comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ creditiam iudicatus ẽ. qr nõ credit ĩ noĩe
ungenti fibii dei. Ubi gͦ ꝑuillos ponim᷑ bap¬
tizatos insi iter fideles sicut umuuise ũbiq
eccłie clamat auctoritas. Ergo inter om̃s qui
crediderunt hec enĩ eis adquiritur ꝑuirtutẽ sa¬
cram̃ti. ⁊ offerentium responsionẽ ac ꝑ hoc qui
baptitati nõ sũt: inter eos qui ñ crediderũt. Por¬
ro si illi qui baptizati sũt nõ iudicantur. isti
qr carent bap̃mo sudicantur. Qd̃ u̾o adiũgit
hoc ẽ iuditium qr lux uenit ĩmundũ. ⁊ dilexe¬
runt hoĩes magis tenebras qmͣ lucemr. Unde
lux uenit ĩmundũ inside suo ditit aduentu.
turẽẽ in luce: Aut qũo nõ ⁊ hoc in dilectione te¬
nebraꝵ hñt. qui quemadinod̾ ip̃i nõ credunt
Sic nec baptirandos sitos ꝑuislos arbitrantur.
qñ eis mortem corꝑis timent. In deo aũ dicit
frã oꝑa eius qui uenit ad lucẽ: qr intelligitiu¬
stificationem siã. ñ ad sua m̾ita. s ad dei gra¬

Expanded text:
m judicatus est; quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. Ubi ergo parvulos ponimus baptizatos, nisi inter fideles, sicut universae ubique Ecclesiae clamat auctoritas? Ergo inter eos qui crediderunt; hoc enim eis acquiritur per virtutem Sacramenti et offerentium responsionem: ac per hoc eos qui baptizati non sunt, inter eos qui non crediderunt. Porro si illi qui baptizati sunt, non judicantur; isti quia carent Baptismo, judicantur. Quod vero adjungit, em i udici umquia lux uenit in mu ndum et dilexerunt homines tenebras magis quam lucem, unde lux uenit in mundum um, nisi desuo dicit aduentu? sse dicuntur in luce? aut quomodo non et hoc in dilectione tenebrarum habent, qui quemadmodum ipsi non credunt, sic nec baptizandos suos paruulos arbitrantur, quando eis mortem corporis timent? in deo autem facta dicit opera eius, qui uenit ad lucem, quia intellegit iustificationcm suam non ad sua merita, sed ad dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
totis uirib uoluntatis. eidem ad illicita ⁊̃ ñ nisl¬
lacedamus. tanto magis ⁊ crebrius qnͣto deten¬
ores tanto minus ⁊ rarius. qñto meliores sums
S qũi de hat questionte in qua queriturr utrũ pos¬
sit uł utrũ sit. fuerit futurus ue sit homo sũ pcc̃o
uhatuita. excepto ello qui dixit. Ecce uenit prin¬
ceps mundi. ⁊ in me nicħ ĩuenit alitrnto diligen

Expanded text:
totis viribus voluntatis, eidem ad illicita etiam nonnultotis viribus voluntatis, eidem ad illicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestione, in qua quaeritur, utrum possit ucl utrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, aliquanto diligen
Abbreviated transcription (Latin):
miratiflo meffabili oĩpotentissimi creatoris ut
lexpc̃ci que ẽ in menbris reptignans legtm̃tis
ꝓrsus penitus extinguatur ⁊ nõ sit S ut quicqͥd
mali abhoĩe factum. dictũ cogitatũ ẽ. cũ idẽ con¬
cupiscentie subiecta m̃te seruiret. totũ aboleat᷑
acuelut fcm̃ nõ fu̾it habeatur. Ip̃e u̾o solutiis
reatus uinculo quo ꝑ illam diabolus aĩam reti¬
nebat. Et int̾clusione destructa qua hoĩem a
suo creatore sepabat maneat incertamine. quo
corpus nr̃m cãstigamiꝰ. ⁊ sernituti subiciinus.
uł ad usus licitos ⁊ necessarios relaxanda uł
continentia cohibenda. S qm̃ diuinos sp̃u qͥ
nuato melius qm nos om̃ia gen̾is humani
nouit ist p̃terita ist p̃sentia. ut futura. Talis ui¬
ta humana p̃cognita atte p̃dicta ẽ. ut ñ uistifi¬
cetur inconspectu dei om̃is utsuens. fit ut ꝓigno¬
rantiam uł infirmitatem nõ exortis adu̾sus eam

Expanded text:
miraculo ineffabili omnipotentissimi Creatoris, ut miraculo ineffabili omnipotentissimi Creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, prorsus penitus exstinguatur, et non sit: sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis humani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
magis possint esurientes flere qm suggere. Pinde
infirmitati m̃tis congritit. Hec om̃ino infitim¬
tas corporis. nec fuisset caro xp̃i insiłttudĩe carnis
pcc̃i: nisi caroeẽt ista peccati. Quiꝰ pondere rõnalis
aĩa sitgrauatur. siue t̃ ip̃a exparentib tracta sit
sure ibidem creata. siue desitꝑ inspirata qd̾ nunc
querere differo. In ꝑĩtis certe gr̃a dei ꝑ bap̃m
eius. quiitenit insiłitudĩe carnis pc̃ci. Id agnur
ut euacuetur caro peccati. Quacuatur añ nõ ut in
ip̃a uiuente carne concuip̃ia consꝑsa. ⁊ ĩnatare¬
pente ab sumatur ⁊ nõ sit. S ne obsit mortuo q̃
merat nato. Nam si post bap̃m iuxerit atq ad e¬
tatem capacẽ p̃cepti ꝑuenire potu̾it. ibi habetcũ
qua pugnet. eamq adiuuante deo suꝑet. si nõ
inuatnũ grãm eĩ suscepit. si reꝓbatus eẽ nolũit
Nam nec grandib hoc prestatur in bap̃o. nisi forte

Expanded text:
magis possint esurientes flere quam sugere. proinde magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuisset caro Christi in similitudine carnis peccati, nisi caro esset ista peccati, cuius pondere rationalis anima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire potuerit, ibi habet cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si non in vacuum gratiam ejus susceperit, si reprobatus esse noluerit. Nam nec grandibus hoc praestatur in Baptismo, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
infrrmitas nescio quid qͣntũ arbitror penale
demonstrant. mortet enĩ si primi fsll homines
ñ peccassent utrũ tales eẽnt filios habituri qui
nec lingua nec manib necpeclib uterentur Ilã
ꝓpt̾ uteri capacitatẽ fortasse nec̃ce fu̾it ꝑuilos nõ¬
uasci. Quam nis cũ exigua sit ꝑs corporis osta
tũ pp̃ hoc deus ꝑuiclam iuro conirgem fecit qͣm
edaficauit in mmuslierẽ. Unde ⁊ eius filios poterat
om̃ino potentia creatoris mox editos grandes ꝓ¬
musltis etram pecorib p̃stitit quoꝵ pulli qͣmius
sint ꝑuulineq accedentib corꝑis increm̃tis eti¬
Nec suggendis uberib cura. ⁊ opeadinouentur
aliena. s ea ip̃i inmat̾ius corporib loco abdito
possita intrabilifatilitate nouerunt. Contra ho¬
imininato nec adincessũ pedes ydonei. nec manꝰ
saltem ad scalpendũ habisles ⁊ nisi oꝑe nutͥentis
ĩmotis labris papilla uberis ingeratur. nec itbi
sint sentiunt. ⁊ iuxta se iacentib maminis

Expanded text:
id, quantum arbitror, poenale monstrat. Movet enim, si primi illi homines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedibus uterentur. Nam propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit parvulos nasci. Quamviter hoc Deus parvulam viro conjugem fecit, quam aedificavit in mulierem: unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox editos grandes promultis etiam pecoribus praestitit, quorum pulli quamvis sint parvuli, neque accedentibus corporis incrementis etinec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙy ideo si huiꝰ manes gr̃e de corpore exieriit: se¬
q̃tur eos qd̃ dt̃m ẽ. ñ uidebũt uitã. s iradeima¬
net suꝑ eos. Unde hoc qndo eos clarimi ẽ peccata
ppria nõ hr̃e. si nec origniali teneantur obnoxii.
bene aũ nõ ait. ira dei ueniet suꝑ eũ. s manet
suꝑ eũ. Ab hac quiꝑpe ira qua om̃s sub pcc̃o sunt
ueniat. occulta ẽẽ causa pot̾. intusta nõ potest.
Numiquid enĩ niqͥtas ap̃ d̾m : absit S prius sc̃ꝵ

Expanded text:
e corpore exierint, see corpore exierint, sequetur eos quod dictum est: non uidebunt uitam, sed ira dei manet super eos.ctundehocquandoeos clarum est peccata propria non habere, si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene autem non ait: ira dei \'ueniet super eum\'. sed manet super eum. ab hac quippe ira, qua omnes sub peccato sunt, ueniat, occulta esse causa potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
que data ẽ ꝓsetisli uita. Et si nõ manducau̾int car¬
nem filii hois. nec ip̃i hebunt uitam. Hic ẽ etrã
alud. pat̾ diligit filium. ⁊ om̃ia dedit ĩmamies
Qui credit infiliũ ht̃ uitam et̾nam. Qui autẽ
necredilus ẽ filiꝯ nõ habebit uitam. s iraderma¬
net suꝑ eũ. In quo gͥ hoꝵ genere ponenus ĩtan¬
tes. in ẽoꝵ qui credunt inflliũ. an in eoꝵ qͥ sunt
intredili filio. In neutro ait aliqͥs. qr cũ adhuc
credere ñ possunt. nec incredieli putandi ft̃isõ hoc
indicat eccłiastica regila: que baptrtatos nfan¬
tes fideltum nũo adiungit. Porroistt qui bapti¬
⁊ antur pp̃ utirtutem celebrationemꝙ tanti sacra¬
m̃ti qmius suo ore corde ateꝵ ore ñ agant. qd̃
ad credendũ ⁊ fitendumq nõ ꝑtineat. tñ sumi
mero credentiũ ⁊ putantur. ꝓfẽcto sui quib satra¬
m̃tum defi̾it in eis hñdi sunt qͥ ñ credut fiio.

Expanded text:
quae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carquae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carnem filii hominis, nec ipsi habebunt uitam. Hinc est etiam illud: pater diligit filiumtam aeternam; qui autem incredulus est filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. in quo igitur horum genere ponemus infantes? in eorum qui credunt in filium, an in eorum qui sunt ineredulifilio?\'inneutro\', ait aliquis, \'quia cum adhuc credere non possunt, nec increduli deputandi sunt\'. non hoc indicat ecclesiastica regula, quae baptizatos infantes fidelium numero adiungit. porro si isti, qui baptizantur, propter uirtutem celebrationemque tanti sacramenti, quamuis suo corde atque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertineat, tamen in numero credentium conputantur, profecto illi, quibus sacramentum d
Abbreviated transcription (Latin):
inse hĩe uatam. qr nõ ait qui nõ manducau̾it. sicut
et ido qr ꝓpͥe sue uite poc̃is nullis adhuc tenẽt᷑ obnoxii or¬
ꝯuialis eis egritudo sanat᷑ ĩ eiꝰ gr̃a qͥ saluos fatit ꝑ lauatũ
de uiap̃imo. qui ñ renatus fu̾it set ait. si ñ mandica¬
ueritis uelut eos allains qui audire ⁊ intelligere
rot̾ant q̾ utiq nõ ualent piriulli. s qui hoe dicio
nõ atendit quia nisi om̃s ista sententiateneat ut
sine corpe ⁊ sanguine filis hõis intam hr̃e ñ possint
frustra etiam etas maiorid currat potestenĩ sinõ
uolutatem set idberloq̃ntis attendas eis solis ui¬
ro caro mea ẽ ꝓ seculi uita. Scdm hoc enĩ ⁊̃ adnos
ꝑtinere illud sacram̃tum intelligimus: qr tunc
nõ dum fuimus qͣndo ista dicebat. ⁊ qui nõ possu¬
ami carnẽ dedit. Sius aũ ambigat secisli nõtehñ¬
nes significasse qui nascendo ihoc scłm uentunt

