comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus es. Quia uero ꝑpeccatũ homo
de seruit eum sub quo ẽẽ. debiit. suhtus¬
ẽ. eis supra que eẽ. debuit. Intendite qͥd
dicam. Ds homo peccora. Uerbi gratia.
Supra te deus. infrate peccora. Agnosce eũ
qui supra te ẽ: ut agnoscant te q̃ue infrate
sunit. Ideoq cum danihel agnouisset supͣ
se dm̃. agnouerunt illum supra se leones.
Si autẽ non agnoscis illũ qui supra te ẽ.
supiorem contempnis. subderis inferiori.
Propterea suꝑbia egiptioꝵ unde domata ẽ:
Deranis et muscis. Loterat deus et leoues
mittere: s aliquis magnus leone terrendus
ẽ. Quanto illi erant suꝑbiores. tanto dere.¬
bus contemptibilib et abiectis fãcta ẽ. eoꝵ
ceruis mala. S damhelem agnouerunt
leones: quia ille subditus erat deo. Quid mar.¬
tires qui ad bestias pugnauerunt et fe.¬
rarum morsibus laniati sunt: Non erãt
chabei: Agnouit ignis seruos dei tres ui¬
ros quos non ussit. quoꝵ nec uestimenta

Expanded text:
praepositus es. Quia vero per peccatum homo praepositus es. Quia vero per peccatum homo deseruit eum sub quo esse debuit, subditur eis supra quae esse debuit. 7. Intendite quid dicam: Deus, homo, pecora: verbi gratia, supra te Deus; infra te pecora. Agnosce eum qui supra te est, ut agnoscant te quae infra te sunt. Ideoque cum Daniel agnovisset supra se Deum, agnoverunt illum supra se leones . Si autem non agnoscis illum qui supra te est, superiorem contemnis, subderis inferiori. Propterea superbia Aegyptiorum unde domita est? De ranis et muscis . Poterat Deus et leones mittere, sed aliquis magnus leone terrendus est. Quanto illi erant superbiores, tanto de rebus contemptibilibus et abjectis fracta est eorum cervix mala. Sed Danielem agnoverunt leones, quia ille subditus Deo erat. Quid? martyres qui ad bestias pugnaverunt, et ferarum morsibus lacerati sunt, non erant chabaei? Agnovit ignis servos Dei tres viros, quos non ussit, quorum nec vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
terram. Quare hec ẽ. naturalis pocestae
hominis in ista: quia homo exeo habet po.¬
testatem: ex quo factus ẽ. ad imaginem da
Ubi autẽ factus ẽ. ad imaginem der uum
tellectu. inmente. in interiore homine. In
eo quod intelligit ueritatẽ: diuidicat iuis¬
ticiam et iniusticiam. Nouit aquo fachis
ẽ. potest intelligere creatorem suũ lauda.
re creatorẽ suum. Habet hanc itelligen.¬
tiam: qui habet prudentiam. Ideo mubti
cum ꝑcupiditates malas dethererent in
se imaginem dei. et ipsam quodam modo
flammã intelligentie. ꝑuersitate moꝵ ex¬
tinguerent: clamat illis scriptura. Nolite
fieri sicut equus et mulus: quibus nonẽ.
intellectus. Hoc ẽ. dicere. Preposu te eqͦ
et mulo. de ad imaginem meam feci:
potestatẽ tibi suꝑ ista dedi. Quare: quia
non habent fere rationalem mentem:
tu autem racionali mente capis ueritatẽ.
In telligis quod supra te ẽ: subdere ei qͥ
supra te ẽ. et intrate erunt illa quibus

Expanded text:
terram. Quare haec est naturalis potestas terram. Quare haec est naturalis potestas hominis in ista? Quia homo ex eo habet potestatem, ex quo factus est ad imaginem Dei. Ubi autem factus est ad imaginem Dei? In intellectu, in mente, in interioreo quod intelligit veritatem, diiudicat iustitiam et iniustitiam, novit a quo factus est, potest intellire creatorem suum. Habet hanc intelligentiam, qui habet prudentiam. Ideo multi cum per cupiditates malas detererent in se imaginem Dei, et ipsam quodammodo flammam intelligentiae perversitate morum exstinguerent; clamabat illis Scriptura, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Hoc est dicere, Praeposui te equo et mulo; te ad imaginem meam feci, potestatem tibi super ista dedi. Quare? Quia non habent ferae rationalem mentem: tu autem rationali mente capis veritatem, intelligis quod supra te est; subdere ei qui supra te est, et infra te erunt illa quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rimus aliquando quomodo sibi concor¬
dent iste due sententie. radir om̃ium
maloꝵ auaritia: et initium om̃is pecca.¬
ti suꝑbia. Si initium om̃is peccati suꝑbia¬
ẽ radix om̃ium maloꝵ cupiditas ẽ serte
radix oñium maloꝵ. auaritia ẽ. In ueninii
et insuꝑbia auaritiam eẽ. Excessit eñi mohi
homo. Quid ẽ auarum eẽ : Progredi ustra
quam sufficit. Adam suꝑbia cecidie. Inrai
om̃is peccati: suꝑbia inquit: nunquid auar¬
tia: Quid ͤ auarius illo. cui ds̃ sufficere non
potuit: Ergo fr̃s legimus. que ad modum
factus sit. homo. ad imaginem et similitus¬
nem dei. Et quid de illo dixit deuss et ha¬
beat potestatem piscium maris. et uolatilb¬
um cęli: et om̃ium peccorum et que repunt
suꝑ terram. Nunquid dixte habeat potes¬
tatẽ hominum: Habeat potestatẽ ait. de¬
dit potestatẽ naturalem. Queꝵ habeat po.¬
testatẽ: Piscium maris. uolatilium celi
et om̃ium repentium quę repunt super

