comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orandũ ꝑ reliquas partes diei: Non
enĩ iã dicere poterunꝰ da nob̃ hodi
qđ iã accepimus. Aut poterit quisq
cogere. ut etiã ultima diei parte
sacram̃tũ illud celebremꝰ : Restat
gͥ ut cotidianũ panẽ accipiamꝰ spm¬
talẽ. p̃cepta scilicae diuina. quȩ coti.¬
die oport& meditari ⁊ oꝑari. Nam
de ipsis dñs dic̃. Oꝑamini escã.: qui
ñ corrũpit᷑. Cotidianꝰ aut̃ iste cibis
nc̃ dicitur. quãdiu ista uita tẽpora.¬
lis ꝑ dies decedentes. succedentes ꝙ
ꝑagit᷑. Et re uera quãdu nunc in
suꝑiora. nc̃ in inferiora. id est nunc
inspiritalia nunc incarnalia animi
affectus alt̾natur : tanꝗͣ ei qui ali¬
quando pascit᷑ cibo. aliqͣndo famẽ
paut᷑. cotidie panis. ẽ. necessarius :
quo reficiatur esuriens. ⁊ relabens
erigat᷑. Sicut itaq corpꝰ nr̃m in
hac uita ante illã scilic& ĩmutati¬
onẽ. cibo reficitur qr sentit dis¬
pendiũ . sic ⁊ animꝰ qm̃ tẽporalib

Expanded text:
orandum per reliquas partes diei? Non orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie oporescam quae non corrumpitur. Quotidianus autem iste cibus nunc dicitur, quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in spiritualia, nunc in carnalia animi affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium: sic et animus, quoniam temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
precat᷑  nescio utrũ inueniri queat.
De sacram̃to aut̃ corꝑis dñi. ut
illi ñ moueant questionẽ. qͥ pluri¬
mi in orientalib partib ñ cotidie
cenȩ dm̃cȩ cõmunicant. cũ iste pa.¬
nis cotidianus dictꝰ sit: Ut ergo illi
taceant neq de hac re suã sententiã
defendant : uł ipsa auctoritate
dalo ista faciunt: neq abris qui
eccłiis p̾sunt facere ꝓhibentur.
neq ñ obtẽꝑantes dãpnantur.
Unde ꝓbatur ñ hunc in illis par-¬
tib intelligi cotidianũ panem.
Nã magni peocati crimine ar-¬
tũ ẽ. nichil in aliquã partẽ dis¬
seramus. Illud certe deb& occur.¬
rere cogitantib. regulã nos orandi
adño accepisse: quã trans gredi non
oportae. uł addendo aliqͥd uł p̃tere¬
undo. Quod cũ ita sit: quis ẽ qͥ auder
dicere semel tantũ nos orare debere
orationẽ añicã. aut certe etiã si iter̃
uł t̾cio. usq ad eã tam̃ horã qua cor¬
pori dñi cõmunicamꝰ. Postea uͦ ñ sit

Expanded text:
catur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut illi non moveant quaestionem, qui plurimi in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate dalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine artum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communicamus, postea vero non sic
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uł tegum̃tũ: cũ ipse dñs dicit.
Nolite solliciti ẽẽ quid edatis uł qͥd
induamini. An pot̃ quisq de ea
dirigendasit. ut ad hoc totũ illud
referat᷑ qđ de claudendis cubiculis
dictũ ẽ. & illud qđ ait. euerite

Expanded text:
tus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite
Abbreviated transcription (Latin):
quãdiu alt̾ius infirmitas ȩquo
animo id ñ pot̾ sustinere. qđ tũ
ñ iniuste atq illicite fit: ñ tñ
ipsã nc̃ sinistrã significari to¬
tius capituli consideratione
facile apparce. in qua simul in-¬
uenietur: quã sinistram uocet.
Cauete inqͥt facere iustitiam
uram corã hominibꝰ: ut uid ea¬
mini abeis. Aioqͥn : mercedẽ

Expanded text:
quamdiu alterius infirmitas aequo quamdiu alterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere, quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus ut videam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃ceptum etiã feminis datũ sit.
Cui gͦ sinẽstrȩ iubetur fenma
occultare opꝰ miscđiȩ suȩ. anetiã uir
sinistra erit feminȩ. qđ ab surdissime
dicit᷑ : Aut siqͥs piã putat in iuicẽ
sibi sinistros ẽẽ. si ab alt̾o ita eroget᷑
aliqͥd de re familiari. ut sit contra
alt̾ius uoluntatẽ. ñ erit xp̃ianũ
tale coniugiũ : S necesse ẽ. ut
qͥs qͥs eoꝵ elemosinã facere uolu.¬
erit ex p̃cepto dĩ. quẽcũq adu̾sũ
habuerit inimicꝰ sit p̃cepto dei.
⁊ idõ int̾ infideles deputetur.
Preceptũ ẽ aut̃ de talib: ut bo¬
na sua conu̾satione ac moribus
lucrifaciat uxorẽ maritꝰ fidelis.
uł maritũ mulier fidelis. Qua.¬
ꝓpt̾ ñ sibi debent occultare boni
oꝑa sua. qͥb inuitandi sunt ab.
inuicẽ: ut alt̃ alterũ possit ad
xp̃ianȩ fidei cõmunionẽ inuitare.
Nec furta facienda st̃: ut ꝓmere.¬
atur ds̃. Qđsi occultandũ. ẽ aliqͥd

