comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitare. Bona gratis exhibere: mala libentiũ¬
tolerare quã facere: Mullam in iuriae
ultionem querere. ꝓ ueritate contumeliã
lucrũ putare. Sed hȩc iustoꝵ simplicitaᷤᷤ
deridet᷑: qͥa ab huius mundi sapientibus
puritatis uirtꝰ fatuitas creditur. Omẽ
enĩ qd innocenter agit᷑. ab eis ꝓcul dubio
stultum putatur: Et quicqͥd̾ inoꝑe ueritaᷤᷤ
adpbat. carnali sapientiȩ fatuũ sonat. Qͥđ
nãq stultius uidet̾ mundo: quã mentẽ
uerbis ostendere: Hil callida machinati¬
one simulare. nullas in iuriis contumelias
reddere. ꝓ maledicentib orare. Pauꝑtatẽ
querere. possessa relinquere. rapienti. ñ.
resistere: ꝑcutienti alteram max illã pre¬
bere:Unde bene huius mundi dilecto¬
ribꝰ: ille egregius di sapiens dicit. Abomina
abominant᷑ egyptũ. hoc ifrahelitȩ do offert̃:
qͥa simplicitatẽ conscientie quã in iusti qͥq
uelut infimã abiectamq despiciunt. hanc

Expanded text:
vitare, bona gratis exhibere, mala libentiuvitare, bona gratis exhibere, mala libentiutolerare quam facere; nullam injuriae ultionem quaerere, pro veritate contumeliam lucrum putare. Sed haec justorum simplicitas deridetur, quia ab hujus mundi sapientibus puritatis virtus, fatuitas creditur. Omne enim quod innocenter agitur, ab eis procul dubio stultum putatur; et quidquid in opere veritas approbat, carnali sapientiae fatuum sonat. Quid namque stultius videtur mundo quam mentem verbis ostendere, nil callida machinatione simulare, nullas injuriis contumelias reddere, pro maledicentibus orare, paupertatem quaerere, possessa relinquere, rapienti non resistere, percutienti alteram maxillam praebere? Unde bene hujus mundi dilectoribus ille egregius Dei sapiens dicit: Abominatabominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique velut infimam abjectamque despiciunt, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
facit humana derisio dõ ꝓorimũ. quẽ ab
humanis prauitatib uitȩ innocentia ser¬
uat alienum. Sequit᷑. DERTOETUR ENIM
Iysti simelicitas. Huiꝰ mundi sapientia
est cor machinationib tegere. sensum uer-¬
bis uelare: Quȩ falsa sunt uera ostende¬
re. quȩ uera sunt fallacia demonstrare.
Hȩc nimirũ prudentia usu a iuuenibus
scit᷑. hȩc apueris precio discit᷑. Hanc qͥ sci¬
unt cęteros despiciendo suꝑbiunt: hanc qͥ
nesciunt subiecti & timidi in aliis mirant᷑:
qͥa ab eis hȩe ẽadẽm duplicitatis iniquitas
nomine. palliata diligitur. dũ mentis ꝑ¬
uersitas urbanitas uocatur. Hȩc sibi obsequen¬
tib p̾cipit honoꝵ culmina querere. ad epta
tẽporalis głȩ uanitate gaudere. In rogata
ab aliis mala multiplicius reddere. cum
iures suppetunt. nullis resistentib cedere:
cũ uirtutis possibilitas de est. quicqͥđ exple¬
re ꝑ maliciã non ual&. hoc inpacifica boni¬
aperire. Uera ut sunt diligere. falsa de¬

Expanded text:
facit humana derisio Deo proximum, quem ab humanis pravitatibus vitae innocentia servat alienum. Sequitur: Deridetur enim justi simplicitas. - Hujus mundi sapientia est cor machinationibus tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt vera ostendere, quae vera sunt fallacia demonstrare. Haec nimirum prudentia usu a juvenibus scitur, haec a pueris pretio discitur, hanc qui sciunt caeteros despiciendo superbiunt; hanc qui nesciunt, subjecti et timidi in aliis mirantur, quia ab eis haec eadem duplicitas iniquitatis, nomine palliata, diligitur, dum mentis perversitas urbanitas vocatur. Haec sibi obsequentibus praecipit honorum culmina quaerere, adepta temporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala multiplicius reddere, cum vires suppetunt nullis resistentibus cedere, cum virtutis possibilitas deest, quidquid explere per malitiam non valet, hoc in pacifica boniaperire, vera ut sunt diligere, falsa de
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur: indespectu om̃iũ & sui ad mira¬
tione subleuetur. Incogitatione & enĩ ꝓpͥ
fauores oriunt᷑: sibiq de singularitate
sapientiȩ blandit᷑ ipsa fatuitas. Pensat ea
quȩ audierit: ac uerba quȩ ꝓfert Et mi¬
.s. ratur sua: & derid&e aliena. Qui solum
se sapere ȩstimat: quid aliud quã hanc
eandẽ secum morari sapientiam putae.
Nã quã ad esse aliis abnuit: soli sibi hanc
tribuens ꝓfecto intra tempora sue breui¬
tatis claudit. Pensandũ uͦ est. uir sc̃s qͣnta
discretione utit᷑. ut amicoꝵ suꝑbientiũ ar¬
rogantia cõprimat᷑ : cũ ꝓtinus adiungit.¬