Expanded text:
rimus aliquando quomodo sibi concorrimus aliquando quomodo sibi concordent istae duae sententiae: Radix omnium malorum avaritia; et, Initium omnis peccati superbia. Si initium omnis peccati superbia, radix omnium malorum superbia est. Certe radix omnium malorum avaritia est: invenimus et in superbia avaritiam esse; excessit enim modum homo. Quid est avarum esse? Progredi ultra quam sufficit. Adam superbia cecidit: Initium omnis peccati superbia, inquit. Numquid avaritia? Quid avarius illo, cui Deus sufficere non potuit? Ergo, fratres, legimus quemadmodum factus sit homo ad imaginem et similitudinem. Dei: et quid de illo dixit Deus? Et habeat potestatem piscium maris, et volatilium coeli, et omnium pecorum quae repunt super terram . Numquid dixit, Habeat potestatem hominum? Habeat potestatem, ait: dedit potestatem naturalem. Quorum habeat potestatem? Piscium maris, volatilium coeli, et omnium repentium quae repunt super
Abbreviated transcription (Latin):
dares. Uestis nudum. utinam om̃s ues¬
titi eẽnt: et non eẽt. ista necessitas. Sepe¬
lis mortuum: utinam ueniat aliquando
illa uita. ubi nemo moriatur. Concordas
litigantes. utinam aliquando sit pax illa
eterna ihrłm. ubi nemo discordat. Hec eñi
om̃ia: officia necessitatum sunt. Tolle mi¬
cessabunt. nunquid ardor caritatis extin¬
guetur: Germanius amabis felicẽ ho.¬
minem: cui non habes quod prestes. Puri¬
or ille amor erit: multoq sincerior. Nam
si prestiteris misero fortassis er tollere te
cupis aduersus eum: et eum tibi uis eẽ.
subiectum: quia auctor esttui beneficii
Ille indiguit: tu imꝑtitus es. Quasi ma.¬
ior iuderis quia tu prestitisti. qua ille
cui prestitum ẽ. Opta equalem: ut ambo
sub uno sitis. cui nichil prestari potest.
Nam in hoc excessit modum suꝑba auima.
et quodammodo auara fuit: quia iadix
om̃ium maloꝵ auaritia. Et item dictũ ẽ.
inttium om̃ium peccati suꝑbia. Et que¬

Expanded text:
dares. Vestis nudum: utinam omnes vesdares. Vestis nudum: utinam omnes vestiti essent, et non esset ista necessitas! Sepelis mortuum: utinam veniat aliquando illa vita ubi nemo moriatur! Concordas litigantes: utinam aliquando sit pax illa aeterna Jerusalem, ubi nemo discordet! Haec enim omnia officia necessitatum sunt. Tolle mimisericordiae cessabunt; numquid ardor charitatis exstinguetur? Germanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior ille amor erit, multoque sincerior. Nam si praestiteris misero, fortassis extollere te cupis adversus eum, et eum tibi vis esse subjectum, qui auctor est tui beneficii. Ille indiguit, tu impertitus es; quasi major videris quia tu praestitisti, quam ille cui praestitum est. Opta aequalem, ut ambo sub uno sitis cui nihil praestari potest. 6. Nam in hoc excessit modum superba anima, et quodammodo, avara fuit; quia radix omnium malorum avaritia . Et item dictum est, Initium omnis peccati superbia . Et quae
Abbreviated transcription (Latin):
it dedilectione inmici: Om̃is dilectio si¬
ue que carualis dicitur. que non dilectio
s magis amor dici solet: dilectionis eñi
nomen magis solet inmeliorib rebus
dam habet erga eos qui diligunt. Non
eñi sic debenius diligere homines. aue
sic possumus diligere uel amare. Hoc
amas me: Non sic debemus amare ho¬
mines quomodo audiuimus gulosos dicere
Amo turdos. Queris quare: ut occidat et
consumat. Et amare sedicit. Et ad hoc illos
amat ut non sint: ad hoc amat ut ꝑiat.
Et quic quid ad cibandum amamus: ad hoc
amamus ut illud consumatur. et nos refici¬
amur. Numquid sic amandi sunt homines
tanquã consumendi : s amicicia quandam
beniuolentie. ut aliquando prestemus eis
quos amaius. Quid si nonsit quod preste¬
mus: sola beniuolentia sufficit amanti.
Non eñi obtare debemus ẽẽ. miseros: ut
possimus exercere oꝑa miscdie.Das panẽ
esurienti. s melius nemo esuriret. et nulli

Expanded text:
it de dilectione inimici? 5. Omnis dilectio, siit de dilectione inimici? 5. Omnis dilectio, sive quae carnalis dicitur, quae non dilectio, sed magis amor dici solet dilectionis enim nomen magis solet in melioribus rebus entiam quamdam habet erga eos qui diliguntur. Non enim sic debemus diligere homines, aut sic possumus diligere, vel amare; hoc amas me ? non sic debemus amare homines, quomodo audimus gulosos dicere, Amo turdos. Quaeris quare? Ut occidat, et consumat. Et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat ut perimat. Et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud consumatur, et nos reficiamur. Numquid sic amandi sunt homines, tanquam consumendi? Sed amicitia quaedam benevolentiae est, ut aliquando praestemus eis quos amamus. Quid, si non sit quod praestemus? Sola benevolentia sufficit amanti. Non enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercere opera misericordiae. Das panem esurienti: sed melius nemo esuriret, et nulli
Abbreviated transcription (Latin):
s dicit nobis ut fr̃s dilignamus. Modo eñi
cuneuangłium legerẽtur. auchimus. Si
eñi diligitis eos qui uos diligunt qu̾a mer.¬
cedem habetutis: Nonne et publicami hoc
faciunt: Quid ẽ. igicur quod ꝓmagno nobis
ad ꝑfectionem quandam fraternam dilec
debere nos extendere ipsam dilectionẽ
ut ꝑueniattius ad inimicos. Qui usq admi¬
micos ꝑuenit: non transilit fr̃s. Necesse ẽ.
sicut ignis prius occupet ꝓxima: et sic se in
longuiquiora distendat. P ropinquior est
tibi frater: quam nescio quis homo. Rur¬
sus tibi magis adheret ille quem non no¬
ueras qui tibi tamen non aduersatur:
quam inimicus qui etiam aduersatur.
Extende dilectionem in prorimos: nec uo¬
ces illam extensionem. Prope enĩ te dili¬
gis. qui eos diligis qui tibi aderent. Exten¬
de ad ignotos. qui tibi nichil mali fecerunt.
Transcende et ad ipsos: ꝑueni ut diligas et ii¬
micos. Hoc certe dñs iubet. Quare iste tacu¬