Expanded text:
in se habere uitam, quia non ait \'qui non manducauerit\', sicuin se habere uitam, quia non ait \'qui non manducauerit\', sicuae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in ejus gratia qui salvos facit per lavacrum de baptismo: qui non renatus fuerit, sed ait: si non manducaueritis, uelut eos alloquens qui audire et intellegere poterant, quod utique non ualent paruuli? sed qui hoc dicit, non adtendit, quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine filii hominis uitam habere non possint, frustra etiam aetas maior id curat. potest enim, si non uoluntatem, sed uerba loquentis adtendas, eis solis uiro, caro mea est pro saeculi uita? secundum hoc enim etiam ad nos pertinere illud sacramentum intellegimus, qui tunc nondum fuimus, quando ista dicebat, quia non possuam carnem dedit. quis autem ambigat saeculi nomine homines significasse, qui nascendo in hoc saeculum ue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter xp̃i hereditatem p̃ter regnũ celoꝵ. Habent . i
uttelicet quo ⁊fugiant atq ribi delitescant. Quia
ñ art dñs. Si qͥs renatus fu̾it ex aqua ⁊ sp̃u ñ ha¬
bebit uitam. s ait ñ intrabit ĩ regnũ dei. Nam sul
lud dixisset mesla hinc disbitario posset oborriri.
Auferatur gͦ dibitatõ iam dñm audiamus. nõ
siispitiones riecturas ꝙ mortaliũ. dũm audiamꝰ
ingitam ñ quidẽ hoc desacram̃to lauatri dacentem.
set desatram̃to sc̃e m̃se sue. quo nemorite nssbap¬
tizatus accedit. nisi manducau̾itis carnẽ meam
et bsberitis sanguinẽ meũ nõ habebitis uitam in
nobis. Quidistira q̃rimus: qͥd ad hoc rederi potest
iisi ꝓtinatia pugnaces neruos adu̾sus constantiã
ꝑspicite i̾itatis intendat. An u̾o quisqͣm ⁊̃ hoc di¬
c̾ere audebit qd̾ ad ꝑuislos hec sña nõ ꝑtinreat.
possint ꝙ sine partipatione corporis huiꝰ ⁊ sangnis

Expanded text:
praeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim praeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim uidelicet quo confugiant atque ubi delitiscant, quia non ait dominus: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, \'non habebit uitam\', sed aitlud dixisset, nulla hinc dubitatio posset oboriri. Auferatur ergo dubitatio: jam Dominum audiamus, non suspiciones conjecturasque mortalium; Dominum audiamus, inquam, non quidem hoc de Sacramento lavacri dicentem, sed de Sacramento sanctae mensae suae, quo nemo rite nisi baptizatus accedit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participatione corporis huius et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
tis contupiscentũs abstinu̾it. nicħ ei ꝓderit qd̃ ꝑuus
accepit.Lerumptũ si ꝑcepto bap̾ate de hac iuta emł¬
grauerit soluto reatu cui orignialiter erat obuorius
ꝑfinietur malo lumine u̾itatis qd̾ in ꝯmutabilit̾
manens met̾num. iustificatos p̃sentia creatoris al¬
lumiat. Peccata enũ sola sepantur int̾ hoĩes ⁊ d̾mr q̃
soluitur p̃i gr̃a ꝑ quem mediatorem reconeiliam̃
cũ iustificat impiũ. Tercenturaũ isti sententia dm̃
dicentis. nisi quis natus fu̾it denuo ñ uidebit reg¬
nũ dei. qd̃ cũ exponeretant. Nisi qͥs renatus fu̾it ex.
aqua ⁊ spu scõ nõ intrabit ĩ regnũ celoꝵ. Et pp̃ea co¬
nantur puulis ñ baptiratis ĩnocentie m̾ito salutẽ
acuitam et̾nam tribuere. s qr baptizati ñ sũt eos
a regno celoꝵ alienos facere. Noua quadã ⁊ mirabi¬
li p̾sumptione qͣi salus eterne uite eterna possitẽẽ

Expanded text:
tis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus tis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gratia, per quem mediatorem reconciliamur, cum iustificat impium. Terrentur autem isti sententia domini dicentis: nisi quis natus fuerit denuo, non uidebit regnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tribuere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum facere alienos noua quadam et mirabili praesumptione. quasi salus aeternae uitae aeterna possit esse
Abbreviated transcription (Latin):
suint. ita ⁊̃ si pec̃ores nõ sunt nõ eos uenit uocare
qui dixit. nõ ueni uecare iustos s pcc̃ores. ⁊ sdeo bap¬
tisio eius qui eos nõ nocat ñ tm̃ frustra uerũ etiã
impbe uidentur irruere qd̾ absit ut sentianĩ. Worcat
eos gͥ medicus. qui ñ opꝰ est samis s egrotantib. iec
tantillus pot̾ aliqͥd penitere. Huic sedetur. Si pp̃ea
penitentes dicendi nõ sũt: qr sensũ penitendi nõbñt.
nec fideles dicendi sũt. qr simslit̾ sensũ credendi nõ¬
dunthñt. Si aũ pp̃ea recte fideles uocantur qm̃ fidem
ꝑ uba gestantiũ quodam mn ꝓfitentur curñ priꝰ ettã
penitentes hñtur. cũ ꝑ eꝯdem u̾ba gestantiũ diabolo
et huit scło renuntiare monstrantur. totũ hoc inspe
fit sui sacram̃ti ⁊ diuine gr̃e. qͣm dñs donauit ecc̃e
Ceterum qͥs ignorat qd̾ baptiratus ꝑuulus si ad ra¬
troiales annos uentens ñ crediderit nec se ab allici¬

