comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dͣinãgnsu ointutu legatis oblig¬
abitim. quia eocasum non hr̃da¬
tis pat̾ne porto s legatum ad eũ
ꝑuenit dicet aliquis quid gͦsi
exhr̃datus filius non ex sixostitu¬
tionc fri suo hr̾i excitit. s  niitͤ le¬
ge aut ꝑ int̾ po̾itam ꝑsonami
atq ita ĩpubes decessit sic quo ex¬
imandus erit subititutꝰ lega¬
ta debe̾ minime. nam qnͣtũ int̾¬
sit exhrdatus filius exsubitituti¬
one frĩsuo hr̃s eristat. an aliomͦ
uił ee capparet q alias abeo leg¬
are pat̾ potint. alias non potint
est gͥ rõm congruum ne pͣlus
niris arca ꝑsonam substituti te¬
stator hãt qmͣ hr̾et in eo cui eum
subintuerat. ¶Cohr̾s pupillo
gis falcidic rõn e p̾stit̾it. ceinde
iput̾e mortuo exsubititutiõe
hr̃s extitit. ⁊ serins pupilli lega¬
tis exhaustus eẽt. ex integro leg̃
faladie rõ ponenoa erit᷑. dontri¬
butis logatis que ab ip̃o ⁊ quea

Expanded text:
is substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis paternae portio, sed legatum ad eum peruenit. dicet aliquis: quid ergo, si exheredatus filius non ‹ex› substitutione fratri suo heres exstiterit, sed aut lege aut per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere? minime: nam quantum intersit, exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, uel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater potuit, alias non potuit. est igitur rationi congruens, ne plus iuris circa personam substituti testator habeat, quam habuerat in eo, cui eum substituebat.Coheres pupillo gis Falcidiae ratione, praestiterit, deinde impubere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem legis falcidie exqnͣtitate
bonorum que pat̾ reliqũ erat de
ducet᷑ pene eadem dicenda sunt.
et si pat̾ duos ĩpub̾es hrdes istiti¬
erit ⁊ eoidem in uncem subintu¬
erit. dem̾ nire substitutiomis ad
alt̾m hr̾ditai recid̾it ⁊ legis falci

Expanded text:
onem legis Falcidiae ex quantitate bonorum, quae pater reliquerit, ponet. Eadem dicenda sunt et si pater duos impuberes heredes instituerit et eosdem inuicem substituerit, deinde iure substitutionis ad al
Abbreviated transcription (Latin):
¶si fr̃ non possit cau̾e̾ curator por¬
tiomis enis constituitur ap̾q̃
refra pecuma collocetur ut t̾e
denum recipiat ꝙ redactũ
est cum bona ꝓpria contułit.
S si quid̃ ꝑcontumaciam
actones denegate sunt postea
oblata cautione recepit pri¬
ctum p̃coru decantionͣe loqͣ¬
it. aut enin reinquit aut ca¬
utione facienda collatioest. g¬
fecit edcõ s ⁊ siquidam omi¬
dat dequibdam caueat eq̃di¬
am̃us eum satisfecisse. s cum
possint qdam eẽ mocculto ñ
satis confert qui non cauit
qmͣus dnuuidat. Sigͥ consret
int̾ꝑtes quid sit inronis emã¬
cipãti sufficiens collatio est di¬
iisio si non constec. s dicant
quedam non ee̾ incõmime
⁊ si tm̃ forte in bonis patins
emancipatus remittat qnͣtũ
lisse ind̾i Icem⁊si nom̃ pat̾ni
ur.aliamꝰ rem ded̾it proporti¬
one bor que conferre debint¬
¶ Sicum duob conferre de¬
cum e auet. uł cum diuidit

Expanded text:
re non possit, curator portionis eius constituitur, apud quem refecta pecunia collocetur, ut tunc demum recipiat quod redactum est, cum bona propria contulerit. quod si per contumaciam actiones denegatae sint, oblata postea cautione recipit prictum praetoris de cautione loquit. aut enim re, inquit, aut cautione facienda collatio est. ifacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuisio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantulisse uideri: idem et si nomen paterni remue aliam dederit pro portione bonorum, quae conferre debuit.Si, cum duobus conferre decum cauet uel cum diuidit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba. fid̾i tue ꝯmitto sempiia
sorornti legata que alupm̃s
mis reliqui exmedio tp̃r recipi¬
datos hãs. c̾itum est cum sempro¬
ma cuns fid̾iꝯmissũ sit. absinu¬
erat seabhrditate anteꝙͣ ẜinuo

Expanded text:
ba: "fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis reliqui, ex medio recipidatos habeas". quaesitum est, cum Sempronia, cuius fidei commissum sit, abstinuerat se hereditate ante
Abbreviated transcription (Latin):
natum est non extet accio proni
cessat qm̃ admͥ si pecuam ifrau¬
tem abieciss aut etiam si isqui
mortiscauia alib̾to accepiss eam
remuendidiss ⁊ bone fidei emptor

Expanded text:
natum est, non extet, actio patroni cessat, quemadmodum si pecuniam in frauem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, rem vendidisset et bonae fidei emptor
Abbreviated transcription (Latin):
Imhrdutas pr̃is ere alieno gͣu¬
aretur ⁊ res meo statu indet᷑
ut pupilla ab h̾rditate pater¬
na abstet᷑ uiis extutorib
cum płisq creditorib ita dec¬
dit ut cta crediti portone con¬
tenti eẽnt acciperitq curato¬
trcum płisq cclitorib decide

Expanded text:
ditas patris aere alieno garetur et res in eo statu videretur, ut pupilla ab hereditate paterna abstineretur, unus ex tutoribus cum plerisque creditoribus ita decidit, ut certa crediti portione contenti essent acciperentque: idem curatoti cum plerisque creditoribus de
Abbreviated transcription (Latin):
demituco filie exh̾rdate dꝑ¬
omilia m̃imoꝵ aureoꝵ leg̃a¬
uit eoi demq tutorei utris
dedit. Quesitumẽ anereo
diecmoduo milia potunt
nsuraꝵ noi̾e pupiue tute¬
le mditio teneanti.R. te

Expanded text:
exheredatae duo milia nummorum aureorum legavit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potueruusurarum nomine pupillae tutelae iudicio teneantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
si fenori dare cum potiusset
sorte datur ei qu accep totũ
sortis ince fungitur uł fũgi
cum indelãtur cessau̾ũt in
amiusttͣine tutele ⁊ ap̾side
tutordatis est pupilio. Iussi

Expanded text:
sed, faenori dare cum potuisset,sorte datur, ei qui accipit totum sortis uice fungitur uel fungi tum uidebatur, cessauerunt in administratione tutelae et a praeside tutor datus est pupillo, iussi
Abbreviated transcription (Latin):
m̾̃to negotiatonis rõnes obtu¬
lit. pamphilus aut̾ putauit
redc̾e oporte non ad incremi¬
tum negotiationiss ad ꝯpu¬
tationem usurarĩnit intute¬
leniditio sol. ¶ Quesitumẽ¬

Expanded text:
mento negotiationis rationes optulit, Pamphilus autem putauit reddere oportere non ad incrementum negotiationis, sed ad computationem usurarum, ut in tutelae iudicio solet. quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ incendio ex̃ uitis cum
ex muentario cumtutore
conuenire cos possẽt ad sol¬
uendam pecumam aut̃ no¬
uatõnem faciendam coge̾
cumid irca priores debito¬
res ꝓpeind̃ casũ fecissent. id

Expanded text:
 incendio exustis cum ex inuentario tutores conuenire eos possent ad soluendam pecuniam aut nouationem faciendam cogere, cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id
Abbreviated transcription (Latin):
suffic̾. ncħ̾ duminutũ eẽ de facł¬
tatib contutoris exquo tp̃r da¬
tuse̾. s eand̾ faciem pr̃mionu
pmansissean ⁊ si nich post ac
cuisbona ueniert. ucz ob¬
rep̾tum fin̾t p̃cori quidec̾to
eum dedit ꝑmitte contuto¬
cum destinatum hr̾et muta
lli uendit ionem fecit. S qͥ¬
dam aialia emptorib p̾cu
non soluentib retirint ⁊ a¬
pupiiu accepto tulit. ⁊ exhi¬
is aliquot natast᷑. defuncco
tũtore. hr̃s eius eand̾ tutelã
ãmunisfͣuit ⁊ aĩalia annis pli¬
mis possedit. q̾sitimie̾. in cu
ds amis tutela ãm̃istͣt a ẽ a̾nis

Expanded text:
sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post acccuius bona uenierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto eum dedit permittere contutocum destinatum haberet mutare lli uenditionem fecit, sed quaedam animalia emptoribus pretium non soluentibus retinuit et apupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plmis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata est annis
Abbreviated transcription (Latin):
quis tñtorum creditor pri py¬
piue solidam pecumã erpen¬
samsibi exrepupile cumt.¬
suris feci̾t. renocari acurato¬
rib pupille ad portõnese. n
possit quas ceti quo c̾clitore

Expanded text:
quis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, revocari a curatoribus pupillae ad portiones eas possit, quas ceteri quoque creditores
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur an filio exhrdato Terenc̾.
etiam nepotes ereo abonoꝵ possõne
possõm nequisuo noie a bonor possõ¬
ne submouẽtur ꝑ alios cam conseꝙͣ¬
tur.Si aut̃ emancipati apre̾ fui̾nt

Expanded text:
eritur, an filio exheredato etiam nepotes ex eo a bonorum possessione possessionem, ne qui suo nomine a bonorum possessione summoventur per alios eam consequantur, sin autem emancipati a patre fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Ilib̾tus prõno quo ad cebitam̃ por¬
tionem attin satiffaciat muito
tñ aliquid extorqͥre cogneturquid
tum cogatur manumittẽ. quidoͤ
pecierit si fubinitutinphe̾bit eq̃de
debita portone. cet̾iꝑi ad substitu¬
tum ꝑuemat .i. ut si forte ẜuus
redimi potuiss prãret᷑ lib̾tas. ces¬
sante no̾ subintutõne proͥnũ hr¬
ditatem lupti amplectentẽ ptor
quidefideicõmisso cognoscit lib̾ta

Expanded text:
libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quitum cogatur manumittere. quid ergo petierit? si substitutum habebit, aeque debita portione cetera pars ad substitutum perueniat ita, ut, si forte seruus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante uero substitutione patronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fideicommisso cognoscit, liberta
Abbreviated transcription (Latin):
Ifilius quipri hr̃s excitit fr̃em sun¬
exproatimi arrogauit atq ita hr̃¬
ceeo relicto defunctꝰ est bonoꝵ possõ¬
nem lib̾ti prĩs natirrał exhr̾datus
non hebit. nam cui ełhr̾dato taład
optio nõcẽt᷑ ⁊̃ nocẽ d ex hr̾dato. qm¬
stur Pauł. Dõtat ei qui alioie
filius uenire possit. Papͣ
Astrensium bonoꝵticum lib̾tus

Expanded text:
Filius, qui patri heres exstitit, fratrem exheredatum adrogauit atque ita herede eo relicto defunctus est: bonorum possessionem libertum patris naturalis exheredatus non habebit: nam cui non exheredato talis adoptio noceret, nocere debet exheredato, qretur. Paulus notat: ei, qui alio iure filius uenire possit. Papinianus. Castrensium bonorum Titium libertus
Abbreviated transcription (Latin):
nem facilius legatum conseq¬
tur. ¶ Siquis cognationi leg
Item est atq si cognatis legass
onni marci ꝑmirit conegii ie¬
garenuuia dubitatio est. qͥrs
corꝑi cui l cohire legatum sit

Expanded text:
ogationem, facilius legatum consequitur.Si quis cognationi leget, idem est atque si cognatis legassetdiui Marci permiserit collegiis legare, nulla dubitatio est, quod, si corpori cui licet coire legatum s
Abbreviated transcription (Latin):
bant. in eo fundo nutra kaienda¬
rii ⁊ mimos reliquit. rensum e
deniums quo ut supͣrensumẽ
Ita logatum est septicie mee
sorori fundi pat̾ni mei seianiꝑ
tẽm dariuolo ꝑtenisic̾ est ⁊ ai¬
tam ꝑtemitaut in diem mor
strinurbanum ⁊ rũsicum cum
mancipus que fundi cã erant ad
u̾ba sicut est ad instructum re¬
ferri. ¶ Fundo legam my uiba se¬

Expanded text:
t. in eo fundo instrumenta calendarii et nummos reliquit. responsum est de nummis quoque, ut supra responsum. Ita legatum est: 'Septiciae sorori meae fundi paterni mei Seiani partem dari uolo sic ut est, et alteram partem ita, ut in diem mortnstrumentum urbanum et rusticum cum mancipiis, quae fundi causa erant, ad potest haec uerba 'sic ut est' ad instructum referri. Fundos legauit
Abbreviated transcription (Latin):
dei cõmissi in trb̃i. Itemq̾nit an
fructus enustem fundi qui ibim
dis morti coacti manẜit ficñ¬
cõmisso cedant. cum plenissima
testatoris erga affinem uolu̾tai
Abeo quor manitestareturꝙ. re¬
liqua coionorũ enud possõms ad
eum ꝑtinẽ nolu̾t.R2. iihinus
modi scriptura posse rnd̾i ħ so¬
lum qrendum. an manifeste ap¬
pareat cefimctam id de quo qͥrẽ¬
aq q̃ meo fundo moratur excep¬
tis quos maninuso q̾situm est c̾
testator in eofunido aliqnͣtulum
uendid̾it totimi ⁊ ꝑtem t̾riam
p̾cii ꝓeo acceꝑit. anuinũ in dolu¬

Expanded text:
deicommissi deberi. Idem quaesiit, an fructus eiusdem fundi, qui ibi in diem mortis coacti manserint, fideicommisso cedant, cum plenissima testatoris erga adfinem uoluntas ab eo quoque manifestetur, quo reliqua colonorum eiusdem possessionis ad eum pertinere uoluermodi scriptura posse responderi hoc solum quaerendum, an manifeste appareat defuncta id, de quo quaerereaque, quae in eo fundo moratur, exceptis quos manumisero'. quaesitum est, cum testator in eo fundo aliquantum uendiderat et partem tertiam pretii pro eo acce
Abbreviated transcription (Latin):
cessiras eximmabims. ¶Necq̃¬
rendum ee̾ quid debuiss paripe¬
coris mitr̾i funidi cã. S si quid ꝑa¬
tum e̾et non enim ermimio. a
multitudine legatum eriminã¬
dam cum infundum sigłnas ħre̾
Figilloͬrum oꝑa maiore ꝑtean¬
ni ad opus rusticum utebatur:
de ince enis fundi nitrin legau̾at
legatim eẽ excepto pectore pa¬
stores ouiltones omla quo lega¬
to contim̾ offilius non recte pu¬
hiis niridia poi̾ta edium ee.lab¬
tasint.¶Molas mannarias qͥd
suppeslectił num̃tarias au̾ marĩ ẽe¬
offiumi ait lab̾o. casseuiꝰ trebatiꝰ.
risuo legan̾at. ¶Questtum ẽ
anẜm pistatores qui solebant
eum sequi ⁊ urbitis rõnib fini¬
gebantur nec mortis testatoris
rt legati ẽe indeantur.i2. ẜ. ea¬

Expanded text:
cessuras existimabimus? nec quaerendum esse, quid debuisset parari pecoris instrumenti fundi causa, sed quid paratum esset: non enim ex numero aut multitudine legata aestimandam cum in fundo figlinas haberet, figulorum opera maiore parte anni ad opus rusticum utebatur, deinde eius fundi instrumentum legauerat. legatum esset excepto pecore, pastores ouiliones, ouilia quoque legato contineri Ofilius non recte puin his uiridiaria posita aedium esse Labta sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem Ofilius ait. Labeo Cascellius Trebatius ri suo legavit. quaesitum est,  piscatores, qui solebant eum sequi ‹e›t urbicis rationibus expungebantur nec mortis testatoris r‹an›t, legati esse uideantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
tantis ꝑ conditus. ¶Quero anis
possedi. an hoc significet sicutũ¬
srructa in die mortis habint .i. c̾
mancipiis pecorib mitro̾ rustico
Umfundus sine m̃stro legatussit
gato continentur. Nulie aut̾. ex
hiis reb que moui posst̃. paucis
excẽptis fundi appllone continẽ¬
tux. demolis tñ qͥri sol cumita af¬

Expanded text:
tantisper conditus: quaero, an is possedi' an hoc significet 'sicut instructa in diem mortis habuit', id est cum mancipiis pecoribus instrumento rustico? ugato continentur, nulla autem ex his rebus quae moueri possunt paucis exceptis fundi appellatione continentur. de molis tum quaeri solet, cum ita ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidam refunt qnͣtum repeto
instituti in orte̾ obiemit codia¬
ilis asscrip̃ta uł ademptast̾. a
subitutis debeant: id est an ꝑm̃¬
factaualeat acsi tectam̾̃to fr̾a
ec̃t . ꝙ sabinũ ⁊ cassiũ Nndisse
auint ꝓculo dissenciente. nim.¬
irum aut̾ sabini ⁊ cassi colles¬
tioqm̃ ⁊ ip̃i reoenit illa est qd
codicilli ꝓꝑ̃te testi hnr. ob ẜna

Expanded text:
uidam referunt, quantum repeto instituti mortem obierunt codicillis adscripta vel adempta sunt, a substitutis debeantfacta ualeat ac si testamento facta esset. quod Sabinum et Cassium respondisse aiunt Proculo dissentiente. nimirum autem Sabini et Cassii collectio, quam et ipsi reddunt, illa est, quod codicilli pro parte testamenti ha
Abbreviated transcription (Latin):
peculium ẜuolegatur non etiã
id conceditur ut petitionẽhat¬
disse dicit. quid tñ si hec iiolim¬
tas fint testatoris cur non possit
consoqui certe compensari drħ.
tur. ¶An⁊ꝙ. dominus scripsis
s yuose debe peculio legato ce¬
dit ⁊ pegasus negat. Idem ner¬
biemio non dediss. S in rõib
sius retuiliss fine se debere qͥn
aut̾. ꝙ comino debet᷑ ex peculio
legato deducitur.S ⁊ si quid̾ ħr¬
se ded̾it ⁊ agetur depecũno ar
rogatore idem puto dicend

Expanded text:
peculium seruo legatur, non etiam id conceditur, ut petitionem handisse dicit'. quid tamen si haec uoluntas fuit testatoris? cur non possit consequi? certe compensari debettur. an et quod dominus scripsisset se servo debere, peculio legato cederet? Pegasus negat: idem Nerbiennio non dedisset, sed in rationibus suis rettulisset filiae se debere quinautem quod domino debetur peculio legato deducitur, sed et si quid herese dederit et agetur de peculio cum adrogatore, idem puto dicendum,
Abbreviated transcription (Latin):
adicitur ce natu ͫi sit. S pn¬
to nn hanc adiectõnem non ui¬
ciare legatum. S nicħ ei . adic̾e
nec enim pot̾ crescr̾ uenͣdica¬
tio peculii ꝑ hanc ad recconem
piane siꝓponat iegatariumna¬
ctum possonem reꝵ erceptone
cantem uti pot̾. ht̃ enini inso¬
lion  de fucti uolintatem eris
alieni non deducendi. S ⁊ Si
dñs remittr᷑ se uno ꝙ deb̾et ł¬
uoluntate ꝓot̾ dns ẜuo remit¬
legato. an ⁊uicarii mei peculi
mus contim̾ legato uicarii eiͦ
peculm nisi adu̾setur uolũ¬
tas testatoris. ¶Si xins ⁊ iñca¬
rimi enis libi et̃ iassi st̾ eiq pe¬
culia sua iegata snit. u̾ba ẜm
uolintatem testatoris exandi¬
ꝑatisq peculiis testatore locito¬
cabitur. mii hec meni fu̾it tes¬
tantis. ¶ Sic̾ ant̾ es alemm

Expanded text:
sit. sed puto verum hanc adiectionem non vitiare legatum, sed nihil ei adicere: nec enim potest crescere vindicatio peculii per hanc adiectionem. plane si proponas legatarium nactum possessionem rerum, exceptione cantem uti potest: habet enim in solidis rebus voluntatem aeris alieni non deducendi. sed et si inus remittere se servo quod debet vuoluntate potest dominus seruo remitlegato an et uicarii mei peculiumus contineri legato uicarii eius peculium, nisi aduersa sit uoluntas testatoris.Si seruus et uicarius eius liberi esse iussi sint eisque peculia sua legata sint, uerba secundum uoluntatem testatoris exratisque peculiis testatore locutocabitur, nisi haec mens fuit testantis.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ceportandidatimi est statim
amintẽ ciuitatem ⁊ io nec cesti¬
insfaciendi nẽc ius fid̾i comi¬
ttendi constat hr̃e. ¶ Sigus
plane minsuam deportatus
codicillos sibifecit ⁊ in diigen¬
tia iiꝑatoris restitutus huisdẽ¬

Expanded text:
deportandi datum est statim amittere ciuitatem et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittendi constat habere.Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus
Abbreviated transcription (Latin):
fferre pũͣtat. non posie fidei cõ¬
mitte c̾cum ẽ quian testari pot̾
quia anliceat sibi testan drb
Si tũ manimssi decessisse ꝓpon¬
antur constant̾ dicrmus fidi̾¬
cõmissum relictimund̾i qͣi ne̾
datum. cum mors eꝰ contngit
indelicet sidurañt uolinitas
ualet quociens ipm testm̃ non
nak. s ualz si alias fideigomi¬
ssum quis reliquerit ¶nquibꝰ
tifidicomissum relinqͥre non
possunt quia nec testmn facien¬
di ius h̾nt cum sint. ãpollides.
.deportatos autem eos accipere
debemus quib princeps insul¬
as adnõtau̾it ułquib depor¬
tandisscripsit. cet̾m priniqmͣ¬

Expanded text:
fferre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, dusi tamen manumissi decessisse proponantur, constanter dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum mors contingit, uidelicet si durauerit uoluntas ualet, quotiens ipsum testamentum non ualet, sed si alias fideicommissum quis reliquerit. Hi, quiti fideicommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum sint ἀπόλιδες. Deportatos autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum pri
Abbreviated transcription (Latin):
inntuit. ⁊ lib̾tis legat.i cedit
corumq fid̾i cõmisit inhec
u̾ba. EAnob̾ petout quicqd
nob̾ legam contñtisitum
uentes nt post uos filiis m̃is
restituatis defimcta testatri¬
cit fina menia lib̾tus decessit
tum est.niadita hr drtate

Expanded text:
ata dedit eorumque fidei commisit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit tum
Abbreviated transcription (Latin):
autem hii codiculi adurore
et filiam. primũ aut̾ rogo ut¬
sic int̾uos agatis ut meiriuo
ogistiᷤᷤ itaq rogo. ut quicꝗd a
ego reliq̾ro aut quod uos ipe
nabetis cõmune sit uob̾. Ai¬
la intestati pristonoꝵ possone
am ꝑtemi deb̾isi modo uror
ꝑita est inco̾e bona sua con
uit. filii cumuniusa bona
pris obligita ee̾nt mutuã
acceptam pecuniam hr̃dit¬
ario creclitori solunt ⁊ post̾io¬
ri obligau̾nt. qui cum ei de¬
bitum non solue̾tur p̃diau¬
mu̾sa loge pignorisum ex
hr̃dib uendidit. qͣran cum
iste filius ercã emptõnis ea
possideat fr̃ib ⁊ cohr̾dib fid̾i¬
cõmissi petitio e̾e̾t.. anu̾o e. a¬
seqn̾ti c̾clitori obliginint¬

Expanded text:
autem hi codicilli ad et filiam. primum autem rogo,sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem am partem deberi, si modo uxor parata sit in commune bona sua confuit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni ex heredibus uendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio esset an uero ea psequenti creditori obligauerint
Abbreviated transcription (Latin):
ari ei cin asscriptum est relictꝰ.
⁊ mag̾ est ut legatum ab eo
peti non possit. S si palam eta¬
ꝑte testatori maledixit ⁊ ĩ fan¬
stas uoces adu̾sus eum iacta¬
in̾t.id̾ erit dicend̾. si aut̾ itatꝰ
enu controu̾siammoi̾t denegi¬

Expanded text:
ari ei, cui adscriptum relictum est, magis est, ut legatum ab eo peti non possit. Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas uoces aduersus eum iactauerit, idem erit dicendum. si autem status eius controuersiam mouit, deneg
Abbreviated transcription (Latin):
ate filia meaart dotalez cau¬
tionem post mortenmeã
mutrs ⁊ ita renoues ut fr̃s
tui dotrm supulentur hoc
ca̾uait si sn libis uno płib¬
ue in m̾mio morieni dosad
cos ꝑueniat post morte̾ pris
decessit maritus an̾qmͣ reuo¬
uaretur cantiodot. ał ⁊ postea
alii ipta decessit nullo li¬
borum relicto. uiuo ad huc

Expanded text:
a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiam tammriru qͣ
emptorishr̾dem mulris ut
fundus apud emptorerre¬
maneat fidi comissano pre¬
Raptiuissit. an alatrum¬
putetq seperrorem quia
iatronib captus est emmi
et uelud hostnunut relega¬
tuiquinichse.acaptiuo c̃a¬

Expanded text:
ignorantiam tam mulieris quam emptoris heredem mulieris, ut fundus apud emptorem remaneat, fideicommissario preaptiuus sit an a latrunputetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo
Abbreviated transcription (Latin):
la est ꝙ eañdum detextum. gͥ
continebitur. ¶Usi colorib ui¬
rendum est. ⁊ constabat. apud
ueteslane appłłone u̾si coloria
non contiũi.s ca onña inderi
legata q̃tnncta sunt ⁊ neta ̾¬

Expanded text:
 est nondum detextum. ergcontinebitur. Uersicoloribus uidendum est. et constabat apud ueteres lanae appellatione uersicoloria non contineri, sed ea omnia uideri legata, quae tincta sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
dũcta ĩpensa suꝑerunt ꝙ
scenola ⁊ admariti ⁊ acl
muliens ĩpensas reͦfert.
nas dotidełit mox sublatis
mensiũ friictꝰ restitui. S qͣs¬
ip̃a feat ĩpensas q̃ an̾qmͣpo¬
rtõnes fruccuum fiant de¬
ducecende st̃. Igit᷑ ⁊ si maritꝰ
aliꝗd ĩpendit in eud̃. ĩnu̾
utriuiq ĩpense concurrẽt
ita ⁊si ĩpeniaꝵ amułre fc̃aꝵ¬