Expanded text:
sed dicit nobis ut fratres diligamus. Modo vero sed dicit nobis ut fratres diligamus. Modo vero cum Evangelium legeretur, audivimus, Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt ? Quid est igitur quod pro magno nobis ad perfectionem quamdam fraternam dilectdebere nos extendere ipsam dilectionem, ut perveniamus ad inimicos? Qui usque ad inimicos pervenit, non transilit fratres. Necesse est sicut ignis, prius occupet proxima, et sic se in longinquiora distendat. Propinquior est tibi frater quam nescio quis homo. Rursus tibi magis adhaeret ille quem non noveras, qui tibi tamen non adversatur, quam inimicus qui etiam adversatur. Extende dilectionem in proximos, nec voces illam extensionem. Prope enim te diligis, qui eos diligis qui tibi adhaerent. Extende ad ignotos, qui tibi nihil mali fecerunt. Transcende et ipsos; perveni, ut diligas inimicos. Hoc certe Dominus jubet. Quare iste tacu
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid semꝑ egrotos uisitare: Num¬
quid semꝑ discordantes concordare: Num¬
quid semꝑ mortuos sepelire: Modo illud:
modo illud. Inchoantur ista: et cessant. Ille
autem imꝑator nec inchoatur. nec cessare
debet. Caritas intus. non intermitatur.
officia caritatis: ꝓ dempore eribeantur.
saritas ergo sicut scriptũ ẽ. fraterna ꝑ¬
maneat fortassis autem mouerit aliqͦs
ur̃m ex quo istam epłiam beati ioħis trac¬
tamus uobis quare non cõmendauerte
maxime nisi fraternam caritat᷑e. Qui dili¬
git frem dicit: et preceptum nobis datũ¬
ẽ. ut diligamus in uicem. Assiduando nobis¬
nominauit caritatẽ fraternam. Dei caritatẽ
.id ẽ. qua debemus diligere dm̃ non tam
assidue nominauit: s tamen non om̃ino
cacuit. De munici uero dilectione prorsus
tacuit. Prope ꝑtotam ipsam epłam cũ ue.¬
hementer nobis p̃dicet cõmendet que carita¬
tem: non nobis dicte ut diligamus inimuicos.

Expanded text:
numquid semper aegrotos visitare? numnumquid semper aegrotos visitare? numquid semper discordantes concordare? numquid semper mortuos sepelire? Modo illud, modo illud. Inchoantur ista, et cessant: ille autem imperator, nec inchoatur, nec cessare debet. Charitas intus non intermittatur: officia charitatis pro tempore exhibeantur. Charitas ergo, sicut scriptum est, fraterna permaneat . 4. Fortassis autem moverit aliquos vestrum, ex quo istam Epistolam beati Joannis tractamus vobis, quare non commendaverit maxime nisi fraternam charitatem. Qui diligit fratrem , dicit; et, Praeceptum nobis est datum, ut diligamus invicem . Assidue nominavit charitatem fraternam: Dei autem charitatem, id est qua debemus diligere Deum, non tam assidue nominavit; sed tamen non omnino tacuit. De inimici vero dilectione prorsus tacuit prope per totam ipsam Epistolam. Cum vehementer nobis praedicet, commendetque charitatem, non nobis dicit ut diligamus inimicos;
Abbreviated transcription (Latin):
mo posuertt in laudem suam. s in laudẽ
dex Ite qͥuantum ad ipsum ꝑtinet. Sasta¬
to ecclie ꝑsequutor inuidus malignus.
ipse confitetur non nos coniutiamur. dinat
pausus dici a nobis peccata sua: ut głificet᷑
ule qui talem morbum sanaute. Magnitu¬
dinem eñi uulneris manus medici secuit:
et sanauit. Uor illa de cęlo ꝓstrauit ꝑsecui.¬
torem: et erexit p̃dicatorem. Occidit saulum:
et iuificauit paulum.Saul eñi ꝑsecutor
erat sc̃i uiri: inde nomen habet iste quan¬
do ꝑsequebatur xp̃ianos. Postea de saulo:
Ideo sic loquunur: Paulo post uidebo te:
id ẽ. post modicum. Audi quia modicus
Sic erat inter apłos: canquam fibria
uestimenti. s tetigit eccła gentium. tan¬
hoc dixerim: hoc dico hoc si possem non
tacerem. Oꝑa modo illa sint. in uobis. mo.
semꝑ loqui: Numquid semꝑ tacere: Nũ¬
quid semꝑ reficere corpus: Numquid sẽꝑ
ieuinare. Numquid semꝑ panem dare
egenti: Numquid semꝑ nudum uestire:

Expanded text:
non posuerit in laudem suam, sed in laudem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tan, fratres, hoc dixerim, hoc dico, hoc si possem non tacerem: opera modo illa sint in vobis, modosemper loqui? numquid semper tacere? numquid semper reficere corpus? numquid semper jejunare? numquid semper panem dare egenti? numquid semper nudum vestire?
Abbreviated transcription (Latin):
p̃posterum. fa̾c illud quodam modo capt
deorsum. Quad sursum ẽ. facias tusum. qud
deorsũ facias sursum. Iusum uis facere ani
et te sursum: Precipitaris. non eleuars hue
eñi semꝑ sursum ẽ. Quid ergo: su bene et dõ
male: Immo hoc dic: sius ueruis dicere.
Ego male: ille bene.Et quod ego bene ab
illo bene. Nam ame quiequid ago maless¬
ta confessio firmat cor: et facit dilechons
fundamenta. Nanisi oꝑa nr̃a abscondere
deberemus bona. ne uiderentur: ab homi¬
iubus. ubi ẽ. illa sentencia dñi in coserim.¬
ne que habuit in monte: Ubi hoc dixit.
ibi et illud paulo aute dixit luceant oꝑa
s ad didit. Et głificent patreni ur̃m. qui
incelis ẽ. Et apłs quid ait: Eram autẽis
tantũ autẽ audientes erant. quia qu ali¬
quando nos ꝑsequebatur: nunc enangłi¬
⁊at fidemi quam aliquando uastabat et
humilis modicus.
ime magnificabant dm̃. Uide quem ad¬
modum et ipse quia sic innotuit: finem

