comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ras. in qͥb deceruit hoc ipsũ qđ in
epła ad ȩduinũ regẽ missa deere¬
uerat. scilic& ut eũ doruuerneasis
uł eburacensis antistes de hac uita
transierit is qͥ suꝑ . ẽ. consors eiꝰdẽ
gradus habeat potestatẽ alterum
ordinandũ loco eiꝰ qui transierat
sac̃dotẽ. nec sit necesse ad romanã
usq ciuitatẽ ꝑ tam ꝓlixa t̾rarũ
& maris spatia. ꝓ or dinando archi¬
ep̃o semꝑ fatigari. Quarũ etiã textũ
litterarũ. in nra hac historia pone
ma quȩ redẽptoris nr̃i mis eđia
sius famulis dignat᷑ bonorũ mu¬
nera p̃rogare. illud etiã clem̃ter
collata sue pietatis munificentia
sentat. Pro quib maiestati eiꝰ gr̃as
indesinent᷑ ex soluimꝰ: eũq uotis
supplicib exoramꝰ. ut ur̃am dile¬
ctionẽ in p̃dicatione euanglłu la

Expanded text:
crevit hoc ipsum, quod in epistola ad Aeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponerma quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia sentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilection
Abbreviated transcription (Latin):
euocari. his qͥsuꝑstes suerit alterũ
in loco defuncti debeat epm̃ ordi
nare. Pro qua etiã re: singula ur̃ae
dilectioni pallia ꝓ eorũ ordinatio¬
ne celebranda direcimꝰ. ut ꝑ nr̃e
p̃ceptionis auctor itatẽ. possitis dõ
placitã ordinationẽ efficere: qͥa
ut hȩc uobis conoedemus. longa
t̾rarũ marisq in t̾ualla quȩ int̃
nos ac uos obsistunt. adhẽe nos
condescende coeger̃ ut̃ nulla
lib& occasionis obtentũ quoquo
popłi deuotionẽ plenius ꝓpagare.
Dẽ te incolum̃ custodiat. dilectissi¬
mne frat᷑. Data die. niu idꝰ uñ. im¬
ꝑ antib dominis nr̃is augustis. hera.

Expanded text:
evocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum nare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere; quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla slibet occasionis obtentum quoquo populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Data die tertio Iduum Junii, imperantibus dominis nostris Augustis, Heracl
Abbreviated transcription (Latin):
colentes seqͥmini. iuditio discreto
repꝑire ñ possumꝰ. Unde oport&
uos suscepto signo sc̃e crucis ꝑ qđ
humanũ genꝰ redẽptũ est. exe¬
crandã diabolicę uersutie supplan¬
tationẽ. qͥ diuine bonitatis oꝑib
inuidus emulũsq consistit. ut
cordib ur̃is abicere in iectis mani¬
b hos quos eatenꝰ materie cõpage
uobis deos fabricastis. confringen¬
dos diminuendosq sinoꝑe ꝓ.¬
curate. Ipsa eiũ corũ ssolu
qđ lib& mͦ susciꝑe. uobs paten¬
ter insinu& quã nibil ert qđ
eatenꝰ colebatis. dũ ꝓfesto meli¬
cepistis. eorũ constructione ni¬
hilo minus existatis. qͥppe qͦs¬

Expanded text:
colentes sequimini, judicio discreto colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum genus redemptum est, execrandam diabolicae versutiae subplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopore procurare; ipsa enim eorum dissolutquolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet, quod nihil erat quod eatenus colebatis, dum profecto melicepistis, eorum constructione nihilominus existatis; quippe qu
Abbreviated transcription (Latin):
sẽȩ & indiuiduȩ trinitatis id opan¬
te potentia absoluti. et̾nę uttę
possitis. eẽ. participes. Quanta
aut̃ reatitudinis culpa tenerint᷑
obstricti hu qͥidolatriarũ ꝑnitio
plectunt᷑ eorũ qͦs colunt exẽ¬
pla ꝑditionis insinuant. Unde
his ꝑ psalmistã dicit᷑. Om̃s du gen¬
tiũ demonia. dñs aut̃ gelos ferit.
Etiterũ. Ocłos habent & ñ uidebt̃.¬
les gͦ effictunt᷑ hu: qͥspẽ suȩ con¬
fidentiȩ ponunt in eis. Quomͦ enĩ
iuuandi quãlib& possunt habere
uirtutẽ hu qui ex corruptibilima¬¬
teria in feriorũ etiã subpositorũ¬
quȩ tͥ manib construunt᷑. qͥb ui¬
delic& artificiũ humanũ ac cõmo¬
dans. eis in animatã mẽbrorũ simi.¬
litudinẽ contulisti: Quinisi ate
moti fuerint ambulare ũ poter̃.
sed tamquã lapis in uno loco posit
tẽ obruti: nullã neq ledendi.
neq uiuandifacultatẽ adeptist̃.
Qua gͦ m̃tis deceptione. deos qͣb uos
ipsi umaginẽ corporis tradidistis

Expanded text:
e et individuae Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reatitudinis culpa teneantur obstricti hi qui idolatriarum perniciplectuntur, eorum quos colunt, exempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et iterum: Oculos habentles ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium humanum adcommodans eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt; sed tanquam lapis in uno loco positute obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis,
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiarũ. uł niuiũ. ad ueniens unꝰ
passcrũ domũ citissime ꝑuolauerit:¬
qui eũ ꝑ unũ hostiũ in grediens.
max ꝑ aliud exierit. ip̃so qͥdẽ tẽpo¬
re quo intus. ẽ. hiemis tẽpestate
tio serenitatis ad mom̃tũ excurso.
mex de hieme in hiemẽ regrediens.
tuis ocłis elabit᷑. ita hec uita homi¬
nũ ad modicũ appar&. Quid autẽ
sequat᷑ qͥdue p̃cesserit. ꝓrsus igno¬
rainus. Unde si hȩc noua doctrina
diuinitꝰ ammonitĩ ꝓsequebant᷑.
A diecit aut̃ coifi: qͥa uell& ipsũ pau¬
linũ diligentiꝰ audire de dõ quẽ¬

Expanded text:
pluviarum vel nivium, adveniensque unus pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum domum citissime pervolaveritqui cum per unum ostium ingrediens, mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis tempestate tio serenitatis ad momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova doctrina divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
quã huc usq tenuunꝰ. Nullus enĩ
tuorũ. studiosius quã ego culture
deorũ nr̃orũ se subdidit & nihilo¬
minꝰ multis qͥ ampliora a tebene¬
fitia quã ego & maiores accipiud
dignitates. magisq ꝓsꝑaut᷑ in
om̃ib que agenda uł ad qͥrenda
disponunt. Si aut̃ di aliqͥd uale.¬
rent: me potiꝰ iuuare uellent.
qͥ illis inpensius seruire euraui.
U nde restat. ut siea quȩ nunc nobis
nona p̃dicant᷑ meliora. eẽ. & fortio¬
ra habita ex aminatione ꝓspexe¬
ris. absq ullo cunctamine susciꝑe
illa festinemꝰ. Cuiꝰ suasioni uerbis¬
q prudentib. alius optiatũ regis
tribuens assensũ continuo subdi¬
dit. Ialis inquiens mihi uidet᷑ rex
uita hominũ p̃sens in t̃ris ad cõpara¬
tionẽ eiꝰ qd nobis incertũ est tẽporis.
quale cũte residente ad cęnã cũ du¬
cib ac ministris tuis tempore bruma.¬
li accenso qͥdẽ foco in medio. & calido
effecto cęnacło. furentib autem
foris ꝑ om̃ia turbinib hiemalium

Expanded text:
nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a etate fuit. usq ad suũ tẽpꝰ
ꝑ durasse. & sein pueritia uidisse
tostabat᷑. Erat aut̃ prȩfatus rex
reduald natu nobilis. quãliba
actu ignobilis.. filius strtili. cusꝰ
pat̾ fuit uuffa. aqͦ reges orienta¬
lũ anglorũ. uus fingas appellaq̃.
Uerũ corpuald ñ multo postquã
fidẽ accepit tempore occisus a
errore uersata. ẽ: donex accept
regnũ frat̃ eiusdẽ eor pualdi
sacramentis imbutus. ẽ. quorũ
participẽ mox ubi regnare coe¬
pit totam suã ꝓuineiã facere
curauit. Cuiꝰ studus glosissime
fauit felix ep̃s qui deburgun¬
natus . ẽ. cũ uenissa ad hono¬
riũ archiep̃m. eiq indic assa.
desideriũ suũ. misit eũ ad p̃dican¬
dũ uerbũ uite p̃fate nationi an¬
glorũ. Nee uota ipsius in cassũ
cecidere: qͥn potius fructũ i ea
multiplicẽ credentiũ popłorũ
pius agri spualis cultor inuenit.
Siquidem totã illã ꝓuinciã. iuxca
sui nominis sacram̃tũ. a longa
iniquitate atq infelicitate libe¬

Expanded text:
ra aetate fuit, usque ad suum tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempore, occisus est a errore versata est, donec accepit regnum frater ejusdem Eorpualdi sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix episcopus, qui de Burgunad Honorium archiepiscopum, eique indicasset desiderium suum, misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate libe
Abbreviated transcription (Latin):
amnipore hi ofensis eccła parto¬
rẽ minimc habebat. eo qđ roma¬
nus p̃s il illius. ad honoriũ papã
ab augustino archiep̃o legatati
mislus absortus fuerat fluctib
italici maris. ac ꝑ hoc curã illius
p̃fatus paulinis initatane his¬
noru arcistitis a eadbalduregis
siscepit ac tenuit usq dĩeg
ipi suo t pore addedestas ondia

Expanded text:
in tempore, Hrofensis Ecclesia pastoin tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia
Abbreviated transcription (Latin):
erat aliquid immpendebat hono¬
ris.. qͥppe cũusq hodie morissit
brgtonũ fidẽ religionẽq anglo.
rũ piuhilo haberc neq ui aliꝗ
ruinagis cõmunnicare quã pagas¬
nis auatũ est aut̃ caput ȩdumi
reis eburacũ & iuatiũ postru
in eccłam beati apłipetr quã
ipse coepit sed successor eiqr
redit cantiã nauigio: atq ab ho¬
norio archiep̃oa rege eadbaldo
multũ honorifice susceptus .ẽ. uenit
aut illuc: duce basse milite regis
edium fortissimo. habensserit et¬
filueiꝰ. quos postea mat̾ metu
cadbaldi & osualdi regũ misitin
qui erat amicꝰ alius. Ibiq ambo
in infantia defuncti & iuixta
honorẽ uł regiis pueris uł inno¬
centib xp̃i congruũ in ȩccła sepul¬
tisunt. Actulit qͦq secũ uasa p̾¬
tiosa ȩduini regis ꝑplura: inqui¬
b Merucẽ in agnã aureã. & calioẽ
air ũ consecratũ administeriũ
altaris. quȩ hactenus in ecela
cantie seruata monstrattã Nuo

Expanded text:
erat, aliquid impendebat honoerat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens secum Efilii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit in qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
octo esq totus uł int̾emptui ł
disꝑsus. ẽ. exercitui. In qͦ etiã beo.
ante illũ unꝰ filius esꝰ osfrid. i¬
nis bellicosus cec lit. Alt̃. cadfr id
necessitate cogente. ad pendã
negr̃ transfugo. & ab eoposmo¬
dũ regnante osualdo. contrafidẽ
iuris iurandi ꝑemptus .ẽ. Quo tẽ¬
pore marima ẽ facta strages in
maxime qđ unꝰ ex ducib aquib
acta .ẽ. paganꝰ alt̃ qͥa barbarus
erat. pagano seuior. Siquidc̃
penua cũ om̃i mertiorũ gente
idolis deditus: & xp̃ianiꝰ erat
nominis ignarus. At uͦ cedualla
quãuis nom̃ & ꝓfessione haber&
np̃iani. adeo tam̃ erat animo ac
morib barbarus: ut nec sexui
qͥdẽ muliebri. uł in nocue par¬
uulorũ parcer& xtati. quinuni¬
uersos atrocitate ferina. inora
ꝑcorm̃ta contrada: multotem¬
pore cocas eorũ ꝓiunciai debachan¬
do ꝑuagatus. ac totũgi debochar¬
glorũ britanniȩ finib erasu ũ
se. ẽẽ. deliberans. Sed nec religi¬
onixsiane que apud eos exorda

Expanded text:
tus vel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid junis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta
Abbreviated transcription (Latin):
firm& et ad augm̃tũ eccłe suę po¬
tiora ꝑ uos suscit& uicrem̃ti. ut
fide & oꝑe in timore dĩ & caritate
conualescendo ampliꝰ extendatur.
ut ipłauos dñici eloquu ꝓmissam
futuro respiciant. uoiq uox ista
ad et̃nã festiuitatẽ euoc&. Uenite
ad me om̃s qͥlaboratis & oru ratiestis.¬

Expanded text:
et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et caritate, convalescendo amplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis nuntiantib reuelet᷑. illustra¬
tionẽq diuinę ꝓpiciationis in uobis
diffusã opulentius agnoscentes. hi.¬
lariconfessione largitori om̃ium
bonorũ dõ & beato petro apłorum
principi. uberes merito gr̃as ex sol¬
uamꝰ. Prȩt̾ea benedictionẽ ꝓtectoris
ur̃i beati ꝑ &ri apłorũ principis uob̃
direximꝰ id est specłm argenteũ¬

Expanded text:
obis nuntiantibus relevetur, illustrationemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direxim
Abbreviated transcription (Latin):
Seciã genti scottorũ. quos in ob
suã in extremis t̃refinib consti¬
tutã. sapientiorẽ antiquis siue mo¬
dernis quȩ ꝑ orbẽ erant xp̃i eccłi is
estimarent. neue contra pascha¬¬
les compotos & decreta sinodaliũ
totius orbis pontificũ. aliud pascha
tũ. ꝓ eodẽ errore corrigendo. lit¬
teras eis magna auctoritate atq
erudicione plenas direẽ : eiuden¬
ter astruens qͥa dñicũ paschȩ dic̃¬

Expanded text:
etiam genti Scottorum, quos in obssuam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha tum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter adstruens, quia dominicum Paschae di
Abbreviated transcription (Latin):
dit. It in deditionẽ recepit. Sieq
uied in patriã reuersus. ñ statĩ
lis utra seruiuit. ex quo se xp̃o
nẽ filei ediscere: & cũ suis prima¬
tib quos sapientiores nouerat cu¬
rauit conferre. quid eis agendũ
arbitrarent᷑. Sed & ipse cũ ess&
uirnatura sagacissimꝰ. sȩpe diu
solus residens: ore qͥdẽ tacito sed
in uitimis cordis multa secũ collo¬
quens. qͥd sibi ess& faciendũ. quȩ
religio seruanda tractabat.I xII.
litteras apontifice sedis apłice
bonefacio accepit. quarũ ista est
forma. Exemplar epłȩ beatissimm
& aplici pape urbis romȩ eccłȩ bone¬

Expanded text:
dit, aut in deditionem recepit. Sicque dit, aut in deditionem recepit. Sicque victor in patriam reversus, non statim is ultra servivit, ex quo se Chrisnem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabat. CAPUT literas a pontifice sedis apostolicae Bonifacio accepit, quarum ista est forma: Exemplar epistolae beatissimi et apostolici papae urbis Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
undiq gladiis impeteret᷑. in ipso
tumultu etiã aliũ de militib cui
Fadẽ aut̃ nocte sacro scã dñice pas.¬
chȩ. peꝑerat regina filiã regi
cui nom̃ eanfled. Cũq idẽ rex
p̃sente paulino ep̃o gr̃as ager&
diis suis ꝓnata sibi filia. contra
giq astruere. qđ ipse p̃cib suis apud
illũ obtinuerit. ut regina sospes
& absq dolore grani sobolẽ ꝓcrea¬
r&. Cuiꝰ uerbis delectatus rex. ꝓ¬
misit se abrenuntiatis idolis xp̃o
seruiturũ. siuitã sibi & uictoriã
donare pugnanti aduersus regẽ
a qͦ homicida ille qͥ eũ uulnerauẽ¬
rat missus. ẽ. & inpignus ꝓmissio¬
nas implende. eandẽ filiã suam
xp̃o conseerandã paulino ep̃o ad¬
signauit. Quȩ baptizata . ẽ. die
scõ pentecosten.prima de gente
aliis de familia eiꝰ. Iuo tẽpore cura¬
tus auulnere pridẽ sibi inflicto
bello inito. uniuersos qͦs in necẽ
suã consptrasse didicerat. aut occi¬

