comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formem grãm sunt iustificati.
In munda uͦ que bina itroducta¬
sunt significant reꝑbos qui ꝑcul¬
pam ado. ⁊ asemetipsis sunt diui¬
si. ẜmarius namq ab itate pͥ¬
mus recedit ⁊ se diuidit. Signũ¬
enim diuisionis est. Significant
quoq animalia que deorsum
erant actiuos. uolatilia que sur¬
sum erant cõtemplatiuos. Femine
designant infirmos masculi re¬
ꝓbos ẜ sca sacram scripturã sigc̃at
que cibus est spũalis animatum.
ostium de orsum sigẽat bonam
accionem ꝑ quam munitatem
scẽ eccłie ingredimur. fenestre
in quo cõsuanata est archa. xp̃c
est. qui est caput eeclesie. Archa
ac orsum lata erat. quia multi
sunt uocati. Sursum stricta. qͥa
panci sunt electi. Pe orsum la¬
ta. qͥa multisunt subiecti. Sur¬
sum stricta. quia pauei sũt pre¬
lati. Peorsum lata: quia multi
actiui. Sursum stricta. qui a pau¬
ci cõtemplatiui. Peorsum lata.
quia multi imꝑfecti. Sursum
stricta. qͥa pauci ꝑfecti. Nume¬
rus .xi. dierum qͥbus inunda¬

Expanded text:
m sunt justificati. Immunda vero, quae bina intromittuntur, significant reprobos, qui per culpam a Deo et a semetipsis sunt divisi. Binarius namque, qui ab unitate primus recedit, et se dividit, signum divisionis est. Significant quoque animalia, quae deorsum erant, activos; volatilia, quae sursum erant contemplativos. Feminae designant infirmos, masculi robustos, esca sacram Scripturam significat, quae cibus est spiritualis animarum. Ostium deorsum significat bonam actionem, per quam in unitatem sanctae Ecclesiae ingredimur. Fenestraein quo consummata est arca, Christus est, qui est caput Ecclesiae. Arca deorsum lata erat, quia multi sunt vocati; sursum stricta, quia pauci electi. Deorsum lata, quia multi subjecti; sursum stricta, quia perpauci sunt praelati. Deorsum lata, quia multi sunt activi, sursum stricta quia pauci comtemplativi. Deorsum lata, quia multi imperfecti, sursum stricta, quia pauci perfecti. Numerus quadraginta dierum, quibus inunda
Abbreviated transcription (Latin):
Abra m qui interp̃tat᷑ pater ex¬
celsus. ⁊ aeĩ dictus est abraham
.i. pater multarum gentium. sig¬
nificat. xp̃m. lp̃e est pater excelsus
quia rex głe. cuius terra iudea.
⁊ cognatio eius. ille est ppłus is¬
raheliticus. carnalis dequo car¬
nem sumpsit. Nomus aut̃ patͥs
eius synagoga. uł templum.
Qui dehis omnibus eriuit qñ
iudeam ⁊ ppłm israheliticum

Expanded text:
tatur pater excelsus, et deinde dictus est Abraham, id est pater multarum gentium, significat Christum. Ipse est pater excelsus, quia rex gloriae. Cujus terra Juda, et cognatio ejus, ille est populus Israeliticus carnalis de quo carnem sumpsit. Domus autem patris ejus, synagoga, sive templum. Quis de his omnibus exivit, quando Judaeam et populum Is
Abbreviated transcription (Latin):
cum filia pharaonis iuxta flu¬
men. ⁊ qͦm tradidit illum matͥ
illius nutͥendum. ⁊ postea ad op
lios isrł de egipto .a. plagis flagel¬
lata. ⁊ qͦm mare rubrum trans¬
pletis .xl. annis uenerunt. Moy¬
ses iurta flumen. sigc̃at quemli¬
bet hominem. iuxta fluuium
p̃sentis scłi positum. filia regis
gram dei designat. que quemli¬
bet aduitam p̃destinatũ. de flu¬
ru scłi lib̾at. ⁊ infiliũ ad optat.
ut qui prius fuit filius ire. demn¬
lier recte dr. quia sponso suo. xp̃o
fideliter multos fideles parit. Nu
ht̃ nuͥ manentem ciuitatẽ. s fu¬
turam inquirit Moyses aut̃ gran¬
dis effectus. scĩa eruditus. in egip¬
tum ꝓpt̃ filios isrł mittirur. quia
fidelis quilib iusticia nutͥrus. scĩa
scͥpturarum imbutus p̃dicator
dixit. Ponam sedem meã ad aqui¬
lonem. ⁊ erd similis altissimo. E¬
giptus qui interp̃tatur tenebre¬

Expanded text:
eum filia Pharaonis juxta flumen, et quomodo tradidit illum matri illius nutriendum, et postea adoptalios Israel de Aegypto, decem plagis flagellata, et quomodo mare Rubrum transta annis, venerunt. Moyses juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratiam designat, quae quemlibet ad vitam praedestinatum de fluxu saeculi liberat, et in filium adoptat, ut qui prius fuerat filius irae, deinlier recte dicitur, quia sponso suo Christo fideliter multos fideles parit et nhabet hic manentem civitatem, sed futuram inquirit . Moyses autem grandis effectus, scientia eruditus, in Aegyptum propter filios Israel mittitur, quia fidelis quilibet justitia enutritus, scientia Scripturarum imbutus, praedicator dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo. Aegyptus interp
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis. ⁊ in num̾abilibus mira¬
culoꝵ ꝓdigiis uenisse ꝓbat᷑. ara lri¬
gna. Ueprts crucem dñi significãt.
Isaac qui mortem insacͥficio non
gustauit. diuinitatẽ ex pͥmit. que
penas aut dolorẽ inpassione non
sensit. Arie qui mortẽ ꝑtulit. hu¬
manitatẽ sigc̃at. que passionis a¬
maritudines sustinuit. Ignis an¬
gustiam sigc̃at dñice passionis.
p quem agnus ille immaculatꝰ
est assatꝰ. ⁊ deus pat̃ dep̃uaricatiõe
pͥmi parentis. ⁊ totius humani
Nabraham igit᷑. deus pater. ysaac
xp̃c. mons diuina caritas. Duo gen¬
tiles iuuenes increduli iudeĩ.¬
⁊ gentiles. Asinus stulticia incredu¬
litatis iudeoꝵ. Ara ligna uepres
ueyillium crucis. Ysaac diuinitas.
significat animam q̃ p̃sidet
⁊corporalium uirtutum. uolup¬
tatum quoq cogitationũ. affec¬
tionum. sermonum. Iactionum.
cui ipsa p̃sidet. ipsum bene gubᷤ¬
qua est scpulta. spũalem ãeũgnat
uitam. que est occulta. que rec¬
te duplex dr̃. ꝓpt̾ bonam actioem.

