comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ralegis er antduos populos diuidentes. Et idis
ipsiparies imittiȩ nominantur goluens ini¬
mititiam in carnesua Circumcisiones &ceter¬
rum qua e nontamdm̃ uoluntas quamautem¬
poris ratio aut populi duritia exigerat
Legem mandatorum euacuans. persolam fidem iusti¬
ficans moralia sola decernens Yt duos conderet in se¬
mecipsum iud eum &gentem insuo corpore equalitate
coniungens. Inunum nouum hominem faciens pacem
Inunum populum xp̃ianum ex duobus effectum Necon¬
cilians ambolnuno corporedõ. quia ambo perpecca¬
tum fuerant : Mercrucem in terficiens inimicitiam
in semertipso persolamfidem crucisque nullum
decerret. Non enimgrauis aut difficilis est quam ha¬
bere etiam latro potuit crucifixus Et euangelit auit
ut dissidens humanumgenus & insemetipso & indõ
ad reconciliationis gratiam reuocaret Q uoniamper
uenit ad patrem nisi perme. nuno spũ. unum corpus

Expanded text:
ra legis erant, duos populos dividentes: et ideo ra legis erant, duos populos dividentes: et ideo ipse paries inimicitiae nominantur. Solvens inimicitias in carne sua. Circumcisionis et caeterorum, quae non tam Dei voluntas, quam temporis ratio, aut populi duritia exegerat. Legem mandatorum decretis evacuans. Per solam fidem justificans, moralia sola decernens. Ut duos condat in semetipso. Judaeum, et gentilem in suo corpore aequaliter conjungens. In uno novo homine faciens pacem. In unum populum Christianum ex duobus effectum. Ut reconciliet ambos in uno corpore Deo. Quia ambo per peccatum fuerant inimici. Per crucem interficiens inimicitias in semetipso. Per solam fidem crucis, quae nullum deterret: non enim gravis aut difficilis est, quam habere etiam latro potuit crucifixus. Et veniens evangeut dissidens humanum genus in semetispo, et in Deo, ad reconciliationis gratiam revocaret. Quoniam pervenit ad Patrem, nisi per me. In uno spiritu, unum corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
natura silii irȩ sicut & cȩteri ⁊tanos paterde
eraditionis consuetudo possiderat utomnes ad dãp¬
nationem nasciuideremur Ds̃ autem quidiues
est i nmi sericordia misericors hominum quis
omnia potes diligisomnia quȩ creasti recerim
odiens aliquid constituisti propternimiam
caritatem suam quadilexitnos nimia caritas
est rebelles seruos quasi filios diligere Unde
quitantum dignatus est diligerepeccatores E
disperare quod nostra iampos sidet natura
quia ubi caputest ibierit& corpus sicutipseait uo¬
loubiogosum &istisint mecum U tostenderetin
sacculis superuenientibus. ante predesunaui
quoderat histem poribus completurus. Habun¬
dantes diuitias gratiesuȩ uere habunda nsest
conlocatos ⁊ pseestenim paxnostra quife conu¬
queunum ꝯ psecst reconciliatio utrius que popul
adinuicem addm̃ Et medium parietem ma¬
ceritumedius paries aersepis & macera bdo¬

Expanded text:
natura filii irae, sicut et caeteri. Ita nos paternae natura filii irae, sicut et caeteri. Ita nos paternae traditionis consuetudo possederat, ut omnes ad damnationem nasci videremur. Deus autem, qui dives est in misericordia. Misericors hominibus: quia omnia diligis, quae creasti: nec enim odiens aliquid constituisti. Propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos. Nimia charitas est, rebelles servos quasi filios diligere. Underfectos, qui tantum dignatus est diligere peccatores. Edesperare, quod nostra jam possidet natura, quia ubi caput est, ibi erit et corpus: sicut ipse ait, Volo ubi ego sum, et isti sint mecum. Ut ostenderet in saeculis supervenientibus. Ante praedestinavit, quod erat his temporibus completurus. Abundantes divitias gratiae suae. Vere aatos. Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum. Ipse est reconciliatio utriusque populi adinvicem ad Deum. Et medium parietem maceriae. Medius paries et sepis, et maceries, one
Abbreviated transcription (Latin):
erant peccatis facientibus sicutadam &iudua in de¬
licus uiuens nquibus aliquando ambulastis. No¬
tantum quodinpeccatis ambulas se illos non ambu¬
la redecerit Secundum saeculum mundi huius
saeculi hominibus similes sequentes diaboli uolup¬
tatem gecundum principem potestatis aeris hu¬
ius sp̃s  secundum principem illius potestatis que
bolus in hocaere satellitibus suis ad dicipiendos
diuersis peccatis homines diuiserit potestatem
Quin uncoperatur infiliis diffidentiȩ operatus
suasione nonu in eos qui non credunt illiautem
disperant at que diffidunt depromissione dĩdi¬
cuntur filu diffidentiȩ sicut filii ire & gehenne
& nos udei peccando Indesiderus carnis nostre
faciente s uolumtatem carnis Et cogitatiorubu
quan domens nostra rebus terrenis aecarna libus
inerebat non solum desiderans sed & faciens quie¬
cumquemala cogitatio suggessisset. Eteramus

Expanded text:
erant peccatis facientibus, sicut Adam et Eva in deerant peccatis facientibus, sicut Adam et Eva in deliciis viventes. In quibus aliquando ambulastis. Notandum quod in peccatis ambulasse illos, non ambulare dixerit. Secundum saeculum mundi hujus. Saeculi hominibus similes sequentes diaboli voluptatem. Secundum principem potestatis aeris hujus spiritus. Secundum principem illius potestatis, qui bolus in hoc aere satellitibus suis ad decipiendos diversis peccatis homines, dives erat potestate. Qui nunc operatur in filios diffidentiae. Operatur suasione, non vi, in eos qui credunt. Illi autem qui desperant atque diffidunt de promissione Dei, dicuntur filii diffidentiae, sicut filii irae, et gehenet nos Judaei peccando. In desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum. Quando mens nostra rebus terrenis et carnalibus inhaerebat: non solum desiderabant, sed et faciebant quaecumque mala cogitatio suggessisset. Et eramus
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda aliicaelos iud eos quicaolestia precopua
ħabuerant terrames segentiles ad firmant alu
entiam qui ex xp̃i tempore profecisse quitam quom
ignari interrogabant Quis est istor exgloriee do¬
nondicitur nisila psum melius est si corum gaudiuor
nonsalute hominum restauratum es sedicamus quod
ħ abuerant anto quam homines aiustitia penitus
declinarem interi auero restauratum genushe¬
minuo perx pm̃ Mullus ignorat In quo credentes¬
mis sonus sig quiestpignus horeditatis nostre pistis¬
cuius signa arra sunt hereditatis future siergomor¬
tuos suscitare arra est quantaerit ista possessio pig¬
nus uero promissis fidemoperatur spũ promissionis qui
non carni promissus est periohel ⁊nredemptione
adquisitionis in laudemglorie ipsius. quos redimendo
suo s anguine ad quisiuit utetiam in hoc laudem usglo¬
uata officium mandatorum ex contemplatione
donate indulgentiȩ auiduis concitentur mortuienĩ

