comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omino honorabili et dilectis¬
simo ꝓculeiano: augustinus.
Propter imꝑitors hominum
uanitates: diutius apd te
de ticulo eplȩ meȩ disputare
non debeo. Cum enim nos reuocare inuicẽ
ab errore conamur. quamuis ante plenissi¬
mam discussionem cause quibdam uideri
possit quis nr̃m erret incertum: seruimus
tamen muicem nob̃. si bono animo nob̾cum
agimus: ut aꝑu̾sitate discordiȩ lib̾em᷑. Quod
me sincero corde agere et cum cremore. xp̃i¬
ane humilitatis ȩtiam si plerisq hominibus
aꝑtum non ẽ: uidet tamen illȩ eui nulla cor¬
da clauduntur. Quid audem in te honorare
non dubitem: facile incelligis. Non enim er¬
rorem scismatis unde om̃s homines quantũ
ad me accinet cupio sanari. dinum honore
aliquo existimo: s ce ante omĩa quod ipsius
nob̃ humane societatis uincło stringeris:
et quod non nulla in de preminent placidi¬
oris mentis indicia. quib nullomͦ desꝑan¬
dum ẽ facile de posse ueritatem cum fuerit

Expanded text:
DOMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
loco carnem & sanguinem nuncupauit :
Ouo circa ut aliquid exempli grã ponam.
quod interim occurrit. sicut scriptum ẽ.
ne force tẽptauerit uos qui tẽpcat & ina-¬
nis sit labor nr̃. atq hĩc intelligitur dia¬
bolus. tanquam ds̃ omnino ñ tẽp̃cet de
quo alio loco seritura dicit. ipse ait io¬
sas intelligentias habet. eo qd̾ alia sit tert¬
caro possidebit. regnum dei. & caro ñ po¬
debit regnum dei. ȩtiam huiꝰ nominis t¬
ligentia discernatur. & nulla erit ques

Expanded text:
loco carnem łt sanguinem nuncupauit. loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem nersas intellegentias habet eo -quod alia sit temptm dicitur caro possidebit regnum dei\' et caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et null
Abbreviated transcription (Latin):
morietur. Qͥd sibi gͦ uult ista distinctio. &
mortui resurgent incorrupti. & nos cõmu¬
tabimur: nisi quia om̃s incorrupti resur¬
gent. s ex his iusti ȩtiam ĩmutabunt᷑ in illã
incorrupdelam. cui omnino n pͥossit nocere
corruptio: Ac ꝑ hoc qui in ea ñ cõmutabun¬
tur incorrupti quidem resurgent integri¬
tate membror. s camen corrumpendi dolo¬
re pęnarum: cum audicrint ite in ignẽ exͣ¬
num qui ꝑatus ẽ diabolo & angłis eiꝰ. a quo
auditu malo iustus ñ timebit. De illa uero
cõmutatione iustoꝵ cum dixisset nos com¬
mutabimur. tanquam quereremus quomͦ
istud fiat. uł quał illa comutatio futura sit:
adiungit & dicit. Oportet enĩ corruptibile
hoc induere incorrupdelam:. & mortale hoc
induere inmortalicatem. Non ut opinor du¬
bitandum ẽ scđm hoc dictum caro & san¬
guis regnum dei ñ possidebunt: quia nõ
ibi erit corruptio et mortalitas carnus. et
sanguinis. Sedm has enim qualicates hoc

Expanded text:
morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mo inquit. hoc : in puncto tẽporis qd̵ diuidi
non pocest. in ictu ocli hoc ÷ in sũma celeri¬
cate. in nouissimatuba hoc ÷ in nouissimo
signo qd dabitur ut ista compleantur. Canet
enim tuba inquit. & mortui resurgent ĩcor¬
rupti: & nos ĩmutabimur. Ergo istã cõmu¬
tationem in melius sine dubitatione opor¬
tet indelligi. quia om̃s & iusti & iniusti re¬
surrecturi sunt: si sicut dñs in euangłio lo¬
quitur qui bene fecerunt in resurrectionẽ
uitȩ. qui male egerunt in resurrectionẽ ui¬
dicisꝰ iudicium appellans pęnã sempit̾nã:
sicut alio loco qui non credit inquit ĩa ui¬
dicatus ẽ. Proinde illi qui ad iudiciũ resur¬
recturi sunt. ñ cõmucabuntur in ilłã incor¬
rupcelam. quȩ nec doloris corrutionẽ pa-¬
ti potest. illa namq fidelium ÷ atq scõꝵ. isti
uero ꝑpetua corruptione cruciabuntur.⁊ qr̃
igius eors ñ extinguetur. & uermis eoꝵ non

