comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ homiem stuprũ ꝑpeti: qͥm eum a quo illa uus infertur. ab eo eiu i¬
ferre conatur iiterim. lam uero mies in hoste int̾ficiendo muaisten
est legis Quare officiũ suũ facile. nulla libidine impleuit. Porio
ipsa sex que tuendi popłi causa data ẽ. nullius libidinis argui petest.
er perid ẽ mĩe i duuis. s dĩ iussutulit. id .ẽ. qđ p̃cepit eterna iusticia
erpens omĩno libidinis id agere potuit. Si autẽ ille cũ aliqua libidine
hoc statuit. ñ eo fit ut ei legi cũ ubidine obtẽꝑare necesse sit. qr bona lex
e añ bono fier̾i pocest. Hon enĩ si qͥs u̾bigr̃a tyrannicã potestatem
ndestus ab aliquo eui hoc conducit p̃cium accipiat. ut statuat milli
licere uł ad coniugiũ feminã raꝑe: ꝓpterea iala lex erit. qr ule in¬
uistus atd corruptus hanc tulit. A. Potest gͦ illi legi quȩ tuendoꝵ ciu

Expanded text:
tum hominem stuprum perpeti, quam eum a quo vis illa infertur, ab eo cui itum hominem stuprum perpeti, quam eum a quo vis illa infertur, ab eo cui inferre conatur, interimi. Jam vero miles in hoste interficiendo minister est legis; quare officium suum facile nulla libidine implevit. Porro ipsa lex, quae tuendi populi causa lata est, nullius libidinis argui potest. Siquidem ille qui tulit, si Dei jussu tulit, id est quod praecepit aeterna justitia, expers omnino libidinis id agere potuit: si autem ille cum aliqua libidine hoc statuit, non ex eo fit ut ei legi cum libidine obtemperare necesse sit; quia bona lex et a non bono ferri potest. Non enim si quis, verbi causa, tyrannicam potestatem nactus, ab aliquo cui hoc conducit, pretium accipiat, ut statuat nulli licere vel ad conjugium feminam rapere, propterea mala lex erit, quia ille injustus atque corruptus hanc tulit. Potest ergo illi legi quae tuendorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
antur quas possunt amitt̾e inuiti: Aut si ñ possunt: quid opus ẽ.
ꝓ his usq ad hominis necem ꝓgrediꝰ A. Hon ergo lex iusta ẽ. quȩ
dat porestatẽ uł uiatori ut latronẽ. ne ab eo ipse occidatur oc¬
cidat uł eupiam uiro aut femine. ut uiolenter sibi stupracorẽ
irruentẽ ante illatum stuprũ si possit int̾mat. Nam militi oẽ
iubetur lege: ut hostem necet. a qua cede si temꝑauerit:
ab impatore penas unt. Ium istas leges iniustas. uł potus nullas d̃i¬
cere audebimiis ⁊ Nam ler miehi esse nõn uidetut que out ñ fuert.
one etee i eꝰ dẽ sot is esse uid eo munitã contra hui temodi accusati¬
onẽ que i gopopło quẽ regit. minorib malefactis ne maliora cosiret¬
serentur dedit ucenciam. Multo est enĩ mituis. eum qui aliene uete i¬
sidiacui qm eum qui suã tuetur occidi. Et multo est imamus inui¬

Expanded text:
antur, quas possunt amittere inviti: aut si non possunt, quid opus est antur, quas possunt amittere inviti: aut si non possunt, quid opus est pro his usque ad hominis necem progredi? A. Non ergo lex justa est, quae dat potestatem vel viatori ut latronem, ne ab eo ipse occidatur, occidat; vel cuipiam viro aut feminae ut violenter sibi stupratorem irruentem ante illatum stuprum, si possit, interimat. Nam militi etiam jubetur lege, ut hostem necet: a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. 12. E. Legem quidem satis video esse munitam contra hujuscemodi accusationem, quae in eo populo quem regit, minoribus malefactis ne majora committerentur, dedit licentiam. Multo est enim mitius eum qui alienae vitae insidiatur, quam eum qui suam tuetur, occidi. Et multo est immanius invi
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ bonoꝵ. s &̃ maloꝵ om̃iũ est. Uerũ hoc int̾est. qđ id boni
appetunt auertendo amorẽ ab his reb quȩ sine amittendi ꝑiculo
nequeunt haberi: mali autẽ ut his fruendis cũ securitate in com¬
bant. remouere impedim̃ta conantur: & ꝓpt̾ea facinorosam scelera-¬
tamq uitã quȩ mors melius uocatur gerunt. G. Resipisco: et
ad modũ gaudeo tam me plane cognouisse. quid sit &ẽ illa culpabił
cupiditas. quȩ libido nominatur. qͣm̃ esse iam apparet ear reix a¬
morẽ. qͣs potest qͥsq inuitus amittere. Quare nunc age. quęramꝰ
si placet utrũ &̃ in sacrilegiis libido dominet᷑: quȩ uidemꝰ plura suꝑ¬
stitione cõmiti. a. Uide ne prepꝑũ sit. Prius emĩ mͥ discutiendũ ui¬
detur: utrũ uł hostis irruens. uł insidiacor sicaruus. siue ꝓuita siue
ꝓ libertate. siue ꝓpudicicia. sine ulla int̾ficiatur libidine. G. Quo¬
modo possũ arbitiari carere istos libidine. qui ꝓ his reb digladi¬

Expanded text:
 sed etiam malorum omnium est: verum hoc interest, quod id boni appetunt avertendo amorem ab iis rebus, quae sine amittendi periculo nequeunt haberi; mali autem ut his fruendis cum securitate incubent, removere impedimenta conantur, et propterea facinorosam sceleratamque vitam, quae mors melius vocatur, gerunt. E. Resipisco, et admodum gaudeo jam me plane cognovisse quid sit etiam illa culpabilis cupiditas, quae libido nominatur. Quam esse jam apparet earum rerum amorem, quas potest quisque invitus amittere. si placet, utrum etiam in sacrilegiis libido dominetur, quae videmus plura superstitione committi. A. Vide ne praeproperum sit: prius enim mihi discutiendum videtur utrum vel hostis irruens, vel insidiator sicarius, sive pro vita, sive pro libertate, sive pro pudicitia, sine ulla interficiatur libidine. E. Quomodo possum arbitrari carere istos libidine, qui pro iis rebus digladi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ ut creaturã conderet. quam peccaturam nesenũesenuet. Habet eiũ
qua ꝓpetua tẽnende iusticie uoluntate ꝓmerettr. Habet deinde ordinem
suũ etia ista peecatrix amissa in peccatis beatitudme. si non amiso pecia¬
perande beatituidinis facultate. quȩ ꝓfecto suꝑateam. quã uecelui ape tusti
uosluntas cenet Inter quã ⁊ illam priorem ꝑmanentem in uoluntate iusti¬
cie hec medietatem quandã de monstrat. que penitendi lrimnilitate altitu¬
dinẽ sua recipit. Nã neq ab illa creatura qũa p̃seluit dc non socdi uon
peccaturã. s etiã in peccandi uoluntate mnansurã abstinut largitate boni