Expanded text:
accipienda. Alii coelos, Judaeos, qui coelestia praecepta accipienda. Alii coelos, Judaeos, qui coelestia praecepta habuerant: terram esse gentiles affirmant. Alii entiam: ex Christi enim tempore profecisse, qui tamquam ignari interrogabant: Quis est iste rex gloriae? Et donon dicitur nisi lapsum, melius est, si eorum gaudium in salute hominum instauratum esse dicamus: quod habuerant antequam homines a justitia penitus declinarent. In terra vero instauratum genus hominum per Christum, nullus ignorat. In quo etmissionis sancto, qui est pignus haereditatis nostrae. Hinc ccujus signa, arrha sunt haereditatis futurae. Si ergo mortuos suscitare arrha est, quanta erit ista possessio! Pignus vero promissis fidem operatur spiritu promissionis, qui non carni promissus est. In redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius. Quos redimendo suo sanguine acquisivit, ut etiam in hoc laudemus glojuxta officium mandatorum, ex contemplatione donatae indulgentiae avidius concitentur. Mortui enim
Abbreviated transcription (Latin):
tionis xp̃i sacramentum exponit postea ad gentes con¬
uersus ortatur ut tantis beneficiis non sint ingrati. de¬
inde communiter usque ad finem moralia precipit
aulus a postolus xp̃iihũ peruo luntatem dĩ
non meis meritis c̃is & fidelibus omnes
sc̃i fidoles nonom anes fideles scĩ quia pos¬
suntetiam cathecumini exeoquodxp̃i credunt
fideles dici nonta mensci sunt quia non sunt perbat¬
Atis mum sc̃ificati si ue sicintellegendum quod seribar
quod proposuit ineo plus quam habundauit ut non
solum a morte redemptis gratis peccata dimitte¬
ret sedetiam nobistantam sapientiam donaretuo
luntatis cius occulta misteria nosceremus Indis¬
pensationem plenitu dinistemporum innoui hamis
tem poribus quando ia momnis dispensationtem porum
legis & nature prophetarum quȩ transacta surt
Restaurare omnia inxp̃o quaeincaelis & quȩ inter¬
ra sunt in ipso multi superbacre diuersa doceran
uam quidamaiunt caelos animasterra icorpora

Expanded text:
tionis exponit. Post ad gentes contionis exponit. Post ad gentes convertitur, et hortatur ut tantis beneficiis ingrati non sint. Deinde communiter usque ad finem moralia praecipit i, per voluntatem Dei. Non meis meritis. Omnibus sanctis. Omnes sancti, fideles: non omnes fideles, sancti. Quia possunt etiam catechumeni ex eo quod Christo credunt, fideles dici: non tamen sancti sunt, quia non per baptismum sanctificati. Sive sic intelligendum, quod scribat quod propsolum a morte redemptis gratis peccata dimitteret, sed etiam nobis tantam sapientiam donaret, ut voluntatis ejus occulta mysteria nosceremus. In dispensatione plenitudinis temporum. In novissimis temporibus, quando jam omnis dispensatio temporum, legis et naturae Prophetarumque transacta est. Instaurare omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terra sunt in ipso. Multi super hac re diversa dixerunt. Nam quidam aiunt coelos, animas, terram, corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Communicet his quicatacistatur uerbum &
qui secatacis tat in omnibus bonis siue obaudien¬
tiam uerbo x actibus imitationem si ue substantiam
uictus Noli teerrare ds̃ non inridetur. homopo¬
test a serpente dĩ uindictam negante in rideri. sicut
eua nam ds̃ ex hibet quod promitat Operemurbo
gentibus iudeis & paganis & omnibus xp̃ianis bonis ma¬
lis que misericor diam faciamus necalicui quod dñs com¬
muniter tribuit de negemus maxime tamen his quipe¬
culiarem fidei exhibent famulatum nxp̃oenim ihũ¬
ueque circumcisioali quidualet neque preputium sed
nouacreatura. hoc tempore solum prodest siquis
renatus inxp̃onoua conuersatione utantur ut pro¬
phecaait inuouate uobis nouammentem. Ego enim¬
&caracteres noncircum cisionis sed crucis & passio¬
nes incorpore meo circumfero Incipit argumentum¬
adephenos Epiudeis gentibus paulo a postolo praedican¬
te orediderunt ouibus firmiter stantibus scripsit &
in principio quidem epistole iudeos appellans in carna

Expanded text:
mmunicet autem is, qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat in omnibus bonis. Sive obedientiam verbo, et actibus imitationem, sive substantiam victus. Nolite errare, Deus non irridetur. Homo potest a serpente, Dei vindictam negante, irrideri, sicut Eva. Nam Deus exhibet, quod promittit: nam gentibus Judaeis, et paganis, et omnibus Christianis, bonis malisque misericordiam faciamus: nec alicui quod Dominus communiter tribuit, denegemus: maxime tamen his, qui peculiarem fidei exhibent famulatum. Videte quneque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura. Hoc tempore solum hoc prodest, si quis renatus in Christo, nova conversatione utatur, ut Propheta ait: Innovate vobis novam messem, eet characteres non circumcisionis, sed crucis per passionem in corpore meo circumfero, etEphesii ex Judaeis et gentibus Apostolo praedicante crediderunt, quibus firmiter stantibus scribit. In principio Epistolae Judaeos appellans sacra
Abbreviated transcription (Latin):
danter b ene dicitur in aduentumeox p̃s in uob¬
sciens a postolus qm̃ prop̃ter praedicationem xp̃i
rom̃a uinccus ducendus erat in habundantiam
bent dictionis praedicat seesseuenturum uel
certe qm̃ constius sibi erat nihilminus habere
segratiam ab aliis a postolis gcio autem qm̃¬
ueniensaduos in habundantiam bene dictionis
xp̃iueniam sciensa postolus qm̃ propterpraedi¬
cationem xp̃iromam uinctus ducenduserat
in habun dañtiam bene dictonis praedicat se ẽe
uenturũ uel certe qm̃ constius sibieratni hil¬
minushabere segratiȩ ab alis cpostolis
clesia quia nouit multumualere preces in
communemultorum ia coboenim occiro
decrus fratrum p obus decarcere liberatur
quinontam ilb quom̃ sibibene ficium prestrte run
scilic&uteius possent doccrina firmare tpercari¬