Expanded text:
praeposterum, faciens illud quodammodo capite praeposterum, faciens illud quodammodo capite deorsum: quod susum, faciens jusum: quod deorsum, faciens sursum. Jusum vis facere Deum, et te susum? Praecipitaris, non elevaris: ille enim semper sursum est. Quid ergo? tu bene, et Deus male? Imo hoc dic, si vis verius dicere, Ego male, ille bene; et quod ego bene, ab illo bene: nam a me quidquid ago male. Ista confessio firmat cor, et facit dilectionis fundamentum. Nam si opera nostra abscondere debemus bona, ne videantur ab hominibus; ubi est illa sententia Domini in eo sermone quem habuit in monte? Ubi hoc dixit, ibi et illud paulo ante dixit: Luceant opesed addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et Apostolus quid ait? Eram autem igtantum autem audientes erant quia qui nos aliquando persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et humilis, modicus.me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem
Abbreviated transcription (Latin):
qui uibet: et ille intus cui iubetur. Namq
certe si aurem ibi non tantum corpõris si
et aordis habiustis. quid ait. Cauete face¬
re iusticiam ur̃am coram hominibid
deamini ab eis. Numquid hoc uolu do
ut que cumq bona facumus abscondi:
ocłis hominum. et timeamus uideries i¬
mes spectatores: non habes unitators dus
ergo uideri: s non ad hoc debes facue
uidearis. Non ibi debet eẽ. finis guslu
non ibi terminus leticiȩ tuȩ it ptise
totum fructum consecutũ ee. boni ops ui
cum uisus fueris atq laudatus. Niehl at
hoc. Contempne te cum laudaris. ilene
laudetur qui ꝑte oꝑatur. Noli er lu
dem tuam oꝑari quod bonũ agis sdlu¬
dem illius aquo habes ut bonum api aise
habes male agere: adeo habes bene aan
ri sint. Quod faciunt bene. sibi uolurm¬
buere. Si male faciant: dm̃ uolunteutus¬
re. Conuerte hoc distortum. nescio qusd es

Expanded text:
qui jubet, et ille intus cui jubetur. 2. Namqui jubet, et ille intus cui jubetur. 2. Namcerte si aurem ibi non tantum corporis, sed et cordis habuistis. Quid ait? Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Numquid hoc voluit dicere, ut quaecumque bona facimus, abscondamus ab oculis hominum, et timeamus videri? Si times spectatores, non hebebis imitatores debes ergo videri. Sed non ad hoc debes facere ut videaris. Non ibi debet esse finis gaudii tui, non ibi terminus laetitiae tuae, ut putes te totum fructum consecutum esse boni operis tui, cum visus fueris atque laudatus. Nihil est hoc. Contemne te cum laudaris: ille in te laudetur, qui per te operatur. Noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis, sed ad laudem illius a quo habes ut bonum agas. Abs te habes male agere, a Deo habes bene agere. ri sint. Quod faciunt bene, volunt sibi tribuere: si male faciunt, Deum volunt accusare. Converte hoc distortum nescio quid et
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuis autẽ sufficit om̃s nominare:. Quasi
exercitus ẽ imꝑatoris: qui sedet intus in
mente tua. Quomodo eñi imꝑator pexer¬
citũ suum agit quod ei placet: sic dñs
iłis xp̃s incipiens habitare in interiore
homine nr̃o. id ẽ. inmente ꝑfidem uttcur
istis uirtutibus quasi miustris suis Et
ꝑ has uirtutes que uideri ocłis non possũt
et tamen quando nominantur laudant᷑.
Non autẽ laudarentur nisi amarentur.
non autẽ amarentur nisi uiderent᷑. et si
utiq non amarent᷑ nisi uiderentur. alio
ocło udentur. id ẽ. in teriore cordis aspectu:
ꝑ has uirtutes inuisibiles mouentur men¬
bra uisibiliter. Pedes ad ambulandũ.s qͣ:
Quomouerit bona uoluntas: que militat᷑
bono imꝑatori. Manus ad oꝑandũ: s quide
Quod iusserit caritas. que inspirata ẽ. in¬
tus aspũ scõ. Menbra ergo uidentur cum
mouentur: qui iubet intus non uidetur
Et quis intus iubeat ꝓpe ipse solus nouit

Expanded text:
Quis autem sufficit omnes nominare? Quasi Quis autem sufficit omnes nominare? Quasi exercitus est imperatoris, qui sedet intus in mente tua. Quomodo enim imperator per exercitum suum agit quodque placet; sic Dominus Jesus Christus incipiens habitare in interiore homine nostro, id est in mente per fidem , utitur istis virtutibus quasi ministris suis. Et per has virtutes quae videri oculis non possunt, et tamen quando nominantur, laudantur: non autem laudarentur nisi amarentur, non amarentur nisi viderentur; et si utique non amarentur nisi viderentur, alio oculo videntur, id est, interiori cordis aspectu: per has virtutes invisibiles, moventur membra visibiliter: pedes ad ambulandum; sed quo? Quo moverit bona voluntas, quae militat bono imperatori. Manus ad operandum; sed quid? Quod jusserit charitas, quae inspirata est intus a Spiritu sancto. Membra ergo videntur cum moventur; qui jubet intus, non videtur. Et quis intus jubeat, prope ipse solus novit
Abbreviated transcription (Latin):
NECTIODULOS
uerbum ẽ: s dulcius fac¬
tum. Semꝑ de illa loqui
non possumus. Multa
eñi agunus: et diuerse
actiones distendunt nos. ut non uaccet
lingue nr̃e semꝑ de dilectione loqui. Nam
nichil meluis ageret lingua nr̃a. S de qua
semꝑ loqui non licet: semꝑ eam custodire
licet. Sicut nunc cumcitamus alla nuin
quid semꝑ hoc facimus: Uir undꝰ hore nõ
toto spatio. s parua particula cantamu:
alła: et uaccamus ad aliud. Est aut̃ẽ alła
sicut iam nostis: laudate dm̃i. Qui deum
laudat lingua: non semꝑ potest. Qui mo.¬
ribus dm̃ laudat: semꝑ potest. Oꝑa miscdĩe
affectis caritatis. scĩtatis. pietatis. incorrup.¬
tio castitatis. modestia sobrietatis. semꝑ
hec tenenda sunt: siue cum in publico su¬
mus. siue cum indomo. siue cum añ homi¬
nes sumus. siue incubiculo. siue loquentes
siue tacentes. siue aliquid agentes. siue ua¬
cantes. semꝑ hec tenenda sunt. quia intus
sunt. om̃s iste uirtutes quas nominaiũ.