Expanded text:
nitatem, ut creaturam conderet quam peccaturam non esse praescivit. 15. Hanitatem, ut creaturam conderet quam peccaturam non esse praescivit. 15. Haquam perpetua tenendae justitiae voluntate promeretur. Habet deinde ordinem suum etiam ista peccatrix, amissa in peccatis beatitudine, sed non dimissa recuperandae beatitudinis facultate. Quae profecto superat eam quam peccandi perpetua voluntas tenet: inter quam et illam priorem permanentem in voluntate justitiae, haec medietatem quamdam demonstrat, quae poenitendi humilitate altitudinem suam recipit. Nam neque ab illa creatura, quam praescivit Deus non solum peccaturam, sed etiam in peccandi voluntate mansuram, abstinuit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quanus habeat liberã uoluntatẽ. deo tam̃ semꝑ infixa nunquam
peccauerit. intuentes peccata hominũ. non ut peccare desinant: s qr facti
sunt dolent. dicentes. ⁊ ales nos faceret. ut semꝑ incõimitabili eiꝰ ueritate
ꝑfrui. nunqͣm autẽ peccare uellemꝰ. Non clament. ñ succenseant. quia
neq ipsos ideo coegit peccare qr fecit: quib potestatẽ utrũ uellent
dedit. Q sunt cales quidã angłi. qu neq peccauerint unqͣm nec pec¬
caturi sint. Quã obrẽ si te delectat creatura. quę ꝑseuerantissima uo-¬
luntate ñ peceat: non ẽ. dubitandũ qd̾ eam peccanti recta ratione p̃poniᷤᷤ.
S sic̃ eam tu cogitatione p̃p̃onis: sic eam creator d̾s ordinatissime pp̃osuit.
Crede ẽ tolem in suꝑiorib sec̃ib ⁊ in sublimitate oeloꝵu di si borndaei et edide
p̃buit ad cã condendam cuiꝰ p̃uidit futura peccata. mullo mͦ ñ p̃beret eã bo¬

Expanded text:
quae quamvis habeat liberam voluntatem, Deo tamen semper infixa, nunquam quae quamvis habeat liberam voluntatem, Deo tamen semper infixa, nunquam peccaverit; intuentes peccata hominum, non ut peccare desinant, sed quia facti sunt dolent, dicentes: Tales nos faceret, ut semper incommutabili ejus veritate perfrui, nunquam autem peccare vellemus. Non clament, non succenseant: quia neque ipsos ideo coegit peccare, quia fecit, quibus potestatem utrum vellent dedit; et sunt tales quidam Angeli, qui neque peccaverunt unquam, neque peccaturi sunt. Quamobrem si te delectat creatura quae perseverantissima voluntate non peccat, non est dubitandum quod eam peccanti recta ratione praeponas: sed sicut eam tu cogitatione praeponis; sic eam creator Deus ordinatione praeposuit. Crede esse talem in superioribus sedibus, et in sublimitate coelorum: quia si bonitatem Conditor praebuit ad eam condendam cujus praevidit futura peccata, nullo modo non praeberet eam bo
Abbreviated transcription (Latin):
rationib uidet. Credat gͦ dm̃ fecisse qd̾ uera ratione ab eo faciendũ fuisse co-¬
gnouit: eciã si hoc in reb factis ñ uidet. qr etiã si celũ ocłis uidẽ ñ posset. ettam̃
ratione uera tale aliqͥd faciendũ fuisse colligeret. credẽ debuit factũ esse qͣnuiᷤ¬
id ocłis non uidet. Non enĩ cogitatione uidet fuisse faciendũ: nnsi in his
rationib quib facta sunt om̃ia. Qd̃ autẽ ibi non ẽ: tã nemo potest uera
cogitatione uide. qͣm non ẽ. Uer in eo pleriq homines errant. qr cũ me¬
liora mente conspexerint. non in sedib congrius ea ocłis quęrt̃. uelut si
qͥsqͣm ꝑfectam rotunditatẽ rõne cõprehendens. stomachet᷑ qd̾ talem nucẽ
non muenit. si nullum unqͣm corpꝰ rotundũ pret̃ huiꝰcemodi poma con¬
spexit. Nlã ita qͥdã cũ ratione uerissima uideant meliorẽ esse creaturã.

Expanded text:
rationibus videt. Credat ergo Deum fecisse quod vera ratione ab eo faciendum fuisse corationibus videt. Credat ergo Deum fecisse quod vera ratione ab eo faciendum fuisse cognovit, etiamsi hoc in rebus factis non videt. Quia etiamsi coelum oculis videre non posset, et tamen ratione vera tale aliquid faciendum fuisse colligeret, credeid oculis non viderit. Non enim cogitatione cerneret faciendum fuisse, nisi in his rationibus quibus facta sunt omnia. Quod autem ibi non est, tam nemo potest vera one videre, quam non est verum. 14. In eo plerique homines errant, quia meliora cum mente conspexerint, non in sedibus congruis ea oculis quaerunt. Velut si quisquam perfectam rotunditatem ratione comprehendens, stomachetur quod talem in nuce non invenit, si nullum unquam corpus rotundum praeter hujuscemodi poma conspexit. Nam ita quidam cum ratione verissima videant meliorem esse creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
simã ⁊ infecundissimã ita gradatĩ ꝑ medias ꝑuenitur: ut nullam rep̃hendẽ
audeas nͥ in cõparatione melioris. Atq ita ꝑ om̃s gͦdib laudis ascendas. ⁊it qd
sũmũ genꝰ terrȩ inueneris: solum cam̃ esse nolis. Iam uͦ inter totã terram¬
⁊ cęlũ quanta distantia ẽ: Int̾ponunt᷑ enĩ humida flabilisq nacura. Atq
ex his quatuor elem̃tis: aliȩ innumerabiles nob. numerate aucẽ deo reꝵ spe¬
cies formȩ q uariantur. P otest gͦ esse aliqͥd in rei natura: qd̾ cua ratione
ñ cogicas. Non esse autẽ qd̾ uera ratione cogitas: non potest. N eq enĩ tu
potes aliqͥd meliꝰ increatura cogitare: qd̾ creaturȩ artificẽ fugerit. Huma¬
na qͥppe anima: naturalit̾ diuinis ex quib pendet conexa rationib cũ dicit.
meliꝰ hoc fieret quã illud. si uere dicit. & uidet qd̾ dicit: in ilł quib conexa ẽ.