Expanded text:
undique gladiis impeteretur, in ipso undique gladiis impeteretur, in ipso tumultu etiam alium de militibus, cuEadem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro nata sibi filia, e contra gique adstruere, quod ipse precibus suis apud illum obtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus promissionis implendae, eandem filiam suamo consecrandam Paulino episcopo adsignavit; quae baptizata est die sancto Pentecostes, prima de gente aliis de familia ejus. Quo tempore curatus a vulnere sibi pridem inflicto, bello inito, universos quos in necem suam conspirasse didicerat, aut occi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant. ne a fide deficerent dño
p̃dicando conuerter &. Sed sic̃ apłs
ait. quãuis multo tẽpore illo laboran¬
te in uerbo.. ds̃ scłihuiꝰ excecauit m̃tes
infideliũ. ne eis fulger& illuminatio
te: uenit u ꝓuintiã qͥdã siccarius
dentaliũ saxonũ nomine cuichelino.
sꝑans se regẽ ȩduinũ regno simul
& uita priuaturũ. Qui habebat sicã
bicipitẽ taxicatã. ut si ferri uulnus
minus ad mortẽ regisufficer&. peste
iuuaret᷑ ueneni. Peruenit aut̃ adre¬
gẽ primo die paschȩ iuxta amnem
regalis. Intrauitq quasi nuntiũ
domini sui referens. Et cũ sunu¬
latã legationẽ ore astuto uolue¬
r&. ex surrexte repente. & eua¬
ginata sub ueste sica. impetũ
fecit in regẽ. Qđ cũ uida lilla
minister regis amicissimꝰ. ñ ha¬
bens seutũ ad manũ quo regẽ
a nece defender&. mox iuter¬
posuit corpus suũ ante ictũ pun¬
gentis. Sed tanta ui hostis fer rã
infucit ut corpus militis occisi.
& regẽ uulnerar&. Qui eũ max

Expanded text:
venerant, ne a fide deficerent  Al.praedicando converteret. Sed sicut Apostolus ait, quamvis multo tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatiote venit in provinciam quidam sicarius, dentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae, juxta amnem regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente, et evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum videret Lilla minister regi  Al., regis amicissimus, non habens scutum ad manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox
Abbreviated transcription (Latin):
statis clem̃tia quȩ cuncta solo uerbo
p̃ceptionis sue condidit & ereauit:
cȩlũ uidelic& et t̾ram. mare & om̃ia
quȩ in eis sunt. dispositis or duub
quib subsister&. coȩt̾ra uerbi sui
hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ
suã e limo t̃rȩ plasmatũ constituit
eiq tantũ prxmu p̃rogatiuã indul

Expanded text:
estatis clementia, quae cuncta solo verbo praeceptionis suae condidit et creavit, caelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt, dispositis ordinibus quibus subsisteret, coaeterni Verbi sui hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantam praemii praerogativam
Abbreviated transcription (Latin):
stris semꝑ antecede signifer con su¬
euiss&. necñ & incedente illo ubilib&
ꝑ plateas. illud gen̾us uexilliquod
romani tufam. angli appellant
tuuf. ante eũ ferri solebat. Quo¬
tẽpore. p̃sulatũ sedis apłicȩ hõnoriꝰ
bonefacu successor habebat. Qui
ubi gentẽ nordanhymbrorũ cũ
suo rege ad fidẽ confessionẽq xp̃i
paulino euangłizante conuersã
eẽ. didicit. misit eidẽ paulino
palliũ. Misit & regi eduino lit¬
teras exhortatorias. pat̾naillũ
caritate accendens. ut in fide
ueritatis quã acce ꝑ ant ꝑ siste¬

Expanded text:
stris, semper antecedere signifer consustris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat. tempore praesulatum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam acceperant
Abbreviated transcription (Latin):
staturȩ. paululũ incuruus. ni¬
gro cãpillo. faci e macilenta.
naso adunco ꝑtenui. uenerabilis
simul & t̾ribilis aspectu. Habuit
aut̃ secũ in misterio. & iacobũ
diaconẽ uirũ utiq industriũ ac
tẽpora ꝑmansit. Tanta aut̃ eoitẽ¬
pore pax inbritamua qua qua¬
uersũ imꝑiũ regis ȩduini ꝑ ue.¬
nerat fuisse ꝑhibetut. ut sic̃
usq hodie in ꝓuerbio dicit᷑. etiã
simulier una cũ recens nato par¬
uulo uell& totã ꝑ ambulare insu.¬
lã amari ad mare. nullo sȩ leden
in locis ubi fontes lucidos iuxca
publicos uiarũ transitus conspex̃.
ibi obrefrigeriũ uiantiũ. erectis
stipitib greos caucos suspendi ub&.
neq hos quisqm nisi adusũ neces¬
sariũ contingere p̃m agnitudine
uł timoris eiꝰ auder& uł amoris uel¬
l&. Tantũ uͦ in regno excellentie
habuit. ut ñ solũ in pugna ante
illũ uexilla gestarent᷑. sed & tẽpo¬
re pacis eqͥtantẽ int̾ ciuitates. siue
uillas. siue ꝓuincias suas. cũ mini¬

Expanded text:
staturae paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo se laedentin locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum mini
Abbreviated transcription (Latin):
colebat. eẽ. facturũ.. qͥn potiꝰ ꝑmis¬
surũ ut fide̾ cũltũq sux religionis
cũ om̃ib qͥsecũ uenissent. uiris
siue feminis. sa ẽdotib seuministris
more xp̃iano seruar&. Neq ab ne¬
gauit se etiã eandẽ subiturũ. eẽ.re.¬
lĩgionẽ sitam̃ examinata apruden¬
tib sanctior ac dõ dignior poss& inue¬
niri. Itaq ꝓmittit᷑ uirgo. atq eauino
mittit᷑ & iuxta qđ dispositũ fuerat
ordinat᷑ ep̃s uir dõ paulinꝰ dilectꝰ qͣ¬

Expanded text:
rum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret. Neque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta quod dispositum fuerat, ordinatur epis
Abbreviated transcription (Latin):
bitant sub ditione acceꝑit. quin¬
dociumꝰ imꝑio subiugauit angloꝵ.
Quarũ prior quȩ ad au̾strũ est. &¬
situ amplior. & frugũ ꝓuentu
atq ubertate feliciori dccec .Vx.
spatiũ ten&. Huic aut̃ genti occa¬
sio fuit ꝑcipiende fidei. qđ p̃fatui
rex eiꝰ cognatione iunctus . ẽ. regib
cantuariorũ. accepta in coniugẽ
edilberge filia edilbrecti regũ
Huius consortiũ cũ primo ipse missis
procis afre eiꝰ eodbaldo qui tunc
uirginẽ pagano in conuigẽ dari
ne fi̾es & sacram̃ta celestis regis
consortio ꝓfanarentur regis qui
ueri dĩ cultu ess& ꝓrsus ignarus.
Quȩ cũ edumo uerbanuntu re fer¬
rent ꝓmisit se nihil om̃tmodis

Expanded text:
bitabant, sub ditione acciperet. Edocuimus, imperio subjugavit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amplior, et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarumspatium tenet. Huic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbergae filia Aedilbercti regis, Hujus consortium cum primo ipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc virginem pagano in conjugem dari, ne fides et sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimod
Abbreviated transcription (Latin):
uitã finiuit. Predicabat autẽ
paulinꝰ uerbũ etiã ꝓuintie lindessi.
quȩ ẽ. prima ad meridianã um-¬
bre fluminis ripã ꝑtingens usq
admare p̃fectũq lindo colinȩ
ciuitatis cui nom̃ erat blecea. pri¬
mũ cũ domo sua conuertit ad
dũm. In qua ui delic& ciuitate.
fecit. Cuius tectõ uł longa incu-¬
ria. uł hostilim anu deiecto: pa¬
rietes hactenus stare uident᷑. &
om̃ib aunis aliqua sanitatũ mi¬
racła in eodẽ loco solent adutili
iusto. honoriũ ꝓ eo conseerauit
ep̃m. ut in sequentib suo loco
dicemꝰ. De huiꝰ fide ꝓuintiȩ.nar.¬
rauit mͥ prbrt & abbas quidã
ueracissuꝰ de monasterio pear
sibi quendã seniorẽ baptiratũ se
fuisse die media apaulino ep̃o p̃
sente rege eduino. & multã popłi
turbã in fluuio treenta. iuxta
ciuitatẽ quȩ lingua anglorum

Expanded text:
III. Praedicabat autem Paulinus verbum etiam provinciae Lindissi, quae est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, pertingens usque ad mare, praefectumque Lindocolinae civitatis, cui nomen erat Blaecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. In qua videlicet civitate fecit: cujus tecto vel longa incuria, vel hostili manu dejecto, parietes hactenus stare videntur, et omnibus annis aliqua sanitatum miracula in eodem loco solent ad utiliJusto, Honorium pro eo consecravit episcopum, ut in sequentibus suo loco dicemus. De hujus fide provinciae narravit mihi presbyter et abbas quidam vir veracissimus de monasterio Peartsibi quendam seniorem baptizatum se fuisse die media a Paulino episcopo, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua Ang
Abbreviated transcription (Latin):
in loco qͥuocat᷑ melmin. Hoc qͥdẽ¬
inꝓuintia benitiorũ. Sed & inpro¬
untia dirorũ ubi sepius manere
cũ rege solebat. baptizabat in
uł baptisteria. in ipso exordionas.¬
centis eccłe. ibi poterant edifica¬
ri. At tam̃ in cãpo donoubi cunc
etiã uilla regiaerat. fecit basili.¬
cã quã postmodũ pagani aqͥb
ȩdunrex occisus. ẽ. cũ tota eadẽ
uilla succender̃. ꝓqua reges po¬
steriores fecere sibi uillã inre.¬
gione quȩuocat᷑ loidis. Euasit
aut̃ ignem altare qͥa lapideũ
erat: & seruatur adhuc inmo¬
nasterio reuerentissimi ablia¬
tis & prb̃i thridiulfi. qđ est in¬
nis eduin ergãcultũ ueritatis
aldi ꝑ suadere. relictis idolorũ
suꝑ stitionib fidẽ & sacram̃ta
pat̾ eius reduald: iãdudũ in can
tia sacram̃tis xp̃iane fideubu.¬
tus .ẽ sed art frustra. Nã redi-¬
ens. dũ ab uxore sua ꝙ quib dã
ꝑuersis doctorib seductus est:
atq asinceritate fidei depraua¬

