comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
susceptio hõis sic̃ ab eo precognita ẽ. quomͦ si pictor
uelit pingere totam domũ. et cogitet uł nouerit
locum ubi ȩtiã se pingere debeat. totũ in arte ha¬
bet. in preꝑatione & in uoluntate. quãuis certis et
suis quȩq temꝑib explicet. Sic omĩs creatura &.
ipse homo. qui eisdem sapientiȩ ꝑsonã mistice
⁊ inenarrabili susceptione gestaturus erat. in ip̃¬
sa sapientia tanquã dei arte sempiterna sẽꝑ erat.
quãuis suis quȩq temꝑib efficiat. Quȩ ꝑtendit a
fine usq ad finem fortit̃. ⁊ disponit omnia suauit̃.
uelle mori si sic uelle mori ꝑuenerã qui iam ha¬
bet sanam fidem. ⁊ uidet quo sibi ꝑueniendum
sit. adhoc iam ꝓficit. ut libenter de hac uita
discedat. Non enim hoc est uidere quo sibi ꝑue¬
niendum sit. quod est etiam amare illud. ⁊ ibi
iam ẽẽ desiderare. Quod in cuius animo effec¬
tum fuerit. necesse ẽ ut libenter moriat᷑. fru¬

Expanded text:
susceptio hominis sic ab eo praecognita est, quomodo si pictor susceptio hominis sic ab eo praecognita est, quomodo si pictor velit pingere totam domum, et cogitet vel noverit locum ubi etiam se pingere debeat: totum in arte habet, et in praeparatione, et in voluntate, quamvis certis et suis quaeque temporibus explicet. Sic omnis creatura et ipse homo qui ejusdem Sapientiae personam mystice et inenarrabili susceptione gestaturus erat, in ipsa sapientia tanquam Dei arte sempiterna semper erat, quamvis suis quaeque temporibus efficiat, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter atqueis velit velle mori, si sic velle mori pervenerat, qui jam habet sanam fidem et videt quo sibi perveniendum sit, ad hoc jam proficit, ut libenter de hac vita discedat. Non enim hoc est videre quo sibi perveniendum sit, quod est etiam amare illud, et ibi jam esse desiderare: quod in cujus animo effectum fuerit, necesse est ut libenter moriatur. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
transgressus fuerit. aut placitũ societatis huma¬
ne. si eut est furtũ. rapina. adulterium. in cestum.
et huiusmodi. naturam. cicut ẽ contumelia. cedes.
homicidium. concubitus masculoꝵ. uł peccor.
aut modum inconcessis. sicut ẽ suꝑbum. amplius
uerberase quã oportet. uł filiũ edere uł bibere
amplius quã oportet. cum ipsa coniuge conẽubere
ãplius qͣm oportet. ⁊ similia. Bene iutelligit᷑ sp̃s
sanctus. ideo primũ linguarũ donũ dedisse homini¬
bus. quȩ pacto ⁊i placito hominũ institutȩ sut. et
forusecus ꝑsensus corꝑis consuetudine audiendi
discuntur: ut ostenderet quã facile posset sapien-¬
tes facere per sapientiã dei. quȩ eis interna ẽ. Item
uoluntas uerbi sempͥterni stabilis est semꝑ quia
simul habet omnia. Nr̃a aut̃ uoluntas ideo non stat
qr ñ habet simtl omĩa. ideo mͦ hoc. mͦ illud uolumꝰ.
Itẽ sic̃ fuert ui illo uerbo omĩa quȩ facta st̃. n ipsa

Expanded text:
transgressus fuerit aut placitum societatis humatransgressus fuerit aut placitum societatis humanae, sicut est furtum, rapina, adulterium, incestus, et hujusmodi; aut naturam, sicut est contumelia, caedes, homicidium, concubitus masculorum vel pecorum; aut modum in concessis, sicut est superbum amplius verberare quam oportet, vel superfluum edere vel bibere amplius quam oportet, cum ipsa conjuge concumbere amplius quam oportet, et similia. 3. Bene intelligitur Spiritus sanctus ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quae pacto et placito hominum institutae sunt, et forinsecus per sensus corporis consuetudine audiendi discuntur, ut eis ostenderet quam facile posset sapientes facere per sapientiam Dei, quae in eis interna est. 4. Item voluntas Verbi sempiterni stabilis est semper, quia simul habet omnia: nostra autem voluntas ideo non stat, quia non habet simul omnia; ideo modo hoc, modo illud volumus. Item sic fuerunt in illo Verbo omnia quae facta sunt, et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ueli̾m discindat. ut nichil sit occultũ quod non
reueletur. Multo magis illa quȩ ad cõmen dandã
tantã salutẽ tam longe cde illo scripta st̃. parabolis
oꝑta eẽ nouerimꝰ. que udei cũ ad litteram accipi¬
unt. noluerunt eẽ docti in regno cȩlorũ. neq tran¬
sire ad xp̃m. ut auferetur uelamen quod supra
bantur in eo. fratres apud iudeos dici solere
cognatos. usq adeo ꝓbatur: ut non solũ exequo ge¬
nerationis gradu sicut ft̃ filii fr̃m ⁊ isoroꝵ. qͥ etiã
apud nos usitatissime fr̃es dicunt᷑. sed ętiã auun¬
culus i sororis filius sicut sibi erant lacob. ⁊ laban.
fratres appellati inueniant᷑. Non gͦ mirũ est dictoᷤ
esse fracres dñi ex materno genere quoseũq cogna¬
tos. cũ etiã ex cognatione ioseph dici potuerunt
fr̃s eius abeis qui illũ patrem dñi arbitrabantur.
Generalem iusticiã non uiolat quis. nisi libidine