Expanded text:
mo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi mo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non
Abbreviated transcription (Latin):
num dei possidere non possũt. Et ne qͥs quã
putaret scđm substantiam carnus hoc apłm de¬
finisse aꝑuit quid diceret. sub ungendo neq
corruptio incorruptionem possidebit. Tan¬
quam diceret. Quod dixi caro & sangius reg¬
num dei non possidebunt: ideo dixi quia cor¬
ruptio incorrutionem ñ possidebit. Hoc gͦ lo¬
co nomine carnis et sãguis. corruptionẽ mor¬
talitatis intelligi uoluit. Deniq tanquã
ei diceretur quomodo caro erit. & caro non
erit: caro quippe erit. qm̃ dñs post resurrec¬
dionẽ ait palpate & udete quia sp̃c ossa & car¬
nẽ ñ habet sicut me uidetis habe: caro audem
ñ erit. quoniam caro & sanguis regnum dei ñ
possidebunt: exponit quid dixerit adiciens:
Ecce mysteriũ dico uob̃. Onĩs quidem resurge¬
mus uel sicut greci codices habent om̃s qͥdẽ
dormiemꝰ. non tamen om̃s immutabum᷑. Hanc
ĩmutationẽ utrum in deterius an in meliꝰ in

Expanded text:
num dei possidere non possunt. et ne quisquam num dei possidere non possunt. et ne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? caro quippe erit, quoniam dominus post resurrectionem ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melius in
Abbreviated transcription (Latin):
animale: postea qd sp̃ale. Primus homo de
terra terrenus: scđs homo de cęlo cȩlestiss.
Oual terrenus tales & terreni. et quał cȩles
tis tales et cęlestes. S icut portauimꝰ imagi¬
nem terreni: portemꝰ & imaginem eiꝰ qui de
cȩlo ẽ. Quid ÷ qualis terrenus tales et terreni
nisi mortales ex mortali: & quid ÷ quał cȩ¬
hoc terrenus factus ẽ cum esset cęlestis. ut eos
qui terreni erant faceret celestes: hoc ÷ ideo
ex ĩmortali mortal factus ẽ assumendo serui
formam. non dñi mutando naturã. ut eos qͥ
mortales erant faceret ĩmortales iꝑciendo diũ¬
cam grãm. ñ seruilem iniuriã retiuendo. Cum
gͥ de resurrectione corporis apłs disputans
doceret nr̃a corpora futura ex corruptibilib
incorruptibilia. ex contẽptibilib głosa. ex in¬
firiis forcia. ex animalib sp̃alia. hoc ÷ ex mor¬
talib in mortalia: subiecit unde agitur atq
ait. hoc enĩ dico fr̃s quia caro & sangius reg¬

Expanded text:
animale; postea quod spirituale. Primus homo de animale; postea quod spirituale. Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, tales et tert portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. quid est: Qualis terrenus, tales et terreni nisi mortales ex mortali? et quid est: Qualis caehoc terrenus factus est, cum esset caelestis, ut eos, qui terreni erant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmortali mortalis factus est adsumendo serui formam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis apostolus disputans doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ei contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim dico, fratres, quia caro et sanguis reg
Abbreviated transcription (Latin):
unquitatis nr̃e. Nam ꝑ animale nob̃ hoc ÷ ꝑ
mortale corpus apparuit: qui utiq si uoliuis¬
et cum corpore inmortali primitus adueras¬
et Sed quia nos humilitate filii dei sanari
spartebat. usq ad nrãm infirmitatem descen¬
dit . &. fidei nr̃e meritum. ac premium suę re
dicit: nouissimus adam in spũ uiuificante:
Siue intelligat᷑ primus adam qui de pulue
ante formatus ẽ. noiussimus autem ada
In de uirgine pereatus ẽ. siue in uno quoq
homine utrumꝰq compleatur ut primꝰ ad am
st homoin corpore mortali. nouissimus adã
idem ipse in corpore inmortali: camen ĩter
animam uiuentem & sp̃m uuificantem hoc
meree uoluit: ut illic sit corpus animale. hic
sule. Anima quippe in corpore animali uiuit
quidem. s ñ uuuficat usq ad auferendã cor¬
ruptionem: in corpore uero sp̃ali qm̃ ꝑfecte¬
ruptionem: nullam metuens seꝑationẽ. Pro¬
inde sequitur. Sed ñ prius qđ sp̃ale ẽ. s qđ

Expanded text:
iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore uero spiritruptionem, nullam metuens separationem. 12. Proinde sequitur: Sed non prius quod spirituale est, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
solutionem & corruptionẽ. quȩ quotidie eybi
reficitur: & postea seꝑata arumanus compa¬
mpꝰ son÷ anima s corpus: ita & sp̃ale corpus
ñ hm debemus putare s corpus. Qls porro au¬
aucat opinari ul xp̃i corpus ũ sp̃itale resur¬
rrisse. uel si sp̃ale surrexit non iam corpꝰ fuis
e si sp̃m: cũ hane opinionem discipłoꝵ refel¬
lit. ubi cum eum uidentes ex istimarent se spi¬
rtii uidere: ait palpate & uidete quia sp̃e os
us carnem ñ habet. sicut me uidetis hab̾eͤ
spe erat s corpus nulla ulterius morte ab ala
sluendum atq seꝑandum: sicut corpꝰ aĩale
quile animatum ÷ dei flatu. cũ factus ÷ homo
nanimam uiuam: ȩtiam ipsum ex animali
sule sine mortis interuentu futurum ẽ: nisi
transgressio precepti prius cõmisso peccato in
ne cum peccatores iustus inuentt. ꝑ stratũ
quodammͦ humilitatis nr̃e: s ñ cum morbo

Expanded text:
solutionem et corruptionem, quae cotidie cibo solutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compacorpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infnit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate seininatum eẽ id ÷ mortisu¬
tum. et in infirmitate resurrexisse: cũ c
nr̃m seminetur in infirmitate. resurga
illud corpus animale seminatum eut
tale :ͤ constat itaq neq ullomodo dubiai¬
dum ẽ corpus. xp̃i qd licet corruptiono
putredinis in sepulchro non uiderit ui
scͥptum ẽ non dab̾ scm̃ tuum uidẽ com¬
tionem: claius camen et lancea ꝑrump
potuit: nunc omnino in incorruptione
consistere. &. qd in contumelia passionis
in uirtute regnare: & qđ erat corpꝰ anma¬
enuim uellec apłs de corpore animali achi¬
be cestimonium scripturarum. illud pour
qd̾ in genesi legitur. Si ẽ inquit corpus
male. ẽ & spĩtale: sicut ᷑ scriptum ẽ. facti
primꝰ adam in animam iuuentem: uł is
te: & factus ẽ homo in animã uiuuiã. dicil
ẽ autem ȩtiam de animalib. Producat tena
animam uiuã. Incelligitur gͦ corpus anima¬
le dici simile ceteris aĩalib. ꝓpter mortis dis¬

Expanded text:
infirmitate seminatum esse, id est mortificainfirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in illud corpus animale seminatum, anitale? Constat itaque neque ullo modo dubitandum est corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis in uirtute regnare et, quod erat corpus animaenim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\' uel \'in itae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis dis
Abbreviated transcription (Latin):
cum sint cuncta mortalia. differunt tam̃
inter se ꝓ diu̾sitatib animantiũ. et si cor¬
pora cum sint omĩa uisibilia differũt ca¬
men ꝓ diu̾sitatib locor. unde alia ẽ cęlesti¬
um gła alia terrestrium. & si in locis subli¬
inib cum sint cuncta cȩlestia. differunt eti¬
am ipsa claritatib luminum: ñ mirũ est qđ
in resurrectione morcuoꝵ distabit gła meri¬
cor. hins iam uenit ad illud qd̾ cõmunicer
habet omĩs caro quȩ ad uitam resurgit ȩt̃¬
nam: & dicit. Seminatur in corruptione
surget in incorruptione. Seminatur in con¬
cumelia: surget in gła. Seminatur in infir¬
mitate: surget in uirtute. Seminatur corpꝰ
animale: surget corpꝰ sp̃ĩtale. In his uerbis
apłi nunquid fas ẽ putare melius eorpi
nr̃a resurrectura quam xp̃ri cum de ii
tioue. resurgere. si nrm̃ in incorruptas
resurrecturum ꝓmittitur. nec potuir N
surdum ÷ ut credamus illđ corpus s i

Expanded text:
cum sint cuncta mortalia, differunt tamen cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uisibilia, differunt tamen pro diuersitatibus locorum, unde alia est caelestium gloria alia terrestrium, et si in locis sublimibus, cum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo ptione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit ilsurdum est, ut credamus illud corpus et in
Abbreviated transcription (Latin):
quom uoluerit. & unicuiq seminũ ꝓpriũ
corpus. Secđm hoc gͦ dixerat non ꝓprium¬
corpus qd futurum ẽ seminas. Neq enĩ
non triticum erit ex tritico: si quia neno
seminat herbam uel stipulam. & multipli¬
cia in palea tegimenta granoꝵ: cum quib
tamen semina exurgunt. Ideo aic s nudũ
granum: hinc uolens ostendẽ quia si deus
potest addere quod non erat in nudo semine
inulcomagis potest reꝑare quod erat ĩ ho¬
minis corpore. Iam uero qd adiungit ad
differentiam ꝑtinet. resurgentium: ꝓpter
diu̾sas głas fidelium atq scõꝵ. Non omius
inquit caro: eadem caro. alia quidẽ homi¬
num. alia autem caro peccoꝵ: alia uolu¬
erum alia piscium: & corpora cȩlestia. et
corpora terrestria: s & alia ÷ cęlestiũ głia.
et alia terrestrium: o alia gła soł. & alia gła
lune: & alia gła stellarum. Stella enim a stel¬
la differ in głia: sic & resurrectio mortuore.
In his omĩb iste sensus ẽ. Si genera carnis

Expanded text:
o uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium. et alia gloria solis et alia gloria lunae et alia gloria stellarum; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
sam dei. quam uł tace̾re uel negare as¬
britur aꝑtissune conficeri. S utrũ ipse sit
lb inquo de sp̃alib diuiciss illa uerba po¬
suit. uel urum ad uram ꝑuenerit sc̃ĩtatẽ.
rescriptis uestris petimus nos dignemini

Expanded text:
gratiam dei. quam uel tacere uel negare adsgratiam dei. quam uel tacere uel negare adseritur, apertissime confiteri. sed utrum ipse sit liber, in quo de spiritalibus diuitiis illa uerba posuit. uel utrum ad nestram peruenerit sanctitatem, rescriptis uestris petimus nos dignemini
Abbreviated transcription (Latin):
latione scientiȩ nos diuinitus adiuuari.
ut piȩ iustȩq uiuamus: quȩ sine karita¬
te inflat: uerum ȩtiam inspiratione ha¬
ntats ipsius quȩ plenitudo legis ẽ. & quȩ
ur nr̃m ut scientia non inflet ȩdificat. S
iohuc nusquam cale aliquid in eoꝵ licte¬
ris potuimus inuenire: maxime autem
hoc in isto libro eẽ uellemus: ex quo descͥp¬
sa ila uerba posuimus. ubi uirginẽ. xp̃i
ita lauclans tanquam sp̃ales diuitias nul-¬
lus ei preter ipsam conferre possit: & tan¬
quam nisi ex se ipsa eẽ ñ possint ñ uult
cam in dño głari: s sic głari quasi ñ acce¬
ꝑit. In quo libro quamuis nec ipsius nec
tuȩ reuerentiȩ nomen expresserit: tamen
amatre uirguus ut ad eam scribet. a se
postulatum eẽ cominemorat. In quadam uͦ
cpła sua idem pelagius ubi & nom̃ suum
aꝑtissime ponit. nec nomen sacre uirgi¬
nuis tacet dicit ad eam se scripsisse: et eius¬
dem sui oꝑis destimonio ꝓbare nicitur se

Expanded text:
latione scientiae nos diuinitus adiuuari, latione scientiae nos diuinitus adiuuari, ut pie iusteque uiuamus, quae sine caritate inflat, uerum etiam inspiratione caritatis ipsius. quae plenitudo legis est et quae cor nostrum. ut scientia non iuflet, aedificat. sed adhuc nusquam tale aliquid in eorum litteris potuimus inuenire. Maxime autem hoc in isto libro esse uellemus, ex quo descripta illa uerba posuimus, ubi uirginem Christi ita laudans. tamquam spiritales diuitias nullus ei praeter ipsam conferre possit et tamquam nisi ex ipsa esse non possint. non uult eam in domino gloriari, sed sic gloriari, quasi non acceperit. in quo libro quamuis nec ipsius nec tuae reuerentiae nomen expresserit, tamen a matre uirginis, ut ad eam scriberet, a se postulatum esse commemorat. in quadam uero epistula sua idem Pelagius, ubi et nomen suum apertissime ponit nec nomen sacrae uirginis tacet, dicit ad eam se scripsisse et eiusdem sui operis testimonio probare nititur se
Abbreviated transcription (Latin):
aut remissionem peccator desideraba
qui potius continentiam ne peccaret oy¬
u. uel quid faciendum eẽt scire cu¬
is. cum iam se scire fateretur cuius
hoc donum. s utiq tantas uoluntatis
iss tantum dilectionis ardorem uole¬
us acciꝑe sp̃u sapientiȩ: qui sufficeret ad
inplendam magnitudinem continentiȩ.
Sitrgo tale aliquid illic inueiure potue¬
ntis. uberrimas grãs agimus. si rescribendo
insinuare dignemini. Satis enim dici nõ
pitest quantum cupiamus in eoꝵ homi¬
num scriptis qui ꝓpter acrimoniam atq
acundiam leguntur a plurumis. aꝑtã con¬
fesionem illius gr̃ȩ reꝑiri. quam uehemen-¬
t commendat apłs: qui ȩtiam ipsius men-¬
prinfidei sine qua impossibile ẽ placere¬
de er qua iustus uiuit. quȩ ꝑ dilectionẽ
qatur: ante quam & sine qua. omnino
nuila cuiusquam oꝑa bona ex istimanda
sint. qm̃ omne qd non ẽ ex fide peccatũ ẽ.
dm̃ dicit unicui partitum. nec sola reue¬

Expanded text:
aut remissionem peccatorum desiderabat, aut remissionem peccatorum desiderabat, qui potius continentiam, ne peccaret, optabat, uel, quid faciendum esset, scire cupiebat. cum iam se scire fateretur, cuius esset hoc donum, sed utique tantas uoluntatis uires. tantum dilectionis ardorem uolebat accipere spiritu sapientiae, qui sufficeret ad implendam magnitudinem continentiae. si ergo tale aliquid illic inuenire potueritis, uberrimas gratias agimus, si rescribendo insinuare dignemini. \' Satis enim dici non potest, quantum cupiamus in eorum hominum scriptis, qui propter acrimoniam atque facundiam leguntur a plurimis, apertam confessionem illius gratiae reperiri, quam uehementer commendat apostolus, qui etiam ipsius mensuram fidei, sine qua impossibile est deo placere, ex qua iustus uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit unicuique partitum nec sola reue
Abbreviated transcription (Latin):
deant adiuuari: quatinus orantib atqui
pulsantib nob̃ aꝑiatur intelligentia ue¬
tatis. ubi discamus quid facere debeami
non ut uires accipiat uoluntas nr̃a qu
plum. ad eandem doctrinam reuocant qi
scilicet in eius exemplo discimus quemadi
dum uiuere debeamus: non autem achoc
uolunt nos adiuuari: ut quod discendo ce¬
noscimus. ȩtiam diligendo faciamus. Aut
certe in eodem libro inuenite aliquid si
potestis ubi excepta natura. excepto quo
ad candem naturam ꝑtinet arbitrio ui¬
tatis. excepta remissione peccatoꝵ et
uelatione doctrine tale dei adiutoris
confiteatur quale conficetur ille qui dia¬
cum scirem quia nemo potest eẽ cõͥ tis
nisi ds̃ det. & hoc ipsum erat sapiente sa¬
re cuius eẽt hoc donum: adiz dnm̃ e de¬
precatus sum illum. Neq enim iste aus il¬
turam precando uolebat acciꝑe in qua col¬
dicus erac: aut de naturali uoluntatis as¬
bitrio satẽgebat cum quo conditus era