Expanded text:
ducitur, in despectum omnium et sui admiraducitur, in despectum omnium et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia comprimatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bentib tribuunt: ut ipsi hȩc cunctis lar¬
gius habere uideat᷑. Ita ꝑuersi cũ uera
sapiunt. recta quȩdã &iam rectioribus
loquunt᷑ : non ut alios audientes doceant.
sed ut ipsi qͣnta doctrina polleant inno¬
tescant. Preire se qͥppe sapientia cunc tos
existimant: & idcirco nichil se cuilib& di¬
cere ultra mensurã suȩ magnitudinis
putant. Sic praui qͥlib&. sic om̃s heretici
suꝑba uoce meliores docere non metuunt:
qͥa om̃s se inferiores arbitrantur. Sed sc̃a
ne reuocat: & discretionis manu ad ȩqͥli¬
tatis compagẽ reformat. Unde beatꝰ iob
qͥ eiusdẽ scȩ eccłȩ menbrũ est. uidens quod
amicoꝵ mens ꝑ uerba ꝓlatȩ eruditionis
intumuit: ilico respondit dicens. Eroo¬
uos tstis soli hoones. Et uosis cỹ
moratyr SaritNtia. & Quisqͥs se p̃ire
ratione omẽs existimat: quid iste aliud qũ
solũ se esse hominẽ exultat Et sepe
contingit. ut cũ ꝑ tumorẽ mens in altũ

Expanded text:
bentibus tribuunt, ut ipsi haec cunctis larbentibus tribuunt, ut ipsi haec cunctis largius habere videantur. Ita perversi, cum vera sapiunt, recta quaedam etiam rectioribus loquuntur; non ut alios audientes doceant, sed ut ipsi quanta doctrina polleant, innotescant. Praeire se quippe sapientia cunctos existimant, et idcirco nihil se cuilibet dicere ultra mensuras suae magnitudinis putant. Sic pravi quilibet, sic omnes haeretici superba voce meliores docere non metuunt, quia omnes se inferiores arbitrantur.  Vet. XXne revocat, et discretionis manu ad aequalitatis compagem reformat. Unde beatus Job, qui ejusdem sanctae Ecclesiae membrum est, videns quod amicorum mens per verba prolatae eruditionis intumuit, illico respondit, dicens: vos estis soli homines, et vobiscum morietur scientia? - Quisquis se praeire omnes ratione aestimat, quid iste aliud quam solum esse se hominem exsultat? et saepe contingit, ut cum per rumorem mens in altum
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sp̃s deficit. ubi caro requiescit.
Ut enĩ caro mollib: sic anima duris nu-¬
tritur. Illã blanda refouent: hanc aspera
exercent. Illa delectationib pascitur: hȩc
a maritudinib uegetatur. Et sicut car nẽ
dura sautiant: sic mollia spm̃ necant. Sic̃
illã laboriosa interimunt: ita hunc delec̃¬
tabilia extingunt. Spes itaq carnalium
abominatio animȩ dicit᷑: quia inde inꝑpe¬
beatꝰ iob cuncta largius &iam uiuendo p̃¬
dicass&. At postqua sanctiorẽ monere de
uita nititur. doctiorẽq se erudire sapien-¬
tie magisterio conat᷑: ipse dictoꝵ suoꝵ
pondus leuigat. qͥ indiscretione int̃ posita
om̃e qͦđ loquit᷑ destruit: quia liquorẽ scientiȩ
pleno uasculo suꝑ fundit. Sic nãq ab in¬
discretis opes scientiȩ: sicut ab stultis sepe
opes corporalis substantiȩ possident᷑. Non¬
nulli enĩ qͥ terrenarũ rerum multiplici¬
tate subnixi sunt. aliqͣndo multa & ha¬

Expanded text:
nimirum spiritus deficit, ubi caro requiescit. nimirum spiritus deficit, ubi caro requiescit. Ut enim caro mollibus, sic anima duris nutritur: illam blanda refovent, hanc aspera exercent; illa delectationibus pascitur, haec amaritudinibus vegetatur. Et sicut carnem dura sauciant, sic spiritum mollia necant; sicut illam laboriosa interimunt, ita hunc delectabilia exstinguunt. Spes itaque carnalium, abominatio animae dicitur, quia inde in pebeatus Job cuncta largius etiam vivendo praedicasset. At postquam sanctiorem monere de vita nititur, doctioremque se erudire sapientiae magisterio conatur, ipse dictorum suorum pondus levigat, qui, indiscretione interposita, omne quod loquitur destruit, quia liquorem scientiae pleno vasculo superfundit. Sic namque ab indiscretis opes scientiae, sicut a stultis saepe opes corporalis substantiae possidentur. Nonnulli enim, qui rerum terrenarum multiplicitate subnixi sunt, aliquando multa et ha
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͣndoq eis effugiũ perit: quia eoꝵ
mens a missis om̃ib. se solummͦ & iudicẽ
conspicit. Tunc uoluptas subtrahit᷑: & uo¬
luptatis culpa seruatur. Et repente mise¬
ri pereundo discunt: quia peritura tenu¬
erunt. Qui tamen quo usq corporaliter
uiuunt: quęrere nocitura non desinunt.
totis cogitationib sperat: nisi ut potestate
cȩteros transeat. cunctos rerum multipli¬
citate transcendat. aduersantes dominan-¬
do subiciat. obsequentib mirandus in no-¬
tescat. ire aduotũ satis faciat. benignum
secũ laudat᷑ ostendat: quicqͥđ gula appe¬
tit offerat. adhoc qͦđ uoluptas imperat.
oꝑis expletione concurrat. Bene ergo
spes illoꝵ ab ominatio animȩ dicit᷑: quia
ea quȩ carnales ambiunt. sp̃ũales quiq
iuditio rectitudinis auersant᷑. Nam
qͦd peccatores uoluptatem ȩstimant. hoc
iusti ꝓcul dubio pęnã putant. Ab omi
natio gͦ est animȩ spes prauoꝵ : quia

