comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓpriam habeat naturam. Hoc
ꝓfitemur habere naturas. unam
autem quamq naturam ꝓpriam
scđm ipsos constat habere ꝑsonam:
Necesse sit uixta duarum ꝓfessionẽ
naturarum. duas xp̃m habere ꝑ-¬
sonas. Nec tamen exemplis aliqui¬
bus ipsi isti docere curauerunt: u¬
nam quamq naturam. ꝓpriam ha-¬
bere ꝑsonam. Sed tantum modo
questionem intendentes transierũt
adhoc ut & ueritati nebulas obfun¬
derent : & periculum disputationis
silentio preterirent. Sed uidete ob¬
secro quomodo dum laqueos inne¬
ctunt. in extricabiles ipsi questionũ
nodos incurrunt. Respondeant
igitur arrianis quomodo si una¬
queq natura ꝓpriam habet ꝑso-¬
nam. et unaqueq ꝑsona ꝓpriam
habet naturam: non tres sit in
trinitate nature sicut tres demo¬
strantur eȩ ꝑsonȩ. aut si tres sunt
ꝑsonȩ. et una est natura falsum ẽ
quod dicunt. unam quamq ꝑsona
ꝓpriam habere naturam. Nam
usq ad eo falsũ ẽ ut cum in homine

Expanded text:
non propriam habeat naturam. Hoc non propriam habeat naturam. Hoc istum profitemur habere naturas, una autem quaeque natura propriam secundum ipsos constat habere personam, necesse sit, juxta duarum professionem naturarum, duas Christum habere personas. Nec tamen exemplis aliquibus ipsi isti docere curaverunt, unamquamque naturam propriam habere personam; sed tantummodo quaestionem intendentes transierunt ad hoc, ut et veritati nebulas offunderent, et periculum disputationis silentio praeterirent. praesterirent. Sed videte, obsecro, quomodo dum laqueos innectunt, inextricabiles ipsi quaestionum nodos incurrunt. Respondeant igitur Arianis, quomodo, si unaquaeque natura propriam habet personam, et unaquaeque persona propriam habet naturam, non tres sint in Trinitate naturae, sicut et tres demonstrantur esse personae. Aut si tres sunt personae et una natura, falsum est quod dicunt, unamquamque personam propriam habere naturam. Nam usque adeo falsum, ut cum in homine
Abbreviated transcription (Latin):
tem adhebreos. Considerate apłm &
pontificem confessionis nre iħm qͥ
fidelis est ei qui fecit illum. Idem ibi.
Tanto inquit melior angłis factus:
quanto excellentius pre illis nom̃
accepit. Et ipse ꝑisaiam filius. Et
nunc inquit dicit dñs formans me
exutero seruum sibi. ꝑ salomonem
etiam creatũ se hoc mͦ testat᷑. Dñs cre-¬
auit mȩ ininitio uiarum suarum.
Quod scđ̃m humanitatis naturam.
quam intemporis plenitudine
suscepturus erat. anticipans pͣlocu¬
tus est. Cum ergo clareat xp̃m crea-¬
tum uł factum exͣ scđm id qd homo
dignatus est fieri: aut concedite hoc
humane eius naturȩ. aut si conce-¬
dere non uultis: naturam diuini-¬
tatis creatam ẽẽ affirmabitis. ac sic¬
uos pocius cum arrianis. uł cum
gentilibus conuincemini creaturã
uenerari & colerȩ. Item ad destru¬
endam utriusq nature ꝓfessione̾
isto quasi in euitabili gloriantur
sillogismo. asserentes non esse natu¬
ram que non ꝓpriam habeat ꝑso-¬
nam. Neque rursus ꝑsonam quȩ

Expanded text:
ad Hebraeos: Considerate apostolum et pontificem confessionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum . Item ibi: Tanto, inquit, melior angelis factus, quanto excellentius prae illis nomen accepit . Et ipse per Isaiam Filius: Et nunc, inquit, dicit Dominus, formans me ex utero servum sibi . Per Salomonem etiam creatum se hoc modo testatur: Dominus creavit me initio viarum suarum . Quod secundum humanitatis naturam, quam in temporis plenitudine suscepturus erat, anticipans praelocutus est. Cum ergo clareat Christum creatum vel factum esse secundum id quod homo dignatus est fieri, aut concedite hoc humanae ejus naturae, aut si concedere non vultis, naturam divinitatis creatam esse affirmabitis: ac sic vos cum Arianis vel cum gentibus convincemini creaturam venerari et colere. V. Item ad destruendam utriusque naturae professionem isto quasi inevitabili gloriantur syllogismo, asserentes non esse naturam quae non propriam habeat personam, neque rursus personam quae
Abbreviated transcription (Latin):
quam semꝑ habuisse contestabat.
Sed ut dixi obpreclarum obedientie
ac passionis meritum diuino est ho¬
nore donatus. & suꝑ omnia exaltatꝰ.
sicut & petrus loquitur dicens. Ds¬
et patrum nr̃orum. exaltauit pu¬
erum suum iħm. Et iterum. Dexte¬
ra igitur dei: exaltatur. Ac rursus.
Certissime ĩqͥt sciat omĩs domus isrł.
quia &e dñm illum et xp̃m ds̃ fecit :
hunc iħm quem uos crucifixistis. os¬
tendens eudentius ꝓpter passionẽ
crucis ex tempore. dm̃ fuisse factum:
non dm̃ ante tempora natum. Un¬
de &e paulus. Tanto inquit angłis
melior factus: quanto excellentuis
pre illis nomen accepit. Quod eni
fit uł accipitur. ex tempore sumit
initium. Nam ex semine dauid ori¬
ginis sumpsisse principium: diuina
ubiq testantur eloquia. sicut ds̃ ad
dauid loquitur dicens Filius qui
egredietur de renib tuis. ipse edifi-¬
cabit michi domum. Et iterum.
Defructu uentris tui: ponam suꝑ se-¬
dem tuam. & isaias. Eoce radix ies¬

