comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tot̾um ludicre ⁊ mimice. uocularit̾ ageret᷑ utꝰ
aꝓpbandus eẽt hap̃s. qui sic daret᷑. diumũ uidi¬
plorandumesse ceuserem. uidet᷑ tñ sapientib¬
lud gertair. Nam inloc ⁊ in aliis sacram̃tis
sicut forma est seruanda. ita ⁊ intencio ¶d̾¬

Expanded text:
totum ludicre, mimice, joculatorie agitur, utrum approbandus esset baptismus qui sic daretur, diviplorandum esse censerem. Sed nlud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio
Abbreviated transcription (Latin):
bẜ̃s qͦ crisostomꝰ in omelia quadam de expo¬
patre ⁊ filio: qui diuidit dona ꝓpͥa prout uult:
aeminalia omebia credendum est sp̃m scm.¬
coequalem ⁊ procedentemede pre ⁊ filio. hoecre¬
dite. ne colloquia mala. corrupant bonos
mores srce adoctorib g̃coꝵ aꝑta hñs testimo¬

Expanded text:
que Chrysostomus in homilia quadam De expoPatre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homilia: Credendum est Spiritumcoaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Hoc credite, ne colloquia mala corrumpant bonos mores. Ecce a doctoribus Graecorum aperta habem
Abbreviated transcription (Latin):
queret eis imde aliquid fac̾ent ⁊si culpabilt̾ ad
fac̾entłillu dese laudabilit̾ oꝑantẽ ĩueniret a se
hñt᷑ uolũtatẽ malam. ab illo nͣm bonan. et
creare: quos p̾sciebat malos sut᷑os Sciebat
eñbonis ꝓfuturos. ⁊ iuste: ꝓmala uolũtate
puniendos. Addunt. etiam talem hominen
let Concedant u p̃i ñ eẽ malam: que talis fc̃a
est. ut posset ñ peccare ᷤ siuellet. ⁊ iuste pu¬
nitam qne uolu̾tate nͥ necessitate peccauit.
Cum ergo ħ bona sit. illa melior cͦ ñ utrãq
fac̃et: ut uberiꝰ laudaret᷑ deutraq. Illa enĩ:

Expanded text:
id facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et creare quos praesciebat malos futuros; sciebat enim bonis profuturos, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem let. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut u
Abbreviated transcription (Latin):
olet eciamqueri de illis. qui cedunt
iam scificati spũ: ꝯfideet caritate ad
bap̃maccedunt. quid eis conferat bap̃s.
iam remissis pecc̾is. iustificati st̃. ad ꝙ Respõ.
sane dici põt. eos quidem ꝑ fidem ⁊ ꝯtricionẽ
iustificatos .i. amacula pec̾ci pugatos. ⁊ ꝗͣdebi¬
to et̾ne pone absoluros. tñ adhuc teneri. sgtisfacꝰ¬
tione temporali. qua: penitentes ligant᷑ in

Expanded text:
olet etiam quaeri de illis qui jam sanctificati Spiritu cum fide et charitate ad Baptismum accedunt, quid eis conferat Baptismus. is justificati sunt. Ad quod sane dici potest eos quidem per fidem et contritionem justificatos, id est, a macula peccati purgatos, et a debito aeternae poenae absolutos; tamen adhuc teneri satisfactione temporali, qua poenitentes ligantur in
Abbreviated transcription (Latin):
sue conditõnis. ur᷑ testimonio auctoriratis
insinuati: que tradit de singuł ordinib̾ alqͦs
cecidisse. De ordine namq suꝑiori. lucifer ule
fuit. quo nuslus dignior conditris est / apłc
etia pͥncipatus ⁊ potestates tenebraꝵ noĩat.
ostendens de oidinib illis cecidisse. quicũ in
malis minist̾ium ex̃ocãt: ñ tñ penitꝰ nõib
stare. Non eñ tuncͥ caritate ardebant. nec
sapt̃a pollelunt. neq incis deus sedebat. Si
enũ hec hebuissent. n cecidissent/ nergo

Expanded text:
ae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus illis cecidisse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
si gedit s uetat. que senpture ñ repugnant. s co¬
cordant  Cum enũ tot s̃quilabunt᷑. ut pͥstinam
dignitatem. exauctoritate defendant. ⁊ qĩ usũ pec¬
candi sibi faciant. ricidenda est spes istai diuero locꝰ
est uͥ ista ñ occurrant. restitui possunt qui peccãt.
dic̾tionib .u. siue suꝑ hereticos tm̃ ⁊ excõicatos
siue suꝑ om̃s sacerdotes. qui uita ⁊ scĩa carentes
bñdr̃e p̾sumunt. dcm̃ accipiat᷑. sic intlłi potest:
inmaledc̃onem ñ inbenedictionem qr isi benẽdñt.
scĩs. ñ hoc faciunt ex uero corde: nõ eoꝵ benedic
dicunt iniq agentib. ad ulant᷑q peccantil. dũ¬

Expanded text:
concedit, sed vetat; quae Scripturae non repugnant, sed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non concurrant, restitui possunt qui peccant. stris; sive super haereticos tantum et excommunicatos, sive super omnes sacerdotes qui vita et scientia carentes benedicere praesumunt, dictum accipiatur, sic intelligi potest: in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex vero corde; et ideo eorum benedictdicunt inique agentibus, adulanturque peccantibus, du
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet: utrum pecc̾m sit granius
ade transqͥssionis ex quo ꝓcessit cetirisi¬
driginaler ⁊ nquo plura superiꝰ nottta sit̾s

Expanded text:
ic quaeri solet utrum peccatum Adae transgressionis ex quo processit originale, et in quo plura superius notata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
t qr non ualet eius beatidudinis
particeps existere aliquis nͥ ꝑ intelligen¬
tia̾m que qnͣtomagis intelligr̃. tanto pleniꝰ
hr᷑ . fecit deus rõnalem c̾aturam. q̃ sũmũ bo¬
nũ intellig̾et. ⁊ intelligendo amaret. ⁊ aniã¬
do possid̾e̾t. ac possidendõ frueret᷑. Eam q ħ
modo distiuxit. ut pars insuipiuitate per¬
man̾et. nec corpori uniretur .s. angeli. pars

Expanded text:
non valet ejus beatitudinis particeps existere aliquis nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur, fecit Deus rationalem creaturam quae summum bonum intelligeret, et intelligendo amaret, et amando possideret, ac possidendo frueretur. Eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corpori uniretur, scilicet, angeli, pars
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ nicħ est imũdũ. s polluta sunt. eoꝵ mene ⁊ ⁊̃
Nconsc̃a ut ait apłs. Inmundi ũosunt om̃e. qͦs
ñmundat fides. qua credr᷑ in ip̃m. dequa scͥpt̃
esti mundans fide corda eoꝵ. S ne istas elemosinas
q̃ fiunt de fructib t̾re. respuere xp̃e inderet᷑.
hec inquit oportuit faceres iuiditiũ ⁊ caritatẽ¬
dei. ⁊ lla n̾omit̾e .i. elemosinas fructuũ t̾reno¬
rũ. ¶ Ex his datur intlłi. qd̾ inpecc̃o mortali
ꝑmanentes. ⁊ si elemosinas largas faciant. ni
tñ ꝑcas satisfaciunt. qr inordinate agunt. dũ
chil p̾rodest iciunare. ⁊ orare. ⁊ alia bona agere.
nisi mens renocetur a par̾co ⁊ si aliqñ conu̾sus
tacitum petẽm sac̾doti fu̾it confessus. de uttaꝑ
imponenda est ei satiffactio qr deprimo ꝯdig¬
ne ñ satiffecit.
Secundum quosdam fuit satisfactõ

Expanded text:
im nihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae, respuere Christus videretur: Haec, inquit, oportuit facere, scilicet judicium eeleemosynas fructuum terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum hil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit. 4. Secundum quosdam fuit satisfactio.
Abbreviated transcription (Latin):
rendum esti ut iõ parx ciuitotis dicatur sa.¬
conplui. qi ab auc̾tii ⁊ deloctatõne pec̃ti. cui
añ serinebat. modo cessat. ñ qd ciꝰ ueniam
habeat. Uocaturq pluuia illa talis ꝯii nen¬
na. qua abopere pecã reuorat᷑. qi ex fonte
grẽ dei. idcordi instillat᷑. ut uł sic paulatum ad pe¬
utenciam ueniant. ułeo minus puniat᷑ adoo qͥ¬

Expanded text:
m est; ut ideo pars civitatis dicatur complui, quia ab actu et delectatione peccati cui ante serviebat modo cessat, non quod ejus veniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
catis ꝑ manentes. que ita diligunt. ut meis op¬
ntent uersari. Qni uero diligit iniquitateꝰ odie
s arudelis. Biligendo qͥppe eam scd̾m scłm. odit
eam ẜ deum. Siergo uult eidare elemosinam
pͥmitus debot. mundant᷑ interiora. ad qd̾ hortãs

Expanded text:
catis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis opcatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitatem, odit sed crudelis. Diligendo quippe eam secundum seculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vult ei dare eleemosynam, primitus debet, mundantur interiora. Ad quod hortans
Abbreviated transcription (Latin):
ilie dignos fructus penitenci& ñ fecit. Est enĩ
nec curant talem uitam. moresꝙ corrig̾e.
unt̾ ip̃a facinora sua. elemosinas frequ̾tare.
ñ cessanti frustia i̾o sibi blandiunt᷑. qr dñsant.¬
Date clemosmam. ⁊ ecce omĩa mũda st̃ uobrs.
Hoc aũ qmͣ late pateit ñ intelligunt. Multa
cũfacimꝰ adiuuam᷑. Nonsolum qͥdat elemosi
esurienti cibum. sitienti potum. ⁊ hiꝰ. s ĩ naꝵ.
qui em̃dit u̾bere. inqu̾ẽ p̾as datur. ⁊ coħ̾cet ali¬
qua disciplina. ł orat. ut ei pec̃m dimitat᷑.
mitimꝰ. ꝙ in nobis quisq peccauit. Min̾us enĩ.
da sunt uob̾. Ita ne intellecturi sunꝰ ut non¬
credentib in xp̃m munda suit oĩa. si elemosinas istaẜ
dederit. Quiuuit ordinate elemosinam dare . ase
debet pͥmũ incipere. ⁊ eam pͥmũ sibi dare. Est e̾tã
qui ꝑ elemosinas largissimas faictuũ suoꝵ ł
petunie impunitarem se eniere estimant. In por¬

Expanded text:
ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo sibi blandiuntur quiaDate eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Hoc enim quam late pateat non intelligunt. Multa cum facimus, adjuvamur. Non solum qui dat esurienti cibum, sitienti potum et hujusmodi, sed equem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat ut ei peccatum dimittatur, mittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim da sunt vobis, itane intellecturi sumus, ut noncredentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est enim qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in pec
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quedimissa sunt repłicant᷑ ad penã. malto
mag̾ que ñdum sunt dimissa. p̃p odiũ fr̾nũ. ad
penam reseruari probant᷑ ⁊ si ille quiarbit᷑ sue
uoliurtatis constitutus est. ñ põt inchoare no¬
uam uitam. ut ait au̾g. Nisi penitent eñ uet̾is
uite. quomodo ad nouitatẽ indulgentie ꝑue¬
niet. qui odii uetustarẽ ñ deposuit. ¶ Illud etiã
qd̾ ambr̃ ait. ⁊si fides desit. pena satisfacit ⁊ c̃
delicti. De est enĩfides. cũ conscĩa pec̾ci ñ subest.
Nlam cũ delicta oiꝰa nemo intelligat. est aliqñ
in homine pec̾em. cuiꝰ ñ ht̃ couscĩam. Uñ apłc.¬
Nlicħ mͥ conscius sum. s ñ in hoc iustificatus
sum. Cum ergo flagellat᷑ quis ꝓpec̾co. cuiꝰ
ñ est consc̾ꝰ. si patienter fert penam. ⁊ humłr
tione illa. si satisfact̾io ñ suit it̾m imponenda
est. Siuero it̾m imponenda n̾ est. satiffactio
fuit. ⁊ sisatisfactio fuit: ueniam impetrauit.
Responder pocest sauisfac̾tõnem u̾o ñfrusse qr

Expanded text:
etiam quae dimissa sunt replicantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustatem non deposuit? Illud etiam quod ait Ambrosius: Etsi fides desit, poena satisfacit, etc., e conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum cujus non habet conscientiam. Unde Api conscius sum, sed non in hoc justificatus sum. Cum ergo quis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humilr de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactiresponderi potest satisfactionem ideo non fuisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sinpłr apłt ait : credituris corde credit᷑.q ce¬
tem potest homo nolens.cred̾e ñ nisi oletis.
Intrare cm ⁊ accedere ad altare: potest noles.
dixenuit. uotemus puellam: ⁊ q̃ramus eiꝰ
uolũtatem. dicit expositor: qr fides est uolũ¬
tãttis:. ñ necesitatis. ¶ad que Res ponsio cũ

Expanded text:
s ait creditur, sed corde creditur, quia caetera potest homo nolens, credere non nisi volens; intrare ecclesiam, et accedere ad altare potest nolens, dixerunt: Vocemus puellam, et quaeramus ejus voluntatem, dicit expositor quia fides est voluntatis, non necessitatis. Ad quod respon
Abbreviated transcription (Latin):
equalitatẽ dei promisit. ⁊ sespmocaidit: qui
homo dr̃ ineuangłio neo inuirate stetiti:
qu in ea non fuit. s abinitio temporis .i. staid
post initiũ temporis apostatauit. Iot etiam:
sic accipi illud. ab initio homicida fuit. ł m̃dax.
.i. ex quo homo conditus fuit: quẽ ꝑ inuidiã:
ĩ moitem p̃cipitauit. ⁊ faltacit᷑. sedux̃. Ex
predc̃is gͥ liquet. angelos om̃s bonos eẽ crea¬
tos. ⁊ pꝰ creatõnem quosdam cecidisse abono:
qd̾ habuissent siperstitissent di
Qd̾ tͥplex fuit

Expanded text:
aequalitatem Dei promisit, et seipsum occidit, qui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos, et post creationem quosdam cecidisse a bono quod habuissent si perstitissent. 9. Quod triplex fuit
Abbreviated transcription (Latin):
stecisset ñ qmͣ b̾atam uitam duxisse. s ab initio
cecidisse: ñ sic accipiendum est: ut malusqbono
Dõtreatus eẽ putet᷑. qr abinitio ñ ceadisse dĩẽt᷑
enuĩaad̾etꝰ factus ergo pͥus. stͣatim au̾itate se
aĩtit.: ꝓpͥa ꝓpotestate delectatꝰ. Bateq uitẽ dul¬
cedinem nongustali. quã acceptam ñ fasti¬
diuit s noiendo accipere. amisit. S uiergo
casus p̾scius ẽẽ ñ potuit qr sapłã fructus est.
pietatis. Continuo aũ ut factus est : cecidit.
aliqñ ñ serpens. cũ inparadiso deliciaꝵ mora¬
ret᷑. Deus enĩ malitiam ñ fecit ¶ Etce aꝑte
dicit. post c̾ationem int̾ posita morula cecidisse.¬

Expanded text:
stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; noliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem
Abbreviated transcription (Latin):
desponsatõne sibi inuicem debent. pꝰ ea efficiũt᷑
coniuges. ¶ꝓ remissas etiam anctoritates qͥb
asseritur: ꝙ consensus matͥmoniũ facit. ita in¬
telligi uolunt: ut consensus ł pactio cõiugalie
ñ aũ coitũ faciat matͥmonui. s uicoitu. Sicut
om̃defloratõ uͥginitatis ñ facit matͥmoniu: nisi
p̃cedat pactio coniugał. ita nec pactio ꝯiugał.
añqm assit copula carnalis. Expactione igit᷑
coniugali sponsi ⁊ sponse fiunt añ conũ. Inido¬
itu u̾o efficiunt᷑ coniuges. facit enĩ pactio ꝯiu¬
gał. ut que pͥuserat sponsa. incoitu nat ꝯnĩt.

Expanded text:
 postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coitu fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ uolũtatem suam in mõasteriũ ẽẽ conũsũ. C¬
pp̃: experientie tue p̃cipiꝰ. ut diligenti inqui¬
sitõne discutias. ne forte eiꝰ uoluntate ꝯu̾sus
sit. ł ip̃a mutare se promiserit. ⁊ si hoc tua di¬
ligentia repererit. u llũ in monasterio perma¬
ñ e ꝓuideat: i hatic sicut ꝓmisit nutare con¬

Expanded text:
atem suam in monasterium esse conversum. Quapropter experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutias, ne forte ejus voluntate conversus sit, vel ipsa mutare se promiserit. Et si hoc repereris, et illum in monasterio permanere provideas, et hanc sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iec aũ sibi ñ repugnare aĩadũtit repug
qui ũbis p̃missis simplici oculo dili nant¬
gent᷑ intendit Qui enĩ dixit: ne duos fi r̃gã¬
nes constituamꝰ. s omĩa p̃p̃ regnũ faciamꝰ
Ip̃e p̾misit qd̾ debemꝰ mandutare ut esage

Expanded text:
ec autem sibi non repugnare animadvertit, qui verbis praemissis simplici oculo diligenter intendit; qui enim dixit, ne duos fines nobis constituamus, sed omnia propter regnum Dei faciamus, ipse praemisit quod debemus manducare ut evange
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. bene utens. ⁊̃ malis tanqmͣ sume
bomis adeoꝵ dempnatõem: quos iuste p̾dessi¬
nauit ad penam. ⁊ adeoꝵ salutem: quos be-¬
nigne p̃destinauit ad głam. Qnͣtum enĩ ad¬
u. ip̃os actinet. qd̾ deus noluit fec̾it. Qnt̾um
uero ad õĩpotenciã dei nullo modo id facere
ualu̾nt. hoc quippe ip̃o. qd̾ ccͣ eus uoluntatẽ
uoluntatem. ꝙ ñ fieret. sinon sineret nec utiq uo¬
lens sinit. suolens. nec sineret bonus fĩ male:
nisi oĩpotens. ⁊ demalo posset fac̃e bane Inqͥnit u̾ba¬
His ũbis euident monstint᷑ qd̾ uolu̾tas dei p̾dc̃m¬
et̾tia semper impletur de homine eciam sifa u̾bo¬
ciat homo ccͣ dei uolitem. S attendend̾ est di i.¬
ligent̃ quomodo insuꝑiorib dr᷑ aliquid sĩ ccͣ dĩ¬

Expanded text:
e utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens etiam de malo posset facere bonum bene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superioribus d
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰeam:. qñ peccamꝰ a nob̾ implet᷑. qn̾bonum
facimꝰ. Iõ eñ facimꝰ qr scimꝰ plac̾e dõ. Ita de ho¬
mine semper deus suam implet uolu̾ta¬
tem. qi nicħ facit homo. de quo deus ñ operet᷑
qd̾ uult. Nonenĩ uult deus ut peccet homo
quilib. Si aũ peccau̾it: penitenti uult ꝑc̾e̾.
ut uiuat. In pecc̾is uero perseu̾antẽ punire
ut iusticie potenciam contumax. ñeuadat.

Expanded text:
eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut just
Abbreviated transcription (Latin):
lus ħo: nisi mala natum: qi homo nͭ est: nũ.
Porr si homo alipd bonũest. qr nat᷑aest. qͥd¬
aliud est malus homornisi malu̾ bonũ: tñc̃ istã
duo discerimꝰ. inuenimꝰ nec iꝰo malĩqr
homo est. noc ĩo bonĩsqi iniquus est. S bo¬

Expanded text:
lus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum q
Abbreviated transcription (Latin):
homosit filiꝰ dei hoc en̾iñ semꝑ habu̾.
s intempore ꝑ gr̃am accepit: Qd̾ indet᷑ aũg. no¬
tasse in libro adysperũ ihrsaremdiceneĩ sre¬
destinatus est iħciut qui futurꝰ erat ẜ carnem
filius dauid eẽt inuͥtute filiꝰdei: Auctoritate¬

Expanded text:
homo sit Filius Dei; hoc enim non semper habuit, sed in tempore per gratiam accepit. Quod videtur August. notasse in lib. ad Prosperum et Hilar. dicens: Praedestinatus est Jesus, ut qui futurus erat secundum carnem filius David, e
Abbreviated transcription (Latin):
incarnar ꝙ est carnem fi̾: uideri põt rtade¬
bere dici qd̾ sit caro ft̃a. sicut dr̃ incarnata:
at qd̾ dicimus. ꝙ si illud dcm̃ insacra stͥpt᷑a
reperiret᷑ ex oidem intelligentia acciperetur.
Quacũ dr̾ iicamata S qi illud auctoritas sub¬
ticuiti atq locutõnus modꝰ nitniar iuideret᷑
fac̾e exp̾ssionem si natura diuina diceret᷑ ca¬
ro fc̾a meliꝰ silere hec puto ł negare: qmͣ teñs
assere. Ne sulld̃ dicatur. ꝯũtibilitas nature¬

Expanded text:
incarnari quod est carnem fieri, videri potest ita debere dici, quod sit caro facta sicut dicitur incarnata. Ad quod dicimus, quia si illud dictum in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
luntas multa põt fac̾e que ñ uult. nec facit.
Cur apud quosdam ñfc̾e sunt uͥtutes.q̃si fc̾e .a̾.
fuissent: egissent illi homines penitenciã
in tꝰte noluit saluos fieri: cũ possent salui
cẽ. siuellet tũc: inclarissima sue fapientie
luce uidebit᷑ qd̾ nunc pioꝵ fides ht̃ añqmͣ

Expanded text:
luntas multa potest facere, quae non vult, nec facit. Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiamte Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet,
Abbreviated transcription (Latin):
s filium uoluntatis dei. uolens asserere añ¬
acedentem dõ uoluntatem qua gigñet filiũ.
sicut nos aliquid aliqn̾ uolumus. qd̾ antea
ñ uolebamus pp̃ qd̾ mutabił intelligit᷑. m̾a¬
ar̾ natura qd̾ absit. ut indõ eẽ creaĩnius. dica¬

Expanded text:
sed Filium voluntatis Dei; volens asserere accedentem Deo voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid volumus quod antea non volebamus, propter quod mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit
Abbreviated transcription (Latin):
neꝗͣ inħtbulento aere nob̾ ꝓpinquo ꝙ ce¬
lum appellat᷑. hi̾tant. Unde ⁊̃ diabolus pͥn¬
ceps aeris dicitur
Quare non est ea concessũ

Expanded text:
 turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicitur. Non enim est eis concessu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat deiectus est inistum caligi super¬
nosum aerem: cũ om̃ĩb sut pͣuitatis c̾o bie¬
sortib. slam ut ait ioħs in apocalipsi
Drãco decelo cadens. secum trax t̾tiãm ꝑtẽ
stellaꝵ. qi lucifer ille aliis inaior ñ solus ce¬
cidit. s cũ eo alii multi. quiei inimalitia cõ
senserunt eos q cadentes: Hiuꝰ aliginosi ae¬
ns hĩtatulum excepit: ⁊ hod ad nt̃am proba¬
tõnem fcm̃ est. ut sit nobisexercitacionis

Expanded text:
fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi: Draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum , quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum senserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit. Et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis exercitationis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c .s. euacuans: sitattis ꝙ discipliꝰ¬
nam tradens. dm̃ inpͥncipio tẽpoꝵ tñdũ cre¬
asse. ⁊ añ tempora et̾nałi extitisse. sig̃t ip̾iꝰ
net̾nit̾at̾ẽ: ⁊ oĩpotenciã d̾m̃dans. ¶ Cui uoliuis¬
se fac̾e est. qrut p̃diximꝰ᷑ exeiꝰ uoluntate᷑ ⁊

