comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d .ã. Hemo ducum ingressus
semel ꝓiunciam suam. postino¬
dñ itimib faciendis cursuatq
anganiis ip̃e siue suum utitur
offm̃. s expediticẽm nilitaieni¬
um̃tis ꝓprio exeqñtur de cobor
talinis ⁊ officuis eadem lege sac̃ci¬
suam disciuretis uereto iticone¬
tur ipost̾um cum sacra ꝓhibitũ
sãctione cognoscant ꝙ siquis
ducum uł apparitoꝵ uł coharta¬
lium offõꝵ tem̾ario aĩo ea que
decernimus ꝯtempnenda puta¬

Expanded text:
 . Nemo ducum ingressus semel provinciam suam postmodum itineribus faciendis cursu atque angariis ipse sive suum utatur officium, sed expeditionem militarem iumentis propriis exsequantur. De cohortalinis etiam officiis eadem lege sancisuam discurrens veredo uti conetur in posterum, cum sacra prohibitum sanctione cognoscant. Quod si quis ducum vel apparitorum vel cohortalium temerario animo ea quae decernimus contemnenda puta
Abbreviated transcription (Latin):
cõne ut siquis psc̾pta mod̾a¬
toĩs impetͣtorii lwam̃ta tnͣscẽ¬
derit. euis sella infustra cedat᷑
aũta uo sisci niribꝰ deputetur
exceptio auri cẽtenatiis ã
neceẽ est ab ypoconno solitis
solitis saceuł reportari.¬

Expanded text:
a moderaminis imperatorii libramenta transcenderit, eius sella in frusta caedatur, averta vero fisci viribus deputetur: exceptis auri centenariis, quae necesse est ab hippocomis in solitis sacculis reportari.
Abbreviated transcription (Latin):
ammalumi dm̃s qui ea soient
accepta mercede locare p̾benda
pensso arce tui cuimins impu¬
tetur. gractatorias iidł. aĩau¬
um suꝑ memoratis causis nui
alii iudici cuiꝰcũq sit digintatis
licenciã patẽ decernimꝰ¬
ientał ccͣtus partes ob quĩcas
cãm ꝓsitiscenti sen redeunti.
supͣ imũ ueredũ unũq para¬
ueredum cum enectõe tũ iudi
ꝓͣ dubio his ꝗ pecumas publi¬
ca s deuehinit cm nhac par¬
te siue nr̃a qq̃ speciali auctori¬
tate tanta ꝯnenit aĩalia mo

Expanded text:
animalium dominis, qui ea solent accepta mercede locare, praebenda pensio arcae tui culminis imputetur. Tractorias videlicet animalium super memoratis causis nulli alii iudici, cuiuscumque sit dignitatis, licentiam patere decernimientalis tractus partes ob quamcumque causam profiscenti seu redeunti supra unum veredum unumque paraveredum, cum evectione tamen iudicprocul dubio his, qui pecunias publicas devehunt, cum in hac parte sine nostra quoque speciali auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
mauti nomine. contͣaut̃ siuiro
ĩ uiria ft̃a sit. uxor inrimiaꝵ ag̾e
nõ pot̃. defendi uxores auiris ĩ
uiros abuxoribus equu̾e. S ce
socer mirus nomine cuius uir
inpot̾ate eius ẽ ĩuiriax ag̾e pot̾.¬

Expanded text:
mariti nomine. contra autem, si viro iniuria facta sit, uxor iniuriarum agere non potest: defendi enim uxores a viris, non viros ab uxoribus aequum est. sed et socer nurus nomine, cuius vir in potestate est, iniuriarum agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑsone ĩ uiria estimats nonͦ¬
ñ quã etiam locus uulneris at¬
trocẽ ĩuuiriam fac̾. ułuti si ĩ oculo
quis ꝑcussus sit. Parũ aut᷑ re¬
st̃ utr̃ patri familias aut filio fa¬
nulias talis ĩuiria fc̃a sit. nã ce
ħ atrox ĩ iuiria estimabit᷑. ¶Insum¬
ma sciendum ẽ. de omĩ ĩiuria eũ
qui passus ẽ pꝰse uł cͥminaliter

Expanded text:
uria aestimatur. nonnumquam et locus vulneris atrocem iniuriam facit, veluti si in oculo quis percussus sit. parvi autem refert, utrum patrifamilias an filiofamilias talis iniuria facta sit: nam et haec atrox aestimabitur. In summa sciendum est de omni inuria eum q
Abbreviated transcription (Latin):
intruducta ẽ. indessuetudĩem abũt
honeraria applłant᷑. ĩ iudiciis fre¬
qñtatur. Nam sm gradũ digni¬
tatis. uiteqi honestatem crescit
aut minuit᷑ estim̾acõ ĩ uirie qui
gradus cõdempnacõnis. ĩ su̾ili
insu̾ꝯ aͥuctore. aliud ĩmediocri
homine. aliud ĩuilissimo & in

Expanded text:
 in desuetudinem abiit: honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. nam secundum gradum dignitatis vitaeque honestatem crescit aut minuitur aestimatio iniuriae: qui gradus condemnationis et in servili in servo actore, aliud in medii actus homine
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ̾ ꝓnuntiat. ĩ uiriã accepisse
uir. ¶ Iniuria aut̃ cõmittitur nõ
solũ cũquis pugno pulsatur.
n̾i deb possessa fiu̾nt. abeo qui
intlłigebat nichil eum sibi deb̾e.
uł siqius ad infamiã alicunis
libellum. aũ carm̃ sc̃psent con¬

Expanded text:
uem pronuntiat, iniuriam accepisse dicitur. Iniuria autem committitur non solum, cum quis pugno puta aut f possessa fuerint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, co
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ p̃sidum uł magistratuum
Cacta ꝯsiteant᷑. incorruptas spes
ista testatio p̃sens aspectꝰ ꝓbet
ad sacre urbis portum ꝑ ueñ. p̃sec¬
turaui iugit̾ obẜuare p̾ceptũ est.

Expanded text:
praesidum vel magistratuum acta confiteantur incorruptas speciista testatio, praesens adspectus probet ad sacrae urbis portum pervenit, praefecturam iugiter observare praeceptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerint. induplũ detinẽtos ẽẽ de¬
cerniniꝰ. uicarios quĩ ⁊̃ cet̾osq iu¬
dices insi denceps ab usurpatt̃e
urbicarii canonis abstineant de¬
portatoĩs pena detimͣ p̾ͥmates of¬
si cõꝵ capitali supplicio subiugaiͣ
ppetua auctoritate sãctimꝰ. defru¬

Expanded text:
fecerint, in duplum retinendos esse decernimus. Vicarios quin etiam ceterosque iudices, nisi deinceps ab usurpatione urbicarii canonis abstineant, deportationis poena detineri, primates officiorum capitali supplicio subiugari perpetua auctoritate sancimus. D
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris inquibodã causis
ne cessaria pupilł ÷: in quibꝯda̾
ñ est ncc̃a. ut ecce siquid dari sͥ
stipuletur: ñ est nesefaria tutoeiᷤ
auctoritas. ꝙ si aliis pupillipro¬
mitãt. nece̾saria ẽ. Nlam placu
eis facẽ etiam sñ tutore auctore.
decĩore mũo ñ ałr. quã tutore auc¬
tore. uñ inhis caĩs ex quib mutu¬
e obligateẽs nasc̾tur. ut in q̃tõib¬
mandatis. depositis. si titoris aus
pilli ñ obligatur sn tñ ħ̾editatẽ¬

Expanded text:
tutoris in quibusdam causis necessaria pupillis est, in quibusdam non est necessaria. ut ecce si quid dari sibi stipulentur, non est necessaria tutoris auctoritas: quod si aliis pupilli promittant, necessaria est: namque placuieis facere etiam sine tutoris auctoritate, deteriorem vero non aliter quam tutore auctore. unde in his causis ex quibus mutuae obligationes nascuntur, in emptionibumandatis, depositis, si tutoris auctpilli non obligantur. Neque tame
Abbreviated transcription (Latin):
que tuo mod̾amine gub̾nartir
obẜuare festinet. scituris õib c̃¬
clitorib quia si aliquid p̃t̾ hec
fenus ablatum ẽ ħ habebit so¬
latum. ut ip̃e quidẽ securus d̾gat
Auarũ aũt creclitorẽ uideat in
suis pectuniis pariẽtẽ iacturao

Expanded text:
quae tuo moderamine gubernatur observare festinet: scituris omnibus creditoribus quod, si aliquid praeter haec fenus ablatum est hoc habebit solarium, ut ipse quidem securus degat, avarum autem creditorem videat in suis pecuniis patientem iacturam.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt hoc redditompsenti cũ
parte moclu octaua ꝓsingulo ox¬
dio imuncquaꝵ anno pr̃andate¬
rulas coloms restituere: nemĩe
penius eorũ adũdente tr̃ulas de¬
tinere suborasiõe feneraticie ca¬

Expanded text:
hoc reddito in praesenti cum parte modii octava pro singulo modio in unoquoque anno praestanda terrulas colonis restituere; nemine penitus eorum audente terrulas detinere sub occasione feneraticiae ca
Abbreviated transcription (Latin):
tͣe trulã eorũ ab straxisse. c⁊ ex
hac causaquedã colonorum fu¬
ge latebras petisse. aliq fame
eẽ neccato. atristissimã pestẽ
lurbarica nõ mͣiorẽ/ Scus¬

Expanded text:
terrulas eorum abstraxisse, et ex hac causa quosdam colonorum fugae latebras petisse, alios fame esse necatos, et tristissimam pestem barbarica non minorem. C
Abbreviated transcription (Latin):
tratum cũ eo celebrauert̃.
¶Siaũt c̾cditormpignoe
corpui elegit᷑ acciꝑeremimo¬
bilem eccłasticã aut rochicam
uiromib forsan aut subur baĩs
ant agris aut ortis. aut ciuili¬
b pamb. aut rusticis mãcipuꝰ
⁊ dedĩt aurum adħ cadat c̾csitor¬
ͣpit. scissima eccła aut uenã bił

Expanded text:
tractum cum eo celebraverunt. Si autem creditor in pignore corporali elegerit accipere rem immobilem ecclesiasticam, aut ptochicam in domibus forsan, aut suburbanis, aut agris, aut hortis, aut civilibus panibus, aut rusticis mancipiis, et dederit aurum, ab hoc cadat creditorperit sanctissima ecclesia aut ven
Abbreviated transcription (Latin):
yconomum aut xenoclochiũ
aut ptotrophium aut p̾sulẽa
ic̃asterii aut asisterii aut ali¬
orum uenerabilium locorum¬
collegiorum creditori actõe ma¬
nente. his om̃ib q̃ mabban
ssis. muliebrium assisteriorũ
seumõasteriorũ ualentib. Qñ

Expanded text:
cenomum aut xenodochum aut ptochotrophum aut praesulem monasterii aut asceterii aut aliorum venerabiliam collegiorum creditori actione manente. His omnibus etiam in abbatissis muliebrium asceteriorum aut monasteriorum valentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quamuisus ẽ agere contra
eam nouitatem. Hãc sibimet
imppͥus exƿibẽs suam syntiar
malignitatem. ¶Siaũt pou¬
tatio in quibdam fiat ꝑsoĩs p̃t̾
solumimꝑiũ sicut p̾aixin᷑sus
⁊ quipnuttarõem accepit sub¬
iaceat pene. ⁊ catamisr birẽ an¬
nũttat. ⁊ racturrat rursus hec
atuenerabilem domum uũꝓ g̾¬

Expanded text:
s est agere contra eam novitatem, hanc sibimet in propriis exhibens suam sentiat malignitatem. Si autem permutatio in quibusdam fiat personis, praeter solum imperium, sicut praediximus, et qui permutationem accepit subiaceat poenae, ut datam sibi rem amittat, et recurrat rursus haec ad venerabilem domum unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑpignorumdatoẽs in reb m¬
mobilib. uidemus aut̃ quos¬
dam sic amatores ꝑiculi consti¬
tutos ut p̾sumant adeaq̃ int̃¬
dicta sunt acced̾e. ⁊ cutũuentõe
facere legib eyuoluntate ⁊ p̃¬
matis int̾dicta sũt. ⁊ que forsi¬
tani deducunt admortẽ hoĩesq
iumus inuno qͦ contratu ẽ
cͥtam staiuere peãm. hisquippe
pẽis quepõite sũt adu̾sus eũ¬
yconomos exconsamtõe p̾cticiu
piememorie leonis. suniut̃ ⁊
nũc immnentib yconomoł
xenodarhio auit nosocomio aũ¬
bephotrophio aut abbati. aut
sumpẜit. rem eccta sticam aut

Expanded text:
et pignorum dationes in rebus immobilibus, videmus autem quosdam sic amatores periculi constitutos, ut praesumant ad ea quae interdicta sunt accedere, et circumventionem facere legibus ex voluntate et prmodis interdicta sunt, et quae forsitan deducunvimus in unoquoque contractu etiam certam statuere poenam, his quippe poenis, quae positae sunt adversus oeconomos ex constitutione praedicta piae memoriae Leonis, similiter etiam nunc imminentibus oeconomo vel xenodocho aut nosocomo aubrephotropho, aut abbati, aut sumpserit rem ecclesiasticam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tochicam cadat. quidẽ mox p̃cio
exigaturaũt res quam accepit
cumomini mectu tpĩs increm̃to
⁊ ꝯͣ scĩssimã quide̾ eccłam aut
uenerabuẽ domũ nullã omĩo
hãt actioẽm. ꝯͣ uenerabiles aũt
gniores circauenditiõis fiãt.

Expanded text:
tochicam, cadat quidem mox pretio, exigatur autem res quam accepit, cum omni medii temporis incrementosanctissimam quidem ecclesiam aut venerabilem domum nullam omnino habeat actionem, contra venerabiles autem gniores circa venditiones fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdit. si semel cosisus fiat. s si c̃
inint̾cessioĩb ꝯscͥpsimus. ut o¬
porteat biemnitꝑe existentec
rursus aliã ꝓfessioẽ scrib. cõ¬
firorintẽ consensũ c⁊ tẽ ratũ eẽ¬

Expanded text:
it, si semel consensus fiat, sed sicut in intercessionibus scripsimus, ut oporteat biennii tempore existente rursus aliam professionem scribi confirmantem consensum, et tunc ratum e
Abbreviated transcription (Latin):
etũ suffirent̃ elumata atq scĩtał
sũt. s n ip̃s contrahentes oĩo
negleximus. Nlã sic̃ suꝑhis
obligatiõẽm quantũ admulie¬
bligai uolumus occasicẽ aliẽa¬
tiois aut ypothece mulierib
quidẽ ẜuantes ĩ ip̃is inmobi¬
lib reb sponsalitie largitatis