Expanded text:
hoc praeceptum etiam feminis datum sit. hoc praeceptum etiam feminis datum sit. Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
ad id ꝑtin& ut te imitent᷑ quib recte
facta tua placuerut. ñ tantũ fidelib
s etiã infidelib exhibendũ ẽ: ut lau¬
dandis bonis oꝑib nr̃is dm̃ honorent.
⁊ueniant ad salutẽ. Si aut̃ sinistram
inimicũ putaueris. ut nesciat inimi.
cus cũ elemosinã facis. cur ipse dñs
inimicis iudeis circũ stantib miseri.¬
cordit̃ sanauit homines : Cur apłs
petrus sanato eo quẽ adportã speci¬
osam debilẽ miseratꝰ. ẽ. etiã iras
inimicoꝵ inseatq in alios xp̃i disci.¬
pulos ꝑtulit: Deinde si non oporta
scire inimicũ cũ elemosinã facimus.
quomͦ cũ ipso ininico faciemꝰ ut illud
impleamꝰ p̃ceptũ. si efurierit unmi¬
cus tuus ciba illũ. si sitierit potũ da
illi : Tertia sol& eẽ carnaliũ opinio
errore detineri. qͥ dicunt sinistrȩ no.¬
mine uxorẽ significari. ut qm̃ in
re familiari tenatiores pecuniaꝵ
solent ẽẽ feminȩ: lateat eas cum

Expanded text:
ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et veniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etiam iras inimicorum in se atque in alios Christi discipulos pertulit ? Deinde si non oportet scire inimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, lateat eas cum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fallunt eos quib uidentur boni
abeisq laudant᷑. S tales ab in specto
re dõ mercedẽ ñ accipiunt nisi falla
his dicetur. recedite ame oparii do¬
losi. Nom̃ enĩ meũ habuistis. s oꝑa
mea ñ fecistis. Illi gͦ ꝑceꝑunt meroe¬
dẽ suã: qͥ non obaliud elemosinam
faciunt. nͥ ut głificent᷑ ab hominib.
Ñ si głificentur ab hominib. sed si
ideo faciunt ut głificent᷑. sic̃ suꝑius
tractatũ ẽ. Laus enĩ humana non
appeti a recte faciente. s subsequi
debo recte facientes: ut illi ꝓficiant
qͥ etiã imitari possunt qđ laudant.
ñ hic put& aliqͥdeos sibi ꝓdesse quem
laudant. Te aut̃ faciente elemosinam:
ñsciat simstra aia qͥd faciat dext̾a tua.
Si intellexeris sinistrã infideles dici:
uidebit᷑ nulla eẽ culpa placere uelle¬
fidelib. cũ prorsus nichilomunꝰ in qͦꝵ¬
lib& hominũ laude. fructũ ⁊ finẽ boni
oꝑis constituere ꝓhibeam᷑. Qđ autẽ

Expanded text:
dum fallunt eos quibus videntur boni, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallacmeque his dicetur, Recedite a me, operarii dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte facientem: ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant; non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse, quem laudant. 6. Te autem faciente eleemosynam, non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Si intellexeris sinistram infideles dici, videbitur nulla esse culpa, placere fidelibus velle: cum prorsus nihilominus in quorumlibet hominum laude fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
querebat᷑. Quãquã ⁊ cum addit
⁊ dicit. alio quin mercedẽ ñ habe.¬
bitis apd patrẽ ur̃m qͥ incęlis est :
nichil aliud demonstrat nͥ id nos
cauere oportere. ne humanam
ante te. sic̃ hypocrite faciunt insinago¬
gis ⁊ in uicis ut głificent᷑ ab hominib.
Noli inqͥt sic uelle in notescere: ut hy¬
pocritȩ. Manifestũ ẽ aut̃ hypocritas.
ñ qđ ocłis p̃tendunt hominũ: id etiã
corde gestare. Sunt enĩ hypocrite
simulatores: tãꝗͣ ꝓnuntiatores ꝑsona¬
rũ alienarũ. sic̃ in theatricis fabulis.
Non enĩ qͥ agit partes agamennonis
in tragedia uerbi grã. siue alicuius
alterius ad historiã uel fabulã quȩ
agit᷑ ꝑtinentis. uere ipse ẽ: s simulat
eũ ⁊ hypochrita dr̃. Sic in ȩccta uel
inomĩ uita humana. quisqͥs se uult
uideri qđ non ẽ. hypocrita est. Si¬
mulat enĩ iustũ ñ exhib&: quiato¬
tũ fructũ in laude hominu pomit.
quã possunt etiã simulantes ꝑcipere :

Expanded text:
qq dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut glorificentur ab hominibus. Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Ecclesia, vel in omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere,
Abbreviated transcription (Latin):
ut do placeret intuebat᷑. ⁊ placendũ
ẽẽ hominib recte. ꝓcipiebat. non ut
hoc appeteret᷑ tã ꝗͣ merces recte fac¬
toꝵ. s qr dõ placere ñ possoe: qͥ non
se his quos saluos fieri uell& p̃ber&̾
unitandũ. Imitari aut̃ illũ qͥ sibi
ñ placuerit: nullo pacto qͥsꝗͣ pot̾.
Sic̃ gͦ ñ absurde loqueret᷑ qͥ dice¬
ret. inhac oꝑa qua nauem quero.
n nauẽ quero s patriã: sic apłs
conuenient̃ dicer&. in hac oꝑa qua
homunib placeo. ñ hominib s deo
placeo: quia ñ hoc appeto. s ad id
refero ut me imitent᷑ quos saluos
fieri uolo. Sicut dicit de oblatione
quȩ fit inscõs. Non quia quero
datũ: s inquirofructũ. idẽ qđ
quero datũ ur̃m. ñ hoc quero: s
fructũ ur̃m. Hoc enĩ indicio ap¬
parere poterat qͣntũ ꝓfecissent
indm̃: cũ idlibent̃ facerent. ađ
ñ ꝓpt̃ gaudiũ demiinerib. sed
ꝓpt̃ communionẽ caritatis ab eis