Expanded text:
sanctus evacuans, veritatisque disciplinam tradens, Deum in principio temporum mundum creasse, et ante tempora aeternaliter extitisse significat, ipsius aeternitatem et omnipotentiam commendans, cui voluisse, facere est; quia, ut praediximus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
c̃atar̾ celestium ł t̾restͥum: uisibiliũ. ⁊ in¬
uisibiliũ cãm ñ eẽ. nͥ bonitatem c̃atoris qͥ
est deusuerꝰ. ⁊ iinus. cuiꝰ tanta est bonitas ut
sũ me bonus beatitudinis sue qua et̃naut
beatus est: alios uelit eẽ participes qmͣ uid̾.
i cõiarriposse: et minuiõio non posse. Ilto̾
gͥ bonũ qd̾ ip̃e erat: ⁊ quo beatus ert. solabo¬
nitate. ñ nocessitate. Alii cõicari uoluit. qr
sũme boni erit. ꝓdesse uelle. ⁊ oĩpotentissi

Expanded text:
um, visibilium vel invisibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipot
Abbreviated transcription (Latin):
spetie p̃stat pͥusq aliis fc̾m est.ĩõ ante
alia ornat᷑. inqͣrͣto die: quo fiunt sydera. ¶Q
iõ fc̃a̾sunt. ut per ca illustiet᷑. iaferoi ꝑs:
ne eẽt hĩtantib touebrosa. Infirmitatiq
hominu̾ ꝓuisum est: ut cir̃teunte sole po¬
tirent᷑ homines diei. noctisq uiassitudine:
p̃p̃ dormiendi nigilandi q necessiture. ⁊ ctiã
iõ. ne nox in decora remanet. s luna at ħ̃de¬
rib consolarent᷑ homines quib ninoc̾te ope¬
randi necessitas inc ũ beret. ⁊ qr q̃damaĩalia
sunt. que lucem ferre ñ possũt E mͦ a

Expanded text:
speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ut ait apłe ht̃ inmortalitatem qui ñ cuiꝰ¬
quã gn̾ s naturasim. nec potuit nec põt ali¬
qua conũsione mutari. nec potuit. nec pot̾itr
mutatõne nutabilia fatientẽ: ⁊ sine ullo
suo t̃porali motu tẽꝑalia creantẽ: intueri ⁊
nosse licet sit difficile. oportet. Ue ergo ac ꝓpͥe
incõmutabił est illa diuinitatis eẽntia. que
sine suimutõne: cunc̾tas condidit natums.
seu quaꝵ lib formar̾ ulla est diu̾sitas: de¬
siueuaratio. ł miltitudo. Ut aũ scias quo mͦ
sinplex sit illa sub̾a. uit te docet. ausg. in .ui.¬

Expanded text:
habet immortalitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari; nec potuit, nec poterit mutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit naturas.quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa substantia, te docet Aug. in li
Abbreviated transcription (Latin):
runt. dicentes dm̃ multa uelle fi̾ q̃ ñ fi fi̾.¬
unti s ñest intlłndum ea rõne illud ẽẽ dcm
qi deus uolu̾it aliquos saluari. ⁊ ñ saluent᷑.
Qu̾is enĩ tam impie desipiat. ut dicat dm̃ ma¬
las homin̾ uoluntates quas uolu̾it.⁊ qñ uolu̾it¬

Expanded text:
es Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari et non salventur. Quis enim tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quand
Abbreviated transcription (Latin):
c queri opus est: aĩ aninta xͥ ẽẽt sapi¬
ens sap̾ta gratuita: utrũ habu̾it sapiẽ¬
tram equalem deo. siuedi̾um rer̾ scĩam
habuerit. ł habeat .i. utrum omĩa sciat. que
deus scit ¶ Quib damꝓlacet: Sppĩo quoꝵdã¬

Expanded text:
c quaeri opus est, cum anima Christi esset sapiens sapientia gratuita, utrum habuerit sapientiam aequalem Deo, sive omnium rerum scientiam habuerit vel habeat, id est, utrum omnia sciat quae Deus scit. Quibusdam placet quod
Abbreviated transcription (Latin):
atiñ fu̾nt. ⁊ qd̾ angeli qui p̾stitert᷑. b̾atitu¬
dinem sibiasfut᷑am p̾scierunt. atq de ca
certi sꝑe extiterunt. uñ quodam modo ĩa
beati erant. Et reu̾a si ita fuisset. pꝰset
dici alios: aliquo modo fuisse b̾atos. alios uͦs
non: qui nescierunt: euentum suum.
⁊ querendo dicit auꝰgͥ ꝙͣ as ñ asserendo .s. ꝙ¬

Expanded text:
beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitubeati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum.  quaerendo dicit Augustinus quam asserendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos ⁊ bratos creau̾it deusange̾ am miscros¬
los. an miseros ⁊ inperfectos: ad qd̾ dicip. ⁊ĩ ꝑfrõs.¬
qd̾ nec inbeatitudine. nec simiseria e̾rti sunt
Miseri enĩañ pecẽm ẽẽ ñ potu̾nt qi expecto mi¬
seria est: sam si ñ fuisset pect̾m: nulla eẽt mi¬
sena beati qͦ ñqmͣ fuerunt illeqͥ ceciderunt.
ꝙsui euentus ignari fuer̾t .i. pec̾ti ⁊ supplitii
futurii di eni lapsum suũ p̾scierunt: aut ui¬
tare uolu̾nt. s ñ potũnt. ecita erant miseri.
aut potũnt s noluerunt. ⁊̃ita erant stulti ⁊ ma
sui. nec eis data est ꝯgnino eoꝵ que fut᷑ae
mnt st̃ eos Boni uero qui ꝑstiterunt for̃¬
te sue batitudinis p̃scii fuerunt. uñ aug̃. sr̾ au.
qui fut᷑ipecci atq supplitii p̾scius ñ fuit. ¶ Que¬
rit᷑ aĩcur ñ fueriti forte deus. diabolo¬
reuelare noluit: qͥd facturꝰ ł passurꝰ eẽt. ce-¬
t̾isu̾o reuelare uoluit: qd̾ inu̾itate mansu¬

Expanded text:
rfectos et beatos creavit Deus angelos, an miseros et imperfectos. Ad quod dici potest quod nec in beatitudine, nec in miseria creati sunt. Miseri enim ante peccatum esse non potuerunt, quia ex peccato miseria est. Nam si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maeventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudinis praescii fuerunt. Unde August., lib.qui futuri peccati atque supplicii praescius non fuit? Quaeritur autem cur non fuerit. Forte  noluit quid facturus vel passurus esset; caeteris vero revelare voluit quod in veritate mansu
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ est. dicut inquit sanctius esti mori fa-¬
meͥ qmͣ y dolotitis uescuitasanctiꝰ est. de fu̾gi
sine libers. qmͣ ex illicito coitu stirpom q̃rere.
Uñcũq uero nascant᷑ homines siparentũ ño
sectentur uitia. ⁊ dm̃ recte colant. honesti ⁊
saluiert. dem̃eiũ exqͣlicũq bomine dei c̃at᷑a
ẽ. ⁊ co male utenti maleerit. Nõ ip̃maliqñ ma¬
it. de persoras legitimis.

Expanded text:
tendum est: Sicut, inquit, sanctius est mori fame quam idolothytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia non sectantur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utenti, male erit; non ipsum aliquando maXXXIV. DE PERSONIS LEGITIMIS.
Abbreviated transcription (Latin):
et sianima ssla ñ ht tantam potentiã qnͣ¬
tam ⁊ deust nec homo assumptus tantam
potentiam qnͣtam ⁊ deus. Quomͦ ergo intlłr
illud ambrosii suꝑ lucam. uͥangelus de nasci¬
turo filio uͥginiȩ aiti hic erit magnꝰ i filiꝰ
alassimi uorabit᷑. Nonĩo inquit erit mag
nustꝙañ partum uirginis magnus ñ fu̾tt
s qr potentiã qm̃ dei filius naturałr ht hõ¬
enit ex tempore acceptur᷑. ut una sit ꝑsc̃a
homo ⁊ deus fcce aꝑte dicit. ꝙ homo erat
ne cõstatiqd̾ a ccipere ñ posset ¶ad qd̾ dit̾is
ilts̾ eẽ accipiend̾ de ꝑsona. s ñ inqnͣtuni est
dei ĩmorinqnͣtum est hominis ꝑsona: una N

Expanded text:
 anima non habet tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, uturo filio virginis ait: Hic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur . « Non ideo, inquit, erit magnus quod ante partum virginis magnus non fuerit; sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter haberat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat ne constat quod accipere non posset. Ad quod dicimus illud esse accipiendum de persona, sed non in quantum est Dei, imo in quantum est person
Abbreviated transcription (Latin):
erat hoĩs ꝑsona. accẽptura erat ex tempore
potentiam. qmͣ natalit̾ ⁊ semꝑ habũat ł in
qnͣtum dei ꝑsona. Scd̾m hanc distinctõem il¬
tio in plurib q̃onũ articuł est necessaria ad¬
ũsus quordam ꝑꝑlexam ũbositatomi S cũ de
reb constat: in u̾bis frustra hr̃ controu̾sia¬

Expanded text:
pore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem iltio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ñob iuand p̃epto domini quo iubec fidelem no
elitiᷤ urores dimit̾e alienigenas ꝑ quas ibant ad.
deos abenos. ñ ille ꝑmaritos acquirebant᷑ deo . Ret
rant ꝓhibente domino iubẽte dũo dnuisert¬
un qd̾ extra decretum dei fcm esti ẜ eũ ꝯgnoscr:
am cunctos gentilos gentilil ꝯperit. ꝯiugib.
exquib fiñ ambo eredent. s unꝰ suna. ⁊ infideł
cũ fideli consentiret hĩtare. nec ꝓhiberiadño

Expanded text:
lem nonelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Rectrohibente, Domino jubente dimiseruntum quod extra decretum Dei factum est, sed cum cognoscitur jam conjunctos gentiles gentilibus comperit conjuges, ex quibus si non ambo crederent, sed unus vel una, et infidelis cum fideli consen
Abbreviated transcription (Latin):
crandi occasio:. cũ pꝰsit licite relinquere. s ñ ex¬
pedit tc̾ enĩ ñ expedit id qd̾ ucitũ est. qñ ꝑ
ñ ꝓhibet dominꝰ. qr coram illo ñ est ĩ iusta. s
apostolus ne fiat. consilio daritatis suadet.
ut nemo inea re:ͥ iussionis necessitate dene¬
at᷑. s consilii uolũtate libere fatiat. Ex hiȩ¬

Expanded text:
crandi occasio, cum posset licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit id quod licitum est, quando non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta. Sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea remissionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩagit᷑ deillis cõiugiis fidekũ ⁊ infideliũ que
alt sine alt̾a credidit. Intelligis ne quid dicãs aci¬
S̾ si remip̃am diligentiꝰ explanem. Ecce cõiuges
duo. uniꝰ insidelitans fu̾nt qñ cõiunc̾tisunt
teris ino. t quo ꝓhibet᷑ fideł. cũ infideli copu¬
lare ꝯiugiu̾¶ Iam sunt ꝯiuges.⁊ ambo adhuc
st̾ infideles. tales sunt ad huic quales ꝯrũcti ft̾.
Uenit q euangelii p̃dicator. credid̾ eoꝵ unus.¬

Expanded text:
i agitur de illis conjugiis fidelium et infidelium quae alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; ti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus
Abbreviated transcription (Latin):
muliens de contrabendõ matͥmonio ñ tione p̃
estã ibi consensus dep̃senti. ⁊ est desponsato. ha dcm̃ꝵ.¬
bens consensũ de p̾senti . u pactionem cõiugalem. qͥ
sola facit ꝯuigũs huilla ergo desponsatõnenl est
pollicitacio contͣhendi matmonuo sponsi tm̃ i spõ¬
se fiunt: ⁊ ñ coniuges. ⁊ talib sponsis. licet sine
cõi consensu ꝯtinentiam ꝓfiteri. ⁊ monasteriu̾
eligere. In ea uero desponsatõne. uͥ est consensus
dep̃senti: ꝯiugiũ contͣhit᷑. ⁊ abilliꝰ desponsatõnis
pͥma fide ueri ꝯiuges appellant᷑. Scd̾m hanc distineꝰ¬

Expanded text:
s de contrahendo matrimonio; non est autem ibi consensus de praesenti. Est et desponsatio habens consensum de praesenti, id est, pactionem conjugalem, quae sola facit conjugium. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non conjuges, et talibus sponsis licet sine communi consensu continentiam profiteri, et monasterium eligere. In ea vero desponsatione ubi est consensus de praesenti, conjugium contrahitur; et ab illius desponsationis prima fide veri
Abbreviated transcription (Latin):
indiuiduũ. qd̾ de uno solo. Ita hic es uidua.¬
sentia diuina dca est: siniu̾sale. qr de oib
personis simł: ⁊ de singulis separat̾idr̃: par¬
ticłare uͦ. singła q̃lib personarum qr nec de
alis cõit̃: nec de aliqͣ aliar̃ ꝑR singłr p̃dicat᷑.

Expanded text:
individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim dicitur. Particulare vero singula quaelibet personarum, quia nec de aliis communiter, nec de aliqua aliarum sin
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur indiuidius. uelut depetro. ipaulo:
deus de tͥb p̾dicatur ꝑsonis que indiuinitate
ñ differunt. s ꝑomĩa ꝯueniũt. hanc ergo si¬
militudinẽ inter res sempit nas ipes tompo¬
rales perpendens ioħs: unsusalitatis ⁊ particu¬
niuntadres etnas transtulit aug̃. uero ma¬
ioiemuidens dissimilitudmẽ qmͣsimstitudi¬
nem int res p̃dc̃as ab excellentia tnitatis. ẜdẽa
nomsna remõuit. Ex¬
⁊ Exquo sensu dixit personas

Expanded text:
dicatur individuis, velut de Petro et Paulo Deus de tribus praedicatur personis, quae in divinitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particuprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit personas
Abbreviated transcription (Latin):
tempore.totus erait in sepulcro. totus:⁊ nuif̾no.
totus uł q sicut umodo totus est uͥcũ ꝙ esti hn̾ssoide drã tñ
totums nec in sepultro uł i inferno totuenit.
isitotass sicut xp̃ totusest deus. totus homo
uero ⁊ aliquis. ad ꝑsonam referunt᷑ uñioħe
s ⁊ homo ⁊ cotuis homo ꝑfectus. ñ aũtot᷑ homo:
Non eiũ solum homo: s ⁊ deus totum enĩnate
est rep̃sentatiuũ : botus aĩt ypostaseos. sicut
aliud quid̾ est natut. alus a̾: ypostaseos. e.¬

Expanded text:
tempore totus erat in sepulcro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sepulcro, nec in inferno totum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, vero et aliquis ad personam referuntur. Unde Joan.  homo, et totus homo perfectus. Non autem totum homo; non solum enim homo, sed et Deus. Totum enim naturae est repraesentativum. Totus autem, hypostaseos; sicut aliud quidem est naturae, alius hypostaseos,
Abbreviated transcription (Latin):
cultateᷤm uolũtatis. frul au eit. liticũ gaudio.¬
utitur. Assumit enĩaliquid infacultatem
uoluntatis. cum fĩne delectationis. ñ aũ omĩs
qui utitur:i fruit᷑. s id qd̾ infacuitatem uo¬
tiuit. Et attende qi ur aũs. dicere illos frui
tm̃: Q iire gaudent ñ iam anspe ⁊ ita in hac
uita. ñ uidem᷑ firui s mm̾iti. ubigaudemus
inspe. cõ supra dcm̃ sit. fruieẽamore sfiher̾e

Expanded text:
cultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, noutitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utitur, fruitur; si id quod in facultatem votit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere
Abbreviated transcription (Latin):
se non mou. Siuͦ non posset semꝑ uiu̾e: ligno. d
id erat ei ex illo ligno. ¶ aliqui dñt. qd̾ si mͦ alis¬
ñ fuisset ei p̃ceptum uescide illo ligno: ⁊ u
aliis: in illo uesceret᷑. uueret semꝑ. sic det̾¬
minantes isld̾. qd̾ supra dix̃ au̾g .senit ei de¬

Expanded text:
se non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud q
Abbreviated transcription (Latin):
ciis cõmitant᷑ in bonsi. ⁊sic ꝑses̾iant suꝑ quos
ñ corsurget duplex tͥbulo̾. Qui uero int̾ flagel¬
et̾na ꝯnectunt. ut temporale suppliciũ sit eis
et̾ne pene initiũ. Uñ aug̃. Ignis succensus estric̃.¬
.i. uiñdc̾a. hic incipiet ⁊ ardebit usq ad excre¬
mam daupnatõem hoc cͣcͣ illos notand̾ est. qui
ꝑtinere flagella. q quidam hic flagellis emẽ¬
ĩ alii hic ⁊ inet̾nũ puniunt᷑. Quot modis

Expanded text:
ciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flageltibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenae initium. Unde August.: Ignis succensus estta Dei hic incipiet, et ardebit usque ad extremam damnationem. Hoc contra illos notandum est, quisum, ad omnia pertinere flagella, quia quidam hic flagellis emendantur, alii hic et in aeternum puniuntur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
luc trucidandas deducunt: Et qd̾ illic aliqͥ no.¬
semꝑsint: alt̾natis forte uicib ñ proculest a ũo est.
qui illic animas detinent. atq cruciant. Oaũ
ex eo constat qd̾ xp̃c ad inferos descendit:. ut
ustos qui ibi tenebamt᷑ educ̃et. Siem̃ instulluc
descendebant. multo mag̾ iniusti ⁊ sicut tͣdit
auctoritas. cũ instos eduxit. ĩniquos ibi reli

Expanded text:
luc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
liberiarbitͥ possunt flecti inutͣm u̾ba sint¬
creati sunt. Talis eñi⁊ homo ⁊angelus gẽda¬
c̾atus est: quiadutr̃q flecti poterat. s pꝰea
boni angeli pergr̃am itasunt consirmati:
ut poccare ñ possint. ⁊ mali̾ita uitio obdu¬

Expanded text:
liberi arbitrii possunt flecti in utramqcreata sunt. Talis enim et homo et angelus creatus est, qui ad utrumque fboni angeli per gratiam ita sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita vitio obscu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ego ĩnpadre. ⁊ pat̾ inme est Om̃ia erũ:
filius accep̃ apatre. Nam sipartẽ eiusdem qui
genuit accepit. sicuter ergo: perft̃s est. de est
em̃ ei ũndacessit. nec plẽnitudo indo erit
qui ex portõne constiterit. Neuter gͦ perfc̃s est
Si plenitudinem suã ⁊ quigenuit amittit
nͨ quinatus est consequit᷑. fateam᷑ gͦ ꝙ paterẽ
infilio : ⁊ filiꝰ sispr̃e deus ind̾o ut idem hylariꝰ¬

Expanded text:
 Ego in Patre, et Pater in me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut idem Hila
Abbreviated transcription (Latin):
de adpetrum: p̃p naturalem unitatem. utq¬
totus pr̃ infilio: ⁊ spũ scõest. totusqͦ sp̃e gubes¬
dem ¶ Lcce hͥ aperit aliquatenus. ñeĩ ple¬
ne potest tantum ab homine reserar archa¬
nũ ex qua intelligentia dicat᷑ singła ꝑsonar:
dota ẽẽ in aliis. Unde etiam hylarius ista in
plerisq obscuritatem sermo domint fudicit. Ego
enĩ intelligentie humane rõnẽ dc̃i huiꝰ ñ capiti
nec exemplũ aliꝙ rebus diuinis ꝯ̃parato hu¬
mana p̾stabit. s qd̾ ĩntelligibile est homini᷑
dõ eẽ p̃ossibile est. Cognoscendum itaq atq
intelligend̾ est. quid sit illud : ẜgo inpatre
⁊ p̃r snme est. si tñ conp̾hend̾e ħ itaũ est ua¬
lebummꝰ ut qd̾ natura rer̾ pati ñ posse estimat᷑.
id diuine u̾itatis rõ. consequatur Patremgͥ
infilio: ⁊ filiu̾ inpatre esse: plenstudo inutroq
diuinitats perfcã est. qr plenitudo deitatis infi¬
lio. qd̾ in patre est: hoc uinfilio est qd̾ in genĩ

Expanded text:
de Augustinus: Propter naturalem unitatem, totus Pater in Filio, et Spiritu sancto est: totus quoquetem. Ecce hic aperit aliquatenus: non enim plene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista inteplerisque obscuritatem sermo Domini cum dicit, Joenim intelligentiae humanae rationem dicti hujus non capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. Sed quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plenitudo divinitatis est in Filio; quod in Patre est hoc et in Filio est; quod in ingenito
Abbreviated transcription (Latin):
onis ¶ Illa eiũgr̃a intelligitur. qͥau̾g. enin
ñ eẽ gr̾e filiumasserit brã eñ s ñ adoptio¬
nis. ĩ mo unionis. filius der est filiꝰ hominis.

Expanded text:
onis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
sustentamĩta ciboꝵ. ⁊ tunc erat corpus mortale:
ũ mortale q pot̾at mori i por̾at ñ mom: Post pec̾eta¬
u̾or: fc̃m est mortuu̾s sicut dicit apłc. Corpus p̃p
pect̃m moctuũ est .i. necessitatem moriendi inse
¶ mortuũ esti sp pecc̾m ⁊cͥ Priꝰ de limo t̾re format
est corpusanimalet ñ syu̾ale cũ quali resurgemꝰ:¬
Et renonabr᷑ enĩ ꝯuetustate. ĩ incorpꝰ animale.

Expanded text:
sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori, et poterat non mori. Post peccaero, factum est mpeccatum mortuum est, id est necessitatem moriendi in sepropter peccatum, etc. Prius de limo terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetustate, non in corpus animale
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatempr̃is ⁊ filii ⁊sp̃e¬
nsp̃c scĩ nomiñ nu̾o elu
subfalsitate nõiũ uiu
ores audire. qmali¬
quid aliis influ̾e.¬

Expanded text:
itatem Patris et Filii esancti nominum numero eludsub falsitate nominum ores audire, qquid aliis influe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauremardit. ꝑ oculanr: uidet. Caro eñĩ ni¬
chił. nisi ꝑ animam concupisciti d ꝯcupisc̾e
luc̾tatur. hn̾s carnalem delectatõem de carne:¬
nec ĩ carne sola Ex utroq enim: sit. qi sñ u¬
troq delectatio talis non

Expanded text:
aurem audit, per oculum videt. Caro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscluctatur habens carnalem delectacionem denec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non
Abbreviated transcription (Latin):
sentia diuina. dei et̾nitas. potentia. magͥcudo.
⁊ tñ consueuit scͥptura heci his similia: qͣiͣ dis¬
tincta pon̾e. In his ergo u̾bis. tum equalita¬
aliu̾: nec et̾nitate: nec magnitudine:. nec po¬
tencia suꝑat.

Expanded text:
sentia divina, aeternitas, potentia et magnitudo; et tamen consuevit Scriptura, haec et his similia distincta ponere. His ergo verbis trium aequalitaalium nec aeternitate, nec magnitudine, nec potentia superat.