Expanded text:
haec sufficienter delimata atque sancita sunt. Sed neque ipsos contrahentes omnino negleximus. Nam si etiam super his obligationem quantum ad muliebligari volumus occasione alienationis aut hypothecae, mulieribus quidem servantes in ipsis immobilibus rebus sponsaliciae largit
Abbreviated transcription (Latin):
tiuentur. p̃paliẽatiõis aut suppõi¬
tiors moctu. alioquin sinch̾ aliũ
suꝑsit. n sic lesioẽz sustinere mu¬
quent᷑ consentiat. cã ad uit̾cessoĩs
referatur. ratioẽ ⁊ sitoĩo ei lucr̃
sub cautela põitũ. insi appariũt
nuptiał largitatis quamitatẽ.⁊
ħ̾ dicimꝰ nõ solũ parcetẽ muli ẽib.
S multo potius uiris talia fati

Expanded text:
tinentur propter alienationis aut suppositionis modum : alioquin si nihil aliud supersit, neque sic laesionem sustinere muquenter consentiat, causa ad intercessionis feratur rationem, et sit omnino ei lucrum sub cautela positum, nisi apparuerit nuptialis largitatis quantitatem. Et haec dicimus non solum parcentes mulieribus, sed mu
Abbreviated transcription (Latin):
fiscalib roĩb ẽẽ se illaturos
suꝑhis sac̃timus sonim publi¬
cũ aqͣrũ nullis ĩtͣ R pedes ar¬
borib cobartari. s ceutroq
lat̾e decem pedale spaciũ inte¬
grũ illibatum ꝙ fuari. p̃t̾ea
de plũbeis fistulis ducetib
ad thermas q̃ anc̾ilis mũc¬
upantin: quas ꝓuidencia tue
magnificencie sc̃as fuisseco¬
guouimꝰ eãdem formams¬
uan cẽsenrꝰ. ⁊ enim memora¬
tas fistulas thermis tmũ ⁊ mi
pheis quib eminẽcia tua de¬
cultate p̾benda sublimitatis¬
tue appantoribꝰ cutũ eundi
sine formidine domꝰ subur

Expanded text:
fiscalibus rationibus se esse illaturos. Super his sancimus sulcum publicum aquarum nullis intra decem pedes arboribus coartari, sed ex utroque latere decempedale spatium integrum illibatumque servari. Praeterea de plumbeis fistulis ducentibus ad thermas, quae achillis nuncupantur, quas providentia tuae magnificentiae factas esse cognovimus, eandem formam servari censemus. Etenim memoratas fistulas thermis tantum et nymphaeis, quibus eminentia tua decultate praebenda tuae sublimitatis apparitoribus circumeundi sine formidine do
Abbreviated transcription (Latin):
affatꝰ nitimatos in quolib iu¬
dicio uł ꝑ usurpatõm imꝑi¬
tos penitus exꝓbetur. mal
maꝵ ac nimpheoꝵ ꝯmodita¬
tib inẜnire ⁊ decernimꝰ ha¬
nc dispositcẽm moĩs omĩb
in post̾um ẜuari nemini li¬
cẽtia tͥbuẽda ab eod̾ aq̃ ductu
inp̃cib oblatis usum aque
pet̾e uł eũ aud̾e̾ ꝑ forare. Sciẽ¬
tib his qui qͣlib ratõe puta¬
u̾int ad huiꝰ moĩ molim̃ acce

Expanded text:
adfatus intimatos in quolibet iudicio vel per usurpationem impertitos penitus exprobretur: malm ac nymphaeorum commoditatibus inservire. Et decernimus hanc dispositionem modis omnibus in posterum servari, nemini licentia tribuenda ab eodem aquaeductu precibus oblatis usum aquae petere vel eum audere perforare: scientibus his, qui qualibet ratione putaverint ad huiusmodi molimen acce
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidẽ ꝓuncie impensas que in
certamnus editt̃e erogabant᷑
adrefectõem muroꝵ tuͣstulisse
nis spectaculũ post restitutam
muroꝵ fabͥcam iuxa uet̾is ꝯ¬
suetudinis legẽ celebrabit᷑⁊ ta
enim et tutele ciuitatis instruc¬
⁊ instaurandi agonis uoluntas
ꝯfirmatis que ad securitatis
cantt̃em spectant insecuti tp̃is
ꝗrcuitt̃e rep̃sentabitur. dea q̃
rum meatus tnͣscunt ab eetra¬
ordiuarus honͣib uolumꝰ eẽ
ĩmunes. ut coꝵ oꝑa aquaꝵ duc¬
tus sordib opplicti uundent᷑
nec aliud suꝑ iudicte rei honus
histẽ possessorib attinendis
ne cuta res alias cecupati res¬
purgium formarũ face̾ nõ
occurrant erd̾ si neglex̾int.
ãmissiõe possoñ multabantur
nͨ fiscus euiꝰ p̾diũ optinebit.
hant ob fuãte officio uidicis
ut si quo tp̃rpullulau̾int exci¬
dantur ne caꝵ radices fabri¬
cam forme corrũpant.
mp̃. uał.ã Si quis decet̾o uetiti
furoris audacio florentissime
urbis ꝯmoda uolu̾it mutila¬

Expanded text:
sidem provinciae impensas, quae in certaminis editione erogabantur, ad refectionem murorum transtulisse nis spectaculum post restitutam murorum fabricam iuxta veteris consuetudinis legem celebrabitur. Ita enim et tutelae civitatis instrucet instaurandi agonis voluptas, confirmatis his quae ad securitatis cautionem spectant, insecuti temporis circuitione repraesentabitur. DIOCL. rum meatus transeunt, ab extraordinariis oneribus volumus esse immunes, ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundentur, nec ad aliud superindictae rei onus isdem possessoribus attinendis, ne circa res alias occupati repurgium formarum facere non occurrant. Quod si neglexerint, amissione possessionum multabuntur: nam fiscus eius praedium obtinebit, habeant: observante officio iudicis, ut, si quo tempore pullulaverint, excidantur, ne earum radices fabricam formae corrumpant.. Si quis de cetero vetiti furoris audacia florentissimae urbis commoda voluerit mutila
Abbreviated transcription (Latin):
ũsos administratores qui re¬
scriptũ ꝑ surreptõm elicitũ
suscipe ioluntur ꝓponenda.
niroꝵ clarisimoꝵ ꝓnĩcie mod
cuimins sub iugandis am
plissima tua se dispositura ꝗd
inpublicis therims ꝗd innim¬
pheis ꝓhabundancia cuini

Expanded text:
versos administratores qui rescriptum per subreptionem elicitum suscipere moliuntur proponenda, virorum clarissimorum provinciae modculminis subiugandis: et amplissima tua sede dispositura, quid in publicis thermis, quid in nympheis pro abundantia civium
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊̃ aliud gn̾s ad auisitõnis
¶Mortis cã donatio ẽ. auept̃morti
fit suspitõm. c̃ quis ita donat. ut si
quid humanitꝰ ei ꝯtĩgiss hr̃etis qͥ
accepiss. Sinaũt suꝑ iuxiss qd̾ do¬
nauit reciꝑet. uł si eũ donatõĩs peĩ

Expanded text:
tiam aliud genus adquisitionis, Mortis causa donatio est quae propter mortis fit suspicionem, cum quis ita donat, ut, si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui accepit: sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum dona
Abbreviated transcription (Latin):
pꝯnuptias aũt tale aceipiebat ĩ¬
crem̃tum ¶ S nos plenissĩo fini tͣ¬
d̾e sanctões cupiẽtes ⁊ ꝯseꝙ̃cia no¬
tuimꝯ ut tales donatões ñ auge¬
antur tãtum. s ⁊ ostãte matͥmoĩo
uciũ accipiãt ⁊ ñ añ nuptiass
ꝓpt̃ nuptias uccẽtur : dotib in ħ̃