Expanded text:
sunt, ita etiamsi peccatores non sunt, non eos venit vocare, qui dixit, Non veni vocare justos, sed peccatores? Et ideo Baptismo ejus qui eos non vocat, non tantum frustra, verum etiam improbe videntur irruere; quod absit ut sentiamus. Vocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec tantillos potest aliquid paenitere?\' huic respondetur: \'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium diabolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum hoc in spe fit ui sacramenti et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat quod baptizatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlici
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ excorpore ⁊ aĩa que utraq dei creatura ẽ. porre
si expeccato qd̃ in illa erate nisi originale antiqũ
una ẽ quippe caro pc̃ci inqua om̃s ad dampnatio¬
nemi nasciltur. Et una ẽ caro istinslitudr̃e carrus
ꝑcc̃i ꝑ qm om̃s a dampnatõe liberanturꝰ nec ita
dcm̃ est om̃s uelut quicũq nascunt᷑ in carne pec¬
cati. Idem ip̃i om̃s mundari intelligant᷑ ꝑ carnẽ
nascuntur nisi incarne pcc̃i. ⁊ om̃s ꝑtinentes ad
camus u̾bi gr̃a. Una est obstetrix in ista ciuitate
que om̃s excipit. Et inius ẽ hic lict̾aꝵ magister
qui om̃s docet ueq ibi possũt intellrom̃s nsi qͥr
nascunt᷑. neq hic om̃s nisi qͥ discunt. nõ tñ om̃s¬
qui nascuntut litt̾as discant. s cuiꝰ claret qd̾ ⁊
illic recte dcm̃ ẽ. om̃s excipit p̃ter eusꝰ manus ne¬
mo nascitur. Et hic recte dcm̃ ẽ. om̃s docet p̃ter cuĩ
magistium nemo discet. Consideratis aũ om̃ib
diuinus testimoniis q̃ ꝯmemoraui siue sigislatĩ

Expanded text:
enim ex corpore et anima, quae utraque Dei creatura est. Porro si ex peccato, quod in illa aetate, nisi originale et antiquum? Una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur; et una est caro in similitudine carnis per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnnascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad camus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamqui nascuntur, litteras discunt. Sed cuivis claret, quod et illic recte dictum est, Omnes excipit, praeter cujus manus nemo nascitur; et hic recte dictum est, Omnes docet, praeter cujus magisterium nemo discit. 56. Consideratis autem omnibus divinis testimoniis quae commemoravi, sive singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
ponens innobis ubimm reconciliationis. S xp̃o gͦ
legationẽ fungimur tanqm deo exhortaute ꝓ nos
obsetramus ꝓ xp̃o reconciliari deo. eũ qui nõ noue¬
rat pcc̃m ꝓ nobis poc̃m fecit. ut nos sumus iustitia
dei in ip̃o. cooꝑantes aũ ⁊ rogamus: ne ĩuatuum
gr̃am dei suscipiatis. Dicit enĩ temꝑe acceptabili
exaudiui te. ⁊ indie salutis adiuui te. Lcce nuĩt tps
acreptalule: ecce nunc dies salutis. Adhanc recõ¬
concilari ⁊ saluari possunt. nisi dimissa ñ reputet
nr̃is. ut eximeret nos de p̃senti scło matigno. Et ali¬
O loco. lextransgressionis posita ẽ ꝓposita gr̃a ẽ. do¬
nec ueniret semen cui ꝓmissim ẽ dispositũ ꝓan
gelos in manui mediatoris. Mediator auuniꝰ nõ ẽ

Expanded text:
reconciliationis. Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo. Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso. Cooperantes autem et rogamus, ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis. Dicit enim: Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te. Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Ad hanc reconconciliari et salvari possunt, nisi dimissa non reputet um pro peccatis nostris, ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno . Et alio loco: Lex transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est, dispositum per Angelos in manu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionis. Renouanum aũ sp̃u mentis ir̃re. ⁊ indui¬
te nouũ hoĩem eũ qui scd̃m tm creatus ẽ. iniusti¬
tia ⁊ scĩtate u̾itatis. Et alibi. uelite ⁊tristare sp̃m
sc̃mi dei in quo signati estis in diem redemptionis.
ad coloscenses etiã italoquit᷑. Grãs agentes patri
pͥdoneos facienti nos inpartẽ sortis scõꝵ inlumt̃e
qui erpuit nos de potestate tenebraꝵ.⁊ transtulit
in regnũ filii caritatis sue. inqito hĩs redemptio
nem in remissione pcc̃oꝵ. Et alio loco. Et estis inqͥt
ille replȩti : qui ẽ capit om̃is principatus ⁊ po¬
testatis. in quo ⁊̃ curumcisi estis cirtũcisione nõ

Expanded text:
u mentis uestrae et induite noum hominem, eum qui secundum deum creatus est in iustitia et sanctitate ueritatis.et alibi: nolite contristare spiritum sanctum dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Ad Colosenses etiam ita loquitur: gratias agentes patri idoneos facienti nos in partem sortis sanctorum in lumine, qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatnem in remissione peccatorum . Et alio loco: Et estis, inquit, in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis: in quo etiam circumcisi estis circumc
Abbreviated transcription (Latin):
ut incorporentur illi menbra eius hoc ẽ fideles
eius ꝓͥ fecto nec bãps ẽ necessarius eis quiillo
remissi onis ⁊ reconciliationis. beneficio q̃ fit ꝑ
mediato rem nõ opus hñt. Porro qr ꝓuilos
uenire ñ possunt concẽdantur. oportet eos egere
illis beneficiis mediatoris. ut obliti ꝑ sacramen¬
tũ earitatemq fideliũ. ac si incorꝑati xp̃i corpori
qd̃ ẽ eccłia recontilientur deo. ut in illo uiuant
salur ut liberati. ut redempti. ut illũiati fiant
Unde nisi amorte uiciis reatu sitbiectione tene
ꝓpria ⁊miserũt restat origniale pcc̃oꝵ hec ratto¬
cͣmatio. tuncent fortior cũ ea que ꝓmisi testimõia
multa congessero. Iam sup̃ posuimus ñueni
uocare iustos set pcc̃ores. Itera cũ adzacheũ eẽt
ingressus hodie mͥquit salus donnui huic fc̃a ẽ.¬
q̃minet iste filius ẽ abrahe. uenit enĩ filius
hõis querere ⁊ salitare qd̃ pierat. Hoc ⁊ de oue
ꝑdita. ⁊ relictis nonagnnita .ix. q̃sita ⁊ inuenta.

Expanded text:
ut incorporentur illi membra ejus, hoc est fideles ejus: profecto nec Baptismus est necessarius eis qui illo remissionis et reconciliationis beneficio, quae fit per mediatorem, non opus habent. porro quia paruulos uenire non possunt, concedant oportet eos egere illis beneficiis mediatoris, ut abluti per sacramentum earitatemque fidelium ac sic incorporati Christi corpori, quod est ecclesia. reconcilientur deo, ut in illo uiui, ut salui, ut liberati, ut redempti, ut inluminati fiant. unde. nisi a morte, uitiis, reatu, subiectione, tenepropriam commiserunt, restat originale peccatum. Haec ratiocinatio tunc erit fortior, cum ea quae promisi testimonia multa congessero. iam supra posuimus: non ueni uocare iustos, sed peccatores. item cum ad Zaccheum esset ingressus: hodiequoniam et iste filius est Abrahae. Venit enim filius hominis quaerere et salvare quod perierat . » Hoc de ove perdita, et relictis nonaginta novem quaesita, et invento
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m suũ ꝓpositũ ⁊ grãm que data ẽ nobis ĩ xp̃o
iħu ante scła eterna. manifestata aũ nũc ꝑ ad
nos sibi ppłm hñdantem emulatorẽ bonoꝵ ope¬
rum. Et alio loco. Cũ aũ benignitas thumani¬
tas ⁊ humanitas illuxit saluatoris d̾a nr̃i. Nõ

Expanded text:
secundum suum propositum et gratiam, quae data est nobis in Christo Jesu ante saecula aeterna, manifestata autem nunc pernos sibi populum abundantem, aemulatorem bonorum operum . Et alio loco: Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris Dei nostri, non
Abbreviated transcription (Latin):
q de forncatione s de legtitimo cõmano natusfu¬
it. Non itaq dubitemus ⁊̃ ꝓ infanteb baptrian¬
dis sanguinem fusũ qui priusqͣm fundaretur
sic insacram̃to datus ẽ ⁊ cõmendatus. ut dic̾etur
hic ẽ sangius m̃s qui ꝓ multis effundet᷑ i remis¬
sionẽ poc̃oꝵ. Negant enĩ eos leberari. qui sib pc̃c̃o
ẽẽ nolunt fateri. Nam unde liberantur si rustia
seruitute petcatr tenentur obstricti. Ego inquit
lux in scłm ueni ut om̃is qui crediderit inme nõ
maneat intenebris. Hoc dicto quid ostendit nisi
intenebris ẽẽ oẽm qui nõ credit meũ. ⁊ credendo
effic̾e ne maneat intenebris. Has tenebras quid
nisi pcc̃a indelligimus. s qd̃ libet aliud ĩtelligã¬
tur hee tenebre ꝓfecto qui ñ credit nxp̃o mane¬

Expanded text:
que de fornicatione, sed de legitimo connubio natus fuit. Non itaque dubitemus etiam pro infantibus baptizandis sanguinem fusum, qui priusquam funderetur, sic in Sacramento datus est et commendatus, ut diceretur, hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. negant enim illos liberari, qui sub peccato esse nolunt fateri. nam unde liberantur, si nulla seruitute peccati tenentur obstricti? Ego, inquit, lux in saeculum ueni, ut omnis, qui crediderit in me, non maneat in tenebris. hoc dicto quid ostendit nisi in tenebris esse omnem qui non credit in eum et credendo efficere, ne maneat in tenebris? has tenebras quid nisi peccata intellegimus? sed quodlibet aliud intellegantur hae tenebrae, profecto quinoncreditin
Abbreviated transcription (Latin):
pueros uenire adme. taliũ ẽ enĩ regnũ celoꝵ. Si enĩ¬
ũ pp̃ humilitatis scłitudinem qd̾ humditas ꝑuillos
fatiat. s pp̃ pueroꝵ uitam landabilem dc̃m est ꝓfec¬
to ⁊ iusti sunt. Non enĩ recte alit̾ ditipotuiti talium¬
ẽ enĩ regnũ celoꝵ cũ eẽ nõ possit nisi iustoꝵ. s forte
hec quidem ñ congruent᷑ dicitur qd̾ paruisloꝵ uitam
ille sit intellectus qd̃ humilitatis siłitudiẽ in par
na etate posu̾it uerum iñ forsitan hoe terendũ est¬
qd dixi pp̃ea pariuilos baptizari debere. qi sic̃ ptores

Expanded text:
parvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum ? Si eniparvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum ? Si eniilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum estd dixi, propterea paruulos baptizari debere, quia, sicut peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Spes aũ que uidetur ñ ẽ spes. Qd̾ enĩ uidet
qͣisqͥs sperat : si aũ qd̾ nõ uidemus sꝑamus ꝓ pati¬
entiam expectamus. Sine ista ergo regeneratione
caluos met̾nũ posse ꝑuislos fieri. Quis audeat af¬
fitinare tanqͣm nõ ꝓ eis mortuus ẽ xp̃c. Et enĩ xp̃c¬
ꝓ upiis mortuus e. isti aũ qui ut manifestum est
nichil in sia ꝓpria uita impie cõmiserunt. si nec
orgralit᷑ ulło impietatis uinculo detinentur qũo
dũ sacram̃tum salutis eterne suoꝵ currentiũ pio
timore portantur᷑ ñ eis ineccłia dicit᷑auferte hinc
łaccentes istos. nõ ẽ opus sanis meditus s male ha¬
bentib. ⁊ on uenit xp̃c uocare iustos set pc̃ores. Nuĩ¬
qm̃ dcm̃ ẽ. numqͣm dicat᷑. numqmͣa om̃ino dicetur.
ĩetełia xp̃i tale comĩtum. ac nequis existimet ideo
ꝑuullos ad bap̃m afferri oportere qr sicut pec̃ores ñ¬
sunt ita nec iusti sũt. Qũo ergo quidã m̾itũ huius
etatis a dũo laudatũ eẽ ⁊memorat. qñ ait. Sinite

Expanded text:
videtur non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Sine ista ergo regeneratione salvos in aeternum posse parvulos fieri, quis audeat affirmare, tanquam non pro eis mortuus sit Christus? Etenim Cpiis mortuus est. isti autem, qui, ut manifestum est, nihil in sua propria uita impie commiserunt. si nec originaliter ullo impietatis uinculo detinentur, quomodo dum Sacramentum salutis aeternae, suorum currentium pio timore portantur, et non eis in Ecclesia dicitur, Auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, numquam dicitur, numquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad bapsunt, ita nec justi sunt: quomodo ergo quidam meritum hujus aetatis a Domino laudatum esse commemorant, ubi ait, Sinite
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. qui traditus ẽ pp̃ delicta nr̃a ⁊ resurrexit pp̃
iustificatõem nr̃am. ⁊ paulo post. si enĩ ip̃c maͥt
mortuus ẽ. Et alsbi. Scimus inqͥt qr lex sp̃ctalis
ẽꝰ ego aũ carnalis sũ uenimdatus sub pc̃co. qd̃
enĩ oꝑorignoro. nõ enĩ esd̃ uols hocago. set eid
odi islud fatio. Si aũ qd̾ nolo hoc fatio: consen¬
tio legi qm̃ bona. Nunc aũ tamñ ego opor stid̃.
set id quod inme hitat peccatũ. Scio enĩ qr ñ
hĩtat mine hoc est incarne mea bonũ. itelle. it