Expanded text:
simam et infecundissimam, ita gradatim per medias pervenitur, ut nullam reprehendere simam et infecundissimam, ita gradatim per medias pervenitur, ut nullam reprehendere audeas, nisi in comparatione melioris; atque ita per omnes gradus laudis ascendas, ut quod summum genus terrae inveneris, solum tamen esse nolis.  atque ex his quatuor elementis aliae innumerabiles nobis, numeratae autem Deo rerum species formaeque variantur. Potest ergo esse aliquid in rerum natura, quod tua ratione non cogitas. Non esse autem quod vera ratione cogitas, non potest. Neque enim tu potes aliquid melius in creatura cogitare, quod creaturae artificem fugerit. Humana quippe anima naturaliter divinis ex quibus pendet connexa rationibus, cum dicit, Melius hoc fieret quam illud; si verum dicit, et videt quod dicit, in illis quibus connexa est
Abbreviated transcription (Latin):
rerit: scias fecisse dm̃ tanquam bonoꝵ omĩum conditorem. Non ẽ autẽ uera
ratio s inuida infirmitas. cum aliquid meliꝰ faciendum fitisse cogitaueris.
iam nichil aliud inferiꝰ uelle fieri: tanꝙͣ si ꝓspecto cęlo nolles cerrã factam. Esiet¬
enĩ iniquũ oĩno. Recte enĩ rep̃henderes. si p̃termisso celo t̾ram factam uidereset
qm̃ diceres ita eam fieri debuisse ficuti posses cogitare cȩlũ. Cũ gͥ etiã illud ad cus
speciem uolebas t̾ram ꝑducere. factũ esse ꝑspiceres. non autẽ hoc terrã s celum
uocari: credo qd̃ re meliore ñ fraudatꝰ. ut inferior quoq aliqua fieret ⁊ tra esset
nequaqͣm inuidẽ deb̾es. In qua t̃ra rursus scđ̾m partes eiꝰ tauta ẽ. uariẽtas.
ut nicħ qd̾ ad t̾rȩ ꝑtinet speciem cogitanti occurrat. qd non in tota eiꝰ mole ds̃
om̃ium condicor fecerit. Nã a terra feracissima ⁊ amenissima usq ad salsis¬

Expanded text:
rerit, scias fecisse Deum tanquam bonorum omnium conditorem. Non est autem vera rerit, scias fecisse Deum tanquam bonorum omnium conditorem. Non est autem vera ratio, sed invida infirmitas, cum aliquid melius faciendum fuisse cogitaveris, jam nihil aliud inferius velle fieri, tanquam si perspecto coelo, nolles terram factam esse; inique omnino. Recte enim reprehenderes, si praetermisso coelo terram factam videres, quoniam diceres ita eam fieri debuisse, sicuti posses cogitare coelum. Cum ergo etiam illud ad cujus speciem volebas terram perducere, factum esse perspiceres, non autem hoc terram, sed coelum vocari; credo quod re meliore non fraudatus, ut inferior quoque aliqua fieret et terra esset, nequaquam invidere deberes. In qua terra rursus secundum partes ejus tanta est varietas, ut nihil quod ad terrae pertinet speciem cogitanti occurrat, quod non in tota ejus mole Deus omnium conditor fecerit. Namque a terra feracissima et amoenissima usque ad salsis
Abbreviated transcription (Latin):
ir gridu nos conaidisset. Quamus enim anima nr̃a peccatis tabe facta sit sublimior
e tamen &e melior quam si in hanc lucem uisibilem uerteretur: Et udes ꝓfecto: de
huius lucis eminentia quantum laudant anime dm̃ etiam corꝑis sensib dedite
Qua apt᷑ non te iam moueat quod tam uituꝑantur anime peccatrices: ut dicã
in coide tuo melius fuisse si non fuissent. In sui enim comꝑatione uituꝑantur:
dum cogitatur quales eẽnt si peccare noluisserit: Institutor tamen earum ãs
p̃clarissime ꝓhumana facultate laudandus ẽ. non solum qm̃ peccan¬
tes eas iuste ordinat: sed etiam quia tales instituit. ut etiam peccatis sor-¬
ditate. nullomodo lucis corꝑalis dignitate suꝑentur. de qua tamen ure lau¬
dat᷑. Illud quoq moneo calieas. ne forte non dicas quidem meliꝰ fuisse ut nou
essent: s dicas alit̾ ficti eas debuisse. Qcquid enun tͥ uera ratione meliꝰ occur¬

Expanded text:
rae gradu nos condidisset. Quamvis enim anima nostra peccatis tabefacta sit, sublimior rae gradu nos condidisset. Quamvis enim anima nostra peccatis tabefacta sit, sublimior est tamen et melior, quam si in hanc lucem visibilem verteretur. Et vides profecto de hujus lucis eminentia, quantum laudent animae Deum etiam corporis sensibus deditae. Quapropter non te jam moveat, quod vituperantur animae peccatrices, ut dicas in corde tuo melius fuisse si non essent. In sui enim comparatione vituperantur, dum cogitatur quales essent, si peccare noluissent. Institutor tamen earum Deus praeclarissime pro humana facultate laudandus est, non solum quoniam peccantes eas juste ordinat, sed etiam quia tales instituit, ut etiam peccatis sordidatae, nullo modo lucis corporalis dignitate superentur, de qua tamen jure laudatur. 13. Illud quoque moneo caveas, ne forte non dicas quidem melius fuisse ut non essent, sed dicas aliter fieri eas debuisse. Quidquid enim tibi vera ratione melius occur
Abbreviated transcription (Latin):
tua non cogis facta eẽ quȩ pͣtericit᷑: sic ds p̃scientia sua non cogit facienda quȩ futura sunt.
Q sic tu quedam que fecisti mnemuusti. nec tamen quȩ meministi omĩa fecisti. ita as om̃ia
quoꝵ ipse auctor ẽ p̾seit nectam̃ omĩum que psat ipse anctoe ẽ. Quoꝵ autem non ẽ mni¬
lus auctor iustus e ultor. hino gͦ im intellige qua iustia d̾s pecrata puniat: quia quȩ no¬
uit futura non facit. Namsi ꝓpt̾rea non debet retbuete suppliciaim pecrantib quia p̾ui¬
at paraturos: ne ircte facientib debet p̃mia ittͥbuere. quia ce ncte factu ros nichilominꝰ
pͣindet. Iunmo ũ fiteamur & ad p̾scientiam eiꝰ ꝑtinere neqͥd eum lateat futuroꝵ &
uo iusticiam ut peccatum quia uoluntate cõmattim̾uꝵ: ita uidicio eius impune non
mouebit. quia meminisse nos conieit. graciarum actictiem nos debere creatori nr̃s.
Cioi ꝑfecto largissima bonitas iustisime laudatet᷑. etiam si ialiquo inferiore geatu¬

Expanded text:
tua non cogis facta esse quae praeterierunt; sic Deus praescientia sua non cogit facienda, quae futura sunt. Et sicut tu quaedam, quae fecisti, meministi, nec tamen quae meministi omnia fecisti: ita Deus omnia quorum ipse auctor est, praescit, nec tamen omnium quae praescit ipse auctor est. Quorum autem non elus auctor, justus est ultor. Hinc ergo jam intellige, qua justitia Deus peccata puniat, quia, quae novit futura, non facit. Nam si propterea non debet retribuere supplicium peccantibus, quia praevidet peccaturos, nec recte facientibus debet praemia retribuere, quia et recte facturos nihilominus praevidet. Imo vero fateamur et ad praescientiam ejus pertinere ne quid eum lateat futurorum, et ad justitiam, ut peccatum, quia voluntate committitur, ita judicio ejus impune non monebit, quam meminisse nos convenit, gratiarum actionem nos debere Creatori nostro. Cujus profecto largissima bonitas justissime laudaretur, etiamsi aliquo inferiore creatu
Abbreviated transcription (Latin):
rose. Et si detrahas de manib opus. & de animo intentionem fabrican¬
di motꝰq ille menbroꝵ ad delectationem referatur: saltatio uocabitur
Quere gͦ quid in saltatione delectat. Respondebit tibi numerus Ecce
sum In spice iam pulchritudinem formati corꝑis. numeri tenentur in
loco In spice iam pulchritudinem mobilitatis incorꝑe numeri uer

Expanded text:
i detrahas de manibus opus, et de animo intentionem fabricandi, motusque ille membrorum ad delectationem referatur, saltatio vocabitur. Quaere ergo quid in saltatione delectet; respondebit tibi numerus: Ecce sum. Inspice jam pulchritudinem formati corporis; numeri tenentur in loco. Inspice pulchritudinem mobi
Abbreviated transcription (Latin):
re nob̾ opiculante. in aliquio manifestum incendetur. Quȩ duo tamen
io ẽ. dm ẽẽ & omĩa bona exipso ẽẽ. qͣnqͣm in concussa fide etiam antea
cenerent᷑: sic tamen tractata sunt ut hoc quoq t̾cium int̾ bona ẽe̾. nu¬
merandum lib̃am uoluntatẽ manifestissime appareat. Iam enim suꝑio¬
re disputatione pate factum ẽ constititq int̾ nos naturam corporis infe¬
riore gradu eẽ. quam animi naturam: ac ꝑ hoc animum maiꝰ bonum c̾ẽ.
quam corpus. Si gͦ incorꝑis bonis inuenimus aliꝗͣ. quib non recte uti homo
possit. nec tamen ꝓpterea dicimus non ea dati debuisse. quoniam eẽ confite
bona quis mirũ si & in animo st̃ quedam bona. quib etiam rͥecte uti possi¬
inus s quia bona sunt non potuett̃ dati mͥ ab illo a qͦ sunt oraña bomta e sti¬
de eẽ. incegritati corꝑis plutimum bonim. & camen euem aue ab nocemdũ

Expanded text:
re nobis opitulante, in aliquid manifestum intenderetur. Quae duo tamen, re nobis opitulante, in aliquid manifestum intenderetur. Quae duo tamen, id est, Deum esse, et omnia bona ex ipso esse, quanquam inconcussa fide etiam antea tenerentur, sic tamen tractata sunt, ut hoc quoque tertium, inter bona esse numerandam liberam voluntatem, manifestissime appareat. 48. Jam enim superiore disputatione patefactum est, constititque inter nos, naturam corporis inferiore gradu esse quam animi naturam, ac per hoc animum majus bonum esse quam corpus. Si ergo in corporis bonis invenimus aliqua quibus non recte uti homo possit, nec tamen propterea dicimus non ea dari debuisse, quoniam esse confitemur bona; quid mirum si et in animo sunt quaedam bona, quibus etiam non recte uti possimus, sed quia bona sunt, non potuerunt dari nisi ab illo a quo sunt omnia bona? Videesse integritati corporis plurimum bonum; et tamen eum qui ad nocendum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nichil alit̾ potest fieri quani p̾sciuit: necesse ẽ ut uelim quod ille p̾sciuit. Si
autẽ necesse ẽ: non iam uoluntate s necessitate id me uelle fatendum ẽ. Ostulticiã
sĩgularem. Quomͦ gͦ non potest aliud fieri quam p̾sciuit d̾s si uoluntas non e¬
rit. quam uoluntatẽ faturam ille p̾sciuerit: Omitto illud eque monstrosum
quod paulo ante dixi. eundem hommem dic̾e necesse ẽ ut ita uelun: qͥ necessi¬
cate suꝑ posica aufel̃e nititur uoluntatẽ. Si enim necesse ẽ. ut uelit: unde uo

Expanded text:
ecesse est ut velim quod ille praescivit: si autem necesse est, non jam voluntate, sed necessitate id me velle fatendum est. O stultitiam singularem! Quomodo ergo non potest aliud fieri quam praescivit Deus, si voluntas non erit, quam voluntatem futuram ille praesciverit? Omitto illud aeque monstruosum, quod paulo ante dixi eumdem hominem dicere, Necesse est ut ita velim, qui necessitate supposita auferre niti
Abbreviated transcription (Latin):
id nobis esse ꝓueniat: D. Eo nos potiꝰ tendere existimo A. Unde gͦ ista
comp̃hendis. quib ueris certisq gaude te clamas. & hec ad sapientiamꝑ
tinere concedis: An quisꝗͣ in sipiens potest nosse sapientiam: E Quan¬
du instpiens ẽ: non potest. A. Tu gͦ iam sapiens es aut non dum noᷤ¬
ti sapientiam. u. hon sum quidem ad huc sapiens: s nec in sipientẽ me

Expanded text:
imo. A. Unde ergo ista comprehendis, quibus veris certisque gaudere te clamas, et hoc ad sapientiam pertinere concedis? an quisquam insipiens potest nosse sapientiam? E. Quamdiu insipiens est, non potest. A. Tu ergo jam sapiens es, aut nondum nosti sapientiam. E. Non sum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sentimus: neq cum audimus sonum nr̃m etiam audimus auditum. neq
cũ olfacimus rosani. olet nobis aliquid & nr̃ olfatus. neq quicqũa gustantib sapit
in ore ipse gustus. nec tangentes aliquid ipsum etiam cangendi sensum possumis
tangere: maiifestum est qumnq istos sensus. nullo eoꝵ sensu posse sentiri. quanus
eis corporalia queq sentiant᷑. cu Namfestum est. A. Arbitror etiam illud esse mani¬
festum: sensum illum interiorem non ea tantum sentire que accepit a quinꝙ seu¬
sib corporis. s etiam ipsos ab eo seutiri. Non enim aliter bestia moueret se uel ab¬
petendo aliquid ł fugiendo. nisi se sentire sentiret. non ad sciendu. nam hoc ratiõis ẽ¬

Expanded text:
etiam sentimus; neque cum audimus sonum, nostrum etiam audimus auditum; neque etiam sentimus; neque cum audimus sonum, nostrum etiam audimus auditum; neque cum olfacimus rosam, olet nobis aliquid et ipse olfactus; neque quidquam gustantibus sapit in ore ipse gustus; nec tangentes aliquid, ipsum etiam tangendi sensum possumus tangere: manifestum est quinque istos sensus nullo eorum sensu posse sentiri, quamvis eis corporalia quaeque sentiantur. E. Manifestum est. CAfestum, sensum illum interiorem non ea tantum sentire, quae acceperit a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo sentiri. Non enim aliter bestia moveret se, vel appetendo aliquid, vel fugiendo, nisi se sentire sentiret; non ad sciendum, nam hoc rationis e
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. an aliquid aliud: l. Nescio. A. Illud tamen scis ea defiuiri nisi ratioue
non posse: neq rationem id facere. insi de his que sibi examinanda offeruntuu.
it. Certum est. A. Quicquid igitur est aliud quo sentiri potest om̃e qđ scimus:
ministerium rationis est. cui offert & renuntiat quicquid attingit. ut ea que
sentiuntur discerni suis finib possint. & uon sentiendo tantum sed etiam scieudo
cõprehendi. tt. Ica ẽ.A. Qiuid ipsa ratio que ministros suos ⁊ ea que suggerunt dis¬
ceruit ab inuicem. & item quid inter hec & se ipsam distet agnoscit. seq ilł prepo¬
centiorem esse confirmat: Num alia re se ipsam nisi se ipsa id ẽ. ratione compri¬
nendit: An aliter scires te habere rationen. nisi id ratione ꝑciꝑes: bb. Uerissi¬
mum est. db. Qm̃ gͦ cum colorem seutimus. non itidem sensu ipso nos sentire

Expanded text:
corporis, an aliquid aliud? E. Nescio. A. Illud tamen scis, ea definiri nisi ratione corporis, an aliquid aliud? E. Nescio. A. Illud tamen scis, ea definiri nisi ratione non posse; neque rationem id facere, nisi de iis quae sibi examinanda offeruntur. E. Certum est. A. Quidquid igitur est aliud quo sentiri potest omne quod scimus, ministerium rationis est, cui offert et renuntiat quidquid attingit, ut ea quae sentiuntur discerni suis finibus possint, et non sentiendo tantum, sed etiam sciendo comprehendi. E. Ita est. A. Quid? ipsa ratio quae ministros suos, et ea quae suggerunt, discernit ab invicem, et item quid inter haec et seipsam distet, agnoscit, seque illis praepotentiorem esse confirmat; num alia re seipsam nisi seipsa, id est ratione comprehendit? an aliter scires te habere rationem, nisi id ratione perciperes? E. Verissimum est. A. Quoniam ergo cum colorem sentimus, non itidem sensu ipso nos sentire
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ꝑ illum interiorem qu ei presidet. & ide interior ꝑ se ipfum. si tamen
iam nichil alud interpositum est: Tt. Non uideo qͦtͦi aliter posset. d. Quid h.
uides ne sensu ocłoꝵ colorem sentiri. eundem autem sensum eodẽ sensu non
sentirie Non enĩ quo sensu colorem uides: hoc eodẽ udes etiam ipsum uidere.
uo. Non om̃ino. A. E intere etiam ista duudicare. Nam credo. te non negar
aliud colorem esse: & aliud colorem uidere. Ꝙ item alud etiam eum color
non sub est. habere sensum quo uideri posset. si subesset. U. Disceruo & ista:
ce int̾ se differre concedo. A. Nũ hoꝵ tͥum qͥcqͣm uides ocłis nͥ colorẽ: W Nicħ ali¬
ud. a. Dic ergo ude uideas alia duo. Non enun ea posses non uisa discernere.
WU. Nesclo quid aliud esse scio. Nicħ amplius .. Neseis igitur utrum iam ipsa
sit ratio. an illa uita sit quam sensum interiorem uocamus precellenͣtem sensib

Expanded text:
rursus per illum interiorem qui ei praesidet, et idem interior per seipsum, si tamen rursus per illum interiorem qui ei praesidet, et idem interior per seipsum, si tamen jam nihil aliud interpositum est? E. Non video quomodo aliter posset. A. Quid? hoc videsne, sensu oculorum colorem sentiri, eumdem autem sensum eodem sensu non sentiri? Non enim quo sensu colorem vides, hoc eodem vides etiam ipsum videre. E. Non omnino. A. Enitere etiam ista dijudicare: nam credo te non negare aliud colorem esse, et aliud colorem videre, et item aliud etiam, cum color non subest, habere sensum quo videri posset, si subesset. E. Discerno et ista, et inter se differre concedo. A. Num horum trium quidquam vides oculis, nisi colorem? E. Nihil aliud. A. Dic ergo unde videas alia duo; non enim ea non visa posses discernere. E. Nescio quid aliud; esse scio, nihil amplius. A. Nescis igitur utrum jam ipsa sit ratio, an illa vita sit quam sensum interiorem vocamus praecellentem sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
prehensum tenemꝰ. Scimꝰ autẽ ut de ceteris caceam: nec oolores auditu. nee
uoces uiisu posse sentiri. ce cũ ħ scimꝰ: nec ocłis. nec aurib sermus. neꝙ. sllo
sensu interiore quo nec bestie carent. Non enim credendum est eas nosse
nec aurib sentiri lucẽ. nec ocłis uocẽ: qm̃ ista non nisi rationali anĩaducrsione
& cogitatione discernimꝰ. tt̾. Non possum dicere. ħ me habere ꝑceptũ. Quid
si enini sensui illo interiore qͦ eas non carere concedis. ħ qͦ diudicanis ner
colores auditu. nec uisu uoces posse sentiri: A Nũ etiã putas eas posse discerne
ab inuicẽ colorẽ qu sentitur. & sensum qui in ocło est. & illum inceriorem
sensum aptid animam &e rationem. qua ista singillatim diffimuntur & dinime¬
rantur t. N ullomͦ . Quid. ista ratio posset hȩc quatuor discernere abinuicẽ
ae defintionib terminare. nsi ad eam referretur. & color ꝑ ocłoꝵ sensum. & iyse

Expanded text:
prehensum tenemus. Scimus autem, ut de caeteris taceam, nec colores auditu, nec prehensum tenemus. Scimus autem, ut de caeteris taceam, nec colores auditu, nec voces visu posse sentiri. Et cum hoc scimus, nec oculis, nec auribus scimus, neque illo sensu interiore, quo nec bestiae carent. Non enim credendum est eas nosse, nec auribus sentiri lucem, nec oculis vocem; quoniam ista nonnisi rationali animadversione et cogitatione discernimus. E. Non possum dicere hoc me habere perceptum. Quid si enim sensu illo interiore, quo eas non carere concedis, hoc quoque dijudicant, nec colores auditu nec visu voces posse sentiri? A. Num etiam putas eas posse discernere, ab invicem colorem qui sentitur, et sensum qui in oculo est, et interiorem illum sensum apud animam, et rationem qua ista singillatim definiuntur et dinumerantur? E. Nullo modo. A. Quid? ista ratio posset haec quatuor discernere ab invicem et definitionibus terminare, nisi ad eam referretur et color per oculorum sensum, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem quendam sensum: ad quem ab istis quinq notissinus sensib cuncta
referantur. Nanq aluid est quo uidet bestia: & aliud qͦ ea que uidendo sentit
ł uitat. ł appetit. Iile enĩ sensus in ocłis est: ille autem in ipsa intus anima. quo
non solum ea que uidentur. s etiam ea que audiuntur. queq ceteris capiuntur
corporis sensib ł appetunt animalia delectata & assumunt. ł offensa deuitant &¬
respuunt. Hic autem nec uisus. nec auditus. nec olfactus. nec gustus. nec tactus
dici potest: s nescio quid ahud qđ om̃ib cominumt̾ presidet. Quod cum ratiõe
comprehendamꝰ ut dixi: hoc ipsum tam̃ rationẽ uocare non possum. qm̃ &
bestis messe manifestum est. d. Agnosco istuc quicguid ẽ: ce eum interioremi
sensum appellare non dubito. S nsi ce istum transeat qđ ad nos refertie a sersib
corporis: ꝑuenire ad scientiam non potest. Quieqͥd entm scunus: id ratione com¬

Expanded text:
interiorem quemdam sensum, ad quem ab istis quinque notissimis cuncta interiorem quemdam sensum, ad quem ab istis quinque notissimis cuncta referantur. Namque aliud est quo videt bestia, aliud quo ea quae videndo sentit, vel vitat vel appetit: ille enim sensus in oculis est, ille autem intus in ipsa anima; quo non solum ea quae videntur, sed etiam quae audiuntur, quaeque caeteris capiuntur corporis sensibus, vel appetunt animalia delectata et assumunt, vel offensa devitant et respuunt. Hic autem nec visus, nec auditus, nec olfactus, nec gustatus, nec tactus dici potest, sed nescio quid aliud quod omnibus communiter praesidet. Quod cum ratione comprehendamus, ut dixi, hoc ipsum tamen rationem vocare non possum; quoniam et bestiis inesse manifestum est. 9. A. Agnosco istud quidquid est, et eum interiorem sensum appellare non dubito. Sed nisi et istum transeat, quod ad nos refertur a sensibus corporis, pervenire ad scientiam non potest. Quidquid enim scimus, id ratione com
Abbreviated transcription (Latin):
pptia ad ocłos ꝑtinet. qd ꝑ eos sentimise u. Color tenCxad ad aurege i. Sonus
Aud ad olfactum: Tt. Odor.A. Quid ad gustum l. Sapor b. Qind
ad tactums l. M olle uł duꝵ. lene ł afpene. & multatalia. A. Quid corpoꝵ for¬
mas. magnas: breues. quadras. rotundas. & siquid huiꝰ modi est. nonne &
tangendo &e indendo sentimus. & ideo nec itfui ꝓprie. nec tactiti tribui possunt.
sed utriq  u. Intelligo. A. Intelligis gͦ & queda singulos sensus habere ꝓpria.
de quib renuntient. & quedam quosdam habere cominuma: W. Q hoc intel¬
ligo. A. Quid igitur ad quenq sensum ꝑtineat. & quid inter se uel omnes
uel quidam eoꝵ cominunter habeant: non poffumus ullo eoꝵ sensu dizudi¬
care: u. Nullo modo.s quodam interiore ista dizudicantur. A. Num fortasse
ipsa est ratio qua bestie carent: Nam ut opinor ratione ista comprehendinitis.
& ita se habere cognoscimꝰ. Et. Magis nos arbitror ratione cõprehendere esse

Expanded text:
prie ad oculos pertinet, quod per eos sentimus? E. Color. A. Quid ad aures? E. Sonus. A. Quid ad olfactum? E. Odor. A. Quid ad gustum? E. Sapor. A. Quid ad tactum? E. Molle vel durum, lene vel asperum, et multa talia. A. Quid? corporum formas, magnas, breves, quadras, rotundas, et si quid hujusmodi est, nonne et tangendo et videndo sentimus, et ideo nec visui proprie, nec tactui tribui possunt, sed utrique? E. Intelligo. A. Intelligis ergo et quaedam singulos sensus habere propria, de quibus renuntient, et quaedam quosdam habere communia? E. Et hoc intelligo. A. Quid igitur ad quemque sensum pertineat, et quid inter se vel omnes vel quidam eorum communiter habeant, num possumus ullo eorum sensu dijudicare? E. Nullo modo, sed quodam interiore ista dijudicantur. A. Num fortasse ipsa est ratio, qua bestiae carent? nam, ut opinor, ratione ista comprehendimus, et ita sese habere cognoscimus. E. Magis nos arbitror ratione comprehendere esse
Abbreviated transcription (Latin):
se id non ud̃e sentiret. Si autẽ sentit se ñ uidẽ dũ non indet: necesse ẽ etiã sentiat
se udẽ dlĩi undet. qi cũ eo appetitu ñ mouet ocłm uidens. qͦ mouet ñ uiden: indicat
se utyunq sentire. S utrũ & se ipsam hec uita sentiat. que se corporalia sentire sentie.
ñ uta claꝵ en nisi qcđ se quisq intꝰ int̾rogans. inuenit oẽm rẽ iuentẽ fugere mortẽ
Que cũ sit uite contͣria⁊ necesse ẽ. ut uita cẽ se tpsam sentiat. que cont᷑riũ suũ fugit.
Qd si aaͣlius non liquet omittat᷑. ut ñ nitam᷑ ad id qd̾ uolumꝰ nisi certis manfestisq
docum̃tis. N amfesta enĩ sũt sensu corporis sentiri corporalia. Cunde autẽ sensum
hoe rodie sensu ñ posse sentiri. Sensu autẽ interiore. ⁊ corporalia ꝑ cotporis sensũ¬

Expanded text:
e est etiam sentiat se videre dum videt; quia cum eo appetitu non movet oculum videns, quo movet non videns, indicat se utrumque sentire. Sed utrum et se ipsam haec vita sentiat, quae se corporalia sentire sentit, non ita clarum est, nisi quod se quisque intus interrogans, invenit omnem rem viventem fugere mortem; quae cum sit vitae contraria, necesse est ut vita etiam seipsam sentiat, quae contrarium suum fugit. Quod si adhuc non liquet, omittatur, ut non nitamur ad id quod volumus, nisi certis manifestisque documentis. Manifesta enim sunt, sensu corporis sentiri corporalia; eumdem autem sensum hoc eodem sensu non posse sentiri; sensu autem interiore et corporalia per sens
Abbreviated transcription (Latin):
cutio. De hac item forma dictum ẽ. quod in se ipsa manens innouit oĩa.
hinc eciam cõp̃henditur omnia ꝓuidentia gub̾nari. Si enĩ omnia
que sunt. forma penitꝰ subtracta nulla erunt. forma ipsa incõ-¬
mutabilis. ꝑ quam mutabilia cuncta subsistunt ut formaꝵ suaꝵ
numeris impleantur & agantur: ipsa ẽ. eoꝵ ꝓuidentia. gub̃nari. Non
enĩ ista eẽnt. si illa non eẽt. In tuitꝰ gͦ & consicsans untuersam creaturã:
quicumq it̾ agit ad sapientiam: sentit sapientiam iniua se sibi ostende
hilarce & in om̃i ꝓiudentia occurrere sibi. & tanto alacrꝰ ardescit uiam is¬
tam ꝑagere: quanto & ipsa uia ꝑ illam pulchia ẽ ad quam exestuat ꝑueni