Expanded text:
ptias autem tale accipiebat incrementum. sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia notuimus, ut tales donationes non augeantur tantum sed et constante matrimonio initium accipiant et non ante nuptias, sed propter nuptias vocentur et dotibus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑom̃ia. Nam c̃ prudẽtib abigu¬
un fũãt. utrũ donatõĩs anlega¬
ti instaream optine oporterz ⁊n
triusq cause q̃dam hebat insig¬
mag̾ se quis uelit hr̃e. ꝙͣ eumcͥ
donatur Mag̃q eum cui donat.
ꝙͣhedem suum. Sic ⁊̃ apd̾ homer̃
tesemacꝰ. donat put̾eo. ¶ alic at̃
donatoẽs sunt q̃ sine ulla mortis
cognitõe fuit. quas ⁊ int̾ uiuios a¬
legans q̃ si fu̾nt ꝑfect̾e: remere
reuocan ñ possunt ꝑficiũtur at
c̃ donator suã uosũtatem inscͥpti
aut sñ scriptis manifestau̾it. et
ad exẽplum uẽditionis nr̃a ꝯstitu¬
tio eas ⁊̃ inse hr̃e ncc̃itatem tra¬
ditõis uoluit. ut ⁊ si ñ tradãtur
ri eas actis int̾̃ueniẽtib uolebãt.
si maiores ducẽtoꝵ fũant solidoꝵ
nr̃a ꝯst̾itutio ⁊ ꝙͣtitatem usq adqͥn¬
gentos solidos ampliaũ. ꝙͣ stare ⁊
sñ insinuatõe statuit. Et quasdã
donatoes uiueñ. q̃ penitꝯusinu¬

Expanded text:
omnia. nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utrum donationis an legati instar eam obtinere oporteret, et utriusque causae quaedam habebat insigmagis se quis velit habere quam eum cui donatur, magisque eum cui donat quam heredem suum. sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo. Aliae autem donationes sunt quae sine ulla mortis cogitatione fiunt, quas inter vivos alegatis: quae si fuerint perfectae, temere revocari non possunt. perficiuntur autem cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manifestaverit: et ad exemplum venditionis nostra constitutio eas etiam in se habere necessitatem traditionis voluit, ut, et si non tradantur, ri eas actis intervenientibus volebant, si maiores ducentorum fuerant solidorum, nostra constitutio et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliavit, quam stare et sine insinuatione statuit, et quasdam donationes invenit quae penitus in
Abbreviated transcription (Latin):
P erspeximus itaq nõ con¬
fusimiħ de electionib ĩdiscretr̃¬
q relinquere. s huiusmõi diaũ or¬
dinemcãe. Matre semel ad scda
nuptias uemiente ũsũf. lucrũ
mox tantũ modo filiorum ꝓpͥeta¬
temanente añnuptiat fi̾ dõãtoiꝰ.

Expanded text:
Perspeximus itaque non confusum hoc de electionibus indiscretumque relinquere, sed huiusmodi dare ordinem causae: matre semel ad secundas nuptias veniente lucrum mox tantummodo filiorum proprietatem antenuptialis fieri dona
Abbreviated transcription (Latin):
tu s pmansisset mat̃. nulla qͥue¬
stĩo fuerat. s illa quitem ad uirũ
descendit sccłmusum quifuerat
omne̾ habens añt nuptialis do¬
natoĩs. sic enĩ q̃ ͤtam doãu̾it ur
usus quidem aput eam remanẽt.
ꝓp̾etas aũt maneret aput filiuoꝵ.
nabatur. glõ sccłm quantũmhĩs
erat frĩs. s secundũ quantum
pr̃ dederat matridicens. nullam
ficlutiãm hr̃e matre ad sccła uota
migrantem ꝓpͥetatẽ hr̃e doãtioĩs
quatũq ratce̾. um enãmr ne qua¬
quam ħ ante nũp̃tialem ħ añt¬

Expanded text:
tiis permansisset, nulla quaestio fuerat. Sed illa quidem ad virum descendit secundum, usum qui fuerat omnem habens antenuptialis donationis: sic enim eam etiam donavit, ut usus quidem apud eam remaneret, proprietas autem fieret apud filium.nabatur, non secundum quantum heres erat fratris, sed secundum quantum pater dederat matri, dicens nullam fiduciam habere matrem ad secunda vota migrantem proprietatem habere donationis quacumque ratione. Verum mater nequaquam hoc antenuptialem
Abbreviated transcription (Latin):
filiam reluctalaͣtur. Matrẽ quidẽ
te sorore moriente filio cumeta
quia mr̃ siquidem ad nuptias ẜas
nonueniss recte uencticaret hr¬
ditãtem filĩi. uenientẽ u̾o̾ ad uiꝵ¬

Expanded text:
filia reluctabatur, matre quidem te sorore morienti filio cum ea quia mater, si quidem ad secundas nuptias non venisset, recte vindicaret hereditatem filii, venientem vero ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
mentia nr̃orum tp̃rũ affirmabat.
¶uerũtam̃ usa ẽ a nob̾ int̾põĩta cõ¬
quidem nõ dum ad uirũ scł̾mue
mentes cũfiluis ũdcai. Que nõ se¬
cundis copulantur nuptus. ne¬
quaq̃u̾am ħ ⁊̃ aliquid adeẽ ꝑegri
nũ siem̃ lãrgit̾ãtem infilio ꝯferẽtẽ
occasicẽm electioĩs rursus. dc̃atõe
potius recepisseuiderĩ. quam sic
simplitit᷑ lucrumirratiõabile ha¬
beret. ¶ec nos liuꝑscru¬
tantes. ⁊ onĩe taluim electiou

Expanded text:
mentia nostrorum temporum affirmabat, verumtamen usa est a nobis posita conquidem nondum ad virem secundum venientes cum filiis vocari, quae vero secundas copulantur nuptiis, nequaqunum: se enim largitatem in filio conferentem occasione electionis rursus donationem potius recepisse videri quam sic simpliciter lucrum irrationabile habere. Haec nos diu perscrutantes et omnem talium electionum
Abbreviated transcription (Latin):
uisse quidẽ maritum plimoq a fi¬
lio expt̾a fauore. extimauit opor¬
tere. nereliqueret eũ sine renui¬
neratõe. nec extra conpetentem
honorẽ dimitteret. Ig̾ antenup
qui non tam̃ uu̾uens eĩ ꝑmãsit.¬

Expanded text:
dem maritum. Plurimoque a filio experta favore aestimavit oportere, no relinqueret eum sine remuneratione nec extra competentem honorem dimitteret. Igitur antenQui non tamen vivens ei permansit
Abbreviated transcription (Latin):
anthos
tradiac suscipi ab em̃tibꝰ ⁊ di¬
strahentib iuubemꝰ ut incħ oĩ¬
no refragatoĩs oriatui. modo
ut debiti pondis suit ⁊ spẽi ꝓle.
scituris uniu̾sis qui alit̾ fece¬
rut aut leuit̾ inse nũdicãdũ¬

Expanded text:
atos tradi ac suscipi ab ementibus et distrahentibus iubemus, ut nihil omnino refragationis oriatur, modo ut debiti ponderis sint et speciei probae: scituris universis, qui aliter fecerint, haud leviter in se vindicandu
Abbreviated transcription (Latin):
musos auctoritas tua ꝓpoĩto
edicto ꝯmoneat obridia eoꝵ
postulare .s. capitali supplicio
puniendo qui uł iussa nr̃e
mansuetudĩs auaricie ceci¬
tate ꝯtempses it. uł et̾nales
uultꝰ dum fraudib studet
dux̾it iuliores.
nulli lic̾e in
ferns. ⁊ equestrib sellis ⁊ i
balteis margaritas ⁊ sinara

Expanded text:
tua proposito edicto commoneat obryziacorum postulare, scilicet capitali supplicio puniendo, qui vel iussa nostrae maiestatis avaritiae caecitate contempserit, vel aeternales vultus, dum fraudibus studet, duxerit viliores. NVLLI LICERE IN FRENIS ET EQVESTRIBVS SELLIS ET IN BALTEIS MARGARITAS ET SMARA
Abbreviated transcription (Latin):
d. a ¶um filios tuos patria po¬
testate lib̾atos ad huc mino¬
Eres legutuna etate ẽẽdicas
miͣto postulas ut lib̾alitatibꝰ
studiis nõ auocentur. ⁊ ĩo

Expanded text:
. Cum filios tuos patria potestate liberatos adhuc minores legitima aetate esse dicas, merito postulas, ut liberalibus studiis non avocentur. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ad imuneraq septuagenario
maiorem te ẽẽ ꝓsiteanꝯ sino¬
nĩatic̃e fc̃a applłtioĩs auxiliũ
unt̾ posusti tueri tenoticẽ p̃si¬
dis ꝓuincie potes iure ꝯcesso.

Expanded text:
aque septuagenario maiorem te esse profitearis, si nominatione facta appellationis auxilium interposuisti, tueri te notione praesidis provinciae potes iure concesso.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓsua lib̾alitate patrem ci¬
uitatis inqua uoluptuaris
municeps apparebit. si hocli
buit sieri ꝯstitutiq hac lege
decernimius. Iop̃. Iust̃.a̾.¬

Expanded text:
eum pro sua liberalitate patrem civitatis, in qua voluntarius municeps apparebit, si hoc ei libuerit, fieri constituique hac lege decernimus. LEO A. PUSA
Abbreviated transcription (Latin):
rem statũ reduc̾e desid̾ans indua¬
bo ostitutõĩb hoc em̃dauit ⁊ in
pristinũ statum reclux̃. Q ⁊
a primis u. rb̃ rome ꝯnabulis
uimꝰ int̾ nr̃as decisiones ꝑ quas
suggerẽte nob̾ tribumano uiro
excelso q̾store antiqui nũs alt̾¬
cãtiones placauintꝰ latinos aũt
uinianos ⁊ oẽm que circa eos fue¬
rat obsuãciam iã alia ꝯstitu tõne
ꝑ euisd̾ questoris suggestionem
nec manumissoris dñi. nec ma

Expanded text:
rem statum reducere desiderans, in duabus constitutionibus hoc emendavit et in pristinum statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis vimus inter nostras decisiones, per quas, suggerente nobis Triboniano, viro excelso, quaestore, antiqui iuris altercationes placavimus: Latinos autem Iunianos et omnem quae circa eos fuerat observantiam alia constitutione per eiusdem quaestoris suggestionem nec dominii manumissoris nec in ma
Abbreviated transcription (Latin):
numuti solẽt seprͬ. a deo ut ł
intrãsitu manumirtãtur uelu¬
ti cũ pretor aut ꝓosul aut p̾¬
ses in balneũ uł uitħatr̃ sindat
lib̾tinoꝵ: aut statꝯ triꝑtitꝰ aña
fuit. Nã qui manumictebãtur
modo maiorẽ ⁊ ustã lib̾tatem
ꝯse q̃bantur ⁊ fiebãt ciuies. R.mͦ¬

Expanded text:
numitti solent, adeo ut vel in transitu manumittantur, veluti cum praetor aut proconsul aut praeses in balneum vel in theatrum eat. Libertinorum autem status tripertitus antea fuerat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Roma
Abbreviated transcription (Latin):
aiire gecium origiem sũsit᷑. ut¬
puta c̾ uire naturali hoes sib̾i nas¬
cerẽtur. nec ess nota manumissio:
c̃ẜuitus ess incognita. S pͦquam
uire gẽcium ẜuitꝰ inuasit: secutũ
ẽ benetm̃ manumissõis Et c̃ uno

Expanded text:
a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ reqrendo ĩ suoł ĩ alieno lo¬
cotͥesauro ł sr̾ ĩuẽto ab.anio
uł a se esfusis p̃cibꝰ pictatis
nr̃e benignas aures audeat
molestare. naui in suis qd̾
lccis uniꝰqͣ dũ mͦ sñ sceleratis
ac pumẽdis sacrificiis aut
aliqͣ qualib arte legib odi¬
osa.thesaurũ .i. cognata ab
ignotis dũs tp̃r uetusticͬe
mobilia q̃rere ⁊ nũto uti.
lib̾ãtͥibuimꝰ facłtatẽne ult̾r̾
dei bñficiũ iudiosa calũpma¬

Expanded text:
 requirendo in suo vel alieno loco thesauro vel super invento ab alio vel a se effusis precibus pietatis nostrae benignas aures audeat molestare. Nam in suis quidem locis unicuique, dummodo sine sceleratis ac puniendis sacrificiis aut alia qualibet arte legibus odiosa, thesaurum id est condita ab ignotis dominis tempore vetustiore mobilia quaerere et invento uti liberam tribuimus facultatem, ne ulterius dei beneficium i
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs p̾ueĩre indetur lib̾alita¬
tib postulãda. Ialiems nõ
t̾ruł nemo aud̾at inuitis ĩ¬
mo nec nolentibꝰ uł iguorã¬
tib dñs opes abditas suo
noĩe ꝑscrutari. Qd̾ sinob̾
sr̃ hoc aliquis credid̾it supli¬
cand̃ aut pp̾enis legis teno¬
rẽ inalieno loco thesaurũ
scrutatꝰ inuen̾ͣit. totũ hoc
⁊ ułt temerator iegis salub̾¬
do uł alias t̾rã alienã colen¬
to uł quoc̾q caũ ñ studio ꝑ¬
stͥutãdi inalienis locis theũ¬
dimidia retũta alt̾adata
cũ lccoꝵ dño parciatur. Ita
enim ueniet ut unus ꝗsq
suis fruat᷑. ⁊ ñ ĩmineat alie

Expanded text:
alitas postulanda. In alienis vero terrulis nemo audeat invitis, immo nec volentibus vel ignorantibus dominis opes abditas suo nomine perscrutari. Quod si nobis super hoc aliquis crediderit supplicandum aut praeter huius legis tenorem in alieno loco thesaurum scrutatus invenerit, totum hoc et velut temerator legis salubedo vel alias terram alienam colendo vel quocumque casu, non studio perscrutandi, in alienis locis thesadimidia retenta altera data cum locorum domino patiatur. ita enim eveniet, ut unusquisque suis fruatur et non inhiet alie
Abbreviated transcription (Latin):
ciiminb. ⁊ tributariis fũc¬
ꝯuẽti in exigẽdis fideuissori¬
uitorie eos cautoĩ iubemus
sine ulla scriptis ꝓlata sm̃a
id̃ fortissimi scolares uł eoꝵ
matͤs sen ꝯniges ut dictũ
inch̾ ip̃a executc̃e sportula ꝵnoĩe
tam distĩctõem. uł ẜuos p̾bere
decernimꝰ. ꝯ sitał sit negocu
militas ut ⁊̃ sine scrptis ꝯsẽci¬
entib iidł partibꝰ suꝑ ea possit
cognosci. ex pectato sine scriptis
sicut dictumẽ hñde cognitoĩs
euẽtu si det̾iorẽ calculum repor¬
tau̾uit sportuiarũ noĩe miũ tm̃¬

Expanded text:
criminibus et tributariis funcconventi in exigendis fideiussoriratoriae eos cautioni iubemus sine ulla scriptis prolata sententia idem fortissimi scholares vel eorum matres seu coniuges, ut dictum nihil ipsa exsecutione sportularum nomine tam distinctionem vel servos praebere decernimus. Sed si talis sit negotii vilitas, ut etiam sine scriptis, consentientibus vicognosci, expectato sine scriptis, sicut dictum est, habendae cognitionis eventu, si deteriorem calculum reportaverint, sportularum nomine unum t
Abbreviated transcription (Latin):
Uins spectabilit̾
dandi ue senatores ac duce¬
narios licẽciã denegamus. ea
namq que tali ꝯmotic̃e digna
sunt ad tue sublimitatis no¬
lumꝰ referri noticiam. Insuꝑ¬
ã domesticos eoꝵ nõ senatores
uł ducenarios centenarios
auri plectendo quisquis hanc
diuinam iissiõem excesserit
scrimo uo barbaroꝵ si tale
ꝗd uł actep̾tari passum fu̾it
uł actẽp̃tatũ ccͣ leges nõ suge¬
natõe ꝑcellendo illd̾ ⁊ obẜna

Expanded text:
is spectabilibus dandive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali conmotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri notitiam. etiam domesticos eorum non senatores vel ducenarios centenariosvlibrarum auri plectendo, quisquis hanc divinam iussionem excesserit, scrinio vero barbarorum, si tale quid vel attemptari passum fuerit vel attemptatum contra leges non sugnatione percellendo. Illud etia
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad t̾cesiniũ ietͦ nũandis
ctum ẽ uiris. exͣnens inc̾mi¬
nalib tm̃ mõ publicis fideiꝰ¬
sor. nua cũ nuͣario p̾beatur. ita
excusatorib nõ amplius ab
his qmͣ unus solidus siue

Expanded text:
usque ad tricesimum retro numerandis ctum est viris extraneus in criminibus tantummodo publicis fideiussor una cum numerario praebeatur: ita ut exsecutoribus non amplius ab his quam unus solidus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
citanda alt̾um unũ ⁊ ncħ ã¬
cis aut applłatione int̾poĩta
uentilat᷑ ꝓ inducenda cogni¬
tc̃e nõ ampliꝰ qmͣ tres solitos
⁊ cartarũ uł recitandoꝵ inco¬

Expanded text:
citanda alterum unum et nihil amcis aut appellatione interposita ventilatur, pro inducenda cognitione non amplius quam tres solidos, et chartarum vel recitandorum in co
Abbreviated transcription (Latin):
reo uł coꝵ ꝯuiges siue ad¬
huc muent mariti siuepost
mortem eoꝵ in iuduitate
ꝯstitute sinit matres ue eoꝵ
iuuidutate ꝑmanentes

Expanded text:
eorum coniuges, sive adhuc vivent mariti sive post mortem eorum in viduitate constitutae sunt, matresve eorum in viduitate permanentes
Abbreviated transcription (Latin):
adorͣta nr̃e diunitatis pur¬
pura. iuroꝵ clarissimoꝵ coĩ¬
tum meruerint dignitatẽ
tam cingło qmͣ pͥmlegus
omibꝰ sibimet ꝯpetentib ꝑ¬
fruantur. ac deiceps usq
ad finẽ uite foro tue celsitu¬
duus tm̃ mõ subiaceant
subire litigiũ ꝯpellantur. Iu
⁊ inpublicis t̾outis ⁊ adũsꝰ
tales iuros ꝓuicias mod̾ã¬
tium ꝯgruam iurisdictõẽ
uolumus obfuan ne sub
p̾textu ꝯxessi p̾mlegii ut fla¬
gicioꝵ crescat auctoritas ł
ꝑublica uacillet utilitas.¬

Expanded text:
adorata nostrae divinitatis purpura virorum clarissimorum comitum meruerint dignitatem, tam cingulo quam privilegiis omnibus sibimet competentibus perfruantur ac deinceps usque ad finem vitae foro tuae celsitudinis tantummodo subiaceant subire litigium compellantur. In et in publicis tributis et adversus tales viros provincias moderantium congruam iurisdictionem volumus observari, ne sub praetextu concessi privilegii vel flagitiorum crescat auctoritas vel publica vacillet utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
ri nõ sine rõe ꝯueniet. neis
cui domestici officium ꝑmili¬
int̾dici cẽsuimus famia¬
ritate coĩtis simłata rem
ꝓhibitam alio noĩe ualeat

Expanded text:
ri non sine ratione conveniet, ne is, cui domestici officium per miliinterdici censuimus, familiaritate comitis simulata rem prohibitam alio nomine valeat
Abbreviated transcription (Latin):
pinabile fiebat qr enim ut̃q seor¬
sũ accoris optinent offm̃ miẜand̾
quidã ⁊ risibile nudẽ ueniebat:
mox enim utiuoluiss aliquis ꝓ¬
pͥam moue litem repente is qui
ex diũso cõueñat ap̃alium udi¬
cem trahebat eũ apd̾ q̃ ipẽ sortit᷑
fuãt iudicẽ. ⁊ alt̾utros ꝓtrahent¬
es inmortaliter ꝑmanẜunt liti¬
apd̾ aliũ iudicẽ s apd̾ eum mõx
apͥncipio cõueĩre ⁊ eumd̾ eẽ iudi¬
cẽ inutioq negõ. suero forsan
displicũt ⁊ ap̃quẽ litemsortit᷑
est iuuidex liceat ⁊̃ eiħ emĩdare ui¬
ginti enim dier̃ inducias dantib
nob̾ post libelli trãsmissionẽ pꝰ qͣ
oportet litem contestaĩ. licet in¬
tra p̃dcam̃ suspensionẽ refutare
quidẽ illũ aliũ uero mereri apd̃
ꝗ̃ iter̃ similr̃ utr̃ꝙ ex̃ceri conpetit
litem ⁊ eiusmoĩ artes in nullo fĩ
erit dem̃ postea uoluit cam̃ apd̾
alt̾um iudicẽ mouere neccĩtatẽ
eum hrẽ sustinere t̃minũ eius
litis fib illate abeo qui cum in

Expanded text:
pinabile fiebat: quia enim uterque seorsum actoris obtinet officium, miserandum quiddam et risibile in idem veniebat: mox enim cum voluisset aliquis propnam movere litem, repente is qui e diverso convenerat apud alium iudicum, trahebat eum apud quem ipse sortitus fuerat iudicem, et alterutros protrahentes inmortaliter permanserunt litiapud alium iudicem, sed apud eum mox a principio convenire, et eundem esse iudicem in utroque negotio. Si veto forsan displicuerit ei apud quem litem sortitus est iudex, licet ei etiam hoc emendare, Viginti enim dierum indutias dantibus nobis post libelli transmissionem, post quam oportet litem contestari, licet iutra praedictam suspensionem refutare quidem illum, alium vero mereri apud quem iterum similiter utramque exerceri competit litem, et eiusmodi artes in nullo fiererit, deinde postea voluerit causam apud alterum iudicem movere, necessitatem habere eum sustinere terminum eius litis illatae sibi ab eo qui eum in
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ reuerentissimis diãconisis
fi̾tantas ut illorum expensis
scissima eccła incidat ineausam
timad nouissimã mopiam de¬
ponatur. Nouimus enĩ pp̃ huiꝰ¬
modi occassicẽm ħꝰ regie ciuita¬
tis sc̃issimã maiorẽ eccłi̾am nr̃i
imꝑii matrem debitis inꝗrtaiͣ
maiorib. ⁊⁊ nõ alit̾ ualentẽ facẽ
singulas erogatioẽs reuerenti¬
ssimus cli̾cis. añ quamaurũ nõ
parĩi mutuum sumat. fatiẽs
tamypothecas quã pignorum
cautiones inoptimis suis ꝑre
ponere ad hĩ cause in quisitioẽm
⁊ agnoscere quemad mociũ pꝰ se
habuit ꝙ quidem longitudo tꝑiᷤ
adinuenit. ¶nuestig̾ate̾..¬
gͥ illud undiq inuenimus qm
suiguli horum qui scissimas ec̃¬
desias edificauerũt in hac feli¬
cissima ciuitate ño ꝓecdifitio so¬
lummodo cogitauerunt s ẽ ut
expensas suffitientes darẽt. a
narent quãm᷑os quitem ꝯpetẽs
quantqq liaconos mastulos
ac feminas ⁊ quantos subdia¬
cones. ⁊ rursus cantores atq lec¬

Expanded text:
r reverentissimis diaconissis, fieri tantas, ut illorum expensis sanctissima ecclesia incidat in causam tim ad novissimam inopiam deponatur. Novimus enim propter huiusmodi accasionem huius regiae civitatis sanctissimam maiorem ecclesiam, nostri imperii matrem, debitis inquietari maioribus, et non aliter valentem facere singulas erogationes reverentissimis clericis, antequam aurum non parvum mutuum sumat, faciens tam hypothecas quam pignorum dationes in optimis suis praeponere ad huius causae inquisitionem et agnoscere, quemadmodum prius se habuit quidque longitudo temporis adinvenit. Investigantes igitur illud undique invenimus, quoniam singuli horum qui sanctissimas ecclesias aedificaverunt in hac felicissima civitate, non pro aedificio solummodo cogitaverunt, sed etiam ut expensas sufficientes darent a snarent, quantos quidem competens quantosque diaconos masculos atque feminas, et quantos subdiaconos, et rursus cantores atque lec
Abbreviated transcription (Latin):
S admoclũ nõ fiat ꝓuidemꝰ. ¶ Nã
sinõ aliquis feret lbenter eũ ꝗ
ultra subamsuã ẽxpendit quo¬
modo nõ dehis nõb̾ ẽ cogitandũ.
Nõ enĩ oportet adm̃surã expensa¬
Srum querere ⁊̃ possessioẽs. ħ e si

Expanded text:
madmodum non fiat, providemus. Nam si non aliquis feret libenter eum, qui ultra substantiam suam expendit, quomodo non de his nobis est cogitandum? Non enim oportet ad mensuram expensarum quaerere etiam possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
ampluis fuit abantiqua ñisũraꝰ.
quiorlinantur disposiumꝰ qd
nob̾ iutebatur bñ se. ⁊ ꝯpetent̃
hr̃e c⁊ regularum sacrarum digͣ.
¶p̃sentemuo̾ legem sp̃alem at tn¬
ã b̾atitudinẽ scribimꝰ denu̾o re¬
uerenssimorũ cłicorum. quim¬

Expanded text:
amplius sint ab antiqua mensura qui ordinantur, disposuimus; quod nobis videbatur bene se et competenter habere et regularum sacrarum digne. Praesentem vero legem specialem ad tuam beatitudinem scribimus, de numero reverentissimorum clericorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
derunt suffitientes his qialcile
ase constituta sunͣt. Si quis at̃
adiecerit multitudinem nequa¬
quampenitus ex cedenti suffiti¬
tum tp̃s talia conẜuata. ⁊ donec

Expanded text:
derunt sufficientes his quae a se constituta sunt, si quis autem adiecerit multitudinem, nequaquam penitus extendi sufficitum tempos talia conservata;
Abbreviated transcription (Latin):
inquib filũ ⁊naturaliũ ꝑẽtum
successõm ꝓpt̾ a doptõm amitebãt.
⁊ ad obtoe facile ꝑemacipatom so¬
suta. ad neutriꝯ prĩs successõem
uocabãtur. ħ solito more corrigen¬

Expanded text:
ibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more corrigen
Abbreviated transcription (Latin):
tand̾ ded̾it alii. integ̃ om̃ia uira
ita ẜuari. atzsi in pr̃is naturaus
potestate ꝑmansiss ne penitꝰ ad¬
obtio sit secuta nisi i ħ tm̃modo
casuut possit abĩtestato ad prĩs ob¬
tiui uenire successõm. ⁊̃ estamẽto

Expanded text:
it, integra omnia iura ita servari atque si in patris naturalis potestate permansisset nec penitus adoptio fuerit subsecuta: nisi in hoc tantummodo casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successionem. testamento
Abbreviated transcription (Latin):
ut .I. ti .ł. ꝙ. hor ad
adhuc dubitatio manebat inter
agnatos ⁊ memoratos nepotes qͣr¬
tam ꝑtem defũcti sub̾e. agnatis
sibi uẽdicantib ex ciuꝯdã ꝯsticuit¬
toĩs auctoritate memoratã quid̾
ꝯsticutõm a nr̃o codice seg̃gauiꝰ
n ĩseri eã extheodosianocedice in
młgata. totũ ius ciꝯ derogatum ẽ

Expanded text:
ae adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in omulgata toti iuri eius derogatum est
Abbreviated transcription (Latin):
dececlit qui aut
oĩnotestam̃tum ñfeͣc aut
ꝙ fec̾at ĩuptum irritũ ue
factum ẽ. aut nẽo hes ex eo
extitit. Intestatoꝵ aũt h̾edi¬
tates exlege.xii. tabularũ
prim̃ ad suoc hedes ꝑtinent¬

Expanded text:
decedit qui aut omnino testamentum non fecit, aut d fecerat ruptum irritumve factum est, aut nemo ex eo heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ admutãtur. alia tñ ꝑte uecari.
.i. qua cognati defũcti uocãtur. Ex
qua ꝑte ita ad mitũtur sinz sui h¬
h̾edes lib̾in emãcipati obstẽt n
agnatꝰ quid̾ ullꝰ int̾ueniat. añeĩ
p̃tor lib̾os uecat tam suos ħedes qͣm¬
ꝙ̃ emancipatos. deuĩlegitimos ħe¬
des. dem̃ ꝓximos cognatos ¶S ea õ¬

Expanded text:
admittantur, alia tamen parte vocari, id est qua cognati defuncti vocantur. ex qua parte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, deinde proximos cognatos. Sed ea om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ad̾ lex .xii. tabłaꝵ filio mortuo
ad successõm aiusui uocat. ita ⁊
pͥncipał dispositio inloc̃ mr̃is sue
uł aue eos c̃ iam designata ꝑtis
t̃r̃ie dimimutte uocat. ¶G nos c̃¬

Expanded text:
decim tabularum filio mortuo ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, c
Abbreviated transcription (Latin):
nati ab hac luce substracti fiu̾nt.
¶Ita demum tñ nepos nepos neptis
nu̾o st̃. si p̾cetẽs ꝑsona desier᷑ in po¬
testatẽ ꝑentis esse. sũ morre id ao¬
cid̾it sũ alia rd̃e. ułuti em̾ãcipatõe.
Namsi ꝑ id tpx quo quis moreretur
flliꝯinpotestate ciꝯ ẽ. nepos exẽo snꝰ
ti essẽt inpotestate futuri forẽt snt
nec tutoris auctoritate oꝑꝯ c̃in
pupilł. c̃ etiam ignorãtib ad qui¬
ritur suis ħedib heditagñec cͤat¬
toris ꝯsẽsu adqͥritur funoso ip̃o s
uire ¶Int dum aũt l inpotestatei

Expanded text:
l etiam nati ab hac luce subtracti fuerint. 2b. Ita demum tamen nepos neptisve potestate parentis esse, sive morte id acciderit sive alia ratione, veluti emancipatione: nam si per id tempus quo quis moreretur filius in potestate eius sit, nepos ex eo suusti essent in potestate futuri forent, suinec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu adquiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, licet in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutois tenore posst̃ cefligi. ¶It̃
uetustas ex mascło ꝓgenitos plii
cdilige̾s: solos nepotes uł neptesqͥ
ex uirili sexu decendt̃. ad suor no¬
cabat successõm ⁊ uri agnatoriĩ
ecs anponebat. Nepotes aut qui
ex filiab st̃ nati. ⁊ ꝓnepotes ex nep¬
tib cognator lcconuĩans. Magnͣ¬

Expanded text:
constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans,
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝑtin nicħomag̃ lib̾or grad̾
nãsciscũtur. o ideo s placuit. qr
iniqũ erat inpotestate eẽ adopt̃i¬
pr̃is ad quos bona naturał pr̃is ꝑti¬
mancipati bñficio p̃toris gradũli¬

Expanded text:
magis liberorum gradum nanciscuntur: quod ideo sic placuit, quia iniquum erat esse in potestate patris adoptivi, ad quos bona naturalis patris pertimancipati beneficio praetoris gradum li
Abbreviated transcription (Latin):
defũcti sit mortis tp̃r. tam̃suus hes
ñ fuit. ułuti si pꝯ mortẽ suam pr̃
uidicatꝰ fũit reꝯ ꝑ᷑dueslionis ac
ꝑ hoc mem̾oria eiꝯ dãnata fĩt. su¬
ui eĩ hedem hr̃e non pot̃. cumfĩ¬
extat ꝑiter adh̾editatẽ uocantur
nec qͥ gradu ꝓxuniorẽ ult̾ĩorẽ ex¬
cludit. eduũ enim eẽ uidetur ne¬
potes neptes uem prĩs sui loc̃ suo¬
ced̾e. Pan rr̃e ⁊ si nepos neptisue
sit ex filios ⁊ ex nepote. ꝓnepos ꝓ¬
neptisue: simł uocãtur.⁊q plac¬
cint nepotes neptisue itẽ ꝓnepo¬
tes ꝓneptes ĩꝑentis sui loc succed̾e¬
ꝯueniẽs esse uisũ ÷ ñ incapita sĩ
stirpes helitatẽ diuidi. ut filus
ꝑtem diidiã heditatis habeat
⁊ ex alto filio dluo płes nepotes al¬
t̃am dimicliam. It̃ si ex duob filiis
nepotes extãt: ex alto unꝯforte aut
q̃ritur ã quis suus ħes exist̃e ꝓor̾t
eo tp̃r querend̾ est: quoctum aui¬

Expanded text:
ortis tempore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam pater iudicatus fuerit reus perduellionis, ac per hoc memoria eius damnata fuerit: suum enim heredem habere non potest, cum fisextant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior est ulteriorem excludit: aequum enim esse videtur, nepotes neptesque in patris sui locum succedere. pari ratione et si nepos neptisque sit ex filio et ex nepote pronepos proneptisve, simul vocantur. et quia placuit, nepotes neptesque, item pronepotes conueniens esse uisum est non in capita, sed in stirpes hereditatem diuidi, ita ut filius partem dimidiam hereditatis ferat et ex altero filio duo pluresve nepotes alteram dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et ex altero unus forte aut quaeritur, an quis suus heres existere potest: eo tempore quaerendum est quo certum
Abbreviated transcription (Latin):
posite sunt tenoꝵ suoꝵ uira nã¬
scisc̃tur. nec ñ eos quos nr̃e ãple¬
um ⁊ exealib̾os sustulit pꝯeauero
affectõe ꝓcedẽte etiam nuptialĩ
qui pꝯ dotem editi st̃ iustos ⁊ ĩ pot¬
testate esse prĩb s etiam ant̾ĩores.
qui⁊ his qͥ pꝯea nati st̃ occ̃om legit

Expanded text:
positae sunt tenorem, suoram iura nanciscuntur: nec non eos quos nostrae ampleum, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legit
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝯ qui ĩ potestate morientis
fu̾uit. ułuti filiꝯ filia nepos nep¬
tisue ex filio. ꝓ nepos. ꝓneptisue
ex nepote: ex filio nato ꝓgna̾tus
ꝓgnataue. Nec int̾est utrũ nat᷑a¬
les sint lib̾i an adoptiu quib co¬

Expanded text:
i, qui in potestate morientis fuerunt, ueluti filius filiaue, nepos neptisue ex filio, pronepos proneptisue ex nepote filio nato prognatus prognataue. nec interest, utrum naturales sint liberi an adoptiui. ita de
Abbreviated transcription (Latin):
ros illustes coĩtes sublinutas
tua faciat ꝑueñre. uti memin̾it
femĩmiliti iustis capitib prãdũ
uixa legẽ diui ualãtiniani. nec
tũ adoppidũ deferendũ.
d. ã. Eecellencia tue erogatõis
ꝑsusceptores facta modũ qnͣtita¬
te breuiũ ꝯferri ꝑfitiat. ita ut qͦ
die nums datũ sit diligẽcius ex¬
ploretur. at si ꝗd̾ ampliꝰ actuarios
uł opinatores accepisse ꝯstit̾it.
quiͣ breniũ datoꝵ scrimis nrĩs
u̾itas ꝯtinet memorati induplũ
redde ꝯpellantur: susceptoribus
ea ssma imputãda quã semł fla¬
gitãtib eis dem erogasse mõstͤ¬
u̾nit. nam ad illustres ca magi¬
stros ut̾usq milicie sacri apices
ꝯcurrũt. quib ꝓuida sãctic̃̾e decre¬
iuiuiꝰ ut breues aũt indictoĩs
pͥncipiũ sũma fide ac u̾itate ꝯfec¬

Expanded text:
ros illustres comites sublimitas tua faciat pervenire, ut meminerint fenum militibus iustis capitibus praestandum iuxta legem divi Valentiniani nec tamen ad oppidum deferendum. AA. Excellentia tua erogationis per susceptores factae modum quantitati brevium conferri perficiat, ita ut, ex quo die numeris datum sit, diligentius exploretur ac si quod amplius actuarios vel optiones accepisse constiterit, quam brevium datorum scriniis nostris veritas continet, memorati in duplum reddere conpellantur, susceptoribus ea summa inputanda, quam semel flagitantibus isdem erogasse monstraverint. Nam ad illustres quoque magistros utriusque militiae sacri apices cucurrerunt, quibus provida sanctione decrevimus, ut breves ante indictionis principium summa fide ac