Expanded text:
Sed quandoque eis effugium perit, quia eorum Sed quandoque eis effugium perit, quia eorum mens, amissis omnibus, se solummodo et judicem conspicit. Tunc voluptas subtrahitur et voluptatis culpa servatur, et repente miseri periendo discunt quia peritura tenuerunvivunt quaerere nocitura non desinunt. totis cogitationibus sperat, nisi ut potestate caeteros transeat, cunctos rerum multiplicitate transcendat, adversantes dominando subjiciat, obsequentibus mirandus innotescat, irae ad votum satisfaciat, benignum se, cum laudatur, ostendat; quidquid gula appetit, offerat; ad hoc quod voluptas imperat, operis expletione concurrat? Bene ergo spes illorum abominatio animae dicitur, quia et ea quae carnales ambiunt spiritales quique judicio rectitudinis aversantur. Nam quod peccatores voluptatem aestimant, hoc justi natio igitur est animae, spes pravorum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
deficere delectatione noluerunt. Hos illoꝵ
oculos a iocunditate pristinȩ laudis defecis¬
se psalmista conspexerat: cũ dicebat. In illa
die peribt̃ om̃s cogitationes eoꝵ. Quia &
ȩt̾na mala numquã cogitata repperiunt:
& subito amit tunt bona temporalia. quȩ
diu tractata tenuerunt. Aqͥb & om̃e ef¬
fugiũ perit: quia eoꝵ malitia ab animadũ¬
sione districti iudicis quo se ualeat occul¬
tare. non inuenit. Nã nunc iniqui cum
tristiet aliqua uł aduersa paciuntur. ef.¬
fugii latebras inueniunt: qͥa ad uoluptatẽ
ꝓtinꝰ desiderioꝵ carnalium recurrunt.
He enĩ pauꝑtas cruci&. diuitiis animum
demulcent: Ne despectus ꝓximoꝵ depͥmat
se se dignitatib exaltant. Si fastidio corpꝰ
ad teritur: ante positis epularum diuersi¬
tatib nutritur. Si quo animus mesticiȩ im¬
pulsu deicit᷑: max ꝑ interposita iocoꝵ blan¬
dimenta releuatur. Tot gͦ habent hic ef¬
fugia: quot sibi preparant delectamenta.

Expanded text:
deficere delectatione noluerunt. Hos illorum deficere delectatione noluerunt. Hos illorum oculos a jucunditate pristina claudi Psalmista conspexerat, cum dicebat: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum ; quia et aeterna mala nunquam cogitata reperiunt, et subito amittunt bona temporalia quae diu tractata tenuerunt. A quibus et omne effugium perit, quia eorum malitia ab animadversione districti judicis quo se valeat occultare non invenit. Nam nunc iniqui cum tristitia aliqua, vel adversa patiuntur, effugii latebras inveniunt, quia ad voluptatem protinus desideriorum carnalium recurrunt. Ne enim 358 paupertas cruciet, divitiis animum demulcent. Ne despectus proximorum deprimat, sese dignitatibus eatteritur, antepositis epularum diversitatibus nutritur. Si quo animus moestitiae impulsu dejicitur, mox per interposita jocorum blandimenta relevatur. Tot ergo hic habent effugia, quot sibi praeparant delectamenta.
Abbreviated transcription (Latin):
mine uis intentionis exprimat᷑: ꝑ euangłm
ueritas ad testatur dicens. Si oculus tiuus
simplex fuerit: totum corpus tuũ lucidũ
erit. Quia uidelic& si oꝑationem nram in¬
tentio munda p̃uenerit: qũalib& alit̃ homi¬
nib uideatur. interni tamen iudicis oculis.
mundũ subsequentis actionis corpꝰ osten¬
ditur. Oculi gͦ impioꝵ sunt: intentiones
in eis carnalium desiderioꝵ. Qui id circo
deficiunt: qͥa ȩt̃na negligunt. & sola sẽꝑ
transitoria prestolant᷑. Adipisci qͥppe t̾re¬
nã głam cogitant: multiplicari reb tẽpora¬
lib exoptant. Ad mortẽ cotidie cursu re¬
rũ labentium tendunt: sed cogitare mor¬
talia mortaliter nesciunt. Carnis uita ꝑ
mom̃ta deficit: & tamen carnale desideri¬
ũ crescit. Res habita instanti fine corri¬
pitur. & habendi anxietas non sinitur
Sed mors cũ impios subtrahit: eorum
ꝓfecto desideria cum uita terminant᷑.
Quoꝵ scilic& oculi tunc suꝑna ultione
deficiunt: quia suo hic iuditio a terrena

Expanded text:
mine vis intentionis exprimitur, per Evangelium Veritas attestatur, dicens: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit ; quia videlicet si operationem nostram intentio munda praevenerit, quamlibet aliter hominibus videatur, interni tamen judicis oculis mundum subsequentis actionis corpus ostenditur. Oculi ergo impiorum sunt intentiones in eis carnalium desideriorum. Qui idcirco deficiunt, quia aeterna negligunt, et sola semper transitoria praestolantur. Adipisci quippe terrenam gloriam cogitant, multiplicari rebus temporalibus exoptant, ad mortem quotidie cursu rerum labentium tendunt; sed cogitare mortalia mortaliter nesciunt. Carnis vita per momenta deficit, et tamen carnale desiderium crescit. Res habita instanti fine corripitur, et habendi anxietas non finitur. Sed cum mors impios subtrahit, eorum profecto desideria cum vita terminantur. Quorum scilicet oculi tunc superna ultione deficiunt, quia suo hic judicio a terrena
Abbreviated transcription (Latin):
Bene itaq nunc dicitur. Qui deridet᷑
ab amico suo sic̃ ego. inuocabit dm̃ & ex¬
audi& eũ: Quia bonoꝵ menti dũ praui
exꝓbrant. ostendunt quẽ suoꝵ actuũ
testẽ quęrant. Quȩ dum cõpuncta se se
ĩprecib accingit: inde intra se suꝑnȩ exau¬
ditioni iungitur. unde extra se ab humana
qͦs & humanȩ inrisiones depͥmunt. & tam̃
diuinis aurib exaudibiles non sunt. Nam
cũ derisio contra culpã nascitur: ꝓfecto nul¬
lũ uirtutis meritũ inderisione generatur.
Baal & enim sacerdotes. clamosis hunc uocibꝰ
implorantes: derisi ab helia fuerant. cũ dice¬
bat. Clamate uoce maiori : ds enim est. &
forsitan loquitur. aut indiuersorio est. Sed
hec eiꝰ inrisio ad uirtutis usũ non fuit: quia
ꝑculpȩ meritũ uenit. Prouide gͦ nunc di¬
cit᷑. qui deridetur ab amico suo sicut ego.

Expanded text:
Bene itaque nunc dicitur: Qui deridetur Bene itaque nunc dicitur: Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Deum, et exaudiet eum, quia bonorum menti dum pravi exprobrant, ostendunt quem suorum actuum testem quaerant. Quae dum compuncta sese in precibus accingit, inde intra se supernae exauditioni jungitur, unde extra se ab humana quos et humanae irrisiones deprimunt, et tamen divinis auribus exaudibiles non sunt. Nam cum derisio contra culpam nascitur, profecto nullum virtutis meritum in derisione generatur. Baal etenim sacerdotes clamosis hunc vocibus implorantes, derisi ab Elia fuerant, cum dicebat: Clamate voce majori, Deus enim est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est . Sed haec eis irrisio ad virtutis usum non fuit, quia per culpae meritum venit. Provide ergo nunc dicitur: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ET EXAUDIET TUM. Sepe infirma menͤ
cũ de bonis actib aura humani fauoris
excipitur. ad gaudia ex teriora diriuatur:
ut post ponat quod intꝰ appetit. & in hoc
libent̃ resoluta iaceat qͦd foris audit: ita
ut beatã non tã fieri quã dici. se gaudeat.
Cũq laudis suȩ uocib inhiat: qͦđ esse cȩpe¬
rat relinquat. Inde gͦ a dõ disiungitur: un¬
de a dõ laudanda uidebatur. Non nũqũa
uͦ recto oꝑi animꝰ constant̃ innititur: &
tam̃ humanis inrisionib urguet᷑. Miranda
ait. & obꝓbria recipit: & qui exire foras
ꝑ laudes potuit. repulsus contumeliis ad
sem&ipsum redit. Et eõ se intꝰ robustius
indõ solidat: quo foris non inuenit quo
requiescat. Tota & enim spes inauctore
figitur. & inter inrisionũ conuitia. solus
interior testis imploratur: Atq afflicti
animꝰ fit dõ tanto ꝓximus. qͣnto &
a gr̃a humani fauoris alienꝰ In precem
ꝓtinꝰ fundit᷑: & pressus exterius. ad pene¬
tranda quȩ intus sunt mundius liquat᷑.

Expanded text:
e meritum. --Saepe infirma mens, cum de bonis actibus aura humani favoris excipitur, ad gaudia exteriora derivatur, ut postponat quod intus appetit, et in hoc libenter resoluta jaceat, quod foris audit; ita ut beatam non tam fieri quam dici se gaudeat. Cumque laudis suae vocibus inhiat, quod esse coeperat relinquit. Inde ergo a Deo disjungitur, unde in Deo laudanda videbatur. Nonnunquam vero recto operi animus constanter innititur, et tamen humanis irrisionibus urgetur: miranda agit, et opprobria recipit; et qui exire foras per laudes potuit, repulsus contumeliis, ad semetipsum redit; et eo se intus robustius in Deo solidat, quo foris non invenit quo requiescat. Tota etenim spes in auctore figitur, et inter irrisionum convicia solus interior testis imploratur; atque afflicti animus fit Deo tanto proximus, quanto 360 et a gratia humani favoris alienus: in precem protinus funditur, et pressus exterius, ad penetranda quae intus sunt mundius liquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
beati iob uita atq scientia amicoꝵ eiꝰ sci¬
entiã excedat: Sed ut eoꝵ suꝑbiã corrigat:
esse se inferiorem negat. Et ne suȩ humi¬
litatis limitẽ transeat. esse se superiorem
tac&: nec pͣferendo se. sed conferendo indicat
quo de se hi qui sibi longe sunt impares
discant: ut dũ sponte inflectit᷑ sapientia
quȩ emin&. nequaquã sẽ contra uires eri¬
gat scientia quȩ iac&. Qcͦ bene mox ad ae¬
qualitatis sensũ reuocat. quia tumere ualde
qͣsi de singularitate magnitudinis pen.¬
sat. cũ subsequent᷑ adiungit. Quis ENIM¬
NEc aue Nostis ionorat. Ac si aꝑte
dicat. Cũ cunctis sint nota quȩ dicitis:
de dictoꝵ scientia singulariter cur tumetis:
Quia igit᷑ elationẽ arrogantiũ ad ęquali¬
tatis cõmunionẽ reuocans. ꝑfecta correpti.¬
one redarguit: ad doctrinȩ nunc sententiã
erũpit: ut amici eius humiliati prius dis¬
cerent ueritatis pondera. quã reuerent̃ au¬

Expanded text:
beati Job vita atque scientia amicorum ejus scientiam excedat? Sed ut eorum superbiam corrigat, esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo, indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter adjungit:  a nemine ignorari. --Ac si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quia igitur elationem arrogantium ad aequalitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenter au
Abbreviated transcription (Latin):
fixo corde si prius non educitur. nichil in
p̃cib diuine opis optinetur: qͥa & uulneratiᷤ
menbris imponi salutis medicamina neque¬
unt. nisi ferrũ auulnere ante subtrahatur.
Hinc est enĩ quod ꝑsem& ipsam ueritas dicit.
Hisi remiseritis hominibus  nec pater ur
Hinc admon& dicens. Cum stabitis ad oran¬
dum: dimittite siquid habetis aduersus¬
S alterũ. Hinc rursus ait. Date & dabitur uo

Expanded text:
fixo corde, si prius non educitur, nihil in fixo corde, si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis medicamina 353 nequeunt, nisi ferrum a vulnere ante subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nisi remiseritis hominibus peccata eorum,. Hinc admonet, dicens: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Hinc rursum ait: Date, et dabitur vo
Abbreviated transcription (Latin):
git: qͥa pondus hanc terrenȩ sollicitudi¬
nis in ꝓfundũ mersit. Et inp̃ce facies
munda non ostenditur: quia cogitationis¬
infimȩ luto maculatur. Non nu̾qũa uͦ cor
cũ a prece uacat obuiamus. Sed tam̃ quia
nos culpas rarius cõmittimus: aliena pigri¬
us delicta laxamus. Et quo peccare nr̃ ani¬
mus sollicicius metuit: eõ districtius hoc
quod in se ab alio delinquitur. ab horrescit.
Vnde fit. ut inueniatur qͥsq tardus ad ueni¬
am: quo ꝓsiciendo factus est cautus ad cul¬
pã. Et quo ipse excedere in alterũ metu¬
it: hoc quod inse exceditur. punire durius
exquirit. Sed quid hac doloris macula reppe¬
riri de terius potest. Quȩ in conspectu iu¬
dicis caritatem non inquinat. sed necat. Uitã
qͥppe animȩ quelib& culpa polluit: seruatus
uͦ contra ꝓximũ dolor occidit. Menti nãq
ut gladius figitur: & muerone illius ipsa uis-¬
cerũ occulta ꝑforantur. Qui scilic& a trans¬

Expanded text:
git, quia pondus hanc terrenae sollicitudigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationinfimae luto maculatur.  Vet. XVIII. cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a trans
Abbreviated transcription (Latin):
c& dicto. uir sapiens nequaquã nos ꝓhib&
sepe ueniã petere: sed culpas iterare. Ac si
aꝑte dicat. Cum male gesta defleueris: ne-¬
quaquã rursus facias. quod inp̃cib iterũ
leuetur: ante orationis sẽꝑ tẽpora deb&
sollicite conspici. quicquid potest in oratio¬
ne reꝓbari. Talemq se mens cum ab ora¬
tione cessat exhibere festin&: qualis appare.¬
re iudici in ipso orationis tempore exoptat.
Sepe nãq in munda quȩdã uel inlicita ĩ
animo uertimus. quotiens a precib uacamꝰ:
sed cũ se mens ad studia orationis erexerit.
earũ rerũ imagines reuerberata patit᷑.
guib libenter prius otiosa p̾mebatur
Et qͣsi iam faciem anima ad dm̃ leuare
non sufficit : quia in se nimirũ inqͥnata
mente maculas pollutȩ cogitationis eru-¬
bescit. Sepe curis mundi libenter occu-¬
pamur: cũq post hȩc studio orationis in-¬
tendimꝰ. nequaquã se mens ad cȩlestia eri-¬

Expanded text:
cet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet cet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus iterum levetur, ante orationis semper tempora debet sollicite conspici quidquid potest in oratione reprobari; talemque se mens et cum ab oratione cessat exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo versamus, quoties a precibus vacamus. Sed cum se mens ad studia orationis erexerit, earum rerum imagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia eri
Abbreviated transcription (Latin):
habemus apꝰ dm̃: & quicquid pecierimus¬
2 ab eo accipiemꝰ. hinc salomon ait. Qui
⁊ aũtit aurẽ suã ne audiat legẽ: oratio eiꝰ erit¬
⁊ execrabilis. Cor qͥppe nos inpetitione rep̃¬
hendit: cũ resistere se p̾ceptis eiꝰ quẽ postu¬
lat meminit. & oratio fit execrabilis: cum
acensura auertitur legis. Quia dignũ ꝓ-¬
fecto est: ut ab eius beneficiis sit quisq
extraneus. cuiꝰ nimirũ ussionib non uult
remedium: ut cũ se mens ex memoria culpȩ
rep̃hendit. hoc prius inoratione defleat
quod errauit: quatinus erroris macula cũ
fletib tergitur. inpetitiones cordis facies
ab auctore munda uideatur. Sed curandũ
nimis est: ne adhoc rursus ꝓruat. qͦd se
mundasse fletib exultat. He dũ deplorata
iterũ culpa cõmittit᷑. inconspectu iusti
iudicis ipsa &iam lamenta leuigentur. Sol¬
lerter qͥppe debemus meminisse quod dicit᷑
ne iteres uerbũ in tua oratione. Quo uideli¬

Expanded text:
habemus apud Deum, et quidquid petierimushabemus apud Deum, et quidquid petierimus ab eo accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisque extraneus cujus nimirum jussionibus non vult remedium, ut cum se mens ex memoria culpae reprehendit, hoc prius in oratione defleat, quod erravit; quatenus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab auctore munda videatur. Sed curandum nimis est ne ad hoc rursus proruat quod se mundasse fletibus exsultat, ne dum deplorata iterum culpa committitur, in conspectu justi judicis ipsa etiam lamenta levigentur. Solerter quippe debemus meminisse quod dicitur: Ne iteres verbum in oratione tua . Quo videli
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudinis in corde teneamus. Quẽ bene
sophar seruare ordinem studint. cũ prius
auferri iniquitatẽ a manibꝰ & post a taber-¬
naculo iniusticiã dixit. Quia nequaquã
plene animus incogitatione erigitur. qͣndo
adhuc ab eo extrinsecus inoꝑe er ratur.
Que si ꝑfecte duo hȩc tergimꝰ: ad dm̃ sta¬
tim faciem sine macula leuamus. Inter na
qͥppe facies hominis mens est: inqua nimi¬
rũ recognoscimur. ut ab auctore nr̃o dili¬
gamur. Quam scilic& faciem leuare estꝰ ĩ
dõ animũ ꝑstudium orationis attollere:
Sed eleuatã faciem macula inquinat. si in¬
tendentẽ mentem reatus sui conscientia
accusat. Quȩ ab spei fiducia ꝓtinꝰ fran¬
gitur: si intenta precib nec dum deuic tȩ¬
tiudioꝵ culpȩ memoria mordetur. Disfidit ñac
accipere se posse qđ appetit: que ꝓfecto
reminiscit᷑ nolle se adhuc facere. quod
diuinitꝰ audiuit. Hinc ꝑ iohannẽ dicitur.
Si cor nrm̃ non rep̃henderit nos. fiduciam

Expanded text:
rectitudinis in corde teneamus. Quem bene rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur.Quae si perfecte duo haec tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est, in qua nimirum recognoscimur, ut ab auctore nostro dirigamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se adhuc facere quod divinitus audivit. 352 Hinc per Joannem dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsalomonẽ dicitur. Prepara foris opꝰ tuum.
& diligent̃ exerce agrum tuũ : ut postea
ȩdifices domũ tuam. Quid nãq est p̃parato
opere agrum diligenter exterius exercere :
nisi euulsis iniquitatis sentib. ac tionem
nram̃ ad frugem retributionis ex colere
Et quid est post agri exercitium. ad ȩdifi¬
ciũ domus redire: nisi quod plerumq ex
bonis oꝑibus discimus. quantã uitȩ mun¬
diciã in cogitatione construamus Pȩne
Sed sunt non nulla cogitationis argumina.
quȩ ex operatione nascuntur. Nam sicut ab
animo opus sumitur: ita rursus ab opere
animus eruditur. Mens qͥppe diuini amo-¬
ris ȩxordia capiens. imperat bona quȩ fiant.
sed post quã fieri imperata cȩperint. ipsis
suis exercitata actionibus discit: cum impe¬
rare bona inchoauerit. qͣntũ minus uide¬
bat. Foris gͦ ager excolitur. ut domus post.¬
modũ construatur: Quia plerumq ab exte¬
riori opere sumimus. qͣnt̾a subtilitatem

Expanded text:
per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
aM abse: Macula. Et tris stabilis. Et
t̾atione cõmit titur: aut cogitatione simul
& oꝑe ꝑpetratur. Inquitas gͦ inmanu est.
culpa inopere. In iusticia uͦ intaber naculo:
iniquitas inmente. Mens qͥppe nr̃a : taber¬
naculũ non incongrue uocatur. Inqua apꝰ
nosm& ipsos abscondimur : cum foris inoꝑe
non uidemur. Sophar itaq quia iusti uiri
amicus est. nouit quid dicat. sed quia iustũ
increpat. hereticoꝵ tenens speciem. ꝓferre
recta &iam quȩ nouit ignorat. Sed nos¬
calcantes hoc quod ab eo tumide dicit᷑:
pensenus eius uerba quam uera sint. si
recte dicerentur. Prius enĩ amanu inr¬
quitatẽ subtrahi. & post a taber naculo
admon& in iusticiã abscidi. Quia qͥsaͥs ĩã
praua a se oꝑa exterius resecat. necesse ꝓ¬
fecto est. ut ad sem& ipsum rediens. sollert̃
se se inmentis intentione discernat : ne
culpa quã iam mactione non hab&e. adhuc
incogitatione ꝑdur&. Unde bene &iam

Expanded text:
am absque macula, et eris stabilis et am absque macula, et eris stabilis et tatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed noscalcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mus: oꝑa designant᷑. Cum culpa igit᷑ manꝰ
ad dm̃ expandere est: contra largitoris gram̃
de uirtute oꝑm suꝑbire. Qui enim ĩcon¬
spectu ȩtͣni iudicis loquens sibi bona quȩ
facit tribuit: ad dm̃ manus suꝑbiens tendit.
Sic ꝓfecto contra electos reꝓbi. sic contra
catholicos heretici semꝑ effrenantur: ut
cũ obiurgare facta nequeunt. bonos rep̃hen¬
dere de factoꝵ elatione moliantur: quatinꝰ
eos qͦs redarguere ex infirmitate actionis
non ualent. ex crimine tumoris accusent.
Vnde & ea bona quȩ exterius fiunt. neqͦ¬
quã bona esse iam censeunt: quȩ qͥsi ꝑstudi¬
ũ turbidę cogitationis exhibentur. Qui
sepe humilia tum̃tes increpant: & quod
dictis suis sem&ipsos feriant ignorant.
Sed qͥa iustũ uirũ sophar hac tenus rep̃.¬
hendendo corripuit: nunc uelut docendo
in many tua abstyltras act. Et Non
MANSERIT INTABERNACULO TUO INIUS.¬
ticia. Tyne leuare pottris facitortu.¬

Expanded text:
mus, opera designantur. Cum culpa igitur manus mus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo in manu tua, abstuleris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia, tunc levare poteris faciem tu
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ. nutũ prius intimȩ dispensationis exqͥ¬
ramꝰ: ut mens nr̃a momẽ quod nititur. suꝑ¬
ni regiminis loro teneatur: & inde magis
uota sua ad uitã impleat. unde uitȩ suę
studia & contra ꝓpͥam uoluntatẽ calcat. Mul¬
ta sophar fortia ꝓtulit: sed quod meliori se
hȩc loquitur nescit. Vnde adhuc increpan¬
TUUM. Et taeandisti ad tym manus
tyas. Firmari cor non hoc loco per
uir tutem dicitur: sed ꝑ insensibilitatem.
Om̃is nãq animus qui districtionis intimȩ
considerationi se subicit. ex eius ꝓtinus ti¬
more mollescit: eumq sagitta diuinȩ for¬
midinis penłtrat. quia infirma uiscera ꝑ
humilitatem gestat. Quisqͥs autẽ ꝑtinacia
insensibilitatis obdurescit: qͣsi cor firmat.
ne hoc iacula timoris suꝑni confodiant.
subtrahit. Et cor carneum tribuit: cum
eandem ꝓtinꝰ nram̃ duriciam. ad sensibilita¬
tem uertit. Per manꝰ uͦ ut iã crebro docui¬

Expanded text:
timus nutum prius intimae dispensationis exqutimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpantuum, et expandisti ad eum manus tuas. - Firmasti cor non hoc per virtutem dicitur, sed per insensibilitatem, Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docui
Abbreviated transcription (Latin):
nib ret̾rictũ uiuat. Qui gͦ implere cunc¬
ta quȩ desiderat ꝑ effrenatã libertatẽ quȩ¬
rit: quid aliud quã pullo onagri esse simi¬
lis concupiscit. Ut disciplinȩ hunc lora. ñ.
teneant: sed audent̃ uagus ꝑsiluã desideri-¬
ꝓdire in effrenationẽ inlicitȩ libertatis con¬
spicit. obiectione ꝓspere aduersitatis fran-¬
git : quatuꝰ elisi discant. quã reꝓba erecti¬
one tumuer ant: ut &iam flagelli experi-¬
mentis edomiti. quasi iumenta domestica
pͣceptoꝵ loris mentis colla subiciant. & uitȩ
p̾sentis itinera adnutum p̃sidentis ꝑgant.
Quib bene loris ligatũ se nouerat: qͥ dice-¬
bat. Ut iumentũ factus sum apud te. &
ego semꝑ tecũ. Unde & seuus ille ꝑsecutor
ab agro ꝑfide uoluptatis ad domũ fidei
deductus: rec toris sui calcarib punctus
audiebat. Durũ est tibi contra stimulum
calcitrare. Restat gͦ ut si esse iã similes
pullo onagri nolumus: incunctis quȩ appe¬

Expanded text:
nibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncnibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam desiderioprodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appe
Abbreviated transcription (Latin):
non dol&. iusto excecata iuditio simul
& humilitatẽ ꝑdat. Et fit plerumq
ut prauis desideriis seruiens atugo se
diuini timoris excutiat: & quasi in maloꝵ
ꝑ petratione ĩã libera. omẽ qͦd uoluptas
suggerit. implere contendat. Unde cũ
qͥppe onagri om̃e agrestiũ genus expͥmit᷑.:
qđ naturȩ dimissũ motib loris domi¬
nantiũ non tenetur. Agrũ nãq animalia
in libertate habent: & ire quo appetunt.
& quiescere cum lassant᷑. & qũauis insensatiᷤ
animalib homo longe sit melior: hoc tam̃
plerũq homini non lic&. quod brutis ani¬
malib lic&. Quȩ enim ad aliud minime
seruant᷑: eoꝵ motus ꝓcul dubio nequaquam
sub disciplina restringitur. Homo autẽ qui
ad sequentẽ uitã ducitur: necesse ꝓfecto est.
ut incunctis suis motib sub disciplinȩ dis-¬
positione religet᷑: & quasi domesticũ animal
loris uinctũ seruiat. atq ȩternis dispositio¬

Expanded text:
non dolet, justo excaecata judicio, simul non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum quippe onagri omne agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositio
Abbreviated transcription (Latin):
Solomone ad testante qui ait. Qui modica
spernit: paulatim decid&. Si enĩ curare
parua negligimus: insensibilit̾ seducti.
audent̃ & iam maiora ꝑpetramus. Et no-¬
tandũ qͦd non uideri: sed considerari in iqͥ¬
tas dicitur. Studiosius qͥppe conspicimus.
quȩ consideramꝰ. Ds̃ itaq hominũ uanita¬
tẽ nouit. iniquitatẽ considerat: Quia nec
minora delicta in ulta deserit. & ad maio¬
ra ferienda se intentius accingit. Quia
igitur a leuiorib malis incipitur. & ad
grauiora ꝑuenit᷑. uanitas mentẽ obnubilat.
iniquitas cȩcat. Quȩ nimirũ mens amisso
max lumine. tanto se altius ꝑtumorem
erigit: quanto & iniquitatiᷤcapta laqueis
a ueritate longius recedit. Unde apte
quoq quo uanitas cum iniqͥtate ꝑtrahat.
expͥmit: cũ repente subiungit. Uir uanꝰ¬
finis est. ut cum peccato mentẽ sauciat.
hanc ex culpa audacẽ reddat: quatinꝰ sui
reatus oblita. quȩ amisisse se innocentiam

Expanded text:
Salomone attestante, qui ait: Qui modica Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intentius accingit. Quia igitur a levioribus malis incipitur, et ad graviora pervenitur; vanitas mentem obnubilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit: CAPUT Xfinis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ ducimur. cũ prius ꝑ leuia delic¬
ta de fluimus: ut usu cuncta leuigante. ne¬
quaquã post cõmit tere &iam grauiora ti¬
meamꝰ. Hã dũ moderare lingua ociosa
uerba negligit: more inolitȩ remissionis
capta audax adnaxia ꝓrumpit. Dũ gu-¬
lȩ incũbi tur: ad leuitatis ꝓtinus insaniã
ꝓ̾ditur. Cũq mens subigere delectationẽ
carnis rennuit: plerumq & ad ꝑfidiȩ uo-¬
raginẽ ruit. Unde bene paulus plebis
israheliticȩ dampna conspiciens: ut immi¬
nentia ab auditorib mala cõpescer&. cura¬
uit ex ordine transacta narrare dicens.
Neq idolatre efficiamini sicut quidã ex¬
ipsis: quẽ ad modũ scriptũ est. Sedit popu¬
lus manducare & bibere: & surrexerunt
ludere. Aesus qͥppe potusq ad lusum impu¬
lit. lusus ad idolatriã traxit: Quia si uani¬
tatis culpa nequaquã caute compescit᷑. ab
iniquitate ꝓtinus mens incauta deuorat᷑.

Expanded text:
iniquitatem ducimur cum prius per levia deliciniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dicitur. Omĩa uanitas. Apte autem
post uanitatem. ꝓtinus iniquitas sub infert᷑:
Quia dũ ꝑ quedam transitoriã ducim᷑. inqui¬
buscdã noxie ligam᷑. Cũq mens in cõmutabi¬
litatis statũ non ten&: a sem& ipsa defluen.
ad uicia ꝓrũpit. Uanitate gͦ ad iniquitatẽ
labitur: quȩ ad sueta reb mutabilib dũ
ex aliis ad alia semꝑ impellit᷑. suborientib
culpa intelligi: & iniquitatis nomine reatꝰ
grauior demonstrari. Si enĩ aliquando ua¬
nitas culpa non ess&: psalmista non dicer&.
Quãquã in imagine dĩ ambul& homo.
tamen uane conturbabitur. Thesaurizat
& ignorat cui congregat ea: Quia qũã¬
uis trinitatis imaginẽ innatura seruemꝰ.
uanis tamen delectationibꝰ ꝑturbati in
conuersatione nr̃a delinquimus: ut modis
nos semꝑ alternantib cupido concutiat.
metꝰ frangat. lȩticia mulceat. dolor affligat.
Ex uanitate gͦ ut superius dictum est ad

Expanded text:
nem dicitur: Omnia vanitas nem dicitur: Omnia vanitas post vanitatem protinus iniquitas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culpa intelligi, et iniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute roboratur. Sed dum latentes mo-¬
tus audatie in cogitatione conditor conspi¬
cit. se sibi hominem ostendendo derelinqͥt:
ut eius mens relicta quid sit inueniat. quȩ
male in se secura gaudebat. Unde cũ sub¬
uerti om̃ia. uel inunũ coartari dicerentur:
pate faciendo subiunger&. dicens. Quia to¬
lerando succrescere uitia conspicit: iudican¬
do dona confundit. Rectus uͦ in descriptio¬
ne ordo seruatur: cũ prius nosci uanitas.
& post considerari iniquitas ꝑhibetur.
Om̃is qͥppe iniquitas uanitas: non tamen
omĩs uanitas esse iniquitas sol&. Clana
nãq agimꝰ : quotiens transsitoria cogitamus.
Vnde & euanescere dicit᷑: quod repente ab
intuentium oculis aufertur. Hinc psalmista
recte quidẽ uanitas dicit᷑. sed nequaquam
recte & iam iniquitas appellatur: qͥa & si
de pena est culpȩ quod deficit. non tamen
hocipsũ culpa est. quod a uita ꝑcurrit. Ua¬
na sunt itaq ł t̾ranseunt. Ulnde & ꝑ salomo¬

Expanded text:
virtute roboratur, sed dum latentes movirtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
& credere asserit. & adiuiari in se incredu¬
litatẽ quęrit: nisi quod coartari in suis co¬
gitationib terrã cum mari dep̾henderat:
qui & ex orare certꝰ iã ꝑfidẽ cȩperat. & ad¬
huc in certus undas ꝑfidiȩ ex incredulita¬
te tolerabat. Quod tam̃ occulta fieri
dispensatione ꝑmittitur : ut cũ mens iam
surgere. ad rectitudinẽ cȩperit. prauitatiᷤ
suȩ reliquiis impugnetur: quatinꝰ ipsa hȩc
impugnatio aut resistentẽ exerceat. aut
delectationib seductã frangat. Rec te itaq
nunc dicit᷑. Si subuerterit omĩa uel in¬
 unũ coartauerit: quis contra dic& ei. uł
qͥs dicere ei potest. cur ita facis Quia
nimirũ diuinũ iudiciũ nec aduersitate
ual& imminui. nec inquifitione cognosei:
cũ uł uirtutes qͦs tribuerat subtrahit.
uł has om̃ino non adimens. uitioꝵ concuti
impugnatione ꝑmittit. Sepe nãq inela¬
tionẽ cor tollitur: cum letis successib in

Expanded text:
 credere asserit, et adjuvari in se incredu credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et adhuc incertus undas perfidiae ex incredulitate tolerabat? 19. Cur dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in