Expanded text:
velum discindat, ut nihil sit occultum quod non velum discindat, ut nihil sit occultum quod non reveletur; multo magis illa quae ad commendandam tantam salutem tam longe de illo scripta sunt, parabolis operta esse noverimus: quae cum Judaei ad litteram acciperent, noluerunt esse docti in regno coelorum, neque transire ad Christum, ut auferretur velamen quod supra bantur in eo. Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur. 2. Generalem justitiam non violat quis, nisi libidine
Abbreviated transcription (Latin):
Sit illis. Ideo omnis scriba doctus in regno celorum.
similis est homini patrifamilias. qui p̾rofert de thes¬
auro suo noua et uetera. Atrum ista conclusione ex¬
ponere uoluit quem dixit thesaurum abscondi-¬
tum in agro. qm sc̃ȩ scripturȩ intelliguntur. quę
nomine duorum testamentorũ noui ⁊ iueteris
concluduntur. quem admodum apud aliud eu̾ge-
exponere. an quia in parabolis ista locutus est et
cum quesisset abeis utrum intellexissent res¬
ponderunt se uitellexisse. fortasse ista similitu¬
dine patrisfamilias. ꝓferentis de thesauro no
ua ⁊⁊ uetera. ostendere uoluit eum doctũ haben¬
cdum eẽ in eccłia. qui etiam scripturas ueteres
parabolis explicatas intellexerit. ab istis nouis
accipiens regulas. quia uista dñs ꝑ parabolas
enuntiauit. quãuis ipse xp̃c eẽt filius illarũ.
id est ut in eo illa uetera complerentur. ut
si ipse in quo illa complentur. ⁊⁊ manifestant᷑
ꝑparabolas adhuc loquitur. donec eius passio

Expanded text:
in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelexponere ? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sẽ sp̃e te eredidisti pecuniis ꝯparare. Et le¬
pra cũ gieri a sco suscepisse se credant helyseo.
qui gͣtu sac̾dotałe se estimant pecuniis ꝯpara¬
re. Quibꝰ cu̾̃ita dixerimꝰ.: suffic̾e debuit suam
ꝯparando leprã possidere. Nla sic̃ ualidiori b

Expanded text:
us te credidisti pecuniis comparare'. Et lepram cum Iezi a sancto suscepisse se credant Heliseo qui gradum sacerdotalem se existimant pecuniis comparare. Quibus, cum ista dixerimus, sufficere debuit suam comparando lepram possidere. Nam sicut valid
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atꝰ ep̃oꝵ ocłis demonstramꝰ. & digne nosca¬
mꝰ qͥd sumꝰ : & qd̾ sumꝰ ꝓfessione. actione
pociꝰ qͣm nõie demonstremꝰ : ut nom̃ ꝯgru¬
at actioni. actio respondeat nomini: ne sit
nom inane. & cͥm̃ immane. ne sit honor sub¬
limis. & uita ꝓ eliuis: ne sit difica ꝓfessio
&e illicita actio. ne sit religiosꝰ amictꝰ. & ir¬
religiosꝰ ꝓfectꝰ : ne sit gͣdus excelsꝰ. a defor¬
mis exorssꝰ. ne habeat᷑ in eccłia cathedra
sublimior. & ꝯscientia sac̃dotis repꝑiat᷑ hu¬
milior: ne locutionẽ similemꝰ colubinã. &
mñtẽ habeamꝰ caninã : ne ꝓfessionẽ mon¬
stremꝰ ouiã. & ferocitate̾ habeamꝰ lupinã.¬

Expanded text:
episcoporum oculis demonstramus, et digne noscamus quid sumus, et quod sumus professione, actione potius quam nomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et ferocitate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sͥ ppłm sufficient̾ doceat. ueru̾etiã & ꝯctoꝵ
qͣat heresiũ ꝯtͣdictiones a catholica repeller
ȩccłia. ne sua ĩꝑitia ĩꝑitos minime dõceat.
&e huiꝰmodi casu p̾uentꝰ eueniat illi qd scͥpus
ẽ. Cecꝰ ceco ducatũ p̃bens. ambo in foueã cã¬

Expanded text:
tum sibi populum sufficienter doceat; verum etiam et cunctarum queat haeresum contradictiones a catholica repellere Ecclesia, ne sua imperitia imperitos minime doceat, et hujusmodi casu praeventus eveniat illi, quod scriptum est: Caeco caecus ducatum praebens, ambo in foveam ca
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdus aut reformatȩ pacis. & date secitatis ꝯditiõe. sacͥlegas.
manꝰ euacdet. nͣ gentiliũ ñ hostiũ. s eoꝵ qͥ lege̾ dĩ ꝓficebant᷑ &
amicoꝵ ficłe. Sane mira dĩ cuncta sapienter & salubͥt̾ ordnatiꝰ
eacłe ñ ẽ passus abscondi. uͥ ħ etiã c̾eꝑalit̾ impleat᷑ qd u̾tas ꝓ.¬
ditoꝵ. iuda sermone celebri uulgatũ ẽ. pari uire tͣhendũ :¬
et ad ꝯplices suos eo qd de similib reb idẽ ꝯstet eẽ iuidiciũ:
ut xͥanis omib ex fide liq̃at.ꝙ cęli reuelabũt iniqͥtatem
ipsoꝵ. ⁊ adu̾sꝰ eos terra ꝯsurget. Qs aũ fideliũ audeat dubi¬
tare. qͦd d̃s auctores et ꝑpetratores tanti sacͥlegii aut ꝯu̾tet¬