Expanded text:
cutio. De hac item forma dictum est, quod in seipsa manens innovet omnia . cutio. De hac item forma dictum est, quod in seipsa manens innovet omnia . Hinc etiam comprehenditur omnia providentia gubernari. Si enim omnia quae sunt, forma penitus subtracta nulla erunt, forma ipsa incommutabilis, per quam mutabilia cuncta subsistunt, ut formarum suarum numeris impleantur et agantur, ipsa est eorum providentia: non enim ista essent, si illa non esset. Intuens ergo et considerans universam creaturam, quicumque iter agit ad sapientiam, sentit sapientiam in via se sibi ostendere hilariter, et in omni providentia occurrere sibi: et tanto alacrius ardescit viam istam peragere, quanto et ipsa via per illam pulchra est, ad quam exaestuat
Abbreviated transcription (Latin):
b a distincta uarietate formaꝵ quasi quosdam uersus tempoꝵ ꝑagant eẽ.
aliquam formam et̾nam & in cõmutabilem que neq contineatur. & qͣsi difũ¬
datur locis. neq ꝑtendatur atq uatietur temꝑib. ꝑ quam cuncta ista for-¬
mari ualeant. & ꝓ suo genere implere atq agere locoꝵ ac tempoꝵ numeroᷤ.
Omis enim res mutabilis. etiam for mabił sit necesse ẽ. Sicut aut̃ mutabile di¬
cimus quod mutari potest: ita formabile quod formari potest appellauerun.
Nulla autem res formare se ipsam potest: quia nulla res potest dare sibi quod
te corꝑis & animi dicamus: Suꝑiꝰ enim satis dictum ẽ. Conficit᷑ itaq ut
corpꝰ & animus forma quadam in cõmutabili & semꝑ manente formentur
Cui forme dictum ẽ mutabis ea & mutabuntur: tu autem idem ipse es &
anni cui non deficient Annos sine defectu ꝓ et̾nitate posuit ppħitica lo¬

Expanded text:
bus, et distincta varietate formarum, quasi quosdam versus temporum peragant, esse bus, et distincta varietate formarum, quasi quosdam versus temporum peragant, esse aliquam formam aeternam et incommutabilem; quae neque contineatur et quasi diffundatur locis, neqmari ualeant et pro suo genere implere atque agere locorum ac temporum numeros. Omnis enim res mutabilis etiam formabilis sit necesse est. Sicut autem mutabile dicimus, quod mutari potest, ita formabile, quod formari potest appellauerim. Nulla autem res formare se ipsam potest; quia nulla res potest dare sibi, quod te corporis et animi dicamus? superius enim satis dictum est. Conficitur itaque, ut et corpus et animus forma quadam incommutabili et semper manente formentur. Cui formae dictum est: Mutabis ea et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Annos sine defectu, pro aeternitate posuit prophetica lo
Abbreviated transcription (Latin):
Tanquam enim dorsum ad te ponentes: incarnali oꝑe uelud inenbra
sua defiguntur. Et tamen etiam ibi quod eos delec tat. ad huc le ab eicit
de currum fulgentia lucis tuȩ S umbra dum amatur: languidiorentetaa i
ocłm animi & in uallidiorem ad ꝑferenduni conspectum cutim. Proptetea ma¬
qis magisꝙ homo tenebratur. dum sectatui libentiꝰ qͥeiͥd infirmiorẽ tolerabilꝰen
p̃nos exquo incipit non posse uide quod sũmũ ẽ. & malum putare quicqͥd
tallit inꝑuidum aut inlicit indignum. aut captum excruciat : cum eaꝑ
merito paciatur auersionis suȩ & quicqͥs iustum ẽ. malum ẽẽ. non possit.
Seg̃ quicquid mutabile aspexeris ł sensu corꝑis ł animi consideratione. caꝑe
non potes nisi aliqua numeroꝵ forma teneatur qua detracta in nichil
ncidat: noli dubitare ut ista mutabilia non int̾cipiantur. s añsis moti¬

Expanded text:
Tanquam enim dorsum ad te ponentes, in carnali opere velut in umbra Tanquam enim dorsum ad te ponentes, in carnali opere velut in umbra sua defiguntur, et tamen etiam ibi quod eos delectat, adhuc habent de circumfulgentia lucis tuae. Sed umbra dum amatur, languidiorem facit oculum animi, et invalidiorem ad perferendum conspectum tuum. Propterea magis magisque homo tenebratur, dum sectatur libentius quidquid infirmiorem tolerabilius excipit. Ex quo incipit non posse videre quod summe est, et malum putare quidquid fallit improvidum, aut illicit indigum, aut captum excruciat, cum ea pro merito patiatur aversionis suae, et quidquid justum est, malum esse non possit. 44. Si ergo quidquid mutabile aspexeris, vel sensu corporis, vel animi consideratione capere non potes, nisi aliqua numerorum forma teneatur, qua detracta in nihil recidat; noli dubitare, ut ista mutabilia non intercipiantur, sed dimensis moti
Abbreviated transcription (Latin):
lam tibi sapientia de ipsa interiore sede fulgebit: & de ipso secretario
ueritatis. Quȩ si ad huc languidiorem aspectum tuum iruerberat: te¬
fer ocłm mentis in illam uiam ubi se ostendebat hylarit̾: Memento sane dẽ¬
tulisse te uisionem. quam fortior saniorq repetas Se qui decelii quapirt te
ducem. & oberrant inuestigiis tuis. Qui nutus tuos ꝓte amant. & obiieis¬
ciuitui. q̃uid innuas. O suainssima iuix purgate mentis sape cuiontils oriedẽe
cessas in nuere nobis. quȩ & quanta sis. Q nutꝰ tui sunt. om̃e creaturabũ des¬
Eslat aifex enim qulod ammodo innunt spectatori oꝑis sui de psa oꝑis xuilchrttu¬
ame ne ibi totꝰ in hereat. s spetiem corꝑis fabriati sie ꝑ qurrat ocđłi: qt en
tem. Nur mamis suauttatẽ uocuis eiꝰ ce structuras sillabar apte hoco. gna lori
andiuti uamitt unt fencentiꝵ pͥncipatum. cui aia uerba tamq̃m signa sonu¬
ernt Ue qui se auertunt alumme tuo: & obscuritati suȩ dulett in herent

Expanded text:
it, et de ipso secretario veritatis: quae si adhuc languidiorem aspectum tuum reverberat, refer oculum mentis in illam viam, ubi se ostendebat hilariter. Memento sane distulisse te visionem quam fortior saniorque repetas. 43. Vae qui derelinquunt te ducem, et oberrant in vestigiis tuis, qui nutus tuos pro te amant, et obliviscuntur quid innuas, o suavissima lux purgatae mentis sapientia! non enim cessas innuere nobis quae et quanta sis; et nutus tui sunt omne creaturarum decus. Et artifex enim quodammodo innuit spectatori operis sui de ipsa operis pulchritudine, ne ibi totus haereat, sed speciem corporis fabricati sic percurrat oculis, ut in tem, dum nimis suavitatem vocis ejus, et structuras syllabarum apte locatarum avide audiunt, amittunt sententiarum principatum, cujus illa verba tanquam signa sonuerunt. Vae qui se avertunt a lumine tuo, et obscuritati suae dulciter inhaerent!
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdoquidẽ punit eũ. qui uolens & sciens dñm negat. qđ nullus illoꝵ
a Et quid: Recordaris te paulo ante dixisse. in om̃ni facto malo libi¬
dinẽ dominari: & eo ipso malũ esse M. Recordor sane. A. Quid il¬
sud: Nonne idem tu concessisti. eum qui cupit sine metu uiuere
ñ habere malam cupiditatẽ : G. Et hoc recordor. A. Cũ gͦ istacu¬
piditate a seruo dñs int̾imitur ñ illa culpabili cupiditate int̾i¬
mitur. Quã obrem. cur sit hoc facinus malũ: nondũ cõꝑimus.
Conuenit enĩ inter nos omĩa malefacta ñ ob aliud mala esse: nisi
qđ libidine. id. ẽ. improbanda cupiditate funt. G. Iam mͥuidet᷑
inguria iste dampnari: qđ quidem ñ auderẽ dicere. si aliud haberẽ
qd dicerẽ. A. Ita ne est : Prius ꝑsuasisti tͥ tantũ scelus ĩpunitũ ẽẽ
oportere. qͣm considares. utrũ ille seruus ꝓpt̾ satiandas libidines¬

Expanded text:
quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominum necat, quod nullus istorum. quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominum necat, quod nullus istorum. A. Ecquid, recordaris te paulo ante dixisse, in omni facto malo libidinem dominari, et eo ipso malum esse? E. Recordor sane. A. Quid? illud nonne idem tu concessisti, eum qui cupit sine metu vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista cupiditate a servo dominus interimitur, non illa culpabili cupiditate interimitur. Quamobrem cur sit hoc facinus malum, nondum comperimus. Convenit enim inter nos omnia malefacta non ob aliud mala esse, nisi quod libidine, id est improbanda cupiditate, fiunt. E. Jam mihi videtur injuria iste damnari: quod quidem non auderem dicere, si aliud haberem quod dicerem. A. Itane prius tibi persuasisti tantum scelus impunitum esse oportere, q
Abbreviated transcription (Latin):
&e miles hostem. & uidex uł mminister eiꝰ nocentẽ: & eui forte inuito atq
imprudenti telũ mafui fugit: ñ michi uidentur peccare cũ hominem
occidt̃. U. Assentior. S homicidȩ isti appellari ñ solent. A. Responde itaq
utrũ illũ qui dnm occidit. a quo sibi metuebat cruciatus graues. in eoꝵ
numero habendũ existimes: qui sic hominẽ occidt̃. ut ne homicidaꝵe qui¬
dem noĩe digni sint. U. Longe ab eis istũ differre uideo. Nam illi uł ex
legib faciunt: uł ñ contra leges. Huiꝰ autẽ facinus. nulla lex approbat.
a. Rursus me ad auctoritate᷑ reuocas. S meminisse te oportet id nẽ
a nobis esse susceptũ: ut intelligamꝰ qđ credimꝰ. Legib autẽ credimꝰ.
Temptandũ itaq est. si quomodoꝰ possimus id ipsũ intelligere: utrum
lex quȩ punit hoc factũ. ñ ꝑperam puniat. M. Hullomͦ pperã punit.

Expanded text:
et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde itaque, utrum illum qui dominum occidit, a quo sibi metuebat cruciatus graves, in eorum numero habendum existimes, qui sic hominem occidunt, ut ne homicidarum quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam illi vel ex legibus faciunt, vel non contra leges; hujus autem facinus nulla lex approbat. 10. A. Rursus me ad auctoritatem revocas: sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, ut intelligamus quod credimus; legibus autem credimus: tentandum itaque est, si quo modo possumus id ipsum intelligere, utrum lex quae punit hoc factum, non perperam puniat. E. Nullo modo perperam punit,
Abbreviated transcription (Latin):
cidat. hominẽ occidit: num homicida iste ñ erit: M. Erit quidẽ. sed
ñ ideo factũ hoc cupiditatis dominatu caret. Ham qui metuens ho¬
minẽ occidit: cupit utiq sine metu uiuere.a. & paruũ tibi bonũ¬
uidetur. sine metu uiuere: W. Magnũ bonũ est: S hoc illi homicide
ꝑ facinus suũ ꝓuenire nullomodo potest. A Hon quęro qͥd ei ꝓuenite
possit: s qͥd ipse cupiat. Certe enĩ bonũ cupit. qui cupte uitam metu
liberam. & iccirco: ista cupiditas cupanda ñ est. Alioquin om̃s cil¬
pabimus amatores boni.  in de cogimur fateri esse honuicioium
in quo nequeat malȩ illius cupiditatis dominatio iperiri: fal¬
sum q erit illud qđ in om̃ib peccatis ut mala sint ubido domi¬
netur: aut erit aliqđ homicidiũ qđ po̾sit ñ esse peccatum.
Si homicidiũ est homine occidere: potest accide aliqͣndo sine peccato. Ham

Expanded text:
cidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed cidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed non ideo factum hoc cupiditatis dominatu caret: nam qui metuens hominem occidit, cupit utique sine metu vivere. A. Et parvum tibi videtur bonum sine metu vivere? E. Magnum bonum est, sed hoc illi homicidae per facinus suum provenire nullo modo potest. A. Non quaero quid ei provenire possit, sed quid ipse cupiat. certe enim bonum cupit, qui cupit vitam metu liberam; et idcirco ista cupiditas culpanda non est; alioquin omnes culpabimus amatores boni. Proinde cogimur fateri esse homicidium, in quo nequeat malae illius cupiditatis dominatio reperiri; falsumque erit illud, quod in omnibus peccatis ut mala sint, libido dominatur; aut erit aliquod homicidium, quod possit non esse peccatum. E. Si homicidium est hominem occidere, potest accidere aliquando sine peccato: nam
Abbreviated transcription (Latin):
queris. pateris angustias. Nam ut intelligas libidinẽ in adulterio ma¬
lũ esse: sicui &̃ non contingat facuitas c̾ocũbendi cũ coniuge aliena
planũ tam̃ aliquomodo sit id eum cuꝑe. & si potestas detur esse factu
rũ: ñ minus reus ẽ. qͣm si in ipso facto dep̃henderet᷑ .M. Hichil ẽ. om̃ino ma¬
nifestius. Et iam uideo ñ opus ẽe̾ longa sermocinatione. ut mn de ho¬
iicidio. sacrilegio. ac ꝓrsus de om̃ib peccatis ꝑsuadeatur Clarũ est
enĩ iam: uichil aliud qmͣ libidinẽ in toto malefaciendi genere dom¬
A. Quidꝰ Inter hanc & metũ. nichil ne int̾esse. an aliqͥd putas: .u. lmme
pluriũ hȩc ab inuicẽ distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari.
qr cupiditas appetit. metus fugit. G. Est ita ut dicis. A. Quid. si ergo
quispiã ñ cupiditate ad ipiscende alicuiꝰ rei s metuens neqͥd ei maliac¬

Expanded text:
quaeris, pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio maquaeris, pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquo modo sit id eum cupere, et si potestas detur facturum esse, non minus reus est, quam si in ipso facto deprehenderetur. E. Nihil est omnino manifestius, et jam video non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac prorsus de omnibus peccatis persuadeatur. Clarum est enim jam nihil aliud quam libidinem in toto malefaciendi genere domA. Quid? inter hanc et metum nihilne interesse, an aliquid putas? E. Imo plurimum haec ab invicem distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari, quia cupiditas appetit, metus fugit. E. Est ita ut dicis. A. Quid si ergo quispiam non cupiditate adipiscendae alicujus rei, sed metuens ne quid ei mali ac