Expanded text:
tuis, qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustifieationem nostram. et paulo post: si enim Christus, mortuus est. et alibi: scimus, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, qllud, sed id quod in me habitat peccatum. Scio enim quia non habitat in me, id est, in carne mea bonum: nam velle
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem nasci nisi incorpore mortis hus: ut possint
dei ꝓ ih̃m xp̃m qua liberetur de corpore mortis hui
Item pailo post. Qd̾ enĩ in possibile erat legis in
quo infirmabatur ꝑcarnem. deus filiũ suũ misit
inssłitudinẽ camis pcci ⁊ de pcc̃o dampnauit
mus incarne peccati. Item ad corrinth. ẽradidi
us ẽ ꝓ pcc̾is nr̃is scd̃m scupturas. Item ad eosdem
corrinthios inscda. Cantas enĩ xp̃i ⁊pellitnos.
iudicantes hoc qm̃ unus ꝓ om̃ib mortuus est
Ergo om̃s mortui sũt. ⁊ ꝓ om̃ib mortuus ut qͥ
inuunt.Iam ñ sibi uiuant s ei qui ꝓip̃is mor¬
tuus ẽ t resurrexit. Ita ꝙ nos amodo neminẽ
nouimus scd̾m carniẽ. Et si noueramus scdm
carnem xp̃m: s nunc iam ñ nouimus. Si quã gͥ

Expanded text:
hominem nasci nisi in corpore mortis huius, ut possint Iesum Christum, qua liberetur de corpore mortis huius. item paulo post: quod enim inpossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum misit in similitudine carnis peccati et de peccato damnauit emus in carne peccati. 44. Item ad Corinthios: Tradidi enim us est pro peccatis nostris secundum scripturas. item ad eosdem Corinthios in secunda: caritas enim Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt et pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem et, si noueramus secundum carnem Christum, sed nunc iam non nouimus. si qua igit
Abbreviated transcription (Latin):
dãis. s ua caro. Qua pp̃ qui dicunt ꝓuulos ico
bapturari ut hec eis remutat᷑ qd inhacuita ꝓpum
contrarernt. nõ qd exadam tradixxetũt. ñ nrag¬
no molime resellendi sint qnͣ enĩ secũ ip̃i pauin¬
lum sine certandi studio cogitaiternt. qm must
absindum nͦ dignũ dusputatõe qdͣ dicuntati¬

Expanded text:
. Quapropter qui dicunt parvulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac vita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. Quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitaverint, quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
des aũ xp̃i. Aquib tñ cũ qritur utrũ nõ baptuati
et ñ esfecti qui coheredes xp̃i regni ꝙ celoꝵ partitpes
habeant saltem bñficiũ salutis eterne in resurro¬
ne mortuoꝵ laborant uehem̃ter nec exitũ inueniũt
Quis enĩ tp̃ianoꝵ ferat cũ dacit᷑ ad et̾nam salutẽ
posse quemqm ꝑuenire si nõ renascatur in xp̃o.
et qd ꝓ bap̃m fieri uoluit. ⁊ iam tempore quo tale
sacramtũ constituend̾ fuit regenerandis inspem
salutis eterne. unde dicit apłs. Non exoꝑib iustine

Expanded text:
i. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenirer Baptismum fieri voluit, eo jam tempore quo tale Sacramentum constituendum fuit regenerandis in spem salutis aeternae? Unde dicit Apostolus: Non
Abbreviated transcription (Latin):
ei tribuent exteterrima uita suꝑiorẽ ut exħ
gͥ ⁊ consentiamus auctoritati sc̃e scripture que
nescit falli uł fallere. Et sicutñ dũ natos ad dis
cemenda m̾tta eoꝵ aliqͥd boni uł mali egisseñ
credimus. ita om̃s sub pcc̃o ẽẽ qd̃ ꝑ unũ hoĩem
intrauit in mundũ. ⁊ ꝑ om̃s hõtes ꝑtransiit a
me dubitemus. cui medicinalis aduentus nõ
ẽ opus sanis s egrotantib. qr nõ uenit uoca¬
re iustos set pcc̃ores. Incuł regnũ nõ intrabit insi
quis renatus fu̾it exaqua ⁊ spu. nec p̃ter regñ

Expanded text:
ei tribuent et teterrimam uitam superiorem, ut ex hoc ei tribuent et teterrimam uitam superiorem, ut ex hoc igitur et consentiamus auctoritati sanctae scripturae, qu ae nescit falli cernenda merita eorum aliquid boni vel mali egisse non credimus, ita omnes sub peccato esse, quod per unum hominem intravit in mundum, et per omnes homines pertransiit, aChristum minime dubitemus Cujus medicinalis adventus non est opus sanis, sed aegrotantibus, quia non venit vocare justos, sed peccatores . In cujus regnum non intrabit: « Nisi qui renatu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de aliis dici solet. s ita excordes ut etiã turati
admouendũ risũ. exhibeant cordates delitras
fatuitatis. quoꝵ nom̃ exgreco derluatũ merio¬
religionis qua imbutus erat ferre ñ posset sic ut
blasphemantes indelicet cordatos a quib hecut
ꝓuocaret᷑ aucliebat in sectari lapidib ñ desiff̾et.
nec mea causa ist dñis parceret. tales gͦ p̃desti¬
nari. ⁊ creari arbitror ut qui possũt intelligant
dei grãm ⁊ sp̃m qui ibi uult spirat Ob hoc
p̃terire ut qui głatur in dño głietu. Illi aũ qͥ
ꝓ m̾itis uite suꝑioris acciꝑe quasqͣs animas
diu̾sa terra corpora affirmant quib alte magis
alie minus grauentur. Et ꝓ ensdem m̾itis hu¬
mana ingenia ueniant ut cautiora sint q̃dam
et alia obscuriora. ꝓ que ip̃ius uite suꝑioris
meritis. diuinam quoq gr̃am liberandis hõior
dispensari. Quid densto poterũt responde quom

Expanded text:
hoc de aliis dici solet; sed ita excordes, ut etiam cirrati hoc de aliis dici solet; sed ita excordes, ut etiam cirrati ad movendum risum exhibeant cordatis delicias fatuitatis, quorum nomen ex graeco derivatum moriogionis qua imbutus erat, sic ferre non posset, ut blasphemantes videlicet cordatos, a quibus haec ut provocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret, nec in ea causa vel dominis parceret. Tales ergo praedestinari et creari arbitror, ut qui possunt, intelligant, Dei gratiam et Spiritum qui ubi vult spirat , ob hoc praeterire, ut qui gloriatur in Domino glorietur . Illi autem qui pro meritis uitae superioris accipere quasque animas diuersa terrena corpora adfirmant, quibus aliae magis, aliae minus grauentur, et pro eisdem meritis humana ingenia uariari, ut acutiora sint quaedam et alia obtunsiora, proque ipsius uitae superioris meritis diuinam quoque gratiam liberandis hominibus dispensari, quid de isto poterunt respondere? quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
redeant õmo nõ uideo. qui uolentes humanis cõ¬
recturis iustitiam dei defendere. ⁊ ignorantes alti¬
tudinem gfe. fabulas imꝓbabiles texuerunt.
Midta enĩ dici possũt de miris uocationib
hominũ siue qͣs legimus siue qͣs exꝑti sumus
quib eoꝵ eoꝵ oppinio subũtanir qui credunt
añ ista corpora sua. quasdam ꝓpͥa suauitate ges¬
sisse aĩas hõim quib adhet uenirent ꝓ diu̾sita¬
te m̾itoꝵ diu̾sa hic exꝑtura isł bona ut mala
S terminandi huĩ oꝑis cura ñ sinit. in hiis diu¬
tius ĩmorari. unũ tam̃ qd̃ in ter multa nura¬
bile comperi nõ tacebo. Quis ñ scd̃m istos qui
exmerits prioris iuite ante hoc corpus incelestib
geste aĩas terrenis corporib magis minusue
grauari oppinantur. affirmet eos ante istam
urtã sceleratuts in maniusq peccasse. Qui m̃tis
lum̃ sic amut̾e meruerunt ut sensu intino peco¬
rib nascerentur. Non dico tardissimi ĩgento. nã

Expanded text:
respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis conrespondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici possunt de miris uocationibus hominum, siue quas legimus siue quas experti sumus, quibus eorum opinio subuertatur, qui credunt ante ista corpora sua quasdam proprias uitas gessisse animas, hominum. quibus ad haec uenirent pro diuersitate meritorum diuersa hic experturaSed terminandi hujus operis cura non sinit in his diutius immorari. Unum tamen, quod inter multa mirabile comperi, non tacebo. Quis non secundum istos, qui ex meritis prioris vitae ante hoc corpus in coelestibus gestae animas terrenis corporibus magis minusve gravari opinantur, affirmet eos ante istam vitam sceleratius immaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu vicino pecoribus nascerentur; non dico tardissimi ingenio, nam
Abbreviated transcription (Latin):
credat ille ñ credat qd̃ ẽ ꝓprie uoluntatis. s ut
iste audiat qd credat ille ñ audiat. Hocem̃ nõ
ẽ in hõis potestate ubi inquã hec tam diu̾sa
isq sue ante acte uite corporets atͤceptacuuis
tenerentur. ille itiq melius ante hoc mortale
corpus iuxisse credendus ẽ. qui ⁊ ñ multũ me¬
ruit p̃granari. ut ⁊ bonũ hr̃et ingeniũ ⁊ cõcupis¬
cenciis eius mitiorib urgeretur. quas posset
facile supare. ⁊ tñ eam sibi gr̃am p̾dicari nõ
meruit. q̃ua sola posset ascd̾e mortis ꝓmtia li¬
berari. Ille aũ ꝓm̾itis detenorib sicut putant
grauiori corpori implicitus. ⁊ obhoc cordis ob¬
tunsi cũ carius illecebris ardentissima cupi¬
dine uinceret᷑. ⁊ ꝑ nequissimã uitam pcc̃is pͥstinis
quib ad hoc uenire meruerat addere peiora t̾rena
aut incruce tñ audiuit. hodie mecũ eris ĩpadiso
ubi hñdauit pcc̃m suꝑhñdaret gr̃a. Quid hic

Expanded text:
credat, ille non credat, quod est propriae uoluntatis, sed ut credat, ille non credat, quod est propriae uoluntatis, sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat — hoc enim non est in hominis\' potestate — ubi, inquam, haec tam diuersa isque suae ante actae vitae corporeis receptaculis tenerentur: ille utique melius ante hoc mortale corpus vixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus urgeretur, quas posset facile superare, et tamen eam sibi gratiam praedicari non meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc
Abbreviated transcription (Latin):
opiomi ꝯsmus sc̃a scriptura aꝑtissime cͣditat. que
cũ grãm ꝯmendaret. nõ dũ natis inquit qui alicͥs
egerint boni aut mali ut scd̾m electionẽ ꝓpositũ
deimaneret ñ ex oꝑib s exuorante dc̃m et ꝙ ma
tor seriuet minori. Nõ ip̃i tũ qui hac sentlũt euadũt
huĩ qstionts angustias. S meis coartati thereu¬
tes simłr. O altirudo exclamare cogunt᷑. U̾nde eñ
fit ut homo ab ineunte ꝑuericia modestior ĩgenio¬
sior temꝑantior exmagna parce libiduũ uittor
quioderit auariciã. luturiã detestetur. atq ad iltures
cetas ꝓuectior aptior ꝙꝓ consigat ⁊ tñ eõ loco sit
aũ tardus ingento. lebidinosus. deditus flagni¬
is ⁊ famorib cooꝑtus. itagubernetur ut audi¬
at credant baptizetur rapiatur. aut si decent̾
hic fũit laudabilit̾ hic iuuatur. iebi duoisti
tam diu̾sa m̾ita contraxerunt: ñ dico ut iste