Expanded text:
ut deo placeret intuebatur et placendum ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit in sanctos: non quia quaero datum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc quaero, sed fructum uestrum. hoc enim indicio apparere poterat, quantum profecissent in deum, cum id libenter facerent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
ut luceat om̃ib qui indomo ft̃.
sic luceat lum̃ ur̃m corã homi¬
nib ut uideant bona facta ur̃a:
S ñ ibi finẽ constituit. Addidit
eni. Et głificent patrẽ ur̃m qui
incelis. ẽ. Hic aut̃ quia hoc rep̃.
id ẽ. si ꝓpt̾ea rectae faciamus.
ut tantũ uideam᷑ ab hominib:
pꝰea quã dix̃ cauete facere iusti¬
tiã uram corã hominib ut
uideabimini ab eis: nicħ addidi
In quo apparae ñ hoc eũ ꝓhi-¬
buisse ut recte fiat corã homi¬
nib : s ne obid forte recte
fiat corã hominib ut uideam᷑
ab eis. id ẽ ut hoc intueamur:
⁊ ibi finẽ nr̃i ꝓpositi collocemꝰ.
minib placerẽ: xp̃i seruus ñ
pomĩa placeo. Qđ qͥ ñ intelligunt
contͣriũ putant. cũ ille se dixerit ñ
placere hominib. qr ñ ido recte faci¬
ebat ut placerae hominib: s ut dõ
ad cuiꝰ amorẽ corda hominũ uole.¬
bat conu̾tere: eo ipso quo placebat
hominib. Itaq ⁊ ñ se placere ho¬
minib recte dicebat. qr in eo ipso

Expanded text:
ui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra; sed non ibi finem constituit, addidit enim: Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Hic autem quia hoc reprehid est, si propterea recte faciamus ut tantum videamur ab hominibus, posteaquam dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis, nihil addidit. In quo apparet, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat coram hominibus, sed ne ob id forte recte fiat coram hominibus, ut videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur, et ibi finem nostri propositi collocemus.minibus placerem, Christi servus non per omnia placeo. quod qui non intellegunt, contrarium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut deo, ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertere eo ipso, quod placebat hominibus. itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
appetitio cõmodoꝵ. Agitur enĩ
de corde mundando: qđ nisi fue¬
rit simplex mundũ ñ erit. Sim-
plex aut̃ quomͦ erit. si duob dñis
seruiat. nec una intentione rerũ
ȩt̾narũ purificet aciem suã. s cã
mortaliũ quoq fragiliumq rerũ
tua in abscondito. ⁊ pat̾ tuus qͥuida
in abscondito redd& tͥ. Rectissime
om̃ino ⁊ uerissime. Si enĩ p̃mium
abeo expectas qͥ conscientiȩ solus
inspector. ẽ: sufficiat tͥ ad ꝓme¬
rendũ p̃miũ ipsa c̃scientia. Multa
latina exẽplaria sic habent. Et pat̃
tuus qui uid& in abscondito: red.¬
det tͥ palã. S quia in grecis quȩ
priora st̃ ñ inuenimꝰ palã: non¬

Expanded text:
appetitio commodorum. Agitur enim appetitio commodorum. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum plex autem quomodo erit, si duobus dominis serviet, nec una intentione rerum aeternarum purificet aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum tua in abscondito; et Pater tuus qui videt in abscondito reddet tibi. Rectissime omnino et verissime. Si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora sunt, non invenim
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus agit in abscondito: ad
sinistrã ꝑtinent ext̾iora omĩa quȩ
sunt uisibilia ⁊ tẽporalia. Sit gͦ
elemosina tua in ipsa conscientia:
ubi multi elemosinã faciunt bona
uoluntate. etiã si pecunia ł siqͥd ẽ
aliud qđ in opi largiendũ. ẽ. non
habent. Multi autẽ foris faciunt.
⁊ intꝰ ñ faciunt. Qui uł ambitione
uł alicuiꝰ tẽporalis rei gr̃a uolunt
miscđes uideri. In quib : sola sinis¬
tra oꝑari existimanda. ẽ. Itẽ alii
quasi mediũ int̾ utrosq locum
tenent : ut ⁊ intentione quȩ in
dm̃ ẽ. elemosinã faciant: & tam̃
inserat se huic optimȩ uoluntati.
ñnulla etiã laudis. uł cuiꝰce rei
fragilis ⁊ tẽporalis cupiditas.
solã sinistrã in nob̾ oꝑari. qͣndo
etiã misceri eã uetat oꝑib dex¬
trȩ : ut scilicet ñ modo sola tẽpo¬
raliũ rerũ cupiditate caueamꝰ
elemosinã facere. s nec ita in
hoc oꝑe attendamꝰ dm̃: ut sese
misceat uł adiungat ext̾iorũ