Expanded text:
deant adiuuari, quatenus orantibus atque deant adiuuari, quatenus orantibus atque pulsantibus nobis aperiatur intellegentia ueritatis. ubi discamus, quid facere debeamus, non ut uires accipiat uoluntas nostra, quibus ropositum exemplum, ad eandem doctrinam reuocant, quia scilicet in eius exemplo discimus, quem ad modum uiuere debeamus; non autem uolunt ad hoc nos iuuari, ut, quod discendo cognoscimus, etiam diligendo faciamus. Ant certe in eodem libro inuenite aliquid. si potestis. ubi excepta natura. excepto, quod ad eandem naturam pertinet. arbitrio uoluntatis. excepta remissione peccatorum et reuelatione doctrinae tale dei adiutorium confitetur, quale confitetur ille, qui diCum scirem quia nemo potest esse continens, nisi Deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum: adii Dominum, et deprecatus sum illum. neque enim iste aut naturam precando uolebat accipere. in qua conditus erat, aut de naturali uoluntatis arbitrio satagebat, cum quo conditus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
poralia mala predixit: & post hȩc bona ger¬
na promisit. Nec debet cũ preliatur ifi¬
gi qui uult post prelium coronari: uiies¬
illo subministrante certantib. qui preꝑas
ineffabilia dona uictorib Rescripta illa sila
non tibi ad nos auferant seribendi fiduces
Estim quia cunorem nr̃m non impro¬
us: qui iam in hac etate cernunt quam sit
am magna et dura quatiuntur: parua et
spribilia corrigantur. De domo illa quid di¬
cam. nisi benagnissime cue cure grãs agã:
lam eam quam dare possumus uolunt:
Iuam uolunt audem dare non possumus:
Ueq enum sicut falso audierunt a defenso¬
re meo relicta est eccłiȩ. s uiter antiqua eiꝰ
predia possidetur: & antiquȩ alteri eccłiȩ
si choeret queni adinodum ista qua de agi¬

Expanded text:
emporalia mala praedixit et post haec bona aeteremporalia mala praedixit et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiillo subministrante certantibus, qui praeparat ineffabilia dona victoribus. 3. Rescripta illa nostra non tibi ad nos auferant scribendi fiduciam, praesertim quia timorem nostrum non improus, qui iam in hac aetate cernunt, quam sitcum magna et dura quatiuntur, parua et flexibilia corrigantur. de domo illa quid dicam, nisi benignissimae tuae curae gratias agam? nam eam, quam dare possumus, nolunt, quam uolunt autem, dare non possumus. neque enim, sicut falso audierunt, a decessore meo relicta est ecclesiae, sed inter antiqua eius praedia possidetur et antiquae alteri ecclesiae sic cohaeret quem ad modum ista, qua de agi
Abbreviated transcription (Latin):
rit: quȩ utiq ꝑ uiscera haritatis & nr̃ ul
nisi forte faciendũ non putasti qd̃ nichi
desse dixisti. aut nos cuis licteris mestifi
noluisti. Prodest aliquid quantum ego
bitror: ista cognoscere. Primo quia inuta
est gaudere non uelle cum gaudentibs
& flere non uelle cum flentib: deinde
tribulatio patientiam oꝑatur. patienti
ꝓbationem. ꝓbatio spem. spes autem na
confundit. quia liaritas dei diffusa ẽ ma
dib nr̃is. ꝑ sp̃m sanctum qui dacus est noa
absit itaq ut recusemus audire etuam qr
amara & tristia sunt erga karissimos nr̃
Nescio enim qͦenĩ mͦ minus fit qd̃ patitur
nembrum: si compatiuntur omiua mo¬
bra. Nec ipsa mali reuelatio fit ꝑ cõmun
cladis. s ꝑ solacium haricatis. ut qualra
alii ferendo paciuntur. alis cognoscendo s¬
patiuntur. cõmuius camen sit tribulatis
quib ꝓbatio. spes. dilectio. sp̃sq cõmuns ͤ
Om̃s autem nos dñs consolatur. qui & hȩcll¬

Expanded text:
uerit, quae utique per uiscera caritatis et nostrae sunt, uerit, quae utique per uiscera caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confunditiritum sanctum, qui datus est nobis. Absit itaque, ut recusemus audire, etiam quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quamuis alii ferendo patiuntur, alii cognoscendo compatiuntur, communis sit tamen tribulatio, quibus probatio, spes, dilectio spiritusque communis est. omnes autem nos dominus consolatur, qui et haec t
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosissime acq in xp̃i mem¬
bns merito scẽq laudabili fa-¬
mule dei italice: augustinus
in dño salutem. Tres epłas tue
benignitatis acceꝑam cũ istã
sescripsi: unam quȩ adhuc
meas litteras exigebat. alteram quȩ ad tei
ꝑuenisse indicabat: terciam quȩ benuist¬
tissimam ꝓ nob̾ curam tuam etiam de ibn
clarissimĩ et egregii iuuenis iulian que
nris adheret patietib continebat. qui
ta continuo respondere non distuli: qui
curator eximietatis tue cito se romaps.
tere scripsit: cuius litteris grauiter
tristati sumus. quod ea quȩ illic in urr
circa urbem geruntur non nob̃ insitue
curauit: ut certum apud nos fieret qui
certe fame credere nolebamus. Fratrũ.
pe licteris ante transnussis: quamus i¬
ta et dura. multo tamen leuiora nuncia
ꝑlus sane quam dici potest miratus sut
quod nec tanta occasione hominum tuori
nob̾ de tantis cribulationib urĩs insinut¬

Expanded text:
eligiosissimae atque in Christi membris merito sancteque laudabili famulae Dei ITALICAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Tres epistolas tuae Benignitatis acceperam, cum ista rescripsi. Unam quae adhuc meas litteras exigebat, alteram quae ad te jam pervenisse indicabat, tertiam quae benevolentissimam pro nobis curam tuam etiam de domo clarissimi et egregii juvenis Juliani, quae nostris adhaeret parietibus, continebat. Qua accepta continuo respondere non distuli, quia procurator Eximietatis tuae cito se Romam posse mittere, scripsit: cujus litteris graviter contristati sumus, quod ea quae illic in Urbe vel circa Urbem geruntur, non nobis insinuare curavit, ut certum apud nos fieret quod incertae famae credere nolebamus. Fratrum pe litteris ante transmissis quamuis molesta et dura multo tamen leuiora nuntiata sunt. plus sane, quam dici potest, miratus sum, quod nec tanta occasione hominum tuorumnobis de tantis tribulationibus uestris insinua
Abbreviated transcription (Latin):
Cum resurrectionem mortuoꝵ ꝑsuadẽ uel¬
inter cetera quȩ ibi disseruit. intulit sibi qͦs¬
tionem. atq ait. Sed dicet aliquis. Quomͦ
resurgent mortui: quo autem corpore ue¬
nient: id÷ quali corpore: Peinde adhibens
documenta seminum. stulte inquit tu quod
seminas non uiificatur nisi priꝰ moriatur
& quod seminas ñ corpus qd futurũ est se¬
minas s nudum granum fere critici. aut

Expanded text:
cum resurrectionem mortuorum persuadere uelcum resurrectionem mortuorum persuadere uelinter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, et quod seminas, non corpus, quod futurum est, seminas sed nudum
Abbreviated transcription (Latin):
dem questio ętiam istomodo quem tu cõ¬
memorasti: ut carnis et sanguinis nomi¬
ne. oꝑa carnis & sanguinis intelligantur.
Uerum quia non de oꝑibus s de modo re¬
surrectionis loquebatur apłs. et eam ques¬
tionem disputando uersabat: melius eo
loco intelligitur caro et sanguis ꝓ corrup¬
tione carnis & sanguinis posita. Si enĩ no¬
men carnis significat oꝑationem. cur ñ
significet etiam corruptionem: sic̃ dictũ
ẽ omĩs caro fenum: nam & hic ipsa corrup¬
cibilitas significata ẽ. sequitur enĩ. & oĩs
honor carnis ut flos feni: fenum aruit.
flos decidit. Nunquid nam hoc ȩtiã illi
carni competit de qua dictum ẽ palpate
& uidete quia sp̃s ossa et carnem non ht̃
sicut me uidetis habe: nam quomͦ arescat
aut decidat. cum scriptũ sit quod xp̃s resur¬
gens a mortuis iam non moritur. & mors ei
ultra ñ dñabitur: ꝑinde ipsam apłicã sen¬
tentiam de suꝑ inspice. totamq considera.

Expanded text:
dem quaestio etiam isto modo, quem tu comdem quaestio etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurrectionis loquebatur apostolus et eam quaestionem disputando uersabat, melius eo loco intellegitur caro et sanguis pro corruptione camis et sanguinis posita. si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc etiam illi carni competit, de qua dictum est: Palpate et uidete. quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? nam quo modo arescat aut decidat, cum scriptum sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera.
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝑes nam si illud non de carns s de ig¬
nis mutatione intelligitur: mulco ẽ mira¬
bilius. Simul enim et hominum corpora
non urebat ne posseͭ nocere: & ligna forna¬
cis urebat ut posset ardere. Sed qui ȩtiã ista
non credunt. nimium de diuina potestate
diffidunt. nec cum eis uel ad ad eos nunc
sermo nob̃ est. Qui autẽ ista credunt. ex his
etiam illa ut cumq coniciant. quȩ fideliter
quęrunt. Ualet gͥ diuina pocentia de ista
insibili atq tractabili natura corpoꝵ qui¬
b: dam manentib auferre quas uoluerit qͣ¬
litates. Ac ꝑhoc ualet etiam membra morta¬
lia forme liniamentis manentib corruptio¬
ne uero mortalitatis emortua. stabili uigore
firmare: ut absit labes assit effigies. absit¬
mocis as sit motio. absit fatigatio: assit ues¬
cendi potestas. absit esuriendi necessitas.
O uod gͦ legitur apđ apłm caro et sangius
regnum dei non possidebunt: soluitur qui¬

Expanded text:
rumpere? nam si illud non de carnis, sed de igrumpere? nam si illud non de carnis, sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat, ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est. qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciunt quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre quas uoluerit qualitates, ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus, corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, assit motio, absit fatigatio, adsit uescendi poQuod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
pat. Ex consuetudine rerum exꝑtarũ. in ex
ꝑta oꝑa diuina. infirmitas metitur humana:
& acutule se garrire arbitratur cum dicit.
Sica ẽ: & sangus ẽ. Si sanguis et ceteri hu¬
mores. Siceteri humores: g & corruptio. Eo
modo diceret. Si flãma ẽ. & ardet. Si ardet.
& urit. Si urit: gͦ uiroꝵ trium in fornacẽ
ignis ab ĩpio rege missor. corpora incendit.
Si autem hoc in trib uiris miracłin factum
ẽ non dubicat quisqͥs de diuinis oꝑib rec¬
te sapit. cur non creditur qui fecit illa cor¬
pora non posse igne corrumpi: fecisse illud
corpus nec igne nec fame nec morbo. nec
seuio nec ulla alia ui qua solet humana cor¬
pora labefactare corruptio: qd si quisquã
dicit non carni trium illoꝵ additam iuroꝵ
contra ignem incorruptionem. s ipsi igni
detractam corrũpendi facultatẽ: quid ue¬
remur nec carnem faccere nequiuerit ñ
posse corrĩpi. qui fecit ignem ñ posse cor¬

Expanded text:
pat. Ex consupat. Ex consuperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ard urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi qui fecit ignem non posse cor
Abbreviated transcription (Latin):
nus meas et pedes: palpate & uidete quia
p̃s ossa & caruem non habet: sicut me uide¬
as hab̃e. Sicut gͦ eoꝵ cum eẽt in terra con¬
trectitus ẽ manib. sic eoꝵ ẽ cum i ret ĩ cȩ¬
lum deductus aspectibus: ubi uex angłica
sonuit. sic ueniet quemadinodum eum uide
as cuntem in cęlũ. Fides assit & nulla questio
remanebit: nisi forte de sanguine requiren¬
dum ẽ. quia cum dixisset palpate & udete.
qua sp̃s ossa et carnem ñ habet: ñ addidit san¬
ginem. Nõ ergo & nos addamus inquirere.
quoa ille non addidit. dicere: & de compendio¬
muta si placet sic questio Fortassis eruim acepta
occasione sanguinis urgebit nos molestior ꝑ¬
scrutator. & dicet. Si sanguis cur ñ & pͥluita
cur non et fel flauũ et nigrum quib qua¬
cuor humorib naturam carnis temperari
ttum medicine disciplina testatur. cs: quod¬
ubet quisq addat. corruptionem addẽ caue¬
at: ne suȩ fidei sanitatem. casticatemq corrũ¬

Expanded text:
nus meas et pedes; palpate et uidete, quia nus meas et pedes; palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. sic eorum, cum esset in terra, contrectatus est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uoi angelica sonuit: Sic ueniet, quem ad modum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit et nulla quaestio remanebit. nisi forte de sanguine requirendum est, quia, cum dquia spiritus ossa et carnem non habet, non addidit, sanguinem; non ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere, et de compendio, si placet, finita sit quaestio. Fortassis enim, accepta occasione sanguinis, urgebit nos molestior perscrutator, et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flavum, et fel nigrum, quibus quatuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? Sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caveat, ne suae fide fidei sanitatem castitatemque corrum
Abbreviated transcription (Latin):
dño adiuuante potuero. quȩ preter epł̃as
in alia chartula a me querenda misisti.d
ris utrum nunc corpus dña ossa & sans¬
nem habeat: aut reliqua carnis liniame
Quid si adderes utrum ętiam uestimẽno
nonne augeretur questio: qua causa nͥ q
ea quȩ in usu uitȩ huius nr̃e corruptibꝰ
nouimus. sine corruptione cogitare uixil¬
sumus: cum diuinoꝵ miracłoꝵ quedã dd¬
cumenta iam data sint. ex quib liceat coll¬
iectare maiora : nam si uestis isrłitarũ ꝑ tol
anuos in heremo sine critura ẽẽ potuit. si
morticina pellis calciamentoꝵ candui sine
labe durauit. potest utiq ds̃ quorũlibet
corpor ꝑ quantũ uoluerit tempus in¬
cossipti pendere qualitatem. Ego ꝓinde.
ñ spus ita ẽẽ in celo credo: ut erat in cer¬
mndo ascendit in cęlum. Dixerat autẽ
Siepus ut in euanglio legimus de sua resur¬
atione dubitantib. & illud quod uidebant
non corpus s sp̃m ẽẽ putantib: uidete ma¬

Expanded text:
domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spiritum esse putantibus: Videte ma
Abbreviated transcription (Latin):
ilec tissimofr̃i consentio ⁊¬
gustinus. Quantum ada
cłos adcinet. corporales qu¬
dam uidemus nec nouin
quor a nob̃ uita studiaq
ciuntur.:⁊ quosdam nouimus nec uidas
quoꝵ nob̃ karitas et affectus innotuit
quib et te annumeramus. et ideo te me
uidere desideramus: ut in his sis quos cu
demus & nouimus. Nam illi qui ignotime
ocłis ingeruntur. non solum desiderabilo
sunt. s uix tolerabiles sunt. nisi aliquib e¬
nis pulchritudo in his interioris hominis
appareat. Quors autem sicut tuus nob̃ r
animus indelligendo quam uidendo cel
apparuit. iam quidem nouimus eos. si
etiam uidere desideramus: ut ꝑ illud qua
conspicitur ocłis. multo iocundius & fim¬
liarius co quem iam nouimus interior¬
mico ꝑfruamur. Uerum et hoc de te nĩ
ds̃ fortasse donabit quietiorib & tranqui¬
liorib sicut optamus reb honestis: ut id
honeste haritatis sit potius. quam moleste
necessitatis. Nunc ad ea respondeam sicut

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et familiarius eo, quem iam nouimus, amico interiore perfruamur. uerum et hoc de te nobis deus fortasse donabit quietioribus et tranquillioribus. sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae caritatis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respondeam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
unt. In hac enim questione maxime cauen¬
dum ẽ. ne anima non a deo facta natura. s
plus dei substantia. Camquam unigenitus
ilius qd ẽ uerbum eius. aut aliqua eius
pancła ẽẽ credatur. tanquam illa natura
a sibstantia qua ds̃ ẽ. quicquid ẽ cõmu¬
abil eẽ possit: quod ẽẽ animam nemo non
sentie: qui se hab̾e animam sentit. Cũ ista
dictarem: ꝑlacor iam uentum expectans. me
rhementer ut nauigaret urgebat. Itaq si
uihic incondide atq incultim dictum le¬
geris. uel si dotum ita ẽẽ ꝑspexeris. doctrinȩ

Expanded text:
unt. in hac enim quaestione maxime cauenunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da
Abbreviated transcription (Latin):
omodo uoluerit. Non dixit dedit
ua sapientia dictum ẽ. ꝑtendit a fine us
ofinem fortiter. Et ñ dixit disposuit:
aisponit omĩa suauiter. Multũ ÷ autem uł
miuter saꝑe. quomͦ cominutabilia & tempo¬
rilia non cõmutabilib & tẽporalib creatoris
mocibisi eterna & stabili uirtute condantur.
Scillosane qd ꝑcunctandum putasti. utrum
haptirati om̃s si absq penitentia diu̾sis cri¬
ninuib irretiti de corpore exierint. ueniã
qolbet tẽpore consecuturi sint: librum ñ
ne quantitatis iam scripsi. Quem si descri¬
ene curaueris: fortasse nichil ulterius hinc
souires Uis ȩtiã ꝑ me scire utrum dei flatus
indco. Aut ipse ẽ: aut ipso anima facta est.
Sctͥ ipse ẽ: factus ẽ: De anima quippe loqͥ¬
tur ꝑ ysaiam ꝓpħam ds̃. ubi dicit omnẽ fla¬
tum ego feci: quod sequentia satis indicant.
Squit᷑ enim ꝓpt̃ peccatum modicum quid
inristaui illum. id÷ ipsum flatum: et cete
nquȩ nisi de anima humana intelligi neque¬

Expanded text:
modo uoluerit. non dixit deditde qua sapientia dictum est: Pertendit a fine usque in finem fortiter et - non dixit \'disposuit\' sed — disponit omnia suauiter. multum est autem uel tenuiter sapere, quo modo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus pondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquitur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: Omnem flatum ego feci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi neque
Abbreviated transcription (Latin):
gerit & cunc uidebunt filium hominis ue¬
lentem in nube cumpocestate magna et
haiestate. ipsum ꝓrs accipiat eius ad uen¬
tum. non ꝑ eccliam sed ꝑ se ipsum: quando uẽ¬
turus ẽ ad uiuos & mortuos iudicandos. Sed
quoniam scripture scrutande sunt. nec earũ
suꝑficie debemus ẽẽ contẽpti. quȩ ad exerci¬
tacionem nram ita modificate sunt ut altius
se penetrari uelint: diligenter sunt inspicien¬
da sequentia. Cum enim dixisset & tunc u¬
debunt filium hominis uenientem in nube
cum potestate magna. & maiestate: ad iunx it
atq ait. his autem fieri incipientib respicite
& leuate capita urã: qm appropinquat redẽp¬

Expanded text:
legerit: Et tunc uidebunt filium hominis uelegerit: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, ipsum prorsus accipiat eius aduentum non per ecclesiam sed per se ipsum, quando uenturus est ad uiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et leuate capita uestra, quoniam adpropinquat redemp