Expanded text:
ectio dulce verbum, sed dulcius factum. Semper de illa loqui non possumus. Multa enim agimus, et diversae actiones distendunt nos, ut non vacet linguae nostrae semper de dilectione loqui: nam nihil melius ageret lingua nostra. Sed de qua semper loqui non licet, semper eam custodire licet. Sicut nunc quod cantamus, Alleluia, numquid semper hoc facimus? Vix unius horae non toto spatio, sed parva particula cantamus, Alleluia; et vacamus ad aliud. Est autem Alleluia, sicut jam nostis, Laudate Deum. Qui Deum laudat lingua, non semper potest: qui moribus Deum laudat, semper potest. Opera misericordiae, affectus charitatis, sanctitas pietatis, incorruptio castitatis, modestia sobrietatis, semper haec tenenda sunt: sive cum in publico sumus, sive cum in domo, sive cum ante homines, sive cum in cubiculo, sive loquentes, sive tacentes, sive aliquid agentes, sive vacantes; semper haec tenenda sunt; quia intus sunt omnes istae virtutes quas nominavi.
Abbreviated transcription (Latin):
tolam istam. Nulla ẽ ardentior. ad cõmo¬
nerdã caritatẽ. Nichil uobis dulcius pre¬
dicatur: nichil salubrius bibitur. S si be¬
ne uiuendo confirmetis in uobis munuis
dei: ne sitis ingrati tante gr̃ȩ illius: qͥa
cum haberet unicum .ͥ noluit illum esse
unum: s ut fr̃s haberet ad portauit illi
qui cum illo possiderent uitã eternã am̃.
Abeo quod dicit. in hoc ꝑfecta ẽ. dilectio¬

Expanded text:
tolam istam. Nulla est ardentior ad commetolam istam. Nulla est ardentior ad commendandam charitatem. Nihil vobis dulcius praedicatur, nihil salubrius bibitur: sed si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei. Ne sitis ingrati tantae gratiae illius, qui cum haberet Unicum, noluit illum esse unum; sed ut fratres haberet, adoptavit illi, qui cum illo possiderent vitam aeternam eo quod sequitur, In hoc perfecta e
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo non habebit ds̃ seruos si tu uoluers
et om̃s nolueruit: Beus non indiget ser¬
uis: s serui deo. Ideo dixit psalmus. Uni
dño ds̃ meus estu. Ipse ẽ. uerus dñs. Ẽt qͥd
ait. Qm̃ bonoꝵ meoꝵ non eges. Tu eges bo¬
no serui tui: eget seruus bono tuo. it
pascas illum. Eges et tu bono serui tui:
ut ad uiuet te. Non tibi potes aquam im¬
plere. non tibi potes quoquere: non tͥ potes
ante equum currere. iumentum tuum.
non potes curare. Uides quia indiges bo.¬
no serui tui: obsequio illius indiges llon
es ergo uerus dñs: quando indiges infe¬
riore. Ille ẽ. uerus dñs: qui nichił a nobis
querit. Et ue nobis: si eum non queramꝰ
Nichil anobis querit. et quesuut noe:
cum eum non quereremus. Quis unaer¬
rauerat: et inuenit eai:gaudens in hume¬
ris siuis reportauit. Et numquid ouis eras.
pastori necessaria. et non oiuis pocius pastor
necessarius erat: Quanto libentius de ha¬
ritate loquor. tanto minus uolo finiri epiͦ.¬

Expanded text:
Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? Deus non indiget servis, sed servi Deo: ideo dicit Psalmus, Dixi Domino, Deus meus es tu. Ipse est verus Dominus. Et quid ait? Quoniam bonorum meorum non eges . Tu eges bono servi tui. Eget servus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono servi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, jumentum tuum non potes curare. Vides quia indiges bono servi tui, obsequio illius indiges. Non es ergo verus dominus, quando indiges inferiore. Ille est verus Dominus qui nihil a nobis quaerit; et vae nobis, si eum non quaeramus. Nihil a nobis quaerit; et quaesivit nos, cum eum non quaereremus. Ovis una erraverat; invenit eam, gaudens in humeris suis reportavit . Et numquid ovis erat pastori necessaria, et non ovi potius pastor necessarius erat? Quanto libentius de charitate loquor, tanto minus volo finiri Epis
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum unde cognouisti: Deus dileho
ẽ. Iam dixit illud suꝑius: ecce iterum de
Amplius non potuit tibi dilectis cõmon.¬
dari: quam ut diceretur ds. forte munis
dei contempturus eras. et dm̃ contẽpnis:
Ds̃ dilectio ẽ. Et qui manet indilectione
in deo manet et ds in eo manet. Uicissimn¬
se habitant: qui continet et qui contino.¬
tur. habitas indeo: s ut contineare.
Habitat inte ds: s ut contineat te ne cids.
Ne forte sic te putes domum dei fieri quo¬
modo domus tua portat carnem tuã si
subtrahat se domus inqua es. cadiss.
aut̃e tute subtrahas: non cadit ds Integer
ẽ. cum eum deseris: integer cum adilluĩ
redieris. Tu sanaris: non illi aliquid pres¬
tabis. Tu mundaris. tu reficeris tu corri.¬
geris. ille medicamentum ẽ. non sanosle.¬
gula ẽ. prauo. lux ẽ. tenebrato: habitator
ẽ. de serto. Om̃ia ergo tibi conferuntur.
Uide ne putes deo aliquid conferre quan.¬
do uenis ad dm̃i: nec mancipium saltem.

Expanded text:
n nobis. Et iterum unde cognovisti? Deus dilectio n nobis. Et iterum unde cognovisti? Deus dilectio est. Jam dixit illud superius, ecce iterum dicit. Amplius tibi non potuit dilectio commendari, quam ut diceretur Deus. Forte munus Dei contempturus eras. Et Deum contemnis? Deus dilectio est. Et quin Deo manet, et Deus in eo manet. Unse habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas. Ne forte sic te putes domum Dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem tu te subtrahas, non cadit Deus. Integer est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec mancipium saltem.
Abbreviated transcription (Latin):
ritate: habes sp̃m dei. Unde cognoscimꝰ
quia inde cognoscis. habitare inte sp̃m der
Paulum interroga apłm. Qm̃ caritas dei¬
sumus: quia pater misit filium suuum
saluatorem mundi. Securi estote. Quia¬
egrotatis: talis medicus uenit. Desꝑabatis
magni erant morbi: insanabilia erant
uuluera desꝑata erat egritudo. Magni¬
tudinem mali tui adtendis. om̃ipotenti¬
am medici non adtendis: Tu desꝑatus es.
s ille om̃ips ẽ. cuius testes isti sunt. qui pri¬
mo sanati et annuntiantes medicum: et
ips ⁊ tamen plus spe sanati quãre. Nam sic
dicit apłs. Spe eñi salui facti sumus. Ce¬
pimus ergo sanari in fide. Perficietur
autẽ salus nr̃a cum corruptibile hoc
induerit incorruptionem: et mortale hoc
induerit in mortalitatem. Hec spes ẽ. non¬
dum res. S qui gaudet in spe: tenebte
et rem. Qui autem spem non habet: ad
s. uita. Nam multi consicentur uerbs ꝗ
factis negant. Et nos cognoscunus  q

Expanded text:
ritate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus ritate, habes Spiritum Dei. Unde cognoscimus quia inde cognoscis habitare in te Spiritum Dei? Paulum interroga apostolum: Quoniam umus, quia Pater misit Filium suum Salvatorem mundi. Securi estote qui aegrotatis: talis medicus venit, et desperatis? Magni erant morbi, insanabilia erant vulnera, desperata erat aegritudo. Magnitudinem mali tui attendis, omnipotentiam medici non attendis? Tu desperatus es; sed ille omnipotens est: cujus testes isti sunt qui primo sanati, et annuntiantes medicum; et ipsi tamen plus spe sanati quam re. Nam sic dicit Apostolus: Spe enim salvi facti sumus . Coepimus ergo sanari in fide: perficietur autem salus nostra, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Haec spes est, nondum res. Sed qui gaudet in spe, tenebit et rem: qui autem spem non habet, ad sed vita. Nam multi confitentur verbis, sed factis negant. Et nos cognovimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
de quȩ tibi tollit. nec ipsa tibi tolleret.ii.¬
si ille ꝑmitteret: qui flagellat omem fi¬
lium quem recipit. Quodammodo ferra¬
mentũ dei ẽ. quo saueris: ipie innicus tu.¬
us. Si nouit ds̃ utile tibi eẽ. ut expoliet
ut uapules. ꝑmittet ille ut cedaris. Be illo
te curat. opta itͤ ile sanetur. Din nemo uidit
unquam. Uidece dilectissimi. quod si diliga¬
mus inuicem ds̃ in nobis manebit: et dilec¬
tio eius erit innobis ꝑfecta. Incipe dilige¬
re: ꝑficieris. Cepisti diligere: cepit intẽ
ds̃ habitare. Ama eum qui inte cepit ha¬
bitare: ut ꝑfectuis in habitando faciat
te ꝑfectum. In hoc cognoscimus quia imp¬
so manemus et ipse in nobis: quia de sp̃u
suo dedit nobis. Bene deo grãs: cognoscimꝰ
quia habitat in nobis. Et hõc ipsum unde
cognoscimus quia cognouimus quia ha¬
bitat innobis: quia hoc ipse ioħs dixit.
quia de sp̃u suo dedit tͥ. unde cognoscis:
Interroga uiscera tua Siplena sunt ca¬

Expanded text:
de quae tibi tollit: nec ipsa tibi tolleret, nide quae tibi tollit: nec ipsa tibi tolleret, nisi ille permitteret qui flagellat omnem filium quem recipit . Quodammodo ferramentum Dei est quo saneris, ipse inimicus tuus. Si novit Deus utile tibi esse ut exspoliet ut vapules, permittit illum, ut caedaris: de illo te curat, opta ut ille sanetur. 12. Deum nemo vidit unquam. Videte, dilectissimi: Si diligamus invicem, Deus in nobis manebit, et dilectio ejus erit perfecta in nobis. Incipe diligere, perficieris. Coepisti diligere? coepit in te Deus habitare; ama eum qui in te coepit habitare, ut perfectius inhabitando faciat te perfectum. In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Bene, Deo gratias. Cognoscimus quia habitat in nobis. Et hoc ipsum unde cognoscimus, quia cognovimus quia habitat in nobis? Quia hoc ipse Joannes dixit: quia de Spiritu suo dedit tibi, unde cognoscis? Interroga viscera tua: si plena sunt cha
Abbreviated transcription (Latin):
maneant: s utͣ ẽgroti sani fiant. Et quan¬
ta plerumq patiuntur afreneticis qua¬
les contumelias uerboꝵ: Plerumq et per.¬
cutiuntur. Persequitur ille febrem: ig¬
noscie homini. Et quid dicam fr̃s: Amat
suum morbũ. Ipsum eñi odit et amat
hominẽ: a quo ꝑcutitur. Odte febrem.
aquo eñi ꝑcutitur: Amorbo ab egrotati.¬
one. afebre. Illud tollit quod illum ad¬
uersatur. ut remaneat illud unde gra.¬
tuletur.Sic et tu Si odit de inmicus cu.¬
us et in iuste te odit: noueris quia in illo
odisti illum et tu contra: reddis malum
ꝓmalo: Quid ius reddere malũ ꝓmalo:
Unum egrotum flebam qui te oderat:
iam duos plango si et tu odisti.S ꝑse¬
quitur rem tuam: dollit tibi nescio quȩ
q̃ habes in terra. Ideo illum odisti: quia
angustias tibi facte in terra. Noli pati
angustias: migra incelum sursum. Cor
ibi habebis ubi latitudo ẽ: ut nullas an¬
gustias patiaris inspe uitȩ ęteruȩ. adcen¬

Expanded text:
maneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. Et quanmaneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. Et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias verborum? Plerumque et percutiuntur. Persequitur ille febrem, ignoscit homini: et quid dicam, fratres? amat orbum; ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur: odit febrem. A quo enim percutitur? A morbo, ab aegrotatione, a febre. Illud tollit quod illi adversatur, ut remaneat illud unde gratuletur. Sic et tu: si odit te inimicus tuus, et injuste te odit; noveris quia cupiditaodisti illum et tu, contra reddis malum pro malo. Quid facit reddere malum pro malo? Unum aegrotum flebam, qui te oderat; jam duos plango, si et tu odisti. Sed persequitur rem tuam; tollit tibi nescio quae, quae habes in terra: ideo illum odisti, quia angustias tibi facit in terra. Noli pati angustias, migra in coelum sursum: cor ibi habebis ubi latitudo est, ut nullas angustias patiaris in spe vitae aeternae. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
luit mutari. ex inimicis fr̃s facere dig.¬
natus ẽ: et uere sit fecit. Occisus ẽ. sepul.
innomine crucifiri et occisi. Uiderunt
illa interfectores dm̃: et qui sanguinẽ
eus seiuendo fuderunt. credendo bibe.¬
runt. Hec dixit fr̃s et longiuscule. tam̃
quia uehementius cõmendanda futt
caritati ur̃e. ipsa caritas: id ẽ. cõmendan.¬
da sibi erat. Si eñi caritas nulla ẽ. in nob̾:
niehil diximus. Si autem ẽ. inuobies:
tanquam oleum inflamma ad iecimus. Et in
quo non erat: forte uerbis accensum ẽ. In
alio creauit qd erat: in alio cepit ẽẽ. qͦd non
erat. Ad hoc ergo ista diximus: ne pigri
sitis diligere inimicos. Seũ inte homo.
ille seuit. tu p̃care. Iue odit: tu miserere.
Febris anime ipsus te odie: sanus erit et
gr̃as tibi aget. Quomodo medici diligunt
egrotos: Nunquid egrotos diligunt: Si
egrotos diligunt: uolunt ut semꝑ egro¬
tent. Ad hoc diligunt egrotos. ne egrotire¬

Expanded text:
luit mutari, ex inimicis fratres facere digluit mutari, ex inimicis fratres facere dignatus est, et vere sic fecit. Occisus est, sepultin nomine crucifixi et occisi: viderunt illi interfectores Domini; et qui sanguinem ejus saeviendo fuderunt, credendo biberunt. 11. Haec dixi, fratres, et longiuscule: tamen quia vehementius commendanda fuit Charitati vestrae ipsa charitas, ideo commendanda sic erat. Si enim chariritas nulla est in vobis, nihil diximus. Si autem est in vobis, tanquam oleum in flammas adjecimus; et in quo non erat, forte verbis accensa est. In alio crevit quod erat; in alio coepit esse quod non erat. Ad hoc ergo ista diximus, ne pigri sitis diligere inimicos. Saevit in te homo? ille saevit, tu precare; ille odit, tu miserere. Febris animae ipsius te odit: sanus erit, et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt aegrotos? Numquid aegrotos diligunt? Si aegrotos diligunt, volunt ut semper aegrotent. Ad hoc diligunt aegrotos, non ut aegroti re
Abbreviated transcription (Latin):
maneremus: quasi lignum de silua uidit
nos faber. et cogitauit edificium quod inde
facturiis ẽ. non siluam quod erat. Sic et tu
respicis inimicum tuum. ad uersantem
seiuentẽ. mordentẽ uerbis. exasperantem
contumeliis insectantem odiis adtendis
ib quia homo ẽ. Uides ista om̃ia que ad¬
uersa sunt ab homine facta: et uides in
illo quod adeo factus ẽ. Quod aute homo
factus ẽ. adeo factus ẽ. Quod autẽ te odit:
ipse fecit. Quod iniuidet: ipse fecie. Et qͥd
dimitte illi peccata. Incute illi terrorem:
nuta illum. Non amas in illo quod ẽ. s
quod uis ut sit. Ergo cum inimicũ amas:.
aliquid minus nos monuit ioħes apłs:
re ͭ ͤmonuit. xp̃s: ut diligas inimicos. Nun¬
quid ut semꝑ remaneant inimici: Si
ad hoc te monuit ut iimici remaneãt:
odisti non diligis. Ad tende quomodo
dixit. id ẽ. quia nolebat ut sic remane¬
rent ꝑsequutores: ait. Pater ignosce illis:
quia nesciunt quid faciunt. Quib uolu.¬
it ignosci: mutari illos uoluit. Quos uo.¬

Expanded text:
maneremus? Quasi lignum de silva vidit nos faber, et cogitavit aedificium quod inde facturus est, non silvam quod erat. Sic et tu respicis inimicum tuum adversantem, saevientem, mordentem verbis, exasperantem contumeliis, insectantem odiis; attendis ibi quia homo est. Vides ista omnia quae adversa sunt ab homine facta; et vides in illo quod a Deo factus est. Quod autem homo factus est, a Deo factus est. Quod autem te odit, ipse fecit; quod invidet, ipse fecit. Et quidi esto, dimitte illi peccata; incute illi terrorem, muta illum. Non amas in illo quod est, sed quod vis ut sit. Ergo cum inimicum amas, aliquid minus nos monuit Joannes apostolus, re te monuit Christus ut diligas inimicos. Numquid ut semper remaneant inimici? Si ad hoc te monuit ut inimici remaneant, odis, non diligis. Attende quomodo ipse dilexit, id est, quia nolebat ut sic remanerent persecutores; ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quibus voluit ignosci, mutari illos voluit: quos vo
Abbreviated transcription (Latin):
nullus homo sine peccato: numquid
parentes eius huius ceci sine peccato e¬
rant: Numquid ipse uel sine peccato
originali natus erat. uel uiuendo ni¬
chil addiderat: An quia oculos clau¬
sos habebat. concupiscentie minime
uigilabant: Quanta mala ceci comit
tunt. A quo malo abstinet mens mala
etiam oculis clausis: Non poterat ui¬
dere s nouerat cogitare. et forte con¬
cupiscere aliquid quod cecus non pos¬
set implere: s in corde iudicaria cor¬
dis ꝑscrutatore: Si ergo et parentes eiꝰ
habuerunt peccatũ. et iste habuit pecca¬
tum. quare dominus dixit. neq hic pec¬
cauit neq parentes eius. nisi ad rem de
qua interrogatus est ut cecus nasceret᷑:¬
.I. Si ergo non peccato parentum factum
est ut cecus uasceretur: quare cecus na¬
tus est: Audi magistrum dicentem.
Querit credentem ut faciat intelligen¬
rentes cius: s ut manifestent᷑ oꝑa dei in

Expanded text:
nullus homo sine peccato, numquid nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem: quaerit credentem, ut faciat intelligenrentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
thecuminus. munctus est non dum lotꝰ.
y unde munctus: Quere. et respondet.
Quere ab illo in quem credat: eo ipso quo
cathecuminus est. dicit in xp̃m. Ecce mͦ
loquor et fidelib et cathecuminis. Quod
dixi de sputo et luto: quia uerbum caro
factum est: hoc et cathecumini audiunt:
s non eis sufficit quo inuntisunt. Fẽsti¬
nent ad lauacrhũ. silumen inquirunt.
Iam ergo ꝓpter quasdam in hac ipsales¬
tione questiones: uerba dnĩ & ipsius uni¬
uerse lectionis ꝑcurramus. potius quã
tractemus. Exiens: uidit hominem cecũ.
non utcumq cecum: s anatiuitate. &
interrogauerunt eum discipuli eius.
Rabbi: Scitis. rabbi quia magister ẽ.
oagistrum appellabant: quia discere
desiderabant. questionem quippe do¬
mino ꝓposuerunt: tamquam magistͦ.
quis peccauit. hic aut parentes eius ut
cecus nasceretur: Respondit iħc. Neq
hic peccauit neq parentes eius: ut cecꝰ
nasceretur. Quid est quod dixit: Si

Expanded text:
techumenus; inunctus est, nondum lotus. techumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si
Abbreviated transcription (Latin):
Domo uibes ductore. Si opus habet duc¬
opos haliminatorercecus est ergoa na¬
teucatt. U enit dnis Qiuid fecit: mag¬
num anisterium comendauit. Spuit in
terrã de salmasua lutum fecit. quiꝰuer¬
hum caro factũs est. et munxit oculosceci¬
natiInunctus erat: ẽt nondum uidebat.
mittit illum ad piscinam: que uocatur
Nos. ẜtinuit autem ad euangelistam cõ¬
mendare nobis nomen huius piscine: et
ait quod int̾pretatur missus. Iam qui sit
missus agnoscitis. Nisienim ille fuisset
missus: nemo nr̃m esset ab iniquitate
dimissus. Lauit ergo oculos in ea piscina
que interpretat᷑ missus: baptizatus est
in xp̃o. Siergo quando eum in se ipso.
quodam modo baptizauit. tunc illumi¬
nauit quando inunxit. fortasse cathecu¬
minum fecit. Potestqͥ cłalit̾ atq alit̃ tan¬
tis. grande misterium. Interroga homi¬
nem. Xpĩanus es: Respondet tibi non
sum: si paganus est aut iudeus. Si aut̃
dixerit sum. adhuc queris abillo:. Cathe¬
cuminus an fidelis es: Si responderit ca¬

Expanded text:
opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum caro factum est . Et inunxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina quae interpretatur Missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tantis grande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tium a suꝑbis se uidere putantibus
et ideo grauius excecatis: tamquã
dixerit ei peccator confitens. & me¬
dicum querens. iudica me deus et
discerne causam meam. de gende ui
sca: illoꝵ scilicet qui dicunt uidemꝰ.
et eorum peccatum manet. Non au̾
ullud iudicium iam intulit mundo
quo de uiuis et mortuis. in fine scłi iudi¬
cabit. Scd̾m hoc enum dixerat. ego nõ
iudico quemquam qui prius uenit nõ
ut iudicet mundum. s ut saluetur mũ

Expanded text:
tium a superbis, se videre putantibus, tium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet m
Abbreviated transcription (Latin):
quid est quod mouebat: et qui uident
ceci fiant. dixit eis ihe. Siceci essetis nõ
haberetis peccatum: cum sit cecitas ip¬
sa peccatum. Si ceci essetis. id est si uos
cecos aduerteretis. si uos cecos diceretis.
& ad medicum curreretis. si ergo ita
ceci essetis. non haberetis peccatum: qi
ego ueni auferre peccatum. Nunc ue¬
ro dicitis quia uidemus: peccatum
ur̃mmanec: Quare: q dicendo uidemus:
medicum non queritis. in cecitate urã
remanetis. hoc est ergo quod paulo
ante non intellexeramus. quod ai:
ego ueni ut qui non uident uideant
Quid est qui non uident uideant: Qui
se non uidere confitentur. et medicũ
querunt ut uideant. Et qui uident.
ceci fiant. Quid est qui uident teci fi¬
ant. Quise putant uidere &e medic̃
non querunt: in sua cecitate ꝑinane¬
ant. Ergo istam dis cretionem uoca¬
uit iudicium cum ait. in iudicium
ueni i hunc mundum. quod discer¬
nit causam credentium. et confiten¬

Expanded text:
quid est quod movebat, Et qui vident, quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paulo ante non intellexeramus quod ait, Ego veni, ut qui non vident, videant: quid est, ut qui non vident, videant? Qui se non videre confitentur, et medicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confiten
Abbreviated transcription (Latin):
eueiste: lauans faciem in siloa: quod i¬
terpretatur missus. Demiq iam facie cor¬
dislota. et muncdata conscientia agnos¬
enis ilum non tantum filium hominis.
quod antea crediderat. s iam filrumi
dei qui carnem susceꝑat: ait. Credo dne.
Parum est credo. Uis uidere qualem ere
ihe modo dies ile est: inter lucem et re¬
nebras. discernens. In iudicium egour
hunc mundum ueni: ut qui non iudẽt
indeunt. &e qui uident cecifiant. Quud
et hocane magnam questionem fes¬
ss intulisti: s erige uires nras ut pot¬
simis intelligere quod dixisti. Uenistĩ
ut qui non uident. uideantꝰ recte quia
lumen es. recte quia dies es. recte quia
de tenebris liberas. hoc omnis amimadẽ¬
cipit: omnis intelligit. Quid est hoc qđ
sequitur. et qui uident ceci fiant: ergo¬
ne quia uenisti. ceci fiunt qui uidebant:
auddi quod sequitur: & fortassis intelli¬
ges. comotisunt sunt enim uerbis istis.
quidam ex phariseis: et dixerunt ei.
Numquid et nos ceci sumus. Audi iam

Expanded text:
e, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem credit ei Jesus. Modo dies ille est, inter lucem et tenebras discernens. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam