comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes me mundare. Et extendens manũ
tetig̾ eũ. dicens. uolo. mũdare.⁊ ꝯfestĩ
mundata ẽ lepͣ eiꝰ. Mons in hoc loco sigͣt
sublimitatẽ diuine m aiestatis. Cam¬
pestria uͦ humilitatẽ incarnationis.
Unigenitus naiq dei añ incarnati¬
duẽ fuit ĩmonte. nrãm aũ carnẽ as¬
sumens adima descendit. ĩmõte ma¬
nens in forma dei. ĩ campestrib appa¬
reus ĩ forma serui. lepsus quẽ dñs sa¬
nauit. ĩ planicie campi genus desig¬
niat humanũ disꝑsum ꝑ planiciem
mundi. ꝙ uere fuit lepsum. quia nõ
solum originali culpa ũm ⁊̃ młtis ac¬
tualib extitit ꝯtaminatum. Erat .it.
ne fragilitati sociauit. ⁊ lepsum mũ¬
dauit qñ in cruce culpam gn̾is hũani.
moriens expiauit. lepram tegit ⁊ mũ¬
dusꝑmansit. qr uerã humanitatis

Expanded text:
tes me mundare. Et extendens manum tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Mons in hoc loco, significat sublimitatem divinae majestatis; campestria vero, humilitatem incarnationis. Unigenitus namque Dei ante incarnationem fuit in monte: nostram autem carnem assumens, ad ima descendit: in monte manens in forma Dei, in campestribus apparens in forma servi. Leprosus, quem Dominus sanavit in planitie campi, genus designat humanum, dispersum per planitiem mundi. Quod vere fuit leprosum: quia non solum originali culpa, verum etiam multis actualibus exstitit contaminatum. Erat enim manae fragilitati sociavit; et leprosum mundavit, quando in cruce culpam generis humani moriens expiavit. Lepram tetigit et mundus permansit: quia veram humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs aͤm huius mͣ. ĩpiũ iustificat. recte
mundatur. Quicũq homo mͦ a cetu
ẽ segregat᷑ scõꝵ ꝑ culpã nisi interim mũ¬
decur ꝑ grãm longius infuturo remo¬
pͥm peccata dampnabilia. sic ꝑ scabi¬
in utilis cogitatio. Ociosus aliqñ s̃ mo

Expanded text:
m hujusmodi impium justificat, recte mundatur. Quicunque modo est a coetu segregatus per culpam: nisi interim mundetur per gratiam, longius in futuro remolepram peccata damnabilia, sic per scabiinutilis cogitatio, otiosus aliquando sermo,
Abbreviated transcription (Latin):
s cum eis qui oderunt pacẽ pacificift̃.
alios discordantes .eͥ. ad unitatem pa¬
cis reducunt. Istiuccabunt᷑ filii dei. q
deus sũma pax ẽ. ⁊ omnia cum tͣnquisli¬
tate m̃tis udicat. filu dei frẽc xp̃i. isti¬

Expanded text:
sed cum eis, qui oderunt pacem, pacifici sunt; sed cum eis, qui oderunt pacem, pacifici sunt; alios discordantes sibi ad unitatem pacis reducunt. Isti vocabuntur filii Dei, quia Deus summa pax est et omnia cum tranquillitate mentis judicat; filii Dei, fr
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt. ⁊ eos sed̾ possibilitatẽ suam
ꝓtegunt ⁊ defendunt. Beati mundo
corde. qm̃ ip̃i deum uidẽbũt. Mundo cor¬
de sunt illiqͥñ pulu̾e inutilis cogitatio¬
nis. nͨ luto fedant᷑ praue dilectionis c̃
mundo corde sunt. quos ñ tetigit nebu¬
la t̃ rene ignorantie. ñ corrumpit
t̾uor feile ꝯcupiscentie. Mũdemꝰ gͥ cor¬
da nr̃a ab omni ignorancia ꝑ inqui¬
sitionem ũitatis. ⁊ ab omni ꝑuersa ꝯcu¬
piscentia ꝑ amorẽ urtutis ut m̃eam̃
d̾m uide̾ in głia regni celestis. Beati pa¬
cifici qm̃ filu dei uocabunt᷑. pacifici st̃
qui ĩ semet ip̃is fac̃e pacem ⁊ custodire
norunt. qui uirtutes erigunt. quiui¬
cia ad seruantia submergunt.⁊ extin
⁊ potent̃ expeslunt. nec aliqtud turba¬
tionis insue regno dominationis ẽẽ ꝑ¬
nittunt. ⁊ siquid eis ad ũsitatis occur¬
tat pacem suam tñ seruant. ⁊ cuncta
cum sui cordis tͣnquillitate iudicant.
pacifici sunt qui cum eis a malis mala
inferunt. mala minime retribuũt.

Expanded text:
sistunt et eos secundum possibilitatem suam protegunt et defendunt. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Mundo corde sunt illi, qui nec pulvere inutilis cogitationis, nec luto foedantur pravae delectationis. Mundo corde sunt, quos non tetigit nebula terrenae ignorantiae, nec corrupit fervor foedae concupiscentiae. Mundemus igitur corda nostra ab omni ignorantia, per inquisitionem veritatis, et ab omni perversa concupiscentia, per amorem virtutis ut mereamur Deum videre in gloria regni coelestis. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui in semetipsis facere pacem, et custodire norunt; qui virtutes erigunt, qui vitia adversantia submergunt et exstiet potenter expellunt, nec aliquid turbationis in regno suae dominationis esse permittunt; et si quid eis adversitatis occurrat, pacem suam tamen servant et cuncta cum sui cordis tranquillitate judicant. Pacifici sunt, qui cum eis a malis mala inferuntur, mala minime retribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
minem de bono ad moneant. neminẽ
de malo corrigant. S talis lenitas
ñ ⁊ multũ laudanda. quia patitur
defectum uͥ debe ⁊ eĩcere uirtutis
offectum. Tales gͥ debent ẽẽ mites.
ut neminem ledant. mala illata pa¬
cient̃ sustitieant.⁊ ñ solũ suam. s fi
alienam negligant uitam. ut si
opus fu̾it ⁊ bonis ad meliora exhi¬
beant exhortationem.⁊ malis de
malo correctionem. Est enim modꝰ
ĩreb. qr sic̾ homoñ debet ẽẽ nimie
asꝑitatis. sic. ñ deb nmielenita¬

Expanded text:
minem de bono admoneant, neminem minem de bono admoneant, neminem de malo corripiant. Sed talis lenitas non est multum laudanda, quia patitur defectum, ubi debet exercere virtutis effectum. Tales igitur debent esse mites, ut neminem laedant, mala illata patienter sustineant, et non solum suam, sed nec alienam negligant vitam, ut si opus fuerit et bonis ad meliora exhibeant exhortationem, et malis de malo correctionem. Est enim modus in rebus ; quia sicut homo non debet esse nimiae asperitatis, sic non debet esse ni
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ insinuat ꝙ qui sacre scripture uer¬
bum dispensat ñ in ualle praui oꝑiᷤ
ñ in campo effrenate dissolutionis cõ¬
sistere debeat. s montem sp̃ualis ꝯũsa¬
tionis ꝑ ex̃cicia uirtutum. ⁊ exhibitio¬
nem bonoꝵ oꝑm ascendat. Sic̃ scͥtũ
ẽ. Suꝑ montem ex celsum ascende tu.
qui euangłizas syon. Ascensio gͦ in
montẽ sublimem designat ꝯũsatio¬
nẽ. Sessio domini auctoritatẽ magis¬
t̃ii. aꝑcio oris.: effectum p̃dicationis.
beati pauperes sp̃n ⁊c̃. Alii sunt sp̃u
diuites. alii quidãm᷑ de sp̃u nil hñtes.¬
nimis pusillanimes. sp̃u pauperes hu¬
miles. subientes faciunt ñ facienda
ꝑ elationem. pusillanimes facienda
unt ꝑ humilitatem. Pauꝑtas itaq
sp̃c̃ nil hñs suꝑfluitatis ꝑitiam regiã
ducit ad b̾atitudinem suꝑnam. Beati
mires. Mites sunt lenes ⁊ pacientes.
qui neminem ledunt ⁊ imbis cedñt.
Sũt aũquidã qui uolunt ita eẽ mi¬
tes ut nicħ curent de aliena uita. ne¬

Expanded text:
nobis insinuat, quod qui sacrae doctrinae verbum dispensat, non in valle pravi operis, non in campo effrenatae dissolutionis consistere debeat, sed montem spiritualis conversationis per exercitia virtutum, cendat. Et sicut scriptum est: Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Ascensio ergo in montem, sublimem designat conversationem; sessio Domini, auctoritatem magisterii; apertio oris, effectum praedicationis. Beati pauperes spiritu, etc. Alii sunt spiritu divites; alii quodammodo nil nimis pusillanimes. Spiritu pauperes humiles. Superbientes faciunt non facienda per elationem, pusillanimes facienda per humilitates, nil habens superfluitatis, per viam regiam ducit ad beatitudinem supernam. Beati mites. Mites sunt lenes et patientes, qui neminem laedunt et improbis cedunt. Sunt autem quidam qui ita volunt esse mites, ut nil curent de aliena vita, ne
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ cec̾a sacratissime doctrine ũba formam
orõnis iustituit. ⁊ quomͦ pattẽ orare de¬
b̾amus edocuit dicens. Cum orabitis ñ
eritis sicut ypocrite qui amant ĩ sina¬
gogis. ⁊ in angulis plateaꝵ stãtes orare.
oantes młtum nolite loqui sicut eth

Expanded text:
tera sanctissimae doctrinae verba formam orationis instituit, et quomodo Patrem orare debeamus edocuit dicens: Cum orabitis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et in angulis platearum stantes orare: orantes autem
Abbreviated transcription (Latin):
riunt ⁊ si. aurum ⁊ argẽtũ. uestes p̃¬
sicut dñs dir̃ iniquũ de mãmona .i. de
diuitiis. ñ ꝙ res diuitiaꝵ eẽnt iniq̃¬
s ꝑ miquitatem acquisite. alii esu.
⁊ sici. potistates. honores. alii uolupta¬
tes. alii salutationes in foro. pͥmos re
saturari. T̃otus enim mundus neqͣqͣm
homini sufficeret qui ẽ dñs mundi. ñ
enim implet᷑ oculus uisu. nͨ auris au¬

Expanded text:
urum, argentum. vestes prsicut Dominus dixit iniquum mammona , id est divitias; non quod res divitia iniquitatem acquisitae. Alii esuriunt et sitiunt potestates et honores, alii voluptates, alii salutationes in foro, primos resaturari. Totus enim mundus nequaquam homini sufficeret, qui est dominus mundi. Non enim impletur oculus visu, nec auris im
Abbreviated transcription (Latin):
b domiuationi subiectum. Quinto
sub pontificib regioni parens. Sexto
sub grã uera bonitate illustratur.
Iste .ui. ydrie siue in decursu scłi p̃sẽ¬
tis siue inuita hominis om̃s aquis im¬
plentur. qr iudicio plenus ẽ mundꝰ.¬
⁊ iudicia tua ab yssus multa mul¬
ta oꝑatus est deus ab inicio scłi ⁊ ope¬
rari non desinit usq ad finem eius.
cirea hominẽ a pͥncipio us ad finẽ eiꝰ.
⁊ omnia ħ iudicia sunt. ⁊ nicħ sine cã¬

Expanded text:
bus dominatori subjectum, quinto bus dominatori subjectum, quinto sub pontificibus religioni parens, sexto sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae sive in decursu saeculi praesentis, sive in vita hominis, omnes aquis implentur, quia judicio plenus est mundus. Judicia tua, Domine, abyssus multa. Multa operatus est Deus ab initio saeculi, et operari non desinit usque in finem ejus, et circa hominem a principio usque ad finem ejus, et omnia haec judicium sunt, et nihil sine ca
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. In uita hominis infaucia
prima. secunda puericia. t̃cia adho¬
lescencia. quarta: iuuentꝰ. Quinta
uirilis etas. Sexta: senectus. pͥma .i.
infantia quasi quodam diluuio lu¬
brice obliuionis obruitur ut nõ
uideatur in posterum nec uestigia
sui ulla sequuntur. Secunda .i. pu
ericia. pͥmum de diliuo obliuio¬
nis sensum exiens pp̃ suꝑiam erigit᷑
⁊ ꝑ cõcupiscentiam diuidit᷑ ⁊ disꝑgit᷑.
t̃ cia .i. adholescentia pͥmum ꝑ cohibi¬
tionem discipline circumcidit᷑. de¬
inde p̃ceptis int̃ormatur. ⁊ ꝯsiliꝯ re¬
gitur. Quarta .i. iuuentus seͥuire
iamcogitur.⁊ subicitur regimini
ut ꝑ timorem hominis diuinum
discat. Quinta .i. ũilis etas pꝰ cuno¬
rẽ hõis ad diuinum uenit. Sexta .i.
tͣhitur. Sichumaũ genꝰ pͥmũ dilu¬
uio obrutum. scd̾o: in edificatione
tͣris elatum .i. diuisione linguarũ
disꝑsum. t̃cio in abraham cͥcuncisũ.
ĩ moyse p̃ceptis informatũ. sub iudi¬
cib ꝯsilio gub̾natum. Qͣxto sub regi¬

Expanded text:
mundi. In vita hominis est infantia, prima: secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, virilis aetas; sexta, senectus. Prima, id est infantia, quasi quodam diluvio lubricae oblivionis obruitur, ut non videatur in posterum, nec vestigia sui ulla sequantur. Secunda, id est pueritia, primum de diluvio oblivionis ad sensum exiens per superbiam erigitur, et per concupiscentiam dividitur et dispergitur. Tertia, id est adolescentia, primum per cohibitionem disciplinae circumciditur; deinde praeceptis informatur, et consilio regitur. Quarta, id est, juventus, servire jam cogitur, et subjicitur regimini, ut per timorem hominis, divinum dicat. Quinta, id est virilis aetas, per timorem hominis ad divinum venit. Sexta, id hitur. Sic humanum genus, primum diluvio obrutum est, secundo in aedificatione turris elatum, in divisione linguarum dispersum, tertio in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum, et quarto sub regi
Abbreviated transcription (Latin):
caroꝵ. sicut aͥs qñ amittit caroᷤᷤ su¬
os. patrem. matrẽ. filium. aut aͤm ꝓ
pinquũ. heu qͣm młti lugent damp¬
na corꝑalia qui lug̾̃e contempnunt
dampua spũalia. qñ aliquis infir¬
matur. aut morit᷑. lugent amici.
O sanitas insan a. ouisio ceca. oui¬
ta moitua. De istis que ñ sunt lugen¬
istis inqͣm ꝓpħauit ysaias dicens.
uequi dicitis bonrim malũ. ⁊ ma¬
lũ bonũ ponentes tenebras ĩ lucẽ.
⁊ lucem in tenebs. amarũ indulce.
⁊ dulce ĩ amaꝵ. ñ lugeamꝰ frẽs amis¬
sionẽ caroꝵ.S lugeamus amissionẽ
bonoꝵ oꝑm. amissionẽuͥtutũ. luge¬
at corruptꝰ amissionẽ u̾ginalis inte¬
gͥtatis. lugeat maliciosus amissio¬
nẽ pietatis. lug̃ suꝑus amissionẽ
humilitatis. lug̃ tracundꝰ amissionẽ
sionẽ largitatis. lug̃ ebriosus agms¬
sionẽ sob̾etatis. lug̃ accidioiꝰ amiisĩo¬
nẽ sp̃ualis exiltationis. lug̃. inuidꝰ.
amissionẽ caritatis. Beati namq
se coram eoculis c̾atoris lugentium.

Expanded text:
charorum, sicut aliquis quando amittit charos suos, patrem, matrem; filium, aut aliquem propinquum. Heu! quam multi lugent damna corporalia, qui lugere contemnunt damna spiritualia! Quando aliquis infirmatur, aut moritur, lugent amici; O sanitas insana! O visio caeca! O vita mortua! De istis, quae non sunt lugenistis, inquam, prophetavit Isaias, dicens: Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum, ponentes tenebras lucem, et lucem, tenebras; amarum in dulce, et dulce in amarum . Non lugeamus, fratres, amissionem charorum, sed lugeamus amissionem bonorum operum, amissionem virtutum. Lugeat corruptus amissionem virginalis integritatis, lugeat malitiosus amissionem pietatis; lugeat superbus amissionem humilitatis; lugeat iracundus amissionem sionem largitatis. Lugeat ebriosus amissionem sobrietatis. Lugeat acediosus amissionem spiritualis exsultationis. Lugeat invidus amissionem charitatis. Beati, namque se coram oculis Creatoris lugentium.
Abbreviated transcription (Latin):
simplici sensu aĩe. s ⁊ ydrie du̾r
lapidee. qr sensus nr̃i añgr̃am ob¬
d urati sunt ꝑ culpam. Istas ydrias
a qͣ implemus qñ fietu nr̃e compũ¬
ctionis omnes sensus nr̃os a culpa
tͣtis acta ꝑfecte lauamꝰ. Tali aqua pͣi¬
qui ñ tm̃ confiteant᷑ cum uoce oriᷤᷤ

Expanded text:
simplici sensu animae. Sed et hydriae dicuntur lapideae, quia sensus nostri ante gratiam obdurati sunt per culpam. Istas sex hydrias aqua implemus, quando fletu nostrae compunctionis omnes sensus nostros a culpa transacta perfecte lavamus. Tali aqua puriqui non tantum confit
Abbreviated transcription (Latin):
.iiͦii. animaliũ formas describens ait. Si
ꝑfaciem namq hominis designat᷑ ma¬
tħs qui ab humanitate xͥ euangłiũ
suum incepit dicens. liber generatiõis
⁊c̃. ꝑfacieni leonis designat᷑ marchus
mat. Sic iohannes cuiꝰ mentionẽ mar¬
chꝰ in pͥncipio euangłi sui facit indeser¬
to uideerugiebat ad uideos sp̃uali sõp¬
no dep̃ssos excitaret dicens. Parate ui
as ꝓph̾a. bonis siue uituli facies ad
lucam refert᷑ qui a sacerdocio z acha¬
rie incipit dicens. fuit indieb hero¬
dis regis s̃ acerdos nomine ⁊acharias.
ꝑ faciem uͦ aquile designat᷑ iohanues
qui ad alta euolans ait. In pͥncipio erat
ũ̾bum.⁊ c̃.facies homines ad huma¬
nitatem ꝑtinet.Facies uituli ad passi¬
onem. Facies leonis ad resurrectionem.
facies a quile ad diuinitatẽ. ⁊ ascen¬
sionem. S facies hominis ⁊ facies
cia ẽ. Uitulus dr asinist᷑s qr mors x¬

Expanded text:
quatuor animalium formas describens, ait: SiPer faciem namque hominis designatur Matthaeus: qui ab humanitate Christi Evangelium suum incipit, dicens: Liber generationis , etc. Per faciem leonis designatur Marcus,mat: sic Joannes, cujus mentionem Marcus in principio Evangelii sui facit, in deserto Judaeae rugiebat, ut Judaeos spirituali somno depressos excitaret dicens: Parate vias propheta. Bovis, sive vituli facies ad Lucam refertur, qui a sacerdotio Zachariae incoepit, dicens: Fuit in diebus Herodis regis sacerdos nomine Zacharias . Per faciem autem aquilae designatur Joannes, qui ad alta evolans, ait: In principio erat Verbum , etc. Facies hominis ad humanitatem pertinet, facies vituli ad passionem, facies leonis ad resurrectionem, facies aquilae ad divinitatem et ascensionem. Sed facies hominis et facies tia est. Vitulus dicitur a sinistris quia mors
Abbreviated transcription (Latin):
one ⁊ ꝯsensu. t̾uas uͦ qñ fletib pur¬
gamꝰ ñ solum delectationem prauã
⁊ ꝯsensum. u̾metiam pͣuũ opus.
aqua deniq ꝯuertitur ĩ uinũ. qr fle¬
tum culpe sequit᷑ iocunditas gr̃e. Om¬
nis homo pͥmum bonum uinum
poneit. quia homines ea que ad
uinum ꝑtinent. amant. inp̃sen¬
ti querunt delectabilia. deinde ꝙ
ad comparationẽ futuroꝵ bonoꝵ q̃
nob̾ daturus ẽ in et̃uitate. de codem.

Expanded text:
onsensu; ternas vero, qnando fletibus purgamus non solum delectationem pravam et consensum, verum etiam malum opus. Aqua denique convertitur in vinum, quia fletum culpae sequitur jucunditas gratiae. Omnis homo primum bonum vinum ponit, quia homines, qui ea quae ad humum pertinent amant, in praesenti quaerunt delectabilia; deinde idad comparationem futurorum bonorum, quae nobis daturus est in aeternitate. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ũtit impium.⁊ facit pium. qñ delu¬
xurioso facit castum. de ebrioso sobriũ.
de auaro largum. de ꝓdigo temꝑatum.
de furibundo mansuetum. de suꝑo hu¬
milem. de iracundo mitem. de ꝑsecuto
⁊ enim sicut aqua frigidisunt ꝓpt̾
maliciam. ⁊ sic̃ aqua fluit ⁊ decur¬
rit ĩmare. sic illi ꝑ corruptionem
uicioꝵ fluunt ⁊ decurriuit ĩ amari¬
tud inẽ et̃nam. Boni uͦ quẽ ad̾m ui¬
nũ intͥn secus calent ꝑ gr̃am. ⁊ foris
alios portant. ⁊ calefaciunt ⁊ in ebͥ¬
ant ꝑ doctrinam. Sunt aũ nõ ulłi
adeo mali malignitate pͣuitatis. ut
ñ tñi sint frigidi sic̃ aqua ꝑ mali¬
ciam. s ⁊ sic̃glacies indurati ꝑ cor¬
disduriciã qui tarde a sua ꝑuer¬
sitate dissoluunt᷑. ut ĩ iuni iocun¬
d itatem ꝯmutentur. Nich̾ tam̃
difficile dño iħu. qr ad ip̃ius uo¬

Expanded text:
vertit impium, et facit pium, quando de luxurioso facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecut enim sicut aqua frigidi sunt propter malitiam; et sicut aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurrunt in amaritudinem aeternam. Boni vero, quemadmodum vinum, intrinsecus calent per gratiam, et foris alios potant, et calefaciunt, et inebriant per doctrinam. Sunt autem nonnulli adeo malignitate pravitatis, ut non tantum sint frigidi sicut aqua per malitiam, sed etiam ut glacies indurati per cordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile Domino
Abbreviated transcription (Latin):
uidet ⁊̃ se ip̃m tnsit. Possumꝰ itaq istas
ĩfortitudine. Aquilam contemplati¬
one. Que enim in .iiͦuͬ. animalib dñr
ad omnes ꝑfectos referunt᷑. Sanctꝰ qͦ
ioħes in apocalipsi scõs euangłistas ꝑ
easdem facies describit. Nos itaq de euã¬
głioꝵ plenitudine quasdamgititas cu¬
suoꝵ oꝑationem

Expanded text:
et seipsum transit. Possumus itaque istas in fortitudine, aquila in contemplatione. Quae enim in quatuor animalibus dicuntur, ad omnes perfectos referuntur. Sanctus quoque Joannes in Apocalypsi sanctos evangelistas per easdem facies describit. Nos itaque de Evangeliorum plenitudine, quasdam guttas cusuorum operationem
Abbreviated transcription (Latin):
Rimi parentes humanĩge¬
ñis ꝑ culpam pͥmam se cũ sua
sobole morti ⁊ dampnationi
fecerunt obnoxios. S diuina ꝓuiden
tia fecerat hominem ad suã ymaginem
⁊ simłitudinem reduc̃e disponens eum
ad b̾atitudinẽ contulit ei pͥmim subsi¬
dia salutis ꝑ sacͣmenta redemptionis us
ad aduentum redemptoris. Cum autem
ueniss plenitudo temporis misit deus
filium suũ in t̾ris. ut ꝑassũptũ hõinẽ:
hominem redimeret. ⁊ redemptũ ad re

Expanded text:
rimi parentes humani generis per culpam primam se cum sua sobole morti et damnationi fecerunt obnoxios; sed divina providentia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redemptoris. Cum autem venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras, ut per assumptum hominem, hominem re
Abbreviated transcription (Latin):
s scõ concilio dec̃tum ẽ ut pbr̃i suos
plebesarios ⁊ accusare ⁊ testimõiare
possint. Si autẽ neglexint sui gͣdus
i quis con uictus fũit actraxisse.¬
aͦs ad falsum testimoniũ uł ꝑ iu¬
rium attͣasse aut ꝑ qͣcumq correc¬
tionem sollicitasse ip̃e quidem usq

Expanded text:
 . « Decretum est, ut presbyteri suos plebeios et accusare et attestimoniare possint. Si autem neglexerint, sui gradus Si quis convictus fuerit aliquos ad falsum testimonium vel periurium adtraxisse aut per quamcumque corruptionem sollicitasse, ipse quidem usq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eatholicoꝵ cõione no digne peni¬
tũit arexatur¬
tũit aroeatur ut contemptores cano¬
t laici contemptores canonũ excõi¬
cent᷑ ełici honore pͥuentur lex ĩ ꝑa

Expanded text:
 digne poenituerit, arceatur. CAP. 6.-- Ut contemptores canot laici contemptores canonum excommunicentur: clerici honore priventur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ab. huic beatus basilius dic̃. multi ꝑ
uinium a demonib capti sunt nec ẽ
aluid ebͥetas qͣm manifestissimus de¬
mon hmc ꝓphã ait. fornicatio⁊ ebͥe¬
tas auferuint cor. Ebͥetas .ni. ꝑ t᷑batio¬
nem parit. gignit ñtus furorem.⁊
fiantam suscitat libidinis. apło tes¬
de. Nolite in ebͥari uino in quo est lu¬
xuria. Si quis aut̃ contͣ ħ fecerit
scõꝵ statuta dignam aut longam
x
q̃ hoĩem a regno d̾i seꝑant dicente

Expanded text:
abus. Hinc beatus Basilius dicit: Multi per vinum a daemonibus capti sunt: nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. Hinc propheta ait: Fornicatio et ebrietas aufert cor. Ebrietas enim perturbationem parit, gignit mentis furorem, et flammam suscitat libidinis. Apostolo teste: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Si quis autem contra haec fecerit sanctorum statuta, dignam ac longam x hominem a regno Dei separant, di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iaphet .i ppłs gentłas ad fidem con¬
ũsus pallio uerenda patris oꝑuit. qr
tutis effectum. ⁊ uerũ humane re¬
demptionis fuisse sacͣmentũ ostendt̃.
uñ ⁊ chanaam filiꝰ cham maledcõe
ex utͣq gente ꝯũsus ꝑpetua bñdcõne
ditatur. ⁊ chanaam filiꝰ sem sit seruuᷤ
seruoꝵ qr infideles successores iudeoꝵ
mortis. obdormitio: denudatio. uere
humilitatis demonstͣtio. derisio cham:
derogatio uideoꝵ. Sem ⁊ iaphet duo
ppłi credentes. uestim̃tũ. sacm̃tũ. Ma¬
ledc̃o chanaam filii cham. dampnatio
⁊ disꝑsio uidaicegentis. noralitas e

Expanded text:
 id est populus gentilis ad fidem conversis, pallio verenda patris operuit, qtutis effectum, et verum humanae redemptionis fuisse sacramentum ostendit. Unde et Chanaan filius Cham maledictione ex utraque gente conversus, perpetua benedictione ditatur. Et Chanaan filius Cham fit servus servorum, quia infideles successores Judaeorum mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, Sem et Japheth duo populi credentes, vestimentum sacramentum; maledictio Chanaam filii Cham damnatio est et dispersio Judaicae gentis. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
oruus qui de archa emissus est
quidum aliqñ cã nec̃citatis ad ext̃i¬
ora mittuntur. foras remanent.
qr uisibilib inherent. ⁊ neqͣqͣm ad
int̃iorem quietem reuertunt᷑. dum
foris influctnatione temꝑaliũ de¬
lectant᷑. Coluniba uͭ que reũsa est
bonos sigͣt. qui dum ꝓ nec̃citate
ꝓumoꝵ ad extĩora recedũt. Rede¬
unt. dum foris quietẽ ñ inueniũt¬
⁊ afferunt ramũ oliue qr ꝑege¬
runt opus misericordie.
qr deus fecit in pͥmordio ꝑ aqͣm dilu¬
uii.R. ubeꝰ sigͣt iudicium ꝙ deus
facturus ẽ ꝑ ignem in finem mũdi
aqua nãꝙ irescit. ⁊ ignis rubeᷤcit̃.

Expanded text:
orvus, qui de arca emissus est qui dum aliquando causa necessitatis ad exteriora mittuntur, foris remanent: quia visibilibus inhaerent, nequaquam ad interiorem quietem revertuntur; dum foris in fluctuatione temporalium delectantur. Columba vero, quae reversa est, bonos significat, qui dum pro necessitate proximorum ad exteriora procedunt, redeunt, dum foris quietem non inveniunt, et afferunt ramum olivae, quia peregerunt opus misericordiae. quod fecit Deus in primordio per aquam diluvii. Rubeus significat judicium quod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque virescit et ignis rubescit.
Abbreviated transcription (Latin):
no mortis obdormiuit.⁊ uilitas .i. mor¬
talitas qͣm de nob̾ ⁊ ꝓ nob̾ assumpserit
manifã ꝯparuit. Quẽ in felix chani
.i. incredulus uid̾oꝵ ppłs derisit dicens.
alios saluos fecit seip̃m salnũ facere:¬

Expanded text:
mortis obdormivit, et vilitas, id est mortalitas, quam de nobis et pro nobis assumpserat, manifesta comparuit. Quem infelix Cham, id est incredulus Judaeorum populus derisit, dicens: Alios salvos fecit, seipsum non pote
Abbreviated transcription (Latin):
si agdu suo miuste deiectus in seda
smodo innocens reꝑiat᷑ nõ poẽ ẽẽ ꝙ fue¬
rat nͥ gͣdus amissos recipiat coram alta¬
subdiaconꝰ padenã ⁊ calicem. sicq re¬
liqui gͣdus in reꝑatõnem sui recipiant
seorsum colligens altare constitũit. ⁊
commonenti ep̃o nõ acqui eũit nec
consentire nec obedire uolũit semel
⁊ it̾m conuocati. hic dampuetur oĩ¬
modo nec ultra remediũ . seqͣtur

Expanded text:
a gradu suo injuste dejectus, in secunda synodo innocens reperiatur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos recipiat coram altasubdiaconus, patenam et calicem. Sic et reliqui gradus in reparationem sui recipiant seorsum colligens altaro constituerit, et commonenti episcopo non acquieverit, nec consentire, vel obedire voluerit, semel et iterum convocati, hic damnetur omnimodo, nec ultra remedium consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
ccłiam in qua mortuoꝵ cadau̾a infide¬
lium sepeliunt᷑ scĩficare nõ licet s si ap
tã urͣ ad consec̾nd̃ inde euulsis corꝑib ⁊ ra¬
sis paritib uł lotis lignis eiꝰ reedificet᷑
Si li consec̾ta pͥus fuit missas in ea cele¬
b̃re lieet. fi tñ fideles fuerunt qui in ea
sepulti sunt.¬

Expanded text:
esiam in qua mortuorum cadavera infidelium sepeliuntur, sanctificare non licet. Sed si apta videtur ad consecrandum, inde evulsa corpora et rasis vel lotis lignis eius, reaedificetur. Si haec consecrata prius fuit, missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint, qui in ea sepulti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iectionẽ quis de seruis sius quemꝗͣ eleg̃it ⁊
docu̾it litt̃as ⁊ lib̾tati condonaũit ⁊ ꝑ in¬
rit ⁊ eis uiste obedire dieens se lib̾m eẽ no¬
lũit ⁊ qͣi lib̾e cuius uult hõ fiat. hoc sc̃a
sinodus anathatiat ⁊ illum a scã coĩo¬
ue arceri iudicat donee resipiscat ⁊ dño
suo obediat scd̾m canonica p̃cepta. Sin
aut̃ obstinato aĩo ⁊ hoc contẽpsit accuse¬
dur apud epm̃ qui eum ordinauit ⁊ de¬
gͥdetur ut fiat seruus illius .i. dñi sui sic̃
natus fũat. Quis quis u̾o talem secũ ha¬
bũit ⁊ post qͣm rem ulius p̃dc̃am audierit
ep̃e siue comes. siue clicꝰ siue laicꝰ anathe¬
matis illiꝰ societate nodatus penã excoi¬

Expanded text:
ectionem quis de servis suis quemquam elegerit, et docuerit literas, et libertati condonaverit, et per inrit, et eis juste obedire, dicens se liberum esse, noluerit, et quasi libere cujus vult homo fiat, hoc sancta synodus anathematizat, et illum a sancta communione arceri judicat, donec resipiscat et domino suo obediat secundum canonica praecepta. Sin autem obstinato animo et hoc contempserit, accusetur apud episcopum qui eum ordinavit, et degradetur: et fiat sernatus fuerat. Quisquis vero talem secum habuerit, posteaquam rem illius praedictam audierit,  sive comes, sive clericus, sive laicus, anathematis illius societate nodatus, poenam excommuni
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam añ qͣm ciuitatis ep̃c ueniat
⁊ ibidem cͥcem figat publice ⁊ atͥũ desig¬
net ⁊ añ p̃fimat qui edificare uult qͥd
ad luminaria ⁊ ad eustodiam ⁊ stipen¬
dia custodum sufficiat ⁊ ostñsa donatõs

Expanded text:
equam civitatis episcopus veniat, et ibidem crucem figat publice, et ante praefiniat qui aedificare vult, quid ad luminaria, et ad custodiam, et ad stipendia custodum sufficiat, et facta donatione
Abbreviated transcription (Latin):
ancto concilio allatum est ꝙ quidã
nichil ab eis exigat᷑ p̃t̃ diuinũ offm̃
De pecubari u̾o sac̃dotũ nichil sibi u¬
surpent. s totum ur quatuor diuida¬
tur partes uria ep̃o alia altari. t̾cia pau¬
ꝑib qͣrta ꝑentib ⁊ si nõ sunt ydonei
penttes ep̃e eam recipiat ⁊ in usum eccͤ
diligent̃ distͥbuat ⁊ si quis ecͣ ħ fac̃e¬

Expanded text:
ancto concilio allatum est, quod quinihil ab eis exigatur praeter divinum officium. De peculiari vero sacerdotum nihil sibi usurpent, sed totum in quatuor dividatur partes, una episcopo, alia altari, tertia pauperibus, quarta parentibus: et si non sunt idonei parentes, episcopus eam recipiat, et in usum Ecclesiae diligenter distribuat. Et si quis contra
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut si quis aͤm esicoꝵ in acc̃atõe
fornicatõis impetit sed̾m p̾ceptum
paisli apłi duo uł tͥa testimonia reqͥrãt᷑¬
ab illo ꝙ si nõ potu̾it datis testinioniis
sclarib ĩ sua accãtoe ũ recipunt
ita nͦ ip̃i in sac̃do cũ recipiantur.
m̃s ep̃i int̃tia sessione ad clamauer̃t
Sane dignũ est ut sic̃ sac̃ dodes uł cłi¬
nõ recipunt ita ip̃i in sac̃dotum uł
clicoꝵ accusationib seu eccͥsticis nego
cus nͥ sponte collaudetur ut recipiat᷑
qm̃ in conueniens ẽ ut hi qui hos
respituint ab his recipiant᷑. De subã¬

Expanded text:
lacuit ut si quis aliquem clericorum maculae fornicationis impetit, secundum praeceptum Pauli apostoli duo vel tria testimonia requirantur. Quod si non potuerit datis testimoniis secularibus in sua accusatione non recipiunt, ita nec ipsi in sacerdotum recipiantur. Omnes episcopi in tertia sessione acclamaverunt: Sane dignum est ut, sicut sacerdotes vel clerinon recipiunt, ita ipsi in sacerdotum vel clericorum accusationibus, seu ecclesiasticis negotiis, nisi sponte collaudetur, non recipiantur. Quoniam inconveniens est ut hi qui hos respuunt, ab his recipiantur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
pomũ: delectatio t̾renoꝵ. Siectio de para¬
diso. s p̃ ⁊ carnis afflictio. de .ui. dieb ⁊¬
et̃ne batitudinis. ui naniq dieb opꝰ
suum ꝑfecit deus. ⁊ die .uuiͦ. ab omni
opere requieuit. Sic ⁊ nos inp̃senti
scło laborare dẽbemus. ut in exhibiti¬

Expanded text:
pomum, delectatio terrenorum; ejectio de parapomum, delectatio terrenorum; ejectio de paradiso, spiritus et carnis afflictio. CAP. IX. De saeternae beatitudinis. Sex namque diebus opus suum perfecit Deus, et die septima ab omni opere requievit. Sic et nos in praesenti saeculo laborare debemus in exhibiti
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem. de qͣ scd̾s hocuo natꝰ
ẽ uirgo t̃ra. uirgo maria. Sic̃ de
t̃ra diuina oꝑatione fcm̃÷ corpꝰ hũa¬
num. Sic de uirgine diuina oꝑatiõe
ũbum dei creditur in carnatũ. Sine
macula fuit corpꝰ a de sumptũ de t̾ra
⁊ ĩmatulatũ corpꝰ xp̃i natum de maria.
Sexta feria ebdomade adam obdorim¬
uit. ut de costa illius fieret eua. xͨ
morte sopitus ẽ. ut de sanguineeiꝰ
reduũet᷑ eccłia. adamsponsus. ⁊ eua
de ip̃o fcã sponsa. xp̃c sponsus ⁊ spõsa
ab ip̃o redempta ecc᷑. Adam debuit p̃¬
sp̃c deb reg̃e carnẽ suam. Et adam ꝑ
Serpens sigͣtͣ diabolum. pomũ de¬
lectarionẽ t̃renoꝵ. Quẽ adiod̾ enĩ
serpens euam poio decepit. Sic di¬
abolus insensatam carnem t̃rena
delectatione illexit. ⁊ seduxit. Et sic̃
eua ãdam duxit ad esum pomi sic
ñ ũqͣm caro spm tinshit ad ꝯsensum
pect̃i. ⁊ sic ut̃q de paradiso .i. desta¬
tu boni sui eicitur.qr ⁊ aĩa affligit᷑.

Expanded text:
irginem, de qua secundus homo natus est. Virgo terra, virgo Maria. Sicut eina operatione factum est corpus humanum, sic de virgine, divina operatione Verbum creditur incarnatum. Sine macula fuit corpus Adae sumptum de terra, et immaculatum corpus Christi animatum de Maria. sexta feria hebdomadae. Adam obdormivit ut de costa illius fieret Eva, Christus morte sopitus est ut de sanguine ejus redimeretur Ecclesia. Adam sponsus et Eva de ipso facta sponsa, Christus sponsus et sponsa ab ipso redempta Ecclesia. Adam debuit prspiritus debet regere carnem suam. Et sicut Adam per Serpens significat diabolum, pomum delectationem terrenorum. Quemadmodum enim serpens Evam pomo decepit, sic diabolus insensatam carnem terrena delectatione illexit et seduxit. Et sicut Eva Adam duxit ad esum pomi, sic nonnunquam caro spiritum trahit ad usum peccati, et sic uterque de paradiso, id est statu boni sui ejicitur; quia et anima affligitur
Abbreviated transcription (Latin):
suscip̃ in xp̃o uiuificationẽ. ꝑ stellas iõ
designant᷑ fideles. qr sunt ⁊ ip̃i lumitia¬
ria celi. celo affixi. Sicut paulus de segͥ
ecc : sic̃ luminaria ĩ mundo. Sol gͥ xp̃e.¬
malos qr in loco inquo creati sunt ma¬
nent. Uolucres signͣt bonos q ad suꝑi¬
orem mansionẽ ascendt̃. Sic mali ⁊ in
culpa reianẽt inqͣsunt nati. ⁊ boni
ꝑ grãm ascendunt. ad głiam ad qͣm re¬
nati sunt. Mali pennas hñt pect̃oꝵ. bo¬
ni: penuas uͥtutum. Boni laudes dui¬
nas modulatis uocib cantant. Mali¬
inqͦ᷑ ore ñ est speciosa saus ꝯticescunt.
aradisus uosuptatis: eccłiam sig¬
nificat. in qua diũse sũt uo luptates
⁊ iocunditates. alieꝑ gr̃aꝵ habundãti¬
am. Alie ꝑ uirtutũ redolentiã. alie ꝑ
ĩ ꝯtemplatione patrie celestis. alie in
melodia diuine laudis. alie indulce¬
dinẽ diuine simł ⁊ et̃ne retributõis.
a lie in spe future retributõis. fons qͥ
nit. Inuenit uitã. ⁊ haurit salutẽ a do¬

Expanded text:
isto vivificationem. Per stellas ideo designantur fideles, quia sunt et ipsi luminaria coelo, coeli affixi. Sicut Paulus de se siEcclesia, sicut luminaria in mundo . Sol malos, quia in loco ubi creati sunt permanent. Volucres significant bonos, quia ad superiorem mansionem ascendunt. Sic mali et in culpa remanent in qua sunt nati; et boni per gratiam ascendunt ad gloriam, ad quam sunt renati. Mali pennas habent peccatorum, boni pennas virtutum. Boni laudes divinas modulatis vocibin quorum ore non est speciosa laus, conticescunt. Paradisus voluptatum Ecclesiam significat, in qua diversae sunt voluptates, et jucunditates, aliae per gratiarum abundantiam, aliae per virtutum redolentiam, aliae per in contemplatione patriae coelestis, aliae in melodia divinae laudis, aliae in dulcedine divinae simul et aeternae retributionis, aliae in spe futurae beatitudinis. Fons, qui nit, invenit vitam et haurit salutem a Do
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. lucis primarie ꝯdicio. pecc̃i
cognitio. firmamentũ int̾̃ aqͥs infiͥ¬
uicia.⁊ uirtutes aquaꝵ inferioꝵ
ꝯgregatio. uicioꝵ cohibitio. ꝓductio
gm̃inum: ex hibitio bonoꝵ oꝑm. lu
templatio. animaliũ creatio. sen
celo. Uox pͥmaria añ solem. sigc legẽ
s tñ minor claritate. sic lex gr̃a iohes¬

Expanded text:
corpus. Lucis primaevae conditio peccati est cognitio. Firmamentum inter aquas supervitia et virtutes. Aquarum inferiorum congregatio, vitiorum cohibitio. Productio germinum exhibitio bonorum operumontemplatio; animalium creatio, senscoelo. Lux primaria ante solem significat legem et tamen minor claritate; sic lex grati
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qͣntum ꝑ diuinã grãm p̾sibile est
pediant. Sicut enimaquis t̃ra occu¬
pata ñ potuit gm̃inare. sic nos uiciis
implicati nec sensib ũitatem ĩ qui¬
rere. nec affectib uirtutes ex̃cere. nͨ
gͥ inunum ꝯgregatis. aer calefit. ⁊
clarescit ⁊ t̾ra g̾minet. qr uiciis cohi
ẽonditio luminariũ. significat ꝑfectã
ssluminationẽ. nebulosa ignor antie
cecitate se posita ũitatis inspectionẽ

Expanded text:
ntum per divinam gratiam possibile est,pediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibConditio luminarium significat perfectam illuminationem, nebulosa ignorantiae caecitate seposita, veritatis inspectione.
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscunt᷑ ordine. ⁊ longe tñ inferio¬
ra ꝑfectẽe.S in aliis ordinib rerum
inuenit᷑ q alia p̃cediuit. alia sequunt᷑.
p̃cedunt minora. succedunt maiora.
dos. aque inferiores malos dampnan¬
dos. de aquis suꝑiorib dcm̃ ẽ. Benedici¬
te aque que suꝑcelos sunt dño. quia
electiu imꝑpetuum ñ tacẽbũt: laudare
nom̃ dñi de aquis infĩorib script̃ ẽ.
Cong̃gent᷑ aque in locum unũ. q re¬
h i .i. totum mundũ mͦ dispersi ꝯg̃¬
gabunt᷑ ininf̾num insemptt̃nũ pu¬
niendi. Que sunt tñiste aque. Im¬
mundi fornicarii. ꝯcubinarii. In¬
fures. rapaces. ebriosi. ꝑ uiri. homi¬
tue.⁊ quicumq a deo sunt separati.
nec ꝑ grãm ip̃ius iustificati. ut pa¬
gani iudei. falsi xͥani. Isti ꝯg̃gabũt᷑
Solent doctores sancti ꝑsolem acci¬
augeri. ⁊ quia et̾mis est: ũ potest
uẽ ducit᷑. sic sc̃e eccł̾ie corpꝰ menbris suis
que ꝑ gr̃aui sͥ succedũt appositis ꝯsũmat᷑.

Expanded text:
noscuntur ordine, et longe tamen inferiora perfectione; sed in aliis ordinibus rerum invenitur quod alia praecedunt, et alia sequuntur: praecedunt minora, succedunt majora. dos; aquae inferiores, malos damnandos. De aquis superioribus dictum est: Benedicite, aquae, quae super coelos sunt, Domino . Quia electi in perpetuum non cessabunt laudare nomen Domini. De aquis inferioribus scriptum est: Congregentur aquae in locum unum, quia reprobi per totum mundum modo dispersi congregabuntur in infernum, in sempiternum puniendi. Quae sunt tamen istae aquae? Immundi, fornicatores, concubinarii, infures, rapaces, ebriosi, perjuri, homit quicunque a Deo sunt separati, nec per gratiam ipsius justificati, ut Pagani, Judaei, falsi Christiani. Isti congregabuntur Solent doctores sancti per solem acciaugeri, quia aeternus est non potestnem ducitur, sic sanctae Ecclesiae corpus membris ejus, quae per gratiam sibi succedunt, appositis, consummatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Stelle ad cognitõem eoꝵ que ꝑtinẽt
ad scam̃ unã qͣmq c̃aturam. siue ad
uuãqͣm fidelem animã. pisces qui
laborant ĩimo .i. in aquis sollititu¬
dinem actionis bone designant. que
uite labentis fluctib agit᷑. uolu¬
cres que ad alta uolant. sigͣnt ꝯtẽ¬
plationem celestium. ꝑ qͣm ab infi¬
ticipant humanis sensib. Quasi it.
animalia in nob creant᷑. cum sensus
diuitiã grãm reintegnͣt᷑. hiis itacõ¬
positis: nouissime fit homo adima¬
ginemi ⁊ simłitudinẽ dei. quia talit̾
in nob̾ uirtutib ⁊ bonis oꝑib disposi¬
tis fit pectator ꝯformis ⁊ similis deo

Expanded text:
stellae cognitionem eorum quae pertinent ad unamquamque creaturam, sive ad unamquamque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, per quam ab infiticipant humanis sensibus. Quasi enim animalia in nobis creantur, cum sensu divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑamus. Uñ inlaudem sponsed icit᷑
Naͣsus tuus sicut turris que ẽ in libu¬
no. Q uia nimuum scã eccłia que ex
causis singłis temptam̃ta ꝓdeant ꝑ
discretionem ꝯspicit. ⁊ uentura uici¬
oꝵ bella ex alto de prehendit. S sũt
nĩ nulli qui duuise extuuari hebe¬
tes nolunt sepe se in quib dmi inqͥ¬
sitionib plusqm necc̃e est exercen
sus et enum grandis ⁊ tortus discir¬
tionis ẽ subtilitas inmod̾ata que
dum plusꝙͣ deceat exercuit actioĩs¬
sue rectitudinẽ ip̃a ꝯfundit. fracto
aũ pede łmanu ẽ qui uiam dei per
ut cl audus saltẽ cũ infirmitate te¬
neat. s ab hiis omnino alienus exis¬
tat. Giłbo fus uͦ est quem t̃rene solli¬
citudiñis pondus p̃mit. ne ũqͣm ad
suꝑna respiciat. s solis hiis inten¬
cordis ñ atcollit. qr cogitationis statũ
corrig̾e non ualet. quẽ t̃reneusus
sollicitudinis curuum tenet. ex hoꝵ
quipꝑe spẽ psalmista ait. Incͣuatus sum
dit. hii sunt qui audiũt ũbum dei. ⁊

Expanded text:
 in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Quia nimirum sancta Ecclesia quae ex causis singulis tentamenta prodeant, per discretionem conspicit, et ventura vitiorum bella ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentsus etenim grandis et tortus, est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actiosuae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede, vel manu est, qui viam Dei perg haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omnino alienus existat. Gibbosus vero est, quem terrenae sollicitudinis pondus premit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis iis intencordis non attollit; quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae sollicitudinis usus curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista ait: Incurvatus et dit, ii sunt qui audiunt verbum Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ faciunt ea que iussa sut̃ fieri.
Qͥ uͦ caudam ht̃ am putatã ille ẽ qͥ
bona que incipit ꝑ seũauti fiuie ñ ꝑfi¬
cit. porro des ectum ł testib ampitta¬
tum iudicat eos qui om̃i tempore
t᷑pitudĩs usu effeminãt᷑. hus gͦ uo
luminib ĩ uoluti a sacuficio dei re¬
ꝓantur. nͨ efficiuntur ꝯsortes passio¬
uis .xͥ. nͨ celestis scĩficatõis. s n panis
alienigene offtar dño .i. doctriua he
extͣ fidem sunt. ⁊ aliena putant᷑. Ta les.it.
repudiant᷑ hostie a deomino ⁊ reicit᷑ hoc
sacrificium a catholico eccłia. de p̃putus¬

Expanded text:
quae jussa sunt. Quod vero caudam habet amputatam, ille est qui bona quae incipit perseveranti fine non perficit. Porro dejectum vel testibus amputatum, indicat eos qui omni tempore turpitudinis usu effeminantur. His ergo criminibus involuti, a sacrificio Dei reprobantur, nec efficiuntur consortes passionis Christi, nec coelestis sanctificationis. Sed neque panis alienigenae offeretur Domino, id eextra fidem sunt et aliena putantur. Tales enim repudiantur hostiae a Domino, et rejicitur hoc sacrificium a catholica Ecclesia. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
cet corpore. S tñ in hac cogitatõe ꝯtiuua
sine mod̾amine gͣuat᷑ ĩmiente. qui ueqͣ¬
qͣm quidẽ usq ad opus nefariũ raptiur.
S eius animꝰ uolnptarte luxurie sine
ullo expugnationis stimulo delectat᷑.
Uitinm quippe pond̾is ẽ. cũ humor uis¬
cerum ad uirilia labit᷑.que ꝓfecto cũ
molestia dedecoris intumescãt. pond̾os¬
gͦ ẽ qui totis cogirationib ad lux̾iam
defluens. pondꝰ turpitudĩs gestat ĩ cor¬
i̾e.⁊ qͣmuis pratia ũ ex̃ceat opera ab
hiis tñ nĩ euellitur mente n ad usum
uat hunc in a bditis pondus curpe. qrᷤ¬
quis gͦ cuilibet hoꝵ uicio subicit᷑. pa¬
nes deo offerre ꝓ hibetur. ne ꝓfecto a¬

Expanded text:
 opere, sed tamen ab hac cogitatione continua, sine moderamine gravatur in mente. Qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe ponderis est, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. e, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis igitur cuilibet horum vitio subjicitur, panes Deo offerre prohibetur, ac profecto d
Abbreviated transcription (Latin):
sane sunt. s humore defluente infͥ¬
nuitute palp ebre crocescunt. quoꝵ¬
Et sunt ñ ulłi quoꝵ sensus carnalis
uite oꝑa sautiant. qui uidẽ recte
s usu piauoꝵ actuum caligant. lip¬
pꝰ quippe ẽ cuiꝰ sensum natura ex a¬
cuit. s ꝯũsationis pͣuitas ꝯfundit.

Expanded text:
sanae sunt, sed humore defluente infirmitate palpebrae grossescunt, et ssum carnalis vitae operatio sauciat quia videre recta sed usu pravorum actuum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ ꝯũsatio hominũ demõstratur.
homo gͥ si optuł̾it uictimã pacificoꝵ do
ł uoto soluẽs. ł sponte offerens tam de
ouib qͣm debob ĩmaculatũ offerat
ut acceptabłe sit. omnis macula nõ
erit̃ in eo. Si cecum fu̾it. si fractum sici¬
catncem hñs. si pupillã aut scabiẽ. aut
inpetiginẽ ñ offeretis ea dũo n adole

Expanded text:
peccatorum conversatio hominum demonstratur. Homo igitur, si obtulerit victimam pacificorum Deo, vel votum solvens, vel sponte offerens, tam de ovibus quam de bobus immaculatum offerat, ut acceptabile sit, omnis macula non erit in eo. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulas aut scabiem, aut impeti
Abbreviated transcription (Latin):
ne coguitiotus se excludit. ⁊ eo cla¬
ritatẽ ũi luminis neqͣꝙͣ penetrat
quo se ap̃ se ꝑ arrogantiam exaltat.
ht̃ scabiem cui caris petulantia
sine cessatione dñat᷑. In scabie en im
fuor uiscenitu ad cutem thitur. ꝑ¬
qͣui recte luxuria designatur. qrͣ
si cordis temptatio us ad operatio¬
nem ꝓ silit ni mirum feruor inti¬
iniis usq ad cutis scabiem ꝓrumpit. ⁊
foris iam corpus sautiat. qr dum incogi¬
tatione uoluptas ñ repͥmit᷑ ⁊ inactione¬

Expanded text:
e cognitionis excludit; et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat. Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, quam recte luxuria designatur. Quia si cordis temptatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit, et foras jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, eti
Abbreviated transcription (Latin):
nere ꝑfecte qͣm uidet. qui irtutis sta¬
efficatit̃ mox sequũt᷑. huic ⁊ enim pui¬
lus dicit. Remissas manus ⁊ dissolutaᷤᷤ
dirigite ⁊ g̾ssus rectos facite pedib ue¬
stris ut non claudicans quis errer ma¬

Expanded text:
nere quam videt; quia ad virtutis staefficaciter non sequuntur. Hinc etenim Paulus dicit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erre
Abbreviated transcription (Latin):
buginem hñs in oculo. si nigram sca¬
biem. si impetiginẽ incorpore uł
ponderosus. secus quippe ẽ qui suꝑ¬
ne lumẽ ꝯtemplationis ignorat.
qui presentis scłi pressus teuebͥs
dumuentirã lucẽ neqͣqͣm diligẽ¬
do conspicit. quo gressum oꝑis por¬
rigat. uescit. hũic ⁊ enim ꝓpħan¬

Expanded text:
scabiem, si impetiginem in corpore, vel ponderosus . Caecus quippe est, qui supernae lumen contemplationis ignorat, qui praesentis saeculi pressus tenebris, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressum operis porrigat nescit. Hinc etenim, p
Abbreviated transcription (Latin):
sancti. linea uit̃ior mundiciam cor¬
dis. fem inalia carnis ꝯtinentiam.
Suꝑ hum̃ale laboꝵ tołantia. Tuui¬
ca bona actio. baltens eiusdẽ actõis
erpeditio. Rationale sapĩa ⁊ discre¬
tia. laminã in fronte scẽ fidei ꝯfes¬
sio. sintiunabła eiꝰdem fidei p̃dicatõ.

Expanded text:
sancti; linea interior munditia cordis; feminalia, carnis continentia; superhumerale, laborum tolerantia; tunica, bona actio; balteus, ejusdem actionis expeditio; rationale, sapientia et discretio; lamina in fronte, sanctae fidei confessio; tintinnabula, ejusdem fidei praedicatio.
Abbreviated transcription (Latin):
tificant᷑. litiea urt̃ior q̃ candet ⁊ ñ
a pparet nr̃.diciam cordis designat.
que ñ omnib. s deonota ẽ. femora¬
lia que femiua cingebant.⁊ tege¬
baut ꝯtiuentiam carnis recte sig¬
nificant. Suꝑ hum̃ale ꝙ suꝑ hum̃os
ponebatur eo ꝙ in hum̃is honem fer¬
re solemiꝰ p̃sentium laboꝵ cołantiã.
insinuat. Tunica q̃ ext̃us erat. ⁊ appa¬
rebat bouam actionẽ sigͣt qua corã
ꝓxino munimur ⁊ oruam᷑. Baltẽ
gͦ tunica ciugebat᷑ ne cura pedes sac̃¬
dotis deflueret. ⁊ eiusdom actiouis bo¬
ne desiguat expeditiouẽ. Racionale
ꝙ cura pectus erat. qͦ uideł pectore
cor ꝯtinet᷑. ii quo sapĩa est. sapĩaui
⁊ discretionem apte sigͣtͣ. Cidaris
qua capilli capitis stringebantur.
cogitatioñ p̃tendit sobrietatẽ. qͣi
cidari uamq stringunt capillos ca¬
pitis. duui in sua sobrietate ꝯtiuẽt
cogitutionesmentis. lanma in qͣ

Expanded text:
candet et non apparet, munditian cordis designat, quae non omnibus, sed Deo nota est. Feminalia, quae femora cingebant et tegebant, continentiam carnis recte significant. Superhumerale, quod super humeros ponebatur, eo quod in humeris onera ferre solemus, praesentium laborum tolerantiam insinuat. Tunica quae exterius erat et apparebat, bonam actionem significat, qua coram proximo munimur et ornamur. Balteus, quo tunica cingebatur, ne circa pedes sacerdotis deflueret, ejusdem actionis bonae designat expeditionem. Rationale, quod circa pectus erat, quo videlicet pectore cor continetur, in quo sapientia est, sapientiam et discretionem apte significat. Cidaris, quo capilli capitis stringebantur, cogitationum praetendit sobrietatem. Quasi cidari namque stringunt capillos capitis, dum in sua sobrietate continent cogitationes mentis. Lamina,
Abbreviated transcription (Latin):
aciem a liquo medicamine bone o¬
perationis ad iunatutis. Albuginẽ
oculi uigra uidet albuginẽ tołatis
uil uidet. qr uidel sensus humane
cogitationis si se pecc̃orẽ intlłigit.

Expanded text:
ctus aliquo medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem oculi nigra, videt; albuginem tolerans, nihil videt; quia videlicet sensus humanae cogitationes si stultum se