Expanded text:
ducta inpensa supererunt: quod Scaevola et ad mariti et ad mulieris inpensas refert. ias doti dedit, mox sublatis mensum fructus restitui, sed et impensas, quae, antequam portiones fructuum fiant, deducendae sunt: igitur, si et maritus aliquid inpendit in eundem annum, utriusque inpensae concurrent. ita et, si impensarum a muliere fa
Abbreviated transcription (Latin):
diuortium fu̾it secutum
non solum ꝑtemͣ duode¬
cimam nĩcedis. S pro
quo dot. alep̾dium fũt ex
m̃cede quie delebatur porti¬
oneni recinebit. ¶Iten si
messes eni anniquo diuo¬
rtium fcm̃ ẽ colonũ exfor

Expanded text:
divortium fuerit secutum, non solum partem duodecimam mercedis, sed pro quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo divortium
Abbreviated transcription (Latin):
diii sub est enim prãri oportere
qnͣto pluris fundus fint ꝙͣ. adc̃¬
ditorem ꝑuemre oportint. ¶a¬
io seio exsemisse. ticia exqͣdran¬
te ⁊ aliis exreliquis portonibi
hr̾dib institutis ita cauit fidei
at̾ nr̃e mando gaisei ⁊ lucia titi¬
Aut post obitum nrm reddatiꝰ
restituatu ticio ⁊ sẽmpromo se¬
missem primoni etiam por¬
cum utriq adieri̾t hroitatem
⁊ postea ganis senis defumctus
sit luciaticia hr̃de mitituta. an
ħ lucia ticia ꝑtem dioiam
semissis qmͣ rogatui erat gaiꝰ
senis restitu̾e protinꝰ debeatan
midiam semissis eyꝑsona seu
restituat. ¶Filiam suam hr̾dẽ
scripsit ⁊ nepotemꝙ̃ exea h̾eb¬
to . scio uium contentum eẽ
qnuis scripsi unu̾sam rem
meam eoq. filiam meam et
nepotem meum hrdes scripi¬

Expanded text:
dius: subest enim praestari oportere id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit. Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et porcum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinus debeat? midiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem to scio illum contentum esse, quoniam scripsi universam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum heredes scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem hnsquos hĩdes substitu¬
erat restituat. filius inta sororẽ
suꝑauit ⁊ intͣ tricesmũ annũ
sũ libis decessit. q̃situm est exsuo¬
stitutis uno defimcto añ fum̾
ꝑs eĩui que ad cetõs substitutos
qui iuꝑinu̾e̾nt pͣtin utrũ pro
inriub an prohroitariis porti¬

Expanded text:
ditatem his, quos heredes substituerat, restituat. filius uita sororem superauit et intra trigensimum annum sine liberis decessit: quaesitum est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent pertinet, utrum pro uirilibus an pro
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba atepeto sei ut stichũ man¬
umittes deli mi fͣace̾s. s ĩ comi¬
lo tuo restituai. ꝙ ut facias
restitu̾e ⁊tem qͥsiit ansi. aliꝙͣ
controu̾sam senis deuncia

Expanded text:
a te peto, Sei, uti tu Stichum manumitteres: dedi unde faceres'. sed et codilio tuo restitues: quod ut facias,restituere. Idem quaesiit, an, si aliquam controuersiam Seius de uncia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃t̾. tñ benigna int̾p̾tatõne pi¬
acet ut fr̾qui ab intestato pu¬
pillo successit subinitutis fidĩ¬
cmisso obligetur qͣui si iui¬
cem fin̾t substiͣtuti infid̾i.ꝯ.¬
rogauit ut siquis sũ lib̃n dece¬
det ꝑtem suam hrditatis soro¬
rifr̾i uerestituet. aut si fr̾ soror
teneri mincem uolo. donec
reliquerit anhrdes sui fid̾i.9.¬

Expanded text:
tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideirogavit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori fratrive restitueret aut, si frater sororteneri inuicem uolo, donec reliquerit, an heredes eius fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sins reliquiss id fid̾ĩ cõmisso cõti¬
neri claudins: ⁊ alias de eodẽ frõ
te rectłnda int̾põita restitueda
sint eo auctore hẽditatẽ cõpu¬
tari. ¶Que hebat filium ⁊ er
conepotemutrosq nmari¬
tipotate maritum exasse scrip¬
sit hrdem ensq fidi cõmisit
nhꝰ u̾ba si ticius maritus me
comitto nt quicquid erhr̃di¬
tate mea ad eum ꝑuem̾t cum
mori ceꝑit id restituat gaioser¬

Expanded text:
is rel‹i›quisset, id fideicommisso contineri. Claudius: et alias de eodem facto te reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari. Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heredem eiusque fidei commisit in haec uerba: 'si Titius maritus meus committo, quidquid ex hereditate mea ad eum peruenerit, cum mori coeperit, det restituat Gai
Abbreviated transcription (Latin):
exreftu panꝑtatisque ad noi ꝑ¬
nenĩnt aiatis eum exusurii ꝓ
qnͣtitite mĩmorum redactis
ħ amplius eidem aliĩpnomeo
hoĩem conactaneum ⁊ u̾nam
sutorem quieum arcificiosu¬
o mercededata alere poti̾t. q̃situ
est cum alim̾ta mit̾o minora
p̾stit̾int h̾rdes scripti qmͣ usure
sũme redãcte compecebant. an¬
⁊ si residuias pra̾re complli debe¬
ant tociustpris an exeo die exoͥ¬
guati ei sp̃iur ut exmꝰicedib aiet᷑
statim uemreut utrumm̾ce¬
deomni redortu ⁊ m̾cede ẜuorũ
restitu endis sensisse. ¶ Plurib
hr̃dib mitititis in quib ⁊ lib̾¬
tu trib excodrante eudemfim¬

Expanded text:
efectu paupertatis, qui ad uos peruenerit, alatis eum ex usuris pro quantitate nummorum redactis. hoc amplius eidem alumno meo hominem Caletanum et uernam sutorem, qui eum artificio suo mercede data alere poterit'. quaesitum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis an ex die, quogati ei specialiter, ut ex mercedibus aleretur, statim uenierint, utrum mercede omni reditu et mercede seruorum restituenda sensisse. Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
mi hr̾dec mititurit ⁊ fid̾icon¬
sit filieut si sñ lb̾is decefsiss ꝑs
eidata pueniret ad cohrles¬
s eam fmrosam ip̾e ticius ĩma¬
trimonio collocauit.⁊ emxa
est filiam post morte̾ pr̾iiqͥn¬
tum est. defimcta fuia furiosa
suꝑstite ex hiꝰ coniu̾ctõne ꝑta
fuia anfidicomiissũ ad cohrce

