate ẽent. uł ẽẽ
debent. ⁊ si hrditas soluendo ñ sit
qr lib̾tates ut rescindant᷑ utrũ¬

Expanded text:
ssident, ut restituant, et adversus eos, quibus actio competit, ut actione cedant. proinde si interposuerit quis personam Titii, ut ei fraudator res tradat, actione mandati cedere debet. ergo et si fraudator pro filia sua dotem dedisset sciente fraudari creditores, filia tenetur, ut cedat actione de dote adversu quis, cum haberet Titium creditorem et sciret se solvendo non esse, libertates dederit testamento, deinde dimisso Titio postea Sempronium creditorem habere coeperit et eodem testamento manente decesserit: libertates datae ratae esse debent, etsi hereditas solvendo non sit, quia, libertates ut rescindantur, utru
Abbreviated transcription (Latin):
de eõ ꝙ p̾annum ad eum ꝓuenita
adũs qm̃ actio mouetur iniqunm¬
eĩ ꝯpetit. p̃tor putanit in lucromo¬
de idento hucrum ei extorqnd̃ puta¬
uit. sine gͥ fraudator sit ipse adqmͣ¬

Expanded text:
de eo, quod ad eum peruenit, aduersus quem actio mouetur, competienim praetor putauit in lucrode: idcirco lucrum ei extorquendum putauit. si
Abbreviated transcription (Latin):
in quonsure debi potuert ⁊̃ ñ ded¬
ucte ¶ Si odco̾alis fut obligõ¬
cum sua condicione sindiem. cum
sua dierestauranda ẽ. si tñerat ea a¬
ctio cuiꝰ dies sim̃tur pot̾ dici restit᷑.¬
utõem intra id tp̃c posse postularꝙͣ¬
tp̃c suꝑ erat obligon ñ utiq utra

Expanded text:
in quo usurae deberi potuerunt etiam non deductae. Si condicionalis fuit obligcum sua condicione, si in diem, cum sua die restauranda est. si tamen ea at, cuius dies finitur, potest dici restitutionem intra id tempus posse postularmpus supererat obligationi, non utique intra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius unendid̾mt. cet̾m si illos d¬
⁊ alios sortitus ẽsiquid̃ simpliat᷑
dimissis p̾orib quos fraudare uo¬
luit. alios p̾ca sortitus ẽ cessãt re¬
uocacio. si ȧ hoꝵ pecumia quosfr¬
audare nõluit pͥores dimisit quo
fraudare uoluit. martellꝰ dicit it¬
distinctõem ⁊ abimpitore seũore

Expanded text:
ipsius uendiderunt. ceterum si illos d alios sortitus est, si quidem simpliciter dimissis prioribus, quos fraudare uoluit, alios postea sortitus est, cessat reuocatio: si autem horum pecunia, quos fraudare noluit, priores dimisit, quos fraudare uoluit, Marcellus dicit redistinctionem et ab imperatore Seue
Abbreviated transcription (Latin):
udem cͥditoꝵ alienatum renca¬
ri p̾se si id̾ sint c̾dĩtores ⁊ si mius
c̾ditor sit exilł qui frandati simt
siue sol t̾t fuit. siue cum cetĩs sã¬
tiffc̃m ẽ hic sol remsit ꝓbandu
certe sufficit. ⁊ si unum scit c̾dito¬
rem fraridari cetos ignorauita.
quis scit. satissc̃m ẽ. ñ quid deficiat
act᷑ qr qui suꝑ sunt ñ sunt fraudãti.

Expanded text:
udem creditorum alienatum reuocari posse, si idem sint creditores: et si unus creditor sit ex illis, qui fraudati sunt, siue solus tunc fuit siue, cum ceteris satisfactum est, hic solus remansit, probandum certe sufficit, et si unum scit creditorem fraudari, ceteros ignorauit, quis scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, quia qui su
Abbreviated transcription (Latin):
pignꝰ ãcceꝑit actõem teneb̾r ut est
sepissime constitutum. ¶Si cum
nulr frande̾ndoꝵ cͥditoꝵ dsilium
miuiss. marito suo eadem debitori.
infrandem c̃ditoꝵ acceptum debi
mantus debuerat: exigitur. nec̃
mułr dedote hat actõemin eĩ dos
infraudem c̃ditoꝵ ostituenda est.

Expanded text:
ut est saepissime constitutum. Si, cum mulier fraudandorum creditorum consilium inisset, marito suo eidemque debitori in fraudem creditorum acceptum debita, quam maritus debuerat, exigitur nec mulier de dote habet actionem: neque enim dos in fraudem creditorum constituenda est:
Abbreviated transcription (Latin):
clam ꝙ quisq cum
controu̾siam hret.
hituim ne se puta¬
uit.fecit. ¶Que
m̃testõ ita sunt sc̃¬
pta. ut intelligiñ
sent. ¶Nec pacis¬
cendo nec legem
dicendo nec stipul

Expanded text:
clam, quod quisque, cum controuersiam haberet habiturumue se putaret, fecit.Quae in testamento ita sunt scripta, ut intellegi nosent.Nec paciscendo nec legem dicendo nec stipul
Abbreviated transcription (Latin):
t̾dc̃o actum ẽ alius ħ int̾dc̃o age̾ de¬
sid̾et palam erit p̾ca alii non facile
am semel int̾ccm ħerit mouend̾
nam nec inpublias iudiciis ꝑi¬
ntatur amplius agi quam semel
actum ẽ quam si p̾uaricatõis fue¬
rit dampnatus prior accusator
si tm̃ reus condempnatus malue¬
nit litis estĩmatc̃em sufferre quam
homine exibere nͥ ẽ miquum sepi̾¬

Expanded text:
to actum est, alius hoc interdicto agere desideret, palam erit postea alii non facile am semel interdictum hoc erit mouendum. nam nec in publicis iudiciis permittitur amplius agi quam semel actum est quam si praeuaricationis fuerit damnatus prior accusator. si tamen reus condemnatus malit litis aestimationem sufferre quam hominem exhibere, non est i
Abbreviated transcription (Latin):
Sauns. Dubitari non oz quin
filius ẜuus ue cui ãdimnistr¬
acio peculii concessa ẽ. nouan¬
⁊di quo peculiana debi ish
abeant utiq si id scipulentur.
matime si ⁊̃ meliorem suamo

Expanded text:
us.Dubitari non debet, quin filius seruusue, cui administratio peculii permissa est, nouandi quoque peculiaria debita ius habeat, utique si ipsi stipulentur, maxime si etiam meliorem suam
Abbreviated transcription (Latin):
dẽbebit ꝓdsul ꝓqualitateꝑ
sone ꝑq rei odicione ⁊ tp̃ri
clem̾cus statũe⁊ scio multos
⁊ adbestias dampnasse sacrile¬
gos ñ nullos ⁊̃ uinos exussis¬
se alios u̾o infintam sispend¬
isses mod̾anda pena ẽ usq ad
testiaꝵ dampnatõem eoꝵ qui
manust̾a templa effreginit.
⁊ tona dei nocte tułunt cetu
siquis int̾diu modicum ali¬
quid detemplo tulit penai
metilli cołcendꝰ ẽ aut si hone¬
stiore locona tus sit deporfa¬
tĩmoneta pir oꝑarentur extrĩ¬
secus signauit dͥ peccumiam
forma pͥu. uł signatam furãt
hu ñ uidentur adult̾mãmon¬
etam ex̾tuisse s fintum publi¬
cemonete fecisse ꝙ adpeculatũ
cͥmen adcciedit. ¶ Siquis ex
metalł cesanams aunimi ar¬
gentum ue finatus fuĩt exe¬
ccõ dim pii exilio uł metallo
ꝓut dignitas ꝑsone patiatur¬
num ꝓ̃biit. ꝑinde habeãtur
atq si manifeste ꝯdempnat᷑

Expanded text:
pro qualitate personae proque rei condicione et temporis clementius statuere. et scio multos et ad bestias damnasse sacrilegos, nonnullos etiam uiuos exussisse, alios uero in furca suspendisse. sed moderanda poena est usque ad bestiarum damnationem eorum, qui manu facta templum effregerunt et dona dei in noctu tulerunt. ceterum si qui interdiu modicum aliquid de templo tulit, poena metalli coercendus est, aut, si honestiore loco natus sit, deportain moneta publica operarentur, extrinsecus sibi signant pecuniam forma publica uel signatam furantur, hi non uidentur adulterinam monetam exercuisse, sed furtum publicae monetae fecisse, quod ad peculatus crimen accedit. Si quis ex metallis Caesarianis aurum argentumue furatus fuerit, ex edicto diui Pii exilio uel metallo, prout dignitas personae, puniturnum praebuit, perinde habetur, atq
Abbreviated transcription (Latin):
sĩeam abeo is qui ĩmpio ul¬
tur exiget id pignus capiẽde
corpꝰ retmnendo mulctam dic̃e¬
doss eam quo lexiulia residu¬
oꝵ p̾ amnmꝰ residuam ẽẽ ui

Expanded text:
mque ab eo is, qui hoc imperio utitur, exigeret, id est pignus capiendo, corpus retinendo, multam dicendo. sed eam quoque lex Iulia residuorum post annum residuam esse i
Abbreviated transcription (Latin):
orulegi qui pir sacrl apilaue¬
cedicłas incstoditas tempta¬
iu̾nt amplius quam sureesr
mni quam sacrilegi merentar
quare qd sagum qd neadm¬
isumin sacrilegi omencadat.
diligenter osidadẽ. ¶labeo. E

Expanded text:
rilegi, qui publica sacra compilaueaediculas incustoditas temptauerunt, amplius quam fures, minus quam sacrilegi merentur. quare quod sacrum quodue admissum in sacrilegii crimen cadat, diligenter considerandum e
Abbreviated transcription (Latin):
itum nõ ab eo stm̃ cuũ picło fu¬
it ⁊ io edituũ ĩhiiᷤ q̃ ertraditast
pecculatum nõ admitt̾e. ¶ Eo¬
pecculatus face. ut siquis ꝙ
fisco debetur. simulans se fisa¬
epit uł quil alius ad auꝰ ꝑic¬
ulum peccimia ꝑtin peccula

Expanded text:
 ab eo factum, cuius periculo fuit, et ideo aedituum in his, quae ei tradita peculatum non admittere.Eo peculatus facere, si quis quod fisco debetur simulans se fispit uel quilibet alius, ad cuius periculum pecunia pertinet, pecula
Abbreviated transcription (Latin):
cauit siquos codicillos reliq̃¬
ro. uale uolo. siquis m expan¬
la que uxor mea fuit. intra .x
menses natus nata ue erit ex
⁊ diffilum fideĩhrdum omitto.
ut cum adpub̾tatem lib̾i mai
ꝑuen̾int manumittant deinde¬
ĩ nouissima ꝑte ita cauit sꝙ si
mͥ lib̾i nati ñ er̾taut intͣ pub̾t¬

Expanded text:
cauit: 'si quos codicillos reliquero, ualere uolo. si quis mihi ex Paula, quae uxor mea fuit, intra decem menses natus nataue erit, ex  fidei heredum committo, ut, cum ad pubertatem liberi mei peruenerint, manumitta‹n›t'. deinde nouissima parte ita cauit: 'quod si mihi liberi nati non erunt aut intra pubert
Abbreviated transcription (Latin):
siquis darc nissꝰ sit ⁊ lib̾ ẽe deinde
s. datis distractus sit residua.u.
emptori hrdi dabit si ẜmis tuus
statulib̾m em̾̃it t̾datur ꝙ hr̾dib
daare nissꝰ ẽ s ⁊ si ẜuo suo ded̾it. su
m̾o is eum pecculiari nõie emit
n ei tupetcilium ademisti puto
lib̾m fore. scl ut eo m̃otibi dedis¬
se intelligatur. pinde ac fitna no¬
luntate qi ius alu ẜuoꝵ tuoꝵ de¬
rem ħ condicio transeat. indeam
⁊ alias sciend̾ eas  demum ddcc̃es
ademptorem transire que sunt
num tradenda ꝓcunctandas at
examinandas raciones.⁊ indis¬
pungendas atq excuciendas fa¬
ctum ht mĩquid g reliqua quid
emptori dando ꝑuemat adlib̾¬
tatem. cet̾a inꝑsona hr̾dis osist¬
ant puto gͥ i ademptorem rel¬
iquoꝵ solutc̃em transmitti sic
fiet ut dñudatur ꝯdicio ⁊ ita põ¬

Expanded text:
 dare iussus sit et liber esse, deinde i quinque datis distractus sit, residua quinque emptori dabit. Si seruus tuus statuliberum emerit, tibi datur, quod heredibus dare iussus est. sed et si tuo seruo dederit, si modo is eum peculiari nomine emit neque ei tu peculium ademisti, puto liberum fore, scilicet ut eo modo tibi dedisse intellegatur, perinde atque si tua uoluntate cuiuis alii tuorum seruorum derem haec condicio transeat, uideamus. et alias sciendum est eas demum condiciones ad emptorem transire, quae sunt num tradenda percontandasque et examinandas rationes et in dispungendas atque excutiendas, factum habet. num quid ergo reliqua quidem et emptori dando perueniat ad libertatem, cetera in persona heredis consistant? puto igitur et ad emptorem reliquorum solutionem transmitti: si‹c› fiet, ut diuidatur condicio: et ita Po
Abbreviated transcription (Latin):
ciatum c̃ anteremssionem e¬
dificau̾it demide ceꝑit agẽ ius
Sẽe ita c̃dificatum h̾re ꝑ̾tora¬
cłionem ei negare d. ⁊ int̾dc̃m
ineum deoꝑe restituendo redde¬
potest aũt quis deminciare ⁊
ignorans ꝙ opus fiers⁊ pꝰ no¬
se litigatores p̃torie iusccõi

Expanded text:
iatum est, ante remissionem aedificauerit, deinde coeperit agere ius sibi esse ita aedificatum habere, praetor actionem ei negare debet et interdictum in eum de opere restituendo reddere.Potest autem quis nuntiare etiam ignorans, quid opus fieret.Et pose litigat
Abbreviated transcription (Latin):
pno nondum sc̃o eu̾mcet̾e ãcti
Euemim animalia que noxã
omiẜint non nltra soleant nos¬
honare quam ut noxe eadem ded¬
m̃ĩ multõmag̃ ea anima carent
dampnum dedint. ipse extent ẽ¬
des ȧ cumnumna sua dampnum
ded̾int ⁊ desierint extaresim̃ qͣr¬

Expanded text:
no nondum facto, cum ceterae actiocum enim animalia, quae noxam commiserunt, non ultra nos solent onerare, quam ut noxae ea dedamus, multo magis ea, quae anima carent,damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare.Unde q
Abbreviated transcription (Latin):
ducaturaqua nich impedit nͥ ĩp¬
igalib ant eo aliquid nanigab¬
ne fit nor p̃iittitur id facere.
ca sunt cumnpe cedant exquo pͥ¬
mum aplano uergẽ incipit usq
ad.aquam.

Expanded text:
ducatur aqua, nihil impedit nisi imperigabile est aut ex eo aliud nauigabile fit, non permittitur id facere.ca sunt, cum ripae cedant, ex quo primum a plano uergere incipit usque ad aquam.
Abbreviated transcription (French):
m peniretinemꝰ. ¶ Si conduet¬
ctissimẽ retin. ¶ Infans posside rec¬
te pot̾.situtor nictorẽ cepit. nami
id̃m ifantis suppletur auctͣe tu

Expanded text:
m retinemus. Si conductctissime retinet. Infans possidere recte potest, si tutore auctore coepit, nam iudicium infantis suppletur auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
ł .xxu. digͥ. scripsitsitem posse cu
impub̾e dampni miurie agi qr ͦ
⁊ furtum ab impub̾e fit.s mod
tes id non cadere nos puta¬
mus cum impub̾e culpe capa¬
.ce acquilia agi posse. ¶Itez
ueꝵ ẽ ꝙ labeo ait nec ope impͦ.¬

Expanded text:
um scripsit: item posse cum impubere damni iniuria agi, quia id furtum ab impubere fit. sed modum tes id non cadere. nos putamus cum impubere culpae capace Aquilia agi posse. item uerum est, quod Labeo ait, nec ope imp
Abbreviated transcription (Latin):
bemur nobisẜ hiis quos in po¬
t̾ate habemꝰ ascribe legatum.
tris scripsit extusatus enim
is uidr qui inpot̾ate esicut s¬
uus. si tñ inssus exsub̃sc¬
pcĩone testatoris appareat.
dic enim inuem senatumcẽ¬
to sit an qnͣtum adeum tm̃
qui adscriꝑsit. cet̾m socio tot
debeatu⁊inueni marcellu
to sit facilime q̃ri posse qnͣtu
ticio ⁊ sccio eius adquiraturĩ
adicit ipse marcelbꝰ ꝙͣad̾m so¬
cio debeb̾r.si qͣĩ fłm nom̃ ẜui¬

Expanded text:
bemur nobis vel his, quos in potestate habemus, adscribere legatum, tris scripserit: excusatus enim is videtur qui in potestate est sic ut servus, si tamen iussum ex subscriptione testatorissic enim inueni senatum cento sit an quantum ad eum tantum qui adscripsit, ceterum socio totum debeatur. et inueni Marcellum to sit, facillime quaeri posse, quantum Titio et socio adquiratur ita: adicit iste Marcellus: quemadmodum socio debeb
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ u̾ba ħ sunt cum perrorem
fcm dicas. ut auidice quem ex
rescripto nr̃o ab amplissim is
osulib accepas. adinum fu¬
sticum amicum nr̃m p̾fectu
uibis puccires. osules amp¬
lissimi pinde cognoscant. atq
si adipsos fc̃a eet ꝓuictacio diqͥ
ẽ ut error ei non icccat. s simi¬
nor ẽ nccebit. ¶ Libelli qui d¬
antur appellatorii ita sunto¬
cipiendi. ut h̾ant scriptum.
⁊ aquo dati sunt. ħ ẽ qui appell¬
et ⁊ adu̾sus quem. ⁊ aqua smña¬

Expanded text:
cuius uerba haec sunt: 'Cum per errorem factum dicas, uti a iudice, quem ex rescripto nostro ab amplissimis consulibus acceperas, ad Iunium Rusticum amicum nostrum praefectum urbi prouocares, consules amplissimi perinde cognoscant, atque si ad ipsos facta esset prouocatio'. si est, ut error ei non noceat: sed si minorem, nocebit. Libelli qui dantur appellatorii ita sunt concipiendi, ut habeant scriptum et a quo dati sint, hoc est qui appellet, et aduersus quem et a qua sente
Abbreviated transcription (Latin):
ses ꝓum̾cis uł aliquis alius
suserit. ⁊ ad osultat̃dem eius f¬
uent᷑ rescriptũm ẽ ⁊ enim q̃itũ
can appellandi ius suͣꝑsit quid
enim si inconsulendomentitu̾
ẽ dequare extat ixptu diui p

Expanded text:
uinciae uel quis alius consuluerit et ‹ad› consultationem eius fuerit rescriptum: est enim quaesitum, an appellandi ius ‹s›upersit. quid enim, si in consulendo mentitus est? de qua re extat rescriptum diui P
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpellandi usus qua
sit frequens.qmͣ sitn¬
ecͣcius.nemo ẽ quĩne¬
sciat quippecummq¬
tatem iudicancium.
tencias in peius reform. n em̾
utiq melius ꝓminciat qui sen¬

Expanded text:
pellandi usus quam sit frequens quamque necessarius, nemo est qui nesciat, quippe cum iniquitatem iudicantium tentias in peius reformet, neque enim utique melius pronuntiat qu
Abbreviated transcription (Latin):
tus fu̾it ñ neganda emptori
appellandi facultas quidem̃
suuenditor qui appellare nol
sione suspectus ui sus sit ꝓm
defensio canse emptori omił¬
tenda ẽatq si ipse appellasset
itq ita ꝯstitutum ẽ inꝑsona
cditoris cmi debitor ictus
rppellass. nec ex fide c̾am defen¬
d̾et que dstitucio ita accipiẽda
ẽ. diit̾uemente cͥditore debit¬
or depignore inctus ꝓuecam̃t¬

Expanded text:
non est deneganda emptori appellandi facultas. quid enim, si venditor, qui appellare nolusione suspectus visus sit, perinde defensio causae emptori committenda est, atque si ipse appellasset. Idque ita constitutum est in persona creditoris, cum debitor victus appellasset nec ex fide causam defenderet. quae constitutio ita accipienda est, si interveniente creditore debitor de pignore victus
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eius oport̾e gͦ ⁊ si cait
b̾rut solus inferat. ¶Nlon ꝑpe¬
tue sepultẽ tradita corpora. po¬
sse tranffem edco dim señi otĩ¬
netur quomandatur. ne corp¬
ora detm̾entur.aut uexarent᷑.
aut p̃hibentur ꝑt̾rctoria opi¬
scripsit. nillam penam menu
sse eos qui corpꝰ initin̾e desimcti.
puicos aut opidum transuexe¬
runt ꝙͣiuis talia fĩsine pĩnissu
unt quãm fisco inferiuissit ⁊
ĩmagr̾atus eandem penam qui
passi st̃ ⁊ locum publicum ẽẽ n¬
at inouitate sepeliri pꝰ rescrp

Expanded text:
tatem eius oportere. ergo et si cavit, bitur, ut solus inferat. Non perpetuae sepulturae tradita corpora posse transferri edicto divi Severi continetur, quo mandatur, ne corpora detinerentur aut vexarentur aut prohiberentur per territoria oppirescripsit nsse eos, qui corpus in itinere defuncti per uicos aut oppidum transuexerunt, quamuis talia fieri sine permissu unt, quam fisco inferri iussit, et in magistratus eadem qui passi sunt, et locum publicari iuat in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
mnturcessat acquilia ꝙ ma¬
ut clam̃ tñ agend̾ ent ⁊ ita de
ata fũt. n affixa an ꝑs mon¬
ũtum effecta sitan u̾o ma¬
neat in bonis mis ⁊ celsuss
scribit sic ẽe monum̃ti. ut os¬
suaria ⁊ ĩo ꝙ uiauł clam̃int¬

Expanded text:
t, cessat Aquilia: qut clam agendum erit: et ita de ata fuit neque adfixa, an pars monumenti effecta sit an vero maneat in bonis nostris: et Celsus scribit sic esse monumenti ut ossuaria et ideo quod vi aut clam int
Abbreviated transcription (Latin):
menmi sc̃m ind̾m dãboat ri
ad quem ꝑtineat qnͣti õbei
rem equiꝑm ẽẽ nideb̾r odemp¬
netin. ¶ Si nemo ertada
uolent cĩ iustissima cã inde

Expanded text:
dabo, ut ei, ad quem pertineat, quanti ob eam rem aequum uidebitur, condemnetur. si nemo erit, ad uolent, cuius iustissima causa esse
Abbreviated transcription (Latin):
it cessabit mẽmsdem p̃sona pe¬
nagͥ doli ñ capaces. ꝙͣ adm ĩp̃¬
ubes. item om̃s qui nõ aĩo nio¬
landi accedunt. excusati sunt
¶Sepulcri. aũt appuce omnem
sepulture iccum contim estim¬
um sepulcrum inferat qi hres.¬

Expanded text:
it, cessabit eiusdem. personae igitur doli non capaces, ut admodum impuberes, item omnes, qui non animo violandi accedunt, excusati sunt. Sepulchri autem appellatione omnem sepulturae locum contineri existimum sepulchrum inferat, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ã uisis. armatis qmalibi
ten debant metu ħ det̾ritus ꝓfug̾¬
rint qui armati erant. s aliotend¬
bantpinde ⁊ si cumarm̃atos a¬
posẜo abhus fu̾it cccupata. ¶ Si
ã cumi dñs ueniret in põem arma¬
ti eum ꝓhibuert qui inuasint po¬
. sẜces id̾i eumannis dẽiectum.¬
Oum g qui cumannis uenit p̃¬
sumꝰ armis repelłe s ħ ꝯfestim nõ
exint̾uallo d̾mõ sciamꝰ ñ solimr
ẽsist̾e pmissimine deioatur. s ⁊ si
deiectus quis fuu̾t emidem dei c̃
ñ exint̾uallo s ex indtͣmenti.¬
familia sine me armata uenit ege
cit quo quis annis deiec̾etur et
pꝰ anñ redd̾etur. inid ꝙ ꝑuenit.
adeum qui ꝓhibuit. ¶ nde
ii int̾dc̃m necͣciaꝵ fuisse fructu¬
ario apparet. si ꝓhibeaturuti fi
uisseis iud̾r qui in deiecit utẽte
ꝗ fruentem ñ admisit eum cra s¬
sundo exiss ñ usuffi. deserendi ca
cefumi siquis abmicio uolentez

Expanded text:
Si quis autem uisis armatis, qui alibi tendebant, metu hoc deterritus profugerunt qui armati erant, sed alio tendebant.Proinde et si, cum armatos apossessio ab his fuerit occupata.Si autem, cum dominus ueniret in possessionem, armati eum prohibuerunt qui inuaserant possessionem, uideri eum armis deiectum.Eum igitur, qui cum armis uenit, possumus armisex interuallo, dummodo sciamus non solum resistere permissum, ne deiciatur, sed et si deiectus quis fuerit, eundem deicere non ex interuallo, sed ex continenti.st: nam cum familia sine me armata uenit, ego cit, quo quis armis deiceretur: et post annum reddetur in id, quod peruenit ad eum qui prohibuit unde ui.Interdictum necessarium fuisse fructuario apparet 'si prohibeatur uti fruisse is uidetur, qui ui deiecit utentem et fruentem aut non admisit, cum ex fundo exisset non usus fructus deserendi causa. ceterum si quis ab initio uolentem
Abbreviated transcription (Latin):
au̾diss pecut eius nõĩe ⁊ accepit
Si fugitiuummeum quis. q. su
dimitt̾e accepit. an is fintitenea
actc̃em dandamut hũ actões suaᷤ
mͥ mandent ꝙ si ñ acceꝑint fidem¬
ssores. s tanꝙ sinim accipientiei
sus plagiarium hitum. ¶ Siqᷤ
demanu alicui nũmos aureos
uł.argenteos uł aliam rem ex¬
cusẜit. ita furti tenetur. si ĩo fdõt
ut. alius tolłet.is subtułit.
Siqiis massam meam argen¬
team sumpũit ⁊ pocula fecit
furti ag̾euł condicione. id̃ ẽ. inn
uis ⁊ ĩmustiso ⁊ inumacus.na¬
⁊ uuaꝵ ⁊ musti ⁊ uinacioꝵ noĩe
furti age̾ potꝰ s ⁊ condici. ¶ Su̾
qui se lib̾m affinnauit ut sͥ pecc¬
uina credẽtur. furtum ñ facit. nã¬
q hic nicb̃ amplius quam ydon¬
eum se debĩtorem affirmat id̾ẽ⁊¬

Expanded text:
audisset, petiit eius nomine et accepit: Si fugitivum meum quis quasi dimitteret, an is actionem dandam, ut hi actiones suas mihi mandent: quod si non acceperint fideiussorem, sed tamquam suum accipienti ei sus plagiarium habiturum. Si quis de manu alicuius nummos aureos vel argenteos vel aliam rem excusserit, ita furti tenetur, si ideo fecit, ut alius tolleret, isque sustulerit. Si quis massam meam argenteam subripuerit et pocula fecerit, furti agere vel condictione. idem est et in uvis et in musto et invinaceorum nomine furti agere potest, sed et condici. Servus, qui se liberum adfirmavit, ut sibi pecunia crederetur, furtum non facit: namque hic nihil amplius quam idoneum se debitorem adfirmat. ide
Abbreviated transcription (Latin):
subpigliorib peccumam de¬
bebat. cum ẽẽt fisci debitor so¬
luit in que debebat. p̾ea fiscns
iure suonsus abstulit mpecc¬
uniam q̃rebaturan lib̾ta ee̾nt
pignora mart̾ recte existimabat

Expanded text:
sub pignoribus pecuniam debebat, cum esset fisci debitor, solvit mihi quae debebat: postea fiscus iure suo usus abstulit mihi pecuniam. quaerebatur, an liberata essent pignora. Marcellus recte existimabat
Abbreviated transcription (Latin):
Quam̃ hii qui añ oceꝑti ⁊ post
dampnatoem nati st̃. port̾ces
exbonis patrum dampnatoꝵ
accipiunt libis au̾tita demũ
porcio tribuitr siuistis mi¬
pcus nati st̾lib̾is enis cui ꝑs

Expanded text:
Etiam si qui ante concepti et post damnationem nati sunt, portiones ex bonis patrum damnatorum accipiunt. Liberis autem ita demum portio tribuitur, si iustis nuptiis nati sint. Liberis eius, cui pars
Abbreviated transcription (Latin):
Ulul᷑ EIm qui ita uenit ut ĩt̾
tp̃c manumittetur cum dies p̃s¬
tande lib̾tatis uemit inuenteuẽ¬
ditore ⁊ ꝑseu̾ante meadem ũobũ¬
tate ꝑinde hri. ac si abeo aquo de¬

Expanded text:
us Eum, qui ita venit, ut intra tempus manumitteretur, cum dies praestandae libertatis venerit vivente venditore et perseverante in eadem voluntate, perinde haberi, ac si ab eo, a quo de
Abbreviated transcription (Latin):
actorib lib̾tatem ita dedit quisqs
mh̾rs erit. si dama ẜuusm̃s actu̾
sui qui agitur nõie enis ⁊ pamp¬
hili cum ẜui sin h̾rdi meorees rd¬
didit pania que fecit a die mortĩ
mee intͣ mensem .ui. lib̾ esto q̃itũ¬

Expanded text:
actoribus libertatem ita dedit: 'quisquis mihi heres erit, si Dama seruus meus actus sui, qui agitur nomine eius et Pamphili conserui sui, heredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae intra mensem sextum, liber esto'. qu
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Pebs ẽ cet̾i ciues sine
senatõrib. ¶ Detͣestatum ẽ
cum testacione deminciatum.
¶ Pignus appellatur apugno.
qr res que pignori dantur in¬
ami traduntur. unde ⁊ iud̾i po
qui cum impũbes ẽ desiit ĩpa¬
tris pot̾ate eẽ aut morte. aut
emancipatt̃e. ¶Sũoꝵ appe¬
la ẽ qui aliqua regione domi
morantur incole sunt: qui al¬

Expanded text:
m. 'Plebs' est ceteri ciues sine senatoribus. 'Detestatum' est testatione denuntiatum. 'Pignus' appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantur, manu traduntur. unde etiam uiderqui, cum impubes est, desiit in patris potestate esse aut morte aut emancipatione. "Servorum" appela" est, qui aliqua regione domicmorantur, incolae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eum qui numiqm̃ alienam
rem inuito dño subtraxit ñ¬
qm̃ alienam mr̃em fam̃. corr¬
upit. si eius momitis sit incc¬
cione data id cõmissutꝰ sit tñ¬
a sumpto actu intelligi. et

Expanded text:
 alienam rem inuito domino subtraxerit, numquam alienam matrem familias corruperit, si modo eius mentis sit, ut occasione data id commissurus sit, taadsumpto actu intellegi. et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Portari ea q̃ quis ium̃to secu
ducit. ¶Agi ea que ãnimalia
sunt. ¶fabros tignanos diciꝰ
nõs eos duitaxat qui tigna
uineẽt nam ⁊ medicam̃ta uene¬
na sunt qr eo nomine ome cõ¬
tinetur.ꝙ adh̾itum naturam
eius cui adhibitum ee̾t. mi̾tat
cum idꝙ nos uenenum appel
ap̾ eos poetaꝵ homenis sicuta¬
fructus continetur ut iaboł. a
it exemplo greci ẜmonis apd̾̃

Expanded text:
portari' ea, quae quis iumento secum ducit: 'agi' ea, quae animalia sunt. 'Fabros tignarios' dicimus non eos dumtaxat, qui ‹t›igna bonum: nam et medicamenta uenena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset, mutat. cum id, quod nos uenenum appellapud eos poetarum Homerus: nam sic afructus continetur, ut Iauolenus ait, exemplo Graeci sermonis, apud
Abbreviated transcription (Latin):
Uulꝰ. Late clpe sinis ẽnonĩ¬
tellig̾e id ꝙ om̃s intelligunt
¶ñudos appellare debemus nõ
leni lenõticia comunctos sed
honestis familiaritatis q̃itari¬
uincula significantur. custo¬
Die uero tantum pũblicam¬

Expanded text:
um. Latae culpae finis est non intellegere id quod omnes intellegunt. 'Amicos' appellare debemus non leui notitia coniunctos, sedre familias honestis familiaritatis quauincula significant, 'custodiae' uero tantum publicam
Abbreviated transcription (Latin):
iabant peam adiẽctõem indi¬
conites cum quib bellumẽẽt
locũplex ẽ qui satis ydoneẽ h̾t
ꝑmagnitudie rei qm̃actor re¬
stituendam ẽẽpetit. ¶ubu
uiue quid̃ putant adabum
ptine. s offilius adatticumait
hiis u̾bis ⁊ uestim̃ta ⁊ stram̃ta
contim̾i. sine hus enim nemin¬

Expanded text:
adiectionem indicantes cum quibus bellum esset. 'Locuples' est, qui satis idonee habet pro magnitudine rei, quam actor resti tuendam esse petit. Uerbum 'uiuere' quidam putant ad cibum pertinere: sed Ofilius ad Atticum ait his uerbis et uestimenta et stramenta contineri, sine his enim ui
Abbreviated transcription (Latin):
zem. DEeademre age. ¶ oletͣ¬
ind̾r ⁊ qui non eadem actione agit
qua abinicio agẽbat. s ⁊̃ sialia exp¬
iatur. de eadem tñ ret puta siqs
mandati actũrus cmm ei adula
non ag̾e qui prsus rem ip̃am nõ
ꝑ sequiti ceteꝵ cum quis muta¬

Expanded text:
tum.De eadem re agere uidetur et qui non eadem actione agat, qua ab initio agebat, sed etiam si alia experiatur, de eadem tamen re: ut puta si quis mandati acturus, cum ei aduersnon agere, qui prorsus rem ipsam non persequitur: ceterum cum quis
Abbreviated transcription (Latin):
Alulꝰ. Exceptio ẽ cõntradicio q̃ mõ
eximitꝰ reum adempnatõe m̃omiu¬
it dampnationem ⁊eplicacio ẽ coͣa
exceptioni quasi exceptõis excep
ut ea mumcipii ẽet ⁊ eam pet̾e mult
dare non opportere iuranent.i2¬
Ilpiamis. De erceptione rei indicate¬

Expanded text:
 condicio, quae modo eximit reum damnatione, modo minuit damnationem.Replicatio est contraria exceptio, quasi exceptionis exceput ea municipii esset, et eam petere uult,dare non oportere iurauerit. DE EXCEPTIONE REI IUDICAT
Abbreviated transcription (Latin):
simco pfiue enis non siat obstet
andeneganda sit ⁊ itiobiq putat
int̾uenire p̃torem deb̾enec ꝓmittẽ
petitori pͥusquam depprietate cons¬
tet hisimodi iudiois exp̃erri.

Expanded text:
fundo partiue eius non fiat' obstet an deneganda sit. et utrubique putat interuenire praetorem debere nec permittere petitori, priusquam de proprietate constet, huiusmodi iudiciis experiri.
Abbreviated transcription (Latin):
nil SInglis controu̾sus sing¬
ulas̾ actiones ⁊ uimidicati
finem suffic̾e p̃babili rõe placnt.
ne al̃r modus ligium multiplicatꝰ
sũmam atq in etplicabilem fagat
difficułtatem maxime si diu̾sa p¬
minciarentur parere gexceptom

Expanded text:
Singulis controuersiis singulas actiones unumque iudicati finem sufficere probabili ratione placuit, ne aliter modus litium multiplicatus summam atque inexplicabilem faciat difficultatem, maxime si diuersa pronuntiarentur. parere ergo
Abbreviated transcription (Latin):
õb̾e nec si is coͣntra quem iudicatu.
ciatum s̃ hr̃ditanã litem ei inferen¬
ti p̾scribi exea si̾a posse. quam ꝓ¬
prio nõie disceptans antequam be¬
res extit̾it excepit. Quͥ agnitis¬

Expanded text:
 nec si is, contra quem iudicatum ntiatum est, hereditariam ei litem inferenti praescribi ex ea sententia posse, quam proprio nomine disceptans, antequam heres exstiterit, excepit. 11 I
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ quasi quedam
excluso. q̃ interponi actioni cuiq
rei solet ad excludendamid ꝙ in
ĩtentionem condempnacionem¬
ne deductum ẽ. ¶Replicatões
nicħ aliud sunt quam exceptioneᷤᷤ
udant semꝑenim replicacio idar¬
co obiciturut exceptõem oppug¬
om̃em. uel replicatõem exclusor¬
iam ẽẽsexceptio actorem extlno¬
it replicacio reui s ⁊ contra rep¬
licationem sol dan dupplicacio
dt mirsus ⁊tcmceps multipli¬
cantur nomina dumant reus.
aut actor obicit. ¶ Sane solem
dr̃e quasdam exceptc̃es ẽẽ dilato¬
nas. quasdam ꝑhemptoriad ut pu¬
ta dilatoria ẽ excepco q̃ differtac¬
cionem ueluti ꝓcuratoris excep¬
cio que dilatoria ẽ nam qui dicit

Expanded text:
ta est quasi quaedam exclusio, quae opponi actioni cuiusque rei solet ad excludendum id, quod in intentionem condemnationemve deductum est. Replicationes nihil aliud sunt quam exceptiones, udant: semper enim replicatio idcirco obicitur, ut exceptionem oppugeptionem vel replicationem exclusoriam esse: exceptio actorem excludit, replicatio reum. Sed et contra replicationem solet dari triplicatio, nem rursus et deinceps multiplicantur nomina, dum aut reus aut actor obicit. Sane solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quasdam peremptorias: ut puta dilatoria est exceptio, quae differt actionem, veluti procuratoria exceptio dilatoria est: nam qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
adarrogand̾ se p̾buit. uidend̃
enit. ne huic quo ꝑmissainte¬
lligatur eaꝵ rex administracõ.
quas añ arrogõem incastris ac¬
quisient: quãnis ostituciones
impiales debis loquantura
qui abimcio cum eẽnt filufa.¬

Expanded text:
arrogandum se praebuerit: videndum erit, ne huic quoque permissa intelligatur earum rerum administratio, quas ante arrogationem in castris acquisierit: quamvis constitutiones principales de his loquantur, qui ab initio quum essent filii fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ piigna adisus nanem⁊ ta¬
temaliquid tiꝑit. Siie expui¬
gn. Siue p̃donib ex pugnã¬
tib capiat. ¶Labeo sctibił
cqum eefusseut siue dedo¬
gnatis aliquidtipiatur bras
cdc̃õ locus siłni ei m̃itiꝰ ĩmati
inquietam uł infestari posfu
soriptis ceretin. qr receptato¬
ses ñ mintelinqunt qm̃ as¬
gressores. s ci ad̾itum ẽ do¬

Expanded text:
 pugna adversus navem et ratem aliquid rapit, sive expugnet sive praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, sive de dognatis aliquid rapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari inquietamur vel infestari possumscriptis, tenetur, quia receptores non minus delinquunt quam adgressores. sed enim additum e
Abbreviated transcription (Latin):
ditius suum nemo dubitat qñ
dñs siue exp̃iatur eum fructu¬
ano adũs p̃donem siue ñ expiã
rẽtin̾e debeat reũsu adse eum
dit. id ad dampnum eius ꝑtin
cuius facto perut.
tem eo ꝙ p̾sideat uti arbitrio
suo siue inserendo siuerediẽdo
sine arando. siue edificando. sine
quid oĩo faciendo. ꝑꝙ ub̃am po¬
Harcellꝰ Colonus eum cui loca
de coloms inabalio deiectusẽ
q̃rebatur quis h̾ret int̾dcm. ũ¬
dñm ingredi uolentem ꝓhibin¬
ss an emptorem cui ussiss dñs

Expanded text:
it ius suum, nemo dubitat, quin dominus, siue experiatur cum fructuario aduersus praedonem siue non experiatur, retinere debeat reuersum ad se usum dit, id ad damnum eius pertineat, cuius facto periit.tem eo, quod possidebit, uti arbitrio suo, siue inserendo siue fodiendo siue arando siue quid aedificando siue quid omnino faciendo, porum.Colonus eum, cui locatde colonus ui ab alio deiectus est: quaerebatur, quis haberet interdictum undominum ingredi uolentem prohibuisset an emptorem, cui iussisset dominus
Abbreviated transcription (Latin):
non potest confici n utro
trabere possunt. nec absens:
debent. siquĩs gͥ exhis milt
stĩpulari ꝑẜuum p̾sentem:
stipuletur ⁊ ac̃quiret ei ex
stipulatu actõem. item siꝙ
exhis obligari uelit iubea¬
t ⁊ erit ꝙ iussu obligatus.
Qui p̾sens interrogauit si

Expanded text:
non potest confici nisi utroque contrahere possunt: nec absens debent. si quis igitur ex his uult stipulari, per seruum praesentem stipuletur, et adquiret ei ex stipulatu actionem. item si quis obligari uelit, iubeat et erit quod iussu obligatus. Qui praesens interrogauit, si
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃onus ex suo cc̃tu. anu̾o exalieno õ¬
ueniat semꝑ eĩ reu̾encia ei exibendas
tam uuo ꝙͣ defim̃cto. si ã cum hrdeli¬
u̾ti pr̃onꝰ agat puto excipe deb̾e̾ dedo¬
lo prom hrdem lib̾ti. ¶Lib̾tum ã dedo¬
lo a pr̃oni ⁊ si abhrde enis oueniatur
minime exceptõem õbiectũm nam¬
ẽẽ ouenit tamnuo qmͣ mortuo pr̃o¬
no. alib̾to honorem̃ exib̾i. ¶ Inscipłoe¬

Expanded text:
lieno conueniatur: semper enim reuerentia ei exhibenda est tam uiuo quam defuncto. si autem cum herede liberti patronus agat, puto excipere debere de dolo patroni heredem liberti. libertum autem de dolo patroni, etsi ab herede eius conueniatur, minime exceptionem obiecturum: namque conuenit tam uiuo qua‹m› mortuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stip
Abbreviated transcription (Latin):
ter hr̃ditanum enm ẜuum. et
eum qui ꝓde̾lictõ habebatur ꝑ
biduneretineturnec potꝰ relic¬
tus udi qui muniũso br̃dita¬
tisiure continetur alt̾ uolũ¬
tate dm̃i delictus. non pot̾ in¬
den adusum eius ꝑtin̾eaquode

Expanded text:
r hereditarium enim servum et eum, qui pro derelicto habetur, tis iure retinetur, nec potest relictus videri qui universo hereditatis iure continetur, alter voluntate domini derelictus non potest videri ad usum eius pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
Mlul.REi sepulcroꝵ molato¬
rum si corpora ipsa ex̃xintł
ossa enienint humilioris qd̃
fortime sũmo supplicio affici¬
untur honestiores. ĩ iñsulam

Expanded text:
Rei sepulchrorum uiolatorum, si corpora ipsa extraxerint uel ossa eruerint, humilioris quidem fortunae summo supplicio adficiuntur, honestiores in insulam
Abbreviated transcription (Latin):
causa prestandam moram quen
o quam pͥmum ergo arbitrum
potest hr̾di anteꝙͣ ad senumin¬
numittendum compelleretur.
tca fuent ntrum senius dunita¬
xat an lib̾tus iurando patrono
obligaretur. mhiis que lib̾tatid
causa imponuntin: tamen ueri
ẽ non aliter quam lib̾m obligan
ad eo antem solemns usuirand
aseruis exigere. ut hii religione
astricti. posta quam sue potestati
ẽẽ cepissent iurandi neccitatem h¬
abeant dum modo incontinenti
cum mammussus ẽ nit inretaũ
rere. ¶ Ineum qui ĩpubes inrane

Expanded text:
ati praestandae moram quaeri oportet. quam primum ergo arbitrum potest heredi, antequam ad servum manumittendum compelleretur".tea fuit, utrum servus dumtaxat an libertus iurando patrono obligaretur in his quae libertatis causa imponuntur, tamen verius est non aliter quam liberum obligari. ideo autem solet iusiurandum a servis exigere, ut hi religione adstricti, posteaquam suae potestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haberent, dummodo in continenti, cum manumissus est, aut iuret aut rere. In eum, qui impubes iurave
Abbreviated transcription (Latin):
lul. Si dema itiñe actuatne ductu
ãgatur huimodi cancio prãnda ẽ
quamdius quis deiire suo doceat
ñ se impeditũm. agentem ⁊ aquam
ducentem ⁊ it̾ facientem ꝙ si neg¬
et ius ẽe adu̾sano agendi aqued
ucendi cau̾e sine p̾iudicio amitt̾e
diẜuitutis debebit donec q̃o fim

