comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł similia. s: tu omnino eadem confiteris. Sic̃ eoꝵ
qͦs felicianus et p̃textat᷑ in sacrilego scismate bap¬
tirarant. uitam et uoluntatem corrigendã existima
stis ne in illo scismatis sacrilegio ꝑmanerent. ñ ui¬
olandum baptismũ. licet indignissimis ꝑ indignis¬
simos ministratũ. frustra igitur ore maledico con¬
scientiam nr̃am tanquã publicatam atq damna¬
tam.crimine turificationis. traditionis. ꝑsequu¬
tionis. accusare uoluisti. ut ex hoc ꝓbares uelut
nos baptismum dare ñ posse.cum et falsa iac te¬
tis. et quomͦ se illud habeat certe maximianensi¬
um crimine sacrilegii damnata conscientia da¬
re potuit baptismum quem rescindere timuistis.
et quem dari etiam a ꝑsequutorib posse. ꝑuos qͦq
ipsos docetur. qui eosdem maximianenses acerri¬
me ꝑsequuti. ñ solum baptiratis s. uos solos bapti
leum ꝑeccatoris nolo ungat caput meum. qd̃ neq

Expanded text:
uel similia, sed tu omnino eadem confiteris; sicut eorum, uel similia, sed tu omnino eadem confiteris; sicut eorum, quos Felicianus et Praetextatus in sacrilego schismate baptizarunt, uitam et uolustis, ne in illo schismate sacrilego permanerent; non violandum Baptismum, licet indignissimis per indignissimos ministratum? CAPUT XV.--17. Frustra igitur ore maledico conscientiam nostram tanquam publicatam atque damnatam crimine thurificationis, traditionis, persecutionis, accusare voluisti, ut ex hoc velut probares nos Baptismum dare non posse: cum et falsa jactetis; et quomodocumque se illud habeat, certe Maximianensium sacrilegii crimine damnata conscientia dare potuit Baptismum, quem rescindere timuistis, et quem dari etiam a persecutoribus posse per vos quoque ipsos docetur, qui eosdem Maximianenses acerrime persecuti non solum baptizatis, sed vos solos baptizleum peccatoris nolo ungat caput meum . Quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
tis attenditur. quȩ abluat accipientis: lego bapti¬
zasse moribus aspidum uenenosos.Si conscientia
dantis ut possit abluere publica eiꝰ fama attenditur.
lego baptizasse famosi criminis reos. Manet adhuc
in corꝑore felicianꝰ. cũ illo sunt om̃s. ab illo in sacri¬
legio scismatis baptirati: in communionẽ urãm
autẽ recepti. nec abullo rebaptizati. Contra petilianũ
baptirauit sacrilega conscientia maculosus: contͣ
te baptirauit famosi criminis reus. Qua ratione
uos queso defenditis.nisi ut qd & nos dicimꝰ ur̃is
factis conuicti. aliquando dicatis. qd nec consci¬
entia nec fama dantis abluat accipientis consci¬
entiam.s: fides ipsius accipientis. dantis autem
dĩ gr̃a ñ hominise Qd̾ si et conscientie bonȩ int̾ro¬
gatio in accipiente ñ fuerit. fidesq ipsa uł tota uł
ex parte aliqua uacillauerit. mores hominum ẽẽ
corrigendos. ñ sacramenta destruenda. que ñ alia

Expanded text:
tis attenditur, quae abluat accipientis: lego baptitis attenditur, quae abluat accipientis: lego baptizasse morsibus aspidum venenosos. Si conscientia dantis ut possit abluere, publica fama ejus attenditur: lego baptizasse famosi criin corpore Felicianus, cum illo sunt omnes ab illo in sacrilegio schismatis baptizati, in communionem autem uestram recepti nec ab ullo rebaptizati. contra Petilianum baptizauit sacrilega conscientia maculosus, contra te baptizauit famosi criminis reus. qua ratione uos, quaeso, defenditis, nisi ut, quod et nos dicimus, uestris factis conuicti aliquando dicatis, quod nec conscientia nec fama dantis abluat accipientis conscientiam, sed fides ipsius accipientis, dantis autem dei gratia, non hominis; quodsi et conscientiae bonae interrogatio in accipiente non fuerit fidesque ipsa uel tota uel ex parte aliqua uaccillauerit, mores hominum esse corrigendos, non sacramenta destruenda, quae non alia
Abbreviated transcription (Latin):
mos etiam felicianꝰ annumerat᷑. qui talib labus &
tali ore aquam ñ respinstis. ñ rescradistis. ñ destru¬
xistis. et qͥa ub̾ euanglicis in nomine pat̾s et filii &
crata ẽ: ñ mendacem s ueracem agnouistis. atq re¬
cepistis. A te autem quero de isto feliciano cuiꝰ tam
mala cum in cathena sacrilegii baptizaret fuerat
conscientia. quid erat tunc in publica fama. atq
ipsum concilium identidem recito ubi scriptum ẽ.
famosi gͦ criminis reos. uictorianum carcabianen¬
sem. &. int̃ cȩteros qͦs repetere piget. p̃textatum ad¬
suritanũ. & felicianum mustitanũ. qui funesto
oꝑe ꝑditionis uas sordidum collecta feculentia glu
tiar̃t. paulo post plenarii concilii ore ueridico dã
baptizat a ur̃a cominunione seꝑatus. lego baptizas¬
se cum maximiano ad consortium criminis tͣcto ᷤ.
Si ñbaptirat qui peccat in d̾m. lego baptirasse ca
thena colligatos sacrilegii.Si conscientia sc̃e dan¬

Expanded text:
mos etiam Felicianus adnumeratur, cui talibus labiis et mos etiam Felicianus adnumeratur, cui talibus labiis et tali ore aquam non respuistis, non rescidistis, non destruxistis et, quia uerbis euangelicis in nomine patris et filii ecrata est, non mendacem, sed ueracem agnouistis atque recepistis. a te autem quaero, de isto Feliciano, cuius tam mala, cum in catena sacrilegii baptizaret, fuerat conscientia, quid erat tunc in publica fama, atque ipsum concilium identidem recito, ubi scriptum est: famosi ergo criminis reos Uictorianum Carcabianensem et inter ceteros, quos repetere piget: Praetextatum Assuritanum et Felicianum Mustitanum, qui funesto opere perditionis uas sordidum collecta tinarunt, paulo post, plenarii concilii ore veridico damnbaptizat a vestra communione separatus: lego baptizasse cum Maximiano ad consortium criminis tractos. Si non baptizat qui peccat in Deum: lego baptizasse catena sacrilegii colligatos. Si conscientia sancte dan
Abbreviated transcription (Latin):
fama uerum loquat᷑. tunc ñ abluit s maculat
eum qui ab illo acceꝑit baptismum. Ac ꝑ hoc fa¬
ma ista quam patronã tam malȩ causȩ adhibere
uoluisti. uide qualis sit. quȩ mendax abluit. et
uerax polluit. ut scilicet mirifica tua disputatio¬
ne tunc apud eam ñ sit aqua mendax. quando ip¬
sa fit mendax. S quid hinc opꝰ ẽ. diutiꝰ loqui. cum
felicianus hodie sedeat int̃ ep̃os ur̃os. qui cum ab
eis disiunctꝰ eẽt et maximiano in cathena sacrilegii
cohereret. quoscũq baptirauit. nemo post eum re¬
baptizauit: Quero a petiliano cuiꝰmodi habuerit
tũc ille conscientrã. et lego decretum bagaiensis conci¬
lii ubi scͥptum ẽ. nec solum hunc sceleris sui mors iu¬
sta condemnat. trahit etiam ad consortium criminis
plurimos cathena sacrilegii. de quib scriptum ẽ. Ule
nenũ aspidum sub labiis corũ: quoꝵ os maledicti¬
one et amaritudine plenũ ẽ: Int̾ hos enim pluri¬

Expanded text:
fama uerum loquatur, tunc non abluit, sed maculat fama uerum loquatur, tunc non abluit, sed maculat eum, qui ab illo acceperit baptismum. ac per hoc fama ista, quam patronam tam malae causae adhibere uoluisti, uide qualis sit, quae mendax abluit et uerax polluit, ut scilicet mirifica tua disputatione tunc apud eam non sit aqua mendax, quando ipsa sit mendax. Sed quid hinc opus est diutius loqui, cum Felicianus hodie sedeat inter episcopos uestros, qui cum ab eis disiunctus esset et Maximiano in catena sacrilegii cohaereret, quoscumque baptizauit, nemo post eum rebaptizauit? quaero a Petiliano, cuiusmodi habuerit tunc ille conscientiam, et lego decretum Bagaiensis concilii, ubi scriptum est: nec solum hunc sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, de quibnenum aspidum sub labiis eorum quorum os maledictione et amaritudine plenum est interhos enim pluri
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. Posuit certe ille ista uerba sua. conscientia
scẽ dantis attenditur. que abluat accipientis. Cui
ego.quid si inquam latet dantis conscientia. et for¬
tasse maculosa sit. quomͦ pot̾it accipientis abluere
conscientiam: Hanctu ineutabilem questionẽ qͥa
in uerb̾ petiliam om̃ino ñ soluit᷑. tuis soluere aggreᷤ¬
sus es. et dixisti. ñ contra me s: contra illũ quẽ defen¬
dere uoluisti.Ille quippe ait. Conscientia dantis at¬
tenditur. quȩ abluat accipientis. Tu uͦ fassus laten¬
tem conscientiam uideri ñ posse. sic eam dixisti at¬
tendi ut ñ uideat᷑ ipsa .s. quid de illa notum sit in
publica fama. Unde colligitur uerũ iam ñ eẽ. qd̾
conscientia dantis abluat accipientis conscientiã.
s: fama eiꝰ abluit scđm te:quȩ utiq fallit intuen¬
tem. cum de pessimo loquitur bona. de adult̾o
casta. de sacrilego religiosa. Tunc enim abluit
quando mentitur. Nam si de occulto scelerato

Expanded text:
tuas. posuit certe ille ista uerba sua: conscientia tuas. posuit certe ille ista uerba sua: conscientia sancte dantis adtenditur quae abluat accipientis. cui ego: quid si, inquam, lateat dantis conscientia et fortasse maculosa sit, quomodo poterit accipientis abluere conscientiam? hanc tu ineuitabilem quaestionem, quia in uerbis Petiliani omnino non soluitur, tuis soluere aggressus es et dixisti non contra me, sed contra illum quem defendere uoluisti. ille quippe ait: conscientia dantis adtenditur quae abluat accipientis, tu uero, fassus latentem conscientiam uideri non posse, sic eam dixisti adtendi, ut non uideatur ipsa, sed quid de illa notum sit in publica fama. unde colligitur uerum iam non esse, quod conscientia dantis abluat accipientis conscientiam; sed fama eius abluit secundum te, quae utique fallit intuentem, cum de pessimo loquitur bona, de adultero casta, de sacrilego religiosa. tunc enim abluit, quando mentitur. nam si de occulto scelerato
Abbreviated transcription (Latin):
te baptizat orbis. xp̃ianꝰ qͦd seruatum ẽ. ieis qͦs in sa¬
crilego scismate baptirauerunt p̃textatꝰ et felicianꝰ:
causam itaq nr̃am quam uob̾cũ habemꝰ. ur̃o iam
iudicio t̃minastis: cum eos qui a uob̃ damnatione
ꝑcussi sunt. qui popłos ne ad uos accederent instan¬
tissime monuerunt: qui post uos etiam baptiran¬
dum ẽẽ censuer̃t. cũ eis qͦs extra ur̃am commnunionẽ
in sacrilegio scismatis constituti baptirauer̃t. sine
ulla degradatione. sine baptismatis iteratione:. in
altaris concordiam suscepistis: et nulla re alia ab
illo scelere sacrilegii nisi sco igne caritatis expiatos
ẽẽ credidistis: qͦd uere fieret si uos eandem caritatẽ
in uera unitate teneretis. S: tam̃ uideamꝰ etiam de
uerb̾ epłe petiliani. quam contra me defendere uo¬
luisti. quomͦ te exuas in hac causa maximianensi¬
ũ. de qua sola nunc statui agere aduersum litteras

Expanded text:
te baptizat orbis christianus, quod servatum est in eis, quos in sate baptizat orbis christianus, quod servatum est in eis, quos in sacrilego schismate baptizarunt Praetextatus et Felicianus? causam itaque nostram, quam uobiscum habemus, uestro iam iudicio terminastis, cum eos, qui a uobis damnatione percussi sunt, qui populos ne ad uos accederent instantissime monuerunt, qui post uos etiam baptizandum esse censuerunt, cum eis, quos extra uestram communionem in sacrilegio schismatis constituti baptizauerunt, sine ulla degradatione, sine baptismatis iteratione in altaris concordiam suscepistis et nulla re alia ab illo scelere sacrilegii nisi sancto igne caritatis expiatos esse credidistis. quod uere fieret, si uos eandem caritatem in uera unitate teneretis. Sed tamen uideamus etiam de uerbis epistulae Petiliani, quam contra me defendere uoluisti, quomodo te exuas in hac causa Maximianensium, de qua sola nunc statui agere aduersum litteras
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum ẽ. caritas cooꝑit multitudinem
peccatorũ. Quid de illis qͦs a uestra communione se¬
parati. et maximiano in sacrilega illiꝰ cathene soci¬
etate deuincti baptirauer̃t. quos cum eis in eodem
baptismo in pacem atq concordiam suscepistis. res¬
pondebis ne aliquid nisi eadem sacramenta recte
uos approbasse in eis.quȩ nos quoq approbamꝰ
in uobis: Magis enim tibi constabis si ista responde
nareris ostendere ñ heresem int̾ nos et uos. s scisma
potiꝰ eẽ commissum dixisti nob̃ et ur̃is unã ẽẽ reli¬
gionem.eadem sacram̃ta. nichil in xp̃iana obser¬
uatione diu̾sum. Neq enim grauiꝰ quam his u̾bis
repeticionẽ baptismatis accusare potinsti. quando
seducti a nob rebaptirantura ur̃is in quib eadem
sacramenta ẽẽ. et sentis. et dicis. et scribis. Qua igit᷑
sceleris impudentia ñ seruat᷑ i eis qͦs in sc̃a unita¬

Expanded text:
sicut scriptum est: caritas cooperit multitudinem sicut scriptum est: caritas cooperit multitudinem peccatorum. quid de illis, quos a uestra communione separati et Maximiano in saorilegae illius catenae societate deuincti baptizauerunt, quos cum eis in eodem baptismo in pacem atque concordiam suscepistis? respondebisne aliquid nisi eadem sacramenta recte uos adprobasse in eis, quae nos quoque adprobamus in uobis? magis enim tibi constabis, si ista respondernareris ostendere non haeresem inter nos et uos, sed schisma potius esse commissum, dixisti nobis et uestris unam esse religionem, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. nequerepetitionem Baptismatis accusare potuisti, quando seducti a nobis rebaptizantur a vestris, in quibus eadem Sacramenta esse et sentis, et dicis, et scribis. Qua igitur sceleris impudentia non servatur in eis, quos in sancta unita
Abbreviated transcription (Latin):
numero trecenti decem: placuit sp̃ui scõ qui in nob̾
ẽ. pacem firmare ꝑpetuam. scismata resecare sacrile¬
ga. Audis. adu̾tis. attendis. scismata inquiunt re¬
secare sacrilega. Ergoñ in hominem s in d̾m scele¬
rata pu̾sitate. in eo scismate solus inaximianꝰ sacri¬
legi crimine tenebat᷑. cum ista sententia diceretur:
lege paulo post. quid dicant de socus eius. int̾̃ qͦs isto¬
rum nomina de quib agitur scripta sunt. Nec so
ihunc inquiunt scelerissui mors iusta condem¬
nat trahit etiam ad consortium criminis pluri¬
mos cathena sacrilegui. Qiid ẽ: Uir disertissime.
quid habes qͥd auas michi: Lege sequentia. uide
int̃ plurimos qͦs trahit ad consortium criminis
cathena illiꝰ sacrilegii. p̃textatum et felicianũ. Lego
sacrilegos: uideo ep̃os. Quid agis. si ñ ꝓbaueris ex¬
piatos: Nempe urgeris cedere ueritati. qua dici¬
mꝰ expiari ur̃os cum ad nos ueniunt. ipso uincło
fr̃ne pacis et caritatis cooperiri peccata eorum.

Expanded text:
numero trecenti decem, placuit spiritui sancto qui in nobis est pacem firmare perpetuam, schismata resecare sacrilega. audis aduertis attendis? schismata, inquiunt, resecare sacrilega. ergo non in hominem, sed in deum scelerata peruersitate in eo schismate solus Maximianus sacrilegii crimine tenebatur, cum ista sententia diceretur? lege paulo post quid dicant de sociis eius, inter quos istorum nomina, de quibus agitur, scripta sunt: nec solum hunc, inquiunt, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii. Quid est, uir disertissime? quid habes quod dicas mihi? lege sequentia, uide inter plurimos, quos trahit ad consortium criminis catena illius sacrilegii, Praetextatum et Felicianum ligatos. sacrilegos uideo episcopos: quid agis, si non probaueris expiatos? nempe urgueris cedere ueritati, qua dicimus expiari uestros, cum ad nos ueniunt, ipso uinculo fraternae pacis et caritatem cooperire peccata eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego in ȩccłia sum. cuius membra sunt ille om̃s eccłiȩ
quas ex laboribus apłorum natas atq firmatassi¬
mul in litteris canonicis nouimus. earum cominu¬
nionem quantum me adiuuat dns. siue in affrica
siue ubicunq ñ deseram. In hac cõmunione. si fue¬
rt̃ qͦs nescio tͣditores. cum eos demonstrains. & carne &
corde mortuos detestabor. nequaquã tam̃ a uiuis in
eiꝰdem eccłiȩ sc̃a unitate manentib ꝓpt̃ mortuos alie¬
nabor. Neq: enim ipsi hanc eccłiam condider̃t. s inea
siboni. frumentum. si autẽ mali. palea fuerunt. Hos
aut̃ quos tam manifeste ȩccłiȩ nzania uł palea ma¬
culare ñ posset. quȩ causa fuit ur̃ȩ diuisionis. nͥ ap¬
petitus sacrilegi scismatis: Si tibi inquis displicent.
imꝑba. fuge et relinque ȩccłiam traditorum. noli er¬
rantium maioꝵ tuorũ sequi uestigia. Aahoc respon¬
deo. Si nec illi fuerunt traditores. maiores mei

Expanded text:
ego in ecclesia sum, cuius membra sunt illae omnes ecclesiae, ego in ecclesia sum, cuius membra sunt illae omnes ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum natas atque firmatas simul in litteris canonicis nouimus. earum communionem, quantum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque non deseram. in hac communione si fuerunt quos nescio traditores, cum eos demonstraueris, et carne et corde mortuos detestabor, nequaquam tamen a uiuis in eiusdem ecclesiae sancta unitate manentibus propter mortuos alienabor. neque enim ipsi hanc ecclesiam condiderunt, sed in ea si boni frumentum, si autem mali palea fuerunt. uos autem quos tam manifestae ecclesiae zizania uel palea maculare non posset, quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? si tibi, inquis, displicet, inproba, fuge et relinque ecclesiam traditorum, noli errantium maiorum tuorum sequi uestigia. ad hoc respondeo: si nec illi fuerunt traditores, maiores mei
Abbreviated transcription (Latin):
pondisti. qd in recipiendis iterum nr̃is damnate
cause ñ potuerint seruare constantiam. nunquid
mirandum ẽ: de tam longinquis t̃ris ep̃os tuos im¬
pune tibi narrare qd̃ uolunt: Qd̾ si om̃ino ita eẽt. tot
ꝑopłi quid fecerunt. qui cum ista nescirent. tam̃ a
uob̾ rebaptirandi censentur: Anñẽ. credibile quod
hec populi ignorare potuerint. cum tu harum re¬
rum aliquantum studiosior. quid cũ maximianen¬
sib egerint ur̃i affri in affrica. si littis meis ualeres
respondere ñ quereres: Illua uͦ quod dixi. neq si ali¬
quorũ in nr̃a cominunione defunctoꝵ traditio ꝓbare¬
t᷑. quȩ a nob̃ imꝓbatur et displicet. nos aliqua ex parte¬
macularet. quã ridicule ꝑutasti ridiculum. et minꝰ
conueniens prudentie meȩ: Pinde iam cupio nosse.
nunquam cognito errore. damnauimꝰ in eoꝵ scisma¬
te positi: Uide potiꝰ ꝗͣ breuit ad ista respondeam.

Expanded text:
pondisti, quod in recipiendis iterum nostris damnatae pondisti, quod in recipiendis iterum nostris damnatae causae non potuerint seruare constantiam, numquid mirandum est de tam longinquis terris episcopos tuos inpune tibi narrare quod uolunt? quodsi omnino ita esset, tot populi quid fecerunt, qui cum ista nescirent tamen a nobis rebaptizandi censentur? an non est credibile, quod et haec populi ignorare potuerint, cum tu harum rerum aliquantum studiosior, quid cum Maximianensibus egerint uestri Afri in Africa, nisi litteris meis uelles respondere. non quaereres? Illud uero, quod dixi: neque si aliquorum in nostra communione defunctorum traditio probaretur, quae a nobis inprobatur et displicet, nos aliqua expartem acularet, quam ridicule putasti ridiculum et minus conueniens prudentiae meae! proinde iam cupio nosse. numquam cognito errore damnauimus in eorum schismate positi? uide potius, quam breuiter ad ista respondeam.
Abbreviated transcription (Latin):
nabat eccłia. quanquã nos sine ciuitatum nomi¬
nibus ep̃os ad quos he littere date sunt habeamꝰ.
Aut gͦ aliquis donatus fuit ñ in affrica ep̃c. cui ne¬
mini carthago a ur̃is ẽ addita. aut ut dixi affrica¬
nam heresim heresis orientalis sibi temptauit ad¬
iungere: Qd̃ hinc maxime credibile est. qđ ad car-¬
thaginis ep̃m romano pret̾misso nunquam orien¬
talis catholica scriberet. ubi saltem ũr scribi debuit.
quem soletis romam paucis ur̃is mittere ex affrica.
s: dõ gr̃as. quod nec ualuit. si tamen cepta ẽ. illa con¬
spiratio hereticorum orientalium cum afris hereti¬
cis p̃ualere. Tu arrianos iam int̃ hereticos. & nob
et uob̃ detestandos. in tua epła posuisti. Unde mi¬
chi tecum nulla necessitas ẽ: etiam de hac questione
confligere: Nam qđd tibi ꝓposuisti questionem tanꝗͣ.
a nob̃ obiectam. si hec ita sunt a cõmunione ur̃orum
quẽadmodum orientales postea disgregati sũt. & res¬

Expanded text:
nabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitatum nominabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitatum nominibus episcopos ad quos hae litterae datae sunt habeamus. aut ergo aliquis Donatus fuit non in Africa episcopus, cui nomini Carthago a uestris est addita, aut, ut dixi, Africanam haeresim orientalis haeresis sibi temptauit adiungere. quod hinc maxime credibile est, quod ad Carthaginis episcopum Romano praetermisso numquam orientalis catholica scriberet. ubi saltem uester scribi debuit, quem soletis Romam paucis uestris mittere ex Africa. sed deo gratias, quod nec ualuit, si tamen coepta est, illa conspiratio haereticorum orientalium cum Afris haereticis praeualere. tu Arrianos iam inter haereticos et nobis et nobis detestandos in tua epistula posuisti. unde mihi tecum necessitas nulla est etiam de hac quaestione confligere. nam quod tibi proposuisti quaestionem tamquam a nobis obiectam: \'si haec ita sunt, a communione uestrorum quemadmodum orientales postea disgregati sunt?\', et res
Abbreviated transcription (Latin):
absoluamꝰ dubia nec damnemꝰ. et pacem. xp̃i cuiꝰ
bonum dubium ñ ẽ. fr̃na dilectione teneamꝰ. s ori¬
entales quos modo nr̃os eẽ concedis. ñ latuisse hoc
facinus dicis. atq ut hoc ꝓbes. inseris principiũ
epłe concilii serdicensi. ubi donati carthaginis ep̃i
ur̃i nom̃ inuenitur asscriptum. qd̾ ideo factum pu¬
tas & affirmas. quod uidelicet orientalib qui de
concilio suo hec scripta miserunt. facinus displicu¬
erit traditorum. & ab eoꝵ se cõmunione retraxer̃t.
& ꝓpterea donato ur̃o communicabant. Disce gͦ qd̃
nescis. Serdicense concilium arrianoꝵ fuit. quod
totũ iam diuẽ: ut habemꝰ in manib. contractũ
maxime contra athanasium ep̃m alexandrinũ
catholicum. qui eorum errorem ex ipsa ciuitate
ortum. p̃ceteris acrit arguebat et refellebat. Non
gͥ mirum. si illi heretici donatum sibi assciscere
temptauerunt. quos ꝑ totum orbem catholica dam¬

Expanded text:
absoluamus dubia nec damnemus et pacem Christi. cuius absoluamus dubia nec damnemus et pacem Christi. cuius bonum dubium non est, fraterna dilectione teneamus. Sed orientales, quos modo nostros esse concedis. non latuisse hoc facinus dicis atque, ut hoc probes. inseris principium epistulae concilii Serdicensis, ubi Donati Carthaginis episcopi uestri nomen inuenitur adscriptum. quod ideo factum putas et adfirmas, quod uidelicet orientalibus, qui de concilio suo haec scripta miserunt, facinus displicuerit traditorum et ab eorum se communione retraxerant et propterea Donato uestro communicabant. disce ergo quod nescis: Serdicense concilium Arrianorum fuit, quod notum iam diu est et habemus in manibus, contractum maxime contra Athanasium episcopum Alexandrinum catholicum, qui eorum errorem ex ipsa ciuitate ortum prae ceteris acriter arguebat et refellebat. non igitur mirum. si illi haeretici Donatum sibi ut suum assciscere temptauerunt. quos per totum orbem catholica dam
Abbreviated transcription (Latin):
ro: In hac re testis ẽ. inquis tocius orbis pene consci¬
entia. Respondet᷑ tibi. In hanc rem tocius orb̾. nulla
ẽ. om̃ino conscientia. Hoc inquis maiores nr̃i a suis
parentibus acceꝑunt. respondetur. s errantes aber¬
rantib aut calumniantibꝰ. Nam et maiores iudeoꝵ.
corpꝰ xp̃i de sepulchro furatũ a suis mnaiorib acceꝑunt.
Nonolim defunctisunt inquis. qui traditionis hu¬
ius facinꝰ ꝑ quos & quib locis admissum sit cognoue¬
runt. Respondetur. Hoc & nr̃i ꝓsuis partib dicunt.
sxtant inquis etiam libri. quib ordo rerum gestarũ
fidelit̃ ac diligent̃ asscriptus ẽ. sunt acta. sunt litt̾ȩ.
multorum quoq tenetur manifesta confessio. Res¬
pondetur tibi. hȩc &. nr̃is ꝓsuis partibus ñ deesse.
Aut gͦ illis credamꝰ. qui potuer̃t causam suam illis
ȩccłiis ꝑsuadere:. quas scriptas in libris diuinis &
canonicis legimus. aut qd̾ tu dixisti de optato. nec

Expanded text:
ro? CAPUT XXXIII.--37. In hac re testis est, inquis, totius orbis pene consciro? CAPUT XXXIII.--37. In hac re testis est, inquis, totius orbis pene conscientia. Respondetur tibi: In hac re totius orbis nulla est omnino conscieparentibus acceperunt. respondetur: sed errantes ab errantibus aut calumniantibus; nam et maiores Iudaeorum corpus Christi de sepulcro furatum a suis maioribus acceperunt. non olim defuncti sunt, inquis, qu.i traditionis huius facinus per\' quos et quibus locis admissum sit cognouerunt. respondetur: hoc et nostri pro suis partibus dicunt. extant, inquis, etiam libri, quibus ordo rerum gestarum fideliter ac diligenter adscriptus est; sunt acta, sunt litterae, multorum quoque tenetur manifesta confess-we respondetur tibi haec et nostris pro suis partibus non deesse. aut ergo illis credamus, qui potuerunt causam suam illis ecclesiis persuadere, quas scriptas in libris diuinis et canonicis legimus, aut, quod tu dixisti de Optato, nec
Abbreviated transcription (Latin):
au̾te abstudio partium mentẽ tuã. et considera qũã
innumerabilis multitudo. xp̃ianoꝵ in affrica ipsa
nec sciat qui fuerint traditores. quantomagis in cȩ t̾o
orbe t̾rarum quantã multitudinẽ nisicum bapti¬
taretur scisse conuiceris. aut baptirandã dicere ñ
audebis. aut iudicare de occultis cordis audebis. Et
ubi ẽ. qđ tibi placet quȩ abste int̃posita ẽ. diuina sen¬
tentia. quȩ manifesta sunt. uobis. quȩ autem occul
ta sunt. dño d̾o ur̃o: Crede orbi xp̃iano dicenti tibi
baptismum.xp̃i scio: qui fuerint traditores in affri¬
ca uł ubilibet ignoro. Quid in me occulta humana
iudicas. ut manifesta in me diuina rescindas: fãc
te scelus alienum modo michi ꝓbare qđ dicis. hoc cũ
baptismũ acceꝑam nesciebam. Sic ꝓpt̃ eos quos nunc
michi ꝓdis. baptira eos qui nescientes ab adulteris
acceꝑunt qͦs modo ꝓdideris. Quid ad hec dicis. nisi ñ

Expanded text:
auerte ab studio partium mentem tuam et considera, quam auerte ab studio partium mentem tuam et considera, quam innumerabilis multitudo christianorum in Africa ipsa nesciat qui fuerint traditores; quanto magis in cetero orbe terrarum quantam multitudinem nisi, cum baptizaretur, scisse conuiceris, aut baptizandam dicere non audebis aut iudicare de occultis cordis audebis! et ubi est — quod tibi placet — quae abs te interposita est diuina sententia: quae manifesta sunt, uobis, quae ta sunt, Domino Deo vestro ? Crede orbi christiano dicenti tibi, Baptismum Christi scio; qui fuerint traditores in Africa, vel ubilibet, ignoro. Quid in me occulta humana judicas, ut manifesta in me divina rescindas? Fac te scelus alienum modo mihi probare, quod dicis: hoc cum Baptismum acciperem, nesciebam: si propter eos quos nunc mihi prodis, baptizare eos qui nescientes ab adulteris acceperunt, quos modo prodideris. Quid ad haec dicis; nisi, Non
Abbreviated transcription (Latin):
ditorib quos accusatis aliquid ꝓbassetis. immo uͦ
hoc tempore nec ista iam dicerem. Non enim ubeor
tolerare:cum quib ĩa ñ cogor uiuere: Qd̃si michi eti¬
am nunc traditor demonstretur. qua conscientia de¬
sero tot. xp̃ianas gentes quib: ñ demonstratur: De¬
inde ego ipse si nunc disco qd̾ paulo ante nesciebam.
cur in ine rescinditis qd sciebam : Baptismum qͥppe
xp̃i me accepisse sciebam. uosetiam ipsi alienum
scelus docetis. qd̃ ignoratum nemini obẽe concedi¬
tis. Cur gͦ heri baptiratum hodie rebaptitatis. cum
alienum scelus qd̾ heri nesciebam hodie doceatis:
Nesciens a quali acceꝑit. baptismmi accepti ñ erat reuꝰ.
Modo abste hoc didicit. baptismi recissi quare fit
reusc Nam siue consenserit documentis tuis. siue
ñ consenserit. qui xp̃i baptismum ministeriot᷑¬
ditoris accepit. nisi ꝓbau̾is eum scisse a quo acceꝑit.
nec sca̾m uos recte potueris baptitare:. Iam nunc

Expanded text:
ditoribus quos accusatis aliquid probassetis; immo hoc ditoribus quos accusatis aliquid probassetis; immo hoc uero tempore "nec ista iam dicerem; non enim iubeor tolerare, cum quibus iam non cogor uiuere. quodsi mihi etiam nunc traditor demonstretur, qua conscientia desero tot Christianas gentes quibus non demonstratur? deinde ego ipse si nunc disco, quod paulo ante nesciebam, cur in me rescinditis quod sciebam? baptismum quippe Christi me accepisse sciebam; uos etiam ipsi alienum scelus docetis, quod ignoratum nemini obesse conceditis. Cur ergo heri baptizatum hodie rebaptizatis, cum alienum scelus quod heri nesciebat hodie doceatis? nesciens a quali acceperit baptismi accepti non erat reus: modo abs te hoc didicit, baptismi rescissi quare fit reus? nam siue consenserit documentis tuis siue n consenserit, qui Christi baptismum ministerio traditoris accepit, nisi probaueris eum scisse a quo acceperit, nec secundum uos recte poteris baptizare. iam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quid iniquius: Si autem ꝑmittitur. quid sufficien¬
tius Neq enĩ sicut incertum ẽ: a quibdam extiterit
traditionis malum. sic incertum ẽ a quo iubeatur
redditũ pacis bonũ. Ac ꝑ hoc qͥ ꝑ incerto alieno inalo
pacem. xp̃i respuit. certissime malus ẽ. quandoqͥdem
cyprianus nec ꝓcerta ꝑmixtorum malicia rtiranioꝵ
pacem deseruit frum̃toꝵ. qui scribens ad maximinũ
dix̃. Et si uident᷑ in eccłia ẽẽ zirania. ñ tam̃ impediri
debet fides aut caritas nr̃a. ut qm̃ riranium ẽ in ȩccłia.
ipsi de eccłia recedamꝰ. Non dix̃ suspicamur. opinam᷑ͣ.
arbitram᷑. conicimꝰ. credimus. s. cernimꝰ dix̃. Du̾bũ qͦ
cuncta dubitatio tolleretur. ut corpus. xp̃i ñ diuide¬
retur. Si sola frumenta desideras. geme in labore a¬
gri gaude inspe horrei.tolera malos in cõmunione
sacramentoꝵ xp̃i. ne ante. littoris tempꝰ retia dirum¬
pendo fiat qđ tolerare noluisti. Ita dicerem si de tra¬

Expanded text:
quid iniquius, si autem permittitur, quid sufficienquid iniquius, si autem permittitur, quid sufficientius? neque enim sicut incertum est a quibus extiterit traditionis malum, sic incertum est a quo iubeatur reddi pacis bonum. Ac per hoc qui pro incerto alieno malo pacem Christi respuit, certissime malus est, quandoquidem Cyprianus nec pro certa permixtorum malitia zizaniorum pacem deseruit frumentorum, qui scribens ad Maximum dixit: etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen impediri debet ipsi de ecclesia recedamus. non dixit \'suspicamur opinamur arbitramur conicimus credimus\', sed cernimus dixit. o uerbum, quo cuncta dubitatio tolleretur, ut corpus Christi non diuideretur! si sola frumenta desideras, geme in labore agri, gaude in spe horrei, tolera malos in communione sacramentorum Christi, ne ante litoris tempus retia disrumpendo fias, quod tolerare noluisti. ista dicerem. si de tra
Abbreviated transcription (Latin):
in catholica nullum posset. tam manifestis tradi¬
tionis suȩ gestis publico iudicio reseratis. Hȩc tu ꝓfec¬
to falsa eẽ. dicturꝰ es. et ꝓ ur̃is maiorib ut plurimũ
possis contra nr̃os alia ꝓlaturus. Qd̾ quidem forsi¬
tan ñ ualebis. ñ inueniendo quid ꝑferas. S: fac te in¬
uenisse. fac ꝓtulisse: tantane furis impudentia. ut
abste ꝓlatis magis contendas credi oportere. quã eis
que ꝓferuntur a nob̾: Aut enim et hic et illic fuer̃t
traditores. si et tu aliqua recitas de confessione nr̃orũ.
aut si aliquid putas contra ur̃os a nr̃is ẽẽ confictũ.
cur ñ et a ur̃is contra nr̃os. hoc idem nob̾ putare con¬
ceditis: Ergo ꝓhumanis factis. aut et hinc et inde
manifestatis. aut ex utroq latere incertis. ne qui mn
unum dm credimꝰ litigemꝰ. qd̾ certum et diuinum
munꝰ ẽ. in xp̃i gr̃a concordemus.Cũ enim gesta maioꝵ
nob̾ tanto post natis si nec saltem dubitare ꝑmittit᷑.

Expanded text:
in catholica nullum posset, tam manifestis tradiin catholica nullum posset, tam manifestis traditionis suae gestis publico iudicio reseratis. haec tu profecto falsa esse dicturus es et pro uestris maioribus, ut plurimum possis, contra nostros alia prolaturus. quod quidem forsitan non ualebis, non inueniendo quid proferas. sed fac te inuenisse, fac protulisse: tantane furis inpudentia, ut abs te prolatis magis contendas credi oportere quam eis, quae proferuntur a nobis? aut enim et hic et illic fuerunt traditores, si et tu aliqua recitas de confessione nostrorum, aut si aliquid putas contra uestros a nostris esse confictum, cur non et a uestris contra nostros hoc idem nobis putare conceditis? ergo pro humanis factis aut et hinc et inde manifestatis aut ex utroque latere incertis ne, qui in unum deum credimus,. litigemus, quod certum et diuinum munus est, in Christi gratia concordemus. cum enim gesta maiorunobis tanto post natis, si nec saltem dubitare permittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
.rit. Et actis et litteris quȩ recitate sunt. traditorem
constat ẽẽ siluanum. Item alio loco. Tenophilus uͦ¬
consularis dixit. Quid administrabat tũc siluañ
inclericatu: Respondit sub paulo ep̃o orta ꝑsecu¬
tione:siluanꝰ subdiaconꝰ fuit. Habes ne fr̃ cresconi ad
ista qd̾ dicas: Puto ñ usq adeo frontem ꝑisse de re¬
b humanis. ut ad purgationem siluam adhuc
putes sententiã recitandam quam dixit in ȩccłia.¬
Aũet collega eiꝰ quasi traditor es. ne magis nos adino¬
neas dicere ex epła apłi simile aliquid. ut pauloan¬
ce commemoraui.qui p̃dicas ñ tradendum tradis.
et in quo alium iudicas temeripsum condemnas.
cadem enim agis quȩ iudicas. S: postea inquis ursa¬
tio et renophilo ꝑsequentib. cum cõmunicare no¬
luisset. actus ẽ in exilium. Immo qui iam traditor
fuit. ꝑ manere. etiam hereticus uoluit. ut falsũ ho¬
norem in ipsa parte donati haberet. qui habere

Expanded text:
xit: Et actis et litteris quae recitatae sunt, traditorem xit: Et actis et litteris quae recitatae sunt, traditorem constat esse Silvanum. Item alio loco: Zenophilus consularis dixit: Quid administrabat tunc Silvanus in clericatu? Uictor respondit: sub Paulo episcopo orta persecutione Siluanus subdiaconus fuit. Habesne, frater Cresconi, ad ista quod dicas? puto non usque adeo frontem perisse de rebus humanis, ut ad purgationem Siluani adhuc putes sententiam recitandam, quam dixit in Caecilianum et collegas eius quasi traditores, ne magis nos admoneas dicere ex epistula apostoli simile aliquid, ut paulo ante commemoraui, \'qui praedicas non tradendum tradis\' et: in quo alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. sed postea, inquis, Ursatio et Zenophilo persequentibus cum c<communicare noluisset, actus est in exilium. immo qui iam traditor fuit permanere etiam haereticus uoluit, ut falsum honorem in ipsa parte Donati haberet, qui habere
Abbreviated transcription (Latin):
fidui in brem sic. Calices duo aurei. item calices sex ar¬
gentei. et cȩt̾a. Et alio loco postea quam aꝑta ẽ:bibli¬
otheca inuenta sunt ibi armaria mania. Ibi ꝑtu¬
lit siluanꝰ capitulatam argenteam. et lucernam ar
genteam. qd̾̃ aiceret se post archam inuenisse. Ulictor
aufidii siluano dix̃. Mortuus fuerassi ñ illas inuenis
ne quid hic remanserit. Siluanꝰ dyx̃. Nichil hic re¬
mansit. totum hinc eiecimus. Et cȩtera. Et alio loco
exemi libelli traditi ep̃is a nundinario diacono.
casti. id est siluanꝰ a cirta traditor ẽ: et fur rerum pau¬
ꝑum. qd̾ om̃s uos ep̃i et prb̃ri et diacones et senio¬
res scitis. et de quadringentis follibus lucille cla¬
rissimȩ feminȩ: ꝓ quo uob̾ comurastis. ut fieret
maiorinꝰ ep̃c. et inde factum ẽ. scisma. Nam et
uictor fullo. ur̃i p̃sentia et popłi. dedit folles uigin¬
Et alio loco. Quibus lectis renophilus consularis di¬

Expanded text:
fidii in breue sic: calices duo aurei, item calices sex arfidii in breue sic: calices duo aurei, item calices sex argentei et cetera. et alio loco: posteaquam apertum est in bibliothecam, inuenta sunt ibi armaria inania. ibi protulit Siluanus cgenteam, quod diceret se post orcam eas invenisse. Victor Aufidine quid hic remanserit. Siluanus dixit: nihil hic remansit, totum hoc eiecimus et cetera. et alio loco: exemplum libelli traditi episcopis a Nundinario diacono: s communicastis, id est Siluanus a Cirta traditor est et fur rerum pauperum, quod omnes uos episcopi et presbyteri et diacones et seniores scitis, et de quadringentis follibus Lucillae clarissimae feminae, pro quod uobis coniurastis, ut fieret Maiorinus episcopus, et inde factum est schisma. nam et Uictor fullo uestri praesentia et pop etc. Et alio loco: Quibus lectis Zenophilus consularis di
Abbreviated transcription (Latin):
nundinariꝰ respondit. Legant᷑ acta. Tenophilus
consularis dix̃. legantur. Et legit nundimꝰ excep¬
tor. Diocletiano.uiii.et maximiano.uii.consulib
xiiii hł̃ iumi exactis munatii felicis flaminis ꝑpe¬
tui curatoris. colonie cirtensis. Cum uentũ eẽt ad
domum in qua xp̃ian conueniebant. felix f̾ ĩ p̃
aliud hic habetis. ut et p̾cepto et iussioni parere po ᷤᷤ¬
sitis. Paulus ep̃c dix̃. Scripturas lectores habent. s
de lectores aut mitte ad illos. Paulꝰ ep̃e dix̃. Om̃s cog¬
ep̃c. Nouit officium publicum. id est edesius et iuni
lectorib quos monstrabit officium. et uos qd̾ hic ha¬
betis date: Sedente paulo ep̃is et montano et uicto¬
re de castello memor prb̃r astante marte cum aeli¬
o et marte diacono ꝓferente marcuclio catulino
et siluano et caroso subdiaconis. et ianuario mar¬
cuclio fructuoso miggene: saturnino. uictore sam¬
surico. et cȩteris fossorib. contra scribente uictore au¬

Expanded text:
Nundinarius respondit: legantur acta. Zenophilus consularis dixit: legantur. et legit Nundinius exceptor: Diocletiano VIII et Maximiano VII conss. XIIII K1 IUN ex actis Munatii Felicis flaminis perpetui curatoris coloniae Cirtensis: cum uentum esset ad domum, in qua christiani conueniebant, Felix flamen pealiud hic habetis, ut et praecepto et iussioni parere possitis. Paulus episcopus dixit: scripturas lectores habent, sedde lectores aut mitte ad illos. Paulus episcopus: omnes cogepiscopus: nouit officium publicum, id est Edesius et luniulectoribus. quos monstrabit officium. et uosquod hie habetis date. sedente Paulo episcopo et Montano et Uictore de Castello Memor presbyteris, adstante Marte cum Aelio et Marte diacono, proferente Marcuclio Catulino et Siluano et Caroso subdiaconis et Ianuario Marcuclio Fructuoso Miggene Saturnino Uictore Samsurico et ceteris fossoribus. contrascribente Uictore Au
Abbreviated transcription (Latin):
undantes uenas latent̃ puluis obstrusit. Inde
nr̃orum manib cum ferretur. rursus illis irru¬
entib uiolent̃ extortus ẽ. grauiusq multatus. et
de excelsa turre noctu p̃cipitatus. subt̃ cinerem
stercoris mollit̃ iacebat exceptus. sensu amisso. uix
extremum sp̃m tenens. Ibi eum transiens quidã
pauꝑ inuenit. cum uentris exonerandi causa ad

Expanded text:
undantes uenas latenter puluis obstrusit. inde undantes uenas latenter puluis obstrusit. inde nostrorum manibus cum ferretur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de excelsa turri noctu praecipitatus subter cinere stercoris molliter iacebat exceptus, sensu amisso uix extremum spiritum tenens. ibi eum transiens quidam pauper inuenit. cum uentris exonerandi causa ad
Abbreviated transcription (Latin):
teret. et utriusq partis ꝓcuratores ꝓconsulare p̃sto¬
larentur examen. repente sibi in oppido memora¬
to ur̃is armatis irruentibus uix uiuus aufugit. a
quibus pater eius prbr. etate ac morib grauis. ea
cede qua uehement̃ afflictus ẽ. post dies paucos ex¬
cessit e uita. Marimianꝰ ep̃c catholicus uagagensis.
dicta in partes udiciaria sententia. basilicam fun¬
di caluianensis euic̾at quam ur̃i illicite aliquando
usurpauerant. Han cum iure ꝑspicuo retineret. in
ea ipsa sub altari quo confugerat. eodem supra se
fracto. eiusq lignis aliisq fustib ferro etiam cru¬
deliter cesus. totum illum locum sanguine oppleuit.
Acceꝑat autem et grande & granae uulnꝰ in ingui¬
ne. unde cruore largius affluente continuo more¬
retur. nisi maior eorum crudelitas ꝑ occultam d̃i
miscdiam ꝓfuisset. Namcum membris exea par¬
te nudatis semiuiuus insuꝑ ꝓnusq traheret᷑. ex¬

Expanded text:
teret et utriusque partis procuratores proconsulare praestoteret et utriusque partis procuratores proconsulare praestolarentur examen, repente sibi in oppido memorato uestris armatis inruentibus uix uiuus aufugit. a quibus pater eius presbyter aetate ac moribus grauis ea caede, qua uehementer adflictus est, post dies paucos excessit e uita. Maximianus episcopus catholicus Bagaiensis dicta inter partes iudiciaria sententia basilicam fundi Caluianensis euicerat, quam uestri inlicite aliquando usurpauerant. hanc cum iure perspicuo retineret, in ea ipsa sub altari quo confugerat, eodem supra se fracto eiusque lignis aliisque fustibus, ferro etiam crudeliter caesus totum illum locum: sanguine obpleuit. acceperat autem et grande uulnus in inguine, unde cruore largius effluente continuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profuisset. nam cum membris ex ea parte nudatis semiuiuus insuper pronusque traheretur. ex
Abbreviated transcription (Latin):
ti cuiusq generis telis. t̾ribiliter uagando. ñ dico
eccłiasticam. s ipsam humanam quietem pacemq
ꝑturbant. Nocturnis aggressionib clericorum ca¬
tholicoꝵ inuasas domos. nudas atq manes relin¬
quunt. ipsos etiam raptos & fustibus tunsos. ferro¬
q concisos semunuos abiciunt. insuꝑ nouo et an¬
te hac inaudito sceleris genere: ocłis eorum calcem
aceto ꝑmixto infundentes et infertientes. quos
euellere compendio poterant. excruciare amplius
eligunt quam citius excecare: Nam primo tantũ
calce ad hoc facinus utebantur. s: postea quam illo ᷤ
quib fecerant hoc cito salutem reparasse didicer̃t.
acetum addiderunt. Omitto ante quanta cõmise¬
rint quib easdem leges adu̾sus errorem ur̃m con¬
stitui coegerunt. magis. xp̃iana mansuetudine tem¬
peratas.quam in tam magna scelera ui congrui ui¬
goris exertas. Ep̃c catholicus a thubursi cubure.
seruus nomine: cum inuasum a ur̃is locum repe¬

Expanded text:
ti cuiusque generis telis terribiliter uagando non dico ti cuiusque generis telis terribiliter uagando non dico ecclesiasticam, sed ipsam humanam quietem pacemque perturbant, nocturnis adgressionibus clericorum catholicorum inuasas domos nudas atque inanes relinquunt, ipsos etiam raptos et fustibus tunsos ferroque concisos semiuiuos abiciunt. insuper nouo et antehac inaudito sceleris genere oculis eorum calcem aceto permixto infundentes et infercientes, quos euellere conpendio poterant, excruciare amplius eligunt quam citius excaecare. nam primo tantum calce ad hoc facinus utebantur, sed posteaquam illos, quibus hoc fecerant, cito salutem reparasse didicerunt, acetum addiderunt. Omitto ante quanta commiserint, quibus easdem leges. aduersus errorem uestrum constitui coegerunt, magis christiana mansuetudine temperatas quam in tam magna scelera ui congrui uigoris exertas. episcopus catholicus a Thubursicubure Seruus nomine cum inuasum a uestris locum repe
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃e. hoc ẽ. areȩ dñicȩ paleam. cum inuos inique
agunt. a bonis nr̃is laudabilit̃ ꝓ pace tolerari. quid
opus ẽ: ut ipse ostendam. ipse defendam. cum ꝓ me
beatus cyprianus aꝑtissime & candidissime dicat.
etiam cum cernuntur in eccłia mali. ñ ꝓpt̾ eos eccle¬
siam deserendam: hoc ẽ. qd̃ dixi eos ꝓ unitatis pa¬
ce tolerandos. Neq enim uos amplius quam nos
ꝑsequuntur. qui uos iniq ꝑsequentes dant uob
ad decipiendos imꝑitos. licet falsam similitudi¬
nem głe̾: nobis autem uulnus grande tristiciȩ: De¬
inde commemorans etiam nescio quos mortuos.
quos a nr̃is dicis occisos. tanquam in campo facun¬
die tuȩ positus. latissime exaggeras locum. in quo
uobis uidemini similes martyrum. cum cotidie
ur̃orum incredibilia paciamur facta clericoꝵ. &
circumcellionũ. multo peiora quam quoꝵ libet
latronum atq p̃donum. Namq horrendis arma¬

Expanded text:
nis nostrae, hoc est areae dominicae paleam, cum in uos inique nis nostrae, hoc est areae dominicae paleam, cum in uos inique agunt, a bonis nostris laudabiliter pro pace tolerari, quid opus est ut ipse ostendam, ipse defendam, cum pro me beatus Cyprianus apertissime et candidissime dicat, etiam cum cernuntur in ecclesia mali, non propter eos ecclesiam deserendam, hoc est quod dixi eos pro unitatis pace tolerandos? neque enim uos amplius quam nos persequuntur, qui uos inique persequentes dant uobis ad decipiendos imperitos licet falsam similitudinem gloriae, uobis autem uulnus grande tristitiae. Deinde commemorans etiam nescio quos mortuos, quos a nostris dicis occisos, tamquam in campo facundiae tuae positus latissime exaggeras locum, in quo uobis uidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta clericorum et circumcellionum multo peiora quam quorumlibet latronum atque praedonum. namque horrendis arma
Abbreviated transcription (Latin):
Nam illud qd̾ dixi. qd̾ si de ꝑsequutionib agis cito
respondeo. si aliquid inique ꝑassi estis ñ ꝑtinere ad
eos qui talia quanuis imꝓbe facientes ꝑ pace tam̃
unitatis laudabilit̃ tolerant. quam fallacit᷑ refelle¬
re uoluisti. ꝓrsus ñ cogitans. literas tuas sam capitis
habituras ẽẽ lectorem. Ita enim respondes. quasi e¬
go dixerim ꝑsequutionem uob̾ fieri ꝓ pace. unitatis
debere. Qd̾ illo quidem loco ñ dixi. s. dixi. si aliquia
inique passi estis. ñ ꝑtinere ad eos a quib laudabili¬
t̃ ꝓ unitatis pace tolerantur qui talia in uos quan¬
uis imꝓbe faciunt. Qd̃ cum aꝑtissime dictum sit. sal¬
tim expositum attendant quos fallere uoluisti. Ne¬
q enim te qđd̃ tam aꝑtum ẽ. ñ intellexisse arbitror. s
breuitate sententiȩ meȩ facile putasti posse in caligi¬
nem mitti. ubi quodlibet aliud diceres. ei respondis¬
se uidereris. Cur autem dixerim malos communio¬

Expanded text:
Iam illud, quod dixi: quodsi de persecutionibus agis, cito Iam illud, quod dixi: quodsi de persecutionibus agis, cito respondeo, si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos qui talia quamuis inprobe facientes pro pace tamen unitatis laudabiliter r tolerant, quam fallaciter refellere uoluisti, prorsus & non cogitans litteras tuas sani capitis habituras esse lectorem! ita enim respondes, quasi ego dixerim persecutionem uobis pro pace unitatis fieri debere. quod illo quidem loco non dixi, sed dixi: \'si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos, a quibus laudabiliter pro unitatis pace tolerantur, qui talia in uos quamuis inprobe faciunt\'. quod cum apertissime dictum sit, saltem expositum attendant quos fallere uoluisti; neque enim te quod tam apertum est non intellexisse arbitror, sed breuitate sententiae meae facile putasti posse in caliginem mitti, ubi, quodlibet aliud diceres, ei respondisse uidereris. cur autem dixerim malos communio
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autẽ utrosq rebaptirandos ẽẽ censetis. et qͥ dicunt
nouimꝰ. et qui dicunt ñ nouimus. qualis fuerit ceci¬
lianꝰ. Non sunt baptirandi quos baptirauit pͥmia¬
nꝰ post primũ iudicium quo damnat᷑ ẽ. absens. et
baptirandi sunt quos baptirauit cecilianꝰ. post se¬
cundum iudicium quo absolutus ẽ. p̃sens Illum dã¬
natum damnare ñ licuit. de isto absoluto saltim lice
at dubitare. cuius crimina etiam si certa nobis eẽnt
in eccłia constitutos. quam sp̃s sc̃s uelut aream cũ
palea p̾nunciauit. nequaquam nos aliena peccata
ñ imitata macularent. et tam̃ si a nob̾ etiã incerta
ẽẽ dicuntur. ñ solum rei constituinur. uerũetiam
rebaptirandi iudicamur. Itane agitis: Siccine cũc¬
ta ꝑu̾̃titis: Tantum ne reuera uob̃ licere arbitrami¬
ni. ut quod uultis sit sc̃m. qd̾ uultis immundum:
Cohibete uos. ñ ꝑficiatis in malis. ne ꝑeatis a boniᷤ.

Expanded text:
Vos autem utrosque rebaptizandos esse censetis, et qui dicunt. Vos autem utrosque rebaptizandos esse censetis, et qui dicunt. Novimus, et qui dicunt, Non novimus qualis fueri. Caecilianus. Non sunt baptizandi quos baptizavit Primianus post primum judicium quo damnatus est absens, et baptizandi sunt quos baptizavit Caecilianus post secundum judicium quo absolutus est praesens? Illum damnatum damnare at dubitare. cuius crimina etiamsi certa nobis essent, in ecclesia constitutos, quam spiritus sanctus uelut aream cum palea praenuntiauit, nequaquam nos aliena peccata\' non imitata macularent. et tamen etiamsi nobis incerta esse dicuntur, non solum rei constituimur, uerum etiam rebaptizandi iudicamur. itane agitis, sicine cuncta peruertitis, tantumne re uera nobis licere arbitramini, ut quod uultis sit sanctum, quod uultis inmundum? cohibete uos, non proficiatis in malis, ne pereatis a bonis.