Expanded text:
s manus evaderet, non gentilium, non hostium, sed eorum qui legem Dei profitebantur et amicorum fidem. Sane mira Dei, cuncta sapienter et salubriter ordinaeadem non est passus abscondi, ut hic etiam temporaliter impleatur quod veritas prroditorum Juda sermone celebri vulgatum est, pari jure trahendum est ad complices suos, eo quod de similibus rebus idem constet esse judicium, ut Christianis omnibus ex fide liqueat, quod coeli revelabunt iniquitatem ipsorum, et adversus eos terra consurget. Quis autem fidelium audeat dubitare, quod Deus auctores et perpetratores tanti sacrilegii aut conve
Abbreviated transcription (Latin):
cła q̃ uidebant᷑ ĩ piis studiosiꝰ occultanda. homo uidet ĩsa¬
taen cł eẽt &e de more pontificalib indueret᷑. qd̾ ad mod pau¬
cifamisiares eiꝰ nou̾ant. ĩuentũ ẽ cilicio peducłis e u̾mibus
refeo inuolutũ. ipãq femoralia eiꝰ ĩtiora usq ad poplice̾ eili¬
cina. qͥd antea ap̃ nr̃ates fuerat inauditũ reꝑta sũt. S qͥs

Expanded text:
cula, quo videbantur impiis studiosius occultanda. Homo videt in facula, quo videbantur impiis studiosius occultanda. Homo videt in fat, et de more pontificalibus indueretur, quod admodum pauci familiares ejus noverant, inventum est cilicio pedunculis et vermibus referto involutum: ipsaque femoralia ejus interiora usque ad poplites cilicina, quod antea
Abbreviated transcription (Latin):
clie causam. Ceta qsqͥs sñ suspiriis singultib de lacͥnis refẽt
s ingla ꝑseqͥ pietas ñ ꝑmittet: q̃ carnifices ĩmanissiena di seme.¬
re contẽptoa. tã ficli qͣ tociꝰ hu̾aitatis immemoreᷤ ꝯmiserit̃.
NS on n suffiẽ eis sanguine sacdotis & nece ꝓsanare ecliã e diẽ¬
Sactissimũ ĩcestaretñ corona cap̃is qũa sac̾ crismatis unc̃tio
deo dicauerat amputatã qͦd &̃ dictu horribile ÷ finestis
ladis defuncti eic̾ent cerebrũ e ꝑ pauim̃tũ ẽ cͥcre &e ossib̾
odesissime sparge̾nt᷑ ĩmaniores xͥ c̃cifixorib qͥ eiꝰ eͥra q̃ obise
auełant. sic̃ adđ huc uiuẽtiũ ñ c̾esuert̃ frangenda. Sil̃ his¬
cosũmaiet᷑ cenebat ĩmobile. Deniq ĩt̾rã ꝓeidens recto o¬
pore ñ pedẽ mouit aut manĩsicariis ĩsultantib se ustra¬
ge pditoris uacẽ pat̾e redelidisse. Cetũm frustra qͥł obmibi
lare desicłat. qͦo d̾s dĩficare dispoñ. Cõ iãpliꝰ ꝑ crebuere mira¬

Expanded text:
esiae causam. » Caetera quis sine suspiriis, singultibus et lacrymis referat? Singula prosequi pietas non permittit quae carnifices immanissimi, Dei timore contempto, et tam fidei quam totius humanitatis immemores, commiserunt. Non enim suffsacratissimum incestare, nisi corona capitis, quam sacri chrismatis unctio Deo dicaverat, amputata, quod et dictu horribile est, funestis gladiis jam defuncti ejicerent cerebrum et per pavimentum cum cruore et ossibus crudelissime spargerent, immaniores Christi crucifixoribus qui ejus crura, quem obiisse viderant, sicut adhuc viventium, non censuerconsummaretur tenebat immobile. Denique in terram procidens recto corpore, non podem movit aut manum sicariis insultantibus se in strage proditoris pacem patriae prodidisse.lare desiderat, quod Deus clarificare disponit. Eo enim amplius percrebuere mira
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo: ei qui se catheatat in omnib bonis. Et u¬
alio loco eum dixisset necessitatib sc̃oꝵ cõmunicen¬
tes. statim subiecit. Hospitalitatem sectantes. Nc
isti eñ catheritati erant uerbo eum eis exponeret
seripturas. Et quia hospitalitatem sectati sunt: eum
quem impsa expositione scripturarũ non cognoue¬
runt. in panis fractione cognoscunt. Non en̾un au¬
ditores legis iusti sunt apud dm̃: sed factores ligis
iustificabuntur. Quod dũm inpassione exuert᷑¬

Expanded text:
uerbo ei qui se catecizat in omnibus bonis; et uerbo ei qui se catecizat in omnibus bonis; et alio loco, cum dixisset: necessitatibus sanctorum communicantes, statim subiecit: hospitalitatem sectantes. et isti enim catecizati erant uerbo, cum eis exponeret scripturas, et quia hospitalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione scripturarum non cognouerunt in panis fractione cognoscunt. non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. IAM HIN
Abbreviated transcription (Latin):
dem dñi. quod infici arbore fructum quesiutt: eo
tempe quo illa poma nondũ ẽẽnt. Non enĩ dubiũ
en illam in quisitionem non fuisse ueram. Qlgiuuis
enim hominum sciret: si non diuinitate. uel dem¬
pore poma illam arborem ñ habere. fictio gͥ que
adaliquã ueritatem refertur: figura est. Aue u
refertur: mendatutm est. Quid ergo significat qd
se ure dñs longius finxit. cũ comitaretur discipłis
exponens eis sanctas scripturas. utrum ipse eseꝰ
ignorantibus : Quid putamus. nisi quia hospitalita¬
tio osficio. ad suam cognitionem ꝑuenire posse ho¬
mines intimauit: ut cum longius ipse ab honinibꝰ
abscesserit suꝑ omnes celos. ita eũ eis sit qui hec ex¬
hibent seruis eius. ut cũ dicere ceꝑint. dñe quaticio
te uitimus hospitem i abduximus. tanquã eum
scilicet qui longe abscesserat. respondeat ille. cum
uni ex minimis meis fecistis. michi fecistis Tenet
uerbo. in omnibus bonis: ei qui se catheraat com̃¬

Expanded text:
dem ddem dtempore quo illa poma nondum essent . Non enim dubium est illam inquisitionem non fuisse veram: quivis enim hominum sciret, si non divinitate, vel tempore, poma illam arborem non habere. Fictio igitur quae ad aliquam veritatem refertur, figura est: quae non refertur, mendacium est. Quid ergo significat quod se ire longius Dominus finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas Scripturas, utrum ipse esset ignorantibus? quid, putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitionem pervenire posse homines intimavit? ut cum longius ipse ab hominibus abscesserit super omnes coelos, tamen ita cum eis sit qui haec exhibent servis ejus, ut cum dicere coeperint, Domine, quando te vidimus hospitem, et adduximus? tanquam eum scilicet qui longe abscesserat: respondeat ille, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Teneverbo, in omnibus bonis ei qui se catechizat com
Abbreviated transcription (Latin):
nichil significat. tunc est mendaciũ. Cum autem
finctio nostra refertur ad aliquã significationem:
non ẽ mendaciũ. sed aliqua figura ueritatis. Atio¬
quin. omnia quȩ asppientibus uel sc̃is uiris. uł etiã
ab ipso dño figurate dicta sunt. mendacia deputa
buntur: quia secundũ usitatum intellectũ non sub¬
sistit ueritas talibus dictis. Non enĩ hõ qui habuit
duos filios. quorum munor accepta parte patrimonii
sui ꝓfectus est in regionem longinquã. ⁊içetera quȩ
ui illa narratione contexuntur. ita dicuntur.: tan¬
quã uere fuerit quisquã homo qui hoc in filiis suis
duob. aut passus sit. aut fecerit. ficta sunt gͦ ista ad rem
quandã significandã. tam longe alteq maiorẽ.
et tam incomꝑabiliter differentem ut ꝑ illum fictũ
hominem. deus uerus intelligatur. Sicut aut̃ di¬
cta: ita etiam facta fingunt᷑ sine mendatio. adali¬
quã rem significandam. Unde ẽ ȩtiam illud eius¬

Expanded text:
nihil significat, tunc est mendacium. Cum autem nihil significat, tunc est mendacium. Cum autem fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est mendacium, sed aliqua figura veritatis. Alioquin omnia quae a sapientibus et sanctis viris, vel etiam ab ipso Domino figurate dicta sunbuntur, quia secundum usitatum intellectum non subsistit ueritas talibus dictis. non enim homo, qui habuit duos filios, quorum minor accepta parte patrimonii sui profectus est in regionem longinquam, et cetera, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam facta finguntur sine mendacio ad aliquam rem significandam. unde est etiam illud eius
Abbreviated transcription (Latin):
ita et ipsi homines quorum sermo ẽ decedendo ac suc¬
cedendo ꝑagunt. atq ꝑficiunt ordinem huius seculi:
qui temporali rerum pulchritudine contexitur. In illa
ant̃ uita qm̃ uerbum dĩ quo fruemur. nulla deces¬
sione aut successione sillabarum completur: sed om̃ia
quȩ semꝑ manendo simul habet: ita participes eius.
quib ip̃sum solum erit uita: neq moriendo sibi de¬
cedent. neq nascendo succedent.
tationem. ⁊⁊ ipse auulsus ẽ ab eis. quantũ iactus ẽ
lapidis: tanquã hoc eos ammonuerit. ut eum diri¬
gerent lapidem: id est usq ad ipsum ꝑducerent
intentionem legis. quȩ scripta erat in sapide. Usq
adillum enim potest ꝑuenire ille lapis: qm̃ finis
legis est xp̃e adiusticiam omni credenti.¬
e eo quod scriptũ est de dño fĩxit se longius ire:
non ad menclacium ꝑtinet. Non enĩ omnẽ quod
fuigimus mendatiũ est: sed quando id fingimus qͦa

Expanded text:
ita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac sucita et ipsi homines quorum sermo est, decedendo ac succedendo peragunt atque perficiunt ordinem hujus saeculi, qui temporalium rerum pulchritudine contexitur. In illa autem vita quoniam Verbum Dei quo fruemur, nulla decessione et successione syllabarum completur, sed omnia quae habet semper manendo simul habet; ita participes ejus, quibus ipsum solum erit vita, neque moriendo sibi decedent, neque nascendo succedent. tationem: et ipse avulsus est ab eis quantum jactus est lapidis: tanquam hoc eos admonuerit, ut in eum dirigerent lapidem, id est, usque ad eum perducerent intentionem Legis, quae scripta erat in lapide . Usque ad illum enim potest pervenire ille lapis: quoniam finis Legis est Christus, ad justitiam omni credenti Quod scriptum est de Domino, Finxit se longius ire, non ad mendacium pertinet. Non enim omne quod fingimus mendacium est: sed quando id fingimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: quos duos populos significare uidentur.
ipsum hominem intellige: uel ȩ̨tiam adiuneto
corpore eius. qđ est ȩcclesia. Scd̃m aut̃ id. quod ẽ
capud ȩccłiȩ dictum est. Soluite demplum hoc et det
triduo suscitabo illud. Sed̾m id uero quod etiam ad¬
iuncta ȩccłia intelligitur demplum: uidetur dixis¬
se. auferte ista hinc. Scriptum est. Domus mea domꝰ
orationis uocabitur: uos aut̃ fecistis eam domum
negotiatiationis. uel speluncam latronũ. Significauit
enim. futuros in ȩcclesia qui sua negotia potius age¬
rent. uel receptaculum ibi haberent ad occultanda
scelera sua. quam ut caritatem xp̃i sequerentur:
et peccatoꝵ confessione accepta. uenia corrigerent᷑.
incipiunt mori. Quia conubia ꝓpter filios: filii
ꝓpter successionem: successio ꝓpter mortem. Ubi ergo
mors non ẽ: neq conubia. Sicut enĩ nunc sermo nr̃
decedentib ⁊i succedeutib sillabis peragitur atq ꝑficit᷑