Expanded text:
trinsecus agit in abscondito, ad trinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent exteriora omnia, quae sunt uisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. solam sinistram in nobis operari, quando etiam misceri eam vetat operibus dexterae: ut scilicet non modo sola temporalium rerum cupiditate caveamus eleemosynam facere; sed nec ita in hoc opere attendamus Deum, ut sese misceat vel adjungat exteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sciat sinistra tua qͥd faciat dext̾a
tua. Ergo illi sic faciunt: ut sciat
sinistra eoꝵ quid faciat dext̾a eoꝵ.
Qđ igitur in illis culpatũe : hoc
tu facere uetaris. In illis aut̃ hoc
culpatũ ẽ. qđ ita faciunt: ut lau.¬
des hominũ querant. Qua propt̃
nichil. consequentiꝰ sinistra iuidet᷑
significare: quã ipsam delectatio
nem laudis. Dextera aut̃: signifi-¬
cat intentionẽ implendi p̃cepta
diuina. Cũ itaq conscientiȩ faci¬
entis elemosinã : miscet se appe¬
titio laudis humanȩ : fit sinistra
conscia oꝑis dexterȩ. Nesciat gͦ
sinistratua: quid faciat dextera
tua. id.ẽ. ñ se misceat conscientiȩ
tuȩ laudis humanȩ appetitio:
cũ inelemosina facienda diumũ
p̃ceptũ contendis implere. ut
sit elemosina tua in abscondito.
Quid ⁊ in abscondito nͥ in ipsa
bona conscientia quȩ humanis
ocłis demonstrari ñ ꝑot̃. nec u̾bis
aꝑiri : Quando qͥdẽ multi: multa
mentiunt᷑. Quaꝓpt̾. si dextra in-¬

Expanded text:
non sciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid faciat dextera eorum. Quod igitur in illis culpatum est, hoc tu facere vetaris. In illis autem hoc culpatum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam delectationem laudis. dextra autem significat intentionem implendi praecepta diuina. cum itaque conscientiae facientis. elemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dextrae. nesciat ergo sinistra tua, quid faciat dextera tua, id est: non se misceat conscientiae suae laudis humanae appetitio, cum elemosyna facienda diuinum praeceptum contendis implere. Vt sit elemosyna tua in abscondito. quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest nec uerbis aperiri, quando quidem multi multa mentiantur? quapropter si dextra in
Abbreviated transcription (Latin):
narũ rerũ fragilitate deuenire:
Ds aut̃ insordidos mores nũqͣ¬
cadit. Et grãs misodđiȩ ipsius.
uoluntate cõparari pot̃. Ammi¬
nent᷑ hic etiã diuites uł genere
facti fuerint: ñ suꝑbire adu̾sus
pauꝑes & ignobiles. qm simul
dicunt dõ pat̾ nr̃. Qđ ñ possunt
uere ac pie dicere: nisi se fr̃s
eẽ cognoscant. Utat᷑ gͦ uoce
noui destam̃ti popłs nouus. ad
et̾riã hereditatẽ uocatꝰ: & dicat.
⁊iustis. Non enĩ spatio locorũ
continetur d̾s. Sunt aut̃ cęli
excellentia quidem mundi cor¬
pora: s tam̃ corpora. quȩ ñ pos¬
sunt ẽẽ nͥ in loco. S si in celis tãꝗͣ
insuꝑiorib mundi partib locus
dei esse creditur: meliores me¬
rito fuint aues: quaꝵ uita est
deo uicinior. Non aut̃ scriptũ ẽ.
ꝓpe. ẽ. dñs excelsis hominib. aut
eis qui inmontib habitant: sed
qđ magis ꝑtin& ad humilitatẽ.
S quemadmodũ t̾ra appellatꝰ ẽ

Expanded text:
humanarum fragilitate devenire: humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunqcadit, et gratias misericordiae ipsius, voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divites, vel genere facti fuerint, non superbire adversus pauperes et ignobiles, quoniam simul dicunt Deo Pater noster. Quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat, et justis. Non enim spatio locorum continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi Dei esse creditur, melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est: Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant; sed quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est
Abbreviated transcription (Latin):
s grẽ di. eandẽ ipsam grãm u
orationis pͥncipio ponimꝰ. cum
dicimꝰ pat nr̃ Quo nomine &e
caritas excitat᷑. Quid enĩ carius
filiis deb& ẽe quã pat᷑. Et supplex
affectꝰ. cũ homines dicunt dõ pat̾nr
petituri sumꝰ. cũ priusquam aliquid
peteremꝰ : tã magnũ donũ accepimꝰ.
ut sinamur dicere pat̃ nrdõ. Quid
enĩ ñ dec iam filiis petentib. cũ
hoc ipsũ ante dederit ut filii eent
Postremo qͣnta cura animũ tangit
ut qͥ dicit pat̃ nr̃. tanto patre uon
sit indignꝰ : Si enĩ quisquã plebeus
pidabit. nec facile audebit conse.¬
tire cogitans humilitatẽ generis
sui.⁊ opũ indigentiã. ⁊ plebeie ꝑ.¬
sonȩ uilitatẽ. quanto ergo magis
trepidandũ ẽ. appellare patrẽ dm̃.
si tanta ẽ. labes. tantȩq sordes in
morib. ut multo uistus eas a siu
coniunctione ds expellat. quã ille
senator cuiꝰ uis mendici egestatẽ.
qͣndo quidẽ ille hoc contẽpnit in
mendico. quo ⁊ ipse pot̃ huma.

Expanded text:
 Dei; eamdem ipsam gratiam in orationis principio ponimus, cum dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, Pater mptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius ine dubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto humanas laudes minꝰ desidat.
Cauete gͦ inqͥt facere iustitiã urãm
corãhominib. ut uideamini ab
eis. idẽ. cauete hoc animo iuste
iiuere. Et ibi constituere bonũ
ur̃m. ut uos uideant homines.
Alioqͥn mercedẽ ñ habebitis apd
patrẽ ur̃m qͥ incęlis ẽ. Nonsi ab
hominib uided̾mini: s si ꝓpt̃ ea
iuste uiuatis ut abhominib ui¬
deamim. Nã ubi erit qđ in pͥn¬
cipio sermonis huiꝰ dictũ ẽ. uos

Expanded text:
quanto humanas laudes minus desiderat. quanto humanas laudes minus desiderat. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis, id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi constituere bonum vestrum, ut vos videant homines; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab hominibus videamini, sed si propterea juste vivatis ut ab hominibus videamini. Nam ubi erit quod in principio sermonis hujus dictum est: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
dantib gratuleris. quib id qđ bonũ
ẽ placoe : quã tͥ nisi qͥa recte uiuis.
etiã si nemo laudar&. Ipsamq lau.¬
dẽ tuã. tc̃ intelligas utilẽ ẽẽ laudan¬
tib. si non te ipsũ in tua bona uita.
quisqͥs uiuit bene. ut illud ĩpleat᷑
qđ ait dauid. In dño laudabit᷑ amma
ꝑtinet gͦ ad ocłm mundũ ñ intuerĩ
in recte faciendo laudes hominum
⁊ adeas referre qđ recte facis. Io est
ꝓpt̾ea recte facere aliqͥd ut hominibꝰ
placeas. Sic enĩ etiã simulare bonũ
homo laud&. qui qm̃ uidere cor ñ
potest pot̃ etiã falsa laudare. Qđ
qui faciunt. id ẽ. qͥ bonitatẽ simu¬
lant: duplici corde st̃. Nongͦ hab&
simplex cor. id.ẽ. mundũ cor: nisi
qͥ tnscendit humanas laudes. ⁊ illũ
solũ intuet᷑ cũ recte uiuit. & ei pla-¬
cere nitit᷑: qui conscientiȩ solus in-¬
spector ẽ. De cuiꝰ c̃scientie puritate
qͥcqͥd ꝓcedit. tanto ẽ. laudabilius:

Expanded text:
dantibus gratuleris, quibus id quod bonum dantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nemo laudaret, ipsamque laudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita, quisquis uiuit bene, ut illud impleatur quod ait Dauid: in domino laudabitur anima pertinet in recte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id est propterea recte facere aliquid ut hominibus placeas; sic enim etiam simulare bonum homo laudet, qui quoniam videre cor non potest, potest etiam falsa laudare: quod qui faciunt, id est qui bonitatem simulant, duplici corde sunt. Non ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes, et illum solum intuetur cum recte vivit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est; de cujus conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius,
Abbreviated transcription (Latin):
ISERICORDIÃ
usq ad cuiꝰ tractatio¬
nẽ liber primꝰ t̃minũ
accepit. sequit᷑ cordis
Amundatio: unde iste
sumit exordiũ. Cordis aut̃ mun¬
datio ẽ: tãꝗͣ ocłi quo uidetur ds̃.
Cuiꝰ simplicitatẽ habendi tantam
curã eẽ oportae. qͣntã eiꝰ reidigni¬
tas flagitat. quȩ tali ocło conspici
potest. Hiuc aut̃ ocło magna ex
parte mundato: difficile est non
subrepere sordes aliquas dehis
reb quȩ ipsas bonas nr̃as actiones co-¬
mitari solent. ueluti ẽ. laus humana.
Si qͥdẽ ñ recte uiuere ꝑniciosũe. Rec¬
te aut̃ uiuere ⁊ nolle laudari. qͥd est
aliud quã inimicũ eẽ rebus humanis:
Quȩ utiq tanto st̃ miseriores: qͣnto
minꝰ placoe recta uita hominũ. Si gͦ
int̃ quos uiuis te recte uiuentẽ non
laudauerint: illi in errorest̃. Si aut̃
laudauerint: tu inꝑicło. nisi tã sim¬
plex cor habueris ⁊ mundũ. ut ea
quȩ recte facis. ñ ꝓpt̾ laudes homi¬
nũ facias. Magisq illis recta lau-¬

Expanded text:
isericordiam, usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, veluti est laus humana. Si quidem non recte vixere, perniciosum est: recte autem vivere, et nolle laudari, quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisque illis recte lau
Abbreviated transcription (Latin):
patiatur. Qđ tanto. ẽ. grauius
ut nulla sit cõparatio. Exquo in¬
telligimꝰ etiã in ista qͥnta petitione
qua dicimꝰ. dimitte nob̃ debita¬
nrĩs: ñ de pecunia quidẽ dici. sed
de om̃ib quȩ innos quisq peccat.
Ac ꝑ hoc: etiã de peccinia. Peccat
nãq inte: qͥ tibi pecuniã debitã
cũ habeat unde reddat: recusat
redđe. Qđ peccatũ si ñ dimiseris.
ñ pot̃is dicere. dimitte nob̾ sicut
& nos dimittimꝰ. Si aut̃ ignoueris:
p̃cipit᷑. Illud sane tractari pot̾.: ut
mittimꝰ: tunc conuincam᷑ contra
istã regulã fecisse. si eis ñ dimittamꝰ
qͥuenia petunt. qm̃ ⁊ nob ueniam
petentib: ab enignissimo patre di¬