Expanded text:
m heredes instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit et enixa est filia‹m› post mortem patris. quaesitum est, defuncta furiosa superstite ex eiusmodi coniunctione parta filia, an fideicommissum ad cohe
Abbreviated transcription (Latin):
tem erãctam cõem dõtem ꝯsũ¬
mat patri ⁊ inua ea ⁊ mortu ai
Cet̾m sinͥ ꝑditure et exiuisis
cãis soluta sit non suꝑerit. acͣci¬
o. s mortuo pͣre nec etiam ħ̾rd¬
es aget nec mułr. ¶ Simulrso¬
cotis ꝑ nonatõnem decepta acci¬
te egi̾t ⁊ si omissa sit derato satis

Expanded text:
tem exactam communem dotem consumat, patri et uiua ea et mortua ceterum si non perditurae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. sed mortuo patre nec etiam heredes agent nec mulier. Si mulier sodotis per nouationem decepta accie egerit, etsi omissa sit de rato satis
Abbreviated transcription (Latin):
titueres. michi qr⁊ remoto fid̾i¬
ꝯmisso lib̾umtibi fu̾at nole̾ti¬
adirc hr̃ditatem creditores tu¬
os tali cõmodo frandare⁊ egor
nich̾ turpit̾ faciam recipiendo
camhroitatem qmͣ remota
postiulatione mea hc̃ creditor¬
adires non pot̾unt. s ⁊n filiui

Expanded text:
itues mihi, quia et remoto fideimmisso liberum tibi fuerat nolentadire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditoradires non potuerint. Sed et filius
Abbreviated transcription (Latin):
tã ⁊ si rend̾it pot̾ uidi eum pos¬
ẜonem repudiasse ꝗ fornaz
bengnor est diu̾sa sm̾a mari¬
me cum debonis pentis int̾ fr̃es
disputet᷑ ꝙͥ tñ facilius admit¬
tenoum exisinosi intͣ tp̃s
delate possõnis cautionez of¬
feratz nam post annil qͣm de¬
lata eẽt uonoꝵ possõ uolu̾tari¬
am mõram cautionis admit
trisbonoꝵ possõm accepit. ne¬
pos ex eod inf.mulia retentur
senissẽ hr̾ditati cum emolu¬
m̃to colłonishe̾bit. Id̾ nepossi
postea boꝵ possom intestatipa¬
tris accipiat fr̃i pꝰemãcipatõm
pris q̾sito ⁊ infamiua retento
bona sua conferre cogetur.
hrs mstitutꝰ adeat ⁊ emancipa

Expanded text:
uideri eum possessionem repudiasse, qui formam benignior est diuersa sententia, maxime cum de bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis cautionem offerat: nam post annum, quam delata esset bonorum possessio, uoluntariam moram cautionis admitttris bonorum possessionem accepit. nepos ex eodem in familia retentus semissem hereditatis cum emolumento collationis habebit. idem nepos si postea possessionem intestati patris accipiat, fratri post emancipationem patris quaesito et in familia retento bona sua conferre cogetur.heres institutus adeat et emancipat
Abbreviated transcription (Latin):
est rndemꝰ miscĩ duas ꝑ̃tes
¶Oui filium suum ĩpubem et
ticium equis ꝑtib h̾rdes mitit¬
uerat a filiototum semissem le¬
o substituat. q̾situm est cumti¬
cius exinstitutione adiss ⁊ ĩpu¬
be̾ filio mortuo exsũbͣstitutio¬
ne hrs extitiss qnͣtum legatoꝵ
noie p̾stare debe̾t ⁊ piacint sol¬
ida legata eum p̾stare debe. iam
confusi duo semisses effice̾nt ut
cirea logem falcidiam tociuta¬
sis ro hretur ⁊ solida legata p̾sta¬
rentin: Srhoc itaum est si filiui

Expanded text:
espondebimus misceri duas partes. Qui filium suum impuberem et Titium aequis partibus heredes instituerat, a filio totum semissem leo substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida legata praestarentur. sed hoc ita uerum est, si
Abbreviated transcription (Latin):
restitue mrone legis falcidie cẽ¬
tum deduce d quia si aliusqlib
hr̃s extitiss ⁊ ħ centum in ere au¬
enoponentur. Si tu erꝑte qͣrta
ticuns exꝑte qͣrta hr̃des icripti fun̾¬

Expanded text:
ratione legis Falcidiae centum deducere debet, quia, si alius quilibet heres exstitisset, haec centum in aere alieno ponerentur. Si tu ex parte quarta, Titius ex parte quarta heredes scripti fu
Abbreviated transcription (Latin):
sentib p̾ientes petint cump̃¬
señti dre relictum sit fidi ꝯmis¬
sum ci cegrnta statuend̾ ẽ ex¬
plorand̾q. in ⁊ ani sint petiti.
non pot̾ hr̃icoli .in. ercẽptoe
uti si legatarius uendicares¬
nim uell non relicto hr̃chi

Expanded text:
es petent, cum praesenti die relictum sit fideicommissum, causa cognita statuendum est explorandumque, an et alii sint petiturinon potest heres doli mali exceptione uti, si legatarius vindicare servum vellet non relicto heredi
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs non emancipanit.s abinte¬
itato ꝑeũm bona possic̾e cepit.¬
fuit si fraudis consilio amihr¬
dib scriptis ꝑtcpato legrtuna
hrditatem solus possideat accio
legittimam h̾r̾ditatem posside¬
at᷑ non dubie ut legata ceta ꝙ
fidei cõmissa itahrditatem quo.
resritue compellendꝰ est. lb̾tates
quo tam dixectas qmͣ fid̾idmi¬
ssarias.s si alienos euos rogatus
sit mainumnittẽ utiq eos redie
debeb̾it. eam u̾o decessi onͣem paci¬
etur isci restuta fu̾it hrditas
qm̃ isqui ei restitũit passiraissu

Expanded text:
ris non emancipauit, sed ab intestato per eum possidere coepit.fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus possideat, actiolegitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque tam directas quam fideicommissarias. sed si alienos seruos rogatus sit manumittere, utique redimere eos debebit. eam autem decessionem patietur is cui restituta fuerit hereditas, quam is qui ei restituit passuru
Abbreviated transcription (Latin):
sunt exsĩa edci p̾staturum quifi:
la pris subititintur in cãsunonut.
arbitrium eligendi relinqͣt᷑. s si
uaria legata supͣdodrantem data
sunt. eorum p̃rius rom hñtam qͥ¬

Expanded text:
sententia edicti praestaturum, quoniam filia patri substituitur in casu, non ut arbitrium eligendi relinquatur: sed si uaria legata supra dodrantem data sint, eorum prius rationem
Abbreviated transcription (Latin):
demͣ .c. legass doli.an. exceptõ¬
ne hr̃s tutus erit. si ⁊sigener
exꝓmissione ⁊ puella extesto
agẽ institit. comienire eni
int̾ se eosoportet ut ait̾igt᷑ ac¬
tione cõmpetũti sut¶Sutacͥ
legatum e̾et si tabulas cyrog̃

Expanded text:
dem legasset, doli mali exceptione heres tutus erit, si et gener ex promissione et puella ex testamento agere instituerit: conuenire enim inter eos oportet, ut alterutra actione contenti sint.Si ita cui legat
Abbreviated transcription (Latin):
uim ht̃ si hr̾dem meun debi¬
to lib̾au̾t quare ⁊ si tabule
extabunt non intellig̾etur
condconi satisfecisse creditor.
nsi acceptum hrcli fec̾i̾t. ⁊ si
tabule inrerum naturano
fu̾int existimabitur ĩplesie
conclitonem. s mhrdem lib̾a¬
int. nec ad remꝑtinebit iã
time cum testĩ fiebat tabu¬
leint̾cid̾int anpostea ułmor¬
tuo testatore. ¶Siticio ⁊ me¬
mo legatus fu̾it stichus qui¬
ticu erat debetur᷑ ꝑistichime¬
io. namticius qmͣuis ad le¬
gatum ñ admittat᷑ ꝑtem fa¬
ciet ¶i stichum ant pamphi¬

Expanded text:
uim habet 'si heredem meum debito liberauerit'. quare et, si tabulae exstabunt, non intellegetur condicioni satisfecisse creditor, nisi acceptum heredi fecerit, et, si tabulae in rerum natura non fuerint, existimabitur inplesse condicionem, si heredem liberaverit, nec ad rem pertinebit, iam tunc cum testamentum fiebat tabulae interciderint an postea vel mortuo testatore. Si Titio et Maevio legatus fuTitii erat, debebitur pars Stichi Maeuio: nam Titius, quamuis ad legatum non admittatur, partem faciet. 'Stichum aut Pamphi
Abbreviated transcription (Latin):
tas recipiat tutorem .i. ĩpub̾e̾m
c̃ẽ oporcet.s erit negorum goꝵ
accio. ¶ Si curator ĩpubi ap̃to¬
redatus negotia gessit. ancuĩpro
tutore gessi̾t tencatur. qͥritur.
quia offõ curãtoris fimctus est.
Siquis enim cum tutornon
seputat cutorem gessit tutelaᷤ
iiceamus. an ꝓtutore teneat᷑.
It iag̾ est ut qͣm̃ins ꝯpulsus
gessit teneri tñ tełeati quano
tutoris gessit cunicutornonet
at ut̾e curator non qͣi tutor. s qͣi
airator gessit. ¶In ꝓtuteleni¬
ditio nsure quo uẽmunt. ¶Et
utrum solim modo nud ꝙ ges¬
sit tenebitur. anub mig ꝙa

Expanded text:
em esse oportet. sed erit negotiorum gestorum actio. Si curator impuberi a praetore datus negotia gesserit, an, quasi pro tutore gesserit, teneatur, quaeritur. quia officio curatoris functus est. si quis tamen, cum tutor non se putat tutorem, gesserit tutelam, videndum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamvis compulsus gesserit, teneri tamen debeat, quia animo tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit. In protutelae iudicio usurae quoque veniunt. Sed utrum solummodo in id quod gessit tenebitur an vero
Abbreviated transcription (Latin):
iuideuoluatur hic gestus initute¬
le accionem. ¶ Si quis qͣi tutor ne¬
gã gessit enis quiiam puresest u
tutorem hre p̃ot̾. ꝓtutele actioces¬
satͣ. smili modo ⁊ si enis quin̾dũ
nat᷑ͣius esti nanint ꝓtutore iigat¬

Expanded text:
is deuoluatur hic gestus in tutelae actionem. Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum natus est. nam ut pro tutore
Abbreviated transcription (Latin):
Nicgestit. annontu̾t tm̃ protu¬
torꝰ mmunie fumctuisit. ¶P¬
tutore aut̾ negã g̾it qui mime¬
tutoris fungit᷑ in renpub̾is sũ
seputet tutp rem sine scit ñ c̃ẽ.

Expanded text:
t, pro tuamen munere functus sit. Ptutore autem negotia gerit, qui mututoris fungitur in re impuberis, se putet tutorem, sive scit non
Abbreviated transcription (Latin):
tabir eadem res semprono. sep¬
mus qn̾ titio concurrit. ¶ Eumn
pat̾ impubi fine q̃ nouissima
diem sim obiss scd̾as tabulas
feciss et imprbes fuia iuꝑsritrlo
rore pͥułr iita decessiss irritam ec̃e

Expanded text:
tabulis eadem res Sempronio, Sempquandoque Titio concurrit.Cum er impuberi filiae, quae nouissima diem suum obisset, tabulas fecisset et impubes filia superstite sorore pubere uita decessisset, irr
Abbreviated transcription (Latin):
baat mutum pubẽm ĩpetint a
principe ut muto subsiituere
eiucet ⁊ substitint ticium. mu¬
tusdyxit ux̃orem. pꝰmortẽ patris
et nascitur ei filius. q̾ro an rũpa
p̾tari un uoluntatem princip̾
inspĩciẽtibꝰpot dicuid eatemis
eum trioue uolinsse qͣtemis
filius enisncadem ualtudĩe

Expanded text:
impetrauit a principe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nascitur ei filius: quaero, an rumrpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine
Abbreviated transcription (Latin):
cedat circa testĩ factionem. utr̾
Item q̾ro si ita fcã ꝓponatur sub¬
intutio filius meu̾s meuis sint̃
.x. annoi decessit tiꝗui hr̃s esto. si
decessisse. R. om̃e quid̾ spatiumq
lest intͣpub̾tatem libm ee̾ patri
ad substituendum filio. s sinis
ꝙ corum tempus suum senati
fuari msi contria uolimtas resta¬
toris aꝑte ostñdatur. ¶Luciustis¬
cins cum hr̾et filios ipotate u¬
uorem hr̃dem scripsit ⁊ ei subni¬
tuit filios. q̾sitim est. an mititu¬
tio uroris mulnis mom̾iti fit. eoq
millius c̾e mom̃ti.⁊ io cum ide̾
subintuti ꝓponantur extesto iii

Expanded text:
t circa testamenti factionem, utrum Item quaero, si ita facta proponatur substitutio: 'filius meus si intra decem annos decesserit, Titius heres esto, si decessisse. respondi omne quidem spatium, quod est intra pubertatem, liberum esse patri ad substituendum filio, sed finis oque eorum tempus suum separatim seruari, nisi contraria uoluntas testatoris aperte ostendatur.Lucius Titius cum haberet filios in potestate, uxorem heredem scripsit et ei substituit filios: quaesitum est, an institutio uxoris nullius momenti sit eo, quod nullius ess‹e› momenti et ideo, cum idem substituti proponantur, ex testamento eos
Abbreviated transcription (Latin):
enii pupilli cuisn tutoris
auctͣe pecunia credita erat
rinon rẽpetam ꝙ si ħr̾s post
restitutom soluat repetetñ
tuyał opligotiñlata intelły¬

Expanded text:
eius pupilli, cui sine tutoris auctoritate pecunia credita erat,ri, non repetam: adquin heres si post restitutionem soluat, repetet: non turalis obligatio translata intel
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus restitũit hr̾ditatem ⁊ pꝰ¬
ea dehẽditate controu̾siam pair
ictũ sit aut liteͣm cemi̾t dñra¬
re actones constitint infioi com¬
missarium senił tnͣsiatas. ¶ Si
quis maiorem ꝑtem restitint
qmͣ rogatus est meam ꝑtẽq̃ er
cedit non tuͣsfimtur accones.s
cum ꝑcepta aliqͣreaut sĩmia
rogatus sit hr̃s restitũs. ⁊ omis¬
sa retentione totam hrditator
remtint recte orcetur tinsfernac¬
tiones. ¶Si hr̃s an̾ restitutam
ab aliquo nstitutũ inẜit adi¬
re hr̃dititem negat nił. dere hĩc

Expanded text:
scriptus restituerit hereditatem et postea de hereditate controuersiam passus uictus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas. Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transferuntur actiones. sed cum praecepta aliqua re aut summa rogatus sit heres restituere et omissa retentione totam hereditatem restituerit, recte dicitur transferri actiones. Si heres ante restitutam ab aliquo institutum iusserit adire hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃ enis au restituta c̃ hr̾ditas
⁊ si nondimi eaꝵ nactus fu̾it pos¬
redoi ab hr̾de sipulatus sit eiq.
nes hoc ita ẽ si ncum aquo accũ
sit regituat h̾rditatem.Siuoobau
mationem condempnatꝰ fint

Expanded text:
tuta est hereditas, etsi nondum earum nactus fuerit posreddi ab herede stipulatus sit eique nes. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si uero ob matione
Abbreviated transcription (Latin):
trimonio suꝑstite filia anhrs eiꝰ
cum ꝑte hr̃ditatis enis quorq. do
non contini inꝑtrm hr̾dutatis
que restituẽda est. S ⁊ si exꝓmis¬
sione dotit aliquio debitum fu̾it¬

Expanded text:
trimonio superstite filia, an heres eius cum parte hereditatis eius quoque quod non contineri in partem hereditatis quae restituenda est: sed et si ex promissione dotis aliquid debitum fu
Abbreviated transcription (Latin):
aticio qͥ qͣitam hrditatis contim
rogatus est ei restitu e hroitate
licr tardius deturpecuma sñ u¬
suris eani oar debe̾ qr qñtotar¬
dii quis pecimiam dat tanto

Expanded text:
ae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Etribui p̃tore ei qui fid̾i .ꝯ. petit
⁊amͣ tesator nount. ab surdũ e.
itiq aut̾ testatormsi expleta
sit conditio. n scriptum ħrtẽ
illi uoluit restitue yrditatem
Simdanda pecuma condii
oascripta sit nrdi d ei offerrepeo¬
cumam isqui poscit fid̾i.ꝯ. ut¬

Expanded text:
tribui a praetore ei qui fideicommissum petit, quam testator uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem illi uoluit restitui hereditatem. Si dandae pecunia‹e› condicio adscripta est heredi, debet ei offerre pecuniam is qui poscit fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ent recte pͣeteͣtur ꝙ. eueniret si
enim eam remqͣi c̾ditor. S ⁊ frõi¬
cõmissarius remteneat. ⁊ hr̃cẜ
mana accio tenebit. um e̾ en̾
non eẽ solutam pecumam quĩ¬
admodumdiciinus cumami
nor̃e. sompetit ⁊ solutum n̾re¬
nat᷑urał obligõ.mre aut̾ inte¬
gra non putarem compelli
adire nisi pͥꝰ deindempnitate
eẽt ei cautum uł souitaͣ pecini̾a
ẽet. nam ⁊ cum delucro hrs scͥp¬
tus absit ꝙ forte legatum acce¬
ꝑit si hr̃s non extitiss Rnsum
est non c̃e cogendum adire nͥ
legato p̾stito. ubi quid potuit
dͣici nec cogẽndum ec̃ adire hr̃
tatem defimcti qui legandohr̃¬
teposint aditionem. S cumtr¬
stator altͥutrumͣ ced̾it nos uͣtr̾¬
q ei pra̾bimus ¶Ea que dotẽ
dabat pacta erat cum marito
stipulõ amr̾e int̾po̾i̾ta non est
moriens denĩ matrem maritũ
suum hrdes fec̾at. et mnr̾e̾m pe¬
cierat ut hr̾ditatem ticio restit¬
ueret nidex aditus dehr̾dit.ate

Expanded text:
erit, recte petetur: quod eueniret, enim eam rem quasi creditor. sed et si fideicommissarius rem teneat, et hic Seruiana actio tenebit: uerum est enim non esse solutam pecuniam, quemadmodum dicimus, cum amisnomine competit et solutum non renaturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi prius de indemnitate esset ei cautum uel soluta pecunia esset: nam et cum de lucro heres scriptus a sit, quod forte legatum accepit, si heres non extitisset, responsum est non esse cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici nec cogendum esse heredem tatem defuncti, qui legando herete posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex
Abbreviated transcription (Latin):
renfacit etiam repetet᷑. Dem.
prouncia hrli compet̾e̾t inderi
quidem magis qnͣtitatem qͣpor¬
tionem hr̾oitatis relict.am. S
sic accipiendum ut indeatur⁊̃
deuncia restituenda sensisse.

Expanded text:
rem fecit, etiam repetetur. 63 Ipro uncia hereditatis competeret' uideri quidem magis quantitatem, quam portionem hereditatis relictam, sed sic accipiendum, u‹t›i uideatur de uncia etiam restituenda sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
satisratione s existat qͣidia
⁊ tutor non ẽ desidetqr ut aut
sat̾dent tutores aut sinonsa
tisdent ꝑatosibi satudare con¬
tisdatione adtutores tectam¬
tarios ꝑtin. s si exinquisitio¬
nedatisunt tutores marcelł
ait ⁊̃ ad hos ꝑtine̾ ħ edcrn desa¬

Expanded text:
tisdationem, sed exsistat quidam qui tutor non est desideraretque, ut aut satisdent tutores aut, si non dent, parato sibi satisdare comtisdatione ad tutores testamentarios pertinet: sed et si ex inquisitione dati sint tutores, Marcellus ait et ad hos pertinere hoc e