Expanded text:
ur. Si de uia itinere actu aquaeductu agatur, huiusmodi cautio praestanda est, quamdiu quis de iure suo doceat non se impediturum agentem et aquam ducentem et iter facientem. Quod si neget ius esse aduersario agendi aquae ducendae, cauere sine praeiudicio amittendae seruitutis debebit, donec q
Abbreviated transcription (Latin):
hitet uł mortis. id̾ erit ꝓbad̾.
eum impetus ft̃s sit cõlonuᷤ
liemim qui dño colebiturĩ¬
troitum sit labeo negat acti¬
onem ẽẽ dño fundi lege corn

Expanded text:
el in hortis? idem erit probandum. eum impetus factus sit, colonus alienum, qui domino colebatur, introitum sit, Labeo negat esse actionem domino fundi ex lege Corn
Abbreviated transcription (Latin):
tit ei qui muinaꝵ ag̾e nellet
obeam rem ꝙ se pulsatumũ¬
b̾atum ue domum ne suam
uiintroitam. ẽẽd̾icat qua lege
ciueturut ñ iudicet ei qui ag¬
cornelia extrib cansis dedit
actõem ꝙ quis pulsatus sit.¬
u̾b̾atus ugułdomꝰ eius ui in¬
troita sitsapparet gͥ om̃emin¬
iuriam que manu fiat lege
offilius scribit ub̾are ẽ cum
dolore ced̾e pulsare sinedolo¬

Expanded text:
tit ei, qui iniuriarum agere uolet ob eam rem, quod se pulsatum uerberatumue domumue suam ui introitam esse dicat. qua lege cauetur, ut non iudicet, qui ei qui agx itaque Cornelia ex tribus causis dedit actionem: quod quis pulsatus uerberatusue domusue eius ui introita sit. apparet igitur omnem iniuriam, quae manu fiat, lege ut Ofilius scribit: uerberare est cum dolore caede
Abbreviated transcription (Latin):
emiisti bona fide ⁊ ꝙ exea natuma
ap̾te conceptum c̃ita possedistut
infra constitutum tp̃c usucapioniᷤᷤ
ẽet nsucaptum ẽe ego sic putodis¬
tinguend̃ ut si nescieris intra statu¬
tumꝰ tp̃c cuĩid mancipͤium ẽẽt. aut si

Expanded text:
emisti fide bona ex ea natum et apud te conceptum est ita possedisti, ut intra constitutum usucapioni teesset, usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, si nescieris intra statutum tempus, cuius id mancipium esset, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Id quĩ inreatu deceditĩte¬
gri status decedit extingitur
enim cͥmen mortalitate nͥ for¬
te quis maiestatis reus sũit
ẽ. s qui ꝑduellionis reus g̾ ho¬
stili ammo adu̾sus rem . p̃u̾. l
pͥncipem aĩatus ẽ. cet̾m siquiᷤ
exalia cã leg̾ iuliemaiestatis
iure mariti accusanti illa p̾st̾¬
ptio õbicitur si legem ꝓdidi¬
titit. ¶Lenccinii ꝗd c̾menle¬

Expanded text:
 Is, qui in reatu decedit, integri status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: est, sed qui perduellionis reus est, hostili animo adversus rem publicam vel principem animatus: ceterum si quis ex alia causa legis Iuliae maieiure mariti accusanti illa praescriptio obicitur, si legem prodidititit. Lenocinii quidem crimen le
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃. Qi bonis sũs cessitsi ueneant
modicum aliquid p̾ bona suauend¬
dita ad quisut. itm bona eiusñuene
ħ̾ bona eius it̾ato uenundan. nec em̃
frandend̾ ẽ alim̾tis cotidianis. ¶ Id̃¬

Expanded text:
. Qui bonis suis cessit, si modicum aliquid post bona sua uendita adquisiuit, iterum bona eius non uehoc bona eius iterato uenundari: nec enim fraudandus est alimentis cottidianis. id
Abbreviated transcription (Latin):
lationem int̾ponat. quid sequ¬
emur ⁊ puto actum uideñ de
die peccinia debetur. N lccus ad¬
iectus spacium tp̃ris inducat.
quo illuc possit ꝑuenire suexd
ies adiectus efficit. ne p̃sentid¬
ie peccuniã debeatu exquo ap¬
paret diei adiectõem ꝓͣreo ẽẽ ñ¬

Expanded text:
lationem interponat, quid sequemur? et puto actum uideri de die pecunia debetur, nisi si locus adiectus spatium temporis inducat, quo illo possit perueniri, uerum dies adiectus efficit, ne praesenti die pecunia debeatur: ex quo apparet diei adiectionem pro reo
Abbreviated transcription (Latin):
uł quib alis. eque dirimit qõm.
senfĩt ħ ẽ quidint̾ eos actu
situtiq .i. ħ sequimur. ꝙ inter¬
eos actum ẽ eas qr assumemus.
sin aũt non appareat. dd̾ ẽ qd̾

Expanded text:
 quibus aliis, aeque dirimit quaestsenserit, hoc est quid inter eos acti sit utique enim hoc sequimur quod actum est, easque adsumemus. si a
Abbreviated transcription (Latin):
pirimpa ne face̾ aut ĩestite
id ftum npam ue eius ĩmitt̾efluat
quo alr̾ aqua fluat quam pͥorere.¬
estate fluxit ueto ħ int̾dc̃o ꝓspex̾
p̾tor ne dirmatõib m̃mꝰ ocessis
flumina excrescant. uł mutatũ
nangabilia sunt siue ñ sunt a¬
it p̃tor quo ałr aqua flũat qm̃
pͥore estate fluxit ñ õis gͦ qui m¬
isit. uł qui fecit tenetur. s qui fici¬
endouł i̾ittendo efficit alr qmͣ
pͥore estate fiuxit aquam fluere

Expanded text:
ripa eius facere aut in id flumen ripamue eius immittere, quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit, ueto'.Hoc interdicto prospexit praetor, ne deriuationibus minus concessis flumina excrescant uel mutatus e navigabilia sunt sive non sunt. Ait praetor: "Quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit": non omnis ergo, qui immisit vel qui fecit, tenetur, sed qui faciendo vel immittendo efficit aliter, quam priore aestate fluxit, aquam fluere