comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te non intendit suum: quifecit tuum.
Non eras ẽt creauit ut esses. Non te eurat
cum uamsis qui uocait ea quȩ non sunt t
tinquam ea quȩ sunt: Non gͦ tibi hoc
ponittas. Uelis. nolis uidet te: et ab eiusc
ouile non ẽ. ubi abscondas ce. Sienim as¬
cendens incelum ibi est. si descenderis in
infernum adest. Laboras nolens recedere
afactis malis: et uolens non uideri adeo.
Magnus labor. F acere uis mala cotidie
suspicaris te non iuderi. Audiscriptunã
dicentem. Qui plantauit aurem non
audiet: Qui finxit oculum non consi¬
derat: Ubi mala facta tua abscondis. ab
oculis dei: Si nonuis recede. ib ipsis: mui¬
ne om̃s qui laboratis. Non finis ẽ laborare.
fugendo. Ab illo eligis fugere: nõ ad illũ.
Inueni. quo et fuge i aut̃ pmopterea
non potes ab illo fugere quia ubiq pre¬
sens est. de proximo fuge ad dm̃ qͥp̃sens
est. Ubistas: fuge. Ecce fugiendo excessisti
clos ubi ẽ: descendisti ad inferos. Quascũq

Expanded text:
te non intendit suum, qui fecit tuum? te non intendit suum, qui fecit tuum? Non eras, et creavit te ut esses: non te curat, cum jam sis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam sint ? Non ergo tibi hoc promittas. Velis, nolis, videt te; et ab ejus oculis non est ubi abscondas te. Si enim ascenderis in coelum, ibi est; si descenderis in infernum, adest . Laboras, nolens recedere a factis malis, et volens non videri a Deo. Magnus labor. Facere vis mala quotidie, suspicaris te non videri? Audi Scripturam dicentem, Qui plantavit aurem, nonne audiat? qui finxit oculum, nonne considerat? Ubi mala facta tua abscondis ab oculis Dei? Si non vis recedere ab ipsis, mulme, omnes qui laboratis. Non finis laborem fugiendo. Ab illo eligis fugere, non ad illum? Inveni quo, et fuge. Si autem propterea non potes ab illo fugere, quia ubique praesens est; de proximo fuge ad Deum, qui praesens est, ubi stas. Fuge. Ecce fugiendo excessisti coelos, ibi est: descendisti ad inferos, ibi est: q
Abbreviated transcription (Latin):
ude utileus. SDene in psalmo psalimuota
p̃louitur et dit Intelligite ergo ui
insipientes estis in popło. et stulti aliquãa
supite. Mutti enim proptea mala faciun
diumputant quod non udeanturt. addo
Et disficile est quidem ut eum credant
iudere non posse. sed putant nolle.
Piuci inueniuntur cante impietatis.
ut impleatur ineis quod scriptum est
Dient stultus in corde suo: non est cłe
Insama ista paucoꝵ ẽ: Sicut enĩ magna
pietas pucoꝵ ẽ. ita et magna impietas
nichilominus piucoriun e. Hoc. aitem
quod dico: curba dicit. Ecce modo incde
cogitat ds̃. ut sciat quid facio indoma
mea: et curat deus quid uelim in lectulo
meo Qius dicit intelligite qui insipichs¬
ces estis in popso. et stulti aliquanalo sap¬
cer ĩ u homo cum sis quia laboras ssomla
domus cuȩ noueris. et ꝑtineant ad te om̃a
uerba om̃a facta seruorum tuoꝵ. putiio
et dm̃ sic laborare ut attenclatiad te qui
non laborauit ut crearet te: Oculum in

Expanded text:
unde videas? Bene in ipso Psalmo unde videas? Bene in ipso Psalmo praeloquitur et dicit, Intelligite ergo, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite . Multi enim propterea mala faciunt, dum putant quod non videantur a Deo. Et difficile est quidem ut eum credant videre non posse: sed putant nolle. Pauci inveniuntur tantae impietatis, ut impleatur in eis quod scriptum est, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus . Insania ista paucorum est. Sicut enim magna pietas, paucorum est; ita et magna impietas, nihilominus paucorum est. Hoc autem quod dico, turba dicit: Ecce modo inde cogitat Deus, ut sciat quid facio in domo mea, et curat Deus quid velim agere in lecto meo? Quis dicit? Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Tu homo cum sis, quia laboras si omnia domus tuae noveris et pertineant ad te omnia verba, omnia facta servorum tuorum, putas et Deum sic laborare ut attendat ad te, qui non laboravit ut crearet te? Oculum in
Abbreviated transcription (Latin):
cogita hailitatis. Ec quantum quisq
uist e: disponat suꝑ imponere inolem
canto altius fodit fundamentũ. Et fabri¬
coaquidem cum construtur: insipna
od sina cleprimitiur. Eigo et fabrica ante
celsit udinem humiliatur: et fastigurme
post humiliadionem erigitur. Quod ẽ
mosianiti: Quo puenturum est eicu¬
men edlific. Cutd dico iuqi acostatu
rei e ⁊detis quam excelsum ẽ. quluta
res ẽ conspiceie dm̃: Qui desiderat. et
quod dieo ⁊ quod audit intelligit. Pro¬
ninitũr dt̃ nobis conspectus dĩ. ueri dĩ:
siunmi dĩ. Hoc enĩ bonum est : iudentẽ
rudere. Nam qui colint stilsos dosieti¬
eile utos uident. s eos uident qui ocdos
haibent et non uident Nobis aiten pos¬
mutitur uisio dĩ iinientis et uidentro
ut ollum dm̃ udere concupiscamus de
uio dicit scriptura: qui plantauit al irẽ
nonnde audiet: Qui finxit ocłm nonne
condiclerit : Non eigo audit qui cibi fecit
unde aialiio: et non uidet qui dituit

Expanded text:
cogita humilitatis. Et quantam quisque cogita humilitatis. Et quantam quisque vult et disponit superimponere molem tanto altius fodit fundamentum. Et fabrica quidem cum construitur, in superna ad ima deprimitur. Ergo et fabrica ante celsitudinem humiliatur, et fastigium post humiliationem erigitur. CAPUT IImolimur? Quo perventurum est cacumen aedificii? Cito dico, usque ad conspectum Dei. Videtis quam excelsum est, quanta res est, conspicere Deum. Qui desiderat, et quod dico, et quod audit intelligit. Promittitur nobis conspectus Dei, veri Dei, summi Dei. Hoc enim bonum est, videntem videre. Nam qui colunt falsos deos, facile illos vident: sed eos vident, qui oculos habent et non vident. Nobis autem promittitur visio Dei viventis et videntis, ut illum Deum videre concupiscamus, de quo dicit Scriptura: Qui plantavit aurem, nonne audiet? qui finxit oculum, nonne considerat? Non ergo audit, qui tibi fecit unde audias? et non videt, qui creavit
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus et reuelasti ea paruuilis. Itapat̃.
qm̃ sic placitum est coram te. Om̃a michi
tradita sunt: apatre meo. Et nemo agnos¬
cit filium nisi pat̾: neq patrem qͥs agnoscit
nisi filius et cui uoluerit filius reuelare.
Inclamando laboramus. in audiendo la¬
boratis. Audiamus gͦ eum qui sequitur.
et dicit. Uenite adme om̃s qui laboratis.
Quare enim om̃s laboramus: nisi qe sumꝰ
om̃s mortales. fragiles. infirmi. lutea uasa
poitantes: quȩ faciunt inuicem angustiaᷤ:
S si angustantur uasa carnis: dilatentur
spucia caritatis. Quid gͦ dicit uenite adme
om̃s qui laboratis. nisi ut non laboretis:
Deniy: promissio eius impimnptil ẽ qm̃¬
laborances uocaint. Quererent font qui
meuxde uociti sunt. Et ego reficamuo¬
care. non cuncta usibilia et ininsibilia
crrare. non uiso mimido miraicula facere
et mortuos fuscait irt. sed qm mitis sim et
humilis conde. Mugnus ose uis ais inio
meipe. Cogitas magnam fabricam i¬
Aruere celitudinis. dde fundam̃to prur

Expanded text:
et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: et nemo agnoscit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis agnoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. In clamando laboramus, in audiendo laboratis. Audiamus ergo eum qui sequitur, et dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis. Quare enim omnes laboramus, nisi quia sumus homines mortales, fragiles, infirmi, lutea vasa portantes, quae faciunt invicem angustias? Sed si angustantur vasa carnis, dilatentur spatia charitatis. Quid ergo dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis, nisi ut non laboretis? Denique promissio ejus in promptu elaborantes vocavit, quaererent forte qua mercede vocati sunt: Et ego vocare, non cuncta visibilia et invisibilia creare, non in ipso mundo miracula facere, et mortuos suscitare; sed quoniam mitis sum et humilis corde. Magnus esse vis, a minimo incipe. Cogitas magnam fabricam construere celsitudinis, de fundamento prius
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃: non remittetur neq in he
scło neq infuturo. Iam et ego uellem di¬
cere. quod intentissime expectatis audir.
Sed tolerite aliquantas maiores diligẽ¬
tiȩ moras: donec adiuuante dño totũ
quod occurrit expediam. Alii quippe
duo euangłistę. marcus et lucas cum
de hac re loquerent᷑. non dixerunt
blasphemiam seu uerbum. ut intel¬
ligeremus non omẽm blasphemiam.
quoddam. Quid gͦ dixerunt: Apud
peccata et blasphemȩ quib blasphe¬

Expanded text:
sanctum, non remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. iam et ego uellem dicere quod intentissime exspectatis audire; sed tolerate aliquantas maioris diligentiae moras, donec adiuuante domino totum quod occurrerit expediam. alii quippe duo euangelistae Marcus et Lucas, cum de hac re loquerentur, non dixerunt blasphemiam seu uerbum, ut intellegquoddam. Quid ergo dixerunt? Apud  hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
est de recenti euangłica
lectione propesita. cuits
soluendȩ quantum ad
nros actinet impares
sumus: s susficientia
nr̃a ex deo est quantũ
eius adiutorium uel acciꝑe uel capere
possumꝰ. Prius gͦ magnitudinẽ aduerti¬
te questionis: ut cum eius molem hu¬
meris nr̃is impositam iuderitis. oretis
pro laborib nr̃is : atq in.iuxilio quod
nobis prebetur. inueniatis edificationẽ
mentib ur̃is. Cum dño fuiset oblatus
demoniũ habens. cecus. et nutus. et
curasset eum ita ut loqueretur et ui¬
deret et stuꝑent om̃s curbȩ dicentes:
nonne hic est filius dauid: Pharisei
audientes: drcerunc. Hic non cieit de
mones: nisi inbeelzebub principe de¬
monioꝵ. Iħc autem sciens cogitacioẽs
sathanas sathanam eicit: aduersum se
diuisuis ẽ. Quomͦ ergo stabit regnũ eiꝰ:
Hoc dicens ex ipsorum confessione uole¬
bat intelligi quod in eum non credendo
in regno diaboli esse delegissent: quod
utiq aduersum se diusum stare ñ posset.

Expanded text:
est de recenti evangelica lectione proposita, cui solvendae, quantum ad nos attinet, impares sumus: sed sufficientia nostra ex Deo est, quantum ejus adjutorium vel accipere vel capere possumus. Prius ergo magnitudinem advertite quaestionis; ut cum ejus molem humeris nostris impositam videritis, oretis pro laboribus nostris, atque in auxilio quod nobis praebetur, inveniatis aedificationem mentibus vestris. Cum Domino fuisset oblatus daemonium habens, caecus et mutus, et curasset eum ita ut loqueretur et videret, et stuperent omnes turbae, dicentes, Numquid hic est filius David? Pharisaei audmones nisi in Beelzebub principe daemoniorum. Jesus autem sciens cogitationes satanas satanam ejicit, adversum se divisus est: quomodo ergo stabit regnum ejus? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo, in regno diaboli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ filiũ hominis ut unam demostͣret iutͣq:
tura ꝑsonam ⁊⁊ ineo quod dĩ filiuserat. equa
patri u̾bum dĩ. in pͥncipio deus apud deum ec
meo quod filius hominis erat. assuiẽs animaca
humanam & carnẽ humanã: ⁊iditus ẽ. homi¬
nem exiens ad homines. Quia in hoc utroq non
lus .s. dĩ filius scd̾m diinitatẽ: hominis filius
Qut parum sapimus. nõ potius ita uellet distin¬
uere. filius dĩ incelo. ⁊ filius hominis in terra:
 nec sic diuidemus: ⁊ ita diuidendo duas ꝑsonã
iduceremꝰ. Non ascendit incelũ inquit: insiqͥ
ecelo descendit filius hominis. Filius gͦ nomi¬
is descendit de celo. Nonne filius hominis int̾ra
sedo homo noli inquit separare: quẽ uolo
opulare. Parumẽ. quia filius hominis descen¬
dit. Xpͣs enu descendit: idemq filius hominis
qufilius dĩ ẽ. sedet inoelo. Qui ambulae int̾ra¬
mus incelo filium homuns ex his u̾bis domini.
Fuiuis hominis inquit qui ẽ. incȩlo: ꝓpter unita¬

Expanded text:
nis: ut unam demonstraret in utraque natura personam, et in eo quod Dei Filius erat aequalis Patri, Verbum Dei in principio Deus apud Deum, et in eo quod filius hominis erat, assumens animam humanam et carnem humanam, et indutus hominem, exiens ad homines: quia in hoc utroque nonlius; sed Dei, Filius secundum divinitatem, hominis filius aut parum sapimus, non potius ita vellet distinguere: Filius Dei in coelo, et filius hominis in terra? Sed ne sic divideremus, et ita dividendo duas personas induceremus, non ascendit in coelum nisi qui de de coelo descendit Filius hominis. Filius ergo hominis descendit de coelo. Nonne filius hominis in terram factus est? Sed, o homo, noli, inquit, separare, quem volo copulare. Parum est quia Filius hominis descendit Christus enim descendit, idemque filius hominis qui Filius Dei est; sedet in coelo, qui ambulat in termus in coelo filium hominis, ex his verbis Domini, Filius hominis, inquit, qui est in coelo. Propter unita
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs. nenosinsuꝑ appellent hereticos. quod eostalia
disputantes nosappellare possemius forsitan siuel¬
iemus: nectam̃ appellamus. Sustineat eosmater
pisuisceribꝰ sanandos. portet eos docendos: ne plan¬
gat mortuos. Nimiuinẽ. quo ꝑgrediuntur: mul¬
dum ẽ: uix ferendum ẽ. Magnapatientia ad huc
ferrinon abintur abutantur: hac patientia.
ecełie corrigantur: bonum ẽ. Ut amiciexhortamus:
non ut inimicilitigamus. Dechraunt nob. et feri¬
mus canoni nõ detrabant: ueritati nondetͣant
quocidie liboranti noncontiradicunt I undat aistires Est
ferendus ẽ. disputator errans maluis questionibꝰ
non diligent̾ digestis: nondum plena eccłiȩ auc¬
toritate firmatis. Ibi ferendus ẽ terror: non tantũ
progredi debet. ut ȩciam fundam̃tum ipsum eccłȩ
quatere moliatur. Non expedit. Adhuc forte nrã
nonẽ. rep̃hendendapatientia: sed debemus tim̃e
ne culpetur ȩcum negligentia. Sufficiat haritati

Expanded text:
nostris, ne nos insuper appellent haereticos, quod eos talia nostris, ne nos insuper appellent haereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos. Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, veritati non detrahaquotidie laboranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
impediri carnalicircũ cisione deb̾e. s omẽmominno
admictendum ẽẽ ad gr̃m xpi. quando et pecru
neminem hominem cõmunem dicendum &e inmun¬
dum. secum si homines impedire aliqutdad conie¬
cutionem grẽ possit: magis adultos et ꝓuectus et
maicres nati possint impedire peccagͣuora. Porro
aut᷑ eciam gͥuissimis delictoribꝰ. & indñomiatum añ
peccintib cum postea credid̾int remissapeccatorum
datur.: etabaptissno atq granemo prohibecur. Quãdo
magis prohibi nõ debet infans quinatus ẽ. nichil
peccauit. insi quod sidm adam carnalit̾ natus cõ¬
tigium mortis antiquȩ pͥma natiuitate contraxit:
Qui adremissionem peccatoꝵ accipiendam hoc ipso
facilius accedit. quod illi dimietuntur non ppria
s aliena peccata. Ulide quemadmodũ de hac re ni¬
chil dubitans: soluit illam undedubitabatur. Hoc
de fundam̃to eccłiȩ sumpsit: ad confirmandũ lapi-¬

Expanded text:
impediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino impediri carnali circumcisione debere, sed omnem omnino admittendum esse ad gratiam Christi: quando et Petrusneminem hominem communem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed aliena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum lapi
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsi antiquus ep̃s sedis hiius. Quid senserte
de baptismo paruuloꝵ. imino quid semperȩccłam
sensisse monstrau̾it: paululum accipite. Parum ẽ.
enim quia istidisserunt et disputant nescio quas
impias nouitates: ec nos canantur arguere. quod
aliquid nouum dicamus. Ad hocg̃ lego scm̃ cipy
ctpryanum: ue uidaatis quomodo sit intellectus
canomcus. ⁊ caholicus sensus mis uerbis quȩ paulo
ante tractaii. Incerrogatus ẽ utrum infans baptira¬
ridebett ante octauumdiem: quia mueceri lege nõ
licebat entumcidi mfantem nisi octauo die. Q uestio
inde eiat nata dedie baptizandi. Nam dͥe origine pec¬
catinullaerat questio: ⁊ idõ exeare unde nulla erat
questio. soluta ẽ exorta ẽ questio. Sẽscipri anus dix̃
int̾ceteraquȩ suꝑius dixĩ. Propt̃ quod neminem pu¬
tamus ad grãm consequendam inpediendum ẽẽ a
iege quȩ iam statutaẽ. nec spiritalem cacumcisionẽ

Expanded text:
sumpsi, antiquus episcopus Sedis hujus: quid senserit sumpsi, antiquus episcopus Sedis hujus: quid senserit de Baptismo parvulorum, imo quid semper Ecclesiam sensisse monstraverit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas impias novitates; et nos conantur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo lego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus canonicus, et catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exorta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae superius dixi: « Propter quod neminem putamus a gratia consequenda impediendum esse a lege quae jam statuta est, nec spiritualem circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
utut no sennuis quo mittatur: Disct ergo de
huem modum. ⁊ quasi umbraculum quod
sc̃ficationis: quod non sufficiat ad ꝑceptio
sciuitis distat. Et quid distet: dõnotuunẽ.
⁊ cun fiio fidelium curratur ad baptismũ.
sicanent parentes: ut putent eiuniamfidelẽ
tum. Iatum enim possunt dicere: nõ renatũ.
m ut noi̾us quomodo intelligas scificatos filios
elium: ite modo non queras quia longium est.
r infidelis inuxore: et scificatur mulier infidelis
i fre. Nunquid quia ibiest. forte aligiuis modus
scificationis. utt uir infidelis scĩficetur in uxore fide¬
li. idõ iam securitatem debet acciꝑe quod in beg¬
num cȩlelorum intraturus ẽ. ⁊ nonbaptitandus
non regenerandꝰ. nõ xpi sanguine redimendus:
Quo modo ergo scĩficatur uir infidelis muxore. & tam̃
perit nisi baptizetur: sic fitii fidelium et siadquẽ¬
Dam modum scĩficati. ꝑeunt caimensi non fuerint
L egotantum. sẽs cipry anus ẽ. queminmanu

Expanded text:
ur, non scimus quo mittatur? Disce ergo esse aliquem modum, et quasi umbraculum quoddam sanctificationis, quod non sufficiat ad perceptionem salutis. Distat, et quid distet, Deo notum est. Tamen cum filio fidelium curratur ad Baptismum; non sic errent parentes, ut putent eum jam fidelem natum. Natum enim possunt dicere, non renatum. Nam ut noveris quomodo intelligas sanctificatos filios fidelium, ut modo non quaeravir infidelis in uxore, et sanctificatur mulier infidelis in fratre . Numquid quia est ibi forte modus aliquis sanctificationis, ut vir infidelis sanctificetur in uxore fideli, ideo jam securitatem debet accipere, quod in regnum coelorum intraturus est, et non baptizandus, non regenerandus, non Christi sanguine redimendus? Quomodo ergo sanctificatur vir infidelis in uxore, et tamen perit, nisi baptizetur: sic filii fidelium, etsi ad quemdam modum sanctificati, pereunt tamen, si non fuerint Lego tantum. Sanctus Cyprianus est, quem in manus
Abbreviated transcription (Latin):
cerce ista generatio: et carnalis ẽ. circumcisio. Et
tam̃ de crrcũciso nõ nascitur cnrũcisus. Sicg̃ non¬
renatus antequã natus. aliud coꝵ quasi acutis¬
simũ. s quod acutũ non obcunditur. scuto ueri¬
tatis. Aliud dicunt. bidete quale. Siadam
deciscerte quam hoc acutum sit contrau̾itatem
audite quantũ adiuuet ueritatem. Qui enĩ boc
dicit. nichil aliud dicie. isi xp̃m nichil prodesse
non credentibꝰ. hoc est uerum. Quis non acceptet.
Necesse ẽ. ut dicas prodeẽ. P remitur mole ma¬
tris eeccłȩ. forte quidem uellent hoc dicere.
Nam ratiocinationes eoꝵ ad hoc uidentur com¬
pellere. S auctoritate reprimuntur eccłȩ.¬
ne non nõ dicam sputis hominũ obruant.
s ipsor nfantium lacrenis canquatfg
per fiuo buptitantur insantes. Utaita

Expanded text:
certe ista generatio, et carnalis est circumcisio, et certe ista generatio, et carnalis est circumcisio, et tamen de circumciso non nascitur circumcisus: sic ernt fide parentum. Aliud eorum quasi acutissimum: sed quid acutum non obtunditur scuto veritatis? Aliud dicunt, videte quale. Si Adam, detis certe quam hoc acutum sit contra veritatem: audite quantum adjuvet veritatem. Qui enim hoc dicit, nihil aliud, nisi Christum nihil prodesse non credentibus. Hoc est verum. Quis non acceptet. Necesse est ut dicat prodesse: premitur mole matris Ecclesiae. Forte quidem vellent hoc dicere; nam ratiocinationes eorum ad hoc videntur compellere: sed auctoritate reprimuntur Ecclesiae, ne non dicam sputis hominum obruantur, sed ipsorum infantium lacrymis tanquam flSuperfluo baptizantur infantes. Ut a
Abbreviated transcription (Latin):
respondete. Idõ de baptirato nõ uistus nascitur.: quia
non eiun generat unde regeneratus ẽ. sed uude ge¬
uercitusẽ. D e xp̃o dictum ẽ. Mortificatus carne: iusti¬
ficatus spũ. Sicde homine dicipostẽt. Tabefactus
carne: iustificatus spũ. Quod nascitur de carne:
caro ẽ. Queris ut de uisto ustus nascatur:: cum
uideas iustum eẽ nisi regeratũ omĩno non posse
nec accendis dnĩ sententiam. quam cuipse in ore
habes. siquis nonrenatus fuerit ex aqua ee spũ.
suto quia non hoc factum ẽ inconcubitu. Mitari
quare peccator nascatur destmine iusti. nõ ce
delectat mirari quare holeaster nascatur de se¬
mine oluiȩ : accipe aliam similitudinem. Iustum
baptizatum pone granum purgatum. Non at¬
tendis quia degrano purgato frumentum cum
palea nascitur. stne qua seminatur: Deinde cum
de baptitato baptizatus nascatur. cum uideas
de curumcisonõ nascicirumcisũ : Carnalis ẽ.

Expanded text:
respondete: Ideo de baptizato non justus nascitur, quia respondete: Ideo de baptizato non justus nascitur, quia non cum generat unde regeneratus est, sed unde generatus est. De Christo dictum est, Mortificatus carne, vivificatus spiritu : sic de homine dici potest, Tabefactus carne, justificatus spiritu. Quod nascitur de carne, caro est. Quaeris ut de justo justus nascatur, cum videas justum esse nisi regeneratum omnino non posse. Nec attendis Domini sententiam, quam tu ipse in ore habes: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu . Puto quia non hoc factum est in concubitu. Miraris quare peccator nascatur de semine justi: non te delectat mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe aliam similitudinem. Justum baptizatum, pone granum purgatum: non attendis, quia de grano purgato frumentum cum palea nascitur, sine qua seminatur. Deinde cum de baptizato baptizatus nascatur, cum videas de circumciso non nasci circumcisum? Carnalis est
Abbreviated transcription (Latin):
cati ⁊ uere pͥmum peccatorẽ nõ ꝑtinet origo. sed
imitatio: cũ de illo scriptura loqueretur. Inuidia inqͥt
diaboli mors intͣuit in orbem t̾rarũ. Imitantu.
aut̃ eũ qui sunt exparte ipsius. Imitando eum.
fiunt ex parte ipsius. Nunqͥd dictum ẽ. iillo pec¬
cauerunt: cum uero de adam diceret᷑ ꝓpcer
originem ꝓpter postitatem ꝓpter papropaginẽ
longuiquo post tam ꝓlixa tempora contra ad am
queritur xp̃e :. Si om̃s peccatores ad adam ꝓpterea
queritur regeneratio : P roinde nemonos fallat.
Scriptura eiudens ẽ. auctoritas fundatissima ẽ. fides
catholicissima ẽ. Omĩs gen̾atus : dampnatus. Nemo
lb̾atus. nisi regen̾atus. Unde et alteri uersuciȩ illoꝵ
um uos instructi respondete Nnũ: quando dict̃
ec paruulos turbant.Si de peccatore peccatores
nati sunt. quare nõ uͥaptitato iam fideli cui
remuissa sunt unũsa peccata. uisti nascuntur: Sito

Expanded text:
cati, et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed cati, et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatio; cum de illo Scriptura loqueretur, Invidia, inquit, diaboli, mors intravit in orbem terrarum: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Imitando eum fiunt ex parte ipsius. Numquid dictum est, In illo peccaverunt? Cum vero de Adam diceretur, propter originem, propter posteritatem, propter propaginem longinquo, post tam prolixa tempora contra Adam quaeritur Christus? Si omnes peccatores ad Adam propterea quaeritur regeneratio? Scriptura evidens est, auctoritas fundatissima est, fides catholicissima est. Omnis generatus, damnatus: nemo liberatus, nisi regeneratus. Unde et alteri versutiae illorum jam vos instructi respondete, charissimi: quando dicunt, et parvulos turbant, Si de peccatore peccatores nati sunt, quare non de baptizato jam fideli, cui remissa sunt universa peccata, justi nascuntur? Cito
Abbreviated transcription (Latin):
poido. Prorsus no primus peccuit  adam.
Si primum peccatorem queris: diabolum uide. 
humanam generis massam uolens ostende apłs de
crigine uenenata idõ cumposuit unde nati sumꝰ.
non eum quemunitati sumus. Dicitur quidem
et pater tuus: quẽ fucris imaͥtatus. filii meiinqͥt.
quos itum parcurio. Qui identiden dix̾it. Imitatores
mei estote. Et ꝓpter ipsamimitationẽ dr̃ impiro.
ulosa patre diabolo estis. Nam cõstat. incatholica
fide: quod dabolus nec genauit nram naturam.
nec condidit. Sola in illo seductio ẽ. p̃cedentis: imi¬
tatio consenquentis. deniq quomododictumẽ de
adam in quo om̃s peccau̾unt: legatur michi alicu¬
bi. Om̃s in diabolo peccau̾unt. Aliudẽ in illo pre¬
cedente ec seducente peccare: aliud millo peccare.
Quiꝰ scd̃m ꝓpaginem carnis in illo eramus om̃s au¬
cequam natiet̾mus: tanquã in parente. tanquaan
mradice ibi eramus. Sic uenenata ẽ. ista arbor. Ibi
etamus. Nlam quia addiabolum noc ẽ. pͥncipẽ pec¬

Expanded text:
pondeo prorsus: Non primus peccavit Adam. Si primum peccatorem requiris, diabolum vide. Sed humani generis massam volens ostendere Apostolus de origine venenatam, ideo cum posuit unde nati sumus, non eum quem imitati sumus. Dicitur quidem et pater tuus, quem fueris imitatus: Filii mei, inquit, quos iterum parturio . Qui itidem dicit: Imitatores mei estote . Et propter ipsam imitationem dicitur impiis: Vos a patre diabolo estis . Nam constat in catholica fide, quod diabolus nec generavit nostram naturam, nec condidit: sola in illo seductio est praecedentis, imitatio consequentis. Denique quomodo dictum est de Adam, In quo omnes peccaverunt; legatur mihi alicubi, Omnes in diabolo peccaverunt. Aliud est illo praecedente et seducente peccare, aliud in illo peccare. Quia secundum propaginem carnis in illo eramus omnes, antequam nati essemus, tanquam in parente, tanquam in radice ibi eramus: sic venenata est ista arbor, ubi eramus. Nam quia ad diabolum, hoc est, principem pec
Abbreviated transcription (Latin):
etiura filie. Non accusamus naturam. Naturȩ
anto. dec. I dcobonaẽ. instituta natura: sed ꝑ
asimuoluntatẽ a serpente uiciata ẽ. Ideo quod fut
maduim culpe non nature: nob̃ iam propagatis.
fatuĩ et iã nature. Aphocuicio naturȩ cum quonas¬
atur homo non libat nisi qui natuse sine uicio.
Ab huc carne peccati nõ lib̾at nisi ille qui natus est.
sine peccato: ꝑsimilitudinem carnis peccati. ab hoc
ueneno serpentis nõ lib̾at: nisi exaltatio serpentis.

Expanded text:
atura filii irae . Non accusamus naturam. Naturae auctor Deus est. A Deo bona est instituta natura: sed per malam voluntatem a serpente vitiata est. Ideo quod fuit in Adam culpae, non naturae, nobis propagatis factum est jam naturae. Ab hoc vitio naturae, cum quo nascitur homo, non liberat nisi qui natus est sine vitio. Ab hac carne peccati non liberat nisi ille qui natus est sine peccato per simili tudinem carnis peccati. Ab hoc veneno serpentis non liberat nisi exaltatio serpentis.
Abbreviated transcription (Latin):
& inter fideles bapciracos conputatur
cinet canõ. Contra hoc robur. ant᷑ huc
nabilem murum. quisquis arietat peci¬
quod falsumẽ: an mecũ dicas quoduerimne si
enim pauloante dicebas xp̃m nõ credenobrdͥl
prordẽ. prodee̾. uolens efficere quia sica adis
nõ peccantibꝰ nichil nocuit: quom̃ xp̃c nonade
mortis in primis parentib generauit eos po¬

Expanded text:
et inter fideles baptizatos computatur.obtinet canon: contra hoc robur, contra hunc inexpugnabilem murum quisquis arietat, ipse confrinquod falsum est, an mecum dicas quod verum est. Tu enim paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens efficere quia sic et Adam non peccantibus nihil nocuit, quomodo Christus nCorpus mortis in primis parentibus generavit eos p
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum int̾uit inmundũ. ⁊ ꝑpeccatum mors. et
tam om̃s hoĩnes ꝑt̾usiit. in quo om̃s poccau̾unt. Que
u̾bi nescio quis non intelligat. in quibꝰ uerbis nescio
utrum quisquã expositorem requirat: conantur
responde ꝙ dicere. Idõ diccum ẽ. hoc ab apło: quia
pͥmus peccauit adam. et qui postea peccau̾unt illũ
imitando peccaĩunt. Hoc quid ẽ. aliud. quã cona¬
ri cenebras operto lumine offendere : Peccatum
ꝑunũ hominẽ int̾uit. ⁊ ꝑ peccatũ mors: ꝙ ita mom̃s¬

Expanded text:
ntravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum quisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto lumini offundere? Peccatum per unum homine
Abbreviated transcription (Latin):
et nac cautela circum septus adusus sagitasi
tinationũ cuarũ muratꝰ adsisto. Sed tubell
hoc ẽ. fortis raci̾cinator: muc responde qui aile
P rorsus innocens paruulꝰ et immunis aborigx
habebit. s ȩciam regnum cȩlorum: oc ẽiusi
Qui nichil mali habet: quare aliqͥd bominon
rationem: fugis ad auccoritatẽ. Approbo pt
approbo: benc ficis. Non inuenis quid respers
ad auctoritatẽ fuge. non ibi te ꝑsequor. nones
pello: immo fugientem recipio. ⁊ amplet¬

Expanded text:
et hac cautela circumseptus, adversus sagittas et hac cautela circumseptus, adversus sagittas ratiocinationum tuarum muratus assisto. Sed tu, bellator, hoc est, fortis ratiocinator, huic responde, qui tibi dicit: Prorsus innocens parvulus, et immunis ab omni habebit, sed etiam regnum coelorum. Hoc est justum. Qui nihil mali habet, quare aliquid boni norationem, fugis ad auctoritatem. Approbo, prorsus approbo. Bene facis; non invenis quid respondeas, ad auctoritatem fuge: non ibi te persequor, non inde expello; imo fugientem recipio et ample
Abbreviated transcription (Latin):
non baptizatis miscdiam ⁊ iusticiam maiorem
quam cu dare uult. non solum uitam ȩcernam.
uerum ȩtiam regnum cȩlorũ. Responde si po¬
tes: sed rationem affer: hac enim te głari delectat.
Ego istam questionẽ ꝓfundam sentio: ⁊ ad eius
ꝓfundum rimandum uires meas idoneas nõ
agnosco. Libet me et hic exclamare quod paulꝰ
o altitudo diuiciarum. Paruulus non baptiatꝰ:
pergit indampnationẽ. Apłienim uerba sunt :
ex uno in condempnationẽ. Nonsatis inuenio
dignam causam. quia nõ inuenio: non quia nõ
est. U bi gͦ non inuenio in ꝑfundo ꝓfundum ae¬
tend̾e debeo humanam infirmitatẽ. nõ dampnare
diuinam auccoritatẽ. Ego prorsus exclamo. nec
me pudet. Saltitudo diuiciarum sapientiȩ et sci¬
entiȩ dĩ. quam inscrutabilia sunt iudicia enis. &
inuestigabiles uiȩ illius: Quis enim cognouit
sensum dnĩ: aut quis consiliarius eiꝰ fuit. aut
quis prior dedit illi ⁊retribueturei: Quoniam

Expanded text:
non baptizatis, misericordia et justitia majore non baptizatis, misericordia et justitia majore quam tu, dare vult, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: responde si potes, sed rationem affer; hac enim te gloriari delectat. Ego istam quaestionem profundam sentio, et ad ejus fundum rimandum vires meas idoneas non agnosco. Libet me et hic exclamare quod Paulus, O altitudo divitiarum! Parvulus non baptizatus pergit in damnationem: Apostoli enim verba sunt, Ex uno in condemnationem : non satis invenio dignam causam, quia non invenio, non quia non est. Ubi ergo non invenio in profundo profundum, attendere debeo humanam infirmitatem, non damnare divinam auctoritatem. Ego prorsus exclamo, nec me pudet: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et invessensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid offendit: dic michuit nõ intret in regnum
celorum. ut separet᷑ a sorte sc̃orum. ut sit exula
societate angłorum. Uiderisenim tibimisericors.
quianon eiaufers uitam: dampnas tamenquem
separas a regno cȩlorum. Dampnas. non eũ ꝑcutis:
s mexilium mittis. Nlamet qui exulu̾nt uiuunt.
Si sam sunt: indoloribꝰ corporis non sunt. nec tor¬
quentur: nõ carceris tenebris affliguntur. bȩc
iliis solapena ẽ: non ce inpatria Siamat᷑ patͥa.
magna pęna. Si autem nõ amatur patria. peior
cordisẽ. pęna. Paruum malum ẽ. inhomiis cor¬
non querit sc̃õrum : sinon desid̾at: penaẽ. de
ꝑuersitate. Si autem desid̾at: pęnaẽ. de frauda¬
tallaritate. Sed si quod uisparuasit pęna: et ipsa
parua magnaͤ. Nnulla culpaẽ. Hic defende us¬
ticiam dĩ. quare uł parua pęna infligitur in¬
nocenti. in quo nullũ omĩno inuenitur pecca¬
cum. Dic contra istũ adu̾sarium: qui paruulis

Expanded text:
Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est, non esse in patria. Si amatur patria, magna poena: si autem non amatur patria, pejor est cordis poena. Parvum malum est in hominis cornum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis, parva sit poena; et ipsa parva magna est, si nulla culpa est. Hic defende justitiam Dei. Quare vel parva poena infligitur innocenti, in quo nullum invenitur omnino peccatum? Dic contra istum adversarium, qui parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ suꝑ habetis: Quomiã uos aliqͣnd ꝰ contra eu¬
dentissimã auccoritatẽ raciocinari. numana de¬
lectat ꝑferre. Ipsam regulam rationis ur̃e. asse¬
rite quantis uiribꝰ ualueritis. unde iuncatur
iste qui pariulis ꝓpt̃ meritam inocentiam.
Istum uincite. Ego sine p̃iudicio partes huius
parũꝑ suscipio: ⁊dicã quod ipse non sentioS
ammoneo uos. ut acriorẽ adusariũ iudeatis.
Ecce existit nescio quis: et dicit. Paruulus nõ
habens ullum omĩnopeccatum nec quod sua
uita contraxit. nec quod de uita primi parentis.
qualit̃ diuiditis. uos enim dicitis. uitam quidẽ
habebit iste nonbaptizatꝰ ecnam: secd non habebit
regnum celoꝵ. Ille contra: immoet uitam et
regnum cęlorum. Quare enim patrimonuun
regni celorum abripis innocenti: a quo regnũ
cȩlorum nõ adquiritur: ꝓfecto bono magno
fraudatur. Que ẽ. ista uisticia: Dic quare.
Quid offendit paruulus non baptizatus. nullam
hubens culpam. nec suam nec de parente cractam:

