comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ et inter homines conuersatus ẽ. Et in salomone
habetur. Misere nob̃ deus om̃iũ. et ostende nob̾ lum̃
miserationis et immite timorẽ tuũ suꝑ gentes quȩ ñ
exquisierunt te. et cognoscant quia non ẽ alius deus
nisi tu. Itẽ ibi. Dñe deus isrł non ẽ tͥ similis in cȩlo sur¬
sum: neq in terra deorsũ. Et in psalmo septimo deci¬
mo. Qm̃ quis deus p̃ter dñm. aut quis deus preter dm̃
nr̃me Et in geneseos. Et pluit dñs ã dũo ignem. et
sulphur suꝑ sodomã et gomorrã et euertit ciuitates
illas. Si solus pater ds̃ ẽ: quis pluit ignẽ et sulphur
a dño supͣ p̃dictas cuutates ut eas euerteret: Queso
responde. Et indeuteronomio. Dñs solus deducebat eos:
& non fuit cũ illis deui alienꝰ. Et paulus apls. Unus
deus qui iustificat circumcisionẽ ex fide. et preputiũ

Expanded text:
omines conversatus est . Et in Salomone : Miserere nobis, Deus omnium, et ostende nobis lumen miserationis, et immitte timorem tuum super gentes quae non exquisierunt te, ut cognoscant quia non est alius Deus nisi tu . Item ibi: Domine Deus Israel, non est tibi similis in coelo sursum, neque in terra deorsum . Et psalm. XVII: Quoniam quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum nostrum? Et in Genesi: Et pluit Dominus a Domino ignem et sulfur super Sodomam et Gomorrham, et evertit civitates illas . Si solus Pater Deus est, qui pluit ignem et sulfur a Domino, ut supradictas civitates everteret, quaeso, responde. Et in Deuteronomio: Dominus solus deducebat eos, et non fuit cum illis Deus alienus . Et Paulus apostolus: Verus Deus, qui justificat circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ domo ꝓdeuntib ẽ credendũ. Erant enim¬
qutidã qui prius uidebant᷑ ẽẽ ex nob̃. s non erant ex
nobis. Si uero ẽẽnt ex nob̃. mansissent utiq nobiscũ
et non conturbassent fr̃s. Exacuerunt enĩ ut ait ꝓ¬
pħa linguas suas sicut serpentes: uenenũ aspidũ sub la¬
bus eoꝵ. Qua propter hi respuendi st̃ si incorrigibiles
apparuerint et uitandi. ne dño descipiant famulan¬
tes. State gͦ dilectissimi suꝑ uias aspicientes et int̾ro¬
gantes de semitis dñi antiquis: et uidete quȩ ẽ uia dmn

Expanded text:
inimicorum domibus prodeuntibus credendum. CAP. inimicorum domibus prodeuntibus credendum. CAP. debantur esse ex nobis, sed non erant ex nobis. Si vero essent ex nobis, mansissent utique nobiscum, et non conturbassent fratres. « Exacuerunt enim, » ut ait Propheta, « linguas suas sicut serpentes, venenum aspidum sub labiis eorum . » Quapropter hi respuendi sunt si incorrigibiles apparuerint, et vitandi ne Domino decipiant famulantes. State ergo, dilectissimi, super vias aspicientes et interrogantes
Abbreviated transcription (Latin):
et unus sp̃c. sicut uocati estis in una spe uocationis
ur̃ȩ. Unus deus. una fides. unũ baptisma. unus deus
ci corde reciꝑe. hoc itaq testimonio in uno spu potert̃
simul patris et filii unitatẽ condiscere. Patrẽ igit᷑ ut
positũ nec legere posst̃ pęnitus nec probare. Sed qr
id ipsũ fides exigit xp̃iana absq ulla dubitatione in¬
genitus credit᷑. qui tam̃ scdm seriẽ scripturaꝵ ĩ filio
a se genito uisus. ẽe monstratur. De cȩtero placuit
ꝓpt̾ maloꝵ hominũ infestationes ut in accusatiõe
dñi ministroꝵ primo ꝑsona fides. uita. et conuersa¬
tio blasphemantiũ enucleatim ꝑscrutet᷑. Nã fides
om̃s actus hominis precedere debet quia dubius ĩ fide
lis est. nec ei om̃ino ee credendũ qui ueritatis fidem
ignorant. nec recte conuersationis uitã ducunt: qm̃
tales facile et indifferent̾ lacerant et criminantur
recte et pie uiuentes. Idcirco suspicio eoꝵ discutienda
pͥmũ et corrigenda. neq accusatorib suspectis uel de

Expanded text:
et unus spiritus, sicut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus ci corde recipere, ex hoc jam testimonio in uno spiritu possunt simul Patris et Filii unitatem condiscere. Patrem igitur uproprie positum nec legere possunt penitus, nec probare. Sed quia idipsum fides exigit Christiana, absque ulla dubitatione ingenitus creditur qui tamen, secundum seriem Scripturarum, in Filio a se genito unus esse monstratur. De caetero placuit propter malorum hominum infestationes, ut in accusatione Domini ministrorum, primo persona, fides, vita, et contio blasphemantium perscrutetur. Nam fides omnes actus hominis praecedere debet, quia dubius in fide infidelis est, nec eis omnino est credendum qui veritatis fidem ignorant, nec rectae conversationis vitam ducunt, quoniam tales facile et indifferenter lacerant et criminantur recte et pie viventes. Ideo suspicio eorum discutienda est primo et corrigenda, neque accusationibus suspectis, vel de
Abbreviated transcription (Latin):
nacula custodimꝰ necesse ẽ obuiemꝰ isq frat̾nitatem
urãm epłis fõmonemus. ne qͥs laicũ ad ordinẽ cleri¬
catus admittat. & sinat fieri. unde et illũ decipiat.
et sibi causas generet quib reus constitutis decreta¬
libus fiat.
ocendus ẽ popłs non sequendus. Nosq si ne¬
sciunt eos quid liceat quid ue ñ liceat cõmo¬
nere non his consensũ prebere debemꝰ. Quis¬
quis uͦ conatꝰ fuerit temptare prohibita: sentiat cen¬
suram apłice sedis minime defuturã. Quȩ enĩ sola
ammonitionis auctoritate non corrigimꝰ necesse est
ꝑseucritatẽ congruentẽ regulis uindicemꝰ. Per totas
hoc gͦ que propruis rectorib carent eccl̃as. uolumꝰ
innotescat ut nullus sibi spe aliqua forsitan blandi
tus illudat. Data .xii. kl̃. augusti florentino & dio¬
nisio consulibus. InCIPIT NECREIA

Expanded text:
nacula custodimus, necesse est obviemus; hisque fraternitatem nacula custodimus, necesse est obviemus; hisque fraternitatem vestram epistolis commonemus, ne quis laicum ad ordinem clericatus admittat; et sinat fieri unde et illum decipiat, et sibi causas generet quibus reus constitutis decretalibus fiat. 3. Docendus est populus, non sequendus. Nosque, si nesciunt eos quid liceat quidve non liceat, commonere, non his consensum praebere debemus. Quisquis vero conatus fuerit tentare prohibita, sentiet censuram sedis apostolicae minime defuturam. Quae enim sola admonitionis auctoritate non corrigimus, necesse est per severitatem congruentem regulis vindicemus. Per totas hoc, quae propriis rectoribus carent, Ecclesias volumus inntus illudat. Data XII Kalend. Augusti, Florentio et Dionisio consulibus. INCIPIUNT DECRETA
Abbreviated transcription (Latin):
tia populis ꝑmissa frangatur:
udiuimus quasdã propͥis destitutas rectori¬
bus ciuitates. epos sibi uelle pet̾e de laicis
tantũq fastigiũ tam uile credere ut hoc his
qui non do s scło militauerint. estiment nos posse
conferre. Non solũ male de suis clericis in quoꝵ con
temptu hoc faciunt iudicantes sed de nob̃ pessime
quos credunt hoc posse facere sentientes. Quod nũ¬
quã auderent si non quoꝵdã illicitis consentiens.
sententia comueret. Ita nicħ quȩ frequentius sunt
decreta proficiunt ut hoc quasi nũqͣm de hac arte¬
te scͥptũ fuerit ignoretur. Quid ꝓderit ꝑ singula
clericos stipendia militasse. & omnẽ egisse in dm̃cis
castris etatem: si hi qui p̾futuri st̃ ex laicis requirant᷑:
Qui uacantes scło & omnẽ ecclasticũ ordinẽ nescien¬
cupiditate transcendere & in aliud uite genꝰ. calca¬
ta reuerentia eccł̃asticȩ discipline transire. Talib
itaq fratres kim̃ qui iuris nr̃i id est canonũ guber¬

Expanded text:
tia populis permissa, frangatur? Audivimus quasdam propriis destitutas rectoribus civitates episcopos sibi petere velle de laicis, tantumque fastigium tam vile credere, ut hoc his qui non Deo, sed saeculo militaverint, aestiment nos posse cotemptum hoc faciunt, judicantes, sed et de nobis pessime, quos credunt hoc posse facere, sentientes. Quod nunquam auderent, si non quorumdam illic his consentiens sententia conniveret. Ita nihil quae frequentius sunt decreta proficiunt, ut hoc, quasi nunquam de hac parte scriptum fuerit, ignoretur. Quid proderit per singula clericos stipendia militasse, et omnem egisse in dominicis castris aetatem, si qui his praefuturi sunt ex laicis requirantur, qui vacantes saeculo, et omnem ecclesiasticum ordinem nesciencupiditate transcendere, et in aliud vitae genus, calcata reverentia ecclesiasticae disciplinae, transire. Talibus itaque, fratres charissimi, qui juris nostri, id est canonum guber
Abbreviated transcription (Latin):
Crescomiꝰ. Tudertinꝰ.
Innocentiꝰ. Binatis.
Eustasius. cremonensis.
Laurentiꝰ. uerginatis.
Eucarpꝰ. mercsape.
Rufentiꝰ. agnatinꝰ.
Serenꝰ. Nolanꝰ.
Martianꝰ. acanꝰ.
Euticius. tranensis.
Fortunatꝰ. a nagninꝰ.

Expanded text:
Cresconius Tudertinus, Innocentius Binatis, Eustasius Cremonensis, Laurentius Verginatis, Eucarpius Meresapae, Rufentius Agnatinus, Serenus Nolanus, Martianus Acanus, Euticius Tranensis, Fortunatus
Abbreviated transcription (French):
Felix. t erracinensis.
Bonefaciꝰ. Aqueuiuensis.
Maximꝰ. Bleranꝰ.
Emilianꝰ. Suranꝰ.
Maximꝰ. licinensis.
Cassianꝰ. Mutmnensis.
Gerontiꝰ. ficudensis.
Laurentiꝰ. Boensis.
Fortunatꝰ. fulginensis.
Mercuriꝰ. Sutrinꝰ.
Stepħs. Heapolitanꝰ.
Hylarus. Tensanꝰ.
maximilianꝰ. Perusmꝰ.
Innocentiꝰ. fortunatꝰ.
Concordiꝰ. mesinatis.

Expanded text:
Felix Terracinensis, Bonifacius Aquemuensis, Maximus Bleramus, Emilianus Furanus, Maximus Ticinensis, Cassianus Mutinensis, Gerontius Fidudensis, Laurentius Boensis, Fortunatus Fulginensis, Mercurius Sutrinus, Stephanus Neapolitanus, Hilarius Tensanus, Maximilianus Perusinus, Innocentius Fortunatus, Co
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tuȩ debita ueneratione suscepimus:
in quib sitire uenerationẽ ac prudenti¬
am tuã apłica instituta ut dignũ erat
cognouimꝰ. Quadere quedã ex his quȩ pe¬
tisti misimus: & quȩdam ad huc cũ ite¬
rum miseris mittere cupimꝰ. Nullũ tam̃
abeati petri pͥncipis apłorũ fine. p̃decessorũ nr̃oꝵ pre¬
t̃misimus. de quorũ statutis aliquid tͥ ꝑ amoniũ pres¬
biterũ & felicẽ diaconũ sub certis signaculis ñ mitte¬
mandamus. ut ab om̃ib inuiolate debita ueneratio¬
ne custodiant᷑ & inuiolate seruent᷑. atq ab om̃ib futu¬
ris tempib diligent̃ uenerent᷑. qr uiolatores uolunta¬

Expanded text:
tis tuae debita veneratione suscepimus, in quibus sitire venerationem ac prudentiam tuam Apostolica instituta ut dignum erat cognovimus. Qua de re quaedam ex his quae petisti, misimus: et quaedam adhuc, cum iterum miseris, mittere cupimus. Nullum tamen a beati Petri principis apostolorum fine, praedecessorum nostrorum praetermisimus, de quorum statutis aliquid tibi per Ammonium presbyterum et Felicem diaconum, sub certis signaculis non mitte ac publicanda mandamus, ut ab omnibus inviolate debita veneratione custodiantur, et inviolate serventur, atque ab omnibus futuris temporibus diligenter venerent
Abbreviated transcription (Latin):
lite timere obprobͥa hominũ et blasphemias eoꝵ
ne timeatis considerantes quod in psalmo scͥptũ
est. Nonne deus requiret ista: Ipse enĩ nouit oc¬
culta cordis & cogitationes taliũ hominũ qm̃
uane st̃. Uana autẽ locutus est unusquisq ad ꝓxi¬
mum suũ: labia dolosa in corde & corde locuti st̃
mala. Sed disꝑdat dñs uniuersa labia dolosa. &
linguã magniloquã. Qui dixert̃ linguã nr̃am¬
minus est: Nam si hec in memoria retinerent
minime ad tantã ꝓsilirent iniquitatẽ. Non enĩ
s ut suã exerceant in seruos dei uindictã. Scͥp¬
tũ est enim. Ura stulti recta in oculis enis. Et st̃
uiȩ q̃ uidentur homini iuste: nouissima autem

Expanded text:
lite timere obprobria hominum, et blasphemias eorum lite timere obprobria hominum, et blasphemias eorum ne est: Nonne Deus requiret ista? Ipse enim novit abscondita cordis, et cogitationes talium hominum, quoniam vanae sunt. Vana autem locutus est unusquisque ad proximum suum, et labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. Sed disperdet dominus universa labia dolosa, et linguam magniloquam. Qui dixerunt, labminus est ? Nam si haec in memoria retinerent, minime ad tantam prosilirent iniquitatem. Non enim sed ut suam exerceant in servos Dei vindictam. Scriptum namque est: Via stulti recta in oculis ejus. Et sunt viae, quae videntur hom
Abbreviated transcription (Latin):
eccłastica quoq custodia regularũ feriis seruat᷑¬
fecunditatis iura nulla seuientis procelle possint
impulsione subuerti. Nolite ullo unꝗͣ prȩiudicio
grauare quemquã sed inspicite semꝑ quȩ regłarũ
testimonio declarantur. Suꝑ est salute prelata ut
ad gaudia semꝑ fr̃m deuote proꝑetis quia diui¬
na beneficia diuina gͣdib semꝑ accedt᷑. & quibus
bona conferunt meliora pollicent᷑. Semꝑ enĩ inc̾¬
mentis ad culmen ascenditur. iͥ suꝑnus fauor
prestat exordiũ. Beus om̃ps indulta semꝑ eustodiat.
augeatq successib ꝓfutura. Omnia uob̃ frat᷑s
semꝑ in caritate fiant. & detrahentes nolite de¬
trahere. qm̃ detrahentib detrahere non est bonũ
ne ad ea que scͥpta st̃ cõmoti iniurie certam̃ faciã.
Non debemus om̃ino timere obꝓbriũ hominum
neq eoꝵ exprobrationib uinci. qm̃ hoc nob̃ dñs
iubet ꝑ ysaiam propħam. Audite me qui scitis iu¬

Expanded text:
ecclesiastica quoque custodia regularum frenis servatur etecclesiastica quoque custodia regularum frenis servatur etfecunditatis jura nulla saevientis procellae possint impulsione subverti; nolite ullo unquam praejudicio gravare quemquam, sed inspicite semper quae regularum testimonio declarantur. Superest salute praelata, ut ad gaudia semper, frater, devote properetis, quia divina beneficia gradibus saepe accedunt, et quibus bona conferunt meliora pollicentur; semper enim incrementis ad culmen ascenditur, ubi supernus favor praestat exordium. Deus omnipotens indulta semper custodiat, augeatque successibus profutura. Omnia vobis semper in charitate fiant, et detrahentes nolite detenim detrahentibus detrahere non est bonum, ut non ad ea quae scripta sunt, commoti, injuriae certamen efficiamus. Non debemus omnino timere opprobrium hominum , neque eorum exprobrationibus vinci, quoniam hoc nobis Dominus Item post aliquantum: Audite me, qui scitis iu
Abbreviated transcription (Latin):
na auctoritate prouenerit. nec si conferatur inm̾ito
maculat largientẽ. Sit semꝑ aduersus prauos &
impios atq seruoꝵ dei ꝑsecutores lib̃a uox & oris gla¬
dio feriantur. & redarguantur. ꝑsequantur enim¬
& repellantur. confundantur enim & auertantur
nec ledendi pie uiuentes ullam habeant faculta¬
tem. Plerũq periculis plena st̃: quȩ uidentur eẽ
tutissima. Hidete quantis laborent tales insidis.
Ideo absconditũ ẽẽ non licet quod addimꝰ. iã late¬
bat nr̃a ꝑsecutio manifesta. Miscd̃ia ẽ circa ꝑse¬
cutores uł facinorosos seruata districtio. Ergo so¬
pori quietẽ tribuite cȩlestiũ mandatoꝵ hostẽ qͦq
depellite: ne candida conuersatio uob̾cũ habitan¬
tium fusca suꝑuementis contagione uioletur. Añ
enim prouidenda st̃ remedia quã morb incres
petamꝰ exercitum et predictoꝵ ꝑsecutoꝵ ora clau¬
damus. Seculi conuersatio legũ metu retinetur

Expanded text:
na auctoritate pervenerit, nec si conferatur, immerito na auctoritate pervenerit, nec si conferatur, immerito maculet largientem. Sit semper adversus pravos et impios atque servorum Dei persecutores libera vox, et oris gladio feriantur et redarguantur, persequantur et repellantur, confundantur et avertantur, nec laedendi pie viventes ullam habeant facultatem. Plerumque periculis plena sunt quae videntur esse tutissima; videte quantis laborent tales insidiis; ideo absconditum esse non licet, quod addimus. Jam latebat nostra persecutio manifesta; misericordia est circa persecutores et facinorosos servata districtio. Ergo sopori quietem tribuite, coelestium mandatorum hostem quoque depellite, ne candida conversatio vobiscum habitantium fusca supervenientis contagione violetur. Ante enim providenda sunt remedia quam morbus increspetamus exercitum, et praedictorum persecutorum ora claudamus. Saeculi conversatio legum metu retinetur,
Abbreviated transcription (Latin):
eius grex eccłasticus dũ ad probitatẽ gradit᷑ non
repugnat. Ille sine suco monitorẽ & feriato ore dili¬
git qui eius instituta sectatur. Prebent hominib
nature institutione et muta responsum. Redit ad
mortales uicissitudo clamose sollicitudinis: quia
unusquisq ꝓut gesserit recipiet. Nam perit quod
lingue acceperunt. frustra beneficiũ. nͥ legitime cep¬
tum fuerit negociũ & canonice ꝑactum. De fiducia
enĩ partiũ nr̃arũ mittitur. qd̃ apłica mandat
auctoritas. uos tantũmͦ presules xp̃i benigni ur̃a
salua auriũ animoꝵq equitate et bona uoluntate
semꝑ prestate. Nam aduersus impetus iuuare. pere¬
grinantẽ reducere. post interualla est iusticia.
Libat enim dño prosꝑa. qui ab afflictis pellit ad¬
uersa. Statuta uenerandi presules sudoris frue¬
tus est iudicio reddenda purissimi: ut in utroq
congruus nitor nec suscipientẽ deuenustet si indig¬

Expanded text:
eius grex ecclesiasticus, dum ad probitatem graditur, non eius grex ecclesiasticus, dum ad probitatem graditur, non repugnat. ille sine fuco monitorem.. torem et feriato ore diligit qui eius instinaturae institutionem, et muta responsum; redit ad mortales vicissitudo clamosae sollicitudinis, quia unusquisque prout gesserit, recipiet. Nam perit quod linguae acceperunt, frustra beneficium nisi legitime coeptum fuerit negotium, et canonice peractum. De fiducia enim partium nostrarum mittitur, quod apostolica mandat auctoritas, vos tantummodo praesules Christi benigni vestra salva aurium animorumque aequitate, et bona voluntate semper praestare. Nam adversus impetus juvare, peregrinantem reducere post intervalla, est justitia. Libat enim Domino prospera qui ab afflictis pellit adversa. Statutus, venerandi praesules, sudoris fructus est judicio reddendus purissime, ut in utroque congruus nitor nec suscipientem devenustet, si indig
Abbreviated transcription (Latin):
mos semꝑ uult manere predicatores & non a qͥbꝰ¬
dam temerari. sed sibi libere & quiete famulari.
Unde et ipse ait. Qui uos tangit: tangit pupillam
oculi mei. Et qui uos contristat: me contristat.
Et qui fecerit iniuiriã. recipiet qd̾ iniq gessit. Et a¬
libi. Qui uos recipit: me recipit. & qui uos sꝑnit:
me spernit. Ita quoq et a plebib uel ceteris gene¬
raliter om̃ib st̃ timendi et ferendi atq ueneran¬
di pastores et predicatores eccłiȩ ut sub exercita¬
tione bonȩ uoluntatis sustineantur tẽporalia. spe¬
rentur eterna. Auget enim merita uirtutis qui
propositũ non uiolat. sed auget religionis. karitã
uero semꝑ hominẽ in nouat: et sicut malignitas
ita dilectio nouos facit. fides eoꝵ qui deũ uisuri
sunt quod non uidet credit. Nam si uidet ñ ẽ fides.
Credenti colligitur meritũ: uidenti reddit᷑ p̃miũ.
Tunc preciosum pastoris diadema est. quando suã

Expanded text:
mos semper vult manere praedicatores, et non a quibusmos semper vult manere praedicatores, et non a quibusdam temerari, sed sibi libere et quiete famulari. Unde et ipse ait: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei. Et qui vos contristat, me contristat . Et, qui fecerit injuriam, recipiet quod inique gessit . Et alibi: Qui vos recipit, me recipit; et, qui vos spernit, me spernit . Ita quoque et a plebibus vel caeteris generaliter omnibus sunt timendi et ferendi atque venerandi pastores et praedicatores Ecclesiae, ut sub exercitatione bonae voluntatis sustineantur temporalia , sperentur aeterna. Auget enim merita virtutis, qui propositum non violat, sed auget, religionis. Charitas vero semper hominem innovat . Et sicut malignitas ita dilectio novos facit. Fides eorum, qui Deum visuri sunt , quod non videt, credit. Nam si videt, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Tunc pretiosum pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
uacillentur. sequentes ac roborantes om̃s ĩfames
cunctosq suspectos uł in i. immicos et eos qui ñ
st̃ eoꝵ gentis. uel quoꝵ fides. uita. & lib̾tas nescit᷑.
& qui non st̃ bone conuersationis. uł quoꝵ uita
ẽ accusabilis. ab om̃i accusatione ep̃oꝵ funditus
sub mouenius. Similiter & om̃s quos diuine le¬
ges mortuos appellant. submouendos ẽẽ ab eadẽ
aliquid illi debet aut post aut quoquã ante re¬
dintegrationem omniũ rerũ suarũ obicere s pͥꝰ
illi legib red integranda st̃ omnia. & postea tem¬
pore a patrib prefinito st̃ negocia uentilanda.
Refutandi st̃ etiam raptores. fures. sacrilegi. adul¬
teri & hoꝵ similes. Manifestũ ẽ enĩ qd̃ semꝑ tales
magis discordiam qͣm pacẽ sectant᷑. Nullus quoq
monachus talia usqͣ. arripiat nec scłaria aut
eccłastica negocia ꝑturbare presumat. qͥa mortua
in talib uox est eoꝵ. Immobiles enim dñs suos sũ¬

Expanded text:
vacillent, sequentes ac roborantes, omnes infames, vacillent, sequentes ac roborantes, omnes infames, cunctosque suspectos vel inimicos, et eos qui non sunt eorum gentis, vel quorum fides, vita et libertas nescitur, et qui non sunt bonae conversationis, est accusabilis, ab omni accusatione episcoporum funditus submovemus. Similiter et omnes, quos divinae leges mortuos appellant, submovendos esse ab eadem aliquid illi debet, aut potest a quoquam ante redintegrationem omnium rerum suarum objici: sed prius illi legibus redintegranda sunt omnia, et postea tempore a Patribus praefinito sunt negotia ventilanda. Refutandi sunt etiam raptores, fures, sacrilegi, adulteri, et horum similes. Manifestum est enim quod semper tales magis discordiam quam pacem sectantur. Nullus quoque monachus talia unquam arripiat, nec saecularia aut ecclesiastica negotia perturbare praesumat, quia mortua in talibus vox est eorum. Immobiles enim Dominus suos sum
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is. & cunctis specialiter
ꝑ campaniã & italiȩ ꝓuinti¬
as militantib dño. Pelagius
nȩ circa nos gr̃e memores ẽẽ debemus. qd̾ nos per
dignationis suȩ dñs miscdiam ad hoc fastigium
sacerdotale prouexit. ut mandatis ipsius inheren¬
tes in quodam sacerdotũ eius speculo constituti ꝓ¬
hbeamus illicita. & sequenda doceamꝰ. Om̃s Rm̾i
is et dissimilib patiantur obprob̾a. & despiciant᷑
tanquã stulti & insani: qui ideo presentia bona
ꝑdunt ut inuisibilia ac sibi profutura adqrant.
Sed hec despectio & irrisio in ipsosstorquebitur dũ
in confusionẽ. Iusto enim uidicio datur plerũq
potestas peccatorib qͣuia scõs eius ꝑsequant᷑ ut qͥ
sp̃ũ dei uiuantur & aguntur. fiant ꝑ laboꝵ exerci¬
tia clariores. Et quamqͣm fr̃s hec ita se habeant:
non tam̃ st̃ consentiend sed reproband qui pasto¬
res suos & seniores reprehendt̃ uł accusant. Uñ
canonica scõꝵ patrũ statuta ne colũne sc̃ẽ ȩccłiȩ

Expanded text:
episcopis, et cunctis specialiter per Campaniae et Italiae provincias militantibus Domino, Pelagius ntes, divinae circa nos gratiae memores esse debemus , quod nos per dignationis suae Dominus misericordiam ad hoc fastigium sacerdotale provexit, ut mandatis ipsius inhaerentes, in quadam sacerdotum ejus specula constituti prohibeamus illicita, et sequenda doceamus . Omnes, cis et dissimilibus patiantur opprobria , et despiciantur tanquam stulti et insani, qui ideo praesentia bona perdunt, ut invisibilia ac sibi profutura acquirant. Sed haec despectio et irrisio in ipsos retorquebitur, dumin confusionem. Justo enim judicio datur plerumque potestas peccatoribus , qua sanctos ejus persequantur, ut qui spiritu Dei juvantur et aguntur, fiant per laborum exercitia clariores. Et quanquam, fratres, haec ita se habeant, non tamen sunt consentiendi, sed reprobandi, qui praelatos suos reprehendunt, vel accusant. Unde canonica sanctorum Patrum statuta, ne columnae sanctae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ de ꝓpͥa cognatione uł qͣm cognatꝰ habuit
t uiduã nemo furetur in uxorẽ
tẽ ut uirginẽ nemo furet᷑ in uxorem
e aruspicib uł ĩcantatorib seu filacteriis.
e preceptis ȩccłiȩ obseruandis
e adriano filio exhylarati.
e epyphania diacona.
t nullus audeat assensum tribuere.
e coma cłici non relaxanda.

Expanded text:
ne, vel quam cognatus habuit. 10. Ut viduam nemo furetur in uxorem. 11. Item, ut virginem nemo furetur in uxorem. 12. De aruspicibus vel incantatoribus, seu philacteriis. e praeceptis Ecclesiae observandis e Adriano filio Exhilarati. De Epiphania diacona. t nullus audeat assensum tribuere. e coma clerici non relaxanda.
Abbreviated transcription (Latin):
pressus precipitationẽ incidat aut uoragine meR¬
gatur iniquitatis. uitari debeat atq radicitꝰ euel¬
latur. Post hanc omniũ consonã responsionẽ Gre¬
bilis xp̃i apłoꝵ principis inferendo sentẽtiã dixit.
Anathema sit.
iqͥs monachã ꝗͣ dĩ ancillã appellant. in conu¬
giũ dux̾it: anathema sit: Et responderunt

Expanded text:
pressus praecipiti incidat, aut voragine merpressus praecipiti incidat, aut voragine mergatur iniquitatis, vitari debeat, atque radicitus evellatur. Post hanc omnium consonam responsionem Grebilis Christi apostolorum principis, inferendo sententiam dixit: I. anathemaSi quis monacham, quam Dei ancillam appellant, in conjugio duxerit, anathema sit; et responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
pra multa te constituã intra in gaudiũ dñi tui.
Hinc namq est quod ingemiscens dico. quia popłz
xp̃iani aliquos ꝑ ꝓuntiã italiã cõmorantes au¬
dio temere contͣ catholicã fidem & patrũ statuta
patrare. ita ut do sacratas feminas ducere presu¬
mant mulieres et propinquas comugio socient.
Quod oportunũ est spiritali amputari mucrone.
atq si ur̃e placet sc̃itati radicitus euelli. ne seges
bom agricole ⁊yramorũ myxta horrentib fru¬
tectis sordescat. Scĩssimi ep̃i seu uenerabiles prb̃i¬
ur̃i succensũ: & ut radicitꝰ tante miseriȩ squalores
ã fideliũ m̃tib detergantur. & quasi uulnꝰ corpori
infixũ aditu talis miseriȩ obserato salutari anti¬
doto curetur sicut bene prouisũ est int̾dictione a¬
nathematis. ne denuo quispiã romanus. langobar¬
dus. uł cuiuscũq sit gentis. sacriq baptismatis un¬
da lotus attemptet. ut non tanti piaculi mole op¬

Expanded text:
pra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . pra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui . » Hinc namque est quod ingemiscens dico: Quia populi Christiani aliquos per provinciam Italiae commorantes, audio temere contra catholicam fidem, et Patrum statuta patrare, ita ut Deo sacratas feminas ducere praesumant mulieres, et propinquas conjugio socient. Quod opportunum est spiritali amputare mucrone, atque si vestrae placet sanctitati: radicitus evelli, ne seges boni agricolae zizaniorum mista horrentibus frutetis sordescat. Sanctissimi episcopi, seu venerabiles ri succensum, ut tantae miseriae squalores a fidelium mentibus detergantur, et quasi vulnus corpori infixum aditu talis miseriae obserato salutari antidoto curetur, sicut bene praevisum est interdictione anathematis, ne denuo quispiam hoc Romanus, Longobardus, vel cujuscunque sit gentis, sacrique baptismatis unda lotus, attentet, ut non tanti piaculi mole op
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ simus dm̃ce plebis suꝑna miseratione rec¬
tores. studiosius nos conuenit dei presidium
pro eoꝵ sepe rogitare salute. ne de creditis
frustratisq qd̾ absit animab insidiis antiqͥ hostis¬
añ pastorẽ omniũ. nͥ succedat preueniendo de of¬
fensis correctio districtã cogamur soluere rationem:
dũq ꝑpendo uł ad animũ reduco quanta circũ¬
spectione nos oporteat inuigilando contͣ sui cuiꝰq
sceleris nequitiã obuiare. & si quando insilierit ad
ꝑturbandas fideliũ mentes adiutorio suꝑno ictui
eius resistere ualde concutior atq nimis tabesco
ne serpentina calliditate qd̃ absit leuiores quosq
decipiat. Deo uero fauente sollicitudine nimnia
freti. animequiore mente diuino iuiuamine pro
salute omniũ studere debemꝰ. ut in confuso uultu
non de fraude cuiusqͣm ꝑculsi assistere eterno ui¬
dici meream᷑. & uocẽ audire inquientẽ. Euge ser¬
ue bone & fidelis quia suꝑ pauca fuisti fidelis su¬

Expanded text:
Cum simus Dominicae plebis superna miseratione rectores, studiosius nos convenit Dei praesidium pro eorum saepe rogitare salute, ne de creditis frustratisqante omnium pastorem nisi succedat praeveniendo de offensis correctio districtam cogamur solvere rationem. Dumque perpendo vel animo reduco, quanta circumspectione nos oportet invigilando contra sui cuiusque sceleris nequitiam obviare, et si quando insilierit ad perturbandas fidelium mentes, adiutorio superne ictu peius resistere ei, valde concutior, atque nine serpentina calliditate quod absit leviores quosque decipiat, Deo vero favente sollicitudine nimia freti, animam aequiore mente divino juvamine pro salute omnium studere debemus, ut inconfuso vultu non de fraude cujusquam perculsi assistere aeterno judici mereamur, et vocem audire inquientem: « Euge, serve bone, et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, su
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. presidente scĩssimo Gregorio apłico papa in ba
considentib etiã scĩssimis ep̃is. A gnello ferentina¬
ti. Agnello Sutrino. Iohanne belliternensi. Iri¬
bunatio filaris. Hitale alatͥno. Anastasio. Tibur¬
tino. Oportuno maurianensi. Ioħe slerano. Mau¬
ritiano Gabis. Uiuiliarit Narniensi. Georgio por¬
tuensi. Sergio prenestino. Tiberio silue candide.
Petro camerino. Gregorio anagnias. Sinderedo ar¬
chiep̃o Spanie. Georgio nepe. Sedulo ep̃o britan¬
niȩ. Ioħs. Signias. Fergusto ep̃o Scottie. Andrea al¬
banensi. Et Maurino palmari seu uenerabilibus
prbis Sisinnio. Iohanne. Item Ioħe. Custracio. be¬
orgio. Thalasio. Marino. Constantino. Gregorio.
astantib quoq diaconib Petro archidiacono.

Expanded text:
4, praesidente sanctissimo Gregorio apostolico papa in basconsidentibus etiam sanctissimis episcopis Agnello Ferentinati, Agnello Sutrino, Joanne Belliternensi, Triburatio Filaris, Vitale Alatrino, Anastasio Tiburtino. Opportuno Maurianensi, Joanne Blerano, Mauriciano Sabis, Wiliarit Narmensi, Georgio Portuensi, Sergio Prenestino, Tiberio Silvae Candidae, Petro Camerino, Gregorio 283 Anagnias, Sinderedo archiepiscopo Spamae, Georgio Nepae, Sedulo episcopo Britanniae, Joanne Signias, Fergusto episcopo Scotiae, Andrea Albanensi, et Maurino Palmari, seu venerabilibus presbyteris, Sisinnio Joanne, item Joanne, Eustratio, Georgio, Talasio, Marino, Constantino, Gregorio, Astantibus quoque diaconibus, Petro archidiacono,
Abbreviated transcription (French):
ꝑficiet. confirmabit et consolidabit. Ipsi gła et imꝑiũ
rino consolibus Incipiunt decreta. Plĩ. pape ut
die dñico pascha ce LC BRET UR

Expanded text:
perficiet, confirmabit, et consolidabit. Ipsi gloria et imperino consulibus. INCIPIUNT DECRETA PII PAPAE. Ut minico Pascha celebretur
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ omnisq motꝰ bone uoluntatis ex deo
sit quia ꝑ illũ aliquid boni possumꝰ sine quo nichil
possumꝰ. Ad hanc enim nos professionẽ idem doc¬
tor instituit qui cũ ad totiꝰ orbis ep̃os de diuine gr̃e
opitulatione loqueretur: quod gͦ tempꝰ ait int̾uenit
quo eius non egeamus auxilio: In omnib gͥ actib
causis. cogitationib. motib. adiutor & protector
orandꝰ est. Suꝑbũ est enim ut quicquã sibi huma¬
na natura presumat clamante apło. Non ẽ nob
colluctatio aduersus carnẽ & sanguinẽ. s contͣ pͥn¬
cipes et potestates aeris huius. contra spũalia nequi

Expanded text:
consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit, quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. Ad hanc enim nos professionem idem doctor instituit, qui cum ad totius orbis episcopos de divinae gratiae opitulatione loqueretur: « Quod ergo, ait, tequo non ejus egeamus auxilio? In omnibus igitur actibus causisque, cogitationibus, motibus, adjutor et protector orandus est. Superbum est enim, ut quicquam sibi humana natura praesumat, clamante Apostolo: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris huju
Abbreviated transcription (Latin):
quas ad uinuersas prouintias curasti ẽẽ mitten¬
das posiusti dicens nos tam̃ instinctu d̃i. & cȩtera.
sic accepimus dictũ: ut illos qui contra dei adiuto¬
riũ extollunt humani arbitrii lib̃tatẽ districto
gladio ueritatis uelut cursim transiens amputa¬
res. Quid enim tã libero fecisti arbitrio qͣm quod
umũsa in nr̃e humilitatis conscientiam retulistis
& tam̃ instinctu di factũ eẽ fidelit̾ sapient̾q uidi¬
stis. ueracit fidenterq dixistis. Ideo utiq quia p̃¬
paratur uoluntas a dño ut & bom aliquid agant
paternis inspirationib eoꝵ ipse tangit corda fide¬
liũ. Quot quot enĩ spũ dei aguntur. hi filui st̃ dei
ut nec nr̃m deesse sentiamus arbitriũ & in bonis
quibq uoluntatis humane singulis motib magis
illius ualere non dubitemus auxiliũ.
uod ita deus in cordib hominũ atq in ipso
libero operetur arbitrio ut sca cogitatio piu̾

Expanded text:
quas ad universas provincias curasti esse mittenquas ad universas provincias curasti esse mittendas, posuisti dicens: « Nos tamen instinctu Dei, » etc., sic accepimus dictum, ut illos, qui contra Dei adjutorium extollunt humani arbitrii libertatem, districto gladio veritatis velut cursim transiens amputares. Quid enim tam libero fecistis arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientiam retulistis? Et tamen instinctu Dei factum esse fideliter sapienterque vidistis, veraciter fidenterque dixistis. Ideo utique, quia praeparatur voluntas a Domino , et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum. Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt ; ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus magis illius valere non dubitemus auxilium. » CAP. IX.--10. Quod ita Deus in cordibus hominum atque in ipso libero operetur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium
Abbreviated transcription (Latin):
trio. idem magister in epła ad mleuitanum
conciliũ data predicat dicens. Aduerte tãde
o p̾issimarũ mentiũ ꝑuersa doctrina quod pri¬
mũ hominẽ ita libertas ipsa decepit ut dũ indul¬
gentnus frenis eius utit᷑ in preuaricationẽ p̃sump¬
tionis incideret. nec ex hac potuit erui insi ei pro¬
uidentia regenerationis statũ p̾stine lib̾tatis xp̃i do¬
mini reformasset aduentus.
scoꝵ ad dei głam laudemq referenda sĩt
quia nemo aliunde ei placet nisi ex eo quod
ipse donauerit in quã nos sententiam dirigit bea¬
te recordationis pape zorimni regularis auctori¬
tas. eũ scribens ad totius orbis ep̃os ait. Nos autẽ
instinctu dei omnia enĩ bona ad auctorẽ suum
referenda st̃ unde nascuntur. ad fr̃m & coep̃oꝵ no
autem sermonẽ sincerissime ueritatis luce radian¬
te. tanto afri ep̃i honore uenerati st̃ ita ut ad eun¬
dem uirũ rescriberent. Illud uero quod in litteris

Expanded text:
trio, idem magister in epistola ad Milevitanum trio, idem magister in epistola ad Milevitanum concilium data praedicat dicens: « Adverte tandem, o pravissimarum mentium perversa doctrina, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut dum indulgentius frenis ejus utitur, in praevaricationem praesumptione conciderit. Nec ex hac potuit erui, nisi ei providentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi Domini reformasset adventus. sanctorum ad Dei gloriam laudemque referenda sint; quia nemo aliunde ei placet, nisi ex eo quod ipse donaverit: in quam nos sententiam dirigit beatae recordationis papae Zosimi regularis auctoritas, cum scribens ad totius orbis episcopos, ait: « Nos autem instinctu Dei omnia enim bona ad auctorem suum referenda sunt, unde nascuntur ad fratrum et coepiscautem sermonem sincerissimae veritatis luce radiantem tanto Afri episcopi honore venerati sunt, ut ita ad eumdem virum scriberent: « Illud vero, quod in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Quod in eisdem scͥptis eiusdem pontificis sen¬
tentia protestatur dicens. Nunquid nos de eoꝵ p̾t¬
hec rectũ mentib estimemus qui sibi se putant debe
quod bom st̃. nec illũ considerant cuius cotidie grãm
consequuntur qui sine illo tantũ se assequi posse con
eminem etiã baptismatis gr̃a renouatũ idone¬
um ẽẽ ad suꝑandas diaboli insidias. & ad eum¬
cendas carnis concupiscentias. ni ꝑ cotidianũ
adiutoriũ di. ꝑscuerantiam bone conuersationis
acceꝑit quod eiusdẽ antistitis in eisde paginis docł¬
na confirmat dicens. Nam quãuis hominẽ redime¬
ret a pret̾itis ille peccatis tam̃ sciens it̾m posse pec¬
care ad reparationẽ sui quẽ admodũ posset illum
& post ista corrigere multa seruauit. cotidiana
prestans illi remedia quib nisi freti confisiq n¬
tamur. nullatenꝰ humanos uincere poterimus er¬
rores. Necesse est enĩ ut quo auxiliante iuncimus

Expanded text:
Quod in eisdem scriptis ejusdem pontificis senQuod in eisdem scriptis ejusdem pontificis sententia protestatur, dicens: « Numquid nos de eorum posthac rectum mentibus aestimemus, qui sibi se putant debere quod boni sunt, nec illum considerant cujus quotidie gratiam consequuntur, qui sine illo tantum se assequi posse conf VI .--7. Neminem etiam baptismatis gratia renovatum idoneum esse ad superandas diaboli insidias et ad vincendas carnis concupiscentias, nisi per quotidianum adjutorium Dei perseverantiam bonae conversationis acceperit. Quod ejusdem antistitis in ejusdem paginis doctrina confirmat, dicens: « Nam quamvis hominem redemisset a praeteritis ille peccatis; tamen sciens iterum posse peccare, ad reparationem sibi, quemadmodum posset illum et post ista corrigere, multa servavit, quotidiana praestans illi remedia; quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos vincere poterimus errores. Necesse est enim ut quo auxiliante vincimus,
Abbreviated transcription (Latin):
lãq sibi contraditionis suꝑeẽ rationẽ si cũ catho¬
licis credat & dicat.
n preuaricatione ade: om̃s homines naturalena
possibilitatẽ & innocentiam ꝑdidisse & neruie
de profundo illius ruine ꝑ liberũ arbitriũ posse
consurgere nͥ eũ grã d̃i miserantis erexerit. ꝓnun¬
tiante beate memorie innocentio atq dicente in
epła ad carthaginense conciliũ. Liberũ enĩ arbi¬
trium ille ꝑpessus dũ suis inconsultus utit᷑ bonis.
cadens in preuaricationis profunda demersus est. et
nichil quemadmodũ exĩ resurgere posset inuenit
suaq in eternũ libertate deceptus huius ruine latu¬
isset oppressu nͥ eũ postea xp̃i ꝑ suã grãm releuas¬
set aduentus qui ꝑ noue regenerationis purificatio¬
nem preteriti uitiũ sui baptismatis lauachro pͦgauit
eminẽ eẽ ꝑ semet ipsũ bonũ nisi particiU.¬
pationem sui ille donet qui solus est bonus.

Expanded text:
lamque sibi contradictionis superesse rationem, si cum catholamque sibi contradictionis superesse rationem, si cum catholicis credat, et dicat: In praevaricatione Adae omnes homines naturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse, et neminem de profundo illius 272 ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit: pronuntiante beatae memoriae papa Innocentio, atque dicente in epistola ad Carthaginense concilium : Liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus est; et nihil, quemadmodum exinde surgere posset isuaque in aeternum libertate deceptus huius ruinae latuisset oppressu, nisi eum post Christi pro sua gratia releuasset aduentus, qui per nouae regenerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptis matis lauaero purgauiteminem esse per semetipsum bonum, nisi participationem sui ille donet, qui solus est bonus.
Abbreviated transcription (Latin):
thematizare non dubitent. magistros tam̃ nr̃os tãqͣm
necessariũ modũ excesserint obloquuntur eaq tãtũ¬
modo sequi & probare profitentur que sacratissima
beati apłi sedes contra inimicos gr̃e dei ꝑ mynisternĩ
presulũ suoꝵ sanxit & docuit. Necessariũ gͥ fuit
diligenter inquirere quid rectores romane eccłȩ de
heresi. que eoꝵ temporib exorta fuerit iudicauerit
& contͣ nocentissimos liberi arbitrui defensores quid
de gr̃a dei sentientiendũ censuerint ita ut etiã afri¬
canoꝵ concilioꝵ quasdam sententias ungeremus
quas utiq suas fecerunt apłici antistites cõprobart᷑.
Ut gͦ plenius qui in aliquo dubitant instruantur
constitutiones scõꝵ patrũ compendioso manifestemꝰ
indiculo. Quod si quis non niniũ ẽ contentiosus
agnoscat omniũ disputationũ connexionẽ ex
hac subditarũ auctoritatũ breuitate pendere nul¬

Expanded text:
thematizare non dubitent, magistros tamen vestros tanquam thematizare non dubitent, magistros tamen vestros tanquam necessarium modum excesserint obloquuntur, eaque tantummodo sequi, et probare profitentur quae sacratissima beati apostoli sedes contrpraesulum suorum sanxit et docuit: necessarium igitur fuit diligenter inquirere, quid rectores Romanae Ecclesiae de haeresi, quae eorum temporibus exorta fuerat, judicarint, et contra nocentissimos liberi arbitrii defensores quid de gratia Dei sentiendum esse censuerint; ita ut etiam Africanorum conciliorum quasdam sententias jungeremus, quas utique suas fecerunt apostolici antistites, cum probarunt. Ut ergo plenius qui in aliquo dubitant instruantur, constitutiones sanctorum Patrum compendioso manifestamus indiculo. Quod si quis non nimium est contentiosus, agnoscat omnium disputationum connexionem ex hac subditarum auctoritatum brevitate pendere, nul
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ decessorib haberetur. Bene gͦ de eo omnes
in cõmune senserunt ut pote qui ubiq cunctis &
amori fuerit & honoriͤ nde resistatur talib qͦs
male crescere uidemꝰ. Nefas est hec pati religiosas
animas: quarũ afflictione quia m̃bra nr̃a sunt.
nos quoq conuenit macerari. quãuis maneat hos
beatitudo ꝓmissa. quicũq probantur ꝑsecutionẽ
propt̾ iusticiam sustinere. Quib quid ꝓmittat do¬
minus in futurũ sequens sermo declarat. Non est
agentiũ causa solarũ umuersalis eccła quacũq no¬
uitate prlsatur. Intelligamus hec ipsa uob̾ quȩ no¬
bis non placent displicere. Quod ita demũ ꝓbare
poterimꝰ si ĩposito ĩꝑbis filentio de tali re inposterum
głantur in dampnatis hereticoꝵ sensib seu pra¬
uitate siue imꝑitia demorantes. piissimis disputatio¬
nib obuiare p̾sumunt & cũ pelagiũ atq cȩlestiũ ana¬

Expanded text:
semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt, utpote qui ubique cunctis et amori fuerit et honori, unde resistatur talibus quos mala crescere videmus, nefas est haec pati religiosas animas, quarum afflictione, quia membra nostra sunt, nos quoque convenit macerari, quamvis maneat hos beatitudo promissa quicunque probantur persecutionem propter justitiam sustinere, quibus quid promittat Dominus in futurum sequens sermo declarat. Non est agentium causa solarum, universalis Ecclesiae quacunque novitate pulsatur. Intelligamus haec ipsa vobis quae nobis non placent displicere. Quod ita demum probare poterimus, si imposito improbis silentio de tali re in posterum antur, in damnatis haereticorum sensibus seu pravitate sive imperitia demorantes piissimis disputationibus obviare praesumunt. Et cum Pelagium atque Coelestium ana
Abbreviated transcription (Latin):
docent qd̃ discere magis ac magis cõpetat quam
docere. Nam quid in ȩccłus uos agitis si illi sũma
teneant predicandi: Nisi forte illud obsistat qd̾ ñ
auctoritate. non adhuc ratione colligitur. ut aliqͥ
e fr̃m numero nuꝑ de laicoꝵ consortio in collegi¬
um nr̃m fortassis admissi. nesciant quid sibi debeant
uindicare. Siꝑ his multa iam dicta sunt eo tẽpore
quo ad fr̃ĩs tuendi dedimꝰ scͥpta responsũ nunc ta¬
men repetentes sepus admonemus uetentur huiꝰ¬
modi qui laborant ꝑterras aliud quã ille noster uis¬
sit agricola seminare. Nec tam̃ mirari possumus
si hec erga uiuentes ħi nc̃ temptare audent qui n¬
tuntur etiam quiescentiũ frm̃ memoriã dissipare.
ugustinũ scẽ recordationis uirũ quem ꝓ
inta sua atq meritis in nr̃a cõmunone semꝑ
habuimꝰ. nec unquã hunc sinistre suspitionis
saltem rumor asꝑsit. quẽ tante scientie olim fuisse
meminimꝰ ut int̾ magistros optimos etiã a meis

Expanded text:
docent, quod discere magis ac magis competat quam docere. Nam quid in ecclesiis vos agitis, si illi summam teneant praedicandi? Nisi forte illud obsistat, quod non auctoritate, non adhuc ratione colligitur, ut aliqui de fratrum numero nuper de laicorum consortio in collegium nostrum fortassis admissi nesciant quid sibi debeant vindicare. Super his multa jam dicta sunt eo tempore quo ad fratris Tuenti dedimus scripta responsum. Nunc tamen repetentes saepius admonemus: vetentur hujusmodi laborare per terras aliud, quam ille noster jussit agricola seminare. Nec tamen mirari possumus si haec erga viventes hi nunc tentare audent, qui nituntur etiam quiescentium fratrum memoriam dissipare.e recordationis virum quem pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit, quem tantae scientiae olim fuisse meminimus, ut inter magistros optimos etiam ante a meis
Abbreviated transcription (Latin):
ad confitendam grãm dei cuius oꝑi ac dignati¬
om nichil penitus subtrahendũ est satis suffic̾e
credimus quicquid scđm predictas regulas apo¬
stolice sedis nos scripta docuerunt ut prorsus
non opinemur catholicũ quod apparuerit p̾fixiꝰ
Quod non debeant sacerdotes aut cłici amicti pallus et p̃¬
cincti lũbis in eccła ministrare.
uod nulli sit ultima penitentia deneganda.
I Quod ꝑ gradus eccłasticos ad ep̃atꝰ officiũ debeat qͥs ꝑuenire.

Expanded text:
ad confitendam gratiam Dei, cujus operi ac dignatiad confitendam gratiam Dei, cujus operi ac dignationi nihil penitus subtrahendum est, satis sufficere credimus, quidquid secundum praedictas regulas apostolicae sedis nos scripta docuerunt, ut prorsus non opinemur catholicum, quod apparuerit praefixis Quod non debeant sacerdotes aut clerici amicti palliis et praecincti lumbis in ecclesiis ministrare. 2. Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda. 3. Quod per gradus ecclesiasticos ad episcopatus officium debeat quis pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. non auferatur liberũ arbitriũ. s liberatur: in
de tenebroso lucidũ de prauo rectũ de langiudo
sanũ. de imprudente fit ꝓuidũ. Tanta enĩ erga
om̃s homines est bonitas dei ut nostra uelit ẽẽ
merita que st̃ ipsius dona. & pro his que largitꝰ
ẽ eterna premia sit donaturꝰ. Agit quippe in no¬
bis ut quod uult & uelimus et agamꝰ. nec ociosa
ẽẽ in nob̃ patitur. que exercenda non negligenda
donauit. ut & nos cooperatores simus gr̃e d̃i. ac
si quid in nob̃ ex nostra uiderimus remissione
languescere. ad illũ sollicite recurramꝰ. qui sanat
om̃s languores nr̃os & redimit de interitu uitã
nr̃am. et cui cotidie dicimꝰ. ne inducas nos in tẽp¬
tationem. sed libera nos a malo. .xiii.
rofundiores uero difficilioresq partes incur¬
rentiũ questionũ. quas latius ꝑtractarunt
qui hereticis restiterunt. sicut non audemus con¬
tempnere ita non necesse habemꝰ astruere: quia¬

Expanded text:
Dei non aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut Dei non aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de impudente sit providum. Tanta enim erga omnes homines est bonitas Dei, ut nostra velit esse merita quae sunt ipsius dona, et pro his quae largitus est aeterna praemia sit donaturus, agit quippe in nobis ut quod vult et velimus et agamus, nec otiosa in nobis esse patitur, quae exercenda non negligenda donavit, ut et nos cooperatores simus gratiae Dei, ac si quid in nobis ex nostra viderimus remissione languescere, ad illum sollicite recurramus qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, et cui quotidie dicimus, « ne inducas nos in tentationem, sed libera nos a malo . » XIII. Profundiores vero difficilioresque partes occurrentium quaestionum quas latius pertractarunt qui haereticis restiterunt, sicut non audemus contem
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiã quod circa baptirandos in uniuerso mũ¬
do. scã eccła uniformit̾ agit non ocioso contẽpla¬
mur intuitu cũ siue paruuli siue iuuenes ad re¬
generationis ueniunt sacramentũ. non prius ad
cłicoꝵ. sp̃c ab eis immundus abigatur ut tunc ue¬
re appareat quomͦ princeps mundi huius mittat᷑
foras. & quomͦ pͥus alligetur fortis. & deinceps ua¬
sa eius diripiantur. in possessionem translata uic¬
toris qui captiuã ducit captiuitatẽ. & dat dona
hominib. His gͦ eccłasticis ex diuina sũptis auc¬
toritate documentis ita adiuuante dño confortati
sumus ut omniũ bonoꝵ affectuũ atq operũ et
omnium studioꝵ ommũq uirtutũ. quib ab imi-¬
tio fidei ad dm̃ tenditur dm̃ fateamur auctorem
& non dubitemus ab ipsius gr̃a omnia hominis me¬
rita preueniri. ꝑ quẽ fit ut aliquid boni & uelle in¬
cipiamus et facere. Quod utiq auxilio & mun̾e

Expanded text:
Illud etiam quod circa baptizandos in universo munIllud etiam quod circa baptizandos in universo mundo sancta Ecclesia uniformiter agit non otioso contemplamur intuitu, cum sive parvuli, sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius ad lericorum spiritus ab eis immundus abigatur, ut tunc vere appareat quomodo princeps mundi hujus mittatur foras, et quomodo prius alligetur fortis, et deinceps vasa ejus diripiantur in possessionem translata victoris, « qui captivam ducit captivitatem, et dat dona hominibus . » His ergo ecclesiasticis ex divina sumptis auctoritate documentis ita, adjuvante Domino, confortati sumus, ut omnium bonorum affectuum atque operum et omnium studiorum omniumque virtutum, quibus ab initio fidei ad Deum tenditur, Deum fateamur auctorem, et non dubitemus ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit ut aliquid boni et velle incipiamus et facere. Quod utique auxilio et munere