Expanded text:
Gentibus, quos duos populos significare videntur Gentibus, quos duos populos significare videntur ipsum hominem intelliges, vel etiam adjuncto corpore ejus, quod est Ecclesia. Secundum autem illud quod est caput Ecclesiae, dictum est, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Secundum id vero quod etiam adjuncta Ecclesia intelligitur templum, videtur dixisse, Auferte ista hinc: scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam domum negotiationis, vel speluncam latronum . Significavit enim futuros in Ecclesia, qui sua negotia potius agerent, vel receptaculum ibi haberent ad occultanda scelera sua, quam ut charitatem Christi sequerentur, et peccatorum confessione accepta venia corrigerentur.incipiunt mori; quia connubia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem: ubi ergo mors non est, neque connubia. Sicut enim nunc sermo noster decedentibus et succedentibus syllabis peragitur atque perficitur:
Abbreviated transcription (Latin):
inluminatos dtios çecos qui iuxta uiam sedebatit.
Denumero quippe nulla ẽẽt questio: si alter eu̾ge¬
listarum dde uno tacuisset. unius reminiscens. Nam
imarcus unum cõmemorat: cum mrpse egredien-¬
tibus eis abierico dicat illuminatũ. Cuius . inom̃
dix̃ ⁊ i patrem. ut intelligamꝰ eum fuisse notissimũ:
alterum ignotũ. ut merito ille notus ȩtiã solus decen-
adhuc uenientib eis iherico factum ẽẽ. nichil ali¬
ud restat intelligere. nisi bis eẽ factum hoc mira¬
culum. semel in uno ceco cũ adhuc ueniret in
illam ciuitatem. ⁊iterum in duob cũ inde egre¬
deretur: ut illud unum lucas. illud alterũ ma¬
theus enarraret. Neq hoc sine aliquo sacramento.
Si enim iherico lunam et obhoc mortalitatẽ
interpretamur: morti ꝓpinquans dñs. udeis
solis lumen euangelii iusserat predicari: qͦs sig¬
iificauit unus cecus. quem lucas commnemorat.
Amorte aut̃ resurgens. atq discedens. ⁊ iudeis &

Expanded text:
icho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . icho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenteradhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur. Sensus est aut̃. facilius. xp̃m pati ꝓdilectorib̾
seculi: quam dilectores seculi ad xp̃m posse con¬
uerti. Cameli autem nomine se intelligi uoluit.
quia humiliatus onera sustulit. Inquo enĩ ma¬
nifestus intelligtur. quam impso quod seriptũ
est. quanto magnus es: humilia te in omnib:
Per acum autem: punctiones significat. Per
punctiones: dolores in passione susceptos. fora¬
men ergo acus dieit: angustiã passioĩs Qd aũ art. q̃
ĩpossibiliꝰa st̃ apd̃ hoĩes possibilia st̃ apd dm̃. ñ ita acci¬
piendum est quod cupidi ⁊ suꝑbi qui nomine
illius diuitis significati sunt. in regnum cęloꝵ.
sint intraturi cum suis cupiditatib ⁊i superbia.
poralium. ad caritatem ȩternorum: et aꝑniciosa
suꝑbia ad humilitatem saluberrimã conuertant᷑.
ad iericho sic intelligere. ut iam in de egres¬
si ꝓpe tam̃ adhuc ẽẽnt. adeam eiuitatem. Qaqui¬

Expanded text:
piuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus piuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passionis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia: poralium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur.ad Jericho sic intelligere, ut jam inde egressi, prope tamen adhuc essent ad eam civitatem: quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui uti noluit aufertur. quod acceꝑat. i ei datur. qui
decem habebat: significatur uillum posse amittere
mumis dei. qui habens ñ habet. id est non utitur: et
in eo augeri qui habens habet. hoc est bene uttitur.
Inimicos gͦ suos quos coram se iubet interfici: sigui¬
ficat impietatẽ iudeoꝵ. qui adeũ conuerti noluerunt.
est camelum ꝑforamen acus transire: quã diuitem
intrarẽ in regnum der: Diuitem hic appellat. cupidũ
rerum temporalium: et de talibus suꝑbientem. His
diuitib contrarii sunt pauꝑes sp̃u: quorꝙ ẽ regnũ
cȩlor. Nam eo manifestatur omnes cupidos. etiam¬
si facultatib huiusmundi careãt. ad hoc genus diui¬
tum quod est reprehensum ꝑtinere: quia postea dixe¬
runt qui audiebant. &. quis poterit saluus fieri: Cum
incomꝑabiliter maior turba sit pauperum uidelicet
intelligentes in eo numero deputari. ȩtiã illos qͥ quã¬
quã tauia non habeant. tamen habendi cupiditate ra¬

Expanded text:
qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est bene utitur. Inimicos ergo suos quos jubet coram se interfici, significat impietatem Judaeorum qui ad eum converti noluerunt. est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei? Divitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. His divitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum coelorum . Nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujus mundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate ra
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aut̃ ueluti iudicii ꝑiculũ deuitantes: pigro lan-¬
guore auerbi ministracione conquiescunt. Et hoc ẽ
quasi insudario ligare quod acceꝑant: mensã quo dan¬
da erat pecuma: ꝓfessionem ipsã religionis accipimꝰ. q̃
tanquã publice ꝓponitur adusum necessariũ saluti.
Quod autem nna eorum qui bene usi sunt. decem ad¬
quisiuit. et altera quinq: significat eos ẽẽ adquisitos.
ingregem dei. aquib ipsa lex ꝑgr̃am intellecta est:
Siue quia de calogo continetur. siue quia ille perquem
lata ẽ librosquinq conscripsit. Ad hoc ꝑtinent ⁊ quinq
ligentie in ipsa ueritate: quȩ de uno quoq p̃cepto uł de
uno quoq libro pullulat. adͥ unum redacta: quasi ciui¬
tatem facit uiuentium rationum eternarũ. Est enĩ
eiuitas. non quorũ libet animantiũ. s rationaliũ multi¬
tudo: unius legis societate de iuncta. Quod aut̃ ab illo

Expanded text:
Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro lanHoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium saluti. Quod autem unus eorum qui bene usi sunt, decem acquisivit, et alter quinque, significat eos esse acquisitos in gregem Dei, a quibus ipsa Lex per gratiam intellecta est; sive quia Decalogo continetur, sive quia ille per quem lata est, libros quinque conscripsit: ad hoc pertinent et deceligentiae in ipsa varietate, quae de unoquoque praecepto vel de unoquoque libro pullulat, ad unum redacta, quasi civitatem facit viventium rationum aeternarum. Est enim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationalium multitudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
nem. eoquod acceꝑant laudantur. qui lucrati sunt:
significat eos bonam reddere rationem. qui bene
usi sunt. eo quod acceꝑant ad augendas diuitias dñi
ꝑ eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt:
in illo significati sunt qui innam suã insudario ser¬
uauit. Sunt enĩ homines hac sibi ꝑuersitate blan¬
dientes. ut dicant: sufficit. ut de se unus quisq ra-¬
tionem reddat. Quid opus ẽ. aliis predicare aut mi¬
nistrare. ut ętiã de ipsis rationem reddere quisq co-¬
gatur. cũ apud dñm etiã illi sint in excusabiles quibꝰ
lex data non ẽ. neq audito euangłio dormiert̃: quia ꝑ
creaturam poterant creatorem cognoscere. euius inuisi¬
bilia a constitutione mundi. ꝑ ea quȩ facta sunt intel¬
lecta conspiciuntur: Hoc est enim quasi metere uͥ
non seminauit: id est ętiam eos impietatis reos tene¬
re: quib uerbũ legis. aut euangłii non ministratũ ẽ.

Expanded text:
nem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, nem ex eo quod acceperant, laudantur qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam de ipsis reddere rationem quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant cognoscere Creatorem, cujus invisibilia, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur ? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cis suis orent: tamen non absurde uindictam desi¬
derare dicuntur Xlu¬
aħc intelligitur. Regio longinqua: eccłia gentium usq
fines terrȩ. Reuerti tamen dicit. Abiit enim: ut pleni¬
tudo gentiũ intraret. Reuertet᷑: ut oĩs isrł saluus fiat.
ecem mnas. legem significat. XLui¬
propter decalogum. Decem aut̃ seruos. quib sub
illa positis. gratia predicata ẽ. Sic enĩ eis intelligendũ ẽ
datas minas adusum: cũ intellexerunt eam ipsam legẽ
remoto uelamine. ad euangelium ꝑtinere. Ciues eius
qui post eum miserunt legationem. dicentes se nolle
ut regnet sibi. iudei sunt : qui etiã post resurrectio¬
nem eius miserunt ꝑsecutores apłis. ⁊ p̃dicatores
euangelii respuerunt. Rediit aut̃ accepto regno: quia
in manifestissima ⁊ eminentissima claritate uent᷑us
ẽ: qui eis humilis apparebat. eũ diceret. Regnũ meũ.
non ẽ de hoc mundo. Quod aut̃ serui. reddentes ratio¬

Expanded text:
cis suis orent, tamen non absurde vindictam desicis suis orent, tamen non absurde vindictam desiderare dicuntur. XLstus intelligitur. Regio longinqua, Ecclesia Gentium usque ad fines terrae. Reverti tamen se dicit: abiit enim, ut plenitudo Gentium intraret; revertetur, ut omnis Israel salvus fiat . Per decem mnas, Legem significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum est eis datas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Cives ejus qui post eum miserunt legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutores Apostolis, et praedicationem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum non est de hoc mundo . Quod autem servi reddentes ratio
Abbreviated transcription (Latin):
potest. cũ apud iniquissimũ udicem usq ad affectii¬
simum implendi desiderii. ualuerit ꝑseuerantia de¬
precantis. Ipsa uͦ uidua. potest habere similitudinem
eçcłiȩ. qͦd desolata uidetur donec ueniat dñs: qui
tamen u secreto ȩtiam nẽ curam eius gerit. Si ait
mouet cur electi dei se iundicari deprecentur. quod
me moneam᷑ ut ꝓ nr̃is inimicis ⁊ iꝑsecutorib orem
in delligendũ est eam uindictam esse iustorum:
ut omnes mali pereant. Pereunt aut̃ duobꝰ modis
Nut conuersione adiusticiam: aut amissa ꝑsupplici¬
um podestate. qua nẽ aduersus bonos quam diu
hoc ipsum bonis expedit uel temꝑaliter aliquit
ualent. Itaq etiã si omnes homines conuerterent᷑
ad dm̃. utter quos suut ȩtiã inumici ꝓ quib iubemͣ¬
orare: diabolus tam̃ qui operatur infiliis diffider¬
tiȩ. remaneret in seculi finȩ damnandus. Quẽ si¬
nem iusti cum uenire desiderant. quãuis pro uum¬