Expanded text:
quam 130 semper habuisse constabat. quam 130 semper habuisse constabat. Sed, ut dixi, ob praeclarum obedientiae ac passionis meritum, divino est honore donatus, et super omnia exaltatus, sicut et Petrus loquitur dicens: Deus patrum nostrorum exaltavit puerum suum Jesum . Et iterum: Dextera igitur Dei exaltatus . Ac rursus: Certissime, inquit, sciat omnis domus Israel, quia et Dominum illum et Christum Deus fecit, hunc Jesum quem vos crucifixistis : ostendens evidentius, propter passionem crucis, ex tempore Deum fuisse factum, non Deum ante tempora natum. Unde et Paulus: Tanto, inquit, angelis melior factus, quanto excellentius prae illis nomen accepit . Quod enim fit vel accipitur, ex tempore sumit initium. Nam ex semine David originis sumpsisse principium, divina ubique testantur eloquia, sicut Deus ad David loquitur, dicens: Filius qui egredietur de renibus tuis, ipse aedificabit mihi domum . Et iterum: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Et Isaias: Ecce radix Jes
Abbreviated transcription (Latin):
dignum carioremq ꝑseuerando in
mandatis eiꝰ exibuit. ut ipse ait:
ego quȩ sunt placita ei facio semper.
tur dicens sicut in zacharia scriptũ
est. angłs inquit dñi stabat & con¬
testabatur iħm. Hȩc dicit dñs ds ex-¬
ercituum. si in uiis meis ambulaue¬
ris &e custodiam meam custodieris.
cu quoq uidicabis domum meam.
et ut mortem ꝓmundi salute ȩ̨qua¬
nimiter tulerit : ob hoc inquam qd
se tantum ac talem exibuit. dedit
illi ds̃ uniuersarum potestatem. ꝙ
dm̃ illum tocius creaturę constitu¬
it: sicut apłs docet dicens. Humili-¬
auit se ipsum usq admortem: mor¬
tem autem crucis. Propter quod &
quod est suꝑ omne nomen: ut in no¬
mine iħu omne genu flectatur. ce¬
lestium. terrestrium. & infernorum.
Unde &e ipse post passionem que ei
tale contulit meritum: aiebat. Data
est mͥ omĩs potestas. in celo & interra.
Quod utiq si ante tempora ds̃ ȩet. po¬
testatem extempore non accepisset:

Expanded text:
dignum, carioremque perseverando in dignum, carioremque perseverando in mandatis ejus exhibuit, ut ipse ait: Ego quae placita sunt ei facio semper , ut in Zacharia scriptum est: Angelus, inquit, Domini stabat, et contestabatur Jesum: Haec dicit Dominus Deus exercituum: Si in viis meis ambulaveris, et custodiam meam custodieris, tu quoque judicabis domum meam , et ut mortem pro mundi salute aequanimiter tulit; ob hoc, inquam, quod se tantum ac talem exhibuit, dedit illi Deus universorum potestatem, ac Deum illum totius creaturae constituit, sicut Apostolus docet, dicens: Humiliavit semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . Unde et ipse post passionem, quae ei tale contulit meritum, aiebat: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Quod utique si ante tempora Deus esset, potestatem ex tempore non accepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui se incrucem derelictum conque¬
ritur. qui passionis formidine & mor¬
tis terrore concutitur. ꝓpter quod
& calicem a se transferri precatur. Q
quam multa quȩ com memorare
longum est: humanitate conueni¬
entia patitur. Quis tam insipiens ẽ.
ut hec dõ congruere arbitretur :
Nam illa uirtutum miracula non ꝓ¬
pria ꝑpetrasse uirtute. sed dm̃ per
eum fecisse credendum est : sicut ip¬
se ait. Pater in me manens: facit
oꝑa. Et iterum. Non potest a se
filius facere quicquam. Quia enim
multum deo acceptus fuit : quic¬
quid uoluit orationib impetra-¬
uit. Nam si mortius est reddita ui
ta: si cecis lumen. si debilibus uirtus.
si leprosis munditia. si maria uen-¬
tiq cesserunt. si alimentorum crea¬
tura multiplicati fenoris sentit aug¬
mentum: non nisi hȩc omnia ora¬
tionis munere elicita ex̧. noscuntur.
Similiq modo ꝑfecta: quo dudum
ꝓphete in dei nomine ꝑfecerunt.
Uerum quia hic intantum se deo

Expanded text:
qui se in cruce derelictum conquequi se in cruce derelictum conqueritur, qui passionis formidine et mortis terrore concutitur, propter quod et calicem a se transferri precatur, et quam multa quae commemorare longum est humanitati convenientia patitur: quis tam insipiens est ut haec Deo congruere arbitretur? XI. Nam illa virtutum miracula non propria perpetrasse virtute, sed Deum per eum fecisse credendum, sicut ipse ait: Pater in me manens, facit opera . Et iterum: Non potest a se Filius facere quidquam . Quia enim multum Deo acceptus fuit, quidquid voluit orationibus impetravit. Nam si mortuis reddita est vita, si caecis lumen, si debilibus virtus, si leprosis munditia, si mare ventique cesserunt, si alimentorum creatura multiplicati fenoris sensit augmentum, non nisi haec omnia orationis munere elicita esse noscuntur. Similique modo perfecta quaedam prophetae in Dei nomine perfecerunt. Verum quia hic in tantum se Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tribuo. purumq hominem fu-¬
isse affirmo. & ꝑbeate uitȩ excellen¬
tissimum mericum diuinitatis hono¬
rem fuisse adeptum. Quis enim femi¬
neo portatur utero ꝑ partum egredi¬
tur. qui puer periȩ cunas exꝑtus. &
lactei poculi alimento nutritus. ma¬
ternis gestatus est ulnis. qui ꝓfectum
accepit etatis. quis uniuersãs corporeȩ
fragilitatis conditiones impleuit :
Dum esuriem patitur. dum nequissi¬
mi sp̃s tẽptatione ꝑcellitur. dum las¬
situdine fatigatur. dum in somino re¬
soluitur. dum comprehensus nexib
alligatur. dum flagellis uerberatur
&e palmis. dum ludibriis insultanti¬
um agitur. dum crucis patibulo sus-¬
penditur. & mortis dispendia ꝑpe¬
titur. Quem humana conditio pa¬
rentib subdidit: cuiꝰ fraterna utri¬
usq sexus. cuncta sunt omĩa desig¬
nata. Qui locorum cognitione fal¬
litur. qui demalis sp̃s nomine scisci¬
tatur. qui iudicii diem se ignorare
fatetur. qui tribuendarum sedium
potestatem non se habere cestatur.

Expanded text:
tribuo, purumque hominem fuisse affirmo, et per beatae vitae excellentissimum meritum, divinitatis honorem fuisse adeptum. Quis enim femineo portatus utero per partum egeritur? Quis puerperiae cunas expertus, et lactei poculi alimento nutritus, maternis gestatus est ulnis? Quis profectum accepit aetatis? Quis universas corporeae fragilitatis conditiones implevit, dum esuriem patitur, dum nequissimi spiritus tentatione percellitur, dum lassitudine fatigatur, dum in somnos resolvitur, dum comprehensus nexibus alligatur, dum flagellis verberatur et palmis, dum ludibriis insultantium agitatur, dum crucis patibulo suspenditur, et mortis dispendia perpetitur: quem humana conditio parentibus subdinit, cujus fraterna utriusque sexus sunt 129 nomina designata, qui de locorum cognitione fallitur, qui de mali spiritus nomine sciscitatur, qui judicii diem se ignorare fatetur, qui tribuendarum sedium potestatem non se habere testatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nibus: ediuerso uenientium respon¬
sionibus occurratur. Athanasius
i ea quȩ arrius contra dixit.¬
sabellium prosecutus est diligenter
aduertas: ibi etiam fotini ꝑfidiam
pariter cognoscis exclusam.
confitendo ꝑsonam. filium ante
cunctorum originem scłoꝵ subsiste¬
rȩ denegauit. Q uod ipsum quoq fo¬
tinus impiis asseuerare commentis.
aggreditur : dum filio ex humani or¬
tus natiuitate initium cribuens. om¬
nino eum non fuisse testatur. Quȩ
sacrilege opinionis sententia arrio
copiosius ꝓsequente: cassata est. Aꝑte
enim et lucidius demonstrauit: filiũ
dei dm̃ ante tempora substitisse. dixͣ
arrium de ꝓprietate ꝑsonȩ filii
subsistentis contra sabellium satis egis¬
se: sed disputationis ordo uł ratio pos¬
cit. ut fotini quoq assertio ꝓprio
debeat contra nitentium refutatio¬
nis obicȩ submoueri : nedum nimis
breuitati studetis. res necessarias omit¬
cere uideamini. Non enim paruam
intulit suȩ fidei questionem: multis

Expanded text:
nibus e diverso venientium responsionibus occurratur. Athanasius dixit: Si ea quae Arius contra Sabellium prosecutus est diligenter advertas, ibi etiam Photini perfidiam pariter cognoscis exclusam. confitendo personam, Filium ante cunctorum originem saeculorum subsistere denegavit: quod ipsum quoque Photinus impiis asseverare commentis aggreditur, dum Filio ex humani ortus nativitate initium tribuens, omnino eum non fuisse testatur. Quae sacrilega opinionis sententia, Ario copiosius prosequente cassata est. Aperte enim et lucidius demonstravit, Filium Dei Deum ante tempora substitisse. ProbuArium de proprietate personae Filii subsistentis contra Sabellium satis egisse; sed disputationis ordo vel ratio poscit ut Photini quoque assertio proprio debeat contra nitentium refutationis obice submoveri; ne dum nimis brevitati studetis, res necessarias omittere videamini. Non enim parvam intulit suae fidei quaestionem, multis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pater de ad optandis filiis dicere con¬
sueuit: sicut ꝑ isaiam. filios inquit ge¬
nui: et exaltaui. Et iterum. Primoge¬
nitus filius meus isrł. & ioħs. Omĩs qui
Et non potest inquit peccare: qm natiui¬
tas dei seruat illum. Num igitur quia
homines fideles de deo nati ẽȩ dicuntur.
id circo eis humanę natiuitatis aufertur
origo. aut priusquam dehominibus
nascerentur ante mundi principium
ꝑdiuine natiuitatis commemoratione̾
excitisse credendi sunt :
arrius dixit

Expanded text:
Deus Pater de adoptatis vel adoptandis filiis dicere conDeus Pater de adoptatis vel adoptandis filiis dicere consuevit, sicut per Isaiam dicitur: Filios genui et exaltavi . Et iterum: Primogenitus filius meus Israel . Et Joannes: Omnis qui et non potest, inquit, peccare, quoniam nativitas Dei servat illum. Num igitur quia homines fideles de Deo nati esse dicuntur, idcirco eis humanae nativitatis aufertur origo? aut priusquam de hominibus nascerentur ante mundi principium, per divinae nativitatis commemorationem exstitisse credendi sunt? Arius dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tamen nouissimis temporib fuerit natus.
quomodo & apłs electionem scorum ante
exordium factam asserit scłorum. Qui
nos inquit elegit ante mundi constitu
di electi. Sicut gͦ apłi qui ante scła sub¬
sistebant. tamen in pͣdestinatione ȩlecti
ȩȩ dicuntur: eodem intelligentię generȩ.
et de xp̃o quod ante scła dictus est natus.¬
natione dictum accipitur. Mloris est eni
diuinȩ scripture: id quod ꝓcerto futurũ
est : ac si iam factum sit ęnarrare. Unde
ꝓpheta de deo ait. Qui fecit quȩ futura
sunt. id: inpͣdestinatione facta: in re au¬
tem necdum existentia. Ita & filii nati¬
uitas ante scła pͣdestinata: infine uero
temporum ueracit᷑ orta. Probus u
natur filii natiuitas. ex dei patris ute¬
ro ꝓcessisse describitur: cuuero filium
ex maria initium accepisse testaris.
gendum est xp̃m de deo patre
esse natum. quia ait se de patre genitũ:
aut pater genuisse fatetur. Hoc enim

Expanded text:
tamen novissimis temporibus fuerit natus, tamen novissimis temporibus fuerit natus, quomodo et Apostolus electionem sanctorum ante exordium factam asserit saeculorum. Qui nos, inquit elegit ante constitutionem di electi. Sicut ergo apostoli, qui ante saecula non subsistebant, tamen in praedestinatione electi esse dicuntur; eodem intelligentiae genere et de Christo, quod ante saecula dictus esnatione dictum accipitur. Moris est enim divinae Scripturae id quod pro certo futurum est ac si jam factum sit enarrare. Unde et propheta ait: Qui fecit quae futura sunt , id est; in praedestinatione facta, in re autem necdum existentia. Ita et Filii nativitas ante saecula praedestinata, in fine vero est temporum veraciter orta. Probus junatur Filii nativitas, ex Dei Patris utero processisse describitur; tu vero Filium ex Maria initium accepisse testaris. gendum est Christum de Deo Patre esse natum, quia aut ipse se de Patre genitum, aut Pater genuisse fatetur. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
olerabilius iuideoꝵ
xp̃o insultantium uoces. aut cru¬
cifixi latronis blasphemie audiunt᷑.
quam nefanda huiꝰ fotini ꝑfidia su¬
stinetur. Quis enim ferat purum
hominem pͣdicari. aut exmaria sũp¬
sisse initium. eum qui se decelo ue¬
nisse. & ante scła genitum ꝓtestat᷑:
Sicut idem de patre loquens. & ętͣnȩ
natiuitatis misterium pandens: ait.
Ante scła fundauit me : & ante om̃s
colles genuit me: cum pararet cę¬
los aderam illi. Sed et pater ad eun¬
dem loquitur dicens. Exutero ante
luciferum genuite. Quia enim stelle
insignis temporũ posite sunt: natiui¬
tatem filii sui ds̃ pater ante astroꝵ
originem. id est ante omium tem¬
porum seriem excitistisse cestatur.
Siue ut spͣitaliter dictum indelligamꝰ
ante luciferum. id÷ ante omnium
angłoꝵ creaturam : qm de angło
pitur : apło contestante atq dicente.
qui pͣdestinatus est filius dei inuirtute.
am sic dictum est ante om̃s colles genu¬
it me: uł ante luciferum genui te: cũ

Expanded text:
olerabilius Judaeorum Christo insultantium voces, aut crucifixi latronis blasphemiae audiuntur, quam nefanda hujus Photini perfidia sustinetur. Quis enim ferat purum hominem praedicari, aut ex Maria sumpsisse initium eum qui se de coelo venisse et ante saecula genitum protestatur, sicut idem de Patre loquens, et aeternae nativitatis mysterium pandens, ait: Ante saecula fundavit me, et ante omnes colles genuit me. Cum pararet coelos, aderam illi . Sed et Pater ad eumdem loquitur dicens: Ex utero ante luciferum genui te . Quia enim stellae in signis temporum positae sunt, nativitatem Filii sui Deus Pater ante astrorum originem, id est ante omnium temporum seriem exstitisse testatur. Sive spiritaliter dictum intelligamus, ante luciferum, id est ante angelorum creaturam; quoniam de angelo pitur, Apostolo contestante atque dicente: Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute am sic dictum est: Ante colles genuit me , vel: Ante luciferum genui te , cum
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus sit. Qua ꝓpter causa discerni¬
cur. & non ꝑsona. Ac ꝑhoc indeitate cũ
dicit. in passibilem diuinitatem desig¬
nat : ubi autem causam hominis indicat.
naturam passibilem ẽe̾ demonstrat.
Uides. quia ubi scđm auctoritatem refert.
diuinitatem indiuisam adõ patre esse
ostendit. Ubi scđ̾m hominem indicat :
infirmitatis naturam declarat. Ideo
omnis potestas deo est adscribenda: &
omĩs infirmitas passionis homini est im¬
putanda

Expanded text:
sumptus sit. Quapropter causa discernisumptus sit. Quapropter causa discernitur, et non persona: ac per hoc in deitate cum dicit, impassibilem divinitatem designat. Ubi autem causam hominis indicat, naturam passibilem esse demonstrat. Vides quia ubi secundum auctoritatem refert, divinitatem indivisam a Deo Patre esse ostendit: ubi secundum hominem indicat, infirmitatis naturam declarat. Ideo omnis potestas Deo est ascribenda, et omnis infirmitas passionis homini est imputanda
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitum nominat. naturã hoĩs
ostẽdit. Quod apłs declarat dicens. Ut
sit ipse primogenitus inter multos fr̃s.
Siue hoc accipe exemplum. Et abiħu
xp̃o qui est testis fidelis primogenitus
ex mortus. Nonne una est ꝑsona filii dĩ.
et dupplex est eiꝰ significatio ds & homo:
Nonne unus est filius. qui scđm carnem
primogenitus filius nuncupatur. ex
mortius homo : Sicut scriptum est.
Qui est primogenitus ex mortuis. Itaq
crede michi. qͥ legis hãc scripture meę
fidei professionem: quia multi de hac
tractauerunt. sed non intelligentes
errauerunt. Qui dum ꝑsonam ꝓcau¬
sa discernunt. duos filios in confessio-¬
ne intro duxerunt. qui debuerant cau¬
sam passionis hominis adiuinitate dis¬
cernere. & non ꝑsonam: dum unus sit
filius cuius est ꝑsona: sed dupplex na¬
ture significatio est. Dum unigenitꝰ
a deo patre dssit : & primogenitus a
mortuis homo sit. Dum ds̃ uerus & ho¬
mo uerus sit. & cumꝰ sit ds. et secum as¬

Expanded text:
primogenitum nominat, naturam hominis primogenitum nominat, naturam hominis ostendit? quod Apostolus declarat dicens: Ut sit ipse primogenitus inter multos fratres . Sive hoc accipe exemplum: Et a Jesu Christo, qui est testis fidelis, primogenitus ex mortuis . Nonne una est persona Filii Dei, et duplex est ejus significatio, Deus et homo? Nonne unus est Filius, qui secundum carnem primogenitus filius nuncupatur ex mortuis homo, sicut scriptum est: Qui est primogenitus ex mortuis . Itaque crede mihi, qui legis hanc scripturae meae fidei professionem, quia multi de hac tractaverunt, sed non 234 intelligentes erraverunt: qui dum personam pro causa discernunt, duos filios in confessione introduxerunt; qui debuerant causam passionis hominis a divinitate discernere, et non personam; dum unus sit Filius, cujus est persona. Sed duplex naturae significatio est, dum unigenitus a Deo Patre Deus sit, et primogenitus a mortuis homo sit, dum Deus verus et homo verus sit; et cum Deus sit, et secum as
Abbreviated transcription (Latin):
Udi psalmographum. Fiat ma¬
nus tua suꝑ uirum dextere tue:
et suꝑ filium hominis quem
confirmasti tibi. Sicut & sc̃s daniel tes¬
tatur. Uidebam in uisu noctis: ecce cum
nubibus celi uenientem filium homi¬
nis. & appropiauit usq ad ueterem die¬
rum. Et oblatum ei est principatum.
et honor & imꝑium: et omĩs plebs & tri¬
bus et lingue seruient ei. ꝑ otestas illius
potestas ꝑ petua que non desinit: et ini¬
dicit. Qui factus ẽi est exsemine dauid:
de diuinitate sua: Quid uobis uidet᷑
de xp̃o. cuius filius est : Responderunt
ei. dauid. Et ait illis. Quomodo gͦ da¬
uid in spu uocat eum dnͣm dicens. di¬
xit dñs dño meo. sede ad extris meis.
donec ponam inimicos tuos sub pe-
dibus tius: Si ergo dauid in sp̃u uo¬
cat eum dñm. quomodo filius eius ẽ:
Et nemo poterat ei respondere uerbũ.
Disce ergo: quia scđ̃m carnem filius ho¬
dum scriptura refert. scđm diuinitatẽ
indicat. quia indeitate unigenitus a
deo patre omĩno fr̃s non habet. & dũ

Expanded text:
udi psalmographum: Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super Filium hominis, quem confirmasti tibi . Sicut et sanctus Daniel testatur: Videbam in visu noctis, ecce cum nubibus coeli venientem Filium hominis; et appropiavit usque ad veterem dierum, et oblatus est ei principatus, et honor, et imperium, et omnis plebs, et tribus, et linguae servient ei. Potestas illius potestas perpetua, quae non desinit, et impdicit: Qui factus est ei ex semine David de divinitate sua: Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est? Responderunt ei Judaei: David. Et ait illis: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, dogo David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est? Et nemo poterat respondere illi verbum . Disce ergo quia secundum carnem filius hodum Scriptura refert, secundum divinitatem indicat quia in deitate unigenitus a Deo Patre omnino fratres non habet, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in omĩb. Et alio in loco idem ipse re
ad samaritanam dictum fuisse: quia ds̃ spͣsẽ.
hoc. quia misit ds̃ spͣm filii sui in corda nrͣa.
clamante abba pat᷑. De sp̃u aut̃ principa¬
li: filius indicat. Sp̃s ubi uult spirat. et
uocem eiꝰ audis. & nescis unde ueniat
uł quo eat. Sic & omĩs qui nascitur ex aqͣ
et spu scõ. Ergo ut compendio scripturȩ
sensum de natura diuinȩ trinitatis unit᷑
dicentis colligas. uiuit ds̃ & benedictꝰ ds
meus: et exaltetur ds salutis mȩȩ. Uides
ꝑ singłas significationes. unitũ nomen dei¬
tatis ter indicatũ. hoc ÷ ds̃. ds. et ds̃: Non
tam̃ deos. Uel ꝑeundẽ dictũ accipe. Immo¬
la dõsacrifitiũ laudis: et redde altissimo
uota tua. & inuocame in die tribulatio¬
nis tuȩ : et eripiam te & magnificabis mȩ.
Utiq si una ẽęt tantũmͦ in hoc exemplo fixa
ꝑsona: debuerat hȩc sine aliqua discepta¬
tione in ꝑsequendo taxarȩ dicens. Uiuit

Expanded text:
omnia in omnibus . Et alio in loco idem ipse repomnia in omnibus . Et alio in loco idem ipse repad Samaritanam dictum fuisse, quia Deus Spirituhoc: Quia misit Deus spiritum Filii sui in corda nostra, clamantem Abba pater . De Spiritu autem principali Filius indicat: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, vel quo eat. Sic est omnis qui nascitur ex aqua et Spiritu sancto . Ergo ut compendio Scripturae sensum de natura divinae Trinitatis uniter dicentis colligas: Vivit Dominus, et benedictus Deus meus, et exaltetur Deus salutis meae . Vides per singulas significationes unitum nomen deitatis ter indicatum: hoc est, Deus, Deus, et Deus: non tamen deos. Vel per eumdem dictum accipe: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificubis me . Utique si una esset tantummodo in hoc exemplo fixa persona, debuerat haec sine aliqua distinctione in prosequendo taxare, dicens: Vivit
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dm̃ & dñm. noͣ tamen pluralit᷑ inueni¬
es dictũ fusse in his ꝑsonis deos. Nec non dñm
de dño. patrẽ defilio. audi attestante̾ ꝑ oseȩ
ꝓphetã. Saluabo eos in dño dõ ipsoꝵ. Sed ad
hȩc scriptũ ẽ. deunito nomine diuinitatis.
Et pluit dñs adno. Uelhoc exemplũ accipe.
ad iacob dicentis in libro genesẽos. Dixit¬
betel. & habita ibi: et fac ibi altare dõ illi qͥ
apparuit tibi. cũ fugeres a faciȩ fr̃is tui. Et
in libro psalmoꝵ cautũ inuenimꝰ. dixit dñs
dño meo. sedȩ addexterã meam: donec pon̾a
inimicos tuos. scabellũ pedũ tuor̾s & sc̃s y
saias indicat. Sic dicit dñs xp̃o meo cui te¬
nui dexterã. ut obaudiant eũ om̃s gentes:
et cetera. Non tamen dños: quia unita ẽ.
dñatio in natura sempit᷑na. Sicut & deꝑso¬
na sci sp̃s uas ȩlectionis breuit᷑ absoluit dicẽs.
idem sp̃s idem & dñs. idẽ & ds̃: qui oꝑatur

Expanded text:
Ecce Deum et Deum: non tamen pluraliter inveniEcce Deum et Deum: non tamen pluraliter invenies dictum fuisse in his personis deos: nec non Dominum de Domino, Patrem de Filio audi attestantem per Osee prophetam, Salvabo eos in Domino, Deo ipsorum . Sed et hoc scriptum 205 est de unito nomine divinitatis: Et pluit Dominus a Domino . Vel hoc exemplum accipe ad Jacob dicentis in libro GeneseosBethel, et habita ibi, et fac ibi altare Deo, illi qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui . Et in libro Psalmorum cautum invenimus: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tsaias indicat: Sic dicit Dominus Christo meo, cui tenui dexteram, ut obaudiant eum omnes gentes , etc. Unus tamen Deus quia unita est dominatio in natura sempiterna: sicut et de persona sancti Spiritus Vas electionis breviter absolvit dicens: Idem Spiritus idem et Dominus, idem et Deus, qui operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Non tibi iuidetur qm̃ ꝑtacita nomina ꝑsona¬
rum quauis paulisꝑ deitatis unitum oꝑan-¬
tis nomen ẽ insinuatũ. utiq quia noͣ signifi-¬
xit. sed breuit̾ ꝓsecutꝰ ẽ. & dixit ds̃. et fecit
ds̃: et uidit ds̃ omĩa quȩ facta erant. et bene-¬
dixit illa dicens. Crescite & multiplicamini
et replete terram: Uides quia nemo adse¬
met ipsum dicit fiat. sed ad faciente. et nemo
qui facit ad suã ꝑsona loquit᷑ et fecit. & quis
de se indicat et uidit. & benedixit : Nam
uerbõtenꝰ si una ȩẽt ꝑsona dicentis et faci¬
entis et benedicentis : sic intimasset fecissȩ
opꝰ suum. et dixi. & feci. et benedixi. Dum
scriptũ sit. uerbo dñi celi firmati sunt. &
spu oris eiꝰ om̃is uirtꝰ eoꝵ. utiq uerbũ filiũ
indicauit. dñm aut̃. patrem eiꝰ designauit. et sp̃u¬
oris eiꝰ sp̃m sc̃m dixit. Uides in his ꝑsonis unitũ
ẽȩ nomen trinitatis innatura : Psalmografo
quoq aꝑꝓbante: ꝓpterea unxit te ds̃ ds̃ tuus.

Expanded text:
Non tibi videtur, quoniam per tacita nomina personarum, quamvis paulisper, deitatis unitum operantis nomen est insinuatum? Utique, quia non signifixit; sed breviter prosecutus est: Et dixit Deus, et fecit Deus, et vidit Deus omnia quae facta erant, et benedixit illa, dicens, Crescite et multiplicamini, et replete terram . Vides quia nemo ad semetipsum dicit, fiat, sed ad facientem: et nemo qui facit, ad suam personam loquitur, et fecit. Et quis de se indicat, et vidit, et benedixit? Nam verbo tenus si una esset persona dicenti, et facientis, et benedicentis, sic intimasset fecisse se opus suum, et dixi, et feci, et benedixi. Dum scriptum sit: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Utique Verbum Filium indicaritum sanctum dixit. Vides in his personis unitum esse nomen Trinitatis in natura? Psalmographo quoque approbante: Propterea unxit te Deus, Deus tuus .
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd gentes quibꝰ introitꝰ ianuȩ creden¬
tibus ad uitam ętͣnã patens ẽ: in una tan¬
tumodo ꝑsona patris baptizant᷑ & nõ in
tres: Quoꝵ nomina hȩc sunt in ꝑsonis
distincta patris. et filii. & sp̃s scĩ: quibus
una natura diuinitatis sicut scriptũ est

Expanded text:
uid gentes, quibus introitus januae credentibus ad vitam aeternam patens est, tantummodo in personam Patris baptizantur, et non in tres, quorum nomina haec sunt in personis distincta, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quibus est una natura divinitatis, sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
queadmodũ pellem: qͥ ambulat suꝑ ma-¬
re tanquã suꝑ aridam. qͥ facit magnalia.
et quȩ inuestigari non possunt. Et quę
insalomone ait. Ds sapientia sua fundauit
terram. parauit aut̃ cȩlos prudentia. Uel
hoc apłm agnoscȩ dicentẽ. xpͣm dĩ uirtu¬
teͣ. et dĩ sapientiam. Sed &e ipse rursus
ait. Ut in habitet in me uirtꝰ xpͣi. Et in
psalmografo scriptuẽ. Ambulabunt de
uirtutȩ inuirtutẽ. Non tam̃ pluraliter
sapientias. aut uirtutes. in his ꝑsonis eẽ.
significauit. sic̃ idem ipse repetit. Dñs ds̃
uirtutũ nob̾cũ. S &e hoc. Laudate eũ in
firmamͣto uirtutis eiꝰ. Et in alio loco. In lu¬
mine tuo uidebimꝰ lumen. Nam & de ꝑso¬
na scĩ sp̃s: salomon in ꝓuerbiis eadẽ ait.
Lux dñi sp̃s hominũ. qui scrutatur interi¬
ora cordis. Uł hoc. Ut pat̾ ds̃ dñi nrͣi iħu¬

Expanded text:
quemadmodum pellem; qui ambulat super maquemadmodum pellem; qui ambulat super mare tanquam super 209 aridam, qui facit magnalia, et quae investigari non possunt . Et quae in Salomone ait: Deus sapientia sua fundavit terram, paravit autem coelos prudentia . Vel hoc Apostolum agnosce dicentem: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Sed et ipse rursus ait: Ut habi et in me virtus Christi . Et in psalmographo scriptum est: Ambulabunt de virtute in virtutem . Non tamen pluraliter sapientias aut virtutes in his personis esse significavit, sicut idem ipse repetit: Dominus Deus virtutum nobiscum . Sed et hoc: Laudate eum in firmamento virtutis ejus . Et in alio loco: In lumine tuo videbimus lumen . Nam et de persona Spiritus sancti Salomon in Proverbiis eadem ait: Lux Domini spiritus hominum, qui scrutatur interiora cordis . Vel hoc: Ut Pater Deus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
in niceam conscripseras irritam fecisti. dũ
regiȩ potestati famularis. Preterea qui
morti esses ꝑqua uicinꝰ. sic inlaqueũ uora¬
ginis baratri incidisti ut excederes tãquã
mortuus a corde: ut diceres. Quis ignoroe
patre maiore. maiorẽ eȩ. honore. dignitate.
claritate. & maiestatȩ : Iuasi duȩ uł certę
tres essent claritates. aut maiestates. in sin
absit. Nam si hȩc eoꝵ sic se blasphemia ita
ut auint hab̾ce: quare non ĩa tres deos
plurali numero nuncupant. ac publica
uoce circa proprias uł diuersas substan-¬
tias suas pollicentur : Quod absit. dum
ꝑfecte unitũ nomen diuinitatis multi¬
phariȩ quauis dictũ unit̾ in trinitate
consistat. Interrogͣtio Sed ut breuit᷑ hȩc
ipsa dicta de auctoritate ꝑsingłas unit̃
ac communit᷑ mͥ ostendas: postulo. Resposio
Audi. unit̾ in trinitate dictum. Sapiensẽ
ds. et fortis. & magnꝰ. qͥ iubet soli & non
oritur. qͥ sidera conclusit. extendit cȩlũ

Expanded text:
in Nicaea conscripseras, irritam fecisti dum in Nicaea conscripseras, irritam fecisti dum regiae potestati famularis. Praeterea qui morti esses perquam vicinus, sic in laqueum voraginis baratri incidisti, ut excideres tanquam mortuus a corde, ut diceres: Quis ignoret Patrem majorem esse honore, dignitate, claritate, 510 et majestate? quasi duae vel certe tres essent claritates, aut majeti. Quod absit. Nam si haec eorum sic se blasphemia, ita ut aiunt, haberet, quare jam non tres deos plurali numero nuncupant, ac publica voce circa proprias vel diversas substantias suas pollicentur? Quod absit. Dum perfecte unitum nomen divinitatis, multifarie quamvis dictum, uniter in Trinitate consistat. Interrogatio. Sed ut breviter haec ipsa dicta de auctoritate per singulas personas uniter ac communiter mihi ostendas postulo. Responsio. Audi uniter in Trinitate dictum: Sapiens est Deus, et fortis et magnus, qui jubet soli, et non oritur; qui sidera conclusit, et extendit coelum
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ quauis sint dicta. nõne adunitã ditat᷑e
t̃ sunt declarata: Aut putas quot significa¬
tiones dicuntur ad głam deitatis. totidẽq
sint et speties diuersitatis : Absit : dũ hȩc
uniuersa ad unitã substantiã dicta refe¬
runtur. Nam si hȩc una atq idem ipsa ẽ
multiplex p̾saga sapientia patris. & filii.
et sp̃s sc̃i. quȩ ẽ una uirtus. siue una forma
claritas. quȩ inhanc unitam ditatẽ pleni¬
tudinis scđm scripturȩ regłam. in hoc loco
collecta repperiunt᷑. nuqͥd sic in eadẽ deita¬
te trinitatis. potest aduersus scripturas re¬
ferri. ut tres sapientias. aut tres uirtutes.
aut tres imagines. aut tres claritates. aut
tres plenitudines diuinitatis. uł cetera hu¬
iuscemodi pluralit᷑. arriomanitarũ more
dicamꝰ : Absit. Sic̃ cu osi iam in etatę pro¬
lixa. qui noͣ ꝑrudim̃ta in synodo syrmien¬
si catholicȩ auctor fiusti. ubi fidẽ tuã qu̾a

Expanded text:
rie quamvis sint dicta, tamen ad unitam deitatem rie quamvis sint dicta, tamen ad unitam deitatem ti uniter sunt declarata? aut putas quot significationes dicuntur ad gloriam deitatis, totidemque sint et species diversitatis? Absit, dum haec universa ad unitam substantiam dicta referantur. Nam si haec una atque eadem ipsa est multiplex praesaga sapientia Patris et Filii et Spiritus sancti, quae est una virtus, sive una forma claritas, quae in hanc unitam deitatem plenitudinis secundum Scripturae regulam in hoc loco collecta reperiuntur, nute Trinitatis potest adversus Scripturas referri, ut tres sapiaut tres imagines, aut tres substantias, aut tres claritates, aut tres plenitudines divinitatis, vel caetera hujusmodi pluraliter Ariomanitarum more dicamus? Absit. Sicut tu, Osi, jam in aetate prolixa, quin per rudimenta in synodo Sirmiensi catholice, auctor fuisti: ubi fidem tuam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
planȩ de unita natura ẽ: ideo indĩtate unita.
unitũ diuinitatis nomen ẽ. sicͣ inclaritate
euangłicȩ scripturȩ: de sp̃u paraclito filiꝰ
testatur dicens. De patre ꝓcedit. Et sic ꝓse¬
Qm sumꝰ. ad nomina ꝑsonarũ pluralit᷑ dic¬
tũ demonstratũr: ac ꝑ hoc indĩtate diuini¬
legentibꝰ amputemꝰ. adhuc breuit᷑ diluci¬
dabo. multiphariȩ approbans hoc unitatis
nom̃ ẽẽ. uerissimũ trinitatis. Quȩ tam re-¬
feratur ad multiphariã sapientiã dei: quȩ
unit᷑ in patre. &e filio. et sc̃o spu consistit. De
qua significes sapientiȩ dĩtatẽ. & dĩtatem
sapientiȩ. Nonne hȩc ipsa ẽ unitas sapientiȩ.
quȩ &e diuinitas crinitatis : Ergo ut com¬
compendio hȩc ad signemꝰ. siue sapientiȩ
gła. seu deitas głȩ aut summitas. aut dña
tio. aut dignitas. aut claritas. aut maie¬
stas. aut imperiũ. aut potestas. aut sempi¬
ternitas. nominat᷑. nonnȩ hȩc quȩ multifa¬

Expanded text:
anctus, sed plane de unita natura est. Ideo in deitate unita anctus, sed plane de unita natura est. Ideo in deitate unita unitum divinitatis nomen est. Sicut in claritate evangelicae Scripturae de Spiritu Paraclito Filius testatur, dicens: De Patre procedit . Et sic prosequoniam sumus ad nomina personarum pluraliter dictum demonstratur. Ac per hoc in deitate divinilegentibus amputemus, adhuc breviter dilucidabo, multifarie approbans hoc unitatis nomen esse verissimum Trinitatis, quae tamen refertur ad multifariam sapientiam Dei, quae uniter in Patre, et Filio, et Spiritu sancto consistit; de qua si significes sapientiam deitatis et deitatem sapientiae, nonne haec ipsa est unitas sapientiae, quae et divinitas Trinitatis? Ergo ut compendio haec assignemus, sive sapientiae gloria, sive deitas gloriae, aut summitas, aut dtio, aut dignitas, aut claritas, aut majestas, aut imperium, aut potestas, aut sempiternitas nominetur, nonne haec, multifa
Abbreviated transcription (Latin):
utrisq. quid aliud intelligit᷑ quam qđ ds
pat̾ innatura diuinitatis idem ipsȩ dicat᷑.
et dñs. idem ipsȩ sit & spͣs. et filiꝰ ds̃ idemq
sit indiuinitate. & dñs idem sit in ditate¬
et sp̃s. sed & sp̃s paraclytus ds. eademq sit
et dñs innatura ditatis. idem sit & spiritꝰ:
Uides quia indeitatȩ & insubstantia plenitu¬
dinis ꝑ omĩa unũ sunt. et in nominibꝰ ꝑsona¬
rũ tres sunt : Nã qđ tres sunt qͥd aliud sen¬
titur fuisse quã patͣ uerus unꝰ uł solus qui
genuit. idẽ nõ sit qui &e unigenitꝰ ab ipso eͣ.
et filiꝰ unꝰ qui nõ genuit. sic̃ ipse a patre ge¬
nitꝰ patͣ non sit. & hic sp̃s sc̃s aliꝰ sit qui nec
pat᷑ nec filiꝰ ẽ pͣterea qui nec genuit nec ge¬
nitꝰ est: cũ aliꝰ sit inꝑsona qui genuit. & altͣ
sit inꝑsona qui unigenitꝰ ab ipso ẽ. et aliꝰ ad¬
equȩ in ꝑsona ut dixi scđm diuinam scriptu¬

Expanded text:
utrisque, quid aliud intelligitur quam quod Deus utrisque, quid aliud intelligitur quam quod Deus Pater in natura divinitatis idem ipse dicatur et Dominus, idem ipse sit et Spiritus: et Filius Deus, idemque sit in divinitate et Dominus, idemque sit raclitus Deus idemque sit et Dominus in natura deitatis, idem sit et spiritus? Vides quia in deitate et in substantia plenitudinis per omnia unum sunt, et in nominibus personarum tres sunt? Nam quod tres sunt, quid aliud sentitur fuisse quam Pater verus, unus, vel solus qui genuit idem non sit qui et unigenitus ab ipso est; et Filius unus qui non genuit sicut ipse a Patre genitus, Pater non sit; et hic Spiritus sanctus qui nec Pater nec Filius est? Praeterea qui nec genuit, nec genitus est, cum alius sit in persona qui genuit, et alius sit in persona qui unigenitus ab ipso est, et alius adaeque in persona, ut dixi secundum divinam Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
in una spe uocationis uͬre. Uides seruandũ
eȩ. unitũ sp̃m in unũ corpꝰ eccłȩ in uincło
pacis. qđ ẽ in confessionȩ salutis: Aut nũqͥd
unitatis naturȩ nomen sp̃c. in una tantum
ꝑsona eiꝰdẽ dici potest. dũ unitatis naturȩ
nomen. in tribꝰ his ꝑsonis. in baptismo uitã¬
et̾nã credentibꝰ tribuat : Inqua spȩ. om̃s noᷤᷤ
uocati sumꝰ. Quȩ spes fidĩ nr̃e hȩc est: ut in
baptismo unitũ diuinitatis nom priꝰ confi¬
tearis. ut remissam peccatoꝵ in his ꝑsonis cõ¬
sequi merearis. Ergo quãuis insuꝑioribus
exemplis scripturarũ tacita sint nomina
ꝑsonarũ: tam̃ unitũ nom̃ diuinitatis per
omĩa tibi ẽ demonstratũ. sic̃ & in hoc exem¬
plo ueritatis ostensȩ & unitũ nomͣ diuini¬
tatis clausȩ ẽ demonstratu. dicente ioħȩ
ȩuangłista in epła sua. Tres sunt: qui testi¬
Et in xp̃o iħu: unũ sunt. Non tam̃ unꝰ ẽ: quia¬
nõ ẽ inhis una ꝑsona. Nã unũ qđ dixit de

Expanded text:
. Vides servandum esse unitum Spiritum, in unum corpus Ecclesiae, in vinculo pacis, quod est in confessione salutis? Aut nunquid unitatis naturae nomen Spiritus in una tantummodo persona ejusdem dici potest, dum unitatis naturae nomen in tribus his personis in baptismo vitam credentibus tribuat? In qua spe omnes nos vocati sumus. Quae spes fidei nostrae haec est, ut in baptismo unitum divinitatis nomen prius confitearis, ut remissam peccatorum in his personis consequi merearis. Ergo quamvis in superioribus exemplis Scripturarum tacita sint nomina personarum, tamen unitum nomen divinitatis per omnia tibi est in his demonstratum; sicut et in hoc exemplo tatis clause est declaratum, dicente Joanne evangelista in Epistola sua: Tres sunt qui testiet in Christo Jesu unum sunt ; non tamnon est in his una persona. Nam unum quod dixit de
Abbreviated transcription (Latin):
one eiꝰ. Uides itaq ẽẽ. in utrisq un̾a sape¬
entiam. siuȩ uirtutẽ. aut lucẽ. aut sc̃itate᷑.
uł oꝑationẽ. nec nõ &e alia huiꝰcemodi mul¬
tiplicit᷑ dicta : quȩ non sunt adhȩc exem¬
pla illata. Quȩ satis longum ẽ ꝑ ipsam
trinitatẽ unit᷑ dicta enarrare. suffitiant
et si pauca ad ꝓbatione̾ ꝓmultis. in cogni¬
tionẽ lucis fuisse exposita documenta.

Expanded text:
risque unam sapientiam, sive virtutem, aut lucem, aut sanctitatem, vel operationem, nec non et alia hujuscemodi multipliciter dicta, quae non sunt ad haec exempla illata, quae satis longum est per ipsam Trinitatem uniter dicta enarrare. Sufficiat, etsi pauca, ad probationem, pro multis in cognitionem lucis fuisse exposita documenta.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur nouum nomͣ. qđ benedicetur suꝑ
omne tͣrã. & benedicent dñm uerũ. Et qͥ
sunt suꝑ tͣrã: iurabunt ꝑdm̃ uiuum. Obli¬
uscentur tribulationẽ pͥstinam: nec as¬
cendet incor eoꝵ. Uides nomen nouu ẽẽ.
diuinitꝰ unitũ nomͣ. Rogo quȩ tanta he¬
reticoꝵ dementia ẽ. uerũ filiũ creatorem
re: dum centurio adhuc gentilis homo ad
tuã confusionẽ indicauerit. Uere filiꝰ dei
ẽ iste. In terrogͣtio Et queadmodũ uni¬
tũ nom̃ ẽ in natura diuinitatis. dũ alter

Expanded text:
bitur nomen novum, quod benedicetur super omnem terram. Et lenedicent Deum verum; et qui sunt super terram, jurabunt per Deum vivum: obliviscentur tribulationem pristinam, nec ascendet in cor eorum . Vides nomen novum esse divinitus unitum nomen. Rogo, quae est tanta haereticorum dementia, verum Filium creatorem re? dum centurio adhuc gentilis homo ad tuam confusionem indicaverit: Vere Filius Dei erat iste . Interrogatio. Et quemadmodum unitum nomen est in
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnȩ patͣ ut nos intelligeremꝰ hanc sig¬
nificationẽ intulit. ut deitatẽ natiita¬
tis propriã filii sui desemet ipso insinuare
dicens. exutero ante luciferũ genuitȩ
Undȩ nõ qr ds pat̾ uterũ ut homo habeat¬
sed ideo hȩc de nris exempla introducens
significans comparauit. ꝑ qđ natiuitatẽ
filii sui ueram desemet ipso nob̾ ꝓpriam in¬
sinuaret. Considera gͦ in hoc loco et tu
arriane: qualit sit dictũ. Nũqͥd hic factꝰ
ẽ. qui deutero substantiȩ patris in enarra¬
biliter natꝰ eꝰ: Num quid hic factus ẽ. qui sic
unigenitꝰ ab euangłista nob̃ adnunciatus
ẽ dicens. qui non credit in eũ ia iudicatꝰ e:
qr non credit in nominȩ unigeniti filii dĩ :
Sed &e in epła sua hȩc eadẽ indicat. et sumus

Expanded text:
Nonne Pater, ut nos intelligeremus, hanc significationem intulit, ut deitatem nativitatis propriam Filii sui de semetipso insinuaret, dicens: Ex ute o ante luciferum genui te . Unde? Non quia Deus Pater uterum ut homo habesed ideo haec de nostris exempla introducens, significans comparavit, per quod nativitatem Filii sui veram de semetipso nobis propriam insinuaret. Considera ergo in hoc loco et tu, Ariane, qualiter sit dictum. Nunquid hic factus est, qui de utero substantiae Patris inenarrabiliter natus est? Nunquid hic factus est qui sic unigenitus ab evangelista nobis annuntiatus est, dicente: Qui non credit in eum, jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei . Sed et in Epistola sua haec eadem in
Abbreviated transcription (Latin):
i adhuc cam mani¬
festis tamq ꝑspicuis documen¬
tis. fotinꝰ obuius irȩ desiderat : certũ
est eum morbide contentionis uicio
agi. qui tante non subicitur uerita¬
ci. Sed ne studio dilatandi certami¬
nis. nebulose falsitatis questioni int̾e¬
dat. & insuꝑ flus rebus necessariũ
tempꝰ absumat : utilem suis ꝓsecutio¬
nib finem imponat. Arrius uero
atq athanasius qui filium dei ante
mundi ortus principia de patre ge¬
nitum confitentur. quod uidelicet
sabellius parit᷑ fotinusq negant :
quomodo in unam eandemq senten¬
tiam fidei discidium faciant. secumq
non conueniant: edicere non morent᷑.¬
achanasiꝰ dixit:

Expanded text:
i adhuc tam manifestis tamque perfectis documentis Photinus obvius ire desiderat, certum est eum morbidae contentionis vitio agi, qui tantae non subjicitur veritati. Sed ne studio dilatandi certaminis nebulosae falsitatis quaestiones intendat et in superfluis rebus necessarium tempus absumat, utilem suis prosecutionibus finem imponat. Arius vero atque Athanasius, qui Filium Dei ante mundi ortus principia de Patre genitum confitentur quod videlicet Sabellius pariter Photinusque negabant, quomodo in una eademque sententia fidei dissidium faciant, secumque non conveniant, edicere non morentAthanasius dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ccipe filium inclaritate ęuangłice
censure testantem. Cum uenerit
aduocatus ille sp̃s ueritatis qui apatre
meo procedit: ipse testificabitur deme.
N el hoc statim accipe. Aduocatus autem
sp̃s sc̃s quem mittet pater meus inno¬
mine meo: ille uos docebit omĩa. & am¬
monebit quecumq dico uobis. Nonne
quam breuiter nomina in singłis distin¬
xit. dum hec aduocatum spm paraclitũ
a patre annunciat discipłis eẽ uenturũ
et desemet ipso testimonium in mundo
uare
nomina designantur :¬

Expanded text:
ccipe Filium in claritate evangelicae censurae testantem: Cum venerit advocatus ille Spiritus veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse testificabitur de me . Vel hoc statim accipe: Advocatus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater meus in nomine meo, ille vos docebit omnia, et admonebit quaecunque dico vobis . Nonne quam breviter nomina in singulis distinxit, dum hunc advocatum Spiritum Paraclitum a Patre annuntiat esse venturum, et de semetipso testimonium in mundo Quare nomina designantur
Abbreviated transcription (Latin):
me dicis bonum. Nemo bonus: nisi
solus ds̃. cum alio in loco ipse dicit. an
oculus cuus nequam est: quia ego
bonus sum : Sed & hoc. Ego sum pastor
infirmitas homini est imputanda: &
deitati in discrete trinitati est adscriben
ergo si una natura patris & filii indis¬
creta est qui ait: ego in patre & pater
in me. Et causa dispensationis hominis¬
Ein hoc loco dictum fuisse: asseris. Qui
me misit: maior me est. Quid iam de
ꝑsona sp̃s paracliti dicturus es minor nõ
est qui. filio missus est : sicut ait. Si ño
abiero : paraclitus non ueniet. Et si abiero:
mittam eum aduos: & docebit uos om¬
nem ueritatem.¬

Expanded text:
me dicis bonum? nemo bonus, nisi me dicis bonum? nemo bonus, nisi solus Deus ; cum alio in loco ipse dicat: An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Sed et hoc: Ego sum pastor infirmitas homini est imputanda, etvel prodigiorum deitati indiscrete Trinitatis est ascribenda. ergo si una natura Patris et Filii indiscreta est qui ait: Ego in Patre, et Pater in me ; et causa dispensationis hominis dictum fuisse asseris: Qui me misit major me est : quid jam de persona Spiritus Paracliti dicturus es? minor non est, qui a Filio missus est? sicut ipse ait: Si non abiero, Paraclitus non veniet. Et si abiero, mittam eum ad vos, et docebit vos omnem veritatem