Expanded text:
patiatur; quod tanto est gravius, patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte nobis debitanon de pecunia quidem dici; sed de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoittimus. Illud sane tractari potest, ut liqua, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittimus, qui veniam petunt; quia et nobis veniam petentibus a benignissimo Patre di
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio tecũ contende: dimitte
pecumario debitori dimittere de¬
bitũ: s ei qui reddere noluerit.
intantũ: ut uelit etiã litigare.
Seruũ aut̃ dñi ut ait apłs: non
oport& litigare. Qui gͦ uł sponte
uł coniuictꝰ pecunia debitã redđe
noluerit: dimittenda illi ẽ. Duas
enĩ ob res nollet redde. uł quod
ñ habeat : uł qđ auarꝰ sit. reiq
alienȩ cupidus. Utrũq aut̃ ꝑtin&
ad inopiã. Nã illa inopia ẽ. reifami¬
liaris : hȩc animi. Quisqͥs itaq
tali dimittit debitũ: in opi dimit.
illa regula. ut in animo paratꝰ sit
amittere. qđ sibi debet᷑. Nã si mo¬
deste ac leuit̃ om̃i modo egerit. ut
sibi restituat᷑: ñ tã intendens fruc¬
tũ pecuniȩ quã ut homunẽ corri-¬
gat. cui sine dubio ꝑniciosũ ẽ ha-¬
bere unde reddat ⁊ ñ redd̃e: ñ
solũ ñ peccabit. s ꝓderit etia plu¬
rimũ. ne ille dũ alienã pecuniã
lucrũ facere uult: dãpnum fidei

Expanded text:
judicio tecum contendere, remitte judicio tecum contendere, remitte pecuniario debitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare; Servum autem Domini, ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimittenda illi est. Duas enim ob res nolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa inopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittiilla regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
cessario. uł sacram̃to dñici corporiꝰ
istã sententiã uult acciꝑe: oportoe
ut coniuncte accipiant᷑ om̃ia tria.
Ut scilicoe cotidianũ panẽ simul
petamꝰ. ⁊ necessariũ corpori: et
sacram̃tũ uisibile ⁊ inuisibile u̾bi
dei. Sequit᷑ quinta petitio.
Dimitte nob̃ debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is. Debita
peccata dici: manifestũ ẽ. uixta
illud qđ ait idem dñs. Non exies
inde: donec soluas nouissimu m
quadrantẽ. uel illud quo debi
tores appellauit : qͥ ei nunciati
sunt extincti. uł riuna turris: uł
miscuit. Dixit enĩ putare homi¬
nes: qđ illi ultͣmodũ debitores
ẽẽnt. id. ẽ. peccatores. Etaddidit.
Am̃dico uob̾ nisi penitentiã ege¬
ritis: similit̾ moriemini. Nonhic
gͦ quisq urget᷑ pecuniam di-¬
mittere debitorib. s quȩq in
eũ alius peccauerit. Nã pecuniã
dimittere illo potius iubemur
p̃cepto : quo suꝑius dictũ ẽ. Siqͥs
tibi tunicã tollere uoluerit: ⁊

Expanded text:
ario, vel sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncta accipiantur omnia tria; ut scilicet panem quotidianum simul petamus, et necessarium corpori, et sacramentum visibile et invisibile Verbi . Sequitur quinta petitio, Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita, peccata dici manifestum est, vel illo quod ait idem Dominus, Non exies inde donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quo dtores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti vel ruina turris, vel miscuit; dixit enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores, et addidit: Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similiter moriemini . Non hic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere debitoribus, sed quaecunque in eum alius peccaverit; nam pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est, Si quis tibi tunicam tollere voluerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ ẽ placere hominib: it a
ethincoꝵ id. ẽ. gentiliũ inmulti.¬
loquio se putare exaudiri. Et
reuera omẽ multiloquiũ agen¬
tilib uenit: qui exercendȩ lingu
potius quã mundando animo
dant oꝑam. ut hoc nugatoris
studii genꝰ. etiã ad dm̃ p̃ce flectendũ
tͥnsferre conant᷑. arbitrantes sicut
tentia. Nolite itaq similes eẽ illis.
dicit unꝰ ⁊ uerꝰ magist̃. Soit enim
pat᷑ ur. quid uob necessarium sit:
ante ꝗͣ petatis ab eo. Si enĩ uerba
multa ad id ꝓferunt᷑. ut instruat᷑
⁊ doceat᷑ ignarꝰ : qͥd eis opꝰ ẽ adrerũ
om̃iũ cognitorẽ cui om̃a quȩ st̃
eo ipso quo sunt loquunt᷑. seseq
indicant facta. ⁊ ea quȩ futura st̃
eiꝰ aitẽ sapientiãq ñ latent in qua
sunt ⁊ quȩ tͣnsierunt & quȩ tͣnsitu¬
rasunt. omĩa p̃sentia ⁊ ñ tͣnseun

Expanded text:
fructus est placere hominibus, ita fructus est placere hominibus, ita ethnicorum, id est, gentilium, in multiloquio suo se putare exaudiri. Et revera omne multiloquium a gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam, et hoc nugatorii studii genus etiam ad Dominum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut tentiam. Nolite itaque similes esse illis, dicit unus et verus magister. Scit enim Pater vester quid vobis necessarium sit, antequam petati, ab eo. Si enim verba multa ad id proferuntur, ut instruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapientiamque non latent, in qua sunt et quae transierunt, et quae transitura sunt, omnia praesentia, et non transeun
Abbreviated transcription (Latin):
ora nr̃a appetunt. Foris aut̃ esse
diximꝰ om̃ia tẽporalia ⁊ uisibilia:
quȩ ꝑ ostiũ id.ẽ. ꝑ carnalẽ sensũ
in cogitationes nras penetrant.
⁊ turbã uanoꝵ phantasmatum
orantib obstrepunt. Claudendũ
ẽ. gͦ ostiũ. id.ẽ. carnali sensui re¬
siftendũ ẽ: ut oratio spiritalis di¬
rigat᷑ ad patrẽ. quȩ fit in intunis
cordis. ubi orat᷑ pat̃ in abscondito
Et pat̾ inqͥt ur qui uidet in abs.¬
condito: redd& uob̃. Et hoc tali
clausula t̾minandũ fuit. Non enĩ
hoc mon&̾ nc̃ ut oremꝰ: s quomͦ
oremꝰ. Neq suꝑius ut faciamus
elemosinã: s qud animo faciamꝰ.
Qm̃ de corde mundando p̃cipit:
qđ ñ mundat nisi una ⁊ simplex
intentio. in ȩt̾nã uitã solo ⁊ puro
amore sapientiȩ. Orantes autẽ:
nolite ait multiloqui esse sicut
ethnici. Arbitrant᷑ enĩ quod in
multiloquio suo exaudiantur.
Sicut hẏ pocritarũ. ẽ. p̾bere se
spectandos in oratione. quorum

Expanded text:
ora nostra appetunt. Foris autem ora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia, quae per ostium, id est per carnalem sensum, in cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, reddet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. Orantes autem nolite, ait, multum loqui, sicut Ethnici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum est praebere se spectandos in orati
Abbreviated transcription (Latin):
gogis ⁊ inangulis platearũ stan¬
tes orare. ut uideant᷑ ab hominib.
Neq hic uideri ab hominib nefas
ẽ: s idõ hȩc agere ut uidearis
abhominib. Et suꝑfluo totiens
eadẽ dicunt᷑  cũ sit iã una regula
custodienda. qua cognitũ ẽ ñ
si hȩc sciant homines formidan.¬
dũ eẽ. aut fugiendũ. s si hoc
animo fiant. ut fructus in eis
expetat᷑ placendi hominib. Ser¬
uat etiã ipse dñs eadẽ u̾ba: cũ
adiungit similit̃. Am̃dico uob̾:
ꝑceꝑunt mercedẽ suã. Hinc
ostendens id se ꝓhibe: ut ea mer¬
cũ laudantur ab hominib. Uos
aut̃ cũ oratis inqͥt introite in
cubicula ur̃a. Quȩ sunt ista
cubicula. nͥ ipsa corda: Quȩ
inquarto psalmo etiã signifi.¬
cant᷑ : ubi dr̃. Quȩ dicitĩs in cor¬
pungimini. Et claudentes ostia orate
ait patrẽ ur̃m in abscondito. Parũ ẽ
intrare in cubicula: si ostiũ pateat
importunis. ꝑ qđ ostiũ ea quȩ foris
sunt imꝓbe se immergunt. ⁊ int̾i¬

Expanded text:
antes orare, ut videantur ab hominibus. Neque hic videri ab hominibus nefas est; sed ideo haec agere ut videaris ab hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; hinc ostendens id se prohibere, ne ea mercum laudantur ab hominibus. 11. Vos autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam significantur, cum dicitur, Quae dicitis in corpungimini ? Et claudentes ostia orate, ait, Patrem vestrum in abscondito. Parum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sum. ubi ẽ timor meus :
Et si pat̾ sũ. ubi ẽ honor meus:
Et alia ꝑmulta: ubi arguuntur
iudei. qđ filii ẽẽ peccando nolue.¬
runt: exceptis eis quȩ in ꝓphetia
dicunt᷑. de futuro ꝑopło xp̃iano.
qđ patrẽ dm̃ eẽt habiturꝰ: scd̾m
illud euangelicũ. Dedit illis potes
tatẽ filios dĩ fieri. Apłs aut̃ paulꝰ
dicit. Quãdiu heres paruulus ẽ:
nicħ distat a seruo. Et sp̃m adop.¬
tionis nos accepisse cõmemorat.
in quo clamamꝰ abba pat᷑. Et qm̃¬

Expanded text:
Dominus sum, ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum itatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepisse commemorat, in quo clamamus, Abba, Pater .
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dictũ: tãꝗͣ in tẽplo sc̃õ suo.
Simul etiã: ut qͥ orat inse quoq
ipso uelit habitare quẽ inuocat.
Et cũ hocaffectat: teneat iusti¬
tiã. quo munere inuitatur ad
in habitandũ animũ ds̃. Iam
uideamꝰ que sint petenda. Dics¬
tũ ẽ enĩ qui sit qui petitur: &
ubi habitae. Primũ aut̃ om̃iũ
quȩ petuntur : hoc ẽ. Sc̃ificet᷑
nom̃ tuũ. Quod ñ sic petitur
atur ab hoĩb. id.ẽ. ita illis in notescat
ds̃: ut ñ existiment aliqͥd sanctiꝰ. qđ
magis offende timeant. Neq enĩ quia
dictũ ẽ. notꝰ inudea as̃. in isrł mag.¬
nũ nom̃ es. sic intelligendũ ẽ. qͣsi alibi