Expanded text:
potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectpotest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod me moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemorare; diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae , remaneret in saeculi fine damnandus: quem finem justi cum venire desiderant, quamvis pro inimi
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ullomodo dñs ut sibi fraudem faciamus
hortatur: sed si fraudando quasi ꝓuidit inposte¬
rum laudatũ eum dicit adño. quanto maiore
alacritate sibi ꝓuidere debent inȩternã uitam.
qd suo loco expositum est
careret iam dormiens excitatur. ut tres panes qs¬
moiet amico suo. Si enim ille molestia compulsus
dedit: quantomagis deus qui suos seruos diligens.
tit petamus hortatur. dabit bona petentibus se:
Itaq illud suꝑius genus his uerbis adiungi po¬
test. Sieut illud. ita ⁊ illud. hoc aut̃ posterius
his uerbis. Si illud quantomagis illud: aut si
illud. quantominus illud : Sed alicubi obscure:
alicubi aꝑte ista ponuntur. Hic gͦ miquus iudex.
ñ ex similitudine. sed exdissimilitudine adhibi¬
tus est: ut ostenderet dñs quanto cerciores esse
debeant. qui deum ꝑseueranter rogant. fontẽ iusticię
atq miscđiȩ. uł si quid excellentius dici aut audiri

Expanded text:
neque ullo modo nos dominus ut sibi fraudem faciamus neque ullo modo nos dominus ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam d suo loco expositum est.careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri
Abbreviated transcription (Latin):
illo cui dñs dimisit qđ ratione reddita debere
inuentus ẽ. ⁊ ipse conseruo suo dilationẽ saltim
dare noluit: ⁊ de feneratore qui cũ duob debito¬
ribus donasset quod debebant. ab eo plus dilectꝰ
est. cui plus donauit: ⁊de homine qui habebat
duos filios maiorem inagro sibi ꝓpinquantem mis
norem aut̃ in longinquo luxuriantẽ. inume¬
rabilia huiusmodi. de his enĩ inquantũ similia ft̃.
aucitur intellectus eius rei. cui adhibentur insi¬
nuande aut requirendȩ: aut ex ipsa dissimilitudi¬
ne aliqͥuid ꝓbat. ueluti ẽ illud. Quod si fenũ agri
qđ hodiȩ est. ⁊icras inclibanum mittitur deus sic
uestit: quantomagis uos modicȩ fidei : Ad hoege¬
nus ꝑtinet ȩtiã illud qͦd de seruo ait: eui dñs denun¬
tiauerat. ut auillicatu remoueretur. fraudem quippe
ille fecit dño suo: ut falsatis cirografis. debitoribus
eius quantũ commodũ uisum est relaxaret.

Expanded text:
illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi pnorem autem in longinquo luxuriantem ; et innumerabilia hujusmodi: de his enim, in quantum similia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae aut requirendae. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud, Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei ? Ad hoc genus pertinet etiam illud quod de servo ait, cui dominus denuntiaverat ut a villicatu removeretur: fraudem quippe ille fecit deius quantum commodum uisum est relaxaret.
Abbreviated transcription (Latin):
temptationib ut possint assumi. Iob aut̃ quia iuxo¬
rem habuit et filios. namplas terrenas rerum copias:
ad illud genus ꝑtinet. cui molendinũ deputatũ est.
sed tam̃ ut sint fortissimi intemptationib sicut ille
fuit. Non enĩ aliter assumi potuert̃. Nec puto esse.
alia genera hominũ quib constat eccłia. quã ista
tria. habentia binas differentias ꝓpter assumptio¬
nem et relictionem: quãuis in singulis multȩ stu¬
diorum. uoluntatũq diuersitates ad concordiam
tñ unitatẽq concurrentes possiit inueniri.¬
Wid ẽ quod ad semꝑ orandum i non xliiii.¬
deficiendũ. de iudice unquo uoluit ꝑabolam po¬
nere. qui cũ deum ñ timeret: ⁊ hominem ñ uereret᷑.
uiduȩ d̃ñ assiduis interpellationib cessit. ut eã uin¬
dicaret. ne sibi ab illa dedium fieret: Nam hoc est
qd ait: ne ueniens sugillet me. Qm̃ parabolas dñs
aut scđm similitudinem aliquã ponit. sic̃ de seruo

Expanded text:
temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxotemtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inueniriid est quod ad semper orandum et non deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo
Abbreviated transcription (Latin):
nere uideantur: adueniente tamen temptatione
tribulationis. ⁊ exislis qui deo ministrant in egcłia:¬
aliqui ꝑmanent. aliqui cadunt. Qui ꝑmanent. as¬
sumtntur. qu cadunt relinquuntur. Ergo unus
assumetur: ⁊ unus relinquet᷑. Non quasi deduob
hominib dictum: sed de duobus generib affectio¬
num. insingulis generib. trium professionũ. In illa
nocte gͦ dixit: in illa tribulatione. Ad ipsa tria genera
quȩ assumunt᷑. arbitror ꝑtinere ęciam tria nomina
uirorum scõrum: quos solos liberandos ihezechi¬
el ꝓpħa prenuntiat. Noe. damel. et iob. uidetur enĩ
noe ꝑtinere adeos ꝑ quos eccłia regitur: sicut ꝑillũ
in aquis archa gubernata ẽ: quȩ figurã gestabat᷑
eccłiȩ. Daniel aut̃ quia elegit cȩlibem uitam. id est
nuptias terrenas contempsit. ut sicut dicit apłs sine
sollicitudine uiueret. cogitans quȩ sunt dei. genus
eorũ significat qui sunt inotio: s tam̃ fortissimi in

Expanded text:
nere uideantur, adueniente tamen temtatione nere uideantur, adueniente tamen temtatione tribulationis et exaliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror pertinere etiam tria illa nomina uirorum sanctorum, quos solos liberatum iri Hiezechihel propheta denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in
Abbreviated transcription (Latin):
guli assument᷑. isinguli relinquent᷑: Tria genera ho-¬
minum hic uidentur siguificari. Uunum eorũ qui otiũ
nquietem eligunt. neq negotiis secularib neq ne-¬
gotiis eccłiasticis occupati. quȩ illoꝵ qui es lecti noĩe
signisicata ẽ: alterum eorũ qu implebib consittuti
reguntur adoctoribus. agentes ea quȩ sunt huiꝰ scłi.
Quos ⁊ feminarũ nomine significauit. qr consiliis
ut dixi peritoꝵ regi eis expeditꝰ et molentes dixit.
ꝓpter temꝑalium negotioꝵ orbem atq circuitum:
quas tamen in uno molentes dix̃. in quantũ de ip-¬
sis rebus et negotiis suis prebent usibus eccłiȩ: der¬
cium eorum qui oꝑantur in eccłiȩ ministerio. tan¬
quã magro dei: de qua agri cultura apłs loquit᷑.
In his gͦ trib generib. bina sunt rursus genera ho
minum in singulis: ⁊ ꝓrobore suarũ uirium dis-¬
cernuntur. Cum enim om̃s ad eccłie menbra ꝑti-¬

Expanded text:
guli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hoguli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur . In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra perti
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ qd dicit dñs. qui fuerit in tecto et uasa
eius in domo: non descendat tollere illa: In
tecto ẽ: qͥ excedens carualia. tanquã in aura libera
sp̾italiter uiuit. uasa eius in domo: st̃ sensus car¬
nales. Quib adinuestigandã ueritatem quȩ intel¬
lectu capitur. multi utentes: penitus errauerunt.
Huius ergo sp̃italis uiri. lam uasa ista uacant in do¬
mo: qr mente corꝑi suꝑeminens. ꝑ aciem intelligen¬
tiȩ tanquã intecto positus: ꝑspicuitate sapientię
ueluti celo aꝑtissimo fruitur. Caueat gͦ iste: ne in
die tribulationis. rursus uita carnali quȩ ꝑsensus cor¬
poris pascitur delectatus. ad uasa huiusmodi tollen¬
da descendat. xli.
paulus ⁊i apollo plantat urigat: ñ respiciat spem se¬
one retro respiciunt:⁊ se abspe diuine ꝓmissio¬
nis auertunt. Et ideo statua salis facta ẽ: ut ammo¬
nendo homines ne hoc faciant. tanquam condiat cor
eorum ne suit fatui. Xliii.
in unum.⁊ duo in agro: de quib omnib. binis. sin¬

Expanded text:
uid est quod dicit dominus: qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penitus errauerunt. huius ergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat die tribulationis rursus vita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus, ad vasa hujusmodi tollenda descendat. XLII.Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saeone retro respiciunt, et se ab spe divinae promissionis avertunt. Et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines ne hoc faciant, tanquam condiat cor eorum ne sint fatui. XLIV. in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis sin
Abbreviated transcription (Latin):
antistes. sedẽ aplicã petut̃. & a romana impetrauit. ut
rex anglorũ om̃i appellatione cessante subicẽt᷑ anthe¬
matrẽt regñ interdicto. nͥ cantuariensi ȩccliȩ pax red¬

Expanded text:
antistes, sedem apostolicam petiit et a Romana Ecclesia impetravit, ut antistes, sedem apostolicam petiit et a Romana Ecclesia impetravit, ut rex Anglorum omni appellatione cessante subjiceretur anathemati et regnum interdicto, nisi pax Cantuariensis Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ pontiniacũ ꝯtͥstandi archiepͣi cã. peterent. Ibi enĩ
ad eccłiã suã redit᷑aꝰ erat. cũ gła et inde. ꝑmarts uiĩ
palmam migͣturus ad dñm. Et sic̃ beata uirgo euius
animã infilii passione doloris gladiꝰ tnsu̾b̾auit płꝰꝙͣ.
magna et maudita et longa supplicia ꝑtulit. m̾itũ &
coronã martyrii głosiꝰ illustrauit. ẽ imens aũ occasiõe
sui uiris scĩs ĩminere dispendiũ: sponte discessit. & acd
francorũ xp̃ianissimũ regemi lodouicũ se contulit. qui
eũ reu̾e̾nt̾ excipiens: donec pax reformaret᷑ humanissi¬
me necessaria ministrauit. Sollicitauit q̃ sũmũ pon¬
tificem ĩ uͥtute amoris & sub impensi ꝓtestatione ob¬
seqͥi: ne ult̾iꝰ dilationes frustratorias ꝓrogaret. sic̃ regñ
francoꝵ. diligebat & honorẽ apłicȩ sedis. miseratꝰ etiã
anglicanȩ eccłiȩ desolationẽ guilł senonensiũ uen̾andꝰ

Expanded text:
re cogebant, quod Pontiniacum contristandi archiepiscopi causa peterent. Ibi enim re cogebant, quod Pontiniacum contristandi archiepiscopi causa peterent. Ibi enim ad Ecclesiam suam rediturus erat cum gloria, et inde post martyrii palmam migraturus ad Dominum. Et sicut beata Virgo, cujus animam in Filii passione doloris gladius transverberavit, pmagna et inaudita et longa supplicia pertulerit, meritum et coronam martyrii gloriosius illustravit. Timens autem occasione sui juris sanctis imminere dispendium, sponte discessit, et ad Francorum christianissimum regem Ludovicum se contulit, qui eum reverenter excipiens, donec pax reformaretur, humanissime necessaria ministravit. Sollicitavit etiam summum pontificem in virtute amoris et sub impensi protestatione obsequii, ne ulterius dilationes frustratorias prorogaret: sicut regnum Francorum diligebat et honorem apostolicae sedis. Miseratus etiam Anglicanae Ecclesiae desolationem, Willelmus Senonensis venerandus