Expanded text:
in loco qui vocatur Maelmin  in loco qui vocatur Maelmin  in provincia Berniciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere cum rege solebat, baptizabat in vel baptisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et servatur adhuc in monasterio reverentissimi abbatis et presbyteri Thryduulfi  nis Aeduini erga cultum veritatis aldi persuaderet, relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta pater ejus Reduald jamdusacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei deprava
Abbreviated transcription (Latin):
bantq & baptirabant᷑ quotqt̃
erant prȩ ordinati ad iutã ȩt̃nam.
In quib erant offrid. & cad frid
filui regis ȩduini. qui ambo ei exuli
natisunt. de coenburga acearli
regis mertiorũ. Baptizati sunt
tempore sequente & alu liberies
de edilberga regina ꝓgeniti.
ti adhue. rapci sunt de hacuita.
& eburaci in eecła sepulti. Bapti¬
Tatus edyffi. filius offridi. sed
ci. Tantꝰ aut̃ fertur tunc fuisse
feruor fidei ac desidiũ lauacri
salutaris gentinor danbrmbroꝵ
ut qͦdã tempore paulinꝰ uenieas
sex̾ dieb ibidẽ cũ eis cathecizan¬
di & baptizandi offitio deditus
moraret᷑. Quib dieb cunctis. a
mane usq ad uesꝑam nil aliud
ager&. quã confluentẽ eo de
cunctis uicłis ac locis plebẽ xp̃i
uerbo salutis instruer&. atq in¬
structã in fluiio gleni qͥꝓximꝰ
erat. lauaero remissionis ablue¬
r&. Hec uilla tẽpore sequentiũ
regũ deserta. & alia ꝓ illa . ẽ. facta

Expanded text:
bantque et baptizabantur quotquot bantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga regina progenititi adhuc rapti sunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed ci. Tantus autem fertur tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus venienssex diebus ibidem cum eis catechizandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, et alia pro illa est facta
Abbreviated transcription (Latin):
citer̃. eͣ.lxxx. Baptizatus aut̃ ebu.¬
raci die sc̃opaschȩ. pridie iduũ apri¬
liũ in eccła scĩ petri apłi. quã ibi.¬
dẽ ipse deligno cũ catherizaret᷑
atq ad ꝑcipiendũ baptisina im¬
bueretur. citato oꝑe construxit.
In quaetiã ciuitate. ipsi doctori
atq antistiti suo paulino sedem
episcopatꝰ donauit. Max aut̃ ut
baptisma consecutus.ẽ.. eurauit
docente eodẽ paulino maiorẽ ipso
in loco & augustiorẽ delapide fa¬
bricare basilicã. In cuiꝰ medio. ipsũ
qđ prius fecerat oratoriũ include¬
recur. Prȩparatis gͦ fund am̃tis. in
grro prioris oratorii ꝑ quadrum
coepit edificare basilicã. Sed priꝰ¬
quã astitudo parietis essa consũ¬
mata. rex ipse impia nete occisus.
opus idem successori suo osualdo
ꝑficiendũ reliqͥt. Paulinꝰ aut̃ eox
eo tẽpore sex amus continuis id÷
ad fitiẽ usq imꝑuregis illius. uer¬
bũ dĩ annuente ac fauente ipło
in ea ꝓiuincia p̾dicabat. erede¬

Expanded text:
ctogesimus. Baptizatus est autem Eburaci die sancto Paschae, pridie Iduum Aprilium, in ecclesia sancti Petri apostoli, quam ibidem ipse de ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: crede
Abbreviated transcription (Latin):
dc . xxui. & sic cũ p̃fata uirgine ad
regẽ ȩduiũ quasi comes copulȩ car¬
nalis aduenit. sed ipse potiꝰ coto animo
incendens. ut gentẽ quã adibat ad
agnitionẽ ueritatis ad uocans iux ta

Expanded text:
 et sic cum praefata virgine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis advocans, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptorũ insinuatione mollire
sũmoꝑe matura. in fundens sen¬
sib eius qͣntũ sit p̃elarũ qđ creden.¬
do suscepisti misteriũ. qͣntũue
sit aminirabile qđ renata p̃imũ
conseqͥmeruisti. Frigiditatem
cordis ipsius sc̃i sp̃s annuntiatione
succende. quatinꝰ amoto torpore
ꝑ niciosissimi cultus. diuinȩ fidei
calor eiꝰ intelligentiã tuarũ ad
cendat. ut ꝓfecto sacrȩ seripture
testimoniũ ꝑ te expleat᷑. Saluabit᷑¬

Expanded text:
praeceptorum insinuatione mollire praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calor ejus intelligentiam tuarum adhcendat, ut profecto sacrae Scripturae testimonium per te expletum indubit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ catenus ab ominandis idolis
seruiens. ad suscipiendã uocẽ
p̃dicatorũ suã distulerit oboedi¬
entiã ex hib̾e. Qua ex re. ñ modi¬
ca nobis amaritudo congesta.ẽ.
obhoc qđ pars corporis uri. ab
agnitione sũmȩ & indiuiduȩ tri¬
nitatis remansit extranea. Unde
mꝰ conferendã. adhortantes qͣtinꝰ
diuine in spirationis imbuta sub¬
sidiis. inportune & oportune agen
ut ꝑinde intemerato societatis
foede. uira teneas maritalis consor¬
tu. Scriptũ namq est. Erunt duo
sitis decestabilis erroris tenebris
ille remanserit alienus.: Unde
ganimitate cȩlestis clem̃tie. illu¬
minationis ipsius benefitia impe¬
trare ñ desinas. ut uidelic& quos
copulatio carnalis affectus unũ
qͦdã mͦ corpus exhibuisse monstra¬
tur. hos qͦq unitas fidei etiã post
huiꝰ uite transitũ in ꝑpetua socie¬
tate conseru&. Insiste gͦ głosa
filia. & sũmis conatib dũritiã
cordis ipsius religiosa diuinorũ

Expanded text:
quod eatenus abominandis idolis quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde  conferre; adhortantes, quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis, importune et opportune agendut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo sitis detestabilis erroris tenebris ille remanserit alienus. « Undeganimitate caelestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum
Abbreviated transcription (Latin):
consecuta. ut fructũ fidei creditoꝵ¬
q tibibenefitiorũ. redẽptori tuo
multiplicẽ resignares: qđ eqͥdẽ suf¬
fragante p̃sidio benignitatis ipsiꝰ
ut explere ualeas assiduis ñ desisti.¬
mꝰ p̃cib postulare. His gͦ p̃missis.
pat̾ne dilectionis uobis exhibentes
offitia hortam᷑. ut nos reꝑta portito¬
ris occasione. de his quȩ ꝑuos suꝑna
potentia mirabilit̾ in conuers atio

Expanded text:
consecuta es ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. « His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur, ut nos reperta portitoris occasione, de his quae per vos superna potentia mirabiliter in conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
anglorũ. Rone facius seruus seruoꝵ¬
ic& sũmȩ diuinitatis potentia hu¬
manę locutionis officus explanari
ñ ualeat. quippe quȩ sui magnitu¬
dine ita inuisibili atq inuestigabili
et̃nitate c̃sistit. ut hȩc nulla ingemi¬
sagaeitas qͣnta sit conp̾hende dissere¬
req sufficiat. qͥa tam̃ eiꝰ humanitas
ad insinuationẽ sui reseratis cordis
ianuis quȩ desem& ipsa ꝓfert᷑ secre.¬
tahuinanis mentib inspiratione
clement̃ infundit ad annuntiandã
uobis plenitudinẽ fidei xp̃ianȩ.sac̃¬
dotalẽ curauimꝰ sollicitudinẽ ꝓroga¬
re. ut ꝑ inde xp̃i euangłm qđ saluator

Expanded text:
us servus servosummae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque investigabili aeternitate consistit, ut haec  Al., esagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntiandam vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitudinem praerogare, ut perind
Abbreviated transcription (Latin):
reute suor a elibo ⁊ populo Erciubensi honor¬
rificr iEt suscdptua. Demda dum nmio elo
rectitũdinia de incontinentia el wicorum multa
disponcit sine condimento discortiomia ma:¬
gnam sibi comparauit iniũdiam E quam nec
dici Rase iẜt acquisiuit infamiam. Et forte
eodem tempore trancorum reẜpublica ualde
turbabatur. Nam paucoa ante aiioa Hentico
impaatore huina nominia rege quinto sine
prole di functo. proccbeat francorum apũd
Moguntiam otharium ducem Baxonum in
reg num el euanibant corumꝗ decoctum Romar¬
ni laud auibant cum eccs Prediicuaux
Alemannorum qiuadem Heurici impibatoria i
sorore nipoa. facta conspirationd cum quibul¬
da iusticiie mimicia fratrti suum Cunradus
rigno subcłituit. magnam ꝙ bedei matoiam
E contentionia fomitem hac de to suscitauia
Quõd ubi Honoriua papa compaoit Cun.¬
radum omnea ꝙ sibi Faucutea ꝓcomimunica:¬
tionia uinculo colligauit. & Meginhiso

Expanded text:
reversus a clero et populo Treverensi honoreversus a clero et populo Treverensi honorilice est susceptus. Deinde dum nimio zelo rectitudinis de incontinentia clericorum multa saeve disponeret sine condimento discrecionis, magnam sibi comparavit invidiam, et quam nec dici fas est acquisivit infamiam. Et forte eodem tempore Francorum res publica valde turbabatur. Nam paucos ante annos Heinrico imperatore hujus nominis rege quinto sine prole defuncto , proceres Francorum apud Mogontiam Leodegarium ducem Saxonum in regnum elevaverant, eorumque decretum Romani laudaverant, cum ecce Fredericus dux Alamannorum, ejusdem Heinrici imperatoris ex sorore nepos, facta conspiracione cum quibusdam justiciae inimicis, fratrem suum Cuonradum regno substituit, magnamque belli materiam et contentionis fomitem hac de re suscitavit . Quod ubi Honorius papa comperit, Cuonradum omnesque sibi faventes excommunicationis vinculo colligavit, et Meginhero
Abbreviated transcription (Latin):
dibatur caritaa/ quibũdam sibi adh cotutibua
aliia sibi resistentibua . ns causa aset
y uiua scis matia cutirad circa finem tibcii
auui ab ipiscopatu st ab solutua. obtinuit
sepeliuit succoblor qiua in basilica sancti
Poetri maioria eccessie sub aicu. qui ist ad
nudionalem plagam. hic autero succelor
quse nomine Megin heoua cadem qua de¬
assor parrochia nobilibua d ipse partur¬
tibui procodatua ⁊ a piuuitia in Triudetur¬
si ecclesia educatua morum honostate de
poesond maturitate ad prosulatuꝵ honorẽ
dignua profecto ascendissit. si antedictum
sõdifridum uil parciua impugnas set/ sel
sut rigiditati ⁊ indiscoctioni modum imposius
let Mense iumo electua sequenti autumpno
colecta nulitia Erciubensi caftellum nouum
quõd dicitur Rumage. primo impetu copit
Wilelium Comitem ad conditioneu paciar
beuire coegit. pacemq patriae in breui ⁊efori¬
mauit. ueuiente quãdragesima itio suum
Romam dirixit sobi a papa Honorio estor¬
dinatua ⁊ pallii dignitate dectoratua onde

Expanded text:
debatur caritas, quibusdam sibi adhaerentibus, aliis resistentibus, ne causa esset hujus scismatis, circa finem tercii anni ab episcopatu est absolutus. Obtinuit sepelivit successor ejus in basilica sancti Petri majoris ecclesiae sub arcu qui est ad meridionalem plagam. 27. Hic autem successor ejus nomine Meginherus, eadem qua decessor parrochia nobilibus et ipse parentibus procreatus, et a puericia in Treverensi ecclesia educatus, morum honestate et personae maturitate ad praesulatus honorem dignus profecto ascendisset, si antedictum Godefridum vel parcius inpugnasset vel suae rigiditati et indiscrecioni modum itumno collecta milicia Treverensi castellum novum quod dicitur Bumaggen primo inpetu cepit, Willehelmum comitem ad condicionem pacis venire coegit, pacemque patriae in brevi reformavit. Veniente quadragesima , iter suum Romam direxit, ubi a papa Honorio ordinatus et pallio dignitatis est decoratus; unde
Abbreviated transcription (Latin):
prina a Cruwensibua clcoo scilicer ꝑ
populo di lactua/ ⁊as ipiscopia husdem
ciuitatia e gilheto & Brunone multia
cclssiasticia honoribua ditatua ad ucti:¬
mum decedente domino Brunone, sicut
predioinua in episcopatum Et sublimatua
giuncto uilo auno eipiscopatua sui in surcientibua

Expanded text:
prius a Treverensibus, clero scilicet et populo, dilectus, et ab episcopis ejusdem civitatis Egilberto et Brunone multis ecclesiasticis honoribus ditatus, ad ultimum decedente domno Brunone, sicut praediximus, in episcopatum est sublimatus. Peracto vero anno episcopatus sui, insurgentibus
Abbreviated transcription (Latin):
opibatua est que enuimibare longum .st.
hoc autem scitudum quod. Lemo sincir
paupcibua largaa facicbat. ⁊ accosiia
bona plurima confebebat. Sid ⁊ab
memoriam in bibliotecia ulqz hodie sũt
reposita. que oninia ego pusilluat qui hor
scoibo ad redemptionem auima qua profur¬
tura spoarem. sed sententia beati Augus:¬
tiui. non audco preiudicara. dicireniui.
Diuui homini qui ecclesiae catholice non
mosina quantum liba copiosa. neqmora
pro Christi nouiine suscepta proficio.
potroit ad salutem. quando in co uel hers.¬
tica uol scilmatica prauitat pa seuual
qui ducir ad mortem. Mortuua Et
antem anno dominice far incarnadia¬
Mͦ eͦ. yͦ. die nonarum septembrium s
pultua est in ecclesia maiori domo oni:¬
Lici sancti petri apostoli. Sidit in
piscopatu anina digintĩ duobua mensta

Expanded text:
enumerare longum est. Hoc tantum sciendum, quod elemosinas pauperibus largas faciebat et ecclesiis bona plurima conferebat, sed et aus memoriam in bibliothecis usque hodie sunt recondita; quae omnia ego pusillus qui haec scribo ad redemptionem animae ejus profutura sperarem, sed sententiae beati Augustini non audeo praejudicare. Dicit enim: Omni homini, qui ecclesiae catholicae non mosina quamlibet copiosa neque mors pro Christi nomine suscepta proficere poterit ad salutem, quando in eo vel heretica vel scismatica pravitas perseverat, quae ducit ad mortem. --Mortuus est autem anno dominicae incarnationis 1101, die Nonarum Septembrium, et sepultus est in ecclesia majori, domo videlicet sancti Petri apostoli. Sedit in episcopatu a
Abbreviated transcription (Latin):
uutua domini ab horbe Aure lianiusi nauir¬
gio riportareur de illud in pratata sancti Pe.¬
tri basilica qua intacta ab igne rimanscat
id lelque collocaremt donec eorum officinoe rer¬
gulari more pebficrbentur. Statuto igitur die
conulirtua piscoporum E abbatum non minua
Qureliania aduenit quatinua hhe saurum do¬
mini sancti corpua yidelicer Bendicti secunr¬
dum condictum proprium reportaremr in locum
Accepiunt igitur loiri timorati sacoum cor¬
pua sancti Bendiai de impo suibunt nam.
qua cum tanta sanctitatia onner suscipibba
miro modo Iotum illũd Ligoia spatium quõd
as Auoel iancusi ciuitate utque ad floriacum
protenditu sui sum uolua alꝭque gubdnatoi¬
te ꝑo humano romnigẽ sine offendiculo decũr¬
rior corpir or codaoda Chuistum in naui cumn
a postolia si dentem a Rdiuutia potestatius

Expanded text:
Domini ab urbe Aurelianensi navigio reportarent, et illud in prefata sancti Petri basilica, quae intacta ab igne remanserat, eo usque collocarent, donec eorum officinae regulari more perficerentur. Statuto igitur die conventus episcoporum et abbatum non minimus Aurelianis advenit, quatinus thesaurum Domini, sancti corpus videlicet Benedicti, secundum condictum proprium reportarent ad locum. Acceperunt igitur viri timorati sacrum corpus sancti Benedicti, et imposuerunt navi. Quae cum tantae sanctitatis honus suscepisset, miro modo totum illud Ligeris spacium, quod ab Aurelianensi civitate usque ad Floriacum protenditur, sursum versus absque gubernatore et humano remige sine offendiculo decurrere cepit, ut crederes Christum in navi cum apostolis sedentem et elementis potes
Abbreviated transcription (Latin):
na siptimua. Floruir ctiam hĩa temporibua
apũd urbem Aurelianeusem heddul phua epi¬
copua qui propter scintia praerogatiuam qua
pollebar a momorato impdatore Rauolomagno
ab Italia in ualliaa adductur ⁊ gloriacensen
ab es abbatiam ⁊ Aurelianensem simul me¬

Expanded text:
n Vetus Floruit etiam his temporibus apud urbem Aurelianensem Theodulfus episcopus, qui propter scientiae praerogativam qua pollebat, a memorato imperatore Carolo Magno ab Italia in Gallias adductus, et Floriacensem ab eo abbatiam et Aurelianensem simul me