Expanded text:
niis, et innumerabilibus miraculorum prodigiis venisse probatur. Ara, ligna; vepres, crucem Domini designant. Isaac, qui mortem in sacrificio non gustavit, divinitatem exprimit, quae poenas aut dolorem in passione non sensit. Aries, qui mortem pertulit, humanitatem significat, quae passionis amaritudines sustinuit. Ignis angustiam significat Dominicae passionis, per quem Agnus ille immaculatus est assatus, et Deus Pater de praevaricatione primi parentis, et totius humani Abraham igitur, Deus Pater; Isaac, Christus; mons, divina charitas; duo juvenes, increduli Judaei et gentiles; asinus, stultitia incredulitatis utrorumque; ara, ligna; vepres, exitium crucis; Isaac, divinitas; significat animam quae praesidet spiritualium, virtutum, voluptatum quoque, cogitationum, affectionum, sermonum, actionum, et cui ipsa praesidet ipsum bene guberqua est sepulta, spiritualem designat vitam, quae est occulta: quae recte duplex dicitur, propter bonam actionem et
Abbreviated transcription (Latin):
caro ꝑ illicitum coniugiũ¬
corruꝑat uiam suam. ⁊ inuenit
noe grãm coram dño suo.⁊ ait dñs
ad noe. fac tͥ artham aelignis le¬
uigatis. ⁊ intrabis in eam. tu ⁊ tres
filii tui. uxor tua ꝯ uxores filioꝵ
tuoꝵ :Ide cunctis animantibus
⁊ uolucribus mundis septena ⁊
septena. de in mundis uero bina
⁊ bina . ⁊ adducam aquas dilu¬
uii. ⁊ delebo hominem ⁊ cuncta
Inundatio diluuii. ꝑ turbationem. in¬
stabilitatem fluctuantem. ⁊ ꝑsecu¬
tionem sig̃cat p̃sentis scłi. Noe sig¬
nificat. rp̃m siue quemlibet p̃la¬
tionem cortex. ⁊ enormitates uicioꝵ
⁊ peccatoꝵ abeis resecantur. ⁊ sibi
coniunguntur dum ꝑ grãm in
unitate fidei quasi ex diuersis sil¬
uis .i. ex diuersis gentibus ⁊ linguiᷤᷤ
uniuntur. Debitumine quolin
quo bituminune linitur scã eccłi̾a
intus. dum caritas seruatur in
affectu cordium. ⁊foris. dum de¬
monstrat᷑ in exhibitione oꝑm.
Mansumcule in archa ⁊ tͥstega doc¬

Expanded text:
per illicitum conjugium viam suam, et invenit Noe gratiam coram Domino. Et ait Dominus ad Noe: Fac tibi arcam de lignis laevigatis, et intrabis in eam tu, et tres filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, et de cunctis animantibus et volucribus mundis septena et septena, de immundis vero bina et bina. Adducam enim aquas diluvii, et delebo hominem, et cuncta Inundatio diluvii perturbationem, instabilitatem, fluctuationem et persecutionem significat praesentis saeculi. Noe significat Christum, sive quemlibet praelationem cortex, et enormitas vitiorum, et peccatorum ab eis resecantur. Et sibi conjunguntur, dum per gratiam in unitatem fidei, quasi ex diversis silvis, id est ex diversis gentibus et linguis uniuntur. De bitumine quoque Quo bitumine linitur sancta Ecclesia intus, dum charitas servatur in affectu cordium; et foris, dum demonstratur in exhibitione operum. Mansiunculae in arca et tristega div
Abbreviated transcription (Latin):
runt eum tunica sua ⁊ uidei.xͣ
tunicam ioseph insanguine hedi
isti humanitatem xp̃i sanguine
ipsius fuso ꝓpeccato ppłi. lui posu¬
erunt ioseph inputeum. isti. xp̃m
insepulturam. loseph exiuit depu¬
teo. xp̃c resurrerit desepulero. lo¬
sephismahelite transeuntes emer̃.

Expanded text:
runt eum tunica sua, et Judaei tunicam Joseph in sanguine haedi, isti humanitatem Christi sanguine ipsius fuso pro peccato populi. Illi posuerunt Joseph in puteum, isti Christum in sepulcrum. Joseph exivit de puteo, Christus resurrexit de sepulcro. Joseph Ismaelitae transeu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad abraham. Sume uaccam
capram tͥmam. turturẽ quoq ⁊
columbam. Qui tollens uniuersa
cam illam figurata est plebͥsiu¬
daica. sub iugo legis posita. per
capram eadem peccatrix futura.
per arietem eadem plebs regna
dam usq ad noe.⁊ iñ usq ad da¬
uid. tamꝙͣ terciam etatem ge¬
rens ille ppłus ad oleuit. ꝑturtu¬
rem ⁊ columbam spũales in eccłia
ppłi significati sunt. indiuidui.
filii ꝓmissionis. ⁊ heredes regni
futuri. Quoꝵ etas temꝑalis ideo
tacet᷑. quia meditantes eterna.
transgressi sunt tempalia deside¬
ria. S quid est hoc qđ animalia
tͥma diuiduntur. aduersum
se inuicem partib ꝯstitutis. nͥ

Expanded text:
inus ad Abraham: Sume vaccam capram trimam, turturem quoque et columbam. Qui tollens universa cam illam figurata est plebs Judaica, sub jugo legis posita; per capram, eadem peccatrix futura; per arietem, eadem plebs regnatdam usque ad Noe, et inde usque ad David, tanquam tertiam aetatem gerens ille populus adolevit. Per turturem et columbam, spirituales in Ecclesia populi significati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri. Quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia meditantes aeterna, transgressi sunt temporalia desideria. Sed quid est hoc, quod animalia illa trima dividuntur, adversum se invicem pa
Abbreviated transcription (Latin):
designãt. que uite labentis fluc¬
tibus agitur. Uolucres que ad
alta uolant sigec̃ant contempla¬
tionem celestium per quam ab
infimis ad suꝑiora sub leuamur.
Animalia sig̃cant sensus corꝑis
nr̃i. eo qđ ipsa participant hu¬
manis sensibus. Quasi enim a¬
nimalia in nobis creantur cum
tegrantur. Nis ita conpositis nouis¬
sime fit homo ad unaginem ⁊ si¬
militudinem dci. quia talittr in
nobis urtutibꝰ ⁊ bonis oꝑibꝰ dispo
deo ꝑuisticiam. qui pͥus fuit in
lucis pͥmane con suso. peccati
cognitio. firmamentum inter aquaᷤᷤ
inter uicia ⁊ uirtutes. aquarum
inferioꝵ congregatio. uicioꝵ co¬
hibitio. ꝓductio germinum ex
pisces bona actio uolucres cõtem¬
platio. animalium creatio. sensuũ
corporaliũ reintegratio. ade forma
iustus incelo. N oy pͥmaria ante
solem. sig̃cat legen ante grãm
namq lux p̾maria sole fuit tem
ꝑe pͥor. s tamen minor claritate.
sic lex grẽ. iohannes xp̃o. initiũ