Expanded text:
esse dictum, tanquam in templo sancto suo. esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, atur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ad corpꝰ excellentiꝰ idẽ. ad corpꝰ
cȩleste conu̾tit᷑. Conuenit etiã gra¬
dib religionis. ⁊ plurimũ expedit:
ut om̃iũ sensib ⁊ paruuloꝵ et
magnoꝵ bene sentiatur de deo.
Et ido qui uisibilib ad huc pulcbri¬
tudinib deditist̃. nec posft̃ aliqͥd
incorporeũ cogitare: qm necesse¬
ẽ cȩlum pferant t̾rȩ. tolerabilior
ẽ opimo eoꝵ. si dm quẽ ad huc
corporalit̾ cogitant: in cęlo po¬
tius credant ẽe quã int̾ra. ut cũ
aliqͣndo cognouerint dignitatẽ
animȩ. cȩleste etiã corpꝰ excedere:
magis ełi querant in amma quã
in corpore etiã celesti. Et cum
cognouerint qͣntũ disto int̃ pec¬
catoꝵ animas ⁊ iustoꝵ. sicut non
audebant cũ adhuccarnalit̾ sape¬
rent in t̾ra eũ collocare s in cęlo.:
sic pꝰea meliore fide uł intelligen
tia magis eũ in animis iustorũ
quã in peccatoꝵ reqͥrant. Recte
gͦ intelligit᷑ qđ dictũ ẽ. pat̾ nr̃
qui es incelis. in cordib iustoꝵ

Expanded text:
corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, qest coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intein animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum
Abbreviated transcription (Latin):
rio dicipotest. Iustis enĩ dicitur.
Templũ enĩ dĩ scm̃ ẽ: qđ estis uoᷤ.
Quaꝓpt̃ si intẽplo suo babitat
ds̃. ⁊ scĩ tẽplum eius sunt. recte
dr̃ qui es in cęlis. qui es in scĩs.
Et accõmodatissima ista simili¬
tudo ẽ : uti spiritalit̃ tantũ int̾¬
esse uideat᷑ int̾ iustos ⁊ peccato¬
res: qͣntũ corporalit̃ inter cȩlũ¬

Expanded text:
itur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accommodatissima ista similitudo est, ut spiritualiter tantum interesse videatur inter justos et peccatores, quantum corporalit
Abbreviated transcription (Latin):
catholicũ nom̃ auget᷑: Ut ita dictũ
sit fiat uoluntas tua sic̃ in cęlo ⁊ in
t̾ra: tãꝗͣ si diceret᷑. Faciant uolun¬
tatẽ tuã sic̃ iusti ita etiã peccatores:
ut adte conu̾tant᷑. Siue ita. Fiat uo¬
luntas tua sic̃ in cęlo ⁊ int̾ra. ut sua
cuiq tribuant᷑. Qđ fit extremo iuidi¬
cio: ut iustis p̃miũ. ꝑeccatoribus
dãpnatio retribuat᷑. cũ agni ab he-¬
dis separabunt᷑. Ille etiã ñ ab surdꝰ

Expanded text:
um sit: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; tanquam si diceretur: Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam et peccatores, ut ad te convertantur; sive ita fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; ut sua cuique tribuantur, quod fit extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur. Ille etiam non absurdus,
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ. in cęlestib angłis: ut nulla
adu̾sitas resistat nr̃ȩ beatitudini qb
ẽ. pax. Item. Fiat uoluntas tua. Reci
intelligit᷑ obediat᷑ p̃ceptis tuis: sic̃
in cęlo ⁊ in t̾ra. id. ẽ. sic̃ ab angelis.
ita ab hominib. Nã fieri uoluntai
dĩ cũ obtẽperat᷑ p̾ceptis eiꝰ: ipse dñs
dic̃ cũ ait. Meus cibus ẽ: ut faciã¬

Expanded text:
sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus e
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nũ. sicuti nc̃ cȩlestes angłi scĩssim
atq beatissimi deo solo illustrante
sapientes ⁊ beati sunit: qͥa ⁊ hoc ꝓmist
dñs suis. In resurrectione ert̃ inqͥt:
sic̃ angłi incęlis. Et id̾o pꝰ illã peticio.¬
nẽ qua dicimꝰ. adueniat regnũ tuũ.
Sequit᷑. Eiat uoluntas tua sic̃ in celo
⁊ in t̾ra. idẽ sic̃ in angłis qui sunt
in cęlis uoluntas tua. ut omĩ modo
tͥ adhereant teq ꝑfruant᷑. nullo
errore obnubilante sapientiã eorũ.
nulla miseria ĩpediente beatitudinẽ
illoꝵ : ita fiat in scĩs tius qͥ in t̾ra sun
⁊ de t̾ra qđ ad corpꝰ attnoe factisum
Et ꝗͣuis in cęlestẽ habitationẽ atq¬
ĩmutationẽ : tam̃ de t̾ra assum̃di st̃.
Ad hoc respicit etiã illa angłoꝵ p̃dici¬
tio. Gła in excelsis dõ: ⁊ int̾ra pax
hõib bonȩ uoluntatis. ut cũ p̃cessent
bona uoluntas nr̃a quȩ uocantem
sequit᷑ . ꝑficiat᷑ in nob uoluntas dei

Expanded text:
aeternum, sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi aeternum, sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnsequitur, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationet. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei,