comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citudinem. Uerum eit quia quipe¬
nicet sollicitus est. nedenuopeccet
Sed excubationem. Recte quia pe¬
nitentia non habet excusationem.
sed confessionem. sed timorem
Ostendittimorem in peccato. qui
delicti causa ueniam postulat
Sed desiderium. Desiderat refor¬
marise quise scit factum perpecca¬
tum de formem Sedȩmulationẽ
Zelum incipit patibonorum ope¬
rum perficiendorum qui intelleg
proseeẽ quod corripitur.
Seduindictam Necesse est ut quis
uindiceteum. cuius ergase sentit
affectum. Et inscipsum uindicat.
qui se causa delicti affligit
In omnibus uos castos exhibuistis eẽ
negotio Quando omnia quae ad
profectum melioris speipertinens
meditari uidentur ⁊elum haben¬
tes apostoli et prȩceptoris sui in
omnibus officiis humanae conuer¬
sationis. ducefide probas seuideri
contendunt. Igitur ec siscripsi
non propter eum qui ini que uersa¬
tus est Iniqueuer satum dicit illũ
qui incestum ammiserat. nec non

Expanded text:
citudinem. Verum est quia qui poecitudinem. Verum est quia qui poenitet, sollicitus est, ne denuo peccet. Sed excusationem. Recte, quia poenitentia non habet excusationem, sed confessionem. Sed timorem. Ostendit timorem in peccatore, qui delicti causa veniam postulat. Sed desiderium. Desiderat reformari se, qui se scit factum per peccatum deformem. Sed aemulationem. Zelum incipit pati bonorum operum perficiendorum, qui intelligit pro se esse, quod corripitur. Sed vindictam. Necesse est ut quis vindicet eum, cujus erga se sentit affectum: et in seipsum vindicat, qui se causa delicti affligit. In omnibus castos vos exhibuistis esse in eo negotio. Quando omnia quae ad profectum melioris spei pertinent, meditati videntur, zelum habentes Apostoli et praeceptoris sui in omnibus officiis humanae conversationis, duce fide, probos se videri contendunt. Igitur et si scripsi vobis, non propter eum qui inique versatus est. Inique versatum dicit illum, qui incestum admiserat: nec non
Abbreviated transcription (Latin):
gauisum sedicit quia cum pudore
contris tati sunt non cum ira qui
enim reprehensus pudorem patitur.
corrigere se promittit quiautem
ira scitur peiorem sefuturum osten¬
dit. ut innullum de trimentum
patiamini exnobis. ut omã inquit
nra effectum habeant in uobis. etiã
quod contristamus uos prouobis est
Quae enim scđm dm̃ est tristitia.
pęnitentiam ad salutem stabilem
operatur. Manifestum est quia
qui tristis est quia peccauit. secundũ
dm̃ tristisest Dolet enim quia fec̃
quod odit ds̃. hoc ad stabilita tem
salutis pertinet. Tristitia enim
huius mundi mortem operatur
hocdicit quia sic̃ scđm dm̃ tristitia
uitam operatur penitetenim et spe¬
rat dĩmisericordiam. Ita scdm̃ mun¬
dum tristitia mortem operatur.
Detectus enim peccator tristisest
quasi puniendus non habens a quo
speret misericordiam sedsi forte
Ecce enim hoc ipsum scđm dm̃ con¬
tristari quantam perficit in uobis solli¬

Expanded text:
189 gavisum se dicit; quia cum pudore 189 gavisum se dicit; quia cum pudore contristati sunt, non cum ira. Qui enim reprehensus pudorem patitur, corrigere se promittit: qui vero irascitur, pejorem se futurum ostendit. Ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis. Ut omnia, inquit, nostra effectum habeant in vobis, etiam quod contristavimus vos, pro vobis est. Quae enim secundum Deum est tristitia, poenitentiam ad salutem stabilem operatur. Manifestum est quod qui tristis est, quia peccavit, secundum Deum tristis est; dolet enim quia fecit quod odit Deus. Hoc ad stabilitatem salutis pertinet. Tristitia autem hujus mundi mortem operatur. Hoc dicit, quia sicut secundum Deum tristitia vitam operatur; poenitet enim, et sperat Dei misericordiam: ita secundum mundum tristitia mortem operatur. Detectus enim peccator tristis est quasi puniendus, non habens a quo speret misericordiam: et si forte Ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari quantam in vobis perficit solli
Abbreviated transcription (Latin):
eorum letaretur. inmemor factus
passionum dõ gratias ageret prohoꝵ
salute sic hoc estimans quasi remune¬
rationem tribulationum
Adnuntians uobis urm de siderium
Nuntiauit titus desiderium habere
illos emendandise. ad discentes enĩ
quae promissa sunt beneui uentib
incitati sunt ad desi derium horum
Vrm̃ fletum Correptiflebant
dolentes quia peccauerant. nec excu¬
s uram aemulationem prome
Ad discentes enim caritatem aplierga
se coeperant illum defendere contra
aduersarios Itaut magis gauderem.¬
s quia et sicut contristauiuos in epistola¬
s non me penitet. Manifestum est non
corripuit erroreseorum. Non inquit
me penitet asperius scripsisse quia
hoc dicit quiasime peniteret inquit
propter caritatem qui auos contris¬
taui consolatio succederet gaudu
quae profuit. quod uos contris taui
Non quia contristatiestis. sed quia
contristatiestis inpęnitentiam con¬
tristatienim estis scđm dĩ. Idcirco

Expanded text:
eorum, laetaretur, et immemor factus eorum, laetaretur, et immemor factus passionum, Deo gratias ageret pro eorum salute, sic hoc aestimans quasi remunerationem tribulationum. Annuntians nobis vestrum desiderium. Nuntiavit Titus desiderium habere illos emendandi se; addiscentes enim quae promissa sunt bene viventibus, incitati sunt ad desiderium horum. Vestrum fletum. Correpti flebant, dolentes quia peccaverunt, nec excuVestram aemulationem pro me; addiscentes enim charitatem Apostoli erga se, coeperunt illum defendere contra adversarios. Ita ut magis gauderem; unde etsi contristavi vos in epistola, non me poenitet. Manifestum est non corripuit errores eorum. Non, inquit, me poenitet asperius scripsisse; quia Hoc dicit, quia si me poeniteret, inquit, propter charitatem; quia vos contristavi, consolatio succederet gaudii; quia profuit quod vos contristavi. Non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad poenitentiam; contristati enim estis secundum Deum. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
furorepleni resistebant ueritati.
cuius reinuntius in tus timores
generabat ubi erat apłs. quis enĩ
homo nontimeat angustias. sed
quia in direbus propensiorerat. timo¬
rem hunc spesuperabat. Sed qui con¬
solatur humiles consolatus ẽñ ds̃
in aduentutiti qm̃ ds suorum non :
in memor sed semperdatcis in retribu¬
tione solatium accelebraũ aduentũ
titi ut refrigerio esset positis inferuo¬
re magnaenim consolatio est pati¬
entis. sicum habeat consolantem
Et non solum ait in aduentueius. sed
in consolatione qua consolatus est
in uobis. Paulus addit ad consolati¬
onem. quia audissese atito significat
conuersationis eorum prõptam
uoluntatem intantum uttitus qui
dolorem habeat in obauditionis illo¬
rum consolationem acciperet de
pęnitentia eorum quantum affec¬
ut nec in ima carceris. nec plagarum
dolorem computaret scissi corporis.
neque neruum quo pedes eius con¬
dusierant sed audita correctione

Expanded text:
furore pleni resistebant veritati: furore pleni resistebant veritati: cujus rei nuntius intus timore generabat, ubi erat Apostolus. Quis enim homo non timeat angustias? Sed quia in Dei rebus propensior erat, timorem hunc spe superabat. Sed qui consolatur humiles Deus, consolatus est nos in adventu Titi. Quoniam Deus suorum non est immemor, sed semper dat eis in tribulatione solatium, acceleravit adventum Titi, ut refrigerio esset positis in fervore. Magna enim consolatio est patientis, si secum habeat condolentem. Et non solum, ait, in adventu ejus, sed etiam in consolatione, qua consolatus est ipse in vobis. Plus addit ad consolationem; quia audisse se a Tito significat conversionis eorum promptam voluntatem, in tantum ut Titus qui dolorem habebat inobauditionis eorum, consolationem acciperet de poenitentia illorum. Quantum affecut nec ima carceris, nec plagarum dolorem computaret scissi corporis, neque nervuum, quo pedes ejus conclusi erant: sed audita correctione
Abbreviated transcription (Latin):
forum ad magistratus. qui multas
plagaseis imponentes miserunt eos
inima carceris. ita ut pedes eorum
inneruo concluderent. haec est
praessura quam passisunt in mace¬
donia. et hincest unde dicit Nullã
srequiem habuit caronrã Forispug¬
nae intus timores Pugnae erant
corporidum cedebantur. animo
timores. illic enim timor ẽ ubi¬
et intellectus est: Sed timor hic
proptereoserat quicrediderant.
nepassione eius scandalizarentur
Nam sibi quidiam timeret quipati¬
ebatur Praeterea cum dicat in
actibus apostolorũ non solũ ligari
sed etmori paratum se pronomine
dñi ihuxpi uidetur ergo totum
hominem afflictum in carne signi¬
ficasse. ut exparte sp̃s qui homini
datur maneat quia est inpassibi¬
lis affligipotuisse minime intelle¬
atur. Sed ut homototus exparte
nedicatur. exparte enim sp̃s in¬
passibilis potest et sic intellegi
ut foris pugnae idẽ inpublico aꝑ
fidis fierent contrafideles. dum

Expanded text:
forum ad magistratus: qui multas eis forum ad magistratus: qui multas eis plagas imponentes, miserunt eos in ima carceris, ita ut pedes eorum in nervo concluderent. Haec est pressura, quam passi sunt in Macedonia. Et hinc est unde dicit: Nullam requiem habuit caro nostra. Foris pugnae, intus timores. Pugnae erant corpori, dum caedebatur: animo timores. Illic enim timor est, ubi intellectus est: sed timor hic propter eos erat, qui crediderant, ne passione ejus scandalizarentur. Nam sibi quid jam timeret, qui patiebatur? praeterea cum dicat in Actibus apostolorum, non solum ligari, sed et mori paratum se pro nomine Jesu Christi . Videtur ergo totum hominem afflictum in carne significasse, ut ex parte spiritus, qui homini datur, ut maneat, quia impassibilis est, affligi potuisse minime intelligatur: sed ut homo totus ex parte ne dicatur; ex parte vero spiritus impassibilis. Potest et sic intelligi, ut foris pugnae, id est, in publico a perfidis fierent contra fidos, dum
Abbreviated transcription (Latin):
pati ebantur causa credentium.
ut magis prouocet eos ad caritatẽ
Nullam inquid requiem non¬
habuit caronra. ut comparentur
eis certi quia prosalute fideliũ
animas suas trade rent usque
ad mortem. Ante quam digere¬
retur enim tribulatio et corpo¬
ralis in iuria alteraueniebat
ut requies patienti nones set
buisse uel habere inpassione
significat. Animam autem quan¬
quam ipsa patiebatur incorpo¬
re ex hac tamen parte requiẽ
habere quasperat protribula¬
tionibus his quae profide in ro.¬
gantur aperfidis daturum dm̃
mercedem. Denique in ipsa
praessura. dõ hymnos canebant
Sedin omnibus sumus afflicti
intrauerunt macedoniam. et cũ
non pauci credidissent inuenis¬
sentque solatium lrdiȩ mulieris
quae cum omnibus suis credidit
Tunc factum est ut spm̃ fythonẽ
idest diuinum fugaret de ancilla
corundam qui uidentes perdi¬
disse se non minimum questum
qua .s. puella referebat diuinan¬
do concita uerunt seditionem
paulo et sileae et traxerunt eosad

Expanded text:
patiebantur causa credentium, ut magis provocet eos ad charitatem. Nullam, inquit, requiem habuit caro nostra; ut compaterentur eis, certi quia pro salute fidelium animas suas traderent usque ad mortem. Antequam digereretur enim tribulatio et corporalis injuria, altera veniebat; ut requies patienti non esset. huisse vel habere in passione significat: animam autem, quamquam ipsa patiebatur in corpore; ex hac tamen parte requiem habere, qua sperat pro tribulationibus his, quae pro fide irrogantur a perfidis, daturum Deum mercedem. Denique in ipsa pressura Deo hymnos canebant. Sed in omnibus afflicti intraverunt in Macedoniam: et cum non pauci credidissent, invenissentque solatium Lydiae mulieris, quae cum omnibus suis credidit; tunc factum est ut spiritum pythonem, id est, divinum fugaret de ancilla quorumdam, qui videntes perdidisse se non minimum quaestum, quem puella referebat divinando, concitaverunt seditionem Paulo et Silae, et traxerunt eos in
Abbreviated transcription (Latin):
smultos autem ditantes Quantũ
ad presentem uitam pertinet
pauperes uidebantur. sed spĩtales
diuitias credentibus largiebant᷑.
egeni interris. in caelis diuites
ut nihil habentes om̃a autem
possidentes hoc fuit in apostolis
gloriosum. ut sine sollicitudine
et nomine possidenti. non solum
ea quae in possessionibus erant
sed et ipsos eorum dominos posside¬
rent: omã enim neces seerat ante¬
pedes eorum poni causauirtutũ
sicut legimus in actis apostolorũ
osnrm̃ patet aduos ocorinthii
hoc liber tatis causalo qui tur
et purȩ conscientiae. maleenĩ
sibi conscientiae mens loqui
trepidat. sensum perdit in uerbis
errat. Cor nr̃m dilatatum est
Eorum cor dilatatur quifiducia
bonae conuersationis gaudent
in se se autem certi spefuturi
premu intribulatione non an¬
gustantur. quia sicut inhac uita
nisi precesserit labor redditur
non sequetur ita et in rebus duu¬
nis sinon ex itia ante ierint p̃miũ
non consequetur Non angusti

Expanded text:
multos autem ditantes. Quantum multos autem ditantes. Quantum ad praesentem vitam pertinet, pauperes videbantur: sed spiritales divitias credentibus largiebantur; egeni in terris, in coelis divites. Ut nihil habentes, omnia autem possidentes. Hoc fuit in apostolis gloriosum, ut sine sollicitudine et nomine possidendi non solum ea, quae in possessionibus erant, sed et ipsos eorum dominos possiderent; omnia enim necesse erat ante eorum poni pedes causa virtutum, sicut legimus in Actibus apostolorum . Os nostrum patet ad vos, o Corinthii. Hoc libertatis causa loquitur, et purae conscientiae; male enim sibi conscia mens loqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor nostrum dilatatum est. Eorum cor dilatatur, qui fiducia bonae conversationis gaudent in sese, aut certe futuri spe praemii in tribulatione non angustantur; quia sicut in hac vita nisi praecesserit labor, redditus non sequitur: ita et in rebus divinis si non exitia anteierint, praemium non sequetur. Non angusti
Abbreviated transcription (Latin):
econtra. ueraces eos et simplices
pronuntiabant. Nec hoc hodie
cedit ut super ducat fucũ ueritati
Vt ignoti et qui cognoscimur
Malis ignotierant bonis noti ag¬
noscebant enim in his ueritatem
Vt morientes et ecceuiuimus
Odio illos habentes cotaidie
putabant non euadere minccs
iniqui tatis. isti autem quia dõ
propitio docebant auxilioxp̃i
tuti prȩstabantur amorti prae¬
senti et futura Qua si temptati
et non mortitraditi. Temptati
uidebant quando sic tractabant᷑.
ut cedere putarentur et quia
non uincebantur. mortinon
ad diciebantur. Hic enim ad dici¬
tur morti qui in fide non ꝑman&
sed morti non huic sed futurae
Potest et dep̃senti mortein tellegi
Temptari enim eos patiebaturds̃.
ut pressuris crescerent merito.
non tamen ꝑmit tebat eosoccidi
Vt tris tes semper aut gaudentes
Verum est qui a tristitia haec.
gaudium operatur. et quieos in¬
iuriis contristabant gaudium
eorum ex aggerabant Vt egentes

Expanded text:
e contra veraces eos et simplices e contra veraces eos et simplices pronuntiabant. 186 Nec hoc odio cedit, ut superducat fucum veritati. Ut ignoti, et qui cognoscimur. Malis ignoti erant, bonis noti; agnoscebant enim in his veritatem. Ut morientes, et ecce vivimus. Odio illos habentes, quotidie putabant non evadere minas iniquitatis: isti autem, quia Deo propitio docebant, auxilio Christi tuti praestabantur a morte praesenti et futura. Quasi tentati, sed morti non traditi. Tentati videbantur, quando sic tractabantur, ut cedere putarentur: et quia non vincebantur, morti non addicebantur. Hic enim addicitur morti, qui in fide non permanet; et morti non huic, sed futurae. Potest et de praesenti morte intelligi; tentari enim eos patiebatur Deus, ut pressuris crescerent merito: non tamen permittebat eos occidi. Ut tristes, semper autem gaudentes. Verum est, quia tristitia haec gaudium operatur, et qui eos injuriis contristabant, gaudium eorum exaggerabant. Ut pauperes,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑfecitapostolus In uerbo ueri¬
tatis Uerbum ueritatis erat ineiꝰ
doctrina. quae non aliud tradebat.
quamadnõ acceperat. Inuirtutedĩ
Virtus in eo dĩerat. quae persigna
atque pro digia hunc idoneuminis¬
trum probabat. Perarma iustitiȩ
ad extris et asin istris Liberum se
significat fuisse et fidelibus et infi¬
ius titiae perimit iniquitatem.
Pergloriam et ignobilitatem
his qui euangelium dĩ gloriã estima¬
bant manifeste in terrum et fidelẽ
sep̃ dicatorem dicit. Similimodo
et eis qui uerba diuinae doctrinae
ignobilitatem et deformationem
putabant fidelẽ se ministrum ex¬
hibuit dum nonterretur neque
pudorempatitur ea illis elo qui
quae horrent audire Per infamiã
et bonam famam Etiam his interrũ
sedĩ dispensatorem prebuit. quiꝰ
fidei bonam opinionem faciebant
et quimalam dum non metuit
hanc inuidiam sed constansest
sVt seductores &ueraces. Increduli
seductores eo suocabant. fideles

Expanded text:
semper fecit Apostolus. In verbo verisemper fecit Apostolus. In verbo veritatis. Verbum veritatis erat in ejus doctrina; quia non aliud tradebat, quam a Domino acceperat. In virtute Dei. Virtus in eo Dei erat, quae per signa atque prodigia hunc idoneum ministrum probabat. Per arma justitiae a dextris et sinistris. Liberum se significat fuisse a fidelibus et injustitiae perimunt iniquitatem. Per gloriam et ignobilitatem. His qui Evangelium Dei gloriam aestimabant, manifeste integrum se et fidelem praedicatorem dicit. Simili modo et eis qui verba divinae doctrinae ignobilitatem et deformationem putabant, fidelem se Dei ministrum exhibuit; dum non terretur, neque pudorem patitur ea illis loqui quae horrent audire. Per infamiam et bonam famam Etiam his integrum se Dei dispensatorem praebuit, qui fidei bonam opinionem faciebant, et qui malam; dum non metuit hanc invidiam, sed constans est. Ut seductores, et veraces. Increduli seductores eos vocabant: fideles
Abbreviated transcription (Latin):
centi. quia ideo contentis erat. ne
uentris causa inclinaretur
Incastitate Castitatem animae¬
suae corporis euangelii uindicans¬
÷ non paucos fecit inimicos Inscientia
Legis eteuan geli scientiam non
in sapientia humanc neque in
sim ulatione asserens dõsefidelẽ
dispensatore xp̃i exhibuit
inmagnanimitate Crandisenim
erat inbauilando infirmitates
fratrum & in contemptum undihuiꝰ
Un de in alio locõdicit. Mihi
mundus crucifixus est &ego mundo
Inbenignitate Benignus erat.
quia sicut arguebat it ablandie¬
hatur. ut postcorreptionem suam
leni exhortatione consolaretur
caritas in hisest: quu in necessitate deser
fratres unde hic se pernecessitates
fratrum suas faciens. symplexerat
incaritate Compatiebatur enim
omnibus sicut in alio locodicit
Quis scandali ratur et ego non uror
haec enimuera caritas est si sua utili¬
tate contempta eius curam agit
quem diligeres profitetur quod

Expanded text:
centi; quia ideo contentus erat, ne centi; quia ideo contentus erat, ne ventris causa inclinaretur. In castilate. Castitatem sive corporis, sive Evangelii vindicans, non paucos fecit inimicos. In scientia. Legis et Evangelii scientiam non in sapientia humana, neque in simulatione asserens Deo se fidelem dispensatorem Christi exhibuit. In magnanimitate. Grandis animi erat in bajulandis infirmitatibus fratrum, et in contemptu mundi hujus; unde alio loco dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . In benignitate. Benignus erat, quia sicut arguebat, ita et blandiebatur; ut post correptionem leni exhortatione consolaretur.charitas in his est, qui in necessitate deserunt fratres; unde hic semper necessitates fratrum suas faciens, simplex erat in charitate . Compatiebatur enim omnibus, sicut alio loco dicit: Quis scandalizatur, et ego non uror ? Haec enim vera charitas est, si sua utilitate contempta, ejus curam agat, quem diligere se profitetur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
studebant. Inmul tapatientia.
patientiaẽ. quae saluat homines.
nisienim patientia ab usus eẽt quo¬
modo saluasset corinthios quos
post predicationem suam tantis uitiis
morum eterroribus diuersarum
sectarum inuenerat in uolutosiu
quos patientia sua paulatim aduerã
doctrinam reuocat Inp̃ssuris
Praessuras ꝑtulit sciens quid adõ
prohis sit promissum Innecessi¬
tatibus Necessitas erat etiam
in prȩssura positum docere. quia
ad nõ erat missus In angusti is
Spe futuri angustatus perfidorũ
oppositionib non cessit: Inplagis
Auideis et gentilibus cesus frequen
ta salute sua etiam illic dĩdonum
intantum dõ deuotus erat. ut nec
non destitit manibus suis necui grauis.
esset certis hoc sibi proficere apud
dm̃ Inuigiliis tam solitus erat
circa officium de legatum sibi ut nec¬
s nocte cessaret. Inie iuni is. Aliquan¬
do uoluntaria aliquando necessi¬
tatis ieuinia ꝑtulit causa penuriȩ
& dõ gratias egit spiritaliter sepas¬

Expanded text:
studebant. In multa patientia. studebant. In multa patientia. Patientia est, quae salvat homines; nisi enim patientia abusus esset, quomodo salvasset Corinthios, quos post praedicationem suam tantis vitiis morum, et erroribus diversarum sectarum invenerat involutos, quos patientia sua paulatim ad veram doctrinam revocat? In pressuris. Pressuras pertulit, sciens quid a Deo pro his sit promissum. In necessitatibus. Necessitas erat etiam in pressura positum docere; quia a Domino erat missus. In angustiis. Spe futuri angustiatus, perfidorum oppositionibus non cessit. In plagis. A Judaeis et gentibus caesus frequentta salute sua, etiam illic donum DeiIn tantum Deo devotus erat; ut nec non destitit manibus suis; ne cui gravis esset, certus hoc sibi proficere apud Deum. In vigiliis. Tam sollicitus erat circa officium sibi delegatum, ut nec nocte cessaret. In jejuniis. Aliquando voluntaria, aliquando necessitatis jejunia pertulit causa penuriae, et Deo gratias egit spiritaliter se pas
Abbreviated transcription (Latin):
tempus acceptabile ecce diessa¬
slutis nemini dantes ullam offen¬
sionem ut non uituperetur mi¬
nisterium nr̃mTemp: ad esse
dicit quo possint ad indulgentiã
proficere peccatores. Tempus
ad essedicit. quo morbis morta¬
libus medi camina possint in¬
fundi. Et ideo se sollicitum esse
circa aegrotum salutem. neforte
neglegentia aliqua medicine grãe
effectu careret et bonȩ uoluntatis
suae. Fideergo etuigilantia sua.
omnem ofensionem neglegentibus
amputat. neforte segnitia occasi¬
onem offensionis parreret disci¬
pulis Ac perhoc liberos esse
significant. quia quod salutareẽ.
simpliciter omni in stantiap̃dicant.
unde subiecit Neuituperetur
minis terium nrm Vituperaret᷑
enimministerium ipsorum. siea
quae uerbis docebant operibus
suis ut fierent exemplañ darent
Sed inomnibus commendemus
nos met ipsosut ministrandĩ
diministri sine adclatione docent.
ut ei cuiministrisunt placeant.
xonsicut pseudo a postoli. scientes
nonse adõmissos presenti utilitate

Expanded text:
c dies salutis; nemini dantes ullam offensionem, ne vituperetur ministerium nostrum. Tempus adesse dicit, quo possint ad indulgentiam proficere peccatores: tempus adesse dicit, quo morbis mortalibus medicina possit infundi; et ideo se sollicitum esse 185 circa aegrorum salutem, ne forte negligentia aliqua medicinae gratia effectu careret bonae voluntatis suae. Fide ergo et vigilantia sua omnem offensionem negligentibus amputat; ne horum forte segnitia offensionis occasionem pareret discipulis: ac per hoc liberos se significant; quia quod salutare est simpliciter omni instantia praedicant. Unde subjecit: Ne vituperetur ministerium nostrum; vituperaretur enim ministerium ipsorum, si ea quae verbis docebant, operibus suis, ut fierent, exempla non darent. Sed in omnibus commendemus nosmetipsos ut Dei ministros. Dei ministri sine adulatione docent, ut ei cujus ministri sunt, placeant, non sicut pseudoapostoli, qui scientes non se a Deo missos, praesenti utilitati
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccatum nesciebat dicente isaia
quipeccatum non fecit necdolus in¬
uentus est in ore eius Quasi pec¬
cator occisus est. ut peccatores
iustificarentur apuddm̃ in xp̃o
Telum enim passus est satanas ad¬
uersus saluatorem. uidens eum
docere homines quo modo sibi pro¬
pitium facerent dm̃ abrenuntian¬
tes diabolo et propterhoc occidit
eum nesciens futurum aduersus ẽ
xp̃cenim post crucem descendit
adferos deuictamorte quia pecca¬
tum nesciebat. teneria morte non
poterat. quia mors perpeccatum
in anium infernum. ut mors iusti
peccatoribus proficeret . ut decete¬
romors qui signum crucis habent
autem. et obsecramus ne inuacuum
gratiam dĩ recipiatis Duplici
genere a posto lus humanȩ salutis
curam subicere contendit. ut &dĩ
prouidentiae deuotus existeret.
ethominibus caritatis officium¬
s ex hiberet Tempore enim accep¬
sto exaudiuite et in di esalutis adu¬
uite hoc scriptum est in isaia
propheta predistinatam docet

Expanded text:
qui peccatum nesciebat, dicente Esaia: qui peccatum nesciebat, dicente Esaia: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus , quasi peccator occisus est, ut peccatores justificarentur apud Deum in Christo. Zelum enim passus est Satanas adversus Salvatorem, videns eum docere homines quomodo sibi propitium facerent Deum, abrenuntiantes diabolo: et propter hoc occidit eum, nesciens futurum adversus se; Christus enim post crucem descendens ad inferos, devicta morte; quia qui peccatum nesciebat, teneri a morte non poterat; quia mors per peccatum inanivit infernum, ut mors justi peccatoribus proficeret; ut de caetero mors eos, qui signum crucis habent,autem et obsecramus, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Duplici genere Apostolus humanae salutis curam subire contendit; ut ei Dei providentiae devotus existeret, et hominibus charitatis officium exhiberet. In tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te : hoc scriptum est in Esaia propheta. Praedestinatam docet
Abbreviated transcription (Latin):
uerat: Siue ergo perfilium siue
perseruos ds̃ exhortatur populũ
quia ad ipsum om̃s sũma referen
uellet ad patrẽ. dispensationem
acceptam a patre dedit discipulis
Orantes proxp̃o reconciliari dõ
Hoc est quod dixi quia pro xp̃o
uarios dedit apłos. ut ipso predica¬
rent reconciliaridõ: Eum qui non
nouerat peccatum. pronobis
peccatum fecit Dm̃ dicit patrem
peccatum fecisse filium suum xpm
eum utique quipeccatum nesciebat.
idest qui non peccauerat quia factus ẽ¬
caro Non inmutatus sed in carnat᷑
factus est peccatum. Sicut quifit
p̃fectus non ammittit quoderat.
sed assumit utique quod non erat
hom oergo factus est xp̃s causa pec¬
cati quem non tangebat sor̃s neq:
dignitas nascihominem. propter
quod enim omnis caro subpeccato
merito peccatum factus dicitur.
qui a hostia in lege quȩ propeccatis
offerebat᷑ peccatum noncup abat᷑
ut nos essemus iustitia dĩ in ipso.

Expanded text:
verat. Sive ergo per Filium, sive verat. Sive ergo per Filium, sive per servos Deus exhortatur populum; quia ad ipsum omnis summa referendvellet ad Patrem, dispensationem acceptam a Patre dedit discipulis. Orantes pro Christo vos reconciliari Deo. Hoc est, quod dixi, qui pro Christo vicarios dedit apostolos; ut pro ipso praedicarent reconciliari Deo. Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit. Deum dicit Patrem peccatum fecisse Filium suum Christum, eum utique qui peccatum nesciebat, id est, qui non peccaverat; quia factus caro non immutatus, sed incarnatus factus est peccatum; sicut qui fit praefectus, non amittit quod erat: sed assumit utique quod non erat. Homo ergo factus est Christus causa peccati, quem non tangebat sors, neque dignitas nasci hominem. Propter quod autem omnis caro sub peccato merito peccatum factus dicitur; quia et hostia, in lege, quae pro peccatis offerebatur, peccatum nuncupabatur. Ut nos essemus justitia Dei per ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum pronobis peccatum fecit
fuissent effecta creatoris sui oblita
ad terrena uenire dignatus est.
factum carne inspecie hominis
ut formaesset hominib: quẽ ad¬
modum sibi dm̃ creatorem suum
pa cificum facerent. Dsergo erat
inxp̃o. quomodoi quasi inuica¬
rio autlegato sicut fuit in ꝓphetis
aut alit̃ i Non sicut fuit inꝓphetis
sic intellegipotest fuisse & infilio
Filius enimnaturaliter legatusẽ
patrisdĩ. unde dicit quiapater
in meẽ etego inpatre pat̾enim
perid intellegitur esse infilio qđ
unaeorum sit substantia Ibiest
enim unitas ubi nulla est differen¬
tia aꝑ hoc inuicem sunt. quia
et imago et similitudo eorum
mundũ reconcilians sibi ñ repu¬
tans illis delicta eorum qm̃ crea¬
tura pecca uit indm̃. nec penituit
ut reuerteretur adeum dsopus
suum nolensperire misit filium
suum perquem predicata eis re¬
missione petcatorum reconciliaret
eossibi peripsum ꝑ quem noscrea¬

Expanded text:
peccatum, pro nobis peccatum fecit,peccatum, pro nobis peccatum fecit,fuissent effecta, creatoris sui oblitaad terrena venire dignatus est, 184 et factum carne in specie hominis; ut forma esset hominibus quemadmodum sibi Deum creatorem suum pacificum facerent. Deus ergo erat in Christo. Quomodo? Quasi in vicario aut legato, sicut fuit in prophetis, aut aliter? Non sicut fuit in prophetis sic intelligi potest fuisse et in Filio? Filius enim naturaliter legatus est Patris Dei. Unde dicit: Quia Pater in me est, et ego in Patre ; Pater enim per id intelligitur esse in Filio, quod una eorum sit substantia. Ibi enim est unitas, ubi nulla est differentia: ac per hoc invicem sunt; quia et imago et similitudo eorum mundum reconcilians sibi; non reputans illis delicta eorum; quoniam creatura peccavit in Deum, nec poenituit, ut reverteretur ad eum: Deus opus suum nolens perire, misit Filium suum, per quem praedicata eis remissione peccatorum, reconciliaret eos sibi per ipsum, per quem nos crea
Abbreviated transcription (Latin):
reddentes. sed dõ quia unicuique
propersonaeius etmeritis reffun¬
odenda obsequia sunt. Quare siqua
Sest inxp̃o nouacreatura uetera
transierunt ec cenoua facta sunt
oma Manifestum ẽ quia ꝑ xp̃m
renouata sunt omnia sianim auer¬
tant dignitatem eius: Nouus enĩ
fithis quibus prius homo tantum
uidebatur. cum intellegitur eẽ ds̃.
ut recedente infirmitate agnos¬
catur diuinitas et cessante errore
ueteri qui introductamultorum
deorum opinione abunis ueridĩ
fide trans duxerat genus humanũ
reuertant᷑ omnia ad simplitatis
professione unum dm̃ ad orđtia
intrinitate omnia autẽ ex dõ
quamuis xp̃c nos rede merit
oma tam̃ ex dõ quia ab ipso ẽ omis
paternitas. Id eoque necesse est
preferriꝑsonã patris qui re con¬
ciliauit nos sibi perxp̃m &dedit
et ponens in nobis uerbũ reconci
ne fungimur tamquam dõ exhor¬
tante pernos orantes proxp̃ore¬
conciliari dõ eum quinonnouerat

Expanded text:
reddentes, sed Deo; quia unicuique reddentes, sed Deo; quia unicuique pro persona ejus et meritis refundenda obsequia sunt. Quare si qua est in Christo nova creatura, vetera transierunt, et ecce omnia facta sunt nova. Manifestum est quia per Christum renovata sunt omnia, si animadvertant dignitatem ejus. Novus enim fit his, quibus prius homo tantum videbatur, cum intelligitur esse Deus: ut recedente infirmitate, agnoscatur divinitas, et cessante errore veteri, qui introducta multorum deorum opinione, ab unius veri Dei fide transduxerat genus humanum, revertantur omnia ad simplicitatis professionem, unum Deum adorantia in Trinitate. Omnia autem ex Deo. Quamvis Christus nos redemerit, omnia tamen ex Deo; quia ab ipso est omnis paternitas : ideoque necesse est praeferri personam Patris. Qui reconciliavit nos sibi per Christum, eet ponens in nobis verbum reconcillegatione fungimur, tamquam Deo exhortante per nos: orantes pro Christo reconciliari Deo. Eum enim qui non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
tem liberaret. Ideo que quiui¬
uunt incorpore scientes xp̃mmor¬
tuum eẽ et prose sint ei subditi
profitentes hunc dm̃ quia enim
prodest mors eiꝰ testimonium
perhibet resurrectionieius Igit᷑
hic sibi nonuiuit quiparatus est
dñi sui facere uoluntatem
Itaque nos ex hoc tempore nemi¬
snem nouimus scđm carnem et si¬
s cognouimus scđm carnem xpm¬
ssed nunciam non cognoscimus
Verum est quia xp̃o resurgente
amortuis iam cessat in eo carnalis
natiuitas cessat infirmitas corporis
cessat passio mortis. Vsque ad
crucem enim suspicio fuit infir
ipseait Cum exaltaueritis filiũ
hominis tunc cognoscetis quiaego
sum hoc ergo idcirco apłsmemo¬
rat ut ostendat quad euotione
obsequendum estxp̃o. Prosalute
enim hominum non solũ hominẽ
senascidignatus ẽ. sed et iniuriis
agiet mori. ut intellegentes quã
prȩtiosasit morseꝰ propensius illi
seruiant. Non quasi homini uicem

Expanded text:
te liberaret; ideoque qui vite liberaret; ideoque qui vivunt in corpore, scientes Christum mortuum esse pro se, sint ei subditi, profitentes hunc Dominum. Quia enim prodest eis mors ejus, testimonium perhibet resurrectio ejus. Igitur hic sibi non vivit, qui paratus est domini sui facere voluntatem. Itaque nos neminem ex hoc tempore novimus secundum carnem. Et si cognovimus secundum carnem Christum, nunc jam non novimus. Verum est, quia Christo resurgente a mortuis, jam cessat in eo carnalis nativitas, cessat infirmitas corporis, cessat et passio mortis. Usque ad crucem enim suspicio fuit infirmipse ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quoniam ego sum . Hoc ergo idcirco Apostolus memorat, ut ostendat qua devotione obsequendum est Christo. Pro salute enim hominum non solum hominem se nasci non dedignatus est: sed et injuriis agi, et mori voluit; ut intelligentes quam pretiosa sit mors ejus, propensius illi serviant, non quasi homini vicem
Abbreviated transcription (Latin):
genus humanum ut eosredimer&
morti sededit: Ideo apłi ut uicẽ
ei reddant homines. ex aliqua parte
exhortantur. ad eius obsequium
Et ut eosadtraant. necesseẽ ut
uerum ẽẽ predicare testentur
aliis prauadocentibus Nec suum
meritum taceant ut malorum
doctorum poenam designent.
Non ergo elationementis haec
agebant sed utdonum xp̃i intel¬
legetetur ab omnibus et fidelit̃
de uoti ei gratiarum actiones re¬
ferrent. Propterxpiergo carita¬
tem quae & quanta eius dona circa
diligentes eum sint nontacent:
Von iactantia causa sedut inuitent
audientes ad eius deuotionem ne
mors xp̃i infructuosa uidere tur¬
ut non lausa postolorum agnosce¬
retur: Permeritum enim ogłam
apostolorum agnoscitur xp̃i gr̃a
et bene ficium dĩ Ergo om̃s mor¬
tui sunt et pro omnib: mortuus ẽ.¬
ssedei qui pro ipsis mortuus est et
resurrexit quia om̃s necesse est
mori causa ade proomnibus mor¬
tuus estxp̃s. ut eos a sccunda mor¬

Expanded text:
genus humanum, ut eos redimeret, genus humanum, ut eos redimeret, morti se dedit; ideo apostoli, ut vicem ei reddant, homines ex aliqua parte exhortantur ad ejus obsequium: et ut eos attrahant, necesse est ut verum se praedicare testentur, aliis prava docentibus; nec suum meritum taceant, ut malorum doctorum poenam designent. Non ergo elatione mentis haec agebant, sed ut donum Christi intelligeretur ab omnibus, et fideliter devoti, ei gratiarum actiones referrent. Propter Christi ergo charitatem, quae et quanta dona ejus circa diligentes eum sint, non tacent: non jactantiae causa, sed ut invitent audientes ad ejus devotionem; ne mors Christi infructuosa videretur, non ut laus apostolorum agnosceretur. Per meritum enim et gloriam apostolorum agnoscitur Christi gratia et beneficium Dei. Ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus esed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit. Quia omnes necesse est mori causa Adae, pro omnibus mortuus est Christus; ut eos a secunda mor
Abbreviated transcription (Latin):
gedoccasionem damus uobis
& non in corde hoc dicit qm̃
multi ꝑ elationem gloriabant᷑
doctos. qui sem percum dño fue¬
runt id eo ethic dicit darese
hisrationem ꝑ quam et ipsi glo¬
ridentur aduersus eos qui apłs
erat. a quo istididicerant. Unde
alio loco dicit nihilminus feci
silentium eius istisobesset. qui
ergo incorde gloriatur. superbiã
reprimit Sciens quiahumilib
ds̃dat gram̃. superbis autem resis¬
tit Superborum enim mens.
fructum non facit dõ dignum
Siue ergomente excidimus do
siue sanum sapimus uobis hocdic̃
quia sielate uel suꝑbe putatur
locutus quia laudari se iisus est.
uerum dicens dõ hoc remittendũ
Siautem non suꝑbe intellegitur.
sed ad gloriam audientium esse
locutus corinthiis ꝓficere dicit
ut tunc sanum sit dictum audien¬
tibus siita intellegatur ut dictum
est. Si autem iactant̃ putetur
dictum uelud in sanum adõ dimit¬
tendum. omni senĩ superbia
uelud insania habetur

Expanded text:
Sed occasionem damus vobis Sed occasionem damus vobis et non in corde. Hoc dicit, quoniam multi per elationem gloriabanturdoctos, qui semper cum Domino fuerunt: ideoque hic dicit dare se his rationem, per quam et ipsi gloriarentur adversus eos; quia Apostolus erat, a quo et isti didicerant. Unde in alio loco dicit: Nihil minus feci silentium ejus istis obesset. Qui ergo in corde gloriatur, superbiam reprimit, sciens quia humilibus Deus dat gratiam, superbis autem resistit ; superborum enim mens fructum non facit Deo dignum. Sive enim mente excedimus, Deo: sive sanum sapimus, vobis. Hoc dicit, quia si elate vel superbe putatur locutus; quia laudare se visus est, verum dicens, Deo hoc remittendum: si autem non superbe intelligitur, sed ad gloriam audientium esse locutus, Corinthiis proficere dicit; ut tunc sanum 183 sit dictum audientibus, si ita intelligatur, ut dictum est: si autem jactanter putetur dictum, velut insanum Deo dimittendum; omnis enim superbia velut insania habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Corrumpunt᷑ mores bonos. collo¬
quia mala hominibus suadem
ait ut credant et prouideant
ne in current et tunc peniteant.
quando penitentiae fructum
non habeant dõ autem manifesti
sumus hoc enim predicabat
quodds̃ uisserat. et hoc sciredicitꝰ
ds̃ qđ bonum est. Deniq male
agentibus dicit. nescio uos
Spero in quid et inc̃scienti is
uris nos manifestosesse manifes¬
taerat puritas eorum corinthus
quianeque aliquando in adolati¬
one fuerant de prehensi Neque
predicatio illorum displicuerat
scĩs nec abaliquo illorum quic¬
quam ut ad solet occulte elicere
temptauerant ut foris simplices
apud turbas. in tus uero in posto¬
resessent Ideo conscientias
eorum pulsat ut ipsi sibimet
testesessent deueritate eorum
Noniterum nos commen damiuob
nem suam obtestans laudare se
uisus est Nunc eadem significat
non ad laudem suam hoc dicere
sed adeorum gloriam. ut gaude¬
ant integram sep̃dicationem
addidicisse hisadnuntiantib

Expanded text:
Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Hominibus suademus, ait; ut credant, et provideant, ne incurrant, et tunc poeniteant, quando poenitentia fructum non habet. Deo autem manifesti sumus; hoc enim praedicabat, quod Deus jusserat: et hoc scire dicitur Deus, quod bonum est. Denique male agentibus dicit: Nescio vos. Spero autem et in conscientiis vestris manifestos nos esse . Manifesta erat puritas eorum Corinthiis; quia neque aliquando in adulatione fuerant deprehensi, neque praedicatio illorum displicuerat sanctis, nec ab aliquo illorum quidquam, ut adsolet, occulte elicere tentaverant; ut foris simplices apud turbas, intus vero impostores essent. Ideo conscientiam illorum pulsat, ut ipsi sibimet testes essent de veritate eorum. Non iterum nos commendamus vobnem suam obtestans, laudare se visus est; idcirco nunc eadem significat, non ad laudem suam hoc dicere se, sed ad eorum gloriam; ut gaudeant integram praedicationem se addidicisse, his annuntiantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
non capit sicut supramemoraui ꝑseu¬
do apliautem prudentes uolentes
uideri inmundo neque dm̃filium
habere neque in carnationem uerã
esse neq: carnem posseresurgere
predicabant Sapientia enim huius
mundi stultitiaest a puddm Sic
stul titiaẽ sapientiahiuus mundi a¬
puddm̃ dumfacit ds̃ quod mundus
fieripossenegat. Sapientiã illius
stul titiãꝓbat &cum multos deos di¬
cant fidẽs aut unum prob& testeuir¬
tute in prudentia sua confundentur
Scriptumestenim reprehendens
sapientes in astutia ipsorum. &iterum
dñsnouit cogitationes sapientium qm̃

Expanded text:
non capit, sicut supra memoravi. Pseunon capit, sicut supra memoravi. Pseudoapostoli autem prudentes volentes videri in mundo, neque Deum Filium habere, neque incarnationem veram esse, neque carnem posse resurgere praedicabant. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud Deum. Sic stultitia est sapientia hujus mundi apud Deum, dum facit Deus, quod mundus fieri posse negat; sapientiam illius stultitiam probat, et cum multos deos dicant, fides autem unum probet, teste virtute, in prudentia sua confundentur. Scriptum est enim: Reprehendens sapientes in astutia eorum. Et iterum: Dominus novit cogitationes sapientium, q
Abbreviated transcription (Latin):
enim suo habit& nec esseest. & quia spm̃
dicit habitare innobis dm̃ si gnificat¬
s intellegendum spm̃ scm Siquis tem¬
plum dĩ uiolauerit disꝑ d&s illum ds̃
templum enim dĩ scm est quod estis
uos haec id circo premisit ut illos
compungant quitur piter uiuentes
corpora sua uiolantes corruperant.
maxime ille quiuxorem patris habe¬
bat utante ess& reus quam causa illius
inmedium ꝓrumper&. Denique simi¬
lummo eo demmodo cum causa illius
uidicat loquitur dicens. annescitis
quia corporaura. templũ est spũ scĩ¬
quem ab etis adõ. Superius templũdĩ
Nemose seducat. Idẽ ne mõproprio
uel humano consilio put& sesibi prodes¬
se adsuperiorem sensum redit
Siquis uidetur sapiensesse. in teruos
in hoc scło stultus fiat ut sit sapiens
sapientiam mundi fugiat. ut stultus
ab eauidicetur. o tuncerit prudens
quia stultus scło prudens estdõ dum
credit dm̃fecisse quaeratiomundi

Expanded text:
enim suo habitet necesse est. Et quia Spiritum enim suo habitet necesse est. Et quia Spiritum Dei dicit habitare in nobis, Deum significat intelligendum Spiritum sanctum. Si quis templum Dei violaverit, disperdet eum Deus, templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Haec idcirco praemisit, ut illos compungat, qui turpiter viventes, corpora sua violando corruperant; maxime illum qui uxorem patris habebat; ut ante esset reus, quam causa illius in medium prorumperet. Denique simili, immo eodem modo, cum causam illius judicat, loquitur dicens: An nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiquem habetis a Deo . Superius templum Dei Nemo se seducat: id est, nemo proprio, vel humano consilio putet se sibi prodesse. Ad superiorem sensum redit: Si quis videtur sapiens esse inter vos in hoc saeculo stultus fiat, ut sit sapiens. sapientiam mundi fugiat, ut stultus ab ea judicetur, et tunc erit prudens; quia stultus saeculo prudens est Deo, dum credit Deum 123 fecisse, quae ratio mundi
Abbreviated transcription (Latin):
non in teribit substantiam quacon¬
stat: sicut & doctrinamala peribit
quia accidens causaest. Ideo autem
dixit sictam en quasi perignem ut salus
haec sinepȩna non sit. qui a non dixit
saluus erit perignem. ut merito suo
abigni non combustus saluus fiat exa¬
minatus perignem. Sed cum dicit
sic tamen quasi ꝑ ignem. ostendit saluũ
quidem illum futurum. sed poenas
ignispassurum. Vt perignem purga¬
tus fiatsaluus d non sicut ꝑfidi aeter¬
noigne inperpetuum torqueatur.
ut exaliqua parte operepretium sit
credidisse in xp̃m Semper enim
erubescat neces seest. qui se uidit
falsum defendisse prouero. Et simi¬
limodo semper fiduciam habebit dĩ
qui abiecto falso secutusestuerum
&spr&ampietate sub cubuit pietati
extracatholicam enim quicquid est
contrariumest Nescitis quia templũ
dĩestis. & sp̃s dĩ habitat in uobis
Templum dĩnosessedicit ut dm̃ in
nobis habitaresciamus Intemplo

Expanded text:
non interibit substantia, qua connon interibit substantia, qua constat, sicut et doctrina mala peribit; quia accidens causa est. Ideo autem dixit: sic tamen quasi per ignem; ut salus haec non sine poena sit, quia non dixit: Salvus erit per ignem; ut merito suo ab igni non combustus, salvus fiat examinatus per ignem; sed cum dicit: Sic tamen quasi per ignem, ostendit salvum illum quidem futurum, sed poenas ignis passurum; ut per ignem purgatus fiat salvus, et non sicut perfidi aeterno igne in perpetuum torqueatur: ut ex aliqua parte operae pretium sit credidisse in Christum. Semper enim crubescat necesse est, qui se videt falsum defendisse pro vero: et simili modo semper fiduciam habebit Dei; qui abjecto falso, secutus est verum; et spreta impietate, succubuit pietati. Extra catholicam enim quidquid est, contrarium est. Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Templum Dei nos esse dicit, ut Deum in nobis habitare sciamus; in templo
Abbreviated transcription (Latin):
minatiofi& sil naliquo non inuenerit quod
exurat manifestat illumbonum fiuisse
doctorem Mala enim dadulteradoc¬
trina id circo inligno ainfeno dinstipu¬
lasignificata est ut ostenderetur ignis
esse esca Sicuius opus manserit. quod
suꝑ aedificauit mercedem accipid
Cum enim nihilin illo sordis inuentum
fuerit prauȩ doctrinae ut in bono auro
itaerit ut tres fr̃s in camino ignis
mercedem inuitamae ternam cum gła
accepturus. quia sicut aurum & argen¬
tum &sapides quos ignis non comsumit.
it a& bonus mazister in corruptibilis
permanebit Sicuius opus arserit
detrimentum patietur. Opus quod
arderedicitur. malad octrinaest quȩ
interibit. cuncta enim mala peribun
sicut iter impiorum. quae non sunt
substantiȩ sed ad seuerationes per¬
uersȩ damnumautem patiest poenas
perpeti Quis enim in penapositus
lacturam non facit Ip seaut em sal¬
uuserit sic tamen quas i per ignem
Saluum illum futurum dixit. quia

Expanded text:
minatio fiet, si in aliquo non invenerit, quod minatio fiet, si in aliquo non invenerit, quod exurat, manifestat illum bonum fuisse doctorem; mala enim et adultera doctrina idcirco in ligno, feno, et stipula significata est, ut ostenderetur ignis esse esca. Si cujus opus manserit, quod superaedificaverit; mercedem accipiet. Cum enim nihil in illo sordis inventum fuerit pravae doctrinae, ut in bono auro; ita erit ut tres fratres in camino ignis , mercedem vitam aeternam cum gloria accepturus; quia sicut aurum et argentum, et lapides, quos ignis non consumit: ita et bonus magister incorruptibilis permanebit. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Opus quod ardere dicitur, mala doctrina est, quae interibit. Cuncta enim mala peribunt, sicut iter impiorum; quia non sunt substantiae, sed asseverationes perversae. Damnum autem pati est poenas perpeti. Quis enim in poena positus, jacturam non facit? Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Salvum illum futurum dixit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod est fundamentum. doctrina
autẽ mala peribit. sicut dicit dñs
Omnis plantatio quã non plantauit
pater meus cȩlestis. eradi cabitur
ponere aliud fundamentum quia quã¬
uis hereticisint aliqui non tamendocen
nisi subxp̃ĩ nomine. Aiter enim com¬
menta erroris commendare non posst̃
nisu interposito saluatoris nomine pre¬
dicent utres contrarias &absurdas
nominis dignitas acceptabiles faciat
Siquis autem super aedificat super
lapides pretiosos. Lapides pretiosi¬
sunt. quos non corrum pit ignis Tria
genera posuĩ praeclara in mundo inqui¬
busbonam doctrinam significauit
Lignafenumstipula Tria alia genera
posuit. sed friuola in hiscorrupta &uana
doctrina designata dinoscitur Quifacit
hoc opus manifestuserit. diesenim de¬
clarabit quia inigne reuel abitur
hoc esł maladoctrina in igne omnibus
apparebit nuncenim quosdam fallit
Et unius cuius que opus quale sit ignis
probabit. Quia enim perignem exa¬

Expanded text:
quod est fundamentum: doctrina quod est fundamentum: doctrina autem mala peribit, sicut dicit Dominus: Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur ponere aliud fundamentum, quia quamvis haeretici sint aliqui, non tamen docent, nisi sub Christi nomine. Aliter enim commenta erroris commendare non possunt, nisi interposito Salvatoris nomine praedicent; ut res contrarias et absurdas nominis dignitas faciat acceptabiles. Si quis aut sed pretiosos lapides sunt, quos non corrumpit ignis. Tria genera posuit praeclara in mundo, in quibus bonam doctrinam significavit, Ligna, fenum, stipulam: tria alia genera posuit, sed frivola. In his corrupta et vana doctrina designata dignoscitur. Qui facit hoc opus, manifestus erit; dies enim declarabit, quia in igne revelabitur. Hoc est, mala doctrina in igne omnibus apparebit; nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Quia enim per ignem exa