Expanded text:
designant, quae vitae labentis flucdesignant, quae vitae labentis fluctibus agitatur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab imis ad superiora sublevamur. Animalia significant sensus nostri corporis, eo quod ipsa participant humanis sensibus. Quasi enim animalia in nobis creantur, cumtegrantur. His itaque compositis, novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei: qui taliter in nobis virtutibus, et bonis operibus dispos per justitiam, qui prius fuit influcis primariae conditio, peccati cognitio. Firmameninter vitia et virtutes. Aquarum inferiorum congregatio, vitiorum cohibitio. Productio germinum exhPisces bona actio, volucres contemplatio; animalium creatio, sensuum corporalium reintegratio; Adae formajustus in coelo. Lux primaria ante solem significat legem ante gratiam, namque lux primaria sole fuit prior tempore, sed tamen minor claritate, sic lex gratia, Joannes Christo, initium
Abbreviated transcription (Latin):
mane penetralibus euacuari ꝑ
eliminari ñ possunt ꝓpter eoꝵ
fomites originaliter nob̾ insitos.
ꝑtotum esfluant. totum occu¬
pent. ⁊ corrumpant sensus nrõs
ab inquisitione ueriratis. affec¬
tus nrõs ab exercitatiõe uirtutis.
menbra nr̃a ab ex hibitione boni
opis impediant. Sicut enim aqͥs
tra occupata non potuit g̾minare.
sic nos uitiis implicati nec sensi¬
bus ueriatem inquirere. nec af¬
fectibus uirtutes exercere. nec
menbris bona oꝑa ualemus ex¬
hibere. Aquis enim inunum ꝯ¬
t̾ra germinat. quia uitiis cohibi
actionem. Conditio luminariũ
siq̃cat ꝑfectam illuminationẽ.
nebulosa ignorantie cecitate se¬
posita ueritatis inspectatio ẽ
⁊ potest sol sigc̃ate cognitionẽ
coꝵ que ꝑrinent ad diuinam
naturam. luna cognitionẽ eoꝵ
eccłiam. stelle ad cognitionem
coꝵ que pertinent ad scãm u¬
ad unamq sidelem animam.pis¬
ces qui laboraat in imo .i. maquis
sollicitudinem actionis bone¬

Expanded text:
manae penetralibus evacuari vel manae penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum con, et terra germinat, quia, vitiis cohibitactionem. Conditio luminarium significat perfectam illuminationem, nebulosa ignorantiae caecitate seposita, veritatis inspectione. Et potest sol significare cognitionem eorum, quae pertinent ad divinam naturam; luna cognitionem eorum esiam; stellae autem cognitionem eorum quae pertinent ad u fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem bonae actionis
Abbreviated transcription (Latin):
lum sublimuis ⁊ solidius sic ex cel¬
lentior est ⁊ dignior corꝑe spiritus
Dunaus inpͥma confusione est ħo
miniquitate sua. Sicut enim in¬
mundo pͥmordiali confuso. non crat
uipant futurus ordo. sic homini sub¬
iecto miniquitati. nec luy lucet ꝑ
cognitionem ueritatis. nec ordo inẽ
ꝑ dispõnem equitatis. ⁊ acus quasi
in media confusione lucem pͥma¬
rum creat. qñ peccatorem diu̾sis
sceleribus confusum lucis intime
diseretionis illustrat. ti quid eẽ
Aetat agnoscat. ⁊ ad noticiam rec¬
de uiuendi ⁊metipsum disponat.
Sigĩcat itaq luy pͥmaria peccati cog¬
nuitionem. firmamentum int̃ aqͣs
supiores ⁊ aquas inferiores. disc̾tio
q inferiores designant uicia. suꝑio
inter utrasq aquas ponitur. qñ ꝑ
uirtutem discretionis iurtutes
auitus ⁊ uitia aintutibꝰ dirimun¬
tur. Deiñ seqͥtur. ꝯgͥgatio aquaꝵ e
rat sub firmamento. Congregatio a¬
quarum cohibitionem expͥmit
uicioꝵ. Nitia namq quia peni¬
tus inp̃senti uita de nature hi¬

Expanded text:
 sublimius et solidius, sic excellentior est et dignior corpore spiritus. Mundus in prima confusione, est homo in iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non inierat lux aut futurus ordo, sic homini subjecto iniquitati, nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid esse debeat agnoscat, et ad notitiam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria, peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, que inferiores designant vitia, aquae inter utrasque aquas ponitur, quando per virtutem discretionis virtutes a vitiis, et vitia a virtutibus dirimuntur. Deinde congregatio aquarum quae erant sub firmamento. Congregatio aquarum cohibitionem exprimit vitiorum. Vitia namque, quia penitus in hac vita de naturae hu
Abbreviated transcription (Latin):
carnem suam. ⁊sicut adam peuã
debuit filios ꝓcreare. sic sp̃c per car¬
pens significat diabolum. pomũ¬
uero delectationem t̃renoꝵ. Quẽ¬
ad modum enim scrpens euam po¬
mo decepit. sic diabolus insensatã
carnem terrena delectatione illȩx̃
sedurit. Et sicur ena adam dũ¬

Expanded text:
carnem suam. Et sicut Adam per Evam carnem suam. Et sicut Adam per Evam debuit filios procreare, sic spiritus per carpens significat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diabolus insensatam carnem terrena delectatione illexit et seduxit. Et sicut Eva Adam dux
Abbreviated transcription (Latin):
quia fructu uite nos satiat. Fons.
quia aqua sapientie salutaris nos
potat. Lignum uero scĩe boni ⁊
mali mandatum dei expͥmit.
quod recte lignum scĩe boni ⁊
mali dr̃. quia in eo si illud custo¬
dimus. exꝑim᷑ bonum. si trans¬
gredimur malum. Paradysus
itaq eccłĩe. uoluptas gr̃ã. fons xp̃c¬
dati. Neformatiõe pͥmi hominis.
crra de qua pͥmus homo
factus est. significat uir¬
ginem de qua scđs homo
natus est. Uirgo t̃ra. uirgo ma¬
ria. Sicut de t̾ra diuina oꝑatiõe
factum est corpus humanum.
sic de uirgine diuina opatione
uerbum dei creditur in carna¬
tum. Sine macula fuit corpus
ade sumptum det̾ra ⁊ imma¬
culatum corpus xp̃i natum
de maria. Adam factus est in
Sexta feria ebdomade adam obdor¬
miuit. ut de costa illius fieret
eua. Xp̃c morte sopitus est. ut
de sanguine eius redimeretur
eccłia. adam sponsus ⁊ eua de ip̃o
Ad similitudinem quoq ade zeue
xͥ ⁊ eccłie est deus sponsus cuiusli
adam̃ euam. sic sp̃e debet regere

Expanded text:
quia fructu vitae nos satiat; fons, quia aqua sapientiae salutaris nos potat. Lignum vero scientiae boni et mali, mandatum Dei exprimit. Quod recte lignum scientiae boni et mali dicitur, quia in eo, si illud custodimus, experimur bonum; et si transgredimur, malum. Paradisus itaque Ecclesia, voluptas gratia, fons ChDe formatione primi hominis. Terra, de qua primus homo factus est, significat Virginem, de qua secundus homo natus est. Virgo terra, virgo Maria. Sicut de terra, divina operatione factum est corpus humanum, sic de virgine, divina operatione Verbum creditur incarnatum. Sine macula fuit corpus Adae sumptum de terra, et immaculatum corpus Christi animatum de Maria. Adam factus est in sexta feria hebdomadae. Adam obdormivit ut de costa illius fieret Eva, Christus morte sopitus est ut de sanguine ejus redimeretur Ecclesia. Adam sponsus et Eva de ipso Ad similitudinem quoque Adae e Ecclesiae, est Deus sponsus cujuslibregit Evam, sic spiritus debet regere
Abbreviated transcription (Latin):
malicia benignitatem. mala bo
uocati sunt filii dei. illi aut̃
qui de stirpe eãyn filii hominũ
Seth significat. xp̃m.cãyn dia¬
bolum. Filii seth significant
electos. filii cam reꝓbos. łĩccti regene
culpam. Generationes filioꝵ dĩ inuiro
conplent᷑. qui ꝓpt̃ uires designat uir¬
tutem. quia electoꝵ uita ꝯsumma¬
tur in robore uirtutum. Genera
tio hominum in muliere t̃mina¬
tur. que designat molliciem. qͥa
reꝓboꝵ uita. finit᷑ in mollicie ui¬
cioꝵ. Filii dĩ acceꝑunt filias ho¬
minum ⁊ plerumq qui ꝑ baptis¬
mum sunt renati. ⁊ electi iudeban¬
tur sibi uingunt delectationes
gio nati sunt gigantes super
terram. ⁊ mali p luxuriam crigun

Expanded text:
malitia benignitatem, mala bonmalitia benignitatem, mala bonvocati sunt filii Dei; illi autem, qui de stirpe Cain, filii hominum. Seth significat Christum, Cain, diabolum; filii Seth significant electos, filii Cain, reprobos. Electi regenerbantur per culpam. Generationes filiorum Dei in viro complentur: qui propter vires designat virtutes, quia electorum vita consummatur in robore virtutum. Generatio filiorum hominum in mulierem terminatur, quae designat mollitiem, quia reproborum vita finitur mollitie vitiorum. Filii Dei acceperunt filias hominum. Plerumque enim qui per baptismum sunt renati, et electi videbantur sibi conjungunt delectationes gio nati sunt gigantes super terram; et mali per luxuriam foedan
Abbreviated transcription (Latin):
escimus ab oꝑe qđ patrauimus.
quam adam ⁊ eua
deparadyso ꝑculpam inobe¬
dientie ꝓiecti sunt. cognouit
adam uxorem suam .s. euam ⁊
genuit cam. deiñ genuit abel.
quem cam interfecit. post hec
cam factus est uagus ⁊ ꝓfuguᷤᷤ
suꝑ terram. Ad am̃ parens huma
ꝑ grãm. lilis pater quia conditor.
istis pater quia redemptor. Eua
synagogam significat. quam sibi
fuit uistus ⁊ innocens. ⁊ p̃c peccatũ
non fecit. nec inuentus est dolus
mnore eius. Abel pͥmus uistus ordi¬
ne tempis. x p̃c pͥmus uistus excel¬
lentia scĩtatis. Abel optulit deo
carnem ouinam. xp̃c optulit car¬
nem suam in maculatam. Respe¬
xit deus adiuctuam abel iusti.
⁊ resper̃ similiter adpassionem .xͥ.
quam suscepit ꝓ redemptione ge
Adam ergo deus. eua synagoga. cã¬
abel iusti passio aͥ. eiectio cam afu¬
cie dñi. disꝑsio ppłi iudaici. ad si¬
militudinem uero cayn ꝑseqñtis.
⁊ abel patientis pseqͥtur caro sp̃m
impius iustum. uiciũ uirtutẽ

Expanded text:
iescamus ab opere, quod patravimus. Postquam Adam et Eva de paradiso per culpam inobedientiae projecti sunt, cognovit Adam uxorem suam, scilicet Evam et genuit Cain; deinde genuit Abel, quem Cain interfecit. Post haec, Cain factus est vagus et profugus super terram. Adam parens humanper gratiam. Illis pater, quia conditor; istis pater, quia redemptor. Eva Synagogam significat, quam sibi fuit justus et innocens: Christus peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Abel primus justus ordine temporis, Christus primus justus excellentia sanctitatis. Abel obtulit Deo carnem ovilem, Christus obtulit carnem suam immaculatam. Respexit Deus ad victimam Abel justi, et respexit similiter ad passionem Christi quam suscepit pro redemptione totius Adam ergo, Deus; Eva, Synagoga; CaiAbel justi, passio Christi; ejectio Cain a facie Domini, dispersio populi Judaici. Ad similitudinem vero Cain persequentis, et Abel patientis: persequitur caro spiritum, impius justum, vitium virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
ti. filii cam reꝓbi. filii hominis de¬
lectationes carnalium copła cõiu¬
gii. inhonestus usus scłi. Gygantes
nos tertius ab ⁊ noe.¬
Aadam. qui cepit in uocare
nomen dnĩ designat e os qui
ꝑfecti sunt infide. scẽ tͥniratis.
E noch septimus abadam qui deo
placuit. significat eos qui scĩficati

Expanded text:
ti; filii Cain, reprobi; filiae hominum, delectationes carnalium; copula conjugii, inhonestus usus saeculi; gigantes nos tertius ab Adam, qui coepit invocare nomen Domini, designat eos, qui perfecti sunt in fide sanctae Trinitatis. Enoch septimus ab Adam, qui Deo placuit, significat eos qui sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
que supiores significuit bo¬
nos saluandos. aquerinscriores ma¬
petuum non tacebunt lauadnt
nomen dni. Deaquis inferioribꝰ
scriptum est. Congregentur aque
in locum unum. quia reꝓbi per
totum mundum modo disper¬
si congregabunt᷑ ininfernũ in
sempit̃num puniendi. Que sũt
tam̃ iste aque : in mundi. forni

Expanded text:
e superiores significant bonos salvandos; aquae inferiores, mapetuum non cessabunt laudare nomen Domini. De aquis inferioribus scriptum est: Congregentur aquae in locum unum, quia reprobi per totum mundum modo dispersi congregabuntur in infernum, in sempiternum puniendi. Quae sunt tamen istae aquae? Immundi, forni
Abbreviated transcription (Latin):
sol ꝑfectus est inse nec mutat᷑.
sic xp̃c quia unmensus est non
tur eccłia quia sicut ꝑ diurna
incrementa. ad plenitudinem
sa uuna asole suscipit lucem.
uificationem. ꝑ stellas ideo de¬
simant᷑ fideles. quia sunt ⁊ ĩp̃i
saminaria celi. celo affixi. sicut
luminaria inmundo. Sol igit᷑
ap̃e. luna eccłia. stelle fideles.
malos. quia in loco in quo uibꝰ¬
creati sunt ꝑmanent. Holucres
significant bonos. quia ad suꝑio¬
mali inculpa remanent inqͣ
sunt. Mali pennas hñt peccõꝵ.
uoni pennas uirtutum. Boni
laudes diuinas modulatis uoci¬
bus cantant mali inquoꝵ ore
non est speciosa laus ꝯti cescunt:
significat. inqua diu̾se sunt
uoluptates ⁊ iocunditates. alie
uirtutum redolentiam. alie
ꝑ multiplicem bonoꝵ oꝑm dif¬
ferentiam. alie in contemplatio¬
ne patͥe celestis. alie in melodia
diuine laudis. alie indulce¬
dine diuine simul ⁊ et̃ne re¬
tͥbutionis. alie inspe future
ret̾butionis. Fons qui est inparadi
dei. Qui hunc fontem paradisi.

Expanded text:
sol perfectus est in se, nec mutatur. Sic Christus, quia immensus est, non tur Ecclesia, quia sicut luna per diuturna incrementa ad plenitudinem sicut luna a sole suscipit lumen, vificationem. Per stellas ideo designantur fideles, quia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut luminaria in mundo . Sol igitur, Christus: luna Ecclesia; stellae, fideles. malos, quia in loco, in quo creati sunt permanent; volucres significant bonos, quia ad suMali in culpa remanent, in qsunt. Mali pennas habent peccatorum, boni pennas virtutum. Boni laudes divinas modulatis vocibus cantant; mali, in quorum ore non est speciosa laus, conticescunt. significat, in qua diversae sunt voluptates, et jucunditates, aliae virtutum redolentiam, aliae per multiplicem bonorum operum differentiam, aliae in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divinae laudis, aliae in dulcedine simul et aeternae retributionis, alibeatitudinis. Fons, qui est in paradiDei. Qui hunc fontem paradisi,
Abbreviated transcription (Latin):
boni sui eicitur. quia ⁊ alima
bolus. pomum delectio t̃renoꝵ
eiectio de paradiso. sp̃e ⁊ carnis af¬
eterne beatitudinis. Sex namq
diebus opus suum ꝑfecit deus. ⁊

Expanded text:
boni sui ejicitur; quia et anima bolus; pomum, delectatio terrenorum; ejectio de paradiso, spiritus et carnis afaeternae beatitudinis. Sex namque diebus opus suum perfecit Deus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ei positione. ⁊ conclitienis minor
dignitate. Lodipositione. quia celo
inferior. Conditionis minori digni¬
rate. quia celo corruptibilior. Sic ho¬
mines respectu angłoꝵ ⁊ mansione
sunt infimi. ⁊ conditione corporalis
nature minus digni. Scãm p̃dic¬
tam quoq institutionom celum sig¬

Expanded text:
ci positione, et conditionis minori dignitate. Loci positione, quia coelo est inferior; conditionis minori dignitate, quia coelo corruptibilior. Sic homines, respectu angelorum, et mansione sunt inferiores, et conditione corporalis naturae minus digni. Secundum praedictam quoque institutionem, coelum sig
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia. Celum angłos sublimui¬
tate positionis ⁊ erceuenti
ditionis. Sublimiate postiont
quia cunctas u sibues ⁊ mait let
ereaturas altitudine. et cellit
Excellentia autem conditionis q
res ceteras sua soliditate ⁊ quadani
petuitate p̃cedit s ic ula eelisfilim
spũum angłica natiua. cteapitras
uniu̾sas ⁊ celestis ptric mansione

Expanded text:
blimitate positionis et excellentia conditionis, sublimitate positionis, quia cunctas visibiles et materiales creaturas altitudine supercellit. Excellentia autem conditionis, quia res caeteras sua soliditate, et quadam perpetuitate praecedit. Sic illa coelestium spirituum angelica natura, creaturas universas,
Abbreviated transcription (Latin):
odiosi.⁊ qui mulierem uiderint
ad cõcupiscendum eam. ⁊ qui di¬
deo sunt separati. nec ꝑ grãm ip¬
sius iustificati. ut pagani. iudei
falsi xp̃iani. lsti congregabunt᷑
inlocum unum .i. ininfernum
qui est locus uite ignis. ubi ñ
extinguitur ignis. De sole ⁊

Expanded text:
i , et qui mulierem viderunt ad concupiscendum eam, et qui diDeo sunt separati, nec per gratiam ipsius justificati, ut Pagani, Judaei, falsi Christiani. Isti congregabuntur in locum unum, id est, in infernum: qui est locus in tenebris, ubi non exstinguitur ignis. CAP. IV.--
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa descriptiõe originis
in discretionis artium inꝰ quorũ¬
dam alioꝵ ortum cursum ⁊ occa¬
sum omnium regnoꝵ ab initio
usq ad nos disposuimus. In seqñ¬
tib ꝓ fundas allegoriarum obscu¬
ritates scđm subiacentis hystorie
cursum pͥus deuet̃i testanto. dem̃
denouo in quantum p̃senti breui¬
tati suificere iudetur elucidauimꝰ.
In uenies in hac parte libelli mul

Expanded text:
missa descriptione originis et discretionis artium, et quarumdam aliorum, ortum, cursum et occasum omnium regnorum ab initio usque ad nos disposuimus. In sequentibus, profundas allegoriarum obscuritates, secundum subjacentis historiae cursum, prius de Veteri Testamento, deinde de Novo, in quantum praesenti brevitati sufficere videtur, elucidabimus. Invenies in hac parte libelli multa
Abbreviated transcription (Latin):
tione eos saciabit. Et si uenerit
inscd̃a uigilia. ⁊ int̃cia uigilia
uenerit. ⁊ ita inuenerit. beari
sunt serui illi. Uigilias uocat
ad similitudinem ex cubantiũ
in nocte. quia in nocte huius
mundi. semꝑ debenus ꝯtra hos¬
tem ẽẽ solliciti ⁊ expectare lu¬
cem futuram .i. aduentum iu¬
dicis. Prima ergo uigilia ẽ pue
tis. tercia senecturis. Si quis uero
insenectute resipiscat. quia piꝰ
uidex moras nr̃as pacient̃ exper¬
tat. qui Ĩ ad excutiendam m̃tis
desidiam ex terioꝵ dampnoꝵ si¬
militudinẽ inducit. ut ꝑ hec
animus ad custodiam sui sus¬
citerur. Uñ subdit. Hoc scito¬
te quia si sciret paterfamilias
qua hora fur uenturus eẽt ui¬
glaret utiq ⁊ ñ sineret ꝑfodti
domum suam. Nesciente patre¬
familias fur domum ꝑfodit.
qr dum asui custodia sp̃e dormit.
irrumpit. ⁊ ad supplicia trahit.
furi aut᷑ resisteret si uigilaret.
⁊ in aduentum iudicis qui ue¬
niet occulte p̃cauens peniten¬
do occurreret. Et uos estote para¬

Expanded text:
nerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Vigilias vocat ad similitudinem excubantium in nocte, quia in nocte hujus mundi, semper debemus contra hostes esse solliciti, et exspectare lucem venturam, id est adventum judicis. Prima ergo vigilia, est cutis, tertia senectutis. Si quis vero in senectute resipiscat, quia plus index moras nostras patienter exspectat. Qui etiam ad excutiendam mentis desidiam, exteriorum damnorum similitudinem inducit, ut per haec animus ad custodiam sui suscitetur. Unde subditur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias, qua hora fur venturus esset, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit; quia, dum a sui custodia spiritus dormit, irrumpit, et ad supplicia trahit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis venientem occulte praecavens, poenitendo occurreret. Et vos estote para
Abbreviated transcription (Latin):
enim se sub obedientia dirig̃.
qui ad ꝑcipienda huius uĩte
ꝓsꝑa libidini ꝓpͥe ambitionis
seruit. Rursus eum mundi de¬
spectus p̃cipitur cum probra
obedientie sibi meritum mi¬

Expanded text:
e sub obedientia dirigit, qui ad percipienda hujus vitae prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum cum mundi despectus praecipitur, cum probra obedientiae sibi meritum mi
Abbreviated transcription (Latin):
S uinum nouũ inutres nouoᷤ
mittendum est. in urraq ꝯser¬
uatur. qͥa dum bono homini
grã iͥbuitur. ⁊ ipsam acceptam
grãm ꝯseruat. ⁊ grã cõseruata
cum iustificat. Et nemo bibẽs
uesuis. statim uult nouum.
Dicit enim. Uetus melius est.
Nemini enim quamdiu delee¬
tatur inculpa. placet grã. sed

Expanded text:
inum novum in utres novos mittendum est, et sic utraque conservantur: quia dum bono homini gratia tribuitur et ipsam acceptam gratiam conservat et gratia conservata eum justificat. Et nemo bibens vetus statim vult novum; dicit enim: Vetus melius est. Nemini enim quandiu delectatur in culpa, placet gratia. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nouo inmittit inuestim̃tum
uetus. alioqͥn ⁊ nouum rũpit.
⁊ uet̾i ñ ꝯuenit ꝯmissura a no¬
uo. Nouum uestim̃tum opus
bonum. uetus uestim̃tum pec¬
catum. Quicũq aut̃ qđ libet
bonum. ⁊ pecẽm inquo manet
ꝯiungit. hoc qđ facit amittir.
n maior ⁊ scissura fit. quia me¬
lius erat ei ñ agnouisse uiam ius¬
ticie. quam post agnitam retror¬
sum reu̾ti ab eo qđ traditum
illi scõ mandato. ⁊ nemo mit¬
tit uinum nouũ inutres ue¬
teres. alioquin uinũ effundet᷑.

Expanded text:
mittit in vestimentum vetus, alioquin et novum rumpit, et veteri non convenit commissura a novo . Novum vestimentum, opus bonum est, vetus vestimentum, peccatum. Quicunque autem quodlibet opus bonum et peccatum, in quo manet, conjungit; hoc quod facit amittit, et major scissura fit quia melius erat ei non cognovisse viam justitiae, quam post agnitam retrorsum converti ab eo quod traditum illi erat sancto mandato . Et nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioqu
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam. nec corde retineat
int lumbi dis.¬
ur̃i p̃cincti ⁊ lur̾ne arden¬
tes inmanibus ur̃is. Precinctio
lumboꝵ est. ꝯtinentia carnis. ar¬
dor lucernarum ex hibitio boni
opis. Et uos similes hominibus
expectantibus anm̃ siuim qñ
reu̾tatur anuptiis. Ad nuptias
dñs iuit. cum post resurrectio¬
nem nouus hõ angłos sibi mul¬
titudinem copulauit. A quib
reuertitur. cum nobis ꝑ iudiciũ
manifestaitir. Quem reuertentẽ
bñ expectamus. dum in eius ad¬
uentum in omnib nos metipsoᷤ
pp̃aramꝰ. Ut cum uen̾it ⁊pulsa¬
uerit ꝯfestim aꝑiant ei. Non uult
apire pulsanti iudici. qui rimẽs
uidere irarum quem ꝯtempsit
ãe corpore exire metuit. Aperit
qui uidicem lerus ⁊ securus sus¬
tinet. ⁊ de ꝓpinqua morte gau¬
det. Beati serui illi quos cum
uenit dominꝰ inuenerit uigi¬
lantes. Uigilat qui apertos ocłoᷤᷤ
in uero lumine tenet. ut tene¬
credit opatur. Am̃ dico uobis
qd p̃cinget se. p̃parans se ad re

Expanded text:
vindictam, nec corde reservet vindictam, nec corde reservet int lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Praecinctio lumborum est continentia carnis, ardor lucernarum, exhibitio boni operis. Et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias dominus ivit, cum post resurrectionem novus homo angelorum sibi multitudinem copulavit. A quibus revertitur, cum nobis per judicium manifestatur. Quem revertentem bene exspectamus, dum in ejus adventum in omnibus nosmetipsos praeparamus ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Non vult aperire pulsanti judici, qui timens videre iratum quem contempsit, de corpore exire metuit. Aperit, qui judicem laetus et securus sustinet, et de propinqua morte gaudet. Beati servi illi, quos cum venerit Dominus, invenit vigilantes. Vigilat qui oculos apertos in vero lumine tenet, ut tenecredit, operatur. Amen dico vobis, quod praecinget se, praeparans se ad re
Abbreviated transcription (Latin):
cidit adhumiliationem ⁊ rogat
psimplicem orationem ut habe¬
atur erga eum patientia. pdiui¬
nam miserationem. ⁊spondet
qđ omnia reddet. ꝑ penitentie
satisfactionem. In quo facto d̃ns
dimittit ei debitum qñ aimittit
ei peccatum. S iste cui dñs aimit
ꝓ .c. denariis incarcerem retru¬
dit. dum alium qui eum u̾bo
uł facto leuiter offendit penitꝰ
ab omni miseratione repellit. Uñ
uiste iratus dñs tradiãit eũ tor¬
toribus donec redderet unn̾isum
debitum. quia penas et̾nas quas pꝰ
ꝓtrans gressione legis meruerat
subire eum ꝯpellit. Sic ⁊ pater
meus celestis faciet uobis si ñ re¬
miseritis unusquisq frĩ suo de
coraibus ur̃is. Quidam dimitt̾e
nolunt omnino. qui ⁊ maliciam
seruant in corde. ⁊ uindictam
d̃um possunt exercent in oꝑe.
Alii ⁊̃ ⁊ si remitunt quantũ ad
uindictam seruant rñ ꝯceptũ
odium qnͣtum admaliciam. S
quis quis sibi adnõ remiiti de¬
siderat. oporrer utroq mͦ ut fr̃ĩ
remittat. ut nec ope exerceat

Expanded text:
rocedit per humiliationem et rogat per supplicem orationem, ut habeatur erga se patientia per divinam miserationem, et spondet, quod omnia reddet per poenitentiae satisfactionem. In quo facto Dominus dimittit ei debitum, quia dimittit ei peccatum. Sed iste, cui Dominus mittit centum denariis in carcerem retrudit; dum alium, qui verbo vel facto ipsum leviter offendit, penitus ab omni miseratione repellit. Unde juste iratus Dominus tradit eum tortoribus, donec reddat universum debitum; quia poenas aeternas, quas prius pro transgressione legis meruerat, eum subire compellit. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Quidam dimittere nolunt omnino, quia et malitiam servant in corde, et vindictam dum possunt exercent in opere. Alii, etsi remittunt quantum ad vindictam, reservant tamen conceptum odium quantum ad malitiam. Sed quisquis sibi a Domino dimitti desiderat, oportet ut atroque modo fratri remittat, ut nec opere exerceat
Abbreviated transcription (Latin):
in adulrerio modo. In lege autẽ
moyses mandauir nobis. huiusmi
lapidare. Tu ergo quid dicis: Nec¬
mulier significat gentilem eccłiam
adiabolo ꝑcultum ydolorum ui¬
olatam. Hanc iudei uoluer̃ lapida¬
re. q uolunt eam dampnari. dũ
uident eam grẽ celestis partici
pemi. Noc aurẽ dicebant tempran

Expanded text:
o. In lege autem Moyses mandavit nobis hujusmodi lapidare. Tu ergo quid dicis? Mulier ista significat gentilem Ecclesiam a diabolo per culturam idolorum violatam: hanc Judaei volunt lapidari, quia volunt eam damnari, dum invident eam gratiae coelestis participem fieri. Hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
est regnũ celoꝵ homini regisuiᷤ.
qui uoluit rationem ponere cũ
maginem ⁊ similitudinem suã
ꝯditi sunt debent famulari. Po¬
sitio rarionis districtio ẽ diuine
ex aminationis. Nebirum. pecc̃m.
debirores. peccatores. Quanto qͥsq
⁊ uxorem eius ꝯfilios eius uenu¬
daxi p̃cepit cum omnibus que
hũit. cum eum cum iniqua uo¬
luntate sua ⁊ nefandis oꝑibus cũ
omnibus ad inuentionibus suis

Expanded text:
est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum maginem et similitudinem illius conditi, ei debent famulari. Positio rationis; distributio est divini examinis; debitum, peccatum; debitores, peccatores. Quanto quisquet uxorem ejus, et filios vaenundari praecepit, cum omnibus quae habet, cum eum pro iniqua voluntate sua et nefandis operibus, cum omnibus adinventionibus su
Abbreviated transcription (Latin):
Poues qui arant. p̃dicatores celestis
doctrine significant. hos uendũt
qui ñ amore dĩ. s ꝓ questu rempa¬
li p̃dicant. Oues in nocentes suã
mana laude geruntur. S p̃c inco
meccłia. qui ñ simulare s aꝑte
ficte bona uł aꝑte mala faciunti
ꝯfuniculis peccatoꝵ mͦ flagellat
ad correctionem quib incorrec¬
ti insine ligabuntur. Oues ⁊ bo
trinam ostendit repbam. Es. et

Expanded text:
elestis doctrinae significantur. Hos vendunt, qui non amore Dei, sed pro quaestu temporali praedicant. Oves innocentes, sua humana laude geruntur. Spiritus sain Ecclesia, qui non simulate ficte bona, vel aperte mala faciunt. Et funiculus peccatorum modo flagellat ad correctionem, quibus incorrecti in fine ligabuntur. Oves quoqutrinam ostendit reprobam. Aes e
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ. homini regi qui
fecit nuptias filio suo. ⁊ misit ser¬
uos suos uocare inuitatos adnup¬
omnia regit. Nuptie filii. incar¬
natio uerbi. Inuitati. iudei. Ser¬
sunt patres ⁊ bellatores uet̾is. testi.
qui cornibus ꝯcesse sibi porestatis
hostes fugabant aefinibus suis:
ꝯtemplationis suꝑna gaudia pe¬
tentes. Occisa uł ab eo qđ fuerant
uł post mortem carnis in requie
posita. tauri.⁊ altilia. quia pͥus
passi sunt. qui mͦ nobis sunt in
exemplum. quid nobis sit creden¬
dum. Illi aut̃ negligentes abier̃.
alius inuillam suam. alius in
negotiationem suam. Reliqui
uero tenuerunt seruos eius. ⁊ 9¬
tumelia affectos occiderũt. Illi
qui ad nuptias eius uenire no¬
luerunt. significant eos qui ex
iudeis sunt in xp̃m credere no¬
luerunt. uł ꝯtempserunt. quoꝵ
alii inuillam abierunt. dum
intendunt opatiom terrene.
Alii innegotiationem suam dũ
student auaricie. Iui uero qui
seruos regis occiderunt. illos
ex iudeis siguant. qui ꝓpħas ⁊

Expanded text:
ini regi qui fecit nuptias filio suo. Et misit servos suos vocare invitatos ad nupomnia regit. Nuptiae filii, incarnatio Verbi. Invitati, Judaei. Sersunt patres et bellatores Veteris Testamenti, qui cornibus concessae sibi potestatis, hostes fugabant de finibus suis. contemplationis superna gaudia petentes. Occisa, vel ab eo quod fuerant vel per mortem carnis in requie posita. Tauri et altilia; quia et prpassi sunt, qui nobis modo sunt in exemplum quid nobis credendum. Illi autem negligentes abierunt; alius in villam suam; alius in negotiationem suam. Reliqui vero tenuerunt servos ejus et contumeliis affectos occiderunt. Illi qui ad nuptias venire noluerunt, significant eos qui ex Judaeis in Christum credere noluerunt, vel contempserunt. Quorum alii in villam abierunt, dum intendunt operationi terrenae; alii in negotiationem suam, dum student avaritiae. Illi vero, qui servos regis occiderunt; illos ex Judaeis figurant, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nitus ꝓicitur intenebras ext̾ioreᷤ.
que sunr infernales obscurirates.
st quid ibi sustinebit. qui hic bñ
mundi mͦ uagantium ⁊stridor
aentium. inedacitate mͦ gauden
onem. s pauci electi ad regnum
pbone uite sanctitarẽ. Derege qͥ¬

Expanded text:
projicitur in tenebras exteriores, quae sunt infernales obscuritates. Et quid ibi sustinebit, qui hic benemundi modo vagantium, et stridor dentium, in edacitate modo gaudentium. onem; sed pauci electi ad regnum per bonae vitae sanctitatem. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe descende. qͣi drẽt. cetus antiqͦ¬
rum patrum. Dñe descende ꝑ hu¬
mane carnis assumptioẽm. ut
ppłm qui suturus est filius. ꝑfi¬
dem. morientem ꝑ iniquitatem
salues. ꝑ mortis passionem. quia
sicut fides reguli optinuit salu¬
tem filii. sic patrum ualuit in
salutem gen̾is humani. Serui
reguli occurrentes. ⁊ salutem fi¬
lii minciantes sunt p̃dicatores
in ꝯu̾sione ⁊ iustificatione homi¬
qd reliquerir eum febris hora
septima. quia insepriformis sp̃e
distributione gentes ⁊ omnes
p̃destinati aduiram soluunt᷑ a
culpa. Credit regulus ⁊ domus
cius tora. dum cetus patrum
cum aliis fidelibus illustratur
grã diuina. Simili mͦ cortidie
regulus ꝓfilio insirmo sanan¬
do in t̃cedit dum p̃latus quili¬
bet ꝓ suo subiecto uariis tempta¬
tionibus deprauato. ut adño
sanctur p̃ces effundit. Insirmꝰ
uero sanatur. dum ꝑculpam
depranatus.ꝑ gram adiusticiã re

Expanded text:
ende, quasi diceret coetus antiquorum patrum.. Domine, descende, per humanae carnis assumptionem, ut populum qui futurus est filius per fidem morientem per iniquitatem, salves per mortis tuae passionem. Et sicut fides reguli obtinuit salutem filii, sic fides patrum valuit in salutem generis humani. Servi reguli occurrentes ei, et salutem filii nuntiantes, sunt praedicatores in conversione et justificatione homiquod reliquerit eum febris hora septima, quia in septiformis spiritus distributione gentes et omnes praedestinati ad vitam solvuntur a culpa. Credit regulus, et domus ejus tota, dum coetus patrum cum aliis fidelibus illustratur gratia divina. Simili modo regulos pro infirmo filio sanando intercedit, dum praelatus quilibet pro suo subdito variis tentationibus depravato, ut a Domino sanetur preces effundit. Infirmus vero sanatur, dum per culpam depravatus, per gratiam ad justitiam re
Abbreviated transcription (Latin):
cisionem seruoꝵ suoꝵ iratus est
⁊ missis exercitibus siuis romanis
Ite ad exitus uiarum. Exitus uiax
sunt eridres gentium. Qui st̃
extra uias. fid̾em. spem. ⁊ cariratẽ¬

Expanded text:
nem servorum suorum, iratus est, et missis exercitibus suis Romanis Ite ad exitus viarum. Exitus viarum sunt errores gentium; qui sunt extra fidem, spem, chari
Abbreviated transcription (Latin):
Ibonos .i. electos. ⁊ implete sunt mip¬
tie discumbentium .i. intraue¬
runt in unitatẽ catholice fidei
pꝰ ꝯfessionem quotqd̃ erant uocan
di ꝑ p̃dicationem. Intrauit aut̃
rex ut uideret discumbentes. Rex
nuptias in trat ut discumbentes
uideat. qñ deus inp̃senti ꝯseĩas

Expanded text:
 electos; et impletae sunt nuptiae discumbentium, id est intraverunt catholicae fidei professionem, quotquot erant vocati per praedicationem. Intravit autem rex, ut videret discumbentes. Rex nuptias intrat, ut discumbentes videat; quando Deus in praesenti cons
Abbreviated transcription (Latin):
tori. ⁊ ideo cũ adulrera reus eẽt¬
mortis. Qđ si scd̾m legem drẽt la
lumpnia. s seruat mansuetudi¬
nem. Respondit qui est uere ius¬
ticie. Qui sine peccato ẽ. pͥmus in
inclinans se deorsum scribebat
interram. Digiro cĩ scͥpta fuit
interra. In quo docet nos. iuditis
malis alicuius. non remere iudi¬
care. s pͥus digito disc̾tionis nos
ipsos intus discutere. sicut ipse
si dic̾et. prius sitis iusti. postea re¬
am puniatis. Sie enu iubet lex
puniri reos. ñ tam̃ asimilibus pu¬
mendos. E cce plena iusticia. ut iꝰ¬
tus malos puniat. Iui ergo uł reã
dimutant. uel cum ea penam sub¬
exire. quos p̃uidebat cicius exitu¬
ros quam plura in t̃rogaturos.
alterius. ita ⁊ post nos ipsos inues¬
tigare humiliter. ne idem uel ali¬
quid simile in nobis sit. Audienteᷤᷤ
aut̃ unus post alium exibant.¬
grãm recipit quamlibet animã
adiabolo ꝑ culpam corruptam.
gulus iste parriarcharũ ⁊ ꝓpħax
designat cetum. Capharnaum
mundum. filius reguli. ppłm

Expanded text:
tori et cum adultera reus mortis. Quod si secundum legem diceret lapilumnia, sed servata mansuetudine respondet quod est verae justitiae: Qui sine peccato est, primus in inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Digito Dei scripta fuit in terra. In quo docet nos de auditis malis alicujus non temere judicare, sed prius digito discretionis, nos ipsos intus discutere sicut ibi disi diceret: Prius sitis justi, postea ream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a similibus puniendos. Ecce plena justitia, ut justus malos et mala puniat. Illi ergo vel ream dimittant, vel cum ea poenam subexire, quos praevidebat citius exituros quam plura interrogaturos. alterius, ita et post nosipsos investigare humiliter, nec idem, vel aliquid simile in nobis sit. Audientes autem haec, unus post unum exibangratiam recipit quamlibet animam a diabolo per culpam corruptam. gulus iste patriarcharum et prophetarum designat coetum; Capharnaum, mundum; filius reguli, populum
Abbreviated transcription (Latin):
quos porest ad diuinam uisiõem
uocar. Et exierunt homines de
ciuitare illa ⁊ ueniebant ad eñ
Sic ꝓpt̃ auditam᷑ p̃ dicationis exe¬
untes. de pͣuirare pristine ꝯu̾sa¬
tionis ueniunt ad cognitioẽm
uerrtatis. illi qui ꝯsortes sunt
fururi et̃ne beatitudinis. Discãt
filii eccłie matrem suam imi¬
tari. discant ñ armis s uerbis
infideles addm̃ ducere. discant
non ꝑitura bona eis ui auferre
s ⁊ ꝑitura ⁊ ꝑ mansura. eis ꝑ cari¬
manducare cibum quem uos
nescitis. Meus cibus est ut faciã
uoluntarem eius qui misit me.
Uoluntas patris mei est. ꝯu̾sio ⁊
iustificatio hominis. qua xp̃c
reficit semeripm̃ dum infide¬
ies ueritatem docet. Lenate

Expanded text:
m visionem vocat. Et exierunt de civitate illa, et veniebant ad eum Sic propter auditam vocem praedicationis exeuntes de pravitate pristinae conversationis, venerunt ad cognitionem veritatis illi, qui consortes sunt futuri aeternae beatitudinis. Discant filii Ecclesiae matrem suam imitari; discant non armis, sed verbis infideles ad Deum ducere; discant non peritura bona eis vi auferre, sed et peritura et permansura eis per chario habeo manducare cibum, quem vos nescitis. Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Voluntas Patris ejus est conversio et justificatio hominis, quia Christus reficit seipsum, dum infideles veritatem docet. Levate
Abbreviated transcription (Latin):
uinum grã. Quando eñ uinũ
nouum inutres ueteres poni¬
tur. ⁊ utres rumpuntur. ⁊uinũ
effunditur. quia qui grãm dĩ
accipiunt. ⁊ post acceptam grãm
sicut pͥus peccõ descruire uolũt.
n ip̃i ꝓrõtemptu grẽ det̾iores
quam prius erant efficiuntur
⁊ gr̃a eis aufertur. Aliter. Nemo
mutit uinum nonum inu¬
tres uet̾es .i. deus grãm ñ tribu¬
it peccatorib nisi pͥus auetus¬
tate renouentur. Alioquin ui¬
num rumpit utres. ⁊ipm̃ ef¬

Expanded text:
vinum, gratia. Quandoque ergo vinum novum in utres veteres ponitur, et utres rumpuntur, et vinum effunditur: quia qui gratiam Dei accipiunt, et post acceptam gratiam sicut prius peccato deservire volunt et ipsi pro contemptu gratiae deteriores, quam prius erant, efficiuntur - et gratia eis aufertur. Aliter: Nemo mittit novum vinum in utres veteres, id est Deus gratiam non tribuit peccatoribus nisi prius a vetustate renoventur. Alioquin vinum rumpit utres, et ipsum ef
Abbreviated transcription (Latin):
inquo cecus luto linitus lauatur
dum peceator infide diuinita¬
tis ⁊ humanitatis eus baptismo
ex orta deletur. dum peccatũ de¬
letur. seciis deniq uidet clare.
⁊ lauatio. fides cum baptismo.
Receptio luminis. ꝯtemplatio su¬
ꝑne claritaris. S iudei illumi¬
natum eieiunt.dum ppłm ꝓ fidẽ¬

Expanded text:
in quo caecus luto linitus lavatur, dum peccator in fide divinitatis, et humanitatis, ejus baptismo s aufertur, dum peccatum deletur. Lotus denique videt clare, et lavatio, fides cum baptismo; receptio luminis contemplatio supernae claritatis. Sed Judaei illuminatum ejiciunt, dum populum