Expanded text:
danter benedicitur in adventu meo Christudanter benedicitur in adventu meo Christuoniam propter praedicationem Christi Romam vinctus ducendus erat, in abundantia benedictionis praedicat se esse venturum. Vel certe, quoniam conscius sibi erat, nihilominus habere se gratiam ab aliis Apostolis. Obseveniens ad vos, in abundantia benedictionis Christi veniam. Sciens Apostolus, quoniam propter praedicationem Christi Romam vinctus ducendus erat, in abundantia benedictionis praedicat se esse venturum. Vel certe, quoniam conscius sibi erat, nihilominus habere se gratiam ab aliis Apostolis. cclesia: quia novit multum valere preces in communi multorum. Jacobo enim occiso, Petrus fratrum precibus de carcere liberatur: qui non tam illi, quam sibi beneficium praestiterunt, scilicet ut ejus possint doctrina firmari. Et per chari
Abbreviated transcription (Latin):
achaia conlationem aliquam facere probaue¬
runt hoc sibiutileforesi conlationemaliquamsũ¬
tuum facerent sc̃ĩs Inpauperes scõrum quisunt
hierusalem placuit eos quia propterscõrum at¬
dificatione mes sepauperes uoluerunt siuesimpli¬
citer pauperes scos intellige et debitoreseoruin
exemploeorum prouoeatromanos adsimileo¬
pus ostendens hoc illis non in merico placuisse
am sp̃italium eorum participes facti sunt gen¬
tiles debent & in carnalibus ministrareeis qui¬
ad octores ex ipsis habebant & socii faccifuerant
radicis & pingui dinis oliuae i deoqueunus quisque
in quo habundat deb& alterimpertire hocigi¬
tur cũ consumma uero & adsigna uero eis fruc¬
tum hinc prosiciscarperuo s inspaniam siuosbe¬
neex hibueritis habunda uitnobis bona doccri¬
na inuis quiia quantum profieit discipulus tantũ
prouo catur addicendum & doctor sicuta lib:
at os nostrum patec̃aduos ocorindii siue habun¬

Expanded text:
Achaia collationem aliquam facere. ProbaveAchaia collationem aliquam facere. Probaverunt hoc sibi utile fore, si collationem aliquam sumptuum facerent sanctis. In pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem. Placuit enim eis. Quia propter sanctorum aedificationem esse pauperes voluerunt. Sive simpliciter pauperes sanctorum intellige. Et debitores sunt eorum. Exemplo eorum provocat Romanos ad simile opus, ostendens hoc illis non immerito placuisse. Nam si spiritualium eorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Quia doctores ex ipsis habebant, et socii facti fuerant radicis, et pinguedinis olivae: ideoque unusquisque in quo abundat, debet alteri impertire. Hoc igitur cum consummavero, et assignavero eis fructum hunc, per vos proficiscar in Hispaniam. Si vos bene exhibueritis, abundabit nobis bona doctrina in vos: quia quantum proficit discipulus, tantum provocatur ad docendum et doctor. Sicut alibi ait: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii. Sive, abun
Abbreviated transcription (Latin):
preceriens uidea muos ut ruminspania fuerit incer¬
tum habetur ꝓta uobis deducar illuc si uobis primũ
exparte fruitus fuero quia itauos exhibetis ut necapito
uos locum aut necessitatem habeam diutius remo¬
randi ideo & exparte illis frui sedicit quia nonerede¬
re in digebant sed cantum modo confirmaresi uer
deoex parte quia nulla magnitudo temporis satiat
caritatem Nuncigitur proficiscar hierusalem hoc
mihi restat de incepsutueniam eninistrare sc̃is sc̃i
erant in hierusalem qui omnibus suis destractis &
ante a postolorum pedes depositis orationi lectioni
doctrinae qua eua cabant quales autem fuerint ex
hoc cognoscett ipse a postolus perseillis perger&imi¬
nistrare & quibus oblationem suamesseoptatac¬
ceptamidest ut eam dignentur acciper eostendens
hoc nontam prodesse accipientibus qua indantib:
hoc contra illos facit quigloriam perfectionis in¬
pugnant probauerunt enim machedonia &

Expanded text:
praeteriens videam vos. Utrum in Hispania fuerit, incerpraeteriens videam vos. Utrum in Hispania fuerit, incertum habetur. Et a vobis deducar illuc, si vobis primum ex parte fruitus fuero. Quia ita vos exhibetis, ut nec apud vos locum aut necessitatem habeam diutius remorandi: et ideo exnon indigebant, sed tantummodo confirmari; sive ideo ex parte, quia nulla magnitudo temporis faciat charitatem. Nunc igitur proficiscar in Jerusalem. Hoc mihi restat deinceps ut veniam. Ministrare sanctis. Sancti erant in Jerusalem, qui omnibus suis distractis, et ante Apostolorum pedes depositis, orationi, lectioni, doctrinaeque vacabant. Quales autem fuerint, ex hoc cognoscitur, ut ipse Apostolus per se illis pergeret ministrare, et quibus oblationem suam esse optat acceptam: id est, ut eam dignentur accipere, ostendens hoc non tam prodesse accipientibus, quam dantibus. Hoc contra illos facit, qui gloriam perfectionis impugnant. Probaverunt enim Macedonia et
Abbreviated transcription (Latin):
aedificat malefacit sed sia edific& aurum & eetera
hicpsendo a postolos tangit qui semperateos qui iã
credideran ibant &num qua maogentes quia non
poterant uirtutes operare & ostendit perfecte
selaborassequi & funda mentum posuit & aedi¬
ostendit suum laborem iamante fuisse praedio¬
tum quia quibus non est aonuntiatum de eouide¬
bunt & qui non audierunt intellegent ostenditꝰ
xp̃s ina postolis ꝑuirtutes quȩ in eius nomine fiebaNt
propter quod & inpediebar plur imumuenire
aduos exposuitillud quod in capite dixerat sed pro¬
hibitus sum usque adhuen unc uero ulterius lo¬
cum non habens inhis regionibus ubiiam toti fir¬
misunt causom senegat habere ponendi sunda¬
mentum Cupiditatem autem habens ueniendiad
uos notandum essecupiditatem &iambonam
tas fuerit ostendit quaeillum multis detineratannis
ecundum ins paniam proficiscicoeperosperoquod

Expanded text:
aedificat, male facit, sed si aedificet aurum, et caetera. aedificat, male facit, sed si aedificet aurum, et caetera. Hic pseudoapostolos tangit, qui semper ad eos, qui jam crediderant, ibant, et numquam ad gentes: quia non poterant virtutes operari. Et ostendit perfecte se laborasse, qui et fundamentum posuit, et aediaia. Ostendit suum laborem, jam ante fuisse praedictum. Quoniam quibus non est annuntiatum de eo, videbunt, et qui non audierunt de eo, intelligent. Ostens in Apostolis, et per virtutes quae in ejus nomine fiebant. Propter quod et impediebar plurimum venire ad vos. Exposuit illud quod in capite dixerat. Et prohibitus sum usque adhuc. Nunc vero ulterius locum non habens in his regionibus. Ubi jam toti firmi sunt, causam se negat habere ponendi fundamentum. Cupiditatem autem habens veniendi ad vos. Notandum esse cupiditatem etiam bonam: tas fuerit ostendit, quae illum multis detineret annis. Cum in Hispaniam proficisci coepero, spero quod
Abbreviated transcription (Latin):
accepta sc̃ificata inspũs cõ ut exemplomeo gentes ef¬
ficiantur hostia dõ accepta non ignisc̃ificata uel
suscepta sed spũ scõsicut scriptum est qui a sedit super
a postolos qua siignis &uis aesunt ei suarie linguae
homines in famer & maculer oneni maudeo aliquid
loquieorum quae perme non efficitxp̃s in oboedienti¬
tiam at que uirtutem item non ausus sumaliquid dice¬
re me in hisdumtcexat rebus propria uirtute fecisse
& no n omnia permees sedm̃ operantum uerbo & fac¬
tis inuirtute signorum & prodigiorum hoc est doc¬
trina & signis non enim de operibus hic sed deuirtuti¬
bus loquebatur ÷ nuirtute sp̃s sc̃i una mes seuir tutem
atque potentiam taut abherusalem percir cuitum
usquead illiricum repleuerim euangelium xp̃ire
plecur euangelium cum &iãgentes credunt
Sic autem hoc praedicaui euangelium nonubin omi¬
natus est xp̃s nesuperabenuin fundamentumaed¬
ficarem no nomnis qui superalienum fundamentũ

Expanded text:
a, et sanctificata in Spiritu sancto. Ut exemplo meo gentes efficiantur hostia Deo accepta, non igni sanctificata, vel suscepta, sed Spiritu sancto: sicut scriptum est: Quia sedit super Apostolos quasi ignis, et visae sunt eis variae linguae. homines infamer et maculer. Non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me efficit Christus, in obedientitiam atque virtutem. Item non ausus sum aliquid dicere me in his dumtaxat rebus propria virtute fecisse, et non omnia per me esse Deum operatum. In verbo et factis, in virtute signorum, et prodigiorum. Hoc est doctrina et signis. Non enim de operibus hic, sed de virtutibus loquebatur. In virtute Spiritus sancti. Unam esse virtutem atque potentiam. Ita ut ab Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverim Evangelium Christi. Repletur Evangelium, cum etiam gentes credunt. Sic autem praedicavi Evangelium hoc, non ubi nominatus est Christus: ne super alienum fundamentum aedificarem. Non omnis, qui super alienum fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
uerit cuius imago est & in quantum debec ut potest
niticur simulare gecundum imaginemeius quiere¬
auit eum exposuit imaginem in actu consistere bi
non est masculus & femina gentilis &iudeus circũ¬
cisio & preputium b Arbarus & sclyta seruus & liber
tapud dm̃ non preiudicat sexus uel genus uel patria¬
uel conditio sed conuersatio sola nam carnalis estista¬

Expanded text:
verit, cujus imago est: et inquantum debet et potest, verit, cujus imago est: et inquantum debet et potest, nititur simulare. Secundum imaginem ejus qui creavit eum. Exposuit imaginem in actu consistere. Ubi non est masculus et femina, gentilis et Judaeus, circumcisio et praeputium, barbarus et Scytha, servus et liber. Apud Deum non praejudicat sexus, vel genus, vel conditio, sed conversatio sola. Sed omnia et
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ad capiendas infirmandum mentes
Quasi quadam laqueus diabolo aucupante pre¬
tenditur Quofacilius malum suum sequens
consequenter primo commortuus de inde con¬
surrexisse nosdiat nec solum terremori sad
etiam caclonosuuuere hortamur nibilinquid
terrenum ambiatis nibilmortale queratis
uae sursum sunt sapite non que cerrenasunt
mortiuienimestis caclestem sec tamini sapien¬
tiam sed nos huno caelerius humane sapientiae
stadium itipendimus & artibus uilissimis inge¬
nium occupamus. Et uita uestra abscondita est
nondum apparuit. scimus qñm cum apparuerit similes
& erimus nonergo debemus hionostrã querere glori¬
amin prȩsenti nedenobis quoquedicatur perciperunt
mer cedem suam mortificate ergo quod professi estis
inplece membrauefera quae sunt superterrammem¬
brauitiorum nostrorum siuemalum membrorum
cum actibus ueterem cum actibus uoluptatem Et indu¬
itenouum qui renouatur in agnitionem cum cogno¬

Expanded text:
bonum ad capiendas et infirmandas mentes bonum ad capiendas et infirmandas mentes quasi quidam laqueus diabolo aucupante, praetenditur: quo facilius malum suum sequens Consequenter primo commortuos, deinde consurrexisse nos dicit: nec solum terrae mori, sed etiam coelo nos vivere hortatur: nihil, inquit, terrenum ambiatis, nihil mortale quaeratis. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Mortui enim estis. Coelestem sectamini sapientiam. Sed nos laboriosius humanae sapientiae studium impendimus, et artibus vilissimis ingenium occupamnondum apparuit. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Non ergo debemus hic nostram quaerere gloriam, in praesenti: ne de nobis quoque dicatur: Perceperunt mercedem suam. Mortificate ergo. Quod professi estis, implete. Membra vestra quae sunt super terram. Membra vitiorum vestrorum: sive malum membrorum,  Et induentes novum, eum qui renovatur in agnitione Dei. Cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
est illorum qui futura non credunt. eteti¬
geriuis nequegusta ueritis neque contrectaue¬
ritis ⁊llotactu agustu & contrectatione quo¬
hu qui in consi cupiscentiis abutuntur & dili¬
gunt proaeternis. Qui suntomnia ininteri¬
tu ipsousu. expartibus mundi conditionem
ipsius aduertimus cuius enim membra con¬
debet necdiligi proaeterna gecundum prae¬
cepta a doctrina hominum quae suntratio
nom habentia sapientiae in supor fuaoner
& humilitate & non ad parcendum corpori
non in honore aliquo ad saturitatem cornis
secundum quod multi &iam homines natu¬
ra docente tradiderunt quod munduses se¬
quam que soluendus & id eodm̃quem solum a cẽ¬
num intellexerunt licet superstiuose tamen
humiliter uenerati sunt & non parcendum
dixerunt corpori nec carnem insaturitatem
honorandam ut pute morituram altier non
uos seducat philosophia adhumanam doctri¬
nam que sapientiae & abstinentiae specie sub¬
ornantur inquotam uana est corporis ad flic¬
tio tamstulta meditationis intentio cuius

Expanded text:
t illi qui futura non credunt. Ne tetigeritis, neque gustaveritis, neque contrectaveritis. Illorum tactu, et gustu, et contrectatione, qui in concupiscentiis abutuntur, et diligunt pro aeternis. Quae sunt omnia in interitum ipso usu. Ex partibus mundi conditionem ejus adverte, cujus etiam membra conec diligi pro aeternis. Secundum praecepta et doctrinam hominum, quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate: et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. Secundum quod multi homines, natura docente, tradiderunt, quod mundus esset aliquando solvendus: et ideo Deum, quem solum aeternum intellexerunt, licet superstitiose, tamen humiliter venerati sunt: et non parcendum duxerunt corpori: nec carnem in saturitate honorandam, utpote morituram. Aliter: Non vos seducat philosophia ad humanam doctrinam, quae sapientiae et abstinentiae specie subornatur. In qua tam vana est corporis afflictio, tam stulta meditationis intentio: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
in ac cessibilem. omnecreature nomo enimnouit
uidit nullus hominum sed necuidere potest ne mo¬
& solem tanto ampliu suident singuli quanto puri¬
us fuerit acie soculorum Diuitibus scłihuius pra¬
cipi. Suntenima alterius scłi diuites quie munt si¬
bi aurum ignitum adõ & quibabent thesaurum
incaelonenon qui & proferunt noua& uecera
Non sublime fapere in primis principalemeorũ
tecigit morbum difficilem diuitem inuenies non¬
superlum qui pauperes uel parentes agnoscat¬
& qui non grauiter ferat minimȩ sibabinferiore
ut rutat in sede latum. Faci letribuere communica¬
re. Qui facile tribuitcito diues esse cessabit tribu¬
ere donare est communicare ueromultum dare
oitimothee de positum custodi commendatum
Da nobis seruandum siue fidei depositum custodi
iuitans profana uocum noutiates quodame
non audisti nec abangelo sidicatur libenter ad¬
mittas. Ex oppositiones falsi nominis scientiȩ
quam quidem promittentes circafidem excide¬

Expanded text:
inaccessibilem. Omni creaturae. Nemo enim novit inaccessibilem. Omni creaturae. Nemo enim novit Quem nullus hominum vidit: sed nec videre potest:  solem tanto amplius vident singuli, quanto purior fuerit acies oculorum. Divitibus hujus saeculi praecipe. Sunt et alterius saeculi divites, qui emunt sibi aurum ignitum a Deo: et qui habent aurum in coelo, necnon qui proferunt nova et vetera. Non sublime sapere. In primis principalem eorum tetigit morbum. Difficile divitem insuperbum, qui pauperes vel parentes agnoscat, et qui non graviter ferat minime sibi ab inferiorein auro et argento. Facile tribuere, communicare. Qui facile tribuit, cito dives esse cessabit. Tribuere, donare est: communicare vero, multum dareO Timothee, depositum custodi. Commendatum a nobis, servandum tibi, fidei depositum custodi. Devitans profanas vocum novitates. Quod a me non audisti, nec ab angelo si dicatur, libenter admittas. Et oppositiones falsi nominis scientiae: quam quidam promittentes, circa fidem excide
Abbreviated transcription (Latin):
crudinum sustinent cruciatus unde & dñs diuitia¬
rum erumnis circareliqua concupiscentiae uer¬
bum adseruit suffocari et confessuses bonam con¬
fessionem Inbapus moabrenuntiando scło & pom¬
pis eius oram mulus testibus. Sacerdotibus uel
ministris uirtutibusque caelestibus. prȩcipio tibi co¬
ramdõ praecipit aue toritatem magistri. Quiuiui¬
ficatomnia omnia quaeuiuunt etiamarefacta
pereius potentiam reuiuescunt T nxp̃oihũ quites¬
timonium reddidit subpontiopilato bonam confes¬
sionem dicens adpilatum ego ad hocueni in hunc
mundum ut testimonium perhiberem ueritati
scilicet proeaetiam moriendo. Vt sorues manida¬
tum sicut illeusque admortem. Qui solus habet¬
inmor talitatem ⁊ llesolus propriae habet quian¬
ioue gelis & hominibus dedithabere nos autẽ¬
ueloer nec soli nec nobis habemus ut illihoc contra
udmanicheos quimalinaturam putant in¬
mor talem atque perpetuam u tlucem habitat

Expanded text:
citudinum sustinent cruciatus: unde et Dominus divitiacitudinum sustinent cruciatus: unde et Dominus divitiarum aerumnas circa reliqua concupiscentiae verba asseruit suffocare. fessionem. In baptismo abrenuntiando saeculo et pompis ejus. Coram multis testibus. Sacerdotibus, vel ministris, virtutibusque coelestibus. Praecipio tibi coram Deo. Praecipit auctoritate magistri. Qui vivificat omnia. Omnia quae vivunt, etiamsi arefiant, per ejus potentiam reviviscunt. Et Christo Jesu, qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato, bonam confessionem. Dicens ad Pilatum: Ego ad hoc veni in hunc mundum, ut testimonium perhibeam veritati: scilicet pro ea etiam moriendo. Ut serves mandatum. Sicut ille usque ad mortem. Sine maimmortalitatem. Ille solus proprie habet, qui angelis, et qui hominibus dedit habere. Nos autem nec soli nec a nobis habemus ut ille. Hoc contra Manichaeos, qui mali naturam putant immortalem atque perpetuam. Et lucem habitat
Abbreviated transcription (Latin):
ni caueris peccatis alienis communi caridicit
pecenis qui non probatus fuerit ordinatus
eipsum castum custodi. non alioscusto diri prȩ¬
cipit ut possitaudemer arguere delinquen¬
tes Noli adhuc aquam bibere sed uinomodi¬
co utere proprerstomachum tuum & fre¬
quentes tuas infirmitates. neputaret etiam¬
in abstinentiam seformam in firmisdarede¬
bere maxime cumaudierit a magistro dicen¬
te omnibus bonumesse non bibereuinumdat
ergo ei consilium ut plusdoetrinecausa quam
abstinentiae cursu& simulostendit quas dam¬
infirmitates creaturarum medicina possesa
narimad ix enimest malorum cupiditas. ouia
ut fonsest omnium criminum aut augmentũ
radix excisos semper densius reparat ramos euel¬
landa est ergor a dexner ami superfluctu excidat᷑
Quam quidam appecente serrauerinta fide . Hocẽ
recesserunt afide promissorum dĩ dumprȩsenti¬
bus oblectantur. et inseruerunt sed oloribus mul¬
tis Quanto amplius habuerint tamto plures solli¬

Expanded text:
nicaveris peccatis alienis. Communicare eum dicit nicaveris peccatis alienis. Communicare eum dicit peccatis, qui non probatus fuerit ordinatus. Teipsum castum custodi. Non alios custodire praecipit, ut possit audenter arguere delinquentes. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates. Ne putaret etiam abstinentiae se formam infirmis dare debere: maxime cum audierit a magistro dicente: omnibus bonum esse non bibere vinum. Dat ergo ei consilium, ut plus doctrinae causam, quam abstinentiae curet: et simul ostendit quas infirmitates creaturarum medicina possnim omnium malorum est cupiditas. Quia et fons est, et omnium criminum augmentum. Radix excisos semper densius reparat ramos: evellenda est ergo radix, ne rami superflue excidantur. Quam quidam appetentes erraverunt a fide. Hoc est, recesserunt a fide promissorum Dei, dum praesentibus oblectantur. Et inseruerunt se doloribus multis. Quanto amplius habuerint, tanto plures solli
Abbreviated transcription (Latin):
proximos pietatem siue siquauidua filios eom¬
orfanos neglegat huius sententiȩ crimenipor&
incurrit simul notandum quosdam fideles¬
in nomine qui infidelibus conuersatione peiores
uita aliis ministerio diaconatus praeponere nema¬
lum probonodetur exemplum. Dumenim luxori¬
atefuerint in xp̃onubere uolunt cum subobtemp¬
tu religionis habundantiamhabuerint quae
sepesolet generasseluxoriam habentes damp¬
nationem quia primã nfidem inritam fecorunt
quȩ seuiduas promiserantpermansuras. Si qua
fideles habetuiduas subministretillis & non graue¬
tur ecclesia. in domo propria uel parentes. uthisquȩ
uere uiduesunt sufficit: Quae suntomnia auxilios
desolatie quibene prae sunt presbiteri qui inplent
officium suum duplicihonore dignihabiantur
&officu & doctrinȩ maxime quila borant in uer¬
bo & doctrina nondixit omnes quihabentuerbũ
sed quil aborant in uerbo ceterum om̃s haberecs
nisitaulem inueneris qualem dixi Neque commu¬

Expanded text:
proximos pietatem. Sive, si qua vidua filios oproximos pietatem. Sive, si qua vidua filios orphanos negligat, hujus sententiae crimen incurrit. Simul notandum, quosdam fideles nomine, qui infidelibus conversatione pejores vita aliis ministerio diaconatus praeponere, ne malum pro bono detur exemplum. Cum enim luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt. Cum sub eo tempore religionis abundantiam habuerint, quae saepe solet generare luxuriam. Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Quae se viduas promiserant permansuras. fidelis habet uiduas, subministret. illis, ut non grauetur eccvere viduae sunt, sufficiat. Quae sunt omnium auxilio desolatae. Qui bene praesunt presbyteri. Qui implent officium suum. Duplici honore digni habeantur. Et officii, et doctrinae. Maxime qui laborant in verbo, et doctrina. Non dixit omnium, qui habent verbum, sed qui laborant in verbo. Caeterum omnes habentes Nisi talem inveneris, qualem dixi. Neque commu
Abbreviated transcription (Latin):
inducit ad fectum quod antiqui dicebant haec
dicies p̃s sc̃s. Ad condentibus spiritibus erroris
& doctrinis de moniorum Omnis heretica doc¬
trina demonum arte composita est. ⁊n hyppo¬
chrissi loquentium mendacium & cauteria ⁊am
habentium conscientiam suam. Inhyppochrissi
locuntur quicum nontimeant tam castita quo¬
luntuidere utetiam nuptias damnent tamabsti¬
nentes utcreatura diparce utentes iudicenteum
ipsi commisationibus uacent Dumuenio adte
ad tende lectioni & exortationi do etrine. padegi
exortare ue fiant doce quomodo intellegantur
obscura ut pos sint fieri quae legunturꝰ olinecle¬
regratiam qua e in teest neglegit gratiam qui
acceptum talentum non ex ercet uaedata estubi
perprophetiam cum in positionem manuum pres¬
biteri prophetie gratiam habebat cumordina¬
& est deterior infideli si quisuiduas abicit aut¬
pupillos uel maxime parentes & pauperes deteri¬
orest fideli inquo& illihabent naturaliter circa

Expanded text:
inducit affectum, quod antiqui dicebant: Haec inducit affectum, quod antiqui dicebant: Haec dicit Spiritus sanctus. Attendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum. Omnis haeretica doctrina daemonum arte composita est. In hypocrisi, loquentium mendacium, et cauteriatam habentium suam conscientiam. In hypocrisi loquuntur: qui cum non contineant, tam casti volunt videri, ut etiam nuptias damnent: tam abstinentes, ut creaturas Dei, parce utentes, judicent, cum ipsi comessationibus vacent. Hic vetende lectioni, exhortationi et doctrinae. Fac, lege, exhortare ut fiant: doce, quomodo intelligantur obscura: ut possint fieri quae leguntur. Noli negligere gratiam, quae est in te. Negligit gratiam, qui acceptum talentum non exercet. Quae data est tibi per prophetiam, cum impositione manuum presbyterii. Prophetiae gratiam habebat, cum ordina est deterior infideli . De pupillos, vel maxime parentes et pauperes, deterior est infideli: quia et illi habent naturaliter circa
Abbreviated transcription (Latin):
Vonturpilucrum sec tantes tur pelucrumẽ
decaelestus misterus terrena sectari Haber¬
tes misterium fidei in conscientia pur& mis¬
teriumest quod passio xp̃iredemptio est salu¬
us humane siergo intellegit pure & non
hoc solum praedicetmysterium fidei propt̃
quod debet praedicari non ultra dobitum
misterii questumesse existimet pietatem
orani feste magnumest piotatis sac ramenium
quod scire tecupio sac ramentum in carnationis
xp̃i perquam generi humanopietasconlata Q uod
manifestatum est in carne quod nunc in carne
eius declaratum Iustificatumest inspũ tustũ¬
es sespũ demonstratum est apparuitangelis
quando dicebant gloria in ex colsisdõ quando illi
inhere moministrabant. praedicatu m est genti¬
bus ingentibus omnegenus hominum compre¬
hendit credtuimest in hoc mundo ad sumptumẽ
ingloria uidentibus a postolis ascendit in caelum
sp̃s autem manifostedicit quia mn nouissimis tem¬
poribus discedentquidam afide prophetalem

Expanded text:
turpe lucrum sectantes. Turpe lucrum est de coelestibus mysteriis, terrena sectari. Habentes mysterium fidei in conscientia pura. Mysterium est, quod passio Christi redemptio est salutis humanae: si ergo intelligit pure, non  propter hoc solum praedicat mysterium fidei, propter quod debet praedicari: non ultra debitum mysterium quaestum esse existimet pietatemanifeste magnum est pietatis sacramentum. Quod scire te cupio sacramentum incarnationis Christi, per quam generi humano pietas collata est. Quod manifestatum est in carne. Quod nunc in carne ejus declaratum est. Et justificatum est in spiritu. Demonstratum est. Apparuit angelis. Quando dicebant: Gloria in excelsis Deo: quando illi in eremo ministrabant. Praedicatum est gentibus. In gentibus omne genus hominum comprehendit. Creditum est in mundo, assumptum est in gloria. Videntibus Apostolis, ascendit in coelums autem manifeste dicit, quia in novissimis temporibus discedent quidam a fide. Prophetalem
Abbreviated transcription (Latin):
incarnecircumcisio sedqui in abs condito iudae
us ipse estuerus omma enim qua eantea cir¬
ca exteriorẽ hominem gerebantur figuram
intenoris habebant e tcircumcisio cordisip
spũ dequa scriptum in lege est in nouis simische¬
bus circumcidei ds̃ corcuum & corsemini st ci
addñm dm̃tuum amendum eiterum circum

Expanded text:
in carne est circumcisio: sed qui in abscondito Judaeus in carne est circumcisio: sed qui in abscondito Judaeus est. Ipse est verus. Omnia enim, quae antea circa exteriorem hominem gerebantur, figuram interioris habebant. Et circumcisio cordis. De qua scriptum in lege est: In novissimis diebus circumcidet Deus cor tuum et cor seminis tui, ad Dominum Deum tuum amandum. Et iterum: Circum
Abbreviated transcription (Latin):
cordis nen in dige cornis quia i magimem non
indiges ueritasmago autem indigei ueritatem
quaeritur sanequare sitdata circumcisio siperse¬
ipsa non prodest primumut agnoscereiur dĩpo¬
pulus intergentes denique quando solierant in he¬
remo circumcis i non suerunt siueut corporaeoꝵ
agnoscerentur inbellonem quod intale membro
signentur haeccausa est primumne aliud mem¬
brum autdebile fuerit aut turpe quod pubbci uide¬
resuriterum propter gratiao promis sionem in
futuraerat ista cornalis qui spitalem habebataf¬
ferre cuiustypumgerens hie sunaue populum
secundo circum cider oiubetur Etiudi cabit quod
exnacura est praeputio legem consummans te
qui per lit terame circam cisione praeuarica¬
tor legis es siuedum lieterae circum orsone see
quad lex dicit hocestut xp̃ocredens ueramor¬
cumcisionemacciperis N onenim qui in mani¬
festo iudatus est neque qua e in mani festo

Expanded text:
cordis, non indiget carnis: quia imagine non cordis, non indiget carnis: quia imagine non indiget veritas: imago autem indiget veritate. Quaeritur sane: quare sit data circumcisio, si per seipsam non prodest. Primum, ut agnosceretur Dei populus inter gentes. Denique quando soli erant in eremo, circumcisi non fuerunt. Sive ut corpora eorum agnoscerentur in bello. Nam quod in tali membro signantur, haec causa est: Primum ne aliud membrum aut debile fieret, aut turpe, quod publice videretur. Iterum, propter gratiae promissionem, in futura erat ista carnalis, quae spiritualem habebat afferre: cujus typum gerens Jesus Nave, populum secundo circumcidere jubetur. Et judicabit id quod ex natura est praeputium, legem consummans, te, qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es. Sive dum litterae circumcisionem secquod lex dicit: hoc est, ut Christo credens, veram circumcisionem acceperis. Non enim, qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
intergentes dumdicuntur populus dĩ interquasgen¬
tes captiui suis peccatis facientibus morabantur
temsicutait probona opera uestra benedicitur ds̃ ita
nuno non rectae conuersentibus blas phematur circũ¬
onlo quidem prodest silegemabserues si autem prae¬
uericator legis siscircuineisiotua praeputium facca est
Quomodonibilestsi prodest prod est tempore suo sig¬
num prodest siustitiacuius est signa cula ad sit ce¬
torum sine illa super fluumerit si uequia uiuere
faciebat iuda eum e infantia non excerminari
ante qua insapere siuequia in lege facitesse quia per¬
specta inuenitur cerniscircum cisione cessante ue¬
remillem cordisesseuentu rom e praeuoricator
legis est dumnensequitur id quodibi praedictum est
tium illius incircuicisione reputabitur uisibiba
indigent in uisibi libus inuisibilia inuisibilia non in di¬
gent uisibi libus eo quodui sibilia i mago sint inuisi¬
bilium ernuasibilia uerita ssituis ibilium ideo cir¬

Expanded text:
inter gentes: dum dicuntur populus Dei, inter quas geninter gentes: dum dicuntur populus Dei, inter quas gentes captivi, suis peccatis facientibus morabantur. Item, sicut ait: Per bona opera vestra benedicitur Deus: ita nunc non recte conversantibus blasphematur. Circumcisio quidem prodest, si legem observes. Si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Quomodo nihil est, si prodest? Prodest tempore suo signum: prodest si justitia cujus est signaculum adsit. Caeterum sine illa superfluum erit, sive quia vivere faciebat Judaeum, et infantia exterminari antequam saperet, sive quia in lege faceret esse: qua perspecta invenitur, carnis circumcisione cessante, veram illam cordis esse venturam. Et praevaricator legis est, dum non sequitur id quod ibi praedictum est.tium illius in circumcisionem reputabitur? Visibilia indigent invisibilibus, invisibilia non indigent visibilibus, eo quod visibilia imago sunt invisibilium, et invisibilia veritas sint visibilium: ide
Abbreviated transcription (Latin):
ae. & opustuum destru& fidemtuom unde fes
ut lexate non cus todita non solumtibini hilpro¬
sit sed e nomindioris criminis reumsuum con¬
temptoremobteneat Qui praedicos non furon¬
dumsuraris quidem dicunt abscondendo ab
hominibus furari sxp̃m quidicis non moe candũ
mecharis non estune michia na momne quod
tocum dõ debit anima sia licui propterdm̃ reddi¬
derit mechatur Quiabominaris idola sacrilȩ¬
gium facis iacrilegium est quod proprie indõ
commitcitur quesi sacro sc̃iuiodatio item in
hoc in quid in quo committitsacri legium idolatris
esse monstreris qui in lege gloriaris perprae¬
uaricationem legis dm̃ in honoras exposuit sa¬
Prae posterato ordine ante posuit testimoniũ
quomdicer& scriptum ita onim dicentis ser¬
modilapsus est ut quod ex propria intentione
dicebat eodem sensu scriptum repererit Uere uera
quorumin iustis actibus nomendĩ fueratblas phema¬
tum sicut scriptum est polluerunt nomenm eum

Expanded text:
ae, et opus tuum destruit fidem tuam? Unde fiet ae, et opus tuum destruit fidem tuam? Unde fiet ut lex a te non custodita, non solum tibi nihil prosit, sed etiam majoris criminis reum, suum contemptorem obtdum, furaris. Quidam dicunt, abscondendo ab hominibus furaris Christum. Qui dicis non moechandum, moecharis. Non est una moechia. Nam omne quod Deo debet anima, si aliquid praeterquam Deo reddiderit, moechatur. Qui abominaris idola, sacrilegium facis. Sacrilegium est, quod proprie in Deum committitur, quasi sacrosancti violatio. Item in hoc, inquit, in quo committis sacrilegium, idololatra esse monstraris. Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras. Exponit saIsaia. Praeposterato ordine ante posuit testimonium quam diceret, scriptum. Ita enim dicentis sermo dilapsus est, ut quod ex propria intentione dicebat: eodem sensu scriptum repererit. Vel revera, quorum injustis actibus nomen Dei fuerat blasphematum, sicut scriptum est: Polluerunt nomen meum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam magistrum in fentium peruulorumae¬
tate uel sensu habentem formem scientiae e ueri¬
tatis inlego ad quemn semper respicien serrare
nom possis quiergo alium docesteipsum doces
similiter gentibus dixerat qui enimeliumiudicas te¬
ipsum condempnas quiinlegerequiescis oiuda ei qͦ¬
re cranigrederis legem quigloriaris indõquere in¬
honoras dm̃quino stiuolunta temeius quarenon ob¬
temperas uoluntatiqui proba sutiliora qur inutilio
sectoris dux caecorum quomodouitmn non uides rec¬
tom sienimuideris peripsemuti que ombuloresgi
lumenesaliorum qur nonabiecis operatenebra¬
rumeruditor insipientium at quid uimorem dñi
quiest in itium sapientiae reliquistimagister
infantium quo modo pueres in sensu quiha bes
formem scientiae ueritati sinlege quore necip¬
sesequeris nec aliossequi pessimoexemplo per¬
mittis quare non conueme uitatua doctrinaetu¬

Expanded text:
sapientiam. Magistrum infantium. Parvulorum aesapientiam. Magistrum infantium. Parvulorum aetate, vel sensu. Habentem formam scientiae, et veritatis in lege. Ad quam semper respiciens, errare non potes. Qui ergo alium doces, teipsum non doces. Similiter gentibus dixerat: Qui enim alium judicas, teipsum condemnas. Qui in lege requiescis, o Judaee, quare transgrederis legem? Qui gloriaris in Deo, quare inhonoras Deum? Qui nosti voluntatem ejus, quare non obtemperas ejus voluntati? Qui probas utiliora, cur inutilia sectaris? Dux caecorum: quomodo viam non vides rectam? Si enim videres: per ipsam utique ambulares. Si lumen es aliorum, cur non abjicis opera tenebrarum? Eruditor insipientium, ut quid timorem Domini, qui est initium sapientiae, reliquisti? Magister infantium, quomodo puer es in sensu? Qui habes formam scientiae veritatis in lege, quare nec ipse sequeris, nec alios sequi pessimo exemplo permittis? Quare non convenit vita tua doctrinae tu
Abbreviated transcription (Latin):
diem dñi iudicendos quia bonumma lumuenonig¬
norasse probamur siue conscientia & cogitationes
nostrac erunt in dieiu diciianteoculos nostros tã¬
quem quaedom historiae cognoscendȩ autipsenos
accus sabunt a ut eniameccusabunt sicut scriptum
est arguomte & statua meem contre faciemuiã
temiudaeus cognomineris hinc conuercitur ad iu¬
deos docens opere non nomine contum debereeẽ
iudaeum eumque es seuerum cuius occulte sunt
bona e requiestis in lege confides uelsecurus es
Etglorioris indõ ei nosti uoluntateme ius gloria¬
ris tesolum nos sed m̃ eius que uoluntatem agnoscere
Probe sutiliora in tructus perlegem elegis in aio¬
ra e in terminora decernis qua e enim pernatu¬
rem utilie probantur utiliora perlegem confidiste¬
ipsum ducemessecaecorumquorum obscuratum est¬
lumen lumen eorum qui in tenebris sunt ignoran¬
tae Eruditoreminsipientium quidĩ non habent

Expanded text:
die Domini judicandos: quia bonum malumve non igdie Domini judicandos: quia bonum malumve non ignorasse, probamur. Sive conscientia, et cogitationes nostrae erunt in die judicii ante oculos nostros, tamquam quaedam historiae cognoscendae: aut ipsae nos accusabunt, aut etiam excusabunt, sicut scriptum est: Arguam te, et statuam eam contra faciem tuam. tu Judaeus cognominaris. Hic convertit se ad Judaeos, docens opere, non nomine tantum debere esse Judaeum: eumque esse verum, cujus occulta sunt bona: Et requiescis in lege. Confidis vel securus es. Et gloriaris in Deo: et nosti voluntatem ejus. Gloriaris te solum nosse Deum, ejusque voluntatem agnoscere. Et probas utiliora instructus per legem. Eligis majora, et inter minora discernis. Quae enim per naturam utiliora probantur, utiliora sunt per legem. Confidis teipsum esse ducem caecorum. Quorum cor obscuratum est. Lumen eorum, qui in tenebris sunt. Ignorantiae. Eruditorem insipientium. Qui Dei non habent