Expanded text:
abitis? Quoniam vos aliquando contra evidentissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui parvulis propter merita innocentiae,  coelorum: istum vincite. Ego sine praejudicio partes hujus parumper suscipio, et dicam quod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis. Ecce existit nescio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis qui aliter dividitis. Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam?
Abbreviated transcription (Latin):
indicium ꝑ dampnatione plerumq poniuobe
Scripture testes funt. maxime uno illo tertia ue¬
nemo aꝑtissimo. cuinoͫ ẽ. qui contͣlicat. Deresuratiã
cũ ageret dñs. qui bene fecerunt inquit mitłir¬
reccionẽ uitȩ. quimale egerunt. inresurrtiñ
iudicii. utiq uidicium ꝑ dapnatione posuit. h
aliẽ audes disserere aut credere: Qui noncitdi.
iam iudicatus ẽ. alio loco. Qui credit infilio se
uitam et̃nam. quam tu paruulis ꝑmittebas ũ
baptizatis. Quicredit in filium hbet untã qo¬
credit paruulus: quamilis nõ habeat regnir¬

Expanded text:
judicium pro damnatione plerumque poni nostis: Scripturae testes sunt; maxime illo uno testimonio apertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damnatione posuit. Et tu aliter audes disserere aut credere? Qui non credit, jam judicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: quam tu parvulis promittebas non baptizatis. Qui credit in Filium, habet vitacredit parvulus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
et spũ scõ: non intͣbit in regnu dĩ. Dommnibi¬
tentia ẽ. huic nõ resistit. insi non xp̃inus. Rqꝰ¬
sus ẽ. ille: remanet mͥtecũ cercam̃. Et force unde
uicisti bono illius: mde bono uinceris cuo. llanq
uicisti si durus nonẽ. dociusti. Nolig̃ ẽẽ diritꝰ
& tii. simul tencamus int̾im istam sentential
llisi quis renatꝰ fuerit ex aqua & spu scõ. nonꝗ̃¬
bit in regniun dĩ. Idõ inquis paruulo nõ bapes
quaredico. Idõ luptizandi sunt: ut habeanti

Expanded text:
o, non intrabit in regnum Dei. Domini sententia est: huic non resistit, nisi non christianus. Repulsus est ille, remanet mihi tecum certamen: et forte unde vicisti bono illius, inde bono vinceris tuo. Nam quem vicisti, si durus non est, docuisti. Noli ergo esse durus et tu: simul teneamus interim sententiam istam, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei. Ideo, inquis, parvulo non baptizato quare dico: Ideo baptizandi sunt, ut habeant r
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo descendit. Om̃s autem qui renascuntur. u¬
utiq ascendunt incȩlum. seceroꝵ nemo prorsus.
Et om̃s qui renascunt᷑: ꝑ grãm dĩ ascendunt in
cęlum. Et nemo ascendit incelum. nisi qui de ce¬
lodescendit: filits homuis quiẽ incȩlo. U nde
sro caput innis ẽ. xpc̃. hoc gͥ dicere uoiuit nemo ascendit: nisi qͥ
descendit. Non ergo ascendit: nisi xp̃c. Siuis ascẽ¬
dere: esto incorporexp̃i. Si uis ascend̾e: esto mem¬
brum xpi. Sicut enum in uno corpore multa mem¬
bra habemus omĩa autẽ membra corporis cum sit̃
multa. unumẽ. corpus: sic et xp̃c. quia caput ec
corpis xp̃c. Et quomodo fit hoc: adhuc queramꝰ.
Latet questio: eraltatur illa ꝑfunditas. Xp̃e¬
peccatũ non habet. Nec originale craxit: nec
sium addidit. Extra uoluptatẽ carnalis libidi¬
nis uenit: nonibi fuit complexus maritalis. De
urginis corpore nõ assumpsit uulnus: sed me¬
dicam̃tũ. Hon assumpsit quod sanaret: s un
sanaree. Quantũ ad peccatum ꝑtinet. dico. So¬

Expanded text:
cendit. CAPUT X. Omnes autem qui renascuntur, utique ascendunt in coelum: caeterorum nemo prorsus. Et omnes qui renascuntur, per gratiam Dei ascendunt in coelum: et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Undesuo caput unus est Christus. Hoc ergo dicere voluit, Nemo ascendit, nisi qui descendit. Non ergo ascendit, nisi Christus. Si vis ascendere, esto in corpore Christi: si vis ascendere, esto membrum Christi. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra corporis, cum sint multa, unum est corpus; sic et Christus : quia caput et corpus Christus. Et quomodo fit hoc, adhuc quaeramus. Latet quaestio, exaltatur illa profunditas. peccatum non habet, nec originale traxit, nec suum addidit: extra voluptatem carnalis libidinis venit, non ibi fuit complexus maritalis: de Virginis corpore non assumpsit vulnus, sed medicamentum; non assumpsit quod sanaret, sed unde sanaret: quantum ad peccatum pertinet, dico. So
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit illiet illi. tales ⁊ tales igni ȩc̃notorque¬
buntur: sedregnũ dĩ nõpossidebunt. Subtradta
dexta: nõ remansit nisisinistra. Unde au̾eitadũt
ab igne sempit̾no: Non ob aliud. nisi quia erunt
inregno. Sequit᷑. Et hec quidem fiuistis. Et unde
umnon sunt: S ablutiestis. s scĩficatiestiss.¬
aquo oportet saluuos fierinos. nos omnes.
pusillos cum magnis. Si aũ saluuos fieri oporcet
nos inhoc nomine: sine hoc nomine ꝓculdubio
eorum dicam. Qui cuiquã salutẽm ꝓmiccie sine
xp̃o.: nescio utrum ipse salutẽ hab̾possit in xp̃o.¬

Expanded text:
» Non dixit, Illi et illi, tales et tales igni aeterno torque» Non dixit, Illi et illi, tales et tales igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: « Et haec quidem fuistis. » Et unde jam non sunt? « Sed abluti estis, sed sanctificati estisuo oportet salvos fieri nos » , nos omnes, pusillos cum magnis. Si autem salvos fieri oportet nos in hoc nomine, sine hoc nomine procul dubio eorum dicam, qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possit in
Abbreviated transcription (Latin):
Sm piternũ. Et de psauita ȩtna audiexp̃erisi.
ma nchil aludẽ regnũ qnamuita ȩtna friu
ernium nominauit sedindextris: ignemeter¬
sum insinistris. Excrema autem sententia ut
auent quid sit regnum. ⁊ quid sit ignisecer nus.
tergnum: ⁊ quid sit ignis ȩt̃nus: ut quando confi¬
enspariulum nonfiturum mregno: fatearis fu¬
arum mignem ȩcernum. Regnum enĩ celoꝵ ẽ uita
domines nõ partiulos. nõbaptiritos. sedcȩlestos. fi¬
cnorosos. contaminatos. ꝑditos. Non eos cerruit
quoderunt migne sempit̾no. quo sine dubio ibũt
snio corrigant᷑: s cantũ t̾ruit quia mregnonõ
crunt. Ut cũ uid̾ent se ꝑdere spem regni. non
uid̾ent cẽ cõsequentes. nisi poenam ignis eterni.
Nolite inquit errare. neq fornicatores. neq idoł
seruientes. neq adult̾i. neq molles. neq mas¬
culoꝵ concubitores. neq fures. neq auari. neq ebri¬
osi. neq maledici. neq rapaces: regnumdĩpossidebt̃.

Expanded text:
ernum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nihil aliud est regnum quam vita aeterna. Prius regnum nominavit, sed in dextris; ignem aeternum in sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus, sit regnum, et quid sit ignis aeternus; ut quando confiteris parvulum non futurum in regno, fatearis futurum in igne aeterno. Regnum enim coelorum est vita homines, non parvulos, non baptizatos, sed scelestos, facinorosos, contaminatos, perditos; non eos terruit quod erunt in igne sempiterno, quo sine dubio ibunt, si non corrigantur: sed tantum terruit, quia in regno non erunt; ut cum viderint se perdere spem regni, non viderent esse consequentem nisi poenam ignis aeterni. « Nolite, » inquit, « errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
siei faues. si mouet te innocentra inuita ꝑpria: noli
negare cractum aliquemieatum de uita ꝓpru. nõ
sua sed parentis sui. Noli negare. confitere uene¬
num: ut poscas medicam̃tũ. Aliter non sanatur.
aut ut quid eidicis ut credat: hoc ei responde¬
tur asportante paruulũ. Adu̾ba aliena sanatur.
quia ad factum alienũ uulnerat᷑. Credit iniłim
xp̃m: fit int̾rogatio. respondetur: credit. Pro
non loquente. ꝓsilente. ꝓflente. ⁊ fiendo quodã
modont subueniatur orante: respondetur et ualec.
Aneciam hoc serpens ille ꝑsuad̾e conatur. quia non
ualet: absit a cordib : qualuuncumq xp̃ianoꝵ.
Ergo respondetur & ualet: conspiratione quidam
cõmunicat sp̃s. Credit maltero: quia peccauit in
altero. anuerouiuenit uitam p̃sentis scłi quem
intueretur exaltatum.: ⁊ sinaret᷑. Adam primus
accepit morsum serpentis. Cum uenenogͦ natusẽ.
peccati. S quid sequitur qui scribit: In similitudi¬

Expanded text:
si faves ei, si movet te innocentia in vita propria, noli si faves ei, si movet te innocentia in vita propria, noli negare tractum aliquem reatum de vita prima, non sua, sed parentis sui primi. Noli negare; confitere venenum, ut poscas medicamentum: aliter non sanatur. Aut utquid ei dicis ut credat? Hoc enim respondetur a portante parvulum. Ad verba aliena sanatur, quia ad factum alienum vulneratur. Credit in Jesum Christum? fit interrogatio: respondetur, Credit. Pro non loquente, pro silente, pro flente, et flendo quodam modo ut subveniatur orante, respondetur, et valet. An etiam hoc serpens ille persuadere conatur, quia non valet? Absit a cordibus qualiumcumque Christianorum. Ergo respondetur, et valet. Conspiratione quadam communicat spiritus; credit in altero, quia peccavit in altero. An vero invenit vitam praesentis saeculi, quem intueatur exaltatum, et sanetur. Adam primus accepit morsum serpentis cum veneno. Ergo natus peccati; sed, sicut sequitur qui scripsit, in similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ex alcari siliũ hominis. ut omĩs qui credit
meũ nõ ꝑeat: sed habeat uitam ȩt̾nam. Uñ
cib i iudebat peccatores homines posse fierii
menbra xpĩ. idẽ. illius qui nullum babere.
ommino peccitũ. serpentis inorsumorie baris.
idõ crucifigitur xp̃c. ideo fundit sanquinẽ xp̃s.
inremissionem peccatoꝵ quia ꝓpter peccatũ. idẽ.
serpentis uenenũ sicut ex altauit moyses serpẽtẽ
inħemo. uñ sanarentur qui illo deserco a serpentibꝰ
mordebantur. ⁊ illum exaltatum attend̃e uidelun¬
tur: & quisquis attendet sanabatur. sic oportet
exaltari filium hominis: ut omĩs quicredit meũ.
idẽ qui attendit exaititum. qui nõ erubescit cõ¬
fixum quuncruce xpĩ gloriat᷑ nõ ꝑeat: s habeat
uitam ȩternam. Non ꝑeat. Unde: credendo in
eum. Unde non pereat: attendendo exaltatum.
Alioqui. ꝑisset: hoc ẽ. enim omĩs qui credit in
eum non ꝑeat: sed babeat uitamȩt̃nam. ł rofers
quem nagabas bab̾e serpentis uenenum. Immo

Expanded text:
minis, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde tibi non videbatur peccatores homines posse fieri membra Christi, id est, illius qui nullum omnino haberet peccatum? Serpentis morsu movebaris: ideo crucifigitur Christus, ideo fundit sanguinem Christus in remissionem peccatorum; quia propter peccatum, id est, serpentis venenum, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde sanarentur qui in illo deserto a serpentibus mordebantur, et illum exaltatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, id est, qui attendit exaltatum, qui non erubescit crucifixum, qui in cruce Christi gloriatur, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Non pereat, unde? Credendo in eum. Unde non pereat? Attendendo exaltatum: alioquin perisset. Hoc est enim, Omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. CAPUT quem negas habere serpentis venenum. Imo
Abbreviated transcription (Latin):
sed et regnum dĩ: Vnde apd̾ uos definitũ certũ q ẽ.
sine baptismo eẽ regnum dĩ nõ habituros pariui¬
los ut diudetis eis ꝑ arbitrio ur̃o. non aduitoreᷤᷤ
paruuloꝵ. sed oppressores miserorum. ut diuid̾e¬
tis eispro arbitrio ur̃o: ⁊daretiseis salutem et
uitam ȩt̃nam pret̃ regnum celoꝵ : auus beniuolẽ

Expanded text:
sed et regnum Dei? unde apud vos definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro arbitrio vestro, non adjutores parvulorum, sed oppressores miserorum; ut divideritis eis pro arbitrio vestro, et daretis eis salutem et vitam aeternam praeter regn