comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃m int̾iorem hominem dico ꝑentibus illis uenio qͥ
lucis miseriam induxerunt. nichil ex hiis hẽo nͥ miseriam
⁊ poc̃m ⁊ corruptibile ħ corpus ꝙ gesto. ad illos u̾o festino
qui morte corporis huic exierunt ⁊ cum eorum sepulcia reᷤᷤ¬
picio non inuenio iu eis nͥ cm̃em ⁊ uermem ⁊ fetorem ⁊er
rorem qr ꝙ ego sum illi fuerinit ⁊ ꝙ illi sunt eppo ero. quid
sum ego. homo de humore liquido. fui enim in moneta con¬
ceptionis de humano semine comteptus. deinte spuma illa
tota modicum cresce caro facta est. postea plorans ⁊ ululãs
iniquitatibus ⁊ habhominationibus. Iam iam presenta
libri in quibus omnes cognatus ⁊ cognitiones domino
p̾sente recitabuntur tunc ce misso capite pcomfusione ma¬
le comscĩe in iudicio coram comino stabo t᷑ pidus ⁊ auxns
ut pote commemorans scełiri delicta meornm. ⁊ cum dice¬
mea quadam nam ui d̾ina fiet ut cui sua oꝑa bona ⁊ ma¬
la cuncta in memoriam reducentur. ut mentis intuitu i¬

Expanded text:
dum exteriorem hominem de parentibus illis venio, qui lucis miseriam induxerunt. Nil ex eis habeo, nisi miseriam et peccatum, et corruptibile hoc corpus quod gesto. Ad illos vero festino, qui morte corporis hinc exierunt. Cum eorum sepulcra respicio, non invenio in eis nisi cinerem et vermem, fetorem et horrorem. Quod ego sum, ipsi fuerunt; et quod ipsi sunt, ego ero. Quid sum ego? Homo de humore liquido. Fui enim in momento conceptionis de humano semine conceptus; deinde spuma illa coagulata modicum crescendo caro facta est. Postea plorans et ejulansiniquitatibus et abominationibus. Jam jam praesentablibri in quibus omnes mei actus et cogitationes Domino praesentandae recitabuntur! Tunc demisso capite prae confusione malae conscientiae, in judicio coram Domino stabo trepidus et anxius, utpote commemorans scelerum commissa meorum. Et cum dicemea. Quadam namque vi divina fiet ut cuique sua opera bona vel mala in memoriam revocentur, et mentis intuitu
Abbreviated transcription (Latin):
iuobedi̾a q̃ geĩtalia corꝑis m̃bra solis suismotibꝰ sb̾didit et po¬
testati uoluuͭ  eripuit satis ostendit᷑ quid hõis illiꝰ pͥme ĩ obe¬
¶ Illa bñdictõ nuꝑtiaꝵ ut ⁊iugati cresc̾ent et multiplicaret᷑
et inplen̾t t̾ram ꝙͣ uiset in deliuquẽtib mansi̾t tam̃ añqmͣ de¬
liuq̃rent data ẽ ut ꝯgnosc̾et᷑ ꝓc̾atõnẽ filioꝵ ad głam mnubu¬
mus ipam̃ ⁊ honestatẽ erubesc̾e miptiaꝵ nõ potuisse gigni fa¬
lios opinan tur

Expanded text:
uae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboe uero benedictio nuptiarum, ut coniugati crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubmus etiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur
Abbreviated transcription (Latin):
uidet uñ absurde possimnis dr̃e affectiones enis uolũ¬
tatĩ quam istrimĩtum anime dixi qi instrum̃ta eiꝰdẽ
qr nichil uelle d nͥ iuste quictind uult sñ rͣtitudĩe
usti. in britis siquidem q̃l non sunt mali uł iniusti
qr iͥ debent esse. Iam ex hiis que suꝑͣ dcã sunt cognosci¬

Expanded text:
ossumus dicere affectiones ejus voluntatis, quam instrumentum dixi animae, quasi instrumenta ejusdem  nihil velle debet, nisi juste: quidquid vult sine rectitudine, justi. In brutis siquidem animalibus non sunt mali, vel injusti, quia ibi debent esse. CAP. XIV
Abbreviated transcription (Latin):
uare non uoluit. sic aũ ordinauit deus has duas uolum¬
tates sũ affectiones ut uoluntas que est instrumentum u¬
omni incomoditate beatitudinem quidem dedit homini ut
de angltate ã ad comodum eus iusticiam u̾o ad honorem
suum. s iustitiam ita ut possit desere quatinus ꝑillam nõ
gelorim. ꝙ si illam desererz. millatenus illam ꝓ se deĩcepᷤᷤ¬
resim̾e posset ⁊ b̾itudinem angłorum non adipisceretur
⁊ illani quam habebat priuaretur ⁊ in similitudinem b̾¬
tormu aninalium cadens cum ilł corruptioni ⁊ sepe dictis
appetibus subiac̾et uoluntas cum u̾itudinis man̾et ut ꝑ
indigenciam bonorum que ꝑdidiss graui misia inste

Expanded text:
re non potuit. Sic autem Deus ordinavit has duas voluntates, sive affectiones; ut voluntas, quae est instrumentum, uomni incommoditate. Beatitudinem quidem dedit homini ut de angelis taceam ad commodum ejus; justitiam vero ad honorem suum: sed justitiam, ita ut illam posset deserere; quatenusgelorum: quod si illam desereret, nullatenus eam per se deincepresumere posset; et beatitudinem angelorum non adipisceretur, et illa quam habebat privaretur et in similitudinem brutorum animalium cadens, cum illis corruptioni et saepefatis appetitibus subjaceret; voluntas tamen beatitudinis maneret: ut per indigentiam bo
Abbreviated transcription (Latin):
di non ibi intelligitur uoluntas usus non est uoluntas afft̾¬
t̾o uoluntas instrum̃tum aũ uoluntas usus uoluntatem quo
instrimĩtum non est esse uoluntatem usum nillus ignorat qͣ
cum dico me non hr̃e uoluntatem scribendi nemo intellig̾
me non instrũtum hr̃e uolñdi. alia est gͦ uoluntas instru¬
mentum alia uoluntas affectio. alia uoluntas nsus. uolun¬
tas quid̃ instrimitum monet omnia alia instrumenta quibꝰ
sponte utimur que sunt in nobis ut manus lingua uisus ⁊ q̃
sunt exͣ nos ut stillus ⁊ securis ⁊ fac̾ om̃s uolutates motꝰ
ip̃a no se suis affcõnibus monet. Uñ pot̃ dͥ instrim̃tum se pp¬
mouens dico uoluntatem nstrimĩtum omnes uoluntates ł¬
uoluntarios motus fac̾e. s si diligent̾ comsiceramus uellei
uerius dicitur fac̾e onme ꝙ fac̾ aũ natura aũ uoluntas qui fa¬
cit naturam ⁊ instrim̃tum uolendi cum affc̾tionibus suis sũ

Expanded text:
untas affectio, voluntas instrumentum, aut voluntas usus; voluntatem quoque instrumentum non esse voluntatem usum nullus ignorat; quoniam cum dico me non habere voluntatem scribendi, nemo intelligit me non habere instrumentum volendi. Alia est ergo voluntas instrumentum, alia voluntas affectio, alia voluntas usus. Voluntas quidem instrumentum movet omnia alia instrumenta, quibus sponte utimur, et quae sunt in nobis, ut manus, lingua, visus; et quae sunt extra nos, ut stylus, et securis; et facit omnes voluntarios motus: ipsa vero se suis affmovens. Dico voluntatem instrumentum omnes voluntarios motus facere: sed si diligenter consideramus, ille verius dicitur facere omne quod facit natura aut voluntas, qui facit naturam et instrumentum volendi cum affectionibus suis, sine
Abbreviated transcription (Latin):
uisus qui est instrum̃tum uidendi ⁊̃ qñ illo non utitur cum
dormit ⁊ comtõu̾titur con̾itit illum m̾o ad uidendum. so¬
lem m̾o ad indendum t̾ram. mo aduidendum aliquid aliud
non semꝑ utimur: ⁊ quam r̾ocinando ad diu̾sa comu̾timꝰ.
affcͥt̾o u̾o instrũti uolũdi. dicitur uoluntas qm̃ dicimus
hominem semꝑ habere uoluntatem ut bñ sibi fit. nocamꝰ¬

Expanded text:
visum, qui est instrumentum videndi, etiam quando illo non utitur, ut cum dormit; et cum eo utitur, convertit illum modo ad videndum coelum, modo ad videndum terram, modo ad videndum aliquid aliud.non semper utimur, et quam ratiocinando ad diversa convertimus. Affectio vero instrumenti volendi, dicitur voluntas; quando dicimus hominem semper habere
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾io comodorum que non uelle nequid qr uera con¬
moda r̾onali n ͤ comueniencia que ꝑdidit hr̃e non ua¬
let ad falsa brutorum ⁊ alterum comoda q̃ bestiales
facta est mala non inquantum est s in quantum ĩ uista
facta est ꝑ abscũciam sponte deste iusticie quam semꝑ
hr̾e debent ⁊ infirma quo m̾o facta est ad uolendũ
iusticiam des̾tam non enim ꝑ liberum arbitrium iͣ
pot̾ eam uelle cum illam non ht̃ quĩ ad m ualet eam
suare cum ht̃ uoluntas ⁊̃ comodi comdita bona ĩ qũat̃
est aliquid mala .i. iniusta facta est. cum u̾o est subdi¬
ta iusticie sũ qua nichil uelle debet uoluntas gͦ instru¬
ñtum com sponte facta sit in uista post def̾t̾am iusticiã
lib̾a est qua naturalis ub̾tas arbitrii sũ illa occiosa est
antilla ⁊̃ facta est sue affectionis que ad comodum est

Expanded text:
iderio commodorum quae non velle nequit, quia vera commoda rationali naturae convenientia, quae perdidit, habere non valet, ad falsa, et brutorum animalium commoda, quae bestiales  per liberum arbitrium facta est mala, non in quantum est, sed in quantum injusta facta est per absentiam sponte desertae justitiae, quam semper habere deberet. Infirma quoque modo facta est ad volendum justitiam desertam: non enim per liberum arbitrium ita potest eam velle, cum illam non habet; quemadmodum valet eam servare, cum habet. Voluntas etiam commodi, condita bona, in quantum est aliquid; malata justitiae, sine qua nihil velle debet. Voluntas ergo instrumentum, cum sponte facta sit injusta, post desertam justitiam libera est, quia naturalis libertas arbitrii sine illa otiosa est. Anci
Abbreviated transcription (Latin):
sensumm ⁊ sufficientia competent̾ comodorum sũ omni
indigñcia sũ angłica intelligatur beatituto sũ illa qͣm
habebat adam inꝑadiso quanuus enim maior sit u̾itudo an¬
gelorum quam illa que erat hominis in paradiso. non
tñ id̾o negari potest adam b̾itudinem habuisse. sicut em̃
nichii ꝓhib adam deum fecisse inꝑadiso sũ omni indignͣ.
l maior ess angłica beatitudo nempe aliquid mimis alio
hr̃e non semꝑ est indig̾e. s aliqua re cum eam hr̃i oporte¬
at carere ꝙ non erat in adam est indig̾e uͥ u̾o̾ indigencia
ibi misi̾a non autem fet̾ deus sũ p̾cedente culpa naturam
digentia. Simul gͦ accepit natura r̾onał ⁊ uoluntatẽ
b̾itudinis ⁊ uoluntatem uisticie .i. rectitudmem que est

Expanded text:
sensum, est sufficientia competentia commodorum sine omni indigentia: sive angelica intelligatur beatitudo, sive illa quam habebat Adam in paradiso. Quamvis enim major sit beatitudo angelorum quam illa quae erat hominis in paradiso, non tamen ideo negari potest Adam beatitudinem habuisse. Sicut namque nihil prohibet Adam beatum fuisse in paradiso sine omni indigentia, licet major esset angelica beatitudo. Nempe aliquid minus alio habere, non semper est indigere; sed aliqua re, cum eam haberi oporteat, carere quod non erat in Adam est indigere. Ubi vero est indigentia, ibi est miseria: non autem fecit Deus, sine praecedente culpa, rationadigentia. Simul ergo accepit rationalis natura et beatitudinis voluntatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
est illam talem dm̃ fecisse in primis nr̃is ꝑentib. cum enĩ
ꝓtuli naturam humanam pp̃ poc̃a incurrisse corruptionen
⁊ appetitus ad similitudinem brutorum animalium non dixi
quom̾o talis uoluntas orta sit in homine. aliud nam sunt
appetitus uiciosi. alind inciosa uoluntas appetib comsenciẽs
de tali gͦ uoluntate querendum puto. Uñ homini accid̾it
uoluntas causa patebit intentio namq dei fuit ñ uistã

Expanded text:
est talem illam Deum fecisse in primis nostris parentibus. Cum enim est talem illam Deum fecisse in primis nostris parentibus. Cum enim protuli naturam humanam propter peccatum incurrisse corruptionem et appetitus ad similitudinem brutorum animalium, non dixi quomodo talis voluntas orta sit in homine. Aliud namque sunt appetitus vitiosi: aliud vitiosa voluntas appetitibus consentiens. De tali ergo voluntate quaerendum puto unde homini accideritvoluntatis causa patebit. Intentio namque Dei fuit ut justam
Abbreviated transcription (Latin):
est ad uolũdum rectitudinem seꝑabuis fuit ut supͣ dixi in
principio in augelis ⁊ in primis nr̃is ꝑentibus ⁊ est ad huc ĩhc
uita manentibus in hoc quoq differunt quia illa que est ad uo¬
esse rectitudinem hanc ꝓnunciamus cum iusticia designatur rec
arguitur a domino dyabolus. non stetisse ꝙ dixi in tractatu de
u̾itate. minc comsiderandum quo modo ex hiis duabus uolñ¬
tatib quas uoco aptituomnes sũ affc̾tiones ꝓcedant sicut dixi
merita hominum su ad salutem sũ ad dampnationem. recti¬
tudo quidem quantim in ip̃a est mullus mali causa est. ⁊ om̃s
boni m̾iti mat̾ est. ħ enini fauet spũi comcupiscenti ad u̾sus
non est ex illa s ex alia. ꝑ rectitudineni. quippe apłi erant
bonus odor d̾o. s ꝙ quibusdam eriluit odor mortis in mortẽ
non ꝓcedebat ex apłorum isticia. s ex maliguorum nequi¬
cia illa uoluntas que est ad uolendum comodum non sẽꝑ
ciosa ⁊ tam ꝓna sit ad malum ista uolinitas non est c̾dẽd̾¬

Expanded text:
est ad volendum rectitudinem, separabilis fuit, ut supra dixi , in principio in angelis, et in primis nostris parentibus; et est adhuc in hac vita manentibus. In hoc quoque differunt quia illa, quae est ad voesse rectitudinem. Hanc pronuntiamus, cum justitia designatur rectarguitur a Domino diabolus non stetisse: quod dixi in tractatu de veritate. Nunc considerandum est quomodo ex his duabus voluntatibus, quas voco aptitudines sive affectiones, procedant, sicut dixi, merita hominum, sive ad salutem, sive ad damnationem. Rectitudo quidem, quantum in ipsa est, nullius mali causa est, et omnis meriti boni mater est, haec enim favet spiritui concupiscenti adversus non ex ipsa, sed ex alio. Per rectitudinem quippe apostoli erant bonus odor Deo : sed quod quibusdam erant odor mortis in mortem ; non procedebat ex apostolorum justitia, sed ex malivolorum nequitia. Illa vero voluntas, quae est ad volendum commodum, non semptiosa et tam
Abbreviated transcription (Latin):
est instrimĩtum una sola est .i. instrim̃tum nolũdi. Uñ so¬
tum rocinandi. uoluntas u̾o quia instrum̃tum istud affici¬
adindendum colores ͣ instrimĩtum uolũdi duas aptitudi̾es
quas uo affectiones earum una est ad uolendum comodita¬
tem ait̾a aduolñdum rectitudinem. nempe nichil uult uo¬
luntas que est instrum̃tum nͥ aut rectitudinem aut coms¬
ditatem semꝑ uult homo beatitudinem ⁊ beatus esse. ppꝰ
qruem ut cum uult arare ⁊ laborare. ut ħ̾at. uñ tuã tͥ uã
mustipͥ est dĩo de qua modo. s forsitan alas dicemus. uel

Expanded text:
e instrumentum est, una sola est, id est, instrumentum volendi unum sontum ratiocinandi. Voluntas vero, qua instrumentum illud afficividendum colores; ita instrumentum volendi duas habet aptitudines, quas voco affectiones: quarum una est ad volendum commoditatem; altera ad volendum rectitudinem. Nempe nihil vult voluntas, quae est instrumentum, nisi aut commoditatem auiquid: ut cum vult arare vel laborare, ut habeat unde tueatur multiplex est divisio: de qua non modo, sed forsitan alias dicemus. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e qui utitur uisi ⁊ qui non utitur. s habet aptitudinem
aduidendum uidendi iͣ asseritur uelle ⁊ qui utitur instrum̃to
uolendi cogitando ꝙ nult ⁊ qui non utitur. qm̃ affectionem
eius instrum̃ti. quia dicitur uistus homo quicum dormit ⁊ i¬
chil cogitat hr̃e uoluntatem uste uiuendi. eadem uoluntas¬
negatur in eo uoluntas esse quam dixi instrummĩtum. qmĩ sẽꝑ
luntas pronuntiatur ħ modo in rono esse homine quam il¬
la que remouetur amalo. ñ significatur in bono esse uoluntas
que est instrum̃tum s illa que affic̾ instrum̃tum quĩ ĩ dor

Expanded text:
 qui utitur visu; et qui non utitur, sed qui habet aptitudinem videndi: ita asseritur velle, et qui utitur instrumento volendi cogitando quod vult; et qui non utitur, quoniam affectionem, ejusdem instrumenti: quia si dicitur justus homo, etiam cum dormit et nihil cogitat, habere voluntatem juste vivendi; et negatur in eo esse voluntas, quam dixi instrumentum: quoniam eamm non alia voluntas pronuntiatur hoc modo in bono esse homine, quam illa quae removetur a malo: non significatur in bono esse voluntas, quae instrumentum; sed illa, qua afficitur instrumentum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
in noluntate. ꝙ ut puto non erit mutile. dd̾. existimo sic̃
quibus .q. instrum̃tis utimur ut sunt manus apte ad ca¬
piendum. proes ad ambulandumi. lingua ad loqueudum
uisus aduidendum iͣ ⁊ anima ht̃ in se quasdam uires qui¬
bus utimir. uelut instrumentis ad usus comgruos. est
namq r̾oni anima qua acut suo instriento utitur ad
rõtinandum ⁊ uoluntas qua utitur ad uolendu. non .ii.
r̾o uł uoluntas tota anima. s est imaq̃ aliquid in aniina.
as ⁊ usus suos disc̾namus in noluntate pp̃ quam ista dm̃s
instrum̃tum ⁊ aptitudines ⁊usum eius quas aptitudi̾es
in uolinitate possumus nominare affectiones. affectus¬
est quippe instrum̃tum uolũdi sus aptitudibiis. Uñ dicit
hominis omnia. cum ueheñter uult aliquiso affecta ẽẽ

Expanded text:
de voluntate, quod, ut puto, non erit inutile, dicendum existimo. Sicude voluntate, quod, ut puto, non erit inutile, dicendum existimo. Sicuquibus quasi instrumentis utimur; ut sunt manus aptae ad capiendum, pedes ad ambulandum, lingua ad loquendum, visus ad videndum: ita et anima habet in se quasdam vires, quibus utitur velut instrumentis ad usus congruos. Est namque ratio in anima, qua sicut suo instrumento utitur ad ratiocinandum: et voluntas, qua utitur ad volendum. Non enim est ratio vel voluntas tota anima; sed est unaquaeque aliquid in anima. os usus: discernamus in voluntate propter quam ista dicimus instrumentum, et aptitudines ejus, et usum ejus: quas aptitudines in voluntate possumus nominare affectiones. Affectum quippe est instrumentum volendi aptitudinibus suis. Unde dicitur hominis anima, cum vehementer vul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ facta erat in ꝑpetiu exularet. nͥ aliquis ipãm qñ ip̃a
sola ꝑ se fac̾e non pot̾at. recomciliaiz a quo recom ciliari
accedit flagellamine m̾ito reman quani antem reconcilia¬
tionem siiscepit q̃ aute in inferno torm̃ta passurus erat
in illis quos xp̃ redemit remittitur. ⁊ regno dei ꝙ post cõ¬
ũsationem paradisi t̾reni suo tempore acceptuia. si tam̃
quadam ut aiuit possibilitate obstante nichil proficumt
aut post defectum inrecuꝑablr deficiunt non destruit qd̃
sepissime naniz asserere solemus impossibile nob̾ esse ꝙ sũ
difficultate prosic̾e non ualemus. Si enim diligent᷑ unusquis
motus uoliuitatis sue comsic̾et intelligit se mnnquam recdi¬
tudme uolunitatis ꝑ gr̾ani nͥ ꝑ aliud uolendo ꝙ sił uelle ne
quid decerere ꝙ r̾te non fac̾ deficiente potestate fuandi eam¬
dem rectitudmem q̃ potestas est ip̃a lib̾tas arbitri s diffic ͤ
noliuitate su̾andi que ꝑ se non deficit. s ana uoluntate illã

Expanded text:
in perpetuum exsularet, nisi aliquis illam, quod ipsa sola per se facere non poterat, reconciliaret. A quo autem reconciliari accedit, flagellatio merito remanet, quam ante reconciliationem suscepit. Quae autem in in inferno tormenta passura erat, in illis quos Christus redemit, remittuntur; et regno Dei, quod post conversationem paradisi terreni suo tempore acceptura erat, quadam, ut aiunt, impossibilitate obstante, nihil proficiunt, aut post profectum irreparabiliter deficiunt: non destruit quod Saepissime namque asserere solemus impossibile nobis esse, quod sine difficultate perficere non valemus. Si enim diligenter unusquisque motus voluntatis suae consideret, intelliget se nunquam rectitudinem voluntaquit, deserere. Quod certe non facit deficiente potestate servandi eamdem rectitudinem, quae potestas est ipsa libertas arbitrii: sed deficiente voluntate servandi, quae per se non deficit, sed alia voluntate illam,
Abbreviated transcription (Latin):
locum sb̾ueniendi ulla recomciliatio. s qũ non potuit ex¬
h̾edari honore que nondum h̾ebat nec hr̃e debebat hnͣc
seat corde ⁊ ore. domino suo. felicitatem ⁊ correctionem de¬
notet ⁊ soluit. iͣ est int̾ deum ⁊ hominem. quippe qũ hy
mana natura primũ p̾caũ ac petͣ. flagelłata est. ñ mĩ¬

Expanded text:
locum subveniendi ulla reconciliatio. Sed quoniam non potuit exlocum subveniendi ulla reconciliatio. Sed quoniam non potuit exhaeredari honore, quem nondum habebat, nec habere debebat, hanc seat, corde et ore domino suo fidelitatem et correctionem vovet et solvit: ita est inter Deum et hominem. Quippe quando humana natura primum peccavit, hac poena flagellata est, ut nun
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. quia .s. si illis probatis non diffetur ꝓmissa iustis b̾i¬
de fic̾et quia omnes ad incorruptibilitatem quam pre¬
sentem uid̾ent currerent magnum utiq bonum nob̾
ꝓuidit deus. cum scĩs testimonio fidei ꝓbatis distulit ac¬
ceptionem reꝓmissionis. ut ⁊ nos ꝓpagaremur ⁊ man̾e̾t
fices. ꝑ quam cum illis repinissionem memur. ⁊ simł cũ
illis comsumaremur. Alia quo cã est cur baptrrati atq
martires non statim sunt incorruptibiles. nemꝑpe est
siquis s̾uum suum quem ꝓposuerat maguis alũ honori
seq̃rat sat̾fac̾e post hanc uerberationem comstituto tem¬
pore detrusurꝰ enm in horrendum cart̾em uͥ grauissus tor¬
queatur suppliciis. ⁊ si aliquis potens apud dominum qͥ
pro illa sat̾faciens eum reconisiliet utiq plage quas
rens ante satͥfactionem dum erat in culpa. m̾ito suscep̾
suo tempore accepturus erat. si non peccass ⁊ quibus
cariturꝰ erat ꝓ culpa si non recomciliaretur non hr̃ent

Expanded text:
scilicet, si illis probatis, non differretur promissa justis beatideficeret; quoniam omnes ad incorruptibilitatem, quam praesentem viderent, currerent. Magnum itaque bonum 132 nobis providit Deus, cum sanctis testimonio fidei probatis distulit acceptionem repromissionis; ut et nos propagaremur, et maneret fides, per quam cum illis repromissionem promereremur; et simul cum illis consummaremur. Alia quoque ratio est cur baptizati, atque martyres, non statim fiunt incorruptibiles. Nempe si quis servum suum, quem proposuerat magnis aliquando dise queat satisfacere, post hanc verberationem constituto tempore detrusurus eum in horrendum carcerem, ubi gravissimis torqueatur suppliciis; et sit aliquis potens apud dominum, qui pro illo satisfaciens eum reconciliet: utique plagae, quas reus ante satisfactionem, dum erat in culpa, merito suscepisuo tempore accepturus erat si non peccasset, et quibus cariturus erat post culpam, si non reconc
Abbreviated transcription (Latin):
re. sicut de ira dixi non deb̾et. si quis gͥ ea que dixi dili¬
gent̾ comsiderat. nullatenus eos qui pp̃ culpam suam u̾¬
ante datur gra xp̃iane fidei illiᷤ in baptismo dimittitur o¬
rigialis iniustiͣ. cuni qͣ nascuntur iͣ omnis culpa inpo ͤ ⁊ to¬
cius incorruptionis. qua pp̃ pccã primi parentis incurrũt
⁊ ꝑ quam inh̾oratur deus ignoscitur. de nulla nam cul¬
ꝑa que aute bapm̃ in illis erat post bapm̃ arguuntur ꝙͣ¬
uis ip̃a corruptio ⁊ appetitus que sunt pena pccĩ nõ sta¬
tim in baptismo deleantur. ulł illis inputatur. delictũ

Expanded text:
re, sicut de ira dixi, non deberet. Si quis igitur quae dixi dilire, sicut de ira dixi, non deberet. Si quis igitur quae dixi diligenter considerat, nullatenus eos, qui propter culpam suam vea fidei Christianae, sicut illis in baptismo dimittitur orginalis injustitia, cum qua nascuntur: ita omnis culpa impotentiae et totius corruptionis, quam propter peccatum primi parentis incurrerunt, et per quam inhonoratur Deus, ignoscitur. De nulla namque culpa, quae ante baptismum in illis erat, post baptismum arguuntur; quamvis ipsa corruptio et appetitus, quae sunt poena peccati, non statim in baptismo deleantur: nec ullum illis imputantur delictum
Abbreviated transcription (Latin):
aut fortitudine minorata ⁊ corrupta est illi ad cułpam inpi¬
catur. ꝑ ħ nanz minora non quantum in ip̃a fuit honorẽ
⁊ landem dei. quigr ẜ dignitatem oꝑis laudatur ⁊ p̾dicatur
sapientia. artificis. qñ gͥ natura humana p̾ciosum opus d᷑
Unde ip̃e glorificandus erat in se. minorauit atq fedauit tã¬
to sua cuspa dictu ex honorauit. ꝙ illa ad fm̃ statuitur pͦ¬
catum. ut non nͥ morte dei deleatur. si quid̾ ipõs motus
lens comtupisco. sat̾ ostendit sacͣ auctoritas inputari ad
ꝓocm̃. quipp cum ce solo motu ire sñ oꝑe nł noce dicit deus
qui irascitur fr̃i suo reus erit uidicio aꝑte monstrat esse¬
culpam non leuem quam cã grauis .i. mortis. sequitur da
ipͥnatio. at si dicat ꝙ fac̾ cy homo nõ d fac̾e nec facer
si non paccass aufr̾i d ex hominibus ⁊cum paulus de illi
dampnationis est hiis qui sunt inxpõ ih̾u. qui non ẜ¬
illam ambulant. quia sicut factus est homo ut eam sẽti¬

Expanded text:
ulchritudine, minorata et corrupta est, illi ad culpam imputatur. Per hoc namque minoravit, quantum in ipsa fuit, honorem et laudem Dei. Quippe secundum dignitatem operis laudatur et praedicatur sapientia artificis. Quanto igitur natura humana pretiosum opus Dei, unde ipse glorificandus erat, in se minoravit atque foedavit; tanto sua culpa Deum exhonoravit. Quod illi ad tantum statuitur peccatum, ut non nisi per mortem Dei deleatur. Siquidem ipsos motus,lens concupisco, satis ostendit sacra auctoritas imputari ad peccatum. Quippe cum de solo motu irae, sine opere vel voce, dicit Dominus: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio : aperte monstrat culpam non esse levem, quam tam gravis, scilicet mortis, seio. Ac si dicat: Qui facit, quod homo non debet facere, nec faceret, si non peccasset; auferri debet ex hominibus. Et cum Paulus de illisdamnationis est his, qui sunt in Christo Jesu, qui non illam ambulant. Quoniam sic factus est homo, ut eam senti
Abbreviated transcription (Latin):
fectõ sctrimĩti aliud neus eiusdem instrumenti. In¬
rͥocinaniur ⁊ nsus instrm̃ indendi. quo utimur qñ uide¬
muis affectio huius instrim̃ti est quo sic afficitur ipm̃ ĩ¬
allud uelit. nam si est insttimĩtum uolendi affectum ad
asfectum ad uolũdum sompnum. ⁊̃ qñ illum non cogitat.
ut cum nenit in mentem uelit illum sñ tempore. niunquam
quam dormire. Inuisto quo homine sił est affectum ⁊ instrĩ¬
quam nolimus dicitur aut uoluntas ⁊ instrumentum uo¬

Expanded text:
fectio instrumenti, aliud usus ejusdem instrumenti. Inratiocinamur; et visus instrumentum videndi, quo utimur cum videmus. Affectio hujus instrumenti est, qua sic afficitur ipsum inillud velit. Nam sic est instrumentum volendi affectum ad affectum ad volendum somnum, etiam quando illum non cogitat; ut cum venit in mentem, velit illum suo tempore. Nunquam quam dormire. In justo quoque homine similiter est affectum idem instrquam volumus. Dicitur autem voluntas, et instrumentum vo
Abbreviated transcription (Latin):
ex auditu u̾bi comcipit est semen p̾dicationis ⁊ rectitudo
increm̃tum ꝙ dat deus sũ quo nec qui plantat n qui ri¬
gat est aliquid. s qui inc̾m̃tum dat deus. sicut gͦ deus
in principio ꝑ miraculum fec̾ fragnĩtum ⁊ alia de t̾ra
nascencia. ad alim̃tum hominum sũ cultore ⁊ seminibus.
ͣ sñ humana doctrina mirabiłr fecit corda ꝓph̃aꝵ ⁊ apłoꝵ
quicquid salubrit̾ ĩ agͥ cultura dei ad almĩtum animarᷤ
seminamus. sicut non nͥ de primis t̾re semimibus hñis ꝙ¬

Expanded text:
ex auditu verbi concipit, est semen praedicantis ; et rectitudo est incrementum quod Deus dat, sine quo neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed qui incrementum dat, Deus . Sicut ergo Deus in principio per miraculum fecit frumentum, et alia de terra nascentia ad alimentum hominum sine cultore et seminibus; ita, sine humana doctrina mirabiliter fecit corda prophetarum, etquidquid salubriter in agricultura Dei ad alimentum animarum seminamus; sicut nonnisi de primis terrae seminibus h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fidem xp̃ianam b̾itudo quam habebat adam añ ꝑcc̃m.
in ꝑadiso. s quam h̾iturꝰ erat qñ completus esset nu̾s
hominum qñ assimĩdi erant ad ꝑficiendam ciuitatem sĩ¬
nam que de au glis ⁊ hominibus est complenda uͥ non
gn̾abunt homines sicut fac̾et in ꝑadiso. si gͦ comu̾si ad
xp̃m mox transirent inincorruptibilem non essent ho
postolus de illis qui ꝑ fidem operati sunt iniuriam. ⁊ hii¬

Expanded text:
 fidem Christianam beatitudo, quam habebat Adam ante peccatum in paradiso, sed quam habiturus erat, quando completus esset numerus hominum, qui assumendi erant ad perficiendum civitatem supernam, quae et de angelis et de hominibus est complenda: ubi non generabunt homines, sicut facerent in paradiso. Si ergo conversi ad Christum mox transirent in illam incorruptibilitatem, non essent hompostolus de illis: Qui per fidem operati sunt justitiam, et hi
Abbreviated transcription (Latin):
eritis ⁊ audieritis me semen esse neqͣquam ꝑ se ad an
u̾timini ad me semen est sũ g̾mine quam diu hominis
uoluntatem non comu̾tit ad uolũdum comu̾sionem qͣm
cogitat cum audit comũtinũ ad me sũ quo semine nullus
pot̾ uelle uelle comũti. dicitur ⁊̃ coni̾sus. cõu̾tinĩ aũ ut
mag̾ comu̾tantur aut ut s̾u̾ent ꝙ conu̾si suut. qui u̾o
dicuit. comu̾te nos deus. iam aliquatemis conu̾si sinit. qr
rectam nolinitatem hñt cum uolunt comu̾ti. s orant ꝑ

Expanded text:
eritis et audieritis me, semen esse nequaquam per se ad vertimini ad me , semen est sine germine, quandiu hominis voluntatem non convertit Deus ad volendum conversionem, quam cogitat, cum audit, convertimini, sine quo semine nullus potest velle converti. Dicitur etiam conversis, convertimini? aut ut magis convertantur, aut ut servent quod conversi sunt. Qui vero dicunt: Converte nos, Deus , jam aliquatenus conversi sunt; quia rectam
Abbreviated transcription (Latin):
ptismo uł in martirio mutarent fideles ꝑiret m̾itum. ũ
homines illi qui primi sñ exemplo c̾d̾ent misso mĩto sal¬
tellectum reginim dei mereri pot̾. fides nam ⁊ spes earũ
qui salutem sꝑarz et̾nam. ⁊ se uell subtͣh̾e a tanta b̾ĩtu¬
dine quam uid̾et. ut gͦ głosius ꝑ fidei. atq spei m̾itum
b̾itudinem quam desid̾amus ad ipiscanur. manenus ꝙͣ¬

Expanded text:
ptismo vel in martyrio mutarentur fideles, periret meritum, et homines, nisi illi qui primi sine exemplo crederent, nullo merito salintellectum regnum Dei mereri potest: fides namque et spes sunt earum  se subtrahere a tanta beatitudine, quam videret. Ut ergo gloriosius per fidei atque spei meritum beatitudinem, quam desideramus, adispiscamur: manemus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in t̾ra non g̾minat ea que necessaria sunt saluti corpo¬
ris nri. sñ sensibus ⁊ l deus non det inc̾m̾tim omni semi¬
ni. non tñ cessant agricole nr̃i seminare in spe menas aliꝙͣ¬
tule. iͣ t̾ra cordis humani non ꝓfert fructum fidei. atq iu¬
sticie sũ comgruis seminibus ⁊ qnamuis non faciat cunc¬
ta huius semina germinare tñ p̾cipit agricolis suis in spe.
⁊ stãtissime u̾bum suum seminare ostendimus. ut puto
qnom̾o non sit srͥuacuum homines ad fidem xp̃i. ⁊ eacĩ¬

Expanded text:
iter ea quae maxime necessaria sunt saluti corporis nostri sine seminibus, et licet Deus non det incrementum omni semini, non tamen cessant agricolae nostri seminare in spe messis aliquantulae; ita terra cordis humani non profert fructum fidei et justitiae sine congruis seminibus: et quamvis Deus non faciat cuncta hujusmodi semina germinare, tamen praecipit agricolis suis in spe instantissime verbum suum seminare. Ostendimus, ut puto, quomodo non sit supervacaneum homines ad fidem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
se adipiti quia nequid eam uelle nͥ hanc. ꝙ autem aliquis ñ
hñs rͨtitudinem uolinitatis. illam ualeat ꝑ se non uolñdo asseͥ.
mẽs milnis accipit nullo gͥ modo potest eam c̾atura hr̃e a se.
s nec c̾atura uat illani hr̃e ab alia c̾atura. sicut .n. c̾atura ne¬
quid c̾aturam saluare ĩ non potest illi dare ꝑcꝑ debeat saluari.
sequitur. itaq nulla c̾atura rectitudinem ht̃. quam dixi uo
te inuenimus grãm euis ad saluandum hominem cum .li. ar.
li . ar. agente. sicut fit in infantibus ⁊ in intelligentib ip̃a sẽper

Expanded text:
 autem aliquis non habens rectitudinem voluntatis, illam valeat per se non volendo assequi, mens nullius accipit. Nullo igitur modo potest eam creatura habere a se. Sed neque creatura valet eam habere ab alia creatura. Sicut namque creatura nequit creaturam salvare; ita non potest illi dare per quod debeat salvari. Sequitur itaque quia nulla creatura rectitudinem habet, quam dixi vte, invenimus gratiam ejus, ad salvandum hominem, cum libero arbitrio  libero arbitrio agente sicut fit in infantibus, et in inintelligentibus ipsa semper
Abbreviated transcription (Latin):
et
quia fices est ex ħ ꝙ comcipit mens ꝑ anditum. nec i est uͭ
sola conceptio mentis faciat fidem in homine. s quia fide̾
esse nequid sine coinceptione addita. nam rec̾titudinem
uolendi comceptionem gr̾arum fit fites. quia cdit qd̃

Expanded text:
t quia fides est ex hoc quod concipit mens per auditum; neque ita ut sola conceptio mentis faciat fidem in homine, sed quia fides esse nequit sine conceptione. Addita namque rectitudine volendi conceptioni per gratiam, fit fides; quia credit quod
Abbreviated transcription (Latin):
inuitat ad recte uolũdum ⁊ quare arguit non obediẽ¬
dem cum ipam rectitudinem nemo possit nͥ dante gr̃a h
arbores sñ quibus humana nͣ alit̾ aut ⁊̃ ꝑimitur sñ omni
cura hominis ꝓfert. illas u̾o que nob̃ ad uitam nutrien¬
dam maxime sunt necessarie non sñ magno labore atq cul¬
tore. nec as seminibus. ĩ corda humana sũ studio sponte .q.
g̾minant cogitationes ⁊ uoluntates nichil utiles saluti.
aut ⁊̃ noxias illas sñ quibus ad salutem anime ꝓficiunt.
nẽqͣquam sñ sui gn̾is semine ⁊ latoriosa cultura comcipint̃
aut germinant deffc̾tus. uñ illos homines quib calis cul¬
tura impenditur agͥ culturam dei. uocat apꝰ. est aut̃ sem̃e
huius agri culture u̾bum dei inmo non u̾bum. s sensus
qui ꝑcipitur ꝑ u̾bum nox namz sñ senscomstituit incorde

Expanded text:
invitat ad recte volendum, et quare arguit non obedientem, cum ipsam rectitudinem nemo possit, nisi gratia danarbores, sine quibus humana natura alitur, aut eti hominis cura profert; illas vero, quae nobis ad vitam nutriendam maxime sunt necessariae,, non sine magno labore atque cultore, nec absque seminibus: ita corda humana sine doctrina sive studio sponte quasi germinant cogitationes et voluntates nihil utiles saluti, aut etiam noxias; illas vero, sine quibus ad salutem animae non proficimus, nequaquam sine generis sui semine et laboriosa cultura concipiunt et germinant. Unde illos homines, quibus talis cultura impenditur, agriculturam Dei vocat Apostolus. Est autem semen hujus agriculturae verbum Dei; imo non verbum, sed sensus qu
Abbreviated transcription (Latin):
iniraculo fecomdata non ꝓcułit̾ aut intͣ se non conti¬
gnoscimus utrum sit accipiendum aii respuendimi. sĩ
euim aꝑte rone cog colligitur ⁊ illa ex nulla ꝑte corͣ
tiri c̾denda est. sic ita sacͣ scriptura omnis u̾itatis quam
r̾o colligit auctoritatem contin cum illam aũ aꝑte as¬
firmat aut millatenuis negat uideanus non in exemplis
qu̾o qu̾o u̾bum sit. sem̃ cum audiunt quibus dicitur. si
uolueritis ⁊ audieritis intelligunt ⁊ cogitant ꝙ dicitur
uelle ⁊ audire. ħ est obedire ⁊ non obedit dicitur nõ audi
rectitudinem uoluntatis quam nullus homo ht̃ nͥ ꝑ¬

Expanded text:
iraculo fecundata non protulerit, aut intra se non contignoscimus utrum sit accipiendum aut respuendum. Si enim aperta ratione colligitur, et illa ex nulla parte conciri credenda est. Sic itaque sacra Scriptura omnis veritatis, quam ratio colligit, auctoritatem continet, cum illam aut aperte affirmat, aut nullatenus negat. Videamus nunc in exemplis quomodo verbum sit semen. Cum audiunt quibus dicitur: Si volueritis, et audieritis me , intelligunt et cogitant quod dicitur velle et audire, hoc est obedirrectitudinem voluntatis, quam nullus habet
Abbreviated transcription (Latin):
mlt oꝑari pp̃ ꝙ fices data est. recte gͥ intelligimus dd̾ dixis¬
se rectos uistos corde rectos uoluntate s nequis existimet
actoritate diuina dici iustum illum uł rectum qui ñ nͥ pp̃
aliud tenet rectituoinem uoluntatis pp̃ se fu̾atam. qui .n.¬
solum ten rectitudinem uoluntutis pp̃ se su̾atam. qui .n. solũ
banus esse posse simul rectitudinem hanc ꝙ uocat iusticiam
si gͦ possumus c̾dere millam c̾aturam hanc ad ipisci posse recti¬
est quia uoluntas non unlt recte. nͥ quia recta est. sic̃ intꝰ nõ
est acutus quia uid acute. s idcͥco uidet acute qi est acutus
ita uoluntas non est recta. quia est recte. s recte uult: ño gͦ¬
rectitudinem proculdubio recte uult. non gͦ uult rectitudinem
nͥ quia recta est. idem autem uoluntati rectum esse ⁊ rectitudinẽ
hr̃e. palam gͥ est quia non uult rectitudinem nͥ quia ꝙ rtitu

Expanded text:
itur, et datur. Recte igitur intelligimus David dixisse rectos corde, rectos voluntate. Sed, ne quis existimet auctoritate divina dici justum illum vel rectum, qui nonnisi propter aliud tenet rectitudinem voluntatis, dicimus justitiam rectitudinem esse voluntatis propter se servatam: qui enim solum vimus esse posse simul rectitudinem hanc, quam voco justitiSi ergo possumus ostendere nullam creaturam hanc adipisci posse rectiest quia voluntas non vult recte, nisi quia recta est. Sicut namque est acutus visus quia videt acute, sed ideo videt acute quia acutus est: ita voluntas non est recta quia vult recte; sed recte vult quorectitudinem, procul dubio recte vult; non ergo vult rectitudinem, nisi quia recta est: idem autem 129 est voluntati rectam esse, et rectitudinem habere. Palam igitur est quia non vult rectitudinem, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
salus in lib̾a ur̃a comsistat uoluntate. de gr̾a si quidem
dicit domimis sñ me nichil potestis fac̾e. ⁊ nemo uenit
asserunt exꝑim̃to se probare. ꝙ homo nequaquam ul¬
⁊ corporis conatu niti sentiunt. qui quadam difficultate
ĩo impossibilitate aggͣuari nichil ꝓficiunt. post magnũ
eadem scriptura nos hr̃e ħ m̾o. dic̾ deus ꝑ ysa. si uolueri¬
tis ⁊ audieritis mea bona c̃te comedetis ⁊ dd̾. quis est ħo

Expanded text:
salus in libera nostra consistat voluntate. De gratia siquidem dicit Dominus: Sine me nihil potestis facere ; et: Et nemo venit asserunt experimento se probare quod homo nequaquam ulimmenso mentis et corporis conatu niti sentiunt: qui quadam difficultate, imo impossibilitate aggravati nihi proficiunt, aut post magnum eadem Scriptura nos habere hoc modo. Dicit Deus per Isaiam: Si volueritis, et audieritis me, bona terrae comedetis . Et David: Quis est ho
Abbreviated transcription (Latin):
gra est quia datur aliis uoluntas. ut illis sua fice subue̾i¬
ant. in hñtibus gͥ intelligibilem etatem monstrandum ÷
⁊ enim ꝓmittitur uita et̾cia. quia insti in ꝑpetuum uiuent
⁊ apud dominum est merces eorum. ꝙ antem iusticia sit
rectitudo uoluntatis sepe sancta monstrat auctoritas qua

Expanded text:
 Nam hoc quoque gratia est quia datur aliis voluntas ut illis sua fide subveni Nam hoc quoque gratia est quia datur aliis voluntas ut illis sua fide subveniant. In habentibus itaque intelligibilem aetatem monstrandum est  enim promittitur vita aeterna; quia justi in perpetuum vivent, et apud Dominum est merces eorum . Quod autem justitia sit rectitudo voluntatis, sacra saepe monstrat auctoritas. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tempnit expbare ꝙ auctoritas diuina nequaquam fac̾et. sĩ
uolueritis ub̾tatem nullam in homine cognosc̾et. s nͨ ul¬
lo modo ess cur deus bouis uł malis ꝓ m̾itis singłorim ius¬
te retribuerz. si ꝑ liberum arbitrium nillus bomim ł ma
statuere sũ gr̾a putantur fuerunt quidam suꝑbi qui totam
uirtutum efficaciam in sola arbitru uoluntate sũ ub̾tate c̃
arbitrati comsist̾e̾. ⁊ sunt nr̃o tempore multi qui lib̾m arbi
tis monstremus sicut istud cum p̾stia atq cum p̾destinatio¬
fit ħ ut supͣ dixi q̾o młi de illo sñ quo saltĩ nemo m̾etur
postquam intelligibilem ht̃ etatem itaq ut non de alia
grã quam de illa sũ qua nullus homo saluatur. omnis .ii. c̾a¬
tura gr̃a existit. quia gratis facta est ⁊ multa bona dat deꝰ
ꝑ gr̾am in hac uita. sũ quibus homo saluari pot̃. ĩ nifantib
quibusdam qui baptizati mornuitur añquam possint suo¬
uti lib̾o arbitrio. non apparebitꝰ cordia quam querimuis q

Expanded text:
ontemnit, exprobrare: quod auctoritas divina nequaquam faceret, si voluntatis libertatem nullam in homine cognosceret. Sed nec ullo modo esset, cur Deus bonis vel malis pro meritis singulorum juste retribueret, si statuere sine gratia putantur, fuerunt quidam superbi, qui totam uirtutum efficaciam in sola arbitrii libertate consistere sunt arbitrati; et sunt nostro tempore multi, qui liberum artis monstremus: sicut illud cum praescientia atque praedestinatiout supra dixi, quaestio nisi de illo sine quo salutem nemo meretur, postquam intelligibilem habet aetatem; ita non de alia gratia quam de illa sine qua nullus salvatur homo. Omnis enim creatura gratia existit, quia gratis facta est; et multa bona dat Deus per gratiam in hac vita, sine quibus homo salvari potest. In infantibus quidem, qui baptizati moriuntur antequam suo possint uti libero arbitrio, non apparet concordia quam quaerimus; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem utendi ⁊ non utendi accepta ueste si ea ntitur. in¬
pntandum est induto qui᷑ indutus est. s danti nestem qͣpp̃
dantis. multo u̾o magis ħ dr̾etur si illo qui dedit uestem
dediss ⁊ potestatem seruandi eam. ⁊ utendi. sicut deus cũ¬
dat homini rectitudinem seꝑatam dat ⁊ potestatem ser¬
tendum. si u̾o nudo cui nichil deb̾etur non daretur uestis
ac si ip̃e accept̃ ꝓic̾et milli nͥ ip̃i inputaretur eius mudi¬
tas ita deus alicui accepto ⁊ nato in pcc̾o. cui nichil nisi pe
nam d dat uelle ⁊ currere. non est uolentis nec curren¬
tani retinet sui est est non dei quod in sua duricia ⁊ iniqui¬
tate ꝑman. Idem intellectus hũdus est in aliis inquibus
scriptura loquitur pro gr̃a. ut .s. liberum non excludatur
trem aut matrem a gu̾one prolis. ita grã ⁊ li . ar. non dis¬

Expanded text:
potestatem utendi et non utendi accepta veste, si ea utitur, impotestatem utendi et non utendi accepta veste, si ea utitur, imputandum est induto quia indutus est, sed danti vestem. Quapropter dantis. Multo vero magis hoc diceretur, si ille qui dedit vestem, dedisset etiam potestatem servandi eam et utendi: sicut Deus homini, cum dat rectitudinem saepefatam, dat etiam potestatem serm illam et utendum. Si vero nudo cui nihil deberetur, non daretur vestis; aut si ipse acceptam projiceret, nulli nisi ipsi imputaretur ejus nuditaentis, sed miserentam rejicit, ejus est, non Dei, quod in sua duritia et iniquitate permanet. Idem intellectus habendus est in aliis, in quibus Scriptura loquitur pro gratia, 130 ut scilicet liberum non excludatur trem, aut matrem a generatione prolis; ita gratia et li
Abbreviated transcription (Latin):
stis omnibus ꝓmissam esse uitam. ꝑpetuam. s illis tm̃ qui st̾
iusti sñ omni iniusticia. illi enim ꝓprie ⁊ absolute dicuntur iusti.
ut qui castus est ⁊ inuidus talibus non promittitur u̾itudo. iꝰ¬
torum qm̃ sicut uera beatitudo est sũ omni indigñcia iͣ nlłi
datur nͥ iusto sñ omni iniusticia. nam beatitudo que iustis ꝓ¬
mittitur er̾ similitudo angelorum dei. sicut in angelis dei.¬
bonis. nulla est iniustiͣ. ita nillus illis sociabitur. cum anqͣ ĩ us¬
quia cum aliquid dicit sacͣ scriptura pro gr̾a non amonet
gendo sunt dicta diuina ut ħ p̾cepto ꝙ dixi de infantibus
nec sola gr̃a nec solim arbitrium salutem hominis operet᷑.
gitur nec uoluntas nec currentis s mise̾ntis est dei non
negatur inuolinitate ⁊ currentis aliquid ꝓdesfe liberum ar.
s significatur non esse imputandum li. ar. ꝙ uult ⁊ ꝙ cur¬
rit. Uelud cum aliquis iuido cui unchil deb ⁊ qui miltum ase in¬

Expanded text:
us promissam esse vitam perpetuam, sed illis tantum qui sunt justi sine omni injustitia. Illi enim proprie et absolute dicuntur justi quid injustus, ut qui castus est et invidus. Talibus non promittitur beatitudo justorum; quoniam, sicut vera beatitudo est sine omni indigentia, ita nulli datur nisi justo sine omni injustitia. Nam, quoniam beatitudo quae justis promittitur, erit similitudo angelorum Dei: sicut in angelis bonis nulla est injustitia, ita nullus illis sociabatur cum aliqua injusquia cum aliquid dicit sacra Scriptura pro gratia, non amovgenda sunt dicta divina; ut, hoc excepto quod dixi de infantibus, nec sola gratia, nec solum liberum arbitrium salutem hominis operetur. gitur: Neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei : non negatur in volente, et in currente aliquid prodesse liberum arbitrium; sed significatur non esse imputandum libero arbitrio qucui nihil debet, et qui nullum a se po
Abbreviated transcription (Latin):
omem quam acceꝑat desat. nunquam enim seꝑatur ħ rͨtitu
dat. sicut cum quis accepit rectitudinem uolendi sobrietatẽ
⁊ reicit eam uolendo inmod̾atam bibendi uoluntatem. ꝙ cum
facit sua uoluntate ⁊ id̾o sua culpa ꝑdit grãm quam accepit ad
pugnat mitigando aut penitus remouendo uim temptatio¬
nis inpugnantis. aut agñdo affectu eiusdeni rectitudinis. deniz
cum omnia subiaceant diuicie dispõni quicquid comtingit
hanc de qua loquor rectitudinem totum gr̾e inputandum est.
dixi om̃em uisticiam esse rectitudinem uoluntatis pp̃ se s̾u̾atã

Expanded text:
dinem quam accepit, deserat. Nunquam enim separatur haec redat; sicut, cum quis accipit rectitudinem volendi sobrietatem, et rejicit eam volendo immoderatam bibendi voluptatem. Quod cum facit sua voluntate, et ideo sua culpa perdit gratiam quam accepit. Adpugnatur, mitigando aut penitus removendo vim tentationis impugnantis, aut augendo affectum ejusdem rectitudinis. Denique, cum omnia subjaceant dispositioni Dei, quidquid contingit hanc, de qua loquor, rectitudinem, totum gratiae imputandum est. Dixi omnem justitiam esse rectitudinem voluntatis propter se servatam.
Abbreviated transcription (Latin):
Icetur mͥ huius sublimis rei secretum transcen
plicandi quałr ħ sit conitinendum puto susist̾e nam¬
existimo d̾e ri deb̾e rem incomp̾hensibilem indaganti
si ad ħ r̾ocinando ꝑuen̾it ut eam c̾tissime cognoscat ẽẽ ⁊̃¬
si penetrare nequeat intellectui quomodo iͣ sit nͨ idcͥco
minus hiis adhibendam fidĩ c̾titudinem que hominibus
necessariis nulla alia repugnante r̾one asseruntur si sue na¬
turalis altitudinis incomprehensibilitate explitari non paci¬
antur quid aũ tam incornp̾hensibile tam in effabile id quã
cari nullatemis tñ c̾titudinis eorum mittat soliditas. nam
si suꝑior comsid̾at̾o r̾onabfit̾ comp̾hendit in comp̾hensibłe
esse quo modo eadem suminia sapiencia senciat eaque de qui¬
bus tam multa nos scire necesse est quis explicet quo¬
modo sciat aut dicat se ip̾am de qua ant nichil aũ uixad
ab homine sciri possibile est. gͦ si in eo quod se ip̃am di¬
cit gen̾at pater ⁊ generatur filius generatõnem eius
quis euarrabit.¬

Expanded text:
idetur mihi hujus tam sublimis rei secretum transcendplicandi qualiter hoc sit, continendum puto. Sufficere namque debere existimo rem incomprehensibilem indaganti, si ad hoc ratiocinando pervenerit ut eam certissime esse cognoscat; etiamsi penetrare nequeat intellectu, quomodo ita sit: nec idcirco minus his adhibendam fidei certitudinem, quae probationibus necessariis, nulla alia repugnante ratione asseruntur; si suae naturalis altitudinis incomprehensibilitate explicari non patiantur. Quid autem tam incomprehensibile, tam ineffabile, quam idcari; nullatenus tamen certitudinis eorum nutat soliditas. Nam, si superior consideratio rationabiliter comprehendit incomprehensibile esse, quomodo eadem summa sapientia sciat ea quae fecit, de quibus tam multa nos scire necesse est: quis explicet quomodo sciat aut dicat seipsam, de qua aut nihil, aut vix aliquid ab homine sciri possibile est? Ergo si non eo quod seipsam dicit, generat Pater, et generatur Filius: Generationem ejus quis enarrabit
Abbreviated transcription (Latin):
factam ut si comtempnat amare sumiam essenciam eter¬
nam paciatur misi̾am ut sicut auians et̾no gancebit p̾mio
ĩ comtempnens et̾na pena deleat ⁊ sicut senciet ĩ mutabłẽ
sufficienciam ĩ ista senciat ĩ comisolabisẽ indigencian. de
Ed nec amantem auͥuam necesse est et̾ne amãtil:¬
b̾am esse non comtempnentem miseram si sit mor¬
talis siuie gͥ amet sũ comitempnat id ad qd̃ amandum cͤa¬
ta est necesse est eam in mortalem esse si auteni alique
sunt anime r̾õnales que nec amantes nec comtempnẽ¬
tes iudicande sunt sicut uident᷑ esse anime infancium ꝙͥ
de hiis senciendum est sunt ne mortales aũ ĩ mortales i
tales. necesse est oiinem humanam esse ĩmortaleni..
Prum cum omne quod uiuit aut ñquamde securitate¬
aut aliqñ sit uere seturum ab onni molestia nichilo¬
mimis est necesse ommem animam humanam aut semꝑ

Expanded text:
factam, ut si contemnat amare summam essentiam, aeternam patiatur miseriam: ut sicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficiened nec amantem animam necesse est aeterne beatam esse; nec contemnentem, miseram, si sit mortalis. Sive igitur amet, sive contemnat id ad quod amandum creata est, necesse est eam immortalem esse. Si autem aliquae sunt animae rationales, quae nec amantes, nec contemnentes judicandae sint, sicut essede his sentiendum est? Sunt mortales, an immortales? tales, necesse est omnem humanam animam esse immortalem. Verum, cum omne quod vivit aut nunquamaut aliquando sit vere securum ab omni molestia; nihilominus est necesse omnem humanam animam aut semper
Abbreviated transcription (Latin):
pam pro pena retipiat non esse qd̃ erat aute omnem culpã
quippe añquam esset nec culpam hab̾e nec penam sentire
pot̾at. si gͦ anima coitempnens id ad ꝙ facta est sic morit᷑
ut nichil senciat aũ ut omnino nichil sit sumlr se heb̾¬

Expanded text:
pam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. pam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil sentiat, aut ut omnino nihil sit; similiter se hab