Expanded text:
opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qui aliquid egerint boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneretnon ex ior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit,autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur aut, si detentus hic fuerit, laudabiliter uiuat? ubi duo isti tam diucrsa merita contraxerunt, non dico, ut iste
Abbreviated transcription (Latin):
Daltitudo diuitiaꝵ exip̃is deinde baptrratis ꝓuu¬
lis dicaturmͥ. curalius rapitur ne malitia mutet
nitellectũ eius. ⁊ alius uiuit imputs futuns. siõne
si anbo raperent᷑. antho inregnũ celoꝵ graderentur
et tũ nõ ẽ miquitas ap̃ d̾m. Quid illud quẽ ñ mo¬
ueat quẽ nõ intanta altitudine exclamare ⁊pellat
qd̾ alii paruuli spũ inmundo uexantur. aliinchil
tale patiunt᷑. Alii etiã muteris matrũ sic̃ reremias
scificantur. cũ om̃s si ẽ originale pcc̃m pariter rei sĩt
si nd̃ est pariter ĩnocentes sint. unde istatanta di¬
uersitas nisi qr inscrutabilia sũt iudicia eiꝰ. ⁊ in¬
irestigabiles ue eius. Anforte sllud iam explolũ
repudiatumq sentiendũ est. Sd̾ anime pnꝰ incele¬
tehĩtanone peccantes gradatim atꝙ paulatim ad
suoꝵ m̾itoꝵ corpora ueniant. ac ꝓ antegestauit a
magis minus ue corporems pestib affligantur cui

Expanded text:
o altitudo diuitiarum! ex ipsis deinde baptizatis paruuo altitudo diuitiarum! ex ipsis deinde baptizatis paruulis dicatur mihi, cur alius rapitur, ne malitia mutet intellectum eius, et alius uiuit impius futurus? nonne, si ambo raperentur, ambo in regnum caelorum ingrederentur? et tamen non est iniquitas apud deum. quid? illud quem non moueat, quem non in tanta altitudine exclamare conpellat, quod alii paruuli spiritu inmundo uexantur, alii nihil tale patiuntur, alii etiam in uteris matrum, sicut Hieremias, sanctificantur, cum omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter innocentes sint? unde ista tanta diuersitas, nisi quia inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui
Abbreviated transcription (Latin):
paruũ sensũ hm̃s ad discunendã iusticiam fudicioꝵ
del ad discutiendam grãm gratuitã. nullis m̾itis
p̃cedenteb nõ niqͣm: que tͣam mouet cũ p̃staturli¬
dianis quam cũ eque indignis aliis denegatur. slã
ꝑbãpm renatos intrare ñ posse. uerũ etiã inita etet¬
ia ⁊ salute priuentur. Querentes qũo iustũ sit. ut
alius ab origͥmali pcc̃o soluatur ipietate. aliꝰ nõ
soluatur. cum eadẽ sit utriusq conditio ip̃i respon¬
deant scd̃m sñiam suam. quo idemudem iustũ sit
ut huic p̾stetur bap̃ms quo intret in regnũ dei illi
nõ p̾stetur cũ sit utriusq par causa. Si enĩmouet
cur exduob hiis cũ exequo ambo sũt origmaliter
rẽcores. alius abhec uincitlo soluit᷑ cii conteditur
et cur nõ alit̾ mouet qd̾ ex duob originaut᷑ innoẽ¬
teb alius accepit bap̃m quo ĩ regnũ dei possit intrau
alius nõ accepit ne ad regnũ dei possit accetere Nẽpe
mutraꝙꝙ cauia ad illam exclamationem rediture

Expanded text:
paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet, cum praestatur indignis quam cum aeque indignis aliis denegatur. Nam esi per baptismum renatos intrare non posse, uerum etiam uita aeterna et salute priuentur, quaerentes quomodo iustum sit, ut alius ab originali impietate soluatur, alius non soluatur, cum eadem sit utriusque conditio, ipsi respondeant secundum sententiam suam, quomodo identidem iustum sit, ut huic praestetur baptismus, quo intret in regnum dei, illi non praestetur, cum sit utriusque par causa. si enim mouet, cur ex his duobus, cum ex aequo ambo sint originaliter peccatores, alius ab hoc uinculo soluitur, cui conceditur, cur non taliter mouet, quod ex duobus originaliter innocentibus alius accepit baptismum, quo in regnum dei possit intrare, alius non accepit, ne ad regnum dei possit accedere? nempe in utraque causa ad illam exclamationem reditur:
Abbreviated transcription (Latin):
ex ñ sit̃ delictũ ꝑunͣ ꝑccõrem: ita ẽ ⁊ donum
Nam iudiciũ quidẽ eximo ĩ condempnationẽ.
gr̃a aũ ex multis delitis ĩ iustificationẽ. Nunc
dicant ubi lecũ hẽantin hiis u̾bis illa unitatõ
exuno inquit incondempnatõem quo uno nnsi
delicto. koc enĩ explauat cũ adiurigit. Grã aũ
exmisttis delictis ĩ iustificatõem. Cur gͦ iudiciũ

Expanded text:
donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Nunc dicant, ubi locum habeat in his verbis illa imitatio. Ex uno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? Hoc enim explanat, cum adjungit, Gratia autem ex multis delictis in just
Abbreviated transcription (Latin):
tionemintẽ. Hoc inũ delictũ simutatõem attẽ¬
damus: ñ erit nisi diaboli. S qr manifestũ ẽ
de adam ⁊ de diabolo dici. restat intelligenda nõ
iustificationem magis hec exp̃ssit: qmͣ si ꝑ iinius
iusticiam diceret. Cam quippe iustificatõem datit.
s sotus hoc potest. Nampotuit apłs recte dicere.
Imitatores mei estote sient ⁊ ego xp̃i. Numqͣm ã
a xp̃o. Qm̃ possunt ẽe ⁊ sunt ⁊ fuerũt multi iusti¬

Expanded text:
tionem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtentionem uitae. hoc unius delictum, si imitationem adtendamus, non eiit nisi diaboli. sed quia manifestum est de Adam, non de diabolo dici, restat intellegenda non iustificationem, magis hoc expressit, quam si \'pe\' unius iustitiam\'diceret. cam quippe iustificationem dicit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam a